comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cet surgens a mortius iam non morit᷑.
ꝙ moes et ultra non dominabitur: tam᷑
inse ipso inmortalit̾ atq incorruptibi¬
liter uuens. pro nobis it̾um in hoc my¬
steriosacrȩ oblationis immolat᷑. Cius
quippe ibi corpus sumitur: eius caro
in populi salutem partitur: eius san¬
gius non iam inmanus infidelium. s
mora fidelium funditur. Hinc ergo
geniti filii semper imitatur. Quis enĩ
fidelium habere dubium possit. inpsa
inmolationis hora ad sac̾dotis uocem
cȩlos apperiri: in illo iħu xp̃i inysterio
angelorum cͥoros adeeꝰ: summis umna so¬
ciari: terrena cȩlestibus iungiꝰ unum
quiddam ex usibilibus atq inuisibilibꝰ
fieri:
ed neccesse est ut cum hȩc agimus
nosmet ipsos deo incordis contri¬
tione mactemus: quia qui passionis
dominice mysteria celebramus: debe¬
mus imitari quod agimus. Tunc gͦ
ipsa erit: cum nos ipsos hostiam ui¬
studendum nobis est. ut etiam pꝰ orati¬
onis tempora. inquantum deo largien¬

Expanded text:
cet surgens a mortuis iam non moritur, cet surgens a mortuis iam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in se ipso inmortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrę oblationis immolatur. Eius quippe ibi corpus sumitur, eius caro in populi salutem partitur, eius sanguis non in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc erggeniti Filii Dei semper imitatur. Quis enim fidelium habere dubium possit, in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem coelos aperiri, in illo Iesu Christi mysterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terrena coelestibus iungi, unum quid ex visibilibus atque invisibilibus fieri? Sed necesse est, ut, cum haec agimus, nosmet ipsos Deo in cordis contricione mactemus: quia, qui passionis dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo ia erit, cum nos ipsos hostiam studendum nobis est, ut etiam post orationis tempora, in quantum, Deo largien
Abbreviated transcription (Latin):
a quȩ narras: ipse quoq insicilup
teirco credo quia hoc tam aperte scicnl¬
bus oftendatur quod a nescientib ag̃
ut cunctis hȩc agentibus atq nesciente
ostendatur. quia si insolubiles culpe ne
fueruit: ad absolutionem pradese .t̃
notiuis uictima sacre oblationis possit. S¬
riendum est. quia illis sacra uictuna mor¬
nus prosit: qui hic uiuendo obtinuerũt.
ut eos etiam pꝰ mortem bona adiuuent. qͣ¬
hc proipsis abaliis fiunt.
nter hec autem pensandum est. qd tuti¬
or uia sit: ut bonum qd̾ quisq pꝰ mortẽ
sum sperat agi peralios. agat dũ u
uit ipse perse. Seatius quippe est libe¬
rumexire: quam pꝰ uincula libertatẽ
quirere. Debemus itaq presens seculũ.
uelque iam conspicimus defluxisse. tota
mente contempnere: cotidiana deo lacri¬
marum sacͥficia. cotidianas carnis &. san¬
guinis hostias inmolare. Hȩc namq sĩ¬
glariter uictima abȩterno interitu ani¬
mas saluat: quȩ illam nobis mortẽ uni¬
geniti per mysterium reparat. Qui li

Expanded text:
a quae narras, ipse quoque in Sicili. GREGOR. Idcirco credo, quia hoc tam aperte cum viventibus ac nescientibus agitur, ut cunctis haec agentibus ac nescientibus ostendatur quia si insolubilos culpae non fuerint, ad absolutionem prodesse etiam mortuis victima sacrae oblationis possit. Ssciendum est quia illis sacra victima mortuis prosit, qui hic vivendo obtinuerint, ut eos etiam phic pro ipsis ab aliis fiunt. Inter haec autem pensandum est, quod tutior via sit, ut bonum, quod quisque post mortem suam sperat agi per alios, agat ipse, dum vivit, per se. Beatius quippe est liberum exire quam post vincula libertatem quaerere. Debemus itaque praesens saeculum, vel quia jam conspicimus defluxisse, tota mente contemnere; quotidiana Deo lacrymarum sacrificia, quotidianas carnis ejus et sanguinis hostias immolare. Haec namque singulariter victima ab aeterno interitu animas solvit, quae illam nobis mortem Unigeniti per mysteri
Abbreviated transcription (Latin):
nonte qͥdem ledat. au̾tat se tam abste: &ͦ
patoꝵ tuoꝵ memoriam teneat. & uidere te
utde ueniam poscis: talem te exhibere debes
dus qui deliquerunt inte: sic̃ & sapientium
quidam sebit dicens. Nomo homini iram
homisẽ similẽ sibi nꝰ hab miscdiam. qͦ mͦ
ꝓpeccatis suis orat dm̃ Cũ ipse carositi
& tenet uacundiam: qͥs reppitiabitur
peccatis eius: Uellem silere iam &

Expanded text:
non quidem te laedat, avertat se tamen abs te, et peccatorum tuorum memoriam teneat et videre te m peccatorum veriam poscis, talem te exhibere debes his qui deliquerunt in te, sicut et sapientium quidam dixit: Homo homini servat hominem similem sibi non habet misericordiam, et de peccatis suis deprecatur? Cum ipse caro sit, conservat iracundiam? quis propitiabitur peccatis illiu
Abbreviated transcription (Latin):
cebat extͥnsecus quasi insua lib̾tate
reliquerat. Sic moyses inheremo
qd ꝑhominẽ ndn cognouit. S hec
ut p̃diximus. infirmis ueneranda
st̃ non unitanda. PetRu
lac& qd̾ icis s peto ut mi¬
chi dicas sitantus hic pat̾ ali¬
quem imitatorẽ su discipłoꝵ reli

Expanded text:
cebat, extrinsecus quasi in sua libertate cebat, extrinsecus quasi in sua libertate reliquerat. Sic Moyses in eremo quod per hominem non cognovit. Sed haec, ut praediximus, infirmis veneranda sunt, non imitanda. PETR. Placet quod dicis; sed peto ut mihi dicas si tantus hic Pater aliquem sui imitatorem discipulum reli
Abbreviated transcription (Latin):
ut pꝰ magist᷑ discipłoꝵ fiers. pͥus
Thabuit magistrum: Gregor.
equaquã hunc fuisse cuiusquam
discipłm audiui. s lege non const̾n¬
gitur scĩ sp̃s donum. Usus quidem
rectȩ conu̾sationis ẽ. ut p̃e̾e̾ non aude¬
at. qui subee̾ nonadidicerit: nec obedi¬
entiã subiectis imꝑ&. quam p̾latis non
nouit exhibere. S tamen st̃ non nulli.
qͥ ita ꝑ magist̾ium sp̃s intͥnsecꝰ docent᷑:
ut & si eis exterus humani magist̾u
disciplina desit: magistͥ intimi censu¬
ra non desit. Quoꝵ tamen lib̾tas uitȩ
ab infirmis in exemplum nonẽ tra¬
henda: ne dum se quisq similit̾ sc̃o
sp̃u impletum p̾sumit. discipuluꝰ ho¬
minis eẽ despiciat: & magist erroris
fiat. Mens aũ que dmino spu implet᷑:
habet euicdentisime signa sua: uirtutẽ
uidelic& et humilitatẽ. Quȩ si utraq
gistrum habuisse non legitur: neq
docuit eum̃ corꝑalit̾ int̾ discipulos
aggregauit: si quem intrinsecus do¬

Expanded text:
ut post magister discipulorum fieret, prius ut post magister discipulorum fieret, prius habuit magistrum? GREGOR. Nequaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audivi, sed lege non constringitur sancti Spiritus donum. Usus quidem rectae conversationis est, ut praeesse non audeat, qui subesse non didicerit; nec obedientiam subjectis imperet, quam praelatis non novit exhibere. Sed tamen sunt nonnulli qui ita per magisterium Spiritus intrinsecus docentur, ut etsi eis exterius humani magisterii disciplina desit, magistri intimi censura non desit. Quorum tamen libertas vitae ab infirmis in exemplum non est trahenda, ne dum se quisque similiter sancto Spiritu impletum praesumit, discipulus hominis esse despiciat, et magister erroris fiat. Mens autem quae divino spiritu impletur, habet evidentissime signa sua; virtutes scilicet et humilitatem, quae si utraquegistrum habuisse non legitur, nequedocuit, eum corporaliter inter discipulos aggregavit; sed quem intrinsecus do
Abbreviated transcription (Latin):
sauit. Ceꝑunt namq inhonorato uen̾ari
abstinentiam: quã ante deridebant. Sic¬
q a dei homine. irrisionis det̾sit obpbͥa:
piscis demonte. Qui cum magnis uir¬
tutibus crescers: ap̃dicto dño suo.liber¬
tati donatus est: atq in eo loco qͥ fundis
dr̃ monast̾ium construx̃. in quo ducen¬
toꝵ ferme monac̃oꝵ pat᷑ extitit: ibiq ui¬
ta illiꝰ circumquaq exempla eximie conusa¬
tionis dedit. Nam quadam die ex eo mon¬
te qui eius monast̾io inexcelsum ꝓminꝙ.
ingentis saxi moles erupta ẽ: quȩ ꝑ de¬
uexum montis latus ueniens. totius
bat᷑. Quã cũ uenientẽ desuꝑ uir sc̃s
uocans. extensa mox dextera. signum
ei crucis opposuit: eamq in ipso deuexi
montis latere cadentẽ fr̃r: sic̃ religiosu
uir laurentiꝰ ꝑhibet. Et quia locꝰ
non erat quo inherere potuisset:aspi¬
cit᷑ ita. ut nũc usq montẽ cernentib
casura pendere uideatur Petu¬
tamus. hic tam egregius uir:

Expanded text:
savit. Coepere namque in Honorato venerari savit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis virtutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, in quo ducentorum ferme monachorum Pater exstitit, ibique vita illius circumquaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius batur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vocans, extensa mox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur. PETR. Putamus, hic tam egregius vir,
Abbreviated transcription (Latin):
na conu̾satione polleret. seseq iam ab oci¬
oso quoq sermone restring&: multumq
ut p̾fatus sum ꝑ abstinentiã carne̾ do¬
man&: die quadam parentes illiꝰ uicinis
sius conuiuiũ fecerunt: in quo ad ue¬
scendũ carnes paratȩ sunt. Quas dũ
ille ad esum contingere. ꝓ abstinentiȩ
amore recusars: ceꝑunt eum parenteᷤ
eius irridere ac dicere. Comede. Nũ¬
quid piscem tͥ in hiis montibus allatu¬
ri sumꝰ : Illo uͦ in loco. pisces audiri con¬
sueu̾ant: non uideri. S cum hiis ser¬
monibus honoeat᷑ irrideret᷑: repente
inconuiuio aqua administ̾iũ defuit.
cum situla lignea sicut illic moris est.
mancipiũ ad fontẽ ꝑrexit: dumq hau¬
riret aquã. piscis situlam int̾uit. Re¬
u̾sumq mancipiũ. ante ora discũben¬
tiũ piscem cum aqua fudit: qͥ ad tociꝰ
diei uictum. potuiss& honorato suffice̾.
Mirati om̃s: totaq illa parentũ irrisio ces¬

Expanded text:
na conversatione polleret, seque jam ab otina conversatione polleret, seque jam ab otioso quoque sermone restringeret, multumque, ut praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montibus tibi allaturi sumus? Illa vero in loco pisces audiri consueverant, non videri. Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio ces
Abbreviated transcription (Latin):
quia ad amiorem uenture uitȩ ex p̃ceden¬
tuim õꝑatione accendit᷑ et iamsi se et̃ a¬
liquis ecistimat. dũ de alis melioea cog¬
pouit humiliatur. Gregor
one copta incunctant᷑ narro sacrs
auctortatis eremplo cũ in luce clarius
conftet. quia marcꝰ & lucas euuangłm
qb descͥpserunt non uisu s auditu didi¬
ceruntꝰ. N ut dubitationis occasionc̃
legentib subtraham: ꝑ singła q̃ desebor qͥ¬
bus mn hec auctor bus sint comꝑta mani¬
sesto. oc u scir te cupio quia in quibiã
su teneo: quia si de ꝑsonis ouñb ipsa spe¬
cialit uba teuerȩ uoluisser: hȩc rustica¬
nousu ꝓlata. stilus seͥbentis non apte su¬
serpet Senioꝵ ualde u: n̾abiliũ didici n¬
latioe qd̾ narro.
enanti auondam. patii ansamia
partibus uilla fuit: in qua colonus eius. fili¬
um honoratũ nomine habuit: qui aban¬
nis puerilibus ad amorem cȩlestis patriȩ
ꝑ abstinentiã exarsit. Cumq tam mag¬

Expanded text:
quia si ad amorem venturae vitae ex praecedenquia si ad amorem venturae vitae ex praecedentium comparatione accenditur, etiam si se esse aliquid existimat, dum meliora de aliis cognoverit, humiliatur . GREGOR. one comperta, incunctanter narro sacrae auctoritatis exemplo, cum mihi luce clarius constet quia Marcus et Lucas Evangelium quod scripserunt, non visu, sed auditu didicerunt. Sed ut dubitationis occasionem legentibus subtraham, per singula quae describo, quibus haec auctoribus mihi comperta sint manifesto. Hoc vero scire te cupio, quia in quibusdam su teneo; quia si de personis omnibus ipsa specialiter verba tenere voluissem, haec rusticano usu prolata stylus scribentis non apte susciperet. Seniorum valde venerabilium didici relatione quod narro.enantii quondam patricii in Samnii partibus villa fuit, in qua colonus ejus filium Honoratum nomine habuit , qui ab annis puerilibus ad amorem coelestis patriae per abstinentiam exarsit. Cumque mag
Abbreviated transcription (Latin):
distinguo
Petrus
on ualde mitalia aliquoꝵ uitam
ro. Eyquiden bonos uiros inhac terra
fuisse non dubito: signa tamen atq uir¬
tutes. aut abeis nequaquã facta existi¬
mo aut ita hactenuis silentio st̃ suppreᷤᷤ¬
sa ut utrumne sint facta nesciamus.¬
i sola petre referam: quȩ Grego:
dc ꝑfectis ꝓbatisq uiris unus ego
homuncio ł bonis ac fidelibus uiris at¬
testantib agnoni ł ꝑ memet ipsũ didi¬
cĩ dies ut opinor antea quam sermo ce scaibit
es lem querenti mͥ deeis Petr
alqua naerares. Neq hac ꝓre inter¬
rumpe expositionis studiũ graue uide¬
tnqpuia non duspar elificatio orit᷑ exme¬
moria uuirtutum In expositiõe quippe qli¬
t onuenienda atq tenenda sit uirtͦ agno¬
seis in narratione uͭ signoꝵ cognoseimuᷤ
inuenta ac retenta qualit declarat᷑: Eit
st on nuilli: quos ad amorẽ pat̾e celestis
plus exempla quã p̃dicamenta suecen¬
bunt Fit ũ plerumq i audientis an¬
mo dũplex aduttorium nȩxemplis patũ

Expanded text:
distinguo. distinguo. PETR. Non valde in Italia aliquorum vitaro. Et quidem bonos viros in hac terra fuisse non dubito, signa tamen atque virtutes aut ab eis nequaquam facta existimo, aut ita sunt hactenus silentio suppressa, ut utrumne sint facta nesciamus. GREGOR. Si sola, Petre, referam, quae de perfectis probatisque viris unus ego homuncio, vel bonis ac fidelibus viris attestantibus, agnovi, vel per memetipsum didici; dies, ut opinor, ante quam sermo, cessabit. PETR. Vellem quaerenti mihi de eis aliqua narrares. Neque pro hac re interrumpere expositionis studium grave videatur, quia non dispar aedificatio oritur ex memoria virtutum. In expositione quippe qualiter invenienda atque tenenda sit virtus, agnoscitur; in narratione vero signorum cognoscimus inventa ac retenta qualiter declaretur. Et sunt nonnulli, quos ad amorem patriae coelestis plus exempla, quam praedicamenta 153 succendunt. Fit vero plerumque audientis animo duplex adjutorium in exemplis Patrum,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc magni maris fuictibus quatior.
atq in naui mentis. tempestatis ualide ꝑ¬
cellis illidor. E cum pͥoris uitȩ recolo qͦsi
post tergum ductis oculis uiso littore
suspiro: quodq adhuc ẽ grauius. dum
sunt casus mentis. ut pͥus quidẽ ꝑdat
bonum quod tenet: s tamen se ꝑdidisse
oumient eunq songius tecesserit.E
qd pͥus ꝑactionem tenebat. Unde hoc a¬
gatur qd p̃misi: quia cum nainigamꝰ lon¬
guus iamnec portum quietis quem re¬
siquimꝰ uidemꝰ. Nonnumquã uͦ ad au¬
gmentũ me doloris adiungitur: quod
quorumda uita: qui p̾sens scłm tota men¬
te seliquerunt. m ad memoriã reuocatur.
Quorum dͥum culmen aspicio: quãtum
ego minsimis iaceam agnosco. Quorum
psurimi conditori suo insecretiori uita
placuerunt: qu ne ꝑ humanos actus
a nouitate mentis ueterasderent: eos
om̃ps deus hidꝰ mundi laboribus nolu
uiaimnuo si ea que ꝑ inquisitionẽ ac respõ¬
sionem dicta st̃ sola nominũ p̾notatiõe¬

Expanded text:
nunc magni maris fluctibus quatior, nunc magni maris fluctibus quatior, atque in navi mentis tempestatis validae procellis illidor. Et cum prioris vitae recolo, quasi post tergum ductis oculis viso littore suspiro. Quodque adhuc gravius est, dum sunt casus mentis, ut prius quidem perdat bonum quod tenet, si tamen se perdidisse meminerit; cumque longius recesserit, quod prius per actionem tenebat. Unde hoc agitur quod praemisi, quia cum navigamus longius, jam nec portum quictis quem reliquimus videmus. Nonnunquam vero in augmentum mei doloris adjungitur, quod quorumdam vita qui praesens saeculum tota mente reliquerunt, mihi ad memoriam revocatur. Quorum dum culmen aspicio, quantum ipse in infimis jaceam agnosco; quorum plurimi Conditori suo in secretiori vita placuerunt, qui ne per humanos actus a novitate mentis veterascerent, eos omnipotens Deus hujus mundi laboribus noluit insinuo, si ea quae per inquisitionem ac responsionem dicta sunt, sola nominum praenotatio
Abbreviated transcription (Latin):
Nonquidnam noui aliquid aicidit:
qd̾ plus te solito meror tenet: Cui in¬
quam. Meror petre quem cotidie pa¬
ꝑꝑ augmentum nouus Infelir qui¬
pe animus meus occupationis sue pus¬
satus itilnere. nxeminit qualis aliqu n¬
lo inmonasterio fuit: quomͦ ei cuncta
labẽntia substiterant: quantũ rebis om¬
nibus que uoluunt᷑ eminebat. qd nulla
nisi celestia cogitare consueuat. qo etiam
retentus coepore. ipsa iam earnis elauftra
contemplatione transibat.: qd mortẽ qͥq.
que pene cunctis pena est: indeliexut
ingressum uitȩ. & laboris sui premiũ
amabat. At nunc ex occasione eure pa¬
storalis. scłarium homiliũ negotia pa¬
titur: s post tampuleram quietis sue
speciem. terrem actus puluere feditur.
Cumq se pro condescensio. ie multoꝵ adex¬
teriora sparserit: etiam cum interiora
aippetit. ad hȩc ꝓculdubio minor redit.
Perpendo itaq quid̃ tolero: ꝑpendo quid
amisi. Dumq intueor illud quod ꝑdidi:
fit hoc grauius quod porto. Ecce etenĩ

Expanded text:
Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem quotidie paper augmentum novus. Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monastia cunta subtererant, quantum rebus omnibus que volvuntur eminebat, quod nulla nisi celestia cogitare consueverat, quod etiam retentus corpore, ipsa iam carnis claustra contemplatione transibat, quod mortem quoque, que pene cuntis pena est, videlicet ut ingressum vite et laboris sui premium amabat At nunc ex occasione curae pastoralis saecular um hominum negotia patitur, et post tam pulchram quietis suae speciem, terreni actus pulvere foedatur. Cumque se pro condescensione multorum ad exteriora sparserit, etiam cum interiora appetit, ad haec procul dubio minor redit. Perpendo itaque quid tolero, perpendo quod amisi. Dumque intueor illud quod perdidi, fit hoc gravius quod porto. Ecce etenim
Abbreviated transcription (Latin):
mortale p̃cipicium ꝑtimescebant.
Cumq dui cedendo. sessores singłi
fatigarent᷑: unꝰ eoꝵ intulit. quia ex
culpa quam seruo dei inuia fec̾ant
illa sui itineris dispendia tolera¬
bant. Qui statim reu̾si pꝰse: lib̾ti¬
nũ repꝑiunt inoratione ꝓstratum
Cui cum dicent. surge tolle cabal¬
lũ tuũ: ille respondit. Ite cum bono
ego opꝰ caballi non habeo. Descents
iͦi. inuitũ eũ in caballũ de quo de¬
posuerant leuauerunt: & ꝓtinus
abscesserunt. Quoꝵ equi tanto
cursu illũ que pͥus tͣnsire non po¬
tant fiuuiũ tͣnsierunt: ac si ille
fluminis alueus aquam minime ha¬
bero&. Sicq factum ÷: ut dum seruo
dei unus suus caballus redditur:
om̃s a singłis reespentur.

Expanded text:
mortale praecipitium pertimiscebant. mortale praecipitium pertimiscebant. Cumque diu caedendo sessores singuli fatigarentur, unus eorum intulit, quia ex culpam, quam servo Dei in via fecerant, illa sui iteneris dispendia tolerabant. Qui statim reversi post se, Libertinum reperiunt in orationem prostratum. Cui cum dicerent: 'Surge, tolle caballum tuum', ille respondit: 'Ite cum bono, ego opus caballi non habeo'. Discendentes vero, invitum eum in caballo, de quo deposuerant, levaverunt et protinus abscesserunt. Quorum equi tanto cursu illum quem prius transire non poterant fluvium transierunt, acsi ille fluminis alveus aquam minime haberet. Sicque factum est, ut, dum servo Dei unus suus caballus redditur, omnes a singulis receperentur.
Abbreviated transcription (Latin):
sisꝰ monast̾ii p̃positꝰ fuit: indisci¬
pulatu illiꝰ conufatꝰ atq eruditꝰ e.
De quo quamus uͥtutes multas
płimoꝵ narratio certa uulgau̾it:
pdictus tamen laurentiꝰ. religiosuᷤ
pore familiarissimus fuit. multa
bꝰ ea que recolo. pauca narrabo. In
eadem ꝓuintie sannie quã supra
memorau: ifoẽ uir ꝓ utilitate mo¬
nast̾ii carpebat it̃. Cumq darida
dem locum ueniss: dei seruus ex ca¬
ballo inquo sedebat ab hominibꝰ eiuᷤ
piectus : Qui uimenti ꝑditi dãp¬
num libent̾ ferens: etiam flagellũ
qd tenebat diripientib obtulit di¬
cens. Tollite ut habeatis qualit̾ hoc
iumentũ minare possitis. Quibus
dictis. ꝓtinus se inorationem de
dit. Cursa autem rapido. p̾dicti
ducis excercitus ꝑuenit ad fluu¬
um: nomine uulturnum. Ibiq eqͦs
suos cepere singłi hastis tundere.
calcaribus cruentare S tamen eqͥ
u̾beribus cesi calcarib cruentati.
fatigari potant: moueri non potãt
sicq aqu̾ã fluminis tangere. quasi

Expanded text:
sis monasterii praepositus fuit, in discipulatu illius conversatus atque eruditus est. De quo quamvis virtutes multas plurimorum narratio certa vulgaverit, praedictus tamen Laurentius religiosus pore familiarissimus fuit, multa bus quae recolo, pauca narrabo. In eadem provincia Samnii, quam supra memoravi, idem vir pro utilitate monasterii carpebat iter. Dumque Darida oco eodem venisset, Dei servus ex caballo in quo sedebat, ab hominibus ejus projectus est. Qui jumenti perditi damnum libenter ferens, etiam flagellum quod tenebat, diripientibus obtulit, dicens: Tollite, ut habeatis qualiter hoc jumentum minare possitis; quibus dictis protinus se in oratiodit. Cursu autem rapido praedicti ducis exercitus pervenit ad fluvium nomine Vulturnum; ibi equos suos coeperunt singuli astis tundere, calcaribus cruentare. Sed tamen equi verberibus caesi, calcaribus cruentati, fatigari poterant, moveri non poterant; sicque aquam fluminis tangere quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tã finiuit. Alio qͦ temꝑe duo adeũ got¬
ti hospitalitatis gr̃a uenerunt: qͥ rauen¬
nã se festinare professi sunt. Ebus ipse
paruũ uas ligneũ uino plenũ manu suap̾¬
buit:. qd̾ fortasse inprandio itineris ha¬
bere potuissent. Ex qͦ illi quousq uiuen¬
nã ꝑuenirent biberunt ut gotti. Ali¬
quantis aũ diebus in eadem cuittate mo¬
tidie inusũ habuerunt. Sicq usq ad e¬
undem uen̾abilẽ patrem. ferentis reuer¬
si st̃: ut nullo die cessarent bibere: & tñ¬
eis uinũ ex illo uasculo nunquã deeẽt:
acsi in illo uase ligneo qd ep̃c dederat. ui¬
nũ non augeret᷑ s nasceretur:

Expanded text:
tam finivit. Alio quoque tempore duo ad eum Gottam finivit. Alio quoque tempore duo ad eum Gothi hospitalitatis gratia venerunt, qui Ravennam se festinare professi sunt. Quibus ipse parvum vas ligneum vino plenum manu sua praebuit, quod fortasse in prandio itineris habere potuissent: ex quo illi quoadusque Ravennam pervenirent, biberunt Gothi. Aliquantis autem diebus in eadem civitate motidie in usu habuerunt. Sicque usque ad eumdem venerabilem Patrem Ferentis reversi sunt, ut nullo die cessarent bibere, et tamen vinum eis ex illo vasculo nunquam deesset, ac si in illo vase ligneo quod Episcopus dederat, vinum non augeretur, sed nasceretur
Abbreviated transcription (Latin):
o respondere. dicens.Om̃s tec̃ uiuunt:
ego solus hic ante te iii uere non possum:
Redde mͥ solidos meos. Quibꝰ uocibꝰ con¬
motꝰ epc: beatȩ mariȩ semꝑ uirginis
ȩccłam ingressus est: & eleuatis manibꝰ.
extenso uestimento. stando cepit exom¬
re ut ei reddene unde p̾soiteri furen¬
tis insaniã mitigare potiuss. Cũq su¬
tensa brachia reduxiss: repente insinu su¬
od uodecim aureos inuenit: ita fulgen¬
tes tanquã si ex igne ꝓducti hora eadẽ
fu issent. Qͥ mor de eccła egressus. eos
Insinu furentis p̾sbiteri ꝓiecit dicenꝰ.
Ecce habes solidos quos quesisti: s hoo t
notũ sit. quia pꝰ mortẽ meã tu huic ȩccle¬
siȩ ep̃c non eris. ꝓpt̾ auariciã tuã. Ex qͣ
sententiȩ u̾itate colligit᷑: quia eosdem
solidoᷤᷤ p̃spiter ꝓ adipiscendo episcopatu
p̃ꝑabat. S uiri dei sermo p̾ualuit. Nam
isdem constantꝰ inp̾sbiteratus officioui¬

Expanded text:
o respondere, dicens: Omnes tecum vivunt, o respondere, dicens: Omnes tecum vivunt, solus ego hic ante te vivere non possum: 189 redde mihi solidos meos. Quibus vocibus commotus episcopus, beatae Mariae semper virginis Ecclesiam ingressus est, et elevatis manibus extenso vestimento, stando coepit exorare, ut ei redderet unde presbyteri furentis insaniam mitigare potuisset. Cumque sutensa brachia reduxisset, repente in sinu suo duodecim aureos invenit ita fulgentes, tanquam si ex igne producti eadem hora fuissent. Qui mox de Ecclesia egressus, eos in sinum furentis presbyteri projecit, dicens: Ecce habes solidos quos quaesisti; sed hoc tibi notum sit, quia post mortem meam tu hujus Ecclesiae episcopus non eris propter avaritiam tuam. Ex qua sententiae veritate colligitur quia, eosdem solidos presbyter pro adipiscendo episcopatu parabat. Sed viri Dei sermo praevaluit, nam idem Constantius in presbyteratus officio vi
Abbreviated transcription (Latin):
luerit inualidꝰ non est.
Lio qͦ tempore p̃dictꝰ constantu
p̾stit᷑ nepos eius equũ suũ duodecĩ aureis
uendidit: quos in ꝓpͥam archam ponens
ad exercendũ aliquod opꝰ discessit: cũ
subito ad ep̾m pauꝑes uenerunt: qͥ im¬
portune p̾cabanturꝰ. ut eis sc̃s uir bonefa¬
ciꝰ ep̾c ad consolationẽ suȩ inopiȩ. aliquid
largiri debuiss. S uir dei. quia qd tri¬
buers non habebat: estuare cepit in co¬
gitatione. ne abeo pauꝑes uacui exirent.
Tui repente ad memoriã rediit. quia con¬
stantius p̃sbiter nepos eius equũ quem
te gͥ eodem nepote suo accessit ad archam:
& pie iuolentꝰ. claustra archȩ conminuit:
duodeci aureos tulit: eosq indigentib
ut placuit diuisit. Itaq constantiꝰ pres¬
bit reu̾sus ex oꝑe. archã fractam reppit:¬
& caballi sui p̃cium qd̾ illic posuerat. non
& cum furore nimio clamare. Omnes
hic uinunt: solus ego in hac domo uiue¬
rant. Cũq eũ uir dei locutione blan

Expanded text:
invalidus non est. Alio quoque tempore praedictus Constantius presbyter nepos ejus, equum suum duodecim aureis vendidit, quos in propriam arcam ponens, ad exercendum opus aliquod discessit. Cum subito ad episcopium pauperes venerunt, qui importune precabantur ut eis sanctus vir Bonifacius episcopus ad consolationem suae inopiae aliquid largiri debuisset. Sed vir Dei quia quid tribueret non habebat, aestuare coepit in cogitatione ne ab eo pauperes vacui exirent. Cui repente ad memoriam rediit, quia Constantius presbyter nepos ejus, equum quem bsente igitur eodem nepote suo accessit ad arcam, et pie violentus claustra arcae comminuit, duodecim aureos tulit, eosque indigentibus, ut placuit, divisit. Itaque Constantius presbyter reversus ex opere, arcam fractam reperit, et caballi sui pretium quod in eam posuerat, non strepere, et cum furore nimio clamare: Omnes hic vivunt, solus ego in domo hac viverant. Cumque eum locutione bland
Abbreviated transcription (Latin):
Iboni bonos in regno. uł mali maloᷤ
insuplicio agnoscant. Gregorius.
uius rei sententia in uerbis est¬
I dominicis. que iam superius
diximus luce clarius demonstrata.
In quibus cum dictum esset. homo qͥ¬
oam erat diues &̃. induebat᷑ purpura
& bisso. et epulabatur coctidie splen¬
dide: et erat quidam mendicus no

Expanded text:
boni bonos in regno, mali malos in supplicio agnoscunt. 12. ujus rei sententia in verbis est Dominicis, quam jam superius protulimus, luce clarius demonstrata. In quibus cum dictum esset: Homo quidam erat, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide : Ita per totum
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit puerum suum: eiq p̾cepit
dicens. Uade citiusꝙ. dic stephano op¬
tioni ut concitus ueniat. quia ecce na¬
uis parata est. ut ad siciliam duci debe¬
amus. Cumq hune puer insanire cre¬
deret. ꝙ obedire recusaret: cepit ille
uehementer inminere dicens. Nade.
& nuntia illi qtł dico: quia non insa¬
nio. Egressus est puer: ut ad stepha¬
num pergeret. Cumq in medium
iter uenissẽt: ei alus quidam obuiã
factus est: qui hunc requisuut di¬
cens. Quo uadis: Cui respondit.
Aostephanum optionem adno meo
missus sum. At ille ꝓtinus dixit.
Ab eo uenio: s ante me hac hora defunc¬
tus est. Reuersus uͦ est puer ad eu¬
morphium dñm suum: seum iam
mortuum inuenit. Siqq factum:
ut dum alter obiuam uenit: et ex
medio itinere puer reuersus est: ex
mensura spacii potuisset colligi. qd̾

Expanded text:
vocavit puerum suum, eique praecepit, vocavit puerum suum, eique praecepit, dicens: Vade citius, et dic Stephano Optioni, ut concitus veniat, quia ecce navis parata est ut ad Siciliam duci debeamus. Cumque hunc puer insanire crederet, et obedire recusaret, coepit ille vehementer imminere, dicens: Vade et nuntia illi quod dico, quia non insanio. Egressus est itaque puer ut ad Stephanum pergeret. Cumque in medium iter venisset, ei alius quidam obvius factus est, qui hunc requisivit, dicens: Quo vadis? Cui ille respondit: Ad Stephanum Optionem a domino meo missus sum. Atque ille protinus dixit: Ab eo venio, sed ante me hac hora defunctus est. Reversus vero est puer ad Eumorphium dominum suum, sed jam eum mortuum invenit. Sicque factum est, ut dum alter obviam venit, et ex medio itinere puer reversus est, ex mensura spatii potuisset colligi, q
Abbreviated transcription (Latin):
lationem gemimus. quia unus frater
cuiꝰ nos in hoc monasterio uita conti¬
nebat. hodie quartus est dies. quod er
hac luce subtractus est. Cumq fres
qui uenerant studiose requirerent
qualter dictus fuisset: respondert᷑.
Arsus. Qui uocationis eius
uoram subtiliter inquirentes. ipso e¬
um momento cognouerunt exisse de
corpore: quo per iohannẽ qui apud eoᷤ
defunctus est. fuerat uocatus. Qua
ex re colligitur. quia utrorumq par
fuit meritum: eisq datum est. ut in
una mansione socialiter uiuerent:
quibꝰ e corpore contigit socialit̾ exire.
ed neq noc sileam: qd dum adhuc
laicus uiuerem. atq indomo me¬
a que michi in hat urbe ex iure patͥs
obuenerat. manerẽ. de quibusdam ui¬
cinis meis me contigit agnouisse.
Quedam namq uixta me uidua gal¬
la dicebatur. Hec eumorphiũ nomi¬
ne iuuenẽ filiũ habebat: aquo non
longe quidam stephanus qui in nu-¬
mero obtio fuit habitabat. S isclem
eumorphius ad extrema uitȩ ueniens.

Expanded text:
lationem gemimus, quia unus Frater, lationem gemimus, quia unus Frater, cujus nos vita in hoc monasterio continebat, hodie quartus est dies quod ex hac luce subtractus est. Cumque fratres qui venerant, studiose inquirerent qualiter dictus fuisset, responderunt: Ursus. Qui vocationis ejus horam subtiliter inquirentes, ipso eum momento cognoverunt exisse de corpore, quo per Joannem, qui apud eos defunctus est, fuerat vocatus. Qua ex re colligitur, quia utrorumque par fuerat meritum, eisque datum est, ut in una mansione socialiter viverent, quibus e corpore contigit socialiter exire. Sed neque hoc sileam, quod dum adhuc laicus viverem, atque in domo mea, quae mihi in hac urbe ex jure patris obvenerat, manerem, de quibusdam vicinis meis me contigit agnovisse. Quaedam namque juxta me vidua, Galla dicebatur. Haec Eumorphium nomine juvenem filium habebat, a quo non longe quidam Stephanus, qui in numero Optio fuit, habitabat. Sed idem Eumorphius ad extrema vitae veniens,
Abbreviated transcription (Latin):
uocaretur ex corpore. febre correptꝰ est.
Iohoram uero mortis ueniens. misteriu
dm̃ci corporis & sanguinis accepit: uoca¬
tesq fres coram se psallere precepit.
Quibus tamen antiphonã ipse per semet¬
ipsum de se ipso imposuit dicens. Aꝑite
michi poctas iusticie. et ingressus in eas
confitebor dño: hȩc porta dñi. iusti intra¬
bunt per eam. Cumq coram eo asistenteᷤᷤ
sres psallerent: emissa subito & ꝓducta
uae clamauit dicens. Hr se ueni. Quod
mor ut dicit: eductus e corpore mortalẽ
uitam finut. Mirati sunt fr̃s: quia
hoe quod moriens fr̃ clamauerat. ignora¬
unt. Qͦ defuncto: in monasterio facta
et magna tristicia. Quarto aut̃ die:
qubusdam fratribus necessarium fuit.
it ad monasterium aliud longe posi¬
dem transmitterent. Illuc gͥeuntes
chos tristes uehementer iuenerunt.
Quibus cumdicerent. quid habetis qd̾
uos in tantum merorem deprimitis:
responderunt dicentes. Loci huiꝰ deso¬

Expanded text:
vocaretur ex corpore, febre correptus est. vocaretur ex corpore, febre correptus est. Ad horam vero mortis veniens, mysterium Dominici corporis, et sanguinis accepit. Vocatisque fratribus, coram se psallere praecepit, quibus tamen antiphonam ipse per semetipsum imposuit, dicens: Aperite mihi portas justitiae, et ingressus in eas confitebor Domino: haec porta Domini, justi intrabunt per eam . Cumque coram eo assistentes fratres psallerent, emissa subito et producta voce clamavit dicens: Urse, veni. Quod mox ut dixit, eductus e corpore mortalem vitam finivit. Mirati sunt fratres: quia hoc quod moriens frater clamaverat, ignorabant. Quo defuncto, in monasterio facta est magna tristitia. Quarto autem die quiddam fratribus necessarium fuit, ut ad monasterium aliud longe positum transmitterent. Illuc ergo euntchos tristes vehementer invenerunt. Quibus cum dicerent: Quid habetis, quod vos in tanto moerore deprimitis? responderunt, dicentes: Loci hujus deso
Abbreviated transcription (Latin):
te ualde laudabilis. cũ ante quadri¬
ennium moreretur sicut religiosi Ala
qui presentes fuerant testati sunt: in
hora exitus sui ionam ꝓpħam iherechi¬
elem qͦ et danielem cepit aspicere. bos
dños suos ex nomine clamare. Quo dũ
ad se uenire diceret: & depressis lumirs¬
bus eis reuerentiȩ obsequium prebent.
ex carne eductus est. Qua inre aꝑtida
intelligi. que erit in illa incorruptibill
uita noticia: siuir iste incarne adbuct¬
ninquam uiderat. agnouit. Solet autem
plcrumq contingere: ut egressura anima
cosetiam recognoscat. eum quibus pro eqͦli¬
tat culparum uł etiam premioꝵ inuna
est mansione deputanda. Nam uir uitę
uenerabilis eleutherius senex de quo in¬
precedenti libid multa narraui. in mo¬
nasterio suo germanũ frem iohannem
nomine. se habuisse perhibuit: qͥ ante
dies quatuordecim suum fratribus exi¬
tum predixit. Cumq decrescentes coti¬
die computaret dies: ante triduũ quã

Expanded text:
de et laudabilis, cum ante tride et laudabilis, cum ante triennium moreretur, sicut religiosi alii qui praesentes fuerunt, testati sunt, in hora sui exitus, Jonam prophetam, Ezechielem quoque et Danielem coepit aspicere. Quos dominos suos ex nomine clamare. Quos dum ad se venisse diceret, et depressis luminibus eis reverentiae obsequium praeberet, ex carne eductus est. Qua in re aperte datur intelligi quae erit in illa incorruptibili vita notitia, si vir iste adhuc in carne corniplerumque contingere ut egressura anima eos etiam recognoscat, cum quibus pro qualitate culparum, vel etiam praemiorum, in una est mansione deputanda. Nam vir vitae venerabilis Eleutherius senex, de quo praecedente libro multa narravi, in monasterio suo germanum fratrem nomine Joannem se habuisse perhibuit, qui ante dies quatuordecim suum fratribus exitum praedixit. Cumque decrescentes quotidie computaret dies, ante triduum quam
Abbreviated transcription (Latin):
bona inuita tua: et electus lazarus
a reprobo diuite cognoscitur. quem
mitti precat᷑ ex nomine. dicens. Mit¬
te lazarum ut intinguat ex tremũ dig¬
ti sui inaquam: & refrigeret linguam
meam. In qua uidelicet cognitione utei¬
usq partis. cumulus retributionis exere¬
seit: ut ꝙ boni ampluis gaudeant quu
eos secum letari conspiciunt quos ama
uerunt: & mali dum cumeis torquent᷑
quos in hoc mundo despecto deo dilerert
eos non solum sua. s etiam eoꝵ pena con¬
sumat. Fit aũ in electiᷤᷤ qͥddã mirabiliꝰ᷑ ꝙ
non solum eos agnoscunt quos in hoc mũ¬
do nouerant: s uelut uisos ac cognitos
recognoscunt bonos. quos nunquã uire¬
runt. Nam cum antiquos patres inib
ȩterna hereditate uiderint: eis incogni¬
ti peruisionem non erunt: quos inope
semꝑ nouerunt. Quia enim illicom̃s
conmuniter claritatem dñi conspiciunt.
qͥd est qd ibi nesciant. uͥ scientẽ omia scut
amquidam nr̃ religiosus iur et u

Expanded text:
bona in vita tua; et electus Lazarus bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo est divite cognitus, quem mitti precatur ex nomine, dicens: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam . In qua videlicet cognitione utriusque partis cumulus retributionis excrescit: ut et boni amplius gaudeant, qui secum eos laetari conspiverunt; et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos cognoscunt, quos in hoc mundo noverunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum conspiciunt, quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia vident? Nam quidam
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Fili recordare quia recepisti bona
inuita tua: & lazariis simuit̾ mala.
Diues aut̾ de se ipso iam spem salutis nͦ
habens: ad promerendam suoꝵ salu¬
tem conuertitur. dicens. Rogo te
pater ut mittas eum in domo
patris mei: habeo enim quinq fratreᷤ.
ut testetur illis ne et ipsi ueniant in
locum hunc tormentoꝵ. Quibus uer¬
bis apertissime declaratur: quia & bo¬
ni bonos. et mali cognoscunt malos.
Sigͥ abraham lazarum minime re¬
cognouisset: nequaquã ad diuitẽ in
tormentis positum de transacta eius
contritione loqueretur. dicens. qd̾
mala receperit inuita fua. Et si mali
malos non recognoscerent: nequaquã
diues in tormentis positus frum suor
etiam absentium meminisset. Qͦ mͦ
enim presentes non posset agnoscere:
qͥ etiam pro absentium memoria cura¬
uit exorare: Qua inre illud qͦ oftnͣ¬
ditur. qd nequaquã ipse requisisti.
quia ꝙ boni malos. ꝙ mali bõnos cog
noscunt. Nam & diues ab abrabam
cognoscitur: cui dictum est. recepisti

Expanded text:
are quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Dives autem de seipso jam spem salutis non habens, ad promerendam suorum salutem convertitur, dicens: Rogo te, pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis ne et ipsi venormentorum . Quibus verbis aperte declaratur quia et boni bonos, et mali malos cognoscunt. Si enim Abraham Lazarum minime recognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum de transacta ejus contritione loqueretur, dicens quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset agnoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quod nequaquam ipse requisisti, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti
Abbreviated transcription (Latin):
udenter dico quia sine fide nerin
fidelis uiuit. Nam si eundẽ infie¬
lem percunctari uoluero. quẽ patrem
uel quam matrẽ habuerit: ꝑturus. esti¬
det. Iilum atq illam. Quẽ si statim reqͥ¬
uł nosse uł uidisse fatebit᷑. &. tainẽ qdñ
uidit. credit. Nam illũ patrẽ. illãcysi
habuisse matrẽ. absq dubitatiõe testit᷑.
ateor quia nunc usq nescuir. Pcit

Expanded text:
udenter dico, quia sine fide neque infidelis vivit. Nam si eumdem infidelem percunctari voluero, quem patrem vel quam matrem habuerit, protinus respondebit, illum atque illam. Quem si statim requivel nosse, vel vidisse fatebitur, et tamen quod non vidit, credit. Nam illum patrem illamque se habuisse matrem absque dubitatione testatur. PETR. Fateor quia nunc usque nescivi
Abbreviated transcription (Latin):
narrabat qd eosdem laterculos aure¬
os ad edificationem domus. senes. ac uiuereᷤ
puelle & pueri ferebant. Qua ex re colli¬
gitur: quia hii quibus hic pietas facta
est. ipsi illic operatores esse uidebantur.
ic etiam quidam iuxta nos deusde¬
dit nomine. uir religiosus habita¬
bat. qui calciamenta solebat operari:
de quo alter per reuelationem uidit. qd̃
eius domus edificabatur: s inea con¬
structores sui solo die sabbati uideban¬
tur operari. Qui eiusdem uiri acta pꝰ¬
modum subtiliter requirens: inuenit
quia ex hus quȩ diebus singulis labora¬
bat: quioquid ex iictu atq uestitu su¬
peresse potuisset. die sabbati. adbeati
petri ȩccłam afferre consueuerat: atq
indigentibus erogare. Quaex re per¬
pende: quia non inmerito domus
ipsuis fabrica. sabbato crescebat. Petrꝰ
Nacde re michi idonee uideo satis¬
factum. S queso te quid eẽ dicimꝰ.
quod quorumdam habitacula fetoris
nebula tangebantur. quoꝵ uͦ tangi ñ

Expanded text:
narrabat quod eosdem laterculos aurenarrabat quod eosdem laterculos aureos ad aedificationem domus, senes ac juvenes, puellae et pueri ferebant. Qua ex re colligitur, quia hi quibus hic pietas facta est, ipsi illic operatores esse videbantur. Hic etiam quidam juxta nos, Deusdedit nomine, religiosus, habitabat, qui calceamenta solebat operari, de quo alter per revelationem vidit quod ejus domus aedificabatur, sed in ea constructores sui solo die sabbati videbantur operari. Qui ejusdem viri postmodum subtiliter vitam requirens, invenit quia ex his quae diebus singulis laborabat, quidquid ex victu atque vestitu superesse potuisset, die sabbato ad beati Petri Ecclesiam deferre consueverat, atque indigentibus erogare. Qua ex re perpende, quia non immerito domus ipsius fabrica sabbato crescebat. PETR. Hac de re mihi idonee video satisfactum: sed quaeso te, quid esse dicimus, quod quorumdam habitacula foetoris nebula tangebantur, quorumdam vero tangi non
Abbreviated transcription (Latin):
fecte uitam minime correxit. qui pꝰ
multos annos de corpore adhuc ad certa¬
men uitȩ & mortis exut. Qua de re colli¬
gitur. quia ipsa quoq inferni suplici¬
a cum de inonstrantur. aliis hoc ad
ad uitorium. aliis uͦ ad testimonium
fiat: ut isti uideant mala que caue¬
ant: illi uͦ ampliuis puniantur. qd̃
inferni supplicia uisa. & cognita ui¬
tare noluerunt.
Uid hoc quesote. qd̾ in amenis lo¬
Is euiusdam domus laterculis
Au reis edificari udebatur Ri¬
diculum est ualde: sicredimus quod
inilla uita adhuc metallis talibꝰ egeamꝰ.
Uis hoc sisanum sapiat. inteui Gregͥ.¬
gat: S ex eo qd̾ illic ostensum est.
quisquis ille est. cui mansio ista con¬
struitur: aperte datur intelligi. qͥd
est quod hic operatur. Nam qd̾ p̃mi¬
um lucis ȩternȩ. elemosinarum lar¬
gitate promeretur. mmir̾ constat.qr
auro edificat mansionem suam. Qd̃
enim suꝑius memoriam fugit ut di¬
cerem: isdem miles qui hȩc uiderat.

Expanded text:
fecte vitam minime correxit, qui post fecte vitam minime correxit, qui post multos annos de corpore adhuc ad certamen vitae et mortis exiit. Qua de re colligitur, quia ipsa quoque inferni supplicia cum demonstrantur, aliis hoc ad adjutorium, aliis vero ad testimonium fiat: ut isti videant mala quae caveant, illi vero eo amplius puniantur, quod inferni supplicia nec visa, et cognita vitare noluerunt. Quid est hoc, quaeso te, quod in amoenis locis cujusdam domus laterculis aureis aedificari videbatur? Ridiculum est valde, si credimus quod in illa vita adhuc metallis talibus egeamus. uis hoc, si sanum sapit, intelligat? Sed per hoc quod illic ostensum est, quisquis ille est cui mansio ista construitur, aperte datur intelligi quid est quod hic operatur. Nam qui praemium aeternae lucis eleemosynarum largitate promerebitur, nimirum constat, quia auro aedificat mansionem suam. Quod enim superius memoriam fugit ut dicerem, idem miles, qui haec viderat,
Abbreviated transcription (Latin):
bunc quem predixi stephanum se cogno¬
uis testatus est. Qui cum transire uo¬
luset. eius pes lapsus est: et ex medio
arpore iam extra pontem deiectus. aqͥ¬
buslam teterrimis uiris ex flumine sur¬
gtubus per caxas deorsum: atq aqͥbꝰdam
Antis ꝙ speciosissimis uris cepit per bra¬
tusursum trahi. Cumq hoc luctamen
sset ut boni spus hunc sursum. malie
uesum traherent: ipse qui hȩc uide¬
at adcorpus reuersus est .&. qͥd deeo ple¬
tuis gestum sit. minime cognouit. Qa
tre de eiusdem stephani uita datur
utelligi: quia in eo mala carnis cum
lmosinarum operatione certabant.
uenim per caxas deorsum. per brachi
dis perfecte non restiterat. que eũ
deor sum trahebant. S in illo occulto ar¬
bitris examine. quid in eo uicerit: et noˢ
& eum qui uidit & reuocatus est. latꝙ.
Constat tamen quia isdem stephanus
pꝰquam sicut superius narraui. ꝙ in¬
feri loca uidit. & ad corpus reduit: per¬

Expanded text:
hunc quem praediximus Stephanum se recognohunc quem praediximus Stephanum se recognovisse testatus est. Qui dum transire voluisset, ejus pes lapsus est, et ex medio corpore jam extra pontem dejectus, a quibusdam teterrimis viris ex flumine surgentibus, per coxas deorsum, atque a quibusdam albatis et speciosissimis viris coepit per brachia sursum trahi. Cumque hoc luctamen esset, ut hunc boni spiritus sursum, mali deorsum traherent, ipse qui haec videbat, ad corpus reversus est, et quid de eo plenius gestum sit, minime cognovit. Qua in re de ejusdem Stephani vita datur intelligi, quia in eo mala carnis cum eleemosynarum operatione certabant. Qui enim per coxas deorsum, per brachiat carnis vitiis perfecte non restiterat, quae eum deorsum trahebant. Sed in illo occulti arbitri examine quid in eo vicerit, et nos, et eum qui vidit et revocatus est, latet. Constat tamen, quia idem Stephanus postquam, sicut superius narravi, et inferni loca vidit, et ad corpus rediit, per
Abbreviated transcription (Latin):
ĩn predicto ponte probatio: ut quisqͥ:
nebroso fetentiq fluiuo laberetur. in¬
sti uero quibus culpa non obsisteret.
securo pereum gressu ac libero adloca
amena peruenirent. Ibi se et iam petrẽ
ȩcclesiasticȩ familiȩ maiorem qui ant
quadriennium est defunctus: auresĩ
positum in locis teterrimis magnofer¬
ri pondere ligatum ac depressum udis¬
se confessus est. Qͥ dum requireret
cir ita esset: ea se aulisse dix̃. quȩ nos qui
cam in hac ȩcclesiastica domo nouimus.
cientis eius acta recolimus. Dictũ nam
es. hȩc iccireo patitur: quia siquid
⁊ profacienda ultione iubebat᷑: ad infe¬
rendas plagas. plus excrudelitatis desi¬
drio quam obedientia seiuebat. Qd̃
sie fuisse: nullus qui illum nouit igno¬
rit. Ibi se etiam quendam peregrinũ
prisbuterum uidisse testabatur: qui ad
predictum pontem ueniens. tanta per
cum auctoritate transiit: quanta et
me sinceritate uix. In eodem qͦ ponte

Expanded text:
in praedicto ponte probatio ut quisquis in praedicto ponte probatio ut quisquis tenebrosum foetentemque fluvium laberetur: justi vero quibus culpa non obsisteret, securo per eum gressu ac libero ad loca amoena pervenirent. Ibi se etiam Petrum ecclesiasticae familiae majorem qui ante quadriennium est defunctus, deorsum positum, in locis teterrimis magno ferri pondere religatum ac depressum vidisse confessus est. Qui dum requireret cur ita esset, ea se dixit audisse, quae nos qui eum in hac ecclesiastica domo novimus, scientes ejus acta recolimus. Dictum namque est: Haec idcirco patitur, quia si quid ei pro facienda ultione jubebatur, ad inferendas plagas plus ex crudelitatis desiderio, quam ex obedientia serviebat. Quod sic fuisse, nullus qui illum novit, ignorat. Ibi se etiam quemdam peregrinum presbyterum vidisse fatebatur, qui ad praedictum pontem veniens, tanta per eum auctoritate transiit, quanta et hic sinceritate vixit. In eodem quoque ponte