comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Habuimꝰ in nobis quoddã
fermentum mortalitatis: et
habuimus in nob̾ fermentũ
iniquitatis. Uidetis modo qnͣ¬
tum exulauimus ab illo pane:
in quo neutrum erat nec mor¬
talitas nec iniquitas
Qͦ modo illuc ascenderemus :
quomodo illum gustaremus:
Que res ita sunt contrarie.
sic̾ mortalitas et immortalitas
res: ille ĩ mortalis et iustus.
Qͦ modo potuimus conueni¬
rec Uidit hoc ille pius. ille
misericors. quia nõ potuimus
ascendert ad illum: et ip̃e de¬
scendit ad nos. Suscep imam
partẽ fermenti nr̃i: et ita tẽ¬
perauit sc nr̃e infirmitati. Nõ to¬
tum fermentum sumpsit qd erat
in nobis: s quandam partem:

Expanded text:
habuimus in nobis quoddam habuimus in nobis quoddam fermentum mortalitatis, et habuimus in nobis fermentum iniquitatis. Videtis modo quantum exsultavimus in illo pane, in quo neutrum erat, nec mortalitas nec iniquitas. Quomodo illuc ascenderemus, quomodo illum gustaremus? Quae res ita sunt contrariae, sicut mortalitas et immortalitas, res, ille immortalis et justus. Quomodo potuimus convenire? Vidit hoc ille pius, ille misericors; quia non potuimus ascendere ad illum, et ipse descendit ad nos. Suscepit unam partem fermenti nostri et ita temperavit se nostrae infirmitati. Non totum fermentum sumpsit quod erat in nobis, sed quamdam partem.
Abbreviated transcription (Latin):
pasche sciens iħc quia uen̾ etus
hora: ut transeat de hoc mũdo
ad prem. S hoc uideamus quo¬
modo ista alia festuntas: signifi¬
cat resurrectionem domii. Et pͥ¬
mo considemus quantum se hu¬¬
miliaũ illa maiestas: et quouisq
descendit ꝓ nob̾. Ille qͥ erat crea¬
tor fec̃ se creaturã qui erat domi¬
nus fec̾ se seruum: qui erat diueᷤ
sec̃ se pauꝑem ÷ qͥ erat magnus fec̃
se paruum: et u̾bum caro factũ ⁊
Panis erat et pascelat aagłos. sy ñ
pascebat nos. et ideo miseri
suinnus: quia rõnalis creatu¬
ra semꝑ habet esse in miseri¬
a. nisi pascatur illo pane Nos
autem ita infirmi eramus. ut
nullo modo possemus gastare
illũ panem in illa puritate. Ha¬
hunnus enim in noħi quoddã
fermentum quod nos corru¬
perat et abstulerat pͥmam for¬
titudinem quam haburmus:
Et facti sumus ita dissimiles
illi pani puro. et mundo. ut
nichil inde gustare possemus.
Hoc fermentum quod habui¬
mus in nobis: duplex erat.

Expanded text:
paschae, sciens Jesus quia venit ejus paschae, sciens Jesus quia venit ejus hora, ut transeat de hoc mundo ad Patrem . Sed hoc videamus, quomodo ista alia festivitas significat resurrectionem Domini. Et primo consideremus quantum se humiliavit illa majestas, et quousque descendit pro nobis. Ille qui erat Creator, fecit se creaturam; qui erat Dominus, fecit se servum; qui erat dives, fecit se pauperem; qui erat magnus, fecit se parvum; et Verbum caro factum est . Panis erat, et pascebat angelos, sed pascebat nos: et ideo miseri fuimus, quia rationalis creatura semper habet esse in miseria, nisi pascatur illo pane. Nos autem ita infirmi eramus, ut nullo modo possemus gustare illum panem in illa puritate. Habuimus enim in nobis quoddam fermentum quod nos corruperat, et abstulerat primam fortitudinem quam habuimus; et facti sumus ita dissimiles illi pani puro et mundo, ut nihil inde gustare possemus. Hoc fermentum, quod habuimus in nobis, duplex erat:
Abbreviated transcription (Latin):
recaptum erat᷑
in lege. ut in
illo tempore
quo filii isrł
exierunt de e¬
gipto inmo¬
laretur agnus. et comederet᷑. Ista fe-¬
stiuitas uocabat᷑ pascha. Deinde e¬
rat p̾ceptum. ut ꝑ septem dies debe¬
rent comede panes atimos. idest sme
fermento: et ista festiuitas uoca¬
bat᷑ festiuitas atimorum. Et n̾¬
s etiam pascha. Hoc ostendit
euangłista: qui ait. dppropinqͣ¬
bat dies festus arimorum: qͥ drꝰ
pascha. Prima illa festiuitas qñ
occidebant agnum tantum pa¬
scha dicta est: ista et pascha et¬
A festiuitas arimorum. Siẽ m
uidetur illa festiuitas significat
passionem dñ: ista resurrectionẽ
Et hoc satis notum est quod il¬
la sestiuitas significat passionem
domini. in qua ille uerus agnus
occisus ẽ. ꝑ cuiꝰ sanguinẽ salua¬
ti sumus de manu spũalis pha-¬
raonis idest diaboli: et ideo illa
festiuitas dicit᷑ pascha: quod est
tiansitus. qr ipse xp̃c in passione
sua transiuit de hoc mundo sic̃
dic euangłista. Ente diem festũ

Expanded text:
eceptum erat in lege, ut in illo tempore, quo filii Israel exierunt de Aegypto, immolaretur agnus, et comederetur. Ista festivitas vocabatur pascha. Deinde erat praeceptum, ut per septem dies deberent comedere panes azymos, id est sine fermento; et ista festivitas vocabatur festivitas azymorum, etiam pascha. Hoc ostendit evangelista, qui ait Appropinquabat dies festus azymorum, qui dicitur pascha . Prima illa festivitas, quando occidebant agnum, tantum pascha dicta est; ista et pascha, et festivitas azymorum. Sicut mihi videtur, illa festivitas significat passionem Domini, ista resurrectionem. Et hoc satis notum est, quod illa festivitas significat passionem Domini, in qua ille verus Agnus occisus est, per cujus sanguinem salvati sumus de manu spiritualis Pharaonis, id est diaboli: et ideo illa festivitas dicitur pascha, quod est transitus, quia ipse Christus in passione sua transivit de hoc mundo, sicut dicit evangelista: Ante diem festum
Abbreviated transcription (Latin):
Si nichil sumpsiset ita longe eẽt a
nobis. ut nullo modo possemus appro¬
pinquare ei: et ideo semꝑ manere¬
mus in miseria. Diximus quod du¬
plex ferm̾etũ erat ĩ nob̾ moitalitas et
iniquitas. Unum suscep̃ ꝑ quod
factus est similis nobis : alterum¬

Expanded text:
 nihil sumpsisset, ita longe esset a nobis, ut nullo modo possemus appropinquare ei, et ideo semper maneremus in miseria. Diximus quod duplex fermentum erat in nobis, mortalitas et iniquitas. Unum suscepit, per quod factus est similis nobis. Su
Abbreviated transcription (Latin):
ino non latronem: s martyrem
et confessorem. Neccessicatem enim
uertit in uoluntatem. et penam cõ¬
mutauit in głam: et crucem in tri¬
umphum In te beatissime confes¬
sor et martyr de totius mundi ste¬
rilitate fidei reliquias collegit xp̃c.
Tu fugientib discipulis et petͥneãte.
socius et comes passionis eius fieri
gauisuses Tu petrus in cruce fuisti.
et petrus in domo cayphe latro. Tã¬
diu enim petrus latro fuit: quandi¬
ii intus latitans xpm̃ foris negauit.
deo et petrum p̾cessisti in ꝑadisum.
qr qui te in cruce complexus ẽ. dux
et rector tuus eadem die ipse ingreᷤ¬
sus ẽ. fidelem et głosum militem se¬
cum te pariter introduxit.

Expanded text:
imo non latronem, sed martyrem imo non latronem, sed martyrem et confessorem! Necessitatem enim convertit in voluntatem, et poenam commutavit in gloriam, et crucem in triumphum. In te, beatissime confessor et martyr, de totius mundi sterilitate fidei reliquias collegit Christus. Tu, fugientibus discipulis et Petro negante, socius et comes passionis ejus fieri gavisus es: tu Petrus in cruce fuisti, et Petrus in domo Caiphae, latro. Tandiu enim Petrus latro fuit, quandiu intus latitans Christum foris negavit: ideo et Petrum praecessisti in paradisum; quia qui te in cruce complexus est, dux et rector tuus eadem die qua ipse ingressus est, fidelem et gloriosum militem secum te pariter introduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
edi ad cor tuum tandem aliqu̾a¬
do. redi uetus adam: tude ubi et
quomodo te requisiuit et inuen̾
nouus adam. Ostendit tibi incorpe
suo ignominias amme tue. non satis
fuit quod ꝑ colaphos et flagella. et
noua irrisionum gn̾a post te fugien¬
tem clamitans et miserans ꝑcurrit:
s usq ad nouissimum crucis suppli¬
crum iam iam efflantem. consequu¬
tus inuenit et apphendit. Qs enĩ
latro ille nisi adam fuite Q ex qͦ
pͥmum in ꝑadiso sui ip̃iꝰ homicidiũ
ꝓpetraigt. tam diu axͦ fugit reus et
abscondit se donec̾ crucis articulo
nouissime consumptus et comp̃hẽ¬
sus fugert et latere ultra ñ potuit.
Ibi tandem comp̃hensus ad te bo¬
ne iħu cont̾isus ẽ: culpam suã con¬
fessus ẽ: penam libent᷑ amplexus ẽ.
T enim ammonebas ne pati ab¬¬
horreret: quod te secum pati uidẽt.
disum intrauit. uͥ et tã firmit̾ nõ
iã custos ꝑadisi s ciuis et domestic̃
dei collocatus ẽ: ut ãpluis inde ca
dere iam ñ possit. O b̾atissimũ labnẽ

Expanded text:
edi ad cor tuum tandem aliquando, redi vetus Adam: vide ubi et quomodo te requisivit et invenit novus Adam: ostendit tibi in corpore suo ignominias animae tuae. Non satis fuit quod per colaphos et flagella, et nova irrisionum gtem, clamitans et miserans percurrit, et usque ad novissimum crucis supplicium, te animam efflantem consecutus invenit et apprehendit? Quis enim latro ille nisi Adam fuit? Qui ex quo primum in paradiso sui ipsius homicidium perpetravit; tandiu a Christo fuit reus et abscondit se, donec in crucis articulo novissime consumptus et comprehensus fugere et latere amplius non potuit. Ibi tandem comprehensus ad te, bone Jesu, conversus est; culpam suam confessus est; poenam libenter amplexus est: tu enim admonebas ne pati abhorreret, quod te quoque secum pati videret.radisum intravit, ubi et tam firmiter non jam custos paradisi sed civis et domesticus Dei collocatdere non possit. O beatissimum latronem,
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchrum tuũ obsidentib qm̃ u̾e
declinas ab eis. et ñ inueniu̾̃t te ĩ le¬
ctulo tuo suaui et flondo. s potius
osfendunt in statuam cordis sui. tene¬
bris in uolutam. habentes ad caput
suum pellem caprinam: peccorũ suo¬
rũ memoriã fecentem. Beatus autẽ
qui uigilat ad monumentũ tuũ et
custodit de. et luct̾at᷑ mane cũ angło
resurrectionis: nec dimitat eũ donec
audiat aliqͥd de nomine eiꝰ quod ẽ mi¬
rabile: ut et nomen iacob cõmutetur
ĩ isrł: et transmisso anne doloris. sta¬
tim oriatur sol iustitie ei.

Expanded text:
sepulcrum tuum obsidentibus; quoniam vere sepulcrum tuum obsidentibus; quoniam vere declinas ab eis, et non inveniunt te in lecto suo suavi et florido; sed potius offendunt in statuam, cordis sui tenebris involutam, habentes ad caput suum pellem caprinam, peccatorum suorum memoriam foetentes. Beatus autem qui vigilat ad monumentum tuum et custodit te; et luctatur mane cum angelo resurrectionis, nec dimittit eum donec audiat aliquid de nomine ejus, quod est mirabile, ut et nomen Jacob commutetur in Israelem, et transmisso amne doloris, statim oriatur ei sol justitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
dimittit dauid. Illam intelligite fe-¬
uestram: ꝑ quam dilectus mittit ma¬
num suã. ꝑ hanc fenestr̾ã dimittit᷑
ab amica sua. ad amicã suã hoc ẽ
ad se ipsam : et abscondit᷑ mint̾iori
homine uͥ et securus uiuat. et mi¬
quos lateat. Abscondit enim se. et
exit de templo ꝑfidie. qm̃ dum ci¬
tharitat coram saul. ut spm̃ inalũ¬
domni faciat ab eo recedere: ille ĩ¬
pius hasta eum cum pariete temp¬
tat configere. S declinante dauid.
quid ẽ quod parieti hasta infigit᷑:
nͥ quod recedente xͥ gra mens indu¬
rata sue malicie telo confoditur
Qͥd autem hodie tam ꝑosum ħt rer
tenebrarum saul. qmͣ dauid gene-¬
rũ suũ e ꝓpt̃ quod absente dauiio
filiam suam tollit. et dat alteri ui¬
ro ignobili: s manu fortis cũ redi-¬
erit et acceꝑit regnum. rursus suã
ducentis p̾puciis philystinorũ. a qͥ
n̾ solum carnis s et mentis ĩmũ¬
dicias abscidat. Ue pecc̾orib dñe

Expanded text:
dimittit David. Illam intelligite fedimittit David. Illam intelligite fenestram, per quam dilectus mittit manum suam. Per hanc fenestram dimittitur ab amica sua ad amicam suam, hoc est ad se ipsam; et absconditur in interiore homine, ubi et securus vivat, et iniquos lateat. Abscondit enim se, et exit de templo perfidiae: quoniam dum cithariDomini malum faciat ab eo recedere, ille impius hasta eum cum pariete tentat configere: sed declinante David, quid est quod parieti hasta infigitur, nisi quod recedente Christi gratia, mens indurata suae malitiae telo confoditur. Quid autem hodie ita perosum habet rex tenebrarum Saul, quam David generum suum? Propter quod absente David filiam suam tollit, et dat alteri marito ignobili; sed manu fortis cum redierit et acceperit regnum, rursus suam ducentis praeputiis Philisthinorum: a qua non solum carnis, sed mentis immunditias abscidat. Vae peccatoribus, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
diunt filii noctis. s filii diei: illis enĩ
horrorem incuait tiuior splendor cu¬
us. ut sugiant ate: istis autem gau¬
dium. ut approximent ad te. Nobis a¬
ũt dormientib uenerunt discipuli eiꝰ.
et furati sunt eũ. O mendaces uerũ
dixistis: s mentita ẽ unqͥtas sͥ. Dor¬
mientes enim xpm̃ custodire ñ possũt:
s qͥ mane inqͥt uigilauerint ad me.
ĩuenient me. Clobis qͥppe dormienti¬
b ÷ qͥd nisi somnna apparent: Ecce
illam si potestis custodite. ne fures ef-
studet. Certe michol amabat dauid:
magis qmͣ prẽm suum saul Id̾o ꝑ fe¬
nestia dimisit eũ: et seruauit. Qͥdȩ̃¬
¶ hoce
Michol filia saul. filia qͦndam suꝑbi¬
e. post qmͣ nupserit specioso dauio. ĩ¬
cip̃ odisse patrem suum: cui dicit᷑ ĩ
psalmo. Nuoi filia et uide et ĩclina
aurem tuã: et obliuiscẽ popłm tuu̾
et domum pat̾s tui. Et concupiscet
rex decorem tuũ. Unde ꝑ fenestrã

Expanded text:
diunt filii noctis, sed filii diei: illis enim diunt filii noctis, sed filii diei: illis enim horrorem incutit splendor tuus, ut fugiant a te; ipsis autem gaudium, ut approximent ad te. Nobis autem dormientibus, venerunt discipuli ejus, et furati sunt eum. O mendaces! verum dixistis, sed mentita est iniquitas sibi. Dormientes enim Christum custodire non possunt, sed qui mane, inquit, vigilaverint ad me, invenient me. Vobis quippe dormientibus quid nisi somnia apparent? Ecce illam, si potestis, custodite, ne fures effostudet. Certe Michol amabat David magis quam patrem suum Saul: ideo per fenestram dimisit eum et servavit. Quid est hoc? Michol filia Saul, filia quondam superbiae, postquam nupserit specioso David, incipit odisse patrem suum, cui dicitur in Psalmo: Audi filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum e domum patris tui, et concupiscet rex decorem tuum . Unde per fenestram
Abbreviated transcription (Latin):
n lectulum salomonis sexagi¬
ta fortes ambiunt om̃s tenẽ¬
ẜtes gladios: et ad bella doctissimi.
qmͣ salomon sepultura cua ẽ: in qͣ
sabbato requieuisti ab om̃i oꝑe qͣd
patrasti. Est autẽ monum̃tũ cuũ
in orto nouum et in petra excisũ.
qr amica tua fidelis anima ortus
conclusus ẽ: et renouat᷑ cotidie ĩ
agnitione tua. et solidat᷑ in petra a-¬
moris tu. consepeliens se ip̃am tibi
ininteriori homine. in secreco cubicu-¬
li Tui. Ibi te ambiunt sexaginta for¬
tes ex fortissimis istł. in quib oꝑa sex
ut in senario. et denario legis unagi¬
nẽ et similitidinẽ tuã conseruent.
Isti melius te custodiunt qmͣ fallax
impiorũ custodia: quia sunt ad bella
doctissimi. ñ: solum carnis illecebras
q timiores abigere. Illi aut̃ qui nocte
sunt ebrii sepulchrũ tuũ obsident.¬
Et illic trepidauerunt tamore ubit̾i e-
rat cunor: qm̾i potestas tenebrarum
lucem nõ sustinens. ad miciũ uite fa¬
cti sunt uelut mortui Non gͦ ce custo¬

Expanded text:
n lectulum Solomonis quadraginta fortes ambiunt, omnes tenentes gladios et ad bella doctissimi. quam Salomonis sepultura tua est, in qua Sabbato requievisti ab omni opere quod patrasti. Est autem monumentum tuum in horto novum, et in petra excisum: quia amica tua, fidelis anima, hortus conclusus est, et renovatur quotidie in agnitione tua, et consolidatur in petra amoris tui, consepeliens se ipsam tibi in interiore homine, in secreto cubiculi tui. Ibi te ambiunt quadraginta fortes ex fortissimis Israelis, in quibus opera sex ut in senario et denario legis imaginem et similitudinem tuam conservent. Isti melius te custodiunt quam fallax impiorum custodia: quia sunt ad bella doctissimi, non solum carnis illecebras, que timores abigere. Illi autem qui nocte sicut ebrii sepulcrum tuum obsident, illic trepidaverunt timore ubi non est timor: quoniam potestas tenebrarum lucem non sustinens, ad nuntium vitae facti sunt velut mortui. Non ergo te custo
Abbreviated transcription (Latin):
frumentũ. ut fiat noua consꝑsio: deu̾i
cũ in formam panis tnͣsierit. coquitur
ĩ clibano passionum: postea cũ bñdix̾is
ei om̃i bñdictione sp̃uali et dix̾i̾s cõ¬
sũmatum ẽ. frangis et ipm̾ corpꝰ
nrͥm quod in manib tuis ẽ. et in
mantis tuas cõmittimꝰ. et ibi agno¬
sceris non in specie ꝑegͥna s in fa¬
cie ꝓpria: ut iam non lancea nob̾
latus tuum apiat. s digito palpa¬
re et uidere possimꝰ qr tue dñe d̾s nr̃.

Expanded text:
frumentum; ut fiat nova conspersio, deinde frumentum; ut fiat nova conspersio, deinde cum in formam panis transierit, coquitur in clibano passionum: postea cum benedixeris ei omni benedictione spirituali, et dixeris consummatum est; frangis et ipsum corpus nostrum quod in manibus tuis est, et in manus tuas committimus; et ibi agnosceris non specie peregrina, sed in facie propria: ut jam non lancea nobis latus tuum aperiat, sed digito palpare et videre possimus, quia tu es, Domin
Abbreviated transcription (Latin):
illustr at. Igitur dum loqueris ĩ uia
duob discipłis cecum parit euntib. et
nubes ꝑegrina faciem tuã tegeret:⁊ n̾ne
inquiunt cornm ardens erat ĩ uob̾ dum
nob̾ loq̃retur ĩ uia. et apiret nob scͥptas:
Aro ebat nimir̾ intus columna ignis:¬
qr sous colũna nubis loqͥbat᷑ ad eos.
caro tua est. E registi manib tũis corpꝰ
tuum: qr potestatem habebas ponen¬
di animam tuã: et iterum sumendi eã.
Ei registi corpus quod foris apparebat:
E ostendisti medullam q̃ intꝰ latebat.
Nisi enĩ patereris: ñ cognosc̾eris. Ibi ĩ¬
quit abscondita ẽ fortitudo eius Que
ẽ autem fortitudo tua ÷ nͥ miscd̾ia. ns
mansuetudo. nisi humilitas : nͥ patiẽtia:
Has uututes fortissimas ec suauissimas
in fractione panis: hoc ẽ in passione tua
nob̾ ostendisti. His uͥtutib caro tua qͦd
nos sumus: nutrit᷑ paulatim et ꝓficit.
et ꝑficitur. Et pͥmum quidem inter
duas molas spei et timoris molitͣ sicut

Expanded text:
illustrat. Igitur dum loquereris in via illustrat. Igitur dum loquereris in via duobus discipulis tecum pariter euntibus, et nubes peregrina faciem tuam tegeret: Nonne, inquiunt, cor nostrum ardens erat in nobis, dum nobis loqueretur in via et aperiret nobis Scripturam? Ardebat nimirquia foris columna nubis loquebatur ad eos. caro tua est. Fregisti manibus tuis corpus tuum, quia potestatem habebas ponendi animam tuam, et iterum sumendi eam. Fregisti corpus quod foris apparebat, et ostendisti medullam quae intus latebat; nisi enim patereris, non cognosceris. Ibi, inquit, abscondita est fortitudo ejus . Quae est autem fortitudo tua, nisi misericordia, nisi mansuetudo, nisi humilitas, nisi patientia? Has virtutes fortissimas et suavissimas in fractnobis ostendisti: his virtutibus caro tua, quod nos sumus, nutritur paulatim et proficit et proficiscitur. Et primum quidem inter duas molas spei et timoris molitur sicut
Abbreviated transcription (Latin):
enim nob̾ ex hac luce legis et ꝓpħie
paruerunt in monte. S nubes lu¬
cida obumbrauit eos. nec p̃i emĩ
sic̃ et nos sine tua ꝓtectione salua¬
ri potuissent. Ueruntam̃ illis sic̃
amicis et domesticis. ĩmo dome-¬
ficorum et amicorum tuorũ p̾cipu¬
is. sacram̃ti tui mibes erat ꝑlucida
q̃ nob̾ iacentib et ꝓiectis a facie
oculorum tuorũ ualde suboscura
est. S imꝑfectũ nr̃m iuderint
oculi tui: et in libro tuo om̃s scri¬
bent᷑. qm̃ sub nube tua nutris. et
ꝓtegis. et deducis uelut ouẽ ioseph
Hec ẽ columna nubis: q̃ ꝑ diem p̾ce¬
dac filios istt. Columna si ignis ꝑ
noctem spiritus sc̃s ẽ: qui suꝑ apło ĩ igneis
liiguis apparuit: qui cecitatis nr̃e caligi¬
nem illuminat et sursũ erigit. ut sapiamꝰ
ea qͥ sursum sunt non que suꝑ tram. Nu¬
bes g ꝑ diem et columna iguis ꝑ nocte.
qr ͨ caro tua diuinitatis estum nob̾ tẽ pe¬
rat: et sp̃s sc̃i lux. tenebras mentis nr̃e

Expanded text:
 nobis ex hac luce legis et prophe nobis ex hac luce legis et propheparuerunt in monte, sed nubes lucida obumbravit eos: nec ipsi enim, sicut et nos, sine tua protectione salvari potuissent. Verumtamen illis sicut amicis et domesticis, imo domesticorum et amicorum tuorum praecipuis, sacramenti tui nubes erat praelucida, quae nobis jacentibus et projectis a facie oculorum tuorum valde subobscura est, sed imperfectum meum viderunt oculi tui, et in libro tuo omnes scribentur, quoniam sub nube tua nutris et perficis, et deducis velut ovem Joseph. Haec est columna nubis, quae per diem praecedebat filios Israel; columna vero ignis per noctem, Spiritus sanctus est qui super apostolos in igneis linguis apparuit, qui caecitatis nostrae caliginem illuminat et sursum erigit, ut sapiamus ea quae sursum sunt, non quae super terram. Nubes ergo per diem et columna ignis per noctem, quia et caro tua divinitatis aestum temperat et Spiritus sancti lux tenebras nostrae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
radere nunc et nobiscũ dñe
ne desolemur et tͥstemur ĩ uia
hac qua ambulamus. qm̃ tu ip̃e
quõdam p̾cedebas filios isrł ĩ co¬
lumna nubis ꝑ diem et ĩ colũna
ignis ꝑ noctẽ : et ad mitũ tuũ de¬
ponebant centoria: et rursus eri¬
gebant. Que ẽ aut̃ nubes qͥ p̃ced̾
ueros isrłitas⁊ nͥ u̾issimũ et sclssi¬
mum corpus tuum quod in altari sunn¬
mus. in quo uelatur nob̃ altitudo di¬
ei. immensitas maiestatis tue: cuiꝰ
calorem et splendorem mortalis
infiruritas sustin̾e non possec. nͥ me¬
diatrix nubes int̾posita. et ardore
se uiã p̾monstraret: Hanc nubẽ
totus exercitus tuus sequitur dñe
rey sabaoch. Qui autem n̾ sequi¬
t᷑ eam: in tenebris ẽ. et inteneb̾s
ambulat. et nescit quo eat. Relu¬
cet enim de hac nube semita que
duc̾ ad uitam. semita humilita¬
tis et patientie. semita mansuetu¬
dinis et miscd̃ie: et qͥcquid huma¬
no gn ꝑ incarnationis tue mysteri¬
um reuelare dignatus es. Relucet¬

Expanded text:
radere nunc et nobiscum, Domine, ne desolemur et tristemur in via hac qua ambulamus: quoniam tu ipse quondam praecedebas filios Israel in columna nubis per diem, et in columna ignis per noctem, et ad nutum tuum deponebant tentoria, et rursus erigebant. Quae est autem nubes quae praecedit veros Israelitas, nisi verissimum et sanctissimum corpus tuum quod in altari sumimus? in quo velatur nobis altitudo diei, immensitas majestatis tuae, cujus et calorem et splendorem mortalis infirmitas sustinere non posset, nisi mediatrix nubes interposita et ardorem s viam praemonstraret. Hanc nubem totus exercitus sequitur, Domine rex sabaoth. Qui autem non sequitur eam, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Relucet enim de hac nube semita quae ducit ad vitam, semita humilitatis et patientiae, semita mansuetudinis et misericordiae, et quidquid humano generi per incarnationis tuae mysterium revelare dignatus es. Relucet
Abbreviated transcription (Latin):
aduẽtꝰ xͥ fuit occ̃o pc̃i eis. ñ ex uici¬
o suo. s illoꝵ qͥb debũ ẽe saluti. nͥ
eoꝵ enormitas ĩ pedisset. Sic̃ medi¬
tina occ̃o ÷ ĩfurmitatis male obser¬
tatis. ⁊ ẽẽt: nͥ ĩpbitas su m̾iti ĩpe¬
diret. It̃. Qͦtqͦt᷑ audiert̃ xp̃m. ⁊ cõ

Expanded text:
ti fuit occasio peccati eis, non ex vitio suo, sed illorum quibus debuit esse saluti, nisi eorum enormitas impedisset. Sicut medicina occasio est infirmitatis male obsertatis et esset, nisi improbitas sui meriti impediret. Item, q
Abbreviated transcription (Latin):
ñ qñt ad magͥtudinẽ p̃mii. nͨ ists ex ip̃a
plꝰ calefac̃ indos: ꝗͣ britãnos. uͭ istd ex
calore solis÷. qͥ sit uariabib. s ex situ
locoꝵ soli admotoꝵ. ł ab eo remotoꝵ.
tũ marus boñ ꝓ minori dimitt̃e. qd̾

Expanded text:
ex ipsa plus calefacit Indos quam Britannos, nec istud ex calore solis est qui sit variabilis, sed ex situ locorum soli admotorum, vel ab eo remotorum. si minus bon
Abbreviated transcription (Latin):
ho: seꝑatõe dĩtatis moriturꝰ. nã c̃
mo audet fat̾i. s idõ dĩ ditas me¬
diãte aĩa corpiunta. q maiorẽ
plex: qͣ c̃ carne. q̃ ÷ corꝑea. sonsi¬
d̾ta g cã dc̃i: ñ relĩq̃r obiectio.
licetab eo sepata fu̾it aĩa. qͣ me¬
diãte sic̃ expõitũ ÷: erat ei unita.
sic̃ mediãte uxore istiꝰ. parẽtes uro¬
ris st̃ affines eiꝰ. ñ tñ sublata uro¬
re: remour aff̾initas. Qd ã qͣr an¬

Expanded text:
homo separatione deitatis moriturus, nam cum mo audet fateri. Sed ideo dicitur deitas mediante anima corpori unita, quia majorem orea. Considerata ergo causa dicti non relinquitur objectio. licet ab eo separata fuerit anima, qua mediante, sicut expositum est, erat ei unita. Sic mediante uxore istius parentes uxoris sunt affines ejus, non tamen sublata uxore removetur affinitas. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
u̾e dr̃ qd sit diminutũ. gͦ malũ diablĩ
nos ab aͦ qͥ nos tenebat captiuos. ulł
tenebat nos captiuos nͥ diabls. gͦ re¬
denut nos adiabłõ. gͦ ei ꝑsoluit p̃ciũ redẽ¬
ꝑtõis. b nlli. s ip̃e id̾ fuit p̃ciũ redẽptõi.

Expanded text:
ur quod sit diminutum. Ergo malum diaboli nos ab aliquo qui nos tenebat captivos; nullus tenebat nos captivos nisi diabolus; ergo redemit nos a diabolo. Ergo ei persolvit pretium redemptionis, vel nulli. Sed ipse id
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potũ nos libãre mͦ ꝯpetẽtio¬
ri qͦad nos hoĩes. qr tͥl potuit
fac̾e. im̃ mag̃ ad eũ diligend̃
xinatuũ. dbtulit. potũ tñ nos
lib̾are mͦ ꝯpetẽtiori: qñt ad se. si

Expanded text:
n potuit nos liberare modo competentiori, quod ad nos homines, quia nil potuit facere unde magis ad eum diligendum exinanivit, obtulit; potuit tamen nos liberare modo competentiori quantum ad se, si
Abbreviated transcription (Latin):
aͣ ꝓpõe fit sermo de dĩa eẽntia.
qua fit smo de ꝑͣ. It̃: Si dĩa eẽntia
ĩtrodu̾r loq̃ns. c̃ u̾e possit dic̾e.
ego nͨ gigno. nec gignor. nͨ ꝓcedo.
nec spiro.⁊ ad eã quoq sub eisd
ũbis u̾e pꝰsit dirigi fino. sic. tu nͨ
gignis. nͨ gign̾is. nͨ spiras. nͨ ꝓce

Expanded text:
one fit sermo de divina essentia qua fit sermo de persona. Item, si divina essentia introducitur loquens, cum vere possit dicere; ego nec gigno, nec gignor, nec procedo, nec spiro, et ad eam quoque sub eisdem verbis vere possit dirigi sermo, sic, tu nec gignis nec gigneris, nec spiras n
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ ÷ a rege ĩ curia: minor ÷ ipso
rege. ĩo adiectũ ÷ ab hẏlario. ĩ filio
uͦ eqͣlitas. ut nõe eqͣlitatis tollat᷑
suspitio minoritatis.⁊ ĩsinuet᷑ in¬
tlłntia alt̾itatis. Qͥ ar ẽ eqͣlis alii:
dico ẽ filiꝰ eqͣt pr̃i. ꝗͣ pr̃ filio. filiꝰ. i.
dr̃ umago pr̃is. rõe ꝓportõis attẽta.
ĩ eo qd̃ õis unrago ab exẽplari do¬
ducr̃. nͨ ꝯfert᷑ exẽplar unagini. ut
achilles statue. s imago exẽplari.
ũ statua achilli. Uñ filtꝰ equał pr̃id̾r.¬

Expanded text:
nor est ipso rege, ideo adjectum est ab Hilario « In Filio aequalitas, » ut nomine aequalitatis tollatur suspicio minoritatis, et insinuetur intelligentia alteritatis: qui enim est aequalis alii, lio, et Filgo Patris, ratione proportionis attenta, in eo quod omnis imago ab exemplari deducitur, nec confertur exemplar imagini, ut Achilles statuae, sed imago exemplari, ut statua Achilli, ut Filius aequali
Abbreviated transcription (Latin):
intłłr mͣ c̃ forma. ñ a fit sirio de
ħ argẽto. licet id̃ sit ħ argentõ:
qd̃ iste ciphꝰ. ⁊ sic̃ ñ hẽt᷑ ex alia
ꝑte ꝙ. fiat sermo de codĩp̃nti:
ita nec hͥ fit smo de cariori li¬
cet p̃ciosior sit iste ciphꝰ: quã

Expanded text:
fit sermo de hoc argento, licet idem sit hoc argentum quod iste scyphus. Et sicut non haberetur ex alia parte quod fiat sermo de coomnipotenti, ita nec hic fit sermo de chariori, licet pretiosior sit iste scyphus quam
Abbreviated transcription (Latin):
nes.r. ali dic̃. Saluator nr̃ splẽdor est
claritatis. Splẽdor ã ñ semel nasc̾r.⁊
desinit. s qͦriẽsẽq ortũ fu̾it lumẽ
ex qͦ splẽdor orit᷑: tociẽs splẽdor oritur
do. nͨ bis fũdit lum̃ ħlac̾na : dũ cõti¬

Expanded text:
nes enim alibi dicit: « Salvator noster splendor est claritatis; splendor autem non semel nascitur et desinit, sed quotiescunque ortum fuerit lumen ex quo splendor oritur, toties splendor oritur do, nec bis fundit lumen haec lucerna, dum conti
Abbreviated transcription (Latin):
formis. siue sit corpꝰ. sũt alia res. Sͦ
a subsistendo ⁊ dr̃forma. q̃ adueni¬
ens subo ilid subsistit .i. sub se. ⁊ aliiᷤ
formis sistit. i. substare sͥ ⁊ aliis fac̃.
sic̃ imago sigilli cerã q̃ ĩ ruditate qͣ
dã÷.⁊ fluxu. q̃ õem formã idoner
ẽ susciꝑe. ĩpssiõe sua sͥ substare fac̃

Expanded text:
formis, sive sit corpus sive alia res. Substantia a subsistendo dicitur forma, quae adveniens subjecto illud subsistit, id est sub se et aliis formis sistit, id est substare sibi et aliis facit, sicut imago sigilli ceram quae in ruditate quadam est et fluxu, quae omnem formam idonea est suscipere impressione sua substare facit
Abbreviated transcription (Latin):
data ÷ oĩs diu̾sitas gr̃aꝵ. sic̃ ut
qͣlic̃q siłitudĩe liceat dr̃e. dat᷑
ẽ hõi equꝰ ĩ qͦ ⁊ si sit munꝰ uñt
dati st̃ młtiplices usus. Qͥ .ii. de¬
dit hõi equũ: ded̃ ad młtiplitẽ
usũ. ut hõiẽ ueheret.ligna deferret.¬

Expanded text:
 sicut ut qualicunque similitudine liceat dicere: Datus est homini equus, in quo etsi sit munus unum, dati sunt multiplices usus. Qui enim dedit homini equum, dedit et multiplicem usum; ut hominem veheret, ligna deferret
Abbreviated transcription (Latin):
re. ita qd̃ decesserit dignꝰ uita. G̃¬
Qd̃ tñ conãt᷑ alii ꝓbare.sic. Si dis¬
tricte ag̃et ds cũ qͦ libet: neminẽ
saluaret. ħ ht̃ auctoritas. Qͥa si
dist̾cte agͥet c̃ qͤ lib: de minutis
⁊ qͣdrãtib exig̃et rõnẽ ab unoqͦ.¬
hũiliare. ut tata ẽẽt hũilitas. qn¬
ta p̃cedẽs culpa. tñ ñ potuit se tõ
hũiliare. qͣn ⁊ mag̃ tenet᷑. ñ de ꝓ̃¬
cepto. s de ꝓmisso.t ꝯmisso. Si g
dapnaret dͣ petr̃. ita ꝙ petrꝰ dig¬

Expanded text:
re ita quod decesserit dignus vita: quod tamen conantur alii probare sic: Si districte ageret Deus cum quolibet, neminem salvaret. Hoc habet auctoritas; quia si districte ageret cum quolibet, de minutis et quadrantibus exigeret rhumiliare, ut tanta esset humilitas quanta praecedens culpa, tamen non potuit se tantum humiliare quantum et magis tenetur non de praecepto, sed de promisso, vel commisso. Si ergo damnaret Deus Petr
Abbreviated transcription (Latin):
m̃t̃ se hũiliaũ petrꝰ. ita qd̃ maior fuit
hũilitas ĩpenitẽtia: ꝗͣ ꝓcessi̾t tͣnsgͥssio
ĩ cłpa. ⁊ tc̃ debitũ obsequiũ qͦ uidebat᷑
qͥn ãpliorẽ hĩulitatẽ ten̾et᷑ dõ ex hibe.
nͭ adeo deuote seruire: qͥn tenet᷑ deuo

Expanded text:
r fuit humilitas in poenitentia, quam processerit transgressio in culpa, et tunc debitum obsequium, quo videbatur quin ampliorem humilitatem teneretur Deo exhibere, nec ita Deo devote servire quin tene
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ affectũ ĩ teriorẽ.⁊ affectũ ext̾io
sigñ dilectõis. Si uͦ de dõ dicat᷑. ꝙ
d̾s diligat istũ ad effectũ. ut
lia: tres solent assignari sg̃cões.
huic u̾bo diligo. c̃ de do dĩ: dilig̃ur.¬

Expanded text:
fectum exteriosignum dilectionis. Si vero de Deo dicatur quod Deus diligat istum, ad effectum vel lia, tres solent assignari significationes huic verbo diligo, cum de Deo dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sit tͥ ridicłõsũ hi cauillões. q̃ ibi fu¬
er̾ĩt. uͥ qͣnto sĩplitiꝰ. tãto ꝯfidentiꝰ am¬
collo extẽto ãbłant. decaluat᷑. Sic qͣ¬
dri lapides ĩ edificio samarie diruñt᷑.
Sic eleuatis hostib ĩtumltũ srͥ eũ. ra¬
sĩ ⁊ duces eiꝰ in fugã ꝯu̾tũt᷑. It. p̃r¬

Expanded text:
bi fuerint ubi quanto simplicius tanto confidentius amcollo extento ambulant, decalvatur; sic quadri lapides in aedificio Samariae diruuntur ; sic elevatis hostibus in tumultum ferreum, Rasin et duces ejus in fugam convertuntur Item P
Abbreviated transcription (Latin):
spͣc .s. largĩit᷑ .ii. tres ꝑ᷑ gr̃as. nͨ in¬
tlłigo hac diõe diu̾sas pris auotori¬
tates. s diu̾sas c̾as dñdi eũ auctorẽ.
licet auctoritate unica. c̃ gͦ oĩ cau¬
sa dñdi aucdorẽ pr̃dicatur auctor:
ei aꝓpͥat᷑ nñ auctoris. s ñ res nõis.¬

Expanded text:
 nec intelligo hac divisione divisas Patris auctoritates, sed diversas causas dicendi eum auctorem, licet auctoritate unica. Cum ergo omni causa dicendi auctorem, Pater dicatur auctor, ei appropriatur nomen auctoris, sed non res nomi
Abbreviated transcription (Latin):
genitꝰ. utͭ ita. Si aͥ qͥ indet dex¬
tro ocłõ. ⁊ uidet sinistro. uidet᷑
tm̃ sinistro. ñ tñ alio mͦ uid̾et sim¬
stro: ꝗͣ mͦ. c̃ uidet dextro ⁊ sinist᷑.
uidẽt sinistro. Nõ idõ qr dñis. qd̃¬

Expanded text:
genitus. Vel ita, si aliquis qui videt dextro oculo et videt sinistro, videret tantum sinistro non tamen alio modo videret sinistro quam modo, cum videt dextro et sinistro; videret sinistro. Non ideo quia d
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt si ab alio fieret. ip̃e tñ si fac̾et.
boñ opꝰ fac̃et. ¶ta ÷ ista detĩatida.
si illd fac̾et. u̾m dicis. Nota tñ ħ
bis debitor. nͥ forte ex ꝓmisso. nos
tñ debitores sumꝰ ex ꝯmisso. Nt̃.

Expanded text:
ret; ipse tamen si faceret, bonum opus faceret. Ita est ista determinanda, si illud faceret. Verum dicis. Nota tamen  non est nobis debitor, nisi forte ex promisso, nos tamen debitores sumus ex commisso. Item,
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s fac̾e aͥd. ita ⁊ obdurare: ¶t̃.ori¬
ginale pccm̃ futt cã obdurõis esa.
S tm̃ ĩ adulta etate fuit obduratꝰ.
gͦ ĩ adulta etate fuit origĩale pec¬
cm̃ ĩ eo: m̾itũ obdurõis. gͦ origĩale
redierat ĩ eo ꝑ aͦd actuale. gͦ pccm̃
fuit ł erat ĩ eo: qñ obduratꝰ fuit.

Expanded text:
eus facere aliquid, ita et obdurare. Item originale peccatum fuit causa obdurationis Esau, sed tantum in adulta aetate fuit obduratus; ergo in adulta aetate fuit originale peccatum in eo meritum obdurationis; ergo originale redierat in eo per aliquod actuale: ergo peccatum fuit vel erat in eo quando obduratus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
qr cͣc legẽ nͣlẽ egisset. si filiũ ĩmo¬
lasset. c fecisset qd sibi ab eo fieri
nollet. gͦ hõicida ẽet.⁊ ita morta¬
lr peccasset. ¶t̃. p̃cepit d̾s abrahe.
qo si sieret ccͣ legẽ nat᷑alẽ fieret.

Expanded text:
ra legem naturalem egisset si filium immolasset, cum fecisset quod sibi ab eo fieri nollet: ergo homicida esset, et ita mortaliter peccasset. Item praecepit Deus Abrahae quod si fieret, contra legem natural
Abbreviated transcription (Latin):
lebati Ad ħ dñt qͥdã qd abiahã ñ
uoluit ĩmolare filiũ. uoluit tñ obe¬
dire dõ. cͥ tñ ałr se ñ pꝰse obedire sci¬
ebat. qͥb si ita obiciat᷑. Abrahã uo¬
lutt do obedire. ⁊ sciebat se ñ pꝰse
obedire ei nͥ filiũ ĩmolaret. gͦ uole¬
bat filiũ ĩmolare: Soluũt dñtes
ñ accid̾e. qd si aͥd añredebat ad ali

Expanded text:
 dicunt quidam quod Abraham non voluit immolare filium; voluit 28 tamen obedire Deo, cui tamen aliter se non posse obedire sciebat. Quibus si ita objiciatur: Abraham voluit Deo obedire, et sciebat se non posse obedire ei nisi filium immolaret: ergo volebat filium immolare; solvunt dicentes, non accidere quod si aliquid antecedat ad ali
Abbreviated transcription (Latin):
N deserto manna colligentes. aliꝰ
integrũ gomor. aliꝰ plus. aliꝰ minꝰ
ꝓ sua qͥsq auiditate colligebat.
hobiscũ bñ agit᷑.si pꝰ magnũ labo¬
rẽ de eo qd̃ aliis residuũ ÷. medie¬
tatẽ gomor collig̾e datũ fu̾it. In
eo qͥꝓpe laboris nr̃i fiduciã ponimꝰ.
qd̾ nec qͥ plus collig̾at hũit ãpliꝰ.
nec qͥ minꝰ ꝑau̾at: repꝑit minuᷤᷤ
Sic utiq nos si altiora u̾bi dĩ pe

Expanded text:
n deserto manna colligentes alius integrum gomor, alius plus, alius minus pro sua quisque aviditate colligebat . Nobiscum bene agitur si post magnum laborem de eo quod aliis residuum est, medietatem gomor colligere datum fuerit. In eo quippe laboris nostri fiduciam ponimus quod nec qui plus collegerat, habuit amplius; nec qui minus paraverat, reperit minus. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩqͥsitionẽ renouamiꝰ. solõnes uͥ
de medio mõtiũ flux̾int: adhi¬
bemiꝰ. uͥ u̾o scͥpt᷑ã iacu̾it sũpto
pleno pugillo de simila: qd̾ re¬
liquũ ÷ de sacͥficio: filiis aarõ
dimittimꝰ. Qd̃ si nec illi edisseru¬
erint: donec sole ĩcalescente
mãna liq̃fiat: qd̃ de agno co¬
med̾e ñ pot̾imus: igni cremã
nensis limã reseruauimꝰ. cui ⁊
scĩa ad disc̾nendũ. ⁊ facũdia ad
erudiendũ.⁊ mores exub̃ant ad
exemplũ. Tue gͥ erit bonitatis
c̃a cõis cõmodi elaboratũ: pater¬
na manu susciꝑe. susceptũ splẽ¬
dore correctõis illustrare. corre¬
etis auctoritatẽ p̃bere. Ordinẽ
quoq .u. partitionũ distinximrꝰ.
In pͥma agẽdo de fide tͥnita¬

Expanded text:
sitionem renovamus: solutiones ubi de medio montium fluxerunt adhibemus. Ubi vero Scriptura tacuerit, sumpto pleno pugillo de simila, quod reliquum est de sacrificio, filiis Aaron dimittimus. Quod si nec illi edisseruerint donec sole incalescente manna liquefiat , quod de agno comedere non poterimus, igni cremandnensis, limam reservavimus, cui et scientia ad discernendum, et facundia ad erudiendum, et mores exuberant ad exemplum. Tcausa communis commodi elaboratum, paterna manu suscipere; susceptum splendore correptionis illustrare, correptis auctoritatem praebere. Ordinem quoque quinque partitionum distinximus. In prima agendo de fide Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
nõ iõ desistimꝰ. qͥn saltẽ uixta
id qd̃ ed̾e̾ possumꝰ colligamꝰ. ⁊
qiͣ dimidiũ gomor disꝑsa ⁊ p̃ su¬
i tenuitate manꝰ polligentiũ sub¬
t̃ fugientia. ꝓ captu ĩtellñtie ꝯ¬
g̃gantes: uelut qͥ colligit par¬
cas spicas pꝰ messem. ł duas ar
tres oliuas suꝑstites pꝰ excͣsioẽ:
ad aceruũ portamꝰ. Disputabi¬
lia gͥ sacre pagine ut rudim̃tis¬

Expanded text:
on ideo desistimus quin saltem juxta id quod edere possumus, colligamus ; et quasi dimidium gomor dispersa, et prae sui tenuitate manus colligentium subterfugientia pro captu intelligentiae congregantes, velut qui colligit paucas spicas post messem, vel duas aut tres olivas superstites post excussionem, ad acervum portamus. Disputabilia igitur sacr
Abbreviated transcription (Latin):
paruit ĩ eis. detnitare uo dãd
qd ĩfusa ÷ ĩ lĩgͥs igneis. ñ tñ qd̃ ap¬
pa ruit ĩ lĩgͥs igneis. sã apparere ⁊
duo notat. ⁊ ĩfusionẽ. ⁊ signũ. sic̃ to¬
ta tͥnutas iudicabit. nͨ tñ tota appa¬
rebit. At q̃ret aͥs. Si lĩgue ignee
descẽdẽtes fuert sigñ missõis spcis.¬

Expanded text:
in eis. » De Trinitate vero dandum quod infusa est in linguis igneis, non tamen quod apparuit in linguis igneis. Nam apparere, duo notat, et infusionem et signum; sicut tota Trinitas judicabit, nec tamen tota apparebit. At quaeret aliquis, si linguae igneae descendentes fuerunt signum missionis Spi
Abbreviated transcription (Latin):
D̾. gͦ p̃cep̃ eut pectaret. It̃.di¬
aboiꝰ fecit illã deceptõe. ł deo
auctore.łse auctore. Si dõ au¬
st ore: gͦ ñpeccaũ. Sise aucto¬
pit uͥ auctõitate sua .a. diaboli
illã fac̾et. ⁊ ita iͥ peccareti ¶Itẽ.
Nõ ũr qd̾ se auctore ħ fec̾it. legx¬

Expanded text:
ret. Item diabolus fecit illam deceptionem, vel Deo auctore, vel se auctore: si Deo auctore, ergo non peccavit: si se auctopit, ut auctoritate sua, id est diaboli, illam faceret, et ita ut peccaret. Item non videtur quod se auctore hoc fecerit; leg
Abbreviated transcription (Latin):
gnꝰ ꝑ se ẽẽ lapsurũ. licet ip̃m sciret
rẽ lapsurũ. nec sciebat ꝑ quẽ esset
lapsurũ. s S qrͣ an posset credere
hũañ gnꝰ ẽẽ casurũ ĩ alio. ita tũ qd̃ ĩ
eo ẽet casurũ. qd si eẽ pot̾at: gͦ po

Expanded text:
genus per se esse lapsurum, licet ipsum sciret esse lapsurum, nec sciebat per quem esse lapsurum. Sed quaeritur an posset credere humanum genus esse casurum in alio, ita tamen quod in eo esset casurum? Quod si esse poterat; ergo po
Abbreviated transcription (Latin):
resurgat. utr̃ ioħs qͥ fuit mdaor
inõnatos mulierũ. posset obtuie
loc̃ q̃ huisset lucifer nͥ cotidissẽti
uita c̃ lncifer fu̾it excellẽtissi¬
ãgłos. ⁊ supͣ hoĩes. Qrͣ ⁊̃ utr̃ xͨ ĩ illa
reꝑatõe obtineat loc̃ alicꝰ angłi qͥ
cecid̾it. qd̃ siẽ : mag̃ uidebr obti¬
ñe loc̃ q̃ ħiturꝰ erat ibilucifer si
staret: quã alt̾ius. S nemini du¬

Expanded text:
resurgat, utrum Joannes qui fuit major inter natos mulierum posset obtinere locum quem habuisset Lucifer nisi cecidisset. Et ita cum Lucifer fuerit excellentissiangelos et sesurgat, utrum Joannes qui fuit major reparatione obtineat locum alterius angeli qui ceciderit; quod si est, magis videbitur obtinere locum quem habiturus erat ibi Lucifer, si staret, quam alterius, sed nemini du
Abbreviated transcription (Latin):
tũ noctides qr ĩ ꝓpõito ht rros
cide. ⁊ si ĩpellat ᷤ It̃. adã tẽ eras
adultꝰ. ⁊ hẽbat tc̃ disc̾tõẽ bõi ⁊ ma¬
li.⁊ recte ea utebat᷑. gͦ dignꝰ erat iu¬
ta ł morte. gͦ m̾uerat uitã ł mor¬
tẽ. s mãifestũ ÷ eũ ñ posse mereri
uitã sñ uͥtutib. ¶t̃. Sola ea q̃ me.¬

Expanded text:
ito habet non occidere si impellatur. Item Adam tunc erat adultus, et habebat tunc discretionem boni et mali, et recte ea utebatur; ergo dignus erat vita vel morte; ergo meruerat vitam vel mortem. Sed manifestum est eum non posse mereri vitam sine virtutibus. Item sola ea quae me
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃esciebat illd ẽẽ lapsurũ ĩ se. ł ĩ alio.
⁊ si ip̃e sciret ñ posse ẽẽ lapsurũ ĩ ali¬
o: ĩn nec̾io seq̃ret᷑. qd sciret illdꝰ esse
lapsurũ ĩ se. s nesciebat illd medi¬
ũ. Sic̃ istescit astra ẽẽ paria ł t̃pãia.
⁊ forte ñ posst̾ ẽẽ astra ĩ paria. ñ t̃n

Expanded text:
lapsurum in se vel in alio. Et si ipse sciret non posse esse lapsurum in alio, inde necessario sequeretur quod sciret illud esse lapsurum in se, sed nesciebat illud medium. Sicut iste scit astra esse paria vel imparia, et forte non possunt esse astra imparia, non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
c̾et cc mĩam. c̃ sit pig̾̃ ad penã
pͥnceps. ad p̾mia uelox. s it. adã
erat ĩ tali statu ĩ qͦ pot̾at sta¬
re. gͦ ĩ quo pot̾at ã malo decli¬
nare. gͥ tẽptõi resist̾e. gͦ mereri
gͦ hebat uirtutes. Ad qd̃ dñdũ.
qd̃ decli̾are a malo. ħ ÷ ñ facere

Expanded text:
ad poenam princeps, ad praemia velox. Item Adam erat in tali statu in quo poterat stare; ergo in quo poterat a malo declinare, ergo tentationi resistere; ergo mereri; ergo habebat virtutes. Ad quod dicendum quod declinare a malo, hoc est non facere
Abbreviated transcription (Latin):
tẽtia ñ moriẽdi.⁊ pꝰ nũꝙͣ posset
mori. sã ad talẽ statũ trasfert᷑.
si illa duo p̃cepta obsuasset Igno
ꝑmãsisset. ⁊ qñ ad illũ scdm stat̃
tr̃as ferret᷑ ĩ quo positꝰ ñ p̾ta pꝰ set
suñte de lig̾ scĩe.bo. ⁊ .m ⁊ ita nõ

Expanded text:
tentia non moriendi, et post nunquam posset mori. Nam ad talem statum transferretur si illa duo praecepta observasset. Ignopermansisset, et quando ad illum secundum statum transferretur in quo positus, non postea posset sumere de lig
Abbreviated transcription (Latin):
hebat. ⁊ si adã uixisset usq nẽ. ⁊ de
lig̾ scĩe tomed̾et. utr̃ hoĩes an nati
rilla ĩ eo p̃cessisset culpa. qd̃ urͣ po¬
t̾at. ni teneri ĩclusꝰ in carc̾erita qd̃
sustiñet molestiã nͥ peccasset. nec

Expanded text:
ebat, et si Adam vixisset usque nunc, et de ligno scientiae comederet, utrum homines ante nati nulla in eo praecessisset culpa? quod videtur. Poterat enim teneri inclusus in carcere, ita quod sus
Abbreviated transcription (Latin):
cõed̾et de ligͦ uiter absorta tẽt u eo
⁊ destructa potẽtia qͣntũ ad usũ
moriendi. qr ñ posset mori. ⁊ ita
a comestiõe illa hr̃et ñ posse mori.
maxĩe c̃ hꝰ ẽet efficatie. qd m̃bra ꝑ¬
petua soliditade firmabat. ut ĩ de¬
t̃iorẽ statũ hõ u̾gere ñ psec. pꝰ sũpci

Expanded text:
de ligno vitae, absorpta esset in eo et destructa potentia quantum ad usum moriendi, quia non posset mori, et ita a comestione illa haberet non posse mori, maxime cum hujus esset efficaciae quod membra perpetua soliditate firmabat ut in deteriorem statum homo vergere non posset post sumpti
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ie bõi ⁊ mali ne cõedas. p̃ceptã
uides qr neutr̃ sñ alt̾o potat ad hoc
uałe. ⁊ si ĩfinitis rcib sũpsisset
de ligͦ uite. nũꝙͣ ita solidared̾: qn
pꝰea poss sum̃e delig᷑ scĩe bõi ⁊ mali.
⁊ ita peccare. Ad qd dñd̃. qd̾ ideo

Expanded text:
i et mali ne comedas praeceptum vitae, quia neutrum sine altero poterat ab hoc valere, etiamsi infinitis vicibus sumpsisset de ligno vitae nunquam ita solidaretur, quin postea posset sumere de ligno scientiae boni et mali, et ita peccare. Ad quod dicendum quod ideo
Abbreviated transcription (Latin):
oĩb dieb uite mee sim bonꝰ. nͤ
ũꝗͣ u̾e pot̾it dici de me: qd̃ illud
nierĩ. Sic gͥ qͣdiu obsuaret illa
duo p̃cepta. quoꝵ tñ unũ iam
obsuau̾at. qr de ligͦ uite cõede¬
rat. nũqͣ moreret᷑. tñ uniꝰ eoꝵ¬

Expanded text:
omnibus diebus vitae meae sim bonus, nec unquam vere poterit dici de me quod illud nierim. Sic igitur quandiu observaret illa duo praecepta quorum tamen unum jam observaverat, quia de ligno vitae comederat nunquam moreretur, tamen unius eo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pc̃m ÷ ei ablatũ. licet aͦd sit obfus
os usus. qͥd ꝯferret eiligñ uite. nͥ co¬
ferret ei ut ñ posset mori : Sic̃ lignũ
scĩe ꝯtulit uͥ ñ posset ñ mori. Ind̃ ꝑ
m̾itũ adĩpletõis p̃cepti: istd ꝑ trãs

Expanded text:
 est ei ablatum, licet aliquod sit obfuscos usus, quid conferret ei lignum vitae nisi conferret ei ut non posset mori, sicut lignum scientiae contulit ut non posset non mori? Illud per meritum adimpletionis praecepti, istud per trans
Abbreviated transcription (Latin):
dñd. qd̃ assũpt̃õ falsa÷ si nũꝗͣ co¬
medet. nũꝗͣ peccaret. ĩmo si nõ co¬
mred̾et. peccaret. nͨ potuit ñ comedẽ.
⁊ ñ peccare. Duo .a. p̃cepta ded̾at ei
dñs. unũ assertiũ: ⁊ unũ phibitiuũ.
Unũ qͦ sciret qd eẽt fc̃utus. ⁊ unũ
qͦ sciret a qͥb eẽt abstenturꝰ p̾cepe¬
rat ei dñs ut ip̃e de õĩligno qł erat
ĩ ꝑadiso comed̾et. Ecce assertiuũ. s
tas. Si nũꝙͣ comedet. nũꝗͣ peccareti¬

Expanded text:
d 120 assumptio falsa est: Si nunquam comederet, nunquam peccaret, imo si non comederet peccaret; nec potuit non comedere et non peccare. Duo enim praecepta dederat ei Dominus, unum assertivum et unum prohibitivum: unum quo sciret quid esset facturus, et unum quo sciret a quibus esset abstenturus. Praeceperat ei Dominus ut ipse de omni ligno quod erat in paradiso comederet, ecce assertivum; setas: Si nunquam comederet, nunquam peccaret
Abbreviated transcription (Latin):
qr istd s ꝑmisit ei dñs fac̾e pꝰ istd. ⁊ ds̃
fuit auctor illiꝰ pene. ꝗͣ pastꝰ ÷ acab.
dũ decipiebat᷑. q̃ pena pt̃ dici decep¬
tio. s ñ fuit auctor iosi nõ iłꝰ¬
deceptõis. qͣ decipiebat eũ
mralus ãgłs. slã illa fuit culpa in
diabło. nͥ dicat᷑ fiuisse auctor illiꝰ ẜ¬

Expanded text:
it ea Deus facere post istud, et Deus fuit auctor illius poenae quam passus est Achab dum decipiebatur; quae poena potest dici deceptio; sed non fuit auctor illius deceptionis qua decipiebat eum malus angelus: nam illa fuit culpa in diabolo, nisi dicatur fuisse auctor illi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷ ĩcept̃o ad S ũ refe̾nda. s po¬
ciꝰ ad rẽ q̃ ĩcip̃ exist̾e. sic̃ radiꝰ soł ad¬
eo calidꝰ fuit heri: sic̃ hodie. ⁊ tñ ma¬
gis hodie calefac̃ istũ: ꝗͣ heri. ħ nõ ÷
erradio solis. s ex suscipiẽte. bex ali¬

Expanded text:
 inceptio ad Deum referenda, sed potius ad rem quae incipit existere, sicut radius solis adeo calidus fuit heri, sicut hodie, et tamen magis hodie calefacit istum quam heri: hoc non est ex radio solis, sed ex suscipiente, vel ex ali
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a do huic hõi ad sugg̾end̃ mala.
gͦ d̃ uult u̾ sugg̃at eimala. gͦ
ut faciat eũ peccare. ⁊iͣ ut peccet.
¶It. In libͦ regũ legr dñm dixisse.
Qͥs decipiet mͥ achab. Egodeci¬
piã eũ ait malꝰ ãgłc. qͥ ero mẽ¬

Expanded text:
 a Deo huic homini ad suggerendum mala; ergo Deus vult ut suggerat ei mala; ergo ut faciat eum peccare, et ita ut peccet. Item in libro Regum legitur Dominum dixisse: Quis decipiet mihi Achab? Ego decipiam eum, ait malus angelus, qui ero men
Abbreviated transcription (French):
ã tres suꝑiores. tres ĩferiores. tͣs me¬
dii. Tres suꝑiores sc̃. seraphin.che¬
rubii.Throni. Tres medii st.do¬
minões. pͥncipatꝰ. ⁊ potestatꝰ tre
iferiores st̃: uͥtutes. angli. archa

Expanded text:
autem tres superiores, tres 114 inferiores, tres medii. Tres superiores, sunt seraphim, cherubim, throni. Tres medii, sunt dominationes, principatus et potestates. Tres inferiores, sunt virtutes, angeli, archa
Abbreviated transcription (Latin):
collata.s. eẽntie subtilitas. ĩtel¬
ligẽtie ꝑspicacitas. libi arbitrii
habilitas. ñ tñ pares erãt ĩ illa ꝯ¬
ditiõe. Qͥ dã .i. subtiliores erand
aliis. alii ꝑspicatiores. alii habili¬
ores. Sic̃ in corꝑib q̃dã aliis põ¬
d̾iosiora. q̃dã maiora. q̃dã mi¬

Expanded text:
cet essentiae subtilitas, intelligentiae perspicacitas, liberi arbitrii habilitas; non tamen pares erant in illa conditione. Quidam enim subtiliores erant aliis, alii perspicaciores, alii habiliores. Sicut in corporibus quaedam aliis ponderosiora, quaedam majora, quaedam mi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita dc̃m ÷ ab effectu. qr faciat de
eogꝰtantẽ scire boñ ⁊ malũ. s arei
euertu pꝰea subsecuto. ꝑ exꝑiẽtiã
enĩ scund adã: qͣntũ boñ amisuss.
⁊ ita qͣntũ mabũ cecidisseti S posi¬
to qd̃ d̃ ñ p̃cepisset ei. uͥ de aͦ ligno¬

Expanded text:
n ita dictum est ab effectu, quia faciat de eo gustantem scire bonum et malum; sed a rei eventu postea subsecuto; per experientiam enim scivit Adam quantum boni amisisset, et in quantum malum cecidisset. Sed posito q