comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sula religatum consolatoria et
ꝓph̾alis extat ip̃ius epła. qui
p̾dixit ei sicut ex deo didicerat
qd̾ adhuc de eodem exilio rediturꝰ
etiam hic gestorum narrationi
inserere dignum duximus ita
exordientem. Iohanni theologo
apło et euungłiste det̾rainato
et credito pathino insule. Appel¬
lans sacram animam dilectissi¬
me. est michi hoc ad te apud a¬
płos p̾cipuum. Aue uere dilec¬
tissime a dilecto et desiderabili atq
carissimo ualdeq amantissimo. Qd
agunt: cum a scĩs scelerati segre¬
gant. Uerum abigentes et secernẽ¬
tes eos: et uisibilib inuisibiliũ
pretendunt ymaginem. Neq e¬
nim in seculis uenturis erit cul¬
pandus deus. de iustis segregatio-¬
nib: cum impii se ipsos fecerunt
deo inde uideamus effectos: qm̃
ueritatis cum sint amatores. ali¬
bidine quidem recedunt. rerum
materialium ac in omnib ma¬
lorum omnium liberi. cupidita¬
te diina bonorum omniũ pacẽ
diligunt et scificationem. et de-

Expanded text:
sula relegatum, consolatoria et sula relegatum, consolatoria et prophetalis exstat ipsius epistola, qua praedixit ei, sicut ex Deo didicerat, quod adhuc de eodem exsilio rediturusetiam hic gestorum narrationi inserere dignum duximus, ita exordientem: Joanni Theologo apostolo et evangelistae, determinato et credito Pathmo insulae. Appellans sacram animam, dilectissime, est mihi hoc apud te, apud apostolos praecipuum. Ave vere dilectissime a dilecto et desiderabili, atque charissimo valdeque amantissimo. Quid agunt, cum a sanctis scelerati se segregant. Verum abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum impii se ipsos fecerint Deo inde videamus effectos. Quoniam veritatis cum sint amatores, a libidine quidem recedunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad illos et manum benig¬
nam illis in tormentis positis
porrexisse. Moxq angłorum mł¬
titudines qui cum eo descenderant
acceperunt illos de utraq parci¬
te in qua stabant dum torqueren¬
tur quando eis manum porrexit
benignus ih̾e et continuerunt il¬
los. Et conu̾sus ad carpum ih̾e¬
benignus dixit ei. Carpe: manu
inistos constituta et non per mi¬
sericordiam retracta ꝑcute aduer¬
sum me. Nam ꝑatus sum pro
hominib resaluandis iterum pa¬
ti. et conplaceo suꝑ his quam suꝑ
aliis hominibz qui non peccaue¬
runt. uerumptamen uide si sic be
ne habetur tibi in baratro cum
serpentib mansionem cõmutare
sicut mecum et cum benignis ac
humanis angłis esse. Ista sunt
que ego audiens credo uera esse.
Hec ad dimofilum dicta sunt.
crat̾. et que sunt esce eius. et
qui potus: luculentissime et di¬
sertissime satis respondit. Et
men lepore sensusq honorabi¬
litate egregia. ad ioħ̃em apłm
et euuangłistam in pathino ĩ¬

Expanded text:
usque ad illos, et manum benigusque ad illos, et manum benignam in tormentis positis porrexisse: moxque angelorum multitudines, qui cum eo descenderant, coacceperunt illos de utraque parte, in qua stabant, dum torquerentur, quando eis manum porrexit benignus Jesus, et eruerunt illos. Et conversus ad Carpum Jesus dixit ei: Carpe, manu in istos constituta, et non per misericordiam retracta, percute adversum me, nam paratus sum pro hominibus resalvandis iterum pati, et complaceo super his, quam super aliis hominibus qui non peccaverunt. Verumtamen vide, si sic bene tibi habetur in barathro, cum serpentibus mansiones commutare, sicut mecum ac cum benignis ac humanis angelis esse. Ista sunt, quae ego audiens, credo vera esse. » Haec ad Demophilum dicta sunt. crater, et quae sunt escae ejus, et qui potus, luculentissime et disertissime satis respondet. Et monum lepore, sensusque honorabilitate egregia, ad Joannem apostolum et evangelistam in Pathmo i
Abbreviated transcription (Latin):
am dentib trahebant et uellebãt
idem serpentes eosdem iuros qͥ
celesti igne consu mebantur. et
conabantur illos trahere in ba¬
ratrum unde ip̃i exierant. ui¬
dit quoq et esse uiros quosdam
in medio serpentium. cum tumł¬
tu ꝓsonantes et ꝑcutientes atis
impellentes in baratrum eos qͥ
cruciabantur. Uidebatur itidem
ei quosdam alios iuros accessisse
ad illos. qui uolebant ut ip̃i mi¬
ser i in breui cructarentur et sa¬
tisfacerent. sed hi qui ꝑcutiebant
et impellebant eos nolebant.
Cumq his que deorsum conspexe¬
rat carpus intenderet. et suꝑna
que prius uiderat negligeret ⁊
tedere cepisset atq lassari. quia
iam rei non caderent inꝓfundi¬
tatem uoraginis insuꝑ in mise¬
ricorditer maledixisset illis re¬
spexit sursum et iux se uidere
celum denuo dixit. sed ih̾m be¬
nignum intuitus est miseran¬
tem suꝑ peccatores qui torque¬
bantur. et exurgentem illum
de celesti throno. ac descendentẽ

Expanded text:
am dentibus trahebant, et vellebant am dentibus trahebant, et vellebant iidem serpentes eosdem viros, qui coelesti igne consumebantur, et conabantur illos trahere in barathrum, unde ipsi exierant. Vidit quoque et esse viros quosdam in medio serpentium, cum tumultu personantes et percutientes, atque impellentes in barathrum eos qui cruciabantur. Videbatur itidem ei, quosdam alios viros accessisse ad illos; qui volebant, ut ipsi miseri in brevi cruciarentur, et satisfacerent: sed illi qui percutiebant et impellebant eos, nolebant. Cumque his, quae deorsum conspexerat, Carpus intenderet, et superna, quae prius viderat, negligeret et taedere coepisset atque cessari, quia jam rei non caderent in profunditatem voraginis, insuper immisericorditer maledixisset eis, respexit sursum, et vix se videre posse coelum denuo dixit: Sed Jesum benignum intuitus est, miserantem super peccatores qui torquebantur: et exsurgentem illum de coelesti throno, ac descendentem
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse lixit uidisse se repente do¬
mum in qua stabat concussam.
et aculmine ꝑ medium in luas
partes diuisam: et ita se sub diuo
remansisse. Quendam etiam ro¬
gum multo igne flammantẽ
usq ad ipsum descendentem.
Celum autem ip̃m totum ac¬
censum: atq in parte australi.
ih̾m benignum in throno seden¬
tem et astantem ei in hominum
specieb mestimabilem angłorũ
numerum. Hec uidens desuper
et admirans carpus cum se in¬
clinasset deorsum: uidit terram
horribili hiatu aꝑtam: et tene¬
brosum baratrum hiscens. et
eosdem uiros de quib tempta¬
batur ante se in margine lubri¬
co. tenebrosissimi baratri stare
trementes et miseros mmis. ñdũ
tamen deiectos ab instabilitate
lubricationis in qua uacillantes
collabebantur. De deorsum uero
baratri uidit serpentes horribi¬
les repere et circa pedes eorum
se subigere. atq interdum illos
trahere inuoluentes se eis siml
et cruciantes eos. Aliquando eti¬

Expanded text:
fuisse dixit, vidisse se repente dofuisse dixit, vidisse se repente domum, in qua stabat, concussam, et a culmine per medium in duas partes divisam, et ita se sub dio remansisse. Quemdam etiam rogum multo igne flammantem, usque ad ipsum descendentem; coelum autem ipsum totum accensum, atque in parte Australi, Jesum benignum in throno sedentem, et astantem ei in hominum speciebus inaestimabilem angelorum numerum. Haec videns desuper, et admirans Carpus, cum se inclinasset deorsum, vidit terram horribili hiatu apertam, et tenebrosum barathrum hiscens, et eosdem viros de quibus tentabatur, ante se in margine lubrico tenebrosissimi barathri, stare trementes et miseros nimis, nondum tamen dejectos ab instabilitate lubricationis in qua vacillantes collabebantur. De deorsum vero barathri, vidit serpentes horribiles repere, et circa pedes eorum se subjicere, atque interdum illos trahere, involventes se eis, simul et cruciantes eos. Aliquando eti
Abbreviated transcription (Latin):
oportunum esse ut ꝓ illis diuinã
clementiam peteret: et adeo sal¬
uatore opitulationem accipiens.
infidelem quidem conu̾teret. apo¬
statam autem benignitate uin¬
ceret. hortando eos conuerti. do¬
nec est hodie non deficeret. sicq
illos in diuinam scientiam ducerit.
Sed is hoc parienter non sufferẽs.
et nescio quomodo multa qua¬
dam infestatione et amaritu¬
dine tabescens dormitum ꝑre¬
xit. ex hoc male habens. uesper
enim erat. Circa mediam autẽ
noctem sollicitus namq erat
isto in tempore ad diuinos hym¬
nos eingilare surrexit e somnis.
et turbatione nimia anxians.
sterit ad orationem non bene du-¬
cte. Tristabatur enim grauaba¬
turq ultramodum dicens non
esse iustum. ut uiuerent uiri qͥ
erant sine deo: et ꝑuertebant iui¬
as domini rectas. Et hec dicens.
postulauit deum: ut igne celesti
ambo simul in miscđr amitterẽt
uitam. Quod cum dixisset: staũ
est raptus in sp̃u. et insum sibi

Expanded text:
opportunum esse, ut pro illis divinam opportunum esse, ut pro illis divinam clementiam peteret, et a Deo Salvatore opitulationem accipiens, infidelem quidem converteret, apostatam autem benignitate vinceret, et hortando eos converti, donec est hodie, non deficeret, sicque illos in divinam scientiam duceret. Sed is hoc patienter non sufferens, et nescio quo modo multa quadam infestinatione et amaritudine tabescens, dormitum perrexit, ex hoc male habens vespere enim erat. Circa mediam autem noctem solitus namque erat isto in tempore ad divinos hymnos evigilare, surrexit ex somnis, et turbatione nimia anxians, stetit ad orationem, non benedicens. Tristabatur enim et gravabatur ultra modum, dicens non esse justum ut viverent viri, qui erant sine Deo, et pervertebant vias Domini rectas. Et haec dicens postulavit Dominum, ut igne coelesti ambo simul immisericorditer amitterent vitam. Quod cum dixisset, statim est raptus in spiritu, et visum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
simul et ꝑpetua pace. et post
mortem cum domesticis sus eit
demonibz. Non ergo oportet nos
multa festinatione cum deo be¬
nigno ꝑ multam benignitatẽ ⁊
miscd̃iam fieri et semꝑ manere
cum eo. et segregari de malis ui¬
stificationib nos oꝰ Atq post
pauca. Et suus ait. diuinam ui¬
sionem scĩ cuiusdam uiri referã
tibi: quam non deridebis. Uera
enim dicam. Cum essem aliqͣn¬
do secus eretam hospicio me sus¬
cepit sẽs carpus uir. et si aliqͥs
alius ꝑ multam mentis mundi
mus. Qui non in choabat scas
misteriorum consetrationes. ni¬
si prius ostenderetur de suꝑnis
ꝓpitia uisio. oranti ante oblatio¬
nem scissuni sacrificii. Conferẽ¬
tib namq nobis quedam ad
iuicem: retulit michi idem se
nimis contristatum a quodã
infidelium. Causa autem erat
ip̃ius tristicie: qm̃ idem infide¬
lis lum celebrarent dies festi
corum. aberrare fecit quendam
fidelem abenigno ih̃u domino
nr̃o. Quem consolans suasi ei

Expanded text:
simul et perpetua pace, et post simul et perpetua pace, et post mortem cum domesticis suis daemonibus erunt. Non ergo oportet nos multa festinatione cum Deo benigno per multam benignitatem et misericordiam fieri, et semper manere, cum eo et segregari de malis injustificantibus nos? atque post pauca: Et si vis, ait, divinam visionem sancti cujusdam viri referam tibi, quam non deridebis: vera enim dicam, Cum essem aliquando secus Cretam, hospitio me suscepit S. Carpus, vir et si aliquis alius, per multam mentis mundits dignissimus. Qui non inchoabat sanctas mysteriorum consecrationes, nisi prius ei ostenderetur de supernis propitia visio, oranti ante oblationem sanctissimi sacrificii. Conferentibus namque nobis quaedam ad invicem, retulit mihi idem, se nimis contristatum a quodam infidelium. Causa autem erat ipsius tristitiae, quoniam isdem infidelis, dum celebrarentur dies festi orum, aberrare fecit quemdam fidelem a benigno Jesu Domino nostro. Quem consolans suasi ei
Abbreviated transcription (Latin):
non cruciamus sed manu ducimꝰ.
Benignus namq errantem in¬
quirit et refugientem uocat atq
iux inuentum in humeris tollit.
Qui et refugientib cupide iun¬
gitur et non dedignatur dedig¬
nari a se reicientibz. et sine cau-¬
sa ꝓuocantes se tollerat et ip̃e
excusat. inmo ꝓmutit mede¬
ri eis. et ad ꝓpinquantib sibi
preoccurrit et obuiat. et totus
totos complectens deosculatur.
et non accusat. aut impperat
eis priora eorum: sed d̾iligit p̾¬
sentia. et diem festum agit: et
conuocat amicos benignos uide¬
licet anglos ut sit omnium de¬
lectantium habitatio. Quicũ¬
q igitur iniq agere. aut bene¬
facere incipiunt illos sibi sp̃c
benignitate aut malitia sociãt:
quorum uoluntatem facere in¬
choant. Et hii quidem benig¬
norum angłorum discipuli ac-
comites. ad semꝑ existens sclm
beatissimas suas delegant ter¬
minationes. ubi semper erunt
qd̃ est bonorum om̃ium maximũ.
Isti autem et hic cdecidẽt a diuina

Expanded text:
non cruciamus, sed manu ducimus. non cruciamus, sed manu ducimus. Benignus namque errantem inquirit, et refugientem vocat, atque vix inventum in humeris tollit. Qui et refugientibus cupide jungitur, et non dedignatur dedignari a se rejicientibus, et sine causa provocantes se tolerat, et ipse excusat. Imo promittit mederi eos, et appropinquantibus sibi praeoccurrit et obviat, et totus totos complectens deosculatur, et non accusat aut improperat eis priora eorum; sed diligit praesentia, et diem festum agit, et convocat amicos, benignos videlicet angelos, ut sit omnium delectantium habitatio. Quicunque igitur inique agere aut benefacere incipiunt, illos spiritus benignitate aut malitia sociant, quorum voluntatem facere inchoant. Et hi quidem benignorum angelorum discipuli ac comites, ad semper existens speculum beatas suas delegant terminationes, ubi semper cum Deo erunt: quod est bonorum omnium maximum: isti autem et hic decident a divina
Abbreviated transcription (Latin):
intuebitur. et qua fiducia post
lapsum si contigerit ad benig¬
num recurrere quisq debeat ꝓ¬
uidebit. Ministrorum etiam ec¬
csiasticorum ordinem et excellen¬
tiam. atq auctoritatem sacerdo¬
tum in ea plenissime satis osten¬
dit. Cui hanc quoq non dicam
fabulam. sed rem sp̃ualem sp̃ua¬
liter gestam subiungit. Quam
hic ob utilitatem ista legentiũ
in quorum manus fortasse ple¬
nitudo ip̃arum non ꝑueniet lit¬
terarum narrare censuimus.
Ait enim post multa et inter
alia. Non habemus inquit pon¬
tificem qui non possit compati
infirmitatib nr̃is. Sed ipse in¬
nocens et misericors non erũpet
neq clamabit: mitis enim est
non recipiemus o dimofile tuos
zelantes impetus. etiam si deu¬
es milies resumas fineem et he¬
liam: tum audierimus illa que
placebant et displicebãt benig¬
no iħu et discipłis eius qui fue¬
runt in carnis commemoratione
participes. mansueti et benigni
oportet ignorantes. sicut et cecos

Expanded text:
intuebitur, et qua fiducia post intuebitur, et qua fiducia post lapsum, si contigerit, ad benignum recurrere quisque debeat, pervidebit. Ministrorum etiam ecclesiasticorum ordinem et excellentiam atque auctoritatem sacerdotum, in ea plenissime satis ostendit. Cui hanc quoque, non dicam fabulam, sed rem spiritalem spiritaliter gestam subjungit. Quam hic ob utilitatem ista legentium, in quorum manus fortasse plenitudo ipsarum non perveniet litterarum, narrare censuimus. Ait enim post multa et inter alia: « Non habemus, inquit, pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris, sed ipse innocens et misericors, non erumpet neque clamabit. Mitis enim est,non recipiemus, o Demophile, tuos zelantes impetus, etiam si decies millies resumas Phineem et Eliam, cum audierimus illa, quae placebant et displicebant benigno Jesu a discipulis ejus, qui fuere in carnis commoratione participes mansueti et benigni oportet ignorantes, sicut et caecos
Abbreviated transcription (Latin):
spiculis terebrare. qm̃ ut fate¬
bare illius noticia sapida nosti.
ut inhiabas mentali palato
se resultabat. et delignans in
uentre tue notitie sedem sume¬
re abnuebat. Sic sic modo cog¬
noscentia et ꝓuida corda gerens
suscipe ne ꝓhis qui non sunt
est uerum. remittes. Et ꝑtinatior
ad falsa temptantib esto quam
ad uerum est suggerentib nr̃
uotis extiteras. Ita nam in ihu
esse et uita mea letus iam mori¬
or: cum ip̃e in eo uiues. Dimo¬
filum nichilominus de ꝓprio
actu horribiliter increpans. qm̃
eum qui afide apostatauerat
ꝓhibuit recipi. ualde utilem
scripsit epłam. exemplis ac scͥ¬
turarum testimoniis inmodũ
serti de agro pleno sc̃e scriptu¬
re cui bñdixit dominus collecti
redolentem. In qua ubicumq uo¬
cabulo domini saluatoris uti
illum oausa poposcerit. benig¬
num cum appellat. Quam
etiam siquis intente ꝑlegerit.
non mediocrit̾ cuius benignitatiˢ
possibile est homini cognoscere

Expanded text:
spiculis tenebrare. Quoniam, ut fatespiculis tenebrare. Quoniam, ut fatebare, illius notitia sapida nosci, ut inhiabas, mentali palato se resultabat, et dedignans, in ventre tuae notitiae sedem sumere abnuebat. Sic, si modo cognoscentia et provida corda gerens, suscipe, ne pro his qui non sunt, est verum temutes: et pertinacior ad falsa tentatibus esto, quam ad verum est suggerentibus nostris votis exstiteras. Ita nam in Jesu esse et vita mea, laetus jam moriar, cum ipse in eo vives. ilum nihilominus de proprio actu horribiliter increpans, quoniam eum, qui a fide apostataverat prohibuit recipi, valde utilem scripsit epistolam, exemplis ac Scripturarum testimoniis in modum serti, de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque vocabulo Domini Salvatoris uti illum causa poposcerit, benignum eum appellat, quam etiam si quis intente perlegerit, non mediocriter, cujus benignitatis possibile est homini cognoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
aio ad te peritie uaste sacrariũ:
adhuc nescius tante rei misteri¬
um. Quid in quam speculum
doctrine apollofani his secretis
ascribis. Ad quam michi tu in¬
quiens. homine diuo et non
humani sensus sermone. Ista
o bone dionisi. diuinarum re¬
tributiones sunt rerum. Deniq
notatum ferie diem et annũ
ad nuntiationi quam paulus
nr̃ aurib suspensus intonuit
signis acclamantib concorda¬
ri expertus dedi ueritati ma¬
nus. et falsitatis sum nexibus
absolutus. Quam ineffabilit̾
effero tibiq infero que est et
uia et iura. ⁊ uerum lumen est
qd̃ illuminat omnem hominem
uenientem in mundum: ciu
tu tandem ut uere prudens
cessisti. Cessisti nempe uite cum
abdicasti mortem cuiq bñfaci¬
es inherendo: cum hino nobis
artius iunctus eris. Is enim
illud est cuius me fulgore ob¬
tenebrans eras. solitus hinc¬
inde fucis multi coloribus et
multiplicib etiam intra penit᷑¬
lia in fugilinare et acuminatis

Expanded text:
aio ad te peritiae vastae sacrarium, aio ad te peritiae vastae sacrarium, adhuc nescius tantae rei mysterium: Quid, inquam, speculum doctrinae Apollophani, his secretis ascribis? ad quae mihi tu inquiens omine divo, et non humani sensus sermone: Ista, o bone Dionysi, divinarum retributiones sunt rerum. Denique notatum feriae diem et annum annuntiationi, quam Paulus auribus nostris suspensis insonuit, signis acclamantibus, concordare expertus, dedi veritati manus, et falsitatis sum nexibus absolutus: quam ineffabiliter effero, tibique infero, quae est et via ac vita, et verum lumen est, quod illuminat omnem hominem venientem in mundum , cui tu tandem, ut vere prudens, cessisti; cessisti; nempe vitae, cum abdicasti mortem, cuique bene facies inhaerendo, cum hinc nobis arctius junctus eris. Is inest illud est, cujus me fulgore obtenebrans, eras solitus hincinde fucis multicolis et multiplicibus, etiam intra penetralia infuliginare, et accuminatis
Abbreviated transcription (Latin):
tempus euoluens pariter mora¬
bamur: cum feria quadam sexta.
ferme hora etiam quasi sexta. lu¬
na se ei initiente. sol est horri¬
biliter obscuratus: quia non d̃s
sed creatura dei lucis sue occubi¬
tu lucere nequiuit. Questusq
sum apud te quid hinc tibi pru¬
dentissime uideretur. Ex quo pru¬
dentia tua respondit. quod a deo
tenaciter cordi mentis mee in¬
hesit: ut nulla oblitteratione
abradi. nulla mortis imagine
ualeat aboleri. Offusum namq
orbe uniformiter tenebrarum
caligine tabescente. ut purgatũ
rediit soli diametrum regulam
philippi aridei assumpsimus.
Cumq repperimus quod et erat
notissimum eotenus fatigatõe
ecliptica solem pati molestias
non debere et lunam ab oriente
solarem fulgorem uelis ethio¬
picis obducentem solere in occi¬
dua hora. captare ꝑfugia. tunc
autem. lucigenos thesauros cali¬
ꝓferentes recondere occidentes. p̾¬
sertim cum lune de esset. et nec
conuentus tempus ꝓpinquaret.

Expanded text:
tempus exsolvens, pariter moratempus exsolvens, pariter morabamur: cum feria quodam sexta ferme hora etiam quasi sexta, luna se ei injiciente, sol est horribiliter obscuratus, quia non Deus, sed creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut nulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine valeat aboleri. Obfusi namque orbe uniformiter tenebrarum caligine tabescente, ut purgatum rediit solis diametrum, regulam Philippi Aridei Arridei assumpsimus; cumque reperimus quod et erat notissimum, eo tenus fagitatione ecliptica solem pati molestias non debere, et lunam ab oriente solarem fulgorem velis Aethiopicis obducentem, solere in occidua ora captare perfugia, tunc autem lucigenos thesauros caliproferentes recondere Occidentis, praesertim cum lunae deesset, et nec conventus tempus propinquaret,
Abbreviated transcription (Latin):
re. et pro eo et in co fecisse mag¬
nalia. atq theologos multimodos
effecisse. quorum pre noscentia
deus humanatus fieri ex uirgi¬
ne est dignatus. Unde michi re¬
sponsalia multociens non solum
te hec esse uera funditus igno¬
rare. uerum et quis idem moy¬
ses fuerit ꝑnescire euuangłium¬
q iħu xp̃i dei totius maiestatis
qd̾̃ meum uocabas remiere pau¬
lum uero hominem mundi cir¬
cuitorem et seminiu̾bium de ma¬
t̾ialib ad in mat̾ialia non uelle
suscipere. immo me refellendo.
qm̃ paterna religionis uira de¬
gener omittens: in sacrilega ne¬
faria me transfuderim hortaba¬
ris. aut ea quib innitebar dedis¬
cere. aut his delictis paterer mea
michi sufficere: et non numina
gare. Ut autem lux suꝑna pater¬
ne glorie splendorem in tue men¬
tis tenebras radiare suo ꝓposito
destinauit: penitralib cordis
mei infudit. ut tibi memoriale
piissimum. recordarer: qualiter
quinq uinginti annorum fere

Expanded text:
re pro eo, et in eo fecisse magre pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fuerit, pernescire; Evangeliumque Jesu Christi, Dei totius majestatis, quod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus innitebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi sufficere, et non numina garem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter quinque et viginti annorum fere
Abbreviated transcription (Latin):
poli ciuitate pariter constituti iuu¬
derunt: addens et uerba que ei tut̃
sepefatus apollofanui dixerat.
uti plenius in cpła ad ip̃m direda
infra docebitur: Quam ob ple¬
niorem gestarum rerum cogni¬
tionem huic subnectere curauimꝰ
habentem in hec uerba. Apollo¬
fanio concreto. et conphilosopli¬
Nunc nunc ad te michi sermo ci¬
rigitur p̾cor dialis amor. młtos
tibi sollicitudinũ mearum an¬
gores de te replicans. teq miti
mente suꝑ uecordi note tibi
fruolitatis diutina ꝑti natia
arguens et de te fatiatica illu¬
sionum fantasmata insultans.
suꝑnalem modificationem be¬
nignitatis dei magnificentis
sime adorando. tibi bene resi¬
piscenti pars anime mee cun¬
iubilo. Tuisq despectionib d̃¬
pellabo. ut illa tibi iterata cõ¬
mendem quorum pridem con¬
tempseras notionem. Frequen¬
tissime quideni et diligent̾ sats
clilucidaui tibi moyse ꝓdente a
piatas. Sequent᷑ quoq eum
in amicitia sumptum. multaq
in egipto et egressionis sue itine¬

Expanded text:
poli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a taclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itine
Abbreviated transcription (Latin):
missus est uite ꝑpetue: Scĩ uero
ducti sũt. et in cõspͤtu scõꝵ rusti¬
ci et eleutherii. ut tormẽta ip̃ins
terrore ab intẽtõne sua resipisderẽt:
p̾cios cãpi luctor eoꝵ. et fortissimꝰ
athleta tlm̃ dionisiꝰ expoliat᷑. et to¬
to corꝑe nudꝰ a ternis militũ t̾mo¬
nib uicissim flagellat᷑ nec uĩtit᷑.
Qui inter crepitꝰ uberũ dñi głam
tollauclare. ⁊ cõmilitones suos ut
atlhec se ĩuictos p̾parent cõmonere
om̃s ficleles ut hinc in dñica ficle
corroborẽt᷑: nõ desinc bat p̾dicare
dicẽs. Laudẽ clñi loq̃t᷑ os meũ: et
benetlicat onũs caro nome scm̃ euis:¬

Expanded text:
tuae. Sancti vero ducti sunt, et in conspectu sanctorum Rustici et Eleutherii, ut tormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarentur, non desinit praedicare, dicens: Laudem Domini loquetur os meum, et bene
Abbreviated transcription (Latin):
quãta est dnice sationis. et quam
panci sũt oparii: Quia trgo
de om̃ib catholice pretatis es suf¬
ficiẽter edoctꝰ: et om̃i xp̃iana
uirtute ac religionẽ ad modũ
aggredĩes accidẽtis: it ut bonuᷤ
miles xp̃i. preliare p̾lia dnĩ d̾i

Expanded text:
 Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Christi praeliare pra
Abbreviated transcription (Latin):
Hic primum a formoso ppͣ ep̃c a
nagnie eccłie ordinatꝰ ip̃m for¬
morsum ꝑ sequitur. et om̃s ordi¬
nationes eius uritas esse deb̾e
dec̾nit. ⁊ alia horribilia dictu in
cro in ꝯcilio ꝓtractum. ⁊ papali
beste exutum ueste laicali ĩdu¬
it.⁊ abscissis dnob digitis dex¬
tere manꝰ eius. in tyberim p̃cipi¬
tari fecit. Quem a piscatorib ĩuẽ
deportatum q̃dam sc̃oꝵ ymagine̾
adorasse ⁊ uen̾abliter salutasse
palam om̃ib uise sunt. stepha
theodorus. Hic contͣ stephamm
ppͣm sentiens reꝯciliauit ordina¬
tos a formoso qͦs stephanꝰ ꝑ nim
iutꝰ rome ⁊ nõ foris exordinaue¬
rat. uec tñ p̃sumpserat eos ite¬
rum ꝯsecͣre. Hiis reꝯciliatis the¬
odorus ppͣ libellos abrenuntioniᷤ
dam formosi ordinationem qͣm
stephanꝰ deposuerat sẏ̃nodum.
chiepĩs ⁊ rege apud rauẽnam
statuit. ⁊ coram eis ꝯbusta est sy¬
nodus qͣm stephanꝰ in dampna¬
tionem formosi fecerat. Ioħi pp᷑¬

Expanded text:
Hic primum a Formoso papa episcopus Anagniae ordinatus, ipsum Formosum persequitur, et omnes ordinationes ejus irritas esse debere decrevit, et alia horribilia dictu in lchro in concilio protractum et papali veste exutum laicali induit, et abscisis duobus digitis dexterae manus ejus in Tiberim precipitari fecdeportatum, quaedam sanctorum imagines adorasse et venerabiliter salutasse palam omnibus visae sunt. Apud presidet. Hic contra Stephanum papam sentiens, reconciliavit ordinatos a Formoso, quos Stephanus per vim intus Romae et non foris exordinaverat, nec tamen presumpserat eos iterum consecrare. His reconciliatis Theodorus papa libellos abrenuntiationdam Formosi ordinationem, quam Stephanus deposuerat, synodum chiepiscopis et rege apud Ravennam statuit; et coram eis combusta est synodus, quam Stephanus in damnationem Formosi fecerat.
Abbreviated transcription (Latin):
Pͤp occurrens. usq ad laicalem ha-¬
bitum degradatus est. Iurauit eti¬
am se non amplius romam intra¬
scripto se in laicali ꝯmunione ꝑ¬
seueraturũ. Post hec a marino su¬
ccessore iohãnis in ep̃atu contͣ datñ
sacͣmentum restitutꝰ. nõ solum ro¬
nam intrauit. s etiam romane ec¬
cłie papatũ suscepit. De ip̃a igi¬

Expanded text:
 veniens, usque ad laicalem habitum degradatus est, jurans se non amplius Romam intrascripto, se in laicali communione perseveraturum. Post a Marino successore Johannis in episcopatu contra datum sacramentum restitutus, non solum Romam intravit, sed etiam Romanae aecclesiae papatum suscepit. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
suis ditfidens ꝑ unũ ĩꝑatoris fami¬
li arem multa pecunia corruptũ
ei pocłm mortiferum dedit. qͦ hau̾¬
to ꝑ triduum excitari no potuit a
lens. Que res eum repedare coegit.
Quem recedentem. Wido ꝑsecutus
lõga egritudine dissolutꝰ.⁊ ut qui¬
dam ferunt afflictus a minutis
uermib quos peduncłos uocant.
ab eo in corꝑe eius scaturientib
ut a nullo medicoꝵ minui possẽt
morit᷑. ⁊ ludouicꝰ filius eius pꝰ eũ

Expanded text:
suis diffidens, per unum imperatoris familiarem multa pecunia corruptum ei poculum mortiferum dedit. Quo hausto per triduum excitari non potuit, ire valuit: quae res eum repedare coegit. Quem recedentem Wido persecutus longa egritudine dissolutus, vel ut quidam ferunt afflictus a minutis vermibus, quos pedunculos vocant, adeo in corpore ejus scaturientibus, ut a nullo medicorum minui possent, moritur; et Ludowicus filius ejus post eum
Abbreviated transcription (Latin):
romani timentes se de muro ꝓici¬
unt. ⁊ hostib ꝑfectos ac̾uos mu¬
ros ascendendi locum faciunt. Sic
roma capta. illos qui ppͣm iniuri¬
au̾ant decollari fecit. ⁊ a ppͣ in ĩꝑa¬
torem b̾ndicit᷑ Et quia de formo

Expanded text:
Romani timentes se de muro proiciRomani timentes se de muro proiciunt, et hostibus per factos acervos murum ascendendi locum faciunt. Sic Roma capta, illos qui papam injuriaverant, decollari fecit, et a papa in imperatorem benedicitur. Fulco Remorum
Abbreviated transcription (Latin):
suos ex iude fecit exire. Rex u̾o
dedit illud altimaro comiti. ka¬
rolus rex estiuo temꝑe suꝑ ysã
adunato exc̾cini resedit tͣctani¬
rus quid agerent de suis iuimi¬
cis. Balduiuus uero ꝑrexit ad ip¬
sum placitũ uolens sibi regem¬
reblandiri ut atcrebatum qͣm
ei tulerat reoderet. Cumq hoc ꝯ¬
suꝑueniens fulconem archiep̃m ꝯ
multu ꝑfossum uulnerib int̾fe¬
cerunt .xuii. kl. iulii. Corpꝰq eiꝰ
remis delatũ. atq in eccłia b̾i re¬
migii positũ. Post hec ordinato
ep̃o hereneo remis: synodoq fc̃a
om̃es interfectores cius dampnaue¬
runt. ⁊ a liminib sc̃e mr̃is eccł̾ie ex¬
torres reddiderunt. arnulphus rex
diam potenter ingressus ꝑgamũ
urbem armis cepit cuiꝰ comitem
ambrosium ante portam urbis la¬
queo suspendens. ceteris urbibr t̃¬
rore incuso. ad obsequelam suam
uenit. s non admissus romã. me¬
onianam obsedit. lepusculo for¬
te uersus urbem fugiente ⁊ exc̾ci¬
tu cum clamore nimio sequente

Expanded text:
suos exinde fecit exire; quem rex dedit Altmaro comiti. rolus rex estivo tempore super Ysam, adunato exercitu, resedit tractaturus quid ageret de suis inimicis. Balduinus vero perrexit ad 26 ipsum placitureblandiri, ut terram, quam ei tulerat, redderet. Cumque hoc csuperveniens Fulchoni archiepiscopmultis perfossum vulneribus interfecerunt XVI. Kal. Iulii, corpusque eius Remis delatum atque in aecclesia beati Remigii positum. Post haec ordinato episcopo Hereveo Remis synodoque facto, omnes interfectores episcopi damnaverunt et a liminibus sanctae matris aecclesiae extorres reddiderunt. Rexdiam potenter ingressus, Pergamum urbem armis cepit: cujus comitem Ambrosium ante portam urbis laqueo suspendens, caeteris urbibus terrore incusso, ad obsequelam suam venit, sed non admissus, Romam Leonianam obsedit. Lepusculo forte versus urbem fugiente, et exercitu cum clamore nimio sequente,
Abbreviated transcription (Latin):
ac salutiferam do¬
passionem. et ado¬
randam euis ab
inferis resurrecto¬
nem. seu in celos głosam ascensio¬
nem qua se manifestauit diuini¬
tate numquam defuisse quo re-¬
diit in uniu̾sis gentib apłorum
p̾dicatio ꝓfutura successit. ita ut
fide crescente. multi mererentur
fieri xp̃i nominis confessores: qͦs
catholica postiodum gaudet¬
mater eccl̃ia ꝓmeruisse mrres:
erplicit

Expanded text:
ac salutiferam Dopassionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos catholica postmodum mater Ecclesia, promeruisse martyres e
Abbreviated transcription (Latin):
paxentibus secundum na¬
turam. nobilior factus est¬
morib pex gratiam. Con-¬
ilis srtincorum procerum duxit doxorem sa¬
labergam generosi ac religiosissum et sane¬
Islumm pini ebuduii ⁊eligiosam filiam
hec post st erilitatem peperit sporiso suo in¬
siliara que nustrũdis est appellatae dt ear¬

Expanded text:
um naturam, nobilior factus moribus per gratiam, consilio Francorum procerum duxit uxorem Sallabergam, generosi et religiosi viri Gunduini religiosam filiam. Haec post sterilitatem peperit sponso suo infiliam, quae Anstrudis appellata e
Abbreviated transcription (Latin):
Emporib dagoberti regis fu¬
it in hoc mundo uix nori¬
ne baso qui nobilibus ortus
parentibus secundum na¬
turam. nobilior factus est¬
morib pex gratiam. Con-¬
silio frtincorum procerum duxit uxorem sã¬
labergami generosi ac religiosissum et sane¬
tslum uiri geuduii religiosam filiam
Hec post st erilitatem pepexit sponso suo in

Expanded text:
emporibus Dagoberti regis fuit in hoc mundo vir nobilis Baso, qui nobilibus ortus parentibus secundum naturam, nobilior factus moribus per gratiam, consilio Francorum procerum duxit uxorem Sallabergam, generosi et religiosi viri Gunduini religiosam filiam. Haec post
Abbreviated transcription (Latin):
ac penitens a corxore exiuit. id cirto misericor¬
diam a deo consegunta. hodierna die meret᷑
a malis om̃ib liberari. et bonis om̃ib sãti-¬
añda. ad eternam btĩtudinẽ intrõduci. Hec
et multa alia sacerdos uidit et audiit de
secretis alterius uite: inter q̃ dictum est eti¬
am ei. ꝙ eoden ãno esset moriturus: qd̃q
cõsequuta mors eius. uexũ fuisse cõprobauit.
Dic om̃p̃s deus intoteseerẽ uoluit dilectam
sibi põtificis anmã. quãuis iustam qͣruis
sanctam. quãtulacũq ⁊ ubigine culxe tñ
fuscatani nõ potuisse regnũ puritatis in¬
trare. nec fulgorem meridiane lucis in qua
celestis spõsus cubat antueri: donec ipsius
grã expiata. et pace inter dissidentes refor¬
mata ab eodem sponso mererotur audire
uero in diuisione hostie sacre nobis insiruatũ
putamꝰ nisi hoc ꝙ tales ⁊ euelationes non
absq nutu et uoluntate redemptoris nr̃i ad

Expanded text:
et poenitens a corpore exivit; idcirco misericoret poenitens a corpore exivit; idcirco misericordiam a Deo consecuta hodierna die meretur a malis omnibus liberari, et bonis omnibus satianda ad aeternam beatitudinem introduci. » Haec et multa alia sacerdos ille vidit et audivit de secretis alterius vitae; inter quae etiam dictum est et quod eodem anno esset moriturus, quae subsecuta mors ejus vera fuisse comprobavit. Sic omnipotens Deus innotescere voluit, dilecti sibi pontificis animam, quamvis justam, quamvis sanctam, quantulacunque tamen rubigine culpae fuscatam, non potuisse regnum puritatis intrare, nec fulgorem meridianae lucis, in qua coelestis sponsus cubat, intueri, donec ipsius gratia expiata, et pace inter dissidentes reformata, ab eodem sponso mereretur audire:vero in divisione sacrae hostiae nobis insinuatum putamus, nisi, quod tales revelationes non absque nutu et voluntate Redemptoris nostri ad
Abbreviated transcription (Latin):
celsiqz meriti põtifex: et magna eus erit
gloria. apud deumi. S quoniã propter ipsũ
inter pisanos atqz lucenles ppłos diuturxnũ
iam bellum uersatur. propterea differtur a
requie douec inter illos ad pacem discordia
reuocetur. Post apoaruit ridem presbitero
colũna quedam iubaris ĩmẽsi. euius clari¬
tas ultra cõmunẽ sołis ualentiam chorus¬
tare uĩdebatux. de celo usq̃z ad terram porret¬
ta: per quã ana quẽdã angelico ductu
ad sidera conscendebat. Sciscitante uero pres-¬
bitexo. quidnã hoc esset rñdit alter Ipsa est
anuna cõstantini quõdam iudicis. et dñĩ
tuxricani. Hec aũt per nouem ãnos. uen/¬
tis et pluuiis et algoribz semper exposita
a die exitus sui usq nũc in stillicidio domꝰ
sue constitit. ibiq suorum excessuũ penas
luit. S qz miors et liberalis in pauperes ex¬
titit. et iudicium iniuriam patientib fecit.
insuper etiam de malis que cõmisit cõfessa

Expanded text:
celsique meriti pontifex, et magna erit ejus celsique meriti pontifex, et magna erit ejus gloria coram Deo. Sed quoniam propter ipsum inter Pisanos atque Lucenses populos diurna jam guerra versatur, propterea differtur a requie, donec inter illos ad pacem discordia revocetur. » Post haec apparuit eidem presbytero columna quaedam jubaris immensi, cujus claritas ultra communem solis valentiam coruscare videbatur, de coelo ad terram usque porrecta: per quam anima quaedam angelico ductu ad sidera contendebat. Sciscitante vero presbytero quidnam hoc esset, respondit alter: « Ipsa est anima Constantini, quondam judicis et domini Turritani. Haec autem per novem annos ventis et pluviis et algoribus semper exposita, a die exitus sui usque nunc in stillicidio domus suae constitit, ibique suorum excessuum poenas luit. Sed quia misericors et liberalis in pauperes exstitit, et judicium injuriam patientibus fecit: insuper etiam de malis quae commisit, confessa
Abbreviated transcription (Latin):
ret tanta turbarum infinitas respondit.
Anime hoĩum sunt carne solutte. que om̃es
pro uarietate culparum. uariis subdite penis
ita semper discursu reciproco. longe lateqz
Uagantur in mũdo. Quẽdam aũt ex eis
citius. quedam tardius liberande sunt: qua¬
rundami uero pene insolubiles permanẽt. Dũ
ille loqueretur respiciens presbiter uidit supra¬
ro in tenebris: dñs lux mea erit. Uiso ergo
eo sacerdos uehementex obstupuit. et cũ ter¬
rore magne ãmirãtionis exclamauit. Ue
Nũquid iste est dñs nr̃ balduinus pysanus
quõdara archiepuo de monasterio clareuallis
assumptus: Respondit is qui lo quebatur ad
eum. Ipse est uere. Et p̃sbiter ait. Hiccine
ex go tante professionis monachus. et tante
persectionis exũs deputatus est penis ͤ quẽ
nos speramꝰ iam in celo gaudere cũ ange¬
lis: Ille uero ⁊ndens ait. Pro certo scias et
nullatenus dubites. qr ipse est uero sanctus

Expanded text:
ret tanta turbarum infinitas, respondit: ret tanta turbarum infinitas, respondit: Animae hominum sunt carne solutae, quae omnes pro varietate culparum variis subditae poenis, ita semper discursu reciproco longe lateque vagantur in mundo. Quaedam autem ex eis citius, quaedam tardius liberandae sunt, quarumdam vero poenae insolubiles manent. Dum haec ille loqueretur, respiciens presbyter, vidit suprao in tenebris, Dominus lux mea erit . Viso ergo eo, sacerdos vehementer obstupuit, et cum terrore magnae admirationis exclamavit diceNunquid iste est dominus noster Balduinus, Pisanus quondam archiepiscopus, de monasterio Claraevallis assumptus? » Respondit is, qui loquebatur ad eum. « Ipse est vere. » Et presbyter ait: « Hiccine ergo tantae professionis monachus et tantae perfectionis episcopus, deputatus est poenis, quem nos sperabamus jam in coelo gaudere cum angelis? » Ille vero respondens, ait: « Pro certo scias, et nullatenus dubites quia ipse est vere sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũq tristis esset pro signo qd acciderat. ẽ¬
gressus foras uenit et stetit ad orientalem
plagam eiusdem ecclie: dorso adherens pari-¬
eti templi. et facie uersa ad orientem. Qui
dum ita positus ibidem aliquãdiu staret. et
de re que sibi euenerat. timide ac sollicite to¬
gitaret infremuit spũ. et inhorruerũt subito
pili carnis eius. Tũc irruente in eo nescio
quã u̾tute externa. ita defigi atqz artari ce¬
pit. ut nullo modo posset se inde mouere. Et
ecce apertis oculis uidit ĩnumere multitũdi¬
nis turbas equestres. coram eo citatis gressib
trranseuntes. Erant autem in eis homnes ꝓ¬
miscui sexus diuerse etatis et conditionis. in
quibus et multos deprehendebat. quos uiuẽ¬
tes in tarne antea coguouerat. Uns er-¬
go ex cis ipsi presbitero quõdam notus et cha¬
rus. ad eum accessit: et fixo gradu cepit fa
miliariter cum eo loqui. Percunctante uero
presbiters. quena esset. aut quĩd etiam age¬

Expanded text:
Cumque tristis esset pro signo quod acciderat, eCumque tristis esset pro signo quod acciderat, egressus foras venit et stetit ad orientalem plagam ejusdem ecclesiae, dorso adhaerens parieti templi, et facie versa ad orientem. Qui dum ita positus aliquandiu staret, et de re quae sibi evenerat, timide ac sollicite cogitaret, infremuit spiritu, et inhorruerunt subito pili carnis ejus. Tunc irruente in eum nescio qua virtute externa, ita defigi atque arctari coepit, ut nullo modo se posset inde movere. Et ecce apertis oculis vidit innumerae multitudinis turbas equestres et pedestres coram ipso citatis gressibus transeuntes. Erant autem in eis homines promiscui sexus, diversae aetatis et conditionis, in quibus etiam multos deprehendebat, quos viventes in carne antea cognoverat. Unus ergo ex eis ipsi presbytero quondam notus et charus, ad eum accessit, et fixo gradu coepit cum eo familiariter loqui. Percunctante vero presbytero quaenam esset, aut quid etiam age
Abbreviated transcription (Latin):
nos duxauit. sed uix tandem ad pacis con-¬
cordieq uinculum ⁊ enouari potuit. Cuius¬
modi uero fuerit occasio huius dissentionis
nichil interest. hoc solũ dicimus dũnosũ
et penale tanti pontificis aĩe bellum il¬
lud extitisse. sicut diuina reuelatione decla¬
ratum est. Post dormitionẽ nẽpe huius
beciti presulis aliquãto tempore elapsõr fuit
in insula sardinie sacerdos quidam honeste
cõuersationis. qui etiam sibi p̾erat et cuĩdã
ecclesie parrochiali. Exat aũt eadem eccle¬
sia extra uillam edificata: atq ab omi
hõium habitatione remota. Quadam i¬
taq die cum missam celebraret. hora per-¬
ceptionis ĩuenit hostiam sacram super cor¬
porale fractamn atqz in duas partes a se¬
ipsa diuisam. quã antea cõsecrauerat sa¬
nam et integram. Qd ubi cõspexit turba¬
tus et anxius cũ metu et ãmiratione sa¬
crificiũ cõsummauit. Expleto aũt mi
insterio. ceterisq dimissis. solus ibi xemasit

Expanded text:
nos duravit, et vix tandem ad pacis conos duravit, et vix tandem ad pacis cocordiaeque vinculum renovari potuit. Cujusmodi vero fuerit occasio hujus dissensionis, nihil interest: hoc solum dicimus, damnosam et poenalem tanti pontificis animae guerram illam exstitisse, sicut divina revelatione declaratum est. Post dormitionem nempe hujus beati praesulis aliquanto tempore elapso, fuit in insula Sardiniae sacerdos quidam honestae conversationis, qui etiam ibi praeerat cuidam ecclesiae parochiali. Erat autem eadem ecclesia extra villam aedificata, atque ab omni hominum habitatione remota. Quadam itaque die cum missam celebraret, hora perceptionis invenit hostiam sacram super corporale fractam, atque in duas partes a seipsa divisam, quam antea consecraverat integram et sanam. Quod ubi conspexit, turbatus et anxius cum metu et admiratione sacrificium consummavit. Expleto autem ministerio, caeterisque dimissis, solus ibi remansit.
Abbreviated transcription (Latin):
o pisane eccl̃ie que est metropolis tuscie ar-¬
chiepãtum sortitus est. Consequutus uexo am¬
ple huius dignitatis emnentiam. tanta spi-¬
ritalis sapientie luce ⁊efulsit. tantaqz aucto¬
ritate. ac spũs libertate. officiũ suum exercu¬
it. tanta nichilominus mãsuetudine et hu-¬
mulitate. uerum se monachum in portifica¬
li culmine demõstxauit. ut nõ solur cister¬
ciensis ordo. uerun etiam uniuersi fideles in¬
tra ytaliam gratularentur/ uehemẽter gra¬
tias agentes deo. qui splendidissiam hãc
coliumnam. et fulcimẽtũ inconcussum
sancte ecclesie sue temporib ipsorũ cõcessis¬
set. S quorniã in rob humanis nichil ex
onii parte posse beatur esse plangimus. cõ¬
tigit iustigante diabolo. ut propter ipsum
inter pisanos atqz lucenses populos graue
et piriculosum bellum oriretux. qd̾ etiam
post obitum ipsius cõtentione partium in¬
flammatum atq protelatũ. per aliquot ã¬

Expanded text:
o, Pisanae Ecclesiae, quae est metropolis Thusciae, aro, Pisanae Ecclesiae, quae est metropolis Thusciae, archiepiscopatum sortitus est. Consecutus vero amplae hujus dignitatis eminentiam, tanta spiritualis sapientiae luce refulsit, tantaque auctoritate ac spiritus libertate officium suum exercuit, tanta nihilominus mansuetudine et humilitate verum se monachum in pontificali culmine demonstravit, ut non solum Cisterciensis Ordo, verum etiam universi fideles intra Italiam gratularentur vehementer, gratias agentes Deo, qui splendidissimam hanc columnam et fulcimentum inconcussum S. Ecclesiae suae temporibus ipsorum concessisset. Sed quoniam in rebus humanis nihil ex omni parte posse beatum esse plangimus, contigit, instigante diabolo, ut propter ipsum inter Pisanos atque Lucenses populos gravis et periculosa guerra oriretur: quae etiam post obitum ipsius contentione partium inflammata atque protelata per aliquot an
Abbreviated transcription (Latin):
Nter celestis gratie pingutdine pul¬
lulantes propagines quas uinea do¬
iuirũ sabaoth eccłia sc clareudillis emisite¬
idest sus diuersarũ regionũ pxłos. ponti¬
ficali honore sublimarentux natalis soli
specialis haldumus mirabiliter eruicint.
Q ui doctrinam ⁊ euerentissumi prĩs ber¬
nardi secutus. spreuit uniuersas mundi
tis. diuitias. fallaciarum diuitiarum irritamẽ
stolo stultus esse ut sapiens fieret: diuitias q̃
potius exhauxiũt hominẽ qͣzͣ repelleant exe-¬
cratus est. et illas que immẽsum pondus glo¬
rie operantur in ipso in eterna beatitudine. to¬
to mẽtis desiderio ꝯplexus est. Cũ enĩ perfec¬
tissimorũ monachorũ ymitator factus didi¬
cisset ab iexigno infexiori. in quo petã plã¬
guntur.ad ixxiguũ supexius in quo ad cele¬
scis patrie felicitatem gemitib inenarra¬
bilibus suspiratur ascendere: dignus iam qui
nõ soli sibi uiueret: sed etiam multis aliis
u̾bo et exemplo prodesset in saluteri uocante de¬

Expanded text:
nter coelestis gratiae pinguedine pullulantes propagines, quas vinea Domini Sabaoth, Ecclesia scilicet Claraevallis emisitid est super diversarum regionum populos pontificali honore sublimarentur, natalis soli specialis gloria Balduinus mirabiliter emicuit, qui doctrinam reverendissimi Patris Bernardi secutus, sprevit universas mundi tis divitias fallacium divitiarum irritamentstolo stultus esse, ut sapiens fieret , divitias quae potius exhauriunt hominem quam repleant, exsecratus est, et illas quae immensum pondus gloriae operantur in ipso in aeterna beatitudine, toto mentis desiderio complexus est. Cum perfectissimorum monachorum imitator factus didicisset ab irriguo inferiori in quo peccata planguntur ad irriguum superius, in quo ad coelestis patriae felicitatem gemitibus inenarrabilibus suspiratur, ascendere, dignus jam qui non soli sibi viveret, sed etiam multis aliis verbo et exemplo prodesset in salutem, vocante De