comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mnem uidelic& quĩ inlumi¬
tur siue naturali ingenio
sapientia diuina sic ut enim
no a se ipso esse: ita &iam ne
ase ipso sapiens esse potest.
illo in lustrante decuo scrip
est omnis sapientia ad nõ
est Cuius utraq: naturam
diuinam uidelic& qua semꝑ
qua intempore natus loco
cluditur apparuit. conse¬
ienter euangelista describit
cens iamundo erat.
eputes quia sic erat quomo
hic mundus est terra cęlũ
na stelle arbores peccora &
mines non sic đs inmundo
at. sed sic ut artifex regens
ł fecit ds autẽ infusus mun
ubio positus. presentia
aiestatis facit & gubernat
et murdus ꝑ ip¬
ũ pactus ẽ et mundus

Expanded text:
Omnem videlicet, qui illuminatur sive naturali ingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a semetipso esse, ita etiam nemo a semetipso sapiens esse potest, sed illo illustrante, de quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est, cujus utramque naturam, et divinam videlicet, qua semper qua in tempore natus, loco inclusus, apparuit; consequenter Evangelista describit, dicens: In mundo erat. Non putes quia sic erat, quomodo in mundo est terra, coelum, luna, stellae, arbores, pecora, et homines; non sic Deus in mundo erat, sed sicut artifex regens quod fecit. Deus autem infusus mundo ubique positus, praesentia majestatis facit et gubernat Et mundus per ipsum factus est, et mundus
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est ñ cognouerunt dm̃ neq
filiũ eius. quod sibi uult ergo extra
ir nagogas facient uos. sed uenit
hora tamquã hoc dicturus fuiss&.
Separabunt quidẽ illius sed ego
uos colligã aut separabunt uos.
seduenit hora ur̃a leticia iude¬
orũ autẽ omnis quioccidit p̃dica¬

Expanded text:
Hoc est, non cognoverunt Deum neque filium ejus. Quid sibi vult ergo: Extra synagogas facient vos? Sed venit hora. Tanquam hoc dicturus fuisset: separabunt illi quidem vos, sed ego vos colligam, aut separabunt vos, sed venit hora nostrae laetitiae. Judaeorum autem omnis, qui occidit praedica
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m Oex sec rabili cecitas obse¬
quiũ seprestare putabant dõ int̃¬
ficiendo famulos dĩ. Hec aũ inqͥd
uob locutus sũ ut cũ uenerit ora
Hȩc scilic& locutus sũ uob ñ tantũ
quia pasiuri estis ista sed cũ uene¬
rit paraclitus ille testimoniũ ꝑ hi¬
bebit deme neista tim̃do taceatis.
hȩc aũ uob ab inicio ñ dixi quia
uob̾cũ erã &ego uos consolabar
meã p̃sentiã corporali. nunc autẽ
uado ad eũ qui memisit: & nemo
ex uob̾ int̃rogat me quo uadis.
nubs enĩ suscepit eũ euntẽ incelũ:
deduxerunt: Sed quia hec locutus
sũ uob tristicia impleuit cor ur̃m.
contristabatur humanus affectus:
quia carnalis desolabatur aspectus.
gait᷑ dico uosis expedit uo¬
BIS ut eco uadã siaũ aion
abiero paracligus Niuenneꝙ.

Expanded text:
 O execrabilis caecitas! obsequium se praestare putabant Deo interficiendo famulos Dei. Haec autem, inquit, vobis locutus sum, ut cum venerit hora ec scilicet, locutus sum vobis, non tantum quia passuri estis ista, sed cum venerit Paracletus, ille testimonium perhibebit de me, ne ista timendo taceatis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram, et ego vos consolabar mea praesentia corporali. Nunc autem vado ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Nubes enim suscepit eum euntem iqui prius. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Contristabatur humanus affectus, quia carnalis desolabatur aspectus. tatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Homines scilic& quos ipse creauit
iudei quos peculiarẽ sibi elegerat
plebem quibus suȩ cognitionis re¬
uelauerat archanũ quos mirificis
patrũ glorificauerat actis quib
suȩ legis doctrinã contulerat Ex
quib: se in carnandũ ꝓmiserat & in q̃b: se
multi enim reciperunt: Dequib
euangelista consequenter insinuat
dicens q

Expanded text:
homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se edendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Q
Abbreviated transcription (Latin):
qladio. excr̃. Nehoc iacobo
clemens alex andrinus historiã.
quandã dignã memoria refert.
Et his inquid qui obtulerat eũ
iudici ad martyriũ iacobũ scili¬
c& matus &iã ipse confessus
ẽ se esse xp̃ianũ. Ducti s̃. autẽ
ambo pariter ad suppliciũ. et cũ
ducerent᷑ inuia. rogauit ia cobũ
dari sibi remissionẽ. Atille pa¬
rũ ꝑdeliberans: pax tibi inquid
& osculatus .ẽ. eũ &ita ambo si¬
mul capite plexi ĩ. grãdenis¬
ꝗ quat quor quagernioxiis:
miligũ et reqͣ Sicut centu.¬
rio centũ ita quat̃mo quattuor
subse milites habebat: ꝓcuss¬
ꝑcusso.¬

Expanded text:
ladio, etc. De hoc Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. « Et is, inquit, qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse Christianum. Ducti sunt autem ambo pariter ad supplicium, et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum, dari sibi remissionem; at ille parumper deliberans, Pax tibi, inquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capite plexi sunt. » Tradensque quatuor quaternionibus militum, et reliqua. Sicut centurio centum, ita quaternio quatuor sub se milites habebat. Percussoq
Abbreviated transcription (Latin):
Qualis fuerit deuitio talis fue¬
rit & remuneratioꝰ quigrato ani¬
mo & suffi cientes aut rerũ tẽ¬
poraliũ elemosynã: aut p̃dicatio¬
nis indigenti ministrauerit uer¬
ba sufficient̃ & large. ad ño accipi&
p̃mia. auarus eni. mercedẽ ex eo
qđ inuitus dederit ñ habebit: be¬
nedictio eñi &dantis & erna &
accipientis p̃sens efficit᷑ elemosrna
uius quisꝗ ꝓug desgi¬
nauit corde suo. Nex
grisgicia aus ex meces sitate:

Expanded text:
Qualis fuerit devotio, talis erit et remuneratio, qui grato animo et sufficienter, aut rerum temporalium eleemosynam, aut praedicationis indigenti ministraverit verba, sufficienter et large a Domino accipiet praemia. Avarus enim mercedem ex eo quod invitus dederit, non habebit, benedictio enim et dantis aeterna, accipientis praesens efficitur eleemosyna. Unusquisque prout destinavit in corde suo, non ex tristitia aut ex necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
eoolesia doctores: quinos ree
fidei conpraehensos & de ꝓfun¬
do ad lum̃ elatos quasi pisces
electi sic terra uiuentiũ adue¬
hunt. Quasi enĩ quȩdã rexia¬
piscantiũ sunt. Quasi eñi prae¬
dicantiũ dictiones quȩ eos quos
coeperint infide non amittunt
Vnde & raxia quasi retinentia s.
uocata. Sed haec retia modo laxan¬
tur incapturã. lecta plicantur.
quia non omne tẽpus est habi¬
le docorinȩ sed nunc exheren¬
da lingua doctoris nunc sui m&
cura gerenda. ascenidenis au¬
gẽ iniunia nauẽ quae enag
reducere pus illã eg se¬
deras docesat denauicula

Expanded text:
Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lunam elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quae repiscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos coeperint in fide non amittant. Unde et retia quasi retinentia sunt vocata, sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exercenda lingua doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navim, quae erat reducere pusillum. Et sedens do
Abbreviated transcription (Latin):
tentiȩ potens est enim đs̃ de lapi¬
dib: istis suscitare filios abrahȩ
Iste ergo sex &ates mundi uelut
sex hydriȩ impl&ur aministris
id est a patris archis & ꝓphetis

Expanded text:
tentiae, potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae. Istae ergo sex aetates mundi, velut sex hydriae impletae sunt a ministris, id est a patriarchis et prophetis.
Abbreviated transcription (Latin):
portauit ita & xp̃s ad locũ pasno¬
nis ipse sibi crucis patibulũ ba¬
iulauit. Quarta hrdria imple¬
ta est indauid qui & in humilitate
& in multis tribulationib xp̃m
enim prȩcisum lapidem id est na¬
tũ xp̃m demonte idest de regno
iudȩorũ sine manib prȩcisum op
sine opera nuptiali quia gratia
sua uniuersũ mundũ impleuit
Sexta hidria impleta ẽ in iolian¬
ne baptista qui iudȩis predicans

Expanded text:
portavit, ita et Christus ad locum passioportavit, ita et Christus ad locum passionis, ipse sibi crucis patibulum bajulavit. Quarta hydria impleta est in David, qui et in humilitate et in multis tribulationibus Chrienim praecisum lapidem, id est natum Christum de monte, id est, de regno Judaeorum, sine manibus praecisum, quia sine opera nuptiali, qui gratia sua universum mundum implevit. Sexta hydria impleta est in Joanne Baptista, qui Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
qđ certo tempore facit in
uitȩ. transeunt ad xp̃m nup¬
tiȩ & ecclesiȩ mutauit spon¬
sũ aliquando &iudȩa uinum
non habuit. quia munus sa¬
cratis sanguinis ñ accepit.
& dũ legi nuber& non inue¬
tauit legẽ in gratiã fudit
sanguinis poculũ & fecit mo¬
riendo conuiuiũ Sex ille hr¬
driȩ quarũ aqua inuinũ mu¬
tata est Sex &ates mundi fi¬
gurabant: In istis sexta &atib
quasi insex hrdrus ꝓph&ia
ex illis uinũ sed aquabibat᷑
prima ergo hydria impleta
est in adam quando delatere
ei: illo dorm̃ta fabricata est
delatere ei: formatur ecclesia
sed quia hȩc in xp̃o iudȩorũ
populus ñ intellegebat non
uinũ sed aqua sapiebat Secda
hrdria impleta ẽ in noe: sic
ꝑ misteriũ arche aut diluuiũ
genus humanũ saluabatur. quo¬
modo ꝑcrucis uel baptismi sa¬
cram̃tũ a morte totus mundus
eripitur tertia hydria imple¬
ta est inabraliam nam quomodo
isaac ad locũ holo causti lignũ ipse

Expanded text:
quod certo tempore facit in quod certo tempore facit in vite. Transeunt ad Christum nuptiae, et Ecclesia mutavit sponsum. Aliquando et Judaea vinum non habuit, quia munus sacrati sanguinis non accepit, et dum Legi nuberet, non invetavit Legem in gratiam, fudit sanguinis poculum, et fecit moriendo convivium. Sex illae hydriae, quarum aqua in vinum mutata est, sex aetates mundi figurabant. In istis sex aetatibus, quasi in sex hydriis prophetia ex illis vinum, sed aqua bibebatur. Prima ergo hydria impleta est in Adam, quando de latere ejus, illo dormiente, fabricata est de latere ejus formatur Ecclesia. Sed quia haec in Christo Judaeorum populus implere non intelligebat, non vinum sed aqua sapiebat. Secunda hydria impleta est in Noe, sic per mysterium arcae, aut diluvii, genus humanum salvatur, quomodo per crucis vel Baptismi sacramentum a morte totus mundus eripitur. Tertia hydria impleta est in Abraham. Nam quomodo Isaac ad locum holocausti, lignum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
plendescente¬
igitur suꝑ obscurũ delictis
obfuscantib mundũ trinitatis
die xp̃s uenit adnuptias qui
uerus botrus continebat in¬
tra se uite uinũ sed nec dum
crucis accesserat proelimus
Bent Paulisꝑ uirgo floren¬
tissimã paulis p̃par& iudeus
lignũ & exire poterit uinũ
quidam tempus curris adlo¬
cũ cum nec dum in presserit
iudas superuã calcaneũ modo
meruisti gemmatã sobolẽ ꝓ¬
creare lambotrũ tuũ conaris
exprimere: sed quid de ligno
carpsit suppliciũ in ligno deb&
ex pectare remediũ & qui ex
arbore inlicita de messuit
frugẽ expectare deb& ad crucẽ
maiestatis suȩ suã subdidit
genetricẽ: Ndũ uen ir hora
mea. Ora utiq non faci sed
uoci non necessitatis: sed uolun¬
tatis non qua cogeretur mori
sed qua ꝓmundo dignaretur
occidi Interim xp̃s inñpiendos
auctus mirificat fatuus lac¬
ex fundebatur In hrdriã & au¬
riebatur in ebraitas flumina
Mulla ex primebatur uua &
feruescebant sine palmite
uina hoc fecit xp̃s in latice

Expanded text:
plendescentigitur super obscurum delictis obfuscantibus mundum, trinitatis die Christus venit ad nuptias. Qui verus botrus continebat intra se vitae vinum, sed necdum crucis accesserat praelium. bent. Paulisper Virgo florentissima, paulisper praeparet Judaeus lignum, et tunc exire poterit vinum. Quid ante tempus curris ad lacum, cum necdum impresserit Judas super unam calcaneum! Modo meruisti gemmatam sobolem procreare, jam botrum tuum conaris exprimere? sed qui de ligno carpsit supplicium, in ligno debet exspectare remedium. Et qui ex arbore inclyta demessuit, frugem exspectare debet ad crucem. majestati suae suam subdidit genitricem. Nondum venit hora mea. Hora utique non facti, sed voti, non necessitatis, sed voluntatis, non qua cogeretur mori, sed qua pro mundo dignaretur occidi. Interim Christus insipidos haustus mirificat, fatuus latex fundebatur in hydriam et hauriebantur inebriata flumina, nulla exprimebatur uva, et fervescebant sine palmite vina. Hoc fecit Christus in latice,
Abbreviated transcription (Latin):
rat qr ad hoc intẽplo adsistere no¬
uerant ut aut ñdantes iunera
studerent corporalit̃ ꝑ sequi aut
dantes sp̃italit necare¬

Expanded text:
rat, qui ad hoc in templo assistere noverant, ut aut non dantes munera studerent, corporaliter persequi, aut dantes spiritualiter necare
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc depsalmo sũptũ ẽ. ubiait.
Monĩ. loquele neq sermones
quoꝵ ñ audiunt᷑ uoces eoꝵ. Inquo
ꝓlinguarũ & sermonũ uarietatẽ
gentes sine dubio intelleguntꝰ. Et no¬
tandũ qđ int̾rã sonus exierit & in
fines orb t̃rȩ ñ scinus sed uerba ꝑue¬
nerint Tra nãq hoc in loco in peri¬
tos & indocibiles homines dic̃. ad quos
ñ uerba inquib ratio fidei continet᷑
& explanatio sapientiȩ sed sonus fi¬
dei cõmumi & simplici p̃dicatione
ꝑuenerit. finẽ uero orb t̃rarũ cru¬
ditures quosq & prudentiores ap¬
pellauerit finis eñi. ꝑfegionẽ in¬
dicat rerũ. ad hos ergo tales ñ sonũ
uocis sed uerba & rationẽ ꝑuenis¬

Expanded text:
 ubi ait: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur voces eorum , in quo pro linguarum et sermonum varietate gentes sine dubio intelliguntur. Et notandum, quod in terram sonus exierit, et in fines orbis terrae, non sonus, sed verba pervenerint. Terra namque hoc loco imperitos et indocibiles homines dicit, ad quos non verba, in quibus ratio fidei continetur et explanatio sapientiae, sed sonus fidei cum manet, simplici praedicatione pervenerit. Finem vero orbis terrarum, eruditiores quosque et prudentiores appellaverit. Finis enim perfectionem indicat rerum. Ad hos ergo tales non solum voces, sed verba et rationem pervenis
Abbreviated transcription (Latin):
r& ex hoc mundo ad patrẽ. Spes
membris incapite est data quod
essent illo transeunte sine dubio
secutura
cũ dilexisset suos
quierania inmundo us que

Expanded text:
et mundo ad patrem, spes membris in capite est data, quod essent illo transeunte sine dubio secutura. Cum dilexisset suos qui erant in mundo, e
Abbreviated transcription (Latin):
Quia eni sorte legit̾ huma¬
no uditio ñ conpraebienditur.
cuidicit tues sacerdos ine¬
teruũ. qui non hostiarũ cruo
ri reconciliar& humano. Sed¬
tunc sanguis fundebat inspe¬
ciae sacerdos ordinabat̾: nunc
quia ueritas uenit reliquam:
speciẽ &ueritatẽ sequamur
Tunc quide uices erant. nunc
autẽ .ẽ. ꝑ p&uitas quẽ alium
significabat zacharias sacor¬
dos. nisi eũ sacerdotẽ cui sacri¬
ficiũ non esse cõmune cũ cete¬
ris qui ñ imanu factis tẽplis
sacrificar& ꝓ nob sed insui corr¬
poris tẽplo nr̃a peccata uacu

Expanded text:
qui enim sorte legitur humano iudicio non conprehenditur. cui dicitur: tu es sacerdos in aeternum, qui non hostiarum cruorri reconciliartunc sanguis fundebatur, in specie sacerdos ordinabatur. Nunc quia veritas venit, relinquamus speciem, et veritatem sequamur. Tunc quidem vices erant, nunc autem est perpetuitas. Quem alium significabat Zacharias sacerdos, nisi eum sacerdotem, cui sacrificium non esset commune cum caeteris, qui non in manu factis templis sacrificaret pro nobis, sed in sui corporis templo nostra peccata vacu
Abbreviated transcription (Latin):
Ego portas inferi uitia reor adq:
peccata uł arte hereicorũ doc¬
trinas ꝑquas in lecti homines
ducunt᷑ ad tartarũ nemo itaquȩ
put& dein orte dici qđ apłi condi¬
tioni mortis subiecti ñ fuerint
quorũ martrrio uideat chorus¬
care
eg gisi ðabo claues
requi celorũ et qd cũ quȩ

Expanded text:
Ego portas inferi vitia reor atque peccata, vel certe haereticorum doctrinas, per quas illecti homines ducuntur ad tartarum. Nemo itaque putet de morte dici, quod apostoli conditioni mortis subjecti non fuerint, quorum martyria videat coruscare. Et tibi dabo claves regni coelorum, et quodcunq
Abbreviated transcription (Latin):
Spotaso easporas e.
Insponsi eñi nomine xp̃s intellegitꝰ
dequo euangeliũ dĩc. Monieiunabunt
filii sponsi. quã diucũ illis. ẽ. sponsus
Ergo ñ possunt qui xp̃iani nons̃. spon¬
so xp̃o uenire obunã unũ corpus dix̃
ut riusq sexus sponsi &sponse. Sed
quid in dñm quid in ecclesiã conueni¬
at ratione cognoscim: Sicut alibi.
Sicut sponso inposuit mibi mictam
&x sicut sponsã ornauit me ornam̃to.
unũ corpus dix idẽ : xp̃m & eoclesiã.

Expanded text:
sponso et sponsae. In sponso enim nomine, Christus intelligitur, de quo Evangelium dicit: Non jejunabunt filii sponsi, quandiu cum illis est sponsus. Ergo, non possunt qui Christiani non sunt, sponso Christo venire obviam. Unum corpus dixit, utriusque sexus, sponsi et sponsae, sed quid in Dominum, quid in Ecclesiam conveniat, rationem cognoscimus, sicut alibi: Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento. Unum corpus dixit, id
Abbreviated transcription (Latin):
ualis iste
qui testimo¬
niũ ꝑ hiber&
delumine: magnũ aliquid
iste iohannes ingens merito
magna gratia & magna cel
situdo quare igitur uenit
ut testimoniũ ꝑ hiber& de
lumine ut quid hoc ut om̃s
crederent ꝑ illũ & dequo lu¬
mine testimoniũ ꝑ hiber&:
erat lux uera quare ad dic¬
tũ est uera quia & homo in¬
luminatus dicitur lux sic ut¬
lux mundi & apostolus inquid
fuistis aliquando tenebre.
nunc autẽ lux in dño nam &
oculi nr̃i. dicuntur lumina
sed nisi aut ꝑ noctẽ lucerna
accendatur aut ꝑ diem sol
exerat: lumina illa sine cau¬
sa patent sic & iohannes erat
lux sed non uera: quia in lu¬
minatione factus est lux
erat lux uera q ue
Lucninat ocnirẽ homirẽ

Expanded text:
Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, situdo. Quare igitur venit? Ut testimonium perhiberet de lumine. Ut quid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine testimonium perhiberet. Erat lux vera, quare additum est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux, sicutx mundi, et Apostolus inquit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Nam et oculi nostri dicuntur lumina, sed nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina illa sine causa patent, sic et Joannes erat lux, sed non vera, quia illuminatione factus est lux. Erat lux vera, quae illuminat omnem homine
Abbreviated transcription (Latin):
urauit namq pius magist᷑ futura
discipuł prauorũ bella p̃dicare: quo
min: hȩc eosueniente possint tur¬
bare. Solent enĩ leuius ferre ad¬
uensa que prȩsciunt. quãque subito
ex disperato suꝑ ueniunt. Sic̃
in seculari litterature legie.
sepe repentini casus ꝑturbati¬
onis. fortissimos quosq in bello
milites fatigare

Expanded text:
uravit namque pius magister futura discipulis pravorum bella praedicere, quo minus haec eos venientia possent turbare. Solent enim levius ferri adversa quae praesciuntur, quam quae subito ex desperato superveniunt, sicut in saeculari litteratura legitur: « Saepe repentini casus perturbationis fortissimos quosque in bello milites fatigare
Abbreviated transcription (Latin):
qđ aũ decentũ chados olei quinqua¬
ginta scribe fec̃ ad ebitore. & decentũ
choris tritici octoginta. ad nil
aliud ualere arbitror nisi ut ea
ꝗ similit̃ in sacerdotes atꝗ leui¬
tis iudeus quisq operat᷑ in xp̃i
eccła habund& iustitia ei: suꝑ scri¬
barũ & phariseoꝵ ut cũ illis deci¬
mas darent ifbi dimiduis dent
sic̃ ñ defructib sede ipsis bonis
fec zacheus. aut certe duplic&
decimas . ut duas decimas dando
super& inpendia iudeoꝵ. Misi
forte qͥ siplicit̃ accipiendũ put&
qđ omnis qͥindigentiã cui: lib&
pauperis sc̃oꝵ uł ex dimidia uł cer
te exquinta parte quantũ uigin¬
ti uł quinquaginta ad centũ ĩ. alle¬
uia uerit. certȩ suȩ miseri cordiȩ
sit mercede donanđ
etrliaũdaui
drĩs uilacũ iniquitans

Expanded text:
 autem de centum cadis olei quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum coris tritici octoginta, ad nihil aliud valere arbitror nisi ut ea quae similiter inter sacerdotes atque Levitas Judaeos quisque operatur in Christi esia abundet justitia ejus super Scribarum et Pharisaeorum, ut cum illis decimas darent, isti dimidias dent, sicut non de fructibus, sed de ipsis suis bonis fecit Zachaeus. Aut certe duplices decimas, aut duas decimas dando superet impendia Judaeorum. Nisi forte quis simpliciter accipiendum putet, quod omnis qui indigentiam cujuslibet pauperte ex quinta parte, quantum viginti vel quinquaginta ad centum sunt, alleviaverit, certa suae misericordiae sit mercede donandus. Et laudavit dominus villicum iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
tib: credidit ꝓuerũ & saluato¬
re posse sanari humilitatẽ
qđ se iudicauit indignũ cuius
tectũ intrar& dñs prudentiã
qđ ultra corporis tegum̃ di¬
unitatẽ latentẽ uiderit sci¬
ens non id sibi ꝓfuturũ qđ
&iam ad incredulis uidebat᷑
sed id cđ latebat intrinsecus
allegorice autẽ capharnaum
quȩ int̃pr&atur aier conso¬
lationis uel illa pulcherri¬
ma ecclesia significat centu¬
rio ꝓpt̃ ꝑ fectionẽ numeri
nominis primitias significat
gentiũ ut cornelius uel eunu¬
chus aphilippo baptizatus
puerq in domo iac& parali¬
ticus & mala torquetur ade¬
monio populũ significat gen¬
tiũ qui indomo idest in hoc
mundo idola colens dȩ monib:¬
quȩ seruiens infideli iacebat
et Resporders aut dñe
xsũ dicnus ut urtres
Subtet tũ meu Propter
uitȩ gentilis conscientiã gra¬
uari se magis dignatione mu¬
tauit dñi quã iuuari nec posse
habere hospitẽ xp̃m cuius &
si fidem predictus non dum tam̃
& alius centurio qui sicut &¬

Expanded text:
tibus credidit puerum a Salvatore posse sanari; humilitatem, quod se judicavit indignum, cujus tectum intraret; prudentiam, quod ultra corporis tegmen divinitatem latentem viderit, sciens non id sibi profuturum quod etiam ab incredulis videbatur, sed id quod latebat intrinsecus. Allegorice autem Capharnaum, quae interpretatur ager consolationis, vel villa pulcherrima, Ecclesiam significat. Centurio propter perfectionem, numeri nominis, primitias significat gentium. Ut Cornelius vel eunuchus a Philippo baptizatus . Puer qui in domo jacet paralyticus et male torquetur a daemonio, populum significabat gentium, qui in domo, id est, in hoc mundo idola colens daemonibusque serviens infidelis jacebat. Et respondens ait: Domine, non sum dignus ut intres sub tectum meum. Propter vitae gentilis conscientiam, gravari se magis dignatione putavit quam juvari. Nec posse habere hospitem Christum, cujus et si fide praeditus, nondum tamenEt alius centurio, qui sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
Notandum quod uiros degenere
ifrałi &ctimentes dm̃ ad audiendũ
dnĩ ꝓuocat uerbum. Uiri enim di¬
cuntur a uiribus quinesciunt to¬
lerando deficere aut in prosperis
aliqua se elatione iactare. Sed ani¬
mo stabili defixi &celestiũ rerum
contemplatione firmati maneant
semper inpauidi Quitimetis dnm̃
inquid audite. Idest quireuorenti¬
am habeatis nominis eius. quia ei
uerba non meret᷑ audire: nisi qui
cognoscitur & timere. Simor aũ
dñi quia iustus & rectus est. au¬
ditũ renouat: amorẽ tribuit: ar¬
dorẽ caritatis inflãmat. ds̃ habua¬
bam et d̃s̃ isaac es ds̃ iacos

Expanded text:
Notandum quod viros de genere Israel, et timentes Deum ad audiendum Domini provocat verbum. Viri enim dicuntur a viribus, qui nesciunt tolerando deficere, aut in prosperis aliqua se elatione jactare, sed animo stabili defixi et coelestium rerum contemplatione firmati, manent semper impavidi: Qui timetis Dominum, inquit, audite, id est, qui reverentiam habetis nominis ejus, quia ejus verba non meretur audire, nisi qui cognoscitur et timere. Timor autem Domini, quia justus et rectus est. Auditum renovat, amorem tribuit, ardorem castitatis inflammat. Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
coedere pascha
Primũ diẽ a zimorũ quar¬
tũ decimũ primi m̃sis appellat
quando ferm̃to abiecto immo¬
lare id est agnũ occidere
solebant aduesperã qđ ex po¬
nens apłs ait & enĩ pascha nr̃m
immolatus ẽ xp̃s qui lic& die
sequenti hoc ẽ quinta decima
luna sit crucifixus hac tam̃
nocte qua agn: immolabatur¬
& carnis sanguinisq suis disci¬
puł tradidit ministeria cele¬
branda & aiudeis tentus & liga¬
tus ipsius immolationis hoc ẽ
passionis suȩ sacrauit ex ordiũ¬

Expanded text:
comedere pascha? » Primum diem Azymorum quartumdecimum primi mensis appellat, quando fermento abjecto immolare, id est agnum occidere, solebant ad vesperam. Quod exponens Apostolus ait: Etenim pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est, decima quinta sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, carnis sanguinisque sui discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus, ipsius immolationis, id est, passionis suae sacravit exordiu
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ꝓomnibus passus & mortuus
est ut omnis creatura in nomine
eius precẽ fundat celestiũ cõmo¬
rantiũ incelo: terrestriũ uiuentiũ
int̃ra & infernorũ siue hominũ
mortuorũ. siue aut aliquo uolunt
decustodibus dicit & infernorũ
et omiuis linqua c̃pigeaguꝵ

Expanded text:
o omnibus passus et mortuus est, ut omnis creatura in nomine ejus precem fundat, coelestium commorantium in coelo, terrestrium viventium in terra, et infernorum, sive hominum mortuorum, sive, ut aliqui volunt, de custodibus dicit infernorum. Et omnis lingua confiteatu
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ab solũ in quo nihil cause quã dãpnar&
inuenit qđ uero principib: ñ respondit
data ẽ deagno similitudo ut in suo silentio¬
ñ reus sed in nocens haber&ꝰ ubi enim
tacebat quasi agnꝰ toto ꝓgrege immolanđ
patientiã prȩstabat: ubi uero respondebat
quasi pastor bonꝰ ꝓcreditis sibi ouib: contra
lupporũ latronũq: insidias pugnabat:
concreqatis erꝗo illas dix̃ pila¬
tus quẽ uultis dimirtã uosis

Expanded text:
 in quo nihil causae quam damnaret invenit. Quod vero principibus non respondit, data est de agno similitudo, ut in suo silentio non reus, sed innocens haberetur. Ubi enim tacebat, quasi agnus toto pro grege immolandus patientiam praestabat: Ubi vero respondebat, quasi pastor bonus, pro creditis sibi ovibus, contra luporum latronumque insidias pugnabat. Congregatis ergo illis, dixit Pilatus, quem vultis dimittam vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sos Benedix ex iussig ad¬
ponii. Si in panib septẽ scrip¬
tura noui testam̃ti designatur
incur. lectione ꝑgratiã sc̃ĩ sp̃s
int̃nas mentiũ epulas inuenim
quid inpisciculis quos bene¬
dicens parit dñs turbȩ iussit
ad poni nisi scõs accipim illius
ẽtẽporis quo eađe ẽ condita scrip
Tuitã & passionis contin&e. qui
Ed eurbulentis huius scłi flucci¬
bus erepti adiuina benedictione
conserrati. refectionẽ nõb̾ int̾na
ne inhur mundi transeuntis ex
et manduca¬
ceruiat et sagurati suna.

Expanded text:
sos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem scriptura novi testamenti designatur, in cujus lectione per gratiam sancti Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in piscibus, quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita scriptvitam et passiones continet, qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excEt manducaverunt, et saturati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quodã modo sidici fas.ẽ. iuratio ei:
am̃ dico uab. qr ñ preteribit genera¬
tio lec doneo om̃a fiant. Generatio¬
nẽ autẽ aut omne hominũ genus
dic̃ aut specialit̃ iudeoꝵ c
gra granis isunt uerka

Expanded text:
quodammodo, si dici fas est, juratio ejus: Amen dico vobis, quia non praeteribit generatio haec, donec omnia fiant. Generationem autem, aut omne hominum genus dicit, aut specialiter Judaeorum. terra transibunt, verba
Abbreviated transcription (Latin):
quia orgo lanius eSSen
Porsitan nec errando hȩc mu¬
Alier orrauit que ihm̃ ortolanũ
credidit. an non ei sp̃italit̃ orco¬
lanus erat quiinei : pectore per
amoris sui semina uirtutũ ui¬
rentia plantauit sata sed quidẽ
quod uno eo que ortolanũ cre¬
didit Cui necdũ dixerat quẽ que¬
rebat ait ei Dñe situsustulisti
eũ dicito mihi nemo calonies
mulierẽ qđ ortolanũ dixerit
dñm &ilm̃ magistrũ Ibi enĩ ro¬
gabat hic agnoscebat:. Ibi honora¬
bat hominẽ : a quo beneficiũ pos¬
tulabao hic recolebat doctorẽ:
a quo discornerat humana & di¬
uina discebat. appellabat domi¬
nũ cuius ancilla nerat ut ꝑue
ergo dix̃ sustuler̃ dnm̃ meũ alit̃
autẽ dñe sit usustulisti eũ. Ibi ex
ueritate. hic ex honore. quorebat
itaq & ñ dicebat quecum dixiss&
dñe situsustulisti eũ. hoc hab&
uis amoris. hoc agore sol&x in ani¬
mo utquẽ ipse semꝑ cogitat nul¬
lũ aliũ credat ignorare. Recte
& hec mulier que querit ñdicit.

Expanded text:
lanus esset, sitan nec errando haec mulier erravit, quae Jesum hortulanum credidit. Annon ei spiritaliter hortulanus erat, qui in ejus pectore, per amoris sui, semina virtutum virentia plantavit sata. Sed quid est, quod viso eo, quem hortulanum credidit, cui necdum dixerat quem quaerebat? Ait ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi. Nemo calumnietur mulierem, quod hortulanum dixerit Dominum et Jesum magistrum, ibi enim rogabat, hic agnoscebat, ibi honorabat hominem a quo beneficium postulabat, hic recolebat doctorem, a quo discernebat humana et divina, discebat, appellabat Dominum, cujus ancilla non erat, ut ergo dixit: Sustulerunt Dominum meum, aliter autem: Domine, si tu sustulisti eum. Ibi ex veritate, hic ex honore. Quaerebat itaque et non dicebat. Quae cum dixisset: Domine, si tu sustulisti eum. Hoc habet vis amoris, hoc agere solet in animo, ut quem semper ipse cogitat, nullum alium credat ignorare. Recte et haec mulier, quem quaerit non dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
ne caritatis in muta dilectione con¬
sistere. cũ dñs ieuuangelio ꝓnunciet
non essex magnũ diligam: eos qui nos
diligunt. nisi adiniicos &iã dequi¬
b: hic penitus tacere uidetur ea
dilectio pertingat : nisi forte ipsos
quoq inimicos fraterni amoris in¬
tuitu diligere debeamus Videlic&
ut ñ semꝑ inimici remaneant: sed
resipiscant adiaboli laque is nobq
germano soedere socientur. Si di¬
ligam: inquid inuicẽ ds̃ in nob man&
& caritas ei : in nob ꝑfecta ẽ. Incipite
diligere ꝑficeris. coepisti diligere.¬
cepit dr̃ inte habitare ut ꝑfectius
habitando faciat te ꝑsectũ
in hoc intellacim: qũo in

Expanded text:
n mutua dilectione consistere, cum Dominus in Evangelio pronuntiet non esse magnum si diligamus eos qui nos diligunt, nisi ad inimicos etiam, de quibus hic penitus tacere videtur, eadem dilectio pertingat? Nisi forte ipsos quoque inimicos fraterni amoris intuitu diligere debeamus, videlicet, ut non semper inimici remaneant, sed resipiscant a diaboli laqueis, nobisque germano foedere socientur. Si diligamus, inquit, invicem, Deus in nobis manet, et charitas ejus in nobis perfecta est. Incipe diligerecoepit in te Deus habitare, ut perfectius habitando faciat te perfectum. In hoc intelligimus, quon
Abbreviated transcription (Latin):
ueia innocoine dn¬
Hec quidem turbe dixerunt
dño uenienti adhierusalẽ Sed
quia lucas nondicit qđ hinc abs¬
cesierit dñs ut non uenir&: nisi eo
tẽpore quo iam illud dicer&ur.
perseuerat quippe initinere suo
donec ueniat hierusalẽ Cogit ꝓ¬
fecto hoc mrstice intellegide illo
ei: aduentu: qđ inclaritate uen¬
turus est maxime cũ matheus
dñm post decantatas ei a turba
laudes dixisse testetur. Item qđ
dicit doneo dicatis: benedictus
qui uenit in nomine dñi: hoc uult
intellegi nisi penitentiã egeritis
& confessi fueritis ipsum me esse
dequo ꝓphete cecinerunt : filiũ
omni potentis patris: meã faciẽ
non uidebitis habent iudei datũ
sibi tempus penitentie: confite
Concordia istarũ duarũ in hoc fit
concordia lectionũ quia utraq
delapidatione iustorũ unam fa¬
ciunt mentionẽ Id est lectio
a postolorũ debeate stephanum
ꝑ spicue & ꝓpriȩ iam parate Euan¬
gelii uero lectio de quo lib& ꝓphe¬
te lapidatione absolute facit

Expanded text:
it in nomine DoHaec quidem turbae dixerunt Domino, venienti ad Hierusalem, sed quia Lucas non dicit, quo hinc abscesserit Dominus, ut non veniret, nisi eo tempore quo jam illud diceretur, perseverat quippe in itinere suo, donec veniat Hierusalem, cogit profecto hoc mystice intelligi, de illo ejus adventu, quo in claritate venturus est, maxime cum Matthaeus Dominum praedecantatas ei a turba laudes dixisse testatur. Idem quod dicit: Donec dicatis: Benedictus qui venit in nomine Domini, hoc vult intelligi, nisi poenitentiam egeritis, et confessi fueritis, ipsum me esse, de quo prophetae cecinerunt, filium omnipotentis Patris, meam faciem non videbitis. Habent Judaei, datum sibi tempus poenitentiae, confiteaCONCORDIA. Istarum duarum in hoc sit concordia lectionum, quia utraque de lapidatione justorum, unam faciunt mentionem. Haec est lectio Actuum Apostolorum, de beati Stephani, perspicue, et proprie jam patrata. Evangelii vero lectio, de cujuslibet prophetae lapidatione absolute facit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nomanis eñĩ militib ꝓlabore
militiȩ stipendia appendebant᷑
pecunie. Ergo stipendiũ laboris
ẽ fructus. abstipe pendenda
nominatus. antiqui enĩ adpen¬
dere pecuniã solebant magis quã
ad numerare. Ergo qͥ pec cato mi¬
litat. stipendiũ idẽ. remuneratio¬
nẽ laboris militiȩ suę accipie
mortẽ.
qracia auge dĩ urtã¬

Expanded text:
omanis enim militibus pro labore militiae stipendia appendebantur pecuniae. Ergo stipendium laboris est fructus, ab stipe pendenda nominatur. Antiqui enim appendere pecuniam solebant magis quam adnumerare. Ergo qui peccato militat, stipendium, id est, remunerationem laboris malitiae suae accipiet mortem. Gratia autem Dei vita
Abbreviated transcription (Latin):
Vita ur̃a dicitur xp̃s sicut ipse
dix.ego sũ uia ueritas &uita Etiie
silii dĩ cũsimus ñdũ apparuit quid
erimus. Scimus cũ apparuerit simi¬
receper̃ mercedem suam

Expanded text:
tus, sicut ipse dixit: Ego sum via, veritas et vita . Et quia filii Dei cum simus, nondum apparuit quid erimus. Scimus cum apparuerit, simiReceperunt mercedem suam
Abbreviated transcription (Latin):
Coliortatꝰ eos adstudiũ ꝑseue¬
rantiȩ qui inhac uitã mercedẽ
bom operis expectat nescientes
qr siõ in semine aliut sationis ali¬
ud messis. ẽ. tẽpus. Sic & inp̃senti
uita sementis .ẽ. tẽpus & in et̃nũ
erit inecendi.quã scͦ &om ne¬
mo potest metere deficiens. qui
eñi ꝑseuerauerit usq infinẽ. hic
saliuis erit. Nunc tẽpus semi¬
nandiẽ.ñ metendi. Nonergo hic
nr̃am mercedẽq ram: accipere:
net enera herba hieniis rigore
metat᷑. dicet eñi nob. Recepistis
ceper̃ mercedẽ suã. en qo dũ
gepus habemius openemꝰ

Expanded text:
Cohortatur eos ad studium perseverantiae, qui in hac vita mercedem boni operis exspectant, nescientes, quia sicut in semine aliud sationis, aliud messis est tempus, sic et in praesenti vita sementis est tempus, et in aeternum erit metendi, quam segetem nemo potest metere deficiens, qui enim perseveraverit usque in finem hic salvus erit . Nunc tempus seminandi est non metendi, non ergo hic nostram mercedem quaeramus accipere, ne tenera herba hiemis rigore metatur. Dicetur enim nobis: Recepistis ceperunt mercedem suam. Ergo dum tempus habemus, operemur
Abbreviated transcription (Latin):
Multi quippe intellexer̃ quinq
nam inde illis: & circũ cisio in
sus esse quare autẽ uiri dicti s̃
quia legitimi ađo quippe facti.
& ađo donati anime infirma est
ad hucq istis quinq sensib: regit᷑¬
& sub istis quinq uiris agit ubi
uero intellectus sapientia inbu¬
tus regi cȩperit animã & discre¬
tus cepit se cernere iusta & in¬
iusta bona & mala utilia & in uti¬
lia castitatẽ & inpudicitiã hanc
uttam& &illa ut uit& caritatẽ
& odiũ in hac ut sit in illo ut ñ sit
hic uir quinq illis uiris in ista
muliere concesserat: ubi ergo ñ
succedit intellectus: error domi¬
natꝰ deisto illi dñs dic̃ huno quẽ
habes non est tuus uir. Error
autẽ iste ñ erat legitimus uir:
sed adulter uoca itaq ñ adulterũ
inquid dñs sed uirũ tuũ intellectũ
me capias non errore: deme aliquit¬

Expanded text:
uinquenam inde illis circumcisio ines esse. Quare autem viri dicti sunt, quia legitimi a Deo quippe facti, et a Deo donati animae. Infirma est adhuc, quae istis quinque sensibus regitur, et sub istis quinque viris agit, ubi vero intellectus, sapientia imbutus, regere coeperit animam, et discretus coeperit secernere justa et injusta, bona et mala, utilia et inutilia, castitatem et impudicitiam, hanc ut amet, et illa ut vitet, charitatem et odium in hac ut sit, in illo ut non sit, hic vir quinque illis viris in ista muliere non successerat. Ubi ergo non succedit intellectus, error dominatur. De isto illi Dominus dixit: Hunc quem habes non est tuus vir. Error autem iste, non erat legitimus vir, sed adulter. Voca itaque, non adulterum, inquit Dominus, sed virum tuum intellectum, me capias, non errore de me aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
qđ puer erat idem habitũ huma¬
ne fragilitatis induerat crescere.
& confortari habebat : In eo uero
qđ etiam uerbũ dĩ & ds xernus
erat nec confortari indigebat:
nec habebat augeri unde rectis¬
sime plenus sapientia ꝑ hibetur
& gratia sapientia quidem quia
in ipso habitat omnis plenitudo
diuinitatis corporaliter: Gratia
autẽ quia eidem mediatoriđi &
hominũ. homini iłiu xp̃o magna
gratia donatũ est ut ex quo homo
ut ante duodecim annos sapientia
compleantur. quo modo om̃a in
illo mirabilia fuerunt. ita pueritia
mirabilis fuit ut dĩ sapientia

Expanded text:
quod puer erat, id est, habitum humanae fragilitatis induerat, crescere et confortari habebat: in eo autem quod etiam Verbum Dei, et Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri. Unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia. Sapienin ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter. Gratia autem, quia eidem mediatori Dei et hominum, homini Jesu Christo magna gratia donatum est, ut ex quo homo ut ante duodecim annos sapientia compleatur, quomodo omnia in illo mirabilia fuerunt, ita pueritia mirabilis fuit, ut Dei sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
molage pieri in pruden¬
quesia uolanitas di.¬
nomni ergo opere primum
considerandum quid uelit ds̃
& habitu iuditio id postea faci¬
endum quod illi placere fuerit
conprobatum. No lage uae¬
priari uino inquo esq

Expanded text:
olite fieri imprudenquae sit voluntas Dei. In omni ergo opere primum considerandum quid velit Deus, et habito judicio, id postea faciendum, quod illi placere fuerit comprobatum. Nolite inebriari vino in quo es
Abbreviated transcription (Latin):
sit ix parctes trri etsi¬
doteis Scribis &phariseis
calũniatorib: de relictis : trans¬
gredit᷑ in partes trri & sidonis
ut trrios sidonios: curar&¬
culuer autẽ chanatea
giais clamares ut piluȩ ix¬
pecret sanitactẽ Obserua
qđ inquinto decimo loco. filiȩ cha¬
nanee sanatur miserere.
meidr̃e pili dauid pihia
mea male ademoria uexat᷑
Inde uero nouit uocare filium
dauid quia egressa iam fuerat
definib: suis &errorẽ trrorum
ac si doniorũ loci ac fidei commu¬
tationẽ dimiserat filia mea male
ad emonio uexatur. Ego filiam eo¬
clesiam puto animas esse credentiũ
que male ademonio uexabantur
ignorantes creatorẽ & ad orantes
lapidem Qui x respondit ei

Expanded text:
it in fines Tyri et Sidonis. Scribis et Pharisaeis calumniatoribus derelictis, transgreditur in partes Tyri et Sidonis, ut Tyrios Sidoniosque curarutem Chananaea tinis clamans, ut filiae impetret sanitatem. Observa quod in quinto decimo loco, filia Chananaea sanatur. Miserere mei, Domine, fili David, filia mea male a daemonio vexatur. Inde vero novit vocare filium David, quae egressa jam fuerat de finibus suis, et errorem Tyrorum ac Sidoniorum loci ac fidei commutatione dimiserat. Filia mea male daemonio vexatur. Ego filiam Ecclesiae puto animas esse credentium, quae male a daemonio vexabantur, ignorantes creatorem, et adorantes lapidem. Qui non respondit ei
Abbreviated transcription (Latin):
qd rmenciore. Siue sim¬
plicit̃ accipiendũ ut sit quae
scribo uob̵ uera ĩ. &đo teste
confirmo quia nulla arte uer¬
boꝵ nullo s̃. fuscata m̃datio.
siue altius ut legat᷑ q scribo
conspectu: qͥa scilic& ñmentior
& quo inodo oculi dñi suꝑ iustus.
a uertit autẽ faciẽ suã a cons¬
pectu impiorũ. ita nunc ea quȩ
scribunt᷑ corã dõ s̃. me ñmen¬
tienteq scribo ꝗ ñ essent corã¬

Expanded text:
 mentior. Sive spliciter accipiendum, ut sit, quae scribo vobis vera sunt, et Deo teste confirmo, quia nulla arte verborum, nullo sunt fucata mendacio, sive altius, ut legatur, quae scribo conspectu, quia scilicet non mentior, et quomodo oculi Domini super justos, avertit autem faciem suam a conspectu impiorum, ita nunc ea, quae scribuntur coram Deo sunt, me non mentiente, qui scribo, quae non essent cora
Abbreviated transcription (Latin):
cisiorus ꝓpe ueritattẽ
dĩ ad conipiumandas ꝓons¬
sioraes patrirĩi. Nuplicimo¬
do hoc intellegi poceit siue qđ circũ¬
cisionẽ incarne sua suscepit ut ex se¬
mine habrahȩ ueniens cõpler& in

Expanded text:
cisionis, propter veritatem Dei ad confirmandas promissiones patrum. Duplici modo hoc intelligi potest, sive quod circumcisionem in carne sua suscepit ipse, ut ex semine Abrahae veniens compleret in
Abbreviated transcription (Latin):
Idest
ex quo audiuim: dilectionẽ
ur̃am & caritatẽ & fide quã ha¬
betis in dñi ñcessam: orare ut
impleamin uirtutib spiritalib
de quib: & sequit
ut impl.ea¬

Expanded text:
d est, ex quo audivimus dilectionem vestram et charitatem, et fidem quam habetis in Deum, non cessamus orare, ut impleamini virtutibus spiritalibus, de quibus et sequitur: Ut implea
Abbreviated transcription (Latin):
ditione iudecrũ . & pilati uoce dãp¬
natus est ut admiretur ꝓphȩta qđ
omniũ dĩ setradiderit passioni de
quo paulus loquitur. Si enĩ credi
dissent: numquã dñm̃ gloriȩ cru¬
cifixissont. Seqt. Generationẽ illius
quis enarrabit : quod duplicit̃ in¬
telligitur. aut enim dediuinitate
ei accipiendũ est: qđ inposubile sit
diume natiuitatis nosie inrsteria
dequa ipse loquitur in prouer¬
bus ante om̃s colles generauit
me. Iuxta illud quod alib legim.
quis enm cognouit sonsũ dñi aut
consiliarius eius fuit idẽ nullus
aut de partu uirginis quod dissi¬
cult̃ possit expom. Demq cũma¬
ria diceretur ab angelo concipier
& paries filiũ. illa respondit. unde
mihi hoc quia uirũ non cognoui.
cui rursum angelus. Sp̃s inquid¬

Expanded text:
ditione Judaeorum et Pilati voce damditione Judaeorum et Pilati voce damnatus sit, ut admiretur propheta quod omnium Deus se tradiderit passioni; de quo Paulus loquitur: Si enim credidissent, numquam Dominum gloriae crucifixissent . Sequitur: Generationem ejus quis enarrabit? Quod dupliciter intelligitur: aut enim de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria; de qua ipse loquitur in Proverbiis: Ante omnes colles generavit me ; juxta illud quod alibi legimus: Quis cognovit sconsiliarius ejus fuit , id est, nullus, aut de partu virginis quod difficulter possit exponi, denique cum Mariae diceretur ab angelo: Concipies et paries filium, illa respondit: Unde mihi hoc, quia virum non cognovi, cui rursum angelus: Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
nus dĩ ecce quitollit peccata mundi.
qui & ina pocalipsi iohannis euuan¬
gelista est agnus ocenus sepe mons¬
tratur. quidese ipso loquitur in
hieremia. Ego autẽ sicut agnus
in nocens ductus ad uictimã mes¬
ciebã cum enim nescirex: peccatũ
cum ducitur aduictimã non re¬
pugnat: sic ille cum passus est uo¬
luntate ut destruer& eũ qui habe¬
bat morois imperiũ. humilians se
uiq ad mortem & mortẽ crucis.
hic agnus est mouius trpo immo¬
labatur agnus cuius eruor litus
in postibus: exterminatorẽ fugabat
egrpoi Quin solũ sanguine suo
nos redemit: sed & lanis operuit
ut ad gentes in fidelitate sua ueste
cale facer&. Et audiremus a pos¬
tolũ loquentẽ nob̵ quot quot in
xp̃o babtizati estis: xp̃m induistis.
& inalio loco. Induimini xp̃o ihũ.
ciũ ei. sublatum est. illud significat
quod de tribulatione atq iudicio
ad patrẽ uictor ascenderit: siue
quod iuxta omniũ iudicii ñ repperit
ueritatẽ sed absquae ulla culpa se¬

Expanded text:
nus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Qui et in Apocalypsi Joannis evangelistae, agnus occisus saepe monstratur , qui de seipso loquitur in Jeremia: Ego autem sicut agnus innocens, et ductus ad victimam, nesciebam . Cum enim nesciret peccatum, cum ducitur ad victimam non repugnat, sic ille propria passus est voluntate, ut destrueret eum, qui habebat mortis imperium, humilians se usque ad mortem, et mortem crucis . Hic agnus est, in cujus typo immolabatur agnus, cujus cruor litus in postibus exterminatorem fugabat Aegypti, qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret. Et audiremus ApostChristo baptizati estis, Christum induistis; et in alio loco: Induimini Christo Jesu. cium ejus sublatum est, illud significat quod de tribulatione atque judicio ad Patrem victor ascenderit, sive quod judex omnium judicii non reperit veritatemi, sed absque ulla culpa se
Abbreviated transcription (Latin):
rarissimus est. quõ gollegur de
gertia uita eius. Ut nequaquam
in t̃ra. sed incelo uiuer&. hoc testi¬
moniũ cum actibus apostolorum
regine candacis eunuchus redar¬
gueretur. &legens non intellige¬
r&x interp̃tante phr lippo suꝑ pas¬
sione & nomine saluatoris intel¬
lexit. & statim baborzatus inagni
sanguine quẽ legobat: uir meruit
apellari: & apostolus gentia echr¬
opũ missus est. qui igitur obla¬
tus est pilato quia ipse uoluit. &x
non respondit: ut patibulum pro
nobis dampnatus abscider& ipse
sicut ouis ad o coisionẽ ductus ẽ
Et quasi agnus corã tondente om¬
mutuit: & enim pascha nr̃m immo¬
latus est: xp̃s. que iohannes bab

Expanded text:
etur de terra vita ejus. Ut nequaquam in terra, sed in coelo viveret. Hoc testimonio cum in Actibus Apostolorum reginae Candacis eunuchus redargueretur, et legens non intelligeret, interpretante Philippo super passione, et nomine Salvatoris, intellexit et statim baptizatus in agni sanguine, quem legebat, vir meruit appellari. Et apostolus genti Aethiopum missus est. Qui igitur oblatus est Pilato, quia ipse voluit, et non respondit, ut patibulum pro nobis damnatus ascenderet, ipse sicut ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit. Etenim Pascha nostrum immolatu
Abbreviated transcription (Latin):
tationiẽ illius quis enantaũ:
Qut dediuinitate ei accipiendũ ẽ
qđ in possibile sit diuine natiuita¬
tis nosse misteria dequa pat̃ loqͥ¬
tur ante luciferũ genuite. aut de
partu uirginis qđ dificulte possit
expom. cuius rationem mariae que¬
renti ꝑangelũ dicitur. Sp̃s sc̃s suꝑ¬

Expanded text:
ationem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te . Aut de partu Virginis, quod difficulter possit exponi. Cujus rationem Mariae quaerenti, per angelum dicitur: Sp
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis .Cui: & finẽ & interioũ quen¬
dã facime. ubi reciperim: in nobsi
dẽ crucis xp̃i. ꝑquã ita destruit
corpꝰ peccati ut mẽbra nr̃a ꝗ serui¬
ebant peccato ultra ei ñ seruiantꝰ sedđõ
ut des gieuatt conpͥ peccatti
ug ulgia Mi seruiamo peccato.

Expanded text:
inem et interitum quemdam facimus, ubi receperimus in nobis fidem crucis Christi, per quam ita destruitur corpus peccati, ut membra nostra, quae serviebant peccato, ultra ei non serviant, sed Deo. Ut destruatur corpus peccati, ut ultra non serviamus peccato.
Abbreviated transcription (Latin):
er: causas apparuit q prior me erat.
acsi aꝑte dicat. indeme &iã pinatus
superat quo eũ natiuitatis sue tẽpo¬
ra ñ angustant. Nã qui ꝑmatrẽ intẽ¬
pore nascitꝰ. sine tẽpore ẽ. a patre
generatus qͥ quante reuerentiȩ hu¬
militatẽ debeat subdendo manifestat:

Expanded text:
t cum subjunxit quia prior me erat. Ac si aperte dicat: Inde me etiam post natus superat, quo eum nativitatis suae tempora non angustant. Nam qui per matrem in tempore nascitur, sine tempore est a Patre generatus. Cui quantae reverentiae humili