comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rit. son est gͥ ambigendum qͥn
solus de presenti consensus ꝯugi¬
um efficiat. ⁊ ex iñ ueri coniuges
applłent᷑. Id̾o post talem consensũ
siquis alii secopłauit. ⁊̃ si carnis
ꝯmixtio illic sequatur. ad priorẽ
copulam reuccandꝰ est. Si ꝯsens¬

Expanded text:
 ambigendum quia solus de praesenti consensus conjugium efficiat, et exinde veri conjuges appellentur. Ideo post talem consensum si quis alii se copulaverit, etiamsi carnis commixtio illic sequatur, ad priorem copulam revocandus est. DISTINCT
Abbreviated transcription (Latin):
q ad̾ tempꝰ placitum illam ductu¬
rum. ⁊ illa ꝓmittat uł iuiret se illi
nuptam. nũquid talis sponsio e¬
os conuiges fecit: ⁊ si mutato ꝓ¬
posito alter uł uterq ad alienam
copłam transit. nũquid obsponsi¬
onem pͥorem iuram̃to obnexam
scd̃ẽ feda̾tionis pactum scindetur:
Consida qr longe ẽ aluit ꝓmitt̾e:
⁊ aliud facere. Qui ꝓmittit ñdũ

Expanded text:
que ad tempus placitum illam ducturum, et illa promittat vel juret se illi nupturam, numquid talis sponsio eos conjuges facit? Si mutato proposito alter vel uterque ad alienam copulam transit, numquid ob priorem sponsionem juramento subnixam, secundae foederationis pactum scindetur? Considera quia longe est aliud promittere, et aliud facere. Qui promittit, nondu
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̃ ostñditur exto ꝙ ait in eod̾ li.
sic. Si ad bap̃m fictiis accedit: di¬
missa sunt ei pcc̃a. aut ñ sunt diis¬
sa: eligant ꝙ uolunt. Ecte aꝑte cer

Expanded text:
d ostenditur ex eo quod ait in eodem libro sic: Si ad baptismum fictus accedit, dimissa sunt ei peccata, aut non sunt dimissa; eligant quod voluerint. Ecce aperte cer
Abbreviated transcription (Latin):
ar. omnia iuissa imple urente
re. huiꝰmodi inductionib
muniunt. Si inquiunt ñ pot̾
ea fac̾e homo que iubentur. nõ
est imputandum ei ad mortem.
Quis inquit peccat in eo ꝙ nul¬
lo modo caueri pot̾. peccatur aut̃.
Caueri gͥ pot̾. hoc testimonio ãbi.
pelagius usus ẽ. disputans ad¬
usus cum. immo aduersus gra¬
tiam. sicut as. in li. retractatio¬
num. illud ⁊ alia hurusmodi re¬
tractans. commemorat inqui¬
ens. In huis atq huiꝰmodi uer¬
bis meis quia grã dei comme¬
morata non est de qua tunc ñ
agebatur: putant pelagiani su-¬
ani nos tenuisse sñĩam. s fru¬
stra hec putant. uoluntas qͥp¬
pe est qua peccatur. ⁊ recte uiui¬
tur. Or hiis u̾bis egimus. sed
a supperet adiuuetur. recte amor¬
talib uiui ñ pot̾. Ecce aperte
det̾minat ex quo sensu illa dixe¬
rit inimicos gr̃e refellens. Ali
ũ fecit⁊ ꝙ facere ñ pot̾. summe ĩi¬
quitatis et insanie ẽ. hiis audi

Expanded text:
 omnia jussa implere, hujusmodi inductionibus muniunt. Si, inquiunt, non potest ea facere homo quae jubentur, non est ei imputandum ad mortem, Quis, inquis, peccat in eo quod nullo modo caveri potest? Peccatur autem. Caveri ergo potest. Hoc testimonio August. Pelagius usus est disputans adversus cum, imo adversus gratiam; sicut August. in libro Retract. illud et alia hujusmodi retractans commemorat, inquiens: In his atque hujusmodi verbis meis, quia gratia Dei commemorata non est, de qua tunc non agebatur, putant Pelagiani suam nos tenuisse sententiam; sed frustra hoc putant. Voluntas quippe est qua peccatur et recte vivitur, quod his verbis egimus: sed a superet adjuvetur, recte a mortalibus vivi non potest. Ecce aperte determinat ex quo sensu illa dixerit, inimicos gratiae refellens. 3. Anon fecit quod facere non potuit, summae iniquitatis et insaniae est. His audi
Abbreviated transcription (Latin):
bĩtudĩs. pt̃ ⁊̃ sic accipi par gaudum
ut ñ refatur ꝑitas ad intensiõm. af¬
fectionis gaudentiũ. s ad uniũsitatẽ
gaudebit unus: gaudebt̃ om̃s.

Expanded text:
Potest etiam sic accipi par gaudium, ut non referatur paritas ad intensionem affectionis gaudentium, sed ad universitatem gaudebit unus, gaudebunt omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
płib iũ ꝙ oĩa detõ ad bĩtudinẽ spectã¬
tia os cõiter elc̃i cognoicant s diffe¬
rent᷑. Nich enĩ in dõ noscibile maiꝰ dig
ñ sit aliꝙͥ bĩtudin ꝑtinẽs ĩcegnitum
alitui bõꝵ. om̃s gͥ cunctailla uideb̃t¬

Expanded text:
de Deo ad beatitudinem spectantia omnes communiter electi cognoscant, sed differenter. Nihil enim in Deo noscibile majus dignon sit aliquid beatitudini pertinens incognitum alicui beatorum. Omnes ergo cuncta illa videb
Abbreviated transcription (Latin):
tum ñ sit actuale. ñ est actꝰ
siue motus amme. uel corpo ꝑi¬
ris. Si emmactus est amine
ł corporis. actuale utiq poc̃m est.
s attuale ñẽ. Non est gͥ actus
uł motus. quid igitur: Orig̃¬
scentia. ł ꝯcupiscibilitas. que d̾r
lex m̃broꝵ. siue langor nature.
siue tyrannus: qui est in m̾bris
nare. Sunt ⁊ eus desideria q̃ st̃
actuales concupĩe. que sũt ar¬
ma diaboli. que ueniunt ex lã¬
gore nature. langor aũ iste: ty¬
rannus est qui mouet mala
desiderta. Si ergo uis ẽẽ uictor
tyrani atq inhermem inimic̃
inuenire: ñ obedias concupĩe
male. Hiis uerbis satis ostẽ¬
ditur fomitem pcc̃i ẽẽ ꝯcupĩam.

Expanded text:
um non sit actuale, non est actus sive motus animae vel corporis. Si enim actus est animae vel corporis, actuale utique peccatum est; sed actuale non est, non est ergo actus vel motus. Quid ergo origscentia vel concupiscibilitas, quae dicitur lex membrorum, sive languor naturae, sive tyrannus qui est in membris nare. Sunt et ejus desideria, quae sunt actuales concupiscentiae, quae sunt arma diaboli, quae veniunt ex languore naturae. Languor autem iste, tyrannus est, qui movet mala desideria. Si ergo vis esse victor tyranni, atque inermem inimicum invenire, non obedias concupiscentiae malae. His verbis satis ostenditur fomitem peccati esse concupi
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ ea rõne qua
uidetur fore dicendũ Lectior
nim idem ẽ deo sapere ꝙ ẽẽ. ita idẽ
est ei diligere ꝙ eẽ. Ideoq sicut ne¬
gatur pater ee sapiens sapĩa quã
genuit. quia si ea diceretur sapiẽs
ñ ip̃a sapĩa abeo. s ip̃e abeaĩtlłigẽt᷑¬

Expanded text:
e qua idetur fore dicendum quod nim idem est Deo sapere quod esse, ita est ei idem diligere quod esse. Ideoque sicut negatur Pater esse sapiens sapientia quam genuit; qui si ea diceretur sapiens, non ipsa ab eo, sed ipse ab ea int
Abbreviated transcription (Latin):
maximinum. In templo inquit
plum dei sunt angeli. S dicet aliqͥs
añqͣm facẽt deus celum et terram
añqm faceret sc̃os ubi hĩtabat. In
se h̾itabat deus apud tehĩtat ⁊ apõ
se est. Non gͦ sic sunt scĩ domus dei
ut ip̃a subtracta cadat d̾s. Inmo s
hĩtat deus in sc̃ĩs. ut si ip̃e discessĩt
cadant. Multa hic brcuit̾ docet

Expanded text:
Maximinum: In templo, inquit,plum Dei sunt angeli. Sed, dicet aliquis: Antequam faceret Deus coelum et terram, antequam faceret sanctos, ubi habitabat? In se habitabat Deus; apud te habitat, et apud se est. Non ergo sancti sic sunt domus Dei, ut ea subtracta cadat Deus; imo sic habitat Deus in sanctis, ut si ipse discesserit, cadant. 4. Multa hic breviter docet
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis gła uestiri. s ñ sñ mĩto
iustitie ⁊ caritatis aliaꝵq uͥtutũ.
ñ enĩ xp̃c hõ ẽẽ potuit: in quo plei¬
tudo uirtutũ ⁊ gr̃e ñ fuĩt. nͨ uͥtutes
ei inesse potuerunt cilitõ mortali¬
tatis induto: quin ꝑ eas meretur.
buem ac mortulem: ñ potuit ñ m̃e¬

Expanded text:
itatis gloria vestiri, sed non sine merito justitiae et charitatis, aliarumque virtutum. Non enim Christus homo esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas mereretur. bilem ac mortalem non potuit non mere
Abbreviated transcription (Latin):
rum srficiem oppositꝰ. abo. S
intlłigẽtia ñ obuiat l diu̾sum
sapiat. Nam ambrꝰ. de nali doãtõe
t̾no filium plenũ ⁊ sibi equalem de
pmisso locutõnis modo accipiẽd̃ ẽ.

Expanded text:
rum superficiem, oppositus August., sed intelligentia non obviat. licet diversum sapiat. Nam Ambros. de naturali donatione  genuit ab aeterno Filium plenum et sibi aequalem Deudicit. Sed praemisso locutionis modo accipiendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
uitq homo l¬
primus ante
sapsum triplici cognitio¬
ne preditus. rerum .s. pp̃ se
cognitionem hoĩem accepisse ꝑ¬
spicuum est. cum ñ ip̃e c̾ator. uel
angłs aliquis. s hõ omnib ani¬
mantib nomuia imposu̾it. ut
ostendetur ꝙ singłorum notici¬
illum creata erant ⁊ ab illo regẽ¬
da ⁊ disponenda erant horuin oĩ¬
um deus illi ⁊ scĩam tͥbuit: ⁊ pro¬
uidentiam atq curam reliquit.
uidentiam. ut dominatõni eius
subicerentur: ⁊ rõne illius gub̾na¬
ñ ꝑdidit. sicut nec illam qua car¬
nis necessaria ꝓuidentur. ⁊ idcir¬
com scͥptura homo de biꝰ ñ erudi¬
tur. s te scĩa anime quam peccã¬
do amisit.¬
o amisit. De cognitõe c̾atoris.
ognitionem qͦ c̾atoris pͥmꝰ
homo habuisse creditur. Cog¬
nouit enim a quo c̾atus fuerat.
ñ eomodo cognoscendi quo ex au¬
d̾itu solo ꝑcipitur. quõ a c̾dentib

Expanded text:
uit homo primus ante lapsum triplici cognitione praeditus: rerum, scilicet, cognitionem hominem accepisse perspicuum est, cum non ipse Creator vel angelus aliquis, sed homo omnibus animantibus nomiostenderetur, quod singulorum notitiillum creata, et ab eo regenda, et disponenda erant, horum omnium Deus illi et scientiam tribuit, et providentiam atque curam reliquit, rovidentiam, ut dominationi ejus subjicerentur, et ratione illius gubernanon perdidit, sicut nec illam qua carnis necessaria provideretur. Et idcirco in Scriptura homo de hujusmodi non eruditur, sed de scientia animae quam peccando amisit. 4. De cognitione Creatoris. Cognitionem quoque Creatoris primus homo habuisse creditur. Cognovit enim a quo creatus fuerat; non eo modo cognoscendi quo ex auditu solo percipitur, quo modo a credentib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuulorum. sicait. Recte ꝓfecto in¬
telliguntur primi homines aute
maugnam diaboli ꝑsuasionem ab¬
stimiusse a cibo uetito atq usi fu¬
isse concessis. Hiis u̾bis osten¬
ditur ꝙ de ligno uite añ peccatũ
sumpserunt quib p̃ceptum e

Expanded text:
ul., sic ait: Recte profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quibus praeceptum e
Abbreviated transcription (Latin):
Ix hiis ostendit᷑
bona q̃ sñ carita¬
te filint ꝑdesse quidẽ ad
tołabiliorẽ penam senitendã:
s ñ ad uitam optinẽdam: Illa ⁊̃
q̃ in caritate quis fatit si post ea
lapsus fuĩt. nec exsurrerĩt: ñ esse
inmemoria dei ezechiel dit̃. Si

Expanded text:
x his ostenditur bona quae sine charitate fiunt prodesse quidem ad tolerabiliorem poenam sentiendam, sed non ad vitam obtinendam. Illa enim quae in charitate quis facit, si postea prolapsus fuerit, nec exsurrexerit, non esse in memoria Dei Ezechiel dici
Abbreviated transcription (Latin):
uisticie eis quas fic̾at ñ recorda¬
buntur. In pcc̃o suo morietur. ⁊
ñ crũt in memoria iustirie quas
mala cõmittimꝰ: sñ cã ad memori¬
am transacta bona reuccamus. q̃m
in ppetratt̃e maloꝵ nlła d eẽ fidu

Expanded text:
itiae ejus quas fecerat, non recordabuntur; in peccato suo morietur; et non erunt in memoria justitiae quas mala committimus, sine causa ad memoriam transacta bona revocamus; quoniam in perpetratione malorum nulla debet esse fidu
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura ñ tradit. ⁊ ideo ã transfe¬
biguum est: utrum parẽ rendi¬
tes genitis filuis. ꝑfectaq hy fui¬
mani officii iusticia ad meli se¬
orem statum transferrentur. nõ
ꝑ mortem s ꝑ aliquam mutatio¬
nem. an patres maliquo statui
uite manerent: ligno uite uten¬
tes. donec filii ad eundem statum
ꝑuenirent. ⁊ sic impleto numero
om̃s simul ad meliora transf̾ren¬
inquiens. potuert̃ prunt homĩes
in ꝑadiso filios gignere. ñ ut mo¬
rientib patrib succed̾ent filii. s
maliquo forme statu manentib
⁊ de ligno ute iugorem sumentibꝰ.
tur. donec impleto numero sine
morte animalia corꝑa in aliam
qualitatem transirent. in qua oĩ¬
no regenti spũi deceriurent. ⁊ so¬
lo spũ iuuificante. sñ corpeis ali¬
m̃tis uiuent. uł potuer̃t pentes
filiis cedere. ut ꝑ successiones mis
impleretur. Qui genitis filiis
ꝑfectaq humani officii iusticia
ad meliora transfrentur. ñ ꝑ mor¬
tem. s ꝑ aliquam mutatõnem:

Expanded text:
Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae remanerent, ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferaninquiens: Potuerunt primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aliquo formae statu manentibus, et de ligno vitae vigorem sumentibus, tum, donec impleto numero sine morte animalium corpora in aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverent. Vel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui, genitis filiis perfectaque humani officii justitia, ad meliora transferrentur, non per mortem, sed per aliquam mutationem.
Abbreviated transcription (Latin):
Tercio : ꝑ oꝑa .ui. dier̃ uarias di¬
stiuxit creaturas. Quarto ex pri¬
mordialib seminib ñ incogni¬
te oriuntur nature. s note sepiꝰ
reformant᷑ ne ꝑeant Q̾ fui̾t pri
onis oꝑatio fuit. for tionis
matio lucis. sicut ostendit
scriptura que comnemoratã tõ¬
rerum informitate earum dis¬
positõm a luce inchoauit subdens.
Dir̃ d̾s. fiat lux: ⁊ facta ẽ lux. et
diuisit lucẽ a tenebris. Applłan¬
q lucem diem: ⁊ tenebras noctẽ.

Expanded text:
tertio, per opera sex dierum varias distinxit creaturas; quarto, ex primordialibus seminibus non incognitae oriuntur naturae, sed notae saepius reformantur, ne pereant. DISTINCTIO TIONIS OPERATIO.matio lucis, sicut ostendit Scriptura Genes., quae commemorata rerum informitate, earum dispositionem a luce inchoavit, subdens: Dixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
nuna ne deseratur. Ille ẽtimor ꝙ̃
caritas excludit. Ine ẽtimor qͥ ꝑ¬
manet in scłm scłi. Ecce ĩ hiis
ũb̾ predc̃is aꝑte ostenditãs. quis
sit timor castus. ⁊ quis ẜuilis. et
qualr̃ diffant. in quib ⁊̃ mnitialẽ
timorẽ sig̾cauit. qui nec ex toto ẽ
seruilis. nec ex toto castus. s tau¬
qͣm medius: aliquid de suili. ⁊ ad
de casto timore ht̃. fac̃ enĩ suire ꝑ¬
tim timore pene. ꝑtĩ amore i̾tici
offend̾e. Iste timor ẽ in inchoata ca

Expanded text:
nima ne deseratur. Ille est timor quem nima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit, ille est timor qui permanet in seculum seculi. Ecce in his verbis praedictis aperte ostendit August. quis sit timor castus, et quis servilis, et qualiter differant. In quibus etiam initialem timorem significavit; qui nec ex toto est servilis, nec ex toto castus, sed tanquam medius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae offendere.
Abbreviated transcription (Latin):
tas. quarũ unã ꝯstituas uolen dit¬
tem fac̾e adult̾ium. s timet ne dãp¬
net᷑ a marito. Timz maritũ. ꝙ adhͨ
anat nequitiam. huic ñ ẽ grata
s honerosa mariti p̃sentia. ⁊ si for¬
te uiint uequit: tim maritum:
ne ueniat. Tales sunt quitimẽt
diem iudicii. fac alt̾am amare urr̃.
debe̾ illi castos amplexus. nlła se
adult̾ina ĩmũdicia matulare uel¬
le. Ista optat p̃sentiam uiri. Illa
timet: ⁊ illa timet. Iam gͦ in t̾ro¬
getur q̃rtimeant: Illa dicet time¬
o uirũ ne uentat. Ina dicet tune¬
o uirũ ne discedat. Illa dicet time¬
o uirũ ne dãpnet. Iua dicet tune¬
o uirũ ne deserat. pone hoo in a¬
nimo:.⁊ inuenis timorẽ ꝙ̃ foras
nutrit caritas. ⁊ aliũ timorem
castum. ꝑmanẽtem in scłm scłi.
Iuũ timorẽ ꝑfrã carttas foras mͦ¬
pungat. ꝙ stimulet. stimulat ille
timor. s intrat caritas q̃ sanat
qd̾ uulu̾at timor. Timor castus
re dei dicit quotimet aĩa ne dãp¬
netur. Iua detimore quotimet a¬

Expanded text:
tas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Timeo virum ne discedat. Illa dicet: Timeo virum ne damnet; ista dicet: Timeo virum ne deserat. Pone haec in animo, et invenies timorem quem foras mittit charitas; et alium timorem castum permanentem in seculum seculi. Illum timorem perfecta charitas foras mipungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus re Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; ista de timore quo timet a
Abbreviated transcription (Latin):
ci de ẜuili. quia ut ip̃e supradixit.
Serulis timor ñ remanz ueniente
caritate. nit intrat caritas nͥ prius
ille timor exeat. net in illo tumore
aliqͥs creditu dm̃. ⁊ si c̾dit deo nͨ bñ

Expanded text:
ci de servili, quia, ut ipse supra dixit, servilis timor non remanet veniente charitate, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; nec in illo timore aliquis credit in Deum, etsi credat Deo; nec bene
Abbreviated transcription (Latin):
tra. ꝑ ꝙ̃ fit homo impenitens. des¬
peratio est: qua quis penitus dif
fiait de bonitate det: estimans su-¬
am malitiam diuine bonitatis
magnitudinẽ exced̾e. Siut cha¬
yͥm qui lix̃. Maior est iniquitas
mea: quam ut uenram merear.

Expanded text:
per quam fit homo impoenitens. Desperatio est, qua quisque penitus de Dei bonitate diffidit, aestimans suam malitiam divinae bonitatis magnitudinem excedere, sicut Cain qui dixit: Major est iniquitas mea, quam
Abbreviated transcription (Latin):
dem gͦ ualẽt ꝙ dintur ñ genitꝰ
quantum ualet qđ̾ dr ñ filus.
Relatiue autem negamus dicẽdo
ñ filius. Relatine gͥ negamꝰ dicẽdo¬
ñ genitus. Ingenitus porro quid
est nisi non genitus. Non gͦ recedͦ
a relatiuo predicamento cum in¬
genitus dr̃. Sicut enim genitus

Expanded text:
dem ergo valet quod dicitur non genitus, quantum valet quod dicitur non filius. Relative autem negamus dicendo, Non filius: relative igitur negamus dicendo, Non genitus. Ingenitus porro quid est, nisi non genitus? Non ergo receditur a relativo praedicamento, cum ingenitus dicitur. Sicut enim genitus
Abbreviated transcription (Latin):
dr ingenitus. hoc ostendit᷑ ꝙ ñ
sit filius. s genitus. ⁊ ingenitꝰ.
cõmode dñr. filius autem latine
tit loquendi consuetudo. Nichil
tamen intellectui demitur si di¬
catur non filius. Quemadmno¬
dum etiam sidicatur non geni¬
tus. pro eo ꝙ dr̃ ingenitus:. Ni¬
cħ aliud dicitur. Ideo non est in
reb considerandum quid uel
sinat uel non sinat dici usus
sermonis nr̃i : S quid rerum
ip̃arum intellectus eluceat. Nõ
filium: Negatuia porro parti¬
cula non id efficit. ut ꝙ sine illa
relatiue dr̃: eadem p̃posita: sub̾a¬
liter dicatur. s id tm̃ negatur ꝙ
sine illa aiebatur. sicut in aliis
prediamentis. Cum dicimus
homo est: sub̾am designamus.
Qui gͦ dicit nõ homo est: nõ a¬
liud genus predicamenti enũ¬
tiat: s tm̃ illud negat. Sicut gͦ

Expanded text:
r ingenitus, hoc ostenditur, quod non r ingenitus, hoc ostenditur, quod non sit filius: sed genitus et ingenitus commode dicuntur; filius autem latine admittit loquendi consuetudo. Nihil tamen intellectui demitur, si dicatur non filius; quemadmodum etiam situs, pro eo quod dicitur ingenitus, nihil aliud dicitur. Ideo non est in rebus considerandum quid vel sinat vel non sinat dici usus sermonis nostri, sed quis rerum ipsarum intellectus eluceat. Non Filium? Negativa porro particula non id efficit, ut quod sine illa relative dicitur, eadem praeposita substantialiter dicatur, sed id tantum negatur quod sine illa aiebatur; sicut in aliis praedicamentis, cum dicimus: Homo est, substantiam designamus. Qui ergo dicit: Non homo est, non aliud genus praedicamenti enuntiat, sed tantum illud negat. Sicut erg
Abbreviated transcription (Latin):
etates. siue notiones tur nomi¬
in personis sunt. uerũ nibus.¬
etiam alie que auiis notan ut ĩgi¬
tur nominibz. Nam etiam
hoc nomen ingenitus relatiue t¬
dr̃ depatre tm̃. ⁊ aliam designat
notionem. quam pr̃ uel genitor.
Non est enim idem ẽẽ patrem. et
eẽ ingenitum .i. non ea notione
Differt ergo p̃r a filio auctoritate
gn̾atõnis. differt ⁊̃ ꝓprietate in¬
nascibilitatis .i. quia ingenitus.
uñ ãs. distinguens int̾ ꝓprietatẽ
hoc dicere ingenitum: ꝙ est prẽm
dicere. quia ⁊ si filium ñ genuis¬
set: nichil prohiberet dicere eum
ingenitum. Et si gignat quisq
filium. non ex eo ip̃e est ingenitus.
quia geniti homines gigniunt
auos. Non ergo ideo dicitur pr̃
quia ingenitus. Ideqꝙ eum de de¬
o patre utrumq dicatur. alia no¬
tio est. qua intelligit᷑ genitor. a¬
ua qua ingenitus. genitor enĩ
dicitur ad genitum .i. filium.
Cum uero gͣenitus d̾r. ñ quid
sit. s quid non sit dr̃. ¶ oc exẽ.¬
plis planum faciendum est: ꝙ¬

Expanded text:
etates sive notiones in personis sunt, verum etiam aliae quae aliis notantur nominibus. Nam etiam hoc nomen ingenitus, relative dicitur de Patre tantum, et aliam designat notionem quam pater vel genitor. Non est enim idem esse Patrem et esse ingenitum, id est, non ea notione Differt ergo Pater a Filio auctoritate generationis, differt etiam proprietate innascibilitatis, id est, quia ingenitus. Unde Aug., distinguens inter proprietatem hoc dicere ingenitum, quod est Patrem dicere; quia etsi Filium non genuisset, nihil prohiberet dicere eum ingenitum. Et si gignat quisque filium, non ex eo ipse est ingenitus; quia geniti homines gignunt alios. Non ergo ideo dicitur Pater quia ingenitus. Ideo cum de Deo Patre utrumque dicatur, alia notio est qua intelligitur genitor, alia qua ingenitus. Genitor enim dicitur ad genitum, id est, Filium. Cum vero ingenitus dicitur, non quid sit, sed quid non sit ostenditur. Hoc exemplis planum faciendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃onum. qui querit quare uolu¬
it̃ deus mundum facere: cãm que¬
rit uoluntatis dei. Omnis aũt
cã esficiens maior est eo ꝙ effici¬
tur. Nil autem maius est uolũ¬
tate dei. ñ ergo eius cã querenda
ẽ. Idem in .li. contra manicheos
Sĩqui dixerint. Quid placuit dõ
facere celum et t̾ram: Rndend̾ ẽ
eis. qui uoluntatem dei nosse desi¬
derãt causas ⁊ uoluntatem dei sci¬
re q̃runt: ꝙ uolũtas dĩ oim que st̃
ip̃a sitcã. Si enim ht̃ cãm uotun¬
tas: est aliquio qd̾ antecedit uo¬
luntatem dei. ꝙ nephas est cred̾e.
Qͥ gͦ dicit quare deus fecit celũ ⁊¬
t̾ram. rendend̃ est ei. quia uoluit.
uoluntas enim dei cã est celi ⁊ t̾¬
celum ⁊ t̾ra. Qͥ aũ ddicit quarẽ
aliquid querit quam est uolun¬
tas dei. Nil autem maius in¬
ueniri pot̾. Compescat gͦ se hũa¬
na temeritas. et id qd̾ non est nõ
querat. ne id ꝙ. est ñ inueniat. Et

Expanded text:
 Qui quaerit, quare voluerit Deus mundum facere, causam quaerit voluntatis Dei. Omnis autem causa efficiens major est eo, quod efficicitur; nihil autem majus est voluntate Dei: non ergo ejus causa quaerenda est. Idem in libro contra Manichaeos: Si qui dixerint: Quid placuit Deo facere coelum et terram? Respondendum est eis qui voluntatem Dei nosse desiderant, causas et voluntatem Dei scire quaerunt: quod voluntas Dei omnium quae sunt ipsa sit causa. Si enim habet causam voluntas, est aliquid quod antecedat voluntatem Dei, quod nefas est credere. Qui ergo dicit, quare fecit Deus terram? respondendum est illi: quia uoluit. Voluntas enim Dei causa est caeli et teaelum et terra. Qui autem dicit: quare aliquid quaerit quam est voluntas Dei. Nihil enim majus inveniri potest. Compescat ergo se humana temeritas, et id quod non est non quaerat, ne id quod est non inveniat. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad faciend̃: sed ad cauend. debuit ñ
obliuisci õs retributões dei. Q tot
sũt qͦt st̃ pcc̃oꝵ remissiones. Tot
gͦ debuit cegitare dona dei. qͦt mala
sua. ac ꝓ illis usq infinem grãs a¬
ge̾. S qr ingͣnis ad uomitũ situt
canis rediit. añacta brã mortifi¬
cauit ⁊ pcc̃m diissũ reucrauit.
ut cui biũiliato añ d̾s pcm dimise¬
rat: eid̾ pꝰ elato ⁊ ingͣto imputet.

Expanded text:
. Debuit non oblivisci omnes retributiones Dei, quae tot sunt quot sunt peccatorum remissiones. Tot ergo debuit cogitare dona Dei quot mala sua, ac pro illis usque in finem gratias agere. Sed quia ingratus ad vomitum, sicut canis, rediit, anteacta bona mortificavit, et peccatum dimissum revocavit, ut cui humiliato ante Deus peccatum dimiserat, ei postea elato et ingrato imputet.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ n duplex tͥbislatio ꝯsurgit n u
dicat d̃s bis inidip̃m. ħ enĩ fieret si
post ꝯdignam satisscõm ⁊ sufficien¬
tem penam tcm̃ punurs. S ñ satis¬
fecit digne ⁊ sufficient̾ qͥ ñ ꝑseu̾aũ.¬

Expanded text:
 duplex tribulatio consurgit, neque judicat Deus bis in idipsum. Hoc enim fieret si post condignam satisfactionem et sufficientem poenam iterum puniret; sed non satisfecit digne et sufficienter, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ritatib supͣ sit assertũ redeũt
in uera cordis contritione pcc̃a
cordis contritõm confiti contem¬
pserit uł in pcc̃m idem uł simile
retiderit: añ pccã dimissa redeant.
cuiꝰ qõnis solutio obscura ẽ. ⁊ per¬
plexa. aliis assentib. aliis econtͣ
negantib. pcr̃a semł dimissa ul¬
terius replicari ao penam. Qui
uero dñt pcc̃a dimissa redire: sub¬
ditis se muniunt testimoniis. o
in alt̾m peccet. Alioqͥn d̾s repetit
dimissa. Si enim in hiis contemp¬
tus fui̾t: sñ dubio reuocabit sũiã¬
ꝑ qͣm mĩam ded̾at. sicut in eiͦ. de
seruo ncquam legitur. qui incon¬
seruũ suũ imptꝰ dep̃hensus ẽ. Item
Rabamis. Neqͣm seruũ traͣdidit de¬
us tortorib quoadusq redceret u¬
niu̾sum debitum: qr ñ solũ pc̃c̃a q̃¬
pꝰ bap̃m lỹ egit. reputabunt᷑ ei ad
penam. s ⁊̃ originalia q̃ in bapõ st̃
ei dimissa. Itm̃. gͥg. Ex dc̃s euͣnge¬
licis constat᷑. qr si ex corde ñ dimit¬
timus: ꝙ in nos delinquitur. et

Expanded text:
ritatibus supra sit assertum, in vera cordis contritione peccata cordis contritionem confiteri contempserit, vel in peccatum idem vel simile ceciderit, an peccata dimissa redeant. Cujus quaestionis solutio obscura est et perplexa, aliis asserentibus, aliis contra negantibus peccata semel dimissa ulterius replicari ad poenam. Qui vero dicunt peccata dimissa redire, subditis se muniunt testimoniis. Amin alterum peccat; alioquin Deus repetit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit siam dederat; sicut in Evangelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quoadusque redderet universum debitum; quia non solum peccata q homo egit, reputabuntur ei ad poenam, sed etiam originalia quae in Baptismo sunt ei dimissa. Item Gregor.: Ex dictis evangelicis constat quia si ex toto corde non dimittimus quod in nos delinquitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lignaturalib dons alie aliis p̃¬
polleant: tñ ante bap̃m a corꝑe
discedentes parem penam.⁊ ptꝰ
bap̃m statim equalem coronã
sortuitur. quia ingenii acum̃
uł tarlitas p̃mium uł penam
in futuro non collocat. An pcc̃a¬

Expanded text:
 naturalibus donis aliae prae aliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiuntur, quia ingenii acumen vel tarditas, praemium vel poenam in futuro non collocat.
Abbreviated transcription (Latin):
lapõ domini. s noluit ne suus ĩ
seruo spem poneret. baptizat sil
ut minist̾. baptizat domuꝰ tanqͣ
nuit sibi dominus ptatem bup̃i. ser¬
nis aũ nĩstĩum dedit. Si gͦ suus di¬
malus baptizet. Iñ ⁊̃ nõo dicit bar̃s

Expanded text:
Baptismo Domini; sed noluit, ne servus in servo spem poneret. Baptizat servus ut minister, baptizat Dominus tanqnuit sibi Dominus potestatem Baptismi, servis autem ministerium dedit. Si ergo servus dimalus baptizet. Inde etiam nemo dicit, baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
addit᷑ quid uñ.
pot̾ aliquid sig¬
nificari ex płi¬
b unum fcm:
natura. sic̃ aĩa
⁊ corpus ñ pos
num. Quide¬
nim tam diu̾¬
sumt: nisi addat᷑
uł sub intlłiga¬
tur quid unũ
.i. unus homo.¬

Expanded text:
additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum natura, sicut anima et corpus non num, quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo
Abbreviated transcription (Latin):
milem sui edi¬
dit natura na¬
turam. s ex sb̾a¬
dei genitus:na¬
ture secundum
originem attu¬
turas uolunta¬
tis: essentiam. ⁊ spm̃ scm̃. ut¬
ait ãs . in li. de hesib. ñ uult esse
uel ut expressius dicatur ẽẽntie.
que grece dr̃ usia. s filium ẽẽ cͤa
tia ꝑsonarum. utramq pestem
ut aĩt ab. super ioh̾em. Endit iu̾¬
tas dicens. Ego ⁊ pr̃ mium sumꝰ.
utrumq audi ⁊ aduerte.⁊ unũ.
⁊ sumus. ⁊ a caribdi. ⁊ a scilla: liba¬
beris. Ꝙ enim dixit unum: ube¬
rat te abarrio. Ꝙ dixit sumus:
liberat te a sabellio. Si unum: gͦ
de uno: nec unũ de diu̾so. Erubes¬
cant gͦ sabelliani qui dñt ip̃m ẽẽ
prẽm qui ẽ filius. confundentes
ꝑsonas. qui ⁊ dã sunt patͥ passi¬
ani. qr dñt prẽm fuisse passum.
Arriani uero dñt aliud pr̃em ẽe
aliud filium. ñ unam subam: s
duas. prẽm maiorem. filiũ mino¬
rem. Noli ħ dicẽ tu catholice. In
medio ergo nauiga. utrumq pe¬
ricsosum latus deuita. ⁊ dic pr

Expanded text:
milem sui ednatura naturam: sed ex sDei genitus narae secundum originem attuturas, volunttis essentiam. ait Aug. in lib. de Haeresibus, non vult esse e naturae, vel, ut expressius dicatur, essentiae, quae Graece dicitur usia; sed Filium esse creattia personarum. Utramque pestem, ut ait Aug. super Joannem, elidit Veritas dicens: Ego et Pater unum sumus. Utrumque audi, et adverte, et unum, et sumus, et a Charybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab Ario; quod dixit sumus, liberat te a Sabellio. Si unum, ergo de uno, nec unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui dicti sunt Patripassiani, quia dicunt Patrem fuisse passum. Ariani vero dicunt aliud esse Patrem, aliud Filium: non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere, tu camedio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater
Abbreviated transcription (Latin):
mouemur. ⁊ uiuimus. Cũ gͦ nõ
sit auctor nisi bonoꝵ. mĩto sola bõa
in eo ẽẽ dicuntur. sicut ex ip̃o ⁊ per
ip̃m. Cum igitur in eius cognitoe
uł presentia sint omnia .s. bona et
maia. in eo tñ ñ dicunt᷑ ẽẽ nisi bõ
quoꝵ auctor est. uñ as̾ . in.li. de naͣ
boni. Cum audiumus inquit ex
utiq naturas intlłigẽ debemus. ⁊
onina que naturalit̾ sunt. neq e

Expanded text:
movemur, et sumus. Cum ergo non sit auctor nisi bonorum, merito sola bona in eo esse dicuntur, sicut ex ipso, et per ipsum. Cum ergo in ejus cognitione vel praescientia sint omnia, scilicet bona et mala, in eo tamen non dicuntur esse, nisi bona, quorum auctor est. Unde Aug., in lib. de Natura boni: Cum audimus, inquit, ex utique naturas intelligere debemus, et omnia quae naturaliter su
Abbreviated transcription (Latin):
dum est. utrum hõ et ceope
añ pecratum eguerit grã
oꝑante ⁊ cooꝑante. Ad quod
breuiter dicimus. qr ñ coope
gebat itaq homo ea non ut li¬
beraret uoluntatem suam: que
pcc̃i ẜna ñ fu̾at. s ut p̃pararet ad
uolendum efficaciter bonum ꝙ
ꝑse ñ poterat. Nonenun pote¬
lam inquit immortalitatem ĩ
qua poterat ñ mori natura ho
fuerat sinon pecrasset acceptura
ꝑ meritum. Quamiuis sine gͣ¬
tia nec tunc ullum mĩtum esse
ex hiis u̾bis satis ostenditur
ꝙ añ pc̃m homo indigebat gr̃a
oꝑante ⁊ cooꝑante. Non emim
habebat quo pedem mouere pos¬
set sine gre oꝑantis ⁊ cooꝑantis
auxilio. hũit tñ quo poterat sta

Expanded text:
dum est utrum homo ante peccatum eguerit gratia operante et cooperante? Ad quod breviter dicimus, quia non coopergebat itaque homo ea, non ut liberaret voluntatem suam, quae peccati serva non fuerat; sed ut praepararet ad volendum efficaciter bonum, quod per se non poterat. Non enim potelam, inquit, immortalitatem in qua poterat non mori natura humfuerat, si non peccasset, acceptura per meritum, quamvis sine gratia nec tunc ullum meritum esse e his verbis satis ostenditur quod ante peccatum homo indigebat gratia operante et cooperante. Non enim habebat quo pedem movere posset sine gratiae operantis et cooperantis auxilio; habuit tamen quo poterat sta
Abbreviated transcription (Latin):
uelud nimis ꝓ¬
funda atq obscura re apparu¬
linquentes. illud indubitã¬
ter teneamus. ꝙ deus in specie
essentie sue nũquam mortalib
apparuit. sieut famulo suo moy
quam. uisibile en im quiquã
ñ est. ꝙ ñ sit mutabile. Ideo sb̾a
siue essentia dei dr̃: qm̃ nullo
modo mutabilis est. nullo mͦ ꝑ¬
illa omnia que pr̃ib iusa sunt
cum deus illis presentaret᷑. ꝑ crea¬
turam fcã ẽẽ manifestum est.⁊¬
si nos latet quomͦ ea ministris
angelis ea fecerit deus: ꝑ angłos
tamen ẽẽ facta dicimus. Audeo
gͥ fiducialiter dicere. nec deum
patrem. nec uerbum eius. nec spi¬
ritum eius qui est unus deus ꝑ¬
id quod est. atq id ipsum est. ullo
modo ẽẽ mutabile: ac ꝑ hoc multo
minus esse uisibile. Utrum de¬

Expanded text:
elut nimis profunda atque obscura relinquentes, illud indubitanter teneamus: quod Deus in specie essentiae suae nunquam mortalibus apparuit; sicut famulo suo Moysquam. Visibile enim quidquam non est quod non sit mutabile. Ideo substantia sive essentia Dei, quoniam nullo modo mutabilis est, nullo moilla omnia quae patribus visa sunt, cum Deus illis praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Etsi nos latet quomodo ea ministris angelis fecerit Deus per angelos, tamen facta esse dicimus. Audeo ergo fiducialiter dicere nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, qui est unus Deus, pid quod est atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo minus esse visibilem. 5. Utrum d
Abbreviated transcription (Latin):
ugale ẽ castitas ꝓcreandi.⁊ red¬
dendi carnaliᷤ debiti fides. hoc ẽ opꝰ
nuptiaix. ꝙ ab õi pcc̃o defendit a płs
dicens. Non peccat iurgo sinpsi̾t.
Cum gͥ culꝑabit ñ sit gn̾andi intẽ¬
tõẽ ꝯcubitꝰ. qui ꝓpͥe nuptiis impu
tias cadit in culpani. s pp̃ nuptias
laudabiles sũt nuptie. qr ⁊̃ ud¬
ꝙ ñ ꝑtiu ad se. ignosci faciũt p̃p̃se.
suscipiende cã utrũꝙ sexũ ꝯmiscẽt.

Expanded text:
ugale est castitas, procreandi, et reddendi carnalis debiti fides. Hoc est opus nuptiarum quod ab omni peccato defendit Apostolus, dicens: Non peccat virgo si nupserit.ur culpabilis non sit generandi intentione concubitus, qui proprie nuptiis imputtias cadit in culpam, sed propter nuptias udabiles nuptiae, qnet ad se, ignosci faciunt propter se. suscipiendae causa utrumque sexum commiscent
Abbreviated transcription (Latin):
ost ħ sr̃ est in¬
nestigare utrum
fides et spes in xͦ fuĩnt. uñ tͣctatꝰ
iste sumpsit exordium. Quibdã
tñ ñ indocte uidetur fidem. uͥtutẽ.
et spem in eoñ fuisse sicut in scĩs
iam bĩficatis. uel mangelis nõ
sunt. ⁊ tñ sci credunt ⁊ sꝑant rrͦnẽ¬

Expanded text:
ost hoc superest investigare utrum fides et spes in Christo fuerint; unde tractatus iste sumpsit exordium. Quibusdam non indocte videtur fidem virtutem et spem in eo non fuisse, sicut in sanctis jam beatificatis, vel in angelis non sunt, et tamen sancti credunt et sperant re
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ est. ⁊ euatuatũ ẽ ꝙ ex ꝑte est.
uenit enĩ cognitio ⁊ euatuata est fi¬
des. uenit sp̃es. ⁊ desiit spes. Ita ⁊
xp̃c in quo fuerunt bona patrie. cͤ
gauit. nec tñ fidem. uirtutẽ ł spẽ
hũit. qr ñ enigiaticã ⁊ specłarem
s clarissimã de ea cognitõm huĩt.
intlłexit futuram. Sꝑauit fn xͦ. sic̃¬
fidem uł spem nirtutẽ hũit. qr per
spẽm uidebat ea que credebat.De
antiquis uero prĩbus qui apud ĩ¬
feros usq ad passionem tenebant᷑
ñ incongrue dici pt̃. ꝙ fidẽ ⁊ spem uͥ¬
t̾utem habuerunt. ⁊ qua credebant
⁊ sꝑabant se uisuros dm̃ ꝑ speciem

Expanded text:
m est, et evacuatum est quod ex parte est. Venit enim cognitio, et evacuata est fides. Venit species, et desiit spes. Ita et Christus, in quo fuerunt bona patriae, crravit, nec tamen fidem virtutem et spem habuit, quia non aenigmaticam et specularem, sed clarissimam de ea cognitionem habuit, intellexit futuram. Speravit tamen Cfidem vel spem virtutem habuit, quia per speciem videbat ea quae credebat. De antiquis vero patribus qui apud inferos usque ad passionem tenebantur, non incongrue dici potest quod fidem et spem virtutem habuerunt, quia credebant et sperabant se visuros
Abbreviated transcription (Latin):
brahe immolare filium nec tñ
uoluit. nec ideo precepit ut id fi¬
eret. s ut abrahe probret᷑ fides.
et in ewͦ. precepit sanato necui
diceret. ille autem p̃ditanit uͥq
intlłigens deum ñ ideo ꝓhibis¬
se. quin uellet opus sunm pre¬
dicari. s ut daret formam hõi
laudem humanam declinandi.
fit aliquid nisi omp̃c fĩ uelit. ł
sinento ut fiat. uł ip̃e faciendo.
Nec dubitand̾ est deum facere
tene: etiam sinendo fĩ quecũq
fiunt male. ñ enim ħ nisi ius¬
manifeste h̾es dei uoluntatem
⁊ bõa ⁊ mala omnia que fiunt.
Id̾oq aꝑte distinguit quomodo
deum uelle dixĩt ne eadem rõne
intlłigẽtur uelle bona ⁊ mala sb̾¬
dens uel sinendo ut fiat hoc quã¬
tum ad mala dic̃. uel ip̃e faciẽdo
hic quantum ad bona. Mala enĩ
sinit fĩ. s ñ facit. Eona uero ip̃e
facit. Ideoq dix̃ eum uelle quia
uoiens mala sinit. ⁊ uolens bo¬
na oꝑatur: ⁊ ob hoc ꝑmissio et
oꝑatio uoluntas dei dicuntur

Expanded text:
e, ut immolaret filium , nec tamen voluit, nec ideo praecepit ut fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato, ne cui diceret, ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini, laudem humanam declinandi. fit aliquid nisi omnipotens fieri uelit, uel sinendo ut fiat uel ipse faciendo. Nec dubitandum est Deum facere bene, etiam sinendo fieri quaecumque fiunt male. Non enim hoc nisi iusmanifeste habemus Dei voluntatem et bona et mala omnia quae fiunt. Ideoque aperte distinguit quomodo Deum velle dixerit, ne eadem ratione intelligeretur velle bona et mala, subdens: Vel sinendo ut fiat, hoc quantum ad mala dicit; vel: Ipse faciendo, hoc quantum ad bona. Mala enim sinit fieri, sed non facit; bona vero ipse facit. Ideoque dixit eum velle, quia et nolens mala sinit, et volens bona operatur; et ob hoc permissio et operatio voluntas Dei dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ingehennã. Bonus est iste timor et
utilis licet ĩ sufficiẽs. ꝑ ꝙ̃ fit paula¬
tim cõsuetudo iusticie. ⁊ sucredit ini¬
tiał timor. Qñ intip̃ ꝙ durũ erata¬
mari. ⁊ sic incipit excłudi suilis ti¬
mor a caritate. ⁊ succedit dem̃ castꝰ

Expanded text:
in gehennam. Bonus est iste timor et utilis, licet insufficiens; per quem fit paulatim consuetudo justitiae, et succedit initialis timor, quando incipit quod durum erat amari, et sic incipit excludi servilis timor a charitate, succedit deinde t
Abbreviated transcription (Latin):
simul . s. ut fiat ⁊ ñ sit prescitum. ħͥ
sensus uerus est. Si uero dicis deũ
ñ potuisse ñ prestire omne ꝙ fit:
falsum est. Potuit enun facere ut
ñ fieret ⁊ ita ñ essec prescitũ. utrũ

Expanded text:
ilicet, ut fiat et non sit praescitum, hic sensus verus est. Si vero dicis Deum non potuisse non praescire omne quod fit, falsum est. Potuit enim facere ut non fieret, et ita non esse praescitum.
Abbreviated transcription (Latin):
metiri presumentes hoc sit per es¬
om̃i loco ⁊ in omni creatura. S q
onĩs natura atq omne ꝙ natura¬
liter est in quocumq loco ẽ sit per
eum ht ẽẽ ⁊ omnis locus. in quo
ulud est. Idem etiam dicunt ideo
deum ubiq dici eẽ ꝑ presentiam
et ꝑ potentiam. quia cuncta loca
sunt et presentia et quemi eis sũt
nec meis aliquid oꝑari cessat nã
⁊ ip̃a loca ⁊ quicquid in eis est nisi
ip̃e conseruct man̾e nõ possunt.
unt. quia ꝑ uirtutem ꝓprie sub̾e

Expanded text:
metiri praesumentes, hoc omni loco et in omni creatura, sed quia omnis natura atque omne quod naturaliter est, in quocumque loco sit, per eam habet esse; et omnis locus, in quo illud est. Iidem etiam dicunt ideo Deum ubique dictum esse per praesentiam vel per potentiam, quia cuncta loca sunt ei praesentia, et quae in eis sunt, nec in eis aliquid operari cessat. Nam et ipsa loca, et quidquid in eis est, nisi ipse conservet, manere non possunt. unt, quia per virtutem propriae
Abbreviated transcription (Latin):
apłs loquitur dicens. Nunc sci¬
o ex ꝑte. quam scĩam ꝓfecto con¬
templationis det uult intlłigi. Ĩ
hoc ergo differentia est: quia ad cõ¬
templationem sap̃ia. ad actionẽ
u̾o scĩa ꝑtinet. Ecce aperte mõ¬
stratum est in quo differant sp̃c
et ut docet ãs . in. li .xii. detͥ. utrũq¬

Expanded text:
 Nunc scio ex parte; quam scientiam profecto contemplationem Dei vult intelligi. In hoc ergo differentia est, quia ad contemplationem sapientia, ad actionem vero scientia pertinet. Ecce aperte demonstratum est in quo differant spiriEt, ut docet August. in lib. 13 de Tr
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. alii datur sermo sapt̃e. alii s̾¬
mo scĩe. Illa diffinitio diuidenda ẽ.
ut rr̃ diumarum cognitõ sapt̃a
cognitio ꝓprie scĩe nomen obtine¬
at. Neq uero quicquid ab homine
sciri pot̾ in reb humanis u̾płimũ.
suꝑuacue uanitatis noxie q curi¬
nutritur. defenfenditur. roborat᷑.
qua scĩa ñ pollent fideles płimu
qͣmuis polleant ip̃a fide płim̃. nã
Aliud est sciretm̃modo quid hõ ẽde̾¬
debeat pp̃ adipiscendam uitam be¬
atam: aluid est scire qũo hoc ipm
⁊ piis opituletur. ⁊ contra impios
defendatur. que ꝓprio uocabulosci¬
nere a malis. pietatem uõ hoc loco
tione tius qd̃ semꝑ est. ⁊ inmuta¬
biliter manet qd̵ est deus. ab¬
stinere uõ amalis est: in medio
praue nationis prudenter conuer¬
sari. Idem qͦ inter hec duo distin¬

Expanded text:
mo sapientiae, alii sermo scientiae, illa definitio dividenda est, ut rerum divinarum cognitio sapientia cognitio proprie scientiae nomen obtineat. Neque vero quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum ae vanitatis et noxiae curinutritur, defenditur, roboratur: qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est edebeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opituletur vel contra impios defendatur; quae proprio vocabulo apnere a malis. Pietatem vero hoc loco ptione ejus quod semper est et incommutabiliter manet, quod Deus est. Abstinere vero a malis, est in medio pravae nationis prudenter conversari. Idem quoque inter haec duo aperte distin
Abbreviated transcription (Latin):
umi aũt fuĩt
in xp̃o timor pe¬
mor fuerit mundanus. ł
cuus nlłm eorum fuisse in xp̃o.
pͥra tcm̃ ẽ. ⁊ in primo gradu cum
mundo deseritur. sermł uero uł
mitialis in ꝑfcã caritate ñ est. Nł
lus gͦ timor istorũ fuit in xp̃o. qͥs
gͦ fuit ille timor quo penam timy¬
it : pot̃ tior fle diti naturalis
sũ humanus. qui omib hoĩbus
mest. quo horretur mors. at for¬
timor concretus homini nec de
boĩs naturalib. S qr excorrup¬
ta natura ꝑ pcc̃m omib aduẽt:
cui corruptio inoleuit tanꝙͣ. tẽt naͣ¬

Expanded text:
um autem fuerit in Christo timor poemor fuerit mundanus, vel cimus nullum eorum fuisse in Christpra dictum est, et in primo gradu cum mundo deseritur; servilis vero, vel initialis, in perfecta charitistorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac fortimor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset nat
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce hiic ũbis .o¬
neratto filii sem¬
per est. net preteriit nec futura. est.
quia et̾na est. Ideo enim dixit ge¬
nui: ne nouum putaretur .s. ne
uideretur incepisse. hodie dixit
ne pret̾ita generatio uderetur. ex

Expanded text:
Ecce his verbis oneratio Filii semper est, nec praeteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genui, ne novum putaretur, scilicet ne videretur incoepisse; hodie dixit, ne praeterita generatio videretur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
stam ñ respuit pnĩam. suscipit ⁊
ipãm nec patit᷑ qmͣuis exigue cõ¬
ea deliquit in ppłi enu̾atione. qd̾
ppłi multitudo ꝓstrata ostendit.
Illud añ mirabuile ẽ ꝙ angło fi̾enti
plebem se obtulit dicens. Grexiste
quid fecit: fiat manꝰ tua mne. et
tus ẽ ueniam. cum moyses offe̾ndo

Expanded text:
gestam non respuit poenitentiam; suscipit etiam gestam non respuit poenitentiam; suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae conea deliquit in populi enumeratione, quod populi multitudo prostrata ostendit. Illud autem mirabile est, quod angelo ferienti plebem se obtulit dicens, 1 Paralip. 21: Grex iste quid fecit? Fiat manus tua in me, et tus est ueniam, cum Moyses offerendo
Abbreviated transcription (Latin):
nũo siquis nob̃ dicat. Dicite utrũ
aliquid mn ꝓsit ad uitam futãm si
m ista uita illetebrosissime uolup¬
tatis blandim̃ta contempsero. si
me penitendo uebem̃tiꝰ qͣm priꝰ excru¬
tiauero. siub̃ius fieuero. si melius
uirero. si paupes largnis sustentano.
si caritate ardentius flagͣnero. Qͥs
nrm̃ ita desipit ut huic hoĩ dicat.
uͥl t̾ ista ĩposterum ꝓderunt. uade.
saitem huiꝰ uite suauitate fruere :
Aũtat deus tamĩmanẽ sacͥlegam q
dem̃tiam. Itm̃ ioħ̃s cͥsost̾. de reꝑatoẽ
lapsi. Talis mͥ crede. talis ẽ erga ho¬
mines pietas dei. Nũqͣm spuit pe¬
nitenttam. si ei sincere ⁊ simplicit᷑
offeratur. ⁊̃ si ad sũmũ ꝑuẽĩat qͣsma¬
lorum ⁊ iñ tñ uelit ren̾ti ad uͥtutis¬
uiam: suscipit. libent᷑ amplactitur:¬
⁊ facit omia qͣtinus ad prrorem re¬
uocet statum. Or ꝙ ẽ ad huc p̃stantiꝰ
⁊ emmnẽtiꝰ. ⁊̃ si ñ potuĩt quis exple
omnẽ satiffaciendi ordinem: qͣntu¬

Expanded text:
ihi utrum aliquid prosit ad vitam futuram, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei: nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter offeratur, etiamsi ad summum quis perveniat malorum, et inde tamen velit reverti ad uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuocet statum. Quodque adhuc est praestantius et eminentius, et si non potuerit quis explere omnem satisfaciendi ordinem, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
lem ẽẽ puĩam. Ita adhuc instant
ꝑfidi qm̃ sapiunt᷑ plusqͣm opor¬
tet. ñ sobrie. s excecentes m̃surã
dicunt. ⁊ si semel peccantib post
remissio: ad pcc̃m eẽt incitatio. Di¬
cunt enum quis ñ semꝑ peccaret

Expanded text:
lem esse Poenitentiam, ita: Adhuc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; dicunt: Et si semel peccantibus postremissio ad peccandum esset incitatio. Dicunt enim: Quis non semper peccaret,
Abbreviated transcription (Latin):
la transit. Macła ⁊̃ ẽ. si penitẽ ꝯtẽp¬
nit. s ħ ẽ pcc̃m aluida p̃cedenti. Qe
gͥ macła remansit: a qua ĩ puĩa
q penitet. sic̃ erat dum mnea pͣua
erat uoluntas. Sic̃ enĩ qui tangit
mortitnuĩl. uł aliud ĩmundum¬
ita pollutus ẽ pꝰ tactum quo usq
lauat᷑. sic̃ fuit dum tangẽt: ita pꝰ
actum pcc̃i ita polluta remanet aĩa
sic̃ fuit in ip̃o actu pcc̃i. qr ita ẽ lon¬
ge a deo ꝑ dissimilitudinẽ. qͥ ẽ uita
⁊ mũdicia mentis:. sit̃ fuit dũ pcc̃m
ageret. Ip̃a gͦ dissimilitudo q̃ in ẽ
anime ex pcc̃o. ⁊ est adeo elongatõ
anime macła intlłr a qua purga¬
tur in pnĩa. hoc aũ facit solus d̾s.
qui solus suscitat animã. ⁊ illiũat
ꝙ sac̾dotes neq̃unt. qui tñ medici
dici suscitabt̃ ⁊ confitebunt᷑ t̾: Qõ
exponens ab. ait. Bom doctores rͨte
medici dñr. qui uiuẽtes cͣare mĩstĩ

Expanded text:
la transiit. Macula etiam est, si poenitere contemnit; sed hoc est peccatum aliud a praecedenti. Quae ergo macula remansit, a qua ipse in Pque poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundumita pollutus est post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui est vita et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animae macula intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui tamen medici dici suscitabunt, et confitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes cur