comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tri. Sicut ab eo ꝙ est esse appellat᷑
ut deus dicatur subsistere. Hoc enĩ
de hiis reb recte intelligitur in qui¬
bus subiectis sunt ea que in aliqͦ
subiecto esse dicuntur. sicut in cor¬
pore color. aut forma. Corpus enĩ
subsistit. ⁊ ideo sub̾a est. Res ergo
mutabiles neq simplices ꝓprie di¬
cuntur sube̾. deus autem si subsis¬
tit. ut sub̾a ꝓprie dici possit. in ẽ ĩ
eo aliquid t̾anquam in subiecto.
et non est simplex. Nephas est ã
dicere ut subsistat deus. et subsit
bonitati sue. atq illa bonitas ñ
substantia sit. uel pocius ẽentia.
neq ip̃e deus sit bonitas sua. sed
in illo sit: tanquam in subiecto.
uñ manifestum est d̾m abusue
sub̾am uocari. ut nomine usitatõ¬
ri intlłigatur eẽntia. ꝙ uere ac
ꝓprie dicitur. ita ut fortasse solũ
deum dici oporteat eẽntiã. est enĩ
uere solus: qr in ꝯmutabilis est.

Expanded text:
t 5: Sicut ab eo quod est esse appellaturut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simplices proprie dicuntur substantiae, Deus autem si subsistit, ut substantia proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quod vere ac proprie dicitur, ita ut fortasse solum Deum dici oporteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutabilis est.
Abbreviated transcription (Latin):
uemunt personis. ⁊ ꝑ eas naͣm.¬
ꝑsone det̾minant᷑. ⁊ a se inuicẽ
differunt. s a se non secedunt. uñ¬
omata .i. det̾minatiuas ꝓprieta¬
tes. Caracteristica uo̾ .i. determĩa¬
tua sunt. ypostaseon. ⁊ non nat᷑e.
⁊ enim ypostases det̾minant. It̾m.
Esse quidem intemporaliter ⁊ eter¬
naliter dicimus diuinam u̾bi y¬
postasim simplicem omĩa hñtẽ
que h̃t pater. ut eius homousion.
.i. consibstantialem. Natiuitatis
modo et hĩtudine a pr̃nali yposta¬
si diffẽntem. nũquam uõ apater¬
nali ypostasi secedentem. Idem aꝑ
biles autem ip̃as ypostases. ⁊ in di¬
stabiles inuicem ⁊ unitas. ⁊ uni¬
tas quidem inconfusibiliter. tͤs
enim sunt. ⁊ sumite. diuisas ã
indistanter. Et enim singula
dunt. a pr̃nali ypostasi. Ecce hic
hes distinctas tres illas ꝓprietates
que supra du̾sis sig̾catẽ sunt mo¬
Qͦd sũt ali

Expanded text:
unt personis, et per eas personae determinantur, et a se invicem differunt, sed a se non secedunt. Unomata, id est, determinativas proprietates. Characteristica vero, id est, determinativa sunt hypostaseon, et non naturae; etenim hypostases determinant. Item esse quidem intemporaliter et aeternaliter dicimus divinam Verbi hypostasim, simplicem, omnia habentem quae habet Pater, ut ejus homousion, id est, consubstantialem; nativitatem modo et habitudine a paternali hypostasi differentem, nunquam vero a paternali hypostasi secedentem. Idem apebiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistanter. Etenim singula dunt a paternali hypostasi. Ecce hic habes distinctas tres illas proprietates, quae supra diversis significatae sunt mood sunt ali
Abbreviated transcription (Latin):
deus diligit. ab ea qua nos dili¬
gius. s pocius cum sit una ⁊¬
eadem caritas. ⁊ dicatur ip̃a dei ca¬
ritas: diu̾sis decausis ⁊ rõnib. dei
caritas applłari in scͥptura ostendi

Expanded text:
s diligit, ab ea qua nos diligimus; sed potius cum sit una eadem charitas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis et rationibus Dei charitas appellari in Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
pło d̾r. caritas dei diffundit᷑ in cor¬
cordib nr̃is. ñ est dca caritas dei.
qua diligit nos. s qua facit nos
diligere.i. ñ ibi applłat᷑ caritas de¬
i. eo ꝙ deus nos ea diligat. s eo
ꝙ nos ea sui dilectores facit. ⁊ ꝙ
ea rõne posset dici caritas dei. ꝙ
nos ea diligere facit. ex simili ge¬
ne locutõnis ostendit. sic̃ dr̃ iu
stitia dei qua nos iustificat ⁊ do

Expanded text:
 5,: Charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere facit, ex simili genere locutionis ostenditur, sicut dicitur justitia Dei qua nos justificat, et Do
Abbreviated transcription (Latin):
iusticre enis quas fec̾at ñ recorda¬
buntur. In pcc̃o suo morietur. ⁊
ñ erũt in memoria iusticie quas
mala cõmittimꝰ: sñ cã ad memori¬
am transacta bona reucramus. q̃m
in ꝑpetratr̃e maloꝵ nllł̾a d ẽẽ fidu¬
dare fiductam: ⁊ si ad mitiorem pe
uiaret. Et bona gͥ sñ caritate frã¬
talis culpa ꝙͣ ñ delet seq̃ñs pnĩa:¬

Expanded text:
tiae ejus quas fecerat, non recordabuntur; in peccato suo morietur; et non erunt in memoria justitiae quas mala committimus, sine causa ad memoriam transacta bona revocamus; quoniam in perpetratione malorum nulla debet esse fidudare fiduciam, etsi ad mitiorem poeAugustini obviaret. Et bona ergo sine charitate fatalis culpa, quam non delet sequens p
Abbreviated transcription (Latin):
q penitet. sic̃ erat dum in ea pͣua
erat uoluntas. Sic̃ enĩ qui tangit
mortitmũ. uł aliud ĩmundum
ita pollutus ẽ pꝰ tactum quo usq
lauat᷑. sic̃ fuit dum tangẽt. ita pꝰ
actum pcc̃i ita polluta remanet aĩa
sic̃ fuit in ip̃o actupcc̃i. qr ita ẽ lon¬
ge a deo ꝑ dissimilitudinẽ. qͥ ẽ uita
⁊ mũdicia mentis: sit̃ fuit dũ pcc̃m
ageret. Ip̃a gͦ dissummilitudo q̃ in ẽ
anime ex pcc̃o.⁊ est a deo elongatõ
anime macła intlłr a qua purga¬
tur in pnĩa. hoc aũ facit solus d̾s.
qui solus suscitat animã. ⁊ illũat
ꝙ sac̾dotes neq̃unt. qui tñ medici
dici suscitabt̃ ⁊ confitebunt᷑ tͥ: Oõ
exponens ab. ait. Boni doctores rͨte
medici dñr. qui uiuẽtes care mĩstĩ¬
o possunt. s ñ mortuos suscitare.

Expanded text:
que poeniteat, sicut erat, dum in ea prava erat voluntas. Sicut enim qui tangit morticinium vel aliud immundum, ita pollutus est post tactum quousque lavatur, sicut fuit dum tangeret; sic post actum peccati ita polluta remanet anima, sicut fuit in ipso actu peccati, quia ita est longe a Deo per dissimilitudinem, qui est vita et munditia mentis, sicut fuit dum peccatum ageret. Ipsa ergo dissimilitudo quae inest animae ex peccato, et est a Deo elongatio, animae macula intelligitur, a qua purgatur in Poenitentia. Hoc autem solus Deus facit, qui solus suscitat animam et illuminat; quod sacerdotes nequeunt, qui tamen medici dici suscitabunt, et confitebuntur tibi? quod exponens Aug. ait: Boni doctores recte medici dicuntur, qui viventes curare ministerio possunt, sed non mortuos suscitare.
Abbreviated transcription (Latin):
In aĩas enĩ sc̃as se transst̾. ⁊ amicos
dei ⁊ ꝓphas ꝯstituit. sicut ⁊ implet
scõs angelos. S cum uenit pleni-¬
tudo temporis. missa est ñ ut im¬
pleret angłos. nec ut esset angłs. nͦ
ut esset cum hominib uel in hõibꝰ
ut autea: in prĩb erat. ⁊ in ꝓphis.
s ut ip̃m u̾bum fie̾t caro .i. homo.

Expanded text:
In animas sanctas se transfert, et amicos Dei et prophetas constituit, sicut implet etiam sanctos angelos. Sed cum venit plenitudo temporis missa est non ut impleret angelos, nec ut esset angelus, nec ut esset cum hominibus vel in hominibus, ut antea in patribus erat et in prophetis, sed ut ipsum Verbum fieret caro, id est homo.
Abbreviated transcription (Latin):
ligens. ñ trib ꝑsonis unam ypo¬
stasim indicit: alienus a xp̃o est.
mine pietatis tres naturas cona¬
tur asserere. Sufficiat nobis dice̾
unam subãm. ⁊ tres ꝑsonas per¬
fectas equales. Taceamus tres y¬
est. cum in eodem u̾bo sensus dis¬
sentiunt. aut si rectum putatis.
tres ypostases cũ int̾pretationib¬
suis debere nos dicere ñ negamus.
S michi credite: uenenũ latet sb̃
melle. Transfigurat enum se an¬
uerbis. ñ negat utendum ẽẽ noĩe
ypostasis. s ħeticos eo praue usos
ostendit. contra quos cautela opꝰ
erat in distinctione sig̾catõnis. a¬
lioqͥn sibi contradicẽt qui supra
tres ypostases confitetur.

Expanded text:
ligens, non tribus personis unam hypoligens, non tribus personis unam hypostasim indicit, alienus a Christo esmine pietatis tres naturas conatur asserere. Sufficiat nobis dicere unam substantiam et tres personas perfectas aequales; taceamus hyest, cum in eodem verbo sensus dissentiunt. Aut si rectum putatis, tres suis debere nos dicere, non negamus. Sed mihi credite, uenenum sub melle latet. Transfigurat se anverbis non negat utendum esse nomine hypostasis, sed haereticos eo prave usos ostendit; contra quos cautela opus erat in distinctione significationis; alioquin sibi contradiceret, qui supra tres hypostases confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
commemorauimus: aliquid sis.
nos loqui oportet. S prim̃ audia¬
mus quid de hoc nomine. s. ypos¬
tasis. Ier. dicit. Ait enim sub hoc
nomine uenenũ latere. S hoc di
cit scd̃m ꝙ ħetici eo utebantur. utͣ
simplices seducerent .s. ꝓ ꝑsona
⁊ pro essentia. ut siue diceretur
una tm̃ ypostasis. siue tres mi¬
nus ꝑitos ad inconueniens de¬
ducerent. cum nõ erat hoc nom̃
ita apd̃ catholicos uulgatum aͦ
ita eius significatio det̾minata
ut mͦ. Et ideo iere dicit hoc nomi¬
ne ñ utendum fore sine distincti
de fide catholica ad damasũ. ppͣm.
Ab arrianorum presule yposta¬
seon nouellum nomen a me ho¬
mine romano exigit᷑. In t̾rogamꝰ
quid tres ypostases arbitrentur.
intelligi.tres ꝑsonaᷤᷤ subsistentes
auint. Rndemus nos ita credere
ñ sufficit eis sensus. ip̃m nomen
efflagitant. qr nescio quid ueneni
in sillabis latet. Clamamꝰ si quis
tres ypostases .i. tres subsistentes
ꝑsonas non confitet᷑. anath̾a sit.
siquis aũ ypostasim usyam intel¬

Expanded text:
commemoravimus, aliquid loqui nos oportet. Sed primum audiamus quid de hoc nomine hypostasis Hieron. dicit: ait enim sub hoc nomine venenum latere; sed hoc dicit secundum quod haeretici eo utebantur ut simplices seducerent, scilicet pro persona et pro essentia, ut sive diceretur una tantum hypostasis, sive tres, minus peritos ad inconveniens deducerent, cum non erat hoc nomen ita apud Catholicos vulgatum, nec ita ejus significatio determinata ut modo. Et ideo Hieron. dicit hoc nomine non utendum fore sine distinctiode fide catholica ad Damasum papam: Ab Arianorum praesule, hypostasion novellum nomen a me homine Romano exigitur; interrogamus quid tres hypostases arbitrentur intelligi? tres personas subsistentes aiunt. Respondemus nos ita credere. Non sufficit eis sensus; ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid veneni in syllabis latet. Clamamus: Si quis tres hypostases, id est, tres subsistentes personas non confitetur, anathema sit. Si quis autem hypostasim usiam intel
Abbreviated transcription (Latin):
onexa facili io.¬
or est intlłigẽ¬
tia nob̾ p̃mis¬
sa admentem
reuccantib. Su
quo p̃r diligit
filium. ⁊ filius
pr̃em. Recte gͥ¬

Expanded text:
nexa, facilior est intelligentia nobis praemissa ad mentem revocantibus. Supquo Pater diligit Filium, et Filius Patrem. Recte
Abbreviated transcription (Latin):
mala. Predestinatto uero de boĩs
salutarib est. et de hominib sal
tio est grẽ p̃paratio. que sine p̃scĩa¬
dei esse nõ pot̾. Pot̾ autem sine
p̃destinatione esse p̃scĩa. p̃destina¬
fuerat ip̃e facturus. S presciuit
deus etiam que ñ est ip̃e facturus.
.i. omnia mala. p̃destinauit dos
quo ᷤᷤ elegit. reliquos uero reꝓbauit.
.i. ad mortem et̾nam presciuit pec¬
caturos.

Expanded text:
. Praedestinatio vero, de bonis salutaribus est, et de hominibus saltio est gratiae praeparatio, quae sine praescientia esse non potest. Potest autem sine praedestinatione esse praescientia. Pfuerat ipse facturus. Sed praescit Deus etiam quae non est ipse facturus, id est omnia mala. Praedestinavit eos, quos elegit; reliquos vero reprobavit, id est ad mortem aeternam praescivit peccaturos.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃m scm. Quõ ergo accipiend̾
est hoo: putauerunt quidam h̾e¬
tici ꝙ p̃r uelud auctor ⁊ artifex
bis errandi occasionem sumentes
ꝙ uelud blasphemum atq sane
doctrine adũsum abicit pia fides.
Non ẽ itaq intlłnd̾ ĩo scripturã
freqũr ꝯmemorare prẽm ĩ filio.¬

Expanded text:
 sanctum. Quomodo ergo hoc accipiendum est? Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex,bis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem op
Abbreviated transcription (Latin):
peccare. Ecre hic insinuatur ꝙ
angeli ante confirmationeni pec¬
care potuerunt. s post confirmati¬
onem ñ possunt. ⁊ ꝙ potuerunt
liberum . ar. iam ñ possit peccato ser¬
Qr post confirmationẽ

Expanded text:
inuatur quod angeli ante confirmationem peccare potuerunt, sed post confirmationem non possunt. Quod potuerunt liberum arbitrium jam non possit peccato serQuod post confirmatione
Abbreviated transcription (Latin):
ut enim as̃. tradit in ench. quã
Non ideo carent libõ . ar. qr ma an¬
le uelle ñ possunt. młto quippe te.¬
liberius est arbitrium ꝙ ñ potest
seriuire poc̃o. Neq cuipanda ẽ uo¬
liuitas. aut uoliuitas ñ est. aut
lilũ dicenda ñ est: qua beati sic eẽ
uolunt. ut ẽẽ miseri ñ solum no¬
lint: s ꝓrsus uelle ñ possint. Nõ
possũtita bõi angeli uelle malũ
gr̃e namq ꝯfirmatõm potuert̃
peccare angeli. ⁊ quidam ⁊̃ pecca¬
uerunt. ⁊ demones facti sunt. uͥ¬

Expanded text:
Ut enim Aug. tradidit in Ench., c. 105, non ideo carent libero arbitrio quia male velle non possunt; multo quippe liberius est arbitrium quod non potest servire peccato. Neque culpanda est voluntas: aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, quia beati esse sic volunt, ut esse miseri non solum nolint, sed nec prorsus velle possint. Non possunt itaque boni angeli velle malum gratiae namque confirmationem potuere peccare angeli, et quidam etiam peccaverunt, et daemones facti sunt. U
Abbreviated transcription (Latin):
primũ enim soła grã dat deus. ⁊
ñ nisi grãm cum ñ precedunt nͥ
unt merita bona. et ut ostendẽt
luntas sine grã dei putetur aliꝙͥ
boni posse: subdit. Non autem
cum data fuĩt grã: incipiunt eẽ
nr̃a merita bona. ꝑ illam tñ qr
si illa defuit: cadit homo.
dicunt uir

Expanded text:
atiam dat Deus, et nonnisi gratiam, cum non praecedant nisi unt bona merita. Et ut ostenderetluntas sine gratia Dei putetur aliquid boni posse, subdit: Non autem cum data fuerit gratia, incipiunt esse nostra merita bona; per illam tamen, quia si illa defuerit, cadit homo. ditur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
et ex ubẽro .ar. s ex uirtute cipali¬
printipalit̾. Et bonus ille uiꝰ t̾
in magnis bonis annumerandꝰ
uero bonus arbitrii ⁊ ex deo est.
et ex nobis. ⁊ ideo bonum merit᷑
est. Ibi enim solus deus oꝑatur.
hic deus ⁊ homo. hoc ñtum ex
illa purissima gr̃ã ꝓuenit. ꝙ a

Expanded text:
et ex libero arbitrio; sed ex virtute principaliter. Et bonus ille usus in magnis bonis annumerandus vero bonus arbitrii, et ex Deo est, et ex nobis; et ideo bonum meritum est. Ibi enim solus Deus operatur hic, Deus et homo. Hoc meritum ex illa purissima gratia
Abbreviated transcription (Latin):
deum ita cogitat: ⁊ si ñdum pot̾ oĩo
inuenire quid sit. pie tam̃ caueat
quantum pot̾ aliquid de illo senti-
re ꝙ ñ sit. Ecce si subtiliter inten¬
das ex hiis atq predictis. aꝑitur
illa predicanenta artis dialetice.
dei nature minime conuenire. q̃
nullis subiecta est accidentib. Or
deus ñ ꝓprie sed abu

Expanded text:
Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit; pie tamen caveri quantum potest aliquid de illo sentire, quod non sit. Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur, illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis est subjecta accidentibus. 8. non proprie, sed abu
Abbreviated transcription (Latin):
nam naturam. ħ enĩ ñ ita accipi¬
unt᷑. cum de illa in cominutabili e¬
t̾naq sub̾a. incomꝑabilit̾ simpli¬
ciore quain est humanus animus
dñr. quemadmodum cũ de c̾aturis
ẽẽ. ꝙ est fortem ẽẽ. uł sapientem es¬
se. uel iustum ẽẽ. ⁊ si quid de illa sĩ¬
plici multiplicitate. uł młtiplici
simplicitate dixĩs. quo sub̾a eius
sig̾cetur. humano autem animo
ñ est hoc eẽ. ꝙ est fortem esse. aut pͦ¬
dentem. aut iuistum. Pot̾ enim ẽe
animus. et nullam istarum habere
uirtutem. Qetãta ẽ dei simplicitas
atis nulla sit accidentium di cit᷑.¬
usitas. nulla penitus mutabłitas
s perfecta simplicitas. ostendit. a̾s̃.
deum quantum possumus sine qͣ¬
utate bonum. sine quantitate ma¬
gnum. sine indigentia creatorem.
sine situ presidentem. sine hĩtu oĩ¬
a continentem. sine loco ubiq tot̾
sine tempore sempit̾num. sine ul¬
la sui mutatc̃e mutabilia facien¬
tem. nicħq patientem. Quisquis

Expanded text:
nam naturam. Haec enim non ita accipiuntur cum de illa incommutabili aeternaque substantia incomparabiliter simpliciore quam est humanus animus, dicuntur, quemadmodum cum de creaturis se, quod est fortem esse, vel sapientem esse, vel justum esse, et si quid de illa simplici multiplicitate, vel multiplici simplicitate dixeris, quo substantia ejus significetur. Humano autem animo non est hoc esse, quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum; potest enim esse animus, et nullam istarum habere virtutum. 7. Tanta est Dei simplicitas, atis nulla sit accidentium diversitas nullaque penitus mutabilitas, sed perfecta simplicitas; ostendit beatus Deum, quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia Creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem nihilque patientem. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ q̃dam pcc̃a infuturo dimittent᷑.
Quedam enum culpe in hoc sclo
tib in hac uita meruerũt ut di¬
mittantur ets. De illis ⁊̃ qui
edificant ligͣnum. fenũ. stipulã.¬

Expanded text:
quaedam peccata in futuro dimittentur. Quaedam enim culpae in hoc seculo tibus in hac vita meruerunt ut dimittantur eis. De illis etiam quae aedificant lignum, fenum, stipula
Abbreviated transcription (Latin):
ad diem dampnatõis ⁊ remun̾a¬
sentiunt qui biꝰ edificia ñ portaue¬
runt. ut inueniant ignem transi¬
torie t̾bulationis uenialia cremã¬
contempint᷑ ille ignis. Grauior tñ
erit ignis ille. quamquicꝙͣ pot̾
hõ pati in hat uita. Hic aꝑte in si¬
nuat᷑. ꝙ illi qui edifirant lig. fe.¬
sti. quedam cremabilia edifitia.i.
ueĩalia pcc̃a secum portant. q̃ in
igne enĩdatorio creniant᷑. uñ cõ¬
stat q̃dam uenialia pc̃ca post hãc
uitam deleri
Qalii citiꝰ aliitar

Expanded text:
ad diem damnationis et remunerasentiunt qui hujusmodi aedificia non portaverunt, ut inveniant ignem transitoriae tribulationis venialia concremancontemnitur ille ignis. Gravior tamen erit ignis ille, quam quicquid potest homo pati in hac vita. Hic aperte insinuatur quod illi qui aedifiacnt lig quaedam cremabilia aedificia, id est, venialia peccata secum portant; quae in igne emendatorio cremantur. Unde constat quaedam venialia peccata post hanc vitam deleri. 2. Quod alii citius, alii tar
Abbreviated transcription (Latin):
ter insinuat᷑ ꝙ ex tp̃r quo int̾ced̃
ꝯssꝰ uolũtariꝰ ac maritalis qͥ solꝰ
ꝯiugiũ facit: ueri ꝯiuges sunt
sponsus ⁊ sponsa.
Scd̾ quosdã ñ

Expanded text:
ter insinuatur quod ex tempore quo intercedit consensus voluntarius ac maritalis qui solus Conjugium facit veri conjuges sunt sponsus et sponsa. 6. Secundum quosdam n
Abbreviated transcription (Latin):
uis adhuc int̾ eos ignoret᷑ ꝯuiga-¬
lis ꝯcubitus. Item. augꝰ. Con
iiux uocat᷑ ex prima desponsatõ
nec fua̾t agniturus. nec ꝑierat¬
nec m̃dax manserat: ꝯuigis ap¬
plłatio: uͥ nͨ fu̾at. nec fut᷑a erat ul¬
la carnis ꝯmixtio. ꝓp̃ ꝙ fidele cõ

Expanded text:
amvis adhuc inter eos ignoretur conjugalis concubitus. Item August. in jux vocatur ex prima desponsationnec futnec mendax manserat conjugis appellatio, ubi nec fuerat, nec futura erat ulla carnis commixtio. Et infra: §
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ ⁊ carnalẽ copłam nec spõsi. ⁊¬
int̾cedat ꝯmixtio sexus. s a pͥma s̃¬
fide desponsationis uir sponsus.
⁊ mlrͣ sponsa ẽ: ñ ꝯiũx. Sponsos
aũ ⁊ sponsas ꝯiges freq̃nr appel¬
cuiꝰ rei sponsionẽ inuicẽ fecerũt.
Qua rõne u

Expanded text:
onem et carnalem copulam: nec vere intercedat commixtio sexus; sed a prima fide desponsationis vir sponsus, et mulier sponsa est, non conjux. Sponsos autem et sponsas conjuges frequenter appelcujus rei sponsionem invicem fecerunt. Qua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ dr donum nr̃m accipitur do¬
num ꝑ donato.⁊uł dato. Cum
uero touum accipitur eo mͦ quo spc̃
hominis. Ita ⁊ filius sub rac ap¬
pellatione nõ pot̾ dici nr̃. ut dica¬
nos reficit: nobis datus. iste nr̃
sp̃c quia nobis inspiratur. a prẽ
⁊ filio. ⁊ in nobis spirat: sicut uult.
uñ ãs. in .u. li. detri. ait. Ꝙ de pr̃e
natum est: ad prẽm solũ refert᷑.

Expanded text:
itur donum nostrum, accipitur donum pro donato vel dato. Cum vero donum accipitur eo modo quo Spihominis; ita et Filius sub hac appellatione non potest dici noster, ut dicanos reficit nobis datus; iste noster spiritus, quia nobis inspiratur a Patre et Filio, et in nobis spirat sicut vult. Unde Aug. in lib. 5 de Trin. ait: Quod de Patre natum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn ibi ẽẽt muitipucitas: Qͦ cͥca
sicut ꝓprietates ẽẽ in ꝑsonis. ita
⁊ eas esse ꝑsonas confitemur. sic̃
supra auctoritate ieꝵꝵ. ut ñ pige¬
at reuocare ad mentem. ꝓtestati
sumus in expositione fidei ita di
centes. Sabellii hesim declinã¬
tes tres personas exp̃ssas sub ꝓpͥ¬
etate distinguimus. Non enm
ci exprimunt ypostases hoc ẽ sb̃¬
sistentias confitemur. Ecce aꝑte

Expanded text:
et multiplicitas? Quocirca sicut proprietates esse in personis, ita et eas personas esse confitemur, sicut supra auctoritate Hieronymi ut non pigeat revocare ad mentem protestati sumus, in expositiocens: «Sabellii heresim declinantes, tres personas expressas sub proprietate distinguimus. Non enimci exprimunt ypostases, hoc est substistentias, profitemur». Profite
Abbreviated transcription (Latin):
etates ꝑsonarum quib ip essen
se ꝑsone det̾minant᷑: sint ip̃e tia.¬
ꝑsone. ⁊ sint deus .i. diuina essẽ¬
tia. au ita suit in personis: ut nõ
suit ꝑsone. ac per hoc nͨ diuina es¬
sentia. Ꝙ enim in personis non¬
sint ꝓprietates. nemo inficiari au¬
det. cum aperte clamet auctori-¬
tas: ꝙ in ꝑsonis est ꝓprretas. ⁊ in
eẽntia unitas. Suꝑius qͦ mui-¬
tis scoꝵ testimoniis astr iximus
ꝑsonas ꝓprietatib distingui. at
det̾minari. ip̃asq ꝓprietates. tres
Cum gͦ ꝓprietates ip̃e ab et̾no fue¬

Expanded text:
etates personarum quibus ipsae personae determinantur, sint ipsae personae, et sint Deus, id est, divina essentia; an ita sint in personis, ut non sint personae, ac per hoc nec divina essentia. Quod enim in personis sint proprietates, nemo inficiari audet, cum aperte clamet auctoritas quod in personis est proprietas, et in essentia unitas. Superius quoque multis sanctorum testimoniis astruximus personas per proprietates distingui atque determinari; ipsasque proprietates, tres Cum ergo proprietates ipsae ab aeterno fue
Abbreviated transcription (Latin):
lus:nisi esset res bona. quia nõ
est aliqua res mala. nͥ eadem res
mala ẽet: si res ip̃a que mala est
natura non esset. nec igitur pͭ esse
malum. nisi ess aliꝙ bonum. Q
cum dici uideatur absurde. ꝯnexi¬
o tñ rõcinatõnis nos compellit
ħ dicere. Ex preccĩs testimõiis
asserunt omues actus in quant̃
sunt:. eẽ res bonas. nec aliquid
cundũ aliquid bonum sit. ⁊ oĩm

Expanded text:
lus, nisi esset res bona; quia non est aliqua res mala, nisi eadem res mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non ergo potest esse malum nisi esset aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis nos compellit hoc dicere. §. Ex praemissis testimoniis asserunt omnes actus, in quantum sunt, esse res bonas; nec aliquid secundum aliquid bonum sit; et om
Abbreviated transcription (Latin):
enim sic acrepit formam serui.
ut amittẽt formam dei in qua e¬
rat equalis patri. In forma ergo
dei unigenitus prĩs. equał ẽ pr̃r
In forma serui etiam seipõ mĩor
est. Non ergo ĩmĩto scͥptura di¬
cit utrumq .s. et equalem patͥ
filium ⁊ pr̃em maiorẽ filio. Ind̾

Expanded text:
enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. In forma ergo Dei, unigenitus Patris aequalis est Patri; in forma servi, etiam seipso minor est. Non ergo immerito Scriptura dicit utrumque scilicet et aequalem Patri Filium, et Patrem majorem Filio. Illud
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicunt bonũ maiuim. ⁊ ma-¬
lum bonumn. Igitur si hanc ma¬
ledictõnem intare uolumus.
nullatenus dic̃e debemus bonũ
in eodem .li. det̾minat dicens.
mali sunt. ñ de hominib. unde
nem. uł bonum esse iniquum.
Qui enun dicit hominem inꝙͣ¬
tum homo est malum esse. et
bonitatem esse iniqͥtatẽ opus
dei culpat ꝙ est homo: et untium
homms laudat. ꝙ ẽ iniqͥtas.
Quid sit

Expanded text:
qui dicunt bonum malum, et malum bonum! Igitur si hanc maledictionem vitare volumus, nullatenus dicere debemus bonum in eodem lib. determinat, dicens:mali sunt, non de hominibus. Unde nem bonum, vel bonum esse iniquum. Qui enim dicit hominem, in quantum homo est, malum esse, et bonitatem esse iniquitatem, opus Dei culpat, quod est homo, et vitium hominis laudat, quod est iniquitas. QUID SIT
Abbreviated transcription (Latin):
ut pr̃ ꝑ se ñ diligat ut filius: s
ꝑ eam tm̃. Quis hoc in illa tͥnita¬
te ait ãs. oppinari uł affirmare
p̃sumat. Eam tam̃ q̃onem lcõrũ
diligentie me plemus diuidi¬
candam atq soluendam relinqͥ¬
mus ad hoc muiꝰ sufficientes. Utr̃¬

Expanded text:
se non diligat, et Filius, sed per eam tantum. Quis haec in illa Trinitate, inquit Aug., opinari vel affirmare praesumat? Eam tamen quaestionem lectorum diligentiae plenius dijudicandam atque absolvendam relinquimus, ad hoc minus sufficientes.
Abbreviated transcription (Latin):
tius quam imponat ⁊ retułit:
magis quam attuł̾it. n cogat
id inderi dictis contineri: ꝙ añ
lectõm presumpsĩt intlłndum.
Cum gͥ de reb dei sermo ẽ. conce¬
damus deo sui cognitõm. dc̃isq e¬
ius pia ueneratione famulem᷑.
Inuestiget gͦ diligent̾ pius lcor
reperire ualeat cãm. qua cognita
p̃missa q̃stio aliquatenus expli¬
cari ualeat. Ego autem q̃ om ñ
filium. uł filium prem. ea dilcõe
q̃ ab utroq ꝓcedit queñ ẽ auquis

Expanded text:
tius quam imponat, et retulerit mid videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum ergo de rebus Dei sermo est, concedamus Deo sui cognitionem, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Investiget ergo diligenter pius lector reperire causam; qua nota, ipsa praemissa quaestio aliquatenus explicari valeat. Ego autem hanc quaeFilium, vel Filium Patrem, ea dilectione quae ab utroque procedit; quae non est aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
dum pcc̃a parentum in fi in eze¬
lios redundare. sicut dominꝰ chie
in exodo ad moysen ait. Egosũle
deu̾s fortis zelotes uisitans mi¬
quitates pr̃m in filios usq in t̾¬
ciam ⁊ quartam generationem:
int̾ uos ꝑabolam u̾titis in ꝓuer¬
bium istud dicentes. patres nr̃i
comederunt nnamac̾bam. et dẽ¬
tes filiorum obstupescunt: Hiis¬

Expanded text:
dum peccata parentum in filios redundare, sicut Dominus, in Exodo, c. 20, ad Moysen ait: Ego sum Deus fortis, zelotes, visitans iniquitates patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem, inter vos parabolam vertitis in proverbium istud, dicentes: Patres nostri comederunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupescunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem prĩs. et pater ñ portabͭ
iniquitatem filii. Iusticia uisti sr̃
eum erit. ⁊ impietas impii super
eum erit. Hiis u̾bis uidetur deus
in lege. Si enum pc̃ca pr̃m reddͭ
in terciam uł quartam gn̾atio¬
luis peccet. ⁊ alius ꝑuniatur. Q ͦ

Expanded text:
rtabit iniquitatem filii. Justitia justi super eum erit, et impietas impii erit super eum. His verbis videtur Deus in lege. Si enim peccata parentum reddit in tertiam et quartam generatiolius pe
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tẽ. Caueat ne ductꝰ u̾etũdia dĩdat
ap̃ se ꝯfessõm. ut diu̾sa diu̾sis uelit
sac̾dotib maĩfestare. Qͥdã enĩ uni ce¬
se laudare. ⁊ ad ypccͥsim tende̾. ⁊ semꝑ
ueĩa carere: ad qͣm ꝑ frusta putat
corꝰ accedat: ꝙͣ confortet bona ꝯscĩa
⁊ doleat ꝙ ñdũ audeat sumẽ. ꝙ̃ młt̾
desid̾at cibum salutarẽ. Cohibeat ⁊̃ se
aludis ⁊ a spectacłis scłi qui ꝑfrãm
uult conseqͥ remissõis grãm. Isti st̃
dĩgni fructus pnĩe. aĩam captuã e¬
laq̃antes. ⁊ in lib̾tatẽ suãtes. Et in¬
fra. Querat anima dignos fruitꝰ
⁊ si ñ dignos pnĩe. Sũt enĩ digni fcͧ¬
dolore et gemitib mortuus impe
fructus: st̃ digni fructus pnĩe. ꝙ¬

Expanded text:
ductus verecundia, dividat apud se confessionem, ut diversa diversis velit sacerdotibus manifestare. Quidam enim uni cese laudare, et ad hypocrisim tendere, et semper venia carere, ad quam per frusta putat corpus accedat, quam confortetur bona conscientia, et doleat quod nondum audeat sumere quem multum desiderat cibum salutarem. Cohibeat etiam se a ludis, a spectaculis seculi, qui perfectam vult consequi remissionis gratiam. Isti sunt digni fructus poenitentiae, animam captivam elaqueantes et in libertate servantes. Et infra: Quaerat anima dignos fructus, etsi non dignos poenitentiae. Sunt enim digni frudolore et gemitibus mortuo impetfructus sunt digni fructus poe
Abbreviated transcription (Latin):
s. cumin cordeꝯ sentit᷑ ubidii. Al¬
tera qͣi ꝓlata iam exͣ portam cũ in
frm̃ ꝓcedit assensio. Tertia cũ ma
le consuetudinis tanqͣm mole p̃-¬
mitur aĩus. ł noxie tefensionis.
cdipeo armatur. qiͣ in sepulchro iã
putens. ħ sunt t̾a gn̾a mortuorũ
q̃ doꝰ legitur suscitasse. huic gͥ tri¬
plici morti. tͥplici remedio occurri¬
tur. contritr̃e confessione. sat̾ fcc̃e.
Compũctio nob̃ cõmendat᷑ ibi. o
Scindite corda ur̃ã. ⁊ ñ uestimẽta

Expanded text:
 cum in corde consentitur libidini; altera quasi prolata jam extra portam, cum in factum procedit assensio; tertia cum vi malae consuetudinis tanquam mole premitur animus, vel noxiae defensionis clypeo armatur, quasi in sepulcro jam foetens. Haec sunt tria genera mortuorum, quae Deus legitur suscitasse. Huic ergo triplici morti, triplici remedio occurritur: contritione, confessione, satisfactione. Compunctio nobis commendatur ibi, Joel. 2: Scindite corda vestra, et non vest
Abbreviated transcription (Latin):
cĩt temptattẽ. ⁊ in ip̃ius uitii. mł¬
tiplici exetutc̃ẽ. Oportet enĩ penite
fornirantẽ scd̃ excellentiam sui statꝰ.
uł officii. ł scd̃ mod̃ metricis. ł in
modum oꝑis sui. ⁊ qualit̾ tͣpitudi¬
nem egi̾t. si in loco sacͣto. si in tp̃r oro¬
ni constituto. ut sunt festuitates.
erit impugnatõe. sũt enĩ qͥ ñ solum
uet exspectant temptatõm. s p̃ueni¬
ũt uoluptatem. ⁊ ꝑtractet secũ qͣm¬
młtipliti actc̃e uicii delc̃abilr pecta¬
uit. Om̃is ista uarietas ꝯfitenda
ẽ. ⁊ deflenda. ut cũ cognouit ꝙ pec̾̃m̃
ẽ: cito iueĩat deũ ꝓpitium. In cog
imoretur in singuł istis ⁊ sentiat
mod̾̃ cͥmĩs pͦgans lacͥmiis oẽm ꝙͣtitatẽ
cͥmĩs. defleat uͥtutem qͣ int̾i̾m caru¬
it. Solend̾ ẽ enim ñ solum ꝙ pecca

Expanded text:
it tentatione, et in ipsius vitii exsecutione. Oportet enim poenitere fornicantem secundum excellentiam sui status vel officii, et secundum modum meretricis, et in modum operis sui, et qualiter turpitudinem egit, si in loco sacrato, si in tempore orationi constituto, ut sunt festivitates erit impugnatione. Sunt enim qui non solum nec exspectant tentationem, sed praeveniunt voluntatem, multiplici actione vitii delectabiliter peccavit. Omnis ista varietas confitenda est et deflenda, ut, cum cognoverit quod peccatum est, cito inveniat Deum propitium. In cognet ordinis. Immoretur in singulis istis, et sentiat modum criminis purgans lacrymis omnem qualitatem vitii. Defleat virtutem, quia interim caruit. Dolendum est eni
Abbreviated transcription (Latin):
reus. Ingͣtus enĩ extitit: qͥ plenus
uͥtutib deum oĩo ñ timuit. In hoc
enĩ qͥsq pcc̃or fit culpabilior: quo est
dõ acceptior. Id̾o enĩ adam plus pecca¬
to offendens muno fr̃s ẽ om̃i reus. q
oĩs uͥtus parit᷑ tetͥmentũ ab uno uitõ.
ponat se oĩo in uiditõ ⁊ pt̾ate saĩdotis

Expanded text:
. Ingratus enim extitit, qui plenus virtutibus Deum omnino non timuit. In hoc enim quisque peccator fit culpabilior, quo est Deo acceptior. Ideo enim Adam plus peccado offendens in uno factus est omnium reus, quia omnis virtus patitur detrimentum ab uno vitio. Ponat se omnino in judicio et
Abbreviated transcription (Latin):
unc post filii agit᷑¬
et̾nitatem de spũ
scõ quantum deo douante et filii.¬
uidere ꝯteditur: disseramus. am¬
Sp̃c sc̃s amor est. siue caritas. siue
delectatio patris ⁊ filii. unde ãs. ĩ¬

Expanded text:
unc post Filii aeternitatem, de Spiritu sancto, quantum Deo donante videre conceditur, disseramus. Spiritus sanctus amor est, sive charitas, sive dilectio Patris et Filii. Unde Aug., i
Abbreviated transcription (Latin):
sic scͥbit. Sciscitat᷑ a nob̾ sc̃itas tãm¬
urã. siqͥs duas ꝯmr̃es hr̃e ualeat. u¬
nã pꝰ ait̾am. inqͦ mem̃sse debes scͥp
rũ ꝯprem ꝯstitui młri: cuiꝰ assũpta
uxor cõm̃r erat. ⁊ ĩo uirũ illi femĩe

Expanded text:
 Sciscitatur a nobis sanctitas vestra si quis duas commatres habere valeat, unam post alteram. In quo meminisse debes scriprum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae
Abbreviated transcription (Latin):
alhdũt᷑ cũ a dõ sciant᷑ si enim ñ sci¬
ret quomͦ de illis iudicaret. ⁊ pro
illis malos dampnaret: Alibi ꝓ¬
pła dicit. quia neq ab oriente̾ n
ab occidente deest. ꝙ exponens cas¬
siccorꝰ ait. nz a bonis n a mał deẽ
deus. s omnib presens ⁊ cognitor
est. Cognoscit gͦ d̃s ⁊ bona ⁊ mala
per scĩam. s bona cognoscit ⁊̃ per
aꝓpbatc̃ẽm ⁊ per bñplacitum. ma¬
iã uero nõ. uñ cassiccorꝰ. suꝑ psm.
dicit. pc̃ca abscondita deo sunt. qr
ab̃. dix̾ ea abscondi a lumine dei
qui etiam in li. ad elidium insi¬
nuat cognitcẽm dei uariis mod̾
accipiendam inquiens. Si ad sci-¬
entiain referas ñ ignorat deus ali¬
quos ł aliqua. qui tamen in iudi-¬
tio quibdam dicet. ñ noui uos.
s eorum impbatio ħ ũbo insimia¬
ta ẽ. Ecce ñ cognosc̾e dr deus que
ñ aꝓpbat q̃ ei non placent. Appar
noscit mala. Pariter itaq utraq
eodemq modo noscit qͣntum ad
noticiam. s bona etiam appbatioe

Expanded text:
ur, cum a Deo sciuntur? Si enim non sciret, quomodo de illis judicaret, et pro illis malos damnaret? Alibi Propheta dicit: Quia nec ab oriente, nec ab occidente deest . Quod exponens Cassiodorus, ait: Neque a bonis neque a malis Deus deest, sed omnibus praesens et cognitor est. Cognoscit ergo Deus et bona et mala per scientiam, sed bona cognoscit etiam per approbationem et per beneplacitum, mala vero non. Unde Cassiod., super psal. 16, dicit: Peccata abscondita Deo sunt, quiAug. dixit ea abscondita a lumine Dei. Qui etiam in lib. ad Helvidium insinuat cognitionem Dei variis modis accipiendam, inquiens: Si ad scientiam referas, non ignorat Deus aliquos vel aliqua; qui tamen in judicio quibusdam dicet: Non novi vos, sed eorum improbatio hoc verbo insinuata est. Ecce non cognoscere dicitur Deus quae non approbat, quae ei non placent. Apparetnoscit mala. Pariter quidem utraque eodem modo noscit, quantum ad notitiam, sed bona, etiam approbatione
Abbreviated transcription (Latin):
mala in deo sunt. quia licet ea nos¬
cat. ñ tũ ita omnino noscit: ut bõa.
mala quasi delonge cognoscit. ut
ait ꝓpha. ⁊ alta aionge cognoscit.
.i. superbiam. ⁊ alibi ad deum lo¬
quens de mal ait. De abscondi
quit pcc̃a sunt que a liũe uĩtatis tue¬

Expanded text:
ona: Non ergo mala in Deo sunt, quae, licet ea noscat, non tamen ita omnino noscit ut bona, quia mala quasi de longe cognoscit, ut ait Propheta: Et alta a longe cognoscit , id est superbiam. Et alibi ad Deum loquens de malis ait: De absconditquit, peccata sunt, quae a lumine tu
Abbreviated transcription (Latin):
at bona ⁊ mala. utr̃ sit concedẽ ne.
dum simplr̃ mala ẽẽ in deo. siue es¬
se in deo per cognittẽm. Scit enim
deus ⁊ sciuit semper omnia tam bo¬
na quam mala. ⁊ aute quam fie̾nt
⁊ p̃scunt au et̾no ea futura: Ideoq c̃
tur dicendum omnia mala ẽẽ in
deo cum ea semꝑ nouĩt. ⁊ per cogni¬
tionem ei presentia fuĩnt. precogno¬
uit enim deus ab et̾no quosdam fu¬
telligendum ẽ ea includi in illa ge¬
neraltate iccutõnis qͣua d̾ic̃ apłs
omĩa ẽẽ in deo: Ex ip̃o inquid ⁊ per
ip̃m ⁊ in ip̃o sunt omnia. S quis
nisi insanus dixi̾t maia ẽẽ in deo:
Illa enim ẽẽ in deo intlłur. que ex
ip̃o ⁊ ꝑ ip̃m sunt. Ea uero ꝑ ipsum
sunt ⁊ ex ip̃o quorum auctor ẽ. s nõ¬

Expanded text:
at bona et mala, utrum concedendum sit simpliciter mala esse in Deo, sive esse in Deo per cognitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam bona quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cutur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper noverit, et per cognitionem ei praesentia fuerint. Praecognovit enim Deus ab aeterno quosdam futelligendum est, ea includi in illa generalitate locutionis, qua dicit Apostolus omnia esse in Deo? Ex ipso, inquit, et per ipsum et in ipso sunt omnia . Sed quis, nisi insanus, dixerit mala esse in Deo? Illa enim esse in Deo intelliguntur, quae ex ipso et per ipsum sunt; ea vero per ipsum sunt, et ex ipso quorum ipse auctor e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est bonum facienti. ut cum
pp̃ deun aucui ñ obedienti p̃di¬
catur. ⁊ ad in se ⁊ facienti. ⁊ cui
mortis in mortem. Est autem
ti nocet ⁊ dampnat nisi peniteat.
ut malum. ualet tam̃ ad aliqͥd
nec summe nec equatr̃. nec im
mutabilit̾ uona. s tam̃ bona ⁊̃
singula. Simul uero uniu̾sa uoã¬

Expanded text:
n est bonum facienti, ut cum propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui mortis. Est autem ti nocet, et damnat nisi poeniteat, ut malum: valet tamen ad aliquid.nec summe nec immutmutabiliter bona; sed tamen bona etiam singula, simul vero universa va
Abbreviated transcription (Latin):
noscend̃ diffitili putare lestorẽ istã
sibi nrãm debẽ sufficẽ disputationẽ.
S legat ⁊ alia. Melius forte consi¬
d̾ata atq tractata. ⁊ ea q̃ h mou̾e̾
tiore si pot̾ mente distutiat. hoc fir¬
miter tenens: ꝙ d̾s hoĩem assũpsit.
hõ in dm̃ transiuit ñ nature ũsibi¬
litate. s dei dignatc̃ẽ. ut nͨ d̾s mu¬

Expanded text:
noscendum difficili, putare lectorem istam sibi nostram sufficere debere disputationem; sed legat et alia melius forte considerata atque tractata, et ea quae hic movere tiore si potest mente discutiat; hoc firmiter tenens quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignat
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ aũ ĩuentꝰ int̾ ip̃ies aliqͥs qͦ id pos¬
set ĩpleri nͭ łeo de tͥbu uida qui ape¬
ruit libꝵ ⁊ soluit signacła implẽ¬
hoĩes debitores erant. ⁊ iux unicuiz
sua nirtus sufficiebat. ⁊ hũiutas.
to ãpluis ẽ hũiliatꝰ in a maritudĩẽ
mortis gustando ꝙͣ. ille adam suꝑ¬
biit ꝑ esum ligni uetiti noxia delc̃a¬
tc̃e ꝑfruendo. si igͣ illiuis suꝑbia õĩ¬
ũ exnitit ruma ip̃m deꝑadisomit¬
tens foras aliis q accludens ianuã:
mltomagis gͥ xͥ hũilitas qͣ mortẽ
gustauit. ug̃ssũ regni celestis õĩb
suis implego dei decreto aꝑire ualũ

Expanded text:
est autem inventus inter homines aliquis quo id posset impleri, nisi leo de tribu Juda, qui aperuit librum, et solvit signacula ejus, implenhomines debitores erant, et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; lto amplius est humiliatus, amaritudinem mortis gustando, quam ille Adam superbiit per esum ligni vetiti noxia delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni coelestis omnibus su
Abbreviated transcription (Latin):
possemus nͥ unigenitꝰ dei filurs pro
nob̃ moreretur debitorib mortis.
s sic dignos nos fecit testam̃ti ⁊ ꝓ¬
misse hereditatis. ꝙ ñ ita ẽ ĩtlłnd̾¬
fuit ut dc̃m ẽ hũilitas ⁊ patientia:
ut eis mĩto pateret credentib in
eũ aditus regni. Magna gͦ mior¬
te unigeniti p̃stita sunt nob̃. ut li¬
ceat nob̾ redire in prĩam sic̃ olim
in mortẽ sũmi põtifitis hiis qui ad
cuiitatẽ refugu confugerant secu¬
re ad ꝓpͥa remeare. ecre aliquatenꝰ

Expanded text:
possemus ubi Unigenitus Dei pro nobis moreretur debitoribus mortis; sed sic dignos nos fecit testamenti et promissae haereditatis, et ita tfuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad propria remeare. Ecce aliquatenus
Abbreviated transcription (Latin):
lios eẽnt hĩturi. qui nec lin is.¬
rat ꝑuulos nasri. S quamuis
exigua pars corporis sit costa
poterat omnipotentia creatoris
mox natos grandos facere. Sed
ut hoc omittam: poterat certe
eis prestare. ꝙ multis animali¬
b prestitit. quoꝵ pulli qͣmuis
sint ꝑuuli. tamen mox ut na¬
scuntur. currunt. ⁊ matrem se¬
cuntur. Ccontra homini nato
nec ad inicessum pedes ydonei st̃
nec manus saltem ad scalpend̃
hĩes. ⁊ iuxta se manimis posi¬
tis: nascentes magis possunt e¬
surientes flere. quam suggere.
ꝓprieq infirmitati m̃tis congͣit
hec infirmitas carnis. Hus uer
ꝑuuli officiis m̃brorum uale¬
rent uti.
Quibdam ñ absurde

Expanded text:
lios essent habituri, qui nec linerat parvulos nasci: sed quamvis exigua pars corporis sit costa,poterat omnipotentia Creatoris mox natos grandes facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe eis praestare quod multis animalibus praestitit, quorum pulli, quamvis sint parvuli, tamen mox ut nascuntur currunt, et matrem sequuntur. Contra homini nato nec ad incessum pedes idonei sunt, nec manus saltem ad scalpendum habiles, et, juxta se mammis positis, nascentes magis possunt esurientes flere quam sugere, proprieque infirmitati mentis congruit haec infirmitas carnis. His verbtiam parvuli officiis membrorum valerent uti. 6. Quibusdam non absurde
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ carnalis concupĩa. cuius
uitiosis desideriis nõ obedire:
tidie minuitur in ꝓficientibus
⁊ continentib. S ucet remane
ꝑ grãm bapĩ mitigatur. ⁊ mi¬
nuitur: ut post dominari ñ ua¬
ieat nisi quis reddat iuires ho¬
sti eundo postͤ concupiscentia s.
Nec post bap̃m remanet ad re-¬
atum. qr ñ imputat᷑ in pcc̃m. s¬

Expanded text:
hujus carnalis concupiscentia, cujus vitiosis desideriis non obedire centia quotidie minuitur in proficientibus et continentibus. Sed licet remaneaper gratiam baptismi mitigatur et minuitur, ut post dominari non valeat, nisi quis reddat vires hosti eundo post concupiscentias. Nec post baptismum remanet ad reatum, quia non imputatur in peccatum; s
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑto. ł in mistĩo distinata: ut abrabe
⁊ moysi. aliisq maiorib qui disiũ¬
ctom̃ articłoruni fidĩ hebãt. uelata:
ut simplicib quib reuelatũ erat
ea ẽẽ credenda q̃ credebãt illi maiores
et docebant. s eorum distinctõnẽ
aꝑtam ñ hebant. sic̃ i ecͣcͣ aliqui st̃¬
iuꝰ capaces. qui articłos simboli
distingu̾e ⁊ assignare ñ ualent. oĩ
a tũ credunt q̃ in symbolo ꝯtinẽt᷑
Credunt enĩ q̃ ignorant hñtes fi¬
dem uelaram mistĩo. Ita ⁊ tũc mi¬
nus capaces ex reuelatione sibi fr̃a
maiorib credendo inhe̾bant quibus
fidẽ suam qͣĩ cõmittebant. uñ iobͤ
Boues arabant.⁊ asine pascebant᷑.
uixͣ eos. Sĩplices ⁊ mĩores st̃ asine pa¬
scẽtes uixͣ bones. qr hũilitate maioribꝰ

Expanded text:
perto, vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta b
Abbreviated transcription (Latin):
ne distinctionis nominũ inter
alia que supłra diligent̾ exenuti su¬
mus. q̃dã diximus translatiue
ac ꝑ sumlitudinẽ de deo dici ut
specłm splendor. carat figura. ⁊ hiꝰ¬
de quib pio lc̃õri breuiter trado ꝙ
sentio. ut . s. rõne similitudinis ꝯ¬
siderata ex causis dicendi dcorum
intlłuiam assumat. s catholicam.
De sacramento unitatis atq tri¬
nitatis sumine et in effabilis ml¬
ta iam diximus. Nichil tñ eiꝰ in¬
effabilitate dignum tradidisse ꝓ¬
fitemur. s pocius ex nob̾ mirifica¬
tam eius scĩam nec potuisse nos
ad illam.

Expanded text:
ne distinctionis nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hde quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicam.De sacramento unitatis atque Trinitatis summae et ineffabilis multa jam diximus. Nihil tamen ejus ineffabilitate dignum tradidisse profitemur, sed potius ex nobis mirificatam ejus scientiam, nec potuisse nos ad illam.
Abbreviated transcription (Latin):
intlligi uoluissef: eius prin¬
cipem non adam: s pocius di¬
abolum diceret. de quo in libro
sapĩe d̾r. Inuidia diaboli: mors
intrauit in orbem t̾rarum. Et qr
ñ uilt intelligi ħ ẽẽ fc̃m ꝓpaga¬
tione. s imitatione: continuo
subumxit scͥptura. Immitant᷑
aũ eum qui sunt ex parte ip̃ius.
ĩmittantur quidem adam quot¬
quot per mobedĩam transgredi¬
untur mandatum dei. S alud
est ꝙ exemplum est uoluntate
petcantib. aliud ꝙ origo est cũ
peccato nascentib. Non est igi¬
tur accipiendum pccm ade tran-¬
sisse in omnes ĩmitationis tã¬
tum est exemplo: s ppagatõnis
⁊ originis uitio.

Expanded text:
intelligi voluisset, ejus prinintelligi voluisset, ejus principem non Adam, sed diabolum diceret, de quo in libro Sap. 2 dicitur: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum. Et quia non vult intelligi hoc ee, sed imitatione, continuo subjunxit Scriptura: Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius. Imitantur quidem Adam, quotquot per inobedientiam transgrediuntur mandatum Dei. Sed aliud est quod exemplum est voluntate peccantibus, aliud quod origo est cum peccato nascentibus. Non est igitur accipiendum peccatum Adae transisse in omnes imitationis tantum exemplo, sed propagationis et originis vitio.
Abbreviated transcription (Latin):
dendum est quod actuale.¬
fuit illud pccm. originale .s. an
actuale. ⁊ si de originali intlłiga¬
tur. consequenter quid sit origi-¬
nale pcc̃m. quare dicatur origi¬
nale. ⁊ quomodo ꝑtransierit. uł
ꝑtranseat in omnes: diligenter
inuestigandum est. Quibzdam
platuit de pcc̃o actuali ade illud
accipere asserentib hoc apłm sen¬
sisse: tum inferuis ait. Sicut ꝑ
mobedientiam unius hominis
ꝑcc̃ores constituti sunt multi.i¬
ta. ⁊ c̾. Euidenter inquiunt ⁊̃ ip¬
so nomine exprimit apłs pcc̃m̃
mundum: ñ traductione origi¬
nis: s similitudine p̃uaricatio¬
nis. omnesq in illo uno peccas¬
se dñr: qr omĩb ille unꝰ peccãdi
exemplum extitit. Nec male
senserunt qͥdã hetici qui dcĩ sũt
quosdam qui noĩati sunt pela¬
giani dixisse. pccm̃ pͥme trans¬
gressionis in auos hoĩes ñ ꝓpa¬
gatione: s imitatione transis¬
se. uñ ⁊ in ꝑulis nolunt cred̾e
in nascentib nlłm ẽẽ oĩo osten¬
mitationis non ꝓpagatõnis

Expanded text:
dendum est quod fuit illud peccatum, originale, scilicet, an actuale; et si de originali intelligatur, consequenter quid sit originale peccatum, et quare dicatur originale; et quomodo pertransierit vel pertranseat in omnes, diligenter investigandum est. Quibusdam placuit de peccato actuali Adae illud accipere, asserentibus hoc Apostolum sensisse cum inferius ait: Sicut per inobedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita, etc. Evidenter, inquiunt, etiam ipso nomine exprimit Apostolus pemundum, non traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, qui dicti sunt quosdam qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam in parvulis nolunt credere in nascentibus nullum esse omnino contenmitationis, non propagationis,