comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eris in paradyso uł quilibet martyrum.
usibiliter baptismũ potuissent hab̾e & con.¬
tẽpsissent: in cassũ & latro dominũ rogasset
cuiꝰ spreuisset mandatũ. & martyr susti.¬
nuiss& sine utilitate martyriũ. hoc ut
dictũ est habent & boni &mali: qd eosse.¬
quitur paterni pena peccati. Pȩna peccatiẽ.
esurire. sitire. labores & dolores ꝑpeti. infir¬
mari& mori in corpore : atq diu̾sas in mundo
miserias exꝑiri. Hec om̃ia ex pͥmi parentis
peccato ꝓueniunt: quȩ tam̃ sine peccato
babipossunt. Sed mirũ uidetur. cũ a dõ
nob̵ peccatũ dimissũ fuerit : qd ad huc
peccati illiꝰ iã dimissi petia nos sequit᷑. Non
ne ita nob̾ indulgere peccatũ pocuit:
qd nos peccati pena minime sequȩretur
Potuit plane:s noluit. Pocuisset etiã inpa¬
radiso qd̾ nec diabolus instigaret hominẽ
ad peccandũ: nec homo peccaret. S sipo¬
testatẽ sui non dedisset homiini. & ideo ñ

Expanded text:
cum eris in paradiso , vel quilibet martyrum, cum eris in paradiso , vel quilibet martyrum, visibiliter baptismum potuissent habere, et contempsissent, incassum et latro Dominum rogasset, cujus sprevisset mandatum, et martyr sustinuisset sine utilitate 361 martyrium. Hoc, ut dictum est, habent boni et mali, quod eos sequitur paterni poena peccati. Poena peccati est esurire, sitire, labores et dolores perpeti, informari et mori in corpore, atque diversas in mundo miserias experiri. Haec omnia ex primi parentis peccato proveniunt, quae tamen sine peccato haberi possunt. Sed mirum videtur; cum a Deo nobis peccatum dimissum fuerit, quod adhuc peccati illius jam dimissi poena nos sequitur. Nonne Deus ita nobis indulgere peccatum potuit, quod nos peccati poena minime sequeretur? Potuit plane; sed noluit. Potuisset etiam in paradiso, quod nec diabolus instigaret hominem ad peccandum, nec homo peccaret. Sed si potestatem sui non dedisset homini, et ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
mareyres sancti. licet uisibiliter mnysten
baptismi circa eos non fuerint eel ebrata.
buptismũ tam̃ fide & uoluntate ꝑcepun
dei habent. accipiunt& gram esꝰ Accepis¬
set utiq latro ille iusibiliter iaptis muni
si potuiss& : quia passione sua ael quor¬
libet oꝑebono qđ ante focisset. salultus
non est: sed fide xp̃i &e confessione. Non enĩ
ꝓnominexp̃i crucifirus est nec quia crei¬
dit passus credit᷑ s credidit dũ pateretur
Aliquẽ etiã quasi pronomine ap̃i marg ren
fieri uanũ est: insi p̃cesserit in illo fides bap¬
credit᷑ adiustitiã oreaut̃ confessio fit adua¬
lutẽ . & in illo latrone & in margrib sc̃i
delarat᷑. s cunc impletur in uisibilite.
cũ. ui sibilia baptismi mysteria articulus
necessitatis minimȩ fieri ꝑmitat: non re¬
ligionis contẽptꝰ. Nam postquã seniel
ueritas predictũ haptismi fecit edictũ. claniuis
incruce ab ipsa ueritate dictũ est hodie me-¬

Expanded text:
martyres sancti, licet visibiliter mysteria martyres sancti, licet visibiliter mysteria baptismi circa eos non fuerint celebrata, baptismum tamen fide et voluntate perceperunt. piritum Dei habent, accipiunt et gratiam ejus . Accepisset utique latro ille visibiliter baptismum, si potuisset, quia passione sua, vel quolibet bono opere, quod ante fecisset, salvatus non est, sed fide Christi et confessione; non enim pro nomine Christi crucifixus est, nec quia credidit passus creditur, sed credidit, dum pateretur. Aliquem etiam quasi pro nomine Christi martyrem fieri vanum est, nisi praecesserit in illo fides bapcreditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , et in illo latrone, et in martyribus sanctis declaratur. Sed tunc impletur invisibiliter, cum visibilia baptismi mysteria articulus necessitatis minime fieri permittit, non religionis contemptus. Nam postquam semel Veritas praedictum baptismi fecit edictum, clamans ein cruce ab ipsa Veritate dictum est: Hodie me
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Nisi quis renatus fuerit ex aqua & sp̃u :
baptismi uerbo & exẽplo discipulos docuit suos.
quã cũ p̃dicarẽt aliis. hanc priꝰ obseruassent
insemetipsis. Neq conueniens. eẽt. & minus
ꝓdessent: si docerent alios baptitandos. & ipsi lup¬¬
titati non eẽnt. Et ideo & eos bapcitatos fuisse
credimꝰ. et qd alt̃ ab altero exticit baptitatus cũ
ipsi soli tunc accepissent adño potestatẽ bapti¬¬
tandi. Nulla ratione immutari potuit: qd̾ ue¬
ritas dicit. Nisi quis renatus fuerit exaqua &
sp̃ũ scõ: regnũ celoꝵ ñ habebit. In nullo ma¬
iorẽ auctoritatẽ. uel meliorẽ auctorẽ habe pos¬
sumus. quam ipsam ueritatẽ. Unde uere fi¬
dei propositione. immo ipsius ueritatis uoce
ꝓbamꝰ. quod nemo saluus fieri poterit uł potest
qui non fuerit hapcizatꝰ Sed alũ ubi uisibilt
lupeismi mysteria colebrane bubi tis siule
apiunt: ali uero sicut euangeli lasmai

Expanded text:
dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritdixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritbaptismi verbo et exemplo discipulos docuit suos, quam cum praedicarent aliis, hanc prius observassent in semetipsis. Neque conveniens esset, et minus prodessent, si docerent alios baptizandos, et ipsi baptizati non essent. Et ideo et eos baptizatos fuisse credimus, et quod alter ab altero exstitit baptizatus, cum ipsi soli tunc accepissent a Domino potestatem baptizandi. Nulla ratione immutari potuit quod Veritas dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu sancto, regnum coelorum non habebit. In nullo majorem auctoritatem vel meliorem auctorem habere possumus quam ipsam Veritatem. Unde verae fidei propositione, imo ipsius veritatis voce probamus quod nemo salvus fieri poterit, vel 360 potest, qui non fuerit baptizatus. Sed alii, ubi visibiliter baptismi mysteria celebrantur, baptismum accipiunt. Alii vero, sicut evangelicus latro et
Abbreviated transcription (Latin):
redẽptoris prȩcesser̃. neq priꝰlatarũ uocauit
de monum̃to. neq latarus priꝰresurrerit:
donec xp̃s infremuit sp̃ii. & se ipsũ c̃luuit.
Quo facto. piꝰ redẽptor nr & bonus doctor
docuit peccatorẽ. quo studio. quom̃tis affectu
quo corporis actu. qua incimoꝵ concussione
uscerũ. penitentiã ageredebet : si suscitari
desiderat de sepulchro peccatoꝵ. Ucilis est
immo necessaria pęnitentia post peccatũ:
cũ xp̃m mortuos quidẽ suscitasse. nullũ aut̃
inpeccatis morcuũ ab soluisse legamꝰ Mman.¬
dũ uero non est si propeccatis propͥis & scienter cõ¬
missis fortiter est agendũ: cũ alieni peccati pȩ.¬
na nos sequat᷑. nec nos solũ. sed scõs apłos sequu¬
ta sit etiã post laptismũ. Licet ignoremꝰ quis.
aquo & ubi & quando baptizatifuerint. ip¬
sos cam̃ baptitatos fuisse non dubitamꝰ. cũ ip¬
sum saluatoiẽ credamꝰ fuisse baptitatũ. Priꝰ
quidẽ saluator nr baptitari uoluit. & postea

Expanded text:
 vocavit de monumento, neque Lazarus prius resurrexit, donec Christus infremuit spiritu, et seipsum turbavit. Quo facto, pius Redemptor et bonus doctor 359 docuit peccatorem, quo studio, quo mentis affectu, quo corporis actu, qua intimorum concussione viscerum, poenitentiam agere debet, si suscitari desiderat de sepulcro peccatorum. Utilis est, imo necessaria poenitentia post peccatum, cum Christum mortuos quidem suscitasse, nullum autem in peccatis mortuum absolvisse legamus. Mirandum vero non est, si pro peccatis propriis et scienter commissis fortiter est agendum, cum alieni peccati poena nos sequatur, nec nos solum, sed sanctos apostolos secuta sit, etiam post baptismum. Licet ignoremus quis, a quo, et ubi, et quando baptizati fuerint, ipsos tamen baptizatos fuisse non dubitamus, cum ipsum Salvatorem credamus fuisse baptizatum. Prius quidem Salvator noster baptizari voluit, ac postea
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ad suscicandũ latarũ qui significat homi¬
nẽ in criminali peccato sepultũ. lacrimate
infremuit sp̃ũ. turbauit scipsũ: & diric. laca¬
reueni foras. & sic illũ ad ño legimꝰ suscitatũ¬

Expanded text:
venit ad suscitandum Lazarum qui significat homivenit ad suscitandum Lazarum qui significat hominem in criminali peccato sepultum, lacrymatus est, infremuit spiritu, turbavit seipsum , et dixit: Lazare, veni foras . Et sic illum a Do
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i passione &sanguine amorte redẽptam.
uit : s illis uulneribus nr̃is quasi unguentũ
adhibuit. Et qui aliunde peccati plagã ha¬
biumꝰ: aliunde habrumꝰ & peccati medelã.
Nunc uͦ qr ꝓpͥa uoluntate & in ꝑfecta etate
peccauimꝰ ꝑ cussione opꝰ est. id est cordis con¬
tricione. Et sicurari uolumꝰ. iã nonquę ramꝰ
oliue oleũ. uł qdlibet aliud ungentũ: qm̃
ignitũ grauis pępitentiȩ ferrũ necessariũ
est: quo nr̃oꝵ urat᷑. rubigo peccacoꝵ. Ne mo
unquã post ꝑ petratũ uł semel crimina-¬
le peccatũ. illã utilẽ sibi confessionẽ. seu
penitenciã credat : quã sp̃s contribulatꝰ
cor contritũ & humiliacũ non prȩcedic: Suia id
ñest uera cordis conusio: non sequic̃ plenane
sum. & quadã sollicitudine turbart se ipsĩ
quatinꝰ supextinctã animã. dare ualeit gem¬
tis prȩcordiales & lacrimabiles planctus it
uł sic dei miseratione reuiustat. Xp̃c enĩ quand

Expanded text:
Christi passione et sanguine a morte redemptam. Christi passione et sanguine a morte redemptam. vit, sed illis vulneribus nostris quasi unguentum adhibuit, et qui aliunde peccati plagam habuimus, aliunde habuimus et peccati medelam. Nunc vero quia propria voluntate, et in perfecta aetate peccavimus, percussione opus est, id est cordis contritione, et si curari volumus, jam non quaeramus olivae oleum, vel quodlibet aliud unguentum, quoniam ignitum gravis poenitentiae ferrum necessarium est, quo nostrorum uratur rubigo peccatorum. Nemo unquam post perpetratum vel semel criminale peccatum, illam utilem sibi confessionem, seu poenitentiam credat, quam spiritus contribulatus, cor contritum, et humiliatum non praecedit, quia ubi non est vera cordis conversio, non sequitur plena rsum, et quadam sollicitudine turbare seipsum, quatenus super exstinctam animam dare valeat gemitus praecordiales et lacrymabiles planctus, ut vel sic Dei miseratione reviviscat. Christus enim quando
Abbreviated transcription (Latin):
patriarchȩ & ꝓpħȩ. & multi alii inutroq seru
nos factũ credimꝰ. ipsi expectando futurũ
credider. Et qriam conceꝑant fidẽ xp̃i. xp̃i
ani erant: & fuer̃ redẽpti. Om̃s etiã quic̃q
uiso saluatore apud inferos de illo sperauer
salutẽ. de penis inferni liberati sunt. Nos
auc̃ & illi beati nr̃i predecessores. qui nos prȩ¬
cesser̃ ad sẏdereas mansiones qm̃ ex primis pa¬
rentib traximꝰ offensam. per gr̃am redep¬
toris quasi quib: dã unguentis de ei sangume
factissanati sumꝰ. ut qui alioꝵ infidelitate &
preuaricatione cecidimꝰ in mortẽ. alteriꝰ. id est.
nr̃i conditoris cõpassione & miseratione resur-¬
geremꝰ ad uitã. Dicit ꝓpħa. ꝑcutiet nos dñs:
aꝑcutiendo sanabit. Iuib uerbis manifeste
ostendit. quia leue non est iterare crimina:
quȩ sunt semelxp̃i passione redẽpta. Reus
erit inquã reus erit. ñ modice rei .s passionis¬
& sanguinis xp̃i: qui iterũ occidit animã

Expanded text:
tae, et multi alii in utroque sexu nos factum credimus, ipsi exspectando futurum crediderunt, et quia jam conceperant fidem Christiani erant, et fuerunt redempti. Omnes etiam quicunque, viso Salvatore, apud inferos de illo speraverunt salutem, de poenis inferni liberati sunt. Nos autem, et illi beati nostri praedecessores, qui nos praecesserunt ad sidereas mansiones, quoniam ex primis parentibus traximus offensam, per gratiam Redemptoris, quasi quibusdam unguentis de ejus sanguine factis, sanati sumus, ut qui aliorum infidelitate et praevaricatione cecidimus in mortem, alterius, id est nostri Conditoris compassione et miseratione resurgeremus ad vitam. Dicit propheta: Percutiet nos Dominus, et percutiendo sanabit . Quibus verbis manifeste ostendit quia leve non est iterare crimina, quae sunt semel Christi passione redempta. Reus erit, inquam, reus erit non modicae rei, sed passionis sanguinis Christi, qui iterum occidit animam,
Abbreviated transcription (Latin):
subsequit᷑. Ibi uendic̾ simul & emitur¬
hoc sacram̃tũ ꝑsemet ipsũ fecit conse¬
crationẽ scilicet apłoꝵ. Prȩterea sciendũ
eam : traditorẽ udã inutat᷑. Iudei & enĩ
xep̃m emisse noscunt᷑. qui est caput ȩcdię̧:
& eum uendidisse uidas nunime dubitat᷑
Qui uͦ ꝓ diuino mysterio munꝰ exigit.
gieti sequit᷑ discipłm elisei. & naaman
syri leprã consequit᷑. Caueant igitur
xp̃i auctoritatẽ qui gratis tribuit & eiꝰ
uocẽ qui gratis dari mon& & p̃cipit.
cupidita tẽ siue consuetudinẽ sequant᷑.
qua fides eccłiȩ libertas & castitas simul
coirupit᷑. Non mediocrit̾ utiq delinqͥt
ep̃s nisi gratis dederit. & abbas nisi gra.¬
tis acceꝑit similit̃ pecat: qr facientem
& obsequentẽ par pena constringit.
& facinus quos inquinat ȩquat.:¬

Expanded text:
subsequitur. Ibi subsequitur. Ibi hoc sacramentum per semetipsum fecit, consecrationem scilicet apostolorum. Praeterea sciendum eam, traditorem Judam imitatur. Judaei etenim Christum emisse noscuntur, qui est caput Ecclesiae, et eum vendidisse Judas minime dubitatur. Qui vero pro divino mysterio munus exigit, Giezi sequitur discipulum Elizaei, et Naaman Syri lepram consequitur. Caveant igitur Christi auctoritatem, qui gratis tribuit et ejus vocem, qui gratis dari monet et praecipit, cupiditatem sive consuetudinem sequantur, qua fides Ecclesiae, libertas, et castitas simul corrumpitur. Non mediocriter utique delinquit episcopus, nisi gratis dederit; et abbas, nisi gratis acceperit, similiter peccat, quia facientem et obsequentem par poena constringit; et facinus quos inquinat, aequat
Abbreviated transcription (Latin):
fic ab obsequio: cũ ipsũ male promissũ sub¬
iectionis obsequiũ seuat᷑. qui sic agit forsicã
dicit ꝓbenedictione ñ quero pecuniã. ĩ mo
satis ampliꝰ exigit qr hominis ꝑsonã. Sicut
anima plus est quã corpꝰ. ita corpꝰ simul &
anima tota uidelicet hominis persona mul-¬
to plus est quã eiꝰ pecunia. Diuina lege &
manifesta ratione ꝓbat᷑. qr bñdictio mi¬
nune datur gratis ꝗͣ prȩcedit abbatis illa
proscriptio ut qd desiderat assequat᷑. Hon
enĩ faceret illã si repulsam non pateretur.
Illud etiã qd̾bonũ est fit ꝑnitiosũ: cũ pro¬
mittitur non bene uł male suscipitur. Hã
peccunia quã symon magꝰ optulit petro
bona quidẽ erat: s qr male optulit illã
dãpnatꝰ apetro p̃dicatur. Et ideo nec euan¬
gelica nec canonica. sed nauicularia est
illa quȩ dicit᷑ benedictio. quã quȩ falso
nomine uocatur ꝓfessio p̃cedit siue sub¬

Expanded text:
fit ab obsequio, cum ipsum male promissum subfit ab obsequio, cum ipsum male promissum subiectionis obsequium servatur. Qui sic agit forsitan dicit: 'Pro benedictione non quero pȩcuniam': immo satis amplius exigit, quia hominis personam. Sicut anima plus est quam corpus, ita corpus simul et anima, tota videlicet hominis persona multo plus est quam eius pȩcunia. Divina lege et manifesta ratione probatur, quia benedictio minime datur gratis quam praecedit abbatis illa proscriptio, ut quod desiderat assequatur. Non enim faceret illam, si repulsam non pateretur. Illud etiam quod bonum est fit perniciosum , cum promittitur non bene, vel male suscipitur. Nam pecunia, quam Symon magus optulit Petro, bona quidem erat, sed quia male optulit illam, dampnatus a Petro praedicatur. Et ideo nec euangelica nec canonica, sed navicularia est illa quae dicitur benedictio, quam quae falso nomine vocatur professio praecedit sive
Abbreviated transcription (Latin):
ingenio ꝓhuiꝰ modi facto quippiã exigat᷑.
ne dũ falsa quęrit᷑ beatitudo: uera miseria
in ueniatur. Sunt quidã ep̃i qͥ probenedic¬
tionib abbatũ sub nomine ꝓfessionis ab
eis gxigunt qd est xp̃iane ꝓfessioni ualde
contrariũ. Nam cũ ꝓfessio alia in diuina
laude sit. alia ꝓpeccatoꝵ depositione: ista
laudẽ dĩ ñ facit sed minuit. nec deponit
peccata s ꝓponit. Nec sacre fidei ꝓfessio
recto nominedicitur. sed
execranda ꝓmissio: quȩ claues ȩccłiȩ agita¬
re. & unicũ ac singulare eiꝰ ostiũ iuiolare
conat᷑. Ista neq ueritate neq auctoritate
inuenta.s consuetudine & hominũ cupi¬
ditate reꝑta triplici genere sy monuiȩ contra
sc̃am ȩccłiã iaculatur. qm̃ symonia a lingua.
sẏmonia a manu. symonia ab obsequio ibi
cõmittitur. Est alingua: cũ publice recitat᷑
illa promissio. fit amanu: quando carta
qua continetur scripta ponitur suꝑ altare.

Expanded text:
ingenio pro huiusmodi facto quippiam exigatur, ingenio pro huiusmodi facto quippiam exigatur, ne, dum falsa queritur beatitudo, vera miseria inveniatur. Sunt quidam episcopi qui pro benedictionibus abbatum sub nomine professionis ab eis exigunt quod est Christiane professioni valde contrarium. Nam cum professio alia in divina laude sit, alia pro peccatorum deposicione, ista laudem Dei non facit, sed minuit, nec deponit peccata, sed apponit. Nec sacre fidei professio recto nomine dicitur, sed execranda promissio, quae claves aecclesiae agitare et unicum ac singulare eius ostium violare conatur. Ista neque veritate neque auctoritate inventa, sed consuetudine et hominum cupiditate reperta, triplici genere symoniae contra sanctam aecclesiam iaculatur, quoniam symonia a lingua, symonia a manu, symonia ab obsequio ibi committitur. Est a lingua, cum publice recitatur illa promissio; fit a manu, quando carta, qua continetur, scripta ponitur super altare;
Abbreviated transcription (Latin):
fessionis abbates faciunt ep̃is:.
dicit gratis accepistis graitis date : & qđ
mon& u̾bo. facto cõpleuit. Ipse enim
gr̃a nos creauit: & redemit miscd̃ia. Suis
itaq sermonib mon& & docet oꝑibus
munera sua sc̃ȩ udelic& ȩcłiȩ sacram̃¬
ta & gratis accipi deb̾e & gratis dari: qr
licet hab̾i possint. ñ possunt tam̃ cõpa¬
rari dona sp̃s sc̃i. Et hereticꝰ esse ratione
& auctoritate coniuncit᷑ : qui qđ in cõ¬
parabile factũ est a dõ. credit uł actioe
prȩdicat posse cõparari ab homine. Ideo
symon magus hereticꝰ factus est. qr donũ
dei se posse estimauit pecunia possidere.
Non est utiq uenundandũ uł em̃dũ eccłiȩ
qdlibet sacram̃tũ qđ est donũ scĩ sp̃s ex quo
& in quo & ꝑ quẽ diuina mysteria iure
celebrant᷑. & peccatoꝵ dat᷑ remissio: & sine
quo. nulla scĩficat᷑ oblatio. Igitur eccłiarũ
& hominũ consecrationes siue benedictio¬
nes omnino gratis fieri debent. nec quolib&

Expanded text:
FESSIONIS, ABBATES FACIUNT EPISCOPIdicit: Gratis accepistis, gratis date : et quod monet verbo, facto complevit. Ipse enim gratis nos creavit, et redemit misericordia. Suis itaque sermonibus monet, et docet operibus, munera sua, sanctae videlicet Ecclesiae sacramenta, et gratis accipi debere et gratis dari, quia licet haberi possint, non possunt tamen comparari dona Spiritus sancti; et haereticus esse ratione et auctoritate convincitur qui quod incomparabile factum est a Deo credit vel actione praedicat posse comparari ab homine. Ideo Symon magus hereticus factus est, quia donum Dei se posse estimavit pȩcunia possidere. Non est utique venundandum vel emendum aecclesiae quodlibet sacramentum, quod est donum sancti Spiritus, ex quo et in quo et per quem divina mysteria iure cȩlebrantur, et peccatorum datur remissio, et sine quo nulla sanctificatur oblatio. Igitur aecclesiarum et hominum consecrationes sive benedictiones omnino gratis fieri debent, nec quolibet
Abbreviated transcription (Latin):
maģdalena cognomine. arte sedueta de mom̃
peccatrix. fuit nimiũ. Quȩ specie in tumuit. & tur¬
pit̃ succubuit. suꝑbem̃tis uitio uenit carnis corruptio
Crimenquidẽ est grauius m̃tis. s carnis turpiꝰ dũ turpꝰ
erubuit . qđ ẽ grauius timuit. Q uerit ancilla dm.
optat infirma medicũ. obtulit hȩc obsequiũ. hic contulit
remediũ Mirifica potentia . & pietatis grã. quȩ in ista
peccatrice uulnꝰ sanauit uulnere Gtia sit patri sũmo
laus eius unigenito. honor sp̃ui scõ. trinitati uni dõ am̃
IN MATUTINIS LAUDIB: YONUS

Expanded text:
Magdalena cognomine, Arte seducta daemonum, Peccatrix fuit nimium. Quae specie intumuit, Et turpiter succubuit, Superbae mentis vitio Venit carnis corruptio Crimen quidem est gravius Mentis, sed carnis turpius; Dum turpius erubuit, Quod est gravius timuit. Quaerit ancilla Dominum, Optat infirma medicum; Obtulit haec obsequium, Hic contulit remedium, Mirifica potentia, Et pietatis gratia, Quae in ista peccatrice Vulnus sanavit vulnere. Gloria sit Patri summo, Laus ejus Unigenito, Honor Spiritui sancto, Trinitati, uni Deo. Amen. In matutinis Laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
monachis mͦ ñ liceat. hoc utiq satis agnosci¬
tur si tẽpus & tẽporis ordodiligent̃ pensatur
Fuerunt nãq ante scm̃ benedictũ abbates
& abbatũ institutiones: sic̃ ante xp̃m legis¬
lator exitit moyses. Bonã quidẽ & sc̃am iu¬
daico popło moyses attulit legẽ . s xp̃s xp̃i
tẽporis scđm datã sibi a dõ gr̃am. monachoꝵ
leges statuer̃. s paterac legifer nr benedi&ꝰ

Expanded text:
monachis modo non liceat. Hoc utique satis agnoscimonachis modo non liceat. Hoc utique satis agnoscitur, si tempus, et temporis ordo diligenter pensatur. Fuerunt namque ante sanctum Benedictum abbates et abbatum institutiones, sicut ante Christum legislator exstitit Moyses: bonam quidem et sanctam Judaico populo Moyses attulit legem; sed, sicut Chrtemporis secundum datam sibi a Deo gratiam monachorum leges statuerunt; sed Pater
Abbreviated transcription (Latin):
men non medioeriter mundo innocuit:
qr posita suꝑ candelabrũ lucerna late
non potuit. que in hominib peccatoꝵ
tenebras fugans. & eoꝵ m̃tes splendore
bone actionis irradians in amorẽ sui
creatoris conu̾tit. Uiriste laudabił uitȩ
mira sunt. s fidei admiratione miran.¬
da quȩ in hoc mundo dño cooꝑante ꝑ¬
egit : nã prȩt̃ regulã monachoꝵ ubi
inuenit᷑ onĩis ꝑfectio hominũ. quam
dictante sp̃u scõ scripsit. nec ipse quidẽ minꝰ
ꝑfecte uixit . quã docuit: om̃s scõs acuenera¬
biles patres quot qͦt abinitio scłi fuer̃ imitatꝰ
ueracit̃ agnoscit᷑. qui aut ȩquale aut op̾simi¬
le qd̾ illi fecer̃ fecisse minime dubitatur. Unde
dialogoꝵ scĩ gregorii laudabił uitȩ doctoris
qui uenerabilem uitã illius scripsit p̾dicat᷑.
Nulla ratione silendũ est. sed ueritate dicen¬
dum quomͦ romano monacho tunc sine sui
ab̃bis licentia qd̾ libet opiisbonũ patrarceł

Expanded text:
men non mediocriter mundo innotuit, men non mediocriter mundo innotuit, quia posita super candelabrum lucerna latere non potuit, quae in hominibus peccatorum tenebras fugans et eorum mentes splendore bonae actionis irradians, in amorem sui Creatoris convertit. Vir iste laudabilis vitae, mira sunt, sed fidei admiratione miranda quae in hoc mundo, Domino cooperante, peregit. Nam praeter Regulam monachorum, ubi invenitur omnis perfectio hominum, quam dictante Spiritu sancto scripsit, nec ipse quidem minus perfecte vixit quam docuit. Omnes sanctos ac venerabiles Patres, quotquot ab initio saeculi fuerunt, imitatus veraciter agnoscitur, qui aut aequale, aut opus simile, quod illi fecerunt, fecisse minime dubitatur. Unde Dialogorum sancti Gregorii laudabilis vitae doctoris, qui venerabilem vitam illius scripsit, praedicatur. Nulla ratione silendum est, sed veritate dicendum quomodo Romano monacho tunc licebat, sine sui abbatis licentia quodlibet opus bonum patrare, cum
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã eoꝵ quȩ in mundo fiebant ad eo ex¬
ꝑs erat. qd̾ quando pasca uł quȩlibet sol¬
lẽpnitas ageret᷑ penitꝰ ignorabat. Facta
itaq oratione post dulcia uitȩ ꝑenniscol.
quitur. Surge & ambo parit̃ sumamus
cibũ: qr hodie paschał sollẽpnitas cȩlebrat᷑.
Cui uir dei ꝓtinꝰ respondit. Noui qr pascha
est qm̃ humilitas mea uidere te meruit.
Honor abilis uitȩ prbt itẽ asseruit. Ueracit̃
hodie dies est resurrectionis dm̃icȩ: abstine.
rete ñ licet intã głosa festiuitate. Prȩt̾ea
adño missus sũ: ut quẽ mͥ cibũ paraue¬
ram t̾ debea ministrare. Benedicentes
itaq dñm & parit̃ cibũ sum̃tes. post ex¬
pletam refectionẽ. & sc̃ãm collacutio.¬
nem. quẽ ds̃ hominib exẽplũ bene ui¬
uendi uoluit demonstrare : prbt adec¬
clesiam quã regebat ueniens. nec potuit
occultare nec uoluit. Fama igit᷑ discur¬
rente scẽ conu̾sationis illiꝰ benedicti no¬

Expanded text:
sed etiam eorum, quae in mundo fiebant adeo exsed etiam eorum, quae in mundo fiebant adeo expers erat quod, quando Pascha, vel quaelibet solemnitas ageretur, penitus ignorabat. Facta itaque oratione post dulcia vitae perennis collquitur: Surge, et ambo pariter sumamus cibum, quia hodie paschalis solemnitas celebratur. 407 Cui vir Dei protinus respondit: Novi quia Pascha est, quoniam humilitas mea videre te meruit. Honorabilis vitae presbyter item asseruit: Veraciter hodie dies est resurrectionis Dominicae; abstinere tibi non licet in tam gloriosa festivitate. Propterea a Domino missus sum, ut quem mihi cibum paraveram tibi debeam ministrare. Benedicentes itaque Dominum et pariter cibum sumentes, post expletam refectionem et sanctam collocutionem, quem Deus hominibus exemplum bene vivendi voluit demonstrare presbyter, ad Ecclesiam quam regebat veniens, nec potuit occultare nec voluit. Fama igitur discurrente sanctae conversationis illius, Benedicti no
Abbreviated transcription (Latin):
benedicto in cuiꝰ corde & corpore mundus
& flos eiꝰ patriȩ cȩlestis amore ꝓrsus aruerat.
in hoc scło centuplũ reddere dec reuiss&e. ut
prima ꝓmissione cõpleta. scđam uitã ui¬
delicet ȩt̾nã ꝑfectus mundane in ꝑfectiõis
cõtẽptor se recepfurũ in dubitant᷑ agnos¬
ceret : cuidã religioso prbo qui sibi indie
paschȩ cibos parabat. dñs ꝑusũ apparere
dignatur : eũq diligenter sollicitat diceis
Tucibi cibos delicatos parasti. & seruus m̃s
benedictus fame cruciat᷑. Iui licet & locũ
& illũ dñi seruũ ignoraret statim surrex̾.
& quicqͥd ad manducandũ fibi parauerat.
dei hominẽ cibaturꝰ secũ assũꝑsit. Et
qm̃ ãmonicioni di uine obȩdire minime
distulit: scõ sp̃u suiitineris duce carere
ñpotuit. Iuo p̾iuo ꝑuenit ad locũ in quo
uir sc̃s se occultans latitabat. qui soli dõ
placere cupiens ñ solũ notitiȩ hominum.

Expanded text:
Benedicto, in cujus corde et corpore mundus Benedicto, in cujus corde et corpore mundus et flos ejus, patriae coelestis amore prorsus aruerat, in hoc saeculo centuplum reddere decrevisset, ut prima promissione completa, secundam, vitam videlicet aeternam, perfectus mundanae imperfectionis contemptor se recepturum indubitanter agnosceret, quidam religioso presbytero, qui sibi in die Paschae cibos parabat, Dominus per visum apparere dignatur: eumque diligenter sollicitat dicens: Tu tibi cibos delicatos parasti, et servus meus Benedictus fame cruciatur. Qui licet et locum, et illum Domini servum ignoraret, statim surrexit, et quidquid ad manducandum sibi paraverat, Dei hominem cibaturus secum assumpsit. Et quoniam admonitioni divinae obedire minime distulit, sancto Spiritu sui itineris duce carere non potuit. Quo praevio pervenit ad locum, in quo vir sanctus se occultans latitabat. Qui soli Deo placere cupiens, non solum notitiae hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
trib annis nulli hominũ notꝰ excepto ro¬
mano monacho mansit. Ramanꝰ uͦ abb̵is
sui ad deo dati nomine aspectib horis qͥbus
pocerat se piȩ absentabat: & quẽ suo cor¬
pori sub trahebat panẽ benedicto porta.¬
bat. Ad p̃dictũ anciũ qd̾ dei famulus ꝓ
patria possi debat. quanimis grauis erat
ascensus. romianꝰ uenire ñ ualebat: sed ĩ
rupe quȩ desuꝑ eminebat longissimum
copulauerat funẽ. in quo panẽ ligabat:
ubi eciã paruũ inseruit tintinnabulũ ad
cuiꝰ uidelicet tintinnabuli sonũ uir sc̃s pos¬
set agnoscere : ad se romanũ cũ pane uenis¬
se.S inimicꝰ amicoꝵ dei diabulus. quatinꝰ
& in romano ignẽ caritatis ex tingueret.
& abona intentione benedicti animũ uł fa¬
me cogente reuocaret: lapidẽ iactauit.
& qd̾ funi fuerat insertũ tintinnabulũ
fregit. Bonꝰ cam̃ romanꝰ. opus caritatis qd̃
remunerator & piꝰ indulcor: cũ beato uiro

Expanded text:
tribus annis nulli hominum notus, excepto Rotribus annis nulli hominum notus, excepto Romano monacho, mansit. Romanus vero abbatis sui, Adeodati nomine, aspectibus, horis quibus poterat, se pie absentabat, et quem suo corpori subtrahebat panem Benedicto portabat. Ad praedictum antrum, quod Dei famulus pro patria possidebat, quia nimis gravis erat ascensus, Romanus venire non valebat; sed in rupe, quae desuper eminebat, longissimum copulaverat funem, in quo panem ligabat, ubi etiam parvum inseruit tintinnabulum, ad cujus videlicet tintinnabuli sonum vir sanctus posset agnoscere, ad se Romanum cum pane venisse. Sed inimicus amicerum Dei diabolus, quatenus et in Romano ignem charitatis exstingueret, et a bona intentione Benedicti animum vel fame cogente revocaret, lapidem 406 jactavit, et quod funi fuerat insertum tintinnabulum fregit. Bonus tamen Romanus opus charitatis, quod remunerator et pius indultor, cum beato viro
Abbreviated transcription (Latin):
cerent prȩsentes scilicet & futuri: fidelis
seruus dñi benedictus aquanta ꝑfectio¬
ne ei ceꝑit famulari. Tẽplũ aut̃ sp̃s scĩ¬
gr̃a repletũ. laudes hominũ & uituꝑatio¬
nes eoꝵ eodẽ animo suscipiens. nutricẽ suã
occulte deseruit: deserti loci secessũ pe¬
tens amicũ religioni. Quo dũ tenderet:
cuidã monacho romano nomine obiua¬
uit. aquo diligent̃ inquisitꝰ pie uolun¬
tatis secretũ ei tandẽ sub nomine confes¬
sionis aꝑuit. Cuiꝰ deuotã xp̃o animã cũ
romanus monacus cognoruss& ñ sic̃ in ui¬
dus sc̃ĩtatis alterius derogator s piꝰ consili¬
ator simul & ad utor extitit: & ei cuiꝰ iur¬
tutẽ iã mente conceꝑat religionis habitũ
tradidit. Cultor aut̃ dei & sui cõtẽptor be.¬
nedictus ad locũ qui sub lacus uocatur
ꝑueniens. inter petrarũ scissuras inquen¬
dam artissimũ specũ se contulit. ubi de¬
sideria carnis intis ratione mortificans:

Expanded text:
cerent, praesentes scilicet et futuri, fidelis cerent, praesentes scilicet et futuri, fidelis servus Domini Benedictus a quanta perfectione ei coeperit famulari. Templum autem Spigratia repletum, laudes hominum et vituperationes eorum eodem animo suscipiens, 405 nutricem suam occulte deseruit, deserti loci secessum petens amicum religioni. Quo dum tenderet, cuidam monacho, Romano nomine, obviavit; a quo diligenter inquisitus, piae voluntatis secretum ei tandem sub nomine confessionis aperuit. Cujus devotam Christo animam cum Romanus monachus cognovisset, non sicut invidus sanctitatis alterius derogator, sed pius conciliator simul et adjutor exstitit, et ei, cujus virtutem jam mente conceperat, religionis habitum tradidit. Cultor autem Dei, et sui contemptor Benedictus, ad locum, qui Sublacus vocatur, perveniens, inter petrarum scissuras, in quemdam arctissimum specum se contulit, ubi desideria carnis mentis ratione mortificans,
Abbreviated transcription (Latin):
pitati fuerant. lacrimosis uocib replere.
Puer aut̃ pius & sc̃scũ nutricẽ suã clamantẽ
& flentem audiret parit̃ & uideret: illius
anxietatẽ. suã faciens cõpassionis affectu.
duas fracti capisterii partes accepit. & cũ
lacrimis orationis sacrificiũ. tota m̃tis deuo¬
tione dño obtulit. Iuod cõpleta oratione
ita sanũ & incegrũ inuentũ est: ac simini¬¬
me fractũ fuiss&. Quod religiosa anima
omĩpotenti dõ gr̃as referens accepit: & nu¬
tricẽ suã sc̃is & humilib: u̾bis consolatus
ei capisteriũ reddidit. Iuȩ licet stupe fac¬
ta miraculo fuiss& illã tam̃ capisteriũ
sanũ uehem̃t̃ letificat: qd ñ mediocrit᷑
mestificauerat fractũ. Rem itaq gestam:
cũ eiusdẽ loci incole ñ quidẽ sine magna
admiratione agnouissent. suꝑ fores ȩccliȩ
quȩ ibi inhonore beati petri edificata fue¬
rat. uas ipsũ suspender̃. quatinꝰ om̃s agnos¬

Expanded text:
pitati fuerant, lacrymosis vocibus replere. pitati fuerant, lacrymosis vocibus replere. Puer autem pius et sanctus, cum nutricem suam clamantem et flentem audiret pariter et videret, illius anxietatem suam faciens compassionis affectu, duas fracti capisterii partes accepit, et cum lacrymis orationis sacrificium tota mentis devotione Domino obtulit. Quod completa oratione ita sanum et integrum inventum est, ac si minime fractum fuisset. Quod religiosa anima omnipotenti Deo gratias referens accepit, et nutricem suam sanctis et humilibus verbis consolatus, ei capisterium reddidit. Quae licet stupefacta miraculo fuisset, illam tamen capisterium sanum vehementer laetificat, quod non mediocriter moestificaverat fractum. Rem itaque gestam cum ejusdem loci incolae, non quidem sine magna admiratione, agnovissent, super fores Ecclesiae, quae ibi in honore B. Petri aedificata fuerat, vas ipsum suspenderunt, quatenus omnes agnos
Abbreviated transcription (Latin):
nolenti carnał affectionis studio minista¬
re desiderans. S uirbeatus deo potiꝰmi¬
nistrare uolebat : ñ sibi ministrari ab
homine. Erat tam̃ in utriusq pecdore
pietas. at diuersa ualde intentio licet
amica uidetur . dũ illa carni. ille sp̃iu
seruire meditatur. Ibant ambo simul
tãquã mat̾ & filius: donec uentũ est ad
locũ qui effide dicit᷑. Quo in loco aqͥdam
sua nutrice hospes suscipitur. Nutrix uͦ
llẽ cũ auicinis mulieribus capisteriũ accepis-¬
set quo moditũ cricici qđ eis ꝓdei amore colla¬
tum fuerat. purgare debuisset: uas ipsum
suꝑmensam ñ bene collocatũ cecidit. Et ita
confractũ est : ut induas partes inueniret᷑
diuisum. Quȩ cũ p̃sticũ sibi capisteriũ frãc.¬
tũ conspiceret. & gentẽ regionis illiꝰ tenacẽ
& in portune qd̾ suũ est repetentẽ agnosce¬
ret. nec opũ no hab̾et unde dãpnũ reparare
posset alienũ: flere cȩpit & domũ inqua hos¬

Expanded text:
nolenti carnalis affectionis studio ministranolenti carnalis affectionis studio ministrare desiderans. Sed vir beatus Deo potius ministrare volebat, non sibi ministrari ab homine. Erat tamen in utriusque pectore pietas; at diversa valde intentio, licet amica videretur, dum illa carni, ille spiritui servire meditatur. Ibant ambo simul tanquam mater et filius, donec ventum est ad locum, qui Effide dicitur. Quo in loco a quodaper Christi cum sua nutrice hospes suscipitur. Nutrix vero illius cum a vicinis mulieribus capisterium accepisset, quo modicum tritici, quod eis pro Dei amore collatum fuerat, purgare debuisset, vas ipsum super mensam non bene 404 collocatum cecidit, et ita confractum est ut in duas partes inveniretur divisum. Quae cum praestitum sibi capisterium fractum conspiceret, et gentem regionis illius tenacem, et importune quod suum est repetentem agnosceret, nec omnino haberet unde damnum reparare posset alienum, flere coepit, et domum in qua hos
Abbreviated transcription (Latin):
titit. Nã cũ ad huc puereẽt. opus qd̾ libet pue¬
rile contepsit s solumodo in pio pectore hu¬
militatẽ. patientiã. & in nocentiã retinens:
mundi relicta conu̾satione. setotũ dño cõm̃¬
dauit. Despectis itaq litterarũ studiis. quib
aparentib traditus fuerat. ne amor parentũ
siue diuitiȩ eoꝵ uite melioris propositũ in¬
mutarent: eos tãquã odisset fugiens dũ
xp̃i diuitias pauꝑe uita lucrari desident
uanũ & quasi impiũ reputat qd multis
alus carũ & piũ uidet᷑. Sic dĩ famulusin¬
spiratione diuina repletꝰ. eiꝰ ad huccene¬
ra & delicata caro m̃tis constantia & nigo¬
re sp̃s roborabatur: & ftiuiolent& opus fit
eã sibi in ferre ñ distulit: ut crucfixus
crucifixũ dñm sequeret᷑. Hunc dñi seruũ
sola nutrix sua quȩ eũ tenere nucriea
& quã ipse satis piȩ diligebat: secuta est ñ
quidẽ sc̃itatis amore flagrans: sed ei etiam

Expanded text:
stitit. Nam cum 403 adhuc puer esset, opus quodlibet puestitit. Nam cum 403 adhuc puer esset, opus quodlibet puerile contempsit; sed solummodo in pio pectore humilitatem, patientiam et innocentiam retinens, mundi relicta conversatione, se totum Domino commendavit. Despectis itaque litterarum studiis, quibus a parentibus traditus fuerat, ne amor parentum, sive divitiae eorum vitae melioris propositum immutarent, eos, tanquam odisset, fugiens, dum Christi divitias paupere vita lucrari desiderat, vanum et quasi impium reputat, quod multis aliis charum et pium videtur. Sic Dei famulus inspiratione divina repletur; ejus adhuc tenera et delicata caro mentis constantia et vigore spiritus roboratur, et si violentia opus fuit, eam sibi inferre non distulit, ut crucifixus crucifixum Dominum sequeretur. Hunc Domini servum sola nutrix sua, quae eum tenere nutrierat, et quam ipse satis pie diligebat, secuta est, non quidem sanctitatis amore flagrans, sed ei etiam
Abbreviated transcription (Latin):
a nobis quasi ex debito prȩcipuũ honorem
exticit & scriptor. Monastica inquã reli¬¬
gio quã ipse instituit. scđa regenenttio iure
nominatur. & etiã poncificali confirmationi
ñ immerico cõparatur. huiꝰ nãq uitȩ obser¬
uatione & pterita peccata sicut in baptis¬
mate delentur: & contra futura uelut in
confirmatione xp̃ianꝰ munit᷑. hac beata
uita qui pͥus in scłari conu̾satione peccando
mortui fuerant iniuficant᷑: hac postea dũ
correctione districta peccandilicentia
moritur optime munit̃ anima xp̃iana:
ciu solũ modo facultas bene oꝑandi relinquit̃.¬
Huiꝰ gͥ scĩssimi & honorabilis uiri diẽ festũ. de.¬
bita ueneratione & speciali deuotione celebran¬
tes gaudeamꝰ: de cuiꝰ beata & amica societate.
angłos & arghangłos & om̃s cȩloꝵ ordines. gau.¬
dere & dei filiũ collaudare minime dubitamꝰ.
Ex gra suꝑne benedictionis benedictus. bened¬
dictũ nom̃ accepit: s uir sc̃s gr̃ȩ in gͣtus ñ ex¬

Expanded text:
a nobis, quasi ex debito, praecipuum honorem exstitit et scriptor. Monastica, inquam, religio, quam ipse instituit, secunda regeneratio jure nominatur et etiam pontificali confirmationi non immerito comparatur. Hujus namque vitae observatione et praeterita peccata, sicut in baptismate, delentur, et contra futura, velut in confirmatione, Christianus munitur. Hac beata vita, qui prius in saeculari conversatione peccando mortui fuerant, vivificantur; et hac postea, dum correctione districta peccandi licentia moritur, optime munitur anima Christiana, cui solummodo facultas bene operandi relinquitur sanctissimi et honorabilis viri diem festum debita veneratione et speciali devotione celebrantes, gaudeamus, de cujus beata et amica societate angelos et archangelos et omnes coelorum ordines gaudere, et Dei Filium collaudare minime dubitamus. Ex gratia supernae benedictionis Benedictus benedictum nomen accepit, sed vir sanctus gratiae ingratus non ex
Abbreviated transcription (Latin):
equalit̾ habet cũ patre ce spũ scõ filius
humiliauit ubi formã serui suscepit.
in qua dñs om̃iũ factus. ẽ. hominã ser¬
.iuis: & seruiuit hominib usq ad mortẽ.
Hanc quidẽ suscitauit quã scđo assũpsit in
ea nouissimũ illud & formidandũ ual-¬
de uidiciũ facturus. ad qđ omĩa elem̃ta
& etiã uirtutes celorũ cõmouebuntur ⁊
Forma duuinitatis quȩ una.ẽ. patris oe filii
& spc̃ scĩ nec mundo aparuit aparebit
in iudicio. sed forma hominis cũ clarita¬
te multa. & magna potestate uidebitur.
quȩ in dĩ filio. & dĩ filius in ea uidicabit.
Et hoc quidẽ iusta oe racionabili ordina-¬
tione constat. ẽẽ. dispositũ: ut ds in ea for¬
ma in qua uidicatꝰ .ẽ. amundo. iudicet
mundũ. Quã quia mundiis uidit humilẽ.
& suꝑb contẽpsit: uidebit sublimeroe
tumebit.Et quę fuit ineruce exaltata
ad penã & in ascensione exaltata ad głiã¬

Expanded text:
aequaliter habet cum Patre et Spiritu sancto, Filius aequaliter habet cum Patre et Spiritu sancto, Filius humiliavit, ubi formam servi suscepit; in qua Dominus omnium factus est hominum servus, et servivit hominibus usque ad mortem. 372 Hanc quidem suscitavit, quam secundo assumpsit, in ea novissimum illud et formidandum valde judicium facturus, ad quod omnia elementa, et etiam virtutes coelorum commovebuntur . Forma divinitatis, quae una est Patris et Filii et Spiritus sancti, nec mundo apparuit, nec apparebit in judicio; sed forma hominis cum claritate multa, et magna potestate videbitur, quae in Dei Filio, et Dei Filius in ea judicabit. Et hoc quidem justa et rationabili ordinatione constat esse dispositum, ut Deus in ea forma, in qua judicatus est a mundo, judicet mundum. Quam quia mundus vidit humilem, et superbus contempsit, videbit sublimem et timebit, et quae fuit in cruce exaltata ad poenam, et in ascensione exaltata ad g
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝓfecto uidicasse diabolũ ostendit. cũ
anullo nisi ab ipso. &e ꝑ ipsũ possit diabo¬
lus uidicari. Axpõ igitur diabolus ui¬
dicatꝰ. ẽ: cũ eos quos infidelitatis uincuł
alligauerat xp̃i p̃dicatione conuersos
a mitteret: &e scipsũ plangeret. eiectã
foras de cordib hominũ oe nullũ posset
tenere qui crederet. Etiã in cruce positꝰ
circa illos duios latrones crucifixos. in ter
quos oe ipse crucifixus fuerat. uira
uisticiȩ exercebat. ubi illoꝵ alterũ
uidicauit ad głiã. alterũ uͦ depiitauit
ad pęnã. Sua uoluntate stans fixus
in cruce uerus imperator ille. de hoste
suꝑbo triumphabat. iã diuina poteste¬
te iuistus uidex udicabat. iã agnos ab
hedis separabat. & quid inalio uidiciõ
sit facturus significabat. Ratione pa¬¬
rit &e auctoritate docet᷑: qđ uidex iã
uenerit. & udex uenturiis expecta¬
tur. Maiestatẽ diuinã quã unã eandẽq

Expanded text:
se profecto judicasse diabolum ostendit cum se profecto judicasse diabolum ostendit cum a nullo nisi ab ipso, et per ipsum possit diabolus judicari. A Christo igitur diabolus judicatus est, cum eos quos infidelitatis vinculis alligaverat, Christi praedicatione conversos amitteret, et seipsum plangeret ejectum foras de cordibus hominum, et nullum posset tenere, qui crederet. Etiam in cruce positus circa duos illos latrones crucifixos, inter quos et ipse crucifixus fuerat, jura justitiae exercebat, ubi illorum alterum judicavit ad gloriam, alterum vero deputavit ad poenam. Sua voluntate stans fixus in cruce verus imperator ille de hoste superbo triumphabat. Jam divina potestate justus Judex judicabat; jam agnos ab haedis separabat, et quid in alio judicio sit facturus significabat, Ratione pariter et auctoritate docetur, quod judex jam venerit, et judex venturus exspectatur. Majestatem divinam, quam unam eamdemque
Abbreviated transcription (Latin):
utiq uerũ orm̃mo credituir. non enĩ po¬
test uerũ non. eẽ. qđ ueritas loquitur.
U ere filiꝰ dĩ ñ .ẽ. in mundũ missus a patre
ut mundũ iudicaret: qui ad hoc inmun¬
dũ uenit. ut mundus peripsũ saluaret᷑.
simudus uoluisset. Sed quod uoluit xp̃c
noluit mundus. Si Boluissẽt mun¬
dus qđ uoluit depẽ. in euangłio ipse ñ
diceret. Hierłm quociens uolui congre¬
gare filios tuos quẽ ad modũ gallina
congregat prillos suos sub alas. tuno¬
liusti. Si qđ uoluit xpc mundus uolu.¬
isset: credere utiq & saluari potuisset
Non enĩ credere potuit: quia noluit qđ
xepẽ uoluit. Et quia sua sponte non
catũ non dubitamꝰ cũ xepẽ dicat. Iui ñ
credit iã uidicatus. ẽ. Hoc in loco mun¬
di nomine popłs iudeoꝵ intelligitur:
qiub: ipse specialit̃ locutus . ẽ. & ad qͦs
precipue missus. ẽ. Mundus itaq &
princeps mundi huiꝰ. Xp̃o testimoni¬
ũ ꝑhibente uidicatus.ẽ. Ubi principẽ
huiꝰ mundi diabolũ iudicatũ asserit.

Expanded text:
itur; non enim potest verum non esse quod Veritas loquitur. Vere Filius Dei non est in mundum missus a Patre ut mundum judicaret, qui ad hoc in mundum venit, ut mundus per ipsum salvaretur, si mundus voluisset. Sed quod voluit Christus, noluit mundus. Si voluisset mundus quod voluit Christus, in Evangelio ipse non diceret: Hierusalem, quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? Si quod voluit Christus mundus voluisset, credere utique et salvari potuisset. Non enim credere potuit, quia noluit quod Christus voluit. Et quia sua sponte, noncatum non dubitamus, cum Christus dicat: Qui non credit, jam judicatus est . Hoc in loco mundi nomine populus Judaeorum intelligitur, quibus ipse specialiter locutus est, ad quos praecipue missus est. Mundus itaque et princeps mundi hujus . Christo testimonium perhibente, judicatus est. Ubi principem hujus mundi diabolum judicatum asserit,
Abbreviated transcription (Latin):
cet homo & ab inicio hoc speciale
pruulegiũ homini seruaret᷑. ut
non solũ hominũ uidex fieret
sed etiã angłoꝵ. In qua potestati
udici i. tũ homo iudex futurus
singularit dr̃ menbra a capite
minime separantur. Deus filius
imitantur. Hec potestas adõ patre
data ẽ. filio. & a filio data ẽ. petro
& in petro data eccłiȩ. Hanc filiꝰ ac.¬
cepit in forma hominis qua patre
mino ẽ: non informa patris. qua
patri equałis ẽ. Forma patris in qua
fliꝰ ẽ patri equał. sic̃ nec mmor ẽẽ po¬
test nec maior sic nec miniis potest
babere qu̾a habet. nec amplius. In
ea utiq forimanchil filio datur in
qua ipse omĩa continet & habet
P otestat aut᷑ de qua loquimꝰ. aces¬
pit humanitas a diuinitatessic̃ in
puangłio dicitur. data ẽ. Xp̃o pote¬
stas io diciu facere: qiua filiꝰ homu¬

Expanded text:
esset homo; et ab initio hoc speciale esset homo; et ab initio hoc speciale privilegium homini servaretur, ut non solum hominum judex fieret, sed etiam angelorum. In qua potestate judicii cum homo judex futurus singulariter dicitur, membra a capite minime separantur. Deus Filius imitantur. Haec potestas a Deo Patre data est Filio, et a Filio data est Petro, et in Petro data Ecclesiae. Hanc Filius accepit in forma hominis, qua Patre minor est, non in forma Patris, qua Patri aequalis est. Forma Patris, in qua Filius est Patri aequalis, sicut nec minor esse potest, nec major, sic nec minus potest habere quam habet, nec amplius. In ea utique forma nihil filio datur, in qua ipse omnia continet et habet. Potestatem autem, de qua loquimur, accepit humanitas a divinitate, sicut in Evangelio dicitur: Data est 368 Christo potestas judicium facere, quia Filius hom
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ magnitudine. nec homo nec
angłs de cęlo tantũ dicere posset.
quod ad comparationẽ magnitudi¬
nis eoꝵ modicũ ñ uideretur. & eẽt.
Hoc int̾cetera ẽ. magna deuotione mi¬
randũ qđ homo priꝰ diabolo sub¬
ditꝰ ꝑ peccatũ non solũ liber factꝰ
est apeccato. sed quodeũq ligat li¬
gatũ ẽ & quodcumq sollit noscit
ab solutũ. Homo minor angło ante
factus fuerat: sed głia & honore
postea coronatus. constitutus ẽ.
pip om̃ia quȩ ds̃ fecerat. Homo
si quide angłos. archangelos thro¬
nos dominationes. principatus.
potestates. uirtutes cęlorũ. cheru¬
bim. & seraphim sua magnitudine
uoluntate. Homo p̃tea in dĩ filio
collocatus in celo in sede maiesta¬
cis diine uenturus ẽ. ad iudiciũ.
n in ea humilitate qua in uiste
iudicatus ẽ: sed in ea potestate qua
uisde uidicaturus.ẽ. Quoddã p̃ci¬
sationis misteriũ. quod in eo qđ
minor ẽ. patre filius. equał filio

Expanded text:
quorum magnitudine nec homo, nec quorum magnitudine nec homo, nec angelus de coelo tantum dicere posset, quod ad comparationem magnitudinis eorum modicum non videretur, et esset. Hoc inter caetera est magna devotione mirandum, quod homo prius diabolo subditus per peccatum, non solum liber factus est a peccato, sed quodcunque ligat, ligatum est, et quodcunque solvit, noscitur absolutum. Homo minor angelo ante factus fuerat, sed gloria et honore postea coronatus, constitutus est super omnia quae Deus fecerat. Homo siquidem angelos, archangelos, thronos, dominationes, 367 principatus, potestates, virtutes coelorum, cherubim et seraphim sua magnitudine voluntate. Homo praeterea, in Dei Filio collocatus in coelo, in sede majestatis divinae venturus est ad judicium, non in ea humilitate qua injuste judicatus est, sed in ea potestate qua juste judicaturus est. Quoddam praecisationis mysterium, quod in eo quod minor est Patre Filius, aequalis Filio
Abbreviated transcription (Latin):
odierna die dilectissimi.
ma & carnẽ. corporalit̾ in t̾rare
liquit. & a soendens in cȩlũ petiit
patr̃ẽ: qui licet in alio aliud eẽt.
in altero extitit idẽ. Aliud quidẽ
in natura diuinitatis: non alius ta¬
mnen in ꝑsona asumpte humanitatiᷤ.
ta ẽ. qđ salubrit̃ credit᷑: ce qui erat
cũ patre. patre petiit in homine¬
sed alt̾ ab altero eleuat᷑: & susceptus
anube inpatris dextera collocat᷑.
Hanc uenerabilẽ ascensionẽ suã. prius
quidẽ ꝑsemet ipsũ & postea mag¬
dalena nuntiante maria. xp̃c pre
dr̃c apostolis: qui eũ ascendentẽ in cę¬
lũ uidentes parit̾ &e ad mirantes lo¬
quentib ad eos angłis infide & spe
prime &e seciunide resurrectionis
confirmant᷑. Prima quidẽ resurree¬
tio. in capite nr̃o ĩa p̃cessit. quę ue¬
ra fide credit᷑. scđa uero sequitur
in menbris. que certa spe expecta¬
tur. Huiꝰ mire guidio & dilectione
mirande diuinę & humanȩ ascen¬
sionis. magna st̃ sacramenta : de

Expanded text:
odierna die, dilectissimi, am, et carnem corporaliter in terra 366 reliquit, et ascendens in coelum petiit Patrem: qui licet in alio aliud esset, in altero exstitit idem. Aliud quidem in natura divinitatis, non aliud tamen in persona assumta est, quod salubriter creditur, et qui erat cum Patre, Patrem petiit in homineSed alter ab altero elevatur, et susceptus a nube in Patris dextera collocatur. Hanc venerabilem ascensionem suam prius quidem per semetipsum, et postea Magdalena nuntiante Maria, Christus praedixit apostolis: qui eum ascendentem in coelum videntes pariter et admirantes, loquentibus ad eos angelis, in fide et spe primae et secundae resurrectionis confirmantur. Prima quidem resurrectio in capite nostro jam praecessit, quae vera fide creditur; secunda vero sequetur in membris, quae certa spe exspectatur. Hujus mirae gaudio et dilectione mirandae divinae et humanae ascensionis magna sunt sacramenta, de