comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eru. Sic uerissime dicipo tui non potest eẽ nix
calida. cum enim calidaee ceperui Non iam eam
niuem sed aquam uocamus: postergo fieri
ut quenix fuit nonsit non potestfieri ut nix
cali dasit: Sicui potest fieri ut quimalus fiut¬
uoriu non sit malus. Nontamen fieri potest ut
malus benefaat: qui&iam sialiquando utilis sit.
non hoc ipsefacu: sed fit deillo diuina proui¬
dentia procurante: Sicui defaris eis dicit: quȩ
dicunt facite quȩ autem faciunt facerenolite:
hoc ipsum quod bona dicebam & eaquę̧ di
dicebam utiliter audiebantur. & fiebant
nonerat ipsorum: : Cathedam enim in¬
quit morsi gedent: perdiuinam ergo pro¬
uidentiam legem dĩ prȩdicantes : possunt
eẽ audientibus utiles cum sibi non essent:
Detalibus alio loco perprophetam dictum est
Semi nastis triticum. & spinas metetis. quia
bona precipiunt & mala faciunt  nonergo
quieos audiebant & faciebant quȩ ab eis

Expanded text:
erit. Sic verissime dici potuit, Non potest esse nix erit. Sic verissime dici potuit, Non potest esse nix calida: cum enim calida esse coeperit, non jam eam nivem, sed aquam vocamus. Potest ergo fieri ut quae nix fuit, non sit; non autem potest fieri ut nix calida sit. Sic potest fieri ut qui malus fuit, non sit malus; non tamen fieri potest ut malus bene faciat. Qui etiamsi aliquando utilis est, non hoc ipse facit, sed fit de illo, divina providentia procurante, sicut de Pharisaeis dictum est, « Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite. » Hoc ipsum quod bona dicebant, et ea quae dicebant, utiliter audiebantur et fiebant, non erat illorum: Super cathedram enim, inquit, Moysi sedent . Per divinam ergo providentiam legem Dei praedicantes, possent esse audientibus utiles, cum sibi non essent. De talibus alio loco per prophetam dictum est, « Seminastis triticum, et spinas metetis : quia bona praecipiunt, et mala faciunt. Non ergo qui eos audiebant et faciebant quae ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
tumẽ Non potest arborbonamalos fructus facere
neq: arbor mala fructes bonos facere : Et ideo
putant neq unimam malam fieriposse ut in
melius commutet᷑ neq: inde terius bonam¬
equasi dic tum sit: non po test arbor bona ma¬
la fieri neq arbor malabonafieri: Sed dictum
est non potest arborbonamalos fructus facere
neq: arbor malabonos fructus facere. Arbor
est quippe ipsa anima idest ipseho mofructus
uero opera hominis: Nonergo potest malus homo
bonaoperari nequebonus mala: Malus ergo si
quod siduas naturas istorum his duabus arborib
figurar& non dicer& facite. Quis enim homi¬
num potest facere naturam Deinde &iam ibi
cum ipsarum duarum arborum mentionem
feciss & subieci: Hỹ pocritȩ quomodo potestis
bonaloqui cumsitis mali: quam diu ergo quisq
malus est non potest facere fructus bonos:
Sienim bonos fructus fecerit: iam malus non

Expanded text:
tum est, « Non potest arbor bona fructus malos facere; tum est, « Non potest arbor bona fructus malos facere; neque arbor mala fructus bonos facere, » et ideo putant neque animam malam fieri posse ut in melius commutetur, neque in deterius bonamquasi dictum sit, Non potest arbor bona mala fieri, neque arbor mala bona fieri: sed dictum est, « Non potest arbor bona malos fructus facere; neque arbor mala bonos fructus facere. » Arbor est quippe ipsa anima, id est, ipse homo, fructus vero opera hominis: non ergo potest malus homo bona operari, neque bonus mala. Malus ergo si » Quod si duas naturas istorum his duabus arboribus figuraret, non diceret, Facite: quis enim hominum potest facere naturam? Deinde etiam ibi cum ipsarum duarum arborum mentionem fecisset, subjecit: « Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali » ? Quamdiu ergo quisque malus est, non potest facere fructus bonos: si enim bonos fructus fecerit, jam malus non
Abbreviated transcription (Latin):
Nese illi subponant nomine paucitatis statim sub iecu
Cauete apseudo prophetis. quiueniunt aduos
in uestitu ouium intrinsecus autem sũnt lupirapa¬
ces: Sedisti nonfallunt occulum sim plicem qui ar¬
borem dinoscere & fructibus nouit: ait enim
Ex fructibus eorum cognos cetis eos. De inde simi¬
litudines adiungit: Num quid colligunt despinis
uuas autde tribulis ficus: sic omnis arbor bona
fructes bonos facit. Mala autem arbor malos
maxime eauendus est quideipsis duabus arborib
duas naturas opinantur eẽ : quarum una sit dĩ.
altera uero neq đin& &dõ : De quo errore & aliis
libris disputatum est uberius. & si adhuc pasuum
ẽ disputatur: Punc autem noneos adui uare
duas istas arbores docendumest. primum quia
de hominibus eum dicere tamclarum est ut quis¬
quis prȩcedentia & consequentia Legerit miretꝰ
eorum ceti tatem: Deinde adtendunt quod dic¬

Expanded text:
ne se illi supponant nomine paucitatis, statim subjecit: « ne se illi supponant nomine paucitatis, statim subjecit: « Cavete a pseudoprophetis, qui veniunt ad vos in vestitu ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces. » Sed isti non fallunt oculum simplicem, qui arborem dignoscere ex fructibus novit. Ait enim: « A fructibus eorum cognoscetis eos. » Deinde similitudines adjungit: « Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? Sic omnis arbor bona fructus bonos facit; mala aumaxime cavendus est, qui de his ipsis duabus arboribus duas naturas opinantur esse, quarum una sit Dei, altera vero neque Dei, neque ex Deo. De quo errore in aliis libris et jam disputatum est uberius, et si adhuc parum est, disputabitur: nunc autem, non eos adjuvare duas istas arbores, docendum est. Primum, quia de hominibus eum dicere tam clarum est, ut quisquis praecedentia et consequentia legerit, miretur eorum caecitatem. Deinde attendunt quod dic
Abbreviated transcription (Latin):
est iam incipit demuestiganda & possi¬
denda sapientialoqui quod est lignumuitȩ¬
cuius utiq inuestigandȩ ac possidendae idẽ contem¬
plandȩ talis occulus per omnia superiora perductus
est quo uideri iam possit &artauia & angusta
Sporta: quid ergo de inceps dicit: Intrate per an¬
gustam portam quia lataporta. Et reliqua:¬
sarcina gracus: sed quia labores futire pauci
uolunt Minus credentes la manti:
Uenite ad me qui labo ratis : & ego reficiam¬
uos: tollite iuigum meum superuos & rł hincergo
sermo sumpsit xordium dehumilibus &mitibus
incorde: quõ uigum leue : & leuem sarcinaem multi
respuunt paucisub eum: eo quod sit artauia quȩ
ducit ducit aduitam & angusta porta qua intratur
in eam: hic ergo illi qui promittunt sapientiam
cognitionem que ueritatis quam nonhabent.
precipue cauendis unt sicut sunt heretici quiseplerũq
paucitate commendant: &ideo cum dixiss& pauros
eẽ quii ueniunt angustam portam & artam uiã:

Expanded text:
est, jam incipit de investiganda et possiest, jam incipit de investiganda et possidenda sapientia loqui, quod est lignum vitaecui utique investigandae ac possidendae, id est contemplandae, talis oculus per omnia superiora perductus est, quo videri jam possit arcta via et angusta porta. Quod ergo deinceps dicit, « Introite per angustam portam; quia lata porta et spasarcina gravis; sed quia labores finire pauci volunt, minus credentes clamanti, « Venite ad me, omnes qui laboratis, et ego vos reficiam. Tollite jugum meum super vos, sermo sumpsit exordium, de humilibus et mitibus corde: quod jugum lene et levem sarcinam multi respuunt, pauci subeunt; eoque fit arcta via quae ducit ad vitam, et angusta porta qua intratur in eam. CAPUT XXIV.--78. Hic ergo illi qui promittunt sapientiam cognitionemque veritatis quam non habent, praecipue cavendi sunt; sicut sunt haeretici, qui se plerumque paucitate commendant. Et ideo cum dixisset paucos esse qui inveniunt angustam portam et arctam viam,
Abbreviated transcription (Latin):
superius satis tractauimus cum deoculo
simpliciloqueremur: mundatus ergo
occulus simpl&xq redditus aptus & ido¬
neus erii ad intuendam & contem plan¬
dam interiorem
lucem suam
iste enim oculus cordis est hunc enimaalem
occulum hab& ille qui finem bonorum
operum suorum ut uere bona opera sint.
non in eo constituit ui ho minibus placeat
sed &iam si prouenerti ut eis placeat ad
eorum salutem potius hȩcre fert & adglo¬
riam dĩnonadinanem iac tantiam suam:
neque propter ea boni aliquid ad salutem
proximi o peratur ut &eo conpar& ea
quȩ huic uitȩ transgendȩ sunt necessariȩ :¬
neque temere animum hominis uoluntatemq
contem ni in eo facto in quo non appar &
quo animo &uoluntatesit factum & quic¬
quid offitiorum &hib& homini hac inten¬
tione & hib& qua sibi &iberi uubt idest
ut non ab eo aliquid commodi temporalis
& pect&. uaerit corsim plex &mundum
inquoqueritur dr̃ Beatiergo mundi corde

Expanded text:
superius satis tractavimus, cum de oculo superius satis tractavimus, cum de oculo simplici loqueremur. 76. Mundatus ergo oculus simplexque redditus, aptus et idoneus erit ad intuendam et contemplandam interioremlucem suam. Iste enim oculus cordis est. Hunc autem oculum talem habet ille qui finem bonorum operum suorum, ut vere bona opera sint, non in eo constituit ut hominibus placeat, sed etiam si provenerit ut eis placeat, ad eorum salutem potius hoc refert et ad gloriam Dei, non ad inanem jactantiam suam; neque propterea boni aliquid ad salutem proximi operatur, ut ex eo comparet ea quae huic vitae transigendae sunt necessaria; neque temere animum hominis voluntatemque condemnat in eo facto in quo non apparet quo animo et voluntate sit factum; et quidquid officiorum exhibet homini, hac intentione exhibet qua sibi exhiberi vult, id est, ut non ab eo aliquid commodi temporalis exspectet: ita erit cor simplex et mundum in quo quaeritur Deus. « Beati ergo mundi corde;
Abbreviated transcription (Latin):
Cum itaq: & hoc preciperetur ut quod sibi
uelit hoc faceret :
facere: Idutiq preciperetur ut diligere dm̃
& homines Cum uero & pressius ab homi
nibus dictumẽ omnia quȩcumq uultis
ut faciam uobis homines ita &uos facite illis
Pihil aliud dictum uidetus quamdiligis¬
quam diligis
proximum tuum sicut te ipsum: sednonest
duobus preceptis: nontantum ait lexpendet
phetȩ: pro eo quodest omnis propheti a: quod
cum hic non addidi seruaut locum alteri
precepto quod addil&tionem di pertin&.
hic autem quõ precepta simplicis cordis exi¬
guntur & ergaeos metuendum est nehabeat
quis duplex cor quibus occultari corpotest
idẽ ergahomines id ipsum precipiendum
fuii. Nemo enim fere est qui uellit quem¬
quam duplicicorde secum agere id autem
fieri non potet idest utsimplicicor de homo
homini aliquid tribuat: nisi ita tribuat ut
nullum ab eo temporale commodum
& spextat & ea intentione faciat dequa

Expanded text:
 itaque cum hoc ei praeciperetur, ut quod sibi fieri  itaque cum hoc ei praeciperetur, ut quod sibi fieri vellet, hoc faceret; id utique praeciperetur, ut diligeret Deum et homines. Cum vero nibus dictum est: Omnia quaecunque vultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis, nihil aliud dictum videtur quam, Diliges proximum tuum sicut teipsum . Sed non esduobus praeceptis non tantum, ait, lex pendephetae, pro eo quod est omnis prophetia. Quod cum hic non addidit, servavit locum alteri praecepto, quod ad dilectionem Dei pertinet. Hic autem quoniam praecepta simplicis cordis exsequitur, et erga eos metuendum est ne habeat quisque duplex cor, quibus occultari cor potest, id est erga homines; idipsum praecipiendum fuit. Nemo enim fere est qui velit quemquam duplici corde secum agere. Id autem fieri non potest, id est, ut simplici corde homo homini aliquid tribuat, nisi ita tribuat, ut nullum ab eo temporale commodum exspectet, et ea intentione faciat, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
est ad manifestationem reiunum uerbum:
ut postea quam dictum est Omnia quȩcumq
uultis ut faciamt uobis homnes ad deretur
bona: quod side est &emplarib grecis
&iam illa emendendasunt sed quis hoc
audeat: Intellegendum est ergo plenam
esse sententiam & omnino perfectam
&iam si hoc uerbum non addatur I denĩ
nonusitate ac passim sed proprie ditimus
no nest nisinbonis: nam in malis flagitiosisq
factis cupiditas proprie dicitur non uoluntas.
sedubi oport& ita omnino proprium uerbum
tenent ut non aliud sinant intellegi Uidetꝰ
autem hoc preceptum addil&tionem proxmi
pertinere non &iamaddi Cum alio loco duo
precepta eẽ dicat inquibus totalex pendet
& prophetȩ : Nam & sidixiss& omnia quȩcũq
uultis fieri uobis hȩc uos facite: hac una sen¬
tentia utrumq illud prȩceptum conpl&us
ess& cito enim diceretur diligise uelle
unum quemq & ađõ & ab hominibis:¬

Expanded text:
est ad manifestationem rei unum verbum, est ad manifestationem rei unum verbum, ut posteaquam dictum est, Omnia ergo quaecumque vultis ut faciant vobis homines, adderetur bona. Quod si deest exemplaribus graecis, etiam illa emendanda sunt: sed quis hoc audeat? Intelligendum est ergo plenam esse sententiam et omnino perfectam, etiam si hoc verbum non addatur. Id enim non usitate ac passim, sed proprie dictum anon est nisi in bonis: nam in malis flagitiosisque factis cupiditas proprie dicitur, non voluntas. tur Scripturae, sed ubi oportet ita omnino proprium verbum tenent, ut non aliud sinant intelligi. 75. Videtur autem hoc praeceptum ad dilectionem proximi pertinere, non etiam ad Dei, cum alio loco duo praecepta esse dicat, in quibus tota Lex pendet et Prophetae. Nam si dixisset, Omnia quaecumque vultis fieri vobis, haec et vos facite; hac una sententia utrumque illud praeceptum complexus esset: cito enim diceretur, diligi se velle unumquemque, et a Deo, et ab hominibus:
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim decipimus filios nr̃os & qua liacũq
bona damus non de nr̃o sed de ipsius damus:
bulandi per sapientie uiam in bonis moribus
constitiua est : qui per ducuntur us que ad
mundationem si plicitatemq cordis
dequa iam diuloquens ista concludit:
Om nia ergo quȩcumq uultis ut faciant
uobis homi nes bonaita & uos facite illis
Nȩc estenim lex &prophetȩ: In&emplaribus
grecis sic inuenimus: Omnia ergo quȩcũq:¬
uultis ut faciant uobis hominer. ita & uos
facite illis. Sed ad manifes tationem sententiȩ
puto alatinis additum bona: occurrebatem̃
quid siquis quam flagitiose aliquid erga
sefieri uelit & ad hoc referat istam sententiã:
Ueluti siuelit aliquis prouocari ut in mode¬
rate bibat & se ingurgit& poculis: & hoc
prior illi faciat a quo sibi fieri cupit. ridiculũ
est hunc putare istam impleuisse sententiã:
Cum ergo hoc mouer& ut arbitror additum

Expanded text:
non enim decipimus filios nostros; et qualiacumque non enim decipimus filios nostros; et qualiacumque bona damus, non de nostro, sed de ipsius damus. valentia quaedam ambulandi per sapientiae viam, in bonis moribus constituta est, qui perducuntur usque ad mundationem simplicitatemque cordis, de qua jam diu loquens ita concludit: Omnia ergo quaecumque vultis ut faciant vobis homines bona, ita et vos facite illis: haec est enim Lex et Prophetae . In exemplaribus graecis sic invenimus, Omnia ergo quaecumqvultis ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis. Sed ad manifestationem sententiae puto a latinis additum bona. Occurrebat enim quod si quisquam flagitiose aliquid erga se fieri velit, et ad hoc referat istam sententiam, veluti si velit aliquis provocari ut immoderate bibat et se ingurgitet poculis, et hoc prior illi faciat a quo sibi fieri cupit, ridiculum est hunc putare istam implevisse sententiam. Cum ergo hoc moveret, ut arbitror, additum
Abbreviated transcription (Latin):
S querit inuenu &pulsanti a perietur: Ergo per¬
seuerantia opus est ut accipiamus quod peti¬
mus & inueni amus quod quȩri mus & quod
pulsamus aperi&ur: Quem admodum autem
egit deuo latilibus caedi & delilis agri neuic¬
tum nobis uestitumq disperamus ad futu¬
rum utspes aminoribus ad mai ora consur¬
ger& ita et hoc loco Qut quis erit & uobis¬
uit dilectores adhuc seculi huius &pec ca¬
to res. bon auero quȩdant secundum corũ
semsũ bona dicenda sunt. quea hec probonis
habent Quam quam &inrerum natura ista
bonasint. sedtem poralia adistam uitam in¬
firmam pertinentia. & quis quis eadat nonde
suo dat Dnienim estterra & plenitudo cius
qui fecit cęlum & terram mare&omnia quȩ
ineis sunt: Quantum ergo sperandum en
daturum dm̃ nobis bonapetentibus nec nos
posse decipi ut ac cipiamus aliud pro alio
cum ab ipso petimus quando nos &iam cum
simus mali nouimus iddare quod petimur.

Expanded text:
 quaerit, invenit; et pulsanti aperietur. Ergo per quaerit, invenit; et pulsanti aperietur. Ergo perseverantia opus est, ut accipiamus quod petimus, et inveniamus quod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Quemadmodum autem egit de volatilibus coeli et de liliis agri, ne victum nobis vestitumque desperaremus adfuturum, ut spes a minoribus ad majora consurgeret; ita et hoc loco, « Aut quis erit, ex vobisvit dilectores adhuc saeculi hujus et peccatores. Bona vero quae dant, secundum eorum sensum bona dicenda sunt, quia haec pro bonis habent. Quanquam et in rerum natura ista bona sint, sed temporalia et ad istam vitam infirmam pertinentia: et quisquis ea malus dat, non de suo dat; Domini est enim terra et plenitudo ejus qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt . Quantum ergo sperandum est daturum Deum nobis bona petentibus, nec nos posse decipi, ut accipiamus aliud pro alio, cum ab ipso petimus; quando etiam nos, cum simus mali, novimus id dare quod petimur?
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat: horum ergo primum petendum:
sccundũ quȩrendum est ut illud detur: hoc
inueniatur: Sed cognitio in hac uitaiȩ prius¬
quam ipsius possessionis est: sed cum quisq
possessionem quȩ tamen pulsanti aperietꝰ:
Ut ergo triaista idest petitio. inquisitio
pulsatio manifesta fiant: sub aliquo & emplo
ponamus Uidemus aliquem in firmis pedi¬
bus ambulare non posse: prius ergo sanandus
est & firmandus ad ambulandum: & adhoc
pertin& quod dicit petue. Quid enĩ prodest
quo dam bure iam uł &iam currere. potest
siper deuia Itneraer rauerit: Secundum
est ergo ut inueniat uiam quaeducit eum
quo uuli per uenire: quã cum tenuerit &
peregerit eum ipsum locum ubi habitare
uult si dausum inuenerit neq ambulare
potuis se neq per rexisse ac peruenis se pro¬
fuerit nisi aperiatur: ad hoc pertin& quod
dic tum est: pulsate: Magnam autem
spem dedit &ille qui promutendo ñ dece¬
Ss pit: ait enim Om nis qui petit accipit. & qui¬

Expanded text:
desiderat. Horum ergo primum petendum, desiderat. Horum ergo primum petendum, secundum quaerendum est; ut illud detur, hoc inveniatur. Sed cognitio in hac vita, viae priusquam ipsius possessionis est; sed cum quisquepossessionem, quae tamen pulsanti aperietur. Ut ergo tria ista, id est, petitio, inquisitio, pulsatio, manifesta fiant, sub aliquo exemplo ponamus. Videmus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse: prius ergo sanandus est et firmandus ad ambulandum; et ad hoc pertinet quod dicit: Petite. Quid autem prodest quod ambulare jam, vel etiam currere psi per devia itinera erraverit? secundum est ergo, ut inveniat viam quae ducit eo quo vult pervenire: quam cum tenuerit, et pervenerit ad cum ipsum locum ubi habitare vult, si clausum invenerit; neque ambulare potuisse, neque ambulasse ac pervenisse profuerit, nisi aperiatur: ad hoc ergo pertinet quod dictum est, Pulsate. 73. Magnam autem spem dedit et dat ille qui promittendo non decipit: ait enim, Omnis qui petit, accipit; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ & dedño testimonium perhi¬
buit: de quo testimonio si confiteri uellent
ipsi sedocerent inquapo tes tate illa facer&
xp̃s : quod quasi nescientes interrogauerum
ut calumniandi aditum reperirent: Cum¬
igitur prȩceptum Ess& nescm da retur
canibus & margaritȩ antepor cos mittan¬
tur: potuit auditor occurrere & dicere
conscius ignorantia atq infir mitatis
suȩ : audiens precipi sibi nehge dar&
quȩ seipsum nondum accepis se sentiebat:
potuit ergo occurrere ac dicere quod scm¬
medare canibus & quasimargaritas memit¬
tere amepor cos uetas. cum adhuc eame
habere nonuid&. am oportunis sime¬
Is subiecit dicens: Pecite inquit & dabitꝰ¬
N uobis¬
N uobis quęrite & inuenietis pulsate
&a perietur uobis: petitio pertin&
ad in petrandam sanitatem
emq animi uteaquȩ prȩcipiuntur
inplere possimus: Inquisitio autem ad inueni¬
endam ueritatem: Cum enim beata uita accione
& cognitione copleatur. ac tio facultatem ui¬
rium : contem platio mani festationem rerum

Expanded text:
e Domino testimonium perhibuit : de quo testimonio si confiteri vellent, ipsi se docerent in qua potestate illa faceret Christus; quod quasi nescientes interrogaverant, ut calumniandi aditum reperirent. Cigitur praeceptum esset ne sanctum detur canibus, et margaritae ante porcos mittantur, potuit auditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentiebat: potuit ergo occurrere ac dicere, Quod sme dare canibus, et quas margaritas me mittere ante porcos vetas, cum adhuc ea me habere non videam? opportunissime subjecit dicens: II. Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis. Petitio pertinet ad impetrandam sanitatem atemque animi, ut ea quae praecipiuntur implere possimus: inquisitio autem, ad inveniendam veritatem. Cum enim beata vita actione et cognitione compleatur, actio facultatem virium, contemplatio manifestationem rerum
Abbreviated transcription (Latin):
dicendum est. sed hoc ipsum aperien dum &
& plicandum cur inqui ritalia non opor teat:
Derebus uero utilibus aliquando adid respon¬
den dumest quod interro ganur: Sicut
dĩs fecit cum eum fari sei demuliere in¬
ter rogassent quȩseptem uiros habuit cui¬
us eorum in resur recuone futura essex. Re¬
spondit enim quod in resur rectione neq
uxores ducunt neq nubent sed erunt
sicut angeli incęlis Aliquando autem
ille qui inter rogat inter rogandus est
ali ud: quod tamen si dixerit ipsesibi
adid quod inter rogauit respondeat: :ꝑ¬
Nam & illi in terro gauerunt tẽptantes
uirum reddendum ess& tributum
tributum
in terro gatisunt aliud idest cuius haber&
imaginem qui ab ipsis pro

Expanded text:
dicendum est: sed hoc ipsum aperiendum et dicendum est: sed hoc ipsum aperiendum et explicandum, cur inquiri talia non oporteat. De rebus ergo utilibus aliquando ad id respondendum est quod interrogamur: sicut Dominus fecit, cum eum Sadducaei de muliere interrogassent, quae septem viros habuit, cujus corum in resurrectione futura esset. Respondit enim quod in resurrectione neque uxores ducent, neque nubent, sed erunt sicut Angeli in coelis. Aliquando autem ille qui interrogat, interrogandus est aliud, quod tamen si dixerit, ipse sibi ad id quod interrogavit, respondeat: Nam et illi qui interrogaverunt tentantes, utrum reddendum esset tributum, interrogati sunt aliud, id est, cujus haberet nummus imaginem, qui ab ipsis prol
Abbreviated transcription (Latin):
dixisse inuenitur. quę multi quiaderant uel
resistendo uel contem nendo non acceperunt
Non putandus est sc̃m dedisse canibus aut
margaritas misisse ante porcos: nonenim
dedit eis qui capere non poteram sed eis qui
capere poterant &simul aderant: quos propĩ
suis con tabesceremt potius quam illis cibo
saturarentur: aliitamen qui poterant ca¬
pere. & illorum oc casione multa utiliter
audiebant: hoc dixi nequis forte cum interro¬
ganti respondere non poterit. hac sententia
sibi &cusatus uideatur sidicat nolle sescm̃
dare canibus uel ame porcos mit tere mar¬
ga ripas.: Quiem̃ noun quid respondeat.
deb& respondere uel propter alios. quibus
desperatio suboritur: sipro positam questi¬
onem solui non posfe crediderint & hoc
derebus utilibus & ad infrructionem salutis
pertinentibus. Multisunt enim quȩ in qui¬
ri abotiosis pos sunt super uacua & in ania
& plerumq noxta. dequibus tamen nonnihiil

Expanded text:
dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo vel contemnendo non acceperunt; non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos: non enim dedit eis qui capere non poterant, sed eis qui poterant, et simul aderant; quos proptersuis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterant capere, ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Hoc dixi, ne quis forte, cum interroganti respondere non potuerit, hac sententia sibi excusatus videatur, si dicat nolle se sanctum dare canibus, vel ante porcos mittere margaritas. Qui enim novit quid respondeat, debet respondere, vel propter alios, quibus desperatio suboritur, si propositam quaestionem solvi non posse crediderint: et hoc de rebus utilibus, et ad instructionem salutis pertinentibus. Multa sunt enim quae inquiri ab otiosis possunt, supervacua et inania, et plerumque noxia, de quibus tamen nonnihil
Abbreviated transcription (Latin):
conuer tuntur ut ad huo aliquid ai
dis rum punt tamen eũ aquo iam missas
margaritas concul cauerunt: Nonenĩ facile
quod gratum ei esse possit quin
t quomodo nondisrum pantur
dum est ergo nequid aperiatur ei quiñ capit¬
quęrit quod claus umest quamid
quod apertum est aui infestat aui neglegit.¬
Neque uero alia causa repperitur cur ea
porci no minausunt. Quȩ tamenoninis in¬
m un dicia
rerum tem poralium dilec¬
tione con¬
cipitur idest dilectione
huius sȩcu̾¬
li cui ui¬
bemur renun¬
tiare ut mundiesse
possimus¬
Qui ergo mundum
& sim plex cor
appetit. non deb&
sibireus uideri
siali quid occultat. quod ille
cui occultat
capere non potest. Nec ex eo arbitrandum
&licerementiri. Nonenim consequens est¬
ut cum uerum occultatur falsum dicatur
Agendum ergo primum est ut impedimenta
detrahantur quibus efficitur ut non capiat.
quia utiq si propt̃ sordes non capit : mundanduse
uel uerbo uel opere quantum fieri anobis
dñs nofter quȩ dam

Expanded text:
convertuntur ut adhuc aliquid audiant, disrumpunt tamen eum a quo jam missas margaritas conculcaverunt. Non enim facile quid gratum ei esse possit, qui omodo non disrumpatur rgo ne quid aperiatur ei qui non cerit quod clausum est, quam id quod apertum est aut infestat aut negligit.Neque vero alia causa reperitur cur ea porci nominati sunt. Quae tamen omnis imunditia rerum temporalium dilectione concipitur, id est, dilectione hujus saeculi, cui jubemur renuntiare ut mundi esse possimusQui ergo mundum et simplex cor habere appetit, non debet sibi reus videri, si aliquid occultat, quod ille qui occultat, capere non potest. Nec ex eo arbitrandum est licere mentiri: non enim est consequens ut cum verum occultatur, falsum dicatur. Agendum ergo primum est ut impedimenta detrahantur, quibus efficitur ut non capiat; quia utique si propter sordes non capit, mundandus est vel verbo vel opere, quantum fieri a nobis inus noster quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
habere num mum ⁊ipsisibi quo dãmodo
responderunt id quod dñm interrogauerunt:
itaq ille &xeorum responsione ita conclusit¬
red diteergo: caesaris est. &dõ quod di est :
principes sacer dotum & seni¬
ores populi interrogas sent inquapotes tate
illa facerat. interro gaut eos debaptis mate
io hannes. &cum nollent dicere quod con tra
se uidebant dici. Deiohanne autem nihil ma¬
ledicere audebant propter circumstantes:
nec ego uobis in quit inqua potes tate hȩc fatio:
Quod iustis simum apparuit circum stantibus.
hor enim senescire¬
sed dicere nolebant: & reuera iustum erat ut
quis ibi uolebant responderi quod in terro gauer.:
prius ipsifacerent quod ergasefieri postula¬
bant: Quod sifecissent ipsi sibi utiq: respon¬
dis sent: Ipsieni miserant adiohannem
quȩrentes quis essex uel potius ipsi miserant
sacer dotes & leuitę: putantes

Expanded text:
habere nummum, ipsi sibi quodammodo responderunt id quod Dominum interrogaverant: itaque ille ex eorum responsione ita conclusitReddite ergo Caesari quod Caesaris est, et Deo quod Dei est . principes sacerdotum et seniores populi interrogassent in qua potestate illa faceret, interrogavit eos de baptismate Joannis; et cum nollent dicere, quod contra se videbant dici, de Joanne autem nihil mali dicere auderent propter circumstantes; Nec ego vobis dicam, inquit, in qua potestate haec facio : quod justissimum apparuit circumstantibus. Hoc enim se dixesed dicere nolebant. Et revera justum erat ut qui sibi volebant responderi quod interrogaverant, prius ipsi facerent quod erga se fieri postulabant: quod si fecissent, ipsi sibi utique respondissent. Ipsi enim miserant ad Joannem quaerentes quis esset; vel potius ipsi missi erant sacerdotes et levitae, putantes
Abbreviated transcription (Latin):
sicut inluce manifestum ee fateantus. quod fu¬
turum credimus secundo aduentudni quo in
laritate uenturus est: cui us aduentus p̃cussor
speratus helias sicut huius io hannes fuit: &ideo
dicitur ad nõ helias iamuenit: & multaei homines
dem iuirtute &tam quam pręcedentis prae¬
conis offitio. & hiciam uenit & ille uenturus
hedi sabedi mensibus tribus discedit : quo numero
mihi uidetur significari fides tynitatis & baptis na
in nominepatris & filii & sp̃ssc̃i. Quoper humilem
dñi aduentum genus humanum in buitur. & futuro
uod discipulidñi coeperunt uellere spicas
& manducare quod nisi confricantes eas facere
non possent: hoc est mortificate membra ura quȩ sunt
supes terram: idest quia quisq nontransiit incor¬
pus xp̃i nisi carnalibus & poliatus: hanest &ui¬

Expanded text:
sicut in luce manifestam esse fateantur; quod fusicut in luce manifestam esse fateantur; quod futurum credimus secundo adventu Domini, quo in claritate venturus est; cujus adventus praecursor speratur Elias, sicut hujus Joannes fuit. Et ideo dicitur a Domino: Elias jam venit, et multa ei homines dem virtute, tanquam praecedentis praeconis officio et hic jam venit, et ille venturus Elisabeth mensibus tribus, discedit . Quo numero mihi videtur significari fides Trinitatis, et Baptisma in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, quo per humilem Domini adventum genus humanum imbuitur, et futuro uod discipuli Domini coeperunt vellere spicas, et manducare, quod nisi confricantes eas, facere non possent; hinc est, Mortificate membra vestra, quae sunt super terram: id est, quia quisque non transit in corpus Christi, nisi carnalibus exspoliatus fuerit i
Abbreviated transcription (Latin):
senectus dicatur incipere i& possit humana
uita usq ad centum uiginti annos peruenir&
manifestum est solamsenectiem posse
tam longam esse quam õnes a&ates ceters
priores A& as igitur ultima generis humani
quae incipit adñi aduentu usq infinem sęculi
quam furem in nocte eẽ uenturum: Sed tamen
s exta a&ate uisitatum eegenus humanum.
humilidñi aduentu superius distinctis genera¬
tionibus edo c&ur: quauisitatio ne incipit
manifestari prophena quȩ superioribus quinꝙ¬
&tatibus lat& Cuius prophetias personam
quo io hannes genabat utsupra dictumen
ideo & semibus parentibus nascitur. tam¬
quam senescente sȩculo prophetia illa
in notes cere incipiat. &quinꝙ mensibus
seoc cultat mater eius sicut siriptumest
Occultauit sel eli sab&hmensibus quinq::
sexto autem mense uisitatur amaria matre
dñi &&uliat in fans inutero tamquam pri¬
in utero id est nontamen euidenter ut ad omner

Expanded text:
senectus dicatur incipere, et possit humana senectus dicatur incipere, et possit humana vita usque ad centum viginti annos pervenire, manifestum est solam senectutem posse tam longam esse, quam omnes aetates caeterae priores sunt. Aetas igitur ultima generis humani, quae incipit a Domini adventu, usque in finem saeculi, Domini tanquam furem in nocte esse venturum . 3. Sed tamen sexta aetate visitatum esse genus humanum humili Domini adventu, superius distinctis generationibus edocetur. Qua visitatione incoepit manifestari prophetia, quae superioribus quinqtatibus latuit: cujus prophetiae personam quoniam Joannes gestabat, ut supra dictum est, ideo ex senibus parentibus nascitur, tanquam senescente saeculo prophetia illa innotescere incipiat; et quinque mensibus se occultat mater ejus, sicut scriptum est, Occultabat se Elisabeth mensibus quinque. Sexto autem mense visitatur a Maria matre Domini; et exsultat infans in utero, tanquam priin utero, id est, nondum tam evidenter, ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. nemo ignorat hominum uitam iam aliquid
administrante cognitione & actione fulciri
Nam & actio temeraria est sine cognitione &s ine
ac tione ignauia cognitio sed prima uita hom inis
cui nulla adminis tratio recte creditur quinq
sensibus corporis dedita est : quisunt uisus au¬
ditus. olfactus gus tus. tactus : Et ideo pri¬
mȩ &atates generis humani denis generatio¬
nibus definiuntur tam quam infantia & pue¬
ritice: quinario igitur geminato qũo gene¬
ratio uiraq: sexu pro pagatur: Sunt ergo ge¬
nerationes decem ab adam usq noe : & indeusq
adabraham aliȩ decem: quas dus a&ates
infantiam &pueritiam generis humani
& grauitas. Idest  abraham usque ad dauid
septenario geminato adeandem rationem
utriusꝙ se&x us. cum quinario qui est insensib
corporis actio & cognitio addita fuerit:
Senectus autem sol& &iam tantum
tenere temporis: quantum reliquȩ omnes
aRates: N am cum as eagesimo anno

Expanded text:
Dei . Nemo autem ignorat hominum vitam jam aliquid Dei . Nemo autem ignorat hominum vitam jam aliquid administrantem, cognitione et actione fulciri. Nam et actio temeraria est sine cognitione, et sine actione ignava cognitio. Sed prima vita hominis, cui nulla administratio recte creditur, quinque sensibus corporis dedita est; qui sunt visus, auditus, olfactus, gustus, tactus. Et ideo duae primae aetates generis humani denis generationibus definiuntur, tanquam infantia et pueritia; quinario scilicet geminato, quoniam generatio utroque sexu propagatur. Sunt ergo generationes decem ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham aliae decem; quas duas aetates infantiam et pueritiam generis humani . una est ab Abraham usque ad Dauid,septenario geminato ad eamdem generationem utriusque sexus, cum quinario qui est in sensibus corporis, actio et cognitio addita fuerit. Senectus autem solet etiam tantum tenere temporis, quantum reliquae omnes aetates. Nam cum a sexagesimo anno
Abbreviated transcription (Latin):
autem adcorreptionem nio in quos fines sȩculorũ
adueni: inis autem saeculorum tamquam senec¬
tus es ueteris hominis: Sigenus humanum tam quã
signatur qua dñs uenit : Sunt enim &ates sex
&iam in uno homine : infantia pueritia. adules¬
centia. uiuentus. grauitas. senectus: Primaitaq
generis humani &arab adam usq: ad noe. Secun¬
da anoe usq ad abraam quia articuli euidentis¬
simi sunt & notissimi: tertia ab abraham usq
ad dauid: sic enim mathcus euangelis tapatitur:
quarta adauidusq ad irans migrationan inba¬
biloniam : Quinta atrans migratione in babilo¬
nia usque aduentum dñi: Sexta ab aduentudñi
usq ad finem seculi speranda est : qua ex terior
homo tamquam senectute corrũpitur: Qui&iã
uetus dicitur: & interior renouatur dedio
indiem: Inde requies sempiter naest : quaes igni¬
fi catur sabbato: huicrei congruit quod homo
sex tadie factus est adimaginem & simi litudins

Expanded text:
autem propter nos, in quos finis saeculorum autem propter nos, in quos finis saeculorum devenit . Finis autem saeculorum tanquam senectus veteris hominis, cum totum genus humanum tanquam signatur, qua Dominus venit. Sunt enim aetates sex etiam in uno homine; infantia, pueritia, adolescentia, juventus, gravitas, et senectus. Prima itaque generis humani aetas est ab Adam usque ad Noe. Secunda, a Noe ad Abraham: qui articuli sunt evidentissimi et notissimi. Tertia, ab Abraham usque ad David: sic enim Matthaeus evangelista partitur . Quarta. a David usque ad transmigrationem in Babyloniam. Quinta, a transmigratione in Babyloniam usque ad adventum Domini. Sexta, ab adventu Domini usque in finem saeculi speranda est: qua exterior homo tanquam senectute corrumpitur, qui etiam vetus dicitur, et interior renovatur de die in diem . Inde requies sempiterna est, quae significatur sabbato. Huic rei congruit quod homo sexto die factus est ad imaginem et similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
postquam ergo prophetia ip sa in iohanne
constituta digito ostendit prȩsentem:
cecinerat incipit minui: atq indecrescere prȩdi¬
catio regnidĩ &ideo bapti Zaut io hannes
ipȩnitentia : Finitur enim uetus uitausq
ad pęnitentiam: atque inde incipit noua
Non autem tantum in his qui proprie ꝓphecę
menti pidphetia non silere colligitur ab eis
quips quęrunt & adhę̧c inuestiganda diui¬
nitus adiuuantur. Maxime tamen illis eiu¬
dentioribus rerum figuris appar& quod
abel iustus a fratre interficitur & dñs aide is:
quod archa noe tamquam indiluuio sęculi
ec clesia guber natur Quodisa ac inmolandus
uno deancilla altero delibera duo tenamenta
intelleguntur quod duo populi in gominis
honoratur Sicui dñs uidȩis persequentibus¬
apud gentes clarificatus est̃ Longum est singula¬
commemorare: cum ita concludat a postolus &dicat
hȩc autem infigu contingebant eis scriptas unt

Expanded text:
Postquam ergo prophetia ipsa in Joanne Postquam ergo prophetia ipsa in Joanne constituta digito ostendit praesentem, cecinerat, incipit minui, atque inde crescere praedicatio regni Dei. Et ideo baptizavit Joannes in poenitentiam : finitur enim vetus vita usque ad poenitentiam, atque inde incipit nova. 2. Non autem tantum in iis qui proprie Prophetai historia prophetia non silere colligitur ab eis qui pie quaerunt, et ad haec investiganda divinitus adjuvantur. Maxime tamen illis evidentioribus rerum figuris apparet: quod Abel justus a fratre interficitur , et Dominus a Judaeis: quod arca Noe, tanquam in diluvio saeculi Ecclesia gubernatur : quod Isaac immolandus Deo uno de ancilla, altero de libera, duo Testamenta intelliguntur : quod duo populi in geminis,honoratur ; sicut Dominus Judaeis persequentibusapud Gentes clarificatus est. Longum est commemorare singula, cum ita concludat Apostolus et dicat: Haec autem in figura contingebant eis; scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Iohannes baptista
considerata scriptura quȩde illo ine uangelio
legitur multis probabilibus documemis
non absurde creditur prophetie gestare personã
& comanme quoddeillo dñs dicti plus quam
propheta hic: Siquidem totius prophetiȩ quȩ
ab ex ordio generis humani usque aduentum dñi
dedño fac taest imaginem gestat Est autem
euangelii persona in ipso dño quae perprophe¬
tiã pręnuntiabatur cuius augetur prȩdicatio
pes uniuersum orbemterrarum: ab ipso dni
aduentu: prophetia autem minuitur post¬
quam idquod pręnuntiabat aduenit :
Itaq dñs dicit Le & prophe tae usq ad
i ohannem baptistam: abhinc regnumdi
prȩdicatus : Et iohanner ipseillum inquit opor¬
t& crescere meautem minui: Quod & diebus
ꝗ uibus natisunt & mortibus quibuspas sisunt
figura tumest: Nas citus namque iohannes
ex quodies incipit minui. Nas citus dnis
& quo dies incipit crescere: Capite illeminu itꝰ
dum oc ciditur: hic uero at tollitur cruce:

Expanded text:
oannes Baptista, considerata scriptura quae de illo in Evangelio legitur, multis probabilibus documentis non absurde creditur prophetiae gestare personam, et eo maxime quod de illo Dominus dicit, Plus quam propheta . Hic siquidem totius prophetiae, quae ab exordio generis humani usque ad adventum Domini de Domino facta est, imaginem gestat. Est autem Evangelii persona in ipso Domino, quae per prophetiam praenuntiabatur, cujus augetur praedicatio per universum orbem terrarum ab ipso Domini adventu: prophetia autem minuitur postquam id quod praenuntiabat advenit. Itaque Dominus dicit: Lex et Prophetae usque ad Joannem Baptistam; abhinc regnum Dei praedicatur . Et Joannes ipse: Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui . Quod et diebus quibus nati sunt, et mortibus quibus passi sunt, figuratum est. Nascitur namque Joannes ex quo dies incipiunt minui: nascitur Dominus ex quo dies incipiunt crescere. Capite ille minuitur, dum occiditur: hic vero attollitur in cruce.
Abbreviated transcription (Latin):
nimo dum solosse uideri uolunt: quibus adperfecti¬
onem unitas de est: Cum eni quisq: auera unitate
diuellitur. superbia di uellitur: suȩ quippe potesta¬
tis esse cupiens nonsequitur unum quod ds̃ est:
Ideo q & n nonagin ta nouem ouibus. & innouem
dra grnis. ponit eorum significationem. quidese
prȩsumentes pec̾ato ribus ad salutem redeuntibus
seprȩponunt: unum enini deest ut̃ ad nouem & de¬
cemsint & ad nonaginta nouem ut centum sint
& sipercȩteros Num eros hoc consideres: Ham & nongin¬
tiꝰ nonagutã nouem. unum de est.
ut millesint: & ad nouem milia non gentos
non aginta nouem unum deent : Vt decem milia sint:
uariari ergo perbreuitatem & magniuidinem
numeripossunt. quibus unum de est iperficiantꝰ:
Ipsum uero unum sine uaritate insem anẽs. cum
accesserti perficti cuideputat omnes perpȩniten¬
uxx iiihomo habens duos filios. Ss ad duos populos intellegtt᷑.¬

Expanded text:
nimo, dum solos se videri volunt, quibus ad perfectinimo, dum solos se videri volunt, quibus ad perfectionem unitas deest. Cum enim quisque a vera unitate divellitur, superbia divellitur: suae quippe potestatis esse cupiens, non sequitur unum, quod Deus est. Ideoque et in nonaginta novem ovibus et in novem drachmis ponit eorum significationem, qui de se praesumentes peccatoribus ad salutem redeuntibus se praeponunt. Unum enim deest ad novem ut decem sint, et ad nonaginta novem ut centum sint. Et si per caeteros numeros hoc consideres. Nam et nongentis nonaginta novem, unum deest ut mille sint, et ad novem millia nongento nonagintas novem, unum deest ut decem millia sint. Variari ergo per brevitatem et magnitudinem numeri possunt, quibus unum deest ut perficiantur: ipsum vero unum sine varietate in se manens cum accesserit perficit, cui deputat omnes per poenitenXXIII. Ib. XV, 11-32. Homo habens duos filios, Deus ad duos populos intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
siciti autem deturri nonper fec taper opprobriũ
deterruti dicentium. quia hichomo coepit
edificare & non potuit consum mare : sic in rege
cum quo dimicandum est ipsam: pacem ccccu¬
sauit. cum ait: ad huc illo longe agente. legatio¬
nem mittens. rogat quȩ pacis unt signifi cansenĩ etiã
mina s in minentiuma diabulo temptationum.
non suftinere hom ines. qui renuntiant
omnibus quae possident: & pacem cum eo facere
consentiendo illi ad com mittenda peccat&tur¬
rem quippe illum edificare. & contrarenem
illum dimicare . ẽẽ discipulum xp̃i est:
habere autem suptus ad perficiendũm turrem.
& habere fortia decem milia. contrauiginti
mili a regis. renuntiare est omnibus quȩ sunt eius:
tam omnes pec catores dixit : quiperpꝰenitentiam
reconciliantur dõ: quam umeris suis portat: quia
xcuiiii dixit. quas reli quit in deserto quia suꝑbos
significat. tam quam solitudinem gerentes in a¬

Expanded text:
Sicut autem de turri non perfecta, per opprobrium Sicut autem de turri non perfecta, per opprobrium deterruit dicentium, Quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare: sic in rege cum quo dimicandum est, ipsam pacem accusavit, cum ait, Adhuc illo longe agente, legationem mittens rogat ea quae sunt pacis; significans etiam minas imminentium a diabolo tentationum, non sustinere homines qui non renuntiant omnibus quae possident, et pacem cum eo facere consentiendo illi ad committenda peccata. Turrem quippe aedificare, et contra regem illum dimicare, esse discipulum Christi est: habere autem sumptus ad perficiendam turrem, et habere fortia decem millia contra viginti millia regis, renuntiare est omnibus quae sunt ejus. tam, omnes peccatores dixit, qui per poenitentiam reconciliantur Deo. Quam humeris suis portat, quia  nonaginta novem dixit, quas reliquit in deserto, quia superbos significant, tanquam solitudinem gerentes in a
Abbreviated transcription (Latin):
ut diuina cogitare nonualeat:¬
Quos deciuitate adducit inuitatos ad cȩnam.
deipsagente iudȩorum quic rediderunt.
Significat : debiles peccatis. non habentes suꝑ bia
quasi iustitiȩ quȩ mendax primates eorum agratia pro¬
hibebat: quos autem desepibus &uiis alios ad duci
ius sit. cum adhuc locus essegenter significat prop¬
ter diuersas uias sectarum. & spinas peccato rũ :
ad discipulatum xp̃i obtinendum: & decem mi¬
lia pro eliaturi cum rege. quihabebat uiginti
milia simplititatem xp̃i ani dimicatun cum
dupli citate diaboli. hocẽ cum dolis & fallatꝰ is
eius. in affectu constituit. renuntiantis omnibus
quȩ sunt eius: ita enim concluda: Suc ergo omnis
ex uobis. quinonrenuntiat omnibus quȩ sunteiꝰ.
non potest meus esse discipulus : Int̃quȩ omnia &iam
ipsa temporalis uita intellegatur necesse ẽ: quã
oport& sicpossidere adtempus utnonte impediat
ab ȩterna. qui eam fuerit minatus auferre :

Expanded text:
ut diuina cogitare non ualeatut diuina cogitare non ualeatQuod de civitate adducit invitatos ad coenam, de ipsa gente Judaeorum qui crediderunt significat, debiles peccatis, non habentes superbiam quasi justitiae, quae mendax primates eorum a gratia prohibebat. Quod autem de sepibus et viis alios adduci jussit, cum adhuc locus esset, Gentes significat, propter diversas vias sectarum et spinas peccatorum. XXad discipulatum Christi obtinendum: et decem millia praeliaturi cum rege qui habebat viginti millia, simplicitatem christiani dimicaturi cum duplicitate diaboli, hoc est cum dolis et fallaciis ejus, in affectu constituit renuntiantis omnibus quae sunt ejus. Ita enim concludit: Sic ergo omnis ex vobis qui non renuntiat omnibus quae sunt ejus, non potest meus esse discipulus. Inter quae omnia etiam ipsa temporalis vita intelligatur necesse est, quam oportet sic possidere ad tempus, ut non te impediat ab aeterna, qui eam fuerit minatus auferre.
Abbreviated transcription (Latin):
xuini Cum dicer& dis cipulis. non debere
habere soli titu dinem decibis. ait: Et noli¬
te in sub lime ee tolli Primo enim
hȩc amecessitatem inplendam. homo
quȩrit : Cum au abundaue rint. incipi&
superbire de talibus: Tale est hoc. acsi
seuulne ratis quisiact& quiahab& multt em¬
plas tra in domo: cum hoc illibonum eẽ ut uulne¬
ra non haber&. & neuno quidem indiger&
em plastro congruent̃ y dropicum animali
quod cecidit inputeum comparauit. I more
enim labo rabat: sicut illam muli erem
quam decem &octo annos aligatam
dixerat. ab eadem alligatione soluebat:
conparabat iumẽto quod soluitur
ut ad aquam ducerȩtur: hrdropem autem . rec¬
te comparamus diuiti auto: Sicut enim ille
quanto magis abunde umore in ordinato.
Tanto amplius sitit sic iste qunto copiosior¬
est diuitiis quibus nonbene utitur: tanto ar¬
dentius talia concupiscit: illam uero itamor¬
bo incuruatam ut se erigere non poss& animȩ
Terrenis opibus debilitatȩ atq oppressȩ: ita

Expanded text:
um. Cum diceret discipulis non debere haberi sollicitudinem de cibis, ait: Et nolite in sublime extolli. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit; cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc, ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset, ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Congruenter hydropicum animali quod cecidit in puteum comparavit, humore enim laborabat; sicut illam mulierem quam decem et octo annis adixerat et ab eadem alligatione soluebat, comparauit iumento, quod soluitur, ut ad aquam ducatur. hydropem autem recte comparamus diuiti auaro; sicut enim ille, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitit, sic iste, quanto est copiosior diuitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit; illam uero ita morbo incuruam, ut se erigere non posset, animae terrenis opinionibus debilitatae atque oppressae, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sci Si uersis dumtax at modis: Cum enĩ beatitu¬
dinem illã obtinuerimus: nr̃a erunt adui uen¬
dum superioranra erunt ad conuiuendum
aequalia nr̃a erunt ad dominandum inferiora:
Congaudeat igitur securis simus maiorfrat.¬
quia frater iunior mortuus erat. &reuixit perierat¬
spxiii inuilico quem chĩs eiciebat deuilicatione. & laudab tteũ
quod infuturum sibi Prospexeri non omnia debemus
adimitandum sumero nonenim aut domino nr̃o facienda ẽ
in aliquo fraus ut de ipsa fraude elimo sinas faciamus¬
Aut eos aquibus recipi uolumus intabernacula a et̃na.
tamquam debitores dĩ & dñi nr̃i fas est intellegi :

Expanded text:
 diversis duntaxat modis. Cum enim beatitatem illam obtinuerimus, nostra erunt ad videndum superiora, nostra erunt ad convivendum aequalia, nostra erunt ad dominandum inferiora. Congaudeat ergo securissimus major fratquia junior frater mortuus erat, et revixit; perieratIn uilico, quem dominus eiciebat de uilicatu et laudauit eum, quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. non enim aut domino nostro facienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude elemosaut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, c