comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta Sancti bernardi abbatis.
ernardus
burgundie
partib. fon¬
tanis oppido
patris sui o¬
riundus fu
pietatem. Pater eius tecelinus
uir antique et legitime mili¬
tie fuit: cultor dei. iusticie te¬
nar. Euangłicam namq se¬
cundum instituta p̾cursoriᷤᷤ
oñi miliciam agens. neminẽ
concutiebat: nemini faciebut
calumniam: contentus sti
bat. Sic consilio et armis ser¬
uiebat temporalib dñis suis:
ut etiam dño đo suo non ne¬
gligeret reddere qđ debebat.
Mater aalech ex castro
cui nom̃ monsbarrus. et
ipsa in ordine suo apłicam
regłam tenens. subdita uro:
sub eo scđm timorem d̃i do¬
mum suam regebat: operib
miscłie insistens. filios enu¬
triens in om̃i disciplina. Sep¬
tem qͥppe liberos genuit: ñ
tam uiro suo quã deo. sex
mares: feminam unam. ma¬
res om̃s monachos futuros.
feminam scimonialem. Cleo
namq ut dictum ẽ ñ scło
generans: singłos mox ut
partu ediderat. ip̃a manib
ꝓpriis dño offerebat. Propt̾ qͦd

Expanded text:
 sancti Bernardi. 1. Bernardus Burgundiae partibus, Fontanis oppido patris sui oriundus fuiigionis pietatem. Pater ejus Tescelinus, vir antiquae et legitimae militiae fuit, cultor Dei, justitiae tenax. Evangelicam namque, secundum instituta Praecursoris Domini, militiam agens, neminem concutiebat, nemini faciebat calumniam, contentus stipbat. Sic consilio et armis serviebat temporalibus dominis suis, ut etiam Domino Deo suo non negligeret reddere quod debebat. Mater ejus Alaidis ex castro cui 1236 nomen Mons-Barrus, et ipsa in ordine suo apostolicam regulam tenens, subdita viro , sub eo secundum timorem Dei domum suam regebat, operibus misericordiae insistens, filios enutriens in omni disciplina. Septem quippe liberos genuit, non tam viro suo quam Deo; sex mares, feminam unam; mares omnes monachos futuros, feminam sanctimonialem. Deo namque, ut dictum est, non saeculo generans, singulos mox ut partu ediderat, ipsa manibus propriis Domino offerebat. Propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
impellit et cohortat᷑. qui cum
iuiro d̾i iugiter assistant. oĩa
cius nouerunt: ingerentes q̃¬
dam diligenti inquisitione
inuestigata. plura etiã quib
cũ fierent. ipsi int̾fuerunt.
et iuiderunt. et audierunt.
Qui cum multa suggerant
et preclara. que ꝑ serũu suũ
d̾s ipsis p̾sentib oꝑat ᷑ et
nota eoꝵ religio. et scola ma¬
gisterii. ab om̃i me liberet
suspicione falsi: adhuc etiã
ad testimonium sͥ asciscunt
ꝓbabilium auctoritatẽ ꝑso
habere. nulli fidelium licet.
Quanquam id suꝑfluo dixe¬
rim: cum totꝰ ea nouerit
mundꝰ. et uirtutes eiꝰ narret
omnis eccłia sc̃oꝵ. Quappt̃
attendens diuine laudis mi¬
rificam materiam. om̃ib se
offerentem. neminẽ uͦ susci¬
pientem: dissimulantib eiᷤ
qui meluis hoc ac digniuᷤ
poterant. suscepi in ea ag̾e
ipse que potero: non uanita¬
de p̾sumentis. s fiducia dili¬
quasi accuratius digerenda.
s saltem ĩ unum cong̾enda.
et reponenda suscepi: nec
nec scribunt᷑ ipso sciente.

Expanded text:
impellit et cohortatur, qui cum Viro Dei jugiter assistant, omnia ejus noverunt, ingerentes quaedam diligenti inquisitione vestigata, plura etiam, quibus, cum fierent, ipsi interfuerunt, et viderunt, et audierunt. Qui cum multa suggerant et praeclara, quae per servum suum Deus ipsis praesentibus operatur, et nota eorum religio, et schola magisterii ab omni me liberet suspicione falsi; adhuc etiam ad testimonium sibi adsciscunt probabilium auctoritatem pershabere nulli fidelium licet. Quanquam id superfluo dixerim, cum totus ea noverit mundus, et virtutes ejus narret omnis ecclesia sanctorum. Quapropter attendens divinae laudis mirificam materiam omnibus se offerentem, neminem vero suscipientem, dissimulantibus eis qui melius hoc ac dignius poterant; suscepi in ea agere ipse quae potero, non vanitate praesumentis, sed fiducia diliquasi accuratius digerenda, sed saltem in unum congerenda et reponenda susceperim: nec nec scribuntur ipso sciente.
Abbreviated transcription (Latin):
Scilicet austeri se distinguendo seueri.
Mollia sꝑnentes &e uim carni facientes.
Iugit̾ intenti dño parere iubenti.
hac in scͥptura pot̾is cognoscere plura.

Expanded text:
Scilicet austeri; sed distinguendo severi: Mollia spernentes et carni vim facientes: Semper et intenti Domino parere volenti. Indice Scriptura poteris cognoscere plura.
Abbreviated transcription (Latin):
ctori eiꝰ ip̃o ĩ cumulo capsula su¬
ꝑposita est: in qua beati taddei
apłi reliquie ꝯtinent᷑. Quas eo¬
dem anno ab iherosolima sibi
missas. suo iusserat corꝑi suꝑpo¬
ni: eo utiq fider ⁊ deuotionis in¬
tiutu. ut eidem apło indie com¬
munis resurrectioĩs adhereat.
beatꝰ papa noster t̃ciꝰ eugeniꝰ¬
magis caligine migrauit ad
lucem. cuius merita ĩ ip̃a cui
insignit̃ p̃fuit urbe miracłis
plurib illustrata choruscant:
successore eiꝰ anastasio roma¬
nȩ eccłiȩ p̃sidente. regnantib
aũt in romanoꝵ imꝑio frede¬
rico illustri. in francoꝵ regno
piissimo rege ludouico filio
ludoxici: pͥncipatũ eccłiȩ u¬
niuerse ac totius creature

Expanded text:
ctori ejus ipso in tumulo capsula superposita est, in qua beati Thaddaei apostoli reliquiae continebantur: quas eodem anno ab Jerosolymis sibi missas suo jusserat corpori superponi, eo utique fidei et devotionis intuitu, ut eidem apostolo in die communis resurrectionis adhaereretbeatmagis caligine migravit ad lucem, cujus merita in ipsa cui insigniter praefuit urbe miraculis pluribus illustrata coruscant: successore ejus Anastasio Romanae Ecclesiae praesidente, regnantibus autem in Romanorum imperio Friderico illustri; in Francorum regno piissimo rege Ludovico, filio Ludovici; principatum Ecclesiae universae ac totius creatur
Abbreviated transcription (Latin):
um suꝑ se d̃i in ꝓximo expec¬
taret. Stupefactus ille: quis
hoc ei dixerit reqͥ siuit. Quis¬
quis inquit dixerit mͥ. tuua¬
de. et dic que ego dicotͥ: ne
si dissimulaueris. te quoq
inuoluat par pena peccati.
rabiliora de eo narrata st̃. Gui¬
Do nanq frater eius maior
natu int̾ fr̃es suos. cuiꝰ gra¬
uitatis & ueritatis fuĩt uir:

Expanded text:
um Dei in proximo exspectaret. Stupefactus ille, quis hoc ei dixerit, requisivit. « Quisquis, » inquit, « dixerit mihi, tu vade, et dic quae ego dico tibi; ne, si dissimulaveris, te quoque involvat par poena peccati. rabiliora de eo narrata sunt. 64. Guido namque, frater ejus major natu inter fratres suos, cujus gravitatis et veritatis fuerit vir
Abbreviated transcription (Latin):
demonia. ⁊ effrenatis disciir¬
sib pliirimos infestabant: uͦ
erat qui insolentie eoꝵ resistet
eum diu sub anselmiscismati
qui petri factor mediolanẽ¬
sem occupauerat cathedram.
sacerdotes gementes. uirgi¬
nes squalide. scĩficationes
maledicte. altare pollutum.
iram dĩ in ppłm ꝓuocassert.
At uͦ in aduentũ uiri dĩ ab¬
dicatis anselmi p̃stigiis. et ĩ
sedis apłice obedientiã sub
innocentio reuocata eccłia:
impedita est illa demonũ
licentia. & cotidie dabat lo¬
cum. & ad preces uiri di dif¬
fugiebat diabolus. & si qñ
resistere conabatur. in ip̃o
conflictu subcumbens glori¬
osius uincebat᷑.¬

Expanded text:
daemonia, . et effrenatis decurdaemonia, . et effrenatis decursibus plurimos infestabant: nec erat qui insolentiae eorum resisteret, cum diu sub Anselmi schismate, qui Petri fautor Mediolanensem occupaverat cathedram, sacerdotes gementes, virgines squalidae, sanctificationes maledictae, altare pollutum iram Dei in populum provocassent. At vero in adventu Viri Dei abdicatis Anselmi praestigiis, et in Sedis apostolicae obedientiam sub Innocentio revocata ecclesia, impedita est illa daemonum licentia, et quotidie dabat locum, et ad preces Viri Dei diffugiebat diabolus: et si quando resistere conabatur, in ipso conflictu succumbens gloriosus vincebat
Abbreviated transcription (Latin):
ri: compassus est ȩtati. ⁊ ue¬
hementie anxietatis illiꝰ con¬
doluit. Patenã gͥ calicis ĩ qͦ
diuina celebraturꝰ erat mys¬
teria accepit. & digitis lati¬
ce suꝑfuso orans intra se. ꝙ
de dñi uirtute confidens. ori
puelle salubrem potum ap¬
plicat: & corpori eius stilła
medicinalem infiindit. Nec
mora quasi urẽt᷑ sachanas
infussionis illiꝰ uirtitẽ ferre
ñ pocuit. s urgente intrinse¬
cus crucis antidoto. festinan¬
ter egrediens. uomitu sordi¬
dissimo tremebiindus erup̃.
Sic purgata ꝑsona. diabo¬
lo profugo ce confuiso. Lau¬
des debitas do canit eccła. ꝙ
post acclamationes letabiin¬
das. alacer ppłs ibidem donͨ
diuina compleant᷑ mysteria
immobilis ꝑseuerat. Subas¬
pectu itaq om̃ium incolumi
puella asius domum rediici¬
tur: & uix tandem a ppłodi¬
missus ad hospicium uir di
reuertitur. Diuino iudicio
ea tempestate in mediolano
iuxta illud ysaie u̾bum. pi¬
losi clamabant alt̾ ad alterũ.
& occurrebãt onocentauris

Expanded text:
ri, compassus est aetati, et vehementiae anxietatis ejus condoluit. Patenam igitur calicis, in quo divina celebraturus erat mysteria, accipit: et digitis latice superfuso, orans intra se, et de Domini virtute confidens, ori puellae salubrem potum applicat, et corpori ejus stillam medicinalem infundit. Nec mora, quasi ureretur Satanas, infusionis illius virtutem ferre non potuit, sed urgente intrinsecus crucis antidoto, festinanter egrediens, vomitu sordidissimo tremebundus erupit. Sic purgata persona, diabolo profugo et confuso, laudes debitas Deo canit ecclesia: et post acclamationes laetabundas alacer populus ibidem, donec divina compleantur mysteria, immobilis perseverat. Sub aspectu itaque omnium incolumis puella a suis domum reducitur, et vix tandem a populo dimissus ad hospitium Vir Dei revertitur. 12. Divino judicio ea tempestate in Mediolano, juxta Isaiae verbum, pilosi clamabant alter ad alterum, et occurrebant onocentauris
Abbreviated transcription (Latin):
illudi a demone colligensq
sp̃m infremuit: et totis uiri¬
b ficlei facto impetu in adu̾¬
sarium ab utraq fugauit: et
quidem non minus uexatum
his quas uexauerat ipse. Cete¬
rum quod moram fecit scõ ñ
putes lector fuisse uirtutis eiꝰ.
s dispensationis diuine: ut
uidelicet ex hoc manifestior
fieret et maligni presentia et
uictoria malachie. Deniq audi
quicl alibi fecerit. ñ autem ꝑ
p̃sentiam suam. Et utiq po¬
tuit p̃sens qd̾ absens ualuit:
In regione aquilonaris par¬
tis hẏbernie. iacebat in domo
infirmus: nec dubium quin
demonum maleficio. Nam
quadam nocte audiuit eos loqͦn¬
tes: dicente altero ad alterum.
Uide ne miser iste hẏpocrite il¬
lius stratum stramen ue contin¬
gat: et sic effugiat manus nr̃as
Cognouit homo quod malachi¬
am loquerẽtur: quem non mul¬
to ante in eadem domonemi¬
nerat ꝑnoctasse: et adhuc stra¬
men in loco. Sumptaq fiducia
et quo pocuit conatu cepit rep

Expanded text:
illudi a daemone, colligensque ritum, infremuit, et totis viribus fidei facto impetu in adversarium, ab utraque fugavit, et quidem non minus vexatum his, quas vexaverat ipse. Caeterum quod moram fecit sancto, non putes, lector, fuisse virtutis ejus, sed dispensationis divinae: ut videlicet ex hoc manifestior fieret et maligni praesentia, et victoria Malachiae. Denique audi quid alibi fecerit, non autem per praesentiam suam. Et utique potuit praesens, quod absens valuit. 46. In regione aquilonaris partis Hiberniae jacebat infirmus in domo, nec dubium quin daemonum maleficio. Nam quadam nocte audivit eos loquentes, dicente altero ad alterum: « Vide ne miser iste hypocritae illius stratum, stramenve contingat, et sic effugiat manus nostras. » Cognovit homo, quod Malachiam loquerentur, quem non multo ante in eadem domo meminerat pernoctasse. Et adhuc stramen in loco: sumptaque fiducia, et quo potuit conatu, coepit rep
Abbreviated transcription (Latin):
brunwilre qd̾ ẽ monast̾iũ duo¬
b a ciuitace milib distans. In
uia qͦ p̃sente ppło colomensi.
qui deuotione debita scm̃ prose¬
quebatur. surdi duo oblati suit.
quoꝵ d̾s aꝑuit aures cũ iniecis¬
set pater beatus digitos. et ore
sacrato insꝑirasset auditum.
Ebrehardꝰ. Gercia feria mane ĩ
eccłia beati nicholai in ipsius si¬
qͥdem honore dedicatum ẽ mo¬
nasterium brunwilre quod
niger uillare int̃pretat᷑. coram
altari puer cecus illuminatꝰ ẽ.
quem offerebat domnus abb̃s
campensis. Uix ad huc exultan¬
tis ppłi siluerat uociferatio. et
ecce surdus ⁊ mutꝰ auditu dona¬
tus ẽ o loquela. Wolkemarus.
Alter etiam surdꝰ astantibus
nob̾ recepit auditum. Abbas
campensis. Primũ qd̾ ĩ uia
aridi cuiꝰdam brachii o ma

Expanded text:
nasterium duobus a civitate millibus distans. In via quoque praesente populo Coloniensi, qui devotione debita Sanctum prosequebatur, surdi duo oblati sunt quorum Deus aperuit aures, cum injecisset Pater beatus digitos, et ore sacrato inspirasset auditum. EBERHARDUS. Tertia feria, mane in ecclesia beati Nicolai, in ipsius siquidem honore dedicatum est monasterium Brunwiler, quod Nigrum-Villare interpretatur, coram altari puer caecus illuminatus est, quem offerebat dominus abbas Campensis. Vix adhuc exsultantis populi siluerat vociferatio, et ecce surdus et mutus auditu donatus est, et loquela. WOLKEMARUS. Alter etiam surdus astantibus nobis recepit auditum. ABBAS CAMPENSIS. Primum quod in via aridi cujusdam brachii et ma
Abbreviated transcription (Latin):
archiep̃i deduceret᷑. liberiꝰ ex inde
profecturꝰ. Ibi uͦ nobilis puer fuꝰ
sororis aduocati coloniensis. ex
longo iam surdus ⁊ mutus corã
om̃ib nobis ꝑ manus impositio¬
nem recepit auditũ parit̃ ꝙ lo¬
quelam. Ibidem qͦ cecus qͥdam
uisum. ⁊ alt̃ cuiꝰ erat crus aridũ:
inutile. adeptus est sanitatẽ. S
⁊ puella quedam cuiꝰ adheserat
lingua faucib. ⁊ uix pot̾at loqui.
curata ẽ ip̃a hora soluto uincło
oris. Hoꝵs om̃ium testes sumus.
testis est. ⁊ ciuitas coloniensis.
Neq enĩ in angulo facta suint¬
hec s in publico ut ab om̃ib d̾s
głificetur. qui in sc̃is suis głosus
est. Siquis forte aut incredu¬
lus aut curiosus extiterit. mul¬
ta ex his facile ei ꝓbare licebit.
p̃sertim que in ꝑsonis facta st̃
non infimis nec ignotis. Uix tan¬

Expanded text:
archiepiscopi deduceretur, liberius exinde archiepiscopi deduceretur, liberius exinde profecturus. Ibi vero nobilis puer filius sororis advocati Coloniensis, ex longo jam surdus et mutus, coram omnibus nobis per manus impositionem recepit auditum pariter et loquelam. Ibidem quoque caecus quidam visum, et alter cujus erat crus aridum et inutile, adeptus est sanitatem. Sed et puella quaedam, cujus adhaeserat lingua faucibus, et vix poterat loqui, curata est ipsa hora soluto vinculo oris. Horum omnium testes sumus, testis est civitas Coloniensis. Neque in angulo facta sunt, sed in publico, ut ab omnibus Deus glorificetur, qui in sanctis suis gloriosus est. Si quis forte aut incredulus aut curiosus exstiterit, multa ex his facile ei probare licebit, praesertim quae in personis facta sunt non infimis, nec ignotis. 1180 CA
Abbreviated transcription (Latin):
est. ⁊ cantꝰ ibi tumultꝰ factus ẽ.
& concursus ut uix potuerit
in hospicium retrahi uirbeat᷑.¬
⁊ nescio an fuerit ibi maiꝰ mira¬
cłm qͣm qd̾̃ euasit incolumis.
Girardus. Circa horam t̾riã
exiturum uirum di expectabat
languentium multitudo. eo
importumꝰ instantes qͦ modicũ
iam tempꝰ uiderentur habere.
Egressus gͥ in plateam signa¬
uit ex ordine residentes. ꝙ sub
ocłis om̃ium ip̃a hora qͣtuor¬
decim st̃ sanati. Glaudi septẽ.
surdi qͥnq. puer mancus. et
mulier ceca. optatum quiq
bñficium ꝑceper̃t. Ad singula
ppłs acclamabat. ⁊ in laudes dei
uoces conant ꝑ nubila. Cristi.
diheligen alle helfon hũns.¬
Porro archiep̃c ciuitatis in ip̃o
residebat hospitio.⁊ coram eo qͦ
pater sẽs ubi egressus est pue¬
rũ cecum illuminauit. Abbas
campensis. Ex hoc iam turba
erat intolerabilis ut nemini ꝓr¬
sus egredi domũ ingrediue lice¬
ret. Consilium gͦ fuit ⁊ indomum

Expanded text:
est, et tantus ibi tumultus factus est est, et tantus ibi tumultus factus est et concursus, ut vix potuerit in hospitium retrahi Vir beatus: et nescio an fuerit ibi majus miraculum, quam quod evaserit incolumis. GERARDUS. Circa horam tertiam exiturum virum Dei exoptabat languentium multitudo, eo importunius instantes, quo modicum jam tempus viderentur habere. Egressus igitur in plateam signavit ex ordine residentes, et sub oculis omnium ipsa hora quatuordecim sunt sanati: claudi septem, surdi quinque, puer mancus, et mulier caeca, optatum quique beneficium perceperunt. Ad singula populus acclamabat, et in laudes Dei voces tonant per nubila: « Christ, Die Heiligen alle helffenPorro archiepiscopus civitatis in ipso residebat hospitio, et coram eo quoque Pater sanctus ubi egressus est, puerum caecum illuminavit. ABBAS CAMPENSIS. Ex hoc jam turba erat intolerabilis, ut nemini prorsus egredi domum ingredive liceret. Consilium ergo fuit, ut in domum
Abbreviated transcription (Latin):
miserabilit̾ ad pariecem cum
fletu ⁊ eiulatu. Om̃s misera¬
bamur eam: s statim congra¬
culati sumꝰ. Aoclamauit enim
subito quia uideret. ⁊ festinan¬
tes ad eam multis hoc ꝓbaui
foris astabam nec ullatemꝰ pote¬
ram introire. Ab hora nona us¬
ꝙ ad uesꝑam sic ꝑmansi cum
quibedam fr̃ib nr̃is nec acced̾e
quid̃ ualens ad ostium uł ad
scalam tanta erat undiq mul¬
titudo. Uix tandem nocte sece¬
dentib turbis ingressus uidi
recepit auditum. Ubi cenaui¬
mꝰ qr languentium conuen̾at
mulcitudo. rogauimꝰ patrẽ ut
ad signandos eos egrederetur:
ꝓciniis aũt puellis duab sur¬
dis ⁊ mutis ad tactum sacrate
manus coram nob̾ ds audicũ
reddidit ⁊ loquelam.
Ibidem puer quidam ⁊ matro¬
na de ciuitate ipsa ambo clau¬
di. ambo erecti sunt. ꝑhilippꝰ.
Scd̾a feria summo mane. uir
surdus auditum. ⁊ ceca puella
uisum recepert̃. Post paululũ
quoq mulier ceca illuminata

Expanded text:
miserabiliter ad parietem cum miserabiliter ad parietem cum fletu et ejulatu. Omnes miserabamur eam, sed statim congratulati sumus. Acclamavit enim subito, quia videret: et festinantes ad eam multis hoc probavforis astabam, nec ullatenus poteram introire: ab hora nona, usque ad vesperam sic permansi cum quibusdam fratribus nostris, nec accedere quidem valens ad ostium, vel ad scalam; tanta erat undique multitudo. Vix tandem nocte secedentibus turbis ingressus, vidi recepit auditum. Ubi coenavimus, quia languentium convenerat multitudo, rogavimus Patrem, ut ad signandos eos egrederetur. Protinus autem puellis duabus surdis et mutis ad tactum sacratae manus coram nobis Deus auditum reddidit et loquelam. Ibidem puer quidam, et matrona de civitate ipsa, ambo claudi, ambo erecti sunt. PHILIPPUS. Secunda feria summo mane, vir surdus auditum, et caeca puella visum recepit. Post paululum quoque mulier caeca illuminata
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quo pransi sumꝰ ñqͣm no¬
bis illa die miracła defuerunt.
Et hec quidem certiꝰ nouimus.¬
& diligent̃ ꝓbauimꝰ ea. Sta¬
bat enĩ uir sc̃s in fenestra. et
per scalam offerebant᷑ infirmii.
siquidem ostium domꝰ nullus
mi in ciuitate auditũ recepit.
quem ex multis annis prorsus
amiserat. Hanc inclaustro qͦd̾a
parentes ante locauerant.s re¬
miserant eam scĩmoniales es
qd̾ penitus amisisset auditum.
Diu quoq sic manserat mchil
audiens. donec ad tactũ sacra¬
te manus d̾s aꝑuit aures eius.
Post paululum qͦ contracta
mulier erecta ẽ.ꝙ. ambulabat.
Gerardus. Puerum curuum
qui erectus est ipsa die. ⁊ cecos
multos qui illuminati sunt õs
uidistis. Wokemarus. Ego ex
his quos uidi ⁊ quoꝵs memini
numeraui qͥnq. quosđa uno
ocło cecos. qͦsdani utroq. Rbbs¬
de campo. Circa uesperam
illuminata est mulier. que pꝰt
manꝰ impositionem duab aut
trib horis residebat ceca. Tan¬
dem abire uolens nec habens
a quo deduceretur. palpabat

Expanded text:
Ex quo pransi sumus, nunquam nobis illa die miracula defuerunt. Et haec quidem certius novimus, diligenter probavimus ea. Stabat enim Vir sanctus in fenestra, et per scalam offerebantur infirmi: siquidem ostium domus aperirmi in civitate auditum recepit, quem ex multis annis prorsus amiserat. Hanc in claustro quodam parentes ante locaverant, sed remiserant eam sanctimoniales, eo quod penitus amisisset auditum. Diu quoque sic manserat nihil audiens, donec ad tactum sacratae manus Deus aperuit aures ejus. Post paululum quoque contracta mulier erecta est, et ambulalat. GERARDUS. Puerum curvum, qui erectus est ipsa die, et caecos multos qui illuminati sunt, omnes vidistis. WOLKEMARUS. Ego ex iis quos vidi, et quorum memini, numeravi quinque, quosdam uno oculo caecos, quosdam utroque. ABBAS CAMPENSIS. Circa vesperam illuminata est mulier, quae post manus impositionem duabus aut tribus horis residebat caeca. Tandem abire volens, nec habens a quo deduceretur, palpabat
Abbreviated transcription (Latin):
totius plebis requiescit affectꝰ
ebricitantib multis idẽ
sc̃s manus imponens. & a¬
quam bñdictam porrigens
ad bibendum. sanitatem ob¬
tinuit. aridas manus. ce m̃¬
bra paralisi dissoluta tan¬
gens: incolumitati restitu¬
it: ceci etiam sub multoꝵ
destimonio in eadem crui¬
tate ut uiderent: imposito
signo crucis apatre lumiñ
potent̃ obtinuit. Per idem
tempꝰ hospicium albanen¬
sis ep̃i quem dñs papa. in
eadem legatione sͥ collegam
dederat: gr̃a tractandorum
negocioꝵ intrauerat. & de hi
quȩ inuincta fuerant. con¬
ferebant: cum repente irru¬
it suꝑ eos adolescens cuiꝰ ari¬
da manus erat. et retorta ad
brachium: et aduolutꝰ pedi¬
b eius supplicit postulat sa¬
nitatem. Ille alias occupatꝰ.
bñdix̃ quidem & abire p̃ce¬
pit: & ne amplius sͥ molesti¬
am faceret: uerbis solito se¬
ueriorib int̾dixit. Recedebat
ille ñ consecutꝰ quod quesie¬
erat. cum uenerabilis ep̃c sub

Expanded text:
totius plebis requiescit affectus. 18. totius plebis requiescit affectus. 18. Febricitantibus multis idem Sanctus manus imponens, et aquam benedictam porrigens ad bibendum, sanitatem obtinuit: aridas manus, et membra paralysi dissoluta tangens incolumitati restituit: caeci etiam sub multorum testimonio in eadem civitate ut viderent, imposito signo crucis, a patre luminum potenter obtinuit. Per idem tempus hospitium Albanensis episcopi, quem dominus Papa in eadem legatione sibi collegam dederat, gratia tractandorum negotiorum intraverat, et de his quae injuncta fuerant conferebant: cum repente irruit super eos adolescens cujus manus arida erat, et retorta ad brachium; et advolutus pedibus ejus suppliciter postulat sanitatem. Ille alias occupatus, benedixit quidem, et abire praecepit, et ne amplius sibi molestiam faceret, verbis solito severioribus interdixit. Recedebat ille non consecutus quod quaesierat: cum venerabilis episcopus sub
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ardentib paleis. que
in lecto continebant᷑. diabłs
ureret᷑:. tormenti estuantis
ui diuina ꝓpiquante passi¬
tam in os patientis infun¬
di. Quam ille pressis labiis
et dentib non admittens: uix
tandem cuneo infixo dissoluen¬
te pressuram. uellet. nollet.
intra fauces et guttur recẽpit.
Confestimq ut penetrans sc̃i¬
ficatio ad interiora descendit:
quasi infuso antidoto uis ma¬
ligna erupit: et uomitu sor¬
didissimo quasi torrentiᷤ im¬
pulsu. festina p̃cipitatione
rotatus. cum ingenti contu¬
melia demon exiuit.Repen¬
te qui uidebat᷑ mortuus ui¬
uit: et de lecto abbatis quie¬
tus et incolumis surgens.
tus. deo grãs. sanus sũ inqͥt.
Gr̃as agunt om̃s cõmiinit̃
dõ: et qui mͦ flebant letant᷑.
foras clamor effundit᷑: res
intus gesta suꝑ tecta sollem¬
nit̃ predicat᷑: tota ad specta¬
cłm conuenit ciuitas. bñdi¬
citur d̾s. gaudet ppłs: in
abbate tanti oꝑis patratore

Expanded text:
quasi ardentibus paleis, quae quasi ardentibus paleis, quae in lecto continebantur, diabolus ureretur, tormenti aestuantis, vi divina propinquante, passitam in os patientis infundi: quam ille pressis labiis et dentibus non admittens, vix tandem cuneo infixo dissolvente pressuram, vellet, nollet, intra fauces et guttur recepit. Confestimque ut penetrans sanctificatio ad interiora descendit, quasi infuso antidoto vis maligna erupit, et vomitu sordidissimo, quasi torrentis impulsu, festina praecipitatione rotatus cum ingenti contumelia daemon exivit. Repente qui videbatur mortuus, vivit: et de lecto Abbatis quietus et incolumis surgens ptus, « Deo gratias, sanus sum, » inquit. Gratias agunt omnes communiter Deo, et qui modo flebant, laetantur. Foras clamor effunditur, res intus gesta super tecta solemniter praedicatur, tota ad spectaculum convenit civitas, benedicitur Deus, gaudet populus, in Abbate tanti operis patratore
Abbreviated transcription (Latin):
usq quaq ꝓcedere patiaris.
flebat gͥ.& lacrimis ora per¬
fusus: p̃sentes quosq cõmo¬
uit. ut om̃s pariter suppli
re eos in di miscdia iuibeis.
bacło cui innitebat᷑. collũ
pueri leuit̾ tangit. S et
frat eius Girardus uolens
exꝑiri que ab homine dic¬
ta fuerant latent dorso eiꝰ
signum crucis impressit.
Cunq prius sine motu et
sensu. nec uidens nec audi¬
ens. ante pedes abbis diu ex¬
tensus pauimento hesisset:
ad tactum bacłi &ȩ ad signũ
crucis infremuit: & turbatꝰ
ingemuit. Iubet gͥ abb̃s. su
ꝑ ꝓpͥum lectulum eum poni.
At ille quasi ex iniuria of¬
fensus. reiecit se ĩ paiumen¬
tum: & stridebat dentib &
mordebat ꝓcuratorem suũ:
& capilł eoꝵ qui aderant ma¬
nus iniciens. quo poterat
conatu se ab eoꝵ manibus
abstrahebat: & ab eis teneri¬
uix poterat. Eya inquid ab¬
bas: ad lectum nr̃m eũ re¬
diicite.Orante itaq abbate.
⁊ fr̃ib in oratione ꝓstratis:

Expanded text:
usquequaque procedere patiaris. usquequaque procedere patiaris. » Flebat igitur, et lacrymis ora perfusus praesentes quosque commovit, ut omnes pariter supplicre eos in Dei misericordia jubens, baculo cui innitebatur collum pueri leniter tangit. Sed et frater ejus Gerardus volens experiri quae ab homine dicta fuerant, latenter dorso ejus signum crucis impressit. Cumque prius sine motu et sensu nec videns, nec audiens, ante pedes Abbatis diu extensus pavimento haesisset; ad tactum baculi et ad signum crucis infremuit, et turbatus ingemuit. Jubet igitur Abbas super proprium lectulum eum poni. At ille quasi ex injuria offensus rejecit se in pavimentum, et stridebat dentibus, et mordebat procuratorem suum: et capillis eorum qui aderant, manus injiciens, quo poterat conatu se ab eorum manibus abstrahebat, et ab eis vix teneri poterat. « Eia, » inquit Abbas, « ad lectum nostrum eum reducite. » Orante itaque Abbate, et fratribus in oratione prostratis,
Abbreviated transcription (Latin):
nio acerrime uexatus ẽ. Et
quotiens uel eccłiam ingre¬
ditur. uł salib exꝯcizatis as¬
ꝑgitur: uł signum ei cru¬
eis imponit᷑: uł eugłium au¬
dire compellit᷑: uł diuinis
interest sacramentis. offendit᷑¬
oiabolus habitator eius : et
torquet᷑ atrotius. Dumq mͦ
cum cȩt̾is ego ꝓforib expec¬
tarem. signumꝰ sc̃e crucis fi¬
gurante te: & extendente ĩ
ppłos manum. sacͣmentaliũ
signoꝵ uirtute exacerbatus
diabolus: uehementius. soli¬
to totus ad pueri uexationẽ
se contulit: o sicut uides
totum corpus eius occupais.
fere ei etiam uitalem sp̃m
int̾cludit. S et ipse puer
cum audita essent apud noᷤ
gr̃e quam a deo accepisti o¬
pinio: ex alioꝵ curationib
suam sperans salutem: ro¬
gauit me ut ad te eum ad¬
eius custodia oꝑam damno¬
sam & ꝑicłosam impendo.
o illius miserie que tanta ẽ.
quantã ipse ocłis ꝓbas. pio
& consueto affectu subueni¬
as: & rabiem demonis non

Expanded text:
nio acerrime vexatus est: et nio acerrime vexatus est: et quoties vel ecclesiam ingreditur, et salibus exorcizatis aspergitur, vel signum ei crucis imponitur, vel Evangelium audire compellitur, vel divinis interest Sacramentis, offenditur habitator ejus diabolus, et torquetur atrocius. Dumque modo cum caeteris ego pro foribus exspectarem, signum sanctae crucis figurante te, et extendente in populos manum sacramentalium signorum virtute exacerbatus diabolus, vehementius solito totus ad pueri vexationem se contulit: et sicut vides, totum corpus ejus occupans, fere ei etiam vitalem spiritum intercludit. Sed et ipse puer, cum audita esset apud nos gratiae, quam a Deo accepisti, opinio, ex aliorum curationibus suam sperans salutem, rogavit me ut eum ad te adejus custodia operam damnosam et periculosam impendo, et illius miseriae, quae tanta est, quantam ipse oculis probas, pio et consueto affectu subvenias, et rabiem daemonis non
Abbreviated transcription (Latin):
lis & uicis &e urbib multi
confluxerant. & cõmunia
tam aduenarũ quã ciuium
in mediolano studia erant
prosequi sc̃m: expetere bñ¬
ficium. audire u̾bum. uide¬
re signum: &e doctrina ce mi¬
racus ultra qͣm credibile ẽ
delectabantur:
derat int̾ eos quidam
ex suburbanis. qui piie¬
rum demoniacum illuc ad¬
uexerat. Qui repente coram
om̃ib ad signum crucis qd̾
uir sc̃s edidit. de baiuli sui
brachiis ruit: et clisus humi
quasi mortuus sine ullo sen¬
su immobilis uisus est. neq
uox. neq alitus erat in eoͬ
tm̃ circa precordia exiguus
ei suꝑerat uapor. Dant gͥ ce¬
deri locum ut posset ꝓcede.
et admitti ad uirumꝰ di se¬
minecis pueri bauilus: et
atonita multitudo tam mi¬
rabilis casus p̾stolabat᷑ euen¬
tum. Ingressus gͥ ad uirum
di homo est. & puerum stu¬
pidum nec aliquid sentien¬
tem. ante pedes abbatis expo¬
suit. & ait. Puer iste dñe pa¬
ter. que ante tuos posui pe¬
des: iam ꝑ tͥennium a demo¬

Expanded text:
lis, et vicis, et urbibus multi lis, et vicis, et urbibus multi confluxerant, et communia tam advenarum, quam civium in Mediolano studia erant prosequi Sanctum, expetere beneficium, audire verbum, videre signum; et doctrina et miraculis ultra quam credibile est, delectabantur. 16. Aderat inter eos quidam ex suburbanis, qui puerum daemoniacum illuc advexerat: qui repente coram omnibus ad signum crucis, quod Vir sanctus edidit, de bajuli sui brachiis ruit, et elisus humi quasi mortuus sine ullo sensu immobilis visus est: neque vox, neque halitus erat in eo, tantum circa praecordia exiguus ei supererat vapor. Dant igitur caeteri locum ut posset procedere, et admitti ad Virum Dei seminecis pueri bajulus; et attonita multitudo tam miserabilis casus praestolabatur eventum. Ingressus igitur ad Virum Dei homo est, et puerum stupidum, nec aliquid sententiam ante pedes Abbatis exposuit, et ait: « Puer iste, domine pater, quem ante tuos posui pedes, jam per triennium a daemo
Abbreviated transcription (Latin):
minem si dici fas est. lique¬
facta caritate ciuitas uen̾at᷑.
udiebant᷑ hec que me¬
diolam fiebant.⁊ ꝑ do
tam italiam uiri di discur¬
rebat opinio: & diuulgaba¬
tur ubiq qd̾ surrexisset ꝓ¬
pheta magnꝰ. potens ĩ oꝑe
&e sermonẽ. qͥ ĩuocato noĩe
xp̃i. & infirmos curaret. & ob¬
sessos a demonib liberaret.
Maxima quidem ei in cura¬
tionib egritudinum gr̃a. s
in demonib eliminandis
frequentior oꝑatio erat: qr
copiosior uexatoꝵ numer̃
ad exꝑta subsidia concurre¬
bat : &e maioꝵ. oꝑatio uirtu¬
tum. minores obscurabat
effectus.Iam uͦ pre frequen¬
tia ppłi. qui a mane usq
ad uesꝑam forib assidebart.
oppressiones uulgi pre cor¬
poris imbecillitate non ferers
ad fenestras domꝰ ꝓcedens. se
eis conspiciendum p̃bebat. ⁊
eleuata manu benedicebat
eis. Panes qͦ ce aquam deuehe¬
bant secum. quib bñdicti¬
om eius suppositis. ꝓ bñfici¬
is ea sacramentalib refere¬
bant. Ex uicinis sane castel¬

Expanded text:
liquefacta charitate civitas veneratur. 15. Audiebantur haec quae Mediolani fiebant: et per totam Italiam Viri Dei discurrebat opinio, et divulgabatur ubique quod surrexisset propheta magnus, potens in opere et sermone, qui invocato Christi nomine, et infirmos et curaret, et obsessos a daemonibus liberaret. Maxima quidem ei in curationibus aegritudinum gratia, sed in daemonibus eliminandis frequentior operatio erat, quia copiosior vexatorum numerus ad experta subsidia concurrebat, et majorum operatio virtutum minores obscurabat effectus. Jam vero prae frequentia populi qui a mane usque ad vesperam foribus assidebat, oppressionem vulgi prae corporis imbecillitate non ferens, ad fenestras domus procedens, se eis conspiciendum praebebat, et elevata manu benedicebat eis. Panes quoque et aquam devehebant secum, quibus benedictioni ejus suppositis, pro beneficiis ea sacramentalibus referebant. Ex vicinis sane castel
Abbreviated transcription (Latin):
compleuit: diffundendamq
in ppłm pacem ministro dedit.:
&e confestim pax ⁊ salus inte¬
gra reddita est mulieri. Sic il¬
le nequã. diuina mysteria qͣn¬
te sint esficientie & uirtutis:
non confessione. s fuga coactꝰ
ostendt. fugato diabolo mu¬
lier quam i tantoꝵ sartagi¬
ne tormentoꝵ. carnfex pesti¬
lens tanto tempore frixerat.
mentis sue compos effecta.
redditis cum ratione sensib.
reuolita intra fauces lingua.
đm confessa. gr̃as sgit: et
intuita curatorem suum. pe¬
dib eius aduoluca est. Ingeis
per eccłiam attollit clamor.
om̃is ętas iubilat do. ꝑsonart
eramenta. bñdicitur ab om

Expanded text:
complevit, diffundendamque complevit, diffundendamque in populum pacem ministro dedit; et confestim pax et salus integra reddita est mulieri. Sic ille nequam, divina mysteria quantae sint efficientiae et virtutis, non confessione, sed fuga coactus ostendit. Fugato diabolo mulier, quam in tantorum sartagine tormentorum carnifex pestilens tanto tempore frixerat, mentis suae compos effecta, redditis cum ratione sensibus, revoluta intra fauces lingua, Deum confessa gratias egit, et intuita curatorem suum, pedibus ejus advoluta est. Ingens per ecclesiam attollitur clamor, omnis aetas jubilat Deo, personant aerament
Abbreviated transcription (Latin):
cans acrius seuit: & recalcitͣis
contra stimulum. quidnam
tolleret prodit inuitus. Exple¬
ta aũt oratione dñica. effica¬
tius hostem aggredit᷑ uir be¬
atus. Patene siquidem calicis
sacrum dñi corpꝰ imponens.
os mulieris capiti supponens.
talia loquebatur. Adest iniq̃
sp̃c. iudex tuus. ad est sũma
potestas: iam resiste si potes.
Adest ille qui ꝓ nr̃a saliite pas¬
surꝰ : nunc inquit pͥnceps
mundi eicietur foras. Hoc il¬
lud corpus quod de corpore
uirginis sumptum ẽ: qd
in stipite crucis extensum
ẽ. qd̾ in tumulo iacuit. qd
de morte surrexit: qd uiden¬
tib discipłis ascendit in ce¬
lum. In huiꝰ gͦ maiestatis t̃¬
ribili potestate. tͥ sp̃s maligne
p̃cipio: ut ab hac ancilla eius
egrediens: contingere eam
deinceps non p̾sumas. Cunq
eam inuitꝰ deserens. ⁊ manere
ult᷑ non ualens. atrociꝰ afflicta
ret: tam magnam iram qͣ
modicum tempꝰ habens: re¬
diens pat̾ sc̃s ad altare frac¬
tionẽ hostie salutaris rite

Expanded text:
cans, acrius saevit, et recalcitrans contra stimulum, quidnam toleret, prodit invitus. Expleta autem oratione dominica, efficacius hostem aggreditur Vir beatus. Patenae siquidem calicis sacrum Domini corpus imponens, et mulieris capiti superponens, talia loquebatur: « Adest, inique spiritus, Judex tuus; adest summa Potestas; jam resiste si potes. Adest ille qui pro nostra salute passurus: Nunc, inquit, princeps mundi ejicietur foras . Hoc illud corpus quod de corpore Virginis sumptum est, quod in stipite crucis extensum est, quod in tumulo jacuit, quod de morte surrexit, quod videntibus discipulis ascendit in coelum. In hujus ergo Majestatis terribili potestate tibi, spiritus maligne, praecipio, ut ab hac ancilla ejus egrediens, contingere eam deinceps non praesumas. » Cumque eam invitus deserens, et manere ultra non valens, atrocius aret, tam magnam iram, quam modicum tempus habens; rediens Pater sanctus ad altare, fractionem hostiae salutaris rite
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ hoc. et competentiꝰ deli¬
berans accitandum: cũ iam
homo ñ grauaret᷑ laulib
suis. et tutius id fieret a con¬
turbatione hominum. & con¬
tradictione singuarũ. At ille
uigens et ualens. quantoin¬
firmior corpore. tanto fortior
fit et potens: ñ cessans agere
digna memorie. et magna
maiorib semꝑ accumulans.
quȩ ipso tacente scriptorem
requirant. Ego uͦ iam deliboe
urgentib infirmitatib corꝑis
mortis huiꝰ: ꝙ meis omnibus in¬
cipientib habere responsum
uicine mortis. sentio instare
tempꝰ resolutionis meẽ: plu¬
rimumꝙ timeo. ne sero me
peniteat. tamdiu distulisse :
quod priusquam ꝑeffluam.
uelim omnimodis peregisse.
S et me ft̾m quorũd̾a pia

Expanded text:
melius hoc et competentius, delimelius hoc et competentius, deliberans actitandum, cum jam homo non gravaretur laudibus suis; et tutius id fieret a conturbatione hominum, et contradictione linguarum. At ille vigens et valens, quanto infirmior corpore, tanto fortior fit et potens, non cessans agere digna memoriae, et magna majoribus semper accumulans, quae ipso tacente scriptorem requirant. Ego vero jam delibor, urgentibus infirmitatibus corporis mortis hujus, et membris omnibus incipientibus habere responsum vicinae mortis, sentio instare tempus resolutionis meae; plurimumque timeo, ne sero me poeniteat tamdiu distulisse, quod, prius quam pereffluam, velim omnimodis peregisse. Sed et me fratrum quorumdam pia
Abbreviated transcription (Latin):
cripturus ui¬
tam serui tui
ad honorem
nominis tui.
pro ut tu dede¬
ris domine deus ipsius. per
quem eccłiam temporis nr̃i
ĩ antiquum apłice gr̃e et
uirtutis decus uoluisti re¬
florere: eum inuoco adiudo¬
rem. qũe iam olim habeo
incentorem. amorem tuum.
¶uis eñi de amore tuo ꝙͣ¬
tulumcunq spiracłm uite
habens. et uidens testimo¬
nium głe et honoris tui. tã
p̃clartm iet tam fidele mun¬
uo insolitum effulsisse. non
oet operam quantamẽꝙ po¬
tuerit. ne lumen a te accen.¬
sum tuoꝵ quempiam lateat:
s quantum humano fieri sti¬
lo potest quod melius ip̃e
tñ ꝑ uirtutem oꝑum fac̾is
manifestatum et exaltatum
luceat omnib qui sunt in
domo tuaͦ In quo cum ego
iam olim uellem qualec̃q
ministerium agere uicis mẽe.
seu timore. seu uerecundia ꝓ¬
hibitus sum usq adhuc: iͦ
quidem supra me iud. ans
esse dignitatem materiȩ. et
digniorib opificib reseruan¬
dam: mͦ etiam post obitum
eius. quasi suꝑuicturus ei.

Expanded text:
cripturus vitam Servi tui ad honorem nominis tui, prout tu dederis, Domine Deus ipsius, per quem Ecclesiam temporis nostri in antiquum apostolicae gratiae et virtutis decus voluisti reflorere, eum invoco adjutorem, quem jam olim habeo incentorem, amorem tuum. Quis enim de amore tuo quantulumcumque spiraculum vitae habens, et videns testimonium gloriae et honoris tui tam praeclarum et tam fidele mundo insolitum effulsisse, non det operam, quantamcunque potuerit, ne lumen a te accensum, tuorum quempiam lateat; sed quantum humano fieri stylo potest quod melius ipse tamen per virtutem operum facis, manifestatum et exaltatum luceat omnibus qui sunt in domo tua? In quo cum ego jam olim vellem qualecumque ministerium agere vicis meae, seu timore, seu verecundia prohibitus sum usque adhuc, modo quidem supra me judicans esse dignitatem materiae, et dignioribus opificibus reservandam; modo etiam post obitum ejus, quasi supervicturus ei,
Abbreviated transcription (Latin):
rati uim facere. At ille renue¬
re primum. Pretendere siqͥ d
difficultatem rei: nobilis ip̃iꝰ
prosapie multitudinem. forti¬
tudinenem. ambitionem. mul¬
tum esse ad se paupercłm. opo¬
nere se tot. tantis. talib. taliter
raclicatis: qui iam annos fer¬
me ducentos quasi hereditate
possedissent sanctuarium d̃i.
et nunc quoq id p̃occupassert
non posse illos exftirpari nec
cum mortib hominum qͥdem.
sua non interesse fundi huma¬
num sanguinem occasione
sur: postremo iuinctum se spon¬
se alteri quam dimittere non
liceret. Uerum illis econtra in
stantib et clamantib. quia
a dño sermo egressus est. secd
et tota auctoritate iubentib
subire onus atq intentantib
anathema: ad mortem inquit
ducitis me. s obedio spe mar¬
tyrii. Hac tamen conditione:
ut si uixta ficlem ur̃am res
in melius cedat et uendicet
sibi d̃s suam hereditatem a di¬
ripientib eam: tum demum
omnib consummatis et eccła

Expanded text:
rati vim facere. At ille renuerati vim facere. At ille renuere primum; praetendere siquidem difficultatem rei, nobilis illius prosapiae multitudinem, fortitudinem, ambitionem: multum esse ad se pauperculum opponere se tot, tantis, talibus, taliter radicatis, qui jam annos ferme ducentos, quasi haereditate possedissent sanctuarium Dei, et nunc quoque id praeoccupassent: non posse illos extirpari, nec cum mortibus hominum quidem: sua non interesse, fundi humanum sanguinem occasione sui: postremo junctum se sponsae alteri, quam dimittere non liceret. 21. Verum illis e contrario instantibus, et clamantibus, quia a Domino sermo egressus est; sed et tota auctoritate jubentibus subire onus, atque intentantibus anathema: « Ad mortem, » inquit, « ducitis me: sed obedio spe martyrii, hac tamen conditione, ut si juxta fidem vestram res in melius cedat, et vindicet sibi Deus suam haereditatem a diripientibus eam, tunc demum omnibus consummatis, et Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
Nam illo mortuo substitutꝰ
est malachias: non tamen mox
neq id facile. Ecce enum de se¬
mine neqͣm qui occupet locũ
mauricius nomine. Is ꝑquin¬
quennium fretus potentiase¬
ors magis in malachia conue¬
nerant. Ueniq suadebant e¬
um subire onus iuxta consti¬
tutionem celsi: s ille qͥ omne
sublime haud secus quam su¬
um precipitium declinabat.
bonam sibi uidebatur nactus
occasionem excusandi: quod
per id temporis introitus eiꝰ
pacificus esse non posset. Insta¬
bant tam sc̃o oꝑi. et sollicita¬
bant omnes: duo potissimu
ep̃i. Malcus et Gilebertꝰ. Quor
prior ipse est senior lesmoren¬
sis: de quo supra mentio fac¬
ta est. Alter quem munt pͥma
functum legatione apłice se¬
dis per umuersam hyberni¬
am. Oui triennio iam decur¬
so in hac p̾sumptione mauri¬
cii. et malachie dissimulatio¬
ne: non ferentes ultra eccłe ad
ulterium. decdecus xp̃i: conuo¬
catis ep̃is et pͥncipib terre u¬
no sp̃u adeunt malachiampa¬

Expanded text:
Nam illo mortuo, substitutus Nam illo mortuo, substitutus est Malachias, non tamen mox, neque id facile. Ecce enim de semine nequam qui occupet locum, Mauricius nomine. Is per quinquennium, fretus potentia saeorum magis in Malachiam convenerant. Denique suadebant eum subire onus juxta constitutionem Celsi: sed ille, qui omne sublime haud secus quam suum praecipitium declinabat, bonam sibi videbatur nactus occasionem excusandi, quod per id temporis introitus ejus pacificus esse non posset. Instabant tam sancto operi, et sollicitabant omnes; duo potissimum episcopi, Malchus et Gillebertus: quorum prior ipse est senior Lesmorensis, de quo supra mentio facta est ; alter, quem aiunt prima functum legatione apostolicae Sedis per universam Hiberniam. Qui triennio jam decurso in hac praesumptione Mauricii, et Malachiae dissimulatione, non ferentes ultra ecclesiae adulterium, dedecusque Christi, convocatis episcopis et principibus terrae, uno spiritu adeunt Malachiam, pa
Abbreviated transcription (Latin):
litterati tamen. Incle tota illa
peruniuersam hyberniamde
qua multa superius diximꝰ
dissolutio ecclesi astice discipli¬
ne: censure eneruatio: reli¬
gionis euacuatio. Inde illa u¬
biq pro mansuetudine xp̃ia¬
na seua subintroducta barba¬
ries: immo paganismus qui¬
dam inluctus sub nomine
xp̃iano. Nam quod inauditu
est. ab ipso. xp̃iantatis initio.
sine ordine.sine ratione mu¬
tabantur. et multiplicaban¬
tur ep̃i.pro libitu metropo¬
litani: ita ut unus ep̃atus
uo non esset contentus. s
sigule pene eccłe. singłos ha¬
berent epõs. Nec mirum. Nã
quomͦ tam morbidi capitis
membra ualerent. Pro his
celsus atq huiusmodi malis
popłi sui uehement̃ dolens. erat
enim uir bonus et timoratꝰ:
curauit omnim habere sibi
successorem malachiam: qd̾
per ip̃m confideret posse ex¬
plantari male radicatam
successionem: qui carus esset
omnib. et quem omnes emu¬
larentur: et dñs erat cum eo.
Sei frustratus est aspe sua.

Expanded text:
litterati tamen. Inde tota illa litterati tamen. Inde tota illa per universam Hiberniam, de qua superius diximus, dissolutio ecclesiasticae disciplinae, censurae enervatio, religionis evacuatio: inde illa ubique, pro mansuetudine christiana, saeva subintroducta barbaries, imo paganismus quidam inductus sub nomine christiano. Nam quod inauditum est ab ipso Christianitatis initio sine ordine, sine ratione mutabantur et multiplicabantur episcopi pro libitu metropolitani, ita ut unus episcopatus uno non esset contentus, sed singulae pene ecclesiae singulos haberent episcopos. Nec mirum: nam quomodo tam morbidi capitis membra valerent? 20. Pro his Celsus, atque hujusmodi malis populi sui vehementer dolens erat enim vir bonus et timoratus, curavit omni modo habere sibi successorem Malachiam, quod per ipsum confideret posse explantari male radicatam successionem: qui charus esset omnibus, et quem omnes aemularentur, et Dominus erat 668 cum eo. Nec frustratus est a spe sua.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius reuerentia et honore¬
tanquam apłi illius gentis qͥ
totam patriam conuertisset ad
fidem. sedes illa in qua et ui¬
uens prefuit. et mortuus re¬
quiescit. in tanta ab mitio
cunctis ueneratione habet᷑:
ut non mͦ ep̃i et sacerdotes ⁊
qui de clero sunt.s etiam re¬
gum ac pͥncipum uniuersi¬
tas subiecta sit metropolita¬
no in omni obedientia: et
unus ipse omnib presitue¬
rum mos pessimus inoleue¬
rat quorundam diabolica
ambitione potentum: secłe
sanctam obtentum iri he¬
reditaria successione. Nec eñ
patiebantur episcopari: nisi
qui essent de tribu et famili¬
a sua. Nec parum processe¬
rat execranda successio: decur¬
sis iam in hac malicia qua¬
si generationib quindecim.
Et eo usq firmauerat sibi
ius prauum .immo omni
morte puniendam iniuriam
generatio mala et adultera:
ut et si int̾dum defecissent
clerici de sanguine illo.s ep̃i
nunquam.Demq iam octo
extiterant ante celsum uiri
uxoiati et absq ordinibus:

Expanded text:
Cujus reverentia et honoreCujus reverentia et honoretanquam apostoli illius gentis, qui totam patriam convertisset ad fidem, sedes illa, in qua et vivens praefuit, et mortuus requiescit, in tanta ab initio cunctis veneratione habetur, ut non modo episcopi, et sacerdotes, et qui de clero sunt, sed etiam regum ac principum universitas subjecta sit metropolitano in omni obedientia, et unus ipse omnibus praesit. Verum mos pessimus inoleverat quorumdam diabolica ambitione potentum, sedem sanctam obtentum iri haereditaria successione. Nec enim patiebantur episcopari, nisi qui essent de tribu et familia sua. Nec parum processerat exsecranda successio, decursis jam in hac malitia quasi generationibus quindecim. Et eousque firmaverat sibi jus pravum, imo omni morte puniendam injuriam, generatio mala et adultera, ut etsi interdum defecissent clerici de sanguine illo, sed episcopi nunquam. Denique jam octo extiterant ante Celsum viri uxorati, et absque ordinibus,
Abbreviated transcription (Latin):
legem et disciplinam quam
aliis imponebat. magis ip̃e
portabat ep̃e et magister. lp̃e
in ordine uicis sue coquine
ministerio inseruiebat: ip̃e
fratrib cum recumberent mi¬
nistrabat. Inter suocedentes sͥ
inuicem fratres ad cantandu
legenduinue in eccła non se
preteriri patiebatur: strenue
implens et ipse officium loco
suo tamquam unus ex illis
Sc̃e paupertatis nom mͦ par¬
ticipem. s et pͥncipem se ex¬
hibebat : ipsius precipue suꝑ
omnes habundantius emu¬
lator existens. Dum hec ita a¬
guntur contigit infirmari
archiep̃m celsum: ip̃e est qui
Malachiam indiaconum. pres¬
biterum ep̃mq ordinauit.
Et cognoscens quia moreret᷑:
fecit quasi testamentum qua¬
tinus malachias deberet suc¬
cedere sibi: quod nullus ui
deretur dignior. qui episco¬
paretur in sede prima. hoc
presentib indixit: hoc man¬
dauit absentib. Hoc specia¬
liter ambobus inumunie
regibus et maiorib terre scĩ
patricii auctoritate precepit.

Expanded text:
legem et disciplinam, quam legem et disciplinam, quam aliis imponebat, magis ipse portabat episcopus et magister. Ipse in ordine vicis suae, coquinae ministerio inserviebat; ipse fratribus, cum recumberent, ministrabat. Inter succedentes sibi invicem fratres ad cantandum, legendumve in ecclesia, non se praeteriri patiebatur, strenue implens et ipse officium loco suo, tanquam unus ex illis. Sanctae paupertatis non modo participem, sed et principem se exhibebat, ipsius praecipue super omnes abundantius aemulator existens. guntur, contigit infirmari archiepiscopum Celsum: et ipse est qui Malachiam in diaconem, presbyterum, episcopumque ordinavit: et cognoscens quia moreretur, fecit quasi testamentum, quatenus Malachias deberet succedere sibi, quod nullus alius videretur dignior, qui episcoparetur in sede prima. Hoc praesentibus indixit, hoc mandavit absentibus, hoc specialiter ambobus Mumoniae regibus, et majoribus terrae, sancti Patricii auctoritate praecepit.