comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Dolore suo scã eccl̃ia premit᷑:
qͣndo in malitia sua crescere per¬
uersos intuet᷑. Et quia dum prani
crescunt: etiam infirmi qui in ea
sunt ad sequenda studia prauitan¬
tis irritant᷑ recte additur. Et ad
nichilum redacti sunt omnes artꝰ
mei Sicut enim per ossa fortes:
sit perartꝰ infirmi quiꝙ designa¬
ri solent. Membra gͦ eccłie ad nichi¬
lum redigunt᷑: quando ex imita¬
tione prauorꝰ in hoc trescentium ĩ¬
firmi quiq deterius infirmant᷑.
Uidentes etenim felicitatẽ maloꝵ.
seꝑe ⁊ ab ip̃o fidei stani delabunt᷑.
Bona temꝑalia appetunt ⁊ uelut
in nichilum redigunt᷑: quia dum
manentẽ dei essentiam deserunt.
diligentes transitoria quasi ad ñ
tẽtendunt. Bene autem dicitur.

Expanded text:
 Ecclesia premitur, quando in malitia sua crescere perversos intuetur. Et quia dum pauci crescunt, etiam infirmi qui in ea sunt, ad sequenda studia pravitatis irritantur, recte additur: Et ad nihilum redacti sunt omnes artus mei. - Sicut enim per ossa fortes, sic per artus infirmi quique designari solent. Membra ergo Ecclesiae ad nihilum rediguntur, quando ex imitatione pravorum in hoc mundo crescentium, infirmi quique deterius informantur. Videntes etenim malorum felicitatem, saepe ab ipso fidei statu dilabuntur, bona temporalia appetunt, et veluti in nihilum rediguntur, quia dum manentem Dei essentiam deserunt, diligentes transitoria, quasi ad non esse tendunt. Bene autem dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
citat Sepe dum seruare ꝑsimom¬
am nitimur ad tenaciã labimur:
et sepe dum possessa effuse tribui¬
mus ad auariciam ducimur. qr
rursum colligerȩ q̃rimꝰ quod tri¬
buamus. Dum gͦ antiqui hostis
Iacula ubiq nos impetunt: recte
nunt dicitur. Circumdedit me lan¬
ceis suis. Et quia omne peccatũ ho¬
stis quidem callidus suadet: sed
nos eius suasionib ꝯsentiendo ꝑꝓc¬
tramus: apte subiungit᷑. Conuul¬
nerauit lumbos meos. In lumbis
quippe luxuria est.Unde ⁊ is qui
cupiebat uoluptatem libidinis a
corde extinguere p̾dicauit dicens
Succincti lumbos menus urẽ. Cũ
ergo antiquus hostis fidelem ppłm
in lumbis ferit. Ubi notandũ quo¬
q est qͦd non ait uulnerauit: sedcõ¬
uulnerauit lumbos meos. Sicut e¬
nim loqui aliquando unius est cõ¬
loqui uero duorum uel fortasse mł¬
torum: sic antiquus hostis quia
nos ad culpam sine nr̃a uoluntate
non rapit. nequaqͣm lumbos no¬
stros uulnerare sed coniuilu erare

Expanded text:
citat. Saepe dum servare parcimonicitat. Saepe dum servare parcimoniam nitimur, ad tenaciam labimur. Et saepe dum possessa effuse tribuimus, ad avaritiam ducimur, quia rursum colligere quaerimus quod tribuamus. Dum ergo antiqui hostis jacula ubique nos impetunt, recte non dicitur: Circumdedit me lanceis suis. Et quia omne peccatum hostis quidem callidus suadet, sed nos ejus suasionibus consentiendo perpetramus, apte subjungitur: Convulneravit lumbos meos. In lumbis quippe luxuria est. Unde et is qui cupiebat voluptatem libidinis a corde exstinguere, praedicavit dicens: Succincti lumbos mentis vestrae . Cum ergo antiquus hostis fidelem populin lumbis ferit. Ubi notandum quoque est quod non ait: Vulneravit, sed Convulneravit lumbos meos. Sicut enim loqui aliquando unius est, colloqui vero duorum, vel fortasse multorum, sic antiquus hostis, quia nos ad culpam sine nostra voluntate non rapit, nequaqstros vulnerare sed convulnerare
Abbreviated transcription (Latin):
eis aperte dicat. Quid in hoc temꝑe
uulnera nr̃a miramini: qui si et¬
na gaudia querimꝰ. hic ad hoc ueni¬
conuulnerauit lumbos meos.
non pepercit et effudit in terra uiᷤ¬
cera mea. Hec iuxta litteram beato
hoc qͦd dicitur: tircunidedit me lan¬
ceis suis. conuulnerauit lumbes
meos non peꝑcit: nisi subderetur
effudit interra uiscera mea. Ex qͣre
necesse est: ut dum hoc iuxta lute¬
ram inuenire non possumꝰ: et ea
que in uerbis eius scd̃m hystoriam
sonant. iuxta sp̃m requiramꝰ. Scã
eccl̃ia lanceis abhoste suo circuinda¬
tur. qͣndo inmembris suis ab imꝑy¬
gnatore callido temptatõnum ia¬
culis impetit᷑. Bene autem cirtum¬
dare lanceis dicitur: quia antiquꝰ
hostis temptationis sue uulnere ab
omni parte nos impetit. Sepe enĩ
dum gula restringit᷑ ut libido su¬
biciatur: inanis głe aculeus men¬
tem pulsat. Si autem corpꝰ absti¬
nentie afflictione non atterit᷑: Stͣ
mentem lybidinis flamia se ex¬

Expanded text:
eis aperte dicat: « Quid in hoc tempore eis aperte dicat: « Quid in hoc tempore vulnera nostra miramini? Qui si aeterna gaudia quaerimus, huc ad hoc veniconvulneravit lumbos meos, non pepercit et effudit in terra viscera mea. - Haec juxta litteram beato hoc quod dicitur: Circumdedit me lanceis suis, convulneravit lumbos meos, non pepercit, nisi subderetur Effudit in terram viscera mea. Ex qua re necesse est ut dum hoc juxta litteram invenire non possumus, ea quae in verbis ejus secundum historiam sonant juxta spiritum inquiramus. Sancta Ecclesia lanceis ab hoste suo circumdatur quando in membris suis ab impugnatore callido tentationum jaculis impetitur. Bene autem circumdari lanceis dicimur, quia antiquus hostis tentationis suae vulnere ab omni parte nos impetit. Saepe enim dum gula restringitur, ut libido subigatur, inanis gloriae aculeus mentem pulsat. Si autem corpus abstinentiae afflictione non atteritur, contra mentem libidinis flamma se ex
Abbreviated transcription (Latin):
casse autem ie ceruiais appellationt
signati sunt: qui pacis eius temꝑe
plusqͣm decet erigunt᷑: et sub occa¬
sionis defendẽde restitudinis uitio de¬
seruiunt elationis. Qri ꝑsetutionis
temꝑe idcirco aduersa plus sentiũt:
quia de prosperis extollunt᷑. De quib
bene dicit. Tenuit ceruicem meam cõ¬
fregit me: idest elatoem qͣm in infir¬
mĩs habui: districtione sue ꝑcussio
ad signum. Constat nimirum quia
iocirco signum ponit᷑. ut sagittarũ
emissione feriat᷑. Fidelis itaq ppłs ĩ
signum hosti suo est positꝰ: quia eũ¬
semꝑ suis actib impetit. eumq suiᷤ
ꝑsecutionib affligit. Qui enim in
hac uita assidua mala tolerat: ue¬
lut in signo positꝰ ictus suscipit fe¬
rientis. Unde et p̃dicator egregius
tum ꝑsecutionum mala toleraret:
atq sub ꝑsecutione a du̾sariorꝰ genie¬
ret. teneram discipłorum mentẽ de sy¬
is afflictionib ꝯsolans ait. Ip̃i enim
scitis: qͦd in hoc positi sumus. Ac si

Expanded text:
asse autem hi cervicis appellatione signati sunt qui pacis ejus tempore plusquam decet eriguntur, et sub occasione defendendae rectitudinis vitio deserviunt elationis. Qui persecutionis tempore idcirco adversa plus sentiunt, quia de prosperis extolluntur. De quibus bene dicitur: Tenuit cervicem meam, confregit me. Id est, elationem quam in infirmis habad sagittam. » Constat nimirum, quod idcirco signum ponitur, ut sagittarum emissione feriatur. Fidelis itaque populus in signum hosti suo est positus qui eum suis ictibus impetit, cum suis persecutionibus affligit. Qui enim in hac vita assidue mala tolerat, velut in signo positus ictus suscipit ferientis. Unde et praedicator egregius cum persecutionum mala toleraret, atque sub persecutione adversariorum gemeret, teneram discipulorum mentem de suis afflictionibus consolatus ait: « Ipsi enim scitis quia in hoc positi sumus. » Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
mea: quia profecto sͥ malediceret. si
se illis fieri similem optaret. Ilis
uero meliora uoluit: qͦs sibi fieri
similes q̃siuit. Consolamurnͦ pa¬
uos in flagello constitutos: cumds
exteriori percussione int̾i̾orem mes
conuales cere salutem indicamꝰ. Ca¬
put etiam moutniꝰ: num ment̃ q̃
principale nr̃m est ad passionenũ¬
Restimus: eosq inter flagella ro¬
boramus. tum dolori s cornm uine
uerbis mitib linimus Sunt nama
nonmilli qui dum interna nesctũt.
demalis exteriorib desꝑabilt afli¬

Expanded text:
mea. Quia profecto sibi malediceret, si mea. Quia profecto sibi malediceret, si se illis similem fieri optaret, illis vero meliora voluit quos sibi fieri similes quaesivit. Consolamur vero pravos in flagello constitutos, cum de exteriori percussione interiorem in eis convalescere salutem indicamus. Caput etiam movemus, cum mentem, quae principale nostrum est, ad compassionem inflectimus, eosque inter flagella roboramus, cum doloris eorum vim verbis mitibus lenimus. Sunt namque nonnulli, qui dum interna nesciunt, de malis exterioribus desperabiliter affli
Abbreviated transcription (Latin):
¶quitur. Atq utinam esset
anima ur̃a pro anima mea: conso¬
larer ⁊ ego uos sermonib ⁊ moue¬
rem caput meum suꝑ uos: robora¬
remq uos ore meo: ⁊ mouerem la¬
bia quasi parcens nobis. EAliqndo¬
necesse est ut prauis mentib que
humana p̃dicatione corrigi nequi¬
unt: diuina flagella optari benig¬
ne debeant. Ee uod cum magno fit
amoris studio: uidelicet non erran¬
tis pena sed corre ptio q̃rit᷑. ⁊ oratõ
potius qͣm maledistio eẽ monstrat᷑.
In his autem uerbis hoc b̾s iob mõ¬
stratur intendere: ut amici qui do¬
lore illius per caritatem compati.
nesciebant. ab exꝑimento discerent
aliene afflictionis qͣliter miseren
debuissent: atq edomiti dolorib a
sua passione traherent consolatĩnẽ
aliis qͣliter inferrent.: et tunt salu¬
brius intrinsecꝰ uiuerent. cumali¬
quid extnsecꝰ de infirmitate senti¬
rent. Notandum autem qͦd ñ ait
eẽt anima mea pro anima ur̃a: s
ytinam eẽt anima ura pro animã

Expanded text:
qui. Atque utinam esset anima vestra pro anima mea! Consolarer et ego vos sermonibus, et moverem caput meum super vos. Roborarem vos ore meo, et moverem labia quasi parcens vobis. Sednecesse est ut pravis mentibus quae humana praedicatione corrigi nequeunt, divina flagella optari benigne debeant. Quod cum magno fit amoris studio, videlicet non errantis poena, sed correptio quaeritur, et oratio potius quam maledictio esse monstratur. In his autem verbis hoc beatus Job monstratur intendere, ut amici, qui dolori illius per charitatem compati nesciebant, ab experimento 419 discerent alienae afflictioni qualiter misereri debuissent; atque, edomiti doloribus, a sua passione traherent consolationem aliis qualiter inferrent; et tunc salubrius intrinsecus viverent, cum aliquid extrinsecus de infirmitate sentirent. Notandum, quod non aitEsset anima mea pro anima vestra, sed, Utinam esset anima vestra, pro anima
Abbreviated transcription (Latin):
Et ruge met testimonium dicunt
contra me. Quid pex rugas: nisi
duplicitas designat᷑ Ruge itaq
sunt scẽ ecłie omnes qui in ea du¬
pliciter uiuunt. qui fidem uotib
clamant: oꝑib denegant. Hini¬
mirum pacis temꝑe: quia huiuᷤᷤ
mundi potestarib eandem fidem¬
in honorib eẽ conspiciunt: fideleᷤᷤ
Se eẽ mentiunt᷑. S cum scãm etle¬
siam subita aduersitatis procella¬
turbauerit. ilico ostendunt qͥd ĩ
ꝑfida mente moliunt᷑. Has autẽ
habere. Unde recte egregius p̃dica
tor dicit: ut exhiberet ip̃e sͥ głosam
eccłiam non habentem matulam
aut rugam. Maculam quiꝑꝑe et
tugam non ht̃ que et turpitudĩe
operis et duplicitate sermoĩs careti
Sed quia nunc intra sinum fidei mł¬
tos etiam reꝓbos tenet: cum tempꝰ
ꝑsecutionis exarserit. ip̃os hostes
p̾atitur: qs p̃dicationis uerbis ha¬
bere aute uidebat᷑. Dicat itaq. Ron
ge mee testimoniũ dicunt cont᷑ me:
idest ip̃e me insequendo intrepant:

Expanded text:
Et rugae meae testimonium dicunt contra me. - Quid per rugas, nisi duplicitas designatur? Rugae itaque sunt sanctae Ecclesiae omnes qui in ea dupliciter vivunt, qui fidem vocibus clamant, operibus denegant. Hi pacis tempore, quia hujus mundi potestatibus eamdem fidem honori esse conspiciunt, fideles se esse mentiuntur: sed cum Ecclesiam subito adversitas turbaverit, illud illico ostendunt, quod in perfida mente moliuntur. Et est habere. Unde recte egregius praedicator dicit: Ut exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Maculam quippe et rugam non habet, quae et turpitudine operis et duplicitate sermonis caret. Sed quia nunc intra sinum fidei multos etiam reprobos tenet, cum tempus persecutionis exarserit, ipsos hostes patitur quos praedicationis verbis alere ante videbatur. Dicat itaque quia: Rugae meae testimonium dicunt contra me, id est ipsi me insequendo increpant,
Abbreviated transcription (Latin):
dicttu. Non est nobis conluctatõ
aduersus carnem ⁊ sanguinem
sed aduersus pͥncipes ⁊ potestate.
aduersus mundi rectores tenebra¬
rum harum. Unde hic quoq cum
de falsiloquo loqueretur: ele
mox ad describendum eꝰ falsiloq
pͥncipem uerba conu̾tit dicens.¬

Expanded text:
ctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum . Unde cum hic quoque de falsiloquio loqueretur, apte mox ad describendum ejus falsiloquii principem verba convertit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
parceus sed quasi parcens robro ine¬
quaqͣm hoc negligenter p̃tereundi
prrto quia sca ecclia discipline io¬
gorem cum pernutore anso¬
etudimis setuans: aliqͣndo malis:¬

Expanded text:
parcens, sed quasi parcens vobis, nequaquam hoc negligenter praetereundum puto, quia sancta Ecclesia disciplinae vigorem cum permistione mansuetudinis servans, aliquando malis
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat qui dicebat: anima mea.
liquefca est. ut loquntꝰ est Qria ni¬
mirum mens dum occulte locutors
aspiratione tangit᷑: ab stam sue for¬
titudinis insirmata. ip̃o quo absor¬
betur defiderio liquatur. Et inde
se apdꝰ semetip̃am fessam innenit:
unde ultra se ẽt̃ conspicit forcitudi¬
nem qmconsendit. Hinc ꝓpħa cũ
uisionen dei conspexisse Se diceret:
adiungit. Elangui & egrotaui ꝑ
dies plurimos: quia cum ad uiri¬
tutem mens stͥngitur: a foruitudĩe
ꝓpria caro lassatur. Hinc racob ae
angłm tenuit: uno mox pede clar¬
dicauit: quia qui uero amore su¬
blimia respicit: iam in hunc mũ¬
dum duplitib incedere desidetiis
nescit. Uno enim pede inuuit:
qui soloꝰ dei amore roborat᷑. Et ne¬
cesse est ut alius merceat: qr mẽ¬
tis uirtute crescente. oportet pro¬
culdubiꝗ ut carnis fortitudo tor
pescat. Beatus gͥ iob alta fideliũ
corda respiciat atq perpendat.
quem sinum intime quieris in¬

Expanded text:
venerat, quae dicebat: Anima mea venerat, quae dicebat: Anima mea liquefacta est, ut locutus est ? Quia nimirum mens dum occultae locutionis aspiratione tangitur, a statu suae fortitudinis infirmata, ipso quo absorbetur desiderio liquatur; et inde se apud semetipsam fessam inunde ultra se conspicit fortitudinem, quam conscendit. Hinc propheta, cum visionem Dei conspexisse se diceret, adjungit: Elangui et aegrotavi per dies plurimos : quia cum ad virtutem mens adstringitur, a fortitudine propria caro lassatur. Hinc Jacob, qui angelum tenuit, uno mox pede claudicavit, quia qui vero amore sublimia respicit, jam in hunc mundum duplicibus incedere desideriis nescit. Uno enim pede innititur, qui solo Dei amore roboratur, et necesse est ut alius marcescat, quia mentis virtute crescente, oportet procul dubio ut carnis fopescat. Beatus igitur Job alta fidelium corda respiciat, atque perpendat quem sinum intimae quietis in
Abbreviated transcription (Latin):
bustius eterna appetunt: eo temꝑa¬
lib salubri defectione lassant᷑. Hinic
psalmista amoris sui robore fessusᷤ
dicebat. Defecit in salutari tuo aĩa
mea. In salutare enim dei proficiẽ¬
do defecerat: quia eternitatis lucẽ
desidtrans. acarnisiam fiducia fra¬
ttus anhelabat. Hinc rursum di¬
ar. Conmpiuĩt. ⁊ defecit anĩma nia.
in atria dñi. Qoinimirũ cum dice¬
ret concupiuit. recte subdidit ⁊ defet̃:
qr ualde minor est diuinitatis conop¬
piscentia qͣm non mox etiam ꝓprius
sequit᷑ defectus. Cui enim ad appe¬
tenda ecernitatis atria accenditur:
dignum ꝑfesto est. ut ab hoc temꝑa¬
licatis amore lassecur: ut tanto fti¬
gescat ab fludio setuli: qͣnto surgit ar¬
dentior in amorem dei. Erem scili¬
cet si ꝑfecte arripit: mundũ etiam
plene derelinquit: et eo funditꝰ tẽ¬
poralib moritur: quo ad supernã
uitam aliius afflatu et̾nitatis aiã¬
tiu. An non robore suo fessam seĩ¬

Expanded text:
bustius aeterna appetunt, eo a temporabustius aeterna appetunt, eo a temporalibus salubri defectione lassantur. Hinc Psalmista amoris sui robore fessus dicebat: Defecit in salutari tuo anima mea . In salutare enim Dei proficiendo defecerat, quia aeternitatis lucem desiderans, a carnis jam fiducia fractus anhelabat. Hinc rursum dicit: Concupivit, et defecit anima mea in atria Domini . Qui nimirum cum diceret, Concupivit, recte subdidit, Et defecit: quia valde minor est divinitatis concupiscentia, quam non mox etiam proprius sequitur defectus. Qui enim ad appetenda aeternitatis atria accenditur, dignum profecto est ut ab hoc temporalitatis amore lassetur, ut tanto frigescat ab studio saeculi, quanto surgit ardentior in amorem Dei. Quem scilicet si perfecte arripit, mundum etiam plene derelinquit; et eo funditus temporalibus moritur, quo ad supernam vitam altius afflatu aeternitatis animatur. An non robore suo fessam se in
Abbreviated transcription (Latin):
a me qnia mitis sum ⁊ humilis cor¬
de. ⁊ inuenietis requiem animab
urĩs. ingum enim meum suane est.
⁊ onus meum leue est: Quid enim gͣ¬
uementis nr̃e ceruicib imponit.
qui uitari omine desiderium q̃d per¬
turbat precipit: Quid graue so̾iectiᷤ
ubet: qui declinari laboriosa huius
mundi itinera admonet: Attestan
pro impiis lux ip̃a occumbere: ne ĩ¬
pii in cenebrarum suar tumulde
remanerent. Contemplet᷑ gͥ uirscs.
qͦd lux per incamatõis sue mysteriũ
ex graui labore impios eripit̾: dum
ab eorum cordib desideria pͦnitatis
tergit. Contempletur qͦd conuersi qͥ¬
q quietem qͣm perciꝑe in et̾uitatẽ
desid̾ant: hic iam per tnquellitatẽ
mentis degustant. ⁊ dicat. Ibi ĩpii
euerunt fessi robore. Om̃s enim qͥ
in hoc mundo fortes sunt robore:¬
quasi fortes sunt ñ robore defessi.¬
Qt uero in auctoris sui amore ro¬
borantur: quo magis inconcupita
dei fortiuidine conualescunt: eo a
ppria uirtute deficiunt. Et quo ro¬

Expanded text:
 humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris; jugum enim meum suave est, et onus meum leve est ? Quid enim grave mentis nostrae cervicibus imponit, qui vitari omne desiderium quod perturbat praecipit? Quid grave subjectis jubet, qui declinari laboriosa mundi hujus itinera admonet? Attestantpro impiis ipsa Lux occumbere, ne impii in tenebrarum suarum tumultu remanerent. Contempletur ergo vir sanctus quod Lux per incarnationis suae mysterium ex gravi labore impios eripit, dum ab eorum cordibus desideria pravitatis tergit; contempletur quod conversi quique quietem, quam percipere in aeternitate desiderant, hic jam per tranquillitatem meverunt fessi robore. - Omnes enim qui in hoc mundo fortes sunt, quasi robore fortes suntQui vero in auctoris sui amore roborantur, quo magis in concupita Dei fortitudine convalescunt, eo a propria virtute deficiunt; et quo ro
Abbreviated transcription (Latin):
Paulo ante iam dixinꝰ. quia corda
peccantium ꝑer hoc qͦd ftrepitus de¬
siderioꝵ possidet: granis cogitatio¬
num inftigantium iumultꝰ pre¬
mit. S in hac luce quam concepti
minime uiderunt. atumuldy suo
impii cessare ꝑhibentur. quia ni¬
mirim mediatoris aduentũ quẽ
patres in lege positi diup̃stolati st̃
ad uite sue requiem ppłi gentiles ĩ¬
uenerunt : paulo atcestante qͥ ait
Qrod q̃rebat isrł̃ hoc non est ꝯsetr¬
tus: elestio autem consecuta est. In
hac itaq luce impii atumults ce ᷤ¬
sant: dum peruersoꝵ mentes ue¬
ritate cognita laboriosa mundi de¬
sideria fugiunt: ⁊ tranquillitati in
tuni amoris adquiescunt. An non
ad cessationem uocat lux ip̃a que ait:
uenite ad me omnes qui laboratis ⁊
onerati estis. ⁊ ego uos reficiam: tol

Expanded text:
Paulo ante jam diximus quia corda peccantium per hoc quod strepitus desideriorum possidet, gravis cogitationum instigantium tumultus premit. Sed in hac luce, quam concepti minime viderunt, a tumultu suo impii cessare perhibentur, quia nimirum Mediatoris adventum, quem patres in lege positi diu praestolati sunt, ad vitae suae requiem populi gentiles invenerunt, Paulo attestante, qui ait: Quod quaerebat Israel, hoc non est consecutus, electio autem consecuta est . In hac itaque luce impii a tumultu cessant, dum perversorum mentes, veritate cognita, laboriosa mundi desitimi amoris acquiescunt. Annon ad cessationem vocat lux ipsa quae ait: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis; et ego refic
Abbreviated transcription (Latin):
lucis remunerat: qͦs hic interius
retreans prouestꝰ fatigat. Nec moue¬
re debet qͦd lucem nominans: nequa¬
qͣm subdidit in hac sed ibi. Quam e¬
nim ꝯtinere electos consꝑicit: quasi
lotum nr̃m hauc esse deprehendit. Un¬
de psalmista cum incõmutabilitatẽ
eternitatis aspiceret dicens: tu idem
ip̃e es ⁊ anni tui non desicient: hũc
elector locum eẽ denuntiat sb̃dens.
filii seruorum tuor inhabitabunt
ibi. Deus enim qui sine situ omĩa
continet: nobis ad se uenientib lo¬
cus non localis manet. Ad quem lo¬
cum dum ꝑtingimus: etiam ip̃a in
hac uita meniis nr̃e tranquillitas.
qͣnta fuerit ꝑturbatio uidemus: qr
et si iam iusti inprauoꝵ compara¬
dione quieti sunt: inestimatione
tamen quietis intime: omnimodo

Expanded text:
lucis remunerat, quos hic interius recreans provectus fatigat. Nec movere debet quod lucem nominans, nequaquam subdidit: In hac, sed Ibi. Quam enim continere electos conspicit, quasi locum nostrum hanc esse deprehendit. Unde Psalmista cum incommutabilitatem aeternitatis aspiceret, dicens: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient , hunc electorum locum esse denuntiat, sFilii servorum tuorum inhabitabunt ibi. Deus enim qui sine situ omnia continet, nobis ad se venientibus locus non localis manet, ad quem locum dum pertingimus, etiam ipsa in hac vita mentis nostrae tranquillitas, quanta fuerit perturbatio, videmus. Quia etsi jam justi in pravorum comparatione quieti sunt, in aestimatione tamen quietis intimae omnimodo
Abbreviated transcription (Latin):
qui ante plenum tempꝰ oritur: ex¬
tinctum ꝓtinus occultat᷑. Quos gͥ
sc̃s unr alios abortiuos uocat. cum
quib Se quiescere potuisse conside¬
rat: insi electos quosq qui ab ip̃o
mundi primordio ante redemptõis
tempͣ exorti sunt. Et tamen huic mũ¬
do semetip̃os mortificare curauert̃.
Qui conscripte legis tabulas ñ ha¬
bentes: quasi ab ytero mortui sunt:¬
qr auctorem suum naturali lege ti¬
iuerunt. Et cum uenturũ media¬
torem crederent: studuert̃ summo¬
pere mortificandis uoluptatib ea¬
am que scripta non acceꝑant pre¬
cepta seruare. Tempꝰ itaq illud qͦd
iuxta mundi initium mortuos hy¬
ic scło patres nr̃os protulit: qͣsi ab¬
ortimi yterus fuit. Ibi namq abel¬
qui occidenti se fratri restitisse non
legitur: ibi enoch qui talem se ex¬
hibuit. ut ambulaturꝰ cum dño tͦͣnᷤᷤ
fertuferretur: ibi noe qui per hoc qͦd
diumo examini ꝑlacuit. in diliuio
seruatus est. ibi abraham qͥ dum
ꝑegrinus est scło natufactus est a¬

Expanded text:
quia ante plenum tempus oritur, exstinctum protinus occultatur. Quos ergo sanctus vir alios abortivos vocat, cum quibus se quiescere potuisse considerat, nisi electos quosque, qui ab ipso mundi primordio ante redemptionis tempus exorti sunt, et tamen huic mundo semetipsos mortificare curaverunt? Qui conscriptae legis tabulas non habentes, quasi ab quia Auctorem suum naturali lege timuerunt; et cum venturum Mediatorem crederent, studuerunt summopere mortificandis voluptatibus etiam quae scripta non acceperant praecepta servare. Tempus illud quod juxta mundi initium mortuos huic saeculo patres nostros protulit quasi abortivi uterus fuit. Ibi namqqui occidenti se fratri restitisse non legitur . Ibi Enoch, qui talem se exhibuit, ut ambulaturus cum Domino transferretur . Ibi Noe, qui per hoc, quod divino examini placuit, in mundo mundo superstes fuit . Ibi Abraham, qui dum peregrinus est in saeculo, factus est a
Abbreviated transcription (Latin):
pe p̃sentis est temporis. Et qͥd est
stantem semꝑ in p̃senti quietẽ q̃re¬
re: nisi ad illud cui nicħ uenit nich̾
p̃terit gaudium eternitatis anhela¬
re: Quod nimirum ueritas semꝑ eẽ
suum. ut nobis utcumq infunde¬
ret: moyse mediante insinuet dicũs.
Ego sum qui sum. Et dices filiis istl.
¶i est misit me ad uos. S ecce qr
labentia conspicit: quia semper pre¬
sens gaudium querit. quia uentr¬
re lucis memorat. qr electoꝵ eius or¬
dines enumerans pensat: ip̃am iã
nobis apertius quietem huius lucis
insinuet: ⁊ quid apud illam cotidie
deprauorꝰ ꝯuersatione agitur. uer¬
bis manifestiorib demonstret.
Equitur.

Expanded text:
praesentis est temporis. Et quid est praesentis est temporis. Et quid est stantem semper in praesenti quietem quaerere, nisi ad illud, cui nihil venit, nihil praeterit, gaudium aeternitatis anhelare? Quod nimirum Veritas semper esse suum, ut nobis utcunque infunderet, Moyse mediante insinuat, dicens: Ego sum qui sum. Et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos . Sed ecce, quia labentia conspicit, quia semper praesens gaudium quaerit, quia venturae lucis memorat, quia electorum ejus ordines enumerans pensat: ipsam jam nobis apertius quietem hujus lucis insinuet, et quid apud illam quotidie de pravorum conversatione agitur, verbis manifestioribus demonstret. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nire nequiuerunt. Incarnatione¬
quippe dominꝰ dicit. Ego sum lux
mundi. Atq ip̃a lux ait. Nulti pro¬
phete et iusti desiderauerunt uide¬
re que uidetis: ⁊ non uiderunt. Cõ¬
cepti gͥ non uiderunt lucem: quia
⁊ad sꝑem uenturi mediatoris aꝑciᷤᷤ
ꝓpharum uocib excitati: nequaqͣm
potuerunt cernere eius incarnatio¬
nem. Inhis itaq conceptꝰ interior.
formam fidei edidit: sed hanc usq
ad aꝑtam uisionem diuine p̃sentie
non perduxit: quia ꝑrius hos amũ¬
do mors interueniens rapuit: quã
maifesta mundo ueritas illustiti¬
nu cordis cunsta labentia ad memo¬
riam stringit: ⁊ quia angusta est
omnis creatura creatori. ꝓer eumdẽ
sp̃m qui nichil in se uel iuxta se ali¬
ud nisi semꝑ eẽ ht̃. hoc qͦd enit hoc qͦd
p̃terit conspicit: hac infra supraq
mentis oculum tendit: ⁊ uenientia
uł transacta considerans. ad eternũ
ẽẽ medullitꝰ inardescit dicens. Nc̃e
nim dormiens silerem. Nunc quip

Expanded text:
nire nequiverunt. Incarnatnire nequiverunt. Incarnatus Dominus dicit: Ego sum lux mundi . Atque ipsa Lux ait: Multi prophetae et justi desideraverunt videre quae videtis, et non viderunt . Concepti igitur non viderunt lucem, quia ad spem venturi Mediatoris apertis prophetarum vocibus excitati, nequaquam potuerunt cernere ejus incarnationem. 133 In his itaque conceptus interior formam fidei edidit, sed hanc usque ad apertam visionem divinae praesentiae non perduxit, quia prius hos a mundo mors interveniens rapuit, quam manifesta mundum Veritas illustnu cordis cuncta labentia ad memoriam astringit; et quia angusta est omnis creatura creatori, per eumdem spiritum, qui nihil in se vel juxta se aliud, nisi semper esse habet, hoc quod erit, hoc quod praeteriit, conspicit; ac infra supraque mentis oculum tendit, et venientia velut transacta considerans, ad aeternum esse medullitus inardescit, dicens: Nunc enim dormiens silerem. Nunc enim
Abbreviated transcription (Latin):
Iacob qui iram fris humilit̾ fugit:
clement̾ edocuit. Qui prole quidẽ
te fecundior: eandem pleni sub ꝓphe-¬
tie sue uinculis astrinxit. Bene autẽ
abortiuum hoc absconditum dicit᷑
quia a mundi pͥmordiis dum qͦsdã
paucos moyse scribente cognoscimꝰ:
pars nobis maxima humani gnĩs
occultat᷑. Neq enim tot iustos so¬
lumin usq ad acceptam legem ex¬
titisse credendum est: qͦd moyses
breuissima descriptione perstrinx̃.
Quiagͦ amundi primordio edita
multitudo bonoꝵ ex magna parte
notitie nr̃e sb̃trahitur. ab ortiuum
hoc absconditum uocat᷑. Qͦd ⁊ non.
substitisse dicitur: quia enumerati
paucis eorum frequentia nullo apd̾
nos memorie scripto retinet᷑. Recte
uero additur. uel qui concepti non
uiderunt lucem. hii namq qui pt᷑
acceptam legem in hoc mundo na¬
ti sunt: auctori suo eiusdem legis st̃
admonitione concepti: sed tamen
concepti lucem minime tuderunt:
qr ad aduentũ incamationis dñice
qmuis hanc fideliter crederent ꝑue¬

Expanded text:
acob, qui iram fratris humiliter fugit, clementer edomuit; qui prole quidem te fecundior, eamdem prolem sub prophetiae suae vinculis astrinxit . Bene autem abortivum hoc absconditum dicitur, quia a mundi primordiis, dum quosdam paucos Moyse scribente cognoscimus, pars nobis maxima humani generis occultatur. Neque enim tot justos solummodo usque ad acceptam legem exstitisse credendum est, quot Moyses brevissima descriptione perstrinxit. Quia ergo a mundi primordio edita multitudo bonorum, ex magna parte notitiae nostrae subtrahitur, abortivum hoc absconditum vocatur. Quod et non substitisse dicipaucis eorum frequentia nullo apud nos memoriae scripto retineatur. Sequitur: Vel qui concepti non viderunt lucem. - Hi namque qui pacceptam legem in hoc mundo nati sunt, auctori suo ejusdem legis sunt admonitione concepti. Sed tamen quasi concepti lucem minime viderunt. quia ad adventum incarnationis dominicae, quamvis hanc fideliter crederent, perve
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Celum ⁊ terra cͣnsibunt: uer¬
ba autem mea non tͣnsibunt. Hĩc
ad ioh̾em angłica uoce ꝑhibetur.
sed hec ip̃a renouant᷑. Celum gͥ ⁊
terra ⁊ transit ⁊ erit: quia ⁊ ab
ea qͣm nunc ht̃ spetit per igneni
tergitur. ⁊ tamen in sũa semꝑna
tura seruatur. Ynde per psalmi¬
stam dicitur. Mutabis ea: ⁊ muta
yt tum nos tiutius cepectari con¬
spicimus: ip̃a prerogate pietatiᷤ
temꝑa quasi damꝑnationis argy¬
menta timeamꝰ: nec ex clementi¬
a iudicis crescat supplicium pec
catoris: et unde quisq eripi a mor¬
te poterat. inde grauius ad mortẽ
tendat. Quod idtirco plerumq a¬
gitur: quia nequaqͣm a p̃sentib
mentis oculus separatur. Consi¬
derare namq pectator redempto¬
ris uias negligit: et socirco in suiᷤ
itinerib sine cessatione ueterascit.

Expanded text:
cit: Coelum et terra transibunt, vercit: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Hinc ad Joannem angelica voce perhibetur: sed haec ipsa renovantur. Coelum igitur et terra et transit et erit quia et ab ea, quam nunc habet, specie per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutat cum nos diutius exspectari conspicimus, ipsa prorogatae pietatis tempora quasi damnationis argumenta timeamus: ne ex clementia judicis crescat supplicium peccatoris; et unde quisque eripi a morte poterat, inde gravius ad mortem tendat. Quod idcirco plerumque agitur, quia nequaquam a praesentibus mentis oculus separatur. Considerare namque peccator Redemptoris vias negligit, et idcirco in suis itineribus sine cessatione veterascit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic prouestus eẽ ꝯ templatõis debet:
ad omma consid̾anda rapiatur. qͣti¬
nus gͣdatim ducta ꝑficiat: ⁊ trari¬
liter excrescat. ¶nde sc̃s iurcum
prauor glam defestumq discuteret:
ad cuncta ꝓtinus mentis oculum
tecendit dicens. Humiliabunt᷑ si¬
tut omnia: et auferent᷑ omnia ꝓ¬
fecto terrena. Ac si aꝑte dicat. Stͥa¬
re ullomͦ nequeunt.: qnia ip̃a quo¬
ꝙ fugiunt. quib innitunt᷑. Dũ¬
ꝙͣ temꝑalia diligunt: cum his ex
temponis uolubilitate ꝑcurrunt.
S queri potest. cum per dalomo¬
nem dicitur: gn̾atio preterit ⁊ ge¬
neratio aduenit terra uͦ inet̾num
stat: cur bs̃ ob omnia humiliari
asserat ⁊ auferri. Q uod tamen fa
cile discutimus: si terra ⁊ celum uł¬
qͣliter transeat.uł qliter maneat.
distinguamus. Utraq namq hec
per eam qͣm nunc habent ymagi¬
nem tͦnseunt: sed tamen per eẽn¬
tiam sine fine subsistunt. Hinc
namq per paulun dicitur. Pre¬
terit enim sigura huius mundĩ.
Hint per semetipam ueritas di¬

Expanded text:
Sic provectus esse contemplationis debet, ad omnia consideranda rapiatur, quatenus gradatim educta proficiat, et tranliter excrescat. Unde sanctus vir cum pravorum gloriam defectumque discuteret, ad cuncta protinus mentis oculum tetendit, dicens: Humiliabuntur sicut omnia, et auferentur. Omnia profecto terrena. Ac si aperte dicat: Stare ullo modo nequeunt, quia ipsa quoque fugiunt quibus innituntur; dumque temporalia diligunt, cum his ex temporis volubilitate percurrunt. Sed quaeri potest cum per Salomonem dicitur: Generatio praeterit, et generatio advenit, terra vero in aeternum stat , cur beatus Job omnia humiliari asserat et auferri? Quod tacile discutimus si terra et coelum qualiter transeant vel qualiter maneant distinguamus. Utraque namque haec per eam quam nunc habent imaginem transeunt, sed tamen per essentiam sine fine subsistunt. Hinc namque per Paulum dicitur: Praeterit enim figura hujus mundi . Hinc per semetipsam Veritas di
Abbreviated transcription (Latin):
labrum in manu sua est: ⁊ ꝑmũ¬
dabit aream suam. ⁊ triticum qͥdẽ
recondet in horreo: paleas autem
comburet igni in extinguibili. Bo
maduersione frangat᷑ aspiciat. eos¬
q aristis pereuntib comꝑans dican¬
Sicut summitates spicarum ot̾entꝰ.
non est ita quis me potuit poterit
arguere esse mentitum: ⁊ ponere
ante deum uerba mea: Siita ñ est¬
guere quis potest. dum scilicet no¬
uerimus qͦd fallacem rep̃hendere.
cuilibet licet. S si loquentis sin¬
sum subtili interrogatione discuti¬
mus: qͣm sint recta que protulit.¬
citius inuenimꝰ. Iustus namq e¬
siquid umqͣm delinqñdo loquit᷑.
dignum non est ut ab iniustis ⁊ pͣ¬
ue uiuentib iudicetur. Unde sc̃o m
amicorꝰ suꝑbiam deprimens: nõ
solum suita est uerumetiã si itae
est ut protulit: nequa qͣm se rep̃¬
hendi posse confidit. quia niite¬

Expanded text:
labrum in manu sua est, et permunlabrum in manu sua est, et permundabit aream suam; et triticum quidem recondet in horreo suo, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Bemadversione frangatur aspiciat, eosque aristis pereuntibus comparans dicasicut summitates spicarum, » etc. Snon est ita, quis me potest arguere esse mentitum, et ponere ante Deum verba mea? Quia ipsguere quis potest, dum scilicet noverimus quod fallacem reprehendere cuilibet licet? Sed si loquentis, sensum subtili interrogatione discutimus, qcitius invenimus. Justus namque etsi quid unquam delinquendo loquitur, dignum non est ut ab injustis et prave viventibus judicetur. Unde sanctus vir amicorum superbiam deprimens, non solum si ita est, verum etiam si ita non est ut protulit, nequaquam se reprehendi posse confidit, quia ni
Abbreviated transcription (Latin):
aristarum more contra se rigidi stãt.
Quid gͦ prauos ħuius mundi diui¬
tes dixerim: nisi aristas qͣs damge¬
neris humani: Qui dum contra
Se suꝑbunt: sed bonor uitam u¬
nanimiter affligunt. adu̾sum se
quidem diuisi sunt: sed tamen
concorditer grana deorsum p̃mũt.
grana latenter quia ⁊ reꝑborum
potentia eminet. et electorum gła
non apparet. Illi se honorum fa¬
stib offendunt. isti humilitate i¬
Se deprimunt. sed triture tempꝰ
tem frangat: et solida grana non
conterat. Tunc quippe superbia
iniquoꝵꝰ comminuit᷑: tunc elesto¬
rum uita qͣnta integritate fulgat
declaratur. quia cum iniusti defta¬
unt: ex hac ip̃a aristarum contriu¬
ne agitur. ut grana appareant q̃
latebant. Cumq anste franguntꝰ.
gͣnorum candor ostenditur. quia
iniquis in supplicia eterna cadenti¬
b. scõrum iusticia qͣnta u̾itate can¬
deat demonstrat᷑. Unde tette quoq
per iohannem dicitur. Cuius uenti¬

Expanded text:
aristarum more contra se rigidi stant. aristarum more contra se rigidi stant. Quid ergo pravos hujus mundi divites dixerim, nisi aristas quasdam generis humani? Qui dum contra se superbiunt, sed bonorum vitam unanimiter affligunt, adversum se quidem divisi sunt, sed tamen concorditer grana deorsum premunt.grana latent, quia et reproborum potentia eminet, et electorum gloria non apparet. Illi se honorum fastibus ostendunt, isti in humilitate se deprimunt. Sed triturae tempum rigiditatem frangat, et solida grana non conterat. Tunc quippe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita quanta integritate fulgeat declaratur, quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in supplicia aeterna cadentibus, sanctorum justitia quanta veritate candeat demonstratur. Unde recte quoque per Joannem dicitur: Cujus venti
Abbreviated transcription (Latin):
bunt Qram quidem ultiunamcõ¬
mutatõem suam ip̃is nobis nunc
uicissitudinib nuntiant: quib
nr̃is usib indesinent̾ alternant.
Nam terra a sua spetie hyemali
ariditate deficit: uernali humo¬
re uiridescit. Celum cotidiẽ caligi¬
ne noctis obducitur: ⁊ diurna cla¬
ritate renouat᷑. Hinc gͦ hinc fide¬
lis quisq colligat et interire hec:
et tamen per innouatõem refici.
que constat nunc assidue uelut
tit: qͣnta qͣndoq animadu̾sione
deficiant innotescit: dum ꝑtinꝰ
subdit.
C
ꝯterentur. Sꝑicarum quippe
summitates: ariste sunt. Ariste
autem coniuncte in spica ꝓdeunt:
sed crescendo paulispet a se hyrsute
et rigide disiunguntur. Sic nimi¬
rum: sic ad huius mundi głam pͣ¬
ui diuites surgunt. Nature enim
sibi ꝯmunione coniuncti sunt.s
contra se uicissim crescendo diuidũ¬
tiu. Alius quippe alium despitit:
et alter in alterum inuidie facib
igniscit. Qui gͦ ex timore mentis
a caritatis unitate se separant: qͣsi

Expanded text:
 Quam quidem ultimam commutationem suam ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternant. Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo hinc fidelis quisque colligat et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut cit, quanta quandoque animadversione deficiant innotescit, dum protinus subdit: Ccti sunt.---Spicarum quippe summitates, aristae sunt. Aristae autem conjunctae in spica prodeunt, sed crescendo paulisper, a se hirsutae et rigidae disjunguntur. 540 Sic nimirum sic ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt. Naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditoris potentiam cotidie cernimꝰ.
qr ex grano ligna mirabiliter et
adhuc mirabilius fructꝰ ex ligntᷤᷤ
treat. Dicat gͦ. Qyi fact magna ⁊
inscrutabilia. ⁊ mirabilia absq no¬
mero: quia diuinor oꝑum mag¬
nitudo. nec ex qͣlitate ualet discu¬
ti. nec ex qͣntitate numerari. Un
de adhuc subdit᷑.¬

Expanded text:
conditoris potentiam quotidie cernimus, conditoris potentiam quotidie cernimus, qui et ex grano ligna mirabiliter, et adhuc mirabilius fructus ex lignis creat? Dicat ergo: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero, quia divinorum operum magnitudo nec ex qualitate valet discuti, nec ex quantitate numerari. Unde et adhuc subdit
Abbreviated transcription (Latin):
riam reducat: qͣtinus rei similis
argumento fidem roboret. qͣm la¬
befc̃ari sua sagacitate dep̃hendit.
Considerato quippe humane car¬
nis ꝑuluere. quoꝵdam mens cõ¬
cussa desperat. quando puluis ad
carnem redeat: et rediuinũ corpꝰ
per membroꝵ liniamenta com¬
ponat: quando illa terre ariditaᷤ
per uiuentia membra uiridescat.:
ac se se per eor speties formasq di¬
stinguat. Hoc nimirũ comp̃hen¬
diper rationem non potest: sed
tamen credi facile per exemplũ po¬
test. Quis enim ab uno grano semi¬
nis in mensam surgere arborem
crederet: nisi certum hoc per expe-¬
rimentũ teneret: In tanta namq
unius grani paruitate ⁊ pene nul¬
la sui dissimilitudine. ubi lacet
ligni duitia. ⁊ ligno tenerior uł
durior medulla. asperitas corticis.
uiriditas radicis. sapor fructuum.
suauitas odorum. colorum diuersi¬
tas. mollicies folior: Et tamen.
ex unograno seminis ꝓdire omnia
non dubitamꝰ. Quid gͦ est diffici¬
le ut puluis in membra redeat. dũ

Expanded text:
riam reducat; quatenus rei similis argumento fidem roboret, quam labefactari sua sagacitate deprehendit. Considerato quippe humanae carnis pulvere, quorumdam mens concussa desperat, quando pulvis ad carnem redeat, et redivivum corpus per membrorum lineamenta componat; quando illa terrae ariditas per viventia membra viridescat, ac se per eorum species formasque distinguat. Hoc nimirum comprehendi per rationem non potest, sed tamen credi facile per exemplum potest. Quis enim ab uno grano seminis, immensam surgere arborem crederet, nisi certum hoc per experimentum teneret? In tanta namque unius grani parvitate et pene nulla sui dissimilitudine, ubi latet ligni duritia, et ligno tenerior vel durior medulla, asperitas corticis, viriditas radicis, sapor fructuum, suavitas odorum, colorum diversitas, mollities foliorum? Et tamen ex uno grano seminis prodire omnia non dubitamus. Quid ergo est difficile, ut 190 pulvis in membra redeat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
mero. Quis omnipotentis dei mi¬
rabilia ꝑscrutari sufficiat: qͦd cũc¬
ta ex nnchilo creauit. qͦd ip̃a mun¬
di fabrica mira potentie uirtute
disposita. ⁊ suꝑ aera ter celum suˢ¬
pendit᷑. ⁊ suꝑ abyssum terra libra¬
tur. qͦd ex reb inuisibilib omnis
hec uniuersitas uisibilis existit.
qͣd hominem fecit. ut ita dixerim
in breui colligens mundũ alterũ
sed rationalem. qͦd hunc ex anima
et carne constrtuens in inuestiga¬
bili uirtutis dispositione ꝑmiscuit
sp̃m ⁊ lutum: Ex his itaq aliud
nouimꝰ. aliud ⁊ sumꝰ. s tamen mi¬
rari negligimus: quia ea que in¬
comp̃hensibili indagatione mira
sunt: humanis oculis ysu uilue¬
runt. Unde fit ut si mortuus ho¬
mo suscitet᷑. in admiratõe omĩs
exiliant: et cotidie homo qui ñ
erat nascitur ⁊ nemo mirat᷑: dñ
ꝑculdubio omnib constet. quia
plus sit creari qͦd non erat. qm
reparatri qͦd erat: quia arida aarõ
uirga floruit. cuncti mirati sunt:
cotidie exarenti terra arbor ꝓduti¬

Expanded text:
a. Quis omnipotentis Dei mirabilia perscrutari sufficiat, quod cuncta ex nihilo creavit, quod ipsa mundi fabrica mira potentiae virtute disposita est, et super aera coelum suspenditur, et super abyssum terra libratur: quod ex rebus invisibilibus omnis haec universitas visibilium existit, quod hominem fecit, ut ita in brevi colligens mundum alterum, sed rationalem; quod hunc, ex anima et carne constituens, investigabili virtutis dispositione permiscuit spiritum et lutum? Ex his itaque aliud novimus, aliud et sumus; sed tamen mirari negligimus, quia ea quae incomprehensibili indagatione mira sunt in humanis oculis usu viluerunt. Unde fit ut si mortuus homo suscitetur, in admirationem omnes exsiliant; et quotidie homo, qui erat nascitur, et nemo miratur, cum procul dubio omnibus constet quia plus sit creari quod non erat, quam reparari quod erat. Quia arida Aaron virga floruit, cuncti mirati sunt; quotidie ex arente terra arbor produci
Abbreviated transcription (Latin):
ti mirati sunt. Cotidie sparsa gͣna
seminũ. plenitudine multiplicant᷑
spicar: ⁊ nemo mirat᷑. Aqͣm semel
inuinum ꝑmutatã uidentes cunc¬
ti mirati sunt: cotidie humor ter¬
re in radicem uitis adtractꝰ per bo¬
trum in uinũ uertit᷑. ⁊ nemo mi¬
rat᷑. Mira itaq sunt omnia que mi¬
rari homines negligunt: ad consi¬
inscrutabilia. Miniis enim fuerat
magna facere: si tamen ea que ft̃ã
sunt ꝑscrutari potuissent. Et rec¬
te suboit᷑. et mirabilia absq nu¬
mero: quia minoris eẽt magnitu¬
dinis. si qua inscrugabilia condi¬
dit panca fecisset. S inter hec su¬
endum est. quia diuina miracła
⁊ semꝑ debent considerari per sty¬
dium: ⁊ numqͣm discuti per intel¬
lectum. Sepe namq humanꝰ sen¬
sus dum quar dam rerum ratio¬
nem querens non inuenit: indu-¬
bitatoĩs se uoraginem mergit.
Unde fit ut nonuilli homines
mortuor corꝑa inpuluerem redac¬
ta considerent: dumq resurrec¬
tionis uimi colligere ex ratione ñ

Expanded text:
rsa grana seminum, plenitudine multiplicantur spicarum, et nemo miratur. Aquam semel in vinum permutatam videntes cuncti mirati sunt; quotidie humor terrae in radicem vitis attractus, per botrum in vinum vertitur, et nemo miratur. Mira sunt itaque omnia quae mirari homines negligunt, quia ad consiinscrutabilia. Minus enim fuerat magna facere, si tamen ea quae facta sunt, perscrutari potuissent. Recte autem subditur: Et mirabilia absque numero, quia minoris esset magnitudinis, si quae inscrutabilia condidit, padubio est quia divina miracula et semper debent considerari per studium, et nunquam discuti per intellectum. Saepe humanus sensus, dum quarumdam rerum rationem quaerens non invenit, in dubitationis se voraginem mergit. Unde fit ut nonnulli homines mortuorum corpora in pulverem redacta considerent; dumque resurrectionis vim colligere ex ratione non
Abbreviated transcription (Latin):
trere mentes hanc uiuendi regulã
nesciunt:⁊ quo uias dei dissolute
appetunt. eo ad mundi itinera stul
theman semitas. saba ninera me¬
morat: quia qͦs auster repbi te¬
poris soluerit. hos niipirum rete
implicatõnis tenet. Bene autem
prauor facta describens conside¬
rari hec admonet. quia ꝑuersa a¬
gendo diligimus: sed hec uisa in
aliis diuidicamus: ⁊ que in nobiͤ
minus diiudicanda credidimus:
qͣm sint tirpia in alior actione
cognoscimꝰ Sicq fit ut ad semetꝰ¬
rpãm mens redeat: et agere qͦdre¬
p̃hendit erubescat. Eerasi enim ab
speculo feda facies displicet: cum
mens a uita simili in seip̃a qͦd au̾¬
set᷑ uidet. Ait gͦ. Considerate se¬
mitas theman: itinera saba: et
expectate paulisꝑ. At si aperte di¬
ceret. Damna alieni teporis attẽ¬
dite: et tunc spem de eternis fir¬
mius sumitis: si recto cordis ocło
qͦd in aliis displiceat uidetis. Be¬

Expanded text:
cretae mentes hanc vivendi regulam cretae mentes hanc vivendi regulam nesciunt, et quo vias Dei dissolute appetunt, eo ad mundi itinera stultTheman semitas, Saba itinera memorat, quia quos Auster reprobi teporis solverit, hos nimirum rete implicationis tenet. Bene autem pravorum facta describens considerare haec admonet, quia perversa agendo diligimus, sed haec visa in aliis dijudicamus; et quae in nobis minus dijudicanda credimus, uam sint turpia in aliorum actione cognoscimus; sicque fit ut ad semetipsam mens redeat, et agere quod reprehendit erubescat. Quasi enim a speculo foeda facies displicet, cum mens a vita simili in se ipsa quod aversetur videt. Ait ergo: Considerate semitas Theman, itinera Saba, et exspectate paulisper. Ac si aperte diceret: Damna alieni teporis attendite, et tunc spem de aeternis firmius sumetis, si recto cordis oculo quod in aliis displiceat videtis.
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis ittnere non declinent.
Bethsamis quippe: domus solis
dicitur. Archagͦ super posita beth¬
samis ꝑgere est: cum suꝑna scien¬
tia ad interne lucis habitaculũ ꝓ¬
pinqͣre. S tunc uere bechsamiꝰs
tendimꝰ: cum uiam rectitudinis
gͣdientes. ad uicina erroris latera
nec per affectum pignorꝰ declina¬
mus: Qror nimirũ gr̃a mentẽ
nrãm tenere debet. s reflectere ñ
debet:ne hec eadem mens aut oi
affecto ñ tangit᷑ dura sit: aut plus
tacta si inflectit᷑ remissa
ni timoris iugum colla cordis at¬
triuerat: sub qͣnto discretionis
moderamine diuine scientie ar-¬
cham portat. Amissis namq ui¬
tulis mugit: quia audita morte
filioꝵ in terra tonso capite corru¬
it. S recto tamen itinere mugien
graditur: quia os eius ingemity
ad dei laudes aperitur. cum ꝓtimi ᷤ
dicit. dominꝰ dedit dominꝰ abstu¬
lit sicut dño placuit ita fc̃m est:
sit nomen dñi benedc̃m. S in diᷤᷤ¬

Expanded text:
titudinis itinere non declinent. titudinis itinere non declinent. Bethsames quippe domus solis dicitur. Arca ergo Domini superposita Bethsames pergere est cum superna scientia ad aeternae lucis habitaculum propinquare. Sed tunc vere Bethsames tendimus, cum viam rectitudinis gradientes, ad vicina erroris latera nec pro affectu pignorum declinamus. Quorum nimirum gratia mentem nostram tenere debet, sed reflectere non debet, ne haec eadem mens aut si affectu non tangitur, dura sit; aut plus tacta, si inflectitur, remissni timoris jugum colla cordis attriverat, sub quanto discretionis moderamine divinae sententiae arcam portat. 233 Amissis namque vitulis mugit, quia, audita morte filiorum, in terram tonso capite corruit ; sed recto tamen itinere mugiens graditur, quia os ejus in gemitu ad Dei laudes aperitur, cum protinus dicit: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Sed indis