comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mos accuibitus eligerent: dicens ad
illos. Cum inuitatus fueris ad nu¬
ꝑtias: non discumbas ĩ pͥmo loco.
Aprta quidem ad litteram est hec
admonitio saluatoris: docens hũi¬
litatem. non solum apud deum. s
etiam apud homines õe laudabilem
Sed qm̃ hanc eungłista non frust̾
parabolam uocat: breuiter intuẽ¬
diun quid etiam mistice signet Nu¬
ptias appellari xp̃i. ⁊ eccł̾ie coniunc¬
tionem multis locis apparet: e qui¬
b unum est. Nunquid possunt fi¬
lii nuptiarum quamdui sponsus
cum illis est ieuinare: Aliud. Si le
tc̃m est reguum celoꝵ homini rei
qui fort uuptias filio suo. ⁊ misit sor¬
uos luos uocare ĩuitatos ad nupti¬
ꝗs Has ergo nuptias quisqͥs ĩuita¬
tus adierit. id est eccłie se membris.
fidei gracia comunxerit. non discũ¬
bat in pͥmo loco: hoc est non se de m̾i¬
iis głiando quasi ceteris sublimioꝵ
exsollat. Et quidem ftudeat iuxta
tenius loci parabolam ueste nu¬
ꝓtiali uestitus. hoc est uirtitum

Expanded text:
ubitus eligerent, dicens ad illos: Cum invitatus fueris ad nuptias, non discumbas in primo loco. Aperta quidem ad litteram est haec admonitio Salvatoris, docens humilitatem, non solum apud Deum, sed etiam apud homines esse laudabilem. Sed quoniam hanc Evangelista non frustra parabolam vocat, breviter intuendum quid etiam mystice signet. Nuptias appellari Christi et Ecclesiae conjunctionem multis locis apparet, e quibus unum est: Nunquid possunt filii nuptiarum quandiu sponsus cum illis est jejunare ? Aliud: Simile factum est regnum coelorum homini regi, qui fecit nuptias filio suo, et misit servos suos vacare invitatos ad nuptias . Has ergo nuptias quisquis invitatus adierit, id est, Ecclesiae se membris fidei gratia conjunxerit, non discumbat in primo loco, hoc est, non se de meritis gloriando, quasi caeteris sublimior extollat. Et quidem studeat juxta alterius loci parabolam veste nuptiali vestitus, hoc est virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Non cõsiliĩ de disse
putande sunt: sed crimen e¬
arum ex obliquo cõmemorasse¬
¶udũt oleñ adulatores qͥ
siue falsa. siue ignor ita lau¬
dando ĩ errores animasmit¬
tunt: ⁊ eis uana gaudia tĩꝙ̃
fatius cõsiliando. aliquã de
eis mercidem siue ciboꝵ siue
pecunie. siue honoris siuea¬
licuiꝰ cõmodi tp̃ał accipiũt
non ĩdelligentib quod dct̃ ẽ.
Oui uos felices dicũt: in erro¬
rẽ uos mittũt. Melius est

Expanded text:
uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasseoleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem u
Abbreviated transcription (Latin):
arguet me: oleũ autẽ pctori
non impĩguet caput meũ.
de gͦ ad uendentes magis.⁊
emite uobis: idest uideamus
nũc. quid uos adiuuent. qui
nobis laudes uendere cõsueue¬
runt.⁊ uos ĩ errorẽ inducere
ut non coram deo s ab hõib
glam̃ quereretis. fũtibus
autem illis emere. uenit spõ¬
sus ⁊ idest inclinãtib se illis
ĩ ea q̃ foris sũt. ⁊ solitis gau¬
dere q̃rẽtib. qr gaudia ĩter¬
na non nouerant: uenit ille
qui iudicat. E q̃ parate erãt

Expanded text:
arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant
Abbreviated transcription (Latin):
stio ignis tabescerent atq arde¬
rent igni: ut notum fieret nom̃
tuum inimitis tuis: a facie tua
gentes turbarentur. Cum fecis
mirabilia nõ sustinebimus: des¬
cendisti: et a facie tua montes
defluxerunt A seculo nõ audie¬
runt: neꝙ aurib ꝑceperunt. O¬
culus non uichit deus absq te:
que preparasti expestantib te o
Occurristi letanti.⁊ facienti iusti¬
ciam: ĩ uiis tuis recordabuntuu
tui. Ecce tu iratus es et peccauimꝰ
ĩ ipsis fuimus semꝑ ⁊ saluabim
Et facti sumus ut iͨmundus õs
nos: quasi pannus menstruate
uniu̾se iusticie nr̃e. Et cecidimus
quasi folium uniu̾si: ⁊ iniquita¬
tes nr̃e qua si uentꝰ abstulerunt
nos. Non est qui ĩ uocet nomẽ
tuum: qui cõsurgat ⁊ teneat tẽ.
Abscondisti faciem tuam a nobie
et allisisti nos ĩ manu iniquita¬
tis nr̃e. Et nunc dñe pater ñr e
tu. nos uero lutum: ⁊ fictor nr̃.¬

Expanded text:
tabescerent, aquae arderent igni, ut notum fieret nomen tuum inimicis tuis: a facie tua gentes turbarentur. Cum feceris mirabilia, non sustinebimus: descendisti, et a facie tua montes defluxerunt. A saeculo non audierunt, neque auribus perceperunt: Oculus non vidit, Deus, absque te, quae praeparasti exspectantibus te. Occurristi laetanti, et facienti justitiam: in viis tuis recordabuntur tui: Ecce tu iratus es, peccavimus: in ipsis fuimus semper, et salvabimur. Et facti sumus ut immundus omnes nos, quasi pannus menstruatae, universae justitiae nostrae: Et cecidimus quasi folium universi, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos: Non est qui invocet nomen tuum: qui consurgat, et teneat te: Abscondisti faciem tuam a nobis, et allisisti nos in manu iniquitatis nostrae. Et nunc, Domine, pater noster es tu, nos vero lutum: et fictor nost
Abbreviated transcription (Latin):
probrii iuduitatis tue nõ recor¬
daberis amplius: quia dominabͣr
tui qui fecit te. dñs exercituum
nomen eius: ⁊ redemptor tuus
sanstus isrł. deus om̃is t̾re uocã¬
bitur. Quia ut mulierem dere¬
lictam. ⁊ merentem. sp̃u uoca¬
bit te dñs: ⁊ uxorem ab adoles¬
centia abiestam. dixit deus tu¬
us. Ad punctum ĩ modico dereli¬
qui te: ⁊ inmiserationib ma¬
gnis congregabo te. In momento
indignationis abscandi faciem
meam parumꝑ ate. ⁊ ĩ miscd̾ia
sempit̾na misertus lum tui: dix̃
redemptor tuus dñs. Sicut ĩ die¬
b noc istud michi est: cui iura¬
ii ne inducem aquas ultra sr̃
t̃ram: sic iuraui ut nõ irascar
cõmouebuntur: ⁊ colles cõtre¬
miscent. Miscd̃ia autem mea¬
nõ recedet: ⁊ fedus pacis mee n
mouebitur: dicit miserator tu¬

Expanded text:
tuae non recordaberis amplius. Quia dominabitur tui qui fecit te, Dominus exercituum nomen ejus, et redemptor tuus sanctus Israel: Deus omnis terrae vocabitur, quia ut mulierem derelictam, et moerentem spiritu vocavit te Dominus, et uxorem ab adolescentia abjectam, dixit Deus tuus. Ad punctum in modico dereliqui te, et in miserationibus magnis congregabo te. In momento indignationis abscondi faciem meam parumper a te, et in misericordia sempiterna misertus sum tui dixit redemptor tuus Dominus sicut in diebus Noe istud mihi est cui iuravi ne inducerem aquas Noe ultra super terram sic iuravi ut non irascar commovebuntur, et colles contremiscent: misnon recedit a te, nec foedus pacis meae movebitur, dicit miserator tu
Abbreviated transcription (Latin):
locum. tentorii tui: et pelles taber¬
naculoꝵ tuorum extende ne par¬
cas. Longol fac funiculos tuos.
et clauos tuos consolida. Ad dex¬
bis: ⁊ semen tuum gentes heredl¬
tabit: ⁊ ciuitates deserias inhã¬

Expanded text:
locum tabernaculi tui, et pelles tabernaculorum tuorum extende, ne parcas, longos fac funiculos tuos, et clavos tuos consolida, ad dexbis: semen enim tuum gentes haereditabit, et civitates desertas inha
Abbreviated transcription (Latin):
u dñe pater noster: redemp¬
tor noster: a scło nomen tu¬
u Quare errare nos fecisti do
tere ꝓꝑter seruos tuos: trib he¬
reditatis tue. Quasi nichilum
possederunt populum sc̃m tuũ
hostes nr̃i: conculca uer̃t scifica¬
tionem tuam. Fasti sumus qua¬
si in pͥncipio cum nõ dominare¬
ris nr̃i: neq ĩuocaretur nomen

Expanded text:
ne, pater noster, redemptor noster, a saeculo nomen tuum. Quare errare nos fecisti, Dotere propter servos tuos, tribus haereditatis tuae. Quasi nihilum possederunt populum sanctum tuum: hostes nostri conculcaverunt sanctificationem tuam. Facti sumus quasi in principio, cum non dominareris nostri, neque invocaretur nomen
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt te patres nostri᷑ facta ẽ
in exustione ignis: ⁊ om̃ia deside¬
rabilia nostra uersa sunt ĩ ruinas.
Nunquid suꝑ his continebis te
dñe: tacebis. ⁊ affliges nos uehe¬
menter: Quesierunt me qui an¬
te non interrogabant: inuenert
qui nõ quesierunt me. Dixi
ecce ego. ecce ego ad gentem que
non ĩuocabat nomon meum:
expandi manus meas tota die
ad populum intredulum: qui
graditur ĩ ia nõ bona post cogi¬
tationes suas: populus qui ad ire¬
cundiam ꝓuocat me ante faciẽ
meam semper: qui ĩmolant ĩ or¬
tis. et sacrificant suꝑ lateres: qui
habitant ĩ sepulchris. ⁊ in delu¬
bris idoloꝵ dormiunt:qui come¬
dunt carnem luillam. et us ꝓ¬
fanum ĩ uasis corum: qui ditũt
recede a me. nõ appropinques m

Expanded text:
verunt te patres nostri, facta est in exustione ignis, et omnia desiderabilia nostra versa sunt in ruinas. Nunquid super his continebis te, Domine, tacebis et affligos nos vehe Quaesierunt me qui ante non interrogabant. invenerunt qui non quaesierunt me. Dixi: Ecce ego, Ecce ego ad gentem, quae non invocabat nomen meum. Expandi manus meas tota die ad populum incredulum, qui graditur in via non bona post cogitationes suas. Populus qui ad iracundiam provocat me ante faciem meam semper: qui immolant in hortis, et sacrificant super lateres: Qui habitant in sepulcris, et in delubris idolorum dormiunt. Qui comedunt carnem suillam, et jus profanum in vasis eorum. Qui dicunt: Recede a me, non appropinques
Abbreviated transcription (Latin):
es tu. Eleuare eleuare cõsurge.
ierłm: que bibisti de manu dñi
calicem furoris ire eius. Usq ad
fundum calicis soporis bibisti: ⁊
potasti usq ad feces. Non est qui
sustentet eam ĩ om̃ib filus quos
genuit: ⁊ nõ est qui apprehẽda̾t
manũ eius ex om̃ib filiis quos
enutriuit. Nuo sunt que oc¬
currerunt tibi: quis contrista¬
bitur suꝑ te: Uastitas ⁊ contri¬
cio. et famnes et gladius: quis cõ¬
solabitur te: Fiui tui ꝓiesti sunt:
dormierũt ĩ capite omniũ uia¬
rum sicut bestia illa queatã. ple¬
ni indignatione domini. in cre¬
patione dei tuir. Me oportet¬

Expanded text:
u. Elevare, elevare, consurge Jerusalem, quae bibisti de manu Domini calicem irae ejus: Usque ad fundum calicis soporis bibisti, et potasti usque ad faeces. Non est qui sustentet eam ex omnibus filiis quos genuit: et non est qui apprehendat manum ejus ex omnibus filiis, quos enutrivit. Duo sunt quae occurrerunt tibi; quis contristabitur super te? Vastitas, et contritio, et fames, et gladius: quis consolabitur te filii tui proiecti sunt dormierunt in capite omnium viarum sicut bestia inlaqueata pleni indignatione Domini increpatione Dei tui idcir
Abbreviated transcription (Latin):
bi nunc est furor tribu lantis:
Cito ueniet gradiens ad aperi¬
sendum: ⁊ nõ incerficiet usq ad
int̾nitionem: nec deficiet panis eiꝰ
Ego aũt sum dñs deus tuus: qͥ
conturbo mare. ⁊ intumescunt fl¬
ctus eius: dñs exercituum nom̃

Expanded text:
bi nunc est furor tribulantis? Cito veniet gradiens ad aperiendum, et non interficiet usque ad internecionem: nec deficiet panis ejus. Ego autem sum Dominus Deus tuus, qui conturbo mare, et intumescunt fluctus ejus: Dominus exe
Abbreviated transcription (Latin):
Nunquid nõ tu siccasti mare. aꝙͣ
abyssi uehementis: qui posuisti
ꝓfundum maris uiam ut tran¬
sirent liberati: Et nunc qui re¬
dempti sunt a dño reuertenturꝰ
et uenient ĩ syon laudantes: ⁊ le¬
titia sempit̾na suꝑ capita eorum:
gaudium ⁊ leticiam tenebunt:
fugiet dolor et gemitus. Ego ego
ip̃e consolabor uos. Quis tu ut
tui qui tetendit celos ⁊ funda¬
uit t̾ram: et formidasti iugiter
tota die. a facie suroris eius qͥ
te tribulabat. ⁊ parauerat ad

Expanded text:
umquid non tu siccasti mare, aquam abyssi vehementis: qui posuisti profundum maris viam, ut transirent liberati? Et nunc qui redempti sunt a Domino, revertentur, et venient in Sion laudantes, et laetitia sempiterna super capita eorum, gaudium et laetitiam tenebunt, fugiet dolor et gemitus. Ego, ego ipse consolabor vos: Quis tu ut tui, qui tetendit coelos, et fundavit terram: Et formidasti jugiter tota die a facie furoris ejus qui te tribulabat, et paraverat ad
Abbreviated transcription (Latin):
udite me qui scitis leĩo.iͣ¬
iustum: populus lex mea
ĩ corde corum. Nolite timere obpro¬
brium hominũ: et blasphemias
eorum ne metuatis. Sicut enim
uestimentum. sic comedet eos uer¬
mis: et sicut lanam. sic deuor a bit
eos tynea. Salus aũt mea ĩ sem¬
piternum erit: ⁊ iusticia mea ĩ
generationes gn̾ationũ. Consur

Expanded text:
udite me qui scitis justum, populus: lex mea in corde eorum: Nolite timere opprobrium hominum, et blasphemias eorum ne metuatis. Sicut enim vestimentum, sic comedet eos vermis: et sicut lanam, sic devorabit eos tinea. Salus autem mea in sempiternum erit, et justitia mea in gener
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur egressus iacob de bersabeẽ:
pergebat aran.Cumq uenisset ad
quendam locum et uellet ĩ eo res¬
escere post solis octubitum: tulit
de lapidib qui iacebant ⁊ et suꝑ¬
ponens capiti suo. dormiuit ĩ eodt̃
loco. Niditq ĩ sompnis scalam
stantem super t̾rain: et cacumen
illius tangens celum: angelos ꝙͦ
dei ascendentes et descendentes ꝑ
eam: et dñm ĩnixum scale dicen¬
tem sibi. Ego sum dñs deus abra
ham patris tui: et deus ysaac let¬
ram in qua dormis tibi dabo et
semini tuo: eritq germen tuum
quasi pulius terre. Dilataberis
ad occidentem et orientem ⁊ sep¬
teitrionem et meridiem: et bñ¬
dicentur in te. et in seminc tuo.
cuncte trib terre: et ero custos tu¬
us quocũꝙ perrexeris: et ixducã
te interram hanc nec dimittam
nisi compleuero uniuersa que d¬
xi.R Ei dñs deus meus fuerit mocũ
ĩ ua ista ꝑ qͣm ogo ambulo ⁊ custodi¬
erit me. ⁊ dederit michi panem ad et̃ẽ¬
dum ⁊ uestimentum quo oꝑiar ⁊ it

Expanded text:
gitur egressus Jacob de Bersabee, pergebat Haran. Cumque venisset ad quemdam locum, et vellet in eo requiescere post solis occubitum, tulit de lapidibus qui jacebant, et supponens capiti suo, dormivit in eodem loco. Viditque in somnis scalam stantem super terram, et cacumen illius tangens coelum; angelos quoque Dei ascendentes et descendentes per eam, et Dominum innixum scalae dicentem sibham vatris tui et Deus Isaac. Terram in qua dormis tibi dabo. et semini tuo, eritque germen tuum quasi pulvis terrae. Dilataberis ad occidentem et orientem, septentrionem et meridiem, et benedicentur in te et in semine tuo cunctae tribus terrae; et ero custos tuus quocunque perrexeris, et reducam te in terram hanc: nec dimittam, nisi complevero universa quae d. Si Dominus Deus fuerit mecum in via ista qua ego ambulo, et custodierit me, et dederit mihi panem ad edendum et vestimentum quo operiar, et
Abbreviated transcription (Latin):
umq euigilasset iacob de som¬
no: ait. Uere dñs est ĩ loco isto:
⁊ go nesciebam. Pauensq qm ter¬
abilis est inquit locus iste: nõ ẽ
bic aliud nisi domus dei. et porta
di. Surgens ergo mane. tulit la¬
ꝑidem quem supposuerat capiti.
suo et crexit in titulum. flindens
acum desuper ⁊ appellauitq no¬
men urbis bethel. que prus luza
nocabatur. Uouit etiam uotum
dcens. Si fuerit dñs mecum. et
ustodierit me ĩ uia ꝑ qm ambu¬
b: et dederit michi panem. ad ues¬
ndum. et uestimentum ad in¬
duendum ⁊ reu̾susq fuero ꝓspere
ad domum patris mei: erit michi
dñs in d̾m: et lapis iste quẽ crexi
ĩ ytulum. uocabitur domus dei
cunctorumq que dederis michi. de¬
rmas offeram tibi .LErit michi¬

Expanded text:
um evigilasset Jacob de somno ait: Vere Dominus est in loco isto, et ego nesciebam. Pavensque: Quam terribilis est, inquit, locus iste: non est hic aliud nisi domus Dei et porta coeli. Surgens ergo Jacob mane tulit lapidem quem supposuerat capiti suo, et erexit in titulum, fundens oleum desuper. Appellavitque nomen urbis Bethel, quae prius Luza vocabatur. Vovit etiam votum, dicens: Si fuerit Deus mecum, et custodierit me in lo, et dederit mihi panem ad vescendum, et vestimentum ad induendum, reversusque fuero prospere in domum patris mei, erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste quem erexi in titulum, vocabitur domus Dei, cunctorumque, quae dederis mihi, decimas offeram tibi . » Pulch
Abbreviated transcription (Latin):
benelicens ait. Ecce odor filii mei:
sicut odor agri pleni. cui benedix̃
dominus. Det tibi deus de rore celi
et de pinguedine terre abundantiam
seruiant tͥ tribus populi. Esto dñs
fratrum tuorum. U̾ Et incuruent᷑
ante te filii matris tue. Esto. lo uii.¬

Expanded text:
icens: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, quem benedixit Dominus. Det tibi Deus de rore coeli, et de pinguedine terrae abundantiam, serviant tibi tribus populi, esto dominus fratrum tuorum, et incurventur ante te filii matris tuae . In
Abbreviated transcription (Latin):
ius autem aĩa
dnum magni¬
licat: qui omnes in¬
terioris honnus sui
affectus. diuinis lau¬
dibus ac serniciis mã¬
cipat: qui obseruan¬
tia preceptorum dei.
semper eius potenti¬
au maiestatis se co¬
gitare demonstrat.
Eius spiritus in deo
salutari suo exultat:

Expanded text:
jus autem anima Dominum magnificat, qui omnes interioris hominis sui affectus divinis laudibus ac servitiis mancipat, qui observantia praeceptorum Dei semper ejus potentiam majestatis se cogitare demonstrat. Ejus spiritus in Deo salutari suo exsultat
Abbreviated transcription (Latin):
lis uteri templum.
spiritus sancti gr̃a
consecrauit. Et ter¬
ra nostra dedit fru¬
ctum suum: quia
cadem uirgo que de
terra corpus habue¬
rat. filium genuit:
duinitate quidem

Expanded text:
lis uteri templum Spiritus sancti gratia consecravit. Et terra nostra dedit fructum suum, quia eadem virgo quae de terra corpus habuerat, Filium genuit divinitate quidem
Abbreviated transcription (Latin):
delabrum ĩ suꝑficie parietis aule
regie: et rex aspiciebat articulos ma¬
nus scribentis. Tunc reggis facies cõ¬
mutata est: ⁊ cogitatõnes eius per¬
turbabant eum: et compages renũ
eius soluebantur: et genua euis ad

Expanded text:
delabrum in superficie parietis aulae regiae: et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Tunc regis facies commutata est, et cogitationes ejus perturbabant eum; Et compages renum ejus solvebantur, et genua ejus ad
Abbreviated transcription (Latin):
e solliciti sitis ani meuestre
quid manducetis: neq corꝑi
uro quid induamini. In nõ nłłis
codicib additum est: neq quid biba¬
tis. Ergo qd̾ natura om̃ib tribuit
⁊ iumentis ac bestiis. hominibus¬
quoq cõmune est. huiꝰ cura penit̃
liberamur: s p̾cipitur nobis ne
solliciti simus quid comedamus¬
Et quia in fudore uultus p̃para¬
dus est: sollicitudo tollenda. Hoc
quod dicitur. ne solliciti sitis aĩe¬
uestre quid comedatis. neq cor¬
pori uestro quid induamini: de
carnali cibo at uestimento accipi¬
amus. Ceterum de sp̃ualib cibis
⁊ uestimentis: semꝑ debemus cẽ
solliciti. Nonne anima plus est
quam esca: ⁊ corpus plus quam
uestimentum: Quod dicit istius
modi est. Qui maiora p̾stitit: uti¬
q et minora prestabit.

Expanded text:
e solliciti sitis animae vestrae, quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. In nonnullis codicibus additum est: neque quid bibatis. Ergo quod natura omnibus tribuit, et jumentis ac bestiis hominibusque commune est, hujus cura penitus liberamur. Sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus: quia in sudore vultus praeparadus est, sollicitudo tollenda. Hoc quod dicitur: Ne solliciti sitis anvestrae quid comedatis, neque corpori vestro quid induamini , de carnali cibo et vestimento accipiamus. Caeterum de spiritualibus cibis et vestimentis semper debemus esse solliciti. Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus est quam vestimentum? Quod dicit, istius modi est: Qui majora praestitit, utique et minora praestabit.
Abbreviated transcription (Latin):
ebrius luxus repleut sanguine
sobrio¶ec iutricus dat dõna ne¬
sanior quam si ueneni potula
traderet negare prestat quam
daro uitricum odisse prestat plꝰ
nocet horum amor. La tibi pa

Expanded text:
ebrius Luxus replevit sanguine sobrio. Haec vitricus dat dona vesanior Quam si veneni pocula traderet, Negare praestat quam dare vitricum, Odisse praestat, plus nocet horum amor. Sit Trinita
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quidem diuina
gra et ad intelligend̾ deum. de
dnbilib admonent humanã
tentem. Quia enĩ ille non est ta
ulubstancia. que uideri oculis
plit: et miracula eius quib to¬
den mũdum regit uniuersamq
daturam administrat. assidui¬
ae uiluerunt. ita ut pene nemo
dignetur attendere opera d̾i mira
upenda. in quolib seminis gͣ¬
lo lcd̾m ip̃am suam miscdĩam
euauit sibi quedam que facͥet

Expanded text:
sunt quidem divina opera, et ad intelligendum Deum de visibilibus admonent humanam mentem. Quia enim ille non est talis substantia quae videri oculis possit, et miracula ejus, quibus totum mundum regit universamque creaturam administrat, assiduitate viluerunt, ita ut pene nemo dignetur attendere opera Dei mira et stupenda in quolibet seminis grano, secundum ipsam suam misericordiam servavit sibi quaedam quae faceret
Abbreviated transcription (Latin):
regnum. Un de pͥncipes ⁊ satrape
querebant occasionem ut inueni¬
rent danieli ex latere regis. Nullã¬
ꝙ cãm et suspitõnem reperire potu¬
crunt: co qd̃ fidelis eẽt: et om̃is cul¬
pa et suspitio non ĩueniretur in
e. Dixerunt ergo iuiri illi. Non in¬
ueniemns dameli. huic aliquam

Expanded text:
regnum: unde principes et satrapae regnum: unde principes et satrapae quaerebant occasionem ut invenirent Danieli ex latere regis. Nullamque causam et suspicionem reperire potuerunt, eo quod fidelis esset, et omnis culpa et suspicio non inveniretur in eo. Dixerunt ergo viri illi: Non inveniemus Danieli huic aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura: que cligesta est. Ma¬
ne. thecel. phares. Et hec interpre¬
tacio iermonis. Mane numerauit
deus regnum tuum. et compleuit
illd̃. Thecel: appensum est ĩ statera.
et inuentum est minus hñs. Pha¬
res. diuisum est regnum tuũ ⁊ da¬
tum est medis et perlis. Tunc iu-¬
bente rege inclutus est damel pur¬
pura : et circũdata est torquess
aurea collo eius: et precdicatum
de co. qd̃ hr̃et potestatem tercius in
regno eius. Eadem nocte intfedro
s balthasar rex chaldeus: et darius
medius successit in regnũ annos:
natu sexaginta duos. Lcr̃o qͥnta
lacuit dario. et constituit supͣ
regnum satrapas centum iu¬
ginti. ut cẽnt ĩ toto regno suo: ⁊ sr̃
cos pͥncipes tres. ex quibz damel u¬
nus erat: ut satrape illis redderent
rationem. et rex nõ iustineret mo¬
iestiam. Igitur daniel superabat
om̃s pͥncipes et satrapas: quia sp̃c
dei amplior erat ĩ eo. Porro rex cogi¬
tabat constituere eũ super omne

Expanded text:
scriptura, quae digesta est: MAscriptura, quae digesta est: MANE, THECEL, PHARES. Et haec est interpretatio sermonis. MANE: numeravit Deus regnum tuum, et complevit illud. THECEL: appensus es in statera, et inventus es minus habens. PHARES: divisum est regnum tuum, et datum est Medis et Persis. Tunc, jubente rege, indutus est Daniel purpura, et circumdata est torques aurea collo ejus: et praedicatum est de eo quod haberet potestatem tertius in regno suo. Eadem nocte interfectus est Baltassar rex Chaldaeus. Et Darius Medus successit in regnum annos natus sexaginta duos.  Visio VI. Placuit Dario, et constituit super regnum satrapas centum viginti, ut essent in toto regno suo. Et super eos principes tres, ex quibus Daniel unus erat: Ut satrapae illis redderent rationem, et rex non sustineret molestiam. Igitur Daniel superabat omnes principes et satrapas: quia spiritus Dei amplior erat in eo. Porro rex cogitabat constituere eum super omne
Abbreviated transcription (Latin):
uando cleuatum est cor nabu¬
est. ad superbiam depositus est de
solio regni su: et gloria eius abla¬
ta est. et a filiis hominũ eiectus ẽ.
sed et cor eius cum bestiis positum
est et cum onagris erat ħitatio eiꝰ
Fenum qͦ ut bos comedebat: et rore
celi corpus eius infectum est: don
cognosceret qd̃ potestatem heat. al¬
tissimus ĩ regno hominũ: et quẽ¬
cumq uoluerit suscitabit super
illud. Tu qͦ filius eius balthasar
non humiliasti cor tuum cũ scires
hec omĩa: s ad uersum dñatorem
celi eleuatus es: et uasa domus eiꝰ
allata sunt coram te. et tu et oꝑti¬
mates tui. et uxores tue. et concu¬
bine tuc uinum bibisti ĩ eis. Deg
quoq argẽteos et aureos. ⁊ ereos.
ferreos ligneosq et lapideos. qui ñ
uident neq audiunt neq sentiũt
laudasti: porro d̾m qui ht flatum
tuum ĩ manu sua. et om̃s uias tu¬
as nõ głificasti. Idcirco ab eomissus
est articulus manus: qui scripsit
hoc qd̃ exaratum est. Hec est aũt

Expanded text:
utem elevatum est cor ejuest ad superbiam, Depositus est de solio regni sui, et gloria ejus ablata est: Et a filiis hominum ejectus est, sed et cor ejus cum bestiis positum est, et cum onagris erat habitatio ejus: Fenum quoque ut bos comedebat, et rore coeli corpus ejus infectum est; Donec cognosceret quod potestatem habeat Altissimus in regno hominum. et quemcumque voluerit, suscitabit super illud. Tu quoque, filius ejus Baltassar, non humiliasti cor tuum, cum scires haec omnia: Sed adversum Dominatorem coeli elevatus es, et vasa domus ejus allata sunt coram te: Et tu, et optimates tui, et uxores tuae, et concubinae tuae, vinum bibistis in eis? Deos quoque argenteos, et aureos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos, qui non vident, neque audiunt, neque sentiunt, laudasti: Porro Deum, qui habet flatum tuum in manu sua, et omnes vias tuas, non glorificasti. Idcirco ab eo missus est articulus manus, quae scripsit hoc, quod exaratum est. Haec est autem
Abbreviated transcription (Latin):
desto dñe martyrũ colla.¬
depiecatione scorum ⁊ quos
pati pro tuo nomine tribiusti
fac tus fi delibus suffragari. ꝑ.

Expanded text:
desto, Domine, martyrum deprecatione sanctorum, et quos pati pro tuo nomine voluisti, fac tuis fidelibus suffragari.
Abbreviated transcription (Latin):
uomodo ob¬
texit caligine in fu¬
rore suo dominus
filiam syon. proic¬
cit de celo in terrã
inclitam isrł: ⁊ non est recosda¬
tus scabelli pedum suorum ĩ die
nec pepercit: omnia speciosa ia¬
cob destruxit in furore suo muni¬
ciones uirginis uida deiecit intet¬
rami polluit regnum ⁊ pͥncipes¬
cius. Confregit in ira furoris su
omne cornu isrł. auercit retror¬
sum dexteram suam a facie m¬
mici: ⁊ succendit in iacob quasi
si inimicus: firmauit dexteram
suam quasi hostis. Et occidit
omne qd̾ pulchrum erat uisu
in tabernaculo filie syon: effu¬
dit qua si ignem in dign atione
suam. ROmnes amici mei de¬
reliquerunt me et preualucrunt
insidiantes michi rradidit me qui
Diligebam et terribilib oculis̃ pla̾¬
ga crudeli. percutiens aceto potaut
me. U Et dederunt in escam mcara

Expanded text:
uomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion: projecit de coelo in terram inclytam Israel, et non est recordatus scabelli pedum suorum in die nec pepercit, omnia speciosa Jacob: destruxit in furore suo munitiones virginis Juda, et dejecit in terram: polluit regnum,  Confregit in ira furoris sui omne cornu Israel: avertit retrorsum dexteram suam a facie inimici: et succendit in Jacob quasi si inimicus, firmavit dexteram suam quasi hostis: et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculo filiae Sion, effudit quasi ignem indignationem suam. reliquerunt me, et praevaluerunt insidiantes mihi. Tradidit me quem diligebam, et terribilibus oculis plaga crudeli percutiens, aceto potabant me. Vers. Et dederunt in escam meam
Abbreviated transcription (Latin):
acuerunt tanꝙͣ gladiũ lingͣs suas
pilato: ut quasi ip̃i a morte eius
uderentur ĩmunes. Nam cũ dixis¬
st eis pilatus nos eũ occidite: ix¬
arũt. Nobis ñ licet occid̾e quẽqͣm
Inqͥtatem facinoris sui. ĩ uidicem
hominem refund̾e uolebant. S nũ¬
quid d̾m uidicẽ fallebant: Qd̃ fecit

Expanded text:
acuerunt tanquam gladium linguas suas.Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere quemquam . Iniquitatem facinoris sui in judicem hominem refundere volebant: sed numquid Deum judicem fallebant? Quod fecit
Abbreviated transcription (Latin):
et diuersos ꝑ totam gãlyleam cu¬
rante languores. in omnem. ly¬
fu derat. et multe ex uniuiersa ui¬
dea turbe ad celestem medicum
confluebant. Qualis igitur do¬
ctrina xp̃i sit. sacre illius sentẽ¬
tie protestantur. ut qui ad eter¬
nam beatitudinem peruenire
desiderant. gradus felicissime
ascensionis agnoscant.

Expanded text:
et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syfuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim ctrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
tio. quem admod̃ ad omnes ꝑti¬
neat. euntes ibant. ⁊ flebant Ex
nuo nascimur: imus. Quis enĩ
eit. Quis non ex quo miam in¬
duit: cogitur ambulare: In¬
bas natus est: crescendo ambu¬
l. Mors finis est: inde iam ue¬
andum est. sed cũ exultatio ne
Cus enĩ nõ hic plorat. ⁊̃ uia ista
mala: qnͣdo ip̃e infans inde inc¬
p. Utiq infans qnͣdo nascit᷑.
di angustiis uteri. ĩ huiꝰ mundi
latrtudinem funclitur ÷ de tene¬
dis procedit ad lucem: ⁊ iamen
sencoris ueniens ad lucem plo¬
tat potest : ridere non potest.
homines. ⁊ qd̾ rident hoĩes
brandum est. S plorat alius
Ampnũ suũ÷ plorat alius pres¬
suram suam: quia ĩ carcere est
constitutus. plorat alius qd̃ a¬
miscrit mortuum. aliquem. ca¬
rissimorũ suorum. Ille huic: ille
hinc. Iustus unde: Primo de
his om̃ib. Iustus enim plorat
ueraciter. plorantes steriliter.
Plorat plorantes ÷ plorat riden¬
tes: quia ⁊ qui plorant de rebus
uanis in aniter plorant÷ ⁊qui

Expanded text:
o, quemadmodum ad omnes pertineat, Euntes ibant et flebant. Ex quo nascimur, imus. Quis enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista mala, quando ipse infans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem, plorare potest, videre non potest. homines: et quod rident homines, plorandum est. Sed plorat alius damnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus: justus enim plorat veraciter plorantes steriliter. Plorat plorantes, plorat ridentes: quia et qui plorant de rebus vanis, inaniter plorant; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
tionem eiꝰ quis engrrabit: Non
le clixit effatu. hic narrare ĩcipiat
quia ibi de generatione diuinita¬
tis. hic de incarnatione dictum¬
est. Acarnalib aũt cepit: ut per
hominem deum discere incipiamꝰ
silii dauid: filii abraham. Ordo p̃
posterus: s necefsarie cõmutatus
Si enĩ pͥmum posuiss abraham
⁊ postea dauid: rursus ei repetendꝰ
fuerat abraham. ut generationis
series texeret᷑. Ideo aũt ceteris pre¬
termissis horum filium nũcuꝑa¬
uit: quia ad hos tantũ est facta
de xp̃o repromissio Ad abraham.
⁊ semine inquit tuo benecli cent
it phares ⁊ zaram de chamar.
Notandum ĩ genealogia salua¬
toris nlłam sanctarum assumi
mulierum: s eas quas scripturs
reprehendit: ut qui ꝓpter pcĩore
neuerat: de peccatricib nascens
om̃ium pc̃ca deleret. Unde.⁊ incõ¬
sequentib ruth moabitis poni

Expanded text:
tionem ejus quis enarrabit ? Non le dixit effatu, hic narrare incipiat: quia ibi de generatione divinitatis, hic de incarnatione est dictum. A carnalibus autem coepit, ut per hominem Deum dicere incipiamus. Filii David, filiaeposterus, sed necessarie commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus foret Abraham, ut generationis series retexeretur. Ideo autem caeteris praetermissis, horum filium nuncupavit, quia ad hos tantum facta est de Christo repromissio: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur it Phares et Laram de Thamar. Notandum in genealogia Salvatoris, nullam sanctarum assumi mulierum, sed eas quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de peccatricibus nascens, omnium, peccata deleret. Unde et in consequentibus R
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmortalitatis munere iocũda
Nulla erit tunc usqͣm discordia.
s cuncta consona. cuncta cõue¬
una concordia÷ pax cuncta ⁊
leticia continet: tranquilla st̃
om̃ia ⁊ quieta. Iugis splendor
non iste qui nunc est. s tanto cla¬
rior qnͣto felicior: qui a ciuitas ut
legitur illa nõ egebit lumine so¬

Expanded text:
immortalitatis munere vita jucunda. Nulla erit tunc usquam discordia; sed cuncta consona, cuncta conveuna concordia: pax cuncta et laetitia continet, tranquilla sunt omnia et quieta. Jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felicior; quia civitas illa, ut legitur, non egebit lumine so
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt uencrit sp̃s¬
paraclytus: ille testimoniũ
ꝑhibebit deme. Tanqͣm dic̾et. Odio
habuerunt me. ⁊ occiderunt udẽ¬
tes: sz tale de me paraclytus resti¬
monium ꝑhibebit: ut cos faciatĩ
me credere nõ uidentes. Et uos in¬
quit testimonium ꝑhibebitis: ꝙ¬
ab inicio mecum estis. Phibebit
sp̃s sanctus: ꝑhibebitis. ⁊ uos. Qa
enĩ ab inicio mecum estis : potestis
predicare qd̾ nostis: qd̾ ut modo ñ
faciatis illius sp̃c plenitudo ñdũ
ad est uobis. Ille ergo testimomiũ
ꝑhibebit de me: ⁊ nos ꝑhibebitis
Dabit enĩ nobis fiduciam cestĩo¬
num ꝑhibendi. caritas diffnia¬
dabitur uobis. Que ntiq petro ad¬
huc defuit qnͣdo mulieris ancille
interrogatione ꝑterritus nõ po¬
tuit uerum testimonium ꝑhilt¬
re: s contra suam pollicitationẽ
timore magno compulsus est ne
negare. Timor iste nõ est in car¬
tate s perfecta caritas foras mit¬
tit timorem.⁊ bata trmicas¬

Expanded text:
um autem venerit Paraclitus, ille testimonium perhibebit de me. « Tanquam diceret: odio me habuerunt et occiderunt videntes; sed tale de me Paraclitus testimonium perhibebit, ut eos faciat in me credere non videntes. Et vos, inquit, testimonium ab initio mecum estis. Perhibebit Spiritus sanctus, perhibebitis et vos. Quia enim ab initio mecum estis, potestis praedicare quod nostis: quod ut modo non faciatis, illius Spiritus plenitudo nondum adest vobis. Ille ergo testimonium perhibebit de me, et vos perhibebitis: dabit enim vobis fiduciam testimonium perhibendi charitas Ddabitur vobis . Quae utique Petro adhuc defuit, quando mulieris ancillae interrogatione perterritus, non potuit verum testimonium perhibere; sed contra suam pollicitationem timore magno compulsus est ter negare . Timor autem iste non est in charitate, sed perfecta charitas foras mittit timorem
Abbreviated transcription (Latin):
tanta debet ĩ deo eẽ fidutia : ut p̃¬
sentis uite sumptus qmuis nõ¬
non ꝓuideat. tamen sibi hos non
de ẽẽ certissime sciat: ne dum mens
eius occupatur ad temporalia. mi¬
nus aliis ꝓuideat eterna. Cui eti¬
am ꝑ uiam neminẽ salutare cõ¬
ceditur. ut sub qͣnta festinatione¬
ĩ itin̾e p̃dicationis ꝑgere debeat¬
¶ ostendatur

Expanded text:
tanta debet in Deo esse fiducia, ut prtanta debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat, ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Cui etiam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione iter praedicationis pergere debeat ostendatur
Abbreviated transcription (Latin):
pi rapaces. Contra que omĩa cõ¬
siderandũ nobis est. quia sicut
agni inter lupos mittimur. ut
sensum seruantes ĩ nocentie mor¬
sum malicie nõ habeamus. Qe
enĩ locum predicationis susci¬
pit mala inferre nõ debet s tole¬
rare: ut ex ipsa sua mansuetu¬
dine. iram seuientiũ mitiget:
et pcc̃orum uulnera ĩ aliis. ip̃e
afflictionib uulneratus sanet
Quẽ ⁊ si qͣndo ⁊elus rectitudinis
exigit. ut erga subiectos seuiat:
furor ip̃e de amore sit nõ de cru¬
delitate: quatinus ⁊ iura disci¬
pline foris exhibeat⁊ et intus pa¬
terna pietate diligat. quos foris
quasi in seq̃ndo castigat. Quod
tunc bene rector exhibet cũ se ip̃e
diligere ꝑ amorem pͥuatum nes¬
cit : cũ nulla que mũdi sunt ap¬
petit: cũ terrene cupiditatis one¬
rib nequaqͣm mentis colla sup¬
ponit. Unde ⁊ subditur. Nolite
portare sactulum neꝙ peram. neꝙ
calciamenta: ⁊ neminẽ ꝑ uiam
salutaueritis. Predicatori enim

Expanded text:
pi rapaces . Contra quae, omnia conpi rapaces . Contra quae, omnia considerandum nobis est quia sicut agni 1498 inter lupos mittimur, ut, sensum servantes innocentiae, morsum malitiae non habeamus. Qui enim locum praedicationis suscipit, mala inferre non debet, sed tolerare, ut ex ipsa sua mansuetudine iram saevientium mitiget, et peccatorum vulnera in aliis ipse afflictionibus vulneratus sanet. Quem et si quando zelus rectitudinis exigit ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore sit, non de crudelitate, quatenus et jura disciplinae foris exhibeat, et intus paterna pietate diligat, quos foris quasi insequendo castigat. Quod tunc bene Rector exhibet, cum seipsum diligere per amorem privatum nescit, cum nulla quae mundi sunt appetit, cum terrenae cupiditatis oneribus nequaquam mentis colla supponit. 5. Unde et subditur: Nolite portare sacculum, neque peram, neque calceamenta, et neminem per viam salutaveritis. Praedicatori etenim
Abbreviated transcription (Latin):
antium ꝓhibetur: sicut ad ieze¬
hielem dñs dicit. Linguam tu¬
am adherescere faciam palato
no ⁊ et eris nutus nec qua si
nir obiurgans: quia domus
tasperans est. Acsi aꝑte dicat
circo tͥ predicationis sermotol¬
nir. quia dum me ĩ sius atib
Aeos exasperat: nõ est digna
auerhortatio ueritatis fiat. Ex
aiꝰ ergo uicio predicatori sermo
btrahatur. nõ facile agnosci¬
ar. quia uero pastoris tacitur¬
ntas aliquando sibi. semꝑ aũt
sbiectus noceat. certissime scit᷑
uirtutem nõ sufficimus lo
inr̃i officium ĩ innocentia uite
meamus. Nam subditur. Etce
go mitto uos: sicut agnos int̾
cipos. Multi aũt cũ regiminis
ura suscipiunt. ad lacerandos
libditos mardescunt: terrorem
ptestatis exhibent ⁊ ⁊ quibus
i minime recognoscunt: hũi¬
iatis locum ĩ elationem domi¬
utionis ĩmutant. Et si qͣndo ex¬
tinserus blandiunt᷑ intͥnsecus
seuiunt. De quib alias ueritas
Ueniunt ad uos ĩ uestimentis o¬
iuum: intrinsetus aũt sunt lu¬

Expanded text:
antium prohibetur sicut ad Ezechielem Dominus dicit: Linguam tuam adhaerescere faciam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Ac si aperte dicat: Idcirco tibi praedicationis sermo tollitur, quia dum me in suis actibus plebs exasperat, non est digna cui exhortatio veritatis fiat. Ex cujus ergo vitio praedicatori sermo subtrahatur, non facile cognoscitur. Quia vero Pastoris taciturnitas aliquando sibi, semper autem subjectis noceat, certissime sciturvirtutem non sufficimus, loci nostri officium in innocentia vitae teneamus. Nam subditur: Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos. Multi autem cum regiminis jura suscipiunt, ad lacerandos subditos inardescunt, terrorem potestatis exhibent, et quibus esse minime recognoscunt, humilitatis locum in elationem dominationis immutant, et si quando extrinsecus blandiuntur, intrinsecus saeviunt. De quibus alias Veritas dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterp̾tatum nobiscum ds. Atq
ut aduertamus noui ac ueteris
testam̃ti unũ eẽ consensum. unũ¬
ꝙ consilium: ait etiam beatissim
lucas dñice generatioruis relator
agregius dicens. Missus est an¬
gelus gabriel a Reo ad urginent
desponsatam iiro cui nomen e¬
rat ioseph: ⁊ ait ad illam. Ecce
tor dicitur. Ecce qualit̾ inuicẽ
concordantib sententiis. testimo¬
na diuina confirmant᷑ ⁊ cum
p̃dicantium diu̾sa sint tempa:
nõ tamen diuersa narratio. Nã
partum uͥginis quem ille pͥredi¬
rcrat: iste testauir.¶mag

Expanded text:
interpretatur Nobiscum Deus . Atque, ut advertamus Novi ac Veteris Testamenti unum esse consensum unumque consilium, ait etiam beatissimus Lucas dominicae generationis relator egregius dicens: Missus est angelus Gabriel a Deo ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, et ait ad illam: Ecce tor dicitur. Ecce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur.
Abbreviated transcription (Latin):
hominem ab eterna morte fa
ctus est homo: ita se ad succep¬
tionem humilitatis nr̃e sinedi¬
minutione sue maiestatis inci¬
nans: ut manens qd̾ erat assu¬
mens qd̾ non erat. ueram ser¬
ui formam. et forme in qua d̾o
patri est equalis uniret: ⁊ tan¬
to federe naturam utramq
consereret: ut nec infenorem
consum̾et głificatio: nec supi¬
orem minueret assumptio

Expanded text:
m ab aeterna morte hominem, m ab aeterna morte hominem, factus est homo: ita se ad susceptionem humilitatis nostrae sine diminutione suae majestatis inclinans, ut manens quod erat, assumensque quod non erat, veram servi formam ei formae in qua Deo Patri est aequalis uniret , et tanto foedere naturam utramque consereret, ut nec inferiorem consumeret glorificatio, nec superiorem minueret assumptio
Abbreviated transcription (Latin):
formam. eandemq naturam:
mortalitatis quidem nostre pas¬
ticipem: s peccati totius exꝑtẽ
Alienum quippe ab hac natiui¬
tate est: qd̾ de omnib legitur.
Nemo munclus a sorde: nec in¬
fans cuiꝰ est unius diei uita sr̃
t̾ram. Nichil in istam singula¬
rem natuitatem de carnis con¬
cupiscentia transiuit: nichilde
pc̃ci lege manauit. Uirgo regia
dauitice styrpis digitur: que
sacro grauidanda fetu. diuinã
humanamq prolem. prius cõ¬
ciperet mente quam corpore. Et
ne suꝑni ignara consilii. ad in¬
usitatos paueret affatus: qd̾
ĩ ea operandum erat a sp̃u scõ ÷
colloquio discit angłico. Nec dã¬
num credit pudoris: dei genitx
mox futura. Cur enĩ de concep¬
tionis nouitate desperet ÷ cui
efficientia de altisumi uirtute
ꝓmittitur. Confirmatur cre¬
dentis fides etiam preeuntis at¬
testatione miraculi: donatur¬
q elisabeth in opinata fecun¬
ditas: ut qui conceptum dede¬
rat sterili: daturus nõ dubita

Expanded text:
formam eamdemque naturam, formam eamdemque naturam, mortalitatis quidem nostrae participem, sed peccati totius expertem. Alienum quippe ab hac nativitate est, quod de omnibus legitur: Nemo mundus a sorde, nec infans, cujus est unius diei vita super terram . Nihil ergo in istam singularem nativitatem de carnis concupiscentia transivit, nihil de peccati lege manavit. Virgo regi Davidicae stirpis eligitur, quae sacro gravidanda fetu divinam humanamque prolem prius conciperet mente quam corpore. Et ne superni ignara consilii ad inusitatos paveret effectus, 65 quod in ea operandum erat a Spiritu sancto, colloquio discit angelico. Nec damnum credit pudoris, Dei genitrix mox futura. Cur enim de conceptionis novitate desperet, cui efficientia de Altissimi virtute promittitur? Confirmatur credentis fides etiam praeuntis attestatione miraculi, donaturque Elizabeth inopinata fecunditas; ut qui conceptum dederat sterili, daturus non dubitar
Abbreviated transcription (Latin):
aluator noster dilectis łc. uii¬
simi hodie natus est: gaudea¬
mus. Neq enĩ fas est locum ẽetris¬
ticie. sibi natalis est uite: que con¬
sumpto mortalitatis timore. inge¬
rit nobis de ꝓmissa eternitate le¬
ticiam. Nemo ab huiꝰ alacritatis
participatione secernitur. Una
cunctis leticie cõmunis est ratio
quia dñs nr̃ peccati mortisq des¬
tructor. sicut nullum a reatu libeꝵ
reperit: ita liberandis om̃ib ueĩt
Exultet sanctus: quia appropin¬
quat ad palmam. Gaudeat per¬
cator: quia inuitatur ad ueniam
Animetur gentilis: quia uocat᷑
ad uitam. Dei nauq filius se¬
cindum plenitudinem tempis
qͣm diuini consilii inscrutabilis
altitudo disposuit: reconciliandã
auctori suo naturam generis
afsumpsit humani: nt inuen¬
tormortis diabolus. ꝑ ip̃am qͣm
uincerat iuncerenir. In quo con¬
flictu ꝓ nobis iuito. magno et
mirabili equitatis iure cercatũ
est.: dum oiñi potens deus. aun
seiussimo hoste nõ in sua maie¬
grecditur ⁊ obiciens ei eamdem

Expanded text:
alvator noster, dilectissimi, hodie natus est, gaudeamus. Neque enim locum fas est ibi esse tristitiae, ubi natalis est vitae; quae consumpto mortalitatis timore, nobis ingerit de promissa aeternitate laetitiam. Nemo ab hujus alacritatis participatione secernitur, una cunctis laetitiae communis est ratio: quia Dominus noster, peccati mortisque destructor, sicut nullum a reatu liberum reperit, ita liberandis omnibus venit. Exsultet sanctus, quia propinquat ad palmam. Gaudeat peccator, quia invitatur ad veniam. Animetur gentilis, quia vocatur ad vitam. Dei namque Filius secundum plenitudinem temporis, quam divini consilii inscrutabilis altitudo disposuit, reconciliandum auctori suo naturam generis assumpsit humani, ut inventor mortis diabolus, per ipsam quam vicerat vinceretur. In quo conflictu pro nobis inito, magno et mirabili aequitatis jure certatum est: dum omnipotens Dominus cum saevissimo hoste, non in sua majehumilitate, objiciens ei eamdem
Abbreviated transcription (Latin):
caro de carne⁊ nõ tam̃ genera¬
ta ꝑ carnem: et secreto quodam
ĩ comp̃hensoq conceptu. ꝓcedit
de mortali femina dimina ꝓge¬
nics. Nec mirum sane si extitit
diuina natiuitas. nͥ nõ cradnn¬
mana conceptio: aut si illã ma¬
trem nõ molauit partus ÷ qͣm
coitus nõ fedauit. Ait ille qͦndã
futuroꝵ conficas ysaias: ppłis ⁊

Expanded text:
caro de carne, non tamen generacaro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
Ustisime fratres. festiui.¬
tate presentis cliei ĩ omne se
gaudium totus ubiq suscitat
mundus: quia hodie ꝓmissus
a scłis uniuerso orbi uidex natꝰ
est er redemptor: ⁊ nc̃ce est at ĩ
cõmune nos om̃s qui futuri exa¬
minis resurrestionisq ꝓmisse. sa¬
lutarem suscepimus fidem: ha¬
beamus metum quidẽ de iudite:
s de redemptore leticiam Omĩs
namq fidelis anima timore cor
genus om̃ipotentis patris dispẽ¬
satio est. qͣntaue benignitas ut
quem iudicem p̃parabat intre¬
dulis. hunc credituris p̃mittere
redemptorem: quatinus p̃curres
miscd̃ia seueritatem ad uenien¬
tis iudicis p̃ueniret Hodie itaqꝙ
natus est xp̃s: s in natiuitate
eius nr̃a om̃ium ht̃ uita nata¬
lem: qr qui priuilegia prime na¬
tiuitatis amisimꝰ ⁊ uisitante uos
xp̃o. sanctiore ꝑtu redimus a̾
uitam. Hodie peperit maria: s
ip̃a suum parturunt auctorem
Hodie edidit mundo hominem.
quẽ nõ suscepit ab homĩe. Quid
hoc est miracłi fratres: Qasat᷑

Expanded text:
ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis anima timore corrgenus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres? Nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
cutere de puluere: consurge se¬
de ierłm. solue uincla colli tui
captiua filia syon: quia hec
dicit clñs. Gratis uenumdati
estis: ⁊ sine argento redime¬
miai Quia hec dicit dñs deus
In egyptum descendit populꝰ
meus in pͥncipio. ut colonus ẽẽt¬
eẽt ibi: et assur absq ulla cansa
calum pniatus est eum. Et nc̃¬

Expanded text:
ere consurge sede Iherusalem, solbe vincula colli tui captiba filia Syon. Quia haec dicit Dominus, gratis venumdati estis: et sine argento redimemini. Quia hec dicit Dominus Deus, in Egypto descendit populus meus in principio ut colonus esset ibi: et Assur absque ulla causa calum
Abbreviated transcription (Latin):
lis łs uerus a patre genitus. introi¬
uit in nterum uirginis nobis ut appa¬
teret uisibilis indutus carne huma¬
na ꝓthoparente eclita. Et exiuit per
clausam portain deus. ⁊ homo lux ⁊
uita conditor mundi .U. unigenitũ¬

Expanded text:
lis Deus verus a Patre genitus, introivit in uterum Virginis, nobis ut appareret visibilis, indutus carne humana protoparentis Adae, et exivit per clausam portam Deus et homo, lux et vita, Conditor mundi. V\. Tanqu