comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hero des natalis sui cenam
fecit principib & tribu¬
Soli mortalium hero des &
pharao leguntur diem na¬
talis sui gaudiis festiuis cele¬
brasse. Sed uterq: rex in¬
fausto auspicio. festiuita tẽ
suam sanguine fedauit. ⁊¬
Uerum hero des tanto
maiore impi&ate. quanto
scm̃ & in nocentẽ doctorẽ
ueritatis & pre conẽ. ui¬
tȩ ac regni cę̧lestis occi¬
dit. & hoc prouoto ac
p&itione saltatricis. neq
eum caput occisi. ante
conuiuas inferre puduit.
Nam pharao nil talis uesa¬
niȩ commisisse legitur
sed tantum pec cantem
sibi eunuchum uita pri¬
uari iubens. quo longius
auerȩ cultu religionis
ab erat . eo leuius in uio¬
latione suȩ festiuitatis
deliquid. Attam̃ ex
utriusq exemplo pro¬
batur: utilius eẽ nobis
diem mortis futurȩ. ti¬
mendo & caste agendo
sepius in memoriam reuo¬
care. quam diem natiui¬
tatis luxuriando cele¬
brare. Nomo enim ad
laborem nascitur inmun¬
do & electi ad requiem
ꝑ mortẽ. transe unte mun¬

Expanded text:
Herodes natalis sui caenam Herodes natalis sui caenam fecit principibuSoli mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse; sed uterque rex infausto auspicio festivitatem suam sanguine foedavit. Verum Herodes tanto majore impietate, quanto sanctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit. Attamen ex utriusque exemplo probatur, utilius esse nobis diem mortis futurae timendo, et caste agendo saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo , et electi ad requiem per mortem transeunt e mun
Abbreviated transcription (Latin):
hannẽ: & iunxit eum in
carcere propt hero di¬
ria philippum hero dis
maioris filium. sub quo
dñs fugit in aegrptũ.
fratrem huius hero dis
sub quo passus ẽ xp̃s. dux¬
isse uxorem. hero diadẽ
filiam regis arathȩ. Post¬
ea uero socerum eius ex¬
ortis quib: dam contra
generum simultatib tu¬
lisse filiam suam: & in do¬
lorem mariti prioris. ini¬
mici eius nuptiis copu¬
lasse : Quisit aũ hic phi¬
lippus. euangelista lucas
plenius doc&. Anno.xu.¬
pro curante pontio pila¬
to uideam. tetrar cha aũ
galileae herode. philippo
aũ fratre eius tetrar cha
itureȩ & traconitidis.
regionis. Ergo iohan¬
nes baptista quiuenit in
spũ & uir tute heliȩ eadẽ
auctoritate qua ille
athab corripuerat. & hie¬
⁊abel. arguit herodem
diadem quod in licitas nup¬
tias fecerint. & non lice¬
at fratre uiuente germa¬
no illius uxorem ducere.
malens pere clitari apud
regem. qua propt̃ ado¬
lationẽ eẽ in memor p̃¬
es oportunus accidis s&

Expanded text:
annem, et vinxit eum in annem, et vinxit eum in carcere propter Herodiria Philippum Herodis majoris filium, sub quo Dominus fugit in Aegyptum, fratrem ejus Herodis sub quo passus est Christus, duxisse uxorem Herodiadem, filiam regis Aretae. Postea vero, socerum ejus, exortis quibusdam contra generum simultatibus, tulisse filiam suam, et in dolorem mariti prioris, inimici ejus nuptiis copulasse. Quis sit autem hic Philippus, Evangelista Lucas plenius docet? Anno quiprocurante Pontio Pilato Judaeam, tetrarcha autem Galilaeae Herode, Philippo autem fratre ejus tetrarcha Ituraeae et Trachonitidis regionis . Ergo Joannes Baptista, qui venit in spiritu et virtute Eliae, eadem auctoritate qua ille Achab corripuerat et Jezabel, arguit Herodem diadem, quod illicitas nuptias fecerint, et non liceat fratrem vivente germano illius uxorem ducere, malens periclitari apud regem, quam propter adulationem esse immemor prs opportunus accidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
ditis: quod senioꝵ iussa par¬
ui pendant: ut dĩ scita cus¬
todiant. Moyses enĩ dix̃
Honora patrem tuũ & matrẽ
tua. & qui maledixerit pa¬
tri aut matrimoste moria¬
tur ⁊ Honor inscripturis
nontantũ insalutationibus
& officiis differendis. quan¬
tum inelemosina ac mune¬
rum conlatione sentitur.
Honora inquid apłus uidu¬
as quȩ uere uiduȩ sunt. hic
honor donũ intellegitur.
Et in alio loco.⁊ Presbiteri
duplici honore honorandi.
maxime quilaborant inuer¬
bo & doctrina dñi. ⁊ Et ꝑ
hoc mandatum habemus
boui trituranti. os ñ clude¬
re. ut dignus sit operarius
mercede sua Uos autẽ
dicitis. sidixerit homo pa¬
tri aut matri. corban. qđ ẽ
donũ quodcũq exme tibi¬

Expanded text:
ditis. quod seniorum jussa parditis. quod seniorum jussa parvipendant, ut Dei scita custodiant? Moyses enim dixit: Honora patrem tuum et matrem tuam; et qui maledixerit patri aut matri, morte moriatur . Honor in Scripturis non tantum in salutationibus et officiis deferendis, quantum in eleemosyna ac munerum collatione sentitur. Honora, inquit Apostolus, viduas, quae vere viduae sunt . Hic honor donum intelligitur. Et in alio loco: Presbyteri duplici honore sunt honorandi, maxime qui laborant in verbo et doctrina Domini . Et per hoc mandatum jubemur bovi trituranti os non claudere , ut dignus sit operarius mercede sua . Vos autem dicitis: Si dixerit homo patri aut matri corban, quod est donum quodcunq
Abbreviated transcription (Latin):
& corporum eluere sordes
neglegunt.: Cum cestũ
sit moysen & ꝓph&as. qui
uasa populi dĩ. uel aquis
dilui uel igne purgari. uel
oleo sanctificari. quacũq
excausa iusserunt. non in
hoc materialium rerũ emun¬
dationẽ. sedmentiũ potius
& operũ castigationẽ. Ac
scĩmoniã atq animarum
nobis mandare salutem.:
Et int̾rogabant eum pha¬
Urisei & scribe: quare discipu¬
li tui non ambulant. iuxta
traditionẽ seniorum sed cõmu¬
nib: manibus ianducant pa¬
nẽ: Mira phariseoꝵ scri¬
barumq: stultitia. dĩ filium
arguunt quare hominũ tra¬
ditiones: & p̃cepta nonseru&.
Manus aut̃ idẽ opera noncor¬
poris utiq: manus sed animȩ
lauande sunt. ut fiat in illis
uerbum dĩ. ⁊ Et dicebat
illis. bene irri tum faci¬
tis p̃ceptum dĩ ut traditio
nẽ seru&is. ⁊ Palsum calũ¬
niã uera responsione confu¬
tat. ⁊ Cum in quid uos ꝓpt̃
traditionẽ hominũ p̃cepta
dñi neglegatis. quare disci¬
pulos meos arguendos cre¬

Expanded text:
et corporum eluere sordes et corporum eluere sordes negligunt: cum certum sit Moysen, et prophetas qui vasa populi Dei vel aquis dilui, vel igne purgari, vel oleo sanctificari quacunque ex causa jusserunt, non in hoc materialium rerum emundationem, sed mentium potius et operum castigationem ac sanctimoniam, atque animarum nobis mandare salutem. Et interrogabant eum Pharisaei et Scribae: Quare discipuli tui non ambulant juxta traditionem seniorum, sed communibus manibus manducant panem? Mira Pharisaeorum Scribarumque stultitia. Dei filium arguunt, quare hominum traditiones et praecepta non servet. Manus autem, id est opera, non corporis utique manus, sed animae lavandae sunt, ut fiat in illis verbum Dei. Et dicebat illis: Bene irritum facitis praeceptum Dei, ut traditio servetis. Falsam calumniam vera responsione confutat. Cum, inquit, vos propter traditionem hominum praecepta Domini negligatis, quare discipulos meos arguendos cre
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑ stitiosa ẽ hominũ tradi¬
tio. semel lotos obmanducan¬
dum panẽ crebrius lauare.
& a foro nisi baptizentur
mosinarum la crimarum
alioꝵq iusticiȩ fructu¬
um lo m̃to sua opera pur¬
gare. ut casto corde &
corpore caelestib uale¬
ant communcare mys¬
terus. Necessarium ẽ
in qui nam̃ta quȩ extẽ¬
poralium negotioꝵ curis
quisq contraxerit. sub¬
sequenti bonarum co¬
gitationum & ac tuum
ꝑ mund& instantia. si in¬
terne refectionis cupit
epulis ꝑfrui. Sed phari¬
sei spiritalia proph&arũ
uerba carnaliter acci¬
pientes. quȩ illi de cordis
& operis castigatione p̃¬
cipiebant dicentes. Laua¬
mini mundi estote. & mun¬
damini qui festis uasa
dñi ⁊ sti de corpore so¬
lum lauando seruabant.
Frustra autẽ pharisei frus¬
Itra om̃s iudei lauant ma¬
nus. & a foro bapti⁊ antur
quã diu contempnunt fon¬
te saluatoris ab lui. inua¬
num baptismata seruant
uasorum qui cordiũ suoꝵ

Expanded text:
Superstitiosa est hominum tradiSuperstitiosa est hominum traditio semel lotos ad manducandum panem crebrius lavare, et a foro nisi baptizentur, emosynarum, lacrymarum aliorumque justitiae fructuum lavamento sua opera purgare, ut casto corde et corpore coelestibus valeant communicare mysteriis. Necessarium est inquinamenta quae ex temporalium negotiorum curis quisque contraxerit, subsequenti bonarum cogitationum et actuum permundet instantia, si internae refectionis cupit epulis perfrui. Sed Pharisaei spiritalia prophetarum verba carnaliter accipientes, quae illi de cordis et operis castigatione praecipiebant, dicentes: Lavamini, mundi estote, et mundamini, qui fertis vasa Domini , isti de corpore solummodo lavando servabant. Frustra autem Pharisaei, frustra omnes Judaei lavant manus, et a foro baptizantur, quandiu contemnunt fonte Salvatoris ablui. In vanum baptismata servant vasorum, qui cordium suorum
Abbreviated transcription (Latin):
t con ueni entes apłi
ad iħm. renuntia ue¬
runt illi om̃a quȩ egerãa
& do cuertint. Nonso lũ
quae ipsi egerant & do¬
cuerant apostoli dñõ re¬
nunciant. sed &iam quȩ
iohannes eis indocendo. oc¬
cupatis sit passus. uel sui. uel
eiusdem io hannis ei dispłi
renunciant. si cut mathe¬
us describit. un de hoc
quod sequitur. X VIII.
tait illis. uenite seor sum
indesertum locum. & re¬
qui escite pus illum. & c&

Expanded text:
Et convenientes apostoli Et convenientes apostoli ad Jesum, renuntiaverunt illi omnia quae egerant et docuerant. Non solum quae ipsi egerant, et docuerant, apostoli Domino renuntiant; sed etiam quae Joannes eis in docendo occupatis sit passus, vel sui, vel ejusdem Joannis ei discipuli renuntiant, sicut Matthaeus describit. Unde hoc quod sequitur: Et ait illis: Venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum,
Abbreviated transcription (Latin):
rat. io sephus uinctum
iohannẽ. in castellũ ma¬
cherunta ab ductum. ibiq
truncatum. Marrat. ys¬
toria ec clesiastica sepultũ
eum in sebaste urbe pales¬
tinȩ. quȩ quon dam. sa¬
maria dicta ẽ. A tempo¬
re iuliani principis. in ui¬
dentes xp̃i anis qui se pul¬
chrum eius. pia sollicitu¬
dine frequentabant. Pa¬
ganos in uasisse mo num̃¬
tum. ossa disꝑsisse ꝑcã¬
pos & rursum collecta
igii cremasse. ac̃ denuo
disꝑsisse ꝑ agros. Ad fus
se tunc tẽporis ibidẽ de
hiero solimis monachos.
qui mixti paganis ossale¬
gentib: maximã eoꝵ par¬
tem congregauerint. &
ad patrem suum philippũ
hiero soliam d&ulerint.
t ille miserant ea beato
athanasio alexandriȩ
ep̃o ibiq seruata usq ad
tẽpora theophili eius dẽ
urbis epi. quando iuben¬
te theo dosio principe.
om̃a gentium fana destruc¬
ta sunt: Tunc expurgato
a sordib tẽplo serapis. ibi¬
dẽ inlata. & basili cam.
pro aedicula serapis. in ho
hystorie ecclesiasticȩ librũ:

Expanded text:
rat Josephus, vinctum Joannem in castellum Macherunta abductum, ibique truncatum. Narrat et Historia ecclesiastica sepultum eum in Sebaste urbe Palestinae, quae quondam Samaria dicta est; at tempore Juliani principis invidentes Christianis, qui sepulcrum ejus, pia sollicitudine frequentabant, paganos invasisse monumentum, ossa dispersisse per campos, et rursum collecta igne cremasse, ac denuo dispersisse per agros. Affuisse vero tunc temporis ibidem de Hierosolymis monachos, qui misti paganis ossa legentibus maximam eorum partem congregaverint, et ad patrem suum Philippum Hierosolymam detulerint. At ille miserit ea beato Athanasio Alexandriae episcopo, ibique servata usque ad tempora Theophili ejusdem urbis episcopi, quando jubente Theodosio principe omnia gentium fana destructa sunt. Tunc expurgato a sordibus templo Serapis, ibidem illata, et basilicam pro aedicula Serapis in honoHistoriae ecclesiasticae librum.
Abbreviated transcription (Latin):
in luminatur. Sputum
& enim quod ex capite
dñ descendit. diui nam
eius naturam quȩ ex do
ẽt ꝓporcio terrȩ. ciu idem
sputum inmiscuit. huma¬
namq ex omnib ad sũp¬
taẽ designat. & ꝑ medi¬
camentum exsputo suo
ac terra compositom. ocu¬
los cȩcinati aperuit. ꝗ
genus humanum ꝑconfes¬
sionẽ utriusq suae naturȩ
ab ingentis errorum suoꝵ
tenebris eruit : Ex pu¬
ens ergo dñs linguam
muti ut loqui ualeat tan¬
git. Cum hora diubru¬
ta aduerba sapientiȩ ꝓ¬
ferenda. can tactu suae
pi&atis informat. bene
aut̃ subdit. Et suspi¬
ciens incęlum. ut inde¬
mutis loquelam. inde au¬
ditum surdis. inde cunc¬
tis infirmitatib mede¬
lam docer& eẽ quȩren¬
quia ipsi opus e& cũ ge¬
mitu aliquod p&ere
a patre. quicunta p&en¬
tib donat cum patre. sut
nobis gemendi dar& exem¬

Expanded text:
illuminatur. Sputum illuminatur. Sputum etenim quod ex capite Domini descendit divinam ejus naturam, quae ex Deo est; portio terrae cui idem sputum immiscuit, humanam quae ex hominibus assumpta est, designat. Et per medicamentum ex sputo suo ac terra compositum oculos caeci nati aperuit, quia genus humanum per confessionem utriusque suae naturae ab ingenitis errorum suorum tenebris eruit. Exspuens ergo Dominus, linguam muti ut loqui valeat tangit, cum ora diu bruta ad verba sapientiae proferenda contactu suae pietatis informat. Bene autem subditur: Et suspiciens inmutis loquelam, inde auditum surdis, inde cunctis infirmitatibus medelam doceret esse quaerenquia ipsi opus esset, cum gemitu aliquid petea Patre, qui cuncta petentibus donat cum Patre, sed ut nobis gemendi daret exem
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ & pereclitantiũ. subuen¬
tio est. incussum cordibas
expellere timorẽ.⁊ Secun¬
da tempestatũ furias. suȩ p̃¬
sentiȩ uirtute conpescere ::
N ec mirandũ suaseendente in
nauiculã dño uentus cessa¬
uit In quocũq enĩ corde
ds̃ ꝑgratiã sui adẽ amoris :
mox uniuersa uitioꝵ. & ad¬
uersantis mundi. siue spiritu¬
um. malignoꝵ bella conpres¬
sa qͥescunt : Ett plus ma¬
gis intra se. stupebae. non
enĩ in tellexerunt depanib
erat enĩ cor illoꝵ obceca¬
tũ Dñs quidem & in
miraculo panũ qđ eẽt con¬
ditor rerum ostendit. & in
ambulando suꝑ undas quod
haber& corpus ab omni pec¬
catoꝵ grauidine liberum
edocuit. & inplacando uen¬
tos undarumq: rabiẽ sed an¬
do quod elementis domina¬
r&ur monstrauit. : Sed
carnales adhuc discipuli.
nec dum hunc dm̃ eẽ cog¬
noscunt: & quidẽ uistutũ
magni tudinẽ stupebant.
net: dum: tamen in eo ueri¬
tatẽ diuine magͥestatis
cognoscere ualebanta

Expanded text:
tium et periclitantium subventium et periclitantium subventio est, incussum cordibus expellere timorem. Secunda tempestatum furias suae praesentiae virtute compescere. Nec mirandum si, ascendente in naviculam Domino, ventus cessavit. In quocunque enim corde Deus per gratiam sui adest amoris, mox universa vitiorum, et adversantis mundi, sive spirituum malignorum bella compressa quiescunt. Et plus magis intra se stupebant. Non enim intellexerant de panibus. Erat enim cor illorum obcaecatum. Dominus quidem et in miraculo panum, quod esset conditor rerum, ostendit: et in ambulando super undas, quod haberet corpus ab omni peccatorum gravedine liberum, edocuit: et in placando ventos, undarumque rabiem sedando, quod elementis dominaretur, monstravit. Sed cardinales adhuc discipuli, necdum hunc Deum esse cognoscunt. Et quidem virtutum magnitudinem stupebant: necdum tamen in eo veritatem divinae majestatis cognoscere valebant.
Abbreviated transcription (Latin):
ereptionis suȩ miraculum stu¬
perent : Ac maiores erep¬
tori suo gratias referent.
quia & intempestatib: pas¬
sionumq ꝓconstantia fidei
a ꝑfidis ingeruntur. Talis
nonnumquã ꝓuisio diuinit̃
ostenditur.: Sepe enĩ ita
fideles intribulatione po¬
sitos suꝑna pi&as deseruisse
uisa est ut quasi laboran¬
tes in mari. discipulos p̃te¬
rire iħs uoluisse putar&
re me oblitus es. quare
me reppulisti. & quare c̃¬
tristatus incedo dum ad¬
fligit me in incus. dum eͣ¬
fringunt᷑ omnia ossa mea
ci terrentes. ubi ẽ ds̃ eoꝵ
quasi nau fraugiũ fessis n¬
tantes apłis. dicit ipse
ds̃ eoꝵ. Cum transieris per
aquas tecum ero: & flumina
non operient te. : Cum am¬
bu laueris in igne non eonba¬
reris & flamma non arde¬
bit inte.⁊ Unde hic. quoq:
recte subditur.: Et sta¬
tim locutus ẽ eis. & dixte il¬
lis : Confidite ego fum.
nolite timere. ⁊ Et ascendit
ad illos innauẽ & cessauit.
uentus. : Prima trepidan¬

Expanded text:
ereptionis suae miraculum stuereptionis suae miraculum stuperent, ac majores ereptori suo gratias referrent? Quia et in tempestatibus passionum quae pro constantia fidei a perfidis ingeruntur, talis nonnunquam provisio divinitus ostenditur. Saepe enim ita fideles in tribulatione positos superna pietas deseruisse visa est, ut quasi laborantes in mari discipulos praeterire Jesus voluisse putaretre me oblitus es, quare me repulisti, et quare tristis incedo dum affligit me inimicus? Dum confringuntur omnia ossa mea, ci terrentes, Ubi est Deus eorum ? quasi naufragium fessis minitantes apostolis. Dicit ipse Deus eorum: Cum transieris per aquas tecum ero, et flumina non operient te. Cum ambulaveris in igne, non combureris, et flamma non ardebit in te . Unde hic quoque recte subditur: Et statim locutus est eis, et dixit illis: Confidite, ego sum, nolite timere. Et ascendit ad illos in navem, et cessavit ventus. Prima trepidan
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc her&ici putan fantas¬
ma fuisse dñm. nec ueram
ad sumpsisse carnẽ deuirgi¬
ne. ⁊ Denq: theodorus pha¬
ranitanus quondã ep̃s. ita
scripsit. corporale pondus
non habuisse secundũ car¬
nẽ dñm. sed absq pondere
& corpore super mare de¬
ambulasse. ⁊ At contra fi¬
des catholica: & pondus se¬
cundũ carnẽ habere eum p̃di¬
cat & onus corporeũ & cũ por¬
dere atq: honore corporali
incedere super aquas non in¬
fusis pedibus. : Nam dionisi¬
us egregius inter ec clesiasti¬
cos scriptores in opusculis de
diuinis nominibus : hoc modo
loquitur. : Ignoramus enim¬
e qualiter deuirgme is sangui¬
nib alia lege p̾ter naturalẽ
formabatur . & qualiter non
in fusis pedibus corporale pon¬
dus habentibus & materiale
onus deambulabat inhumi¬
dam & in stabilem substantiã.
Quomodo autẽ uolebat dñseos
p̃terire tamquã alienos ad
quos depericulo nau fraugui li¬
berandos aduenerat : nisi ad ho¬
ram. ut turbati &pauentes.
sed continuo liberati amplius

Expanded text:
Adhuc haeretici putant phantasma fuisse Dominum, nec veram assumpsisse carnem de virgine. Denique Theodorus Pharinitanus quondam episcopus ita scripsit, corporale pondus non habuisse secundum carnem Dominum, sed absque pondere et corpore super mare deambulasse. At contra fides catholica, et pondus secundum carnem habere eum praedicat, et onus corporeum, et cum pondere atque onere corporali incedere super aquas non infusis pedibus. Nam Dionysius egregius inter ecclesiasticos scriptores, in opusculis de divinis nominibus, hoc modo loquitur: « Ignoramus enim qualiter de virgineis sanguinibus, alia lege praeter naturalem formabatur, et qualiter non infusis pedibus, corporale pondus habentibus onus, deambulabat in humidam et instabilem substantiam. Quomodo autem volebat Dominus eos praeterire, tanquam alienos, ad quos de periculo naufragii liberandos advenerat, nisi ut ad horam turbati et paventes, sed continuo liberati, amplius
Abbreviated transcription (Latin):
eum phari¬
sei. & qui dam describis
uenientes ab hiero solims
Et cum uidissent quos¬
dam ex discipulis eius cõ¬
munb: manib: idẽ non
lotis manducare panes
uitupera uerunt Q quã¬

Expanded text:
eum Pharei et quidam de scribis venientes ab Hierosolymis et cum vidissent quosdam ex discipulis eius communibus manibus id est non lotis manducare panes vituperaverunt Pha
Abbreviated transcription (Latin):
firmos & dep̃cabantur
eum: ut ueb fimbriam
uestim̃ti eius tangerent.
&. quot quot tangebant
eũ salui fiebant. Qui
male se habent non tan¬
gunt corpus iħu. neque
totum uestim̃tum eius
sed extremã fimbriam.
& qui cumq. t&i gerint
anabantur Fimbriam
uestim̃ti eius: minimũ
mandatum intellege.
quod qui trans gressus
fuerit. minimus uo cabi¬
tur in regno celoꝵ. ł ad
sumptionẽ carns ꝑ quã
uenmus ad uerbum dĩ. &

Expanded text:
firmos, et deprecabantur eum, ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent. Et quotquot tangebant eum, salvi fiebant. Qui male se habent, non tangant corpus Jesu, neque totum vestimentum ejus, sed extremam fimbriam. Et quicunque tetigerint, sanabuntur. Fimbriam vestimenti ejus, minimum mandatum intellige, quod qui transgressus fuerit, minimus vocabitur in regno coelorum: vel assumptionem carnis per quam venimus ad verbum
Abbreviated transcription (Latin):
Cognouerunt eũ rumore.
non facie. uel ceste ꝓsig¬
noꝵimagnitudine quȩ pa¬
trabat. inpopulis. &iã uul¬
ta plurimis notus erat. ⁊¬
Et uide quanta fides sit ho¬
minũ terrȩ genesa r&h
ut. non presentium tan¬
tum salute. contentis int
sed mittat Ad alias ꝑ cir¬
cuitum ciuitates. quo
omnes currant ad medi¬

Expanded text:
Cognoverunt eum rumore, non facie; vel certe prae signorum magnitudine, quae patrabat in populis, etiam vultu plurimis notus erat. Et vide quanta fides sit hominum terrae Gennesareth, ut non praesentium tantum salute contenti sint, sed mittant ad alias per circuitum civitates, quo omnes currant ad medi
Abbreviated transcription (Latin):
in in fimis iacens. uiles ad
dm̃ p̃ces mit tit.: Orat
autẽ dñs non ut ꝓse obse¬
Nam & siomnia posuerit pa¬
ter in potestate filii. fili
us tamen ut formã homi¬
nis impler& : obsecrandum
patrẽ putat eẽ pronobis
quia aduocatus ẽ nr̃.
Aduocatum enim inquit ha¬
bemus. apud patrem. iħm
deb& promeis interuenire
peccatis.⁊ Non ergo quasi
in firmus sed quasi pius obse¬
crat. Uisscire. quã om̃a
quȩ uelit possit. & aduoca¬
tus & iudex est.: In altero
pi&atis officium: in altero
insigne ẽ potestatis.
Et cum sero ess& erat
trarius eis. : Labor disci¬
puloꝵ in remigando & con¬
trarius eisuentus. : Labo¬
res sc̃ȩ eccłȩ uarios desig¬
nat. quȩ inter undas scłi
aduersantis. & inmundoꝵ
flatus spirituũ: ad qui &ẽ
patrie cȩlestis. quasi ad fi¬
dem litoris stationẽ ꝑue¬
nire conatur. Ubi beno
dicitur. quia nauis erat
in medio mari. & ipse solus
in terra. ⁊ Quia nonnũ¬
quã eccła tantis gentili¬

Expanded text:
in infimis jacens, viles ad in infimis jacens, viles ad Deum preces mittit. Orat autem Dominus, non ut pro se obseNam et si omnia posuerit Pater in potestus tamen, ut formam hominis impleret, obsecrandum Patrem putat esse pro nobis, quia advocatus est noster. Advocatum enim, inquit, habemus apud Patrem Jesum debet pro meis intervenire peccatis. Non ergo quasi incrat. Vis scire quod omnia quae velit possit? Et advocatus et judex est. In altero pietatis officium, in altero insigne est potestatis. Et cum sero esset facttus contrarius eis. Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra. Quia nonnunquam Ecclesia tantis gentili
Abbreviated transcription (Latin):
nentes eẽ designata.
Marcus enĩ dicit aꝑte p̃ce
ubi ipsius fines ciuitatis c̃¬
stat ẽẽ notatas. ⁊ Lucas
uero quinon dicit in locũ
desertum quȩ est b&hsai¬
da sed qui ẽ b&hsaida.
Potest nisi fallor recte in¬
tellegi. quia non ipsã ciui¬
tatẽ uoluerit intellegi. sed
locũ desestum ipsius. id ẽ
adeius confinia ꝑtinentẽ.
Narrat autem euangelista
io hannes. manducasse pa¬
nẽ turbas iuxta tiberiadẽ.
& ascendentes nauem disci¬
pulos uenisse transmare
in capharnaum. quȩ ambe
sunt ciuitates ingalilea.
iuxta stagnum genesar& h.
quod &iam tiberiadis aci¬
uitate tiberiade uocat᷑.
Itcum dimiss& eos abiit
inmontẽ orare. Non
omnis quiorat. Ascendit
inmontẽ. : Est enĩ oratio
quȩ pec catũ facit. sed qͥ
bene orat qui dm̃ oran¬
do quȩrit. hic terrenis ad
superiora ꝓgrediens. uesti¬
cẽ cure sublimioris ascen¬
dit. ⁊ Qui uero dediuitiis
aut dehonore scłi. Aut
ceste deinimici moste
sollicitus obsecrat. ipse

Expanded text:
nentis esse designata. nentis esse designata. Marcus enim dicit aperte, quubi ipsius fines civitatis constat esse notatos. Lucas vero, qui non dicit in locum desertum quae est Bethsaida, sed qui est Bethsaida, potest, nisi fallor, recte intelligi, quia non ipsam civitatem voluerit intelligi, sed locum desertum ipsius, id est ad ejus confinia pertinentem. Narrat autem Evangelista Joannes manducasse panem turbas juxta Tiberiadem, et ascendentes navem discipulos, venisse trans mare in Capharnaum, quae ambae sint civitates in Galilaea juxta stagnum Genezareth, quod etiam Tiberiadis a civitate Tiberiade vocatur. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare. Non omnis qui orat ascendit in montem. Est enim oratio quae peccatum facit. Sed qui bene orat, qui Deum orando quaerit, hic a terrenis ad superiora progrediens, verticem curiae sublimioris ascendit. Qui vero de divitiis, aut honore saeculari, aut certe de inimici morte sollicitus obsecrat, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ illi qui uir tutib eius
inuidebant. eum mortđ
tradere disponerent.
occurrit promptus. &
uinci endũ se. crucifi¬
endumq furentib obtu¬
lit. euidenti nos informans
exemplo ut paratisimus ad
aduersa scłi toleranda.
cauti adblandimenta cũ
forte arriperit declinan¬
da & nenos ꝓsperartundi¬
si affluant. emolliendo
decipi ant. crebris ad nõ
precibus imploremus
recedebant autẽ dñm dis¬
cipuli trans fr&um adb&n¬
num genesar&h: ut in loci
libris inuenimus. Ubi me¬
rito mou&. quomodo dicat
trans fr&um adb&hsaidã.
cumuid&ur dicere lucas
quod in locis b&hsaidae fac¬
tũ fuerit miraculum illud
memorabile. & refectio cȩ¬
tis illis secessit seor sum in
locum desestum: qui est
b&hsaida ⁊ Quod cum
cognouissent turbȩ secu¬
te sunt illum. & excepit il¬
crȩ refectionis historiam.
liNisi forte intellegamus in eo
quodlucas ait.: In locũ de¬
sestum qui ẽ b&hsaida.
non ipsius uicinia ciuitatis.
sedloca desesti ad eam ꝑti¬

Expanded text:
vero illi qui virtutibus ejus vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere disponerent, occurrit promptus, et vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit, evidenti nos informans exemplo, ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta cum forte arriserint, declinanda: et ne nos prospera mundi affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus imploremus. Praecedebant autem Dominum discipuli trans fretum ad Betnum Genezareth, ut in locorum libris invenimus. Ubi merito monet, quomodo dicat trans fretum ad Bethsaidam, cum videatur dicere Lucas, quod in locis Bethsaidae factum fuerit miraculum illud memorabile, et refectio coetis illis secessit seorsum in locum desertum qui est Bethsaida quod cum cognovissent turbae secutae sunt illum et excepit ilcrae refectionis historiam. Nisi forte intelligamus eo, quod Lucas ait in locum desertum, qui est Bethsaida, non ipsius viciniam civitatis, sed loca deserti ad eam perti
Abbreviated transcription (Latin):
humani fauoris retributio¬
nẽ ut temus. neq: nos ope¬
ratio uistutũ spiritalium
ad concupiscentiam reflec¬
tat temporaliũ uolupta¬
tum.: Non nullis & enĩ con¬
tigit. ut dum meritum uitȩ
sublimioris mirandiminorib:
Ac laudabiles existerent.
& iure honorandi putaren¬
tur. ⁊ Acceptis pecuniis
siue p̃diis inchoata iustitiȩ
rudimenta ꝑderent. & cũ
carnalibus se se in lecebris.
atq: auaritia incauti cor¬
rumperent. ipsis &iam a
quibus honorabantur ꝓbogs
denuo promalis actib
non solum infastidium.
uerum &iam deueni¬
rent in odium. minusq
multo periculo sum ẽ.
in his quȩ recte agimus.
ad uersantium nos inpro¬
bitatis fatigari. quam
honorantium fauore de¬
mulceri. N ic & enim se¬
curiorem sepe corrump&
animũ. illa circum spec¬
tum semper reddit &¬
cautum. Unde dñs ui¬
am nobis uitȩ. quã sequa¬
mur initians. Cum hi
qui uir tutes eius adm¬
rabantur. regem eum
facere uellent. fugit in
montem orare. Cum

Expanded text:
humani favoris retributiohumani favoris retributionem vitemus, neque nos operatio virtutum spiritalium, ad concupiscentiam reflectat temporalium voluptatum. Nonnullis etenim contigit, ut dum per meritum vitae sublimioris mirandi minoribus ac laudabiles existerent et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis inchoata justitiae rudimenta perderent. Et cum carnalibus sese illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus, non solum in fastidium, verum etiam devenirent in odium. Minusque multo periculosum est in his quae recte agimus adversantium nos improbitate fatigari, quam honorantium favore demulceri. Hic etenim securiorem saepe corrumpit animum, illa circumspectum semper reddit et cautum. Unde Dominus viam nobis vitae quam sequamur initians, cum ii qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sus quinq nha uiri dñm
Isecuti. designant eos qui in
scti ex teriorib quȩ possi¬
Ident. bene uti nouerunt.
quirecte quinq: panibus
aluntur : quia tales necesse
est legalibus adhuc p̃ceptis
institui. ⁊ Nam quimundo
ad integrũ renuntiant
& quatuo sint milia. & sep¬
tem panib refecti. hoc ẽ
& euangelica ꝑfectione sub¬
limes & spiritali sunt gra¬
tia intꝰ eruditi. XUIIII.¬
Et statim coegit discipu¬
los suos ascendere nauẽ.
ut p̃cederent eum trans fre¬
tũ adb& hsaidã : dum ipse
dimit ter& populũ. &c&.
Quare coegerit discipulos
ascendere nauẽ. & ipse
mox dimisso populo in mon¬
tẽ oraturus abierit . io¬
hannes manifeste decla¬
rat : qui conpl&a refectio¬
ne illa cȩlesti: continuo sub¬
iecit. : Iħs ergo cũ cogno¬
uiss&. qui a uenturi essen
ut raperent eum . & face¬
rent eum regem. fugit
iterum inmontẽ ipse so¬
lus : Ubi nec essariũ nobis
uiuendi monstrat exem¬
plũ ut in bonis quȩ agim̃

Expanded text:
sus, quinque millia viri Dominum sus, quinque millia viri Dominum secuti designant eos, qui in siti exterioribus, quae possident, bene uti noverunt. Qui recte quinque panibus aluntur, quia tales necesse est legalibus adhuc praeceptis institui. Nam qui mundo ad integrum renuntiant, et quatuor sunt millia, et septem panibus refecti, hoc est et Evangelica perfectione sublimes, et spiritali sunt gratia intus eruditi. Et statim coegit discipulos suos ascendere navem, ut praecederent eum trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum, etc. Quare coegerit discipulos ascendere navem, et ipse mox dimisso populo in montem oraturus abierit, Joannes manifeste declarat, qui, completa refectione illa coelesti, continuo subjecit: Jesus ergo cum cognovisset, quia ventur essent ut raperent eum, et facerent eum riterum in montem ipse solus, ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplum, ut in bonis quae agimus
Abbreviated transcription (Latin):
puli benedicit. quia ueni¬
ens incarne. non alia quã
p̃dicta sunt predicabat.
Sed legis & ꝓph&arũ scrip¬
ta: quã sint mysterus gra¬
tiȩ grauida demonstrat.
irtuens incȩlum ut illuc
dirigendã mentis &i&m
ibi lucẽ scientie doceat
eẽ querendã.⁊ Frangit.
& ante turbas ponenda.
Et manducauerunt om̃s
& saturati sunt. ⁊ Et sustu¬
lerunt reliquias fragmen¬
toꝵ duo decim cophinos ple¬
nos & depiscib Quodtur¬
bis suꝑ est adiscipulis sus¬
tollitur. quia sacratiora
mysteria. quȩ arudib: can
nequeunt. non neglegeni
postolos. cuncti sequentiũ
doctoꝵ chorifigurant᷑
Foris quidẽ hominib despe¬
tiissedintꝰ salutaris cibi re¬
liquiis ad alenda humiliũ
corda cumulati. : Constat
enĩ cophinis opera seruilia
geri solere: sed ipse cophi¬
nos. panũ fragmentis im¬
pleuit. qui infirma huius
mundi ut fortia confunde¬
r& elegit. ⁊ Franc aut̃
quimanducauẽ run. quinq
sunc exterioris homis sen¬

Expanded text:
puli, benedicit; quia venipuli, benedicit; quia veniens in carne, non alia quam praedicta sunt, praedicabat, sed legis et prophetarum scripta, quam sint mysteriis gratiae gravida demonstrat. Intuetur in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda dEt manducaverunt omnes et saturati sunt, et sustulerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos, et de piscibus. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur; quia sacratiora mysteria quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter li, et per apostolos cuncti sequentium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim, cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. Erant autem qui manducaverunt, quinque sunt exterioris hominis sen
Abbreviated transcription (Latin):
& quinquagenarius bis du¬
citur. ut ad centenariũ ꝑ¬
uenat᷑. ⁊ Quia ergo prius
amalo quiescit᷑ opere. ut
Panma plenus qͥ escat
in cogitatione. Alii quin¬
quageni. Alii aut̃ cente¬
ni discumbunt. ⁊ Nũo sun
non nulli qui a prauis acti¬
bus habent requiẽ operis.
& sunt non nulli qui aꝑuer¬
sis cogitationib habent
iam requiẽ mentis: Be¬
ne &iam suꝑ uiride foenũ.
discubuerunt ⁊ Scriptũ
quippe est omniscaro foc¬
nũ : & illi suꝑ uiride foenum
discumbentes. dominicis pas¬
cuntur alimentis. quia ꝑ
studiũ continentiȩ. calca¬
tis in lec ebris carnaliũ con¬
cupiscentiarũ. audien dis
implendisq dĩ uerbis operã
inpendunt.: Et acceptis
quinq: panib: & duob: pis¬
cib intuens incȩlũ. benedix̃
& fregit panes. & dedit dis¬
cipulis suis. ut ponerent
ante eos. & duos pisces diui¬
sit omnib ⁊ urbis esuri¬
entib saluator non noua
creat cybaria: sed accep¬
tis eis quȩ habuerunt disci¬

Expanded text:
et quinquagenarius bis duet quinquagenarius bis ducitur, ut ad centenarium perveniatur. Quia ergo prius a malo quiescitur opere, ut post anima plenius quiescat in cogitatione, alii quinquageni; alii autem centeni discumbunt, quoniam sunt nonnulli qui a pravis actibus habent requiem operis, et sunt nonnulli qui a perversis cogitationibus habent jam requiem mentis. Bene etiam super viride foenum discubuerunt. Scriptum quippe est, Omnis caro foenum . Et illi super viride foenum discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium continentiae calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et acceptis quinque panibus, et duobus piscibus, intuens in coelum benedixit, et fregit, et dedit discipulis suis, ut ponerent ante eos, et duos pisces divisit omnibus. Turbis esurientibus Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis eis quae habuerunt disci
Abbreviated transcription (Latin):
Quia incipientib net dumq
ꝑfectis auditorib: asperio¬
ra & quasi grossiora sunt
cõmit tenda p̃cepta.
Snimalis enĩ homo non ꝑci¬
pit ea quȩ sunt p̃s di
Atq: ideo dñs ꝓsuis cuiq uirib
dona tribuens. semꝑq ad ꝑ¬
fectiora ꝓuocans. primo quin¬
q: panib quinq: milia: se¬
cundo septem panib quatu¬
or hominũ milia reficit.
Tertio discipulis suȩ carnis &
sanguinis mysteriũ credit
adultimũ magno munere
dat electis ut edant & bi¬
bant suꝑ mensã suã in regno
Ut p̃cepit illis. ut accum¬
Ebere facerent omnesse¬
cundũ contubernia. super
uiride foenum: & discubue¬
runt in pastes ꝑcentenos
& ꝑquinquagenos. : Diuer¬
si conuiuantiũ discubitus
ne dñs quinquagenos ꝑ
turmas. uel centenos dis¬
cumbere p̃cepit: ut uide¬
lic& turba fideliũ escam
suã & locis distincta: &
morib coniuncta ꝑcipe¬
r& ⁊ Iubelei quippe re¬
quies . quinquagenarii nu¬
meri mysterio contin&ur.

Expanded text:
quia incipientibus necdumque quia incipientibus necdumque perfectis auditoribus, asperiora et quasi grossiora sunt committenda praecepta. Animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiAtque ideo Dominus pro suis cuique viribus dona tribuens, semperque ad perfectiora provocans, primo quinque panibus quinque millia, secundo septem panibus quatuor hominum millia reficit, tertio discipulis suae carnis et sanguinis mysterium credit: ad ultimum magno munere dat electis, ut edant et bibant super mensam suam in regno suo. Et praecepit illis, ut accumbere facerent omnes secundum contubernia super viride foenum. Et discubuerunt in partes, per centenos, et per quinquagenos. Diversi convivantium discubitus ne Dominus quinquagenos per turmas vel centenos discumbere praecepit, ut videlicet turba fidelium escam suam et locis distincta, et moribus conjuncta perciperet. Jubilaei quippe requies quinquagenarii numeri mysterio continetur,
Abbreviated transcription (Latin):
bentis . & uero dõ seruien¬
di religio. generi humano
in notuit. ⁊ ꝑduos uero
pisces. psalmi sunt & ꝓph&e
figurati : quie ruditum in le¬
ge dĩ populum de ꝓmissione
dominice incarnationis. no¬
ua gratiȩ dulcedine pasce¬
bant ⁊ Quia trina scriptu¬
re sacre distintione. totã
ue teris instrumenti seriẽ
conp̃ hendi. dominica auc¬
toritate docemur. ⁊Ap¬
parens enĩ post resurrectio¬
nẽ discipulis. Ait dñs ipse.
Quia opostebat impleri om¬
nia quȩ scripta sunt in lege
morsi & ꝓph&is & psalmis
deme. ⁊ Et cũ aperuit illis
sensũ ut intellegerent scrip¬
turas & intellecta spiritali¬
ter fidelibus traderent au¬
ditorib quasi bene dicens
panibus apostolicis ac pisci¬
bus. hosq: int̾ne suauitatis
dono multiplicans turbis
disꝑtiri p̃cepit.: Bene autẽ
iuxta euangeliũ io hannis pa¬
nes qui legem designant. hor¬
deacii fuisse referuntur.
qui iumentorũ maxime . rus¬
ticorumq: ẽ cib: seruorum

Expanded text:
bentis, et vera Deo servienbentis, et vera Deo serviendi religio generi humano innotuit. Per duos vero pisces, psalmi sunt, et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam veteris instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis ait Dominus ipse, quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt in lege, Moysi, et prophetis, et Psalmis de me . Et cum aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas, et intellectas spiritaliter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene autem juxta Evangelium Joannis, panes qui legem designant, hordeacei fuisse referuntur, qui jumentorum maxime rusticorumque est cibus servorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ibi requirerent : & in¬
uentũ digno honore recon¬
derent: quod ibi ab eis inuen¬
tũ & ad sumptũ. sed non mul¬
tũ post culpa incuriȩ ꝑdi¬
tũ. ꝑlatum ẽ emissam ab
aliis. & in quodam specu. in
urna subterra non pauco
tempore ignobiliter re¬
conditũ : donec denuo idẽ
iohannes sese suumq caput
ostendit: marcello cuidam
religioso abbati ac prbo.
dum in eodem specu habita¬
r&. Quoduidelic& caput
tempore coepit in eadem
ciuitate beati p̃cursoris
decollatio. ipso ut arbitra¬
mur diȩ: quocaput inuen¬
tũ. siue elactum ẽ celebra¬
ri: de quibus latius in p̃fato
chronicorum libro scriptum
repperies : Et dicit eis
quot panes hab&is ite &
uid&e.⁊ Et cum cognouis¬
sent dicunt . quinq: & duos
pisces ⁊ ł quinq: panes apos¬
toloꝵ & duos pisces tota
ra signatur. ⁊ ꝑquinq: ui¬
delic& panes. quinq: moꝵ¬
saice legis libri: quib diui¬
nȩ &ernitatis cogntio. mun¬
di creatio. ꝓcursus scłi la¬

Expanded text:
um ibi requirerent, et inum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, prolatum est Emissam ab aliis, et in quadam specu in urna sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam religioso abbati ac presbytero, dum in eadem specu habitaret. Quod videlicet caput  Ex quo tempore coepit in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est celebrari. De quibus latius in praefato Chronicorum libro scriptum reperies. Et dicit eis: Quot panes habetis? Ite et videte. Et cum cognovissent, dicunt: Quinque, et duos pisces. Per quinque panes Apostolorum, et duos pisces, tota ra signatur. Per quinque videlicet panes, quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi la
Abbreviated transcription (Latin):
iohannẽ. in minente eadẽ
festiuitate paschali fuis¬
se decollatũ: & anno pͦ
hunc sequente. Cumde¬
nuo temp: paschale re¬
dir& mysterium do¬
mini cȩ passionis eẽ cõ¬
plecum. Et propt̃¬
ea quod in libros sacra¬
m̃toꝵ. natale eius quar to
Kalendarũ sep tembrium
die notatum ẽ & in mar¬
trro logium quod euse¬
bii & hieronm uocabu¬
lis in signatum ẽ legitur.
uI Kalendas septẽbris. in
e missa ciuitate fenice ꝓ¬
uintiȩ. natale io hannis
baptiste. die quo de col¬
latus ẽ non spetialiter
ipsum diem decollationis
eius. sed diem potius quoca¬
put eius in eadem em̾issa ci
in ecła est conditũ desig¬
nat . ⁊ Siquidem ut chro¬
nica marcellini comitis
testatur. tempore mas¬
ciani principis. duo mona¬
chi orientalis uenerant ad¬
orare in hiero solimis. & lo¬
ca scã uidere quibus ꝑ reue¬
lationẽ adsistens idem p̃cur¬
sor dñi: p̃cepit ut adhero¬
dis quondam regis habita¬
culũ accedentes. caput su¬

Expanded text:
Joannem imminente eadem Joannem imminente eadem festivitate paschali fuisse decollatum, et anno post hunc sequente, cum denuo tempus paschale rediret, mysterium Dominicae passionis esse completum; et propterea quod in libro Sacramentorum natale ejus quarto Kalendarum Septembrium die notatum est; et in Martyrologio, quod Eusebii et Hieronymi vocabulis insignitum est, legitur quarto Kalendarum Septembris in Emissa civitate Phoenicae provinciae natale Joannis Baptistae die quo decollatus est, non specialiter ipsum diem decollationis ejus, sed diem potius quo caput ejus in eadem civitate in ecclesia est conditum, designat. Siquidem, ut Chronica Marcellini comitis testantur, tempore Marciani principis duo monachi orientales venerant adorare in Hierosolymis, et loca sancta videre; quibus per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quondam regis habitaculum accedentes caput su
Abbreviated transcription (Latin):
Desertus ẽ locus. &iam ora
preteriuit: dimit te il¬
los ut euntes in ꝓximas
uillas &uicos. emant si¬
bi cibos quosmanducent.
Horam multã uesꝑtinum
tempus dicit.: Luca.
teste qui ait. Dies aut̃
coeperat declinare : &
accedentes .xiI. dixer
illi.: Dimit te turbas.
& c&. Die aut̃ declina¬
ta . turbas saluator re¬
ficit. quia uel fine secu¬
loꝵ ꝓpinquante: uel cũ
sol iustitie ꝓnobis occu¬
buit. diutina spirita¬
lis inȩdiȩ sumus tabe sal¬
uati.⁊ Et respondens
Ait illis: date eis mandu¬
care. &c&. Prouocat
A postulos ad fractionẽ
panis. ut illis se non habe¬
re testantib: magnitu¬
do signi notior fiat.
Simul insinuans. quia cot¬
sunt corda pascenda. ui¬
delic& cũ eoꝵ uel exem¬
plis uel lit teris. ad aman¬
da celestia suscitamur.
Notandum aut̃. quod hoc
miraculum panũ scriptu¬
rus euange lista iohannes
pascha dies festus uideoe
Matheus uero: marcus. hoc¬
interfecto iohanne con¬
tinuo factũ eẽ commemo¬
rant. Unde colligitur

Expanded text:
cus, et jam hora praeteriit. Dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos, emant sibi cibos quos manducent. Horam multam, vespertinum tempus dicit, Luca teste, qui ait: Dies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim dixerunt illi: Dimitte turbas, etc. . Die autem declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Et respondens ait illis: Date eis manducare, etc. Provocat apostolos ad fractionem panis, ut illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat: simul insinuans, quia quostra corda sunt pascenda, videlicet cum eorum vel exemplis vel litteris ad amanda coelestia suscitamur. Notandum autem quod hoc miraculum panum scripturus evangelista Joannes, Pascha, dies festus Judaeorum. Matthaeus verointerfecto Joanne continuo factum esse commemorant. Unde colligitur
Abbreviated transcription (Latin):
dñe recessisti longe: des¬
picis in opostunitatib in
tribulatione. ⁊ Quȩ pari¬
t̃ uocẽ inimici ꝑsequen¬
tis. exponit insequentib
psalmi subiciens. Dix it
enim incorde suo. oblitus
est ds̃. Auestit faciẽ suã
neuideat usq infinem.⁊
erum ille non obliuiscitur
orationẽ pauperum . neq:
auestit faciem suã aspe¬
rantib inse. quin potius
& cestantes cum hostib ut
uincant adiuuat: & uicto¬
res in&num coronat. ⁊
in remigando. Uidit quip¬
pe dñs suos laborantes in ma¬
ri. quamuis ipse positus in
t̃ra ⁊ Quia &si adoram
differre uid&ur auxiliũ
tribultis inpendere: nihil¬
ominus eos ne intribulatio¬
nib deficiant. suȩ respec¬
tu pi&atis corroborat. &
aliquando &iam manifesto
adiutorio uictis aduersita¬
tib. quasi calcatis sedatisq
fluc tuũ uoluminib liberat.
sicut hicͥ quoq subsequen¬
ter insinuatur. cũ dicit᷑.
t circa quastam uigiliã
Unoctis uenit ad eos ambu¬
lans suꝑmare. ⁊ Statio¬
dicit quasta uigilia noc¬

Expanded text:
isti longe? despicis in importunitatibus, in tribulatione ? Quae pariter vocem inimici persequentis exponit in sequentibus psalmis subjiciens: Dixit enim in corde suo: Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et victores in aeternum coronat. Unin remigando. Videt quippe Dominus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio, victis adversitatibus, quasi calcatis, sedatisque fluctuum voluminibus, liberat, sicut hic quoque subsequenter insinuatur cum dicitur: Et circa quartam vigiliam noctis venit ad eos ambulans super mare. Statidicit, quarta vigilia noc
Abbreviated transcription (Latin):
cuit. qui fabricator omniũ.
In principio creauit ds̃cȩ¬
lum & terram: Nam & si
humana non sunt conparar¬
da diuinis. typus tam̃ inte¬
ger ẽ. quia pater xp̃i. ign
operatur & spũ Unde &
de ipso tamquam defabri
filio. precursor suus. ait
Ipse uos baptizabit. inspũ
scõ & igni.. Qui in domo
magna huius mundi. diuer¬
si generis uasa fabricat.:
Immo uasa irȩ. sui sp̃s igne
mutat: Sed huius sacram̃ti
iu dei ignari. diuinȩ uir¬
tutis opera prę sapiȩ car¬
nalis contemplatione de¬
spiciunt. Et dicebat
eis iħs. quia non ẽ proph&ca
sine honore. nisi inpatria
sua & cognatione sua. & in
domo sua.: Proph&am dici
ram eius in carnationẽ p̃¬
dics̃ filiis isrł ait. Prophe¬
tam uobis sus citabit dñs ds̃¬
ur̃ de fratrib uris tam quã
solum aũ ipse qui caput &
dñs ẽ proph&arum. Sed
& helias. hieremias. c&eriq
proph&ȩ. minores in patria¬
sua . quam in exteris ciuita¬
tib habitisunt: Quia pro¬

Expanded text:
cuit, qui fabricator omnium cuit, qui fabricator omnium in principio creavit coelum et terram . Nam etsi humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia pater Christi igni operatur et spiritu. Unde et de ipso tanquam de fabri filio praecursor suus ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni . Qui in domo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat, imo vasa irae sui spiritus igne asa commutat: sed hujus sacramenti Judaei ignari: divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt. Et dicebat eis Jesus, quia non est propheta sine honore, nisi in patria sua, et in cognatione sua, et in domo sua. Prophetam dici ram ejus incarnationem praedicens filiis Israel, ait: Prophetam vobis suscitavit Dominusvester de fratribus vestris tanquam solum autem ipse qui caput et Dominus est prophetarum, sed et Elias, Jeremias, caeterique prophetae minoris in patria quam in exteris civitatibus habiti sunt. Quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta uero leges allo gorie.
petentẽ desesta gentiũ
xp̃m. multe fidelium cater¬
uȩ relictis męnib prisce
conuessationis. neglectoq:
uarioꝵ dogmatũ presidio
sequuntur: & qui pridem
notus in iudea ds̃. postquã
dentes iudeoꝵ arma &sa¬
gittȩ. & lingua eoꝵ ma¬
chera acuta facta es. ⁊

Expanded text:
Juxta vero leges allegoriae, Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum, multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum praesidio, sequuntur. Et qui primum notus in Judaea Deus, postquam dentes Judaeorum arma et sagittae, et lingua eorum machaera a