comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in uniuerso colle excelso.⁊suꝑ
omnẽ faciem terre disꝑsi sunt
g̾ges mei sicut oues et non
erat qui requireret: non erat
inꝗͣ qui requireret. siue qui
reduceret: Propterea opasto
in deuorationẽ omniũ bestia¬
rum agri eo qd̾ ñ eẽt pastor.¬
siue pastores: neq enim quesie¬
& greges meos ñ pascebant: Pp
terea pastores audite uerbum
dñi: Hȩc dicit dñs ds : Eoce ego
ipse suꝑ pastores requirã gregẽ
meum de manu eorum. & cessa¬
cant amplius pastores semet¬
ipsos. siue oues. & lib̾abo gre¬
gem meum. siue oues de ore eoꝵ
& ñ erit ultra eis in escam:
Quia hȩc dicit dñs ds: Eoce ego
ipse requirã oues meas. & uifi¬
tabo eas sicut uisitat pastor gre¬
gem suum in die ꝗͣdo fuerit in
medio ouium suarũ dissipataꝵ
siue ꝗͣdo fuerit caligo & nubes
in medio ouium suarũ separa¬
tarum Sicusitabo oues meas.
et lib̾abo eas de omnib locis in
quib disꝑse fuerant in die nu¬
bis ꝙ caliginis. & educam eas.

Expanded text:
universo colle excelso, et super omnem faciem terrae dispersi sunt greges mei sive oves et non erat qui requireret: non erat, inquam, qui requireret sive qui reduceret. Propterea, o pastin devorationem omnium bestiarum agri, eo quod non esset pastorsive pastores: neque enim quaesie gregem meum, sed pasceterea, pastores, audite verbum Domini. Haec dicit Dominus: Ecce ego ipse super pastores requiram gregem meum de manu eorum, et cessacant amplius pastores semetipsos sive oves, et liberabo gregem meum sive oves de ore eorum, et non erunt ultra eis in escam. Quia haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas sicut visitat pastor gregem suum in die quando fuerit in medio ovium suarum dissipatarum sive quando fuerit caligo, et nubes in medio ovium suarum separatarum: sic visitabo oves meas, et liberabo eas de omnibus locis, in quibus dispersae fuerant in die nubis et caliginis. Et educam eas
Abbreviated transcription (Latin):
in possessionem reliquis gentibꝰ
bum dñi : hec dicit dñs ds
montibus & collibus torrentibus¬
ꝯ uallibusq ⁊ desertis parietinis
siue dissipatis. & urbibus dere¬
ꝯ lictis quȩ depopulate sunt: et
Imhereditate cũ gaudio & toto cor¬

Expanded text:
in haereditatem reliquis gentibusrbum Domini Dei: Haec dicit Dominus Deus montibus et collibus, torrentibus, vallibusque et desertis parietinis  sive dissipatis et urbibus derelict quae depopulatae sunt, et in haereditatem cum gaudio  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
in te ẽ. quem utiq ñ haberet nsi
ad eũ adn̾o descendisset: Om̃s au¬
tem istius capituli ꝓphetia ẽ. contͣ
montem seir. fihorum uidelicet
esau & edom qui greca inr̃a lin¬
gua appellant᷑ iduinei eo qd in
tempore necessitatis ⁊ angustie.
qͣndo iudas capiebatur ababylo¬
niis infultauerint eis. et eiecto
ppło iudeoꝵ sibi putauerint t̾ram
traditã ad possidendum. ẜ non so¬
Unde manifestius interpretatus ẽ
siminacus. sanguinem tuum odifti
⁊ sanguis ꝑsequet᷑ te: Prophetat᷑
autẽ qd ⁊ ipse capiendus sit ꝙ re¬
digendꝰ ad solitudines sempiternã.
& rerum fine cognoscat ẽẽ iudicẽ
dñi eo qđ dixerit: Due gentes ꝙ

Expanded text:
quem utique non haberet, nisi ad eum a Domino descendisset. Omnis autem istius capituli prophetia est contra montem Seir, filiorum videlicet Esau et Edom, qui Graeca et nostra lingua appellantur Idumaei, eo quod tempore necessitatis et angustiae, quando Judas capiebatur a Babyloniis, insultaverint eis, et ejecto populo Judaeorum, sibi putaverint terram traditam ad possidendum, et non soUnde manifestius interpretatus est Symmachus, Sanguinem tuum odisti, et sanguis persequetur te. Prophetatur autem quod et ipse capiendus sit, et redigendus in solitudines sempiternas, et rerum fine cognoscat esse judicem Deum, eo quod dixerit:
Abbreviated transcription (Latin):
Eo qd̾ fuerit dissipata fic faciam
tibi dissipatꝰ siue desertus eris
mons seir. & om̃is ioumea & scient
quia ego fum dñs: Illud autem qd̃
in Lxx additũ ẽ. ⁊ cõnsumentur:
in hebraico nõ habetur: Si semꝑ
in ꝓphetis esset sermo ł̃i. iuige
in pectore eoꝵ haberet hospicium
numqm crebro ietechiel poneret
huiꝰ necessitates interdum rece¬
debat abeis: Propterea iohannes
baptista loquitur: Qui misit me
baptirare ipse dixit michi Suꝑ
quem uideris sp̃m scm inspecie
columbe descentem ⁊ manenten
in eo. ipse ẽ Numqmͣ enĩ ꝓpͥum¬

Expanded text:
eo quod fuerit dissipata; sic faciam tibi: Dissipatus sive desertus eris, mons Seir: et omnis Idumaea, et scient, quia ego sum Dominus. Illud autem quod in LXX additum est, et consumentur, in Hebraico non habetur. Si semper in prophetis esset sermo Dei, et juge in pectore eorum haberet hospitium, numquam tam crebro Ezechiel poneret:hujus necessitates, interdum recedebat ab eis, propterea Joannes Baptista loquitur: Qui misit me baptizare, ipse dixit mihi: Super quem videris Spiritum sanctum in specie columbae descendentem et manentem in eo, ipse est . Numquam enim
Abbreviated transcription (Latin):
pos siue torrentes fuerunt adu̾sũ
me nequa qmͣ p̾ces ioratiões ut pu¬
tatis ad dm̃: s clamores uotiferatio¬
nes. atq blasphemie: Unde ꝙ dñs cõ¬
minatur ⁊ dicit: Sicuti gauisus es
suꝑ herecditatem domus ifrł. qnͣdo
tuis ꝑsecutionibus dissipata ẽ. atq
lacerata . & in toto orbe disꝑsa. sic fa¬
ciam tibi. Letante eni uniuersa
t̾ra uiuentium t̾raq sc̃orum e d̾ibꝰ
ꝯuersis ad seruitutem łi tudissi¬
patus eris mons hispide mons
pilose. ⁊ om̃is idumea opera ui-¬
delicet t̾rena ⁊ cruori & sangui¬
m dedita. ut cunc cognoscas qd̾
ipse sim dominus. qui alibi sũ

Expanded text:
pos, sive torrentes, fuerunt adversum pos, sive torrentes, fuerunt adversum me: nequaquam preces, et orationes, ut putatis ad Deum, sed clamores, vociferationes, atque blasphemiae. Unde et Dominus comminatur, et dicit: Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, quando tuis persecutionibus dissipata est, atque lacerata et in toto orbe dispersa: sic faciam tibi. Laetante enim universa terra viventium, terraque sanctorum, et omnibus conversis ad servitutem Dei, tu dissipatus eris, mons hispide, mons pilose, et omnis Idumaea, opera videlicet terrena, et cruori et sanguini dedita, ut tunc cognoscas quod ipse si
Abbreviated transcription (Latin):
dñs d̾s: qd̾ iuxta iram tuam qua
seulebas in ppłm d̃i ⁊ zelum tuũ.
quo ꝑsequebaris xp̃i famulam.
odio habens eos quos possidere
cupiebas cũ te ꝑcussers iuindica¬
uero. tunc tibi notus efficiar iscies
qd obꝓbria tua atq blasphemias
non alio referente cognouerint
s ipse audierim que locutus es
contͣ montes isrł dicens Deserti
nobis dati funt addeuorandum.
montes ifrł̃. moysen ꝓpħetasq & apłos
debemus acciꝑe. quos heretic et
hereticorũ princeps diabolus fibi
putat taditos ad deuiorandum qnͣdo
aut rarus aut mullus in eccłia rep¬
peritur. qui possit pugnare pro
montibus dñi. & eorum laceratio¬
nem fua uoce defendere:  infur¬
rexistis inquit suꝑ me ore uestro.
siue magnifice locuti estis ñ ut pu
tis ad uerfum me Omnes enim
p̾ces ur̃e. omons seir. ꝙ socii mõtis
seir. de qͥb fupͣdictum ẽ implebo
montes eius & colles & ualles & cam¬

Expanded text:
Dominus Deus, quod juxta iram tuam, qua Dominus Deus, quod juxta iram tuam, qua saeviebas in populum Dei, et zelum tuum quo persequebaris Christi familiam, odio habens eos quos possidere cupiebas, cum te percussero et judicavero, tunc tibi notus efficiar, et scies quod opprobria tua et blasphemias non alio referente, cognoverim: sed ipse audierim quae locutus es contra montes Israel, dicens: Deserti nobis dati sunt ad devorandum. Montes Israel, Moysen, prophetas et apostolos debemus accipere, quos haeretici et haereticorum princeps diabolus sibi putant traditos ad devorandum: quando aut rarus, aut nullus in Ecclesia reperitur, qui possit pugnare pro montibus Domini, et eorum lacerationem sua voce defendere. Et insurrexistis, inquit, super me ore vestro, sive magnifice locuti estis, non ut puttis adversum me. 419 Omnes enim preces vestrae, o mons Seir, et socii montis Seir, de quibus supra dictum est : Implebo montes ejus, et colles, et valles, et cam
Abbreviated transcription (Latin):
nña depresse funt. siue torrentes.
qui turbidas habent aquas et
hic inde collectas uenientesq de
suꝑbia uł uixta lxxͣ. campos qͥ
meclii inter colles ⁊ ualles sunt:
Hii om̃s interfecti cadent gladio
dñ. S extente manus atq ꝑcuti¬
entis ut redigantur in solitudi¬
nes sempiternas. & sic que erant
ciuitates hoc ẽ conciliabula male
habitationis. & ipse disꝑeant. et
definant in malam partem ha¬
bere consensum ⁊ duidantur
lingue eoꝵ ne turrem blafphe¬
mie contͣ dm̃ possint extruere
ꝯredacta in solitudinem atq de¬
sertum cognoscant qͦd ipse sit
dñs Hec sufficct motiti serr.
tanta dixisse que pret̾eritus
sermo narrauit. s hoc quoq:
per superbiam locutus est:
Quȩ gentes & due c̾re siue re¬
giones mee funt ⁊ idumea
indelicet ⁊ nidea. ⁊ heticos
Et hoc in quid dixisti. cũ dñs ee̾t ibi
qui suo ppło p̾fidebat: Propterea
iurat dns ⁊dicit uiuo ego dicit

Expanded text:
ima depressae sunt, sive torrentes, ima depressae sunt, sive torrentes, qui turbidas habent aquas, et hinc inde collectas, venientesque de superbia, vel, juxta LXX, campos, qui medii inter eolles et valles sunt. Hi omnes interfecti cadent gladio Domini, et extentae manus atque percutientis, ut redigantur in solitudines sempiternas. Et si quae erant civitates, hoc est, conciliabula malae habitationis, et ipsae dispereant, et desinant in malam partem habere consensum. Et dividantur linguae eorum, ne turrem blasphemiae contra Deum possint exstruere, et redactae in solitudinem atque desertum cognoscant, quod ipse sit Dominus. Nec sufficit monti Seir tanta dixisse, quae praeteritus sermo narravit, sed hoc quoque, per superbiam locutus est: « Duae gentes et duae terrae sive regiones meae sunt. » Idumaea idelicet et Judaea, et haereticos, Et hoc, inquit, dixisti, cum Dominus esset ibi, qui suo populo praesidebat. Propterea jurat Dominus, et dicit: Vivo ego, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
quitatis extreme. quando dies
pessimi funt ⁊mundus in malin¬
gno pofitus est. & multiplicata
iniquitate refrigescit caritas
multorum: Est autem & aliud
peccatum montis seir: ut quonia
od̾at sangiunem iustorum. quem
singłis ꝑsecutionib cupiebat effũ¬
di. abipso sanguine sustineat ꝑ¬
secutionem: Unde ⁊ subaltari sc̾o¬
rum aĩe clainitant. ⁊ultionem
adn̾o sui sanguinis de p̾cantitr
i auferuntur demonte seir: E¬
untes ⁊ redeuntes. id est omĩs
habitator. siuȩ homines & iu¬
menta que saluantur in eccłia:
Dequib scriptum ẽ: hoies ⁊ui
menta saluos facies Nomine:
Quõ in monte seir. utrumq delet᷑
ut ⁊ hii qui uidentur ahquid habe¬
re ratioms & illi qui fimplici fide
contenti sunt. deo iubente dispeant.
.ẜ. implentur montes eius uulnera¬
toꝵ ⁊ occisoꝵ. & nõ solũ montes qui
ad inpietatis uerticem ꝑuenerũt.
s colles quoq hoc ẽ inferiores dis¬
cipuli montis semr O ualles que in

Expanded text:
quitatis extremae, cum dies quitatis extremae, cum dies pessimi sunt et mundus in maligno positus est, et multiplicata iniquitate refrigescit charitas multorum . Est autem et aliud peccatum montis Seir, ut quoniam oderat sanguinem justorum, quem singulis persecutionibus cupiebat effundi, ab ipso sanguine sustineat persecutionem. Unde et sub altari sanctorum animae clamitant et ultionem a Domino sui sanguinis deprecantur . Et auferuntur de monte Seir euntes et redeuntes, id est omnis habitator sive homines et jumenta, quod salvantur in ecclesia, de quibus scriptum est: « Homines et jumenta salvos facies, Domine . » Quod in monte Seir utrumque deletur, ut et hi, qui videntur aliquid habere rationis, et illi qui simplici fide contenti sunt, Deo jubente dispereant. « Et implentur montes ejus vulneratorum et occisorum. » Et non solum montes, qui ad impietatis verticem pervenerunt, sed colles quoque, hoc est inferiores discipuli montis Seir, et valles quae in
Abbreviated transcription (Latin):
siue contͣ seir: Ecce ego adte mõs
seir: ñ mitt᷑a angłos nec aliis u¬
tar ministris. ẜ ipse ad ce ueniã.
& extendam manum meam su-¬
per tȩ. ut habitum ꝑcuentis ad¬
summã. ⁊ dabo te desolatum atq
desertum. ut qui male habitaba¬
ris ⁊ plurimos habebas impie¬
tatis tue socios. intantum ut
& urbes extrueres imꝑimq
tibi ꝓprium uindicaris. minc
de solatꝰ cũ urbibus tuis quas
& ieremias destruere iubetur
atq fuffodere. ut bonas peis
tui nosse ñ poteras: Om̾is autem
causa peccati. qd̾ fueris inimicus
sempiternus. Unde dicit psalmꝰ.
Irascimini ⁊ nolite peccare. ut cito
ꝯciliemur municis iodia caritate
uttemus. s n̾o talis mons seir.
qͥsuꝑ inimnicitias sempiternas cõ¬
clusit siue obsedit filios ifrł qolo
in manu gladii. ex qͦ intelligimꝰ
qͥcumq gladium arripuerit.
contͣ filios dĩ. idolose aliqͥd egerit
yobsederit eos. habere in manu
gladii montẽ seir. intemp̾r mi¬

Expanded text:
sive csive cSeir. » Non mittam angelos, nec aliis utar ministris, sed ipse ad te veniam, « Et extendam manum meam super te, » ut habitum percutientis adsumam. « Et dabo te desolatum atque desertum, ut qui male habitabaris, et plurimos habebas impietatis tuae socios, in tantum ut et urbes exstrueres, imperiumque tibi proprium vindicares, nunc desolatus cum urbibus tuis, quas et Jeremias destruere jubetur atque suffodere, ut bonas pro etui nosse non poteras. Omnis autem causa peccati, quod fueris inimicus sempiternus. Unde dicit et psalmus: Irascimini et nolite peccare , » ut cito conciliemur inimicis et odium charitate mutemus. Sed non talis mons Seir, qui super inimicitias sempiternas conclusit sive obsedit filios Israel dolo in manu gladii. Ex quo intelligimus quod quicumque gladium arripuerit contra filios Dei, et dolose aliquid egerit et obsederit eos, tradetur in manus gladii sicut mons Seir, in tempore ini
Abbreviated transcription (Latin):
cipienda ẽ.quȩ psidebat genti
filiorum esau.⁊ se contͣ ppłm uda
id ẽ confessionis. iuerȩ fidei erex¬
erat: Qđ si prudens lector oppo¬
suerit. quomͦ in isto loco seir hoc
ẽ hispidus & pilosus intelligat᷑
imalam partem cum hehas
quoq uir pilosus dictus sit bre¬
uiter respondebo de esau. scrip¬
tum ẽe. qd̾ rufus fuerte. ꝙ qͣsi
lis hispidus: De elya uero quod
uir tantum pilosus: In esau qui
sanguinarius ⁊ cruentus pelli his¬
pide comparatur: mortalium opiii.
yipsius mortis indicium est. in elya
uirilitatis aumentum: Quam ob¬
rem & habitatio eius insolitudine
⁊ conuersatiõis austeritas. n̾õ solũ
iurum s ⁊uirum fortissimum de¬
montrabat. Porro lacob qͥ suppła¬
tauerat esau ⁊ primogenita ẽius
acceperat. quiã simpliciter ha-¬
bitabat domi ⁊ u̾o̾ erat uenator.
sicut gigas menbro. iccirco leuis
appellatur. ⁊ nitidus: Hideamus
gͦ quid dici p̾cipiat ds ad montẽ

Expanded text:
cipienda est, quae praesidebat genti cipienda est, quae praesidebat genti filiorum Esau, et se contra populum Juda, id est, confessionis et verae fidei erexerat. Quod si prudens lector opposuerit, quomodo in isto loco Seir, hoc est, hispidus et pilosus, intelligatur in malam partem, cum Elias quoque vir pilosus dictus sit : breviter respondebo, de Esau scriptum esse, quod rufus fuerit, et quasi pellis hispidus : de Elia vero quod vir tantum pilosus. In Esau qui sanguinarius et cruentus, pelli hispidae 417 comparatur, mortalium operum, et ipsius mortis indicium est, in Elia virilitatis argumentum. Quamobrem et habitatio ejus in solitudine et conversationis austeritas, non solum virum, sed et virum fortissimum demonstrabat. Porro Jacob qui supplantaverat Esau, et primogenita ejus acceperat , quia simpliciter habitabat domi, et non erat venator, sicut gigas Nemrod: idcirco levis appellatur et nitidus. Videamus ergo quid dici praecipiat Deus ad montem,
Abbreviated transcription (Latin):
locutus es demontib ifrł dicens:
Deserti nobis dati sunt ad deuorã¬
dum. no confiderãs qͦd hec contͣ
dñi blasphemia redundaret:
unde sequitur: Letante uniuersa
in solitudinem te redigam. Sẽ
sensus: Cum omis t̾ra iudea rece¬
ꝑit pristinũ statum. tu ꝑmanebis
insolitudine sempit̾na Qͣdq in¬
fertur sicuti gauisus es suꝑ here¬
ditate domus isrł. eo quod fuerit
dissipata sic faciam tibi in Lx.x.
montem seir: ut cũ fuerit disfipa¬
tus & ipse ⁊ uniuersa idumea cog¬
noscant qr ipse sit dñs: Hec uirta
hystorlam ⁊ sensum magisquam
uerba curfim dixerin transi¬
uitatis pauca perstringam: Po¬
ne in quit siue conuerte faciem
tuam aduersum montem seir:
Et fignificãt᷑ ait conuerte abali
a ꝓphetia ad aliam ꝓpħiam: Ea¬
ciem autẽ non corporis s animi.
dicit deꝙͣ dicit ⁊ apłs: Nos autẽ
om̃s reuelata facie głam dñi:
contemplantes: Mons autem se¬
ir: qui interpretatur hispictus
⁊ pilosus. contͣria fortitudo ac¬

Expanded text:
de montibus Israel, dicens: « Deserti nobis dati sunt ad devorandum: non considerans quod haec contra Deum blasphemia redundaret. Unde sequitur: Laetante universa terra in solitudinem te redigam: » est sensus, cum omnis terra Judaea receperit pristinum statum, tu permanebis in solitudine sempiterna. Quodque infertur: « Sicuti gavisus es super haereditate domus Israel, eo quod fuerit dissipata, sic faciam tibi, » in Sepmontem Seir, ut cum fuerit dissipatus, et ipse et universa Idumaea cognoscant quia ipse sit Dominus. Haec juxta historiam et sensum magis quam verba cursim dixerim: transivitatis pauca perstringam: « Pone, » inquit, sive converte « faciem tuam adversum montem Seir. » Et significanter, ait, « converte » ab alia prophetia ad aliam prophetiam: faciem autem non corporis, sed animi, de qua dicit et Apostolus: Nos autem omnes revelata facie, gloriam Domini contemplantes . Mons autem Seir, qui interpretatur hispidus et pilosus, contraria fortitudo ac
Abbreviated transcription (Latin):
dñs cls eors: ꝙ scient post hec om¬
nia qđ non solum ipse sit dñs qd̾
q supra qͦq dixerat. s cũ additam̃¬
to quod dñs om̃ium ꝓprie ds̃ eoꝵ
sit cũ eis. quidicit in eugħo ad a¬
postolos: Ecce ego uob̃cum sum
cuncts dieb usq ad consumia¬
tonenẽ scłi Cũ autem fuerit ipse
dũs ds eorum. tunc & ipsi erunt
ppłs eiꝰ. non quihbet. s qui merue¬
ruit appellari domus ifrł ac ne
putaremus uniuersa quȩ dicta
sunt ad pastores ⁊ oues hyrcosq
ꝯarietes ꝑtinere. soluit enigma.
mamfestius. uos autẽ oues me
ꝙ oues pascue meȩ homines estis.
Om̃is igit᷑ sermo de hominibus
ẽ. ad quos dicit. ego sum ds ur̃.¬
dicit qñs ds: Ecce ego adte mons
seir ꝙ extendam manum meam
suꝑ te. ⁊ dabo te desolatum atq
desertum. urbes tuas demoliar.¬

Expanded text:
Dominus Deus eorum? » Et scient post haec omDominus Deus eorum? » Et scient post haec omnia, quod non solum ipse sit Dominus, quod  supra quoque dixerat; sed cum additamento, quod Dominus omnium proprie Deus eorum sit cum eis, qui dicit in Evangelio ad Apostolos: Ecce ego vobiscum sum cunctis diebus, usque ad consummationem saeculi . Cum autem fuerit ipse Dominus Deus eorum, tunc et ipsi erunt populus ejus, non quilibet, sed qui meruerint appellari domus Israel. Ac ne putaremus universa quae dicta sunt, ad pastores, et oves hircosque et arietes pertinere, solvit aenigma, manifestius: Vos autem oves meae, et oves pascuae meae homines estis. Omnis igitur sermo divinus de hominibus est, ad quos dicit: Ego sum Dodiabolus: Ecce ego ad te mons Seir, & extendam manum meam super te, & dabo te desolatum, atque desertum. Urbes tuas demoliar
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetoꝵ dequo scriptum est:
Beat inites. qm̃ ipsi possidebunt
terram: ut rerum omniũ
felicitate cognoscant. qͦd ipse
sit dñs. qnͣdo contriuerit cathe¬
nas. uł circulum ferreum iugi
eorum quo qͣsi grauissimo p̾me¬
bantur imꝑio:eruerit eos de
manu imperatum siue seruitu¬
te affligentium eos Seruus ẽ
enĩ unsquisq eius aqͦ uincitur:
& nequaquam erunt ultra inrapi¬
nam demonicis gentibus. nec bes¬
he terre deuorabunt eos. deqͥb:
diximus S habitabunt confiden¬
ter absq ullo t̾rore uxta priorẽ
expositonem. &. suscitabo in qͥt eis¬
tationem pacis quȩ loquitur
in eugłio: Ego sum uitis uera:
Et non erunt ultra imminuti fa¬
me in terra: Ergo fames inter¬
renis ẽ fames autem audiendi
sermonem dĩ quȩ subpastore bo¬
no & germine nominato. atq om¬
niũ sermone celebrato ꝙ plan¬
tatione pacis. nequaqm erit in
terra. neq amplius obꝓbriis gen¬
tium subiacebt̾. ut dicant ubi est

Expanded text:
mansuetorum, de qua scriptum est: mansuetorum, de qua scriptum est: Beati mites; quoniam ipsi possidebunt terram : ut rerum omnium felicitate cognoscant quod ipse sit Dominus: quando contriverit catenas, vel circulum ferreum jugi eorum, quo quasi gravissimo premebantur imperio, et eruerit eos de manu imperantium, sive servitute affligentium eos. Servus est enim unusquisque ejus a quo vincitur. Et nequaquam erunt ultra in rapinam daemoniacis gentibus; nec bestiae terrae devorabunt eos de quibus diximus: sed habitabunt confidenter absque ullo terrore, juxta superiorem expositionem. Et suscitabo, inqonem pacis, quae loquitur in Evangelio: « Ego sum vitis vera . » « Et non erunt ultra imminuti fame in terra. » Ergo fames in terrenis est: fames autem audiendi sermonem Dei, quae sub pastore bono et germine nominato atque omnium sermone celebrato et plantatione pacis, nequaquam erit in terra, neque amplius opprobriis gentium subjacebunt, ut dicant: « Ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
potestates aqͥbus impugnantur.
.&. qui habitant in deserto securi
dormient in ꝑsaltibus. Dñs enĩ
reuelabit condensa siluarum
intemplo eius om̃s dicent głam:
Ciectis autem bestiis. ⁊ redacta
t̾ra in solitudinem ab istius moch
anmantibus securi dormient
ꝯdicent: Dñs illuminatio mea
& salus mea quem tmebo: Q
ponet eos qui securi dorment
in circuitu montis. uel collis sui
& erunt benedictio: Tunc dabit
ybrem intpr suo. ⁊ pluuie bene¬
dictionis erunt q indeuterono¬
mii benedichonibus polhcetur
Et dabit inqͥt lignũ uite de qͦ
in genesi criptum ẽ. lignumq
sapientie. de quo dicitur: Lignũ
uitȩ ẽ om̃ib qui assumunt ea:
Dabit autem fructum suum qua¬
do ⁊terra dederit fructum suũ.
siue ligna regionũ sanctarum.
plurima mulqtudo. & terra
dabit germen suum: Ueritas
enĩ det̾ra orta ẽ. ierunt int̾ra¬
sua sua absq timore. siue inspe
pacis in terra uiuentum.terra

Expanded text:
sariae potestates, a quibus impugantur. sariae potestates, a quibus impugantur. « Et qui habitant in deserto, securi dormient in saltibus. Dominus enim revelabit condensa silvarum, et in templo ejus omnes dicent gloriam . Ejectis autem bestiis, et redacta terra in solitudinem, ab istiusmodi animantibus securi dormient, et dicent: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo ? Et ponet eos, qui securi dormient in circuitu montis, vel collis sui, et erunt benedictio. Tunc dabit imbrem in tempore suo, et pluviae benedictionis erunt, quas in Deuteronomii benedictionibus pollicetur . Et dabit, inquit, lignum vitae, de quo in Genesi scriptum est : lignumque sapientiae, de quo dicitur, Lignum vitae est omnibus qui assumunt eam . Dabit autem fructum suum, quando et terra dederit fructum suum: sive ligna regionum, sanctorum plurima multitudo. Et terra dabit germen suum: Veritas enim de terra orta est . Et erunt in terra sua absque timore, sive in spe pacis, in terra viventium, in terra
Abbreviated transcription (Latin):
bit inter pecus & pecus non in¬
ter nomina cdignitatum quibꝰ
tument p̾positi. s inter hominem
⁊ hominem. ixta id qd̾ uterq ser¬
uus est dñn Tunc suscitabit
pastorem unũ qui dicit in eugłi¬
o. ego sum pastor bonus: Serũu
suum dauid. sccłm id qd̾ formã
serui dignatꝰ ẽ assumere. qui
dauiqd interpretatur fortis ma¬
mi. ipse pascet eos & dñs erit
eis in dm̃. uel filius ⁊ pater. uel
certe pastor. iuxta assũptam
carnem. Dñs autem ⁊ ds iuxta
uerbũ qͦd erat inprintipio apud
dm̃ Qui dauid ꝓficientibus pe¬
cudib irrationale anumal neqͣ¬
quam pastor. uocabit᷑. s prin¬
ceps in medio eorũ de qͦ scriptũ ẽ.
Medius uestrum stat. quem uos
ignoratis Tunc ponet cũ eis pac¬
tum pacis nequaqm belloꝵ atq
discordie qͥa factus ẽ inpace lo¬
cus eius: s pacis xp̃i. que exupe¬
rat omnẽ sensum qui dicit Pa
cem meam douob̃ pacem relui¬
quo uobis Ꝙ cessare faciet besti

Expanded text:
bit inter pecus et pecus; non inbit inter pecus et pecus; non inter nomina dignitatum, quibus tument praepositi, sed inter hominem et hominem, juxta id quod uterque servus est Domini. Tunc suscitabit pastorem unum, qui dicit in Evangelio: « Ego sum pastor bonus , » servum suum David secundum id, quod formam servi dignatus est assumere. Qui David interpretatur fortis manu. Ipse pascet eos, et Dominus erit eis in Deum; vel filius et pater, vel certe pastor juxta adsumptam carnem. Dominus autem et Deus juxta verbum quod erat in principio apud Deum. Qui David, proficientibus pecudibus in rationale animal, nequaquam pastor vocabitur, sed princeps in medio eorum, de quo scriptum est: Medius autem vestrum stat, quem vos ignoratis . Tunc ponet cum eis pactum pacis, nequaquam bellorum, atque discordiae, quia factus est in pace locus ejus , sed pacis Christi, quae exsuperat omnem scem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . » « Et cessare faciet bestia
Abbreviated transcription (Latin):
simili errore retinentur: qui
cũ ppło ꝑsuaserint uera ẽẽ. quȩ
fingunt. ⁊ in theatralem mo¬
dũ plausus contitauerint. &
clamores immemores fiunt
libratisq sermonib atq tru¬
tinatis magistroꝵ. sibi assu¬
munt actoritatem Uide amꝰ
gͥ qͦd fit iudicium inter pe¬
cus ⁊ pecus:⁊qd iuditio iudicet
eos bonus pastor. & uerus. qui ac¬
cepit omne uidicium apatre: Ec̃ce
inqͥd ipse ego iudico inter pecus
pingue & macilentum. suie inter
forte & in firmum: Fortes enim
laterib & humeris suis impiti¬
gunt atq colligunt infirma pe¬
cora. & cornibꝰ uentilant nescientes:
In lege taurum cornupetam de¬
bere puniri Impinguebant au¬
tem laterib ⁊ cornibus uentila¬
bant. donec dispergerẽt ⁊eice¬
rent oues foras: Suꝑbia enun
maloꝵ & p̃pofitorũ iniquitate
frequenter pelluntur eccłia.
ut dispergantur adño quos
ipse saluauit: S ñ dimittet eos
ultra dñs in rapinam & iudica¬

Expanded text:
simili errore retinentur. Qui simili errore retinentur. Qui cum populo persuaserint vera esse quae fingunt, et in theatralem modum plausus concitaverint et clamores, immemores fiunt libratisque sermonibus, atque trutinatis, magistrorum sibi assumunt auctoritatem. Videamus igitur, quod sit judicium inter pecus et pecus: et quo judicio judicet eos bonus pastor et verus, qui accepit omne judicium a Patre. Ecce, inquit, ipse ego judico inter pecus pingue et macilentum, sive inter forte et infirmum. Fortes enim lateribus, et humeris suis impingunt atque collidunt infirma pecora, et cornibus ventilant, nescienin lege taurum cornupetam debere puniri. Impingebant autem lateribus et cornibus ventilabant, donec dispergerent et ejicerent oves foras. Superbia enim majorum et praepositorum iniquitate frequenter pelluntur ab ecclesia, ut dispergantur a Domino quos ipse salvavit. Sed non dimittet eos ultra Dominus in rapinam, et judica
Abbreviated transcription (Latin):
Niuerse enum st̃ mansiones a¬
pud patrem. ⁊ non iudicat pa¬
ter quẽ qͣm. s omne iuditium
dedit fihio: Hec ad uersum pas¬
tores locutus est: Hunc loqui¬
turꝰ ad oues. id ẽ ad ppłm. & ad
utriusq pecoris gregem. id
ad oues & capras s ad arietes &
hircos qui ft̾ ingregibus prin¬
cipes. quib ait Nonne satis uob̃
erat qͦdbonis scripturarum pas¬
ciuis uescebamini. s in suꝑ beliqͥ¬
as pascuarũ uestraru concul¬
cabatis pedib. ⁊cũ aqͣm eloqͥ¬
orum dĩ purissimam biberets.
reliquas aquas pedibus turba¬
batis. ut ppłs ms conculeata a
uobis passcua ⁊ turbiclas aqͣs
manducaret & biberet ⁊ uro¬
uitio qđ ꝑse bonũ erat corrup¬
tum uiolatumq susciperet.
Quod nommnes quidem hereti¬
ei faciunt ut carpant eloqͥ a
scripturarum. & quantum in
se ẽ maculent. s & eccłiastici
utri qui dogmatum ñ custodi¬
unt ueritatem. s de suo corde
confringunt. magistramq
habent p̃sumtionem fuam.

Expanded text:
Diversae enim sunt mansiones aDiversae enim sunt mansiones apud Patrem . Et: Non judicat Pater quemquam: sed omne judicium dedit Filio . Haec autem adversum pastores locutus est: nunc loquitur ad oves, id est, ad populum: et ad utriusque pecoris gregem, id ad oves et capras, sed et ad arietes et hircos, qui cipes: quibus ait: Nonne vobis satis erat, quod bonis Scripturarum pascuis vescebamini, sed insuper reliquias pascuarum vestrarum conculcabatis pedibus. Et cum aquam eloquiorum Dei purissimam biberetis, reliquas aquas pedibus turbabatis, ut populus meus conculcatas a vobis pascuas et turbidas aquas manducaret, et biberet, vitio, quod per se bonum erat, corruptum violatumque susciperent. Quod et omnes quidem haeretici faciunt, ut carpant eloquia Scripturarum, et quantum in se est, maculent. Sed et ecclesiastici viri qui dogmatum non custodiunt veritatem, sed de suo corde confingunt, magistramque habent praesumptionem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
cit me mnichil michi deerit
in loco pascue ibi me colloca¬
uit Suꝑ aquas refectionis
educauit me: Eꝑ ascuntur
in pascius pinguissimis fuper
montes isrł. ⁊ infinita ꝓmissio
spesq beatitudinis quando ipse
dñs pollicetur dicens: Ego pascã
oues meas ⁊ nequaquam eas cõ¬
mittam malis pastoribus ⁊ ego
eas accubare faciam dicit dñs
ds: ut requiescant infinu abra¬
hȩ ysaac et iacob Tunc quod
ꝑierat ingentium ppłis require¬
turꝰ. ⁊ qd̾ errauerat inhereticors
ꝑsuasione reducet᷑. ⁊ qd̾ confractũ
fuerat alligabitur. & qđ contri¬
tum atq infirmum ꝯsolidabit᷑.
ut impleaturꝰ qd̾ scriptum ẽ:
Qui sanat infirmitates eoꝵ & al¬
ligat ꝯtritiones eoru Cor enim
contritũ ⁊humiliatũ ds ñsꝑnit:
Unde & sc̃s loquitur: Sana me
Non ẽ in quid pax ossib meis.
a facie peccorum meoꝵ: Et qđ
pingue ait erit. ⁊ forte custodi¬
am. ne uoret᷑ abestiis. & pasc&.
oues suas in iuiditio. sciens cui
oui quȩ pascua debeantur.

Expanded text:
 nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit: Super aquas refectionis educavit me . Et pascentur in pascuis pinguissimis super montes Israel. Est infinita promissio, spesque beatitudinis, quando ipse Dominus pollicetur dicens: Ego pascam oves meas; et nequaquam eas committam malis pastoribus, et ego eas accubare faciam, dicit Dominus Deus, ut requiescant in sinu Abraham, Isaac et Jacob. Tunc quod perierat in gentium populis, requiretur: et quod erraverat in haereticorum persuasione, reducetur: et quod confractum fuerat, alligabitur: et quod contritum, atque infirmum, consolidabitur; ut impleatur quod scriptum est: Qui sanat infirmitates eorum, et alligat contritiones eorum . Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Unde et sanctus loquitur: Sana me,Non est, inquit, pax ossibus meis a facie peccatorum meorum: et quod pingue, ait, et forte, custodiam: ne voretur a bestiis. Et pascet oves suas in judicio, sciens cui ovi quae pascua debeantur.
Abbreviated transcription (Latin):
efficiar tibi cũ iudicauero te. ꝓscies
qr ego sum dñs: Audiui uiuuersa
obpbria tua siue uocem blasphemi-¬
iniarũ tuarum quȩ locutus es.
siue quia locutus es demontibus

Expanded text:
er eos cum judicavero te, et scies quia ego sum Dominus. Audivi universa opprobria tua sive vocem blasphemiarum tuarum quae locutus es, sive quia locutus es de montibus
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds. Sepe cõmonui edit¬
onem me utramq miscere. ut
libroꝵ uitemus magnitudinẽ.
in his dunitaxat que ñ multũ
a se intranslationẽ discordant.
Post captam ierłm. postꝗͣ adñ¬
tiauit in babxlonem qui fuge¬
rat locutus est de his qui habi¬
tabant in runosis ierłm: et¬
deinde ad eos qui in capquita¬
te posit nichilominꝰ ꝑseuera¬
bant in nequitia. prophete
uerba audire nolentes: nunc
ad pastores. id est ad pͥncipes
sermonẽ dirigit: quoꝵ uitio
oues. id est populi dissipat ft̃
E hoc notandum. qd̾ a duode¬
quinta mensis tͣnsinigratio¬
nis siue captiuitatis iheconie. et
qui cumeo capti fuerant usq
montem urbis edificate templũ
extruitur. & incredibilia eccłie
sacramenta panduntur: nullus
telligere debeamus omnia que
leguntur. xiiͥi. annis diuerfis
dicta temporib & tam̃ certa interꝰ
se spacia temporũ non habere.
Ad pastores autẽ ifrł sermo diri¬
gitur. quos uel reges & princi-¬
pes. scribas. & phariseos. ac ma¬

Expanded text:
Dominus Deus. Saepe commonui editionem me utramque miscere, ut librorum vitem magnitudinem, in his dumtaxat, quae non multum a se in translatione discordant. Post captam Jerusalem, postquam annuntiavit in Babylone qui fugerat, locutus est de his qui habitabant in ruinosis Jerdeinde ad eos qui in captivitate positi nihilominus perseverabant in nequitia, Prophetae verba audire nolentes. Nunc ad pastores, id est ad Principes sermonem dirigit, quorum vitio oves, id est populi dissipati sunt. Et hoc notandum quod a duodequinta mensis transmigrationis, sive captivitatis Jechoniae, et qui cum eo capti fuerant, usqumontem urbis aedificatae templum exstruitur, et incredibilia Ecclesiae sacramenta panduntur, nullus telligere debeamus omnia quae leguntur tredecim annis, diversis dicta temporibus; et tamen certa inter se spatia temporum non habere. Ad pastores autem Israel sermo dirigitur, quos vel reges, vel principes, Scribas et Pharisaeos, ac ma
Abbreviated transcription (Latin):
ego leuaui. siue leuabo manũ
meam. ut gentes que incireuz
cu uro sunt. ipse ꝯfusionem fiue
ignominiam suam portent: Uos
autem montes ifrł ramos ur̾os
siue uuas ur̃as germinetis et
fructum ur̾m afferatis ppło me¬
o isrł ꝓpe ẽ enim ut ueniat Qm̃
ecce ego ad uos. & conuertar ad

Expanded text:
Ego levavi  sive levabo manum meam: ut gentes quae in circuitu vestro sunt, ipsae confusionem  sive ignominiam suam portent. Vos autem, montes Israel, ramos vestros  sive uvas vestras germinetis, et fructum vestrum afferatis populo meo Israel: prope est enim ut veniat. Quoniam ecce ego ad vos, et convertar ad
Abbreviated transcription (Latin):
siue torquem iugieoꝵ. ꝙ erue¬
ro eos de manuimꝑangũ sibi
siue seriure sos sacientum. et¬
P non erunt ultra in rapinam gen¬
tib. neq bestiȩ terre deuorabunt
eos. s habitabunt confidenter:
siue in spe absq ullo tertore. et
suscitabo eis germen nominatũ.
siue plantationẽ pacis: : ñ ert̃
ultra imminuti. siue ꝑeunces
fame interra. neq portabunt
amplius opprobria gentium.
scient qi ego sum dñs d̃s eoꝵ cum
eis. et ipsi ppłs m̃s domus ifrł:¬

Expanded text:
orquem jugi eorum, et eruero eos de manu imperantium sibi sive servire eos facientium. Et non erunt ultra in rapinam gentibus: neque bestiae terrae devorabunt eos: sed habitabunt confidenter sive in spe absque ullo terrore. Et suscitabo eis germen nominatum sive plantationem pacis: et non erunt ultra imminuti sive pereuntes fame in terra, neque portabunt amplius opprobria gentium. Et scient quia ego sum Dominus Deus eorum cum eis, et ipsi p
Abbreviated transcription (Latin):
siue nonne oues pascunt pasto¬
rem: Lac comedebatis. & la¬
nis opiebamini: & qd crassũ
erat occidebatis: gregẽ autem
meũ non pascebatis: Qd̃ infir¬
mum fuit ñ solidastis: siue cõ¬

Expanded text:
s. Nonne greges pascuntur a pastoribus? Lac comedebatis, lanis operiebamini, et quod crassum erat occidebatis, gregem autem meum non pascebatis. Quod infirmum fuit non consolidastis, e
Abbreviated transcription (Latin):
egyptum in nocte erroris ⁊te¬
nebris cõmoraturꝰ : quoꝵ nigre¬
do incandorem: aut difficulter
aut nequaꝗͣ conuertitur: Ca¬
dentq in egypto uulnerati. qui
male steterant in nequita: &
auferet᷑ mulgtudo egypq La¬
ta enim & spaciosa iia: que du¬
cit ad mortem: E fundamenta

Expanded text:
Aegyptum in nocte erroris et teAegyptum in nocte erroris et tenebris commorantur, et quorum nigredo in candorem aut difficulter, aut nequaquam convertitur. Cadentque in Aegypto vulnerati, qui male steterant in nequitia. « Et auferetur multitudo Aegypti. » Lata enim et spatiosa via est, quae ducit ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
mundi aduenerit: aut specia¬
literꝰ singuloꝵ. qͣdo tp̃s mortis
institerit: Iuxta autẽ diciturͦ.
quia eternitati comparatum
omne tempus breue ẽ: Unde
et iacob centum et triginta an¬
nos quib uixerat : pauci inqͥt
et pessimi sunt dies mei: E psal¬
mista. de uniuersi generis hu¬
mani fragilitate disputans. ait:
Qd̃ reputantes. nec potentia erige¬
murꝰ. nec diitiis incumbabiꝰ.
nec felicitate letabimurꝰ : ctto
omĩa auferenda noscentes:
errore sublato. unaueritas appa¬
rebit. diesq nubis & nebule:
Nullus enim intrepidꝰ incertusq
de sententia absq pauore iudi¬
cem prestolatur: & tꝑs siue fi¬
nis gentum erit: Nonunius
s uniuersaꝵ. ut manifestum
fiat de cunctis gentib ꝓpħari:
Sequitur. Ueniet gladius in
egyptum. gladius uersatilis. et
flammeus. sermo diuinus qͥ
bonos amalis diuidat: & pessi¬
mos a suo igne consumat. In
egyptum autẽ huius scł̃i. ita
ut pauor fit in ethiopia. qͥ trans

Expanded text:
mundi advenerit: aut speciamundi advenerit: aut specialiter singulorum, quando tempus mortis institerit. Juxta autem dicitur, quia aeternitati comparatum omne tempus breve est. Unde et Jacob centum et triginta annos, quibus vixerat, « pauci, inquit, et pessimi sunt dies mei . » Et Psalmista de universi generis humani fragilitate disputans, ait: » Quod reputantes, nec potentia erigemur, nec divitiis incubabimus, nec felicitate laetebimur, cito omnia auferenda noscentes. errore sublato una veritas apparebit. Diesque nubis et nebulae, nullus enim intrepidus incertusque de sententia absque pavore judicem praestolatur. Et tempus, sive finis gentium erit, non unius sed universarum, ut manifestum fiat de cunctis gentibus prophetari. Sequitur: « Veniet gladius in Aegyptum. » Gladius versatilis, et flammeus, sermo divinus, qui bonos a malis dividet, et pessimos suos igne consumat: In Aegyptum autem hujus saeculi, ita ut pavor sit in Aethiopia qui trans
Abbreviated transcription (Latin):
isi ł ducant᷑ in capquitatem: ut
postꝗͣ fecero iudicia in egypto:
& me cunctis iudicẽ de monstra¬
uero: tunc sciant egyptii quod
ego sun dñs: Hec quasi paruu¬
lis elem̃ta descripsimus: ut ꝑ
literas. sillabas. nomina. uer¬
borumq contextum. possint ad
lectionem prose uel carminis
ꝑuenire: Nunc aggrediamur
tropologiam. & latisfimũ dis¬
putationis pelagus: breui qͣ¬
si picture tabula demonstremus:
Sermo dei qui erat semꝑ in patre
factus ẽ ad ꝓpħam. & uocat eu̾
nequaꝗͣ nomine suo. s filiũ ho¬
minis. qd̃ inscriptitris scĩs in¬
bonam partẽ semꝑ accipitur:
dunitaxat numero singulari.
ut in hoc eodem propħa. & in
plurali numero in contͣrrum
legitur: ut ẽ illud: filii homi¬
num dentes eoꝵ arma et sa¬
gicte: & lingua eoꝵ gladius
accutus Ꝙ rursum: filii ho¬
minum: usquequo gram cor
tempus. siue finis gentũ erit:
Duplex consummatio ẽ. aut ge¬
neraliter omnium. ꝗͣdo finis

Expanded text:
reliqua ducantur in captivitatem; ut reliqua ducantur in captivitatem; ut postquam fecero judicia in Aegypto, et me cunctis judicem demonstravero, tunc sciant Aegyptii quod ego sum Dominus. Haec quasi parvulis elementa descripsimus, ut per litteras, syllabas, nomina, verborumque contextum, possint ad lectionem prosae vel carminis pervenire. Nunc aggrediamur tropologiam, et latissimum disputationis pelagus, brevi quasi picturae tabula, demonstremus. Sermo Domini qui erat semper in Patre, factus est ad prophetam, et vocat eum nequaquam nomine suo, sed filium hominis. Quod in Scripturis sbonam partem semper accipitur duntaxat numero singulari, ut in hoc eodem propheta et in plurali numero in contrarium legitur, ut est illud: « Filii hominum, dentes eorum arma et sagittae, et lingua eorum gladius acutus. » Et rursum: « Filii hominum, usquequo gravi cordtempus sive finis gentium erit. » Duplex consummatio est: aut generaliter omnium, quando finis
Abbreviated transcription (Latin):
mia aquarũ magnitudine
rupti fuerint. subiacentes cã¬
pos nequaꝗͣ rigant aque. s
opprimunt. atq populantur:
qd̾ significant sic chaldeorum. ex¬
ercitu occupandam egyptum.
quomͦ inundantib nili aquis
& suꝑ modum crescentib oꝑi¬
ri solet. atq corrumpi: Pro in¬
undatione aquarũ. & incorrup¬
lione atq scisfura aggerum¬
ł in hebreo positum ẽ W erunt
in menphis angustie cotidiane.
& uncde nilus diuiditurꝰ. ⁊ ubi
apis templum ẽ. & consulta
respondent oracula: ibi cotidia¬
ne angustie fient: Iuuenes qͦq
ciuitatis gladio corruent: ita
ut ipse urbes. hoc ẽ habitatores
siue mulieres earũ ducant᷑ in
capquitatẽ. qui sexus imurie
subiacet: In taphnis uͦ. que ẽ
regia ciuitas. conterent᷑ sceptͦ
egypti: idẽ omne regium genus:
Cumq potentia eius interfectis
pͥncipib defecerit: tunc ingres¬
cet dies et caliginis ac tenebrarũ
omnia cõplebuntur: itaut ipsa
urbs oꝑiatur nube meroris ac
luctus. & filie eius id ẽ oppida

Expanded text:
mia aquarum magnitudine rupti fuerint, subjacentes campos nequaquam rigant aquae, sed opprimunt atque populantur. Per quod significatur, sic Chaldaeorum exercitu occupandam Aegyptum, quomodo inundantibus Nili aquis, et super modum crescentibus operiri solet atque corrumpi. Pro inundatione aquarum, et irruptione atque scisura aggerum, in Hebraeo positum est: Et erunt in Memphis angustiae quotidianae, ut unde Nilus dividitur, et ubi Apis templum est, et consulta respondent oracula, ibi quotidianae angustiae fiant. Juvenes quoque civitatis, gladio corruent: ita ut ipsae urbes, hoc est, habitatores, sive mulieres earum ducantur in captivitatem, qui sexus injuriae subjacet. In Taphnis vero quae est regia civitas, conterentur sceptra Aegypti, id est, omne regium genus. Cumque potentia ejus, interfectis principibus, defecerit, tunc nigrescet dies, et caligine ac tenebris omnia complebuntur, ita ut ipsa urbs operiatur nube moeroris ac luctus, et filiae ejus, id est, oppida
Abbreviated transcription (Latin):
suorum: Erant enim radices
illius iuxta aquas multas. ce¬
dri. suie cipressi ñ fuerunt alq¬
ores in paradyso dei. & abietes
siue pinus ñ adequauerunt
summitatem eius: & platam
uel abietes ñ fuerunt eque uł
similes frondib siuie ramis illiꝰ:
Oine lignum paradysi dei. siue
in paradxso dei ñ est adsimilatũ
illi & pulchritudini eius. qm̃

Expanded text:
suorum: erant enim radices suorum: erant enim radices illius juxta aquas. Cedri sive Cyparissi non fuerunt altiores illo in paradiso Dei, et abietes sive pini non adaequaverunt summitatem ejus, et platani vel abietes non fuerunt aequae vel similes frondibus sive ramis illius. Omne lignum paradisi Dei sive in paradiso Dei non est assimilatum ei et pulch
Abbreviated transcription (Latin):
tercia die una mensis: factum est
uerbum dũi ad me. diceus: fli
homuus: dic pharaoni regis egyp¬
N. & populo eius: Cui similis
factus es in magnicudine tua:
Ecce assur quasi cedrus. siue cy¬
presfus in libano. pulcher ra¬
mis. et frondib nemorosus. ex¬
celsusq alꝯtudine. & inter con¬
densas frondes. siue in mecdio
nubium eleuatum ẽ cacumen
eius. aque nutrierunt illum
abyssus eleuauit eum. flumina¬
esis manabant in circuitu ra¬
dicum eius. & riuos suos emisit
ad uniuersa ligna regionis.ꝓpte¬
rea eleuata ẽ alqtudo eius super
omma ligna regionis siue cãpi:¬
& multipticata sunt arbusta. si
ue rami eius: E eleuati st̃ rami
ts: Cumq extendisset umbrã
suam in ramis eius. fecert̃ n¬
dos omnia uolatilia celi.⁊ sub
frondib suis genuerunt om̃s
bestie saltuum : & sub umbra
illius habitabat cȩtus gentum
uniuersarum: Eratq pulcher¬
rimus in magnitudine sua:
& in dilatatione. siue mulqtu¬
dine arbustorum. uel ramorũ

Expanded text:
tertio, una mensis, factum est tertio, una mensis, factum est verbum Domini ad me dicens: Fili hominis, dic Pharaoni regi Aegypti, et populo ejus: Cui similis factus es in magnitudine tua? Ecce Assur quasi cedrus in Libano, pulcher ramis, et frondibus nemorosus, excelsusque altitudine, et inter condensas frondes sive in medio nubium elevatum est cacumen ejus. Aquae nutrierunt illum: Abyssus elevaeius manabant in circuitu radicum eius et rivos suos emisit ad universa ligna regionis propterea elevata est altitudo eius super omnia ligna regionis et multiplicata suve rami, et elevati sunt rami tis. Cumque extendisset umbram suam, in ramis ejus fecerunt nidos omnia volatilia coeli, et sub frondibus ejus genuerunt omnes bestiae saltuum, et sillius habitabat coetus gentium universarum. Eratque pulcherrimus in magnitudine sua, et in dilatione sive multitudine arbustorum vel ramorum
Abbreviated transcription (Latin):
dere:S quid faciam lõgitu¬
dini. que nisi diuidat᷑ in par¬
tes. modum uoluminis egre¬
ditur: & infinita congeries
ta est: Itaq post sermonem
contra egyptum. & planctum
eius. regemq egypti. de cuiꝰ
brachio nequaꝗͣ obuoluto.
neq restituto pristine sanitaq:
in ultima parte noni libri cli¬
ximus. transimus ad pͥncipiũ
decimi libri. contra eumdem
pharaonem regem egypti. qui
comparatur regi assyrio: et
post longissimam ꝓphetiam
lamentatio suꝑ eodem assu¬
miturꝰ: & deinceps contͣ om¬
nem egyptum: In quib dissẽ¬
rendis. o uirgo. xꝑi eustochium.
eleua cum moyse manus: ut nr̃a
uictoria tuarũ orationũ fructus
sie: Non ẽ enim uolentis. neq
currentis: s miserentis dei: Q
loquit᷑ ad ꝓph̾am. aꝑi os tuum¬
tas: Qua libertate cdonauit
nos cłs : ꝗͣ frustra se udes hab̃e
lactabant dicentes: Semen
illam sententam aquo quis
uincitur eius ⁊ seruus est :
Et factum ẽ undecimo anno¬

Expanded text:
dere. Sed quid faciam longitudere. Sed quid faciam longitudini, quae nisi dividatur in partes, modum voluminis egreditur; et infinita congeries, ta est? Itaque post sermonem contra Aegyptum et planctum ejus, regemque Aegypti, de cujus brachio nequaquam obvoluto, neque restituto pristinae sanitati, in ultima parte noni libri diximus, transimus ad principium decimi libri contra eumdem Pharaonem regem Aegypti, qui comparatur regi Assyrio, et post longissimam prophetiam, lamentatio super eodem assumitur, et deinceps contra omnem Aegyptum. In quibus disserendis, o virgo Christi, Eustochium, eleva cum Moyse manus ut nostra victoria tuarum orationum fructus sit. Non est enim volentis neque currentis, sed miserentis , Dei qui loquitur ad p libertas , qua libertate donavit nos Dominus. Quam frustra se Judaei habere jactabant dicentes: Semen illam sententiam: a quo quis vincitur, ejus et servus est . Et factum est in
Abbreviated transcription (Latin):
in aduersariis nr̃is ꝗͣdo nos
ꝑsequuntur quidem. s oppͥme¬
re nequeunt: & ꝓ saluce ser¬
uorum dei. aduersus pharao¬
nem rex babylonis sepe consur¬
git: ut potentem oppͥmat po¬
tentior. & mali tradant᷑ peio¬
ribus: & confortante deo bra¬
chia pessimoꝵ ut sciat qui li¬
beratus ẽ qd̃ ipse sit dominus:
Profectum autem ẽẽ uirtutis sci¬
re qd ipse sit dñs: e contrario
possumus dicere. filii heli. filii
pestilentie nescientes dm̃: ⁊ in
bonam partem de regib qui
rectum fecerunt in conspectu
dei: scriptum ẽ qd nouerut
ddñm: Illud autẽ qd̾ in .lxx.
diciturꝰ: & conterã brachia etꝰ
fortia & disposita. qd grece da
cio deprauatum est: Illi enim
interpretati sunt ñ tẽchag
non disposita. s extenta: ꝓ quo
iuxta consuetudinem suam.
alii inter p̾tes excelsa posuer̾t:
prophetias contͣ unam
ꝓuintam. aut unum
regem hisdem explanare libris:
et nequaꝗͣ sensum lectoris diui¬

Expanded text:
in adversariis nostris, quando nos in adversariis nostris, quando nos persequuntur quidem, sed opprimere nequeunt. Et pro salute servorum Dei adversus Pharaonem rex Babylonis saepe consurgit, ut potentem opprimat potentior, et mali tradantur pejoribus, confortante Deo brachia pessimorum, ut sciat qui liberatus est, quod ipse sit Dominus: profectum autem esse virtutis, scire quod ipse sit Dominus. Econtrario possumus dicere: Filii Heli, filii pestilentiae, nescientes Deum . Et in bonam partem de regibus qui rectum fecerunt in conspectu Dei scriptum est, quod noverint Dominum. Illud autem quod in LXX dicitur: Et conteram brachia ejus fortia et dispostio depravatum est Illi enim interpretati sunt non τεταγμέnon disposita, sed extenta. Pro quo juxta consuetudinem suam alii interpretes excelsa posuerunt.prophetias contra unam provinciam, aut unum regem, iisdem explanare libris, et nequaquam sensum lectoris divi