comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisibił ⁊ inuisibił monarchi¬
am tenente di filio iħu xp̃o.
anno ab incarnatione sua
millesimo centesimo qͥnqͣge¬
simo tercio. qui cum patre
⁊ sp̃u sc̃o uiuit ⁊ regnat. d̾s ĩ
scła scłorum ameii.
tionib pauca dicturt ab eosu¬
mamꝰ initium qd̾ p̃dictũ est
anno septimo anteqͣm fieret.
Eran duo fr̃s ĩ monasterio de
sacra beati patͥs uita ⁊ felicib
eiꝰ actib colloquentes. Quoꝵ
alt̃ ab ineunte adolescentia
educatꝰ ibidem ad alt̾um ait.
Nosti quot annos sit uicturꝰ
hic beatissimꝰ pat̃ nr̃ ͦ Cui il¬
le. Nescio inqͥt. W alt̃. Ego
ait noui eum sex aut septẽ
annos adhuc in carne uictu¬
rum. Hoc aũt unde sciret mi¬
nime iam scire possumꝰ: qr
nec dẽ indicauit. ⁊ ante patr̃e
scm̃ ip̃e decessit: porro alt̾iꝰ
hodieq suꝑstitis relatione
hoc u̾bum nob̾ innotuit. qͥ
tẽ mag̃ miratꝰ ẽ se audisse.
qͣndo ut ab olim audierat:
ita uidit. Talis uͦ ille ẽ de cuiꝰ
destimonio nec nos ambigimꝰ.

Expanded text:
ibilis et invisibilis monarchiam tenente Dei Filio Jesu Christo, anno ab Incarnatione sua millesimo centesimo quinquagesimo tertio, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus in saecula saeculorum. Amen. tionibmamus initium quod praedictum est anno septimo ante quam fieret. Erant duo fratres in monasterio, de sacra beati Patris vita et felicibus ejus actibus colloquentes: quorum alter ab ineunte adolescentia educatus ibidem, ad alterum ait: « Nosti quot annos sit victurus hic beatissimus Pater noster? » Cui ille: « Nescio, » inquit. Et alter: « Ego, ait, novi eum sex aut septem annos adhuc in carne victurum. » Hoc autem unde sciret, minime jam scire possumus, quia nec tum indicavit, et ante Patrem sanctum ipse decessit. Porro alterius hodieque superstitis relatione hoc verbum nobis innotuit, qui tunc magis miratus est se audisse, quando ut ab olim audierat, ita vidit. Talis vero ille est, de cujus testimonio nec nos ambigimus,
Abbreviated transcription (Latin):
bbas sẽs ad studia sua
reuersus: dilectũ ample¬
clitur epythalamium. E diu̾¬
sis etiam regionib odore re¬
gionis illius ubiq diffuso:
fr̃s ad fundanda monasteria
inuitant᷑. fundata quoq et
statuta dicioni eius se se su¬
biciunt: ⁊ artioris ineunt re¬
głas discipline. Sed ⁊ diu̾sarũ
regionum ciuitates: ex hoc col¬
legio meruere episcopos. In
pͥmis. roma: summo ornatur
pontifice. Preneste.stephanu
⁊ bernardus : alt̃ p̃sbit̃ alter
diaconus. ordinati st̃ cardina¬
les. Prope urbem romam:
nepa. sub hoberto refloruit.
Inttistia pisis natalis soli gła
⁊ magnum eccłiȩ lum̃: bal¬
duinus effulsit. Citra alpes.
lausenne : datꝰ ẽ amedeus.
Sedino. garinꝰ: lingonis. go¬
defridus. Autisiodoro : alanus.
Nammetis: bernardꝰ. beluaci.
henricus. Tornaco: girardus.
Eboraco: henricus. In hyber¬
nia duo episcopi: re ⁊ nomĩe
xp̃iani. In alemannia. ciuita¬
te curia: algrotꝰ. sapientia.
ȩtate ⁊ gr̃a reuerendus. Hȩc

Expanded text:
bbas sanctus ad studia sua reversus, dilectum amplectitur epithalamium. E diversis etiam regionibus odore religionis illius ubique diffuso, fratres ad fundanda monasteria invitantur. Fundata quoque et statuta ditioni ejus sese subjiciunt, et arctioris ineunt regulas disciplinae. Sed et diversarum regionum civitates ex hoc collegio meruere episcopos. In primis Roma summo ornatur Pontifice. Praeneste Stephanum et Bernardus alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt cardinales. Prope urbem Romam Nepa quoque sub Huberto refloruit. In Tuscia, Pisis natalis soli gloria, et magnum Ecclesiae lumen Balduinus effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus; Seduno, Garinus; Lingonis, Godefridus; Autissiodoro, Alanus; Nannetis, Bernardus; Belvaco, Henricus; Tornaco, Giraldus; Eboraco, Henricus. In Hibernia duo episcopi, re et nomine Christiani. In Alemannia civitate Curia Algotus, sapientia, aetate et gratia reverendus. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
sumpta. fulgore puro predictas
urbes sua illustrauere p̃sentia:
⁊ pastoralis officii elucidantes
głam. exemplũ ceteris episco¬
functo siqͥdem innocentio pa-¬
pa. ⁊ suecessorib eiꝰ celestino ⁊
lucio qͣm uelocit ꝯsũmatis.
bernardꝰ quẽ priꝰ apud sc̃m
anastasiũ alb̃em diximꝰ ordi¬
seditione orta in ppło. pulue¬
rem ped̾ũ in litigantes excus¬
sit: ⁊ relictis eis in franciam
uenit. Cunq rome se comẽde¬
rent ac morderent. ⁊ ad inuicẽ
consumerent. expectauit in
pace. donec fatigati conflicti¬
b ⁊ damnis afflicti. eiꝰ p̃senti¬
am cuperent ⁊ optarent. Qui
interim celebrato remis concilio.
claranuallem humilit̃ uisitat:
⁊ głam pontificatꝰ romani. pau¬
perum presentat aspectibus.
Mirantur om̃s in tanta altitu¬
dine humilitatẽ immobiłe: et
in tam excellenti culmĩe ꝓposi

Expanded text:
sumpta fulgore puro praedictas urbes sua illustravere praesentia, et pastoralis officii elucidantes gloriam, exemplum caeteris episcofuncto siquidem Innocentio papa, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam velociter consummatis, Bernardus quem prius apud sanctum Anastasium abbatem diximus ordiseditione orta in populo, pulverem pedum in litigantes excussit, et relictis eis, in Franciam venit. Cumque se Romae comederent ac morderent, et se invicem consumerent, exspectavit in pace, donec fatigati conflictibus et damnis afflicti, ejus praesentiam cuperent et optarent. Qui interim celebrato Remis consilio Claram-Vallem humiliter visitat, et gloriam pontificatus Romani pauperum repraesentat aspectibus. Mirantur omnes in tanta altitudine humilitatem immobilem, et in tam excellenti culmine proposi
Abbreviated transcription (Latin):
pit. unde etiam filiꝰ eiꝰ publi¬
ce cognominat᷑.
bbas henricus de suecia
cuiꝰ supra fecimꝰ menti¬
onem. nuꝑ retulit nobis
feminam nobilem g̾mani
sui olim uxorem. cum post
obitum uiri sui pre dolore
frenesim incurrisset:⁊ mul¬
co tempore sic se habens in
uincłis teneret᷑ : eidem patͥ
scõ in prefata urbe oblatã.
⁊ uix tenuit in turba circũ¬
strepente signatam. dũ ex

Expanded text:
pit, unde etiam filius ejus publice cognominatur. Abbas Henricus de Suecia, cujus nos supra fecimus mentionem, nuper retulit nobis, feminam nobilem, germani sui olim uxorem, cum post obitum viri sui prae dolore phrenesim incurrisset, et multo tempore sic se habens, in vinculis teneretur, eidem Patri sancto in praefata urbe oblatam, et vix tenuiter in turba circumstrepente signatam, dum ex
Abbreviated transcription (Latin):
panas sicut ad singła queq mi¬
racła faciebant. In eodem loco
duo suidi ⁊ muti a natiuitate re¬
ceperunt auditum parit̾ ⁊ loque¬
lam. Alter quidam puer. alter
adolescens erat. notissimus in
oppido illo. Adhuc aut surdꝰ unꝰ
auditum recepit. ⁊ puella ex u¬
tero matris sue impos manib
sanata ẽ ip̃a hora. Alteram qͦ
manum aridam ante domum
elemosinariam. cum iam ꝓficis¬
ceretur restituit sanitati. Ipsa
die dispensator bonus multifor¬
mis gr̃e di fuit redditꝰ. ⁊ clareual¬
li reportans manipłos p̃ciosos.
instar patͥarche iacob. cumdua¬
b turnis regrediens. Nam &
triginta secum addux̃ ⁊ cotidem
fere facto iam uoto ⁊ constituca
die uenturos prestolabat᷑. Quid
gͦ dicemꝰ ad hec ͦ Felix nimirum
cuius oratio cam accepta. tam sa¬
lubris tactus. sermo tam uiuus
⁊ efficax inuenicur. Felix anima
quam impleũt as oleo gr̃ȩ pri
participib suis. Felix lingua tot
animaꝵs medax uuln̾ib despe

Expanded text:
panas, sicut ad singula quaeque mipanas, sicut ad singula quaeque miracula faciebant. In eodem loco, duo surdi et muti a nativitate receperunt auditum pariter et loquelam: alter quidem puer, alter adolescens erat notissimus in oppido illo. Adhuc autem surdus unus auditum recepit, et puella ex utero matris suae impos manibus, sanata est ipsa hora. Alteri quoque manum aridam ante domum eleemosynariam, cum jam proficisceretur, restituit sanitati. Ipsa die dispensator bonus multiformis gratiae Dei fuit redditus Clarae-Valli, reportans manipulos pretiosos, instar patriarchae Jacob cum duabus turmis regrediens. Nam et triginta secum adduxit, et totidem fere, facto jam voto et constituta die, venturos praestolabatur. Quid ergo dicemus ad haec? Felix nimirum, cujus oratio tam accepta, tam salubris tactus, sermo tam vivus et efficax invenitur! felix anima, quam implevit Dominus oleo gratiae prae participibus suis! felix lingua tot animarum medens vulneribus despe
Abbreviated transcription (Latin):
udiens peregrimis quid̾a
qd̾ homo di transiret socium
suum surdum ei cum precib
obtulerunt.Cuius aures spu¬
to liniens ⁊ immittens digitos
suos auditum reddidit ei ip̃a
hora. Exinde cum paululu
ꝓcessisset. secutus eum homo
gr̃as egit. ⁊ signum crucis ab
eo recepit. ut in ex̾citum dñi
ꝓficisceretur. Ipsa die ueni¬
mus barrum super albam qd̃
nominatissimum oppidum ẽ
trib a claraualle milib distais.
Quinta gͥ feria uir sc̃s missa¬
rum sollemnia celebrauit in
ȩccłia sc̃i maclouii. Illic ad no¬
ua diuine uirtutis magnalia
obstupuere barrenses. addidit
adhuc magnificare famulum
suum ds. ⁊ ocłos pueri ceci na¬
ti sub manu eiꝰ aꝑuit. In ead̾e
basilica pꝰ missarum celebracio¬
nem puella contracta cuiꝰ tali
adheserant renib erecta est.
⁊ libere ambulabat. Altera quoq
puella que stare om̃ino ñ pot̾at.
ibidem adepta est sanitatem.
tem mulier clauda gressum
recepit. ⁊ qͣm cito signata est uir¬
tutem sentiens uissit pulsari cam¬

Expanded text:
udientes peregrini quidam quod Homo Dei transiret, socium suum surdum ei cum precibus obtulerunt: cujus aures sputo liniens, et immittens digitos suos, auditum reddidit ei ipsa hora. Exinde cum paululum processisset, secutus homo eum, gratias egit, et signum crucis ab eo accepit, ut in exercitum Domini proficisceretur. 44. Ipsa die venimus Barrum super Albam, quod nominatissimum oppidum est, tribus a Clara-Valle millibus distans. Quinta igitur feria Vir sanctus Missarum solemnia celebravit in ecclesia sancti Nicolai. Illic ad nova divinae virtutis magnalia obstupuere Barrenses. Addidit adhuc magnificare famulum suum Dominus, et oculos pueri caeci nati sub manu ejus aperuit. In eadem basilica post Missarum celebrationem, puella contracta, cujus tali adhaeserant renibus, erecta est, et libere ambulabat. Altera quoque puella, quae stare omnino non poterat, ibidem adepta est sanitatem. Item mulier clauda gressum recepit, et quam cito signata est, virtutem sentiens, jussit pulsari cam
Abbreviated transcription (Latin):
& decus ęt̾num dat᷑ his. regnũq suꝑnum.
G ta celestis paradisi debita festis.
Hos faciet lexos &e pax ȩt̾na quietos.
Iam delectaris cũ talia premeditatis.
Ista libens audis ⁊ haid ħ pia gaudia plaudis.
N on tam̃ ignores ꝑ magnos ista labores.
Sc̃is acquiri nec fortuitu reperiri.
Nam ꝗͣuis gratis tͥbuat d̾s illa beatis.
N emo tam̃ segnis uite fert dona ꝑhennis.
Sic melior factꝰ ꝓprios correpuerit actus.
Qũe facit his digñ dñs uult esse benigñũ.
Promptũ. feruent̾ẽ. ñ ocia uana sequentẽ.
Insipiens & hebes. s tu bn cred̾e debes.
X p̃o dicenti. rapiunt istud uiolenti.

Expanded text:
Nam decus aeternum datur his regnumque supernum, Nam decus aeternum datur his regnumque supernum, Gloria coelestis paradisi debita festis Hos faciet laetos, et pax aeterna quietos. Jam delectaris qui talia praemeditaris: Ista libens audis, et ad haec pia gaudia plaudis. Ne tamen ignores per magnos ista labores Sanctius acquiri, nec fortuito reperiri. 896 Sed quamvis gratis tribuat Deus ista beatis; Nemo tamen segnis vitae fert dona perennis, Ni melior factus proprios contempserit actus. Quem facit his dignum Dominus, vult esse benignum, Promptum, ferventem, sed non haec vana sequentem. Insipiens et hebes: sed tu bene credere debes Christo dicenti: Rapiunt illud violenti.
Abbreviated transcription (Latin):
Quos illustrabit qͦs semꝑ letificabit.
Uisio clara łi splendorq sue faciei.
T alia uoluenti dabit᷑ noua gr̃a menti.
Cũ studio tali dulcedme sp̃uali.
Mens tua pascet᷑. si iugit̾ hoc meditet᷑.
Hoc studiũ mentẽ dño facit ẽẽ placentẽ
Curas t̾renas magno cruciamine plenas.
Deserit errorem mundiq repellit amorẽ.
Postea sũmoꝵ flagrascit amore bonoꝵ.
Confert tale bonũ dñi mirabile donum.
Nam cũ mutat᷑ mala mens. ds hoc oꝑat᷑.
Uͥ tutũ munꝰ p̃stare potest d̾s unus.
Qͥ sic seruoꝵ docet intꝰ corda suoꝵ
Cũ bona sectant᷑ uel diẽt uł meditant᷑.
Sic dñs mores illos leuat ad meliores.
Q uos enitentes uid&. auxiliũq petentes.
gͦ fide pura xp̃o te subͥdere cura.
Auxilio cuiꝰ fugies mala temporis huiꝰ.
Atria st̃ celi uero patefacta fideli.
S emꝑ ibi uiues. diuino mun̾e diues.
Si uis sincere xp̃i p̃cepta tenere.
X p̃o iungunt᷑ sua qͥ p̾cepta sequunt᷑.

Expanded text:
Quos illustrabit, quos semper laetificabit Visio sancta Dei, splendorque suae faciei. Talia quaerenti venient nova gaudia menti. Cum studio tali dulcedine spirituali Mens tua pascetur, si jugiter haec meditetur. Hoc studium mentes Domino facit esse placentes. Curas terrenas magno cruciamine plenas F timore dolorum, Deserit errorem, mundique repellit amorem. Postea summorum flagrescit amore bonorum. Confert tale bonum Domini mirabile donum. Nam cum mutatur mala mens, Deus hoc operatur. Virtutum munus praestare potest Deus unus, Qui sic servorum docet intus corda suorum, Qui bona sectantur, vel dicunt, vel meditantur. Sic Dominus mores illos levat ad meliores, Quos exsurgentes videt auxiliumque petentes. Ergo fide pura Christo te subdere cura, Auxilio cujus fugies mala temporis hujus. Atria sunt coeli vero patefacta fideli. Semper ibi vives divino munere dives, Si vis sincere Christi praecepta tenere: Christo junguntur sua qui praecepta sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
is oꝑib machinas. ut scaturi¬
ret ⁊ ꝓdiret ubicinq oportu¬
num᷑ esset in om̃i domosub¬
trancis canalib deductus ri¬
uus. ultro ebulliens: ⁊ de¬
mũ congrus ministeriis
ꝑ om̃s officinas expletis: pͣ¬
gata domo ad cardinalem
sunt muri: totũ monafr̾ii
ambitũ spaciosissime com¬
plectens. Surrexit domꝰ: &
quasi animã uiuentẽ atq
motabilem haberet: nuper
nata eccłia in breui ꝓfecit

Expanded text:
is operibus machinas, ut scaturiret et prodiret, ubicunque opportunum esset, in omni domo subterraneis canalibus deductus rivus ultro ebulliens; et demum congruis ministeriis per omnes officinas expletis, purgata domo ad cardinalem sunt muri, totum monasterii ambitum spatiosissime complectentes. Surrexit domus, et quasi animam viventem atque motabilem haberet nuper nata ecclesia, in brevi profecit
Abbreviated transcription (Latin):
mora exiliit puer: ⁊ ambula¬
bat magnificans dm̃. Qͥ tan¬
diu sc̃m ꝓsecutꝰ ẽ abeuntem:
donec ille iuitum licet ⁊ re¬
nitentem redire p̃cepit. dubi ñ
imm̾ito qͥdem magna admo¬
dum facta ẽ admiratio. mag¬
na exultatõ om̃ium qui uide¬
bant: s pre ceteris frat̃ iuni¬
or in ip̃ius canquã rediuiiui
oscula ruens. multos eorum
ad lacrimas usq ꝑmouit hc̃
quid̃ puerum ⁊ postannos
quatuor in eodem uico beato
uiro mat̃ offerens.sacros mo¬
nebat oscłari pedes: hic ẽ inqͥ¬
didit. o te michi.

Expanded text:
mora, exsiliit puer, et ambulamora, exsiliit puer, et ambulabat magnificans Deum: qui tamdiu Sanctum prosecutus est abeuntem, donec ille invitum licet et renitentem redire praecepit. Ubi non immerito quidem magna admodum facta est admiratio, magna exsultatio omnium qui videbant: sed prae caeteris frater junior in ipsius tanquam redivivi oscula ruens, multos eorum ad lacrymas usque permovit. Hunc quidem puerum et post annos quatuor in eodem vico beato Viro mater ejus offerens, sacros monebat osculari pedes: « Hic est, » inqudidit, et te mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
dignitas p̃minebat. Tantus
enĩ ad beatum uirum concur¬
sus erat. NNom modis uariis
laborantium : ut eum aliqͣn
summꝰ pon̾tifex basilicam ubi
ille missarũ sollemnia celebra¬
bat deuotꝰ intrasset. expleto
sacrificio ⁊ ex more accedentib
eis qui curam desid̾abant pau¬
lominꝰ idem papa compͥmeret᷑
a turbis.⁊ uix potuerit ꝑ mi¬
nistroꝵ manus ediici. E pluri¬
mis sane que ĩ eiusdem apłici
uiri facta sunt comitatu: duo
scribimꝰ que nos obliuisci ip̃a
qͣm uidimus magnitudo leticie
non ꝑmittit. Chaleta dicit᷑ uicus:
int̾ ꝓuignum castrum ⁊ sequa¬
nam fluuium constitutꝰ. Ubi
puer ferme decennis ab anno
priore ꝑaliticꝰ sic iacebat. ut ne
ip̃m caput flecteret: nisi ab
altero moueret᷑. Quem afferen¬
tes in culcitra mat̾ eiꝰ ceteriq
ꝓpinqͥ offerebant uiro sc̃o ꝓpe
eundem locum. ꝑ stratam pu¬
blicam transeunti. At ille sig¬
natum erigens statuit supra
pedes suos: ⁊ ire precepit. Nec

Expanded text:
dignitas praeeminebat. Tantus dignitas praeeminebat. Tantus enim ad beatum Virum concursus erat incommodis variis laborantium, ut cum aliquando summus Pontifex basilicam, ubi ille Missarum solemnia celebrabat, devotus intrasset; expleto sacrificio, ex more accedentibus eis qui curam desiderabant, paulo minus idem papa comprimeretur a turbis, et vix potuerit per ministrorum manus educi. E plurimis sane quae in ejusdem apostolici Viri facta sunt comitatu, duo scribimus quae nos oblivisci ipsa quam vidimus magnitudo laetitiae non permittit. Chaleta dicitur vicus inter Provignum castrum, et Sequanam fluvium constitutus, ubi puer ferme decennis ab anno priore paralyticus sic jacebat, ut nec ipsum caput flecteret, nisi ab altero moveretur. Quem afferentes in culcitra mater ejus caeterique propinqui offerebant Viro sancto, prope eumdem locum per stratam publicam transeunti. At ille signatum erigens statuit supra pedes suos, et ire praecepit. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
pud risnellum oppidum
regionis eiusdem usq mͦ
cernere est adolescentem symo¬
nem nomine satis notũ. qui¬
prefato di famulo claudus
oblatus est: & sub eius manu
gressum recepit.
arrum suꝑalbam dicit᷑¬
oppidum : trib ut aiunt
leugis a monast̾io clareualł¬
distans. Ibi quoq sepiꝰ ꝑ hc̃
bominẽ di. diuine uirtutis
oꝑa claruert̃. Siqͥdem p̃ter ea
que minꝰ diligent̃ curauimꝰ
uestigare. qd̾ om̃is nr̃a curio¬
sitas signoꝵ multitudĩe uin¬
ceret᷑: quatuor illic claudos
nauit: duob eque surdis ⁊
mutis. auditũ p̃stitit ⁊ loq̃l̃a.
ed ec iuxca alt̾um bar¬
rum suꝑsequanã ad eiꝰ
tactum illuminatꝰ ẽ cecus ÷
conualuit etiam ꝑaliticus:
gressum recepit puer clau¬
dus ex utero matris sue.
um reu̾entissimꝰ papa
ex monacho clareuallensi.
⁊ abbate sc̃i anastasii. in urbe
roma ad apłicam assumptꝰ
cathedram gallias introisset:
ibat cum eo uir sc̃s. nͨͥ minꝰ
apłica uircꝰ in illo. qͣm ĩ illo

Expanded text:
pud Risnelmum oppidum regionis ejusdem usque modo cernere est adolescentem, Simonem nomine, satis notum, quipraefato Dei famulo claudus oblatus est, et sub ejus manu gressum recepit. Barrum super Albam dicituoppidum, tribus, ut aiunt, leucis distans a monasterio Clarae-Vallis. Ibi quoque saepius per hunc hominem Dei divinae virtutis opera claruerunt. Siquidem praeter ea quae minus diligenter curavimus vestigare, quod omnis nostra curiositas signorum multitudinem vinceretur, quatuor illic claudos navit, duobus aeque surdis et mutis auditum praestitit et loquelam. Sed et juxta alterum Barrum super Sequanam ad ejus tactum illuminatus est caecus, convaluit etiam paralyticus, gressum recepit puer claudus ex utero matris suae. 39. Cum reverendissimus papa ex monacho Clarae-Vallensi et abbate Sancti-Anastasii in urbe Roma, ad apostolicam assumptus cathedram, Gallias introisset; ibat cum eo Vir sanctus, nec minus apostolica virtus in illo, quam in illo
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sione rogare dñm affec¬
tuosuis exorabat. Cui uir dei
ne timeas inquit: ego illum
in hac clar᷑aualle sepeliam.
nachus factꝰ ẽ: ꝙ ã patre sc̃o
sicut ip̃e p̃dix̾at. ĩ claraualle
sepultus. Tanqͣm eñĩ mori illo
absente ñ posset. qͥnq mensib
infirmatꝰ. & creberrimũ immo
mortis habens: sustinuit donͨ
pat̃ sc̃s rediret: qui ut olim ꝓ¬
miserat eũ trad̾et seputure.

Expanded text:
conversione rogare Dominum, affecconversione rogare Dominum, affectuosius exorabat. Cui Vir Dei: « Ne timeas, inquit, ego illum in hac Clara-Valle sepeliam. » nachus factus est; et a Patre sancto, sicut ipse praedixerat, in Clara-Valle sepultus. Tanquam enim mori illo ahsente non posset, quinque mensibus infirmatus, et creberrimum, imo e ipso habens, sustinuit donec Pater sanctus rediret, qui, ut olim promiserat, eum traderet sepulturae.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ animoꝵ. Demq cũ iã di homi
nẽ sequeret᷑ p̃dictꝰ ille gaufri¬
dꝰ: grauissima cepit tempta¬
tione pulsari. Intuitꝰ aũt ilłu
unꝰ e fratrib. quid est inquit
qd̾ facies tua ext̾minata ⁊ tͥsti¬
ciȩ quod̾a nubilo gͣuit̃ obuo¬
luta uidetur : Cui gaufridus:
scio inquit scio quod nunqͣm
amplius letus ero. Qd̃ u̾bum
cum ad di famulum idem fra¬
t̃ satis anxius retulisset: uiders
ille basilicam ꝓpe uiam ꝑ qͣm
sus orabat. Cȩteris aũt deforis
p̃stolantib: gaufridꝰ ille gra¬
uatus cedio suꝑ lapidem obdor¬
muit. Demum cũ ambo pari¬
t̃ surrexissent. ille de oratione.
ille de somno: apparuit idem
gaufridꝰ tantũ iocundior & hy¬
larior cęt̾is. qͣntũ tͥstior prius.
nunqͣm ampliꝰ letus ero: s nẽ
dico. ñꝗͣ ampliꝰ tristis ero.
pore tyronicii sui pro patre
suo uiro nobili & potenti. qͦm
in scło reliquerat filiali pieta¬
de sollicitus: patr̃e sc̃m pro eiꝰ

Expanded text:
est anest an sequeretur praedictus ille Gaufridus, gravissima coepit tentatione pulsari. Intuitus autem illum unus e fratribus: « Quid est, inquit, quod facies tua exterminata, et tristitiae quodam nubilo graviter obvoluta videtur? » Cui Gaufridus: « Scio, inquit, quod nunquam amplius laetus ero. » Quod verbum cum ad Dei Famulum idem frater satis anxius retulisset, videns ille sacram basilicam prope viam per quam sus orabat. Caeteris autem deforis praestolantibus, Gaufridus ille gravatus taedio super lapidem obdormivit. Demum cum ambo pariter surrexissent, ille de oratione, iste de somno, apparuit idem Gaufridus tantum jucundior et hilarior caeteris, quantum tristior prius. Nunquam amplius laetus ero; sed nunc dico, Nunquam amplius tristis ero. pore tirocinii sui pro patre suo viro nobili et potenti, quem in saeculo reliquerat, filiali pietate sollicitus, Patrem sanctum pro ejus
Abbreviated transcription (Latin):
lo altero. paulum alterum
exhibebat.
nter cȩteros quos de uana
conu̾satione huiꝰ scłi ꝑ minift̾i¬
um serui sui xp̃c eripuit. de
partib flandrie multi aliqͣndo
nobiles. & multi sapientes. et
litterati uiri sub ipsius magi¬
sterio sacram ꝓfessi sunt serui¬
tutem. Quoꝵ primꝰ uidebatur
gaufridus ille de perona qui
postmodu in claraualle pͥoris
officio functꝰ est. ꝙ defunctus
in eo. In quib euident̃ satis eu¬
głicũ illud impletũ ẽ. multi
dicent uob. ecce hic ẽ xp̃c. ecce
illic. Płimis enĩ ꝑsuasionibus
actum ẽ cum eis. ut aliã ma¬
gis eligere ꝓfessionem ꝙ loca
alia debuissent. donec occurrit
d̾i famłs iam ꝑpe disꝑsis. & in
u̾bis gr̾e quȩ ꝓcedebãt de ore
eiꝰ. pͥstina om̃is hesitatio facta
de medio. & om̃ium parit̃ in
ip̃uis consilio irrefragabiliter
est firmata uoluntas. Qd̃ qͥdem
ñ sine subita ⁊ penitꝰ insꝑata
qͦrund̾a ex ip̃iꝰ mutatione factũ

Expanded text:
lo altero Paulum alterum lo altero Paulum alterum exhibebat. Inter caeteros quos de vana conversatione hujus saeculi per ministerium servi sui Christus eripuit, de partibus Flandriae multi aliquando nobiles, multi sapientes et litterati viri sub ipsius magisterio sacram professi sunt servitutem: quorum primus videbatur Gaufridus ille de Perona, qui postmodum in Clara-Valle Prioris officio functus est, et defunctus in eo. In quibus evidenter satis evangelicum illud impletum est: Multi dicent vobis, Ecce hic est Christus, ecce illic . Plurimis enim persuasionibus actum est cum eis, ut aliam magis eligere professionem, et loca alia debuissent, donec occurrit Dei Famulus jam prope dispersis: et in verbis gratiae, quae procedebant de ore ejus, pristina omnis haesitatio facta de medio, et omnium pariter in ipsius consilio irrefragabiliter est firmata voluntas. Quod quidem non sine subita et penitus insperata quorumdam ex ipsis mutatione factum
Abbreviated transcription (Latin):
te esse ꝓpham. Hoc eñi certus
sum. qr locutus ẽ uerbum: &
ñ fiet. Hoc tͥ ego coram rege ꝙ
principib in celebri quoq con¬
uentu imꝑꝑeare ñ parcam: ut
tua om̃ib falsitas innotescat.
Ceterũ qͣm intrabił d̾s in con¬
siliis suꝑ filios hominum: ri¬
dens eoꝵ uana conamina. ut
ꝓpositum suũ qͣndo & qͦmͦ ip̃e
uoluerit impleatur. Siqͥdem
die altera ibat andreas mala
om̃ia imp̃cans monasterio uͥ
dñm dimitcebat: ip̃am quoq
desid̾ans uallem funditꝰ sub¬
rui cũ habitatorib suis. Nec
parum moti sunt. ⁊ mirati qͥ
predictũ uiri sc̃i de ip̃o audie¬
rant u̾bum: cũ taliter uidere¬
tur abire. S ñ diu pusillani¬
mitatem eoꝵ & fidem modicã
temptari passus ẽ ds. Illa tm̃
die ꝓcedens. ⁊ repellens qͦd̾amͦ
gr̃am di: nocte ꝑxima uictꝰ
&e quasi uinctꝰ trahende se. et
ium faciente spu di diem ex¬
pectare ñ potuit: s exurgens
nob saulum. uł magis de sau¬

Expanded text:
te esse prophetam. Hoc enim certus te esse prophetam. Hoc enim certus sum quia locutus es verbum, et non fiet. Hoc tibi ego coram Rege et principibus, in celebri quocunque conventu improperare non parcam, ut tua omnibus falsitas innotescat. » Caeterum quam mirabilis Deus in consiliis super filios hominum, ridens eorum vana conamina, ut propositum suum quando, et quomodo ipse voluerit impleatur! Siquidem die altera ibat Andreas mala omnia imprecans monasterio, ubi dominum dimittebat, ipsam quoque desiderans vallem funditus subrui cum habitatoribus suis. Nec parum moti sunt et mirati, qui praedictum Viri sancti de ipso audierunt verbum, cum taliter videretur abire. Sed non diu pusillanimitatem eorum et fidem modicam tentari passus est Deus. Illa tantum die procedens et repellens quodammodo gratiam Dei, nocte proxima victus et quasi vinctus trahente se et vim faciente Spiritu Dei, diem exspectare non potuit; sed exsurgens nobis Saulum, vel magis de Sau
Abbreviated transcription (Latin):
completũ est: & de tanti iuue¬
nis conu̾sione. cenobiũ omne
exultatione repletum.
ugentib aũt sociis. ⁊ fami¬
lia tota ac si mortuum illum
cernerent eiulante: pre cęteris
andreas quidam parisiensis hen¬
ricum ebrium. uociferabatur
insanum. nec conuitiis nͨ blas¬
phemiis parcens. Econtra sane
idem henricus. ꝑ illius potissi¬
mum conu̾sione. di hominẽ
dare oꝑam p̃cabatur. Cui uir
sc̃s audientib multis. dimicte
ait homĩem. mͦ anina eius in
amaritudine ẽ: nec ꝑ eo multũ
sollicitꝰ sis. qr tuus est ille. Cuiti¬
q ampliꝰ spe concepta. henricꝰ
instaret ut loqueret᷑ andree. se¬
uerius intuitꝰ eum uir di̾. quid
hoc est aitͦ Nunqͥd m̃am dixi
tibi: tuus ẽ illeꝰ Audiens hec an¬
dreas astabat enĩ & ipse: sicut
płimum improb erat.: ⁊a sac̾
conu̾satione uehement abhor¬
rens: talia secũ ut hodieq fate¬
tur tacita cogitatione uolue¬
bat. In hoc nunc scio falsum

Expanded text:
completum est, et de tanti juvecompletum est, et de tanti juvenis conversione coenobium omni exsultatione repletum. Lugentibus autem sociis, et familia tota, ac si mortuum illum cernerent, ejulante, prae caeteris Andreas quidam Parisiensis Henricum ebrium, Henricum vociferabatur insanum, nec conviciis, nec blasphemiis parcens. Econtra sane, idem Henricus pro illius potissimum conversione Dei Hominem dare operam precabatur. Cui Vir sanctus audientibus multis: « Dimitte, ait, homiamaritudine est, nec pro eo multum sollicitus sis, quia tuus est ille. » Cumque amplius spe concepta Henricus instaret ut loqueretur Andreae, severius intuitus eum Vir Dei. « Quid hoc est, ait? nunquid non jam dixi tibi, Tuus est ille? » Audiens haec Andreas, astabat enim et ipse, sicut plurimum improbus erat, et a sacra conversatione vehementer abhorrens, talia secum, ut hodieque fatetur, tacita cogitatione volvebat: « In hoc nunc scio falsum
Abbreviated transcription (Latin):
nec ascendit suꝑ cor meum.
Nichilominꝰ tamen renuente
illo. di famulꝰ affirmabat om̃i¬
modis fieri oportere. ñ quod
ipse de se cogitauerat: s quod
de eo disposuerat ds. In eodem
deniq itinere conu̾sus ad dñm
secło ualefecit: & cũ aliis płib
litteratis honoratisq ꝑsonis.
quas collegit eo tempore ser¬
uus xp̃i. ipse quoq sicut sͥ pre¬
dictum fuerat secutꝰ est eum.
enricum quoq germanĩt
regis francoꝵ. qui beluacen¬
sem hodie cathedram ornat.
ñ dissimili dñs conu̾sione mu¬
tauit. Accidit eñi. ut ueniens
idem henricus ad hominem
di suꝑ quodam scłari negocio
locuturus: conuentum etiam
fr̃m uisitans eorũ sese oratio¬
nib commendaret. Cui pater
confido ait in dño. neqͣquam
in eo de moriturũ in quo nẽ
positꝰ es. s uelocit̾ exꝑimento
proprio ꝓbaturum. quantum
tͥ istorũ ꝑsit oratio qͣm expeti¬
sti. Quod eodem pꝰtmod̾u die
ñ absq multoꝵ ammiratione

Expanded text:
nec ascendit super cor meum. nec ascendit super cor meum. » Nihilominus tamen renuente illo, Dei Famulus affirmabat omnimodis fieri oportere, non quod ipse de se cogitaverat, sed quod de eo disposuerat Deus. In eodem denique itinere conversus ad Dominum saeculo valefecit, et cum aliis pluribus litteratis honoratisque personis, quas collegit eo tempore Servus Christi, ipse quoque, sicut sibi praedictum fuerat, secutus est eum. 15. Henricum quoque germanum regis Francorum, qui Belvacensem hodie cathedram ornat, non dissimili Dominus conversione mutavit. Accidit enim ut veniens idem Henricus ad Hominem Dei super quodam saeculari negotio locuturus, conventum etiam fratrum visitans eorum sese orationibus commendaret. Cui Pater « Confido, » ait, « in Domino, nequaquam in eo te moriturum in quo nunc positus es; sed velociter experimento proprio probaturum, quantum tibi istorum prosit oratio quam expetisti. » Quod eodem postmodum die non absque multorum admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
manie regnum: festinabat ad
partes moguntinoꝵ pacem re¬
formaturꝰ int̾ regem lothariũ
m p̃decessoris eiꝰ imꝑatoris hen¬
rici nepotes. conradu scilicet
qui lothario pꝰtea successit in
regnum. & fredericũ patrem
huiꝰ frederici. qͥ pꝰt conradum
electus obtinet hodie pͥncipa¬
tum Uenerabilis aũt metropo¬
litanꝰ moguntinoꝵ albertꝰ: ho¬
norabilem quẽdam clericum
nomine mascelinũ uiro dei
obiuam misit. Hic gͥ masceli¬
nꝰ cũ a dño suo missũ se ẽẽ di¬
ceret ad seruiendum ei:. pau¬
lisꝑ intiutꝰ illum uir di. alius
inquit dñs ad sͥ seruiendum
te misit. Expauit teutonicus
& miratꝰ quid dic̾e uellet: fir¬
mius asserebat a dño suo mo¬
guntino se se archiep̃o destina¬
tum. Econtra seruus xp̃i. fal¬
leris ait: maior añs est qui
misit de xp̃e. Tunc demũ in¬
telligens homo quorsum uel¬
let iubrare sermonem: putas
inquit qd̾ monachus fieri ue¬
lim: Absit a me ñ cogitaur.

Expanded text:
maniae regnum, festinabat ad maniae regnum, festinabat ad partes Moguntinorum, pacem reformaturus inter regem Lotharium, et praedecessoris ejus imperatoris Henrici nepotes; Conradum scilicet, qui Lothario postea successit in regnum, et Fridericum patrem hujus Friderici, qui post Conradum electus obtinet hodie principatum. Venerabilis autem metropolitanus Moguntinorum Albertus honorabilem quemdam clericum, nomine Mascelinum, Viro Dei obviam misit. Hic igitur Mascelinus cum a domino suo missum se esse diceret ad serviendum ei, paulisper intuitus illum Vir Dei: « Alius, inquit, Dominus ad sibi serviendum te misit. » Expavit Teutonicus, et miratus quid dicere vellet, firmius asserebat a domino suo Moguntino sese archiepiscopo destinatum. Econtra Servus Christi: « Falleris, ait, major Dominus est, qui misit te, Christus. » Tunc demum intelligens homo quorsum vellet vibrare sermonem: « Putas, inquit, quod monachus fieri velim? Absit a me; non cogitavi,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ parum substomacans. potest
inquit si manifestꝰ appareat.
si clauam teneat. si hinc inde
ꝑcutiat. s actenꝰ ista ñ fecit. In
tanta gͥ desꝑatione cũ p̃dictũ
pͥncipem uehement̾ urgerent
extranei. grauiꝰ tam̃ impugna¬
rent qui ab eo defecerant uni¬
u̾si pene potentes homines sui:
nec minꝰ illum affligerent pau¬
ci qͥ residui uidebant᷑ ex alioꝵ
defectu ip̃i quoq suspecti: lin¬
gonensis ep̃c godefridꝰ freqͤnt̃
& familiarit᷑ di homĩem consu¬
lebat qͥdnam sibi dñs suꝑhis
reuelaret. Cui ille cũ iã sepuis
respondisfet. nichil sibi appa¬
rere nͥ tͥbulationẽ suꝑ tͥbulati¬
onem: demũ aliq̃n sciscitanti
ait: qi qͥnto mense pax erit.
Sane ultima die qͥnti men¬
sis reformata est pax: ip̃o qui¬
dem o orante & oꝑante. ut ñ
esset ambiguum eius potissi¬
mum studio  merito. piissimũ
illum pͥncipem a tam grauib
imminentibq ꝑicłis lib̾atum.
ngressus aliqñ seruus xp̃i ger¬

Expanded text:
non parum substomachans: « Potest, » non parum substomachans: « Potest, » inquit, « si manifestus appareat, si clavam teneat, hinc inde percutiat; sed hactenus ista non fecit. » In tanta igitur desperatione, cum praedictum principem vehementer urgerent extranei, gravius tamen impugnarent qui ab eo defecerant universi pene potentes homines sui; nec minus illum affligerent pauci qui residui videbantur, ex aliorum defectu ipsi quoque suspecti: Lingonensis episcopus Godefridus frequenter et familiariter Dei hominem consulebat, quidnam sibi Dominus super his revelaret. Cui ille, cum jam saepius respondisset, nihil sibi apparere nisi tribulationem super tribulationem, demum aliquando sciscitanti, ait, quia quinto mense pax erit. Sane ultima die quinti mensis reformata est pax, ipso quidem et orante, et operante, ut non esset ambiguum ejus potissimum studio et merito piissimum illum principem a tam gravibus imminentibusque periculis liberatum.ngressus aliquando Servus Christi Ger
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinis deditꝰ. & studio pie¬
tatis intentꝰ. om̃iumq iN
seruoꝵ dĩ: s specialit bernardi
clareuallensis amator. deuotis¬
simus erat. Quem eatenus im¬
pugnari ꝙ affligi passus est d̾s.
ut rege parit̾ & uicinis poten¬
quoq iam insultaret᷑ religioi.
pietati detraheret᷑. elemosinis
derogaretur. Monachi ꝙ conu̾si
inutiles eiꝰ milites. ⁊ balistarii
dicebant᷑. Nec mͦ apud extrane¬
os: s in ipsis quoq eiꝰ ciuitatib
o castellis eiꝰmodi iã blasphe¬
mie ꝑsonabant. Ueniq congre¬
gatis aliqͣn episcopis plurib.¬
aliisq ꝑsonis. p̃sente etiã uiro
di. dum suꝑ his agerent & col¬
loquerent᷑: ep̃c qͥdam eo temp̃r
auctoritate o opinione pruden¬
tie celeberrimꝰ aiebat In manu
regis ẽ comes theobaldꝰ: ñ est qͥ
possit eruere. Respondente alio
quodam antistice. ẽ qui possit
liberare eum: multũ ille mira¬
tꝰ qͥsnam crederet᷑ posse. quere¬
bat. Demũ audiens qr potest
eum eriꝑe. qͥ om̃ia potest deus:

Expanded text:
eleemosynis deditus, et studio pietatis intentus, omniumque servorum Dei, sed specialiter Bernardi Clarae-Vallensis amator devotissimus erat. Quem eatenus impugnari et affligi passus est Deus, ut Rege pariter et vicinis potenquoque jam insultaretur religioni, pietati detraheretur, eleemosynis derogaretur. Monachi et Conversi, inutiles ejus milites et balistarii dicebantur. Nec modo apud extraneos, sed in ipsis quoque ejus civitatibus et castellis ejusmodi jam blasphemiae personabant. Denique congregatis aliquando episcopis pluribusaliisque personis, praesente etiam Viro Dei, dum super his agerent et colloquerentur, episcopus quidam eo tempore, auctoritate et opinione prudentiae celeberrimus aiebat: « In manu Regis est comes Theobaldus, non est qui possit eum eruere. » Respondente alio quodam antistite, « Est qui possit liberare eum: » multum ille miratus quisnam crederetur posse, quaerebat. Demum audiens quia potest eum eripere qui omnia potest Deus;
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem lecto cubante ma¬
rito. inuisibilit̃ ĩpurissimꝰ
ille adult̃: ⁊ incredibili uexa¬
bat libidine. Sex annis tm̃
latuit malum: nec detexit
mulier ꝑdita tanti cͥminis
probrũ. Septimo uͦ anno ꝯ¬
fusa est in se ipsa. ⁊ expauit.¬
timorem dei cuiꝰ iudicio sin¬
gulis momentis timebat in¬
t̃cipi ⁊ damnari. Confugit ad
sacerdotes: ⁊ piacłm confitet᷑
Pagrat loca sc̃a. ⁊ scõꝵ implo¬
rat suffragia: s nulla ei con¬
fessio. nulla oratio. nulla ele¬
mosinaꝵ largitio suffragatur. Co¬
tidie ut prius. ⁊ importuniꝰ
a demone infestat᷑. Deniq

Expanded text:
in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavimorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius et importunius a daemone infestatur. Deniq
Abbreviated transcription (Latin):
quererem ego ab eo sic̃ iocun¬
de ad amicos collocutionis eẽ
solebat: fabule inquit sunt
que auditis. Cumq suo more
&e solito studio frat̾nas uirtu¬
tes depͥmeret: mͥ tamen nollet
esse molestus: quȩ inquit nes¬
cio ñ dico uob̾. s unum scio &
exꝑtus sum. multa ei in oratõne
reuelari. Deinde narrauit mͥ qͦ¬
mͦ cum pͥmo melliflua illa sp̃u¬
alium apum aluearia. noua
de se examina cͥcumquaq ꝓferre.
nouasq ex eis domos ordinis sui
edificare cepissent: petente et
fontium dr construx̃unt. Ad
quam cum abb̃em eum mo¬
nachis emisissent domnum
cum eo: spũał pat̾ filios quos
emisit non dimisit: ẜ pat̾na

Expanded text:
quaererem ego ab eo, sicut jucundae ad amicos collocutionis esse solebat: « Fabulae, » inquit, « sunt quae auditis. » Cumque suo more et solito studio fraternas virtutes deprimeret, mihi tamen nollet esse molestus: « Quae, » inquit, « nescio, non dico vobis; sed unum scio et expertus sum, multa ei in oratione revelari. » Deinde narravit mihi quomodo, cum primo melli flua illa spiritualium apum alvearia nova de se examina circumquaque proferre, novasque ex eis domos Ordinis sui aedificare coepissent, petente et -Fontium dicitur, construxerunt. Ad quam cum abbatem cum monachis emisissent dominum cum eo, spiritualis Pater filios, quos emisit, non dimisit, sed paterna
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Timuerunt quiq fla¬
gitiosi audito hoc uerboˢ.¬
nam multi erant in t̾ra: et
territi purgati sunt lauan¬
tes manus suas in sangui̾e

Expanded text:
tum. Timuerunt quique flagitiosi audito hoc verbo nam multi erant in terra, et territi purgati sunt, lavantes manus suas in sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
Urba ꝓpħarum uenturi nuncia xp̃i.
Misterium fert᷑ p̃cinuisse crucis¬
hunc desideriis. hunc laudib. ħe p̃ce młta..
ꝑ resuspirauit. extulit. ex peciit.occrra¬
Hec tria cõmemorat similiq sub ordĩe ponit:
Introitꝰ misse quem chorus ante canit.
Ante recensent᷑ susptria. postea laudes.
Inde preces. in quo queqr notent᷑ habes
Expͥmit officium suspiria. pꝰtea laudes.
R i rieleyson ter tͥplicata preces.o
Altaris dextram dona daturꝰ adit.
Illius aduentꝰ quibꝰ o uidea reuixit
Te tuus emmanuel tempora plena notat.
Si ecreta siqͥdem ꝑcedit ab ede minister.
Ortu secreto uenit ad uma d̃s. raxrurrrrir
U estib ille sacris tegit᷑. texit caro u̾bum. uora¬
T ota carens macula tota sacrata deo.
Ille stat a dextris. quã que siit auctor manes.
Exerrata deos gens quasi dextra fuit. xxxxxrr
ngłicũ post hec sacͥfex pat̾ incip̃ ymnũ
Inceptuni complet uociferando chorꝰ. aua¬
ncipieus memoiat. que saluatoris in ortu.
Caudia pastores angłs edocuit.

Expanded text:
arum venturi nuntia Christi, Mysterium fertur praecinuisse crHunc desideriis, hunc laudibus, hunc prece multa Praesuspiravit, extulit, expetiit. Haec tria commemorat, similique sub ordine ponit Introitus missae, quem chorus ante canit. Ante recensentur suspiria, postea laudes, Inde preces, in quo quaeque notentur, habes. Exprimit officium suspiria, gloria, laudes; Kyrie eleyson ter triplicata preces. DAltaris dextram, dona daturus, adit. Illius adventus, quibus, o Judaea, revisit Te tuus Emmanuel, tempora plena notat. Secreta siquidem procedit ab aede minister, Ortu secreto venit ad ima Deus. Vestibus ille sacris tegitur, texit caro Verbum, Tota carens macula, tota sacrata Deo. 1137 Ille stat a dextris, quia quaesiit auctor inanes Exsecrata deos gens, quasi dextra fuit. De Glorst haec sacrifex Pater incipit hymnum, Incoeptum complet vociferando chorus. Incipiens memorat quae Salvatoris in ortu, Gaudia pastores angelus edocuit.
Abbreviated transcription (Latin):
supplicat pro uxore pregnan¬
te.que iam sollempne pre¬
teresset tempus pariendi:
ta ut mirarentur om̃s. et ne

Expanded text:
supplicat pro uxore praegnante, quae jam solemne omne praeterisset tempus pariendi, ita ut mirarentur omnes; et ne
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauit euentus.
bbas autem rogerus & ali¬
qui qui cumeo erant ip¬
si fuerunt quos uir di aliqñ
de cathalaunensi traxerat.
ciuitate: de quib uł in qͥb
etiam tunc simile quid fu¬
erat factum. Cum enĩ episco¬
pi gr̃a esatalaunum freqͣn¬
taret. rediens aliqͣ̃n traxit
secum multitudinẽ nobiliũ
&e literatorũ clericorũ &e lai¬
corum. Quib adhuc in do¬
mo hospitum demorantib
oum nouellas plantationes
ce lestib rigaret eloquiis: su

Expanded text:
bavit eventus. 65. Abbas autem Rogerius, et aliqui qui cum eo erant, ipsi fuerunt quos Vir Dei aliquando de Catalaunensi traxerat civitate, de quibus vel in quibus etiam tunc simile quid fuerat factum. Cum enim episcopi gratia Catalaunum frequentaret, rediens aliquando traxit secum multitudinem nobilium et litteratorum, clericorum et laicorum. Quibus adhuc in domo hospitum demorantibus, dum novellas plantationes coelestibus rigaret eloquiis, su
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempꝰ in fimbus¬
tutib conferebant. s minus
credulus alt̃. si hunc inquit sa¬
nau̾it puerũ ex cunc firmus
credam. Dicebat aũt surdum
quendam ⁊ mutum: qͥ apud
eos nutritꝰ nec locutꝰ fuisset
aliqñ. nec audisset. Post dies
paucos cranseunte propiꝰ patre
scõ: ambo parit̃ puerũ collunł.
et offerunt ei. Imposita gͥ ma¬
nu puero. ⁊ signans os illiꝰ et
aures. alocutus ẽ eum: et loqͦn¬
tem ꝓtinꝰ ⁊ audientẽ dimisit.

Expanded text:
er idem tempus in fitutibus conferebant: sed minus credulus alter, « Si hunc, » inquit, « sanaverit puerum, ex tunc firmius credam. » Dicebat autem surdum quemdam et mutum, qui apud eos nutritus, nec locutus fuisset aliquando, nec audisset. Post dies paucos transeunte propius Patre sancto, ambo pariter puerum tollunt, et offerunt ei. Imposita igitur manu puero, et signans os illius et aures, allocutus est eum, et loquentem protinus et audientem dimisit.
Abbreviated transcription (Latin):
exasperare solebat. nullis mͦ
exasperari dampnis. contu¬
meliis. afflictionib queat. Si
licet et me uixta apłm abun¬
dare in sensu meo: accipiat
quisq ut uolet: ego istito
suꝑiori suscitate miraculo
mortue censeo preferendu:
quod ext̾ior quidem ibi. hic
ui interior reiuxerit homo.
ad malachiam questus est ei
suꝑ sterilitate anime sue:
supplicans ut sibi optin̾et
ab omnipotente deo gr̃am
lacrimarum. Et subrroens
Malachias. quod gratum ha¬
beret ab homine scłari desi¬
derium spiritale: suã maxil¬
lam maxille illius quasi
blandiendo coniungens: fi

Expanded text:
exasperare solebat, nullis modo exasperare solebat, nullis modo exasperari damnis, contumeliis, afflictionibus queat. Si licet et me, juxta Apostolum, abundare in sensu meo , accipiat quisque ut volet; ego istud superiori suscitatae miraculo mortuae censeo praeferendum, quod exterior quidem ibi, hic vero interior revixerit homo. ad Malachiam, questus est ei super sterilitate animae suae, supplicans ut sibi obtineret ab omnipotente Deo gratiam lacrymarum. Et subridens Malachias, quod gratum haberet in homine saeculari desiderium spirituale, suam maxillam maxillae illius quasi blandiendo conjungens: « F
Abbreviated transcription (Latin):
uit item mulier cui sp̾c
iracundie et furoris intantum
dominaretur: ut ñ solum ui¬
cini et cognati fugerent con¬
sortium eius. s filii quoq ip̃i
uix sustinerent habitare cum
ea. Elamor et rancor et tem¬
pestas ualida: ubicumq fu¬
isset. Audaux et arclens et p̃¬
ceps metuenda lingua et ma¬
nu: importabilis omnib ⁊
iniuisa.Dolentes filii tum ꝓ
illa. tum pro se ipsis: tͣhunt
illam ad presentiam malachi¬
e: lacrimabilem cum fletui
querimoniam deponentes.
Uir autem sc̃s. et pericłm
matris. et incominodum mi¬
serans filioꝵ seorsum aduocat
illam: fuerit ne confessa ali¬
quando peccata sua sollicite
ꝑcunctatur. Respondit. Ne¬
quaqͣm. Confitere inquit. Pa¬
ret: et ille iniungens peniten¬
tiam confitenti. Oransq suꝑ
domini ihu. ne ultra irasca¬
tur iubet. Sequitur tanta
mansuetudo. ut pateat om̃ib
non esse aliud qͣm admira¬
bilem mutationem dext̾e
excelsi. fertur adhuc hodie
uiuere. et tante esse patien¬
tie et lenitatis. ut que om̃s

Expanded text:
uit item mulier, cui spiritus iracundiae et furoris in tantum dominaretur, ut non solum vicini et cognati fugerent consortium ejus, sed filii quoque ipsius vix sustinerent habitare cum ea. Clamor, et rancor, et tempestas valida, ubicumque fuisset. Audax, et ardens, et praeceps, metuenda lingua et manu, importabilis omnibus, et invisa. Dolentes filii tum pro illa, tum pro seipsis, trahunt illam ad praesentiam Malachiae, lacrymabilem cum fletu querimoniam deponentes. Vir autem sanctus et periculum matris, et incommodum miserans filiorum, seorsum advocat illam: fueritne confessa aliquando peccata sua, sollicite percontatur. Respondit, « Nequaquam. Confitere, » inquit. Paret. Et ille injungens poenitentiam confitenti, oransque supDomini Jesu ne ultra irascatur jubet. Sequitur tanta mansuetudo, ut pateat omnibus non esse aliud, quam admirabilem mutationem dexterae Excelsi. Fertur adhuc hodie vivere, et tantae esse patientiae et lenitatis, ut quae omnes
Abbreviated transcription (Latin):
Q uos ut cognoscas iordanis fiumĩa poseas.
egem celoꝵ colit illic grex monachor.
Cum monachis habites. qd̾ agt̃ age cet̾a uites.
E xi. festina. dilatio magna ruina.
Exxit. abit ꝓpere. pulsatq fores. patuere.
In de salutatus albas est pauca profatus.
Cur uenias aꝑi. Zosimas ait. opto doceri.
⁊ peccators releuari mole meors.
Asꝑitas cultus. uox supplex. gr̃a uultus
Signa sacre mentis. uotũ iuuere petentis.
Nemo leuat morbis aĩam. nͥ ꝯdicor orbis.
Praua coherceri. bona poscas. inde doceri
Si cam̃ hic cetꝰ placet aut locꝰ iste qͥetꝰ.
Siniagnꝰ modicis uis iungi. palma miricis.
Sces. uideas humilis si ꝑderit usus ouilis.
& lege nobiscũ pastus istius hibiscum.
Sũmꝰ pastoꝵ nos nucͥet. esca suoꝵs.
Esca fouens mentẽ pꝰt hanc nichil esurientem.
N il anime saciꝰ qͣm pasci uisib huii.
Annuit his eqͥd̾e .to. ⁊ mansit ibidem.
Mansit. ⁊ in cella noua mira sac̾rima bella.

Expanded text:
Quos ut cognoscas, Jordanis littora poscas. Regem coelorum colit illic grex monachorum. Cum monachis habites, quid agunt, age; caetera vites. Exi, festina: dilatio, magna ruina. Exit, abit propere, pulsatque, fores patuere: Inde salutatus abbas est pauca profatus. Cur venias, aperi. Zosimas ait: Opto doceri, Et peccatorum revelari mole meorum. Asperitas cultus, vos supplex, gratia vultus, Signa sacrae mentis, votum juvere petentis. Nemo lavat morbis animam nisi Conditor orbis, Prava coerceri, bona poscas inde doceri. Si tamen hic coetus placet, aut locus ipse quietus, Si magnus modicis vis jungi palma miricis, Stes: videas; humilis si proderit usus ovilis, Et lege nobiscum pastus istius ibiscum, 1263 Summus pastorum nos nutriet esca suorum, Esca fovens mentem post hanc nihil esurientem: Nil animae satius, quam pasci visibus hujus. Annuit his equidem Zosimas, mansit ibidem: Mansit, et in cella nova vita sacerrima bella
Abbreviated transcription (Latin):
intra eccłiam. s altare contin¬
gere non ꝑmitti. Tercio tandẽ
uisa est aggregari cetui candi¬
datoꝵs: in ueste candida. uides
lector quantum ualeat depre¬
catio iusti assidua. ere reg¬
num celors uim patit᷑: et uio¬
lenti rapiunt illico. Nonne tͥ
uidetur malachie oratio. ui¬
cem quodammͦ effractoris ex¬
hibuisse celestib portis: qͣndo
peccatrix mulier fraternis
obtinuit armis quod suis meri¬
tis negabatur. hanc uim ih̃u
bone tu qui pateris facis. ualidꝰ
et pius ad saluandum. faciens
misccłam et potentiam in bra¬
chio tuo: et in sacramento tuo.
seruans sanctis qui in terra st̃
usq in consummationem scłi.

Expanded text:
intra ecclesiam, sed altare continintra ecclesiam, sed altare contingere non permitti. Tertio tandem visa est aggregari coetui candidatorum, et in veste candida. Vides, lector, quantum valeat deprecatio justi assidua? Vere regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud. Nonne tibi videtur Malachiae oratio vicem quodammodo effractoris exhibuisse coelestibus portis, quando peccatrix mulier fraternis obtinuit armis, quod suis meritis negabatur? Hanc vim, Jesu bone, tu qui pateris, facis, validus et pius ad salvandum, faciens misericordiam et potentiam in brachio tuo, et in Sacramento tuo servans sanctis qui in terra sunt, usque in consummationem s