comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lia q̃ ĩ hoĩe gessit ꝑhibẽt: ille qd̾ oẽm
d̾s p̃r fec̾it docet dicẽs. Omĩa ꝑ ip̃m
fc̃a sũt et sine ipso factum. est
nichil. Et mire beatus ioh̾es¬
euͣngłii sui de diuinitate saluatoris
et fidem reste credentium sublimi¬
ter imbuit: et hereticoꝵ ꝑfidiam.
potenter exsuperat. Fuere namq
heretiti: qui licerent. Si ergo na¬
tus est xp̃c: erat tempus qͣndo ille
nõ erat. Quos pͥmo sermone re-¬
porum existentem. ac ꝑ hoc sine
ullo temporis initio de patre na¬
tum monstraret: uixta qd̾ ip̃e lo¬
quitur in ꝓuerbiis. dñs possedit
me initio uiarum suarum: aute¬
qm quicqͣm faceret a pͥncipio: ab
eterno ordinata sum. Item fuer̃t
heretiti: qui tres sc̃e trinitatis ꝑ¬
sonas esse negantes licerent.
Idem deus quando uult pater
est. qndo uult filius est. qnͣdo
uult sp̃s sanctus est: ip̃e tamẽ
unus est Quorum destruens
errorem: subiungit. Et u̾bum
erat apud d̾m. Si enim alius
apud alium erat: duo sunt pro¬

Expanded text:
lia quae in homine gessit perhibent; ille quod omnem Deus Pater fecit docet, dicens: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est niEvangelii sui de divinitate Salvatoris, et fidem recte credentium sublimiter imbuit, et haereticorum perfidiam potenter exsuperat. Fuere namque haeretici, qui dicerent: Si ergo natus est Christus, erat tempus quando ille non erat: quos primo sermone reporum jam existentem, ac per hoc sine ullo temporis initio de Patre natum monstraret, juxta quod ipse loquitur in Proverbiis: Dominus possedit me initio viarum suarum, antequam quidquam faceret a principio, ab aeterno ordinatus sum . Item fuerunt haeretici qui, tres sanctae Trinitatis personas esse negantes, dicerent: Idem Deus quando vult, Pater est; quando vult, Filius est; quando vult, Spiritus sanctus est; ipse tamen unus est. Quorum destruens errorem, subjungit: Et Verbum erat apud Deum. Si enim alius apud alium erat, duo sunt pro
Abbreviated transcription (Latin):
as tuas: onager assuetus ĩ soli¬
tudine: in desiderio anime lucat¬
traxit uentum amoris sui. Nullꝰ
auertet cam. Omnes qui quer̃t
eam nõ deficient: in menstriuis
eius inuenient eam. Prohibe
pedem tuum a nuditate: et gut¬
tur tuum a siti. Et dixisti. Despe¬
raui: nequaqm faciam. Adama¬
ui quippe alienos: et post cos am¬

Expanded text:
Onager assuetus in solitudine, in desiderio animae suae attraxit ventum amoris sui: nullus avertet eam: Omnes qui quaerunt eam, non deficient: in menstruis ejus invenient eam. Prohibe pedem tuum a nuditate, et guttur tuum a siti: et dixisti, Desperavi, nequaquam faciam: adamavi quippe alienos, et post eos am
Abbreviated transcription (Latin):
cito et uide. quia malum ui¬
et amarum est reliquisse te
dñm deunituum: et non ẽẽ timo¬
rem eius apud te. clicit cñs deus ex¬
cituum. A seculo confregisti iugum
meum÷ rupisti uincula mca: et
dixisti. Non seruiam. In omni emũ
colle sublimi. et sub om̃i ligno frõ¬
doso: tu ꝓsternebaris meretrix. Ego
aũt plantaui te iuneam elestam:
omne semen uerum. Quo modo
ergo cõuersa es ĩ prauum uinea
aliena: Si laueris te nitro ⁊ et
multiplicaueris tibi herbam bo¬
rith: maculata es in intquita¬
te tua coram me. dicit dñs deus.
Quomodo dicis non sum polluta.
post baalim non ambulaui:. uide¬

Expanded text:
cito, et vide, quia malum et amarum est reliquisse te Dominum Deum tuum, et non esse timorem mei apud te, dicit Dominus Deus exercituum. A saeculo confregisti jugum meum, rupisti vincula mea, et dixisti: Non serviam. In omni enim colle sublimi, et sub omni ligno frondoso, tu prosternebaris meretrix: Ego autem plantavi te vineam electam, omne semeergo conuersa es mihi in prauum, uinea aliena? Si laveris te nitro, et multiplicaveris tibi herbam borith, maculata es in iniquitate tua coram me, dicit Dominus Deus. Quomodo dicis: Non sum polluta, post Baalim non ambulavi
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc iudicio contendam uo¬
biocum ait dñs: et cum filiĩs
ur̃is disceptabo. Transite ad ĩsulas
cethim. et iudete: et in cedar mitti¬
te. et considerate uehementer: et
uidete si fcm est huiꝰcemodi ÷ si mu¬
tauit gens deos suos: et certe ipsi
non sunt cliz. Populus uero m̃s.
mutauit głam suam ĩ idolum.
Obstupescite celi suꝑ hoc: ⁊ porte
eius desolamini uehement᷑ dicit
clñs. Duo enĩ mala fecit populu
meus. Me dereliquerunt fontẽ
aque uiue: et foderunt sibi after
nas. cisternas dissipatas. que con¬
tinere non ualent aquas. Nunq
seruus est isrł aut uernaculus:
Quare ergo fastus est ĩ predam
Suꝑ eum rugierunt lcones: et
dederunt uocem luan. Posuerñt
terram eius in solitudinem: aũ¬
tates eius exuste sunt: et nõ est qͥ¬
in habitet in eis. Filii qͦ memphos
et tasnes constupra uerunt te us¬
q ad uerticem. Nunquid ñ istd̃
factum est tibi. quia dereliquisti do¬
minum d̾m tuum ÷ cotempore qͦ.
ducebat te ꝑ mam. Et nũc quid tͥ

Expanded text:
dhuc iudicio contendam vobiscum ait Dominus et cum filiis vestris disceptabo transite ad insulas Cetthim et videte et in Cedar mittite et considerate vehementer et videte si factum est huiuscemodi si mutavit gens deos et certe ipsi non sunt dii populus vero meus mutavit Gloriam suam in idolum obstupescite caeli super hoc et portae eius desolamini vehementer dicit Dominus duo enim mala fecit populus meus me dereliquerunt fontem aquae vivae ut fonas, cisternas dissipatas, quae continere non valent aquas. Numquid servus est Israel, aut vernaculus? quare ergo factus est in praedam? Super eum rugierunt leones, et dederunt vocem suam, posuerunt terram ejus in solitudinem: Civitates ejus exustae sunt, et non est qui habitet in eis. Filii quoque Mempheos et Taphnes constupraverunt te usque ad verticem. Numquid non istud factum est tibi, quia dereliquisti Dominum Deum tuum eo tempore, quo ducebat te per viam? Et nunc quid tibi
Abbreviated transcription (Latin):
um aũt irent emere. uenit
sponsus. qui a cum uite sue
testimoniũ a proximis querunt
iidex uenit qui non operum. sed
cordium testis est. Que aũt para¬
te erant. intrauerunt cũ eo ad nup¬
tas. et clausa est ianua. O si saꝑ
ĩ cordis palato possit. quid ammi¬
rationis ħt. qd̃ dicitur uenit spon¬
sus. quid dulcedinis. intrauerũt
cũ eo ad nuptias. quid amaritu¬
dinis et clausa est ianua. udi¬

Expanded text:
um irent emere, venit sponsus, quia cum vitae suae testimonium a proximis quaerunt, judex venit, qui non solum operum, sed et cordium testis est. Quae autem paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis: Et clausa est janua!
Abbreviated transcription (Latin):
uirgo: xp̃c rex e celo suo uenit ĩ¬
utero tuo. Ex sinu patris: in
uterum dignatus est descende
matris. Benedicta in quit tu
in mulierib: que uitam ⁊ uiris
ac mulierib peperisti atiui

Expanded text:
irgo: Christus rex e coelo suo venit uterum tuum, ex sinu Patris in uterum dignatur descendere matris. Benedicta, inquit, tu, in mulieribus, quae vitam et viris et mulieribus peperisti.
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uenis ad me cum gladio ⁊ ha¬
sta et clipco: ogo aũt uenio ad te¬
tuciam te. et auferam caput tuũ.¬
a te:⁊ dabo cadauera castroꝵ phili¬
t̾re: ut sciat om̃is t̾ra. quia est d̾s¬

Expanded text:
Tu venis ad me in gladio et hasta et clypeo: ego autem venio , et percutiam te et auferam caput tuum, et dabo cadavera castrorum Philiut sciat omnis terra, quia est D
Abbreviated transcription (Latin):
eruatur sancte marie¬
sicut pudore integra: ita in¬
uiolabilis opinione iurginitas
O portet enim sanctos et ab his
testimoniũ hr̃e qui foris sunt.
Nec decuit sinistra uirginib
Opͥinione iuentib. uelamen
excusationis relinqui: qd̃ infa¬
mata mater quoq dñi uidere¬
tur. Quid aũt iudeis. quid he¬
rodi posset abscribiͤ si natum.
uiderentur ex adulterio ꝑsecu¬
ti᷑ Quemadmodũ aũt ip̃se clice¬
ret.non ueni legem soluere sed
aclimplere. si uideretur cepisse
a legis iniuria : cum partus in¬
nupte lege damꝑnetur: Q̾n etiã
locupletior testis pudoris maritꝰ
adhibeturꝰ: qui posser et dolere ĩ¬
uiriam. et uindicare obprobrium :
si nõ agnosceret sacramentum. Qid
qd̾ etiam fides marie uerbis ma¬
ior abscribitur ⁊ et mendatii cau¬
sa remouetur: Uideretur enim
culpam obumbrare uoluisse mẽ¬
datio: innupta pregnans Cau¬
sam aũt menciendr indesponsata
habuit ⁊ desponsata non hũit:
cum coniugii premium. ⁊ gr̃a
nuptiarum. partus sit femina

Expanded text:
aque sanctae Marisicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit femina
Abbreviated transcription (Latin):
d nomen uirginis maria. Et rł¬
s na facile iuxta ꝓpheticum dc̃m
quiqm̃ hominũ potest scire consili¬
n dei. Sed tamen ex cet̾is factis.
atd preceptis dñi saluatoris pos¬
bumus intelligere. et hoc propen¬
noris cẽ consilii: qd̾ ea potissimũ
deta est ut dominũ pareret. que
gar desponsata uiro. Cur autem
non anteqmͣ desponsaretur imple¬
a .st. Fortasse ne diceretar quod
conceperat ex ad ulterio. Es bene
utrunq posuit scriptura: ut ⁊ des¬
ponsata ẽẽt et uirgo. Airgo ut
expers uirilis consortii uideretur
Desponsata: ne temerate uirgini¬
tatis adureretur infamia cui
grauis aliuis corruptele uideret᷑
insigne preferre. Maluit autem
dũs aliquos de suo ortu. qm de
matris pudore dubitare. Scie¬
bat enim teneram ẽẽ uirginis
uerecũdiam ÷ et lubricam famã
pudoris: nec putauit ortus sui
fidem matris inuiriis astruen¬

Expanded text:
 nomen uirginis Maria. lnec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruen
Abbreviated transcription (Latin):
sibi mors deuoret suisꝙͣ se nodis
liget moriatur uita omnium
resurgat uita omnium. Cum
mors ꝑ om̃s transeat om̃s resur¬
gant mortui. consumpta mors
ictu suo perisse se solam gemat

Expanded text:
sibi mors devoret, Suisque se nodis liget? Moriatur Vita hominum, Resurgat Vita omnium? Dum mors per omnes transeat, Omnes resurgant mortui? Consumpta mors ictu suo, Perisse se solam gemat
Abbreviated transcription (Latin):
pud yponem bassus
quidam syrus. ad memoriã
grotante. et periclitante filia : eo¬
ꝙ secim uestem eius atculerat: cũ
atte pueri de domo cucurrerunt. qͥ
t moniam nuntiarent. S cum
orante illo ab amicis eius exci¬
perentur: prohibuerunt eos illi
dicere. ne ꝑ publicum plang̾et
Qui cũ domum redisset iam suoꝵ
eulatib ꝑsonantem: et uestem
filie quam ferebat suꝑ eam ꝓie¬
cisset: reddita est uite. Ruxsus ibi¬
dem apud nos hyrenei cuiꝰdam
collectarii filius: egritud̾ie extin¬
ctus est. Cumq corpus iaceret
exanime: atq alugentib ⁊ la¬
mentantib. exequie pararent᷑.
amicorum eius quidam. inter a¬
liorum consolantiũ uerba sug¬
gessit. ut eiusdem martyris oleo
corpus ꝑungeretur. Eactum est:

Expanded text:
pponem Bassus quidam Syrus ad memoriam grotante et periclitante filia eoque secum uestem eius adtulerat, cum ecce pueri de domo cucurrerunt, qui ei mortuam nuntiarent. Sed cum orante illo ab amicis eius exciperentur, prohibuerunt eos illi dicere, ne per publicum plangeret. Qui cum domum redisset iam suorum eiulatibus personantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam proiecisset, reddita est uitae. Rursus ibidem aput nos Irenaei cuiusdam collectarii filius aegritudine exstinctus est. Cumque corpus iaceret exanime adque a lugentibus et lamentantibus exsequiae pararentur, amicorum eius quidam inter aliorum consolantium uerba suggessit, ut eiusdem martyris oleo corpus perungueretur. Factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
men est fundi. ubi est eccłia:
uulum cum ĩ arca luderet. exorbi¬
tantes boues qui uehiculum tra¬
hebant. rota obtriuerunt: ⁊ con¬
astim palpitauit expirans. H̃c
mater arreptum ad eandem me¬
noriam posuit: et nõ solum re¬
uirit: uerum etiã illesus apparu¬
⁊. Sc̃monialis quedam in ni¬
una possessione que spaliana di¬
euir. cum egritudine laboraret
i desperaretur: ad eandem me¬
roriam tunica eius allata est
siuc anteqͣm reuocaretur: illa
a functa est. Hac tamen tunica
eperuerunt cadauer eius paren¬
r et recepto sp̃u salua fc̃a est.

Expanded text:
men est fundi, ubi ecclesia arvulum, cum in area luderet, exorbitantes boves qui vehiculum trahebant, rota obtriverunt, et confestim palpitavit exspirans. Hunc mater arreptum ad eamdem memoriam posuit; et non solum reuixit. uerum etiam inlaesus apparuit. Sanctimonialis quaedam in uicina possessione, quae Caspaliana dicitur, cum aegritudine laboraret ac desperaretur, ad eandem memoriam tunica eius adlata est; quae antequam reuocaretur, illa defuncta est. Hac tamen tunica operuerunt cadauer eius parentes, et recepto spiritu salua facta est.
Abbreviated transcription (Latin):
pud nos uir tribunitiꝰł ũĩ
eleusinus. super memoriã
martyris que ĩ sub urbio eius ẽ.
egritudie exanimatum posuit ĩ¬
fantulum filium: ⁊ post oronem
quã multis cum lacrimis ibi
fudit. uiuentem leuauit. Non¬
dum est biennium. ex quo apd̾
yponem regium. cepit ẽẽ ista me¬
moria: et multis qd̾ certissimum
est nobis. non datis libellis de
his que mirabiliter fc̃a sunt. illi
ip̃i qui dati sunt ad septuaginta
ferme numerum ꝑuenerant qnͣdo
ista conscripsi. Chalame uero uͥ ⁊ ip̃s
memoria priꝰ ẽẽ cepit. et crebriꝰ dant᷑
ĩ cõparabili multitudĩe suꝑant

Expanded text:
put nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. dum est autem biennium ex quo apud Hipponem-Regium coepit esse ista memoria, et multis, quod nobis certissimum est, non datis libellis, de his quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum pervenerant, quando ista conscripsi. Calamae vero ubi et ipsa memoria prius esse coepit, et crebrius dantur, incomparabili multitudine superant
Abbreviated transcription (Latin):
egroti ut iret ad menioriã
ssancti scephani: et illic qnͣtum
posset pro eo rogaret: ut deus ĩe¬
daret mentem bonam. qua er¬
dere nõ differret ĩ xp̃m. fecit hoc
ingenti gemitu et fletu: et siiac¬
riter ardente pietatis affestua
in de abscedens. aliquid de aban
florum qd̃ occurrit tulit ca
cum iam nox esset ad caput p¬
suit. Tum dormitum est: et etci
ante diluculum clamabat. ut
ad ep̃m curreretur : qui forteme
cum tunc erat apud yponem.
Cum ergo eũ audisset ab sentem
uenire pbros postulauit. Alene¬
runt: et statim credere se dixit.
Ad mirantib atq gaudentib
om̃ib. baptiz atus est. Hoc qmͣ¬
diu iuxit in ore habebat. xp̃e ac¬
cipe sp̃m meum: cum hec uerba
beatissimi scephani qnͣdo lapidat
est a uideis. ultima fuisse nescres
que huic quoq ultima fuerunt
Nam nõ multopost. etiam iꝑse
defunctus est. Sanati sunt illic.
per eumdem martyrem etiam po¬
dagriai duo unus ciuis. peregri¬
nus unus: s cuus omnimodo:

Expanded text:
s ut iret ad memoriam sancti Stephani, et illic pro eo quantum possit oraret, ut Deus idaret mentem bonam, qua credere non differret in Christum. Fecit hoc ingenti gemitu et fletu et sinceriter ardente pietatis adfectu; deinde abscedens aliquid de altari florum, quod occurrit, tulit eique, cum iam nox esset, ad caput posuit; tum domitum est. Et ecce ante diluculum clamat, ut ad episcopum curreretur, qui mecum forte tunc erat aput Hipponem. Cum ergo eum audisset absentem, uenire presbyteros postulauit. Venerunt, credere se dixit, admirantibus adque gaudentibus omnibus baptizatus est. Hoc, quamdiu uixit, in ore habebat: \'Christe, accipe spiritum meum1; cum haec uerba beatissimi Stephani, quando lapidatus est a Iudaeis, ultima fuisse nesciret; quae huic quoque ultima fuerunt; nam non multo post etiam ipse defunctus est. Sanati sunt illic per eundem martyrem etiam podagri duo ciues, peregrinus unus: sed ciues omni modo;
Abbreviated transcription (Latin):
sentis occalus et sus¬
cepta ab eis pro xp̃i nomine pal¬
sio consecrauit. Multimoda nã¬
q ueterum relatione dilicunꝰ
nõ nullos martyrum prostratos
gladio ⁊ igne alios concrematos.
quam plures bestiarum dilace-¬
ratos dentib: innumeros etiam
uariis tormentorum cruciatib af¬
fectos: spreta sui corporis morte pa¬
ne fidei testimonium reddidisse. Be¬
atus uero baptista iohannes. cuł
nos festiuitate letamu: celestia
mundo gauclia. sterili ab utero
hodie natus inuexit. Et illi qui¬
dem inclubitata iam gła iognal¬
sem confessi sunt dei fi
autem et nasciturum

Expanded text:
sentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte Christianae fidei testimonium reddidisse. Beatus vero Baptista Joannes, cujus 207 nunc festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum
Abbreviated transcription (Latin):
ponoe qut sdrum porphirius o¬
biciat: testes sunt methodius. euse¬
bius. apollinaris: qui multis uer¬
suum milib eius uesame R̾endẽ¬
tes: nesçio an curioso lestori satiffe¬
cerint. Unde obsecro uos o paula
et eusto chium fundatis pro me-
ad dñm preces: ut qͣnidiu ĩ hoc cor¬
pusculo sum. scribam aliquid gͣ¬
tum uobis: utile eccłie: dignum
posteris. Presentium quippe uidi¬
ciis non satis moueor: qu in utrã¬
q partem aut amore labunturꝰ

Expanded text:
tra hunc librum, Porphyrius objiciat, testes sunt Methodius, Eusebius, Apollinaris: qui multis versuum millibus ejus vesaniae respondentes, nescio an curioso lectori satisfecerint. Unde obsecro vos, o Paula et Eustochium, fundatis pro me ad Dominum preces: ut quamdiu in hoc corpusculo sum, scribam aliquid gratum vobis, utile Ecclesiae, dignum posteris. Praesentium quippe judiciis non satis moveor: qui in utramque partem, aut amore labuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
H̾t ⁊ rͥana simplicitas: infanciam
suam. Sicut .n. infans nescit irasci᷑
fraudare nõ nouit: referire ñ audet
etiam orat ꝓ inimicis auferenti tu¬
nicam relinquit ⁊ palliũͥ u̾beranti
maxillam: ꝓ̃bet ⁊ alteram: nͥ qd̃ ĩ ħ
melior est x infancia qͣm nͣa. Illa .n.¬
peccare nescit: ista cõtempnit. Illa ꝑ
infirmitatẽ ĩ noxia ẽ. ista est inno¬
cens ꝑ uͥtutẽ. Atq id̾o laudi magis
acd scribend̾ ẽ. ñ tam malefac̾e̾ ñ pos¬
se: qmͣ nolle. Ergo sicut diximꝰ eta¬
tes quedam st̾ meritoꝵ Nam ⁊ senec¬
tus moꝵ: ĩuenitur ĩ ꝓueris: ⁊ ĩno¬
gencia infantum reꝑitur ĩ senib.
Deniq qd̾ ĩ iuiniorib senectus que¬
dam sit honestatis: dicit ꝓpha. Se-¬
nectus enĩ uenerabilis est nõ diu¬
turna: nec numero annoꝵ ꝯputa¬
ta. Cani sunt .n. sensus hõis. Re Ange

Expanded text:
tiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, referire non audetetiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatis, dicit propheta: Senectus enim venerabilis non diuturna, nec annorum numero computata; cani
Abbreviated transcription (Latin):
Agnum et mirabile
donũ cõcessit nobis cłs
hunc pasche salutarẽ
diem. in quo resurꝰ¬
gens dñs resurresti¬
onẽ p̾stitit unu̾isis:
e de imus atl altiora conscendens. nos
quo ad suꝑiora de inferiorib ĩ suo cor¬
pore subleuauit. Sumus enĩ ẜ apłm
scera surrexerunt. Dũ enĩ ille ab in¬
feris transit ad suꝑos: nos de morte
transire fecit acl uitam. Pascha en ĩ
ra tnͣsitiur. Bonꝰ transitꝰ est transire
de pcc̃is acl iusticiamꝰ. de uiciis ad ur¬

Expanded text:
 et mirabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Sumus enim secunduscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enra transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum meum
ut diligatis in¬
uicem si cut di¬
lexi uos. Siue
dicatur preceptum sine manda¬
tum. ex uno uerbo greco utrũꝙ
interpretatur qd̾ est entole. Iam¬
uero istam sentĩam et antea
dixerat de qua me uobis ut po-¬
tiu disputasse meminisse debets
Ibi enim sic ait. Mandatum
nouum do uobis ut diligatis ĩ¬
uicem sicut dilexi uos. ut et uos
diligatis inuicem. Rcce ego¬

Expanded text:
ceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem .
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsecutus est: ut non eum putes de fu¬
turo uaticinari: sed de preteritis hy¬
storiam texere. Unde conitio. noluis¬
se tunt temporis septuaginta int̾¬
pretes. fidei sue satramenta ꝑspicue.
uertetis abscondita. Nec ignoro qͣnti
laboris sit ꝓphetas intelligere: nec fa¬
cile quempiam posse iuidicare de inter¬
pretatione. nisi intellexerit ante que
legerit: nos q patere morsib pluris¬
morum: qui stimulante inuidia ꝙ
consequi non ualent despiciunt Sc-¬
ens ergo et prudens: ĩ flammam mit¬
to manum. Et nichilominꝰ hoc a
fastidiosis lectorib precor: ut quom
greci post septuaginta tnͣslatores a¬
quilam ⁊ symachum ⁊ theodotionẽ
legunt. uł obstudium doctrine sue.
uł ut septuaginta magis ex collati¬
one corum intelligant: sic ⁊ isti sal¬
tim unum post priores habere cdig¬
nentur int̾pretem. Legant prius.
et postea despiciant: ne uideantur
non ex iudicio. s ex odii plumptio

Expanded text:
prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue vertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant; ne videantur non ex judicio, sed ex odii praesumptio
Abbreviated transcription (Latin):
descriptos. metro
eos estimet apud
hebreos ligari: et
aliquid simile ha¬
bere de psalmis uł operib salomonis.
s quod in demostene et tullio solet
fieri. ut per cola scribantur ⁊ com¬
mata: qui utiq prosa et non uersi¬
bus conscripserunt. Nos quoq nti¬
litati legentium ꝓridentes: in terp̃¬
tationem nouam nouo scri bendi-
gene distinximus. Ac pͥmum de ysa¬
ĩa sciendum qd̾ in sermone suo diser̃¬
tus sit: quippe ut uir nobilis et urꝰ¬
bane elegantie: nec habens quicꝙͣ
in eloqiuo rusticitatis admixtum
Unde accidit: ut pre ceteris florem
sermonis eius translatio nõ potue¬
rit conseruare.Deinde etiam hoc ad¬
iciendum: qd̃ non tam ꝓpheta licen¬

Expanded text:
descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interpretationem novam, novo scribendi genere distinximus. Ac primum de Isaia sciendum, quod in sermone suo disertus sit: quippe ut vir nobilis et urbanae eloquentiae, nec habens quidpiam in eloquio rusticitatis admistum. Unde accidit, ut prae caeteris, florem sermonis ejus translatio non potuerit conservare. Deinde etiam hoc adjiciendum, quod non tam propheta
Abbreviated transcription (Latin):
idutiam talem habem᷑
per xp̃m ad deum: non
nr̃a ex deo est: qui ⁊ idoneos nos
fecit ministros noui testamẽti
non litt̃a s sp̃u. Littera enĩ oc¬
cidit: sp̃c autem uiui ficat. Qd̾¬

Expanded text:
utem talem habemus per Christum ad Deum, non ia nostra ex Deo est, qui idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus. Littera enim occidit, spiritus autem vi
Abbreviated transcription (Latin):
declit ĩ mariinam.: et
in aquis torrentibus
semitam. Qui eduxit
quadrigam ⁊ equum
agmen d robustum simul. Ob¬
dormierunt nec resurgent:con¬
triti sunt qua si linum. ⁊ extin¬
cti sunt. Ne memineritis prioꝵ
et antiqua ne intueamini. Ecce
ego facio noua. ⁊ nunc orientur
utiq cognoscetis ea. Ponam ĩ
deserto uiam: ⁊ in inuio fliũia
Glorificabit me bestia agri.dra
cones ⁊ strutiones: quia dedi in
deserto aquias. Flumĩa in inuiõ.
uꝑ darem potum fpon¬

Expanded text:
dedit in mari viam, et in aquis torrentibus semitam. Qui eduxit quadrigam et equum, agmen et robustum: simul obdormierunt, nec resurgent; contriti sunt, quasi linum, exstincti sunt. Ne memineritis priorum, et antiqua ne intueamini. Ecce ego facio nova, nunc orientur; utique cognoscetis ea. Ponam in deserto viam, et in invio flumina. Glorificabit me bestia agricones et strutiones quia dedi in deserto aquas flumina in invio ut darem potum po
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsecutus est: ut non eum putes de fu¬
turo uaticinari: sed de preteritis hy¬
storiam texere. Unde conitio. noluis¬
se tunc temporis septuaginta int̾¬
pretes. fidei sue satramenta ꝑspicue.
editionem legeritis: ab illis animad¬
uertetis abscondita. Nec ignoro qͣnti
laboris sit ꝓphetas intelligere: nec fa¬
cile quempiam posse iudicare de inter¬
pretatione. nisi intellexerit ante que
legerit: nos q patere morsib pluri¬
morum: qui stimulante inuidia ꝙ
consequi non ualent despiciunt Sci¬
ens ergo et prudens: ĩ flanimam mi¬
to manum. Et nichilominꝰ hoc a
fastidiosis lestorib precor: ut quom
greci post septuaginta tnͣslatores a¬
quilam ⁊ symachum ⁊ theodotionẽ
legunt. uł obstudium doctrine sue
uł ut septuaginta magis ex collati¬
one eorum intelligant: sic ⁊ isti sal¬
tim unum post priores habere dig¬
nentur int̾pretem. RLegant prius.
et postea despiciant: ne uideantur
non ex iudicio. s ex odii p̃lumptio
ãs signaculum. Per istaergo oĩa

Expanded text:
prosecutus est, ut non eum putes de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere. Unde conjicio, noluisse tunc temporis, Septuaginta Interpretes fidei suae sacramenta perspicue . qui cum hanc ditionem legeritis, ab illis animadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mitto manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant: ne videantur, non ex judicio, sed ex odii praesumptios signaculum. Per ista ergo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
siin caritate. hoc est in di¬
ettione concluduntur illa
epta. maior tamen dicta
on sola.De fide igitur no
¶Im multa mandata sunt
rnulta de spe. Quuis potest
lipolligere.quis enumeran

Expanded text:
si in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumeran
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ itaq mandati repeti¬
cio: commendatio est.
nisi qd̃ ibi mandatum inquit
nouum do uobis. Hic autem.
hoc est inquit mandatũ me¬
um. Ibi tanquam non fuerit
ante tale mandatum. Hic tan¬
quam nõ sit aliud eius manda¬
tum. S ibi dictum est nouum
ne ĩ uetustate nr̃a ꝑseueremus.
Hic dictum est meum. ne con¬
tempnendum putemus. R¬

Expanded text:
us itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus.
Abbreviated transcription (Latin):
dest nobis dilecti¬
simi optatus di
beate ac uener¬
bilis semper uu¬
ginis marie. Ii
cum summa ex¬
tatione gaudes
campi.de qua ortum est preci¬
sum lilium cõuallium: per ci
partum mutatur natura:
storumq deletur culpa. Prec
est in ea illud eue infelicitati
elogium. de quo dicitur ĩ tri¬
cia paries filios: quia ista ĩ li¬
çia dñm parturiuit. Eua eni
luxit: ista exultauit. Eua las¬
mas maria gandium ĩue

Expanded text:
dest nobis, dilectissimi, optatus dies beatae ac venerabilis semper Virginis Mariae: ideo cum summa exsultatione gaudeat t enim flos campi, de qua ortum est pretiosum lilium convallium, per cujus partum mutatur natura, protoplastorumque deletur et culpa. Praecisum est in ea illud Evae infelicitatis elogium quo dicitur, In tristitia paries filios : quia ista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavit; Eva lacrymas, Maria gaudium in
Abbreviated transcription (Latin):
sentis occasu
cepta ab eis pro xp̃i nomi
sio consecrauit.Multime
nõ nullos martyrum pro
gladio:igne alios concre
quam plures bestiarum
ratos dentib: innumero
uariis tormentorum cruci
fectos: spreta sui corporis in¬

Expanded text:
sentis occasus, et suscepta ab eis pro Christi nomine passio consecravit. Multimoda nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis mo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ a brupta uiciorum cern̾et:eũ
quem quasi ĩ ingressum mundi
posuerat retraxit pedem: ne siqͥd
de scientia eius atting̾et: ip̃e qͦ¬
post modum ĩ immane precipi¬

Expanded text:
r abrupta vitiorum ire cerneret, eum, quem quasi ingressum mundi posuerat, retraxit pedem, ne si quid de scientia eius attingeret, ipse quoque in immane praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
nlatur. eta igitur i
at infantem: exultan
atur filium: portat a e
abatur. Nec fortuitu ⁊
t sabelliani repperit pa
is maria: et inter uele
culos. tympana puerz
repent. Concinant let
hori: et alternantib m
ulcisona carmina mis
ludite igitur: quẽadn¬

Expanded text:
nsatur. Laeta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo portabatur. Nec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parorganis Maria, et inter veloces articulos tympana puerperae concrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. Audite igitur quemad
Abbreviated transcription (Latin):
dest nobis dilectis-¬
simi optatus dies
beate ac uenera¬
bilis semper uir¬
ginis marie. Ido
cum sum ma exul¬
tatione gaudeat
terra nostrã tante uirginis illu¬
strata natali. Hec enim est flos
campi.de qua ortum est precio¬
sum lilium cõuallium: per cuꝰ
partum mutatur natura: pla¬
storumq deletur culpa. Precisũ
est in ea illud eue infelicitatis
elogium. de quo dicitur ĩ tristi¬
cia paries filios: quia ista ĩ leti¬
cia dñm parturiuit. Eua enim
luxit: ista exultauit. Eua lacri¬
mas. maria gaudium ĩ uen¬
tre portauit: quia illa pc̃corem.
ista edidit innocentem Turgo
quippe genuit: quia iurgo con¬
cepit. Iniuolata peperit: qui a
ĩ conceptu libido non fuit. Utro¬
biq miraculum. Et sine corrup-¬
tione grauida ⁊ in partu uirgo
puerpera. Aue inquit angłs.¬
ad eam gr̃a plena: domin̾ tecũ
Impleta est ergo maria gracia:
et eua uacuata est a culpa. Ma¬
ledictio eue: in benedictionem
mutatur marie. Aue gr̃a ple¬
na: dñs tecum. Tecum ĩ corde.

Expanded text:
dest nobis, dilectissimi, optatus dies beatae ac venerabilis semper Virginis Mariae: ideo cum summa exsultatione gaudeat terra nostra, tantae Virginis illustrata die solemni. Haec est enim flos campi, de qua ortum est pretiosum lilium convallium, per cujus partum mutatur natura, protoplastorumque deletur et culpa. Praecisum est in ea illud Evae infelicitatis elogium quo dicitur, In tristitia paries filios : quia ista in laetitia Dominum parturivit. Eva enim luxit, ista exsultavit; Eva lacrymas, Maria gaudium in ventre portavit: quia illa peccatorem, ista edidit innocentem. Virgo quippe genuit, quia virgo concepit; inviolata peperit, quia in conceptu libido non fuit. Utrobique miraculum, et sine corruptione gravida, et in partu virgo puerpera. Descendit angad eam, gratia plena, Dominus tecum. Impleta est ergo Maria gratia, et Eva vacuata est a culpa. Maledictio Evae in benedictionem mutatur Mariae: Ave, gratia plena, Dominus tecum. Tecum Dominus in corde,
Abbreviated transcription (Latin):
me o paula ⁊so
eustochium ĩmo
caritas xp̃i me cõ¬
pellit. qui nobis
dudum tractatib
touiconsteieram. ut nouo log̃¬
di genere. scĩs que nobiscum de¬
gunt uirginib. latino utens e¬
loquio. exhortationis gr̃a sermo¬
nem faciam de assumptione be-
et głiose semper uirginis marie:
more eorum qui declama torie ĩ
eccliis solent loqui ad populum:
qd̃ utiq genus docendi necdũ at¬
tigeram. Sed quia negare neq̃o
quicquid iniungitis: nimia ur̃a
deuĩctus dilestione. experiar que
hortamini. affectu infantium o¬
re balbutientium. qui quecunq
audierint fari gestiunt cũ necd̃
possint ad plenum uerba forma¬
re: maxime quia ꝓptersim pli¬
ciores quasq id me depromere
conpellitis: ut habeant sermo
dibus ex eadem die. quib ue di¬
uinis uacent lectionib: preser¬
tim cum et eadem ĩ multis festi¬
uitatib. multorum sc̃oꝵ patrũ
studia miro cuderint eloquio: q̃
de hac quidem uberius. ubi ꝙ in
scripturis diuinis predicata le¬

Expanded text:
me, o Paula et Eustochium, imo charitas Christi me compellit, qui vobis dudum tractatibus loqui consueveram, ut novo loquendi genere, sanctis quae vobiscum degunt virginibus, Latino utens eloquio, exhortationis gratia, sermonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed quia negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare: maxime, quia propter simpliciores quasque id me depromere compellitis, ut habeat sanctumdibus eadem die, quibusve divinis vacet lectionibus: praesertim cum et eadem in multis festivitatibus, multorum sanctorum Patrum studia, miro cuderint eloquio, quae de hac quidem uberius ubique in Scripturis divinis praedicata le
Abbreviated transcription (Latin):
r ⁊ deinceps reliqua om
enius egistis. Ad preser
as nescii ploratus. ꝓfescen¬
elam uidisti: pastorib
isi: ip̃a eadem munera
deum puerum ĩ prese
uasti. Sed forte conqueste
ebas ⁊ este conscientia:¬

Expanded text:
 deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praeseprelas nescii ploratus, pro fescenstellam vidisti. Pastoribusonspexisti: ipsa eadem munera magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta volebas teste conscientia
Abbreviated transcription (French):
Accepto pane uidas tradidit dominũ
sicut promiserat principibus sacer¬
dotum. Antipħa. Si male locutꝰ
sum perhibe testimonium si autẽ
bene quid me cedis. Antiphona.

Expanded text:
Accepto pane Judas tradidit Dominum, sicut promiserat principibus sacerdotum. Ant. Si male locutus sum, perhibe testimonium; si autem bene, quid me caedis? Ant. Coena
Abbreviated transcription (Latin):
mutatus est color
optimus: dispersi
sunt lapides san¬
stuarii in capite
omnium platearum. Filii syon
incliti et amicti auro primo: quo¬
modo reputati sunt in uasa tes¬
tea ÷ opus manuum figuli.
Sed et lamie nudauerunt.
mammam: lastauerunt catu¬
los suos. Filia populi mei crude¬
lis: quasi structio in deserto. Ad¬
hesit lingua lastentis ad pala¬
tum eius in siti: paruuli pecie¬
runt panem : ⁊ non erat qui
frangeret eis. Qui uesceban.¬
tur uoluptuo se interierunt in
maior facta est iniquitas filie
pop uli mei peccato sodomorum
que subuersa est in momento:
et nori ceperunt in ea manus.

Expanded text:
mutatus est color optimus dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum BETH filii Sion incliti et amicti auro primo quomodo reputati sunt in vasa testea opus manuum figuli GIMEL sed et lamiae nudaverunt mammam lactaverunt catulos suos filia populi mei crudelis quasi strutio in deserto DELETH adhesit lingua lactantis ad palatum eius in siti parvuli petierunt panem et non erat qui frangeret eis HE qui vescebantur voluptuose interieMajor effecta est iniquitas filiae populi mei peccato Sodomorum, quae subversa est in momento, et non coeperunt in ea manus.
Abbreviated transcription (Latin):
Agnum et mirabile
donũ cõcessit nobis cls
hunc pasche salutarẽ
diem. in quo resurꝰ¬
gens dñs resurresti¬
onẽ p̾stitit uniu̾isis:
et de imis acl altiora conscendens. nos
quo ad suꝑiora de inferiorib ĩ suo cor¬
pore subleuauit. Sumus enĩ ẜ apłm
scera surrexerunt. Dũ enĩ ille ab in¬
feris transit al suꝑos: nos de morte
transire fecit al uitam. Pascha enĩ
casse Audiui ego quendam de p̃cep¬
torib uideoꝵ cũ susanne derideret
hystoriam. et a greco nescio quo
diceret ẽẽ confictam. illd̾ oppon̾e qd̃
origeni qͦ affricanus opposut e¬

Expanded text:
 et mirabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Sumus enim secunduscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim casse. Audivi ego quemdam de praeceptoribus Judaeorum, cum Susannae derideret historiam, et a Graeco nescio quo diceret esse confictam, illud opponere, quod Origeni quoque Africanus opposuit, e
Abbreviated transcription (Latin):
breis diclicisset. nõ fuisse ausum as¬
firmare se raptum ĩ corpore: led di¬
xisse.siue ĩ corpore. siue extra corpus
nescio dłs scit. His et talib argu-¬
mentis: apocrifas in libro eccłie
fabulas arguebat. Suꝑ qua re
lestoris arbitrio iudicium relin¬
quens: illud admoneo nõ haberi
danielem apud hebreos inter ꝓph̾al.
criplerunt.In tres siquidem partes
omnis ab eis scriptura cliuiditur
id est ĩ quimq et ĩ octo et ĩ undecim
libros de quo nõ est hui temporis
disserere. Que aũt ex hoc ꝓph̾a ĩmo
contra hunc librum porphirius o¬
biciat ⁊ testes sunt methodius. euse¬
bius. apollinaris: qui multis uer¬
suum milib eius uesanie R̾ndẽ¬
tes: nescio an curioso lectori satiffe¬
cerint. Unde obsecro uos o paula
et eusto chium fundatis pro me
ad dñm preces: ut qͣndiu ĩ hoc cor¬
pusculo sum. scribam aliquid gͣ¬
tum uobis: utile eccłie: clignum
posteris. Presentium quippe uidi¬

Expanded text:
braeis didicisset, non fuisse ausum afbraeis didicisset, non fuisse ausum affirmare se raptum in corpore, sed dixisse: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio. Deus scit . His et talibus argumentis apocryphas in libro Ecclesiae fabulas arguebat. Super qua re lectoris arbitrio judicium derelinquens, illud admoneo, non haberi Danielem apud Hebraeos inter prophetas, cripserunt. In tres siquidem partes omnis ab eis Scriptura dividitur: id est, in quinque, et octo, et in undecim libros: de quo non est hujus temporis disserere. Quae autem ex hoc propheta, immo contra hunc librum, Porphyrius objiciat, testes sunt Methodius, Eusebius, Apollinaris: qui multis versuum millibus ejus vesaniae respondentes, nescio an curioso lectori satisfecerint. Unde obsecro vos, o Paula et Eustochium, fundatis pro me ad Dominum preces: ut quamdiu in hoc corpusculo sum, scribam aliquid gratum vobis, utile Ecclesiae, dignum posteris. Praesentium quippe judi
Abbreviated transcription (Latin):
greco sermone descendere. Cuiꝰ rei
nos intelligenciam hanc nr̃is por
sumus dare: ut u̾bi gr̃a dicamus
ab arbore ilice dixisse eum cũ ilice
pereas: et a lentisco ĩ lentem te
cõminuat angłs: uł non lente
pereas. aut lentus idest flexibil
ducaris ad mortem: siue aliud ꝙͥ
ad arboris nomen cõueniens De¬
inde tm̃a fuisse ocii trib pueris ca¬
uillabatur: ut ĩ camino estuan¬
tis incendii metro luderent: ⁊ ꝑ
ordinem ad laudem dei elemẽta
omĩa ꝓuocarent Aut qd̾ miracu¬
lum diuineq aspiratõnis ĩdici¬
um uł draconem int̾fectum offa
picis: uł sacerdotum belis machic¬
nas deprehensas. que magis.
uero ad abacuc ueniret ⁊ de iu¬
dea ĩ chaldeam raptum discofoꝵ
mento quemqͣm scõꝵ graui uo¬
lasse corpore: et in pucto hore.tan
adduxiss in medium ⁊ cliceret eũ
de chaldea in iudeam fuisse trans¬
latum: derisit hominem: et ex
ip̃o uolumine demonstrauit hezechi¬
elem ĩ sp̃r se uidisse tnͣspositum De
ditum uirum. et qui legem ab he¬

Expanded text:
Graeco sermone descendere. Cujus rei nos intelligentiam nostris hanc possumus dare: Ut, verbi gratia, dicamus ab arbore ilice dixisse eum, Illico pereas: et a lentisco, In lentem te comminuat angelus, vel non lente pereas, aut lentus, id est flexibilis ducaris ad mortem: sive aliud quid ad arboris nomen conveniens. Deinde tantum fuisse otii tribus pueris cavillabatur, ut in camino aestuantis incendii metro luderent, et per ordinem ad laudem Dei omnia elementa provocarent: aut quod miraculum, divinaeque aspirationis indicium, vel draconem interfectum offa picis, vel sacerdotum Belis machinas deprehensas: quae magis pvero ad Abacuc veniret, et de Judaea in Chaldaeam raptum discophormento, quemquam sanctorum gravi volasse corpore, et in puncto horae tantadduxisset in medium, et diceret eum de Chaldaea in Judaeam fuisse translatum: derisit hominem, et ex ipso volumine demonstravit Ezechielem in spiritu se vidisse transpositum. Deditum virum, et qui legem ab He
Abbreviated transcription (Latin):
enim illum esse uenturum: et
om̃s qui id cupiebant dicebant.
O si hic me in ueniet illa nati¬
uitas: o si qd̾ credo in scripturis
dei. iudeam oculis meis. Et ut
noueritis quantum desideriũ
scripturis urginem paritiram.
sicut aucdistis cum ysaias lege¬
retur. Ecce uirgo in utero acci¬

Expanded text:
 illum esse venturum, et omnes qui pie vivebant, dicebant, O si hic me inveniat illa nativitas! o si quod credo in Scripturis Dei, videam oculis meis! Et ut noveritis quantum desiderium Scripturis sanctis virginem parituram, sicut audistis cum Isaias legeretur, Ecce virgo in utero c
Abbreviated transcription (Latin):
urgo post partum. Exultent¬
nupta ꝓph̾auit. Nullus gradus
pretermissus est de quo non hr̃et
testimoniũ salus om̃ium. Nũꝙͥ.
et udue. Sansta atmna: a uirgi¬
nitate sua septem annis iuxerat
cum uiro luo. Quo defuncto. usq
ad senilem etatem ꝑuenerat:. et
senestute sc̃a expestabat infanti¬
am saluatoris:: ut paruum iude¬
ret annosa. paruum agnosceret
anicula: intrantem in mundũ
saluatorem iuderet itura. Et ĩ
masculino sexu tria ip̃a genera
cõmendata sunt. Ip̃e xp̃c puer
natus est: exultent pueri. continẽ¬
n entiam uouentes puero. Iple
uero integritatem puericie con¬
secrauit: qui sue matri fecundita¬
tem attulit: uirginitatem nõ ab¬
stulit. Symeon ille senex diu ui¬
xerat ÷ cuiꝰ etas comparatur anne-
et auclierat responsum qd̾ nõ eẽt
uisurus mortem nisi iudisset xp̃m¬

Expanded text:
t. Exsultentnupta prophetavit. Nullus gradus praetermissus est, de quo non haberet testimonium salus omnium. Nunquid vidua sancta Anna. A virginitate enim sua septem annos vixerat cum viro suo; quo defuncto usque ad senilem aetatem pervenerat, et in senectute sancta exspectabat infantiam Salvatoris; ut parvum videret annosa, parvum agnosceret anicula, intrantem in mundum Salvatorem videret itura . Et in masculino sexu tria ipsa genera commendata sunt. Ipse Christus puer natus est; exsultent pueri, continentiam voventes puero. Ipse vere integritatem pudicitiae consecravit, qui suae matri fecunditatem attulit, virginitatem non abstulit. Simeon ille senex diu vixerat, cujus aetas comparatur Annae; et audierat responsum; quod non esset visurus mortem nisi prius vi
Abbreviated transcription (Latin):
uersib uiderit eẽ
descriptos. metro
eos estimet apud
hebreos ligari: et
aliquid simile ha¬
bere de psalmis uł operib salomonis.
s quod in demostene et tullio solet
fieri ut per cola scribantur ⁊ com.¬
mata: qui utiq prosa et non uersi¬
bus conscripserunt. Nos quoq uti¬
litati legentium ꝓuidentes:. interp̃

Expanded text:
ersibus viderit esse descriptos metro eos aestimet apud Hebraeos ligari, et aliquid simile habere de Psalmis, vel operibus Salomonis; sed quod in Demosthene et Tullio solet fieri, ut per cola scribantur et commata, qui utique prosa, et non versibus conscripserunt: nos quoque utilitati legentium providentes, interp
Abbreviated transcription (Latin):
tur ĩ messe: sicut exultant uictores¬
lugum enĩ oneris eius. et uigam
humeri eius: et sceptrum exacto¬
ris eius superastr: sicut ĩ die ma¬
dian. ORa omis uiolenta preda¬
tio cum tumultu ⁊ uestimentũ
mixtum sangͥne: erit ĩ combusti¬
onem ⁊ cibus ignis. Pariulus
enĩ natus est nobis: filius datus

Expanded text:
messe sicut exultant iugum enim oneris eius et virgam umeri eius et sceptrum exactoris eius superasti sicut in die Madian quia omnis violenta praedatio cum tumultu et vestimentum mixtum sanguine erit in conbustionem et cibus ignis parvulus enim natus est
Abbreviated transcription (Latin):
tur ĩ messe: sicut exultant uictores¬
ugum enĩ oneris eius. et ugam
humeri eius: et sceptrum exacto¬
ris eius superastr: sicut ĩ die ma¬
dian. ¶Lͥa omis uiolenta preda¬
tio cum tumultu ⁊ uestimentũ
mixtum sangne: erit ĩ combusti¬
onem ⁊ cibus ignis. Paruulus
enĩ natus est nobis:. filius datus

Expanded text:
in messe sicut exultant iugum enim oneris eius et virgam umeri eius et sceptrum exactoris eius superasti sicut in die Madian quia omnis violenta praedatio cum tumultu et vestimentum mixtum sanguine erit in conbustionem et cibus ignis parvulus enim natus est
Abbreviated transcription (Latin):
odie nobis celorum rex de iurgine
nasci dignatus est ut hominem ꝑdi¬
tum ad regna celestia reuocaret gau¬
det exercitus angłorum. Quia salus s¬
eterna humano generi apparuit U.
Gloria in excelsis deo ⁊ ĩ terra pax ho¬
minib bone uoluntatis Quia salus-¬

Expanded text:
odie nobis coelorum Rex de Virgine nasci 742 dignatus est, ut hominem perditum ad regna coelestia revocaret. Gaudet exercitus angelorum, quia salus aeterna humano generi apparuit. Vers. Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Gau
Abbreviated transcription (Latin):
treꝑidat uidex: et nõ tre¬
urt qui uidici tradiderunt
cremiscit potestas: et non
pemilcit immanitas Wlt
quare manus: et illi in¬
uant linguas. Sed quare
Quia firmauerunt sibi

Expanded text:
trepidat judex, et non trepidant qui judici tradiderunt; contremiscit potestas, et non contremiscit immanitas; vult ille lavare manus, et illi inquinant linguas. Sed quare hoc? Firmaverunt sibi