comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciauit amboꝵ futurum filium:
s patri nunciauit: Uenturus enĩ
erat iohannes: de conubio masculi
& femine: Ecce iterum ipse gabri¬
hel uenit ad mariam: non ad io¬
seph Unde erat caro illa concep¬
tura: unde erat initium habitu:¬
ra: ad ipsam angłs uenit: Patri
autem sacerdoti zachariȩ quomͦ
angłs futurum filiũ p̃nunciauit:
Nolunquit timere tacharia: exau¬
dita est oratio tua Quid enim fratres
mei: Sacerdos ille ideo intrauerat
in scã sanctoꝵ: ut filios p̃caretur
a domino: Absit: Dicit aliquis Un¬
de hoc ꝓbas: Non enim indicauit
zacharias quid rogauerit: Unum
est quod breuiter dico. Si petisset
filium: crederet annunciatum:
Angłs dicit quod ei filius nasceret᷑.
ille non credit Certe hoc rogauerat:
Quis rogat sine spe. aut quis non
credit in spe: Si non speras quare
petis: si speras quare non credis:
Quid gͦ: Ocaudita ẽ. in qͥt oratio
tua. Nam ecce concipiet elisabech:
& pariet filium: Quare: Quia exau¬

Expanded text:
tiavit amborum futurum filium, tiavit amborum futurum filium, sed patri nuntiavit. Venturus enim erat Joannes de connubio masculi et feminae. Ecce iterum ipse Gabriel venit ad Mariam, non ad Joseph: unde erat caro illa coeptura, unde erat initium habitura, ad ipsam angelus venit. Patri autem sacerdoti Zachariae quomodo angelus futurum filium praenuntiavit? Noli, inquit, timere, Zacharia, exaudita est oratio tua. Quid enim, fratres mei, sacerdos ille ideo intraverat in sancta sanctorum, ut filios precaretur a Domino: Absit. Dicit aliquis: Unde hoc probas? non enim indicavit Zacharias quid rogaverit. Unum est quod breviter dico: Si petisset filium, crederet annuntiatum. Angelus dicit quod ei filius nasceretur, ille non credit? certe hoc rogaverat? Quis rogat sine spe? aut quis non credit in spe? Si non speras, quare petis? si speras, quare non credis? Quid ergo? Exaudita est, inquit, oratio tua: nam ecce concipiet Elisabeth, et pariet tibi filium. Quare? Quia exau
Abbreviated transcription (Latin):
dei: manus dei: Uerbum dei:
manus dei: Quȩ est enim manꝰ
deiꝰ nisi ꝑ quam facta sunt
omnia: Quid putas erit pu-¬
er iste: Manus enim domini
cum illo. Ohumana infirmi¬
tas quid factura es in iudice:
quȩ sicꝰ esitas in precone .
S etiam hic quid dixi
Redeo ad considerationem consue¬
tudinis humanȩ & quid dixi. Pre-¬
conem dixi: iudicem dixi & prȩco
homo: & iudex homo: Quod appa-¬
rebat dixi: Quod latebat quis dixe¬
rit: Uerbum caro factum est. ñ
tamen uerbum in carnem uersũ ẽ
Uerbum caro factum est accipien¬
do quod non erat: non amittendo
quod erat Ecce ammirati fumus
p̃conis eius natiuitatem. quam
hodie celebramus: s ꝓpter quem
facta est uideamus Uenit angłs¬
Uenit inquam angłs gabrihel ad
zachariam: non ad elisabeth qͣre:
Quia ioħ̾s ꝑ zachariam futurus
erat in elisabeth. Ergo angłs annn-¬
cians uenturum iohannem nas¬
cendo: non uenit ad exceptorium
uentris: s ad fontem seminis: Nun-¬

Expanded text:
Dei manus Dei, Verbum Dei Dei manus Dei, Verbum Dei manus Dei. Quae est enim manus Dei, nisi per quam facta sunt omnia? Quid, putas, erit puer iste? Manus enim Domini cum illo. O humana infirmitas, quid factura es in judice, quae sic haesitas in praecone? Sed etiam hic quid dixi? Redeo ad considerationem consuetudinis humanae. Et quid dixi? Praeconem dixi, judicem dixi et praeco: homo, et judex homo. Quod apparebat dixi, quod latebat quis dixerit? Verbum caro factum est : non tamen Verbum in carnem versum est. Verbum caro factum est, accipiendo quod non erat; non amittendo quod erat. Ecce admirati sumus praeconis ejus nativitatem, quam hodie celebramus, sed propter quem facta est videamus. 3. Anvenit, inquam, angelus Gabriel ad Zachariam, non ad Elisabeth. Quare? Quia Joannes per Zachariam futurus erat in Elisabeth. Ergo angelus annuntians venturum Joannem nascendo, non venit ad exceptorium ventris, sed ad fontem seminis. Nun
Abbreviated transcription (Latin):
tas erit puer iste: Magnus erit:
S quid erit: qui maior illo erit:
Ualde iste magnus erit S quid
erit: qui isto magno maior erit:
Si ille qui modo eẽ cępit. tam mag¬
nus erit: quid erit qui erat: S qͥd
dixi qui erat: Ante iohannem et¬
& zacharias erat. Multomagis
ante iohannem: & abraham. ysa¬
ac & lacob erant: Ante iohannem
certe: celum & terra erant: Quid
erit qui in principio erat: In pͥn¬
cipio enim quod est ante iohannẽ
& ante omnem hominem: fecit ds̃
cȩlum & terram: S ꝑ quid fecit.
quęris. In principio non fecit ds̃
uerbum: s erat uerbum In prin¬
cipio erat uerbumꝰ & uerbũ erat.
non qualecumq s ds̃ erat uerbũ:
Omnia ꝑ ipsum facta sunt. & no¬
uissimo tempore factus est quierat.
ne periret quod fecerat: Quid pu¬
tas erit puer iste: Manus enim
dñi cum illo est Si puertam mag¬
nus erit. quia est cum illo manꝰ
dñi: quid ipsa manus domini:
ep̃s enim: manus dñi: Filius

Expanded text:
tas, erit puer iste? Magnus erit: tas, erit puer iste? Magnus erit: sed quid erit qui major illo erit? Valde iste magnus erit: sed quid erit qui isto magno major erit? Si ille qui modo coepit esse, tam magnus erit, quid erit qui erat? Sed quid dixi, qui erat? Ante Joannem et Zacharias erat, multo magis ante Joannem et Abraham et Isaac et Jacob erant. Ante Joannem certe coelum et terra erant. Quid erit qui in principio erat? In principio enim, quod est ante Joannem, et ante omnem hominem, fecit Deus coelum et terram . Sed per quid fecit quaeris? In principio non fecit Deus Verbum, sed erat Verbum: In principio erat Verbum, et Verbum erat, non qualecumque, sed Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt. Et novissimo tempore factus est qui erat, ne periret quod fecerat. Quid, putas, erit puer iste? Manus enim Domini cum illo est. Si puer tam magnus erit, quia est cum illo manus Domini; quid ipsa manus Domini? Christus enim manus Domini, Filius
Abbreviated transcription (Latin):
impletur spũ scõ. ad huc ex utero ma¬
tris suȩ Deinde ueniente maria sc̃a
exultat in utero: & quem non pote¬
rat uocibus: salutat motibus:
Nascitur: dat patri uocem: pater
loquens dat filio nomen: Mirant᷑
omnes tantam gram: Quid enim
aliud quam grãm: Ubi enim io-¬
hannes iste ꝓmeruit deum: Ubi ꝓ-¬
meruit deum: ante quam eẽt quiꝓ-¬
rantur omnes: obstupescunt: & mo-¬
tu cordis sui dicunt: ut scriberetur.
nobisq legeretur: Quid putas erit
puer iste: ⁊sam manus dñi cum illo
Quid putas erit puer iste: Excȩdit
mȩtas humanȩ nature: Nouimus
pueros S quid putas erit puer
iste: Quare dicis. quid putas erit
puer iste: Manus enim dñi cũ illo:
Quia manus dñi cum illo est iã
scimus: s quid erit nes cimus:
Utiq ualde magnus erit Qui
tam magnus cępit: quid erit:
Qui tantillus tantus est. quid
erit: Hebescit humana infirmi-¬
tas: omnium considerantium
corda contremiscunt: Quid pu-¬

Expanded text:
impletur Spiritu sancto adhuc ex utero maimpletur Spiritu sancto adhuc ex utero matris suae. Deinde veniente Maria sancta, exsultat in utero; et quem non poterat vocibus, salutat motibus. Nascitur, dat patri vocem; pater loquens dat filio nomen: mirantur omnes tantam gratiam . Quid enim aliud quam gratia? Ubi enim Joannes iste promeruit Deum? Ubi promeruit Deum, antequam esset qui prantur omnes, obstupescunt, et motu cordis sui dicunt, ut scriberetur nobis quod legeretur: Quid, putas, erit puer iste? Nam manus Domini cum illo. Quid, putas, erit puer iste? Excedit metas humanae naturae. Novimus pueros: sed, quid, putas, erit puer iste? Quare dicis, Quid, putas, erit puer iste? Manus enim Domini cum illo? Quia manus Domini cum illo est, jam scimus; sed quid erit, nescimus. Utique valde magnus erit, qui tam magnus coepit. Quid erit, qui tantillus tantus est? quid erit: Hebescit humana infirmitas, omnium considerantium corda contremiscunt: Quid, pu
Abbreviated transcription (Latin):
ueor dism cel esRamus ho.¬
diernum uobis dici non opꝰ
est: quia omnes cum ȩuuan¬
gelium legeretur
audistis Hodie accepimus scm̃ io
hannem dni p̃cursorem. sterilis
filium. nunciantem uirginis filiũ:
sed tamen seruum minciantem
dnm̃: Quia enim uenturus erat
ꝑ uirginem deus homo. p̃cess it eũ
de sterili mirabilis homo: ut cum
se indignum dicit cuius calcia¬
menti corrigiam soluat mirabilis
homo: agnos catur deus homo:
Mirare iohannem quantum po¬
tes: xp̃o ꝓficit quod miraris: ꝓfi¬
cit inquam xp̃oꝰ non quia tu p̾stas
aliquid xp̃o: s ut tu ꝓficias in xp̃o
Mirare gͦ iohannem quantum
potes: Audisti quod mireris: An¬
nunciatur ꝑ angłm patri sacer¬
doti: uocem aufert angłs ñ patͥ cre¬
denti : Remanet mutus: in filii
natiuitate expectans linguam:
Concȩpit sterilis: concepit &e anꝰ:
Gemina infecunditas: sterilitas
&e ȩtas. Dicitur ab angło qualis
futurus sit. impletur in eo quod
dicitur: & quod maxime mixan¬
sdumet

Expanded text:
uem diem celebramus hodiernum vobis dici non opus est, quia omnes, cum Evangelium legeretur, audistis. Hodie accepimus sanctum Joannem Domini praecursorem, sterilis filium nuntiantem virginis filium, sed tamen servum nuntiantem Dominum. Quia enim venturus erat per virginem Deus homo, praecessit eum de sterili mirabilis homo: ut cum se indignum dicit, cujus calceamenti corrigiam solvat mirabilis homo, agnoscatur Deus homo. Mirare Joannem, quantum potes: Christo proficit quod miraris. Proficit, inquam, Christo, non quia tu praestas aliquid Christo, sed ut tu proficias in Christo. Mirare ergo Joannem, quantum potes. Audisti quod mireris. Annuntiatur per angelum patri sacerdoti: vocem aufert angelus patri non credenti; remanet mutus, in filii nativitate exspectans linguam. Concepit sterilis, concepit et anus: gemina infecunditas, sterilitas et aetas. Dicitur ab angelo qualis futurus sit: impletur in eo quod dicitur; et quod maxime mirandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui se exaltat humiliabitur.
&e qui se humiliat exalta. Abit̾
A quo iste ex altabitur. &e qui se exal¬
tat humiliabitur. Quia esurientes im¬
pleuit bonis: &e duites dimisit in anes
Uade nunc & uentila diuitias tuas:
iacta te. de dic diues sum: Quam diues:
Si uolo iustus sum. si nolo iustus ñsũ
In potestate habeo iustum eẽ. & iustũ
non eẽ: Non audis in psalmo. qui con¬
fidunt in uirtute sua: Ergo carnem¬
deus tibi. ds̃ tibi sensum. ds̃ tibi ani¬
mam. d̃s̃ tibi mentem. deus tibi in¬
telligentiam dedit. tu das tibi ipse
iusticiam: Quid est caro. quid sunt
sensus. quid est anima. quid est mens.
quid est intelligentia sine iusticia:
łonne ommia ista si iusticia careant.
ad pęnam ualebunt: Ergo tam diues
ut cum tibi deus dederit inferiora:
dos tibi potiora: Male diues. exina¬
niende diues. si tamen habes quod
te habere dixisti: quid habes quod
non accȩpisti: Nec saltem a suꝑbo et
diuite illo phariseo. ex his quȩ te ha¬

Expanded text:
qui se exaltat, humiliabitur; qui se exaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur . A quo iste exaltabitur, et qui se exaltat humiliabitur. Quia esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes. Vade nunc, et ventila divitias tuas: jacta te, et dic, Dives sum. Quam dives? Si volo, justus sum; si nolo, justus non sum. In potestate habeo justum esse, et justum non esse. Non audis in Psalmo, Qui confidunt in virtute sua ? Ergo Deus tibi carnem, Deus tibi sensum, Deus tibi animam, Deus tibi mentem, Deus tibi intelligentiam dedit: tu das tibi ipsi justitiam? Quid est caro, quid sunt sensus, quid est anima, quid est mens, quid est intelligentia sine justitia? Nonne omnia ista, si justitia careant, ad poenam valebunt? Ergo tam dives es, ut cum Deus tibi dederit inferiora, des tibi potiora? Male dives, exinaniende dives; si tamen habes quod te habere dixisti: Quid habes quod non accepisti ? Nec saltem a superbo et divite illo pharisaeo, de his quae te ha
Abbreviated transcription (Latin):
dare: Sotum te habere dixisti:
nichil tamquam egens petisti:
Ergo tu iustus:. Quia non sum sicut¬
& publicanus iste. Insultas: non exisl¬
tas: Ieiuno bis in sabbato. decimas
do omnium quȩcumq possideo:
O diuitem exmnaniendum: Ueni.
ueni pauꝑ esuriens publicane. im¬
mo ibi sta. ubi stas: Publicanus enĩ
de longinquo stabat. s dñs humili
cȩlum leuare. quo oculos non leua¬
bat. ibi cor habebat. s ꝑcutiebat
pectus suum dicens. Dñe ꝓpicius
esto michi peccatori: O esurientem
trouersiam: ꝓme sentenciam. Au¬
dite sententiam. inter partes ꝓla¬
tam: Non appellat uictus: quia
non est ad quem. Non enim appel¬
lat a filio ad patrem̃. Deus enim
pater nr non iudicat quemquam.
s omne iudicium dedit filio. Dicat
gͥ sententiam inter partes ueri¬
tas: Amen inquit dico uobis qͥa
descendit de templo iustificatus
publicanus magis quã ille phari¬
seus. Quare hoc rogo te. qua
iusticia: Uis audire: Qm̃ i om̃is

Expanded text:
dare? Totum te habere dixisti: dare? Totum te habere dixisti: nihil tanquam egens petisti. Ergo tu solus justus? Quia non sum sicut publicanus iste. Insultas, non exsultas. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. O divitem exinaniendum! Veni, veni pauper, esuriens publicane: imo ibi sta, ubi stas. Publicanus enim de longinquo stabat. Sed Dominus humili debat levare. Quo oculos non levabat, ibi cor habebat. Sed percutiebat pectus suum, dicens: Domine, propitius esto mihi peccatori. O esurientem troversiam; prome sententiam. Audite sententiam inter partes prolatam. Non appellat victus, quia non est ad quem. Non enim appellat a Filio ad Patrem. Deus enim Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio . Dicat ergo sententiam inter partes Veritas. Amen, inquit, dico vobis, quia descendit hic justificatus de templo, magis quam ille pharisaeus. Quare hoc, rogo te? qua justitia? Vis audire? Quoniam omnis
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃. ꝑ quod om̃ia facta susz.
fit caro. Nerbum caro factum est et
habitauit in nobis Caro fit uerbum:
S caro accȩdit ad uerbum: non pe¬
rit in carne uerbum: O gr̃a Ut hoc
haberemus: quid digni eramus:
plena fide. plena grã. mater futura:
uirgo ꝑmansura: Quid dicit inter
roga. De quibus singulis loqui ual.¬
de multum est Quid ait: Esurien¬
tes impleuit bonis: & duuites di¬
misit in anes: Qui sunt esurientes:
Humiles indigentes: Qui sunt
diuites: Suꝑbi inflati. Non uoslon¬
ge mitto: ostendo uobis modo in uno
templo diuites. de illis qui dimittun¬
tur ut manes: &e pauperes. de illis
qui implentur bonis: Ascenderuns
duo in templum orare: unus pha-
digesta ructantem. crapulam
exalantem: s suꝑbiȩ. ñ iusticix̧:
Deus inquit grãs ago tibi. quia
non sum sicut cȩteri homines:⁊
publicanus iste: Ieuino bis in sab¬
bato: decias do om̃ium quȩ pos¬
sideo. Rogare ueneras. an de lau¬

Expanded text:
apud Deum, per quod omnia facta sunt, apud Deum, per quod omnia facta sunt, fit caro: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Caro fit Verbum, sed caro accedit ad Verbum, non perit in carne Verbum. O gratia! Ut hoc haberemus, quid digni eramus? plena fide, plena gratia, mater futura, virgo permansura. Quid dicit inter caetera, de quibus singulis loqui, valde multum est? Quid ait? Esurientes implevit bonis, et divites dimisit inanes . Qui sunt esurientes? Humiles, indigentes. Qui sunt divites? Superbi et inflati. Non vos longe mitto: ostendo vobis modo in uno templo divitem de illis qui dimittuntur inanes, et pauperem de illis qui implentur bonis. Ascenderunt duo in templum orare; unus pharidigesta ructantem, crapulam exhalantem, sed superbiae, non justitiae: Deus, inquit, gratias tibi ago, quia non sum sicut caeteri homines, publicanus iste. Jejuno bis in sabbato, decimas do omnium quae possideo. Rogare veneras, an te lau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgressa in diebus suis: & illa:
Quomͦ fiet istud. qm̃ uirum ñ
cog. nosco: Illi dicitur tacebis
qͥa / non credis. illi causa exponit᷑
suentium non imponitur: Quomodo
uirtus altissimi obumbrabit tibi
Ecce quomodo fiet quod quęrisꝰ. ecce
quomodo uirum non cognoseis &
paries: ecce quomodo. quia sp̃s sc̃s
libidinis: sub tanto umbraculo scĩ¬
tatis. Quare ipsi hoc : Si uerba at¬
tendamus: ambo crediderunt ⁊a
lemus audire: deus potest & corda
quid cognoscam hoc. ego enun
sum senex. & uxcor mea ꝓgressior
in diebus suis. desperando dixit: ñ
non cognosco. inquirendo dixxit:
non desperando. Dum interroga¬
uit: non deꝓmissione dubitauit.
Ouere grã plena: Sic est enim
ab angło salutata. Aue grã ple¬
na:. Quis hanc explicet grãm:
Quis huic grȩ gr̃am agendo sufficiat.
fit homo. &e ꝑ liberum arbitrium
perit homo: & inuenitur. Homo
factus qui fecit: ne periret quẽ
fecit. In principio uerbum deus

Expanded text:
progressa in diebus suis. Et illa, progressa in diebus suis. Et illa, Quomodo fiet istud? Quoniam virum non cognosco. Illi dicitur, Tacebis, quia non credis: illi autem causa exponitur, silentium non imponitur. Quomodo virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ecce quomodo fiet quod quaeris, ecce quomodo virum non cognoscis et paries, ecce quomodo: quia Spiritus slibidinis, sub tantae umbraculo sanctitatis. Quare hoc? Si verba attendamus, aut ambo crediderunt, aulemus audire: Deus potest et corda quid cognoscam hoc? ego enim sum senex, et uxor mea progressa in diebus suis, desperando dixit, non niam virum non cognosco, inquirendo dixit, non desperando. Dum interrogavit, non de promissione dubitavit. O vere gratia plena! Sic est enim ab angelo salutata, Ave, gratia plena. Quis hanc explicet gratiam? Quis huic gratiae gratias agendo sufficiat? Fit homo, et per liberum arbitrium perit homo, et invenitur homo factus qui fecit, ne periret quem fecit. In principio Verbum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
mea ꝓcessit in diebus suis: ee dicitur
ei. ecce eris tacens. ne poteris loqui
usq in diem quo hȩc impleantur. ꝓp¬
ter quod non credidisti uerbis meis
oe accepit supplicium taciturnita¬
tis: merito infidelitatis: Quid dixe¬
rat ꝓpħa de iohanne: Uox claman¬
tis in heremo: Tacet zacharias ge¬
neraturus uocem: Quia non credi¬
dit tacuit Merito obmutuit quo¬
usq uox nasceretur. Si enim recte
dictum est. quia ualde recte dictũ
est in scõ psalmo. credidi ꝓpt̃ quod
loquutus sum: qui non credebat
metito non loquȩbatur: S rogo do¬
mine cum audientibus me pariter
rias ab angło ꝑ quid cognosceret
quod illi annunciatum est. qm̃ se¬
nex erat. & uxor eius ꝓgressa it
diebus suis. dicitur eiꝰ qm̃ non
credidisti eris tacens: Hunciatur
xxp̃s uirgini mariȩꝰ. & ipsa causas
quęrit: & dicit angło. Quomodo
fiet istud. qm̃ uirum non cognosco:¬
& ille: ꝑ quid cognoscam hoc:
Ego enim sum senex: & uxxor mea

Expanded text:
mea processit in diebus suis. Et dicitur mea processit in diebus suis. Et dicitur ei: Ecce eris tacens: et non poteris loqui usque in diem quo haec implebuntur, propter quod non credidisti verbis meis. Et accepit supplicium taciturnitatis, merito infidelitatis. Quid dixerat propheta de Joanne? Vox clamantis in eremo . Tacet Zacharias generaturus vocem. Quia non credidit, tacuit: merito obmutuit quousque vox nasceretur. Si enim recte dictum est, imo quia valde recte dictum est in sancto psalmo, Credidi, propter quod locutus sum : quia non credebat, merito non loquebatur. Sed rogo, Domine, cum audientibus me pariter rias ab angelo, per quid cognosceret quod illi annuntiatum est, quoniam senex erat, et uxor ejus progressa in diebus suis: dicitur ei, Quoniam non credidisti, eris tacens. Nuntiatur Christus virgini Mariae, et ipsa causam quaerit, et dicit angelo, Quomodo fiet istud? qc? Ego enim sum senex, et uxor mea
Abbreviated transcription (Latin):
menti eius dignum se ẽẽ dixisset:
Attende in magno sacramento:
corrigiam calciamenti: Quantum
humilis extitisset. & si se iohannes
dixisset dignum: qui se fecit dicen
do indignum: ꝓpterea notatus
est dies natiuitatis eius: & celebra¬
tioni ȩccłȩ cominendatus Uerum
inter est plurimum non solum in
matribus quod illa uirgo. illa mu
lier sterilis. illa de spũ sc̃o parit fili¬
um dei dnm nrm: illa de uiro suo
sene parit p̾cursorem dni: & illud
attendite: Hon credidit ⁊acharias
Quomodo credidit qui quęsiuit
ab angło ꝑ quod cognosceret quod
ꝓmittebat: qm̃ ipse erat senex. &
uxor eius ꝓcesserat in diebus suis:
& dicit illi angłs: Ecce eris tacens
nec poteris loqui. usq in diem quo
hec fiant. ꝓpter quod non credi¬
disti uerbis meis. quȩ implebun¬
tur in tempore suo:. Idem ipse an¬
gelus uenit ad mariam. nunciat
carne. & maria tale aliquid dicit.
Ille enim dixit. ꝑ quod cognoscam
hoc: Ego enim sum senex & uxor

Expanded text:
menti ejus, dignum se esse dixisset? menti ejus, dignum se esse dixisset? Attendite in magno sacramento corrigiam calceamenti. Quantum humilis exstitisset, et si se Joannes dixisset dignum? Quid fecit, dicendo se indignum? Propterea notatus est dies nativitatis ejus, et celebrationi Ecclesiae commendatus. CAPUT Imatribus, quod illa virgo, illa mulier fuerit sterilis; illa de Spiritu sancto pariens Filium Dei Dominum nostrum, illa de viro suo sene pariens praecursorem Domini. Et illud attendite. Non credidit Zacharias. Quomodo non credidit? Quaesivit ab angelo per quid cognosceret quod promittebat, quoniam ipse erat senex, et uxor ejus processerat in diebus suis. Et dixit illi angelus: Ecce eris tacens, et non poteris loqui usque in diem quo haec fiant, propter quod non credidisti verbis meis, quae implebuntur in tempore suo. Idem ipse angelus venit ad Mariam, nuntiat carne, et Maria tale aliquid dicit. Ille enim dixit: Per quid cognoscam hoc? Ego enim sum senex, et uxor
Abbreviated transcription (Latin):
& legite S parum est ante abra¬
ham: Creator ante adam. creator
an te cęlum & terram. ereator ante
omnes angłos uniuersamq cre¬
aturam spiritalem. sedes. domina-¬
diones. principatus & potestates.
ante omnia creator. quia in prin¬
cipio non est factum uerbum. s
erat uerbum: & uerbum erat
apud dm̃. & deus erat uerbum:
Hoc erat in principio apud deum:
Omnia ꝑ ipsum facta sunt. Si om¬
nia uisibilia & inuisibilia. cȩlum
& terra. & uirgo maria: qͥa uir¬
gomaria de terra: & xp̃s factor
terrȩ. factus est terra: quia ueri¬
tas de terra orta est. Breuiter gͦ¬
commendo caritati ur̃e. magnũ
sacramentum: Om̃ multi futuri
erant qui putarent xp̃m̃ non
ẽẽ nisi hominem. nichil ẽẽ ampliꝰ
quam hominem. ideo magnus
homo quo maior in hominibus
non fuit. ꝑhibuit ei testimonium:
Iohannes subditus inclinatus. humi-¬
liatus. in quantum se humilem red¬
didisset. si soluere corrigiam calcia-¬

Expanded text:
vel legite. Sed parum est, ante Abravel legite. Sed parum est, ante Abraham creator: ante Adam creator, ante coelum et terram creator, ante omnes Angelos universamque creaturam spiritualem, Thronos, Dominationes, Principatus et Potestates, ante omnia creator. Quia in principio, non est factum Verbum, sed erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Si omnia, visibilia et invisibilia, coelum et terra, et virgo Maria: quia et virgo Maria de terra, et Christus factor terrae factus est de terra, quia veritas de terra orta est . CAPUT commendo Charitati vestrae magnum sacramentum. Quoniam multi futuri erant, qui putarent Christum non esse nisi hominem, nihil esse amplius quam hominem: ideo magnus homo, quo major in hominibus non fuit, perhibuit ei testimonium Joannes, subditus, inclinatus, humiliatus. In quantum se humilem reddidisset, si solvere corrigiam calcea
Abbreviated transcription (Latin):
solius iusti eccła cęlebrat natalem¬
diem: & natalis dñi celebratur.
s tamquam dñi: Date michi aliũ
seruum p̃ter iohannem inter pa¬
triarchas. inter ꝓpħas. interapłos.
cuius natalis diem celebret ȩccłia
xp̃i. Passionum dies seruis pluri¬
mis celebramus: natiuitatis diem
nemuini nisi iohanni: Audistis qͣn¬
do euuangłium legeretur. qui or¬
do fuerit amboꝵ nascentium. p̃¬
cursoris & dnãtoris: & quod pau¬
lo ante dixi. p̃conis ce iudicis: uo¬
cis &e uerbi Angłs gabriel nun¬
ciat iohannem: idem ipse angłs
Precȩdit ille: sequitur ille: Ille p̃¬
cedit obsequendo: sequitur ile
regnando. Sequitur enim nascen-¬
do: antecȩdit regendo Quia & ip¬
sum iohannem creauit xp̃s: post
quem creatus est xp̃s. & creator et
creatus. creator ante matrem. cre¬
ator matris: creatus in matre:
& quid dicam creator ante matrẽ :
Ante abraham ego sum Ipse dixit.
euuangłium loquitur: Audite

Expanded text:
solius justi natalem diem celebrat Ecclesolius justi natalem diem celebrat Ecclesia. Et Natalis Domini celebratur, sed tanquam Domini. Date mihi alium servum praeter Joannem inter Patriarchas, inter Prophetas, inter Apostolos, cujus natalem diem celebret Ecclesia Christi. Passionum diem servis plurimis celebramus: nativitatis diem nemini, nisi Joanni. Audistis quando Evangelium legebatur, qui ordo fuerit amborum nascentium, praecursoris et Dominatoris, et quod paulo ante dixi, praeconis et Judicis, vocis et Verbi. Angelus Gabriel nuntiat Joannem, idem ipse angelu Christum. Praecedit ille, sequitur ille: ille praecedit obsequendo, sequitur ille regendo. Sequitur enim nascendo, antecedit regendo: quia et ipsum Joannem creavit Christus, post quem creatus est Christus, et creator et creatus; creator ante matrem, creator matris, creatus in matre. Et quid dicam, creator ante matrem? Ante Abraham ego sum, ipse dixit, Evangelium loquitur : audite,
Abbreviated transcription (Latin):
ciamenti soluere:. Utrumq testimo¬
num consideremus: quod ꝑhibuit
dominus seruo: & quod ꝑhibuit
seruus dño. Quod est testimonium
domini de seruo: In natis mulierũ
non surrexit maior iohanne bap¬
tista Quod est testimoniũ serui
de dño: Qui uenit post me.: maior
me est: Si ergo in natis mulierum
non exsurrexit maior iohanne
baptista: qui maior est illo: Quid
est iohannes: Magnus homo. S
homo xp̃s. ioħe maior: quia deus
& homo: Ambo mirabiliter nati
p̃co oe iudexꝰ lucerna &e dies: uox
& uerbum: seruus ce dñs. De ste¬
rili seruus: de uirgine dñs Ipse
dñs fecit sibi seruum in utero ste¬
rili de sene patre: & de anicula
matre & idem ipse dñs fecit sibi
carnem in utero uirginis sit ie
homine patre: qui fecit primum
putaretur: Hec in suꝑbia sua alie-¬
num est sequutus errorem: nec au¬
sus est dicere sum quod putatis:
ad pedes domini & ad corrigiam
calciamenti seruus humiliaretur.
mento natus est iohannes. ipsius

Expanded text:
enti solvere . Utrumque testimonium consideremus, quod perhibuit Dominus servo, et quod perhibuit servus Domino. Quod est testimonium Domini de servo? In natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista. Quod est testimonium servi de Domino? Qui venit post me, major me est. Si ergo in natis mulierum non surrexit major Joanne Baptista; qui major illo est, quid est? Joannes magnus homo, sed homo: Christus Joanne major, quia Deus et homo. Ambo mirabiliter nati, praeco et Judex, lucerna et dies, vox et Verbum, servus et Dominus. De sterili servus, de virgine Dominus. Ipse Dominus fecit sibi servum in utero sterili, de sene patre, et de anicula matre: et idem ipse Dominus fecit sibi carnem in utero virginis, sine homine patre, qui fecit primum putaretur. Nec in superbia sua alienum est secutus errorem, nec ausus est dicere, Sum quod putatis: ad pedes Domini, et ad corrigiam calceamenti servus humiliaretur, mento natus est Joannes, ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes p̃dicatus est uox: qui cȩ
lestis uerbi p̃co mittebatur & testis
hic est ille cuius ꝑ angłm gabrihe-¬
lem p̃nunciatur natiuitas: nomen.
& meritum. Hic est qui uidicio ce¬
lestis sententie cunctis mortalibus
ante fertur. dicente dño. Non sur¬
rexit maior inter natos mullerũ
iohanne baptista. Quam pulere die¬
tum est inter natos mulierum non
ẽẽ maiorem iohe. quia ille om̃imodis
maior erat. qui de uirgine nasce¬
batur. hic estille etiam qui
maluit a rege ꝓsterni. quam
regem non increpare peccantem:
Quibus ꝑspectis aduertite dilectis¬
suni: quantum huic reuerentiȩ.
quantum deuotionis debeamus
impendere: qui ut honorabilis
tua sc̃ȩ mortis gła consecratus:
Decebat namq ut misticam nati-¬
uitatem eius. mirabilis uita se¬
quęretur: & scãm ꝑfectamq uitã
mors deo deuota concluderet. Qua¬
ꝓpt̃ fr̃s rectissime toto hodie orbe
xp̃i eccła primordia natiuitatis eius
lȩtissima festiuitate concelebrat: qui

Expanded text:
raescierunt, propriis oculis videre co mittebatur et testis. Hic ille est, cujus per angelum Gabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non esse majorem Joanne, quia ille omnimodis major erat, qui de virgine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quantum devotionis debeamus impendere, qui ut honorabilis petua sanctae mortis gloria consecratus. Decebat namque, ut mysticam nativitatem ejus mirabilis vita sequeretur, et sanctam perfectamque vitam 216 mors Deo devota concluderet. Propter quod, fratres, toto hodie orbe risti Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
bro glorior: si se candelabrum subtra¬
Laudastis: & fauistis: Crucifigat᷑
uobis mundus: crucifigimini mun¬
do: Quid est hoc: felicitatem non
quęratis de mundo: abstinete uos
a felicitate mundi: Blanditur mun¬
dus: caueatur corruptor: minatur
mundusꝰ. non timeatur oppugnator:
Si bona mundi non te corruperint:
si mala mundi non te corruperint:
crucifixus est tibi mundus. cruci-¬
fixus es mundo: głare in cadela-
bro: Lucerna in candelabro. spera
humilitatem: ut teneas splendo¬
rem: Obserua ne suꝑbia extingua¬
ris: conserua quod factus es. ut
de factore glorieris: Quid enim
eras homo: Omnis homo: atten-¬
de quod natus es: Si nobilis natꝰ.
nudus natus es: Quid est nobili-¬
tas: Esatiuitas pauperis &e diui¬
tis: equalis est nuditas An forte
quia nobilis natus es. quantum
uis unius: Quando nes cisti intra¬
sti: quando non ius exis. Postre¬
smo
sepulchra inspiciantur: & ossa diuitũ

Expanded text:
bro glorior: si se candelabrum subtrabro glorior: si se candelabrum subtra. Laudastis, et favistis. Crucifigatur vobis mundus, crucifigimini mundo. Quid est hoc? Felicitatem non quaeratis de mundo: abstinete vos a felicitate mundi. Blanditur mundus, caveatur corruptor: minatur mundus, non timeatur oppugnator. Si bona mundi non te corruperint, si mala mundi non te corruperint, crucifixus est tibi mundus, crucifixus es mundo. Gloriare in candelabro: serva, lucerna, in candelabro semper humilitatem, ut teneas splendorem: observa, ne superbia exstinguaris. Conserva quod factus es, ut de factore glorieris. Quid enim eras, homo? Omnis homo, attende quid natus es: etsi nobilis natus es, nudus natus es. Quid est nobilitas? Nativitas pauperis et divitis aequalis est nuditas. An forte quia nobilis natus es, quantum vis vivis? Quando nescisti, intrasti: quando non vis, exis. Postremo sepulcra inspiciantur, et ossa divitum
Abbreviated transcription (Latin):
eritis: Quod est candelabrum lu-¬
cernȩ : Audite candelabrum:
Estote lucernȩ: & habebitis cande¬
labrum Crux xp̃i: est magnum
candelabrum: Qui uult lucere:
non eruhescat de ligneo candela¬
bro: Audiut intelligas quia can¬
delabrum crux xp̃i est: Apłis¬
dixit: Nemo accendit lucernam
&e ponit eam sub modio. s super
candelabrum: ut luceat omnibꝰ
qui in domo sunt: Sic luceat lu¬
men urm coram hominibus:
ut uideant bona facta ur̃a. et
glorificent non sicut tu quęris
glorificari. quęris extingui.
glorificent patrem ur̃m qui est
in cęlis: ꝑ bona oꝑa ur̃a glorifi¬
cent patrem urm: ut lucernȩ
ẽẽ possitis: Accendere uos non
potuistis: ponere uos suꝑ cande¬
labrum non potestis. Ille glori¬
ficetur: qui uobis hoc p̃stitit:
Audi gͦ paulum apłm: audi
lucernam in candelabro exul¬
łtantem
Michi autem ait clamat. Qui noue¬
runt. quid sequitur: Michi autem:
Quid tibi autem: Absit głari: nisi

Expanded text:
eritis. Quod est candelabrum lueritis. Quod est candelabrum lucernae? Audite candelabrum: estote lucernae, et habebitis candelabrum. Crux Christi est magnum candelabrum. Qui vult lucere, non erubescat de ligneo candelabro. Audi, ut intelligas quia candelabrum crux Christi est. Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio, sed super candelabrqui in domo sunt. Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra, et glorificent: non sicut tu quaeris glorificari, quaeris exstingui: glorificent Patrem vestrum qui est in coelis . Per bona opera vestra glorificent Patrem vestrum. Ut lucernae esse possitis, accendere vos non potuistis, ponere vos supra candelabrum non potuistis: ille glorificetur, qui vobis hoc praestitit. Audi ergo Paulum Apostolum, audi lucernam in candelabro exsultantem. Mihi autem, ait clamant qui noverunt quid sequitur, Mihi autem: quid tibi autem? Absit gloriari nis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃nunciabat: Quid excellentius
ista sanctitate: Imitare: audi quid
dicat de xp̃o Nos de plenitudine eiꝰ
accepimus: Lucerna in nocte: fontẽ
tibi ostendit: Inde & ipse bibit. Nos
enim inquit de plenitudine eius
accepimus: Hos omnes. Ille fons:
nos uasa. Ille dies: nos lucernȩ:
Magna infirmitas hominum:
ꝑlucernam quęritur dies: S &e¬
apłi fr̃s mei. lucernȩ sunt diei:
Nolite putare quia iohannes so¬
lus est lucerna: & apłi non sunt:
Ait illis dñs. Uos estis lux mundi:
& ne putarent quia talis lux erant
qualis est dictus lux de quo dictũ
est. erat lumen uerum quod illu-¬
minat omnẽ heem uenientẽ in hunc
mundum: continuo docuit illos
ueram ipsam lucem: Cũ dixissẽt
uos estis lux mundi: adiunxit &e ait:
Nemo accendit lucernam: & ponit
eam sub modio Quod uos dixi lucẽ.
lucernam uos dixi: Nolite exulta¬
re in suꝑbia ur̃a: ne flamiula ex¬
tinguatur: Non uos pono sub mo¬
dio. s ut luceatis. in candelabro

Expanded text:
praenuntiabat. Quid excellentius praenuntiabat. Quid excellentius ista sanctitate? Imitare: audi quid dicat de Christo. Nos de plenitudine ejus accepimus. Lucerna in nocte fontem tibi ostendit, inde et ipse bibit: Nos enim, inquit, de plenitudine ejus omnes accepimus. Nos omnes: ille fons, nos vasa: ille dies, nos lucernae. Magna infirmitas hominum: per lucernam quaeritur dies. 6. atres mei, lucernae sunt diei. Nolite putare quia Joannes solus est lucerna, et Apostoli non sunt. Ait illis Dominus: Vos estis lux mundi. Et ne putarent quia talis lux erant, qualis dictus est lux, de quo dictum est, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum; continuo docuit illos veram ipsam lucem. Cum dixisset, Vos estis lux mundi; adjunxit, et ait, Nemo accendit lucernam, et ponit eam sub modio. Quod vos dixi lucem, lucernam vos dixi: nolite exsultare in superbia vestra, ne flammula exstinguatur. Non vos pono sub modio: sed ut luceatis, in candelabro
Abbreviated transcription (Latin):
nos de plenitudine eius accepimꝰ.
Nos uasa sumus: ille fons est: Er¬
go si intelleximus misterium fr̃s
mei: iohannes homo est. xp̃s deus
est: Humilietur homo: & exaltet᷑
deus: Ut humilietur homo eo die
natus est iohannes quo dies inci¬
piunt decrescere: ut exaltetur ds̃
eo die natus est xp̃s quo dies in-¬
cipiunt crescere Magnum sacra¬
mentum. Ideo celebramus nata
Quo misterio: Alticudinis nr̃e:
In homine minuamur: in deo
crescamus. In nobis humiliem᷑.
ut in illo exaltemur. Impletum
est passionibus amboꝵ: huiꝰ rei¬
tante sacramentum. Ut minueret᷑
homo caput ꝑdidit iohannes: ut ex¬
altaretur deus. xp̃s ligno suspensus
est. Ad hoc missus est iohannes ut
eum imitemur: & ad uerbum nos
teneamus: Quantumcumq se iac¬
tet humana suꝑbia de qua uis ex¬
cellentia sanctitatis: quis erit qd
iohannes: Quisquis es qui te ma¬
gnum putas: non eris quod ioħs:
łsondum natus erat: & iam nasci¬
turum dnm exultans in utero

Expanded text:
nos de plenitudine ejus accepimus. nos de plenitudine ejus accepimus. Nos vasa sumus, ille fons est. Ergo si intelleximus mysterium, fratres mei, Joannes homo est, Christus Deus est: humilietur homo, et exaltetur Deus. Ut humilietur homo, eo die natus est Joannes, quo dies incipiunt decrescere. Ut exaltetur Deus, eo die natus est Christus, quo dies incipiunt crescere. Magnum sacramentum. Ideo celebramus NatalQuo mysterio? Altitudinis nostrae. In homine minuamur, in Deo crescamus. In nobis humiliemur, ut in illo exaltemur. Impletum est passionibus amborum hujus tantae rei sacramentum. Ut minueretur homo, caput perdidit Joannes: ut exaltaretur Deus, Christus ligno suspensus est. Ad hoc missus est Joannes, ut eum imitemur, et ad Verbum nos teneamus. Quantumcumque se jactet humana superbia, de quavis excellentia sanctitatis, quis erit quod Joannes? Quisquis es qui te magnum putas, non eris quod Joannes. Nondum natus erat, et jam nasciturum Dominum exsultans in utero
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur: Erat lumen uerum: qđ
illuminat omnem hominem ue¬
nientem in hunc mundum: Ioħs
non omnem illuminat hominẽ:
agnouit se lucernam: ne uento
suꝑbiȩ extingueretur: Lucerna:
&e accendi & extingui potest Uer-¬
bum dei extingui non potest: lu-
summus homo: qui ꝑhiberet
testimonium ei qui plus eẽt quã
homo: Quando enim ille quo
nemo maior exsurrexit in natis
mulierum. dicit non sum ego
plus homine intelligendus est:
Ham si quęris summum homi¬
nem iohannem: plus homine
xp̃c est. Sic intellige p̃cursorem. ut
quęras uidicem: sic audi p̃conem:
ut timeas uidicem: Missus est: pre¬
dixit uenturum & quale testimo¬
nium iohannes ꝑhibet xp̃oꝰ quale.
Audi cuius non sum dignus corri¬
giam calciamenti soluere. Intelle¬
xisti homo quid ageres. Omnis
qui se humiliat exaltabitur. Quid
gͥ de xp̃o. Nos omnes de plenitudi¬
ne erus accepimus: Quid est nos
omnes : Ergo patriarchȩ &e ꝓpħȩ
p̃missi. uel ab incarnato missi: om̃s

Expanded text:
sequitur: Erat lumen verum quod sequitur: Erat lumen verum quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Joannes non omnem illuminat hominem, agnovit se lucernam, ne vento superbiae exstingueretur. Lucerna et accendi, et exstingui potest. Verbum Dei exstingui non potest, lucesummus, homo, qui perhiberet testimonium ei qui plus esset quam homo. Quando enim ille, quo nemo major exsurrexit in natis mulierum, dicit, Non sum ego plus homine intelligendus est. Nam si quaeris summum hominem Joannem, plus homine Christus est; sic intellige praecursorem, ut quaeras judicem; sic audi praeconem, ut timeas judicem. Missus est, praedixit venturum. Et quale testimonium Joannes perhibet Christo? Quale audi: Cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Intellexisti, homo, quid ageres? Omnis qui se humiliat, exaltabitur . Quid igitur de Christo? Nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Quid est, Nos omnes? Ergo Patriarchae, et Prophpraemissi, vel ab incarnato missi, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
endi generis humani: si diceret
ego sum xp̃c. crederent illi Si
iactaret se ꝑ nomen alienum:
ꝑderet meritum ꝓprium: Si iac-¬
taret se quasi xp̃s: nonne ipse
sibi responderet. quid te extollis:
Om̃is caro fenum: & omnis cla¬
ritas eius ut flos feni: fenum
aruit: flos decidit. Intellige qͥd
Merito dñs lucernam eũ dixit.
Dñs de iohanne hoc ait. Ille erat
lucerna ardens & lucens: & uos
uoluistis exultare ad horã in lu¬
mine eius: Iohannes aut ȩuuan¬
glista quid de illo dicit: fuit
homo missus ã deo: cui nomen erat
iohannes: Hic uenit in testimoniũ:
ut testimonium ꝑhiberet de lumi-¬
ne: Non erat ille lumen: quis. Ioħs
baptista: Quis hoc dicit: Iohannes
euuangłista: Hon erat ille lumen:
s ut testimonium ꝑhiberet de lu¬
mine: Tu dicis non erat ille lum̃:
de quo dicit ipsum lumen. ille erat
lucerna ardens &e lucens: S noui
inquit quale lumen dicam: Noui
in cuius luminis comparatione:
non est lucerna lumen: Audi qͥd

Expanded text:
endi generis humani: si diceret, endi generis humani: si diceret, Ego sum Christus, crederent illi. Si jactaret se per nomen alienum, perderet meritum proprium. Si jactaret se quasi Christus, nonne ipse sibi responderet, Quid te extollis? Omnis caro fenum, et claritas ejus ut flos feni: fenum aruit, flos decidit. Intellige quidmerito Dominus lucernam eum dixit. Dominus de Joanne hoc ait: Ille erat lucerna ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus . Joannes autem evangelista quid de illo dicit? Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes: hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine; non erat ille lumen. Quis? Joannes Baptista. Quis hoc dicit? Joannes Evangelista: Non erat ille lumen, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Tu dicis, Non erat ille lumen: de quo dicit ipsum lumen, Ille erat lucerna ardens et lucens. Sed novi, inquit, quale lumen dicam; novi in cujus luminis comparatione non est lucerna lumen. Audi quid
Abbreviated transcription (Latin):
s omnis caro fenum: & omns ho¬
nor carnis ut flos feni: Contemp¬
namus p̃sentia: speremus futura:
Omnis uallis implebiturꝰ omnis
humilitas exaltabitur: & omnis
mons &e collis humiliabit᷑. omnis
suꝑbia deicietur. Depone montes:
imple ualles: & facta ẽ. cãpi eqͣlitas
Da michi diuites. & honoratos
de flore feni. ipsi audiant. Deus
suꝑbis resistit: humilibus autẽ
dat grãm. Da michi pauperes
desperatos. conscios infirmitatis
suȩ: non desperent. credant in eum
qui uenit ꝓpt̾ omnes: Illi erigantur.
illi p̃mantur: Uenturus ille cam¬
pum inueniat: non lapidem ubi
pedem offendat: Ideo eium dicebat
ipse iohannes: Parate uiam dño:¬
ł sonmichi. s dño a quo missus sum.
uallis implenda. s mons humilian¬
dus: inuenerat occasionem deci¬
piendi. Illi enim audire ab eo uo¬
lebant quod crederent: Tantum
enim mirabantur eius grãm: ut
quod diceret. sine dubio crederen:
Ecce inuenerat occasionem decipi¬

Expanded text:
Sed omnis caro fenum, et omnis hoSed omnis caro fenum, et omnis honor carnis ut flos feni: contemnamus praesentia, speremus futura. Omnis vallis implebitur, omnis humilitas exaltabitur: et omnis mons, et collis humiliabitur, omnis superbia dejicietur. Depone montes, imple valles, et facta est campi aequalitas. Da mihi divites et honoratos de flore feni; ipsi audiant, Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam . Da mihi pauperes desperatos, conscios infirmitatis suae; non desperent, credant in eum qui venit propter omnes. Illi erigantur, illi premantur. Venturus ille campum inveniat, non lapidem ubi pedem offendat. Ideo enim dicebat ipse Joannes, Parate viam Domino; non mihi, sed Domino; a quo missus sum, vallis implenda, sed mons humiliandus, invenerat occasionem decipiendi. Illi enim audire ab eo volebant quod crederent. Tantum enim mirabantur ejus gratiam, ut quod diceret, sine dubio crederent. Ecce invenerat occasionem decipi
Abbreviated transcription (Latin):
non sit. strepitus est aurium for¬
te. Nam nec hoc tamen forte dici
posset Omne uerbum uox: non
omnis uox uerbum: Si homo
ore patente clamet quantum
potest: uox ẽ. uerbum non est
Quȩ est autem uox quȩ dicitur
uerbum: Ubi intelligitur aliqͥd
Uor significans uerbum est. Si ecce
nec dum sonat: Dicere uolo aliquid:
iam uerbum est in corde meo. Uer¬
bum est. in corde: & nondum uox
in ore. Potest gͦ ẽẽ uerbum sine uo¬
ce: & potest ẽẽ uox sine uerbo Adde
uocem uerbo: ꝓcedit in noticiam uer¬
bum: Quid gͦ xp̃c ad mariam: Uer¬
bum occultum: Premissa est uox.
ut p̃cederet uerbum: Quid ẽ. ioħs:
Uox clamantis in heremo Quid ẽ.
xp̃c.: In principio erat uerbum:
Quid tu uox. quid tu homo: Om̃id
caro fenum. & omnis claritas ho¬
minis. ut flos feni: fenum aruit
& flos decidit: uerbum aũt dñi
manet in ȩternum: Tene te ad
uerbum: ꝓte enim suscepit fenũ
uerbum: Incarnatum uerbum xp̃c.

Expanded text:
non sit, strepitus est aurium fornon sit, strepitus est aurium forte; nam nec hoc forte dici posset. Omne verbum vox, non omnis vox verbum. Si homo ore patente clamet quantum potest, vox est, verbum non est. Quae est autem vox quae dicitur verbum? Ubi intelligitur aliquid, vox significans verbum est. Sed ecce necdum sonat, dicere volo aliquid, jam verbum est in corde meo. Verbum est in corde, et nondum vox in ore. Potest ergo esse verbum sine voce, et potest esse vox sine verbo. Adde vocem verbo, procedit in notitiam verbum. Quid ergo Christus ad Mariam? Verbum occultum. Praemissa est vox ut praecederet Verbum. Quid est Joannes? Vox clamantis in eremo. Quid est Christus? In principio erat Verbum . Quid tu vox? quid tu homo? Omnis caro fenum, et omnis claritas hominis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum. Tene te ad Verbum; pro te enim suscepit fenum Verbum. Incarnatum Verbum Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
quod ipse eẽt xp̃s. Ego uox cla¬
mantis in heremo Audistis si in¬
tenti fuistis lecꝰtionem ꝓpħicam:
quȩ primo recitata est Ibi serip¬
tum est: Uox clamantis in here¬
smo
parate uiam dño. rectas facite se¬
mitas eius Om̃ĩs uallis implebit᷑⁊
& om̃is mons &e collis humiliabit᷑.
& erunt tortuosa in directa: & asꝑa
in inias planas: & uidebit omnis
quid exclamabo: & dñs ibi apud
ꝓpħam: Omnis caro fenum: et
omnis elaritas carnis ut flos fȩ¬
ni fęnum aruit & flos decidit:
uerbum autem diũ manet in et̃¬
num. Iohannes dixit. ego uox
clamantis in heremo. parate uiã
dño Hoc est dicere De me p̃dictũ
est a ꝓpħa. quod ego futurus erã
clamans in heremo. Ad iohannẽ
gͦ ꝑtinet dicere: Om̃ĩs caro fęnum:
& omnis claritas carnis ut flos
feni: Fenum aruit & flos decidit.
uerbum autem dni manet in
ȩternum: Uerbum concipitur
in utero uirginis: clamat in here¬
mo uox uerbum Uox si uerbum

Expanded text:
quod ipse esset Christus, Ego vox claquod ipse esset Christus, Ego vox clamantis in eremo. Audistis, si intenti fuistis, lectionem propheticam, quae primo recitata est. Ibi scriptum est: « Vox clamantis in eremo, Parate viam Domino, rectas facite semitas ejus. Omnis va collis humiliabitur, et erunt tortuosa in directa, et aspera in vias planas; et videbit omnis Quid exclamabo? Et Dominus ibi apud Prophetam: Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit; Verbum autem Domini manet in aeternum . Joannes dixit, Ego vox clamantis in eremo, Parate viam Domino: hoc est dicere, De me praedictum est a Propheta quod ego futurus eram clamans in eremo. Ad Joannem ergo pertinet dicere, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum aruit, et flos decidit: Verbum autem Domini manet in aeternum. Verbum concipitur in utero virginis; clamat in eremo vox Verbum. Vox si verbum
Abbreviated transcription (Latin):
uterq fuerat reparandus Per
mulierem in interitum missi
eramus: ꝑ mulierem nobis red¬
iohannes. unde int̃positus: un¬
de p̃missus: Dicam si potuero:
Si comparetur hominibus iohannes:
omnes superat: Ille homo: non eum
uincit nisi ds̃ homo. Iohannes p̃mis¬
sus est ante dnm̃. Tanta in illo excel¬
est xp̃c Depectabant absentem:
occiderunt p̾sentem Cum putant
non eẽ ipsum: defecerunt ipsi. et
mansit ipse. Hon tamen omnes de¬
fecerunt: & de iudȩis multi credi¬
derunt: Ergo quia xp̃c expectaba-¬
tur: uidete głam iohannis: Cum
enim in illo aduerteretur tanta
gr̃a. cum baptizaret in penitentia.
oł pararet uiam domino uelut
p̃missus metator: miserunt ad illũ
iudei. & dixerunt: Quis es tu. Nũ-¬
quid tu es helias. aut ꝓpha: aut
nec helias: nec ꝓpħa & tu in qui¬
unt quis es: Ego sum uox cla-¬
mantis inquit in heremo: Ioħs
respondit iudȩis quęrentibꝰ quis
eẽt. & iam putare incipientibus

Expanded text:
uterque fuerat reparandus. Per uterque fuerat reparandus. Per mulierem in interitum missi eramus, per mulierem nobis redJoannes? Unde interpositus? unde praemissus? Dicam si potuero. Si comparetur hominibus Joannes, omnes superat ille homo, non cum vincit nisi Deus homo. Joannes praemissus est ante Dominum. Tanta in illo excelest Christus. Exspectabant absentem, occiderunt praesentem: cum putant non esse ipsum, defecerunt ipsi, et mansit ipse. Non tamen omnes defecerunt, et de Judaeis multi crediderunt. Ergo quia Christus exspectabatur; videte gloriam Joannis: cum enim in illo adverteretur tanta gratia, cum baptizaret in poenitentia, et pararet viam Domino velut praemissus metator, miserunt ad illum Judaei, et dixerunt, Quis es tu? Numquid tu Elias, aut propheta? aut nec Elias, nec propheta. Et tu, inquiunt, quis es? Ego sum, inquit, vox clamantis in eremo . Joannes respondit Judaeis quaerentibus quis esset, et jam putare incipientibus