comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ⁊ inolles nõ delectãtur in
inalefac̾e. ĩmo aᵈ eligũt ⁊
aliud agũt entes .n. exͣ pas
siones taui ĩ ꝯtiuẽtes ꝙͣ molles
eligũt bñfac̾e ⁊ ꝓponũ sibi opti¬
mas leges. pass̾ionati u̾ocadũt
eligentes ire in dextrã ꝓp̃ dis¬
solutõm corporis ⁊ nõ ualentes
dũt ⁊ tendũt ĩ sinistram. ali¬
t̾ tñ cadũt molles alit̾ ĩꝯtinẽ¬
tes qr molles modica pugna
ruũt ĩꝯtiuẽtes u̾o maioripug¬
na succũbũt. Intẽꝑati gͦ peio¬
res sunt quã inꝯtinentes ⁊
molles qr sũt a deo habitrati
in malo ꝙ delectabile ẽ eis ma¬
la fat̾e ¶ In quarto a gradu st̃
bestiales. hn a̾ peiores sunt ꝙͣ
iutẽꝑati illi .n. bestiales eẽ di¬
ꝯtur qui ultra modũ hoĩm
malefaciũt. sũt a bestiales o¬
sũt quidã barbari comepẽtes
carne hũanas bibentes huã¬
nũ sangunẽ talia .n. nõ n a
bestialitate ꝓuenire possũt
pit ⁊ sic ĩ bestialitatẽ ꝯu̾sa ẽ¬
nt oẽs p̾xnãtes retind̾et qͥa

Expanded text:
ectantur in malefacere: immo aliud eligunt, et aliud agunt existentes enim extra passiones tam incontinentes, quam molles, eligunt benefacere, et proponunt optimas leges. passionati vero cadunt, eligentes ire in dextram, propter dissolutionem corporis, et non valentes dunt et tendunt in sinistram. Aliter tamen cadunt molles, aliter incontinentes. Quia molles modica pugna ruunt: incontinentes vero maiori pugna succumbunt. Intemperati ergo peiores sunt, quam incontinentes, et molles: quia sunt adeo habituati in malo, quod delectabile est eis mala facere. In quarto gradu autem sunt bestiales. Hi autem peiores sunt, quam intemperati. Illi enim bestiales esse dicuntur, qui ultra modum hominum malefaciunt. Sunt autem bestiales osunt quidam barbari comedentes carnes humanas, bibentes humanum sanguinem. Talia enim non nisi a bestialitate provenire possunt. pit, et sic in bestialitatem convenes praegnantes resideret. quia
Abbreviated transcription (Latin):
dã gent̾es bestiales uoraban¬
tur sacͥficãtes matres ꝓpͥas
comedentes epata hoñn. illi
gͦ sũt testiales qui ultta mod̾
hoim male agũt. dicto de niͦ
gen̾ib maloꝵ restat dic̾e demi᷑.¬

Expanded text:
ae gentes bestiales ut ait sacrificabant matres proprias, et comedebant hepata hominum. Illi ergo sunt bestiales, qui ultra modum hominum male agunt. Dicto de quatuor generibus malorum, restat dicere de
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cã sacͥficatã ĩ templis gẽtili¬
uiii. sic̃ .ni. aues ille nõ curabãt
qualit̾ꝯ possent aliquis de illa
p̾da capere sic uolentes eio fa¬
cͥe risum ⁊ ꝓuocare alios ad

Expanded text:
catam in templis Gentilium. Sicur enim aves illae non curabant qualitercunque possent aliquid de illa praeda capere: sic volentes omnino facere risum, et provocare alios ad
Abbreviated transcription (Latin):
si nõ debite tẽtaius ĩ bonũ fi¬
nẽ. uolũt .ii. aliqui eẽ dist̾buto¬
res donoꝵ.⁊ ꝓponũ sibi ut fi¬
nẽ aꝑa largitatis attaiẽ non
curãt. Undecũq accipiãt di
tli possint alus cona aliqua e¬
alios dep̾dãtur ut ex̾ceant o

Expanded text:
tendamus in bonum finem. Volunt enim aliqui esse distributores bonorum, et proponunt sibi, ut finem, opera largitatis: attamen non curant undecunque accipiant, dum possint aliis dona aliqua ealios depraedantur, ut exrceant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpon̾e debitũ finẽ s ⁊̃ debite
t̾end̾e in finẽ illũ. ĩdigemꝰ gͥ¬
uirtutib moralib qr ꝑ eas ꝓ
ponimꝰ nobis bonũ fiuẽ. Indi¬
uͥtutes gͦ moriles ꝑ se ⁊ pͦ rec¬
tificãt finẽ qr sic̃ uł qualis est
lingͣ. talis ẽ sapor. ut si lingua
ẽ mulltũ ĩ fecta colera oiã ni¬
dentur amara. si u̾o sit multũ
petitũ talẽ fmẽ nobis ꝓpomimꝰ
ut ĩtemꝑatus ꝓponit sibi ut
fiuẽ uen̾ea ⁊ tẽꝑatus casta
lib̾alis expẽt̾e auarus ꝯs̾uare
qr̃ nͥtutes morales ꝑficientes
apperitũ rectificãt finẽ qr ha¬
bentes appetitũ tonũ ꝑ u̾tutes

Expanded text:
ponat sibi bonum finem, non tamen recte tendunt in finem illum. Non ergo peccant in termino, nec in intentione: sed peccant in via, et in modo adipisVirtutes ergo morales per se et primo rectificant finem. Quia sicut qualis est lingua, talis est sapor noster, ut si lingua est multum infecta colera, videtur amara: si vero sit multum ppetitum, talem finem obis imponimus: ut intemperatus proponit sibi, ut finem venerea. temperatus, casta; liberalis, expendere: avarus conservare. Quare virtutes morales perficientes appetitum, rectificant finem: quia haben
Abbreviated transcription (Latin):
¶Quõ hoĩes beslatores stare de¬
beant si ueluit hostes ꝑcut̾e ⁊
quõ debẽt eos cͥcũdare ⁊ quõ de
teant decliuare a pugna si nõ
sit bonũ ꝓngnã ꝯmitt᷑e

Expanded text:
o homines bellatores stare debeant, si velint hostes percutere, et quomodo debeant eos circundare, et quomodo debeant se declinare a pugna, si non sit bonum pugnam committe
Abbreviated transcription (Latin):
mou̾e uulites pedites ut sunt
ꝑati ad arma ut si ꝯtĩg̾et aliqͣ
ĩuasio sb̾ita possent ĩuadẽtib
resist̾e. sic .n. dicẽdo dato ꝙ ac¬
cidẽt aliquis repẽtinus insultꝰ
ex̾citũ ĩqͥbus sit copiosior utr̃
Nã equites meluis se defendũt
ĩcãpis pedites u̾o in locis sil¬
uestrib ⁊ nõtuosis. itaq ꝓlit
lud̾it dux belli se habũdate ui
equitib uł peditib elig̾e po¬
t̾it uias cãpestres ⁊ ãplas uł
mõtanas siluestres ⁊ nemoro¬

Expanded text:
monere milites pedites, ut sint parati ad arma; ut si congingeret aliqua invasio subita, possent invadentibus resistere. Sic enim dicendo, dato quod accideret aliquis repentinus insultusexercitum in quibus sit copiosior, utrum Nam equites melius se defendunt in campis. Pedites vero in locis sylvestribus et montuosis. Itaque prout viderit dux belli se abundare in equitibus, vel in peditibus, eligere poterit vias campestres et amplas, vel montanas, sylvestres
Abbreviated transcription (Latin):
ille ⁊ passus ⁊ flumina dux ex̾ctꝰ
hr̃e depicta ut .q. oculoꝵ aspec̾tu.
ꝓspic̾et qualit̾ ex̾citus deberet ꝑ¬
gͥe tuciꝰ poss suũ ex̾citũ duc̾e. sic .ni.
maruiari facĩt qui iudẽtes ma¬
ris ꝑicula ne eoꝵ naues paciãtar

Expanded text:
illae, et passus, et flumina dux exercitus haberet depicta, quasi oculorum aspectu prospiceret qualiter exercitus deberet pergere, tutius posset suum exercitum ducere. Sic etiam marinarii faciunt,qui videntes maris pericula, ne eo
Abbreviated transcription (Latin):
nã ꝯsiliũ ducis ꝙͣto minus ẽ ꝓubli¬
cũ tãto q̃ sunt in ꝯsilus delib̾ata uiꝰ
ipediũtur ⁊ cicius fun debito mã¬
ꝯscͥptas ⁊ depictas ⁊ habent᷑ ꝯducto¬
res aliqui fideles ꝙͣto hoc uriꝰ publi
cũ t et magis celat᷑ ab hostib tãto
çie hrẽ aliq uos e quires fidelissimos
⁊ stremussi mos habentes equos ue¬
loces ⁊ fortes qui aute ⁊ a t̾go ⁊ a
dextͣ ⁊ a leua ꝑcurrãt illustrãtes
⁊ dis cooꝑientẽs ĩ si dias ue hostes a¬
biqͥ latatãtes ex aliqua ꝑ te molestẽt
excitũ uã ⁊ si uullis ẽẽt notum
ducis ꝯsiliũ eo tũ ip̃o ꝙ ꝑ aliqͣs
uias ĩcipit ex̾citꝰ it̾ ariꝑẽ ꝯiectu¬
rari quis potest ꝑ quãs ꝑtes de¬
reat ꝓficisti ⁊ qr ꝓbabile⁊̃ sꝑĩ¬

Expanded text:
to minus est publicum, tanto quae sunt in consiliis deliberata minus impediuntur, et citius fini debito manconscriptas et depictas, et habentur conductores aliqui fideles, quanto hoc minus est publicum et magis celatur ab hostibus, tanto alibet acie habere aliquos equites fidelissimos et strenuissimos, habentes equos veloces et forte; qui ante et a tergo, et a dextra et a leva percurrant, illustrantes et  perientes insidias, ne hostes aliqui latitantes ex aliqua parte molestent ercitum. Nam etsi nullis esset notum ducis consilium, eo tamen ipso quod per aliquas vias incipit exercitus iter arripere, coniecturari quis potest per quas partes debeat proficisci et quia probabile
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑcssiones illatas ꝙ u̾ba et io¬
nitõrs nõ sufficĩt᷑ ad dirigẽ¬
na ut quil ex solo ĩtuitu sciat
se teu̾e ordinate ĩ acie ⁊ eognos¬
cat qd sit acturus . ¶ ex hoc
a̾ pat̾e pt̃. quales debeãt ẽẽ poꝵ¬
tãtes rusiguia ⁊ nexilla. nã uex¬
illo ꝯfracto totus ex̾citus ẽ ꝯfu¬
sus. cũ magua gͥdiligẽcia est
uexillifer eligendus ut sit
corpore fortis aunuo ꝯstãs fi¬
delis pͥncipi ⁊ exꝑtus ĩarmis
⁊ aba singula hãt q̃ requirũ¬
tur ad ꝓbũ ⁊ strenuũ bellato¬
rẽ ꝯtĩgit .ii. ⁊̃ nostris tẽpo¬
rib totũ ppłm ciuitatis cuiꝰdã
deuictũ ẽe abellatorib paucis
eo ꝙ uexillifer fraudẽ ꝯiuit¬
tẽs uelauit negillũ ⁊ absꝯdit
ip̃m q̾r ꝯfitudebãtur bellato¬
res .q. nõ habentes caput ⁊
ignorãtes ad quid deb̾ent at¬
tend̾e pp̃ qd̾ si idebellatõne
nita iułtoꝵ hoĩm ꝑicutis iuor

Expanded text:
percussiones illatas, quod verba et monitiones non sufficiunt ad dirigenna; ut quilibet solo intuitu sciat se tenere ordinate in acie, et cognoscat quid sit acturus. Ex hoc autem patere potest, quales debeant esse portantes insigna et vexilla. Nam vexillo confracto totus exercitus est confusus. Cum magna igitur diligentia est vexillifer eligendus, ut sit corpore fortis, animo constans, fidelis principi, et expertus in armis, et alia singula habeat, quae requiruntur ad probum et strenuum bellatorem. Contigit enim nostris temporibus totum populum civitatis cuiusdam devictum esse a bellatoribus paucis, eo quod vexillifer fraudem committens velavit vexillum et abscondit ipsum: quare confundebantur bellatores, quasi non habentes caput, et ignorantes ad quid deberent attendere: propter quod si in debellatione vita mu
Abbreviated transcription (Latin):
tudo rudis ⁊ in docta sꝑ sit expo¬
sita ad fugã ⁊ ad cedem. Uiso ar¬
bellica. restat ostend̾e qũõ ex̾ci¬
tãdi funt bellautes ad incedend̾
⁊ ad saltũ. nã ista ut ĩ ꝑseꝙ̃do
patebit nccͣia siuit ĩ tellis ⁊ i¬

Expanded text:
udo rudis, et indocta semper sit exposita fugam et ad caedem. Viso arbellica, restat ostendere quomodo exercitandi sunt bellantes ad incedendum et ad saltum. Nam ista ut in prosequendo patebit necessaria sunt in bellis:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuicttatur bellũ publicũ ex
ꝑte hoĩ bellatoꝵ reliq ũu
est euu̾are sex alia q̃ suumũ¬
tur ex ꝑte ãuinuculãciũ et
eoꝵ q̃ auxiliantur ad bellũ
ĩbello qͥdã auxikaut᷑ equi. ar¬
iua iuctualia. loca pugnãdi
ꝑte sũt płes equi ⁊ meliores
s o ex qͣ ꝑte sut̃ meliores sa¬
gittarui płes armati ⁊̃ habẽ¬
tes iueliora arma. t̾cio plus

Expanded text:
quam bellum publicum ex parte hominum bellatorum: reliquum est enumerare sex alia, quae sumuntur ex parte amminiculantium et eorum quae auxiliantur ad bellum. In bello quidem auxiliantur equi arma, victualia, loca pugnandi, parte sunt plures equi et meliores. Secundo ex qua parte sunt meliores sagittarii, plures armati, et habentes meliora arma. Tertio ubi plus
Abbreviated transcription (Latin):
eud̾ cũ claua. t̾cio ad enuttẽd̾ tela
siue iacula ⁊ ad ꝑcuciend̾ cũ lãcea.
quarto ad iaciend̾ sagitas. qͥuto ad
ꝑicieud̾ lapides cũ finidis. sexto ad
ꝑciciend̾ cũ plũbatis. septino ad
as dẽdend̾ equos. Octauo ad saẽdiun
artẽ natãdi. esset ⁊̃ ult̾ius dd̾ quõ¬

Expanded text:
um cum clava. Tertio ad emittendum tela sive iacula, et ad percutiendum cum lancea. Quarto ad iaciendum sagittas. Quinto ad proiiciendum lapides cum fundis. Sexto ad percutiendum cum plumbatis. Septimo ad ascendendum equos. Octavo ad sciendum artem natandi. Esset
Abbreviated transcription (Latin):
tiquit᷑ ue actid̾et ꝯfusio ĩ tello ꝯsi¬
tuebat᷑ dux aliquis qui toti excitui
erat p̃poĩtus. sub hoc a̾ duce erãt
cẽturiones. sub centur ioue u̾o de¬
caui. dicit᷑ & decanꝰ a decẽ. sic ten¬
turio a cẽtũ. ħ̾ebat .n. cẽtur io sb̾

Expanded text:
antiquitus ne accideret confusio in bello, constituebatur, dux aliquis qui toti exercitui erat praepositus. Sub hoc autem duce erant centuriones. Sub centurione vero decani. Dicitur enim decanus a decem. Sic centurio a centum. Habebat enim centurio sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiri ĩ es qui ẽ supͣ pugnatores
pedites pͥponẽdus. debet gͦ qui
inpugua peditib p̃̾ponit᷑ͦ eẽ
fortis iurib ꝓcer statura. sciẽs
eice hastas ⁊̃ a iacula scieus di¬
nucare gladio ad ꝑcuciend̾ rota¬
re scutũ ad se ꝓtegẽd̾ iugilãs

Expanded text:
iri in eo, qui est supra pugnatores pedites praeponendus. Debet ergo qui in pugna peditibus praeponitur esse fortis viribus, procer statura, sciens eiicere hastas et iacula, sciens dimicare gladio ad percutiendum, portare scutum ad se protegendum, vigilans
Abbreviated transcription (Latin):
hostib fpit c̾xitus debellatus. gͥ
post ꝙͣ eecitus suã deietã ꝯpleue¬
rit᷑ ⁊ alicibi uult ꝓuocare uł ul¬
t̾iorẽ morã ꝯtrahere. si ad locũ illũ
ĩ aliquo casu uł in aliauo euẽtu
hostes suꝑuenire possũt stadm ꝯͣ¬

Expanded text:
debellatus. Igitur postquam exercitus suam dietam complevit, alicubi vult pernoctare, vel ulteriorem moram contrahere, si ad locum illum in aliquo casu, vel in aliquo eventu hostes supervenire possunt, statim
Abbreviated transcription (Latin):
aliquas debet coͣ eos dux bouas appo¬
u̾e custodias ue possunt fug̾e. debet
⁊̃ eis nuuari mortẽ si ĩ aliquo frau
fidelit̾ gessit. t̾cia ẽ h̃e secũ sapiẽ
tes płes fideles pͥnapi egcrtatos iu
bellis de quoꝵ ꝯsilio agat qͥqͥd iud̾it
c̾t̾e soli sibi. ¶ quarta cautela ÷ ut

Expanded text:
quas, debet circa eos dux belli bonas apponere custodias ne possint fugere. Debet etiam eis minari mortem, si in aliquo fraudfideliter gesserint. Tertia est, habere secum plures sapientes fideles principi, exercitatos in bellis, de quorum consilio agat quicquid videcredere sibi soli. Quarta cautela est
Abbreviated transcription (Latin):
ogocia bellica mt̾ cet̾a ꝑicu¬
losiora eẽ uident᷑ i̾o ĩ ess est
gẽd̾ inaiorẽ diligẽciã habuis se ꝙͣ
bella ꝯmissa reqͥrerẽt ꝙͣ cͥca ip̃ir̃
ali quo neglexisse. nã tecitat uege¬
cuis dixisse catonẽ ꝙ ĩ aluis reb̃ si
quis erratũs ẽ pt̃ postmod̾ corrigi
apiũt s statĩ pena errorẽ ꝯse qui¬
tur qr ĩꝑite ⁊ ĩ prudẽt̾ pugnãtes

Expanded text:
gocia bellica inter caetera periculosiora esse videntur, ideo in eis est gendum, maiorem diligentiam habuisse quam bella commissa requirerent, quam circa ipsa in aliquo neglexisse. Nam recitat Vegetius dixisse Catonem, quod in aliis rebus si quid erratum est, potest postmodum corrigi. cipiunt: sed statim poena errorem consequitur: quia imperite et imprudenter pugn
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑieuciã ut soiat erudire pũg¬
uãtes sibi ꝯmissos ⁊ cogat eos
ad bene belland̾ ⁊ ad armater¬
gẽd. nã ip̃e armoꝵ iitoxt̾ro¬
rẽ ĩcutit hostib. ut portãs hiꝰ
aruia c̾datur bouꝰeẽ bellator.
ipã .i. rubigo aruoꝵ arguit
ĩ bello eq̃stͥ maior ꝯflictꝰ efficit᷑
qͫ ĩ pedestͥ pugna. o gͥ p̃poitũ
corpore ut possit ⁊̃ armatus

Expanded text:
ientiam: ut sciat erudire pugnantes sibi commissos, et cogat eos ad bene debellandum, et ad arma tergendum. Nam ipse armorum nitor terrorem incutit hostibus, ut portans huiusmodi arma credatur bonus esse bellator. Ipsa enim rubigo armorum in bello equestri maior conflictus efficitur, quam in pedestri pugna. Oportet corpore, ut possit etiam armatus
Abbreviated transcription (Latin):
t̾cio attẽda ẽ tollerãcia erga ue¬
cessintes corporis. nã existẽtes
ĩ excitu o ułta ĩ ꝯmoda tolłare
qr̾ͥ si suit ibi aliqui molles ⁊
nuliebres tenuentes ĩ ꝯmo¬
ditates aliquas sustru̾e deuicti
pp̃ ĩ ꝯmoditates quas fustinẽt
bellare recusant ⁊ encitim
fugiũt. ¶Quarto ꝯfid̾anda
est fortitudo ⁊ duricies corpo¬
ferri ⁊ molliciẽ paui firici
tẽ pugne. ꝯsid̾ato .ii. bello iu

Expanded text:
lerantia erga necessitates corporis. Nam existentes in exercitu oportet multa incommoda tolerare: quare si sint ibi aliqui molles, et muliebres renuentes incommoditates aliquas sustinere, devicti propter incommoditates quas sustinent, bellare recusant et exercitium fugiunt. Quarto consideranda est fortitudo et durities corpoferri et mollitiem panni serici, tem pugnae. Considerato enim bello in
Abbreviated transcription (Latin):
hus itaq ꝑtractatis suꝑest uide qͥd
iminutõis med̾us. ittẽdendꝰ sit ĩ ꝯstru¬
stõe castroꝵ nã si excitus dui ibi mo¬
rari ĩtendit erigẽde sunt to tõres
muutães ⁊ fiende ampliores fosse .s
si solũ ibi ꝓ noctare cupit aut ibidẽ
acͥor ĩminet ꝯuenit fossam amplio¬
rẽ ⁊ altõrẽ fac̾e ita ut sit lata petes
debet .ii. fossa eẽ ĩ aũ ex ꝑte hostiũ

Expanded text:
actatis superest videre quis munitionis modus attendendus sit in costructione castrorum. Nam si exercitus diu ibi morari intendat, eligendae sunt fortiores munitiones, et fiendae ampliores fossae. Sed si solum ibi pernoctare cupit, aut ibi deacrior imminet, contingit fossam ampliorem et altiorem facere ita, ut sit lata pedes debet enim esse fossa in ante ex parte hostium,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ob iuũdicitatẽ uõ ualẽtes ĩ¬
dus est pugnatõus locus qͥ suut
in altõri situ uł meliori ad puguã¬
d̾. quiuto cͥca puguã atcẽdẽd̾ est
tẽpus utrũ tẽpore quo ꝯuuittẽta
est pugna sol sitoppõĩtus facie¬
B eoꝵ uł hostiũ ⁊ utrũ sit aliquis

Expanded text:
ob mendicitatem, non valentes dus est pugnationis locus qui sunt in altiori situ, vel meliori ad pugnandum. Quinto circa pugnam attendendum est tempus, utrum tempore quo committenda est pugna, sol sit oppositus faciebus eorum, vel hostium; et utrum sit aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
uehemõcius dolẽt ex̾ illatõe
⁊ i bellantib u̾sucia ⁊ ĩdu¬
stria ad belland̾. nã ꝙͣto cau¬
tõres sũt tellatores tãto ciciꝰ
iuctoriã optnẽt. Sexto at¬
tẽdenda ÷ uirilitas ⁊ audacia
uiẽtis qr audatõres ⁊ magiscor¬
dati ut płmuũ ĩ pugua uctoriã
oꝑtiuẽt .rex gͥ aut pͥnceps

Expanded text:
vehementius dolent ex illatione est in bellantibus versutia et industria ad bellandum. Nam quanto cautiores sunt bellatores, tanto citius victoriam obtinent. Sexto, attendenda est virilitas et audacia mentis. quia audaciores et magis cordati ut plurimum in pugna victoriam obtinent. rex igitur aut princeps
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ nõ ũctileẽ lapides ꝯfini¬
dis eit᷑ : ¶ Sexto egcitãdi sut̃
bellantes ad ꝑcuciend̾ a plum¬
batis. nã pila plũtea uł fer¬
reaꝯ cathena aliqͣ ꝯm̃cta ma¬
mbo ligneo uehauẽ¬
tõrẽ motũ aeris uehemẽcus ꝑ autit.

Expanded text:
tatum non inutile est lapides cum fundis eiicere. Sexto, exercitandi sunt bellantes ad percutiendum cum plumbatis. Nam pila plumbea vel ferrea cum cathena aliqua coniuncta manubrio ligneo vehementiorem motum aeris, vehementius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsid̾anda iidel situs. forna et
tũ ã ꝙͫ ad p̾sens spectat sũt
pia aque ⁊ alioꝵ q̃ sũt &̾ci¬
a quo possit ex̾citus ĩ prigna¬
spaciũ ut ꝑ uu̾o bellatoꝵ ac¬
cpiẽd̾ ẽ spaciũ eeͣ qd̾ suut nui

Expanded text:
 forma; et tum quantum ad praesens spectat sunt pia aquae. et aliorum quae sunt exercia quo possit exercitus impugnaspatium ut pro numero bellatorum accipiendum es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstruẽdis castris ⁊ faciendis
fossis abiquos magistros p̾sti¬
tui qui negligẽtes sollicitẽt
⁊ uiucaiq ĩ iuĩgãt quid ip̃m
oporteat ag̾e ¶ Ostẽso utile
ẽẽ castra ꝯstruere ⁊ qͣlit̾ ⁊̃ pͥ

Expanded text:
struendis castris, et faciendis fossis aliquos magistros prestitui, qui negligentes solicitent, et unicuique iniungant quod ipsum oporteat facere. Ostenso utile esse castra constr
Abbreviated transcription (Latin):
qr si ułtũ tuu̾et᷑ de ĩpetu hosti¬
um o foueas fac̾e multoꝵ ãgłu¬
loꝵ eo ꝙ illa fornua ÷ magis de¬
Fẽusioni apta. ut ĩfra patebit
Qͥ casu ꝯstruenda siit castra semitͥ¬
cularia tͥangularia quadrata uł c̾¬
abꝙͣ formã aliã quã tequirit dicͥpõ
⁊ Apritudo situs porta a pͥnapalis ex
illa ꝓte fienda est quetespicit ho¬

Expanded text:
 si multum timeretur de impetu hostium, oporteret foveas facere multorum angulorum, eo quod illa est magis defensioni apta, ut infra patebit.ergo casu construenda sunt castra semicircularia, triangularia, quadrata, vel aliquam formam aliam quam requirit dispositio et aptitudo. Porta autem principalis ex illa parte fienda est, quae respicit ho
Abbreviated transcription (Latin):
one ꝙcũ ꝓ populo romano c̾¬
tareᷤ debet nõ alit̾ ꝯͣ hostes se
optime o̾debat nisi ĩ oĩb a¬
ciebꝰ electos sagutarios init¬
ciussQuĩto sũt bellato¬
res ex̃citãdi ad iaciend̾ lapi¬
des ꝯ fundis. hic .n. modus bel¬
landi ĩ quibdã mairinis ĩsulis
fuit ĩuentus ĩ quib pm̾ ut
uegecais recitat adoo indus¬
tres erãt ut matres pullum.
cibũ eis exib̾et ꝙ nõ pͦ ꝯfñda¬
ꝑcut̾eit. est .n. hoc excicimi..
utile qr fundã portare ntallus
est labor. Int̾d̾ tũ euenit ut
ĩ lapicosis locis habeatur ꝯ¬
flictus ⁊ ut mõs sit aͥs def̾nd

Expanded text:
one, qui cum pro populo Romano certare deberet, non aliter contra hostes se obtinere credebat, nisi in omnibus aciebus electos sagittarios miscuisset. Quinto, sunt bellatores exercitandi ad iaciendum lapides cum fundis. Hic enim modusbellandi in quibusdam marinis Insulis fuit inventus, in quibus pueri ut Vegetius recitat adeo industres erant, ut matres nullum cibum eis exhibecuterent. Est enim hoc exercitium utile, quia fundam portare, nullus est labor. Interdum tamen evenit, ut in lapidosis locis habeatur conflictus, et ut mons si taliquis defend
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ ¶so̾ hoc est ucile ad opti¬
uẽd̾ iueliorẽ locũ. uã ⁊ locus iułt̃
facit ad pugnã io̾ si bellatores.
ẽxcitati sunt ad cursum faciluis.
obtinebũt aptõrẽ locũ ad pugnã¬
dũ ¶est ⁊̃ hoc utile ad ꝑsequend̾
hostes fugieutes. uã nõ de difficili
quis pt̃ euad̾e̾ inanus agiliũ ⁊ pre¬
tores ad saltũ ut saant saltuy uł

Expanded text:
hostium. Secundo hoc est utile ad obtinendum meliorem locum. Nam et locus multum facit ad pugnam. Ideo si bellatores exercitati sunt ad cursum, facilius obtinebunt aptiorem locum ad pugnandum. Est etiam hoc utile ad prosequendum hostes fugientes. Nam non de facili quis potest evadere manus agilium et pratores ad saltum, ut sciant saltim,vel
Abbreviated transcription (Latin):
gast̾ belloꝵ aliꝙ̃ nõ teu̾e ordinem
debitũ T acie ipm̃ ĩcrepet ⁊ corri¬
gat uł si ninus delinquat ipm̃ oĩo
repellat ab acie tãꝙͣ inuctilem telli¬
torem ¶ so ex̾citãdi sinit bellatores
tã pedites ꝙͣ equites ad cuir sum ut
sunit habiles in p̃currendo. uidetur
.ii. hoc uałe ad tria pͦ ad explorau¬
dũ ĩnucoꝵ fcã. nã tonũ est ĩ ex̾citn¬

Expanded text:
gister bellorum aliquem non tenere ordinem debitum in acie, ipsum increpet et corrigat: vel si nimis delinquat, ipsum omnino repellat ab acie tanquam inutilem bellatorem. Secundo exercitandi sunt bellatores tam pedites quam equites ad cursum, ut sint habiles in praecurrendo. Videtur enim hoc valere ad tria. Primo ad explorandum inimicorum facta. Nam bonum est in exercit
Abbreviated transcription (Latin):
tiquitꝰ apd̾ rouiẽnos ĩ cãpo aliquo
młti pali ĩ figelũ ͦ et uiueues qͦ s
nolebãt fac̾e optios bellatores
eg̾citabãt ad palos illos ita ut
sit sciccũ ꝙ portatur ĩ bello et
clauã lig̾neã ⁊̃ dupli põd̾is ⁊ ab¬

Expanded text:
s in campo aliquo multi pali infingebantur, et iuvenes quos volebant facere oprimos bellatores exercitabant ad palos illos ita, ut sit scutum, quod portatur in bello, et clavam ligneam etiam dupli ponderis:
Abbreviated transcription (Latin):
sũt tenõtes ut õ alios ⁊ alios hostes
alit̾ ⁊ alit̾ ꝑuiciẽto diuncẽt᷑. sep¬
timo bellatores ebͥcitãdi sũt Aas¬
senciones equoꝵ. nã ut uegenis
rectut fieb̃t antiqͥtꝰ eqͥ lignei a.
qd̾ ascẽdẽdos iuenes ĩ hyeme ꝙͣ

Expanded text:
sunt bellantes, ut contra alios et alios hostes, aliter et aliter percutiendo, dimicent. Septimo, bellatores exercitandi sunt ad ascensiones equorum. Nam, ut Vegetius recitat, fiebant antiquitus equi lignei, ad quos asc
Abbreviated transcription (Latin):
ecitat uegeaꝰ ĩ libro de
re uulitari excitatõnẽ
armoꝵ ⁊ ĩdustͥam bel¬
laudi fuisse ea q̃ t̾raꝵ orbemi ro¬
mauo ppło sbiec̾unt uã quid po¬
tuissent paucitas romanoꝵ ad¬
u̾sus młcitudinẽ hypanoꝵ ꝯtͣ¬

Expanded text:
ecitat Vegetius in libro De re militari, exercitationem armorum, et industriam bellandi fuisse ea, quae terrarum orbem Romano Populo subiecerunt. Nam quid potuisset paucitas Romanorum adversus multitudinem Hispano
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ qua uiuus arta ẽ impedietur.
ad ꝓcuciend̾. nã cũ bellator a suo
ꝯsocio muns ꝯpͥutitur sua ĩpedi¬
nut᷑ biachia ne possit hostibus
to gradu ⁊ debito ordiue mĩcessu
fi̾ uõ pt̃ tã gͦ pedites ꝙͣ equites
tellatores auꝙͣ bella ex̾ceant st̃.¬

Expanded text:
in qua nimis arctum est, impedietur ad percutiendum. Nam cum bellator a suo consocio nimis comprimitur, sua impediuntur brachia, ne possit hostibus to gradu, et debito ordine in incessu, fieri non potest. Tam ergo pedites quam equites bellatores antequam bella exerceant s
Abbreviated transcription (Latin):
ordiue teneat. nã si acies siue
peditũ siue nulitũ nõ ordina¬
te racedat duo uala inde ꝯse¬
qũt᷑. Nã nõ su̾ato debito ordi¬
ne ni unaꝗte erit acies .q.
sparsa ⁊ pariua. ultra ꝙͣ de¬
beat In alia u̾o arza ⁊ sccta.

Expanded text:
t. Nam si acies sive peditum sive militum non ordinate incedat, duo mala inde consequantur. Nam non servato debito ordine, in una parte erit acies quasi sparsa et pervia, ultra quam debeat. In alia vero arcta et trista,
Abbreviated transcription (Latin):
nĩto ⁊ hedi
iri dñi phibippi dei illustͥssi¬
in regis fraucoꝵ suus deuo¬
tus frater egidius romanus or¬
dinis fratrũ hereuntaꝵ sc̃i
angustim ꝯ reꝯ mẽdatõne se¬
ip̃m.⁊ ad oĩa famulatũ.
tur nos nͦ eqͣli ꝑyodo singłare¬
giina mẽsurari. s al. qua
sunt ãualia. aliqua aduitam
tur. Euii gͥ nullũ molen¬
tum ẽẽ ꝑpetium fere oĩa
naturalia ꝓtestantur quiĩ

Expanded text:
nito, et haeredi viri Domini Philippi Dei gratia Illustrissimi Regis Francorum, Suus devotus Fr. Aegidius Romanus Ordinis Fratrum Eremitarum S. Augustini, cum recommendatione seipsum, et ad omnia famulatum. turnos, nec aequali periodo singula regimina mensurari: sed aliqua sunt annualia, aliqua ad vitamtur. Cum igitur, nullum violentum esse perpetuum, fere omnia naturalia protestentur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in sagitta dirigẽda ĩ siguũ aliqd̾
hibeatur tend̾e ii ipm signuus
t̾cio a sagitãte sagritatur ⁊ di¬
rigit᷑ ĩ signũ ĩtentũ. rexgͥ et
quil director ppłi ẽ .q. sagittator

Expanded text:
in sagitta dirigenda in signum aliquod: t ne prohibeatur tendere in ipsum signum: tertio a sagittante sagittatur et dirigitur in signum intentum. rex igitur et quilibet direct
Abbreviated transcription (Latin):
hzẽ pacem ⁊ ꝯcordiã adĩuicẽ
.sursus uolunt eos eẽ mag¬
nolunt ip̃os ẽẽ sapiẽtes ⁊̃ dis¬
cetur. sufficiat a̾ ad p̾seus sci¬
re tyramndem eẽ pessimuum
pͥncipatũ pp̃ rões tactas.
beant ue pͥncipentur pͥncipatu
tỹrãnico iud̾e̾ nõ est difficile.
uam tãto peio est pͥnceps ꝙͣ¬
to peiori diũo pͥncipatur qͥrꝰ si
oẽm diligẽciã al adhib̾e debet
rex ne sit pessimꝰ sũme curare
debet ne dũetur ꝑ tyrãuidem
qui est pessumꝰ pͥncipatus .C .uiii.¬
ꝙͣ est offm̃ regis ⁊ qualiter
sibi ꝯmissam uult de bite gu¬
bernare ⁊ sare desid̾at ꝙ
sit eiꝰ offm̃ diligẽt̾ ꝯsid̾are d ui¬
uͥlib reb uã si uͣ tota ãminst᷑¬
tur ꝑ ipm̃ deũ qͥ est pͥuceps sũmꝰ
⁊ rex regũ a quo recaissi me regi
regunẽ qd̃ tradend̾ ẽ iu artede
regiẽ regũ. est .ii. ars nuitatͥx

Expanded text:
habere pacem et concordiam adinvicem: rursus nolunt eos esse magvolunt ipsos esse sapientes et discetur. sufficiat autem ad praesens scire, tyrannidem esse pessimum principatum propter rationes tactas. beant, ne principeficile. Nam tanto peior est princeps, qunato peiori dominio principatur: quare si omnem diligentiam adhibere debet rex ne sit pessimus, summe curare debet ne dominetur per tyrannidem qui est pessimum principatus. Quod est officium regis, et qualiter sibi commissam vult debite gubernare, et scire desiderat quod sit eius officium: diligenter considerare dlibus rebus. Nam si natura tota administratur per ipsum Deum, qui est princeps summus, et rex regum, a quo rectissime regituregimen, quod trahendum est in arte de regimine regum; est enim ars imitatrix
Abbreviated transcription (Latin):
sus filus siue suit nͥles si ue adep¬
tiui. uidetur .n. hoi .q. post mor¬
tẽ uiu̾e si eo decedente ẜ suam.
iuscitutõm alt̾ in h̾editatẽ sucte¬
dat . Ualde gͦ turbari pt̃ trãquil¬
lus status et pax cuutatis d̃ fi¬
nis intentus. ĩ uita politic̾a sire¬
ges et pͥncipes nõ sollicitẽtur qͣ¬
lit̾ post̾iores succedãt ⁊̃ ħeditatẽ

Expanded text:
suis filiis sine sint naturales sine adoptivi. Videtur enim homini quasi post mortem vivere, si eo decedente secundum suam institutionem alius in haereditatem succedat. Valde ergo turbari potest tranquillus status et pax civitatis et finis intentus in politica, si reges et principes non solicitentur qualiter post
Abbreviated transcription (Latin):
usi sit quis il tuosus ⁊ habe at or¬
diuatũ appetitũ ut uelit ꝯsequi
fiuẽ illũ. s patat gͥ ad ratorẽ reg¬
ui ordinare suos sb̾ditos ad uͥtutes
tercio ad ꝯseꝙ̃dũ fiuẽ qui ĩtẽdit᷑
iu uita politica organice deserui¬
unt res egt̾iores. Edecet gͦ reges
⁊ pͥucipes sic reg̾e ouantes ⁊ reg¬
ua ut sbi fbiecti habũdent reb
ext̾iorib ꝓut deseruiũt ad bene

Expanded text:
is virtuosus, et habeat ordinatum appetitum, ut velit consequi finem illum: spectat igitur ad rectorem regni ordinare suos subditos ad virtutes. Tertio ad consequendum finem qui intenditur in vita politica, organice deserviunt res exteriores. Decet ergo reges et principes sic regere civitates et regna, ut sibi subiecti abundent rebus exterioribus prout deserviunt ad bene
Abbreviated transcription (Latin):
pulus aliquã eruditõm accipiat
ue gͦ existeutes in regno suit
tenebͥs ignorãcie ĩuoluti spectat
ad teges ⁊ pͥncipes ualde cẽ solli¬
citos de studio litt̾aꝵ Inuuo ut
iufra patebit. si dnãtor regni ũ
ꝓmoueat studiũ ⁊ nõ uelit sibi
sb̾iectos eẽ scientes nõ ⁊̃ rex s

Expanded text:
pulus aliquam eruditionem accipiat: ne ergo existentes in regno sint tenebris ignorantiae involuti, spectat ad reges et principes valde esse solicitos de studio litterarum. Immo ut infra patebit si dominator regni non promoveat studium, et non velit sibi subditos esse scientes, non est rex, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aptũ natũ agi qr̾tũt regnũ
naturalit̾ regitur qũ hoiẽs
existentes in ip̃o sic regim¬
tur ut sũt apti nati regi hõ
ticipat tũc nͣlit̾ regit᷑ ⁊t ut
est aptus natus regi qñ uo
lũtarie seruit ⁊ libere obedt
quare quãto dinũ aliquoꝵ ma¬
gis ẽ inuolũtariũ iuagis d di¬

Expanded text:
aptum natum agi: quare tunc regnum naturaliter agitur, quando homines existentes in ipso sic reguntur ut sunt apti nati regi: homo ticipat, tunc naturaliter regitur et ut est aptus natus regi, quando voluntarie servit et libere obedit: quare quanto dominium aliquorum magis est involontarium, magis d
Abbreviated transcription (Latin):
pͥm̾e. qr si hoc ydioma ẽ adeo¬
ꝯplotũ ⁊ alia ydioniata uõ pos¬
sumꝰ recte ⁊ distincte loqui uisi
ab ipã infãcia assuescamꝰ ad illa
ex ꝑte eloquẽcie uides ut recte
⁊ distincte loquamͦ ỹdionia la¬
tinũ. si uolum lit̾as disc̾e debe¬
nius ab ipa ĩ fancia litt̾is ĩsuda
re ¶sa̾ ua ad ĩuestigãd̾ hoc
idẽ si᷑ ex ꝑte attẽtõius ⁊ fer¬
uoris qui ẽ in studio adhibendꝰ
nũquã ã̾ quis bene studet nisi
sit feruẽs ⁊ attẽtus ccͣ studiũ
ceant illa oꝑa atq suuus ab
ipã uifancia assueti quia quiłz
est magis iutẽtus ⁊ feruẽs aͤ
ea q̃ sibi sũt magis placita ut
possiuꝰ eẽ attẽa ⁊ feruẽtes sic̃¬
circa studus litt̾ale ab ipã in¬
faucia insudãdũ ẽ litt̾alibus dis

Expanded text:
oc idioma est completum, et alia idiomata non possumus recte et distincte loqui, nisi ab ipsa infantia assuescamus ad illa: ex parte eloquentiae, videlicet ut recte et distincte loquamur idioma latinum, si volumus literas discere, debemus ab ipsa infantia literis insudare. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ex parte attentionis et fervoris, qui est in studio adhibnedus: nunquam autem quis bene studet, nisi sit fervens, et attentus circa studium. ceant illa opera, ad quae sumus ab ipsa infantia assueti: quia quilibet est magis intentus, et fervens circa ea quae sibi magis sunt placita; ut possimus esse attenti et ferventes circa studium literale, ab infantia insudandum est literalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ficitur quis iutelligẽcior ⁊ ma¬
gis iuget pͥdencia ⁊ ĩtellectu
tãto magis decet filios regũ
⁊ pͥncipũ ⁊ ab ipã ĩ fancia i¬
sudare lict̾alib discipliuis ꝙͣto
decet eos intelligẽtõres ⁊ pͥdẽ¬
tõres eẽ ut posfunt iuagis natu¬
ralit̾ dnãri ¶Posset n. ad hoc
idem alia rõ adduci. nã nisi pͥu¬
ceps igeat prudencia ⁊ ni¬
tellectu d facili ꝯu̾tit᷑ inty¬
rãnũ qr nõ curabat de oꝑib

Expanded text:
ficitur quis intelligentior, et magis viget prudentia et intellectu: tanto magis decet filios regum, et principum etiam ab ipsa infantia insudare literalibus disciplina, quanto decet eos intelligentiores et prudentiores esse, ut posint naturaliter dominari. Posset autem ad hoc idem alia ratio adduci. Nam nisi princeps vigeat prudentia et intellectu, de facili convertitur in tyrannum: quia non cu
Abbreviated transcription (Latin):
ssimꝰ hãc ꝓuitatẽ uitare In¬
nuo sic̃ uͥga rectificãda ad
tur ut possit ad mediũ redi¬
re sic ⁊ nos in fugiendo dele¬
ccabilia debemꝰ ultra iuediũ
uos fac̾e ut debemus młtas
delectatõnes t̃ licitas cau̾e
ut facilit̾ ab illicitis abstiu̾e

Expanded text:
ssimus hanc pronitatem vitare. Immo sicut virga rectificanda ad tur ut possit ad medium redire: sic et nos in fugiendo delctabilia, debemus ultra medium nos facere, idest debemus multas delectationes etiam licitas cavere, ut faciliter ab illicitis
Abbreviated transcription (Latin):
nutur. ex ꝑte eloquẽcie. sã ex
fectõnis q̃ ẽ ex scĩa adquirẽta
decet .ii. uolentes lit̾as dic̾e li¬
t̾ales sĩuones sare distincte ꝓ¬
ferre. decet ⁊̃ eos eẽ actẽtos
⁊ studiosos cͥca ea q̃ inlict̾is tͣ¬
dũ sibi possibilẽ ad ꝑfectõm

Expanded text:
eloquentiae. Secunda ex erfectionis, quae est ex scientia acquirenda. Decet enim volentes literas discere, literales sermones scire distincte proferre. Decet etiam eos esse attentos, et studiosos circa ea, quae in literis trdum sibi possibilem, ad perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣtiũ ut ad bonũ ut faciluis hãc
ꝓuitatẽ iutare possuꝰ ẽ ab ip¬
sa nifaucia ĩchoãd̾ ut reliuꝙ̃¬
tes lascnuas sequamͣ bonosmo¬
res nec ẽ ult̾ius ferẽs̾  quar.¬
ta ma sumitar ex nitatõne.
habitus ꝯͣxii. nã quia uine¬
nes molles funt d̾utiles si si¬
ne freno sequãtur lafcimas
statim ipͥnũt᷑ in eis ħit᷑
iuiciosi. sicut ĩ t̾ra molli ⁊ du¬
ctili. statiui ĩpͥnutur forma
figilli. ne gͦ uiuenes informẽ¬
tur ħ̾itibus iuciosis statuy
ab ipã infancia sũt mouẽdi
⁊ corrigẽdi ut ꝑ mouitõnes
⁊ correciõnes debitas a las¬
cẽs aues solliatari erga fili¬
os. ut ab ipã iufancia iucten¬
tur ad bonos mores. tm̃ tñ hoc
magis decet reges ⁊ pͥncipes
quãto bouitas filioꝵ ẽutili¬
or ip̃i regno ⁊ quãto ex ip̃o¬
rũ malicia pt̃ in regno ma¬
cipũ ab ipã infancia suit tra
cognosd̾e litt̾as ut ꝑ
eas prudentõres effe¬
ct̃i magis possent licita pͥ¬
can̾e. uidentur tũ aliqui.

Expanded text:
cilius hanc pronitatem vitare possimus, est ab ipsa infantia inchoandum, ut relinquentes lascivias sequamur bonos mores, nec est ulterius differendum. Quarta via sumitur ex vitatione habitus contrarii. Nam quia iuvenes molles sunt et ductiles, si sinc fraeno sequantur lascivias, statim imprimuntur in eis habitus vitiosi: sicut in cera molli et ductili statim imprimitur forma sigilli. Ne ergo iuvenes informentur habitibus vitiosis, statim ab ipsa infantia suntmonendi et corrigendi; ut per monitiones et correctiones debitas a lasomnes cives solicitari erga filios, ut ab ipsa infantia instruentur ad bonos mores.Tanto tamen hoc magis decet reges et principes, quanto bonitas filiorum est utilior ipsi regno, et quanto ex eorum malitia potest in regno macipum ab ipsa infantia, sunt tradcognoscere literas; ut per eas prudentiores effecti, magis possent illicita praecavere: videntur tamen aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
multũ assuessc̾e inꝯͣriũ ne ĩ¬
chuetur ad illud. ut płiũ
docet nos dirig̾e ad bonos mo¬
res quo dirigitur uͥga tortuo
ad mediũ ⁊ ad recritudinen
sic ⁊ nos qr obliquitatẽ ⁊ ꝓ¬
nitatẽ h̾emꝰ ad malũ ⁊ ad de¬
lectatõnes illicitas debenius¬

Expanded text:
multum assuescere in contrarium, ne inclinetur ad illud: ut plurimc. hoc modo docet nos dirigere ad bonos mores, quo dirigitur virga tortuosad medium et ad rectitudinem. Sic nos, quia obliquitatem et pronitatem habemus ad malum, et ad delectat
Abbreviated transcription (Latin):
ccib ciuitatis ad tͥa deb̾et aspi¬
c̾e iudeħ ad ciuies. nã si ciies ip̃i
eẽnt pusillaunues ⁊ ĩutiles ad
tellũ iudig̾et maiori copia bel¬
latoꝵ sic se habenciũ. s ĩspiciẽ¬
illa iuaiori regione ⁊ iuaiori t̾ra¬
rũ spatõ potitetur tãto sustẽ¬
tatre poss iuaiorẽ nu̾m bellãciũ¬

Expanded text:
a deberet respicere. Primo ad cives: nam si cives ipsi essent pusillanimes et inutiles ad bellum, indigeret maiori copia bellatorum sic se habentium. Secundo inspicienilla maiori regione et maiori terrarum spatio potiretur, tanto sustentare posset maiorem numerum bellantiu
Abbreviated transcription (Latin):
rep̾heudẽs socratẽ de huiꝰ or
dine ciuitatis ait ꝙ oport̾et a¬
utatẽ illã sic ĩstitutã eẽ ĩ re¬
gione babilouica ubi forte ꝓp̃
muagnitudiuẽ desertoꝵ ẽ mog¬
nũ spaciũ t̾raꝵ ex quo posset.
magna iułtitudo pasci. diffi¬

Expanded text:
ratem de huiusmodi ordine civitatis, ait, quod oportet civitatem illam sic institutam esse in regione Babilonica, ubi forte propter magnitudinem desertorum est magnum spatium terrarum, ex quo posset magna multitudo pasci. Diffi
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sic seꝑaudi sũt bellatores ab
artificib ⁊ ab alus ciuib ꝙ ciues
alios ꝓ defeusione pat̾e bella¬
re uõ oporteat melius ẽ gͦ di¬
c̾e i cuutate tot eẽ bellatores
⁊ de fensores patͥe quot sunt
ibi ciues ualentes portare ar¬
uia ꝙͣ seꝑare bellatores ab ali¬
ꝯstatuere tãtã iułtitudinem
bellatoꝵ ĩ qual cuutate ut qͥn¬
q millia uł ⁊̃ nulle eẽt ualte

Expanded text:
andi sunt bellatores ad artificibus et ab aliis civibus, quod cives alii pro defensione patriae bellare non oporteat. melius est ergo dicere in civitate tot esse bellatores et defensores patriae, quot sunt ibi cives valentes portare arma, quam separare bellatores ab aliconstituere tantam multitudinem bellatorum in qualibet civitate ut quinque mili
Abbreviated transcription (Latin):
tractare nõ ostentatõius ꝗi cã.¬
s qr hic requirit p̾sens method̾
quã intẽduiꝰ tͣt̾e de regiumie ci¬
uitatis ⁊ regui. iuso .n. qͥd ccͣ hoc
pimonib claruus appebit guid
ctͣ hĩ reguuẽ sit sensend̾. qr cũ
bat nec ẽẽ decẽs mulieres ordi¬
nari ad oꝑabellica nec ẽẽ utile
eosdẽ sꝑ ĩ eis dẽ magistratib p̾¬
fici. ut socͣtes statussse iudeba¬
tur. restat ergo exequi de di¬
uisione ⁊ ordiue qiuitatis quã
sccͣtes ordinauit. ¶Dicebat

Expanded text:
tractare, non ostentationis caussed quia hoc requirit praesens methodus, quam intendimus tradere de regimine civitatis, et regni. Viso enim quid circa hoc opinionibus, clarius apparebit quidcum bat; nec esse decens, mulieres ordinari ad opera bellica; nec esse utile, eosdem semper in eisdem magistratibus praefici, ut Socrates statuisse videbatur. Restat ergo exequi de iussione et ordine civitatis, quam Socrates ordinavit. Dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
maxuꝰ ni libro so de factis
meniorabi ᷤᷤ capitulo de iustitu¬
tis autiquis ubi ait ꝙ repu¬
pore quo urbis rouiaua. fuit
quagesimũ annũ nullũ int̾ces¬
fit pͥmus a̾ qui dimisit neorẽ
sfilitatis cã finit spuriꝰ carbi¬
lius qui quãquã rõne colle
rabili motus ind̾etur rep̾¬
hensione tũ nõ caruit quia
cũcti arbitrabantur cupi¬
ditatẽ hb̾oꝵ ꝯnigali fidei nõ
debere p̃pomi fides gͦ ẜ uale

Expanded text:
Maximus in libro de sanctis memorabilibus, capitulo de institutis antiquis, ubi ait, Repupore, quo urbs Romana fuit gentesimum annum, nullum intercessit. Primus autem, qui dimisit uxorem sterilitatis causa, fuit Spurius Carvilius. qui quamquam tolerabili ratione motus videretur, reprehensione tamen non caruit: quia cuncti arbitrabantur cupiditatem liberorum coniugali fidei non debere praeponi. Fides e
Abbreviated transcription (Latin):
una cã pp̃ quã ꝯnigiũ man̾e
debet indunsibile ⁊ ĩ repu¬
diatũ ¶ decet gͦ oẽs ciues
ꝯnĩgi suis uxorib in diuisi¬
bilit̾ ab s rẽpudiatõne tã
ta tñ magis hec decet re¬
ges ⁊ pͥncipes quãto magis
in eisꝰ reluc̾e debet fideli¬
tas ⁊ cet̾e bonitates.sa
uia ad ĩuestigãd̾ hoc idem

Expanded text:
una causa, propter quam coniugium manere debet indivisibile, et inrepudiatum. Decet ergo omnnes cives coniungi suis uxoribus indivisibiliter absque repudiatione, tanto magis hoc decet reges et principes, quanto magis in eis relucere debet fidelitas, et ceterae bonitates. Secunda via ad investigandum hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
quid naturale ẽẽ. Aiplius qr
seꝑari nõ debent hee due ꝯĩ¬
tates uidentur ꝯstituere domũ
lis pͥncipalit̾ instituta ÷ soci¬
etas inaris ⁊ fem ne. s ꝙ ꝯĩtas¬
sciend̾ gͥ ꝙ si aliquis debite do¬
uimiatur ⁊ alius debite fuit

Expanded text:
ale esse. Amplius, quia separari non debent, hae duae communitates videntur constituere domum rolis principaliter instituta est societas maris Sciendum ergo quod si aliquis debite dominatur et alius debite servit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ uxor ꝓpͥa oꝑa sua ordinat
ĩ bonũ iuri uł ĩ bonũ tociꝰ domꝰ
⁊ uir ꝓpͥa fua ordinat ĩ bonũ do¬
mus ⁊̃ in bonũ uxoris. sufficiũt
sibi u uita ut d ᷑ in .uiii. ecħ.
uã sic ꝓpͥa ordinore ad bouuu
ꝯẽ facit ad quãdã sufficienciã

Expanded text:
sua ordinat in bonum viri, vel in bomnum totius domus: et vir propria ordinat: in bonum domus, et in bonum uxoris: sufficiunt sibi in vita, ut dicitur 8. Etic. Nam sic propria ordinare ad bonum commune, facit ad quandam sufficentiam
Abbreviated transcription (Latin):
nali. Int̾cia de duãtaio. hec
maxiẽ decet reges ⁊ pͥncipes
qr eis diligent̾ ĩ spectis mag¬
nũ adminiculũ habebũ ut be¬
ne sciant reg̾e regnũ ⁊̃ crui¬
tatẽ c̃.uii. qd̾ hõ est naturali¬
ter auimal ꝯmigale ⁊̃q nolẽtes

Expanded text:
ia, de dominativo. Haec maxime decet reges et principes; quia eis diligenter inspectis, magnum adminiculum habebunt, ut bene sciant regere regnum, et civitatem. Quod homo est naturaliter animal coniugale. et quod nolentes
Abbreviated transcription (Latin):
o ꝯĩtatem domesticã siue do¬
inũ quid nͣle ẽẽ. reges gͦ et
pͥucipes decet scire guberna¬
te doiuestica ⁊ reg̾e familiã
sue doiiũ nõ solũ ĩ quãt ũ
eẽ debẽt iri sociales ⁊ politi¬
ci qr sic scire guberuatõm
domus ꝑtinet ad oẽs ciues. s
spectat sp̃alit̾ ad reges ⁊ pͥu¬
cipes qr sic̃ regnũ ⁊ ciuitas p̾

Expanded text:
itatem domesticam sive domum quid naturale esse. reges ergo et principes decet scire gubernare domestica, et regere familiam sine domum, non solum inquantum esse debent viri sociales et politici, quia sic scire gubernationem domus pertinet ad omnes cives: sed spectat specialiter ad reges et principes, quia sicut regnum vel civi
Abbreviated transcription (Latin):
hũc tenebimnus ꝯrdinẽ quia
pͥmo dicebainus quale sit ipĩn
ꝯingiũ ⁊ quales uxores qued
cipes deceat sum̾e. E deuide
ostendemꝰ qualit̾ mri suas uxc¬
res reg̾e debeant ⁊ ad quãs
iuirtutes ⁊ ad q̃ oꝑa eas debe¬
ant ordinare. ĩ ostendendo qͣ
le sit ipm̃m ꝯuigiũ. p᷑ declarã¬
d̾ occurrit ꝯigiuĩ eẽ aliquid
cicia sit uiri ad neorẽ ꝓbat

Expanded text:
hunc tenebimus ordinem: quia primo dicemus, quale sit ipsum coniugium, et quales uxores, cipes deceat sumere. Deinde ostendemus, qualiter viri suas uxores regere debeant et ad quas virtutes, et ad quae opera eas debeant ordinare. In ostendendo quidem quale sit ipsum coniugium, primo declarandum occurrit, coniugium esse aliquid citia sit viri ad uxorem, probat
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ seruicia corporalia quib
cotidie nidigemus. aliqua u̾o
cotidie ĩdigenus ut eiptõ ⁊
uẽditõ . nã ⁊ si aliqui existen¬
mus nõ .n. iudentur se hre ut
ĩcole nec ut cuies s iagis ut
ꝑegͥmi ⁊ ut matores si ad sustẽ¬
tatõm uite eurptõne uł uendi¬

Expanded text:
ta, et servitia corporalia, quibus quotitie indigemus. Aliqua vero quotidie indigemus, ut emptio, et venditio. Nam et si aliqui existenmus: non enim videntur se habere ut incolae nec ur cives, sed magis ut peregrini et ut viatores, si ad sustentationem vitae emptione vel vendi
Abbreviated transcription (Latin):
eeñcialia felicitati faciũ tũ
ad quãdã claritatẽ felicitatis
qui denudãdi quibdã comq̾m¬
uãt b̾itudinẽ. nã spẽ t᷑pis ig¬
nobilis ⁊ solitarius ⁊ sine filus
oĩo felix ẽẽ nõ pt̃ dicit᷑ .n. ta¬
lis nõ eẽ oiõ felie qr nõ ht̃ fe

Expanded text:
essentialia felicitati: faciunt tamen ad quandam claritatem felicitatis qui denudati quibusdam, coinquinant beatitudinem. Nam specie turpis, ignobilis, et solitarius, et sine filiis, omnino felix esse non potest. dicitur enim talis non esse omnino felix, quia non h
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ tͥa reginina. uã nũquam
ĩ dare ꝯĩtatẽ aliquã bñ ordin¬
tã uisi aliquid sit ibi dirigẽs
⁊ aliquid directũ uł isi aliqͥd
fit ibi pͥncipãs ⁊ aliquid obse¬
quẽs qr cũ in ꝯĩtate maris ⁊
femne. mas debeat eẽ pͥnci¬

Expanded text:
 tria regimina. Nam nunquam est dare communitatem aliquam bene ordinatam, nisi aliquid sit ibi dirigens, et aliquid directum: vel nisi aliquid sit ibi principans, et aliquid obsequens. Quare cum in communitate maris et foeminae, mas debet esse princi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ habitantẽ ĩ ipã dicimus
.ii. aliqũ ciuitatem aliquã
hoc fecisse. nõ ꝙ muri uł e¬
dificia hoc egernnt s qr ĩ¬
cole cmiitatis fecerũt illud
sic aliquidit̾e ꝯsueuerũt
domos suas hoc oꝑatas eẽ
nõ qr lapides illud eg̾int.
s qr sui ꝓgenitores fecerũt
mus nũcupari pt̃ domus gͤ
de qua principalit̾ ĩten¬
ditur i morali negocio nõ
inesticatõ domesticaꝵ ꝑso¬

Expanded text:
tem habitantem in ipsa. Dicimus enim aliquando civitatem aliquam hoc fecisse, non quod muri vel aedificia hoc egerint, sed quia incolae civitatis fecerunt illud. Sic aliqui dicere consuerunt domos suas hoc operatas esse, non quia lapides illud egerint, sed quia sui progenitores fecerunt mus nuncupari potest. Domus ergo de qua principaliter intenditur in morali negocio non mmunicatio domestica
Abbreviated transcription (Latin):
sum dirige. expedit n. ut ob¬
temꝑet ⁊ ut sermat ei qui
inger. pͣdencia ⁊ intellectu
nt ꝯsequatur salutẽ ꝑ enu
⁊ ut ditigatur ꝑ ip̃m. nam
uirib corporalib tãto ꝓp̃ sa¬
lutẽ ꝓpͥam magis indaget di
leui obinat alicui offenfuo
⁊ quãto forcius ꝑgit tãto ma¬
gis indiget tali dirigẽte qr
debet ⁊ expedit ei ut obtem¬
ꝑet ⁊ sermiat iugenti pͣdẽ¬
cia ⁊ ĩtellectu. expedit gͦ.
suo ut seruiat duõ sic ex
pedit dũo ut ei fi̾uatur a ser¬
dencia ⁊ ĩtellectu. cũ gͦ ingẽ

Expanded text:
dirigere, expedit ei ut obtemperet et ut serviat ei, qui viget prudentia et intellectu, ut consequatur salutem per eum, et ut dirigatur per ipsum. Nam viribus corporalibus, tanto propter salutem propriam magis indiget dirlevi obviat alicui offensivo: et quanto fortius pergit, tanto magis indiget tali dirigente, quia debet, expedit ei ut obtemperet, et serviat vigenti prudentia, et intellectu. Expedit ergo servo, ut serviat domino: sic ut expedit domino, ut ei serviatur a serd
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯllirg̾e quas legis lator sĩuo
studio cau̾e debet. spectat .n.
ad pͥncipẽ oẽm curã irẽ. neci¬
nes sint ĩsolertes ⁊ ne qui si¬
bi ĩiucẽ inurias inferant s
si ĩ ciuitate statint᷑ pauꝑes e¬
quari diuitib ui possõmbus
accipiendo iuagnas dotes ab
eis ⁊ nõ dãdo dotes illis ꝯting
peaut filios quã pauꝑes Side¬
tur possõ diuitũ ĩ płes ꝑtes

Expanded text:
consurgere, quas legislator summo studio cavere debet. Spectat enim ad principem, omnem curam habere ne cives sint insolentes, et ne sibi invicem iniurias inferant: sed si in civitate statuitur pauperes aequari divitibus in possessionibus, accipiendo magnas dotes ab eis, et non dando dotes illis, continbent filios quam pauperes, dividitur possessio divitum in plures
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aͥd det̾iunet᷑ de quãtitate
possõnũ illaꝵ possent .n. aues a¬
tet eos ita parte uu̾e ꝙ oꝑa
ualerẽt. rursus habendo pos¬
sessiones equatas possent ita
habũdare ĩ eis ⁊ adeo delitõ¬

Expanded text:
nisi aliquid determinetur de quantitate possessionum illarum: possent enim cives ateret eos ita parce vivere quodvalerent. Rursus habendo possessiones aequatas possent ita abundare in eis, et adeo deli
Abbreviated transcription (Latin):
intõmi faciendã. ĩ decẽs eẽt
qr si punitõnes nõ fierẽt in
regno hoiẽs fierẽt ĩ iuriato¬
res alioꝵ ⁊ politicia durare
nõ poss nullus gͥ d irasci per
odiũ nec d punitõnes appet̾e
n. ascend̾ ⁊ sũt puuitõnes ap¬
petẽde. appetẽda ÷̃ .n. ꝓuuitõ
amorẽ rei publice qr sine.
osus nõ ẽẽt tãto gͥ magis.
decet reges ⁊ pͥncipes nio

Expanded text:
nitionem faciendam, indecens esset: quia si punitiones non fierent in regno, homines fierent iniuriatores aliorum, et politia durare non posset. Nullus igitur debet irasci per odium, nec debet punitiones appetere irascendum, et sunt punitiones appetendae. Appetenda est enim punitio amorem Reipub. quia sine eosus non esset. Tanto ergo magis decet reges et principes mo