comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lum Terciũ celũ celoꝵ celũ. et hoc celũ supra se ñ habet celũ
Primũ celũ. ẽ supp̃mus status conditionis Scd̾ mn celũ ẽ supra
conditionẽ. ꝓuectus uͥtutis: Terciũ celũ.ẽ sublune c̃templati¬
onis: Primus infernꝰ. est status infimꝰ conditionis: Scd̾s infer¬
nus. est sub c̃dicioẽ defectꝰ iniqͥtatis: Terciꝰ infernꝰ. ẽ ꝓfun¬
dũ dãpnatiõis: Primũ celũ. et pͥmus infernꝰ. finis:⁊ finis
Scd̾m celũ ⁊ scd̾s infernus. finis et finis Terciũ celũ et tei
infernus. finis et finis Et ubiq sapientia ꝑting̃ a fine u̾q
ad finẽ fortit̃ et disponit omĩa suauit: A pͥmo celo usq ad
pͥmũ infernũ. pͥmus ẽ excursus sap̾ie: Incipiens enĩ a sum¬
mo usq deorsũ. et a supp̃mo usq ad fundũ rerũ descendens.
comitatur ac fouet cuncta q̃ oꝑata ẽ. ut ñ subsistant sine
ipsa q̃ facta st̃. et c̾ata st̃ ab ip̃a A summo aut̃ usq ad imũ

Expanded text:
t hoc coelum supra se non habet coelum. Primum coelum est supremus status conditionis. Secundum coelum est supra conditionem provectus virtutis. Tertium coelum est sublime contemplationis. Primus infernus est infimus status conditionis. Secundus infernus est sub conditione defectus iniquitatis. Tertius infernus est profundum damnationis. Primum coelum et primus infernus, finis et finis. Secundum coelum et secundus infernus, finis et finis. Tertium coelum et tertius infernus, finis et finis. Et ubique Sapientia: Pertingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. A primo coelo usque ad primum infernum, primus est excursus sapientiae. Incipiens enim a summo deorsum, et a supremo usque ad fundum rerum descendens, comitatur ac fovet cuncta quae operata est, ut non subsistant sine ipsa quae facta et creata sunt ab ipsa. A supremo autem usque ad infimum
Abbreviated transcription (Latin):
mentur Uides gͥ unũ corpꝰ qͣntas sec̃ trahat mutationes reꝵ:
Tustrans uniu̾sa in cͥcũitu ꝑgit sp̃s. et in cͥculos suos re¬
u̾titur Si sp̃m aerẽ accipimꝰ. ẽgruo ordine postꝗͣ instabili¬
tatẽ celestis elem̃ti descͥpserat. eandẽ qͦꝙ inferiorã legẽ pati:
demonstrat. dicñs Lustͣnͣs uniu̾sa in circũitu ꝑgit spe: Ac
si dicẽt Si ea q̃ in celo st̃ ius nat̾e stare ñ patitor neceẽ ẽ¬

Expanded text:
mentur. Vides igitur unum corpus quantas secum trahat rerum mutationes. mentur. Vides igitur unum corpus quantas secum trahat rerum mutationes. Lustrans universa in circuitu pergit spspiritum, aerem accepimus, congruo ordine, postquam instabilitatem coelestis elementi descripserat, eamdem quoque inferiora legem pati demonstrat, dicens: Lustrans universa in circuitu pergit spiritus. Ac si diceret: Si ea quae in coelo sunt vis nat
Abbreviated transcription (Latin):
tũ uͦ ad occasũ tñdens pͥmũ flectit᷑ ad m̾idiem. qͥa obliqͦductu
p̃cipue cũ in estiualibꝰ cõmorat᷑ signis. ab ortu ad m̾idianã line¬
am conscendit. dein aut̃ ad occasũ deseñdens. rursũ obliqͣ ꝓg̃¬
nuo cursu soł dicta accipiamꝰ: Orit᷑ qͥppe nob̃ sol. qnͣ ꝑ u̾nale
eqͥnoctiũ ing̃diens. ad nr̃m polũ c̃surg̃ Occidit aut̃. qn ꝑ au¬
tunnale eqͥnoctiũ exiens. ad inferiora deseñdit Girat ꝑ m̾idi¬
ẽ: qn in hẏemalib signis commorat᷑ Nlectit᷑ ad aqͥlonẽ. cũ in
estiuis signis q̃ polo boreali uicimora st̃: cͥcũfert᷑ Orit᷑ gͦ sol.
et ipso oriente omĩa parit̃ oriunt᷑. q̃ ex eiꝰ calore reuiuiscunt:
Occidit. et statĩ igne uitali subducto. uniu̾sa occumbt̃. q̃ ex
eiꝰ p̃sentia uiguert̃: Girat ꝑ m̾idiẽ. ut estiua incendia algor
temꝑet hyemalis Flectit᷑ ad aqͥlonẽ. ut q̃ pruine gelu. ⁊ tor¬
pͥor glaciał astrinxerat. estiuis ardoribꝰ rursũ calefacta ani¬

Expanded text:
ad occasum tendens, primum flectitur ad meridiem, quia obliquo ductu praecipue cum in aestivalibus commoratur signis, ab ortu ad lineam meridianam conscendit. Deinde autem ad occasum descendens, rursum obliqua progrenuo cursu solis dicta accipiamus. Oritur quippe nobis sol, quando per vernale aequinoctium ingrediens ad nostrum polum consurgit. Occidit autem, quando per autumnale aequinoctium exiens ad inferiora descendit. Gyrat per meridiem, quando in hiemalibus signis commoratur. Flectitur ad aquilonem, quando in aestivis signis, quae polo boreali viciniora sunt, circumfertur. Oritur ergo sol, et ipso oriente omnia pariter, oriuntur, quae ex ejus calore reviviscunt. Occidit, et statim igne vitali subducto universa occumbunt, quae ex ejus praesentia viguerunt. Gyrat per meridiem, ut aestiva incendia algor temperet hiemalis. Flectitur ad aquilonem, ut quae brumae gelu, et torpor glacialis astrinxerat, aestivis ardoribus rursum calefacta ani
Abbreviated transcription (Latin):
leticia foras trahit᷑. et qd̾ de gaudio intus latuit. ruptis uelut
modestie claustris quadã leuitate et incontinentia lubrice
m̃itis ꝓpalat᷑  Et iccirco recte risus error dicit᷑. qͥa cũ mensgar¬
diũ sium ꝑ meptã leciciã foras fundit. ad sinistrã ꝑgens. rec¬
tũ it̾ qͦ in dm̃ gaudendo ꝑgere debuerat. derelinqͥt: Sed scien

Expanded text:
laetitia foras trahitur, et quod de gaudio intus latuit, ruptis velut laetitia foras trahitur, et quod de gaudio intus latuit, ruptis velut modestiae claustris, quadam levitate et incontinentia lubricae mentis propalatur. Et idcirco recte risus error dicitur; quia cum mens gaudium suum per ineptam laetitiam foras fundit, quasi ad sinistram pergens rectum iter, quo in
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit dicens Dixi in corde meo Uadã et affluã deli¬
ciis : et fruar bonis Ecce qualit̃ desꝑata mens totã se in
uoluptatẽ ꝓicit. et carnis blandim̃ta iã solũ bona uocat. qͥa
in eis labor̾em et afflictionẽ ñ inueñ. quasi malã reputans
inqͥsitionẽ ui̾tatis. in qua pͥus plus iusto ꝑ curiositatẽ se di¬
stendens laboraũ Sed ħ rursum estimãtio qͥa manifestã
stulticiã p̃fert. citius dep̃hendit᷑. qͥa carnis uoluptas q̃ ap¬
petenti dulcis uisa ẽ. statim ab exꝑto reꝓbat᷑: Unde conti¬
nuo infert dicens Et uidi qd̾ hoc quoꝙ ẽẽt uanitas: Risũ
deputaui errorẽ. et gaudio dixi Qͥd frustra deciperis : Quanta
aut̃ uanitas in deliciis carnis sit. supͣ dixisse ins memini Uñ
reliqua q̃ sequunt᷑ consid̾anda nob̃ st̃. qͥa et ipsa licet ꝑ se uidea
possit Ait gͦ: Risũ deputaui errorẽ. et gaudio dixi: Qͥd fru¬
stra deciꝑis: Cunctis liquet. qd̾ ꝑ risũ qͦdammodo concepta

Expanded text:
scondit se. Dixi ego in corde meo: Vadam et affluam deliciis et fruar bonis. Ecce qualiter desperata mens totam se in voluptatem projicit, et carnis blandimenta jam solum bona vocat, quia in eis laborem et afflictionem non invenit, quasi malam reputans inquisitionem veritatis; in qua prius plus justo per curiositatem se distendens laboravit. Sed haec rursum existimatio, quia manifestam stultitiam praefert, citius deprehenditur; quia carnis voluptas quae appetenti dulcis visa est, statim ab experto reprobatur. Unde continuo infert, dicens: Et vidi quod hoc quoque esset vanitas. Risum reputavi errorem et gaudio dixi: Quid frustra deciperis? Quanta autem vanitas in deliciis carnis sit, me supra dixisse memini. Unde reliqua quae sequuntur consideranda nobis sunt, quia et ipsa licet plana per spossit. Ait ergo: Risum reputavi errorem et gaudio dixi: Frustra deciperis? Cunctis liquet quod per risum quodammodo concepta
Abbreviated transcription (Latin):
mea contẽplata ẽ młta sapient̾ et didicit. et postea id qd̾ mͦ
posuimꝰ intulit. dediq cor meũ ut scirẽ prudentiã atq doctͥ¬
nam.erroresq et stultitiã. pot̾ ħ tota series sub una comam¬
atione comp̃hendi. ut totũ hoc in corde suo dixisse intelligat᷑.
scił qd̾ magnus sit effectꝰ. et qd̾ om̃s qͥ ante eũ fuer̃ in ierłm¬

Expanded text:
mea contemplata est multa sapienter et didici; et postea id quod modo mea contemplata est multa sapienter et didici; et postea id quod modo proposuimus intulit. Dedique cor meum ut scirem prudentiam atque doctrinam, errores et stultitiam. Potest haec tota series sub una continuatione comprehendi, ut totum hoc in corde suo dixisse intelligatur scilicet quod magnus effectus sit; et quod omnes qui ante eum fuerunt in Hier
Abbreviated transcription (Latin):
rationi certior. fieret. qd̾ hanc ipse reꝵ effectus exꝑienti
manifeste comꝓbaret: Neq enim congruũ uidet᷑ ty poti¬
out ab hominibꝰ disc̾es. qui in tantũ suꝑͣ homines estima¬
tione eleuatꝰ fuas. ut ñ solũ multa sapient̾. s uniu̾sa q̃
sub sole fiunt q̃rere et inuestigare putares: Ergo contẽ¬
platꝰ es et didicisti. qͥa cogitasti et ꝓbasti. qͥtenus eo maio¬
rẽ uim atꝙ potentiã intelligentie tue demonstrares. qͦ
ꝓduc̾es : Et forsitan iste uoluntarie in sap̾ia sua stultus
effectꝰ ẽ. ut stultos sapientiã suã doceat: Non enĩ uiaser¬
mendat malam illã diligentiã suã. atꝙ eã de qua tumu¬
it sapientiã qualit̾ adeptus sit. subiungit dicens Dediq
sũ in corde meo. ac deĩn qͥd loquutꝰ sit subiung̃ dienꝰ. eoce magnꝰe
ectus sũ. et p̃cessi sap̾ia om̃s qͥ fuer̃ ante me i iherłm. et mẽs

Expanded text:
rationi certior fieret quod hanc ipse rerum effectus experienti rationi certior fieret quod hanc ipse rerum effectus experienti manifeste comprobaret? Neque enim congruere videtur typo tuo ut ab hominibus disceres, qui in tantum supra homines aestimatione elevatus fueras, ut non solum multa sapienter, sed et universa quae sub sole fiunt quaerere et investigare putares: ergo contemplatus es et didicisti; quia cogitasti et probasti, quatenus eo majorem vim atque potentiam intelligentiae tuae demonstrares quo menta evidentius produceres. Et forsitan iste voluntarie in sapientia sua stultus factus est, ut stultos sapientiam doceat. Non enim vias ermendat malam illam diligentiam suam, atque eam de qua tumuit, sapientiam qualiter adeptus sit, subjungit, dicens: Dediqusum in corde meo; ac deinde quid locutus sit subjungit. Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes, qui fuerunt ante me in Hierusalem; et mens
Abbreviated transcription (Latin):
lictionẽ suã in inuestigatione omĩum. sed tumor elationiᷤᷤ
creuerat in c̃tẽplatione płimorũ. id̾o adhuc tumuisti. et dix¬
isti: Ecce magnus effectus sũ. et p̃cessi sapientia om̃s qͥ fũ¬
ert ante me in iherłm. et mens mea condẽplata ẽ multa
sapient̾ et didici: Sed q̃so te si p̃cessisti sap̾ia om̃s qͥ fuer̃
ante te in iherłm. a qͦ didicisti ut dic̾es mens mea c̃tẽplato
ẽ młta sapient̃ et didici: Si sapientior omĩb fuisti. a quo
disc̾e̾ potuisti. qd ipse ñ noueras : An ꝓpterea et̃ om̃ibꝰ sapi¬
entior fuisti. qͥa ab om̃ibꝰ didicisti. et omniũ sapientia in te
uno collecta est. ut inde p̃cedes sapientia de uniu̾sis sin¬
gulos. qd̾ ut disce̾s a singłis. doctores habuisti uniu̾sos. an
forte ñ ab hominibꝰ didicisti. s exꝑĩita rerũ te docuer̃. q̃
mens tua contẽplata ẽ saꝑient̃. ut inde contẽplatio sap̾ie

Expanded text:
lictionem sui in investigatione omnium; sed tumor elationis lictionem sui in investigatione omnium; sed tumor elationis creverat in contemplatione plurimorum; ideo adhuc tumuisti et dixisti: Ecce magnus effectus sum, et praecessi sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem et mens mea contemplata est multa sapienter et didici. Sed, quaeso te, si praecessisti sapientia omnes qui fuerunt ante te in Hierusalem, a quo didicisti ut diceres: Mens mea contemplata est multa sapienter et didici? Si sapientior omnibus fuisti, a quo discere potuisti quod ipse non noveris? An propterea etiam sapientiuno collecta est, ut inde praecederes sapientia de universis singulos, quod dicens a singulis doctores habuisti universos? An forte non ab hominibus didicisti; sed experimenta rerum te docuerunt quae mens tua contemplata est sapienter, ut inde contemplatio sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
pient̃. sic̃ suꝑius ꝓposueras q̃rere et inuestigare sapient̃
de cunctis que fu̾int sub sole. s mod̾atius aliquid intulisti
dicens.mens mea contẽplata ẽ multa sapient̾ et didiei. ut
ostendes te eruditũ occupatione pessimã. et uidisse uani¬
tatẽ et afflictionẽ sp̃e. ne amplius de uniu̾sis p̾sumes
sed tñ nondũ plene correctus. ut de płimis ñ suꝑbires Qrñ¬
do gͥ omĩa muenisti płima ñ omĩa. et deficiendo ad omnia¬
intellexisti non deb̾e hominẽ de omĩbꝰ p̃sum̾e. s inueniendo
rectus fuisti. et scd̾m aliquid incorreptꝰ. cũ dixisti mens mea
contẽplata ẽ multa sapient̃ et didici. qͥa licet młta fuerin
ad pauca. et ipsa pauca tam̃ fu̾int ad omnia Hoc uͦ ad hu¬
manitatẽ mag̃ spectabat. ut qͥ iã defectũ tuũ exꝑtus fue¬
ras erga omia. inuenta tua plurima ñ ad pauca alioꝵ płi
qͥa temeritas curiositatis iã repressa erat ꝑ defectũ et aft¬

Expanded text:
sicut superius proposueras quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole; sed moderatius aliquid intulisti, dicens: Mens mea contemplata est multa sapienter, ut ostenderes te eruditum occupatione pessima, et vidisse vanitatem et afflictionem spiritus, ne amplius de universis praesumeres, sed tamen nondum plene correctum ut de plurimis non superbires. Quaerendo igitur omnia invenisti plurima, non omnia, et deficiendo ad omniaintellexisti non debere hominem de omnibus praesumere; sed inveniendorectus fuisti, et secundum aliquid incorrectus, cum dixisti: Mens mea contemplata est multa sapienter et didici; quia licet multa fuerint ad pauca, et ipsa tamen pauca fuerunt ad omnia. Hoc vero ad humilitatem magis spectabat, ut qui jam defectum tuum expertus fueras erga omnia; inventa tua plurima non ad pauca aliorum plmnia. Sed quia temeritas curiositatis jam repressa erat per defectum et aff
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾e cogitaret. sed etiã qd̾ impossibile fuerat impłe se posse p̃¬
sum̾et Et ꝓposui in animo mõ Ingens conatus: Ex quo:
Querere etͥ inuestigare: Quere ignota: et inuestigare pro¬
funda Quomͦ: Sapient̾: O cor insipiens Ergo sapientiam
ñ q̃ris. s tantũ mͦ ꝑ sapientiã q̃rere te ꝓfiteris: hoc enim
dixisti Proposu in animo mõ q̃rere et inuestigare sapient
de cunctis que fiunt sub sole: Si gͦ sapient̾ q̃res. ꝑ sapienti¬
am q̃res. et dicis utiq sic. ꝑ sapientiam q̃ram: Male enim
q̃ rerem. si ꝑ sapientiam non quererem: Nã si sine sapientia
quererẽ. etiã si sapientiã q̃rerem. insipient̾ q̃rerẽ: Sapien¬

Expanded text:
facere cogitaret, sed etiam id quod impossibile fuerat implere se posse prfacere cogitaret, sed etiam id quod impossibile fuerat implere se posse praesumeret. Proposui in animo meo. Ingens conatus. Et quae? Quaerere, et investigare. Quaerere ignota, et investigare profunda. Quomodo? sapienter. O cor insipiens! Ergo sapientiam non quaeris, sed tantummodo per sapientiam, quaerere te profiteris: hoc enim dixisti: Proposui in animo meo quaerere, et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole. Si ergo sapienter quaeras, per sapientiam quaeres. Et dicis: Utique sic; per sapientiam quaeram. Male enim quaererem, si per sapientiam non quaererem. Nam si sine sapientia quaererem, etiamsi sapientiam quaererem, insipienter quaererem. Sapien
Abbreviated transcription (Latin):
rius sc̃ĩa inflatꝰ. altiora me q̃rere conatꝰ sũ: s ubi mantoer
p̃sum̃do suꝑͣ me tumui. ibi deficiendo ueracit̃ deiectionẽ
meã agnoui: Proposui in animo meo q̃ rere. et inuestiga¬
re sapient̾ de cunctis q̃ fuint sub sole: Magnũ ꝓpositũ.
si ad effectũ uenire potuisset Sed mens humana qͥm
ad tanta suffic̾et: Magna gͥ suꝑbia mortalẽ hominẽ de
tã młtis p̃sum̾e. et rursum magna curiositas tã młta
appetere Et ꝓposui inqͥt Uidete qͦmͦelationẽ sonant omnia:
Non ait cogitani. sed ꝓposui. ut saltĩ uenialis fuisset et huma¬
na tẽptatio. si subito ac tͣnsitorie sic̃ ñ nũqͣm solet tumida co¬
gitatio animũ tang̾et. et tam̃ ꝑ consensũ recepta uł approb.¬
ta ñ fuisset: Nc̃ uͦ non solũ elata. uerũ etiã ceca mens adta¬
tũ erroris ꝓfundũ corrunit. ut ñ solũ id qd̵ mordinatũ erat

Expanded text:
rius scientia inflatus, altiora me quaerere conatus sum. Sed ubi inaniter rius scientia inflatus, altiora me quaerere conatus sum. Sed ubi inaniter praesumendo supra me tumui, ibi deficiendo veraciter directionem mei agnovi. Proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus, quae fiunt sub sole. Magnum propositum si ad effectum venire potuisset, sed mens humana quomodo ad tanta sufficeret? Magna igitur superbia mortalem hominem de tam multis praesumere, et rursum magna curiositas tam multa appetere. Proposui, inquit. Videte quomodo elationem sonant omnia. Non ait, cogitavi; sed proposui, ut saltem venialis fuisset, et humana tentatio si subito ac transitorie, sicut nonnunquam solet, tumida cogitatio animam tangeret: et tamen per consensum recepta, vel approbata non fuisset. Nunc vero non solum elata, verum etiam caeca mens, ad tantum erroris profundum corruit, ut non solum id quod inordinatum erat
Abbreviated transcription (Latin):
certis affirmare ñ possumꝰ. illa q̃ dubia ñ st̃ ꝓsequam᷑ Ego
eccłiastes Se ipsũ ut diximꝰ in exemplũ ꝓponit omniũ que
dicturus ẽ. quatenꝰ u̾bis illiꝰ tanto citiꝰ auditores fidẽ adħi¬
beant. qͦ eũ ñ audiendo solũ. sed exꝑiendo intelligt̃ didicisse.
q̃ docuit᷑ acsi dice̾t Ego qͥ uos doceo. ego exꝑtus sũ uniu̾sa
q̃ dico: Nam q̃ sit uanitas. in culmine terrene potestatis. qͥs
sublimitas in tanto ppło et in tã nobili ac famosa ciuitate
regnare. seq in regni solio uid̾e cunctis et potestate dñm et
honore p̃latũ: Et hec quorsũ : Fui inqͥt: Quasi iã ñ sũ. qͥa⁊¬
ut nicħ se eẽ agnouisset. dem̃ ꝓ seqͥtur dicens Proposui in a¬
nimo mõ q̃rere et in uestigare sapient̃ de cunctis q̃ siunt
sub sole: Quasi dic̾et: Ego exteriꝰ potestate tumidꝰ. et inte¬

Expanded text:
certis affirmare non possumus; illa quae dubia non sunt prosequamur. Ego certis affirmare non possumus; illa quae dubia non sunt prosequamur. Ego Ecclesiastes. Seipsum, ut diximus, in exemplum proponit omnium, quae dicturus est, quatenus verbis illius eo citius auditores fidem adhibeant, quod cum non audiendo solum, sed experiendo intelligunt didicisse, quae docuit. Ac si diceret. Ego qui vos doceo expertus sum universa quae dico. Nam, quae sit vanitas in culmine terrenae potestatis, quis sublimitas in tanto populo, et in tam nobili ac famosa civitate regnare, seque in regni solio videre cunctis, et potestate Dominum, et honore praelatum. Et haec quorsum? Fui, inquit. Quasi dicat: Jam nut nihil se esse agnosceret, deinde prosequitur dicens: Proposui in animo meo quaerere, et investigare prudenter de omnibus, quae fiunt sub sole. Quasi diceret: Ego exterius potestate tumidus et inte
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis corruat: oftendet. sic̃ in serie libͥ ordine de¬
monstrat᷑: S qͥa ea q̃ in p̃fatione dicenda erant exple¬
uimus: nc̃ ad exponenda uerba narrationis eiꝰ. reu̾tam:¬
nequaqͣm p̃tereundũ uidet᷑. qd̾ qͥdam hunc librũ salomonẽ
in penitentia estimant conscͥpsisse. et qd iccirco in eo uanitatẽ
mundanaꝵ rerũ. et maxime carnał uoluptatis tã studiose
arguat. qm̃ ipse exꝑim̃to cuncta didicerit. delitiarũ luxu
corruptus. et blandim̃tis seductus mulierũ Et qd̾ iecireo
qͥa deposita regia p̃pura. de solio suo iam descend̾at. contẽptaq
quã male tenuerat potestate. in habitu penitentie reatum
suũ plangebat. id̾oꝙͣ ait rex isrł fui in iherłm. atq utinam
hoc uerũ eẽ constarẽt. et tam certũ de penitñtia illiꝰ. qm ñ
de culpa dubiũ testimoniũ hab̃emꝰ: Nunc aut̃ qͥa dubia ꝓ

Expanded text:
voluptatis corruat, ostendet sicut in serie libri ac ordine devoluptatis corruat, ostendet sicut in serie libri ac ordine demonstratur. Sed quia, quae in praefatione dicenda erant, explevimus: nunc ad exponenda verba narrationis ejus revertamnequaquam praetereundum videtur, quod quidam hunc librum Salomonem in poenitentia existimant conscripsisse: et quod idcirco in eo vanitatem mundanarum rerum, et maxime carnalis voluptatis tam studiose arguat; quoniam ipse experimento cuncta didicerit deliciarum luxu corruptus, et blandimentis seductus mulierum. Et quod idcirco a deposita regni purpura, de solio suo jam descenderat, contemptaque quam male tenuerat potestate, in habitu poenitentiae reatum suum plangebat, ideoque ait: rex fuit in Hierusalem. Atque utinam hoc verum esse constaret, et tam certum de poenitentia illius, quam non dubium de culpa testimonium haberemus! Nunc autem, quia dubia pro
Abbreviated transcription (Latin):
sid̾at. ad aliã se. et q̃ sine labore habi ualeat. consolationẽ
tota auiditate relaxat: Sed et ibi quoq uanitatẽ inueni¬
ens reqͥesc̾e ñ sinit᷑. qͥa in carnis uoluptate fugientẽ delec¬
tationẽ nec cũ p̃sens ẽ retin̾e pot̃. nec cũ p̃terierit: reuo¬
care: Sicq undiq fatigata et dissipata. ꝓcella uanitatis
sue concutit᷑. ut ꝑ id ipsũ quo male delectata abiit. salu¬
brit tandẽ afflicta redire compellat᷑ Et sepe gͣuis q̃dam
fit lucta in animo. ut dũ se in infimis delectari parit̃ ⁊¬
affligi consid̾at: magno desidio amore lib̾tatis delectata.
etiãsi fĩ possit deserere concupiscat: Hanc gͥluctã et tu¬
multuationẽ humane m̃tis ꝑ uaria uite mortał studia
in u̾bis seqñtibꝰ. omniũ causam in se ꝑ sententiã transsũ¬
mens eccłiastes expͥmet. ⁊ qͣlit̾ de uan̾itate curiositatis
ad uanitatẽ pompe et ambitionis. ac deinde ad uanitatẽ

Expanded text:
siderat ad aliam se, et quae sine labore haberi valeat consolationem siderat ad aliam se, et quae sine labore haberi valeat consolationem tota aviditate relaxat, sed, et ibi quoque vanitatem inveniens, requiescere non sinitur; quia in carnis voluptate fugientem delectationem nec cum praesens est retinere potest, nec cum praeterierit revocare. Sicque undique fatigata et dissipata procella vanitatis suae concutitur, ut per idipsum quo male delectata abiit, salubriter tandem afflicta redire compellatur. Et saepe gravis quaedam sit lucta in animo, ut dum se in infimis delectari pariter, et affligi considerat, magno desiderio amore libertatis dilecta etiam, si fieri possit, deserere concupiscat. Hanc igitur luctam, et tumultuationem humanae mentis per varia vitae mortalis studia, in verbis sequentibus omnium causam in se per sententiam transumens Ecclesiastes exprimet: et qualiter de vanitate curiositatis ad vanitatem pompae, et ambitionis, ac deinde ad vanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
fractũ eneruit̾ et ȩmollitũ usu illiciunt ad uoluptatem
Sicq miser animꝰ ptꝰ amorẽ uane laudis. pt̾ ardorẽ magnũ
uane cupiditatis. nouissime ad appetitũ uoluptatis inflã¬
mat᷑. ut iã etiã in carne uanitatẽ Seminare incipiat. ut
ptꝰ de carne caro factꝰ. fructũ uanitatis in corruptionẽ me¬
tat Hic ẽ enĩ fructꝰ uanitatis. ut mens misera tandẽ car¬
nalib desid̾iis obruta. et in uoluptate carnaliũ desid̾ioꝵ
sopita: in tantũ obdormiat. ut iam nc̃ sapientiã ñ solum
ueritate. sed nec sp̃e qͥdem reqͥrat tantoq auidiꝰ totã se ad
carnis uoluptatẽ male dulcẽ exꝑiendã effundat. qͥntoma¬
gis intertꝰ fatigata. et ab inqͥsitionis sue intentione repul¬
sa. de inuenienda ueritate desꝑat: Et qͥa supͣ se tendens ꝑ
inqͥsitionẽ labore se atq difficultate nimia subcubuisse cos¬

Expanded text:
fractum enerviter, et emollitum usu illiciunt ad voluptatem. fractum enerviter, et emollitum usu illiciunt ad voluptatem. Sicque miser animus post amorem vanae laudis, post ardorem magis vanae cupiditatis, novissimae ad appetitum voluptatis inflammatur, ut jam etiam in carne vanitatem seminare incipiat, ut post de carne caro factus fructum vanitatis in corruptione metat. Hic est enim fructus vanitatis, ut mens misera tandem carnalibus desideriis obruta, et voluptate carnalium desideriorum sopita, intantum obdormiat ut jam nunc sapientiam non solum veritate, sed nec specie quidem requirat. Tantoque avidius totam se ad carnis voluptatem male dulcem experiendam effundat quanto magis interius fatigata, et ab inquisitionis suae intentione repulsa, de invenienda veritate desperat. Et quia supra se tendens per inquisitionem labore se atque difficultate nimia succubuisse con
Abbreviated transcription (Latin):
pellit. et młtitudine parit̃ distrahit᷑. et ꝓfunditate re¬
uerberat᷑. Hic ẽ gͥ labor et afflictio sp̃c. quo mens stulta
et impudens. merito ꝓ sua temeritate atterit᷑. dũ ñ solũ
creatorẽ suũ obliuiscens. s semetipsã qͦ negligens. in reb
infimis q̃ ad salutẽ ñ ꝑtinent in uestigandis occupat᷑ ꝙ
tam̃ aliqñ scientia tali uanitate q̃sita. tantoq labore ex
parte quantulacũq inuenta animũ ꝑ suꝑbiã inflat.
et de curiositate ad elationẽ. qͣsi de uanitate ad uanitatẽ p̃cipi¬
tat Qͥa uideł elatio ambitionẽ scłi inducens. dũ laudis cupidr̃
efficit. ad amorẽ pompe. et głiam diuitiaꝵ animũ accendit.
ut dũ de boni interioris głia ad appetitum ext̾ioris labit᷑. sẽꝑ
ad det̾iorẽ uanitate p̃cipitet᷑ S neꝙ hic stare pot̃ semelcep¬
ta corruptio Nam bona carnis sic̃ priꝰ dũ ñ habent᷑. ut q̃ri
debeant cupido blandit᷑ ꝑ speciẽ. ita ptꝰ modũ cũ possident᷑.

Expanded text:
it, multitudine pariter distrahitur et profunditate reverberatur. Hic est ergo labor et afflictio spiritus, quo mens stulta et impudens merito pro sua temeritate atteritur, dum non solum Creatorem suum obliviscens, sed semetipsam quoque negligens, in rebus infimis, quae ad salutem non pertinent, investigandis occupatur. Et tamen aliquando scientia tali vanitate quaesita, tantoque labore ex parte quantulacunque inventa, animum per superbiam inflat, et de curiositate ad elationem quasi de vanitate ad vanitatem praecipitat. Quae videlicet elatio ambitionem saeculi inducens, dum laudis cupidum efficit, ad amorem pompae et gloriam divitiarum animum accendit, ut dum de boni interioris gloria ad appetitum exterioris labitur, semper ad deteriorem vanitatem praecipitetur. Sed neque hic stare potest semel coepta corruptio. Nam bona carnis sicut prius dum non habentur, ut quaeri debeant, cupido blandiuntur per speciem; ita postea dum possidentur
Abbreviated transcription (Latin):
deinde usq ad alioꝵ contẽptũ ueñ Precessi sapientia om̃s qͥ
fuer̃ ante me in ierłm: d p̾terea gͦ tumuisti et inflatꝰ eras. qr
p̃cessisti sapientia om̃s qui fuer̃ ante te in ierłm Et quantũ
hoc fuit. ut id̾o ceruicẽ erig̾es. qͥa p̃cessisti sapientia om̃s qͥ
fuer̃ ante te in ierłm : Ne mireris inqͥt: Sep̾e suꝑbia sin¬
gularitate mag̃ gaudet. quã cõꝑatione: Neq enĩ semꝑ attĩ¬
dere curat elatio qͣles illi sint quõs in cõꝑatione p̃cedit᷑. qͥa ħ
om̃s qui fuer̃ aunte me in ierłm. et si paucos cernerẽ fuisse
ante me in ierłm sapientes. uehem̃t̾ tam̃ głatus sũ ilł. me
suꝑiorẽ in sapientia consid̾ans. qm̃ licet nec płimi nec mag¬
ni fu̾int illi ante me qͥbus factus sũ comꝑatione p̃cipuus.
uidi tam̃ młtos ptꝰ me uenire posse sapientes in ierłm. qͥbꝰ

Expanded text:
deinde usque ad aliorum contemptum venit. Praecessi sapientia omnes qui deinde usque ad aliorum contemptum venit. Praecessi sapientia omnes qui fuerant ante me in Hierusalem. Propterea ergo tumuisti et inflatus eras; quia praecessisti sapientia omnes qui fuerunt ante te in Hierusalem. Et quantum hoc fuit ut ideo cervicem erigeres; quia praecessisti sapientia omnes qui fuerunt ante te in Hierusalem? Ne mireris, inquit. Saepe superbia singularitate magis gaudet quam comparatione. Neque enim semper attendere curat elatio quales illi sint, quos in comparatione praecedit; quia hoc omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem; et si paucos cernerem fuisse ante me in Hierusalem sapientes, vehementer tamen gloriatus sum illis me superiorem in sapientia considerans; quoniam licet nec plurimi, nec magni illi fuerunt ante me, quibus factus sum comparatione praecipuus: vidi tamen multos post me venire posse sapientes in Hierusalem quibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecte correctꝰ erã. et id̾o cognoui laborẽ p̃sũptionis mee. s
inuentionis mee usũ ñ cognoui: Cognoui uanã ẽẽ afflictionẽ
ñ ꝓfut̾a saluti q̃rere. s ñdũ cognoui uanã ẽẽ elationẽ de in¬
uentis suꝑbire: Propt̾ea loquutꝰ sũ in corde meo Ecce magnꝰ
effectus sũ: Nesciui enĩ qm̃ inflatione tumuerã. et id̾o mag¬
nus mͥ uidebar. et dixi in corde mõ Ecce magnꝰ effectus sũ In
corde dixi : De corde enĩ tumui. et id̾o in corde dixi. qͥa in cor¬
de uidi unde tumui. ut ibi ẽẽt elatio. ubi erat causa elatiõĩs
loquutꝰ sũ in corde mõ Ecce magnus effectꝰ sũ Quã magnꝰ:
Precessi ait sapientia om̃s qͥ fuer̃ ante me in iherłm Paulatĩ
ꝑgit᷑ in corruptionẽ. et mens praua excrescente tumore in
deterius semꝑ p̃cipitat᷑ Primum plusqͣm debuit de se sensit.

Expanded text:
perfecte correctus eram; et ideo cognovi laborem praesumptionis meae, sed perfecte correctus eram; et ideo cognovi laborem praesumptionis meae, sed inventionis meae usum non cognovi. Cognovi vanam esse afflictionem, non profutura saluti quaerere; sed nondum cognovi vanam esse elationem de inventis superbire. Propterea locutus sum in corde meo dicens: Ecce magnus effectus sum. Nescivi enim, quoniam inflatione tumueram, et ideo magnus mihi videbar, et dixi in corde meo: Ecce magnus effectus sum. In corde dixi: De corde enim tumui, et ideo in corde dixi; quia in corde vidi unde tumui, ut ibi esset elatio, ubi erat causa elationis. Locutus sum in corde meo: Ecce magnus effectus sum. Quam magnus! Praecessi, ait, sapientia omnes qui fuerunt ante me in Hierusalem. Paulatim pergitur in corruptionem, et mens prava excrescente tumore in deterius semper praecipitatur. Primum de se plusquam debuit, sensit;
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑. et erat labor q̃rendi inm̃sus. et inuentionis fructus
exiguus: fiebat gͦ tandẽ aligñ. ut pena ipsa et afflictio
magna prudentem me fac̾et : Et uidi cuncta q̃ fiunt sub
sole. et ecce uniu̾sa uanitas et afflictio sp̃e Cognoui gͦ
u̾itatẽ. et reꝓbaui uanitatẽ. qͥa sensi afflictionẽ Et u¬
debar iã intotũ correctus de ꝑu̾sitate mea. s erat adhuc
aliud in uolum̃tũ. qͥa nesciui qd̾ ꝑu̾si difficile corrigunt᷑
Erã iam tõ correctus. ut de uanitate u̾itatẽ cognosoem. et ñ erã
correctꝰ adhuc. ut de u̾itatis cognitione ñ suꝑbirẽ: Excussa iã
fuerat una erroris palea. et restabat adhuc alia mag̃ tenax.
atq inherens palea elationis: Tam difficile enĩ corrigunt᷑ ꝑu̾si
ut correctionem et p̾gationẽ aut ñ admittant omĩno. uł ad ꝑ¬
fectũ ñ recipiant: Propt̾ea ego iã corrigi ceꝑam. s ñdũ adhuc

Expanded text:
batur, et erat labor quaerendi immensus, et inventionis fructus batur, et erat labor quaerendi immensus, et inventionis fructus exiguus. Fiebat ergo ut tandem aliquando poena ipsa et afflictio magna, prudentem me facerent. Et vidi cuncta quae sub sole fiunt et ecce universa vanitas et afflictio spiritus. Cognovi ergo veritatem, et reprobavi vanitatem, quia sensi afflictionem. Et videbar jam in totum correctus de perversitate mea; sed erat adhuc aliud involumentum; et nescivi quod perversi difficile corriguntur. Eram jam tunc correctus, ut de vanitatcorrectus adhuc ne de veritatis cognitione superbirem. Excussa jam fuerat una erroris palea et restabat adhuc alia magis tenax atque inhaerens palea elationis. Tam difficile enim perversi corriguntur, ut correctionem et purgationem aut non admittant omnino, aut ad perfectum non recipiant. Propterea ego jam corrigi coeperam; sed nondum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
Uis inqͥt scire quã difficile pot̃ ꝑu̾sus corrigi: Cape me : E¬
go hodie tͥ omniũ exẽplũ fiam: Nam et ego aliquando ꝑu̾¬
sꝰ fui. ⁊ ñ intellexi ipse ꝑu̾sitatem meã. s putaui me rec¬
tum eẽ et recte ag̾e. qñ ꝓposui in animo meo q̃r̾e et inue¬
stigare sapient̃ de cunctis q̃ fuint sub sole: Nec erat tam̃
aliqua consid̾atio u̾itatis in me. q̃ me corrig̾et et cohibet
ne extende me tẽptarẽ ultͣ m̃surã meã. neq appet̾e p̃su¬
merẽ q̃ ñ st̃ data hominibꝰ scire et inuestigare: Descendi
gͦ in occupationẽ pessimã. quã dedit ds̃ filiis hominũ ut
distendant᷑ in ea. et disꝑsi animũ meũ in omĩa. et cogita
cione cepi ꝑ cuncta discurre. ut q̃ rerẽ et inuestigarẽ sa¬
pient̃ de cunctis q̃ fiunt sub sole. et ñ ualui: Et cepi labo¬
rare et tedio uehem̃t̾ affligi. et uidi qd̾ mens mea qͦcũꝙ
se u̾tebat. dolore et amaritudine et sollicitudine reple¬

Expanded text:
Vis, inquit, scire quam difficile perversi corrigantur? Cape me. Ego hodie tibi omnium exemplum fiam. Nam et ego aliquando perversus fui et non intellexi ipse perversitatem meam; sed putavi me rectum esse, et recte agere quando proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de cunctis quae fiunt sub sole; nec erat tunc aliqua consideratio veritatis in me, quae me corrigeret et cohiberet; ne excedere tentarem mensuram meam, neque appetere praesumerem quae non sunt data hominibus scire et investigare. Descendi ergo in occupationem pessimam quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea, et dispersi animncta discurrere, ut quaererem et investigarem de cunctis quae fiunt sub sole: at non valui. Et coepi laborare et taedio vehementer affligi; et vidi quod mens mea quocunque se vertebat, dolore et amaritudine et sollicitudine reple
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ita loquutꝰ ẽẽt in corde suo. et se extulisset de inuestigati¬
one et c̃siq̃atione tantar̃ rer̃. tandẽ resipiscens se agnouerit.
et hanc głiationẽ uanã. et ꝓpt̾ hoc subuingat. et ag̾noui. qd̃
in his quoq ẽẽt uanitas et afflictio sp̃c. eo qd̾ in multa sapi¬
entia multa sit indignatio. et qͥ addit scientiã addit et do¬
lorẽ: Siqͥs aut̃ distingu̾e uelit sententiã. et hoc qd̾ postre¬
mo intulimꝰ seorsũ a supͣdictis partiri. pot̃ sic a p̃cedentibꝰ
inferre. ut qͦsi ea q̃ supͣdicta st̃ omnia loquutꝰ sit in corde su¬
ert̃ in ierłm. qd̾ mens eiꝰ contemplata ẽ multa sapient̾. et di¬
dicit : Et cũ omnia ħ dixisset in corde suo. dem̃ adhuc altio
ra inuestiganda testat᷑: Ac sidiceret: hec omĩa q̃ supͣdicta
sunt loquutꝰ sũ in corde mõ. et cũ ħ uniu̾sa loquutus eẽm
in corde mõ. tc̃ demũ ex p̃cedenti contẽplatione fiduciã su¬
mens. dedi cor meũ ut adhuc altiora q̃ rerẽ. et inuestigarẽ¬

Expanded text:
cum ita locutus esset in corde suo, et se extulisset de investigatione et consideratione tantarum rerum; tandem resipiscens agnoverit hanc quoque gloriationem vanam, et propter hoc subjungat: Et agnovi quod in his esset quoque vanitas et afflictio spiritus: eo quod in multa sapientia multa sit indignatio; et qui addit scientiam, addit et laborem. Si quis autem distinguere velit sententiam, et hoc quod postremo intulimus seorsum a supradictis partiri, potest sic a praecedentibus inferre, ut quasi ea quae supra dicta sunt, omnia locutus sit in corde sulata est multa sapienter et didicit; et cum haec omnia dixisset in corde suo, deinde altiora adhuc investiganda testatur; ac si diceret: Haec omnia quae supra dicta sunt locutus sum in corde meo, et cum haec universa locutus essem in corde meo, tunc demum ex praecedenti contemplatione fiduciam sumens dedi cor meum, ut adhuc altiora quaererem, et pr
Abbreviated transcription (Latin):
ocłoꝵ carnalẽ affectũ multipliciꝰ pascit Neq lasciuienti su¬
fficit ut in reb q̃ ad humanam seruitutẽ facte st̃ et iocun¬
ditatẽ delectet᷑. nisi etiã suꝑbia eqͣlitatẽ conditionis tͣnsgre¬
diens. hominibꝰ dñet᷑: Hoc ẽ enĩ. qd̾ pt᷑ concestas et int̾cestã
suꝑsticiones suas adiungit dicens: Possedi seruos et ancil

Expanded text:
oculorum, carnalem affectum multiplicius pascit. Neque enim lascivientis suoculorum, carnalem affectum multiplicius pascit. Neque enim lascivientis sufficit, ut in rebus quae ad humanam servitutem factae sunt, et jucunditatem delectetur, nisi etiam superbia aequalitatem conditionis transgrediens, hominibus dominetur. Hoc est enim quod post caeteras et inter caeteras superstitiones suas adjungit, dicens. Possed
Abbreviated transcription (Latin):
am et suꝑsticionẽ ꝑ concupiscentiã ocłoꝵ effudit. ut eo ne¬
quius nẽ in toto corrũpatur. qͦ in parte quantulacũq cor¬
recta uidebat᷑ Prius enĩ corrũpebaris et humiliabaris.
qm iudisti et intellexisti qd̾ patiebaris Nc̃ sub sp̃e uix¬
tutũ. uicioꝵ p̃da factus es Intrat auaricia sub obtentu
parsimonie. et dũ ꝑsuadet animo in rebus habitis tẽꝑanti¬
am ñ deser̾e. facit non ꝓfutura seruare: Inde multiplica¬
tis diuitiis suꝑbia sequit᷑. dũ id qd̾ ꝑ ambitionẽ q̃sitũ ẽ.
ad elationẽ possidet᷑: In de hec omĩa portenta uanitatis o
ueniendũ existimat. ñ quasi ꝑ ea q̃ foris st̃ uerũ bonũ intꝰ
q̃rendũ sit. s quasi in eis consistat: Iocirco sine modestia
audact̾ ꝑ omnia se diffundit. et qm̃ abstinentia carnis aff¬
lictionem inuenerat. alio aditu reꝑto ꝑ concupiscentiam

Expanded text:
am et superstitionem per concupiscentiam oculorum effudit; et eo neam et superstitionem per concupiscentiam oculorum effudit; et eo nequius nunc in toto corrumpitur, quo magis in parte quantulacunque correcta videbatur. Prius enim corrumpebaris et humiliabaris; quoniam vidisti et intellexisti quod patiebaris, nunc sub specie virtutum, vitiorum praeda factus es. Intra avaritia sub obtentu parcimoniae, et dum persuadet animo in rebus habitis temperantiam non deserere, facit non profutura servare. Inde multiplicatis divitiis superbia sequitur, dum id quod per ambitionem quaesitum est, ad elationem possidetur. Iveniendum, non quasi per ea quae foris sunt, verum bonum intus quaerendum sit, sed quasi in eis consistat. Idcirco sine modestia audacter per omnia se diffundit; et quae in abstinentia carnis afflictionem invenerat, alio aditu reperto per concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
umbrã q̃ris luce u̾itatis amissa: Quid tibi cũ istis de¬
lectationibꝰ infelix. et bonoꝵ tuoꝵ oblite: Ubi ẽ nun
qd̾ paulo ante ꝓposusti a uino abstrahere carne̾ tuã.
quia mͦ omni lasciia et uanitate inebrias animam
tuã : Numqͥd ita q̃ritur sapientia: Exisse illinc uide¬
baris: Quom tã cito reu̾sus es: Quomͦ nͥ qͥa incͥcũitu
ambulasti. et inuoluta fuit semita tua. et reduxit de
parsimonia ubi gula ꝓstrau̾at: Ecce it̾m in uolupta¬
tem corruisti. et captinus factus es uanitatis: Quore
huc uenisti. nͥ qͥa audisti uocẽ eiꝰ et abscondisti tes hẽ
enĩ umbra uanitatis. sub qua lates ne uideas uernatẽ:
Quom gͦ huc uenisti: Nonne debueras q̃rere sapient¬
am: S mens tua longe exulans a ueritate. et uiam iee¬
ritatis ignorans. unde ab uno se uicio uoluptatis per
continentiã gule cohibuit. inde licentiꝰ in omnẽ se lasciii¬

Expanded text:
umbram quaeris luce veritatis amissa. Quid tibi cum istis deumbram quaeris luce veritatis amissa. Quid tibi cum istis delectationibus infelix, et bonorum tuorum oblite? Ubi est nunc quod paulo ante proposuisti a vino abstrahere carnem tuam: qui modo omni lascivia et vanitate inebrias animam tuam? Nunquid ita quaeritur sapientia? Exisse illic videbaris, quomodo tam cito reversus es? Quomodo? nisi quia in circuitu ambulasti, et involuta fuit semita tua, et reduxit te parcimonia ubi gula prostraverat. Ecce iterum in voluptatem corruisti, et captivus factus es vanitatis. Quomodo huc venisti, nisi quia audisti vocem ejus et abscondisti te? Haec est enim umbra vanitatis sub qua lates, ne videas veritatem. Quomodo ergo huc venisti? Nonne debueras quaerere sapientiam? Sed mens tua longe exsulans a veritate et viam veritatis ignorans, unde ab uno se vitio voluptatis per continentiam gulae cohibuit: inde licentius in omnem se lascivi
Abbreviated transcription (Latin):
modo ad uidendũ multomag̃ uana non st̃: Si enĩ fruenti¬
bus uerũ bonũ ñ confert. possidentibꝰ nec fruentibꝰ oo
ferre qͥd posst̃. Quare gͦ post bonũ ꝓpositũ continen¬
tie et querende sapientie studiũ tã citoꝰ it̾m ad occupatio¬
nem uanã conu̾teris: Quare nͥ qͥa mens tua foris eiecta
ẽ. et uaga ac ꝓfuga effecta suꝑ terrã. id̾oq stare ñ potest.
a: Que oꝑa: Edificaui michi domos. plantaui uinẽã. fe¬
ci ortos et pomeria. et conseui ea cuncti gen̾is arboribꝰ.
et extruxi mͥ piscinas aquaꝵ ut irrigarem siluã lignoꝵ
Magnificas oꝑa tua. quia in temetipso minorãtꝰ ẽ Edi¬
ficas domos. et ꝓiectus es de tab̃naculo conscientie
tue. plantas uin̾eas. et facis ortos. qͥa gͥmina sapientie¬
tue in corde aruert: Extruis piscinas. qͥ fontẽ uite sa
lientem ñ habes: Siluã irrigas lignoꝵ gͥminantiũ. qͥa

Expanded text:
omodo ad videndum multo magis vana non sunt? Si enim fruentiomodo ad videndum multo magis vana non sunt? Si enim fruentibus verum bore quid possunt? Quare ergo post bonum propositum continentiae, et quaerendae sapientiae studium, tam cito iterum ad occupationem vanam converteris? Quare? nisi quia mens tua foras ejecta est, et vaga ac profuga effecta super terram. Ideoque stare non potest, a et edificavi michi domos, plantavi vineas et ortos feci atque pomaria et conserui ea cuncti generis arboribus et extruxi michi piscinas aquarum, ut irrigarem silvas lignorum Magnificas opera tua, quia in temetipso minoratus es. Aedificas domos, quia projectus es de habitaculo conscientiae tuae. Plantas vineas et facis hortos, quia germina sapientiae in corde tuo aruerunt. Exstruis piscinas, qui fontem vitae intus salientis non habes. Silvam irrigas lignorum germinantium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
es Et quocũꝙ ꝑgas. quac̃ꝙ eg̾diaris. si foris es. male es.
quia cum u̾itate non es Si gͦ in uitate queris. totus q̃re.
totus accede. totus intra. quia u̾itas intus ẽ Quare tã
diu q̃ris. ñ uero inuenis qd̃ q̃ris: Quia male q̃ris. qͥa
ibi queris. ubi ñ est qd̾ q̃ris: Tu enĩ foris q̃ris. et qd̾que¬
ris int̾ẽ: Ido male q̃ris. et ido inuenire non potes qd̃
q̃ris. et ꝓptea ñ ibi reqͥem inuenire pot̾is ubi es. qͥa
ueritas ibi non ẽ ubi  es Ubi es: Sub umbra sub foliiᷤᷤ.
quia fructũ ꝑdidisti. et id̾o species fallit te. et ueritas ñ
et ueritas latet: Que ẽ umbra: S pecies rerũ uisibilium
umbra ẽ. et tu animã tuã in eas effudisti. et abscondisti
te sub foliis. ut lateres: Et quomͦ lucẽ q̃ris. tenebras in¬
trans : In fruccu conspexisti uanitatẽ. et in foliis uer¬
tatẽ ẽẽ putas: Si terrena omĩa ad fruendũ uana st̃. qͦ¬

Expanded text:
es. Et quocunque pergas, quacunque egrediaris, si foris es, male es; es. Et quocunque pergas, quacunque egrediaris, si foris es, male es; quia cum veritate non es. Si ergo in veritate quaeris, totus quaere, totus accede, totus intra; quia veritas intus est. Quare tam diu quaeris, et non invenis quod quaeris? Quia male quaeris, quia ibi quaeris ubi non est quod quaeris. Tu enim foris quaeris, et quod quaeris intus est. Ideo male quaeris, et ideo invenire non potes quod quaeris, et propterea non ibi requiem invenire poteris, ubi es? quia veritas ibi non est ubi es. Ubi es? Sub umbra, sub foliis; quia fructum perdidisti, et ideo species fallit te et veritas non et veritas latet. Quae est umbra? Species rerum visibilium umbra est, et tu animam tuam in eas effudisti, et abscondisti te sub foliis ut lateres. Et quomodo lucem quaeris tenebras intrans: in fructu vanitatem conspexisti, et in foliis veritatem esse putas? Si terrena omnia ad fruendum vana sunt: qu
Abbreviated transcription (Latin):
ritate q̃runt: Qͥ toto corde ad eã accedunt. qͥ ñ dimidi
ueniunt. et dimidii recedt̃. sed toti ueniunt ⁊ extoto uen¬
unt: hii u̾itatem inu̾itate q̃runt: Qui aut̃ cor suũ ali¬
bi colligunt. et alibi disꝑgunt. isti ñ toti accedunt. nec
extoto accedunt. et id̾o ueritatẽ ñ inueniunt. qͥa id qd̾ de
uitate alibi lucrari uidebant. alibi ꝑdunt. qͥ cong̃gant
m̃cedes. et mittunt eas in saculũ ꝑtusũ Si ambitio dis¬
ꝑgit. et parsimonia colligit. qͥd ꝓdest : Qͥd confert sigu¬
lam stringens ꝑ continentiã uoluptatis collegisti. et ocu¬
los aꝑiens ꝑ am̃bitionẽ disꝑsisti: Attendis quia intrasti:
s quia exiuisti non attendis: Si intras et exis. forises.
quemadmodũ si exis ⁊ intras. intus es Si aut̃ foris es
ubicũꝙ es. eũ u̾itate non es quia u̾itas intus ẽ: Et qͥd in¬
terest ut sis. si ibi ñ es ubi u̾itas est: Undecũq uenias.
et quacũq ing̃diaris. siintus es bene es. qͥa cum ui̾tate

Expanded text:
ritate quaerunt? Qui toto corde ad eam accedunt. Qui non dimidii veniunt, et dimidii recedunt; sed toti veniunt, et ex toto veniunt: hi veritatem in veritate quaerunt. Qui autem cor suum alibi colligunt, et alibi dispergunt: isti non toti accedunt, nec ex toto accedunt, et ideo veritatem non inveniunt; quia id quod de veritate alibi lucrati videbantur, alibi perdunt. Qui congregant mercedes, et mittunt eas in sacculum pertusum . Si parcimonia colligit, et avaritia dispergit, quid prodest? Quid confert si gulam stringens per continentiam voluptatis collegisti, et oculos aperiens per ambitionem dispersisti? Attendis quod intrasti; sed quod exivisti, non attendis. Si intras et exis, foris es; quemadmodum si exis et intras, intus es. Si autem foris es, ubicunque es cum veritate non es; quia veritas intus est. Et quid interest ubi sis, si ibi non es ubi veritas est? Undecunque venias et quacunque ingrediaris, si intus es bene es; quia cum veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ce. et dulce amarũ: Delicias enĩ computant eẽ sub sen¬
tibus. et iccirco amant dolores suos. et se uoluntarios in¬
ger ad occuꝑationẽ pessimã. et distendunt᷑ in ea. qͥa dũ
ceca m̃te qd̾ falso delectare uidet᷑ appetunt. qd̾ uere excri¬
ciat et afflig̃ ñ attñdunt: Propt̾ea gͦ ñ uident uanitatẽ
suã et afflictionẽ sp̃c in omĩb q̃ fiunt sub sole. qͥa ꝑu̾si

Expanded text:
ce; et dulce amarum . Delicias enim esse computant sub sensibus; et idcirco amant dolores suos, et se voluntarios ingerunt ad occupationem pessimam et distenduntur in ea; quia dum caeca mente quod falso delectare videtur, appetunt, quod vere cruciat et affligit, non attendunt. Propterea ergo non vident vanitatem suam et afflictionem spiritus in omnibus quae fiunt sub sole; qui
Abbreviated transcription (Latin):
occupationẽ pessimã quã dedit ilł ds̃ ut distendantur in ea.
et intelligant. et uideant uanitatẽ et afflictionẽ sp̃e in om¬
nibꝰ q̃ funt sub sole : Quare laborant et ñ sentiunt. affli¬
guntur et dissipant᷑. et distendunt᷑ in occupatione pessima:
et ñ intelligt̃ uanitatẽ suã. et afflictionẽ sp̃e in omĩbꝰ q̃
fiunt sub sole: Qͥa in qͥt ꝑu̾si difficile corrigunt᷑. Iccͥco¬

Expanded text:
istendantur in ea, ut intelligant et videant vanitatem et afflictionem spiritus, in omnibus quae fiunt sole? Quare laborant et non sentiunt; affliguntur ac dissipantur; et distenduntur in occupatione pessima, et non intelligunt vanitatem suam et afflictionem spiritus in omnibus quae fiunt sub sole? Quia, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
ssis rationẽ redðe. qͥ cũ tanto ꝓposito aduenisti. ut ꝓͥutes
eorũ q̃ fuit sub sole omnnũ rationẽ inuestigare: Sic gͦ. in
illa sapientia ꝑ quã rationẽ omniũ inuestigare ꝓponis.
tuã saltr̃ possĩbilitatẽ adhuc cogͦnosc̾e potuisti: Ego inqͥt
nͥ sꝑassem me ipsã rẽ posse ad effectũ ꝑduc̾e. qd̾ omnino
impossibile credem. et si fac̾e̾ cogitarem. neqͣquã me tam̃
factũ ꝓponerẽ O cor insipiens Hoc ẽ qd̾ dixi: qͥa ñ cogno¬
uisti t̾e. iccireo p̃sũpsisti appetere qd̾ erat supra te in al¬
tero cecus. in altero tumidus. in utroq stultus: Tu ergo
inuestigabis sapient̾ de cunctis q̃ fiunt sub sole: Inuesti¬
ga mͦ. satage.da oꝑam. q̃re et inuenies Qͥd inuenies: Sa¬
pientiã inuenies Quã sapientiã: Ut cognoscas tuã stul¬
ticiã: Queres enĩ et ñ inuenies qd̾ q̃res. laborabis et ñ ꝓpi¬
cies. et sola uexatio intellectũ dabit auditui: Hanc enim

Expanded text:
cum tanto proposito advenisti, ut putes eorum, quae fiunt sub sole, omnium rationem investigare. Dic ergo in illa sapientia, per quam rationem omnium investigare proponis, tuam saltem possibilitatem adhuc agnoscere potuisti: ego, inquit, nisi sperassem me ipsam rem posse ad effectum perducere, quod omnino impossibile crederem, et si facere cogitarem, nequaquam tamen me facturum proponerem. O cor insipiens! Hoc est quod dixi; quia non cognovisti te, idcirco praesumpsisti appetere quod erat supra te, in altero caecum, in altero tumidum, in utroque stultum. Tu ergo investigabis sapienter de cunctis, quae fiunt sub sole. Investiga modo, satage, da operam. Quaere, et invenies. Quid invenies? Sapientiam invenies. Quam sapientiam? Ut cognoscas tuam stultitiam. Quaeres enim et non invenies quod quaeres; laborabis et non proficies, et sola vexatio dabit intellectum auditui. Hanc enim
Abbreviated transcription (Latin):
quã querã. et ido ꝑ sapientiam quã habeo q̃ram. et sapien¬
tiã ꝑ quã q̃ram. non q̃ram: Qͥd q̃res : De cunctis q̃ fiunt
sub Sole Quid ẽ de cunctis: Quare non dixisti cuncta q̃ fiunt
sub sole: Qa inqͥt maiꝰ aliqͥd. et multo maiꝰ ꝓposui Nã q̃ fiũt
sub sole cuncta uisibilia st̃. et id̾o si magnum ẽ. suminũ tam̃
ñ q̃ram. sed de ilł q̃ram Quer̾e et inuestigare de cunctis q̃
fiunt sub sole. ñ illa q̃ uident᷑. sed de illis q̃ uident᷑. illa q̃ ñ¬

Expanded text:
quam quaeram et ideo per sapientiam quam habeo, quaeram; et sapientiam per quam quaeram, non quaeram. Quid quaeres? De cunctis, quae fiunt sub sole. Quid est de cunctis? Quare non dixisti cuncta quae fiunt sub sole? Quia, inquit, majus aliquid, et multo majus proposui. Nam ea quae fiunt sub sole cuncta visibilia sunt, et ideo si magnum est, summum tamen irco illa non quaeram, sed de illis quaeram. Quaerere et investigare de cunctis quae fiunt sub sole. Non illa quae videntur, sed de illis q