comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non tam ueraciter enuntiar&
Erat autem ifte febriens. &tã¬
quam infrenesi iftadicebat.¬
& forte reuera fren&icus erat:
sed propter ista demonum pati
putabatur. Nullum refecti¬
onis cibum accipiebat asuis.
sed asolo illo presbitero. resiste¬
bat &iam suis uiolenter quan¬
tum uec lebat. illo solo presbo.
ueniente qui escebat. illitantũ
subditus erat. & subdita respon¬
debat. Nec tamen eidem saltẽ
prbo illa cessit mentis ali enatio
siue demonium. nisi cum sanus
ess& a febribus. sicut fren&ici
sanari solent. nec aliquando
poftea tale aliquid passus est
No uimus &iam sine dubitati¬
one fren&icum. futuram mortẽ
cuiuldam feminȩ prȩdixisse.
non sane specie diuinandi. sed
tam quam factum ac preteritũ
recolens . Nam cum eius apud
eum commemoratio fier&. mor¬
tua est inquit. ego &iam uidi
haec ferri. hac cum eius corpore
transierunt. cum illa in colonis
uiuer& Post paucos autem dies
repente defuncta . & pereum

Expanded text:
non tam ueraciter enuntiaret. non tam ueraciter enuntiaret. erat autem iste febriens et tamquam in phrenesi ista dicebat. et forte reuera phreneticus erat, sed propter ista daemonium pati putabatur. nullum refectionis cibum accipiebat a suis, sed a solo illo presbytero. resistebat etiam suis uiolenter, quantum ualebat; illo solo presbytero ueniente quiescebat, illi tantum subditus erat et subdite respondebat. nec tamen eidem saltem presbytero illa cessit mentis alienatio siue daemonium, nisi cum sanus esset a febribus, sicut phrenetici sanari solent, nec aliquando postea tale aliquid passus est. Nouimus etiam sine dubitatione phreneticum futuram mortem cuiusdam feminae praedixisse, non sane specie diuinandi, sed tamquam factum ac praeteritum recolens. nam cum eius apud eum commemoratio fieret, "mortua est", inquit, "ego eam uidi efferri, hac cum eius corpore transierunt", cum illa incolumis uiueret; post paucos autem dies repente defuncta est et per eum
Abbreviated transcription (Latin):
nos conftitit. nuntiatas ade¬
monibus cogitati ones hominũ.
quitamen si ftatus internam
speciem possent in hominibus
cernere. non temptarent. sicut
illam in iob nobilem ac mira¬
bilem patientiam. proculdu¬
bio si poss& diabolus cernere.
noll& atemptato utiq superari
C&erum alicubi longe iam fac¬
to quod nuntiant quae post
aliquos dies uera esse firmentur.
non est mirandum Possunt
enim hoc efficere. nonsolum
acrimonia cernendi &iam corpo¬
ralia in comparabi liter preftan¬
tiore: quam nostra est. sed &iam
ipsorum corporum longeutiq
sub tili orum mira uelocitate
comperimus. &iam in domo
constitutum patientem spm̃ dei
inmundum. dicere solere: quan¬
do ad eum uenire coepiss& exduo¬
decim milib presbiter . & peromna
loca itineris ubi ess&. & quam
propinquar&. & quando ingre¬
der&ur & fundum. &domum.
& cubiculum. donec in conspectu
eius astar&. Quae omnia & si
non oculis paciens ille cernebat.
tamen nisi ali quomodo cerner&.

Expanded text:
nos constitit enuntiatas a daenos constitit enuntiatas a daemonibus cogitationes hominum: qui tamen, si uirtutum internam speciem possent in hominibus cernere, non temtarent; sicut illam in Iob nobilem ac mirabilem patientiam procul dubio si posset diabolus cernere, nollet a temtato utique superari. ceterum alicubi longe iam facta quod nuntiant, quae post aliquot dies uera esse firmentur, non est mirandum. possunt enim hoc efficere non solum acrimonia cernendi etiam corporalia inconparabiliter praestantiore quam nostra est, sed etiam ipsorum corporum longe utique subtiliorum mira uelocitate. Conperimus etiam in domo constitutum patientem spiritum inmundum dicere solere, quando ad eum uenire coepisset ex duodecim milibus presbyter et per omnia loca itineris ubi esset et quam propinquaret et quando ingrederetur et fundum et domum et cubiculum, donec in conspectu eius adstaret. quae omnia, etsi non oculis patiens ille cernebat, tamen nisi aliquo modo cerneret,
Abbreviated transcription (Latin):
syllaba utrum secunda ess& cum
iam prima utiq nulla esset. quȩ
percussa aure transierat. ac sic
omnis locutionis usus. omnis
cantandi suauitas. omnis postre¬
mo inactib nostris corporalis
motus dilapsus occider&. neq
ullum progressum nanciscer&.
sitrans actõs corporis motus me¬
moriter sp̃s nontener& Quibus
con sequenter inagendo conec¬
ter&. quos utiꝙ nonten&. nsi
imaginaliter ase factos inse.
ipsarum &iam futurarum mo¬
tionum imagines prȩueniunt
fines actuum nostrorum: Quid
enim agimus percorpus. quod
non cogitando preoccupauerit
sp̃s. omniumq uisibilium operũ.
similitudines inseipso primitꝰ
uiderit. & quodam modo dis¬
posuerit. quae spiritales cor¬
poralium similitudines ina¬
nimo nostro. quem ad modum
in notescant spiri tibus &iam
inmundis. uelquid obstaculi
animanostra patiatur existo
terreno corpore. ut eas inuicem
in nos tro spũ uidere nequeamꝰ.
in uenire explicare difficilee᷑
Certissimis tamen indiciisapud

Expanded text:
syllaba utram secunda esset, cum syllaba utram secunda esset, cum iam prima utique nulla esset, quae percussa aure transierat . ac sic omnis locutionis usus, omnis cantandi suauitas, omnis postremo in actibus nostris corporalis motus dilapsus occideret neque ullum progressum nancisceretur, si transactos corporis motus memoriter spiritus non teneret, quibus consequentes in agendo conecteret: quos utique non tenet nisi imaginaliter a se factos in se. ipsarum etiam futurarum motionum imagines praeueniunt fines actuum nostrorum. quid enim agimus per corpus, quod non cogitando praeoccupauerit spiritus omniumque uisibilium operum similitudines in se ipso primitus uiderit et quodammodo disposuerit? Quae spiritales corporalium similitudines in animo nostro quemadmodum innotescant spiritibus etiam inmundis uel quid obstaculi anima nostra patiatur ex isto terreno corpore, ut eas inuicem in nostro spiritu uidere nequeamus, inuenire et explicare difficile est. certissimis tamen indiciis apud
Abbreviated transcription (Latin):
tura prius est prestantior sit
imago corporis inspũ. quam
ipsum corpus in substantia sua
Nec sane putandum est facere
aliquid corpus inspũ. tam quã
sp̃s corpori facienti materiae¬
uice subdatur. Omni enim
modo prestantior est. qui facit
eare. dequa aliquid facit. neq
ullo modo spũ prestantius est
corpus. immo perspicuo modo
sp̃s corpore. Quam uis ergo pri¬
us uideamus aliquod corpus
quod antea non uideramus. atq
inde incipiat imago eius esse
inspũ nostro. quod illud cum
absens fuerit recordamur.
tam en eandem eius imagine᷑
non corpus in sp̃u. sed ipsesp̃s
inseipso facit. celeritate mirabili.
quae in effabiliter longe est acor¬
poris tarditate. cuius imagomox
ut oculis uisum fuerit inspũ uiden¬
tis. nullius puncti temporalis
inter positione formatur. itemq
in auditu nisi auribus percepte
uoces imaginem continuo sp̃s
inseipso formar&. ac memoria
r&iner& ignorar&ur secunda

Expanded text:
tura prius est, praestantior sit tura prius est, praestantior sit imago corporis in spiritu, quam ipsum corpus in substantia sua. Nec sane putandum est facere aliquid corpus in spiritu, tanquam spiritus corpori facienti, materiaeuice subdatur. omni enim modo praestantior est qui facit ea re, de qua aliquid facit. neque ullo modo spiritu praestantius est corpus, immo perspicuo modo spiritus corpore. quamuis ergo prius uideamus aliquod corpus, quod antea non uideramus, atque inde incipiat imago eius esse in spiritu nostro, quo illud cum absens fuerit recordemur, tamen eandem eius imaginem non corpus in spiritu, sed ipse spiritus in se ipso facit celeritate mirabili, quae ineffabiliter longe est a corporis tarditate; cuius imago mox, ut oculis uisum fuerit, in spiritu uidentis nullius puncti temporalis interpositione formatur. itemque in auditu, nisi auribus perceptae uocis imaginem continuo spiritus in se ipso formaret ac memoria retineret, ignoraretur secunda
Abbreviated transcription (Latin):
oculos sola lux diffunditur.
emicat que in radiis oculorũ.
ad uisibilia contuenda: dein¬
de mixtura quadam primo
cum aere puro. secundo cum
aere caliginoso atq nebuloso.
tertio cum corpolentiore hu¬
more. quarto cum terrena cras¬
situdine. quinq sensus cum
ipso ubi sola excellit oculorum
sensu efficit. sicut in libro iuito
itemq inseptimo disseruis se
me recolo Eft autem hoccęlũ
oculis conspicuum. unde lu¬
minaria & sidera effulgent.
excellentius utiq: omnib cor¬
poreis elementis. sicut oculoꝵ
sensus excellit incorpore:
Quia uero sp̃s omnis. omnie᷑
corpore sine dubitatione pre¬
stantior. sequitur ut non loci
positione. sed naturȩ dignitate
prestantior sit natura spiritalis
isto corporeo caelo &iam illa
ubi rerum corporalium expri¬
muntur imagines. hic exiftis
quiddam mirabile ut cum prior
sit corpore sp̃s & posterior cor¬
poris. imago quam corpus. hi¬
tamen quia illud quod tempore
posterius est. fit in eo quod na¬

Expanded text:
oculos sola diffunditur oculos sola diffunditur emicatque in radiis oculorum ad uisibilia contuenda, deinde mixtura quadam primo cum aere puro, secundo cum aere caliginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum terrena crassitudine quinque sensus cum ipso, ubi sola excellit, oculorum sensu efficit, sicut in libro quarto itemque in septimo disseruisse me recolo. est autem hoc caelum oculis conspicuum, unde luminaria et sidera effulgent, excellentius utique omnibus corporeis elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. quia uero spiritus omnis omni est corpore sine dubitatione praestantior, sequitur, ut non loci positione, sed naturae dignitate praestantior sit natura spiritalis isto corporeo caelo etiam illa, ubi rerum corporalium exprimuntur imagines. Hic existit quiddam mirabile, ut, cum prior sit corpore spiritus et posterior corporis imago quam corpus, tamposterius est, fit in eo quod na
Abbreviated transcription (Latin):
quod ut dicer&ur: sinedubio cogi¬
tatum est Uerum tamen. propt
animae affectionem bonam. quȩ
desiderio meliore mundata. mul¬
tas inter ficit cupiditates. quae
ad naturalem carnis motum non
pertinent. quem cafti uigi lantes
cohibent &refrenant. dormi¬
entes autem ideo non possunt.
quia non habent inpoteftate.
qua ea moueatur expressio cor¬
poralis imaginis. quaed iscern
non possit acorpore Propter
illam ergo affectionem animae
bonam. &iam insomnis quaedã
eius merita clarent Nam &iam
dormiens salomon sapientiam
prȩposuit. omnibus rebus. eamq
neglectis c&eris. est precatus ad noͬ
& sicut scriptura teftatur. placu¬
it hoc coram dño. nediftulit
r&ributionem bonam. prodesi¬
derio bono Quȩcum ita sint
pertin& corporis sensus aduifa
corporalia . qui per quinq quasi
riublos. diftanter ac ualen ter
distribuitur : cum illud quod
est subtilismum incorpore.
& obhoc animae uicinius quã
c&era. idest lux. primum per

Expanded text:
quod ut diceretur sine dubio cogiquod ut diceretur sine dubio cogitatum est. uerum tamen propter animae adfectionem bonam, quae desiderio meliore mundata multas interficit cupiditates, quae ad naturalem carnis motum non pertinent, quem casti uigilantes cohibent et refrenant, dormientes autem ideo non possunt, quia non habent in potestate quae admoueatur expressio corporalis imaginis, quae discerni non possit a corpore: propter illam ergo adfectionem animae bonam etiam in somnis quaedam eius merita clarent. nam etiam dormiens Salomon sapientiam praeposuit omnibus rebus eamque neglectis ceteris est precatus a domino; et, sicut scriptura testatur, placuit hoc coram domino nec distulit retributionem bonam pro desiderio bono. Quae cum ita sint, pertinet corporis sensus ad uisa corporalia, qui per quinque quasi riuulos distanter ualentes distribuitur, cum illud, quod est subtilissimum in corpore et ob hoc animae uicinius quam cetera, id est lux primum per
Abbreviated transcription (Latin):
mus non cum placito consensio¬
nis. sed sicut &iam talia propt᷑
aliquid loquimur. sic ad mouen¬
tur in somnis & exprimuntur.
ut eis caro: natur aliter moueat᷑.
& quod naturaliter colligit: per
genitales uias emittat. Sicut
hoc ipsum dicere utiq non pos¬
sem. nisi &iam cogitarem Por¬
ro imagines rerum corporalium.
quas necessario cogitaui ut hȩc
dicerem. sitanta expressione
prȩsentarentur in somnis. quan¬
ta prȩsentantur corpora uigi¬
lantibus. fier& illud quod sine
peccato fieri auigilante non pos¬
s& : quis enim uel cum loquitur.
& postulante necessitate sermo¬
nis. desuo concubitu aliquid dici
possit: Non cogitire quod dic̃¬
Porro ipsa phantasia quae
.fiunt cogitatione sermocinan¬
tis. cum ita expressa fuerit inui¬
sione somniantis. ut inter illã
& ueram commixtionem corpo¬
rum non discernatur. continuo
Mou&ur caro. & sequitur quod
eum motum sequisol&. cum hoc
tam sine peccato fiat. quam si¬
ne peccato auigilante dicitur:

Expanded text:
mus, non cum placito consensiomus, non cum placito consensionis, sed, sicut etiam talia propter aliquid loquimur, sic admonentur in somnis et exprimuntur, ut eis caro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam cogitarem. porro imagines rerum corporalium, quas necessario cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicporro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
miraculo. ut putar& seuisum
uidere: uel cum in illa extasi.
respondit: nequaquam dñe.
quia num quam manducaui om¬
ne commune &inmundum: pu¬
tans ea ipsa quae indisco demon¬
strabantur. tamquam uera ani¬
malia Haec quando aliter in¬
uenta fuerint. quam putata sunt
cum uiderentur: non nos penit&
ita nobis fuisse uisa si non argu¬
atur uel infidelitas dura uel opi¬
natio uana. siue sacrilega Qua¬
propter. & cum uisis corpora lib
diabulus fallit. nihil obest quod
ludificantur oculi. si non errat᷑
inueritate fidei . & intellegentiae
sanitate. quae doc& ds̃ subditos
sibu aut siludific& animam spi¬
ritali uisione Imaginibus cor¬
porum: ut put& corpus esse quod
non est. aliquid obest animae
si pernitiose suasioni non consen¬
tiat. Unde aliquando fit questio
de consensionibus somniantium.
cum &iam concum bere sibi uiden¬
tur. uel contra propositum suum.
uel contra &iam licitos mores:
quod non contingit nisicumea
quae uigilantes &iam cogita¬

Expanded text:
miraculo, ut putaret se uisum miraculo, ut putaret se uisum uidere. uel cum in illa extasi respondit: nequaquam, domine, quia numquam manducaui omne commune et inmundum, putans ea ipsa, quae in disco demonstrabantur, tamquam uera animalia. haec quando aliter inuenta fuerint quam putata sunt, cum uiderentur, non nos paenitet ita nobis fuisse uisa, ad non arguatur uel infidelitas dura uel opinatio uana siue sacrilega. quapropter et cum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate fidei et intellegentiae sanitate, quae docet deus subditos sibi. aut si ludificet animam spiritali uisione imaginibus corporum, ut putet corpus esse, quod non est, aliquid obest animae, si perniciosae suasioni non consentiat. Unde aliquando fit quaestio de consensionibus somniantium, cum etiam concumbere sibi uidentur uel contra propositum suum uel contra etiam licitos mores: quod non contingit, nisi cum ea, quae uigilantes etiam cogita
Abbreviated transcription (Latin):
quio dabalio discernerenon
possint A ut quid faciat
animi intentio . cum inspũ
facta fuerit corporis simili¬
tudo. quam non ualeat dis¬
tinguere acorpore. sed ad¬
hib&ur intellectus. qua erens
quid illa significent. uelud¬
illȩ doceant. & aut inueniens
ad fructum suum peruenit.
aut non inueniens in discepta¬
tiones ten&. nealiqua pernici¬
osa temeritate prolabatur
in exitiabilem errorem Ludi¬
cat autem sobrius intellectus
diuinitus ad iutus. quae. uel
quanta sint. in quibus &iam
aliud putare quam est . nonsit
animae pernitiosum: neque
enim putantium periculo.
& non potius exitio suo. quisq
abonis putatur bonus. &iam¬
si oc cultus sit malus. si in reb
ipsis. idest in ipso bono quofit
quisq: bonus. non err&ur. Aut
aliquid obest omnibus hominib
quod cum dormiunt: uera cor¬
pora esse arbitrantur. quorum
simili tudines in somnis uident:
aut aliquid obfuit p&ro. quod
solutus auinculis. seq angelo
deducente. factum est repentino

Expanded text:
quod ab alio discernere non quod ab alio discernere non possint, aut quid faciat animi intentio, cum in spiritu facta fuerit corporis similitudo, quam non ualeat distinguere a corpore. sed adhibetur intellectus quaerens, quid illa significent uel utile doceant, et aut inueniens ad fructum suum peruenit aut non inueniens in disceptatione se tenet, ne aliqua perniciosa temeritate prolabatur in exitiabilem errorem. Iudicat autem sobrius intellectus diuinitus adiutus, quae uel quanta sint, in quibus etiam aliud putare quam est non sit animae perniciosum. neque enim putantium periculo et non potius exitio suo quisque a bonis putatur bonus, etiamsi occultus sit malus, si in rebus ipsis, id est in ipso bono, quo fit quisque bonus, non erretur, aut aliquid obest omnibus hominibus, quod, cum dormiunt, uera corpora esse arbitrantur, quorum similitudines in somnis uident; aut aliquid Petro obfuit, quod solutus a uinculis seque angelo deducente factum est repentino
Abbreviated transcription (Latin):
ris. assumpto humano spũ dicit
quod potest. quando &iam uera
dicit & utilia predicat. trans¬
figurans sesicut scriptum est
uelut angelum lucis. ad hoc ut
cum illi in manifeftis bonis cre¬
ditum fuerit. seducat ad sua
Hunc discerni non arbitror.
nisi dono illo dequo ait aposto¬
lus. cum dediuersis dĩ munerib
loquer&ur: alii diuidicatio
spirituum Non enim magnũ
est. tunc eum dinoscere : cum
adaliqua peruenerit uel per¬
duxerit quae sunt contrabonos
mores. uel regulam fidei. tunc
enim amultis discernitur
Illo autem dono in ipso primor¬
dio quo multis adhuc bonus ap¬
par&. continuo diiudicatur
anmaius sit : tamen & percorpora¬
lem uisionem. & per imagines
corporalium quae demonstrant᷑
inspũ. & boni instruunt & mali
fallunt. Intellectualis aũuisio.
non fallitur. Aut enim non
intellegit qui aliud opinatur
quam est. aut si intellegit. con¬
tinuo uerum est. Quid enim
faciant oculos nonhabent.
cum simile corpus uiderint.

Expanded text:
ris adsumto humano spiritu dicit ris adsumto humano spiritu dicit quod potest. quando etiam uera dicit et utilia praedicat, transfigurans se, sicut scriptum est: uelut angelum lucis, ad hoc, ut, cum illi in manifestis bonis creditum fuerit, seducat ad sua. hunc discerni non arbitror nisi dono illo, de quo ait apostolus, cum de diuersis dei muneribus loqueretur: alii diiudicatio spirituum. non enim magnum est tunc eum dinoscere, cum ad aliqua peruenerit uel perduxerit, quae sunt contra bonos mores uel regulam fidei; tunc enim a multis discernitur. illo autem dono in ipso primordio, quo multis adhuc bonus adparet, continuo diiudicatur an malus sit. Tamen et per corporalem uisionem et per imagines corporalium, quae demonstrantur in spiritu, et boni instruunt et mali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intellegit, qui aliud opinatur quam est, aut, si intellegit, continuo uerum est. quid enim faciant oculi non habent, cum simile corpus uiderint,
Abbreviated transcription (Latin):
An aliquando in senpsa uid&
ifta. aliquando per alterius
sp̃s commixtionem : quic quid
horum est: temere affirmari
non oport&. Illud tamen du¬
bium esse non deb&. corporales
imagines quae spũ cernuntur
non semper signa esse aliarum
rerum. siue inuigilantibus.
siue indormien tibus siue in
egro tantibus Mirum estaũ.
si aliquando extasis fieri potest
ut non illȩ corporalium rerum
similitudines. aliquid signifi¬
cent Nonsane mirum est.
si & demonum habentes. aliquan ffuntur¬
do ueradicunt. quae absunt
a prȩsentium sensibus: quod
certe nescio qua oc culta mixtu¬
ra eiusdem sp̃s fit. ut tam quã
unus sit patientis atq uexantis
Gum autem sp̃s bonus in haec
uisa humanum spm̃ assumit.
aut rapit. nullo modo illas ima¬
gines signa rerum aliarum
esse dubitandum est. & earũ
quas nosse utile est Dĩ enim
munus est Discretio. sane
difficillima est. cum sp̃s malig¬
nus quasi tranquillinus agit.
acsine aliqua uexatione corpo¬

Expanded text:
an aliquando in se ipsa uidet an aliquando in se ipsa uidet ista, aliquando per alterius spiritus conmixtionem? quidquid horum est, temere adfirmari non oportet. illud tamen dubium esse non debet corporales imagines, quae spiritu cernuntur, non semper signa esse aliarum rerum siue in uigilantibus siue in dormientibus siue in aegrotantibus; mirum est autem, si aliquando extasis fieri potest, ut non illae corporalium rerum similitudines aliquid significent. Non sane mirum est, si et daemonium habentes aliquando uera dicunt, quae absunt a praesentium sensibus: quod certe nescio qua occulta mistura eiusdem spiritus fit, ut tamquam unus sit patientis atque uexantis. cum autem spiritus bonus in haec uisa humanum spiritum adsumit aut rapit, nullo modo illas imagines signa rerum aliarum esse dubitandum est, et earum, quas nosse utile est; dei enim munus est. discretio sane difficillima est, cum spiritus malignus quasi tranquillius agit ac sine aliqua uexatione corpo
Abbreviated transcription (Latin):
numquid anullo. aut acorpo¬
re adhoc ad iuuari potest᷑
pro inde restat ut abspũ ad¬
iuu&ur Deinde quo modo
adiuuatur᷑. utrum incorpore
fit aliquid. ut inde quasi relax¬
&ur & emic& eius intentio.
quo inid ueniat. ubi inse ipsa
uideat significantes similitu¬
dines. quae ibi iam erant. nec
uidebantur. sicut multa habe¬
mus & in memoria quae non
semper intuemur : An fiunt
illic quae ante non fueranti
uel inaliquo spũ sunt. quo illa
erum pens &emergens ibi eas
uideat : Sed si iam in ibla erat
quasi propriae. cur eas nom &iã
consequenter intellegit
Aliquando enim: immople¬
rumq: non intellegit: An
sicut sp̃s eius aduitus est ut
eas inseuider& nta & mens
nisi ad iuu&ur ea quȩ hab&
sp̃s intellegere non potest.
An forte non corporea remo¬
uentur. uel quasi relaxantur
in pedimenta. ut suo imp&u
anima in ea quae uidenda sunt
exeratur. sed ipsa prorsus in ea
adsumitur. siue tantum spi¬
ritaliter cernenda: siue &iam
in tellec tualiter cognos cenda

Expanded text:
numquid a nullo aut a corponumquid a nullo aut a corpore hoc adiuuari potest? proinde restat, ut ab spiritu adiuuetur. deinde quomodo adiuuatur? utrum in corpore fit aliquid, ut inde quasi relaxetur et emicet eius intentio, quo in id ueniat, ubi in se ipsa uideat significantes similitudines, quae ibi iam erant nec uidebantur, sicut multa habemus et in memoria, quae non semper intuemur? an fiunt illic, quae ante non fuerant, uel in aliquo spiritu sunt, quo illa erumpens et emergens ibi eas uideat? sed si iam in illa erant quasi proprie, cur eas etiam non consequenter intellegit? aliquando enim, immo plerumque non intellegit. an sicut spiritus eius adiutus est, ut eas in se uideret, ita et mens nisi adiuuetur ea, quae habet spiritus, intellegere non potest? an forte non corporea remouentur uel quasi relaxantur inpedimenta, ut suo inpetu anima in ea, quae uidenda sunt, exeratur, sed ipsa prorsus in haec adsumitur, siue tantum spiritaliter cernenda siue etiam intellectualiter cognoscenda?
Abbreviated transcription (Latin):
corporum quãe non ad sunt
sensibus corporis cogitatione
imagines uersant. Uerum hoc
inter est. quod eas aprȩsentib
uerisq corporibus. constanti
affectione discernunt Siautẽ
aliquid significant. siuedor¬
mientibus exhibeantur. siue
uigilantibus. cum &oculis ui¬
dent prȩsentia corpora. & ab¬
sentium imagines cernunt spũ
tam quam oculis presto sint.
siue illa quae extasis dicitur.
alienato prorsus animo asensi¬
bus corporis. mirus modus est.
si com mixtione alterius sp̃s
fieri potest. ut ea quae ipse
scit. per huius modi imagines
ei cui miscetur oftendat. siue
intellegenti. siue ut ab alio
intellecta pandantur. Sienĩ
demons trantur haec. nec utiq
a corpore demonstraripossunt.
quidrestat. nisi ut ab aliquo
spũ demonstrentur Non¬
nulli qui dem. uolunt animã
humanam habere uim quan¬
dam diuinationis in se ipsam.
sed si ita est cur ñ semꝑ potest.
cum semper uelit:. An quia
non sem per ad iuuatur ut pos¬
sit: Cum ergo adiuuatur.

Expanded text:
corporum, quae non adsunt corporum, quae non adsunt sensibus corporis, cogitatione imagines uersant. uerum hoc interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus constanti adfectione discernunt. si autem aliquid significant, siue dormientibus exhibeantur siue uigilantibus, cum et oculis uident praesentia corpora et absentium imagines cernunt spiritu, tamquam oculis praesto sint, siue illa quae extasis dicitur alienato prorsus animo a sensibus corporis, mirus modus est, si conmixtione alterius spiritus fieri potest, ut ea, quae ipse scit, per huius modi imagines ei, cui miscetur, ostendat, siue intellegenti siue ut ab alio intellecta pandantur. si enim demonstrantur haec nec utique a corpore demonstrari possunt, quid restat, nisi ut ab aliquo spiritu demonstrentur? Nonnulli quidem uolunt animam humanam habere uim quandam diuinationis in se ipsa. sed si ita est, cur non semper potest, cum semper uelit? an, quia non semper adiuuatur, ut possit? cum ergo adiuuatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam ex perti sumus sic affec¬
tos. & cum eis locutos qui uere
aderant. &cum aliis qui non ad¬
erant. tam quam ad essent
Respͥif entes autem aliqui refe¬
runt. quod uidissent aliqua¬
quae alii non possunt Sicenĩ
& somnia qui dam obliuiscun¬
tur. quidam meminerunt
Quando autem penitus auer¬
titur atq abripitur animȩ in¬
tentio a sensibus corporis. tunc
magis dici exftasis sol&. tunc
omnino quaecumq sint prȩ¬
sentia corpora. &iam patentib
oculis non uidentur. nec ullȩ
uoces prorsus audiuntur. totus
animȩ contuitus aut incorpo¬
rum imaginibus est perspirita¬
lem. aut in rebus incorporeis.
nulla corporis imagine figu¬
ratis. perintellectualem uisionẽ
Sed cum spiritalis uisio. penitꝰ
alinato asensibus corporis ani¬
mo. imaginibus corporalium
d& in&ur. siue in somnis. siue
in extasi. sinihil significant
quae uidentur. ipsius animae
sunt imaginationes Sicut
&iam uigilantes & sani. &nul¬
la alienatione: moti :multorũ

Expanded text:
nam experti sumus sic adfecnam experti sumus sic adfectos et cum eis locutos, qui uere aderant, et cum aliis, qui non aderant, tamquam adessent. resipiscentes autem aliqui referunt, quod uidissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, quidam meminerunt. quando autem penitus auertitur atque abripitur animi intentio a sensibus corporis, tunc magis dici extasis solet. tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora etiam patentibus oculis non uidentur nec ullae uoces prorsus audiuntur: totus animi contuitus aut in corporum imaginibus est per spiritalem aut in rebus incorporeis nulla corporis imagine figuratis per intellectualem uisionem. Sed cum spiritalis uisio penitus alienato a sensibus corporis animo imaginibus corporalium detinetur siue in somnis siue in extasi, si nihil significant, quae uidentur, ipsius animae sunt imaginationes, sicut etiam uigilantes et sani et nulla alienatione moti multorum
Abbreviated transcription (Latin):
imagina liter cogitamus. siue
memoriter recordantes quȩ no¬
uimus. siue quȩ non nouimus.
& tam ensunt in ipsa sp̃scogi¬
tatione. ut cumꝙ. formantes :
siue quȩ omnino nusquam sunt.
pro arbitrio uel opinatione
fingentes : Ab his omnibus
ita dis cernimus illa corporalia
qua e uidemus. & in quibus prȩ¬
sentibus sunt sensus corporis
noftri. ut non dubitemus haec
esse corpora. illas uero imagines
corporum Cum autem uel
nimia cogitationis intentione.
uel aliqua ui morbi. ut fren&i¬
cis perfebrem ac cideresol&.
uel commixtione cuius quam
alterius sp̃s. seu mali. seuboni.
ita corporalium rerum in sꝑũ
exprimuntur imagines. tam¬
quam ipsis corporis sensibus
corpora presententur. manen¬
te tamen &iam insensib. corpo¬
ris intentione. sic uidenturquȩ
in spũ fiunt imagines corporũ.
quem ammodum corpora ipsa
percorpus: ita ut simul cernat᷑
& homo aliquis prȩsens oculis.
& absens alius spũ tam quã oculis

Expanded text:
imaginalitimaginalitmemoriter recordantes quae novimus, sive quae non novimus et tamen sunt, in ipsa spiritus cogitatione utcumque formantes, sive quae omnino nusquam sunt, pro arbitrio vel opinatione fingentes. Ab his omnibus ita discernimus illa corporalia quae videmus, et in quibus praesentibus sunt sensus corporis nostri, ut non dubitemus haec esse corpora, illas vero imagines corporum. cum autem uel nimia cogitationis intentione uel aliqua ui morbi, ut phreneticis per febrem accidere solet, uel conmixtione cuiusquam alterius spiritus seu mali seu boni ita corporalium rerum in spiritu exprimuntur imagines, tamquam ipsis corporis sensibus corpora praesententur manente tamen etiam in sensibus corporis intentione, sic uidentur, quae in spiritu fiunt imagines corporum, quemadmodum corpora ipsa per corpus, ita ut simul cernatur et homo aliquis praesens oculis et absens alius spiritu tamquam oculis.
Abbreviated transcription (Latin):
dixeris. in spũ audi ebat
Redditus autem corporissen¬
sibus. id ipsum quod uisum
atq: auditum memoria tenu¬
erat. in eodem spũ cogitando
cernebat: quȩ omnia non corpo¬
ralia. sed corporalium imagines
erant. siue cum primum inipsa
ali enatione uisȩ sunt. siue cum
postea recordatȩ atq cogitate
Cum uero disceptabatur & requi¬
rebatur ut illa signa intelle¬
gerentur. mentis erat actio
conantis. sed de erat effectus.
donec nuntiati sunt qui uene¬
rant acornelio. Hac uero cor¬
porali &iam accedente uisione.
lud signum oftenderat. & in¬
presserat uoces. ad iuta diui¬
nitus mens intellexit. quidillis
signis omnibus a ger&ur
His atq huius modi rebus dili¬
genter consideratis. satis appa¬
s&. corporalem uisionem re¬
ferri adspiritałem. eamq spi¬
ritalem referri adintellectu¬
alem. Sed cum ingilantes neq
mente asensib corporis alienata.
inuisione corporali sumus.
dis cernimus ab ea uisi one spi¬
ritalem. qua corpora absentia

Expanded text:
dixeris in spiritu audiebat. dixeris in spiritu audiebat. redditus autem corporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam accedente uisione, lud signum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad intellectualem. Sed cum uigilantes neque mente a sensibus corporis . alienata in uisione corporali sumus, discernimus ab ea uisione spiritalem, qua corpora absentia
Abbreviated transcription (Latin):
potius proph&a perhoc genus
uisionis quod mentis est propri¬
um. quam ille qui & signum
corpora liter factum corpora¬
liter uiderat. & trans acto eius
imaginem inspũ cogitando cer¬
nebat. nec aliquid intellectupo¬
terat. nisi nosse. signum esse. &
quid significar& inqui rer&
Uidit p&rus inalienatione men¬
tis uas quat tuor lineis alligatũ.
sum mitti decaelo: plenum uarus
animalibus. cum audiuit &uo¬
cem macta & manduca. quicir
cum redditus sensibus deuisu
disceptar&. ecce quos corneli¬
us miserat. nuntiauit eos sp̃s
dicens. ecce uiri quaeruntte.
sed surge descende &uadecum
illis. quia ego misi eos Quicum
ueniss& ad cornelium : quidin
illa uisione intellexerit. ubi
audierat quae ds̃mundauit
tune communia dixeris: ipse
in dicauit dicens: sed mihi ds̃
ostendit. neminem commune᷑
aut inmundum hominem
dicere. Cum ergo illum dis¬
cum uider& alienatus acor¬
poris sensibus. &illas uoces.
macta & manduca. & quaeds̃
mundauit. tu communiane

Expanded text:
potius propheta per hoc genus potius propheta per hoc genus uisionis, quod mentis est proprium, quam ille, qui et signum corporaliter factum corporaliter uiderat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse signum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem aut inmundum dicere hominem. cum ergo illum discum uideret alienatus a corporis sensibus, et illas uoces „macta et manduca" et "quae deus mundauit, tu communia ne
Abbreviated transcription (Latin):
lectui nuntiatur. qui & spiri¬
tui presid&. ut si illud quod
auserunt oculi. adq id spiritui
ut eius illic imago fier& nun¬
tiauerunt: Alicuius reisig¬
num est. ut intellegatur con¬
tinuo quid signific&. aut quȩ¬
ratur quoniam nec intellegi
nec requiri nisi officiomentis
potest. Uidit rex balda sar
articulos manus scribentis
in pari&e. continuoque per
corporis sensum imago rei
corporalit factȩ. spũi eius in¬
pressa est. atq ipso uiso facto
ac preterito. illa incogitati¬
one permansit: uid ebatur
inspũ & nontellegebatur. nec
tunc intellectum erat hocsig¬
num. cum corporaliter fier&.
atq oculis corporalibus appa¬
rer&: iam tamen signum esse
intellegebatur. id habens ex
mentis officio. Et quia requi¬
rebatur quid significar&. &iã
ipsam inqui sitionem utiq
mens agebat. quo non conperto
danihel accessit: Et spũ pro¬
ph&ico. mente in lustrata.
perturbato regi. quid illo sig¬
no ostender&ur aperuit: ipse

Expanded text:
lectui nuntiatur, qui et spirilectui nuntiatur, qui et spiritui praesidet, ut, si illud, quod hauserunt oculi atque id spiritui, ut eius illic imago fieret, nuntiauerunt, alicuius rei signum est, aut intellegatur continuo, quid significet, aut quaeratur, quoniam nec intellegi nec requiri nisi officio mentis potest. Uidit rex Baltasar articulos manus scribentis in pariete continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso facto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atque oculis corporalibus adpareret, iam tamen signum esse intellegebatur id habens ex mentis officio. et quia requirebatur, quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. quo non conperto Danihel accessit et spiritu prophetico mente inlustrata perturbato regi, quid illo signo portenderetur, aperuit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
quo inuna sententia omnia
tria genera uid eantur. Cum
enim legitur. diliges proxi¬
mum tuum tam quam teip¬
sum. corporaliter lit tere
uidentur. spiritaliter proxi¬
mus cogitatur. intel lectualit᷑¬
dilectio conspicitur Sed &
litterȩ absentes possunt spiri¬
taliter cogitari. & proximus
presens potest corporaliter ui¬
deri. Dilectio autem. nec per
substantiam suam potest ocu¬
lis corporis cerni: nec perima¬
ginem corpori similem. spiri¬
tu cogitari: sed sola mente idẽ
intellectu cognosci & percipi
Corporalis sane uisio. nulli ho¬
rum generi prȩ sid&. sed quod
peream sentitur. illi spiritali
tam quam presidenti nuntiat᷑
Nam cum aliquid oculis cernit᷑.
continuo fit imago eius inspũ
sed non dinoscitur facta. nisi
cum ablatis oculis abeo quod
per oculos uidebamus. imagi¬
nem eius inanimo inuenerimꝰ
Et siquidem sp̃s in rationalis
est. ueluti pecoris. hoc usq
oculi nuntiant Siautem ani¬
ma rationalis est. &iam intel¬

Expanded text:
quo in una sententia omnia quo in una sententia omnia tria genera uideantur. cum enim legitur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, corporaliter litterae uidentur, spiritaliter proximus cogitatur, intellectualitdilectio conspicitur. sed et litterae absentes possunt spiritaliter cogitari et proximus praesens potest corporaliter uideri, dilectio autem nec per substantiam suam potest oculis corporis cerni nec per imaginem corpori similem spiritu cogitari, sed sola mente, id est intellectu, cognosci et percipi. corporalis sane uisio nulli horum generi praesidet, sed quod per eam sentitur, illi spiritali tamquam praesidenti nuntiatur. nam cum aliquid oculis cernitur, continuo fit imago eius in spiritu; sed non dinoscitur facta, nisi cum ablatis oculis ab eo, quod per oculos uidebamus, imaginem eius in animo inuenerimus. et siquidem spiritus inrationalis est, ueluti pecoris, hoc usque oculi nuntiant; si autem anima rationalis est, etiam intel
Abbreviated transcription (Latin):
quam quam non nihil inter¬
esse non nulli uoluerint. ut
intellegibilis sit res ipsa quȩ
solo intellectu percipi potest.
In tellec tualis autem mens
quae intellegit: sed esse aliquã
rem quae solo intellectu cer¬
ni poss&. Ac non &iam in¬
tellegat: magna & difficilis
questio est Esse autem rem
quae intellectu percipiat. &
non &iam intellectu percipi
poss&. non arbitror quem quam
uel putare ueldicere. Mens
quippe non uid&ur. nisimen¬
te Quia ergo uideri potest.
intellegibilis. quia & uidere :
intellectualis est : secundum
illam diftinctionem: Qua ꝓpt᷑.
seques trata illa difficillima
questione. utrum sit aliquid
quod tantum intellegat᷑. nec
intellegat. nunc intellectua¬
le. & intellegibile subeadem
significatione appellamus
Fria igitur ifta genera uiso¬
rum. corporale. spiritale.
intellectuale. singillatim con¬
sideranda sunt. ut ab inferi¬
oribus ratio ad superiora con¬
scendat. Iam quidem supe¬
rius exemplum proposuimꝰ.

Expanded text:
quamquam nonnihil interquamquam nonnihil interesse nonnulli uoluerint, ut intellegibilis sit res ipsa, quae solo intellectu percipi potest. intellectualis autem mens, quae intellegit; sed esse aliquam rem quae solo intellectu cerni possit ac non etiam intellegat magna et difficilis quaestio est. esse autem rem, quae intellectu percipiat et non etiam intellectu percipi possit, non arbitror quemquam uel putare uel dicere; mens quippe non uidetur nisi mente. quia ergo uideri potest, intellegibilis, quia et uidere, intellectualis est secundum illam distinctionem. quapropter sequestrata illa difficillima quaestione, utrum sit aliquid, quod tantum intellegatur nec intellegat, nunc intellectuale et intellegibile sub eadem significatione appellamus. Tria igitur ista genera uisorum, corporale, spiritale, intellectuale, singillatim consideranda sunt, ut ab inferioribus ratio ad superiora conscendat. iam quidem superius exemplum proposuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
lit: ut &uideat in spũ corporaliũ
rerum significatiuas simitudi¬
nes. & eas uiuacitate mentis in¬
tellegat: sicut dani helis excel
lentia temptata est & probata:
qui regi & somnium quod uide¬
rat dixit. & quid significar&
aperuit Et ipse quippe
imagines corporales inspũ eius
ex pressȩ sunt. & earum intellec¬
tus reuelatus inmente. Ex hoc engo
modo. quo appellatur in ista
distinctione sp̃s. secundum
quem dixit apostolis orabo
spũ. orabo autem &mente.
ut & signa rerum formarent᷑
inspũ. & eorum refulger& in¬
tellectus inmente. secundum
hanc inquam diftinetionem:
spiritale nunc apellauimus
tale genus uisorum. Quali&iã
corporum absentium imagi¬
nes cogitamus: intellec tuale
autem illud excellentius.
quod mentis est proprium.
nec mihi occurr& omninoita
pluribus modis diciposse in¬
tellectu : Sicut spm̃ multis
modis appellatum esse con¬
perimus: siue autem intellec¬
tuale dicamus. siue intellegi¬
bile. hoc idem significamus.

Expanded text:
lit, ut et uideat in spiritu corporalium lit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellelentia tentata est et probata, qui regi et somnium quod viderat dixit, et quid significaret aperuit . Et ipsae quippe imagines corporales in spexpressae sunt et earum intellectus reuelatus in mente. ex hoc ergo modo, quo appellatur in ista distinctione spiritus, secundum quem dixit apostolus: orabo spiritu, orabo autem et mente, ut et signa rerum formarentur in spiritu et eorum refulgeret intellectus in mente: secundum hanc, inquam, distinctionem spiritale nunc appellauimus tale genus uisorum, quali etiam corporum absentium imagines cogitamus. Intellectuale autem illud excellentius, quod mentis est proprium. nec mihi occurrit omnino ita pluribus modis dici posse intellectum, sicut spiritum multis modis appellatura esse conperimus; siue autem intellectuale dicamus siue intellegibile, hoc idem significamus.
Abbreviated transcription (Latin):
monstrabantur inspũ. nisi acces¬
serat mentis officium. ut &iam
intellegerentur : nondum erat
proph&ia: magisq proph&a erat
qui inter pretabatur. quod alius
uidiss&: quam ipse qui uidiss&:
unde appar& magis admentem
pertinere proph&iam. quam
adistum spm. qui modo quodã
proprio uocatur sp̃s. uis animae
quȩdam mente inferior ubicor¬
poralium rerum similitudines
exprimuntur. Itaq: magisio¬
seph proph&a qui intellexit
quid signi ficarent septenȩspicȩ
& septenȩ boues. quam pharao
qui eas uidit in somnis: Illius
enim sp̃s informatus est ut ui¬
der&. huius mens inluminata
ut intelleger&, ac perhoc in illo
erat lingua. In isto proph&ia.
quia in illo rerum imaginatio :
In histo imaginationum in ter¬
pr&atio: minus ergo proph&a.
qui rerum quȩ significantur.
sola ipsa signa. in spũ perrerum
corporalium imagines uidit.
& magis proph&a. qui solo earũ
intellectu preditus est. sed maxi¬
me proph&a. qui utruq prȩcel¬

Expanded text:
monstrabantur in spiritu, nisi accesmonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetia; magisque propheta erat, qui interpretabatur, quod alius uidisset, quam ipse qui uidisset. unde adparet magis ad mentem pertinere prophetiam quam ad istum spiritum, qui modo quodam proprio uocatur spiritus, uis animae quaedam mente inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qui intellexit, quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata, ut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. minus ergo propheta, qui rerum, quae significantur, sola ipsa signa in spiritu per rerum corporalium imagines uidet, et magis propheta, qui solo earum intellectu praeditus est; sed maxime propheta, qui utroque praecel
Abbreviated transcription (Latin):
nes. uelut imagines rerum acsi¬
militudines. quae ut intellegan¬
tur. indigent mentis obtutu:
cum autem non intelleguntur.
inspũ eas dicit esse non inmente
Unde apertius ait. sibene dixe¬
ris spũ. quis sup pl& locum idi¬
otȩ. quomodo dicet amen suꝑ
tuam benedictionem: quando¬
quidem nescit quid dicas Quia
ergo &iam lingua. idest membro¬
corporis quod mouemus in ore
cum loquimur. signa utiq rerũ
dantur. non res ipsȩ proferuntur
propterea trans lato uerbo lin
intellectum accesserit : qui men¬
tis est proprius. fit reuelatio
uel agnitio uel proph&ia uel doc¬
trina Proinde ait. siuenero ad
uos linguis loquens. quid uob
prodero: nisi siloquar uobis in
reuelatione. aut inagnitione.
aut in proph&ia. aut in doctri¬
na. id est cum signis hoc est lin¬
guae accesserit intellectus. ut
non spũ tantum sed &iam men¬
te agatur quod agitur. Prom¬
de. quibus signa peraliquas rerũ
corporalium simitudines de¬

Expanded text:
nes uelut imagines rerum ac sines uelut imagines rerum ac similitudines, quae ut intellegantur indigent mentis obtutu. cum autem non intelleguntur, in spiritu eas dicit esse, non in mente: unde apertius ait: si benedixeris spiritu, qui subplet locum idiotae quomodo dicet "amen" super tuam benedictionem, quandoquidem nescit, quid dicas? quia ergo corporis quod movemus in ore, cum loquimur, signa utique rerum dantur, non res ipsae proferuntur, propterea translato verbo lingintellectus accesserit, qui mentis esuel agnitio uel prophetia uel doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines de
Abbreviated transcription (Latin):
carne autem legi peccati. a lio loco
eandem sententiam commemorans:
non eaquȩ uultis faciatis. Quam
dixit mentem. hunc &im spm̃
appellauit. Dicitur sp̃s &iam ds̃
Sicut ait dñs in euangelio: sp̃sẽ
Ex his omnibus modis quos com¬
memorauimus. quibus appellatur
sp̃s. non traximus hoc uocabulum
quo appellauimus spiritale hoc
uisionis genus. dequo nunc agi¬
mus. sed ex illo uno modo quem
inuenimus in epistola adcorin¬
thios. quo sp̃s amente distingu¬
itur. euidentissimo testimonio
Si enim orauero inquit lingua
sp̃s meus orat. mens autem mea
infructuosa est Cum ergo lin¬
guam. intellegatur hoc locodice¬
re. obscuras &mifticas significa¬
tiones : a quib si intellectum men¬
tis remoueas. nemo aedificatur
audiendo quod non intellegit
unde &iam dicit. quienim loqui¬
tur lingua. non hominibus loqui¬
tur seddõ. nemo enim audit. sp̃s
autem loquitur misteria. satis
indicat: eam se linguam hoc loco
appellari. ubi sunt significatio¬

Expanded text:
carne autem legi peccati, alio loco carne autem legi peccati, alio loco eandem sententiam commemorans, non ea quae uultis faciatis, quam dixit mentem, hunc etiam spiritum appellauit. dicitur spiritus etiam deus, sicut ait dominus in euangelio: spirituEx his omnibus modis, quos commemorauimus, quibus appellatur spiritus, non traximus hoc uocabulum, quo appellauimus spiritale hoc uisionis genus, de quo nunc agimus, sed ex illo uno modo, quem inuenimus in epistula ad Corinthios, quo spiritus a mente distinguitur euidentissimo testimonio. si enim orauero, inquit, lingua, spiritus meus orat; mens autem mea infructuosa est. cum ergo lingua intellegatur hoc loco dicere obscuras et mysticas significationes, a quibus si intellectum mentis remoueas nemo aedificatur audiendo, quod non intellegit — unde etiam dicit: qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed deo; nemo enim audit, spiritus autem loquitur mysteria - satis indicat eam se linguam hoc loco appellare, ubi sunt significatio
Abbreviated transcription (Latin):
lium alimentorum. solo uiui fi¬
c&ur spiritu: non quod incorpo¬
ream substantiam sit habiturũ.
neq enim & hoc corpus quale
nunc habemus anime hab& sub¬
stantiam. & hoc est quod anima.
quia dictum est animale. Itẽ
spiritus dicitur uel aer iste. uel
flatus eius. idest motus eius sicut
dictum est. ignis. grando .nix.
glacies. spiritus tem pestatis
Dicitur &iam sp̃s. anima siue
pecoris. siue hominis. sicut scrip¬
tum est. & quiscit sp̃s filiorum
hom inis. si ascendat ipse sursũ
& sp̃s pecoris si descendat ipse
deorsum: Interdum dicitur
sp̃s & ipsa mens rationalis. ubiẽ
quidam tam quam oculus ani¬
mae. ad quem pertin& imago
&agnitio dei Unde dicit aposto¬
lus. renouamini spũ mentis urãe.
& induite nouum hominem qui
secundum dm̃ creatus est Cum
& alibi dicat de interiore homine :
Qui renouatur in agnitione dĩ
secundum imaginem eius quicre¬
auit eum Item cum dixis s& igit᷑
ipse ego mente seruio legidĩ.

Expanded text:
lium alimentorum solo uiuifilium alimentorum solo uiuificetur spiritu, non quod incorpoream substantiam sit habiturum; neque enim et hoc corpus, quale nunc habemus, animae habet substantiam et hoc est quod anima, quia dictum est animale. item spiritus dicitur uel aer iste uel flatus eius, id est motus eius, sicut dictum est: ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis. dicitur etiam spiritus anima siue pecoris siue hominis, sicut scriptum est: et quis scit, spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? dicitur spiritus et ipsa mens rationalis, ubi est quidam tamquam oculus animae, ad quem pertinet imago et agnitio dei. unde dicit apostolus: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouum hominem, qui secundum deum creatus est, cum et alibi dicat de interiore homine: qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius, qui creauit eum. item cum dixisset: igitur ipse ego mente seruio legi dei,