comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patri. & solus p̃c&eris heres paternae pos¬
sessionis. Hic zelo sublatus a fratribus
in lacum mittitur. Obhac inuidia uenditur.
fuisse humilis usq ad seruitutem. patiens
usqi ad carcerem. pudicus usqr ad passionẽ
Fit in interp̃tatione sapiens inconsilio futuri
prudens. In regno particeps. infecunditate
ordinator. prouidus in fame dispensator iustus
adreddendam promalo bonȩ r&ributionis
gratiã prumptus : dum iniuriam fratribus
non rependit sed fame depulsa necessitatis
subsidio contulit: principatus est in aegyptum
annis ostoginta. Ex astisq a&atis centum
decem annis longe qui&is gratia. diem
ultimum clausit : sepultusq est in aeg yptum.
cuius ossa transtulerunt filii iħł in sȩchem¬
ciuitatem patris sui iacob: Quam nunc: tam
latini quam greci sicimam uocant. Ipsa estaũt
quȩ nunc uocatur nea polis urbs samaritanoꝵ
cui ducatus bellorum & iħł traditur regnum

Expanded text:
patri, et solus prae caeteris haeres paternae pospatri, et solus prae caeteris haeres paternae possessionis. 22. Hic zelo sublatus a fratribus in lacum mittitur, ob invidiam venditur, factus humilis usque ad servitutem, patiens usque ad carcerem, pudicus usque ad passionem, fit in interpretatione sapiens, in consilio futuri prudens, in regno particeps, in fecunditate ordinator providus, in fame dispensator justus, ad reddendam pro malo bonae retributionis gratiam promptus, dum injuriam fratribus non rependit, sed fame depulsa necessitatis subsidia contulit. 23. Principatus est in Aegypto annis octoginta. Exactisque aetatis centum et decem annis, longae quietis gratia diem ultimum clausit. Sepultusque est in Aegypto, cujus ossa transtulerunt filii Israel in Sichecivitatem patris sui Jacob, quam nunc tam Latini quam Graeci Sichimam vocant. Ipsa est autem quae nunc vocatur Neapolis urbs Samaritanorum, cui ducatus bellorum, et Israel traditur regnum,
Abbreviated transcription (Latin):
filius isaac natus interra cha¬
naan dilestus matri sub plantator fratri
Humilis quoq & simplex: in nocenter habitans
fugeret̃ hominum. comitatum meruit angelorũ
Hic tamen postquam primo geniti benedictionẽ
prȩripuit. matri obediuit. & fraternae ira¬
cundiae. patienter cessit. Patriamq &
parentes relinquens. exul effestus. seruitutẽ
longam sustinuit : laborem. famem & frigus
pertulit. Seruiuit socero ut pastor mercen
hĩo conlutatus praceualuit. hic facie ad fa¬
ciem dm̃ uidit. Hic famis in opia pulsus cũp̃¬
clara progeniae ingressus est a egyptum
guineus abrahae pater moab &amon apud
caldeos natus. homo iustus ospitalis insodomis
pie casteq internefariam gentem conuer¬
satus: qui propter solum ospitalitatis officium
&iam susceptor effectus est angelorum
sulphoreum exitium acsod omitanum euasit
segor quae est iuxta mare mortuum. ubi
balsamum gignitur & copiosa poma palmarũ
Io seph princeps a egypti. filius ia cob ex

Expanded text:
filius Isaac, natus in terra Chanaan, dilectus matris, supplantator fratris, humilis quoque, et simplex, et innocentem habitans egeret hominum, comitatum meruit angelorum. Hic postquam primogeniti fratris benedictionem subripuit, matri obedivit, et fraternae iracundiae patienter cessit, patriamque et parentes reliquit, exsul effectus servitutem longam sustinuit, laborem, famem et frigus pertulit, socero servivit, et ut pastor mercenaDomino colluctatus praevaluit; hic facie ad faciem Deum vidit; hic famis inopia pulsus, cum praeclara progenie ingressus est in Aegyptum.guineus Abrahae, pater Moab, et Amon, apud Chaldaeos natus, homo justus, hospitalis, in Sodomis pie casteque inter nefariam gentem conversatus, qui propter solum hospitalitatis officium etiam susceptor effectus est angelorum. Sulphureumque exitium ac Sodomitarum evasit Segor, quae est juxta mare Mortuum, ubi balsamum gignitur, et copiosa poma palmarum. CAPUT X. 21. Joseph princeps Aegypti, filius Jacob ex
Abbreviated transcription (Latin):
Quaedum notissia nomina leguntur & euange¬
liorum quae sub allegoria imaginariȩ obteguntur
& inter p̃tatione aliqua egent breuiter defloratam
contraxi celeriter ut plana adq: aperta lectoribus
redderem que quia in explicata sunt ad notata breuit̃
stilo scribendi de creui que nec libelli modum ꝑmisit
efficere nec plenissime figurarum mysteria
explicare. Haerit quidem sensus. ita ut ex eis
quae posita sunt expraecidentia & subsequentia in¬
tellegantur haecitaq cognitioni tuae tractanda
adque probanda offerimus ut quicquid inratione
uerborum acsensuum inerudite dependit emendan¬
dum sollicite cures.
Ego enimmihi carissime
in huius operis reprace ensione excusabilem meipso
aestimabo quia haec non meo conserua ui arbitrio
sexta diȩ formatus est adimaginem dĩ ita sexta
formaret hominem ad similitudinemđi
EUa designat ecclesiam factam permysterium

Expanded text:
m notissima nomina legis evangeliorumque, quae sub allegoria imaginarie obteguntur, et interpretatione aliqua egent, breviter deflorata contraxi celeriter, ut plana atque aperta lectoribus redderem. Quae, quia inexplicata sunt, annotata brevis materiola dicendi coegit, et nec libelli modum permisit efficere, nec plenissime figurarum mysteria explicare. Erat quidem sensus ita, ut ex dictis quae posita sunt et praecedentia et subsequentia intelligantur. 2. Haec itaque cognitioni tuae tractanda atque probanda offerimus, ut quod in ratione verborum ac sensuum inerudite dependet, emendandum sollicite cures. Ego enim, mihi charissime, in hujus operis reprehensione excusabilem meipsum aestimabo, quia haec non meo conservavi arbitrio,sexta die formatus ad imaginem Dei, ita sexta formaret hominem ad similitudinem Dei. 4. Eva designat Ecclesiam factam per mysterium
Abbreviated transcription (Latin):
separ. &ur. Manifestum est eos uiuere qui
corpus eius adtingunt: unde & timendum est ne
dum diu quis que separatur axp̃d corpore. alie¬
nus remaneat a salute ipso dicente. Nisi comme¬
deritis carnem filii hominis. & biberitis eius san¬
guinem non ab ebitis uitam in uobis. Quienim iam
peccare quieuit. communicare nondesinat:
Coniugatis autem abstinendum est a coitd pluri¬
mis dibus. orationi uacare. & sic de inde xxp̃i cor¬
pus accedere: Relegamus regnorum libros.
& inueniemus sacerdotem abimelech. depanibus
ꝓpositinis noluisse prius dare dauid & pueris

Expanded text:
separetur. Manifestum est enim, eos vivere, qui corpus ejus attingunt. Unde etiam timendum est ne, dum diu quisque separatur a Christi corpore, alienus remaneat a salute, ipso dicente: Nisi comederitis carnem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Qui enim jam peccare quievit, communicare non desinat. 9. Conjugatis autem abstinendum est coitu, plurimisque diebus orationi debent vacare, et sic deinde ad Christi corpus accedere. Relegamus Regum libros, et inveniemus sacerdotem Abimelech de panibus propositionis noluisse prius dare David, et pueris
Abbreviated transcription (Latin):
figurauit
ecclesiam quam testes falsi iudaei quasi adulteram
legis accusant
NABOCHODONOSORre
rex
typus diaboli fuit quiereticorum plebem erroris cap¬
tiuitatem deuinctam dehierusalem. Idest ecclesiam
in babillonia. Id est ignorantiae confusionẽ adduxit
PRINCEPS

Expanded text:
figuram Ecclesiae habet, quam testes falsi Judaei, quasi adulteram legis, accusant. 127. Nabuchodonosor rex typus diaboli fuit, qui haereticorum plebem, erroris captivitate devictam, de Jerusalem, id est, de Ecclesia in Babyloniam, id est, in ignorantiae confusionem abduxit. 128. Princeps
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit duas epistolas quae catholicae nominant᷑.
scripsit autem eas his excircumcisione credentes
indisꝑsione gentium erant. Qua equidaem ui¬
dentur quibusdam esse planiores. dumtam ꝓdis
repl&esint sensibus utper ea qus possunt ꝑscrutari
diuinȩ scientiae sensum. quasi breue quoddam
receptaculum magna sibi misteria reuelare con¬
tuantur.
frater d̃i scripsit unam
epistolam adaedificationem ecclesiae pertinentẽ.
cuius sententiae in mensam scientiae claritatem
scripsit epistolas. Quarum prima officium cari¬
tatis commendans. tota in amore di & fraterna dilec¬
tione uersatur. Secunda quoq quȩ electe scribȩt᷑.
dilectionis hortatur studium. denotat &iam
sedustores : & abhereticis amon& declinandum
Terciam autem gaio scripsit inqua conlaudat
instudio ueritatis. &opere misericordiae: Deinde

Expanded text:
scripsit duas Epistolas, quae canonicae nominantur. Scripsit autem iis qui, ex circumcisione credentes, in dispersione gentium erant, quae quidem videntur quibusdam esse planiores; dum tam profundis repletae sint sensibus, ut per eas qui possunt perscrutari divinae scientiae sensum, quasi per breve quoddam receptaculum, magnas sententias et magna sibi mysteria revelari contueantur.frater Domini scripsit unam Epistolam ad aedificationem Ecclesiae pertinentem: cujus sententia immensam scientiae claritatem scripsit epistolas tres: quarum prima officium charitatis commendans, tota in amore Dei et fraterna dilectione versatur. Secunda quoque, quae Electae scribitur, dilectionis hortatur studium, denotat etiam seductores, et ab haereticis admonet declinandum. Tertiam autem Gaio scripsit, in qua collaudat eum in studio veritatis et opere misericordiae: deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tigio p̃buit. Hostis dehinc operuit flustibus
adq amaras aquas pertastum ligni insuauitate
p̃buit pabulum. uolucrumq escis repleuit loco
templo dura saxorum. copiosa fluenta manarunt
Ascendit quoq uertice montis sina faciemdi con¬
ritumq religionis instituit. Inter haec quoq:
bella gessit uistoruis. claruit uirgam inmanu
tenens hostis quos non contegit superauit
lo etiferos aspidum morsos aeri serpentis sana¬
uit. Dathan & abiran terrȩ conpagibus ruptus
montem nebo terramq repromissionis demons¬
trante dño aspicit. Mortuusq est iubented̃o
inmonte abarim. sepultusq est ad̃o inualle
moab quae est in arabia. Rexit autem populũ
sepulchrum eius non repperitur. & quia appa

Expanded text:
tigio praebuit. Hostes dehinc operuit fluctibus, tigio praebuit. Hostes dehinc operuit fluctibus, atque amaras aquas per tactum ligni in suavitateIsrael coeleste praebuit pabulum, volucrumque escis replevit loca templo dura saxorum crepidine copiosa fluenta manarunt. Ascendit quoque verticem montis Sinai, faciem Domini conritumque religionis instituit. 43. Inter haec quoque bella gessit, victoriis claruit, virgam in manu tenens; hostes quos non contigit, superavit: lethiferos aspidum morsus aerei serpentis aspectu sanavit. Dathan et Abiron, terrae compagibus ruptis,montem Nebo, terramque repromissionis, demonstrante Domino, aspicit. Mortuusque est, jubente Domino, in monte Abarim; sepultusque est a Domino in valle Moab, quae est in Arabia. 44. Rexit autem populum sepulcrum ejus non reperitur. Et quia appa
Abbreviated transcription (Latin):
filius amram extribu leui dux
& proph&a in iħł regis filiae adoptiuus.
dĩ amicus faraonis dominus in rubo flamante
& nonurente uocibus angelicis euocatus quem
ut exemplo formaret ds̃ insinu eius manumiussit
emori acrursus retractam uigorem & mortuus
rio subditus in suscipiendo in conseruando. fide¬
lis in exsequendo. peruigel in regendo populo
uigilans in corrigendo uehe mens inamande
Ardens insustinendo patiens qui prosubiestis đo
se inter posuit. Consulenti obposuit irascenti
Hic propopuli libertate propriam obiecit
salutem. regis sȩuis simi nonminas non intela
trepidauit qui &iam extulit qui contradra¬
conis eius uirga acpermanumdi obpugnatores
decem plagas eius imperium uerberauit.
Primum incruore uestit fontes & flumina.
De hinc ranarum multitudine orbis muscarum
iter. Flam mȩ praecidente columna nec mora
mare transiens diuidit. refrenatisq: hinc inde
aquarum cumulis ꝑgentipopulo uiam sicco ues¬

Expanded text:
filius Amram ex tribu Levi, dux et propheta Israel, regis filiae adoptivus, Dei amicus, Pharaonis dominus, in rubo flammante et non urente, vocibus angelicis evocatur, quem ut exemplo firmaret Deus, insinuatam ejus manum jussit emori, et rursus retractae vigorem et motus rrio, subditus in suscipiendo, in conservando fidelis, in exquirendo pervigil, in regendo populo vigilans, in corrigendo vehemens, in amando ardens, in sustinendo patiens, qui pro subjectis se Deo interposuit consulenti, opposuit irascenti. 40. Hic pro populi libertate propriam objecit salutem, regis saevissimi non minas, non tela trepidavit. Quin etiam extulit contra dracones ejus virgam, ac per manum Dei oppugnatores Israel decem plagis ejus imperium verberavit. Primum in cruorem vertit fontes et flumina, dehinc ranarum multitudine urbes, muscarum iter flammea praecedente columna. Nec mora, mare transiens dividit, refrenatisque hinc inde aquarum cumulis, pergenti populo viam sicco ves
Abbreviated transcription (Latin):
modice fluit torrens est fluuius quia pluuia
crescit sic citate torrescit. Idẽ arescit. De quo
paucibus flammeo uapore torrens torr&. ostia¬
sunt exitus fluminum inmare tolli aquarum
piectus quales sunt in amense flumine quam maxi

Expanded text:
modice fluit. Torrens fluvius, qui pluvia modice fluit. Torrens fluvius, qui pluvia crescit, siccitate torrescit: de quo Pacuvius: Flammeo vapore torrens terrae. Ostia exitus fluminum in mare. Tollae aquarum projectus, quales sunt in Aniene flumine quam maxi
Abbreviated transcription (Latin):
Inpratis tranquillus sic adserit dicens. extremum
mare ocianus est internum quod exociano fluit
superum & inferum quibus italia a lluitur:
ex his superum & atriaticum dicitur &thuscum
inferum fr&um angustum quasi mare feruens
mare potest stare quen uirgilius breuia appellat.
que eadem greci brachia sinus maiores recessus
maris dicunt Vt caspidus. arbicus. indicus:
minores autem anguli ut p&tanus amiclanus & ce¬
terisimilis flustra sunt. motus maris sine tempesta¬
te fluctuantes: Neuius in bello pontico sic ait.
onerarie honesti stabant influstris. ut sidicer&
in scilo molisque eminent &ꝓcurrunt mari. de quibus
paucibus dixit: omnes latebras sublato mole
abstrusas sinus caecus flutus tumens. Necdum tam̃
canus de quoatha intogata sic ait ꝓpopulo fluctus
caecus faciunt ꝑdiscordiam: & agustus inquid nos
uenimus nec apolim fluctu quidem caecolitus quic¬
quid aqua ad luitur flumen omnis humor qui uel

Expanded text:
In Pratis Tranquillus sic asserit dicens: Externum mare Oceanus est, internum, quod ex Oceano fluit, superum, et inferum, quibus 58 Italia alluitur. Ex his superum Adriaticum dicitur, et Tuscum inferum. 2. Fretum angustum, quasi fervens mare, mari potest stari, quae Virgilius brevia appellat, quae eodem Graeci brachya. 3. Sinus majores recessus maris dicuntur, ut Caspius, Arabicus, Indicus. Minores autem anguli, ut Paestanus, Amyclanus, et caeteri similes. Flustra motus maris sine tempestate fluctuantis. Naevius in Bello Punico sic ait: Onenariae onustae stabant in flustris, ac si diceret in salo. 4. Moles, quae eminent, et procurrunt mari. De quibus Pacuvius: Omnes latebras sublata mole obtrusas. Sinus caecus fluctus tumens, necdum tamen canus. De quo Atta in Togatis sic ait: 59 Pro populo fluctus caecos faciunt per discordiam. Et Augustus, inquit, Nos venimus Neapolim fluctu quidem caeco. 5. Ditus, quidquid aqua alluit, Flumen omnis humor, qui vel
Abbreviated transcription (Latin):
consticciturt & lis&. alii an quiores exitecte¬
rinꝰ sed isitae hac aerte exper entior furt
pon dus diltũs eoquod instcc t&& li brectum. pande¬
unde Ricõ dipondius dicaumẽ quec si duo ponderc qđ
pon denum lcencis equa le & comine phdens faccitto¬

Expanded text:
ituit; et licet alii antiquiores extiterint, sed iste hac arte experientior fuit. Pondus dictum eo quod in statera libratum pendeUnde etiam dipondius dictum est, quasi duo pondera; quod ponderum lances aequali examine pendens, facta pr
Abbreviated transcription (Latin):
ma us. ꝑfaeto deicno : Aytaeba m̃sura ẽ aput egyptios secta
tes uel lingucs que or benim pleu&unt : Somor quind& i¬
modiorum unus appadit : Corus xx modiorũ m̃sura cõpl&ꝰ
hic& hebraico sermone discidit quiuo cactur corasimilitu¬
dine collis: Corea dũ hebrccice colles appellantur Coccce uacti m i
moduxix instar collis uidetur &onuscameli effitiunt :
s gnata stint subitiamus : littera significat dimidium obolum:
e uirgula ȩqua lite iccces & porrecte simplint᷑ significa tobolũ
gonine uingula duo oboli sunt. Latinũ significat obolostres.
lcctinum significcet obolos qucertuor: Hcctinum d& nonstrat
Nobolos quique : obo liudro s& propter ea ccerac adrxm non
habat eo quod inuna dragma s&udnnant. quod ẽ pondus de¬
& uno angulo aelluc ind&tercem sediuidortes. significaent drag¬
mcm queem &iam olcen appellant. Eitinum adiuncta gãma:¬

Expanded text:
merus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextamerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextates, vel linguas, quae orbem impleverunt. 17. Gomor XV modiorum onus appendit. Corus XXX modiis impletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur cora a similitudine collis. Cora enim Hebraice colles appellantur. Coacervati enim modii XXX instar collis videntur, et onus cameli efficiunt. signata sunt, subiciamus. Z littera significat dimidium obolum. — Virgula aequaliter iacens et porrecta simpliciter significat obolum. = Geminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus deex uno angulo a laeva in dexteram se dividentes significant dragmam, quam etiam olcen appellant. NΓ. N Latinum adiuncto Gamma
Abbreviated transcription (Latin):
caꝓpceruis. cebusiue. non ꝓpiedicimus: Sicctumge us ẽm
sure iuxtamore ꝓuintiȩ pcclestine. unum & dimi dium. modiu
cccpidis. cuius nom& & heb breo sermone tracitume Sectũ
dum ceput eos nomincctur. sumptio siue leruatio. eo quod qu
i&itur. ecndan mansunam su mat ac l&i&. e &ccliud scctum
m̃sura. s& tinorum uiginti duorum capax quasimodius
Batus uoccctur hebracicae lingua aboleana molac. quȩ ceput
eos ul batec nominaitur ccpidis quinquaginta s&̧ tena
hinc &indeldicurh& grece. cefigura sui dictac đr quod hus an¬
sẽ ganinaȩ uideantur. aures imitan recepit ccũ uimuel
aq pedan quac dratiem frum̃tiuero modicos itclicos .iII.
uas ẽquȩ & condendis defunc torum cin&b: cod hib& sol& :
dequo poete cȩlotegitur quiñ hab& ornã: medimna m̃su¬
reẽ quinque modiorum me dimna ccũ lactina lingua uocat
idẽ dimidia eo qđ quinq: modiis m&ictur quiẽ dimidius nu¬

Expanded text:
ca pro parvis abusive, non proprie dicimus. Satum genus est ca pro parvis abusive, non proprie dicimus. Satum genus est mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'beth' apud eos vel 'bata' nominatur, capiens quinquaginta sextaria; haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod ejus ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. vas est, quod pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet, de quo poeta: Coelo tegitur, qui non habet urnam. Medimna mensura est quinque modiorum: medimna autem latina lingua vocatur, id est, dimidia, eo quod quinque modios metiatur, qui est dimidius nu
Abbreviated transcription (Latin):
trolnim me suracin dicunt greci. & inde appellee tec m&reta:
Hic& &urna & cc̃porae & reliqua huius modi nominceme¬
quid plus minus ecpit m̃ surccẽ. Sedideo hoc nome spocia¬
liter sibi cod sumpsit: quod sit mesura ꝑf&etinum & idẽ de¬
nani: Modius dictus cbeo quod sit suo modo ꝑf&tus e au
duo opera f&cdt: N cm piima die septam operces fdeit:
Ide matt com in formẽ Angelos. Lucẽ. Celos supe¬
Mores terram : aquam atque aerem. S&unda diẽ firma¬
inditum solem: gercaiadiȩ quat tuor marea. semince
sictio nes. atqueplanana. Quarta dietrea solan
Huncm &stellas : quinta dietrea : pis ces &reptilia a¬
orum a moyꝰses s&undum sccrelegis m̃sura effionis est
et quamuis diuer segentes. huic m̃ surepondus uel cditiant : ignoran¬
ter uel d&ra hant aputhebreos. constitutione diuna ttlira¬
tione seruatur. Modius dnim moddõ dildus hinc & modica¬
idẽ modera tec: Mo dicischim modus nom̃ inposuit. Nammodi¬

Expanded text:
τρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, τρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua huiusmodi nomina mequid plus minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Eduo opera fecerit. Nam prima die septem opera fecit: id est, materiam informem, angelos, lucem, coelos superiores, terram atque aerem: secunda die firmamentum solum: tertia die quatuor, maria, semina, sationes atque plantaria: quarta die tria, solem et lunam et stellas, quinta die tria, pisces et reptilia aorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mter vel detrahant, tamen aput Hebreos constitutione divina tali ratione serid est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit: nam modi
Abbreviated transcription (Latin):
catus conculam facit: concula dragma una & dimidia
cdimpl&: Cycetipondus d&edn dnagmis cppeditur. qui
&icem cequibus dam cccuscetus nomincetur Oxi feclus fit
si quinque dragmȩ addentur cdx: Acitabolus quarta
paers anineȩ̃ duo d&con dragmis appedois: Ccetula ani¬
na ẽ habeis scyatos s& quȩ idcirco. cotula uocatur quia
cd sumtus nominctur bilibis̃ asumptus quat̃ fit graco
nomine .cnix quinquies conplicatur quinarem siuegomor
faccitadice seȩtum congium. reddit. Nam congius s&e m&¬
tus sex̧aanis cequo & s& aani nomdi ded&runt: Congiũ
peunice bdiefitii mectic dan cepteo conganum. appella¬
ctume unus quis que eim suita pons im perceorla¬
borem populicap itans cd inebat. ut largior uid& xt.
& donis. Congiconumccũ sp& ialit̃ ma sura ẽ liquidorum
cuius & rem simul & nom ccromanis in positum inuenimus
M&rume ma sur ccliquidorum h&e cem̃surco accepit nomh. me¬

Expanded text:
catus conculam facit. Concula dragma una et dimidia catus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur. Cyati pondus decem dragmis adpenditur, qui etiam a quibusdam cuatus nominatur. Oxifalus ut si quinque dragmae adduntur ad decem. Acitabulus quarta pars eminae est, duodecim dragmas adpendens. Cotyla emina est habens cyatos sex; quae idcirco cotyla vocatur, quia assumptus, dicitur bilibris, assumptus quater fit, greco nomine, cerix, quinquies complicatus quinarem sive gomor facit; adice setitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cuius et rem simul et nomen a Romanis inpositum invenimus. Metrum est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen; μέ
Abbreviated transcription (Latin):
se. pond&r ce predilde. concludat. Mina inponddib cen¬
itum dragmis appaditur &ẽnomd grecum : Talentum
summum ẽe pondus ꝓhib&ur In grecis nc̃ nihile calco
minus : Nihi latdeito maius cuius ucc ius ceput diu&sas
gentes pondus hacb&ur aput nomanos ccũ acelartum eẽ
septucginta duccrum libra rum. sicut plautus osthiditqui
ait
duo aoc leitte eẽ cfrtum quec drecginit libras : Eccũ tiplx
idẽ minor medius summus Minor quacginte. Medius sqͥr tua¬
gint duccrum libracrum: sum muschrtum uiginri constat:
Cnte nanum num& nomhe eo quod chtum librarumpon¬
dess sit quorl pon dus propt̃ ꝑ faecionan carthicen numen
instituerunt romani. DEHE HI SL PLS.
hominum lignorum &colum ncrum longitudo & breuitas:
sed & solan istum ꝓpizam suior bis. hab&em̃ suram quod geo¬
&di&rum & cennorum unde & m&ire pedes horarum dicimus hoc
dimidia pars dragne appedes seliquas noue quim: pli¬

Expanded text:
se pondera predicta concludat. Mina in ponderibus cense pondera predicta concludat. Mina in ponderibus centum dragmis appenditur, et est nomen grecum. Talentum summum esse pondus perhibetur in Grecis; nam nihil minus, nihil talento maius. Cuius varium apud diversas gentes pondus habetur. Apud Romanos autem talentum esse septuaginta duarum librarum, sicut PlautusMost. 644 ostendit, qui ait duo talenta esse centum quadraginta libras. Est autem triplex; id est minor, medius, summus. Minor quinquaginta, medius septuaginta duarum librarum, summus centum viginti constat. Centenarium numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit. Quod pondus propter perfectionem centenarii numeri instituerunt Romani. § 26 De mensuris. hominum, lignorum et columnarum longitudo et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geoet dierum et annorum: unde et metire pedes horarum dicimus, hoc dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui tripli
Abbreviated transcription (Latin):
sanis e quasi sonis cessis: Quac drantam hebre similit&ꝰ qua¬
drcntam uocant. & uocatur quadrans. quođ untiȩ quar¬
tec parten ceppedeat: Sicel quilatino s&mone sicluscor¬
rupte coppellctur. hebreum nomm ẽ hacbenis ceputeo sun¬
tiȩ pondus aput latinos aũ & grecos quarta pars untiȩ
ẽ. &stacatiis medi&cs dragncos appeodeis duc sundecum
in litt&ss diuinis legcctur. siclus untia e cumur ingerali¬
um quarta paers untiȩ .e. Vntia difta quod uniu& sitatẽ
minorum pond&um. succ unitcete untiat. idẽ conpl&etat
Constcce ⁊ aũ dracginis oceto ide senpolis.xxiiii. qđ ꝑ inde
legitimum pondus. hccb&ur quiconum&us scrypulorum
hus horcs di& noldis quemittitur. uel quia librã effilitdu¬
o d&ci&s conpotatus: Lnbra xii untias. ꝑficitur. & inde hec¬
b&ur ꝑfactipondoss genus quia tot constactuntis quod m̃¬
si b: cnus: dicta ccũ librac quod sit liberce &cuncta imra

Expanded text:
semis est, quasi semis assis. 17. Quadrantem Hebraei similiter cosemis est, quasi semis assis. 17. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant, et vocatur quadrans, quod unciae quartam partem appendat. 18. Sicel, qui Latino srupte appellatur, hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est, et stateris medietas, drachmas appendens duas. Unde cum in litteris divinis legitur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta, quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est complectatur. Constat autem dragmis octo, id est scrupulis XXIIII. Quod proinde legitimum pondus habetur, quia numerus scrupulorum eius, horas diei noctisque metitur; vel quia libram efficit duodecies computatus. Libra XII unciis perficitur; et inde habetur perfecti ponderis genus, quia tot constat unciis, quot mensibus annus. Dicta autem libra, quod sit libera et cuncta inter
Abbreviated transcription (Latin):
cgrecis nom ascepit. hocẽ sagitta : senpolus s& se¬
liquarum pondoe constat. hic cpudgre cos. grec mce uoca¬
tur. sen polus cũ dicctus ꝑ diminution& clapillo bibu i
d&cdnumis inputatur : Solidum nuncupectum qui am¬
hi lilli deca uid&ur. Solidum dum u& des integrum
dicebent & toti. Ip sequoque numismec uocectur ꝓ eo
quod nominib piynipum effigies. que sign&ur. ceb
initio uero . unum numisma unus argente us erci.
hoc hum aebassynis coepit: dicunt aũ iudh. quodh a¬
braham int&r rachanee aen prmus haene eedu sed t̃
for msco slidus aput latinos alio nomine sex¬
tulac dilitur qđ bis sex untiis cõpleaturhun
ut diximus qulgus aureũ solidũ uo lat suiusct̃tiã
pcer tẽ ideo dixerunl: Tremis sem eo qđ solidũ
facit t̃ missus: Sex tulcbis cd supit aquellũ fa¬
uit. t̃ posita sgotere reddit: Sit cct̃ aũ medrtu
unsie ẽcppm dbis ccureostres. unde &uocae¬
tur stcct quod trbusso lidis: st& h&e & sanuntia
quia sanis hab& dłuntia. h& & sanis ses quic pond&ss

Expanded text:
Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur quod nominibus principum, effigiisque signetur: ab initio vero unum nuhoc enim ab Assyriis coepit: dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. Sextula bis adsummata duellam facit, ter posita staterem reddit. Stater autem medietas unciae, appendens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Haec et semiuncia, quia semis habet de uncia: haec et semissis, quia ponderis
Abbreviated transcription (Latin):
ccppa grecũ circa fine cor nucdiune ta lanna signisicat:¬
Ao ciatum: siuero olectinum heebuds coduenctum. eminã
dmnonserat. quã greci cotilaem uocant:
I. E grecum siccccepegt iunctum .e. latinã signifat ẜxtanũ:
filon uocant: grecce suꝑ posita .N. latina significat mine

Expanded text:
Kappa Graecum circa finem cornu adiuncto V Latinum significat cyatum. KO. Si vero O Latinum habuerit adiunctum, eminam demonstrat, quam Graeci cotylen vocant. ξε. Xi Graecum si acceperit iunctum E Latinam, significat sextarium. falon
Abbreviated transcription (Latin):
fluit ꝗd su cinũ dr̃ alteru meccaellũ. qđ naturcli¬
ter in uenitur &in p̃tio hcb& Ter tium quodsit de
turac liter soluas inui& undenihil int̃eena tum anficc¬
tum: utrumque dum dusden nature eẽ el&egrum quodena
turccle. hus modi necturae eutinconuiuio & ced luminee elan¬
cedimec in in sura & numero &pondde dispos ita sunt. atque
formaat : Funtis enĩ corporeis rebus pondus ne¬
turec dedit suũ quoque regit omma pondus

Expanded text:
lterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur. Tertium, quod fit de turale solvas, invenies inde nihil interesse natum an factum: utrumque enim ejusdem naturae est. Electrum, quod est naturale, ejusmodi naturae est, ut in convivio, et ad lumina clarad ima, in mensura, et numero, et pondere disposita sunt, atque formata. Cunctis enim corporeis rebus pondus natura dedit. Suum quoque regit omnia pondus.
Abbreviated transcription (Latin):
desꝰ Ceritus ẽ modus nominib: propizis designa¬
tus Cclsus minima pars. ponderhs quoc t cepars
oboli ẽ constanslenais gẽminis granis ceppel¬
lum thiens: Cexctim obolipars medice ẽ habe̾ns seli quecm
uncem senis hunc latinitas sđm obolum uocct c&ate
aũ grece lcctine seliqua. cornuum in t̃ptactur: Obolus
siliquis ab coppeditur. hacbes ceccam duo: Cł cus

Expanded text:
deri certus est modus nominibus propriis designatus. Calcus, minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis. Appellum tenens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum vocat; ceratin autem Graece, Latine siliqua cornulum interpretatur. Obolus siliquis tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcos
Abbreviated transcription (Latin):
bum : In india nequeaes .n que plumbum hab&ur gemmis tecntu
&maer gantis h&e ꝑmutat Higrũ plũbum fistulas leminasq
utimur. laboNosius inspania & gellic &uitur plumbu Nam

Expanded text:
bum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum bum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam
Abbreviated transcription (Latin):
lubum dicdum quod & eoprymispilis. facais mans celatudo tanexi.¬
Setectec ẽ huius duo ge& csunt nigrum & candidum: sed meli¬
us ccondidum. quod prusinin sulis cethlaentici mans inuatumẽ :¬
diquidam & in lus itanic. & ingallitia gignitur summa tra areno¬
scc & colons nigr & pondse grecuis. int̃uenunt &minuti ccelculi
max inie ȩtorrentibus sic ccctis lcbcnteics cerenas & quod subdunt
coquunt in fornatibus. Inuanuntur & inccurcnis metallis a quo
missac clculi nigrꝰ & grccues. & dumaurum collegitur cum eo remce¬
nait postec sepa rcctm conflcentur. & inplubum album sesoluun¬
iur inde&ecdan grauidas plũboquea uro: Hi grum plum bum¬
cire ccentabiza hebundeet cuiusongo dupl&̧ẽ. autii solus in
succ ułna prodit autcum argeto nascitur: Mixtis quduenis confleo¬
tur huius primus. infornatibus. liquor stcgnue s&undum crge¬
tum quod reman& suꝑ ceddita nufisusque conflceta fitnigrumplũ¬

Expanded text:
Plumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo tempPlumbum dictum quod ex eo primum pilis factis maris altitudo temptata est. Huius duo genera sunt, nigrum et candidum; sed melius cSiquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum colligitur, cum eo remanent: postea separati conflantur, et in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbcirca Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plum
Abbreviated transcription (Latin):
linde & retoiuiora ferna m̃ta oleo retin guimose necqua in sr¬
gi litecte durentur. a ferro sanguis. humanus sereulcis citus
contacitus namque celbus rubiginen trahit: Cum fero
mcegnis. lapis concordicm hceb&. solccdnim h&e maetmauim ab
hoc lapide coccepitretin& que longo admpore. ex eodan lapi¬
de arhit&etus quid amael& cendnȩ admplum. concamerauit.
num aclisum ignis duretur ictibus corrumpitur. rubhis non
&tcebile cdtuno didum. neque antequam celbische. incipiet
cel&um uelclumine inlitum. fenum fit caesimile purga mar
uel sg&is quasi rubigo mutceta unce litaitra: h&e & xugo ab
gudendo namerugo uitium est. fe ceb erodo dodilta.
scoruc udo purga manto & sor des sunt. queigne &e cogun¬
uir & dildac sconco quic defero &cutitur: Rubiginam ccũccre
ferrumsicdrose & gypso & liquid ccpice ꝑunguitur: Itdm rubico fera¬
maec nonuitiat. si eccda dullac& uinccuelcdro se mixta rose ceo
unguitur : DE PLUMBO:

Expanded text:
unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet; sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, rum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris simile. Purgamenta vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur. De plumbo .
Abbreviated transcription (Latin):
bsili& abꝰs flos: cathmia gignitur in metcllorum. adhs atquear gnti¬
nus fornacibus infidenrte nitore nam quȩ ut ipselcpis. & quo fit cath
bramia uocatur sicrursus infornatib: & istit & nominis sui onginon¬
nuodꝰ recdit: ensflos fit sdigignitur confractionib: resoluto atquere
ostliquato a eresuꝑfusco sigida: Rꝑhcince dnm ddisione teem quã¬
uris desputo repecretus flos: eruginan quoque es crect Nam¬
mo lccminȩ ereg suꝑ uacs cc&i aspermifcermanis. suꝑ positis at¬
que ita distillamibus. quod &x eo e&cidit in ipsum ac&uro ađe
errum dictum quod farnaidẽ saninae frugum e rȩ¬
condecct dẽ &ccclips cecc libe flumine ubi ferum apti¬
ctuse cuius postdi& sac. inob ꝓbnum sp&cies. Nccmunde pnus. tellus tracsta¬
batur. in dqͥno do cruoreffunditur : Nullũ aũ corpus te mdm sis int̃se coe¬
untibus & implicitis el aͥnditis quam fernum unde inẽ illi duntia. cum
figore: ꝥ enau mettello pdieubique reppetur: sed & omnibus ghie¬

Expanded text:
is flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Nam laminae aereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositae, atque ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum, ter. 1. Ferrum dictum, quod farra, id est, semina frugum, tercondat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optiertus est. Cujus postea versa in opprobrium species. Nam unde prius tellus tractabatur, inde 293 modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et implicitis elementis quam ferrum; unde inest illi duritia cum frigore. Ferri autem metallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus gene
Abbreviated transcription (Latin):
cum ccpdetur incinsec: Hiã duhane ciuitatam annibael coepis s&
omnes flactuas. aneas &ccureas. &cr gorteas inunum rogum con¬
ges sit. & ec fintadi ita & haac cõmixtione fabnsus tul&unt . &fe¬
cerunt parapsides : sic connthia nceta sunt & omnibus inunum
n& hoc n& il lud undeusque in hodia num die siue&ipsosi
ue& imitatione dus aes connthium uel connthia uasa

Expanded text:
caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corinthea nata sunt ex omnibus in unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinth
Abbreviated transcription (Latin):
resistit : Sinurcun ser upolum leuitetem qusraptim sinum recipat & quo
intellegitur. nompondus. sed naitura ee cuicedit: Serucctur au melius in
dactum int̃fic& pondess cccusa: argenti purgamanta litargyro. ltthargi
It quos aũ pror aensqua fo cogniats usus: aere quip pͭ pis mi
scindebant eẜrcc aere c&r tamina belligerabant enatque in
p̃tio macgiscces aurumũr & crgentum. proptꝰ inutilitatam reicibant¬
nunc uđe sccuice iccl& cces auro summo cessithonore sic uoluhda aetas
cõmutat atmporarerum & quod fuit in precium fitnullo honore. da¬
queusus aens postec aransuit insimula chs in uasis in edifitiorum struc¬
cuns maxime & ꝑp & uita tem monumentorum. &tampublice in &s
constitutiones sicn bt e sunt : cipnum cces incypro insula pymumre¬

Expanded text:
resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo resistit. Sin vero auri scripulum, levitatem eius raptim sinu recipit; ex quo intellegitur non pondus, sed naturam esse cui cedit. Servatur autem melius in datum interficit ponderis causa. Argenti purgamenta λιθάργυρος, tiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum  5, 1275: Iacet aes, aurum in summum cessit honorem: sic volvenda aetas commutat tempora rerum, et quod fuit in pretio fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris; maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius re
Abbreviated transcription (Latin):
cuminlo catrȩ depressiora d&ur rert sup̃ sit figuram Inqua malud
uel ꝓfludis nuus uel &xcipiens lacuna formacu&r at : quac rumrero splendore
ccpti homines cumligatas at tolleent: massas uidrunt in eaterxu&
tigia figur ata hinc que & cogita uerunt lique factas. adom nam formã pos
girum uocent cuimirum in modumillud dum ccendidum sit: in¬
pressum corpon lin&cs: nigras red dit: angeitũ uiuum dictum quod
&cidat mato as. in quibus inicitur. hoc &li quidum quic ꝑ curnt inueni¬
ur inme taellis sp&ecilia& siuemn argenta ris. fornacibus gutta .rx
congregeccionam tb cis in hđens : Sspe&iam & instercore. u&ustlino
do accrum uel putea rum limo. fit&iam &&mineo &inposito concalȩ
fħre. pcettia aestea. suꝑposita tunc circum litouasculo rumdan¬
tur ccerbones sicque argentumui Quum xminio diftillaet: sine
hoc nequea rgbnto neque aes inccuran pote: Tante aũ uir tutis. est

Expanded text:
quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud quum in loca terrae depressiora decurreret, sumpsit figuram, in quam illud vel profluens rivus vel excipiens lacuna formaverat. Quarum rerum splendore capti homines quum ligatas adtollerent massas, viderunt in ea terrae vestigia figurata; hincque excogitaverunt liquefactas ad omnem formam posseργυρον vocant. Cui mirum in modum illud ut, dum candidum sit, inpressum corpori lineas nigras reddat. Argentum vivum dictum quod excidat materias in quibus inicitur; hoc et liquidum, quia percurrit. Invenitur specialiter in metallis sive in argentariis fornacibus guttarum concretione tectis inhaerens, saepe etiam et in stercore vetustissimo cloacarum vel puteorum limo. Fit etiam et ex mineo inposito conchulae ferreae patena testea superposita; tum circumlito vasculo circumdantur carbones, sicque argentum vivum ex mineo distillat; sine hoc neque argentum neque aes inaurari potest. Tantae autem virtutis est
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti nuno ꝑ singula tntona: Sicaũ intrespar tes. diuisum fuisse.
nomcnumpopalum. constatut eaque erant. in singulis partibus an¬
buni dicerentur unde &iam sumptos quos debant populitiibuta
nomincrunt : li&t galia sunt obuta aue hdido dieta : Siti padiũ
e cibsipepen deida nomi neetum anaquidum pdeuna appeidere
n& nequa fraus in metaello uel inpond&e ficet: Humis mac ẽsoli
is quosignatur : prsus nũ mus. argirus mincupatus ẽ quiaquã plun¬
mum & ar gerto ꝑ cuti ebatur: Hũmiaũ anumaro maenorum regeuo
catis quieo sprꝰmum ceput lcctinos imaginib: notauit : & titulo no¬
mis esustum quod inuasis & signis inf&etum quodin massis qđ & gracuedi¬
citur Idẽ mas sc: In netcia aũ. formatum metalle itac inuendrumt : dũ dnĩ
quec cumque ccusco cerdenis silue & quo quaeent errainque ucle factisubns
fuditrouos cuuscum questructure si ueigitur aes illud fu&rat siue aur&

Expanded text:
sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse sicuti nunc per singula territoria. Sic autem in tres partes divisum fuisse Romanum populum constat: ut ea, quae erant in singulis partibus, tribuni dicerentur. Unde etiam sumptus, quos dabant populi, tributa nominarunt. Vectigalia sunt tributa a vehendo dicta. Stipendium a stipe pendenda nominatum. Antiqunet, ne quae fraus in metallo vel in pondere fiat. Numisma est solidisque signatur. Prius nummus argyrus nuncupabatur: quia quam plurimum ex argento percutiebatur. Nummicati sunt, qui eos primum apud Latinos imaginibus notavit et titulo nomis est; factum, quod in vasis et signis; infectum, quod in massis; quod et grave dicitur, id est massa. In notitiam autem formarum metalla ita venerunt; dum enim quocumque casu ardentes silvae exquoquerent terram, quae calefactis venis fudit rivos cuiuscumque structurae, sive igitur aes illud fuerat sive aurum,
Abbreviated transcription (Latin):
itur: postea a saturno aereus nũmus inuartus ipse dum fignccrenum¬
mos & scrbi construit. ꝓpt̃ ea & dicenum sccturno agenibus cons&era¬
tum e: aliud supdzus. paeuniã ap&onb ceppellacugrunt : Sicut abiuaan¬
doiumata dic tec sunt Omne drim protiimonium. aput antiquos.
p&u lium dicebantur: ap&onb: in quibuscorum consta batuniu&rs a
substantia unde & p&u anus uocaebatur quierat diues modo ueo pdcu¬
niosus antiquis simi non dumauro angditoq inuhito aese utebantur:
Hampnus area p&ecunia inusufuit. postcer getea: dhnde aurea sub¬
s&uite est sed aebea quȩ cepit & nome ret&uit unde & enum dictũ
quia prus aes tantu musufuit & ipsum solum recondebatus durum
argeito que ñ dũ signato & quorum metcellis quã uis post eafuis s&
facc ite pdcunia nom bntiamos erani ꝑmaensit. a beo metallo unde inrtiũ
aurum quod iuncctum sonat repo situmaurum. aurana nome hab&
ab ccuro : tbuta ur̃ eoqđ antea ꝑtiibus singulas &igebantur:

Expanded text:
tur. Postea a Saturno aereus nummus inventus; ipse enim signare nummos et scribi constituit. Propterea et aerarium Saturno a gentilibus consut superius, pecuniam a pecudibus appellaverunt, sicut a iuvando iumenta sunt dicta. Omne enim patrimonium apud antiquos peculium dicebatur a pecudibus, in quibus eorum constabat universa substantia; unde et pecuarius vocabatur qui erat dives, modo vero pecuniosus. Antiquissimi nondum auro argentoque invento, aere utebantur. Nam prius aerea pecunia in usu fuit, post argentea, deinde aurea subsecuta est, sed ab ea, qua coepit, et nomen retinuit. Unde et aerarium dictum, quia prius aes tantum in usu fuit, et ipsud solum recondebatur, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea fuisset facta pecunia, nomen tamen aerarii permansit ab eo metallo unde initium aurum, quod iunctum sonat repositum aurum. Auraria nomen habet a vero eo, quod antea per tribus singula exigebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cur & crematur : Sccgnũ inlitũ aers uacsis. secpore faccit gnactiorem
& conpescit uiros. eruginis sp&cula &icem & ea ađm perentur:
cerus sequoq & eo ficut & plum bo confititur. DE EL Ectpo¬
Plec trũ uo latũ qđ cdrc diũ solis Vlcerius aurd
cergenlo que reluseat sol enĩ apoetis elec trouosa

Expanded text:
ur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitur. § 24 De electroElectrum vocatum quod ad radium solis clarius auro argentoque reluce
Abbreviated transcription (Latin):
ccceddis: alte um in quo ipsius cun fulua nccture ẽ tetium in quo ȩqua¬
lis canetorũ ammpas es cononanum. xdustile c đt adiuatur in laeminas
te urarum felle tinctum. sp&idn aunꝰ in coronis stnonum preb& unde
&cp pellactum: Pyrropum ign&s color uocccuit: nam que in singa¬
las untiaes aey scddictis ccur scypoli sanis ꝑtehur brattea ignis cit
malleo ꝓducctur. sicut contra fusile quitantum funditur. hoc & cod decn¬
um quod uentum funditur: Nãc molle aes fragile ẽ. siquidonone. aescdili¬
ꝗ dnius. purgacns igne uitus & coctisque regulare efficitur : Campanũ
quoque int̃ gbi hc abns uoctur acã¬
pecnia scilic& ꝓuintia
qug c̃ inrtt liȩpaeraibus utdi silus
ini itissimum : &s omne frgore mag
ie a &icom. in liquida picȩtra dune
Int̃ omnia meccella¬
iino aes uocdis simume & mcexime
potes acctis ideo &xnea
uiculimina. uinde & urgilius. in colon¬

Expanded text:
tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ignescit malleo producatur, sicut contra fusile qui tantum funditur. Hoc et caldarium quod tantum funditur. Nam malleis fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus probatissimum. Aes omne frigore magnetiam in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potestatis. Ideo et aenea limina; unde
Abbreviated transcription (Latin):
Usistant quapridem doctia sacerdotibur fueruntuł si renunti¬
oħi cictheccesis grece instructio dicitur instruturenim ecdesicesti co
mysterio ꝑbenedicaionem inponentis inaenum at intellegat quisit
grece& indicium dicipotest. & con lactia : Eenim symbo lum signum ꝑ quod¬
cognoscitur dr̃. quod qui que ꝓ incidentes ceccipiunt utnouerint quolit̃
contradiabolum fidq̃ cesteten mce p̃pccrent in quo qui dem pecucotsunt uer

Expanded text:
tiInstruitur namque ecclesiastico ministerio per benedictionem imponentis manum, ut intelligat quis sit, Graece et indicium dici potest collatio, agnoscitur Deus, quodque proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praepararent. In quo quidem pauca sunt verba,