comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thlete. xp̃i incorpore cõmoranti. nũquam deficit collu¬
ctationum palma: sed quantomagis triumphoꝵ succes-¬
sibꝰ creuerit: tanto ei etiam colluctationum robustior ordo
succedit: Subiugata & enim carne atq deuicta: quante
aduersarioꝵ cohortes. quanta hostium agmina aduer¬
sum uictorẽ militẽ xp̃i. triumphis eius instigata con-¬
surgunt: scilicet ne pacis ocio miles xp̃i lentescens. in¬
cipiat obliuisci colluctationum suarũ głosa certamina:
ac securitatis mercia dissoliitus. p̾mioꝵ stipendiis ac
triumphoꝵ meritis defraudetur. Itaq si ad hos trium.¬
phoꝵ gradus cupimus crescente: uirtute conscendere:
eodẽ nos quoq ordine oportet p̾lioꝵ mire certamina:
& pͥmũ cũ apło dicere Sic pugno non quasi aerem
uerberans: s castigo corpus meũ & seruituti subicio:
ut hoc conflictu superato. rursũ cũ eo dicere possimꝰ:
Non ẽ nob̾ conluctatio aduersus carne̾ & sanguinẽ: sed
aduersus principatus & aduersus potestates: aduersus

Expanded text:
thletae Christi in corpore commoranti numquam deficit colluctationum palma: sed quanto magis triumphorum successibus creverit, tanto ei etiam colluctationum robustior ordo succedit. Subjugata etenim carne, atque devicta, quantae adversariorum cohortes, quanta hostium agmina adversum victorem militem Christi triumphis ejus instigata consurgunt! scilicet ne pacis otio miles Christi lentescens incipiat oblivisci colluctationum suarum gloriosa certamina, ac securitatis inertia dissolutus, praemiorum stipendiis ac triumphorum meritis defraudetur. Itaque si ad hos triumphorum gradus cupimus crescente virtute conscendere, eodem nos quoque ordine oportet praeliorum inire certamina, et primum cum Apostolo dicere: Sic pugno non quasi aerem verberans, sed castigo corpus meum, et servituti subjicio , ut hoc conflictu superato, rursus cum eo dicere possimus: Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus, adversus potestates, adversus
Abbreviated transcription (Latin):
scilico et sanctiores apparere affectando humano conspectui
quã diuino Qui morbꝰ p̾cipuȩ ñ mͦ uitandꝰ: uerũ etiã abhomi-¬
nandꝰ ẽ nob̃ S interĩ a questione ꝓposita paulo longiꝰ p̾ua-¬
gati: ad eandẽ aqua discessimꝰ reuertamur:
Gitur p̃dictoꝵ dierũ ita ẽ custodienda sollẽpnitas. ut corporis
atq animȩ cultui ꝓsit magis remissio indulta quã noceat: quia

Expanded text:
scilicet et sanctiores apparere adfectantes humano conspectui scilicet et sanctiores apparere adfectantes humano conspectui quam diuino: qui morbus praecipue non modo uitandus, uerum etiam abominandus est nobis. sed interea a quaestione proposita paulo longius euagati ad eandem a qua discessimus reuertamur. Igitur praedictorum dierum ita est custodienda sollemnitas, ut corporis atque animae cultui prosit magis remissio indulta quam noceat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. ut nec iniqua pondã in cordibꝰ nr̃is nec inhorreis conscien¬
tiȩ nr̃e m̃suras dupplices habeamus. idẽ ne ipsi ea quȩ districti¬
onis regulã molliunt remissiore in dulgentia p̾sumentes: eos
quibꝰ uerbũ dñi p̃dicamꝰ districtioribꝰ p̾ceptis & grauioribꝰ quã
ipsi ꝑferre possumꝰ. pondibꝰ obruamꝰ: Qđ cũ facimꝰ: quid nͥ du¬
plici ponde atq m̃sura p̾ceptorũ dñi mercẽdẽ frugẽq uł appen¬
dimꝰ uł metim᷑: Si enim alit̾ ea nob̾ alit̾ nr̃is fr̃ibꝰ dispensemus:
recte increpamͦ a dño. eo qđ stateras dolosas aut m̃suras duplices
pondꝰ duplex: Et statera dolosa ñ ẽ bonũ in conspectu eiꝰ Hoc etiã
mͦ reatũ dolosi pondis. duplicisq m̃surę euident̃ incurrimꝰ: si
districtiora quędã quã pͥuatĩ ꝑnr̃as cellulas exercere consueuimꝰ.
humanȩ laudis cupiditate corã fr̃ibꝰ ostentemꝰ: abstinentiores

Expanded text:
nobis, ut nec iniqua pondera in cordibus nostris, nec in horreis consciennobis, ut nec iniqua pondera in cordibus nostris, nec in horreis conscientiae nostrae mensuras duplices habeamus; id est, ne ea ipsi quae districtionis regulam molliunt remissiore indulgentia praesumentes, eos quibus verbum Domini praedicamus districtioribus praeceptis et gravioribus quam ipsi sustinere possumus ponderibus obruamus: quod cum facimus, quid nisi duplici pondere atque mensura praeceptorum domini mercem frugemque uel adpendimus uel metimur? si enim aliter ea nobis, aliter nostris fratribus dispensemus, recte increpamur a domino, eo quod stateras dolosas ac mensuras duplices pondus duplex, et statera dolosa non est bonum in conspectu eius. hoc etiam modo reatum dolosi ponderis duplicisque mensurae euidenter incurrimus, si districtiora quaedam quam priuatim per nostras cellulas exercere consueuimus humanae laudis cupiditate coram fratribus ostentemus, abstinentiores
Abbreviated transcription (Latin):
icet quorũdã pia simplicitas huiꝰ rei amputet questionẽ.⁊
tam̃ quia etiam illa quȩ aliꝰ interrogatione indigna duxissoꝵ
scrupulosius ꝑscrutantes integr̃a obseruantiȩ nr̃ȩ ac misterii
ueritatẽ desidatis agnoscere: uigilant᷑ euidentissimã huius
etiã rei ꝑcipite portionẽ: ut manifestiꝰ approbetis. nichil irra¬
cionabile nr̃os tradidisse maiores Lege moysaica reue¬
unuierso ppło generalis ꝓmulgata p̾ceptio ẽ: Decim:q Ias
tuas os pͥmitias tuas offeres dño dõ tuo Itaq qͥ subst anti
arĩi nr̃arũ om̃iũq fructuũ decimas offerre p̾cipim᷑ ⁊ multo
magis necesse ẽ ut ipsius quoq conuersationis nr̃e & huma¬
ni usus oꝑumq nr̃oꝵ decimas offeramꝰ: Quȩ ꝓfecto insuppu¬
tatione quadragesimȩ: euidentꝰ imple̾t᷑ Om̃iũ enim dierum
numerus quibꝰ reuolutꝰ in orbẽ amniꝰ includit᷑: triginta sex
semis dierũ numero decimat᷑ In seꝑtẽ uͦ ebdomadibꝰ si dies

Expanded text:
icet quorundam pia simplicitas huius rei amputet quaestionem, tamen, quia. etiam illa, quae alius interrogatione indigna duxisset, scrupulosius perscrutantes integram obseruantiae nostrae ae mysterii ueritatem desideratis agnoscere, euidentissimam etiam huius rei percipite rationem, ut manifestius adprobetis nihil inrationabile nostros tradidisse maiores. lege Moysaica uniuerso populo generalis promulgata praeceptio est: decimas tuas et primitias offeres doarum nostrarum omniumque fructuum decimas offerre praecipimur, multo magis necesse est ut ipsius quoque conversationis nostrae et humani usus operumque nostrorum decimas offeramus, quae profecto in supputatione Quadragesimae evidenter implentur. Omnium enim dierum numerus quibus revolutus in orbem annus includitur, triginta sex semis dierum numero decimatur. In septem vero hebdomadibus, si dies
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ de ꝑfectione caritatis sermo digestus ẽ: uolumꝰ etiam
de castitatis fine aliqua libiꝰ u sciscitari. Non enĩ ambi¬
gim̃ꝰ illud p̃celsũ fastigiũ caritatis ꝑ quã sicut huc usq
dissertũ ẽ adimaginẽ dĩ similitudinẽq conscendit᷑: sine
castitatis ꝑfectione subsistere om̃mo ñ posse Sed utrũ ita
eiꝰ possit ꝑpetuitas obtineri. ut nr̃iquã libidinis titillatio
integritatẽ nr̃i cordis infestet: & ita ualeamus abhac passi¬
one carnali in carne degentes ꝑegrinari. ut nũquã incenti¬
uorũ estibꝰ aduramur: uolumus edoceri:
Ceremon.

Expanded text:
 perfectione charitatis sermo digestus est, volumus etiam de castitatis fine aliqua liberius sciscitari. Non enim ambigimus illud praecelsum fastigium charitatis, per quam sicut huc usque dissertum est, ad imaginem dei similitudinemque conscenditur, sine castitatis perfectione subsistere omnino non posse: sed utrum ita eius possit perpetuitas obtineri, ut numquam libidinis titillatio integritatem nostri cordis infestet, et ita ualeamus ab hac passione carnali in carne degentes peregrinari, ut numquam incentiuorum aestibus adnramur, nolumus edoceri. CHAEREMON
Abbreviated transcription (Latin):
ongũ ẽ: nec p̾sentis oꝑis si uoluerimꝰ omĩa łiIII.¬
quȩ de dõ humana significatione figuralit̾ inscripturis¬
dicta sunt. explanare: Hȩc ad p̾sentem necessitatem
quȩ contra furoris uitiũ ꝑtinebant. dixisse sufficiat: ut
nullus exinde sibimet occasionem morbi mortisq ꝑpe¬
tuȩ ꝑ ignorantiam trahat: unde sci̾tas & immortalis
uitȩ salutisq remedia conquirunt᷑:¬

Expanded text:
ongum est, nec praesentis operis, si voluerimus omnia quae de Deo humana significatione figuraliter in Scripturisdicta sunt, explanare. Haec ad praesentem necessitatem, quae contra furoris vitium pertinebant, dixisse sufficiat, ut nullus exinde sibimet occasionem morbi mortisque perpetuae per ignorantiam trahat unde sanctitas et immortalitas vitae salutisque remedia conquirunt
Abbreviated transcription (Latin):
undẽ senẽ cũ alacrẽ tãquã ad ꝓpria transmigrantẽ.
in extremo iam anhelitu positum. anxii fr̃s circum¬
uallantes supplicit̾ p̃carentur: ut aliqđ eis memoria-¬
le mandatum uelut hereditariũ qđdã legatũ relin-¬
queret. ꝑ qđ possent ad ꝑfectionis culm̾. p̾cepti cõpen¬
dio facilius ꝑuenire: ingemiscens ille. nũquã ait
meã feci uoluntatẽ: nec quẽquã docui qđ prius ipse

Expanded text:
undem senem cum alacrem tamquam ad propria transmigrantem in extremo iam anhelitu positum anxii fratres circumuallantes suppliciter precarentur, ut aliquod eis memoriale mandatum uelut hereditarium quoddam legatum relinqueret, per quod possent ad perfectionis culmen praecepti conpendio facilius peruenire, ingemescens ille: numquam, ait, meam feci uoluntatem nec quemquam docui quod prius ipse
Abbreviated transcription (Latin):
centia: & eo usq extenuanda mens. non solũ ieiuniis
uerum etiam uigiliis. lectione quoq & crebra com¬
punctione cordis. inquib se forsitan uł illusã uł uictã
reminiscitur: ingemiscens nunc horrore uitioꝵ. nunc
desidio ꝑfectionis & integritatis accensa: donec eius¬
modi curis ac meditationib occupata parit̾ ac possessa.
ipsius cibi refectionem ñ tam iocunditati concessam.
quam oneris uice sibi impositã recognoscat: magisq eã
necessariam corpori. quã desiderabilẽ animȩ sentiat
ad tributam. Quo studio mentis & iugi cõpunctione
detenti. lasciuiam carnis quȩ fotu ȩscarum uehem̃tiꝰ
insolescit. & aculeos eius noxios retundemus: atq ita
fornace̾ corporis nr̃i quȩ arege babilonie occasiones
peccatoꝵ & uicia nobis iugit̾ subministrante sucçen¬
acriꝰ exurẽrem᷑. uƀtate lacrimarũ & fletu cordis pote.¬
rimus extinguere: donec dĩ gr̃a spũ oris fui incordibꝰ
nr̃is in sibilante: estus carnalis concupiscentie: meream̃¬

Expanded text:
centia, et eo usque extenuanda mens non solum jejuniis, verum etiam vigiliis, lectione quoque, et crebra compunctione cordis, in quibus se forsitan vel illusam, vel victam reminiscitur, ingemiscens nunc horrore vitiorum, nunc desiderio perfectionis et integritatis accensa: donec ejusmodi curis ac meditationibus occupata pariter ac possessa, ipsius cibi refectionem non tam jucunditati concessam, quam oneris vice sibi impositam recognoscat; magisque eam necessariam corpori, quam desiderabilem animae sentiat attributam. Quo studio mentis et jugi compunctione detenti, lasciviam carnis, quae fotu escarum vehementius insolescit, et aculeos ejus noxios retundemus, atque ita fornacem corporis nostri, quae rege Babyloniae occasiones peccatorum et vitia nobis jugiter subministrante, succenacrius exuramur, ubertate lacrimarum et fletu cordis poterimus extinguere, donec dei gratia, spiritu roris sui in cordibus nostris insibilante, aestus carnalis concupiscentiae pe
Abbreviated transcription (Latin):
germinare: Quarũ aculeis naturalia uirtutũ semina p̾focant᷑.
generalit̃ legi sine ulla exceptione subicit᷑. Hullus enim est¬
hominũ quãuis sc̃s: qui supͣ dictũ panẽ ñ cũ sudore nultus sui
& sollicita cordis intentione ꝑcipiat: Cȩterũ cõmuni isto pane
multi ut uidemꝰ diuites sine ullo uultꝰ sui sudore uescuntur:

Expanded text:
germinare, quarum aculeis naturalia uirtutum semina praefocantugerminare, quarum aculeis naturalia uirtutum semina praefocantugeneraliter legi sine ulla exceptione subicitur. nullus enim est quamuis sanctus, qui supra dictum panem non cam sudore uultus sui et sollicita cordis intentione percipiat. ceterum communi isto pane multi, ut uidemus, diuites sine ullo uultus sui sudore uescuntur..
Abbreviated transcription (Latin):
uniri: s uident aliã legẽ ĩm̃bris suis. idẽ innatura humanę
hit sensũ iuolenta lege peccati: compellens scilicet eũ relicto illo
pͥncipali bono t̾renę cogitationi sũmitti Quȩ qu̾aus necessaria
atq utił̃ uideat᷑ cũ dispensatione religiose cuiꝰpiã necessitatis ĩ¬
pendit᷑: comꝑaone tam̃ illiꝰ boni qđ scoꝵ om̃iũ oblectat intuitũ.
mala utiq ab eis acfugienda decernit᷑: quia ꝑ eã qͦ qͦm᷑ uł ad
modicũ tempꝰ ab illiꝰ ꝑfectȩ beatitudinis gaudio retrahunt᷑:
Uere enĩ lex peccati ẽ qua humano generi p̃uaricatio sui indux̃
auctoris: ꝑ illiꝰ noxã inquẽ lata ẽ equissimi iudicis illa senten-¬
tia Maledicta t̾ra inoꝑibꝰ tuis Spinas & tribulos germina¬
bit tͥ: et insudore uultus tui edes panẽ tuũ. Hec inquã ẽ lex
m̃bris om̃iũ insentaa mortaliũ. que repugnat legi m̃tis
pꝰ agnitionẽ boni ac mali cogitationũ spinas cepit ac tribulos

Expanded text:
uniri, sed vident aliam legem in membris suis, id est, in natura humanae hit sensum violenta lege peccati, compellens scilicet eum, relicto illo principali bono, terrena cogitatione submitti. Quae quamvis necessariadispensatione religiosae cuiuspiam necessitatis inpenditur, conparatione tamen illius boni, quod sanctorum omnium oblectat intuitum, mala utique ab eis ac fugienda decernitur, quia per eam quoquo modo uel ad modicum tempus ab illius perfectae beatitudinis gaudio retrahuntur. uere enim lex peccati est, quam humano generi praeuaricatio sui induxit auctoris, per illius noxam in quem lata est aequissimi iudicis illa sententia : maledicta terra in operibus tuis: spinas et tribulos germinabi-t tibi, et in sudore uultus tui edes panem tuum. haec, inquam, est lex membris omnium inserta mortalium, quae repugnat legi mentis s nostris post agnitionem boni ac mali cogitationum spinas coepit ac tribulos
Abbreviated transcription (Latin):
ritis: tunc demũ scitote parentũ frm̃q uiciniã uobis quoq
similit̾ noxiã ñ futurã: ut scilicet eis quauis in ꝓreino con¬
stitutis. uelud mortuos uos ẽẽ eredatis: ita ut nec illos ur̃is
fouere. solatiis: nec uos illorũ sinatis obseqͥo relaxari.
Ger

Expanded text:
ritis, tunc demum scitote parentum fratrumque uiciniam uobis quoque ritis, tunc demum scitote parentum fratrumque uiciniam uobis quoque similiter noxiam non futuram, ut scilicet eis quamuis in proximo constitutis uelut mortuos nos esse credatis, ita ut nec illos uestris foueri solaciis nec uos illorum sinatis obsequiis relaxari. GER
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ ille eũ mort̾e sepulti frĩs olimi oblitũ. & exnimia c̃tinentię
ac solitudinis iugitate uelud ĩpotẽ m̃tis existimans respondis¬
set. quẽ ad modũ poteram de sepulchro eũ qui ante annos
qͥndecĩ obiit inuocare: Abbas apollo. Ignoras gͦ ait me qͦq
ante annos .xxxͣ. huic mundo fuisse defunctũ: nullaq iam
statũ tͥ conferre solatia: quẽ intantũ xp̃c ab intentione mor¬
tificationis abreptȩ. uł admodicũ ad extrahendũ boue̾ cuũ
ñ patit᷑ relaxari: ut ne breuissimi quidẽ mom̃ti indutias
ꝓpatris indulserit sepultura. quę multo utiq celeriꝰ hone¬
stiꝰ. religiosiꝰ fuerat exhibenda: Rimamini itaq ait nunc
archana pectoris ur̃i: prudent̃q conicite: antalẽ etiam uo
iusta parentes ur̃os districtionẽ m̃tis iugit̾ retentare possitis.
Cũq uos inhac animi mortificatione consimiles eidẽ sense¬

Expanded text:
cumque ille eum mortem olim sepulti fratris oblitum et ex nimia continentiae cumque ille eum mortem olim sepulti fratris oblitum et ex nimia continentiae ac solitudinis iugitate uelut inpotem mentis existimans respondisset: quemadmodum quindecim obiit, invocare? Abbas Apollo: Ignoras ergo, ait, me quoque ante annos viginti huic mundo fuisse defunctum, nullaque jam statum, tibi conferre solatia? quem in tantum Christus ab intentione mortificationis adreptae uel modicum ad extrahendum bouem tuum non patitur relaxari, ut ne breuissimi quidem momenti indutias pro patris indulserit sepultura, quae multo \'utique celerius, honestius et religiosius fuerat exhibenda. rimamini itaque nunc arcana pectoris uestri prudenterque conicite, an talem etiam uos iuxta parentes uestros districtionem mentis iugiter retentare possitis, cumque uos in hac animi mortificatione consimiles eidem sense
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis exam̃ ur̃arũ uriũ quantitatẽ metiri congrua estima¬
tione possitis. cuiꝰdã uobis senis id ẽ abbis apollo factum
breuit᷑ indicabo Ut si uos intimũ ur̃i cordis exam̃ huius
ꝓpositi atq uirtutii ꝰ aud inferiores ẽẽ censuerit: absq ia
ac parentũ uiciniam p̾suatis: certi qđ districtionẽ humi¬
litatis huiꝰ quã uob̾ in hac ꝓuincia. ñ solũ uoluntas. s etiã
necessitas ꝑegrinationis extorquet: ꝓpinquitatis affectꝰ.
aut locoꝵ oblectatio ñ possit euincere: Ad hunc enĩ quẽ
p̃diximꝰ senẽ cũ germanus suus intempesta nocte uenisset.
implorans ut de monasterio suo paulisꝑ egressus. ad euellen¬
dũ bouẽ quẽ ceno plaustri eminꝰ inherere flebilit̾ quere¬
bat᷑ ei eẽt auxilio: quia eũ solus nequaquã posset eruere.
abbas apollo ꝑtinacit̾ obsecranti. Cur ait iuniorẽ frẽm
nr̃m quẽ p̃teriens ꝓpͥorẽ quã me habueras ñ rogasti:

Expanded text:
ctionis examen uestrarum uirium quantitatem metiri congrua aestimatione possitis, cuiusdam uobis senis, id est abbatis Apollo factum breuiter indicabo, ut, si uos intimum uestri cordis examen huius proposito atque uirtuti haud inferiores esse censuerit, absque iaac parentum uiciniam praesumatis, certi quod districtionem humilitatis huius, quam uobis in hac prouincia non solum uoluntas, sed etiam necessitas peregrinationis extorquet, propinquitatis adfectus aut locorum oblectatio non possit euincere. ad hunc igitur quem praediximus senem cum germanus suus intempesta nocte uenisset, inplorans ut de monasterio suo paulisper egressus ad euellendum bouem, quem caeno palustri eminus inhaerere flebiliter querebatur, ei esset auxilio, quia eum solus nequaquam posset eruere, abbas Apollo pertinaciter obsecranti: cur, ait, iuniorem fratrem nostrum, quem praeteriens propiorem quam me habueras, non rogasti?
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: Ita etiam uos qui sũmo animi accorporis risu in
hac regione dũ taxat quasi naturam patriȩ ur̃ȩ inmultis
impugnare conamini. diligent̃ expendite utrũ in illis tor¬
pidis ut fama ẽ regionibꝰ. et uelud frigore nimię infidelitatis
obstrictis: hanc ut ita dixerim nuditate̾ sustentare possitis
Nrĩs enim istiꝰ p̃positis fortitudinẽ: naturalit̾ quodã modo
indidit sc̃ȩ conuersationis antiquitas Quorũ si tõstantiȩ
atq uirtiti pares ẽẽ uos cernitis: uiciniã parentũ frm̃q¬
ur̃oꝵ similit᷑ fugere ñdebetist uͦ adcertũ distri

Expanded text:
possunt. ita etiam uos, qui summo animi et corporis nisu in possunt. ita etiam uos, qui summo animi et corporis nisu in hac regione dumtaxat quasi naturam patriae uestrae in multis inpugnare conamini, diligenter expendite, utrum in illis torpidis ut fama est regionibus et uelut frigore nimiae infidelitatis obstrictis hanc ut ita dixerim nuditatem eustentare possitis. nostris enim istam propositi fortitudinem naturaliter quodammodo indidit sanctae conuersationis antiquitas: quorum si constantiae atque uirtutis pares esse uos cernitis, uiciniam parentum fraorum similiter fugere non debetis. Yt uero ad certum distri
Abbreviated transcription (Latin):
Nec quia ^ institutionẽ cenobioꝵ uł cur̃a fr̃m scãm atq lauda¬
bilẽ merito ꝓfitem̃. id circo abunuersis eã expetendã ẽẽ
censeniꝰ. Ita etiam xenodochiĩ ub̃rimꝰ fructus ẽ: s ab om̃ibꝰ expeti
sine patientie ñ potest detrim̃to: Pinde pͥmũ regionis ur̃e atq
huiꝰ int̾ se pensanda sunt instituta: deinde uires hominũ iugi
uł uirtutũ uł uitiorĩi assiduitate collectȩ. diuersa inuicẽ lancȩ
trutinandȩ Fieri enim potest ut qđ alteriꝰ gentis homini ar-¬
duũ atq impossibile ẽ: hoc aliis insita consuetudo quodã modo
uerterit in naturam Sicut nationes quedam ingenti plaga¬
rum diuersitate disiunctȩ magnã iĩ frigoris uł ardorẽ solis
absq ullo corporis ꝑferunt tegum̃to: quȩ utiq alii illã cęli in¬
clem̃tiam ñ exꝑti. quanti uis roboris fuerint sustentare ñ

Expanded text:
nec quia institutionem coenobiorum uel curam fratrum sanctam atque laudanec quia institutionem coenobiorum uel curam fratrum sanctam atque laudabilem merito profitemur, idcirco ab uniuersis eam expetendam esse censemus. ita etiam xenodochii uberrimus fructus est, sed ab omnibus expeti sine patientiae non potest detrimento. proinde primum regionis uestrae atque huius inter se pensanda sunt instituta, deinde uires hominum iugi uel uirtutum uel uitiorum adsiduitate collectae diuersa inuicem lance trutinandae. fieri etenim potest, ut, quod alterius gentis homini arduum atque inpossibile est, hoc aliis insita consuetudo quodammodo uerterit in naturam: sicut nationes quaedam ingenti plagarum diuersitate disiunctae magnam uim frigoris uel ardorem solis absque ullo corporis perferunt tegumento, quae utique alii illam caeli inclementiam non experti, quantiuis roboris fuerint, sustentare non
Abbreviated transcription (Latin):
Ion nũquã mala ex bonis rebꝰ sumi udent᷑ exempla Nam
si eadẽ quis agere ñ eodẽ affectu atq ꝓposito. aut dissimili
urtute p̃sumpserit. ꝓfecto exinde laqueũ deceptionis ac
mortis incurret: unde aliis ȩt̾nę uitȩ fructꝰ ad qͥrit᷑ Qđ
ille quoq manu fortis puer bellicosissimo giganti illi incer¬
tamine comparatꝰ haud dubie ꝑtulisset. si uirilibꝰ atq fortis¬
simis saulis armis fuiscȩ indutꝰ: Quibꝰ etas robustior in¬
numerabiles cat̾uas hostiũ ꝓstrauisscȩ. hȩc indubitatã pͥme¬
uo potuerunt inferre ꝑniciem: nͥ prudenti discretione con¬
grua ad olescentiȩ suę armoꝵ genera delegisset: & aduersũ
hostẽ tet̾rimũ ñ lorica & clipeo quibꝰ cȩteros uidebat instructoꝰ.
s illis qͥbꝰ dimicare poterat telis fuisset armatꝰ: Iua mfurã
quia bona ẽ anachoresis: imiuersis eã congruã comꝓbamꝰ
Amultis enim ñ solũ infructuosa: s etiã ꝑnitiosa sentitur¬

Expanded text:
onnumquam mala ex bonis rebus sumi uidemus exempla. nam si eadem quis agere non eodem adfectu atque proposito aut dissimili uirtute praesumpserit, profecto exinde laqueos deceptionis ac mortis incurret, unde aliis aeternae uitae fructus adquiritur. qUOd uie quoque manu fortis puer bellicosissimo giganti illi in certamine conparatus haud dubie pertulisset, si uirilibus atque fortissimis Saulis armis fuisset indutus, et de quibus aetas robustior innumeras hostium prostrauit cateruas, haec indubitatam primaeuo potuerunt inferre perniciem, nisi prudenti discretione congrua adulescentiae suae armorum genera delegisset et aduersus hostem taeterrimum non lurica et clipeo, quibus ceteros uidebat instructos, sed illis quibus ipse dimicare poterat telis fuisset armatus. quamobrem rsis eam congruam conprobamus: a multis enim non solum infructuosa, sed etiam perniciosa sentitur
Abbreviated transcription (Latin):
obsequii fraudarentur. si inordine uicis suȩ cibos fr̃ibus
ñ scdm consuetudinẽ parauissent. tantum sibi spontanei
oꝑis ac sollicitudinis indixisse: ut millis aridis ac sterilibꝰ
locis in quibꝰ ligna nisi de fructiferis arboribꝰ excidant᷑
om̃imodis nequeunt inueniri. nec enim ut apud nos
ulla repperiunt᷑ fructecta siluestria. ꝑ extenta auia discur¬
rentes. & e̾remũ quȩ uersus mare mortuũ tendit᷑ obeun¬
tes: festiicas tenues ac spinulas quas uentus huc illucq
disꝑserat. suo sinu & gremio colligentes. cunctã sollempni¬
tatem ciboꝵ spontaneis obsequiis p̃pararent. ita ut de
solita p̃bitione nichil paterentur inminui: tanta fide hȩc
sua muma fr̃ibꝰ exhibentes: ut etiã cũ illos honeste posset
uł lignoꝵ excusare pemiria uł abbatis imꝑium. ꝓ fructu
suo atq mercede noluerint hac abuti licentia Xxi¬

Expanded text:
obsequii fraudarentur, si in ordine uicis suae cibos fratribus non secundum consuetudinem parauissent, tantum sibi spontanei operis ac sollicitudinis indixisse, ut in illis aridis ac sterilibus locis, in quibus ligna, nisi de fructiferis arboribus excidantur, omnimodis nequeunt inueniri nec enim ut apud nos ulla reperiuntur frutecta siluestria, per extenta auia discurrentes et heremum, quae uersus mare mortuum tenditur, obeuntes fistucas tenues ac spinulas, quas uentus huc illucque disperserat, suo sinu et gremiis colligentes cunctam sollemnitatem ciborum spontaneis obsequiis praepararent, ita ut de solita praebitione nihil paterentur inminui, tanta fide haec sua munia fratribus exhibentes, ut etiam cum illos honeste posset uel lignorum excusare penuria uel abbatis imperium, pro fructu suo atque mercede noluerint hac abuti licentia.
Abbreviated transcription (Latin):
nqͦ ergo laudabilis ꝑfecti uiri potest ẽẽ patientia: si toler¬
rare ñ ualet semꝑ infirmũ:
Loseph. Hec ego dixi

Expanded text:
 ergo laudabilis perfecti uiri potest esse patientia, si tolerare non ualet semper infirmum? IOSEPH: Nec ego dixi
Abbreviated transcription (Latin):
subiunguntur excubie: ac maiore illis obseruatione suc.
purus sopor mertiã monacho mox euigilaturo parturiat:
signẽq torporẽ inferens menti. ꝑ totum diei spatiũ uigo.¬
rem eius obtundat: illãq ebetet ꝑ spicatiã sensus. et
aduersus om̃s insidias inimici cautiores robustioresq
seruare Quam obrem canonicis uigiliis pͥuate ab eis
ꝑ diẽ custoditura. p̃paret᷑ meditatione nocturna
t̃ idcirco eas cũ adiectione oꝑis exsequunt᷑: ne uelut¬
otiosis ualeat somnꝰ inrepere Sicut enim nullũ ferme
ab eis otũ tempus excipitur: ita nec meditationi quidem
sp̃ali finis imponitur Nam parit exercentes corporis ani-¬
mȩq uirtutes: exterioris hominis stipͥendia cũ emolum̃tis

Expanded text:
subiunguntur excubiae ac maiore illis obseruatione succepurus sopor inertiam monacho mox euigilaturo parturiat. segnemque torporem inferens menti per totum diei spatium uigorem eius obtundat, illamque hebetet perspicaciam sensus etadversus omnes insidias inimici cautiores, robustioresque servare. Quamobrem canonicis vigiliis privatae ab ei diem custoditura praeparetur medit.atione nocturna. Et idcirco eas cum adiectione ootiosis valeat somnus irrepere. Sicut enim nullum ferme ab eis otii tempus excipitur, ita nec meditationi quidem spiritali finis imponitur. Nam pariter exercentes corporis animaeque virtutes, exterioris hominis stipendia cum emolumentis
Abbreviated transcription (Latin):
lare festinat: tunc p̾cipue fidutiã nr̃am deicere. atq ener¬
uare contendens: cũ feruentiꝰ nos ad dm̃ tendere. orationũ
m̃arũ puritate ꝑuiderit: ita ut ñ nũquã quos ꝑ totum
noctis spatiũ sauciare: ñ potuit. sub illiꝰ ore breuissi mo
talis uerenda diaboli emergat mlusio: int̾cedens etiam

Expanded text:
lare festinat, tunc praecipue fiduciam nostram deicere atque enerlare festinat, tunc praecipue fiduciam nostram deicere atque eneruare contendens, cum feruentius nos ad deum tendere orationum nostrarum puritate peruiderit, ita ut nonnumquam, quos per totum noctis spatium sauciare non potuit, sub illius horae breuissimo talis uerenda diaboli emergat inlusio, intercedens etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sare sacrificium studiosius celebrant: nec ulteriꝰ quisquã
eoꝵ in requiem somni resoluit᷑: donec suꝑueniente diei splen¬
dore. nocturno oꝑi ac meditationi oꝑatio diurna succedat.¬
em laborem p̾ter illã rationem qua tota in dustria
annitentes. sacrificium dõ de fructu manuum fuarũ
offerre se credunt: duab ex causis cũ om̃i obseruatione custo¬
diunt Qđ nos quoq si ꝑfectioni studemꝰ eadẽ diligentia
conuenit obseruare Prima: ne forte. purificationẽ nr̃am no-¬
cturnis psalmis & orationib ad quisitã: inuidus inimicus
liuens puritati nr̃e cui maxime semꝑ insidiatur. & inde¬
sinent̃ infestus ẽ: quadã somini illusione contaminet. Qui
pꝰ illã satisfactionẽ quã ꝓ negligentiis seu ignorationib
nr̃is obtulimus. & confessionis nr̃ȩ ueniam ꝓfusis gemitibꝰ
imploratã sollicitiꝰ nos si tempus quietis inuenerit macur¬

Expanded text:
liare sacrificium studiosius celebrant, nec ulterius quisquam liare sacrificium studiosius celebrant, nec ulterius quisquam eorum in requiem somni resolvitur; donec superveniente diei splendore, nocturno operi, ac meditationi oQuem laborem praeter illam rationem, qua tota industria adnitentes sacrificium deo de fructu manuum suarum offerre se credunt, duabus ei causis cum omni obseruatione custodiunt. quod nos quoque, si perfectioni studemus, eadem diligentia conuenit obseruare. prima, ne forte purificationem nostram nocturnis psalmis et orationibus adquisitam inuidus inimicus liuens puritati nostrae, cui maxime semper insidiatur et indesinenter infestus est, quadam somni inlusione contaminet. qui post illam satisfactionem, quam pro neglegentiis seu ignorationibus nostris obtulimus, et confessionis nostrae ueniam profusis gemitibus inploratam sollicitius nos, si tempus quietis inuenerit, macu
Abbreviated transcription (Latin):
opationum genera sollicita m̃te ꝑ quirunt. quȩ ne ipsius
quidem noctis densissime tenebre ualeant impedirerere.¬
dertes se tanto sublimiorem sp̃ualiũ contemplationum
puritate mentis intiutu quȩsituros: quanto deuotius fu¬
print erga oꝑis studiũ ac laboris intenti Et ideirco medi-¬
ocr̃e canonicarũ orationum numerũ uidicant diumitus
moderatũ : ut ardentioribꝰ fide: spacium quo se uirtutis
eoꝵ infatigabilis cursus extenderet seruaretur: te nichilo¬
minus fessis egrisq corporibꝰ mmime gigneret᷑ de nimie:¬
tate fastidum. Ideoq cũ fuerint orationum canonicar ũ
fsinctiones ex more finite: unꝰquisq ad suã recurrens cel-¬
sulã. quã aut solus aut cũ alio tantũ in habitare ꝑmittit᷑.
que̾ scilicet societas aut oꝑationis uł discipulatꝰ & disci¬
plinȩ imbutio copulauit: uł certe que similitudo urtutũ
comparẽ fecit: idẽ rursus orationũ officium uelud pecu¬

Expanded text:
ationum genera sollicita mente perquirunt, quae ne ipsius quidem noctis densissimae tenebrae valeant impedire, credentes se tanto sublimiorem spiritualium contemplationum puritatem mentis intuitu quaesituros, quanto diutius fuerint erga operis studium ac laboris intenti. Et idcirco mediocrem canonicarum orationum numerum judicant divinitus moderatum; ut ardentioribus fide, spatium quo se virtutis eorum infatigabilis cursus extenderet, servaretur, et nihilominus fessis aegrisque corporibus minime gigneretur de nimietate fastidium. Ideoque cum fuerint orationum canonicarum functiones ex more finitae, unusquisque ad suam recurrens cellulam quam aut solus, aut cum alio tantum inhabitare permittitur, quem scilicet societas operationis, vel discipulatus, et disciplinae imbutio copulavit, vel certe quem similitudo virtutum comparem fecit idem rursus orationum officium velut pecu
Abbreviated transcription (Latin):
S quos iniciant. uelut elementis qͥbdã
ac sillabis imbiere adꝑfectionẽ. atq informare festinant.
ꝑ hec ad liquidum discernentes. utrũ ficta & imaginaria.

Expanded text:
iant uelut elementis quibusdam ac syllabis inbuere ad perfectionem atque informare festinant, per haec ad liquidum discernentes, utrum ficta et imaginaria
Abbreviated transcription (Latin):
bitis: ad plenũ humano sensu ac ratiõe ñ potest ut arbitror cõphendi.
Nac eoes beatꝰ cheremon confirmatos cybo: laborẽ fecit tam inuis
itineris ñ sentire:

Expanded text:
bitrio. ad plenum humano sensu ac ratione non potest conprehendi. Hoc nos beatus Chaeremon confirmatos cibo laborem fecit tam inuii itineris non sentire.
Abbreviated transcription (Latin):
testatis suȩ sermone restruyxit dicens Quid cogitatis mala
incordibꝰ ur̃is: Quid ẽ faciliꝰ dicere. remiitunt᷑ tibi peccata:
an dicere surge & ambula: Ut sciatis aut̃ quia filiꝰ hominis

Expanded text:
testatis suae sermone restrinxit, dicens: Quid cogitatis mala testatis suae sermone restrinxit, dicens: Quid cogitatis mala in cordibus vestris? Quid est facilius dicere: Remittuntur tibi peccata, aut dicere: Surge, et am
Abbreviated transcription (Latin):
dñi festinꝰ implorat dicens dñe descende pͥus quã moriat᷑ filiꝰ
m̃s. Cuiꝰ infidelitatẽ licet his sermonibꝰ xp̾c arguerit. nͥ signa
& ꝓdigia uid̾itis ñ creditis: tam̃ ñ scđm infirmitatẽ fidĩ eiꝰ
gr̃am suȩ diuinitatis exercuit: nec p̾sentia corporali quẽ ad¬
modũ ille credid̾at. letales febriũ morbos. s uerbo diuinȩ¬
suȩ potestatis exclusit dicens Uade filiꝰ tuus uiuit Quã suꝑ¬
habundantiã gr̃ȩ etiã in illiꝰ paralitici curatione dñm legimꝰ
effudisse: cũ languoris sui tantũ quo corpꝰ fuerat resolutũ
remedia poscenti animȩ pͥus ingerit sospitatẽ. dicens Constanᷤᷤ
esto fili: dimittunt᷑ tͥ peccata tua Post qđ ñ credentibꝰ scribis
posse eũ remitere humana peccata. ad confutandã increduli-¬
tatẽ eoꝵ etiam m̃bra eiꝰ paralrseos ualitudine resoluta: po¬¬

Expanded text:
Domini festinus implorat, dicens: Domine, descende priusquam moriatur filius Domini festinus implorat, dicens: Domine, descende priusquam moriatur filius meus . Cujus infidelitatem licet his sermonibus Christus arguerit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis , tamen secundum infirmitatem fidei ejus, gratiam suae divinitatis exercuit, nec praesentia corporali, quemadmodum ille crediderat, lethales febrium morbos, sed verbo suae potestatis exclusit, dicens: Vade, filius tuus vivit . Quam superabundantiam gratiae, etiam in illius paralytici curatione Dominum legimus effudisse, cum ei languoris sui tantum quo corpus fuerat resolutum remedia poscenti, animae prius ingerit sospitatem, dicens: Constans esto, fili, dimittuntur tibi peccata tua . Post quod, non credentibus Scribis posse eum remittere humana peccata, ad confundendam incredulitatem eorum, etiam membra ejus paralyseos valetudine resoluta, po
Abbreviated transcription (Latin):
tes: ꝓpt̾ incredulitatẽ illoꝵ. Et ita largitas dĩ scđm capacita¬
tem humanȩ fidĩ etiam ipsa format᷑. ut hic quidẽ dicat.
scđ̾m fidẽ tiã fiat tͥ. alii uͦ. uade & sic̃ credi̾isti fiat tͥ: alii
aut̃. fiat tͥ sic̃ ius: &e rursũ alteri. fides tua te saliũi fecit
emo aut̃ estimet hȩo anob̾ obhoc fuisse ꝓlata: ut nitam᷑ abstru¬
ere sũmã salutis in nr̃ȩ fidĩ conditione consistere scd̾m quo¬
rũdã ꝓphanã opinonẽ. qui totũ lib̾o arbitrio deputantes. gr̃am¬
dĩ dispensari scđm meritũ uniꝰcuiꝰq diffinuit: S absoluta
plane ꝓnuntiamꝰ sententia. etiã ex hub̾are gr̾am dĩ: & trans.¬
gredi int̾dũ humane infidelitatis angustias Qđ in illo euan¬
głico regulo factũ fuisse reminiscim᷑. Quidũ faciliꝰ credit
egrotantẽ filiũ suũ posse curari quã mortuũ suscitari p̃sentiã

Expanded text:
tes propter incredulitatem illorum . Et ita largitas Dei secundum capacitates propter incredulitatem illorum . Et ita largitas Dei secundum capacitatem humanae fidei etiam ipsa formatur, ut huic quidem dicat, Secundum fidem tuam fiat tibi ; illi vero, Vade et sicut credidisti fiat tiautem: fiat tibi sicut uis, et rursum alteri: fides tua te saluum fecit. Nemo autem aestimet haec a nobis eb hoc fuisse prolata, ut nitamur adstruece summam salutis in nostrae fidei dicione consistere secundum quorundam Dei dispensari secundum meritum uniuscujusque definiunt. Sed absoluta plane pronuntiamus sententia, etiam exuberare gratiam Dei et transgredi interdum humanae infidelitatis angustias. Quod in illo evangelico factum fuisse regulo reminiscimur, qui dum facilius credit aegrotantem filium suum posse curari, quam mortuum suscitari, praesentiam
Abbreviated transcription (Latin):
salutis in uerbi eiꝰ p̾ceptione consistere ac respondenti. dic tantũ
uerbũ & sanabit᷑ puer m̃s: ꝑsermoris imꝑium resolutos artus
pͥstino robore solidauit dicens. Uade & sicut credidisti fiat tͥ.
tis dona largitus ẽ. Alioꝵ morbis medelã rogatꝰ indulsit.
aliis spontaneã p̾stitit medicinã: Alios hortatus ẽ ut sparent
dicens. uis sanꝰ fieri. aliis ñ sꝑantibꝰ ultro ingessit auxilium
Alioꝵ desid̾ia pͥusquã uoluntati eoꝵ satis faceroꝵ explorauit
dicens. quid uultis ut faciã uobis: Alii ignoranti uiã qua
id qđ concupierat obtineret. benignus ostendit: Sieredidis
inquit uidebis głam dĩ: Int̾ alios ita uirtitẽ curationũ afflu¬
ent̾ effudit. ut de is euangłista cõmemoros. & curauit om̃s
languidos eoꝵ: int̾ alios uͦ ĩm̃sa illa beneficioꝵ xp̃i. abyssus
ita obdurata ẽ ut dicat᷑. Et ñ poterat int̾ illos iħe facere uirtu¬

Expanded text:
salutis in verbi ejus praedicatione consistere, ac respondenti, Dic tantum salutis in verbi ejus praedicatione consistere, ac respondenti, Dic tantum verbo et sanabitur puer meus , per sermonis imperium resolutos artus pristino robore solidavit, dicens: Vade et sicut credidisti, fiat tibi . tis dona largitus est. Aliorum morbis medelam rogatus indulsit. Aliis spontaneam praestitit medicinam. Alios hortatus est ut sperarent, dicens; Vis sanus fieri ? Aliis non sperantibus ultro ingessit auxilium. Aliorum desideria priusquam voluntati eorum satisfaceret exploravit, dicens: Quid vultis ut faciam vobis ? Alii ignoranti viam qua id quod concupierat obtineret, benignus ostendit: Si credideris, inquiens, videbis gloriam Dei . Inter alios ita virtutem curationum affluenter effudit, ut de eis evangelista commemoret, Et curavit omnes languidos eorum . Inter alios vero immensa illa beneficiorum Christi abyssus ita obturata est, ut dicatur: Et non poterat inter illos Jesus facere virtu
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit᷑: eiq angłi uisitatione p̃cipit᷑. ut accersiens petrum.
uerba salutis ab eo quibꝰ unacũ om̃ibꝰ sius saluaret᷑ agnoscat
Et ita multiformis illa sapientia dĩ. salutẽ hominũ multipli¬
ci atq inscrutabili pietate dispensat ac scđm capacitatẽ uniꝰ¬
cuiꝰq gr̃am suȩ largitatis imꝑtit: ut ipsas quoq curationes
ñ scdm uniformẽ maiestatis suȩ potentiã.s scđ̾m m̃surã fidi
in qua unũquẽq repꝑit. uł sic̃ unicuiq ipse partitꝰ ẽ maluerit
exercere Credentem nãq qđ ad emundationẽ leprȩ suȩ uolun¬
tas xp̃i sola sufficer&: solo uoluntatis suę curauit assensu dic̃s.
Uolo mundare: Alteri dep̾canti ut ad ueniens ꝑ impositionẽ.
manꝰ sue defunctã filiã suscitaros: ingressus domũ eiꝰ: eodem
mͦ quo ille sꝑauerat. id qđ rogabat᷑ indulsit Alii credenti sũmã

Expanded text:
ostenditur eique angeli uisitatione praecipitur, ut accersiens Petrum ostenditur eique angeli uisitatione praecipitur, ut accersiens Petrum uerba salutis ab eo quibus una cam omnibus suis saluaretur agnoscat. et ita multiformis illa sapientia dei salutem hominum multiplici atque inscrutabili pietate dispensat ac secundum capacitatem uniuscuiusque gratiam suae largitatis inpertit, ut ipsas quoque cnrationes non secundum uniformem maiestatis suae potentiam, sed secundum mensuram fidei, in qua unumquemque repperit uel sicut unicuique ipse partitus est, maluerit exercere. credentem namque, quod ad emundationem leprae suae uoluntas Christi sola sufficeret, solo uoluntatis suae curauit adsensu dicens : uolo, mundare: alteri deprecanti ut adueniens per inpositionem manus suae defunctam SUam suscitaret, ingressus domum eius eodem mode quo ille s
Abbreviated transcription (Latin):
eripit deꝑiculo int̾dũ nescientẽ: Per quȩ euident᷑ ostendit᷑.
in scrutabilia ẽẽ uditia dĩ. & inuestigabiles uias illiꝰ: quibꝰ
ad salutẽ humanũ attrahit gemus Qđ etiam. euangłicarũ
uocationũ exemplis possumꝰ approbare Andreã nãq & petrũ.
cȩterosq apłos nichil de salutis suȩ remedio cogitantes: spon¬
tanea gr̃ȩ suȩ dignatione p̃elegit. Tacheũ ad conspectũ se dñi
fidelit̾ ex tendentẽ. & exiguitatẽ stature sue sicomori celsitu¬
dine subleuantẽ. ñ solũ suscipit: uerũ etiam benedictione cohabi¬
tationis illustrat: Inuitũ ac repugnantẽ attrahit paulũ Aliũ
ita p̃cepit sibi inseꝑabilit̾ in herere: ut ei postulanti breuissimas
ꝓ sepultura patris ñ concedat inducias Cornelio p̾cibꝰ & elemo¬
sinis iugit̾ insistenti. uelut remunerationis uice uia salutis

Expanded text:
eripit de periculo interdum etiam nescientem. Per quae euidenter ostenditur eripit de periculo interdum etiam nescientem. Per quae euidenter ostenditur inscrutabilia esse iudicia dei et inuestiad salutem humanum attrahit genus. Quod etiam evangelicarum vocationum exemplis possumus approbare. Andream namque ac Petrum caeterosque apostolos, nihil de salutis suae remedio cogitantes, spontanea gratiae suae dignatione praeelegit . Zachaeum ad conspectum se Domini fideliter extendentem et exiguitatem staturae suae sycomori celsitudine subleuantem non solum suscipit, uerum etiam benedictione cohabitationis inlustrat: inuitum ac repugnantem adtrahit Paulum: alium ita praecipit sibi inseparabiliter inhaerere, ut ei postulanti breuissimas pro sepultura patris non concedat indutias: Cornelio precibus et elemosynis iugiter insistenti uelut remunerationis uice uia salutis
Abbreviated transcription (Latin):
quid ñ ꝓ ęqualitate pietatis s exaliqua indulgentię similitu.¬
dine cõparemꝰ: si nutrix pia atq sollicita diu sini paruuilum
gestat. ut quandoq ingredi doceat: & pͥmũ quidẽ eũ reptare
ꝑmittit. de hinc erectũ ut alt̾nis passibꝰ innitat᷑ dexterȩ suȩ
uirtute sustentat. mox paululũ derelictũ si titubantẽ uidit¬
ꝓtimis app̃̾hendit: nutantẽ suscipit. lapsũ erigit: & uł arcet
a casu. uł etiam decid̾e leuit̾ sinens: eleuat pꝰrunã: cũ aut̃
eũ ad pueritiã. uł adolescentiȩ ac uuuentutis ꝑduxerit robur.
quȩda etiam pond̾a uł labores quibꝰ ñ oppͥmatur s exerceat᷑
in iungit. & cũ emulis decertare. ꝑmittit: quantomagis
celestis ille om̃iũ pat̾ nouit. quẽ sinii gr̃e suę gestet quẽ lib̾e
uoluntatis arburio in conspectii suo exerceat ad urtutẽ. & tam̃
adiuuat laborantẽ. exaudit uocante̾. ñ relinquit querentem.

Expanded text:
quid, non pro aequalitate pietatis, sed ex aliqua indulgentiae similituquid, non pro aequalitate pietatis, sed ex aliqua indulgentiae similitudine comparemus: si nutrix pia atque sollicita diu sinu parvulum gestat, ut quandoque ingredi doceat, et primum quidem eum reptare permittit, dehinc erectum, ut alternis passibus innitatur, dextrae suae virtute sustentat; mox paululum derelictuprotinus adprehendit, nutantem suscipit, lapsum erigit et uel arcet a casu uel etiam decidere leuiter sinens eleuat post ruinam, cum autem eum ad pueritiam uel adulescentiae ac iuuentatia perduxerit robur, quaedam etiam pondera uel labores quibus non obprimatur sed exerceatur iniungit et cum aemulis decertare permittit: quanto magis caelestis ille omnium pater nouit quem sinu gratiae suae gestet, quem liberae uoluntatis arbitrio in conspectu suo exer-25 ceat ad uirtutem, et tamen adiuuat laborantem, exaudit uocantem, non relinquit quaerentem,
Abbreviated transcription (Latin):
Illud enim indicat humani arbitrii facultatẽ: hoc uͦ dñi gr̾am
temptationũ luctamina mod̾antis ostendit: In his gͥ omĩb
ad ꝓbat᷑ ita semꝑ diuinã gr̃am arbitriũ hominis incitare: ut
illud ñ in om̃ibꝰ talit̾ ꝓtegat ac defendat. ut n̾etiã ꝓpriis eũ
conatibꝰ congredi aduersus sp̃uales faciat inimicos. in quibꝰ
uł gr̃am dĩ uictor. uł infirmitatẽ sriã suꝑatus intelligat. &. ita
discat ñ de sua fortitudine: s de diuino semꝑ sꝑare suffragio:
atq ad suũ uigit̾ recurrere ꝓtectorẽ: Et ut hoc ñ nr̃a coniectu¬
ra.s eiudentioribꝰ adhuc seripturȩ testimoniis comꝓbet᷑. illud
qđ in iħu naue legit᷑. retractemꝰ. Has inquit gentes dimisit
dñs ac disꝑde noluit. ut ineis exꝑiret᷑ isrłem. utrũ custodire
mandata dñi dĩ sui: & ut haberent consuetudinẽ cũ hostibus

Expanded text:
illud enim indibat humani arbitrii facultatem; hoc uero domini gratiam illud enim indibat humani arbitrii facultatem; hoc uero domini gratiam temtationum luctamina moderantis ostendit. in his igitur omnibus adprobatur iia semper diuinam gratiam arbitrium hominis incitare, ut illud non in omnibus taliter protegat ac defendat non etiam propriis eum conatibus congredi aduersus spiritales faciat inimicos, in quibus uel gratiam dei uictor uel infirmitatem suam superatus intellegat et ita discat non de sua fortitudine, sed de diuino semper sperare suffragio atque suum iugiter recurrere protectorem. et ut hoc non nostra coniectura, sed euidentioribus adhuc scripturae diuinae testimoniis adprobetur, illud quod in Iesu Naue legitur retractemus: has, inquit, gentes dimisit dominus ac disperdere noluit, ut in eis experiretur Israhelem, utrum custodiret mandata domini dei sui, et ut haberent consuetudinem cum hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitã reddit arbitri ĩ lib̾tatẽ. quã utiq nouerat ꝑcepta gr̃ã
uł stare ꝑ industriã uł cad̾e ꝑ negligentiã posse Cum aut̃ in
fert tempͥtatio uos ñ apphendat nͥ humana: infirmitatẽ eoꝵ
inconstantiã necdum robustȩ m̃tis exꝓbrat. qui ad huc
sp̃ualiũ nequitiarũ turbinibꝰ ñ poterant impugnari: aduersũ
quas se ipsum uł illos ꝑfectos nouerat cotidie dimicare. de
quibꝰ ad ephesios dic̃ Iam ñ ẽ uob colluctatio ad uersus car¬
ne̾ & sanguinẽ. s aduersus pͥncipatus cȩ potestates. ad uersus
mundi rectores tenebrarũ harũ: contra sp̃ualia nequitiȩ in
cęlestibꝰ Cũ uͦ subuingit. fidelis aut̃ ds̃. qͥ ñ ꝑmittit uos tẽpra¬
ri supra id qđ potestis. ñ utiq optat ne eos temptari dñs
ꝑ mitter&. s ne supra id qđ sustinere poterant temptarent᷑:

Expanded text:
sollicitam reddit arbitrii libertatem, quam utique noverat, percepta gratia, sollicitam reddit arbitrii libertatem, quam utique noverat, percepta gratia, vel stare per industriam, vel cadere per negligentiam possefert: tem ptatio uos non adprehendit nisi humana, infirmitatem eofum et inconstantiam necdum robustae mentis exprobrat, qua adhuc spiritalium nequitiarum turbinibus non poterant inpugnari, aduersum quos se ipsum uel illos perfectos nouerat cotidie dimicare, de quibus ad Ephesios dicit: iam non est nobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem, sed aduersus principatus, aduersus potestates, aduersus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus. cum uero subiungit: fidelis autem deus, qui non permittat uos temptari supra id quod potestis, non utique optat ne eos dominus temptari permitteret, sed1 ne supra id quod sustinere poterant temptarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba ꝓpħe illiꝰ aut sõniatoris: quia tẽptans temꝑtat teͣͣ as tuui
utrũ diligas eũ in toto corde. tuo. &e custodias mandata illiꝰ an
non. Quid gͦ Cũ istũ ꝓpħam aut somniatorẽ surgere. ꝑmi¬
serit ds̃. itane eos quoꝵ fidẽ ꝓbare disponit ꝓtecturus eẽ cre¬
dendus ẽ ut nullũ penitus locũ quo suis uiribꝰ cũ tẽptatore
confligant. lib̾o eoꝵ reseruet arbitrio: Et quid eos nec esse. ẽ
uł temptari quos ita infirmos nouit ac fragiles. ut nequaquã
urtute sua ualeant resistere temptatori: Sed utiq nec tem¬
ꝑtari eos iusticia dm̃ ꝑmisisses: nisi parẽ eis resistendi scissos
in eẽ uirtutẽ. qua possent ęquitatis iuditio in utroq merito
uł rei uł laudabiles iudicari: Tale ẽ & illud qđ ab apło dr̃¬
ñ app̾henat: nͥ humana. Fidelis aut̃ ds̃ qui ñ ꝑmittet uos
temptari suꝑ id qđ potestis: s facia̾t cũ tẽptatione exitum
ut sustinere possitis. Cũ enim dicit. quistat uideat ne cadat:

Expanded text:
tuus. utrum diligas eam in toto corde tuo et custodias mandata illius an non. quid ergo? cum istum prophetam aut somniatorem surgere permiserit deus, itane eos, quorum fidem probare disponit, protecturus esse credendus eet, ut nullum penitus locum, quo suis uiribus cum temptatore confligant, libero, eorum reseruet arbitrio? et quid eos necesse est uel temptari, quos ita infirmos nouit acfragiles, ut nequaquam uirtute sua ualeant resistere temptatori P sed utique nec temptari eos iustitia domini permisisset, nisi parem in eis resistendi scisset inesse uirtutem, qua possent aequitatis indicio in utroque merito uel rei uel laudabiles iudicari. tale est et illud quod ab apoos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione exitum, ut sustinere possitis . Cum enim dicit: qui stat videat ne cadat,
Abbreviated transcription (Latin):
ratione collectũ. huic sensui uidet᷑ obsistere : uitandũ ẽ magis. quã
ad destructionẽ fidei ꝓuocandũ: Non enĩ fidẽ ex intellectu: s intel¬
lectũ merem᷑ ex fide sicut scriptũ ẽ: nͥ credideritis ñ intelligetis:

Expanded text:
ratione collectum huic sensui uidetur obsistere, uitandum magis est quam ratione collectum huic sensui uidetur obsistere, uitandum magis est quam ad destructionem fidei prouocandum non enim fidem ez intellectu, sed intellectum