comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
possit ignoro. Dem̃ ipsum qͦq apło¬
rum ac nrm magistrum & dnm̃n
audio saduceis respondentem õ
ꝓposuissent mulierẽ non uni ui
ram in resurrectione cuius futu¬
ra eẽt uxor. Increpanseos ait.
Erratis non scientes scͥpturas neq
urtutẽ dei. In resurrectione enĩ
nec nubent nec uxores ducent.
ñ enim incipient mori s erut
equales angelis dei. Torum itaq
refurrectionẽ cõmemorauit.
qui resurgent ad uitam ñ qui
resurgent ad penam. Potuit gͦ
dicere erratis nescientes scͥptu¬
ras neq uirtutẽ dei. In illa enĩ
resurrectione multi nube iste
ẽẽ non poterunt. deinde ad dere
quia nec aliqua ibi nubit. s nͦ
ipse ut uidemus tot maritoꝵ
mulierem tillam sue sentencie
significatione dampnauit. Qua¬
ꝑꝑ nec contra humane uerecun¬
die sensum audeo dicere ut qͦti¬
ens uoluerit uiris mortuis mi¬
bat femina nec ex meo corde p̾t̃
scripture scẽ auctoritatem quas¬
libet nuptias audeo condempna¬
re. Quod aut̃ dico uniuire uidue

Expanded text:
possit, ignoro. deinde ipsum quoque apostolorum ac nostrum magistrum et dominum audio Sadducaeis respondentem, cum proposuissent mulierem non uniuiraram in resurrectionem cuius futura esset uxor. increpans enim eos ait: erratis, non scientes scripturas neque uirtutem dei. in resurrectione enim nec nubent nec uxores ducent; non enim incipient mori, sed erunt aequales angelis dei. eorum itaque resurrectionem commemorauit, qui resurgunt ad uitam, non qui resurgunt ad poenam. potuit ergo dicere: erratis, nescientes scripturas neque uirtutem dei; in illa enim resurrectione multinubae istae esse non poterunt, deinde addere: quia nec aliqua ibi nubit. sed nec ipse, ut uidemus, tot maritorum mulierem ulla suae sententiae significatione damnauit. quapropter nec contra humanae uerecundiae sensum audeo dicere, ut, quotiens uoluerit, uiris mortuis nubat femina, nec ex meo corde praeter scripturae sanctae auctoritatem quotaslibet nuptias audeo condemnare. quod autem dico uniuirae uiduae,
Abbreviated transcription (Latin):
gium nisi ab his qui suꝑ ipsã femi¬
nam dñationem hr̃e uidentur & a
quibꝰ custoditur uxor petatur et
a parentibꝰ ꝓpinquioribꝰ sponset᷑
et legibꝰ dotetur et suo tempore
sacerdotalit̾ ut mos ÷ cũ precibꝰ
et oblacionibꝰ a sacerdote benedica¬
tur. et a paranimphis custodita¬

Expanded text:
gium, nisi ab his qui super ipsam feminam dominationem habere videntur; et a quibus custoditur, uxor petatur, et a parentibus propinquioribus sponsetur et legibus dotetur, et suo tempore sacerdotaliter, ut mos est, cum praecibus et oblationibus a sacerdote benedicatur, et a paranimfis, ut consue
Abbreviated transcription (Latin):
papa. Consanguineoᷤᷤ
extraneorum nullus uel consangus¬
nitatem in sẏnodo cõputet sed ꝓpĩ¬
qui ad quorũ noticiã ꝑtinet. Si
autẽ ꝓgenies tota defecerit ab an¬
tiquioribꝰ et ueratioribꝰ quibꝰ ea¬
dem ꝓpinquitas nota sit. ep̃c ca¬
nonice ꝑquirat. Ꝙ si inuenta
ꝓpinquitas fuerit separentur.

Expanded text:
. Consanguineos vero extraneorum nullus accuset, vel consanguinitatem in synodo computet; sed propinqui ad quorum notitiam pertinet. Si autem progenies tota defecerit, ab antiquioribus et veracioribus, quibus eadem propinquitas nota sit, episcopus canonice perquirat: et si inventa propinquitas fuerit, separentur.
Abbreviated transcription (Latin):
dorus Filuis et filia quod ẽ fr̃.
et soror sit ip̃e truncus. illis se m̾e
tur isti ramusculi. nepos et neptis
primus ꝓnepos et ꝓneptis scd̾s. ab¬
quartus trinepos et trineptis. qͥntꝰ
trinepotis nepos et tͥnepotis neptis
mũ in matrimonii uinculum re
stituta ẽ ut sicut in sex etatibꝰ mũ¬
di generatio et hoĩs status finitur
ita ꝓpinquitas generis tot gradibꝰ

Expanded text:
do: filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsumtur isti ramusculi: nepos et neptis, primus; pronepos et proneptis, secundus; abquartus; trinepos et trineptis, quintus; trinepotis nepos et trineptis neptis, in matrimonii vinculum recstituta est, ut sicut in sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
incestuosus ÷ talis cohitus & abhomi¬
nabilis deo et cunctis bonis hõibus.
Incestuosus uͦ nullo conuigii nomine
eẽ legimꝰ. Quod enĩ in his anglorum
egimꝰ. Omnes incestuosi a lumnib
scẽ eccłie sunt seꝑandi quousq rec̃ci

Expanded text:
incestuosus est talis coitus et abominabilis Deo, et cunctis bonis hominibus. Incestuosos vero nullo conjugii nomine  quia quod in his Anglorum egimus. sanctae Ecclesiae sint separandi, quousque
Abbreviated transcription (Latin):
peccata non sunt occulta correctione
purganda sed palam sunt arguendi
qui palam nocent ut dum aꝑta ob¬
uirgatione sanantur. hii qui eosimi¬
tando delinquunt corrigantur. dũ
enim unus corripitur płimi emen¬
dantur. & melius ẽ ut ꝓmultoꝵ
saluatione unus condempnetur.
ꝗͣ ꝑuniꝰ licenciam multi periclitẽ¬

Expanded text:
peccata non sunt occulta correctione purganda; sed palam sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant corrigantur. Dum enim unus corripitur, plurimi emendantur. Et melius est ut pro multorum salute unus condemnetur quam per unius licentiam multi pericliten
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃.xxuii. Eos qui sibi rapi¬
unt uxores uel eos qui eis auxili¬
um prestiterint statuit sc̃a sẏno¬
dus si quidẽ cłici fuerint cadere
de ꝓpͥo gradui. si u̾o̾ laici fui̾t:

Expanded text:
XXVII. Eos qui sibi rapiunt uxores, vel eos qui auxilium praestiterunt, statuit sancta synodus, siquidem clerici fuerint, cadere de proprio gradu. Si vero laici fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ista deo militet ut uidelicet in oꝑib
suis non regnum dĩ s istoꝵ adquisiti¬
onem intueatur. Ad hanc gͦ regulam
totum hoc p̾ceptum redigitur ut ⁊̃
in istorum ꝓuisione regnum dei
cogitemꝰ. in militia uͦ regni dei ñ

Expanded text:
ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem intueatur. Ad hanc totum hoc praeceptum redigitur, ut etiam in istorum provisione regnum Dei cogitemus, in malitia vero regni Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
tet ad sac̾dotium dĩ eligi. qͦs adeo ꝯstet
audiri. Nec sibi plebs blandiatur qͣi
minimis ẽẽ ꝯtagio delicti possit cũ
sac̾dote peccatore ꝯmunicans et ad ĩ¬
iustum atq illicitum p̾positi sui ep̃a¬
tum consensum suum cõmodãs
dicat censura diuina sacͥfitia eorũ
tanꝗͣ panis luctꝰ om̃s qui manducãt
ea contaminabuntur. docens scił.¬

Expanded text:
rtet ad sacerdotium Dei deligi quos a Deo constet audiri. Nec sibi plebs blandiatur quasi inmunis esse a contagio delicti possit cum sacerdote peccatore communicans et ad iniustum adque inlicitum praepositi sui episcopatum consensum suum commodansdicat censura divina: 'Sacrificia eorum tanquam panis luctus, omnes qui manducant ea contaminabuntur', docens sci
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃. Noyses
dari iussit libellum repudii ꝓpt̾
enĩ melus ÷ licet lugubrẽ eue¬
nire discordiam ꝗͣ ꝑ odium san¬
guinem fundi. Idem claxxax uiiii
cari.M. Cui uideret moy¬
ses illos occidere pͥmas uxores
ꝑꝑ desid̾ium pulchrioꝵ dedit eis
Repudium malum ẽ tam̃ lici¬

Expanded text:
at. Moyses dari jussit libellum repudii propter enim melius est, licet lugubrem, evenire discordiam, quam per odium sanguinem fundi. Unde Dominus alibiCum enim videret Moyses illos occidere primas uxores, propter desiderium pulchriorum, dedit eis Repudium malum est; tamen lici
Abbreviated transcription (Latin):
gloriosa appareat nichil conseqͥt᷑
ad eo nͥ maculam. Quanto enĩ ho¬
minibꝰ splendida uidetur. tanto
magis despicit᷑ a deo.Iohes clacirae.
le moratam castiget et teneat.
Quomͦ : trib modis. Primo do¬
cendo scd̾m dm̃. si timorẽ dĩ non
sentit improperando ut uel ho¬
mines erubescat. Si nec pudorẽ
sentit frequent̾ confusa faciat
illi quod p̾cepit salomon. durũ

Expanded text:
gloriosa videatur, nihil consecutura a Deo, nisi maculam. Quanto enim hominibus splendida videtur, tanto magis despicitur a Deo. Mulier le moratam castiget, et teneat. Quomodo? Tribus modis. Primo, docendo secundum Deum; si timorem Dei non sentit, improperando, ut vel homines erubescat; si nec pudorem sentit frequenter confusa, faciat illi quod praecepit illi Salomon: Durum
Abbreviated transcription (Latin):
nos quod de nuptiis rusticorũ
theotiste patricio ĩ ea. Magnaᷤ oĩpĩ
Si uir et uxor una caro sunt
et religionis causa uit dimitat
uxorem uel mulier uirum ĩ mũ
do remanentem uel fortasse ad
alicita migrant ẽ que ÷ ista ꝯ¬
uersio nisi quia una eadẽq caro
et ex parte transit ad continenti¬
ani et ex parte remanet in pol¬
lutione: Si uͦ utrisq conueniat
continentẽ uitam ducere hoc qͥs
audeat accusare qñ certũ ÷ quia
omĩpotens ds qui minora cõces¬
sit maiora non ꝓhibuit : Et pau

Expanded text:
nos quod de nuptiis rusticorum immoderata commoda percipiantur.  vir et uxor una caro sunt, et religionis causa vir dimittit uxorem, vel mulier virum in hoc mundo remanentem, vel fortasse ad illicita migrantem, quae est ista conversio, in qua una eademque caro, et ex parte transit ad continentiam, et ex parte remanet in pollutione? Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accusare? quando certum est quod omnipotens Dominus, qui minora concessit, majora non prohibuit. P
Abbreviated transcription (Latin):
no.S. Etiam nunc in orienta¬
libus locis diaconisse mulieres ĩ suo
sexu ministrare uidentur in baptis¬
mo siue in munstio uerbi. quia pri¬
uatim docuisse feminas inuenimꝰ
sicut pͥscillam uxorem aquilȩ. Ex¬

Expanded text:
 et nunc in orientalibus locis diaconissae mulieres in suo sexu ministrare uidentur in baptismo siue in ministerio uerbi, quia priuatim docuisse feminas inuenimus, sicut Priscillam cuius uir Aquila
Abbreviated transcription (Latin):
tes semel benedici conuigiũ.¬
uir et uxor intelligant sibi pꝰ
conceptum magis orationi quã
ne pregnantes usq ad partum ñ
coeant hoc hominũ sciant dere¬

Expanded text:
tes semel benedici conjugiuvir, et uxor intelligant, sibi post conceptum, magis orationi quam ut praegnantes ad partum usque non coeant, hoc in hominibus sciant ar
Abbreviated transcription (Latin):
eius missum clamet dicens uolo mat̾
ẽẽ uolo filios procreare et iõ mari
testis et illa nubat. Gregoriꝰ papa.
De his requisistis qui ob causam
frigide nature se dicunt ñ posseĩ¬
quasi sororem. Quod si retinaculũ
coniugale uolunt rescindere mane¬
ant utriq ĩnupti. Nam si huic ñ
potuit naturalit̾ concordare quomͦ
alteri ꝯueniet: Igitur si uir aliam
uult accipere uxorem manifesta ra¬
tio paret qr succedente apło odii fo¬
mitem exosam eam huit et idcirco
illam dimutere mendatii falsitate
molitur. Quod si mulier causatur
et dicit. uolo mat̾ ẽẽ et filios ꝓcrea¬
re uterq eorum septima manu ꝓ¬
pinquoꝵ tactis sacroscĩs reliquis
iure iurando dicat ut nunꝗͣ ꝑ com¬
mixtionem carnis coniuncti una
caro effecti fuissent: tunc uidetur
mulierem scdas posse contrahere
nuptias. Humanum dico ꝑꝑ infir¬
mitatem carnis eoꝵ uir autẽ qui
frigide nature ẽ maneat sñ ꝯui¬
ge. Quod si & ille aliam copulam
crimine rei teneantur et penitencia

Expanded text:
ejus missum proclamaverit, dicens: Volo mater esse, volo filios procreare, et ideo maritutestis, et illa nubat in Domino, De his requisisti, qui ob causam frigidae naturae se dicunt non posse inquasi sororem. Quod si retinaculum jugale volunt rescindere, maneant utrique innupti. Nam si huic non potuit naturaliter concordare, quomodo alteri conveniet? Igitur si vir aliam vult accipere uxorem, manifesta ratio patet, quia succendente diabolo odii fomitem, exosam eam habuit, et idcirco illam dimittere mendacii falsitate molitur. Quod si mulier causatur et dicit, Volo mater esse et filios procreare, uterque eorum septima manu propinquorum tactis sacrosanctis reliquiis, jurejurando dicat, ut nunquam per commistionem carnis conjuncti una caro effecti fuissent; tunc videtur mulierem secundas posse conuptias. Humanum dico propter infirmitatem carnis eorum; vir autem qui frigidae naturae est, maneat sine conjuge. Quod si et ille aliam copulam  perjurii crimine rei teneantur, et poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
ad ep̃atum sit etiã licita debet
eẽ qui cupidꝰ : sedis illiꝰ. Id̾ i eãd̾¬
ds̃. cum qua benedicatur. Nemo enĩ
cum scd̃a benedicitur. Quasi filios¬
ab usu femine iam ꝯtinentes. Ue¬
teribꝰ enim ideo concessum fuit le¬
uitis aut sac̾dotibꝰ uxores ad usũ

Expanded text:
ad episcopatum sit, etiam licita debet esse, qui cupidus est sedis illius. Sobris, cum qua benedicatur; nemo enim cum secunda benedicitur. Qui si filiab usu feminae cohibentes. Veteribus enim idcirco concessum est levitis, aut sacerdotibus uxores ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
hic enĩ xͣxiiui classes constituit sa¬
cerdotum ut uicibꝰ deseruirent. Uñ
abia octauam classem hu̾it cuius
uice ⁊ acharias fungebatur sac̾do¬
tio sicut continetur in parali pome¬
curam. At uͥ tempꝰ ĩminebat miniᷤ¬
terii purificati aliquantis diebus
tos prb̃ros ut bini sint ꝑ eccłias. ⁊
unus in ciuitate ep̾c et om̃s a cõ¬

Expanded text:
i et quatuor classes constituit sacerdotum, ut vicibus deservirent: unde Abia octavam classem habuit, cujus vice Zacharias fungebatur sacerdotio, sicut continetur in libro Paralipomecuram: at ubi vero tempus imminebat ministerii, purificati aliquantis diebus,tos presbyteros, ut bini sint per Ecclesias, et unus in civitate episcopus: ac
Abbreviated transcription (Latin):
fidem sanamq doctrinam nec
peccatum dm̃s eẽ nuptias ⁊ earũ
tñ bonum non solum infra uirgi¬
nalem uerum ⁊̃ infra uidualem
continentiam constitiumus. Iero.¬
anni sunt. Precepit dñs uxorẽ
non debere dimitti excepta causa
fornicationis et si dimissa fuerit
manere innuptã. Quicquid uiris
iubetur hoc consequent̾ redun¬
dat ad feminas. Neq enĩ adultera
uxor dimutenda ẽ et uir mechus
tenendus. Alie sunt leges cesarum
tie frena lax antur apud uos quod¬
non licet feminis eque non licet ui¬
ris et eadem seruitꝰ pari conditioe

Expanded text:
fidem sanamque doctrinam nec peccatum esse dicimus nuptias et earum tamen bonum non solum infra uirginalem, uerum etiam infra uidualem continentiam constituimus pranni sunt: Praecepit Dominus uxorem non debere dimitti, excepta causa fornicationis; et si dimissa fuerit, manere innuptam. Quidquid viris jubetur, hoc consequenter redundat ad feminas. Neque enim adultera uxor dimittenda est, et vir moechus tenendus. Aliae sunt leges Caesarumtiae frena laxantur, apud non licet feminis, aeque non licet uiris et eadem seruitus pari condicione
Abbreviated transcription (Latin):
ichi non uidetur conui¬
lam filiorum ꝓc̾ationem sed ꝓpt̾
ipsam &̃ naturalem in diu̾so sexu
societatẽ. Alioqͥn ñ iam drẽtur cõ¬
iugium in senibꝰ presertim. si uł
amississent filios uel minime genu¬
nalis uel niuenilis incontinentia
etiã si uitiosa ẽ ad propagande ꝓlis
redigitur honestatem ut ex malo
libidinis aliquid boni faciat copu¬
Sicut sacramentum plurium
nuptiarum illius temꝑis significa¬
uit futuram multitudinem deo
subiectam interrenis omnibꝰ gen¬
tib sic sacramentum nuptiaꝵ
singulariumnrĩ temꝑis signifi¬
cat unitatem omnium nr̃m. Plꝰ¬

Expanded text:
ihi non uidetur lam filiorum procreationem, sed propter ipsam etiam naturalem in diuerso sexu societatem; alioquin non iam diceretur coniugium in senibus, praesertim si uel amisissent filios uel minime genunalis uel iuuenalis incontinentia, etiamsi uitiosa est, ad propagandae prolis redigitur honestatem, ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copusicut ergo sacramentum pluralium nuptiarum illius temporis significauit futuram multitudinem deo subiectam in terrenis omnibus gentibus, sic sacramentum nuptiarum singularum nostri temporis significat unitatem omnium nostr
Abbreviated transcription (Latin):
habetis et ad mensã dm̃cam
iam acceditis et carnem xͥ mandu¬
catis et sanguinẽ bibitis si ductu¬
ri estis uxores seruate uos uxoribꝰ
urĩs. Quales eas uultis ad uos ue¬
nire. tales uos debent et ip̃e inue¬
nire. Quis iuuenis ÷ qui ñ castã
uelit duc̾e uxorem: Et si acceptu¬
rus est uirginẽ. quis non intactã
desideret. Intactam queris intactꝰ
esto. Puram queris noli ẽẽ impurꝰ¬
premit parentum custodia. refre
infirmiorem sexum ip̃a uerecun¬
dia. leges timet quas tu ñ times.
deo gloriosior si fec̾is. quia tu timeᷤᷤ¬

Expanded text:
habetis, et tamen ad mensam Dominicam jam acceditis, et carnem Christi manducatis, et sanguinem bibitis, si ducturi estis uxores, servate vos uxoribus vestris. Quales eas vultis ad vos venire, tales vos debent et ipsae invenire. Quis juvenis est, qui non castam velit ducere uxorem? Et si accepturus est virginem, quis non intactam desideret? Intactam quaeris, intactus esto. Puram quaeris, noli esse impurpremit parentum custodia, refrenat infirmioris sexus ipsa verecundia. Postremo leges timet, quas tu non times. Ideo gloriosior eris si feceris; quia tu si
Abbreviated transcription (Latin):
nis parentibꝰ mali nascantur. aut
ies nati. Et sicut in fructu arbor
cognoscitur. sic parentes in faiis.
Si pat̾ fu̾it bonus et mat̾ bala.
aut mat̾ bona et pat̾ malus in t̾¬
dum filii patrem sequuntur. in¬
terdum matrẽ. patrem aut̃ fre¬
quentiꝰ.Si ambo fu̾nt equales
aliqñ fit ut de bonis parentib
mali exeant filii aut de malis
boni sed raro ut nature ẽ hu¬
mane nasci homines cum duo¬
bus ocłis et .iͥ. digitis aliqñ tñ
ut manifestantur oꝑa dei cecꝰ
nascitur aliquis et cum sex di¬

Expanded text:
nis parentibus mali nascuntur, aut . Et sicut in fructu arbor cognoscitur, sic parentes in filiis. Si pater fuerit bonus et mater mala, aut mater bona, et pater malus: interdum filii patrem sequuntur, interdum matrem, patrem tamen frequentius. Si ambo fuerint aequales, aliquando fit ut de bonis parentibus mali exeant filii, aut de malis boni, sed raro, ut naturae est humanae, nasci hominem cum duobus oculis et quinque digitis, aliquando tamen ut manifestentur opera Dei, caecus nascitur aliquis, et cum sex di
Abbreviated transcription (Latin):
llud quoq nos par fuit ꝓuidere.
ut sicut penitenciam agere cui¬
ꝗͣ non conceditur licorum ita ⁊
post penitudinem et reconciliati¬
onem nulli unꝗͣ laico liceat hono¬
rem clicatus adipisci ausustinꝰ.¬
natus siue ordinandꝰ migret de
sua parrochia ad aliam nec ad li¬
mina apłoꝵ causa orationis ȩccłiȩ
sue cura derelicta nec ad placitũ
causa interpellandi. Quod si feci̾t
delibꝰ denuntiamꝰ ut qui causa
orationis adlimina beatorum
apłorum ꝑgere cupiunt. domi
cerdote ligandi aut soluendi st̃.
non ab extraneo.
Si quis eum qui districtionẽ
ecclesiasticam non ferens fugam
meditatur agnouerit et non sta¬
um ꝓdid̾it ꝑditionis illiꝰ partici¬
pem se ẽẽ non dubitet et tam¬
diu ÷ a ꝯuentu frm sequestrandꝰ
quam diu ille ualeat reuocari.

Expanded text:
llud quoque nos par fuit providere, ut sicut poenitentiam agere cuion conceditur clericorum, ita et post poenitudinem ac reconciliationem nulli unquam laico liceat honorem clericatus adipisci, quinatus sive ordinandus migret de sua parroechia ad aliam, nec ad limina apostolorum causa orationis eclesiae suae cura derelicta, nec ad palatium causa interpellanddelibus denuntiandum, ut qui causa orationis ad limina beatorum apostolorum pergere cupiunt, domi cerdote ligandi aut solvendi sunt, non extraneo. Si quis eum qui districtionem ecclesiasticam non ferens fugam meditari agnoverit, si non statim prodiderit, proditionis illius participem se esse non dubitet, et tandiu a conventu fratrum sequestrandus est quandiu ille valeat revocari.
Abbreviated transcription (Latin):
in propatulo ẽ. quod queq in para¬
dyso uirgines ꝑmanserunt eiecti
de paradiso copulatisunt. aut qͥd
nocebit si paradisus nuptias reci¬
pit et nulla ẽ int̾ uirgunum mari¬
tumq diuersitas et in hoc para¬
diso antea sociari: liciuntur de
paradyso et quod ibi non fecerũt
in terra faciunt uͥ statima pͥnci¬
pio conditionis humane uirgim¬
tatẽ paradysus et terra nuptias
matris. ideo ħ pͥuilegio fruit᷑qr uirgi¬
nitatis erat beatitudini destinatus.

Expanded text:
in propatulo est, quod qui in paradiso virgines permanserunt, ejecti de paradiso copulati sunt. Aut quid nocebat, si paradisus nuptias recipit, et nulla est inter maritatam virginemque diversitas, etiam in paradiso eos ante sociari? Ejiciuntur de paradiso: et quod ibi non fecerunt, in terra faciunt, ut statim a principio conditionis humanae, virginitatem paradisus, et terra nuptias matris, ideo hoc privilegio fruitur, quia virginitatis erat beatitudini destinatus.
Abbreviated transcription (Latin):
nos uiderit nolle quod ip̃e uult incõ¬
tinentie nr̃e tribuit indulgentiam.
Quam eduabus eligimus uoluntatẽ.
Quod magis uult et quod ꝑse bonũ ÷
anquod mali comꝑatione sit leuiꝰ et qͦdã
mͦ nec bonũ ÷ quia p̾fertur malo:¬
cedat. Quodsi excesserit et uerecun¬
mereatur audire dicentẽ. faciesm̾e¬
tricis facta ẽ tͥ impudorata es. tu. Qd
nime s pͥma laudamus. Abicimꝰ de
eccłia digamos: absit. s monoga¬
mos ad ꝯtinentiam ꝓuocamꝰ. In ar¬
cha noe non solum munda sed et ĩ¬
munda fuerunt animalia. Habuit
et hoĩes et serpentes. Idem contͣioui¬

Expanded text:
nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. quam e duabus eligimus uoluntatem ? quod magis uult et quod per se bonum est, an quod mali conparatione fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia praefertur malo. quos si excesserit et uerecunmereatur audire dicentem: facies meretricis facta est tibi; inpudorata es tu. quid nime, sed prima laudamus. abicimus de ecclesia digamos ? absit, sed monogamos ad continentiam prouocamus. in arca Noe non solum munda, sed et inmunda fuerunt animalia; habuit et homines, habuit et serpentes. in domo
Abbreviated transcription (Latin):
turam exigi oportet. ut fateantur
se ꝯmuni consensu catholice ȩccłiȩ
statuta obseruaturos .i. cominuni¬
caturos sez his qui forte sed̾as nup¬
tias exꝑti sunt uel his qui ꝑsecutioniᷤ
temꝑe lapsi sunt quibꝰ tũ lapsis peni¬
tencie modꝰ et tempꝰ ascͥptus ẽ ut ĩ
omnibꝰ sequentur ea qͦ in eccłia ca¬
tholica obsecrantur. Et sic uͥidẽ ipsi
clesie fuerit ad quẽ aliqui ex his acce¬
dunt. certũ ÷ quod ep̃c quidẽ catho¬
licus suam hãt dignitatẽ. Similit̾
ab istis ueniunt si force ep̃c fu̾i̾t habe¬
at sacerdotii dignitatem nͥ forte pla¬
ceat ep̃o catholico contend̾e ei etiam
ep̃alis nominis honorem. Si uͦ ñ pla¬
ẽẽ et ille omnimodis in clero ꝑmane̾

Expanded text:
turam exigi oportet, ut fateantur turam exigi oportet, ut fateantur se communi consensu catholicae Ecclesiae statuta observaturos, id est communicaturos se et his qui forte secundas nuptias experti sunt, vel his qui persecutionis tempore lapsi sunt. Quibus tamen lapsis poenitentiae modus et tempus ascriptum est, ut in omnibus sequantur ea quae in Ecclesia catholica observantur, et sic ubique idem licae Ecclesiae fuerit, ad quem aliqui ex his accedunt, certum est quod episcopus quidem catholicus suam habeat dignitatem, similiter ab istis veniunt, si forte episcopus fuerit, habeat presbyterii dignitatem, nisi forte et placeat episcopo catholico concedere ei etiam episcopalis nominis honorem; si vero non plaesse, et ille omnimodo in clero permanere
Abbreviated transcription (Latin):
et ht̃. Non suꝑbiant quia sic suscipit
ñ referant ad elationis sue malum qͦd
facit ipsa ꝓpt̾ pacis bonum sic multi¬
tudinibꝰ ꝑ scismata. et hereses ꝑeun¬
tibꝰ subuenire ꝯsueuit. hoc factum ÷¬
in eis suscipiendis et sanandis qͥ uene¬
no perierant arriano. Hoc seruauit¬
epõ sentencia qui int̾ cecilianum et
partẽ donati iudicauerunt dampna
isse manifestatus ẽ cet̾os &̃ correptos
⁊̃ si extra ecclesiam ordinati essent
in suis honoribꝰ suscipiendos ẽẽ censue¬
aliud etiã ip̃i cogitauerunt qñ maxi¬
inianistas quos in sacͥlegio sicut eoꝵ
concilium indicat scismate dãpnaue¬
rant et iniquorum iam locum alios or¬
dinauerant postea ꝗͣ uiderunt ab eis
ppłos ñ reced̾e̾. ne om̃s ꝑderent in suis
honorib receperunt. Ex uceno ꝯcilio
cap̃.uiii. Si qui noluerint
uenire ad ecclesiam catholicam ex no
et sic maneant in clero. Ante omĩa
autẽ hanc hant ꝯfessionem ꝗͣ ꝑ scͥp¬

Expanded text:
et habet: non superbiant. quia sic eos suscipit; et habet: non superbiant. quia sic eos suscipit; non referant ad elationis suae malum. quod facit ipsa propter pacis bonum. Sic multitudinibus per schismata et haereses pereuntibus subuenire consueuit. hoc in eis suscipiendis atque sanandis, qui ueneno perierant Arriano, et cuiesia Romana inter Caecilianum et partem Donati iudicauerunt damnatoisse manifestatus est. ceteros correctos, etiamsi extra ecclesiam ordinati essent, in suis honoribus suscipiendos esse censuealiud etiam ipsi cogitauerunt, quando Maximianistas, quos in sacrilego, sicut eorum concilium indicat. schismate damnauerant et in quorum iam locum alios ordinauerant, posteaquam uiderunt ab eis populos non recedere, ne omnes perderent, in suis honoribus receperunt et baptismoanis. Si qui voluerint venire ad Ecclesiam catholicam ex Novet sic maneant in clero. Ante omnia autem hanc ab eis confessionem per scrip
Abbreviated transcription (Latin):
scissuras non huiꝰ aut illiꝰ hoĩs ẽ
ꝑiculum s ppłoꝵ strages iacent d̾¬
trahendum ÷ aliquid seueritati
ut maioribꝰ malis sanandis cari¬
tas sincera subueniat. Habeant
gͦ isti de p̾tito detestabili errore si¬
cut petrꝰ hũit de mendatii timore
amarum dolorem et ueniant ad
cłici sint ep̃i utilit̾ qui contra ul¬
magis isti eum ñ acceperunt uͥ a
corporis cõpage diuisi quod solũ
corpꝰ uiuificat sp̃c sc̃s extra excle¬
siam et contra eccłiam. ecclesie
sacramenta tenuerunt et tãꝗͣ
ciuili bello nrĩs contra nos erec¬
tis signis armisq pugnauerunt
Ueniant fiat pax in uirtute ihrłm
q̃ uirtus caritas ÷ cui sc̃ẽ ciuita¬
ti dictum ÷ fiat pax in uirtute
tua. et habundantia in turribꝰ
tius. Non se extollant adu̾sus
mat̾nam sollicitudinem ꝗͣ pro
pissis et ꝓ tantis ppłis quos decipiũt
uel decipiebant colligendis et hũit

Expanded text:
scissuras non huius aut illius hominis est scissuras non huius aut illius hominis est periculum, sed populorum -strages iacent, detrahendum est aliquid seueritati. ut maioribus malis sanandis caritas sincera snbueniat. Habeant ergo isti de praeterito detestabili errore, sicut L etrus habuit de mendaci timore, amarum dolorem et ueniant ad clerici. sint episcopi utiliter, qui contra illctum; sed multo magis isti eum non acceperunt. ubi a corporis compage diuisi, quod solum corpus uiuificat spiritus sanctus, extra ecclesiam et contra ecclesiam ecclesiae sacramenta tenuerunt et tamquam ciuili bello nostris contra nos erectis signis armisque pugnarunt. ueniant; fiat pax in uirtute Hierusalem, quae uirtus caritas est, cui sanctae ciuitati dictum est: Fiat pax in uirtute tua et abundantia in turribus tuis. non se extollant aduersus maternam sollicitudinem, quam pro ipsis et pro tantis populis, quos decipiunt uel decipiebant, colligendis et habuit
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ÷ Que solu̾itis in t̾ra ert̃
soluta et in cęlo. S nec forsitã
&̃ de talibꝰ crimimbꝰ spe honoris
eccłiastici animꝰ intumescens su¬
ꝑbe ageret penitenciam seuerissi¬
me placuit ut pꝰ actam de cͥmine
dampnabili penitencia nemo sit
cłicus ut desꝑationis temꝑalis alti¬
tudinis medicina maior et uerior
eẽt humilitas. Nam et scd̃s dauid
de cͥminibꝰ mortiferis egit peniten¬
ciam et tñ in honore suo ꝑstitit.
Et beatũ petrũ qñ amarissimas
lacͥmas fudit. utiq dñm negasse
penituit. et tñ apłs ꝑmansit. Sed
non iõ suꝑ uacua putanda est
pꝰtĩorum diligentia. qͥuͥ saluti
nichil detrahebatur. humilitati
aliquid addidert̃ qͦ salus tuciꝰ mu¬
niretur exꝑti c̾do aliquorum
fictas penitencias ꝑ affectatas
honorum potenciãs. Cogit enim
multas inuenire medici¬
nas multorum exꝑimenta¬
morborum. Uerum in huiꝰ modi
causis uͥ ꝑ graues dissensionum

Expanded text:
dictum est: Quae solueritis in terra, dictum est: Quae solueritis in terra, soluta erunt et in caelo. sed ne forsitan etiam detectis criminibus spe honoris ecclesiastici animus intumescens superbe ageret paenitentiam, seuerissime placuit, ut post actam de crimine damnabili paenitentiam nemo sit clericus, ut desperatione temporalis altitudesse humilitas. Nam et sanctus David de criminibus mortiferis egit poenitentiam, et tamen in honore superstitit; et beatum Petrum, quando amarissimas lacrymas fudit, utique Deum negasse poenituit, et tamen apostolus mansit. Sed non ideo supervacua putanda est posterorum diligentia; quia ubi saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, quo salus tutius muniretur, experti credo aliquorum fictas poenitentias per affectatas honorum potentias. Cogunt enim multas invenire medicinas multorum exmorborum. uerum in huius modi causis, ubi per graues dissensionum
Abbreviated transcription (Latin):
extra eccłiam et aduersus ecclesiam
fuisse peniteat ut salui eẽ possimꝰ qͦ
deb̾et nisi pacis ipsius compensaci¬
one sanaretur.S: sibi hoc dicant ⁊
multo maxime humilit̾ doleant qͥ
in tanta morte p̾cisionis iacent ut
isto quodam uulnere matris ȩccłiȩ
reuiuiscant. Cum aut̃ coaluerit fr¬
uulnere. Ita gͦ et isti cũ ad radicẽ
catholicam ueniunt. nͨ eis quãuis
pꝰ erroris sui penitenciã honor cłi¬
catus uel ep̃ãtus aufertur. fit ꝙͣ
aliquid tamꝗͣ in cortice arboris ma¬
tris contra integritatẽ seueritatiᷤ
ueruntamen quia neq qͥ plãtat
ẽ aliquid neq qui rigat ad
lescente in sitorũ pace ramor ca¬
ritas cooꝑit multitudinem pec-¬
catorũ. ut enim constitueretur
in ȩcclesia ne quisꝗͣ post alicuiꝰ cͥ¬
minis penitenciam cłicatum acci¬
piat uel ad cłicatum redeat uel in
cłicatu maneat. non desꝑatione
indulgentie. s rigore factum ẽ
discipline. Alioqͥn contra claues
datas eccłie disputabitur. de qͥb

Expanded text:
extra ecclesiam et aduersus ecclesiam fuisse paeniteat, ut salui esse possimus, quo deberet, nisi pacis ipsius compensatione sanaretur. sed sibi hoc dicant et multo maxime humiliter doleant. qui in tanta morte praecisionis iacent, ut isto quodam uulnere matris catholicae reuiuiscant. cum enim praeciuulnere. ita ergo et isti cum ad radicem catholicam ueniunt nec eis quamuis post erroris sui paenitentiam honor clericatus aut episcopatus aufertur, fit quidem aliquid tam quam in cortice arboris matris contra integritatem seueritatis. uerum tamen, quia neque, qui plantat, est aliquid neque, qui rigat, adlescente insitorum pace ramorum caritas cooperit multitudinem peccatorum. Ut enim constitueretur in ecclesia, ne quisquam post alicuius criminis paenitentiam clericatum accipiat uel ad clericatum redeat uel in clericatu maneat, non desperatione indulgentiae sed rigore factum est disciplinae; alioquin contra claues datas ecclesiae disputabitur, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
merita sibi apud dm̃ augeant
aliqñ ut ante acte uite culpas de¬
tergant. Et paulopꝰ. ł roinde cũ
boni conuiges aut meritũ augẽ
desiderant aut ante acte uitecul¬
pas delere ut se ad continentiã
astringant et meliorẽ uitã appe¬
tant licet. Si uͦ ꝯtinentiam quã
uir appetit uxor ñ sequitur aut
quã uxor appetit uir recusat di¬
uidi coniugiũ non licet. qr muli¬

Expanded text:
merita sibi apud Deum omnipotentem augeant; aliquando, ut anteactae vitae culpas detergant. Et infra: § 1. Proinde quum boni conjuges aut meritum augere desiderant, aut anteactae vitae culpas delere, ut se ad continentiam adstringant, et meliorem vitam appetant, licet. Si vero continentiam, quam vir appetit, uxor non sequitur, aut quam uxor appetit vir recusat, dividi conjugium non potest, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Deuotis uirginib nͥ aut in epipha¬
me aut in albis paschalibꝰ aut in ap¬
łorum natalibꝰ sacrum minime ue¬
lamen imponant nͥ forsitan sieut de
baptisinate dictum ÷ graui languore
correptis ne sine munere de scło exe¬
ant implorantibꝰ non negetur pius
.x.xu annos insi forte necessitate ꝑieli¬
tantis puditicie uirginalis Siluester¬

Expanded text:
uoque virginibus, nisi aut in Epiphaniorum, aut in albis Paschalibus, aut in Apostolorum natalibus, sacrum minime velamen imponant; nisi forsitan, sicut de baptismate dictum est, gravi languore correptis, ne sine hoc munere de saeculo exeant, implorantibus non negetur. CCXLI. XXV annos, nisi forte necessitate periclitantis pudicitiae virginalis, et
Abbreviated transcription (Latin):
quos diligunt uiderint ridentibꝰ
oculis salut acionis tenera uerba
ꝓcedunt. Deinde cum salutaui̾nt si
eos dei uiros preterire celeriꝰ uide¬
rint ut contemptores suos iudicãt
et irascuntur. Ordinatur deinde
satisfactio post satisfactionem

Expanded text:
quos diligunt viderint, ridentibus oculis salutationis tenera verba producunt. Deinde cum salutaverint, si eas Dei viros praeterire celerius viderint, contemptores suos judicant, et irascuntur. Ordinatur deinde desertae satisfactio: post satis
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ si quẽ admodum licet dimit¬
tere adulteram uxorem ita liceat
ea dimissa alterã duc̾e̾. facit enĩ
de hacre scã scͥptura difficilem
nodum dicente apło ex p̾cepto
diũ mulierem a uiro non debere
discedere. Quod si discesserit ma¬
nere innuptam aut uiro suo re¬
cunciliari cũ recedere utiq et
manere innupta nͥ ab adultero¬
uiro ñ debeat ne recedendo ab
eo qui adult̾ ñ ÷ faciat eũ me¬
cari. Reconciliari aut̃ uiro uł
tolerando si se ip̃a continere ñ
pͣ uel correcto forsitan pͭ iuste
tia ducende de alteriꝰ si adulte¬
ram reliquerit cũ mulierib¬
ñ sit nubendi alt̾i si alt̾m reliq̃¬

Expanded text:
autem si quemadmodum licet dimittere adulteram uxorem, ita liceat ea dimissa alteram ducere. Facit enim de hac re sancta Scriptura difficilem nodum, dicente Apostolo, ex praecepto Domini mulierem a viro non debere discedere; quod si discesserit, manere innuptam, aut viro suo reconciliari : cum recedere utique et manere innupta, uiro non debeat, ne recedendo ab eo, qui adulter non est, faciat eum moechari. reconciliari autem uiro uel tolerando, si se ipsa continere non potest, uel correcto forsitan iuste pottia ducendae alterius, si adulteram reliquerit, cum mulieri non sit nubendi alteri, si adulterum reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
ri quadragenarias cum ratione.¬
Diaconissam non debere añ xel
genti ꝓbatione. Si uͦ susceꝑit or¬
dinationem et quantocumq t̃ꝑe
obseruau̾it ministĩum et postea
se nuptiis tradid̾it iniuriam faci¬
ens dĩ grẽ hec anathema sit eũ eo
qui in illius nuptiis conueni̾t hnn̾¬

Expanded text:
i quadragenarias non liceDiaconissam non debere ante quagenti probatione: si vero susceperit ordinationem et quantocunque tempore observaverit ad ministerium, et postea se nuptiis tradiderit, injuriam faciens Dei gratiae, haec anathema sit cum eo qui in illius nuptias conven
Abbreviated transcription (Latin):
sa expetit uł ille de matͥmonio.
uel illa de marito non sibi alt̾utr̃
negent. ne ꝑ hoc incidant indãp¬
nabiles corruptelas temptante
sathana ꝓpt̾ incontinentiam uel
amborum uel cuiꝰ quam eoꝵ Id̾ in¬
eodem. Posset homo dimittere
sterilem uxorem et ducere de qͥ fi
uis inttium ÷ manifesta sterilitate
ñ subsequatur. ita ut scientibꝰ con¬
iigibꝰ non se filios habititros sepa¬
rare. s tñ ł ip̃a causa filiorũ atq
aliis copulare non liceat. Quod si
fecerint cum eis quibꝰ se copulaus¬
rint adulti̾um cõmittunt. heymo

Expanded text:
sa expetit uel ille de matrimonio sa expetit uel ille de matrimonio uel illa de marito, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas temptante satana propter incontinentiam uel amborum uel cuiusquam eorum. . Posset enim homo dimittere sterilem uxorem, et ducere de qua ficausa initum est, manifesta sterilitate non subsequatur; ita ut jam scientibus conjugatis non se filios habituros, separare se tamen vel ipsa causa filiorum, atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis, quibus se copulaverint, adulterium committunt. » Quo
Abbreviated transcription (Latin):
agant ne nascantur. Ceterum si
admodum has nuptias appellare
Quicquid gͦ int̾ se coniugati ĩ mo¬
destum inuerecundum sordidũ
gerunt uitium ẽ hominum ñ cul¬
pa nuptiarũ. Iam in ip̃a quoq in¬
moderatione ex actione debiti car¬
nalis quam eis non scdm imꝑium
ad talem concubitum impellunt
nuptie tñ ab adulti̾o seu fornica¬
tione defendunt. Neq enĩ illud
ꝓpt̾ nuptias admittitur. s ꝑꝑ nup¬
tias ignoscitur. Debent gͦ sibi con¬
iugati non solum ipsius sexꝰ suiꝯ
miscendi fidem liberoꝵ ꝓcreando¬
rum causa que pͥma ẽ humani
gn̾is in ista mortalitate societas
uerũ &ẽ infirmitatis inuicẽ exci¬
piende ad illicitos concubitus eut¬
tandos mutuam quoilam mͦ serui
tutem. ut et si alteri eorum ꝑpe
ñ ht̃ potestatem corporis sui sed
uir. Similit̾ et uir non ht̃ potes¬
tatẽ sui corporis s mulier ut et
quod filiorum ꝓcreandorum sed
infirmitatis incontinentiȩ cau¬

Expanded text:
agant, ne nascantur. ceterum si agant, ne nascantur. ceterum si , non inuenio, quemadmodum has nuptias appellare quidquid ergo inter se coniugati inmodestum, inuerecundum, sordidum gerunt, uitium est hominum, non culpa nuptiarum. Iam in ipsa quoque inmoderatiore exactione debiti carnalis, quam eis non secundum impad talem concubitum inpellunt, nuptiae tamen ab adulterio seu fornicatione defendunt. neque enim illud propter nuptias admittitur, sed propter nuptias ignoscitur. debent ergo sibi coniugati non solum ipsius sexus sui conmiscendi fidem liberorum procreandorum causa, quae prima eat humani generis in ista mortalitate societas, uerum etiam infirmitatis inuicem excipiendae ad inlicitos concubitus euitatutem: ut etsi alteri eorum perpnon habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier, ut et quod non filiorum procreandorum, sed infirmitatis et incontinentiae cau
Abbreviated transcription (Latin):
tu continere. unde subsistet hu
manumgenꝰ: utinam omnes
hoc uellent dum taxat in carita¬
te de corde puro et conscientia
bona. et fide nonficta. multo citiꝰ
dei ciuitas compleretur et acce¬
leraret t̾minus scłi. Quid enĩ
ait cum in de loqueretur uellẽ
omnes ẽẽ sicut me ip̃m : Aut illo
loco. hoc int̾dico fr̃s tempus
Posse sane fieri nuꝑtias ex
male coniunctis honesto post¬
ea placito consequente mani¬
ros omnino huius temꝑis cõni¬
gatos uel post exꝑtum concubi¬
tum continentes a se suꝑari uir
dam antiquis patribꝰ et matͥb
scĩs quibꝰ iõ isti meliores ñ sunt
ꝗͣuis coniugati ñ sint quia si ꝯ¬
iugati eẽnt pares non essent.¬
ꝑꝑ ineontinentiam solius concu
ille cum adultera nec illa cum adul¬
tem alicuius eorum id int̾ eos pla¬
cuerit et prolis generationẽ quã¬
ius non ea causa comuncti sint nõ
tñ uitauerint: ne uel noluit sibi
nasci filios uel &e oꝑe aliquo malo

Expanded text:
tu continere, unde subsisteret genus tu continere, unde subsisteret genus humanum? utinam omnes hoc uellent dumtaxat in caritate de corde puro et conscientia bona et fide non ficta! multo citius dei ciuitas conpleretur et adceleraretur terminus saeculi. quid enim m, ubi ait, cum inde loqueretur: uellem omnes esse sicut me ipsum? aut illo loco: hoc autem dico, fratres: tempus posse sane fieri nuptias ex male conjunctis, honesto postea placito consequente, maniros omnino huius temporis coniugatos, uel post expertum concubitum continentes, a se superari atis patribus et matribus sanctis, quibus ideo isti meliores non sunt, quamvis conjugati non sint, quia si conjugati essent, pares non essentincontinentiam solius concubille cum altera, nec illa cum altem alicuius eorum id inter eos placuerit et prolis generationem, quamuis non ea causa coniuncti sint, non tamen uitauerint, ut uel nolint sibi nasci filios uel etiam opere aliquo malo
Abbreviated transcription (Latin):
dem uenialem ht̃ culpam. adult̾i¬
um uͦ siue fornicatio letalem ht̃
culpam. Ac ꝑ hoc melior quidẽ ÷ ab
omni ꝯcubitu continentia quã uł
ipẽ matͥ monialis concubitus quisit
causa gignendi.Sed quia illa ꝯti¬
nentia meriti amplioris ẽ. redd̾e
uͦ debitum coniuigale nulliꝰ cͥmi¬
nis ÷ exig̾e̾ autẽ ultra generandi
necessitatem culpe uenialis for¬
nicari porro uel mechari puniẽ¬
di cͥminis cau̾e̾ debet caritas con¬
iugalis nedum sibi querit unde
ampliꝰ honoretur conuigifaciat
unde dampnetur. Qui enĩ dimit¬
tit uxorem suam excepto causa
fornicationis. facit eam mechari
Usq ad eo fedus alud initium nup
tiale cuiusdam sacram̃tires ẽ. ut
nec ip̃a seꝑatione irritũ fiat qñ¬
quidẽ uiuente iuro a quo relicta ÷
mechatur si alt̾ nupserit. & a¬
is sacrilegorũ meliora sunt pran¬
dia iustorum. ita nuptie fidelium
uirginitati ante ponuntur im¬
quid murmurent. Quid sibi inqͥ
unt om̃s uelint ab omni cõcubi¬

Expanded text:
dem uenialem habet culpam; adulterium uero siue fornicatio letalem habet culpam. ac per hoc melior est quidem ab omni concubitu continentia quam uel ipse matrimonialis concubitus, qui fit causa gignendi. Sed quia illa continentia meriti amplioris est, reddere uero debitum coniugale nullius est criminis, exigere autem ultra generandi necessitatem culpae uenialis, fornicari porro uel moechari puniendi criminis, cauere debet caritas coniugalis, ne, dum sibi quaerit, unde amplius honoretur, coniugi faciat, unde damnetur. qui enim dimittit uxorem suam excepta causa fornicationis facit eam moechari. usque adeo foedus illud initiale cujusdam sacramenti res est, ut nec ipsa separatione irritum fiat: quandoquidem vivente viro, et a quo relicta est, moechatur, si alteri nupserit; et iis sacrilegorum meliora sunt prandia iustorum, ita nuptiae fidelium uirginitati anteponuntur inquid murmurent. quid? si, inquiunt, omnes homines uelint ab omni concubi
Abbreviated transcription (Latin):
Hotandum quod beatus petrꝰ
ea conditione uult mulieres bo
solum nichil mali ad imꝑiũ eoꝵ
anus ait sericũ et purpurã ĩdu¬
auro et margaritis et monilibꝰ
adornate ornamenta cordis ꝑ di

Expanded text:
Notandum quod beatus Petrus ea conditione desiderat mulieres bonsolum nihil mali ad imperium eoanus ait, « sericum et purpuram induAuro et margaritis et monilibus adornatæ, ornamenta cordis & cor
Abbreviated transcription (Latin):
et a sacerdote uelantur si postea ł
publice nupserint uel se clancło
corruꝑint non eas admittendas ẽẽ
ad agendam penitenciam nͥ iscui
se iunxerant de mundo recesserit
Si enim de hominibꝰ hec ratio cus¬
toditur. ut qͦcumq inuente utro
alt̾i nupserit habeatur adultera.
nͨ ei agende penitencie licentia ꝯ¬
cedatur nͥ unus ex his fui̾t defunc¬
tus quanto magis de illa tenenda :
qͤ ante in mortali sponso se cõui¬
xerat et postea ad humanas nup¬

Expanded text:
et a sacerdote velantur, si postea vel publice nupserint, vel se clanculo corruperint, non eas admittendas esse ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant de mundo recesserit; si enim de hominibus haec ratio custoditur, ut quaecunque, vivente viro, alteri nupserit, habeatur adultera, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex his fuerit defunctus; quanto magis de illa tenenda est quae ante immortali se sponso conjunxerat, et postea ad humanas nup
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis de religioso ꝓposito et
disciplinis monasterialibus
eruditus ad clericale munus ac¬
cedit. in pͥmis eiꝰ uita p̾teritis
acta temporibꝰ inquiratur et si
nullo graui facinore ꝓbatur ĩ
ditur si penitenciam public am
aut originarie non est conditioni
obnoxius si curie etiam ꝓbatur ne¬
ribus absolutus si assecutus ÷ lute¬
ruis aut defensor effectus post tres
menses existat acolitus maxime si
hinc etas suffragatur. uͦi mense sub¬
diaconi nomen accipiat. Ac si mo¬
deste conuersationis honesteq uo¬
luntatis existit nouo diaconus
festinant iuxta normam regłarẽ
debent in suo habitu ꝑtͥenniũ
ꝓbari. et tc̃ monachicum habitũ¬

Expanded text:
s etiam de religioso proposito et disciplinis monasterialibus eruditus ad clericale munus accedit, imprimis ejus vita praeteritis acta temporibus inquiratur; vel si nullo gravi facinore probatur iditur, si poenitentiam publicam aut originariae non est conditionis obnoxius, si curiae jam probatur nexibus absolutus; si assecutus est litterius, aut certe defensor effectus, aut post tres menses existat acolytus. Maxime si huic aetas etiam suffragatur, sexto mense subdiaconi nomen accipiat, ac si modestae conversationis honestaeque voluntatis existit nono mense diaconus, Et juxta normam regularem debent in suo habitu per triennium probari, et tunc monachicum habitu
Abbreviated transcription (Latin):
tes dampnationem quia pͥmam fidẽ
irritam recerunt. Concessit bigamie
p̾cepta nonbona et iustificationes pes¬
simas ita scd̾m indulgens maritum &̾
tercium et silibet et iugesimũ scirent
sibi non tam maritos datos ꝗͣ adulteroᷤ

Expanded text:
amnationem, quia primam fidem irritam fecerunt, concessit digamiae praecepta non bona et iustificationes pessimas ita secundum indulgens maritum et tertium et, si liberet, uicesimum, ut scirent sibi non tam uiros datos quam adulteros
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est quod nazarei capillos mu¬
truint nͥ quod ꝑuitam magne con¬
tinentie p̃sumptionum cogitaci¬
ones crescunt. S quid ÷ quod de¬
uotione ꝯpłeta capud nazareꝰ ra¬
dere capillosq igne sacͥsitii pon̾e
iubetur. nͥ quod tc̃ ad ꝑfectionissũ¬
mam contingimꝰ cum sic extiora
uitia uincimꝰ ut etiã cogitaciones
suꝑfluas amente resecemꝰ: Quas
nimirũ sacͥfitii igne concremare
ẽ fiannna eis diuini amoris incen¬
dere ut cotum cor uidei amore arde¬

Expanded text:
Quid est quod Nazaraei capillos nutriunt, nisi quod per vitam magnae continentiae, praesumptionum cogitationes crescunt? Sed quid est quod, devotione completa, caput Nazaraeus radere, capillosque in igne sacrificii ponere jubetur, nisi quod tunc ad perfectionis summam pertingimus, cum sic exteriorem vitam vincimus, ut etiam cogitationes superfluas a mente resecemus: quas nimirum sacrificii igne concremare, est flamma eas divini amoris incendere, ut totum cor in Dei amore arde
Abbreviated transcription (Latin):
cilio urbico. Si abbas mulie¬
rem ĩ monasti̾um suum ingredi ꝑ¬
miserit aut festiuitates aliquas ibi¬
dem spectare tribus mensibꝰ ĩ alio
monastio retrudatur pane et aqͣ¬

Expanded text:
cilio Urbico. Si abbas mulierem in monasterium suum ingredi permiserit, aut festivitates aliquas ibidem spectare, tribus mensibus in alio monasterio retrudatur, pane et aq
Abbreviated transcription (Latin):
quis autẽ uel abolitione tonsure ł
scłar is uestis assumptione detectus
fuerit attigisse transgressionẽ ex cõ¬
municationis censuram accipiat.
res baptizati sunt ac sic se institue¬
runt ut opinio eoꝵ in nullo uacil¬
let. et aut dicis uincti st̃ aut mo¬
nasterii ex quo baptizati sunt hese¬
runt si non concubinam non pelicẽ
nouerint si in omnibꝰ bonis oꝑibꝰ
uigilauint non ꝓhibentur ad cle¬
ricatus ordinẽ assumi. ita sane uͭ
in eos temꝑa a maioribꝰ constituta
seruentur ne cito quilib lector cito
acolitus cito diaconus cito sacdos

Expanded text:
quis autem vel abolitione tonsurae vel saecularis vestis assumptione detectus fuerit attigisse transgressionem, et excommunicationis censuram accipiat, res baptizati sunt, ac sic se instituerint, ut opinio illorum nullo modo vacillet; ut aut clericis juncti sint aut monasteriis, ex quo baptizati sunt, haeserint; si non concubinam, non pellicem noverint; si in omnibus bonis operibus vigilaverint: non prohibentur rtem partem assumi; ita sane ut in eis tempora a majoribus constituta serventur, ne cito quilibet lector cito acolythus, cito diaconus, cito sacerdos
Abbreviated transcription (Latin):
nachi. De honore mona¬
chis competente et ut nullus
eorum temptet ecclesiastica aut
sclaria inquietare negotia nec
alienum seruum p̾ter conscienti¬
am dñĩ eiꝰ suscipere. Quod

Expanded text:
. De honore monachis competente, et ut nullus eorum temptet ecclesiastica aut saecularia inquietare negotia, nec alienum servum praeter conscientiam domini ejus suscipere. 54.
Abbreviated transcription (Latin):
babilit̾ uixerit una tantum et ea
quã uirginem communi sac̾dotis be¬
nedictione ꝑceperit uxore contẽp¬
tus acolitus et subdiaconus eẽ debe¬
p ad diaconii gradum uͥ si ułtra.uͦ.¬

Expanded text:
babiliter vixerit, una tantum, et ea quam virginem communi per sacerdotem benedictione perceperit, uxore contentus, acolythus et subdiaconus esse debe ad diaconii gradum
Abbreviated transcription (Latin):
pietas sansit ut quisquis publicis
administracionibꝰ fuerit implicatꝰ
ei ad ecdesiasticum offitium ueni¬
re non liceat. Quod ualde laudaui
euidentissime sciens quia scłarem
habitum deserens ad ecclesiastica
offitia uenire festinat mutare uult

Expanded text:
pietas sanxit ut quisquis publicis administrationibus fuerit implicatus, ei ad ecclesiasticum officium venire non liceat. Quod valde laudavit, evidentissime sciens quia qui, saecularem habitum deserens, ad ecclesiastica officia venire festinat, mutare vult
Abbreviated transcription (Latin):
nobis daturus ÷ ad ꝯsolationẽ. qͥ uo̾
subtracturꝰ ex ercitacionem. Non
enĩ ħ iumento suo cibaria sine cã¬
rem serui dĩ tolerant. ꝗͣ necessariũ
facultatum cum conscientia frau¬

Expanded text:
nobis daturus est ad consolationem, quid vero subtracturus ad exercitationem. Non enim homo jumento suo cibaria sine caurem serui dei tolerant, quam ut necessariorum facultatem cum conscientia frau