comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃. q xfiliũ di qͥnre salictis gra pependit ĩ ligno. diro deuotatiõis
ouitio lacessiuit. utrũ uolens ancasu uidis. Neutro i hor excusait
erit. aut cõm̃datꝰ. ut debeat accipi. it .i. Alaledictũ et ot̃m qͥ
pendet ĩ ligno. Hc̃ ego tu uis ut accipiã hus ic ut ẽdã. cũ siditun
maledre. ꝯstet eũ ñ fuisse diuinũ: Tugͦ elige utrũuis. aut
uineysen ꝓpłã ñ fuisse uĩptudentia peccasse. ut dũ aliis exmo¬
in suo maledic. nesciens blas phemauerit ⁊dm̃. aut fuisse q
diuinũ. nec fut᷑a ħ ignorase. s ĩuidentẽ tñ nr̃e saluti q̃ fut᷑a
erat eeligno ĩ eiꝰ auctorẽ maledici oris sui uenena ꝓmpsisse.
Et qͥs gͦ credat hc̃ uidisse & cognouisse patrẽ qͥ sic lacerau̾it filiũ.
hc aduentũ filii potuisse p̃dicere. qͥ ascensioĩs eiꝰ ignorau̾it exitũ :
passiõis exitu defuncti st̃ uita. ut petrus ⁊ andreas ac reliqͥ eiꝰdẽ
sortis: qͦs nͥ moyses aut ut ñ ypħa nescisset. aut ut malignꝰ odiss.

Expanded text:
m Filium Dei, qui nostrae salutis causa pependit in ligno, diro devotationis convicio lacessivit: utrum volens, an casu, tu videris. Neutro enim horum excusatus erit aut commendatus, ut debeat accipi. Ait enim maledictum esse omnem qui pendet in ligno . Hunc ergo tu vis ut accipimaledixerit, constet eum non fuisse divinum. Tu ergo elige utrumvis, aut Moysen prophetam non fuisse, et imprudentia peccasse, ut dum aliis ex more suo maledicit, nesciens blasphemaverit et Deum; aut fuisse quidem diuinum nec futura haec ignorauisse. sed inuidentem tamen nostrae saluti. quae futura erat ex ligno, in eius auctorem maledici oris sui uenena prompsisse. et quis ergo credat hunc uidisse aut cognouisse patrem, qui sic lacerauerit filium? hunc aduentum filii potuisse praedicere, qui ascensionis eius ignorauerit exitum? passionis exitu defuncti sunt uita, ut Petrus et Andreas ac reliqui eiusdem sortis. quos nisi Moyses aut ut non propheta nescisset aut ut malignus odisset,
Abbreviated transcription (Latin):
do de xp̃o nec xp̃o de ꝓpħis: Anxp̃o cred̾et de se ip̃o dicenti. cui ñ
cdet de aliis testificanti: Uere rididm ẽ ħ putare. Quẽ semel
enĩ dignũ fide ñducet. aut oĩo nicħ ei credet: aut potiꝰ ꝓaliis ꝗͣ¬
ꝓse ip̃o testificãti cͤdẽt. H forte faustꝰ irrisꝰ. sibillas hõi leg̾et &
ut fama ÷ sibillȩ de xp̃o p̾sagia. aut hermetis quẽ dicunt tri.¬
megistrũ: aut orphei. alioꝵq ĩ gentilitate uatũ. Hoꝵ gͦ iste

Expanded text:
o de prophetis?" an Christo crederet de se ipso dicenti, cui non crederet de aliis testificanti? uere ridiculum est hoc putare. quem semel enim dignum fide non duceret. aut omnino nihil ei crederet aut potius pro aliis se ipso testificanti crederet. Hic forte Faustus irrisus, Sibyllas homini legeret, et ut fama est, Sibyllae de Christo praesagia, aut Hermetis, quem dicunt Trisme
Abbreviated transcription (Latin):
cã rẽ publicã. tale regnũ ĩꝑãte ⁊ adiuuãte dõ ꝓpagauer̃. atq¬
erexer̃. uͥ sacͥlegiũ ẽet q istis religio fuit. Itaq siqͣ illic ĩ cultũ
simula cͦꝵ ⁊ dmõũ labent᷑. aut pena plectebãt᷑ ip̃is suȩ rei publi¬
ce legibꝰ. aut lib̾rimo tonitruo coercebãt᷑ ꝓpħitis uocibꝰ. Unꝰ u
uo futoꝵ. qͥritꝰ aboleret᷑ cũ illa uenissent: q̃ ꝑ eũ sigficabãt᷑ eẽ¬
uẽt᷑a. q̃nꝗđ ip̃m regnũ magnꝰ qͥdã ꝓpħa fuit. uͥrex ⁊ sac̃dos nustica
sigficõe ungebãt᷑. q ñ añ ip̃is qͦq uidĩs ignorantibꝰ. ac ꝑħ ĩ uitis.
ablatũ ẽ. n cũ uenisset ille gr̃a sp̃uali unet̾ ds̃ p̃participib sius.
ille scs̃ sc̃oꝵ. idẽ uerꝰ rex ꝯsulendo nob̃. ⁊ idẽ uerꝰ sac̃dos se ip̃m of.¬
ferendo ꝓ nob̃. Quã obrẽ ꝗͣtũ distat d xͥ aduẽtu ĩt̃ p̃dicatiõe ãgłoꝵ

Expanded text:
rempublicam, tale regnum imperante et adiuuante deo propagauerunt atque rexerunt. ubi sacrilegium esset, quod istis religio fuit. itaque si qui illic in . cultum simulacrorum et daemonum laberentur, aut poena plectebantur ipsis suae reipublicae legibus aut liberrimo tonitru cohercebantur propheticis uocibus. unus enim uo futurorum, qui ritus aboleretur. cum illa uenissent, quae per eum significabantur ei rex et sacerdos mystica significatione ungebantur: quod non ante ipsis quoque Iudaeis ignorantibus ac per hoc inuitis ablatum est, nisi cum uenisset ille gratia spiritali unctus deus prae participibus suis, ille sanctus sanctorum, idem uerus rex consulendo nobis et idem uerus sacerdos se ipsum offerendo pro nobis. quamobrem quantum distat de Christi aduentu inter praedicat
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo tãꝗͣ ꝑ pollicitatiõe ostentatiõẽ excellentiᷤ sapientię seduce¬
bat. erit ĩ sipiens .i. apparebit ĩ sipiens. Eis qͥppe qͥbꝰ pͥmo sapienserat.
tt̃ erit ĩ sipiens: cũ apparebit: qr dem̃tia eiꝰ nota erit õĩbꝰ. Et tãꝗͣille
ꝗͥ catheciram q̃reret ⁊dic̃et. qͦ gͦ signo manifesto adhuc paruulꝰ
& ñ dũualens liqͥdã discernẽ atoterroribꝰ ueritatẽ. qͦ manife¬

Expanded text:
primo tanquam per pollicitationem et ostentationem excellentis sapientiae seducebat, erit insipiens, id est, apparebit insipiens. Eis quippe quibus primo sapiens erat, tunc erit insipiens, cum apparebit, quia dementia ejus nota erit omnibus. CAPUT XIII. Eaereret et diceret, Quo ergo signo manifesto adhuc parvulus, et nondum valens liquidam discernere a tot erroribus veritatem; quo manife
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰorẽ ł aduocatũ sp̃m ueritatis. ꝑ hãc ꝓmissiõis occasiõe
sionẽ illic rursus cõmemoratã: ⁊ illic manifestissime ĩpletã.
ne eẽ tã cecũ. qͥ uelit dicere manicheo credo. cũ dicat xp̃o
ncredo. Dem̃ si ñ ridens: saltẽ stomachans dicet. Itane ꝑsi¬
eis libͥs me iubes credẽ. qͥ hebreis me dixisti ñ credẽ: Qmgͦ¬

Expanded text:
aduocatum, spiritum ueritatis, per hanc promissionis occasionem professionem illic rursus commemoratam et illic manifestissime inpletam. nem esse tam caecum, qui uelit dicere: Manichaeo credo, cum dicat, Christo non credo. deinde si non ridens, saltem stomachans diceret: itane Persicis libris me iubes credere, qui Hebraeis me dixisti non credere? q
Abbreviated transcription (Latin):
qꝙ tñ aĩal suã salutẽ ĩcolumitatẽ. nat᷑ãq tuebrt᷑. Uerũt᷑n
dẽ ur̃o alle saltẽ pͥnceps tenebꝵ ñ ialõgo ĩtuallo cõparari pot̃.
s ⁊ cũcta aĩaliũ cęt̾oꝵ gña subdita erat̃. ⁊ ad nutũ eiꝰ cũtebat᷑.
faciẽdo q iussiss&e. edendo q̃ suasissce. H dicentes. usq ado puta.
planȩ. aꝑtȩq describi. Si ti pͥncepis huiꝰ uires ħ pot̾ãnt: mug¬
na potentia.si honor magna claritas. si amor. magna c̃cordia.
si timor. magna disciplina. In hisoĩbꝰ bõis si erãt aliqͣ mala nũ
iõ mali nacta dicẽda ÷ nͥ abeis qͥ nesciut̃ qͥloq̃nt᷑. Porro si ꝑꝑea¬

Expanded text:
tem naturamque tuebatur. uerumtamen deo uestro ille saltem princeps tenebrarum non ita longo interuallo conparari potest, sed etiam cuncta animalium ceterorum genera subdita erant et ad nutum eius conuertebantur faciendo, quod iussisset, credendo, quod suasisset. haec dicentes usque adeo putplane aperteque describi. si enim principis huius uires hoc poterant, magna potentia; si honor, magna claritas: si amor, magna concordia; si timor, magna disciplina. in his omnibus bonis si erant aliqua mala, num ideo iam mali natura dicenda est nisi ab eis, qui nesciunt, quid lo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ an bellũ timore truciate sũt. ⁊ ĩ bello in expiabilit̾ macłatȩ.¬
⁊ pꝰt bellũ ĩ ȩt̃nũ dãnate. nũꝗͣ beatȩ.Si aũ p̃scire ñ potuer.
⁊ an bellũ imꝓuide.⁊ ĩ bello ĩualide. ⁊ pͦt bellũ mserȩ. nũꝗͣ¬

Expanded text:
et ante bellum timore cruciatae et in bello inexpiabiliter maculatae eet ante bellum timore cruciatae et in bello inexpiabiliter maculatae et post bellum in aeternum damnatae, numquam beatae; si autem praescire non potuerunt. et ante bellu
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑. hyle aĩalia sualedit ĩ pugna sua. ds m̃bra sua ƿunit ĩuicto.¬
ria sua. Quid÷ uani homines: Nẽpe recordamini uerbafau.¬
sticłdo tã qͣ d̾ antidoto ⁊ hyle tãꝗͣueneno. Eece plusnor
ur̃mantydotũ. ꝗͣ uenenũ. Nũꝗd hyle tã horrẽdo globo inȩt̃num
uł d̃m ĩcluder. uł sua uiscera affigc̃e. Et quod sceleratius
ẽ. calũniat᷑ eisd reliqͥis. ne defecisse uideat᷑. qea expugna.¬
re ñ potuit. Dic̃  manicheus ĩ epła fũdam̃ti. iõ dign̾as illa ᷤᷤ
aias fieri tali supplicio. quod errare se apore sua lucida nat᷑a
passȩ s̃. atq in imicȩ sc̃õ lumini extit̾unt. eũ eas in illum
errorẽ qͦ ita tenebͣrent᷑ ut uuinica luci lux fier&e. ip̃e mise¬
rit.si inuitas ĩiustrs ut cogera. si uolentes ĩ gratus ut
dãnet. Qͤ si se fut᷑as inimicas origini sue ẏscire potuerũt.

Expanded text:
ditur, hyle animalia sua laedit in pugna sua, deus membra sua punit in uictoditur, hyle animalia sua laedit in pugna sua, deus membra sua punit in uictoria sua. quid est, uani homines? nempe recordamini uerba Fausti de deo tamquam de antidoto et hyle tamquam ueneno; ecce plus nocet uestrum antidotum quam uenenum. numquid hyle tam horrendo globo in aeternum uel deum includeret uel sua uiscera adfigeret? et quod sceleratius est, calumniatur eisdem reliquiis, ne defecisse uideatur, quod eas purgare non potuit. dicit enim Manichaeus in epistula Fundamenti ideo dignas illas animas fieri tali subplicio, quod errare se a priore lucida sua natura passae sunt et inimicae lumini sancto exstiterunt, cum eas in illum errorem, quo ita tenebrarentur, ut inimica luci lux fieret, ipse miserit: si inuitas, iniustus, ut cogeret; si uolentes. ingratus. ut damnet. quae se futuras inimicas origini suae si praescire potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
minationẽ parsđi. ut e̾de uñ tegẽt᷑ globꝰ. qͦ ĩ ȩt̾nũ hostis uiuus¬
erat sepeliendꝰ. Tantũ i timebit᷑ ⁊ umctus. tantũ t̃rebit in¬
elus. ut semꝑtt̃na miseria partis đi: cȩt̃o do tͥbuat qͣlẽcũꝙ
securitatẽ. Omagna ĩnocentia bõitatis. Ecce facẽ ⁊ cł̾e ur̃. uñ
gentẽ tenebͣꝵ t̃ribilit̾ horribilit̾ accusatis. qͣ suis noceat
 alienis. It̾ ip̃m oĩo ĩcło ur̃o arguit ille globꝰn extremꝰ.
qͦ hostis ĩcbactit᷑. ⁊ eiuuis affligitur immo uͦ suꝑat ãpliꝰ noedo
⁊ alienis. ⁊ suis: parsilla qͣm dicitis đm. Hyle q̃uippe ñ eiudo¬
care alienũ regnũ uoluit .s tenere. Suos aũ quosdã ⁊ si ab
alis sus qͥbꝰdã cõsum̃dos int̃imebat. ĩ alias tñ formas denuo
⁊ alienos eradicat. ⁊ suosdamnat. Et qͥ mirabiliore dm̃tia ere¬

Expanded text:
minationem pars dei, ut esset, unde tegeretur globus, quo in aeternum hostis uiuusminationem pars dei, ut esset, unde tegeretur globus, quo in aeternum hostis uiuus sepeliendus est; tantum enim timebitur et uictus, tantum terrebit inclusus, ut sempiterna miseria partis dei cetero deo tribuat qualemcumque securitatem. o magna innocentia bonitatis! ecce faciet et deus uester, unde tenebrarum gentem horribiliter accusatis, quod et suis noceat et alienis. id ipsum omnino in deo uestro arguit ille globus extremus, quo et hostis includitur et ciuis adfligitur; immo uero superat in amplius nocendo et alienis et suis pars illa, quam dicitis deum. hyle quippe non eradicare alienum regnum uoluit, sed tenere; suos autem quosdam etsi ab aliis suis quibusdam consumendo interimebat, in alias tamen formas denuo et alienos eradicat et suos damnat; et quod mirabiliore dementia cre
Abbreviated transcription (Latin):
li c̃mixtio. q tł illo tamꝗͣ puro⁊ simplici ⁊ sũmo bono glamini:
Ergo ⁊ ap̃ semetip̃as istas duas nat̾as aut duo bõa: aut duomala
fat̃i cogimini. Cõcedimꝰ uob̃. si duo mala dixĩtis. ut q uoluĩtiᷤ
ligẽtior c̃sidatio. dũ tñ ille ur̃ error tollat᷑. qͦdicitis duo pͥncipia
lũ. Iã uͦsi pꝑea malũ ẽ aliquid. q alt̾i nocor. inuicẽ sista notue¬
rut. fuĩt ista pars imꝓbior. qr pͥor appetiuit alienũ. Una gͦ
malũ inferre uoluit. alt̾a mabũ ꝓ malo retͥbuit. ⁊ ñ lege talio.
tis. s miłto grauiꝰ. Eligite iã. ꝗͣ peiorẽ cdicatis. q̃ pͥor nocere uo.¬
luit: an q̃ ampliꝰ nocẽ ⁊ uoluit ⁊ potuit. Ista ti ꝑ mͦ suo luce p¬
frui c̃cupiuit. illa eã fũdit᷑ eradicauit. Ista siquo d appetuñt
ma. ⁊ qͣꝵitã litt̾aꝵ memoriȩ com̃data furiosa sententia. peti
amici dũ immici una int̾cidãt. Missa ÷ nad inexpiabilẽ cõta¬

Expanded text:
li commixtio, quid de illo tanquam puro et simplici et summo bono gloriamini? Ergo etiam apud semetipsas istas duas naturas, aut duo bona, aut duo mala fateri cogimini. Concedimus vobis, si duo mala dixeritis, ut quod volueritis ligentior consideratio; dum tamen vester error ille tollatur, quo dicitis duo principia ea malum est aliquid, quod alteri nocet, inuicem sibi ista nocuerunt, fuerit una pars inprobior, quia prior adpetiuit alienum. una ergo malum inferre uoluit, altera malum pro malo retribuit, et non lege talionitis, sed multo grauius. eligite ergo. quam peiorem dicatis, quae prior nocere uoluit, an quae amplius nocere et uoluit et potuit. ista enim pro modo suo luce perfrui concupiuit, illa eam funditus eradicauit. ista si, quod adpetiuit, ma et quarundam litterarum memoriae commendata furiosa sententia: pereant amici, dum inimici una intercidant. missa est enim ad inexpiabilem conta
Abbreviated transcription (Latin):
Dicite qͦ duo mnala. s unũ alto peius. accluo ñ sũma bõa. s unũ
alt̃o meliꝰ. ita sane. ut qͥ ẽ meliꝰ. ħ dicamꝰ miseriꝰ. Nã srillius
tanti belli hicerit exitus. ut separata hyle aꝓpͥa uastatione.⁊
di membͥs affrxis in globo. alit̾ boni p̃stet᷑ hostibꝰ. tantum
mali ĩ fligat᷑ ciuibꝰ. cogitate quis uicerit. S uidelicoe uene¬¬
nũ ÷ hyle. q̃ formare.firmare. nutrire. uegetare. ualuit
animalia sua.⁊ antidotũ ds qͥdamnare potuit. qͥsanare ñ
potuit m̃bra sua. Insani. nec illa est hyle. nec ille est ds. Sic
delirent. qui sanã doctrinã ñ sustinentes ad fabulas con¬
uertentur

Expanded text:
Dicite ergo duo mala, sed unum altero pejus: aut duo non summa bona, sed unum altero melius; ita sane, ut quod est melius, hoc dicatis miserius: nam si illius tanti belli hic erit exitus, ut superata Hyle a propria vastatione et Dei membris affixis in globo, aliquid boni praestetur hostibus, et tantum mali infligatur civibus; cogitate quis vicerit. Sed videlicet venenum est Hyle, quae formare, firmare, nutrire, vegetare valuit animalia sua: et antidotum Deus, qui damnare potuit, qui sanare non potuit membra sua. Insani, nec illa est Hyle, nec ille Deus. Sic delirant, qui sanam doctrinam non sustinentes, ad fabulas convertuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ditas testaret᷑. maxime uͥ nullꝰ labor agͥtulture. nec ĩtẽpies esta¬
tis. ⁊ yemis. Neꝙ u solibi cirtũibat. ut alt̾nãtibꝰ tỹribꝰ annit̾us.¬
currerẽt. ꝓ ĩn ꝑpetua fertilitas erat arboꝵ: qͥbꝰ elem̃tũ ⁊ alim̃tũ
sui gñis sic̃ gignẽtls affuerat. i tafetãdis ꝑpetuo suꝑpetebat. &
fructus. nũquã deesse faciebat. sic̃ uidemꝰ arhores utrioꝵ. toto
ãno ⁊ flores ⁊ fruttꝰ parere. siugit̾ irrigent᷑. Magna gͦ illii co¬
pia. ⁊ eiꝰ habenddȩ magna securitas. Neqꝰ a uł gͣndo timebat᷑. ubi
ñ erãt luminis exactores. qͦs tonitrua mou̾ẽ fabłamini. Dulces
au ac suaues si ñ hr̃ent cibos suos: itũꝗ eos appet̾ent. nũꝗͣ eiꝰ cor-¬
pora uegetarent.Itan se res haboe. ut ꝓͣcuiꝰꝙ corpr̃is c̃gruentia
ut delect& esca. uł offendat. Sicdelectat. ctultis ac suauis dicit᷑.

Expanded text:
ditas testaretur, maxime ubi nullus labor agriculturae nec intemperies esditas testaretur, maxime ubi nullus labor agriculturae nec intemperies esis; neque enim sol ibi circuibat, ut alternantibus temporibus anni transcurrerent ? proinde perpetua fertilitas erat arborum, quibus elementum et alimentum sui generis, -sicut gignendis adfuerat, ita fetandis perpetuo subpetebat et fructus numquum deesse faciebat; sicut uidemus arbores citriorum toto anno flores et fructus parere, si iugiter inrigentur. magna ergo illic copia et eius habendae magna securitas; neque enim uel grando timebatur, ubi non erant luminis exactores, quos tonitrua commouere fabulamini. Dulces autem ac suaues si non haberent cibos suos. numquam eos adpeterent, numquam eis corpora uegetarent. ita enim se res habet, ut pro cuiusque corporis congruentia uel delectet esca uel offendat. si delectat
Abbreviated transcription (Latin):
igne gentiᷤ tenebꝵ nũquã frigitũ fuisse dixer̃. s calorẽ eꝰ utiꝵ
malũ. Ueꝵ ut ista omiitamꝰ: illa uideamꝰ. q̃ita cõmemoraũ bona
ĩ his c̃tͣriis: ut nolit iñctubitari. sanitatẽ. copiã. dulcedinẽ. Itane
ĩ illa gẽte. ñ erat sanitas corprũ. ĩ qͣ ⁊ nasti.⁊ crescẽ. ⁊ gignẽ. ⁊ itaꝑ
cturare potuer illa aĩalia. ut qͥbꝰdã eoꝵ gͣuictis sic̃ dsipiut captis⁊
ĩcelo colligatis. nec saltẽ plenitpris: s abortiui fetus. dtã excel¬
so ĩt̾rãcatẽtes. ⁊ uiuẽ potuerit. ⁊ crescẽ. ⁊ ista carniũ q̃ nc̃ sũt
ĩnũabilia gn̾a ꝓpagarẽ. Aut copia ibi ñ erat. l arbores ñtm ĩ aquiᷤ.
⁊ uentis. s ⁊̃ inigni⁊ fumo ⁊ nascipotuer̃. ⁊ cãta fecũditate ditari.
ut ex eaꝵ frugibꝰ sui cuiꝰꝙ gñis aĩalia gignent᷑.⁊ eaꝵ arboꝵ fera¬
citate. nutrita atꝙ pasta c̃ẜuarent᷑. qͣꝵ saginȩ leticiã ꝓlis ꝗꝗ fȩxũ¬

Expanded text:
 sed calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis, ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas corporum, in qua et nasci et crescere, gignere et ita perdurare potuerunt illa animalia, ut quibusdam eorum grauidis, sicut desipiunt, captis et in caelo conligatis nec saltem pleni temporis, sed abortiui fetus electam excelso in terram cadentes et uiuere potuerint et crescere et ista carnium, quae nunc sunt innumerabilia, genera propagare ? aut copia ibi non erat, ubi arbores non tantum in aquis et uentis, sed etiam in igni et fumo et nasci potuerunt et tanta fecunditate ditari, ut ex earum fructibus sui cuiusque generis animalia gignerentur et earum arborum feracitate nutrita atque pasta conseruarentur, quorum saginae laetitiam prolis quoque fecun
Abbreviated transcription (Latin):
bo hõiuĩ mel amarũ ÷. itaillinat᷑e pecoꝵ suauis oleast̃. Sicisinu.¬
at᷑ prudẽtiuꝰ reꝵ examinatoribꝰ: ordo quid ualeat. eũ E ua
cuiq addhibent᷑. at redelunt᷑. qͣntũ cũꝙ bõũ sit ab imis usꝙ ad
sua uitatẽ ipa c̃gruentia faciebat. si auĩ cidisser i altus elenti
cild̾ ipai cẽgru̾entia facẽt offensiõẽ sensuigustãtis. q̃ offesio
uł amaritudo ⁊d asꝑitas ał insuauitas uel qͥdlib aluit. a
suta nimiũ ẽ ut aliena ui cõpage corpris c̃cordiãs chirupat
aut si int̾imat. aut uires uitferat ÷ uenenũ uocat᷑ ñ nꝑ ĩ¬

Expanded text:
bo hominum mel amarum est, ita illi naturae pecoris suauis oleaster. sic insinuatur prudentibus rerum examinatoribus ordo quid ualeat, cum scilicet sua cuique adhibentur atque redduntur, quantumque hoc bonum sit ab imis usque ad suauitatem ipsa congruentia faciebat: si autem incidisset in alterius elementi cibum, ipsa incongruentia faceret offensionem sensui gustantis: quae offensio uel amaritudo uel asperitas uel insuauitas uel quodlibet aliud, aut si ita nimium est, ut aliena ui conpagem corporis concordiamque disrumpat ac sic interimat aut uires auferat, etiam uenenum uocatur non
Abbreviated transcription (Latin):
sit. carere p̃scientia ⁊ qͥ ĩmineat oĩo nescire. aut si erat ibi p̃¬
scientia. securitas ibie̾e̾ ñ pot̾ãt. s et̃nꝰ timor. Et ħ ꝗͣtũ malũ
sit. certe agnoscitis. An ñ timebat. ne iãiãq adueniroe
tẽpꝰ. qͦ m̃b eius ita uastarent᷑. ⁊ ĩ quinarent᷑ ĩ ilło p̃lio. ut uix
suã c̃secut᷑ã lib̾ationẽ. ac tͥhũphũ parit p̃uidebat: Certe uł
ꝓsociis timebat̃. qͦs ȩt̃nis in illo globo uincłis. asuo regnono¬
uerãt alienãtios. Anibi caritas ñ erat. ut nulla eo̾e fr̃na cõpas¬
sio. ꝓ his utiq qͦꝵ ꝑecc̃o nullo p̃cedente. ĩpẽdebat̃ et̃na suppli¬

Expanded text:
sit carere praescientia et quid inmineat omnino nescire — aut, si erat ibi praescientia, securitas ibi esse non poterat. sed aeternus timor; et hoc quantum malum sit, certe agnoscitis. an non timebat, ne iam iamque adueniret tempus, quo membra eius ita uastarentur et inquinarentur in illo proelio. ut uix suam consecuturam liberationem ac triumphum pariter praeuidebant? certe uel pro sociis timebant, quos aeternis in illo globo uinculis a suo regno nouerant alienandos. An ibi caritas non erat, ut nulla esset fraterna conpassio pro his utique, quorum peccato nullo praecedente inpendebant aet
Abbreviated transcription (Latin):
lacͥt̾ obedir&̾. Hic au cõtͣ denebs disputãtẽ plures eloqntẽ quã
doctũ. młtiau seductorẽ ꝑ u̾sissimũ nõiabãt. Int̃ paucos mani¬
cheos uͦ tãꝗͣ magno magistro plaudentes: nullu eispecꝰ anuebat
nec ex illa doctͥna saltẽ caballus eiꝰ aliqd sciebat. taꝙ oibꝰ aĩalibꝰ Qc
ħ pars diuina c̃creta sit. ut stolicda fierẽt. Q d h. rogo. Euigilate
ut a solis racdiis aũtat᷑. tc̃ acittȩ mñtes aĩaliũ ad ĩtelligẽtũ c̃cionãti
ẜmonẽ. nc̃ hebetes. ⁊ abhuiꝰ cemodi capacitate penitꝰ alienȩ. tuc
nat᷑ał. tã magna ⁊ tã potẽs eloqntia: nẽ tanto studio ac labort uix
parua.⁊ exigua. O ꝗͣ magna bõa. c̃mixtiõe boni ꝑdidit genstene¬
braꝵ. Iste ip̃e faustꝰ in h ip̃o ẜmone cui nc̃ respõdeo. multa smet cõ¬

Expanded text:
res eloquentem quam doctum, multi antem seductorem peruersissimum nominabant; inter paucos uero Manichaeos tamquam magno magistro plaudentes nullum ei pecus adimebat nec ex illa doctrina saltem caballus eius aliquid sciebat, tamquam omnibus animalibus ad hoc pars diuina concreta sit, ut stolida fierent. quid est hoc, rogo? euigilate ut a solis radiis avertatur; tunc auctae mentes animalium ad intelligendum concionantis sermonem, nunc hebetes et ab eiusmodi capacitate penitus alienae; tunc naturalis tam magna et tam potens eloquentia, nunc tanto studio ac labore uix parua et exigua. o quam magna bona conmixtione boni perdidit gens tenebrarum Iste ipse Faustus in hoc ipso sermone, cui nunc respondeo, multa sibimet con
Abbreviated transcription (Latin):
teꝑant̃ aũ ꝑ niciosũ÷. Cȩt̾a uicłamꝰ. Bõũ ⁊ malũ ꝗͣ ipͥmis force
ponẽ debuit. ĩ hiidẽ c̃triis ⁊tauidet᷑ posuisse: ut tãq̃ gn̾alia uel¬
Ia intelligi. sccł ut acͥ bonũ ꝑtineat sanitas. copia albũ. calitũ.
culer. acdͥmalũ aũ ĩfirmitas. egestas. nigrũ. frigidũ. amarũ.
Quã imꝑttȩ. ⁊ ĩ cõsidate uideat. qͥ potuerit. Ego aũ ne hõi calũni¬
ari puter. nicħ obitiõ de albo ⁊ nigro. calido ⁊ frigido. ne chulcr &&
amaro:⁊ sanitati: atꝙ ĩfirmitati p̃scribã. Siti albũ⁊ ciulcedduo
bõas nugrũ aũ ⁊ amarũ. cluo mala. qͦm płrima uua oĩs ꝙ oliua
nigescenio dulcescit .i. mali ampliꝰ hñdo fit melior: Itẽ si duo
boas calor ⁊ sanitas. duo uͦ mala frigus ⁊ tfirmitas c̃ calescendo

Expanded text:
niciosum est. cetera uideamus. bonum et malum, quod in primis forte ponere debuit in iisdem contrariis. ita uidetur posuisse, ut tamquam generalia uellet intellegi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, copia, album. calidum, dulce, ad malum autem infirmitas., egestas, nigrum, frigidum. amarum, quam inperite et inconsiderate. uideat qui potuerit. ego autem ne homini calumniari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sanitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bonanigrescendo dulcescit, id est, mali amplius habendo fit melior? Item si duo bona sunt calor et sanitas, duo vero mala frigus et infirmitas, cur calescendo
Abbreviated transcription (Latin):
ibi q̃dã q̃⁊ loq̃bant᷑: ut eis concionãtibꝰ oĩa ẜpẽtia. qͣdrupectia. uo.¬
lat̾ilia. natatilia. audiret̃. intelligent. ẽsentirẽt. Mirantiaħ. ⁊ õio
diuina eloq̃ntia. ⁊ neminẽ grãmatitũ aut rethorẽ audieraint.
nec int̾ lacmas ferulaꝵ ateꝓurgaꝵ ista gliclicerãt. Nempe
ista faustꝰ ut has uanttates aꝑte garrir&: adt distiplina faciẽdi
ẜmonis ⁊ serus accessit.⁊ quis ete afer ĩgenio. tñ legẽto stoma¬
chũ rupit. ut eiloq̃nti tã pauti assentiret̃. Omiserũ. qͣ inisti bute.
ac ñ ilł tenebs natusẽ. Illic neũ ctͣ lucẽ cõtionãte oiebipes. oĩs

Expanded text:
iam loquebantur, ut eis concionantibus omnia serpentia, quadrupedia, volatilia, natatilia, audirent, intelligerent, consentirent? Miranda haec et omnino divina eloquentia; et neminem grammaticum aut rhsta didicerant. nempe iste Faustus, ut has uanitates diserte garriret, ad disciplinam faciendi sermonis etiam serus accessit, et quamuis esset acer ingenio, tamen legendo stomachum rupit, ut ei loquenti tam pauci adsentirentur. o miserum, qui in ista luce ac non in illis tenebris natus est! illic enim eu
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾. s om̃s in xp̃o unũ st̃. E rgo t̃ẽ fit hõ adõ. cũ fit unꝰ ex młtis:
hc̃ ꝗͥ corporis nat᷑e ascbendũ putauimꝰ. illũ uͦ suꝑnę ma¬
iestati. Qua ꝑꝑ idẽ rursũ apłs adcorinthios dic̃. ĩ xͦ iħ¬
ꝑ eũglłm ego uos genui: & adgalathas desemertp̃o. cũ pla-¬
cuit ei qͥ me seggaũ de ut̃o matͥs mee ut reuelaret filium
suũ ĩme. ut eũ annũtiarẽ int̃ gt̃s. ꝯtinuo ñ acqͥeui carni
⁊ sanguini. Uides gͦ ubiq eũ ĩ hac alt̾a natiuitate fpũali¬

Expanded text:
 sed omnes in Christo unum sunt. ergo tunc fit homo a deo, cum fit unus ei multis, hunc quidem corporis naturae ascribendum putauimus, illum uero supernae maiestati. quapropter idem rursum apostolus ad Corinthios dicit: i euangelium ego uos genui et ad Galatas de semet ipso: cum placuit ei, qui me segregauit de utero matris meae, ut reuelaret filium suum in me, ut eum adnuntiarem in gentes, continuo non adquieui carni et sanguini. uides ergo ubique eum in hac altera natiuitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpoĩt. qͦd tͥ ꝓponis. nͥ imꝑitꝰ quẽ dẽcipis. ñ struetꝰ a quo
ꝯumceris. Nã ihe ⁊ nasci potuit᷑ ñ satus.⁊ pati ñ partꝰ. S unũ
loꝵ uoluit. alt̾m noluit. Nascin ñ satꝰ uoluit. patiau ñ par¬¬
tus noluit. qr parcꝰ : passꝰ. Dicismͥ. Uñscis: Quia ħ ĩ euãgłio
uĩtatis lego.Si aũ tͥdicã. un scis ista q̃dicis. manichei mͥ oppo¬
nis auctoritatẽ. ⁊ dicise̾ẽ in euãgłio falsitatẽ. Ego au mani¬
cheo ista dicenti ñ crederẽ. nec si nͨ mͥ xp̃m e̾ẽ m̃titũ ẽẽ lauda¬
deo. Nec nasu potuat. nͥd̾s ñ e̾e̾t. Aut si potuit. ⁊ d̾s ẽẽ. ⁊
nasci. qͣre ñ ⁊ ñ nasci potuĩt.⁊ mori. Uid̾es ꝗͣ utile satis ñ e̾e̾
si sibi ꝯueniat. ñ ex coniectura passionis. natiuitatis eiꝰ ex qui¬
rere uĩtatẽ. qr ⁊ pati ñ nat᷑ potuit.⁊ nutꝰ minime pati.p̃sertĩ
ip̃is uob̃ fatentibꝰ do eẽ impossibile nicħ. qd erit ⁊ ip̃m falsum.

Expanded text:
ponit quod tibi proponis, nisi imperitus quem decipis, non instructus a quo convinceris. Nam Jesus et nasci potuit non satus, et pati non partus: sed unum horum voluit, alterum noluit. Nasci enim non satus voluit, pati autem non partus noluit: quia partus est passus. Dicis mihi: Unde scis? Quia hoc in Evangelio veritatis lego. Si autem tibi dicam, Unde scis ista quae dicis? Manichaei mihi opponis auctoritatem, et dicis esse in Evangelio falsitatem. Ego autem Manichaeo ista dicenti non crederem, nec si ndeo: nec nasci poterat, nisi deus non esset; aut si potuit et deus esse et nasci, quare non et non nasci potuerit et mori ? uides ergo utile satis non esse ndum, si sibi conueniat, non ex coniectura passionis natiuitatis eius exquirere ueritatem, quia et pati non natus potuit et natus minime pati praesertim ipsis uobis fatentibus deo esse inpossibile nihil: quod erit et ipsum falsum,
Abbreviated transcription (Latin):
narrantibꝰ.: Quibꝰ si ñectit᷑. annũtiantibꝰ qͣ de uirgine natꝰ sit:
qͦm eis fides habebit᷑. annũtiantibꝰ qͣtde se ip̃e p̃licauĩt. Si enĩ
cꝓlate fuĩnt litt̾ȩ aliquȩ. q̃ nullo alio narrante ip̃iꝰ ꝓpͥe xp̃i eẽ tli¬

Expanded text:
narrantibus? Quibus si non creditur annuntiantibus quod de virgine natus sit, narrantibus? Quibus si non creditur annuntiantibus quod de virgine natus sit, quomodo eis fides habebitur annuntiantibus quid de se ipse praedicaverit? Si enim prolatae fuerint aliquae litterae, quae nullo alio narrante ipsius proprie
Abbreviated transcription (Latin):
p̃m natũ ex maria ñ e̾ẽ. lecturꝰ es. Cũ ꝗͥ necesse sit. alteruor
hoꝵ libroꝵ e̾ẽ m̃dacẽ. cui nos censes potius fidẽ accõmodare.
debe. eine quẽ illa eccła ab ip̃o dp̃o ĩ choata: ꝑ apłos ꝓuetta.cer¬
ta successiõũ serie usꝙ ad hec tpr̃a toto ternaꝵ orbe dilatata.
ab initio tͣditũ ⁊ cõẜuatũ agnosct. att apꝓbat. anei. quẽ
side̾t᷑ duoꝵ euãgłii libroꝵ. utrũs cõueniat. lã hinc̃ alibi ĩ h
potiũt hr̃e ioseph. Ꝙ si cogitantibꝰ ñ occrisset. unus qͥ genuit:
alius qͥ adoptauit: nec sic facile debiustis acdu̾sus tantã auctori¬
tatẽ p̃poͣꝑam ꝓferre sententiã. Nc̃ uͦ siuł ãmoniti cogitatis. qͣm
ħ fien potiũt: euãgłio simplicit̾ credite. ⁊ uos potiꝰ tã male ac ꝑu̾se
argum̃tari desiftite. Ꝙ aũ putat q̃rentũ e̾e faustus. Qde se iħe
ip̃e p̃cticauĩt. cui ñ tustũ uitdat᷑: S nũqͥ ħ sciri pot̃. nͥdiscipłis eiꝰ

Expanded text:
Christum natum ex Maria non esse lecturus es. Cum ergo necesse sit alterum horum librorum esse mendacem, cui nos potius censes fidem accommodare debere? Eine quem illa Eccta successionum serie usque ad haec tempora, toto terrarum orbe dilatata, ab initio traditum et conservatum agnoscit atque approbat; an ei quem sideretur duorum Evangelii librorum, utrum sibi conveniat. Jam hinc alibi in hoc potuerit habere Ioseph. quodsi cogitantibus non occurrisset unus, qui genuit, alius, qui adoptauit, nec sic facile debuistis aduersus tantam auctoritatem praeproperam proferre sententiam; nunc uero si uel admoniti cogitatis, quam hoc fieri potuerit, euangelio simpliciter credite et uos potius tam male ac peruerse argumentari desiri potest, nisi discipulis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possitꝰ. ⁊ ꝙ ea scͥpt̾a cui ꝑũsitas erroris illiꝰ inimica÷. in
qͥb libit hõiũ factis. q̃uł laudaũ. uł arguit. uł tm̃ narra.
Quidũ utili atq salubriꝰ pie legentibꝰ uł audientib illas sac̃s
litt̾as. ꝯsuli ac ꝓspici potuit. ꝗͣ ut ñ solũ ĩ eis laudabiles hões
uiã redeant. siue irreuocabiles maneant: ⁊rursus ꝗ̃dam
maloꝵ mutatiões. ⁊ ꝓuectꝰ in bonũ: siue ꝑseuãturi siue in
pͥstina it̃m relapsuri. ut neq iusti ĩ suꝑbiã securitate extollã¬
tur: nec iniqͥꝯt̾ medicinã desꝑatiõe obdurent᷑: At illa q̃neq
ad imitãdũ neq ad cauendũ facta hõui ꝑtinent. tñ ĩ scͥpt᷑a¬

Expanded text:
non possit, et quod ea scriptura, cui peruersitas erroris illius inimica est, in quibuslibet hominum factis, quae uel laudauit uel arguit uel tantum narrataQuid uero utilius atque salubrius pie legentibus uel audientibus illas sacras litteras consuli ac prospici potuit, quam ut non solum in eis laudabiles homines uiam redeant siue inreuocabiles maneant, et rursus quaedam malorum mutationes et prouentus in bonum siue perseueraturi siue in pristina iterum relapsuri: ut neque iusti in superbiam securitate extollantur nec iniqui contra medicinam desperatione obdurentur ? at illa, quae neque ad imitandum neque ad cauendum facta homi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ uos errant nosse non possunt. Dici aũt humano more
contra naturã eẽ. qđ ÷ contͣ naturȩ usũ mortalibus
naturali incisus oleastro & contͣ naturã insertꝰ es in
bonã oliuã. id ẽẽ contͣ naturã dic̃ qd̃ ÷ contͣ c̃suetudi¬
nẽ naturȩ quã noticia humana cõprehendit. ut oleas
ter insertꝰ in olea ñ oleastri baccas s oliuȩ pinguedinẽ
ferat. Ds̃ aũ creator ⁊ oditor õiũ naturaꝵ. nich ꝯtͣ nat᷑ã
numerꝰ. ordoq nat̾e. S nec ip̃e hõ ꝯtͣ nat̾ã qͥcquã fac. nͥcũ
peccat: qͥ tñsupplicio redigit᷑ adnat̾a. Ad nat̾alẽ qͥppe t̾ticiȩ
ordinẽ ꝑtinet: ut aut pecca ñfiant. aut ĩpunita eẽ ñ ua.¬
leant. Qalibet hoꝵ sit. nat̾ał ordo seruat᷑: si ñ ab aĩa. certe
adõ.Uexant n pec̃ca ꝯscientiã. ip̃iq aĩo nocent: cũ luce i̾ti¬
tie peccando pͥuat᷑: ⁊̃ si ñ ꝯseqͣnt᷑ dolores. qͥł corrigendis in¬

Expanded text:
sicut uos errant, nosse non possunt. dici autem humano more sicut uos errant, nosse non possunt. dici autem humano more contra naturam esse, quod est contra naturae usum mortalibus naturali incisus oleastro ei contra naturam insertus es in bonam oliuam; id esse contra naturam dixit, quod est contra consuetudinter insertus in olea, non oleastri baccas, sed olivae pinguedinem ferat. Deus autem creator et conditor omnium naturarum, nihil contra naturam numerus, ordo naturae. Sed nec ipse homo contra naturam quidquam facit, nisi cum peccat, qui tamen supplicio redigitur ad naturam. Ad naturalem quippe justitiae ordinem pertinet, ut aut peccata non fiant, aut impunita esse non valeant: quodlibet horum sit, naturalis ordo servatur, si non ab anima, certe a deo. uexant enim peccata conscientiam ipsique animo nocent, cum luce iustitiae peccando priuatur, etiamsi non consequantur dolores, qui uel corrigendis in
Abbreviated transcription (Latin):
nis distinctiõe iussit int̾imi. Facile÷. ut ĩ telligat᷑ hõiũ illoꝵ
intẽptio intẽptiõe sig̃care uitioꝵ. taliũ qlibꝰ illi ad eandẽ
ydolatriã defluxer. Intalia qͥppe uitia. sȩuire nos iubet
psalmꝰ cũ dic̃: irascimini ⁊ nolite peccare. Intalia uitia
seuire nos iubet ⁊ apłs. cũ dĩc: mortificate m̃bra ur̃a: q̃ st̃¬

Expanded text:
interimi. facile est ut intellegatur hominum illorum interemtionem significare uitiorum talium, qualibus illi ad eandem idololatriam defluxerunt. in talia quippe nitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit: irascimini et nolite peccare. in talia uitia saeuire nos iubet apostolus, cum dicit: mortificate membra uest
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ signe carebant. ne ip̃oꝵ qͥ uultis eẽ dm̃ s solus abrahe
⁊ seminis eiꝰ. Igit᷑ si ÷ unꝰ ⁊ ĩfinitꝰ ds̃. ꝗ sibi uult ħ ĩuocatiõis
ur̃ȩ tã diligens ⁊ sollicita cautio.ut ñ ꝯtenti nõiasse dm̃:
adiciatis ⁊ cuiꝰ. abrahã scił.⁊ ysaac. ⁊ iacob. tãꝗͣ ĩ turba aliqͣ
dũ ÷: utpote circũcisos. Sic i circũcisiõis se ĩuocare d̾ sig.¬

Expanded text:
ae et seminis eius. igitur si est unus et infinitus deus, quid sibi uult haec inuocationis uestrae tam diligens et sollicita cautio, ut non contenti nominasse deum adiciatis et cuius, Abraham scilicet et Isaac et Iacob, tamquam in turba aliqua dum est utpote circumcisos; sic enim circumcisionis se inuocare desig
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uolumꝰ falsũ: : Sic delirent manichei: ⁊ resipiscant.⁊ ñ
imaginẽ dĩ fatent᷑: & ħ testimõiũ ultro ĩ ꝑfer̃. tc̃ aũ dic̃ faust̾¬
ꝙ ds̃ faciat hõĩe: qñ ĩt̾̃ior ĩ agnitiõe deirenouat᷑. utrũ eũ
ip̃e fecĩt qͥ refic̃. ip̃e ꝯdidit qͥ renouat: respõdebt̃. Ipse. Cui
responsi oĩ eoꝵ si adiciamꝰ. q̃rentes qñ eũ formauerit quẽ
nc̃ reformat: q̃rent uͥse abscondant. ne fabulȩ sue dedecꝰ
aꝑire cogant᷑. Neq u dicunt a dõ formatũ uł oditũ uł ĩ¬
stitutũ. s de sub̾a eiꝰ partẽ: partẽ prors e̾iꝰ. adũs hostem¬

Expanded text:
 nolumus, falsum est? sic delirent Manichaei; et resipiscant et non imaginem dei fatentur et hoc testimonium ultro etiam proferunt: tunc autciat hominem, quando interior in dei agnitione renouatur — utrum eum ipse fecerit, qui reficit, ipse condiderit, qui renouat, respondebunt "ipse." cui responsioni eorum si adiciamus quaerentes, quando eum formauerit, quem nunc reformat, quaerent, ubi se abscondant, ne fabulae suae dedecus aperire cogantur. neque enim dicunt a deo formatum uel conditum uel institutum, sed de sub
Abbreviated transcription (Latin):
positioĩs ãmirabili. ⁊ĩ effabili facilitate.sibi ⁊̃ ĩtra matrẽ
dos: ĩ ea formã serui. ħ÷ mortale corpꝰ accep̃. acceptũq
mõstraũ. mõstratũq ⁊ morte ꝓstratũ resurrectiõe rurs

Expanded text:
positionis admirabili et ineffabili facilitate sibi etiam matrem in positionis admirabili et ineffabili facilitate sibi etiam matrem in dos in ea formam servi, hoc est, mortale corpus accepit, acceptum monstravit, mo
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ħdicũt ⁊ qͥbꝰ credimꝰ. ab inunicis ss de nulla p̃osst̃ falsitate ꝯ
de cognatioe dđ. tu q in fũit oftnde. Hn ostñdo. clarissimopla¬
ne atq fortissimo docum̃to: ꝙ scͥpt᷑a ꝯfirmatissime auctorita.¬
tis ⁊ xp̃m dic̃ exsemine dã. ⁊ eiꝰ matrẽ sine ulliꝰ ꝯcubitu uirgi¬
nẽ mariã. Qm̃ uͦ sibi faustꝰ cuidã qͣsi t᷑pitudinis uisus ÷ uẽ.¬
cũdissim de testator. cũ dicẽt frustra uos calũniã ĩgeritis
scͥptori: tãꝗͣ dĩ ille filiũ ĩut̃o mulieris ĩcluserit: ñ plane ca
ullomͦ eũd̃ dĩ filiũ sic ĩut̃o mulieris ĩ cludit qͣsi ertͣ ñ sit. qͣsi
celi ⁊ trȩ ãmunstratiõẽ deseruerit. qͣsi a patre recesserit. S uoᷤ
manichei: corde illo qͦ nicħ potestis nͥ corp̃alia phãtasmata co¬
manens ⁊ ap̃d patrẽ : ⁊ uniu̾sã creat᷑ã regens. ꝑtendat a
fine usq ad finẽ fortit.⁊ disponat oĩa suauit. Incuiꝰ dis¬

Expanded text:
dicunt, et quibus credimus, ab inimicis suis de nulla possunt falsitate code cognatione David, tu quod inde fuerit ostende. Hoc enim ostendo clarissimo plane atque fortissimo documento, quod Scriptura confirmatissimae auctoritatis et Christum dicit ex semine Dauid et eius matrem sine ullius concubitu uirginem Mariam. quam uero sibi Faustus cuiusdam quasi turpitudinis uisus est uerecundissimus detestator, cum diceret: frustra uos calumniam ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit! non plane catullo modo eundem dei filium sic in utero mulieris includit, quasi extra non sit, quasi caeli et terrae administrationeManichaei, corde illo, quo nihil potestis nisi corporalia phantasmata comanens et apud Patrem, et universam creaturam regens, pertendat a fine usque ad finem fortiter, et disponat omnia suaviter . In cujus dis
Abbreviated transcription (Latin):
parentũ suoꝵ cognomine signauer. qͦ ubicũq ⁊ ip̃e fuit
in magna ꝗuis dõꝑ freq̃ntia. cũ ds̃ abrahã audierit. &
ds̃ ysaac: ds̃ iacob. ꝓtinꝰ se ĩuocari cognoscat. Qđ fere in
mubtis fieri solet. unũ hñtibꝰ nom̃. ut eoꝵ nemo appellatꝰ
respondeat. nͥ audito cognomine. Sicnãq pastor atq ar¬
mntari. pecoribꝰ notas inurunt: ne eoꝵ quisq ꝓsuo usur¬
pet alienũ. Qͥb qr ⁊uos similit̃ facitis. dm̃ abrahã dicentes.
& dm̃ ysaac & dm̃ iacob. ñ solũ finẽ hr̃e ost̾nditis dm̃ .s.¬

Expanded text:
pse fuerit, in magna quamuis deorum frequentia, cum deus Abraham audierit et deus Isaac et deus Iacob, protinus se inuocari cognoscat. quod fere in multis fieri solet unum habentibus nomen, ut eorum nemo appellatus respondeat nisi audito cognomine. sic namque et pastor atque armentarius pecoribus notas inurunt, ne eorum quisque pro suo usurpet alienum. quibus quia et uos similiter facitis deum Abraham dicentes et deum Isaac et deum Iacob, non solum finem
Abbreviated transcription (Latin):
q tale uidet᷑. d mõsitũ ÷ ꝗͣ ñ intelligas. ⁊ qͥcđ  ꝓtuleris. demõstͥbit᷑.
ulla cͦ causa ÷. qͣr iłł litt̃is tanta auctoritate p̃ditis. ñ cedamꝰ.⁊ plane
uicissi argum̃tatio retorqt᷑. ut magia ⁊ ilłs fuĩt. qͣ ut̃o portat
aut qͥ editꝰ sit. si seminat᷑ ñ fuit. Ext̾ lege nat᷑e e̾e̾ c̃stat. uuginẽ pe¬
neste. uos tͣpit̃. nos passiõis eiꝰ rõẽ aliqͣ retidimꝰ.⁊ ꝓbabilẽ. uos natiui¬
tatis aut nullã p̃statis. aut falsã. Demq nos specietenꝰ passũ eũ c̃fi-¬
temͦ. nec uẽ mortuũ. uos ꝓcerto puerꝑiũ fuisse editis.⁊ ut̃o muli¬
ebͥ portatũ. Aut siñ ita:. fatemini ⁊ uos. q ħ ÷ imaginariȩ sit faciũ.
mare soletis. necefsario eũ ẽẽ natũ. qr alias hõibꝰ indĩ. aut lotͥ ñ pos¬

Expanded text:
tuleris, demonstrabitur. nulla ergo causa est, quare illis litteris tanta auctoritate praeditis non credamus; et plane uicissim argumentatio retorquetur, ut magia et illud fuerit, quod utero portatus aut quod editus sit, si seminatus non fuit. extra legem naturae esse constat uirginem peneste, uos turpiter; nos passionis eius rationem aliquam reddimus et probabilem; uos natiuitatis aut nullam praestatis aut falsam; denique nos specie tenus passum confitemur nec uere mortuum; uos pro certo puerperium fuisse creditis et utero muliebri portatmare soletis, necessario eum esse natum, quia alias hominibus videri aut loqui non pos
Abbreviated transcription (Latin):
gnatoꝵ xͥ ⁊ dd. qͥd restat ut credat qͥmauult diuino euã
tione dã. ⁊ eã ioseph ꝯiuigẽ nfrustra appellata ꝑꝑordimẽ
tã magnũ ĩ ꝯiugio depitarent: ut sino ħ ꝯuiges ẽt ñ posse
credent s poti discent fidelia ꝯiugia młto familiarius se
gͦ credimꝰ ⁊̃ mariã fuisse ĩ cognatiõe dđ qr scpt̾is eu credim¬

Expanded text:
ti ex Dauid: quid restat, ut credat, qui mauult diuino euangtione Dauid et eam Ioseph coniugem non frustra appellatam propter otam magnum in coniugio deputarent, ut sine hoc coniuges esse non crederent, sed potius dicerent fidelia coniugia multo familiarius se ergo credimus etiam Mariam fuisse in cognatione Dauid, quia scri
Abbreviated transcription (Latin):
diabolũ nõis huiꝰ intp̃tatiõe siq̃tat: Huiꝰ erãt pessimo c̃¬
iugio delegati õs qͦs grã dĩ lib̾at᷑. ut ȩccła sine macła ⁊ruga
saluatori ꝓpͥo copulet᷑. Uryas nãq int̃p̃tat᷑ lux mea dĩ. etheꝰ
aũ abscisus. siue ꝙ ĩũĩtate ñ stetit: s aluce sua suꝑna ꝗͣ de
dõ habebat suꝑbre merito abscis ÷. siue ꝗ cadendo ueris
uirib ꝑditis t nsfig̃at se tã ꝗ ĩ angłmlucis. audens ad hue¬

Expanded text:
tione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprio copuletur. Uria namque interpretatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩuentꝰ: ut ottũ exfemineo sexii dauid filio ascͥbet. mag̃ qͣm
filio dĩ. Qua ꝑꝑ de duobꝰ uos unũ fat̃i oportet. aut hc ñ ẽẽma
ꝗͣuis dehac sentẽtia nemo ꝓrs deiciat exdõ accipiendi fi¬
luĩ dĩ: tñ ut mltũ ĩpudẽtie ꝯcedamꝰ: ut adigam̃ ⁊ falsiscre¬
dere: ex iordane noberit factꝰ iħc dĩ filiꝰ. quã natꝰ exut̃o mu¬
lieris. Quã ꝗͣ ne ip̃e ꝗͥ ille ꝗͣ maria peꝑit siullꝰ erat: rectȩ dđ̃
filiꝰ appellat. n eũ stet expatre ioseph seminatũ. Qđ qi ne¬

Expanded text:
inuentus est, ut ortum ex femineo sexu Dauid filio ascriberet magis quam filio dei. quapropter de duobus uos unum fateri oportet: aut hunc non essequamuis de hac sententia nemo prorsus deiciat ex deo accipiendi filium dei, tamen ut multum inprudentiae concedamus, ut adigamur et falsis credere, ex Iordane nobis erit factus Iesus dei filius quam natus ex utero mulieris. quamquam nec ipse quidem ille, quem Maria peperit, si ullus erat, recte Dauid filius appelletur, nisi eum constet ex patre Ioseph seminatum. quod quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
abhoste opp̃ssa ꝯtͣ ꝗͣ missa÷. sit alieno malosuꝑata ciuresi¬
stere ñ ualuerat: iniqͥ pena. ⁊ magna crudelitas. S ad excusandũ
ꝓfert̃ dĩ necessitas. Tale colãt dm̃. qͥ nolt̃ colere dm̃. Sane ꝙ fatẽ¬
dũ ÷ ̃ ip̃i cultores eiꝰ: ꝗuis talẽ dm̃ colẽdo sint pessimi.: meliores
uanitatis. S iã cet̃a fausti arguta deliram̃ta uideamꝰ.
q̃ris exme utrũ accipiã: Utiq ĩqͥt filiũ dĩ. Cuiego. Et qͦ aue¬
tore.que magistro docente istũ accipiam: At ille matħo
S qr ñc fidelit capłm meinorasti: ãmonend̾ tm̃ es. ut id ꝙ reci¬

Expanded text:
ab hoste obpressa quo missa est, si alieno malo superata, cui resistere non ualuerat, iniqua poena et magna crudelitas. sed ad excusandum profertur dei necessitas. talem colant deum, qui nolunt colere deum. sane, quod fate ipsi cultores eius, quamuis talem deum colendo sint pessimi, meliores tuanitatis. sed iam cetera Fausti arguta deliramenta uideamusquaeris ex me utrum accipiam ? utique, inquit, filium dei. cui ego: et quo auctore quoue magistro docente istud accipiam? at ille, Matthsed quia nunc fideliter capitulum memorasti, . admonendus tantum es, ut id, quod reci
Abbreviated transcription (Latin):
nifestũ: eiia mortiemã p̃sentiã ĩ eis late. qͥñ hũt stabile fũda¬
m̃tũ. Uñ ecclã dñs suꝑ petrã edificat ꝯ eos q̃audiunt u̾bu eiꝰ
ifaciunt. cõparat prudenti uiro: qͥedificat domũ sup̃ petrã.
ne tẽptatiõib̾ cedat ⁊ corruat. illos aũ qͥaudunt ⁊ n faci¬
unt. cõparat stulto edificãti sr̃ harenã. cuiꝰ tẽptata domꝰ

Expanded text:
nifestum est eius iam morticinam praesentiam in eis latere, qui mentum. unde ecclesiam dominus super petram aedificat et eos, qui audiunt uerbum eius et faciunt, conparat prudenti uiro, qui aedificat domum suam super petram, ne temptationibus cedat et corruat; illos autem, qui audiunt et non faciunt, conparat stulto aedificanti super arenam, cuius temptata domus
Abbreviated transcription (Latin):
fit m̃tio. usq ad baptismũ scił. frustrãq calũniã ĩgeritis
scͥptori: tãꝗͣ dĩ ille filiũ ĩuto mulieris ĩcduserit. At uͦ hic
clamitat. ut uidet᷑.⁊ ĩscͥptiõe ip̃a sua se ꝓrs abħ sacͥlegio
uindicat. ddđ filiũ ꝑhibens ex illa styrpe oruindũ sc scͥpsisse.
tũq osides. ñ tã ille de maria iurgine uult nos accie ꝓcrea¬
tũ ꝗͣ factũ aliq̃n ꝑbaptismũ ap̃o fluenta iordanis. Illic udicit
baptiratũ aioħe eũ. quẽ dđ ĩexordio filiũ de signaũ. factũ aliq̃n
ẽẽ filiũ dĩ. ptꝰ annos dũ tarat. scđ̾m luce fidẽ ferme.xxx.i. ⁊ uor

Expanded text:
 frustraque calumniam uos ingeritis scriptori, tamquam dei ille filium in utero mulieris incluserit. at uero hic clamitat, ut uidetur, et inscriptione ipsa sua se prorsus ab hoc sacrilegio uindicat Dauid filium perhibens ex illa stirpe oriundum se scripsisse,tumque consideres, non tam ille de Maria uirgine uult nos accipere procreatum quam factum aliquando per baptismum apud fluenta Iordanis. illic enim dicit baptizatum a Iohanne eum, quem Dauid in exordio filium designauit, factum aliquando esse filium dei post annos dumtaxat secundum Lucae fidem ferme triginta, u
Abbreviated transcription (Latin):
corrupta suȩ scĩtate nat᷑e. illi merettio corp̃ri ñ ligatꝰ s p̃sen¬
gatiõe ĩ dig̾e fatemini. Illa gͦ meretͥe. de qͣ hoĩe dĩ audetis
tis illã aĩã meretͥcis. H gͦ iã melior dõ ur̃o: qm̃ ip̃a una mere.¬

Expanded text:
corrupta suae sanctitate naturae illi meretricio corpori non ligatus, secorrupta suae sanctitate naturae illi meretricio corpori non ligatus, sere fatemini. Illa ergo meretrix, de qua hominem Dei audetis tis illam animam meretricis. Hoc ergo jam melior deo vestro, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
cõparaũ: oẽm illũ genitalẽ motũ calorẽq ꝑpetit᷑. ⁊ubiq
t᷑pi ꝯditiõe ꝑmixtꝰ. ĩ capro ĩflamat᷑. ĩ capseminat᷑. ĩ edoge
ds̃ ur̃ hereret. sordẽt. ardet. Dauid aũ iniqͥtatĩs penituit.
ꝙ uxorẽ adamaũit alienã. uirũq eiꝰ mãdaũit occidi. At uͦ
nino pͥncipũ tenebͣꝵ adamatꝰ eoꝵ libidini suam̃bra ocessit.
nec maritũ. cuiꝰ ꝯugẽ ad amauat: s uos filios ĩm̃bͥs demo¬
manicheoꝵ melior ectitisset. Iste qͥppe uno ip̃o facto pollutꝰ.¬
⁊ aliis talibꝰ qͣqͣt libet ꝗ młta unꝰ hõ possit amitt̾e. ille aũ in
oibͥoñi talib factis. cõmixtiõe illa mẽb̾ suoꝵ t̃pari. pollui
q iuncit᷑. Et osee ꝓpħa accusat᷑ a fausto. qͥsi meretͥcẽ turpi
ꝯcupiscentia captiuatꝰ ad amass: atq dixxiss. aĩas certe ãboꝵ̾
ilasciui amatoris. ⁊ obscene meretͥcis partes ⁊ m̃b̃ nat̾ãq¬

Expanded text:
talem motum caloremque perpetitur, et ubique turpi conditione permixtus, in capro inflammatur, in capra seminatur, in haedo gedeus vester haereret, sorderet, arderet. David autem iniquitatis poenituit, quod uxorem adamauerit alienam uirumque eius mandarit occidi; at uernino principum tenebrarum adamatus eorum libidini sua membra concessit nec maritum, cuius coniugem adamauerat, sed suos filios in membris daemoManichaeorum melior extitisset. iste quippe uno ipso facto putemus et aliis talibus quotquotlibet quam multa unus homo posset admittere; ille autem in omnibus omnium talibus factis commixtione illa membrorum suorum turpari polluique conuincitur. et Osee propheta accusatur a Fausto: qui si meretricem turpi concupiscentia captiuatus adamasset atque duxisset — animas certe amborum, et lasciui amatoris et obscaenae meretricis, partes et membra naturamq
Abbreviated transcription (Latin):
arguit scã scͥpta. atq sdẽnat. nicħq de penitentia eiꝰ uł ineũ
ĩdulgentia dĩ õino cõmemorat: Nec m ꝓrs occurrit: qͥsaltẽ
ĩ allegoria boni sigcet. ħ eiꝰ flenda sũmersio: nͥ forte qͥs dicat
mulieres alienigenas. qͣrũ amore exarserat. sig̃care eccłas
electas de gentib. Poss ħ fortasse ñ absurde ĩ telligi. si illȩ ꝑꝑ

Expanded text:
arguit sancta Scriptura atque condemnat , nihilque de poenitentia ejus vel in eum indulgentia Dei omnino commemorat? Nec mihi prorsus occurrit, quid saltem in allegoria boni significet haec ejus flenda subversio; nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare Ecclesias electas de Gentibus. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae pro
Abbreviated transcription (Latin):
tata.⁊ qͦdãmͦ ĩtrogata. qͣnto udent᷑ obscuriora. tãtomirabi¬
liores ĩ se nyst̾ioꝵ thesauros lat̾e respõdẽt. qͣntomag̃ ĩpioꝵ
blasphema ora ommutiscere õĩno debẽt: cũ oppilant aꝑtiᷤᷤ¬
sima uĩtate.ꝯtͣ ꝗͣ p̃focato spi qdͥ musitent ñ ĩueniunt: Et
malunt miseri manifestatiõe eiꝰ suas fauces obturari: qͣm

Expanded text:
am modo interrogata, quanto videntur obscuriora, tanto mirabiliores in se mysteriorum thesauros latere respondent; quanto magis impiorum blasphema ora obmutescere omnino debent; cum oppilantm praefocato spiritu quid mussitent, non inveniunt; et malunt miseri manifestatione ejus suas fauces obturari, quam