comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niam cͥmẽ eius ad aures ꝑuemͣit¬
ledicis. s a ꝓuidis ⁊ honestis. nõ
semel tm s sepe. qr qño clamor
innuit ⁊ diffamatio manifestat
d uid̾ corã ecc̾e semorib uitatem
diligentiꝰ ꝑscrutari. ut si rei po¬
poscerit q̃litas canonica difitic¬
cio culpã feriat delinq̃ntis. nõ tã¬
qmͣ id̾ sit actor ⁊ iudex s qĩ denũ¬
ciante fama. uł defe̾nte clamore
officii sui debitum exeqͣtur. ⁊ pꝰ¬

Expanded text:
itmaledicis, sed a providis et honestis, nec semel tantum, sed sepe, quod clamor innuit et diffamatio manifestat, debet coram ecclesie senioribus veritatem diligentius perscrutari, ut si rei poposcerit qualitas, canonica districtio culpam feriat delinquentis. Non tanquam idem sit actor et iudex, sed quasi denunciante fama vel deferente clamore, officii sui debitum exequatur.
Abbreviated transcription (Latin):
deant. uid ĩ solid̾. uiceam qd sit
dicend̾. o qualit̾ ꝓcedat tractemꝰ
si quis ꝓponat possõnem uistam
⁊ iiustam ego possideo ex iusta cã
tu ui aut clam si a me possides su¬
ꝑior sum int̾dc̃o. si uo nõ a me
neut̾ nr̃m uincet᷑. nã ⁊ tu possid¬

Expanded text:
deant in solidum, uideamus, quid sit dicendum. quod qualiter procedat, tractemus, si quis proponeret possessionem iustam et iniustam. ego possideo ex iusta causa, tu ui aut clam: si a me possides, superior sum interdicto, si uero non a me, neut‹er› nostrum uincetur: nam et tu possid
Abbreviated transcription (Latin):
reum deferunt. n aũt dieni¬
silibelli inscͥptioñ legitame or¬
dinati ñ fuĩnt rei nom̃ abolet
et ex integro repetendi reu̾ potes¬
tas fiet. ¶ It subscͥbere debebit
is quilibellum dat se ꝓfessum

Expanded text:
em deferunt: neque autem diem nesi libelli inscriptionum legitime ordinati non fuerint, rei nomen aboletur et ex integro repetendi reum potestas fiet. Item subscribere debebit is qui dat libellos se professum
Abbreviated transcription (Latin):
es eam rem deb̾e se deferre ĩ pub¬
licam uccatio̾em q̃ munita sit
testib ỹdoneis ul instructa aꝑtis¬
simis dccum̃tis. uł indiciis ad ꝓ¬
baticẽm indubitatis. ⁊ luce clario¬

Expanded text:
es eam se rem deferre debere in publicam notionem, quae munita sit testibus idoneis vel instructa apertissimis documentis vel indiciis ad probationem indubitatis et luce clario
Abbreviated transcription (Latin):
apd̾ defensorem locoꝵ uł dicũ¬
uiros municipales gentis apd̃
eos Mabitis celebrare.⁊ iuidicẽ
elige̾ ⁊ apd̾ illos litigare. ne et
datꝰ uidex remonẽat.⁊ alt̾ uõ
eligatur electione uidel arbit̾
nõ uariatum int̾ ꝑtes fuiͣt siłi
medo uł p̃sidis ꝓuincie si adest
uł defensoris locorũ uł magr̃a¬
tum municipii arbitrio dirim̃¬
et statuta ab arbitris ad effc̃m

Expanded text:
apud defensorem locorum vel duumviros municipales gestis apud eos habitis celebrare et iudicem eligere et apud eos litigare, ne et datus iudex removeatur et alter non eligatur: electione videlicet arbitri, si variatum inter partes fuerit, simili modo vel praesidis provinciae, si adest, vel defensoris locorum vel magistratuum municipii arbitrio dirime imminente et statuta ab arbitris effectui
Abbreviated transcription (Latin):
de suspitõis cã cognoscãt. ⁊ si ne¬
qͥuerint in unam ꝯcordare snĩã
aduecent t̃tium. ut ꝙ duo ex ip¬
sis decrei̾int robur obtineat fi¬
se ad id fidelit̾ exeqnd̾ ex ĩ iunc¬
ta a nb̃ inu̾tute obediencie ib̾
obtestatione diuimi uidicii dis¬
tricto p̃cepto temi. cã suspitioĩs
legntima si coram ip̃is ĩfra ꝯpe¬
sua uitisdictice̾ uidex utatur. at
ip̃a ꝓbata legittime de recusãn¬
tis ꝑsone assensu ꝑsone ydonee
ꝯmittat negotium recusatus. ł
ad supiorem idicẽ tͣnsmittat

Expanded text:
de suspicionis causa cognoscant, et, si nequiverint in unam concordare sententiam, advocent tertium, ut quod duo ex ipsis decreverint, robur obtineat fise ad id fideliter exequendum, ex iniuncto a nobis in virtute obedientie, sub attestatione divini iudicii, districto preceptolegitime coram illis infra compesua iurisdictione iudex utatur. At ipsa probata legitime, de recusatoris assensu, persone idonee committat negotium recusatus, vel ad superiorem transmittat,
Abbreviated transcription (Latin):
num̾ata pecunia si ex cautione
tua lic ypoteca data sit ceꝑis cõ¬
ueniri exceptione opposita seu:
doli mali seu nõ numerate peccy¬
me ꝯpellet᷑. petitor ꝓbare pecuni¬
am tibi ẽẽ numͣatam. quo ñ ĩ¬
pleto absoltio seq̃tur.p̃. dit dñs

Expanded text:
metriae. Si ex cautione tua, licet hypotheca data, conveniri coeperis, exceptione opposita seu doli seu non numeratae pecuniae compelletur petitor probare pecuniam tibi esse numeratam: quo non impleto absolutio sequetur. D. III k.
Abbreviated transcription (Latin):
pars suspectũ sibi eum ẽẽ dicat
ne forsitan absente ꝑsona uidi¬
cis ⁊in alia cuntate eiusd̾ ꝓuĩ¬
cie comorante ꝯpellat᷑ longo
toris libellum ei qͥ recusatꝰ est

Expanded text:
pars suspectum eum sibi esse dicit, ne forsitan absente persona iudicis et in alia civitate eiusdem provinciae commorante compellatur longo onis libellum ei incusatus
Abbreviated transcription (Latin):
sos. homicidas ꝑiuros. uł rapto¬
res maleficos. reneficos. ad ulto.
de belł publicis fugientes.⁊ qͥ ĩ¬
digne petunt sibi lcca tenẽ ł fa¬
et qui fr̃s calumpniant autͣ
acusant ⁊ nõ ꝓbant.⁊ qͥ ꝯͣĩnccẽ¬

Expanded text:
sos, homicidas, perjuros, raptores, maleficos, veneficos, adulteros, de bellis publicis fugientes, et qui indigna petunt sibi loca tenere, aut faet qui fratres calumniantur aut accusant, et non probant
Abbreviated transcription (Latin):
licqn ut iulianꝰ elegant̾ ait. aut
impune cõtumeliis ⁊ dãpnus af¬
fitiuntur aut erit in potãte cinlib
dum se uindicant. s si dubitet᷑¬
re. inquam diem ꝓmittat. s utr̃
nuda cautione aut sat̾datione
marcellꝰ dubitat. mͥ uidetur qd̾¬

Expanded text:
 et Iulianus eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis adficientur aut erit in potestate cuiusque dictioni, dum se uindicant. Sed si dubiteture in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi videtur
Abbreviated transcription (Latin):
si nũqͣm cause sue decidende defu¬
erit subtrahens se a comunione
nõ separetur. siuero aliqño defu¬
erit subtrahens se restituto ĩ co
adimatur facultas cause ꝑagẽ¬
de sise ad diem statutum nõ uo¬

Expanded text:
si nunquam diebus causae dicendae defuerit, subtrahens se a communione non removeatur. Si vero aliquando defuerit subtrahens se restituto in comadimatur facultas causae peragendae, sive ad diem constitutum occu
Abbreviated transcription (Latin):
dum .s. siquid̾ pars actoris cessa¬
uerit quatenꝰ multiplici dilatio¬
ne reus fatigetur. ut triennii me¬
cia erit iudici ꝑ executores nego¬
cii actorem requirere ꝑte rei .s. fu¬
giente ex una ꝑte accoris ab sen¬
ciam accusante ⁊ iudicib omĩo
et si ꝑ tres luces hoc finͣt subsecu¬
tum .x.dierum spatium ꝑ unũ¬
quẽq ĩtroitũ destinato. ⁊ si nec¬

Expanded text:
 si quidem pars actoris cessaverit, quatenus multiplici dilatione reus fatigetur, et triennii metia erit iudici per exsecutores negotii actorem requirere, parte fugiente ex una parte actoris absentiam incusante et iudicibus omnimodo et si per tres vices hoc fuerit subsecutum, decem dierum spatio per unumquemque introitum destinato,
Abbreviated transcription (Latin):
edcc̾i c̃ quis iudicẽ tanq̃ suspet¬
tum recusat añ eum cãm sus¬
pitionis debeat allegare. ⁊ ñ ma
re teneatur. ⁊ utr̃ etiã uidex in¬
si ille qui suspicicẽm obic̃ cãm
re pbare. In ħ nimirũ ꝯsulti ta¬
le damus Rsum. ꝙ c̃ aliqͥs suspͦ¬
cionis cãm coram uidice allega¬
re tenetur. ne possit alius quilz
iudicium frustratorie declinare
alios nõ uald̾ remotos ꝯueniant
ꝑ eund̾ iudicem qui nominatur
suspectꝰ debent cogi coram quoł

Expanded text:
edoceri cum aliquis judicem tanquam suspectum recusat, an causam suspicionis debeat allegare, et causare teneatur utrum etiam judex si ille qui suspicionem objicit, causam re probare. In hoc nimirum tale duximus cionis causam coram eodem judice allegare tenetur, ne possit alias quodliquorumlibet judicium frustratorie declinare; aliquos non valde remotos conveniant per eumdem judicem, qui nominatur suspectus debent cogi, coram quo
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatem sui p̾sentiã facit̃¬
te edcĩs legittume ꝓponẽdis eum
citare ꝓcurabit.⁊ tunc ip̃e eadem
uoluntate ꝑmanẽte negotium
sumatim discutiẽs in possoẽm re¬
rum petitarũ actorem mitt̾e ñ
differet omĩ allegatione absẽti
de pͥncipali q̃stione ẜuata lege¬

Expanded text:
humanitatem sui praesentiam faciente, edictis legitimis proponendis eum citare curabit: et tunc in eadem voluntate eo permanente, negotium summatim discutiens, in possessionem rerum actorem mitti non differet: omni allegatione absenti de principali quaestione se
Abbreviated transcription (Latin):
possidens rem immobilem litẽ
ab aliquo ꝑ in rem acticẽm sus¬
nominare ut siue meadẽ curit¬
ate degat. siue in agro siue ĩ ali
a ꝓuincia sit c̾to dierũ spat̾o a
iudice finiendo eoq ad noticiam
erus ꝓlucendo ut uł ip̃e in locis
ueniẽs uł ꝓcuratorem mittens
actoris intentionẽ excipiat. s si

Expanded text:
possidens immobilem rem litem ab aliquo per in rem actionem susnominare, ut, sive in eadem civitate degat sive in agro sive in alia provincia sit, certo dierum spatio ab iudice finiendo eoque ad notionem eius perducendo, vel ipse in locis rveniens vel procuratorem mittens actoris intentiones excipiat. Si vero
Abbreviated transcription (Latin):
c. id̾ Redit. si in solidum ꝯdempna¬
tus est unꝰ ex mercatorib. c̃ mã¬
dati ceꝑint ꝯueniri. posse eum desi¬
derare. ut adũsꝯ eos qui id ei mã¬
in rem publicie rendit.⁊ sic erit
arbitri eius utrũ ꝯpensare an pe¬
tere ꝑiuelit sumptꝰ. quid gͥ si.
uidex rõem ꝯpensationis eiꝰ non¬

Expanded text:
. Idem respondit, si in solidum condemnatus est unus ex mandatoribus, cum iudicati conveniri coeperit, posse eum desiderare, ut adversus eos, qui idem manin rem pupilli impendit: sic erit arbitrii eius, utrum compensare an petere uelit sumptus. quid ergo, si iudex compensationis ei
Abbreviated transcription (Latin):
ti debeat qͣr. ⁊ mag̾ est ut utrũ:
uł patenã dicendo ⁊ matiam ⁊põ¬
dus atdendo. S si purpura sit ĩ¬
fecta ul lana pondꝰ sit si milr
adiciend̾. saluo eo ꝙ si de qͣntita¬
te pond̾is inc̃tum ẽ uiranti su¬

Expanded text:
 est, ut utrumque vel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit ifecta vel lana, pondus similiter adiciendum salvo eo, ut, si de quantitate ponderis incertum est, iuranti su
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. ¶Item uitum pendente citatione ꝑ pͥ¬
num. uł coram uidice delegato.¬
Otem utrum lite rendente.
Gtem utium sr relitigiosa.
¶Item quis adu̾sariorum p̃ueniat alium ĩ
citatone. quia tunc optin et qui p̃uenit ꝑ cõ¬

Expanded text:
num pendente citatione per primum vel coram iudice delegato, utrum lite pendente et utrum super re litigiosa. Item quis adversariorum prevenit alium in citatione, tunc enim obtinet qui prevenit.
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bis credatur incãĩs siuer sr̃ tes¬
tib qõ agitetur. nec scͥptũ eoꝵ
ñ testium admĩcło fulciat᷑ eam
obtineat firmitatem. qͥn ei poss¬
unt et debeat duoꝵ ul triũ testiũ
bonoꝵ uiroꝵ testimoĩa p̾ualere.
salua in omĩb ap. se. auct̾e. ¶ et¬

Expanded text:
verbo credatur in causis, sive super testibus questio agitetur nec scriptum eorum, nisi testium adminiculo fulciatur, eam obtineat firmitatem, quin ei possint et debeant, duorum vel trium testium bonorum testimonia prevalere, sal
Abbreviated transcription (Latin):
li ꝗͣ ꝑ dolum accipientis uł ꝑ ali¬
quam uistam cãm ignorãcie ĩde¬
bitum ab eo solutum sit ⁊ ubi ħ
ostend̾it nullam eum repeticicẽm
hr̃e ¶ Si at̾is qui indebitum q̃ ul
pupillꝰ ul minor sit ul mulier
ul forte uir quid̃ ꝑfõe etatis. sec¬

Expanded text:
dolum accipientis uel aliquam iustam ignorantiae causam indebitum ab eo solutum, et nisi hoc ostenderit, nullam eum repetitionem habere. Sin autem is qui indebitum queritur uel pupillus uel minor sit uel mulier uel forte uir quidem ‹per›fectae ae
Abbreviated transcription (Latin):
dolo aliqͥd minor fec̃ in re deposi¬
ta uł acomodata.uł alias ĩ ꝯtra¬
ctu an ei subuenat si nicħ ad eũ
ꝑuenit ⁊ plac ĩ delictis minoribꝰ
nõ subueniri. nec ħ itaq fubue¬
metur. nã si ⁊ furtum fec̾it uł dã¬
pnum ĩuiriã ded̾it nõ ei sb̃uem¬
etur. s si c̃ ex dãpno dato possit cõ
fiteri ne dupli teneatur maluit
negare in ħ solum restituẽdꝰ sit
ut ꝓ cõfesso habeatur. gͦ ⁊ si potu¬
it ꝓferre dapnum decidere magis
qm actic̃em duplu uł quadrupli
pati ei subuenietur. adid̾. E.e.t.¬

Expanded text:
dolo aliquid minor fecit in re deposita uel commodata uel alias in contractu, an ei subueniatur, si nihil ad eum peruenit? et placet in delictis minoribus non subueniri. nec hic itaque subuenietur. nam et si furtum fecit uel damnum iniuria dedit, non ei subuenietur. sed si, cum ex damno dato confiteri possit ne dupli teneatur, maluit negare: in hoc solum restituendus sit, ut pro confesso habeatur. ergo et si potuit pro fure damnum decidere magis quam actionem dupli uel quadrupli pati, ei subuenietur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
rerũt ioh̾em diaconuniqui ab al¬
tera ꝑte electus ẽ ꝑuulam hr̃e
filiam quoꝵdã resone cognomimꝰ
uñ sirõnem uoluissent attend̾e
nec in eum elige̾ nec ip̃e debue¬
rat ꝯsentire. nani qua p̃sũptõe
ad ep̃atum aud̾et acced̾e qui ad hͦ
longam sui corporis ꝯtinẽtiam
filia sua teste conuĩcit nõ habe̾.¬

Expanded text:
iaconum, qui ad altera parte electus est, parvulam habere filiam ex quorumdam relatione cognovimus. Unde si rationem voluissent attendere, nec alii eum eligere, nec ipse debuerat consentire. Nam qua praesumptione ad episcopatum audet accedere, qui adhuc longam corporis sui continetiam, filiola teste, convincitur non habe
Abbreviated transcription (Latin):
negam̃t ⁊ ille qui ded̾it legittĩs
ꝓlationib solõnem approbaui
sine ulla distinctẽe ip̃m qͥ nega¬
uit se pecuniã accepisse uult a¬
udiri cõpellendꝰ ẽ ad ꝓbationes
prestandas ꝙ pecuniã debitã ac¬
cepit.⁊ enĩ absurd̾ est eum qui
ab initio negauit se pecuniam
accepisse postqͣm funit ꝯuictus:
eã pecuniã recepisse ꝓbationem
nõ debiti ab adu̾sario exig̾e ¶S
uõ ab uitio ꝯfiteatur qͥd̾ accepis¬
se pecunias dicat aũt ut indebi¬
ubitat᷑. Qͥ eĩ soluit iniqͣm ita re¬
supinꝯ ẽ ut facile suas pecunia
ucit. ⁊ indebitas fundat.⁊ marĩe
si ip̃e qui indebitum dic̃ dedisse
hõ diligens sit ⁊ studiosꝰ pat̾fa.¬

Expanded text:
gitimis probationibus solutionem adprobauerit, sine ulla distinctione ipsum, qui negauit sese pecuniam accepisse, si uult audiri, compellendum esse ad probationes praestandas, quod pecuniam debitam accepit: per etenim a‹b›surdum est eum, qui ab initio negauit pecuniam suscepisse, postquam fuerit conuictus eam accepisse, probationem non vero ab initio confiteatur quidem suscepisse pecunias, dicat autem non indebiubitat: qui enim solvit numquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet et indebitas effundat, et maxime si ipse qui indebitas dedisse dicit homo diligens est et studios
Abbreviated transcription (Latin):
ueremur ne forsitan qͥdã coliusi¬
one aliqͣ utentes remit̾e uideã
deludant. Scĩmꝰ om̃s uidices l ex
compmisso cognoscat ingorem
suum excentes. qr ñ ꝓ comodo pͥ¬
uatorum s coĩ utilitate p̃sente̾

Expanded text:
eremur, ne forsitan quidam collusione aliqua utentes remittere videadeludant, sancimus omnes iudices, licet ex compromisso cognoscant, vigorem suum exercentes, quia non pro commodo privatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmod̾ ipiꝰ rei quantas su¬
ggerit ei. sic enim nõ utes solũ
s ⁊ calũpmatores minuent. sic
ꝓuidiciis putabunt se se ĩ sacta¬
m̾tum.⁊ ip̃i iudices positis sacꝰ¬
scĩs scͥpturis tamcause tocius
faciãt examinaticẽm qmͣ sinim
ꝓferant arbitrium. qd aliud nͥ¬
ꝓ hoĩb deũ inomib caĩs iudicẽ
nia qͥescente ⁊ eius ambagib
ꝯstitutõ nr̃a dilucida.⁊cõpendi¬
osa intr̃is clareat omĩb.⁊ fit
maximũ cãrum dirimendarũ

Expanded text:
quemadmodum et ipsa rei qualitas suggesserit. Sic enim non lites solum, sed etiam calumniatores minuentur, sic pro iudiciis putabunt sese omnes in sacraamentum et ipsi iudices propositis sanctis scripturis tam causae totius faciant examinationem quam suum proferant arbitrium, quid aliud, n hominibus deum in omnibus causis iudicem nia quiescente et eius ambagibus constitutio nostra dilucida et compendiosa in terris clareat omnibus et sit maximum dirimendarum
Abbreviated transcription (Latin):
initio quid̾ debitum fuiss. s pꝰ so¬
luto cebito p̾ca ignaro iter̃ soluis
uł exceptõe tutꝰ ertore ei pcumas
suam nesciens ꝓietit pecuniã scd̾
gn̾alem regłam qͣ eos qui opponẽ¬
das eẽ exceptões affirmãt uł soluis¬
se indebita ꝯtendũt ħ ostend̾e exi¬
git. In onũb aut̃ uissionib quas
ꝓposumus licẽcia ocedenda ẽ ei cui
honus ꝓbationis incumbit adusa¬
rio suo de rei mͣtate uisiurãd̾ fer
re ip̃o priꝰ ꝓcalũp. unante. ut i¬
der uiram̃ti fidem secutꝰ ita suam
sm̃am possit formare iure refende
religionis ei obẜuando. ¶S. hec
ubi de solutione indebiti quo ẽ.
si aut̃ cantio in debiti exposita ẽẽ
dicatur. ⁊ didisc̾te loqͥtur tuc eñ ĩ

Expanded text:
quidem debitum fuit, sed uel dissoluto debito postea ignarus iterum soluit uel exceptione tutus errore eius pecunias suam nesciens proiecit pecuniam, secundum generalem regulam, qua‹e› eos, qui opponendas esse exceptiones adfirmant uel soluisse debita contendunt, haec ostendere exigit. In omnibus autem uisionibus quas praeposuimus licentia concedenda est ei, cui onus probationis incumbit, aduersario suo de rei ueritate iusiurandum ferre, prius ipso pro calumnia iurante, ut iudex iuramenti fidem secutus ita suam sententiam possit formare, iure referendae religionis ei seruando. Sed haec, ubi de solutione indebiti quaestio est. sin autem cautio indebite exposita esse dicatur et indiscrete loquitur, tunc eum, i
Abbreviated transcription (Latin):
dilatio tanda sit inde dmoscemꝰ
si ĩ p̾sentiam ꝑsone q̃ instruere
possit diło petatur. puta qui ac¬
tum gessit l in ẜuitate uł qͥ ac¬
tor fuit ꝯftitutus putem uid̾

Expanded text:
dilatio danda sit, inde dinoscemus. Si in praesentiam personae, quae instruere possit, dilatio petatur puta qui actum gessit, licet in seruitute, uel qui actor fuit constitutus, putem uideri
Abbreviated transcription (Latin):
A .u. accusatores ⁊ testes ec ñ pos¬
sunt qui añ est̾mum diem au
nudi ꝯ t̾cio mimci fuerunt ne
unti noc̾e cupiant uł lesi se ulci¬
ciuelint. Inosfensꝰ uõ ⁊ accusa¬
toꝵ ⁊ testium affectꝰ q̃rendo est

Expanded text:
 suo. Accusatores et testes esse non possunt, qui ante hesternum diem aut nudiustertius inimici fuerunt, ne irati nocere cupiant, vel laesi se ulcisci velint. Inoffensus ergo accusatorum et testium affectus quaerendus est,
Abbreviated transcription (Latin):
bendam. s epła diui adriam ad
seuiũ sabm̃ continetur. u̾ba res¬
cͥpti ita se hñt ad torm̾ta seruorũ
ita demum ueniri oportet c̃ suspᷤ¬
tus ẽ reus.⁊ aliis argum̃tis ita ꝓ¬
bationi admouet. ut sola ꝯfessio
ẜuoꝵ deesse uideatur. ad id̾. xx.c.¬

Expanded text:
stula diui Hadriani ad Sennium Sabinum continetur. Uerba rescripti ita se habent: 'Ad tormenta seruorum ita demum ueniri oportet, cum suspectus est reus et aliis argumentis ita probationi admouetur, ut sola confessio seruorum deesse uideatur'. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
uendicantẽ rem qͣm ip̃e uendidit¬
dolimali excepticẽm posse submo¬
ueri nemini dubium ẽ. qͣmiuis
alio ure diũ acquisierit ĩpbe eũ
rẽ a se distractam euinc̾e conatur

Expanded text:
uenditorem rem, quam ipse uendidit, exceptione doli posse summoueri nemini dubium est, quamuis alio iure dominium quaesierit: improbe enim rem a se distractam euincere conatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sator simł eẽ ⁊ iudex et testis. q̃m
gruos. defensores ydoneos atq
legittimos testes: Iudices at̾ uti
debent eqͥtate. testes u̾itate. accu¬
satores intensice ad ampliandam
cãm. defensores extenuatic̾e ad

Expanded text:
se simul et iudex et testis, quononeos, defensores congruos atque legitimos testes. Iudices autem agent in aequitate, testes in veritate, accusatores intentione ad amplificandam causam, defen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uiris ignorantiã seu secordiam
eos uocare ꝑseuerau̾it. hiiq spo̾te
uenuint. si quid̾ smam direrit p̃¬
sentib illis ⁊ sponte litigantib sẽ¬
tencia ualebit.⁊̃ si nõ recte fecit qͥ
cosuccauit. Si u̾o cum abesse ꝑse¬
etiam absentib illis oseq̃ns erit di¬

Expanded text:
el socordiam euocare eos perseuerauerit hique sponte uenerint: si quidem sententiam dixerit praesentibus illis et sponte litiga‹n›tibus, sententia ualebit, tametsi non recte fecerit qui eos euocauerit: sin uero, cum abesse perseetiam absentibus illis, consequens erit di
Abbreviated transcription (Latin):
nari debe: c̃ ad sincd̾ canonice uo¬
catus uenire ꝯtempsit. ut si p̃ꝙͣ
illuc uenerit sa c̃ dotalib respiu
obedur p̾ceptis. aut si ante fini¬
tam cause sue examinaticem asy¬

Expanded text:
synodum canonice vocatus venire contemnit aut si postquam illuc venerit, sacerdotalibus contemnit obedire preceptis aut si ante finitam cause sue examinationem a sy
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃r ꝑitura sit ħ ẽ si dilatio actionẽ
sit pemptura.⁊.c. Sane quociens
res urget cogendi sumus ad p̾torẽ
uenire. Uerumpt̾n ad ħ dand̃ cogi
etur. ⁊ ita ip̃iꝰ ñbis orationis diui:¬

Expanded text:
peritura sit, hoc est si dilatio actionem sit peremptura. Sane quotiens res urguet, cogendi quidem sumus ad praetorem uenire, uerum ad hoc tantum cogi et ita ipsis uerbis orationis
Abbreviated transcription (Latin):
itaq p̃ses ꝓuincie ꝓbationis eta¬
tis examinata cã si tuum dolum
se ac te minorem tunc fuisse ꝓba¬
ueris cã cognita m integr̃ restitu
ti rengioẽ maiorẽ te tunc asseu̾a

Expanded text:
itaque praeses provinciae probationis aetatis examinata causa, si tuum dolum se, ac te minorem tunc fuisse probaveris, causa cognita in integrum restitui nti religionem maior
Abbreviated transcription (Latin):
ueniendi cã mior etate maiorẽ
te ꝓbare aspectu iaberauis ẽ ma¬
licia suppleat ecatem restitucioĩs
auxilium tam sacris ꝯstituciõib
qm resc̾ptoꝵ auct̃e denegari statu¬
tum ẽ. & si ꝑ iniuiriam aut c̾cũ¬

Expanded text:
niendi causa minor aetate maiorem te probare adspectu laboraveris, cum malitia suppleat aetatem, restitutionis auxilium tam sacris constitutionibus quam rescriptorum auctoritae denegari statutum est. Quod si per iniuriam vel circum
Abbreviated transcription (Latin):
ne uicesime heditatie intrrdu¬
ctum ẽ cũ multis ambagibus
⁊ difficultatib. ⁊indiscretisn¬
arrationib penitꝰ quiescet̾e
qr ⁊uicesima herẽditatis amã
recessit re publica. antiqͣtis n¬

Expanded text:
ione vicesimae hereditatum introductum est, cum multis ambagibus et difficultatibus et indiscretis narrationibus penitus quiescente, quia et vicesima hereditatis a nostra recessit re publica, antiquatis n
Abbreviated transcription (Latin):
plere cupientes ferri sͥ a quiqͣm
cem se sponsice̾ ꝯstrinr̾int ꝓ nus¬
sa restituant. c̃ ea q̃ obtauint ꝯse¬
qͣntur. s si artib moras nectant
ad sołonem debiti ccartandi fuĩt.
¶S siquid eo nomine ĩ aurum
ł argentum uł cet̾is reb mobili¬
bus datum fuiͣt traditio sola su
ta integra fide acratione cum¬
ulatur. s si p̃dia rustĩcã uł urba¬
na placitũ ꝯtinebit scptã q̃ in ali

Expanded text:
explicare cupientes ferri sibi a quoqucem se sponsione constrinxerint, promissa restituant, cum ea quae optaverint consequantur: si artibus moras nectent, ad sSed si quid eo nomine in auro vel argento vel in ceteris mobilibus datum fuerit, traditio sola sufi mobilis inita integra fide hac ratione cumulatur. Quod si praedia rustica vel urbana placitum continebit, scriptura, quae ea i
Abbreviated transcription (Latin):
est.⁊ aliud quid̃ fatiebat colło
litt̾arum aliud uõ testimoi̾a.
cantis prudecie simł atq religi¬
onis ut u̾acib potiꝰ ꝓ talib cre¬
dat ⁊ nos quid̾ scd̃m hunc mod̾
estimaiumꝯ oport̾e ꝓbari fide

Expanded text:
est, et aliud quidem faciebat collatio litterarum aliud vero testimonia, tcantis prudentiae simul atque religionis, ut veracibus potius pro talibus credat. Et nos quidem secundum hunc modum aestimamus
Abbreviated transcription (Latin):
c̃te eꝯͦ ꝑ aꝑtissima rr̃ argum̃ta scͥ¬
ptis in serta religice̾m iudicis pos¬
sit instruere ꝙ in abum quẽquã
mod̾ ⁊ nõ in eum quẽ cautõ ꝑhi¬
uet negotium subsecutũ sit in
est id in eundem casum ĩ firma¬
re testimonioq ꝓprio resist̾e¶ T¬

Expanded text:
per apertissima rerum argumenta scriptis inserta religionem iudicis possit instruere, quod in alium quemquam modum et non in eum quem cautio perhibet negotium subsecutum sit. Ni protestatus est, id in eundem casum infirmare testimonioque proprio resiste
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ er legitimis modis pociora os¬
qͥan̾a detinẽs ꝯtradicend̾ puta¬
uerit nullis angustiis tp̃rm hi
missione coartanda s suie tardiꝰ
siue premate᷑ aliquis missꝰ est
legis e tm̃ m̃ arbitrium reqͥrat᷑
et cã. uñ uł missio uł ꝯtradictõ
oritur. siue enĩ pꝯanuale tempꝰ
siue post maioris eui curricula
est om̃em intencicẽm excludere
ciꝑalem cãm ẽẽ sopitam. ad id st.

Expanded text:
 legitimis modis iura osqui antea detinens contradicendum putavit. Nullis angustiis temporum huiusmodi missione coartanda, sed sive tardius sive praemature aliquis missus est, legis tantummodo arbitrium requiratur et causa, unde vel missio vel contradictio exoritur. Sive enim post annale tempus sive post maioris aeui curricula est omnem intentionem excludere.cipalem causam esse sopitam. IUST.
Abbreviated transcription (Latin):
testium coram qͥb ꝯtractꝰ fc̃s
est an forsan nonissimũ hiͦ rei
refugium inuen̾it. dicimꝯ at̾
ꝙ ex iureuirando est. nã ñ in¬
firmamꝰ ꝙ fcm̃ ẽ. nam falsita¬
tes ⁊ mutacicẽs metuentes ⁊
nudis eis existentib ñ creden¬
tes hiꝰ surtuitatem cãẽ addidi¬
mus nõ ut credentes p̾uemꝰ
fide sua cõa amicos. s ut qͣnt̃¬

Expanded text:
testium, coram quibus contractus factus est, aut forsan novissimum eum rei refugium iuverit, dicimus autem quod ex iureiurando est: nam non infirmamus quod factum est. Nam falsitates et imitationes metuentes et nudis eis existentibus non credentes huiusmodi subtilitatem causae addimus, non ut credentes privemus fide sua circa amicos
Abbreviated transcription (Latin):
ncc̃itatem ei qui ꝓtulit ĩpon
oporte̾t repetita uite ħ ꝓferre an
sufficiat ei fides iam prid̾ appro
eu qui petit eã it̾m cartam ꝓserii¬
arguere ꝙ ꝓbatũ ẽ. adhiꝰ uenit
peticicẽm. Qd enĩ si cognoscat ce¬
ꝑditã ẽẽ cartamł forte ꝯcrema¬
tam uł aliomͦ diminutã hanc re
petitore fuiͣt uiratum.⁊ ĩscpͥtio¬
num pagnia apo ꝯpetentẽ uidi¬
cem deposita tunc nct̾itate miro¬
n ei qui ptulerat cartã de q̃ q̃rit¬
¶ It̾m eam apd iudicẽ c̾mĩs ꝓfer¬

Expanded text:
itatem ei qui protulit imponi oporteret repetita vice hoc proferre, an sufficiat ei fides iam pridem approveniat, eum, qui petit eam chartam ienit petitionem. Quid enim, si, cum nosset deperditam esse chartam vel forte concrematam vel alio modo diminutam, hanc reqpetitore fuerit iuratum et inscriptionum pagina apud competentem iudicem deposita, tunc necessitatem imponi ei, qui protulit chartam de qua quaeritur, iterum eam apud iudicem criminis profer
Abbreviated transcription (Latin):
auum uoluntate eiꝰ cõstituta ẽ
nͨ dolo malo fec̾ quomins ea app¬
reat. S re ua ip̃a cartula sĩ oĩ
dolo polita est.⁊ ꝓductio eius ẽ gͥ
impossibilis. ⁊ si tale subeat sacͣm̃
tula millas ht̃ uires adũsꝰ eos

Expanded text:
stituta est nec dolo malo fecit, quominus ea appareat, sed re vera ipsa chartula sine omni dolo deperdita est et productio eius sibi impossibilis est: et si tale subeat sacrametula nullas habeat vires a
Abbreviated transcription (Latin):
sic tenetur qĩ ex ꝯtractu obligatꝰ
ꝓ quo pulsabitur dum ab adu̾sa¬
rio int̾regatur. Si uõ a p̃tore fu¬
erit int̾rrgatꝰ nul fac̃ p̃toris auc¬
toritas s ip̃iꝰ R sum siue mẽdati

Expanded text:
sic tenetur quasi ex contractu obligatus pro quo pulsabitur, dum ab aduersario interrogatur: sed et si a praetore fuerit interrogatus, nihil facit praetoris auctoritas, sed ipsius res
Abbreviated transcription (Latin):
mum duxinio nõ ex eo die quo
se quisq admissum dolum didi¬
cisse memoraiͣt. nec intra a̾ni
utilis tp̃s. s potius ex eo die ex qͦ
asseritur admissꝰ dolꝰ ita ꝯtinu¬
um biennum de dolo actionem
mouͣr. siue absens sit siue presto
nium cepte pꝰ biennium fuuẽ¬
de coli actionis ꝯcessa eẽ licencia.¬

Expanded text:
mum duximus non ex eo die, quo se quisque admissum dolum didicisse memoraverit, neque intra anni utilis tempus, sed potius ex eo die, quo adseritur commissus dolus, intra continuum biennium de dolo actionem moveri, sive afuerit sive praesto nium coeptae, post biennium finiendae doli actionis concessam licentia
Abbreviated transcription (Latin):
legi addendꝰ eẽ scĩmus ut siquis
ꝑ aliolitem mou̾e uoluiͣt nlło
tam iem dñm habiturum suã
pͥm finauerit ne uel ex hac mac¬
hinaticẽ lex ccũm scͥbi uiceatur.
¶ ⁊ c̃imꝯsiquio tale in posterum
emerserit siue ꝓ una ꝑsona quis
utem monͣe uoluͣt sine ꝓ aliquo
corpore ul uncouł ana uniũsitate
fideuissionẽ quidẽ solitam p̃bere¬

Expanded text:
legi addendum esse sancimus, ut, si quis pro alio litem movere voluerit nullo tam rem dominum habiturum suam personam firmaverit, ne vel ex hac machinatione lex circumscribi videatur, sancimus si quid tale in posterum emerserit, sive pro una persona quis litem movere voluerit sive pro aliquo corpore vel vico vel alia universitate, fide
Abbreviated transcription (Latin):
trariam figuram ñsformetur
oĩmodo dare sacͣmentum absẽ¬
ti atq in pedentib litib dũ ta¬
xat litib scd̾ qd̾ predictum est
hcc cocedi. s mañt utraq ꝑs p̾ͥn¬

Expanded text:
ersariam figuram transformetur,personam omnimodo dare sacramentum, absenti autem in pendentibus dumtaxat litibus secundum quod praedictum est hoc concedi. Sin autem utraque prin
Abbreviated transcription (Latin):
narum rerũ auctẽ legutima ge¬
rant. cõuenit enum ⁊ ip̃es iure¬
uirando affici. qr ⁊ip̃i cam sciẽ¬
scire possũt cãm. ⁊ ita ad iuditiũ
rent. ⁊ lic uere ca̾e natura aliafor

Expanded text:
narum rerum auctoritate legitima gerunt. convenit enim et ipsos iureiurando adfici, quia ipsi causam scienscire possunt causam et ita ad iudicium rent. Et licet vera causae natura a
Abbreviated transcription (Latin):
goriuditiorum obẜuatur. ut. e.
uel eium ad iudicem ꝑuenire. ĩ
domo litigantis sac̃mentum ꝑ
te. ¶Ꝙ obseruarioportet ⁊ si tu¬
tores ul curatores ut aue ut sĩ¬

Expanded text:
em rit eam ad iudicem pervenire, in domo litigantis sacramentum pobservari oportet et si tutores vel curatores vel a
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ forte pngare magis ꝯuitium
hacten ꝯ erit audiendꝰ si dicat se
ꝓcuratione carere uelle. S si id
iesa sui estimaticẽ fiat. ceterũ
ferendꝰ ẽ pudorem suũ purgans
plane si dicat inremsuam se ꝓ¬
curatorem datum ⁊ ħ ꝓbam̃t ñ¬

Expanded text:
purgare magis conuicium hactenus erit audiendus, si dicat se procuratione quidem carere uelle, sed si id inlaesa existimatione sua fiat: ceterum ferendus erit pudorem suum purgans. plane si dicat in rem suam se procuratorem datum et
Abbreviated transcription (Latin):
diuidendo ⁊ finiũ regundorũ
agunt.⁊ actores sũt ⁊ rei.⁊ idõ
iurare debent nõ calũp. cã li¬
tem intent̾e. nec calumpnie
cã ad inficiationes ire. ad id̾¬

Expanded text:
dividundo et finium regundorum agunt, et actores sunt et rei et ideo iurare debent non calumniae causa litem intendere et non calumniae causa ad infitias ire. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cogatur rpnd̾e utrum ex testam̃¬
to heres sit.⁊ utrum suo nomine
acqsita sit ei hereditas. an uo ꝑ
cos quos suo iuri subitos ht̃ uł
ꝑ eum cuiheres extit̾it. sumati
gͥ p̃tor cegnoscere debebit cũ q̃¬
ratur an quis &e debeat quo iu¬
re sit heree. ut si ualde int̾esse cõ¬

Expanded text:
cogatur respondere, utrum ex testamento heres sit, et utrum suo nomine ei quaesita sit hereditas an per eos quos suo iuri subiectos habet uel per eum cui heres extitit. summatim igitur praetor cognoscere debebit, cum quaeratur, an quis respondere debeat quo iure heres sit, ut, si ualde interesse co
Abbreviated transcription (Latin):
posso̾rem ab eo qui expetit titulũ
u̾. dĩ. deficientib uõ acusatorib
nõ uidetur cogendo reus ad purg¬
aticem. sic̃ enĩ possõr deficiẽte act¬
ore titulũ sue possoĩs ꝓbare ñ co¬
gitur ita qui impetitur ad innocẽ¬
ciam suam purgandam cogẽ dꝰ ñ¬

Expanded text:
ssorem ab eo qui expetit titulum um Deficientibus vero accusatoribus non videtur esse cogendus reus ad purgationem. Sicut enim possessor, deficiente actore, titulum sue possessionis probare non cogitur, ita qui impetitur, ad innocentiam suam purgandam cogen
Abbreviated transcription (Latin):
possit.⁊ quid̃ ip̃e pupillus si mi¬
pubes ẽ non pot̾. ħ enĩ sepissime
rescͥptũ ẽ. s nec tutorem cegend̾
uł matrem pupilli admittendã¬
esse ⁊ si ꝑaita ess iurare diui frẽs

Expanded text:
idem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres
Abbreviated transcription (Latin):
ereqntur mortem ue ꝓpinquoꝵ
defendant ab accusatione nõ ex¬
cluduntur. libi lib̃tiq nõ sunt
si dicat suppositum ab ea partũ
quo mag̾ cohedem habeat s eã
ream lege corneł facͣe ei ꝑmissũ
re nõ pot̾. s eum qui auontione
publica uł pͥuata int̾uemente
aut desistente actore uł acusato¬
re de reis exemptus ẽ. aliꝰ defe¬

Expanded text:
exsequantur, mortemve propinquorum defendant, ab accusatione non excluduntur. Liberi libertique non sunt si dicat suppositum ab ea partum, quo magis coheredem haberet; sed eam ream lege Cornelia facere permissum re non potest: sed eum, qui abolitione publica vel privata interveniente aut desistente accusatore de reis exemptus est, alius defe
Abbreviated transcription (Latin):
ult̾. ⁊ si suspectus tutor postulet᷑
doefensorẽ eiꝯoportẽ ⁊ de rato ca¬
uere. Ne reũsꝰ ille uelit retrac¬
tare d̾ actum ẽ s nõ facile ꝑ ꝓ
cura torem qͥs suspectus accusa

Expanded text:
ait, si suspectus tutor postuletur, defensorem eius oportere etiam de rato cauere, ne reuersus ille uelit retractare quod actum est. sed non facile per procuratorem quis suspectus accusa
Abbreviated transcription (Latin):
est. añ qͣm pͥmũ renũciand̾ ẽ. ut ad
aut ꝑ se ip̃m aut ꝑ alium eandẽ rẽ
mantator exeqͣtur. Nam nͥ ita reñ¬
ciau̾it ut integra cã mãdatori res¬
uetur eandẽ rem explicandi nicho
mãdati accio locum ht̃ nͥ iusta cã

Expanded text:
 aut quam primum renuntiandum est, ut aut per semet ipsum aut per alium eandem rem mandator exsequatur. nam nisi ita renuntiatur ut integra causa mandatori reservetur eandem rem explicandi, nihilo minus mandati actio locum habet, nisi si iusta causa
Abbreviated transcription (Latin):
rat ⁊ q̃ testimoniis desunt ħad
dici tunc dancam. ⁊ qͣrtam ꝓduc¬
ticẽm testium ei quiħ pecierit p̾¬
nutꝰ sac̾mẽto dando ab eo ꝙ neq
ones nz ip̃e neq aliquis aduccato¬
rum eius aut omĩno ꝓ eo agens¬

Expanded text:
rat, quae testimoniis desunt haec adici, tunc dandum est et quartam productionem testium ei qui hoc petierit, primitus sacramento dando ab eo, quod neque ones neque ipse neque aliquis advocatorum eius aut omnino pro eo agens
Abbreviated transcription (Latin):
iudicatum .l. caut᷑ ẽ. ne hiis diebꝰ
iudicat sit nͥ ex uolũtate ꝑtium
et ꝙ alit̾ adũsꝰ ea iudicat᷑ erit ne
quis iudicatum fac̃e neue solũe
debeat. neue n quis ad quẽ de ea
re ⁊ ius aditũ ẽ erit iudicatũ fac̃e

Expanded text:
icatum, lege cautum est, ne his diebus iudicium sit nisi ex uoluntate partium, et quod aliter aduersus ea iudicatum erit ne quis iudicatum facere neue soluere debeat, neue quis ad quem de ea re in ius aditum erit iudicatum facere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥcurat᷑. S̾uũ qͦ .C. ait p̃tor. cuiꝰ :
noĩe quis acticem dari sͥ postula¬
bitratu defendat. ut ei quo nomĩe
agit idratũ hr̃e eũ ad quẽ res ꝑti¬
net boni uiri arbitͣtu sat̾det Etc¬

Expanded text:
tor: 'Cuius nomine quis actionem dari sibi postulabitratu defendat: et ei quo nomine aget id ratum habere eum ad quem ea res pertinet, boni uiri arbitratu satisdet
Abbreviated transcription (Latin):
snĩam ñ solum roborancam s ⁊
augendã ẽẽ sc̃imꝰ. ut liceat iudi
eum daturum uł factur̾ ꝓmĩciare
nlłã ei opponẽda exceptione ꝙ ñ
ꝯpetens uidex agentis eẽ dinosei¬

Expanded text:
iam non solum roborandam, sed etiam augendam esse sancimus, ut liceat iudici eum daturum vel facturum pronuntiare, nulla ei opponenda exceptione, quod non competens iudex agentis esse cognosci
Abbreviated transcription (Latin):
spatiuĩ añt̃ snĩa tpris dat᷑ facultas
suplicãdi. uł quibdã malignis:
artib tã p̾sid̾ ꝙ̃ officialium penaᷤ
euitandi criminosis patet ẽ ĩ homi¬
cidii cͥmĩe ⁊ ĩ aliis detectis grauio¬
rib caĩs ultio differenda non sit.

Expanded text:
iam temporis datur, facultas supplicandi vel quibusdam malignis artibus tam praesidum quam officiorum poenas evitandi criminosissimis patet, cum in homicidii crimine et in aliis detectis gravioribus causis ultio differenda non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
applloni prefixum edci pempto¬
rii ures obtinebit ita uidel ut
ex tunc mabsentem ꝑinde ꝓce¬
datur.ac si ꝑemptorie uccatꝰ ad
iuditium extitiss. Ꝙ si forte ĩt̾

Expanded text:
ationi prefixum, edicti peremptorii vires obtineat, ita ut extunc in absentem perinde procedatur, ac si peremptorie vocatus ad iudicium extitisset. Quicquid autem
Abbreviated transcription (Latin):
uir̃ dicos illos tm manẽ fenar᷑
dies fas erit quos geminis me̾¬
sib ad reqͥem labõris idulgc̃cie¬
aͥnꝰ accepit estiuo ᷤ. fetuorib mi¬
tigandis ⁊ autũpnos fetib d̾cre

Expanded text:
iuridicos. Illos tantum manere feriarum dies fas erit, quos geminis mensibus ad requiem laboris indulgentioannus accepit, aestivis fervoribus mitigandis et autumnis fe
Abbreviated transcription (Latin):
fieri. Ild̾ tñ indubium ẽ ꝙ si sem¬
ductiones ⁊ testificationes tracta¬
uerat. a adũsario hoc faciente.
ip̃e disputacioẽm acceꝑit.⁊ obh
didicit testificata ñ habebit licẽ¬
ciam ullam ultiꝰ omĩno uti pro

Expanded text:
fieri. Illud tamen indubium est, quia etsi semaut testificationes tractaverit, aut adversario hoc faciente ipse disputationem acceperit et ex hoc didicerit testificata, non habebit omnino licentiam ulla ulterius uti
Abbreviated transcription (Latin):
derare.⁊ si t̾rio iam sut ꝓducti te¬
stes ⁊ ab eo qui testes ꝓduxit cõ¬
ciante ⁊editum accipiente. Itẽ
petant testes ħ omĩno nõ adesse
ut pote suspitione habita ne for¬
te relictis quid̃ puorib ⁊ dudũ
eoꝵ testimonia fcĩs ille nõ ꝓoue¬
ciones testium. s de p̾cedentib
aut nõ testificatis additament᷑
aut hoꝵ depositicenb emẽdati¬
onem desideret. Si nẽ deducens
quid̾ testes editionẽ nõ dũ acce¬
perit n ꝑlegit attestatice̾s neq
ip̃e n aliquis aduocatoꝵ suorũ¬

Expanded text:
derare, et si tertio iam producti sunt testes, et ab eo qui testes deduxit cont editum accipiente iterum petantur testes, hos omnino non adesse, utpote suspicione habita, ne forte relictis quidem prioribus et dudum rum testimonia factis ille non productionem testium, sed de praecedentibus aut non testificatis additamentum aut eorum depositionibus emendationem desideret. Si vero deducens quidem testes editionem nondum acceperit neque perlegerit testationes neque ipse neque aliquis advocatorum eiu
Abbreviated transcription (Latin):
honor deferatur uiditib ac lici¬
gatorib ꝯsulatur sr̃ laborib ⁊
expensis. statinmꝰ ut siquis co¬
ram ydoneo udite conuemit ad¬
ũsarium ille añ sniam ad suꝑi¬
orem iudicem abs rationabili.
cã nõ ꝓuce. s corã illo suã iusti¬
ciam ꝓseq̃tur. ñ obstante si dica¬

Expanded text:
honor deferatur iudicibus et litigatoribus consulatur, super laboribus et expensis statuimus, ut si quis coram idoneo iudice convenerit adversarium, ille ante sententiam ad superiorem iudicem absque rationabili causa non provocet, sed coram illo suam iustitiam proseq
Abbreviated transcription (Latin):
dilationum. hac ratione mode¬
rand̾ est ut si ex ea punicia ubi
lis agitur uł ꝑsona uł instru
custodiri iusticia ẽ ¶ In tͣnsma¬
rina at̾ dilatione .ix. m̃ses cõ¬
putari oportet. ¶Iudicãtec at̃
hac ratione nõ sibi ꝯcessum:

Expanded text:
itur, hac ratione moderandum est, ut, si ex ea provincia, ubi lis agitur, vel persona, vel instrumcustodiri justitiae est. In transmarina autem dilatione novem menses computari oportebit. Judicantes autem hac
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃e debebit. ¶ Si aut̃ ab adũsa¬
lit̾ ex ordio defensioĩs allegato
etiã ip̃e qiͣ absentis in huc ꝑte
ꝓcurator satclatione sr̃ excipi¬
enda lite p̃stare cogitur qͣ ñ ꝓ¬
cedente lis q̃ mãdata ẽ ultiꝰ a¬

Expanded text:
habere debebit. Sin autem ei ab adversalitis exordio defensionis adlegatio, etiam ipse quasi absentis in hac parte procurator satisdationem super excipienda lite praestare cogitur, qua non praecedente lis quae ei mandata est ult
Abbreviated transcription (Latin):
eos uidicare licenciã hãt accor
ciuilẽ uidice̾ adire. ita tn ut ac¬
cusata ꝑsona nlło modo cogatũ
fidenissorẽ dare. s solam cautio¬
nem sine iure iurãdo c̃ ỹpoteca

Expanded text:
eos iudicare, licentiam habeat actor civilem iudicem adire, ita tamen ut accusata persona nullo modo cogatur fideiussorem dare, sed solam cautionem sine iureiurando cum hypotheca
Abbreviated transcription (Latin):
sciend̾ ẽ possõrem ĩmobiliũ rr̃
sat̾clare ñ ꝯpelui. possessor. is ac¬
cipiendꝰ est qui in agro uł cunta¬
te rẽ solꝰ possid aut ex se aut
reoticum agrum possid posse¬
ssor intingitur. It qui solam

Expanded text:
Sciendum est possessores immobilium rerum satisdare non compelli. Possessor autem is accipiendus est, qui in agro vel civitate rem soli possidet aut ex asse aut teuticum, agrum possidet, possessor intelligitur. Item qui solam
Abbreviated transcription (Latin):
poniꝰ .5̾. cũ in rem agatur si de
corpore ꝯueniat. error aũt sit ĩ
uccabulo recte ħ actum ẽẽ inde¬
tur. S si plures sint eiusdẽ no¬
minis ẜui puta plures erotes:
nec appareat de quo actũ sit. põ¬
poniꝰ dic̃ ullam fĩ ꝯdẽpnatio

Expanded text:
net. Cum in rem agatur, si de corpore conueniat, error autem sit in uocabulo, recte actum esse uidetur. Si plures sint eiusdem nominis serui, puta plures Erotes, nec appareat de quo actum sit, Pomponius dicit nullam fieri condemnatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃e qđ in me sordidũ depri¬
hendit. Flecibꝰ diluat. Oratioĩs
autͣ atq expositionis iurtute
collata. lector mͣs iure cõpensa¬
tione me suꝑat ͥ sicut ꝑ me
u̾ba accipit. ꝑ me lacrun a s
reddi t

Expanded text:
, omne quod in me sordidum deprehendit fletibus diluat. Orationis autem atque expositionis virtute collata, lector meus in recompensatione me superat, si, cum per me verba accipit, pro me lacrymas reddit
Abbreviated transcription (Latin):
ac si ei diceret᷑. Cuncta quȩ pa¬
teris. tanto tolerare patienti
debes: qnto secrecoꝵ eelestiuͣ
ignarꝰ eur hec pateris nescis.

Expanded text:
aperte diceretur: Cuncta quae pateris tanto tolerare patientius debes, quanto, secretorum coelestium ignarus, cur haec pateris nescis.
Abbreviated transcription (Latin):
si belli certamina in cãpo nesci¬
unt: ⁊ triuiphare murbibꝰ de
bello concupiscunt. Esse quippe¬
humiles. s sine despectu: esse con¬
tempti ꝓpriis. s sine necessitate:
ẽẽ casti. s sine maceratione cor¬
poris: eẽ patientes .s. sine contu¬
contra quedã uicia se forciter
accingunt. s quedã subigere

Expanded text:
 belli certamina in campo nesciunt, et triumphare in urbibus de bello concupiscunt. humiles volunt, sed sine despectu; esse contenti proprijs, sed sine necessitate; esse casti, sed sine maceratione corporis; esse patientes, sed sine contucontra quaedam se vitia vehementer accingunt, sed quaedam subigere
Abbreviated transcription (Latin):
ce᷑ erigunt: unde humiliari de¬
buert᷑. Onocentauris autͣ demo¬
nia occurit᷑. qr maligni spc ual¬
de eis ad uotuͣ deseruint. quos
de his gaudere conspiciunt: quȩ
flere debuertͣ. Per pilosos uero¬
illi designant᷑.: quos greci panas.
forma abhumana effigie incipit᷑.
s bestiali exremitate terminat᷑:
gine̾ inchoans. usq. ad irratio¬
nabile̾ effectũ trahit : ut eͣ cum
sepe delectatio edendi seruit gulȩ.
⁊ seruire se simulat indigentiȩ
tendit. mbra in luxuriã erigit.
Pilosus igit᷑ altͣ ad alteruͣ clamat:
ex occasione culpȩ pͣcedentis illaque

Expanded text:
cem erigunt, unde humiliari debuerunt. Onocentauris autem daemonia occurrunt, quia maligni spiritus valde eis ad votum deserviunt, quos de his gaudere conspiciunt, quae flere debuerunt. Et pilosus isi hi quos Graeci Panas, um nimirum forma ab humana effigie incipitur, sed bestiali extremitate terminatur.usque ad irrationabilem effectum trahit. Nam saepe edendi delectatio servit gulae, et servire se simulat indigentiae tendit, membra in luxuriam erigit. Pilosus autem alter ad alterum cex occasione culpae praecedentis illaque
Abbreviated transcription (Latin):
ualet: nͣ sibi seo auctori ictoriã
tribuat: in his quȩ subigere for¬
huiꝰ noctis caligine tenebrant᷑. qͣn
do hi qui magnis uirtutibꝰ splen¬
dent: adhuc aliquid de obscuri¬
tate culpȩ retinentes sustinent:¬

Expanded text:
valet, nequaquam sibi, sed auctori victoriam tribuat, in his quae subigere forquippe noctis caligine tenebrantur, quando et hi qui magnis jam virtutibus splendent, adhuc de obscuritate culpae aliquid retinentes sustinent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sublimia uicia quedãͣ
parua retinemꝰ : quasi cha¬
concedimꝰ. Qui tamͣ tri¬
butariꝰ efficit᷑: quia hoc
ipsũ uiciũ quod subigere
nͣ possumꝰ: ad usũ nrͣe uti¬
litatis humilit᷑ retorque¬

Expanded text:
 sublimia vitia quaedam parva retinemus, quasi Chaconcedimus, qui tamen tributarius efficitur, quia hoc ipsum vitium, quod subigere non possumus, ad usum utilitatis nostrae humiliter retorque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ quasi aminiculis pessimȩ con
ut crescat: dũ culpa consuetudi
uel falsa spe diuinȩ miscdȩ. uł¬
aꝑta miseria desꝑationis quasi¬
mani generis lapsus aspiciens:
dicit. Quare nͣ in uulua mor¬
tuus suͣ: idest in ipsa occulta ꝑ.¬
petratione peccati: cur acarnis
uita mortificare me nolui: Egͣs.
postꝗͣ. ad aꝑtam iniquitateͣ exiui.
cur tunc salte̾ me ꝑdituͣ non cog¬

Expanded text:
 adminiculis pessimae consut crescat, dum culpa consuetudinum se vel falsa spe divinae mise miserae desperationis enutrimani generis lapsus aspiciat, et dicat: Quare non in vulva mortuus sum? Id est, in ipsa occulta perpetratione peccati, cur a carnis vita mortificare me nolui? Sequitpostquam ad apertam iniquitatem exii, cur me tunc saltem perditum non cog
Abbreviated transcription (Latin):
fessi robore. Om̃s enĩ qui in hoc mundo fortes st̃
robore: fortes stͣ. non robore defessi.
Qui uero in dei amore roborant᷑.
quo magis inconcupita dei fortitu¬
dine conualescunt: eo a ꝓpͥa iur

Expanded text:
fessi robore. - Omnes enim qui in hoc mundo fortes sunt, quasi robore fortes sunt, non robore defessi. auctoris sui amore roborantur, quo magis in concupita Dei fortitudine convalescunt, eo a propria v
Abbreviated transcription (Latin):
post culpã audacior extitit di¬
cens. Mulier quã dedisti mͥ. de
amat᷑ : timor ex tumore est. nͣ
ex humilitate. Suꝑbit quippe.
qui peccatũ si liceat nͣ puniri nͣ

Expanded text:
post culpam audacior exstitit, dicens: Mulier, quam dedisti mihi, amatur, timor ex tumore est, non ex humilitate. Superbit quippe qui peccatum, si liceat non puniri, non
Abbreviated transcription (Latin):
transferunt᷑. Dormiens igit᷑ homo
sileret. ⁊ somno suo requiesceret:
secessũ quendã a clamore huma¬
nȩ infirmitatis inueniret. Post
peccatũ namq quasi clamans
uigilat : qui contentioneͬ carnis
ꝓpriȩ repugnans portat. Ipsa
clamor est contra quietẽ mentis:
quã ante transgressionẽ homo nͣ
sentit: quia quod de infirmitate
toleraret. ñ habuit. Postquã ue
to sponte se hosti subdidit: in qui

Expanded text:
tuissent. Dormiens igitur sileret, et somno suo homo requiesceret, secessum quemdam a clamore hoc humanae infirmitatis inveniret. Post peccatum namque quasi clamans vigilat, qui contentionem carnis propriae repugnans portat. Hoc clamor est contra quietem mentis, quam ante transgressionem homo non sensit; quia nimirum quod de infirmitate posset tolerare, non habuit. Postquam vero se sponte hosti subdidit, astri
Abbreviated transcription (Latin):
de sub morͤalitatis pondere ge
quod sponte fecimꝰ inuiti tolere¬
uulua mortuus sũ. Egressus
ex utero non statiͣ perii: Cur
exceptꝰ genibus : Tur lactatus
uberibus: Absit nos credere. qđ¬

Expanded text:
 sub mortalitatis pondere gemquod sponte fecimus, inviti tolerevulva mortuus sum? Egressus ex utero, non statim perii? Cur exceptus genibus? Cur lactatus uberibus? . Absit enim nos credere q
Abbreviated transcription (Latin):
autͣ cũ mens contra hosteͣ
accingit᷑: cuͣ alia uicia
subigit. ⁊ aliis reluctat᷑.
uis magna intentione inuigilet.
nͣ expugnat. Qđ diuina dispen¬

Expanded text:
uod mens contra hostem accingitur, quo alia vitia subiit, aliis reluctatur.vis magna intentione invigilet, non expugnat: quod divina nimiru