comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fas ÷. cin nulla ornatꝰ sui cõpetit uenia.
nec deriuari in alterũ possit mendatiũ
culpȩ. s sola ipsa remaneat in crimine.
S quȩ erꝰ modi st̃. ñ sc̃am illã uocẽ beati
cypriani recipiunt. quin potiꝰ irritã fidẽ
Qui scilieet scortatores ut ait beatꝰ ieronimꝰ ini
epła ad matrẽ & filiã: qmͣ alienas ñ uident
uxores. xp̃i sponsas frequentiꝰ respectant. Loquun¬
tur nutibꝰ. & qͦd minꝰ licet: ardentiꝰ affec tant:
minꝰ inꝗͥ licet. qͥa qͣnto detestabiliꝰ ÷ infriungere
sacro scam ęccłiam quã plebeiam domũ: tanto
scelestius ẽ sponsam xp̃i quã uxorem ꝓximi uio¬
satur eandẽ ei reuerentiã ñ custodit: Uerũ
ut in eadẽ epła sequit᷑: iste itidulis uestiunt᷑¬
indumentis. oblite quod iħe in zacharia sor¬
didis legatur uestimentis indutꝰ. Siquidẽ
istis bulla uestis. animi lasciuientis indiciu
ẽ Per terrã trahitur. ut statura ꝓcerior ui¬

Expanded text:
fas est, cui nulla ornatus sui competit venia, fas est, cui nulla ornatus sui competit venia, nec deriuari in alterutrum possit mendacium culpæ, sed sola ipsa remaneat in corpore? Sed quæ eiusmodi sunt, non sanctam illam vocem beati Cypriani recipiunt, quin potius irritam faciuQui scilicet scortatores, vt ait beatus Hieronymus in Epistola ad matrem & filiam, quando audent vxores Christi sponsas frequentius respectant: loquuntur nutibus, & quod minus licet ardentius affectant. Minus, inquit, licet, quia quanto detestabilius est infringere sacrosanctam, quam plebeiam domum; tanto scelestius est sponsam Christi, quam vxorem proximi viosatur, eandem ei reuerentiam non custodit? Verum vt in eadem Epistola sequitur, Istæ nitidulis vestiuntur, oblitæ quod Christus in Zacharia sordidis vestibus legatur indutus. Siquidem istis pulchra vestis animæ lasciuientis indicium est: per terram trahitur vt statura procerior vi
Abbreviated transcription (Latin):
dia & sobrietate ornantes se: ñ in tortis
crinib aut auro. aut margaritis. aut
ueste p̾ciosa. s qͦd decet mulieres ꝓmit¬
tentes castitatem. & bonã conuersationẽ.
i gͦ sic a conuigatis in hibet᷑. qͣntũ
nefas : hoc aut sc̃i habitꝰ uiros. aut
Sc̃imoniales appetere. Sc̃s germanꝰ ad sc̃am
genouefã int̾ alia ait.Si inqͥt scłi huiꝰ uł
exigiuis decor tuã suꝑauerit m̃tẽ. etͣnis &e
celestib carebis ornamentis. Hinc dõnꝰ qͦq
martinus breui quidẽ s magni ponde¬
ris sententia mulieris honestatẽ cõplȩxus.
sũma inqͥt uirtꝰ ÷ mulieris: nolle iuideri.
Cyprianꝰ ep̃s de uirginibꝰ sic ait. Serico &e
purpura indute. xp̃m induere ñ posst̃.
Auro ce margaritis &e monilibꝰ ad ornatȩ.
ornam̃ta cordis ac pectoris ꝑdider̾. Q itẽ
Qđ si petrꝰ inqͥt mulieres qͦq aͦmonet coher¬
cendas: quȩ excusare solent cultꝰ suos ꝑ ma¬
ritos. qͥntomagis id obseruare uirginẽ

Expanded text:
ntes, non in tortis crinibus, aut auro, aut margaritis, aut veste preciosa, sed quod decet mulieres, promittentes castitatem, & bonam conuersationem. Si ergo sic a coniugatis inhibetur, quantum nefas est, hoc aut sancti habitus viros, aut sanctimoniales appetere? Sanctus Germanus ad Genoexiguus decor tuam superavit mentem, aeternis et coelestibus ornamentis carebis. Hinc domnus Martinus brevi quidem, sed magni ponderis sententia, mulieris honestatem complexus: Summa, inquit, virtus est mulieris nolle videri. Cyprianus episcopus de virginibus sic ait: Serico et purpura indutae Christum induere non possunt; auro et margaritis, et monilibus adornatae, ornamenta corquod si Petrus, inquit, mulieres admonet coercēdas, quæ excusare soleant cultus suos per maritos; quanto magis id obseruare virginem
Abbreviated transcription (Latin):
bia &e luxuria cõmemoramꝰ: de malitia ta¬
sentes. Hi gͦ qͥ pꝰt ꝓfessã religionẽ ad carnales
delitias deuoliuint᷑: pͥmo ꝑ siꝑbiã capiuntur.
Inqͣ ut scriptũ ÷ om̃is ꝑditio sumit initium
qͥ cis maxime ꝑ hoc subripit. qr dũ reditibꝰ
eccłȩ uł donariis fideliũ ditati incrassant᷑:
recalcitrant. Q qr in labore hominũ ñ st̃. ido
tenentur asuꝑbia. Deinde plenã manũ ha¬
bentes. uiciũ illiꝰ purpurati diuitis ineur¬
rt̃. Cotidie uidelicet splendide epulari
cultioribꝰ uestibꝰ gestientes pompari. Tii qͦ¬
q suȩ ꝓfessionis obliti: luxuriȩ manꝰ tra¬
dunt. apud qͦs utiq uixta illud comici ue¬
nꝰ frigeret: si cerere & bacho ñ habundas¬
set. Cuiꝰ ruinȩ descensionẽ ipsa qͦq m̃broꝵ
demonstrat positio. cũ udelicet cor ubi
suꝑbia tumet suꝑiꝰ. deinde uenter : postre¬
mo genitalia collocant᷑. Suꝑbia ÷ sp̃s infla¬
duȩ pꝰtquã homine illexerint. eo difficiliꝰ

Expanded text:
bia, & luxuriam cōmemorauimus, de malicia tacentes. Hi ergo qui post professam religionem ad carnales nequitias deuoluuntur, primo per superbiam capiuntur. In qua, vt scriptum est, Omnis perditio sumit initium; quæ eis maxime per hoc subrepit, quia dū redditibus Ecclesiæ, vel donariis fideliū ditati incrassantur, recalcitrāt, & quia in labore hominum non sunt, tenentur ideo superbia: deinde plenam manum habentes vitium illius purpurati diuitis incurrūt, quotidie videlicet splendide epulari, & cultioribus vestibus gestientes pompari. Tum quoque suæ professionis obliti luxuriæ manus tradunt. Apud quos vtique, iuxta illud Comici, Venus frigeret, si Cerere & Baccho non abundasset. Cuius ruinæ descensionem ipsa quoque membrorum demonstrat positio, cum videlicet cor viri superbia tumet superius, deinde venter, postremo genitalia collocantur. Superbia est spiriduæ postquam homin
Abbreviated transcription (Latin):
religio incontempti ẽ. & ita cuiq libitꝰ domi
natur. ut illud poeticũ nobis conuenire uide¬
at᷑. Cetera sunt cure. as ẽ obliuio solus. Hoc
tam̃ quod ꝓpħe pꝰ illud uerbũ suꝑiꝰ dictum
interserit : ut paucos ẽẽ significet. qui correp¬
tionẽ eius recepturi sunt. S & p̾dicatores suos
consolatur & exhortatur. ut cũ meminerint
quod ipse ds in suis sermonib se contemnen¬
dũ insinuet. & tamen ad contemptores suos
loqui ñ cessãt : ñ contristent᷑ idẽ p̾dicatores¬
recedant. sed nec a correptionis officio ullate¬
nus cessent. Nam & hoc quod addit᷑. uel ipsi:
magnũ pondus habet. & eis nimirũ congru¬
it qui p̾decessores suos recolunt. & penitus
tamen eos imitari ñ desinunt: atq ẽ uestigio
tribulationes sicut illi patiuntur. Uel ipsi in
obsessi. conclisi: & om̃ia quȩ in hoc mundo
habuerunt bona ꝑdiderunt. Urbes erutas.
euersa castra. depopulatos agros. suffossas

Expanded text:
religio in contemptu est, religio in contemptu est, natur, vt illud poeticum nobis cōuenire videatur. Cætera sunt curæ, Deus est obliuio solus. Hoc tamen quod prophetæ post illud verbum superius dictum interserit, ut paucos esse significet qui correptionem ejus recepturi sunt. Sed et praedicatores suos consolatur, et exhortatur; ut cum meminerint quod ipse Deus in suis sermonibus se contemnendum insinuet, et tamen ad contemptores suos loqui non cessat, non contristentur iidem sancti prnec omnino a correptionis officio ullatenus cessent. Nam et hoc quod addit vel ipse, magnum pondus habet, eisque nimirum congruit qui praedecessores suos recolunt punitos: qui tamen eos imitari non desinunt, et evestigio tribulationes sicut ipsi patiuntur, vel ipsi, inobsessi, conclusi, omnia quæ in hoc mundo habuerunt bona perdiderunt, vrbes erutas, euersa castra, depopulatos agros, suffossas
Abbreviated transcription (Latin):
illa suꝑbia detestabilior e: quȩ se ibi osten¬
dit. ubi maior humilitas regnare debue¬
rat. Cis gͥ qui in humilitatis habitu iactan¬
tiam coloris querunt. illud ꝓpbetieii con¬
gruit. F rons meretricis fac̾ta est tibi. Uib
mmirũ satius fuerat ut uoluntate di
magis quã sũa facientes: helie & iohannii
imitarent᷑ exemplũ. potius quã diitis
darguitur. & herodis qui inueste fulgen¬
t ar angelo legitur ꝑcussus interisser
ccasione illius uerbi quod dis adpros¬
pħam loquens filios isrł apostatrices
gentes uocat O ccasionem sumpsimꝰ. ut con¬
tranos miseros ñ monachos ut falso nomi¬
namur. sed farabaitas id: renuitas qui iu
gum regularis discipline reniumus ustoti¬
ceremus ÷ quid fiet : Iam nec patriarcharia
erempla. nec ꝓpharũ misteria. nec apłoꝵ
spicula. nec quoꝵ libet scoꝵ patrii. uerb ui
quin etiã sc̃i euangelii tonitrua: eorrdis ne
duritia emollire ualent. Ita quippe om̃s

Expanded text:
illa superbia detestabilior est, quae ibi se ostenilla superbia detestabilior est, quae ibi se ostendit, ubi major humilitas regnare debuerat. Eis igitur, qui in humilitatis habitu jactantiam coloris quaerunt, illud propheticum congruit: Frons mulieris meretricis facta est tibi . Quibus nimirum satius fuerat, vt voluntatē Dei magis quam suam facientes, Heliæ & Ioannis imitarētur exemplum, potius quam diuitis,o redarguitur, & Herodis qui in veste fulgenti ab Angelo legitur percussus interiisse. Occasione illius verbi, quo Deus ad prophetā loquens filios Israel apostatrices gētes vocat, occasionē sumpsimus, qua contra nos miseros, non monachos vt falso nominamur, sed Sarabaitas, id gum regularis disciplinae renuimus ista diceremus. Sed quid fiet cum jam nec patriarcharum exempla, nec prophetarum mysteria, nec apostolorum spicula, nec quorumlibet sanctorum Patrum verba, quin etiam nec sancti Evangelii tonitrua cordis nostri duritiem emollire valeant? Ita omnis
Abbreviated transcription (Latin):
tiã recepisset : taliq indicio ad incitandum
alios monstrare uoluisset. Ista uͦ signa de
proximo retulimꝰ. ut qui prisca ñ formidant.
uel recentia ꝑtimescant. Nam illi quos ꝑ car¬
nem strangulatos. & hi quos ꝑ luxuriam de¬
moniis traditos diximus. ob hoc in presenti
puniti sunt : ut hi qui penã que eos sequit᷑
considerare negligunt. uel deea qua isti sunt¬
ꝑempti compungantur. Nam quis absq me¬
tu audiat quod demon ꝑ unã acum & u̾mũ
filũ puellule obitum calumniabatur. nisi
force is cui ꝓpħa dicit. columba seducta
non habens cor÷ & unde dr̃. Qm̃ non timu¬
eruntꝰ. nec homines fuerunt. Si enĩ annani¬
as & saphyra ꝓpt̾ auaritiam ꝑcussi sunt
cũ multe ꝑsecutiones & innumere necessi¬
tates nouellã xp̃ianitatem cingebant. qua
pena plectendi sunt. qui dicta & exempla
antiquoꝵ nouerunt. & absq ingenti neces.¬
sitate plusquã constitutũ sit usurpants

Expanded text:
tiam recepisset, talique indicio ad incitandum tiam recepisset, talique indicio ad incitandum alios monstrare voluisset. Ista vero signa de proximo retulimus, ut qui prisca non formidant, vel recentia pertimescant. Nam illi quos per carnem strangulatos, et hi quos per luxuriam daemoni traditos diximus, ob hoc in praesenti puniti sunt, ut qui poenam, quae eos sequitur, considerare negligunt, vel de ea qua perempti sunt compungantur. Nam quis absque metu audiat quod daemon per unam acum et unum filum puellae obitum calumniabatur, nisi forte is cui propheta dicit: Columba seducta, non habens cor? Et unde dicitur, quia non timuerunt, nec homines fuerunt? Si enim Ananias et Saphira propter avaritiam percussi sunt, cum ita persecutiones et innumerae necessitates novellam Christianitatem cingebant, qua poena plectendi sunt, qui dicta et exempla antiquorum noverunt, et absque ingenti necessitate plusquam constitutum est usurpavere?
Abbreviated transcription (Latin):
i somnio fides adhibenda est: uisionẽ quã
Guido monachus de solemniaco uidit. ñ
piget referre. Namq uidebatur illi quod gau¬
Tinũ qui paulo ante migrauerat. in eccła
blauinea cuculla uestitũ. & inferecro custo¬
dientem ante quenda abbatẽ ueneranda ca-¬
nicie prostratum conspiceret: uentam postul antẽ
S p̾dictus ualde dedignabat᷑ ꝓpt̾ blauineã cu.¬
cullam qua indutus erat. dicens quia non co-¬
gnosceret eum: nec ueniã illi ẽet daturus. quo¬
usq uestem regularem indieret. Tunc uͦ pre¬
dictus gauzlinus surrexit. & adeundẽ gui¬
donem tremens & ualdẽ confusus cucurrit.
Nec nos discredimus factũ. Nam & ipse gauz¬
linus ad fr̃s cellẽ dolensis nuꝑ fuerat ꝑrectꝰ
a quib ea uoluntate rediit᷑: ut uestem pro¬
tinus mutaret. nichilq ꝓpriũ exinde ha¬
beret. Credendũ est gͥ quia ds qui iudicat
fines terre id÷ ultima hominis opera. hunc
pro bona uoluntate in qua obiit ad indulgen¬

Expanded text:
i sōnio fides adhibēda est, visionē quam Guido monachus de Solemniaco vidit, non piget referre. Namque videbatur illi quod Ganzlinum, qui paulo ante migrauerat in Ecclesia, & blauinea cuculla vestitus in feretro custodiebatur, ante quēdam Abbatem veneranda canicsed praedictus abbas dedignabatur propter blavineam cucullam, qua indutus erat, dicens, quia non cognosceret eum, nec veniam illi esset daturus, quousque regularem vestem acciperet. Tunc vero praedictus Ganzlinus surrexit, et ad eumdem Guidonem tremens et valde confusus cucurrit. Nec nos discredimus. Nam ipse Ganzlinus cum fratribus cellae Dolensis nuper fuerat, a quibus ea voluntate rediit, ut vestem protinus mutaret, nihilque proprium exinde haberet. Credendum est igitur, quia Deus, qui judicat fines terrae, id est ultima hominis opera, hunc pro bona voluntate in qua obiit, ad indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
uentem igniculum non sinat suꝑ cutem suã
uel paululũ remorari. Nec p̃tereundum est. quod
in predicto cenobio cuidam puellule morienti ma¬
lignus hostis apparuit. Quȩ uehementer intremis¬
cens. recordata est quod unã acculam sine licentia
ubi hanc eẽ dixit sorores tulerunt. sed demon
ñ recessit. Illa uͦ aliquidͥ ꝓpriũ se adhuc habe¬
re cognoscens. pro quo masigniis hostis instaret:
tandẽ recorclata. unũ ait filũ ex serico ad spon¬
dam habeo. Quod uix reꝑtum ẽ. & ablatum.
moxq diabolus discessit: & puella quasi sub¬
ridens emigrauit. Ista forsitan parua & inca
re facere dignatus ẽ. que magnipendimꝰ. qui
nec talib quidẽ digni fueramus.

Expanded text:
lientem igniculum non sinat super cutem suam, lientem igniculum non sinat super cutem suam, licet paululum, remorari. Nec praetereundum est, quod in praedito coenobio cuidam puellae morienti malignus hostis apparuit, quae vehementer intremiscens, recordata est quod unam aculam sine licentia ubi hanc esse dixit, sorores detulerunt, sed daemon non recessit. Illa vero aliquid proprium se adhuc habere cognoscens pro quo malignus hostis instaret, tandem recordata. Tum, ait, filum sericum ad spondam habeo, quo vix reperto et allato, mox diabolus recessit, et puella quasi subridens migravit. Ista forsitan parva et indire facere dignatus est, quam magnipendimus, quia nec talibus digni fueramus
Abbreviated transcription (Latin):
euidã scelesto se coniunrit. quȩ & partũ ita mon
struosum peperit: ut longius collu haberet.
quã sit una ulna. S cum se prostituisset. conce¬
pit quidẽ. sed edere partũ non potuit : quousq
di rupto uentre interirt. Euerant enĩ usq ad
dempus illud quo exierunt  conseruate.
Obhoc aut̃ egredi ꝑmissẽ sunt: ut dereb paren¬
tum qui force nuꝑ obierant aliquid monaste¬
rio reportarent. S hac occasione accepta. scłm¬
ꝑgustantes: oblitẽ sunt dm̃. Ex quo apparet.
quã periculosa sit peccandi licentia: quod &
theatrum adire: detestatus ẽ uidere hui modi
lusũ tanquã profanũ. dicens non se ibi quicquã
respecturũ. S cũ subito eachinnus in theatro in¬
crepusset: sponsionis sue  ocuisos aperuit: cũ
ilico ita cor eius illecꝰtum ẽ: ut uix post mul¬
tũ tempus abhuiꝰ modi lusu posset ab augusti¬
no reuocari. Quisquis gͦ non uult mori. exi¬

Expanded text:
cuidā scelesto se coniunxit, & partum cuidā scelesto se coniunxit, & partum struosum peperit ut longius collum haberet quam sit una ulna. Sed cum se iterum prostituisset, concepit quidem, sed edere partum non potuit quousque dirupto ventre interiit. Fuerant enim usque ad tempus illud quo exierant bene conversatae. Ad hoc autem egredi permissae sunt, ut de rebus parentum, qui forte nuper obierant, aliquid monasterio reportarent. Sed hac occasione saeculum pergustantes oblitae sunt Deum. Ex quo apparet quam periculosa sit peccandi licentia. Quod et theatrum adire, detestatus est videre hujusmodi lusum tanquam profanum. At visurum. Sed cum subito cachinnus in theatro increpuisset, oblitus est, et oculos aperuit. Cum illico ita cor ejus illectum est, ut vix post multum tempus ab hujusmodi ludo posset ab Augustino remorari. Quisquis ergo non vult uri, exsi
Abbreviated transcription (Latin):
dam uice dũ carnes comedere uellet. offa qua
os impleuerat strangulatus obiit. Alius qͦq
de cenobio dorirensi ꝓgressus ad quandã uil¬
lam. petiit ab hospitẽ suo carnes. Cui ciuille
in spico carnes. S monachus estuans parte de
spito pcidit. & suꝑ carbones iacꝰtauit. Quã
uidelicet torridam cinerib excussit. & ori inges¬
sit. S mox cũ pͥsenti uita uoracitatẽ gulę finiuit.
noueram. cũ letissimus sero se cubitũ collocasset :
tempore nocturni officii defunctus reꝑcus est:
quod & abbati iammoni contigisse. uel ipsi uos
scitis. S & alius quidã scĩ marcini can onicus:
domni othberti archiclaui scilicet camberariꝰ.¬
arreptus tam diu uexatus ẽ: quousq spm̃ ex¬
cenobio puellarũ quod iuxta nram̃ basilicã
sitũ est: ante hoc trientiũ ad scłarem uitam
regresse sunt. Quarũ iuuenior intumescente
brachio. uitam pꝰ paululu finiuit. Maior uero

Expanded text:
quadam vice carnes comedere vellet, offa, qua quadam vice carnes comedere vellet, offa, qua os impleverat, strangulatus obiit. Alius quoque de coenobio Durensi progressus ad quamdam villam, petiit ab hospite suo carnes. Cum ille carnes in spito, sed monachus aestuans partem de spito praecidit, et super carbones jactavit: quam videlicet torridam cineribus excussit, et ori ingessit, sed mox cum praesenti voracitate vitam finivit. nouerā, cū lætissimus sero se cubitum collocasset, tēpore nocturni officij defunctus repertus est. Quod & Abbati Iammoni contigisse vel ipsi vos scitis. Sed & alius quidē sancti Martini canonicus domni Oberti Archiclauis, camerariarreptus tandiu vexatus est, quousque spiritum exterio Puellarū, quod iuxta nostrū Balma situm est, ante hoc triēnium ad sæcularem vitam regressæ sunt. Quarum iunior intumescente brachio vitam post paululū finiuit. Maior vero
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ipse uidebat. Eugit gͦ in eccłam. sed hanc
quoq fantasticis mulierib repperit plenam.
Interquas una quasi regina sedens. ussit eũ
app̃hendi & uerberari. Tum ille codice sci euan¬
gelis arripiens. uolebat se signare: nec poterat.
sia uͦ dicebat. Tarde. ẽ: iam michi traditus es.
Sonantib itaq signis. uicini accurrunt. Ille¬
auit conp̃hensus. in terrã uerberabat᷑. ꝓinde
uociferans. dicebat quid uideret: quid ue¬
sentiret. Cũ hoc ddu fieret. & tande fantasie
discessissent: hi qui foris erant discedentẽ
turbã muliersi ꝑpontẽ egredi conspexert̃
Iie uͦ pꝰ paululũ obiit. Hoc itaq abbas ger¬
landus refert. Quisquis gͦ dulcedine mere¬
tricii amplexis delectat᷑:. huiꝰ amaritudinẽ
absinthii animo ꝓponat.
eduensis cenobii p̾positus quandocũꝙ¬
occasionem repperire poterat. carnib
inhianter uescebatur. Quod seilicet uicium
cũ nullatenus fr̃s emendare possent: ipse qͥ

Expanded text:
nisi ipse videbat: fugit ergo in ecclesiam, sed hanc nisi ipse videbat: fugit ergo in ecclesiam, sed hanc quoque phantasticis mulieribus plenam reperit: inter quas una quasi regina sedens jussit illum apprehendi et verberari. Cum ille codicem sancti Evangelii arripiens volebat se signare, nec poterat, illa vero dicebat: Tarde est, jam mihi traditus es. Sonantibus signis vicini accurrunt. Ille collapsus in terram verberabatur, proinde vociferans dicebat quid videret, quid sentiret. Cum hoc diu fieret, et phantasiae discessissent, hi qui foris erant discedentem turbam mulierum per pontem egredi conspexerunt; ille post paululum obiit. Hoc abba Gorlantius refert. Quisquis ergo dulcedine meretricis et amplexu delectatur, hujus amaritudinem absinthii animo proponat. XX. Heduensis coenobii praepositus quamcunquoccasionem reperire poterat, carnibus inhianter vescebatur. Quod scilicet vitium cum nullatenus fratres emendare possent, ipse cum
Abbreviated transcription (Latin):
es se ipsos facientib: ẜ resertim es̃ pͥncepsapo¬
stoloꝵ p̾teritũ tempꝰ ad uoluntatẽ eoꝵ consũ¬
mandã sufficere dicat. qui ambulauerunt
in luxuriis & uinolentiis. & cȩtera. Et cũ do¬
ctor gentiũ nos contestetur dicens. testificor
in dno iħu : ut iam non ambuletis sicut gen¬
des. quȩ tradiderunt semet ipsas impudicitie.
Nos aut non sic didicistis xpm. s nos ut uideo
in eadem luxurie confusione concurrentes :
reddemꝰ rationem ut pdictus pecrus subiun¬
git. ei qui paratus ẽ iudicare. Licet uero iã
tempꝰ aduenerit: quo sufficientib ad insinu¬
anda d̃ĩ iudicia indiciis. p̃teritis miraculis
peccatores raro feriri soleant: de nr̃o tamen
ordine ñ nullos euidenti ultione plexos ñ
ignoramus. Nam quidã apud senones
humbertus nomine duas nocꝰte mulieres
sibi uidit astantes. quas uidens. ñ eas quȩ
uenire solebant ceruens: fantasias intellexit.
Accurrunt qui aderant. sed mulieres nemo¬

Expanded text:
s facientibus, praesertim cum princeps apostolorum praeteritum tempus ad voluntatem eorum consummandam sufficere dicat: Qui ambulaverunt, inquit, in luxuriis et vinolentiis , etc. Et cum doctor gentium nos contestaretur dicens: Testificor in Domino Jesu, ut jam non ambuletis sicut gentes, quae tradiderunt semetipsas impudicitiae. Vos autem non sic didicistis Christum . Sed nos, ut video, in eadem luxuriae confessione concurrentes, reddemus rationem, ut praedictus Petrus subjungit, ei qui paratus est judicare. Licet vero jam tempus advenerit, quo sufficientibus ad insinuanda Dei judicia praeteritis miraculis peccatores raro feriri soleant: de nostro tamen ordine nonnullos evidenti ultione plexos non ignoramus. Nam quidam apud Senones Hucbertus nomine duas sibi mulieres nocte vidit astantes, quas non eas, quae venire solebant, videns, phantasias intellexit. Accurrunt qui aderant, sed nemo mulieres
Abbreviated transcription (Latin):
uat. Cum uͦ idem uenantius ingrauissimam
egritudinẽ incideret. gregorius audiens: iohanni
epõ rescripsit dicens. Eraternitatis ur̃e scripta sus¬
cepi. que mͥ de dulcnssimi filii mei dom ni uenantii
egritudine loquebantur. Quo audito: lacrime
ei curã adhibeat. exhortando uidelicet. rogando
terribile dĩ iudicium ꝓponendo. in effabilem eiꝰ
miscqiam ꝓmittendo: ut uel in extremo ad debi¬
tũ redeat propositũ. ne ei tontus in iudicio reatꝰ
obsistat. & considerandũ quod hunc beatus gre¬
gorius domnum ꝓpt̾ blandimenta uocat.¬
aterahi possint. Quod si nunc uerba dĩ uereri
neglexerint. fiet eis illud iob. quod de iniquo
& de furore om̃ipotentis bibet. Dissimulat im¬
pius retractare mala que fecit. S tunc sciet
quid fecit. cũ defurore omĩpotentis bibere ce¬
perit. Tc̃ oculos intelligentia reserabit. quos
nunc suꝑbia claudit.
Rodołor. pꝰquã princeps huiꝰ mundi foras

Expanded text:
vat. Cum vero isdem Venantius in gravissimam vat. Cum vero isdem Venantius in gravissimam aegritudinem incideret, Gregorius audiens Joanni episcopo rescripsit, dicens: Fraternitatis vestrae scripta suscepi, quae mihi de dulcissimi filii mei domni Venantii aegritudine loquebantur, qua audita lacrymae  magnam ei curam adhibeat, exhortando videlicet, rogando, terribile Dei judicium proponendo, ineffabilem ejus misericordiam promittendo, ut vel in extremo ad debitum propositum redeat, ne ei tantus in judicio reatus obsistat. Et considerandum quod hunc beatus Gregorius domnum pro blandimento vocat.to vocat. Quod si nunc verba Dei vereri neglexerint, fiet eis illud beati Iob quod de iniquo & de furore omnipotentis bibet. Dissimulat impius retractare mala, quę fecit, sed tunc sciet quid fecit, cum de furore omnipotentis bibere cœperit: tunc oculos intelligentiæ reserabunt, quos nunc superbia claudit. Pro dolor! postquā Princeps huius mūdi foras
Abbreviated transcription (Latin):
nendi sunt & ipsi. qm̃ quo adui perint. m uta¬
ri in melius possunt. Sicut beatus gregoriꝰ ue¬
nantium ex monacho patricium cõmonebat
dicens. Uelis nolis. loquuturus sũ tibi. quia aut
te cupio saluari. aut detua morce me eripi. Culpã
ꝓ tuã & districtionẽ futuri iudicis dũ uales ex¬
horresce. ne illã tunc amaram sentias: cũ nullis
eam fletib iam euadere queas. Pensa quid facturꝰ
est ds̃ de ꝑuerso opere. si quosdã iniudicio suo
reprobat de otioso sermone. Scis qua morte an¬
nanias multatus est. qui pecunias quas dõ uo¬
uerat parcim obeulit. partim subtraxit. Si igitur
morte dignꝰ fuit qui nummos abstulit. pensa qͥd
dignus sit qui se ipsũ ꝑ sue ꝓfessionis obliuionem
do subtrahit. Ecce facti tuiꝰ tristiciam addictus
merens loquor & fateor suꝑnam miscđiam admi¬
ror. eo quod te suꝑbientẽ uidet & tolerat: effuge¬
re uitã conspicit. & tamen adhuc ad uitã reser¬

Expanded text:
nendi sunt et ipsi, quoniam quoad vixerint mutanendi sunt et ipsi, quoniam quoad vixerint mutari in melius possunt. Sicut beatus Gregorius Venantium ex monacho patricium commonebat, dicens: Velis nolis, locuturus sum tibi, quia aut te cupio salvari, aut de tua morte me eripi. Culpam ergo tuam, et districtionem futuri Judicis dum vales exhorresce, ne illam tunc amaram sentias, cum nullis eam fletibus jam evadas. Pensa quid facturus est Deus de perverso opere, si quosdam in jubicio suo reprobat de otioso sermone. Scis qua morte Ananias multatus est, qui pecunias quas Deo voverat partim subtraxit. Si igitur morte dignus fuit, qui nummos abstulit, pensa quibus dignus sit, qui seipsum per professionis suae oblivionem Deo substraxit. Ecce facti tui tristitia adductus moerens loquor, et fateor, supernam misericordiam admiror, eo quod te superbientem videt, et tolerat: effugere vitam conspicit, et tamen adhuc ad vitam reser
Abbreviated transcription (Latin):
eos suos. & certe ipsi non sunt di. Populus iͦ
meus mutauit głam suam. & insequentib Con¬
fregisti uigũ meũ. & dixisti. ñ seruia. Nonne¬
& istis hoc conuenit : Nam ut ita comparatũ
sit. om̃s qui ad iisum huius uite quaslidet ar¬
tes exercent. sic eas utiq gerunt sicut ama¬
gistris didicerunt: & eis utensilib utuntur
quȩ illi actui cui intenti sunt conueniunt.
ut naute sutores: uel fabri. At nos soli mona¬
ebi instrumenta bonoꝵ oꝑum que sc̃s pater
benedictus ad ꝑcipiendam celestem uitã con¬
struxit abicimus. soliq nr̃e ꝑfessionis deser¬
tores. lineas quas nobis ds̃ ꝑͥmagistros osten¬
dit. nunc ad dexteram nẽ ad sinistram trans¬
gredimur: nunc bonoꝵ oꝑum instrumentis
sicut a magistris tradita sunt uti dignamur.
Quãuis aut̃ crudelitas cordis in talib ot ca¬
luit. que multũ obstinatior atq ad corrigen¬
dũ difficilior sit quã laicoꝵ: tamen ammo.¬

Expanded text:
Deos suos, & certe non sunt dij. Populus vero Deos suos, & certe non sunt dij. Populus vero meus mutauit gloriam suam. Et in sequentibus, Confregisti iugum meuet istis hoc convenit? Nam ut ita comparatum sit, omnes qui ad usum hujus vitae quaslibet artes exercent, sic eas utique gerunt, sicut a magistris didicerunt, et illis utensilibus utuntur, quae illi actui, cui intensi sunt, conveniunt, ut nautae, sutores, vel fabri. At nos soli monachi instrumenta bonorum operum, quae sanctus Benedictus ad percipiendam coelestem vitam construxit, abjicimus, solique nostrae professionis desertores, lineas, quas Deus per magistros nobis ostendit, nunc ad dextram, nunc ad sinistram transgredimur, nec bonorum operum instrumentis, sicut a magistris tradita sunt, uti dignamur. Quamvis autem crudelitas cordis in talibus occalluit, quae multo obstinatior atque ad corrigendum difficilior sit quam laicorum: tamen admo
Abbreviated transcription (Latin):
ram gomor despicientes. & ollas carniũ de¬
siderantes. corde reuerti ad egẏptũ redargu¬
antur : An non ẽ apostasia humilem uesti¬
tum spernere. & decorem uestimenti quere¬
re. cũ angłs apostata ꝑfectus decore suꝑ¬
biens in terrã ruerit cͥ & an uentrẽ colere
non ẽ apostasia. cũ flens paulus ꝓtestetur.
quod ligurgitones inimici scẽ crucis sintꝰ.
ueniunt. quandoquidẽ religionis habitũ
ꝑ dot retio annoꝵ curricula retentum.
lasciuientes quiq internos & peculan¬
tes in hac nr̃a ȩtate mutare ausi sunt
uid isti in diẽ iudicii dicent.
uel quales apparebunt. usq ad quos religio de
eueurrit. & in quoꝵ manib collapsa ẽ: De
occultis uero suis ipsi uiderint. dequib quicquã
dicere pudet. Noc tamen unũ constat. qm̃ ob ia
excerius mutantur indumenta : quia interius mu¬
tata sunt iam corda. Dixenit aut̃ as̃ ꝑ ieremi m
Uidete si factũ est huius cemodi. simutauuit ges

Expanded text:
ram gomor despiciētes & ollas carnium deram gomor despiciētes & ollas carnium desiderātes corde reuerti ad Ægyptum redarguūtur. An non est apostasia, humilem vestitum spernere & decorem vestimenti quærere; cum Angelus apostata perfectus decore superbiens in tartarum ruerit? Et an ventrem colere non est apostasia, cum quod ligurgitones inimici sanctae crucis sunt, veniunt, quandoquidem religionis habitum per tot retro annorum curricula retentum lascivientes quique inter nos et petulantes in hac nostra aetate mutare ausi sunt. XVIII. Quid isti in die judicii dicent, vel quales apparebunt, usque ad quos religio deecurrit, & in quorum manib. collapsa est? De occultis suis ipsi viderint, de quib. dicere pudet. Hoc tamen vnum constat, quoniā ob id exterius mutantur indumenta, quia interius mutata sunt corda. Dixerat Deus per Ieremiā. Videte si factum est huiuscemodi, si mutauit gens
Abbreviated transcription (Latin):
& cecera quo usq subiungit. si forte uel ipsi
audiant. Hoc sane quod eos apostatrices ap¬
pellut. illis maxime congruit. qui pꝰ mona¬
sticam professionem ad scłaria desideria rela¬
buntur: dequib seriptumẽ. Ue peccatori in¬
gredienti duab uiis. apostata namq retro¬
cẽdens interpretatur. Qui uero manui suam
in aratro miserit. si retro respexerit apostata
coniuncitur ẽẽ : ut nullatenus regnodĩ aptꝰ
ipso dõ testante ꝓnuntietur. & innona eze¬
chielis omelia ꝑhibetur. quia sicut apostata
ẽ qui fide recedit a dõ: ita qui ad ꝑuersum
opus post ꝑfessam religionen redit. ab omĩpo¬
tente dõ apostata absq ulla dubitatione de¬
putatur: etiã si fidem tenere uideatur. An
ñ est apostasia de habitu uel uictu tra¬
ditiones patrũ contemnere. cũ ds̃ terminos
patrũ transgredi interdixerit. Despectaq
uictꝰ qualitate uel quantitate ꝑbeatum¬
patrem benedictum p̾fixa sanguineas da

Expanded text:
&c. quousque subiungit, Si forte vel ipsi &c. quousque subiungit, Si forte vel ipsi audiant hoc. Sane quod eos apostatrices appellat illis maxime congruit qui per monasticam professionem ad secularia desideria relabuntur. De quib. scriptum est, Væ peccatori ingredienti duabus vijs. Apostata namque retrocedens interpretatur. Qui vero manū suā in aratro miserit, si retro respexerit, vtique apostatare conuincitur, vt nullatenus regno Dei aptus, ipso Deo testante pronuntietur. Et in nona in Ezechielem Homelia perhibetur, quia sicut apostata est, qui de fide recedit a Deo: ita qui ad peruersum opus post professam religionem redit ab omnipotente Deo, apostata absq. vlla dubitatione deputatur, etiamsi fidē tenere videatur. An non est apostasia, de habitu vel victu traditiones patrū contemnere, cum Deus terminos patrum transgredi interdixerit: despectaq. victus qualitate vel quantitate per beatum Benedictum præfixa, sanguineas dap
Abbreviated transcription (Latin):
in scĩs uiris dum reprimitur augecur. Qui ni¬
mirũ ita sese consolantur. si in uocẽ erumpen¬
tes quod corrigere non ualent: saltem increpa¬
re non cessent. Suꝑ est tamen ut sicut dicit
prosper: qui uerba despiciunt. oꝑa uona in
doctore uideant que uenerari possint. Q si
contigerit ut a potentiorib uel ab alienigenis
poete p̾dicator canat. dicens cs̃ iosue. Ego aut̃
& domus mea sequemur dnm̃. Nam & ipsos fi¬
deles plus ꝑ exempla quã ꝑ uerba hoc ꝑficere
certũ est : & utrumq sibi necessario coniun¬
gitur. ut apłs quod loquendo p̾dicat. Faci¬
endo confirmet.
EVᵈ eos aut̃ qui uerba p̃dicationis utcũq
patiuntur audire. illud commemoran¬
dum ẽ: quod ds̃ ad propħam dicit. Si iudi¬
cas eos fili hominis. si iudicas eos: in iquitates
patrũ suoꝵ ostende eis. & item. Eili hominis.
ad gentes apostatrices muto te: ad filios isrł
Patres eoꝵ preuaricati sunt pactum meum.

Expanded text:
in sāctis viris dum reprimitur augetur, qui niin sāctis viris dum reprimitur augetur, qui nimirum ita sese consolātur, vt in voce erumpentes quod corrigere non valent saltem increpare non cessent. Superest tamen vt, sicut dicit Prosper, qui verba despiciunt, opera bona in doctore videant, quæ venerentur: & si contigerit vt a potentioribus, vel ab alienigenis prædicator canat dicens, cum Iosue, Ego autem & domus mea sequimur Dominum. Nam & ipsos fideles plus per exempla quam per verba proficere certum est, & vtraq. sibi necessario coniungitur, vt quod loquendo quis prædicat faciendo confirmet. Apud eos autē qui verba prædicationis vtcūq. patiuntur audire, illud commemorādum est quod Deus ad Prophetam dicit: Si iudicas eos fili hominis, si iudicas eos, iniquitates patrum suorum ostende eis. Et item. Fili hominis ad gentes apostatrices mitto te, ad filios Israel, patres eorum præuaricati sunt pactum meū.
Abbreviated transcription (Latin):
quia tantũ ad incitantlum uos p̾dicandi officiũ
exaggeramus. & iccirco uellem ut alius aliquis
eritus in hac necessitate pacuisset. Nam scio pro¬
ferunt. uerba p̾dicationis reticemꝰ. Hinc ipse¬
nem audiri conspiceret: silentium appetiit
dicens. Non recordabor eius. neq loquar ultra
inͣ mine illiꝰ. S ueri p̾dicatores dum conspici¬
unt quod ipsis corripientib iniquoꝵ facinora
crescunt : uim quandã incorde sustinent
donec in aperte correptionis uocẽ erumpant.
Inde & alter ex eisdẽ propħis cũ propt̾ in cor¬
rigibiles tacens diceret. silui a bonis: zelo ca¬
ritatis ilico exardescens subdidit. & dolor
ignis. Alter uero cũ diceret ñ loquar ultra
in nomine illiꝰ. mox eodem igne succensus
adiunxit. & factus est sermo eius in corde
meo quasi ignis exestuans. claususq in ossi¬
b meis: & defeci ferre̾ non sustinens. Auduu
eni contumelias multoꝵ. Sic gͦ zelus caritatis

Expanded text:
quia tantum ad incitandum praedicandi officium quia tantum ad incitandum praedicandi officium exaggeramus: et idcirco vellem ut alius aliquis exitus in hac necessitate patuisset. Nam scio proferunt, verba praedicationis reticemus. Hinc ipseaudiri conspiceret, silentium appetit dicens: Non recorin nomine illius. Sed veri prædicatores dum conspiciunt quod ipsis non corripientibus iniquorū facinora crescunt, vim quandam in corde sustinent, donec in apertæ correptionis vocem erumpant. Vnde & alter ex eisdem Prophetis, cum propter incorrigibiles tacens diceret, silui a bonis, zelo charitatis illico exardescens subdidit, & dolor ignis. Alter vero cum diceret, Non loquar vltra in nomine illius, mox eodem igne succēsus adiunxit, & factus est sermo eius in corde meo quasi ignis æstuans in ossibus meis, & defeci serre non sustinens. Audiui enim contumelias multorum. Sic ergo zelus caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ zelus animarui. Hoc zelo quia finees unũ add¬
ulteriũ pugione transfixit. irã dĩ protinꝰ ab
om̃i populo remouit. Hunc quia heli non ha¬
buitꝰ. eandẽ iram contra se in extinguibilit᷑
accendit. Ut aut̃ in hac difficultate audien¬
di uerbi qua doctores contemnuntur ds̃ eos
consolaretur:cũ ezechielem propħam adfilios
isrł mitteret. sermoni suo frequenter interpo¬
suit. Si forte audiant. & si forte quiescant. In
quo aduerbio dubitatiuo notandũ ẽ: quia
ꝓpħa & mittitur. & audientium duritia
designatur. Per quod uidelicet innittur.: đ
nec tacere debet is qui p̃dicandi officiũ sus¬
cepit: nec ꝓpt̾ auditoꝵ duritiã contristari
Si enĩ ipse ds̃ uerba sua difficile ꝓnuntiat
audiri. cur docꝰtor contristetur si in am̾mo¬
nitione sua contempnatur:
rauorũ sane duritia nimis occaluit. sicitt
durus estu: & neruus ferreus ceruixtua. quod
dũ uos ꝑpenditis. timeo molestum uobis fieri:

Expanded text:
est zelus animarum. Hoc zelo quia Phinees unum adest zelus animarum. Hoc zelo quia Phinees unum adulterum pugione transfixit, iram Dei protinus ab omni populo removit. Hunc quia Heli non habuit, tandem iram Dei contra se inexstinguibiliter accendit. Ut autem in hac difficultate audiendi, qua doctores contemnuntur, Deus eos consolaretur, cum Ezechielem prophetam ad filios Israel mitteret, sermoni suo frequenter interponit: Si forte audiat, et, si forte quiescant . In quo adverbio dubitativo notandum est, quia propheta et mittitur, et audientium duritia designatur: per quos videlicet innuitur, quia nec tacere debet is qui praedicandi officium suscepit, nec pro auditorum duritia contristari. Si enim ipse Deus verba sua difficile pronuntiat audiri, cur doctor contristetur si in admonitione sua contemnatur? XVI. Pravorum sane duritia nimis obcalluit. Sicut durus es tu, et nervus feriens cervix tua . Quod dum vos perpenditis, timeo molestum vobis fieri,
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ contradicis. adiungeris. Hoc gͦ rector fa¬
ciat. ne moriente subdito ipse quoq moria t
Malis uidelicet actib contradicat : ut scrip¬
tũ est. Discurre. festina. suscita amicłi tuũ
Suͦ speculatore tacente impius morit᷑ . con¬
tot quidẽ quia dignꝰ ñ fuit. ut adeũ sermo
fieret p̃dicationis. Ille tam̃ eũ occidit. qui
hunc tacendo morci prodidit. Hinc beatꝰ grego¬
rius subdit. Pensandũ ẽ quantũ sibi conexa sunt
peccata sibditaꝵ atq ppositorũ. quod enĩ nos
digni pastores non sumꝰ. ex ura culpa ẽ. & quod
uos adiniquitatẽ defluitis. ex nr̃o hoc reatu ẽ:
quos obsistentes inculpa non habetis. Nobis gͦ
& nobis parcitis. si a prauo oꝑ e cessatis. Uob̃ &
nobis parcimus. quando hoc quod displicet ñ
tacemus. S nos alienas mortes nr̃is addimꝰ.
& tot occidimꝰ : quot mori cotidie tacentes ui¬
demus. Nullũ quippe sicut idẽ doctor ꝑhi¬

Expanded text:
cui non contradixeris, adjungeris. Hoc ergo rector facui non contradixeris, adjungeris. Hoc ergo rector faciat, ne moriente subdito moriatur, malis videlicet actibus contradicat, ut scriptum est: Discurre, festina, suscita amicum tuum . Si vero speculatore tacente impius moritur, constat quidem quia dignus non fuit ut ad Deum sermo fieret: ille tamen eum occidit, qui hunc tacendo morti prodidit. Hinc enim beatus Gregorius subdit: Pensandum est quantum connexa sint peccata subditorum atque praepositorum. Quod enim nos digni pastores non sumus, ex vestra culpa est; et quod vos ad iniquitatem defluitis, ex nostro hoc reatu est, quod obsistentes in culpa non habetis. Vobis ergo et nobis parcitis, si a pravo opere cessatis. Vobis et nobis parcimus, quando hoc quod displicet non tacemus. Sed nos alienas mortes nostris peccatis addidimus, et tot occidimus, quot mori quotidie tacentes videmus. Nullum quippe, sicut isdem doctor perhi
Abbreviated transcription (Latin):
tueantur. Se igitur tegunt dũ alios procegunt.
quia suã uitã inde p̾uident impeti: unde ali¬
os considerant libera correptione confundi. Sicq
fit ire summa criminũ dũ defenditur augea¬
tur. & unius cuiꝰq nequitia eo sit ad peccan¬
dii facilis. quã difficilis adpuniendũ. Scelera
quippe peccantiũ tanto maiora incrementa ꝑci¬
piunt. quanto ꝑ defensionẽ potentiũ diu mul¬
tum tolerantur.
uicũq uero uerha dĩ audire nolunt. ip¬
Co contempto ñ eẽ ex parce dĩ: produnt.
S quantulibet recalcitrant. ammonendi tam̃
sunt: ne sanguis eoꝵ de manii pastoris requirat᷑.
Si inquit tu annuntiaueris impio. & ille̾ non
fuerit conuersus: ipse in iniquitate sua mo¬
rietur. tu aut̃ animam tuã liberasti. Tun c
enĩ sicut in expositione huiꝰ uerbi dr̃. subie¬
ctus moritur sinete: quando in actione mor¬
tis coneradicꝰtorem habuerit tẽ. Nam morti

Expanded text:
tueantur. Se igitur tegunt dum alios protegunt, tueantur. Se igitur tegunt dum alios protegunt, quia suam vitam praevident impeti, unde alios considerant libera correptione confundi. Sicque fit ut summa criminum dum defenditur augeatur, et uniuscujusque nequitia eo sit ad perpetrandum facilis, quo difficilis ad puniendum. Scelera quippe peccantium tanto majora incrementa percipiunt, quanto per defensionem potentium diu inulta tolerantur. XV. Quicunque vero verba Dei audire nolunt ipso contemptu non esse ex parte Dei se produnt. Sed quantumlibet calcitrent, admonendi tamen sunt, ne sanguis eorum de manu pastoris requiratur: Si, inquit, tu annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus, ipse in iniquitate sua morietur: tu autem animam tuam liberasti . Tunc enim, sicut in expositione hujus verbi dicitur, subjectus moritur sine te, quando in actione mortis contradictorem habuerit te. Nam morti,
Abbreviated transcription (Latin):
magis quã hominib placere debemꝰ.
ed dũ hec dicimus. illud nos uehementius¬
contristat. quia mentes prauoꝵ tanto obsti¬
natius summa ñ audiunt : quanto arciꝰ infimis
inheserunt. Quib neq hoc sufficit ut ipsi
pereant: sed adhuc quod. ẽ. deterius cũ quosii¬
bet argui conspiciunt. corripientiũ inere¬
pationib obuiant: ne saltim alii corrigant᷑.
Unde & bene de capite eoꝵ diabolo dicitur
Protegunt umbre umbrã eius. Unbre qui ppe
sunt diaboli. om̃s iniqui. Qui dũ imitati¬
oni iniquicatis eius inseruiunt: quasi ab
eius corpore imaginis speciem trahunt. Um¬
bre umbrã protegunt. quia peccatores quiq
in quo sibi male sunt conscii: in eo & aliũ pec¬
cantẽ defendunt. Quod hoc nimirũ studio
faciunt. nedum culpa inqua & ipsi obligati
sunt in aliis corrigitur: adipsos quandoq ue¬
niat. Quos enĩ similis reatus sõciat concordi
ꝑtinacia. etiã defensione ꝑuersa constipat: ut
de facinorib suis alterna se inuicẽ defensione

Expanded text:
magis quam hominibus placere debemus. XIV. Sed dum hoc dicimus, illud nos vehementiuscontristat, quia mentes pravorum tanto obstinatius summa odiunt, quanto arctius infimis inhaeserunt: quibus neque hoc sufficit ut ipsi pereant, sed adhuc, quod est deterius, cum quoslibet argui conspiciunt, corripientis increpationibus obviant, ne saltem alii corrigantur. Unde bene et de capite eorum dicitur: Protegunt umbrae umbram ejus . Umbrae quippe sunt diaboli omnes iniqui, qui dum imitationi iniquitatis ejus inserviunt, quasi ab ejus corpore imaginis speciem trahunt. Umbrae umbram protegunt, quia peccatores quique, in quo sibi male sunt conscii, in eo et alium peccantem defendunt. Quod hoc nimirum studio faciunt, ne dum culpa, in qua et ipsi obligati sunt, in aliis corrigitur, ad ipsos quandoque veniat. Quos enim similis reatus sociat concordi pertinacia, etiam defensio perversa constipat, ut de facinoribus suis alterna se invicem defensione
Abbreviated transcription (Latin):
retentatauit. ꝑ decẽ gͦ tribꝰ multitudo
qͥ breuior ÷ expͥmit᷑. Quantũlibet aut̃
scłares tanꝗͦ. ille decẽ tribꝰ ab diuinis
legibꝰ exorbitent Ministri tam̃ ec
herere. Namq de illis decẽ tribubꝰ. uer¬
luti de his qui nẽ uerbo ñ oꝑe fidem
tenent: ẽ. illa dĩ querimonia dicentis.
Auersatrix isrł abiit. & fornicata ÷ sibi.
& statim ut ȩccłiasticos qͥ imitatione scła¬
riũ deteriorant᷑ expͥmeret: qͣͥlit̾ ꝑ exẽplũ
is rahelitarũ domꝰ iida ceciderit. sub¬
dit dicens. Q uidit p̾uaricatrix soror
eiꝰ iuda: qͦd mechata.e̾et. aduersati ix
isrł. &e qͦd dimisissẽ eã. & dedissẽ ei libel¬
lum rẽpuduñ timuit. s abiit & for¬
nicata ÷ etiã ipsa. Quȩ oĩã nc̃ ĩplent᷑.¬
cũ ad imitationẽ carnaliu̾ ministri ec¬
cłȩ deuoluunt᷑: cũ similit̾ eos suꝑbia eri¬
git. auaritia tabe fac̃ uoluptas dilatat.
malicia angustat. ira inflãmat. discordia

Expanded text:
retentauit. Per decem ergo tribus multitudo retentauit. Per decem ergo tribus multitudo qui breuisaeculares tanquam illae decem tribus a divinis legibus exhorbitent, ministri tamen Echaerere. Namque de illis decem tribubus, veluti de his qui nunc verbo non opere fidem tenent, est illa Dei querimonia dicentis: Adversatrix Israel abiit, et fornicata est sibi . Et statim, ut ecclesiasticos, qui imitatione saecularium deteriorantur, exprimeret, qualiter per exempla Israelitarum domus Iuda ceciderit, subdit dicens: Et vidit præuaricatrix soror eius Iuda, quod mœchata esset aduersatrix Israel, & quod dimisissem eam, & dedissem ei libellum repudij: non timuit; sed abiit, & fornicata est etiam ipsa. Quæ omnia ncum ad imitationem carnalium ministri Ecclesiae devolvuntur; cum similiter eos superbia erigit, avaritia tabefacit, voluptas dilatat, malitia angustat, ira inflammat, discordia
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Uidentes aut felicitatẽ maloꝵ. bo¬
dũ p̾senti ꝓsꝑitate eneruati. dm̃ qͥ uere
.ẽ. desiderare negligunt. Qđ uidelicet
hystorialiter exp̃ssum ÷ qͣndo eiues babi¬
lonici filios ierłm captiuos abduxerunt.
&̾ item quando filii dĩ id÷ filii seth uidentes
filias hominũ id ÷ filias cam. concupiert᷑ eas
Nã & nc̃ isti exterioris głȩ specie decepti. nimis
diligunt qͦd pulcrũ foras uiderint. Pulcra
uoꝵ. tanꝗͣ. infiliab cam. sese infirmoꝵ. ocu¬
lis ad concupiscendũ ostentat. Unde sicut
supradictũ ÷ calix aureus appellat᷑.
Ni eadem aut̃ gła marime diuitię ui¬
dentur fore appetende. qͥa uidelicet
sanitate & uita. & siti. & fame. & ꝓpͥa.

Expanded text:
unt: videntes felicitatem malorum bount: videntes felicitatem malorum boprosperitate eneruati, Deum, qui vere est, desiderare negligunt. Quod videlicet historialiter expressum est, quoniam ciues Babylonis filios Ierusalem captiuos abduxerunt, & item, quoniam filij Dei, id est, filij Seth, videntes filias hominum, id est, filias Cain, concupierunt eas: Nam & nunc isti exterioris glorię specie decepti, nimis diligunt, quod pulchrum foras viderint. Pulchrauorum tanquam in filiabus Cain sese infirmorū oculis ad concupiscendum ostentat. Vnde, sicut supra dictum est, calix aureus appellatur. In eadem autem gloria maxime diuitiæ videntur appetendæ. Quia videlicet sanitate, & vita, &
Abbreviated transcription (Latin):
ex auctoritate pͥncipatꝰ sui contradic̃
Ad maiora qͦq cõmoda expeiori seꝑ ac̾¬
tione succrescit. E unde uia uite dese¬
rit: inde adtẽpꝰ locupletior uiuit.
Nos est autẽ ñ solũ maloꝵ uerũ etiã
ut eoꝵ intentio uł sensus iuxta hocꝰ
qͦd forte uiderint informetur. Nã le¬
ta uidentes hylarescunt. ꝓ tristib uero
contristantur. U nde Fit ut cũ prauoꝵ
głam cernunt. eadẽ gła delec tentur:
&e magnũ aliqͥd estimantes in corde
nutent᷑. ce ut talia mereantur exopta̾t.
Hinc ipsa ueritas dic̃. Uȩ mundo ab
scandalis. Itẽ psalmista. Dũ supbit im¬
pius incenditur pauꝑ. Q iob ex uoce
plangentis eccłȩ dic̃. Ad nichilũ recdacti
sunt om̃s artmei. Sic̃ enĩ ꝑ ossa fortes. sic
ꝑ artiis infirmi quiq designari solent.
Artus gͦ ȩccłȩ ad nichilum redigunt᷑ qͥn¬
do ex imitatione prauoꝵ in hoc scło suc¬
crescentium. infirmi quiq deteriores fi¬

Expanded text:
ex auctoritate principatus sui contradicit, ex auctoritate principatus sui contradicit, ad maiora commoda ex peiori semper actione succrescit, & vnde vitæ viam deserit, inde ad tempus locupletior viuit. Mos est autem non solum malorum, verum etiam vt eorum intentio vel sensus iuxta hoc quod forte viderint informetur. Nam læta videntes hilarescunt, pro tristibus contristantur. Vnde fit, vt cum prauorum gloriam cernunt, eadem gloria delectentur, & magnum aliquid æstimantes in corde nutent, & vt talia mereantur exoptent. Hinc ipsa Veritas dicit. Væ mundo ab scandalis. Item Psalmista. Dum superbit impius, incenditur pauper. Et Iob ex voce plangentis Ecclesiæ dicit, Ad nihilum redacti sunt omnes artus mei. Sicut enim per ossa fortes, sic per artus infirmi quique designari solent. Artus ergo Ecclesiæ ad nihilum rediguntur, quoniam ex imitatione prauorum in hoc sæculo succrescentium, infirmi quoque deteriores fi
Abbreviated transcription (Latin):
rum in euangło ꝑ ficulneã designant᷑.
de qͥ dñs queritur dicens. Ut qͥd etiã ter¬
ram occupat. Quia de quolibet ꝑuer¬
so potente. pene iã dõ reqͥsitio ñ est.
Postꝗͣ enim se ꝑdidit. hoc solumͦ que¬
ritur. cur ce alios in mortẽ p̾mit. Sic̃
enĩ terra sub arbore solis radiis pͥua¬
ta sterilis:: sic sub iec ti fauore eiꝰ &e exẽplo
dep̃ssi. a lumine ueritatis remanent alie¬
ni. Tales uͦ quiq iusto dĩ iudicio frequent᷑
ita deseruntur. ut ꝑuersa quęlibet poten¬
ter faciant. & tam̃ hic feliciter uiuant.
Sic̃ de quolibet eoꝵ scriptura dic̃. Cucur¬
rit ad uersus dm̃n erecto collo. id÷ in ma¬
io ope obstaculũ de aduersitate ñ habu¬
it.Q itẽ. Uidi stultum firma radice.
Quasi firma radice stultꝰ attollit᷑. qͥn¬
do hic temꝑali ꝓsꝑitate fulcit᷑. & aduer¬
sis ñ eliditur: contra infirinos sine re¬
pugnatione p̾ualet. atq bene agentibꝰ

Expanded text:
rum in Euangelio per ficulneam designantur, rum in Euangelio per ficulneam designantur, de qua Dominus queritur dicens: vt quid etiam terram occupat? quia de quolibet peruerso potente pene iam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit hoc solummodo quæritur, cur & alios grauet in mortem. Sicut enim terra sub arbore solis radiis priuata sterilis est, sic subiecti fauoris eius exemplo depressi a lumine veritatis permanent alieni. Tales vero quique iusto Dei iudicio frequenter ita deseruntur; vt peruersa quælibet potenter faciant, & tamen hic feliciter viuant; sicut de quolibet eorum Scriptura dicit. Cucurrit aduersus Dominum erecto collo, idem in malo opere obstaculum de aduersitate non habuit. Et item. Vidi stultum firma radice, quasi firma radice stultus attollitur, quando hic temporali prosperitate fulcitur, & aduersis non eliditur, contra infirmos etiam sine repugnatione præualet, bene agentibus