comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuc aũt est illa dispar admucta ratio orõis que aliquo
diligant aut iniudeant / aut saluũ uelint aut metuãt aut
sꝑuant, aut ut cupiant aut abhorreant, aut letent aut me¬
reant, aut iisitantur aut puurre ueluit a̾ ad eos motus
deducarit si qui fiuitum suit et de ꝓpiiquis ac talib c̃ĩ ꝑmo¬
tionib ¶ Itq allud optandum est oratori ut aliquaui ꝑnictõ

Expanded text:
ic autem est illa dispar adiuncta ratio orationis, quae aldiligant aut invideant aut salvum velint aut metuant aut sperent aut cupiant aut abhorreant aut laetentur aut maereant aut misereantur aut poenire velint aut ad eos motus deducantur, si qui finitimi sunt et de propinquis ac talibus animi permotionibus. Atque illud optandum est oratori, ut aliquam permotionem
Abbreviated transcription (Latin):
ãte ꝑmultis fuit ꝙͣ ip̃e pictagoras quo etꝭ maior uir hñdus
ẽ cũ ille sa piam̃ constituende ciuitis duob ꝓpe sclĩs aute cog .
ꝙͣ eam greci natã eẽ seuserunt et c̾te nou tulit ullos h ͨ cuictas¬
aͥgla clariores ã autt̃e grauiares a huãi ͭ ͤ politiores ꝑ. appͥ¬
cano a ledio l furio qui secũ erudi ͦ ᷤ hoĩes ex grecia palam
semꝑ habuerunt ¶At ego ex hus h sepe audiui cũ dicent ꝑ¬
gretũ at hemenses et sibi fecisse ⁊ multis pͥrcipib cuu ͭ ꝙ cũ¬

Expanded text:
ante permultis fuit quam ipse Pythagoras; quo etiam maior vir habendus ante permultis fuit quam ipse Pythagoras; quo etiam maior vir habendus quoniam illam sapientiam constituendae civitatis duobus prope saeculis ante cognovit, quam eam Graeci natam esse senserunt; et certe non tulit ullos haec civitas clariores aut auctoritate graviores aut humanitate politiores P. Africano, C. Laelio, L. Furio, qui secum eruditissimos homines ex Graecia palam semper habuerunt. Atque ego hoc ex eis saepe audivi, cum dicerent pergratum Atheniensis et sibi fecisse et multis principibus c
Abbreviated transcription (Latin):
hanc oronẽ qua n causis utimur inuenirẽtur a quo quid̾
illius diuini ingenii in eadem incurris uestigia siue etꝭ illa
legisti suit didĩcisti quod quid michi magis uerisilẽ uidetur
plus em̃ te oꝑe grecis dedisse rebus iuidẽs ꝙͣ putaremꝰ ¶ Cũ
ille uerum inquit ex me audies catulle semꝑ ego ex istiaau
iocuudiorẽ et probabiliorem huic pplõ oratorem fore qͥ pͥmũ
Alz ego idem existimaui pecudis ẽe nou hoĩs cũ tantas res
excipe uoces eo ꝵ e procul quid narrarent actende̾ Itaq feci
catulle ⁊ istoꝵ õium sũmatim cãs ⁊ greca irã gustaui ¶Salde
hercle iquit caitullus tuimde tꝙͣ ad aliquẽ libĩdis scopullim
sit tuã mẽtem ad phiam̃ appulisti quã h riuitas exrꝑnata
nũꝙͣ est nã et refecta quondam ytalia pictagoreoꝵ fuit tũ
cũ erat in hac gente magna illa grecia ex que etꝭ quidam
numã pompiliũ regem nrũ fuisse pictagoreum ferunt qͥ ãnis

Expanded text:
hanc orationem, qua in causis utimur, inveniretur; a quo quidem ilitudine illius divini ingeni in eadem incurris vestigia sive etiam illa ipsa legisti atque didicisti, quod quidem mihi magis veri simile videtur; plus enim te operae Graecis dedisse rebus video quam putaramus.' Tum ille 'verum' inquit 'ex me audies, Catule: semper ego existimavi iucundiorem et probabiliorem huic populo oratorem fore, qui primem daret: atque ego idem existimavi pecudis esse, non hominis, cum tantas res excipere voces eorum et procul quid narrarent attendere. Itaque feci, Catule, et istorum omnium summatim causas et genera ipsa gustavi.' 'Valde hercule' inquit Catulus 'timide tamquam ad aliquem libidinis scopulum sic tuam mentem ad philosophiam appulisti, quam haec civitas aspernata numquam est; nam et referta quondam Italia Pythagoreorum fuit tum, cum erat in hac gente magna illa Graecia; ex quo etiam quidam Numam Pompilium, regem nostrum, fuisse Pythagoreum ferunt, qui annis
Abbreviated transcription (Latin):
onultis ista que ꝓposusti q̃ nemo horũ desid̾at quib ex log̾
dicuntur sunt tñ et re faciliora et p̃ceptis ꝑuagata illa
deprome nobis unde afferas que sepissie̾ tractus semper us

Expanded text:
omittis ista, quae proposuisti, quae nemo horum desiderat: quibus exomittis ista, quae proposuisti, quae nemo horum desiderat: quibus exdicuntur, sunt tamen et re faciliora et praeceptis pervagata; illa deprome nobis unde adferas, quae saepissime tractas semperque
Abbreviated transcription (Latin):
beeseditiones sepe esse factas ut cum rege s eeñt exacti et cũ
⁊ extipionis odio qui ex̾citum amiszat als̃ misat n repͥmi po¬
enisse Iure ẽẽ conflatam potuit hic losꝰ tam anceps tam
Inauditꝰ tam lubritꝰ tam nouus sine quadam intredibili or
ac facultate ddͥ tractare ¶iud ego de gnei maulii quid
de prustie regis ꝯmisatione dicam/ quid de alus ĩiuabalib
quoddam singulare Sed ħ ip̃a q̃ nũc ad me delegare uiĩ ea
mper in t̾e exua ⁊ p̃stantia fuerunt ¶ Tumi catullus
ego uero in uobis Inquit h ͦ maxi̾e ãmirari soleo ꝙ cũ int̾¬
n a natura denegatuui n a doctrina non delatum ẽe uidea
Quare crasse n tua suauitate nos priuabis ut si quid ab
authonio ã prer̾missũ a̾ relictum sit non explices nzte au
thou si quid non dixi̾s existiabimꝰ nou potiusse potiꝰꝙͣ a
crasso dici malusse ¶ UIic crassus quĩtu inquit authoni

Expanded text:
ca seditiones saepe esse factas, ut cum reges essent exacti, ut cumca seditiones saepe esse factas, ut cum reges essent exacti, ut cumet ex Caepionis odio, qui exercitum amiserat, neque reprimi potuisse et iure esse conflatam? Potuit hic locus tam anceps, tam inauditus, tam lubricus, tam novus sine quadam incredibili vi ac facultate dicendi tractari? Quid ego de Cn. Manli, quid de Q. Regis commiseratione dicam? Quid de aliis innumerabilquoddam singulare, sed haec ipsa, quae nunc ad me delegare vis, ea semper in te eximia et praestantia fuerunt.' Tum Catulus 'ego vero' inquit 'in vobis hoc maxime admirari soleo, quneque a natura denegatum neque a doctrina non delatum esse videatur; qua re, Crasse, neque tu tua suavitate nos privabis, ut, si quid ab Antonio aut praetermissum aut relictum sit, non explices; neque te, Antoni, si quid non dixeris, existimabimus non potuisse potius quam a Crasso dici maluisse.' Hic Crassus 'quin tu,' inquit 'Antoni,
Abbreviated transcription (Latin):
auditis oratorib sine ulla dubitatione sic statuo ⁊ iudico neĩe
hõinũ tot ⁊ tauta ꝙͣta suit in crasso hũisse ornamẽta dd ¶pobrẽ
si uos quid̃ existimatis nou erit ut opuor iniqua partitio
sicũ ego hunc oratorem quẽ nunc fingo ut institui treb ͦ
adiuuero. ꝯfirmauo tradaui euui crasso uestiendũ et ornãd̾
um crassus tu uo̾ inquit antoni ꝑge ut institiusti n n.
est boui n libalis parentis quem proc̾aris ⁊ eduxis eũ
non et uestire et oruare psitim cum te locupletem esse ne¬
gare nou posses ¶ Quod enĩ õrmentũ q̃ uis . qui aĩꝰ que di¬
guitas illi oratori defuit qui in cã ꝑorauda non dubitauit
curiosumq defend̾et non dubitauit sediciones ipãs ornar
ac demonstrare grauissinuis libis multos sepe Impetꝰ pplĩ¬
nõ inustos ẽẽ quod p̾stare nemo potuit ¶  ultas iciã ⁊ p. uti¬

Expanded text:
auditis oratoribus sine ulla dubitatione sic statuo et iudico, neminem auditis oratoribus sine ulla dubitatione sic statuo et iudico, neminem omnium tot et tanta quanta sint in Crasso habuisse ornamenta dicendi».  hoc idem existimatis, non erit, ut opinor, iniqua partitio, si, cum ego hunc oratorem, quem nunc fingo, ut institui, crearo, aluero, confirmaro, tradam eum Crasso et vestiendum et ornandum.' Tum Crassus, 'tu vero,' inquit 'Antoni, perge, ut instituisti; neque enim est boni neque liberalis parentis, quem procrearis et eduxeris, eum non et vestire et ornare, praesertim cum te locupletem esse negare non possis. Quod enim ornamentum, quae vis, qui animus, quae dignitas illi oratori defuit, qui in causa peroranda non dubitavit furiosumque defenderet, non dubitavit seditiones ipsas ornare ac demonstrare gravissimis verbis multos saepe impetus pniustos esse, quos praestare nemo posset; multas etiam e re publi
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq cum hecdus nobis querenda suit in causã pͥm̃e quid. ui
quõ dicamꝰ altiu̾ quod totum arcetinctum uidenu tametst artẽ
⁊equirit tũ prudentie estͣmdiocris quid dd ͫ at uidere lltin̾ est
In quo oratoꝵ uis illa diuina utusq t̾nit᷑. ea que d̾da sunt ornate
copiose uarieq dic. ¶ Quare illam ꝑtem suꝑiorem q̃m̃ semel ita
nobis placuit non recusabo quominꝰ ꝑpoliãm atq ꝯficiam int̾i¬
qͣtum ꝯsequar uos iudicabitis quib ex lotis ad eas tree resque
ad fidem faciendam sole balent duca᷑ or̃o ut et ꝯilient᷑ aĩ et do¬
rel induxit qurͣ maxr̃e auxit qui solos effecit llamiq ego catu¬
dicam eñi non reuereus assentandi suspicionem nenue̾z esse¬
¶ taq si quid ẽ in me quod iam sperare uideor qm̃ quid̾ uos eiꝰ iu
derit ¶taq ego is qui suui ꝓtuscũq sum ad iudicandũ omibus

Expanded text:
itaque cum haec duo nobis quaerenda sint in causis, primum quitaque cum haec duo nobis quaerenda sint in causis, primum quo dicamus, alterum, quod totum arte tinctum videtur, tametsi artem requirit, tamen prudentiae est paene mediocris quid dicendum sit videre; alterum est, in quo oratoris vis illa divina virtusque cernitur, ea, quae dicenda sunt, ornate, copiose varieque dicere. Qua re illam partem superiorem, quoniam semel ita vobis placuit, non recusabo quo minus perpoliam atque conficiam—quantum consequar, vos iudicabitis—quibus ex locis ad eas tris res, quae ad fidem faciendam solae valent, ducatur oratio, ut et concilientur animi et dores induxit, qui maxime auxit, qui solus effecit. Namque ego, Catule,—dicam enim non reverens adsentandi suspicionem—neminem esse; itaque si quid est in me—quod iam sperare videor, quoniam quidem vos, derit: itaque ego is, qui sum, quantuscumque sum ad iudicandum, omnib
Abbreviated transcription (Latin):
isti quid̃ qui docent cum cãsin plura guã secuerunt singlis gnib
argintoꝵ copiam suggerunt ¶ aod etꝭ ad instituendas adole¬
scentulos magis aptum est ut suiul ac posita causa sichabeãt
iugei est ⁊ iuulousectari fontes reꝵ nou uidere ietiam et etatis
est ususq nr̃i a capite quad ueluuꝰ arcessẽ et unde omĩa manãt
uidere ¶t pͥmũ genus illud taꝵ reꝵ q̃ ad oratorem deferunt᷑ me¬
ditatum nobisin ꝑpetuũ ad ocm̃ usum filiũ reꝵ ẽẽ debebi . ¶lã
et pro tabulis et contra labulas set pro testibus et contra testes ⁊
pro questionibus et contra q̃stiones set item de ceti̾s reb eiusd̃
gr̃s uel separatim dice̾ solemꝰ uel de gnt̃ ip̃o uniu̾so uel diffunte
dico nulta ꝯmendatione paratos atz expeditos habere debenius
diocris excitationis aut maxie̾ artem quid̃ et ꝑ̃cepta hactenus
defficilem explicationem magis illustrem ꝑpolitamiq desidand

Expanded text:
isti quidem, qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus isti quidem, qui docent, cum causas in plura genera secuerunt, singulis generibus argumentorum copiam suggerunt; quod etiam si ad instituendos adulescentulos magis aptum est, ut, simul ac posita causa sit, habeant ingeni est rivulos consectari, fontis rerum non videre, et iam aetatis est ususque nostri a capite quod velimus arcessere et unde omnia manent videre. Et primum genus illud earum rerum, quae ad oratorem deferuntur, meditatum nobis in perpetuum ad omnem usum similium rerum esse debebit; nam et pro tabulis et contra tabulas et pro testibus et contra testis et pro quaestionibus et contra quaestiones et item de ceteris rebus eiusdem generis vel separatim dicere solemus de genere universo vel definite ditatione paratos atque expeditos habere debetis. diocris, exercitationis autem maximae; artem quidem et praecepta dumtaxat difficilem, explicationem magis inlustrem perpolitamque desiderant;
Abbreviated transcription (Latin):
ed iã ad institutum reuertar meum. cũ ir̃ accepto cause
gñe cognitam rem tractare cepi nichil prius ꝯstituo ꝙͣ quo¬
nram̃ aut eoꝵ quos defendimꝰ ¶Altrũ est accomodatu ad eoꝵ
aiõs apud quos diciꝰ ad id quad uolumꝰ ꝯmonendos ¶Ita oñũs rõ
ddͥ t̾bus ad ꝑsuadeudum rebus est ꝑuas ꝑuixa ut probemꝰ uera
esse que de feudimꝰ ac consiliemq nobis eos qui audĩt et aiõs
coꝵ ad quẽcumq cã postulabit motũ uocemꝰ ¶d probandum
ã duplex est oratori subiecta maties una rerum eaꝵ q̃ non
excogitantur ab oratare s in re posite rõe tractant᷑ ut tabule te¬
stioĩa pacta conuenta/ questiones leges senatusꝯsulta /res iudiͭͣ
decreta, responsa let relique si que sunt que nou reꝑudꝰ ab oratore
s adoratorem a cã atz a re deferunt ¶Ata est que tota in dispu¬
tatione et in arguũitatione oratoꝵ collocata est Ita in suꝑiorigue

Expanded text:
ed iam ad institutum revertar meum. Cum igitur accepta causa et genere cognito rem tractare coepi, nihil prius constituo, quanostram aut eorum, quos defendimus, alterum est accommodatum ad eorum animos, apud quos dicimus, ad id, quod volumus, commovendos. Ita omnis ratio dicendi tribus ad persuadendum rebus est nixa: ut probemus vera esse, quae defendimus; ut conciliemus eos nobis, qui audiunt; ut animos eorum, ad quemcumque causa postulabit motum, vocemus. Ad probandum autem duplex est oratori subiecta materies: una rerum earum, quae non excogitantur ab oratore, sed in re positae ratione tractantur, ut tabulae, testimonia, pacta conventa, quaestiones, leges, senatus consulta, res iudicatae, decreta, responsa, reliqua, si quae sunt, quae non reperiuntur ab oratore, sed ad oratorem a causa atque a re deferuntur; altera est, quae tota in disputatione et in argumentatione oratoris conlocata est; ita in superiore genere
Abbreviated transcription (Latin):
aulũ inquit catullus etiã nũc deesse uide᷑ hus rebus
authomi quas exposiusti. quod sit tibi. explicandũ ꝙͣ illuc ꝓro¬
fiscistare quo te dicis intende̾ ¶ uĩdna inquit anthoꝰ ¶ Aui
tibi ordo placet inquit catullus et que dispõ artoꝵ iu qua
uia tu michi semꝑ deus iuderi soles / ¶ Uide ꝙͣ suui inquit
deusm isto gn̾e catulle non hercle michi nͥ admonito ue¬
nisset inmẽtem ut possis existimare me in ea in quib nõnũꝙ

Expanded text:
aulum' inquit Catulus 'etiam nunc deesse videtur eis rebus, Antoni, quas exposuisti, quod sit tibi ante explicandum, quam illuc proficiscare, quo te dicis intendere.' 'Quidnam?' inquit. 'Qui ordo tibi placeat' inquit Catulus 'et quae dispositio a deus videri soles.' 'Vide quam sim' inquit 'deus in isto genere, Catule: non hercule mihi nisi admonito venisset in mentem; ut possis existimare me in ea, in quibus non numquam
Abbreviated transcription (Latin):
discemꝰ cum se de turba et a subscellus in ociũ solitudiemq
cet sibi cͥtuu esse a iudicus causisq discede̾ l ut ip̃i soleo
dic̾e nou licebit uz em̃ auxilium suũ sepe auiris bonis frust᷑
Implorari patietur n id equo aĩo ferat ciuitas q̃ si becel cͣssi
carebit or nauiento quodam se spoliatam putabit ¶ laui he
inquit anthaꝰ si h uere a catullo dc̃a sunt tibi uueciuuł m cad̃ ẽ¬

Expanded text:
discemus, cum se de turba et a subselliis in otium, ut cogitat, ceret sibi iam certum esse a iudiciis causisque discedere; sed, ut ipsi soleo dicere, non licebit; neque enim auxilium suum saepe a viris bonis frustra implorari patietur neque id aequo animo feret civitas, quae si voce L. Crassi carebit, ornamento quodam se spoliatam putabit.' 'Nam hercle,' inquit Antonius 'si haec vere a Catulo dicta sunt, tibi mecum in e
Abbreviated transcription (Latin):
adhibenda ħ nichil ẽ quod non assequat᷑ cã ut penitꝰ quod mitio
dixi nota sit/ diligentia est ut adu̾ sariũ actente aud̃iamꝰ / At
om̃s qui sẜꝰ aĩpleriuq iudicant dili ꝰͣ ẽ Id tam dissilãnt᷑ face̾
nesib ille aliquid profice̾ uideatur. prudentia est demũ ut in hus
tam ubi q̃ras atz abi sit illud quod studeas inuenire. Reliqua¬
q̃ sunt in cura actentione ãĩ cogitatione uigilantia assidui ͭ ͤ
labore complector uno u̾bo quo sepe usi sumꝰ diligentia qua

Expanded text:
adhibenda; haec nihil est quod non adsequatur: causa ut penitus, quod initio dixi, nota sit, diligentia est; ut adversarium attente audiamus atque s animi plerumque indicant, diligentia est; id tamen dissimulanter facere, ne sibi ille aliquid proficere videatur, prudentia est; deinde ut in eitum, ubi quaeras, atque ubi sit illud, quod studeas invenire; reliqua sunt in cura, attentione animi, cogitatione, vigilantia, adsiduitate, labore; co
Abbreviated transcription (Latin):
iestatẽ minutã negabaui / ex quo u̾b̾o lege appia tota illa cã
quod cam̃ facit lucide breuiterq diffumatur quod michi qͥdẽ
p̾dem ꝑ ꝙpuerle underi solet alia est eui cũ int̾ dactos haies de
husip̃sis rebus que u̾santur in artibus disputa᷑ u̾borum diffic̃
ulcum q̃ritur quid sit ars quid sit lex / quid sit ciuitas In quib ħ p̃.¬
cipit ratio et doctrina ut ius eius rei quam diffimat exp̾mas᷑. et¬

Expanded text:
iestatem minutam negabam, ex quo verbo lege Appuleia tota illa causa iestatem minutam negabam, ex quo verbo lege Appuleia tota illa causa quod causam facit, breviter uterque definiat, quod mihi quidem perquam puerile videri solet: alia est enim, cum inter doctos homines de eis ipsis rebus, quae versantur in artibus, disputatur, verborum definitio, ut cum quaeritur, quid sit ars, quid sit lex, quid sit civitas, in quibus hoc praecipit ratio et doctrina, ut vis eius rei, quam definias,
Abbreviated transcription (Latin):
est eũi quod int̾ hoĩes ambiga ᷑. suis ex c̾uĩe cã constet ut faciõ
sputatione ut de ⁊ õe uiuendi h quo non aͥ quid fam̃ sit aut fiat fu
cimus repetendis q̃ i maxit̾ sunt aiãneganda fere sunt omĩa de
culatu inficiari necesse est ĩd est igitur genus tãꝵ pͥmũ Iu li
Raro est ex instantis ã facti ¶ eꝑe etꝭ ris ne sit necne s qͣlis
sit qritur ut cũ P. opnu cãm de fendebat apud ppliũ audiẽten
salute prĩe scĩ ẽe dicebat ut eid̾ carbom trĩ ple alia tũ mente: .p.¬
capestenti .p. affricauus de c gracto int̾roganti rũdebat Iure
cesum uideri Iure aũt oĩa defendiuit᷑ que sunt eiusdem gu̾is ut
aut apportu̾it aut licuit aut necesse fu̾it aut imprudentia aut
casu faita eẽ uide autur ¶ am cuu quid uotetur q̃ritur cum
quo uerbo quid appellandiem sit contenditur ut michi ipĩ cum
hoc sulpicio fuit in norbaui causa sũma contentio ¶leraq
enĩ de hus q̃ ab isto obiciebantur cũ ꝯfiterer. tuui as illo ma¬

Expanded text:
est enim, quod inter homines ambigatur, sive ex crimine causa constat, ut facinoris, sputatione, ut de ratione vivendi, in quo non aut quid factum sit aut fiat futcuniis repetundis quae maximae sunt, neganda fere sunt omnia, et de culatu infitiari necesse est: id est igitur genus primum causarum iraro ex instantis aut acti. Saepe etiam res non sit necne, sed qualis sit quaeritur; ut cum L. Opimi causam defendebat apud populum, audientesalute patriae factum esse dicebat; ut eidem Carboni tribuno plebis alia tum mente capessenti P. Africanus de Ti. Graccho interroganti responderat iure caesum videri; iure autem omnia defenduntur, quae sunt eius generis, ut aut oportuerit aut licuerit aut necesse fuerit aut imprudentia aut casu facta esse videantur. Iam quid vocetur, quaeritur, cum quo verbo quid appellandum sit, contenditur; ut mihi ipsi cum hoc Sulpicio fuit in Norbani causa summa contentio; pleraque enim de eis, quae ab isto obiciebantur, cum confiterer, tamen ab illo ma
Abbreviated transcription (Latin):
sias ad uniu̾si guis uim et naturam referri Nam in ecipã cãde
qua ante dixi ne ꝑtiueat ad oratoris locos opiimi ꝑsona nichil
leges non liceret nulla demq ẽ cã in qua id quad in iudicus ueit¬
ex reorum ꝑsonis ac non geneꝵ ip̃orum unudsa pubitatione
q̃ratur queriam in hũs ipsis ubi de facto ambigitur ceꝑit nepe¬
o ad genus et naturam unui̾sam ꝙ sumptuosꝰ de luxuria / ꝙ
aliena appeteus de auaricia ꝙ sediciosus de turbulentis et mal
riuib ꝙ a multis arguitur degne̾ testiũ contra que pro eodi¬

Expanded text:
ersias ad universi generis vim et naturam referri; nam in ea ipsa causa, de qua ante dixi, nihil pertinet ad oratoris locos Opimi persona, nihil leges non liceret; nulla denique est causa, in qua id, quod in iudicium venit, reorum personis ac non generum ipsorum universa dubitatione quaeratur. Quin etiam in eis ipsis, ubi de facto ambigitur, ceperitne pe ad genus et ad naturam universam: quod sumptuosus, de luxurie, quod alieni appetens, de avaritia, quod seditiosus, de turbulentis et malis civibus, quod a multis arguitur, de genere testium; contraque, quae pro reo di
Abbreviated transcription (Latin):
a diuidicabitur ut de referendis p̃titis u̾bis ad st̾ptum
e ambignoꝵ autem cum plura gnã sunt que michi uidentur hn me¬
liꝯnost̾e qui dyaletici appellant᷑ ħu aut̃ nr̃i ignorare qui non minꝰ
p̃tatione u̾sa  ab illis caus in quibus qualis queq sit disfertatur
seuingut ilusꝙͣ̃ eñ taui q̃ritur quale sit genus ip̃m rei ꝙͣ in st̾rto
quad totum a facti controu̾sia seꝑatum est ¶ ta tria sunt om̃o gn̾a
que ii disceptationem et controu̾siam cade̾ possint quid fiat fcũ
adiungunt ⁊ecte ne factum sit totum in eo est quale sit ¶ Ca¬

Expanded text:
a diiudicabitur, ut referendis praeteritis verbis id scriptum, e. Ambiguorum autem cum plura genera sunt, quae mihi videntur ei melius nosse, qui dialectici appellantur, hi autem nostri ignorare, qui non minus rpretatione versatur, ab illis causis, in quibus, qualis quaeque res sit, disceptatur, seiungunt; nusquam enim tam quaeritur, quale sit genus ipsum rei quam in scripto, quod totum a facti controversia separatum est. Ita tria sunt omnino genera, quae in disceptationem et controversiam cadere possint: quid fiat factadiungunt, "rectene factum sit," totum in eo est "quale sit." Se
Abbreviated transcription (Latin):
uisconsulti Impediunt a discendoꝵ deterrent uideo enu
athonis et in bruti libris noiatun fere referri¬
temi ddiscendi suul cũ spe ꝑdiscendi abiteuiꝰ s hͦ crassa
te uestias heri nobis hoc ille catulle pollicitus ius cuule qued
nũc diffusum et dissipatum eẽtin c̾ta gn̾a coacturũ ¶ Et

Expanded text:
ris consulti impediunt a discendoque deterrent; video enim in Catonis et in Bruti libris nominatim fere referri, quid alitem discendi simul cum spe perdiscendi abiceremus. Sed haec Cte nescias, heri nobis ille hoc, Catule, pollicitus se ius civile, quod nunc diffusum et dissipatum esset, in certa genera coacturum et
Abbreviated transcription (Latin):
uo, aut abdito aut dempto sepe extorq̃tur e manib ¶peiide gue
ip̃o doctrinã redolet cxritationemqz pene pu̾ilẽ cum et in seusũ
rescpti inc̾ti rõe sepe contentio in quo nulla pt̾ eẽ nsi epabi¬
guo controusia naui uludipmũ quod sr̾ptu a sententia distre¬
pat genus quoddam h ambigui quod tum explita᷑ tum ea uerba
q̃ desunt suggesra sunt quibus additis defenditur suiãm scripte
ꝓspicuam fuisse ¶Ex ꝯtrarus sc̾ptis si quid aibigi᷑ nouũ geꝰ¬

Expanded text:
erbo uno aut addito aut dempto saepe extorquetur e manibus; deinde genere ipso doctrinam redolet exercitationemque paene puerilem: tum et in sensum scripti interpretatione saepe contentio, in quo nulla potest esse nisi ex ambiguo controversia; nam illud ipsum, quod scriptum a sententia discrepat, genus quoddam habet ambigui; quod tum explicatur, cum ea verba, quae desunt, suggesta sunt, quibus additis defenditur sententiam scripti perspicuam fuisse; ex contrariisque scriptis si quid ambigitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uidemꝰ nequaꝙͣ satis ẽẽ reꝑire quid dicas nisi iuuentũ tractare
possiq̃ tractatio ã uaria esse d ne ã cognosta᷑ a reo aut ne¬
ꝓponi o quid affãs et quare ita sit oude̾ ex uidem illis locis
agitur aduigas. puncta argum̃toꝵ plerũq occultes ne quis
ea uuare possit ut nec distnigua᷑ u̾bis / nec confusa ẽt uidea᷑¬
hec ut et ꝓꝑans eit apud doctõs et senudoctos ip̃e ꝑturro ut aluĩ
ad illa maiora ueniamꝰ nichil ẽ enĩ in dd ͦ catulle mauus ꝙͣ
ut faueat oratori is qui audiet utiq ip̃e sic moueat᷑ ut ĩpetu
quodã aĩ et ꝑturbatione magis ꝙͣ iudicio aut cansilio rega:
plura eñi multo hoies iudicant odio ã amore aut cupiditate
ã iracundia / a dolore aut letiͣ a̾ spe ã tumore a errore a
aliqua ꝑmotione mẽtis ꝙ u̾ĩtate/ aut p̾stripto aut iuris nor᷑

Expanded text:
videmus nequaquam satis esse reperire quid dicas, nisi id inventum tractare possis; tractatio autem varia esse debet, ne aut cognoscat arte oportet quid adferas et qua re ita sit ostendere; ex eisdem illis locis agitur, adiungas; interpuncta argumentorum plerumque occulas, ne quis ea numerare possit, ut re distinguantur, verbis confusa esse videaoctus ipse percurro, ut aliquando ad illa maiora veniamus: nihil est enim in dicendo, Catule, maius, quam ut faveat oratori is, qui audiet, utique ipse sic moveatur, ut impetu quodam animi et perturbatione magis quam iudicio aut consilio regatur: plura enim multo homines iudicant odio aut amore aut cupiditate aut iracundia aut dolore aut laetitia aut spe aut timore aut errore aut aliqua permotione mentis quam veritate aut praescripto aut iuris norma
Abbreviated transcription (Latin):
uno dictum cum de duobus reliquis dixo tũ erit deuiq de
disponenda tota orõe querendum ¶ Ualet igit᷑ multũ ad
pro quibus etiam improbari adu̾sarioꝵ. aĩõsq eoꝵ apud
quos agetur conciliari ꝙͣmaxĩe ad bẽiuolentiam tũ ergta
oratorem itum erga illum pro quo dicet orator ¶Conciliã᷑¬
ouiari possuut si modo sunt ꝙͣ fiugi si nulla funt ¶Sedh
Iuuãt in oratore lenitas nocis uultus pudoris sugnificatiõ
uerborum tomitas si quid prosequare acrius ut inuitꝰ et
cenctus fac̾e uideare. facilitatꝭ libalitatꝭ mãsuetudinis
pietatis igrati aĩ non appetentis nõ auidi signa ꝓferre
ptinatiũ nõ litigiosorum / non acerboꝵ sunt ualde beniuo¬
idntiam ꝯciliant abalienantq ab hus in quibus h nõ suut i¬
Iaq cadem suui in adu̾sarios ex contrarus ⁊ eferenda l geꝰ
hoc tetum ordĩs In hus causis extellit iu quib muuꝰ p̃t bn
fla̾mari aĩꝯ iudicis acri et uehemẽti quadam incita ᷑ ͤ

Expanded text:
uno dictum, cum de duobus reliquis dixero, tum erit denique de disponenda tota oratione quaerendum. Valet igitur multum ad pro quibus, et item improbari adversariorum, animosque eorum, apud quos agetur, conciliari quam maxime ad benevolentiam cum erga oratorem tum erga illum, pro quo dicet orator. Conciliaornari possunt, si modo sunt, quam fingi, si nulla sunt. Sed haec adiuvant in oratore: lenitas vocis, vultus pudoris significatio, verborum comitas; si quid persequare acrius, ut invitus et coactus facere videare. Facilitatis, liberalitatis, mansuetudinis, pietatis, grati animi, non appetentis, non avidi signa proferre pertinacium, non litigiosorum, non acerborum sunt, valde benevolentiam conciliant abalienantque ab eis, in quibus haec non sunt; itaque eadem sunt in adversarios ex contrario conferenda. Sed genus hoc totum orationis in eis causis excellit, in quibus minus potest inflammari ani
Abbreviated transcription (Latin):
¶ domuit
contudit
fregit
tohercuit
comp̃ssit
Subegit
dub uigũ misit
Redegit in ius
Redegit inditoez¬

Expanded text:
 domuit. contudit. fregit. coercuit. conpressit. subegit. sub legem misit. reddidit. sub ius redegit. in potes
Abbreviated transcription (Latin):
rato ũ catullꝯ quo ista maiora ac mirabiliora fecihi eqms
maior exspecta tenet quibus nã ⁊ õib qͥbusq p̃certis ea
tanta uis ꝯparetur non ꝙ in ea quid̾ iã int̾it n eũi ctas id
michi apꝰ est greco aliquo doctore qui michi ꝑuulgata pcep
decantet: cũ ipẽ nũꝙͣ forum nũꝙͣ ullum iuditiũ aspexit t

Expanded text:
Tum Catulus 'quo ista maiora ac mirabiliora fecisti, eo me maior exspectatio tenet quibusnam rationibus quibusque praeceptis ea tanta vis comparetur; non quo mea quidem iam intersit—neque enim aetas id mihi opus est Graeco aliquo doctore, qui mihi pervulgata praecepta decantet, cum ipse numquam forum, numquam ullum iudicium aspexerit
Abbreviated transcription (Latin):
domesticis se instrux̾it copus aluinde dd ͥ copiam petc̾ nõ possit
ũcatullus et si iuquit antomi mĩme impediendꝰ ẽ int̾ꝑellõe
iste cursus orõius tue patient tamẽ michi ignosce nõ euĩ possũ
illaui adhibere quaui laudar ¶S ꝑgeporro cesar inquit tibi eĩ
assentior nostrum esse hoc totiuii disite dice̾ Idq si quis in alia
arte faciat enui assumpto alunde uti bono non ꝓp̾o nec suo s
Et crassus uox te iuquit nobis automi expolut hoiemq reddidͭ
Nau hesterno huione unus cuiꝯdam opis ut ait ceciluis remigẽ

Expanded text:
domesticis se instruxerit copiis, aliunde dicendi copiam petere non possit.' Tum Catulus 'etsi,' inquit 'Antoni, minime impediendus est interpellatione iste cursus orationis tuae, patiere tamen mihique ignosces; "non enim possum quin illam adhibere, quam laudat. Sed perge porro; tibi enim adsentior vestrum esse hoc totum diserte dicere, idque si quis in alia arte faciat, eum adsumpto aliunde uti bono, non proprio nec suo.' Et Crassus 'nox te' inquit 'nobis, Antoni, expolivit hominemque reddidit; nam hesterno sermone
Abbreviated transcription (Latin):
ppłĩ incita ͦ ead̾ facultate fraus hoi̾nũ ad puiciem et inte¬
gritas ad salutem uoͬtur ¶ Quis cohortari ad u̾tutẽ ardẽtis
quis auitus a ceius rept zeuocare quis uituꝑare improbos as¬
ꝑiꝯ quis lauda re bonos ortiꝰ / quiscupiditatẽ uehemẽtiꝰ suge
accusando p̃t Qis merorẽ leuando mitiꝯ ꝯsolando. hysto.
uetustatꝭ qua uore alia nisi oratoꝵ ĩmorlitate ꝯmẽdat᷑.
q̃ ceta ꝵ artiũ sunt si mõ eas cagliouit ut heri crassq dicebat
quid ab hac arte didicerunt n cm̃i si de rusticis reb ag̾c
quispiam ã eciã id quod michi medici de morbis ut si de p̃ntẽdo
pictor aliquis aliquid disitest̾bsit aut dixĩt Idtirco illius artis
putanda est eloquentia in qua quia uis magna est ĩ hoĩnum
Ingenus emlumẽti ecꝭ sure doctrina aliquid oĩmu gnm̃ atq
artiũ ꝯsequũt᷑ ¶ Fed quod cꝯq sit ꝓpͥum et si ex eo uidiͭ ͥ pt̃ cũ¬

Expanded text:
moderatio; eadem facultate et fraus hominum ad perniciem et integritas ad salutem vocatur. Quis cohortari ad virtutem ardentius, quis a vitiis acrius revocare, quis vituperare improbos asperius, quis laudare bonos ornatius, quis cupiditatem vehementius frangere accusando potest? Quis maerorem levare mitius consolando? Historia etustatis, qua voce alia nisi oratoris immortalitati commendatur? quae ceterarum artium sunt, si modo eas cognovit, ut heri Crassus dicebat,quid ab hac arte didicerunt. Neque enim si de rusticis rebus agricola quispiam aut etiam, id quod multi, medicus de morbis aut si de pingendo pictor aliquis diserte scripserit aut dixerit, idcirco illius artis putanda est eloquentia; in qua quia vis magna est in hominum ingeniis, eo multi etiam sine doctrina aliquid omnium generum atque artium consequuntur; sed, quid cuiusque sit proprium, etsi ex eo iudic
Abbreviated transcription (Latin):
sinantem qui arbitrant᷑ deducendi sunt ad eos qui hͦ docẽt
oĩa iam explicata et ꝑpolita assequẽtur sui eiũ ĩmͣabiles
ludendum ne an ad pugnandũ arma sunt sumpturi Aliͦ
iudrica armoꝵ et gladiatori et militi prodest aliquid sed aĩq
^acer et presene et acutꝰ idem at u̾sutꝰ inuictos uiros efficit

Expanded text:
sin autem qui arbitrantur, deducendi sunt ad eos, qui haec docent; sin autem qui arbitrantur, deducendi sunt ad eos, qui haec docent; omnia iam explicata et perpolita adsequentur; sunt enim innumerabiles ludendumne an ad pugnandum arma sint sumpturi; aliud ludicra armorum et gladiatori et militi prodest aliquid; sed animus acer et praesens et acutus idem atque versutus invictos viros efficit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ ꝑoretur / orandi a̾ agendi causa digredi deinde ꝯclude̾ ac
ꝑorare /nec ħ quid̃ rep̃hendo sunt enĩ ꝯtiuue dist̾buta s tñ
id quod necesse fuit ab hoĩb exꝑtis ueritatis non peti/ Eui
em̃ p̃cepta pͥncipioꝵ et narrationũ esse uolueemnt ea In totꝭ
oroib sunt ꝯhuauda Nam et ego michi beniuolum iuditẽ
Gutilem aͦ non tũ polliceor me demrãturũ s tum cũ doceo
et explano ¶itẽtum uero credo tota orõe uel actione excitad
mentib cudicũ non solũ in p̃ma demõciatione effice̾ possuꝰ
¶am uero narrationẽ ꝙ uibent ui̾silemꝰ eẽ et aꝑtam et bre¬
uem recte nos ãmouent Ez qui hec narratioiis magis pu
se dicebat ut gnã rerum p̾mũ expon̾e̾nt᷑ In quo uiciũ est si
genus ullũ ip̃t̾mittiͭ. demq singlõꝵ ꝑtes geneꝵ In quo et
deesse aliquam ꝑtemi et suꝑare mendosum est cum u̾boꝵ oĩz
possunt nõ id̾ sentio tanta hac in re tãqz i̾meusa posse fici

Expanded text:
quam peroretur, ornandi aut augendi causa digredi, deinde concludere ac perorare. Ne haec quidem reprehendo; sunt enim concinne distributa, sed tamen, id quod necesse fuit hominibus expertibus veritatis, non perite: quae enim praecepta principiorum et narrationum esse voluerunt, eonibus sunt conservanda; nam ego mihi benevolum iudicem docilem autem non cum polliceor me demonstraturum, sed tum, cum doceo et explano; attentum vero crebro tota actione excitandis mentibus iudicum, non prima denuntiatione efficere possumus. Iam vero narrationem quod iubent veri similem esse et apertam et brevem, recte nos admonent: quod haec narrationis magis putse dicebat: ut genera rerum primum exponerentur, in quo vitium est, si genus ullum praetermittitur; deinde singulorum partes generum, in quo et deesse aliquam partem et superare mendosum est; tum verborum opossunt, non idem sentio tanta hac in re tamque immensa posse fieri;
Abbreviated transcription (Latin):
ephesum ad authoniũ ueniss exul proq eo ꝙ eius nome erat mag
apud oñis gła ĩnuitatꝰ ess ab hospitib suis ut cum quem dixi siral¬
let audrret. cũq is se nolle dixiss lotutus ẽẽ dĩ hõ copiosq aliquot
horas de Imꝑn officio et de re militari Tum cetiꝰ qui illum au¬
diebant cum uehement̾ eeñt delectati q̃rebant ab hanibale pnã

Expanded text:
um venisset exsul proque eo, quod eius nomen erat magna apud omnis gloria, invitatus esset ab hospitibus suis, ut eum, quem dixi, si vellet, audiret; cumque is se non nolle dixisset, locutus esse dicitur homo copiosus aliquot horas de imperatoris officio et de omni re militari. Tum, cum ceteri, qui illum audierant, vehementer essent delectati, quaerebant ab Hannibale, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ut demostenee et perides ligurgꝰ eschines dimarchꝰ aluiq ꝙͣ¬
genus illud de ͥ studiũq uixit / pꝯ ͣ ꝙͣ extinctis eis omis eoꝵ me¬
moria seusim obsturata ẽ et euanuit alia q̃dam deͥ molliora
etͣ renussiora gnã uiguerunt inde demochares quem auint
sororis filiũ faisse demostens tum phalerꝰ ille demetrius oĩum
istoꝵ mea sententia potentissĩq̃ aliiq eoꝵ silẽs exstiterunt q̃ si
iuntetur asya sic semꝑ fuisse aliquem ciiꝰ se simules pleriq ẽe
uellent ¶Hauc igitur silitudinem qui imitatione assequi uolet
cũ excitationib crebris at magnis tum scbendo mayĩe ꝑ seqͣ¬
nũc int̾diuu ut in ħbisrustici solent dice̾ in sũma ubertate¬
sũma mest luxuries quedam qͦ hͨ dapascenda est ¶ H Iic sulpi
me quideu inquit recte mones idqz michi gͣtum est is te recte
quid̃ authomi multum sc̾ptitasse arbitror/ ¶Ca ͫͫͫubi qͦsdã¬

Expanded text:
ut Demosthenes, Hyperides, Lycurgus, Aeschines, Dinarchus aliique cout Demosthenes, Hyperides, Lycurgus, Aeschines, Dinarchus aliique cogenus illud dicendi studiumque vixit; postea quam exstinctis his omnis eorum memoria sensim obscurata est et evanuit, alia quaedam dicendi molliora ac remissiora genera viguerunt. Inde Demochares, quem aiunt sororis filium fuisse Demostheni; tum Phalereus ille Demetrius omnium istorum mea sententia politissimus, aliique horum similes exstiterunt. Quae si imitetur Asia, sic semper fuisse aliquem, cuius se similis plerique esse vellent. Hanc igitur similitudinem qui imitatione adsequi volet, cum exercitationibus crebris atque magnis tum scribendo maxime perseqnunc interdum, ut in herbis rustici solent dicere in summa ubertate, inest luxuries quaedam, quae stilo depascenda est.' Hic Sulpicius 'me quidem' inquit 'recte mones, idque mihi gratum est; sed ne te quidem, Antoni, multum scriptitasse arbitror.' Tum
Abbreviated transcription (Latin):
tam facile in nr̃is oratorib passumꝰ iudicare quia stripta
ex quibus iudicĩ fieri poss nou multa sane ⁊eliq̃runt ꝙ in
gretis ex quarum scriptis curꝰq artis etatisq de᷑ ratio uolurtas.
fuit intelligi p̃t antiquissum fere sunt quoꝵ quid̃ stpta con¬
stant ꝑicles atz alcibiades et eadem etate tuchidides subtiles
acuty breues seurentusq magis ꝙͣ uerbis abiuidantes non po¬
tuissz accide̾ ut unu geits esset oium nst aliquem sibi ꝓponent
ad imitandum ¶onseari sunt hos cricias theremenes alias¬
cheramenos lysias multa lisie sc̃pta sunt nõnulla crisie et the¬
ramene audunꝯ oms et tũ retinebant illum peridis succũ sed
erant paulo uberiore filo ¶ ꝓcce tibi est exorta ysocrates iugr̃
Iz corum ꝑtim in pomꝑa ꝑtim in acie illustres ẽẽ uoluert. Acqꝵt
illi theopomipi phorliphisti nouerate multiq alui naturis drũt
uoluntate ã silẽs sunt et int̾ sese ingr̃a et hu qui se ad cãs ꝯtulert

Expanded text:
m facile in nostris oratoribus possumus iudicare, quia scripta, ex quibus iudicium fieri posset, non multa sane reliquerunt, quam in Graecis, ex quorum scriptis, cuiusque aetatis quae dicendi ratio voluntasque fuerit, intellegi potest. Antiquissimi fere sunt, quorum quidem scripta constent, Pericles atque Alcibiades et eadem aetate Thucydides, subtiles, acuti, breves, sententiisque magis quam verbis abundantes: non potuisset accidere, ut unum genus esset omnium, nisi aliquem sibi proponerent ad imitandum. Consecuti sunt hos Critias, Theramenes, Lysias: multa Lysiae scripta sunt; non nulla Critiae; de Theramene audimus; omnes etiam tum retinebant illum Pericli sucum, sed erant paulo uberiore filo. Ecce tibi est exortus Isocrates, magised eorum partim in pompa, partim in acie inlustres esse voluerunt. Atque et illi, Theopompi, Ephori, Philisti, Naucratae multique alii naturis differunt, voluntate autem similes sunt et inter sese et magistri; et hi, qui se ad causas contulerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quid uace quid uirib. quid spũ / quid liugna effice̾ possit si
itelligam ad sũmos posse ꝑuenire non selũ hortaborutela¬
boret s eciam siuir quo bonꝯ michi uidebr̃ t̃e olpetrabo liñ
ego in excellente oratore et eod bouo uiro pono et ornamẽti
ad mediocres oratores si seuentuꝵ sꝑau̾it ꝑmittã ip̃i quod
uelit molestusq magnoꝑe non ero d̃m plane abhorriñt eter
iurdꝰ yt se ꝯtineat aut ad aliud scudiũ transfãt ãmonebo

Expanded text:
quid viribus, quid spiritu, quid lingua efficere possit. Si intellegam posse ad summos pervenire, non solum hortabor, ut elaboret, sed etiam, si vir quoque bonus mihi videbitur esse, obsecrabo; tantum ego in excellenti oratore et eodem bono viro pono esse ornamenti ad mediocris oratores esse venturus, permittam ipsi quid velit; molestus magno opere non ero; sin plane abhorrebit et erit absurdus, ut se contineat aut ad aliud studium transferat, admonebo;
Abbreviated transcription (Latin):
talisut sit cohortandus adiuuandusq ut ira loqͣnur uteitdaꝰ
ea didtaxat q̃ nos usus dociuuit ut nobis upb ducib ueniat eo
quo sine duce ipi ꝑuemimꝰ qni melio ra docere non possuꝰ
Atq ut a familiari nr̃s epordiar hunc ego catulle sulpi¬
ciũ p̾mũ in tã pariuila adolescentulũ auduu uoce et forͣ ⁊
uescentib et paulo nimũ redundantib quod erat etatis
non sum aspuata uolo eiũ se effat in adolestente fecunditas
uolo ẽẽ in adolestente unde aliꝗuid ampute̾ nõ eñi patest tẽ m er
baiũ defendẽtẽ me nori est credibile quid iulesse sit michi uisis
at eiun qui tum erat et qͥ anno aute fuãt omio in illud genus
cũ crass magnificũ atq p̃clarum natura ip̃a ducebat s ad
inuionsatis prefice̾ patuiss insi eodem studis at imitatione
nediss atarita dice ꝯsuess ut tota mẽte trassiuꝯ at õi aĩo Iu-¬
tuetur Euge hoc sit ẜmũ in p̃ceptis meis ut demonst enuis

Expanded text:
talis, ut cohortandus adiuvandusque sit, ita loquamur, ut ei tradamus ea dumtaxat, quae nos usus docuit, ut nobis ducibus veniat eo, quo sine duce ipsi pervenimus, quoniam meliora docere non possumus. Atque ut a familiari nostro exordiar, hunc ego, Catule, Sulpicium primum in causa parvula adulescentulum audivi voce et forma et vescentibus et paulo nimium redundantibus, quod erat aetatis. Non sum aspernatus; volo enim se efferat in adulescente fecunditas; volo esse in adulescente, unde aliquid amputem; non enim potest in eo banum, defendente me: non est credibile quid interesse mihi sit visum inter eum, qui tum erat et qui anno ante fuerat. Omnino in illud genus eum Crassi magnificum atque praeclarum natura ipsa ducebat, sed ea non satis proficere potuisset, nisi eodem studio atque imitatione intendisset atque ita dicere consuesset, ut tota mente Crassum atque omni animo intueretur. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mre quid dicas. iuuenta dispone deinde ornare nbis post
memoriemãdaretum ad extremũ age̾ ac ꝓnuĩciare rem
sane nõ reconditã ¶Quis hoc non sua sponte uidi̾t nenuer
posse apte dice̾ mii et ꝙͥ dice̾t. et quib uis et quo ordine
sextem qͥm̃ aliter ab alui digeruntur in quas et ab hui om̃ĩs
or̃o distͥbuta Iubent em̃i exordira ita ut eum qui audiat bemues¬
lũ nobis faciamꝰ etdociłem et actentum ¶ deinde rem narrare

Expanded text:
nire quid dicas, inventa disponere, deinde ornare verbis, post memoriae mandare, tum ad extremum agere ac pronuntiare; rem sane non reconditam; quis enim hoc non sua sponte viderit, neminem posse dicere, nisi et quid diceret et quibus verbis et quo ordine s vel etiam septem, quoniam aliter ab aliis digeruntur, in quas est ab his omnis oratio distributa: iubent enim exordiri ita, ut eum, qui audiat, benevolum nobis faciamus et docilem et attentum; deinde rem narrare,
Abbreviated transcription (Latin):
arbitror in hac siue rõe siue excitatione dd̾ qui illãmet adep¬
tus sit ut eorum mentes qui aut de repus ͣ aut de ir̃ĩꝯ reb
aut de hus contra quos aut pro quib dicat cun aliqua sta¬
pellem aut ydram finge̾t etꝭ si hoc nũꝙͣ seꝑatini face didiciss
¶Cu catullus plare uoste mithi bidas authoui posiusse
Iuquit aute oculos quid diste̾ o eum qui orator esses
futuroꝰ quid ett si non didiciss ex eo quod diditiss assiniet
epdareisti em̃ totum horem̃ in duo gna cãꝵ solũ ceta ĩua¬

Expanded text:
arbitror in hac sive ratione sive exercitatione dicendi, qui illam vim adeptus sit, ut eorum mentis, qui aut de re publica aut de ipsius rebus aut de eis, contra quos aut pro quibus dicat, cum aliqua stapellem aut hydram fingeret, etiam si haec numquam separatim facere didicisset.' Tum Catulus 'praeclare mihi videris, Antoni, posuisse' inquit 'ante oculos, quid discere oporteret eum, qui orator esset futurus, quid, etiam si non didicisset, ex eo, quod didicisset, adsumeret; deduxisti enim totum hominem in duo genera solum cau
Abbreviated transcription (Latin):
facta arbitrarer exposui deu retentus sum multa audiui. mlta
ĩdi Nun igitur placet cum de eloquantia p̃cipias ali
de testiõnin ddis.q. in arte trade̾ / nichil sane inquit catullus
aut in senatu ab imꝑatore aut ad Imꝑatorem ã ad regem a̾
ad itliũ aliquem a senatu sli qr ħ̾ gn̾e̾ orõis in eusmoĩ
ego paulo ante cum eloquentiam laudarẽ dixi oratoꝵ¬

Expanded text:
eo contra rem publicam facta arbitrarer, exposui; diu retentus sum, multa audivi, multa respondi. Num igitur placet, cum de eloquentia praecipias, alidicendis quasi in arte tradere?' 'Nihil sane' inquit Catulus aut in senatu ab imperatore aut ad imperatorem aut ad regem aut ad populum aliquem a senatu, num quia genere orationis in eius modi ego paulo ante, cum eloquentiam laudarem, dixi orato
Abbreviated transcription (Latin):
antoꝰ et in eo quid̾ gue̾stis et me et aõ qui affuerunt delecta¬
tos esse uehementer cum a te est pomꝑilia mr̃ urã laudata
Cui p̃mũ mudieri hunc honorem in nr̃a cau ͭ ͤ tͥbutum puto
Sed nõ oĩa quecũq loq̾uuir mͥ uidentur ad artem et ad p̃cepta
siũtur licebit etꝭ laudationẽ ornare n illa dementa desi¬
derare q̃ ut uemo tradat Quis est qui nestiat que sũt̾ in ho
aut fortũa darentur hoĩb in hus rebus unici se posse laĩo eqͦ
pati que ip̃i soli hoĩes parare possent in hus rebus se pati nõ
posse uiici Qui laudabit quempiaur intelliget exponenda
sibi ẽe fortunt bona Ea sunt gu̾is pecune ꝓpuiquoꝵ amcoꝵ¬

Expanded text:
Antonius 'et in eo quidem genere scio et me et omnis, qui adfuerunt, delectatos esse vehementer, cum a te est Popilia, mater vestra, laudata, cui primum mulieri hunc honorem in nostra civitate tributum puto. Sed non omnia, quaecumque loquimur, mihi videntur ad artem et ad praecepta ndi praecepta sumuntur, licebit etiam laudationem ornare neque illa elementa desiderare, quae ut nemo tradat, quis est qui nesciat, quae sint in homine aut fortuna darentur hominibus, in eis rebus se vinci posse animo aequo pati; quae ipsi sibi homines parare possent, in eis rebus se pati non posse vinci; qui laudabit quempiam, intelleget exponenda sibi esse fortunae bona; ea sunt generis, pecuniae, pro
Abbreviated transcription (Latin):
aut extrante Ri habu̾it bene hũs reb usus si non habui̾t sapi¬
dit caruisse bi aunis̾it medãte tulisse / demde quid sapienter
is quem laudẽt quid libalitꝰ quid fortit̾ quid iuste quid grate
quid huõint᷑ quid deniq cum aliqua u̾tute aut fecit aut tulit
¶det et que sunt huiꝯ guis facile uidebit qui uolet laudare
et qui uitupare contraria
eloi tipre dopttas iuquit catullus face̾ hoc t̾tiũ geno
en serpendum /¶ Quia nolo inquit oĩa que cadunt alũ ui

Expanded text:
aut extraneae; si habuerit, bene rebus eis usum; si non habuerit, sapienter caruisse; si amiserit, moderate tulisse; deinde, quid sapienter is, quem laudet, quid liberaliter, quid fortiter, quid iuste, quid magnifice, quid pie, quid grate, quid humaniter, quid denique cum aliqua virtute aut fecerit aut tulerit: haec et quae sunt eius generis facile videbit, qui volet laudare; et qui vituperare, contraria.' 'Cur igitur dubitas,' inquit Catulus, 'facere hoc tertium genus, uoque est excerpendum.' 'Quia nolo,' inquit, 'omnia, quae cadunt ali
Abbreviated transcription (Latin):
nõ nouit nou turpissie̾ dice̾ ita dum mercie uatuꝑatiõ
q̃ maior est ꝯtẽnũt assequũtur ecꝭ illam quã magꝭ ipsi
fuguit tarditat᷑. ¶quidem solea dare oꝑam ut de sua
sq re me ip̃e do̾ceat et ut ne quis alius assit q
de sua re cogitarit in mediũ prosa̾t ¶Etaq cum ille di¬
cessit 3 ͦ ꝑsonas unꝰ sustineo sidma cũ ¶uitate meam
adusari siuditis/ Qui lotus ẽ talis ut plus habeat adiumẽti
ꝙͣ incomadi hunc iudico ẽẽ dicendum ubi plus mali ꝙͣ boni
reꝑio id totum abdico at eicio ita assequor ut alio tẽꝑe
q̃ram quid dicam et alio dicam q̃ dua pleriq ingenus fre
siuuil faciunt ¶ d c̃te idem illi ineliꝰ alũ dicent si alud
sumendũ sibi tempꝰ ad collõ et cogitandum / aliud ad dd ͫ

Expanded text:
non novit, non turpissime dicere: ita dum inertiae vituperationem, non novit, non turpissime dicere: ita dum inertiae vituperationem, quae maior est, contemnunt, adsequuntur etiam illam, quam magis ipsi fugiunt, tarditatis. Equidem soleo dare operam, ut de sua quisque re me ipse doceat et ut ne quis alius adsit, qde sua re cogitarit in medium proferat: itaque cum ille discessit, tris personas unus sustineo summa animi aequitate, meam, adversari, iudicis. Qui locus est talis, ut plus habeat adiumenti quam incommodi, hunc iudico esse dicendum; ubi plus mali quam boni reperio, id totum abiudico atque eicio. Ita adsequor, ut alio tempore cogitem quid dicam et alio dicam; quae duo plerique ingenio freti simul faciunt; sed certe eidem illi melius aliquanto dicerent, si aliud sumendum s
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptum est enĩ non tam acutum ꝙͣ necessariũ magisa
monitoris nou fatin ꝙͣ eruditoris magr̃ ¶ Ioc em̃ p̃mum
p̃cipienus quascũ causas erit tractaturꝰ ut eas diligẽt᷑
penitusq cognostat hoc in ludo nou p̃cipit᷑ faciles euim
cause ad pu̾os deferunt᷑. Iex pegrinũ uetat in muiũ aste¬
d̾e ascendit hostiles repulit accusatur nichil ẽ negotu
euismõi cãm cagnoste̾ Recte igitur ne de cã discenda p̃ci-¬
punit h ͦ est em̃ in ludo causa ꝵ formula fere ¶ ituo̾ in foro
tabule testioĩa pacta cenuenta scipla̾tiones cognationes
affinitates decreta. reponsa uita deinq eoꝵ qui in cã u̾¬
ut toto foro uelitare et a causa ad causam ire uideãt᷑
causas sumũt incognitas In quo est illa quid̃ magna of¬
fensio uel negliꝭ susceptis rebusuel ꝑfidie recept ¶ Sed
eciam illa maior opinione mea ꝙ nema p̃t de ea re quã

Expanded text:
praeceptum; est enim non tam acutum quam necessarium magisque praeceptum; est enim non tam acutum quam necessarium magisque monitoris non fatui quam eruditi magistri—hoc ei primum praecipiemus, quascumque causas erit tractaturus, ut eas diligenter penitusque cognoscat. Hoc in ludo non praecipitur; faciles enim causae ad pueros deferuntur; lex peregrinum vetat in murum ascendere; ascendit; hostis reppulit: accusatur. Nihil est negoti eius modi causam cognoscere; recte igitur nihil de causa discenda praecipiunt; haec est enim in ludo causarum formula fere. At vero in foro tabulae testimonia, pacta conventa stipulationes, cognationes adfinitates, decreta responsa, vita denique eorum, qui in causa verut toto foro volitare et a causa ad causam ire videantur, causas dicunt incognitas; in quo est illa quidem magna offensio vel neglegentiae, susceptis rebus, vel perfidiae, receptis; sed etiam illa maior opinione, quod nemo potest de ea re, quam