comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Iustiautẽ fulgebt̃ sicut stellȩ cacli:
Scim autẽ adño nomina uocari pos se scõꝵ
quando eos incȩlalegimꝰ eẽ. cons criptos:
Sicut in eugło dicit: Nolite gloriari quia
demonia subiecta sunt uob̾ Eaudeteautẽ
& exultate : quia nomina ur̃a scripta sunt
incelis: Macnus dñs nr & magna
iri ꝑtus eius: & sapientiaecius non
est numerus:
n hoc & sequentiuer su: a magnitudine
dñi laus decora cantatur: Dicendo enim
magnus dñs & magna uirtus erꝰ& sapientiȩ
eius non .ẽ numerus Suscipiens mansue¬
tos dñs humilians autẽ peccator es usq ad t̃rã:
magnitudo tius : ab solute declaratur: Nam
cum superius ꝓph&a ꝑ diuersas partes lau¬
des excurrer&: ammiratione cõpletus ex¬
clamatꝰ magnus dñs nr̃: utiq cuius nec fac¬
ta numerari : Nec laus prȩual& apprehendi:
Congregans disꝑsiones isrł : sanans contritos
corde numerans multitudinem beatorum:¬
& omnes homines nomine suo uocans:

Expanded text:
dicit: Justi autem fulgebunt sicut stellae coeli . dicit: Justi autem fulgebunt sicut stellae coeli . Scimus autem a Domino nomina vocari posse sanctorum, quando eos in coelo legimus esse conscriptos, sicut in Evangelio dicit: Nolite gloriari quia daemonia subjecta sunt vobis; gaudete autem et exsultate, quia nomina vestra scripta sunt invirtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus! In hoc et sequenti versu a magnitudine, Domini laus decora cantatur. Dicendo enim, Magnus Dominus et magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus. Suscipiens mansuetos Dominus, humilians aabsolute declaratur. Nam cum superius propheta per diversas partes laudis excurreret, admiratione completus exclamat: Magnus Dominus noster! utique cujus nec facta numerari, nec laus praevalet apprehendi: congregans dispersiones Israel, sanans contritos corde, numerans multitudinem beatorum, et omnes nomine suo vocans.
Abbreviated transcription (Latin):
les stellas diuinitati dicat. eẽ. numerabiles
earum qr nomina ꝓprus uocabulis nuncu¬
pari Qm̃illi omnia conp̃hensibilia sunt
cui harena maris & guttȩ pluuiarũ & capilli
hominum dinumerati. eẽ nos cuntur. Nam
cum dicit nomine suo: astrologos arguit
quieas uocant nominib alienis. utueneris.
mercurit iouis martis. saturni. & his similiã
Illudtam̃ aptius. ẽ ut ea magis spiritaliter¬
intellegere debeamꝰ: Superius enĩ dixerat
contritos corde . eẽ saluandos: quosiam post
indulgentiȩ medicinam stellas debemus
accipere: Lucent enim uelud aftra in nocte
huius scłi: quimeruer̃ in scõrũ numero
congregari: Sed quamuis. multos hic con¬
tinere uideatur eccła: illi tam̃adño nune¬
rantur qui regnieiꝰ participatione guudebt̃:
Nam stellas : scõs uiros nos posse intellegere.
genesqlocus ille testatur : quiait: Multipli¬
capo sem̃tuum : sicut stellascęli: & salomon

Expanded text:
les stellas Divinitati dicat esse numerabiles, les stellas Divinitati dicat esse numerabiles, earumque nomina propriis vocabulis nuncupari, quoniam illi omnia comprehensibilia sunt, cui arena maris, et guttae pluviarum, et capilli hominum dinumerati esse noscuntur: nam cum dicit, nomine suo, astrologos arguit, qui eas vocant nominibus alienis, ut Veneris, Mercurii, Jovis, Martis, Saturni, et his similia; illud tamen aptius est, ut ea magis intelligere debeamus. Superius enim dixerat: Contritos corde esse salvandos, quos jam post indulgentiae medicinam stellas debemus accipere. Lucent enim velut astra in nocte hujus saeculi, qui meruerunt in sanctorum numero congregari. Sed quamvis multos hic continere videatur Ecclesia, illi tamen a Domino numerantur, qui regni ejus participatione gaudebunt. Nam stellas, sanctos viros nos posse intelligere Genesis locus ille testatur, qui ait: Multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli . Et Salomon
Abbreviated transcription (Latin):
si restaurarq uolumꝰ : nos m& ipsos uiuacis¬
sime conteramꝰ : Sed ista conritio : ad red¬
integrationẽ ꝑtin&: ad soliditatẽ deduc̃
& quod supra omnebonũ .ex illũ medic ũ
introducit: qui aeternã tribuit sospitatẽ:¬
Sequitur:. Quialligat contritiones corum
Metaphora ab artificib medendi quios sa
fracta atq contrita quando solidare cupi¬
unt: linteoꝵ inligatione constringunt: ut
in soliditatẽ priftinã ad locũ suum redeuntia
membra coalescant: siccaelestis medicus pę¬
nitentium corda graui afflictione contrita
quasi quadam fascia pietatis sue suꝑ ducta.
constringit atq consolidat. & ad firmissimã
spem sanitatis adducit: Sicut & inquinqua
tus suum assidua ꝑcussione tundebat ipsã
inse contritionẽ ꝓbatus ẽ. effecisse : quã reo
pectori non desinebat ingerere. Nui nu
ed quãuis &istud adlitteram dñi poten¬
tiam uideat᷑ oftendere : ut nob in numerabi¬

Expanded text:
si restaurari volumus, nosmetipsos vivacissi restaurari volumus, nosmetipsos vivacissime conteramus. Sed ista contritio ad redintegrationem pertinet, ad soliditatem deducit; et quod supra omne bonum est, illum medicum introducit, qui aeternam tribuit sospitateSequitur, qui alligat contritiones eorum. Metaphora ab artificibus medendi, qui ossa fracta atque contrita quando solidare cupiunt, linteorum illigatione constringunt, ut in soliditatem pristinam ad locum suum redeuntia membra coalescant. Sic coelestis medicus poenitentium corda gravi afflictione contrita, quasi quadam fascia pietatis suae superducta constringit atque consolidat, et ad firmissimam spem sanitatis adducit, sicut et in quinqutus suum assidua percussione tundebat , ipsam in se contritionem probatus est effecisse, quam reo pectori non desinebat ingerere. Vers. 4ed quamvis et istud ad litteram Domini potentiam videatur ostendere, ut nobis innumerabi
Abbreviated transcription (Latin):
dis ꝑsiones ipl congregans:
erhunc & duos uersus alios quisequunt᷑
exmirabilib factisq gloriosis: dñsiure
laudatur : Namcum dicit aedificans hie¬
rus alem dñs : & dispsioẽ ir ł congregans
qui sanat contritos corde : & alligat contriti¬
ones eorum. Qui numerat multitudinem
stellarũ : & om̃s nomine suo uocat: defactis
utiq: suis mirabilis ad ꝓbatur: Oftenditur
autẽ in primo uersu discrepantia dñmñ
amare : quando eum constat disꝑsa colligese:
Namquẽ ammodum in nob̵ patitur alius
ẽẽ. actus: aliam cantilenam quitotius
mundi populos in scam colligit unitatem :
sic enim deuiuis lapidib aedificat dñsci¬
uitatẽ hierusalem quando disꝑsi onesirł
congregat quȩ in toto mundo habitare
noscuntꝰ sicut in eugło dictũ .ẽ Emittit
angelos suos cũ tube uoce magna : & con¬
gregabit electos aquattuor angulis t̃rȩ
Quisa hat contritos coude:
qui allicat contritiones eo ꝵꝵ
irtibile gen̾ curationis edicitur: ut

Expanded text:
srael congregans. Per hunc et duos versus 493 alios qui sequuntur ex mirabilibus factisque gloriosis Dominus jure laudatur. Nam cum dicit: Aedificans Jerusalem Dominus, et dispersiones Israel congregans. Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum. Qui numerat multitudinem stellarum, et omnes nomine suo vocat, de factis utique suis mirabilis approbatur. Ostenditur autem in primo versu discrepantia Dominum non amare, quando eum constat dispersa colligere. Nam quemadmodum in nobis patiatur alios esse actus, aliam cantilenam, qui totius mundi populos in sanctam colligit unitatem? Sic enim de vivis lapidibus aedificat Dominus civitatem Jerusalem, quando dispersiones Israel congregat, quae in toto mundo habitare noscuntur, sicut in Evangelio dictum est: Et mittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congregabitQui sanat contritos corde, qui alligat contritiones eorum. Mirabile genus curationis edicitur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tatt non subtrahat : sihumilitatẽ p̃dica
& narrat᷑ eius suꝑbiȩ flatib intume scat
qua ꝓpter non potefe adnobene ꝑcipi qđ
contraria inter se noscitur aduersitate luc¬
tari: Iunc . ẽ. enum dño iucundatio: quan¬
do inunã societatẽ uox & uita conuenerint

Expanded text:
tate se non subtrahat? Si humilitatem praedicet, tate se non subtrahat? Si humilitatem praedicet, et narrator ejus superbiae flatibus intumescat? Quapropter non potest a Domino bene percipi, quod contraria inter se noscitur adversitate luctari. Tunc est enim Domino jucunda laudatio, quando in unam societatem vox et vita
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis opera humana Claudatio¬
mer cedem sibi postulat debere recribui:
Vt quod laboriose pagim speꝓpositi mu¬
neris consolem In laudationib uero dñi
actus ipse hab& p̃mium suum: quando
ips& erit retributio quinunc . e. exerci¬
tatio : Nam cum bonum sit dnm p̃dicare
inde unus quisq noscitur ꝓmissa dona
recipere: Recqpit plane quando in illa
angelica societate singulare fit : munus
Laudam ergo deuotione qua possum :
& hic illa beata dona meditemur:
Quidenim felicius quãmodo exercere
quodte speres infutura beatitudine pos¬
se ꝑ agere: ꝑ salmꝰ aut̃ .ẽ. ut amaiorib
traditur organum musicum sicut cithare
panderium: Aliaquȩq uocib nr̃is dul¬
terium in unã p̃cepit uenire concordiam.
ut sicut lingua diuinitatis p̃conia dicimꝰ:
ita e am bonoꝵ ac tuum operatione lau
Diuinitatt quippe .ẽ. uicunda laudatio :
quando actus nr̃i a scõrũ uerboꝵ qualitate
non discrepant : Nam quale .ẽ. ut ꝑsalmꝰ
caftitatẽ dicat & cantator st ab obsceni¬

Expanded text:
Omnis opera humana mercedem sibi postulat debere retribui, ut quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationibus vero Domini actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona recipere: recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit munus Laudemus ergo devotione qua possumus, et hic illa beata dona meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere quod te sperse peragere? Psalmus autem est, ut a majoribus traditur, organum musicum, sicut cithara, pandurium, aliaque quae vocibus nostris dulterium in unam praecipit venire concordiam, ut sicut lingua Divinitatis praeconia dicimus, ita eum bonorum actuum operatione laudDivinitati quippe est jucunda laudatio, quando actus nostri a sanctorum verborum qualitate non discrepant. Nam quale est ut psalmus castitatem dicat, et cantor ab obsceni
Abbreviated transcription (Latin):
iac& oma subueritate cognoscere. Et
nealiquis miretur in complexione
mundi duas tantum partes positas fu¬
isse: hoc melius spiritaliter sipossum
exponamus. Orientem ponamus ho¬
mines iam diuina claritate conspicuos:
Occidentem: peccatores quibus adhuc
lumen ueritatis absconditur. Deser¬
tos montes falsos predicatores forsitan
debemus aduertere : quilic& montiũ
id est predi cantium sibi usurpent locũ
tamen ueritate desertisunt: sicutsunt
om̃s hereticiuel pagani. Ergo cum
omnibus generibus hominum ds̃ prȩ¬
sens & cognitor eẽ monstretur: nihil
tale quis quam deb& prȩsumere : quod
eum possit in illa iudicatione dam nare

Expanded text:
jacet omnia sub veritate cognoscere. Et jacet omnia sub veritate cognoscere. Et ne aliquis miretur in complexione mundi duas tantum partes positas fuisse, hoc melius spiritualiter, si possumus, exponamus. Orientem, ponamus homines jam divina claritate conspicuos; Occidentem, peccatores quibus adhuc lumen veritatis absconditur; desertos montes, falsos praedicatores forsitan debemus advertere; qui licet montium, id est praedicantium sibi usurpent locum, tamen veritate deserti sunt, sicut sunt omnes haeretici vel pagani. Ergo cum omnibus generibus hominum Deus praesens et cognitor esse monstretur, nihil tale quisquam debet praesumere, quod eum possit in illa judicatione damnare
Abbreviated transcription (Latin):
tate stellarum adaliquod se flagitiũ
peruenisse: ut hoc magis imput& con¬
ditori: quod propriauoluntate pec¬
cauit. Sed quanto ueratius quantoq
utilius utsuum confiteatur scelus. ⁊¬
quicumnefarium perpetrarit faciñ
utliberaretur acrimine inuocare
neglexit omnium redemptorem
Udiendum: ut eius nobis lucida
possit apparere sententia dicit enĩ
qui aneq aboriente neq ab ocidente:
neq adesertis montibus: addendũ ẽ
dñs ut te non pos sit agnos cere : cumeũ
totum ubiq const& ẽẽ presentem
Sicut alibi legitur sp̃s dnĩ repleuit
orbem terrarum. Quaefigura insae¬
cularibus litteris dicitur dypsis
idest defectus: quotiens pleno intellec¬
tui. uerba aliqua subtrahuntur
Sed hic factum est non indigentia sermo¬
nis: sedut studiosius quaeratur: quod
fuerit necessaria taciturnitate sub pres¬
sum. Qua propter desinant blasphe¬
mi sacrilega uerba cogitare: quando
se iudex profitetur eẽ presentẽ : cuisub¬

Expanded text:
tate stellarum ad aliquod flagitium tate stellarum ad aliquod flagitium se pervenisse, ut hoc magis imputet Conditori, quod propria voluntate peccavit. Sed quanto veracius quantoque utilius, ut suum confiteatur scelus, qui cum nefarium perpetraret facinus, ut liberaretur a crimine, invocare neglexit omnium Redemptorem.udiendum, ut ejus nobis lucida possit apparere sententia. Dicit enim: Quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, neque a desertis montibus, addendum, deest Dominus, ut te possit agnoscere, cum eum totum ubique constet esse praesentem, sicut alibi legitur: Spiritus Domini replevit orbem terrarum . Quae figura in saecularibus litteris dicitur eclipsis, id est defectus, quoties pleno intellectui verba aliqua subtrahuntur. Sed hoc factum est non indigentia sermonis, sed ut studiosius quaeratur quod fuerit necessaria taciturnitate suppressum. Quapropter desinant blasphemi sacrilega verba cogitare, quando se Judex profitetur esse praesentem, cui sub
Abbreviated transcription (Latin):
dixi. Sed prius iniquis ait: ut omã pec¬
cata concluder&. Nuncuenit ad maxi¬
mum uitium excusationis: quo ualde
laborat humanitas. Vtcumse quis
non patitur dicere culpabilem : ad ex¬
cusandas excusationes inpeccatis. Pere¬
grinas quas cumq sibi causas ex cogit&
insuo delicto: modo diabolum argu¬
ens modosuasoris uerba dilacerans.
Quicornu suum uidetur erigere: quia
magnę ultionis ostendit: quia
sempergrauius uindicatur quodite¬
rata iussione precipitur. Namcum
dicit. Nolite extollere in altum cornu
urm̃ : suad & ut ablasphema cogitati¬
one cessetur. Qm̃ ille in altum erigit
cornu: qui contradm̃ concepta iniqui¬
tate remurmurat. Namui de quid
sequitur. Nolite loqui aduersus
dm̃ iniquitatem. Ad huc in excusa¬
uonis curando uitio perseuerat
Loquitur enim contradm̃ iniqui tatẽ:
quando aliquis si cęstimat constitutũ:
utpeccata mini me declinare potuis¬
s& : Dicens non culpasua sed necessi¬

Expanded text:
Dixi, sed prius iniquis ait, ut omnia pecDixi, sed prius iniquis ait, ut omnia peccata concluderet. Nunc venit ad maximum vitium excusationis, quo valde laborat humanitas; ut cum se quis non patitur dicere culpabilem, ad excusandas excusationes in peccatis, peregrinas quascunque sibi causas excogitet in suo delicto, modo diabolum arguens, modo suasoris verba dilacerans, qui cornu suum videtur erigere, quia magnae ultionis ostendit, quia semper gravius vindicatur quod iterata jussione praecipitur. Nam cum dicit: Nolite exaltare in altum cornu vestrum, suadet ut a blasphema cogitatione cessetur, quoniam ille in altum erigit cornu qui contra Deum concepta iniquitate remurmurat. Nam vide quid sequitur, nolite loqui adversus Deum iniquitatem. Adhuc in excusationis curando vitio perseverat. Loquitur enim contra Deum iniquitatem, quando aliquis sic aestimat constitutum, ut peccata minime declinare potuisset, dicens: Non culpa sua, sed necessi
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃. Petre. quotiens expetiuit uos
satanas ut cribrar& sicut triticũ: &
ego rogaui prote nedeficer& fidestua
& tu aliquando conuersus confirma
fratres tuos: Etrespice uerborum ap¬
tissimam contrariȩtatem. Liquȩ fac¬
te enim terre: confirmatȩ colum ne
merito subuenire potuerunt: colum¬
nis enim merito aplĩ comparantur.
quia terrena uitia inimo dep̃rimuNł:
& supernas uirtutes ad gratiam regni
cȩlestis extollunt. DIXT INLQUIS
NOLITE INI QUAE AGERE ETDELIN¬
QUENTIBUS NO LITEEX TOLLEAT CORIN
ocest quod superius dix̃. Ego con¬
firmaui columnas cius. Dixit
enim perprophetas atq a postolos
monita noui & ueteris testamenti
nescelerati male agerent: sed ad dnm
cito sehumili satis factione conuer¬
terent Pius reuera medicus obser¬
uantiam salubritatis dedit: neusq
ad morbos noxios humana infirmi¬
tas peruenir&. Sequitur. Et delin¬
quentibus nolite extollere cornu
Subaudiendum est. & hic quoque

Expanded text:
dixit: Petre, quoties expetivit vos dixit: Petre, quoties expetivit vos Satanas ut cribraret sicut triticum! et ego rogavi pro te, ne deficeret fides tua; et tu aliquando conversus confirma fratres tuos . Et respice verborum aptissimam contrarietatem. Liquefactae enim terrae, confirmatae columnae merito subvenire potuerunt. Columnis enim merito apostoli comparantur, quia terrena vitia in imo deprimunt, et supernae virtutes ad gratiam regni coelestis extollunt. Vers. 4. Dixi iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu. Hoc est quod superius dixit: Ego confirmavi columnas ejus. Dixit enim per prophetas atque apostolos monita Novi et Veteris Testamenti, ne scelerati male agerent, sed ad Dominum cito se humili satisfactione converterent. Pius revera medicus observantiam salubritatis dedit, ne usque ad morbos noxios humana infirmitas perveniret. 255 Sequitur, et delinquentibus nolite exaltare cornu. Subaudiendum est et hic quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
factus est homo. Sicut ait ineuange¬
lo Dedit ei potestatem iudicium fa¬
cere : qm̃ filius hominis ẽ. Anatura
uero dĩtatis: Audi quiddicat. Oma
quȩcumq: hab& patermeasunt: &
mea patrissunt. Sed & illa natura
quȩ accipit. & illaquȩdat: unus est
dñs xp̃s. Si cutdicit apostolus. Etunus
dñs ihs̃ xp̃s: perquem om̃a & nos per
ipsum. Sequitur. Ego iustitiam iudi¬
cabo: ut conpuncta cordamortaliũ
ante tempus iudicii in hoc semundo¬
studiosius precarentur absolui.
Neuenientes infutura illa discepta
ram eẽ genus humanum : quod
abilla soliditate ueritatis: inpeccato¬
rum labe resolutumẽ. Quippe: qui
derelicto auctore: nefandis idolis ser¬
uiebat. Sed quem ad modum saluta¬
ri incarnatione subuenerit terrę
liquȩ factȩ: subsequitur. Ego confir¬
maui colum nas eius. Columnas
a postolos debemus accipere : qui con¬
firmatisunt resurrectione: cum in
dnĩ passione nutauerint. Nam &ip¬
se eos confirmauit: quando petro apło

Expanded text:
factus est homo, sicut ait in Evangefactus est homo, sicut ait in Evangelio: Dedit ei potestatem judicium facere, quoniam filius hominis est . A natura vero deitatis audi quid dicat: Omnia quae habet Pater mea sunt, et mea Patris sunt . Sed et illa natura quae accipit, et illa quae dat, unus est Dominus Christus; sicut dicit Apostolus: Et unusus Christus, per quem omnia, et nos per ipsum . Sequitur, ego justitias judicabo; ut compuncta corda mortalium ante tempus judicii in hoc se mundostudiosius precarentur absolvi, ne venientes in futura illa disceptatram esse genus humanum, quod ab illa soliditate veritatis in peccatorum labe resolutum est; quippe quod derelicto auctore nefandis idolis serviebat. Sed quemadmodum salutari incarnatione subvenerit terrae liquefactae, subsequitur, ego confirmavi columnas ejus. Columnas apostolos debemus accipere, qui confirmati sunt resurrectione, cum in Domini passione nutaverunt. Nam et ipse eos confirmavit, quando Petro apostolo
Abbreviated transcription (Latin):
N arrabo omnia mirabiliatua. Cũ
superius plurali numero dixerit.
confitebimur: hic singulari dicit nar¬
rabo: quia populodĩ utrumq conue¬
nit. & singulariter dicere. &deplura¬
litate sentire. Sedista narratio uox
introducta fidelium est: quia non me¬
rentur maignalia diuina reuoluere:
nisi quise cognoscunt pura deuotione
seruire Sicenim in alio psalmo legit᷑
Peccatori autem dix̃ ds̃: quaretu en ar¬
ras iustitias meas &c&era. Sed quis pos¬
sit omnia mirabilia superna narra¬
re. nisi ille quiscam̃ trinitatẽ breuit᷑
rerum omnium profitetur auctorẽ.
& indiuiduȩ uoluntati eius applicat
quicquid in caelo &interra in effabi¬
l ad minis tratione peragitur:¬
CUMACCEEERO TEMEUS EGOIUSTITI¬
AM IUDI CABO
utatio personȩ : fecit nobis alte¬
ram partem. sedhincdatur
intellegi quemadmodum asaph pri.¬
mo uersu perfectȩ religionis regulã
comprehendit: ut tamcito mereret᷑
audiri. Loquitur enim iam dñs xp̃s

Expanded text:
Narrabo omnia mirabilia tua. Cum Narrabo omnia mirabilia tua. Cum superius plurali numero dixerit, Confitebimur, hic singulari dicit, narrabo: quia populo Dei utrumque convenit, et singulariter dicere, et de pluralitate sentire. Sed ista narratio vox introducta est fidelium, quia non merentur magnalia divina revolvere, nisi qui se cognoscunt pura devotione Deo servire. Sic enim in alio psalmo legitur: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas ? etc. Sed quis possit omnia mirabilia superna narrare, nisi ille qui sanctam Trinitatem breviter rerum omnium profitetur auctorem, et individuae voluntati ejus applicat quidquid in coelo et in terra ineffabili administratione peragiturCum accepero tempus, ego justitias judicabo. Mutatio personae fecit nobis alteram partem. Sed hinc datur intelligi quemadmodum Asaph primo versu perfectae religionis regulam comprehendit, ut tam cito mereretur audiri. Loquitur enim jam Dominus Ch
Abbreviated transcription (Latin):
num quam transitorie ponitur. nisi
ubi mentis firmitas indicatur. Si cut
est illud: Paratum cormeum dr̃ para¬
tum cormeum &hissimilia. Libi dic¬
tum est: ut aliorum cultura negar&
Quia illa est ueradeuotio: quȩ solum
iustissime ueneratur auctorem. Et
illudinspiciamus: qm̃mortem ple¬
rumq generat: uelsemel terreno iu¬
dici crimina confiteri: dõ autem fre¬
quentata confessio: non parturit pe¬
riculum sed salutem. Pulcherrimus
currit ordo uerborum: prius sedicit
confiteri. id est peccata deflere: postea
inuocare nomendnĩ: Sicenim dignũ
est: ut ipsius munere prius corda nrã
confessione purgemus: & sicad auxi¬
lium suscipiendum: nomendnĩ inuo¬
care debeamus. Nam ad quos uenire
poterit. nisi quos iam proprios eẽ. cog¬
noscit: quod sieum in uoc& in deuo¬
tus. ĩudicium sibi uidetur postulare
non ueniam. Prȩmit tenda sunt ergo
talia : ut confidenter diuinam possi¬
mus inuocare clementiam. Adiecit

Expanded text:
nunquam transitorie ponitur, nisi nunquam transitorie ponitur, nisi ubi mentis firmitas indicatur; sicut est illud: Paratum cor meum, Deus; paratum cor meum , et his similia. Tibi dictum est, ut aliorum cultura negaretur; quia illa est vera devotio quae solum justissime veneratur auctorem. Et illud inspiciamus, quoniam mortem plerumque generat, vel semel terreno judici crimina confiteri: Deo autem frequentata confessio non parturit periculum, sed salutem. Pulcherrimus currit ordo verborum. Prius se dicit confiteri, id est peccata deflere; postea invocare nomen Domini. Sic enim dignum est, ut ipsius munere prius corda nostra confessione purgemus, et sic ad auxilium suscipiendum nomen Domini invocare debeamus. Nam ad quos venire poterit, nisi quos jam proprios esse cognoscet? Quod si eum invocet indevotus, judicium sibi videtur postulare, non veniam. Praemittenda sunt ergo talia, ut confidenter divinam possimus invocare clementiam. Adjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
cumres actuales spiritali contempla¬
tione discernimus. quod totum in hoc
psalmo diligens lector inueni es.
DIUISIO ESAL MI
Primo ingres su fideles iudȩi: dictu¬
Irosse omnia mirabilia eius profi¬
tentur Secundo rex ipse loquitur
ihs̃ xp̃s: iustitiam se iudicaturum pro¬
mittens: cum tempus generalis resur¬
rectionis aduenerit: cõmon& &iam
nequis audeat aliquid contradiuina
BIMUS NOMENTUUM. NAR¬
RABOOMA MIRABILINTUA
Inhoc uno uersu: perordinem regu
lascaẽ deuotionis exponitur. Nam
populus ille iudaicus. qui erat xpõ
dnõ crediturus. quȩtitulus mon &
necorrumpas infinem: Crumpit in
uocem & confessionemsuam: deuotis¬
sime pollicetur Confiteri est sicut
sȩpediximus: multorum confatione
aliquid profiteri. Nam &siunus con¬
fessus dicatur: aliis iam infide prece¬
dentibus uel subsequentibus cognos¬
citur eẽ sociatus. Sequitur iterum
confitebi murtibi. Soliditatem pro¬
missi onis repetitio ipsa testatur: Que

Expanded text:
cum res actuales spirituali contemplacum res actuales spirituali contemplatione discernimus; quod totum in hoc psalmo, diligens lector, invenies. Divisio psalmi. Primo ingressu fideles Judaei dicturos se omnia ejus mirabilia profitentur. Secundo Rex ipse loquitur Jesus Christus, justitiam se judicaturum promittens, cum tempus generalis resurrectionis advenerit. Commonet etiam ne quis audeat aliquid contra divina bimus nomen tuum: narrabo omnia mirabilia tua. In hoc uno versu per ordinem regula sanctae devotionis exponitur; nam populus ille Judaicus qui erat Christo Domino crediturus, quem titulus monet: Ne corrumpas in finem, erumpit in vocem, et in confessionem suam devotissime pollicetur. Confiteri est sicut saepe diximus multorum confatione  sic  aliquid profiteri. Nam etsi unus confessus dicatur, aliis jam in fide praecedentibus, vel subsequentibus cognoscitur esse sociatus. Sequitur iterum, confitebimur tibi. Soliditatem promissionis repetitio ipsa testatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tium dolore: modo salutari incarna¬
tione predicta: modo prȩmiorum
narum : modo laudibus dominicis
cuncti psalterii textus ornatus est
Utsicut corona suauissimis conserta
floribus spiramen efficit gratiosum
ita & hicliber diuersis uirtutum fla¬
grare sentiatur odoribus¬
NECORRUPAS ESALMASAPT CANTICI
erbatituli huius nisi ordine suo¬
U considerentur: obscura sunt
A saph sicut sȩpe diximus sinagoga
significatur: id est congregatio quȩ
credidit: non quȩ obstinata perman¬
sit Nam post resurrectionem dnĩ
confessalegimus multa milia iudco¬
rum: sicut inter alia testantur actus
apostolorum Qua propter hunc
populum asaphiste nunc admon&:
nefidem suam corrumpat infinem:
idest in dnm̃ saluatorem : qui & cre¬
dulitatem accipere meruit: & fruc¬
tum salutis inuenit Ista enimunera
quam diu non disperguntur: mane¬
mus inlȩsi. quan do fuerimt uitiata.
a conspectu regis reddimur alieni
ꝑsalmo canticum uero diximus cẽ:

Expanded text:
tium dolore, modo salutari incarnatium dolore, modo salutari incarnatione praedicta, modo pollicitatinarum, modo laudibus dominicis cunctus Psalterii textus ornatus est. Ut sicut corona suavissimis conserta floribus spiramen efficit gratiosam, ita et hic liber diversis virtutum fragrare sentiatur odoribusne corrumpas, psalmus cantici Asaph. Verba tituli hujus, nisi ordine suo considerentur, obscura sunt. Asaph sicut saepe diximus Synagoga significatur, id est congregatio quae credidit, non quae obstinata permansit. Nam post resurrectionem Domini confessa legimur multa millia Judaeorum, sicut inter alia testantur Actus apostolorum. Quapropter hunc populum Asaph iste nunc admonet, ne fidem suam corrumpat in finem, id est, in Dominum Salvatorem, qui ejus credulitatem accipere meruit, et fructum salutis invenit. Ista enim munera quandiu non disperguntur, manemus illaesi; quando fuerint vitiata, a conspectu Regis reddimur alieni. Psalmum cantici vero diximus esse,
Abbreviated transcription (Latin):
suauiasint fidelissimis uiris officia
pietatis. Quem ad modum nolint
proximossuos tristitiam sustinere
utde futuris eorum dadibus tantier
lacrimis affligantur Hȩcestreuera
caritatis scã perfectio: presentare fu¬
tura sibi pericula quȩ proximis for¬
midantur eẽ. uentura. Quid agerar
iste deconspecta clade. quam futuram
siccornoscitur compuncto corde dolu¬
is se: Respiciamus ergo scripture sas
quali sibi ueritate consentiant . utan¬
te asaphadhuc florentem hierus alem
deplorauerit: quam post tot annos
hieremias peracta captiuitate deo¬
fleuit Vtrumq pium utrumoeglo¬
riosum: sed plus iste nescio quopaeta
misericors fuisse cognos citur qui ad¬
huc in prosperis constitutus : amaris¬
simodolore noscitur eẽ. perculsus.
Qua propter considerare nos conue¬
nit: quod refulgente uarietate contex¬
tus: modo letantium iubilatione: mo¬
do penitentium gemitu: modo insti¬
tutione salutari: modo lamentan¬

Expanded text:
suavia sint fidelissimis viris officia suavia sint fidelissimis viris officia pietatis: quemadmodum nolint proximos suos tristitiam sustinere, ut de futuris eorum cladibus tantis lacrymis affligantur. Haec est revera charitatis sancta perfectio praesentare futura sibi pericula, quae proximis formidantur esse ventura. Quid ageret iste de conspecta clade, quam  ms. A., quando futuram sic cognoscitur compuncto corde doluisse? Respiciamus ergo Scripturae sanctae quali sibi veritate consentiant; ut ante Asaph adhuc florentem Jerusalem deploraverit, quam post tot annos Jeremias peracta captivitate deflevit. Utrumque pium, utrumque gloriosum; sed plus iste nescio quo pacto misericors fuisse cognoscitur, qui adhuc in prosperis constitutus, amarissimo dolore noscitur esse perculsus. Quapropter considerare nos convenit, quod refulgente varietate contextus modo laetantium jubilatione, modo poenitentiam gemitu, modo institutione salutari, modo lamentan
Abbreviated transcription (Latin):
ta uenerunt. Etneputarentur ad tem¬
pus effusa: addidit. totadie utipsa
continuatio mansuetudinem: patien
Inprimo cõmate miscuit iterum uota
fidelium: neabiciat preces eorum
quiadipsum toto cordis affectu clama¬
re noscuntur. ut inueni ant quemquȩ¬
tunt. Sequitur. Superbia eorum
quitt oderunt ascendit semper ad te
Hoc congrue dictum deromanis aduer¬
timus : dequibus superius ait: In me¬
dio atriotuo posuerunt signasua: ut.
contrahostes hierusalem omni poten¬
tem iudicem uehementissime com¬
mouer&e Su perbia est enĩ: quam ens
speci aliter exetratur perquam diangłs
corruit & primi hominis beatitu do
discessit. Et considera quampruden¬
ter a cerrimum uitium infine positum
est : ut post omnia dicer& : quod meano¬
riȩ sinibus conderetur Sic deploram
simpliciter & prudenter: qui pura dnõ
mente deuotisunt: sicperdolorẽ quã¬
uis nimium fallinesciunt. quipus re¬
gulis obsequuntur Coetceus quã
Qognouistis auditores egregpduãa

Expanded text:
ta venerunt. Et ne putarentur ad temta venerunt. Et ne putarentur ad tempus effusa, addidit, tota die; ut ipsa continuatio mansuetudinem patientiIn primo commate miscuit iterum vota fidelium, ne abjiciat preces eorum qui ad ipsum toto cordis affectu clamare noscuntur; ut inveniant quem quaetunt. Sequitur, superbia eorum qui te oderunt ascendat semper ad te. Hoc congrue dictum de Romanis advertimus, de quibus superius ait: In medio atrio tuo posuerunt signa sua; ut contra hostes Jerusalem omnipotentem Judicem vehementissime commoveret. Superbia est enim quam Dominus specialiter exsecratur, per quam et angelus corruit, et primi hominis beatitudo discessit. Et considera quam prudenter acerrimum vitium in fine positum est, ut post omnia diceret quod memoriae finibus conderetur. Sic deplorant simpliciter et prudenter qui pura Domino mente devoti sunt: sic per dolorem quamvis nimium falli nesciunt qui piis regulis obsequuntur. Conclusio psalmi. Cognovistis, auditores egregii, quam
Abbreviated transcription (Latin):
patur: Isteest regis ȩterni: ille tempo¬
ris utiq fugitiui: Nonsibi hab& qui
foris diues est Iste potius idoneus di¬
cendus .ẽ: quunthes auris animȩ pro¬
batur uirtutes eximias condidisse:¬
EXURGIDNE IUDICA CAUSATUA
MEMORESTO IMPROEERIORUTUO¬
RUAEORU QUEABINSIEIENTESTOTADIE
Post cuncta quȩdix̃. nune facit iudi¬
cis causam: ut eum efficatius cõmo¬
uer& cui negoti sui qualitas intimatur
Nunc ad ipsum dnm̃ uerba conuerut:
expetens ut causam suam contra illos
diudic&: qui non desinunt prauis mur¬
murationibus insonare Iudicatenĩ
causam suam : dum errantes facit ma¬
nifesta cognoscere: ut conuersi prȩdi¬
cent. quod stultis cogitationibus abnu¬
ebant Sequitur. Memor esto impro¬
periorum tuorum. Illorum scilic&:
quȩ superius dicta sunt. Lam non est
propheta & nos non cognos c& amplius
Adiecit: eorum quȩ ab insipi entesunt
totadie: Et hoc desuperioribus pend&
qm̃ ista obpropria ab insipientibus dic¬

Expanded text:
patur; iste est Regis aeterni, ille tempopatur; iste est Regis aeterni, ille temporis utique fugitivi. Non sibi habet qui foris dives est, iste potius idoneus dicendus est, qui in thesauris animae probatur virtutes eximias condidisseine, judica causam tuam: memor esto improperiorum tuorum, eorum quae ab insipiente sunt tota die. Post cuncta quae dixit, nunc facit Judicis causam; ut eum efficacius commoveret, cui negotii sui qualitas intimatur. Nunc ad ipsum Dominum verba convertit, expetens ut causam suam contra illos dijudicet, qui non desinunt pravis murmurationibus insonare. Judicat enim causam suam, dum errantes facit manifesta cognoscere, ut conversi praedicent quod stultis cogitationibus abnuebant. Sequitur, Memor esto improperiorum tuorum, illorum scilicet quae superius dicta sunt: Jam non est propheta, et nos non cognoscet amplius. Adjecit, eorum quae ab insipiente sunt tota die. Et hoc de superioribus pendet, quoniam ista opprobria ab insipientibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
habere consueuerunt: utdilectio
deuotorum. odium contu macium
temperar& : Quod argumentũ nimis
accõmodum .ẽ. quando proaliquo
detes tabili. ponitur persona grati¬
osa: Confundi autem non est humi¬
lis sed superbi: quidĩ gloriam non
agnoscens humanis meritis applicat.
si quidboni dñõ prȩstante susceperit:
Contrahumiles dm̃ iugiter laudan
sesemper accusant: intellegentes di¬
uinitatis eẽ. quod sapiunt propriũ
utiq quod delinquunt: istos rogat
non debere confundi: qm̃ quicqui d
boni perceperunt. dnĩ muncribus
intellegunt applicandum : Sequitur:
Pauper &inops laudabunt nomen
tuum: Ui deamus quam sit ista glori¬
osa paupertas. quam felix probetur
in opia: quȩ dnm̃ &iam tacita laudat:
&depatientiȩsuȩ uirtute concelebrat:
Mutus est. sipsallat superbus: Paup
& in ops laudant dnm̃. & cum uident᷑
habere silentium: Oinesti mabile
bonum. si perpendatur intrinsecus :
Pauperdĩdicitur. diues scłi nuncu¬

Expanded text:
habere consueverunt: ut dilectio habere consueverunt: ut dilectio devotorum odium contumacium temperaret. Quod argumentum nimis accommodum est, quando pro aliquo detestabili ponitur persona gratiosa. Confundi autem non est humilis, sed superbi, qui Dei gloriam non agnoscens, humanis meritis applicat, si quid boni Domino praestante susceperit. Contra, humiles Deum jugiter laudant, se semper accusant: intelligentes Divinitatis esse quod sapiunt, proprium utique quod delinquunt. Istos rogat non debere confundi; quoniam quidquid boni perceperint, Domini muneribus intelligunt applicandum. Sequitur, pauper et inops laudabunt nomen tuum. Videamus quam sit ista gloriosa paupertas, quam felix probetur inopia, quae Dominum etiam tacita laudat, et de patientiae suae virtute concelebrat. Mutus est si psallat superbus; pauper et inops laudant Dominum, et cum videntur habere silentium. O inaestimabile bonum, si perpendatur intrinsecus! Pauper Dei dicitur, dives saeculi nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
populi commemorare potuiss&. Me¬
minit promissionis dominicę̧ que sẽper
impletur: Sequitur alia causa mise¬
rendi quedicitur qualitas absoluta:
Quia repleti sunt qui obscuratisunt:
Idest peccatores qui ignorantiȩ obscuri¬
tate demersi sunt: Sicut &ipse pro eis
in cruce positus supplicauit dicens:
Pater ignosce illis quia nesciunt quid
faciunt: Sed repetamus huncuersum:
ut contextio uerborum facilius debeat
apparere : Dixit respice quia repletis
qui obscuratisunt: Repleti enim fue¬
rant iniquitatibus: & necesseerat ut
eos sequeretur obscuritas: Quimerito
tenebris comparantur. qm̃ lumen sapi¬
entiȩ perdiderunt: Ad diditterrȩ do¬
morum iniquitatum: Istisunt terre
domorum iniquitatum: id est terreni
dedomo ini quitatum: Etneforte hic
terram inbono uoluisses accipere pul¬
chre definitum . ẽ. quod sit corpus infi¬
delium. hocest domus iniquitatum.
quia cuncta uitia uelut quodam hos¬
bantur ponit eos qui gratiã dnĩ

Expanded text:
populi commemorare potuisset, mepopuli commemorare potuisset, meminit promissionis Dominicae quae semper impletur. Sequitur alia causa miserendi, quae dicitur qualitas absoluta: Quia repleti sunt qui obscurati sunt, id est peccatores qui ignorantiae obscuritate demersi sunt; sicut et ipse pro eis in cruce positus supplicavit, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Sed repetamus hunc versum, ut contextio verborum facilius debeat apparere. Dixit, Respice, quia repleti sunt qui obscurati sunt. Repleti enim fuerant iniquitatibus, et necesse erat ut eos sequeretur obscuritas, qui merito tenebris comparantur, quoniam lumen sapientiae perdiderunt. Addidit, terrae domorum iniquitatum. Isti sunt terrae domorum iniquitatum, id est terreni de domo iniquitatum. Et ne forte hic terram in bono voluisses accipere, pulchre definitum est quid sit corpus infidelium, hoc est domus iniquitatum: quia cuncta vitia velut quodam hosbantur, ponit eos qui gratiam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
sescĩs simam contulerunt : Rogans ut
eis dnĩ saluatoris beneficia non negent᷑̃
sed quia pauperes eius facti sunt: ipsius
cognosceris ante promisisse: Sicut
scriptum ẽ : Eccedies ueni entdicit dñs.
& cõsum mabo domui isrł & domui iuda
testamentum nouum: Non secundum
testamentum. quod disposui patribus
eorum: In illo enim pollicitationes.
tempora les sunt: ut fuit terra repromis¬
si onis inimicorum subiectio: Talia enĩ
rudipopulo debuit concedere: ut ad
spiritalia intrepidus potuiss& subinde
festinare : In nouo autem testamento
promittitur inpertur babilis uita. reg¬
num cuius noneritfinis beatitudo per¬
petua: & dnĩ contem platio gloriosa:
In hoc ergotestamentum. respicere dicit
dñm debere: ut cito errantipopulo de¬
beat profutura prȩstare : Reuera intel¬
legens factus ẽ. a saph: quitalia petit
unde totus mundus potuiss& absolui :
Etuide : quasa pientia cuncta discurrit.
quia non erantbona. quȩdelinquentis

Expanded text:
se sanctissimam contulerunt: rogans ut se sanctissimam contulerunt: rogans ut eis Domini Salvatoris beneficia non negentur; sed quia pauperes ejus facti sunt, ipsius cognosceris ante promisisse; sicut scriptum est: Ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo domui Israel et domui Juda testamentum novum, non secundum testamentum quod disposui patribus eorum . In illo enim pollicitationes temporales sunt, ut fuit terra repromissionis et inimicorum 253 subjectio. Talia enim rudi populo debuit concedere, ut ad spiritualia intrepidus potuisset subinde festinare. In Novo autem Testamento promittitur imperturbabilis vita, regnum cujus non erit finis, beatitudo perpetua, et Domini contemplatio gloriosa. In hoc ergo testamento respicere dicit Dominum debere, ut cito erranti populo debeat profutura praestare. Revera intelligens factus est Asaph, qui talia petit, unde totus mundus potuisset absolvi. Et vide qua sapientia cuncta discurrit: quia non erant bona, quae delinquentis
Abbreviated transcription (Latin):
confiteatur errata: Hoc siudei fecissent
mente deuota: potuerant generaliter
debita uitare supplicia: NUTRABAS
ANIMAS PAUPERUMTUORUMNE
OBLIUIS CARIS INTINEM¬
Asaphuenit ad tertiam sectionem:
cui merito premis sus .ẽ. in tellec¬
tus. quando sicpeccata populi superi¬
us confessus .ẽ. ut tamen deuotos dnõ
liberandos eẽ prȩsumat: Supplicat enĩ
uir sc̃s quod sciebat eẽ. uenturum: ut
fidelium animas nontradat. nediabo¬
lus ad sua uota perueniat: Erant enĩ
in illo populo &iam tunc uasa miseri¬
cordiȩ: exquibus fuit symeon. nichode¬
mus. nathanahel. dequod ñs testimo¬
nium perhib& dicens: Ecceuere is rahe¬
lita inquodolus non est:& reliqui qui
dno cordis puritate placuerunt.
Bestias enim posuit diabolum cõminis¬
tris: quorum capita sicut superius dix̃
contriuit superaquas: Sequitur: Et
animas pauperum tuorum neobliuis¬
caris infinem : Deillis̃ dicit : qui superbi¬
amundi repudiata. Adhumilitatem

Expanded text:
confiteatur errata. Hoc si Judaei fecissent confiteatur errata. Hoc si Judaei fecissent mente devota, potuerant generaliter debita vitare supplicia. Vers. 18.animas pauperum tuorum ne obliviscaris in finemAsaph venit ad tertiam sectionem, cui merito praemissus est intellectus: quando sic peccata populi superius confessus est, ut tamen devotos a Domino liberandos esse praesumat. Supplicat enim vir sanctus quod sciebat esse venturum, ut fidelium animas non tradat, ne diabolus ad sua vota perveniat. Erant enim in illo populo etiam tunc vasa misericordiae, ex quibus fuit Simeon, Nicodemus, Nathanael, de quo Dominus testimonium perhibet, dicens: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est ; et reliqui qui Domino cordis puritate placuerunt. Bestias enim posuit diabolum cum ministris, quorum capita sicut superius dixit contrivit super aquas. Sequitur, et animas pauperum tuorum ne obliviscaris in finem. De illis dicit qui superbia mundi repudiata, ad humilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
o illa prȩmissasit: Scilic&. ut qui facere
consueuit magna: iudeis quoque delin¬
quentibus miseratus indulgeat Et ut
beniuolentiam pudnĩ prouocar& :
beneficia eius frequenter enumerat:
ut memor eẽ dignetur. eorum quos
creare dignatus est: INIMICUS
Illorum uerborum meminit : quȩ su¬
perius dixit: Uenite comprimamus
om̃s dies festos dnĩ a terra &c& : In imi
dixit indnm ut illi uideretur exꝓbrare
cui uel exaliqua parte gratias agere
nulla potest creatura sufficere: Sequit᷑:
Et populus insipiens exacerbauit nom̃
tuum: Insipiens utiq qui agebat indig¬
ne : ut ille patienter audir&. quae debu¬
is s& omnino refugere: Et ex hocdnm̃
adiram prouoca uerunt: quia non pro
suis peccatis talia sibi accidisse dixeruNT
Sed putauerunt iniustumdm̃ quiqua¬
si non merentibus dominari ꝑmittebat
interitum: Consideremus igitur ordi¬
nem saduberrimum supplicantis: Sic
proculpabilibus rogat ut eorum semꝑ

Expanded text:
o illa praemissa sit; scilicet, ut qui facere o illa praemissa sit; scilicet, ut qui facere consuevit magna, Judaeis quoque delinquentibus miseratus indulgeat. Et ut benevolentiam pii Domini provocaret, beneficia ejus frequenter enumerat; ut memor esse dignetur eorum quos creare dignatus est. Vers. 17.Illorum verborum meminit, quae superius dixit: Venite, comprimamus omnes dies festos Domini a terra, etc. Inimicus dixit in Dominum, ut illi videretur exprobrare, cui vel ex aliqua parte gratias agere nulla potest creatura sufficere. Sequitur, et populus insipiens exacerbavit nomen tuum. Insipiens utique qui agebat indigne, ut illa patienter audiret, quae debuisset omnino refugere. Et ex hoc Dominum ad iram provocaverunt, quia non pro suis peccatis talia sibi accidisse dixerunt, sed putaverunt injustum Deum, qui quasi non merentibus dominari permittebat interitum. Consideremus igitur ordinem saluberrimum supplicantis. Sic pro culpabilibus orat, ut eorum semper
Abbreviated transcription (Latin):
perexem pla magis planius exponunt᷑
Solem: sapientem significat lunam
stultũ: sicut scriptum . ẽ: Sapiens ꝑma¬
n& sicut sol: stultus autem sicut luna
mutatur : Pulchra narratio: ut per
similitudines rerum: omnipotentis
stupenda magnalia declarentur:
In omnibus tam en intellegendum. ẽ
creatorem dnm̃ soli tamnimis & copi¬
osam ostendere pietatem: TUFICISTI
Non in congruȩ terminos terrȩ dici¬
mus om̃s apostolos & prophetas
Namsicut termini. agrorum fines
estatem &uertu fecisti ea Perhȩctem¬
Pora: significat fideles: diuersamorũ
qualitate pollentes: Alii enim sunt
tam quam ȩstus: fidei calore feruentes.
ad martrrium usque perducti: Alii
mansuetudine temperati: tam quam
uer ȩquabilidnõ deuotione famulan¬
tes: Omã enim &ista & alia ipse fecit
cuius gratia conceditur. quod in homi¬
nem bona uoluntate monstratur
Addidit Memor esto huius creaturȩ
tuȩ. Reddidit causã: curenumerati¬

Expanded text:
per exempla magis planius exponuntur. per exempla magis planius exponuntur. Sol sapientem significat, luna stultum, sicut scriptum est: Sapiens permanet sicut sol; stultus autem sicut luna mutatur . Pulchra narratio, ut per similitudines rerum Omnipotentis stupenda magnalia declarentur. In omnibus tamen intelligendum est Creatorem Dominum solitam nimis et copiosam ostendere pietatem. Vers. 16. Non incongrue terminos terrae dicimus omnes apostolos et prophetas. Nam sicut termini agrorum fines aestatem et ver tu fecisti ea. Per haec tempora significat fideles diversa morum qualitate pollentes; alii enim sunt tanquam aestus fidei calore ferventes ad martyrium usque perducti; alii mansuetudine temperati tanquam ver, aequabili Domino devotione famulantes. Omnia enim et ista et talia ipse fecit, cujus gratia conceditur, quod in hominum bona voluntate monstratur. Addidit, memor esto hujus creaturae tuae. Reddit causam cur enumerati
Abbreviated transcription (Latin):
collectas. nonsolum disrumpat acdi¬
uidat: uerum &iam desice& &auferat:
łluuius enim quandosiccatur. adni¬
hilum sine dubitatione perducitur:
Quod tunc contingere manifes tum ẽ.
quando donans multitudinem petcatoꝵ
diaboli constat inundantia perisse
consilia: Etham hebrea lingua fortis
interpretatur : Quod sepe diabolum
significare iam diximus. IUVSEST
teram patent cunctarum quippe
rerum: creator .ẽ. dñs: Sed aptius uidet᷑
sispiritaliter exquiruntur : Diem pona¬
mus iustos uiros. quibus semper sapien¬
tiȩ lumen in radiat : Noctem homines
terrenos. qui peccatis facientibus obscu¬
rantur : sicut in aliopsalmo dictum. ẽ:
Dies diei eructat uerbum: & nox nocti
indicat scientiam: Sed cum dicit tuus
est dies & tua est nox. significat qm̃ in
utrisq: ds̃ miracula magna facit: ut
& illum munere sue pietatis inlumin&
&istum peccatis emundatum regnisui
faciat eẽ. participem: Addidit. Tufe¬
cisti solem & lunam: Haec omã nomina

Expanded text:
collectas non solum dirumpat ac dicollectas non solum dirumpat ac dividat, verum etiam desiccet et auferat. Fluvius enim quando siccatur, ad nihilum sine dubitatione perducitur. Quod tunc contingere manifestum est, quando donans multitudinem peccatorum, diaboli constat inundantia periisse consilia. Ethan Hebraea lingua fortis interpretatur, quod saepe diabolum significare jam diximus. Vers. 15teram patent. Cunctarum quippe rerum creator est Dominus; sed aptius videntur, si spiritualiter exquiruntur. Diem ponamus justos viros, quibus semper sapientiae lumen irradiat; noctem homines terrenos, qui peccatis facientibus obscurantur; sicut in alio psalmo dictum est: Dies diei eructat verbum, et nox nocti indicat scientiam . Sed cum dicit: Tuus est dies et tua est nox, significat quoniam in utrisque Deus miracula magna facit, ut et illum munere suae pietatis illuminet, et istum peccatis emendatum, regni sui faciat esse participem. Addidit, tu fecisti solem et lunam. Haec omnia nomina
Abbreviated transcription (Latin):
pessimum intellegi uolumus: diabo¬
lum nuncupamus: Omnibus enim
culpis: exsufflatur ad missis totius
dicitur auctor erroris. Et sicut ille
xpĩ anos insequitur: ita ab omnibus.
ex secrabili horrore discerpitur. Sic
fit : ut qui paganis ante uenerabilis.
nunc axpĩ anis detractionum morsi¬
bus conrodatur. Siue conuersi iam
fideles escam possunt habere diabo¬
lum: quando peripsius machin am̃¬
ta temptationesq proficiunt Ipso
enim persequente martrresfiunt :
ipso affligente patientię munere co¬
ronantur. Qua propter merito dia¬
bolus illorum escadicitur: quos fati¬
gationibus crebris ad desideria uo
toribus dicit Fontes illos appel¬
lat : quorum mala iugiter influeban
Torrentes qui subito concitati. rapidis
excursibus in ruebant: Haecenim du¬
o genera peccantium dñs disrumpit
cumeos adiaboli famulatione diuise¬
rit: Sequitur: Siccasti fluuios ȩtham
Priorem excolitsensum. ut fluuios id ẽ
inundationes diabolica iniquitate

Expanded text:
pessimum intelligi volumus, diabopessimum intelligi volumus, diabolum nuncupamus. Omnibus enim culpis exsufflatur admissis, totius dicitur auctor erroris, et sicut ille Christianos insequitur, ita ab omnibus exsecrabili horrore discerpitur. Sic fit ut qui paganis ante venerabilis, nunc a Christianis detractionum morsibus corrodatur. Sive conversi jam fideles escam possunt habere diabolum, quando per ipsius machinamenta tentationesque proficiunt; ipso enim persequente martyres fiunt, ipso affligente patientiae munere coronantur. Quapropter merito diabolus illorum esca dicitur, quos fatigationibus crebris ad desideria vottoribus dicit. Fontes illos appellat, quorum mala jugiter influebant; torrentes, qui subito concitati rapidis excursibus irruebant. Haec enim duo genera peccantium Dominus dirumpet, cum eos a diaboli famulatione diviserit. Sequitur, siccasti fluvios Ethan. Priorem excolit sensum, ut fluvios, id est inundationes diabolica iniquitate