comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerm abilla perclitionis massanisi quil¬
bonum ħt ut creclat ꝙ quicqͥd boni ħt
grã saluatoris accepit. Sciendum ⁊̃ ꝙ sic̃
supra temerariũ incłicisi prohibuit. tta
hic aliud genus arrogantie amouere co-
uł aministro. esd̾ apłs reclarguens
Si au̾ acce

Expanded text:
cerni ab illa perditionis massa, nisi qui hut credat quod quidquid boni habet gratia Salvatoris accepit. Sciendum etiam quod sicut supra temerarium judicium prohibuit, ita hic aliud genus arrogantiae admonere covel a ministro, quod Apostolus redarguens Si au
Abbreviated transcription (Latin):
sunt accipi scłarium rr̃ qͣmuis licite ꝯces¬
sarĩtales cupiditates q̃ amitti sine ai
dolore ñ possunt. quiergo adhuc amãt
scłaria. ⁊ negotiis terrenis implicati ft̃
⁊ decliti st̃ uincłis quibusd̾a raffectõ¬

Expanded text:
sunt accipi saecularium rerum, quamvis licite concessarum tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Qui ergo adhuc amant saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectio
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eandem fidem
uñ arbitrantur per quasdam
¶Lt. ignis penas posse purgari ad
salut̾e particrpandam merito
slla q̃ obscuritatẽ ambiguitatemq ñ¬

Expanded text:
cum eamdem fidem de arbitrantur per quasdam poenas ignis posse purgari ad salutem percipiendam merito illa quae obscuritatem ambiguitatemque n
Abbreviated transcription (Latin):
qua sig̃icat l obłture. nec enĩ aperte pot̾.
de abolitione romani regni ⁊ de antixp̃iap
parentia ⁊ dampnatione. ⁊ de quorũdam
frm̃ inquietudine. scribit ⁊̃ ñ instare diẽ
legendo peruenissent ad illum locũ ubi
putantes uicinum ẽẽ diem dñi ⁊ tim̃tes ne
dampnarentur cum diabolo eo ꝙ tarde ad
fidem uenientes imperfecti eẽnt iõq hoc
comperto scripsit eis ñ mmrainere die iu
reprobaretur ut ne diabolus hoc expectã¬
tro aliqna fraude illuderet. corrigit ⁊̃ as¬
perius incrmetos ⁊ ẽ intentio apłi in hac
epła bonos ⁊ quietos ad patĩam monere ⁊
inquietos corrigere. ⁊ q̃ obscure in priori
epła dexerat. hĩc aliquatenus aꝑire. mo¬
dustalis primũ salutat dem̃ grãs agit
de bonis eoꝵ postea monet ad patĩam
de abolitione romam regni. ⁊ int̾fectione
agit gras deo deto
nis coꝵ. ne forte de
tanto bono qd ado
habebant extolle¬
rentur tanqͣm a fe

Expanded text:
te potest de abolitione Romani regni, et de Antichristi apparentia et damnatione, et de quorumdam fratrum inquietudine. Scribit etiam non instare diem legendo pervenissent ad illum locum, ubiputantes vicinum esse diem Domini, et timentes ne damnarentur cum diabolo, eo quod tarde ad fidem venientes imperfecti essent. Ideoque hoc comperto scripsit eis non imminere diem jureprobaretur, vel ne diabolus hoc exspectantibus aliqua fraude illuderet. Corrigit etiam asperius inquietos. Et est intentio Apostoli in hac Epistola bonos et quietos ad patientiam monere, et inquietos corrigere, et quae obscure in praecedenti Epistola dixerat hic aliquatenus aperire. Modus talis: primum salutat, deinde gratias agit de bonis eorum, postea monet ad patientide abolitione Romani regni et de interfectione agit gratias Deo nis eorum, ne forte de tanto bono eorum habebant, extollerentur, tanquam a se
Abbreviated transcription (Latin):
dans fidem ⁊ cari¬
tatẽ eoꝵ. postea
philemon̾e obsetrat cũ ei imperare poss
ut onesimo parcat ⁊ grãs d̾o agat qrtalem
illum recepit ut ñ seruum estimet s dilec¬
tessimum frẽm deiñ dicit ut paret sibi hos¬
pitiũ speranti ad ip̃m ire p̃mittrt uero sa¬
ltationẽ clicens. P aulus urn xp̃rihu
nitatis s uii qd̃ est nom̃ humilitatis qr
ñ imperat s orat. est enĩ hic int̾cessio pro
orasimo. ĩdeo q̃ humilitatis ft̃ cõmeno¬
rat intipiens abiniuria sua ut digni¬
tatem epłe sue faceret sicut em̾i pcc̃i
cã luntiri opprobriũ est: sic econtra ꝓ
xp̃o custodie uuntula sustinere maxia
gła est eo eiũ tp̃e in custodia erat. iõ att.
n ee ca doloris qd eris summnisericors

Expanded text:
dans fidem et charitatem eorum. Postea Philemonem obsecrat, cum ei imperare posset, ut Onesimo parcat, et gratias Deo agat, quia talem illum recipit, ut non servum aestimet, sed dilectissimum fratrem. Deinde dicit ut paret sibi hospitium speranti ad ipsum venire. Praemittit vero salutationem, dicens: Paulus vinctunctus, quod est nomen humilitatis, quia non imperat, sed orat. Est enim hic intercessio pro Onesimo, ideo quae humilitatis sunt, commemorat incipiens ab injuria sua ut dignitatem suae Epistolae faceret. Sicut enim peccati causa vinciri opprobrium est, sic contra pro Christo custodiae vincula sustinere maxima gloria est. Eo enim tempore in custodia erat, ideo ait,non esse causa doloris: quod eris si immisericors
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os. ut pastorals
ture onus faciluis
nari mintster mł
ti enim baptirati¬
fideles sunt sñ trimi¬
ne sine pcc̃o uero in¬
hac uita nemrnem
aliquid remaneat

Expanded text:
pos, ut pastoralis curae onus facilius nari minister. ti enim baptizatideles sunt sine crimine. Sine peccato vero inhac vita neminem aliquid remaneat
Abbreviated transcription (Latin):
.uut ip̃e liberet quipo¬
test. ñ tu qui lberati¬
one indiges. hec igit᷑
xp̃i grã sine qua nec
infantes nec grandeᷤ
salui fieri possunt
s̃i mexitis redditur s
gratis datur ꝑꝑ qd¬

Expanded text:
ut ipse liberet, qui potest; non tu qui liberaore indiges. Haec igitur Christi gratia sine qua nec infantes, nec grandes salvi fieri possunt, non meritis redditur, gratis datur
Abbreviated transcription (French):
parabunt nos hec
m̃tis auxietas. al
perse. q̃ est de loco ad
ria cibi an.nui i pe
nirria uescitus. an

Expanded text:
parabunt nos haecmentis anxietas? an persecutio, quae est de loco ad ria cibi? an nuditas, id nuria vestitus? an
Abbreviated transcription (Latin):
ooeant contra naturã uero ut mastulus
mascłm polsuat. ⁊ ualr młbem si quis ue¬
ro relicta ꝯnige aliam cognou̾it turpitu¬
din̾e operatur ⁊ peccat. s ñ contra natura
qui uero ⁊̃ cum ip̃a coniuge alio modo ꝙͣ decet
dormierit: ꝯtra nͣm operatur. deqr. S ilb¬
imilit aũ

Expanded text:
coeant; contra vero naturam, ut masculus masculum polluat, et mulier mulierem. Si quis vero relicta conjuge aliam cognoverit, turpitudinem operatur, et peccat; sed non est contra naturam. Qui vero et cum ipsa conjuge alio modo quam decet dormierit, contra naturam operatur. Similiter au
Abbreviated transcription (Latin):
debere fĩ inmino¬
dicłis debetis abstin̾e. Atcende ꝙ de reb si
laudandis trahuntur multe filitudine
ut in euangłio de iniquo indice qui ui¬
duam nolebat audire. ⁊ deillo pigro qͥ
sĩ pp̃ amicitiam s teclio uuictus ꝑanes co
do de marso qui incantat ut eclueat as¬
ꝑidem de tenebrosa cauerna. ita et hic ñ¬

Expanded text:
debere fieri, in minodiculis debetis abstinere. Attende quod de rebus non laudandis trahuntur multae similitudines, ut in Evangelio de iniquo judice, qui viduam nolebat audire; et de illo pigro qui non propter amicitiam, sed taedio victus panes codo de Marso. Qui incantat, ut educat aspidem de tenebrosa caverna, utique in
Abbreviated transcription (Latin):
in iudicio comparatus. inuenitur eñi de¬
disse hd̃i om̃sq actus õsq motus quib
ad iuirtutes uti posset ⁊ progredi insuper
tium roĩs inseruit qua agnosceret quid
deberet agere uł oauere. hiis aũ acceptis
ho neglexit tter uirtutis ircedere cui ex
deo nil defuit. sp̃e uero inuenitur defu¬
¶se hus q̃ ad̾o data ft̃ sibi m̃ito ergo dͦ talẽ
in iudicio deus unc̃e ⁊ iustificari in uerb̾¬

Expanded text:
in judicio homini comparatus. Invenitur enim dedisse homini omnes affectus, omnesque motus, quibus ad virtutes niti posset et progredi. Insuper etiam vim rationis inseruit, qua agnosceret quid deberet agere vel cavere. His autem acceptis homo neglexit iter virtutis incedere, cui ex Deo nil defuit, ipse vero invenitur defusse his quae a Deo data sunt sibi. Merito ergo dicitur talem in judicio Deus vincere, et justificari in verb
Abbreviated transcription (Latin):
fai .i. iustus ẽẽ ⁊ ex so¬
la iustitia ñ ex m̃itis cõplesse cõproberis. et
implere ꝓromissa pp̃ mea pcc̃a i. ñ ratit̾e filiũ¬
de styope mea. dauidem̃ postuͣ fc̃s estadulter ⁊
homiaida. uxorẽ urie actipiendo ⁊ Nlũ gladid
filioꝵ amemon occidendo. dicebant multi ua¬
ex semine eius xp̃c nasciturus siti q ñ nasce¬
tur xꝑc de homicida ⁊ adultero. s fłm erit
negatur. cũq dat qsd̃ uidicatur. si decturus
unitit ostendens se ueratem. ilũ aũ menda¬
cem qui si eredit uerbis eius ⁊ ẽ hio ꝯsecuti

Expanded text:
id est justus esse, et ex sola justitia non ex meis meritis complesse comproberis, et implere promissa propter mea peccata, id est non mipe mea. David enim postquam factus est adulter, et homicida uxorem Uriae accipiendo, et illum gladio filiorum Amon occidendo, dicebant multi: Vaex semine ejus Christus nasciturus sit, quia non nascetur Christus de homicida et adultero. Sed falsum erit negatur. Cumque dat quod judicatur non daturus, vincit, ostendens se veracem, illum autem mendacem qui non credit verbis ejus. Et est hic,
Abbreviated transcription (Latin):
erubescere de cru¬
tuam ne linguam
remus eam. in ip̃a frorte .i. inpudoris do¬
micilio locauimus. ĩo enm crus infronte
credentium ubi est sedes utrecurdie figitur. ut
de noĩe eius fides ñ erubescat. ⁊ mag̾ deigłam
fronte ibi emĩ occultatio. hic reuelatio est.
ĩo illud sub uelamine. hoc ẽm fatie. crutem
aũ ut in ea głemur añs suo gestans hume¬
ro pro uirgã regni nobrs cõmendauit qd̾ ẽ
grande ludibrium impiis grande myste¬
rium piis. hoc ergo opꝑrobriũ ⁊ deforratta¬
tem xꝑi ñ erubestamus s uen̾enur. defor¬
mitas enim xp̃i te format. nisi deformus il¬
le ẽẽ uoluiss tn form̾a quam perclidistĩ
retepisses. pendebat ergom cruce deformis
s deformitas illius pulceitudo ur̃a erat. in
hat ergo deformitate głemur. cuias sigrũ
in fronte portamus. de hac deformitute
sĩ erubescamus s gaudeamus tum aplõ
in potestate. in maiestate ⁊ uerum clt̃ẽt.
ris in cruce xp̃i qtud enim prodest. Redet.

Expanded text:
erubescere de crutuam, ne linguam ubesceremus, eam in ipsa fronte, id est pudoris domicilio locavimus. Ideo enim crux in fronte credentium, ubi sedes est verecundiae figitur, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam fronte. Ibi enim occultatio, hic revelatio est: ibi sub velamine, hic revelata facie. Crucem autem ut in ea gloriemur Dominus suo gestans humero, pro virga regni nobis commendavit: quod est grande ludibrium impiis, grande mysterium piis. Hic ergo opprobrium et deformitatem Christi non erubescamus, sed veneremur. Deformitas enim Christi te format; nisi deformis ille esse voluisset, tu formam quam perdidisti non recepisses. Pendebat enim in cruce deformis, sed deformitas illius pulchritudo nostra erat. In hac ergo deformitate gloriemur, cujus signum in fronte portamus. De hac deformitate non erubescamus, sed gaudeamus cum Apostolo, in potestate, in majestate: et verum diceret. ris in cruce? quid enim prodest? Augustinus
Abbreviated transcription (Latin):
cunt qͣr qd̃ uossi attenditis. stigmatag̾
appellauit qͣi notas penarũ de persetu¬
tionib quas patiebatur stigiia enidr̃ ꝯ
punctum uł nota aliquo ferto fc̃a ⁊ est ss
lios ꝯflictus ⁊ tertamina q̃ in petsecutõ¬
nib quas patior metũ elimitant. Oi¬

Expanded text:
cat: quod vos non attenditis. Stigmata ergo appellavit quasi notas poenarum de persecutionibus quas patiebatur. Stigma enim dicitur punctum vel nota aliquo ferro facta. Et est lios conflictus, et certamina quae in persecutionibus quas patior mecum dimicant. G
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ut predca sicut
cem optat ens q̃ est
lanua diłconis qr
per patẽ manebũt
incaritate q̃ ẽ in
fide. ⁊ hoc ad̾o ꝑ.i¬

Expanded text:
ut praedicta sicut cem optat eis quae est janua dilectionis, quia per pacem manebunt in charitate quae est in fide. Et hoc, a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o eũngłio predi¬
cando. au.lo. inter
ditis tribułonib
mou̾entur clicit
Tyticũ oĩa eis noti¬
ficare subdens.

Expanded text:
ipso Evangelio praedicando, audeam loqui, inter ditis tribulationibus moverentur, dicit Tychicum omnia eis notificare, subdens:
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ. ⁊ si parũ est hoc: aliquid de gñe
morticina quid tenderis. o sanies feti¬
da quid inflaris: princeps tuus hsut¬
ẽ. ⁊ tu superbus: capudest humile ⁊¬
m̃brum superbũ: absit. Propt̾ qd̾¬

Expanded text:
mortem; et si adhuc aliquid etiam de genere morticina, quid tenderis? O sanies fetida, quid inflaris? lis, et tu superbus? Caput humile, et membrum superbum? Absit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
te p̃scritis poritur¬
hic alia p̃destenatõ
pertinens ad uitã¬
eternara cuiꝰ effec¬
tum supͣ notauit.
.q. elegit nosut hit
cẽmus sc̃i. ip̃e utiq¬

Expanded text:
tae praesentis, poniturhic alia praedestinatio pertinens ad vitaeternam, cujus effectum supra notavit. at: Elegit nos ut hic essemus sancti: ipse utiq
Abbreviated transcription (Latin):
inquo speramus.
urrm doleat sic̃ so¬
lebatis dolere mli
terut possitisgan¬
dere repleat uos pa
sitis de eternabitu¬
dine. et habundetiᷤ

Expanded text:
o speramus, vestrum doleat, sicut solebatis dolere in lite. Et, ut possitis gaudere, repleat vos, pasitis de aeterna beatitudine, et abundetis
Abbreviated transcription (Latin):
ducordes ⁊ ad corrige̾¬
dum insipientes re¬
cipit ut amoneat¬
perfectiores de cor¬
rectione minoꝵ. et
iñ ꝓponit se exepsũ
qui laborat desttuis.¬
⁊opus est ut isti hoc
fatiant cura ⁊̃ ip̃e

Expanded text:
discordes et ad corrigendum insipientecipit, ut admoneaperfectiores de correctione minorum; et praeponit se exemplum qui laborat de aliiopus est ut isti hoc faciant, cum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dico uos bñ fe¬
cisse. ñ ut ego im¬
plear. s ne uosm
anes sitis. ⁊ hoc est
qd̾ ait. nĩ ideo dico
plear datis reb s¬

Expanded text:
 Dico vos bene fecisse, non ut ego implear, sed ut vos inanes non sitis. Et hoc est quod ait: Non ideo dico plear datis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
qr mantfesta eritꝰ
intuba. q qͣi ad bellum ueniet sic̃ triba
in bellis sonat qr tc̃ inimitos debellab̃.
qr situt tubam festis sonabat. sic amicoᷤᷤ
uox ergo illa erit qͣrtube .ẜ. suos extitans

Expanded text:
feste veniet. in tuba, quia quasi ad bellum veniet sicut tuba in bellis sonat, quia tunc inimicos debellabit; et sicut tuba infestis sonat, sic amicos abit. Vox ergo illa erit quasi tubae suos excitans,
Abbreviated transcription (Latin):
xr̃o. ut qͣr aĩa perꝰ
sopore egressa de
corpore eidem mn
montto reddatur
net asserere quos¬
dam in fine scłiad.¬
ueniente xp̃o cum
repertos in immortalitatem re¬
pente nuitandos. s uellem de huisuer¬
bis potius audire doctiores. q̃rieñ so¬
let utrum illis quos iuos inueniet
poris puncto quo rapientur obuiam
xp̃o. ad immortalitatem mira celeri¬
tate sint transituri. ñ enim licendrm
ẽ fieri si posse ut per aera in sublune por¬
tentur millo spatior moriantur et re¬
uiuiscant. ad hunc asi sensum quo fe¬
stinemus illos quos uiuos hiemuen¬
t̾urus est dñs in ip̃o paruo sꝑatio ⁊ pas¬
suros mortem ⁊ atcepturos immortali
riatur. cur aũ increclibile nobis tudeat᷑
illam multitudine̾ corꝑoꝵ iaere qͦ¬
dam modo seminari ato ibi protinus.
ĩ mortaliter ⁊ incorruꝑtibiliter reuimꝰ¬
cere tum credamuis in ictu ocłi futurã¬
rrõnem ⁊ in m̃ibra sñfine uittura tarta
felicitate tamq inestimabili uelꝯtitate

Expanded text:
o, ut quasi anima per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur. net, asserere quosdam in fine saveniente Christo cum  vivos repertos in immortalitatem repente mutandos; sed vellem de his verbis potius audire doctiores. Quaeri enim solet utrum illi quos vivos inveniet poris puncto quo rapientur obviam Christo ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut super aera in sublime portentur in illo spatio, et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum quo aestimemus illos quos hic vivos inventurus est Dominus in ipso parvo spatio, et passuros mortem, etriatur . Cur autem nobis incredibile videatur, illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuraonem et in membra sine fine uictura tanta facilitate tamque inaestimabili uelocitate
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾m in .u. is. tante spei. pereat ꝯtristato.
ubiẽ tanta consclatio. detergatur luctu
ex aĩo. fides expellat dolorem. irtanta spe
ñ d ẽẽ triste templum dei. ibi ħitat bonus
consolator. ibi qui si fallit promissor qͥd
enĩ mortuum eliu plangimus. inquies.
qr mors amara est. s per illã transiuit
imo melius cum dolet sanatire cor hu¬
manum qͣm ñ dolendo sit in humanum

Expanded text:
 istis tantae spei. Pereat contristatio, ubi est tanta consolatio. Detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei; ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit promissor. Quid enim mortuum diu plangimus? inquies, quia mors amara est, sed per illam transivit Imo melius cum dolet, sanatur cor humanum, quam non dolendo sit inhumanum.
Abbreviated transcription (Latin):
sensu ⁊ profuncliorib usus ẽ argum̃tis
istis uero uelut mutis sapientib usinsẽ
moderato sermone. quib ⁊ clicit. o rnsen¬
sati galathe. ut sic eos reuotaret. ẽ igiturꝰ
intentio apłi in hac epła galathas uersu¬
tiis psendo apłoꝵ circumuentos ad fider
religionẽ ⁊ euangłi ueritatẽ reclucere.
Modus talis. Salutationem p̃mitit ubi
contra detractores ⁊ deoperib legis głan¬
cõmendans persona suam qũa ꝑseudo
deprimebant. post salutation̾e deleuita¬
te eos reclarguit. post:person̾a suam la¬
tius comĩdãt. deĩ legem mon si multe
modis improbat docens eainsi eẽ tenen

Expanded text:
sensu et profundioribus usus est argumentis; sensu et profundioribus usus est argumentis; istis vero velut minus sapientibus usus est moderato sermone: quibus etiam dicit: O insensati Galatae, ut sic eos revocaret. Est ergo intentio Apostoli in hac Epistola Galatas, versutiis pseudoapostolorum circumventos, ad fidei religionem et Evangelii veritatem reducere. Modus talis: Salutationem praemittit, ubi contra detractores et de operibus legis gloriancommendans personam suam quam pseudo deprimebant; post salutationem, de levitate eos redarguit, post personam suam latius commendat; deinde legem multis modis improbat, dicens eam non esse tenend
Abbreviated transcription (Latin):
aulus apłs ⁊c̃. hanc epłam scri¬
bit apłs galathis. galathe aũ
sunt greci gallieñ in qͣnclara
grecie prouintiam olim uenientes grecis
se mistuerunt. un̾illa prouintia prius
gallogretia. deiñ gallathia appellata ẽ.
Uñ cum greci acuti ingem sint alli tñ
gallathe stulti ⁊ ad iutłłnclum tarclio¬
res erant sicut ⁊ indociles. Galli hiz ueri¬
t̾atẽ fidei ⁊ doctrine ab apło acceperunt
s post ut iudaizarent a ꝑseudo apłis tẽp¬
tati sunt multis modis eis persuadentib
ut legem euangłio add̾ent asserebant.ti.¬
xp̃i fidem sure carnalib obseruantiis ñ
sufficere ad salite̾. ⁊ petrum ⁊ iatobum ⁊
alios qui tum dño fuerant legis obseru̾a¬
tias cum euangłio miscuisse ip̃m quoq
paulum aliud in uidea fatere aliudin gen¬
terunt adeo ut eis assentientes in legis ob¬
seruantias transirent. so hos apłs reuocat
ad ueritatẽ fidei xp̃iane.⁊ doctrine euͣnge¬
lice. scribens eis ab epheso de gr̃a de qua ⁊

Expanded text:
lus, etc. Hanc Epistolam scribit Apostolus Galatis. Galatae autem sunt Graeci. Galli enim in quamdam Graeciae provinciam olim venientes Graecis se miscuerunt. Unde illa provincia prius Gallograecia, deinde Galatia appellata est. Unde, cum Graeci acuti ingenii sint, illi tamen Galatae stulti, et ad intelligendum tardiores erant, sicut et indociles Galli. Hi veritatem fidei et doctrinae ab Apostolo acceperant, sed post, ut judaizarent, a pseudoapostolis tentati 141 sunt, multis modis eis persuadentibus ut legem Evangelio adderent.i fidem sine carnalibus observantiis non sufficere ad salutem, et Petrum et Jacobum et alios qui cum Domino fuerant legis observantias cum Evangelio miscuisse; ipsum quoque Paulum aliud in Judaea facere, aliud in genterunt, adeo ut eis assentientes in legis observantias transirent. Ideo hos Apostolus revocat ad veritatem fidei Christianae, et doctrinae evangelicae, scribens eis ab Epheso de gratia de qua et
Abbreviated transcription (Latin):
boni qd̃ d̾s hõi promiserat quoꝵdam auͦunfi¬
delitas si effecit ut quid̾a ad fidem xp̃i ñ acce¬
d̾ent. uł ut deus promissione suam tredentib
ñ adimpleret .i. ñ effetit qͥn aliqui uideoꝵ sint
fideles deo. credendo in xp̃m. uł ut deus ñ sit fi¬
delis in promissis illis qui credid̾unt. ñ eñiq
aliqui cͥredere nolũrt idcirco p̃udicabitur
gen̾s iudeis ne tligni dicantur accipere qd̾

Expanded text:
boni, quod Deus homini promiserat. Quorumdam audelitas non effecit ut quidam ad fidem Christi non accederent, vel ut Deus promissionem suam credentibus non impleret, id est non effecit quin aliqui Judaeorum sint fideles Deo, credendo in Christum; vel ut Deus non sit fidelis in promissis illis qui credunt. Non enim quia aliqui credere noluerunt idcirco praejudicabitur caeteris Judaeis, ne digni dicantur accipere quod
Abbreviated transcription (Latin):
qua uelitis bonũ. ⁊
ur̾a remaneat . mo. uos ut ñ clicam docere
re exhortantis quiem̃ indet selaudai:
laborat ut uera sint que cłur un nec di¬
cit se eos docere s monere .i. ñ cluio ut se

Expanded text:
qua velitis bonum, ettra remaneat monere vos, ut non dicam docere,re exhortantis. Qui enim videt se laudari, laborat ut vera sint quae dicuntur. Unde nec dicit eos se docere, sed monere, id est non dicit ut se
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c sci mł. ha i multomagis habundanis
transit in płes .i. in õs filios eius. hũndans
aũ ⁊ maior ens oĩb suis magis prodestq
ñ solum illud originale s ⁊̃ addita peccata
uirtutũ que in xp̃o homine fu̾it qui per
suam Conitatẽ de sua plenitudine nob̃
tribuit Et nota płes si ibi poni c̃oparatiue
quippe ex uno delicto reos genuit xp̃i autẽ
in qua nati sunt addiderunt soluit at donauit᷑ .l

Expanded text:
 est multo magis abundans transiit, in plures, id est omnes filios ejus. Abundans autem et major res omnibus suis magis prodest, quia non solum illud originale, sed etiam addita peccata virtutum quae in Christo homine fuit, qui per suam bonitatem, de sua plenitudine nobis tribuit. Et nota, plures, non ibi poni comparative, quippe ex uno delicto reos genuit multos, Chrin qua nati sunt addiderunt, solvit atque donavit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo multi mortiu fe
tum multos mortificare potuit p ꝙ int
tiplex gr̃a inuificare multomagis possit
õa enim xp̃i est grã habundatis. ex qũa ol̃a
bona sunt hõb sine qua nichil haloet bõi c̃a
ade est pec̾m illud originale cuiꝰ rei sunt om̃s
oarnalider gentta. cetera poca hũt ex semul¬
ta ⁊ s̃ ex illõ originasli sunt ad peceandum
magis proni preterea ⁊̃ in hiis qui per xp̃m
redimurtur tꝑaliter p̃ualet forma mortis
ri plus tñ prestat xp̃e regeneratis ꝙ eis no

Expanded text:
quo multi mortui sunum delictum multos mortificare potuit, patet quod multiplex gratia vivificare multo magis possit. Causa enim Christi est gratia abundans, ex qua omnia bona sunt homini, sine qua nil habet boni. Causa Adae est peccatum illud originale, cujus rei sunt omnes carnaliter geniti; caetera peccata habent ex se multa, etsi ex illo originali sint ad peccandum magis proni. Praeterea etiam his qui per Christum redimuntur temporaliter valet forma mortis ri, plus tamen praestat regeneratis Christus,
Abbreviated transcription (Latin):
spũalium qr pro
bono facio. asioẜ
alium insipiens
cit. nec ip̃e habet
ꝓ gła accupite me
tio modica est.

Expanded text:
ualium, quia pro bono facio. Alioqualium insipiens cit, nec ipse habet in gloria. Accipite me,tio modica est.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmo ⁊̃ plusqͣm ueri
apłi laboraur hoc
so dicit qr ⁊illi pseu¬
do aliquos habũnt
inuenta ⁊̃ ueros
plus laborauit. ne
in seuideatur mi¬
nor gr̃a. dem̃ labo¬
res per partesostñ¬
dit subdens. in car.
ostensus sũ minist᷑¬

Expanded text:
imo et plusquam veri apostoli laboravi. Hoc ideo dicit, quia et illi pseudo aliquos habuerunt inventa etiam veros plus laboravit, ne in se videatur minor gratia. Deinde labores per partes ostendit, subdens: In carceribus, ostensus sum minist
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fatiebant qui¬
dam uidei qui eo ꝙ
eẽnt de gñe abrahe
decrahebant itłeo
⁊se p̃ferebant. no¬
bilitatẽ carnis si¬
bi uendicantes.
quos corithiz to¬
tinetis ⁊ nobis pre¬

Expanded text:
aciebant quidam Judaei, qui eo quod essent de genere Abrahae, detrahebant illis eo et se praeferebant nobilitatem carnis sibi vindicantes: quos Corinthii totinetis, et nobis pr
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑicłis mortis
exponit plagas
subdens. a iideis¬
umna. mi ne ĩmise¬
ricordes uid̾entur
quinquies eñ fla
cipiens plagas
nster xp̃i .in. peri.
diabolus cu incuuꝰ
tate eũ octidere sĩ
poss ei excitabat ĩ¬
ferret qd̃ latrones¬
głm me conuerti.
unrus dei preclicõ¬
nera. It̾ probatꝰ sũ

Expanded text:
in periculis mortis,exponit plagas, subdens: A Judaeisuna minus, ne immisericordes viderentur. Quinquies enim flasi, accipiens plagas estdiabolus cum tate eum occidere non posset, ei excitabat ferret quod latroneium me converti. unius Dei praedicationem. Item pr
Abbreviated transcription (Latin):
głari audet i teme¬
re se iactare. qr te¬
meritas est qd̾ fa¬
ciunt.⁊ ego. au.i.¬
audere possum sure
temeritate glari.
illos audere. qr insrpĩa ẽ in quo gło¬
riant᷑. qr ut magni indeantur de carne
se iactant. apłs aũ si quid de seclicit. ñ pp̃
siri iac̾tantiam facio s ut eos humilet.
Nebrei ⁊c̃. dico ad̾¬
in quo quis audet᷑.
rego. itaut in hiis
⁊ natione ⁊ ego. isrꝰ.¬

Expanded text:
ari audet, id est temere se jactare, qmeritas est quod faciunt, et ego audaudere possum, sine temeritate gloriarillos audere, quia insipientia in quo gloriantur, quia ut magni videantur de carne se jactant. Apostolus autem si quid de se dicit, non pro sua jactantia facit, sed ut eos humiliet. Hebraei, etc. Dico in quo quis audet et ego, ita ut in his et natione, et ego. Isr
Abbreviated transcription (Latin):
et̃noꝵ. ⁊ prĩs ⁊ filii coet̾nitatem qͣmuis tꝑa¬
lia integra colłone et̃nis cõparari ñ possint.
alia succeclunt quid em̃ possumus increatuta
inuenire coeternũ cum in ea nicħ iueniam
etnum. Si muenis prẽm eternũ in creatuta:
⁊ inuenio coet̾rium filiũ. si aũ si inuenis eter

Expanded text:
 Patris et Filii coaeternitatem, quamvis temporalia integra collatione aeternis comparari non possint. alia succedunt. Quid enim possumus in creatura invenire coaeternum, cum in ea nihil inveniamus aeternum? Invenis Patrem aeternum in creatura, et inveni
Abbreviated transcription (Latin):
em̃lneem fidit. lux ex igne funditur .i
quid ent̃ a quo existat si q̃ramus .s fulgor
ñ ignis de splendore. ponamus ergoignẽ
uelut prẽm splendore tanꝙͣ filiũ qriam
pͣlotuti sumus nos coeua qͦrere intrcatu¬
ris per q̃ coet̾na in creatore astruamus Si
luceona accende cuꝑio sĩdum ẽ ibi ugnis
nee splendor mox aũ ut atcendero. sumil
cũ igna ⁊ splendor existit. da mithi iggrie
sine splertore: ⁊ credo tibi prẽm fiussesi¬
ne filio. dc̃a est a nobisut potuit tanta
res dici. illa tũ ineffabilia sunt. pot̾ ergo
sempir eẽ generans. ⁊ sꝑtum illo qđ deillo
filius natus semper pr est sꝑdeillo yma

Expanded text:
enim lucem fundit, lux ab igne funditur. enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid enim a quo existat si quaeramus, scilicet fulgor non ignis de splendore. Ponamus ergo ignem velut Patrem, splendorem tanquam Filium, quia jam praelocuti sumus nos coaeva quaerere in creaturis, per quae coaeterna in Creatore astruamus. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis nec splendor; mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi ignem sine splendore, et credo tibi Patrem fuisse sine Filio; dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sint. Potest ergo semper esse generans et semper cum illo, quod de illo Filius natus, semper Pater, semper de illo ima
Abbreviated transcription (Latin):
treaturis inuenire aliqua coeua sĩ tñ gene¬
rans ⁊ generatum sic̃ intriitate grianti
coet̾num unigenitũ in creaturis enimñ ex
eo tepore incipit generatũ ex quo generan
increatore uero ñ p̾retessit genitor genitũ
ñ possune ergo comparari tꝑalia et̾nis integͣ
oossatione. sta possunt ex atiqua tenu et par¬
ua similitudine coena et̾̃nis comparari. In¬
ueniamus ita eoeua ña destripturis admo¬
nemur adhas sumlitudines. legimus enĩ
scriptum de ip̃a sapĩa candor est lucis et̃ne.
lt̃ sꝑeculũ est sine matula cłi marestatis. ec¬
ce ip̃a sapĩa dc̃a est eandor lucis et̾ne .i. yma
go patris ⁊ speculum. hunic accipiamus sili¬
tudin̾e ut muenianus doeua ex quib in¬
telligamus coec̾na qr coeua in creaturi
inueniri pot̾unt: utens nominib rerũ
tp̃aliũ dixt osmdor lucis et̾ne. et hic ait
splendor głe. coet̾mis est enim prĩ filius ut
cormus eit spłendor igni ex quo ⁊ estigniꝰ

Expanded text:
creaturis invenire aliqua coaeva, non tamen generans et generatum, sicut in Trinitate generanti coaeternum Unigenitum. In creaturis enim non ex eo tempore incipit generatum, ex quo generans; in Creatore vero non praecessit genitor genitum. Non possunt ergo comparari temporalia aeternis integra collatione, sed tamen possunt ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis comparari. Inveniamus itaque coaeva, nam de Scripturis monemur ad has similitudines. Legimus enim scriptum de ipsa Sapientia: Candor est lucis aeternae . Item, speculum est sine macula Dei majestatis. Ecce ipsa sapientia dicta est candor lucis aeternae, id est imago Patris et speculum. Hinc accipiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna, quia coaeva in creaturis inveniri poterunt. Utens nominibus rerum temporalium, dixit, candor est lucis aeternae. Et hoc ait, splendor gloriae. Coaeternus est enim Patri Filius, ut coaevus est splendor igni, ex quo et est. Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
igne minus lucet qͣm ip̃e igius hnt ergo
nta siłitudinem s si õiodam equalitatẽ.
sõ dreet aliquis talis est oĩo filiusad pa¬
trem qualis ad ign̾e splendor ũ oĩo. s eqͣ¬
litas õlmoda est hio. ex alioꝵ eñ proporti¬
one ⁊ tp̃alium quoꝵ alt̾m est ex altero.
⁊ equus de equo. nec ẽ hoꝵ alt̾ alt̾i coenus.
qr natus ẽ ab eo de quo natus est tp̃e pre
tre deus filuis natus ẽ ⁊cum sit ei coet̾ntis
est ⁊̃ eiusdem nature ñ minoreo q estd̾s de
dout ho ex hoĩe natus enusdem subeest ⁊¬

Expanded text:
igne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis est oignem splendor, non omnino, sed aequalitas omnimoda est hic. Ex aliorum enim proportione temporalium quorum alterum est ex altero, et equus de equo. Nec est horum alter alteri coaevus, quia natus ab eo de quo natus est tempore ptre, Deus Filius natus est. Et cum sit ei coaeternus, est etiam ejusdem naturae, non minor eo, quia est Deus de Deo, ut homo ex homine natus, ejusdem subst
Abbreviated transcription (Latin):
adductũ est quid hic unuenttur. quidhic
laudatur. certe equalitas sube hic laudat᷑.
nis: equalitatẽ natute ñrnuenis s coer¬
tate. ciuid sbi laudatir. coeuitas. qͥd deẽ :¬
eqͣlitas nͣ coniuntte q̃ landas. in creaturis
enĩ deest aliquid qd̾ laudas. in creatore nitħ
dec̃ẽ pot̾. qr ed̾ inuenis intreatura: a treato¬
reartifite processit. in primo gn̾e siłituda¬
nis .i. in cocus inuenis ⁊ laudas cocuitatẽ.
ꝓ coeuitate tribue d̾o coeĩnitatẽ ut coet̾auꝰ
sit natꝰ ei a quo natus. de alio aũ siłitudimꝰ
das in homine tredo eẽ in eo qui fecit hõm
qd̾ de hoĩe natumẽ homo ẽ. ⁊ qd̾ dedo natũ
est ñ iderit qd ille de quonatũ est᷑ totum
ergo qd̾ landabile ẽ in creaturis quib aliqͥd
deest. simusl ẽ increatore tui untħ deẽ ibitũ¬

Expanded text:
adductum, quid hic invenitur? quid laudatur? Certe aequalitas substantiae hic laudatur.nis aequalitatem naturae non invenis, sed coaevitatem. Quid ibi laudatur? Coaevitas. Quid deee. Conjunge quae laudas. In creaturis enim deesse aliquid quod laudas, in Creatore nihil deesse potest, quia quod invenis in creatura a Creatore artifice processit. In primo genere similitudinis, id est in coaevis, invenis et laudas coaevitatem, pro coaevitate tribue Deo coaeternitatem, ut coaeternus sit natus ei a quo natus. De alio autem similituddas in homine, crede esse in eo qui fecit hominem, quod de homine natum est, homo est, et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo natum est? Totum ergo quod laudabile est in creaturis quibus aliquid deesse simul est in Creatore, cui nihil deesse; ibi
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ drcendo facilitatẽ ꝯtmendi uoluit desi¬
gnare per metaphora illoꝵ qui ft̃ snullo
labore uerbo uł digito mouent aliqͥd uel
efficiunt. ita xp̃e molem creature magni¬
tutlinemq sine labore contruet ⁊ guber
or̃a fecisse ubiait per qũe fecit ⁊ scła tã¬
qͣm fatere ip̃e ni posset si eiñ porrexiss pr̃ dex¬
teram uł tanqmͣ alicsõ instruũtum fuit

Expanded text:
 dicendo facilitatem continendi voluit designare, per metaphoram illorum qui sine ullo labore verbo vel digito movent aliquid vel efficiunt, ita Christus molem creaturae magnitudinemque sine labore continet et gubernomnia fecisse, ubi ait, per quem fecit, tanquam facere ipse non posset. Si enim porrexisset Pater dexteram, vel tanquam al
Abbreviated transcription (Latin):
lem. ut in eo motu naturas quas ꝯdidit .do¬
inuustret cũ ergo tale aliquio agit ñ debemꝰ
opinari erus sub̃am que ds est tp̃ib locis¬
q mutabilem. siue per tp̃a ⁊ loca mobilem
cum sit ip̃e ⁊ int̾ior oire qr in ip̃o sunt oĩd ⁊
exterior om̃i re qr ip̃e est suꝑ oĩa ⁊ antiquior
om̃ib qr ip̃e estante om̃uia ⁊ nouior o̾ib qrid̃
osa enĩ ꝯtiuet honitate ⁊ maiestate sua.

Expanded text:
lem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam quae Deus est temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et loca mobilem, cum sit ipse et interior omni re, quia in ipso sunt omnia; et exterior omni re, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse est ante omnia; et novior omnibus, quia idem omnia enim continet bonitate et majestate sua.
Abbreviated transcription (Latin):
Trĩ sui uestigia ꝯseq̃ris nam ⁊ rp̃e sic fatieba
alieiñ quidẽ mnaltiora discrpłos subleuabat
aliciũ eos ad inferiora. imbetillitatis eoꝵ gr̃a
reuꝯcabat. nequaqͣm eos prolixo tp̃e in asta
permantre parte permittens. itaihac to.

Expanded text:
gistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. gistri sui vestigia sequens: nam et ipse sic faciebat. Aliquando quidem in altiora discipulos suos sublevabat, aliquando eos ad inferiora, imbecillitatis eorum gratia revocabat, nequaquam eos prolixo tempore in altera parte permanere permittens: ita in hac tota
Abbreviated transcription (Latin):
ñ in loco ꝯcludit dm̃. s ostendit hominen
xp̃m om̃ib altiorem ⁊ o̾ib eminestioe
situt ⁊ ꝑer dexteram ñ deum deformauis
s silitudine honoris demonstranit. confessus
eiuĩ nicħ demonstrat aliud nusihonoris ecͣl¬
fudit. Atcende ergo per quales apłĩca fap̃aᷤ
dbscuritas occuparet. uite qũo ad inferiorare¬
uocauit. qr̃ enim q̃ sunt hsulitatis eloquit᷑.
remarat nec in exdelsis percturat s ueluti qͥ¬
busdam gretdib nc̃ ad alta fastigia sublenat᷑.
nẽ asd inferiora declinatur Situt enĩ qui in¬
fantulũ quempiam ad excellentiora nult
parlatim sersimiq subrige gradasi hoc
f̾acit ab inferiorib eo superiora constende̾s.
deiñ cum sursũ peruenerit obscuritatib
ac defectionih eũ fatrgeri uideris postalta
deponit eũ ad infeciora quo respirareat
erit. ad alia altai sustollit itatirca hebreos uo
facit apłs. quos paulatun ad notitism d̾i eri¬
git uit̃ alta memorans humulia ubiq ma¬

Expanded text:
n in loco concludit Deum, sed ostendit hominem Christum omnibus altiorem et omnibus eminentiorem, sicut et per dexteram non Dominum deformavit, sed similitudinem honoris demonstravit. Confessus enim nihil demonstrat aliud, nisi honoris aequalfudit. Attende ergo per quales apostolica sapiobscuritas occuparet, vide quomodo eos ad inferiora revocavit. Quandoque enim quae sunt humilitatis eloquitur, remanet, nec in excelsis perdurat, sed veluti quibusdam gradibus nunc ad altiora fastigia sublevatur, nunc ad inferiora declinatur. Sicut enim qui infantulum quempiam ad excellentiora vult paulatim sensimque subrigere, gradatim hoc facit ab inferioribus ad superiora conscendens, deinde cum sursum pervenerit, obscuritatibus ac defectionibus eum fatigari videns, post alta deponit eum ad inferiora quo respirare atqerit, ad alia alta sustollit: ita circa Hebraeos beatus facit Paulus, quos paulatim ad notitiam Dei erigit, inter alta memorans humilia, ubique ma
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm ip̃e tacere ñ poss s sic dicitur pact̃
iudicare per filiũ qr ucoitem genuit sie ⁊̃
dititur operari per filium q eũ ꝯstat opi¬
ficem geruisse si enim cã eius pr̃ estẜ ꝙ p̾r̃¬
ẽ mult̃o ampluis eoꝵ ca est q̃ per filiũ scã
nat. hũilitatis eius benignitatẽ cornt̃¬
dat hic cõmonet eum nos crucis mox et
resurrõnis ⁊ ascensionis ubi ait. sedet⁊ẽ.
hoc aũ qõ hit dicit ia ad nos pertiret qͦs
ra sube qui cum talis ⁊ daritus sit est ⁊̃ ꝑ
humanitatẽ faciens purgationem pc̃coꝵ
nos a pcc̃is purgares. ⁊ ip̃c qui tta hu̾ikatꝰ
est sedet . u qmuescit ⁊ regnat sublimatusad

Expanded text:
tanquam ipse facere non posset; sed sicut dicitur Pater judicare per Filium, quia judicem genuit, sic etiam dicitur operari per Filium, quia eum constat opificem genuisse. Si enim causa ejus Pater est, multo amplius eorum causa est quae per Filium facta nat, humilitatis ejus benignitatem hic commendat. Commonet enim nos crucis, mox et resurrectionis et ascensionis, ubi ait: sedet, etc. Hoc autem quod hic dicit jam ad nos pertinet quos ae, qui cum talis et tantus sit, est etiam per humanitatem faciens purgationem peccatonos a peccatis purgaret, et ipse qui ita humiliatus est, sedet, id est quiescit et regnat sublimatus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ip̃m fecit osa hre ei u̾e suminꝰa austori¬
tatis attribuit ex eo sycum anctoritatẽ
cuncta gubernat ⁊ continet sicutem
ab eo creata sunt oĩa: ita ꝑde eũ mmmu¬
tabilem ꝯseruantur. creatoris enim oi¬
potentia cã est subsistendi oĩ creatiroe.
que iurtus siabeis q̃ odidit tegendis a¬
ligñ cessaret. sunul om rr̃ sp̃es ⁊̃ nactira

Expanded text:
per ipsum fecit omnia. Hic ei nunc summam auctoritatis attribuit, ex eo quod cum auctoritate cuncta gubernat et continet. Sicut enim ab eo creata sunt omnia, ita per eum immutabilem conservantur. Creatoris enim omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae, quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnium rerum species et natura
Abbreviated transcription (Latin):
ado ysaac confir¬
mante bũdictionẽ
quã fecerat iacob.
tta cauendum est
istis ne cũ post mor¬
dem deberent reti¬
pere benedc̃onem
reprobentur ⁊ pñia.
infructuosa erit
pñia. in cuius rei
figura nec esauꝑ
fuitꝰ unde subdit᷑.

Expanded text:
Isaac confirmante benedictionem quod fecerat Jacob. Ita cavendum est istis, ne cum post mortem deberent accipere benedictionem reprobentur, et poenitentia infructuosa erit poenitentia, in cujus rei figura nec Esau profuit. Unde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
a crimine ñ utiq ip̃ius erũ utio ⁊ desiderio
ħ cepta sunt. q enim mantipauit se ꝑascẽ¬
sum pcc̃o iure dominatur illius. hoc ĩo dicit
ut notet de quantis malis deus hominẽ eru¬
it ⁊ q̃ exitia ex adam traxit nec lex subue¬
nire potuit. per ħ ergo: xp̃i benefitia demon¬
strat qui de tantis liberat. Inue .gͥ. Di¬

Expanded text:
n utique. Ipsius enim vitio et desiderio haec coepta sunt, quia enim mancipavit se per assensum peccato, jure dominatur illius. Hoc ideo dicit, ut notet de quantis malis Deus hominem eruit, et quae exitia ex Adam traxit, cui nec lex subvenire potuit. Per haec ergo beneficia Christi demonstrat qui de tantis liberat. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e nomen. hoc nomen ñ est datum hoisi
dei filius deus sibi dedit hoc nom̃. quare er¬
go dicitur pater declisse qd̃ duiinitas filizpo¬
terat homini p̃state. S fortasse clidetur q
a deo prẽ sunt om̃ia sdeo ip̃e clicitur declisse.
Si ergo a pr̃e om̃ia quare ñ clicatur cirnsta
filio suo per generonem declisse cũ sibi eqͣ¬
lem genuit. Item donatũ illi sig̃icat qui se
exinaniuit. qui forma serui accepit. s nĩ¬
quid poterat se exinanisse ho resinfirma
erat. qd̃ si ñ erat ñ accepit forma serui nec
se exinaniuit. qui erat in forma dei seexi¬
nannt for̃a seru accipiens ergo lõs
ñ est donatum nom̃ deu s ei qui ẽ equat
illi donauit deus pr̃ nomen qd̃ est sr̃oe .n.¬

Expanded text:
omne nomen: Hoc nomen non est datum homini tunc ipse Dei Filius Deus sibi dedit hoc nomen. Quare ergo Pater dicitur dedisse quod divinitas Filii poterat homini praestare? Sed forte dicetur quia a Deo Patre sunt omnia, ideo ipse dicitur dedisse. Si ergo a Patre omnia, quare non dicatur cuncta Filio suo per generationem dedisse, cum sibi aequalem genuit? Item donatum illi significat qui se exinanivit, qui formam servi accepit. Sed nunquid poterat se exinanisse homo res infirem? Quod si non erat, non accepit formam servi, nec se exinanivit; quia qui erat in forma Dei, se exinanivit formam servi accipiens. Ergo homini non est donatum nomen Dei, sed ei qui aequalis est Illi donavit Deus Pater nomen quod est supe
Abbreviated transcription (Latin):
bici angłi. homines. ⁊ temones. sedet eram
xp̃c ad dext̃am pr̃is post rr̃onem ⁊ ascensionẽ
ft̃m est hoc iam nec uidemus s crecłimus et
ita honoratũ est ut eẽt dñs dauid. ergo in
carne quam accepit inqua mortuns ẽ. inqͣ⁊
ascendit ⁊ sedet ad dext̾am pr̃ĩs. in eadem ip̃a
sic honorata. sic głificata et in celestem ħitum
mutecta ⁊ filius ẽ dauid ⁊ dñs ẽ dauid. qui ẽ ⁊
dñs celestinm t̾restrum ⁊ infernoꝵ. uł ita

Expanded text:
det enim Christus ad dexteram Patris post resurrectionem et ascensionem. Factum est hoc jam, nec videmus, sed credimus et ita honoratum est ut esset Dominus David. Ergo in carne quam accepit in qua mortuus est, in qua et ascendit, et sedet ad dexteram Patris; in eadem ipsa sic honorata, sic clarificata, et in coelestem habitum mutata; et Filius est David, et Dominus David, qui est Dominus coelestium, terrestrium et infe
Abbreviated transcription (Latin):
illiut hõi ẜ qũe filius fc̃s est obediens usci
ad mort̾e. qd̾ lam harebat idem ip̃e dei filius
de d̾o natus equalis. ñquid eñ anteꝗͣ resur¬
geret. ĩmor̃ anteqͣm homo fieret si erat al¬
tus dei filius u̾bum deus apd̃ deu. Dona

Expanded text:
ns usque ad mortem, quod jam habebat idem ipse Dei Filius, Deus de Deo natus aequalis Patri. Nunquid enim antequam resurgeret, imo etiam antequam homo fieret, non erat altus Dei filius, Dei Verbum, Deus apud Deum? A
Abbreviated transcription (Latin):
ex lege iustificari se
affc̃m suum cuca
eos ostendit qd̾ iur̾a¬
dofirmat ut firmiꝰ
creclatur.at per hoc

Expanded text:
ex lege justificari se affectum suum circa eos ostendit, quod jurado firmat, ut firmius credatur, ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fundati sc̃i surt. sicut enĩ radix bona
bonsi suctum diffundit in ramos ubifu
erint frnctus poni saporis: ita apłu et
ali qui orignĩe duxerunt a scĩs patrob
⁊ eoꝵ ficem imuitati sunt. bori⁊ scfirat.
ad huc iudeos ꝑos¬

Expanded text:
unt. Haimo Sicut enim radix bona bonum succum diffundit in ramos, ubi fiunt fructus boni saporis, ita apostoli et alii qui originem duxerunt a sanctis patribus et eorum fidem imitati sunt, boni et sancti adhuc Judaeos pos
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i tunc ⁊ mał genus potꝰ sc̃ificati. eft
aũ delibãtio parua ex aliqua re assump¬
tto ad exꝑĩtum totius masse ut ex ti¬
bo uł potu. tum er̃ delibatio imius sube
massa ĩmunda delibatio em̃ de massae.

Expanded text:
cta, id est gens potest sanctificari. Est autem delibatio parva ex aliqua re assumptio ad experimentum totius massae, ut ex cibo vel potu. Cum enim delibatio unius substantiae massa immunda. Delibatio enim de massa
Abbreviated transcription (Latin):
regrini st̃ ⁊ hospi
triam qd̾ ip̃i sig̃i¬
care uolebant ⁊ne
putaret quis ꝙ el
lam inquirerent
de qua exierant:
subdit. ⁊ siquidẽ

Expanded text:
regrini sunt, et hospittriam quod ipsi significare valebant. Et ne putaret quis quod illam quaererent de qua exierant, subdit: Et siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in seruttutẽ situt ab ysaac per rebectam
genttus ẽ esau cuidcm ẽ. seruus eris fr̃istm.
⁊per antillas genunt ñ solum in seriutu¬
tem ut abraham peragar ysiaelem. s ⁊̃
in libertatem. ut iacob per balam genuit
dan ⁊ neptalim ⁊ per zelpham gad aset
tta⁊ in ppło dei per spñales⁊ bonos nastun¬
tur ⁊ boni liberi. sicut per paulũ ili quib
natusẽ ⁊ per carnases seruos nastuntur ñ
solum mali indamꝑnabilem serututem
qui eos trutantur. s ⁊̃ bomi in laudabilem
.no. fa. hoc satram̃tum quis in ppło dei
prudenter agnoseit imitatem sp̃c in um
culo patis us in tm̾e. quib coherendo. qͦs¬
frustra appetunt celũ nel initos crubes¬

Expanded text:
per Rebeccam genitus est Esau, cui dictum est: Servus eris fratris tui . Et per ancillas genuerunt non solum in servitutem, ut Abraham per Agar Ismaelem, sed etiam in libertatem, ut Jacob, per Balaan genuit Dan et Neptalim, et per Zelpham Gad et Aser. Ita et in populo Dei per spirituales et bonos nascuntur boni et liberi, sicut per Paulum illi quibunatus est. Et per carnales servos nascuntur, non solum mali in damnabilem servitutem qui eos imitantur; sed etiam in laudabilem Hoc autem sacramentum quisquis in populo Dei prudenter agnoscit, unitatem spiritus et vinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo quosfrustra appetunt coelum, vel merito non erubes
Abbreviated transcription (Latin):
per eam benedc̃o est
qr data ẽ per multũ
tp̃c a promissione
fcã abrahe. Si ergo
he fc̃a. Si ergo lex iustificat si est iustifi¬
eatus abrah qui multum as̃i lege̾ fuit
qr qd̃ csicere ñ possunt coguntur fate¬
ri si legis operib iustificari hominẽ.
s fide. simul⁊̃ nos cogit intlłre quiius

Expanded text:
per eam benedictio est, quia data est post multum tempus a promissione facta Abrahae. Si ergo cta. Si ergo lex justificat, non est justificatus, Abraham, qui multum ante legem fuit. Quod quia dicere non possunt, coguntur fateri non legis operibus justificari hominem, sed fide, simul etiam nos cogit intelligere omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ret promissio s ad
eum ꝑtinebat.qr
per eum promitte¬
batur danda bene¬
dcõ ⁊ ꝙ semen allud
si de multis uellet intelligi. s dicit. in¬

Expanded text:
ret promissio, sed ertinebat, quia per eum promitt150 danda benedictio. Et quod semen illud si de multis vellet intelligi: sed dicit in
Abbreviated transcription (Latin):
cultris ut littera legis
in figura docebat cuuiꝰ
cirtimcisionis laus. iq̃
circuncisio uerẽ lauda¬
nim cordis est q̃ purifi¬
cat aĩam ⁊ uitioꝵ ma
litcera docente ⁊minan¬

Expanded text:
cultris, ut littera legis in figura docebat. circumcisionis laus, id est quae circumcisio vere laudanim cordis est quae purificat animam, et vitiorum littera docente et minan
Abbreviated transcription (Latin):
carne s qui seminat carnalia uitia ⁊
fouet. ⁊ qui oĩa que fatit ⁊̃ siqua bona
uideantur iõ facit ut tarnałi ei b̃n sit.
ex fide cum caritate sermendo iusticie.
⁊ legemt sp̃ualiter intłndo. de sp̃u ⁊metet

Expanded text:
carne, id est qui seminat carnalia vitia et fovet, et qui omnia quae facit, etsi qua bona videantur, ideo facit ut carnaliter ei bene sit, ex fide cum charitate serviendo justitiae et legem spiritualiter intelligendo, de spiritu et
Abbreviated transcription (Latin):
in euangłio cum liscipulis loq̃us att
tem ⁊ p̃ceptum uelle eludere: ait. noli
qr deus ñ potest falli scit enim corda.
nrã. ñ ignorat fatultates extusatio
ueri similis hominse pot̃ platare. cłm

Expanded text:
in Evangelio cum discipulis loquens ait: tem, et praeceptum velle eludere, addidit: Vquia Deus non potest falli. Scit enim corda vestra, non ignorat facultates. Excusatio verisimilis hominem potest placare, Deum
Abbreviated transcription (Latin):
hotno ex sp̃u constat ⁊ carne iõ seminat
fine promitcttur. soq inseminando ꝑ¬
seuerantia opus est. uñ subdit.
onum ã

Expanded text:
t ex spiritu et carne. Ideo seminat fine promittitur. Ideo quod in seminando perseverantia opus est. Unde addit: onum a
Abbreviated transcription (Latin):
s habeo circitntisionẽ octaue cliei ut lex
moysi p̃cepit. hominẽ .s. octaua die circũ¬
cidere cultello petrino. innuens ꝙ pꝰ tp̃s
tra per fce̾ circuncidemur ab õĩ corruꝑ¬
tione pene ⁊ culpe. ⁊ sũ ex.ge.is. ⁊ñ prose

Expanded text:
sed habeo circumcisionem octava die, ut lex Moysi praecipit hominem, scilicet octava die circumcidi cultello petrino. Innuens quod post tra perfecte circumcidemur ab omni corruptione poenae et culpae. Et sum ex genere