comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menti. decem uerba Cum ergo in exodo. ipse moyses inta¬
bulis decem legis uerba scripsisse narretur. quomodo hic
indeutero nomio. ds intabulis eadẽ uerba scripsisse recolitur
Deniq: illud qđ est in exodo. cum transeunter tractaremus.
& quid nobis in ea differentia uisum fuerit. litteris manda¬
remus curpriores tabule quae contritesunt. digito dĩ scrip¬
te referantur : Secundas autem tam diu in arta taberna¬
culoq mansuras. ipse moses scripsisse dicatur Ita ꝑhanc
differentiam duo testamenta significata esse diximus. ut
inueteri testamento lex commendaretur: tamquã opus dĩ.
ubi homo nhil fecerit. eo qđ lex timore non poss& impleri.
quõ cumuere fit opus legis. caritate fit nontimore Quae
caritas gratia est testamenti noui. Ideo insecundis tabulis
homo legitur scripsisse uerba dĩ. quia homo potest facere
opus legis. percaritatẽ iustitiae. quod non potest pertimo¬

Expanded text:
menti, decem uerba. cum ergo in Exodo ipse Moyses in tamenti, decem uerba. cum ergo in Exodo ipse Moyses in tabulis decem legis uerba scripsisse narretur, quomodo hic in Deuteronomio deus in tabulis eadem uerba scripsisse recolitur? Denique illud quod est in Exodo cum transeunter tractaremus et quid nobis in ea differentia uisum fuerit litteris mandaremus, cur priores tabulae, quae contritae sunt, digito dei scriptae referantur, secundas autem tamdiu in arca tabernaculoque mansuras ipse Moyses scripsisse dicatur, ita per hanc differentiam duo testamenta significata esse diximus, ut in uetere testamento lex commendaretur tamquam opus dei, ubi homo nihil fecerit, eo quod lex timore non posset inpleri, quoniam cum uere fit opus legis caritate fit, non timore: quae caritas gratia est testamenti noui. ideo in secundis tabulis homo legitur scripsisse uerba dei, quia homo potest facere opus legis per caritatem iustitiae, quod non potest per timo
Abbreviated transcription (Latin):
las lapideas. quem ad modum priores. & ascende ad
me inmontem & facias tibi arcã ligneam & scribam
intabulis uerba quȩ erant intabulis prioribus quas¬
contriuisti. & inmitt& eas marcã Et feci arcam ex
lignis iputribilibus. & excioi duas tabulas lapideas
sicut priores. & ascendi in montẽ. & duȩ tabule indu
abus manib meis. Et scripsit intabulis secundũ scrip¬
turã priorẽ decẽ uerba. quȩ locutus est dñs ad uos in mon¬
te emedio ignis. & dedit eas dñs mihi. Non inmerito
quȩritur . quomodo hȩc indeutheronomio dicantur .¬
morse recolente acrepetente quegestasunt. cum in
exodo ubi primũ hȩc dicta & facta narrantur. ita sit
scriptũ. Et dixit dñs ad moysen Scribe tibi uerba
haec: & enim inuierbis his posurtibi testamentum &
israhel Eterat ibi moses in conspectu dnĩ quadraginta
dieb & quad raginta noctibus. panem non manducauit.
& aquam non bibit Et scripsit in tabulis uerba testa¬

Expanded text:
las lapideas quemadmodum priores et ascende ad las lapideas quemadmodum priores et ascende ad min tabulis verba, quae fuerunt in his contrivisti; et immittes eas in arcam. Et feci arcam ex lignis imputribilibus, et excidi duas tabulas lapideas sicut priores, et ascendi in montem, et duae tabulae incripturam priorem decem uerba, quae locutus est dominus ad uos in monte e medio ignis; et dedit eas dominus mihi. non inmerito quaeritur quomodo haec in Deuteronomio dicantur Moyse recolente ac repetente quae gesta sunt, cum in Exodo, ubi primum haec dicta et facta narrantur, ita sit scriptum: et dixit dominus ad Moysen: scribe tibi uerba haec; etenim in uerbis his posui tibi testamentum et Israhel. et erat ibi Moyses in conspectu daginta noctibus; panem non manducauit et aquam non bibit, et scripsit in tabulis uerba testa
Abbreviated transcription (Latin):
ta exacerbasti dnm̃ dm̃ tuũ indeserto: exqua die existis
deterra egypti : donec uenistis in locũ hunc increduli ꝑseue¬
rabatis q ad dnm Quodsi quidã eorũ tales erant. quidã
uero fideles & boni &iã sic. non utiq: illis datur terra pro¬
missionis. qui nesciunt dextra aut sinistra. ut hoc sic intel¬
legamus quasi non offenderint dm̃ Nam & patres eorum
qui mortui sunt. nec in eandẽ terrã intrare permissi sunt.
Iales inueniuntur fuisse. utineis essent quidã &iã bomi.
propter qđ apostolus . Non om̃s. sed quos dã eorũ dicit
offendisse. inquib eorũ peccata commemorat. Similes
quippe istos parentib suis ita euidentius doc& & ista
scriptura deutheronomio: qđ consequenter adiungit¬
& dicit Et in oreb exacerbasti dnm̃ Ubi certe illi exa¬
cerbauerunt. qui ꝓpter ea demala merita sua. non sunt
interrã promissionis inducti
n illo tempore dixit dns adme. Excide tibi duas tabu¬

Expanded text:
ta exacerbasti dominum deum tuum in deserto: ex qua die existis ta exacerbasti dominum deum tuum in deserto: ex qua die existis de terra Aegypti, donec uenistis in locum hunc, increduli perseuerabatis quae ad dominum. quodsi quidam eorum tales erant, quidam uero fideles et boni, etiam sic non utique illis datur terra promissionis, qui nesciunt dextra aut sinistra, ut hoc sic intellegamus quasi non offenderint deum. nam et patres eorum, qui mortui sunt nec in eandem terram intrare permissi sunt, tales inueniuntur fuisse, ut in eis essent quidam etiam boni. propter quod apostolus non omnes, sed quosdam eorum dicit offendisse, in quibus eorum peccata commemorat. similes quippe istos parentibus suis ita euidentius docet et ista scriptura Deuteronomii, quod consequenter adiungit et dicit: et in Coreb exacerbastis dominum. ubi certe illi exacerbauerunt, qui propter eadem mala merita sua non sunt in terram promissionis inducti. In illo tempore dixit dominus ad me: excide tibi duas tabu
Abbreviated transcription (Latin):
Etrecordaberis omnẽ uiã quã duxitte dñs ds̃ tuus in
deserto. ut affliger & te & temptar&te. & cognita fa¬
cer& quȩ incorde tuo sunt. si obseruabis mandata eius.
annon. Hic aꝑtius dictum ẽ qđ a libi genere locutionis
peo qđ ẽ. ut sciri faciat quomodo dilucide dictum ẽ
vt temptar& te & cognita facer& quȩ incorde tuo sunt
Non enim ait & cognoscer&: qđ quidẽ sidixiss&. intel¬
legendum erat. cognita facer &¬
Et scies hodie. non quiaꝰ propter iustitias tuas. dñs ds̃
tuus dat tibi terrã bonã istã hereditare. quõ populus
dura ceruice es. Certe isti sunt qui propterea non meru¬
erunt perire indeserto . quia nescierunt dextra aut sinis¬
tra Ecce iam dura ceruice appellantur. Unde uidendũ
est illud in sacramento eẽ dictũ. non qđ istorũ merita com¬
mendata sint Nam nequis existim&. subito istos uitu¬
perabiles factos. qui merito fuissent ante laudati. pau¬
lo post eis dicitur. Nemor esto neobliuiscaris quan¬

Expanded text:
Et recordaberis omnem uiam quam duxit te dominus deus tuus in deserto, ut adfligeret te et tentaret te et cognita faceret quae in corde tuo sunt, si obseruabis mandata eius, an non. hic apertius dictum est, quod alibi genere locutionis pro eo quod est" ut sciri faciat". quod modo dilucide dictum est: ut tentaret te et cognita faceret quae in corde tuo sunt; non enim ait: "et cognosceret"; quod quidem si dixisset, intellegendum erat "cognita facerEt scies hodie quia non propter iustitias tuas dominus deus tuus dat tibi terram bonam istam hereditare, quoniam populus dura ceruice es. certe isti sunt, qui propterea non meruerunt perire in deserto, quia nescierunt dextera aut sinistra. ecce iam dura ceruice appellantur. unde uidendum est illud in sacramento esse dictum, non quod istorum merita commendata sint. nam ne quis existimet subito istos uituperabiles factos, qui mento fuissent ante laudati, paulo post eis dicitur: memor esto, ne obliuiscaris quan
Abbreviated transcription (Latin):
lomone ut homo occider&ur & dicente. Uade occurre
illi. Quod ideo non intellegitur : quia nonẽ consu&udi¬
nis apud nos ita dici Sic enĩ qđ mlitares potestates dicunt:
Nade alleua illũ & signficat occide illũ : Quis intellegat.
nisi qui illius locutionis consu& udinẽ nouit. Sol& & uulgo
apud nosdici. Conpendiabit illi: quod est oc cidit illum
Et hoc nemo intellegit nsiquiaudire consucũ: hec est e¬
nimuis generalis õniũ locutionum. Vt quẽ ad modũ
ipsȩ linguae : non intelleguntur. nisi audiendo
uel legendo discantur. A MEN

Expanded text:
lomone ut homo occideretur et dicente: uade, occurre lomone ut homo occideretur et dicente: uade, occurre illi. quod ideo non intellegitur, quia non est consuetudinis apud nos ita dici. sic enim quod militares potestates dicunt: uade, alleua illum, et significat "occide illum", quis intellegat, nisi qui illius locutionis consuetudinem nouit? solet et uulgo apud nos dici: conpendiauit illi, quod est occidit illum; et hoc nemo intellegit, nisi qui audire consueuit. haec est enim uis generalis omnium locutionum, ut quemadmodum ipsae linguae non intellegantur, nisi audiendo uel legendo discantur. AMEN
Abbreviated transcription (Latin):
eos tibia suꝑsemor sed tibiã suꝑ femur. Nimiru mergo
inusitata locutio. facit obscuritatẽ: lta enim dictu est.
Acsi dicer&ur. percussit cos ualde mirabiliter. Idest
ut ad mirando stupentes tibiã super femur ponerent
Libiam scilic& unius pedis. super femur alterius sicut so¬
lent sedere quimirando stupent : Iam quã sidicer& ur
Percussit eos manũ ad maxillã. idest tanta cęde. ut ma¬
nũ admaxillam tristi admiratione ponerent. Hunc
sensum ita se habere : &iam inter pr&atio quȩ ẽ ex he¬
breo:. satis edoc& : Namita legitur. Percus sitq cos in¬
genti plaga : Ita ut stupentes suram semori inponerent
rale est enĩ acsidicer&. tibiam femori inponerent
ficiatis me uos. & tradite me eis. neforte occurratis
in me uos. quã locutionẽ ita ñ nulli int̃ pr&atis. neforte
ueniatis adũ sũ uos: Sed hoc eum neabhis inter ficer&ur
dixisse: illud indicat qđ inregnorũ scriptũ ẽ Lubente sa¬

Expanded text:
eos tibia super femur, sed tibiam super femur. nimirum ergo eos tibia super femur, sed tibiam super femur. nimirum ergo inusitata locutio facit obscuritatem. ita enim dictum est, ac si diceretur: percussit eos ualde mirabiliter, id est, ut admirando stupentes tibiam sutibiam scilicet unius pedis super femur alterius, sicut solent sedere, qui mirando stupent. Tanquam si diceretur, Percussit eos manum ad maxillam; id est, tanta caede, ut manum ad maxillam; tristi admiratione ponerent. Hunc sensum ita se habere etiam interpretatio quae est ex hebraeo, satis edocet nam ita legitur, Percussit eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori imponerent. Tale est enim, ac si diceret, tibiam femori imponerent;ficiatis me vos, et tradite me eis, ne forte occurratis in me uos? quam locutionem ita nonnulli interpretati sunt: ne forte ueniatis aduersum me uos. sed hoc eum ne ab his interficeretur dixisse illud indicat, quod in Regnorum libro scriptum est iubente Sa
Abbreviated transcription (Latin):
stetit angelus in altaris flama. magis significasse intel¬
legendusẽ illum magni consilii angelũ. informa serui.
hoc est in homine quem suscepturus erat : non acceptu¬
rum sacrificium. sed ipsum sacrificium futurum. LUI.
uidest quod dictumẽ. quod percus sit alienigenas
samsotibiam supersemur. Quis hab& enim tibiam suꝑ
femur : cum tibia de orsum uersus non sit . nisi agenu usq
adtalum. De inde silocum corporis significar&. ubi
cos uul nerauit : Numquid nam omnes quos percus sit in
uno corporis loco fuerat uulneratus Quod siess& cre¬
dibile: possemus forsitan suspicarieum pugnasse tibia
alicuius animalis. tamquã fus te: & ea illos super se¬
mur percussisse. sicut deillo scriptumẽ : Quod max il¬
la asini mille occiderit. Sedneq illud ut dixi credibi¬
le est. quod pugnans unum tantum locum obserua ue¬
rit ubi eos percuter& Et nonait scriptura. percus sit

Expanded text:
stetit angelus in altaris flamma, magis significasse intelstetit angelus in altaris flamma, magis significasse intellegendus est illum magni consilii angelum in forma serui, hoc est in homine, quem suscepturus erat non accepturum sacrificium sed ipsum sacrificium futurum. Quid est quod dictum est, quod percussit alienigenas Samson tibiam super femur? quis enim habet tibiam super femur, cum tibia deorsum uersus non sit nisi a genu usque ad talum? deinde si locum corporis significaret, ubi eos uulnerauit, numquidnam omnes, quos percussit, in uno corporis loco fuerant uulnerati? quod si esset credibile, possemus forsitan suspicari eum pugnasse tibia alicuius animalis tamquam fuste et ea illos super femur percussisse; sicut de illo scriptum est, quod maxilla asini mille occiderit. sed neque illud, ut dixi, credibile est, quod pugnans unum tantum locum obseruauerit ubi eos percuteret; et non ait scriptura: percussit
Abbreviated transcription (Latin):
Illud enim ter tium quoddm̃ putauerant quierat ange¬
lus dici non potest: a pertissime dicente scriptura
Tunc cognouit manoe qũo angelus dñi ẽ: sedunde m&u¬
ebant mortem Nonenim scriptura in exodo dixerat.
Nemo uid& faciem angeli & uiu& sed faciem meam dix̃
cum ds̃ loquer& ur An& in hoc ipso quod in angeli
praesentia dm̃ cognouerat manoe. ita perturbatus
est. ut mortẽ timer& Quod aut̃ illi uxor sua respon¬
dit. siuell& dñs mortificare nos. non accẽ piss& de
manu nr̃a holocaustoma & sacrificium: nec Dinlumi¬
nass& nos omnia hȩc sed nec audita feciss& nobisutrũ
ipsum angelum crediderunt accepisse sacrificium.
quia uiderunt eum in altaris flamma stetisse anper
hoc intellexerunt accepisse dnm̃. quia hoc fecit ange¬
lus ut se ostender& angelum Quod lib& aũt horum
sit: iam tamen angelus dixerat. si aũt facis holoca ustũ.
dño offer illud. hoc est non mihi sed dño Quodergo

Expanded text:
illud enim tertium, quod deum putauerant qui erat angeillud enim tertium, quod deum putauerant qui erat angelus, dici non potest apertissime dicente scriptura: tunc cognouit Manoe quoniam angelus domini est. sed unde metuebant mortem? non enim scriptura in Exodo dixerat: nemo uidet faciem angeli et uiuet, sed "faciem meam" dixit, cum deus loqueretur. an et in hoc ipso, quod in angeli praesentia deum cognouerat Manoe, ita perturbatus est, ut mortem timeret? quod autem illi uxor sua respondit: si uellet dominus mortificare nos, non accepisset de manu nostra holocaustoma et sacrificium nec inluminasset nos omnia haec, sed nec audita fecisset nobis haec, utrum ipsum angelum crediderunt accepisse sacrificium, quia uiderunt eum in altaris flamma stetisse, an per hoc intellexerunt accepisse dominum, quia hoc fecit angelus, ut se ostenderet angelum? quodlibet autem horum sit, iam tamen angelus dixerat: si autem facis holocaustum, domino offeres illud, hoc est non mihi, sed domino. quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
exilla scilic& legis sententia ubiscriptum ẽ. Nemo
potest faciem meam uidere & uiuere Opinabantur
ergo ut homines dm̃ seuidisse. tanto utiq miraculo
facto. Oqđ in igni sa crificii stetit quicumillis prius
qua si homo loquebatur : sed dm̃ in angelo. andm̃ ipsum
angelũ appellabant sic enim scriptũ est Et sumpsit
manoe hedũ caprarum. & sacrificiũ & obtulit super
p&ram dño mirabilia facienti & manoe & uxor eius ex sp¬
pectabant: Et factum ẽ dumascender& flama desuꝑ
altare ad caclum : & ascendit angelus dñi inflama. &
manoe & uxor illius. expectabant : & ceciderunt super
faciem suam super terram: & non apposuit ultra ange¬
lus dñi apparere admanoe & aduxorem eius. Lunc
cognouit manoe. quo angelus dñi ẽ. Et dixit manoe
aduxorẽ suam . morte moriemur. quõ dm̃ uidimus: In
his ergo uerbis quia non dixit morte moriemur : quõ an
intellegebant dm̃. an eundem angelum dm̃ uocabant

Expanded text:
ex illa scilicet legis sententia, ubi scriptum est: nemo ex illa scilicet legis sententia, ubi scriptum est: nemo potest faciem meam uidere et uiuere. opinabantur ergo ut homines deum se uidisse tanto utique miraculo facto, quod in igni sacrificii stetit, qui cum illis prius quasi homo loquebatur. sed deum in angelo an deum ipsum angelum appellabant? sic enim scriptum est: et sumpsit Manoe haedum caprarum et sacrificium et obtulit super petram domino mirabilia facienti; et Manoe et uxor eius expectabant. et factum est dum ascenderet flamma desuper altare ad caelum, et ascendit angelus domini in flamma. et Manoe et uxor illius expectabant; et ceciderunt super faciem suam super terram. et non adposuit ultra angelus domini adparere ad Manoe et ad uxorem eius. tunc cognouit Manoe quoniam angelus domini est; et dixit Manoe ad uxorem suam: morte moriemur, quoniam deum uidimus. in his ergo uerbis quia non dixit: morte moriemur, quoniam intellegebant deum an eundem angelum deum uocabant.
Abbreviated transcription (Latin):
facere acdum caprarum nonsol& dicinisi cũ fit sacri
ficium. Deniq & ille ita respondit: siuim feceris mihi
non manducabo depanibus tuis: ubi ostendit se fuisse ad
epulas inuitatum. Deinde addidit:. Et sifeceris holo¬
caustũ dño offeres illud: utiq ideo dixit sifeceris ho¬
locaustũ. quia ille dixerat: faciamus in conspectu
tuo aedum caprarum: Non aut omne sacrificium ho¬
locaustũ erat . Nam deholocausto non manducabatur.
quia totum incendebatur : Et ideo uocabatur holocaus
tum: sed angelus &iam non manducaturus. holocaustũ
ficri potius ad monuit. Nonta men sibi sed dño: propter
hoc maxime quia gens isrł: illo tempore consueuerat
quibus lib& dis falsis sacrificare. Vnde & tunc offende¬
rat dm̃ ut trader&ur inimicis perqua draginta annos LU.
uid sibi uult. quod postea quam manifestatus est manoe
& uxorieius angelus. quicũ eis loquebatur: dixit idem
manoe uxorisuȩ. morte moriemur quo dñ uidimus.

Expanded text:
facere haedum caprarum non solet dici nisi cum facere haedum caprarum non solet dici nisi cum ficium. Denique et ille ita respondit: Si vim feceris mihi, non manducabo de panibus tuis; ubi ostendit se fuisse ad epulas invitatum. Deinde addidit: Et si feceris holocaustum, Domino offeres illud. Utique ideo dixit, si feceris holocaustum, quia ille dixerat: Faciamus in conspectu tuo haedum caprarum. Non autem omne sacrificium holocaustum erat; nam de holocausto non manducabatur, quia totum incendebatur, et ideo vocabatur holotum. sed angelus etiam non manducaturus holocaustum fieri potius admonuit non tamen sibi, sed domino; propter hoc maxime, quia gens Israhel illo tempore consueuerat quibuslibet diis falsis sacrificare: unde et tunc offenderat deum, ut traderetur inimicis per quadraginta annos. Quid sibi uult, quod, postea quam manifestatus est Manoe et uxori eius angelus, qui cum eis loquebatur, dixit idem Manoe uxori suae: morte moriemur, quoniam deum uidimus?
Abbreviated transcription (Latin):
dixit quod audiuit : Etta mennihil credenda ẽ dixisse
quod non audiuit. sed scripturã potius non omnia uerba
angeli poeuisse cum ipsum mulieriloquentẽ in serer&
narrationi Ideo aut̃ dictumẽ auentre usq addiem
mortis suȩ : quianatarei dicebantur inlege ad
tempus. qui uotũ habebant secundum ea. quȩ scriptu¬
ra permorsen preceperat: unde est hoc quod huic
iussum est ut ferrum non ascender& incapuđeius.
& uinũ & sicera non biber&. Hoc onimtota uita sua
obseruabit samson. quod illi quiuocati sunt natarei
certis dieb obseruabant: uouentes uotũq reddentes
uoddicit scriptura. quõ ignora uit manoe LIIII.¬
quia angelus diẽ manifestumẽ &ĩam eius uxorẽ
hominẽ credidisse: quod ergo ei dixit. uim facia mus
nunc tibi & faciamus in conspectu tuo haedum capra¬
rum tam quã hominẽ inuitauit Sedita ut hoc cum
illo acpular&ur. quod sacrificium seciss&. Nam

Expanded text:
dixit, quod audivit; et tamen nihil credenda est dixissdixit, quod audivit; et tamen nihil credenda est dixissquod non audiuit, sed scripturam potius non omnia uerba angeli posuisse, cum ipsum mulieri loquentem insereret narrationi. ideo autem dictum est: a uentre usque ad diem mortis suae, quia Nazaraei dicebantur in lege, ad tempus qui uotum habebant, secundum ea quae scriptura per Moysen praeceperat. unde est hoc, quod huic iussum est, ut ferrum non ascenderet in caput eius et uinum et siceram non biberet. hoc enim tota uita sua obseruauit Samson, quod illi qui uocati sunt Nazaraei certis diebus obseruabant uouentes uotumque reddentes. Quod dicit scriptura: quoniam ignorauit Manoe quia angelus dei est. manifestum est etiam eius uxorem hominem credidisse. quod ergo ei dixit: uim faciamus nunc tibi et faciamus in conspectu tuo haedum caprarum, tamquam hominem inuitauit, sed ita, ut hoc cum illo epularetur. quod sacrificium fecisset. nam
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit mihi : Sed ait Interrogaui unde ess&. uid&ur
in consequens quod addit . & nomen suum non adnun¬
tiauit mihi Non enim nomencius interrogauerat.
cumquerer& unde ess&: Sed locum uelciuitatẽ cũ
hominem putar& Nam & hominem di cum appella¬
uit s pecie tamen uel habitu angelosimilẽ. hoc est
quiatam preclarũ uidit sicut ipsa narrauit: sed si
ita distinguatur. Et interrogabam eum unde eẽt
& nomen suum. ut subaudiatur interrogabam : Et
posttea inferatur: non a dnuntia uit mihi. non hab&
quaestionem: adutrumq enim referri potest qđ ait.¬
non adnuntiauit mihi. idest nec unde ess&. nec nomen
suum:
tem quodait eadem mulier dictum sibi eẽ abangelo.
quona zareus dĩ erit puer auentre usq ad diemmor¬
tis suȩ non legitur ab angelo dictum Et quod legitur
dictum : ipse incipi& saluum facere isrł demanu philis¬
tim : Non est amuliere cõmemoratum : lta & aliquid non

Expanded text:
tiauit mihi, sed ait: interrogaui unde esset, uidetur tiauit mihi, sed ait: interrogaui unde esset, uidetur inconsequens quod addidit: et nomen suum non adnuntiauit mihi. non enim nomen eius interrogauerat, cum quaereret unde esset, sed locum uel ciuitatem, cum hominem putaret. nam et hominem dei eum appellauit, specie tamen uel habitu angelo similem, hoc est, quia tam praeclarum uidit, sicut ipsa narrauit. sed si ita distinguatur: et interrogabam eum unde esset et nomen suum, ut subaudiatur "interrogabam eum" et postea inferatur "non adnuntiauit mihi", non habet quaestionem; ad utrumqnon annuntiavit mihi, id est, nec unde esset, nec nomen suum. LII. Ib. XIII, 7, 5. Item quod ait eadem mulier, dictum sibi esse ab angelo, quoniam Nazaraeus Dei erit puer a ventre usque ad diem mortis suae, non legitur ab angelo dictum. Et quod legitur dictum, Ipse incipiet salvum facere Israel de manu Philistiim, non est a muliere commemoratum. Itaque et aliquid non
Abbreviated transcription (Latin):
Quaeri potest quomodo dixerit angelus ad matrem
samso. cumadnuntiar& cifilium futurum quia ste¬
rilis erat. Et nunc obserua . & nonbibas uinũ & sicerã.
non manduces omne inmundũ. Quid est enim inmun¬
dum nisi forte dissolutio disciplinȩ quat eẽ cocperat
inisrahel : Etiamadea manducanda eos labe secerat
quae prohibuerat ds̃ ingeneribus animalium Cur enĩ
non credatur &i am hoc eos multo procliuius facere po¬
tuisse qui &iam adcultum idolorũ transgrediebant᷑ LII.¬
uod mater samso uiro suo indicans. quẽ ad modum illi
angelus adnuntiauerit filium futurũ. dix̃: Et inter¬
rogabam eũ unde ess&. & nomensuum non adnuntia¬
uit mihi. Quaeri potest utrũ uerum dixerit. quõ non
legitur cum ei angelus loquer&ur. Sed intellegen¬
dumẽ hoc ibi scriptura tacuisse. hic aut commemoras¬
se quod ibi tacuerat : illud &iam quod nonait. Inter¬
rogaui eum quiduocar&ur. & nomensuum non ad nun¬

Expanded text:
Quaeri potest quomodo dixerit angelus ad matrem Quaeri potest quomodo dixerit angelus ad matrem Samson, cum adnuntiaret ei filium futurum, quia sterilis erat: et nunc obserua et non bibas uinum et siceram, non manduces omne inmundum. quid est enim inmundum? nisi forte dissolutio disciplinae, quae esse coeperat in Israhel, etiam ad ea manducanda eos labefecerat, quae prohibuerat deus in generibus animalium. cur enim non credatur etiam hoc eos multo procliuius facere potuisse, qui etiam ad cultum idolorum transgrediebantur? Quod mater Samson uiro suo indicans quemadmodum illi angelus adnuntiauerit filium futurum dixit: et interrogabam eum unde esset et nomen suum. non adnuntiauit mihi, quaeri potest utrum uerum dixerit, quoniam non legitur, cum ei angelus loqueretur. sed intellegendum est hoc ibi scripturam tacuisse, hic autem commemorasse quod ibi tacuerat. illud etiam, quod non ait: interrogaui eum quid uocaretur et nomen suum non adnun
Abbreviated transcription (Latin):
longe lateq: diffusa ẽ Adistoriae uero propri&atem
non arbitror hoc decreuisse israhelitas. nisi quia intelle¬
gebant ineare iudicium dĩ: Magis ad percutiendũ
patrẽ fuisse de promtum. n& ale uouere sacrificium de¬
inceps ullus auder&. Namquare luctus & lamentatio
decerner&ur si uotum illud l&ititiȩ fuit: si aũt & illud
quod populus effrem postea ab eodem iepte debella¬
tus ẽ. adiudicium di quod erit infine referendum est :
Sicut ipse dñs dicit : Fos quinoluerunt me regnare sibi.
adducite & interficite coramme: Necibi qua dragin¬
ta duomilia ccciderunt: uacantunumero. comme¬
morata sunt: Sicut illi duo menses: propter: sexaginta
dies senarium numerũ sex &atum significant : ita & ibi
sexiens septenarius ductus. hõ idem sigurat: quantum
adsex &ates saeculi pertin&: sexiens enĩ septeni: qua¬
draginta duo sunt: nec frustra & ipse iepte. sex annis popu¬
lũ ludicauit¬

Expanded text:
longe lateque diffusa est. ad historiae uero proprietatem longe lateque diffusa est. ad historiae uero proprietatem non arbitror hoc decreuisse Israhelitas, nisi quia intellegebant in ea re iudicium dei magis ad percutiendum patrem fuisse depromtum, ne tale uouere sacrificium deinceps ullus auderet. nam quare luctus et lamentatio decerneretur, si uotum illud laetitiae fuit? Si autem et illud, quod populus Ephraem postea ab eodem Iephte debellatus est, ad iudicium dei, quod erit in fine, referendum est, sicut ipse dominus dicit: eos, qui noluerunt me regnare sibi, adducite et interficite coram me, nec ibi quadraginta duo milia, quae ceciderunt, uacanti numero commemorata sunt. sicut enim illi duo menses propter sexaginta dies senarium numerum sex aetatum significant, ita et ibi sexies septenarius ductus hoc idem figurat, quantum ad sex aetates saeculi pertinet; sexies enim septeni quadraginta duo sunt. nec frustra et ipse Iephte sex annis populum iudicauit
Abbreviated transcription (Latin):
dauid Quarta ad auid usq ad trans migrationẽ ba
babiloniam. Quinta ab hac transmigratione. usq ad
uirginis partum. Sexta inde usq inhuius seculi finẽ
Perquas sex &ates. tam quã per sex aginta dies. fleuit
fuerant peccata deflenda: propter quȩ uniuersa.
ipsa uirgo toto orbe difusa cortidie dicit Dimitie
nobis debita nr̃a Cosdẽ aũt sexaginta dies duos
menses maluit appellare. quantũ existimo ꝓpter
duos homines : Unũ perquẽ mors. alterũ perquem
resurrectio mortuorum Propter quos. &iam duo
testamenta dicuntur: quod uerofactum ẽ in precepto
in isrł ex dicb. indies. conueniebant lamentari filiã
iepte galaditẽ. quattuor dies inanno. non puto signi¬
ficare aliquid post impl&um holocaustoma. qđ crit
inuitam acternam: Sed pr&crita tempora ccclesiae.
inquibus erant beatilugentes. qua friduo aũt figurata ẽ
eius uniuersitas. ꝓpter quattuor partes orbis perquas

Expanded text:
Dauid, quarta a Dauid usque ad transmigrationem in Dauid, quarta a Dauid usque ad transmigrationem in Babyloniam, quinta ab hac transmigratione usque ad uirginis partum, sexta inde usque in huius saeculi finem. per quas sex aetates tamquam per sexaginta dies fleuit sfuerant peccata deflenda; propter quae uniuersa ipsa uirgo toto orbe diffusa cotidie dicit: <et> dimitte nobis debita nostra. eosdem autem sexaginta dies duos menses maluit appellare, quantum existimo, propter duos homines: unum, per quem mors, alterum, per quem resurrectio mortuorum: propter quos etiam duo testamenta dicuntur. Quod uero factum est in praecepto in Israhel, ex diebus in dies conueniebant lamentari filiam Iephte Galaaditae quattuor dies in anno, non puto significare aliquid post inpletum holocaustoma, quod erit in uitam aeternam, sed praeterita tempora ecclesiae, in quibus erant beati lugentes. quatriduo autem figurata est eius uniuer sitas propter quattuor partes orbis, per quas
Abbreviated transcription (Latin):
taptã fimbriam suam sanate ait dñs. filia. fidestua
te saluã fecit uade in pace. Et certe unde nullus am¬
bigit. discipulos suos ipse sponsifilias appella uit .sea¬
pertissime indicans sponsum: non possunt inquit iciu¬
nare silii sponsi. quamdiu cũ illis ẽ sponsus: uenient
aut̃ dies cumaufer&ur abeis sponsus. & tunc ie iuna¬
bunt: holo caustoma ergo erit ecclesia. quamuirginẽ.
castã beatus a postolus appellat. quando in resurrec¬
tione mortuorum fi& in uniuersa quod scriptum ẽ :
Ab sorłta est mors inuictoriam Tunc trad& regnũ dõ
& patri. quod regnũ ipsa ecclesia est ipse. cuius figurã
uouens ille gestabat: Sed quo tunc fi&. cum cõpl&a
fuerit sexta &as sacculi. ideo sexaginta dierum
auirgitate dilatio postulata ẽ : Ex omnibus quippe¬
& tatibus. ecclesia congregatur: quarũ prima est
abadam usq ad diluuium: secunda adiluuio id est
a noe usq ad abraham. Tertia ab abraham usq ad

Expanded text:
tactam fimbriam suam sanatae ait dominus: filia, fides tua tactam fimbriam suam sanatae ait dominus: filia, fides tua te saluam fecit; uade in pace? et certe, unde nullus ambigit, discipulos suos ipse sponsi filios appellauit se apertissime indicans sponsum, non possunt, inquit, ieiunare filii sponsi, quamdiu cum illis est sponsus? uenient autem dies cum auferetur ab eis sponsus, et tunc ieiunabunt. holocaustoma ergo erit ecclesia, quam uirginem castam beatus apostolus appellat, quando in resurrectione mortuorum fiet in uniuersa, quod scriptum est: absorpta est mors in uictoriam; tunc tradet regnum deo et patri, quod regnum ipsa ecclesia est, ipse cuius figuram uouens ille gestabat. sed quoniam tunc fiet, cum completa fuerit sexta aetas saeculi, ideo sexaginta dierum a uirginitate dilatio postulata est. ex omnibus quippe aetatibus ecclesia congregatur. quarum prima est ab Adam usque ad diluuium, secunda a diluuio, id est a Noe usque ad Abraham, tertia ab Abraham usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuit cogitare primitus occurrentẽ. qui filios alios non
habebat: anconiugem cogitauit : & ut hoc fier& ds̃ no¬
luit . & ut non relinquer& inpunitum nequis de inceps
id auder&. & ut magna prouidentia ex hoc quoq ip¬
so quod accidit sacramentũ ecclesiae figurar& Ex
utroq igitur proph&ia coaptata ẽ exeo quod uo¬
uens cogitauit. & exeo quod nolenti contigit: sienim
coniugẽ cogitauit. coniux xp̃i ecclesia ẽ. propterea
relinqu& homo patrẽ & matrem. & adhȩrebit uxori
suae & erunt duo incarnae una: sacramentũ hoc mag¬
num ẽ inquit apostolus. Ego aut̃ dico inxp̃o. & in ec¬
clesia Sed quia huius iepte conix uirgo eẽ non potu¬
it : in eo quod filia potius occurrit. & inulta non reman¬
sit: prohibitum sacrificium uouentis audacia. & uirgi¬
nitas ecclesiae figurata ẽ Non ab horr& a uero : qđ
filiae nomine eadẽ significatur ecclesia Namcui¬
us alterius typum gerebat &iam illa mulier. cui post

Expanded text:
tuit cogitare primitus occurrentem, qui filios alios non tuit cogitare primitus occurrentem, qui filios alios non habebat? An conjugem cogitavit, et ut hoc fieret Deus noluit, et ut non relinqueret impunitum, ne quis deinceps id auderet; et ut magna providentia ex hoc quoque ipso quod accidit, sacramentum Ecclesiae figuraret. Ex utroque igitur prophetia coaptata est; ex eo quod vovens cogitavit, et ex eo quod nolenti contigit. Si enim conjugem cogitavit, conjux Christi Ecclesia est: Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae: et erunt duo in carne una. sacramentum hoc magnum est, inquit apostolus, ego autem dico in Christo et in ecclesia. sed quia huius Iephte coniux uirgo esse non potuit, in eo quod filia potius occurrit et inulta non remansit prohibitum sacrificium uouentis audacia et uirginitas ecclesiae figurata est. nec abhorret a uero, quod filiae nomine eadem significatur ecclesia; nam cuius alterius typum gerebat etiam illa mulier, cui post
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Est aũt specula. altitudo ad prospiciendũ uel des¬
spiciendum. id est desuper aspiciendũ: specula itaq
gala ad congruenter mihi uid&ur significare super¬
biamreuelationis: Vnde dicit a postolus: & in magni¬
tudine reuclationum neex tollar: eg̃o & ipsa transeun¬
da ẽ idest nonẽ in ea manendũ propter cadendi peri¬
culum: his pertransitis facile superantur inimici. quod
significat dicendo. Et abspecula gala ad trans: ad fili¬
os ammon Dequib inimicis iam supra dictũ est: Et uo¬
filios ammon inmanu mea. Eterit quicũq exierit
me inpace a filiis ammon. & erit dño & offera eum
iept secundũ cogitationem humanã. non uid& ur
unicam filiam cogitasse Aioquin. non dicer& cum
illam cerner& occurrisse heume filia mi. in pedisti
me. in offendiculũ facta es in oculis meis: in pedistie¬
nim ita dictumẽ: tamquã adhocse in peditum iudica¬
uerit. ne illud quod cogitar& impler&: sedquem po¬

Expanded text:
tur. Est autem specula altitudo ad prospiciendum vel ad dtur. Est autem specula altitudo ad prospiciendum vel ad despiciendum, id est, desuper aspiciendum. Specula itaque Galaad congruenter mihi videtur significare superbiam revelationis, unde dicit Apostolus: Et in magnitudine revelationum ne extollar . Ergo et ipsa transeunda est, id est, non est in ea manendum, propter cadendi periculum. His pertransitis, facile superantur inimici, quod significat dicendo: Et ab specula Galaad transiit ad filios Ammon, de quibus inimicis jam supra dictum est. Et vofilios Ammon in manibus meis, quicumque exierit epero in pace a filiis Ammon, erit Domino, et offeram illum Jephte secundum cogitationem humanam, non videtur unicam filiam cogitasse; alioqui non diceret, cum illam cernat occurrisse: Heu me! filia mea, impedisti me, in offendiculum facta es in oculis meis. Impedisti enim ita dictum est, tanquam ad hoc se impeditum judicaverit, ne illud quod cogitaverat impleret. Sed quem po
Abbreviated transcription (Latin):
bis ẽ cum omnibus hominib pacẽ habentes. Herbapor¬
ro ipsa quȩ mandauit iepte. omnia pertractare ni¬
mis longum ẽ. festinantib nobis: Uidentur tamen.
mihi sic intellegenda. quantũ attin& ad significatio¬
nem futurorum : Vt incis aduertatur doctrina xp̃i.
ad mon& nos quem ad modũ sit ambulandum. hoc est
uiuendũ inter eos. qui non secundũ propositum uocatis
Nouit enim dñs qui sunt eius: lam uero quod cũ ess& de¬
bellaturus inimicos. factus ẽ super eum sp̃s dñi significa¬
tur sp̃s sc̃s inpertitur menbris xp̃i Quod aũt per¬
transit galaad & manasse . & transiit speluneam
gala ad & abspelunca galaad adtrans filios ammon
proficientia significantur menbra xp̃i. aduictoriam
deinimicis reportandã balaad quippe interpr&a¬
tur abiciens : Et manasse necessitas. Transeundi sint
ergo a proficientib abicientes. id est contemnentes :
cula galaad quõ gala ad &iam reuelationẽ interpr&a¬

Expanded text:
bis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. uerba porbis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. uerba porro ipsa quae mandauit Iephte omnia pertractare nimis longum est festinantibus nobis; uidentur tamen mihi sic intellegenda, quantum adtinet ad significationem futurorum, ut in eis aduertatur doctrina Christi admonens nos quemadmodum sit ambulandum, hoc est uiuendum inter eos qui non secundum propositum uocati sunt: nouit enim dominus qui sunt eius. lam uero quod cum esset debellaturus ii i?imicos factus est super eum spiritus domini. significatur spiritus sanctus inpertitus membris Christi. Quod autem pertransiit GalaaGalaad, et ab specula Galaad transiit ad filios Ammon, proficientia significantur membra Christi ad victoriam de inimicis reportandam. Galaad quippe interpretatur abjiciens, et Manasse necessitas transeundi. Transeundi sunt ergo a proficientibus abjicientes, id est, contemnentes; cula Galaad, quoniam Galaad etiam revelatio interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
tus delere uel emendare non ausus ẽ : ideo creden¬
dum ẽ esse dictũ. ero uobis in principẽ. illi aut̃ dixe¬
rant eris nobis incapuđ. quõ caput uirixp̃s : Et ipse
est caput corporis ecclesiae. Deniq postea quam
eos libera uit iepte ab omnibus inimicis. non eis fac¬
tus ẽ rex. ut intellegeremus illud quod dictum ẽ.
adproph&iã potius pertinuasse dexp̃o. quã ad
ipsum propriae iepte. dequoscriptura narrationẽ
ita concludit: & iudicauit iepte israhel sex annis. & mor¬
tuus ẽ iepte galaadites. & sepultus ẽ inciuitate sua
ingalaad: iudicauit ergo isrł. sicut c&eri iudices. Non
ibi regnauit ut princeps. sicut hiqui regnorum uolumi¬
nibus continentur lamuero quod post ea qua eis idẽ
iepte dux constitus ẽ. misit nuntios adhos tẽs. prius pa¬
cis uerba portantes: illud ostenditur quod ait a pos¬
tolus. in quo xp̃s loquebatur. sifieri potest: quod ex uo¬

Expanded text:
tus delere uel emendare non ausus est — ideo credentus delere uel emendare non ausus est — ideo credendum est esse dictum: ero uobis in principem. illi autem dixerant: eris nobis in caput, quoniam caput uiri Christus et ipse est caput corporis ecclesiae. denique posteaquam eos liberauit Iephte ab omnibus inimicis, non eis factus est rex, ut intellegeremus illud quod dictum est ad prophetiam potius pertinuisse de Christo quam ad ipsum proprie Iephte, de quo scriptura narrationem ita concludit: et iudicauit Iephte Israhel sex annis; et mortuus est Iephte Galaadites et sepultus est in ciuitate sua Galaad. iudicauit ergo Israhel sicut ceteri iudices; non ibi regnauit ut princeps, sicut hi qui Regnorum uoluminibus continentur. Iam uero quod posteaquam eis idem Iephte dux constitutus est misit nuntios ad hostes prius pacis uerba portantes, illud ostenditur quod ait apostolus. in quo Christus loquebatur: si fieri potest, quod ex uo
Abbreviated transcription (Latin):
ciecerint xp̃m dedomo da uid inquo regni eius non
erit sinis Et dixerunt seniores galaad adiepte: Non
sic modo uenimus adte. Tam quã dicerent iudei conũ¬
si ad xp̃m Tunc uenimus ut persequeremur. Modoue¬
nimꝰ ut sequamur: Profitentur &iam aduersus inimi¬
cos cum futurũ sibi caput: respondit Ille . sieorum uice¬
rit in imicos. quod erit eis in principẽ: quod ged eon no¬
luit cum id israhelitae uoluissent Respondit quip¬
pe illis. princeps uester dñs erit Rex enim nomine
principis significatur. quod nondũ habebat gens illa
tempore iudicum. Coeperunt aũt habere saulem. &
de inceps alios successores eius. qui in libris regnorum
leguntur: Nam in de utero nomio cum eis precipitur
qualem debeant habere Regẽ si hoc eis placuerit. non
ibirex sed princeps apellatur: sed quia iste iepte
illum figurabat quiuerus ẽ rex : Quod &i am intitu¬
loscriptum fuit qui crucieius affixusẽ. quẽ pila¬

Expanded text:
eiecerunt Christum de domo Dauid, in qua regni eius non eiecerunt Christum de domo Dauid, in qua regni eius non erit finis. Et dixerunt seniores Galaad ad Iephte: non sic; modo uenimus ad te. tamquam dicerent Iudaei conuersi ad Christum: tunc uenimus, ut persequeremur, modo uenimus. ut sequamur. profitentur etiam aduersus inimicos eum futurum sibi caput. respondet ille, si eorum uicerit inimicos, quod erit eis in principem: quod Gedeon noluit, cum id Israhelitae noluissent. respondit quippe illis: princeps uester dominus erit. rex enim nomine principis significatur: quod nondum habebat gens illa tempore iudicum. coeperunt autem habere Saulem et deinceps alios eius successores, qui in libris Regnorum leguntur. nam in Deuteronomio cum eis praecipitur qualem debeant habere regem, si hoc eis placuerit, non ibi rex. sed princeps appellatur. sed quia iste Iephte illum figurabat. qui uerus est rex — quod etiam in titulo scriptum fuit, qui cruci eius adfixus est, quem Pila
Abbreviated transcription (Latin):
senioribus galaad Nonne uos odio habuistis me. & ciecis¬
tis me dedomopatris mei . & emisistisme a uobis. Et
quidẽ quod uenistis. quando tribulatiestis : tale aliquid
figuratũ ẽ in ioseph quem fratres uendentes abiecer
Etcumsama tribularentur : ad cius opem miseri cordiãq:
conuersi sunt: hic uero multo amplius eluc& significa¬
tio futurorũ : quod non ipsi prorsus fratres qui eiecer̃
iepte. ad eũ uenerunt : Sed gala ad seniores. prouniũ¬
so illo populo eidẽ supplicantes: sicut eadem gens dici¬
tur israhel siue in eis quitunc fuerunt . xp̃mq reproba¬
uerunt: Siue in eis quiad eius opem postea reuersi sunt
Populo enim dicitur inimico. Siue in maiorib siue in
posteris suis longaodia trahenti. atq: seruanti tan¬
demq: conuerso. in eis quitunc conuersuri sunt. Non¬
ne uos odio babuistis me. & eiecistis me dedomo pa¬
tris mei: Hoc enim cis uisumẽ qui persecuti sunt quod

Expanded text:
senioribus Galaad: nonne uos odio habuistis me et eiecissenioribus Galaad: nonne uos odio habuistis me et eiecistis me de domo patris mei et emisistis me a uobis? et quid est quod uenistis, quando tribulati estis? tale aliquid figuratum est in Ioseph, quem fratres uendentes abiecerunt et cum fame tribularentur ad eius opem misericordiamque conuersi sunt. hic uero multo amplius elucet significatio futurorum, quod non ipsi prorsus fratres qui eiecerunt Iephte ad eum uenerunt, sed Galaad seniores pro uniuerso illo populo eidem supplicantes. sicut eadem gens dicitur Israhel siue in eis qui tunc fuerunt Christumque reprobauerunt siue in eis qui ad eius opem postea reuersi sunt. populo enim dicitur inimico siue in maioribus siue in posteris suis longa odia trahenti atque seruanti tandemque conuerso in eis qui tunc conuertendi sunt: nonne uos odio habuistis me et eiecistis me de domo patris mei? hoc enim eis uisum est qui persecuti sunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
&atem senilẽ. posteriora & nouissima tempora accipien¬
da sint: Interpr&atur aũt gala ad abiciens. siue reuela¬
tio: quorũ utr̃uq satis apte huic rei congruit. quia pri¬
mo dnm xp̃m abiecerunt: eisq postea reuclabitur. Quod
uero contra filios ammon dux quȩrebatur iepte : quib
uictis liberarentur. qui coduce aduersus illos bellare
cupiebant : qũo interpr&atur ammonfilius populimei.
siue populus meroris. Profecto aut illi significantur
inimici qui ex ipsa gente perscuerantes in infidelitate
prȩdictisunt : aut omnino om̃s gehennȩ prȩdistinati ubi
erit cis fl&us & stridor dentiũ. tamquã populus meroris:
quã quã populus meroris. &iamdiabolus & angeli eius ñ
inconuenienter intelleguntur : Siue quia &ernam mise¬
rieorediam cis quos decipiunt adquirunt: Siue quõ & ip¬
si a&ernac miseriae deputati sunt: legantur sane adex¬
primendã multo cuidentius proph&iam. iepte respondit

Expanded text:
aetatem senilem posteriora et nouissima tempora accipienaetatem senilem posteriora et nouissima tempora accipienda sint. interpretatur autem Galaad "Abiciens" siue "Reuelatio". quorum utrumque satis apte huic rei congruit, quia primo dominum Christum abiecerunt eisque postea reuelabitur. Quod uero contra filios Ammon dux quaerebatur Iephte, quibus uictis liberarentur, qui eo duce aduersus illos bellare cupiebant, quoniam interpretatur Ammon "Filius populi mei" siue "Populus maeroris", profecto aut illi significantur inimici, qui ex ipsa gente perseuerantes in infidelitate praedicti sunt, aut omnino omnes gehennae praedestinati, ubi erit eis fletus et stridor dentium, tamquam populo maeroris. quamquam populus maeroris etiam diabolus et angeli eius non inconuenienter intelleguntur, siue quia aeternam miseriam eis quos decipiunt adquirunt siue quia et ipsi aeternae miseriae deputati sunt. Eleganter sane ad exprimendam multo euidentius prophetiam Iephte respondit
Abbreviated transcription (Latin):
conuersi sunt adeũ. & quȩ siuerunt eum ꝑquẽ libe¬
rarentur ab inimicis suis : quã clara prefiguratione
significat quod hi qui abiecerunt xp̃m. adeũ rursus
conuersi in illo reperiunt salutem siue illi intellegantur
quos p&rus a postolus cũ deipso scelere arguiss& : Scc̃
inactibus a postolorũ legitur : Ethortatus ess& ut ade¬
um conuerterentur quem fuerant persecuti. conpuncti
sunt corde : Etabillo quẽ a se alicnauerant. desiderarunt
salutẽ : quid est aũt liberari abinimicis nisi apeccatis.
bis peccata ur̃a Siue illa potius signific&ur. quȩ infine
speratur uocatiogentis isrł Magis quippe ipsa uide¬
tur apparere. in eo quod dicitur. Et factum est post
dies. quodutiq post tempus significat. & per hoc insinu¬
at: non illud intellegendũ quod recenti passione dñẽ
Sed quod postea futurũ est: quouid&ur &iam id perti¬
nere. quõseniores galaad uencrunt a diepte . ut per

Expanded text:
— conuersi sunt ad eum et quaesiuerunt eum, per quem libe— conuersi sunt ad eum et quaesiuerunt eum, per quem liberarentur ab inimicis suis, quam clara praefiguratione significat, quod hi qui abiecerunt Christum ad eum rursus conuersi in illo reperiunt salutem! siue illi intellegantur, quos Petrus apostolus cum de ipso scelere arguisset, sicut in Actibus apostolorum legitur, et hortatus esset, ut ad eum . conuerterentur quem fuerant persecuti, conpuncti sunt corde et ab illo quem a se alienauerant desiderauerunt salutem — quid est autem liberari ab inimicis nisi a peccatis? bis peccata uestra — siue illa potius significetur, quae in fine speratur uocatio gentis Israhel. magis quippe ipsa uidetur adparere in eo quod dicitur: et factum est post dies, quod utique post tempus significat; et per hoc insinuat non illud intellegendum quod recenti passione domini est, sed quod postea futurum est. quo uidetur etiam id pertinere, quod seniores Galaad uenerunt ad Iephte, ut per
Abbreviated transcription (Latin):
iepte : quia postea quam fugiens a sacie fratrũ suorum
habita uit in terra tob: Colligebantur adcum uirilatro¬
nes & ambulabant cũ ipso : quã quã & ante passionẽ obiec¬
tum fuerit d ño quod cũ publicanis & peccatoribus man¬
ducar&. Quando respondit noncẽ necessariũ sanis
medicum. sedegrotis : Et inter iniquos deputatus est
quando interlatrones crucifixus ẽ. Et unũ excis decru¬
ce in paradisum transtulit : Ia men postea quã re¬
surrexit : & eẽ coepit secundum id quod supra ex posui¬
mus in terra tob: Collecti sunt adillum scelerati
homines propter remissionem peccarũ : quicum illo
ambulabant. quia secundũ cius precepta uiuebant
Neque hoc fieri desinit usq nunc & de inceps quo usq ad
eum confugiunt mali. ut iustific& impios qui ad eum
conuertuntur : Et discant iniqui uias eius : iam illud
quod hi qui abiecerant iepte : Erat enimgala dites

Expanded text:
Iephte, quia, posteaquam fugiens a facie fratrum suorum Iephte, quia, posteaquam fugiens a facie fratrum suorum habitauit in terra Tob, colligebantur ad eum uiri latrones et obambulabant cum ipso, quamquam et ante passionem obiectum fuerit domino. quod cum publicanis et peccatoribus manducaret. quando respondit non esse necessarium sanis medicum sed aegrotis, et inter iniquos deputatus est, quando inter latrones crucifixus est et unum ex eis de cruce in paradisum transtulit: tamen posteaquam resurrexit et esse coepit, secundum id quod supra exposuimus in terra Tob collecti sunt ad illum scelerati homines propter remissionem peccatorum, qui cum illo ambulabant, quia secundum eius praecepta uiuebant. neque hoc fieri desinit usque nunc et deinceps, quousque ad eum confugiunt mali, ut iustificet inpios, qui ad eum conuertuntur, et discant iniqui uias eius. Iam illud, quod hi qui abiecerant Iephte — erat etiam Galaadites
Abbreviated transcription (Latin):
lo cumquo ut idipsũ porer& luc tabatur: Dixerunt
ergo adiepte: Non hereditabis indomopatris nostri.
qũo filius mulieris fornicarie tu: tam quã dicerent
quod cuangeli ũ loquitur: Nonẽ iste homo adõ qui¬
sic soluit sabbatũ : seaut uelut iactantes legitimos
filios. dño dixerunt nos exfornicatione non sumus na¬
ti Unũ patrẽ habemus dm̃: Et sugit iepte a facie
fratrũ suorũ & habitauit interra tob Eugit: quõ se
quantus ess& abscondit: fugit quõ eos sȩuientes latu¬
it Si enim cogno uissent: num quã dñm gloriae cru¬
cifixissent. Eugit: quo morientes infirmitatem ui¬
derunt : Uir tutẽ aũt resur gentis nonuiderunt :
habitauit aũt interra bona: uelut expressius di¬
camus optima: quod enim grece agaton. hoc latine optimũ
dicitur id aũt̃ interpr&atur. tob: ubi mihi uid&ur: intel¬
legenda eius amortuis resurrectio. Namquȩ terra
magis optima quã terrenũ corpus. excellentia in mor¬
talitatis & incorruptionis indutũ Quod aũt dicitur de

Expanded text:
lo cum quo, ut idipsum portenderet, luctabatur . Dixerunt ergo ad Jephte: Non haereditabis in domo patris nostri, quoniam filius mulieris fornicariae tu; tanquam dicerent quod Evangelium loquitur: Non est iste homo asic soluit sabbatum; se autem uelut iactantes legitimos filios domino dixerunt: nos ex fornicatione non sumus nati; unum patrem habemus deum. et fugit Iephte a facie fratrum suorum et habitauit in terra Tob. fugit, quoniam se quantus esset abscondit; fugit, quoniam eos saeuientes latuit; si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent: fugit, quoniam morientis infirmitatem uiderunt, uirtutem autem resurgentis non uiderunt. habitauit autem in terra bona uel, ut expressius dicamus optima". quod enim graece afaav, hoc latine optimum dicitur; id autem interpretatur Tob". ubi mihi uidetur intellegenda eius a mortuis resurrectio. nam quae terra magis optima quam terrenum corpus excellentia inmortalitatis et incorruptionis indutum? Quod autem dicitur de