comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am habere contentus est Lauacris
illa nitescere &cottidianis addlan¬
tium tur mis app&it constipari:
Hic squalore in acces sibilis heremi
illa & laudib: hominum confou&ꝰ
hic in rogatis contumeliis sibi iniuriusq
cupiscentias : Animȩ uoluntas in
medi tullio quodam uituperabilio¬
re consistens : nec uitiorum flagitiis
oblectatur nec uirtutum dolorib:
adquiescit: Sic quȩrens a passionib
uelit dolores necessarios sustinere.
possideri. Absq: castigatione car¬
nis. castimoniam cupiens corporis
obtinere : Sine uigiliarm labore.
Cordis adquirere puritatem: Cum
requie carnis. sp̃italib uirtutibus
ex uberare : absq: ullius exas peratione:
conuitii. patientiae gratiam pos sidere :
Humilitatem xp̃i sine hu ius mundi
exercere iactura : Religionis simplici
tatem. cum sȩculi ambitione sectari.
xp̃ocum hominum laude ac fauore ser¬
uire : Districtionem uentatis. sine cuius¬
piam uel teniu offensione proferre:

Expanded text:
am habere contentus est. lauacris am habere contentus est. lauacris illa nitescere et cotidianis adulantium cuneis adpetit. constipari, hic squalore sordium et inaccessibilis heremi illa et laudibus hominum confouetur, hic inrogatis sibi iniuriis accupiscentias animae uoluntas in meditullio quodam uituperabiliore consistens nec uitiorum flagitiis oblectatur nec uirtutum doloribus adquiescit, sic quaerens a passionibusm uelit dolores necessarios sustinere, possideri, absque castigatione carnis castimoniam corporis desiderans obtinere, sine uigiliarcordis acquirere puritatem, cum requie carnis spiritalibus virtutibus exuberare, absque ullius exasperatione convicii patientiae gratiam possidere, humilitatem Christi sine honoris mundani exercere jactura, relitatem cum saeculari ambitione sectari, Christo cum hominum laude ac fauore seruire, districtionem ueritatis sine cuiuspiam uel tenui offensione proferre:
Abbreviated transcription (Latin):
ria carnis non ꝑfici&is. Caro enim
concupiscit aduersus sp̃m sp̃s uero
aduersantur sibi. ut non quȩcumq
uultis illa faciatis: Quȩ cum utraq: de¬
sideria id est carnis & sp̃s inuno eodem
q: homine : intestinum cottidie intra
nos geritur bellum : Dum concupiscen¬
cia carnis. quȩ prȩcipitanter fertur
aduitia his quȩ ad prȩsentem requiem
Quib ec ontra concupiscentia sp̃s aduer¬
sata. ita desiderat tota spiritalib stu¬
diis inherere. Vt &iam neces sarios car¬
nis usus opt& ecludere: Sic illis iugi¬
tus fragilitati eius curam cupiat inper¬
tire: Caro luxuriis ac libidine delecta¬
tur .: Sp̃s neipsis quidem naturalibus
desiderus ad quiescit.
Illa concupis cit satiari somno : Repleri
cibo: hic uigilus & ieiunuis ita saginatur.:
Vt neadipsum quidem necessarium
uitȩ usum. somnum cibumq uelit
admittere: illa cupit & uberare co¬
pus uniuersis. hic nec ipsius quidem
angusti panis cottidianam substanti¬

Expanded text:
ria carnis non perficietis. caro enim ria carnis non perficietis. caro enim concupiscit aduersus spiritum, adversantur sibi, ut non quaecumque vultis, illa faciatis . Quae cum utraque desideria, id est, carnis et spiritus in uno eodemque sint homine, intestinum quotidie intra nos geritur bellum, dum concupiscentia carnis, quae praecipitanter fertur ad uitia, his quae ad praesentem requiem quibus e contra concupiscentia spiritus aduersata ita desiderat tota spiritalibus studiis inhaerere, ut etiam necessarios carnis usus optet excludere, sic illis iugitus fragilitati ejus curam cupiat impartiri. Caro luxuriis ac libidine delectatur, spiritus ne ipsis quidem naturalibus desideriis acquiescit. Illa concupiscit satiari somno, repleri cibo; hic vigiliis et jejuniis ita saginatur, ut ne ad ipsum quidem necessarium vitae usum somnum cibumquadmittere. illa uniuersis exuberare copiis concupiscit, hic ne ipsius quidem exigui panis cotidianam substanti
Abbreviated transcription (Latin):
am aliquos sc illis. Quȩrendumer¬
go nobis est. scđm quam significatio¬
nem echis quatuor. carnem hic de¬
beamus accipere. Manifestum nãq
est scđm illud quod positum est.
& uerbum caro factumest. Uel illud.
& uidebit omnis caro salutare dĩ.
Penitus stare non posse.  ged
neq: scđm illud quoddicitur.
Non permanebit sp̃s meus in homi¬
nib istis. eo quod sint caro. Quia non
sicut ibi abrupte dehomine peccato¬
re. ita & hic ponitur caro cum dicit.
Caro concupiscit aduersus sp̃m &
dereb: substantialib: loquitur. sed
deactualibus quȩ in uno eodemq:
homine uel pariter uel singillatim.
cum quadam temporis uicis situ¬
dine & mutatione luctantur.
Quam obrem in hoc loco carnemñ
hominem. idest hominis substanti¬
am: Sed uoluntatem carnis. & desi¬
deria pessima debemus accipere.
sicut nec sp̃m quidem aliquamrem
substantialem sed anime desideria
quem sensum idem beatus apostolus
denter ex pressit. ita incipiens.
Dico autem. sp̃u ambulate & deside¬

Expanded text:
am aliquos ex illis. quaerendum ergo nobis est, secundum quam significationem ez his quattuor carnem hic debeamus accipere. manifestum namque est secundum illud quod positum est: et uerbum caro factum est uel illud: et uidebit omnis caro salutare dei penitus stare non posse. sed neque secundum illud quod dicitur: non permanebit spiritus meus in hominibus istis, eo quod sint caro, quia non, sicut ibi abrupte de homine peccatore, ita et hic ponitur caro, cum dicit: caro concupiscit aduersus spiritude rebus substantialibus loquitur, sed de actualibus, quae in uno eodemque homine uel pariter uel singillatim cum quadam temporis uicissitudine et mutatione luctantur. Quamobrem in hoc loco carnem non hominem, id est hominis substantiam, sed uoluntatem carnis et desideria pessima debemus accipere, sicut ne spiritum quidem aliquam rem substantialem, sed animae desideria quem sensum idem beatus apostolus denter expressit ita incipiens: dico autem, spiritu ambulate, et deside
Abbreviated transcription (Latin):
Itquorum usqueadeo scelera super¬
creuerant : ut nisi inundatione
diluuii. aliãs mundus expiari non
posset: Itaergo filii seth. libi di¬
nis instigatione transgressi illud
mandatum. quod ab exordio mun¬
dihuius naturali instinctu diu
tissime fuerat custoditũ. necesse
fuit ꝑ lit teram legis postearepa¬
rari: filiantuam nondabis filio
eius uxorem. nec defiliabus eorũ
accipies filiotuo: quia sedũcent
corda uestra: ut discedatis adõ ur̃o
& sequamim deos earum. ac seruia
erito potuisset illis ex hac
nouitate coniugii crimen
trans gressionis adscribi: sidata
fuisset illis ista preceptio:
Atcum reiunctionis istius obser¬
uantia necdum aliqua fuis set
constitutione praefeca. quemad¬
modum illis permictio generis.
ad noxam debuit inputari: quae
nullo fuerat interdicta mandato:
Lex enim. non prȩterita solet crimina
sed futura damnare:
SPRENUS

Expanded text:
et quorum usque adeo scelera superet quorum usque adeo scelera supercreverant, ut nisi mundatione diluvii alias mundus expiari non posset. Ita ergo filiis Seth libidinis instigatione transgressis illud mandatum quod ab exordio mundi hujus natutissime fuerat custoditum, necesse fuit per litteram legis postea reparari: filiam tuam non dabis filio eius uxorem nec de filiabus eorum accipies filio tuo, quia seducent corda uestra, ut discedatis a deo uestro etsequamini deos earum ac seruiatERMANVS : Merito potuisset illis ex hac praesumptione coniugii crimen transgressionis adscribi, si data fuisset eis ista praeceptio. at cum seiunctionis istius obseruantia necdum aliqua fuisset constitutione praefixa, quemadmodum illis permixtio generis ad noxam debuit inputari, quae nullo fuerat interdicta mandato? lex enim non praeterita solet crimina, sed futura damnare. SERENVS
Abbreviated transcription (Latin):
quaerat unã cumpatre iusto acscĩs
fratrib ingressurus. scelestas artes.
acprofana commenta. diuersorum
metallorum laminis. quae scilicet
aquarum non corrum perentur
in iuna: & durassimis lapidibus in¬
sculpsit: quȩ diluuio peracto ea¬
dem qua illa celauerat cunositate
perquirens: sacrilegiorum acper¬
petuae nequitiae seminarium trans¬
misit in posteros: Hacitaq: rati¬
one illa opinio uulgi quacredunt
angelos: uel maleficia: ueldiuer¬
sas artes hominibus. tradidisse.
inueritate conpleta est:
Deillis ergo quem ad modum dix¬
imus filuis seth & filiabus cain:
nequiores filui procteati sunt
qui fuerunt robustissimiuenatu¬
res: uiolentissimi actruculentis¬
simi uiri: qui pro enormitate corpo¬
rum. uel crudelitatis acmalitiae
gigantes nuncupatisunt:: Hi nãq
fines inuadere. acrapinas inter homi¬
nes agereprimi coeperunt: praeda
potius exigere uitam suam : quam su¬
dore operis sui ad abore contenti:

Expanded text:
qua erat una cum patre justo ac sanctis qua erat una cum patre justo ac sanctis fratribus ingressurus, scelestas artes ac profana commenta diversorum metallorum laminis, quae scilicet aquarum inundatione corrumpi non possent, et durissimis lapidibus insculpsit. Quae, diluvio peracto, eadem qua celaverat curiositate perquirens, sacrilegiorum ac perpetuae nequitiae seminarium transmisit in posteros. Hac itaque ratione illa opinio vulgi, qua credunt angelos vel maleficia vel diversas artes hominibus tradidisse, in veritate completa est. De illis ergo, quemadmodum diximus, filiis Seth et filiabus Cain, nequiores filii procreati sunt, qui fuerunt robustissimi venatores, violentissimi ac truculentissimi viri, qui pro enormitate corporum vel crudelitatis ac malitiae, gigantes nuncupati sunt . Hi namque finitimos populari ac rapinas inter homines exercere primi coeperunt, praeda potius exigentes vitam suam, quam sudore operis sui ac labore contenti;
Abbreviated transcription (Latin):
dum sc̃e perceperat It a&iam uel
addĩ cultum. ueladutilitatem uitȩ
communis exercuit: Cum uero¬
Cum uero¬
tum ad res profanas acnoxias quȩ
pie didicerat in stinctuquidem de¬
monum deriuauit. cunosasq ex
ea maleficiorum artes atq prȩsti¬
gias. acmagicas suꝑstitiones audac¬
ter instituit : docens posteros suos.
ut sacra illacultura diuini nominis
derelicta: uelelementa haec. uel
ignem. uelaerios demones uenera¬
rentur &colerent:
aec igit᷑
quam dicimus curi¬
ofarum
rerum notitia. quomodo di luuio
non perierit. acsuperuenientib
seculis innotuerit: licethoc mini¬
me ab solutio propositȩ questionis
exposcat: tamen quianos cocasio
huius. expositionis ad monuit. ꝑ¬
stringendum breuiter puto: Quan¬
tum itaque antiquȩ traditiones
ferunt : cham filius noȩ. qui suꝑ¬
stitionibus istis. & sacrilegis fuit
artib ac profanis infectus : sciens nul¬
lum seposse suꝑ hismemorialem li¬
brum in arcam prorsus inferre in

Expanded text:
dum sancte perceperat, ita etiam uel dum sancte perceperat, ita etiam uel ad dei cultum uel ad utilitatem uitae communis exercuit. eam uerotum, ad res profanas ac noxias quae pie didicerat, instinctu quoque daemonum derivavit, curiosasque ex ea maleficiorum artes atque praestigias ac magicas superstitiones audacter instituit, docens posteros suos, ut sacro illo cultu divini nominis derelicto, vel elementa haec, vel ignem, vel aereos daemones venerarentur et colerent. aec igitur quam diximus curiosarum rerum notitia quomodo in diluvio non perierit, ac supervenientibus saeculis innotuerit, licet hoc minime absolutio propositae quaestionis exposcat, tamen quia nos occasio hujus expositionis admonuit, perstringendum breviter puto. Quantum itaque antiquae traditiones ferunt, Cham filius Noe, qui superstitionibus istis et sacrilegis fuit artibus ac profanis infectus, sciens nullum se posse super his memorialem librum in arcam prorsus inferre, in
Abbreviated transcription (Latin):
subsecutusẽ. potuit euidenter ad
tingere suisq posteris. certarati¬
one trans mittere: Quippe
quimundi ipsius infantiam ad huc
teneram. & quodam modo palpitan¬
tem rudemq conspexerat . & in
quentanta ẽ non solum sapientiae
plenitudo: sed etiam gratia pro¬
phȩtiae diuina illa insufflatione
trans fusa: ut uniuersis animantib:
nomina. rudis ad huc mundi huius
habitator imponeret: ac nonsolũ
omnigenum bestiarum. atque ser¬
pentium furores uirusque discer¬
neret: sed etiam uirtutes herba¬
rum. arborum quoque lapidũq¬
naturas. actemporum nec clum
expertorũ uicissitudines partir&:
positiones orbisterrarũ. &uirtutes
elementorum. initium & consum
rum: Annorum cursus & stellarũ
gitationes hominũ. Differentias
sunt abscondita &i ꝓuisa cognoui:
ancergo scientiam omnium natu¬
rarum. persuccessiones gencrationũ
semen seth paterna traditione sus¬
cipiens: donecdiuisum a sacrilega
propagine ꝑdurauit. quem ad mo¬

Expanded text:
subsecutus est, potuit euidenter ad subsecutus est, potuit euidenter ad tingere suisque posteris certa ratione transmittere. quippe qui mundi ipsius infantiam adhuc teneram et quodammodo palpitantem rudemque conspexerat et in quem tanta fuit non solum sapientiae plenitudo, sed etiam gratia prophetiae diuina illa insutransfusa, ut universis animantibus nomina rudis adhuc mundi hujus habitator imponeret , ac non solum omnigenum bestiarum atque serpentium furores virusque discerneret, sed etiam virtutes herbarum, arborum quoque, lapidumqnaturas ac temporum necdum expertorum uicissitudines partiretupositionem orbis terrarum et uirtutes elementorum, initium et consumrum, annorum cursus et stellarum gitationes hominum, differentias sunt abscondita et in promptu cognoui. hanc ergo scientiam omnium naturarum per successiones generationum semen Seth paterna traditione suscipiens, donec diuisum a sacrilega propagine perdurauit, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
te deoptima radice procedens
promento sc̃itatis. tam suae¬
ut diuersa ex emplaria conti¬
nent. filiidĩuocatisunt
te contrario illi propt̃ impie¬
tatem uelsuam uel patrum suorum.
&operaterrena filii hominum nun¬
cupantur: Cum eẽtergo inter
ipsos usque ad illud tempus haec
utilis bonaq diuisio: Videntes
posthaec filu sech quidĩ filu e
rant: filias eorum quide cam ꝓ¬
genie nascebantur. desiderio pul¬
chritudinis earum accensi. accepe¬
runt sibimet deipsis uxores: quȩ
uirissuis infundentes nequitias pa¬
trum suorum ab illa eos ingenita¬
scĩtate acsimplicitate paterna pro¬
tinus corruperunt: Ad quossatis
congruedirectumẽ illudeloquiũ.
ego dixi duestis. & filii ex celsiomnes.
Uosaũt sicut homines monemini:
& sicut unus de principib cadetis :
Quique ab illauera fisicae phyloso¬
phiȩ disciplina tradita sibi ama¬
iorib: exciderunt : Quam primus
homo ille. qui uniuersarum natu¬
rarum institutionem euestigio

Expanded text:
te de optima radice procedens, te de optima radice procedens, pro merito sanctitatis, angeut diversa exemplaria continent, filii Dei vocati sunt; et econtrario illi propter impietatem vel suam vel patrum suorum et opera terrena, filii hominum nuncupantur. Cum esset ergo inter ipsos usque ad illud tempus haec utilis bonaque divisio, videntes post haec filii Seth, qui filii Dei erant, filias eorum qui de Cain progenie nascebantur, desiderio pulchritudinis earum accensi, acceperunt sibimet de ipsis uxores, quae viris suis infundentes nequitias patrum suorumsanctitate ac simplicitate paterna protinus conruperunt. ad quos satis congrue directum est illud eloquium: ego dixi: dii estis, et filii excelsis omnes. uos autem sicut homines moriemini: et sicut unus de principibus cadetis, quique ab illa uera physicae philosophiae disciplina tradita sibi a maioribus exciderunt, quam primus homo ille, qui uniuersarum naturarum institutionem e uestigio
Abbreviated transcription (Latin):
extincti Nascitur seth quinon so¬
lum posteritati sed etiam frat̃nȩ
nies secuta patris iustitiam a soci¬
etate & coniunctione cognationis
illius. quȩ excain sacrilego descen¬
debat. semper diuisa permansit:
sicut &iam genealogiae discripti¬
o manifeste declarat ita dicens.:
Idam genuit seth. Sethgenuit
enos. Enosgenuit cainan . Cainan
aũt genuit malelehel. Malelehel
genuit noe. ⁊ Item genealogia
cam itadiuisa describitur: Cain
genuit enoc. ꝑnocgenuit irath.
Irath genuit mauiahel. Mauiahel
genuit. mathusael. Mathu sael
genuit lamech. Lamech genuit
iubal: Itaque illageneratio
quȩ deseth iusti propagine descen¬
debat: suae lineae iugiter &ag¬
nationi permixta. inpatris atq:
attaui scĩtate longa aetate du¬
rauit: Nequaquam scilicet sacri¬
legiis acmalitia nequissi mae
prolis infecta. quȩ insemet im¬
Donec ergo perseuerauit interil¬
los generationis eorum ista dis¬
cretio semenillud seth ut pu¬

Expanded text:
exstincti nascitur Seth, qui non soexstincti nascitur Seth, qui non solum posteritati, sed etiam fraternaenies secuta patris justitiam, a societate et conjunctione cognationis illius, quae ex Cain sacrilego descendebat, semper divisa permansit, sicut etiam genealogiae descriptio manifeste declarat, ita dicens : Adam genuit Seth, Seth genuit Enos, Enos genuit Cainan, Cainan et genuit Malelehel. Malelehel genuit Noe. Item genealogia Cain ita divisa describitur : Cain genuit Enoch, Enoch genuit Irath, Irath genuit Maviael, Maviael genuit Mathusael, Mathusael genuit Lamech, Lamech genuit Jubal. Itaque illa generatio quae de Seth justi propagine descendebat, suae lineae jugiter et agnationi permixta, in patris atque atavi sanctitate longa aetate duravit, nequaquam scilicet sacrilegiis ac malitia nequissimae prolis infecta, quae in semet imDonec ergo perseveravit inter illos generationes eorum ista discretio, semen illud Seth, utpo
Abbreviated transcription (Latin):
uas questiones non medio¬
crespariter: pro posuistis.
de quibus quantum possum eo¬
dem quo proposuistis ordine:
respondebo, Nullomodo
credendum ẽ: spinitales naturas
coire cum feminis carnaliterpos¬
se: Quod sialiquando hoc secun¬
dum lit teram fieri potuisset:
quomodo nunc quoq. uel frequen¬
nire contingeret &abs que se¬
mine: uelcoitu uiri aliquos nasci
similiter demulierib:. conceptu
demonum cernenemus: Cum
prde sertim constet eos libidinũ
sor dibus. ad modum: delectari:
Quas proculdubio persemetipsos
exercere plus quam perhomines mal¬
lent: sud ullo modo potuisset im¬
pleri: Ecclesiaste quoque id¬
ipsum pronuntiante: quid est qđ
fuit: ĩdipsum quodest Et quid
est quod factum ẽ idipsum quod fi
et: & nonest omnerecens subsole.
quodloquatur &dicat: eccehoc
nouumest: iam fuerunt in sȩculis
quȩ fuerant antenos: Seditaques¬
tio hystoriȩ huius absoluitur:
Post necem abeliusti. nea fratricida
& impio. omne hominumgenus ex¬
ordium sumeret. in locum fratris

Expanded text:
uas quaestiones non mediocres pariter proposuistis, de quibus, quantum possum, eodem quo proposuistis ordine respondebo. Nullo modo credendum est spiritales naturas coire cum feminis carnaliter posse. Quod si aliquando hoc secundum litteram fieri potuisset, quomodo nunc quoque idipsuraro contingeret, et absque semine vel coitu viri aliquos nasci similiter de mulieribus conceptu daemonum cerneremus? cum praesertim constet eos libidinum sordibus admodum delectari, quas proculdubio per semetipsos exercere plus quam per homines mallent, si illud ullo modo potuisset impleri; Ecclesiaste quoque idipsum pronuntiante : Quid est quod fuit? idipsum quod est; et quid est quod factum est? idipsum quod fiet; et: Non est omne recens sub sole quod loquatur et dicat: Ecce hoc novum est, non fuit in saeculis quae fuerunt ante nos. Sed ita quaestio propositionis hujus absolvitur. Post necem Abel justi, ne a fratricida et impio omne hominum genus exordium sumeret, in locum fratris
Abbreviated transcription (Latin):
natione conferr&. Et contuli IN¬
quiens cumillis euangelium quod
prȩdico intergentes. nefoste inuas¬
cum currerem. aut cucurris sem.
Qui sergo tam p̃sumptor &cȩcus
sit. quise cuudeat suo iudicio ac¬
discr&ioni committere. cumuas
electiones indiguis secoa postolosx
suorum conlatione test&ur: Vn¬
de manifestissime comprobatur.
ualeat erudiri. doctrinã seniorũ
uel instituta contempserit.
Parui pendens illud eloquium
quod o post& diligentissi mecus¬
todire. Interroga patremtu¬
um &adnunciabit tibi. seniores
conatudebet discr&ionis bonũ.
uistute humilitatis adquiri.
quaenos in lesos abutroq po¬
test nimi&ate seruare: u&is

Expanded text:
natione conferret, et contuli, innatione conferret, et contuli, inquiens, cum illis euangelium quod praedico inter gentes, ne forte in uacuum currerem aut cucurrissem. quis ergo tam praesumptor et caecus sit, quise audeat suo iudicio discretionique conmittere, cum uas electionis indiguisse se coapostolorum suorum conlatione testetur? unde manifestissime conprobatur ualeat erudiri doctrinam seniorum uel instparvipendens illud eloquium quod oportet diligentissime custodiri: Interroga patrem tuum, et annuntiabit tibi; seniores conatu debet discretionis bonum virtute humilitatis acquiri, quae nos illaesos ab utraque potest nimietate servare.
Abbreviated transcription (Latin):
rismall& institutione formari. ut
scilic& & illius quiad diuinũ ministe¬
rium uocabat᷑ probar&ur humili¬
tas. &iuniorib forma subiectionis.
huius proponer&ur exemplo. XV¬
aulum quoq ꝑsem & ipsum uoca¬
ns. & alloquens xp̃s. cum poss&
ei ꝑfectionis uiam reserare confestĩ.
dereciuitatem. et ibi tibi dic&ur quid
teoposteat facere: Mit tit itaq &
hunc adseniorẽ. eũ illius potius
doctrina quam sua cens& institui
Nescilic& quod recte gestum fuis s&
in paulo. posteris malum p̃sumpto¬
nis p̃beret exemplum. Dumunus¬
quisq sibim& ꝑ suader& similimodo
sequoq debere dĩsolius magiste¬
rio atq doctrina potius quam se¬
niorum institutione formari.⁊
Quam praesumptionem omnimo¬
dis destandum. &iam ipse aposto¬
lus nonsolum litteris: sed &iam¬
limam conscendisse: ut euangelix̃
quod comitante gratia sp̃s scĩ: Cũ
potestate signorum & prodigiorũ
gentib praedicabat. cum suiscoa¬
postolis & ante cessoribus priuata
quod ammodo acdomestica ex ami¬

Expanded text:
ris mallet institutione formari, ut scilicet et illius qui ad diuinum ministerium uocabatur probaretur humilitas et iunioribus forma subiectionis huius proponeretur exemplo. Paulum quoque per semet ipsum uocans et adloquens Christus, cum posset ei perfectionis uiam reserare confestim, dere civitatem, et ibi tibi dicetur quid te oporteat facere . Mittit itaque et hunc ad seniorem, eumque illius potius doctrina quam sua censet institui; ne scilicet quod recte gestum fuisset in Paulo, posteris malum praesumptionis praeberet exemplum, dum unusquisque sibimet persuaderet simili modo quoque debere Dei solius magisterio atque doctrina potius quam seniorum institutione formari. Quam praesumptionem omnimodis detestandam etiam ipse Apostolus, non solum litteris, sed lymam congcendisse, ut euangelium, quod comitante gratia spiritus sancti cum potestate signorum et prodigiorum gentibus praedicabat, cum suis coapostolis et antecessoribus priuata quodammodo ac domestica exami
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩque hac quadirimus disci¬
plina & intentione sp̃s exhiben¬
tes. efficaci poterimus uirtute
cantare : Dingatur oratiomea
sicut incensum in conspectutuo:
eleuatio manuum mearum sa¬
cnficium ues pertinum.: Quod
otiam nos oportuna common&
deuotione per soluere. hore
ipsius acnoctis aduentus . dequa
quidem licet protenuitatis nr̃ae
mensura multa prolata uidean¬
tur. Dui que sit protracta col¬
latio . prosublimitate tamen
ac difficultate materiae. pau¬
cis ammodum credimus dispu¬
tatum: Hisscĩ isa ac sermoni¬
bus stupe facti. potius quamre¬
pleti. uespertina sinaxi cȩlebra¬
ta. sopore paulolum membra
lax auimus: primoq: diluculo
subplacito plenioris tractatus.
Iterum reuersuri. ad nostradis¬
cessimus. tamde ꝑraeceptorũ
ad quisitione: quam de promis¬
sorum societate gaudentes :
Ex cellentiam siquidem orati¬
onis nobis tantum modo prac¬
monstratam : ordinem uero
atque uirtutem. quae tiom
perpetuitas eius ueladqui renda

Expanded text:
quaeque hac qua diximus disciquaeque hac qua diximus disciplina et intentione spiritus exhibentes efficaci poterimus uirtute cantare: dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo: eleuatio manuum mearum sacrificium uespertinum. quod etiam nos oportuna commonet deuotione persoluere horae ipsius ac noctis aduentus: de quo quidem licet pro tenuitatis nostrae mensura multa prolata uideantur diuque sit protracta conlatio, pro sublimitate tamen ac difficultate materiae paucis admodum credimus disputatum. His sancti Isaac sermonibus stupefacti potius quam repleti uespertina synaxi celebrata sopore paululum membra laxauimu3, primoque diluculo sab placito plenioris tractatus iterum reuersuri ad nostra discessimus tam de praeceptorum adquisitione quam de promissorum securitate gaudentes. excellentiam siquidem orationis nobis tantummodo praemonstratam, ordinem uero atque uirtutem, qua etiam perpetuitas eius uel adquirenda
Abbreviated transcription (Latin):
petitiones nostras soli pandimusdõ:
Ita ut neipsȩ quidem aduersȩ
uale ant potestates: genus nr̃ȩ
petitionis agnoscere : Propter
quod cum sum moest orandum
silentio: non solum. nefratres ad¬
stantes nostris susurniis. uelcla¬
moribus auocemus : & orantium
sensus obstrepamus. sed &ipsos
quoque inimicos nostros. qui
orantibus nobis maxime insidi¬
antur: lateat nostrȩ petitionis
intentio: Ita enim prȩceptũ
illud implebimus: Aeaquȩ dor¬
mit insinutuo. custodi claustra
oristui, Ob quod frequenter
quidem: sed breuiter est oran¬
dum. ne in morantibus nobis lo¬
nostro cordi insidiator possit.i¬
nimicus: Istud namque est
sacrificium uerum: quia sacri¬
ficium dõ sp̃s contritus: Haec
salutaris oblatio: ista sunt pura
libamina: Istud sacrificium ius¬
titiae : Istud sacrificium laudis:
Hȩ sunt uerȩ acpingues ostiȩ:
stasunt holo caustomata me¬
dullata: quae contritis & hu¬
miliatis cordibus offeruntur:

Expanded text:
petitiones nostras soli pandimus deo, petitiones nostras soli pandimus deo, ita ut ne ipsae quidem aduersae ualeant potestates genus nostrae petitionis agnoscere. propter quod cum summo est orandum silentio, non solum ne fratres adstantes nostris susurris uel clamoribus auocemus et orantium sensibus obstrepamus, sed ut ipsos quoque inimicos nostros, qui orantibus nobis maxime insidiantur, lateat nostrae petitionis intentio. ita enim praeceptum illud inplebimus: ab ea, quae dormit in sinu tuo, custodi claustra oris tui. Ob quod frequenter quidem, sed breuiter est orandum, ne inmorantibus nobis nostro cordi insidiator possit inimicus. istud namque est sacrificium uerum, quia sacrificium deo spiritus contritus: haec salutaris oblatio, ista sunt pura libamina, istud sacrificium iustitiae, istud sacrificium laudis, hae sunt uerae ac pingues hostiae, ista sunt holocaustomata medullata, quae contritis et humiliatis cordibus offeruntur,
Abbreviated transcription (Latin):
docimus exemplis dominicis erudi¬
ti. cunctas obsecrationes nostras
similinos quoque debemus oratio¬
ne concludere. & hancuocem cunc¬
tis petitionibus nostris semper
adiungere : uerumtamen. non si¬
cut egouolo sed sicut tu:S
Satisue¬
ro constat illum trinae curuatio¬
nis numerum. quisolet in congrega¬
tione fratrum ad condudendam
si naxin celebran. eum quiintento
animo supplicat: obseruare non possẽ :
gelicum praeceptum diligen¬
tius obseruandum est: Ut intran¬
tes incubiculum nostrum clauso
ostio nostro. oremus patrem nr̃m
quod a nobis itaimplebitur :
Intra nostrum cubiculum supplica¬
mus. cumabomnium cogitati
onum siue sollicitudinum stre¬
pitu. cornostrum poenitus a¬
mouentes. secreto quodammo¬
do acfamilianter praeces nr̃as
dño reseramus Clauso ora¬
mus ostio. cum strictis labiis
omniq: silentio supplicamus.
non uocum. sed cordium scrutatori:
In abscondito oramus. quando
corde tantum &intenta mente.

Expanded text:
diximus exemplis Dominicis erudidiximus exemplis Dominicis eruditi, cunctas obsecrationes nostras simili nos quoque debemus oratione concludere, et hanc vocem cunctis petitionibus nostris semper adjungere, Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu . Satis vero constat illum trinae orationis numerum qui solet in congregationibus fratrum ad concludendam synaxim celebrari, eum qui intento animo non supplicat, observare non posse. CAgelicum praeceptum diligentius observandum est, ut intrantes in cubiculum nostrum clauso ostio nostro oremus Patrem nostrum , quod a nobis ita implebitur. Intra nostrum cubiculum supplicamus, cum ab omnium cogitonum siue sollicitudinum strepitu cor nostrum penitus amouentes secreto quodammodo ac familiariter preces nostras domino reseramus. clauso oramus ostio, cum strictis labiis omnique silentio supplicamus non uocum, sed cordium scrutatori. in abscondito oramus, quando corde tantum et intenta mente
Abbreviated transcription (Latin):
di eam: Ex cuius persona su¬
perunitate uoluntatis suȩ̨. quã
cum patre iugiter possidebat .
perbeatum quoque dauid. inpsal¬
mo tricesimo nono: Ita cantatur. ⁊¬
ut facerem uoluntatem tuam
ds̃ meus uolui: Nam &sidepa¬
tre legimus. Sic enim dilerit¬
ds̃ mundum ut unigenitum fili¬
um suum dar&. &defilio nihil¬
hominus inuenimus: quidedit se¬
met ipsum propeccatis nostris:
Et quem ammodum deillo refertur.
quietiam propro filio non peper¬
cit. sed pronobis omnibus tradi¬
dit eum. Ita deisto narratur: ob
patris & filii uoluntas un&peromni¬
a designatur. ut &iam in ipso resur¬
rectionis dominicȩ sacramento.
operatio non dissona fuisse doce a¬
tur .: Nam sicut resurrectio nẽ
corporis eius. patrem operatum
beatus a postolus prȩdicat dicens.
& dm̃ patrem qui suscitauit eum
amortius : Ita filius suscitaturum
se templum suicorporis protesta
Soluite inquiens templũ
hoc : &ego intribus diebus suscita¬
bo illud: Et idcirco. his quȩ prae¬

Expanded text:
di eam . Ex cujus persona sudi eam . Ex cujus persona super unitate voluntatis suae quam cum Patre jugiter possidebat, per beatum quoque David in Psalmo tricesimo nono ita cantatur: Ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui. Nam et sic de Patre legimus: Sic enim Deus dilexit mundum, ut unigenitum Filium suum daret . Et de Filio nihilominus invenimus, Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris . Et quemadmodum de illo refertur: Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum : ita de isto narratur, OblPatris et Filii voluntas una per omnia designatur, ut etiam in ipso resurrectionis Dominicae sacramento operatio non dissona fuisse doceatur. Nam sicut resurrectionem corporis ejus Patrem operatum beatus Apostolus praedicat dicens: Et Deum Patrem qui suscitavit eum a mortuis , ita Filius suscitaturum se templum sui corporis protestatur, Solvite, inquiens, templum hoc, et ego in tribus diebus suscitabo illud . Et idcirco his quae prae
Abbreviated transcription (Latin):
nostras rectius quamnos acue¬
racius intuetur. eaquȩ posci¬
mus denegari: Quodilli quoq:
magistro gentium accidisse non
dubium est : Cumorar& aufer¬
ri a se angelum sathanȩ . quiu¬
tiliter ad cola fizandum cum
appositus fuerat dñi uoluntate.
dicens, Propter quod ter dnm̃
rogaui ut discederet ame: & dic¬
it mihi sufficit tibi gratiamecc.
Namiuirtus in infirmitate per¬
perficitur .: Quem sensum dñs
&iam orans expersona hominis
as sumpti . ut formam quoque oran¬
dinobis : quem am modum cete¬
ra suo praeberet exemplo: Ita
cum oraret expressit . Pater
si possibile est transeat ame ca¬
lix iste Uerum tamen nonsicut
ego uolo. sed Osicuttu: Cum uti¬
que eius apatris uoluntate non
dis creparet uoluntas: uenerat
enim saluare quod penerat:
& dare animam suam redempti¬
onem promultis.: De qua ipse
dicit: Nemo tollit animam¬
ame
meam ame. sedego pono eam ipͣso:
Potestatem habeo ponendi eam: &
potestatem habeo iterum sumen¬

Expanded text:
nostras rectius quam nos ac uenostras rectius quam nos ac ueracius intuetur ea quae poscimus denegari. quod illi quoque magistro gentium accidisse non dubium est, cum oraret auferri a se angelum Satanae, qui utiliter ad colafizandum eum adpositus fuerat domini uoluntate, dicens: propter quod ter dominum rogaui ut discederet a me. et diit mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur . Quem sensum etiam Dominus orans ex persona hominis assumpti, ut formam quoque orandi nobis, quemadmodum et caetera, suo praeberet exemplo, ita cum oraret expressit: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste: verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu , cum utique ejus a Patris voluntate non discreparet voluntas. Venerat enim salvare quod perierat , et dare animam suam redemptionem pro multis , de qua ipse dicit: Nemo tollit animam meam a me, sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumen
Abbreviated transcription (Latin):
tia. nulla penitus desperatione fran¬
gamur. cumorationẽnr̃am nos. op¬
tinuisse minime senserimus. nec
hesitemus super dñi sponsione
dicentis: Omniaquȩ cum que
petientis moratione. credentes
accipietis: Retractare namq
nos conuenit illam beati euange¬
listȩ iohannis sententiam: qua
ambiguitas huius questionis eui¬
denter absoluitur.: Hȩc est in¬
quitsiducia quam habemus ad
dm̃. quia quicquid petierimus
secundum uoluntatem eius. au¬
ditnos ⁊ Ergo. super his tantũ
plenam nos & indubitabilem
iussit ex auditionis habere fidu
ciam. quȩ non nostris commodis.
nec solatiis temporalibus: sed dñi
congruun uoluntati: Quod &iam
inoratione dominica ad miscere
prȩcipimur dicentes: Fiatuoluntas¬
tua. Tua. scilicet. non nostra
Si enim & illudapostoli re¬
cordemur: quõ quid oremus
secundum quod o port& nesci¬
mus: Intellegimus nos non¬
num quam saluti nostrȩ con¬
traria postulare. & commodis¬
sime nobis abeo. qui utilitates

Expanded text:
tia nulla penitus desperatione frantia nulla penitus desperatione frangamur, cum orata nostra nos obtinuisse minime senserimus, nec haesitemus super domini sponsione dicentis : omnia quaecumque petieritis in oratione credentes accipietis. retractare namque nos conuenit illam beati euangelistae Iohannis sententiam, qua ambiguitas huius quaestionis euidenter absoluitur: haec est, inquit, fiducia quam habemus ad eum, quia. quidquid petierimus secundum uoluntatem eius, audit nos. ergo super his tantum plenam nos et indubitabiiem iussit exauditiociam, quae non nostris commodis nec solatiis temporalibus, sed Domini congruunt voluntati. Quod etiam in oratione Dominica admiscere praecipimur dicentes: Fiattua, tua scilicet, non nostra. si enim et illud apostoli recordemur, quoniam quid oremus secundum quod oportet nescimus, intellegimus nos nonnumquam saluti nostrae contraria postulare et commodissime nobis ab eo qui utilitates
Abbreviated transcription (Latin):
tate. in cuius cum que uolentis sita ẽ
quã uero ñ ex audiend um se sup¬
dubitet. cũ se
dubitauent exaudiri: Hic dilua¬
supplicandum sit: &iamillo beati
danihelis docemur exemplo: quod
exauditus a prima die quacepit
orart. post primam &uicesimam
diem. consequitur suȩ petitionis
effectum: In de nos quoque non
debemus a coepta orationum nr̃arũ
intentione cessare: sinos exaudin
tardius senserimus, Neforte aut
exauditionis gratia. dispensatio¬
ne dñi utiliter differatur: lut an¬
gelus diuinum ad nos beneficium
delaturus : a facie omni potentis e¬
gressus resistente diaboloremoret᷑:
Quem certum est. transmissum munc¬
ris desiderium ingerere non posse.
sinos apropositȩ pecitionis inten¬
tione cessasse reppererit: Quod
etiam supra dicto prophetȩ procul
dubio accidere potuisset. nisi uir¬
tute in conparabili inprimum
atque uicesimum diem. orationũ
suarum perseuerantiam protelas¬
set: Ab huius igitur fidei confiden¬

Expanded text:
tate in cuiuscumque uolentis sita est tate in cuiuscumque uolentis sita est utem non exaudiendum se supdubitet, cum se dubitauerit exaudiri. quosupplicandum, etiam illo beati Danihelis docemur exemplo, quod exauditus a prima die qua coepit orare post primum et uicensimum diem consequitur suae petitionis effectum. onde nos quoque non debemus a coepta orationum nostrarum intentione cessare, si nos exaudiri tardius. senserimus, ne forte aut exauditionis gratia dispensatione domini utiliter differatur ant angelus diuinum ad nos beneficium delatnms a facie omnipotentis egressus resistente diabolo demoretur: quem certum est transmissum muneris desiderium ingerere non posse, si nos a propositae petitionis intentione cessasse reppererit. quod etiam supra dicto prophetae procul dubio accidere potuisset, nisi uirtute inconparabili in primum atque uicensimum diem orationum suarum perseuerantiam protelasset. ab huius igitur fidei confiden
Abbreviated transcription (Latin):
te daturumse dñs quicquid ora¬
tus fuerit repromittit: Et
id circo absque hȩsitationis infide¬
litate. prȩcibus insistendum est.
obtenturosq nos earum iugitate.
cuncta quae secundum dm̃ popos¬
cerimus minime dubitandum:
Hortatur enim nos dñs. uolens ca
quae sunt a&erna cel estiaq:
praestare. Ut eum inportunitate
nr̃a quodam modo coartemus:
qui inportunos nos non modo
non despicit nec refutat. sed &i¬
am inuitat & laudat. eisq prȩstitu¬
rum sequicquid perseueranter
sperauerint. benignissime polli¬
cetur dicens: Petite &accipietis.
quaerite & inuenietis. pulsate &
aperietur uobis. Omnis enim qui
petit accipit. & qui quȩrit inue¬
niet. & pulsanti aperietur: & ite
rum. Omnia quȩ cumq: petie¬
ritis inoratione credentes. acci¬
pietis: & nihil impossibile erituo
Et id circo sicunctȩ nos exau¬
ditionum quas prae diximus causę
omnino deficiunt : saltim animiȩ
im portunitatis instantia: quȩ absq:
ulla. uelmeriti uellaboris difficul¬

Expanded text:
 daturum se dominus quidquid oratus fuerit repromittit? et idcirco absque haesitationis infidelitate precibus insistendum est obtenturosque nos earum iugitate cuncta quae secundum deum poposcerimus minime dubitandum. hortatur enim nos dominus uolens ea quae sunt aeterna caelestiaque praestare, ut eum inportunitate nostra quodammodo coartemus, qui inportunos non modo non despicit nec refutat, sed etiam inuitat et laudat, eisque praestiturum se quidquid perseueranter sperauerint benignissime pollicetur dicens: petite, et accipietis: quaerite, et inuenietis: pulsate, et aperietur uobis. omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit inuenita quaecumque petieritis in oratione credentes accipietis. et nihil inpossibile erit et idcirco si cunctae nos exauditionum quas praediximus causae omnino deficiunt, saltim animet inportunitatis instantia, quae absque ulla uel meriti uel laboris difficul
Abbreviated transcription (Latin):
illa pietatis quȩ pro pheta de¬
scribit : num. uel in portunita¬
tem quae omni uolenti suppe¬
ditat habere non possumus
perquam etiam solam. sinon pro¬

Expanded text:
a pietatis quae propheta describit, num uel inportunitatem quae omni uolenti subpeditat habere non possumus, per quam etiam solam d
Abbreviated transcription (Latin):
la cõmotionis suae causas &trin¬
secus accipiunt. utẽ filargiria &ira.
Alia uero intestinis motibus &¬
citantur. ut ẽ acedia atq tristicia.
breui. sed &iam scripturarum tes¬
timonus manifestiora reddamꝰ
Gastri margia & fornicatio. cumna¬
tura liter nobis insint.¬
Nam nonnumquam & iam sine ullo
animȩ incitamento. solius instiga¬
tione ac pruritu carnis oriuntur.
Materia tamen ut consummentur.
egent & trinsecus. & ita in effectũ
corporali actione per ueniunt ⁊
Unus quisq: enim temptatur ꝓpria
concupis centia. Deinde concu¬
piscentia fuerit concepta. pari&
peccatum.: Peccatũ uero cũ fuerit
consummatum. generat mortem.
Nam nec primus adam ꝑ gastri¬
margiã decipi potuit. nisiescȩ
materiam habens in prõptu. ab¬
usus ea fuiss& in licitae. Nec se¬
cundus sine cuius dã materiȩ in¬
licitatione temptatur. cũ dicitꝰ
ei si filius clĩ es dic ut lapicdes isti
panes fiant: Fornicatio quoq

Expanded text:
la commotionis suae causas extrinla commotionis suae causas extrinsecus capiunt, ut est filargyria et ira alia uero intestinis motibus excitantur, ut est acedia atque tristitia. brevi, sed etiam Scripturarum testimoniis manifestiora reddamus, gastrimargia et fornicatio cum naturaliter nobis insederint, nonnumquam etiam sine ullo animae incitamento, solius instigatione ac pruritu carnis, oriuntur; materia tamen ut consummentur egent extrinsecus, et ita in effectum corporali actione perveniunt. Unusquisque enim tentatur a propria concupiscentia; deinde concupiscentia cum fuerit concepta, parit peccatum; peccatum vero cum fuerit consummatum, generat mortem . Nam nec primus Adam per gastrimargiam decipi potuit, nisi escae materiam habens in promptu abusus ea fuisset inlicite, nec secundus sine cuiusdam materiae inlicitatione temptatur, cum dicitur ei: si filius dei es, dic ut lapides isti panes fiant. fornicatio quoque
Abbreviated transcription (Latin):
qͥquã adhoram digeritur. sed ꝑdies &
tempora reseruatur : qđ AAuic.
dicitur: quȩ omnia ȩqualisunt a
nobis horrore damp̃nanda.¬
Tristiciae gaenera sunt duo Unũ
quod uel ira cundia desinente
uel deinlato damno acdesiderio
prepedito cassatoq: generatur :
Aliuid quod in rationabili mentis
anxictate seu des peratione descen¬
dit. Acediȩ genera sunt duo.
Unum quod ad somnum precipi¬
tat estuantes. Aliud. qđ cellam
deserere. ac fugere cohortatur:
Caeno doxia lic& multi formis
ac multiplex sit & indiuersas spȩ¬
ties diuidatur: generatamen&ꝰ
sunt duo : Primum quod procar¬
nalib: ac manifestis extollimur¬
rebus: Sccundum qđ ꝓspiritali¬
b: & occultis. desiderio uane¬

Expanded text:
 ad horam digeritur, sed per dies et  ad horam digeritur, sed per dies et tempora reseruatur, quod μη̃νις dicitur. quae omnia aequali sunt a nobis horrore damTristitiae genera sunt duo: unum quod vel iracundia desinente vel de illato damno ac desiderio praepedito cassatoque generatur; aliud quod de irrationabili mentis anxietate, seu desperatione descendit. Acediae genera sunt duo: unum quod ad somnum praecipitat aestuantes, aliud quod cellam deserere ac fugere cohortatur. Coenodoxia licet multiformis ac multiplex sit, et in diversas species dividatur, genera tamen ejus sunt duo: primum quo pro carnalibus rebus ac manifestis extollimur. Secundum quo pro spiritualibus et occultis desiderio van
Abbreviated transcription (Latin):
Etiterum deduobus adephesios.
Fornicatio & inmunditia nec nom¬
n&ur inuobis: Etiterum. illud
autem scitote. quod omnis for¬
nicator. aut inmundus autaua¬
rus. quodest idolorum seruitus.
non hab& hȩreditatem in regno
xp̃i& dĩ: Quȩ tria. ut a nobis pari
obseruatione caueantur. similinos
eorum a regno xp̃i atq: una d&er¬
r& &clusione Phlargiriae genera
sunt tria: Primum quodrenunti¬
antes. diuitiis ac facultatib suis
spoliari non sinit : Secundum: qͦdea
quȩ a nobis dispensata sunt uel in¬
digentib: distributa resumerenos
maiori cupiditate per suadet :
Tertium quod neantea quidem¬
pos sedimus. desiderare adquiri ue
conpellit : Irae genera sunt tria:
unum. quod & ardescit intrinse¬
cus quod grece. ΘΥCΟC. dicitꝰ
Aliud quod inuerbum & opus ef¬
fectumq prorumpit : qđ oprÑ.
nuncupatur: De quib & apłs.
Nunc autem deponite inquit &¬
uos omnia : iram. indignationem:
Tertium. quod non utile feruens ne¬

Expanded text:
Et iterum de duobus ad Ephesios: « Et iterum de duobus ad Ephesios: « Fornicatio et immunditia nec nominentur in vobis . » Et iterum: « Illud autem scitote quod omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, quod est idolorum seruitus, non habet hereditatem in regno Christi et dei. quae tria ut a nobis pari obseruatione caueantur, similis nos eorum a regno Christi atque una deterret exclusio. filargyriae genera sunt tria. primum quod renuntiantes diuitiis ac facultatibus suis spoliari non sinit. secundum quod ea, quae a nobis dispersa sunt uel indigentibus distributa, resumere nos maiore cupiditate persuadet. tertium quod ea, quae ne antea quidempossedimus, desiderari adquiriue conpellit. irae genera sunt tria. unum quod exardescit intrinsecus, quod Graece θυμός dicitur. aliud quod in uerbum et opus effectumque prorumpit, quod ὀργὴ nuncupatur. de quibus et apostolus: nunc autem deponite, inquit, et uos omnia, iram, indignationem. tertium quod non ut illa efferuens
Abbreviated transcription (Latin):
quam soli dõ cognitamesse malu¬
erat: Tertio quod inter dum sol&
sapor ille quemnos adiciposcimꝰ.
alus dis plicere : & inuenimur in iu¬
riam multis dum nr̃e gulȩ acdesi¬
derio satis facere cupimus inrogare :
Propter quodomnimodis haec in no
bis est castiganda libertas Fornica¬
tionis genera sunt tria: Primum.
quod ꝑ commixtionem sexus utri¬
femineo tactu pro quo her patriar¬
chae uidȩ filius. acd̃o percussus
legitur: Quod inscripturis scĩs
inmunditia nuncupatur: Super
quo apłs. dico autem innubtis &
uiduis. bonum est illis sisic perman¬
serint sicut & ego. Quodsise non
continent nubant. Melius est
nubere quam uri: Tertium qđ
animo acmente concipitur.
dequo dñs in euuangelio: qui uident
mulierem ad concupis cendũ eam:
iam mechatus est eam in corde suo.
Quȩ triagenera beatus apłs parimo¬
do gtinguenda pnuntians.: Mor¬
tificate in quit membra ur̃a quȩ suñ
suꝑterram: fornicationem in¬
munditiam. libidinem . & c&era:

Expanded text:
quam soli deo cognitam esse maluquam soli deo cognitam esse maluerat. tertio quod interdum solet sapor ille quem nos adici poscimus aliis displicere, et inuenimur iniuriam multis, dum nostrae gulae ac desiderio satisfacere cupimus, inrogare. proptebis est castiganda libertas. Fornicationis genera sunt tria: primum, quod per commixtionem sexus utrifemineo tactu, pro quo Onan patriarchae Judae filius a Domino percussus legitur, quod in Scripturis sanctis immunditia nuncupatur , super quo Apostolus: Dico autem innuptis et viduis, bonum est illis si sic permanserint sicut et ego : quod si se non continent, nubant; melius est enim nubere quam uri; tertium, quod animo ac mente concipitur. De quo Dominus in Evangelio, Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam moechatus est e» Quae tria genera beatus Apostolus pari modo exstinguenda pronuntians: « Mortificate, inquit, membra vestra, quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem, etc. . »
Abbreviated transcription (Latin):
Tertia &iam inetricabiles filargiriȩ
laqueos noctit ceruicib captiuo¬
rum nec aliquando monachũ sinit
ꝑ fecta xp̃i nuditate fundari:
Cuius nobis passionis in esse uesti¬
gia. isto quoq deprehendimus
inlitio: Cum forte ad ref&ctionẽ
d&enti ab aliquo fratrum conten
ab &ibente conditisunt: Sed quid¬
dam super fundi eis uel adici in¬
portuna atq effrenata poscimus
libertate : quod fieri penitus non o
port& trib decausis. Primoqui¬
omnitolerantiae ac parcitatis
&ercitatione uersari: & scđm
aposto lum discere in quibus est
sufficiens esse : Nullatenus enim
poterit uel occulta uel maiora cor¬
poris desideria refrenare. quisq
degustatione modice insuauitatis
offensus. nead mom̃tum quidem
delicias gutturis sui ualuerit cas¬
tigare : Secundo quod nonnum¬
quam euenit. ut adhoram desit
illas pecies quȩ postulatur a nob.
& uerecundiam neces sitati uel
frugalitati suscipientis incutimꝰ:
publicantes scilic& pauꝑtatem &.

Expanded text:
tertia etiam inextricabiles filargyriae tertia etiam inextricabiles filargyriae laqueos nectit ceruicibus captiuorum nec aliquando monachum sinit perfecta Christi nuditate fundari. cuius nobis passionis inesse uestigia isto quoque deprehendimus indicio, cum forte ad refectionem detenti ab aliquo fratrum contentab exhibente conditi sunt, sed quiddam superfundi eis uel adici inportuna atque effrenata poscimus libeportet tribus de causis, primo quiomni tolerantiae ac parcitatis exercitatione versari, et secundum Apostolum discere in qsufficiens esse. nullatenus enim poterit uel occulta uel maiora corporis desideria refrenare, quisque degustatione modicae insuauitatis offensus ne ad momentum quidem delicias gutturis sui ualuerit castigare. secundo quod nonnumquam euenit, ut ad horam desit illa species quae postulatur a nobis et uerecundiam necessitati uel frugalitati suscipientis incutimus, publicantes scilicet paupertatem eius