comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciciebat deuilicatu. & laud auit
cũ quod infuturum sibi ꝓfpexerit:
non omĩa debemus ad imitandum
sumere. Non enĩ aut dño nr̃o fa¬
cienda ẽ in aliquo fraus. ut de
ipsa fraude helemosinas facia¬
mus: aut eos aquibus recipi
uolumus in taber nacula ȩter¬
na tanquam debitores dĩ & dñi
nr̃i fasẽ intelligiꝰ cũ iusti et scĩ
significentur noc loco. qui eos in¬
troducant intaber nacula eter¬
na. qui necessitatibus suis terre¬
na bona cõmunicauerint. de
quibus etiam dicit: quod siquis
alicui eoꝵ calicem aquę frigi¬
dȩ dederit tantum in nomine
discipuli. nonꝑdet mercedem
suam. Sed etiam econtrario di¬
cunt᷑ iste similitudines: ut in¬
telligainus si laudari potuit ille
adnõ. qui fraudem faciebat:
quantum amplius placeant
tum illa opera faciunt: sicut: etiã
de udice iniquitatis qui in ter¬
pelabatur auidua. comparationẽ
duxit ad uidicem dm̃: cui nulla
ex parte uidex iniquus conferen¬
dus ẽ. Quod aut̃ decentũ cađd

Expanded text:
ejiciebat de villicatu, et laudavit eum quod in futurum sibi prospexerit, non omnia debemus ad imitandum sumere. Non enim aut Domino nostro fascienda est in aliquo fraus, ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus: aut eos a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi; eum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint; de quibus etiam dicit, quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam : sed etiam e contrario ducuntur istae similitudines, ut intelligamus, si laudari potuit ille a Domino qui fraudem faciebat, quanto amplius placeant tum illa opera faciunt; sicut etiam de judice iniquitatis qui interpellabatur a vidua, comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est . Quod autem de centum cadis
Abbreviated transcription (Latin):
derit conteret eũ : dehis dicit
qui cadunt suꝑ eũ qui illũ mͦ
contẽpnunt uł iniuriis afficiũt.
Idõ nondum penitus intereunt:
s tamen confringuntur. ut ñ
rect ambulent: suꝑ quos aut̃
cadit : ueniet illis de suꝑ in
iudicio cũ pena ꝑditionis. Id̃
dixit conteret eos : ut sint im¬
pii tãqͣ puluis. quẽ ꝓicit uent᷑¬
a facie terrȩ

Expanded text:
rit, conteret eum: de his dicit quod cadent super eum, qui illum modo contemnunt, vel injuriis afficiunt; ideo nondum penitus interereunt, sed tamen confringuntur, ut non recte ambulent: super quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis; ideo dixit, Conteret eos, ut sint impii tanquam pulvis, quem projicit venta facie terr
Abbreviated transcription (Latin):
lapsum hominis. Nõ aut̃ a
tenebris ad lucem : sicut dictũ
ẽ. de tenebris lumen claresce¬
re. quia a peccatis homo libe¬
ũ sp̃c in mundus exie¬
rit ab homine. E cȩta.
Significat quosdã ita
crelituros: ut ñ possent serre
labores continentiȩ et ad scłm
redituri sint. Quod dictum ẽ
assumit secum alios septem.
intelligitur quia cũquis ceci¬
derit de iusticia: etiã simu¬
lationem habebit. Cupiditas
enim carnis expulsa ꝑpeni¬
tentiam a consuetis oꝑibus.
cũ non inuenerit inquibus
delectationib conrequiescat .:
auidius redit : & rursus oc¬
curat mentem hominis : si
cũpulsa eẽt neglegentia sub¬
sec uta ẽ. Ut ñ introduceretur
tainquã habitator mundatȩ do¬
mu sermo dĩ ꝑsuam doctrinã.
Et qm̃ ñ solum habebit illa sep¬
tem uitia. quȩ septem uirtutũ
sp̃itibus sunt contraria. sed etiã
ꝑypochrisin se ipsas uirtutes ha¬
bere simulabit : ꝓptea assũpti s
secũ aliis septẽ nequioribus: hoc

Expanded text:
lapsum hominis: nunc autem a lapsum hominis: nunc autem a tenebris ad lucem, sicut dictum est, De tenebris lucem clarescere : quia a peccatis homo libeus immundus exierit ab homine et cetera, significat quosdam ita credituros, ut non possint ferre labores continentiae et ad saeculum redituri sint. quod dictum est: assumit secum alios septem, intellegitur, quia cum quis ceciderit de iustitia, etiam simulationem habebit. cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auidius redit et rursus occupat mentem hominis, si, cum pulsa esset, neglegentia subsecuta est, ut non introduceretur tamquam habitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam. et quoniam non solum habebit illa septem uitia, quae septem uirtutibus spiritalibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisin se ipsas uirtutes habere simulabit, propterea assumtis secum aliis septem nequioribus — hoc
Abbreviated transcription (Latin):
doctibus : sic erit et filius hoĩs
incorde terrę tribus diebus
et tribus noctibus. Sęxte feriȩ
diei partem qua sepultus ẽ. cũ
preterita nocte ꝓ nocte et die ac¬
cipes. Hocẽ ꝓtoto die sabbatũ
nocte etdie. et noctem dñicam
cũ eodem die in lucescente. Ac ꝑ
hoc accipiendo partem ꝓtoto. :¬
habes triduum ettreg̃ noctes.
Quod enĩ dicuntur decem men¬
sez p̃gnantis : nouem sunt ple¬
ni. sed inicium decuni ꝓtoto ac¬
cipitur. Et quod se ostendit¬
dñs in monte. post sexlies fac¬
tum dicit umus eiguista. alter
uero post octo dies dicit: par¬
tem posteriorem primi diei in
quo futurum hoc dñs ꝑ misit:
et partem priorem nouissimi
diei . in quo completum ẽ quod
ꝓmisit. ꝓ totis etq integris
diebus annumerans. Ut intel
ligas eum quidixit post sex
dies. solos medios cõmemoras¬
se : quiuere toti atq integri
cõpleti sunt. Ingenesi enĩ. alu¬
ine incipit dies : et finit ad
tenebras : ad significandum

Expanded text:
noctibus, sic erit et filius hominis noctibus, sic erit et filius hominis in corda terrae tribus diebus et tribus noctibus. sextae. feriae diei partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte pro nocte et die accipies, hoc est pro toto die, sabbati noctem et diem et noctem dominicam cum eodem die inlucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto habes triduum et tres noctes. quod enim dicuntur decem menses praegnantis, nouem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. et quod se dominus ostendit in monte, post sex dies factum dicit unus euangelista, alter uero post octo dies dicit, partem posteriorem primi diei, in quo futurum hoc dominus promisit, et partem priorem nouissimi diei, in quo completum est quod promisit, pro totis atque integris diebus annumerans: ut intligas eum qui dixit, post sex dies, solos medios commemorasse, qui vere toti atque integri completi sunt. In Genesi enim a lumine incipit dies, et finit ad tenebras , ad significandum
Abbreviated transcription (Latin):
reuelare. quẽ ad modum cũ di¬
ceret. Nemo nouit patrẽ nisi
filius : acldidit. & cui uoluerit
silius reuelare. Qd nonita in¬
telligendũ ẽ. quasi filius a nullo
possit cognosci. nisi apatre solo:
pat̾ aut̃ nonsolũ a filio : sed
etiam ab eis : quib reuelauerit
filius. Sic enĩ potius dictũẽ:
ut intelligamus et patrem et
ipsum filiũ ꝑ filiũ reuelari.
qͥuia ipse ẽ mentis nr̃e lum̃.
Ut quod postea intulit. et
cui uoluerit filius reueleme.
uis sius penitentiam nunc agentib
se cernuntur. Fortem illum ap¬
pellat : quia ipse tenebat. ne pos¬
nes eruere : sed ꝑgram dĩ. Uasa
euis dicit: om̃s in fideles. Nisi priꝰ
alligauerit fortem. Ailigauerit
dixit : potestatem illi ademerit
impediendi uoluntatem fideliũ
assequendo a & optinendo regno
rogenies uiperarũ eosdicit.
quia et diaboli filios eos ap
pellat. Intantũ enĩ quis filius
ẽ: inquantum eũ peccando
icut enĩ fuit iona inuentre
eti tribus diebus et tribus

Expanded text:
admodum cum diceret, Nemo novit Patrem, nisi Filius, addidit, et cui voluerit Filius revelare. Quod non ita intelligendum est, quasi Filius a nullo possit cognosci, nisi a Patre solo; Pater autem non solum a Filio, sed etiam ab eis quibus revelaverit Filius. Sic enim potius dictum est, ut intelligamus et Patrem et ipsum Filium per Filium revelari; quia ipse est menti nostrae lumen: ut quod postea intulit, et cui voluerit Filius revelare, is suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Fortem illum appellat, quia ipse tenebat, ne pones eruere, sed per gratiam Dei. Vasa ejus dicit omnes infideles. Nisi prius alligaverit fortem: alligaverit dixit, potestatem illi ademerit impediendi voluntatem fidelium a sequendo Christo, et obtinendo regno rogenies viperarum eos dicit, quia et diabpellat: in tantum enim quis filius ejus est, in quantum eum peccando icut enim fuit Iona in uentre ceti tribus diebus et tribus
Abbreviated transcription (Latin):
menbra urã. quȩ sunt suꝑ terrã.
Id ẽ : quia quisq non transit
iucorpus xp̃i: nisi carnalibus
spoliatus fuerit indumentis.
Hinc ẽ. & eruite uos tieterem
quia desertũm lumen. facit
putorem.
unc oblatus ẽ ei demonium
habens: cecus & mutus. Idẽ.
qui non credit: & subditus ẽ di¬
abolo. Qui non in telligit: et
non confitet᷑ ipsam sidem. De
qua dictum ẽ. Ore confessio
fit insalutẽ: uel qui nondat
laudem deo.
secłm urãm sententiã. Igitur
ꝑuenit in uos regnum dĩ. ua
iegnum diaboli stare non po¬
test. Quod aduersum se diui¬
sum eẽ fatemini. Regnum
dĩ nẽ dicit. quod ãpnant᷑
impii : et afidelibus de pecca

Expanded text:
membra vestra, quae sunt super terram: id est, quia quisque non transit in corpus Christi, nisi carnalibus exspoliatus fuerit indumentis; hinc est et, Exuite vos veterem quia et desertum lumine facit putorem. Tunc oblatus est ei daemonium habens, caecus et multus: id est, qui non credit, et subditus est diabolo; qui non intelligit, et non confitetur ipsam fidem, de qua dictum est, Ore autem confessio fit in salutem ; vel qui non dat laudem Deo. secundum vestram sententiam: igitur pervenit in vos regnum Dei; quia regnum diaboli stare non potest, quod adversum se divisum esse fatemini. Regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus de pecca
Abbreviated transcription (Latin):
de illo qui fodit maltum. & posuit fun¬
damentum suꝑ petram.
depueris sedentib in foro & ad iniuicẽ
elamantib
N. Quod ait nemo lucernam accendens
oꝑit eã uase ad subtus lectum ponit.

Expanded text:
altum et posuit fundamentum super petram. XI. De pueris sedentibus in foro et ad invicem clamantibus. XII. Quod ait, Nemo lucernam accendens operit eam vase, aut subtus lectum ponit.
Abbreviated transcription (Latin):
d epane & pisce &r ouo.
Quod ait tulistis clauem scientiȩ.
Q uod ait anima plus ẽ quaa esca.
Quod ait sint lumbi urĩ accincti &
lucerne ardentes.
Demensura tritici quam dedit fidelis
dispensator familię.
Q uod ait cũ uideritis nubem orien¬
temꝰ ab ocasu.
Quod ait destatura corporis cui ñ
posst̃ aliquid addere.
Quod ait nolite insublime excolli.
De inuitatis ad cęnam.

Expanded text:
De pane et pisce et ovo. XXIII. Quod ait, Tulistis clavem scientiae. XXIV. Quod ait, nina plus est quam esca. XXV. Quod ait, sint lumbi vestri praecincti, et lucernae ardentis. XXVI. De mensura trictici quam dat fidelis dispensator familiae. XXVII. Quod ait, Cum videritis nubem orientem ab occasu. XXVIII. Quod ait de statura corporis cui non possint aliquid addere. XXIX. Quod ait, Nolite in sublime extolli. XXX. De invitatis ad coenam.
Abbreviated transcription (Latin):
De fructu centeno sexageno ⁊triceno.
Qđ ait colligite pͥmo ziZ ania.
De grano sinapis quod maius sit om̃ib
holeribus.
De fermento quod atcepit mulier
& abscondit infarine san̾is trib
De thes auro inagro abscondito.
Q uod dixerunt uidei unde buic sa¬
pientia hȩc et uirtus.
Q uod ambulauit in mari addisci¬
Qugd sit munus quod cũq ẽ ex me
Q uod ait omĩs plantatio quam non
plantauit pat̾ meis cęlestis eradi¬
De puero centurionis & filia cananee
erit. rubicundũs ẽ enĩ cęlum.
.xxi.
Q uod ait helias quidem uenturus ẽ
ce restituet oĩa.
.xXII.
de illo qui sepe cadebat inignem &¬
tsli quando in aquam.
XXIII&od ait gͦ liberi sunt filĩ cd̾ntri¬
butum exigeret᷑.
Q uod aut qui aut̃ scandali ⁊ auerit
Quod oblatus ẽ ei clebitor decem miliũ
Quod duobus seorsum disc ipłis se pas
Q uod ait discipłis dicetis monti
Inuc tolle & iactate in mare.
Q uod ait & qui ceciderit suꝑ lapi¬
dem istum c̃ fringetur.
De homine rege qui fecit nuptias

Expanded text:
De fructu centeno, sexageno, et triceno. X. Quod ait, Colligite primo zizania. XI. De grano sinapis quod majus fit omnibus oleribus. XII. De fermento quod accepit mulier, et abscondit in farinae satis tribus. XIII. De thesauro in agro abscondito. XIV. Quod dixerunt Judaei, Unde huic sapientia haec et virtus? XV. Quod ambulavit in mari ad disciQuid sit, Munus quodcumque est ex meQuod ait, Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus, eradiDe puero Centurionis et filia Chananaerit; rubicundum est enim coelum. XXI. Quod ait, Elias quidem venturus est, et restituet omnia. XXII. De illo qui saepe cadebat in ignem et aliquando in aquam. XXIII. Quod ait, Ergo liberi sunt filii, cum tributum exigeretur. XXIV. Quod ait, Qui autem scandalizaveritd oblatus est ei debitor decem milliumQuod duobus seorsum discipulis se passQuod ait discipulis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare. XXX. Quod ait, Et qui ceciderit super lapidem istum, confringetur. XXXI. De homine rege qui fecit nuptias
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod ait sic̃ sicut fulgur exit ribori x¬
ente & ꝑuenit usq in occidentem.
Quod triginta argentois uendituse.¬
Quod ait ubi fuerit corpus illuc con¬
gregabuntur aquile.
Quod ait ñ bibam amodo de hac ge¬
neratione uitis.
Q uod spuerunt in saciem eius ecolas¬
pbis cum ꝑcusserunt.
Se trma petri negatione.
Quod alonge secutus ẽ dnm̃ euntem
ad passionem.
Q uod ter dñs orauit priusquam tra

Expanded text:
Quod ait, Sicut fulgur exit ab oriente, et pervenit usque in occidentem. Quod triginta argenteis venditusQuod ait, tibi fuerit corpus, illo congregabuntur aquilae. XLIII. Quod ait, Non bibam amodo de hac generatione vitis. XLIV. Quod spuerunt in faciem ejus, et colaphis eum percusserunt. XLV. De trina Petri negatione. XLVI. Quod a longe secutus est Dominum ad passionem. XLVII. Quod ter Dominus oravit priusquam tra
Abbreviated transcription (Latin):
laz arus ulcerosus.
Quod dixerunt discipłi dñe auge
nobis fidem.
De decem leprosis. Y indomo.
De illo qui intecto ẽ & uasceiis¬
xXII.

Expanded text:
Lazarus ulcerosus. XXXIX. Quod dixerunt discipuli Domino, Adauge nobis fidem. XL. De decem leprosis. XLI. De illo qui in tecto est, et vasXLII.
Abbreviated transcription (Latin):
tem demendatio scripsi librum.
qui & sicum aliquo labore intel¬
ligitur. habet tamen non inuti.¬
lem ingenu. et mentis ȩxercita-¬
cionem. magisꝙ moribus adue¬
ri loquiũ diligendum ꝓficit.
Hunc quoq auferre statuerã
deopusculis meis. quia et obscurꝰ
& anfractuosus. & omĩno mole.¬
stus michi uidebatur. ꝓpter qd̃
eum nec edideram. Deinde cũ
postea scrtpsissem alterum cuiꝰ
titulus est. contra mendaciũ.
multo magis istum non eẽ
decreueram & iusseram. sed
non est factum. Itaq inis ta
retractacione opusculoꝵ me.¬
or cum eum in columen rep¬
perissem. etiam ipsum retras.¬
tatum manere precepi. Na¬
xime quia meo non nulla
sunt necessaria quȩ inillo ali.¬
bi alio alcero non sunt. Pro.¬
pterea uero illius inscriptio ẽ
contra mendatium. istius aũ
demendatio. qm̃ per illum
tocum oppugnatio est apta
merdatii. istius aut̃ mag¬
na pars inquisitionis difpl¬
tacione uersatur. A deundem
tamen finem uterq dirigitur.¬

Expanded text:
tem de mendacio scripsi librum, qui etsi cum aliquo labore intellegitur, habet tamen non inutilem ingenii et mentis administrationem magisque moribus ad ueriloquium diligendum proficit. hunc quoque auferre statueram de opusculis meis, quia et obscurus et anfractuosus et omnino molestus mihi uidebatur, propter quod eum nec edideram. deinde, cum postea scripsissem alterum, cuius titulus est: contra mendacium, multo magis istum non esse decreueram et iusseram, sed non est factum. itaque in ista retractatione opusculorum meorum cum eum incolumem repperissem, etiam ipsum retractatum manere praecepi, maxime quia in eo nonnulla sunt necessaria, quae in illo altero non sunt. propterea uero illius inscriptio est: contra mendacium, istius autem: de mendacio. quoniam per illum totum oppugnatio est aperta mendacii, istius autem magna pars in inquisitionis disputatione uersatur; ad eundem tamen finem uterque dirigitur
Abbreviated transcription (Latin):
uarietas. qͣmꝙͣ &e hebrea uerba ñ int̾p̾ta¬
ta sepe inueniamꝰ in libris. sic̃ amen. ⁊ al¬
leliua. ⁊ racha. ⁊ osanna. & siqͣ sunt alia.
Quoꝵ partim ꝓpt̾ sciorem auctoritatẽ
quanuis int̾p̾tari potiussent seruata est

Expanded text:
varietas. Quanquam et hebraea verba non interpretavarietas. Quanquam et hebraea verba non interpretata saepe inveniamus in libris, sicut Amen, et Alleluia, et Racha, et Hosanna, et si qua sunt alia: quorum partim propter sanctiorem auctoritatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
uł translata. Propa dicunt᷑. cum hisreb
significandis adhibent᷑ ꝓpt̾ quas st̃ insti¬
tuta sicut dicimꝰ bouem cũ incelligimꝰ pe¬
cus qđ om̃s nobiscum latinȩ linguȩ ho¬
mines hoc nomine uocant. Translata suns
cũ et ipsȩ res qͣs ꝓpͥis u̾bis significamꝰ ad ali¬
qͥs aliuo significandũ usurpant᷑. sicut dici
inꝰ bouem. & ꝑ has duas sillabas intelligimꝰ
pecꝰ qđ nsto noĩe appellari solet. S rursꝰ
ꝑ illud pecꝰ intelligimꝰ euangłistã quem
significauit scͥptura int̾p̾tante apło di¬
cens. Bouem tricurantem ñ infrenabis.¬
Contra ignota signa uł ꝓpͥa. magnum
remedium ẽ. linguarũ cognitio. Et la¬
tiȩ quidem linguȩ homines qͦs nc̃ ins-¬
truendos stiscepimꝰ. duab aliis ad scͥptu¬
rarum diuinarũ cognitionem opꝰ habeis.
hebrea scilicet ⁊ greci. ut ad exemplaria
p̾cedentia recurratur. siqͣm dubitatio¬
nẽ actulerit latinoꝵ int̾p̾tum infinita

Expanded text:
uel translata. propria dicuntur, cum his rebus uel translata. propria dicuntur, cum his rebus significandis adhibentur, propter quas sunt instituta, sicut dicimus bouem, cum intellegimus pecus, quod omnes nobiscum latinae linguae homines hoc nomine uocant. translata sunt, cum et ipsae res, quas propriis uerbis significamus, ad aliquid aliud significandum usurpantur, simus bovem, et per has duas syllabas intelligimus pecus, quod isto nomine appellari solet: sed rursus per illud pecus intelligimus evangelistam, quem significavit Scriptura interpretante Apostolo dicensContra ignota signa propria magnum remedium est linguarum cognitio. Et latinae quidem linguae homines, quos nunc instruendos suscepimus, duabus aliis ad Scripturarum divinarum cognitionem opus habent, hebraea scilicet et graeca; ut ad exemplaria praecedentia recurratur, si quam dubitationem attulerit latinorum interpretum infinita
Abbreviated transcription (Latin):
tes dm̃ & pietate mansueti quert̾ uolunta¬
tem di. cuiꝰ oꝑis ⁊ laboris pͥma obseruatio.¬
ut diximꝰ nosse istos libros. & si ñdũ adin¬
tellectũ. legendo tam̃ uł mandare memo¬
riȩ. uł omino incognitos ñ hab̾e. deinde
uiuendi. uł regłȩ credendi sollerciꝰ dili¬
gentiꝰq inuestiganda st̃. Quȩ tanto qͥs¬
q in eis plura inuenit. qͣnto ẽ. intelligen¬
facta quadam familiaritate cũ ipsa lingua
diuinarũ scͥpturarũ. in ea quę obscura sunt
aꝑienda & discutienda ꝑgendum ẽ. ut ad
obscuriores locutiones illustrandas de
ianifestiorib sumant᷑ exempla. ꝙ q̃dam
certa sententiarum testimonia. dubitati¬
onẽ incertis auferant. In qua re memo¬
ria ual plurinũ. quȩ si defuerit: non
potesł bis preceptis d aRi:
uab aut̃ causis ñ uitelligunt᷑ quȩ
scͥpta st̃: si aut ignotis aut ambigus
signis obtegunt᷑. St̾ aut̃ signa uł ꝓp̾a.

Expanded text:
tes Deum, et pietate mansueti quaerunt voluntates Deum, et pietate mansueti quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, nosse istos libros, et si nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare momoriae, vel omnino incognitos non habere.  diligentiusque investiganda sunt, quae tanto quisque plura invenit, quanto est intelligenfacta quadam familiaritate cum ipsa lingua divinarum Scripturarum, in ea quae obscura sunt aperienda et discutienda, pergendum est ut ad obscuriores locutiones illustrandas, de manifestioribus sumantur exempla, et quaedam certarum sententiarum testimonia, dubitationem certis auferant, in qua re memoria valet plurimum, quae si defuerit, non potest his praeceptis dari. uabus autem causis non intelleguntur quae scripta sunt, si aut ignotis aut ambiguis signis obteguntur. sunt autem signa uel propria
Abbreviated transcription (Latin):
qui sapientia & aliꝰ qui eccłasticꝰ uscbit᷑.
de quadam similitudine salomonis e̾e. di¬
cuntur. Nam iħe sirach eos conscͥpsisse
constantissime ꝑhibet᷑. Qui tam̃ qm̃ u
auctoritate recipi meruert̾. int̾ ꝓpħicos
st̃ hȩc. Osce. ioheb amos. abdias. ionasmi¬
cheas. naum abactic. sophouias. aggens. ⁊a¬
charias. malachias. Deinde quatuor ꝓphȩ sc̃
maioꝵꝰ uoluminũ. E sayas. hieremias. dami¬
el. hiezechiel. His quadraginta .iiͦui. libris
testam̃ti uetis terminat᷑ a c toritas. Noui aũ
quatuor libroꝵ euangł̃iis. Sacł̃m mathum¬
scđm marcũ. scdm lucam. Scđ̾m ioħem.
Quatuordecim epłis pauli apłi. ad roma¬
nos. Ad corinthios duab. ad galathas. ad
ephesios. Ad philippenses. Ad thessalonicen¬
ses. duab ad colossenses. Ad timotheum
duab. ad titũ. ad phylenonẽ. Ad hebreos.
Petri duab. T̃rib ioħis. una uidȩ ⁊ una
iacobi. Actib apłoꝵ libro uino. et apocalii¬

Expanded text:
qui Sapientia, et alius qui Ecclesiasticus inscribitur, qui Sapientia, et alius qui Ecclesiasticus inscribitur, de quadam similitudine Salomonis esse dicuntur: nam Jesus Sirach eos conscripsisse constantissime perhibetur, qui tamen quoniam in auctoritatem recipi meruerunt, inter propheticos sunt haec: Osee, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Michaeas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggaeus, Zacharias, Malachias. Deinde quatuor prophetae sunt majorum voluminum, Isaias, Jeremias, Daniel, Ezechiel. His quadraginta quatuor libris Testamenti Veteris terminatur auctoritas. Novi autem quatuor libris Evangelii secundum Matm Marcum, secundum Lucam, secundum Joannem; quatuordecim Epistolis Pauli apostoli, ad Romanos, ad Corinthios duabus, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Thessalonicenses duabus, ad Colossenses, ad Timotheum duabus, ad Titum, ad Philemonem, ad Hebraeos; Petri duabus; tribus Joannis; una Judae, et una Jacobi; Actibus Apostolorum libro uno, et Apocalyp
Abbreviated transcription (Latin):
N otꝰ aut̃ canon seas habendas puto:
uersandam dicimꝰ. his libris continetur:
Quinq moysi. id est genesi. exodo. leui¬
tico. numeri. deuterononio. ⁊ uno libro
iħu naue. uno iudicũ. uno libello qui ap¬
pellat᷑ ruth. qui magis ad regnoꝵ pͥncipi¬
ũ uidr ꝑtinere. Deinde quatuor regnoꝵ
⁊ duob paralipomenon ñ consequentib
s quasi a late̾ adiuncꝰtis simulq ꝑgentib
Hȩc est historia. quȩ sibimet adnexa tẽpo¬
ra continet. atq ordinẽ rerũ. Sunt aliȩ
tanꝙͣ exx diuerso ordine. quȩ neq huic ordi¬
ni neq int̾ se conecꝰtunt᷑. sic̃ ẽ. iob ⁊ tobia ᷤ
&e hester. ⁊ iudich. et machabeoꝵ. libri duo.
et etRȩ duo. qui magis subsequi uident᷑
ordinatã illam hystoriam. usq ad regnoꝵ
uł parali pomenon terminatã. Demde ꝓ¬
ꝓhe. in quib dauid unꝰ lib psal moꝵs : salo¬
monis tres ꝓu̾bioꝵ. cantiei canticoꝵ.
ꝙ eccłastes. Nam illi duo libri unus

Expanded text:
n auctoritatis eas habendas puto. versandam dicimus, his libris continetur: Quinque Moyseos, id est Genesi, Exodo, Levitico, Numeris, Deuteronomio; et uno libro Jesu Nave, uno Judicum, uno libello qui appellatur Ruth, qui magis ad Regnorum principium videtur pertinere; deinde quatuor Regnorum, et duobus Paralipomenon, non consequentibus, sed quasi a latere adjunctis simulque pergentibus. Haec est historia, quae sibimet annexa tempora continet, atque ordinem rerum: sunt aliae tanquam ex diverso ordine, quae neque huic ordini, neque inter se connectuntur, sicut est Job, et Tobias, et Esther, et Judith, et Machabaeorum libri duo, et Esdrae duo, qui magis subsequi videntur ordinatam illam historiam usque ad Regnorum vel Paralipomenon terminatam: deinde Prophetae, in quibus David unus liber Psalmorum; et Salomonis tres, Proverbiorum, Cantica canticorum, et Ecclesiastes. Nam illi duo libri, unus
Abbreviated transcription (Latin):
qdã mͦ atq ob̾trepentẽ sibi de appetitu in¬
feriors conceptis sordib Hic uͦ se iidilecꝰ¬
tione pocimi gnauit̾ exercet. in eaq ꝑfi¬
citur. & spe iam plenꝰ atq integer uirib
cũ ꝑuenit usq ad inunici dilectionẽ as¬
cendit in sextũ gradũ nͥ iã ipsũ oculuĩ
in tantũ uident. in qͣntũ moriunt᷑ huic
scło. In qͣntũ aut̃ hic uiuunt: ñ uident.
Et ideo qͦnius iam certior & i eo colera¬
bilior s etiã iocundior speties lucis illiuᷤ
incipiat apparere in enignate. adhuc

Expanded text:
quodammodo atque obstrepentem sibi de appetitu inquodammodo atque obstrepentem sibi de appetitu inferiorum conceptis sordibus. Hic vero se in dilectione proximi guaviter exercet, in eaque perficitur; et spe jam plenus atque integer viribus, cum pervenerit usque ad inimici dilectionem, ascenditin tantum vident, in quantum moriuntur huic saeculo; in quantum autem huic vivunt, non vident. Et ideo quamvis jam certior, et non solum tolerabilior, sed etiam jucundior species lucis illius incipiat apparere; in aenigmate adhuc t
Abbreviated transcription (Latin):
mi sicut ⁊̃ nr̃i dilectio referat᷑ in dm̃
De qͥb duob p̾ceptis cum de reb agere¬
mꝰ libro suꝑiore tͣctauimꝰ. Nece̾e̾. ẽ. gͦ ir
pͥmo se quisq in scͥpturis inueniat ami¬
re huiꝰ scłi hoc ẽ. teporaliũ rerum impli¬
it ila pietas qua ñ potest nͥ credẽ ⁊cecdẽ
auctoritati sco̾ꝵ libroꝵ. cogit eñ se ipsum
lugere. Hã ista scientia bone spei homi¬
ne ñ se iactancem s lam̃tantẽ facit. Quo
afectu impetrat sedtilis p̾cib consolationẽ
auimi adiutoru. ne desꝑationẽ frangas.
tu ab om̃i mortifera iocunditate rerui
transeuntium sese extrabit. & inde se
autens conuertit ad dilecꝰtionẽ ȩcernoꝵ
in cõmutabilem scił unitatẽ eandẽ q
tͥnitacem. Qm uͥ aspexerit qͦntũ potest
in longinqͣ radiantem. ⁊ sui aspe cꝰtus
infirmitate sustinere se illa lucẽ ñ pos¬
se ꝑsenserit. in qͥnto gͣdu ħ ẽ. in consilio
miscłie purgat animã tumultuantem

Expanded text:
mi sicut etiam nostri dilectio referatur in deum. mi sicut etiam nostri dilectio referatur in deum. de quibus duobus praeceptis, cum de rebus ageremus, libro superiore tractauimus. necesse est ergo, ut primo se quisque in scripturis inueniat amore huius saeculi, hoc est temporalium rerum, implidei, et illa pietas, qua non potest nisi credere et cedere auctoritati sanctorum librorum, cogit eum se ipsum lugere. nam ista scientia bonae spei hominem non se iactantem, sed lamentantem facit. quo adivini adjutorii, ne desperatione frangatur, tu ab omni mortifera jucunditate rerum transeuntium sese extrahit, et inde se avertens convertit ad dilectionem aeternorum, incommutabilem scilicet unitatem eamdemque Trinitatem. 11. Quam ubi aspexerit, quantum potest, in longinqua radiantem, suique aspectus infirmitate sustinere se illam lucem non posse persenserit; in quinto gradu, hoc est in consilio misericordiae, purgat animam tumultuantem
Abbreviated transcription (Latin):
scas modificauit. ut locis aꝑtiorib fam
occurreret. obscuriorib aut̃ fastidia a¬
t̾g̾et. Nichil enĩ fere de illis obscuritas¬
tatem. qͥd nob̾ appetendũ fugiendũq p̾a¬
piat. Timor aut̃ iste cogitationẽ de nr̃a
mortalitate ⁊ de futura morte necee. e
nicutiat .&. quasi clauatis carnib om̃i
suꝑbiȩ motꝰ ligno crucis affigat. Demi¬
opꝰ ẽ. mitescere pietate. neq cont᷑dicere
diuinȩ scͥpturȩ. siue intellectȩ si aliqͣ ui
meliꝰ saꝑe meliꝰ q p̾ciꝑe possemꝰ. s cogia¬
re potius ⁊ crede̾ id eẽ. meliꝰ ⁊ ueriꝰ qd̾
ibi scͥptum ẽ. etiam si lateat. ꝙͣ id qđ noͥ
ꝑ nos ipsos saꝑe possumꝰ. Post istos duos
gͣdꝰ timoris atq pietatis. ad t̾cium uenitꝰ
scientiȩ gͣdum. de qͦ nc̃ agere institui.
Nam in eo se exercet omĩs diuinarum
scͥpturarum studiosus nichil in eis alio
de. et ex cota anima. & ex tota mente
ꝑximũ uͦ canꝗͣ se ipsũ. id ẽ. ut cota pxi¬

Expanded text:
sanctas modificauit, ut locis apertioribus fami occurreret, obscurioribus autem fastidia detergeret. nihil enim fere de illis obscuritattatem, quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat. timor autem iste cogitationem de nostra mortalitate et de futura morte necesse est incutiat et quasi clauatis carnibus omnes superbiae motus ligno crucis affigat. deinde mitiscere opus est pietate neque contradicere diuinae scripturae siue intellectae, si aliqua e meliusque percipere possimus, sed cogitare potius, et credere id esse melius et verius quod ibi scriptum est, etiamsi lateat, quam id quod nos per nos ipsos sapere possumus. Post istos duos gradus timoris atque pietatis, ad tertium venitur scientiae gradum, de quo nunc agere constitui. Nam in eo se exercet omnis divinarum Scripturarum studiosus, nihil in eis aliudorde, ex tota anima, ex tota mente, proximum uero tamquam se ipsum, id est ut tota proxi
Abbreviated transcription (Latin):
er idem tempus inoriente hoc est
insyria palestina pelagius aquibus¬
dam catholicis fr̃ibus ad epãlia gesta
perductus. eisq absentibus qui de
illo libellum dederant qm̃ addiem
synodi non potuerunt occurrere.
ab epĩs quatuordeci auditus est.
ubi eum dogmata ipsa dãpnantẽ
quȩ inimica grẽ xpĩ aduersus eũ
delibello legebantur. catholicum
pronuntiarunt. Sed cum in ma-¬
nus nr̃as eadem gesta uenissent:
scribsi dehis dehis librum ne illut
uelnt ab soluto. eadem quoquȩ dog¬
mata putarentur. uidices appro¬
basse. quȩ ille nisi dampͥset nullo
modo ab eis nisi dampnatus ęxissr
Hic liber sic incipit. Postea quã
in manus nras. xL uiII. de
correctione donatittarum.
Idecorrectione donatistarum.

Expanded text:
er idem tempus in Oriente, hoc est in Syria Palaestina, Pelagius a quibusdam catholicis fratribus ad episcopalia Gesta perductus, eisque absentibus qui de illo libellum dederant, quoniam ad diem synodi non potuerunt occurrere, ab episcopis quatuordecim auditus est; ubi eum dogmata ipsa damnantem, quae inimica gratiae Christi adversus eum de libello legebantur, catholicum pronuntiarunt. Sed cum in manus nostras eadem Gesta venissent, scripsi de his librum, ne illo velut absoluto, eadem quoque dogmata putarentur judices approbasse, quae ille nisi damnasset, nullo modo ab eis nisi damnatus exisset. Hic liber sic incipit: Posteaquam in manus nostras. CAPUT XLVIII. De Correctione Donatistarum, de Correc
Abbreviated transcription (Latin):
ues & memoratoꝵ hereticoꝵ ep̃s
fuit. eccłiafuica gesta testantur.
quȩ in meis habentur opusculis.
Ubi ñ inueniens quid respondẽt.
totum sermonem meum de solis
maximianistis mauribus eius &
omĩbus qui aderant ex plicaui.
tamquam mutus audiuit. Hicli¬
ber uel hȩc gesta hic incipiunt. Gło¬
sissimo nonorio augusto .xii. & con¬
stantino iterum. iĩi. cẽ. conss.¬
ȩccła maioris. lii. contra sermo¬
quidam sermo arrianoꝵ sine
nomine auctoris sui. huic peten¬
te atꝙ instante quieum mͥ mise¬
rat. quanta potui etiam breuita¬
te & celeritate respondi. adiuncto
eodem sermone acapite responsio¬
nis meȩ & ahhibitis an singula
numeris. quibus infpectis. quidem
cui loco responderim facile possit
aduerti. Hic liber posteoꝵ sermo.¬
nem quia ac apite ad iunc tus est. fic
incipit. Cor precedenti difputa¬
cioni. hac disputacione respondeo.
liii. Denuptus ⁊ c̃cupiscentia
ad ualeri anum.

Expanded text:
uis et memoratorum hereticorum episcopus uis et memoratorum hereticorum episcopus fuit, ecclesiastica gesta testantur, quae in meis habentur opusculis. ubi non inueniens, quid responderet, totum sermonem meum, quem de solis Maximianistis in auribus eius et omnium, qui aderant, explicaui, tamquam mutus audiuit, Hic liber uel haec gesta sic incipiunt: Gloriosissimo Honorio Augusto XII et Constantio iterum VV. CC. consulecclesia maiore.quidam sermo Arianorum, sine nomine auctoris sui. Huic, petente atque instante qui eum mihi miserat, quanta potui etiam brevitate ac celeritate respondi; adjuncto eodem sermone a capite responsionis meae, et adhibitis ad singula numeris, quibus inspectis, quid cui loco responderim, facile possit adverti. Hic liber, post eorum sermonem qui a capite adjunctus est, sic incipit: Eorum praecedenti disputationi, hac disputatione respondeo. CAPUT LIII. De Nuptiis et Concupiscentia, ad Valerium
Abbreviated transcription (Latin):
sim pelagianam maxime uigilat¬
non expresse nominatam. sed in
eo etiam depresentia naturȩ quȩ̨
dm̃ sũmum & uerã dicimus. et de
templo eius operose ac subtiliter dis¬
putatur. Hic liber sic incipit. Fa¬
ceor fr̃ dilectissime dardane.L.
cum suis auc toribus abepĩs
lioꝵ africanoꝵ luteris conuicta
atq dampnata est. scribsi duos
libros aduersus eos. unũ degrãaͥ.
alterum depeccato originali. Hoc
opus sic incipit. Quantum deur̃a¬
& corporali & maxime spĩtali sa-¬
lute gaudeamus. Li. Gesta cum¬
emerito donatistarũ ep̃o.
liquanto post conlationem quã
cum nereticis donatistis nabui¬
mus. horta est nobis necessitas pergen¬
di inmauritaniam cesariensem. Ibi
apud ipsam cęsaream emeritum
donatistarum epm̃ uidimus. Unũ
scilicet eoꝵ uiI. quos prosuȩ causȩ
defensione delegerant. & qui in ea¬
dem causa maxime laborauerat
quȩ cum illo egerim presentibus
epĩs eiusdem prouintiȩ & plebe ce¬
sariensis eccłe in qua ciuitate & ci¬

Expanded text:
sim Pelagianam maxime vigilatn expresse nominatam; sed in eo etiam de praesentia naturae, quem Deum summum et verum dicimus, et de templo ejus operose ac subtiliter disputatur. Hic liber sic incipit: Fateor me, frater dilectissime Dardane. CAcum suis auctoribus ab episcliorum Africanorum litteris conuicta atque damnata est, scripsi duos libros aduersus eos, unum de gratia Christi, alterum de peccato originali. Hoc opus sic incipit: Quantum, de uestra corporali et maxime spiritali salute gaudemus. EMERITO DONATISTA, LIBER UNUS. Aliquanto post conlationem, quam cum hereticis Donatistis habuimus, orta est nobis necessitas pergendi in Mauritaniam Caesariensem. ibi apud ipsam Caesaream Emeritum, Donatistarum episcopum, uidimus, unum scilicet eorum septem, quos pro suae causae. defensione delegerant, et qui in eadem causa maxime laborauerat. quae cum illo egerimus praesentibus episcopis eiusdem prouinciae et plebe Caesariensis ecclesiae, in qua ciuitate et ci
Abbreviated transcription (Latin):
sanatum. Quod ille cupit iã
tuã. & narra quanta tibi fecit
ds̃: exilla apłi sententia recte potest
peccatoꝵ. redeundum sibi eẽ inẽ¬
scientiã bonã. & seruiendũ euglo
ꝓpt̃ aliors &iam salutem: ut
deinde cũ apo requiescat: Necũ
glegat ministerium predicatioĩs.
fr̃ne redemptioni accõmodatũ.
steriũ ilustrandi orbis: ꝑ eugłm
trinitatis. in septuaginta duo¬
bus discipulis intimatur. Ui¬
cies quater enĩ terni septua¬
binos mutit: sacramentum
ẽ caritatis: Siue quia duos

Expanded text:
sanatum. Quod ille cupit jam sanatum. Quod ille cupit jam tuam, et enarra quanta tibi fecit Deus; ex illa Apostoli sententia recte potest peccatorum redeundum sibi esse in conscientiam bonam, et serviendum Evangelio propter aliorum etiam salutem, ut deinde cum Christo requiescat: ne cum gligat ministerium praedicationis, fraternae redemptioni accommodatum. sterium illustrandi orbis per Evangelium Trinitatis in septuaginta duobus discipulis intimatur. Viginti quatuor enim ter in septuabinos mittit, sacramentum est charitati
Abbreviated transcription (Latin):
excederent. Quod aut̃ in porcos.
pascentes in montibus. demonia
ite ꝑmissa sunt: significat urmun¬
dos & suꝑbos homines. quibus demo¬
na dominantur. ꝑcultus idoloꝵ.¬
Quod aut̃ instagnũ p̃cipitati st̃:
significat quod iam elarificata
gcłi̾a. & liberato ppło gentium
adominatione demonioꝵ. in ab¬
ditis agunt sacrilegos ritus suos.
Qui apõ credere noluerunt. crca
& ꝓfunda curiositate sub mersi.
Quod aut̃ pastores porcoꝵ fugi¬
entes. ista mintiarunt. significat
quosdam etiã primates impioꝵ.
quãꝗͣ. axpĩanã legẽ fugiant. poten¬
tiam tamen eius ꝑgentes stupen¬
do & mirando predicare. Quod
geras seni ꝓdeunt uidere quod
factũ est᷑: & inueniunt homi
ab eis discederet. magno timore
ꝑcuisi: significat multi iudinem
uetusta sua uita delectatã. non ora¬
re quidem. sed nolle pati xpĩa¬
nam legemꝰ dũ dicunt quod
eam implere non possint:. Am¬
mirantes tamensidelem ppłm
apristina ꝑdita conuersatione

Expanded text:
excederent. Quod autem in porcos excederent. Quod autem in porcos pascentes in montibus daemonia ire permissa sunt, significat immundos et superbos homines, quibus daemonia dominantur per idoloQuod autem in stagnum praecipitati sunt, significat quod jam clarificata Ecclesia, et liberato populo Gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt, caeca et profunda curiositate submersi. Quod autem pastores porcorum fugientes, ista nuntiaverunt, significat quosdam etiam primates impiorum, quanquam christianam legem fugiant, potentiam tamen ejus per gentes stupendo et mirando praedicare. Quod Geraseni prodeunt videre quod factum est, et inveniunt hominab eis discederet, magno timore perculsi; significat multitudinem vetusta sua vita delectatam, honorare quidem, sed nolle pati christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possint; admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione
Abbreviated transcription (Latin):
bucernam accendens. oꝑit
eam uase. aut subtus lectũ ponit.¬
ut intrantes sed suꝑ candelabrum
ponit. ut intͣntes uideant lumen:
qui uerbũ dĩ timore carnalium
incõmodoꝵ abscondit. ipsam
oni ueritatis. & eã quasi cooꝑit.
uerbũ timendo predicare. Eã
itaq uasis ȩlecti nomine appella¬
uit : sub quo lucernã ponere ait.
uod in regione geras senoꝵ
curauit dñs eũ in quo erat
regio demonioꝵ: significatȩ sunt
gentes quȩ multis demonibus ser¬
uiebant. Quodsine uestimento
erat : ñ habebat fidem. Quod in
domo ñ habitabat: in conscientia
sua requiescebat. Quod in monu¬
mentis manebat : in mortuis oꝑi¬
bus hocẽ peccatis delectabatur.
Quod aut̃ cõpedibus ferreis & cate¬
nis ligabatur: significat graues
& ditras leges gentiũ: quib & in
eore republica peccata cohibent᷑.
difruptis. agebatur ademonio
inheremũ: significat quod etiã
ipsis transgressis iegibus. ad ea
sclera cupiditate ducebatur.
quȩ iam uulgarem consuetudinẽ

Expanded text:
ens operit eam vase, aut subtus lectum ponit; sed super candelabrum ponit, ut intrantes videant lumen; qui verbum Dei timore carnalium incommodorum abscondit, ipsam oni veritatis, et ea quasi cooperit verbum, timendo praedicare: eam itaque vasis et lecti nomine appellavit, sub quo lucernam ponere ait eum I, 26-39. Quod in regione Gerasenorum curavit Dominus eum in quo erat legio daemoniorum, significatae sunt Gentes quae multis daemonibus serviebant. Quod sine vestimento erat, non habebat fidem, etc. Quod in domo non habitabat, in conscientia sua non requiescebat. Quod in monumentis manebat, in mortuis operibus, hoc est peccatis, delectabatur. Quod autem compedibus ferreis et catenis ligabatur, significat graves et duras leges Gentium, quibus et in eorum republica peccata cohibentur. disruptis agebatur a daemonio in eremum, significat quod etiam ipsis transgressis legibus, ad ea scelera cupiditate ducebatur, quae jam vulgarem consuetudinem
Abbreviated transcription (Latin):
mur. Tenebras aut̃: ipsaoꝑa
appellat ¶ Siue quia ignorat᷑
apalus. quo animo ula facia¬
mus siue quia eors exitum
etiam ipsis nescimus. id est qͦmͦ
ģreant atq. ꝓuenant eis quibus
nos ea bono animo impendimus.
Perũꝙ enĩ beneficus nr̃is male
utendo corrũpuntur : quibus
nos ea miser icordit̃ beniuola in¬
tentione p̃stamus.X scxxo

Expanded text:
tenebras autem ipsa opera appellat, sive quia ignoratur ab aliis quo animo illa faciamus, sive quia eorum exitum etiam ipsi nescimus, id est, quomodo exeant atque proveniant eis quibus nos ea bono animo impendimus. Plerumque enim beneficiis nostris male utendo corrumpuntur, quibus nos ea misericorditer benevola intentione praestamus. X
Abbreviated transcription (Latin):
mĩs plantacio quã non
plantauit pat̃ m̃s cele¬
stib. eradicabitur. Idẽ carna¬
lis cupiditas. scđm quã senti¬
entes offendebantur depreter¬
missis rerũ signis. uł & iam
traditionib suis. Et precepta
uitȩ non curabant: quȩ acu¬
piditate. amimum purgant.
onis. et filiam chana¬
nee mulieris. non ueniens
addomos eoꝵ saluat : signi¬
ficat gentes adquas nonuenit
saluas fore ꝑ uerbum suum.
Quod ipsis rogantib filu sa
filũ Nam simul om̃s quibus
constat ȩcła : mater dicitur.
Singuli aut̃ idem ipsi filii ap¬
uod turbȩ obtulerunt
dño mutos : qui dm̃ ñ
lanctant uuel non confitentur
fidem. Cecos : qui ñ intelligt̃.
etiã si optemꝑent uibentibus.
Surdos. qui ñ optemꝑant.
& iam si intelligunt. Ctãdas.
qui precepta ñ ilent. xx.

Expanded text:
lantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur: id est, carnalis cupiditas, secundum quam sentientes offendebantur de praetermissis rerum signis, vel etiam traditionibus suis; et praecepta vitae non curabant, quae a cupiditate animum purgant. onis, et filiam Chananaeae mulieris non veniens ad domos eorum, salvat; significat Gentes, ad quas non venit, salvas fore per verbum suum. Quod ipsis rogantibus filii sanfilii: nam simul omnes, quibus constat Ecclesia, mater dicitur; singuli autem iidem ipsi filii apQuod turbae obtulerunt omino mutos; qui eum non laudant, vel non confitentur fidem: caecos; qui non intelligunt, etiamsi obtemperant jubentibus: surdos; qui non obtemperant etiamsi intelligunt: claudos; qui praecepta non implent. XX.
Abbreviated transcription (Latin):
uit sine pcepti ceͥ airicatem. de corde pu¬
ro ⁊ conseientia hona ⁊ fide ñ fic̾ta. om̃e
intellectũ seͥpturarum diuinarũ ad ista
tria relatłis. ad tͣctationem illoꝵ libroꝵ.
securꝰ accedat. Cum enĩ dicet᷑ caritas.
adididit de corde puro. ut uicdil aliud qͣm
id qđ diligendũ ẽ. diligatur. Conseien¬
tiã uͦ bonã conunxit ꝓpter spem. lile enĩ
se ad id qđ credit ⁊ diligit puenturũ &e̾. de̾

Expanded text:
itatem, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta , omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse de
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ad alios instruendos. Itaq multi ꝑ hec
tria etiã insolitudine sine codicib nuuN
Unde in illis arbitror iã impletũ ẽẽ. qd̾
dictũ ẽ. Siue ꝓpħie euacuabit᷑. siue luni¬
gue cessabunt. siue scientia euacuabit᷑.
Quib tam̾ quasi machinis tanta fidi &
spei ⁊ caritatis in eis sur rexit ins¬
structio. ut ꝑfectum aliquid tenentẽ.
ea quȩ st̃ ex parte ñ quęrant. ꝑfectũ
sane. qͣntũ in hac uita pot̾. Nam in cõꝑa

Expanded text:
nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantu
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq tria hȩc sunt. quib ⁊ scientia om̃is
⁊ ꝓpħia militat. fides. spes. caritas. Sed
fidĩ sticcedet spes ꝙͣ uidebimꝰ. & spei suc¬
cedet beatitudo ipsa ad ꝙͣ ꝑuenturi su¬
mꝰ. caritas aut̃ etiam istis decedentib
augebit᷑ potiꝰ. Si enĩ credendo diligimꝰ
qd̃ ñdũ uidemꝰ. qͣnto magis cũ uide̾ ceꝑi
mꝰ. qͣnto magis cũ ꝑuenerimꝰ : Int̾ tem¬
poralia qͥppe atq ȩtͥ̾na ħ int̾ẽ. qđ tẽpo¬
rale aliqͥd plus diligit᷑ anteꝙͣ habeatur
uilescit aut̃ cũ adueni̾t. ñ eium satiat
animam cui uera ẽ. & certa sedes ȩt̾n¬
tas. Aecͥnum aut̃ ardentiꝰ diligit᷑ adep¬
tum ꝗͣ desid̾atum. Nulli enĩ desid̾anti
conceditur plꝰ de illo existunare qͣm se
hab. ut ei uilescat cũ minꝰ inuenerit.
s qͥntũ quisq ueniens existimare potu¬
erit. plus ꝑueniens inuenturꝰ ẽ Homo
itaq fide ⁊ sp̃e ⁊ caritate subiuxus. easq
inconcusse retinens ñ indiget scͥpturis.

Expanded text:
 Tria haec sunt, quibus et scientia omnis, et prophetia militat: fides, spes, charitas, sed fidei succedit spes, quam videmus, et spei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus; charitas autem etiam istis decedentibus, augebitur potius, si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre uenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ suũ multis menbris diu̾sa officia ge¬
rentib nodo unitatis & caritatis tanꝗͣ.
sanitatis astringit. Qercet aut̾ ħ tẽꝑe
⁊ purgat medicinalib qͥb aam moles¬
tiis. ut erutã de ħ scło ineternũ sibi copu¬
lec coniuigẽ eccłam t̃ habentẽ maculam
aut rugã. aut aliqͥd huisꝰ modi. Porro qͦ

Expanded text:
ergo suum multis membris diversa officia gerentibus , nodo unitatis et charitatis tanquam sanitatis astringit. Exercet autem hoc tempore et purgat medicinalibus quibusdam molestiis, ut erutam de hoc saeculo, in aeternum sibi copulet conjugem Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid hu
Abbreviated transcription (Latin):
& fit nescio quȩ pugna uerboꝵ. qm̃ si
illud ẽ. in effabile. qđ dici ñ pot̃: ñ est
in effabile. qđ uł meffabile dici potes t.
Que pugna u̾boꝵ: silentio cauenda potiꝰ.
qͣ uoce pacanda ẽ. Et tam̃ ds̃ cũ de illo nch
dici digne possit. admisit humanȩ uo¬
cis obseqͥum: & uerbis nrĩs in laude
sua gaude nos uoluit: Nam inde ẽ. qd̾
rũ duarũ sillabarũ ipse cognoscit᷑. seo
tam̃ om̃s latine linguȩ socios. cũ aures
coꝵ sonꝰ iste tecigerit. mouet ad cogitan

Expanded text:
 fit nescio quae pugna verborum, quoniam si illud est ineffabile, quod dici non potest, non est ineffabile quod vel ineffabile dici potest. Quae pugna verborum silentio cavenda potius quam voce pacanda est. Et tamen Deus, cum de illo nihil digne dici possit, admisit humanae vocis obsequium, et verbis nostris in laude sua gaudere nos voluit. Nam inde est et qrum duarum syllabarum ipse cognoscitur; sed tamen omnes latinae linguae scios, cum aures eorum sonus iste
Abbreviated transcription (Latin):
at sp̃iu subiugatã. qđ naturalis ordodesi¬
dat. Quia enim ħ erit pꝰ resurrectionem
tum inmortalit̾ uigeat. ħ etiam in hacui¬
ta meditandũ ẽ. ut consuetudo carnalis
qđ diligit uult subditũ eẽ. meliori. nec ꝑ
odũ
resistente carne. s ꝑ consue¬
tudinis uincłm. qđ a paren¬
tũ etiã ꝓpagine inuet̾atũ nataͣ¬
h lege inoleuit. Iogꝰ agit sps ins
domanda carne. ut soluat male consuecu¬
dinis qͣsi pacta ꝑuersa. ⁊ fiat pax consue¬
tudinis bonȩ. Tam̃ nec isti qui falsa opi¬
nione depͣuati corpora sua deceste̾nt᷑. pa
amictere. etiam si in alto tantꝰ cernendi
sensus remaneret qͣntꝰ erat in duob. nisi
aliqͣ res quȩ p̾ponenda c̾e̾t. urgeret Istio
atq huiꝰ modi docum̃tis satis ostendit᷑ eis qͥ
sine ꝑtinatia uerũ reqͥrt᷑. ꝙͦ certa sententua

Expanded text:
at spiritui subjugatum, quod naturalis ordo desiat spiritui subjugatum, quod naturalis ordo desiderat. Quia enim hoc erit post resurrectionem, tum immortaliter uigeat, hoc etiam in hac uita meditandum est, ut consuetudo carnalis quod diligit uult subditum esse meliori, nec per odium resistente carne, sed per consuetudinis uinculum, quod a parentum etiam propagine inueteratum naturae lege inoleuit. id ergo agit spiritus in domanda carne, ut soluat malae consuetudinis quasi pacta peruersa et fiat pax consuetudinis bonae. nione depravati corpora sua detestantur, paris amittere, etiamsi in altero tantus cernendi sensus remaneret, quantus erat in duobus, nisi aliqua res quae praeponenda esset, urgeret. Isto atque hujusmodi documento satis ostenditur eis qui sine pertinacia verum requirunt, quam certa sententia