comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dientiam amare indent᷑. Quod si ita est non om̃s
qui obediunt obedientiã amant. nec om̃s qͥ manda¬
ta dei custodiunt: ipsa diligunt. Quom gͦ obedientia
indiuuidua comes ÷ caritatis: Et quom̃ netũ ÷: qͥ non
tliligit me sermones meos non seruat: S conside¬
randum ÷ qd obedientiam ab obedientia distingõ
intentio ⁊ affectio. Scd̃m intentionẽ enĩ ÷ uera
obedientia. est & simulata. Hera ÷ que in ueritate
hoc ÷ in deo spem retributionis constituit. Simu¬
lata ÷ que deo obsequium fingit. & ꝑ cupidita¬
tem extra ueritatẽ spem sui laboris ponit. Se¬
cundum affeccionẽ coacta÷ obodientia. est &
uoluntaria. hanc timor extorquet. illam mo¬
lentus amor ꝑurget. Si affectio & intentio mix¬
tun considerent᷑. est qͣdam obedientia coacta ꝙ
uera. illa sciliet que timore dei exhibet᷑. &. inddm̃ di¬
rigit᷑. & huiꝰ modi obedientia in aliquo plus timo¬
ris habet & minus amoris. in aliouo plus amorie

Expanded text:
dientiam amare videntur. Quod si ita est, non omnes dientiam amare videntur. Quod si ita est, non omnes qui obediunt, obedientiam amant; nec omnes qui mandata Dei custodiunt, ipsa diligunt. Quomodo ergo obedientia individua comes est charitatis? Et quomodo verum est: Qui non diligit me, sermones meos non servat? Sed considerandum est quod obedientiam ab obedientia distinguunt intentio et affectio. Secundum intentionem enim est vera obedientia, est et simulata. Vera est, quae in veritate, hoc est in Deo, spem retributionis constituit. Simulata est, quae Deo obsequi fingit, et per cupiditatem extra veritatem spem sui laboris ponit. Secundum affectionem est coacta obedientia; est et voluntaria. Hanc timor extorquet; illam violentus amor perurget. Si affectio et intentio mistim considerentur, est quaedam obedientia coacta et vera, illa scilicet quae timore Dei exhibetur et in Deum dirigitur: et hujusmodi obedientia in aliquo plus timoris habet, et minus amoris; in alio plus amoris,
Abbreviated transcription (Latin):
ea exercitatio intelligat᷑. que renitit᷑ contͣ aliqͣm
difficultatem uel temptationis uel ꝑsecunonis. uel
adu̾sitatis. que nos a iusticia mandatoꝵ. dei retra-¬
here quoquo mͦ nitit᷑. Amor itaq mandatoꝵ dei
consuminatur in amore meditationis & accionis. & erer¬
citationis. Amor aũ obedientie ex amore manda¬
toꝵ ꝓcedit. & qui mandata non amant. nec obedien¬
tiã amant. Quid gͦ dicemus: Nonne multi sunt
qͥ manddata seruant qͥ nollent iuberi. s magis cu¬
perent mandata aboleri: Nonne multi sunt qui
non fornieant᷑. qui non furant᷑. qui mimicos non
psecunt᷑ desiderantes dm non mandasse hec non
fieri. Cupiunt qͥdem multi dm suꝑ hiis nichĩ mã.¬
dasse. Nerumptũ quia manqauit hec non fieri. ab¬
stinent ab hiis timentes eũ qͥ manauit ne pumi¬
at si ipsi fecerint que ꝓhibuit. Qui eiꝰmodi sunt.
mandata cłi seruare. & deo obedire. nec tamen obe¬

Expanded text:
ea exercitatio intelligitur, quae renititur contra aliquam ea exercitatio intelligitur, quae renititur contra aliquam difficultatem vel tentationis, vel persecutionis, vel adversitatis, quae nos a justitia mandatorum Dei retrahere quoquomodo nititur. Amor itaque mandatorum Dei consummatur in amore meditationis, et actionis, et exercitationis. Amor autem obedientiae ex amore mandatorum procedit; et qui mandata non amant, nec obedientiam amant. Quid ergo dicemus? Nonne multi sunt, qui mandata servant, qui nollent juberi; sed magis cuperent mandata aboleri? Nonne multi sunt, qui non fornicantur, qui non furantur, qui inimicos non persequuntur; desiderantes Deum non mandasse, haec non fieri? Cupiunt quidem multi, Deum super his nihil mandasse; verumtamen quia mandavit haec non fieri, abstinent ab his, timentes eum qui mandavit, ne puniat, si ipsi fecerint, quae prohibuit. Qui ejusmodi sunt, mandata Dei servare, et Deo obedire, nec tamen obe
Abbreviated transcription (Latin):
ui manus meas ad mandata tua que dilexi &
exercebor in iustificationib tuis. Lrib mois ostẽ¬
d̾it mandata dei a se diligi. Mediratione. ma¬
nuum eleuatione .i. operatione. nec non & exer¬
citatione. Meditatione. diligenda sunt man-¬
data dei sc̃m illud. Que p̾cepit tͥ dñs hec cogita
semꝑ. In mec̃itatione enim dulcescunt manda¬
ta dei. considerantib qͣm salubria sunt qͣm hone¬
sta. qͣm fidelia quomͦ confirmata in scłm scłi. fac¬
ta in ueritate & equitate. S aliis dulcia sunt &
suauia in meditatione. s in actione grauia ui¬
dent᷑ & amara. quia ipsi pigri sunt ad operandũ.
Quã pigritiam a se remouet qui dicit. Et leuaui
manus meas ad mandata tua que dilex. Sunt
item non nulli qͥ meditatione & accione uident᷑
amare mandata dei. & in hiis delectari. s in exer¬
citatione pusillanimes inueniunt᷑. minusq cõ¬
stantes. Quod a se remouet qui dicit. Et exercebor
dis mandatis dĩ. uel etiam meditandis. s hoc loco

Expanded text:
manus meas ad mandata tua quae dilexi: Et exercebor in justificationibus tuis . Tribus modis ostendit mandata Dei a se diligi; meditatione, manuum elevatione, id est operatione, nec non et exercitatione. Meditatione diligenda sunt mandata Dei, secundum illud: Quae praecepit tibi Dominus, haec cogita semper . In meditatione enim dulcescunt mandata Dei, considerantibus quam salutaria sunt, quam honesta, quam fidelia; quomodo confirmata in saeculum saeculi, facta in veritate et aequitate . Sed aliis dulcia sunt et suavia in meditatione, sed in actione gravia videntur et amara, quia ipsi pigri sunt ad operandum. Quam pigritiam a se removet, qui dicit: Et levavi manus meas ad mandata tua, quae dilexi . Sunt et nonnulli, qui meditatione et actione videntur amare mandata Dei, et in his delectari, sed in exercitatione pusillanimes inveniuntur, minusque constantes: quod a se removet, qui dicit: Et exercebor dis mandatis Dei, vel etiam meditandis; sed hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
tatis placere deo. s in hiis que placent deo.
H oc aũ addidi quia mali uolunt placere deo.
s in nu que placent sibi: displicent autẽ dõ.
Propt̾ea multi qui non diligunt deũ credunt se
diligere am. actendentes quia uolunt placere
deo. aitendentes eciam beneficia. & ꝓmissa in quib
placet illis ds. non aũ attendentes in quib uolunt
placere dõ. & in quib illis displicet deus. Non enim
estimant caritatem ex iurtute obedientie. s ex opi¬
none sue sapientie. Obedientia aũ comes caritatis

Expanded text:
tatis placere Deo; sed in iis quae placent Deo. tatis placere Deo; sed in iis quae placent Deo. Hoc autem addidi, quia mali volunt placere Deo; sed in iis quae placent sibi, displicent autem Deo. Propterea multi qui non diligunt Deum, credunt se diligere Deum, attendentes, quia volunt placere Deo; attendentes etiam beneficia et promissa, in quibus placet illis Deus, non autem attendentes, in quibus volunt placere Deo, et in quibus illis displicet Deus. Non enim aestimant charitatem ex virtute obedientiae, sed ex opinione suae sapientiae. Obedientia autem comes
Abbreviated transcription (Latin):
quodd & deo placet. & quia illi placet. Herump¬
tamen non usqueqͣq placet. quia inmicũ nõ¬
dum libere ailigo: s iuim mͥ facio in me diuisus.
ex parte toleus quia bonum est. & magna merce.¬
de dignum inimicũ diligere. ex parte autẽ no¬
lens quia difficile ÷ acceptã iniuriam non re¬
colere. & animum ab omni murmuratione cõ¬
pescere. Et qͣmuis dispositum habeam umditã
nullo modo expetere. qm uis etiam cor paratũ
habeam indigenti uel poscenti beneficium pre.¬
stare. tamen si adhuc corde musitante & sub¬
murmurante uelim dm non precipere. & nõ
uelle mimicũ diligi: nondum plene & ꝑfecte
uolo quod deus precipit. s tantũ deest ꝑfecte
obedientie qntum ꝑfecte caritati. Ut ꝑfecta
sit carntas. & obedientia ꝑfecta: quicquid di¬
noscit᷑ deo placere. ut ab homine fiat. debet
homiui placere ut ipse faciat. & hac causa pla.¬
cere quia illi placet. & hoc fine ut ipse illi
placeat. Nnus÷ enim sinis obedientie & cari-¬

Expanded text:
quia illi placet; verumtamen non usquequaque placet, quia inimicum nondum libere diligo; sed vim mihi facio, in me divisus, ex parte volens, quia bonum est, et mercede dignum, inimicum diligere: ex parte autem nolens; quia difficile est acceptam injuriam non recolere, et animum ab omni murmuratione compescere. Et quamvis dispositum habeam vindictam nullo modo expetere, quamvis etiam cor paratum habeam indigenti vel poscenti beneficium praestare, tamen si adhuc corde mussitante et submurmurante velim Deum non praecipere, et non velle inimicum diligi, nondum plene et perfecte volo, quod Deus praecepit; sed tantum deest perfectae obedientiae, quantum perfectae charitati. Ut perfecta sit charitas, et obedientia perfecta, quidquid dignoscitur Deo placere, ut ab homine fiat, debet homini placere ut ipse faciat; et hac causa placere, quia illi placet; et hoc fine, ut ipse illi placeat. Unus est enim finis obedientiae et chari
Abbreviated transcription (Latin):
bedientia quid possit. quid̃ ualeat. quo
tendat. quo ꝑueniat. quis finis eiꝰ. & qͥs
fructus eiꝰ: głia dominice resurrectionis demõ¬
strat. fructus obedientie resurrectio ÷: & inta
ꝑ obedientiã xp̃i. qui ÷ resurrectio & uita. Xp̃t
semel mortuus : ÷ & semel resurrexit. Simple
morti. simpla congruit resurrectio. At nob̾
una resurrectio sufficere non potest. Ita sumꝰ
ad ima ꝓstrati debito gemine mortis. ite sunt¬
pstrati: ut una resurrectione contentiesse non pos¬
emina nobis necessaria ⁊ resurrectio.
Prima & scda. Beatus qͥ partẽ habet in
resurrectione prima. Prima resurrectio partis
est anime magis qͣm corporis. & tamen aliquo¬
modo corporis ÷ & quia inꝑfecta ÷ ex parte est.
Inꝑfectiomi aũ semꝑ aliqͥd deest. Cum aũ uene¬
rit quod ꝑfectũ ÷: euacuabit᷑ qͦd ex parte ÷. Scd̾a
resurrectio absolutam habitura est ꝑfectionẽ cui
omnino nichil deerit. hee due resurrectiones
ex uerbis dñi distingunt᷑ dicentis. Nenit hora

Expanded text:
bedientia quid possit, quid valeat, quo tendat, quo perveniat, quis finis ejus, et quis fructus ejus, gloria Dominicae resurrectionis demonstrat. Fructus obedientiae resurrectio est, et vita per obedientiam Christi, qui est resurrectio et vita. Christus semel mortuus est, et semel resurrexit. Simplae morti simpla congruit resurrectio. At nobis una resurrectio sufficere non potest. Ita sumus ad ima prostrati debito geminae mortis, ita suprostrati, ut una resurrectione beati esse non posnobis necessaria est resurrectio, prima et secunda. Beatus, qui habet partem in resurrectione prima . Prima resurrectio partis est, animae, magis quam corporis, et tamen aliquomodo corporis, et quia imperfecta est, ex parte est. Imperfectioni autem semper aliquid deest. Cum autem venerit, quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est. Secunda resurrectio absolutam habitura est perfectionem; cui omnino nihil deerit. Hae duae resurrectiones ex verbis Domini distinguuntur, dicentis: Venit hora,
Abbreviated transcription (Latin):
ambulantes. & adoptionẽ filioꝵ dei expectantes
redemptionem corꝑis xp̃i. In resurrectione
eiuĩ scd̃a reformabit xp̃c corpus humilitatis nr̃e
configuratũ corpori claritatis sue. Prima re¬
surrectio ab obedientia incipit. & ꝑseuerantia c̃õ¬
summat᷑. scd̃a agłia incipit. & et̾nitate stabilit᷑

Expanded text:
ambulantes, et adoptionem filiorum Dei exspectantes, redemptionem corporis nostri. In resurrectione enim secunda reformabit Christus corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae. Prima resurrectio ab obedientia incipit, et perseverantia consummatur. Secunda a gloria incipit, et aeternitate stabilitur.
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi q̃dam et̾nitas ÷ obedientie. Qui enim ꝑse¬
rauerauerit usq in finẽ hic saluus erit. Pseue¬
rantia uero laus est &. consummatio. & quasi
uirtus. omniũ uirtutũ. Caritas uirtus multũ
laudata. multumq laudanda. ceterarũ uittu¬
tum uita est & uirtus. at ipsiꝰ caritatis uirtus
est pacientia. & ipsius pacientie uirtus ÷ ꝑse¬
uerantia. Caritas sine pacientia uera caritas
non est : s simulata. Simulata uero in ꝑsꝑis
fingit. in aduersis cedit. Pacientia sine ꝑse¬
uerantia inconstans est & infirma. in. aduer¬
sis in aduersis incipit. s tempore deficit. &¬
longa fatigatione succumbit. Pseuerantia
uero nec fingir. nec ced̾it. nec deficit. nec suc¬
cumbit. Cetere uirtutes omnes qͣi in stadio cur¬
runt. s tenor ꝑseuerantie unus accipit bra¬
uium. Obedientia ꝑseuerans in finẽ in pͥma
resurrectione exꝑit᷑ quid possit in merito.

Expanded text:
dam aeternitas est obedientiae. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Perseverantia vero laus est et consummatio, et quasi virtus omnium virtutum. Charitas multum laudata, multumque laudanda caeterarum virtutum vita est et virtus: at ipsius charitatis virtus est patientia, et ipsius patientiae virtus est perseverantia. Charitas sine patientia vera charitas non est, sed simulata. Simulata vero charitas in prosperis fingit, in adversis cedit. Patientia sine perseverantia inconstans est, et infirma; in adversis incipit, sed tempore deficit, et longa fatigatione succumbit. Perseverantia vero nec fingit, nec cedit, nec deficit, nec succumbit. Caeterae virtutes omnes quasi in stadio currunt; sed tenor perseverantiae unus accipit bravium. Obedientia perseverans in finem, in prima resurrectione experitur quid possit in merito
Abbreviated transcription (Latin):
ut obedientia ad deũ non sit sine amore obedi¬
entie. nec sine amore diumi mandati. eui obe¬
dientia debet᷑ : Nideamꝰ adhuc auita sit & pͥmũ
atcendamꝰ hiis que nobis insinuant᷑ ex uerbis

Expanded text:
ut obedientia ad Deum non sit sine amore obediut obedientia ad Deum non sit sine amore obedientiae, nec sine amore divini mandati, cui obedientia debetur? Videamus adhuc an ita sit, et primum attendamus iis quae nobis ins
Abbreviated transcription (Latin):
ex ponit. caritas mandatũ obedientie imponit. Qͥ
aũ uere d̾m diligit ÷ & mandatũ eiꝰ diligit. Sicut
enim non potest qͥs d̾m diligere. & uoluntatẽ cuis
non diligere : sic nec ip̃m diligere potest nisi diligat
& mandata eiꝰ in quib uoluntas eius manifestatur
& cognoscit᷑. Promde amori dei semꝑ coniungitur
amor uoluntatis eiꝰ. & amor mandatoꝵ eiꝰ. Adhuc
aũ & amor od̾edientie. Nam qui mandatũ dei amat
&e uoluntatẽ eiꝰ: obeddientiã amat. hoc enĩ uult
deus qͦd mandat fieri. & cum mandat fierr. uolun¬
ias eiꝰ ÷ ut obediat᷑ ei. Propt̾ea qͥ uoluntatẽ di quã
fieri mandat. amat. iuberi amat. S nemo diligit
iberi:. ñͥ diligat & obedire. Si gͦ obedientia ad de¬
um non est sine caritate .i. amore dĩ. & si amor dei
non ÷ sine amore uoluntatis eiꝰ. quã fieri manat¬
& si hec non ÷ sine amore mandati. nec amor mã¬
dati sine amore obedientie. qͥq̃ coniequens est nͥ

Expanded text:
exponit; charitas mandatum obedientiae imponit. Qui exponit; charitas mandatum obedientiae imponit. Qui autem vere Deum diligit, et mandatum ejus diligit. Sicut enim non potest quis Deum diligere, et voluntatem ejus non diligere, sic nec ipsum diligere potest, nisi diligat et mandata ejus, in quibus voluntas ejus manifestatur et cognoscitur. Proinde amori Dei semper conjungitur amor voluntatis ejus, et amor mandatorum ejus; adhuc autem et amor obedientiae. Nam qui mandatum Dei amat et voluntatem ejus, obedientiam amat. Hoc enim vult Deus, quod mandat fieri; et, cum mandat fieri, voluntas ejus est ut obediatur ei. Propterea qui voluntatem Dei, qua fieri mandat, amat, juberi amat. Sed nemo diligit juberi, nisi diligat et obedire. Si ergo obedientia ad Deum non est sine charitate, id est amore Dei, et si amor Dei non est sine amore voluntatis ejus quam fieri mandat, hoc est non est sine amore mandati, nec amor mandati sine amore obedientiae, quid consequens est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd si mobedientia eque odibilis ⁊ ut mors. quia
ex ea ꝓcedit mors: cur non obedientia eque dili¬
genda ÷ ut uita. quia ex ea ꝓcedit uita. & mea
ꝑseuerat uita: Obedientia enim deo obsequit᷑ &
uoliuitati eiꝰ. & uita ÷ in uoluntate eiꝰ. Caritas aũ
dei & obedientia in diuiduo necu sese complecam¬
t᷑. & ab inuicẽ non disiungunt᷑. Nam quod cari¬
tas sine obedientia non sit dñs ostendit dicens.
Si quis diligit me: sermonẽ meũ seruabit. hoc ÷
p̾cepta mea custodiet. & in custodiendis illis mͥ
obediet. Ostendit quoq obedientiã sine carita¬
te non ẽẽ cũ dicit. Qui non diligit mẽ sermo¬
nes meos non seruat. Si gͦ qui diligit obedit
& qui non diligit non obedit. consequens est
ut nec sit caritas sine obedientia. nec sine cari¬
tate sit obedientia. Obedientia ꝑ caritatẽ in mã-¬
dato dm respicit. Caritas ꝑ mandatũ obedientiã
ad d̾m dirigit. Deus ꝑ mandatum uoluntatem suã

Expanded text:
Quod si inobedientia aeque odibilis est ut mors, quia Quod si inobedientia aeque odibilis est ut mors, quia ex ea procedit mors, cur non obedientia aeque diligenda est ut vita, quia ex ea procedit vita et in ea perseverarat vita? Obedientia enim Deo obsequitur, et voluntati ejus; et vita est in voluntate ejus. Charitas autem Dei et obedientia individuo nexu sese complectuntur, et ab invicem non disjunguntur. Nam quod charitas sine obedientia non sit, Dominus ostendit dicens: Si quis diligit me, sermonem meum servabit , hoc est praecepta mea custodiet, et ibedientiam sine charitate non esse, cum dicit: Qui non diligit me, sermones meos non servat . Si ergo qui diligit, obedit; et qui non diligit, non obedit, consequens est ut nec sit charitas sine obedientia, nec sine charitate sit obedientia. Obedientia per charitatem in mandato Deum respicit, charitas per mandatum obedientiam ad Deum dirigit. Deus per mandatum voluntatem suam
Abbreviated transcription (Latin):
ens est qͦd in homine principat᷑. summũ &e
p̾cipuũ locũ tenens. Sicut enim pat̾familias in
domo ad arbitriũ suũ omnia dispensat. ministeria
or̃inat. ministris imperat. de omnib iudicat. uo¬
lens i omnib & ab omnib sibi seruiri. sibiq obedi¬
ri: sic uigor mentis omnes motus & sensus corꝑis
& sp̃c ac̃ arbitriũ suũ regere habet orãmare nidi¬
care & sollicite agere ut in omnib sibi obediat᷑. S
sicut mens omnib que sub ea sunt se nouit ẽẽ pre¬
latanr: ita meminisse debet necessitate. obedien¬
di se deo fore astrictam. Obedientiã sane qͣm ab
inferiou exigit. suo suꝑiori equissimo iure mm¬
pendit. Ue aũi homini qui deo non obedierit.
Pena enĩ mnobedientie erit illi p̾ualens ip̃sa mors
Mors aũ sicut t̾ribilis ÷: ita & odibilis. & q̃m mobe¬
dientie coher et: ipsa quoq mobedientia eque
digna ÷ odio. sicut & ipsa mors. ꝑ peccatũ enĩ
inobedientie in hunc mundum intrauit mors.

Expanded text:
ens est, quod in homine principatur, summum et praecipuum locum tenens. Sicut enim paterfamilias in domo ad arbitrium suum omnia dispensat, ministeria ordinat, ministris imperat, de omnibus judicat, volens in omnibus et ab omnibus sibi serviri, sibique obediri; sic vigor mentis omnes motus et sensus corporis et spiritus ad arbitrium suum regere habet: ordinare, judicare, et sollicite agere, ut in omnibus sibi obediatur. Sed sicut mens omnibus quae sub ea sunt se novit esse praelatam: ita meminisse debet, necessitate obediendi se Deo fore astrictam Obedientiam sane, quam ab inferiore exigit, suo superiori aequissimo jure impendit. Vae autem homini, qui Deo non obedierit. Poena enim inobedientiae erit illi praevalens ipsa mors. Mors autem sicut terribilis est, ita et odibilis; et quoniam inobedientiae cohaeret, ipsa quoque inobedientia aeque digna est odio, sicut et ipsa mors. Per peccatum enim inobedientiae in hunc mundum intravit mors.
Abbreviated transcription (Latin):
met ipsos diuidicamꝰ. non utiq a año udica¬
rem. Neq enĩ iudicabit dñs bis in idipsum.
Resurrectio itaq uite scd̃a resurrectio ÷ resur¬
recuo uero iudicii. nec pͥma uidet᷑ nec scd̾a.
Non prima. quia nulla sequit᷑. non sed̾a. quia nuil¬
plum & sacramentũ. fide enim & imitatione
resurrectionis xp̃i reformati sumꝰ. iustificati su̾mꝰ

Expanded text:
metipsos judicaremus, non utique judicametipsos judicaremus, non utique judicaremur . Neque enim judicat Dominus bis in idipsum. Resurrectio itaque vitae secunda resurrectio est. Resurrectio vero judicii, nec prima videtur, nec secunda. Non prima, quia nulla sequitur. Non secunda; quia nulplum et sacramentum. Fide enim et imitatione resurrectionis Christi, reformati sumus
Abbreviated transcription (Latin):
uoci sue uotẽ uirtutis. Tunc ꝓredent qui bo¬
na fecerunt: in resurrectionẽ uite. Qui uero
mala egerunt in resurrectionẽ iudicii. Erte in
futuro resurrectio uite s bonoꝵ qui resuscitan¬
di sunt in uitã et̾nam. & resurrecao iudicuĩ
maloꝵ. qui partẽ non habent in resurreccio¬
ne prima. quia in hora que nunc ÷ non resur¬
gunt ut sese iudicent. Neq enim resurgunt
impii in iudicio. neq peccatores in consilio
iustoꝵ. Impĩ sunt qui non credunt. & qͥ non
credit iam iudicatus est. Peccatores & si credãt
quia ꝑdite uiuunt. non habent partẽ in re¬
surrectione prima. quia non resurgunt incõ¬
silio iustoꝵ. Quod est inquis consiliũ iustoꝵ:
Audi ppħam ad dñm dicentẽ. Consiliũ meũ
iustificationes tue. Causa nr̃a in arto posita:
Iudicari nos necesse ÷. Iudiciũ decdinare nulla¬
tenus possumꝰ. Aũhic iudicandi sumꝰ s a nob̾
& ideo mitius. aut in futuro. s. a deo & irato.
& ob hoc grauius. S quid dicit apłs: Si nos¬

Expanded text:
ui bona fecerunt in resurrectionem vitae; qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii . Erit in futuro resurrectio vitae, sed bonorum, qui resuscitandi sunt in vitam aeternam, et resurrectio judicii malorum, qui partem non habent in resurrectione prima, quia in hora quae nunc est, non resurgunt, ut se judicent. Neque enim resurgunt impii in judicio, neque peccatores in concilio justorum . Impii sunt, qui non credunt; et qui non credit, jam judicatus est. Peccatores, etsi credunt, quia perdite vivunt, non habent partem in resurrectione prima, quia non resurgunt in consilio justorum. Quod est, inquis, consilium justorum? Audi Prophetam ad Dominum dicentem: Consilium meum justificationes tuae . Causa nostra in arcto posita est. Judicari nos necesse est. Judicium declinare nullatenus possumus, aut hic judicandi sumus, sed a nobis, et ideo mitius; aut in futuro, sed a Deo, et irato, et ob hoc gravius. Sed quid dicit Apostolus? Si nos
Abbreviated transcription (Latin):
est. s illa que in homiie non tantũ ab homi¬
ne s. a deo est. Ahuc añ uoluntas dei dicit᷑.
qm ꝑ hominẽ uult fieri. ut quodcunq opus
uisticie siue miscdie. Est eism uoluntas dei &
que manclat & cui mandat & qͣm mandat
fieri. Penes primã auetoritas ÷. apud secundã
ministeriũ est. apud derciã amoris exꝑimen¬
tum est. Obedientia itaq tota in delectione dĩ
consticuit᷑. quia a uoluntate dĩ. ꝑ uoluntatẽ dł
ad uoluntatẽ dei tendit & ad uoluntatẽ dei
reddit. Uoluntas enĩ dĩ in deo ꝑ uoluntatẽ
deim homine oꝑat᷑ uoluntatẽ dei in mandato
ppt᷑ uoluntatẽ dei in deo. Ergo uoluntas dĩ in
deo principiũ ÷ . & finis obedientie. Qui enim
incaritate obedit. quasi ad finẽ ad illum suspi¬
rat. qui ab micio inspirat. in quo inspiratus
& suspirans a labore quẽ finxit in precepto si¬

Expanded text:
illa quae in homine, non tamen ab homine, sed a Deo est. Adhuc autem voluntas Dei dicitur, quam per hominem vult fieri ut quodcunque opus justitiae, sive misericordiae. Est ergo voluntas Dei, et quae mandat, et cui mandat, et quam mandat fieri. Penes primam auctoritas est, apud secundam ministerium est, apud tertiam amoris experimentum est. Obedientia itaque tota in dilectione Dei constituitur; quia a voluntate Dei per voluntatem Dei ad voluntatem Dei tendit, et ad voluntatem Dei redit. Voluntas enim Dei in Deo per voluntatem Dei in homine operatur voluntatem Dei in mandato, propter voluntatem Dei in Deo. Ergo voluntas Dei in Deo principium est et finis obedientiae. Qui enim in charitate obedit, quasi ad finem ad illum suspirat, qui ab initio inspirat; in quo inspiratus et suspirans a labore quem fingit in praecepto si
Abbreviated transcription (Latin):
comparata qͥsi hora ÷. Mortui sunt qͥ adeo qͥ
uita est anime ꝑ mobedientiã separati sunt. Et
qm in hora que nunc est spaciũ penitentie in¬
dulget᷑ qui obediendo uocẽ am̃i audierint
uiuent. de morte resuscitati ad bonã uitã. de.¬
resurrectione subiungit᷑. llenit. hora qñ mor¬

Expanded text:
ta, quasi hora est. Mortui sunt, qui a Deo, qui vita est animae, per inobedientiam separati sunt. Et quoniam in hora quae nunc est, spatium poenitentiae indulgetur, qui obediendo vocem divinam audient, vivent de morte resuscitati ad beatam vitam. resurrectione sub
Abbreviated transcription (Latin):
dei format᷑ uoluntas racionalis creature ut & ip¬
sa sit & non inmerito dicat uoluntas dĩ. qura
sccłm p̾uentionẽ grẽ a deo incipit. & scãm direc¬
tionem intentionis ad dm tendit. Siẽ enim
non habet homo posse bonum ase. s ab illo qui
dicit. sine me nichil potestis facere. sic uelle bo¬
num non habet nͥ ab illo qui operat᷑ in nobis
ꝙͣ uelle & ꝑficere ꝓ bona uoluntate. Et sicue uir¬
tus dei dicitur. non solum que in deo ÷. & ds est

Expanded text:
ntas rationalis creaturae ut et ipsa sit, et non immerito dicatur voluntas Dei, quia secundum praeventionem gratiae a Deo incipit, et secundum directionem intentionis ad Deum tendit. Sicut enim non habet homo posse bonum a se, sed ab illo, qui dicit: Sine me nihil potestis facere ; sic velle bonum non habet, nisi ab illo, qui operatur in nobis et velle et perficere pro bona voluntate . Et, sicut virtus Dei dicitur, non solum quae in Deo est, et Deus est,
Abbreviated transcription (Latin):
lauit. spalis aut̃ci siti cognominata:. eo qd ĩ
solo paludestri subfixa ꝓfindo palis locata sit:
ne lubrico atq instabili fundam̃to cecleret. G̃a¬
dis oppidum: a poenis ꝯditum. qui etiam et
fr̾es uocati: gaditano ĩminent freto.ẽ ingidsͤ
ciuitatis. ⁊ uxanteus auctor ẽ. que herules
fertur lucte certamine suꝑatum int̾fecic¬
se. Lixaalixo flumine mauritane nuncupa¬
ta. uͥ antei regia fuit. ⁊ sala quod immineatsa¬
le fluiuo. Cesaream mauritanie oppidꝰ. uiba rex
mauroꝵ in honorem cesaris augusti ꝯdidit. quã
ex eius nomine cesaream appellauit. sicut he¬
rodes cesaream inpalestina. que nc̃ urbs ÷ claris¬
sima. hicosium cesariensis mauritanie oppid̃
hercule illuc transeunte. iuginti a comitatu
eius disceclentes ꝯstruxerunt. hãc neqͥs impo¬
sito a se noĩe pͥuatim głaretur. decondentium
urbi n̾u̾o hiccosio nonĩ datum. Cyrene: regina

Expanded text:
pavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in pavit. Hispalis autem a situ cognominata est, eo quod in solo palustri suffixis in profundo palis locata sit, ne lubrico atque instabili fundamento cederet. Gades oppidum a Poenis conditum, qui etiam et e Fratres vocati Gaditano inminent fretu. Tingis civitatis et Lix Antaeus auctor est, quem Hercules fertur luctae certamine superatum interfecisse. Lix autem a Lixo flumine Mauretaniae nuncupata, ubi Antaei regia fuit, et Sala, quod inmineat Salae flumini. Caesaream Mauretaniae oppidum Iuba rex Maurorum in honorem Caesaris Augusti condidit, quam ex eius nomine Caesaream appellavit; sicut Herodes aliam Caesaream in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. Icosium Caesariensis Mauretaniae oppidum, Hercule illuc transeunte, viginti a comitatu eius discindentes construxerunt. Hanc ne quis inposito a se nomine privatim gloriaretur, de condentium numero urbi Icosio nomen datum. Cyrene regina
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pictauis. coloniꝓprii ꝯdiderunt. Burdegalim
appellatam ferunt: quod burgos gallos pͥmumco¬
lonos huĩt. quib aña cultarib adimpleta:
Terraconiam in hispania: scipiones ꝯstruxerunt.
balemaritimum hispane occupantes: cartagi¬
nem spartariam construxerunt: que mox aro¬
manis capta. ⁊ colonia facta: nom̃ etiam ꝓiũ¬
cie dedit. nẽ aut̃ agotis subu̾sa: atq indesola¬
tionẽ redacta÷. Saguntumg̃ti ex insula iacinc
affri: postea bello inpetitam: deleuerunt. Eme¬
ritam: cesar augustꝰ edificauit. pꝰquam lusita¬
niam. ⁊ quasdam occeani insulascepit. dansei
nom̃: ab eo qd ĩmilites uet̾anos ꝯsticuiss. nam
emiti dnr ueterani: solutiq milicie. Lixibona.
abulire: condita ⁊ ñcupata: quo loco sic̃ histori¬
ogͣphi dñt: celum a tra. ⁊ maria distinguntur
a t̾ris. Is palim: cesar uiliꝰ ꝯdidit. quam ex suo:
⁊ rome urbis uocabulo. iuliam romulam appel¬

Expanded text:
et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim et Pictavis coloni proprii condiderunt. Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est. Terraconam in Hispania Scipiones construxerunt; bale maritima Hispaniae occupantes, Carthaginem Spartariam construxerunt, quae mox a Romanis capta et colonia facta, nomen etiam provinciae dedit. Nunc autem a Gothis subversa atque in desolationem redacta est. Saguntum Graeci ex inm Afri postea bello impetitam deleverunt. 69. Emeritam Caesar Augustus aedificavit, postquam Lusitaniam, et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militiae. Olisipona ab Ulixe est condita et nuncupata; quo loco, sicut historiographi dicunt, caelum a terra et maria distinguuntur a terris. Hispalim Caesar Iulius condidit, quam ex suo et Romae urbis vocabulo Iuliam Romulam nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
peucecius peucetiam nominauerant. Manes
tyrisie filia. post int̾itum tebanorum. dr̃ dela¬
ta initaliam: mantuam ꝯdidisse. Ẽ autem in
uirgine illic sepulta: partenoye appellata. qͥꝙ¬
pidum. postea augustus neopolim ẽẽ maluit ad
ꝓmontorium leucatem. in quo: actũ apollinis tem¬
plum fuit: bellum augustus ꝯtra antonium ges¬
sit. quo uicto: urbem in actiaco simi ꝯdidit. quã
auictoria mebopolim appellauit. Palantus parte¬
niorum dux: partenios ꝯstitit. Taras neptuni
filius fuit. aquo. tarentum ciuitas ⁊ ꝯdita appel
ret:⁊ focenses abes ab eo expugnati: omĩb ang̾¬
tiis p̃merent᷑: iurauerunt ut ꝓfugent quam lon¬
gissime abimꝑio ꝑsarum uͥ nec nom̃ eoꝵ qͥd̾ audi¬
armisq seadu̾fus gallicam feritatem tuentes.
massiliam ꝯdiderunt. ⁊ ex nomine ducis nuncu
pauerunt. Hos uarro trilingites eẽ ait. qd̾ ⁊ g̾ce
loquant᷑. ⁊ latine. ⁊ gallice. Narbonã ⁊ aresacũ:

Expanded text:
Peucetius Peucetiam nominaverat. 59. Manto Peucetius Peucetiam nominaverat. 59. Manto Tiresiae filia post interitum Thebanorum dicitur delata in Italiam Mantuam condidisse. Est autem in virgine quadam illic sepulta, Parthenopea appellata, quopidum postea Augustus Neapolim esse maluit. 61. Ad promontorium Leucaten, in quo Actii Apollinis templum fuit, bellum Augustus contra Antonium gessit. Quo victo, urbem in Actiaco sinu condidit, quam a victoria Nicopolim appellavit. 62. Phalantus Partheniorum dux Parthenios constituit. Taras Neptuni filius fuit, a quo Tarentum civitas, et condita etret, et Phocenses ab eo expugnati omnibus angustiis premerentur, juraverunt, ut profugerent quam longissime ab imperio Persarum, ubi ne nomen quidem eorum audiarmisque se adversus Gallicam feritatem tuentes, Massiliam condiderunt, et ex nompaverunt. Hos Varro trilingues esse ait, quod et Graece loquantur et Latine et Gallice. Narbonam et Arelatum
Abbreviated transcription (Latin):
panie. int̾ tresmaximas. Romam. carthagiĩ¬
q numerata. ex qua⁊ ꝓuincia italia: campa¬
nia dicta÷: romulus tum int̾fecto apud albã
amulia auum mimitorẽ pa regnum restitu¬
isset: in eũ locum uͥ nc̃ roma sita : deuenit iq
sectes posuit. menia ꝯstruxit. urbemq ex suo
nomine romam uocarut. hanc aña euander
dicitur ꝯdidisse: ut ÷ illud. tc̃ pater euandrus
romane ꝯditor arcis. Anchus marcͥus ex filia
numinie ponplii natus: hic urbem in exituti¬
beris ꝯdidit. que ⁊ ꝑegͥnas merces exciꝑet.⁊ ho¬
stem moniretur. quam ab ipso situ hostiam
appellauit. Galli qͥdam intestina discordia Et
assiduis dissensionib srioꝵ ꝑmoti: sedes noies
expulsis: mediolanum atq alias urbes iderũ¬
U ocatum aut̃ mediolanum: ab eo quod ibi sus me¬
dia lanea ꝑhibetur inuenta. historus placti.
a me sapo g̾cõ mesapie datam originem. u̾sa post¬
modũ in nom̃ calabrie. quã inexordio cenchͥfi

Expanded text:
paniae, inter tres maximas Romam, Carthaginepaniae, inter tres maximas Romam, Carthaginemque numerata, ex qua et provincia Italiae Campania dicta est. 55. Romulus cum interfecto apud Albam Amulio, avum Numitorem in regnum restituisset, in eum locum, ubi nunc Roma est, devenit, ibique sedes posuit, moenia construxit, urbemque ex nomine suo Romam vocavit. Hanc autem ante Evander dicitur condidisse, unde est illud: Tunc pater Evandrus Romanae conditor arcis. 56. Ancus Martius ex filia Numae Pompilii natus hic urbem in exitu Tiberis condidit, quae et peregrinas merces exciperet, et hostem moraretur, quam ab ipso situ Ostiam appellavit. 57. Galli quidam intestina discordia, et assiduis dissensionibus 205 suorum permoti, sedes novas expulsis, Mediolanum, atque alias urbes condiderunt. Vocatum autem Mediolanum, ab eo quod ibi sus medio lanea perhibetur inventa. 58. Historiis placet a Messappo Graeco Messappiae datam originem versa postmodum in nomen Calabriae, quam in exordio Oenotri frater
Abbreviated transcription (Latin):
da caput cerui dicit᷑. Sic ÷ enim. ut cornua
uideant᷑ ⁊ caput ⁊ lingua: in positione ipsiꝰ
ciuitatis. In italia aut̃ aiano: ianiculum.
a saturno. saturnia. atq latium ꝯditum eo
qd ĩfugienꝰ latuis. noĩatũm. Ab hercule inbis
pania pompeiam: qͥ uictor ex hispania pom¬
pam boum dux̾at. Eneas aut̃ post excictuui
troie. in eand̾ italiam ueniens: aduxores ab uro¬
ris nomine lacuiniam condidit. ascaniꝰ uͦ relic¬
to lauinie nou̾ce sue regno: albam longam edi¬
ficauit. alba aut̃ uocata: ꝓpt̃ colorem sui. lonꝰ.
quia longum oppidum :: iuxta ꝓlixitatẽ cosis
inquo sita ÷. ex hac urbe ⁊̃ reges albanorum: in¬
pellatĩ ceꝑunt. Capys capuam siluiꝰ rex albare
construxit. appellatam a noĩe ꝯditoris. licet sinc
qͥ dicant: ⁊ capacitate: eam capliam dictam qbas
fra. omẽm uite fructum capiat. Aliba locis cam¬
pestͥb in quib sica ÷. ẽaut̃ caput urbuun cam¬

Expanded text:
da caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua da caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis. In Italia autem a Iano Ianiculum, a Saturno Saturnia atque Latium conditum, eo quod ibi fugiens latuisset cognominatum. Ab Hercule in pania Pompeia, qui victor ex Hispania pompam boum duxerat. 52. Aeneas autem post excidium Trojae in eamdem Italiam veniens, ab uxoris nomine Lavinium condidit. 53. Ascanius vero relicto Laviniae novercae suae regno, Albam Longam aedificavit. Alba autem vocata propter colorem suis: Longa, quia longum oppidum est juxta prolixitatem collis in quo sita est. Ex hac etiam urbe reges Albanorum appellari coeperunt. 54. Capuam Capus Sylvius rex Albanorum construxit, appellatam nomine conditoris, licet et sint qui dicant a capacitate eam Capuam dictam, quod ejus terra omnem vitae fructum capiat; alii a locis campestribus in quibus sita est. Est autem caput urbium Cam
Abbreviated transcription (Latin):
des qui ing̾cia ĩtius post cycropiam regnauit:
minerue sacrauit. ⁊ nom̃ciuitati athenas dedit.
g̾ci inuentͥtem multarũ arciũ asserunt. qi et
luti templum athenas habuerunt. Chorintũ
in acaya: condidit chorintꝰ oresti filius. hanc
g̾ci chorinteam uocant. hoc÷ administracionẽ
rei publice. Thebas boethie:catlmus ueniens
a fenicib ꝯdidit. thebis egyptiis pͥus ab eo con
ne semele filio. Sparta: ab sparto filio feronei
uocata. qui fuit filius mnachi: ⁊pãm ẽẽ spar¬
tam: quã ⁊ lacedemoniam ciuitatẽ atq demñ:
lacedemonios spartanos dici achaia: ab acheo
construrta. Pelops qͥ apud argos regnauit: pe¬
loponensem urbem ꝯdidit. Cicrops in insula
rodo: rodum edificauit. Carpatus: coum: Aeus
fonis filiꝰ. paphum. Argeus ligurgi filiꝰ. sa¬
Tessa lonicamr: tessalus g̾ci filius edificauit. in
qua ⁊̃. et regnauit. Brandissium: ꝯstruxert
greci. braͣndusium aut̃ dictum ⁊ gͥte. qd̾ braͣt¬

Expanded text:
idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, idem qui in Graecia tertius post Cecropem regnavit, Minervae sacravit et nomen civitati Athenas dedit; Graeci inventricem multarum artium asserunt, quia et luti templum Athenas habuerunt. Corinthum in Achaia condidit Corinthus Orestis filius. Hanc Graeci Corintheam vocant, hoc est administrationem reipublicae. Thebas Boeotiae Cadmus veniens a Phoenicibus condidit, Thebis Aegyptiis prius ab eo consne Semelae filio. Sparta ab Sparto filio Phoronei vocata, qui fuit filius Inachi. Ipsam autem esse Spartam quam et Lacedaemoniam civitatem, atque inde Lacedaemonios Spartanos dici. Achaia ab Achaeo constructa: Pelops, qui apud Argos regnavit, Peloponnensem urbem condidit: Cecrops in insula Rhodo Rhodum aedificavit: Carpathus Coum: Aeos Typhonis filius Paphum: Angeus Lycurgi filius Sahessalonicam Thessalus Graeci filius aedificavit, in qua etiam et regnavit. Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brun
Abbreviated transcription (Latin):
te pat̾a extitit. ⁊ riocata smyrna: quod euis
campos erynus secat. Dioscoriam coleorum
urbem: amfiatus ⁊ circius aurige castoris
⁊ pollucis fabricauerunt. ex eorum nõie: eã
cognominantes. nam castor ⁊ polluł g̾ce. di¬
oscori appellant᷑. Nichomedia a nichomede
rege bithinie ecdlificata:. Bichinia: ꝯdita a
fenice. que pͥmum myrandina uocabatur. Con¬
stantino polym urbem tracie. ꝯstantimis ex noĩe
suo ꝯstituit. solam rome m̾itis ⁊ potentia ad eqͣ¬
tã. hanc pͥmum ꝯditam a pausimna rege sparta¬
norum.⁊ uocatã bitancium. ułquod tantum pa¬
tet tnt̃ adriaticum mare ⁊ ꝓpontidem. uł qd̾ sit
receptaculum t̃re mariꝰq copiis. Uñ ⁊̃ ꝯstantinꝰ
aptissinam ꝯdere indicauit. ut et receptacłm
sibi t̃ra mariq fieret. uñ ⁊ nc̃ romani imꝑii se¬
nominata. Athenas mellada cecrobs ꝯdidit. et
ex suo noĩe cec ropiam noĩauit. hanc amphioni

Expanded text:
tae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius tae patria extitit; et vocata Smyrna quod eius campos Ermus fluvius secat. Dioscoriam Colchorum urbem Amphitus et Cercius aurigae Castoris et Pollucis fabricaverunt, ex eorum nomine eam cognominantes; nam Castor et Pollux Graece Διόσκουροι appellantur. Nicomedia a Nicomedo rege Bithyniae aedificata est. Bithynia condita a Phoenice, quae primum Mariandyna vocabatur. Constantinopolim urbem Thraciae Constantinus ex nomine suo instituit, solam Romae meritis et potentia adaequatam. Hanc conditam primum a Pausania rege Spartanorum, et vocatam Byzantium, vel quod tantum patet inter Adriaticum mare et Propontidem, vel quod sit receptaculum terrae marisque copiis. Unde et eam Constantinus aptissimam condere iudicavit, ut et receptaculum sibi terra marique fieret. Unde et nunc Romani imperii set cognominata. Athenas in Hellade Cecrops condidit, et ex suo nomine Cecropiam nominavit. Hanc Amphictyon,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc enim: id̾ int̾minis affrice ⁊ egipti ꝯstitu¬
it. ⁊ caput eẽ regionis egipti uissit int̾iacet
auit̾ inter egiptum ⁊ mare. quasi claustrum
importuosa. hec ẽ urbs egipti tyoc. Pt̾ ea u̾sa
alexandriam. Thebas egiptias. ꝯdidit cathmꝰ
que inf egiptias urbes. numero portarum no¬
biliores hũr. ad quas ꝯmercia arabes undiq
subuehunt. hĩc regio egipti.: thebaica dicta ẽ
Thebe aut̃.:⁊ boetie sunt ⁊ egiptie.uno tamen
auctore ꝯdite. Ptolomẽis ⁊ beraonice:aregib
egiptiis nominate. a quib ⁊ edificate fuerũt.
cesareã capadocie: T̃ arsum cilicie danes proles
ꝑseus edificauit. Dequa ciuitate fuit paulus
etiam locuis indye: tarsus uocatur. Seleutiam
isaurie: ꝯdidit selencus qͥ ⁊ antiochiam ylus
aut̃ apollinis filius. infrigiam ylium con¬
didit: a mazones.: ephesum inasia ꝯstruxer̃t.
T̃ eseus u̾o smyrnam ꝯdidit. que hom̃opoe¬

Expanded text:
Hanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituHanc enim idem in terminis Africae et Aegypti constituit, et caput esse regionis Aegypti iussit. Interiacet autem inter Aegyptum et mare, quasi claustrum, inportuosa. Haec est urbs Aegypti Noo, postea versa in Alexandriam. Thebas Aegyptias condidit Cadmus, quae inter Aegyptias urbes numero portarum nobiliores habentur, ad quas conmercia Arabes undique subvehunt. Hinc regio Aegypti Thebaica dicta est. Thebae autem et Boeotiae sunt et Aegyptiae, uno tamen auctore conditae. Ptolomais et Berenice a regibus Aegyptiis nominatae, a quibus et aedificatae fuerunt. Caesarea Cappadociae . . . Tarsum Ciliciae Danaes proles Perseus aedificavit. De qua civitate fuit Paulus etiam locus Indiae Tarsus vocatur. Seleuciam Isauriae condidit Seleucus, qui et Antiochiam. Ilus autem Apollonis filius in Phrygia Ilium condidit. Amazones Ephesum in Asia construxerunt. Theseus vero Smyrnam construxit, quae Homero poe
Abbreviated transcription (Latin):
multis simł mercandi cã adomo ꝓfisci. ⁊ cũ in¬
colarum animos. ꝯmercio rerum his aritꝰ in cogr¬
nitarum sͥ ꝯciliassent. loca. que condendis urbi¬
bus idonea uidebantur: capere ex his ꝓfecta
⁊ dẏdo: inlyitore affrice. urbemꝯdidit ⁊ carta¬
dam nominauuit. qd fenica lingua expͥmit ciui¬
tatem nouam. Mox sermone uerso. cartago:
dicta. hanc cypio deleuit. que aut̃ nẽ ÷ postea
aromanis ꝯdita. Cartago aut̃. ancea bissa pꝰea:
tropolis egipti: ubi pharao fuit. ⁊ moysescune¬
ta signa fecit: que in exodo scͥbuntur. hanc con¬
struxisse ꝑhibentur tytanes .i. gigantes. ⁊ ex suo
nomine nuncupauerunt. Elyopolis urbse¬
gypti. que latine int̾pretatur solis ciuitas. sic̃
septuaginta int̾pretes arbitrantur. edificata
ẽ aut̃ a filiis isrł. inqua: putifares sac̾dos fuit.
cuiꝰ meminit ez echiel: urbem alexandriam :¬
condidit alexander magnꝰ. cuiꝰ ⁊ nom̃ retinet.

Expanded text:
multis simul mercandi causa a domo proficisci, et cum inmultis simul mercandi causa a domo proficisci, et cum incolarum animos conmercio rerum his ante incognitarum sibi conciliassent, loca quae condendis urbibus idonea videbantur capere. Ex his profecta et Dido in litus Africae urbem condidit, et Carthadam nominavit; quod Phoenica lingua exprimit civitatem novam; mox sermone verso Carthago est dicta: hanc Scipio delevit. Quae autem nunc est, postea a Romanis condita est. Carthago autem antea Byrsa, post tropolis Aegypti, ubi Pharao fuit, et Moyses cuncta signa fecit quae in Exodo scribuntur. Hanc construxisse perhibentur Titanes, id est gigantes, et ex nomine suo nuncupaverunt. Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua Petephres sacerdos fuit, cuius meminit Ezechiel. Urbem Alexandriam condidit Alexander Magnus, cuius et nomen detinet.
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: sennacherib rex assyrioꝵ ꝯstruxit. uoca
ad medos. ibi custodem ꝯstituit. hanc obsidione
captam: antiochꝰ solo coequauit: quã pꝰea hero¬
des a fundam̃tis instaurans. in honorẽ augusti
augustam .i. sebastam g̃co smone uocauit. Ibi
siti sunt. helyseus ⁊ abdias ꝓpħe. ⁊ qͦmaior int̃
rodes alius: in uidea in noĩe tyb̃ii cesaris osti¬
tuit. Tyrus urbs fenicũ. condita afenicib fuit.
hec÷ ciuitas: ex qua aurum salomoni regi defe¬
rebatur. inqua: optima purpura tinguitur. uñ
mari. sydonẽ urbem opulentissimã ꝯdiderunt.
quã apiscium captura sydon appellauer̃t. nam
in syria ipsi uticam in affricaypponem. lep¬
tym. aliasq urbes inora maritima ꝯdiderunt.
psi thebas inboetiam auce cathio. ip̃i postremo
in ultima orbis tenctentes cordif urbem inoce¬
ano construxeruint. eamq lingua sua gades noĩa¬
uerunt. Nam mos erat antiquuis: fenicũ gentis

Expanded text:
accepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit voaccepit, Sennacherib rex Assyriorum construxit vorael transtulit in Medos, ibi custodes constituit. Hanc obsidione captam Antiochus solo coaequavit. Quam postea Herodes a fundamentis instaurans in honorem Augusti Augustam, id est Sebastiam Graeco sermone, vocavit. Ibi siti sunt Heliseus et Abdias Prophetae, et, rodes alius in Iudaea in nomine Tiberii Caesaris condidit. Tyrus urbs Phoenicum condita a Phoenicibus fuit. Haec est civitas ex qua aurum regi Salomoni deferebatur; in qua optima purpura tinguitur: undemare Sidonem urbem opulentissimam condiderunt, quam a piscium copia Sidon appellaverunt. Nam in Syria, ipsi Uticam in Africa, Hipponem, Leptim aliasque urbes in ora maritima condiderunt. Ipsi Thebas in Boeotia duce Cadmo; ipsi postremo in ultima orbis tendentes urbem in Oceano construxerunt, eamque lingua sua Gades nominaverunt. Nam mos erat antiquus Phoenicum gentis
Abbreviated transcription (Latin):
hanc subu̾tit iħc. post quam instruxit aliam ocĩ
bem: que latine ⁊ grece sycchima uocat᷑ edifica¬
uit emor. appellauitq eam nomine srchta
filii sui. ⁊psa ÷ nc̃ neapolis: sichem ciuitas
samaritanoꝵ. Bethel urbem samarie. ⁊didett
iebusei. que pͥus uocabatur lura.s postquã
dormiens iͥ iacob uidit scalam imminentt̃
dauid: que mundigenuit saluatorem: ais¬
bus condita fertur. ⁊ uocata pͥmum eufrata
qͣndo aut̃ ibi iacob peccora fua pauit:. esd̾ los
bethlem nomen quodam uaticinio futus
imposuit. quod domus panis interp̃tatur. ꝓpter
eum panem: qui ibi decelo descendit. Ebron ci¬
uitas uide̾. queqͦndam uocabatur arbe: ꝯdita ẽ
agigantib. añ septem annos. quã ab eis tanys utbs
egipti conderetur. ip̃a ÷ arbe. anum̾o ita uocata:
quod ibi tres patarche sepulti s̃. ⁊ quartꝰ adam. ip̃a
ẽ ⁊ mambre. uocata: ex uno amico habrahe. Sa¬
mariã: aqua om̃is regio que cͥca eam fuit nom̃

Expanded text:
Hanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, OzamHanc subvertit Iesus. Post quam instruxit aliam, Ozambem, quae Latine et Graece Sichima vocatur, aedificavit Emor, appellavitque eam nomine Sichem filii sui. Ipsa est nunc Neapolis, civitas Samaritanorum. Bethel urbem Samariae condiderunt Iebusaei, quae prius vocabatur Luza; sed postquam dormiens ibi Iacob vidit scalam inniDavid, quae mundi genuit salvatorem, a Iebusaeis condita fertur et vocata primum Euphrata. Quando autem ibi Iacob pecora sua pavit, eidem loco Bethleem nomen quodam vaticinio futuri inposuit, quod domus panis interpretatur, propter eum panem qui ibi de caelo descendit. Chebron civitas Iudaeae, quae quondam vocabatur Arbe, condita est a gigantibus ante septem annos quam ab eis Tanis urbs Aegypti conderetur. Ipsa est Arbe a numero ita vocata, quod ibi tres patriarchae sepulti sunt et quartus Adam. Ipsa est et Mambre vocata ex uno amico Abrahae. Samariam, a qua omnis regio quae circa eam fuit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
patam. ad amasco dispensatoriᷤᷤ abrahe filio. hec
antea: in omĩ syria tenuit pͥncipatum. nec dũ
enim florebant ibi antyochia. laodicia ⁊ apa-¬
mya. quas urbes post alexandrum constructaᷤᷤ
eẽ cognoscimus. hic: damascus. quẽ abraham
futurum sͥherelem dix̾at. antequam eẽt ili
missus y̾saac. Gazam oppidum palestine ꝯdieͥ¬
runt eueli: in quo habitauerint capadoces. pͥs¬
nis cultorib int̾fectis uocata aut̃. eo qd̾ ibi ca.
bisses rex ꝑsarum thesauros suos posuit: cum
bellum egiptiis intulisset. ꝑsarum enun linsͥ
rauimus. nuncupata: ex nomine ceslon. qͥli
abherode rege udee: in honorem cesaris augu¬
sti cisarea nuncupata. inqua cornelii domũ undit¬
palestine marytimũ: idem palestim edificaue¬
runt uͥ saxum ostenditur: qd̃ uinculoꝵ andro¬
eminentior elephantis suit. Ihericho: a uebuseis
ꝯdita tradicur. ⁊quib ⁊ nom̃ traxisse ꝑhibet᷑.

Expanded text:
patam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec patam a Damasco dispensatoris Abrahae filio. Haec antea in omni Syria tenuit principatum; necdum enim florebant ibi Antiochia, Laudicia et Apamia, quas urbes post Alexandrum constructas esse cognoscimus. Hic est Damascus quem Abraham futurum sibi heredem dixerat, antequam esset illi promissus Isaac. Gazam oppidum Palaestinae condiderunt Evei, in qua habitaverunt Cappadoces pristinis cultoribus interfectis. Vocbyses rex Persarum thesauros suos posuit, cum bellum Aegyptiis intulisset. Persarum enim lingua ravimus, nuncupata ex nomine Cesloim, qui ab Herode rege Judaeae in honorem Caesaris Augusti Caesarea nuncupata. In qua Cornelii domum ChriPalaestinae maritimum, iidem Palaestini aedificaverunt, ubi saxum ostenditur, quod vinculorum Androeminentior elephantis fuit. 20. Jericho a Jebusaeis condita traditur, a quibus et nomen traxisse perhibetur.