comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Alachias nr̃ ortus
hyberna de popu¬
lo barbaro: ibiedu¬
catus. ibi literas edoc¬
tus est. Ceterum de
natali barbarie traxit nichil non
magis quam de sale materno pis¬
ces maris. Quam uͦ suaue. quod in¬
culta nobis barbaries tam urbanũ
ꝓtulit ciuem sc̃orum ⁊domesticũ
dĩ. Qui ꝓducit mel de petra oleum¬
ꝙ desaro durissimo:. ip̃e fecit hoc
Parentes tamen illi fuere gn̾e ⁊ po¬
tentia magni: uxta nomen mag¬
norum qui funt in terra. Atmat᷑
mente quam sanguine generosi¬
or satagebat in ip̃o micio uiarũ
suarum. notas paruulo facere
uias  uitẽ. hanc pluris illi exi¬
timans uentosa scientia literatu¬
re scłaris. Ad utramq tamen hu¬
ic non defuit in genium. pieta¬
te. In scõlis literas. domitimorem
am̃i docebatur:⁊ cotidianis ꝓfec¬
tib respondebat ambob satis.
magistro ⁊ matri. Nempe apͥn¬
cipio sp̃m sortitus est bonumꝑ
quẽ erat puer docilis. ⁊ amabilis
ualoe. mire admodumom̃ib
ꝑ omnia graciosus. Oibebat autem

Expanded text:
alachias noster, ortus Hibernia de populo barbaro, ibi educatus, ibi litteras edoctus est. Caeterum de natali barbarie traxit nihil, non magis quam de sale materno pisces maris. Quam vero suave, quod inculta nobis barbaries tam urbanum protulit civem sanctorum, et domesticum Dei! Qui producit mel de petra, oleumque de saxo durissimo, ipse fecit hoc. Parentes tamen illi fuere genere et potentia magni, juxta nomen magnorum qui sunt in terra. At mater mente, quam sanguine generosior, satagebat in ipso initio viarum suarum, notas parvulo facere vias vitae: hanc pluris illi existimans ventosa scientia litteraturae saecularis. Ad utramque tamen huic non defuit ingenium pro aetate. In scholis litteras, domi timorem Domini docebatur, et quotidianis profectibus respondebat ambobus satis, magistro et matri. Nempe a principio spiritum sortitus est bonum, per quem erat puer docilis, et amabilis valde, mire admodum omnibus per omnia gratiosus. Bibebat autem
Abbreviated transcription (Latin):
cus meus. ac tecum pariter ut exhi¬
berna scͥbisaĩra illa om̃nis eccłia
scõrum. libens obedio p̃sertm qd
non eloquium erigitis. s narratio¬
nẽ. Oabo uͦ oꝑam ut ea sit pura .⁊
luculenta: deuotos informans.
fastidiosos non onerans. Sane
narrationis ueritas secura apud
me ẽ intimata a uobis aut alia
ꝓculdubio ꝓrtẽs bãtib quam que
certissimȩ comꝑta sunt uobis. Expl.¬

Expanded text:
cus meus, ac tecum pariter ut ex Hicus meus, ac tecum pariter ut ex Hibernia scribis vestra illa omnis ecclesia sanctorum. Libens obedio, praesertim quod non eloquium exigitis, sed narrationem. Dabo vero operam, ut ea sit pura et luculenta, devotos informans, fastidiosos non onerans. Sane narrationis veritas secura apud me est, intimata a vobis, haud alia procul dubio protestantibus, quam quae certissime comperta sunt vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
hominem huius memoria mbñdic¬
tione sit omnib qui legere aigna¬
buntur. sime exeitante amicum dor¬
mientem. uor turturis audita est
interra nr̃a dicens. ecce ego uobiscũ
sum ommib dieb usq ad consum¬
mationem scłi. Deinde sepultus ap̃
nosẽ: nobis specialiter hoc opus incũ¬
bit. Quid qd̾ me in ter speci ales anncoᷤ
sc̃s illehabebat:⁊ eoloci ut nullimhac
parte głie scd̃m fuisse mecredanx
Nec mercede uacat mͥ tante familiari¬
tas scĩtatis. Primicias iam accepi. In
extremis positus erat inmo inpͥnci¬
piis. uirta illud cõconsummatus
fuerit homo. tunc incipit. Aceueur¬
ri ego. ut bñdictio morituri super
me ueniret. Atille cum iam membͣ
alia mouere non posset fortis ad dã¬
dam bñdictionẽ. elcuatis sc̃is mani¬
b suꝑ caput meum. bñdirit michi
ibenedictionẽ hereditate posfideo
Qe quomooo ego illum silere queam:
Postremo tuid mͥ abba congane in¬
iungis. reuerendus fr̃. ⁊ctulcis ami¬

Expanded text:
hominem, cujus memoria in benedichominem, cujus memoria in benedictione sit omnibus, qui legere dignabuntur; si me excitante amicum dormientem, vox turturis audita fuerit in terra nostra, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Deinde sepultus apud nos est: nobis specialiter hoc opus incumbit. Quid quod me inter speciales amicos Sanctus ille habebat, et eo loci, ut nulli in hac parte gloriae secundum fuisse me credam? Nec mercede vacat mihi tantae familiaritas sanctitatis: primitias jam accepi. In extremis positus erat, imo in principiis, juxta illud: Cum consummatus fuerit homo, tunc incipit . Accurri ego, ut benedictio morituri super me veniret. At ille cum jam membra alia movere non posset, fortis ad dandam benedictionem, elevatis sanctis manibus super caput meum, benedixit mihi, et benedictionem haereditate possideo: et quomodo ego illum silere queam? Postremo tu id mihi, abba Congane, injungis, reverendus frater, et dulcis ami
Abbreviated transcription (Latin):
In libris cernimus eam: s non inui¬
ris. Habes uͭ de iusto. quia lex deieiꝰ
in corde ip̃ius:i non in codice. Nec
ꝑfectionis his gradus. Pfectus care¬
re ⁊ necessariis paratus est: At gratiᷤ
istud. Unnam suꝑfluis ponatur
modus: utinam non cupiamus.
in infinitum. S quid: forte reperi¬
as qui hoc possit. I quidem diffici¬
le s uide quid eginus. Querebamꝰ
uirum obtimum mnultorum libera¬
torem: ⁊i eccelaboramus minuenien¬
do qui se ip̃m saluum facerepossit
Obtimus hodie est: qui non ẽ nimis
malus. Unoe qm̃ aterra defecit sc̃s.
uideor mͥ non suꝑuacue ex his qui
rat lucerna ardens ⁊ lucens: ne extĩ¬
ta est tamen s submota. Quis mͥ u
re succenseat si readmouero eam᷑
nmo uͦ non est qd̾ mͥ in grati ẽẽ mĩ
secłi homines debeant ⁊ omnis de¬
inceps. generatio uentura. si quẽ
condicio tulit. reuocẽ stiloꝰ. si mun¬
do restituam quo dignus non erat
mundus siseruem memorie homiñ

Expanded text:
In libris cernimus eam, sed non in viIn libris cernimus eam, sed non in viris. Habes vero de justo, quia lex Dei ejus in corde ipsius , et non in codice. Nec perfectionis is gradus. Perfectus carere et necessariis paratus est. At gratis istud. Utinam superfluis ponatur modus! utinam non cupiamus in infinitum! Sed quid? Forte reperias qui hoc possit? Id quidem difficile: sed vide quid egimus. Quaerebamus virum optimum, multorum liberatorem: et ecce laboramus in inveniendo, qui se ipsum salvum facere possit. Optimus hodie est, qui non est nimis malus. 2. Unde quoniam a terra defecit sanctus, videor mihi non supervacue ex his qui rat lucerna ardens et lucens: nec exstincta est tamen, sed submota. Quis mihi jure succenseat, si readmovero eam? Imo vero non est quod mihi ingrati esse mei saeculi homines debeant, et omnis deinceps generatio ventura, si quem conditio tulit, revocem stilo; si mundo restituam, quo dignus non erat mundus; si servem memoriae hominum
Abbreviated transcription (Latin):
in quit tenebre sunt.quante funt
tenebre: Nisi tu illos forte qd̃ non
credo lucere dixeris. qui questum
estimant pietatẽ qui in heredita¬
te am̃. non que dm̃ s magis que fua
sunt queritant. Quid dico que sua
sunt: ꝑfectus sit is ẽs eciam sua q̃¬
rens. suaq retinens. si ab alienis cor
manusq contineat. Memmerit
tamen qui sͥusq huc forte ꝑuenis¬
se uidetur: eundem exigi sc̃itatis gͣ¬
dum ⁊ ab enthinco. An non militeᷤᷤ
suis iubentur contenti fore stipen¬
diisait salui fiant. Magnum uͦ ec¬
cłie doctorisisit sicut unus militũ
aut certe quod ad aliorum inpro¬
pͥum ꝓpħa loquitur. si ut populus
ita isacerdos fuerit. O deformitatẽ.
Ita ne summus merito reputandꝰ
erit. qui summo corrruens gradu he¬
rebit uix infimo. ne abysso absor¬
beatur. Quam rarus tamen iste ip̃e
in clero Quem item das michi con¬
tent̾um necessariis contemptorem
suꝑfluorum᷑. lex est tamen p̃fira.
his contenti sumas. Ubiforma hee

Expanded text:
inquit, tenebrae sunt, quantae sunt inquit, tenebrae sunt, quantae sunt tenebrae? Nisi tu illos forte quod non credo lucere dixeris, qui quaestum aestimant pietatem; qui in haereditate Domini, non quae Domini, sed magis quae sua sunt, quaeritant. Quid dico, quae sua sunt? Perfectus sit et sanctus etiam sua quaerens, suaque retinens, si ab alienis cor manusque contineat. Meminerit tamen, qui sibi usque huc forte pervenisse videtur, eumdem exigi sanctitatis gradum et ab ethnico. An non milites suis jubentur contenti forte stipendiis, ut salvi fiant? Magnum vero Ecclesiae doctori, si sit sicut unus militum: aut certe quod ad illorum improperium propheta loquitur sicut populus, ita et sacerdos fuerit! O deformitatem! itane summus merito reputandus erit, qui a summo corruens gradu, haerebit vix infimo, ne abysso absorbeatur? Quam rarus tamen iste ipse in clero? Quem item das mihi contentum necessariis, contemptorem superfluorum? Lex est tamen praefixahis contenti simus . Ubi forma haec?
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑ quidem
oꝑe precium
fint il lustreᷤᷤ scõ¬
rũ describere
uitas ut sint
inspeculum
iexemplum
ac quõddam ueluti condimentũ
uite hominum suꝑ terram. ꝑhoc
enim qͦdam modo aput nos etiã.
post mortem uiuunt: multosq
ex his. qui uenientes mortui funt
ad ueram ꝓuocant. ⁊ reuocant ui¬
tam. Uerum nc̃ maxime id requi¬
ritcaritas. sc̃itatis: & nr̃a plane etaᷤᷤ
i ops uirorum. Quam sane ino¬
piam suꝑ nos adõ in ualuisse sen¬
timus: ut nulli sit dubium illa sẽ¬
tentia nos feriri. qm̃ habundabit
iniquitas. refrigescet caritas mul¬
torum. Ee ut suspicor ego. aut p̃sto
aut ꝓpe est de quo scͥptum est. fa¬
ciem eius precedet egestas. Ni fal¬
in enidenti ẽ. Taceo uulgus taceo
uilem filiorum huius scłi. multi¬
tumem in ipsai eccłie columpnaᷤ¬
S
nolo oclos leues. Qucm m õs tendas
uel de illorum numero qui uiden¬
tur dati inlucem gentium. non
magis de sublimi fumantẽ qͣm
flãmantẽ: E si lumen qd uite est

Expanded text:
er quidem operae pretium fuit illustres Sanctorum describere vitas, ut sint in speculum et exemplum, ac quoddam veluti condimentum vitae hominum super terram. Per hoc enim quodammodo apud nos etiam post mortem vivunt, multosque ex his, qui viventes mortui sunt, ad veram provocant et revocant vitam. Verum nunc maxime id requirit raritas sanctitatis, et nostra plane aetas inops virorum. Quam sane inopiam super nos adeo invaluisse sentimus, ut nulli sit dubium illa sententia nos feriri: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Et ut suspicor ego, aut praesto, aut prope est, de quo scriptum est: Faciem ejus praecedet egestas . Ni falin evidenti est. Taceo vulgus, taceo vilem filiorum hujus saeculi multitudinem: in ipsas Ecclesiae columnas volo oculos leves. Quem mihi ostendas vel de illorum numero, qui videntur dati in lucem gentium, non magis de sublimi fumantem, quam flammantem? Et si lumen quod in te est,
Abbreviated transcription (Latin):
deris. quanuis in utroq par elu¬
ceat gła claritatis. Domnꝰ albas
casemarii ꝑ se & ꝑsuos immo & ꝑ
sua a pͥncipio usq in finem nob
astitit & subuenit. Domnꝰ albs fos¬
se nouȩ & ep̃c uerulanꝰ cũ requisiti
fuerunt. fauoris & consilii subsi¬
dia ministrarunt. Fr̃ franco. frat̃
petrus ⁊ fr̃ stepħs nob̾ ⁊ negocio ĩ
om̃ib astitert̃. fr̃ ouido ꝑ multos
labores suos & suoꝵs. ⁊ ꝑñ modicaᷤ
fr̃is expensas uiam nos fecit hab̾e
ꝑ deuia. eo quod rectum iter curi¬
osius solito insidiantium malig¬
nitas obsidebat. Frat̃ Nocchꝰ non
modice laborauit. nos & negocium
ipsum fide & oratone sustentans
Ego qi ex cenore litterurũ ur̾arum
ur̃is sum p̾monitꝰ stipendiis mili¬
tare. ita in om̃ibe romanam mo¬
deratꝰ sum parcitatem. ut ꝓdiga¬
litates gallicas non sectarer. Det
nobis dñs omnib in commune
ut memoria laboris huius & ope¬
ris. gratiam uestram & clareual¬

Expanded text:
deris, quamvis in utroque par eluderis, quamvis in utroque par eluceat gloria claritatis. Dominus abbas Casae-Marii per se et per suos, imo et per sua, a principio usque in finem nobis astitit et subvenit. Domnus abbas Fossae-Novae, et episcopus Verulanus, cum requisiti fuerunt, favoris et consilii subsidia ministrarunt. Frater Franco, frater Petrus et frater Stephanus nobis et negotio in omnibus astiterunt. Frater Guido per multos labores suos et suorum et per non modicas fratris expensas viam nos fecit habere per devia, eo quod rectum iter curiosius solito insidiantium malignitas obsidebat. Frater Rocchus non modice laboravit, nos et negotium ipsum fide et oratione sustentans. Ego, quia ex tenore litterarum vestrarum vestris sum praemonitus stipendiis militare, ita in omnibus Romanam moderatus sum parcitatem, ut prodigalitates Gallicas non sectarer. Det nobis Dominus omnibus in commune, ut memoria laboris hujus et operis gratiam vestram et Clarae-Val
Abbreviated transcription (Latin):
exterius abundatis: scõꝵ dĩ colle¬
gio non adiunctus est nouit̾ sed
ascriptꝰ. ut sicut int̾ scos sors illiꝰ
extitit ab utero matris suȩ. ita cũ
eis titulum sc̃itatis obtineat de
beneficio matris eccłie. Erit deincepᷤᷤ
nob̃ de eo & pro eo festum ꝯmune
cum angłis. ut ñ sit necesse iam
ampliꝰ cantare ei cantus lugubreᷤ.
quem credimꝰ in suꝑnis ⁊ angłiciᷤᷤ
choris cantus ꝑsonare sollempneᷤᷤ.
Quod aũt de scõ malachia opus
simile aggredi p̃termisimꝰ. consi¬
lio factum est pͥncipis sacerdotũ.
qui premonuit nos in ipsa ser¬
monis origine. fieri posse de plu¬
ralitate fastidium. quod etiam in
uno. intentionis nr̃e frustraret
effectum. Ur̃m est gͥ gratant̃ am¬
plecti quod in dieb ur̃is est colla¬
tum in uno. & pacient̃ ferre quod
differtur. in altero. gr̃as agendo
ei qui celestib luminarib tempo¬
ra uicesq constituit. ut ñ idem
sit ortus matutini & uesꝑtini sy¬

Expanded text:
exterius abundatis, sanctorum Dei colleexterius abundatis, sanctorum Dei collegio non adjunctus est noviter, sed ascriptus: ut sicut inter sanctos sors illius exstitit ab utero matris suae, ita cum eis titulum sanctitatis obtineat de beneficio matris Ecclesiae. Erit deinceps nobis de eo et pro eo festum commune cum Angelis, ut non necesse sit jam amplius cantare ei cantus lugubres, quem credimus in supernis et angelicis choris cantus personare solemnes. Quod autem de sancto Malachia opus simile aggredi praetermisimus, consilio factum est principis sacerdotum, qui praemonuit nos in ipsa sermonis origine fieri posse de pluralitate fastidium, quod etiam in uno intentionis nostrae frustraret effectum. Vestrum est igitur gratanter amplecti quod in diebus vestris est collatum in uno, et patienter ferre quod differtur in altero; gratias agendo ei qui coelestibus luminaribus tempora vicesque constituit, ut non idem sit ortus matutini et vespertini si
Abbreviated transcription (Latin):
Tromumlus careuallis dictꝰ abbs.
salt̾. & ꝓmptissime deuotionis
augmentũ. Quantũ apd̾ dm̃
meritũ. qͣntum ue apd̃ homines
habeat pat̾nitas ur̃a fauorẽ. mul¬
ciplicit̃ declarat tam oꝑis nr̃i exi¬
tus qͣm laboris. q̃nquid̃ in utͦq
utrinq suffulti. nec in labore pe¬
ricłm. nec obstacłm in oꝑe sensi¬
mus formidatum. Cet̾um a die
exitus de t̾ra nr̃a timoris ⁊ angꝰ¬
tie nullus finis. donec & sollici¬
tũdo finita est oꝑis: & executio
consũmata laboris. Bñdictꝰ aũt
ꝑ om̃ia ds qui de om̃ib nos eri¬
puit. & cum felici executione
negotii sanos & hylares ad ꝓpͥa
reuocauit. Et ecce nẽ bĩsimus
confessor nost̃ om̃imoda dignꝰ
ueneratõne BeRNaROUS. suis ni¬
mirum exigentib meritis. ur̃eq
laudabili studio pietatis. ad ĩstan¬
tiam fr̃m quos mecũ parit̃ ad hoc
destinastis. assistentib etiam nob̾
amicis ur̃is quib ad ꝓm̾endum
fauorem curiȩ. tam interuis qͣm

Expanded text:
dictus abbas, salutem et promptissimae devotionis augmentum. Quantum apud Deum meritum, quantumve apud homines habeat Paternitas vestra favorem, multipliciter declarat tam operis nostri exitus quam laboris: quandoquidem in utroque utrimque suffulti, nec in labore periculum, nec obstaculum in opere sensimus formidatum. Caeterum, a die exitus de terra nostra, timoris et angustiae nullus finis, donec et sollicitudo finita est operis, et exsecutio consummata laboris. Benedictus autem per omnia Deus, qui de omnibus nos eripuit, et cum felici exsecutione negotii sanos et hilares ad propria revocavit. Et ecce nunc beatissimus confessor noster omnimoda dignus veneratione Bernardus, suis nimirum exigentibus meritis, vestraeque laudabili studio pietatis, ad instantiam fratrum quos mecum pariter ad hoc destinastis, assistentibus etiam nobis amicis vestris, quibus ad promerendum favorem curiae tam interius quam
Abbreviated transcription (Latin):
hableia nomen ẽ uico:
qui insignem beatimar¬
tini basilicam habet. Nam
⁊ fundꝰ ipse ad possessionem
hunc uͦ uicum d̾i famło tͣn¬
seuntr. claudu adolescentem
ppłs offerebat. Quem ad eius
orationẽ erectum: ꝓtinus q
libere gradientem ad p̃dictã

Expanded text:
hableia nomen est vico, qui insignem beati Martini basilicam habet. Nam et fundus ipse ad possessionem Hunc vero vicum Dei Famulo transeunti claudum adolescentem populus offerebat: quem ad ejus orationem erectum protinus, et libere gradientem, ad praedicta
Abbreviated transcription (Latin):
ens non erumpens. nutu
non impetu ferebatur. Non
urebatur illa. s utebat᷑. Mag¬
na illi tam in hoc quam in
cunctis utriusq hominis sui
motib regendis uel cohiben¬
dis censure diligentia et cir¬
cunspectio multa. Non eñi
ita omnib intendebat ut se
solum exponeret: solum eu¬
re exciperet generali. Erat
et sui sollicitus. Se ip̃m custo¬
diebat. Ita deniq totus suus.
et totus omnium erat: ut
nec caritas acustodia sui. nͨ
ꝓprietas ab utilitate cominu¬
ni eum impedire uel retar¬
dare in aliquo uideretur.
Si uideres hominem medi¬
is immersum turbis et im¬
plicitum curis diceres pat̾ȩ
natum non sͥ. Si uderes
hominem solum. secum ha¬
bitantem putares soli uiue

Expanded text:
ens, non erumpens; nutu non impetu ferebatur. Non urebatur illa, sed utebatur. Magna illi tam in hoc, quam in cunctis utriusque hominis sui motibus regendis vel cohibendis, censurae diligentia, et circumspectio multa. Non enim ita omnibus intendebat, ut se solum exponeret, solum curae exciperet generali. Erat et sui sollicitus. Seipsum custodiebat. Ita denique totus suus, et totus omnium erat, ut nec charitas a custodia sui, nec proprietas ab utilitate communi eum impedire vel retardare in aliquo videretur. Si videres hominem mediis immersum turbis, et implicitum curis, diceres patriae natum, non sibi. Si videres hominem solum, et secum habitantem, putares soli vive
Abbreviated transcription (Latin):
capiti.eiꝰ.⁊ quassato cerebro
expirauit.
udiens hec ⁊ huiꝰ modi
uir uen̾abił gaufredus
carnotensis ep̃c. cui a papa
innocentio aqͥtanie legatio
fuerat cõmendata. uehem̃t̃
indoluit: ⁊ succrendũ ꝑicli¬
tanti eccłie postpositis aliis
negotiis sine ulla dilatione
decreuit. Alb̾em gͥ clareual¬
lensem petit ⁊ obsecrat: ut
s ad tanta mala eliminan¬
da succurat. Assensit uir d̃i.
⁊ se inprimo ꝯgregatõnem
monachoꝵ ĩ britanniam in
locũ quẽ uixta namnetum
comitissa ermengardis para¬
uerat ducturũ intimat: &
ꝓmittit disposita illa domo
scd̾m genꝰ & species suas. se
cũ eo ĩ aqͥtaniam ꝓfecturũ.
Ibant gͥ simul. ⁊ ne multis
ambagib utar: simul nã¬
retũ uenert̃. Erat aũt ĩ re¬
gione illa misera mulier:
quȩ a qͦdam petulante dia¬
bolo uexabatur. Habebat
aũt uirum: huiꝰ tam̃ tam
execrabilis cõmercii prorsus
ignarũ. Abutebatur ea gͥ. &

Expanded text:
capiti ejus, et quassato cerebro exspiravit. 34. Audiens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufredus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa domo secundum genus et species suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Habebat autem virum, hujus tamen tam exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur ig
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ceteros puer ferme decen¬
nis: cecus ex utero matris
sue. coram om̃i ppło oblat᷑
est uiro łĩ. Qui in digitos
suos expuens ⁊ limens ocłos
eiꝰ breuem fecit orationem:
⁊ ĩ noĩe xp̃i apꝑuit ocłos cecis¬
germanie cum intro¬
isset aliqñ uir beatꝰ. tam ex¬
cellent̃ enituit in gr̃a sani¬
tatum: ut nec u̾bis exprimi
nec credi ualeat si dicatur. Nã
& testati sunt qͥ affuere ĩ t̾ri¬
torio constanciensi circa uicũ
quẽ doinguen nominant:
ex his que diligentiꝰ: uestiga¬
runt ⁊ uiderunt ocłis suis u¬
na die illuminatos ad eiꝰ impo¬
sitionem manꝰ cecos undecim.
sanatos etiam mancos decem.
⁊ claudos erectos decem⁊ octo.
Ceterum ne fecisse nos inopes
copia uideatur: ex innimera
multitudine saltem pauca
memorie commendamꝰ. quȩ
in locis celebriorib facta noss
constantiã homo di. &
undiq se uͥtutum eiꝰ fama dif¬
funderet. abbas augensis qd̃
intra lacum leinannum an

Expanded text:
inter caeteros puer ferme deceninter caeteros puer ferme decennis, caecus ex utero matris suae, coram omni populo oblatus est Viro Dei. Qui in digitos suos exspuens, et liniens oculos ejus, brevem fecit orationem, et in nomine Christi aperuit oculos caeciGermaniae cum introisset aliquando Vir beatus, tam excellenter enituit in gratia sanitatum, ut nec verbis exprimi, nec credi valeat si dicatur. Nam et testati sunt qui adfuere in territorio Constantiensi, circa vicum quem Doniguem nominant, ex iis qui diligentius vestigarunt et viderunt oculis suis, una die illuminatos ad ejus impositionem manus caecos undecim; sanatos etiam mancos decem, et claudos erectos decem et octo. Caeterum ne fecisse nos inopes copia videatur, ex innumera multitudine saltem pauca memoriae commendamus, quae in locis celebrioribus facta noscuntur. Constantiam Homo Dei, et undique se virtutum ejus fama diffunderet, abbas Augiensis quod intra lacum Lemanum an
Abbreviated transcription (Latin):
aturcium dicit᷑ͦ ciuitas
ipso tpr̃e transitꝰ fuit. Ibi pre
t̃ alia bñficia que p̃stitit infir¬
mantib multis: unꝰ de pueris
ep̃i ciuitatis ip̃iꝰ. qͥ ex uulnere
graui alt̾ius ocłi lum̃ amise¬
rat. sub manu eiꝰ uisũ recep̃.
N pago quoq engolismensi
loco cui nom̃ ẽ castellare: pꝰt
oblationem hostiȩ salutaris.
berto engolismensi. ⁊ gerar¬
do lemouicensi puerũ ex ma¬
tris utero claudum ⁊ mancũ.
cuiꝰ in modum pile cubiti c̃
genib umbilico. pedes aũt
natib adhesissent: dĩ famło
offerebant. At ille singła m̃¬
bra edito pͥus signo crucis at¬
trectans: mira facilitate ex¬
tendit ꝓtinꝰ ⁊ sanauit. Appre¬
hendens deniq manum
eius erex̃ illũ: ⁊ dimisit lib̾e
gͣdientẽ. Ppłs aũt ꝓ tantis nimi¬
laudabilt.
am et die sequenti in pa
cant. signa ꝑ eum płimacla¬
ruerunt. Undiq enĩ conflu¬
ebant qui incommodis uari¬
is laborabant: ꝙ uirtus erat
dñi ad sanandum eos. Ubi

Expanded text:
m dicitur civitas ipso tempore transitus fuit. Ibi, praeter 1141 alia beneficia quae praestitit infirmantibus multis, unus de pueris episcopi civitatis ipsius, qui ex vulnere gravi alterius oculi lumen amiserat, sub manu ejus visum recepit. In pago quoque Engolismensi, loco cui nomen est Castellare, post oblationem hostiae salutaris, berto Engolismensi, et Gerardo Lemovicensi, puerum ex matris utero claudum et mancum, cujus in modum pilae cubiti cum genibus umbilico, pedes autem natibus adhaesissent, Dei Famulo offerebant. At ille singula membra, edito prius signo crucis, attrectans, mira facilitate extendit protinus et sanavit. Apprehendens denique manum ejus erexit illum, et dimisit libere gradientem. Populus autem pro tantis nimilaudabat. Nam et die sequenti in pagcant, signa per eum plurima claruerunt. Undique enim confluebant qui incommodis variis laborabant, et virtus erat Domini ad sanandum eos. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
mali fulmine ꝑcussus interiit.
cum trib aliis: et fuere consortes
mortis. qui fuerant participes
sceleris. Q uoꝵ sequenti die in¬
uenta sunt corpora semiusta. &
putida: herentia ramis arbore¬
is. ubi quemq sp̃c eleuans alli¬
sissec. Alii quoq tres semiuiui
inuenti sunt: oeteri om̃s cͥcun¬
quaq dispersi. Illos autem qͥ
cum malachia erant quanuis
preximos loco: tempestas om¬
nino non tetigit: nec qͥcquam
molestie intulit. In facto isto
recens capimus experimentũ
ueritatis uerbi illius: q ora¬
tio rusti penetrat celos. S et
nouum antiqui exemplum
miraculi. quo olim tota egyp¬
to uersante in tenebris solus
isrẜ in lumine mansit: dicen¬
te scriptura. Ubicumq isrł
erat: lux erat. Huc mͥ accur¬
rat et factum scĩ helẏe: nunc
quidem ab extremis t̾re nubes
et pluuias educentis. nunc uͦ
suꝑ blasphemos euocantis ig¬
nem de celo. Et mͦ de simili
clarificatus est deus: inseruosuo
malachia.

Expanded text:
mali, fulmine percussus interiit mali, fulmine percussus interiit cum tribus aliis: et fuere consortes mortis, qui fuerant participes sceleris. Quorum sequenti die inventa sunt corpora semiusta, et putrida, haerentia ramis arborum, ubi quemque spiritus elevans allisisset. Alii quoque tres semivivi inventi sunt: caeteri omnes circumquaque dispersi. Illos autem qui cum Malachia erant, quamvis proximos loco, tempestas omnino non tetigit, nec quidquam molestiae intulit. In facto isto recens capimus experimentum veritatis verbi illius, quia oratio justi penetrat coelos . Sed et novum antiqui exemplum miraculi, quo olim tota Aegypto versante in tenebris, solus Israel in lumine mansit, dicente Scriptura: Ubicunque Israel erat, lux erat . Huc mihi occurrit et factum sancti Eliae, nunc quidem ab extremis terrae nubes et pluvias educentis , nunc vero super blasphemos evocantis ignem de coelo . Et modo de simili clarificatus est Deus in servo suo Malachia.
Abbreviated transcription (Latin):
ad maliciam. potens inini¬
quitate: sciens locum ubi
pariter conuenire decreuis¬
sent: multis aggregatis sibi
latent̾ uicinum occupat col¬
lem eminentem eregione:
inde illis tractantib alia re¬
pentino impetu suꝑ incautos
irruerent: et int̾ficerent in¬
nocentes. Condixerant enim
etiam regem cum ep̃o truci¬
dare: ut non esset qui uindi¬
caret sanguinem iustum. Res
innotuit Malachie. et intrans
eccłam. erat enini ꝓpe: eleuatis
manib orauit ad dñm. Et ec¬
ce nubes et caligo s et tene¬
brosa aqua in nubib aeris:
diem uerterunt in noctem
Fulgura quoq et tonitrua:
horribilis sp̃s procellarum di¬
em ultimum minitantur:
uicinãq elementa intentant
omnia mortem. Et ut scias
lector quod oratio malachie con¬
cusserit elementa: solos int̾ce¬
pit tempestas qui querebant
animam eius: solcis turbo te¬
nebrosus inuoluit. qui paraue¬
rant oꝑa tenebrarum. Deniq
ip̃e qui pͥnceps extiterat tanti

Expanded text:
ad malitiam, potens in iniad malitiam, potens in iniquitate, sciens locum ubi pariter convenire decrevissent, multis aggregatis sibi, latenter vicinum occupat collem eminentem e regione: unde illis tractantibus alia, repentino impetu super incautos irruerent, et interficerent innocentes. Condixerant enim etiam Regem cum episcopo trucidare, ut non esset qui vindicaret sanguinem justum. Res innotuit Malachiae, et intrans ecclesiam erat enim prope elevatis manibus oravit ad Dominum, et ecce nubes et caligo, sed et tenebrosa aqua in nubibus aeris, diem verterunt in noctem. Fulgura quoque et tornitrua et horribiles spiritus procellarum, diem ultimum minitantur, vicinamque elementa intentant omnia mortem. 23. Et ut scias, lector, quod oratio Malachiae concusserit elementa; solos intercepit tempestas, qui quaerebant animam ejus; solos turbo tenebrosus involvit, qui paraverant opera tenebrarum. Denique ipse, qui princeps exstiterat tanti
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit ip̃m esse quem ui¬
derat. huius p̾cipue recorda¬
tio uisionis terruit malachi¬
am: ne si quod dru satis dissi¬
mularat ultra renueret. di¬
uine iam uideretur resift̾e
uoluntati. Uerurntam̃ cuui¬
tatem non intrauit ꝗͣmdr
ille incubatoi uixit: ne hai
occasione contigeret mori ꝗ¬
quam ex his quib uitam ma¬
gis ministraturus ueniebat.
Ita per biennium nam id tẽ¬
poris suꝑuixit ille: agens ex¬
tra urbem.strenue ĩ uniuer¬
sa ꝓuincia opus episcopale ex
de medio: rursum nigellus
quicdam. immo uere nigerri¬
mus sedem p̾ripuit. Et ĩ hoc
anime sue mauricius adhuc
uiuens ꝓuiderat ut hunc ha¬
beret heredem: in quo qui
dampnandus exibat oꝑib
a dicere dampnationis ꝑsiste¬
ret. Orat enim et ip̃e exdamp¬
nata progenie: cognatꝰ mau¬
ricii. Ceterum rex et ep̃i. et fi¬
deles terre nichilominus con¬
uenerunt ut introducerent
malachiam.
t ecce concilium malig¬
nantium exaduerso. Qui¬
dam de filuis belial promptꝰ

Expanded text:
agnovit ipsum esse, quem viagnovit ipsum esse, quem viderat. Hujus praecipue recordatio visionis terruit Malachiam: ne, si quod diu satis dissimularat ultra renueret, divinae jam videretur resistere voluntati. Verumtamen civitatem non intravit, quandiu ille incubator vixit, ne hac occasione contingeret mori quemquam ex his, quibus vitam magis ministraturus veniebat. Ita per biennium nam id temporis supervixit ille agens extra urbem, strenue in universa provincia opus episcopale exede medio, rursum Nigellus quidam, imo vere nigerrimus, sedem praeripuit. Et in hoc animae suae Mauricius adhuc 669 vivens providerat, ut hunc haberet haeredem: in quo qui damnandus exibat, operibus adjicere damnationis persisteret. Erat enim et ipse ex damnata progenie, cognatus Mauricii. Caeterum Rex, et episcopi, et fideles terrae nihilominus convenerunt, ut introducerent Malachiam. Et ecce consilium malignantium ex adverso. Quidam de filiis Belial promptus
Abbreviated transcription (Latin):
amicam de qua rapior pauper¬
tatem: et prome illic alium
substituere: qui tunc forte re¬
pertus ydoneus fuerit. Nota
lector uirtutem uiri et animi
puritatem: nec honorem scili¬
cet affectantis. nec formioan¬
tis mortem pro xp̃i nomine.
Quid hoc animo purius qͥd¬
ue fortius:ut se exponens pe¬
riculo et labori. alteri fruct᷑u
cedat ipsam in loco pͥncipatꝰ
securitatem et pacemͨ facit
hoc cum liberum sibi ex pac̃¬
to retinet reditum ad pauꝑ¬
tatem : pace et libertate eccłie
restituta. Spondentib illis
demum acquieuit uolunta¬
ti eoꝵ. uel potius dei: a quo
sibi iam olim preostensum
recordabatur. quod de se mͦ
grotante celso:apparuit mala¬
chie et quidem longe posito
et nescienti. mulier procere
stature et reuerenli uultus.
Percunctanti quenan esset :
responsum est esse uxorem eel¬
si. Que ei tradens uirgã pasto¬
ralem quam manu tenebat:
disparuit. Paucis decursis di¬
eb celsus moriẽs misit bacłm
suum. malachie tanquamsͥ
successuro: quem ut uidit

Expanded text:
amicam, de qua rapior, paupertatem; et pro me illic alium substituere, qui tunc forte repertus idoneus fuerit. » Nota, lector, virtutem viri, et animi puritatem, nec honorem scilicet affectantis, nec formidantis mortem pro Christi nomine. Quid hoc animo purius, quidve fortius, ut se exponens periculo et labori, alteri fructum cedat, ipsam in loco principatus securitatem et pacem? Facit hoc, cum liberum sibi ex pacto retinet reditum ad paupertatem; pace et libertate Ecclesiae restituta. Spondentibus illis, demum acquievit voluntati eorum, vel potius Dei, a quo sibi jam olim praeostensum recordabatur, quod de se modgrotante Celso, apparuit Malachiae, et quidem longe posito et nescienti, mulier procerae staturae et reverendi vultus. Percontanti quaenam esset, responsum est esse uxorem Celsi. Quae tradens ei virgam pastoralem, quam manu tenebat, disparuit. Paucis decursis diebus, Celsus moriens misit baculum suum Malachiae, tanquam sibi successuro: quem ut vidit,
Abbreviated transcription (Latin):
ram dare. Hic eñi uiaru tuaꝵ
pat̃ dulcissime finis beatus: ⁊
hic labor ultimꝰ fuit. In hoc o¬
pere ñ minꝰ utili qͣm difficili
nec minꝰ desꝑate qͣm necessa¬
rie pacis labores tuos głose ꝯ¬
pleuit: qui magnifice semꝑ
honestauit te ĩ laborib tuis.
de ĩ suo nomine ⁊ nom̃ suum
in te głificans: rex głe dñs d̾s ꝙ

Expanded text:
ram dare. Hic enim viarum tuarum, Pater dulcissime, finis beatus, et hic labor ultimus fuit. In hoc opere non minus utili quam difficili, nec minus desperatae, quam necessariae pacis, labores tuos gloriose complevit, qui magnifice semper honestavit te in laboribus tuis, te in suo nomine, et nomen suum in te glorificans, Rex gloriae D
Abbreviated transcription (Latin):
et si iam nemo qui palamno¬
ceret: ab insicliantib tamen
nec lociis satis tutus ep̃o erat.
nec tempus feriatum. Et de¬
putati sunt ei uiri armati
ad custodiam die ac nocte: s
ille magis in dño confidebat.
Fuit uͦ consilium p̾fatũ scis¬
maticum insequi: eo quod se¬
duceret multos ex insignibus
que ferebat. suadens omnib
se ep̃m esse debere: et sic sollici¬
tans plebes aduersus malachiã
atq eccłie unitatem. Et fecit
sic. Et sine difficultate ita in
breui uniuersas sepiuit uias
eius per grãm sibi adomino
datam. et quã habebat ad om̃s.
ut malignus ille coactus sit
dare manꝰ. reddere insignia.
& quiesc̾e de reliquo in omni
subiectione. Ita malachias licy¬
de reliquo ꝑ multa ꝑicula et
labores prosꝑabat᷑ in dies ⁊ con¬
fortabatur: magis ac magis
habundans in spe et uirtute

Expanded text:
etsi jam nemo qui palam noetsi jam nemo qui palam noceret, ab insidiantibus tamen nec locus satis tutus Episcopo erat, nec tempus feriatum. Et deputati sunt ei viri armati ad custodiam die et nocte: 671 sed ille magis in Domino confidebat. Fuit vero consilium, praefatum schismaticum insequi eo quod seduceret multos ex insignibus quae ferebat, suadens omnibus episcopum se esse debere; et sic sollicitans plebes adversus Malachiam, atque Ecclesiae unitatem. Et fecit sic: et sine difficultate ita in brevi universas sepivit vias ejus per gratiam sibi a Domino datam, et quam habebat ad omnes, ut malignus ille coactus sit dare manus, reddere insignia, et quiescere de reliquo in omni subjectione. Ita Malachias, licet per multa pericula et labores, prosperabatur in dies, et confortabatur magis ac magis, abundans in spe et virtute
Abbreviated transcription (Latin):
at: qui et uite ꝑiculo quesierat
eam. It aq facta est pax: et tam
firma ut ab illa die hostem sacer¬
dos non mͦ pacatum habuerit. s
subditum. s deuotum. Quo au¬
dito fideles quiq gauisi sunt:
quod ñ mͦ saluatus sit sanguis
in noxius in die illa: sedet no¬
centium multoꝵ anime ma¬
lachie meritis euaserint ad salu¬
tem. Et apprehendit om̃s cir¬
cumquaq timor᷑ auclientes quo¬
mͦ duos mimicoꝵ eius. qui u¬
derentur ferociores et fortiores in
generatione sua. sic subita uir¬
tute prostrauit d̃s: istum loqͣ
qui in manib est. et eum de qͦ
suꝑius dixi. Alterum eñi terri¬
biliter multatum in corpore.
alterum misericordit̾ mutatũ
in corde: ambos mirabilit̾ com¬
prehendit in consiliis que co¬
gitabant: is ita peractis cepit
iam in ciuitate ep̃c tota liber¬
tate disponere et ordinare de
omnib ꝑtinentib ad ministe¬
rium suum: ñ tamen sn con¬
tinuo discrimine uite sue. Nam

Expanded text:
at, qui et vitae periculo quaesierat at, qui et vitae periculo quaesierat eam. Itaque facta est pax, et tam firma, ut ab illa die hostem Sacerdos non modo pacatum habuerit, sed subditum, sed devotum. Quo audito, fideles quique gavisi sunt, quod non modo salvatus sit sanguis innoxius in die illa; sed et nocentium multorum animae, Malachiae meritis, evaserint ad salutem. Et apprehendit omnes circumquaque timor, audientes quomodo duos inimicorum ejus, qui viderentur ferociores et fortiores in generatione sua, sic subita virtute prostravit Deus: istum loquor, qui in manibus est, et eum de quo superius dixi. Alterum enim terribiliter mulctatum in corpore, alterum misericorditer mutatum in corde, ambos mirabiliter comprehendit in consiliis, quae cogitabant. 27. His ita peractis, coepit jam in civitate Episcopus tota libertate disponere et ordinare de omnibus pertinentibus ad ministerium suum, non tamen sine continuo discrimine vitae suae. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
natam sangumne meoꝰ. Exꝑimi¬
ni certe an sacerdos u̾r digne
ire: fientib cunctis et supplican¬
ri. ut tantum xp̃i gregeni de¬
solatum relinqueret.Uerum
ille totam spem suam ponens
indño. tota alacritate ꝑ rexit:
tribus tantum comitatus dis¬
cipłis. paratis mori cum eo. Qui
ut calcato limine domus repen¬
te se medio intulit armatorum
scuto fidei ip̃e munitus con¬
cidere facies om̃ium. qr pauoi
irruit suꝑ eos: ita ut dicere
posset ep̃ce. Qui tribulant me
inimici mei. ip̃i infirmati sunt
et ceciderunt. Hoc uerbum ue¬
rum est. Uideres hostiam stan¬
tem carnifices ferro armatis
manib undiq circunstantes:
et qui immolaret ñ erat. Puta¬
res stupere lacertos: sic non fuit
qui extenderet manum. Nam
et is quoq qui caput malicie
uidebatur: assurgit ei potius
quod dederas in mortem pon¬
tificis: Hoc magis honoris qͣm
non mortem inferre. Les mira.¬
Pacem offerunt: qui necem pa¬
rauerant. Non est quod abnu¬

Expanded text:
natam sanguine meo? Experieminatam sanguine meo? Experiemini certe, an sacerdos vester digne ire flentibus cunctis et supplicanri, ut tantum Christi gregem desolatum relinqueret. 26. Verum ille totam spem suam ponens in Domino, tota alacritate perrexit, tribus tantum comitatus discipulis, paratis mori cum eo: qui ut calcato limine domus repente se medio intulit armatorum, scuto fidei ipse munitus; concidere facies omnium, quia pavor irruit super eos, ita ut dicere posset Episcopus: Qui tribulant me inimici mei, ipsi infirmati sunt, et ceciderunt . Hoc verbum verum est. Videres hostiam stantem, carnifices ferro armatis manibus undique circumstantes: et qui immolaret, non erat. Putares stupere lacertos: sic non fuit, qui extenderet manum. Nam et is quoque, qui caput malitiae videbatur, assurgit ei potius num, o homo, quod dederas in mortem Pontificis? Hoc magis honoris signnon mortem inferre. Res mira!pacem offerunt, qui necem paraverant. Non est quod abnu
Abbreviated transcription (Latin):
eccłiam esse competentiorem lo¬
cum firmande pacis: siquidem
p̃senserant dolum: subiungũt
qui missi erant hoc tutum ñ
esse pͥncipi: timere eum capiti
suo: nec se credere turbis que
se ante hos dies causa ep̃i ꝓpe¬
modum interemissẽt.Conten¬
dentib in bunc modum illis
quidem ut iret. istis uͦ ne iret:
ep̃c cupilus pacis. et mortis ñ
nite me imitari magistrum
meum. Sine causa sum xp̃ianꝰ:
si xp̃m non sequor. forte flecto
humilitate tyrannum: et si ñ.
uinco tamen: exhibens oui pa¬
stor. sacerdos laico. quod mͥ ille
debuerat. uos quoq quod ĩ me
est non parum edifico. exemplo
tali. Quid enim si contingat
occidiͦ Non recuso mori: ut uos
uite ex me teneatis exempłu:
Oportet ep̃m ut ait ep̃orum
pͥnceps. non dominari in clero:
s formam fieri gregis. Haud a¬
liam sane formam quam ab
illo accepimus. qui humilia¬
uit semet ip̃m factus obedi¬
ens usq ad mortem. Quis mͥ
det hanc relinquere filiis sig¬

Expanded text:
ecclesiam esse competentiorem loecclesiam esse competentiorem locum firmandae pacis: siquidem praesenserant dolum. Subjungunt qui missi erant, hoc tutum non esse principi: timere eum capiti suo, nec se credere turbis, quae se ante hos dies causa Episcopi propemodum interemissent. Contendentibus in hunc modum, illis quidem ut iret, istis vero ne iret; Episcopus cupidus pacis, et mortis non nite me imitari Magistrum meum. Sine causa sum christianus, si Christum non sequor. Forte flecto humilitate tyrannum, et si non, vinco tamen exhibens ovi pastor, sacerdos laico, quod mihi ille debuerat. Vos quoque, quod in me est, non parum aedifico exemplo tali. Quid enim si contingat occidi? Non recuso mori, ut vos vitae ex me teneatis exemplum. Oportet episcopum, ut ait episcoporum Princeps, non dominari in clero, sed formam fieri gregis . Haud aliam sane formam, quam ab illo accepimus, qui humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem. Quis mihi det hanc relinquere filiis sig
Abbreviated transcription (Latin):
bat t̾ram et perambulabat eã.
insignia sacra circunferens. Qͤ
ubiq ostentans. ubiq eorum
gratia receptabatur: conciliais
sibi ꝑhec animos omnium. et
a malachia quosq potuisset
auertens. Hec ille. Erat autem
pͥnceps quidam de potentiorib
inique progeniei. quem rex pri¬
usquam ciuitatem exiret. iura¬
re coegerat pacem tenere ep̃o:
acceptis ab eo insuꝑ obsidionib
multis. Is post regis exitum ni¬
chilominus ciuitatem ingressͦ
consilium habuit cum ꝓpinqͥs
et amcis: quomͦ scm̃ uolo te¬
nerent et occiderent. Timebans
uͦ plebem. Et coniurantes in
necem malachie constituere
locum et diem: et traditor de¬
dit eis signum. Ipso die cum
uespertina iam sollempnia in
ecclesia celebraret antistes. cum
uniuerso elero et multitudĩe
popłi: mittit ad ip̃m neqͣm
ille in uerbis pacificis in dolo.
rogans quatinus ad se dignet᷑
descendere: ut faciat pacem:
Respondentib qui assistebait̃
ip̃m potiꝰ ad ep̃m deb̾e uenire:

Expanded text:
bat terram, et perambulabat eam, bat terram, et perambulabat eam, insignia sacra circumferens: quae ubique ostentans, ubique eorum gratia receptabatur, concilians sibi per haec animos omnium, et a Malachia, quosque potuisset, avertens. Haec ille. 25. Erat autem princeps quidam de potentioribus iniquae progeniei, quem Rex priusquam civitatem 670 exiret, jurare coegerat pacem tenere Episcopo, acceptis ab eo insuper obsidibus multis. Is post Regis exitum nihilominus civitatem ingressus, consilium habuit cum propinquis et amicis, quomodo sanctum dolo tenerent, et occiderent: timebant vero plebem. Et conjurantes in necem Malachiae, constituere locum et diem, et traditor dedit eis signum. Ipso die cum vespertina jam solemnia in ecclesia celebraret Antistes cum universo clero et multitudine populi, mittit ad ipsum nequam ille in verbis pacificis in dolo, rogans quatenus ad se dignetur descendere, ut faciat pacem. Respondentibus qui assistebant, ipsum potius ad Episcopum debere venire;
Abbreviated transcription (Latin):
nno etatis sue tricesimo oc¬
tauo. pauper malacbiaᷤ pul¬
so incubatore. intrauit ardina¬
cha: pontifex et metropolitanus
totius hybernie. Rege uͭ ceterisq
qui introduxant eum ad ꝓpria
remeantib. ipse remanet in ma¬
mi dei: et remanent illi foris
pugne. intus timores. Nam ecce
uiperea soboles. frendens et uo¬
ciferans se exheredari: tota se in¬
cus et foris suscitat aduersus
Porro nigellus uicdens sibi im¬
minere fugam: tulit secum in¬
signia quedam sedis illius : tex¬
tum scilicet eugłiorũ qui
fuit beati patricii: bacłmq au¬
ro tectum. et geminis p̾ciosssi¬
mis adornatum quem nomi¬
nant baculum iħu: eo quod
ipse dñs ut fert opinio. eum
suis manib tenuerit atq for¬
mauerit. Et hec summe digni¬
tatis et uenerationis in gñte
illa. Nempe notissima sunt
celeberrimaq in ppłis: atq in
ea reuerentia apud omnes: ut
qui illa habere uisus fuerit.
ip̃m habeat ep̃m ppłs stultus
et insipiens. Ibat homo giro¬
uagus. et alter sathanas circui¬

Expanded text:
nno aetatis suae tricesimo octavo pauper Malachias, pulso incubatore, intravit Ardmacha, pontifex et metropolitanus totius Hiberniae. Rege vero caeterisque, qui introduxerant eum, ad propria remeantibus, ipse remanet in manu Dei, et remanent illi foris pugnae, intus timores. Nam ecce viperea soboles, frendens et vociferans se exhaeredari, tota se intus et foris suscitat adversus Porro Nigellus videns sibi imminere fugam, tulit secum insignia quaedam Sedis illius, textum scilicet Evangeliorum, qui fuit beati Patricii, baculumque auro tectum, et gemmis pretiosissimis adornatum, quem nominant baculum Jesu, eo quod ipse Dominus ut fert opinio eum suis manibus tenuerit, atque formaverit. Et haec summae dignitatis et venerationis in gente illa. Nempe notissima sunt celeberrimaque in populis, atque in ea reverentia apud omnes, ut qui illa habere visus fuerit, ipsum habeat episcopum populus stultus et insipiens. Ibat homo gyrovagus, et alter satanas circui
Abbreviated transcription (Latin):
ei inquit: quod bona mulier
sit et pudica. Et porrigens ui¬
ro poculum cui benedix̾at. ua¬
de inquit da illi bibere: scieis
eam sumpto bñdictionis po¬
tu. et sine mora et sine pericło

Expanded text:
 inquit, « quod bona mulier sit, et pudica. Et porrigens viro poculum, cui benedixerat: « Vade, » inquit, « da illi bibere, sciens eam sumpto benedictionis potu, et sine mora, et sine peric
Abbreviated transcription (Latin):
rogantem audirem. nec obedi¬
rem p̃cipienti: sic uesꝑe illa
salb̃i abinuicemr discessimus.
ille tacitꝰ ad completoriũ. ego
ad lectum. Et ecce infirmitatis
mee rabies reduuiua. quasire¬
sumptis om̃ib uirib pͥstinis.
cum tanta me uehementia. &
ferocitate inuadens corripuit.
tantaq malignitate tota no¬
cte illa. deuastando cruciauit
supͣ uires. supͣ uirtutem. ut
de uita desꝑans. uix saltem
usq ad diem. ut uł semel ad¬
huc loquerer uiro di. crederẽ
me uicturum. Cunq in dolo¬
re illo totam noctem duxis¬
sem.sũmo mane accersitus
ille aduenit: ñ tañ afferers
mͥ quem solebat. uultũ compa¬
tientis. s quasi arguentis. Sub
certissime int̾pretabar. causã
esse illius affuctionis mee: qͥc¬
abiit. Et quid dicamͦ Confe¬
stim ce om̃is dolor abiit. nisi
quod fatigatꝰ nocturno illo
dolore meo: tota ipsa die uix
de lecto surgere p̃ualui. Quis
eñi aut qualis fuit ille dolorͦ
Non recolo similem me aliq̃n

Expanded text:
rogantem audirem, nec obedirogantem audirem, nec obedirem praecipienti, sic vespera illa sabbati ab invicem 1086 discessimus; ille tacitus, ad Completorium; ego, ad lectum. Et ecce infirmitatis meae rabies rediviva, quasi resumptis omnibus viribus pristinis, cum tanta me vehementia et ferocitate invadens corripuit, tantaque malignitate tota nocte illa devastando cruciavit, supra vires, supra virtutem, ut de vita desperans, vix saltem usque ad diem, ut vel semel adhuc loquerer Viro Dei, crederem me victurum. Cumque in dolore illo totam noctem duxissem, summo mane accersitus ille advenit, non tamen afferens mihi, quem solebat, vultum compatientis, sed quasi arguentis. Subrcertissime interpretabar causam esse illius afflictionis meae: « Quiabiit. Et quid dicam? Confestim et omnis dolor abiit: nisi quod fatigatus nocturno illo dolore meo, tota ipsa die vix de lecto surgere praevalui. Quis enim aut qualis fuit ille dolor? Non recolo similem me aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
e sensus exꝑientie suȩ. & mul¬
ta docere niteret᷑ in exꝑtũ. que
non nisi exꝑiendo discuntur:
&ȩ si intelligere non ꝑ ot̾am ad¬
huc quȩ apponebant᷑ mͥ: plus
tamen solito intellig̾e me fa¬
ciebat. quid ad ea intelligen¬
da deesset mͥ. S de his hucus¬
q dixisse sufficiat. Cum aũt
instante dñica que septuage¬
sima denominatur. uesꝑe sab¬
bati dñicam ipsam p̃cedentis
iam tantum conualuissem &
ualerem.ut de lecto ꝑme sur¬
cedentis. cepi dispon̾e de redi
tum omnino ꝓhibuit: & usq
ad dñicam qͥnqͣgesime om̃em
mͥ spem reditus & conatũ inter¬
uixit. Acqͥeui facile. cum quod
p̃cipiebat᷑ & uoluntas ñ ab nile¬
ret: & infirmitas reqͥrere uide¬
ret᷑. Cum aũt ultra dñicã illam
septuagesime. a carnib quib
usꝙ ad diem illam ipso p̃cipi¬
ente. & necessitate cogente ues¬
cebar. uellem abstinere: & hoc
.ip̃m ꝓhibuit. Suꝑ quo cum
nec monenti acquiescerem. nec

Expanded text:
et sensus experientiae suae, et mulet sensus experientiae suae, et multa docere niteretur inexpertum, quae nonnisi experiendo discuntur, etsi intelligere non poteram adhuc quae apponebantur mihi, plus tamen solito intelligere me faciebat quid ad ea intelligenda deesset mihi. Sed de his huc usque dixisse sufficiat. 60. Cum autem, instante Dominica quae Septuagesima denominatur, vespere sabbati Dominicam ipsam praecedentis, jam tantum convaluissem ut valerem de lecto per me surpossem, coepi disponere de redittum omnino prohibuit, et usque ad Dominicam Quinquagesimae omnem mihi spem reditus, et conatum interdixit. Acquievi facile, cum quod praecipiebatur, et voluntas non abnueret, et infirmitas requirere videretur. Cum autem ultra Dominicam illam Septuagesimae, a carnibus, quibus usque ad diem illam, ipso praecipiente et necessitate cogente, vescebar, vellem abstinere, et hoc ipsum prohibuit. Super quo cum nec monenti acquiescerem, nec