comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
distinstionis morabreue tempus ostendit. Longã aũt syllabã probreui accipi
finalem earationeputauer̃ qua reperiuntur in m&ris longae plerumq:
probreuibus positae quas communes uocaN ut estinsulae iunio in magno
Vnde fitutinomni m&ro nouis simasy llaba in differens habeatur. Nam
aristoxenus musicus dicit breuer finales in m&ris sicollostiores sint
eo aptiores separationi uersus a sequente uersu fieri. Id crco q̃ in sexta sede
familiaris ẽ qã celerius desini & eo cñq si posteriorem sellabã
breuem habuerint Deepi ploce Iẽ etrorũ
AMPLENIONE

Expanded text:
distinctionis mora breue tempus extendit. longam autem syllabam pro breui accipi distinctionis mora breue tempus extendit. longam autem syllabam pro breui accipi finalem ea ratione putauerunt, qua reperiuntur in metris longae plerumque pro breuibus positae, quas communes uocant, ut est «insulae Ionio in magno». unde fit ut in omni metro nouissima syllaba indifferens habeatur. nam Aristoxenus musicus dicit breues finales in metris, si collectiores sint, eo aptiores separationi uersus a sequente uersu fieri; idcircoque in sexta sede familiaris est, quia celerius desinit, et eo magis, si posteriorem syllabam breuem habuerit. de epiploce id est metrorum amplexione
Abbreviated transcription (Latin):
Nos qualit̃ assest summarerũ distio conprachensarũ atq ex esuitarũ
ad aliquem uitae finem tendentium, Huic asi quod contraria opponunur
rammatica aut̃ ars quaeest spectatiua orationis & poematos:
Haec quod modis discernitur : Tribus. Quibus intellestupo&arũ
& resteloquendi scribendiqratione : Huiis pleriq quot paster tice dider̃
Quae definitur utia rromiplac& Ars grãmatica quae a nobis littera¬
turedicitur scientiaest quaea poetirhistoricis oratorib Idicuntur
expastemaiore. Eus p̃cipua officia sunt quat tuor utipsi plac&
Sͥcribere legere intellegere ꝓbare. lt ariftoniplac& grammatcue
est scientia po&as & bistoricos intellegere formã p̃cipuelo quendi
adrationem e& consu&udinem dirigens: Definitio est ut aitcicero:
nouis simã sollaban AAIA ΦΟΡΟΝ id estindifferentem ẽe. nulilonĩ
m&eri interost utrumilla longa sit anbreuis. Eauidelic& ratione q̃ã

Expanded text:
nos qualiter? ars est summa rerum dictio comprehensarum atque exercitatarum ad aliquem uitae finem tendentium. huic arti quot contraria opponuntur?νία. grammatica autem ars quae est? spectatiua orationis et poematos. haec quot modis discernitur? tribus. quibus? intellectu poetarum et recte loquendi scribendique ratione. huius plerique quot partes tradiderunt? quae definit. ut Varroni placet, ars grammatica, quae a nobis litteratura dicitur, scientia est rerum quae a poetis, historicis oratoribusque dicuntur ex parte maiore. eius praecipua officia sunt quattuor, ut ipsi placet: scribere, legere, intellegere, probare. ut Aristoni placet: «grammatice est scientia poetas et historicos intellegere, formam praecipue loquendi ad rationem et consuetudinem dirigens». «definitio est 'ut ait Cicero' nouissimam syllabam ἀδιάφορον, id est indifferentem esse. nihil enim metri interest, utrum illa longa sit an breuis, ea uidelicet ratione, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nos qualit̃ ass est summarerũ distio conprachensarũ atq ex esuitarũ
ad aliquem uitae finem tendentium. Huic ast quod contraria opponunur
rammatica aũt̃ ars quaeest spectatiua orationis & poematos:
Haec quod modis discernitur : Tribus. Quibus intellestupo& arũ
&resteloquendi scribendiq ratione : Huius pleriq quot paster tiedider̃
Quaedefinitur utia rromiplac&. Ars grãmatica quae a nobis littera¬
turae dicitur scientia est quaea poetirhistoricis oratorib dicuntur
expastemaiore. Elus p̃cipua officia sunt quat tuor utipsi plac&:
Scribere legere intellegere ꝓbare : lit ariftoniolac& grammateue
est scientia po&as & histori cos intellegere formã p̃cipuelo quendi
adrationem & consu&udinem dirigens Definitio est ut aitcicero:

Expanded text:
nos qualiter? ars est summa rerum dictio comprehensarum atque exercitatarum ad aliquem uitae finem tendentium. huic arti quot contraria opponunturεχνία. grammatica autem ars quae est? spectatiua orationis et poematos. haec quot modis discernitur? tribus. quibus? intellectu poetarum et recte loquendi scribendique ratione. huius plerique quot partes tradiderunt? quae definit. ut Varroni placet, ars grammatica, quae a nobis litteratura dicitur, scientia est rerum quae a poetis, historicis oratoribusque dicuntur ex parte maiore. eius praecipua officia sunt quattuor, ut ipsi placet: scribere, legere, intellegere, probare. ut Aristoni placet: «grammatice est scientia poetas et historicos intellegere, formam praecipue loquendi ad rationem et consuetudinem dirigens». «definitio est 'ut ait Cicero'
Abbreviated transcription (Latin):
INLIBRO I. HAEC
Ode iiii. necquisq potiorbnachia candide
Odexextremũ tana in sibiberes lrce
Ode xiii ofonb: andusiȩ candidor uitro
Odexu tandemne quitiae sine modĩ tuȩ
Odexvi indusã tanaen turrisaenea.
Odexuiii codrus ppatria non timidusmori.
Odexxnui thesauri sarabũ & diuiti sindiȩ
Ode .xxi. plenũq nemora& quo sagorinspecu¬
ir. Ode xxviii neptunifaciã ꝓdereconditũ¬
RUNTER GOASLeprADeA
In primo libro carminũ m&rahaec.
Ode prima maecena s ataui sedite regib
Ode .iii. sic fracrehaelenae lucrda srdera
de .v. quis multa gracilistepuer in rosa
de .ui scriberis uario fostis & hostium
Odẽ .xXi.dianã tenerae dicite urgines
Qde .xxxiii. albine doleas plusnimio memo

Expanded text:
libro haec,ode VIIII «nec quisquam potior brachia candidae», ode X «extremum Tanain si biberet Lyce», ode XIII «o fons Bandusiae candidior uitro», ode XV «tandem nequitiae sine modum tuae», ode XVI «inclusam Danaen turris aenea», ode XVIII «Codrus pro patria non timidus mori», ode XXIIII «thesauris Arabum et diuitis Indiae», ode XXV «plenum quae nemora et quos agor in specus», ode XXVIII «Neptuni faciam prode reconditurunt ergo asclepiadea in primo libro carminum metra haec, ode prima «Maecenas atauis edite regibus», ode III «sic fratres Helenae lucida sidera», ode V «quis multa gracilis te puer in rosa», ode VI «scriberis Vario fortis et hostium»ode XXI «Dianam ode XXXIII «Albi ne doleas plus nimio memo
Abbreviated transcription (Latin):
NTERINITTATIU IU SOFRIS
Idẽ in prima ode ex cusauera breuitatisstudiocuiusamicussum singulorum
a smatũ exemplaꝓponere. Verũnequid scrupulo lestoriadq rellã linque¬
rem. placuitomnia q̃ apud horatiũ m&ratã in carminib: quã e podisconti¬
nentur sub exempla singulorũ a simatũ acꝓpria s pecierũ designationẽ phendere

Expanded text:
nter initia huius operis, id est in prima ode, excusaueram breuitatis studio, cuius amicus sum, singulorum asmatum exempla proponere. uerum ne quid scrupuloso lectori ad querellam linquerem, placuit omnia quae apud Horatium metra tam in carminibus quam epodis continentur sub exemplis singulorum asmatum ac propria specierum designatione comprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
ratio est ordinatiodictionũ congruã sententiã perfectã q¬
demonstrans: Est aut haec definitio orationis quȩ ẽ generalis
id est quein species siuepartes diuiditur. Namoratiodicitur
&ia liberr& horicus ne non una quaeq dictio hoc sepenomine nun¬
cupatur. Cũ plenã ostendit sententiã ut uerba imperatiua ures¬
porsa quacsepeuna dictione conplentur utsidicã quid est summũ
banũ muita &respondeat quis honestas dicobonaoratione
Proprium est nominis substantiã & qualita tẽ significare
Hochab& &iã appellatio & uocabulũ Ergotria una
parsestorationis :ptoprium est uerbiactionẽ sĩuepas sio¬
nẽ siueutrũq cũmodis & formis & tem poribus sineca susigni¬
ficare. Hoc habent &iã illa quedicuntur infinita Quare.
non sunt separanda a uerbo: Participium aũt iure sẽpara¬
tur a uerbo quod & casus habet quibus caret uerbum &gen¬
fa ad similitudinem nominũ nec modos habet quoscontine

Expanded text:
ratio est ordinatio dictionum congrua, sententiam perfectam demonstrans. est autem haec definitio orationis eius, quae est generalis, id est quae in species siue partes diuiditur. nam oratio dicitur etiam liber rhetoricus nec non unaquaeque dictio hoc saepe nomine nuncupatur, cum plenam ostendit sententiam, ut uerba imperatiua et responsiua, quae saepe una dictione complentur, ut si dicam: quid est summum bonum in uita? et respondeat quis: honestas, dico: bona oratione proprium est nominis substantiam et qualitatem significare. hoc habet etiam appellatio et uocabulum: ergo tria una pars est orationis. proprium est uerbi actionem siue passionem siue utrumque cum modis et formis et temporibus sine casu significare. hoc habent etiam infinita, quare non sunt separanda a uerbo. participium autem iure separatur a uerbo, quod et casus habet, quibus caret uerbum, et genera ad similitudinem nominum, nec modos habet, quos contin
Abbreviated transcription (Latin):
terris magis omnib: unã post habita coluisses amo: MaGIS
coluissẽ: Similiter participio additur aduerbiũ aabis hunc
colens quã illũ : & ad nom̃ quidẽ participid̃ loco ũ bi fungit᷑:
aduerbiũ uero loco nominis. ut faciens eloquentẽ dico ꝓqͥ
facit eloquentẽ & laudo legentẽ. quomodo laudolecto rẽ

Expanded text:
terris magis omnibus unam / posthabita coluisse Samo», magis coluisse; similiter participio additur, magis hunc colens quam illum. et ad nomen quidem loco uerbi fungitur, ad uerbum uero loco nominis, ut faciens eloquentem dico pro qui facit eloquentem, et laudo legentem, quomodo laudo lectore
Abbreviated transcription (Latin):
tio casuali neces se ẽ aliã quoq partẽ casualẽ copulari & ad
utrãq ũbũ referri. ut & dyonisius loqitur & trypho & ap
pollonius scripsit & ego : et uigilans proficit & legetis &
contrasiuerbo p̃ponat᷑ conuinctionecesseẽ . aliud uerbũ
eicon iugi & adtrũq aliquid casualere ferri. ut &scribit

Expanded text:
quoque partem casualem copulari et ad utramque uerbum referri, ut et Dionysius loquitur et Trypho, et Apollonius scripsit et ego, et uigilans proficit et legens; et contra, si uerbo praeponatur coniunctio, necesse est aliud uerbum ei coniungi et ad utrumque aliquid casuale referri, ut et scribit
Abbreviated transcription (Latin):
ratio est ordinatiodictionũ congruã sententiã perfectãq
demonstrans: Est aut haec definitio orationis quȩ ẽ generalis
id est quein species si uepartes diuiditur. Namora tiodicitur
&cia liberr& horicus ne non una quatq dictio hoc se pe nomine nun¬
cupatur. Cũplenã ostendit sententiã ut uerba imperatiua res¬
ponsa quassepcuna dictione conplentur utsidiẽa quid ost summũ
bonũmuita & respondeat quis honestas dicobona oratione
Proprium estnominis substantiã & qualita tẽ significare
Hochab& &iã appellatio & uocabolũ Ergotria una
parsestorationis : pcoprium est uerbia caionẽ siuepas sio¬
nẽ siueutrũq cũmodis & formis & tem poribus sinec a susigni¬
ficare. Hoc habent &iã illa quedicuntur infinita Quare :¬
non sunt separanda a uerbo: Participium aũt iure separa¬
tur a uerbo quod & casus habet quibus caret uerbum gene¬
fa adsimilitudinem nominũ nec modos habet quos contine

Expanded text:
ratio est ordinatio dictionum congrua, sententiam perfectam demonstrans. est autem haec definitio orationis eius, quae est generalis, id est quae in species siue partes diuiditur. nam oratio dicitur etiam liber rhetoricus nec non unaquaeque dictio hoc saepe nomine nuncupatur, cum plenam ostendit sententiam, ut uerba imperatiua et responsiua, quae saepe una dictione complentur, ut si dicam: quid est summum bonum in uita? et respondeat quis: honestas, dico: bona oratione proprium est nominis substantiam et qualitatem significare. hoc habet etiam appellatio et uocabulum: ergo tria una pars est orationis. proprium est uerbi actionem siue passionem siue utrumque cum modis et formis et temporibus sine casu significare. hoc habent etiam infinita, quare non sunt separanda a uerbo. participium autem iure separatur a uerbo, quod et casus habet, quibus caret uerbum, et genera ad similitudinem nominum, nec modos habet, quos con
Abbreviated transcription (Latin):
ΕΝΟC ΠΡΟC ΕΝ ut eadẽ latinus quoq sermode¬
dararet. similitudo. proparte. ab uno adunũ i¬
miltudo est : ut homo pistus &e uerus sola insimili¬
malis cordicim ita principiumaquȩ fontẽdicam.
pro parte enimsui similtudo nominis uidet᷑adiun¬
sta Ab uno est cum dicimꝰ a medicina. medicina le
ferrlimentũ medicinalisscientia. med icinaleprȩ¬
ceptum. medicinalis usus abuno: incunsta descen¬
dunt. Ad unũ est : ut illa potiosa lubris est. ferra m̃tũ
lutẽ uidenturattingerre : Sed pleriq mouereasso¬
lent questionẽ de quib magis aristoteles uoluerit
inho arc tractatum. Primodehis quȩ sunt. Scđo dehis
quȩ ꝑcipiunt᷑ Terno dehis quȩ dicunt᷑ Primosunt
resomnes quas natura peperit. Secundo ꝑcipiuntur

Expanded text:
 e{n ut eadem latinus quoque sermo declarat: Similitudo, pro parte, ab uno, ad unum. Similitudo est ut 'homo pictus' et 'uerus'; sola enim similimalis' cor dicimus, ita 'principium aquae' fontem dicimus: pro parte enim sui similitudo nominis uidetur adiuncta. Ab uno est cum dicimus a 'medicina' 'medicinale ferramentum', 'medicinalis scientia', 'medicinale praeceptum', 'medicinalis usus'; ab uno enim cuncta descendunt. Ad unum est ut 'illa potio salubris est', 'ille mediclutem, uidentur attingere. Cap. 19. Sed plerique mouere assolent quaestionem de quibus magis Aristoteles uoluerit inchoare tractatum: primo de iis quae sunt, secundo de iis quae percipiuntur, tertio de iis quae dicuntur. Primo: sunt, res omnes quas natura peperit; secundo: percipiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
obromhis omissis aris toteles superiorũ maluitmo
uere trastũ. Ergo ad omonimared eamꝰ. quȩ diuidunt᷑
in parterduas Autenimfortuitufiunt aut hominũ
uoluntate nascunt᷑ . Portuitufiunt : cum quod ã cacsu
similequis alteri accipit nom̃. Volunta cumsimibi¬
tudo nominis ex industriaimponentis affigit᷑. Horũ¬

Expanded text:
obrem his omissis Aristoteles superiorum maluit moobrem his omissis Aristoteles superiorum maluit mouere tractatum. Cap. 17. Ergo ad omonyma redeamus quae diuiduntur in partes duas: aut enim fortuitu fiunt aut hominum uoluntate nascuntur. Fortuitu fiunt cum, quodam casu, simile quis alteri accipit nomen; uoluntate, cum similitudo nominis ex industria imponentis affigitu
Abbreviated transcription (Latin):
pretationeiungunt᷑ ut est animal. Iden imdehomi¬
ne dedee quo & fera & deauibus dicipotest. Animal
est quod cbũ capiat quod mortale sit qđ sensu mo¬
ueatur. Nunc ad eas res quȩ singulȩ multis no¬
minib signari assolent ueniamus quanquã hanc
partem aristoteles ut superius dictũ estpret̃mi¬
serit id circo qđ dehis quȩ significant᷑ non dehis
quȩ significant disserendũ putauit iphis autẽ
pon rerũ sed nominũ uertitur quȩstio. Hȩcdi¬
uis a sunt similiter in partes duas. & alia polio¬
quod multa nomin a unãrem significant neq ul¬
ia de differentia inũ reddit᷑ ratio. ut ensis
muoro gladius Hȩcnanq curunã remtot signi¬
ficent. nec discerni. necdif finiri potest. Dehinc
etheronimam ultis ȩque nominib: ressingulas te¬
nent. Verumin his habetrationẽ diuersitas nomi¬
num. uelut esthomo mortalis. terrenus. Homo abhu¬
manitate mortalis a necessitate mortis. terrenus
nominũ originem quȩri in superiorib rerũ. Quã¬

Expanded text:
pretatione iunguntur, ut est 'animal': id enim de homine et de equo et fera et de auibus dici potest; animal est quod cibum capiat, quod mortale sit, quod sensu moueatur. Cap. 13. Nunc ad eas res quae singulae multis nominibus signari assolent uepartem Aristoteles, ut superius dictum est, praetermiserit, idcirco quod de his quae significantur, non de his quae significant, disserendum putavit. In his autem non rerum, sed nominum vertitur quaestio. Haec divisa sunt similiter in partes duas, et alia πολυcum multa nomina unam rem significant, neque ulla de differentia nominum redditur ratio; ut ensis, muficent, nec discerni nec definiri potest. Cap. 15. Dehinc etheronyma multis aeque nominibus res singulas tenent. Verum in his habet rationem diuersitas nominum, uelut est 'homo mortalis terrenus': 'homo' ab humanitate, 'mortalis' a necessitate mortis, 'terrenus' nominum originem quaeri in superioribus rerum; quam
Abbreviated transcription (Latin):
his accidunt i& u proronsonantibus ut aio¬
adiuuo. Nã trium pho ꝑƿ&h scribitur ħ.
Alia ꝑ modos utcedo. Alia ꝑformas. ut faces¬
so. alia ꝑ conigationes. ut adsum. Alia ꝑ
genera. ut audeoᷝ ͦ Alia ꝑ numeros utfaxo.
Uerba qq̃ ĩ ꝑsonalia
cũ ꝑ om̃s motlos declinariposst̃. Inueniunt᷑
quedã defectiua. ut liqͥe̾t miseret¬
quae ad iecta uerbo. Significatio¬
nem eius ex planat adque impletant
utiã fatiã ł non

Expanded text:
his accidunt i et u, pro consonantibus, ut adjuvo; nam triumpho, per p et h scribitur. alia per modos, ut cedo; alia per formas, ut facesso; alia per conjugationem, ut adsum; alia per genera, ut audeo; alia per numeros, ut saxo; uerba quoque inpersonalia cum per omnes modos declinari possunt, inueniuntur quaedam defectiua, ut liquet, miserequae adiecta uerbo significationem eius explanat atque inplet, ut iam faciam uel non
Abbreviated transcription (Latin):
his accidunt i& u proronsonantibus ut aio
adiuuo. Nã trium pho ꝑꝓ&h scribitur. ħ
o littera non p̃ponitur Itẽ qre sine up̃ ƿomi¬
Alia ꝑ modas ut cedo. Alia ꝑformas. ut faces¬
so. alia ꝑ coniugationes. ut adsum. alia ꝑ
genera. ut aud eo  Alia ꝑ mumeros ut faxo.
Uerba tq̃ ĩ ꝑsonalia
cũ ꝑ om̃s motlos declinariposst̃. Inueniunt᷑
quedã defectiua. ut liqͥe̾t miseret¬
quae adiecta uerbo. Significatio¬
nem eius ex planat adque impletant
utiã fatiã ł. non

Expanded text:
his accedunt i et u pro consonantibus, ut aio, adiuuo: nam triumpho per p et h scribitur. k o litterae non praeponitur; item q sine u alia per modos, ut cedo; alia per formas, ut facesso; alia per conjugationem, ut adsum; alia per genera, ut audeo; alia per numeros, ut saxo; uerba quoque inpersonalia cum per omnes modos declinari possunt, inueniuntur quaedam defectiua, ut liquet, miserequae adiecta uerbo significationem eius explanat atque inplet, ut iam faciam uel non
Abbreviated transcription (Latin):
et dicunt demoniũ habet. Henit filius hõis
manducans ⁊ bibens. ⁊ dicunt. Ecce homo
uorax ⁊ potator uini: publicanoꝵ ⁊ pcc̃oꝵ
amicus. Et iustificata est sapientia. a filiis
suis. Tunc cepit exꝓbrare ciuitatib in qͥb
facte sunt plurime uirtutes eiꝰ. quia non
egissent penitentiã. Ne tͥ cororam. ue tibi¬

Expanded text:
enit Filius hominis manducans et bibens et dicunt ecce homo vorax et potator vini publicanorum et peccatorum amicus et iustificata est sapientia a filiis suis tunc coepit exprobrare civitatibus in quibus factae sunt plurimae virtutes eius quia non egissent paenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
centũ. ⁊ dicebat. Qui habet aures audien¬
di: audiat. Et cũ esset singularis: interro¬
gauer̃t cum hii qͥ cũ eo erant duodecim
parabolas: ⁊ dicebat eis. Nobis datũ est.
scire mist̾iũ regni dei . Illis aũt qͥ foris st̃.
ĩparabolis om̃ia fiunt: ut uidentes uide¬
ant ⁊ ñ uideant: ⁊ au dientes audiant ⁊

Expanded text:
i habet aures audiendi, audiat. Et cum esset singularis, interrogaverunt eum hi qui cum eo erant duodecim, parabolam. Et dicebat eis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem, qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt: ut videant, et non videant: et audientes audiant
Abbreviated transcription (Latin):
seminatꝰ est. Qui aũt suꝑ petrosa seminat᷑
est: hic est qͥ u̾bũ audit ⁊ cõtinuo cũ gaudio
accipit illud. Non habet aũt in se radicem:
sed est tẽporalis. Facta aũt tribulatione ⁊ ꝑ¬
secutione ꝓpter uerbũ: cõtinuo scandaliza¬
tur. Qui aũt est seminatꝰ in spinis. hic
est qui u̾bũ audit. ⁊ sollicitudo secłi istius
et fallatia diuitiarũ suffocat u̾bũ: ⁊sine
fructu efficitur. Qui uero in t̾ram bonã se¬
minatꝰ est: hic est qͥ audit u̾bũ ⁊ intelligit.¬

Expanded text:
osa seminatus est, hic est qui verbum audit, et continuo cum gaudio accipit illud: non habet autem in se radicem, sed est temporalis; facta autem tribulatione et persecutione propter verbum, continuo scandalizatur. Qui autem seminatus est in spinis, is est qui verbum audit; et sollicitudo saeculi istius, et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur. Qui vero in terram bonam seminatus est
Abbreviated transcription (Latin):
sic nati st̃. Et sũt eunuchi qͥ fũ sũt ab hõi¬
b. Et sũt euniichi: qͥ se ip̃os castrauerũt
ꝓpter regnũ celoꝵ. Qui potest caꝑe capiat.
Tunc oblati sũt ei paruuli: ut manus
eiᷤ ĩponeret ⁊ oraret. Discipuli aũt ĩcre¬
pabant eos. Ih̃c uero ait eis. Sinite par-¬
uulos: ⁊ nolite eos ꝓhibere ad me ueni-¬
re. Taliũ est enĩ regͥnũ celoꝵ. Et cũ impo

Expanded text:
sunt ab hominibus; et sunt eunuchi qui seipsos eunuchizaverunt propter regnum coelorum: qui potest capere, capiat. Tunc oblati sunt ei parvuli, ut manus eis imponeret, et oraret: discipuli autem increpabant eos. Jesus vero ait eis: Sinite parvulos, et nolite eos prohibere ad me venire. Talium est enim regnum coelorum. Et cum impo
Abbreviated transcription (Latin):
modo ergo stabit regnũ eiꝰ: Et si ego in
beclebub eicio demonia: filii ur̃i in quo
ertiunt. Ideo ip̃i iudices erunt uri. Si au¬
tem ego in sp̃u dei eicio demones: igitur
ꝑuenit in uos regnũ dei. Aut quomodo
potest quisqͣm intrare indomũ fortis
et uasa eiꝰ diriꝑe: nisi prius alligauerit
fortem. ⁊ tunc domũ illius diripiet: Qͥ

Expanded text:
egnum eius et si ego in Beelzebub eicio daemones filii vestri in quo eiciunt ideo ipsi iudices erunt vestri si autem ego in Spiritu Dei eicio daemones igitur pervenit in vos regnum Dei aut quomodo potest quisquam intrare in domum fortis et vasa eius diripere nisi prius alligaverit fortem et tun
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Lunc oblatꝰ est ei demoniũ habens
cecus ⁊ mutus: ⁊ curauit eum: ita ut lo¬
queretur ⁊uideret. Et stupebant omnes
turbe. ⁊ dicebant. Nunqͥd hic est filius dd̾ͤ
Pharisei aũt audientes. dixer̃t̃. Hic non
eicit demones. nisi in beelzebub pͥncipe
demonioꝵ. Ih̾c aũt sciens cogitationes
eoꝵ: dixit eis. Om̃e regnũ diuisũ contra

Expanded text:
nc oblatus est ei daemonium habens caecus et mutus et curavit eum ita ut loqueretur et videret et stupebant omnes turbae et dicebant numquid hic est Filius David Pharisaei autem audientes dixerunt hic non eicit daemones nisi in Beelzebub principe daemoniorum Iesus autem sciens cogitationes eorum dixit eis omne regnum divisum contr
Abbreviated transcription (Latin):
N illo die exiẽs ih̾c de domo: sedebat secꝰ mare.
Et congregate sunt ad eũ turbe młte: ita uͭ
in nauicłam ascendens sederet. Et omnis
turba stabat in littore: ⁊ locutꝰ est eis młta
in parabolis dicens. Ecce exiit. qͥ seĩat seĩare¬
semẽ suũ. Et dũ seminat. q̃dam ceciderũt
secus uiã. ⁊ uener̃t uolueͤsceli ⁊ comedert̃ ea.¬

Expanded text:
s Iesus de domo sedebat secus mare et congregatae sunt ad eum turbae multae ita ut in naviculam ascendens sederet et omnis turba stabat in litore et locutus est eis multa in parabolis dicens ecce exiit qui seminat seminare et dum seminat quaedam ceciderunt secus viam et venerunt voluc
Abbreviated transcription (Latin):
tia hec ⁊uirtutes: Nonne hic est fabri filiꝰ:
Nõne mat̾ eiꝰ dicit᷑ maria:. ⁊ fr̃es eiꝰ iacob ⁊
ioseph ⁊ symon. ⁊ iudas: Et sorores eiꝰ ñne
õs apd̃ nos sũt: Unde ergo huic om̃ia istac
Et scandalizabant᷑ in eo. Ih̃c aũt. dixit eis.
Non est ꝓpha sine honore: nisi in patria

Expanded text:
es nonne hic est fabri filius nonne mater eius dicitur Maria et fratres eius Iacobus et Ioseph et Simon et Iudas et sorores eius nonne omnes apud nos sunt unde ergo huic omnia ista et scandalizabantur in eo Iesus autem dixit eis non est propheta sine honore nisi in patria
Abbreviated transcription (Latin):
consentiant ueritate decernã. Pius sabor.
sed ꝑiculosa presũptio iudicare de cet̾is. ip̃m
ab om̃ib iudicandũ: senis mutare linguã.
et canescentẽ mundũ ad initia retrahere
paruuloꝵ. Quis enĩ doctus pariter uł in¬
doctus cũ in manꝰ uolumen assũpserit. ⁊ a
saliua qͣm semel inbibit uiderit discrepare qd̃
lectitat. ñ statim erũpat in uocẽ me falsari-¬
um. me clamans c̃ẽ sacrilegũ: qͥ audeã aliqͥd
in uet̾ib libris addere. mutare corrig̾e: Adu̾¬
sus qͣm inuidiã duplex causa me ꝯsolat᷑. qd̃
et tu qͥsũmꝰ sacerdos es fieri iubes. ⁊ uerũ ñ ẽẽ
qd̃ uariat. etiã maledicoꝵ testimonio cõpro¬
lnf. Si enĩ latinis exẽplarib. fides est adhi¬
uenda: respondeant quib tot sunt exẽpla¬
ria pene qͦt codices. Sin aũt ueritas est
querenda de plurib. cur ñ ad grecã origi

Expanded text:
tate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam origi
Abbreviated transcription (Latin):
te autem om̃i ppło: dixit discipłis suis. Attendi¬
te a stribis qͥ uolunt ambłare in stolis et a¬
mant salutationes in foro. ⁊ pͥmas cathedraᷤ
in synagogis: ⁊ pͥmos discubitꝰ in cõuiuiis
Qui deuorant domos uiduarũ. simulan¬
tes longam orationẽ. Hii ꝑtipient. dãpnatio

Expanded text:
te autem omni populo dixit discipulis suis: adtendite ab scribis, qui uolunt ambulare in stolis et amant salutationes in foro et primas cathedras in synagogis et primos discubitus in conuiuiis, qui deuorant domus uiduarum simulantes longam orationem: M accipient damnatio
Abbreviated transcription (Latin):
ut caꝑent eum in sermone. ⁊ tradẽnt illũ
pͥncipatui. ⁊ potestati p̾sidis. Et int̾roga¬
uer̃t illũ dicentes. Magist̾ scimꝰ qͥa recte dicis
dei doces. Licet nobis tributũ dare cesari an
non; Considans aũt dolũ illoꝵ: dixit ad e¬
os. Quid me tẽptatis: Ostendite mͥ denari

Expanded text:
illum principatui et potestati praesidis. Et interrogaverunt eum, dicentes: Magister, scimus quia recte dicis  veritate doces: licet nobis tributum dare Caesari, an non? Considerans autem dolum illorum, dixit ad eos: Quid me tentatis? Ostendite mihi de
Abbreviated transcription (Latin):
obstupescebant in u̾bis eiꝰ. AAt ih̃c rursũ res¬
pondens: ait illis. filioli: qmͣ difficile est
cõfidentes in pecuniis regnũ dei introire
Faciliꝰ est camelũ ꝑ foram̃ acus tͣnsire. qm
diuitẽ intrare in regnũ dei. Qui magis am¬
mirabant᷑: dicentes ad semet ip̃os. Et quis
potest saluus fieri: Et intuens illos ihc.
ait. Ilpd̃ hõies ĩppo̾sibile est: sed ñ apd̾ deum.

Expanded text:
ebant in verbis eius at Iesus rursus respondens ait illis filioli quam difficile est confidentes in pecuniis regnum Dei introire facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum Dei qui magis admirabantur dicentes ad semet ipsos et quis potest salvus fieri et intuens illos Iesus ait
Abbreviated transcription (Latin):
sarce philippi: ⁊ ĩ uia int̾rogabat discipu¬
los suos dicẽs eis.Quẽ me dicũt ẽẽ hõies:
Qui responder̃t illi: dicentes. Iohẽm bap¬
tistã: alii helyam: alii uero qͣi unũ de pro¬
phetis. Tũc dicit illis. Uos uero quẽ me
dicitis ẽẽ: Respondens petrus: ait ei. Lu
es xp̃c. Et cõminatꝰ est eis: ne cui dic̾ent de
illo. Et cepit docẽ illos: qm̃ oportet filiũ

Expanded text:
 in via interrogabat discipulos suos dicens eis quem me dicunt esse homines qui responderunt illi dicentes Iohannem Baptistam alii Heliam alii vero quasi unum de prophetis tunc dicit illis vos vero quem me dicitis esse respondens Petrus ait ei tu es Christus et comminatus est eis ne cui dicerent de illo et coepit docere illos quoniam oportet Fil
Abbreviated transcription (Latin):
comedũt de micis pueroꝵ. Et ait illi:. ꝓpt̾
hunc sermonẽ uade: exiit demoniũ de filia tua.
Et cũ abisset domũ suã: ĩuenit puellã iacẽtẽ
supͣ lectũ ꝙ demoniũ exisse. Et iterũ exiens
de finibz tyrr: uenit ꝑ sydonẽ ad mare gali¬
lec inter medios fines decapoleos. Y addu

Expanded text:
omedunt de micis puerorum et ait illi propter hunc sermonem vade exiit daemonium de filia tua et cum abisset domum suam invenit puellam iacentem supra lectum et daemonium exisse et iterum exiens de finibus Tyri venit per Sidonem ad mare Galilaeae inter medios fines Decapoleos et addu
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione ergo cũ resurrex̾int: cum̾ de
hiis crit uxor : Septẽ enĩ habuer̃t eã uxorẽ.
Et respondens ih̾c: ait illis. Nõne ideo erra¬
tis: nõ scientes scrpturas neq u̾tutẽm dei ᷤ
Cũ enĩ a mortuis resurrex̾int. neq nubẽt
neq nuibent᷑: sed sũt sic̃ angłi in celis. De¬

Expanded text:
 cujus de his erit uxor? Septem enim habuerunt eam uxorem. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes scripturas neque virtutem Dei? Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nubent, neque nubentur: sed sunt sicut angeli in coelis.
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt: ⁊ cõtumeliis affecer̃t. Et rursũ aliũ
misit: ⁊ illũ occidert̃. Et płes alios qͦsdam
cedentes: alios uero occidentes. Adhuc ergo
unũ hñs filiũ carissirũ: ⁊ illũ misit ad eoᷤ
nouissimũ dicens: qͥa reu̾ebunt᷑ filiũ me¬
um. Coloni aũt: dixer̃t ad inuicẽ. Hic ẽ
heres: uenite occidamꝰ eũ. ⁊ nr̃a exit heredi¬
tas. Et app̾hendentes eũ: occider̃t. ⁊ eiecert

Expanded text:
ecerunt. Et rursum alium misit, et illum occiderunt: et plures alios, quosdam caedentes, alios vero occidentes. Adhuc ergo unum habens filium charissimum, et illum misit ad eos novissimum, dicens: quia reverebuntur filium meum. Coloni autem dixerunt ad invicem: Hic est haeres, venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas. Et apprehendent
Abbreviated transcription (Latin):
rẽt diih̃u. Factũ ẽ aũt ĩ illis dieb: exiit ĩ mõ¬
tẽ orare. Et erat ꝑuoctans in or̃one dei. Et
cũ dies factꝰ eẽt: uocauit discipulos suos.
Et elegit duodecĩ ex ip̃is: qͦs ⁊ apłos nõiauͭ.
Symonẽ quẽ cognõiauit petrũ ⁊ andreã

Expanded text:
rrans: Factum est autem in illis diebus, exiit in montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei. Et cum dies factus esset, vocavit discipulos suos, et elegit duodecim ex ipsis, quos et Apostolos nominavit: Simonem, quem cognominavit Petrum, et Andream
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Sine. Quid nobis ⁊tͥ ih̾u nazarene:
Henisti ꝑdere nos: Scio te qͥ sis sc̃s di. Et
increpauit illũ ih̃c: dicens. Obmutesce:
et exi ab illo. Et cũ ꝓietisset illũ demoniũ
in mediũ: exiit ab illo. nichilq eum no¬
cuit. Et factꝰ est pauor in om̃ib. ⁊ collcq̃¬
bant᷑ ad inuicem dicentes. Qd̃ ẽ hocũbũ:
qͥa in potestate ⁊ u̾tute ĩperat ĩmundis sꝑi

Expanded text:
Iesu Nazarene venisti perdere nos scio te qui sis Sanctus Dei et increpavit illi Iesus dicens obmutesce et exi ab illo et cum proiecisset illum daemonium in medium exiit ab illo nihilque illum nocuit et factus est pavor in omnibus et conloquebantur ad invicem dicentes quod est hoc verbum quia in potestat
Abbreviated transcription (Latin):
matthad. qͥ fuit leui. Qui fuit symeon. qui
fuit uida: qͥ fuit ioseph. qͥ fuit iona. Q fuit
elyachĩ: qͥ fuit melcha: qͥ fuit menna. qͥ fuit
matthata. Qͥ fuit nathan: qͥ fuit dauid: qͥ
fuit iesse. qͥ fuit obed. Qui fuit booz. qͥ fuit
salmon: qͥ fuit naason. qͥ fuit aminadab.
Qui fuit aram. qͥ fuit esroni. qͥ fuit phareᷤ.

Expanded text:
 qui fuit Iuda qui fuit Ioseph qui fuit Iona qui fuit Eliachim qui fuit Melea qui fuit Menna qui fuit Matthata qui fuit Nathan qui fuit David qui fuit Iesse qui fuit Obed qui fuit Booz qui fuit Salmon qui fuit Naasson qui fuit Aminadab qui fuit Aram qui fuit Esrom qui fuit Pha
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is mons ⁊ collis humiliabit᷑. ⁊ er̃t pra¬
ua indirecta. ⁊ asꝑa ĩuias ꝓlanas. Et uide¬
bit oĩs caro salutare dei. Dicebat ergo ad
turbas: q̃ exibant ut baptizarent᷑ ab ipso.
Genimina unꝑarũ: qͥs ostendit uobrͤ fu¬
g̾e a uentura ira: Facitt ergo fructꝰ dignoᷤ
penitentie. Et ne ceꝑitis dic̾e: patr̃e habemꝰ

Expanded text:
ons et collis humiliabitur. Et erunt prava in directa: et aspera in vias planas: et videbit omnis caro salutare Dei. Dicebat ergo ad turbas qui exierant ut baptizarentur ab ipso. Genimina viperarum: quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructus dignos penitentie: et ne ce
Abbreviated transcription (Latin):
le apd̾̃ deũ om̃e u̾bũ. Dixit aũt maria¬
ad angelũ. Ette ancilla dñi. Fiat michi.
scd̃m uerbũ tuum. Et discessit ab illa an¬
gelus. Exurgens aũt maria: in diebus
illis:. abiit in montana cũ festinatiõe in
ciuitatẽ iide. ⁊ intrauit indomũ zacha¬
ric: ⁊ salutauit elysabeth. Et factũ ẽ ut

Expanded text:
. Dixit autem Maria: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Et discessit ab illa angelus. Exsurgens autem Maria in diebus illis, abiit in montana cum festinatione in civitatem Juda: et intravit in domum Zachariae, et salutavit Elis
Abbreviated transcription (Latin):
h̃c aũt plenꝰ sp̃u scõ: regressus est a iordane.
Et agebat᷑ in sp̃u in deserto dieb qͣdraginta:
aũt illi diabolus. Si filiꝰ dei es: dic lapidi hu¬
ic ut panis fiat. Et respondit ad illũ ih̾c.¬
sed in omi u̾bo dei. Et duxit illũ diabolus in
montẽ excelsũ: ⁊ ostendit illi om̃ia regna
orbis t̾re in mom̃to tẽporis. Et ait ei. Li¬
bi dabo potestatẽ hanc uniũsam ⁊ gloriam
illoꝵ. qͥa mͥ tradita sũt: ⁊ cui uolo do illa.
Lu ergo si adorau̾is corã me: er̃t tua omia.
Et respondens ih̾c. dixit illi. Scriptũ est.
Dñm dm̃ tuũ adorabis: ⁊ illi soli seruies.
Et duxit illũ in iherłm: ⁊ statuit eũ super
pinnam tẽpli. ⁊ dixit illi. Si filius dei es:
mitte te hinc deorsũ. Scriptũ est eñ: qd̃ an¬
gelis suis mandauit de te ut ꝯseruent te.
Et qͥa in manibz tollent te:ne forte offen¬
das ad lapidẽ pedem tuũ. Et respondenᷤ ih̾c

Expanded text:
sus autem plenus Spiritu Sancto regressus est ab Jordane et agebatur in spiritu in desertum diebus quadraginta. autem illi diabolus. Si Filius Dei es dic lapidi huic. ut panis fiat. Et respondit ad illum Jesed in omni verbo Dei. Et duxit illum diabolus in montem excelsum, et ostendit illi omnia regna orbis terrae in momento temporis, et ait illi: Tibi dabo potestatem hanc universam, et gloriam illorum: quia mihi tradita sunt; et cui volo, do illa. Tu ergo si adoraveris coram me, erunt tua omnia.Et respondens Jesus, dixit illi: Scriptum est: Dominum tuum adorabis, et illi soli servies. Et duxit illum in Jerusalem, et statuit eum super pinnam templi, et dixit illi: Si Filius Dei es, mitte te hinc deorsum. Scriptum est enim quod angelis suis mandavit de te, ut conservent te: et quia in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pede
Abbreviated transcription (Latin):
cunt ei. Ecce mat̾ tua ⁊ fr̃es tui: foris que¬
rũt te. Et respondens eis: ait. Que est mat̾
mca. ⁊ fr̃es mei : Et circũspiciens eos qͥ in
cirtuitu eiꝰ sedebant: ait. Ecce mat̾ mea: ⁊
frẽs mei. Qui enĩ fec̾it uolũtatẽ dei: hic fr̾
meus. ⁊soror mea. ⁊ mat̾ est.¬

Expanded text:
cunt ei: Ecce mater tua, et fratres tui foris quaerunt te. Et respondens eis ait: Quae est mater mea, et fratres mei? Et circumspiciens eos, qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mate
Abbreviated transcription (Latin):
a finib t̾re. audire sapientiã salomonis.
Et ecce plusqͣm salomon hic. Hiri niniui¬
te surgent in iudicio cũ gñatione hac. et
condempnabũt illam: qͥa penitenciã ege¬
rũt ad p̾dicationẽ ione. Et ecce plus iona
hic. Nemo lucernã accendit. ⁊ in absconso
ponit. neq sub modio: s suꝑ tandelabrũ:
ut qͥ ingrediunt᷑ lum̃ uideant. Lucerna cor¬
poris tui: est oculus tuus. Si ocłs tuus fue

Expanded text:
udire sapientiam Salomonis: et ecce plusquam Salomon hic. Viri Ninivite surgent in judicio cum generatione hac: et condennabunt illam: quia penitentiam egerunt a predicatione Jone: et ecce plusquam Jonas hic. Nemo lucernam accendit: et in absconso ponit: neque sub modio: sed super candelabrum: ut qui ingrediuntur videant lumen. Lucerna corporis tui est oculu
Abbreviated transcription (Latin):
płos suos. Ponite uos in cordib ur̃is ser¬
mones istos. Filius enĩ hõis futurũ est:
ut tradat᷑ in manꝰ hoim. At illi ignora¬
bant uerbũ istud: ⁊ erat uelatũ ante eos.
ut ñ sentirerit illd̃. Et timebant int̾rogare¬

Expanded text:
 Ponite vos in cordibus vestris sermones istos: filius enim hominis futurum est, ut tradatur in manus hominum. At illi ignorabant verbum istud, et erat velatum ante eos, ut non sentirent illud: et timebant eum interrogare
Abbreviated transcription (Latin):
q statim canone ex titulo frontis inuen¬
to. illũ quẽ q̃rebas numerũ eiusdẽ engłiste.
qͥ ⁊ ip̃e ex ĩscriptõe signat᷑ inuenies. att
e uicino cet̃oꝵ tramitib inspectis. qͦs nu¬
meros e regione habeant annotabis. Et
cũ scieris recurris ad uolumina singłoꝵ
et sine mora reꝑtis numeris quos ante

Expanded text:
mque statim Canone ex titulo frontis invenmque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante
Abbreviated transcription (Latin):
et marcr. ⁊ ĩcet̾is reliquoꝵ q̃ in aliis ꝓpͥa
sunt ĩueniant᷑. Cũ itaq canones legeris.
qͥ sb̃iecti sũt ⁊fusionis errore sblato ⁊ simi¬
lia õim scies. ⁊ singulis sua queq restitu¬
es. In canone pͥmo cõcordant qͣtuor. Ma¬
theus. Marcus lucas. Ioh̃es In scdo tres:
Matheꝰ. marcus. lucas. In t̾ciotres. Machẽ
lucas.Ioh̾es. In quarto tres: Matheᷤ. mariꝰ.
Iohes. In qͥrito duo: Mathe. Lucas. In sexto
duo: Matheus. Marcꝰ. In septimo duo: Ma¬
theus Iohes. In octauo duo: lucas mart.
Singulis uero engłiis ab uno ĩcipiens
scit. Hic nigro colore ꝑscriptꝰ. sub se ha¬
ber aliũ ex minio numerũ discolorẽ. q
ad detem usq ꝓcedens indicat pͥor numerᷤ
in quo sit canone reqͥrendus. Cũ igit᷑ aper¬
to codice u̾bi gr̃a illd̃ siue illd̃ capitulũ sci-¬
re uolueris ciuiꝰ sanonis sit. statĩex subie¬
cto numero doceb̾is: ⁊ recurrẽs ad pͥncipia
in quib canonũ est distincta cõg̾ies. eod̃¬

Expanded text:
et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens scit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eode
Abbreviated transcription (Latin):
sens p̾faciuncla pollicet᷑. qͣtuor tantũ engłia:.
quoꝵ ordo iste est. Matheus. Martus. Lucas.
Iohannes. Codicũ grecoꝵ em̃idata collatõe.
sed ⁊ ueterũ. q̃ ne młtũ a lectionis latine
cõsuetudine discreparẽt ita calamo tẽꝑa¬
uimꝰ: ut hiis tantũ q̃ sensũ uidebant᷑ mu¬
tare correctis. reliqͣ man̾e paterem᷑ ut fu¬
erant. Canones qͦ quos eusebiꝰ cesarien¬
sis ep̃c alexandrinũ secutus ãmoniũ. in
decẽ numeros ordinauit. sicut in greco
hñtur exp̾ssimꝰ. Qd̃ siqͥs de curiosis uolu¬
erit nosse q̃ in eugłiis uł eadẽ uł uicina uł
sola sint: eoꝵ distinctione cognoscat. Ma¬
gnus siqͥdem hic in nr̃is codicib error ino¬
ieuit. dũ qd̃ in eadẽ re aliꝰ englista plꝰ dixit
in alio qͥa minꝰ putau̾int addider̃t. uł dũ
cundẽ sensũ alius alit̾ exp̃ssit. ille qͥ unũ
e qͣtuor primũ leg̾at ad eiꝰ exĩplũ tet̾os qͦ

Expanded text:
sens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, sens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ reu̾tentes ea q̃ uła uitiosis interp̃tib
male edita. uł a pͥsũptorib ĩꝑitis em̃data
ꝑu̾sius. uł a librariis dormitantib aut ad¬
dita sunt aut mutata corrigimꝰ. Neq uero
ego de uet̾e disputo testam̃to. qd̃ a septuagĩ¬
ta seniorib in grecã linguã u̾sũ: t̃cio grãdu
ad nos usq ꝑuenit. Non q̃ro qͥd aqͥla quid
symachus sapiant. Quare cheodotion int̾
nonos ⁊ uec̾es mẽdius ĩcedat. sit illa uera
int̾pretatio qͣm apłi ꝓbauer̃t. De nouoñe
nr̃o sermone discordat. y diu̾sos riuuloꝵ
tramites ducit: uno de fonte q̃rendũ est.
Pretermitto eos codices. quos a lunano
et esitio nuncupatos. paucoꝵ hõim asse¬
rit ꝑu̾sa contẽptio. quib utiq nec ĩ uerẽ
instrum̃to post septuaginta ĩterp̃tes emẽ¬
dare qͥd licuit nec in nouo ꝓfuit emendasse.
cũ młtaꝵ gentiũ lingnis scriptura ante tͣns¬
lata doceat falsa ẽẽ q̃ addita st̃. Igit᷑ hec pre-¬

Expanded text:
tentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec prae
Abbreviated transcription (Latin):
ten̾ent᷑. ne uł heriticis fabłis ⁊ stultis solli¬
citationib seducti exced̾ent a u̾itate elabora¬
ret. Dehinc ut in prucipio euangelii iohan¬
nis natiuitate presũpta cui enͣgłiũ scriberet.
et in quo electꝰ scriberet indicaret cõtestans
in se cõpleta ẽẽ q̃essent ab aliis inchoata.sui.
ideo post baptisinuĩ filii dei ad ꝑfectionẽ gña¬
tionis in xp̃o cõplete repetende a pͥncipio na-

Expanded text:
el ne haereticis fabulis, et stultis sollicitationibus seducti exciderent a veritate, elaboraret. Dehinc ut in principio Evangelii Joannis nativitate praesumpta: cui Evangelium scriberet, et in quo electus scriberet, indicaret: contestans in se completa esse, quae essent ab aliis inchoata. Cui ideo post baptismum Filii Dei, a perfectione generationis in Christo impletae, repeten
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectione ergo cũ resurrex̾int: cum̾ de
hiis crit uxor : Septẽ enĩ habuer̃t eã uxorẽ.
Et respondens ih̾c: ait illis. Nõne ideo erra¬
tis: nõ scientes scrpturas neq u̾tutẽm dei ᷤ
Cũ enĩ a mortuis resurrex̾int. neq nubẽt
neq nuibent᷑: sed sũt sic̃ angłi in celis. De
mortuis aũt qd̃ resurgant: nõ legistis ĩ

Expanded text:
 cujus de his erit uxor? septem enim habuerunt eam uxorem. Et respondens Jesus, ait illis: Nonne ideo erratis, non scientes Scripturas, neque virtutem Dei? Cum enim a mortuis resurrexerint, neque nubent, neque nubentur, sed sunt sicut angeli in coelis. De mort
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. ecce illic: ne credid̾itis. Exurgent enĩ
pseudo xp̃i. ⁊ psendo ꝓph̾e. ⁊ dabũt signa ⁊
portenta:ad seducendos. si potest fieri eti¬
am electos. Nos ergo uidete: tcce predixi
nobis om̃ia. Sed in illis dieb post tribłatio¬
nẽ illã. sol cõtenebrabit᷑. ⁊ luna ñ dabit
splendorẽ suũ. Et stelle celi er̃t decidentes: ⁊

Expanded text:
tis. Exurgent enim pseudochristi: et pseudoprophete: et dabunt signa et portenta ad seducendos si potest fieri: etiam electos. Vos ergo videte. Ecce predixi vobis omnia. Sed in illis diebus post tribulationem illam: Sol contenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum. Et stelle
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Et qͥ in agro erit: ñ reu̾tat᷑ retro tollere
uestim̃tũ suũ. Ne aũt pregnantib ⁊ nutri¬
entib. in illis dieb. Orate uero ut hyeme
ñ fiant. Erunt enĩ dies illi tribłationis
tales: qͣles ñ fuert̃ ab initio creature qmͣ
cõdidit deus usq nunc neqz fient. Et nisi
breuiassz dñs dies. ñ fuisset salua om̃is
caro: s ꝓpt̾ electos quos elegit breuiauit

Expanded text:
revertetur retro tollere vestimentum suum. Ve autem pregnantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate vero: ut hyeme non fiant. Erunt enim dies illi tribulationis tales: quales non fuerunt ab initio creature: quam condidit Deus usque nunc: neque fient. Et nisi breviasset Dominus dies: non fuisset salva omnis caro. Sed propter electos quos
Abbreviated transcription (Latin):
cunt ei. Ecce mat̾ tua ⁊ fr̃es tui: foris que¬
rũt te. Et respondens eis: ait. Que est mat̾
mca. ⁊ fr̃es mei : Et circũspiciens eos qͥ in
cirtuitu eiꝰ sedebant: ait. Ecce mat̾ mea: ⁊
frẽs mei. Qui enĩ fec̾it uolũtatẽ dei: hic fr̾
meus. ⁊soror mea. ⁊ mat̾ est.

Expanded text:
cunt ei: Ecce mater tua et fratres tui foris quaerunt te. Et respondens eis, ait: Quae est mater mea, et fratres mei? Et circumspiciens eos, qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce mater mea, et fratres mei. Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater est.
Abbreviated transcription (Latin):
erant: Et dicebat eis. sabbatũ ꝓpt̾ homi-¬
nẽ factũ est: ⁊ ñ homo ꝓpter sabbatum.
erat ibi homo habens manũ aridã:
et obseruabant eũ si sabbatis si curaret.
ut accusarent illũ. Et ait hõi hñti manũ

Expanded text:
 Et dicebat eis: Sabbatum propter hominem factum est, et non homo propter sabbatum. erat ibi homo habens manum aridam. Et observabant eum, si sabbatis curaret, ut accusarent illum. Et a
Abbreviated transcription (Latin):
Demoniũ habet ⁊ insanit. Nd eũ auditis:
Alii dicebant. Hec uerba: ñ sũt demoniũ
hñtis. Nunqͥd demoniũ potest tetoꝵ ocłos
aꝑire: Facta sunt aũt encenia in iherosoli¬
mis: ⁊ hiemps erat. Et amblabat ih̾c intem¬
plo: in porticu salomonis. Circunde der̃t ergo
eũ iuder:⁊ dicebant ei. Quousq aiãm nrãm

Expanded text:
um auditis alii dicebant haec verba non sunt daemonium habentis numquid daemonium potest caecorum oculos aperire facta sunt autem encenia in Hierosolymis et hiemps erat et ambulabat Iesus in templo in porticu Salomonis circumdederunt ergo eum Iudaei et dicebant ei quo
Abbreviated transcription (Latin):
in nõie suo: illũ accipietis. Quomͦ potestis
uos credere qͥ glam abinuicem accipitis. et
głam q̃ asolo est deo ñ q̃rtus: Nolite putare.
qaego accusaturꝰ sim uos apd̃ pr̃em. Est qui
accuset uos moyses: in qͦ uos speratis. Si enĩ
crederetis moysi: crederens forsitan ⁊ mnͥ. De me
enĩ ille scriꝑsit. Si aũt illiꝰ littis ñ credatis.

Expanded text:
in nomine suo illum accipietis quomodo potestis vos credere qui gloriam ab invicem accipitis et gloriam quae a solo est Deo non quaeritis nolite putare quia ego accusaturus sim vos apud Patrem est qui accuset vos Moses in quo vos speratis si enim crederetis Mosi crederetis forsitan et mihi de me enim i
Abbreviated transcription (Latin):
ih̾t ⁊ discipuli eiꝰ in uideã t̾rã: ⁊ illic demora¬
bat᷑ cũ eis. ⁊ baptizabat. Erat aũt ⁊ iohẽs
baptizans in ẽnon iuxͣ salim: qͥa aque młte
erant illic. Et ueniebant:⁊ baptizabantur.
Nondũ enĩ missus fuerat in carcerẽ iohẽs.

Expanded text:
discipuli ejus in Judaeam terram, et illic demorabatur cum eis, et baptizabat. Erat autem et Joannes baptizans in Enon juxta Salim, quia aquae multae erant illic, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus fuerat in carcerem Joannes.