comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo qͦd facit quod libet. Libidinosus.
a libero: qͥ puellarũ corpore pingitur.
Luxuriosus. quasi solutꝰ in uolupta¬
tes. Unde & membra loco mutata. lu¬
xa dicunt᷑. Lasciuus. qͦd sit luxus
aquã timeat: quẽ greti ydrophobã
dicunt. Limphaticus ꝓpͥe dicitur
qͥ uiciũ ex aqua contrahit. cuiꝰ est
huc atq illuc cursus. aut a fluore
aquȩ sumpto uicio: s poetȩ iam hoc
genus nominis ꝓfuriosis usurpañ.
Languidꝰ. luridus qͦd sit pallidus.
a loro dictꝰ. quod huiꝰmodi habeat
citem. Leprosus. a pruritu numio
ipsus scabiei dictꝰ: unde & ꝑ .s. scͥbi
debet. Luscus. qͦd lucem ex parte
sciat: sicut lusciliosus qͥ uesꝑe nicħ
uidet. Iuscos qͦs coclites dixerunt
antiqͥ undde & ciclopas codites legi¬
mus dictos. qͦd unũ ocłm habuisse
ꝑhibentur. Lotus. laittꝰ. id est mun¬
dus. Lupa id est meretrix. a rapa¬
citate uocata. quod ad se rapiat mi¬
seros. et apprehendat.
ise ricons. a compatiendo ali¬

Expanded text:
ab eo quod facit quodlibet. Libidinosus, ab eo quod facit quodlibet. Libidinosus, a Libero, qui puellari corpore pingitur. Luxuriosus, quasi solutus in voluptates; unde et membra loco mota luxa dicuntur. Lascivus, quod sit laxus, aquam timeat, quem Graeci ὑδροφόβην dicunt. Lymphaticus proprie dicitur qui vitium ex aqua contrahit, cuius vitium est huc atque illuc cursare, aut a fluore aquae sumpto vitio. Sed poetae iam hoc genus nominis pro furiosis usurpant. Languidus. Luridus, quod sit pallidus, a loro dictus, quod huiusmodi habeat cutem. Leprosus a pruritu nimio ipsius scabiae dictus, unde et per P scribi debet. Luscus, quod lucem ex parte sciat, sicut luscitiosus, qui vesperi nihil videt. Luscos coclites dixerunt antiqui, unde et Cyclopas Coclites legimus dictos, quod unum oculum habuisse perhibentur. Lotus, lautus, id est mundus. Lupa, meretcitate vocata, quod ad se rapiat miseros et adprehendat. M Misericors a conpatiendo ali
Abbreviated transcription (Latin):
Largus. longus. a linea dictꝰ. propt̃
quod sit porrectꝰ. Longeuus. quasi
longi eui. &e longi temporis. Longani¬
miꝰ. siue magnanimis. eo qͦo nul¬
lis passionibꝰ ꝑturbatur. s ad uni¬
uersa sustinenda patiens est. Cui con¬
trarus pusillanimis. angustꝰ. & in
nulla tͥoulatione subsistens. De quo
sipiens. Leus ob inconstantiã ua¬
gationis appellatꝰ. quia leui motu
mentis nunc ista nunc illa desidat.
Lubricus. ab eo qͦd illabit᷑. Labens:
uit̃dum uelox. Ut. labere nimpha
polo & labere penns. Cursu enĩ lay¬
sus celerior est. Latro. insessor uiarũ.
a latendo dictꝰ Meliꝰ autem latro est.
quasi latero. qͥ a latere insidiat᷑ uiȩ.
Lanista. gladiator. id est carnifex:
tusca lingua appellatꝰ. a laniando
scilicet corpora. Lacessitor ꝑ trans¬
lationẽ dictꝰ a canibꝰ uł aferis. quȩ solent
lacerando ꝓuocare. Leno. conciliator
stupri: eo quod m̃tes miseroꝵ blandiat.
et deliiendo seducat. Iibidinosus

Expanded text:
Largus. Longus a linea dictus, propter Largus. Longus a linea dictus, propter quod sit porrectus. Longaevus, quasi longi aevi et longi temporis. Longanimis, sive magnanimis, eo quod nullis passionibus perturbatur sed ad universa sustinenda patiens est. Cui contrarius est pusillanimis, angustus et in nulla tribulatione subsistens, de quo sipiens.' Legationis appellatur, quia levi motu mentis nunc ista, nunc illa desiderat. Lubricus, ab eo quod labitur. Labens, interdum velox, ut: Labere nympha polo, et labere pennis. Cursu enim lapsus celerior est. 160. Latro, insessor est viarum, a Latendo dictus. Aelius autem: Latro est, inquit, latero, ab latere, insidiator viae. Lanista, gladiator, id est, carnifex Tusca lingua appellatus, a laniando, scilicet corpora. 161. Lacessitor, per translationem dictus a canibus, vel a feris, quae solent lacerando provocare. Leno, conciliator stupri, eo quod mentes miserorum blandiat, et deliniendo seducat. Libidinosus,
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ nominate sunt. Incincta id est
sine cinctu: qͥa p̃cingi fortit̃ uterus
ñ ꝑmitit. Inuestis: id est sine ue¬
ste. Nondũ enĩ habet stolã: qd̾ ẽ signũ
maritalis uirginitatis. Iseurra uo¬
catur: qͥ causa escȩ quẽpiam conse
& caritas. Unde & eucharistia sa¬
ueube Nt us: ab eo qͦd sit linigͣ
clarus. & sermone splendidus. Lector dr̃
a legenão. id est ꝑcurrendo. Unde ce na¬
uis dicit᷑ legere qͥcqͥd transit. Nã legit
transit p̃terit: ut. crebris legimꝰ freta¬
concita t̾ris. Item lector a colligendo
anino quȩ legit quasi collector. sicut
eloquens. Letꝰ. a latitudine. L ocu¬
plex. quasi locis plenus. &e possessionũ
plurimarũ possessor. quem admodũ
tulliꝰ docet de re publica in libro sed̃o.
multaq editione ouiũ & boum. qͦd
tunc erat res in pecoribꝰ & in locorũ
possessionibꝰ. ex quo pecuniosi & locu¬
pletes uocabantur. Liberalis didꝰ.
ab eo qͦd libent̾ donet. nec murmuret.

Expanded text:
diae nominatae sunt. Incincta, id est diae nominatae sunt. Incincta, id est sine cinctu; quia praecingi fortiter uterus non permittit. Investis, id est sine veste; nondum enim habet stolam; quod est signum maritalis virginitatis. Iscurra vocatur quia causa escae quempiam conseet karitas; unde et karistia, kaLuculentus ab eo quod sit lingua clarus, et sermone splendidus. Lector, dicitur a legendo, id est, percurrendo. Unde et navis dicitur legere quidquid transit. Nam legit, transit, praeterit, ut: . . . . . Crebris legimconcita terris. Item lector, a colligendo animo quae legit, quasi collector: sicut eloquens. Laetus a latitudine. Locuples, quasi locis plenus, et possessionum plurimarum possessor, quemadmodum docet Tullius de Republica in libro secundo16: 'multaque editione ovium et boum, quod tunc erat res in pecore et in locorum possessionibus: ex quo pecuniosi et locupletes vocabantur.' Liberalis dictus ab eo quod libenter donet nec murmuret.
Abbreviated transcription (Latin):
uitelligimꝰ qͥa opem ferat frudifi¬
cando. Alii mopem intelligunt: non se¬
pultũ. Inhumatũ. cui nec mane ab¬
senti surrexit tumulus. Ignobilis.
eo qͦd ignotꝰ sit & uilis. & obscuri gene
sudore corporis fetido putet. Ignotꝰ.
ignobilis: uel ex inprouiso ueniens.
Improuisus dictꝰ: eo qͦd subito sit. &
ñ porro ante uisus. Index. ꝓditor.
ab indicando. Indigena uocatꝰ. qͦd
unde sit genitꝰ. id est in eode loco natꝰ.
Impudens. eo qͦd ab eo pudor & pudi¬
cicia ꝓcul ab est. Impudicus. a pu¬
dore uocatꝰ. Pudorem enĩ fetorem dicimꝰ.
Incestꝰ. ꝓpt̾ illicitam cõmixtionẽ uoca¬
tus. quasi incastꝰ: sicut qͥ uirginem
sacram. uł affinitatis sue ꝓrimam
stuprauit. Int̾nicida est. qͥ falsum
testimoniũ facit: & ob id hominẽ oc¬
cidit. Inficiator. negator. qͥa ñ fate¬
de medio tollitur. Insidiosus: qd
insideat. Nã ꝓpͥe insidere est: dolo¬
se aliquem expectare. Unde & insi¬

Expanded text:
intellegimus, quia opem fert fructifiintellegimus, quia opem fert fructificando. Alii inopem intellegunt non sepultum, inhumatum, cui nec inane absenti surrexit tumulum. Ignobilis, eo quod sit ignotus et vilis et obscuri genersudore corporis foetido putet. Ignotus, ignobilis, vel ex inproviso veniens. Inprovisus dictus eo quod subito sit et non porro ante visus. Index, proditor ab indicando. Indigena vocatus quod inde sit genitus, id est in eodem loco natus. Inpudens, eo quod ab eo pudor et pudicitia procul abest. Inpudicus a podice vocatus. Putorem enim foetorem dicit. Incestus, propter inlicitam conmixtionem vocatus, quasi incastus; sicut qui virginem sacram, vel adfinitatis suae proximam stupraverit. Internicida est qui falsum testamentum fecit et ob id hominem occidit. Infitiator, negator, quia non fatede medio tollitur. Insidiosus, quod insidiat. Nam proprie insidere est dolose aliquem expectare. Unde et insi
Abbreviated transcription (Latin):
Immunẽ ciues odere sui. Itẽ in mu¬
nis. qui ñ facit munia. id est officio¬
ñ fungitur: est enĩ om̃i pͥuilegio ua¬
cuus. Indempnis. eo qͦd sine dãpno
uiuat. & sine ulla culpa atꝙ ꝑicło
Iners. sine arte: & ob hoc ne oꝑi qͥde
ulli aptus. Inermis. uel sine ar¬
mis. uł sine uiribꝰ. Nam semꝑ arma
rus uiȩ. id est racionis & uitȩ. Ig
narus. ñ gnarus. id est inscius. uel
sine naribꝰ Olfecisse ent̃ uet̾es scisse
dicebant. Ignarꝰ autem duo signifi¬
cat: uel qui ignorat. uel qͥ ignorat᷑.
Ignarus. qͥ ignorat. I inmemor. qui
oblitus est. ꝑdit enĩ memoriã. In sciꝰ.
qͥa sine sciencia est. Idiota: imꝑitꝰ
grecũ est. Imꝑttus: sine ꝑitia. In¬
consultꝰ: ab eo qͦd ñ accipiat consiliũ.¬
Item inconsultꝰ. quia ẽ sine consilio.
& insciꝰ rerum atq ignarus. In eptꝰ.
apto contrariꝰ est: quasi in aptus.
Inops: qͥ sine t̾ra est. Opem enĩ t̾ra

Expanded text:
Immunem cives odere sui. Item immuImmunem cives odere sui. Item immunis, qui non facit munia, id est officio non fungitur, est enim omni privilegio vacuus. 142. Indemnis, eo quod sine damno vivat, et sine ulla culpa, atque periculo. Iners, sine arte, et ob hoc ne operi quidem ulli aptus. Inermis, vel sine armis, vel sine viribus. Nam semper arma rus viae, id est rationis et vinarus, non gnarus, id est inscius, id est sine naribus. Olfecisse enim veteres scisse dicebant. Ignarus autem duo significat, vel qui ignorat, vel qui ignoratur. Ignarus qui ignorat. Inmemor, qui oblitus est: perdidit enim memoriam. Inscius, quia sine scientia est. Idiota, inperitus, Graecum est. Inperitus, sine peritia. Inconsultus, ab eo quod non accipiat consilium. Inconsultus, quia est sine consilio et inscius rerum atque ignarus. Ineptus, apto contrarius est, quasi inaptus. Inops, qui sine terra est: Opem enim terram
Abbreviated transcription (Latin):
&e qͦd dixerit. irritũ imꝓbatũ q fit.
Infamis. ñ bonȩ famȩ. Imꝓbus dicłꝰ.
qͦd instat etiã ꝓhibenti. I inportunꝰ.
in quietꝰ. quia ñ habet portum id est
qͥetem. Unde & importunz. quasi
in naufragiũ cito inferuntur. In¬
frenis. id est qͥfrenis ñ regitur. ut
numide infreni cingunt. Infren¬
dens. ꝓpͥe est int se compͥmens den¬
des: nam & frendere significat
dentibꝰ frangere. Unde &e nefrendes:
ufantes qui necdum dentes habent. In¬
gluuuosus. a gula & uoracitate dictꝰ.
Ingłosus. qͦd sit sine gła: id est sine tͥum¬
phis. Item ingłosus: immemor gloriȩ
Informis. ingens. ñ quod ñ habeat for¬
mã: s quod ultra formã magnitudi¬
nem habeat. Inueterator. eo qͦd sit
multi ueterisq usus in malicia. In¬
manis. quia ñ est bonus s crudelis
& t̾ribilis. Manĩi enim bonũ dicit᷑
minime boni. Immunis. minime
munificus. ut in ꝓuerbio ueteri.

Expanded text:
et quod dixerit irritum improbatumque sit. et quod dixerit irritum improbatumque sit. Infamis, non bonae famae. Improbus dictus, quod instat etiam prohibenti. 137. Importunus, inquietus, quia non habet portum, id est, quietem. Unde et importuni, quia in naufragium cito feruntur. Infrenis est qui frenis non regitur, ut Numidae infreni. 138. Infrendens, proprie est inter se comprimens dentes. Nam et frendere significat dentibus frangere; unde nefrendes fantes, qui necdum dentes habent. Ingluviosus, a gula et voracitate dictus. 139. Inglorius, quod sit sine gloria, id est sine triumphis. Item inglorius, immemor gloriae. Informis, ingens, non quod non habeat formam, sed quod ultra formam magni udinem habeat. 478 140. Inveterator, eo quod sit multi veterisque usus in malitia. Immanis, quia non bonus, sed crudelis, et terribilis. Manum enim bonum dicitur. minime boni. 141. Immunis, minime munificus, ut est in proverbio veteri:
Abbreviated transcription (Latin):
purget᷑. Illaudabilis. ñ quia laudatꝰ
ñ sit: s quod laudari ñ meruerit. Iratꝰ.
ira actus. Imꝑiꝰ: quia sine pietate re¬
ligionis est. Iniquus ꝓpͥe dictus. qͥa
non est equus. s inequalis est. Iñt im¬
pium autẽ & iniquũ hoc distare ñ¬
nũquam solet: quia om̃is impius
iniquus. ñ tam̃ om̃is inquus est
impiꝰ. Impiꝰ namꝙ ꝓ infideli ponit᷑.¬
& dictus impiꝰ. qͦd a pietate religio¬
nis alienꝰ sit. Iniquus uͦ dicitur ꝓ eo
quod ñ est equus s prauis oꝑibꝰ ma¬
culatur. nec xp̃ianitatis nomine cen¬
seatur. Inimicus. qͥa ñ amicus sed
addũsarius appellat᷑. Duȩ autem res
inimicos faciunt: fraus. &e terror.
Terror: qͦd timent fraudis malũ qͦd
passi sunt. Inuidus dictꝰ. ab inui¬
dendo felicitati alt̾ius. Inuidiosus
est: qͥ ab alio patit᷑ inuidĩa. Inuis¬
est odiosus. ab inuidia & relo dictꝰ.
Intestabilis. cuiꝰ testimoniũ ñ ualet.

Expanded text:
purgetur. Inlaudabilis, non quia laudatus purgetur. Inlaudabilis, non quia laudatus non sit, sed quia laudari non meruit. Iratus, ira actus. Impius, quia sine pietate religionis est. Iniquus proprie dictus quia non est aequus, sed inaequalis est. Inter impium autem et iniquum hoc distare nonnumquam solet, quia omnis impius iniquus, non tamen omnis iniquus est impius. Impius namque pro infideli ponitur: et dictus impius quod sit a pietate religionis alienus. Iniquus vero dicitur pro eo quod non est aequus sed pravis operibus maculatur, vel si Christianitatis nomine censeatur. Inimicus, quia non amicus, sed adversarius. Duae autem res inimicos faciunt: fraus etTerror, quod timent; fraus, mali quod passi sunt. 135. Invidus, dictus ab intuendo felicitatem alterius. Invidiosus est, quia ab alio patitur invidiam. Invisus, odiosus, ab invidia et zelo dictus. 136. Intestabilis, cujus testimonium non valet,
Abbreviated transcription (Latin):
re geueris uł sapientiȩ uel uirtutis.
cui contrariꝰ est obscure n̾atꝰ. I do¬
neus. Incolumis. a columpna no¬
m habet quasi erectꝰ fortis & stabili.
Immarcesçibilis. incorruptꝰ & sem¬
ꝑtt̃nus: qͦd sit sine marcore atq lan
guore. Intemeratꝰ. incorruptus. ce
nulla temeritate uiolatꝰ. Infirmꝰ.
qͥa sine forma. id est sine colore. Im¬
becillis. quasi sine baculo. fragilis.
& inconstans. Inanis. leuis. In¬
constans. qͦd ñ est stabilis: s quod
placet ei. rursus displicet. Iactanᷤ.
uel arrogans est. qui maioꝵ institu¬
tis ñ acqiuieseit: s propͥam qndam
uiam iusticiȩ & sc̃itatis inquirit.
Iraciundus dictꝰ: quia accenso san¬
guine in furorem cõpellitur.Ur:¬
enim flãma dicit᷑: & ira inflam¬
mat. Incentor. ab eo qͦd incendat
& iuflãmet. Incentor. qͥ praua sugge¬
stione ad uicia cor alioꝵ succendit: &
ꝑsuadendo inflammat. Inexpiabi¬
lis. qͦd numquã expiatur. numquã

Expanded text:
re generis, vel sapientiae, vel virtutis; re generis, vel sapientiae, vel virtutis; cuius contrarius est obscure natus. Idoneus. Incolomis a columna nomen habet, quasi erectus, fortis et stabilis. Inmarcescibilis, incorruptus et sempiternus; quod sit sine marcore atque lguore. Intemeratus, incorruptus, et nulla temeritate violatus. 129. Infirmus, quia sine formo, id est, sine calore. Imbecillis, quasi sine baculo, fragilis, et inconstans. Inanis, levis. 130. Inconstans, quia non est stabilis, sed quod placet ei rursus displicet. Jactans, vel arrogans est, qui majorum institutis non acquiescit, sed propriam quamdam viam justitiae et sanctitatis inquirit. Iracundus dictus, qui accenso sanguine in furorem coenim flamma dicitur, et ira inflammat. Incentor, ab eo quod incendat atque inflammet. Incentor, quia prava suggestione ad vitia cor aliorum succendit, et persuadendo inflammat. Inexpiabilis, quod numquam expiatur, numquam
Abbreviated transcription (Latin):
foras exierint. Humatꝰ: quod ste
humo tectꝰ. id est sẽpultus.
NGE NIOSUS: quod intꝰ uim habeat
gignendi quãlibet artem. Inuen¬
tor dictꝰ est: eo qͦd ea quȩ querit inue¬
nit. Unde &e ipsa quȩ appellat᷑ inuen¬
tio. si uerbi originem retractemꝰ: qͥd
aliud resonat᷑. nisi qͥa inuenire est.
in id uenire qͦd querit᷑: Int̾pres. qͦd int̃
partes medius sit duarũ linguarũ dũ
transfert. S & qui iit̾ dm interp̃tat᷑
& homines quibꝰ diuina indicat my
iura dicte. Indoles: ꝓpͥe est ymago
quȩda futurȩ uirtutis. Iustꝰ dictus:
qͥa iuira custodit. & scđm legem uiuit.
Inuox: qͦd ñ noceat. Innocuus. cui
nocitũ ñ sit: s apd̾ ueteres utrumq
indifferens est. Hylaris. grecum no¬
men est. Iocundus. eo qͦd sit semꝑ io¬
cis aptꝰ. & hylaritati. a frequentia sic̃
iracundus. Iocosus: iocis usus. In¬
greci głosum dicunt. Illustris. nom̃
noticiȩ est. qͦd clareat multis splendo¬

Expanded text:
foras exierint. Humatus, quod sit foras exierint. Humatus, quod sit humo tectus, id est sepultus. I Ingeniosus, quod intus vim habeat gignendi quamlibet artem. Inventor dictus eo quod in ea quae quaerit invenit. Unde et ipsa quae appellatur inventio, si verbi originem retractemus, quid aliud resonat nisi quia invenire est in id venire quod quaeritur? Interpres, quod inter partes medius sit duarum linguarum, dum transferet. Sed et qui Deum quem interpretatur et hominum quibus divina indicat myslegum iura dicit. Indoles proprie est imago quaedam futurae virtutis. Iustus dictus quia iura custodit et secundum legem vivit. Innox, quod non noceat: innocuus, cui nocitum non sit. Sed apud veteres utrumque indifferens est. Ilaris Graecum nomen est. Iocundus, eo quod sit semper iocis aptus et hilaritati; a frequentia, sicut iracundus. Iocosus, iocis usus. InGraeci gloriosum dicunt. Inlustris nomen notitiae est, quod clareat multis splendo
Abbreviated transcription (Latin):
sicite scelerosus. quã sceleratꝰ. Hyrsutꝰ:
eo qͦd sit hyrtꝰ. & pilis horridus. Hypo¬
crita greco sermone in latinũ simula¬
tor interp̃tatur: qͥ dum intꝰ malus
sit: bonũ se palam ostendit. Hyppo
enĩ falsum: crysin indicũi interp̃tat᷑.
Nom̃ autẽ hẏpocrite. tractũ est ab specie
eoꝵ. qui in spectaculis contexta facie
incedunt: distinguentes uultũ ceru¬
leo mineoq colore. & cet̾is pignentiᷤᷤ.
habentes symulachra oris lintea gip¬
sata & uario colore distincta: ñnumꝗͣ
ce colla & manꝰ creta ꝑungentes. ut
ad ꝑsonȩ colorem ꝑuenirent. & po¬
pulũ dum in ludos agerent falle¬
rent: mͦ in specie uiri. mͦ in feminȩ.
mͦ tonsi. mͦ criniti. in anili & uir¬
ginali. ceteraq specie etate sexuq
diu̾so. ut fallant popłm dum in lu¬
dis agunt: quȩ species argumenti
translata est in his qͥ falso uultu
incedunt & simulant qͦd ñ sunt.
Nã hẏpocrite dici ñ possunt: ex quo

Expanded text:
sicut scelerosus quam sceleratus. Hirsutus, sicut scelerosus quam sceleratus. Hirsutus, ab eo quod sit hirtus et pilis horridus. Hypocrita Graeco sermone in Latino simulator interpretatur. Qui dum intus malus sit, bonum se palam ostendit. Ὑπὸ enim falsum, κρίσις iudicium interpretatur. Nomen autem hypocritae tractum est specieorum qui in spectaculis contecta facie incedunt, distinguentes vultum caeruleo minioque colore et ceteris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gipsata et vario colore distincta, nonnumquam et colla et manus creta perungentes, ut ad personae colorem pervenirent et populum, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anuli et virginali ceteraque specie, aetate sexuque diverso, ut fallant populum, dum in ludis agunt. Quae species argumenti translata est in his qui falso vultu incedunt et simulant quod non sunt. Nam hypocritae dici non possunt, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
& contemptibiles. leues dicimꝰ. O ra¬
uis. ꝓ consilio & constantia dictus:
qͥa ñ leui motu dissilit. s fixa constan¬
tiȩ grauitate consistit. Grandis. gra¬
animo: gratissimꝰ. & animo & corꝑe
dicit᷑. G ratificus: ab eo qͦd gratis fa¬
ciat bonũ. Graciosus: qͦd plus uni
latur. qͥ accidente leticia nec ualet
nec uult tacere: sumptũ nomen a
graculis auibꝰ quȩ importuna loqua¬
citate semꝑ strepunt. nec umquã qui¬
escunt. G aneo. luxutiosus & nequã.
ab occultis locis & subt̾raneis: quȩ ga¬
nea greci uocant. G lutto: a gula id
honore habilis. hoc est aptꝰ. Honestꝰ.
qͦd nichil habeat turpitudinis. Nam
qͥd est honestas nisi honor ꝑpetuus.
id est quasi honoris statꝰ: Humanus:
qͦd habeat cica homines amorem. & mi¬
seracionis affectũ. Unde & humanitas
dicta: qua nos inuicẽ tuemur. Habi¬
lis: qͦd sit ad habendũ commodus atq
aptꝰ. Honerosus plus est quã honeratꝰ.

Expanded text:
474 et contemptibiles leves dicimus. Gra474 et contemptibiles leves dicimus. Gravis pro consilio et constantia dictus, quia non levi motu dissilit, sed fixa constantiae gravitate consistit. 114. Grandis . . . . . Graanimo, gratissimus et animo et corpore dicitur. Gratificus, ab eo quod gratis faciat bonum. Gratiosus, qui plus uniclatus, accedente laetitia, nec valens, nec volens tacere. Sumptum nomen a graculis avibus, qui importuna loquacitate semper strepunt, nec unquam quiescunt. Ganeo, luxuriosus, et tanquam in occultis locis, et subterraneis, quae ganea Graeci vocant. Glutto, a gula, idhonore habilis, hoc est aptus. Honestus, quod nihil habeat turpitudinis. Nam quid est honestas nisi honor perpetuus, id est quasi honoris status? Humanus, quod habeat circa homines amorem et miserationis affectum. Unde et humanitas dicta, qua nos invicem tuemur. Habilis, quod sit ad habendum commodus atque aptus. Honerosus plus est quam honeratus,
Abbreviated transcription (Latin):
giciosus: eo qͦd frequentiꝰ flagitet atꝙ
appetat libidinẽ. Furcifer diceba¬
tur olim. qͥ obleue delictũ cogebat᷑
a dñis ignominia magis quã suꝑ¬
plicii causa furcã cuca uiã ferre. pre¬
dicans peccatũ suũ: & monere cet̾os
ne qͥd simile peccarent. Futilis. ua¬
nus. suꝑfluus. loquax. & est meta¬
fora auasis fictilibꝰ. quȩ cassa & ri¬
mosa ñ tenent quȩ uueceris. For¬
nicariꝰ. ꝑ ornicatrix est. cuiꝰ corpꝰ
publicũ & uulgare est. Hȩc sub areuatis
ꝓstrabat᷑. quȩ loca fornices dicunt᷑: unde
Fecunda dicta a fetu: quasi fetunda.
E st enĩ partu frequenti feta. Elens:
quasi lacͥmas fluens. Eugituiꝰ nemo
recte dicit᷑: nisi qͥ dñm fugit. Nam si
paruus puer a nutrice. aut ab scola
discesserit: fugitiuus ñ est.
LORiosus. a frequentia clarita¬
tis dictꝰ: ꝓ .c.s. littera cõmutata
Głosus a laurea dictꝰ. quȩ dat᷑ uictoribꝰ.
Onarus. sciens. cui contrariꝰ est ignarꝰ
nesciens. Graiuis. uenerabilis: unde

Expanded text:
gitiosus, eo quod frequentius flagitet atque adpetat libidinem. Furcifer dicebatur olim qui ob levi delicto cogebatur ad hominis ignominiam, magis quam supplicii causa, furcam circa viam ferre, praedicans peccatum suum, et monere ceteros ne qui simile peccarent. Futilis, vanus, superfluus, loquax. Et est metaphora a vasis fictilibus, quae cassa et rimosa non tenent quae inieceris. Fornicarius. Fornicatrix est cuius corpus publicum et vulgare est. Haec sub arcuatis prostrabantur, quae loca fornices dicuntur, undeFecunda a fetu dicta, quasi fetunda. Est enim quasi lacrymis fluens. Fugitivus nemo recte dicitur, nisi qui dominum fugit; nam si parvulus puer a nutrice, vel a schola discesserit, fugitivus non est. G 113. Gloriosus a frequentia claritatis dictus, g pro c littera commutata. Gloriosus a laurea dictus, quae datur victoribus. Gnarus, sciens, cui contrarius; ignarus, nesciens. Gravis, venerabilis; unde
Abbreviated transcription (Latin):
Obtunsus. hebetior & obclusior: quasi ex
onũi parte tunsus. O bnixus. contͣ nsꝰ.
ae conabundus. O bnoxiꝰ: quia obliga¬
tus est nexibꝰ culpȩ. Oblactator quasi
cũ lacte. cũ fraude. ut terentiꝰ. nisi me
lactasses amantẽ. Unde & ablactare
dictũ est. Obtrectator. malignus. &
qͥ obstrangulando officiendoꝙ ñ sinat
quẽpiam ꝓgredi & augescere. Orbꝰ.

Expanded text:
Obtunsus, hebetior et obclusior, quasi ex Obtunsus, hebetior et obclusior, quasi ex omni parte tunsus. Obnixus, contranisus et conabundus. Obnexus, quia obligatus est nexibus culpae. Oblectator, quasi cum lacte, cum fraude, ut TerentiusAndr. 648: Nisi me lactasses amantem. Unde et oblectare dictum est. Obtrectator, malignus et qui obstringillando officiendoque non sinat quempiam progredi et augescere. Orb
Abbreviated transcription (Latin):
pos dictꝰ a genere qͦdam scorpionũ.¬
natos suos consumit: excepto iuils¬
es qͥ dorso suo insederit. Nã rursus ert¬
ipse qͥ seruatꝰ fuerit: consumit patrẽ.
Unde homines qͥbona parentũ ꝑ luxu¬
riam consumunt: nepotes dicuntur.
Hinc quoq nepotatio ꝓ luxuria po¬
nit᷑: qua certe queq res consumunt᷑.
Higer quasi nubiger: qͥa ñ serenus s
fusco oꝑtus. Unde & nubilum. diem
tetrum dicimus.
AT HoDOxuUs: uir recte gloriȩ.
Orator. ab ore uocatꝰ. ab oran¬
do nominatꝰ. id est dicendo. Nã ora¬
re: dicere est. Obaudiens. ab aure:
eo qͦd audiat imꝑantẽ. Hospes: qͦd
inferat ostiis pedem. Hospes. facilis.
aptꝰ. & ostio patens. Unde &e hospi¬
talis homo dicit᷑. O sor. inimicus.
ab odio dictꝰ: sicut amator ab amo¬
re: ce est generis cõmunis. O dibi¬
lis: odio habilis. Obsitꝰ. obsessus.
id est undique insidiis conuallatꝰ. Obscenꝰ
impurȩ libidinis: a uicio obscuro dictꝰ.

Expanded text:
Nepos, dictus a genere quodam scorpioNepos, dictus a genere quodam scorpionatos suos consumit, excepto eo qui dorso ejus insederit; nam rursus ipse qui servatus fuerit consumit patrem; unde homines qui bona parentum per luxuriam consumunt nepotes dicuntur. Hinc quoque nepotatio pro luxuria ponitur, qua certe quaeque res consumuntur. 195. Niger, quasi nubiger, quia non serenus, sed fusco opertus est. Unde tetrum dicimus. O Orthodoxus, rectae gloriae. Orator ab ore vocatus, a perorando nominatus, id est dicendo; nam orare dicere est. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes, facilis, aptus et ostio patens: unde et ospitalis homo dicitur. Osor, inimicus, ab odio dictus, sicut amator ab amore; et est generis communis. Odibilis, odio aptus. Obsitus, obsessus, id est undique insidiis convallatus. Obscenus, inpurae libidinis, a vitio Obscorum dictus.
Abbreviated transcription (Latin):
I tem uarro ait significare me¬
ped dullam eiꝰ ferulȩ quam greci
dici apd nos nichilũ qͦmͦ apud grecos¬
uidetur. Nequã. a malo plerique di¬
stinguunt: alii ꝑniciosũ. alii nugã
existimantes. ut ait monatius. Hic
adolescens nequã ñ malus id est fu
gax ꝑniciosus. Alii confundunt. qͣsi
nichil sit ueteres ẽẽ uoluerunt. Neut
Nunciꝰ est & qͥ nunciat & qͦd nunciat᷑.
ipse homo genere mascłino. id uͦ quod ñ¬
ciat genere neut᷑. ut hoc nunciũ. & hec
nuncia. Nazareus: id est sc̃s dĩ. Nara¬
reus olim dicebat᷑. qui scãm comã nittͥ¬
ebat. & nichil contaminatũ conspicie¬
bat: abstinens se a uino. ab om̃iq sice¬
ra. quȩ mentẽ ab integra sanitate ꝑ¬
uertit. Nugas autẽ. nom̃ hebreũ est.
Ita enĩ in ꝓpħis est expositũ. uibi dicit
ut nosse possimꝰ linguã hebraicã om¬
niũ linguarũ esse matrẽ. Nugige¬
rulus appellatꝰ: ab eo qͦd sit turpis
nunciꝰ. N egligens. nec legens. Ne

Expanded text:
tem Varro ait significare mtem Varro ait significare medullam ejus ferulae quam Graeci dici apud nos nihilum; . Nequam a malo plerique distinguunt, alium perniciosum, alium nugam existimantes, ut ait Monatius: Hic adolescens nequam, non malus, id est, nugas, non perniciosus. Alii confundunt, quasinihil sit, veteres esse dictum voluerunt. NeuteNuntius est et qui nuntiat et quod nuntiatur, ipse homo genere masculino: id vero, quod nuntiat, genere neutro, ut hoc nuntium et haec nuntia. Nazaraeus, id est sanctus Dei. Nazaraeus olim dicebatur qui sanctam comam nutriebat et nihil contaminatum conspiciebat, abstinens se a vino omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate pervertit. Nugas autem Hebraeum nomen est. Ita enim in Prophetis est expositum, ubi dicit ut nosse possimus linguam Hebraicam omnium linguarum esse matrem. 193. Nugigerulus, appellatus ab eo quod sit turpis nuntius. Negligens, quasi nec legens. 194.
Abbreviated transcription (Latin):
nire solet fauces dolentis. aut op¬
pletum sordibꝰ stomachũ. Metato¬
res appellant᷑ qͥ castra designant.
A metiendo scilicet. Uucanus. He
agros. Nollis. qͦd uigorem sexus
eueruati corporis dedecore. quasi
mulier molliat. Macer. a macie.
et macies a macia: eo quod umoderata libi¬
do macros faciat. Mancus. manu ancus.¬
enti similis: sicut uitabundus uiuenti
similis. Qnͣdo enim dicimꝰ moriturus est:
uere moriturꝰ est. Moribundus autem ñ
uere: s similis uere morientis est. Ne¬
retrix dicta: eo quod p̃cium libidinis me¬
reatur. Inde & meritorie tab̃nȩ. Nã &
milites cũ stipendia accipiunt: mereri
dicunt᷑. Morrio. a morte uocatꝰ: eo qͦd
ñ uigeat intellectu. Nulio dictus a
mulis: eo qͦd p̃sidet isdem uehiculis.
et genꝰ scitur. Nubilis: ad nu¬
bendũ habilis. Ñ emo. ab homine tͣ
ctum est: id est ne homo. qͦd est ꝓ nullo.
Nullus autẽ: quasi neullus. N ichil:
compositũ est. ex nil & hilo. hilũ au¬

Expanded text:
nire solet fauces dolentis aut opnire solet fauces dolentis aut oppletum sordibus stomachum. Metatores appellantur qui castra designant, a metiendo scilicet. Lucanus 1, agros. Mollis, quod vigorem sexus enerviati corpore dedecoret, et quasi mulier emolliatur. Macer, a macie: et macies a moechia, eo quod inmoderata libido macros faciat. Mancus, manu ancus.entis similis: sicut vitabundus, viventi similis. Quando enim dicimus moriturus est, vere moriturus est: moribundus autem non vere, sed veri similis morientis est. Meretrix dicta eo quod pretium libidinis mereatur. Inde et meritoriae tabernae: nam et milites, cum stipendia accipiunt, mereri dicuntur. Morio a morte vocatus, eo quod non vigeat intellectu. Mulio dictus a mulis, eo quod praesidet isdem vehiculis. et genus scitur. Nubilis, ad nubendum actum est, id est, ne homo, quod est pro nullo. Nullus autem, quasi ne ullus. 186. Nihili, compositum est ex ne et hilo. Hilum au
Abbreviated transcription (Latin):
lit tristis. ñ casu łst enĩ a natura ani¬
ini &e m̃tis: unde & mestꝰ. Nendicꝰ
dictꝰ. quia minꝰ habet unde uitã de¬
gat. siue quia mos erat apd̾ antiqͥs
os claudere egeno. & manũ extendere.
quasi manu dicere. Mendax: qͦd
m̃tem alt̾ius fallat. ¶O alignus: qͥa
maliciȩ uotũ uel opꝰ ꝑagit. N alus
appellatꝰ a nigro felle: qd̾ grece me¬
lan dicunt. Unde & melancolici ap¬
pellant᷑ homines qͥ conu̾sationem hri¬
manã refugiunt. & amicoꝵ caroꝵ
suspecti sunt Maliciosus. deterior
malo. qͥa frequent malus. A malo
enĩ peior dicit᷑: a bono det̾ior. Ne¬
lior dictꝰ. quasi mollior. ñ durus
aut ferreus. Nã meliꝰ. quasi molli.
Ninax. ab acie ocłorum qnͣdo furio¬
se ardescunt: ut uidens amplius
ꝑtimescat. Nunator est monitor
S monitor dicit᷑. cũ preñciat bona.
minator cũ preñciat adu̾sa Mul¬
cator: eo qͦd blandis uerbis mulce¬
at ad declinandũ animũ. trans¬
latio a mulso. id est qͦd acceptum le¬

Expanded text:
enim a natura animi et mentis, unde et mestus. Mendicus dictus quia minus habet unde vitam degat: sive quia mos erat apud antiquos os claudere egenum et manum extendere, quasi manu dicere. Mendax, quod mentem alterius fallat. Malignus, quia malitiae votum vel opus peragit. Malus appellatus a nigro felle, quod Graeci μέλαν dicunt: unde et melancholici appellantur homines qui et conversationem humanam refugiunt et amicorum carorum suspecti sunt. Malitiosus, deterior malo, quia frequenter malus. A malo autem peior dicitur: a bono deterior. Melior dictus quasi mollior: non durus aut ferreus: nam melius quasi mollius. Minax, a facie oculorum, quando furiose ardescunt, ut amplius videns pertimescat. Minator et monitor. Sed monitor dicitur cum praenuntiat bona: minator, cum nuntiat adversa. Mulcator, eo quod blandis verbis mulceat ad declinandum animum: translatio a mulso, id est quod acceptum le
Abbreviated transcription (Latin):
hat atq coniuĩgendo componat. hc̃
uulgo brachilem quasi brachialem
dñt. qmͣuis nunc ñ brachioꝵ. s renũ
sit cingulũ. Subcinctoriũ autẽ
uocatũ quod ut dictũ ẽ sub brachiis
ductũ alarũ sinũ ambit: atq inde
subcingit. Fascia ẽ qua tegit᷑ pectꝰ
& papillȩ cõprimunt᷑ : atq crispan¬
ti cingulo angustiꝰ pectus artatur.
Et dicta fascia: quod inmodũ fascłi
corpus alliget. Hinc & fasciola: qͥb
uulnera colligant᷑. Uitta dicta. qd̾
ea pectus uincit᷑: instar uittis ligan¬
tis. Limb ẽ qmͣ nos ornaturã dm̃s.
fasciola ẽ quȩ ambit extremitatẽ
uestiũ: aut exfilis. aut ex auro con
texta. assutaq extrinsecus. in extre
patos quod insertis filo porco-¬
rũ setis suant .i. consuant: quasi
setores. Caligarios uͦ non a callo
pedũ. s acalo .i. ligno uocatos: sine
quo consui calciamenta non posst̃.
prius ex salice diñ. Hinc & calcia¬
menta dicta. quod incalo .i. in lig¬

Expanded text:
ahat, atque conjungedo componat. Hoc ahat, atque conjungedo componat. Hoc vulgo brachile, quasi brachiale dicunt, quamvis nunc non brachiorum, sed renum sit cingulum. Succinctorium autem vocatum quod, ut dictum est, sub brachiis ductum alarum sinum ambit atque hinc inde subcingit. Fascia est qua tegitur pectus et papillae conprimuntur, atque crispanti cingulo angustius pectus artatur: et dicta fascia quod in modum fasciculi corpus alligat. Hinc et fasciolae, quibus vulnera conligantur. Vitta dicta quod ea pectus vincitur instar vitis ligantis. Limbus est quam nos ornaturam dicimus. Fasciola est quae ambit extremitatem vestium, texta adsutaque extrinsecus in extremapatos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est lig
Abbreviated transcription (Latin):
nutriatur. Sericũ dictũ: quia id
seres pͥmũ misert̃. Uermicłi enĩ
ibi nasci ꝑhibent᷑ aqͥb hec circũ
arbores fila ducunt᷑. uermes aut̃
ipsi: grece bombices nominantur.
Placiũ ẽ stupa: & quasi crassedo se¬
rici. G recum nomen ẽ.
Decolorib

Expanded text:
nutriatur. Sericum dictum quia id nutriatur. Sericum dictum quia id Seres primi miserunt; vermiculi enim ibi nasci perhibentur, a quibus haec circum arbores fila ducuntur; vermes autem ipsi Graece βόμβυκες nominantur. Placium est stuppa et quasi crassedo serici, et est Graecum nomen. De colorib
Abbreviated transcription (Latin):
prarũ contexta : ex quib sibi ten¬
toria faciunt.
De lanis.
ana alaniendo .i. auellen¬
do uocata. Hinc & uellus dictũ:
qd̃ priꝰ lane uellerent᷑ ñtond̾ent᷑.
Linũ ext̾ra oritur defluxũq no¬
men agreco. Nam linũ greci li¬
nariũ dñt: siue quod sit molle
& lene. Stupa uͦ cannabi ẽ siue lini.
Hscđ̾m antiqmͣ orto graphiã stipa
dicta. quod ex earime nauium sti¬
pentur. Uñ & stipatores dñr: qui
innauib eam cõponunt. Tom̃tũ
appellatũ quod ut infilo aut inte¬
la tumeat. nec subtilitatẽ habeat.
Cannabũ asimilitudine canne
uocatũ: siue agreca. ethimologia
Nam illi cannabũ cannabin uo¬
cant. Bissum genus ẽ quodã lini
nimiũ candidi & nobilissimi: qd̾
greci papaten. uocant. fibrinum.
lana ẽ animaliũ que fibros uocãt
ipsos & castores existimant. quos
dũ uenatores insecunt᷑. ipsi sibi
testiculos adimunt. Aranea dicta:
eo quod aeris infusione infrondib

Expanded text:
prarum contexta, ex quibus sibi tenprarum contexta, ex quibus sibi tentoria faciunt. De lanis . Lana a laniando, id est a vellendo, vocata: hinc et vellus dictum, quod prius lanae vellerentur, non tonderentur. Linum ex terra oritur, deflexumque nomen eius a Graeco; nam linum Graeci λινάριον dicunt; sive quod sit molle et lene. Stuppa vero cannabi est sive lini. Haec secundum antiquam orthographiam stuppa dicta, quod ex ea rimae navium stipentur. Unde et stipatores dicuntur, qui in vallibus eam conponunt. Tomentum appellatum quod aut in filo aut in tela tumeat, nec subtilitatem habeat. Cannabum a similitudine cannae vocatum, sive a Graeca etymologia; nam illi cannabum κάνναβιν vocant. Byssum genus est quoddam lini nimium candidi et mollissimi, quod Graeci papaten vocant. Fibrinum lana est animalium, quos fibros vocant. Ipsos et castores existimant, quos dum venatores secuntur, ipsi sibi testiculos adimunt. Aranea vocatur eo quod aeris infusione in frondibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓoꝑiendis m̃sis sunt: quȩ ut nom̃
ipsũ indicat olim tergendis ma¬
nib prebebant᷑. Mappe conuiuii
& epularũ appositarũ suntqͣs
manupie atq obid nominate.
Cuiꝰ diminutiuũ mappella ẽ. Co¬
ralia longe ꝑpetueq mappe: a
thoro dictȩ. S abanũ grecũ nom̃ ẽ.
facistergiũ. & manutgiũ: at̃gendo
faciẽ. ł manꝰ uocat᷑. Uela dicta.
qd̃ obiectu suo int̾iora domoꝵ ue¬
lent. Aulea. uela picta & gͣndia:
quȩ iõ aulea dicta sunt. quod
pͥmũ inaula attali regis asie.
cui successit ppłs romanꝰ. inuenta st̃.
Cortine sunt aulea .i. uela depel¬
lib. qualia in exodo leguntur.
quib tab̾naculũ extrinsecus
degebatur. Dicte autẽ cortinȩ a
corpis. eo quod prius ex pellib fu¬
issent facte. Uñ & in eodẽ tab̃nacłõ
legis. iubent᷑ cortine fieri excorio
expellib arietũ. rubris: & expel¬
lib iacinctinis. Cilitia arabes
nuncupant. uelamenta pilis ca-¬

Expanded text:
pro operiendis mensis sunt; quae, ut nomen pro operiendis mensis sunt; quae, ut nomen ipsud indicat, olim tergendis manibus praebebantur. Mappae convivii et epularum appositarum sunt, quasi manupae, atque ob id nominatae; cuius diminutivum mapella est. Toralia longae perpetuaeque mappae, a. Sabanum Graecum est. Facietergium et manitergium a tergendo faciem vel manus vocatum. Vela dicta quod obiectu suo interiora domorum velent. Aulaea vela picta et grandia; quae ideo aulaea dicta sunt quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt. Cortinae sunt aulaea, id est vela, de pellibus, qualia in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coreis, eo quod prius ex pellibus fuissent factae. Unde et in eodem tabernaculo legis iubetur cortinas fieri ex pellibus arietum rubris et ex pellibus iacintinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis ca
Abbreviated transcription (Latin):
liquis que inusu habentur.
tragulũ uestis ẽ discolor:
quod manu artificis. diũ¬
ia uarietate distinguit᷑. Dictũ
autẽ quod & instratu & in amic¬
tu aptum sit. De quo salomon.
dices aludis .i. atheatris uocatas
quid̾a existimant. Cum enim
egrediebant᷑ deludo ꝓstibuli ui¬
uenes hoꝵ uelamento degebant
caput & faciem: quia solet eru¬
bescere qui lupanar intrauit.
Galnapes sunt fulcra ornam̃ta
lectoꝵ. dicta quod in his fulcim᷑.
.i. sustinemur: uel quod thoros
fulciant. siue caput que reclina¬
toria uulgus appellat. Ceriuica¬
lia. eo quod ponant᷑ sub ceruice
uel cubito. Puliullus dictus a
puluinare : qui ẽ diuitũ lectus
Culcites uocate. quod calcentur
.i. farciant᷑ pluma. siue dom̃to.
quod molliores callidioresq sint.
Tapetia dicta: quod pedib pͥmũ
pla tapetia ex una parte uillosa.¬
quasi simpla. Amphitapa: ex
utraq parte uillosa tapetia. Lu¬
cilius. Siple atq amphitapa uillł
ingentib molles. Mantilia nune

Expanded text:
ibus quae in usu habentur . Stragulum vestis est discolor quod manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus sit. De quo Salomon dices a ludis, id est theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvilpulvinari, qui est divitum lectus. Culcitre vocate, quod calcentur, id est farciantur pluma sive tomento, quo molliores callidioresque sint. Tapeta dicta, quod pedibus primupla tapeta, ex una parte quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius 13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus molles. Mantelia nunc
Abbreviated transcription (Latin):
longe positoꝵ aures adimpleant. Car¬
tor autẽ uocatꝰ: quia uoce modulat᷑
in cantu. Huiꝰ duo genera dicuntur
in arte musica. sicut ea docti homineᷤ
latine dicere potuerunt: pcentor. &
succentor. P recentor stilicet. qͥ uocẽ
p̃mitit in cantu: succentor autẽ qͥ
subsequent̃ canendo respondet. Con¬
centor autẽ dicitur: qui consonat.
Qͥ autem ñ consonat nec concinit:
nec cantor nec concentor erit. A co
liti grece: latine ceroferarii dicunt᷑.
a deportandis cereis quando legen¬
dum est euuangłium. aut sacrifi¬
cium offerendũ. Tunc enum accen¬
duntur luminaria ab eis & depor¬
tant᷑ ñ ad effugandas tenebras dũ
sol eode tempore ritilet. s ad signũ
leticiȩ demonstrandũ: ut sub typo
luminis corporalis illa lux osten
dum. Exorcistȩ ex greco. in latiny
adurantes siue increpantes uocan¬
tur. Inuocant enĩ suꝑ cathecumi¬
nos. uł suꝑ eos qͥ habent sp̃m im
mundũ nom̃ dñi iħu: adiuranteᷤᷤ

Expanded text:
longe positorum aures adinpleant. Canlonge positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dicin arte musica, sicut ea docti homines latine dicere potuerunt, praecentor et succentor: praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu, succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor autem dicitur, quia consonat; qui autem non consonat nec concinit, nec cantor nec concentor erit. § 17. Acolythi graece, latine ceroferarii dicuntur a deportandis cereis, quando legendum est evangelium, aut sacrificium offerendum; tunc enim accenduntur luminaria ab eis, et deportantur, non ad effugandas tenebras, dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corpdum.' Exorcistae ex Graeco in Latino adiurantes sive increpantes vocantur. Invocant enim super cathecumenos, vel super eos qui habent spiritum inmundum, nomen Domini Iesu, adiurantes
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatis est. hoc etatis. Leuitȩ.
ex nomine auctoris uocati. De leuz
enĩ leuitȩ exorti sunt: a quibus in
demplo dĩ mystici sacram̃ti minist̾ia
explebant᷑. Hi grece diacones. lati¬
ne ministri dicunt᷑: qͥa sicut in sacer¬
dote consecratio. ita in diacono mi¬
nisterii dispensatio habet᷑. Iypo¬
diacones grece qͦs nos subdiacones
dicimꝰ: qui ido sic appellant᷑. quia
subiacent p̃ceptis & officiis leuitaꝵ.
Oblationes enĩ in templo di a fidelibꝰ¬
ipsi suscipiunt: & leuitis suꝑpo¬
nendas altaribꝰ deferunt. Hi apud
hebreos. natimnei uocant᷑. Iecto¬
res a legendo: psalmistȩ a psalmis
canendis uocati. Illi enim p̃dicant
popłis quod sequant᷑: isti canunt
ut excitent ad compunctionem aĩos
audientiũ: licet & qͥdam lectores ita
miserant ꝓnuncient. ut quosdam
ad luctũ lam̃tationẽq cõpellant.
Idem eciã ce ꝓnuntiatores uocant᷑.
qͦd porro annunciant. Tanta enĩ
& tam clara erit eoꝵ uox: ut quis

Expanded text:
dignitatis: aetatis. Levitae ex nomine auctoris vocati. A Levi autem Levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Ii Graece diacones, Latine ministri dicuntur: quod sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiacones dicimus: qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis Levitarum. Oblationes enim in templo Dipsi suscipiunt, et levitis superponendas altaribus deferunt. Hi apud Hebraeos Nathanei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
do uocatꝰ est. Consecrat enĩ & scĩficat.
Sacerdotes autẽ gentiliũ: flamines
dicebant᷑. Hii in capite habebant
pilleũ: in quo erat breuis uirga de¬
suꝑ habens lane aliquid. Quod cũ
ꝑ estũ ferre ñ poterant. filo tantũ
capita ligare ceꝑunt: nã nudiᷤ eos
penitꝰ capitibꝰ incedere nefas erat
Unde a filo qͦ utebant᷑ flamines di¬
cti sunt: quasi filamines. Uerũ
festis diebꝰ filo deposito. pilleum
imponebant: ꝓ sacerdocii eminen¬
tia. Prb̃r grece. latine senior int̃¬
p̃tatur. Non ꝓ etate uł decrepita senec¬
tute: s ꝓpt̾ honorem & dignitatem
quã acceꝑunt prb̃ri nominantur.
Ido autẽ & prb̃ri sacerdotes uocant᷑.
qͥa sacrum dant: sicut & ep̃i qͥ licet
sint sacerdotes. tam̃ pontificatꝰ api¬
çem ñ habent. qͥa nec crismate fron¬
tem signant. nec ꝑaclycum sp̃m dars.
qͦd solis deberi ep̃is lectio ac̃tuũ apłoꝵ
demonstrat. Unde & apd̾ ueteres ide

Expanded text:
do vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. do vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. Ideo autem et presbyteri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant, sicut episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent; quia nec chrismate frontem signant, nec Paracletum Spiritum dant, quod solis deberi episcopis lectio Actuum apostolorum demonstrat. Unde et apud veteres ide
Abbreviated transcription (Latin):
grece: latine intendere dictt᷑. Ep̃i
autẽ grece: latine speculatores int¬
p̃tantur. Na speculator est p̃positꝰ
in eccł̃ia: dictus eo qͦd speculet᷑ atq per¬
spiciat popłorum infra se positorum
mores & uitã. Pontifex pͥnceps sa¬
cerdotum est: quasi uia sequentiũ.
Ipse & summꝰ sacerdos: & pontifex ma¬
ximus nuncupat᷑. Ipse enim efficit
sacerdotes. atq leuitas: ipse om̃s
ordines eccłiasticos disponit: ipse qͥd
unusqͥsque facere debeat ostendit.
Anteꝰ autẽ. pontifices. & reges erant.
Nam maioꝵ hȩc erat consuetudo: ut
rex eẽt etiam sacerdos uel pontifex.
Unde & romani imꝑatores. pontifi¬
ces dicebant᷑. Uates a ui mentis
appellatꝰ ciuiꝰ significatio multiplex
est. Nlam mͦ sacerdotem. mͦ ꝓpħam
significat: mͦ poetam. Antistes
sacerdos dictꝰ: ab eo qͦd ante stat.
Primꝰ enim est in ordine ȩccł̃iȩ: & supͣ
men compositũ habet ex greco & la¬
tino: quasi sacrũ dans. Sicut enim
rex a regendo: ita sacerdos a scĩfican

Expanded text:
 Latine intendere dicitur. Episcopi autem Graece, Latine speculatores interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia; dictus eo quod speculatur, atque praespiciat populorum infra se positorum mores et vitam. Pontifex princeps sacerdotum est, quasi via sequentium. Ipse et summus sacerdos, ipse pontifex maximus nuncupatur. Ipse enim efficit sacerdotes atque levitas: ipse omnes ordines ecclesiasticos disponit: ipse quod unusquisque facere debeat ostendit. Antea autem pontifices et reges erant. Nam maiorum haec erat consuetudo, ut rex esset etiam sacerdos vel pontifex. Unde et Romani imperatores pontifices dicebantur. Vates a vi mentis appellatos, cuius significatio multiplex est. Nam modo sacerdotem, modo prophetam significat, modo poetam. Antistes sacerdos dictus ab eo quod ante stat. Primus est enim in ordine Ecclesiae, et supra men compositum habet ex Graeco et Latino, quasi sacrum dans. Quoniam sicut rex a rege
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciis p̃minet: quoꝵ auctorita¬
a & doctrinȩ ceteri sacerdotes sub¬
iecti sunt: sine quib nichil reliqͦs
ep̃os agere licet: sollicitudo enim
totiꝰ ꝓuincie ipsis commissa est.
Om̃s autẽ suꝑuis designati: ordine¬
suo uno eodemq uocabulo ep̃i no¬
minant᷑. S ideo pͥuato nomine qͥdã
quã singłariter acceꝑunt. Pat¬
archa: pat̾ ꝓͥncipum. Archon enĩ:
sicut metͦpolitanus. Episcopatus¬

Expanded text:
minent, quorum auctoritati et doctrinae ceteri sacerdotes subiecti sunt, sine quibus nihil reliquos episcopos agere licet. Sollicitudo enim totius provinciae ipsis commissa est. Omnes autem superius designati ordines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur, sed inde privato nomine quidam quam singulariter acceperunt. Patriarcha pater principum. Archon enim sicut metropolitanus a
Abbreviated transcription (Latin):
Cleros enĩ grece: sors uł hereditas
dicit᷑. Propterea gͦ dicti clerici. qͥa
habent. Generalit̾ autẽ clerici nuncu¬
pantur om̃s qui in ȩccłia xp̃i deserui¬
unt: quoꝵ gradus & nomina hȩc st̃.
Ostiartꝰ. psalmista. lector. exorcista.
suminꝰ patrũ interp̃tatur: quia
pͥmum id est apłicum retinet locũ.
Et ido quia sũmo honore fungitur.
dali nomine censet᷑: sicut romanꝰ.
anthyochenꝰ. & alexandrinꝰ. Na¬
chiepiscopꝰ. greco uocabulo: qͦd sit

Expanded text:
Κλῆρος enim Graece sors vel hereditas dicitur. Propterea ergo dicti clerici, quia partem habent. Generaliter autem clerici nuncupantur omnes qui in ecclesia Christi deserviunt, quorum gradus et nomina haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcista, summus patrum interpretatur, quia primum, id est apostolicum, retinet locum; et ideo, quia summo honore fungitur, tali nomine censetur, sicut Romanus, Antiochenus et Alexandrinus. Archiepiscopus Graeco vocabulo q