comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nes ꝑtin&. quã uͦ aliter se habeat nopusẽ extrin¬
secus testimonio. Quisquis seipsũ aduertit agno¬
seit. łfustra aũt dicitur abeis quianimã dĩ eẽ par¬
tẽ uolunt. hanc eius labẽ acturpitudinẽ quam
uidemus nequissimis hominib. hanc deniq infir¬
mitatẽ & egritudinẽ quãsentimus in om̃ib homi¬
nib nexipsa illieẽ sed excorꝑe: quid int̾ ẽ unde
aegrot&. quȩsi cã in commutabilis. unde lib&
acgrotar& ñposs&: Nam quod uere in cõmutabile
& incorruptibile .ẽ. nullus rei accessu cõmuttri
uł corrumpi potest. Alio quin non ahillea tan¬
tum sicut fabulȩ ferunt sed om̃is caro e& inuul¬
nerabilis. si nullus ei casus accider&. Nonẽ itaq
natura in cõmutabilis. quȩ ali quomodo aliqua
causa aliqua parte mutabilis ẽ. Dm̃ aut̃ nefas ẽ
nisi uere sumeq incõmittabilẽ credere. Nonẽ
igͥ anima parsdĩ. Incorporeã quoq ce animam

Expanded text:
nes pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinnes pertinet. quam uero aliter se habeat, non opus est extrinsecus testimonio; quisquis se ipsum aduertit, agnoscit. frustra autem dicitur ab eis, qui animam dei esse partem uolunt, hanc eius labem ac turpitudinem, quam uidemus in nequissimis hominibus, hanc denique infirmitatem et aegritudinem, quanibus, non ex ipsa illi esse, sed ex corpore. quid interest, unde aegrotet, quae si esset incommutabilis, unde libet aegrotare non posset ? nam quod uere incommutabile et incorruptibile est, nullius rei accessu commutari uel corrumpi potest. alioquin non Achillea tantum, sicut fabulae ferunt, sed omnis caro esset inuulnerabilis, si nullus ei casus accideret. non est itaque natura incommutabilis, quae aliquo modo, aliqua causa, aliqua parte mutabilis est; deum autem nefas est nisi uere summeque incommutabilem credere: non est igitur anima pars dei. Incorpoream quoque esse animam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ mihi p&eo aꝑircͥ. acdissere  non graueris. Ques¬
tio deanima multos maiu&. inquib & mece con¬
fiteor. Namde anima quid firmissime tenea non
tacebo. Deinde subiuingã qͥd mͥ adhuc expediri
uelim. Anima hominis immortalis ẽ. scđm
quendã modũsuũ. Non enĩ om̃i modo sicut ds̃.
d equo dictũẽ quod solus habeat immortalita¬
tẽ. Nãde animȩ mortib sca scriptura multa
cõmemorat. Vnde ẽ illud. Sine mortuos sepe¬
lire mortuos suos. Sed quod ita moritus alie¬
nata auitadĩ uttam̃ innatura sua uiuere om̃ino
desistat. ita moriidis ex aliqua causa inuenitur
ut & tam im mortalis ñsine ratione dicat᷑. Non ẽ
pars dĩ anima. Sienĩ hoceã om̃i modo in cõmuta¬
bilis atq incorruptibilis cã. Qđ si e&. nec deficera
indeterius nec ꝓficer& in melius. nec aliqͥd inse m&
ipsa uł inciꝑa hab̾e quod non habebat. uł definer&
habere quod habebat. quantũ ad eiꝰ ipsius affectio¬

Expanded text:
quae mihi, peto, aperire ac disserere non graveris. Quaestio de anima multos movit, in quibus et me esse confiteor. Nam quid de anima firmissime teneam, non tacebo. Deinde subjungam quid mihi adhuc expediri velim. Anima hominis immortalis est, secundum quendam modum suum; non enim omni modo sicut deus, de quo dictum est, quod solus habeat inmortalitatem; nam de animae mortibus sancta scriptura multa commemorat, unde illud est: Sine mortuos sepelire mortuos suos. sed quod ita moritur alienata a uita dei, ut tamen in natura sua uiuere non omnino desistat, ita mortalis ex aliqua causa inuenitur, ut etiam inmortalis non sine ratione dicatur. non est pars dei anima. si enim hoc esset, omni modo incommutabilis atque incorruptibilis esset quod si esset, nec deficeret in deterius nec proficeret in melius nec aliquid in semet ipsa uel inciperet habere, quod non habebat, uel desineret habere, quod habebat, quantum ad eius ipsius affectio
Abbreviated transcription (Latin):
damnari aliquã credo quã uid& nullũ habere pec¬
catum. Anforte dicendũ est in paruulo carnẽ solã
et̃ peccati. nouamuͦ ili animam fieri. quȩ scđm dei
aedomitȩ acsubiugate possit incorruptionis me.¬
ritũ comparare. Sed qui in paruulo anima ñdũ
id agere potest. nͥxp̃i acceꝑit sacram̃tũ. ꝑ hanc
gram carni eius ad quirt̃. qđ ilius morib ñdũ
potuit. Si aũt sine illo sacram̃to anima paruuli
exiert ipsa quidẽ in aet̾na uita erit. unde cã nullũ
peccatũ potuit separare. carouͦ eius nonresurgae
in xp̃o non ꝑcepto ante mortẽ illius sacramento
Hanc opinionẽ nũ quã audiiii. nũ quã legi. sed
plane audiui & credidi ꝑpt̃ quod & locutussum.
quindo ueni& hora quando om̃s qͥ st̃ in monu¬
ñtis audient uocẽ tiꝰ. & ꝓcedent qͥbona fecer¬

Expanded text:
damnari aliquam credo, quam uidet nullum habere pecdamnari aliquam credo, quam uidet nullum habere peccatum. An forte dicendum est in paruulo carnem solam esse peccati, nouam uero illi animam fieri, qua secundum dei carni edomitae ac subiugatae possit incorruptionis meritum comparari? sed quia in paruulo anima nondum id agere potest, si Christi acceperit sacramentum, per hanc gratiam carni eius adquiritur, quod illius moribus nondum potuit, si autem sine illo sacramento anima paruuli exierit, ipsa quidem in aeterna uita erit, unde eam nullum peccatum potuit separare, caro uero eius non resurget in Christo non percepto ante mortem illius sacramento? Hanc opinionem numquam audiui, numquam legi, sed plane audiui et credidi, propter quod et locutus sum. quia ueniet hora, quando omnes, qui sunt in monumentis, audient uoce
Abbreviated transcription (Latin):
niunt. Idõ gͦ dictũẽ & hic om̃s. & ibi oñs. quia
Acꝑ hoc quisquis nob̾ oixerit quẽ quã resurrectio¬
ne mortuoꝵ uiiuificarinͥ in xp̃o. tãquã pestis com¬
munis fidei detestindus ẽ. Itẽ quisquis dixerit
qđ in xp̃o uiuificabunt᷑ &tã pariuili quisine sa¬
eram̃ti eiꝰ participatione deuita exeunt: hic ꝓfec
accplim. Ubi propterea cũbaptirandis paruulis
festinatur & curritur quia sine dubio creditur alit̃ eos
inxpõ uiuificari omi no ñ posse. Quiaũt non uiu¬
ficantur in xp̃o. restat ut in ea dampnatione mane
nasci & omis credit aecđa. Et ipse contra iouinia¬
nium disputans & exponens ionam ꝓpħam sicut
paulo ante com memoraui fide ueracissima defi¬
nisti. Credo & in aluis locis opusculoꝵ tuoꝵ quȩ
uel non legi. uł inp̃sentia non recordor.
Huius igͥ dam nationis in paruulos causam requiro.
quia neq animarũ sinoue fiunt singulis singule
uideo eẽ ullum in illa aetate peccatũ. nec adõ

Expanded text:
niunt. ideo ergo dictum est et hic omnes et ibi \'omnes\', quia ac per hoc quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo. tamquam pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli, qui sine sacramenti eius participatione de uita exeunt, hic profedemnat ecclesiam, ubi propterea cum baptizandis paruulis festinatur et curritur, quia sine dubio creditur aliter eos in Christo uiuificari omnino non posse. qui autem non uiuificantur in Christo, restat, ut in ea condemnatione maneanasci et omnis credit ecclesia et ipse iam contra Iouinianum disputans et exponens Ionam prophetam, sicut paulo ante commemoraui, fide ueracissima definisti, credo et in aliis locis opusculorum tuorum, quae uel non legi uel in praesentia non recordor. huius igitur damnationis in paruulos causam requiro, quia neque animarum, si nouae fiunt singulis singulae, uideo esse ullum in illa aetate peccatum nec a deo
Abbreviated transcription (Latin):
posuisse. Et epła qualibae. quanto magis in illa inqua
p̃locutus : ait. Quȩ aũt scribo: ecce corã dõ quia non
mntior: Ego quidẽ illud petrũ sicegisse credo. ut
gentes coger& udatare. Hoc eni lego scripsisse
paulũ. quẽ m̃titũ ẽẽ ñcredo & idõ ñrecte agebat
hoc parus. Erat contra eugłi ueritatẽ. utputa¬
rent quiere debant in xpmsine illis ueterib sacrañtus
saluoset̃ ñ posse. Hoc enĩ contendebunt antiocinȩ
quiex circũcisiont crediderant. Contra quos paul
ꝑseuerant̃ acrit̃q efligit. Ipsũ uero paulũ non adhoc
id egisse qđ uł tẏmotheum circũcidit uł cencris
uotus soluit. uł ierosolimis aia cobo ad monitꝰ cũeis
qͥuouerant legitima illa cȩlebranda suscepit ut

Expanded text:
posuisse, et epistula qualibet, quanto magis in illa, in qua posuisse, et epistula qualibet, quanto magis in illa, in qua praelocutus ait: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior. Ego quidem illud Petrum sic egisse credo, ut gentes cogeret iudaizare. hoc enim lego scripsisse Paulum, quem mentitum esse non credo. et ideo non recte agebat hoc Petrus; erat enim contra euangelii ueritatem, ut putarent, qui credebant in Christum, sine illis ueteribus sacramentis saluos se esse non posse. hoc enim contendebant Antiochiae, qui ex circumcisione crediderant, contra quos Paulus perseueranter acriterque confligit. ipsum uero Paulum non ad hoc id egisse, quod uel Timotheum circumcidit uel Cenchris uotum persoluit uel Hierosolymis a Iacobo admonitus cum eis, qui uouerant, legitima illa celebranda suscepit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tia tua qnta malitiȩ illoꝵ patescat occasio.
si ñ ab aliis apłicas litteras. eẽ stlsatas. qđ sꝰpsos apłos
falsa scripsisse dicamus : Nonest inquis credibile
hoc in paero paulum qđ ipse paulus fecerat argu¬
isse. Non nunc quero qd fecerit. quid scripserit
ut ueritas diuinarũ scripturarũ ad nram fidẽ ȩdifi¬
parte uerax atq indubitanda ꝑsistat: Nã si hoc fecit
parus qđ facere debuit: m̃titusẽ paulus quod eũ
uiderit non recte ingredientẽ adueritatẽ eugłii.
Quis quis enĩ hoc ftcit qđ facere deb&: recte utiq
fecisse. qđ cum nouit sticere debuisse. Siaut̃ uerũ
scripsit paulus. uerũe qđ parus nrecte tunc ingre¬
diebat᷑ ad ueritatẽ eugłii. Iogͦ faciebat quod factre
n debebat. Et sitale aliquid paulus ipse iã fecerat.
correp̃tũ potius & um ipsũ credã coapłifui correctionẽ
ñ potuise neglegere. quã m̃dacit̃ aliquid insua epła

Expanded text:
tia tua, quanta malitiae illorum patescat occasio, tia tua, quanta malitiae illorum patescat occasio, si non ab aliis. apostolicas litteras esse falsatas, sed ipsos apostolos falsa scripsisse dicamus? Non est, inquis, credibile hoc in Petro Paulum, quod ipse Paulus fecerat, arguisse. non nunc quaero, quid fecerit: quid scripserit, tinet, ut ueritas diuinarum scripturarum ad nostram fidem aedifiparte uerax atque indubitanda persistat. nam si hoc fecit Petrus, quod facere debuit, mentitus est Paulus, quod eum uiderit non recte ingredientem ad ueritatem euangelii. quisquis enim hoc facit, quod facere debet, rectfecisse, quod eum nouit facere debuisse. si autem uerum scripsit Paulus, uerum est, quod Petrus non recte tunc ingrediebatur ad ueritatem euangelii; id ergo faciebat, quod facere non debebat. et si tale aliquid Paulus ipse iam fecerat, correctum potius etiam ipsum credam coapostoli sui correctionem non potuisse neglegere, quam mendaciter aliquid in sua epistula
Abbreviated transcription (Latin):
adulteriũ. & in marito eius necando tamhorrendũ
homicidium. Iimouͦ scam̃ scripturã insumo & cȩlesti
auctoritatis culmine collocatã. deueritate eius
certus acsecurꝰ legã & in ea homine uł apꝓbatos
uł em̃datos. uł damnatos utracit᷑ discam potius quã
facta humana. dũ in quib dã laudabilis excellen¬
tiȩ ꝑsonis aliquando credere timeo rep̃hendenda
ipsa diuina eloquia m̾sint ubiq suspecta.
no farius error clarissima sententiaꝵ ꝑspicuitate
õuincit᷑. quia in alũ sensũ detor quere ñ possunt
falsa et̃ contendunt. Ita tam̃ ut eandẽ ftdsitatẽ non
scribentib apłis tribuant. sed nescio quib codicum
corruptorib. qđ tam̃ quia nec plurib sine antiqui¬
orib exemplarib nec p̃cedentis linguę auctori¬
tate unde latini libri int̾ pr&atisunt. ꝓbare ali¬
quando potuer̃. notissuna om̃ib ueritate suꝑati
c̃fusiq discedunt. Itane ñ intellegit scã pruden¬

Expanded text:
adulterium et in marito eius necando tam horrendum adulterium et in marito eius necando tam horrendum homicidium. immo uero sanctam scripturam in summo et caelesti auctoritatis culmine conlocatam de ueritate eius certus ac securus legam et in ea homines uel adprobatos uel emendatos uel damnatos ueraciter discam potius, quam, facta humana dum in quibusdam laudabilis excellentiae personis aliquando credere timeo reprehendenda, ipsa diuina eloquia mihi sint ubique suspecta. m nefarius error clarissima sententiarum perspicuitate conuincitur, quia in alium sensum detorquere non possunt, falsa esse contscribentibus apostolis tribuant sed nescio quibus codicum corruptoribus. quod tamen quia nec pluribus siue antiquioribus exemplaribus nec praecedentis linguae auctoritate, unde Latini libri interpretati sunt, probare aliquando potuerunt, notissima omnibus ueritate superati confusique discedunt. itane non intellegit sancta pruden
Abbreviated transcription (Latin):
Q uodsi te ipsũ consideratione uite acmoꝵ tuore
ñsimulate. ñ fallacit dixisser credo. quanto magis
cquumẽ me credere apłmpaulũ ñ aliud sensissẽ quã
scripserit. ubi ait de paro & barnaba. Cũ uiderẽ quia
ñrecte ingrediunt᷑ adueritatẽ euangłii. dixiparo
coramoñb. Situ cũ uideussis gentilit̃ & ñ iudaice
uiuis. quomͦ gentes cogis uidaizare : Dequo enĩ cer¬
tussim qđ me scribendo uł loquendo ñfallit. si fallebat
apłs filios suos. quos iterũ parturiebat. donec in eis
dicens quȩ aut̃ scribo uob. ecce corãdõ quia ñm̃tior:
ñ tam̃ueracit̾ scribebat: sed nescio quadispensatoria
simulatione fallebat uidisse se paerũ & barnaban
ñrecte ingredientes adueritatẽ eugłii. ac paro
insticiẽ restitisse. non ob aliud nisi adueritates co¬
ger& uidaitare. At enĩ satius ẽ credere apłm
scenda atq abducenda uxore aliena commisisse

Expanded text:
Quod si te ipsum consideratione uitae ac morum tuorum Quod si te ipsum consideratione uitae ac morum tuorum non simulate, non fallaciter dixisse credo, quanto magis aequum est me credere apostolum Paulum non aliud sensisse, quam scripserit, ubi ait de Petro et Barnaba: Cum uiderem, quia non recte ingrediuntur ad ueritatecoram omnibus: si tu: cum sis Iudaeus, gentiliter et-non Iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? de quo enim certus sim, quod me scribendo uel loquendo non fallat, si fallebat apostolus filios suos, quos iterum parturiebat, donec in eis dicens: quae autem scribo uobis, ecce coram deo, quia non mentior, non tamen ueraciter scribebat, sed nescio qua dispensatoria simulatione fallebat, uidisse se Petrum et Barnaban non recte ingredientes ad ueritatem euangelii ac Petro in faciem restitisse non ob aliud, nisi quod gentes cogeret iudaizare? \'At enim satius est credere apostolum  concupiscenda atque abducenda uxore aliena commisisse
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ libris qus ĩa canonicȩ appellant᷑ didici
huno timore & honorẽ deferre. ut¬
e. ut nullũ eoꝵ auctorẽ scribendo errasse¬
aliquid firmissime credã. acsi aliquid in eis offen¬
dero litteris qđ uideat᷑ contrariũ ueritati. nihil
aliud quã uel mendosum eẽ codicẽ uł int̾p̃tẽ non
assecutũ eẽ quod dictume uł me minime intelle¬
xisse non ambigam. Alios aut italego. ut quanta liba
sc̃itate doctrinaq p̃polleant. non idõ uerũ putẽ.
qͥa ipsitale ita senser̃. sed quia mͥ uł ꝑ illos auctores
canonicos uł ꝓbabili ratione qđ auero ñ abhorreat
ꝑsuidere potuerunt. Necte mi fr̾ sentire aliud
existimo. prorsus inquam nonte arbitror sic legi
fariumẽ. Absit hoc apia humilitate & ueraci
decein& ipso cognatione. quanͥesses p̃ditꝰ ñutiq
diceres. Utinã intrerem᷑ cõplexus tuos. & colla¬
tione mutua uł doceremꝰ aliqua uł disceremus.

Expanded text:
Scripturae libris quae iam Canones appellantur didici Scripturae libris quae iam Canones appellantur didici hunc timorem honoremque deferre ut nullum horum auctorum , scribendo errasse firmissime credam aut si aliquid in eis offendo litteris quod videatur contrarium veritati nihil aliud quam uel mendosum esse codicem uel interpretem non adsecutum esse, quod dictum est, uel me minime intellexisse non ambigam. alios autem ita lego, ut, quantalibet sanctitate doctrinaque praepolleant, non ideo uerum putem, quia ipsi ita senserunt, sed quia mihi uel per illos auctores canonicos uel probabili ratione. quod a uero non abhorreat, persuadere potuerunt. nec te, mi frater, sentire aliud existimo; prorsus, inquam. non te arbitror sic legi farium est. absit hoc a pia humilitate et ueraci de temet ipso cogitatione, qua nisi esses praeditus, non utique diceres: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus\'.
Abbreviated transcription (Latin):
dicendũeẽ ludamꝰ. siue illud aꝑtũ & planũ sit unde
colloquimur. siue arduũ atq difficile. hoc ipsũ
ed oce obsecrote. quonã mͦ asseqͥ ualemꝰ. ut cũ forte
aliqͥd nos mou&. qđ nob̾ & siñcautiuꝰ attendentib.
re lib̾tate dicamꝰ. ñ incidamꝰ insuspitionẽ puerilis
iactantiȩ. quasi nr̃o nomini famã uiros inlustres
accusando queramus. Siaut̃ aliqͥd asꝑum refel¬
lendi necessitate deꝓmtũ. quotolerabile fiat leni.¬
ore circũ fundamus eloqͥo. litũ melle gladiũ strin¬
gere udicem᷑. nisi forte ille modusẽ. quo utrũq
hoc uitiũ uł uitii suspitionẽ caueamꝰ. sicũ doctiore
amico sicdis putemꝰ: ut quicquid dixerit necesse
sit appbare: nec quȩ rendi saltim causa liceat ali¬
quantulũ reluctari. Iumuͦsine ullo timore offensio¬
nis tamquam in cimpo luditur. Sed mirũ. sinobis
ñ inluditur. Ego enĩ fateor caritati tuȩ solis cis

Expanded text:
dicendum esse \'ludamus\', siue illud apertum et planum sit, unde dicendum esse \'ludamus\', siue illud apertum et planum sit, unde conloquimur, siue arduum atque difficile, hoc ipsum edoce, obsecro te, quonam modo adsequi ualeamus, ut, cum forte aliquid nos mouet, quod nobis etsi non cautius adtendentibus, re libertate dicamus, non incidamus in suspicionem puerilis iactantiae, quasi nostro nomini famam uiros inlustres accusando quaeramus, si autem aliquid asperum refellendi necessitate depromptum, quo tolerabile fiat, leniore circumfundamus eloquio, litum melle gladium stringere iudicemur, nisi forte ille modus est, quo utrumque hoc uitium uel uitii suspicionem caueamus, si cum doctiore amico sic disputemus, ut, quicquid dixerit, necesse sit adprobare nec quaerendi saltem causa liceat aliquantulum reluctari. Tum uero sine ullo timore offensionis tamquam in campo luditur, sed mirum, si nobis non inluditur. ego enim
Abbreviated transcription (Latin):
nosse rescriptis. utrũ mͥuenia quã poposcerã dederis.
Quod aꝑtius mͥ intimari cupio. quã uis hilarior qͥdã
uultus litterarũ tuaꝵ &iam hoc me impaerassẽ
significare uideatur. sitam̃ p̾lectã illa missȩsunt.
qđ in eis minime appar&. Pois uł potius fidutia
caritatis iubes. ut inscripturarũ cãpo sine nr̃o inuce
dolore ludamus. Et quidẽ quantũ ad ie ꝑtuiee.
serio nos ista quã ludo agere mallẽ. Qđsi hoc ubu
tibi ꝑpt̃ facilitatẽ ponere placuit. ego fateaͦr
magis aliqͥd expeto ab enignitate uiriũ tuarũ pru¬
dentiaq tam docta & ociosa. annosa. studiosa. in¬
geniosa diligentia. hȩc tibi ñ tantũ donante. uerũ
& im ditante spũscõ ut in magnis & laboriosis
questionib ñ tamquã ludentẽ incãposcripturarũ
s in montib anhelantẽ adiuues. Siaut̃ ꝓpt̾ hila¬
ritatẽ quã eẽ int̾ carissimos disserentes dec&. putasti

Expanded text:
nosse rescriptis, utrum mihi ueniam, quam poposceram, dederis. nosse rescriptis, utrum mihi ueniam, quam poposceram, dederis. quod apertius mihi intimari cupio, quamuis hilarior quidam uultus litterarum tuarum etiam hoc me impetrasse significare uideatur, si tamen post lectam illam missae sunt, quod in eis minime apparet. Petis uel potius fiducia caritatis iubes, ut in scripturarum campo sine nostro inuicem dolore ludamus. equidem, quantum ad ad me adtinet, serio nos ista quam ludo agere mallem. quodsi hoc uerbum tibi propter facilitatem ponere placuit, ego, fateor, maius aliquid expeto a benignitate uirium tuarum prudentiaque tam docta et otiosa, annosa, studiosa, ingeniosa diligentia haec tibi non tantum donante, uerum etiam dictante spiritu sancto, ut in magnis et laboriosis quaestionibus non tamquam ludentem in campo scripturarum, sed in montibus anhelantem adiuues. si autem propter hilaritatem, quam esse inter carissimos disserentes decet, putasti
Abbreviated transcription (Latin):
scõ fr̃i & cõpbro leronimo. augustinus in dnosał tẽ.
Iampͥdẽ tuȩ caritati ꝓlixam epłam misi. respondens
illi tuȩ quã ꝑ scm̃ filiũtuũ asteriũ nc̃ iã non solum
frẽm uerũ &iam collegã meũ misisse te recolis.
quȩ utrũ in manus tuas ꝑuenire meruerit
adhuc nescio. nisi quod ꝑfrẽm sincerissimũ fir¬
mũ scribis. Sulle quime pͥmũ gladio pecut stilo
repulsus ẽ : ut sit humanitatis meȩ atq iusticiȩ
accusantẽ rep̃hendere nrespondentẽ. Hoc solo
teniussimo inditio ut cũq conitio legisse te illã
epłam meã. In ea quippe deploraui. tantam
in t̾uos extitisse discordiam. dequoꝵ tanta ami¬
cicia quaqua uersũ ẽa fama diffuderat. caritas
frat̾na gaudebat. Qđ nfeci rep̃hendendo germani¬
tatẽ tuã. cuius in ea re aliqu̾a culpam me cognouisse
non ausim dicere. sed dolendo humana miseriã. cui¬
ui inamicicus mutua caritate retinendis quantalib&
illasit. incerta ꝑmansioẽ. Uerũ illud molierã tus

Expanded text:
conpresbytero Hieronymo Augustinus in domino salutem. Iam pridem tuae caritati prolixam epistulam misi respondens illi tuae, quam per sanctum filium tuum Asterium, nunc iam non solum fratrem, uerum etiam collegam meum, misisse te recolis. quae utrum in manus tuas peruenire meruerit, adhuc nescio, nisi quod per fratrem sincerissimum Firmum scribis, si ille, qui te primum gladio petiit, stilo repulsus est, ut sit humanitatis meae atque iustitiae accusantem reprehendere, non respondentem. hoc solo tenuissimo indicio utcumque conicio legisse te illam epistulam meam. in ea quippe deploraui tantam inter uos extitisse discordiam, de quorum tanta amicitia, quaqua uersum eam fama diffuderat, caritas fraterna gaudebat. quod non feci reprehendendo germanitatem tuam, cuius in ea re aliquam culpam me cognouisse non ausim dicere, sed dolendo humanam miseriam, cuius in amicitiis mutua caritate retinendis, quantalibet illa sit, incerta permansio est. uerum illud malueram tuis
Abbreviated transcription (Latin):
nrꝰ es artiaoꝵ tuno imanoꝵ. macedonianorum
cata frigaꝵ. ceterarũq pestiũ inmimerabiliũ ꝑstre¬
pant. Quoꝵ om̃i umerrores si cogiposaere piga&.
qͥd nobe propt̾ defensionẽ xp̃ianȩ religionis
quȩrere qͥd seustrit apaxunenes. & olim sopitas

Expanded text:
nturus es, Arrianorum, Eunomianorum, Macedonianorum, Cataphrygarum ceterarumque pestium innumerabiliter perstrepant. quorum omnium errores si cognoscere piget, quid nobis est propter defensionem Christianae religionis quaerere, quid senserit Anaximenes,
Abbreviated transcription (Latin):
prelema ÷. Uide aut̃ qua fricile possis hoc scire.
siueelles. Iuieni quȩxit: querit qua adbeatã uitã
ꝑurniat. Nilil aliud ꝓfecto quent. isiubi sit
fuis bonii. hoc ÷ ubi c̃stitutũ sit ñ parua opinione
atq temtraria. sed certa atq inc̃cussa ueritate.
sũmũ hominis bonũ. Qđ aquolib& ubi c̃stituat᷑
ñ uiuenitur. nisi aut in corꝑt aut inanimo. ant
indõ. aut induob aliquib. horũ. aut certe in om̃ib
Qsi didiceris neq. sumũ bonũ. ntoliquã parĩ sũmi

Expanded text:
praeferenda est. Vide autem quam facile posses hoc scire, praeferenda est. Vide autem quam facile posses hoc scire, si velles. Qui enim quaerit quomodo ad beatam vitam perveniat, nihil aliud profecto quaerit, nisi ubi sit finis boni, hoc est ubi constitutum sit, non prava opinione atque temeraria, sed certa atque inconcussa veritate, summum hominis bonum: quod a quolibet ubi constituatur non invenitur, nisi aut in corpore, aut in animo, aut in Deo, aut in duobus aliquibus horum, aut certe in omnibus. Quod si didiceris, neque summum bonum, nec aliquam partem summi
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dissensiones q sileantur : Lam̃siopus ẽ ut dixi
ueritati aduer santes pͥnoscere aliquas & ꝑtrac̃tas
uocant. quã deanaragota ⁊democitro nob cogi¬
tandũ fuit. Iila uit̃ quisquis atequęsierit quȩ tu
a nobis quęris. audiat qđ ea doctius ⁊ prudentius
nesciaf. Sitrũ theiustoles ncurauit qđ ÷ habitꝰ
indoctior eũ canere neruis inepulis recusa̾se.
Ubi cũ sgnesctre illa dixiss&. eiq dictũ e&̃. Quid
igͥ nosti. Resp̃dit. rẽpublicam exparua magna
facere. Dubitandũ tibi : dicete teista uescire.
cũ ciquirogarit. quid noueris. resp̃dere possis.
nossetȩ. quomodo &iam sineistis homo eẽ possit
brat᷑. Qđsi adhuc nontenes. iñꝑutesȩ ista conqͥris.
quãꝑuersas aliquo couꝑis periculoso morbo gra¬
uareris. Deliciosas ⁊ tenerrimas uestes potius
quã medicim̃ta medicosq c̃quiretis. Non enim
ullomodo differenda ista cognitio. aut illa huie
ate p̃sertim umi inhao ętate uł discendi ordine

Expanded text:
uaestionesque sileantur? tamen si opus est, ut dixi, ueritati aduersantes praenoscere aliquas et pertractatas uocant, quam de Anaxagora et Democrito nobis cogitandum fuit. Ille autem, quisquis abs te quaesierit, quae tu a nobis quaeris, audiat, quod ea doctius et prudentius nescias. si enim Themistocles non curauit, quod est habitus indoctior, cum canere neruis in epulis recusasset, ubi cum se nescire illa dixisset eique dictum esset: \'Quid igitur nosti?\' respondit: Rem publicam ex parua magnam facere\', dubitandum tibi est dicere te ista nescire, cum ei, qui rogarit, quid noueris, respondernosse te quomodo etiam sine istis homo esse possit beatus? Quod si adhuc non tenes, tam perverse ista conquiris, quam perverse si aliquo corporis periculoso morbo gravareris, delicias et tenerrimas vestes potius quam medicamenta medicosque conquireres. Non enim ullo modo differenda est ista cognitio, aut ulla huic a te, praesertim jam in hac aetate, vel discendi ordine
Abbreviated transcription (Latin):
centur offitia. Nimis aut̃ longũẽ conuenienter
disputire deuarietate signoꝵ. quȩcũ adres diui¬
nas ꝑtinent sacra m̃ta appellantur. Sicut autem
ñidõ mutabił ds̃ qr mane aliud aliud uesꝑe. illud
aliud posteriore sibi iuissit offerri. quoc̃uenienter
significationes ad docitinã religionis selubrima
ꝑtinentes ꝑmutabila tẽprã sine ulla sui mutitione
dis ponera. Nã ut nouerint quos hȩc mouent ĩ
hoc fuisse inpitione diuina. neccũ ista noua c̃sti¬
tuerentur subito pͥora displicuisse uelut mutabili
uoluntate. sedhoc iã fixũ aestatutũ fuisse in ipsa
sapientia dĩ. cui demaiorib &iam rerũ mutatio¬
nib eadẽ scriptura dic̃. muttb ea & mutabunt᷑.
tu aut̃ idẽ ipse es: insinuanduẽ eis mutationẽ istam
sacamentoꝵ testit m̃ti urteris & noui &iam p̾dictã
fuisse ꝓpħicis uocibus. Ita enĩ uidebunt si potue

Expanded text:
centur officia. Nimis autem longum est conuenienter centur officia. Nimis autem longum est conuenienter disputare de uarietate signorum, quae cum ad res diuinas pertinent, sacramenta appellantur. sicut autem non ideo mutabilis deus, quia mane aliud aliud uespere, illud aliud posteriore sibi iussit offerri, quo conuenienter significationes ad doctrinam religionis saluberrimam pertinentes per mutabilia tempora sine ulla sui mutatione disponeret. nam ut nouerint, quos haec mouent, iam hoc fuisse in ratione diuina nec, cum ista noua constituerentur, subito priora displicuisse uelut mutabili uoluntate, sed iam hoc fixum et statutum fuisse in ipsa sapientia dei, cui de maioribus etiam rerum mutationibus eadem scriptura dicit: Mutabis ea et mutabuntur, tu autem idem ipse es, insinuandum est eis mutationem istam sacramentorum testamenti ueteris et noui etiam praedictam fuisse propheticis uocibus. ita enim uidebunt, si poter
Abbreviated transcription (Latin):
transeant in aetnã c̃tẽplationẽ speciei. qͥdm̃ rite
colunt &iã cũ tẽpusẽ. fidq Ealluntur Aut̃. qui
existimant hȩc dm̃ iubere causa suȩ utilitatis uel
uoluptatis. Et merito mouentur curds̃ ista muta¬
uerit. quasi delectatione mutabili aliud sibi iubens
offerri illo pͥus temprẽ. aliud isto. Non aut̃ ita est.
Nichil aut̃ ds iuber quod sibi ꝓsit sedilli cui iuba: Idõ
uerus e dñs qͥseruo ñ indiga. & quo seruus indig&.
Inea quippe scriptura quod uttus dr̃ testam̃tũ. & eo
temprẽ dicttumẽ. quo adhuc ill& offerebantur sacrifi¬
ca quȩ hoc tempre non offerunt᷑: dyci dño ds̃ns estu.¬
qm̃bonoꝵ meoꝵ neges. Neo illoꝵ gͦ sacrificioꝵ egebat
dis̃ neccuiusquã umquã eg&. sed rerũ diuinitꝰ imꝑti¬
tarũ uł imbuendo iustutib animo uł art̾nȩ saluti
adipiscendȩ quȩdã signa sunt. quoꝵ celebratione
atq functione nondõ sed nob̾ utilia pietatis exer¬

Expanded text:
transeant in aeternam contemplationem speciei, qui deum rite transeant in aeternam contemplationem speciei, qui deum rite colunt, etiam cum tempus est fidei. Falluntur autem, qui existimant haec deum iubere causa suae utilitatis uel uoluptatis et merito mouentur, cur deus ista mutauerit quasi delectatione mutabili aliud sibi iubens offerri illo prius tempore aliud isto. non autem ita est. nihil deus iubet, quod sibi prosit sed illi, cui iubet. ideo uerus est dominus, qui seruo non indiget et quo seruus indiget, in ea quippe scriptura, quod uetus dicitur testamentum et eo tempore dictum est, quo adhuc illa offerebantur sacrificia, quae hoc tempore non offeruntur: Dixi dominmeorum non eges\'. nec illorum ergo sacrificiorum egebat deus nec cuiusquam eget umquam, sed rerum diuinitus impertitarum uel inbuendo uirtutibus animo uel aeternae saluti adipiscendae quaedam signa sunt, quorum celebratione atque functione non deo sed nobis utilia pietatis exer
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc quęstio qualate pateat. ꝓfecto uid& quisquis pul¬
chri aptiq distantiã sparsam quodã modo in uniũ¬
sitate rerũuala. neq neglegit intucri. Pulchrũ
enĩ ꝑseipsũ c̃sȩderat᷑ atq laudatur. cui turpe ac
deforme contrariumẽ. Aptũuͦꝰ cui ex aduerso est
ineptũ. quasi religatũ penda aliundẽ. nec exsema&
ipso sed exeo cuiconestitur iudicatur. Nimirum
&iã decens atq indecens. uł hoc idẽ ÷ uł ꝑ inde ha¬
betur. Age. nunc ea quȩ diximꝰ refer ad illud unde
tẽ prĩ aptũ eã. qͥ multomagis quã homo noũ quid
cuiq tẽprĩ accomodate adhibeatur. quid quando
inꝑtiat. addat. auferat. detrahat. augeat minuatꝰ¬
ue. immutabił mutabiliũ sicut creator ita modera¬
tor. doneo uniũsiscli pulchritudo cuiꝰ particulȩ st̃
quȩ suis quibq tẽprib apta st uelut magnũ carm̃
cuiꝰdã in effabił modulatoris excurrat. atq inde

Expanded text:
Haec quaestio quam late pateat, profecta uidet, quisquis pulHaec quaestio quam late pateat, profecta uidet, quisquis pulchri aptique distantiam sparsam quodam modo in uniuersitate rerum ualet neque neglegit intueri. pulchrum enim per se ipsum consideratur atque laudatur, cui turpe ac deforme contrarium est. aptum uero, cui ex aduerso est ineptum, quasi religatum pendet aliunde nec ex semet ipso, sed ex eo cui connectitur, judicatur: nimirum etiam decens atque indecens, vel hoc idem est, vel perinde habetur. Age nunc, ea quae diximus, refer ad illud unde tempori aptum esset, qui multo magis quam homo novit quid cuique tempori accommodate adhibeatur; quid quando impertiat, addat, auferat, detrahat, augeat minuatue inmutabilis mutabilium sicut creator ita moderator, donec uniuersi saeculi pulchritudo, cuius parti. culae sunt, quae suis quibusque temporibus apta sunt, uelut magnum carmen cuiusdam ineffabilis modulatoris excurrat atque inde
Abbreviated transcription (Latin):
ut erat acerrimꝰ: ita respondit. Idõ male acceptꝰ es
quia ñego iussi. ut oms quiaudissent parumq
hominẽ nossent neuaste medicinali fidere. sed
nescio qua inlicita potentia putarent. Unde cũ
e&̃ a quib poterat stupentib int̾rogatꝰ. aꝑuit
quod intellexerant. uidelic& illi iã etati ñ hoc se
suisse iussurũ. Tantũ igͥ ual&. ratione atq artib
ñ mutatis qͥd scđm cassit ꝓtẽpoꝵ uarietate mu
semel rocte factũ nullatenus cẽ mutandum.
Mutata qͥppe tẽpris causa. quod recte ante stctum
fuerat ita mutari uera ratio plerũq flagitat
ut cũ ipsi dicant recte ñfieri simut&. etra ueritas
clama pecte nfieri nisi mutet᷑: qͥa utrũq tuno
erit rectũ. sierit ꝓtemport̃ diuersitate diuersum
Qđ eñi indiũ sitate ꝑsonarũ uno tẽpre accidere pot÷
ut huic liceat aliquid in pune facere illi ñliceat.

Expanded text:
ut erat acerrimus, ita respondit: deo male acceptus es, ut erat acerrimus, ita respondit: deo male acceptus es, quia non ego iussi\', ut omnes, qui audissent parumque hominem nossent, non eum arte medicinali fidere sed nescio qua inlicita potentia putarent. unde cum esset a quibus poterat stupentibus interrogatus, aperuit, quod non intellexerant, uidelicet illi iam aetati non hoc se fuisse iussurum. tantum igitur ualet ratione atque artibus non mutatis, quid secundum eas sit pro temporum uarietate mutsemel recte factum nullatenus esse mutandum. mutata quippe temporis causa, quod recte ante factum fuerat, ita mutari uera ratio plerumque flagitat, ut, cum ipsi dicant recte non fieri, si mutetur, contra ueritas clamet recte non fieri, nisi mutetur, quia utrumque tunc erit rectum, si erit pro temporum diuersitate diuersum. quod enim in diuersitate personarum uno tempore accidere potest, ut huic liceat\' aliquid \'impune facere, illi non liceat,
Abbreviated transcription (Latin):
uarietates mȩ uaruntus aetates: Ad olescentis¬
pueritia ñreditura cedit. uiuentus ad olescentiȩ
ñmansura succedit. finiens iuuentutẽ senecstus
morte finitur. Faec om̃a mutant̾. nec mutatur
diun& ꝓuidentia ratio quafit ut ista mutentur
N on aut̃. opinor cũ agricola astite aliud uisserit
quã iusserat hyeme. ratio mutat᷑ agriculturae
Et cũ mane surgit qͥ nocte qͥ escebat. uitȩ c̃silium
ñ mutauit. Auescenti Aliud magist̃ ad olescenti
quã puero solebat imposuit. Doctrina igͥ constans.
mutata p̾cepta ñmutata mutauit. Magnꝰ ille
nr̃oꝵ tẽpr̃m medic̾ uindicianꝰ. c̃sultus aquodã. do¬
lori ciꝰ adhiberiuis sit qđ intẽprẽ c̃gruere uidebat᷑.
adhibitũ sanitas c̃secutaẽ. Dr inde pꝰ aliquantos
annos eadẽ rursus corꝑis causa cõmota. hoc idẽ
ille putauit adhibendum. Uertitus inpeius.
miratus recurrit admedicũ. indicat ftictũ. Atille

Expanded text:
strae uariantur aetates! adulescentiastrae uariantur aetates! adulescentiapueritia non reditura cedit, iuuentus adulescentiae non mansura succedit, finiens iuuentutem senectus morte finitur. haec omnia mutantur nec mutatur diuinae prouidentiae ratio, qua fit, ut ista mutentur. non autem, opinor, cum agricola aestate aliud iusserit, quam iusserat hieme, ratio mutatur agriculturae. et cum mane surgit, qui nocte quiescebat, uitae consilium non mutauit. aliud magister adulescenti, quam puero solebat, inposuit; doctrina igitur constans mutato praecepto non mutata mutauit. Magnus ille nostrorum temporum medicus Vindicianus consultus a quodam dolori eius adhiberi iussit, quod in tempore congruere uidebatur; adhibitum sanitas consecuta est. deinde post aliquot annos eadem rursus corporis causa commota hoc idem ille putauit adhibendum; uertit in peius. miratus recurrit ad medicum, indicat factum; at ille,
Abbreviated transcription (Latin):
cesde auctoritate cui resistere indignũ putent ꝑ
suaderi aliqnđo forsitan possit. Ergo in aepła tua
posiusti moueri quosdam. curhic ds̃ qui& ueteris
testimenti ds̃ eẽ. firmatur. spretis ueitrib sacrificiis
delectatus sit nouis. Nihil enĩ corrigi posse asserunt
nisi quod ante non fecte factũ ꝓbarctur. uł quod
semel recte fastum sit immutari nullatenꝰ debiusse
Recte enim stcta dicunt mutari nisi iniuste ñposse¬
N aecuerba exlitteris tuis inhas meas transtuli.
Quib sirespondere coͦpiose uelim. tempus mihi citius
quam exempla deficient. quibus ipsa rerũ i natura
& oꝑa humana cetera ratione ꝓtempoꝵ oportu¬
nitate mutentur:. nectam̃ eadẽ ratiosit mutabilis
qua ista mutintur. Unde pauca cominemorẽ. ut
ex his exatatit quodam modo iamꝑ plurima
similia uigil cupat intentio. Nonne hyemi ȩstas
addito sensim calore succedit: Nonne diurnis
temprã nocturna uestuntur: Quotiens nrȩ̃¬

Expanded text:
certe auctoritate, cui resicerte auctoritate, cui resisuaderi aliquando forsitan possint. 2. Ergo in epistola tua posuisti, moveri quosdam, cur hic Deus, qui et veteris Testamenti Deus esse firmatur, spretis veteribus sacrificiis, delectatus sit novis. Nihil enim corrigi posse asserunt, nisi quod ante non recte factum probaretur; vel quod semel recte factum sit, inmutari nullatenus debuisse. recte enim facta dicunt mutari nisi iniuste non posse\'. haec uerba ex litteris tuis in has meas transtuli. quibus si respondere copiose uelim, tempus me citius quam exempla defecerint, quibus rerum ipsa natura et opera humana certa ratione pro temporum opportunitate mutentur nec tamen eadem ratio sit mutabilis, qua ista mutantur. unde pauca commemorem, ut ex his excitata quodam modo iam per plura similia uigil currat intentio. nonne hiemi aestas addito sensim calore succedit? nonne diurnis tempora nocturna uertuntur? quotiens no
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio & merito insigni carissimo
acdesiderantissimo filio marcellino: aug̾tinꝰ
in dño salutẽ. Illustri uiro et elo quentissimo
nob̾q diłtissimo uoluziano ñ ampluis quam
adillud quod inquirendũ putauit. responden¬
dũ putauit. Ad ea uͦ quȩ mihi ꝑ tractanda
atq soluenda ȩpłam tuam ipse misisti. siue
ab illo siue &et̃ abalus uł suggerantur uel
ingerant᷑. adte potius ꝓuirib nr̃is ꝑtractata
& soluta mitti debuer. ñ sic quẽ ad modũ dehis
agendue librorũ negotio. sed que ad modũ potis :
epłari ad eẽ colloquio. ut sitͥ uisũ fuerit quicoꝵ
motus cotidianis disputationib experiris. &.
illis legantur haelittere. Atsi auriculis eorum
minus fidei pietate p̃cultis sermo iste non sufficit
prius int̾nos quod eis putas sufficere ꝑ agatur
tumdemũ ad illos quod ꝑactũ fuerit ꝑforatur
Multi enĩ sunt.: aqͥbus sensus eoꝵ si adhuc abhorrae
& resilit. uł uberiore. uł subtiliore ratione uel

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MERITO INSIGNI CARISSIMO AC DESIDERANTISSIMO FILIO MARCELLINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Inlustri uiro et eloquentissimo nobisque dilectissimo Yolusiano non amplius quam ad illud, quod inquirendum putauit, respondendum fuit. ad ea uero, quae mihi pertractanda atque soluenda in epistula tua ipse misisti, siue ab illo siue etiam ab aliis uel suggerantur uel ingerantur, ad te potius pro uiribus nostris pertractata et soluta mitti debuerunt non sic, quem ad modum de his agendum est librorum negotio, sed quem ad modum potis est epistulari sat esse conloquio, ut, si tibi uisum fuerit, qui eorum motus cotidianis disputationibus experiris, et illis legantur hae litterae. at si auriculis eorum minus fidei pietate praecultis sermo iste non sufficit, prius inter nos, quod eis putas sufficere, peragatur, tum demum ad illos, quod peractum fuerit, perferatur. multa enim sunt, a quibus sensus eorum si adhuc abhorret et resilit, uel uberiore uel subtiliore ratione uel
Abbreviated transcription (Latin):
iã uideo exortũ & exorsũ int̾nos magnȩ acde
re magna disputationis quasi sem̃tũ. Hoc ẽ qđ
uolebam prius. deuide qđ adhuc uolo ds adiuiab.
Io aut ẽ ut hocceptũ debito acsalubri fine daudatur
P inoe quod de xpõ nibil temere tibi uł negandũ uel
asfir mandũ putesti. hoc inpagani animo tẽꝑamentũ
ñ inuitꝰ acceꝑim. Quod uͦ &iam scriptis meis dehacre
docere it cupis. nequaqua ab niã. neq desistã huio
tũ bonȩ miliq carissime serure uoluntat tuȩ. sed
prius opusc̃ eliquare quodã modo. ꝑspicuamq sume¬
re sententiam tuã deantiquis sacris. Cũeñĩ dixisses
cã uiã in om̃eẽ meliorẽ. qua uirbonꝰ. piis. iustis.

Expanded text:
iam uideo exortum et exorsum inter nos magnae ac de iam uideo exortum et exorsum inter nos magnae ac de re magna disputationis quasi sementum. hoc est, quod uolebam prius; deinde quod adhuc uolo, deus adiuuabit; id autem est, ut hoc coeptum debito ac salubri fine claudatur. proinde, quod de Christo nihil temere tibi uel negandum uel adfirmandum putasti, hoc in pagani animo temperamentum non inuitus acceperim. quod uero etiam scriptis meis de hac re doceri te cupis, nequaquam abnuam neque desistam huic tam bonae mihique carissimae seruire uoluntati tuae. sed prius opus est eliquare quodam modo perspicuamque sumere sententiam tuam de antiquis sacris. cum enim dixisses eam uiam in deum esse meliorem, \'qua uir bonus piis, iu
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ & patrẽ om̃ium ire securuses dnẽ pater
ꝑ colende. ñualeo nec audeo qͥd sentiã expͥmere.
quia qđ nescio difficillimũ credo. Definire
aut̃ me cultorẽ tuarũ uirtutũ dignatus es iã
olim scienti insinuare qđ diligas satis adbone
uite testimoniũ habeo quãcũne tibi displiceã
qui dõ ꝑte animaq tuã cotidie insinuas custodio
Intellegis ꝓculdubio qđ & ego delectabilit̾ dili¬
gã cũ tui uiditii deme habiti normã lineamq
accipiens teneam. Sed ante om̃ia quȩsote ut
exiguissimȩ opinionimeȩ ueniã c̃cedas. & ser¬
moni meo ad te qͥa coegisti remisso forte inc̃gruo
facile indulgeas. Et me qd dehis existimes
uł tu quid sentias scĩs seripturis tus ut ille ait
iã non melle sed necttre dulciorib si mereor
informare digneris. Dĩ pietate ꝑfruaris dne
pator. ac ꝑ pa&ua scitate dõ placeas qđ necessex̃.xxIii
onginiano augustinꝰ. Coepi fructũ scripti
mei rescriptum scilic& beniuolentiȩ tue. Unde

Expanded text:
uerum et patrem omnium ire securus es, domine pater percolende, non audeo nec ualeo, quid sentiam, exprimere, quia, quod nescio, difficillimum credo definire. ut autem me cultorem tuarum uirtutum dignatus es iam olim scienti insinuare, quod diligas, satis ad bonae uitae testimonium habeo, quam cum, ne tibi displiceam, qui deo per te animamque tuam cotidie insinuas, custodio. intellegis procul dubio, quod et ego delectabiliter diligam, cum tui iudicii de me habiti normam lineamque accipiens teneam. sed ante omnia quaeso te, ut exiguissimae opinioni meae ueniam concedas et sermoni meo ad te, quia coegisti, remisso, forte incongruo facile indulgeas et me, quid de his existimes uel tu quid sentias, sanctis scriptis tuis, ut ille ait, iam non melle sed nectare dulcioribus, si mereor, informare digneris. dei pietate perfruaris, domine pater, ac perpetua sanctitate deo placeas, quod necesse O AUGUSTINUS. Cepi fructum scripti mei, rescriptum scilicet beniuolentiae tuae. unde
Abbreviated transcription (Latin):
xenofontis figiñtũ cõposite fabulȩ scoma
concedas. adhuc audierim. legerim. uiderim
neminẽ. aut certe pꝰunũ nullũ qđ dõ teste
bono ꝑiculo certoq dixerim nisi te. dm̃ & co¬
niti sc̃ꝑ agnoscere & posse puritatẽ animi
ꝑfectt conscientie non dubia credulitate tenere
Uerũ quauia effici possit magis ẽ uttu ñnescias.
& mͥ ñ insinuato ex trinsecus aliquo disertes
quã ut ame dñe ꝑ colende scias. quia tunc fa¬
teor huius insedẽ ꝓfecturus sufficiens ut mea
exp&unt sacdotia minime necdũ & sitamen
potuero uaticũ colligo. Uerũ quid traditum
scȩ̃ atq antiquitꝰ tentã atq custodiam. ut pote¬
ro paucis edicã. Uia ẽ indm̃ melior. qua uir
bonꝰ.piis. iustis. puris castis. ueris dictis. factisq
sine ulla tẽpr̃m nominũ mutatoꝵ captata
iactatione ꝓbatꝰ. & deoꝵ comitatu uallatꝰ dĩ

Expanded text:
Xenophontis figmentum ut compositae fabulae schema Xenophontis figmentum ut compositae fabulae schema concedas, adhuc audierim, legerim, uiderim neminem aut certe post unum nullum, quod deo teste bono periculo certoque dixerim, nisi te deum et coniti semper agnoscere et posse puritate animi cfectae conscientiae non dubia credulitate tenere. Verum qua uia effici possit, magis est, ut tu non nescias et mihi non insinuato extrinsecus aliquo dissertes, quam ut a me, domine percolende, scias, quia tunc. fateor, huius boni in sedem profecturus sufficiens, ut mea expetunt sacerdotia. minime necdum et, si tamen potuero, uiaticum colligo. uerum quid traditum sancte atque antiquitus teneam atque custodiam, ut potuero, paucis edicam. uia est in deum melior, qua uir bonus piis, iustis, puris, castis, ueris dictis factisque sine ulla temporum mutatorum captata i
Abbreviated transcription (Latin):
oMiNo uenerando & uere ac merito per¬
colendo scõ patri Atigustino. longinanꝰ.
Beatussũ & relucentis pure uirtutis tuȩ lumine
ad modũ illustratꝰ. qͥ dignũ me diuini tui affami¬
nis honore cumulandũ ẽẽ duxisti. sed graue
onus mͥ & difficillimã respondendi ꝓiuntiã dne
uenerande satis imponis. p̃cipuȩ tius ꝑc̃tationib
& sub hoc tẽprẽ intalib explicandis ꝑ meae
opinionis sententã id ÷ apagano homine questio¬
nib. Siqͥdẽ ab und& quod ex parit uł dudum
int̾nos conuenerit. uł nunc identidẽ litteris
magis magisq c̃ueniat. p̃ceptis ñdicã tantum
ageticis & trimegisticis. Longe ante illis antiqͥo¬
ribus et pene rudib adhuc seculis diis auctorib
enatis. & tote orbi t̾rȩ certis limitib partite
trifariam diuinitꝰ ostensis. pͥus quã nom̃ aut eu¬
ropa caꝑ&. aut asia acciꝑ&. aut libia posside¬
ra uirũ bonũ uttu medius fidius & eris & fiusti.
Siquidẽ adhuo post hominũ memoriã nisi

Expanded text:
OMINO VENERANDO ET VERE AC MERITO PERCOLENDO SANCTO PATRI AUGUSTINO LONGINIANUS. Beatus sum et relucentis puro uirtutis tuae lumine admodum inlustratus, qui dignum me diuini tui affaminis honore cumulandum esse duxisti. sed graue mihi onus et difficillimam respondendi prouinciam, domine uenerande, satis inponis praecipue tuis percontationibus et sub hoc tempore in talibus explicandis per meae opinionis sententiam, id est a pagano homine, quaestionibus si quidem abundet, quod ex parte uel iam dudum inter nos conuenerit uel nunc identidem litteris magis magisque conueniat praeceptis non dicam tantum Ageticis et Trimegisticis longe ante illis antiquioribus et paene rudibus adhuc saeculis diis auctoribus enatis et toti orbi terrae certis limitibus partitae trifariam diuinitus ostensis, priusquam nomen aut Europa caperet aut Asia acciperet aut Libya possideret uirum bonum, ut tu, medius fidius, et eris et fuisti, si quidem adhuc post hominum memoriam, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eis ñpotest obeẽ. ꝑfidia: Ubi respondeo tantã ullius
sacrimti hoc: baptisim saluttiris cẽ uirtutẽ inscã cõpage
corꝑis xp̃i. ut semd generatꝰ ꝑ alioꝵ carnalẽ uolup
tatẽ cum semel regeneratꝰ fuerit ꝑ alioꝵ sp̃ualem
uoluntatẽ. de inceps nom possit uinculo alienȩ
iniquitatis obstringi. cui nulla sua uoluntate
N on aut̃ peccat ipsa. cũparentes ei omino nescienti
uł quiliba alius adhib& sacrilegia demoniorũ.
Sedidõ ex adĩ trax qđ sacram̃tulliuꝰ grã soluerã.¬

Expanded text:
eis non potest obesse perfidia. ubi respondeo tantam illius eis non potest obesse perfidia. ubi respondeo tantam illius sacramenti, hoc est baptismi salutaris esse uirtutem in sancta compage corporis Christi, ut semel generattatem, cum semel regeneratus fuerit per aliorum spiritalem uoluntatem, deinceps non possit uinculo alienae iniquitatis obstringi, cui nulla sua uoluntate Non autem peccat ipsa, cum parentes ei omnino nescienti vel quilibet alius adhibet sacrilegia daemoniorum. Sed ideo ex Adam traxit quod sacramenti illius gratia solver
Abbreviated transcription (Latin):
uiuendi in homine modus ñoũ sit idoneus adbeatã
uitã que ex dõ capit᷑. nͥ accedant ad ium̃ta sacroꝵ
anbene uiuendi quȩdã uelud portiosit &iã sacra
ꝑcipe ut scilie& ñ alud sit bene uiuere. aliud
saerate uiuere. sedbenc uiuendi t̃minis &ĩa saera¬
ta uita claudat᷑. Horũ quattuor quȩ ꝓposui quid
potissimũ ꝓbes. que sote litteris apire nompigeat.
Plurimũ quippe int̾ẽ ad id quodsuscepimꝰ int̾noscollo¬
quendo ꝑ agere. necum multa ñnecessaria tanquã
eitsentias que forte nonsentis refellere. melior tepꝰ
necessiriũ in suꝑflius insumitur. Onerare ittq
epłam nolui. utte citõ rescribentẽ. cetera conteximꝰ.¬
salutẽ. Queris ame utrum parentes
baptizatis parulis suis noccant cũ eos
demonioꝵ sacrificus sanare conintur. Et si u̾nocent
quomodo eis ꝓsit cũbaptizantur parentũ fides. quoꝵ

Expanded text:
mque bene uiuendi in homine modus nondum sit idoneus ad beatam mque bene uiuendi in homine modus nondum sit idoneus ad beatam uitam, quae ex deo capitur, nisi accedant adiumenta sacrorum, an bene uiuendi quaedam uelut portio sit etiam sacra percipere. ut scilicet non aliud sit bene uiuere aliud sacrate uiuere, sed bene uiuendi terminis etiam sacrata uita claudatur. horum quattuor, quae proposui, quid potissimum probes, quaeso te litteris aperire non pigeat. plurimum quippe interest ad id, quod suscepimus inter nos conloquendo peragere, ne, cum multa non necessaria, tamquam ea sentias, quae forte non sentis, refellere molior, tempus necessarium in superfluis insumatur. onerare itaque epistulam nolui, ut te cito rescribente cetera contexamSALUTEM. Quaeris a me, utrum parentes baptizatis paruulis suis noceant, cum eos daemoniorum sacrificiis sanare conantur, et, si non nocent, quo modo eis prosit, cum baptizantur, parentum fides, quorum