comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
licet inicia ex rep̃henbili ꝑsuasione
descendint: unꝰ tamen subueniente
di. scretione id qđ demere incauteq
discretionis ignarus. mortẽ quã ei¬
dñs auertere uoluit. sibi ipse consai¬
uit: nequaꝗͣ credens diuino instim¬
tu factũ: qđ ĩmites barbari ꝓpriȩ
feritatis obliti. panes eis ꝓ gladiis
obtulissent:

Expanded text:
licet initia ex reprehensibili persuasione licet initia ex reprehensibili persuasione descenderint, unus tamen, subveniente discretione, id quod temere incautequdiscretionis ignarus, mortem quam Dominus avertere voluit, sibi ipsi conscivit, nequaquam credens divino instinctu factum, quod immites barbari, propriae feritatis obliti, panes eis pro gladiis obtulissent
Abbreviated transcription (Latin):
uid dicã de ilł duob fr̃ib: qui
cũm ultͣ illã heremũ thebaidos
conmoratus habitarent. minꝰ cau¬
ta discretione ꝑ moti euntes ꝑ
extensã solitudinis uastitatẽ. nullã
escã penitꝰ sumere decreuerunt.
nisi quã ꝑsemet ipsũ illis dñs p̃sti¬
tisset: Cũq errantes eos ꝑ deserta et
feris immanior atq crudelior est.
ñ enĩ eos ad effusionẽ sangumis ut
ñnullas gentes desidiũ p̃dȩ s sola fe¬
rocitas mentes instigat: eisq contͣ na¬
turã feritatis suȩ cũ panib occurris¬
sent: unus ex eis subueniente discre¬
tione uelut a dño sibi porrectos cũ
gaudio et gr̃aꝵ actione suscepit:
reputans escã sibi diuinitꝰ ministra¬
ri: nec sine deo factũ. ut hii qui sẽꝑ
hominũ cruore gaudebant. deficien¬
tib iã et tabescentib. uitȩ substãtũ
largirent᷑ Alius uͦ recusans cibũ
uelut ab homine sibi oblatũ: ine¬
die defectione consũptus ẽ Quoꝵ

Expanded text:
Quid dicam de illis duobus fratribus, qui Quid dicam de illis duobus fratribus, qui cum ultra illam heremum Thebaidos, onius, habitarent, minus cauta discretione permoti euntes per extentam solitudinis uastitatem nullam escam penitus sumere decreuerunt, nisi quam per semet ipsum illis dominus praestitisset. Gumque errantes eos nationibus feris immanior atque crudelior est; non enim eos ad effusionem sanguinis, ut nonnullas gentes, desiderium praedae, sed sola ferocitas mentis instigat, eisque contra naturam feritatis suae cum panibus occurrissent, unus ex eis, subveniente discretione velut a Domino sibi porrectos, cum gaudio et gratiarum actione suscepit, reputans escam sibi divinitus ministrari, nec sine Deo factum, ut hi qui semper hominum cruore gauderent, deficientibus jam ac tabescentibus vitae substantiam largirentur; alius vero recusans cibum, velut ab homine sibi oblatum, inediae defectione consumptus est. Quorum
Abbreviated transcription (Latin):
semetipsũ in puteũ. cuiꝰ ꝓfundita¬
tem oculoꝵ ñ attĩgit intuitꝰ. p̃ci¬
pitẽ dedit: de angłi uidelicet sui
sponsione ñ dubitans. qui eũ ꝓ me¬
rito uirtutũ ac laboꝵ suoꝵ. nequa¬
quã posse firmauerat ulli iam
discrimini subiacere Cuiꝰ rei fidẽ
ut experimento sue sospitatis eui¬
dentissime comꝓbaret: supͣdicto
se puteo nocte intempesta illusus
iniecit: magnũ scilicet uirtutis
sue meritũ ꝓbaturꝰ. cũ inde exis¬
set illesus De quo puteo cũ ꝓpe
iam exanguiᷤ ingenti labore frm̃
fuisset extractus. uitã die tercia
finiturus: qđ his deterius ẽ. ita
in deceptionis suȩ obstinatione
et annorũ numerositate qua in
heremo ꝑdurauit. ac miseratione
et humilitate sũma ab his qui eiꝰ
compatiebant᷑ exitio. uix a prbo
abbate pa̾nucio potuit obtineri:
ut ñ int̾ biothanatos reputatus.
etiã memoria et oblatione pau¬
santiũ iudicaret᷑ indignꝰ.

Expanded text:
semet ipsum in puteum, cuius profunditasemet ipsum in puteum, cuius profunditatem oculorum non adtingit intuitus, praecipitem dedit, de angeli uidelicet sui sponsione non dubitans, qui eum pro merito uirtutum ae laborum suorum nequaquam posse firmauerat ulli iam discrimini subiacere. cuins rei fidem ut experimento suae sospitatis euidentissime conprobaret, supra dicto ee puteo nocte intempesta inlusus iniecit, magnum scilicet uirtutis suae meritum probaturus, cum inde exisset inlaesus. de quo cum paene iam exsanguis ingenti fratrum labore fuisset extractus, uitam die tertia finiturus, quod his deterius est, ita in deceptionis suae obstinatione et annorum numerositate qua in heremo perdurauit hoc miseratione et humanitate summa ab his qui eius conpatiebantur exitio uix a presbytero abbate Pafnutio potuit obtineri, ut non inter biothanatos reputatus etiam memoria et oblatione pausantiQm iudicaretur indignus.
Abbreviated transcription (Latin):
miro feruore sectatũ: hic gͥ ꝗͦ pacto.
qua ue ratione post tantos labo¬
res ab insidiatore delusus: grauissi¬
mo corruens lapsu. cunctos in hac
heremo constitutos luctuoso dolo¬
re ꝑcussit: Nonne. quia minꝰ discre¬
tionis uirtute possessa. suis difini¬
tionib regi. quã consiliis uł colla¬
tionib fratrũ atq institutis ma¬
ioꝵ maluit obedire : Siquidẽ tan¬
To rigore inmutabilẽ ieuinii con¬
tinentiã semꝑ exercuit. et solitu¬
diniᷤᷤ cellȩq ita iugiter secreta sec¬
tatꝰ est: ut ab eo participationẽ in¬
eundi cũ fr̃nitate conuiuiine ue¬
neratio quidẽ diei pascalis aliquan¬
do potu̾it obtinere In qua fr̃ib
runctis ꝓ anniuersaria sollempni-¬
tate in eccła retentatiᷤ. solus non
potuit aggregari: ne quantulũ¬
cũq ꝑceptione leguminis parui.
sathanȩ uelut angłum lucis cũ
sũma ueneratione suscipiens. eiꝰq
p̃ceptis ꝓno obediens famulatu

Expanded text:
miro feruore sectatum. hic igitur. quo pacto miro feruore sectatum. hic igitur. quo pacto quaue ratione post tantoe labores ab insidiatore delusus grauissimo conruens lapsu cunctos in hac heremo constitutos luctuoso dolore percussit ? nonne quia minus discretionis uirtute possessa suis definitionibus regi quam consiliis uel conlationibus fratrum atque institutis maiorum maluit oboedire? siquidem tanto rigore inmutabilem ieiunii continentiam semper exercuit et solitudinis cellaeque ita iugiter secreta sectatus est, ut ab eo participationem ineundi cum fraternitate conuiuii ne ueneratio quidem diei paschalis aliquando potuerit obtinere. in qua fratribus cunctis pro anniuersaria sollemnitate in ecclesia retentatis solus non poterat adgregari, ne quantulumcumque perceptione leguminis psrni aSatanae uelut angelum lucis cum summa ueneratione suscipiens eiusque praeceptis prono oboediens famulatu
Abbreviated transcription (Latin):
medullarũ. et discretor cogitatio¬
nũ et intentionũ cordis Q uib
manifestissime declarat᷑. nullã sine
discretionis gr̃a ꝑfecte posse uł ꝑ¬
fici uł stare uirtutẽ Et ita tam
beati antonii ꝗͣ uniuersoꝵ senten¬
cia definitũ ẽ. discretionẽ ẽẽ que
fixo gradu intrepidũ monachũ
ꝑducat ad dm̃: p̃dictas q uirtutes
iugiter conseruet illesas: cũ qua ad
consũmationis excelsa fastigia. mi¬
nore possit fatigatione conscendi:
et sine qua multi etiã ꝓpensius
laborantes. perfectionis nequiue¬
hunt culmen attingere:¬
t ut hanc eandẽ diffinitionẽ
antiquitꝰ ã beato antonio et cet̾is
patrib ꝓmulgatã. recens qͦq si cut
ꝓmisimus confirmet exemplũ: ͥ re
nem ante paucos ad modũ dies illu¬
sione diaboli a sũmis ad ima de¬
iectũ: quẽ quinquaginta annis in
hac heremo conmoratũ. singulari
districtione rigorẽ abstinentiȩ
tenuisse meminimꝰ. et solitudinis
secieta ult᷑ om̃s hic conmorantes¬

Expanded text:
gitationum et intentionum cordis. quibus manifestissime declaratur nnUam sine discretionis gratia perfecte posse uel perfici uel stare uirtutem. et ita tam beati Antoni quam uniuersorum sententia definitum est discretionem esse, quae fixo gradu intrepidum monachum perducat ad deum praedictasque uirtutes iugiter conseruet inlaesas, cum qua ad consummationis excelsa fastigia minore possit fatigatione conscendi et sine qua multi etiam propensius laborantes perfectionis nequiuerint culmen adtingeret ut hanc eandem definitionem antiquitus a sancto Antonio et ceteris patribus promulgatam recens quoque sicut promisimus confirmet exemplum, recnem ante paucos admodum dies inlusione diaboli a summis ad ima deiectum, quem quinquaginta annis in hac heremo conmoratom singulari districtione rigorem continentiae tenuisse meminimus et solitudinis secreta ultra omnes hic commorantes
Abbreviated transcription (Latin):
familius interpellare deũ. eiq possit
peculiarius inherere᷑ ñ nulli sectan¬
da caritatis. id. ẽ. humanitatis officia
definirent. qđ his regna cęloꝵ da¬
turũ se dñs in euangłio ueluti spe¬
cialius reꝓmittat dicens. uenite
benedicti patris possidete paratũ

Expanded text:
familiarius interpellare deum eique possit familiarius interpellare deum eique possit peculiarius inhaerere, nonnulli sectanda caritatis, id est humanitatis officia definirent, quod bis regna caelorum daturum se dominus in euangelio uelut specialius repromittat dicens: uenite benedi
Abbreviated transcription (Latin):
tis frequent̾ offendere:
emini gͥ quondã in annis ad¬
huc puericiȩ constitutus: in
partib thebaidis ubi beatꝰ anto¬
nius morabat᷑. seniores ad eũ ꝑfec¬
łionis inquirendȩ gr̃a conuenisse:
Cũq a uesꝑtinis horis usq ad lucẽ
fuisset ꝓtracta collatio: questionẽ
hanc maximũ noctis spaciũ consũp¬
sisse: Nam diutisime querebatur
quȩnãi. uirtꝰ uł obseruantia mona¬
chũ posset ã diaboli laqueis ac decep¬
tionib custodire semꝑ illesũ: uł cer¬
te recto tramite firmoq gressu
ad ꝑfectionis culmen euehere: Cũq ꝓ
captu mentis suȩ ferret unusquisq
sentenciã: et alii quidẽ hoc in ieiui¬
nioꝵ uigiliarũq studio collocarent
qđ his uidelicet extenuata meus ac
puritatẽ cordis et corꝑis assecuta. dõ
facilius uniretur : alii in contemptu
uniuersarũ rerũ quib mens si pe
ꝑueniret: Alii anachoresim necessarũ
id ẽ. remotionẽ. et heremi secreca
censerent. in qua conmanens qui

Expanded text:
tis frequenter offendere. J Memini igitur quondam in annis adhuc pueritiae constitutus in partibus Thebaidos, ubi beatus Antonius morabatur, seniores ad eum perfectionis inquirendae gratia conuenisse. cumque a uespertinis horis usque ad lucem fuisset protracta conlatio, quaestionem hanc maximum noctis spatium consumpsisse. nam diutissime quaerebatur quaenam uirtus uel obseruantia monachum possit a diaboli laqueis ac deceptionibus custodire semper inlaesum uel certe recto tramite firmoque gressu ad perfectionis culmen euehere. cumuque pro captu mentis suae proferret unusquisque sententiam et alii quidem hoc in ieiuniorum uigiliarumque studio eonlocarent, quod his uidelicet extenuata mens ac puritatem cordis et corporis adsecuta deo facilius uniretur, alii in contemptu uniuersarum rerum, quibus mens si pentior perueniret, alii anachoresin necessariam, id est remotionem et heremi secreta censerent, in qua commanens quis
Abbreviated transcription (Latin):
mum suam custodit armatꝰ: re¬
cessus cordis sui dĩ timore commil¬
niens. in pace erit omĩs substantia
eius: id ẽ emolumenta laborũ ac
uiitutes multo tempore conqͥsitȩ:
Si autẽ fortior suꝑueniens uicerit
eum. id ẽ. diabolus cogitationũ
consensu᷑ & arma eius diripiet
in quib confidebat. id ẽ memo¬
riam scripturarũ. uł timorẽ di:
& spolia eius diuidet. uirtutũ
scilicet merita. ꝑ contraria uitia
quȩq disꝑgens

Expanded text:
mum suam custodit armatus, remum suam custodit armatus, recessus cordis sui dei timore communiens, in pace erit omnis substantia eius, id est emolumenta laborum ac uirtutes longo tempore conquisitae. si autem fortior superueniens uicerit eum, id est diabolus cogitationum consensu, arma eius diripiet, in quibus confidebat, id est memoriam scripturarum uel timorem dei, et spolia eius diuidet, uir- I tutum scilicet merita per contraria uitia quaeque dispergens
Abbreviated transcription (Latin):
illex malorũ ad eas ꝑsonas exinde
subtilit̾ reuoluat. ac p̾cipitet m̃tẽ:
ꝑ quas. noxias cogitationes possit in¬
serere: Quãobrem illius p̃cepti iugi¬
t̃ meminisse debemus. omĩi custodu
le mancdatum. sollicite serpentis ob¬
seruare noxium caput. id ẽ cogitati¬
onũ malarũ pͥncipia. quib serꝑe
in animã nr̃am diabolus temptat:
nec sinamꝰ ꝑ negligentiã penetͣre
cor nr̃m. reliquũ eius corp᷑: idest
oblectationis assensũ: Qui ꝓculdu¬
bio si fuerit intͦmissus: morsu uiru¬
lento mentẽ int̾unit captiuatam.
Emergentes etiã peccatores t̾rȩ nr̃ẽ. idẽ
sensus carnales in matutinis sui ortꝰ
nos oportet extinguere: & dũ adhuc
paruuili sunt allidere filios babilo¬
nis ad petram: qui nisi dũ tenerri¬
nu sunt fuerint enecati. adulti ꝑ
coniuentiam in ꝑnitiem nrãm ua¬
lidiores insurgant᷑ aut certe ñ sine
magno gemitu ac labore uincent᷑:
Dum enim fortis. spc̃ scilicet nr̃ do¬

Expanded text:
index malorum ad eas personas exinde index malorum ad eas personas exinde subtiliter deuoluat ac praecipitet mentem, per quas noxias cogitationes possit inserere. quamobrem illius praecepti iugiter meminisse debemus: omni custodia le mandatum sollicite serpentis obseruare noxium caput, id est cogitationum malarum principia, quibus serpere in animam nostram diabolus temptat, nec sinamus per neglegentiam penetrare in cor nostrum reliquum eius corpus, id est oblectationis adsensum, qui procul dubio, si fuerit intromissus, morsu uirulento mentem interimet captiuatam. emergentes etiam peccatores terrae nostrae, id est sensus carnales,  in matutinis sui ortus nos oportet extinguere, et dum adhuc paruuli sunt adlidere filios Babylonis ad petram, qui nisi dum tenerrimi sunt fuerint enecati, adulti per coniuentiam in perniciem nostram ualidiores insurgent aut certe non sine magno gemitu ac labore uincentur. dum enim fortis, spiritus scilicet noster, do
Abbreviated transcription (Latin):
contorquens: & in semet ipso re¬
conditum concupiscentiȩ morbũ.
contemplationis occasione ꝑdu¬
cens Idcirco gͦ huic p̃cipitur sa¬
lutare mandatum : cuius uitio
pessimus languor uisus occasioue
ꝓcedit: Non enim dicitur omĩ
custodia serua oculos tuos. quos
utiq oportuit pͥncipalit̾ custodi¬
re. si ex ipsis concupiscentie ꝑdiret
affectus nichil eium ãplius oculi
quã simplex auimȩ p̃bent uisionsꝰ
officium: sed dicit. omĩ custodia
serua cor tuumꝰ illi potissumũ im¬
posita medicina. quod ubiq ab¬
ministerio.
ẜc erit gͥ purgationis huiꝰ pͥma
custodia: ut cum menti nr̃ẽ memo¬
ria sexus feminei ꝑ subtilem sug
gestionem diabolice calliditatis
obrepserit᷑. primũ recordatione
p̃missa. matris. sororis. uł parentũ.
seu certe feminarũ scãrũ. quã totiuᷤ
eam de nris recessib extrudere festi¬
nemꝰ: ne si fuerimꝰ in ea diutiꝰ inmo¬
rati. occasione sexus semel indepti.

Expanded text:
contorquens et in semet ipso recontorquens et in semet ipso reconditum concupiscentiae morbum contemplationis occasione producens. idcirco ergo huic praecipitur salutare mandatum, cuius uitio pessimus languor uisus occasione procedit, non enim dicitur omni custodia serua tuos oculos, quos utique oportuit principaliter custodiri, si ex ipsis concupiscentiae prodiret affectus nihil enim amplius oculi quam simplex animae praebent uisionis officium, sed dicit: omni custodia serua tuum cor, illi potissimum inposita medicina, quod ubique abministerio. Haec igitur erit purgationis huius prima custodia, ant, cum menti nostrae memoria sexus feminei per subtilem sg gestionem diabolicae calliditatis obrepserit, primum recordati ? ne praemissa matris, sororum uel parentum seu certe feminarm sanctarum quantocius eam de nostris recessibus extrudere e stinemus, ne, si fuerimus in ea diutius inmorati, occasione sexus semel indeptus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ totum diei spatium noxiis cogi¬
tationibus pasti contraximus: ut
solent malȩ quoq ualitudines
corporum. non ea colligi tempesta
te qua uidentur emergere. sed ne¬
gligentia sunt p̃teriti temporis
ad quisite. quo pastus quis impu¬
denter ȩscis saluti contrariis noxi
os humores sibimet lȩtalesq con¬
traxit: Idõq humani generis cre¬
ator ⁊ conditor ds̃. opificii sui na¬
tuiam p̃ omnib emundationẽq
cognoscens: illuc curam adhibuit
medicine. unde causas morbi pͥn¬
cipalis nouerat emanare: quicũq
inquiens uiderit mulierem ad
concupiscendum eam. iam me¬
chatus est eam in corde suo. Petu¬
culante soculos notans non tam
eos arguit: quã illum int̾iorem
sensum. qui officio eorum male
utitur ad uidendum. Cornãq
est egrum ⁊ sautium libidinis
delo. quod ad concupiscendum
uidet : beneficium intuitꝰ recte
sibimet acreatore concessum. suo
uitio ad oꝑum prauorũ ministĩa

Expanded text:
per totum diei spatium noxiis cogiper totum diei spatium noxiis cogitationibus pasti contraximus: ut solent malae quoque valetudines corporum non ea colligi tempestate in qua videntur emergere, sed negligentia sunt praeteriti temporis acquisitae, quo pastus quis imprudenter escis saluti conos umores sibimet letalesque contraxit. Ideoque humani generis creator et conditor deus, opificii sui naturam prae omnibus emendationemque cognoscens, illic curam adhibuit medicinae, unde causas morbi principaliter nouerat emanare quicumque, inquiens, uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. petulantes oculos notans non tam eos arguit quam illum interiorem sensum, qui officio eorum male utitur ad uidendum. cor namque est aegrum et saucium libidinis telo quod ad concupiscendum uidet, beneficium intuitus recte sibimet a creatore concessum suo uitio ad operum prauorum ministeria
Abbreviated transcription (Latin):
unt secreta. latere ñ pot̾it: Cuius
puritatis hoc erit ẽuidens indiciũ
acplena ꝓbatio: si uł nulla imago
illiciens. quiescentib nob̃ in soporẽ
laxatis occurrat: uł certe int̾pellanᷤ
nullos concupiscentiȩ motꝰ ualeat
excitare. Licet enim ad plenã pec¬
uti noxam talis cominotio minime
computetur: tam̃ necdũ ꝑfecte m̃tiᷤ
indicium ẽ. nec ad purũ excocti uitũ¬
manifestatio. cũ ꝑ fallaces imagineᷤ
huiusmodi oꝑatur illusio Qua¬
litas enim cogitationum quȩ disten¬
tionib diei negligentius custodit᷑:¬
ꝓbatur quiete nocturna & id circo
cum int̾cesserit aliqua talis illusio
non culpa somni credenda est
sed negligentia temporis p̾ceden-¬
tis. & manifestatio morbi latentis in¬
trinsecus. quẽ non pͥmitus noctis
hora parturiit. sed intimis anime
reconditum fibris. ad cutis suꝑfici¬
eni sorani refectione ꝓduxit. ar¬
guens occultas estuum febres qͣs

Expanded text:
unt secreta, latere non poterit. Cuius unt secreta, latere non poterit. Cuius puritatis hoc erit euidens indicium ac plena probatio, si uel nulla imago inliciens quietis nobis et in soporem laxatis occurrat, uel certe interpellans nullos concupiscentiae motus ualeat. excitare. licet enim ad plenam peccati noxam talis commotio minime reputetur, tamen necdum perfectae mentis indicium est nec ad purum excocti uitmanifestatio, cum per fallaces imagines huiusmodi operatur inlusio. Qualitas enim cogitationum, quae distentionibprobatur quiete nocturna, et idcirco cum intercesserit aliqua talis illusio, non culpa somni credenda est, sed negligentia temporis praecedentis, et manifestatio morbi latentis intrinsecus, quem non primitus noctis hora parturiit, sed intimis animae reconditum fibris ad cutis superficiem somni refectione produxit, arguens occultas aestuum febres, quas
Abbreviated transcription (Latin):
uesci. quas neminẽ immundum
contingere. etiam uet̾is legis p̃cep¬
ta ꝑmittunt: In leuitico nãq ita¬
p̃cipitur Omĩs mundꝰ manduca¬
bit carnes: & anima quecumq
comederit de carnib sacrificiisa¬
lutaris quod est dnĩ. inqua est
qua etiam illi qui erant sub uet̾i
testamento. sacricificiis typicis ñ
corruptibilem coronam eupiunt
adipiscineq̃uã coronansitaq onũ cu¬
stodia cordis nr̃i st̃ latebrȩ pͥmitꝰ
expiandȩ: Quod enim illi in coporiᷤᷤ
puritate cupiunt assequi: nos de¬
bemus etiam in archanis conscien¬
tiȩ possidere. in qua dñs arbiter
atq agonistheta residens. pugnã
cursus ⁊certaminis nr̃i iugit᷑ expec¬
tat: ut quȩ in ꝓpatulo horremꝰ
ad mittere. ne intrinsecus quidẽ
coalescere incauta cogitatione pati¬
amur᷑: & in quib humana cogni¬
tione confundimur. ne occulta qͥdẽ
angłorum ipsiusq omĩ potentis
dĩ scientiam quã nulla subt̾sugi¬

Expanded text:
uesci, quas neminem inmundum uesci, quas neminem inmundum contingere etiam ueteris legis praecepta permittunt? in Leuitico namque itA-praecipitur: omnia mundus manducabit carnes. et anima quaecumque comederit de carnibus sacrificii salutaris quod est domini, in qua est qua et illi, qui erant sub ueteri testamento, sacrificiis typicis non corruptibilem coronam cupiunt adipisci, nequeunt coronari. Itaque omni custodia cordis nostri sunt. latebrae primitus expaindae. quod enim illi in corporis puritate cupiunt adsequi, nos debemus etiam in arcanis conscientiae possidere, in qua dominus arbiter atque agonotheta residens pugnam cursus et certaminis nostri iugiter spectat, ut ea, quae in propatulo horremus admittere, ne intrinsecus quidem coalescere incauta cogitatione patiamur, et in quibus humana cognitione confundimur, ne occulta quidem angelorum ipsiusque omnipotentis dei scientiam, quam nulla subterfugi
Abbreviated transcription (Latin):
uictus substantiam. & corone glo¬
riam. condignaq p̃mia uictoriȩ
laude conquirere: Atq intantũ
se mundos ab omĩ coitꝰ pollutione
custodiunt: ut cum se p̾parant¬
ad agonum certamina. ne qͣ forsi¬
tan ꝑ somnium nocturna delusi
fallacia uires mnuant. multo tẽ¬
pore conquisitas. laminis plum¬
beis renum contegunt loca: qͦ sci¬
licet metalli rigor genitalib m̃bri
applicitus. obscenos humores ua¬
leat inhibere. intelligentes se ꝓcul
dubio eẽ uincendos. nec iamposse
ꝓpositum certam̃ demptis uirib
adimplere: si ꝓuisam pudicitiȩ
soliditatem. fallax noxiȩ uolupta
tis imago corruꝑit
taq si agonis mundialis intellȩxi¬
mus disciplinã. cuius exemplo beat̾
apłs nos uoluit erudire. docens
quanta in illa sit obseruatio. qnta
diligentia. quanta custodia: quid
nos conuenit facere: qua puritati
oportebit custodire nr̃i corporis
atq animȩ castitatem. qͦ necesse ẽ
cotidie sacrosanctis agni carnibus

Expanded text:
uictus substantiam et co- . ronae glouictus substantiam et co- . ronae gloriam condignaque praemia uictoriae laude conquirere. atque in tantum se mundos ab omni coitus pollutione custodiunt, ut, cum se praeparant agonum certamini, ne qua forsitan per somnum nocturna delusi fallacia uires minuant multo tempore conquisitas, lamminis plumbeis renium contegant loca, quo scilicet metalli rigor genitalibus membris adplicitus obscenos umores ualeat inhibere, intellegentes se procul dubio esse uincendos nec iam posse propositum certamen demptis uiribus adinplere, si prouisam pudicitiae soliditatem fallax noxiae uoluptatis- Iuptais imago corruperit. Itaque si agonis mundialis intelleximus disciplinam, cuius exemplo beatus apostolus nos uoluit erudire, docens quanta in illa sit obseruatio, quanta diligentia, quanta custodia, quid nos conueniet facere, qua puritate oportebit custodire nostri corporis atque animae castitatem, quos necesse est cotidie sacrosanctis agni carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
rum. hic iam in carne fragili pos¬
sidentes.
Udi quid dicat apłs Omĩs qui in
agone contendit: ab om̃ib se absti¬
net: Aquib omibus dixerit inqͥ¬
ramus: ut possit nob̃ spitalis ago¬
nis instructio comparatione carna¬
li adquiri: Illi etenim qui in hoc
agone uisibili student legitime
decertare : utendi omĩb ęscis quaᷤᷤ
desiderii libido suggerit ñ habent
facultatem : sed illis tantũ quas
eorundem certaminũ statuit dis¬
ciplina. Et non solum int̾dictis
escis & ebrietate omĩq crapula.
eos necesse ẽ abstinere᷑ uerũ etiã
cuncta inertia & ocio. atq desidia:
ut cotidianis exercitiis. iugiq me¬
ditatione uirtus eoꝵ possit accres¬
cere. Q ita omi sollicitudine ac
tristitia. negotiisq scłarib. affecti
etiam & oꝑe coniugali efficiuntur
alieni: ut p̾ter exercitium disci.¬
plinȩ nichil altud nouerint. nec
ulli mundiali cure penitꝰ impli¬
centur. ab eo tantum qui certa¬
mini p̃sidet sperantes cotidiani

Expanded text:
rum, hic iam in carne fragili possidentes. : Audi quid dicat apostolus: omnis qui in agone contendit ab omnibus se abstinet. a quibus omnibus dixerit inquiramus, ut possit nobis spiritalis agonis instructio conparatione carnalis adquiri. illi etenim, qui in hoc agone uisibili student legitime decertare, utendi omnibus escis quas desiderii libido suggesserit non habent facultatem, sed illis . tantum quas eorundem certaminum statuit disciplina. et non solum interdictis escis et ebrietate omnique crapula eos necesse est abstinere, uerum etiam cuncta inertia et otio atque desidia, ut cotidianis exercitiis iugique meditatione uirtus eorum possit adcrescere. et ita omni sollicitudine ac tristitia negotiisque saecularibus, affectu etiam et opere coniugali efficiuntur alieni, ut praeter exercitium disciplinae nihil aliud nouerint nec ulli mundiali curae penitus inplicentur, ab eo tantum qui certamini praesidet sperantes cotidiani
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ dõ et patͥ. cũ euacuauerit omnẽ
pͥncipatũ. et potestatẽ et du̾ationẽ. Q d̃
utiq ñ alit̾ fiet: nisi fuerint de ipsoꝵ
Ditione sublati supͣ quos in hoc scło po¬
testates seu dñationes uł pͥncipatꝰ admni¬
nistrare noscunt᷑: Nan quia bonȩ parti
eadẽ ordinũ uocabula ñ sine ratione cau¬
saue sint indita: et officioꝵ uł meritoꝵ
seu dignitatũ sint nomina: nulli dubiũ c̃
Xenĩ de officio nunciandi. angłos. id ẽ nun¬
tios manifestũ est appellari. et archangłoᷤ
co qd̾ ipsis angłis p̃sint. nominis ipsiꝰ ꝓpͥe¬
tas docet: Dii̾ationes etiã. ab eo qd̾ qui¬
b dã dñent᷑: Principatꝰ. qͦ: qđ habeant.
quoꝵ sint pͥncipes Et sedes. qd̾ ita scilicit
dõ cohereant. ut domestiei ac familiares
ei sint. ut in ipsis uelut in quadã sede
diuina maiestas peculiariꝰ requiescat: &
quodãm in eis firmiꝰ reclinet᷑:

Expanded text:
um deo et patri, cum euacuauerit omnem principatum et potestatem et dominationem. quod utique non aliter fiet, nisi fuerint de ipsorum dicione sublati, supra quos in hoc saeculo potestates seu dominationes uel principatus administrare noscuntur. Nam quia bonae parti eadem ordinum uocabula non sine ratione causaue sint indita et officiorum uel meritorum seu dignitatum sint nomina, nulli dubium est. etenim de officio nuntiandi angelos, id est nuntios manifestum est appellari et archangel os eo quod ipsis angelis praesint, nominis ipsius proprietas docet, dominationes etiam ab eo quod quibusdam dominentur, principatus quoque quod habeant quorum sint principes, et sedes quod ita scilicet deo cohaereant et domesticae ac familiares ei sint, ut in ipsis uelut in quadam sede diuina maiestas peculiarius requiescat et quodammodo in eis firmius reclinet
Abbreviated transcription (Latin):
utiq fauens genti sibi subdite. tã po¬
pło isrłi quã nationi ꝑsarũ uidebat᷑
aduersus Exꝰ liquido ꝑuidet᷑. qđ dis¬
cordias gentiũ et conflictus ac simul¬
tates quas int̾ se istis instigantib ge¬
runt. etiã contͣ se aduersȩ exercͤant
potestates: & illarũ uł uictoria gau¬
deant. uł diminutione crucient᷑:
Et ob hoc ñ possunt int̾ se ẽẽ concor
latione contendit: Hos gͦ. p̃t̾ illas qͣs
suꝑiꝰ ¶ posuimꝰ opiniones. etiã iccirco
dici pͥncipatꝰ uł potestates euidenti
possumꝰ racione colligere: qd̾ scilicet
uł diu̾sis gentib dñent᷑ ac p̾sint: uł
certe qd inferiores sp̃c atq demonia¬
de quib etiã euangłiũ legiones cẽ.
ꝓpͥa ipsoꝵ confessione testat᷑. suos exer¬
ceant pͥncipatꝰ: Non enĩ dñationes
dici possunt: nisi habeant in quos
dic ionẽ suȩ dñationis exerceaũ. Nec
tib pbariscis manifestissime re ꝑiiiꝰ. In
beelzebub pͥncipe demonioꝵ hic eicit de¬

Expanded text:
nti sibi subditae tam populo Israheli quam nationi Persarum uidebatur aduersus. ex quo liquido peruidetur, quod discordias gentium et conflictus ac simultates, quas inter se istis instigantibus gerunt, etiam contra se aduersae exerceant potestates et illarum uel uictoria gaudeant uel deminutione crucientur et ob hoc non possint inter se esse concordlatione contendit. Hos ergo praeter illas quas superius exposuimus opiniones etiam idcirco dici principatus uel potestates euidenti possumus ratione colligere, quod scilicet uel diuersis gentibus dominentur ac praesint, uel certe quod in inferiores spam euangelia legiones esse propria ipsorum confessione testantur, suos exerant principatus. non enim dominationes dici possunt, nisi habeant in quos dicionem suae dominationis exerceant, nec tibus Pharisaeis manifestissime repperimus: in Beelzebub principe daemoniorum hic eicit dae
Abbreviated transcription (Latin):
ab archangło ministrandã. libens semet¬
ipsũ ne uelociꝰ ad danielẽ salutaris con¬
solatio ꝑueniret. dĩq popłm cui gabri¬
el archangls p̃erat confortaret. obiecit:
Qui tñ ait. ne tc̃ quidẽ ob impugnatiois
illiꝰ uehem̃tiã se ad eũ ꝑuenire potiusse.
nisi in adiutoriũ sibi michael archangłs
aduenisset. & occurrens pͥncipi regni ꝑ¬
sarũ. seseq conflictui eiꝰ int̾serens et op¬
ponens. eũ q ab illiꝰ impugnatioe defen¬
dens ad instructionẽ ꝓpħiȩ pꝰ uicesimũ et
unũ diẽ ꝑuenire fecisset E pꝰ pauca: &
ait ĩqͥt anglꝰ nũquid scis. quare uenerim
ad te᷑ Et nc̃ reuertar ut p̃lier adu̾sus
pͥncipẽ ꝑsarũ. Cũ enĩ ego egrederer.
apparuit mnͥ pͥnceps gͥcoꝵ ueniens. Ue¬
runtamen annunciabo tibi: qđ exp̃s¬
sũ ẽ in scriptura ueritatis Et uemo

Expanded text:
ab archangelo ministrandam, lubens semetipsum, ne ocius ad Danielem salutaris angeli consolatio perveniret, Deique populum cui Gabriel archangelus praeerat coqui tamen ait ne tmic quidem ob inpugnationis illius uehementiam se ad eum peruenire potuisse, nisi in adiutorium sibi Michael archangelus aduenisset et occurrens principi regni Persarum seseque conflictui eius interserens et obponens eumque ab ipsius inpugnatione defendens ad instructionem prophetae post uicensimum et unum diem peruenire fecisset. et post pauca et ait, inquit, angelus: numquid scis quare uenerim ad te? et nunc reuertar ut proelier aduersus principem Persarum. cum enim ego egrederer, apparuit princeps Graecorum ueniens. uerumtamen adnuntiabo tibi quod expressum est in scriptura uer
Abbreviated transcription (Latin):
ut apłi uerb̾ eloquar. qui seductꝰ ñc̃ s
seducte acquiescens in exitiabilẽ uidet᷑
accessisse consensũ. sudore uultꝰ et labore
tantmͦ condempnat᷑ Qui tñ illi ñ ꝑ
suã s ꝑ t̾re maledictionẽ sterilitatẽ q

Expanded text:
ut apostoli uerbis eloquar qui seductus non est, sed ut apostoli uerbis eloquar qui seductus non est, sed seductae adquiescens in exitiabilem uidetur accessisse consensum, sudore uultus ac labore tantummodo condemnatur, qui tamen illi non per suam, sed per terrae maledictionem ste
Abbreviated transcription (Latin):
subsecuta ẽ: Quȩ inueniens eũ adhuc
aliquid in se erectũ habentẽ. ita ut etiã
cuidã colloqui atq consilii cũ homine
posset habere consortiũ: sententia dĩ uti¬
lit̾ in  ima deiectus ẽ. ut ñ iã sicut antea
sublime aliquid intuens et excelsus incede¬
ret. s ut solo coherens reperet. et humili¬
atus suꝑ uentrẽ. t̾renis uicioꝵ escis et opib
pasceret᷑. occultũ deinceps publicans ini¬
micũ. et ponens int̾ ipsũ et homuinẽ uti¬
les inimicitias salutarẽq discordiã: ut
dũ cauet᷑ tãꝗͣ hostis noxiꝰ. amicitis frau¬
dulentis ułt̾iꝰ homini nocere ñ possit. In
quo tñ et illud nos p̾cipue debet instru¬
ere. ut a malis consiliis declinemꝰ qd̾ lict
deceptionis auctor congrua pena. et
ẽdempnatiõe plectat᷑. nec ille quidẽ qui
seducit᷑ supplicio careat. licet aliꝗͣtulũ
leuiore quã ille qui auctor deceptionis
exciterit: Qd̾ hic exp̃ssũ planissime cer¬
nimꝰ. Adam namq qui seductꝰ ẽ. umnmo

Expanded text:
ueniens eum adhuc aliquid in sese erectum habentem, ita ut etiam cuiusdam conloquii atque consilii cum homine posset habere consortium, sententia domini utiliter in ima deiectus est, ut non iam sicut ante sublime aliquid intuens et excelsus incederet, sed ut solo cohaerens reperet et humiliatus super uentrem terrenis uitiorum escis et operibus pasceretur, occultum deinceps publicans inimicum ac ponens inter ipsum et hominem utiles inimicitias salutaremque discordiam, ut dum cauetur tamquam hostis noxius, amicitiis fraudulentis ulterius homini nocere non posset. In quo tamen et illud nos praecipue debet instruere, ut a malis consiliis declinemus, quod licet deceptionis auctor congrua poena et condemnatione plectatur, ne ille quidem qui seducitur supplicio careat, licet aliquantulo leuiore quam ille qui auctor deceptionis extiterit. quod hic expressum planissime cernimus. Adam namque qui seductus est, immo
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Alios repꝑimꝰ ñ solũ studere men¬
daciis: s etiã blasphemias hominib inspi¬
rare. Cuiꝰ rei nos etiã testes sumꝰ qui
auduimꝰ aꝑtissime demonẽ confitentẽ:
ꝑ arriũ & eunomiũ se impietatẽ sacͥ¬
legi dogiatis edidicisse Qđ etiã in
quarto regnoꝵ libro. unũ ex eisd ipsis
manifeste legimꝰ p̃dicantẽ: Egrediar
illos qui ab ipsis decipumt᷑: ita infero:
Attendentes spĩtib seductorib et doctruns
demonioꝵ in bypocͥsi loquentiũ menda
tiũ. Esse aut̃ et alia demonũ genera id ẽ.
mutoꝵ atq surdoꝵ euangłia testant᷑.
Incentores etiã libidinũ atq luxuriȩ. quos¬
dã sp̃itꝰ ec̃ ꝓpħ̃a conmemorat: Sp̃ĩtꝰ inqͥens
fornicationis decep̃ eos: et fornicati st̃ a dõ
suo. Nocturnos qͦ siue durnos ac meridia¬
nos demones: similit̾ scripturarũ auctori¬
tas docet: De quoꝵ diuersitate ꝑlongũ ẽ

Expanded text:
rent. Alios reperimus non solum studere menrent. Alios reperimus non solum studere mendaciis, sed etiam blasphemias hominibus inspirare. Cujus rei etiam nos testes sumus, qui audivimus apertissime daemonem confitentem, per Arium et Eunomium se impietatem sacrilegi dogmatis edidisse. Quod etiam in tertio Regum libro unum ex iisdem ipsis manifeste legimus praedicantem: Egrediar,illos qui ab ipsis decipiuntur, ita infert: Attendentes spiritibus seductoribus, et doctrinis daemoniorum in hypocrisi loquecium. esse autem et alia daemonum genera, id est mutorum atque surdorum, euangelia testantur. incentores etiam libidinis atque luxuriae quosdam spiritus esse propheta conmemorat spiritus, inquiens, fornicationis decepit eos, et fornicati sunt a deo suo. nocturnos quoque siue diurnos ac meridianos daemonas similiter scripturarum auctoritas docet. de quorum diuersitate perlongum est
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq liuoris et seductionis mat̾ia. qua
ut hominẽ deciꝑet instigatꝰ ẽ: de an¬
terioris riunȩ excitit causa. qd̾ scilicet
de limo terrȩ nuꝑrime figuratũ. ad
illã eũ głam cerneret euocandũ: unde
cũ eẽt unꝰ e pͥncipib se meminerit cor¬
riusse E iccirco pͥorẽ eiꝰ lapsũ quo su¬
ꝑbiendo corruerat. qͦ etiã serpens me

Expanded text:
denique liuoris ac seductionis materia, qua denique liuoris ac seductionis materia, qua ut hominem deciperet instigatus est, de anterioris ruinae extitit causa, quod scilicet de limo terrae nuperrime figuratum ad illam eum gloriam cerneret euocandum, unde, cum esset unus de principibus, se meminerat conruisse. et idcirco priorem eius lapsum quo superbiend
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ seu deiechons inieiũ geneseos lecdio
manifestat. q̃ue ance illoꝵ deceptionẽ
serpentini illũ nominis nota credidit
inurendĩ. ita dicens Serpens aut̃ erat
sapientior. uł sic̃ ebraici expͥmunt libri.¬
callidior cunctis bestiis terre: quas fecit
dñs ds̃. Intelligitis gͦ qd̾ ante illã circũ¬
uentionẽ pͥmi hominis. de angłica disces¬
serat scĩtate. ita ut ñ solũ nominis huiꝰ
insigniri mereret᷑ infamia: s etiã in ne¬
quiciȩ tergiuersatione cet̾is p̃ferret᷑ bes¬
tus terre: Non enĩ tali uocabulo scͥptu¬
ra bonũ angłm designasset: nec de his
qui in illa beatitudine ꝑseuerant dicẽt:
Serpens aut̃ sapientior erat om̃ib bestiis
terrę: Nam hoc cognom̃ ñ solũ gabrie¬
li uł michaeli nullo mͦ posset aptari:
s ne bono quidẽ eiuꝗͣ homini conue¬
niret: Aꝑtissime itaq et serpentis uoca¬
bulũ. & comꝑatio bestiarũ ñ sonat an¬
geli dignitatẽ: s p̃uaricatoris infamiã

Expanded text:
dejectionis, Geneseos lectio manifestat, quae, ante illorum deceptionem, serpentini nominis eum nota credidit inurendum, ita dicens: Serpens autem erat sapientior, sive, ut Hebraici expcallidior cunctis bestiis terrae quas fecit dominus deus. intellegitis ergo, quod ante illam circumuentionem primi hominis de angelica discesserat sanctitate, ita ut non solum nominis huius insigniri mereretur infamia, sed etiam in nequitiae tergiuersatione ceteris praeferretur bestiis terrae. non enim tali uocabulo scriptura bonum angelum designasset nec de his qui in illa beatitudine perseuerant diceret: serpens autem erat sapientior omnibus bestiis terrae. nam hoc cognomen non solum Gabriheli siue Michaeli nullo modo posset aptari, sed ne bono quidem cuiquam homini conueniret. apertissime itaque et serpentis uocabulum et conparatio bestiarum non sonat angeli dignitatem, sed praeuaricatoris infamiam.
Abbreviated transcription (Latin):
dignꝰ. Q quidã districtissimi monachoꝵ.
habentes quidẽ telũ dĩ s ñ sedm̃ scientiã
simplicit᷑ intelligentes. fecerunt sibi
eruces ligneas. easq humeris iugit᷑ circũ¬
ferentes. ñ edificationẽ s risũ cunctis ui¬
dentib intulert̃: Nonnulla uͦ ad utͣmq
ꝑfectionẽ id ẽ. tã historicã quã allegori¬
eã ita conmode ac necessarie capiunt᷑:
ut ut᷑ q explanatio uitales succos anuns
sũmistret. ut est illud: Si quis te pcus¬
serit in dext̾a maxilla: p̃be illi et alt̾am:
cũ ꝑsecunt᷑ uos in ciuitate ista: fugite
in alia. Et. Si uis ꝑfectus eẽ: uade uen
de omĩa quȩ habes et da pauꝑib et
habebis thessaurũ in celo: et ueni. seque¬
re me. Froduc̃ sane et fenũ ium̃tis qͥb
pabulis om̃s scͥpturarũ repleti sc̃ campi.
simplicẽ scilicet purã q narrationẽ histo¬
rice lectionss qua simpliciores quuq ae
minꝰ capaces ꝑfecte et integrȩ racionis.

Expanded text:
 quidam districtissimi monachorum, habentes quidem zelum dei, sed non secundum scientiam, simpliciter intellegentes fecerunt sibi cruces ligneas easque iugiter umeris circumferentes non aedificationem, sed risum cunctis uidentibus intulerunt. nonnulla uero ad utramque perceptionem, id est tam historicam quam allegoricam ita conmode ac necessarie capiuntur, ut utraque explanatio uitales sucos animae subministret, ut est illud : si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram, et: cum persequuntur uos in ciuitate ista, fugite inde omnia quae habes et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me . Producit sane et fenum jumentis, quibus pabulis omnes Scripturarum repleti sunt campi, simplicem scilicet puramque narrationem historicae lectionis, qua simpliciores quique ac minus capaces perfectae et integrae rationis,
Abbreviated transcription (Latin):
illud. omĩa ꝑ ipsũ facta st̃. et sine ipso fac¬
tũ ẽ nicħ: ante istud uiquã genescos tẽpo¬
rale principiũ om̃s illas potestates celestẽq
uirtutes dñi ereasse dubiũ ũẽ: Quas apłs
ꝑ ordinẽ dinumerans. ita describit: Quia
in xp̃o creata st̃ omĩa. in cęlo et in t̾¬
ra: usibilia et inuisibilia: siue angłi siue
archangl̃i. siue th̃oni siue dñationes siuie
pͥnipat᷑. siue potestates. omĩa ꝑ ipsũ et in
poereata sc̃ De istoꝵ itaq num̾̃o ñnullos
picipes fuse collapsos. lamentatio etechieli.
sue isaie. manifestisime docet. in quib pͥn¬
cipẽ tyri uł illũ luciferũ qui mane ori¬
dat᷑. flebili planctu cognoscimꝰ lam̃tari:
Uae illo quidẽ ita dñs ad ezechiel fili ho¬
minis leua planctũ suꝑ pͥncipẽ tiri. &
diceser. Hec dice̾t dñs ds̃. T̃u signaculũ
imilitudinis plenꝰ sapientia. ꝑfectꝰ decore:

Expanded text:
illud: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso facillud: omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, ante istud, inquam, Geneseos temporale principium omnes illas potestates caelestesque uirtutes deum creasse non dubium est. quas apostolus per ordinem dinumerans ita describit: quia in Christo creata sunt omnia in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, siue angeli sine archangeli, sine throni siue dominationes, siue principatus sine potestates. omnia per ipsum etgelorum. De istorum itaque numero nonnullos principes fuisse collapsos lamentatio Ezechielis sive Isaiae manifestissime docet, in quibus principem Tyri, aut illum Luciferum qui mane oriebatur, flebili planctu ab eis cognoscimus lamentari. Et de illo quidem ita Dominus ad Ezechiel: Fili hominis, leva planctum super principem Tyri, et dices ei: Haec dicit Dominus Deus: Tu signaculum similitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tione dm̃ pͥmitꝰ inchoasse. q̃uasi in iłł an¬
teriorib atq innumeris scłis ab onũ ꝓu¬
dentia et dispensatione diuina fuerit oci¬
osus ac tãꝗͣ ñ habens in quos bonitatis
sue exerceret bñficia. solitarius atq ab
om̃i munificentia alienꝰ fuisse credat᷑.
Qd de illa inmensa ac sine pͥncipio et̃
in cõp̃hensibili maiestate. satis humile ẽ
in congruũ q sentire: ĩpso dño de ifł po¬
testatib: dicente: Quando facta sunt sin¬
ul sidera: laudauerunt me uoce magna
om̃s angłi mei: Qui gͦ init st̃ creationi s¬
derũ : ante istud pͥncipiũ in qͦ factũ dr̃
celũ et terra. creati fuisse manifestissi¬
me comꝓbant᷑. Quippe qui ꝓ istis om̃b
uisibilib creaturis quas uidebant ex n
S temporale pͥncipiũ qđ a moyse dr̃ qd̃q
muudi huiꝰ scdm̃ historicũ immo uidar¬
cũ sensũ signat ȩtacẽ. saluo scilicet nr̃o sen¬

Expanded text:
tione deum primitus inchoasse, quasi in illis antione deum primitus inchoasse, quasi in illis anterioribus atque innumeris saeculis ab omni prouidentia et dispensatione diuina fuerit otiosus, ac tamquam non habens in quos bonitatis suae exerceret beneficia solitarius atque ab omni munificentia alienus fuisse credatur. quod de illa inmensa ac sine principio et inconprehensibili maiestate satis humile est incongruumque sentire, ipso domino de illis potestatibus haec dicente: quando facta sunt simul sidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. qui ergo intersunt creationi siderum, ante istud principium in quo factum dicitur caelum et terra creati fuisse manifestissime conprobantur, quippe qui pro istis omnibus uisibilibus creaturis quas uidebant ex niergo temporale principium, quod a Moyse dicitur quodque mundi huius secundum historicum, immo Iudaicum sensum signat aetatem saluo scilicet nostro sen
Abbreviated transcription (Latin):
deo tales isti creati sunt. uł ad hoc fac¬
łi. ut hos malitie gͣdus teneant ac semꝑ
deceptioni et ruinis hominũ uacent.:
contͣ p̃dicte scͥpture sentenciã. infama¬
binꝰ dm̃ uelut creatorẽ atq inuentorẽ
maloꝵ: qd̾ scilicet pessimas uoluntates
ac naturas ipse condiderit: ad ħea̾ ere¬
ais. ut semꝑ in nequitia ꝑseuerantes.
ñ ꝗͣ transire possint in bonȩ uoluntatĩ
affectũ: hanc gͥ racionẽ diu̾sitatis hus:
tͣdicione patrũ de scãrũ scripturarũ¬
fonte ꝑcepimꝰ: Ante conditionẽ huiꝰ ui¬
sibilis ereaturȩ spũales celestesq uirtutẽ
dm̃ fecisse. q̃ ꝓ hoc ipso qd̾ scirent se as
tantã beatitudinis głam beneficio crea¬
torss ex nichilo fuisse ꝓductas. ꝑpetuas
ei gr̾as referentes. indesinent̾ ei laudib
inhereient: nemo fideliũ dubitat: ͥ lec
enĩ existimare debemꝰ ereationiset opi¬
ficii sui pͥncipia ab huiꝰ mundi constitu¬

Expanded text:
deo tales isti creati sunt uel ad hoc facdeo tales isti creati sunt uel ad hoc facti, ut hos malitiae gradus teneant ac semper deceptionibus et ruinis hominum uacent, contra praedictae scripturae sententiam infamabimus deum uelut creatorem atque inuentorem malorum, quod scilicet pessimas uoluntates ac naturas ipse condiderit, ad hoc eas creans, ut semper in nequitia perseuerantes numquam transire possint in bonae uoluntatis adfectum. hanc igitur rationem diuersitatis huius traditione patrum de sanctarum scripturaruAnte conditionem huius uisibilis creaturae spiritales caelestesque uirtutes deum fecisse, quae pro hoc ipso quod scirent se ad tantam beatitudinis gloriam beneficio creatoris ez nihilo fuisse productas perpetuas ei gratias referentes indesinenter eius laudibus inhaererent, nemo fidelium dubitat. nec enim existimare debemus creationis et opificii sui principia ab huius mundi constitu
Abbreviated transcription (Latin):
uentũ antixp̃i: Illa q. omĩa quȩ in euangłio
secunt᷑ quȩ et impleta ante captiuitatẽ
ierosolimoꝵ et in fine niundi huiꝰ intelli¬
gunt᷑ implenda: Ex quib neut᷑ opinio am¬
pugnat aliã nec sequentẽ pͥor intellecłꝰ
euacuat: Ee iccires ꝓposita a uob̾ q̃stio
licet ñ satis uideat᷑ nec frequent̾ int̾ ho¬
mines uentilata. nec ap̃ plurimos paceat.
et ex hoc ipso ap̃ aliquos ea quę ꝓferemꝰ
forsitan uideant᷑ ambigua: ita debemꝰ nr̃a
temperare sentenciã. qm̃ fidei trinitatĩ
nicħ p̃iudicant. ut int̾ illa habeat᷑ que
medie sunt tenenda: Quanꝗͣ ñ tali opiꝰ¬
nione qualis suspitionib tant̃ et coniecꝰ¬
turis colligi solet. s manifestis scͥpturaꝵ
testimoniis omĩa comꝓbent᷑: Absit gͦ
ut dm̃ quicꝗͣ creasse conficam᷑ qd̾ sub¬
stantialit̾ malũ sit: dicente scͥptura.
Omĩa quȩ fec̃ ds bona ualde: Si enĩ ã

Expanded text:
uentum Antichristi, illaque omnia quae in euangelio uentum Antichristi, illaque omnia quae in euangelio sequuntur, quae et inpleta ante captiuitatem Hierosolymorum et in fine mundi huius intelleguntur inplenda. e quibus neutra opinio inpugnat aliam nec sequentem prior intellectus euacuat. Et idcirco proposita a uobis quaestio licet non satis uideatur nec frequenter inter homines uentilata nec apud plurimos pateat, et ez hoc ipso apud aliquos ea quae proferemus forsitan uideantur ambigua, ita debemus nostram temperare sententiam, quoniam fidei trinitatis nihil praeiudicat, ut inter illa habeatur quae medie sunt tequoda, quamquam non tali opinione qualis suspicionibus tantum et coniecturis colligi solet, sed manifestis scripturarum testimoniis omnia conprobentur. Absit ergo ut deum quicquam creasse confiteamur quod substantialiter malum sit, dicente scriptura: omnia quae fecit deus, bona ualde. si enim a
Abbreviated transcription (Latin):
res robustioresq redelant᷑ Quã obrẽ de hiꝰ
que aꝑta explanatione ꝓlata st̃: nos qͦ
constant̃ possumꝰ definire. audent̾q nr̃ã
ꝓferre sentenciã: Ea uͦ que meditationi
et exercitio nr̃o reseruans obtecta sc̃ĩs
sͥpcuris sp̃e diuinꝰ inseruit. quibdã uo
lens ea indiciis et opinionib colligrꝰ ita
pedetentĩ debent caute q conferri. ut
sit eoꝵ assertio uł confirmatio in dispu¬
tantis uł suscipientis arbitͥo collocata
detͥmento fidei uł fyxt uł medie suscipi:
id .ẽ ut ei nec plena credulitas nec absolu¬
ta refutatio deputet᷑: pͥoriq sequens opi¬
nio derogare ñ debeat. cũ neut᷑ earũ fidĩ
inueniat᷑ obsistere. Quale est illud qd̾ he¬
lias uenerit in ioħe: et itĩn sit aduentũ
dñi p̃cessur᷑. Et de abominatione desola¬
tionis qđ steterit in loco scõ ꝑ illud simu¬
lacrũ iouis qđ ierosolimis in templo positr̃
legunꝰ. et itm stare habeat in ȩccła ꝑ ad¬

Expanded text:
bustioresque reddantur. Quamobrem de his, quae aperta explanatione prolata sunt, nos quoque constanter possumus definire audenterque nostram proferre sententiam. ea uero, quae meditationi et exercitio nostro reseruans obtecta sanctis scripturis spiritus diuinus inseruit, quibusdam ea uolens indiciis et opinionibus colligi, ita pedetemptim debent cauteque conferri, ut sit eorum adsertio uel confirmatio in disputantis uel suscipientis arbitrio eonlocata. detrimento fidei uel fixe uel medie suscipi, id est ut ei nec plena credulitas nec absoluta refutatio deputetur priorique sequens opinio derogare non debeat, cum neutra earum fidei inueniatur obsistere. quale est illud, quod Helias uenerit in lohaune et iterum sit aduentum domini praecursurus, et de abominatione desolationis, quod steterit in loco sancto per illud simulacrum Iouis quod Hierosolymis in templo positum legimus et iterum stare habeat in ecclesia per ad
Abbreviated transcription (Latin):
lectuũ spacia corã ipsis iminensa tendunt᷑:¬
eẽt in quib & desidiosoꝵ argueret᷑ igna¬
uia. & studiosoꝵ alacͥtas atq industria ꝓ¬
baret᷑: Ideoq sacis ꝓpͥe scͥptura diuuna a¬
gro opimo ac fertili comꝑat᷑ Qui cũ mul¬
ta gignat ac ꝓferat quȩ ad homunĩ uiẽ¬
tũ sine aliqua ignis coctione ꝓficiant: q̃dã
nisi pͥ ꝰ flãme calore mitigãta atq mollita.
om̃e aspitatẽ sue. deposueriuĩ cri  tatiꝰ. ł ĩcongtiu
usib humanis. uł noxia sentient᷑. Nonꝰ¬
nulla uͦ ita utͥq usui apta nascunt᷑: ut
nec incocta sua cru̾itate displiceant. ꝑ
offendant. et tam̃ ignis calore decocta.
salubriora reddant᷑: Plura qͦ ad escã
tantmͦ irracionabiliũ umentoꝵ et
animaliũ uł ferarũ ac uolucrũ ꝓferuit᷑
cibis hominũ minime. ꝓfutura. Quȩ
etiã in sua asꝑitate manentia. absqa illa
igns confectione uitalẽ iumentis confe¬

Expanded text:
lectuum spatia coram eis immensa tenduntlectuum spatia coram eis immensa tenduntur, in eis et desidiosorum argueretur ignania et studiosorum alacritas atque industria probaretur. ideoque satis proprie scriptura dinina agro opimo ac fertili conparatur, qui cum multa gignat ac proferat quae ad hominum uictum sine aliqua ignis coctione proficiant, quaedam nisi prius flammae calore mitigata atque mollita omnem asperitatem suae deposuerint cruditatis, uel incongrua usibus humanis uel noxia sentientur. nonnulla uero ita utrique usui apta nascuntur, ut nec incocta sua cruditate displiceant uel offendant et tamen ignis calore decocta salubriora reddantur. plura quoque ad escam tantummodo inrationabilium inmentorum et animalium uel ferarum ac uolucrum prcibis hominum minime profutura, quae etiam in sua asperitate manentia absque ulla ignis confectione vitalem jumentis confe