comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. Quisquis litem fugis: et feminam
fuge. uix alceram sure altera effugiee ⁊.
Iemine et si quod rarum est : mitissimii moret
suit. ipsa presencia utq ita dixeaam uni¬
bra norens est. Cuius siquid̃̃ fidei mereor
uultus at uerba : cunctis qui solitariam.
pacem querunt. non alit̾ uitandi sunt nõ
dito : quam coluber sed quam basilisti ꝯsper¬
tus ac sibila. Nam nec alit᷑ ocłł q basi¬
listus int̾ficit : et añ ꝯtactũ ĩficit. Se
quibus aũt potiꝰ qͣ de nobis dici estimes.
qued in longiqua mateua uere ne magis
an proprie ait Maro. Carpit enĩ uirees.
paulatim uritq uidendo femma nec nel¬
morũ patitur meminisse nec herbe. Saue
qued uisu solo corporis Atq anii uires car¬
pantur. urant̾q tangere poterat uniuersos
quos ea pestis extenuat et accendit Atq
nemorũ hebeq memorĩa cadem pestie
erpiat si ut de equis ac bobus dixit: sic
dehonuinib dixisset. quos alios quam nos

Expanded text:
tudo. Quisquis ergo litem fugis et feminam tudo. Quisquis ergo litem fugis et feminam fuge; vix alteram sine altera effugies. Femine, etsi, quod rarum est, mitissimi mores sint, ipsa presentia utque ita dixerim umbra nocens est. Cuius, siquid fidei mereor, vultus ac verba cuntis, qui solitariam pacem querunt, non aliter vitandi sunt, non dico quam coluber, sed quam basilisci conspectus ac sibila. Nam nec aliter oculis quam basiliscus interficit et ante contactum inficit. De quibus autem potius quam de nobis dici extimes, quod in longinqua materia, vere ne magis an proprie, ait Maro: Carpit enim vires paulatim, uritque videndo femina; nec nemorum patitur meminisse nec herbe? Sane quod visu solo corporis atque animi vires carpantur uranturque, tangere poterat universos quos ea pestis extenuat et accendit; at quod nemorum herbeque memoriam eadem pestis eripiat, si ut de equis ac bobus dixit sic de hominibus dixisset, quos alios quam nos
Abbreviated transcription (Latin):
prut me Ambrosii dicto parumper
⁊misteam illud non silueri noꝵ quod
omnib notũ multi diss milãt. Nul¬
lum uirus a deo pestiferum uitam hant sec¬
taribus ut muliebre consortiũ. Femurens
eñ decor eo formidolosior funestriorq quo
blandior. Ut sileam mores quib omnino
ncħil inftabilius inchil studio quietis infestiꝰ.
Quisquis requiem queris feminam taux:.
perpetuã officiuam litium at laborum. Raro
sub eode tecto habitant quies et mulier.
Hatruci uerbum est. Semper habet lites
alternaq iuigia lectus. In quo npta iacer
iiuimũ dormitur in illo. iisi forte trãquil¬
lioꝵ est concubine accubitus ⁊ cuius et fides
mmor et maior infamia et litigut par.
Stitum est. illud clari oratoris dictũ. Qui
non litigat celebs est. Quid uero melius
quam nõ litigare. Aut quid per ihesum
rristum oro te. quid inqni. solitudine pre¬
sertim nocturna: at silencio et quiete: et
lectuli libertate felitius. Nil ergo felicius
relibatu : ml uero celibatu apcius quã soli¬

Expanded text:
ut me Ambrosii dicto parumper mmisceam, illud non siluerim quod, omnibus notum, multi dissimulant. Nullum virus adeo pestiferum vitam hanc sectantibus, ut muliebre consortium; femineus enim decor eo formidolosior funestiorque quo blandior, ut sileam mores quibus omnino nichil instabilius, nichil studio quietis infestius. Quisquis requiem queris feminam cave, perpetuam officinam litium ac laborum; raro sub eodem tecto habitant quies et mulier. Satyrici verbum est: Semper habet lites alternaque iurgia lectus in quo nupta iacet; minimum dormitur in illo. Nisi forte tranquillior est concubine accubitus, cuius et fides minor, et maior infamia, et litigium par. Scitum est et illud clari oratoris dictum: «Qui non litigat celebs est». Quid vero melius quam non litigare? Aut quid, per Iesum Cristum oro te, quid, inquam, solitudine presertim nocturna ac silentio et quiete et lectuli libertate felicius? Nichil ergo felicius celibatu, nil vero celibatui aptius quam soli
Abbreviated transcription (Latin):
et uel in cõtemplacione dei uel in cõgne¬
cione rerum: uel in exercitis uirtutũ possit
expendi. Quoq granuis stomaceris: ommi
pere sanoris consilii spe sublata doming deũ
memoriãq meam testor. Hec me sepuis
ex ore senum audisse quam muenum¬

Expanded text:
et vel in contemplatione Dei, vel in cogniet vel in contemplatione Dei, vel in cognitione rerum, vel in exercitio virtutum possit expendi. Quoque gravius stomaceris, omni fere sanioris consilii spe sublata, Deum memoriamque meam testor hec me sepius ex ore senum audisse quam iuvenum
Abbreviated transcription (Latin):
gencia homini uitam daret : non sompri
neq contubitus. non cibi neq potus indi¬
gencia. sed cui absq hus adesset. et quies
et soboles igisq sacietas. An optabilior
ea uita esset: an nostra que necessitatib
tam mults obiecta semper atq subiecta
est Qͣt quotiẽs casu aliquo hus Disceptioĩb
interfui et in finem tacitus intendeus: raro
aliquem ex hus audiui qui nõ hanc nostrã
miseriã elli beatitudine preferendam intre¬
pide diffiniret. Quin illud in fama exul¬
tantes dicere solit sunt. Nam quid si somp¬
nũ si concubitum : si cibum potumq subtra¬
ueus: acturi sumus: aut que nai uita
futura est: uite muneribus et officus spo¬
liata ut penitus pre se ferant, et ĩ puden¬
tissime fateantur ad ml se aliud uiuere :¬
qua ad ea que cõmunia brutis anmãtib
sũt nobistũ uasi uero nõ perditũ illud
tempus: quo breuissimã hant uitam cum
sompno et uoluptate partinuir ⁊ meliorib curis

Expanded text:
gentia homini vitam daret non somni gentia homini vitam daret non somni neque concubitus, non cibi neque potus indigam, sed cui absque his adesset et quies et soboles et sobria iugisque satietas, an optabilior ea vita esset, an hec nostra, que necessitatibus tam multis obiecta semper atque subiecta est. Et quotiens casu aliquo his disceptationibus interfui! et in finem tacitus intendens raro aliquem ex his audivi, qui non hanc nostram miseriam illi beatitudini preferendam intrepide diffiniret! Qui illud insania exultantes dicere soliti sunt: nam quid si somnum, si concubitum, si cibum potumque subtraxeris acturi sumus? Aut quenam vita futura est, vite muneribus et officiis spoliata? Ut penitus pre se ferant et impudentissime fateantur, ad nil se aliud vivere quam ad ea, que comunia brutis animantibus sunt nobiscum. Quasi vero non perditum illud tempus, quo brevissimam hanc vitam cum somno et voluptate partimur, in melioribus curis,
Abbreviated transcription (Latin):
quibus nichil sit ĩ ore frequẽtius quã uerba
gramaticorũ. illa piget tedet ac penitet.
it illud Terentii. Nec quid agam sçio
Credo singula precipueq nouissimũ. nam
si quid agerent stirent. confestun querele
uies quiesterent. Cuius enĩ rei teder
orote ᷑ nsi ignorancre stulticieq proprie.
denete ueibum est. Onmnis stulticia labo¬
⁊at fastidio sui. Non placet eis uita: ner
iitento. Nichil enĩ habet stabiliti cõsilii.
mctuil firmi. nichil ad extremũ placit ⁊̃
quia ut ibidem ait idem inisi sapiente sua
non platent. Nesciunt quid agant. seq id
nestire non nestĩt neq dissimulant .Cõ¬
sequẽs est ut ad quid uiuant nestiant
Qnomodo igitier ament : quod cui usur sit
ignorant pleuq ita uiuũt: quasi ad nchil
aluid quam ad sepuiendĩ gule ac uentri
sese natos putent. prorsus infausta man¬
cipia tam turpib dominis addicta. Eued
ira se habere ne qua dubitatõ sit: queri
inter eos solet si qua naturaͤ parentis ĩdul¬

Expanded text:
quibus nichil sit in ore frequentius quam verba illa grammaticorum: piget, tedet ac penitet; et illud Terrentii: «Nec quid agam scio». Credo singula, precipueque novissimum. Nam si quid agerent scirent, confestim querele omnes conquiescerent. Cuius enim rei tedet, oro te, nisi ignorantie stultitieque proprie? Senece verbum est: «Omnis stultitia laborat fastidio sui». Non placet eis vita, nec immerito: nichil enim habent stabiliti consilii, nichil firmi, nichil ad extremum placiti, quoniam, ut ibidem ait idem, «nisi sapienti sua non placent». Nesciunt quid agant, seque id nescire non nesciunt, neque dissimulant. Consequens est ut ad quid vivant nesciant. Quomodo igitur ament, quod cui usui sit ignorant? Plerique ita vivunt, quasi ad nichil aliud quam ad serviendum gule ac ventri se se natos putent, prorsus infausta mancipia tam turpibus dominis addicta. Quod ita se habere nequa dubitatio sit, queri inter eos solet, siqua nature parentis indul
Abbreviated transcription (Latin):
A nostrorum senum grauitas: acqz¬
E
maturitas est. ut a uoluptate diuelli
miserum ducãt, mortem aute oculos
habentes: mox e putri ruinosq mẽbrorũ
habitaculo miseros. enulsuram / a deo uo¬
luptatis nomen ab adolestencia dilectũ usq
in senium dulce est. ut si uoluptas desit.
uoluptatis effectum spernãt. nec nisi fedo

Expanded text:
a nostrorum senum gravitas atque maturitas est, ut a voluptate divelli miserum ducant, mortem ante oculos habentes mox e putri ruinosoque membrorum habitaculo miseros avulsuram. Adeo voluptatis nomen ab adolescentia dilectum usque in senium dulce est ut, si voluptas desit, voluptatis effectum spernant, nec nisi fedo
Abbreviated transcription (Latin):
patucuã de hoc ip̃o loques tanto s miero¬
re perctussum dicit : ut uix loqui sufficiat
Erp quibus apparet. et pontificatus per mo¬
lestam ibl farcinam ⁊ sicut ex omnib ꝓfecto
que illesam ininaculatãq custoduut⁊ et
pelitarie uite dulcẽ fuisse memorĩa: inse
follacione dispariũ mutati sratus amari¬
tudinem a cerbasset

Expanded text:
patritium, de hoc ipso loquens, tanto se meropatritium, de hoc ipso loquens, tanto se merore percussum dicit, ut vix loqui sufficiat. Ex quibus apparet et pontificatus permolestam illi sarcinam, sicut est omnibus profecto qui illesam immaculatamque custodiunt, et solitarie vite dulcem fuisse memoriam nisi collatione disparium mutati status amaritudinem acerbasset
Abbreviated transcription (Latin):
memoratis: ad contͣria tristior se conuerbens.
At nunc inquit ex occasione cure pastoralis
seculariũ hominũ negotia patit᷑ et post
tam pulchiã quietis sue speciẽ. ceremi
actus puluere fedatur. q̃ secunt᷑: attrahere
Longie E. et numine necessarũ: fiiis este
ur orse recordacione uite preterate torquea
acrius. et in comꝑacõem quiet uiuentium
miseꝵ fateatur: quoꝵ plurmios ⁊ in hac
de qua loqͥuiur uita secreciore placuissi
diffunt. nec minus et illa superuacunm
sespu quae meo libro se ipsit ubi Iob a¬
uctum afflictus exposiut. proꝑterea ꝙ
et uteiq ꝑuulgatus est liber enhec in
urriusq uestibulo scripta sunt Mlato alra
propfcepiliora : ubi ob hunt ipsum siro
ascenserm et m̃cessant̾ se ait Rlere et aimcos
olarsum si eñ dlligũt secũ flcant: er pro
sr deumi ibgent. ut intelligas suũ illũ m¬
tellexiss prriculũ : qui quasi genus mortis
aupilũt in eo statu tam suppliciter implo¬
rar et aIn epistola autem ad narsetem

Expanded text:
memoratis, ad contraria tristior se convertens: «At nunc» inquit «ex occasione cure pastoralis, secularium hominum negotia patitur, et post tam pulcram quietis sue speciem terreni actus pulvere fedatur». Que sequuntur attexere longum est et minime necessarium: finis est ut se recordatione vite preterite torqueri acrius et in comparationem quiete viventium miserum fateatur, quorum plurimos in hac de qua loquimur vita secretiore placuisse diffinit. Nec minus et illa supervacuum sequi que in eo libro scripsit, ubi Iob afflictum afflictus exposuit; propterea quod et uterque pervulgatus est liber, et hec in utriusque vestibulo scripta sunt. Mitto alia prope flebiliora, ubi ob hunc ipsum suum ascensum et incessanter se ait flere, et amicos orat ut, si eum diligunt, secum fleant ac pro se Deum rogent. Ut intelligas suum illum intellexisse periculum qui, quasi genus mortis auxilium in eo statu tam suppliciter imploraret. In epystola autem ad Narsetem
Abbreviated transcription (Latin):
potui / c̾te nͨ uolui. suꝑ eo tandẽ ꝓ qͦ uenerã certũ iͥ
deputauit die̾. ⁊ a meridie ad uesꝑã me tenuit. Et qm̃
crestẽte mat̾ila brent tꝑs apparuit. duob ꝓxiius dieb
idemfecit. Sic tͥduo extussa ignorãtia mea die tercio
me Dignũ laurea iudicauit. Eã mͥ neapoli offerebat. et
ut assẽtirer. p̃cib etꝭ młtis urgebat. Dicit amor rome
uen̾anda tãti ⁊ egis ĩstantiã. Itaq ĩflexibile ꝓpoĩtũ meũ

Expanded text:
potui certe, nec volui — super eo tandem pro quo veneram certum michi deputavit diem, et a meridie ad vesperam me tenuit. Et quoniam, crescente materia, breve tempus apparuit, duobus proximis diebus idem fecit. Sic triduo excussa ignorantia mea, die tertio me dignum laurea iudicavit. 32 Eam michi Neapoli offerebat et, ut assentirer, precibus etiam multis urgebat; vicit amor Rome venerandam tanti regis instantiam. Itaque, inflexibile propositum meum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hũane tm̃. s sit̾ in celũ felices aĩe recipiũtus
acceptꝰ sũ. tãto cũ gaudio tãq ĩextimabili tai̾tate
ac pietate. ut qr equare eã u̾bis posse nõ spero / sile̾tio
oppͥmẽda sit. Inc̾ młta scrẽs me clericalẽ uitã a xm̾itia
tenusse. Ut me nõ sibi solũ s eciã prĩe arctiꝰ astrĩgtt
me canoĩtũ padus fieri fecit. ⁊ ad sũmã si uita
sibi lõgior fuisset mͥ erroꝵ ⁊ itmerũ oĩm finis erat
S heu nichil int̾ mortłes diut᷑nũ. ⁊ si quid dulte
se obtulit amaro mox fiñe ꝯcludit᷑. Bic̃mo nõ
eramꝰ. Et lis filiꝰ sibi successit᷑ prudẽtissineꝰ ⁊ clai̾ssims
uir. ⁊ qͥ ꝑ pr̃na uestigia me carũ seꝑ at honoratũ hñit
egs tñ illo amisso cũ q magꝭ inͥ p̃sertĩ de etate cõ¬
uen̾at. redii rursq ĩ gallias. stare nescius. nõ tã desidio
uisa nłies ⁊ euidẽd ꝙͣ studio more egͦꝵ loci muta ⁿ ͤ¬

Expanded text:
ed sicut in celum felices anime recipiuntur acceptus sum, tanto cum gaudio tamque inextimabili caritate ac pietate, ut, quia equare eam verbis posse non spero, silentio opprimenda sit. Inter multa, sciens me clericalem vitam a pueritia tenuisse, ut me non sibi solum sed et patrie arctius astringeret, me canonicum Padue fieri fecit. Et ad summam, si vita sibi longior fuisset, michi erroris et itinerum omnium finis erat. 39 Sed — heu! — nichil inter mortales diuturnum, et siquid dulce se obtulerit amaro mox fine concluditur. Biennio non eramus. 40 Et licet filius sibi successerit, prudentissimus et clarissimus vir, et qui per paterna vestigia me carum semper et honoratum habuit, ego tamen, illo amisso cum quo magis michi presertim de etate convenerat, redii rursus in Gallias, stare nescius, non tam desiderio visa milies revisendi, quam studio more egrorum loci mutation
Abbreviated transcription (Latin):
suspirẽ. Inde redies sub frẽ eiꝰ iohãne de colu̾na car¬
dmali mltos x ãnos nõ qiͣ sus dño s sub prẽ. ĩmo ne¬
id qͥdẽ s cũ frẽ amãtissis. ĩmo metũ. ⁊ ꝓp̃a mea ĩ domo
fui. Quo tꝑe Inuemilis me ĩpulit appetitꝰ. ut ⁊ gallias
⁊ gͤmaniã ꝑagͣrẽ. Et lic alie cause fĩgerẽt᷑ ut ꝓfection
incã meis maiorib approbarẽ. Uã tñ cã erat młta ui¬
⁊ delcãtꝰ sũ ĩqͥrere quid uerũ quid ue fabuloslĩ de illa
Urle narret᷑. Inde ⁊eu̾si r omã adii. cuiꝰ uidẽde desi¬
derio ab ĩfãtia ardebã. Et huiꝰ faĩlie magnanimũ
genitorẽ stephanũ de colũna uirũ cuilib ãtiquoꝵ
parẽ ita colui. at ita sibi acceptꝰ fui. ut int̾ me
et quelib filioꝵ nl diceres ĩteresse. Qui uiri excel¬
lẽtis amor ⁊ affectꝰ usq ad uite eiꝰ extͣmũ uno

Expanded text:
suspirem. 20 Inde rediens sub fratre eius Iohanne de Columna, carsuspirem. 20 Inde rediens sub fratre eius Iohanne de Columna, cardinali, multos per annos, non quasi sub domino sed sub pid quidem, sed cum fratre amantissimo, imo mecum et propria mea in domo fui. 21 Quo tempore iuvenilis me impulit appetitus ut et Gallias et Germaniam peragrarem. Et licet alie cause fingerentur ut profectionem meam meis maioribus approbarem, vera tamen causa erat multa virere quid verum quid ve fabulosum de illa urbe narraretur. 22 Inde reversus Romam adii, cuius vidende desiderio ab infantia ardebam; et huius familie magnanimum genitorem Stephanum de Columna, virum cuilibet antiquorum parem, ita colui atque ita sibi acceptus fui, ut inter me et quemlibet filiorum nil diceres interesse. Qui viri excellentis amor et affectus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ̾buc̃da eẽt. Itaq scdm ⁊ uigesiũ ãnũ agens
dcliũ redii domũ uero auignienĩst illud pxiliũ ubi
al ĩ fãcie mee fine fuerã. Habet em̃ ꝯsuetũdo ꝓximã
uĩ nat᷑e. Ibi iã gͦ nosti ego ⁊ failiaritas meã a magnis
uiris expti ceꝑat. Cur aut̾ẽ / nestire nũc me fateor / et
mirari. pic equidẽ nõ mirabar. Ut qͥ mͥ more etatis oĩ
honore dig̾ssimꝰ uiderer. Ante alios expetitꝰ fui a colũ¬
nẽsuũ clara/⁊ gn̾osa failia q̃ tũt romanã curiã fre¬
quẽtabat. dicã meliꝰ illustbat. a qͥb accitꝰ. ⁊ mͥ nestio
an et nũc. s tũt certe ĩdebito ĩ honore habitꝰ ab Illustͣ¬
⁊ ĩꝯꝑabili uiro Iacobo de colũna lõberieñ tuc exo cui
nestio an pare uiderĩ seu uisurꝰ si/ ĩ uasconiã ductꝰ
sub collib pireneis. estate᷑ ꝓpe celestẽ młta ⁊ dni et
comitũ Iocũdi ͭ ᵉͤ trãsegi. Ut᷑ sẽꝑ tꝑs illud meorando

Expanded text:
Itaque secundum et vigesimum annum agens domum redii. Domum voco avinionense illud exilium, ubi ab infantie mee fine fueram: habet enim consuetudo proximam vim nature. Ibi ergo iam nosci ego et familiaritas mea a magnis viris expeti ceperat; cur autem nescire nunc me fateor et mirari, tunc equidem non mirabar, ut qui michi, more etatis, omni honore dignissimus viderer. 19 Ante alios expetitus fui a Columnensium clara et generosa familia, que tunc romanam curiam frequentabat, dicam melius: illustrabat. A quibus accitus, et michi nescio an et nunc, sed tunc certe indebito in honore habitColumna, Lomberiensi tunc epyscopo, cui nescio an parem viderim seu visurus sim, in Vasconiam ductus, sub collibus Pireneis estatem prope celestem, multa et domini et comitum iucunditate, transegi, ut semper tempus illud memorando
Abbreviated transcription (Latin):
historia lõgior ẽ ꝙͣ postat hic locꝰ. Inde gͦ digressus
parmã ueni. ⁊ cũ illis de corrigia uiris ĩ me libtra¬
Iissuis at optimis s int̾ se male ꝯcordib qͥ tũt uibẽ
illã tali ⁊ egimñe gub̾nabãt. qͣle nec añ ĩ memoria
hom̃i habuerat ciutas illa. nͨ etate hac ut auguror
habitura ẽ. aliꝙͣtulũ tꝑs exegi. Et suscepti menor
honoris sollicitꝰq ne ĩdigno collatꝰ uideret᷑. cũ die
qͥdã in mõtana ꝯstẽdẽs forte trãs entiam ãnẽ/ reginis
d̾finib siluã q̃ plana dr̃ adiissc̃. subito loci spẽ ꝑcussꝰ
ad ĩtermissã affricã stilũ uti. et feruore aĩ qͥ sopitꝰ
uideba᷑. excitato. scͥ̃psi aliꝓͣtulũ diẽ illo. pꝰ ꝯtimuis dieb
qͦtidic aliqͥd. donet parmã rediẽs ⁊ repostã ac traq̃llã

Expanded text:
historia longior est quam poscat hic locus. 34 Inde ergo digressus Parmam veni et cum illis de Corrigia, viris in me liberalissimis atque optimis, sed inter se male concordibus, qui tunc urbem illam tali regimine gubernabant, quale nec ante in memoria hominum habuerat civitas illa, nec etate hac — ut auguror — habitura est, aliquantulum tempus exegi. 35 Et suscepti memor honoris, sollicitusque ne indigno collatus videretur, cum die quodam in montana conscendens forte trans Entiam amnem reginis in finibus silvam que Plana dicitur adiissem, subito loci specie percussus, ad intermissam Africam stilum verti, et fervore animi qui sopitus videbatur excitato, scripsi aliquantulum die illo; post continuis diebus quotidie aliquid, donec Parmam rediens et repostam ac tr
Abbreviated transcription (Latin):
distantẽ. ubi fontiũ rex om̃ sorga urit᷑. Captꝰ loti
Dulcediẽ libellos meos ⁊ meip̃m illus tnͣstul Põga¬
erit historia si ꝑgã exeqͥ ꝙͥ ibi młtes ac młtos egerĩ
x ãnos. Hec est sũma. ꝙ q̃cquid fere opustuloꝵ mͥ
excidit. ibi uel actũ .ł ceptũ. ł ꝯceptũ ẽ. q̃ tã nuucta
fuert̃ ut usq ad hãc etatẽ it extrteãt as fatigẽt.
ffuit eñ mͥ ut corpꝰ sic ĩgenũ magis pollẽs dexteritite
ꝙͣ uirib. Itaq multa in facilia cegitatu q̃ exxquutõne
Difficilia p̃c̾misi. Hic mͥ ixã locoꝵ facies suggessit ut
bucolicũ carinẽ siluetre opꝰ aggrederes. ⁊ uite solitarie
ep̃m caualliceñ. nũc magnũ sabineñ ep̃m cardinalẽ.
qͥ michi iã solus om̃i ueterũ suꝑstes nõ mt ep̃alit̾ ut
ãbsiꝰ augustinũ / s fr̃̾nt dilexit ac diligᵗ. Illis ĩ mõtib
uagãti sexta qͣdã feria maioris ebdomade cogitatõ ĩcid
⁊ ualida ut de scipiont affricano illo pͥͦ cuꝰ nouiẽ

Expanded text:
distantem, ubi fontium rex omnium Sorgia oritur. Captus loci dulcedine, libellos meos et meipsum illuc transtulerit historia si pergam exequi quid ibi multos ac multos egerim per annos. Hec est summa: quod quicquid fere opusculorum michi excidit, ibi vel actum vel ceptum vel conceptum est; que tam multa fuerunt, ut usque ad hanc etatem me exerceant ac nos. Hec est summa: quod quicquid fere opusculorum michi excidit, ibi vel actum vel ceptum vel conceptum est; que tam multa fuerunt, ut usque ad hanc etatem me exerceant ac faisi. 25 Hic michi ipsa locorum facies suggessit ut Bucolicum carmen, silvestre opus, aggrederer, et Vite solitarie ardinalem; qui michi iam solus omnium veterum superstes, non me epyscopaliter, ut Ambrosius Augustinum, sed fraterne dilexit ac diligit. 26 Illis in montibus vaganti, sexta quadam feria maioris hebdomade, cogitatio incidit, et valida, ut de Scipione Africano illo primo, cuius no
Abbreviated transcription (Latin):
dictu mirabile uno die ⁊ ab urbe roma seuatꝰ. et
de parisii cãtellarii studii ad me lr̃e ꝓuenerũt
certatiꝰme ille ⁊omã. ille ꝑisiꝰ ad ꝑcipiẽd laurcã poeticã
euocãtes. Qͥb ego inuemilit᷑ głabũdꝰ ⁊ me dignũ Iudi¬
caus/ qͦ me dignũ tãti uiri iudicarẽt. nͨ meritũ meũ
s alioꝵ librãs testiõnia. parũꝑ tñ hesitaui cui potius
aurẽ. dare̾. Euꝑ qͦ. ꝯsiliũ Iohãnis de colũna cardinalis
supꝰ nõĩati xlrãs expetii. Erat ei̾ adio uiciuꝰ. ut cũ sibi
stro scpsisse. die altero añ horã t̾tiã pusũ eiꝰ accixẽ.¬

Expanded text:
— dictu mirabile! — uno die et ab urbe Roma senatus, et de Parisius cancellarii studii ad me litere pervenerunt, certatim me ille Romam ille Parisius ad percipiendam lauream poeticam evocantes. Quibus ego iuveniliter gloriabundus, et me dignum iudicans quo me dignum tanti viri iudicarent, nec meritum meum sed aliorum librans testimonia, parumper tamen hesitavi cui potius aurem darem. Super quo consilium Iohannis de Columna cardinalis supra nominati per literas expetii. Erat enim adeo vicinus ut, cum sibi sero scripsissem, die altero ante horam tertiam responsum eius accipe
Abbreviated transcription (Latin):
S ħ lõgior at ĩcides̃ ẽ q̃rela. Ibi g̾ uẽtosissum ãmis
ad rixã putriciã sub ꝑe̾tib ac deide sub uanitatis
meis adolestẽtiã totã egi. nõ tñ sine magnis disgressi¬
onib. Nãq hͦ tꝑe carpẽtoras tuitas ꝑua/ ⁊ illi ad
orieutẽ ꝓxiã quadrt̾no ĩteg᷑ me habuit. Inq his
duab aliꝙͣtulũ grãmatice dialetice ac ⁊hetorite

Expanded text:
 incidens est querela. 16 Ibi igitur, ventosissimi amnis ad ripam, pueritiam sub parentibus, ac deinde sub vanitatibus meis adolescentiam totam egi. Non tamen sine magnis digressionibus: namque hoc tempore Carpentoras, civitas parva et illi ad orientem proxima, quadriennio integro me habuit; inque his duabus aliquantulum gramatice dyaletice ac rethorice,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceperĩ. Multos tñ eoꝵ quos ualde amabã/ effugi.
Tantꝰ fuit mͥ ĩsitus amor lib̾tatis. ut cuint uel nomẽ
ip̃m lil̾tati. uel illi eẽ ꝯͣriũ uiderẽ. oĩ studio declinarẽ.
Ingenio fui eqͦ. potiꝰ ⁊ acuto ad õẽ bonũ ⁊ salubre
in qͥb sẽsi dulcedinẽ abditã. quã aliqñ ꝯtẽxserã.
poetitis lrĩs nõ nisi ad ornatũ reseruatis. Incubu
unice int̾ młta ad notitiã uetustatis. qm̃ mͥ semper
etas ista displicuit. Ut nͥ int amor caroꝵ ⁊ diuersũ
traheret. qualibet etate natꝰ eẽ semx optauerĩ. et
hãt obliuisti iisꝰ aĩo me aliis sẽꝑ ĩserere. Histõitis
itaq delectatꝰ sũ / nõ muuinꝰ tñ offeusq̃ eoꝵ distordiã
sequitꝰ i dubio qͦme ł uerisilitudo repł st̾bentiũ

Expanded text:
i. Multos tamen eorum, quos valde amabam, effugi: tantum fuit michi insitus amor libertatis, ut cuius vel nomen ipsum illi esse contrarium videretur, omni studio declinarem. Ingenio fui equo potius quam acuto, ad omne bonum et salubre in quibus sensi dulcedinem abditam, quam aliquando contempseram, poeticis literis non nisi ad ornatum reservatis. Incubui unice, inter multa, ad notitiam vetustatis, quoniam michi semper etas ista displicuit; ut, nisi me amor carorum in diversum traheret, qualibet etate natus esse semper optaverim, et hanc oblivisci, nisus animo me aliis semper inserere. Historicis itaque delectatus sum; non minus tamen offensus eorum discordia, secutus in dubio quo me vel veri simi
Abbreviated transcription (Latin):
ut mͥ uisũ est fragili ⁊ obsto neq bo ĩ coi seomont
cũ amitis a̾ cũ familia̾ib / eloquẽtie unꝙͣ tura me
altigit. Mirorq eã curã augustũ cesarẽ suscepisse
Ubi autẽ res ix̃ã ł locꝰł auditor alit̾ post̾e uisiq ẽ
paulo ãnisus sũ. id q ꝙͣ efficacit̾ nestio eoꝵ sit
Indiciũ corã quib dixi. Ego mͦ bene uixissem.

Expanded text:
 fragili et obscuro. Neque vero in comuni sermone cum amicis aut familiaribus eloquentie unquam cura me attigit; mirorque eam curam Augustum Cesarem suscepisse. Ubi autem res ipsa vel locus vel auditor aliter poscere visus est, paulo annisus sum; idque quam efficaciter, nescio: eorum sit iudicium coram quibus dixi.
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dũ ut peccatoꝵ suoꝵ uel sero mẽores sese agno¬
stãt. Corpus Iuuem nõ magnaꝵ uixiũ s multe
dext̾itatis obtigerat. forma nõ glorior excelleti. s
q̃ place̾ uiridiorib ãnis posset. colore unudo inter
candidũ ⁊ subigrũ. uiuatib otulis. ⁊ uisu ꝑ lõgũ
rẽt auxiliũ. Tota etate samssimũ torp/ Ienectꝰ
ĩuasit. et solita morboꝵ acie circũuenit. Honestis¬
pẽtib flore̾tinis origine. fortũa mediotri. et ut uerũ
fatear/ ad ĩopiã ugente. s prĩa pulsis aretii in
exilio natꝰ sũ/ ãno huiꝰ etatis ultims q̃ a x ͦ ĩcixit
Diuitiaꝵ ꝯtextor eximiꝰ. nõ ꝙ diuitias nõ optarẽ.
tenui uictu ⁊ cibis lolgarib uitã egi letiꝰ ꝙ cũ
exq̃sitissimuis dapib om̃s apicii successores. Conuiuia
q̃ dicũt᷑ cũ sit comessatõnes modestie ⁊ bons morib
ĩimice. semꝑ mͥ displicuerũt. Laboriosũ et ĩntilẽ
ratꝰ sũ ad huc fuit uotare alios. nͨ muꝰ ab alus

Expanded text:
 ut peccatorum suorum vel sero memores se se cognoscant. 4 Corpus iuveni non magnarum virium sed multe dexteritatis obtigerat. Forma non glorior excellenti, sed que placere viridioribus annis posset: colore vivido inter candidum et subnigrum, vivacibus oculis et visu per longum esset auxilium. Tota etate sanissimum corpus senectus invasit, et solita morborum acie circumvenit. 5 Diparentibus, florentinis origine, fortuna mediocri, et — ut verum fatear — ad inopiam vergente, sed patria pulsis, Arretii in exilio natus sum, anno huius etatis ultime que a Cristo incipit Divitiarum contemptor eximius: non quod divitias non optarem, tenui victu et cibis vulgaribus vitam egi letius, quam cum exquisitissimis dapibus omnes Apicii successores. 6 Convivia que dicuntur — cum sint comessationes modestie et bonis moribus inimice — semper michi displicuerunt. Laboriosum et inutile ratus sum ad hunc finem vocare a
Abbreviated transcription (Latin):
Ranciscus post̾itati. Fuerit tibi forsan
de me aliquid auditũ. ꝙͣꝙͣ et hoc dubiũ
forsitan optabis nosse quid hoĩs fuerĩ. a̾ quis operũ
exitꝰ meoꝵ. coꝵ maxiẽ quoꝵ ad te fama ꝑuen̾it.
uel quoꝵ uel tenue nõmẽ audieris. Et de primo
quidẽ uarie erũt hõm uoces. Ita enĩ ferme quisq
loqͥt᷑. ut ĩpellit nõ uitas sed uoluptas. Nec laudis
n ͨ infannie modꝰ ẽ. Hestro de grege unꝰ fui morͣlis
fanuilia ut de se ait augustꝰ cesar ãtiqua. Natura
quidc̃ non iniqͦ neq ĩuerecũdo aĩo. iisi ea ꝯsuetudo
cõtagiosa nocuisset. Adolestẽtia me fefellit Iuuẽta
corripuit. Senecta correxit. exꝑimẽtoq ꝑdocuit
uerũ illud qd̾ diu añ plegerã. qm̃ adolẽtt̃tia ⁊ uo¬
luptas uana sũt unꝰ etatũ tꝑm q omi cõditor qui

Expanded text:
Posteritati 1 Fuerit tibi forsan de me aliquid auditum; quanquam et hoc dubium forsitan optabis nosse: quid hominis fuerim aut quis operum exitus meorum, eorum maxime quorum ad te fama pervenerit vel quorum tenue nomen audieris. 2 Et de primo quidem varie erunt hominum voces; ita enim ferme quisque loquitur, ut impellit non veritas sed voluptas: nec laudis nec infamie modus est. Vestro de grege unus fui autem, familia — ut de se ait Augustus Cesar — antiqua, natura quidem non iniquo neque inverecundo animo, nisi ei consuetudo contagiosa nocuisset. 3 Adolescentia me fefellit, iuventa corripuit, senecta autem correxit, experimentoque perdocuit verum illud quod diu ante perlegeram: quoniam adolescentia et voluptas vana sunt; imo eta
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ audini. futurꝰ magni ꝓuectꝰ adolestẽs ut mł̃ti
opinabãt᷑ si cepto ĩsisterẽ. Ego uo̾ studiũ illud om̃e
destitui / mox ut me prtũ cura destituit. nõ qr legũ
iͥ nõ placẽt auctoritas/ q̃ absq dubio magna est
⁊ romane atiqͥtatis pleua qͣ delector. s qr caꝵ uso
neqͥtia hõmi de pnat᷑. Itaq pigit ꝓdiste / qͦ ĩhoneste¬

Expanded text:
i: futurus magni provectus adolescens, ut multi opinabantur, si cepto insisterem. Ego vero studium illud omne destitui, mox ut me parentum cura destituit. Non quia legum michi non placeret autoritas, que absque dubio magna est et romane antiquitatis plena, qua delector; sed quia earum usus nequitia hominum depravatur. Itaque piguit perdisce
Abbreviated transcription (Latin):
erboꝵ spledore famã q̃rere. Tempꝰ meũ sic̃ del
fortuna uel uolũtas mea nũc usq ꝑtita ẽ xͥmũ illũ
uite ãnũ neq ĩtegrũ arctii egi. ub̃i ĩ lucc̾ me nat̾a
octaue̾ xisis. Nonũ ac deĩceps ĩ gallia trãsalpma
ad leuã rodam ripã. Anignio ur̃bi nomẽ. ubi roͣnꝰ
põtifex t̃pi ĩ exilis xp̃i tenet edcl̃am ⁊ tenuit dñ.
licet añ pautos q̃nos. Uibuꝰ qͥntꝰ e ⁊cdtsse u ᷑
D suã sc̃dẽ. s res ut pat ĩ nchilũ redit . ꝓx̃o quod
grauiꝰ fero tũt etiã suꝑstite. ⁊ qͣrͣ boni opis penitẽte.
Qui si modicũ plus uixiss haud̃ dubre sqrisset
quid mͥ de eiꝰ abitu uideret᷑ Iã calauꝰ erat mo
maĩb. s ip̃e ꝯfestim glosũ pͥncipiũ ix̃m ⁊ uita desti

Expanded text:
 meum sic vel fortuna vel voluntas mea nunc usque partita est. Primum illum vite annum neque integrum Arretii egi, ubi in lucem natura octavum Pisis, nonum ac deinceps in Gallia Transalpina, ad levam Rodani ripam — Avinio urbi nomen —, ubi romanus pontifex turpi in exilio Cristi tenet Ecclesiam et tenuit diu, licet ante paucos annos Urb res, ut patet, in nichilum rediit, ipso — quod gravius fero — tunc etiam superstite et quasi boni operis penitente. Qui si modicum plus vixisset, hauddubie sensisset quid michi de eius abitu videretur. Iam calamus erat in manibus, sed ipse confestim gloriosum principium ipsum cum vita de
Abbreviated transcription (Latin):
socio cibũ sũpserĩ. Nihil mͥ magis ꝙͣ põpa displicuit.
nõ solũ qr mala. ⁊ hũilitati gͣriã. s qr difficilis ⁊ qͥcti
adu̾sa ẽ. Amore acerrimo. s unico ⁊ honesto in
adolestẽtia laboraui. et dintiꝰ laborassẽ nisi iam
tepestente̾ igne̾ mors acerba s utilis extixisset. libi¬
Dinũ me prsq̃ exꝑtẽ dice̾ posse optarẽ quidẽ. s si
dicã mẽtiar. Hoc secure dixerĩ me ꝙͣꝙͣ feruore etatis
et ꝯplexionis ad id raptũ. uilitatẽ illã tñ semꝑ aĩo
obstenũ. s eiꝰ iẽoriã onñe sic abieci. qiͣ nuãꝙͣ feiam
aspexissem. qd̵ int̾ pͥmas felicitates neas m̃o. deo gr̃ãs
agens/ qͥ me ad huc ĩtegrũ ⁊ uigẽte̾ tã uili ⁊ inͥ semꝑ
odioso ẜuicio lib̾a̾uit. Sed ad alia ꝓcedo. Sẽsi suꝑbiã
ĩ ałuis / nõ in ine. et cũ ꝑuꝰ fuerĩ semꝑ minor iudicio
meo fui. Ira mea mͥ ꝑsepe nocuit. aluis nũꝙͣ. Amici

Expanded text:
sotio cibum sumpserim. Nichil michi magis quam pompa displicuit, non solum quia mala et humilitati contraria, sed quia difficilis et quieti adversa est. 7 Amore acerrimo sed unico et honesto in adolescentia laboravi, et diutius laborassem nisi iam tepescentem ignem mors acerba sed utilis extinxisset. Libidinum me prorsus expertem dicere posse optarem quidem, sed si dicam mentiar. Hoc secure dixerim: me quanquam fervore etatis et complexionis ad id raptum, vilitatem illam tamen semper aobscenum, sed eius memoriam omnem sic abieci, quasi nunquam feminam aspexissem. Quod inter primas felicitates meas numero, Deo gratias agens, qui me adhuc integrum et vigentem tam vili et michi semper odioso servitio liberavit. Sed ad alia procedo. 9 Sensi superbiam in aliis, non in me; et cum parvus fuerim, semper minor iudicio meo fui. Ira mea michi persepe nocuit, aliis nunquam. I
Abbreviated transcription (Latin):
tistat. orit᷑ q illa intestina distordia: de
qua multa iam dixineꝰ illaq amme sibe
nrastentis auxietas dũ borret sordes suas.
ipsa nec diluit uias tortuosas agnoseit:
net desierit. imꝑendẽsq periculũ metuit.
net declinat. Eran. heit miche misero nũt
profunde manũ in uuliuis adegiste. Illic
dolor mens: habitat: istuc mortẽ metuo¬
Augu. Bene habes: torpor abressit. Sed
qm̃ iam satis hodiernũ colloquũt absq int̾¬
missione protulimiꝰ. Reliquis se placet in
diem proxnuũ dilatis: nñt aliquãtisper ĩ
silencio respiremus. fran. Per oportuna
quidem langnori mes qui es et silenciũ.
Liber secũdus Incipit
ugustms. Satis ne ferati su

Expanded text:
tiscat, oriturque illa intestina discordia de tiscat, oriturque illa intestina discordia de qua multa iam diximus, illaque anime sibi irascentis anxietas, dum horret sordes suas ipsa nec diluit, vias tortuosas agnoscit nec deserit, impendensque periculum metuit nec declinat. Heu mi misero! Nunc profunde manum in vulnus adegisti. Istic dolor meus inhabitat, istinc mortem metuo. Bene habet! torpor abscessit. Sed quoniam iam satis hodiernum colloquium absque intermissione protulimus, reliquis, si placet, in diem proximum dilatis, nunc aliquantisper in silentio respiremus. Peroportuna duo quidem languori meo: quies et silentium. LIBER INCIPIT SECUNDUS Satis ne feriati su
Abbreviated transcription (Latin):
fantasmatib suis obrutus multisq et
uarus at setum sine pace pugnãtib curis
amuiꝰ fragilis oppressus : cui primũ occurrat
quam netriat quam pernuat: quã repellar
exammare nõ potest Uigorq eius onnnis.
ad tempus parta quod tribuit manus: ad tã
multa nõ sufficit. Quid igit᷑ euenrre solet
in angusto multa serentib: ut impediãt
se sata toncursu. Idem tibe cõtingit:. Ut in
amiuo minis occupato nichil utile radi¬
ces agant. nichilq fruit foꝵ conualestat.
Tuq mops consilu modo hnc. modo illut
mira fluctuacione uoluaris. musquã integer
nusquã eotus. Huit est ut quotiẽs ad hãc
cogitationẽ mortis: aliasq per quas nrĩ
posset ad uitã: generosas ¶ se sinatur ^ainiꝰ
accessit. Inq altrum naturali destendit
acumimẽ. stare ibi nõ ualeus. turba curarũ
uariarũ pellente resileat. ex quo fit ut tã
salutare propositũ nimia mobilitate fa¬

Expanded text:
fantasmatibus suis obrutus, multisque et fantasmatibus suis obrutus, multisque et variis ac secum sine pace pugnantibus curis animus fragilis oppressus, cui primum occurrat, quam nutriat, quam perimat, quam repellat, examinare non potest; vigorque eius omnis ac tempus, parca quod tribuit manus, ad tam multa non sufficit. Quod igitur evenire solet in angusto multa serentibus, ut impediant se sata concursu, idem tibi contingit, ut in animo nimis occupato nil utile radices agat, nichilque fructiferum coalescat; tuque inops consilii modo huc modo illuc mira fluctuatione volvaris, nusquam integer, nusquam totus. Hinc est ut quotiens ad hanc cogitationem mortis aliasque, per quas iri possit ad vitam, generosus, si sinatur, animus accessit, inque altum naturali descendit acumine, stare ibi non valens, turba curarum variarum pellente, resiliat. Ex quo fit ut tam salutare propositum nimia mobilitate fa
Abbreviated transcription (Latin):
scito me ut opus illud inciperẽ: unum ma¬
unne ciceronis tui uerbũ ĩduxisse. Affuit deꝰ
incepto: ut ex pancis seminib messis optimia
cõsurgeret. sed ad propositũ reuertamur.¬
ffran. Ut libet pater optime. Aute tamen
unũ ero: ne michi abstondas uerbũ id quod
tai preclaro operi ut ais prebuit mate¬
riam. Augu. Cicers si quidem in quodam loco
iam tũc errores temporit perosus sic ait.
Nichil amins uidere poterant: ad oculos oĩa
referebãt᷑. Magni autem est ingenni reuo¬
gare mentem a sensib. et cogitacionem a
placuisse dicis opus extrũse. Fran. Tenes
lociẽ in tustulano est. Ie autẽ hic Ciceronis
dicto et illit et alibi in operib tuis: S¬
lectari solitũ acumaduerti. nec inmerito.
Est eñi ex eoꝵ genere quib cũ ueritate
pernuxtus lepos ac maiestas inest. tu uero
tandem iam ut uidet᷑ ad propositũ rede¬
Augu. Hec tibi pestis nocuit. hecte insi
prouderes perditũ ire festinat Siquidem

Expanded text:
scito me, ut opus illud inciperem, unum mascito me, ut opus illud inciperem, unum maxime Ciceronis tui verbum induxisse. Affuit Deus incepto, ut ex paucis seminibus messis opima consurgeret. Sed ad propositum revertamur. Ut libet, pater optime. Ante tamen unum oro: ne michi abscondas verbum illud, quod tam preclaro operi, ut ais, prebuit materiam. Cicero siquidem in quodam loco, iam tunc errores temporum perosus, sic ait: "Nichil animo videre poterant, ad oculos omnia referebant; magni autem est ingenii revocare mentem a sensibus et cogitationem a placuisse dicis opus extruxi. Teneo locum: in Tusculano est; te autem hoc Ciceronis dicto et illic et alibi in operibus tuis delectari solitum animadverti; nec immerito; est enim ex eorum genere, quibus cum veritate permixtus lepos ac maiestas inest. Tu vero iantandem, ut videtur, ad propositum redi. Hec tibi pestis nocuit; hec te, nisi provideas perditum ire festinat. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
uãt᷑ atq cõfundũt. huic pestis illa fantas¬
matũ uestros disceipens: laceransq cogitatꝰ
meditacionib clarificis quib ad unũ solum
siõiudq lunen astenditur⁊ iter obstrues: ua¬
netatꝰ mortifeia. fsiau. Huius quidẽ pestis
sepe alias cũ in libro de uera religione tur
nctił cõstat esse repugnãtius preclarissime
memimsti In quẽ librũ nuꝑ incidi apl¬
losophorũ et portarũ lectionẽ digrediens.
Itaq cupidissime perlegi: aut aliter quam
qui uidendi studio peregrinãt᷑ a patria :
ubi ignotũ famose cuiuspiã urbis luuen
inqredit᷑. noua captus dulcedine locorũ¬
passunq subsistens obuia q̃q circũspicit¬
Augu Aet qui licet aliter sonantib uerbis:
sicut catholite ueritatis preceptorem decuit
reperies. liber illuis magna ex parte philo¬
sophicã: preciꝑueq platonitã ac socratutẽ
fuisse doctrinã. Et ne quid tibi subtrahã.

Expanded text:
vant atque confundunt. Hinc pestis illa fantasvant atque confundunt. Hinc pestis illa fantasmatum vestros discerpens laceransque cogitatus, meditationibusque clarificis, quibus ad unum solum summumque lumen ascenditur, iter obstruens varietate mortifera. Huius quidem pestis, cum sepe alias, tum in libro De vera religione, cui nichil constat esse repugnantius, preclarissime meministi. In quem librum nuper incidi, a philosophorum et poetarum lectione digrediens, itaque cupidissime perlegi: haud aliter quam qui videndi studio peregrinatur a patria, ubi ignotum famose cuiuspiam urbis limen ingreditur, nova captus locorum dulcedine passimque subsistens, obvia queque circumspicit. Atqui licet aliter sonantibus verbis secundum catholice veritatis preceptorem decuit, reperies libri illius magna ex parte philosophicam precipueque platonicam ac socraticam fuisse doctrinam. Et nequid tibi subtraham,
Abbreviated transcription (Latin):
ras: Resꝑiciĩt clause tenebris et cartere
ceco. Disterius ne in uerbis poeticis quadri¬
ceps illud moustrũ nature hominũ tam ad¬
uersũ: Iran. Disterno clarissime quadraper¬
titam animi passionẽ: que primũ quidẽ ex
presontis futuriq temporis respectu : ii
dnas sciidit᷑ partes. rursus quelibet ĩ duas
alias. ex boni maliq opinione subdistinguit᷑
Ita quatuor uelud flatib aduersus huma¬
naꝵ menciũ tranquillitas parit. Au. rite
disterus: atq uerificãtũ est in nobis illud a
postolicũ. Corpus quod corrũpit᷑ aggrauat
aiam: et deprumt terrena in habitatio seusũ
multa cogitantẽ. Conglobantur siquidem fre¬
cies inuuniere: et iuiagines rerũ uisibilũt
quae corporeis introgresse sensib. postꝙͣ sui¬
gulariter admisse sũt: cateruatĩ in amine
pentrabilib densat᷑. eaniq nrec ad ingenitã:
net tam multoꝵ difformũ capacem pregra¬

Expanded text:
ras respiciunt, clause tenebris et carcere ras respiciunt, clause tenebris et carcere ceco. Discernis ne in verbis poeticis quadriceps illud monstrum nature hominum tam adversum? Discerno clarissime quadripartitam animi passionem, que primum quidem, ex presentis futurique temporis respectu, in duas scinditur partes; rursus quelibet in duas alias, ex boni malique opinione, subdistinguitur; ita quattuor velut flatibus aversis humanarum mentium tranquillitas perit. Rite discernis, Corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem". Conglobantur siquidem species innumere et imagines rerum visibilium, que corporeis introgresse sensibus, postquam singulariter admisse sunt, catervatim in anime penetralibus densantur; eamque, nec ad id genitam nec tam multorum difformiumque capacem, pregra
Abbreviated transcription (Latin):
quorũ sideest alterũ prepedire constat
effectĩe. uolũtas igit᷑ presio sit: eaq tam
uehemẽs ut merito desidem uocabuluẽ sortiat᷑.¬
Frau. Ita fier. Augu. Scis id cogitam tu
officiat. Gran. hõc est quod petor hoc est
quod tanto temꝑore desidero. Augu. Aude
ergo amnũã quidẽ tuã sit celitus bene ost¬
tuam esse: non negauerim sit ex conitagio¬
ne corporis huius : ubi circun septa est
multũ a primena nobilitate sua: degene¬
rasse non dubites. Nec degenerasse dĩta¬
pat se longo iam tractatu tẽporis obtorxu.¬
isse. factũ uelud proprie griginis ac supe¬
ni conditoris mimeniorẽ. Nempe passiones
ex corporea cõmixtione subortas: obliui¬
ouẽq nature nobelioris diuinitus uider
actigisse. Uirgiliꝰ ubi ait. Ignens est illis
uigor et celestis origo. Semibus quantũ
non noxia corpora gardant. Terreniqz he¬
betant artus moribundaq mẽbra. Huit
metunt cupĩtq dolent gandẽt neq au¬

Expanded text:
quorum si desit alterum, prepediri constet quorum si desit alterum, prepediri constet effectum. Voluntas igitur presto sit, eaque tam vehemens ut merito desiderii vocabulum sortiatur. Ita fiet. Scis quid cogitationi tue officiat? Hoc est quod peto, hoc est quod tantopere scire desidero. Audi ergo. Animam quidem tuam, sicut celitus bene institutam esse non negaverim, sic ex contagio corporis huius, ubi circumsepta est, multum a primeva nobilitate sua degenerasse ne dubites; nec degenerasse duntaxat, sed longo iam tractu temporis obtorpuisse, factam velut proprie originis ac superni Conditoris immemorem. Nempe passiones ex corporea commistione subortas oblivionemque nature melioris, divinitus videtur attigisse Virgilius, ubi ait: Igneus est illis vigor et celestis origo seminibus, quantum non noxia corpora tardant terrenique hebetant artus, moribundaque membra. Hinc metuunt cupiuntque dolent gaudentque, neque au
Abbreviated transcription (Latin):
cesset uersiculus quidã: quẽ ad huc ad¬
modũ inuenis scripse: inter multa quae
ad amicũ scripsi hec in furẽ subiũgens. Lo¬
quimur dum talia forsan inuumeris ꝓro¬
perata uiis: in limme mors est. Quod si
tunt dicere potui quid modo dicam. Et
experuuẽto rerũ et etate prouectior:
quitqͥd uideo quitquid audio : quitid sencis.
quitquid cogito ad hoc unũ refero: ꝙ si in
hat cogitatione non fallor: ad hec questio
illa suꝑ est. quid ergo me retinet. Augi
Humiles deogrãs age: qui te tam salubre
tã presens: hñt mors eterna contingatu
merito: quid illud sit aperire temptabo.
ut eo si deus fauerit/ amoto: in cogitati¬
ones tuas totus assurgeus: quo ad hut p̃¬
meris uetustum seruitutis ingum possis excu¬
tere. fran. Utinam id tibi cõntingat efficere.
et ego tãti muueris capax inuemar. Augu.¬
Iuuenre si uoles neqz enĩ res impossibilis
est. Sed in actib humanis duo uelsantur

Expanded text:
cessit versiculus quidam quem adhuc adcessit versiculus quidam quem adhuc admodum iuvenis scripsi, inter multa que ad amicum scripseram hoc in fine subiungens: loquimur dum talia, forsan innumeris properata viis, in limine mors est. Quod si tunc dicere potui, quid modo dicam et experimento rerum et etate provectior? Quicquid video, quicquid audio, quicquid sentio, quicquid cogito ad hoc unum refero. Quod, si in hac cogitatione non fallor, ad hec questio illa superest: "quid ergo me retinet?". Humiles Deo gratias age, qui te tam salubribtam presens, hunc mors eterna contingat. merito, quid illud sit aperire tentabo, ut eo si Deus faverit amoto, in cogitationes tuas totus assurgens, quo adhuc premeris, vetustum servitutis iugum possis excutere. Utinam id tibi contingat efficere, et ego tanti muneris capax inveniar. Inveniere si voles, neque enim res impossibilis est; sed in actibus humanis duo versantur,
Abbreviated transcription (Latin):
quod apud uirgiliũ famosissimꝰ ille ma¬
gister maris ait Et ego in mari magno
senoq ac tiribido iactatus: tremulam cim¬
bam fatistentẽq et ruinosam uentis oblut¬
tantibus: per cumdos flatus agor aut
dõ durare non posse. Certe stio: nublam
spem salutis suꝑesse michi uideor nnsi
miserator ommiposens prebeat. ut guber¬
naculũ sũma ui flectens: aute quã perẽa.
letus apprehendam : qui in pelago uixeam ÷
moriturus in portu. huit opiiomi debear.
quod opũ: magneq potencie desiderio. q̃
multos non mõdo coetaneos meosr sed lon-¬
genos hor̃es. et cõmunẽ uiuendi modum
suꝑgressos. exestuare uidimus. nũquam
arsisse me recolo. Quis enĩ furor est
omir etatẽ in laboribus et in pauꝑtate
transducere. ut inter tot curis coaceruãdat
diuicias statim moriari Sit itaq de his
formidulosis rebus cogito nõ ut longe
distantib : sed mox affuturis ianuãq pre¬
sentib. Nec dum de memoria mea ex¬

Expanded text:
quod apud Virgilium famosissimus ille maquod apud Virgilium famosissimus ille magister maris ait. Et ego, in mari magno sevoque ac turbido iactatus, tremulam cimbam fatiscentemque et rimosam ventis obluctantibus per tumidos fluctus ago. Hanc diu curare non posse certe scio nullamque spem salutis superesse michi video, nisi miseratus Omnipotens prebeat ut gubernaculum summa vi flectens antequam peream litus apprehendam, qui in pelago vixerim moriturus in portu. Huic opinioni debeo quod opum magneque potentie desiderio, quo multos non modo coetaneos meos sed longevos homines et comunem vivendi modum supergressos exestuare videmus, nunquam arsisse me recolo. Quis enim furor est omnem etatem in laboribus et in paupertate transducere, ut inter tot curis coacervandas divitias statim moriar? Sic itaque de his formidolosis rebus cogito non ut longe distantibus, sed mox affuturis, iamiamque presentibus. Necdum de memoria mea ex
Abbreviated transcription (Latin):
uarios rasus: longĩqua esse nõ possũt. Om̃s
em̃ forme in hoc fallũtur ut ait cicero/ ꝙ
mortem prospicimus. quẽ textũ correctores
quidã  at ueaus corruptores mimuitare
uoluerũt. negacionẽ uerbo preponentes.
et mortẽ non prospicimꝰ dicendum esse
firmãtes. Ceterũ qui mortẽ non omnino
non aspiciat sani capitis nullus muentur.
re autem uera prospicere procul aspicere est
quod uiuẽ suꝑ cogitandi morte multos il¬
lsit : dũ illam uiuẽdi metam sibi quisq
proposint. Ad quam si ꝑuenire possit per
naturã: tamen pantissumi peruenerunt.
Fere enĩ mllus morit᷑ cui nõ cõueniat
poetitũ illud. Cainciemq sibi et longos
promiserat annos. Hoc nocere tibi potuit.
Namn et etas et cõplexiomis uigor et
uite modestioris obseruãcia hant t̾ spẽ
fortasse prebuerũt Iran. Noli quess de
me talia suspicari auertat deus hant
insamam me ne huit confidere monstro

Expanded text:
varios casus, longinqua esse non possum. Omnes varios casus, longinqua esse non possum. Omnes enim ferme "in hoc fallimur" ut ait Cicero "quod mortem prospicimus": quem textum correctores quidam, an verius corruptores, mutare voluerunt negationem verbo preponentes, et "mortem non prospicimus" dicendum esse firmantes. Ceterum qui mortem omnino non aspiciat sani capitis nullus invenitur; re autem vera "prospicere" "procul aspicere" est. Quod unum super cogitanda morte multos illusit, dum illam vivendi metam sibi quisque proposuit, ad quam etsi perveniri possit per naturam, tamen paucissimi pervenerunt. Fere enim nullus moritur, cui non conveniat poeticum illud: canitiemque sibi et longos promiserat annos. Hoc nocere tibi potuit; nam et etas et complexionis vigor et vite modestioris observantia hanc tibi spem fortasse prebuerunt. Noli, queso, de me talia suspicari. Avertat Deus hanc insaniam: me ne huic confidere monstro,