comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi factum cernamꝰ. Petrus nãq
auctore do scẽ eccłie pͥncipatũ
tenens abene agente cornelio &. se
ei humilit̃ ꝓsternente. immodatiꝰ
uenerari recusauit: seq illi simi¬
lem excusauit dicens. Surge ne fe¬
ceris. & ego ipse homo sum. S cũ
ananie & saphire culpã repperit:
mor quanta potentia suꝑ ceteros
excreuisset ostendit. Ulerbo nãq eoꝵ
uitã ꝑcussit: quã spũ ꝑscrutante
dep̾hendit. Et sũmũ se int̾ eccłiam
contra peccata recoluit: qđ honore
sibi uehement̃ impenso. corambene
agentib frĩb ñ agnouit. Illic qͥppe¬
cõmunionẽ equalitatis meruit
sc̃itas actionis. hic relus ultionis.
sus apperuit potestatis. Et paulo
post. S cũ delinquentes subditos
p̃positi corrigunt: restat necesse
est ut sollicite attentrant. quatinꝰ
ꝑ discipline debitũ culpas quidẽ iure
potestatis feriant: s ꝑ humilitatis
custodiã. equales seipsis fr̃ib qͥ corri¬

Expanded text:
primi exempla cernamus. Petrus namque primi exempla cernamus. Petrus namque auctore Deo sanctae Ecclesiae principatum tenens, a bene agente Cornelio, et sese ei humiliter prosternente, immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae 22 culpam reperit , mox quanta potentia super caeteros excrevisset ostendit. Verbo namque eorum vitam perculit, quam spiritu perscrutante, deprehendit: et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potepost: « Sed cum delinquentes subditos praepositi corrigunt, restat, necesse est, ut sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corri
Abbreviated transcription (Latin):
s fultus tẽporali potentia. iã se
paruiulũ ñ uidebat. Cet̃oꝵ naq
cõꝑationi se p̃ferens. qi plus cun¬
ctis poterat: magnũ se p om̃ib
estimabat. Miro aut̃ mͦ apud se
paruulus apud dm magͣis: cũ uͦ
apud se magnus apparuit. apud
anm̃ paruulus fuit. Plerũq gͦ
dũ exsubiectoꝵ affluentia anmꝰ
gio lenocinante corrũpitur. Quã
uidelicet potentiã bene regit:
qui & tenere illam nouerit. &. im¬
pugnare. Bene hanc regit. qͥ sert
ꝑ illamr suꝑ culpas erigi scit eũ illa
ceteris se equalitate componi. Hu¬
mana eteñ mens plerũq extollit᷑:
etiam cũ nulla potestate fulcitur
Quantomagis in altum se erigio: cũ se¬
ei etiã potestas adiunxit. Quã tñ
potestatẽ recte dispensat: qui sollici¬
te nouerit. & sumere ex illa qđ ad¬
iuuat. & expugnare qđ temptat:
&. equalem se cum illa ceteris cer¬
ne̾. & tam̃ se peccantib xelo ultio¬
nis poterit ante ferre. S hanc di¬
scretionẽ pleniꝰ agnoscimꝰ. si pastoris

Expanded text:
ltus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Deum magnus; cum vero apud se magnus apparuit, apud Deum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus gio lenocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit et cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis in altum se erigit, cum se etiam potestas ei adjungit? Quam tamen potestatem recte dispensat, qui sollicite noverit et assumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat, et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Sed hanc discretione
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis ep̃ is ęccłiȩ se iungentib
marimas seditiones conflabat.
Qua ꝓpt̃ gregorius neminẽ iã re¬
uertentiũ sinc cautione uiratoria.
penitꝰ susciꝑe satagebat: qua p̾stita
huiꝰ modi litteris eidẽ patͥcio exar¬
cho cõmendabat. firmissimus fr̃¬

Expanded text:
reliquis episcopis Ecclesiae se jungentibus, reliquis episcopis Ecclesiae se jungentibus, maximas seditiones conflabat. Quapropter Gregorius neminem jam revertentium sine cautione juratoria penitus suscipere satagebat. Qua praestita hujusmodi litteris eidem Patricio exarcho commendabat: « Firminus, fr
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse in unitate ȩccłiȩ gauisi fueramꝰ:
abundantiꝰ nc̃ dissociatũ catholica so¬
cietate confundimur. Pro qͥ re umni¬
nente latore p̃sentiũ. iuxta xpͣianissimi
& serenissimirerũ dñi iussionẽ ad beati pe¬
tri apłi limina. cũ tuis sequacib¬
uenire te uolumus. ut auctore do
aggregata sẏnodo. de ea que int̃
uos uertitur dubietate rudicet᷑.
iussione coactus iminente mara¬
gdo cxarcho. simulq antonino ec¬
cłiȩ romanȩ defensore. rauennã ꝑ¬
ducitur: ubi ueritꝰ cum gregorio
synodalem subire conflictũ: ad u¬
nitatẽ sc̃ẽ uniuersalis ȩccłiȩ medi¬
ante ioħe rauennati pontifice re¬
meauit. S cum pꝰ anni spacium
ad ꝓpͥa redisset: ab aliis scismati¬
cis ꝑsuasus. non solũ ad pͥstinũ uo¬
mitũ rediit. uerũ etiã mauricii
do semꝑ auersi iussione surrecta
qua uibebat᷑ ut scismatici redire
ad unitatẽ eccłiȩ minime cog̾ent᷑.

Expanded text:
fuisse in unitate Ecclesiae gavisi fueramus, fuisse in unitate Ecclesiae gavisi fueramus, abundantius nunc dissociatum a catholica societate confundimur. Pro qua re imminente latore praesentium, juxta christianissimi et serenissimi rerum domini jussionem, ad beati Petri apostoli limina cum tuis sequacibvenire te volumus, ut, auctore Deo, aggregata synodo, de ea quae inter vos vertitur dubietate quod justujussione coactus, imminente Smaragdo exarcho, simulque Antonino, Ecclesiae Romanae defensore, Ravennam perducitur. Ubi veritus cum Gregorio synodalem subire conflictum, ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae, mediante Joanne Ravennati pontifice, remeavit. Sed cum post anni spatium ad propria rediisset, ab aliis schismaticis persuasus, non solum ad pristinum vomitum rediit, verum etiam Mauricii, Deo semper adversi, jussione surrepta qua jubebatur ut schismatici redire ad unitatem Ecclesiae minime cogerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uenire debeatis: dũ mͦ ratione ꝑcepta
a concordia scẽ uniuersalis eccł̃iȩ dis¬
sentio nulla dissotiet. Hoc tamen certa
ur̃a sit caritas: quia uos cũ affectu
quo decet suscipio & cũ grã relaxabo:
nec aliquã uos uel quoscũq alios qui ꝓ
hac ad me causa uenire uoluerint. affli¬
ctionis molestiam fustinere ꝑmitto: s seu
ad propͥauos remeare quando uolueri¬
tis. iurta ꝓmissionẽ meã sine lesione
uel molestia relarare curabimꝰ:
matis eristentẽ: romã uenire com¬
pellit dicens. Sicut gradientẽ ꝑ auia
carpentẽ denuo rectum tramitẽ tota
dñs auiditate cõplectit᷑: ita demũ as
de serentẽ cognitã ueritatis uiã. maiori
merore quã gaudio quo de conuer¬
tente letatus fuerat contristatur. qr
minoris excessus est ueritatẽ ñ cog¬
noscere: quã in eadem agnita ñ mane̾.
Aliudq est qd ab errante cõmititur.
aliud qđ ꝑ scientiã ꝑpetratur. Et nos
siquidẽ qͣnto incorporatũ te iã pͥdẽ

Expanded text:
um, debeatis, dummodo, ratione percepta, a concordia sanctae universalis Ecclesiae dissensio vos nulla dissociet. Hoc tamen certa sit vestra charitas quia vos et cum affectu quo decet suscipiam et cum gratia relaxabo, nec aliquam vos vel quoscumque alios qui pro hac ad me causa venire voluerint, afflictionem vel molestiam sustinere permitto, sed seu ad propria vos remeare quando volueritis, juxta promissionem meam, sine laesione vel molestia relaxare curabimus.matis existentem, Romam venire compellit, dicens: « Sicut gradientem per devia, carpentem denuo rectum tramitem, tota Dominus aviditate complectitur, ita demum de deserente cognitam veritatis viam majori moerore quam gaudio quo de convertente laetatus fuerat contristatur, quia minoris excessus est veritatem non cognoscere quam in eadem agnita non manere, aliudque est quod ab errante committitur, aliud quod per scientiam perpetratur. Et nos siquidem, 150 quantum incorporatum te jam pridem
Abbreviated transcription (Latin):
serat resipiscens. atq ad unitat̃e
confirmatꝰ. quatinus in uere qđ
agnouerat sinu matris eccłiȩ for¬
titudine animͦi fixus ao stabilis
ꝑmaneret. Quo audito seuerꝰ¬
eum diuersis pͥmũ cepit si posset
suasionib a bono reuocare ꝓposito
Qđ dum ꝑficere auctore dõ minime
ualuisset: seditionẽ illi suoꝵ cunũ
excitare non timuit. Quanta uͦ p̃
ex eadẽ immissione ꝑtulerit: ple¬
nius illic ac uerius eiucino pot̾itis
agnoscere. Directis itaq excellen¬
tie ur̃e iussionib. his qui in yst̾ę
partib locũ urm̃ agere dõ auc¬
tore noscuntur districtiꝰ iubetote:
debeant defensare molestiis. &. qͥe¬
tẽ illius multis ad imitandũ ꝓfut᷑am
modis omĩb ꝓuocare: ut hec ur̃a
ꝓuisio & conuersoꝵ sit optata se¬
curitas. & occasio oborta sequenti¬
um. Deniq seuerus qr adunita¬
tem sc̃e uniuersalis eccłiȩ redire
non meruit: ad scindendum qͦq
sue ipsius dioceseos unitatẽ. roma¬
nũ pontificẽ sua uecordia suscita¬

Expanded text:
scens, atque ad unitatem confirmatus, quatenus in verae quam agnoverat sinu matris Ecclesiae fortitudine animi fixus ac stabilis permaneret. Quo audito Severeum diversis primum cepit, si posset, suasionibus a bono revocare proposito. Quod dum perficere, auctore Deo, minime valuisset, seditionem illi suorum civium excitare non timuit. Quanta vero pex eadem immissione pertulerit, plenius illic ac verius e vicino poteritis agnoscere. Directis itaque excellentiae vestrae jussionibus, iis qui in Istriae partibus locum vestrum agere, Deo auctore, noscuntur, districtius jubetote, debeant defensare molestiis, et quietem illius multis ad imitandum profuturam modis omnibus procurare, ut haec vestra provisio, et conversorum sit optata securitas, et occasio oborta sequentium. » Denique Severus, quia ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae redire non meruit, ad scindendam quoque suae ipsius dioeceseos unitatem Romanum pontificem sua vecordia suscita
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad sui pontificatꝰ tẽpora ꝑmane¬
bati mox ut sũmũ sacertlotiũ meru¬
erit inter patriar chas eũ reputans.
scriptis talib anmauit. Preterea inqͥt
sicuti patͥarcͥis aliis parib ur̃is sy no
munere accepistis esse. ñ qđ ex uolun¬
tate hominũ putamini non esse. Itẽ
uenire: & quo usq ita ło placuerit.
hic mecũ uiuere concedant. qͣtinus
dum uos uidere meruero. ꝑegͥnationis
ur̃ȩ tedrum: de eterna patria inui¬
cem loquendo releuemus. Deniq stu¬
diosissimuspat̃ gregoriꝰ. tã diu penes
mauriciũ imꝑatorẽ suggestionib
suis imminuit: donec post multoꝵ an¬
noꝵ curricula. magnus anastasius
throno ꝓpͥo redderetur. Cui congra¬
tulabundus rescribit dicens. Gła in
excelsis dõ. & int̾ra pat hominib bone
uoluntatis: qr magnus ille fluuius
qui qͦndam arentia antiochiȩ sgxare¬
liquerat. ad ꝓpͥum alueũ reuersus.
subiectas & iuxta positas ualles ^ uigat:

Expanded text:
usque ad sui pontificatus tempora permaneusque ad sui pontificatus tempora permanebat, mox ut summum sacerdotium meruit; inter patriarchas eum reputans, scriptis talibus animavit: « Praeterea, inquit, sicut patriarchis aliis paribus vestris, synodimunere accepistis esse, non quod ex voluntate hominum putamini non esse. » Item venire, et quousque ita Deo placuerit, hic mecum vivere concedant, quatenus dum vos videre meruero, peregrinationis nostrae taedium, de aeterna patria invicem loquendo, relevemus. » Denique studiosissimus pater Gregorius tandiu penes Mauricium imperatorem suggestionibus suis imminuit, donec post multorum annorum curricula magnus Anastasius in throno proprio redderetur. Cui congratulabundus rescripsit, dicens: « Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis, quia magnus ille fluvius qui quondam arentia Antiochiae saxa reliquerat, ad proprium alveum reversus, subjectas et juxta positas valles rigat,
Abbreviated transcription (Latin):
gerent. quẽ langobardorũ barba¬
ries uoluissent. At illi decretum
suũ gregorio dirigentes: consi¬
lium & licentiã petunt. Qb ip¬
se int cetera sic rescripsit. Illud
tum: dilectionẽ urãm non
moueat. Nã qd nos utilitati
ur̃ẽ salubrit̃ consulere uelimꝰ
in homine qui ñ a catholicis &
maxime langobardis eligit᷑: eui
b non ordinat᷑. Et pꝰ pauca. llt
gͥ inordinando ds dedit diacono
qͥ a uob̾ electꝰ est nulla possit mo¬
ra contingere. pantaleonẽ nota¬
rium nr̃m tͣnsmisimꝰ: qͥ eũ ut moris
est adnitente consensus nr̃i auctori¬
tate faciat conseer ari:
baduersis potestatib p̃ gͣuatos. for
depositos non habebat: uerũ etiã pͥsti¬
nis gradib auctotatis sue pͥuilegio
reformabat. Nam anastasiũ anthioche¬
nũ patͥarchã ͤ qd ioħem constantino¬
politanũ p̃sulẽ uoce libera rep̾hen¬
derit. imꝑatoris iustim iussu detrusus
in exiliũ. ab ipsis ioħis pape tẽporib

Expanded text:
gerent, quem Languobardorum barbagerent, quem Languobardorum barbaries voluisset; at illi decretum suum Gregorio dirigentes consilium et licentiam petunt; quibus ipse inter cetera sic rescripsit: 'Illud, tum, dilectionem vestram non moveat. Nam quod nos utilitati vestrae salubriter consulere velimus, in homine qui non a catholicis et maxime Langobardis eligitur nullbus ordinatur. » Et post pauca: « Ut igitur in ordinando Deusdedit diacono, qui a vobis electus est, nulla possit mora contingere, Pantaleonem notarium nostrum transmisimus, qui eum, ut moris est, annuente consensus nostri auctoritate, faciat consecrari. » 25. Ab adversis potestatibus praegravatos fortidepositos non habebat, verum etiam pristinis gradibus auctoritatis suae privilegio reformabat. Nam Anastasium, Antiochenum patriarcham, qui Joannem Constantinopolitanum praesulem voce libera reprehendens, imperatoris Justini jussu detrusus in exilium, ab ipsis Joannis papae temporibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mit̾ consensisse. S qm̃ eadẽ
ñ fuit subseripta relatione qͥcqͥd
ad cautelam ꝑtinet omittamꝰ. id¬
circo huiꝰ p̃cepti auctoritate suf¬
fultũ genuã ꝓficisci necesse ẽ. Et
qr multi illic mediolanensiũ coa¬
cti longobardoꝵ barbarica ferita¬
te consistunt: eoꝵ te uoluntates
oportet conuocatis eis in cõmine
ꝑscrutari: si nulla eos diuersitas
ab electionis unitate dist̾minat
Siquidẽ in p̃dicto filionr̃o constan¬
tino omiũ uoluntates atq consen¬
sus ꝑdurare cognoscis: tunc eum
aꝓpriis epĩs. sicut antiquitatis
mo̾x exigit. cum nr̃e auctoritatis
crare: Quatinꝰ huumodi seruata
consuetudine. & apł̃ica sedes ꝓpͥũ
uigorẽ retineat. & a se concessa a¬
liis sua iura ñ minuat. S cũ post
annos aliquot constantiꝰ functꝰ
insignit̃ pontificio dormisset in
dño. clerus & plebs mediolanensis
ds̃ dedit diaconẽ eligentes ab agi¬
lulfo rege t̾rent᷑ : qͣtinus illũ eli¬

Expanded text:
r consensisse. Sed quoniam r consensisse. Sed quoniam non fuit subscripta relatio, ne quid quod ad cautelam pertinet omittamus, idcirco hujus praecepti auctoritate suffultum, Genuam te proficisci necesse est. Et quia illic multi Mediolanensium coacti Langobardorum barbarica feritate consistunt, eorum te voluntates oportet, convocatis eis in commune, perscrutari. Et si nulla eos diversitas ab electionis unitate disterminat, si quidem in praedicto filio nostro Constantio omnium voluntates atque consensum perdurare cognoscis, tunc eum a propriis episcopis, sicut antiquitatis mos exigit, cum nostrae auctoritatis crari: quatenus hujusmodi servata consuetudine, et apostolica sedes proprium vigorem retineat, et a se concessa aliis sua jura non minuat. » Sed, cum post annos aliquot Constantius functus insigniter pontificio dormisset in no, clerus et plebs Mediolanensis Deusdedit diaconem eligentes ab Agilulfo rege terrerentur, quatinus illum eli
Abbreviated transcription (Latin):
indicabilnus. Quã udelicet consue¬
tudinẽ. sic̃ nr̃i qͦq qͥ ante bienmũ
ab adriano liberalissimo papa in
scã octaua sẏnodo prefuere testan¬
tur. ita orientales precipue reti¬
nent usq actenus sedes: ut in
sius cdẏpticis nulliꝰ pontificis nom̃
scribant. qͦ usq sẏ nodicã ipsius
suscipiant: &. tã diu defunotũ pon¬
tificem int̾ uiuentes adnum̾ent.
quã dni successor illius suas litt̾as
studuerit destinare. xxYi
inc est nimirũ qđ gregoriꝰ a con¬
suetudine pͥsca ñ discrepans: ioħi
subdiacono rectori patͥmonii ligu¬
riȩ seribit dicens. Quanto apłica
sedes do auctore cunctis p̃lata con¬
stat eccłiis: tanto inter multipli¬
ces curas. & illa nos ualde sollicitat
ubi ad consecrandũ antistitem
nrm̃ expectat᷑ arbitͥum. defuncto
gͥ laurentio eccłiȩ mediolanensis
ep̃o: sua nob relatione clerus inno¬
tuit. in electione se filii nr̃i fane
constantii diaconi sui unanis tepa¬

Expanded text:
indicabimus. » Quam videlicet consueindicabimus. » Quam videlicet consuetudinem, sicut nostri quoque qui ante biennium ab Hadriano liberalissimo papa in sancta octava synodo praefuere testantur, ita Orientales praecipue retinent usque hactenus sedes, ut in suis dyptichis nullius pontificis nomen scribant, quousque synodicam ipsius suscipiant, et tandiu defunctum pontificem inter viventes annumerent, quandiu successor illius suas litteras studuerit destinare. 24. Hinc est nimirum quod Gregorius a consuetudine prisca non discrepans, Joanni, subdiacono rectori patrimonii Liguriae, scribit dicens: « Quanto apostolica sedes, Deo auctore, cunctis praelata constat ecclesiis, tanto inter multiplices curas et illa nos valde sollicitat, ubi ad consecrandum antistitem, nostrum exspectatur arbitrium. Defuncto igitur Laurentio, Ecclesiae Mediolanensis episcopo, sua nobis relatione clerus innotuit in electione se filii nostri Constantii, diaconi sui, unanimite
Abbreviated transcription (Latin):
esse putabat. Qui sic̃ quoxlibet uicia
liberis uocib arguebat . &. contra ca¬
nones pͥscȩ suȩ consuetudinis uenire
neminẽ ꝑmittebat: ita que consuetu¬
dini fuerant nulli penitꝰ denegabat.
Nam mox ut ep̃e apłice sedis enituit:
patͥarchalib sedib suã sẏnodicã desti¬
nauit: & postinodũ scdo seruo dĩ in¬
clauso. int̾ cetera scribens dicit. Hinc
est ut qͦtiens in qͣtuor p̃cipuis sedib
antistiteᷤ ordinant᷑: sinodales sibi epłas
uicissim mittãt. in qͥli se scam calce¬
donensem synodũ cum aliis gen̾alib
synodis custodire fateant᷑. Itẽ anasta
sio prbo de isauria post multa. fr̃i
nr̃õ ciriaco constantine ciuitatis an¬
tistiti. qͥ nuꝑ in ioh̃is reuerentissimi
epi loco ordinatus est: nr̃a uolumꝰ
scripta transmitt̾e. S quia ñ est con¬
suetudo. ut pͥusquã ad nos eiꝰ sẏno¬
dica referatur. ei seribere debeamꝰ:¬
idcireo non distulimus. postea aut̃

Expanded text:
esse putabat. Qui sicut quorumlibet vitia esse putabat. Qui sicut quorumlibet vitia liberis vocibus arguebat, et contra canones priscasve consuetudines venire neminem permittebat, ita quae consuetudinis fuerant nulli penitus denegabat. Nam mox ut episcopus apostolicae sedis enituit, patriarchalibus sedibus suam synodicam destinavit, et postmodum Secundino, servo Dei incluso, inter caetera luso. Quoties in quatuor praecipuis sedibus antistites ordinantur, synodales sibi epistolas vicissim mittant, in quibus se sanctam Chalcedonensem synodum, cum aliis generalibus synodis custodire fateantur, sicut et nos asbytero de Isauria, post multa: « Fratri nostro Cyriaco, Constantinopolitanae civitatis antistiti, qui nuper in Joannis reverendissimi episcopi loco ordinatus est, nostra voluimus scripta transmittere; sed quia non est consuetudo ut prius quam ad nos ejus synodica deferatur ei scribere debeamidcirco nunc distulimus, postea autem 138
Abbreviated transcription (Latin):
solationis ur̃ȩ inuenit fom̃ta. Vnde
nobiis necesse ẽ omĩpotentis di miscd̾iã
enirius exorare: ut cor ur̃e pietatis.
sua semꝑ dextera teneat. eiꝰq cogitati¬
ones celestis gre ope dispenset. qͥtinus
tͣnqͥllitas ur̃a tanto rectiꝰ ualeat sibi
seruientes regere: quanto dñatori
onium nouerit ueriꝰ deseruire. in
amore catholicȩ fidei faciat desensores
suos. quos fecit ex benigno oꝑe ĩꝑatores
nostros: infundat inuestris m̃tib ⁊elũ
simul & mansuetudinẽ. ut pio semꝑ
feruore ualeatis. & qͥcqͥd indo exce¬
dit᷑ ñ multum relinquere. & siqͥd uo
bis delinquitur parcendo tolerare.
is gregoriꝰ laudib haut ideo rrui¬
nouos pͥncipes demulcebat: ut au¬
dientes qͣles c̃ẽ debebant fierent mi¬
tiores quã mauriciꝰ fuerat: cuiꝰ tot cͥ¬
minib inuoluta tẽpora cognoscebant.
s quia eos sibi sueq eccłię deuotissimoᷤ
cernens. ñ eos ad tyrannidem ruit᷑os

Expanded text:
solationis vestrae invenit fomenta. Unde solationis vestrae invenit fomenta. Unde nobis necesse est omnipotentis Dei misericordiam enixius exorare, ut cor vestrae pietatis sua semper dextera teneat, ejusque cogitationes coelestis gratiae ope dispenset, quatenus tranquillitas vestra tanto rectius valeat sibi servientes regere, quanto dominatori omnium noverit verius deservire. In amore catholicae fidei faciat defensores suos, quos fecit ex benigno opere imperatores nostros. Infundat in vestris mentibus zelum simul et mansuetudinem, ut semper pio fervore valeatis et quidquid in Deo excedivobis delinquitur, parcendo tolerare. » 23. His Gregorius laudibus aut ideo novos principes demulcebat, ut audientes quales esse debebant, fierent mitiores quam Mauricius fuerat, cujus tot criminibus involuta tempora cognoscebant; aut quia eos sibi suaeque ecclesiae devotissimos cernens, non eos ad tyrannidem ruituros
Abbreviated transcription (Latin):
ut serenitas ur̃a pias aures inclinare¬
dignet᷑: ut tanto nobis celerius ualeat
misereri. quanto afflictionẽ nram
ueriꝰ ex eius relatione cognouerit. Mͣ¬
lit̾ enĩ cotidianis glacdiis. & quantis
mur: nullis explere sugestionis uocib
ualemus. S in omĩpotente do confidi¬
mꝰ: qr ea que cepit consolationis sue
nob̾ bona ꝑficiet: & qͥ suscitauit in re¬
publica pios dños: extinguet crude¬
les inimicos.
tẽ leontiȩ auguste. Quȩ lingua eloqͥ.
qui animus cogitare sufficiat: quan¬
tas de serenitate ur̃i ĩꝑii omĩpotenti
do grãs debemus: qđ tam dura longi¬
tẽporis pondera ceruicib nr̃is ad¬
mota sunt: & imꝑialis culminis lene
uigum rediit: qđ liceat portare sub¬
iectis. Neddatur gͦ creatoriꝰ ab ym¬
nidicis angeloꝵ choris gła in cȩlo: ꝑ¬
soluat᷑ ab omib gr̃arũ actio int̾ra:
Quia uniuersa res publica que multa
meroris ꝑtulit uulnera iã nc̃ con¬

Expanded text:
ut serenitas ut serenitas dignetur: ut tanto nobis celerius valeat misereri, quanto afflictionem nostram verius ex ejus relatione cognoverit. Qualiter enim quotidianis gladiis, et quantis mur, nullis explere suggestionis vocibus valemus. Sed in omnipotente Deo confidimus, quia ea quae coepit, consolationis suae nobis bona perficiet; et qui suscitavit in republica pios dominos, etiam exstinguet crudeles inimicos. » 22. Item Leontiae Augustae: « Quae lingua eloqui, quis animus cogitare sufficiat, quantas de serenitate vestri imperii omnipotenti Deo gratias debemus, qtemporis pondera cervicibus nostris amota sunt, et imperialis culminis lene jugum rediit quod libeat portare subjectis? Reddatur ergo Creatori omnium ab hymnidicis angelorum choris gloria in coelo, persolvatur ab hominibus gratiarum actio in terra, quia universa respublica, quae multa moeroris pertulit vulnera, jam nunc con
Abbreviated transcription (Latin):
benignitatis ur̃ȩ pietate ꝑuenimꝰ.
Nã qd̾ ꝑmanere in palatio iuxta an¬
tiquã consuetudinẽ apłice sedis di¬
aconẽ ur̃a serenitas ñ inuenit: ñ
hoc meȩ negligentiȩ s grauissimȩ
necessitatis fuit: qr dum ministri
tempora cum fortitudine declina¬
rent atq refugerent: nulli eoꝵ po¬
terat imponi. ut ad urbẽ regiã
in palatio ꝑmansurꝰ accederet.
S: postquã uram elem̾̃tiã õĩpoten¬
tis di grã disponente imꝑii ad
culmen ꝑuenisse cognouert̃. ipsi
quoq suadente leticia ad ur̃a ue¬
stigia uenire festinant: qui illuc
pͥus accede ualde timuerant
S quia eoꝵ qͥdã ita senectute sunt
bene mͥ ex longua assiduitate cõ¬
ꝑtꝰ est. uita fide. ac morib appro¬
giis esse udicaui. Unde eũ aucto¬
redo diaconũ feci. &. subceler ita¬
te tnsmitt̾e studui: qui cunc ta
que in his partib agunt᷑. inuen
Toportuno tẽpore ualeat cle¬
ñ tie ur̃e suggerere. Cui rogo

Expanded text:
benignitatis vestrae pietate pervenimus. benignitatis vestrae pietate pervenimus. Nam quod permanere in palatio juxta antiquam consuetudinem apostolicae sedis diaconum vestra serenitas non invenit, non hoc meae necessitatis fuit, quia dum ministri trita asperaque tempora cum formidine declinarent atque refugerent, nulli eorum poterat imponi, ut ad urbem regiam in palatio permansurus accederet. At postquam vestram clementiam, omnipotentis Dei gratia disponpervenisse cognoverunt, ipsi quoque, suadente laetitia, ad vestra vestigia venire festinant, qui illuc prius accedere valde timuerant. Sed quia eorum quidam ita senectute sunt bene mihi ex longa assiduitate compertus est vita, fide ac moribus approgiis esse judicavi. Unde eum, auctore Domino, diaconem feci et sub celeritate transmittere studui, qui cuncta quae in iis partibus aguntur, invento opportuno tempore, valeat clementiae vestrae suggerere. Cui rogo
Abbreviated transcription (Latin):
dep̾ssi animi subiectoꝵ. Uirtus
celestis grͣȩ. mimicis uos t̾ribiles
faciat: pietas subditis benignos ex¬
hibeat. Quiescat felicissimis tẽ¬
porib ur̃is in uniuersa re publi¬
ca ꝓlata subcausarũ imagine p̃da
pacis: cessent testam̃toꝵ insidie.
cdonationũ gr̃ẽ uiolent̃ ex ac̾tȩ
Redeat cunctis in reb ꝓpͥis secu¬
ra possessio: ut sine timore se
gaudeant. que ñ sunt ab eis fra¬
udib adquisita Leformet᷑ ĩã
singulis subiugo pii imꝑii libtas
sua: hoc nãq int̾ reges gentiũ &
rei publice imꝑatores distat: qͥ
reges gentiũ dñi seruoꝵ st̃: ĩꝑato¬
res uͦ rei publice dñi liberoꝵ.: ꝓn¬
ũq focas mitti sibi romane sedis
diaconẽ cũ magna humilitatis
reuerentia postularet: gregoriꝰ
ita rescripsit. Considerare cũ
gaudiis magnis actionib gr̃arũ
libet: quantas omĩpotentis dño laudeᷤᷤ
debemus. quod remoto iugo mniusti
ciȩ. ad libertatis tempora sub ĩꝑiali

Expanded text:
ssi animi subjectorum. Virtus coelestis gratiae inimicis vos terribiles faciat, pietas subditis benignos. Quiescat felicissimis temporibus vestris universa respublica, prolata sub causarum imagine praeda pacis. Cessent testamentorum insidiae, donationum gratiae violenter exactae. Redeat cunctis in rebus propriis secura possessio, ut sine timore habere se gaudeant quae non sunt ab eis fraudibus acquisita. Reformetur jam singulis sub jugo pii imperii libertas sua. Hoc namque inter reges gentium et reipublicae imperatores distat, quod reges gentium domini servorum sunt, Imperatores vero Reipublicae Domini liberoue Phocas mandari sibi Romanae sedis diaconum cum magna humilitatis reverentia postularet, Gregorius ita rescripsit: « Considerare cum gaudiis et magnis actionibus gratiarum libet, quantas omnipotenti Deo laudes debemus, quod remoto tristitiae jugo, ad libertatis tempora sub imperiali
Abbreviated transcription (Latin):
ioħe lar̾seo ep̃is iniuste depositũ. non
potestate subdurit: int̾ cetera dicens.
Adrianũ ep̃m repꝑimus ex tuo contra
sacer dotales mores odio laborasse: &
nullo iure pecuniariis incausis eum
fr̃nitatis tue condempnatũ fuisse sen¬
tentia. Quia gͥ & ab antefato ioħe pͥme
iustiniane ep̃o contra ius. canonesq de¬
positus. honoris sui gradu carere ñ
potuit: in suam eum reformari
eccłiã. atq in ꝓpͥe dignitatis ordinẽ
decreuimus reuocari. Et cũ oportus¬
set te exeo dñici corporis cõmunione
pͥuari. qđ admonitione sc̃ȩ memorie
decessoris mei contempta. in eũ eccłãq¬

Expanded text:
o episcopis, injuste depositum, non potestate subduxit, inter caetera dicens: « Hadrianum episcopum reperimus, et tuo contra sacerdotales mores odio laborasse, et nullo jure pecuniariis in causis eum fraternitatis tuae condemnatum fuisse sententia. Quia igitur et ab antefato Joanne, primae Justinianae episcopo, contra jus canonesque depositus, honoris sui gradu carere non potuit, in sua eum reformari ecclesia, atque in propriae dignitatis ordinem decrevimus revocari. Et cum oportuisset te ex eo Dominici corporis communione privari, quod, admonitione sanctae memoriae decessoris mei contempta, per quam eum eccl
Abbreviated transcription (Latin):
ctione sentire. Item uictori ep̃o pa¬
normitano post aliqua. Cuius inq̃
agunt᷑ agnoscã: &. tot curisoccupatꝰ.
que ficri debent disponam.
Iotandũ sane qi sic manifesta cͥmi¬
na discretissimꝰ p̾sul gregoriꝰ aut
tino ep̃o scͥbit dicens. Tribunal iudi¬
cis et̃ni securꝰ aspiciet: qͥsqͥs reatꝰ sui
consciꝰ digna eũ mͦ penitentia placare
solutũ ñ debet ẽẽ iudiciũ: hoc tue con¬
scientiȩ elegimꝰ cõmittendũ. Qua de
re si in sacro ordine constitutꝰ. eius de
ꝑmirtione esse recolis maculatũ: sa¬
cerdotii honore deposito ad admini¬
strandũ nullo mͦ p̃sumas accede̾ scct᷑us
te sine dubio reddere rationẽ: si huiꝰ
sceleris consciꝰ. in eo qͦ esordine celans
ueritatẽ ꝑmaner e uolueris xliiiii.
b hoc sollicissimꝰ excłiȩ di custos
oregoriꝰ. uniꝰ cuiꝰq consiliar ios
arguens: qͣntũ in se erat: om̃s õnino

Expanded text:
ictione sentire. » Item Victori, episcopo Paictione sentire. » Item Victori, episcopo Panormitano, post aliqua: « Cujus, inaguntur, agnoscam, et tot curis occupatus, quae fieri debeant, disponam. » 43. Notandum sane, quia sicut manifesta crimina discretissimus praesul Gregorius, aut tino episcopo scribit dicens: Tribunal judicis aeterni securus aspiciet quisquis reatus sui conscius digna eum modo poenitentia placare solutum non debet esse judicium, hoc tuae conscientiae elegimus committendum. Qua de re, si in sacro ordine constitutus, ejus te permixtione esse recolis maculatum, sacerdotii honore deposito, ad ministrandum nullo modo praesumas accedere: sciturus te sine dubio reddere rationem, si hujus sceleris conscius, in eo quo es ordine, celans veritatem permanere volueris. » 44. Ob hoc sollicitissimus Ecclesiae Dei custos Gregorius, uniuscujusque consiliarios arguens, quantum in se erat, omnes omnino
Abbreviated transcription (Latin):
que & illos rep̃hensibiles ostendere.
&. nob̾ tͥsticiã ualeant gen̾are : de eor
nos em̃datione non mediocͥter co¬
git necessitas cogitare. Quia gͦ nun¬
tiatũ nob est cãpaniȩ ep̃os ita negli¬
gentes ȩxistere. ut immeniores ho
suos pat̾nę uigilantiȩ curã exhibe¬
ant: uł monasterioꝵ sollicitudinem ge¬
rant. seu inoppressoꝵ se pauꝑum tiu¬
tionẽ impendant. Ideo hac tͥ aucto¬
ritate p̃cipimus ut eis a te conuo¬
catis. & nr̃o illos mandato distete
c̃omoneas. qͣtenꝰ desides ult̾ius esse ñ
debeant. s sacer dotalem se habere
xelũ. & sollicitudinẽ oꝑe doceant.: at̃
ita in his. que eos iuste scđm d̃m
agere conuenit uigilantes existaint.
ut nullũ nos de eis denuo murmͣ
exasꝑet. Si quẽ uͦ eorũ posthee ne¬
gligentẽ cognoueris: ad nos eum sins
aliqua excusatione transmitte. itt
quã sit graue nolle ab his que rep̃¬
hensibilia & ualde uituꝑanda fẽ
corrigi regulari in se ualeat distꝰ¬

Expanded text:
quae et illos reprehensibiles ostendere, et nobis tristitiam valeant generare, de eorum nos emendatione non mediocriter cogit necessitas cogitare. Quia ergo nuntiatum nobis est Campaniae episcopos ita negligentes existere, ut immores honorisuos paternae vigilantiae curam exhibeant, vel monasteriorum sollicitudinem gerant, seu in oppressorum pauperum se tuitionem impendant: ideo hac tibi auctoritate praecipimus ut eis ad te convocatis, ex nostro illos mandato, districte commoneas quatenus desides ulterius esse non debeant, sed sacerdotalem se habere zelum, et sollicitudinem opere doceant; atque ita in his quae eos juste secundum Deum agere convenit, vigilantes existant, ut nullum nos de eis denuo murmur exasperet. Si quem vero eorum post haec negligentem cognoveris, ad nos eum sine aliqua excusatione transmitte, ut, quam sit grave nolle ab his quae reprehensibilia et valde vituperanda sunt corrigi, regulari in se valeat distr
Abbreviated transcription (Latin):
esse ualde inutile indicans. si aut simpli¬
citati prudentia. aut prudentię sim¬
plicitas desit. Ut ergo seruos suos ad
cuncta eruditos efficeret. esse eos & sĩ¬
plices sicut columbas . &. prudentes ut
serpentes uoluit : quatinus in cis &
simplicitas temꝑaret. Ego gͥ. qui insere
nissimis dñoꝵ russionib. ab ariulfi as¬
tutia deceptiis. non ad iu̾ta prudentia
simplex denuntior: constat ꝓculdu¬
bio quia fatuus appellor. Qđ ita esse
ego quoq ipse confitcor. Nam si hoc
ur̃ã pietas taceat: cause clamant. ł go
enĩ si fatuus non fuissem: ad ista toleran¬
da que int̃ langobardoꝵ gladios hoc
in loco patior mimme uenissem. In ea
aut̃ re quã de ariulfo ꝑhibui: qr toto
corde uenire ad rem publicã paratꝰ
fuit : dũ mͥ ñ creditur. etiã mentitus
rep̃hendor. S si sacerdos non sũ. scio
grauẽ esse hanc iniuriã sacerdoti. ut

Expanded text:
esse valde inutile judicans, si aut simpliesse valde inutile judicans, si aut simplicitati prudentia, aut prudentiae simplicitas desit. Ut ergo servos suos ad cuncta eruditos efficeret, esse eos et simplices sicut columbas, et prudentes ut serpentes esse voluit, quatenus in eis et simplicitatem acueret, nissimis dominorum jussionibus, ab Ariulphi astutia deceptus, non adjuncta prudentia simplex denuntior, constat procul dubio quia fatuus appellor, quod ita esse ego quoque ipse confiteor. Nam si hoc vestra pietas taceat, causae clamant. Ego enim si fatuus non fuissem, ad ista toleranda quae inter Langobardorum gladios hoc in loco patior minime venissem. In ea autem re quam de Ariulpho perhibui, quia toto corde venire ad rempublicam paratus fuit, dum mihi non creditur, etiam mentitus esse reprehendor. Sed etsi sacerdos non sum, scio g
Abbreviated transcription (Latin):
tibus tam eccłiastica quã publica fru¬
m̃ta diuiserat. sub dolis assertionib re¬
p̃hendens. Cui gregorius ut pote. qͥ pro¬
uectionẽ suam diuino iudicio in cuiꝰ ni¬
mirũ manu corda regũ consistentia. qͦ¬
cũq uoluerit inclinant᷑. ñ caducis hu¬
manis fauorib deputabat. uoce libera
contradicens: his eũ responsionib fre¬
git. decurpauit. atq non nulla de fut᷑o
di iudicio disserendo deterruit. In sere¬
nissimis inquit ussionib suis dñoꝵ
pietas dum me de quib dã redarguere
studuit: parcendo mͥ minime peꝑcit
Nam in eis urbane simplicitatis uocabu¬
lo me fatuũ appellat. In seriptura eteñ
sacra cum in bona intelligentia simpli¬
citas ponit᷑: uigilant̃ sepe prudentię
ato iobscriptũ est. Frat uir simplex &
Estote simplices in malo: & prudentes
in bono. Et ꝑsemetipsã ueritas in eugło
admonet dicens. Estote prudentes
sici serpentes . &. simplices sic̃ colũbȩ

Expanded text:
tibus tam ecclesiastica quam publica frutibus tam ecclesiastica quam publica frumenta diviserat, subdolis assertionibus reprehendens. Cui Gregorius, utpote qui provectionem suam divino judicio, in cujus nimirum manu corda regum consistentia , quocumque voluerit, inclinantur, non caducis humanis favoribus deputabat, voce libera contradicens, his eum responsionibus fregit, deturpavit, atque nonnulla de futuro Dei judicio disserendo deterruit: « In serenissimis, inquit, jussionibus suis dominorum pietas, dum me de quibusdam redarguere studuit, parcendo mihi minime pepercit. Nam in eis urbanae simplicitatis vocabulo me fatuum appellat. In Scriptura etenim sacra cum in bona intelligentia simplicitas ponitur, vigilanter saepe prudentiae ato Job scriptum est: Erat vir simplex etEstote simplices in malo, et prudentes in bono . Et per semetipsam Veritas in Evangelio admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae ,
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ se recepisse cognoscit: ꝑsonã
ad nos tnͣsmittat. que pallium
tibi referendũ ex more ꝑcipiat
Nam quẽadmodũ illicita ꝑ petra¬
ri non patim᷑. sic ea que sunt con¬
suetudinis non negamus. Licet
aut̃ ad hec concedenda dispensa
filii nr̃i dñi gallinici exarchi.
ut t̾perantius erga te ag̾emus
tatẽ nec ꝑtulimus nec potuimus
ret̾ea cupidissimus ac tenacissi¬
mus imꝑator qͥ consuetudinibꝰ
antiquissimis dationes legionũ. qͦsq
milites frequentissime sicuti romanoꝵ
narrat hẏstoria defraudabat: cernens
gregorium contra om̃s mundi strepitꝰ.
augustalib defensionib quoꝵ suffragio
ad arcem pontificatꝰ ñ se ꝑuenisse iacta¬
bat penitꝰ non egere. immo canonicis
auctoritatib scĩtaͣs ac prudentię suȩ
uirtutib rp̃o ꝓpitio cunctis alta sapi¬
entib preualere: ad odiũ detractionẽ¬
q fame illiꝰ magis magisq conuersus est.
liberalitatẽ poutificis qr famelicis mili¬

Expanded text:
onem se reparasse cognoscit, personam onem se reparasse cognoscit, personam ad nos transmittat, quae pallium tibi deferendum ex more percipiat. Nam quemadmodum illicita perpetrari non patimur, sic ea quae sunt consuetudinis non negamus. Licet autem ad haec concedenda dispensatfilii nostri, domni Callinici exarchi, ut temperantius erga te ageremus, tatem, nec pertulimus, nec potuimus  » 16. Praeterea cupidissimus ac tenacissimus imperator, qui consuetudinibus antiquissimis dationes, legionum quoque milites frequentissime, sicuti Romanorum narrat historia, defraudabat, cernens Gregorium contra omnes mundi strepitus, augustalibus defensionibus, quarum suffragio ad arcem pontificatus hunc se provexisse jactabat, penitus non egere: imo canonicis auctoritatibus, sanctitatis ac prudentiae suae virtutibus, Christo propitio, cunctis alta sapientibus praevalere: ad odium detractionemque famae illius magis magisque conversus est, liberalitatem pontificis, quia famelicis 132 mili
Abbreviated transcription (Latin):
bis gregorii asserentẽ. Quãuis
culpabilib ordinationis tue pͥ¬
mordi graue malũ ꝑ inobedi¬
entie culpã addideris: nos tam̃
sedis apłice auctoritatẽ eo qͦ decuit
mode ramine teꝑantes: nũquã
contra te usq adhoc qđ caissa
poscebat exarsimus. S ut longiꝰ
se ingratitudo nr̃a quã tu tͥ exci¬
tasti ꝓduceret: credita nos solli¬
citudo uehement̃ angebat: ne qu&̧¬
dam illicita que de te audieramꝰ.
negligent̃ omitt̾e uideremur.
Que si bene confideres: ipse te satis¬
facere differendo firmabas. atq ex
hoc aduersum te zelum nrm acͥus
incitabas. At ubi salubri tandem
consilio iugo te obedientie humilit̃
sũmisisti: & dilectio tua penttentiã
agens. digna se ut deputauimꝰ satis¬
factione purgauit: reddita tibi
grãm fr̃ne caritatis intellige. atq
in nr̃o te receptũ consortio gratula¬
re. quia sicut ꝑseuerantib incul¬
pa districtos: ita resipiscentibus
gͦ fr̃nitas tua apłice sedis cõmuni¬

Expanded text:
egorii adserentem: « Quamvis culpabilibus ordinationis tuae primordiis grave malum per inobedientiae culpam addideris, nos tamen sedis apostolicae auctoritatem eo quo decuit moderamine temperantes, nunquam contra te usque adhuc ut causa poscebat, exarsimus; sed ut longius se ingratitudo nostra, quam tu tibi excitasti, produceret, credita nos sollicitudo vehementer angebat, ne quaedam illicita, quae de te audieramus, negligenter omittere videremur. Quae si bene consideres, ipse per te satisfacere differendo firmabas, atque ex hoc adversum te zelum nostrum acrius incitabas. At ubi salubri tandem consilio usus, jugo te obedientiae humiliter submisisti, et dilectio tua poenitentiam agens, digna se, ut deputavimus, satisfactione purgavit, redditam tibi gratiam fraternae charitatis intellige, atque in nostro te receptum consortio gratulare: quia sicut perseverantibus in culpa districtos, ita resipiscentibus nos fraternitas tua apostolicae sedis communi
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. a sempitno iudicio mer uit li¬
berari. ꝓr
git᷑ septimo calendarũ maiarũ. indi¬
ctione sexta. imago focȩ & leontiȩ cũ¬
eoꝵdẽ fautorib literis. romã dela
ta ẽ. & postquã a clero & senatu accla¬
matũ ẽ els in basilica ulii. iussu gre¬
gorii in oratorio scĩ cesarii lateranen¬
si palatio constituti reponit᷑. Qui etiã
foce imꝑatori ita rescripsit. Gła in

Expanded text:
dicens, a sempiterno supplicio merui lidicens, a sempiterno supplicio merui liberari. 20. Igitur septimo kalendarum Maiarum, indictione sexta, imago Phocae et Leontiae, audem favorabilibus litteris Romam delata est, 136 Et postquam a clero et senatu acclamatum est eis in basilica Julii, jussu Gregorii in oratorio sancti Caesarii Lateranensi palatio constituto reponitur. Qui etiam Phocae imperatori ita rescripsit: « Gloria in
Abbreviated transcription (Latin):
focã. centurionẽ exarcũ ad clamar̃t̃
fugatoq p̃tore. theodosio filio imꝑato¬
ris & germano socero eiꝰ dirigunt. ut
alt̃ eoꝵ sibi imꝑare studereo: illi nul¬
lomodo consenserunt. ĩmo hoc mau¬
ricio retulerunt. At ille germanũ
ꝑdere noluit: qͥ qm̃ in eccłiam fuge¬
rat filiũ tanquã ꝓditorẽ sui consilii
flagellabat: multo̾q hc̃ ab eadẽ ec¬
cłia extrahendũ tn̾smittens. Nũ quã
ꝑmittit᷑. immo multis conuiciis apo¬
pło laceratꝰ. marcionista hereticꝰ appel¬
lat᷑. Et comoto intra constantino¬
polim graui tumultu: maur ieius
dissimulato habitu. cum uxore &. fili¬
is noctu dromonẽ conscendit fugi¬
ens apud scm̃ antonomon uenit. At
uͦ focas cum exercitu in septimũ ue
fuerat decollat᷑ E quia oratio gre¬
gorii qua illũ petierat interribili
niri uacua esse non potuit: idem mau¬
riciꝰ hio recepit qđ merurt. & in
cunctis suis incõmodis dnm bene¬

Expanded text:
Phocam per centurionem, exarchum acclamaverunt, Phocam per centurionem, exarchum acclamaverunt, fugatoque praetore, Theodosio filio imperatoris et Germano socero ejus, dirigunt ut alter eorum sibi imperare studeret. Illi nullo modo consenserunt, imo hoc Mauricio retulerunt. At ille Germanum perdere voluit, qui quoniam in Ecclesiam fugerat, filium tanquam proditorem sui consilii flagellavit, multosque ad hunc ab eadem ecclesia extrahendum transmittens, nunquam permittitur; imo multis conviciis a populo laceratus, Marcionista haereticus appellatur. Et commoto intra Constantinopolim gravi tumultu, Mauricius, dissimulato habitu, cum uxore et filiis noctu dromonem conscendit; et fugiens, apud sanctum Antonomum venit. At vero Phocas cum exercitu in septimum venfuerat, decollatur. Et quia oratio Gregorii qua illum petierat in terribili niri vacua esse non potuit, idem Mauricius id recepit quod meruit, et in cunctis suis incommodis Deum bene
Abbreviated transcription (Latin):
rat rediens: responsũ retulit di¬
cens. Ds̃ recepta penitentia tua sal¬
uabit animã tuã: & cũ scĩs te cũ
domo tua constituet: ab ĩꝑii uͦ
uib auditis mauriciꝰ. ix¬
dm glorificans penitentiã tenu¬
it : s a cupiditatis auaricia usq
adeo ñ recessit. ut exereitꝰ ĩpiclosis
locis hiemaret: & tnsito damibio. uictꝰ
sibi de sclauoꝵ regione ꝑiclitabundi
quererent: ne uidelicet alim̃ta pu¬
blica manducarent. Qđ cũ petro p̃to¬
ri feralib litteris imineret: taxiar¬
chis uocatis ait. Nimis mͥ uident᷑ qͣuia
imꝑatoris p̃cepta: romanos in aliena
terra hiemare iubentia. Nam illi non
obedire seuũ est: & rursus obedire
seuissimum: Nullũ bonũ parit auari¬
cia: qͥa mat̃ ontiũ malorũ consistit.
qr imꝑator languens. hoꝵ marimoꝵ
maloꝵ causa romanis efficit᷑. Exercitꝰ
itaq hoc ꝑ taxiarchas audito: ad sediti¬
onẽ conuertit᷑ : exaltatũq suꝑ clipeũ

Expanded text:
rat, rediens, responsum retulit dirat, rediens, responsum retulit dicens: Deus, recepta poenitentia tua, salvabit animam tuam, et cum sanctis te cum tota domo tua constituet; ab imperio vQuibus auditis, Mauricius Deum glorificans, poenitentiam tenuit; sed a cupiditatis avaritia usque adeo non recessit, ut exercitus in periculosis locis hyemare, et transito Danubio victum sibi de Sclavorum regione periclitabundi quaerere, ne videlicet alimenta publica manducarent, Petro praetori feralibus litteris immineret. Qui taxiarchis vocatis, ait: « Nimis mihi videntur gravia imperatoris praecepta, Romanos in aliena terra hyemare jubentia. Nam illi non obedire saevum est, et rursus obedire saevissimum. Nullum bonum parit avaritia, quia mater omnium malorum consistit, qua Imperator languens, horum maximorum malorum causa Romanis efficitur. » Exercitus itaque, hoc per taxiarchas audito, ad seditionem convertitur, exaltatumque super clypeum
Abbreviated transcription (Latin):
subriꝑt. At ille ꝓ suspitione se ꝑden¬
dũ conitiens: aduocate gordie uxo¬
ri suȩ. tanquã ñ reuisur⁊ ultimũ
ualedixit: sacram̃toq cõmunionis
accepto. ad palaciũ uenit. Cubidm
imꝑatoris ingrediens. ad pedes ꝓci¬
dit: cui imꝑator assurgens. ad pe
des nichilominus corruit dicens
Ignosce dep̃cor mͥ: quia nunc ꝓfec¬
to diuina reuelatione doctꝰ cogno¬
ui. quod nichil in me unde suspi¬
cabar cõmiseris. s siquidẽ in agmi¬
nib nr̃is cognoscis. qui focas uo
citatur dicito mͥ. Et philippicꝰ di¬
u apud se recogitans ait. Unũ fo¬
cã cognosco: qui nuꝑ ꝓcurator ab
exercitu nũcupatꝰ. contradicebat
tuo imꝑio. Cum uͦ mauricius de
qͥlitate illiꝰ inqͥreret: philippicus
ait. Est qͥdẽ iuuenis & tem̾ariꝰ:
attam̃ tumdus. Et mauriciꝰ. Si
timidꝰ inqͥt: ꝓfexcto & homicida
dũq suꝑ huius modi titubaret:
incrastinũ magistrianꝰ abhere¬
mitis qͥb ĩꝑatouis p̃ces portaue¬

Expanded text:
ille pro suspicione se perdendum conjiciens, advocatae Gordiae uxori suae, tanquam non se revisurae, ultimum vale dixit; sacramentoque communionis accepto, ad palatium venit, et cubiculum imperatoris 135 ingrediens, ad pedes ejus procidit. Cui imperator assurgens, ad pedes ejus nihilominus corruit, dicens: Ignosce, deprecor, mihi, quia nunc profecto divina revelatione doctus cognovi quod nihil in me unde suspicabar commiseris. Sed si quem in agminibus nostris cognoscis qui Phocas soleat vocitari, dicito mihi. Et Philippicus, diu apud se recogitans, ait: Unum Phocam cognosco, qui nuper procurator ab exercitu nuncupatus contradicebat tuo imperio. Cum vero Mauricius de qualitate illius inquireret, Philippicus ait: Est quidem juvenis, et temerarius, attamen timidus. Et Mauricius: Si timidus, inquit, profecto et homicida. Dumque super hujusmodi titubaret, in crastinum magistrianus ab eremitis, quibus imperatoris preces portave
Abbreviated transcription (Latin):
promeri: fauente sibi oocasione tẽ¬
poꝵ ex cupiditate simulq insolen¬
tia augusti: quẽ disꝑgendo faculta¬
tes inuase ȩccłie adeo defensorẽ sce¬
lerũ suoꝵ effecit. ũti gregoriũ. ñ
solum frequenter postularet. qua¬
tinus indiscussam maximi ꝓmotio¬
nẽ relinqueret: uerũ etiã romanis
satisfacturũ ꝓ symomiacha heresi
aliisq criminib uenientẽ cũ honore¬

Expanded text:
promereri: favente sibi occasione tempromereri: favente sibi occasione temporis ex cupiditate simul insolentiaque Augusti, quem dispergendo facultates invasae ecclesiae adeo defensorem scelerum suorum effecit, ut a Gregorio non solum frequenter postularet, quatenus indiscussam Maximi promotionem relinqueret, verum etiam Romam satisfacturum pro simoniaca haeresi 129 aliisque criminibu
Abbreviated transcription (Latin):
tilitate ꝑquirat. Et si ita sic̃ ad nos¬
hoc auctoritate p̃supserit. nob̾ sub¬
tiliter in notescat: ut cognita ueritate
qđ fieridebeat disponamus. Nã si ne¬
gligent̃ ea que male usurpant᷑ omit¬
timus. excessus uiã aliis aꝑimꝰ:
nterea natali ep̃o defuncto cum dal¬
maticoꝵ gen̾alitas honoratũ archidi¬
aconẽ quẽ ipse ex pͣsbito in diaconẽ
conuerterat. sibi proficiendũ concor¬
dit̃ elegissent: eoꝵ q decretũ ponti¬
fer approbasset: factione malthi ep̃i
rectoris apłici patͥmonii manuq
militari miaximꝰ multis cͥminib in¬
uolutꝰ. episcopatũ salonitane ciuitatis
inuasit. Quod gregoriꝰ audiens: dal¬
matinis &. iat̾tinis epĩs ne illi manũ
imponerent sub magna int̃minati¬
one ꝓhibuit. At uͦ marimꝰ qui ep̃atꝰ
sedem contra canones inuaserat: etiã
sacerdotium contͣ d̾m ꝑ symonia¬
chã heresim ab ep̃is dum taxat ex¬
cõmunicatis corruptis ñ timuto

Expanded text:
tilitate tilitate hoc auctoritate praesumpserint, nobis subtiliter innquid fieri debeat, disponamus. Nam si negligenter ea quae male usurpantur omittimus, excessus viam aliis aperimus. » 9. Interea, Natali episcopo defuncto, cum Dalmatinorum generalitas Honoratum archidiaconum, quem ipse ex presbytero in diaconum converterat, sibi praeficiendum concorditer elegissent, eorumque decretum pontifex approbasset, factione Malchi episcopi, rectoris apostolici patrimonii, manuque militari Maximus multis criminibus involutus, episcopatum Salonitanae civitatis invasit. Quod Gregorius audiens, Dalmatinis et Jadertinis episcopis ne illi manus imponerent, sub magna interminatione probibuit. At vero Maximus, qui episcopatus sedem contra canones invaserat, etiam sacerdotium contra Deum per simoniacam haeresim ab episcopis duntaxat excommunicatis, pretio corruptis, non timuit