comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nuptuis solent homines mouere qͦstionẽ.
diffinisse: Ait eniͣm. Si dormierit uir
ł qͣtlib&. nec nob̾ diffiniendu ẽ. ꝙ ñ diffi¬
nit apls. Uñ ut breuit̾ respondeam nec
illas nuptias debeo dapnare. nec eis ue¬
recundiam numonsitatis auferre. nͨ
ꝯtra humanȩ uerecundie sẽsũ audeo
dre ut q̃tiens uolu̾int nubant. nec ex
meo corde p̃t̾ scͥpture auctoritatẽ. qͦtas¬
ri in eccła digamam. immo nͨ tͥgamam.
& ita lice qͥnto & .ui. qͣmadmodu sed̾o¬
dotali honore excludit. s ħ ñ facit ꝓuicio
digannie immo ꝓsacͣment iuirtute. uͥ
sit una uniꝰ. sic̃ unica unici. Illd̃ tñ cesa¬
riensis concilii uid̾r innuere. digamiã

Expanded text:
nuptiis, solent homines movere quaestionem. diffinisse? Ait enim: « Si dormierit vir libet; nec a nobis definiendum est quod non definit Apostolus. Unde, ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae auctoritatem, quotasri in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam; et ita licere quinto et sexto, quemadmodum serdotali honore excludit; sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici. Illud tamen Caesarien. concilii videtur innuere, bigamiam
Abbreviated transcription (Latin):
dit. In potestate qppe hõis ẽ mutare
in melius uoluntatẽ. s ea potestas nul¬
la ẽ. nͥ a dõ detur. de quo dictũ est. ded
eis pot̃tatẽ filios dĩ fieri. Cum enim ħ
sit in potestate. ꝙ cum uolumꝰ facimꝰ
nicħ tam in pot̾tate quam ip̃a uolũtas

Expanded text:
us. in potestate est quippe hominis mutare in melius uoluntatem; sed ea potestas nulla est, nisi a deo detur, de quo dictum est: dedit eis potestatem filios dei fieri. cum enim hoc sit in potestate, quod, cum uolumus, facimus, nihil tam in potestate quam ipsa uoluntas
Abbreviated transcription (Latin):
confitemur abbitͥm ut dicamꝰ nos sẽꝑ
indigere dĩ auxilio. Et tam illos errare
qui eum manicheo dicunt. hõĩem pec¬
catum uitare ñ posse qͣm illos qui cũ
iouiniano asserunt hoĩem ñ posse pec¬
care. Ht᷑q tollit arbitrĩ lib̾tatem. ħoᷤᷤ

Expanded text:
confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper Dei indigere auxilio: et tam illos errare qui cum Manichaeo dicunt hominem peccatum vitare non posse, quam illos qui cum Joviniano asserunt hominem non posse peccare: uterque enim tollit arbitrii libertatem. Nos
Abbreviated transcription (Latin):
exiliit diens eur gͥ paruuili & illi qui
non hñt grãm. sine qua ñ possũt facere
mandata diuina tenentur reis Noc ã
qua occasione dixerit in libꝰ retctatioñ
pelagio respond̾ns aꝑit. Id n contͣ mani¬
cheos dixit. qui in hoĩe duas nat᷑as ẽẽ
cont̾ndunt. unam bonã Exdeo alt̾am
malam. ex g̃nte tenebrarũ. quȩ nuqͣm
bona fuit. nec bonũ uelle pot᷑. Qd si eẽt
ñ uidetur ei imputandu eẽ si ñ bonum

Expanded text:
li et illi qui non habent gratiam, sine qua non possunt facere mandata divina, rei tenentur? Hoc autem qua occasione dixerit, in libro Retract. Pelagio respondens aperit. Id enim contra Manichaeos dixit; qui in homine duas naturas esse contendunt, unam bonam ex Deo, alteram malam ex gente tenebrarum, quae nunquam bona fuit, nec bonum velle potest; quod si esset, non videretur ei imputandum esse si bonum
Abbreviated transcription (Latin):
discutiat. ne forte eiꝰ uoluntate ouersus
manere ꝓuideat.⁊ hãc sic ꝓmisit mutare
compellat. Si uͦ nil hoꝵ ẽ nec qͦnda for¬
p̃dictam mulierem onusisse cognou̾is. ne
illiꝰ ꝯuersio uxoris relictȩ in scło fieri
possit ꝑditõis occ̃o. uolumꝰ uͥ maritum
suũ illi. ⁊̃ si iam tonsoratꝰ ẽ reddere debe
as. omni occ̃one cessante. qr nͥ fornc̃õis
causa uirũ uxorẽ dimitt̾e nulla r̃oc̃cedit.
Postqͣm enim copłone ꝯiugni. uiri & mu¬
lieris unũ corpꝰ efficit᷑. non p̾exparte. con¬
uerti. & ex parte remanere in scło. Item

Expanded text:
cutiat, ne forte cum ejus voluntate conversus ermanere provideat, et hanc, sicut promisit, mutare compellat. Si vero nihil horum est, nec quondam forpredictam mulierem commisisse cognovisses, ne illius conversio uxori relicte in seculo fieri possit perditionis occasio, volumus, ut maritum suum illi, etiam si iam tonsoratus est, reddeas, omni excusatione cessante, quia nisi fornicationis causa virum uxorem dimittere nulla ratio concedit. Postquam enim copulatione conjugii viri et mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo singłarit᷑ ꝓuiso ostituantur loco.
Nam uxore nolente ł altero illoꝵ &̃ ꝑta
li re matͥmoniũ ñ soluit᷑. Item aug̃:¬
Si abstines sine uxoris uoluntate: tͥbuisei
fornicandi lic̾ntiã. & pecc̃m illiꝰ tue im¬
putabitur abstinentie. Item nicolaus ppͣ.
fieri pꝰse. nͥ eande uitã uir eiꝰ lotariꝰ ele¬
gerit. Ex his patet ꝙ ꝯuigati sine uen¬
onis sumere ñ ualent. ⁊ si fec̾int. reuoca¬
ri debent. Sponsi uͭ pꝰsunt sñ ꝯmuni
ꝯiñsu monast̾ium eligere. Uñ uiđr
int̃ sponsum & sponsam ꝯiugiũ ñ eẽ.
Ideoq asserunt a pͥma si de desponsatõis
oiuges apellari. ñ rep̃sentiũ. s spe fu¬
turoꝵ. qr ex side qm ex dĩspns atione sͥ

Expanded text:
ab eo singulariter proviso constituantur loco. Nam uxore nolente, vel altero illorum, etiam tali re matrimonium non solvitur. Item AugSi abstines sine uxoris voluntate, tribuis ei fornicandi licentiam; et peccatum illius tuae imputabitur abstinentiae. Item Nicolaus papa,fieri posse, nisi eamdem vitam vir ejus Lotharius elegerit. Ex his patet quod conjugati sine comonis sumere non valent; et si fecerint, revocari debent. Sponsi vero possunt sine communi consensu monasterium eligere. Unde videtur inter sponsum et sponsam conjugium non esse. Ideoque asserunt a prima fide desponsationis conjuges appellari, non re praesentium, sed spe futurorum, quia ex fide quam ex despons
Abbreviated transcription (Latin):
oc aut̃ ꝯuigatis nullatenꝰ licet.
Non enĩ pot uir melioris uite
solui. Uerum sciendu ẽ qr & si hoc lexhũa
ꝯcessit. tn lex dii̾a phibuit. Siuͦ utrisq
ꝯueniat. ꝯtinentẽ uitã ducere.ħ qͥs au¬
deat accꝰare: Sic enim multos scõꝵ noui¬
mus cũ sius conuigibꝰ.⁊ pͥꝰ continentẽ uitã
duxisse. & pꝰ ad sc̃ȩ eccłe regimina migsse.
Siũ ꝯtinentiã qm uirappetit mulier ñ
seqͥtur: aut qͣm mulier appetit uir recusat.

Expanded text:
oc autem conjugatis nullatenus licet. Non enim potest vir melioris vitae solvi. Verum sciendum est quia etsi hoc lex. humana concessit, tamen lex divina prohibuit. Si vero utrisque conveniat continentem vitam ducere, hoc quis audeat accmus cum suis conjugibus et prius continentem vitam duxisse, et post ad sanctae Ecclesiae regimina migrasse. Si vero continentiam quam vir appetit, mulier non sequitur, aut quam uxor appetit, vir recusat,
Abbreviated transcription (Latin):
głoꝵ ꝓmulgat .s. angłos. archanggelos.
pͥncipatus. p̾tates. uirtutes. dnationes. t̾nõ.
cherubim. atq seraphim. st ĩueniunt᷑
in istis ordinibꝰ ta t̾na ẽẽ. & insingłistͤs.
ordines. ut tͥnitatis siłitudo in eis ĩsinuet᷑
imp̃ssa. Uñ chooñsiꝰ tres odines angłoꝵ¬
ẽe tradit. t̾nos in singłis ponẽs. Sĩ n tres
suꝑiores. tres inferiores. t res medii. Suꝑ¬
archangłi. angłi. Quid appellatur
ordo. & que sit ratio nominis cuiꝰq
ic consid̾and̃ ẽ qͥd apellet᷑
ordo. dem̃ utr̃ ab ip̃a c̾atione fu̾it
distinctio illoꝵ ordinũ. Ordo angłoꝵ
dr̃ młtitudo celestiũ sp̃uũ. qͥ int̃ se in
aliqͦ mun̾e gr̃e similant᷑. sic̃ & in nat᷑aliũ
datoꝵ mine oueniũt. Ut u̾bi gr̃a. Sera¬
phin dñr qui p̃aliis ardent caritate.
bin u unt̃pretatur plenitudo scĩe. ł ronꝰ¬

Expanded text:
changelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angesse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superarchangeli, angeli. 2. Quid appelletur ordo, et quae sit ratio nominis cujusque. Hic considerandum est quid appelletur ordo; deinde utrum ab ipsa creatione fuerit distinctio illorum ordinum. Ordo autem dicitur multitudo coelestium spirituum, qui inter se in aliquo munere gratiae similantur, sicut et in naturalium datorum munere conveniunt. Ut, verbi gratia, seraphin dicuntur qui prae aliis ardent charitate;bin enim interpretatur plenitudo scien
Abbreviated transcription (Latin):
u in eis sedeat ds̃. & ꝑ eos iudicia dec̾nat.
Dñationes uocant᷑ qͥ pͥncipatꝰ & p̃tates tͣn¬
diuĩa misti̾a pͥncipant᷑. Potestates no¬
minant᷑. hi qͥ ħceteris pot̾ntiꝰ in suo or¬
dine acceꝑunt. ut uirtutes adu̾se sub¬
iecte eis eoꝵ refrenent᷑ p̃tate. ne hoĩes tm̃

Expanded text:
 Deus sedeat, et per eos judicia sua decernat. Dominationes vocantur, qui principatus et potestates trandivina mysteria principantur. Potestates nominantur hi, qui hoc caeteris potentius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adversae eis subjectae eorum refre
Abbreviated transcription (Latin):
q sꝑuał. ut ẽ aĩa. in cõꝑatione
qͥde corꝑis ẽ simplex. sine cõꝑatione
uͦ corꝑis multiplex ẽ & ñ simplex.
Que ideo simplex ar respectu corꝑis. qr
mole ñ diffundit᷑ ꝑ spaciũ loci. s in
uno qͦ corꝑe. & in toto. tota ẽ. & in
qͣlibet parte eiꝰ tota ẽ. & ideo cũ fit
aliqͥd inq̃uis exigua particła corꝑis
ꝙ sentiat anima. quamuis ñ fiat in to¬
to corꝑe. illa tñ tota sentit. qr totam
ñ latet. S tñ nec in ipsa anima uera sim¬
plicitas est. Cũ enĩ aliud sit artificiosũ
ẽẽ. aliud inhertem. aliud acutũ. aliud
memorem. aliud cupiditas. aliud timor
aliud letitia. aliud tͥstina. possiniq ħ
igis. alia minus. Manifestũ ẽ ñ simpli¬
cem. s młtiplicem naturã ẽẽ. Nicħ enĩ
simplex mutabile ẽ. om̃is autem c̾at᷑a
mutabił est. Nulla e c̾atura uere sim¬
plex ẽ. ds̃ uͦ & si multiplicit᷑ dicatur.
uere tñ.⁊ sũme simplex ẽ. Dicit᷑ enim

Expanded text:
alis, ut est anima, in comparatione corporis est simplex, sine comparatione vero corporis multiplex est, et non simplex. quae ideo simplex dicitur respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore et in toto tota est, et in qualibet ejus parte tota est. Et ideo cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa tota anima vera simplicitas est. Cum enim aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud lgis et alia minus; manifestum est non simplicem, sed multiplicem esse naturam. Nihil enim simplex mutabile est; omnis vero creatura mutabilis est. Nulla igitur creatura vere simplex est. Deus vero, etsi multipliciter dicavere tamen et summe simplex est, dicitur enim
Abbreviated transcription (Latin):
tñ edunt. quȩ in symbolo otinentur.
eredunt enuim q̃ ignorant hntes fidẽ
uelatam inmisterio. Ita & tc̃minus
capaces ex reuelatione qͥ fc̃a. maioribꝰ cre¬
dndo inhereliant quibꝰ fidẽ suã qͣi omit¬
tebant Uñ iob boues arabant & asine paᷤᷤ¬
cebant᷑ iuxta eos. Simplices & minores
sunt asine pascentes. uixta boues. qr hu¬
militate maioribꝰ adberendo in myst̾io
cdebant. que & illi in misterio docebãt.
quał forte fuit uidu̾a sareptena. Que
ante aduentũ ẽd̾e de mediatore suf¬
mediatoris. antiqͥs ñ suerit salus
sicuͭ n modernis. utrũ oportu̾it illos cd̾̃e
omĩa illa de mediatore. que ñc c̃dimꝰ qͥbꝰ¬

Expanded text:
edunt quae in Symbolo continentur. Credunt enim quae ignorant, habentes fidem velatam in mysterio; ita et nunc minus capaces ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vidua Sareptana. 3. Quae ante adventum Christi de Mediatore Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credim
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ fide donabat. & orabat. nam qͦmͦ in¬
uocabat᷑ inqͣm ñ c̃debat. S si posset sine
fide. xͥ ẽẽ salus. ñ ad eũ mitt̾etur architectꝰ
eccłe petrus. Attnde ꝙ ait. sine fide x ñ
posse ẽẽ salutẽ. & tñ corneliũ exauditum
bat. in mysterio. De equalitate. fidei.

Expanded text:
aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum bat in mysterio. 5. De aequalitate fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedit caritas. qr nulli ꝓuenit sine
st aut̃ spes uirtꝰ qua sꝑualia & et̾¬
na bona sꝑantur .i. cũ fiducia expec¬
tantur. Est enĩ certa expectatio future
beatitudinis. ueniens ex di grͣa. & exm̃i¬
tis p̃cedntibꝰ ł ipam spẽ qͣm nat᷑a p̃it ca¬

Expanded text:
citur charitas, quia nulli provenit sine Est autem spes virtus qua spiritualia et aeterna bona sperantur, id est, cum fiducia expectantur. Est enim spes certa expectatio futurae beatitudinis, veniens ex Dei gratia et meritis praecedentibus, vel ipsam spe
Abbreviated transcription (Latin):
estu ꝑ te ip̃m descensurus ad infernũ.
an aliũ adħ sacͣm̃ta missurus. es  ꝙ¬
dam tñ dicũt eum ñ dubitasse de igno¬
rantia.s de pietate .i. dubitare se ostñ¬
disse. ñ qr igiorau̾it s pietatis affectu
de cornelio utrũ fide incarnatio¬
Nis ħuerit cum dictum ẽ ei ꝑ angłm¬

Expanded text:
Es tu per teipsum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, dubitare se ostendisse; non quia ignoraverit, sed pietatis affectu quaeri de Cornelio, utrum fidem Incarnationis habuerit, cum dictum est ei per ang
Abbreviated transcription (Latin):
de illis simplicibꝰ. qͥbꝰ ñ erat reue¬
latũ mysfiũ incarnatõis. qͥ pie ẽdebañ
aluisq maioribꝰ. qͥ distictionẽ articłaꝵ
fidłi habebant. Helata ut simplicibꝰ q̃bꝰ
reuelatũ erat ea eẽ cͤanda. qͥ c̃debant
illi maiores. & docebant. s eoꝵ distinc¬
tionẽ aꝑtam. ñ habebãt. sic̃ ⁊ in eccła
aliqͥ minꝰ capaees st̃. qͥ articłos simboli

Expanded text:
de illis simplicibus quibus non erat revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symbol
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatẽ. mortẽ. resurrectõnẽ. adu̾ntũ
gunt. uͥ ista .iiii. posuit. Aliis aut̃ ui¬
det᷑ habita fide tͥnitatis id de myst̾io in¬
carnationis fidei suffecisse. ut c̾detur
qui de ioħe babtista. docum̃tum hꝰ rei
assumũt qui de morte .xͥ. & descensu
ad inferos in eugłio dubitasse udet᷑.¬

Expanded text:
 mortem, resurrectionem, adventum gunt, ubi ista quatuor posuit. Aliis autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnationis fidei suffecisse, ut Dei Filiqui de Joanne Baptista documentum hujus rei assumunt, qui de morte Christi et descensu ad inferos in Evangelio dubitasse videt
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ simpłr hoĩem. s totum hoĩem
assumptum dic̃ Totũ g hoĩem ĩ morte
deposuit .i. aĩam. & carnẽ s quis. nisi
hostis u̾itatis. dicat aĩam a ubo deposi
assumptus. ñ ꝓeis fac̃ illa auctoritas. qͦ
totũ dic̃ assumptũ. Sciendu ẽ gathana¬
sium id dixisse contͣ illoꝵ ꝑfidiam. qui
resurrõnẽ xͥ negabant putantes morte
denuo assumprũ resurrexisse .i. xp̃m
bꝰ denuo ꝯiũctis in resurrectõne. uere
ẜ hoĩem uixisse sic̃ añ mortẽ. Nam in
morte seꝑata ẽ aĩa a carne. uñ uere dr̃¬

Expanded text:
iter hominem, sed totum hominem assumptum dicit. Totum ergo hominem in morte deposuit, id est, animam et carnem. Sed quis, nisi hostis veritatis, dicat animam a Verbo depositassumptus, non pro eis facit illa auctoritas, quae totum dicit assumptum. Sciendum est ergo Athanasium id dixisse contra illorum perfidiam, qui resurrectionem Christi negabant, putantes morte denuo assumptum resurrexisse, id est, bus denuo conjunctis in resurrectione, vere secundum hominem vixisse sicut ante mortem. Nam in morte separata est anima a carne: unde vero d
Abbreviated transcription (Latin):
erat hõ. qͦm ñ potes dicere ñ te passum
inuriã. si uestis tua ꝯcindatur. quis ues¬
tis tua ñsis tu. Alulto mag̃ g qͥcq̃d pa-
mutari potu̾it. s qͥcqͥd hoꝵ passus est.
caro patiebat᷑ manens in carne uerbũ in
se ꝓcorꝑis assumptone referebat. ut pa
senserit inqͣntũ ds̃ ẽ. s qr caroei unita¬

Expanded text:
 non potes dicere non te passum injuriam? si vestis tua conscindatur, quamvis vestis tua non sis tu, multo magis ergo quidquid patimutari. Sed quidquid horum passus est, caro patiebatur, manens in carne Verbum in se pro corporis assumptione referebat, ut patsenserit in quantum Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ non ꝑeunte potñtia. nemo tollit aĩam
eiꝰ ab eo. qr potestatem ħt ponendi. & su¬
m̃di. Eece & hic habes xp̃m ñ deseruis¬
se carnem in morte. & uitam ñ disces¬
sisse a mortuo.⁊ ꝙ sponte tͣdidit sp̃m.
ñ aliꝰ extorsit. Uñ ambꝵ. emisit S sꝑm¬
& tam̃. qi arbit̃ eruendi susp̃ndndiq
incruce. & oĩa cõmouebat. S unemisit:
Ex carne. Quo emisit: Ad patrẽ. Quare¬
Sic̃ u mortuus drds̃. qñ mortuus est
ꝓpter carnẽ gunitam uerbo quȩ uer

Expanded text:
ntia. Nemo tollit animam ejus ab eo, quia potestatem habet ponendi et sumendi. Ecce et hic habes, Christum non deseruisse carnem in morte, et vitam non discessisse a mortuo; et quod sponte tradidit spiritum, non alius extorsit. Unde Ambrosius tamen quasi arbiter exuendi suscipiendique in cruce, et omnia commovebat. Sed unde emisit? Ex carne. Quo emisit? Ad Patrem. dicitur Deus, quando mortuus est Propter carnem ergo unitam Verbo, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nit. & sumit aĩam. ñ potestate sua:
s potestate inhabitantis carnẽ ditatiᷤᷤ.
Nic euidnt᷑ traditur. nec aĩam. nͨ carnẽ.
a uerbo di in morte diuisam. ut aliqͦ
mͦ soluta fu̾it unio. Uñ aug̃ ccͣ felici¬
anum. Absit ut sic xͦ senserit mortẽ.
ut qͣntũ in se est. uita uitã ꝑdid̾it. Si

Expanded text:
nit et sumit animam, non potestate sua, sed potestate inhabitantis carnem deitatis. Hic evidenter traditur nec animam nec carnem a Verbo Dei in morte esse divisam, ut aliquo modo soluta fuerit unio. Unde Aug. contra Felicianum: Absit ut Christus sic senserit mortem, ut quantum in s
Abbreviated transcription (Latin):
lii qͦ auctoritati innituntur qͥ
asserũt diuinitatẽ in morte rece̾¬
Maledictus qͥ totũ hoĩem qͣm assũpsit
dĩ filiꝰ denuo assũptũ ł lib̾atũ t̾tia die.
a mortus resurrexisse ñ confitet᷑. fiat
fiat Si inqͥunt denuo assumptꝰ ẽ homõ
in resurrectõne ꝗͤ assũpserat in incarna¬
tione. Deposuit gͦ eũ in morte: seꝑata
gͦ fuit diuinitas in morte abhũaitate
Qͥ hꝰ respondemꝰ. Qͦosi his u̾bis assũpt̃õ
tał intelligatur. que sit ẜ unionem. ñ
carnẽ tm̃. s totũ hominẽ .i. aĩam &

Expanded text:
lii quoque auctoritati innituntur, qui asserunt divinitatem in morte recesquem assumpsit Dei Filius, denuo assumptum, tertia die a mortuis resurrexisse non confitetur. Fiat, fiat. Si, inquiunt, denuo assumptus est homo in resurrectione, quem assumpserat in incarnatione; deposuit ergo eum in morte; separata ergo fuit divinitas in morte ab humanitate. Quibus respondemus quod si in his verbis assumptio talis intelligatur quae fit secundum unionem, non carne
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ recedns. &̃ fide ꝑdita. sacmentũ fidei
ñ amittit ꝙ lauacro regn̾atiõis accep̃
Reddet᷑ enim redeunti si amisisset absce¬
dens. Habet autẽ ħ qͥ recesserit ad cumułu
supplicii ñ adm̾itũ p̃mii. ltem. Qͥbus pla¬
cuit exconsñsu. ab usu carnalis ꝯcupis¬
centie in ꝑpetuũ ꝯtinere. absit ũ uincłm
int̾ eos diugale rũpit᷑. immo firmiꝰ erit
quo magis ea pacta secũ gerũt. q̃ carius
ꝯcordiꝰq seruanda sũt ñ uoluptariis cor¬
porum nexibꝰ s uoluntariis animoꝵ af¬
fectibꝰ. Et att̃nde ꝙ t̾tiũ bonũ ꝯiugii dr¬

Expanded text:
 recedens, etiam fide perdita, sacramentum fidei non amittit, quod lavacro regenerationis accepit. Redderetur enim redeunti, si amisisset abscedens. Habet autem hoc qui recesserit ad cumulum supplicii, non ad meritum praemii . Item: Quibus placuit ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut vinculum inter illos conjugale rumpatur, imo firmius haeret; quo magis ea pacta secum gerunt, quae charius concordiusque servanda sunt, non voluptariis corporum nexibus, sed voluntatis animorum affectibus . Et attende quod tertium bonum conjugii d
Abbreviated transcription (Latin):
tens. qnͣ nicħ illi de cõmissis sceleribꝰ celat
ñ ꝙ & si uoluntate celauerit ds̃ ignoret.
s ueritatẽ sibi ab eo dici uult u ueniam
ꝯseq̃tur. Si uiͤ mente aliq̃ excid̾int confi¬
tetur u̾itatem dõ. cum generalit̾ dix̾it.

Expanded text:
tens, quando nihil illi de commissis suis sceleribus celat: non quod etsi voluntate celaverit, Deus ignoret; sed veritatem sibi ab eo dici vult, ut veniam consequatur: si vero mente aliqua exciderint, confiteri veritatem Dei; ut cum generaliter di
Abbreviated transcription (Latin):
ne mulieres ł uiri. qͥbꝰ ade filii ł filie
iungent᷑ Primꝰ omniũ lamech diias
uit᷑ qr ꝓ expletione carnalis uoluptatis
id fecisse ꝑhibetur. Postea u cum iam
om̃s homines penȩ falsis diis seruireił.
paucis in cultu dĩ ꝑmanentibꝰ. ꝯsultũ
ẽ a dõ płes in matͥmoniũ copłare sibi.
ne illis paueis deficientibꝰ. cultꝰ & noti¬
tia dĩ deficeret. Hñ abraham uxore ui
uente. ad ancillam int̾uit. & ex ea ge¬
nuit. Iacob &̃ lib̾is & ancillis se copula¬
uit. &. filie loth patre ebrio use sunt.
d̃ns elegisset. rite multarũ fecunditate
mulierum. ppłi dĩ multipliẽo querebat᷑.
qr insuccessione sangͥnis. erat successio
religionis. Uñ &̃ in lege maledicta erat
steriłis. quȩ ñ relinquebat sem̃ suꝑ t̾raar
Hinc &̾ sac̾dotibꝰ ꝯiugia dec̾ta st̃. qr in suc¬
cessione familie. successio ẽ officii. Non gͥ
ꝯiugale debitũ fecunditatẽ in aliqͣlicet
alicui querere. cũ illoꝵ ꝯiugia nr̃oꝵ eqͣn¬

Expanded text:
 viri, quibus Adae filii vel filiae jungerentur. Primus omnium Lamech duas uitur, quia pro expletione carnalis voluptatis id fecisse perhibetur. Postea vero cum jam pene omnes homines falsis diis servirent, paucis in cultu Dei permanentibus, consultum est a Deo plures in matrimonio copulare sibi, ne illis paucis deficientibus, cultus et notitia Dei deficeret. Unde Abraham vivente uxore ad ancillam intravit, et ex ea genuit. Jacob etiam liberis et ancillis se copulavit; et filiae Loth patre ebrio usae sunt. ulum sibi Dominus elegisset, rite multarum fecunditate mulierum populi Dei multiplicatio quaerebatur, quia in successione sanguinis erat successio religionis. Unde etiam in lege maledicta erat sterilis, quae non relinquebat semen super terram. Hinc etiam sacerdotibus conjugia decreta sunt, quia in successione familiae successio est officiiplo, preter coniugale debitum, fecunditatem in aliqua licet alicui querere, cum illorum coniugia no
Abbreviated transcription (Latin):
uͥgines placñt incastitate. Seruiũ ille
legi. & temꝑi suo seruiamꝰ & nos legi⁊
tempi nr̃o in qͦs fines scło deuẽnerunt
Ex his apparet ꝙ sc̃ĩ patres an legẽ sñ pec¬
cato plures ħunt uxores. ł ocubinas. Cã
enim nẽ uxores appellat sc̃ͥptura. nc̃ deu¬
binas. Rachel & hya ambe uxores fuere.
ñ seruabant illi patres. dms in ħ seruas¬
se fidẽ thori. qr ñ aliis. s ppͥis uxoribꝰ ł an¬
cillis mis eͤbant᷑. Eece que fuerit osuetu¬
do inhac re añ legem. legis uͭ tm̃ꝑe in¬
t̾di xitͣ moyses carnalem copłam fieri
amita. cum mat̾tera. cũ nuru. & aliis
qͥbꝰda. ꝑmistt a diuortiũ fieri. datolibel¬
lo repudii. in qͦ sẽbebat causas uir. ꝓ qͥbꝰ
uxorem repudiabat. ꝑmisit &ẽ aliã duc̃e.
dato pͥori libello. Qđ ꝑꝑ duritiã cordis eoꝵ¬

Expanded text:
in castitate. Servivit ille legi et tempori suo; serviamus et nos legi et tempori nostro, in quos fines seculorum devenerunt. Ex his apparet quod sancti Patres ante legem sine peccato plures habuerunt uxores vel concubinas. Eas enim nunc uxores appellat Scriptura, nunc concubinas. Rachel tamen et Lia ambae uxores fueruntnon servabant illi patres, dicimus in hoc servasse fidem thori, quia non aliis, sed propriis uxoribus vel ancillis miscebantur. Ecce quae fuerit consuetudo in hac re ante legem. Legis vero tempore interdixit Moyses carnalem copulam fieri amita, cum matertera, cum nuru, et aliis quibusdam. Permisit autem divortium fieri dato libello repudii in quo vir scribebat causas pro quibus uxorem repudiabat. Permisit autem aliam ducere dato priori libello; quod propter duritiam cordis eo
Abbreviated transcription (Latin):
tñ sumit alim̃tũ. ñ cupiditate uiuẽdi.
s offõ ꝯsułndi ũ maneat ꝙ necessariũ ẽ
ꝑꝑ alios. Sic misc̾i feminis iure nuptiaꝵ
offosũ fuit uiris scĩs. ñ libidinosũ. Qͦo u
ẽcibꝰ ad salutẽ hominis. ħ ẽ ꝯcubitus ad sa
lutem hũani gn̾is. & utrũq ñ ẽ sine delec¬
tatione carnali. q̃ tñ modificata. ⁊ refre¬
nante tẽꝑntia. inusũ nͣlem redacta libi¬
do eẽ ñ potest. Qd̃ aut̃ in sustentando ui¬
tam illicitꝰ ẽ cibꝰ. ħ ẽ inqͣrenda ꝓle forni¬

Expanded text:
n sumit alimentum non cupiditate vivendi, sed officio consulendi, ut maneat quod necessarium est propter alios: sic misceri feminis jure nuptiarum, officiosum fuit sanctis viris non libidinosum. Quod enim est cibus ad salutem hominislutem humani generis, et utrumque non est sine delectatione carnali; quae tamen modificata, et refrenante temperantia in usum naturalem redacta, libido esse non potest. Quod autem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole forni
Abbreviated transcription (Latin):
genuit. slam illiꝰ celibatꝰ & istiꝰ conubiũ
ꝯtinentiã iob̃is in oꝑe. abraħa in solo
habebat habitu. Melior ẽ aut̃ castitaᷤ
celibum. qͣm nuptiarũ. Quarũ unã abra¬
ham ħuit in usu. ambas ã in habitu. Cas¬
te enimꝯuigalit̾ uixit. eẽ autẽ castus sñ
scõs eiꝰdem fuisse m̾iti. euiꝰ ñc xͥani sunt:¬

Expanded text:
libatus et istius connubium continentiam Joannes in opere, Abraham in solo habebat habitu. Melior est autem castitas caelibum quam nuptiarum; quarum unam Abraham habebat in usu, ambas in habitu. Caste enim et conjugaliter vixit. Esse autem castus sine sanctos ejusdem fuisse meriti, cujus nunc christ
Abbreviated transcription (Latin):
mos erat dͥmen ñ erat. Sic patͥarche diu¬
gibus excipientibꝰ sem̃ suũ miscebant᷑.
non concupiscĩa ꝑficiendȩ uoluptatis.
s ꝓuidntia ꝓpagande successionis. sicut¬
apłi auditoribꝰ suis admirantibꝰ doctͥnã
suam ꝯdelectabant᷑. Non auiditate
dseq̃nde laudis. s caritate seminande
adhuc salutis nr̃ȩ mist̾iũ uelaretur.
iusti offõ ꝓpagandi nuptias ꝯtͣhebant.
ñ uicti libidine. s ducti pietate. qͥ mul¬
to faciliꝰ ꝯtinere possent siuellent. Ute

Expanded text:
mos erat, crimen non erat. Sic patriarche coniugibus excipientibus semen suum miscebantur, non concupiscentia perficiende voluptatis, sed providentia propagande successionis. QuApostoli auditoribus suis admirantibus doctrinam suam condelectabantur, non aviditate consequendae laudis, sed charitate seminandaeadhuc salutis nostrae mysterium velaretur, justi officio propagandi nuptias contrahebant, non victi libidine, sed ducti pietate; qui multo facilius continere possent et vellent. Ute
Abbreviated transcription (Latin):
apłc. łlabebant i eas in oꝑe gen̾andi.
d̃ns u ñ pariam: int̾ g̃ ad ancillam meã
ut filium facias ex ea. Iita fcm̃ ẽ. Conuid̾a
pͥmum ꝙ abraħ̃a añ legem moysi. & anͣ
eugłm suit. Non gͥ in lege cõmisit abra¬
ham. si legem p̃uenit. Non dũ enĩ int̾die¬
tum uidebatur. Scdo consida ꝙ ñ ardo¬
re aliq̃ uage succensus libidinis. ñ petu¬
lantis forme captꝰ decore ancille ꝯtub̾nio:
ꝯiugalẽ pꝰ habuit thorum.s studio q̃ren¬
de posteritatis & ꝓpagande sobolis. ad¬
huc pꝰ diluuiũ raritas erat hũani g̾nis.
erat &̃ religionis. Deniq ET oth sci hãc
filie causam quȩrende posteritatis ħu̾nt.
ne genꝰ deficeret humanũ. & iõ publici
munis g̃ra pͥuatã culpam p̃texit. ltẽ aug̃¬

Expanded text:
. Habebant enim eas in opere generandi, Dominus ut non pariam. Intra ergo ad ancillam meam, ut filium facias ex ea; et ita factum est. Considera primum quod Abraham ante legem Moysi et ante Evangelium fuit. Non ergo in legem commisit Abraham, sed legem praevenit. Nondum enim interdictum videbatur. Secundo considera quod non ardore aliquo vagae succensus libidinis, non petulantis formae captus decore, ancillae contubernio conjugalem posthabuit thorum; sed studio quaerendae posteritatis, et propagandae sobolis. Adhuc post diluvium raritas erat humani generis; erat etiam religionis. Denique et Loth sancti filiae hanc causam quaerendae posteritatis habuerunt, ne genus deficeret humanum; et ideo publici muneris gratia privatam culpam praetexit. Item Aug
Abbreviated transcription (Latin):
sint illi. sic dicens. Nomo. aut aliqͥd ei
simile. cũ alicubi erit. alibi ñ erit. qr id
ꝙ ẽ illic c̃tinet᷑. uͥ fuerit informa. uͭ ñ¬
sit usꝗͣ se omẽm ꝑsua edocet. & sua ñ
aliud ꝗͣ se ẽẽ sig̃cat. ut uͥ sua insint. ip̃e

Expanded text:
sint illi, sic dicens: Homo aut aliquid ei simile cum alicubi erit, alibi non erit, quia id quod est illic continetur ubi fuerit in forma ad sit usquam, se omnem per sua edocet; et sua non aliud quam se esse significat, ut ubi sua insint, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
t̃renoꝵ adaͣm. nulla ẽ. Et siqͣ cõꝑationũ
exempla int̾cłu afferunt᷑. nemo ea es¬
timet absolute in se rõis ꝑfectionẽ
ꝯtinere Nõ em̃ humano sensu de dõ
loquendum est. Quod ꝑꝑ rescreatas
subiciens exempla de ipsis c̾at᷑is. Inde os¬
tendns erroris ẽẽ sub m̃sura c̾at᷑arũ meti¬
ri cͤatorem. addit. & scd̾m hoc ñ ide ẽ
ds̃. & qđ cłi ẽ. ac si diceret. Si ad instar
caturarum de cͥatore sentis. cogeris fat̾

Expanded text:
terrenorum ad Deum nulla est; et si qua comparationum exempla interdum afferuntur, nemo ea existimet absolute in se rationis perfectionem continere. Non enim humano sensu de Deo loquendum est. 3. Quod propter res creatas naturae, subjiciens exempla de ipsis creaturis. Inde ostendens erroris esse sub mensura creaturarum metiri Creatorem, addit: Et secundum hoc non idem est Deus et quod Dei est; ac si diceret: Si ad instar creaturarum de Creatore sentis, cogeris fater
Abbreviated transcription (Latin):
hylario. Ego nescio ñ requiro. & conso¬
labor me tn. Archangłi nesciunt. angłi
Cesset aͦ doldi querelarũ. Nom putet
homo sua intelligñtia generationis
sacͣmentũ posse conseqͥ. absolute t̾n
intellig̃ndus ẽ pat. & filiꝰ. & sp̃c sc̃s.¬

Expanded text:
io: Ego nescio, non requiro, sed consolabor me tamen. Archangeli nesciunt, angeliCesset ergo dolor querelarum: non putet homo sua intelligentia generationis sacramentum posse consequi. Absolute tamen intelligendus est Pater et Filius et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ligentes pia dilig̃ntia scͥpt᷑e cͥc̾stã
serie ostñdit in sp̃u di. aliq̃n sig̃cari
nem. Qđ dic̃ consũmatũ ẽfuisse cum
filii aꝑte ostendit inqͥens ita. łlec idͥcco
st̃ demonstͣra ut qͣcũq partei ħetiea fal¬
sitas se contulisset.finibꝰ u̾itatis cͥonclu¬
bitante habitat ds. & cum habitat ĩ¬

Expanded text:
ligentes pia diligentia Scripturae circumserie ostendit in Spiritu Dei aliquando significari nem. Quod dicit consummatum fuisse, cumFilii, aperte ostendit inquiens ita: Haec idcirco nt demonstrata, ut quacumque parte haeretica falsitas se contulisset, finibus veritatis conclubitante habitat Deus; et cum habitat i
Abbreviated transcription (Latin):
distingunt᷑. S it̾m addunt. si pͥctates
ipse diuina ẽẽntia st̃.cũ ẽẽntia ñ dif¬
na eẽntia est. cũ in ẽẽntia unum sĩt :
Responsio ad premissa auetortate
nouis. & humanis com̃tis uerbo
hylarii respondeo. Imm̃sum ẽ ꝙ exigi¬
tur. & in comp̃hensibile. Extͣ sig̃can¬
tiam sermõis ẽ. extͣ sensus intentionẽ.
non enuntiatur. non attingit᷑. ñ tenet᷑.
uerboꝵ sig̃cantiã. rei ipsiꝰ nat᷑a ⁊sum̃
S ensus ꝯtemplatiõem inꝑspicabile lum̃
obcecat: intelligentie capacitate qđ
fine nullo ꝯtinet᷑. excedit: Michi eͦg in
sensu labes ẽ. in intelligentia stuporẽ.
nsermone uͦ ñ iã infirmitatẽ. s silenti¬
um ꝯfitebor. Picłosũ nimis ẽ: de tantis:
rebꝰ ac tã rec̃ditis: aliqͥd ult᷑ p̃scͥptũ cele̾¬
te ꝑferre. ut ultͣ p̃sinitiõem dĩ sermo d̾
dõ sit. Forma fidei cͥta ẽ. N qͦs aliqͥd adan¬

Expanded text:
distinguuntur. Sed iterum addunt: Si proprietates ipsae divina essentia sunt, cum essentia non difna essentia est, cum in essentia unum sunt? 5. Responsio ad praemissa auctoritate novis et humanis commentis verbo Hil. respondeo: Immensum est quod exigitur et incomprehensibile; extra significantiam est sermonis, extra sensus intentionem; non enuntiatur, non attingitur, non tenetur; verborum significantiam rei ipsius natura consumit; sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae capacitatem quod fine nullo continetur excedit. Mihi ergo in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone vero non jam infirmitatem, sed silentium confitebor; periculosum nimis est de rebus tantis ac tam reconditis aliquid ultra praescriptum coeleste proferre, ut ultra praefinitionem Dei sermo de Deo sit. Forma fidei certa est. Non ergo aliquid adden
Abbreviated transcription (Latin):
retci insistant alia addentes.
Ieterũ h̾eticoꝵ imꝓbitas
instinctu diabłice fraudulentie
excitata ñ dn qͥescit. s in tanta reriu
q̃stiõe addidit. Si pr̃nitas. & filiatio
in deo. siue in dnuna ẽẽntia st̃: eadẽ
gres. sibi pr̃ ẽ & filius. Nã in q̃ prnitaᷤᷤ

Expanded text:
retici insistant alia addentes. Caeterum haereticorum improbitas instinctu diabolicae fraudulentiae excitata, nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et filiatio in Deo sive in divina essentia sunt, eadem ergo res est sibi Pater et Filius. Nam in quo paternitas
Abbreviated transcription (Latin):
ambo unũ. ħ cđndo. Incipe. ꝑ curre.
bor ꝓfecturum. Q enim pie infiita
ꝓsequit᷑. & si ñ contingat aliq̃n. tñ ꝓ
ficiet ꝓdeundo. S ne te inseras in iłta
sec̾tũ ⁊ archano inopinabił natiuita¬
tis ñ te inmͥgas. sumã intelligentie¬
eplind̾e p̃sumens. s. intelligt᷑ incom¬
p̃hensibilia ẽẽ. Iis aliisq multis eui¬
dnt̃ ostñdr. nob nullatenus licere ma¬
iestatem ꝑscrutari. ius ponere potesta¬
ti. modũ circũ scͥbere infinito. Quibꝰ
auctoritatibꝰ oppinionẽ suã.s. quod¬

Expanded text:
ambo unum. Hoc credendo incipe, percurre, bor profecturum. Qui enim pie infinita prosequitur, etsi non contingat, aliquando tamen proficiet prodeundo. Sed ne te inseras in illud secretum et arcanum inopinabilis nativitatis, ne le immergas, summam intelligentiesumens; sed intellige incomrehensibilia esse. His aliisque multis evidenter ostenditur nobis nullatenus licere majestatem perscrutari, jus ponere potestati, modum circumscribere infinito. 9. Quibus auctoritatibus opinionem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
dit eum ñ ẽẽ patrẽ. eo qͦd sub̃a est.
Non u simpłr dixit pat᷑. ñ ẽ illud qͦd ẽ.
s ait. cũ pater ẽ. non illud ẽ qͦd est.
menta simplicibꝰ & incautis uera ui¬
deri faciunt. Nos autẽ alit̃ ista in¬
tellig̃nda fore dm̃s. Dicens eñĩ eoqͤ¬

Expanded text:
a est. Non enim simpliciter dixit: Pater non est illud quod est; sed ait: Cum Pater est, non est illud quod est, menta simplicibus et incautis vera videri faciunt. Nos autem aliter fore ista intelligenda dicimus. Dicens enim: Eo
Abbreviated transcription (Latin):
sit. osiñdit hylariꝰ dicñs. nati¬
de tͥni. U̾tͥusq nat᷑a ñ differt unũ st̃
pat᷑ & filiꝰ. łabet ꝙͥ hoc sacͤmenti nati¬
uitas ut complectatur in se & nom̃. &
nat᷑am: & potestatem qr natiuitas ñ
pͥñ ẽẽ ea nat᷑a unde nascat᷑ filiꝰ. Id̾e in

Expanded text:
t Hilarius, dicens natide Trin. ait: Utriusque natura non differt; unum sunt Pater et Filius. Habet ergo hoc sacramenti nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, quia nativitas non potest esse ea natura unde nascitur Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
d̃ms c̾atores hõiũ. nͦ agricolas
catores frngũ. qͣmius eoꝵ extͥnsecus
adhibitis motibꝰ ista c̾anda di uirtꝰ
int̾ius oꝑet᷑ ita ñ solum malos. s nec
bonos angłos fas ẽ putare c̾atores. Nota h innuit¬
S ꝓsubtilitate sui sensus ⁊ corꝑis. se eos hr̃e¬
mina istarũ rerũ nob̃ occultiora no
nes latñt̾ spargunt. atq ita & gig¬
nendarum rerum. & accełandoꝵ inc̾m̃toꝵ
bet. nec mali hec iniuste faciunt. nͥ qͣntũ
iuste ip̃e ꝑmittit. Nam iniqui malieia
siue ad alioꝵ. ł penã maloꝵ. uł laudem
bonoꝵꝵ. Sic̃ iustificationẽ m̃tis. ita c̾a¬

Expanded text:
s creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ad ista creanda Dei virtus interius operetur; ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putare creatores. Sed ro subtilitate sui sensus corporis semina istarum rerum nobis occultiora novrum latenter spargunt, atque ita et gignendarum rerum et accelerandorum incrementorum bet, nec mali hiuste ipse permittit. nam iniqui malitia siue ad aliorum uel poenam malorum bonorum. 10. Sicut justificationem mentis, ita crea
Abbreviated transcription (Latin):
tenuitatis. ut a mortalibꝰ uideri ñ ua¬
leant. nͥ suꝑuestita aliqͣ grosiori forma:
qua assumpta. uidnt᷑. depõitaq uideri
desinunt. Angłis uͦ mał mutata sunt.
in casu corꝑa. in det̾iorẽ qualitatẽ spisi¬
oris aeris. Sic̃ n a loco digniori ad infe

Expanded text:
tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant nisi supervestita aliqua grossiori forma, qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata sunt in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori, id est
Abbreviated transcription (Latin):
li pot̾̃ntatu dĩ fit. ut ꝙ possent mali
angli si ꝑmitterentur. ĩo ñ possunt. qr
ñ ꝑmittunt᷑. Neq enĩ occurrit alia
r̃o. eur ñ potuerunt fac̃e cynifes. qui
ranas. serpentesq fecerunt: nͥ qr maior
aderat dñatio ꝓhibentis dĩ ꝑ sp̃m sc̃m.¬
ꝙ &̃ magi confessi sũt dicentes. digitꝰ
dei ẽ iste. Qͥo autem possint ꝑ naturam
nͨ possint ꝑꝑ ꝓhibitionẽ & qͥd ꝑ ipsius
nͨ sue conditionẽ fac̾e ñ sinantur. hõi
explorare difficile ẽ. immo impossibile:
Nouimꝰ hoĩem posse ambulare.⁊ neq
hoc posse si ñ ꝑmittat᷑. Nolare aut̃ non
posse.&̃. si ꝑmittatur. Sic ⁊ illi angłi
q̃dã possunt fac̾e si ꝑmittantur ab ange

Expanded text:
dei potentatu fit, ut quid possent mali angeli, si permitterentur, ideo non possunt, quia non permittuntur. Neque enim occurrit alia racio, cur non potuerint facere scynifes, qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia maior aderat dominacio prohibentis dei per s magi confessi sunt, dicentes, Digitus Dei est hoc . Quid autem possint per naturam, nec possint per prohibitionem, et quid per ipsius naturae suae conditionem facere non sinantur; homini exNovimus hominem posse ambulare, et neque hoc posse si non permittatur; volare autem non posse, etiam si permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere si permitt
Abbreviated transcription (Latin):
difficiliꝰ adhibent᷑ qͣnto eis desũt sensuũ
subtilitates. & corꝑm mobilitates in mẽ¬
bris tͣrenis & pigs. Uñ qͣlibꝰcũq angłis
uicinas c̃as abelem̃tis contͣhere. qͣnto
faciliꝰ est. tanto mirabiliores in hmm oꝑi
nͥ qui pͥncipałr ista format. nec qͥsꝗͣ hoc
sũmo c̃arũ cardine conde ac ministre
ereaturã. ꝙ fac̃ solus cͤator ds̃. aliud aut̃
ꝑdistributis ab illo uiribꝰ & facultatibꝰ
aliqͣm oꝑationẽ forinsecꝰ ad mouere ut
tẽ uel tuc̃. sic ł sic. exeat ꝙ catur lsta
qͥppe originałr ac pͥmordiałr in qͣdam
mali multa possũt ꝑ nat᷑e uigorem

Expanded text:
 desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabnisi qui principaliter ista format, nec quisquam hsummo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quadam mali multa possunt per naturae vigorem
Abbreviated transcription (Latin):
dam opinantur de corꝑib angłoꝵ.
do. s opinionẽ alioꝵ refe̾ndo. Qd ex
ipsiꝰ u̾b diuidicare uolũt qͥbꝰ ait. Demo¬
nes dnraeria aĩalia. ñ ait sunt. Ita u
qͥdã dicebant. De habitatione uͥ caligi¬
nosi aeris in qͦm detrusi st̃. ñ opinando.
s rei u̾itatẽ asserendo. eũ t̃didisse dnt.
ꝙ ip̃iꝰ locõnis distinctio ostend̾. Dñt
qͦ płimos catholicos tͣctatores in hoc
ouenisse. atq id ꝯcordit̾ docuisse ꝙ an¬
ad impletionẽ ministerii s a deo iniũc¬
ti. eadq̃ pꝰexpletionẽ deponũt. in corꝑi

Expanded text:
dam opinantur de corporibus angeldo, sed opinionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidisse dicunt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer docuisse, quod anad impletionem ministerii sui sibi a Deo injuncti, cademque post expletionem deponunt; in qui
Abbreviated transcription (Latin):
tam creaturam uisibiliter apparere.
absurdissime tam̃ aut a filio quem
genuit. aut a sc̃o sp̃u qui de illo ꝓceđ.
missus diceret᷑. Congruenter autẽ ille
missus dr qui in carne apparuit misiᷤ¬
se aut̃ ille. qui in ea ñ apparuit.
ut auer̃t quida filium et sp̃m sc̃m
minores fuisse patre. quia missi
heretici cum pater non sit missus.
trem qͣi maiorem misisse utrũq
quasi minorem. Et aug̃ imꝓbat in
IIII. lib̾ de tͥnit. illis contradicens.
Non ideo inquit arbitrandũ ẽ mino¬
rem ẽẽ filiũ. qͦd missus ẽ a patre. nec

Expanded text:
tam creaturam visibiliter appareret; absurdissime tamen aut a Filio quem genuit, aut a Spiritu sancto qui de illo procedit, missus diceretur. Congruenter autem ille missus dicitur, qui in carne apparuit; misisse autem ille, qui in ea non apparuit. 14. Putaverunt quidam Filium et Spiritum sanctum minores fuisse Patre, quia missi am haeretici, cum Pater non sit missus, trem, quasi majorem, misisse utrumque quasi minorem. Quod Aug. improbat in lib. 4 de Trin., illis contra dicens. Non ideo, inquit, arbitrandum est minorem esse Filium quod missus est a Patre, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. Non enim sensibilit᷑ apparet.
i. corꝑeis sensibꝰ p̃sto est. Nam & nos¬
mus. non in hoc mundo sumꝰ. & om̃iu
iustoꝵ sp̃c etiã in carne uiuentiũ. in
qͣntum diuina sapiunt ñ sunt in hoc
mundo. Ex p̃dictis liquet qđ p̃ter
meffabiłẽ geniturã: duobꝰ mis mittit᷑

Expanded text:
mundum, non enim sensibiliter apparet, id est, corporeis sensibus praesto est. Nam et nosmus, non in hoc mundo sumus; et omnium justorum spiritus etiam in carne viventium, in quantum divina sapiunt, non sunt in hoc mundo. Ex praedictis liquet quod praeter ineffabilem genituram, duobus modis mittitur
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter illam ineffabilem & et̾nã
ꝓcessionem qua ꝓcedit a patre. ⁊ filio.¬
& ñ a seipso. quȩ sit eiꝰ temꝑalis ꝓcessio
quȩ dicitur missio. sũ donatio. Ad qͥ
dicimus. qr sic̃ filiꝰ duobꝰ mis dicitur
mitti: uno. qͦ uisibilit̾ apparuit. alt̾o
quo inuisibilit̾ castis mentibꝰ ꝑcipit᷑.

Expanded text:
eter illam ineffabilem et aeternam processionem qua procedit a Patre et Filio, et non a seipso; quae fit ejus temporalis processio, quae dicitur missio sive datio. Ad quod dicimus, quia sicut Filius duobus modis dicitur mitti, uno quo visibiliter apparuit, altero quo invisibiliter a castis mentibus percipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
rõnalis considans ħ tria. & ilła
¶unã ẽẽntiã in qͣ ista sunt. extendit
se ad contẽplationẽ c̾atoris. & uidet
unitatẽ in tͥnitate. & tͥnitatẽ in uni¬
tate. Intelligit a unũ dm ẽẽ. unã
ẽentiã. unũ principiũ. Intellig̃ eñi

Expanded text:
ionalis considerans haec tria, et illam unam essentiam in qua ista sunt, extendit se ad contemplationem Creatoris; et videt unitatem in Trinitate, et Trinitatem in unitate. Intelligit enim unum Deum esse, unam essentiam, unum principium.
Abbreviated transcription (Latin):
uite patris. notitia filii. amor sp̃c
quasi parens. ⁊ notitia eiꝰ quasi
ples eiꝰ. Mens enĩ cũ se cognoscit. noti¬
tiam sui gignit. ⁊ ẽ sola parens sue
notitie. Tertius ẽ amor qui de ipsa
ment̾e & notitia ꝓcedit. du mens cog¬
noscens se. diligse. non enĩ posset se
diligere. nͥ cognosceret se. amat enã
mens quanta ẽ. nec minor ẽ amor
re ẽ. & amor in amantis notitia. &
notitia in mente noscente ẽ. Ecce in
his tͥbꝰ qͣlecũq uestigiũ tͥnitatis appa

Expanded text:
ice Patris, notitia. Filii, amor, Spirquasi parens, et notitia ejus quasi proles ejus. Mens enim cum se cognoscit, notitiam sui gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscit se et diligit se; non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiammens, quanta est; nec minor est amor re est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente est. Ecce in his tribus qualecumque vestigium Trinitatis appa
Abbreviated transcription (Latin):
mi hõis in corꝑe fuisse c̾atam. ita expo¬
ħ pars sensibꝰ ornata ẽ ad intuenda suꝑ¬
iora P qͥcqͥd de aĩa pͥmi hõis estimetur.
de aliis certissime sentiend ẽ. qͦd in corꝑe
creentur. Creando a infunđd eas đs. &
infundñdo c̾at. Nicend ẽ &̃ aĩam illam
ñ sic ẽẽ c̾atam. ut p̃scia ẽẽt oꝑis futuri

Expanded text:
imi hominis in corpore fuisse creatam, ita exposit, quia haec pars sensibus ornata est ad intuenda superiora. Sed quidquid de anima primi hominis aestimetur, de aliis certissime sentiendum est quod in corpore creentur; creando enim infundit eas Deus, et infundendo creat. Dicendum est etiam animam illam non sic esse creatam, ut praescia esset
Abbreviated transcription (Latin):
N on st̃ qͥ audiendi. qui putant aĩam ẽẽ
pͥtẽ dei. Si u hoc ẽẽt. nec a se. nͨ ab alio
decipi posset. nͨ ad mału facienđ. ł paci¬
endum: compelli. Nec in meliꝰ uel det̾iꝰ
mutari . Flatus eͦ. qͦ hõiem aĩauit. fc̃s
ẽ a deo. non de deo. nec de aliq̃ mat̾ia.
s de nichilo. ħ qñ fc̃a sit aĩa an ante¬
ed utrũ corpꝰ an in corpore

Expanded text:
Non sunt ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua materia, sed de nihilo. 3. Quando facta sit anima, an ante corpus aut in corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
gͣ pͭ falli dĩ p̃scĩa. qͦd oĩo falsum ẽ. pot̃
equid non fieri aliqͥd. & illud tñ p̃scitũ
ẽ fieri. non ideo tn pͭ falli di p̃sci̾a. qr si
illud ñ fieret. nec a deo p̃scitũ ẽẽt fieri.
s adhuc urgent qͣstionẽ dicentes.

Expanded text:
 falli Dei praescientia, quod omnino falsum est. Potest equidem non fieri aliquid, et illud tamen praescitum est fieri, non ideo tamen potest falli Dei praescientia; quia si illud non fieret, nec a Deo praescitum esset fieri. Sed adhuc urgent quaestionem dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
tem iudeoꝵ s ñ fecit. ñec ideo. qr p̃sciũ
ad pecc̃m infidelitatis eos coegit. nec p̃¬
scisset. ł p̃dixisset eoꝵ mala. n ẽẽnt ea
habiturĩ. Uñ auõ suꝑ ioħm. Ds inqͥt
futuroꝵ p̃sciꝰ ꝑ ꝓpħam p̃dixit infideli¬
tatẽ iudeoꝵꝵ. s ñ fecit. neq p̃scisset ma¬
la eoꝵ. nͥ ea hab̾ent: Non enĩ ideo qͣꝗͣ¬

Expanded text:
tem Judaeorum, sed non fecit; nec ideo quia praescivit ad peccatum infidelitatis eos coegit, nec praescisset vel praedixisset eorum mala nisi essent ea habituri. Unde Aug., super Joan.: Deus, inquit, futurorum per prophetam praedixit infidelitatem Judaeorum, sed non fecit, neque praescisset mala eorum, nisi ea haberent. Non enim ideo qu
Abbreviated transcription (Latin):
nec tanqͣm sua. s illoꝵ. qui sunt ea fact᷑i
ł habituri. Presciuit eͦs illa. sola noticia
ñ bñplacito auctoritatis. Uñ dat᷑ intel
tanꝗͣ ea que facturus ẽ ut illa p̾scientia sunt
suit ip̃iꝰ notitia. & auctoritatis bñplaci

Expanded text:
nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctoritatis. Unde datur intetanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritatis benepla