comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nĩe potestates. ñ mimis eas qͣntũ in nob̃ ẽ hab̾e dicimatr.
Sicut nullũ iustrumentũ solũ sibi sufficit ad oꝑandũ. ⁊ tam̃
cũ desunt illa sine quibꝰ instrum̃to uti nequimꝰ. instrum̃tũ
nos cuiꝰlibet oꝑis hab̃e sine falsitate fatem᷑. Qͦdut in
multis animaduertas: in uno tͥ ministrabo. Nullus uisum
habens. dr nullatenus posse uide montẽ .D. Qui montem
uide ñ potest: ꝓfecto millũ habet uisũ. M. Habet gͥ po¬
testatẽ ⁊ instrumentũ uidendi montẽ qui uisũ habet. ⁊
tam̃ si mons abẽ. ⁊ dicis ei uide moutẽ: respondebit tibi.
Non possũ qͥa ab est. Si adẽẽt: possẽ uidẽ. Itẽ si mons adeẽt.
⁊ lux abeẽt. respondet se montẽ uide monenti. qͥa ñ pos¬
set absente luce. s si lux adeẽt: tũc posset. Rursũ si iuusũ
habenti ⁊ mons ⁊ lux p̃sens ẽ. ⁊ aliqͥd usui obstet. ut si qͥs
illi ocłos claudat. dicet se ñ posse uidẽ montẽ. s si nichil

Expanded text:
tum in nobis est, habere dicimur. Sicut nullum instrumentum solum sibi sufficit ad operandum; tamen, cum desunt illa sine quibus instrumento uti nequimus, instrumentum nos cujuslibet operis habere sine falsitate fatemur. Quod ut in multis animadvertas, in uno tibi monstrabo. Nullus visum habens dicitur nullatenus posse videre montem. DISC. Qui montem videre non potest, profecto nullum habet visum. MAG. Habet ergo potestatem et instrumentum videndi montem, qui visum habet: et tamen si mons abest, et dicis ei, Vide montem, respondet tibi: Non possum, quia abest; si adesset, possem videre. Item: Si non adesset, et lux abesset; responderet se montem videre monenti, quia non posset absente luce; sed si lux adesset, tunc posset. Rursum: si visum habenti mons et lux praesens est, et aliquid visui obstet, ut si quis illi oculos claudat, dicet se posse videre montem: sed si nihil
Abbreviated transcription (Latin):
.xiiii. nũc ut diuidas eandẽ lib̾tatẽ. ¶ Quãuis enĩ scd̃m hãc dif¬
finitionẽ cõmimis sit omin rationabili nate. multũ tam̃
differt illa que di ẽ. ab illis que racionales creat᷑e st̃. ⁊ ille ab
inuicẽ. M. Libertas arbitrii alia ase que nec facta ẽ. nec ab
abio accepta. que ẽ solius dĩ. alia adõ facta ⁊ accepta. que est
angłoꝵ ⁊ hominũ. facta aut̃ siue accepta. alia ẽ habens recti¬
tudinẽ quã seruet alia carens. habens alia tenet separabilit̾
alia inseparabiliter. Illa quidẽ que separabilit̾ tenet. fuit an¬
geloꝵ omuiũ ante quã boni confirmarent᷑ ⁊ mali caderent.
Illa aut̃ que caret rectitudine. alia caret recuꝑabiliter. alia
irrecuꝑabiliter. Que recuꝑabiliter caret. ẽ tantũ in hac ui¬
ta ominũ hominũ illa carentiũ quãuis illã multi ñ re¬
cuꝑent. Que autẽ irrecuꝑabiliter caret. ẽ reꝓboꝵ angłoꝵ¬

Expanded text:
ibertatem. Quamvis enim, secundum hanc difibertatem. Quamvis enim, secundum hanc diffinitionem, communis sit omni rationali naturae; multum tamen differt illa quae Dei est, ab illis quae rationalis creaturae sunt; et illae ab invicem. MAG. Libertas arbitrii alia est a se, quae nec facta est, nec ab alio accepta, quae est solius Dei; alia a Deo facta et accepta, quae est angelorum et hominum. Facta autem sive accepta, alia est habens rectitudinem quam servet; alia carens. Habens, alia tenet, sepaparabiliter; alia inseparabiliter. Illa quidem quae separabililer tenent, fuit angelorum omnium, antequam boni confirmarentur et mali caderent; Illa autem quae caret rectitudine: alia caret recuperabiliter, alia irrecuperabiliter. Quae recuperabiliter caret, est tantum in hac vita omnium hominum illa carentium, quamvis illam multi non recuperent. Quae autem irrecuperabiliter caret, est reproboru
Abbreviated transcription (Latin):
di aurũ. ⁊ quicqͥd ñ est rectitudo. ꝑ additamentũ uoluntatiᷤᷤ
segregat᷑ a potestate seruandi rectitudinẽ aliaꝵ rerũ ut uir¬
ge aut opinionis. ꝑ hoc aut̃ quod dictũ est ꝓpt̾ ipsã rectitu¬
dinẽ. diuriditur apotestate seruandi rectitudinẽ uolunta¬
tisꝓpt̃ alud. ut cũ seruat᷑ ꝓpt̾ pecuniã aut naturalit᷑. Ser¬
uat enĩ naturalit̾ carnis rectitudinẽ uoluntatis c̃ amat
ẽ in hac diffinitione qͦd ñ sit necessariũ ad concludendã lib̾¬
tatẽ arbitrii racionalis uoluntatis. ⁊ ad alia excludenda. et¬
sufficienter illa includit᷑. ⁊ alia excludunt᷑. nec abiindans
utiq nec indigensẽ: hec nr̃a diffinitio. Ita ne tibi uidet᷑ : D.
Michi utiq ꝑfecta uidetur.m. Dic gͦ si quid us amplius.
delib̾tate hac ꝓpt̾ quã imputatur illã habenti siue faciat
bonũ siue malũ. De hac enĩ sola nũc nr̃ ẽ sermo. D. E estaf¬

Expanded text:
di aurum, et quidquid non est rectitudo. Per additamentum, voluntatis, di aurum, et quidquid non est rectitudo. Per additamentum, voluntatis, segregatur a potestate servandi rectitudinem aliarum rerum, ut virgae, aut opinionis. Per hoc autem quod dictum est, propter rectitudinem ipsam, dividitur a potestate servandi rectitudinem voluntatis propter aliud, ut cum servatur propter pecuniam, aut naturaliter. Servat enim naturaliter canis rectitudinem voluntatis, cum amat nihil est in hac diffinitione, quod non sit necessarium ad concludendam libertatem arbitrii rationalis voluntatis, et ad alia excludenda, sufficienter illa includitur, et alia excluduntur: nec abundans utique, nec indigens est haec nostra diffinitio. Itane tibi videtur? DISC. Mihi utique perfecta videtur. MAG. Dic ergo, si quid vis amplius de libertate hac, propter quam imputatur illam habenti, sive faciat bonum, sive malum. De hac enim sola nunc n
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliena ui impediri ñ possit. Quãobrẽ cũ dicis quia liber¬
tas arbitrii ẽ potestas seruandi rectitudinẽ uoluntatis.
ꝓpt̃ ipsã rectitudmẽ. uide ne forte addendũ fit qͦd illã
potestatẽ tã lib̾am cẽ designet ut nulla ui suꝑari pos¬
sit. M Di potestas seruandi rectitudinẽ uoluntatis ꝓpt̃
ipsã rectitudinẽ aliquando inueiri posset absq illa quã ꝑ¬
speximus lib̾tate. expediret ut qͦd dicis ad deret᷑. S cũ dicta
diffinitio sic ꝑfecta sit ex gen̾e ⁊ differentiis ut nec minꝰ aliqͥd
claudat. uec plusquã illa quã querimꝰ lib̾tas. nichil illi addẽ¬
dũ aut demendũ intelligi potest. Est enĩ potestas libertatis
genus. Qd̃ autẽ additũ ẽ seruandi. separat eã ab omĩ potesta¬
te. que ñ est seruandi. sic̃ est potestas ridendi. aut ambulan¬
di. Addeudo uͦ rectitudinẽ. segregauimꝰ eã a potestate seruã¬

Expanded text:
ut aliena vi impediri non possit. Quamobrem, cum dicis quia liberut aliena vi impediri non possit. Quamobrem, cum dicis quia libertas arbitrii est potestas servandi rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem, vide ne forte addendum sit, quod illam potestatem tam liberam designet esse, ut nulla vi superari possit. MAG. Si potestas servandi rectitudinem voluntatis, propter ipsam rectitudinem, aliquando inveniri posset absque illa quam perspeximus libertate, expediret ut quod dicis adderetur: sed cum dicta diffinitio sic perfecta sit ex genere et differentiis, ut nec minus aliquid claudat, nec plus quam illa quam quaerimus libertas, nihil illi addendum, aut demendum intelligi potest. Est enim potestas, libertatis genus. Quod autem additum est, servandi, separat eam ab omni potestate quae non est servandi, sicut est potestas ridendi aut ambulandi. Addendo vero, rectitudinem, secrevimus eam a potestati servan
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm facit nob̃ enis absentia. Semꝑ gͥ ht̃ homo arbitrii lib̃¬
tatẽ. s ñ seruus ẽ semꝑ pecci. s quando ñ habet rectã uolũ¬
tatẽ . D. Siintente cogitassẽ que fupra dictast̃ quando
uidendi potestatẽ in quatuor potestates distribiusti. non
hic dubitassẽ. Quare fateor culpã huiꝰ dubitationis mee.
m. Parcam tͥ nũc si deinceps ea que dicimꝰ sic p̃sentia cũ
opiis erit habueris. ut ea nob̃ necẽẽ ñ sit repet̾e .D. Gratã
habeo tuã indulgentiã. s ne mireris si ea que ñ consue¬
ui cogitare. ñ sunt mͥ ꝓpt̾ unã auditionẽ omĩa semꝑ
ad intuendũ in corde p̾sentia. M. Dic adhuc si qͥdindif
finitione lib̾tatis arbitrii quã fecimus dubitas. G. ¶ Inũ .xiii.¬
ẽ quod adhuc aliquantulũ mea me sollicitat. Nã sepe
habeimis potestatẽ seruancti aliquid. que tam̃ lib̾a ñ est.

Expanded text:
quam fecit nobis ejus absentia. Semper igitur homo habet arbitrii libequam fecit nobis ejus absentia. Semper igitur homo habet arbitrii libertatem, sed non semper servus est peccati; sed quando non habet rectam voluntatem. DISC. Si intente cogitassem quae supra dicta sunt , quando videndi potestatem in quatuor potestates distribuisti, non hic dubitassem: quare fateor culpam hujus dubitationis meae. MAG. Parcam tibi nunc, si deinceps ea quae dicimus sic praesentia, cum opus erit, habueris; ut ea nobis necesse non sit repetere. DISC. Gratam habeo tuam indulgentiam. Sed ne mireris, si ea quae non consuevi cogitare, non sunt mihi propter unam auditionem semper omnia ad intuendum in corde praesentifinitione libertatis arbitrii, quam fecimus, dubitas? DISC. Unum est, quod adhuc me aliquantulum in ea sollicitat. Nam saepe habemus potestatem servandi aliquid; quae tamen libera non est,
Abbreviated transcription (Latin):
ri. qͣudo ht̃ quã tũc seruiis cũ habet rectitudinẽ ideo qͥa
ñ potest eam recuꝑare ꝑse quando ñ habet. tale ẽ ac si q̃¬
ras cur homo cũ sol abest magis dr hab̃e potestatẽ uiden¬
di solẽ. ꝓpter hoc quia intueri illũ potest cũ ad est. quã
dr cũ sol adest hab̾e impotentiã uidendi solẽ. qm̃ qͣndo
abẽ. ñ potest eũ sibi facere p̃sentẽ. Sicut enĩ etiã qͣndo
sol abest habemus in nob̾ uisũ quo illũ uidemꝰ cũ ad est.¬
sic etiã quando rectitudo uoluntatis nob̾ deest. habemꝰ tam̃
in nob aptitudinẽ intelligendi ⁊ uolendi qua eã possumꝰ
scruare ꝓpt̃ se cũ eam habemꝰ. Et sic̃ quando nobis nichil
deẽ ad uidendũ solẽ nisi p̃sentia eiꝰ. tũc solũmͦ ñ habemus
illã potestatẽ quã nobis facit eiꝰ p̃sentia. sic tantũ modo
qͣndo rectitudo illa nob̃ deest. tũc habemꝰ illã impotentiã

Expanded text:
ri, quando habet: quam tunc servus, cum habet rectitudinem, ideo quia ri, quando habet: quam tunc servus, cum habet rectitudinem, ideo quia non potest eam recuperare per se, quando non habet: tale est, ac si quaeras cur homo cum sol abest magis dicitur habere potestatem videndi solem, propter hoc quia intueri illum potest, cum adest, quam dicitur cum sol adest, habere impotentiam videndi solem, quoniam quando abest non potest eum facere sibi praesentem. Sicut enim etiam quando sol abest, habemus in nobis visum quo illum videmus, cum adestsic etiam quando voluntatis rectitudo nobis deest, habemus tamen in nobis aptitudinem intelligendi et volendi, qua eam possumus servare propter se, cum eam habemus. Et, sicut quando nobis nihil deest ad videndum solem, nisi praesentia ejus, tunc solummodo non habemus illam potestatem, quam nobisquando nobis illa rectitudo deest, tunc habemus illam impotentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
seruus. ẽ. ꝑ hoc quia abstrahi ñ potest. arectitudine: liber ẽ.
& sicut nunqͣm potest abstrahi si habet. ita nunqͣm potest re¬
dire si ñ habet. Quaꝑpter sicut semꝑ habet illã lib̾tatẽ: ita
semꝑ hab̃e uidetur illã seruitutẽ. M. Ita seruitus non est
impotentia ñ peccandi. Siue enĩ dicamus eã impotentiã ẽẽ
redeundi ad rectitudinẽ. siue impotentiã recuꝑandi aut
iterũ habendi rectitudinẽ. ñ obaliud ẽ homo seruus pecc̃i.
nisi qm̃ ꝑ hoc qͥa nequit redire ad rectitudinẽ aut recu¬
ꝑare aut hab̾e illã ñ potest ñ peccare. Cũ aut̃ habet ean¬
dẽ rectitudinẽ: ñ habet impotentiã ñ peccandi. Quare
qͣndo habet rectitudinẽ illã: ñ est seruus pecc̃i. Potestatẽ
autẽ seruandi rectitudinẽ semꝑ ht̃. ⁊ cũ ñ habet. ⁊ ideo ẽ
.XII. semꝑ liber. ¶Quod autẽ queris cur quando ñ habet recti¬
tudinẽ magis dr liber. idcirco qm̃ ab alio ñei potest aufer¬

Expanded text:
servus est: per hoc quod abstrahi non potest a rectitudine, liber est, et, sicut nunquam abstrahi potest, si habet, ita nunquam potest redire, si non habet. Quapropter, sicut semper habet illam libertatem; ita semper habere videtur illam servitutem. MAG. Ista servitus non est nisi impotentia non peccandi. Sive enim dicamus eam impotentiam esse redeundi ad rectitudinem sive impotentiam recuperandi, aut iterum habendi rectitudinem: non ob aliud est homo servus peccati, nisi quoniam per hoc quia nequit redire ad rectitudinem, aut recuperare, aut habere illam, non potest non peccare. Cum autem habet eamdem rectitudinem, non habet impotentiam non peccandi. Quare quando habet rectitudinem illam, non est servus peccati. Potestatem autem servandi rectitudinem semper haemper est liber. Quod autem quaeris cur quando non habet rectitudinem, magis dicitur liber idcirco quoniam ab alio non ei potest aufer
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ constat iusticiã ẽẽ rectitudinẽ uoluntatis ꝓpt̾ se seruatã.
S ad iusticiã ꝓdeẽ arbitrii lib̾tatẽ credimꝰ. Quare indubitant̃
asserendũ ẽ. racionalẽ nat᷑am ñ eam accepisse nͥ ad seruandã
rectitudinẽ uoluntatis ꝓpt̾ ipsã rectitudinẽ.M. Ergo qm̃
onñs lib̾tas ẽ potestas: illa lib̃tas arbitrii ẽ potestas seruandi¬

Expanded text:
am esse rectitudinem voluntatis propter se servatam: sed ad justitiam prodesse arbitrii libertatem credimus. Quare indubitanter asserendum est rationalem naturam non eam accepisse, nisi ad servandam rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem. MAG. Ergo quoniam omnis libertas e
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatẽ arbitrii data ẽẽ racionali nat᷑e ad seruandã acceptã rec¬
titudinẽ uoluntatis. M. Bene ad int̾rogata respondisti.
s adhuc opus ẽ ut consuderemꝰ ꝓpter qͥd illã rectitudinẽ ser¬
uare debeat racionalis nat᷑a. anꝓpt̾ ipsã rectitudinẽ anꝓpt̃¬

Expanded text:
libertatem arbitrii datam esse rationali naturae ad servandam acceptam reclibertatem arbitrii datam esse rationali naturae ad servandam acceptam rectitudinem voluntatis. MAG. Bene ad interrogata respondisti. Sed adhuc opus est ut consideremus propter quid illam rectitudinem servare debeat rationalis natura: An propter ipsam rectitudinem an p
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã suꝑna gr̃a reducut᷑.m. Uerũ est qͦd dicis eos posse
reciꝑe ꝑditã rectitudiuẽ si reddat᷑. s nos illã lib̾tatẽ quã habu¬
erunt anteqͣm peccarent querimꝰ. cũ sine dubio liberũ habe¬
bant arbitriũ. ñ illã qua nulluis indig̾et. si nunqͣm ueritatẽ
deseruisset .D. Prosequar gͥ ⁊ respondebo ad ea que restant
de his que int̾rogasti. Ad deserendũ autẽ eandẽ rectitudi¬
nẽ eos libtatẽ habuisse ñ est uerũ. quia deserere uoluntatis
rectitudinẽ ẽ peccare.⁊ potestatẽ peccandi nec lib̾tatẽ nec
partẽ eẽ lib̾tatis supra monstrasti. Ad resumendũ uͦ ꝑse deser¬
tã rectitudinẽ lib̾tatẽ ñ acceꝑunt. cũ ad hoc illa rectitudo
data sit. ut miqͣm desereret᷑. Ipsa uãq potestas resumendi¬
desertã. generaret negligentiã seruandi habitã. Quappt̃ restat

Expanded text:
justitiam superna gratia reducuntur. MAG. Verum est quod dicis eos posse justitiam superna gratia reducuntur. MAG. Verum est quod dicis eos posse recipere perditam rectitudinem, si reddatur: sed nos illam libertatem, quam habuerunt antequam peccarent, quaerimus, cum sine dubio liberum habebant arbitrium non illam, qua nullus indigeret, si nunquam veritatem deseruisset? DISC. Prosequar itaque, et respondebo ad ea quae restant de his quae interrogasti. Ad deserendum autem eamdem rectitudinem, eos libertatem habuisse non est verum; quia deserere voluntatis rectitudinem est peccare, et potestatem peccandi, nec libertatem, nec partem esse libertatis supra monstrasti . Ad resumendum vero per se desertam rectitudinem libertatem non acceperunt: cum ad hoc rectitudo illa data sit, ut nunquam desereretur. Ipsa namque potestas resumendidesertam, generaret negligentiam servandi habitam. Quapropter restat
Abbreviated transcription (Latin):
dr quia lib̾tatẽ habuert̃ ad rectitudinẽ uoluntatis si ñ addat᷑
aliqͥd. Quero gͥ quomͦ habebant illã lib̾tatẽ ad rectitudinẽ uo¬
luntatis. an ad capiendũ eam sine datore cũ illã nondũ hab̾ent.
an ad capiendũ ñdũ habitã si daret᷑ ut hab̾ent. an ad deserendũ
quã acceꝑant. ⁊ ꝑ se resumendũ desertã. an ad semꝑ seruandũ
acceptã:DAd capiendũ rectitudinẽ sine datore ũ puto illos
habuisse lib̾tatẽ. qm̃ inichilhab̾e potuert̃ qđ ñ acceꝑunt. ad
accipiendũ uͦ adatore quã nondũ habebant ut eã hab̾ent. ñ est
dicendũ eos habuisse lib̃tatẽ. quia ñ est credendũ eos factos sine
recta uoluntate. Quãuis ñ negandũ sit eos habuisse lib̾tatem.
recipiendi eandẽ rectitudinẽ si eã desererent. ⁊ ab ipio pͥmo da¬
tore illis redderet᷑. Qd in hominibꝰ sepe uidemꝰ. qͥ de iniusticia ad

Expanded text:
tudinem voluntatis, si non addatur tudinem voluntatis, si non addatur aliquid. Quaero igitur quomodo habebant illam libertatem ad rectitudinem voluntatis: an ad capiendum eam sine datore, cum illam nondum haberent; an ad accipiendum nondum habitam, si daretur ut haberent; an ad deserendum quam acceperant, et per re resumendum desertam; an ad semper servandum acceptam? DISC. Ad capiendum rectitudinem sine datore non puto illos habuisse libertatem; quoniam nihil habere potuerunt quod non acceperunt. Ad accipiendum vero a datore, quam nondum habebant, ut eam haberent, non est dicendum eos habuisse libertatem; quia non est credendum eos factos sine recta voluntate, quamvis non negandum sit eos habuisse libertatem recipiendi eamdem rectitudinem, si eam desererent, et ab ipso primo datore illis redderetur: quod in hominibus saepe videmus, qui de injustitia ad
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ habuisse .D. Satisfecisti mͥ. quia nichil certe .iii.¬
hoc ꝓhibet ante pectĩn. s postquã se fecert̃ seruos pec¬
cati. quomͦ liberũ arbitriũ seruare potuert̃:m. Licet
pecc̃o se subdidissent. lib̾tatẽ tam̃ arbitrii naturalẽ
iise interimere neqͥuerunt. s facere potuert̃. ut iã
ñ sine alia gr̃ã quã erat illa quã pͥus habuerant ssla
libtate uti ñ ualeant. D. Credo. s intellig̾ẽ desido. m.
Confideremꝰ primũ huiꝰmodi arbitrii lib̾tatẽ habe¬
bant ante peccm̃ quando certũ ẽ eos lib̾um arbitri¬
ũ habuisse .¶. Hoc expecto.M. Ad qͥd t̃ uident᷑ ilã
habuisse lib̾tatẽ arbitrii. añ ad assequendũ qͦd uellẽt.
an ad uolendũ qd deb̾ent. ⁊ qd̾ ille uelle expediret.
Ad uolendũ qͦd deb̾ent. ⁊ qͦd expediret uelle.m.
Ergo ad rectitudinẽ uoluntatis habuert̃ lib̾tatẽ
arbitrii. Quãdui namq uoluert᷑ qͥd debuert᷑: rec¬
titudinẽ habuert̃ uoluntatis .b. Ita est.m. Dubiũ est adhuc c̃¬

Expanded text:
arbitrium. DISC. Satisfecisti mihi, quia nihil certe hoc prohibet ante peccatum; sed postquam se fecerunt servos peccati, quomodo liberum arbitrium servare potuerunt? MAG. Licet peccato se subdidissent, libertatem tamen arbitrii naturalem in se interimere nequiverunt; sed facere potuerunt ut jam non sine alia gratia, quam erat illa quam prius habuerant, illa libertate uti non valeant. DISC. Credo: sed intelligere desidero. MAG. Consideremus primum cujusmodi arbitrii libertatem habebant ante peccatum quando certum est eos liberum arbitrium habuisse. DISC. Hoc exspecto. MAG. Ad quid tibi videntur illam habuisse libertatem arbitrii? An ad assequendum quod vellent; an ad volendum quod deberent, et quod illis velle expediret? DISC. Ad volendum quod deberent, et quod expediret velle. MAG. Ergo ad rectitudinem voluntatis habuerunt libertatem arbitrii: quandiu namque voluerunt quod debuerunt rectitudinem habuerunt voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ uoluntatis ꝓpt̾ ipsam rectitudinẽ. est imicuiq eam
seruanti uelle qͦd ds uult illũ uelle .D. Sic oportet fateri. m.
Si ds separat hanc rectitudinẽ ab alicuiꝰ uoluntate. aut no¬
lens hoc facit aut nolens .D. Molens ñ potest.M. Sigͦ au¬
fert alicuiꝰ uoluntati p̃fatam rectitudinẽ: uult qͦdfacit.
Obsq dubio uult.m. Utiq acuiꝰ uoluntate uult sepa

Expanded text:
 voluntatis propter ipsam rectitudinem, est unicuique eam servanti velle quod Deus vult illum velle. DISC. Sic oportet fateri. MAG. Si Deus separat hanc rectitudinem ab alicujus voluntate, aut volens facit hoc, aut nolens. DISC. Nolens non potest. MAG. Si itaque aufert alicujus voluntati praefatam rectitudinem vult quod facit. DISC. Absque dubio vult. MAG. Utique ab cujus voluntate vult s
Abbreviated transcription (Latin):
ai. qua nec ad ñ peccandi lib̾tatẽ iuuabat᷑. nec ad
peccandi seruitutẽ cogebat᷑. Quod autẽ conseqͥ tͥ
undetur. qͥa si potiit seruus ẽẽ peccati. potuit ei
dñari peccatũ. ⁊ ideo nec illũ nec eiꝰ arbitriũ liberũ¬
fuisse: ñ ita ẽ. Etem̃ qui sue potestatis ẽ ut ñ sermat.
uec alieue potestatis ẽ ut seruiat. quãuis potestate sua
seruire possit. quã dni illa ñ que ẽ seruiendi. s illa que
est ñ seruiendi utitur potestate. nulla res illi dnãri po
pauꝑis. quãdiu hoc ñ facit nec ille nom̃ anttit lib̾tatiᷤ

Expanded text:
di, qua nec ad non peccandi libertatem juvabatur, nec ad di, qua nec ad non peccandi libertatem juvabatur, nec ad peccandi servitutem cogebatur. Quod autem consequi tibi videtur quia si potuit servus esse peccati, potuit ei dominari peccatum; et ideo nec illum, nec ejus arbitrium liberufuisse: non ita est. Etenim qui suae potestatis est ut non sat, quamvis potestate sua servire possit; quandiu non illa quae est serviendi, sed illa quae est non serviendi, utitur potestate, nulla res potest illi dompauperis: quandiu hoc non facit, nec ille nomen amittit libertatis,
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur. Est ⁊ aliud qͦd inhac potestate peceandi me mo
seruus eẽ peccati: huic potest dñari peccatũ. Quomͦ
gͦ lib̾a facta fuit illa nat᷑a. aut cuiꝰmodi liberũ ar¬
biteiũ illud erat. cui peccatũ dñari poterat: m. Et
ꝑ potestatẽ peccandi ⁊ sponte ⁊ ꝑ liberũ arbitrĩ ⁊
ñ ex necessitate nr̃a ⁊ angłica natura pͥmitus peccauit.
dici possit. D. Opus habeo ut qͦd dicis aꝑias: qͥa clau¬
sũ est mͥ. m. Per lib̾um arbitriũ peccauit aposta¬
ta angłe. siue homo pͥmus. quia ꝑ suũ arbitriũ pec¬
cauit. qͦd sic lib̾um erat. ut nulla alia re cogi poss
ad peccandũ. & ideo inste reprehendit᷑. quia cũ hãc
ñ aliqua necessitate s sponte peccauit. Peccauit aũi
ꝑ arbitriũ suũ qͦd erat lib̾um. s ñ ꝑ hoc unde libe
rũ erat id est ꝑ potestatẽ qua poterat ñ peccare. ⁊
pecc̃o ñ seriure. s ꝑ potestatẽ quã habebat peccan¬

Expanded text:
videvideservus esse peccati, huic potest dominari peccatum: quomodo ergo libera facta fuit illa natura; aut cujusmodi liberum arbitrium illud erat, cui peccatum dominari poterat? MAG. Et per potestatem peccandi, et sponte et per liberum arbitrium, et non ex necessitate, nostra et angelica natura primitus peccavit, dici possit. DISC. Opus habeo ut, quod dicis, aperias; quia clausum mihi est. MAG. Per liberum arbitrium peccavit apostata angelus, sive primus homo, quia per suum arbitrium peccavit, quod sic liberum erat, ut nulla alia re cogi posset ad peccandum; et ideo juste reprehenditur, quia, cum hanc ssitate, sed sponte peccavit. Peccavit autem per arbitrium suum, quod erat lirum erat, id est per potestatem, 118 quia poterat non peccare, et peccato non servire; sed per potestatem quam habebat peccan
Abbreviated transcription (Latin):
chil mͥ racionabiliꝰ asseri posse indet᷑.m. An putas qͦd
additũ minuit ⁊ separatũ auget lib̾tatẽ. id aut lib̾tatẽ
cẽ aut partẽ lib̾tatis: ¶. Non hoc putare possum. m.
Potestas gͦ peccandi qu̾e addita uoluutati minint eiꝰ
lib̾tatẽ.⁊ si demat᷑ auget. nec lib̾tas ẽ: nec pars lib̾ta
arbitrii qͦd sic ẽ extraneũ alib̾tate .D. Racionib tuis nul¬
latenus contradicere queo. S ñ parũ me mouet qͥa et
angłica ⁊ nr̃a natura in pͥncipio habuit potestatẽ peccã¬
di. quã si ñ habitisset: ñ peccasset. Quare si ꝑ hãc potesta¬
tẽ que sic ẽ aliena a lib̾o arbito peccauit utraq p̾dicta
natura. quomͦ dicemꝰ eam peccasse ꝑ liberũ arbitriũ:
At qui ꝑ liberũ arbitrũ ñ peccauit. ex necessitate pec¬
casse uidet᷑. Nempe aut sponte aut ex necessitate Nã
si sponte peccauit. quomͦ ñ ꝑ lib̃um arbitriũ: Quare
si ñ ꝑlibum arbitum. utiq ex necessitate ꝑeccasse

Expanded text:
putas, quod additum minuit, et separatum auget libertatem, id aut libertatem esse, aut partem libertatis? DISC. Non hoc putare possum. MAG. Potestas ergo peccandi, quae addita voluntati minuit ejus libertatem, et, si dematur, auget, nec libertas est, nec pars libertatis. arbitrii, quod sic est extraneum a libertate. DISC. Rationibus tuis nullatenus contradicere queo. Sed non parum me movet quia et angelica et nostra natura in principio habuit potestatem peccandi, quam si non habuisset, non peccasset: quare si per hanc potestatem, quae sic aliena est a libero arbitrio, peccavit utraque praedicta natura, quomodo dicemus eam peccasse per liberum arbitrium? At si per liberum arbitrium non peccavit, ex necessitate peccasse videtur. Nempe aut sponte, aut ex necessitate: nam si sponte peccavit, quomodo non per liberum arbitrium? Quare, si non per liberum arbitrium, utique ex necessitate peccasse
Abbreviated transcription (Latin):
f. ⁊supsidebent fedai turpia flagicia nr̃a scire. que etiã
exhorresceres cogitare: m. Ed abhorres: Oe dtimes: Anue¬
reris qͦd de factis tuis ibi ꝯfundaris : De fedissimis ⁊ turpis¬
simis actibꝰ tuis confessis ⁊ penitentia lotis ñ plus uere¬
cuidab̾is. qͣm siqͥs ñt tͥ narraret que olim gessisti ieu¬
nis. ner pͥlus erubesceres quã si nulnerib in p̃lio accep¬
tis ꝑfecte sanatꝰ ẽẽs. Nich .ẽ. aliud pecc̃a dimitt̃e uł delere

Expanded text:
re, quae etiam exhorrescimus cogitare?--M. Quid abhorres? quid times? An vereris quod de tuis factis ibi confundaris? De foedissimis et turpissimis actibus tuis confessis et poenitentia lotis non plus verecundaberis, quam si quis nunc narraret tibi quae olim gessisti in cunis: nec plus erubesces, quam si vulneribus in praelio accepperfecte sanatus esses. Nihil est aliud pecca
Abbreviated transcription (Latin):
pͥma: M. Sicut st̃ due mortes. ita ⁊ due resurrectioẽs
una anmaꝵ. alt̾a corpoꝵ. Cũ homo peccat: anima
lit᷑. Cũ uͦ ꝑ penitentiã ad uitã dm̃ redit. qͣsi amortuis
resurgit. Alia erit corpoꝵ. d. Qua die ͤm. In die pasche
sa hora qua xp̃c resurrexit. D. Erit aliquis tc̃ ui mun¬
doᷤm. Ita plenus erit hoĩb ut . ẽ. hodie. qͥ ita st̃ oꝑantes
ut hodie. quidã arant. qͥd ã nauigant. qͥdã edificant. qͥ¬
dã aliud ⁊ aliud faciunt.d. Quid de illisfiet: m. Iusti cũ
resungent mox abangłis inare obuiã xͦ tapiunt᷑. ⁊ ĩ¬

Expanded text:
ma? Sicut sunt duae mortes, ita sunt duae resurrectiones: una animarum, altera corporum. Cum homo peccat, anima litur: cum vero per poenitentiam ad vitam Deum redit, quasi a morte resurgit. Alia erit corporum. D. Qua die?--M. In die Paschae, ea hora qua Christus resurrexit. D. Erit aliquis tunc in mundo?--M. ut hodie. Quidam arant, quidam navigant, quidam aedificant, quidam aliud et aliud faciunt. Quid de illis fiet? Justi cum resurgunt, mox ab angelis in aera obviam Christo
Abbreviated transcription (Latin):
habebit corpꝰ suũ. cui nil indecens ⁊ deforme adhereat. ⁊
oĩa menbra sana ⁊ integra õĩ pulcritudine plena ħeant. O.
Quid sentis de abortius:m. In quantũ. ẽ. sem̃ De abortiu is.¬
⁊ut splendidũ uitrũ ꝑlucida. Reꝓbi qͦq similit̾ ĩ morta¬
lia qͣmuis sine fine iugit᷑ in morte dolentia ⁊ incorrupti

Expanded text:
habebit suum corpus, cui nihil indecens vel deforme adhaereat, sed habebit suum corpus, cui nihil indecens vel deforme adhaereat, sed omnia membra sana et integra, et omni pulchritudine plena habebit. D. Quid sentis de abortivis?--M. In quantum est semen patris reset ut splendidum vitrum perlucida. Reprobi quoque similiter immortalia, quoniam sin
Abbreviated transcription (Latin):
erant cũ ẽẽnt .xxͣx. annoꝵ. uł fut᷑i erant si ante morie¬
insuã carnẽ. Lupũ uͦ ursũsursũ leo. Quomͦ resurget¬
ex his homo: m. Qd̃ fuit caro hominis resurget. qͦd bes¬
tiaꝵ remanet. Scit enĩ bene secer ñe. qͥ sciuit cuncta¬
ex iuchilo conde. Siue gͦ menbratĩ abestiis. siue apiscibꝰ
seu auolucrib deuorent᷑. om̃s in resurrectione refor¬
mabunt᷑ in tantũ ut nec capillus de eisꝑeat . D. Si capil¬
lr⁊ ungues p̃cisi in locũ suũ redeunt. ñne deformes e¬
runt:m. Non ẽ. intelligendũ qͦd sint redeundi inpͥo¬
rẽ locũ. Sic̃ figulus siuas notut̾ fractũ frangat. ⁊ de
eodẽ luto aliud faciat ñ attendens qͥd pͥus ansa uel
fundũ fuerit. ita formator d̾s de eadẽ mat̾ia aliud
corpꝰ huic ualde dissimile reformabit. cui omĩs defor¬
mitas ⁊ infirmitas absit. ⁊ oĩs integͥtas ⁊ decor assit.
staurare possit.D.Qti habuert̃ bina capita ułplura
menbra. uł quibꝰ defuerint aliqua. aut pingues aut

Expanded text:
erant. Cum essent XXX annorum vel futuri erant, si ante non moriein suam carnem, lupum vero ursusex his homo?--M. Quod caro fuit hominis, resurget; quod bestiarum, remanebit. Scit enim haec bene secernere, qui scivit ex nihilo cuncta condere. Sive ergo membratim a bestiis, sive a piscibus, seu a volucribus devorentur, omnes in resurrectione reformabuntur in tantum ut nec capillus de eis pereat. D. Si capilli et ungues praecisi in locum suum redeunt, nonne deformes erunt?--M. Non est intelligendum quod sint reducendi in priorem locum; sed sicut figulus si vas noviter factum frangat, et de eodem luto aliud faciat, non attendens, quid prius ansa vel fundus fuerit: ita format Deus de eadem materia, aliud corpus huic valde dissimile, cui omnis deformitas et infirmitas absit, et omnis integritas et decor adsit: staurare possit. D. Qui hic habuerunt bina capita, vel plura membra, vel quibus defuerunt aliqua, aut pingues aut
Abbreviated transcription (Latin):
loco iuncto infexiori. in qͦ pot̾ant alterutrũ conspicere.
rogabat alazaro guttã suꝑ sestillari. d. Quã penam
habebant ibi:m. Quidã tenebras tantũ. ut dr. Habitã¬

Expanded text:
loco juncto inferiori, in quo poterant alterutrum conspicere. loco juncto inferiori, in quo poterant alterutrum conspicere. rogabat a Lazaro guttam super se stillari. D. Quam poenam habebant ibi?--M. Quasdam tenebras tantum, unde et
Abbreviated transcription (Latin):
ste erunt ibi ꝑ singła m̃bra cathenis consiricti. Optãt
moni: ⁊ fugiet abeis .d. Qualit̾ sunt ibi positi: m. Capi
tast̃ cis deorsũ mersa. dorsa adinuicẽ uersa. pedes sur¬
sũ erecti. ⁊mpenis undiq distenti .b. Heu ut qͥd unqͣm¬
homo natus ẽ. qͥ tali plectet᷑ supplicio: m. Quid fles:
Qud latͥmis manas : Biabolus autũ ⁊ sua m̃bra st a
lenti. inficti. gulosi. luxuriosi. homicide cradeles fures.
u̾dones. latrones. ĩmundi. auari. adult̾i. formcatores.
cordes. Qui in his fuerint muenti. ibunt inpredicta
hanc enasert̃. malietiã ante iudictũ uidebt̃ bonos
ampliꝰ uidebt̃ bonos .D. Non dolent iusti cũ miseros ude¬
runt ita torqueri: m. Non. licet pat̾ uideat filiũ. aut fi¬
uxorẽ. aut uxor maritũ. ñsolũ ñ dolent. s ita. ẽ. delecta¬
bile eis uide hoc. sic̃ nobis cũ uiderimꝰ pisces ingurgite
tis orarent. Ita enĩ deo uinitist̃. qd̾ eis iudicia d̃i pomnia

Expanded text:
ste erunt ibi per singula membra catenis constricti. « Optant ste erunt ibi per singula membra catenis constricti. « Optant mori, et fugta sunt eis deorsum mersa, dorsa ad invicem versa; pedes sursum erecti, et in poenas undique distenti. D. Heu quid unquam natus est homo, qui tali plectetur supplicio?--M. Quid fles? quid lacrymis fluis? Diabolus tantum et sua membra ista losi, ebriosi, luxuriosi, homicidae, crudeles, fures, praedones, latrones, immundi, avari, adulteri, fornicatores, cordes, qui in his fuerint detenti, ibunt in praedicta has evaserunt. Mali etiam ante judicium videbunt bonos amplius videbunt bonos. D. Non dolebunt justi cum eos viderint ita torqueri? --M. Non: licet pater videat filium, aut fiaut uxor virum; non solum non dolent, sed ita est eis delectabile hoc videre, sicut nobis cum videmus pisces in gurgite tis orarent: ita enim Deo uniti sunt, quod eis judicia Dei per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
debt̃᷑. Quia uͦ frigore malitie hic riguert̃: iuste ibi pe¬
nali frigore stridebt̃. Dicunt᷑ nãq ext̾ius igne candere.
ut ferrũ infornace: interiꝰ frig̾e ut glacies in hieme.
ut dr. Transeunt ab agitis niuiũ: ad calorẽ nimium.
& quia nnuidia ⁊ odiũ hic eos ut uermes corroserunt.
m̃ito eos uermes ibi mordebt̃. Quia aut̃ hic fetore
nis auocirer cruciant᷑. Et quia hic disciplinã reciꝑe
noluert̃. ⁊ cũ hominibꝰ flagellari ñ meruert̃. ideo ibisine
blas phematoribꝰ: ⁊ ꝑcutientes mallei stultoꝵ corporibꝰ.
Quia cenebras uuicioꝵ hic amauer̾t. ⁊ adlucẽ xp̃mue
nire noluert: ideo horridis tenebris ibi obscurant᷑. ut dr̃.
despexest̃. que facere ñ erubuert᷑: ideo omnibꝰ ibinudis
⁊ aptis ꝑpetuo ꝯfundent᷑. Qia hic bona uide ⁊ audire
declinabant. inste ibi terribili uisu ⁊ miserabili audiri
replebunt᷑. Ec quia hic ꝑsingła uicia eiant disfusi iu¬

Expanded text:
debunt. Quia vero frigore malitiae hic riguerunt, juste ibi poedebunt. Quia vero frigore malitiae hic riguerunt, juste ibi poenali frigore stridebunt. Dicuntur namque exterius igne candere, ut ferrum in fornace; interius frigere, ut glacies in hieme,  « Transeunt ab aquis nivium ad calorem nimium . » Et quia invidia et odium hic eos ut vermes corroserunt, merito eos ibi vermes mordebunt; qui autem hic fetore ore atrociter cruciantur. Et quia hic disciplinam recipere noluerunt, et cum hominibus flagellari non meruerunt, ideo ibi sine blasphematoribus, et percutientes mallei stultorum corporibus, » quia tenebras vitiorum hic amaverunt, et ad lucem Christum venire noluerunt, ideo horridis tenebris ibi obscurabuntur, sicutdespexerunt, quae facere non erubuerunt, ideo omnibus ibi nudis et apertis perpetuo confundentur. Quia hic bona videre et audire dedignabantur, juste ibi terribili visu et miserabili auditu replebuntur. Et quia hic per singula vitia erant diffluxi, ju
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ legunt᷑. Prima.ẽ. ignis qͥ ita semel accensus ẽ. ut si
totũ mare influeret: ñ extingueret᷑. Cuiꝰ ardor sic
teret᷑: inglaciẽ uert̾etur. Dehis duabꝰ dr̃. fletus ⁊ stridor den¬
tiũ. Tertia: uermes ĩmortales .i. serpentes ⁊ dracones. uisu ⁊
sibilo horribiles. qui ut pisces maqua: ita uiuunt inflãma.
Quarta: fetor intolerabilis. Quinta flagra cedentiũ. ut mal¬
lei ferrũ ꝑcutientiũ. Sexta: tenebre palpabiles. ut dicit᷑.
Terra tenebraꝵ ubi nullus ordo. ⁊ sempit᷑nus horror in¬
habitat. Septima: ꝯfusio peccatoꝵ. que omĩa omĩb ibi
cies demonũ. quos igne scintillantes uident. ⁊ mmiserabilis
clamor flentiũ ⁊ insultantiũ. Nona: ignea uincula. quibꝰ
singła menbra constringunt᷑.d. Quare tot miserias pa¬
tiunt᷑: m. Quia consortiũ nouẽ ordinũ angłoꝵ neglex¬
erunt: iuste nouẽ torm̃tis ad dicti merebunt. Et quia¬
hic in igne ꝯcupiscentiaꝵ exarsert̃. uste ibi in igne ar¬

Expanded text:
e?--M. Prima ignis, qui sic semel accensus est, ut si totum mare influeret, non exstingueretur. Cujus ardor sic teretur, in glaciem verteretur. De his duabus dicitur: Illic etium. Tertia, vermes immortales, vel serpentes et dracones visu et sibilo horribiles, qui ut pisces in aqua, ita vivunt in flamma. Quarta, fetor intolerabilis. Quinta, flagra caedentium, ut mallei ferrum percutientium. Sexta, tenebrae palpabiles, ut dicitur: Terra tenebrarum, ubi nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat . Septima, confusio peccatorum, quia omnia peccata ibi et draconum quos igne scintillante vident, et miserabilis clamor flentium et insultantium. Nona, sunt ignea vincula, quibus in singulis membris constringuntur. D. Quare tot miserias patiuntur?--M. Quia consortium novem ordinum angelorum neglexerunt, juste novem tormentis addicti moerebunt. Et quia in igne concupiscentiarum hic exarserunt, juste ibi in igne ar
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus e quando angii cortuerunt. Cuꝑ ao Es stos t¬
gregare. Qui scandens currũ multos comuexit lapides.¬
multos inde reliquit ut dr. Ascendes suꝑ equos tuos:⁊
quadrige tue saluatio. Dei quadrige st̃ . iiii. eugłia. eqͥ¬
tos ad dĩ edificiũ collegerunt. lapsi de curru st̃ ħecici.
scismatici. ut dr̃. Ex nob̃ exierunt: s ñ eraut exnobis.
Qui aut̃ st̃ adducti. ut lapides quiadrati a sũmo opisice
in edificio celesti sunt locati. hii funt electi .iiiiͦ. uirtuti
reꝓbati.⁊ inignẽ missi.⁊ in calcẽ uersi muriq his firma¬
ti. quasi cemento ⁊ orati. hii su.t impii acelesti edificio
reiecti. ⁊ infornacẽ gehenne ꝓiecti. De quoꝵ exicio iusti¬
dño deo iocundant᷑.d. Iocundate ⁊ exultatione repleat

Expanded text:
lapsus est, quando angeli corruerunt. Quem Deus vongregare. Qui scandens currum, multos convexit; lapsos inde reliquit, ut dicitur: Ascendes super equos tuos; et quadrigae tuae salvatio . Dei quadrigae sunt quatuor Evangelitos ad Dei aedificium collegerunt. Lapsi de curru sunt haeretici et schismatici, ut dicitur: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis . Qui autem sunt adducti, ut lapides quadrati a summo opifice in aedificio coelesti sunt locati. Hi sunt electi, quatuor virtutibreprobati, in ignem missi, et in calcem versi; murique his firmati quasi caemento et ornati. Hi sunt impii a coelesti aedificio rejecti, et in fornacem gehennae projecti: de quoDomino Deo jucundabuntur. D. Jucunditate et exsultatione repleat
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ concinnũ. organa. liras. ⁊ citharas. ⁊ talia audire. thi¬
miama. ⁊ alias diu̾si pigm̃ti species odorare. uariis epulis
deliciari. blanda ⁊ mollia tractare multã pecuniã ⁊ uariã
iupellectuẽ posside. hec oĩa illis infumte redaunt᷑. Se uolu
Iualẽ uoluptatẽ uisus ip̃i habebt̃. qͥ tate lusu seuto.¬

Expanded text:
monem concinnum, organa, lyras, citharas, et talia audire; thymiamata, et alias diversi pigmenti species odorare; variis epulis deliciari; blanda et mollia tractare; multam pecuniam et variam supellectilem possidere; haec omnia illis infinite redundant. O qualem
Abbreviated transcription (Latin):
uciaꝵ dĩ. ubi ingaudio dnũ sui sr̃ oĩa bona sua ꝯstituent᷑.
diũ solis secare ĩ alis. ẽ. santas tustoꝵ ehatusale longtus¬
tas cẽt illis ꝓlixe mortis difficultas. qͦs mors idolor fugient. ⁊
qͣm ꝑpetuũ uiient. En qnã habebt̃ ute diuturnitatẽ. qͥ i
na oiis . S. Sic̃ dulcis fons sicientẽ agricolã. ita delectabiliᷤ
faiis de ore tuo distillans meã refocillauit animã. S in¬
cõparabilit᷑ beati qͥ adtã inesfabilia boua st̃ p̃destinati.¬

Expanded text:
ituentur. dium solis secare; talis est sanitas justorum. Mathusalae longatas esset prolixae mortis difficultas, quos mors et dolor fugiunt, quia in perpetuum vivunt. En qualem habebunt vitae diuturnitatem, qui audio. D. Sicut dulcis fons sitientem agricolam, ita delectabilis favus de ore tuo distillans meam refocillat animam. Sed o incomparabiliter beati, qui ad tam ineffabilia bona sunt praedestinati
Abbreviated transcription (Latin):
drsie uartabilitas. It i ego delector in sermonibtnual sisc
in oĩb diuiciis. Michi uidet᷑ qđ siqͥs quedã exhis ñdico
oia habet. diguior toto mundo ec̃t Si qͥsaũ his oib plenꝰ

Expanded text:
D. O inenarrabilitas! Ita ego delector in sermonibus tuis, sicut D. O inenarrabilitas! Ita ego delector in sermonibus tuis, sicut in omnibus divitiis. Mihi videtur quod si quis quaedam ex his, non dico omnia, haberet; dignior tot
Abbreviated transcription (Latin):
uasti me suꝑ me. hec st̃ q̃ ꝯcupiuit aĩa mea audire hec rogo te
aliqͥb modis expͥmere .m. Placeret ne tͥ ut eẽs pulcher ut absa¬
lon. in cuiꝰ corꝑe ñ erat macula ⁊ cuiꝰ coma multo p̃cio ponde
cursu pedũ p̃uerterat capitas: o.O grã dĩ.m. Ꝙd si cũ his duobꝰ
ita fortis cẽs ut samson. qͥ mille uiros ꝓstrauit una maitdibu
uo iure eligeret᷑. Si qͥs aũ his omĩb polleret. m̾ito toto mũ¬
do p̃ferendꝰ eẽt .m. Oportet ut int̾im sileas. usq dũ pstantio
ñ qd alt̃ uoluit: b. Dineffabilitas.m. Qⁱdsi adhec oĩa ita potens
subiugau̾at :o. Osublimitas.m. Qͥd si insuꝑ ab oĩb ita honora¬
reris. ut ioseph ab egyptiis. quẽ ad orauert᷑ ut dñm: d Ocel
marstas. M Ꝙd si amica hab̾es quẽ ut ce ipsil diliges ⁊ hic si
miliet ut tuhis omĩb habundares. ñne duplex gaudiũ
naberi dimeusa delectatio mad fimultos amicos habes
qͥ meboi omiu̾ lisbonis affluerent. ñ ne tot ganiliasia dbst

Expanded text:
vasti me super me. Haec sunt quae concupivit anima mea audire. Rogo te, haec aliquibus modis exprime.--M. Placeretne tibi si esses ita pulcher ut Absalon in cujus corpore non erat macula, et cujus coma multo pretio pondecursu pedum praevertebat capreas. D. O gratia!--M. Quid si cum his duobus i pro regno jure eligeretur: si quis autem his omnibus polleret, merito toti mundo praeferendus esset.--M. Oportet, ut interdum sileas, dum praestantiornisi quod alter voluit? D. O ineffabilitas!--M. Quid si ad haec omnia ita potens subjugavit? D. O sublimitas!--M. Quid si insuper ab omnibus ita honorareris, ut Joseph ab Aegyptiis, quem adoraverunt ut Dominum? D. O cels. Quid si amicum haberes, quem ut teipsum diligeres, et is militer ut tu his omnibus bonis abundaret; nonne duplex gaudium haberes? D. O immensa delectatio!--M. Quid si multos amicos haberes, et nihilominus his bonis affluerent, nonne tot gaudia haberes?
Abbreviated transcription (Latin):
maledicit: ubi dicit. Maledicti qͥ declinant amandatis tul¬
is . D. Quomͦ uidicabt̃ eos scĩ:.M. Suis m̃itis ostendt̃ eos nec fac¬
ta nec dicta secutos eẽ.⁊ ideo supplicio dignos. hos inira sua
ꝯturbauit ds̃ ⁊ deuorauit eos ignis . D. De ira dei.
cũ tranqͥllitate iudicat. S cũ in reos sententia uste dãp¬
nationis ꝓfert᷑. irascieis qͥ hec patiunt᷑ uidet᷑ .D. De consci¬
crucis illustrabunt᷑. ut sic̃ nc sol ab oĩb in ꝓpatulo uideant᷑¬

Expanded text:
dicitur: Maledicti qui declinant a mandatis tuis . D. Quomodo judicabunt eos Sancti?--M. Suis meritis ostendent eos nec facta nec dicta sua secutos, et ideo omni supplicio dignos: hos in ira sua conturbabit Deus, et devorabit eos ignis. D. Habet cum tranquillitate judicat ; sed cum in reos sententia justae damnationis profertur, irasci eis, qui haec patiuntur, videtur. D. crucis illustrabuntur, ut sicut nunc sol ab omnibus videt
Abbreviated transcription (Latin):
tu horribiles. gressib t̃ribiles. qͥ animã cũ ꝑualido torm̃to
de corꝑe excutiunt. ⁊ crudelit̾ in inferm claustra ꝑtraht̃ d.
uidẽ. infernus. uel ubi : m. Duo sunt de inferno.
interni. Suꝑior ⁊ inferior. Suꝑior nfima pars huius
imundi. que plena.ẽ. penis. Nam hic exundat numius
estꝰ. ĩmensũ frigꝰ. fames. sitis. uarii dolores corꝑis. ut uer¬
bera anui: ut timor. u̾ecundia. De hoc dr. Educ de car¬
cere .i. de inferno animã meã .i. uitã meã. Inferior aũ¬

Expanded text:
cum pervalido tormento de corpore excutiunt, et crudeliter ad inferni claustra pertrahunt. D. Quid est infernus; vel ubi?--M. Duo sunt inferni: superior, et inferior. Superior, infima pars hujus mundi, quae plena est poenis; nam hic exundat nimius aestus, magnum frigus, fames, sitis, varii dolores corporis; et verbera animi, ut timor et verecundia. De hoc dicitur: Educ de carcere, hoc est, de inferno animam meam , id est vitam meam. Inferior
Abbreviated transcription (Latin):
appareat. ⁊ ipsi incorꝑib assistant. pocest ẽẽ qđ̾ hec uerba so¬
nalit fiant. Tam̃ cũ ibi sit oĩb manifestũ. ꝑ qd̾ meritũ qͥsq
saluet᷑ uł dãpnet᷑. magis nob̃ ꝑ hec uerba innuit᷑. ꝑ q̃m̾ita
saluent᷑. .Quomꝰ iudicabunt᷑ . m. Celesti palatio qui hec fe¬
Quist̃ qui sine iudicio ꝑibunt: m. Qui sine lege peccaue¬

Expanded text:
apparebit, et ipsi in corporibus adsistent, potest esse quod haec verba sonaliter fient. Tamen, cum sit ibi omnibus manifestum per quod meritum quisque salvetur ve damnetur, magis nobis per haec verba innuitur, per quae merita salventur. D. Quomodo judicabuntur?--M. Coelesti palatio, qui haec fet qui sine judicio peribunt?--M. Qui sine lege peccave
Abbreviated transcription (Latin):
sione dm̃i de uxore pilati legit᷑. aliqͣndo ab ipso hoĩe.
cũ qͦd audierit uł uid̾it. ułcogitaitit. hoc in somnis
ymaginat᷑. ⁊ intimore positꝰ. ꝑ tristia etiã spe ꝑ leta
meretͥte generis dan nascet᷑. in matͥs utero diabolo
replebit᷑. in corozam a maleficis nuitriet᷑. In uniuerso
orbe imꝑabit. totũ genis hominũ iͦiͦ. modis sibi fub¬
iugabit᷑. Primo mͦ nobiles diuiciis sibi asscscet que sib¬
maxime affluent. qͥa omĩs abscondita petunia erit ei manifesta.
st̃ monachi signis ⁊ ꝓdignis fauet. faciet enĩ mira ⁊ stupenda

Expanded text:
sione Domini de uxore Pilati legitur. Aliquando ab ipso homine, sione Domini de uxore Pilati legitur. Aliquando ab ipso homine, cum quod viderit, vel audierit, vel cogitaverit, hoc in somnis imaginatur, et in timore positus per tristia, et in spe per laeta e meretrice generis Dan nascetur. In matris utero diabolo replebitur, et in Corozaim a maleficis nutrietur. Universo orbi imperabit, et totum genus humanum sibi quatuor modis subjugabit. Uno modo: nobiles sibi divitiis adsciscet, quae sibmaxime affluent, quia omnis pecunia abscondita erit ei manifesta. sunt monachi, signis et prodigiis fallet. Faciet enim tam stupenda
Abbreviated transcription (Latin):
sua. aut ꝓ lib̾tate gaudiũ suũ amicis suis nuntient.
Que aũ minferno sunt: milli apparent. Si aut̃ aliqͣndo
uident᷑ apparere siue in somnis sine iugilantib ñ ipse s¬
demones crelunt᷑ uuillaꝵ specie. qui etiã se mangłos lucis
transfigurant ut decipiant. Si aut̃ ueracit̃ contigerit.
ꝓ alicuiꝰ sci merito fit. ut sc̃o martino anma latronis
nedicti pape. inmonstro apparuit. cuiꝰ caput ⁊ cauda
asini medietas ursus fuit. Que se die uoctuq ꝑ asꝑat
ignea loca trahi. ⁊ post iudiciũ deglutiendã asseruit
olla gehennali . O. In qua forma apparent:m. In huma¬
in corꝑis sũpta de aere.d. De somniis.
nde ueniunt somnia:m. Aliqͣndo ado cũ aliqͥd futu¬
rũ reuelat᷑. sic̃ ioseph ꝑstellas ⁊ mamipulos qͦd fr̃ib fuis
p̃ferret᷑. Aut cũ aliquid necessariũ aminonet᷑. ut alii
ioseph ut fug̾et megiptũ. Aliquando adiabolo cũ ali¬
quid turpe uidet᷑. aut bonũ impedire nitit᷑. ut ĩ pas¬

Expanded text:
sua rogent, aut liberatae gaudium suum amicis suis nuntient. Quae autem in inferno sunt, nulli apparere possunt: si autem aliquando videntur apparere, sive in somnis, sive vigilantibus, non illae sunt, sed daemones in illarum specie, qui etiam in angelos lucis se transfigurant, ut decipiant. Si autem veraciter contigerit, pro alicujus sancti merito fit: ut cum S. Martino anima latronis nedicti papae in monasterio apparuit, cujus caput et cauda asinus, medietas ursus fuit, quae se die noctuque per aspera et ignea loca trahi, et post judicium deglutiendam asseruit olla gehennali. D. In qua forma apparent?--M. In humano corpore assumpto de aere. 9. Unde somnia. D. Unde veniunt somnia?--M. Aliquando a Deo, cum aliquid futuri revelatur; sicut Joseph per stellas et manipulos quod fratribus suis praeferretur. Aut aliquid necessarium admonetur, ut alio Joseph, ut fugeret in Aegyptum. Aliquando a diabolo, cum aliquid tentare aut bonum impedire nititur; ut in pas
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ fuissent cũ eis. Dalos etiã om̃s intantũ cognoscũt
ut ꝓpt̃ qd̾ meritũ unusqͥsq ibi sit sciant. Mali quosq
malos cognosct̃. ⁊ bonos quos uident. intantũ ut eciam
inuocabt̃. ut amalo seruent᷑. ⁊ amundi tẽptam̃tis lib̾ent᷑.
i si merrore st̃ ut corrigant᷑. ⁊ eis celeriꝰ assotient᷑.D. Qualĩt

Expanded text:
s fuissent. Malos omnes etiam in tantum cognoscunt, ut propter quod meritum unusquisque ibi sit, sciant. Mali quoque malos cognoscunt, et bonos quos vident, in tantum ut etiam invocant, ut a malo serventur et a mundi tentamentis liberentur; et si in errore sunt, ut corrigantur, et eis celerius associentur. D. Qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Nũ scis qͦd dauid homicioiũ ⁊ adult̾ium ꝑpetrauit o Sciꝰ¬
ab negasse. paulũ eccłiam crudelit̾ impugnasse:d. No¬
beri ert̃: Non tam̃ nc̃ inde uerecundant᷑. s magisde sal
quã. S sic̃ his amici ꝯgaudent. qͥ naufragiũ uł aliquod
graue ꝑiculũ euadunt. ita angłi uł sci de illoꝵ euasione
gratulant᷑. quib oĩa etiã ipsa peccata inbonũ cooꝑant᷑.
& fic̃ medicus magis desꝑato egroto si eũ curau̾it lauda¬
t᷑. ita ds̃ ubius deilloꝵ saluatione głificat᷑ .o. Oimm̃sa
illis eẽt inimicitia. Oquã dulcis amicitia eos copulat
qͥs ds ut filios suos amat. ⁊ ipsi dm̃ plus qͣm seipsos
diligunt. ⁊ om̃s angłi ⁊ om̃s scĩ eos ut seipsos diligt̃ .m.¬
elii ⁊ scipionis concordia De concordia sc̃oꝵ

Expanded text:
Nunquid scis quod David homicidium et adulterium perpetravit? D. Scioabnegasse, Paulum Ecclesiam crudeliter impugnasse? D. Noberi erunt? Non tamen inde nunc verecundantur, sed magis de sua aquam; sed, sicut his amici congaudent qui naufragium vel aliquod grave periculum evadunt, ita angeli et sancti de illorum evasione congratulantur, quibus omnia, etiam ipsa peccata, in bonum cooperantur. Et sicut medicus magis de desperato aegre, si eum sanaverit laudatur, ita Deus uberius de illorum salvatione glorificatur. D. O immensa esset illis inimicitia. O quam dulcis amicitia illos copulat, quos Deus ut filios suos amat, et ipsi Deum plus quam seipsos diligunt, et omnes angeli et omnes sancti eos ut seipsos diligunt. Laelii et Scipionis concordia esset