comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cit Necesse ẽ gͦ ut hõ qͥ a carnalibꝰ ad spualia conu̾tit᷑. pͥus
aĩo ab his qͥbꝰ ꝑ affectũ inheserat auellat᷑: Tc̃ siqͥdẽ libere
se sp̃ualib ꝑ amorẽ conglutinat. cũ de t̾renis affectibꝰ nicħ
suꝑẽ qd̾ eiꝰ mentẽ indesid̾ia aliena au̾tat Itaq tempus ẽ
scindendi. ut pͥus hõ mentẽ a desid̾iis t̾rems auellat. p̾tea
tꝑs consuendi. ut aĩo ꝑ amorẽ spĩialẽ et̾nis et ꝑmanenti¬
buis bonis adherere incipiat. Nec hoc p̃tereundum uidet᷑.
qd ea qͥdẽ q̃ scindunt᷑ substantialit̾ unũ st̃. ea uero q̃ consu¬
unt᷑ essentialit̾ qͥdẽ diu̾sa st̃. s mediante uincło fili. qͥsi ao¬
cidentalit̃ unũ fiunt: Sic enĩ omĩs hõ corruptibilibꝰ et ꝑi
qͥppe consuunt᷑ humana et diuina in unũ. ut q̃ duo fuerãt
ꝑ naturã. frant unũ ꝑ gr̃am: Conpunctio siquidẽ ipsa

Expanded text:
cit. Necesse est ergo ut homo qui a carnalibus ad spiritualia convertitur, prius cit. Necesse est ergo ut homo qui a carnalibus ad spiritualia convertitur, prius animo ab iis quibus per affectum inhaeserat atinat, cum de terrenis affectibus nihil superest quod ejus mentem in desideria aliena avertat. Itaque tempus est scindendi, ut prius homo mentem a desideriis terrenis avellat; postea tempus consuendi, ut animo per amorem spiritualem aeternis et permanentibus bonis adhaerere incipiat. Nec hoc praetereundum videtur quod ea quidem quae scinduntur, substantialiter unum sunt; ea vero quae consuuntur, essentialiter quidem diversa sunt, sed mediante vinculo fili quasi accidentaliter unum fiunt. Sic enim omnis homo corruptibilibus et peritratiam. Sic quippe consuuntur humana et divina in unum, ut quae duo fuerant per naturam, fiant unum per gratiam. Compunctio siquidem ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtegit adu̾sarios portat Sed et hõ ipse multa ꝑtꝑe custo¬
dire debet. q̃ postea in tꝑe suo abiciat. q̃ et suo tempe custo¬
dita possint seruanti ferre subsidiũ. et rursũ nͥ tempe suo
abiciant᷑. fac̾e impedim̃tũ Terrena namq substantĩa rectio
ꝑtꝑe et ad carnis sustentationẽ custodienda ẽ. et rursum
temꝑe suo si ꝑicłm anime in illa constare cognoscit᷑. sine du¬
bitatiõe abicienda Multa ꝙͦ in sp̃uali disciplina et studio
te opꝰ u̾tutis sine disc̾tione agat᷑. id ipsũ ad culpã constet.
qd̾ ꝓ m̾ito reputari potusset Omia enĩ temꝑe mutantur.
et non ẽ aliqͥd qd̾ semꝑ id ipsũ ꝑmaneat. et ideo qͥ uiũ sub
tꝑe. debet causas et ꝓuentus rerũ omĩũ tẽꝑibꝰ compensare
Tempus scindendi. et tꝑs consuendi Omĩs qui in carne scd
carnẽ uiũ. ꝑ carnis affectũ qiͣ unũ ẽ cũ his q̃ caro concupis¬

Expanded text:
protegit adversarios, portat. Sed et homo ipse multa pro tempore custoprotegit adversarios, portat. Sed et homo ipse multa pro tempore custodire debet, quae postea in tempore suo abjiciat: quae et suo tempore custodita possint servanti ferre subsidium; et rursum, nisi tempore suo abjiciantur, facere impedimentum. Terrena namque substantia recte pro tempore et ad carnis sustentationem custodienda est; et rursum tempore suo, si periculum animae in illa constare cognoscitur, sine dubitatione abjicienda. Multa quoque in spirituali disciplina et studio te opus virtutis sine discretione agatur, idipsum ad culpam constet, quod pro merito reputari potuisset. Omnia enim tempore mutantur, et non est aliquid quod semper idipsum permaneat; et ideo qui vivit sub tempore debet causas et proventus rerum omnium temporibus compensare. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Omnis qui in carne secundum carnem vivit, per carnis affectum quasi unum est cum iis quae caro concupis
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis studio ꝓmeret᷑  Tempꝰ adqͥrendi. et tꝑs ꝑdendi De ꝑ¬
uersis qͥbusq constans ẽ. qr si qnͣdo aliqͥd poni recte agen¬
do adqͥrunt. cito illd̃ qr in bono cepto ꝑseu̾antiã ñ habent.
amittunt Qbus ꝓfecto tp̃s adquirendi ꝓdesse nil potr¬
it. qͥa illi tꝑs ꝑdendi adqͥsita successit: Qͦs sepe in hoc ipõ
maiꝰ detrim̃tũ seqͥtur. qͥ a ꝓ his q̃ adqͥsierãt intumesct. s ꝓ hi
que ꝑdunt ñ humiliant᷑ Tempꝰ custodiendi. et tꝑs abici¬
endi Tempꝰ ẽ. ut electos suos ds̃ qr forsitan adu̾sis frangi po¬
tuissent a tẽꝑtatioẽ custodiat. et rursũ tꝑs ẽ abiciendi. ut
eos cũ molestiis ex̾cendi sunt uelut. iratꝰ salubrit̾ ad temp
ad tẽptationẽ exponat: Sed et malos ds̃ in hac uita sepe a
molestiis ingruentibꝰ tucos atq qͥetos custodit. ut eos ptꝰ mo¬
dum in iudicio tanto gͣuius abiciat. qͣnto patientiꝰ hic et̃ dũ

Expanded text:
tudio promeretur. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. De perversis quibusque constans est: quod si quando aliquid boni recte agendo acquirunt, cito illud, quia in bono coepto perseverantiam non habent, amittunt. Quibus profecto tempus acquirendi prodesse nil potuit, quia illi tempus perdendi acquisita successit. Quos saepe in hoc ipso majus detrimentum sequitur, quia pro iis quae acquisierunt intumescunt, sed pro iis quae perdunt non humiliantur. Tempus custodiendi et tempus abjiciendi. Tempus est ut electos suos Deus, quia forsitan adversis frangi potuissent, a tentatione custodiat; et rursum tempus est abjiciendi, ut eos, cum molestiis exercendi sunt, velut iratus salubriter ad tempus ad tentationem exponat. Sed et malos Deus in hac vita saepe a molestiis ingruentibus tutos atque quietos custodit, ut eos postmodum in judicie tanto gravius abjiciat quanto patientius hic etiam, dum
Abbreviated transcription (Latin):
plurima.⁊ ñ nũquã industria ac labore suo uiolentiam
alienã effuguint. sed iniidiã alienã euad̾e ñ posst̃: Quappt
de his qͦ post impatientiã desꝑantiũ sentñtiam subdit di¬
cens R ursũ contemplatꝰ sum omĩs labores hominũ. et in¬
dustrias animadũti patere inuidie ꝓximi Cũ enĩ laborẽ

Expanded text:
 labore violentiam alienam effugiunt, sed invidiam alienam evadere non possunt. Quapropter de iis quoque post impatientiam desperantium sententiam subdit, dicens: Rursus contemplatus sum omnes labores hominum, et industrias animadverti patere invidiae proximi. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
iniquorũ. et ut p̃miũ iustorũ tollant iniqͥ. et confusa omĩa
et ꝑmixta. qͥa ds̃ ñ statĩ exercet iudiciũ. ut in noeñtes eri¬
piãt. et iustos de opp̃ssione impioꝵ. et eos puniat qͥ oꝑant᷑
iniꝗͣ: Inde gͣuis concussio nascit᷑ animoꝵ. et sucẽnduntur ⁊e¬
lo pusillanimes. qͥ ñ uident nisi q̃ foris sc̃ solũ. et putant qͣsi
ds̃ humana ñ curet. et fortune cõmiserit uniu̾sa. et nicħ iu¬
dicio fiat: Et qd̾ crudeliꝰ ẽ sepe in tantã itur ꝑuersitatẽ. ut
blasphemet᷑ ds̃. et dicat᷑ qͣsi approbet inqͥtatẽ. et impietas
apd̃ ipsũ sit. nec cognoscat iudiciũ uerũ: Et hoc totũ ex eoor¬
tur qd̃ sub sole impietas ẽ in loco iudicii. et in loco iusticie
iniqͥtas. et qͣsi inuanitate q̃ sub sole ẽ confusa st̃ omĩa ⁊ d

Expanded text:
iniquorum, et ut praemium justorum tollant iniqui: et confusa omnia, iniquorum, et ut praemium justorum tollant iniqui: et confusa omnia, et permista, quia Deus non statim exercet judicium ut innocentes eripiat, et justos de oppressione impiorum, et eos puniat qui operantur iniqua. Inde gravis concussio nascitur animorum, et succenduntur zelo pusillanimes qui non vident, nisi quae foris sunt solum, et putant quasi Deus humana non curet, et fortunae commiserit universa, et nihil judicio fiat. Et, quod crudelius est, saepe in tantam itur perversitatem ut blasphemetur Deus, et dicatur quasi approbet iniquitatem, et impietas apud ipsum sit, nec cognoscat judicium verum. Et hoc totum ex eo oritur, quod sub sole impietas est in loco judicii, et in loco justitiae iniquitas, et quasi in vanitate quae sub sole est, confu
Abbreviated transcription (Latin):
conat᷑: In causa qͥppe ꝓximi sui impius ẽ omĩs iudex. et
ꝑuersa st̃ om̃ia iudicia sub sole. et nutant m̃tes hoĩum.
et mirant᷑ u sit iudiciũ dĩ. qͥ ħ sustinet: Adhuc possumꝰ
et alio intellectu fortassis cõmodiore:. sub sole in loco iudicii iniqͥ¬
tatẽ. et in loco iusticie impietatẽ considare: Est qͥppe sub sole in
loco iudicii impietas. et in iqͥtas in loco iusticie. quando in hoc
mundo et iustus sustinet penã iniqͥ. et iniquus capit p̃miũ
iusti: Bomi nãq in hac uita tantũ iudicantur. ut ꝓsus exce¬
ssibus hic flagella dĩ suscipiant. et ad fut᷑um p̃mium tͣnseaq̃
purgatiores: Mali uͦ qͥa ad fut̾um seruant᷑ iudiciũ sepe in hoc
mundo ñ solũ nulla adu̾sa sustinent. sed desidia sua impłe
curre. ut boni mala. et mali bona accipiant. et impiũ ẽe
iudiciũ iustorũ ut oppͥmant᷑ innocentes. et penã susrineãt

Expanded text:
conatur. In causa quippe proximi sui impius est omnis judex, et conatur. In causa quippe proximi sui impius est omnis judex, et perversa sunt judicia omnia sub sole, et nutant mentes hominum, et mirantur ubi sit judicium Dei qui haec sustinet. Adhuc possumus, et alio intellectu fortassis commodiore sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitatem considerare. Est quippe sub sole in loco judicii impietas, et iniquitas in loco justitiae, quando in hoc mundo, et justus sustinet poenam iniqui, et iniquus capit praemium justi. Boni namque in hac vita tantum judicantur, ut pro suis excessibus hic flagella Dei suscipiant, et ad futurum praemium transeant purgatiores. Mali vero, quia ad futurum servantur judicium, saepe in hoc mundo non solum nulla adversa sustinent, sed desideria quoque sributiones ut boni mala, et mali bona accipiant, et impium esse judicium justorum, ut opprimantur innocentes, et poenam sustineant
Abbreviated transcription (Latin):
minent᷑ et oppͥmant in nocentes. et facta hominũ q̃ uista
sub sole: Quia enĩ ds̃ potestatẽ in hoc mundo ꝑu̾sis tͥbuit.
ꝓpt̾ea impietas ẽ in loco iudicii. et in loco iusticie iniqͥtas.
ut ibi sit impietas. ubi deb̾et ẽẽ iudiciũ. et ibi iniqͥtas uͥ
iusticia: Nam quia p̃lati sunt impii. iccirco st̃ iniqͥ subiec¬
ti. qͥa nͥ illi ꝑ impietatẽ innocentiã oppͥmerent. isti ꝑ iniqͥ¬
tatẽ iusticia̾ ñ impugnarent: Propt̾ea nãq inferiores ad
iniqͥtatẽ ꝑpetͣndã audaces sc̃. qͥ a suꝑiores adtutandã in no¬
centiã pii ñ st̃. qͥa si illi iniuriã patientibꝰ iuãicium fac̾e̾nt
isti ad inferendã iniuriã tã ꝓmpti ñ fuissent Sed in hoc qͦ
srib sol impietas ẽ in loco uidicii. et in loco iustiçis iiqͥta ᷤᷤ.
qd̾ omis homo mala ꝓximi sui sine miscd̃ia ꝑseqͥtur. sua
uero mala unꝰ qͥsq contͣ iusticiã etiã qntũ pot defensare

Expanded text:
minentur et opprimant innocentes, et facta hominum iniqua, qsub sole. Quia enim Deus potestatem in hoc mundo perversis tribuit, propterea impietas est in loco judicii, et in loco justitiae iniquitas: ut ibi sit impietas ubi esse deberet judicium, et ibi iniquitas ubi justitia. Nam, quia praelati sunt impii, idcirco sunt iniqui subjecti, quia nisi illi per impietatem innocentiam opprimerent, isti per iniquitatem justitiam non impugnarent. Propterea namque inferiores ad iniquitatem perpetrandam audaces sunt, quia superiores ad tutandam innocentiam pii non sunt; quia si illi injuriam patientibus judicium facerent, isti ad inferendam injuriam tam prompti non fuissent. Sed in hoc quoque sub sole impietas est in loco judicii, et in loco justitiae iniquitas: quod omnis homo mala proximi sui sine misericordia persequitur, sua vero mala unusquisque contra justitiam etiam quantum potest, defensare
Abbreviated transcription (Latin):
sitio rerum uisibiliũ in cursu tnͣseintiũ rerũ. et succe¬
dentiũ uicissitudine ordinẽ ñ confundit. ut sciat hõ et
intelligat ꝓuidentiã ẽẽ et̾nã. q̃ ab inicio rata. c̃ stantiq
p̃cepti sui examinatioẽ quẽ ad modũ ꝓuentus suos tem¬
ꝑib suis conseq̃rent᷑ cuncta disposuitꝰ. ut illũ qͦ in factiᷤᷤ
suis discat metuere. cuiꝰ omĩpot̾entiã cernit in cuncctis su¬
is oꝑibꝰ et iudiciis constantem atq immutabilẽ ꝑman̾e
Rata qͥppe dispositio oꝑis et c̾ta modatio qͦ cuncta tꝑib
suis ad effectũ ꝓduc̃ ds̃. manifeste demonstrat. qͥa sic̃ eiꝰ sa¬
pientia indiscernendo ñ fallit᷑. ita qͦ eiꝰ consiliũ in iudi¬
cando ñ mutat᷑ Qd̃ factũ ẽ. ipsũ ꝑmanet: Sic̃ et inł¬

Expanded text:
sitio rerum visibilium in cursu transeuntium rerum et succesitio rerum visibilium in cursu transeuntium rerum et succedentium vicissitudine ordinem non confundit, ut sciat homo et intelligat providentiam esse aeternam, quae ab initio rata constantique praecepti sui examinatione quemadmodum proventus suos temporibus suis consequerentur, cuncta disposuit. Ut illam quoque in factis suis discat metuere, cujus omnipotentiam cernit in cunctis suis operibus, et judiciis constantiam atque immutabilem permanere. Rata quippe dispositio operis et certa moderatio, qua cuncta temporibus suis ad effectum producit Deus, manifeste demonstrat, quod sicut sua sapientia in discernendo non fallitur, ita quoque consilium suum in judicando non mutatur. Quod factum est ipsum permanet. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
fac̃. quã qͥ disputat et contendit adu̾sus dm̃ Omĩs entm
homo qͥ comedit et bibit. et uidet bonũ de labore suo. ħ
donũ dei ẽ: Iccirco qͥa donũ dĩ ẽ. et licite concessũ a deo.
meliꝰ ẽ qͣm disputare et contend̾e. et mͥmurare qd̾ donũ
dĩ ñ ẽ. nec concessũ hominibꝰ a deo. qͥa malũ ẽ et afflictio
magna: Multũ qͥppe affligit᷑. qͥ nec amare. nec approbare
pot̃ qd̾ sustinet. nec qd̾ odit immutare Iecirco multum
affligit᷑. qͥ disputat et rixat᷑ contͣ dm̃ blasphemans iudi¬
cia eius. et oꝑa eiꝰ detestans. cũ ea q̃ oꝑat᷑ ds̃ hõ nullatenꝰ
possit immutare: Propt̾ qd̾ seqͥtur. et dic̃  Didici qd̾
ditionis in gen̾ib suis ordinẽ diuine institutioĩs ñ tͣn¬
seunt. ita quoq oꝑa indicioꝵ eiꝰ qͥbus facta hominũ. et
sit minꝰ q̃ factã st̃. ut timeatur ds̃ : A pt̾ hoc nãq dispo¬

Expanded text:
facit qufacit quhomo qui comedit, et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Idcirco hoc quia donum Dei est, et licite concessum a Deo, melius est quam disputare, et contendere, et murmurare: quod donum Dei non est, nec concessum hominibus a Deo; quia malum est et afflictio magna. Multum quippe affligitur qui neque amare vel approhare potest, quod sustinet; nec quod odit, immutare. Idcirco multum affligitur qui disputat, et rixatur contra Deum, blasphemans judicia ejus et opera ejus detestans, cum ea quae operatur Deus homo mullatenus possit immutare. Propterea quod sequitur et dicit: Didici, quod ditionis in generibus suis ordinem divinae institutionis non transeunt, ita quoque opera judiciorum ejus, quibus facta hominum et sint minus quae facta sunt, ut timeatur Deus. Propter hoc namque dispo
Abbreviated transcription (Latin):
pio extare uident᷑. sed occulta st̃ omĩa ꝓpt̾ finẽ: Iccirco ñ
inueñ hõ omẽ opus dĩ ab inicio usq ad finẽ. qm̃ et si q̃dãuide
uidet᷑. ñ penetrat totũ. et fit dubiũ totũ ꝓpt̾ea qͥa ñ ma¬
nifestat᷑ totũ: Propt̾ea ne rixet᷑ hõ in dubiis contͣ dm̃.
et mͣmuret in adu̾sis constitut᷑. icciroo dono dĩ concedunt᷑
ꝓsꝑa muĩta. et placita plurima. ut licite utat᷑ hõ boniᷤᷤ
iusto labore adqͥsitis. et gaudeat et lecet᷑. et mitiget con¬
scientiã suã adu̾sus dm̃. ut bñ sentiat de illo. et non dis¬
putet neq contendat adu̾sus illũ. quasi adu̾set᷑ ds̃ qͥ bo¬
na largitus ẽ: Hoc enĩ sibi uult qd̾ subiunx̃. dicens Et co¬
gnoui qd ñ ẽẽt meliꝰ. nisi letari et bene facere in uita sua
Qͥ enĩ sibi bñ fac̃ in uita sua. de his q̃ dono dĩ concessa st̃ ho¬
minibꝰ ad fruendũ. ut letet᷑ et gaudeat in dño suo. meliᷤ

Expanded text:
pter finem. Idcirco non invenit homo omne opus Dei ab initio usque ad finem; quoniam et si quaedam videre videtur non penetrat totum, et fit dubium totum, quia non manifestatur totum; propterea ne rixetur homo in dubiis contra Deum, et murmuret in adversis constitutus, dono Dei conceduntur prospera multa, et placita plurima, ut licite utatur homo bonis justo labore acquisitis, et gaudeat, et laetetur, et mitiget conscientiam suam adversus Deum. Et bene sentiat de illo, et non disputet neque contendat adversus illum, quasi adversetur Deus qui bona largitus est. Hoc enim sibi vult quod subjungitur, dicens: Et cognovi, quod non esset melius nisi laetari, et facere bona in vita sua. Qui enim sibi benefacit in vita sua de his quae dono Dei concessa sunt hominibus ad fruendum ut laetetur et gaudeat in Deo suo, melius
Abbreviated transcription (Latin):
bis om̃ibus. cũ qͥd contͣ uoluntatẽ eoꝵ pͣuam agit᷑. contu¬
macit᷑ rephendunt. ñ solũ eos ext̾ius pena aduersitatis
et tͥbulatioĩs molestia atterit. sed multomag̃ intꝰ furor et im¬
patientia mͥmuratioĩs afflig̃: Quã afflictionẽ ds̃ illis dedi¬
sse dr̃. ñ m̃tem illoꝵ pͣuitate corrũpendo. s iudicia sua iuste.
ut ꝓbent᷑ ipsi qͥa mali st̃ ab eoꝵ cognitiõẽ subͣtͣhendo. ut cũ¬
ꝑ impatientie uiciũ a cognitioẽ u̾itatis excecent᷑ Iecirco de¬
dit illis afflictionẽ. qnͣ dis putationẽ dedit celando iudicia

Expanded text:
 eorum pravam agitur, contumaciter reprehendunt, non solum eos exterius poena adversitatis, et tribulationis molestia atterit, sed multo magis intus furor, et impatientia murmurationis affligit. Quam afflictionem Deus illis dedisse dicitur, non mentem illorum pravitate corrumpendo, sed judicia sua juste, ut probentur ipsi, quod mali sunt, ab eoper impatientiae suae vitium a cognitione veritatis excaecentur. Idcirco dedit illis afflictionem, quando disputationem dedit celando judicia
Abbreviated transcription (Latin):
płima regnant. nec pot̃ uera delectatio uł reqͥes tͣnqͥllu
inueniri : Et ido suꝑ seminat adu̾sa. et conu̾tt ur retror¬
et dolore ac tͥsticia. mala dulcedo. ⁊ deleciatio sinqua ter¬
gat᷑: Et iccirco qͥ uolt̃ in uta ista iocundari. et pactũ fa
ñ placeant sibi nimis in au̾sione. sua E roptea iste cũ
dixisset. bonũ ẽ homini letari in oꝑe suo. et hanc ẽẽ par¬
tẽ illiꝰ ⁊ diffinitionẽ dedisset ad reqͥescendũ in istis. mo¬
net᷑ alia consid̾atione. qͥa ñ sic uita ista ẽ. ut reqͥes in ea
ẽẽ possit: ł ropt̾ea adiung̃. et dic̃: Uerti me ãd alia: ad

Expanded text:
era delectatio vel requies tranquilla inveniri. Et ideo superseminat adversa, et convertitur retrortur, et dolore, ac tristitia, mala dulcedo, et delectatio iniqua tergatur. Et idcirco qui volunt in vita ista jucundari, et pactum fac sole sunt, ut non placeant sibi nimis in aversione sua. Propterea iste cum dixisset bonum esse hominis laetari in opere suo, et hanc esse partem illius, et definitionem dedisset ad requiescendum in istis, movetur alia consideratione, quod non, sic vita ista est, ut requies in ea esse poss
Abbreviated transcription (Latin):
in blasphemiã erũpat. recordatione bñficioꝵ dĩ mitiget
Tc̃ enĩ incipiet bñ fac̾e et letari in uita sua. et uide bonã
de labore suo. ñ solũ qnͣ bonis huiꝰ mundi industa sua ad¬
qͥsitis cũ gr̾arũ actiõe ꝑfruit᷑. s tẽ etiã qnͣ in adu̾sis con¬
stitutus ꝓ patientie sue labore spe fut᷑e consolatioĩs letat᷑:
Comedetꝰ enĩ et letabit᷑ in donis dĩ. qnͣ in ꝓsꝑis exulta¬
bit de mun̾e. in adu̾sis hylarescet de retͥhutione: Sic se
om̃i temꝑe componet ad pacẽ cũ dõ. ut uideat et intelligat
qͥa cuncta bona fec̃ in tꝑe suo. ut ñ iuste acciset᷑ ab homine
in om̃ibꝰ q̃ accid̾int : Rata enĩ st̃ iudicia eiꝰ. et de legibꝰ eiꝰ in
et̾nũ stantibꝰ ñ pot̾ immutari magnũ.uł paruũ aliqͥd Nã
sitio uniu̾sitatis ordinẽ suũ ratũ immobilẽq conseruet. ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
in blasphemiam erumpat, recordatione beneficiorum Dei mitigetur. in blasphemiam erumpat, recordatione beneficiorum Dei mitigetur. Tunc enim incipiet benefacere, et laetari in vita sua, et videre bona de labore suo: non solum quando bonis hujus mundi industria sua acquisitis cum gratiarum actione perfruitur; sed tunc etiam quando in adversis constitutus, pro patientiae suae labore spe futurae consolationis laetatur. Comedet enim et laetabitur in donis Dei, quando in prosperis exsultabit de munere, et in adversis hilarescet de retributione. Sic se omni tempore componet ad pacem cum Deo, ut videat et intelligat quod cuncta bona facit in tempore suo, ut non juste accusetur ab homine in omnibus quae acciderint. Rata enim sunt judicia ejus: et de legibus illius, in aeternum stantibus, non potest immutari magnum vel parvum aliquid. Nam sitatis ordinem suum ratum immobilemque conservet; et p
Abbreviated transcription (Latin):
uendo omĩno. ut nicħ sit qd̾ aliqͥd erat. sic neq iudicia eiꝰ im¬
mutare possumꝰ uł addñdo ut fiat. qd̾ ipse ñ disposuit. uł au¬
ferendo ut ñ fiat qd̾ ipse fieri ordinaũ: Ut enĩ solus ipse ti
suorũ. ut nemo immutare possit qd̾ ipse legibꝰ et̾nis fixũ
consticuit. ut ad impłet: Propt̃ hoc non disputet hõ in uni¬
uersis q̃ illi adueniunt. sed suscipiat iudicia dĩ cũ reueren¬
tia et timore. et cũ qͥdem ꝓsꝑa tͥbuit ds̃ et placita c̃donat.
casta exultatiõe letetur in beneficiis eiꝰ. cũ uero adu̾sa eg̃di¬
unt᷑ et molesta occurrt̃. mala sua m̾ita confitens. iusticiã
illiꝰ comm̃det et u̾itatẽ: Qd̾̃ siqͣndo molestis ingruentibꝰ
patientiã suã labefactari conspex̾it. contͣ murmuratiõis
et impatientie uiciũ dona munificentie creatoris siiop¬
ponat. ut animꝰ qͥ pond̾e tẽptatiõis p̃mit᷑. ne aliqͣtenus

Expanded text:
uendo, ut omnino nihil sit quod aliquid erat: sic neque judicia ejus imuendo, ut omnino nihil sit quod aliquid erat: sic neque judicia ejus immutare possumus, vel addendo ut fiat quod ipse non disposuit, vel auferendo ut non fiat quod ipse fieri ordinavit. Ut enim solus ipse timsuorum, ut nemo immutare possit quod ipse legibus aeternis fixum constituit, ut adimpleret. Propter hoc non disputet homo in universis quae illi adveniunt, sed suscipiat judicia Dei cum reverentia et timore: et cum quidem prospera tribuit Deus, et placita condonat, casta exsultatione laetetur in beneficiis ejus; cum vero adversa egrediuntur, et molesta occurrunt, mala sua merita confitens, justitiam illius commendet et veritatem. Quod si quando molestiis ingruentibus, patientiam suam labefactari conspexit, contra murmurationis et impatientiae vitium dona munificentiae Creatoris sui opponat: ut animus qui pondere tentationis premitur, ne aliquatenus
Abbreviated transcription (Latin):
re possumꝰ. amplius timeamus: Iocirco ꝓsequit᷑. et dicit
atur: Non solũ de oꝑibꝰ dĩ qͥbus essentias rerũ creauit
creatisqͣ ꝑ singła genera et species rerũ formã modũq
imposuit: hoc uerũ ẽ qd̾ oꝑa dĩ ꝑseuerent in et̾num.
ꝓ eo qd̾ eiꝰ dispositio in eis ñ mutatur. et seruant singła
ut sint qd̾ ea ẽẽ instituit. et si tͣnseunt ñ ex ipso hoc
ẽ qͥa qd sunt. ex ipso st̃. qd̾ aut̃ ẽẽ desinunt. ex semet¬
ipsis habent. sic̃ et hoc qd̾ añquã eẽnt nicħ fuert̃ ex
semet ipsis habuert̃ Non solũ itaq uerũ ẽ hoc qd̾ de oꝑibꝰ
dĩ qͥbus creaturã mundi dispoñ. qd sine immutatioe et confu¬
sione ordinis maneant in et̾nũ. s etiã de dispositiõe. et p̃de¬
stinatioẽ iudicioꝵ eiꝰ. qͥbus facta hominũ examinat. ħ uerũ
ẽ qd̾ maneant in et̾num. et legẽ ꝓuidentie sue. et statũ cogi¬

Expanded text:
re possumus, amplius timeamus. Idcirco prosequitur et dicire possumus, amplius timeamus. Idcirco prosequitur et diciatur. Non solum de operibus Dei quibus essentias rerum creavit: creatisque per singula genera, et species rerum formam modumque imposuit, hoc verum est, quod opera Dei perseverent in aeternum: pro eo quod ejus dispositio in eis non mutatur, et servant singula, ut sint quod ea esse instituit: et si transeunt, non ex ipso hoc est, quod id quod sunt ex ipso sunt; quod autem esse desinunt, ex semetipsis habent: sicut et hoc quod antequam essent, nihil fuerunt, ex semetipsis habuerunt. Non solum itaque verum est hoc de operibus Dei quibus creaturam mundi disponit, quod sine immutatione et confusione ordinis maneant in aeternum; sed etiam de dispositione et praedestinatione judiciorum ejus quibus facta hominum examinat, hoc verum est, quod maneant in aeternum, et legem providentiae suae, et statutum cogi
Abbreviated transcription (Latin):
et ait: Cognoui qd̃ ñ eẽt melius. nͥletari et fac̾e bene in
uita sua Omĩs enĩ hõ qͥ comedit et bibit. et uidet bonũ
de labore suo. hoc donum dĩ ẽ: Nã om̃ĩs hõ qͥ contendit
et disputat de oꝑibꝰ dĩ. et causat᷑ iudicia dĩ. et eiꝰ dispñ¬
sationes in mundo accusat. hoc donũ dĩ ñ ẽ. neq ex dõ ẽ
illd̃. sed contͣ dm̃. et meliꝰ fac̃. qͥ licite in hoc mundo doni᷑
dĩ iusto labore adqͥsitis utit᷑. quã qͥ ad uersus dm̃ ꝓ his q̃
in hoc mundo contͣ suã uoluntatẽ uł estimationẽ eue¬
niunt. rixat᷑: Neq enĩ pot̃ hõ rixando et murm̾ando c̃t̾
dm̃ eiꝰ dispositionem immutare. et id̾o meliꝰ eiꝰ iudicia c̃
timore susciꝑe. quã in eiꝰ iniuriã ꝓ nr̃a lesione m̾mura¬
re: Namͣ ido ds̃ sua iudicia abscondit a nob̾. ut dũ ea
nec nr̃o intellectu penetrare. nec ꝓ nr̃o arbito immuta¬

Expanded text:
et ait: Cognovi quod non esset melius, nisi laetari et facere bene in et ait: Cognovi quod non esset melius, nisi laetari et facere bene in vita sua. Omnis enim homo qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Nam omnis homo qui contendit, et disputat de operibus Dei, et causatur judicia Dei, et ejus dispositiones in mundo accusat; hoc donum Dei non est, neque ex Deo est illud, sed contra Deum, et melius facit qui licite in hoc mundo donis Dei justo labore acquisitis utitur, quam qui adversus Deum pro iis quae in hoc mundo contra suam voluntatem vel existimationem eveniunt, rixatur. Neque enim potest homo rixando et murmurando contra Deum ejus dispositionem immutare: et ideo melius est ejus judicia cum timore suscipere, quam in ejus injuria pro nostra laesione murmurare. Nam et ideo Deus judicia sua abscondit a nobis, ut, dum ea nec nostro intellectu penetrare, nec pro nostro arbitrio immuta
Abbreviated transcription (Latin):
Interim aut̃ donec finis adueniat ab imcio usq ad finẽ la¬
tent omĩa. ut ñ inueniat hõ opꝰ qd̾ oꝑatus ẽ ds̃ ab incio
usq ad finẽ: Propt̾ea disputare pot̃ de oꝑibus dĩ. q̃ oꝑat᷑
ds̃ ab micio usq ad finem Sed inuenire ñ pot̃ opus qdͥ
oꝑatus ẽ ds̃ ab inicio usq ad finẽ Si aut̃ ñ pot᷑ ħo uuẽ¬
nire qd̾ oꝑatꝰ ẽ ds̃ ab inicio suo usq ad finẽ suũ. ut ur ħ¬
oꝑatꝰ ẽ ds̃ ab inicio mundi usq ad finẽ scłi. q̃ ipse uiderẽ
ñ potuit : Cesset gͦ hõ disputare de uidiciis dĩ qͥbꝰ mundũ
uniu̾sũ gub̃nat᷑. et disponit ab inicio usq ad finẽ. qͥ ⁊ hõ
neq rector neꝙ iudex mundi adeo positus fuit. s posse¬
ssor. neq ut sua u̾ͥtute aut potestate mundi elem̾enta
reg̾et. aut ꝓuentꝰ temꝑm suo arbito dispnsaret. s ut fru¬
ctus mundi et temꝑm uices scd̾m creatoris dispñsationẽ
in usũ alende infirmitatis sue acciꝑet Propt̾ea adiunx̃

Expanded text:
usque ad finem latent omnia, ut non inveniat homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Propterea disputare potest de operibus Dei, quae operatur Deus ab initio usque ad finem; sed invenire non potest opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Si autem non potest homo invenire est Deus ab initio mundi, usque ad finem saeculi quae ipse videre non potuit? Cesset ergo homo disputare de judiciis Dei, quibus mundum universum gubernat et disponit ab initio usque ad finem; quia homo neque rector neque judex mundi a Deo positus fuit, sed possessor; neque ut sua virtute aut potestate mundi elementa regeret aut proventus temporum arbitrio dispensaret, sed ut fructus mundi, et temporum vices secundum Creatoris dispensationem in usum alendae infirmitatis suae acciperet. Propterea adjunxit
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ꝓ sua estimatiõe pensare. et rep̃hendit᷑ ds̃ a cogitati¬
omb hominũ malignoꝵ: Bic̃t enĩ homines qͥa ñ debuit
potuisse. et male dicunt creaturas dĩ bonas. et blasphe¬
mant creatorẽ eaꝵ  Ranas et muscas. et serpentes. et
uenena omĩa. et omĩa adu̾sa et pestilentiosa. quare fecẽ
ds̃: Melius enĩ fecisset. si cuncta bona fecisset Mala qͥp¬
pe płima st̃. et mala om̃ia bona ñ st̃ Et fec̃ qͥdẽ cuneta
bona ipse intemꝑe suo. s solus hõ malus ñ intelligenᷤ
bonitatẽ. neq retinens iudiciũ u̾itatis. mala uoluncate
a bonitate discordat. et cũ fit qd̾ male ipse ñ uult. dic̃
male fieri cũ bñ fiat. et ipse male uelit: Iccirco male uo¬
luntates et concupiseñtie nequã excecant corda hominũ.
ut ñ intelligant qd̾ rectũ ẽ. qͥa ñ amant nec uolt̃ qd̾ bo¬

Expanded text:
illius pro sua existimatione pensare; et reprehenditur Deus a cogitatiillius pro sua existimatione pensare; et reprehenditur Deus a cogitationibus hominum malignorum. Dicunt enim homines quod non debuit  operibus suis; et maledicunt creaturas Dei bonas, et blasphemant Creatorem earum. Ranas, et muscas, et serpentes, et venenata omnia, et omnia adversa et pestilentiosa quare fecit Deus? Melius enim fecisset, si cuncta bona fecisset. Mala quippe plurima sunt, et mala omnia bona non sunt. Et fecit quidem cuncta bona ipse in tempore suo; sed solus homo malus, non intelligens bonitatem neque retinens judicium veritatis, mala voluntate a bonitate discordat: et cum fit quod male ipse non vult, dicit male fieri; cum bene fiat, et ipse male velit. Idcirco malae voluntates et concupiscentiae nequam excaecant corda hominum, ut non intelligant quod rectum est, quia non amant nec volunt quod bo
Abbreviated transcription (Latin):
disputant de mundo. et de oꝑibꝰ dĩ. et ꝓuidentia eiꝰ ⁊ iudi¬
ciis. qͥbus mundũ uniuersũ dispoñ : Et dict alii. hoc bñ fec̃
ds̃. et alii mͥmurant. et dict̃ ñ bñ factũ ẽ illd̾: Iste enĩ q̃rele
st̃ hominũ et p̃sũptiones qͥbus ꝓuocant irã dĩ. qͥa subdi no¬
lunt legibꝰ eiꝰ. s disputant de oꝑ̾ibꝰ suis. et iudicia eius
rep̃hendunt ꝑiit aliqͥs morte crudeli. aut gui dãpno:
casu mirabili attrit᷑ ẽ. et ueñ inimicꝰ eiꝰ. et diẽ Bene fecit
ds̃. hominẽ imꝑiũ et pecc̃orẽ scdm maliciã suã uidicaũ.
et mimurat amicꝰ eiꝰ. et q̃relã mouet adu̾sũ dm̃. cur pire
ꝑmiserit in nocentẽ. et iustũ ñ custodierit : Et dãpnatur
ille ꝓ malicia sua. et iste ꝓ cem̾itate sua iudicatur Et
tam̃ non cessant hoĩes disp̾utare de oꝑibꝰ dĩ. et iudicia

Expanded text:
disputant de mundo et de operibus Dei, et providentia ejus, et judidisputant de mundo et de operibus Dei, et providentia ejus, et judiciis quibus mundum universum disponit. Et dicunt alii hoc bene ft non bene factum est illud. Istae enim querelae sunt hominum, et praesumptiones quibus provocant iram Dei; quia subdi nolunt legibus ejus, sed disputant de operibus ipsius, et judicia ejus reprehendunt. Periit aliquis morte crudeli aut gravi damno, et casu miserabili attritus est; et venit inimicus ejus, et dicit: Bene fecit Deus; hominem impium et peccatorem secundum malitiam suam judicavit; et murmurat amicus ejus, et querelam movet adversus Deum, cur perire permiserit innocentem, et justum non custodierit. Et damnatur ille pro malitia sua; et iste pro temeritate sua judicatur. Et tamen non cessant homines disputare de operibus Dei, et judicia
Abbreviated transcription (Latin):
ro et consũmatio fructus et̾norũ: Propt̾ea qͥ in rebꝰ mundi diᷤᷤ¬
positionẽ suã constituit. et approbationẽ desidiorũ suoꝵ exqͥ
in bonis huiꝰ scłi. illã tam̃ in effabilẽ iocunditatẽ q̃ consũma¬
tam felicitatẽ confert. ñ app̃hendit in contẽplationẽ dĩ: Iccir¬
co traditꝰ ẽ mundꝰ amatoribꝰ mundi. qͥbus datũ ñ ẽ. ut ab ini¬
cio usq ad finẽ inuenire mereant᷑ oꝑa dei. qͥa qͥbus dulcedo
et̾noꝵ bonoꝵ tollit᷑. eis carnales date st̃ delectatioẽs. et mundi
gaudia exposita in desiðiorũ suoꝵ maloꝵ dissipationẽ: Inue¬
nimꝰ adhuc et alias disputatiões in iudiciis hominũ gͣues et
młtiplices. rixas concitantes horrendas. ita ut inblasphemi¬
am etiã excrescant c̾atoris. et dicant q̃ ñ oportet: Arriput̃
enĩ hoĩes uicẽ dĩ uiolent̃. et iudices scłi se constituunt. et

Expanded text:
ro et consummatio, fructus aeternorum. Propterea qui in rebus mundi disro et consummatio, fructus aeternorum. Propterea qui in rebus mundi disputationem suam constituit, et approbationem desideriorum suorum ein bonis hujus saeculi, illam tamen ineffabilem jucunditatem quae consummatam felicitatem confert, non apprehendit in contemplatione Dei. Idcirco traditus est mundus amatoribus mundi, quibus datum non est ut ab initio usque ad finem invenire mereantur opera Do tollitur, eis carnales datae sunt delectationes, et mundi gaudia exposita in desideriorum suorum malorum dissipationem. Invenimus et alias adhuc disputationes in judiciis hominum graves et multiplices, et rigas coacitantes horrendas, ita ut in blasphemiam etiam excrescant Creatoris, et dicant quae non oportet. Arripiunt enim homines vicem Dei violenter, et judices saeculi se constituunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
isti ꝓuidentiam. et sollicitudinẽ dic̃t meliorẽ. cũ uelint tam̃
securi ẽẽ ipsi: Et sic quidẽ ferunt᷑ om̃s in appetitꝰ suos seor¬
sum singłi contͣria approbauoẽ. et disputant rixando et diss¬
entiendo desidiis importunis: Et tͣditur mundꝰ disputatiõĩ
eorũ. ut in eiꝰ affluentia exꝑiant᷑ singłi uoluptates suas:i ꝓ¬
bent et uideant. et sumant̾ in argumenta alterutrũ adu̾sum
se de copia illiꝰ qͥsq qd ipse eleg̾it in approbatioẽ desidiorũ su¬
orũ: Et rapiunt ꝑtinatia magna qͥsq qd̾ sibi ipse eleg̾it.⁊
laudant singłi partẽ suã. et fit disputatio magna et alt̾catio
uoluntatũ in uariis estimationibꝰ. quas pariunt desiðia młta:
Et in his omĩbꝰ ñ inueñ hõ opꝰ. qd̾ oꝑatus ẽ deus ab iniciousq
ad finẽ: Iniciũ nãq oꝑum dĩ ẽ usus rerũ temꝑaliũ. finis ue¬

Expanded text:
isti providentiam et sollicitudinem dicunt meliorem, cum velint tamen isti providentiam et sollicitudinem dicunt meliorem, cum velint tamen securi esse ipsi. Et sic quidem feruntur omnes in appetitus suos seorsum singuli contraria approbatione; et disputant rixando, et dissentiendo desideriis importunis. Et traditur mundus disputationi eorum, ut in ejus affluentia experiantur singuli voluptates suas et probent, et videant, et consumant in argumenta alterutrum adversum de se copia, illius quisque quod ipse elegerit in approbatione desideriorum suorum. Et rapiunt pertinacia magna quisque quod sibi ipse elegerit; et laudant partem suam singuli, et fit disputatio magna et altercatio voluntatum in variis aestimationibus quas pariunt desideria multa. Et in iis omnibus non invenit homo opus quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Initium namque operum Dei est usus rerum temporalium; finis ve
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ: Iste st̃ disputatiões hominum uana curiositate q̃ren¬
tium abscondita oꝑm dĩ. quas młtiplicant sibi. fabcando de
his q̃ ignorant m̃dacia. et conc̾tatiõĩbus muniunt erroreᷤs
suos Et st̃ ad huc q̃dam alie disputationes in desiðiis homi¬
num multiplices et nimis uarie. et surg̃t ex ipsi multaꝵ
studia uanitatũ: Omĩs enĩ hõ p̃fert qd dilig̃ ipse. et tͣhun¬
tur corda omĩum minfinitas scissiones. ut non consentiant
i uuo unqͣm: Alti lascuuã. et luxuriã. et uoluptatẽ sequũ¬
tur. ineb̾ari et luðe et saltare. et ridere. et estimant hanc
ẽẽ felicitatẽ hominis et iocunditatẽ suauiorẽ: Alii honoreᷤ
ambiunt et dignitates. et famã magnã in ppłis. et cõmen¬
dant studia sua. et disputant gͣui concertatione. qm̃ meli¬
or ẽ portio ista in uita hõis: Al̃ pecunias cumulant: ⁊coac¬
uant opes. et putant securitatem comꝑare. et fiduciã ma¬
gnam cõntͣ ingruentẽ egestatẽ in temꝑe angustie. et lauda

Expanded text:
finem. Istae sunt disputationes hominum vana curiositate quaerentium abscondita operum Dei, quas multiplicant sibi fabricando de iis quae ignorant mendacia, et concortationibus muniunt errores suos. Et sunt adhuc aliae quaedam disputationes in desideriis hominum multiplices nimis et variae, et surgunt ex ipsis multarum studia vanitatum. Omnis enim homo praefert quod diligit ipse, et trahuntur corda omnium in infinitas scissiones, ut non consentiant in uno unquam. Alii lasciviam et luxuriam et voluptatem sequuntur: inebriari et ludere et ridere et saltare, et existimant hanc esse felicitatem hominis et jucunditatem suavissimam. Alii honores ambiunt, et dignitates, et famam magnam in populis, et commendant studia sua, et disputant gravi concertatione, quoniam melior est portio ista in vita hominis. Alii pecunias cumulant et coacervant opes, et putant securitatem comparare, et fiduciam magnam contra ingruentem egestatem in tempore angustiae. Et laudant
Abbreviated transcription (Latin):
ad u̾sarii u̾itatis. Sropt̾ hoc ñ intellig̃ hõ opꝰ. qd̾ opatus ẽ
deriorũ suoꝵ. et cũ sibi dat᷑ qd̾ dilig̃. putat seẽ bñ agi. cũ
potiꝰ hoc fiat in malũ suũ. et cũ obsistit᷑ desidiis eiꝰ. mur¬
ta enĩ oꝑat᷑ ds̃ circa hominẽ ab inicio usq ad sinẽ illuis
et ñ inuenit hõ quo fine fiant omĩa ħ. donec ipse finẽ
accipiat: Tc̃ aut̃ intelliget. et tc̃ inueniet q̃ oꝑatus ẽ ds̃¬

Expanded text:
i veritatis. Propter hoc non intelligit homo opus quod operatus est deriorum suorum, et cum sibi datur quod diligit, putat secum bene agi. cum potius hoc fiat in malum ejus, et cum obsistitur desideriis suis, murlta enim operatur Deus circa hominem ab initio ejusque ad finem illius, et non invenit homo quo fine fiant omnia haec, donec ipse finem accipiat. Tunc autem intelliget, et tunc inveniet quae operatus es
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ id̾o scĩam fidei ñ recipiunt. qͣ sola hõ ad id reuocat᷑. in qͦ uim̃to
ht̃ ampliꝰ Et qͥa uide ñ possunt illd̃ nec conting̾e in manife¬
sto ut cõprehendant. qͥd hoc ẽ qd̾ habet hõ ium̃to ampliꝰ. desꝑ¬
ant omĩno de uita ꝑpetua. et inc̾duli fuint his q̃ dicunt᷑.: ⁊ se
in delectatioẽs uiteꝰ presentis tota intñtioẽ ꝓicuint. qͣsi ħ sit
portio eoꝵ sola. et nicħ ãpliꝰ accept̾i sint postea Nesciunt enĩ
quia id̾o absconditũ ẽ ut credatur qd̾ ht̃ hõ uim̃to ampliꝰ.:⁊
ꝓbet᷑ homo ipse ignorantia sua in fide adeo: Sienĩ uid̾et᷑. ñ
credet᷑. s sciret᷑. nec ẽẽt m̾itũ. nec ꝓbaret᷑ h̃o. et cõuincerent᷑¬

Expanded text:
fidei non recipiunt, qua sola homo ad id revocatur in quo jumento habet amplius. Et quia videre non possunt illud, nec contingere in manifesto ut comprehendant quid hoc est, quod habet homo jumento amplius: desperant omnino de vita perpetua, et increduli fiunt iis quae dicuntur, et se in delectationes vitae praesentis tota intentione projiciunt, quasi haec sit portio illorum sola, et nihil amplius sint accepturi postea. Nesciunt enim, quod ideo absconditum est, ut credatur quod habet homo jumento amplius, et probetur homo ipse ignorantia sua in fide a Deo. Si enim videretur non crede
Abbreviated transcription (Latin):
gͣuis aborta ẽ disputatio. ⁊ subiciende nc̃ st̃ rationes qͣre co¬
da hominũ adu̾sus ipsũ moueant᷑. et in murmurationẽ
consurgant. breuit̃ suꝑiora repetimꝰ. ut eorũ q̃ dicenda st̃.
ex ipsis sententiã qͣsi a pͥncipio deducamꝰ Suꝑius de monst̃¬
uit eccłiastes nicħ in hoc mundo ꝑpetuo in eodẽ posse consi¬
stere. s temꝑm uices contͣriis euentibꝰ sine cessatione rap¬
tari. q̃ uideł rerũ mutabilitas licet a creatore rerũ om̃iũ
recte ordinet᷑. tam̃ cor humanũ ꝑ impatientiã in mmura¬
tionẽ et blasphemiã adu̾sus ipsum concutitur Et id̾o sub¬
iunx̃ pt enum̾ata rerũ temꝑa. et ait : Uidi afflictionẽ qͣmde¬
dit ds̃ filiis hominũ. ut distendant᷑ in ea Cuncta fec̃ bona

Expanded text:
is aborta est disputatio, et subjiciendae nunc sunt rationes, quare corda hominum adversus ipsum moveantur, et in murmurationem consurgant, breviter superiora repetemus ut eorum quae dicenda sunt, ex ipsis sententiam quasi a principio dicamus. Superius demonstraverat Ecclesiastes nihil in hoc mundo perpetuo in eodem posse consistere; sed temporum vices contrariis euntibus sine cessatione raptari: quae videlicet rerum mutabilitas licet a Creatore rerum omnium recte ordinetur, tamen cor humanum per impatientiam in murmurationem et blasphemiam adversus ipsum concutitur. Et ideo subjunxit post enumerata rerum tempora, et ait: Vidi afflictionem quam dedit Deus filiis hominum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
atur. iudiciũ exercet᷑ Nã et hoc ipsũ iudiciũ ẽ. qd̾ iudiciũ
differt᷑ aliqͣñ ut temꝑe suo restauret᷑. ut ñ pereat aliqͥd exõi¬
bus q̃ facta st̃ ut maneant semꝑ Semꝑ enim hoc ẽ. ut culpa
penã habeat. et iusticia p̃miũ conseqͣtur Sed ẽ occulta pena.
⁊ pena manifesta: Similit̃ p̃miũ occultũ ẽ. et p̃miũ manife¬
stũ: Et sepe ds̃ malos tołat. et differt penã illoꝵ manifestã.
et habet tam̃ omĩs malicia penã occultã et iudicat ds̃. et ui¬
detur differre iudiciũ.uł facta hominũ omĩno ñ accend̾e ab¬

Expanded text:
atur et judicium exercetur. Nam et hoc ipsum judicium est: quod judicium differtur aliquando ut tempore suo restauretur, ut non pereat aliquid ex omnibus quae facta sunt, ut maneant semper. Semper enim hoc est, ut culpa poenam habeat, et justitia praemium consequatur. Sed est poena occulta, et poena manifesta. Similiter praemium occultum est, et praemium manifestum. Et saepe Deus malos tolerat, et differt poenam illorum manifestam: et habet tamen omnis malitia poenam occultam. Et judicat Deus, et videtur differre judicium vel facta hominum om
Abbreviated transcription (Latin):
ium̃to in eo qd̾ sp̃s filioꝵ adã uadit sursũ. ut occidñte in mor¬
tem corꝑe suꝑstes in uta remaneat. et sp̃s ium̃toꝵ deseñdat
deorsũ. idẽ parit̃ cũ morte corꝑis defluat in corruptionẽ qͥs
nouit hoc: Hontam̃ qͥa uerũ nonẽ hoc. s qͥa occultũ ẽ id̾o qͥs
noũ hoc: Non enĩ dixit falsũ ẽ hoc. s qͥs noũ hoc: Nemo hoc

Expanded text:
jumento in eo, quod spiritus filiorum Adam vadit sursum, ut occidente in mortem corpore, superstes in vita remaneat: et spiritus jumentorum descendat deorsum, id est, pariter cum morte corporis defluat in corruptionem: quis novit hoc? Non tamen quia verum non est, sed quia occultum est: ideo: Quis novit hoc? Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
riã ꝑuenit. et qr qͥ legittime cęrtat ptꝰ adeptam uictoriã
in pace reqͥescit: Iccirco enĩ pt᷑ tempꝰ belli tꝑs pacis poni¬
tur. ut qͥ de conc̾tatiõĩs ponde frangi pot̾at. de pacis dono co¬
solet᷑ Tempꝰ belli. et tꝑs pacis: Tres sunt qͥ bellũ suscitant
contͣ nos. uideł diabolus. et mundꝰ. et caro nr̃a: Hos enĩ om̃s
hostes se habere paulus cognoũ. qͥ pugnã se contͣ om̃s susce¬
pisse asseruit: P ugnã enĩ contͣ demones sibi parit̾ cũ omĩ¬
bus fidelibꝰ iugẽ esse testabat᷑. cũ dice̾t: Nonẽ nob collucta¬

Expanded text:
riam pervenit, et quod qui legitime certat, post adeptam victoriam riam pervenit, et quod qui legitime certat, post adeptam victoriam in pace requiescit. Idcirco enim post tempus belli tempus pacis ponitur, ut qui concertationis pondere frangi poterat, de pacis dono consoletur. Tempus belli, et tempus pacis. Tres sunt qui bellum suscitant contra nos: videlicet diabolus, et mundus, et caro nostra. Hos enim omnes hostes se habere Paulus cognovit, qui pugnam se contra omnes suscepisse asseruit. Pugnam enim contra daemones sibi pariter cum omnibus fidelibus jugem esse testabatur, cum diceret: Non enim est
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃i incarne nr̃a portamꝰ magna adhibita disc̾tione pen¬
sare. qnͣ et fatiscentẽ nat᷑am ꝑ compassionẽ fou̾e debeamꝰ.
ne concidat. et qnͣ rursũ surgentẽ in carne motũ uicioꝵ
affligendo p̃mere. ne conuales cat: Scͥptũ qͥppe ẽ: Nemo
carnẽ suã odio habuit : Et rursũ dicit᷑ Carnis curã ne fece¬
ritis in desidiis: Unde patent̾ ostñdit᷑. qͥa et diligenda caroẽ
qͣntũ ꝑtinet ad compassionẽ nat̾e. et rursũ qͣntũ ad castiga¬
tionẽ culpe spectat odienda In qͦ qͥa magno disc̾tionis mo¬
deramine opus ẽ. tꝑs p̃scribit᷑ dileccioĩs et odii. ut medio
incedentes limite. neq suffocemꝰ nat᷑am dũ culpã perseqͥm᷑.
neq culpã nutͥamꝰ. qn nat᷑a fouet᷑: Sed qͥa hoc sine labore
magno et lucta gͣui fi̾ ñ pot̃. subiungit᷑ tꝑs belli et tꝑs pa¬
cis. ut simul agnoscat hõ. et qd nemo sine pugna ad uicto¬

Expanded text:
peccati in carne nostra portamus, magna adhibita discretione penpeccati in carne nostra portamus, magna adhibita discretione pensare, quando et fatiscentem naturam per compassionem fovere debeamus, ne concidat, et quando rursum surgentem in carne motum vitiorum affligendo premere, ne convalescat. Scriptum quippe est: Nemo carnem suam odio habuit . Et rursum dicitur: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Unde patenter ostenditur quod et diligenda caro est, quantum pertinet ad compassionem naturae: et rursum quantum ad castigationem culpae spectat, odienda. In quo quia magno discretionis moderamine opus est, tempus praescribitur dilectionis et odii, ut medio incedentes limite neque suffocemus naturam, dum culpam persequimur, neque culpam nutriamus, quando naturam fovemus. Sed quia hoc sine labore magno et lucta gravi fieri non potest, subjungitur: Tempus belli, et tempus pacis, ut simul agnoscat homo, et quod nemo sine pugna ad victo
Abbreviated transcription (Latin):
ant᷑ ante porcos. s ponat iustꝰ digitũ suꝑ os suũ qm̃ dies mali
st̃. et obinutescat cũ consistit pecc̃or aduersus eũ. nonne ido
iusticia uiũ in t̾ra. ut pecc̃ores arguant᷑. et ut ẽuertant᷑ iniqͥ
enĩ habet dilectio. et tꝑs odiũ Cui enĩ p̃cipit᷑ ut ꝓximũ
diligat tãqͣm se ipsũ. eidẽ dr̃. ut odiat semet ip̃in. Unde
constat. qͥa qͥ dm̃ amat. sic̃ seẽ in dõ dilig̃ ꝓximũ. sic contra
dm̃ nec diligẽ noũ semet ipsũ Tempꝰ ergo dilectioĩs. et tꝑs
odii. ut qͥ ꝓ dõ studemꝰ inimicos dilig̾e. cũ causa dĩ leditur.
ñ p̃sumamus etiã amicos amare: Est adhuc alia dilectio et
odiũ aliud. ut qͥsq carnẽ suã et in his diligat. q̃ infirmitati
sustinende necessaria st̃. et odiat in his q̃ desidia pͣua ex poᷤ¬
cunt Tempꝰ itaq dilectiõis ẽ et tempꝰ odii. qm̃ oportet no:¬
qͣmdiu subhuiꝰ mortalitatis defectu uiuimꝰ. et contͣdictionẽ

Expanded text:
antur ante porcos , sed ponat justus digitum super os suum, quando dies mali sunt, et obmutescat, cum consistit peccator adversus eum: nonne ideo justitia venit in terram, ut peccatores arguantur, et ut convertantur iniqui, enim habet dilectio, et tempus odium. Cui enim praecipitur ut proximum diligat sicut seipsum, eidem dicitur ut odiat semetipsum. Unde constat quod qui Deum amat sicut se, cum in Deo diligit proximum: sic contra Deum nec diligere novit semetipsum. Tempus ergo est dilectionis, et tempus odii, ut qui pro Deo studemus inimicos diligere, cum causa Dei laeditur, non praesumamus etiam amicos amare. Est adhuc alia dilectio, et odium aliud: ut quisque carnem suam, et in iis diligat quae infirmitati sustentandae necessaria sunt, et oderit in iis quae desideria prava exposcunt. Tempus itaqquandiu sub hujus mortalitatis defectu vivimus, et contradictionem
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ.quẽ ñ uidet ꝑ speciẽ : Recessit enĩ pͥmũ et auertit
se qnͣ p̃sentẽ contemplabat᷑. et erat reatus magnus et cul¬
pa gͣuis lucẽ p̃sentẽ odisse. et constitutũ ẽ homini adre¬
mebiũ placationis si reqͥsierit ab sentẽ. et absconditũ desi¬
d̾au̾it. et sciat eẽ qd ñ uidet᷑. ut manifestũ fiat tẽꝑe suo:
Id̾o nẽ subtͣhunt᷑ omĩa. et ahscondunt᷑ q̃ inuisibilia fc̃.
relinqͥtur hõ foris solus cũ alienis. ut nicħ uideat de suo
ut ꝓbet᷑ si forte recordatio in illo suꝑẽ aliqͣ ad conu̾ten¬
dũ ad reqͥsitionẽ illiꝰ ÷ Propt̾ea nc̃ iste altiꝰ consid̾ans ꝓfũ¬
ditatẽ iudicioꝵ dĩ. udet non eẽ mirũ si in huiꝰ uite̾ nu¬
bilo. int̾ iustũ et impiũ ñ disc̾nit᷑. cũ tanta sit inuolu¬
ra caligine nr̃a mortalicas. ut in ea hõ bestiis etiã simi¬
iis uideat᷑: sropc̃ea infert. et dic̃ Dixi in corde meode

Expanded text:
fidem, quem non videt per speciem. Recessit enim primum, et avertit fidem, quem non videt per speciem. Recessit enim primum, et avertit se quando praesentem contemplabatur: et erat reatus magnus et culpa gravis lucem praesentem odisse; et constitutum est homini ad remedium placationis, si requisierit absentem et absconditum desideraverit; et sciat esse quod non videtur, ut manifestum fiat tempore suo. Ideo nunc subtrahuntur omnia, et absconduntur quae invisibilia sunt, et relinquitur homo foris solus cum alienis, ut nihil videat de suo, ut probetur si forte recordatio in illo superest aliqua ad convertendum ad requisitionem illius. Propterea nunc iste altius considerans profunditatem judiciorum Dei, videt non esse mirum, si in hujus vitae nubilo inter justum et impium non discernitur, cum tanta sit involuta caligine nostra mortalitas, ut in ea homo etiam bestiis similis videatur. Propterea infert, et dicit: Dixi in corde meo, de