comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑibꝰ rex argiuorũ lapis nauibꝰ tͣns¬
uectis in egiptum. cum ibi mortuus
fuiss factus ẽ serapis omĩũ maximũ
apis & sorapis pͥmo. deinde unalitt̾a
isse capitalẽ pendet penã. & qm̃ fere
in oĩbꝰ templis uͥcolebãt᷑ isis & sera¬
pis euut &̃ simulachrũ qd̾ digito la¬
biis imp̾sso ammouere uid̾et᷑ ut si¬
lentiũ fieret. hoc significare id̾ esti
mat uarro ut homines eos fuisse
taceret᷑. Ille au̾ bos quẽ mirabili ua¬
nitate deceptꝰ egiptꝰ in eiꝰ honorẽ
delitiis affluentibꝰ alebat quẽ eũ
sine sarco fago uniu̾si uenerabãt᷑
apis ñ serapis uocabat᷑. Quo boue
mortuo qm̃ querebat᷑ & reꝑiebat᷑
uitulis coloris eiꝰd̾. hoc ẽ albis qͥbꝰ¬
dã mascłis similit̃ insignitꝰ. mir̃
qͥddã ⁊ diuinitꝰ sibi ꝓcuratũ ẽẽ c̾¬
debant. Non enĩ magnũ erat de¬
monibꝰ ad eos decipiendos fanta¬
siam talis tauri ꝗͣ sola cerner&
ostentare uacce ꝯcipienti sic̃ iacob¬

Expanded text:
temporibus rex Argivorum Apis navibus transvectus in Aegyptum, cum ibi mortuus fuisset, factus est Serapis omnium maximus oros et Apis, Sorapis primo, deinde una litterisse, capitalem penderet poenam. Et quoniam fere in omnibus templis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis impresso admonere videretur, ut silentium fieret; hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili vanitate decepta Aegyptus in ejus honorem deliciis afluentibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus coloris eiusdem, hoc est albis quibusdam maculis similiter insignitus, mirum quiddam et diuinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam talis tauri, quam sola cerneret, ostentare uaccae concipienti
Abbreviated transcription (Latin):
Qui conuiuo solo gentiliũ
& escis immolaticuis usi ft̃. pos¬
st̃ ieiuniis & manus in positioẽ
purgari. ut deinceps ab ydoloti¬
tis abstinentes sacram̃toꝵ posst̃

Expanded text:
i convivio solo gentilium et escis immolatitiis usi sunt, possunt jejuniis et manus impositione purgari: ut deinceps ab idolothytis abstinentes, sacramentorum Christi
Abbreviated transcription (Latin):
gentinũ sicilie salẽ ꝑhibent. cũ
fluescere. cũ uͦ ip̃i aque uelut
igui crepitare ap̃ garantãtas
ñ bibaturtam feruidũ noctibꝰ
ut ñ tangat᷑ as beston archadie¬
lapidẽ ꝓpt̾ea sit uocari qd̾ accẽ¬
sus semel iã ñ possit extingui.
lignũ cuiꝰdam ficus ñ ut ligua¬

Expanded text:
gentinum Siciliae salem perhibent, cum fluescere; cum uero ipsi aquae, uelut in igne crepitare. Aput Garamantas non bibatur, tam feruidum noctibus, ut non tangatlapidem propterea sic vocari, quod accensus semel jam non possit exstingui. Lignum cujusdam ficus Aegyptia
Abbreviated transcription (Latin):
incredibilit̾ acciderunt ut int̾ ꝓdi¬
la que magis fuert in ira ꝗͥ nocia. bo¬
ues locutos infantes nundũ natoᷤ
de uteris matrũ clamasse. uolasse
serpentes feminas & gallinas ĩ se
xum masculinũ ꝯu̾sas fuisse &¬

Expanded text:
incredibiliter acciderunt, ut inter prodiilla, quae magis fuerunt mira quam noxia, boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, feminas et gallinas et homines in masculinum sexum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
anum. Claudia uirgo uestał
cũ in suspitionẽ uenisset stupri
& simulachrũ matͥs id eẽ inuado
tibis hereret ad conꝓbandã pudi¬
ticiã suã fert᷑ cingło duxisse na¬
uẽ ꝗͣ multa milia hominũ tra¬
here nequiuerant. Aug̃. de ci
commemorat uestaiẽ uirginẽ
cũ periclitaretur falsa suspitione
destupro. cͥbrũ implesse aqͣdetibi.
& ad suos iudices nulla eiꝰ parte stil¬
lante portasse. aliquis ꝑmissus ẽ de¬

Expanded text:
. Claudia virgo Vestalis cum in suspicionem venisset stupri, et simulacrum matris Idaeae in vado Tyberis haereret, ad comprobandam pudicitiam suam fertur cingulo duxisse navem, quam multa millia hominum trahere nequiverant. Melicommemorat vestalem virginem, cum periclitaretur falsa suspicione de stupro, cribrum implesse aqua de Tiberi, et ad suos judices nulla ejus parte stillante portasse. Quis aquae
Abbreviated transcription (Latin):
ledere pocuit. Legimꝰ ap̃ eos echne¬
is ignibꝰ ab ip̃o montis uertice usq
ad litꝰ ꝓximũ decurrentibꝰ ita ma¬
referuisse ut rupes exure̾nt᷑ &
pisces nauiũ soluerent᷑. ħ utiq
ñ lenit̾ naoxiũ fuit ꝗͣuis inc̾dibili
t̾ mirum. Pod̾ estu igniũ tantaui
fauille scͥpxert̃ ꝯpletã eẽ siciliã ut
catinensis urbis tecta obruta &
ei relaxauere romani Idem in¬

Expanded text:
laedere potuerunt. Legimus aput eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis uertice usque ad litus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes urerentur, ut pices nauium soluerentur. Hoc utique non leuiter noxium fuit, quamuis incredibi rursus aestu ignium tanta ui fauillae scripserunt obpletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et i tributum ei relaxauere Romani.
Abbreviated transcription (Latin):
quis sanguinẽ alicuiꝰ aĩalis man
sanguinẽ manducare. Nam in p̾n
dictũ eẽ legimꝰ.ait it dñs ad noe.¬
⁊ ad filios eiꝰ. Omne qd̾ mouet᷑ ⁊ ui¬
uit erit uobis in cibũ. excepto qd̾

Expanded text:
quis sanguinem alicujus animalis mandsanguinem manducare. Nam in prinrdictum legimus. Ait enim Dominus ad Noe et filios ejus: Omne quod movetur et vivit, erit vob
Abbreviated transcription (Latin):
dotia uento equas concipere eosdẽq
fȩtus ñ amplius triennio uiuere.
Tylon in die insulã eo pͭ ferri cet̾is t̃¬
ris quod omĩs ardor q̃ in ea gignit᷑
nunꝗͣ nudat᷑ tegmine folioꝵ De his

Expanded text:
tiam uento equas concipere, eosdemque fetus non amplius triennio uiuere. Tylon Indiae insulam eo praeferri ceteris terris, quod omnis arbor, quae in ea gignitur, numquam nudatur tegmine foliorum. De bis
Abbreviated transcription (Latin):
nisi as̃ creator oĩũ dedit carni pauo¬
nis mortui ne putresceret: Qd̃ cum
cartaginẽ nobis cocta apponeret᷑ hec
auis. de cuiꝰ pectore pulparũ ꝗͣtũ
uisum ẽ deceptum seruari uissimꝰ
qd̾ ꝑ ost dier̃ tm̃ spatiũ qͣnto alia ca¬
ro q̃cũq cocta putresceret ꝓlatũ
atq oblatũ nicħ nrm offendit ol
post annũ nͥ qd̾ aliquantũ corpu¬
lentie siccioris & ꝯtractioris fuit.
Quis palee dedit uł tam frigidã iũ
ut obrutas niues seruet uel tam
feruidã ut poma inmatura ma¬
tur&. De ignemira quis explicet
qͦ q̃q adusta nigresct̃ cũ ipẽ fit
colore pulcherrimꝰ decolorat. Qͥs¬

Expanded text:
nisi Deus creator omnium dedit carni pauonis mortui ne putesceret? Quod cum Carthaginem nobis cocta adponeretur haec auis, de cuius pectore pulparum, quantum uisum est, decerptum seruari iussimus; quod post dierum tantum spatium, quanto alia caro quaecumque cocta putesceret, prolatum adque oblatum nihilo nostrum offendit olfpost annum, nisi quod aliquantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit colore pulcherrimus decolorat
Abbreviated transcription (Latin):
ri eos qui ex gñtib credebant sed
ut abhis tm̃ obseruarent.i. a san¬
guine & fornicatione & ydolatͥa
hec illicita eẽ ostensa s̃ gñtibꝰ q̃ pu¬
tabant licere. ac ꝑħ ñ utiq ab ho¬
micidio ꝓhibiti st̃ cũ uibent᷑ a san¬
guine obseruare s hoc acceꝑunt.
qd noe a deo didicerat ut obserua¬
rent a sanguine edendo c̃ carne.
Nam qͦmͦ fieri potãt ut romanis le¬
gibus imbuti. quorũ tanta aucto¬
ritas in seruandis mandatis ÷ nes¬
cirent homicidiũ eẽ ñ faciendũ.
quippe cũ adult̾os & homicidas. ⁊
faisos testes & fures & maleficos
& ceteroꝵ malorũ admissores pu¬
niant leges romane: Deniq hec
tͥa mea data ab apłis & seniorib
data reꝑunt᷑ que ignorant leges

Expanded text:
ri eos, qui ex gentibus credebant; sed ut ab his tantum observarent, id est, a sanguine et fornicatione et idololatria haec illicita esse ostensa sunt gentibus, quae putabant licere: ac per hoc non utique ab homicidio prohibiti sunt, cum jubentur a sanguine observare. Sed hoc acceperunt, quod Noe a Deo didicerat, ut observarent se a sanguine edendo cum carne . Nam quomodo fieri poterat ut Romanis legibus imbuti, quorum tanta auctoritas in servandis mandatis est, nescirent homicidium non esse faciendum; quippe cum adulteros et homicidas, 215 et falsos testes, et fures, et maleficos, et caeterorum malorum admissores puniant leges Romanae? Denique tria haec mandata ab apostolis et senioribus data reperiuntur, quae ignorant leges
Abbreviated transcription (Latin):
Nullo mͦ cogunͣ᷑ aut retenta p̃sentia
dĩ colłe uoluntatis arbitriũ aut
retento uoluntatis arbitͥo dm̃ ꝙ
nefas ẽ negare p̃sciuit fut᷑orũ s
utrũq amplectim᷑ utrũq fidelit̾
& ueracit᷑ confitem᷑. Idem in .ui.

Expanded text:
nullo modo cogimur aut retenta praescientia Dei tollere uoluntatis arbitrium aut retento uoluntatis arbitrio Deum quod nefas est negare praescium futurorum; sed utrumque amplectimur, utrumque fideliter et uerac
Abbreviated transcription (Latin):
mãm ã uir ilẽ sinistram uͦ mulie¬
& parere. Aliis hora ñ eẽ eosq ꝑ
nares tm̃ mͦ alitu uiu̾e. alios sta¬
excedere. Itẽ fert̃ eẽ gentẽ uͥ sig¬
nacula crura hñt in pedibus
lis celeritatis. Quosdã sciopadaᷤᷤ
uocant qd̾ ꝑ estũ in t̾ra iacentes
resupini umbra se pedũ ꝓtegãt
Quosdã sine ceruice ẽẽ oculos hñtes
lis. quorũ canina capita atq ipse
latratus magis bestias ꝗͣ homines
confitet᷑. S omĩa gena homiñ que

Expanded text:
mammam virilem, sinistram mulieet parere: aliis ora non esse, eosque per nares tantummodo halitu vivere: alios staexcedere. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus lis celeritatis; quos Sciopodas vocant, quod per aestum int erra jacentes resupini umbra se pedum protegant: quosdam sine cervice oculos habentes lis, quorum canina capita adque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur? Sed omnia genera hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
Consulta gͥ multitudine uiri pro
neptuno femine ꝓ minerua tule¬
re sentencias.⁊ qr una femina
plus inuenta ẽ minerua uicit.
ficile demonibꝰ ñ ÷ Cuiꝰ ut iracũdia
placaret᷑ triplici suplicio dicit᷑
idẽ aucto ab atheniensibꝰ affectas
eẽ mulieres. Ut nuua ulteriꝰ fer¬
rent suffragia ut nullus nascen¬
tium mat̾num nom̃ acciꝑet ut
nullus athenas eas uocar& ⁊ ita

Expanded text:
Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. ficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascentium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
tuus in flumine inuentꝰ ñ ÷ eden¬
dus. Si uͦ piscando tractus fui̾t &
in ipso die inuentꝰ. qui ñ hesitat
manducet. qui aũ dubitat ñ man¬
Si infarina aut in aliqͦ cibosic¬
co. aut inpulte aut in lacte coa¬
gulato mus uł mustela inueniãt᷑¬

Expanded text:
inuentus in flumine non est edendus. Si uero piscando tactus fuerit et ipso die inuentus, qui non haesitat manducet, qui autem dubitat non manSi in farina, aut in aliquo cibo sicco, aut in pulte, aut in lacte coagulato mus vel mustela mortua inven
Abbreviated transcription (Latin):
ram de manu cunctarũ bestiaꝵ
& de manu hoĩs. Qd̃ ñ solũ in ue¬
teri testamento sepissime in hybe¬
tur. Her̃ &̃ in nouo testam̃to apłi
pͥmitiue eccłie ex gentibꝰ sub mag¬
na delibatione scribt̃ ut abstineãt
se a ꝯtaminatione. simulachroꝵ
& fornicatione & suffocatis ⁊ san¬
guine. Qd exponeus iheronimꝰ

Expanded text:
iram de manu cunctarum bestiarum et de manu hominis . Quod non solum in lege veteri saepissime inhibetur, verum etiam in Novo Testamento apostoli primitivae Ecclesiae ex gentibus sub magna deliberatione scribunt ut abstineant se a contaminationibus simulacrorum et fornicatione et suffocatis et sangu
Abbreviated transcription (Latin):
uis aristis equant᷑: quia uetes equa¬
terra auferunt᷑ deã runcinã. Unꝰ¬
quisq domui sue ponit ostiariũ ⁊
suert̃ foculũ foribꝰ cardean car¬
din.lim̃tinum limini. Rumam

Expanded text:
is aristis equantur, quia veteres equaterra auferuntur, deam Runcinam, nquisque domui sue ponit ostiarium etsuerunt, Forculum foribus, Cardeam cardini, Limentinum limini.
Abbreviated transcription (Latin):
nici qui iã gͥanoꝵ tẽporibꝰ fuerc̃
& saturnũ. alit̾ int̾pretari conati
st̃. dicentes chronon uelut a sacieta¬
te intellectꝰ. eo qd̾ grece sacietas co¬
ros intellectus aut̾ siue mens mis
dr̃. Cui ud̃r suffragari ⁊ latinũ
nomen qͣi ex latina parte pͥma
⁊ g̾ca posti̾ore compositũ ut dr̃ẽt᷑
saturnus tamꝗͣ satur & nus. ui¬
derunt qd̾ absurdum eẽt si filus
istam nouellã int̾pretõnẽ satͦni

Expanded text:
nici, qui iam christianis temporibus fuerunt, et Saturnum aliter interpretari conati sunt dicentes appellatum Cronon uelut a satietate intellectus eo, quod Graece satietas coros, intellectus autem sine mens nus dicitur. cui uidetur suffragari et Latinum nomen quasi ex prima Latina parte et Graeca posteriore conpositum, ut diceretur Saturnus tamquam satur nus. uiderunt, quam esset absurdum, si filius istam nouellam interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝑlatum ẽ. nobis ꝑu̾sis hominibꝰ
eẽ p̃dicatũ. ut dñicorũ die nullus de
uoluptatis quis lauari appetit. hoc
Namsidnĩco die corpꝰ lauari pectat᷑
÷ lauari eodẽ die nͨ facies debet. Si
aut̃ in corꝑis parte ꝯceditur cur
hoc exigñte necessitate toti corꝑi
negetur. Dnĩco uͦ die a labore terre¬
no cessandũ ÷ atq om̃imͦ cessatio¬
nib insistendũ ut siqͥd negligñtie
ꝑ ui. dies agit᷑. ꝑ diẽ resurrectio

Expanded text:
me perlatum est, vobis a perversis hominibus esse praedicatum, ut Dominicorum die nullus debvoluptate quis lavari appetit, hoc Dominico die corpus lavare peccatum est, lavari ergo die eodem nec facies debet. Si autem hoc in corporis parte conceditur, cur hoc, exigente necessitate toti corpori denegetur? Dominico vero die a labore terreno cessandum est, atque omni modo orationibus insistendum, ut si quid negligentiae per sex dies agitur, per diem resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ñ abitiendos credimꝰ. similit̾ neo
cerantes manducant comedipor
ci uel galline sanguinẽ hoĩs come¬
dunt mox occident᷑ & intralia
ꝓiciant᷑. et cetera caro manduce¬

Expanded text:
n abjiciendos credimus, sed cerantes manducaverint, ci uel gallinae sanguinem hominis comedunt, mox occidantur et intralia proiiciantur, et caetera caro manduce
Abbreviated transcription (Latin):
ea possint doceri aut quod iam u̾bis
didicerant oꝑe sectari. Proponunt no
ris qui dixit pudore et liberalitate
liberos retinere satius eẽ credo quã
metu. hoc quidẽ uerum ẽ. Sed sic̃
meliores sunt quos diligit amor ita
plures st̃ quos corrigit timor. Nam
ut de ipso auctore istis respondeat᷑.
apud illum &̃ legitur. Tu nisi malo
coactus recte facere nescis. Porro di¬

Expanded text:
ea possint doceri aut, quod iam uerbis didicerant, opere sectari. proponunt nobris auctoris, qui dixit: Pudore et liberalitate liberos retinere satius esse credo quam metu. hoc quidem uerum est; sed sicut meliores sunt, quos dirigit amor, ita plures sunt, quos corrigit timor. nam ut de ipso auctore istis respondeatur, apud illum etiam legunt: Tu nisi malo coactus recte facere nescis. porro a
Abbreviated transcription (Latin):
Mundi iniquitate facta ẽ seruitus
et sit ad huc dum alt̾ alt̾ius fines inua¬
dit dum captiuos ingenuos ducit.
unde et manu capti dicti sunt a ue¬
teribꝰ et mancipia. hic casus ⁊ hec con¬
ditio adhuc apparet dum alii redimũ¬
tur alii remanent serui. Apd̾ dm̾aũ¬

Expanded text:
mundi iniquitate factum est, ut dum alter alterius fines invadit, tunc captivos ducit ingenuos; unde et manu capti dicti sunt a veteribus inde mancipia. Hic casus et conditio etiam nunc apparet, alii redimuntur, alii remanent servi. Apud Deu
Abbreviated transcription (Latin):
Iui pot̾ obuiare et ꝑturbare ad¬
uersos et non facit nichil ÷ aliud qͣ
fauere eorum impietati. Nec enim
caret scrupulo societatis occulte qͥ
manifesto facinori desinit obuiare.

Expanded text:
ui potest obviare et perturbare perversos, et non facit, nihil aliud est quam favere eorum impietati. Nec enim caret scrupulo societatis occultae qui manifesto facinori desinit obviare.
Abbreviated transcription (Latin):
potestati dei ordinationi resistit.
Quid si illud iubeat quod non debes
facere: hic sane contempne po¬
testatẽ. timendo potestatem. Ip̃os
tñ si contra ꝓconsulem iubeat ñ utiq
contẽpnis potestatem sed eligis maiori
seruire. Ne hinc debet minor irasci.
simaior prelatus est. Quare psalmis

Expanded text:
potestati, Dei ordinationi resistit; sed quid, si illud jubeat, quod non debes facere, hic sane contempne potestatem, timendo potestatem. Ipsos est? Tamen si contra proconsulem jubeat, non utique contempnis potestatem, sed eligis majori servire. Non hinc debet minor irasci si major praelata est. Rursum si
Abbreviated transcription (Latin):
Et paulopost. Conditionum mode¬
rare p̾cepta constituit. ut et ser¬
uos non uideatur contra dnõs cõ¬
citare. et rursus nequa ꝗͣ dnos do¬
ceat audiendos si uitiosa et nesan¬
Si bonum precipit imꝑator⁊
preses iubentis obsequere uolũ¬
tati. Sin uͦ malum et contra dm̃
responde illud de actibꝰ apłorum
uiros et defiliis apud parentes
parentibꝰ ẽẽ subiecti que contra

Expanded text:
 nunc conditionum moderate praecepta constituit: ut et servitia non videatur contra dominos concitare: et rursum nequaquam dominos doceat audiendos, si vitiosa et nefanod praecipit imperator, et praeses, jubentis obsequere voluntati; sin vero malum, et contra Deum sapit, responde ei illud de Actibus apostolorum:viros et de filiis apud patres, parentibus esse subiecti, que contra
Abbreviated transcription (Latin):
ellicarum rerũ studium a
urõ offitio iam alienum uidet᷑.
quia animi magis quam corporis
offitio incendimus nec ad arma
iam spectat nr̃ usus sed ad pacis
audire censores. Iubentur cedere sñ
uirga nec terrore sed grã ppłm que¬
re. recedere gladium non posside¬

Expanded text:
ellicarum rerum studium a nostro officio jam alienum 47 videtur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec ad arma jam spectat usus noster, sed ad pacis audire censores? iubentur censere sine uirgis nec terrore, sed gratia plebem quaerere, recondere gladium, non posside
Abbreviated transcription (Latin):
ris alicubi in conuigio sociare p̾su¬
mat s in ea massa qua lege et condi¬
tione ligati sunt socientur. In qua
de possessione cui subiecti sunt exe
rit ut foris de massa inqua nati st̃
aut habitare debeant aut sociari

Expanded text:
ris alicubi in conjugio sociare praesumat, sed in ea massa, cui lege et conditione ligati sunt socientur. In qua de possessione cui oriundo subjecti sunt exire rit, ut foris de massa in qua nati sunt aut habitare aut debeant sociari
Abbreviated transcription (Latin):
quẽꝗͣ nolumus condempnari ita que
diffinita fuerint nulla patimur ex¬
bere sacerdotum si uoluit appellꝰ
iuditium et a nullo ꝓhibeatur yẜi¬
tur qui ꝓuinciales et a se electos de¬

Expanded text:
quenquam nolumus condemnari, ita quae juste diffinita fuerint nulla patimur exbere sacerdotum si voluerit appellet judicium, et a nullo prohibeaturtur, qui provinciales et a se electos de
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis erga ep̃m̃ uel actores ec
aquibus se lesum existimat cum ue
liat familiarit̾ non semel s sepissi¬
me ut ab eis aut iusticiam suam ac¬
cipiat aut excusationem. Si aut
secus egerit ab ipsis et ab aliis cõmu¬

Expanded text:
Si quis erga episcopum vel actores Ecca quibus se lniat familiariter, non semel, sed saepissime, ut ab eis aut suam justitiam aut excipiat excusationem. Si autem secus egerit ab ipsis et ab aliis commu
Abbreviated transcription (Latin):
In ipsa eccłia ubi maxime mise¬
reri decet teneri quod maxime de¬
bet forma iusticie ne quis a consor¬
tio communionis exclusus breui
lacrimula atq ad tempus parata
quam plurimis debet postulare
temporib facilitate sacerdotis
extorqueat. Non ne cũ uni indul¬
get indigno plurimos facit ad ꝓ¬
lapsionis contagium ꝓuocari: Fa¬
cilitas enim uenie incentiuñ tri¬
buit delinquendi. Greg̃ in registro

Expanded text:
In ipsa Ecclesia, ubi maxime misereri decet, teneri quam maxime debet forma justitiae, ne quis a consortio communionis abstentus, brevi lacrymula atque ad tempus parata, quam plurimis debet postulare temporibus, facilitati sacerdotis extorqueat. Nonne cum uni indulget indigno, plurimos facit ad prolapsionis contagium provocari? Facilitas enim veniae incentivum tribuit delinquendi. Hoc eo dictum
Abbreviated transcription (Latin):
constituti cum grauit̾ peccant hac
uoce se excusant quia militant et
malis actibus sunt occupati ꝑ inde
quasi militia non uoluntas in culpa
sit. Sed militare non ẽ delictum nͥ
cum ꝓpt̾ predam militant. Nec
gerere rem publicam ẽ crimino¬
sum nisi cum iõ gert̃ ut familiarẽ

Expanded text:
onnulli cum graviter peccant, hac voce se excusant, quia militant, et malis actibus sunt occupati: perinde quasi militia, non voluntas, in culpa sit. Sed militare non est delictum, nisi cum propter quaedam militant; nec gerere rempublicam est criminosum, nisi eam ideo gerunt, ut rem familiarem
Abbreviated transcription (Latin):
qui post baptismum administra¬
uerunt et aut tormenta sola ex¬
diffinitum. Meminerant enim a dõ¬
has potestates fuisse concessas ⁊ ꝓpt̾
uindictam noxorum gladium fuisse
ꝑmissum et dĩ ministrum ẽẽ datum

Expanded text:
qui post baptismum administraverunt, et aut tormenta sola exmus a majoribus diffinitum. Meminerant enim a Deo potestatis has fuisse concessas, et propter vindictam noxiorupermissum et Dei ministrum fuisse datum
Abbreviated transcription (Latin):
suo commisse fuerint eum nec rep̾¬
hendere nisi a recta fide exhorbita¬
uerit debent nec ullatenus accu¬
sare possunt quia facta pastorum
quamquã recte rep̾hendenda uide

Expanded text:
suo commissae fuerint, eum nec reprehendere, nisi a recta fide exorbitaverit, debent, et nullatenus accusare possunt: quia facta pastorum quanquam recte reprehendenda vide
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianissim donni nr̃i imꝑatoris
et tranquillissima eiꝰ ꝯuige et man¬
suetissima eiꝰ sobole semꝑ orand̾ ÷
quorum temporibꝰ hereticorum
ora conticescunt. Quia et si eoꝵ
corda insania ꝑu̾si sensus ebulliunt
catholici tñ imꝑatoris temꝑre pra¬
ua que sentiunt eloqui non p̾su¬

Expanded text:
stianissimi domni nostri imperatoris, et tranquillissima ejus conjuge, et mansuetissima sobole semper orandum est, quorum temporibus haereticorum ora conticescunt, quia etsi eorum corda in insania perversi sensus ebulliunt, catholici tamen imperatoris tempore prava quae sentiunt, eloqui non praesu
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt. Idem tñ rex diuino correc¬
tus miracło piam & laudabilẽ regẽ
ꝓ ueritate constituit ut quic̃q di¬
ceret blasphemiã in dm̃ uerum si¬
drac misac & abdenago cũ domo
sua penitus interiret. simodiꝰ pp̃ in re
tatis et mentis ÷ que hominẽ uiuen-¬

Expanded text:
fecerunt. idem tamen rex diuino correcfecerunt. idem tamen rex diuino correctus miraculo piam et laudabilem legem pro ueritate constituit, ut, quicumque diceret blasphemiam in deum uerum Sidrac, Misac et Abdenago, cum domo sua penitus interiret. hanc letatis et mentis est, quae hominem viven
Abbreviated transcription (Latin):
contra dm̃ iussa fiunt religiosa
seueritate ꝓhibendo atq plectẽ
leges iuxta p̾cipientes et contra¬
ria ꝓhibñtes conuenienti uigore
lestus ẽ et medicus furenti frene¬
tico et pat̾ in disciplinato filio. Ille
ligando. iste cedendo s ambo diligẽ¬
do. Imꝑatores qñ ꝓ falsitate contra
ueritatẽ constituunt malas leges ꝓ¬
bantur bñ edentes et coronantur
ꝑseuerantes. Quando autẽ ꝓ u̾itate
contra falsitatẽ ꝯstruunt bonas le¬
ges terrentur seuientes & corrigunt᷑
intelligentes. Quicũq gͦ legibꝰ imꝑa¬
torum q̃ contra dei ueritatẽ feriunt᷑
Nam et temporibꝰ ꝓpħarum om̃s re¬
ges qui in populo dĩ non ꝓhibuert̃.
nec eu̾tert̃ que ꝯtra dĩ p̾ceptũ fue¬
raut instituta culpantur qui pro¬
hibuerunt et eu̾terunt suꝑ aliorũ
m̾ita laudantur et rex nabugodono¬
sor cum seruus eẽt ydoloꝵ constitu¬
it sacͥlegam legem ut simulachrũ
adoraretur sed eiꝰ impie constitucio
qui obedire noluerunt pie fidelit̾q

Expanded text:
contra iussa domini fiunt. religiosa seueritate prohibendo atque plectenleges iusta praecipientes et contraria prohibentes conuenienti uigore est enim et medicus furenti phrenetico, et pater indisciplinato filio; ille ligando, iste caedendo; sed ambo diligenimperatores quando pro falsitate contra ueritatem constituunt malas leges, probantur bene credentes et coronantur perseuerantes. quando autem pro ueritate contra falsitatem constituunt bonas leges, terrentur saeuientes et corriguntur intellegentes. quicumque ergo legibus imperatorum, quae contra dei ueritatem feruntur,nam et temporibus prophetarum omnes reges, qui in populo dei non prohibuerunt nec euerterunt, quae contra dei praeceptum fuerant instituta, culpantur et, qui prohibuerunt et euerterunt. super aliorum merita laudantur. et rex Nabuchodonosor cum seruus esset idolorum, constituit sacrilegam legem, ut simulacrum adoraretur; sed eius impiae constitutioni qui oboedire noluerunt, pie fideliterque
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ uobis. Igͥ quod cesar p̾cipit
sed fit intolerabile cum illud p̾da
exactionis accumulat. Ait enĩ ioheᷤᷤ¬
Neminem concuciatis neq calũpni¬
am faciatis sed contempti estote sti¬
pendiis uris. hic iam se cognoscere
debet omnis homo qui militat. Non
enĩ tm̃ de his militantibꝰ scͥptura lo¬
quitur qui armata militia decinẽ¬
tur. sed quisq militie sue cingło
utitur dignitatis sue miles ascͥbi¬
tur. atq iõ hec sentencia pͥ dici cũc¬
decretum ẽ eis quert̃ tamꝗͣ calũpni¬
atores et concussores iohis senten¬
cia condẽpnantur. Hec sentencia¬
apłs. Nemo militans deo impli

Expanded text:
Caesari . Igitur quod Caesar praecipit,sed fit intolerabile, dum illud praeda exactionis accumulat. Hoc auteNeminem concutiatis, neque calumniam faciatis; sed contenti estote stipendiis vestris. Hic jam cognoscere se debet omnis homo qui militat. Non enim tantum de his militantibus Scriptura loquitur, qui armata militia detinentur; sed quisque militiae suae cingulo utitur, dignitatis suae miles adscribitur: atque ideo haec sententia potest dicdecretum est eis quaerunt, tanquam calumniatores et concussores, Joannis sententia condemnantur. Milites eniApostolus: Nemo militan
Abbreviated transcription (Latin):
nos ut non dep̾hendentur acciderit
strages xp̃ianorum .ii.anũ penite¬
at. Sin uͦ eiectis armis usq ad mortẽ
de ciuitate dĩ. Nemota iusticia
quid sunt regna nͥ maga latrocinia
Quia et latrocima qͥd sunt nͥ parua
regna. Manus⁊ ipsa hominum ÷ ĩpe¬
rio pͥncipis regitur pacta societatiᷤᷤ
astringitur placiti lȩge preda di¬
idem rex eum interrogasset qͥd
ei uideretur ut mare hr̃et infes¬
tum. Lib̃a contumatia inquit.
id ego exiguo nauigio facio latͦ
uocor quia tu magna classe imꝑa¬

Expanded text:
nos ut depraedentur, et non acciderit strages Christianorum, tres annos poeniteat. Sin vero, ejectis armis, usque ad mortem e iustitia. Remota itaque iustitia quid sunt regna nisi magna latrocinia? quia et latrocinia quid sunt nisi parua regna? Manus et ipsa hominum est, imperio principis regitur, pacto societatis adstringitur, placiti lege praeda diidem rex hominem interrogaret, quid ei uideretur, ut mare haberet infestum, ille libera contumacia: Quod id ego exiguo nauigio facio, latro uocor; quia tu magna classe, im
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ꝑcutit malos meos in eo quod
mali sit ⁊ ht̃ causam interfectionis
ut ꝑcuciat pessimos minist̾ dĩ est.
Item. Lex et ministri eiꝰ coherce¬
ant in imicos et constringant. Item.¬

Expanded text:
Qui percutit malos in eo quod mali sunt, et habet causam interfectionis ut percutiat pessimos, minister Dei est. » Item: « Lex et ministri ejus coerceant inimicos et constringant.
Abbreviated transcription (Latin):
ratam imꝓbitatem repeti solẽt
data ꝑ tolerabilem ꝯsuetudinẽ ñ
solent. Magisq rep̾hendimꝰ qui ta¬
lia inusitate repetunt quã qui ea
de more sumunt. Isti si uiam uite
mutauer int aut excellentioris cõ¬
scenderint scĩtatis gradum faciliꝰ
ea que hoc modo ad quisierunt tãꝗͣ
sua pauꝑibꝰ largiuntur quã eis a
quibꝰ accepta sunt tamquã aliena
restituant. Qui uͦ contra ius socie¬
tatis humane furtis rapinis ca¬
lumpniis. oppressionibꝰ inuasio¬
nibꝰ abstulerit reddenda potius ꝗͣ
donanda censemus. Tachei publi¬
cani euangłico exemplo qui cũ
hospitio dnm̃ suscepisset ĩ uitã
scãm repente mutatus dimidium
inquit rerũ mearum do pauꝑibꝰ.
et si cui aliquid qͣuadruplum red¬
nendus ẽ. et sicut p̾uaricatores legũ
diuinarum ita contemptores ꝯsue¬
tudinum eccłiasticarum coercendi

Expanded text:
ratam improbitatem repeti solent, ratam improbitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent. Magisque reprehendimus qui talia inusitate repetunt, quam qui ea de more sumunt. mutauerint aut excellentioris conscenderint sanctitatis gradum, facilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena restituunt qui uero contra morem societatis humanae furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum rednenda sunt, et sicut praevaricatores legum divinarum, ita contemptores consuetudinum ecclesiasticarum coercendi
Abbreviated transcription (Latin):
Hon omnis qui causa aliene mor
prũ petat seseq si non impetraueri.
int̾imat: Quid si filius timens patͥs
pia uerb̾a p̾cipicio ꝑeat. Id̾ in ead̾.¬
Non sane quicquid ab inuito sumi¬
tur inuiriose aufertur. Nam pleriq
nec medico uolunt reddere honorẽ
suum nec oꝑario mercedem. nͨ tñ ħ qͥ
ab inuitis accipiunt ꝑ iniuriam ac¬
cipiunt qͣ potius ꝑ iniuriã ñ darẽt᷑.¬
uendere iustum iuditium aut testimo¬
nium. quia uendit aduocatus iustum
patrocinium et iuris testimonium
uerum consilium. Illi int̾ utramq
partem ad examina adhibentur isti
ex una parte consistunt Id̾ in eadem.
Solet tamquam male ablatam sibi
pecuniam repetere qui iustum iu¬
ditium emit. qm̃ uenale ẽẽ non de¬
buit. Qui uͦ ꝓ iniquo iuditio dedit
uellet quidẽ repetere nͥ timeret ł
puderet emisse. Sunt alie ꝑsone in¬
ferioris loci que ab utraq parte ñ ĩ¬
solent̾ accipiunt sicut offitialis ⁊
a quo mouetur et cui admouetur
offitium. Ab his exorta ꝑ immode¬

Expanded text:
n omnis, qui causa alienae moram stuprum petat, seseque, si non impetraverit, interimat? Quid si filius timens patris pia verbera praecipitio pereat? Quid si aNon sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentuendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum conspartem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. Solet tanquam male ablatam sibi pecuniam repetere, qui iustum iudicium emit, quoniam venale esse non debuit. Qui vero pro iniquo iudicio dedit, vellet quidem repetere, nisi timeret vel puderet emisse. Sunt aliae personae inferioris loci, que ab utraque parte non insolenter accipiunt, sicut officialis et a quo movetur et cui admovetur officium. Ab his extorta per immode
Abbreviated transcription (Latin):
Si clicum laicus pulset prius au
diri seab ep̃is poscat tñ si peticioni
sue uiderit laicum obuiare ex per
ceptacione confligat. Idem.
Ceusemus ut quicumq p̾termisso
sac̃dote ecclie sue ad disceptacionem
uenerit scłarium sacris liminibꝰ ex¬
pulsus a celesti arceatur altario. Q¬

Expanded text:
si clericus laicum pulset, prius se audiri ab episcopis poscat, tum si petitioni suae laicum viderit obviare ex permceptatione confligat. Leo Censemus ut quicunque, praetermisso sacerdote ecclesiae suae, ad disceptationem venerit saecularium, sacris liminibus expulsus, a coelesti arceatur altario.
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrium et iõ non debere cogi
hominẽ nec adbonum. adtende gͦ.¬
Si uoluntas mala sue ꝑmutenda¬
pat̃ in scͥpturis scĩs filium durũ
non solum uerbis corriꝑe. sed &̃
latera eus tundere: Te in puteũ
Si huic male tue uoluntati ser¬
rent quis eos non m̾ito culparet:

Expanded text:
arbitrium, ideo non debere cogi hominem nec ad bonum. Quare si uoluntas mala sempepater in scripturis sanctis filium durum non solum uerbis corripere sed etiam latera eius tundere, ut si huic malae voluntati tla morte liberarent? Quis eos non merito culparet?
Abbreviated transcription (Latin):
sacer dotum causam suam alieno ꝯ¬
nutat uditio nͥ ad sedem apłicam
fuerit appellatꝰ. Sed unusquisq cũ¬
ꝓuintiales iudices et notos hãt nisi
aliquam iũ temerarie multitudinis
illic timuerit. aut infestos aut sub¬
iectos in ibi iudices habuerit ꝓ qui¬
bus causis et maioris auctoritatis
iudices et alias ꝓuintias appellare
et uenire concessum ẽ fabianus pp̃.

Expanded text:
sacerdotum causam suam alieno committat judicio, nisi ad Sedem apostolicam fuerit appellatum. Sed unusquisque comprovinciales judices, et notos habeat, nisi aliquam vim temerariae multitudinis illic timuerit, aut infestos, aut suspectos inibi judices habuerit, pro quibus causis ad majoris auctoritatis judices, et ad alias provincias appellare et venire concessu
Abbreviated transcription (Latin):
ista uanitas uni parc̾e et om̃s indiscͥ¬
men adducere: Polluuntur enim
om̃s uno peccante. Unde et in lege ui¬
betur. Maleficos non paciaris uiu̾e
Unde ꝓpħa. Mortificabunt anunas
quippe mortificat qui iustum dãp¬
nat. et non uicturum uiuificare
nititur qui reum a supplicio solue¬
re conatur. helyas namq multos
petrus aĩam et saphyram t̾rifice
Uon autẽ ip̃ẽ occidit qͥ ministiũ
debet iubenti sicut aminiculum
ꝑsonam gerentes publice potestatiᷤᷤ
scd̾m leges hoc est iustissime rationis
imꝑium sceleratos morte puniert
Et abraham non solum ñ ÷ culpatus
set immolaturum deo qͦd ei redeun¬
ti de p̾lio uictori primitus occurre¬
ret. Nec sanson aliter excusatur qͦd
se ip̃m cum hostibꝰ ruina domus op̾s¬
sit. nͥ quia sp̃c latent̾ hoc usserat qͥ
ꝑ illum miracula faciebat. His gͥ
ex ceptis quos uł lex iusta uł ds occidi¬
iubet quisquis hominem uel se ip̃m
uł quemilib occiderit homicidii cͥ¬

Expanded text:
st vanitas? Uni parcere et omnes in discrimen adducere? Polluuntur enim omnes uno peccante. Unde et in lege jubetur: Maleficos non patiaris vivere. Unde Propheta: Mortificabant animas quippe mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio solvere conatur. Helias namque multos Petrus Ananiam et Saphyram terrifice on autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut adminiculum personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt; et Abraham non solum non est culpatset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii cri
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis iratus crimen aliquod cui¬
libet temere obiecerit conuitium
non est ꝓ accusatione habendum s
ꝑmisso tractandi spatio id quod ira¬
tus dixit ꝑ scͥpturam se ꝓbaturum
eẽ fateatur ut si fortasse resipiscens
que ꝓ iracundia dixit iterare aut
scͥbere noluerit non ut reus cͥminis
cit scͥbat se ꝓbaturum. Reuera ibi
semꝑ causa agatur uͥ crimen amit¬
titur. et qui non ꝓbauerit quod ob¬

Expanded text:
s ergo iratus crimen aliquod cuilibet temere objecerit, convicium non est pro accusatione habendum, sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur, ut si fortasse resipiscens quae prae iracundia dixit, iterare aut scribere noluerit, non ut reus criminis cit, scribat se probaturum re vera; ibi semper causa agatur, ubi crimen admittitur; et qui non probaverit quod ob
Abbreviated transcription (Latin):
in secularibꝰ postquã legibꝰ quis uoca
tus uenerit et inforo decertare cepe¬
rit non licet ante ꝑactam recedere¬
causam. in eclesiasticis uͦ dicta cau¬
sa recedere licet si necesse fuerit aut

Expanded text:
In secularibus, postquam legibus vocatus quis venerit et in foro decertare cepit, non licet ei ante peractam causam recedere; in ecclesiasticis vero dicta causa recedere licet, si necesse fuerit vel
Abbreviated transcription (Latin):
quocumq liceat negotio aduersus
religiosum &ͥanum quãuis humił
seruiłq ꝑsona sit testimonium di¬
cere. ne de qualib re actione uł ĩ¬
scͥptione. xpĩanum impetere Euse

Expanded text:
quocumque liceat negotio adversus religiosum Christianum, quamvis humilis servilisque persona sit, testimonium dicere, nec de qualibet re, actione, aut inscriptione Christianum impetere.
Abbreviated transcription (Latin):
epc̃ dixit. Suggero scd̾m statuta
ueterum conciliorum ut si quis
ep̃t quod non optamꝰ in reatum
aliquẽ occurrit et fuerit ei ni¬
mia necessitas non posse płimos

Expanded text:
pus dixit: « Suggero, secundum statuta veterum conciliorum, ut si quis episcopus, quod non optamus, in reatum aliquem incurrerit, et fuerit ei nimia necessitas non posse plurimos
Abbreviated transcription (Latin):
Publice nou̾cam suam locouxo
agna questio ẽ et ualde mͥ uidet᷑
in mistĩo res eẽ constituta uͥ ds̃ dic̃
in ore duorum uł trium testium
stat omne u̾bum. Humani generis
duobus falsis testibus urgebatur
mendata ẽ. Uis hr̃e bonam causã:
Habeto duos uł tres testes patrem.
suffragabatur susanne in conscĩa
excitans unum testem danielem
et duos conuincens. Eligamus ⁊
nos nobis dm̃ testem. Non enĩ de¬
dignatur testis ẽẽ qui iudex ẽ. Tes¬
tis ẽ. quia ñ querit alium unde
cognoscat quis sis. Iudex quia po
nandi et absoluendi ingehennas
p̃cipitandi et in celos leuandi dia¬
bolo coniungendi et cum angłis

Expanded text:
Publice enim novercam suam loco uxoralde mihi videtur in mysterio res constituta, ubi Deus dicit: In ore duorum vel trium testium stat omne verbum . Humani generis duobus falsis testibus urgebatur mendata est. Vis habere bonam causam? Habeto duos vel tres testes: Patrem  Trinitas suffragabatur Susannae in conscientia, excitans unum testem Danielem, et duos convincens. Eligamus et nos nobis Deum testem. Non enim dedignatur testis esse, qui judex est. Testis est, quia non quaerit alium unde cognoscat quis sis; judex, quia hanandi et absolvendi, in gehennas praecipitandi et in coelos levandi, diabolo conjungendi et cum angelis
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo id in fornicatione et ad¬
ulterio. non idcirco diu̾sa ẽ forni¬
sit aut deformis ancilla. an inge
quis abstuler it furti crunen incur¬
et eum indẽpnem dimiserit neq il
bis furem. currebas cum eo. et cũ
adulteris portionẽ tuam ponebas
Qui minora cͥmina uetat multoma¬
gis maiora condempnat. Nlam fur¬
tum quid ÷ homicidium. Ad ult̾i

Expanded text:
Quomodo in fornicatione non idcirco diversa fit fornihra aut deformis, ancilla aut ingenquis abstulerit, furti crimen incuret eum indemnem dimiserit, neque ibas furem, simul currebas cum eo; et cum adulteris, portionem tuam ponebas. Qui minora vetat scelera, multo magis potiora condemnat. Nam furtum ad homicidium qui
Abbreviated transcription (Latin):
÷ ep̃o eẽ scelus ipsius ꝑpetratũ. n̾ pot̾
ꝑ aliquam penitenciã sacdot ali uel
diaconatꝰ offitio potiri. Sed mirand̾
si ipẽ confessus non fu̾it quomͦ notũ
possit ec̃ ep̃o scelus ab ip̃o ꝑpetratũ.
probante. Uñ si examinante epõ cau¬
sam prb̃ri uł diaconi ñ fu̾i̾t ꝑ testiũ
approbationẽ. ille prbr uł diaconꝰ for¬
te conuictꝰ non ẽ. scelus ep̃o legitime
manifestum nisi forte pb̃r uł diaconꝰ¬
sua sponte scelꝰ ipsũ confiteat᷑. Quod
nͥ fecerit intim non uidemꝰ suo debere
prb̃rm uel diaconum offitio pͥuari.
Sola gͦ spontanea confessio uel cano¬
nicus numerus et qualitas testium
decernentibꝰ epĩs et accusatore quod
obiecerat comꝓbante dicum ꝓprio

Expanded text:
 esse scelus ab ipso perpetratum, non potest per aliquam poenitentiam sacerdotali vel diaconali officio potiri. Sed mirandum, si ipse confessus non fuerit, quomodo notum possit esse episcopo scelus ab ipso perpetratum, probante. Unde si examinante episcopo causam presbyteri vel diaconi, non fuerit per testium approbationem ille presbyter vel diaconus forte convictus, non est scelus episcopo legitime manifestatum, nisi presbyter vel diaconus sponte scelus ipsum confiteatur. Quod nisi fecerit, interim non videmus suo debere presbyterum vel diaconum officio privari. Sola ergo spontanea confessio, et canonicus numerus vel qualitas testium, decernentibus episcopis, et accobjecerit, comprobante, clericum proprio
Abbreviated transcription (Latin):
que in manibꝰ meis teneo et salutẽ
reu̾sus et ꝯmunione romani pon¬
tificis semꝑ ⁊ sñ dubio ꝑman̾e. Qd̾
si qͦd absit aliqua excusatione uel
arg̾to ab hac me unitate diuisero.
ꝑ urii reatum incurrens eterne
pene obligatꝰ inueniar. et cũ acto¬
re scismatis habeã infut᷑o scło por¬
tionẽ. hanc autẽ confessionis ꝓmis¬
si onisq mee cartulam.N. notario
meo cum ꝯsensu prb̃roꝵ et diacono¬
rum atq dicorum qui me in hac
unitate obligantes se insuprascͥptiᷤ
omnibꝰ ꝓna similit̾ uoluntate secu¬
ti. atq ꝓpͥis manibꝰ subscͥpturi st̃. scͥ¬
bendam dictaui et ꝓpͥa manu sub¬
scͥbens tibi tradidi Nicholaꝰ papa.¬

Expanded text:
quae in manibus meis teneo, et salutemet communione Romani pontificis semper et sine dubio permanere. Quod si, quod absit, aliqua excusatione vel argumento ab hac me unitate divisero, perjurii reatum incurrens, aeternae poenae obligatus inveniar, et cum auctore schismatis habeam in futuro saeculo portionem. Hanc autem confessionis promissionisque meae chartulam notario meo, cum consensu presbyterorum et diaconorum atque clericorum qui, me in hac unitate obligantes, in suprascriptis omnibus prona simul voluntate secuti atque propriis manibus subscripturi sunt, scribendam dictavi, et propria manu subscribens tibi tradidi. Acta
Abbreviated transcription (Latin):
Quotiens cordis aculus nube e¬
roris obductus suꝑne illustracioĩs
lumine sit serenus magna cautela
intendum ẽ ne latent̾ auctor scisma¬
tis irruat et ab unitatis radice eos
qui ad eam reu̾si fu̾i̾nt telo it̾m er¬
roris abscidat. Et iõ postꝗͣ ego ciui¬
tatis illiꝰ .N. ep̃c comꝑto diuisionis
laqueo quo tenebar duitina mecũ d̃¬
liberatione ꝑtractans bona et spõ¬
tanea uoluntate ad unitatẽ sedis apłi¬
ce diuina grã duce reu̾sus sum ne ñ
pura mente sed simulate reu̾sus exis
rio uel successoribꝰ ipsius memini ꝗͣ
quorumlib ꝑsuasionibꝰ uł quoc̾q alio
mͦ ad scisma de quo redemptoris nr̃i¬

Expanded text:
Quoties cordis oculus nube erroris obductus supernae illustrationis lumine fit serenus, magna cautela nitendum est, ne latenter auctor schismatis irruat, et ab unitatis radice eos, qui ad eam reversi fuerant, telo iterum erroris abscindat. Et ideo postquam ego ille civitatis illius episcopus, comperto divisionis laqueo, quo tenebar, diutina mecum cogitatione pertractans, prona et spontanea voluntate ad unitatem sedis apostolicae divina gratia duce reversus sum, et ne non pura mente, sed simulata reversus rio, vel successoribus ipsius, me nunquam quorumlibet suasionibus vel quocunque alio modo ad schisma, de quo Redemptoris n
Abbreviated transcription (Latin):
de se suspicari ꝑmiserit et popłs
ab ep̃o uiram̃to seu banno xͥani¬
tatis constrictus infamiã eiꝰ pate¬
fecerit et certi accusatores defue
Si non emendauerit in conuentu
prb̃roꝵ ep̃c eũ publica inc̾patioẽ
ammoneat. Si uͦ neq sic se corre¬
xerit ab offitio suspendatur usq
ad satisfactionem ne populus in
eum scandalum paciatur. Si aut̃
accusatores legitimi non fum̾t qͥ eũ¬

Expanded text:
de se suspicari permiserit, et populus ab episcopo juramento seu banno Christianitatis constrictus infamiam ejus patefecerit, et certi accusatores criminsi non emendaverit, in conventupiscopus eum publica increpatione admoneat. Si vero neque sic se correxerit, ab officio suspendatur usque ad dignam satisfactionem, ne populus in eo scandalum patiatur. Si vero accusatores legitimi non fuerint, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliquid forte uos incantius
lurasse contigerit quod obserua¬
tum uergat in peiorem exitum
libe illud consilio salubriore illd̃¬
muiandum nouerimꝰ ac magis in¬
stante necessitate ꝑuirandum no¬
his quã ꝓuitando ꝑuirio in aliud
cͥmen grauiꝰ ẽẽ diuertendũ. Iura¬
uit dauid ꝑ dñm occidere nabal
uirum stultum et impiũ atq oĩa
q̃ ad illum ꝑtinerent demoliris
ad pͥmam int̾cessionem abigail
prudentis femine nabal remisit
solum imurando sed in omni qͦd
agimꝰ hec moderatione sollertiꝰ
obseruanda ut si talẽ forte lap
pecc̃o surgere non possimus illũ
potiꝰ euadendi aditum petamus
ris cum euadere desiderant porta
rum accessum sibi int̾dictũ consi¬
derant ibi necesse est ut desiliendi
locum eligant nͥ muro existente
breuiore minimum ꝑiculi cadenteᷤᷤ
si ꝑ dm̃. non quod bonum sit sedne
uid̾i pessima consuetudine uiranteᷤᷤ
ꝑ creaturas cred̾ent eas uenerandaᷤᷤ.
łuangeliũ aut̃ non recipit uiram̃¬

Expanded text:
si aliquid forte nos incautius jurasse contigerit, quod observatum vertat in pejorem exitum, libere illud consilio salubriore mutandum noverimus ac magis instante necessitate perjurandum nobis, quam pro vitando perjurio, in aliud crimen gravius esse divertendum. Juravit David per Dominum occidere Nabal virum stultum et impium , atque omnia quae ad illum pertinerent demoliri; sed ad primam intercessionem Abigail, prudentis feminae, Nabal remisit em in jurando, sed in omni quod agimus, haec est moderatio solertius observanda, ut si talem forte lapspeccati surgere contagio non possimus, illum potius evadendi aditum petamus,ris, dum evadere desiderant, sed portarum omnium accessum sibi interdictum considerant, ibi necesse est desiliendi locum eligant, ubi muro existente breviore minimum periculi cadentes si per Deum, non quod bonum sit, sed ne Judaei pessima consuetudine jurantes per creaturas, crederent eas venerandas . Evangelium autem non recipit jurame
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ita hoc accipit sicut ille cui uira¬
tur intelligit. Duplicit̾ aut̾ reus
erit. qui & dĩ nomen inuanum
assumpsit. et ꝓocimum dolo cap̃
Non est conseruandum sacram̃¬
tum quod malum incaute ꝓmit¬
titur ueluti si quis piam ad ult̾e
ꝑpetuam cum ea ꝑmauendi fi¬
dem polliceatur. Tolerabilius ẽ
enim non implere sacramentũ
quã ꝑmanere in stupri colloqͥo¬

Expanded text:
ut ille cui juratur, intelligit. Dupliciter autem reus fit, qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. Non est conservandum sacramentum quod malum incaute promittit, veluti si quispiam adulterae perpetuam cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum, quam permanere in stupri fl
Abbreviated transcription (Latin):
re iussit ꝑ dm̃ celi quid aliud signifi¬
cabat nisi in ea carne que ex illo fe¬
more originem duceret dm̃ celi ẽẽ
ut qui in scĩs audet uirare. hoc ieru¬
nus faciat cum omni honestate ⁊
timore dĩ et ut pueri ante .xiͦiii.¬

Expanded text:
ns per Deum coeli, quid aliud significabat, nisi in ea carne, quae ex illo femore originem duceret, Deum coeli esse ut qui in sanctis audet jurare hoc jejunus faciat, cum omni honestate et timore Dei, et ut pueri ante
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepit miles quia plus dnm̃ quam
mano. Si quis coactus ꝓuita
redimenda uel ꝓ qualib causa uel
necessitate se ꝑuirat quia plus corpꝰ
his in pane et aqua. Ex concilio to¬

Expanded text:
aecepit miles, quia plus dominum quam Theodori. Si quis coactus pro vita redimenda, vel pro qualibet causa vel necessitate perjurat, quia plus corpushis in pane et aqua. C. IV. Qui