comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ natura. Nam ⁊ aristotiles qͣr¬
tum corpꝰ eã dix̃ eẽ. ⁊ plato nul¬
lũ. Si quintũ ẽc̃t oerte suꝑiꝰ eẽt
cet̾is. Cum uͦ nullũ ẽ. multo mago
suꝑat omĩa. Int̾reno gͦ quid factt
corpore: In hac mole quid agit
subtilior om̃ibus. In hoc pondete
quid agit leuior om̃ibus: In hac
tarditate quid agit celerior om̃ib
Ita ne ꝑhuiꝰ tã excellentis natux me¬
ritum non pot̾it effici. ut corpꝰ eiꝰ
leuetur incęlum: Et cũ ualeat
natura nunc corporũ t̾ienoꝵ de¬
pͥmete. animas deorsũ. aliquando
i animȩ leuare sursum t̾rena cor¬
pora non ualebunt: Postremo¬
si ita ẽ elem̃toꝵs ordo dispositꝰ ut
scđm platonẽ duob mediis. idẽ
dere. ⁊ aqua. duo extrema id ẽ ig¬
nis: ⁊ t̾ra iungant᷑. cȩliq obtineant
illi sũmi locũ. hec autẽ uni uellut
ista elem̃ta in locis ꝓpͥis imo ac¬
sũmo t̾ra ⁊ ignis ẽẽ debuerunt:
ut quẽad modũ nolunt in sũmo

Expanded text:
sit natura. Nam et Aristoteles quarsit natura. Nam et Aristoteles quartum corpus eam dixit esse, et Plato nullum.ceteris; cum uero nullum est, multo magis superat omnia. In terreno ergo quid facit corpore? In hac mole quid agit subtilior omnibus? In hoc pondere quid agit leuior omnibus? In hac tarditate quid agit celerior omnibus? Itane per huius tam excellentis naturae meritum non poterit effici, ut corpus eius leuetur in caelum, et cum ualeat nunc natura corporum terrenorum deprimere animas deorsum, aliquando et animae leuare sursum • terrena corpora non ualebunt? si ita est elementorum ordo dispositus, ut secundum Platonem duobus mediis, id est aere et aqua, duo extrema, id est ignis et terra, iungantur caelique obtineat ille summi locum, haec autem imi uelut duo elementa in locis psummo terra et ignis esse debuerunt, ut quemadmodum nolunt in summo
Abbreviated transcription (Latin):
nors corpoꝵ sicut onera gestando
senturc consueuimꝰ. quanto maior
ẽ quantitas. tanto sit maior &
grauitas. tñ m̃bra suȩ carnis le¬
uiora portat anima cum insani¬
tate robusta sunt. quã in langore
cũ macͣ sunt. ⁊ cum aliis gestanti¬
bus onerosior sit saluꝰ. n ualidꝰ.
quã exilis. ⁊ morbidus. ipse tñ ad
suũ corpꝰ mouendũ atq portan¬
dum agilior ẽ cum inbona uali¬
tudine plus habet molis. quã
cum inpeste uł infame minimũ
roboris. cantũ ualet in haben¬
dis etiam t̾renis corporib quãuiᷤ
ad huc corruptibilib mortalib ñ
quantitatis pondus. s temꝑatio
nis modus. Et quis u̾bis explicat
quantũ distet int̾ p̃sentẽ quã di¬
cimꝰ sanitatẽ. ⁊ immortalitatẽ su¬
turã : Non itaq redarguant nr̃ã
fidem philosophi. decorporũ pon-¬
derib Sic ẽ enĩ hinc sursũ u̾sus
t̾ra pͥma. aqua scd̃ã. aer t̾cius. ce¬
lum quartũ. ut suꝑ omĩa sit ani

Expanded text:
norum corporum, sicut onera gestando norum corporum, sicut onera gestando sentire consuevimus, quia quanto major est quantitas, tanto fit major et gravitas; tamen membra suae carnis leviora portat anima, cum in sanitate robusta sunt, quam in languore cum macra sunt, et cum aliis gestantibus onerosior sit sanus et validus quam exilis et morbidus: ipse tamen ad suum corpus movendum atque portandum agilior est, cum in bona valetudine plus habet molis quam cum in peste uel fame minimum roboris. Tantum ualet in habendis etiam terrenis corporibus, quamuis adhuc corruptibilibus adque mortalibus, non quantitanis modus. Et quis verbis explicat quantum distat inter praesentem, quam dicimus sanitatem et immortalitatem futuram? Non ita redarguant nostram quidem philosophi de corporum ponderibus. Est enim sic hinc sursum versus: terra prima, aqua secunda, aer tertius, coelum quartum, ut super omnia animae
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra teneat. uł cogat adtͥram. &
idõ incęlo ẽe non possunt Primũ
quidẽ illi homines int̾ra erant
nemorosa atq frutuosa que pa¬
scł magistro platone didicerunt
mundi duo corpora maxima at¬
q postrema duob mediis aere
scł ⁊ aqua ẽẽ copulata atq con¬
iuncta. Ac ꝑ hoc inquiunt qm
t̾ra abhĩc sursũ u̾sus ẽ pͥma. se¬
cunda aqua suꝑ t̾rã. t̾cius aer
suꝑ aquã. quartũ suꝑ aerẽ cęlũ.
ñ potest ẽẽ t̾renũ corpꝰ incclum.
Mom̃tis enĩppͥis ut ordinẽ suum
teneant.clem̃ta librant᷑. Ecoc qua¬
lib argum̃tis om̃ipotentie di hu¬
mana contͣdicit infirmitas. quã
possidet uanitas. Quid gͦ faci¬
unt inaere t̾rena tot corpora.
cũ a t̾ra sit aer t̾cius: Nisi forte
qui ꝑ plumarũ ⁊ pennarũ leui¬
tatẽ donauit auiũ t̾renis corpori¬
bus ut portent᷑ in aere. immortali¬
bus factis corporib hominũ non
pot̾it donare uirtutẽ qua incęlo
etiam ualeant habitare: Nã cũ t̾re¬

Expanded text:
in terra teneat vel cogat ad terram; et ideo in coelo esse non possunt. Primi quidem illi homines in terra erant nemorosa atque fructuosa quae paoniam scilicet a magistro Platone didicerunt: mundi duo corpora maxima atque postrema duobus mediis: aere scilicet et aqua esse copulata atque conjuncta. Ac per hoc, inquiunt, quoniam terra ab hinc sursum versus est prima secunda aqua super terram, tertius aer super aquam, quartum super aerem coelum, Non potest esse terrenum corpus in coelo. Momelementa librantur. Ecce qualibus argumentis omnipotentiae Dei humana contradicit infirmitas, quam possidet uanitas. Quid ergo faciunt in aere terrena tot corpora, cum a terra sit aer tertius? Nisi forte, qui per plumarum et pennarum leuitatem donauit auium terrenis corporibus, ut portentbus factis corporibus hominum, non poterit dare virtutem qua in coelo etiam valeant habitare? Nam cum terre
Abbreviated transcription (Latin):
habuit iniuuentute eciã si senex
ẽ mortuꝰ. uł fuerat habiturꝰ. si añ
ẽ defunct᷑. Ut nec ultra nec infra
iuuenilẽ formã resurgant corpora
mortuoꝵ. s in ea etate ⁊ robore. us¬
q ad quam hic xp̃m ꝑuenisse cog¬
nouimꝰ. Circa triginta quippe an
nos diffinierunt eẽ etiam scłi huiꝰ
doctissimi homines iuuentutẽ.
quȩ cũ fu̾it spacio ꝓpͥo t̾minata.
inde iã hominẽ indetͥmenta u̾g̾e
gͣuioris ac senilis etatis. Et ido
non ẽẽ dictum inm̃surã corporis.
uł m̃suram staturȩ. s inm̃suram
etatis plenitudinis xp̃i. Qd̾ om̃s

Expanded text:
habuit in juventute, etiam si senex habuit in juventute, etiam si senex est mortuus, vel fuerat habiturus, si ante est defunctus, ut nec ultra nec citra juvenilem formam resurgant corpora mortuorum, sed in ea aetate de robore usque ad quam Christum pervenisse cognovimus. Circa triginta qnos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata, inde iam hominem in detrimenta uergere grauioris ac senilis aetatis — et ideo non esse dictum in mensuram corporis uel in mensuram staturae, sed: in mensuram aetatis plenitudinis Chris
Abbreviated transcription (Latin):
miro atq celerrimo recepturi: In
sententia quippe dñi uͥ ait. capillus
capitis ur̃i non ꝑibit. dictũ non
de futurum ẽẽ qđ fuit. non autẽ
negatum ẽ affuturũ qđ defuit. Defu¬
it autẽ infanti mortuo ꝑfecta qͣnti¬
tas sui corporis. Efecto quippe in¬
fanti deẽ utiq ꝑfectio magnitudi¬
nis corporalis. quȩ cũ accesserit. iam
statura longior eẽ ñ possit. hunc
ꝑfectionis modũ sic habent om̃s.
ut cũ illo concipiãtur atq nas¬
cantur. s babent inratione non
mole. sicut ipsa m̃bra omnia iã
sunt latent̾ in semine. cum etiã
natis non nulla adhuc desint sic̃
dentes. aut siquid eiusmodi. Inqua
ratione uniꝰcuiꝰq mat̾iȩ indita corpo¬
rali. iam quodãmodo ut ita dicã
innatũ uidetur ẽẽ qđ ñdũ ẽ. immo
qd latet. s accessu temporis erit
uł pocius apparebit. In hac gͦ in¬
fans iã breuis aut longꝰ qͦui bieuiᷤ
longus ue futurꝰ ẽ. Restat gͦ ut¬
suam tecipiat quisq m̃surã quã uł

Expanded text:
miro adque celerrimo recepturi? In sententia quippe Domini, ubi ait: Capillus capitis uestri non peribit, dictum est non defuturum esse quod fuit, non autem negatum est adfuturum esse quod defuit. Defuit autem infanti mortuo perfecta quantitas sui corporis; perfecto quippe infanti deest utique perfectio magnitudinis corporalis, quae cum accesserit, iam statura longior esse non possit. Hunc perfectionis modum sic habent omnes, ut cum illo concipiantur adque nascantur; sed habent in ratione, non mole; sicut ipsa membra omnia iam sunt latenter in semine, cum etiam natis nonnulla adhuc desint, sicut dentes ac si quid eius modi. In qua ratione uniuscuiusque materiae indita corporali iam quodam modo, ut ita dicam, liciatum uidetur esse, quod nondum est, immo quod latet, sed accessu temporis erit uel potius apparebit. In hac ergo infans iam breuis aut longus est, qui breuis longusue futurus est. Secusuram, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
llud qđ ait p̃destinatos conformeᷤ
ymaginis filii di. potest sic acci¬
pi. ut quẽ admodũ nob̃ ille
mortalitͣe. ita nos illi efficiam᷑ im¬
mortalitate conformes. Si autẽ in
his u̾bis qua forma resurrectura
sint corpora sumꝰ ammoniti. sicut
illa m̃sura. ita ⁊ ista conformatio
ñ quantitatis intelligenda ẽ. s eta¬
tis. Resurgent itaq om̃s tã mag¬
ni corpore quã uł erant uł futu¬
ri erant. in iuuenili etate. Siqͥs
uͦ in eo corporis modo in quo defũc¬
tus ẽ resurrecturũ unũ quẽq
contẽdit ñ ẽcũ illo laboriosa ꝯtͣli¬

Expanded text:
lus: Praedestinatos conformes fieri imaginis Filii Dei , potest sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes. Si autem in his verbis qua forma resurrectura sint corpora sumus admoniti, sicut illa mensura, ita et ista conformatio non quantitatis intelligenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore quam vel erant vel futuri erant juvenili aetate. Si quis vero in eo corporis modo in quo defunctus est, resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contr
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ anima celinque ñ ꝑmittit᷑. ho¬
mini accidisset. si nemo peccasset.
eoꝵs qui p̃ter peccatum qđ origi¬
nale traxerunt nullũ insuꝑ ad¬
diderunt. ⁊ incct̾is Ad diderunt
tanto quisq ibi tolerabiliorẽ habe¬
bit dampnationẽ. quanto hic
minorẽ habut iniquitatẽ.

Expanded text:
pus anima relinquere non permittitur, hopus anima relinquere non permittitur, homini accidisset, si nemo peccasset. eorum qui praeter peccatum, quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt; et in caeteris quae addiderunt, tanto quisque ibi tolerabiliorem habebit damnationem, quanto hic minorem habuit iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
torẽ di & hominũ tesurgent quidẽ
ctiã ipsi uniꝰ cuiꝰq cũ sua carne. s
ut cũdiabolo ⁊ eius angłis puni¬
ant᷑. Utrũ sane ipsi cum uiciis &
deformitatibus suoꝵ corporũ re¬
surgant. quȩcũq ineis deforma &
uiciosa m̃bra gestauerunt. inque¬
rendo laborare quid opus ẽ: Neq
enĩ fastigare nos debet incerca eoꝵ
uł habitudo uł pulchritudo. quo
rum ceita ⁊ sempit̾na dampnati¬
o. Nec moueat quomͦ erit ineis
corpꝰ incorruptibile. si dolere pot̾it
aut quomͦ corruptibile si ñ pot̾it.
Non enĩ ẽ uera uita. nͥ uͥ felicit᷑ uiui¬
tur. nec uera incorruptio nͥ uͥ salꝰ
nullo dolore corrũpitur. U autem
infelix mori ñ sinit᷑. ⁊ ut ita dicã
mors ipsa non morit᷑. & uͥ dolor ꝑ¬
petuꝰ ñ int̾mittit. s affligit ipsa
corruptio ⁊ non finit᷑. hec inscrip
turis scĩs scd̃a mors dicit᷑. Nec pͥma
t̃n qua suũ corpus anima relinque̾
cogitur. nec scđa qua pęnale cor¬

Expanded text:
urgent quidem etiam ipsi unusquisque cum sua carne, sed ut cum diabolo et ejus angelis puniantur. Utrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque in eis deformia et vitiosa membra gestaverunt inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum vel habitudo vel pulchritudo quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile si non poterit. Non enim est vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur. Haec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur ; nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale cor
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑhumerale. qđ hebraice uo¬
Scatur ephot. boc intestam̃to
uet̾i soli pontifices utebantur. eis¬
dem quib &e zona fuerat distinc¬
ta colorib. Sub gr̃a autẽ hoc ues¬
tim̃tum tam sacerdotib quã pon¬
tificib commune ẽ. Qđ autẽ ꝑ
quatuor colores in zona significari
diximus. id ipsum insuꝑbumera¬
li ꝑ eosdem quatuor colores figu¬
ratum inuenimꝰ. Significat autẽ
suꝑhumerale fortitudinem opũ.
& pacientiam laboꝵ ꝓ eo qđ ad
portanda onera humeri subpo¬
nuntur. Idcuro in ipso suꝑhume¬
rali duob lapidib p̃ciosis. quoꝵ
unus adextro humero. alt̾ uͦasini¬
stro suꝑ positus fuerat. nomina
duodecim patriarcharum inscrip¬
ta erant. sex inuno. & sex malt̾o.
quia ꝑnomina patriarcharum
memoria scõꝵ intelligitur. quã
habere & portare debet. Nrm̃ uero
sacerdocium suꝑ humerale simili¬
ter intextum non habet ut uetuͤ.
plici ueritati studere debeant quã

Expanded text:
humerale, quod Hebraice vocatur Ephot. Hoc in Testamento Veteri soli pontifices utebantur; eisdem quibus et zona fuerat distincta coloribus. Sub gratia autem hoc vestimentum tam sacerdotibus quam pontificibus commune est. Quod autem per quatuor colores in zona significari diximus, idipsum in superhumerali per eosdem quatuor colores significatum invenimus. Significat autem superhumerale fortitudinem operum, et patientiam laborum, pro eo quod ad portanda onera humeri supponuntur. Idcirco in ipso superhumerali duobus lapidibus pretiosis, quorum unus a dextro humero, alter vero a sinistro superpositus fuerat; nomina duodecim patriarcharum inscripta erant, sex in uno, et sex in altero, quia per nomina patriarcharum memoria sanctorum intelligitur, quam habere et portare debet. Nostrum vero sacerdotium superhumerale similiter intextum non habet ut vetus, plici veritati studere debeat quam s
Abbreviated transcription (Latin):
bula dissipare. uel susceptam sobo¬
lem alterius copulȩ credens legitime
sociari propinquitatis prioris. hic
negat di uerbum ualidum cẽ &
forte. & qui tam facile uel tam ue¬
lociter querit dissoluere: hic noncre¬
dit uerbum domini manere ineter¬
num. Conspice t̾ram exquatuor. loci
distantibus magna inter capidine
& confectam & conglutinatam. finge
cuiuscumq figurȩ uel immensitatis

Expanded text:
bula dissipare, vel susceptam sobobula dissipare, vel susceptam sobolem alterius copulae credens legitime sociari propinquitatis prioris; hic negat verbum Dei validum esse vel forte. Et qui tam facile vel tam velociter quaerit dissolvere, hic non credit verbum Domini manere in aeternum. Conspice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam, finge cujuscunque figurae vel immensitatis
Abbreviated transcription (Latin):
poterit aliquis eoꝵ propinquus
pertinere uni si non pertineat al¬
teri: Quod minime fieri posse
credendum ẽ. N am uno defuncto.
in superstite affinitas non deletur.
nec alia copula coniugalis affinita¬
tem prioris copulȩ soluere potest.
Sed neq alterius coniunctionis sobo¬
lem placet ad ipsius affinitatis pri¬
oris siquidem transire consorcium.
pro eo quod uerbum dñi ualidum
est. & forte. & ut inquiens dixit
tuit ea inet̾num in seculum secłi:
preceptum posuit & non preteribit.
Non potest ꝑuerbum suum atq
preceptum efficere duo incarnem
unam. & masculum & feminam.
qui innumeram multitudinẽ
sexus utriusq non desticit secum
facere unum. sicut ꝑse ueritas dix̃.
Non pro his rogo tantum sed proeis
qui credituri sunt ꝑ uerbum eoꝵ in¬
me. ut unum sint sicut tu pater
mme & ego inte. & ipsi in nob unũ
sint. Si quis temerario ausu & sacri¬
lego indefuncto querit propinqui¬
tatem. uel sub altero affinitatis uoca¬

Expanded text:
poterit aliquis eorum propinquus poterit aliquis eorum propinquus pertinere uni, si non pertineat alteri? Quod minime fieri posse credendum est, nam uno defuncto in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem prioris copulae solvere potest. Sed neque alterius conjunctionis sobolem placet ad ipsius affinitatis prioris siquidem transire consortium, pro eo quod verbum Domini validum est et forte, et ut inquiens dixit uit ea in aeternum et in saeculum saeculi; praeceptum posuit, et non praeteribit . Nam per verbum suum atque praeceptum efficere duo carnem unam, id est masculum et feminam, qui innumeram multitudinem sexus utriusque non destitit secum facere unum, sicut per se Veritas dixit: Non rogo pro his tantum, sed pro eis qui credituri sunt per verbum eome, ut unum sint sicut tu Pater in me, et ego in te; et ipsi in nobis unum sint . Si quis temerario ausu et sacrilego in defuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis voca
Abbreviated transcription (Latin):
rabile est. perseuerabile est. im¬
mutabile ẽ non momentancum. non¬
transitorium. Ait autem per se¬
ipsam ueritas. quod d̃s est uerbũ
d̃i. Celum & t̾ra transibunt. uer¬
ba autem mea non transient. An¬
te quam ds incarne inter homines
appareret eo inspirante dixit
adam. Quam obrem relinquet
homo patrem suum ⁊ matrem
suam & adherebit uxori suȩ. & er̃t
duo incarne una. Cui non contra¬
dixit dñs. Heinde cum ueritas ori¬
retur de t̾ra int̾ram. & inuisibiliᷤ
in humanitate apparuit: inter¬
rogatum est silicitum eẽt homi¬
ni uxorem relinquere: Quod pro¬
hibens fieri uetuit. preter si fornica¬
tio sola excluderet copulam marita
lem. Unde protulit statim in medi¬
um eandem sententiam ipsam quã
ante scła manens cum patre u̾bũ
inspirauit. inadam ipse confirmãs
quod ipse protinus protulit ho¬
mo. quamobrem relinquet homo
patrem & matrem suam & ad here¬
bit uxori suȩ. & erunt duo incar¬
ne una.Si una caro sunt quom

Expanded text:
rabile, est perseverabile, est imrabile, est perseverabile, est immutabiletransitorium. Ait autem per seipsam Veritas, quod Deus est Verbum Dei. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Antequam Deus in carne inter homines appareret, eo inspirante dixit Adam: Quamobrem relinquet homo patrem suum et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Cui non contradixit Deus. Denique cum Veritas oriretur de terra in terram, et visibilis in humanitate apparuit, interrogatum est si licitum esset homini uxorem relinquere. Quod prohibens fieri vetuit, praeterquam si fornicatio sola excluderelem. Unde protulit statim in medium eamdem ipsam sententiam, quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiraverat in Adam, ipse confirmans, quod ipse protinus protulit homo: Quamobrem relinquet homo patrem et matrem suam et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . Si una caro fiunt, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
incarne una:qui turpitudinem
nouercȩ quȩ una caro cum patre fu¬
it reuelare presumpserit: profecto
patris tur pitudinem reuelabit.
um cognata quoq fr̃i misceri pro¬
hibitum ẽ quia ꝑ coniunctionem
pͥorem caro. fr̃is fuerit facta. pro
qua re etiam iohannes baptista ca¬
pite truncatus & scõ martirio con¬
summatus est. De affinitate.xu.¬
ReGorius seruus seruoꝵ d̃i
uenerio caralitano. Fraterni¬
tatis tuȩ studiose sagacitati
fr̃ amande quas debeo refero gra¬
tes. quoniam quesisti quȩ debiusti.
iocundum reddidisti me. Unde
placide ad inquisita respondeo. Se¬
dem apłicam consulere decreusti.
si mulier copula nuptiali extraneo
iuro iuncta cognationi eius ꝑtine¬
at. si eo defuncto cognatio maneat
eadẽ. ł si sub alio uiro cognationis
uocabula dissoluant᷑ ł si susceptȩ
soboles possint legitime¬
ad prioris iuri cognationis transi¬
re copulam. Est enim uerbum
domini ualidum. & forte est. du¬

Expanded text:
in carne una . Qui turpitudinem in carne una . Qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cognita quoque fratri misceri prohibitum est, quia per conjunctionem priorem caro fratris fuerit facta, pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus, et sancto martyrio consummatus est CAP. XV. De affinitate. Gregorius, servus servorum Dei, Venerio Caralitano. Fraternitatis tuae studiosae sagacitati, frater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum reddidisti me. Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitimead prioris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum Domini validum et forte, est du
Abbreviated transcription (Latin):
neptem. noueram. fr̃is uxorem.
uel de ꝓpria cognatione. uel quam
cognatus habuit. nullus audeat
sibi inconiugio copulare. Siquis
huic tali nefario coniugio conue¬
nerit & in eo ꝑmanserit. sciat se
aplicę auctoritatis anathematis
uinculis ẽẽ in nodatum. & nullus
sacerdos tribuat ei communionem.
Si uero conuersus diuisusq fuerit
a tali copulatione. digne penitentie
submiitatur. ut sacerdos loci con¬
sideraũit. Hecretũ Gregorii uniori.
iquis fr̃ĩs uxorem duxerit. incog¬
Iuigium: anathema sit. Siquis
houercam aut nurum suam duxeri
anathema sit. Siquis de propria
cognatione uel quam cognatus ha¬
buerit. duxerit inconiugium: ana¬
gulas sorores uxores accipere:
quȩ sunt ab illis longa progenie
generate. Respõs. GRECORI
oc fieri modis omnibus licet.
Nequaquam enim insacris eloquiis
graue facinus est. quia in lege
scriptum est Turpitudinem patris
tui non reuelabis. neq enim turpi¬
tudinem patris filius reuelare po¬
test. sed quia scriptum ẽ. erunt duo

Expanded text:
neptem, novercam, fratris uxorem, vel de propria cognatione, vel quam cognatus habuit, nullus audeat sibi in conjugio copulare. Si quis huic tali nefario conjugio convenerit et in eo permanserit, sciat se apostolicae auctoritatis anathematis vinculis esse innodatum, et nullus sacerdos tribuat ei communionem. Si vero conversus divisusque fuerit a tali copulatione dignae poenitentiae submittatur, ut sacerdos loci consideraverit. Decretum Gregorii Junioris Si quis fratris uxorem duxerit in conjugium, anathema sit. Si quis novercam aut nurum suam duxerit, anathema sit. Si quis de propria cognatione vel quam cognatus habuit duxerit in conjugium, anagulas sorores uxores accipere, quae sunt ab illis longa progenie generatae, respondit Gregorius: Hoc fieri omnibus modis licet. Nequaquam enim in sacris eloquiis grave facinus est, quia in lege scriptum est: Turpitudinem patris tui non revelabis . Neque enim turpitudinem patris filius revelare potest. Sed quia scriptum est: Erunt duo
Abbreviated transcription (Latin):
re debeat. ut post fidem susceptam
simul maneant. qui in infidelitate
positi male iuncti fuerunt: sed ea¬
dem gr̃a interueniente. & uetera
omnia delente nicħ impedit. quin
bene inx̃p̃o simul permaneant.
qui extra fidẽ xͥ male societati fue¬
runt. De his etiam queri potest.qui
ininfidelitate constituti cognatas
suas ducunt. aut alias quascumq
quibus lege xp̃iana sociari non
poterant. si forte simul ambo ad
fidem ueniant. utrum eccłia eiusmodi
copulã tolerare possit Sed alia ra-¬
tio hic est. quia baptismi gr̃a culpã
delet non naturam. Inbaptismo qđ
generis est innatura scificatur: qđ
criminis est inculpa excusatur. Prop¬
terea xp̃iana religio concedere non
debet. cum adiudicium eius perue¬
nerit quod extra ipsam quidem
potuit inchoari. sed in ipsa non
debet tolerari. hȩc uero quȩ supra
memorata sunt de utroq sexii si¬
mili mͦ pensanda sunt. siue scilicet
uir mulierem siue mulier uirum.¬

Expanded text:
re debeat ut, post fidem susceptam, re debeat ut, post fidem susceptam, simul maneant, qui in infidelitate positi male juncti fuerunt. Sed eadem gratia interveniente et vetera omnia diluente, nihil impedit quin bene in Christo simul permaneant, qui extra fidem Christi male sociati fuerunt. De iis etiam quaeri potest qui in infidelitate constituti cognatas suas ducunt, aut alias quascunque quibus lege Christiana sociari non poterant, si forte simul ambo ad fidem veniant, utrum Ecclesia ejusmodi copulam tolerare possit. Sed alia ratio hic est, quia baptismi gratia culpam delet, non naturam. In baptismo quod generis est in natura sanctificatur, quod criminis est in culpa excusatur. Propterea Christiana religio concedere non debet cum ad judicium ejus pervenerint, quod extra ipsam quidem potuit inchoari, sed in ipsa non debet tolerari. Haec vero quae supra memorata sunt de utroque sexu simili modo pensanda sunt, sive scilicet vir mulierem suam, sive mulier virum
Abbreviated transcription (Latin):
mentum libertatis & nouitatis indu¬
it ut deinceps prioris copulȩ debito
non tencatur. Iustum enim est ut quã
iniuria ereatoris alligauit. reuerentia
nunc &e fides eius absoluat. Propter
hoc non prohibet eccłia eiusmodi si
continentiam seruare uoluerint. cum
aliis matrimonio copulari. Potest aũ
queri si contingat eum qui prior.
ad fidem uenit conuigalem copulam
non inisse. donec eum alter qui inin¬
fidelitate remanserat. subsequatur.
quid eccłia dehuiusmodi facere debe¬
ał. Sed dubium non est tales post¬
quam infide unum facti fueruit. si
continere non uoluerint in id ipsum
redire debere. ac denuo xp̃iana deuo¬
tione conuenire ad prioris matri¬
monii quod non sine creatoris
institutione inierant debitum per¬
soluendum. hoc etiam queri potest
si eo qͥ prior ad fidem fideli matrimo¬
nio alligato. ille quiin infidelitate
remansit. cum ipso eui se nexu adul¬
terino iunxerat ad fidem pariter
subsequatur. utrum eccłia to lera¬

Expanded text:
mentum libertatis et novitatis indumentum libertatis et novitatis induit ut deinceps prioris copulae debito non teneatur. Justum est enim ut quam injuria Creatoris alligavit, reverentia nunc et fides ejus absolvat. Propter hoc non prohibet Ecclesia ejusmodi si continentiam servare noluerint cum aliis matrimonio copulari. Potest autem quaeri si contingat eum qui prior ad fidem venit conjugalem copulam non inisse, donec eum alter qui in infidelitate remanserat subsequatur, quid Ecclesia de hujusmodi facere debeat. Sed dubium non est tales postquam in fide unum facti fuerint si continere noluerint in ipsum redire debere, ac denuo Christiana devotione convenire ad prioris matrimonii quod non sine Creatoris institutione inierant debitum persolvendum. Hoc etiam quaeri potest si eo qui prior ad fidem venit fideli matrimonio alligato ille qui in infidelitate remansit cum illo cui se nexu adulterino junxerat ad fidem pariter subsequatur, utrum Ecclesia tolera
Abbreviated transcription (Latin):
nentiam seruandam cogat. quȩ pecra¬
to suo obligata uidetur. ut nec suũ
habere possit nec alterum. Sed si
hoc eccłia fecerit contingere potest
ut scandaliretur mulier illa. & fi¬
dem xp̃ianam abhorrens. ad infide¬
litatem reuertatur. Aliȩ quoq mu¬
lieres siue uiri in infidelitate consti¬
tuti. quarum mariti & quoꝵ uxoreᷤ
iam ad fidem transierunt. & ipsis
derelicꝰtis cum aliis fidelibus conui¬
gia inierunt. Hoc cognito ad fidẽ
xp̃ianam uenire pertimescant. & sub¬
sequatur perdicio multoꝵ dum fidẽ
fugiunt. quia continentes ẽẽ nolũt
uel non possunt. Iostremo si mulier
ista post perceptam gr̃am baptismi
de priori peccato ab iudicatur. ui¬
detur imperfecta fuisse gr̃a & non
totum quod precedebat inculpa. la¬
uacro tegenerationis ablutum: nec
uerum iam ẽẽ quia uetera transi¬
erunt. & noua facta sunt omnia.
ropter hoc liberata iudetur mulier.
ħpꝰ quam fidem percepit. & sacra¬

Expanded text:
nentiam servandam cogat, quae peccanentiam servandam cogat, quae peccato suo obligata videtur, ut nec suum habere possit, nec alterum. Sed si hoc Ecclesia fecerit, contingere potest ut scandalizetur mulier illa, et fidem Christianam abhorrens ad infidelitatem revertatur; aliae quoque mulieres sive viri in infidelitate constituti, quarum mariti et quorum uxores jam ad fidem transierunt, et ipsis derelictis cum aliis fidelibus conjugia inierunt, hoc cognito ad fidem Christianam venire pertimescant, et subsequatur perditio multorum dum fidem fugium, quia continentes esse vel nolunt vel non possunt. Postremo si mulier ista post perceptam gratiam baptismi de priori peccato abjudicatur, videtur imperfecta fuisse gratia; et non totum quod praecedebat in culpa lavacro regenerationis ablutum; nec verum jam esse, quod vetera transierunt et nova facta sunt omnia . Propter haec liberata videtur mulier haec postquam fidem percepit, et sacra
Abbreviated transcription (Latin):
eum ad fidem sequi non uult. fi¬
dei libertate derelĩquit. aliam
fidelem ducit Prior se spretam u¬
dens alteri nubit. adulterino ne¬
aui se iligans. Contigit postea ut
conpuncta infidelitatem suam hor¬
rere incipiat. ad fidem ueniat. xp̃i¬
ana efficiatur. Quid de hac muli¬
ere faciendum est: Continere non
potest. Ex postulat ab ȩccłia ut aut
uirum suum recipiat. aut alteri
nubere concedatur. Quid illi dicet
ȩccłia : Si uirum suum illi reddit:
soluit matrimonium. quod xp̃iana
sc̃itate firmatum est. & ad ulterum
eum facit cum uiuente uxore sua
quam fidelis fidelem legitime du¬
xit. alteri copulatur. Quod omnino
fieri non licet G reddit illi eccłia ma¬
ritum suum. Quid igitur illi dicet:
Si dixerit illi ut alteri nubat eam ad¬
ulteram facere uidetur. qua nondum
solutam alege uiuentis uiri cum
altero coniugium copulare. concedit.
Non igitur aliud super ẽẽ uidetur. nͥ
ut hanc mulierem eccłia ad conti¬

Expanded text:
eum ad fidem sequi non vult fieum ad fidem sequi non vult fidei libertate derelinquit; aliam fidelem ducit, prior se spretam videns alteri nubit, adulterino nexu se alligans. Contingit postea ut compuncta, infidelitatem suam horrere incipiat, ad fidem veniat, Christiana efficiatur, quid de hac muliere faciendum est? Continere non potest. Expostulat ab Ecclesia ut aut virum suum recipiat, aut alteri nubere concedatur. Quid illi dicet Ecclesia? Si virum suum illi reddit, solvit matrimonium, quod Christiana sanctitate firmatum est, et adulterum eum facit, cum vivente uxore sua quam fidelis fidelem legitime duxit alteri copulatur, quod omnino fieri non licet. Ergo non reddit illi maritum suum Ecclesia. Quid igitur illi dicet? Si dixerit illi ut alteri nubat, adulteram eam facere videtur, quam nondum solutam a lege viventis viri cum altero conjugium copulare concedit. Non igitur aliud superesse videtur, nisi ut hanc mulierem Ecclesia ad conti
Abbreviated transcription (Latin):
ius matrimonii & debitum coniu¬
galis fęderis erga fidelem astringit.
Ergo non potest adulterium uocari
si fidelis alteri coniungitur. infide¬
lis autem etiam derelictus crimen
ad ulterii incurrit. si alteri copula¬
tur. Propterea si fidelis etiam abeo
quod licet pro periculo proximi ui¬
tando se temperat. perfectius opus
facit. ad quod tamen nullatenus
cogi potest. quia non debiti opus
est sed caritatis officium. sicut di¬
cit beatus Aus. in libro de ulteri¬
nis coniugiis. Biscessionem fidelis ab
infideli dñs non prohibet. quia
non est iniusta coram eo. sed apłs
consilio caritatis non solũ ne dimis¬
si scandalizentur. sed etiam cum in a¬
liena coniugia inciderint. ad ulteri¬
nis nexibus colligati difficillime
ab infidelitate resoluantur. Itaq ad¬
ulterium committit infidelis si al¬
teri se sociat. quia adebito prio¬
ris pacti solutus non est. Seddi¬
cis. Ecce infidelis quicumq paga¬
nus siue iudeus xp̃ianus efficit᷑.
uxorem quam prius habuit quia

Expanded text:
us matrimonii et debitum conjugalis foederis erga fidem astringit. Ergo non potest adulterius vocari si fidelis alteri conjungitur. Infidelis autem etiam derelictus crimen adulterii incurrit si alteri copulatur. Propterea si fidelis etiam ab eo quod licet pro periculo proximi vitando se temperat, perfectius opus facit. Ad quod tamen nullatenus cogi potest; quia non debiti opus est, sed charitatis effectus, sicut dicit beatus Augustinus in libro De adulterinis conjugiis. Discessionem fidelis ab infideli Dominus non prohibet, quia non est injusta coram eo. Sed Apostolus consilio charitatis non solum ne dimissi scandalizentur, sed etiam quod cum in aliena conjugia ceciderint adulterinis nexibus colligati; difficillime ab infidelitate resolvantur. Itaque adulterium committit infidelis si alteri se sociat, quia a debito prioris pacti solutus non est. Sed dicis. Ecce infidelis vel quicunque paganus sive Judaeus Christianus efficitur, uxorem quam prius habuit quia
Abbreviated transcription (Latin):
custodiretur. Hec ergo ego ioħs idcir
perstringenda curaui. ut hi qui
occasione nouȩ dispensationis illici¬
ta matrimonia contra hunc erudi¬
tissimum uirum causantur. non
generaliter quartȩ generationis
copulam censuisse. immo uenia¬
liter simulq temporaliter ꝑtomi¬
sisse cognoscant. Zacharias papa
hominibus de germaniȩ par¬
tibus. didici quod beatȩ re¬
cordationis papa GREGoriy
dum eis ad religionem xp̃ianitatis
diuina gr̃a illustraret. licenciam illis¬
dedisset. in quarta se se copulari ge¬
neratione. Quod quidem xp̃iani
licitum non ẽ dum usq se cogno¬
uerint. Sed dum rudes erant in
uitandi ad fidemꝗͥ quã minime scri¬
Iptum repperimus non ambigamꝰ.

Expanded text:
custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco custodiretur. Haec ergo ego Joannes idcirco perstringenda curavi ut ii qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contra hunc eruditissimum virum causantur, non generaliter quartae generationis copulam censuisse, imo venialiter simulque temporaliter permisisse cognoscant. Zacharias papa,tibus hominibus de Germaniae partibus didici, quod beatae recordationis papa Gregorius dum eos ad religionem. Christianitatis divina gratia illustraret, licendedisset in quarta sese copulari generatione. Quod quidem Christianis licitum non est, dum usque se cognoverint. Sed dum rudes erant invitandi ad fidem, quanquam minime scriptum reperimus, non ambigam
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinitatis coniunctione ipsi &
angłoꝵ genti quȩ nuꝑ ad fidem
uenerat ne abono quod ceperat.
metuendo austeriora recederet: spe¬
cialiter non generaliter certissime
scripsisse me cognoscas. Unde & mͥ
omnis romana ciuitas testis existit.
nec ea intentione hȩc illis scripsi
mandata: ut post quam firma
radice in fide fuerint solidati. si
infra ꝓpriam consanguinitatem
inuenti fuerint: non separentur.
aut infra affinitatis lineam. id est
usq ad septimam generationem
iungantur. sed quod ad huc illis
neophitis existentibus eis primum
illicita consentire. & eos uerb̃ ac ex¬
emplis instruere. & quȩ post de tali¬
bus egerint rationabiliter & fideli¬
ter excludere oporteret. Nam iuxta
apłm qui ait. Lac dedi uob̃ potum
non escam. ista illis modo non pos¬
teris ut prefixum ẽ temporibus
tenenda indulsimus. ne bonum qđ
infirma ad huc radice plantatum
erat exu eretur. sed aliquantum fir¬
maretur. & usq ad perfectionem

Expanded text:
sanguinitatis conjunctione ipsi et sanguinitatis conjunctione ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit; nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fidem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentur; aut infra affinitatis lineam, id est usque ad septimam generationem jungantur. Sed quod adhuc illis neophytis existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis et exemplis instruere, et quae post de talibus egerint rationabiliter et fideliter excludere oportet. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum, non escam , ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, temporibus tenenda indulsimus, ne bonum quod infirma adhuc radice plantatum erat erueretur, sed aliquantulum firmaretur et usque ad perfectionem
Abbreviated transcription (Latin):
adiciat. ut longe facilius sit. respon¬
dere quanto quisq gradu sit quã
propria cognationis appellatione
quemq denotare. Ex epła io
hnnis constantinopolitani ep̃i.¬
Re Gorus papa requisitus ab
augustino angloꝵ gentis ep̃o.
qͣuota generatione fideles debeant
copulari. dispensatorie sic rescribit.
Quȩdam lex romana inre publica per¬
mittit. ut siue frĩ& sororiᷤ seu duoꝵ
fr̃m germanoꝵ uel duarum sororũ
filius & filia misceãtur: sed experi¬
mento didicimus. ex tali conuui¬
gio sobolem non posse succrescere.
Unde necesse est ut iam quarta uel
quinta generatione fideles licenter
sibi iungantur. Item ioħs dicit. Ue¬
rum post multum temporis afelice
messane siciliȩ p̾sule reguisitus. utrũ
augustino scripserit. ut anglors quar¬
ta generatione contracta matrimo¬
nia minime soluerentur. Humillimꝰ
pater Gregorus inter cetera talem
dedit rationem. Quod scripsi augu
iudelicet ut recordatis tuo. de con¬

Expanded text:
adiciat, ut longe facilius sit responadiciat, ut longe facilius sit respondere, quoto quisque gradu sit, quam propria cognationis appellatione quemquam denotare. Adgnationnis Constantinopolitani epiGregorius papa requisitus ab Augustino Anglorum gentis episcopo quota generatione fideles debeant copulari, dispensatorie sic rescribit. Quaedam lex Romana in republica permittit ut sive frater et soror; sive duorum fratrum germanorum, vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sicut experimento didicimus, in tali conjugio sobolem non posse succrescere. Unde necesse est ut jam quarta vel quinta generatione fideles licenter sibi jungantur. Item Joannes dicit: Verum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem dedit rationem. Quod scripsi Augusmno videlicet, ut recordaris, tuo, de con
Abbreviated transcription (Latin):
nitinȩ filii. consobrinum te appellant.
lii consobrinum te appellant. tu illos
atauia. infra: ab nepos abneptis. Ex
transuerso. fr̃is sororisq pronepos
proneptis. & conuenienter propatru¬
us proamita. id est proaui. fr̃. & soror
roauunculus. promatertera. id est pro¬
aiii. fr̃ & soror. Item frĩs patruelis.
sororis patruelis. consobrint & con¬
sobrine. amitini. & amitinȩ. filius. filia.
ꝓpͥor sobrinus sobrina. Hii sunt pa¬
trui magni. amitȩ magnȩ. auunculi
magni. materterȩ magnȩ. filius. filia.
exto gradu sunt supra: tritauus. tri¬
tauia. infra trinepos trineptis. Extranᷤ¬
uerso: fr̃is sororisq ab nepos abneptiᷤ.
Et conuenienter abpatruus. ab amita.
ribus. patruelis uel consobrinis. uel
actenus ostendisse sufficiet quemad¬
modum gradus cognationis numeren¬
tur. Namq ex his palam ẽ intelligere
quem ad modum ulterius quoq gra¬
dus numerare debemus. Quippe sem¬
per generata queq persona gradũ

Expanded text:
amitae tuae filii consobrinum te appellant, amitae tuae filii consobrinum te appellant, lii consobrinum te appellant, tu illos atavia, infra adnepos adneptis, ex transverso fratris sororisque pronepos proneptis et convenienter propatruus proamita id est proavi frater et soror, proavunculus promatertera id est proaviae frater et soror, item fratris patruelis sororis patruelis, consobrini et consobrinae, amitini amitinae filius filia, proprior sobrinus sobrina hi sunt patrui magni amitae magnae avunculi magni materterae magnae filias filia. Sexto gradu sunt supra tritavus tritavia, infra trinepos trineptis, ex transverso fratris sororisque abnepos abneptis et convenienter abpatruus abamita ribus patruelibus vel consobrinis vel actenus ostendisse sufficiet, quemadmodum gradus cognationis numerentur. namque ex his palam est intellegere quemadmodum ulterius quoque gradus numerare debemus: quippe semper generata quaeque persona gradum
Abbreviated transcription (Latin):
t superior quidem & inferior cogna¬
ticapͥmo gradu. incipitꝰt ea
quȩ extransu̾so numerantur a scdo.
rimo gradu est supra: pater. mater.
infra. filius. filia. scdõ supra: auu.
auia. infra: nepos. neptis. Ex trans¬
uerso. fr̃. soror. t̾ercio supra: pr¬
auus. proauia. infra: pronepos. pro¬
neptis. Ex transuerso: fr̃is.sororisq
filius. filia. E conuenienter patru¬
us. amita. auunculus. materte¬
ra. Patruus est patris fr̃. quem gre
matris fr̃. qui apud eos proprie¬
ONeycoc. dicitur. Amita ẽ patris
soror. Matertera est. matris soror
Consobrinus. consobrina. id est qui.
que ue exfr̃ibus aut sorotibus pro¬
generantur. Sũt quidam qui recte
consobrinos eos proprie putant. dici.
qui exduabus sororibus progeneran¬
tur. quasi consorinos. Eos uero qui
autem exduob fr̃ibus filiȩ nascẽ¬
rentur sorores patrueles appelan¬
tir. At eos qui ex fr̃e & sorore pro¬
gnerantur. Amitinos proprie dici.

Expanded text:
Et superior quidem et inferior cognaEt superior quidem et inferior cognatio a primo gradu incipit. At ea quae ex transverso numeratur a secundo. Primo gradu est supra pater, mater: infra filius, filia. Secundo, supra avus, avia; infra nepos, neptis; ex transverso, frater et soror. Tertio, supra proavus, proavia, infra pronepos proneptis; ex transverso fratris sororisque, filius filia. Et consequenter patruus, amita; avunculus, matertera. Patruus est patris frater, quem gmatris frater, qui apud eos proprieθεῖος dicitur. Amita est patris soror, matertera est matris consobrinus consobrina id est qui quaeve ex fratribus aut sororibus progenerantur. sed quidam recte consobrinos eos proprie putant dici, qui ex duabus sororibus progenerantur, quasi consororinos: eos vero, quiautem ex duobus fratribus filiae nascantur, sorores patrueles appellantur: at eos, qui ex fratre et sorore propagantur, amitinos proprie dici
Abbreviated transcription (Latin):
amplius p̾rogari. nec memoriter ab
aliqua generatione recordari. Ne uͦ
in hac computatione consanguinita¬
tis aliqua de hinc ualeat ambigui¬
tas remanere. aliam quam quidam
faciunt numerationem in hac etiam
disputatione duximus finiendam.
Sunt enim quidam qui non afr̃ibus
sed afiliis eors. id est patruelib uł
consobrinis genealogiam numera
re quia fr̃s quasi quidam truncuᷤ.
ex quo ceteri ramusculi oriantur
existunt. Sed nec ista graduum
computatio sibene intellecta fue¬
rit. ab ea quam fuperius exposuimꝰ
insententia poterit ẽẽ diuersa. Li¬
bro t̾cio institutionũ. sexto cap̃.
de gradibꝰ cognationis.
pc boco necessarium est expo¬
nere quãadmodum gradus
cognationis numerentur. Qua in¬
re in pͥmis ad monendi sumus cog¬
nationem aliam supra numerare:
aliam infra. aliam ȩxtransuerso. quȩ
etiam ex latere dicitur. Superior cog¬
natio c̃ parentum: inferior libcroꝵs.
patrui. amitȩ. auunculi. materter

Expanded text:
amplius praerogari, nec memoriter ab amplius praerogari, nec memoriter ab aliqua generatione recordari. Ne vero in hac computatione consanguinitatis aliqua dehinc valeat ambiguitas remanere, aliam quam quidam faciunt numerationem in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt enim quidam qui non a fratribus sed a filiis eorum, id est patruelibus vel consobrinis genealogiam numerarre, quia fratres quasi quidam truncus ex quo caeteri ramusculi oriuntur existunt. Sed nec ista graduum computatio si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia poterit esse diversa Libro tertio Institutionum, sexto capitulo, ae aradibus cognationis. Hoc loco necessarium est exponere quemadmodum gradus cognationis numerentur. Quare in primis admonendi sumus cognationem aliam supra numerari, aliam infra, aliam ex transverso, quae etiam ex latere dicitur. Superior cognatio est parentum, inferior liberorum;patrui, amitae, avunculi, materterae.
Abbreviated transcription (Latin):
nones: dicamus hoc quod ueritas ha¬
bet. scilicet quod non terminatur con¬
sanguinitas inhuiusmodi sexto et t̾¬
minatur scđm canones inseptimo
gradu. Utraq enim computatio sicut
superius diximus uno finc concludit᷑.
Namq duo gradus legales unum gra¬
dum canonicũ efficiunt. Fr̃s itaq qui
scdm scłares leges dicuntur in scđo:
iuxta canones numerantur inpͥmo. filii
fr̃m qui illic numerantur in quarto:
hic computantur inscdo. Nepotes uero
qui ibi computantur in sexto: istic
numerantur in tercio. Sic deinceps
qui inlegibus scribuntur in octauo
& indecimo. incanonibus diffiniun¬
tur in quinto. & quarto. Atq
hoc modo dereliquis senciendum ẽ.
ut qui scđm canones dicuntur. in
sexto. uel septimo. scđm leges accipian
tem gradibus si canonice & usualiter
numerantur omnia propinquitatũ
nomina continentur. ultra quos nec
consanguinitas inuenitur. nec nomi¬
na reperiuntur. nec successio potest

Expanded text:
nones, dicamus hoc quod veritas hanones, dicamus hoc quod veritas habet scilicet quod non terminatur consanguinitas in hujusmodi sexto, et terminatur secundum canones in septimo gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum efficiunt. Fratres itaque qui secundum saeculares leges dicuntur in secundo, juxta canones numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo. Nepotes vero qui ibi computantur in sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps qui in legibus scribuntur, in octavo et in decimo, in canonibus definiuntur in quarto et in quinto. Atque hoc modo de reliquis sentiendum est ut qui secundum canones dicuntur in sexto vel in septimo, secundum leges accipianttem gradibus si canonice et usualiter numerantur, omnia propinquitatum nomina continentur, ultra quos nec consanguinitas invenitur, nec nomina reperiuntur, nec successio potest
Abbreviated transcription (Latin):
fieri ꝑsonis ideo sacri canones dua s
inuno gradu constituunt ꝑsonas.
traq tamen computatio si attente
ac subtiliter fuerit ꝑspecta idem
sensisse. & eandem eẽ insententia atq
ad eundem terminum conuenire
manifestum erit. Iustinianus nãq
usq ad quem gradum consangui¬
nitas ipsa ꝑduret in suis legibus
non definiuit. Canones uero ultͣ
septẽ nullã numerauere generationẽ.
Serto qͥppe gͣdu det̾minato. in ipsis legib
sub inculit imꝑator. hactenus ostendiᷤᷤ¬
se sufficiat quẽadmodũ. gradus cogna¬
tionis numerentur. Nãq ex his pa¬
lam ẽ intelligere quem ad modũ ul¬
teriores gradus numerare debea¬
mus. Generatio quippe
ꝑsone gradum adicit. Eore inhis
breuibus uerbis aperte ostenditur:
tales gradus quales isti computant
ulteriores gradus aperte indicat non
sex tantum ẽẽ gradus. sed sex finitis.
ad huc ẽẽ alios numerandoᷤᷤ. Ut ergo
ucridice leges sint. & ueraces sint ca¬

Expanded text:
personis, ideo sacri canones duas personis, ideo sacri canones duas in uno gradu constituunt personas. Utramque tamen computationem si attente ac subtiliter fuerit perspecta idem sensisse et eamdem esse in sententia atque ad eumdem terminum convenire manifestum erit. Justinianus namque usque ad quem gradum consanguinitas ipsa perduret in suis legibus non definivit. Canones vero ultra septem nullam numeravere generationem. Sexto quippe gradu determinato in ipsis legibus subintulit imperator. Hactenus ostendisse sufficiat quemadmodum gradus cognationis numerentur, namque ex iis palam est intelligere quemadmodum ulteriores gradus numerare debeamus. Generata quippe persona gradum adjicit. Ecce in iis brevibus verbis aperte ostenditur tales gradus quales isti computant,ulteriores gradus, aperte indicat non sex tantum esse gradus; sed sex finitis adhuc esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint ca
Abbreviated transcription (Latin):
T nepotes. in sexto. Sic seriem
genealogie terminantes. numera¬
nonem scoꝵ patrum & antiquã ecclłiȩ
computationem ad nos usq ꝑductã.
ꝑuersa quadam calliditate disturba
re nituntur. Nos uero deo annuen¬
te hanc questionem discutere curaui¬
mus. insinodo habita in lateranen¬
si consistorio. conuocatis ad hoc opus
ep̃is & clericis. atq iudicibus diuer¬
sarum prouinciarum. Deniq diu
uentilatis legibus & sacriscanonib
distincꝰte. inuenimus obaliam atq
aliam causam. alteram legum alte¬
ram canonum fieri computationem.
nlegibus siquidem obnichil aliud ipsoꝵ¬
graduum mentio facta est. nisi ut
hereditas uel successio ab una ad al¬
teram ꝑsonam inter consanguineoᷤᷤ
deferatur. Hac igitur decausa quia
hereditates nequeunt deferri nisi de
una ad alteram ꝑsonam. ideo cura¬
uit scłaris imperator insingulis per¬
sonis singulos prefigere gradus. Quia
uero nuptiȩ non ualent sine duab

Expanded text:
to, nepotes in sexto. Sic seriem to, nepotes in sexto. Sic seriem genealogiae terminantes, numerationem sanctorum Patrum et antiquam Ecclesiae computationem usque ad nos perductam, perversa quadam callidire nituntur. Nos vero Deo annuente hanc quaestionem discutere curavimus in synodo habita in Lateranensi consistorio, convocatis ad hoc opus episcopis, et clericis, atque judicibus diversarum provinciarum. § 1. Denique diu ventilatis legibus et sacris canonibus distincte invenimus, ob aliam atque aliam causam alteram legum fieri, alteram canonum computationem. In legibus siquidem ob nigraduum mentio facta est, nisi ut haereditas vel successio ab una ad alteram personam inter consanguineos deferatur. Hac igitur de causa quia haereditates nequeunt deferri nisi de una ad alteram personam, ideo curavit saecularis imperator in singulis personis singulos praefigere gradus. Quia vero nuptiae non valent fieri sine duabus