comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am plius quam duo quaedam genera humu¬
nae societatis existerent: quas ciuitates duus
secundum scripturas nostras merito apella¬
re possimus. Una quippe est hominum
secundum carnem. altera secđm spm̃ uiuere
us ergo uidendum est quid sit secundum
carnem quid secundum spm̃ uiuere: Quis¬
quis enim hoc quod diximus prima fronte
inspicit uel non recolens uelminus aduer¬
tens. quem admodum scripturae scaẽ loquan¬
tur: potest putare philo sophos quidem epi¬
cureos secundum carnem uiuere quia sũmũ
bonum hominis incorporis uoluptate posu¬
erunt. & siqui alii sunt qui quomodo corpo¬
ris bonum summum bonum esse hominis
opinati sunt: ut eorum omne uulgus qui non
aliquo dogmate uel eo modo philo sophant᷑
sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptati¬
bus quas corporeis sensibus capiunt gaude¬
re nesciunt: stoicos autem qui summum
bonum hominis in animo ponunt scdm̃
est: nisi sps̃: Sed sicut loquitur scriptura
diuina secundũ carnem uiuere utriq mons¬

Expanded text:
amplius quam duo quaedam genera humanae societatis existerent, quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est hominum secundum carnem, altera secundum spiritum uiuere us ergo uidendum est, quid sit secundum carnem, quid secundum spiritum uiuere. Quisquis enim hoc quod diximus prima fronte inspicit, uel non recolens uel minus aduertens quem ad modum scripturae sanctae loquantur, potest putare philosophos quidem Epicureos secundum carnem uiuere, quia summum bonum hominis in corporis uoluptate posuerunt, et si qui alii sunt, qui quoquo modo corporis bonum summum bonum esse hominis opinati sunt, et eorum omne uulgus, qui non aliquo dogmate uel eo modo philosophantur, sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptatibus, quas corporeis sensibus capiunt, gaudere nesciunt; Stoicos autem, qui summum bonum hominis in animo ponunt, secunest nisi spiritus? Sed sicut loquitur scriptura diuina, secundum carnem uiuere utrique mons
Abbreviated transcription (Latin):
INGULA QUEDAM DIXERUHT PLATOAT& POR EEIS N¬
rius : quae si inter se communicare potuissent fac¬
ti eent fostasse xp̃iani. Plato dixit sine corpori¬
bus animas in ernum eẽ non posse: ideo enim dixit.
&iam sapientum animas postquam libet longum
tempus tamen ad corpora redituras.: Porphyri¬
us aut̃ dixit animam purgatissimam cum redierit
ad patrem : ad haec mala mundinum quam eẽ redi¬
turam.: Ac ꝑ hoc quoduerum uidit plato side¬
disset porphyrio &iam iustorum atq sapientum
purgatissimas animas adhumana corpora reditu¬
ras. Rursus quoduerum uidit porphyrius dedisset

Expanded text:
ingula quaedam dixerunt Plato atque Porphyrius, quae si inter se communicare potuissent, facti essent fortasse christiani. Plato dixit sine corporibus animas in aeternum esse non posse. ideo enim dixit etiam sapientum animas post quamlibet longum tempus tamen ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purgatissimam, cum redierit ad patrem, ad haec mala mundi numquam esse redituram. ac per hoc, quod uerum uidit Plato si dedisset Porphyrio, etiam iustorum atque sapientum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod uerum uidit Porphyrius dedisset
Abbreviated transcription (Latin):
utique mirabilius quam nunc fit: Vnde &
illa stella uergiliana facem ducens mul¬
ta cum luce cucurrit : & idea se condidit
silua.  Hoc aut̃ quod de spalmo com me¬
moraui. nullum çȩlorum uid&ur relin¬
quere quod periturum esse non dixerit:
ubi enim dicitur opera manuum tuarum
sunt çȩli: ipsi peribunt: quam nullum eorũ
ab opere dĩ tam nullum eorum aꝑditione
tri apostoli locutione quem ue hementer
oderunt: hȩ brȩorum defendere pi&atẽ
deorum suorum oraculis approbatam:
us A¬

Expanded text:
utique mirabilius quam nunc fit. Unde et illa stella Vergiliana facem ducens multa cum luce cucurrit, et Idaea se condidit silua. Hoc autem quod de psalmo commemoraui, nullum caelorum uidetur relinquere, quod periturum esse non dixerit. Ubi enim dicitur: Opera manuum tuarum sunt caeli, ipsi peribunt. quam nullum eorum ab opere Dei, tam nullum eorum a perditiotri apostoli locutione, quem uehementer oderunt, Hebraeorum defendere pietatem, deorum suorum oraculis adprobatam, us
Abbreviated transcription (Latin):
darent: profecto sibi panem iustitiae: quod ipse
xp̃s est. nonnegarent. Quõ ds̃ non cui detur: sed
quo animo detur attendit. Qui ergo xp̃m diligit
in xp̃iano: hoc animo ei porrigit elemosinam.
quo accedit ad xp̃m. non quo uult recedere impunitus
axp̃o Tanto enimmagis quisq deserit xp̃m.
quanto magis diligit . qđ improbat xp̃s.÷ Nam
quid cui quam prodest quod baptizatur. sin on
iustificatur  Nonne quidixit : nisi quis renatus
Ipse etiam dixit. Nisi ab undauerit iustitia ur̃a
suꝑ scribarum & phariseorum . non in trabitis in regnũ
celorum: Cur illud timendo multi currunt baptitari
& hoc nontimendo non multi curant iustificari. ⁊¬
Sicut ergo non fratri suo dicit fatue: quicũ hoc dicit
Non ipsi fraternitatised peccato eus infensus est: ali¬
oquin reus erit gehennȩ ignis. Ita e contrario.
qui porrigit elemosinam xp̃iano : Non xp̃i ano
porrigit : qui non in eo diligit xp̃m.: Non aut̃

Expanded text:
darent, profecto sibi panem justitiae, quod ipse Christus est, non negarent: quoniam Deus, non cui detur, sed quo animo detur, attendit. Qui ergo Christum diligit in Christiano, hoc animo ei porrigit eleemosynam quo accedit ad Christum, non quo vult recedere impunitus a Christo. Tanto enim magis quisque deserit Christum, quanto magis diligit quod improbat Christus. Nam quid cuiquam prodest, quod baptizatur, si non justificatur? Nonne qui dixit, Nisi quis renatus gnum Dei ; ipse etiam dixit, Nisi abundaverit justitia vestra super Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum ? Cur illud timendo multi currunt baptizari, et hoc non timendo non multi curant justificari? Sicnon ipsi fraternitati, sed peccato eius infensus est — alioquin reus erit gehennae ignis — ita e contrario qui porrigit elemosynam christiano, non christiano porrigit qui non in eo diligit Christum; non aut
Abbreviated transcription (Latin):
minis utitur: Inter quos uarios locutionis
modes : saepe etiam ipsum hominem id est
naturam hominis carnem nuncupat: modo
locutionis a parte totum : quale est. exope¬
ribus legis non iustificabitur omnis caro.
Quid enim uoluit intellegi nisi omnis homo.
Quod apertius paulo post ait. In lege nemo
iustificabitur: etad galatas: scientes autẽ.
quia non iustificatur homo exoperibus le¬
gis : Secundum hoc intellegitur et uerbum
caro factum est: Idest homo. Quod non
recte accipientes quidam putauerunt xpõ
humanam animam defuisse: ⁊Sicut enim
atoͣ pars accipitur. ubi mariae magdalenȩ
uerba in euangelio leguntur dicentis. Tule¬
runt dnm̃ meum &nescio ubi posuerunt eũ.
Cum de sola xpi carne loqueretur: quam
sepultam demonumento putabat ablatam:
Ita eta parte totum carne nominata intelle¬
gitur homo sicut ea sunt quae supra comme
quos perscrutari & colligere longum est.
diuina scriptara nuncup& carnem quid sit
secundum carnem uiuere: quod profecto

Expanded text:
minis utitur, inter quos uarios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturam hominis, carnem nuncupat, modo locutionis a parte totum, quale est: Ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. Quid enim uoluit intellegi nisi omnis homo? Quod apertius paulo post ait: In lege nemo iustificatur, et ad Galatas: Scientes autem quia non iustificatur homo exoperibuslegis. Secundum hoc intellegitur: Et Verbum caro factum est, id est homo; quod non recte accipientes quidam putauerunt Christo humanam animam defuisse. Sicut enim a toto pars accipitur, ubi Mariae Magdalenae uerba in euangelio leguntur dicentis: Tulerant Dominum meum et nescio ubi posuerunt eum, cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum carne nominata intellegitur homo, sicuti ea sunt quae supra commemquos perscrutari et colligere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto
Abbreviated transcription (Latin):
necessario secuturum utredeat tam multum
quod corporis curatura desecuit.: Et ubierit
decus : quod ceste maius quam in ista eẽ corrup¬
tione potuit in illa immostalitate ẽẽ debebit.
Si autem non redibit: ergo peribit . : Quomo¬
do igitur inquunt capillus capitis ur̃i. non
peribit.: Demacie quoq uel pinguedine si¬
militer disputant. Nam si ȩquales omnes
erunt : nonutiq alu macri : alii pingues erunt.
Accedet ergo aliis aliquid: aliis minuetur: ac
perhoc non quod erat : recipiendum: sed alicubi
addendum est quod non fuit : &alicubi per¬
dendum quod fuit. : Deipsis etiam corrup¬
tionibus & dilapsionibus corporum mostuorũ.
cum aliud uestatur inpuluerem : in auras aliud
exaletur : sint quos bestiȩ: sint quosignis ab su¬
mit : naufragio uel quibus cumq aqui sita qui¬
dãm pereant uteorum carnes inumorem putre

Expanded text:
necessario secuturum, ut redeat tam multum necessario secuturum, ut redeat tam multum quod corporis curatura desecuit. Et ubi erit decus, quod certe maius, quam in ista esse corruptione potuit, in illa iam inmortalitate esse debebit? Si autem non redibit, ergo peribit Quo modo igitur, inquiunt, capillus capitis non peribit? De macie quoque uel pinguedine similiter disputant. Nam si aequales omnes erunt, non utique alii macri, alii pingues erunt. Accedet ergo aliis aliquid, aliis minuetur; ac per hoc non, quod erat, recipiendum, sed alicubi addendum est, quod non fuit, et alicubi perdendum, quod fuit. De ipsis etiam corruptionibus et dilapsionibus corporum mortuorum, cum aliud uertatur in puluerem, in auras aliud exhaletur, sint quos bestiae, sint quos ignis absumit, naufra. gio uel quibuscumque aquis ita quidam pereant, ut eorum carnes in umorem putre
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde interrogant: quemad
modum ipsa acqualitas habitura sit.⁊ Sienim
tam magni &tam longi erunt omnes quam fue¬
runt qui cumq hic fuerunt maximi atq lon¬
gissimi : non solum depariuilis. sed deplurimis
quȩrunt unde illis accessurum sit quod hic de¬
fuit : si hoc quisq recipiet: quod hic habuit⁊
Si autem quod ait apostolus occursuros nos om̃s
in mensuram actatis plenitudinis xp̃i. &illud
alterum quod prȩdistinauit conformes imaginis
filii sui : sic intellegendum est ut statura & mo¬
dus corporis xp̃i: omnium qui in regno eius erunt
humanorum corporum sit futurus: multis.
erit in quiunt demagnitudine & longitudine
corporis detrahendum. ⁊ Et ubi iamert ca¬
pillus capitis ur̃i non peribit: sid eipsa corpo¬
ris quantitate tam multum peribit.⁊ Quam¬
uis et deipsis capillis possit inquiri: utrum re¬
deat quicquid tondentibus decidit.: Quod
sirediturum est: quis non ex horreat illam de¬
formitatem. Nam hoc &d eungubus uidetur

Expanded text:
Deinde interrogant, quem modum ipsa aequalitas habitura sit. Si enim tam magni et tam longi erunt omnes, quam fuerunt quicumque hic fuerunt maximi adque longissimi, non solum de paruulis, sed de plurimis quaerunt, unde illis accessurum sit, quod hic defuit, si hoc quisque recipiat, quod hic habuit; si autem, quod ait apostolus, occursuros nos omnes in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et illud alterum: Quos praedestinauit conformes imaginis filii sui, sic intellegendum est, ut statura et modus corporis Christi omnium, qui in regno eius erunt, humanorum corporum sit futurus: \'Multis erit, inquiunt, de magnitudine et longitudine corporis detrahendum; et ubi iam erit: capillus capitis uestri non peribit, si de ipsa corporis quantitate tam multum peribit?\' Quamuis et de ipsis capillis possit inquiri, utrum redeat quidquid tondentibus decidit. Quod si rediturum est, quis non exhorreat illam deformitatem? Nam hoc et de unguibus uidetur
Abbreviated transcription (Latin):
ȩqualitas erit corporum: unde habebunt qđ
hic non habuerunt immole corporis illi auor¬
tiui sircsurgent &ipsi: aut sinon resurgent
quia nati sunt : sed effusi. Eandem questio¬
nem deparuulis uersant : unde illis mensura
corporis quam nunc defuisse uidemus accedat:
cuminhac &ate moriuntur. ⁊ Neq enim dic¬
turi sumus eos non resurrecturos: qui non so¬
lum generationis uerum &iã regenerationis

Expanded text:
aequalitas erit corporum, unde habebunt quod aequalitas erit corporum, unde habebunt quod hic non habuerunt in mole corporis illi abortiui, si resurgent et ipsi? Aut si non resurgent, quia nec nati sunt, sed effusi, eandem quaestionem de paruulis uersant, unde illis mensura corporis, quam nunc defuisse uidemus, accedat, cum in hac aetate moriuntur. Neque enim dicturi sumus eos non resurrecturos, qui non solum generationis, uerum etiam regenerationis
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sunt corpora sine dubitatione terrena.
Sedille inquiunt ignis est. tranquillus purus
innoxius. sempiternus : iste autem turbidus
fumeus corruptibilis atq corruptor  Nec ta¬
men corrumpit montes inquibus iugiter ȩstuat
cauernasq terrarum.: Uerum estosit illi¬
iste dissimilis. ut terrenis habetationibus con¬
gruat. cur ergo nolunt ut credamus naturam
corporum terrenorum aliquando incorrupti¬
bilem factam çęlo conuenientem futuram.
sicut nunc ignis corruptibilis: his conuenit
terris :: Nihil igitur afferunt exponde¬
ribus atq ordine elementorum . unde omnipo¬
tenti dõ quominus faciat corpora nr̃a talia
utetiam incȩlo possint habitare praescribant. IXII¬
EDSAUEULOSISSIME QUEREAE: IT FIDEM
qua credimus resurrecturam carnem itaquȩ¬
rendo ad solent in ridere: utrum fę̧tus auostuu
capillus capitis ur̃i non peribit: utrum sta¬
tura & robur : ȩqualia futura sint omnibus :¬
an diuersȩ corporum quantitates.: Sienim

Expanded text:
quae sunt corpora sine dubitatione terrena. Sed ille, inquiunt, ignis est tranquillus, purus, innoxius, sempiternus: iste autem turbidus, fumeus, corruptibilis atque corruptor. Nec tamen corrumpit montes, in quibus jugiter aestuat, cavernasque terrarum. Verum esiste dissimilis, ut terrenis habitationibus congruat: cur ergo nolunt ut credamus naturam corporum terrenorum aliquando incorruptibilem factam coelo convenientem futuram, sicut nunc ignis corruptibilis his convenit terris? Nihil igitur afferunt ex ponderibus atque ordine elementorum, unde omnipotenti Deo, quominus faciat corpora nostra talia, ut etiam in coelo possint habitare, praescribant. scrupulosissime quaerere et fidem, qua credimus resurrecturam carnem, ita quaerendo adsolent inridere: utrum fetus abortiui capillus capitis uestri non peribit, utrum statura et robur aequalia futura sint omnibus an diuersae corporum quantitates. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
dũ scriptura sc̃a &iam reb: gestis ꝓph&ans: quodam
modo in eo figuram deliniat futurorũ : Nam preter
libros diuinehistoriȩ ubi regnasse narratur : psalmꝰ
&iã septuagesimus primus. titulo nominis eius in¬
scriptus ẽ : in quo tam multa dicunt᷑ q̃uȩ omnino ei

Expanded text:
dum scriptura sancta etiam rebus gestis prophetans quodam dum scriptura sancta etiam rebus gestis prophetans quodam modo in eo figuram definiat futurorum. Nam praeter libros diuinae historiae, ubi regnasse narratur, psalmus etiam septuagensimus primus titulo nominis eius inscriptus est; in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei
Abbreviated transcription (Latin):
latriã seductũ atq deiectũ: & non audeat exis¬
timare dm̃ ł hoc promisisse mendaciter: ł ta¬
lẽ salomonẽ domũq eius futurũ non potuisse
p̃scire: Non hinc autem deberemꝰ ambigere
secundũ carnẽ : lam uideremꝰ ista conpleri: ne
uaneatq in aniter hi caliũ aliquẽ requiramus.
sicut carnales iudei: Nam & ipsi usq adeo filiũ
quem loco istoregi dđ ꝓmissum legunt intel¬
legunt non fuisse salomonẽ : uteo qui ꝓmis sus ẽ
tanta iam manifestatione declarato: ad huc mira¬
bilicȩcitate alium sperare sedicant: Facta ẽ qui¬
dẽ non nulla imago rei futurȩ &iam insalomone.
in eo quod tem plũ ȩdificauit & pacem habuit secunđ
nom̃ suum : salomon quippe pacifietus ẽ latine :¬
& in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit.
Sed eadem sua persona umbram futuri prenuntia
deillo ita scipta sunt quasi deipso ista p̃dicta sint:

Expanded text:
latriam seductum adque deiectum; et non audeat exislatriam seductum adque deiectum; et non audeat existimare Deum uel hoc promisisse mendaciter uel talem Salomonem domumque eius futuram non potuisse praescire. Non hinc autem deberemus ambigere,secundum carnem, iam uideremus ista conpleri, ne uane adque inaniter hic alium aliquem requiramus, sicut carnales Iudaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi Dauid promissum legunt, intellegunt non fuisse Salomonem, ut eo, qui promissus est tanta iam manifestatione, declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla imago rei futurae etiam in Salomone, in eo quod templum aedificauit et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe pacificus est Latine et in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram futuri praenuntiade illo ita scripta sunt, quasi de ipso ista praedicta sint,
Abbreviated transcription (Latin):
tre tuo & p̃parabo regnũ eius: hic ȩdificabit¬
mihi domũ nomini meo & dirigam thronũ illi¬
us usq in&ernũ: etero illi in patre: & elleerit
mihi infiliũ: Etcũ uenerit iniquitas eius re¬
darguam illũ inuirga uirorũ & intactib filioꝵ
hominũ : miseri cordiã aut meã non amoueã ab
eo sicut amoui a quib amoui faciẽ meã: & fidelis
eriidomus eius & regnũ eius usq in a&ernũ co¬
rã me & thronus eius erit erectus usq in aeter¬
nũ: Hanc tam grandẽ ꝓmissionẽ : quiputat
insalomone fuisse conpl&am multũ erat.
Attendit enĩ quod dictũ ẽ: hic ȩdificabit mihi
domũ: qm̃ salomon templũ illud nobile instru¬
xit : & non adtendit fidelis erit domus eius &
regnũ eius usq in aeternũ corãme: Attendat
ergo & aspiciat . salomonis domũ. plenã mulie¬
rib alienigenis colentib deos falsos & ipsum
ab eis regem : aliquando sapientẽ in eandem ido¬

Expanded text:
tre tuo, et praeparabo regnum ejus. Hic aedificabittre tuo, et praeparabo regnum ejus. Hic aedificabit domum nomini meo, et dirigam thronum illius usque in aeternum. Ego ero illi in patrem, et ille erit mihi in filium. Et cum venerit iniquitas ejus, redarguam illum in virga virorum, et in plagis filiorum hominum; misericordiam autem meam non amoueam ab eo, sicut amoui, a quibus amoui faciem meam; et fidelis erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me, et thronus eius erit erectus usque in aeternum. Hanc tam grandem promissionem qui putat in Salomone fuisse conpletam, multum errat. Adtendit enim quod dictum est: Hic aedificabit mihi domum, quoniam Salomon templum illud nobile struxit, et non adtendit: Fidelis erit domus eius et regnum eius usque in aeternum coram me. Adtendat ergo et adspiciat Salomonis domum plenam mulieribus alienigenis colentibus deos falsos et ipsum ab eis regem aliquando sapientem in eandem ido
Abbreviated transcription (Latin):
nissent: cogitauit faceredomũ: templũ illud
scilic& excellentissime diffamatũ : quod a rege
salomone filio eius postea fabricatũ ẽ: Hoc eo
cogitante factũ ẽ uerbũ dnĩ ad nathan pro¬
ph&am quod ꝑferr& ad regẽ : Vbicũ dixiss&
ds̃ quod non ab ipso dđ sibi aedificar&ur domus:
neq ꝑtantũ tempꝰ semandasse cuiquã inpopu¬
lo suo ut sibi facere domũ cedrinã: et nunc in¬
Accepi tedeo uili ouium utesses inducẽ suꝑ popu
tua : Etfaecite nominatũ secuđ nom̃ magnoꝵ¬
quis suꝑ terrã: Et ponã locũ populomeo isrł
& plantabo illũ & in habitabit seorsum: & ñ
sollicitus erit ultra & non appon& filius ini¬
quitatis humiliare eũ sicut abinitio: adieb qui¬
b constitui iudices suꝑ populũ meũ isrł: & requi¬
ẽ tibi dabo ab omnib inimicis tuis: & nunciabit
tibi dñs qm̃ domũ ȩdificabis ipsi: Eterit cũre¬
pl&i fuerint dies tui & dormieris cũ patrib tu¬
is: & suscitabo semen tuũ postte quierit deuep

Expanded text:
nissent, cogitauit facere Deo domum, templum illud scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio eius postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum est uerbum Dei ad Nathan prophetam, quod perferret ad regem. Ubi cum dixisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: Et nunc, inAccepi te de ouili ouium, ut esses in ducem super potua, et feci te nominatum secundum nomen magnous est dicens: « Et ponam locum populo meo Israel, et plantabo illum et inhabitabit seorsum, et non erit sollicitus ultra, et non apponet filius iniquitatis humiliare eum sicut ab initio, a diebus quibus constitui iudices super populum meum Israel; et requiem tibi dabo ab omnibus inimicis tuis, et nuntiabit tibi Dominus, quoniam domum aedificabis ipsi. Et erit, cum repleti fuerint dies tui, et dormies cum patribus tuis, et suscitabo semen tuum post te, qui erit de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlibidinem : dequa uidemus etiam ipsam
honestatem erubescere nuptiarum: non po¬
tius se gigni filios opinantur: Alu scrip¬
turas diuinas. ubi legitur: peccatum pudu¬
isse nuditatis . & pudenda eẽ contecta pror¬
sus non accipientes. sed in fideliter in riden¬
tes: Alii uero quam uis eas accipiant et
honorent: illud tamen quod dictum est.
crescite & multiplicamini: non secłũ carna¬
lem fecunditatem uolunt intellegi: quia
& secundum animam legitur tale aliquid
dictum. Multiplicabis me in animu mea in
uirtute: utid quod ingenesi sequitur etimple

Expanded text:
per libidinem, de qua uidemus etiam ipsam per libidinem, de qua uidemus etiam ipsam honestatem erubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur, alii scripturas diuinas, ubi legitur post peccatum puduisse nuditatis et pudenda esse contecta, prorsus non accipientes, sed infideliter inridentes; alii uero quamuis eas accipiant et honorent, illud tamen quod dictum est: Crescite et multiplicamini, non secundum carnalem fecunditatem uolunt intellegi, quia et secundum animam legitur tale aliquid dictum: Multiplicabis me in anima mea in uirtute, ut id, quod in genesi sequitur: Et inple
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum om̃s inuno essent: in cõmunem
ꝑneciem perpetratum est. etdĩ iustitia uindi¬
catum : dĩ gratia insingulis expietur: Ab
sit itaq utcredamus illos coniuges: in para¬
dyso constitutos: per hanc libidinẽ: dequa e¬
rubescendo eadem membra texerunt. imple¬
turos fuisse : quod in sua benedictione ds̃ dix̃.
Crescite & multiplicamini &replete terrã.
Postpeccatum quippe orta ẽ haec libido: p̾
peccatum eam natura non impudens amis¬
sa potestate: cui corpus exomni parte serui¬
ebat sensit attendit: erubuit operuit.
Illa uero benedictio nuptiarũ: ut con iunc¬
ti crescerent & multi plicarent᷑ & implerent
terram: quam uis & in delinquentibus man¬
serit . tamen ante quam delinquerent
data est utcognosceretur procreationem fi¬
liorum ad gloriam conubi. non ad poenã
pertingere peccati: sed nunc homines. ꝓ¬
fecto illius quae in paradyso fuit felicita¬
tis ignuri nisi ꝑ hoc qđ expertisunt: idẽ

Expanded text:
quod, cum omnes in uno essent, in communem quod, cum omnes in uno essent, in communem perniciem perpetratum est et Dei iustitia uindicatum, Dei gratia in singulis expietur. sit itaque, ut credamus illos coniuges in paradiso constitutos per hanc libidinem, de qua erubescendo eadem membra texerunt, inpleturos fuisse quod in sua benedictione Deus dixit: Crescite et multiplicamini et replete terram. Post peccatum quippe orta est haec libido; post peccatum eam natura non inpudens amissa potestate, cui corpus ex omni parte seruiebat, sensit adtendit, erubuit ciuitate. Illa uero benedictio nuptiarum, ut coniugati crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, quamuis et in delinquentibus manserit, tamen antequam delinquerent data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam conubii. non ad poenam pertinere peccati. Sed nunc homines, profecto illius quae in paradiso fuit felicitatis ignari, nisi per hoc, quod experti sunt, id est
Abbreviated transcription (Latin):
quid sub pallio tegeretur : quam humano
praesente conspectu potuisse illam ꝑagi
uoluptatem:: Ibi enim philophi non erubes¬
cebant. iuderi seuelle concumbere: ubi libi¬
do ipsu erubesceret surgere. Etnunc ui
Etniunc ui¬
demus ad huc eẽ philosophos crnicos: Hiẽ¬
nim sunt qui non solum amiciuntur pallio
uerum etiam clauam ferunt: Nemo tam̃
eorum aud& hoc facere. quod si aliqui au¬
si essent. ut non dicam ictibus lapidantiũ.
certe conspuentium saliuis obruerentur:
Pud& igitur huius libidinis humanam si¬
ne ulla dubitatione naturam : & merito
pudet .: In eius quippe in oboedientia e.
quae genitalia corporis membru: solis suis
motib subdidit: & potestati uoluntatiseri¬
put satis ostenditur quid sit hominis il¬
li primae in oboedientiae retributũ : quod
in ea parte maxime oportuit apparere:
qua generatur ipsa natura: quae illo
primo etmagno inde terius est mutata pec¬
cato A cuius nexu nullus eruitur : nisu d

Expanded text:
quid sub pallio gereretur, quam humano quid sub pallio gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi enim philosophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uiEt nunc uidemus adhuc esse philosophos Cynicos; hi enim sunt, qui non solum amiciuntur pallio, uerum etiam clauam ferunt; nemo tamen eorum audet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidantium, certe conspuentium saliuis obruerentur. Pudet igitur huius libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et merito pudet. In eius quippe inoboedientia, quae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit et potestati uoluntatis eripuit, satis ostenditur, quid sit hominis illi primae inoboedientiae retributum; quod in ea parte maxime oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata peccato; a cuius nexu nullus eruitur, nisi id
Abbreviated transcription (Latin):
deuitat: Magisq fert homo spectantium
multi tudinem: quando in iuste irascitur ho¬
mini. quam uel unius aspectum: & quando
sophi hoc ẽ cynici non uiderunt: ꝓferentes
contra humanam uerecundiam:. quid aliud
quã caninã. hoc ẽ inmundã impudentẽq sen¬
tentiam: Vt scilic& quõ iustum ẽ quod fit
in uxare. palam non pudeat id agere: nec
inuico aut plater qualib& con iugalem
concubitum deuitare :
Uincit tamen
pudor naturalis. oppinionem huius erro¬
ris Nam etsi perhibent hoc aliquando
gloriabundum. fecisse diogenem: ita putan¬
tem sectam suam nobiliorem futuram: si
in hominũ memoriu: insignior eius impu¬
dentia figeretur. post eatamen acynicis fie¬
ricessatum ẽ . plusq ualuit pudor: uterubes¬
cerent homines hominib: : quam error ut
homines canib esse similes affectarent.
Vnde etillum uel illos qui hoc fecisse re¬
feruntur. potius arbitror concum bentium
motus dedisse:oculis hominum nescientiũ

Expanded text:
deuitat; magisque fert homo spectantium deuitat; magisque fert homo spectantium multitudinem, quando iniuste irascitur homini, quam uel unius aspectum et quando sophi, hoc est Cynici, non uiderunt, proferentes contra humanam uerecundiam quid aliud quam caninam, hoc est inmundam inpudentemque sententiam? ut scilicet, quoniam iustum est quod fit in uxore, palam non pudeat id agere nec in uico aut platea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem huius erroris. Nam etsi perhibent, hoc aliquando gloriabundum fecisse Diogenem, ita putantem sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia figeretur, postea tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibus esse similes adfectarent. Unde et illum uel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium
Abbreviated transcription (Latin):
& pie uiuunt: aliues facilius alias difficilius :
tamen prohibendo etrepugnando modifican¬
tur: non estutiq sanitas exnatura. sed languor
exculpa. Quod autẽ irae opera: aliarũq affec¬
tionum: inquib quaedictis atq factis non sic
abscondit uerecundiu. utopera libidinis quȩ
fiunt genitalib membris: quid causae est :
nisi quia inceteris membra corporis non ip¬
se affectiones. sed cum eis consenserit uoluntas
mou&: quae in usu eorum omnino do mina.¬
tur: Nam quis quis uerbum emittit iratus.
uel etiam quemquam percutit: non possethoc
facere : nisi lingua & manus iubente quodã
modo uoluntate mouerentur Quae membru
etiam cum ira nulla est: mouentur eadem uolun¬
tate: atuero genitales corporis partes ĩta libi¬
do suo iuri quodam modo mancipauit: Ut mo¬
ueri non ualeant supsa defuerit. etnisi ipsu.
uel ultra uel excitata surrexerit: hoc ẽ qđ pu¬
d&. hoc ẽ qđ intuentium oculos erubescendo

Expanded text:
et pie uiuunt, alias facilius, alias difficilius, et pie uiuunt, alias facilius, alias difficilius, tamen cohibendo et repugnando modificantur, non est utique sanitas ex natura, sed languor ex culpa. Quod autem irae opera aliarumque adfectionum in quibusque dictis adque factis non sic abscondit uerecundia, ut opera libidinis, quae fiunt genitalibus membris, quid causae est, nisi quia in ceteris membra corporis non ipsae adfectiones, sed, cum eis consenserit, uoluntas mouet, quae in usu eorum omnino dominatur? Nam quisquis uerbum emittit iratus uel etiam quemquam percutit, non posset hoc facere, nisi lingua et manus iubente quodam modo uoluntate mouerentur; quae membra, etiam cum ira nulla est, mouentur eadem uoluntate. At uero genitales corporis partes ita libido suo iuri quodam modo mancipauit, ut moueri non ualeant, si ipsa defuerit et nisi ipsa uel ultro uel excitata surrexerit. Hoc est quod pudet, hoc est quod intuentium oculos erubescendo
Abbreviated transcription (Latin):
mouerentur: ad ea etiam quȩ sapientiu ꝑpe¬
trari uetat. Ac perhoc opus hubere mode¬
ratricemente atq ratione : quam partem a¬
nimi tertiam uelut in arce quadam ad istas
regendas perhibent collocatam: utillu im¬
perante. istis seruientibus. possit in homine
iustitia: ex omni animi parte seruari. Hae
igitur partes quas etin homine sapiente ac
tem perante fatentus eẽ uitiosas: uteus ab his
rebus adquas iniuste mouentur. mens compes¬
cendo et cohibendo refren& acreuoc&. att
adea permittat. quaes apientiae lege conces¬
sasunt : sicut iram ad exercendam iustam
co ertionem. sicut libidinẽ ad ꝓpagandae.
prolis officium: IH lae inquam partes in para¬
dyso: ante peccatum uitiosȩ non erant: Non
enim contra rectam uoluntatem ad aliquid mo¬
uebantur: unde necesse eẽt eas rationis tãquã
frenis regentib abstinere Nam qđ nunc
lta mouentur: et ab eis quitem peranter etiustȩ

Expanded text:
mouerentur ad ea etiam, quae sapientia perpemouerentur ad ea etiam, quae sapientia perpetrari uetat, ac per hoc opus habere moderatrice mente adque ratione. Quam partem animi tertiam uelut in arce quadam ad istas regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis seruientibus possit in homine iustitia ex omni animi parte seruari. Hae igitur partes, quas et in homine sapiente ac temperante fatentur esse uitiosas, ut eas ab his rebus, ad quas iniuste mouentur, mens conpescendo et cohibendo refrenet ac reuocet adque ad ea permittat, quae sapientiae lege concessa sunt sicut iram ad exercendam iustam cohercitionem, sicut libidinem ad propagandae prolis officium — hae, inquam, partes in paradiso ante peccatum uitiosae non erant. Non enim contra rectam uoluntatem ad aliquid mouebantur, unde necesse esset eas rationis tamquam frenis regentibus abstinere. Nam quod nunc ita mouentur et ab eis, qui temperanter et iuste
Abbreviated transcription (Latin):
libet neces situdo permiserit: ante mittit:
foras: quam uel blandiri coniux coniugi
incipiat .⁊ Et quõ sicut ait &iam quidam ro¬
mani maximus auctor eloquii: omniu rec¬
te facta in lucese collocari uolunt: Id est
appetunt sciri: hoc recte factum sic appe¬
tit sciri: uitamen erubescat uideri: Quis
enim nescit ut filii procreentur. quid inter
se coniuges agant᷑. Quando quidem ut id
agatur. tanta celebritate ducuntur uxores.
& tamen cum agitur. unde filii nascantur.
nec ipsi filii siqui inde lam nati sunt: testes
fieri permittuntur: Sic enim hoc recte
factum: ad sui notitiam lucem appetit a¬
nimorum. uttamen refugiat oculorum:
Vnde hoc. nisiquia sic geritur quod dece¬
at exnaturu: ut&iam quod pudeat cõmit¬
tatur expoenu, Hinc est quod etilli philo¬
sophi. quiueritate propius accesserunt: ir̃a
atq libidinem. uitiosus animi partes esse con¬
fessi sunt. eo quod turbide atq inordinate

Expanded text:
libet necessitudo permiserat, ante mittit libet necessitudo permiserat, ante mittit foras, quam uel blandiri coniux coniugi incipiat? Et quoniam, sicut ait etiam quidam \'Romani maximus auctor eloquii\', omnia recte facta in luce se conlocari uolunt, id est adpetunt sciri: hoc recte factum sic adpetit sciri, ut tamen erubescat uideri. Quis enim nescit, ut filii procreentur, quid inter se coniuges agant? quando quidem ut id agatur, tanta celebritate ducuntur uxores; et tamen cum agitur, unde filii nascantur, nec ipsi filii, si qui inde iam nati sunt, testes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam lucem adpetit animorum, ut tamen refugiat oculorum. Unde hoc, nisi quia sic geritur quod deceat ex natura, ut etiam quod pudeat comitetur ex poena? Csophi, qui ueritati propius accesserunt, iram adque libidinem uitiosas animi partes esse confessi sunt, eo quod turbide adque inordinate
Abbreviated transcription (Latin):
libidine tali ꝑ agitur . non solum in quibusq
stupris. ubi latebrae ad subter fugiendu humu¬
na iudiciu requiruntur :. Uerum etiam in usu
scortorum quam terrenu ciuitas licitam turpi¬
dinem fecit : quam uis id agatur: quod eius ciui¬
tatis nullalex uindicat : deuitat tamen publi¬
cum etiam ꝑmissuc: atq impunita libido con¬
spectum : et uerecundiu naturali. habent pro¬
uisum lupinaria ipsa secretum.: Faciliusq po¬
tuit impudicitia non hubere uincula prohi¬
bitionis. quam inpudentia remouere latibu¬
la illius foeditatis.: Sed hanc etiam ipsi tur¬
pes turpitudinem uocant. cuius lic& sint ama¬
tores. ostentatores ẽẽ non audent. Quid con¬
cubitus coniugalis qui secundum matrimonia¬
lium p̃scripta tabularum procreandorum fit
causcc liberorum nonne &ipse quamquam sit
licitus & honestus. remotum ab arbitris cubile
conquirit: Nonne omnes facmulos atq. ipsos
etiam paraniymphos: & quos cumq in gredique¬

Expanded text:
libidine tali peragitur, non solum in quibusque libidine tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne omnes famulos adque ipsos etiam paranymphos et quoscumque ingredi quae
Abbreviated transcription (Latin):
quid nocer&. Proinde confusi in oboedi¬
entia carnis suae: tamquam teste poena
in oboedientiaesuae. consuerunt folia fici.
& fecerunt sibi cam pestria. id est succincto¬
riu genitalium. Namquidam int̾pretes:
succinctoria posuerunt. Porro autem cam¬
pestria latinum quidem uerbum est. sed eo
dictum. quod uuenes quinudi exercebant᷑
in cam po. pudenda operiebant. Vnde qui
ita succincti sunt. cam pestratos uulgus appel¬
lat: quod itaq aduersus elam natam culpã
in oboedientiae uoluntatem libido in oboedien¬
ter mouebat . uerecundia pudenter tegebat.
Ex hoc omnes gentes quõ ab illa stirpe procrea¬
tae sunt. usq ad eotenent insitum pudendu ue¬
lare. utquidam barbari illas corporis partes.
nec inbalneis nudus habeant : sed cum earum
tegumentis lauent. Pero pacas quoq indiȩ
solitudines. cum quidam nudi philosophentur
unde gymnos phistae . nominantur : adhibent
tamen genitalibus tegmina: quibus ꝑcetera

Expanded text:
quid noceret. Proinde confusi inoboediquid noceret. Proinde confusi inoboedientia carnis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria, id est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa inoboedientiae uoluntatem libido inoboedienter mouebat, uerecundia pudenter tegebat. Ex hoc omnes gentes, quoniam ab illa stirpe procreatae sunt, usque adeo tenent insitum pudenda uelare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneis nudas habeant, sed cum earum tegimentis lauent. Per opacas quoque Indiae solitudines, cum quidam nudi philosophentur, unde gymnosophistae nominantur, adhibent tamen genitalibus tegmina, quibus per cetera
Abbreviated transcription (Latin):
diditq confusos: Hincẽ quod postea quã man¬
datum dĩ aperta trans gressione uiolarunt :
scriptum est deillis: etaperti sunt oculi am bo¬
rum. & agnouerunt quia nudi erant : & consu¬
erunt folia fici: et fecerunt sibi cam pestria.
Aperti sunt inquit oculi amborum non adui¬
dendum: Nam etantea uidebant: sed ad discer¬
nendum interbonum quod amiserant: & malũ
quo ceciderant. Vnde & ipsum lignum eo quod
istam facer& dinoscentiam: Si aduescendum
contra uetitum tangeretur: ex eare nomen ac¬
cepit. ut appellaretur lignum sciendi boni
& mali: Experta enim morbi molestia ẽui¬
dentior fit. &iam iocunditas sanitatis: Cog¬
nouerunt ergo quia nudi erant: Nudatisci¬
lic& ea gratiu: qua fiebat utnuditas corporis
nulla eos lege peccati. menti eorum repug¬
nante confunder&. Hoc itaq cognouerunt
quod felicius ignorarent. sidõ credentes &
oboedientes non committerent: quod eos
coger& experir infidelitas: et in o bedientiu.

Expanded text:
diditque confusos. Hinc est quod, postea quam mandiditque confusos. Hinc est quod, postea quam mandatum Dei aperta transgressione uiolarunt, scriptum est de illis: Et aperti sunt oculi amborum et agnouerunt quia nudi erant, et consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria. Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad uidendum, nam et antea uidebant, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant et malum quo ceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognouerunt, quod felicius ignorarent, si Deo credentes et oboedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inoboedientia
Abbreviated transcription (Latin):
pudenda dicuntur : quod ante pecatum ho¬
minis non fuerunt: nam sicut scriptum est.
nudi erant. & non confundebantur ⁊Non
quod eis sua nuditas ess& in cognitu. sed
turpis nuditas nondum erat: quia nondũ
libido membra illa p̃ter arbitrium commo¬
uebat: nondum ad hominis in oboedientiã
redarguendam: suum sua in oboedientia ca¬
ro. quodammodo testimonium ꝑhibebat.⁊
Neq. enim caeci creati erant. utimpertum uul¬
gus oppinatur. quando quidem etille uidit
animaliu: quibus nomina imposuit. et deil¬
la legitur.: Uidit mulier quia bonum lignũ
in esca: et quia plac& oculis ad uidendum: Pate¬
bant ergo oculi eorum. sedad hoc non erant
aperti: hoc ẽ non attenti ut cognoscerent quid
eis indumento gratiae prestaretur: quando
membra eorum uoluntati repugnure nes.¬
ciebant: Quagratia remotu: ut poenu reci¬
proca in oboedientia plecteretur. extitit in
motu corporis quedam in pudens nouitas. un¬
de esset indecens nuditas: et fecit antentos red¬

Expanded text:
pudenda dicuntur, quod ante peccatum hominis non fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua nuditas esset incognita, sed turpis nuditas nondum erat, quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commouebat, nondum ad hominis inoboedientiam redarguendam sua inoboedientia caro quodam modo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut inperitum uulgus opinatur; quando quidem et ille uidit animalia, quibus nomina inposuit, et de illa legitur: Vidit mulier quia bonum lignum in escam et quia placet oculis ad uidendum. Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non adtenti, ut cognoscerent quid eis indumento gratiae praestaretur, quando membra eorum uoluntati repugnare nesciebant. Qua gratia remota, ut poena reciproca inoboedientia plecteretur, extitit in motu corporis quaedam inpudens nouitas, unde esset indecens nuditas, et fecit adtentos red
Abbreviated transcription (Latin):
ta canitur. po&is & fabulis nonhistoriae re¬
busque gestis applicandum : Quam quam ogy¬
gus ipse quando fuerit cuius temporibus &iã
diluuium magnum factum est : Non illud maxi¬
mum in quo nulli homines euaserunt : nisi qui
inarca esse potuerunt: quod gentium nec
greca nec latina nouit historia: sed tamen
maius quam postea tempore deucalionis fu¬
it inter scriptores historiae non conuenit.
Nam uarro inde exorsus est librum c̃uius
mentionem superius feci: &nihil sibi ex quo
perueniat adresromanas proponit anti¬
quius quam ogygi diluuium. hoc est ogygi
factum temporibus : Nostri autem quichro¬
nica scripserunt prius eusebius post hieroni¬
mus quiutique praecedentes aliquos histori¬
cos in hacopinione secuti sunt: Postannos
amplius quam trecentos iam secundo argi¬
uorum phoroneo rege regnante : Ogi gi
diluuium fuisse commemorant: Sed quo¬
lib& tempore fuerit . iam tam enminerua
tamquam dea colebatur: Regnante athe¬
niensibus cecrope. sub quorege & iam

Expanded text:
ta canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando fuerit, cuius temporibus etiam diluuium magnum factum est, non illud maximum, in quo nulli homines euaserunt, nisi qui in arca esse potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina nouit historia, sed tamen maius quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non conuenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cuius mentionem superius feci, et nihil sibi, ex quo perueniat ad res Romanas, proponit antiquius quam Ogygi diluuium, hoc est Ogygi factum temporibus. Nostri autem qui chronica scripserunt, prius Eusebius, post Hieronymus, qui utique praecedentes aliquos historicos in hac opinione seeuti sunt, post annos amplius quam trecentos iam secundo Argiuorum Phoroneo rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant. Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua tamquam dea colebatur regnante Atheniensibus Cecrope, sub quo rege etiam
Abbreviated transcription (Latin):
moste quam libet tardius ad futura : secun¬
dum ippocratis ut ferunt sententiam: omnis
est omittenda curatio. Hoc illa apertto
medico. & suae domui familiarissimo acce¬
perat. & ad solum dm̃ se orando conuesterat:
Amͦmonetur in somnis ad propinquante pascha
ut in paste feminarum obseruanti adbaptiste¬
rium: quȩcumq illi baptizata primitus oc¬
currisset: signaret ei locum. signo xp̃i. fecit:
& confestim sanitas consecuta est.
sane qui ei dixerat: ut nihil curationis adhi¬
beret : si paulo duitius uellet uiuere: Cum
inspexisset eam postea: & sanissimam compe
risset : quamprius habere illud malum tali
in spectione cognouerat: quaesiuit ab ea
uehementer quid adhibuisset : cupiens quar
quo ippocratis diffinitio uinceretur ⁊ Cumq
abea quid factum eẽt audisset: uoce uelut
contempꝰnentis &iuiltu: Ita ut illa metueret
nealiquod contu meliosum uerbum profer¬
ret in xp̃m: religiosa urbanitate respon¬

Expanded text:
morte quamlibet tardius adfutura, secunmorte quamlibet tardius adfutura, secundum Hippocratis, ut ferunt, sententiam omnis est omittenda curatio. Hoc illa a perito medico et suae domui familiarissimo acceperat, et ad solum Deum se orando converterat. Admonetur in somnis appropinquante Pascha, ut in parte feminarum observanti ad baptisterium, quaecumque illi baptizata primitus occurrisset, signaret ei locum signo Christi: et confestim sanitas consecuta est. Medicus sane qui ei dixerat, ut nihil curationis adhiberet, si paulo diutius vellet vivere, cum inspexisset eam postea, risset, quam prius habere illud malum tali inspectione cognouerat, quaesiuit ab ea uehementer quid adhibuisset curationis, cquo Hippocratis definitio uinceretur. Cumque ab ea quid factum esset audisset, uoce uelut contemnentis et uultu, ita ut illa metueret, ne aliquod contumeliosum uerbum proferret in Christum, religiosa urbanitate respon
Abbreviated transcription (Latin):
ceba t tremenda: ferramenta proferuntur :
At tonitis sus pensisque omnibus: eis autem
quorum erat maior auetoritas. defectum
animi ciuis consolando erigentibus. ad manus
secturi: membra in lectulo componuntur ⁊
Soluuntur nodi ligamentorum nudatur
locus: inspicit medicus. & secandum illum
sinum . armatus atto intentus inquirit.⁊ Scru¬
tat᷑ oculis : digitisq contrectat: temptat demiq
modis omnibus. inuenit firmis simam cicaricm:¬
Iam illa lactitia. & laus. atq gratiarum actio
misericordi & omni potenti dõq fusa est ore
omnium: lacrimantibus gaudus. non est com¬
mittenda meis uerbis : cogitetur potius quã
dicatur : In cadem carthagine : in nocentia
religio sissima femina: deprimariis ipsis ciu¬
tatis: in mamilla e ancrum habebat: rem
sicut medici dicunt: nullis medi camentis sa¬
nabilem.: Aut ergo prȩcidi solet: &a corpore
separari membrum ubi nascitur: aut ut a¬
liquanto diutius homo uiuat: tamen in de

Expanded text:
cebat, tremenda ferramenta proferuntur, cebat, tremenda ferramenta proferuntur, attonitis suspensisque omnibus. Eis autem quorum erat major auctoritas, defectum animi ejus consolando erigentibus, ad manus secturi membra in lectulo componuntur, solvuntur nodi ligamentorum, nudatur locus, inspicit medicus, et secandum illum sinum armatus atque intentus inquirit. Scrutatur oculis, digitisque contrectat; tentat denique modis omnibus: invenit firmissimam cicatricJam illa laetitia et laus atque gratiarum actio misericordi et omnipotenti Deo, quae fusa est ore omnium lacrymantibus gaudiis, non est committenda meis verbis: cogitetur potius, quam dicatur. 3. In eadem Carthagine Innocentia, religiosissima femina, de primariis ipsius civitatis, in mamilla cancrum habebat: rem, sicut medici dicunt, nullis medicamentis sanabilem. Aut ergo praecidi solet, et a corpore separari membrum ubi nascitur; aut, ut aliquanto homo diutius vivat, tamen inde
Abbreviated transcription (Latin):
ex more genua figentibus: atq incum bentib
terrȩ : ille seita proiecit: tamquam fuisset
aliquo grauiter impellente prostratus.
Etcoepit orare : quibus modis. quo affectu.
quo motii animi. quo fluuio lacrimarum.
quib gemitibus. atq singultibus. succutienti¬
bus omnia membra eius. Et poene inter¬
cludentibus spm: Quis ullis explicet uer¬
bis ÷ Utrum orarent alii: necne eorum
auesteretur intentio: nesciebam Ego ta¬
men prorsus orare non poteram: hoc tan¬
tum modo breuiter in corde meo dixi.
Dñe. quastuorum preces exaudis. sihas non
exaudis.: Nihil enim mihi uidebat᷑ ad di
iam posse : nisi ut expiraret orando Sur¬
reximus : &accepta abepiscopo benedictione.
discessimus: rogante illo utmaneadessent :
illis utaequo animo eẽt. hostantibus.: In lux̃
dies qui metuebatur: ad erant serui dĩ sicut
se aofuturos eẽ promiserant.⁊ Ingressi sunt
medici : parantur omnia quae hora illa pos¬

Expanded text:
ex more genua figentibus adque incumbentibus ex more genua figentibus adque incumbentibus terrae ille se ita proiecit, tamquam fuisset aliquo grauiter inpellente prostratus, et coepit orare: quibus modis, quo adfectu, quo motu animi, quo fluuio lacrimarum, quibus gemitibus adque singultibus subcutientibus omnia membra eius et paene intercludentibus spiritum, quis ullis explicet uerbis? Utrum orarent alii nec in haec eorum auerteretur intentio, nesciebam. Ego tamen prorsus orare non poteram; hoc tantummodo breuiter in corde meo dixi: \'Domine, quas tuorum preces exaudis, si has non exaudis?\' Nihil enim mihi uidebatur addi iam posse, nisi ut exspiraret orando. Surreximus et accepta ab episcopo benedictione discessimus. rogante illo ut mane adessent, illis ut aequo animo esset hortantibus. Inluxit dies qui metuebatur, aderant serui Dei, sicut se adfuturos esse promiserant, ingremedici, parantur omnia quae hora illa pos