comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gicc eius: Qui pecatum non fecit. n& in uentus ẽ¬
dolus in ore illius: Quicum male dicer&ur non ma¬
le dicebat : Cum in iunã acciper& non minabatur:
Sed comm̃ dabatilli: quiiuste iudicat : Quo modo
uerumẽ quicepater non iudicat quẽ quã Sed omne iu¬
dicium dedit filio Turbamur hicturbati desudemur
de sudaentes purgemur : conemur ut cumq: donan¬
te ipso pen&rcre altas&r&a uerborum istorumte¬
mere fortasse feccimur: quicc dircutere & scrutan
uolumus uerbadi : et qua redicta s nisi ut sciantur :
Quccre sonuer̃ nisi ut cudirentur : Qucre auditacsunt
nisi ut intellegantur : Confort& ergo nos &don& nob̵
ccli quid: quaentum ipse dignatur: et si nondũ pen&ra¬
mus cdfontem denuo bibamus : Ecce ipse io hannes
nobis tam quã riuulus emanauit: ꝑduxit ad norde
alto uerbũ humiliccuit : et quodã modo sarcuit
ut non horre amus altũ : Sed acceda mus cdhumilẽ:
omnino esa quidã intellectus uersus fortis si quomo¬
do eũ tenere possumus quia pater non iudicat quẽ¬

Expanded text:
ejus: qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus; qui cum malediceretur, non remaledicebat, cum injuriam acciperet, non minabatur, sed commendabat illi qui juste judicat . Quomodo verum est quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Turbamur hic, turbati desudemus, desudantes purgemur. Conemur utcumque, donante ipso, penetrare alta secreta verborum istorum. Temere fortasse facimus, quia discutere et scrutari volumus verba Dei. Et quare dicta sunt, nisi ut sciantur? quare sonuerunt, nisi ut audiantur? quare audita sunt, nisi ut intelligantur? Confortet ergo nos, et donet nobis aliquid quantum ipse dignatur; et si nondum penetramus ad fontem, de rivulo bihamus. Ecce ipse Joannes nobis tanquam rivulus emanavit, perduxit ad nos de alto Verbum, humiliavit, et quodammodo stravit, ut non horreamus altum, sed accedamus ad humilem. 13. Omnino est quidam intellectus verus, fortis, si quo modo eum tenere possumus, quia Pater non judicat quem
Abbreviated transcription (Latin):
non sum solus: quic pater mecum est: Quo modo eũmisit :¬
cũ quouenit: Quomodo eũ misit: coquo non recessit: alio loco
dixit : Pcct̃ ccũ in memanens. faccit opera sua: ecce in illo ẽ
&coperat᷑ : ñ recessit amissomittens qͥ cmnissie & mittens unũ sun :
amen AMEN Dico VoBis Quia qui uerua meq̃

Expanded text:
non solus sum, quia Pater mecum est . Quomodo eum misit non solus sum, quia Pater mecum est . Quomodo eum misit cum quo venit? quomodo eum misit a quo non recessit? Alio loco dixit, Pater autem in me manens facit opera sua. . Ecce in illo est, ecce operatur. Non recessit a misso mittens, quia missus et mittens unum sunt. Amen, amen dico vobis quia q
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑse non possit: ccmicum incciorem mittit: qui ei p&cct :
Et sunt multa in quibus ipse maior elegitur: qui mittitur
aminore : quid ergo icc̃ cclũ niccnius faccere quia ille misit.
ille mis sus ẽ : Solrcdium mittit : & non separat : Luna
splendorem mittit & non separat : Lucerna lucem fun¬
dit & non separat : Video ibi emissionẽ : & nullã uideo se¬
pacractionem : Nam si dereb: humanis quȩns exempla
oher&ica uanitaes : quãquã sicut pcculo antedixi: Et ipse
res humanȩ in quibur dac̃ exemplis co arguant & conuin¬
cuntte : Tccmen attende quac̃ sit aliud in reb: humanis: un¬
deuis ducere &xempla cdres diuincs: Homo qui mitt&
man& ipse &ꝑgit ille qui mittitur : Nũ quid homo per¬
git cum eo quimittit: Pater ccũ quimisit filiũ: non re¬
cessit cfilio: ipsũ dnm̃ ccudi dicentẽ: Ecce ueni& hora &
unis quisque dercedat cdsua & me solũ relinqu&is : Sed

Expanded text:
per se non possit, amicum majorem mittit qui ei petat. per se non possit, amicum majorem mittit qui ei petat. Et sunt multa in quibus ipse major eligitur, qui mittatur a minore. Quid ergo jam calumniam vis facere, quia ille misit, ille missus est? Sol radium mittit, et non separat; luna splendorem mittit, et non separat; lucerna lumen fundit, et non separat: video ibi missionem, et nullam video separationem. Nam si de rebus humanis quaeris exempla, o haeretica vanitas, quanquam, sicut paulo ante dixi, et ipsae res humanae in quibusdam exemplis coarguunt et convincunt te; tamen attende quam sit aliud in rebus humanis, unde vis ducere exempla ad res divinas. Homo qui mittit, manet ipse, et pergit ille qui mittitur: numquid pergit homo cum eo quem mittit? Pater autem qui misit Filium, non recessit a Filio. Ipsum Dominum audi dicentem, Ecce veniet hora, ut unusquisque discedat ad sua
Abbreviated transcription (Latin):
Pacter honon ficabatur ut dr̃ appccrebit & filius ae¬
queclis pactni ut om̃shonon ficent filiũ sicut honoficnt
pactrem: Modo ergo hoc habemur infide: n& dicat
iuda eus. pectrem honon fico quid mi hi ẽ cum filio᷑  Re¬
spondecet̃ illi: qui non honoficat filium non honori¬
ficat pactrem: Mentins omnino: filiũ blcs phemar
& pectrꝰ feccis iniunã: Pceter enim filium misit: Tu
contemnis quem misit: Quomodo honorificas mit¬
tentem: qui blas phemccs missums Ecce in quit
a carne su&ur homo suggent u&us accti : Tumnbo no
cgnorce nouitactem: Nouis tibi sȩculo antiquus.
ꝑp&uur a&ernus : Reuoc& cadhoc intellectum
minor ẽ filius : quia dictus ẽ missus filius : Missionemccu¬
hominem : res diuinȩ purgant : Noli cadtendere cdres hu¬
mances: ubi mccior uid&ur quimittit : &minor qui mit¬
titur: Quac̃ quac̃ & ipse res humanȩ dicunt contrate testi¬
monium uelud uerbi gratia: Si quis uxorem uelit p&ese :

Expanded text:
icabatur ut Deus. Apparebit et Filius aequalis Patri, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Modo ergo hoc habemus in fide. Nec dicat Judaeus: Patrem honorifico; quid mihi est cum Filio? Respondeat illi, Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem. Mentiris omnino, Filium blasphemas, et Patri facis injuriam. Pater enim Filium misit, tu contemnis quem misit: quomodo honorificas mittentem, qui blasphemas missum? 17. Ecce, inquit a carne. Vetus homo suggerit vetustatem, tu in novo agnosce novitatem. Novus tibi a saeculo antiquus, perpetuus, aeternus, revocet ad hoc intellectum. Minor est Filius, quia missus dictus est Filius? Missionem auhominem, res divinae purgant. Noli attendere ad res humanas, ubi major videtur qui mittit, et minor qui mittitur: quanquam et ipsae res humanae dicunt contra te testimonium. Velut, verbi gratia, si quis uxorem velit petere, et
Abbreviated transcription (Latin):
domund&: Mundando capacem neddat : capaces fac¬
tos implecet : quid de nobis faciunt uerbahieo: quidlo¬
quebatur: quid loquitur: pcculo cente dicebat quia
de monsarat filio pater quidquid feccrt : Videbã
quacsi pactrem feccientem filiũ &x p&tantẽ: Modorir¬
sus uideo filium foccientem patrem ucccantem: Non
enim pccter in quit iudicat quem quam : Sedomne
iudicium dehit filio: quando ergo filius iudicaturur
est pocter ucccabit & noniudicabit : Quidẽ hoc quod in¬
tellegcc̃ dnẽ : quid dicis uerbũ dies: homo sum dicir:
quiapater nor dicat quem quacm : Sed omne iudici¬
ũ dedit filio: Lego alio locotedicentẽ : ego noniudi¬
co quem quamiẽ qui querat & iudic&: de quodicis.
ẽ qui quȩrat & iudic& Nisidepatre: ille quent in iu¬
riccstucr ille iudicat de iniunistuis: Quomo¬
do hic pater non iudicat quẽ quã t÷̃ sedõ neiudiciõ deđ
filio : nerno gemus & p&rũ: audiamus eũ loquentẽ

Expanded text:
do mundet, mundando capaces reddat, capaces factos impleat! Quid de nobis faciunt verba haec? quid loquebatur? quid loquitur? Paulo ante dicebat quia demonstrat Filio Pater quidquid facit; videbam quasi Patrem facientem, Filium exspectantem: modo rursus video Filium facientem, Patrem vacantem; Non enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio. Quando ergo Filius judicaturus est, Pater vacabit et non judicabit? Quid est hoc? quid intelligam? Domine, quid dicis? Verbum Deus es, homo sum. Dicis quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Lego alio loco te dicentem, Ego non judico quemquam; est qui quaerat et judicet : de quo dicis, Est qui quaerat et judicet, nisi de Patre? Ille quaerit injurias tuas, ille judicat de injuriis tuis. Quomodo hic Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Interrogemus et Petrum, audiamus eum loq
Abbreviated transcription (Latin):
autem r&te ad ꝓpri&atem non sum helias : N& iohans¬
falsum : N& iud& falsum: N& p̃co falsum N&iud&x falsum : Sed
si intellegas : Quis ccũ intellegit: qui imitatus fuerit humilitatẽ
preconis. & cognouerit celsitu dine iudicis: Nihil enim humilus
habuit quam deisaahumilitate : quod cum possit fallere

Expanded text:
autem recte ad proprietatem, Non sum Elias. Nec Joanfalsum, nec Dominus falsum: nec praeco falsum, nec Judex falsum; sed si intelligas. Quis autem intelliget? Qui imitatus fuerit humilitatem praeconis, et cognoverit celsitudinem judicis. Nihil enim humiliushabuit quam de ista humilitate, quod cum posset fallere
Abbreviated transcription (Latin):
crucir: pendebat: & insaltabatꝰ eideruce descendese
poterat : Sed differebat : ut desepuldro resurge¬
r&: ꝑtulit suꝑbor seruos. dns medicus. ȩgrotos:
Si hocille : quidilli quos o post& nccsci exspã: Si hoc
illeuerur magister incęlo non hominum acentum.
sed & congelorum: Sienim doc aisunt cengeli: uerbo
dĩ doctisunt: si uerbo dĩ docisunt : quenteun de
doctisunt. & inueni&ir In principio eratuerbum
& uerbum ercet copuddm̃. & dr̃ eratuerbum:
Tollitur homini ceruix. sed asperteeduroc: ut sit lenis cer¬
uix codpostandum iugum xp̃i: De quo dicitur. iugũ
meum leneẽ. & soorcina meccleuis ẽ: Et sequitus Sit̾¬
renadixiuobis & non creditis: quomodo sidixero uob
celesticc creditis: quȩ terrena dixit fr̃r asi quis
natus fuerit denuo terrenum est : Spr ubi uult
spirct & uocem eius ccudir . Et nescit unde ueniat.
& quo ecct: terrenumẽ: Sienim deisto uento dice¬
r& Sicut non nulli intell&erunt: Cum querere¬

Expanded text:
crucis . Pendebat, et insultabatur ei. De cruce descendere poterat; sed differebat, ut de sepulcro resurgeret. Pertulit superbos servos Dominus; medicus aegrotos. Si hoc ille, quid illi quos oportet nasci ex Spiritu? si hoc ille verus magister in coelo, non hominum tantum, sed et Angelorum. Si enim docti sunt Angeli, Verbo Dei docti sunt. Si Verbo Dei docti sunt, quaerite unde docti sunt; et invenietis, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Tollitur homini cervix, sed aspera et dura, ut sit lenis cervix ad portandum jugum Christi, de quo dicitur, Jugum meum lene est, et sarcina mea levis est . 7. Et sequitur: Si terrena dixi vobis, et non creditis; quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Quae terrena dixit, fratres? Nisi quis natus fuerit denuo, terrenum est? Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo eat, terrenum est? Si enim de isto vento diceret, sicut nonnulli intellexerunt, cum quaerere
Abbreviated transcription (Latin):
gacuit sed dr̃ incrementũ dedit: Sed neq qui plan¬
tat ẽ celiquid neq rigat. Sed qui in crementũ dat
dñ illi diceban: Ego sũ pauli Ego ccpollo: egocephȩ
Nemo cescendit incȩlur : nin qui deccelo descenđ.
ecce uolumus essectui: dicebant pcculo: &ille No¬
lositis ꝓcculo: sed eiur estote : cuius ẽ uobis cumpcculis:
Descendit enim & mortuus ẽ & ipsac morte liberccuit
cmorte: Mortoccisusẽ mortem occidit: Et nos¬
tis frr̃ qui cemor isa: ꝑ diabali inuidiã intrecuit
in mundum: Dr̃ mortem nonfecit: Scriptura
loquitur : n& l&cctur inquit inꝑditione uiuorum:
creccuit enim ut essent omnia: Sed quidibi ait:
inuidic aũ diceboli mors intrecuit in orbemterra¬
rum: admortem adicbulo propinatam: non uem¬
r& homoui cedductus: Honenim cogendi potentiã
diccbalus habebat: Sed ꝑ succdendi uersuti amn

Expanded text:
gavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plangavit; sed Deus incrementum dedit: sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Illi dicebant: Ego sum PauNemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liberavit nos a morte: morte occisus, mortem occidit. Et nostis, fratres, quia mors ista per diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? Invidia autem diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam
Abbreviated transcription (Latin):
conuerscobatur in cȩlo : Dr̃ cȩli & terrae : non poterat
esse in caelo & interra : Siergo nemo nisi ille. descenđ
& cercendit : quȩ spes ẽ c&eris : ec spes ẽ c&eris quia ille
propter ea descendit ut millo et cum illo unus essenl
qui ꝑ illũ cescensuriessent : Nondicit & seminibus
Ait ccpostolur. tam quani inmultis sedtamquam
inunati Et seminituo quod est xp̃r & fi delibus ait¬
dixit Vnũ hoc dixit omnisnos : Ideo inpsalmis aliquh¬
do plures cantant ut ostendatur. quia de plurib
fit unus: Ali quando unus cantat ut ostendatur
quidfiat depluribus: Propter ecc unus scenabat᷑
milla piscina: & quirquis aliur descendebat non sana¬
bcctur : Ergo iste unus. cõmendat uniatem &clesie
Vcceillis quio derunt unitatem : & partes sibi facciun
in hominibus Audiant illũ. qui uole bet eos feccere
unum inuno cdunum: Audiant illũ dicentem:
Nolite uos feccere multos: Ego plantaui apollori¬

Expanded text:
conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat conversabatur in coelo, Deus coeli et terrae non poterat esse et in coelo et in terra? 9. Si ergo nemo, nisi ille, descendit et ascendit, quae spes est caeteris? Ea spes est caeteris, quia ille propterea descendit ut in illo et cum illo unus essent, qui per illum ascensuri essent. Non dicit, Et seminibus, ait Apostolus, tanquam in multis; sed tanquam in uno, Et semini tuo, quod est Chrdixit unum, hoc dixit omnes nos esse. Ideo in Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominibus! Audiant illum qui volebat eos facere unum in uno ad unum: audiant illum dicentem, Nolite vos facere multos: ego plantavi, Apollo ri
Abbreviated transcription (Latin):
Vnec ꝑ quacm efficeremur : altera per quã refice¬
remur: ambȩ mirabiles: illasine matre: Isacc sine
pectre: Sed quia deccdã corpur acceperat: quicma¬
ric deccdam ipsumq: corpus suscitaturus erat:
Terrenum quidam dixerct : Sol uite templum
dit propter nos : Nos ascendamur propter ipsum: So¬
lus ccũ descendit &cescendit: quiac hoc ait Nemoas¬
cendit incaelum. nisi qui decaelo descendit Noner¬
go coscensuri sun incccelõ. quos feccit filios di:ascen¬
suri plane: h&c nobis promissio ẽ: Erunt aequales
congelis di: quo modo ergo nemo ascendie. nisi qui
descendit : qui aunus descendit : unus arcendit: quid
dit incaelum. nisi qui de caelo descendit: filibs hominis
qui ẽ in caelo : Mirccris quia & hicerat : & in caelo ⁊ce¬
les feccit discipulos suor: ꝑcculum ccudi aposto lũ di¬
centem: Nosarccenim conuersatio in caelis ẽ: Si homoꝰ
pcculus ceposdulus ambulabat in carne in terra &

Expanded text:
una per quam efficeremur, altera per quam reficeuna per quam efficeremur, altera per quam reficeremur: ambae mirabiles; illa sine matre, ista sine patre. Sed quia de Adam corpus acceperat, quia Maria de Adam, ipsumque corpus suscitaturus erat: terrenum quiddam dixerat, Solvite templum dit propter nos, nos ascendamus propter ipsum. Solus enim descendit et ascendit, qui hoc ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Non ergo ascensuri sunt in coelum quos facit filios Dei? Ascensuri plane: haec nobis promissio est, Erunt aequales Angelis Dei . Quomodo ergo nemo ascendit, nisi qui descendit? Quia unus descendit, unus ascendit. Quid dit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis qui est in coelo. Miraris quia et hic erat et in coelo? Tales fecit discipulos suos. Paulum audi apostolum dicentem, Nostra autem conversatio in coelis est . Si homo Paulus apostolus ambulabat in carne in terra, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic & omnis qui ncctus ẽ &x spũ: De¬
in de frr̃ : quis nrm̃ non uideat: uerbi gratia
ccustrum euntem ameridie adaquilonem: aut
ccliũ uentum: uenientem cboriente adocciden¬
ten: Quo modo ergo nescimus unde ueniat &
quo ecct  Quid ergo dix̃: terrenum : quod non
cre deban homines: an illud quod d&emplo
re suscitando dixerat: Corpus enim suũ d&er¬
rac acciperct: et ipsã terrã. d&erreno corpoie
sus citaturo: parabat sus citare: Nonei creditũ
ẽ terram resus citcturo: Siterres tria inquid
dixi uobis & non creditis Quomodo si caelestia
pos sum suscitare deiectum ccuobir: quo modocre¬
detir : quicper spm̃ possunt homines regenercri:
Et sequitur. Nemo ces cendit incęlũ mñ qui decȩ¬
lo descendit filius hominis quiẽ incelo: Ecce
hic erat : & in cȩlo erat : Hic erat carne in cȩlo erat
diuinitatem: Immo ubiq diuinitate: ncctus de
inactre. non recedens apatre : Duȩ nactiuitates
xpĩ intelleguntur: unc diuina altera humana

Expanded text:
Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Deinde, fratres, quis nostrum non videat, verbi gratia, austrum euntem de meridie ad aquilonem; aut alium ventum venientem ab oriente ad occidentem? quomodo ergo nescimus unde veniat et quo eat? Quid ergo dixit terrenum, quod non credebant homines? An illud quod de templo resuscitando dixerat? Corpus enim suum de terra acceperat, et ipsam terram de terreno corpore susceptam parabat suscitare. Non ei creditum est terram suscitaturo. Si terdixi vobis, et non creditis; quomodo si coelestia possum resuscitare dejectum a vobis; quomodo credetis quia per Spiritum possint homines regenerari? 8. Et sequitur: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis qui est in coelo. Ecce hic erat, et in coelo erat: hic erat carne, in coelo erat divinitate; imo, ubique divinitate. Natus de matre, non recedens a Patre. Duae nativitates Christi intelliguntur; una divina, altera humana:
Abbreviated transcription (Latin):
ei suꝑ bicm: ut possit neesci despa: insaltat atem¬
quam indoccto: Non quic superior uultuideridiis
quidmacgnum dr̃ cedhominem: uenittor admaenda
dicipotest: cogitan dumẽ : Sidi cer& urmaior xp̃i
quem cengeli: Ridendum ercet: in comparabilit̃¬
enim macior omni crea aura: ꝑquem fecc ac ẽ omnir
cecctura: Sed ex ccgitat suꝑbicm hominis: Tues ma¬
gist̃ inisrł & hȩc ignorar: accnquam dicer&: Ecce
nihil nosti princeps suꝑbur ncescere exspu: Sienim
nactus fueris exspũ: uicerdĩ enebis: ut humilita aem¬
xp̃i sequacris Sicenim adtus est. suꝑ om̃s cngelor
Quieccum informae ess&. non repincm cerbitractus est

Expanded text:
ei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanei superbiam, ut possit nasci de Spiritu: insultat tanquam indocto; non quia superior vult videri Dominus. Quiddici potest, cogitandum est? Si diceretur major Christus quam Angeli, ridendum erat: incomparabiliteenim major omni creatura, per quem facta est omnis creatura. Sed exagitat superbiam hominis, Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Tanquam dicens, Ecce nihil nosti, princeps superbus, nascere ex Spiritu: si enim natus fueris ex Spiritu, vias Dei tenebis, ut Christi humilitatem sequaris. Sic enim altus est super omnes Angelos, quia cum i
Abbreviated transcription (Latin):
Sonat psalmus uoxẽ spr̃: Sonat euangelium uox
ẽ spr̃ Sonat sermo diuinus. uoxẽ spr̃: uocẽ eius au¬
dis & nescisunde ueniat & quo eat : Sed si nascaris
secutus ait: Sic ẽ omnis quinatus ẽ &x spũ : Respor¬
dit nichodemus & dix̃ ei: Quomodo possunt ha&c
fieri : & reuera carnaliter non intellegebat : mnil¬
lo fiebat quod dixerat dnr̃: Nocẽ spr̃ ccudiebat
& nesciebat unde uenerat: & quoibat Respondit
iħr & dixit: Tues magister mirł: & ha&cignoras
Ofrr̃ quid putamus dnm̃ huic magistro iudeorũ:
quacsi in sultare uoluisse : Nouerat dnr̃ quid age¬
bat uolebat illũ nasci despũ : Nemo & spũ nascitur
niñ humilir fuerit : quia ipsa humilitas. faccit nos nas¬
ci despũ : quõ propeẽ dnr̃ obtritis cordeille magis¬
terio infla atus erat : Et edicuius momentiee sibiui
debectur: quicc doc aor ertet iudceoram: Deponit

Expanded text:
Sonat psalmus, vox est spiritus. Sonat Evangelium, vox Sonat psalmus, vox est spiritus. Sonat Evangelium, vox est spiritus. Sonat sermo divinus, vox est spiritus. Vocem ejus audis, et nescis unde veniat, et quo vadat. Sed si nascaris secutus ait: Sic est et omnis qui natus est ex Spiritu. 6. Respondit Nicodemus, et dixit ei: Quomodo possunt haec fieri? Et revera carnaliter, non intelligebat. In illo fiebat quod dixerat Dominus, vocem Spiritus audiebat, et nesciebat unde venerat et quo ibat. Respondit Jesus, et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? O fratres, quid, putamus Dominum huic magistro Judaeorum quasi insultare voluisse? Noverat Dominus quid agebat, volebat illum nasci ex Spiritu. Nemo ex Spiritu nascitur, nisi humilis fuerit: quia ipsa humilitas facit nos nasci de Spiritu; quia prope est Dominus obtritis corde . Ille magisterio inflatus erat, et alicujus momenti sibi esse videbatur, quia doctor erat Judaeorum: deponit
Abbreviated transcription (Latin):
tese in troire in regnum caelorem: Tui quid
carnalẽ generationẽ intellegis cum dicis: Num¬
quid potest homo redire inuiscera matris suȩ. Ex aqͥco
& spũ oport& ut nccrcatur : propter regnum dĩ: Si
propter hereditatem patris hominis. temporalẽ
nascitur : nccscatur &x uis ceribus mctris carnalis :
Si propter hereditatem patris dĩ sẽpiternã : nasca¬
tur &uis ceribus &clesiae: Generat per uxorem filiũ
pccter moriturus succes surũ : Generat dr̃ deecclesi a
filior non succes surossed secũ mansuros: Et sequitur:
quod natumẽ decarne. caroẽ Et quod natũ ẽ despũ
uerbo & scramento : adẽ spr ut nas camur : Spr̃
in uisibiliter cdest: unde nascerir: quia & tumuisi bi¬
liter narceris : Sequitur  enĩ dic̃: Non mireris quia
dixtibi oport& uortiascidinuo : Spr̃ ubi uult ad spirt̃
& uocem eius ccudis. & nescis unde ueniat. & quo uccdat
Hemo uidit spm̃ : & quo modo ccudiuimus uocẽ spr̃

Expanded text:
test introire in regnum Dei. Tu, inquit, test introire in regnum Dei. Tu, inquit, carnalem generationem intelligis, cum dicis, Numquid potest homo redire in viscera matris suae? ex aqua et Spiritu oportet ut nascatur propter regnum Dei. Si propter haereditatem patris hominis temporalem nascitur, nascatur ex visceribus matris carnalis: si propter haereditatem patris Dei sempiternam, nascatur ex visceribus Ecclesiae. Generat per uxorem filium pater moriturus successurum: generat Deus de Ecclesia filios non successuros, sed secum mansuros, Et sequitur: Quod natum est de carne, caro est: et quod natum est de verbo et sacramento. Adest Spiritus, ut nascamur: Spiritus invisibiliter adest unde nasceris, quia et tu invisibiliter nasceris. Sequitur enim, et dicit: Non mireris quia dixi tibi, oportet vos nasci denuo: Spiritus ubi vult spirat, et vocem emo videt spiritum; quomodo audimus vocem spiritus?
Abbreviated transcription (Latin):
uidit in lusuma in lusionem uidit in illo lusu: anim¬
cduertit serui superbiã : displicuit: eiecitforas:
Nati de ancillis cdhereditatem admittuntur filu¬
icccob: &nactus delibera mittitur foras esau Nemo
ergo prȩsumat quicde bonis nascitur. Nemo prȩsu¬
mat quiccꝑ scor̃ bepti zatur: qui ꝑ scor̃ bapti⁊ atur
cdhuc cacueat. ne non sit ia cob. sed esau: Hoc ergo frs
dixerim : Melius est: abhominibus succ quȩ rentib
& mundũ diligentibus: quod significat nomen ancil¬
ꝑscor & suꝑbire ut sit esau. foras mittendus: quã uis¬
nulle spesurã in nobissit : N& nobis blandimus n&
uobis: unus quisque succ̃ scrcinã portat: Hosarũ
ẽ dicere : nemale udicemur : urum̃ ẽ cudire &
corde ccudire. ne&i gatur quod dacmnus: immo.
quan doigitur. lucrũ inueniatur: non d&rim̃tũ :
dicit dnr̃ nichodimo & ponitei amen amendico
tibi nisi quis renatus fuerit eccqua & spũ. non po¬

Expanded text:
vidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animvidit in lusu: illusionem vidit in illo lusu, animadvertit servi superbiam; displicuit illi, ejecit foras. Nati de ancillis improbi mittuntur foras, et natus de libera mittitur foras Esau. Nemo ergo praesumat quia de bonis nascitur, nemo praesumat quia per sanctos baptizatur. Qui per sanctos baptizatur, adhuc caveat ne non sit Jacob, sed Esau. Hoc ergo, fratres, dixerim: melius est ab hominibus sua quaerentibus et mundum diligentibus, quod significat nomen anciler sanctos et superbire, ut sit Esau foras mittendus, quamvisnulla spes vestra in nobis sit: nec nobis blandimur, nec vobis; unusquisque suam sarcinam portat. Nostrum est dicere, ne male judicemur: vestrum est audire, et corde audire, ne exigatur quod damus; imo quando exigitur, lucrum inveniatur, non detrimentum. 5. Dicit Dominus Nicodemo, et exponit ei: Amen, amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non po
Abbreviated transcription (Latin):
tur. illius uoluntas accersit: Non facer& abrahã¬
quod scerra noll&: magisergo ille filius sccrrȩsed
quic superbus infractrẽ & suꝑbus ludendo qui cede¬
ludendo quid ait sarra : Eice ancillã & filiũ eius non
enim herer erit filius ancillȩ cum filio meo isaac: Non
ergo illum uiscera ancillȩ eiecerunt foras : sed ceruix
seruilir: et ñ liber superbus sit. seruus ẽ : & eo quod pe¬
iusẽ malȩ dominȩ ipsius superbiȩ : Itccq frr̃ mei respor¬
d&e homini non posse rursus nasci hominem: Respor¬
d&e & securi non posse rursus nasci hominem: quid¬
quid iterum fit in lusi o ẽ: quiđ quid iterum fit lusus
ẽ: is mahel lu d& forcs mittatur: Anim aduertit
enimhor sarra ludenter ait scriptura. Et dixit abra¬
hae : Eice ancillã & filium eius: displicuit sarrȩlu¬
sus puerorum: cliquid nouũ: uidit pueros ludere
Non ne obitant hoc quȩ filios habent uidere luden¬
ter filios suos. uidit illa &impro bauit: Nescio quid

Expanded text:
tus, illius voluntas accessit; non faceret Abrahaquod Sara nollet: magis ergo ille filius Sarae. Sed quia superbus in fratrem, et superbus ludendo, quia deludendo; quid ait Sara? Ejice ancillam et filium ejus; non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Non ergo illum viscera ancillae ejecerunt foras, sed cervix servilis. Et si liber superbus sit, servus est; et quod pejus est, malae dominae, ipsius superbiae. Itaque, fratres mei, respondete homini non posse rursus nasci hominem; respondete securi non posse rursus nasci hominem. Quidquid iterum fit, illusio est; quidquid iterum fit, lusus est. Ismael ludit, foras mittatur. Animadvertit enim eos Sara ludentes, ait Scriptura, et dixit Abrahae, Ejice ancillam et filium ejus. Displicuit Sarae lusus puerorum; aliquid novum vidit pueros ludere. Nonne optant hoc quae filios habent, videre ludentes filios suos? Vidit illa, et improbavit. Nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
quã primo accepimur. per seueranter ambulemꝰ: ⁊ ex
dum ꝑmoysen dataẽ : quȩreor tenebat: quidenim are
a postolur : Lex sub intrauit ut habundar& delictũ
Hoc pro derat suꝑbis ut habundar& delictum Mul¬
tum enim sibi labant : & quasi uiribus suis multum ad¬
signaban & nonpoderant implere iustitiam: nisi
adiuucer& ille quiiurserat suꝑ biam illorum uolens¬
domare dr̃ deditlegem: tam quam dicens: ecce im¬
pl&e : neput&is de &ẽ iubentem: nonde ẽ qui iubeat:
sedde ẽ qui impleat. Siergo deẽ qui impleat : unde ñ
impl&: quianatus cumtraduce p&cati & mortir:
deadam natur: traxit secum quod ibi conceptum est:
c&cidit pnimur homo & omr qui de illo natisunt De illo¬
tra duxerunt concupiscentiam carnir: o poratebat
ut nas cer&ur aliur homo quinullam traxit concupis¬
centiam: homo& homo: homo ad mortem homo adui¬
tam: Sic dicit apostolur: Quõ quidem per hominem
mor & ꝑ hominem resurretio morauorum: ꝑquen

Expanded text:
quam primam accepimus, perquam primam accepimus, perMoysen data est: quae reos tenebat. Quid enim ait Apostolus? Lex subintravit, ut abundaret delictum . Hoc proderat superbis, ut abundaret delictum: multum enim sibi dabant, et quasi viribus suis multum assignabant; et non poterant implere justitiam, nisi adjuvaret ille qui jusserat. Superbiam illorum volensdomare Deus, dedit Legem, tanquam dicens: Ecce implete, ne putetis deesse jubentem. Non deest qui jubeat, sed deest qui impleat. 12. Si ergo deest qui impleat, unde non implet? Quia natus cum traduce peccati et mortis. De Adam natus, traxit secum quod ibi conceptum est. Cecidit primus homo; et omnes qui de illo natitraxerunt concupiscentiam carnis. Oportebat ut nasceretur alius homo, qui nullam traxit concupiscentiam, homo et homo, homo ad mortem, et homo ad vitam, sicut dicit Apostolus: Quoniam quidem per hominem mors et per hominem resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ro repositaẽ mihi corona iusaitiae : Iam debitum fla¬
gitat iã debitum exigit: Nã uide uerba sequentic
quam mihi redd& dñs in illodie iustur iudex Vitoente
sus ciper& gractiam miso cordem pactremopus habe¬
bect ip̃mnium gractiȩ : iudicem iustum qui non dcm nauit¬
impium dam nabit in fidelem: Et tamen sibene cogiter
ipsededit fidem primo quac eum ꝓmeruis .ti. Non enim de
tuoꝓmeruisti: ut tibicliquid deberetur: Quodergo
mbytum inmostoclitatis postecctiibuit donccta sua¬
coronat non men tatua: Ergo frr̃ om̃s deplenitudine
hur accepimus: deplenitudine misen cordiae ȩius. deha¬
bun danlia bonitatis hus accepimur: Quid remissionẽ
p&ecatorum. ut iustificemur &xfide: Et in su¬
ꝑ quid & gratiam : & progratia : Idẽ prohac gratia
in qua efide uiuimur : Receptun sumur aliã : quid tam
ms̃i gratiam : Nccmsidixero quicc & hoc deb&ur ali¬
quid mihi ad signum quasi cui debebatur: cordn& aũ¬
dr̃ in nobis donamiren cordiae suae : Sed in ea gratia

Expanded text:
ro reposita est mihi corona justitiae. Jam debitum flagitat, jam debitum exigit. Nam vide verba sequentia: Quam mihi reddet Dominus in illa die, justus judex . Ut ante susciperet gratiam, misericordem patrem opus habebat: ut praemium gratiae, judicem justum. Qui non damnaimpium, damnabit fidelem? Et tamen si bene cogites, ipse dedit fidem primo, qua eum promeruisti: non enim de tuo promeruisti ut tibi aliquid deberetur. Quod ergo praemium immortalitatis postea tribuit, dona sucoronat, non merita tua. Ergo, fratres, omnes de plenitudine ejus accepimus: de plenitudine misericordiae ejus, de abundantia bonitatis ejus accepimus. Quid? Remissionem peccatorum, ut justificaremur ex fide. Et insuper quid? Et gratiam pro gratia; id est, pro hac gratia in qua ex fide vivimus, recepturi sumus aliam: quid tamen nisi gratiam? Nam si dixero quia et hoc debetur, aliquid mihi assigno, quasi cui debeatur. Coronat autem in nobis Deus dona misericordiae suae: sed si in ea gratia
Abbreviated transcription (Latin):
mur cerborem fici mele dictam: qui asola folice ha¬
buit. & fructum non habuit. inorigine humanige¬
neris : cdam & &ia cum p& cauis sent: defoliis ficulneis
sue cinctoria sibi feceruns: Folia ergo ficul nea.
inCellegunlur p&cata Erat ccũ nathana hel
sub crbore fici tcmquam subumbra mortis
Vidit &ĩ dnr̃ de quo dictum ẽ: Qui sedebant subum¬
bra mortis. lum̃ ortũ ẽ &ꝵ Quidergo dictũ est
natha helic: dicis mihi onathanahel: unde menosti¬
Modo iam loqueris mecum. quia uoca uittephi¬
lippus iccm quem uocauit ꝑcepostolum ad &cle¬
si cem suam uidit ꝑtinere: otu & clesia otuirł in qͥo
medicum : & non me dicus cde grotor: non ne ouis
illa perierat: & relictir non aginta nouem: pasitor
que siuit illam &inuenit᷑: quac̃ la&us inhumeris
reportacuit: non ne perierat illa dragma. & accex¬
dit mulier lucernam. & quȩ siuit intota domo sua.
don&c inuenit᷑: & cum in ueniss& conla&aminimihi

Expanded text:
mus arborem fici maledictam, quia sola folia hamus arborem fici maledictam, quia sola folia habuit, et fructum non habuit . In origine humani generis Adam et Eva cum peccassent, de foliis ficulneis succinctoria sibi fecerunt : folia ergo ficulnea intelliguntur peccata. Erat autem Nathanael sub arbore fici, tanquam sub umbra mortis. Vidit eum Dominus, de quo dictum est, Qui sedebant sub umbra mortis, lumen ortum est eis . Quid ergo dictum est Nathanaeli? Dicis mihi, o Nathanael, Unde me nostiModo jam loqueris mecum, quia vocavit te Philippus. Jam quem vocavit per apostolum, ad Ecclesiam suam vidit pertinere. O tu Ecclesia, o tu Israel, in quo medicum, et non medicus ad aegrotos? Nonne ovis illa perierat, et relictis nonaginta novem pastor quaesivit illam et invenit, quam laetus in humeris reportavit? Nonne perierat drachma illa, et accendit mulier lucernam, et quaesivit in tota domo sua donec invenit? Et cum invenisset, Collaetamini mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ac multi phccrisei qui cbundant p&catis. iustos se
dicebant & dolum affereban ꝑ quem sanarinon
poterans: Uidit ergo iamistum. in quodo lus ñ erat
Et ait ecce uere is rachelita in quo dolus nonẽ Dicit
e natͥanahel unde menosdi Respondit inr̃ & dix̃
prius quam te philippus uocar& cum es ses iubfrcu.
it nathanahel iste intellegere. in eo quod dictum ẽ
Cum esses subfici arbore uidite. Priur quamte
philippus uocar& : Hamtalem uocem protulit: tu
es filiur dĩ ⁊ues rexirł : Quaclẽ tanto posa p&ris¬
quan do ei dnr̃ ait. Beatur es si mon bariona quia
non tibi reuelauit caro & sanguir: sed pater meus
qui ese in caelo. Et ibi nominauit p&rã. & lauda¬
uit firmamentum & clesice inista fide hiciam
dicit : t ues filius dĩ tues recirł Vnde : qui a dictũ ẽ¬
ei ante quamte philippus uocar& cum ess& sub
cerbore ficiuidite: Querendum est: an aliquid sig¬
nific& istaarbor fici: Audite enim frr̃m&: inueni¬

Expanded text:
quia multi pharisaei qui abundabant peccatis, justos se dicebant, et dolum afferebant, per quem sanari non poterant. 20. Vidit ergo jam istum in quo dolus non erat, et ait: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est. Dicit ei Nathanael: Unae me nosti? Respondit Jesus, et dixit: Priusquam te Philippus vocaret, cum esses sub ficu, it Nathanael iste intelligere, in eo quod dictum est, Cum esses sub fici arbore, vidi te, priusquam te Philippus vocaret. Nam talem vocem protulit, Tu es Filius Dei, tu es rex Israel; qualem tanto post Pquando ei Dominus ait: Beatus es Simon Barjona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus, qui est in coelo ; et ibi nominavit petram, et laudavit firmamentum Ecclesiae. In ista fide hic jam dicit: Tu es Filius Dei, tu es rex ei, Antequam te Philippus vocaret, cum esses sub arbore fici, vidi te. 21. Quaerendum est, an aliquid significet ista arbor fici. Audite enim, fratres mei: Inveni
Abbreviated transcription (Latin):
posse credi xp̃r: Etineo probata ẽ humilitas eur
qui a dixit se non eẽ: cũ possit credieẽ: Ergo hocẽ testi¬
monium ioħ: quhdo miserunt iudaei ab hiero solima sa¬
cerdoter & laitas adeum : ut interrogarent &m : Tuqͥses :
Non aũ mittereit nisi mouerentur excellentia auc¬
tontatissus. quia aususebaptizare: Et confessus est
heli as estu : Nouerant enim quia prȩcessurus eratelias
xp̃m: Nonenim alicui in cognitum erat nomen xp̃i apud

Expanded text:
posset credi Christus: et in eo probata est humilitas ejus, posset credi Christus: et in eo probata est humilitas ejus, quia dixit se non esse, cum posset credi esse. Ergo, Hoc est testimonium Joannis, quando miserunt Judaei ab Jerosolymis sacerdotes et Levitas ad eum, ut interrogarent eum, Tu quis es? Non autem mitterent, nisi moverentur excellentia auctoritatis ejus, quia ausus est baptizare. Et confessus est, um, Quid ergo? Elias es tu? Noverant enim quia praecessurus erat Elias Christum. Non enim alicui incognitum erat nomen Christi apud
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo siluit: in terroga ssaam: Sicut ouis ad occisi¬
onen ductur ẽ &sicut agnus corã eo quise tanderat.
fuit sine uoce : Sic non aperuit ossuum: Ueni& aũ mani¬
festus & non silebit : quomodo manifestus Ignis ante
&um ardebit & in circuitudus tempestas ualida: Tem¬
pestas illo toll&e hab& totã paleã dearea quae modo
trituratur: Et ignis incendere qđ tẽ pestecs abstule¬
Quid sibi uolunt uoces apostolicȩ quid cantica psal¬
morum: quid eloquia proph&arum : in his enimom
uero quia & prȩsens occul tuserat: oposaebat enim ut con
tem ner&ur : nin enm contem ner&ur: non crucifigere¬
tur : Sĩ crucifiger&ur non fun der& sanginem: quo p̃¬
tionor redemit : ut aũ decr& pronobis praetium cruci¬
fixur ẽ : ut crucifiger&ur : Contẽptus ẽ ut contemner&
in corpore moritali. Lucernam sibi accendit. undeuide¬
erat xp̃r: Tanta aũ excellentia erat iniohanne: ut

Expanded text:
Quomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisiQuomodo siluit? Interroga Isaiam: Sicut ovis ad occisionem ductus est, et sicut agnus coram eo qui se tonderet, fuit sine ignis ante eum praeibit, et in circuitu ejus tempestas valida . Tempestas illa tollere habet totam paleam de area, quae modo trituratur; et ignis incendere quod tempestas abstulequid sibi volunt voces apostolicae, quid cantica Psalmorum, quid eloquia Prophetarum? In his enim omvero quia et praesens occultus erat, oportetemneretur; nisi enim contemneretur non crucifigeretur; si non crucifigeretur non funderet et sanguinem, quo pretio nos redemit. Ut autem daret pro nobis pretium crucifixus est; ut crucifigeretur contemptus est; ut contemneretur, in corpore mortali, lucernam sibi accendit unde videerat Christus. Tanta autem excellentia erat in Joanne, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Sio hannes baptista quanto preclarior erat inna¬
tismulierum : & quhito humilior ad cognoscendum
dnm̃: Tanto meruit esse amicus sponsi Selans non sibi
non suum honorem quȩrens sed iudicis sui quem tam quam
p̃copreibat : Itaq: ꝓph&is precedentibus prenuntiare
dexpo futura concessumẽ : Huic aũ digito ostendere :
sicut enim ignoratur xp̃s ab his qui ꝓph&is non credider
ante quam uenir&  Sic ab eis ignorabatur & prȩsens:
uenerat bnm humiliter primo &occultis : tanto occul¬
tior quhto humilior populi aũ spernentes ꝑ suꝑbiã suã
humilitatem dĩ cruci fixerun : Confixerunt saluatorẽ
suũ. & fecerunt dam natorem suum: Sed qui primouent
occul tus. quiauenit humilis: Num quid de inceps non ẽ
uenturur manifestus: quia &x celsus: Audis .tis modo psal
ut iudicar&ur non silebit cðrceperit iudicare : Non
dicer&ur mani festus ueni& : nisi primo uenis s& occul¬
tus : N& dicer&ur non silebit : nisi quia primo siluit:

Expanded text:
iam Joannes Baptista quanto praeclarior erat in natis mulierum, et quanto humilior ad cognoscendum Dominum, tanto meruit esse amicus sponsi; sponso zelans, non sibi; non suum honorem quaerens, sed judicis sui, quem tanquam praeco praeibat. Itaque Prophetis praecedentibus praenuntiare de Christo futura concessum est; huic autem digito ostendere. Sicut enim ignorabatur Christus ab his qui Prophetis non crediderunt antequam veniret, sic ab eis ignorabatur et praesens. Venerat enim humiliter primo et occultus; tanto occultior, quanto humilior: populi autem spernentes per superbiam suam humilitatem Dei, crucifixerunt Salvatorem suum, et fecerunt damnatorem suum. 2. Sed qui primo venit occultus, quia venit humilis, numquid deinceps non est venturus manifestus, quia excelsus? Audistis modo Psalmut judicaretur, non silebit cum coeperit judicare. Non diceretur, manifestus veniet, nisi primo venisset occultus; nec diceretur, non silebit, nisi quia primo siluit.
Abbreviated transcription (Latin):
diligeredm̃ : ipseẽ tibi prȩmium tuum: dicat animatua:
unã p&uadnõ hanc requiram ut in habitem in domodñ
poms̃ dies uitae meae .: ut contempler del&tationem
dñi: Nolitimere nefastidio deficias: taliserit illa de¬
l& tatio pul chritudinis. ut semꝑ  presens sit : &nũ quã
satieris . immo semper satieris & num qum satieris : Sienĩ
dixero quia non semper satiaueris. fameserit : Si dixero¬
quic satiaueris. fastidium timeo: ubin& fasti dium ent
n& fames: quid dicãnescio sed dr̃ hab&. qđ exhibeat
Non inuenientib: quomododicant & credentibus quod
accipiant.

Expanded text:
diligere Deum; ipse sit praemium tuum. Dicat anima tua, Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini per omnes dies vitae meae, ut contempler delectationem Domini. Noli timere ne fastidio deficias: talis erit illa delectatio pulchritudinis, ut semper tibi praesens sit, et nunquam satieris; imo semper satieris, et nunquam satieris. Si enim dixero quia non satiaquod satiaberis, fastidium timeo: ubi nec fastidium erit nec fames. Quid dicam nescio, sed Deus habet quod exhibeat non invenientibus quomodo dicant et credentibus quod accipiant.
Abbreviated transcription (Latin):
inscis mate natusẽ : Amputatar̃ omnia : si me ministis¬
quace uobis disputata sunt: D&ribus patribus nostris:
quorum dr̃ dici uoluit: non quia solierant : sed quia in so¬
lis & pl&ccẽ integritas significandi populi futũri Inue¬
nimur enĩnatum decncilla: && here datum: Natum de
libera : & heredem rursus inuenimus Natũ delibera &he¬
redatum: Ncctũ de ancilla heredem: De an cilla & here¬
datus is mahel: Nactus delibera heres iscac: Nactus deli¬
berc & heredatus esau. Nacti de ancillis heredes filiiia cob:
Inillis itcq tribus pactribus omnis futuri populi figura
ꝑfectaẽ : N& in merito dr̃ inquid: egosum ds̃ abraham
Mcgis meminerimus : quid promissũ ẽ ipsi abrahae :
Hoc enim promissumẽ iscac. Hoc promissum ẽ iacob:
Quidin uenimur. in semin&uo benedicentur om̃gentes:
Credidit tunc unus quod non dum uidebat: Qident hom

Expanded text:
hismate natus est; amputata sunt omnia, si meministihismate natus est; amputata sunt omnia, si meministiquae vobis disputata sunt de tribus patribus nostris, quorum Deus dici voluit, non quia soli erant, sed quia in solis expleta est integritas significandi populi futuri. Invenimus enim natum de ancilla exhaeredatum, natum de libera haeredem: rursum invenimus natum de libera exhaeredatum, natum de ancilla haeredem. Natus de ancilla exhaeredatus Ismael , natus de libera haeres Isaac ; natus de libera exhaeredatus Esau , nati de ancillis haeredes filii Jacob . In illis itaque tribus patribus, omnis futuri populi figura perspecta est: nec immerito Deus inquit, Ego sum Deus Abraham, Magis meminerimus quid promissum sit ipsi Abrahae: hoc enim promissum est Isaac, hoc promissum est et Jacob. Quid invenimus? In semine tuo benedicentur omnes gentes . Credidit tunc unus quod nondum videbat: vident hom
Abbreviated transcription (Latin):
dum speremus: Nunc ergo tota intentio cordis ad eua¬
geliũ ferctur: Nemo cliunde cogit& Sienĩ quitotus
cdẽ uix capit : qui secogitationes diuersas diuidit.
non ne & quod coeperat fundit: Meminit aũ caritas
urã dominico pr&erito. quantũ dñr adiuuacre dig¬
non dieta sunt: in xp̃i nomine. codiuuantibus oratio¬
nibus uris. impleamus: Regeneratio spiritali sunaẽ
Sicut generatio carnalis unaẽ: et quod nichodeme
dnõ ait. uerũ dixit : quia non potest homo cũ sit senex:
Redire rursus inuterum matris suae & nasci: illequi¬
dem dixit quicc homo cum sit senex hoc non potest
quacsi & si in fans esset possit: omnino enĩ non potest.
Siue recens cobutero : Siue annosa icc̃ a&ate : redirerur¬
sus in materna uis cerc & nasci Sedsic̃ cedncctiuitatẽ
carnalẽ ualo muliebria uiscera adsemel pari¬
endũ: Sic cdnatiuitatẽ spiritalẽ ualent uiscerce
ecclesie ut semel quisque bapti ÷ &ur: propter ea
nequis forte dicat. Sediste inheresi natus ẽ: et iste

Expanded text:
dum speremus. Nunc ergo tota intentio cordis ad Evangelium feratur, nemo aliunde cogitet. Si enim qui totus adest, vix capit; qui se per cogitationes diversas dividit, nonne et quod ceperat fundit? Meminit autem Charitas vestra Dominico praeterito, quantum Dominus adjuvare dignon dicta sunt, in Christi nomine adjuvantibus orationibus vestris impleamus. 2. Regeneratio spiritualis una est, sicut generatio carnalis una est. Et quod Nicodemus Domino ait, verum dixit, quia non potest homo cum sit senex, redire rursum in uterum matris suae, et nasci. Ille quidem dixit, quia homo cum sit senex, hoc non potest, quasi, et si infans esset, posset. Omnino enim non potest, sive recens ab utero, sive annosa jam aetate, redire rursum in materna viscera, et nasci. Sed sicut ad nativitatem carnalem valent muliebria viscera ad semel pariendum; sic ad nativitatem spiritualem valent viscera Ecclesiae, ut semel quisque baptizetur. Propterea ne quis forte dicat, Sed iste in haeresi natus est, et iste
Abbreviated transcription (Latin):
prosit cartocterille in quosgnaturẽ hoc adtendite¬
udequiterreri : & seduci non uultis: Teneamus ergounitatẽ
frcctres mei: pr&erunitatẽ : & qui facit mirccula nhilẽ :
inunitate enim erat populus irł & non faciebat mira¬
cula: Pr&er unitatẽ erant magi pharaonis & faciebha
similia moysi populus irł ut dixi non faxi ebat: quie¬
rant salui apud dm̃i qui fccciebant : an qui non facie¬
bant: P&rus cpostolus resuscitauit mortuum:
Si mon macgus fecit mubta: erant ibi quidã xp̃ĩam
qui non poterant facere: N& quod facieba t p&ris
n& quod faciebat symon: Sedunde gaudebant
quiccnomina eorum scriptacerant in caelo: Nã
&redeuntibur discipulis: dnr̃ iħs̃ xpr̃. propter fidẽ

Expanded text:
prosit character ille in quo signatus est, hoc attenditqui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat populus Israel, et non faciebat miracula: praeter unitatem erant magi Pharaonis, et faciebant similia Moysi . Populus Israel, ut dixi, non faciebat: qui erant salvi apud Deum; qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum ; Simon Magus fecit multa : erant ibi quidam christiani qui non poterant facere, nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon; sed unde gaudebant? Quia nomina eorum erant scripta in coelo. Nam et redeuntibus discipulis, Dominus noster
Abbreviated transcription (French):
ceduer sariotuo conuincen dum:ut siante iudicẽ cor¬
unctur fuerirs demendatio: qui a non potuit ille
nisi prestare: nesciens an fueris mentitus. ibicare

Expanded text:
dversario tuo convincendum, ut si ante judicem convictus fueris de mendacio, quia non potuit ille nisi praestare, nesciens an fueris mentitus, ibi care
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ: eodem modo ẽ: sic ẽ semꝑ scẽ: mutani non podest:
Hocẽ : dr̃ ẽ : quod nomen suum dixit facmulo sum moys: Ego
sum quisum: & misit me quiẽ : Quirergo hoc capi& cum
uideatir omnia moriclia muctabilia: Cum uideatis non
solum corporauanan ꝑ qualitates. nascendo: crescen¬
do deficiendo monendo : Sed &iã ipsas animas ꝑ aff&ctũ
diuersccrum uolunarum distendi atque disatingui:
cumuideatis homines. & ꝑcipere posse sccpienliam si se
illiur luci& ccloricmouerint : &amittere posse sapienliã
Sunde malam affectu reces serin : Cum uideatis ergo¬
isaccesse omnia muttbilia : quidẽ quod ese nisi quod tras¬
cendit omnia quȩ sic sunt ut non sin : quirergo hoc capit:
aut quis quo modo cumq: intendert uires mentis suȩ:
ut ad tingat quomodo ꝑo dest id quodẽ ut cum id ut cũq
mente adtin gerit: possit ꝑuenire : sic ẽ enim tam quam

Expanded text:
sum eodem modo est, sic est, semper sic est, mutari non potest, hoc est, Deus est, quod nomen suum dixit famulo suo Mosi: Ego sum qui sum, et misit me qui est . Quis ergo hoc capiet? Cum videatis omnia mortalia mutabilia, cum videatis non solum corpora variari per qualitates nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi, cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint, et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint. Cum ista omnia esse mutabilia; quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic sunt ut non sint? Quis ergo hoc capiat? Aut quis, quomodocumque intenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
sentia : Sequitur: Fuit homomirsus ado cui nomen
erat iohannes: Etenim ea quȩ dicita sunt superius
& prope in effacbiliter : quis enim capi& : in principio
erat uerbum & uerbumerat apud dm̃: Et neuiles¬
cat tibi nomen uerbi ꝑ consu&udinem cotidianorũ
uerborum : & dr̃ erat uerbum : Hoc uerbum idipsũ ẽ
unde &cterno die lo quutisumur: Et prestiterit dñr

Expanded text:
aesentia. 2. Sequitur, Fuit homo missus a Deo, cui nomen aesentia. 2. Sequitur, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Et enim ea quae dicta sunt superius,t prope ineffabiliter. Quis enim capiet, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum? Et ne vilescat tibi nomen Verbi, per consuetudinem quotidianorum verborum, Et Deus erat Verbum. Hoc Verbum idipsum est, unde hesterno die multum locuti sumus: et praestiteri