comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ corporis: qͦd ꝑfectũ mortale ẽ: ad. Quomͦ gͦ sũ si mił
do. cũ in mortalia nulla possĩ facere ut ille: A. Quomͦ nec imago
corporis tui potest hoc ualere. qͦd tuũ corpꝰ ual&: sic anima ñ nuran¬
ad. Et hec intĩm satis ẽ. Dic nunc qͣnta sit anima. A. Quomꝰ q̃ris qnͣta sit:
Non .it. intelligo utrũ eiꝰ qͣ̃ spaciũ latitudinis. ł longitudinis. ł roboris. ł hoꝵ
simul om̃iũ requiras: anquantũ ualeat nosse uelis. Solemus enĩ q̃rere quant̾
fuerit hercules. id÷ in qͦt pedes statura eiꝰ porrecta fuerit: ⁊ itẽ qͣntꝰ uir fuerit
id÷ quantȩ potentiȩ atq urtutis. Ad. Utrumq de aĩa scire cupio . A. Atqͥ
quasi ualida: suspicanda ẽ. aĩa. Corporea ista st̃ ut mͥuidr̃.: & de consue¬
tudine corporũ sic animã querimꝰ. Id̾oq bñ p̃cipit᷑. etã inmistũs. ut
omĩa corporea conteminat: uniu̾soq huic mundo renimtiet. qui ut

Expanded text:
similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille? A. Quomodo nec imago corporis tui potest hoc valere quod tuum corpus valet; sic anima non miran. Et hoc interim satis est: dic nunc quanta sit anima. A. Quomodo quaeris quanta sit? Non enim intelligo utrum ejus quasi spatium latitudinis vel longitudinis, vel roboris, vel horum simul omnium requiras; an quantum valeat nosse velis. Solemus enim quaerere quantus fuerit Hercules, id est, in quot pedes statura ejus porrecta fuerit. Et item quantus vir fuerit, id est, quantae potentiae atque virtutis. E. Utrumque de anima scire cupio. Aquasi valida suspicanda est anima corporea. » Ista sunt, ut mihi videtur, et de consuetudine corporum sic animam quaerimus. Ideoque bene praecipitur etiam in mysteriis, ut omnia corporea contemnat, universoque huic mundo renuntiet, qui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
se in spatiuĩ distendt᷑. Linea uͦ spatiũ nͥ longitudinis nullũ habet. Quo subla¬
to: nicħ omĩnoremanet᷑ spatũ. Quapt̾ quicqͥd linea meliꝰ e. neceẽ nullo spa-¬
tio sit: ⁊ omino diuidi secariq ñ possit. Eust᷑ gͥ ut opinor qnͣtitatẽ animi
q̃ nulla ẽ ĩuenire laboramꝰ: cũ eũ linea concedamꝰ eẽ ineliorẽ. & si figuraꝵ
omiũ planar᷑ illa ẽ obtima ꝙ̃ cculo efficit᷑. ĩ ꝗͣratio docuit mcħ eẽ meliꝰ pun

Expanded text:
se in spatium distendunt: linea vero spatium nisi longitudinis nullum habet, quo sublato nihil omnino remanet spatii. Quapropter quidquid linea melius est, necesse est nullo spatio sit, et omnino dividi secarique non possit. Frustra igitur, ut opinor, quantitatem animi, quae nulla est, invenire laboramus, cum eum linea concedamus esse meliorem. Et si figurarum omnium planarum illa optima est quae circulo effingitur, in qua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
lta & hoc memini. oñ. Sides itaq animo etiã ipsã locoꝵ distantiã: S
Wideo oͥs. Qũ gͦ anima tua hie sit uͥ corpꝰ. necult᷑ spatiũ eiꝰ porrigat᷑ ut supi¬
or ratio demonstbat. unde fit ut illa omĩa uideat: d. ꝑmemoriã becfieri
puto ñ qͦił locis sit p̃sens. E l magines gͦ illoꝵ lo coꝵ memoria continent̃:
S lta sentio Aã ⁊ quid nc̃ ibi agat᷑: ĩgnoro. Id ũtiq ñ ingnorarẽ. si animꝰ mͣs

Expanded text:
ta et hoc memini. A. Vides itaque animo etiam ipsam locorum distantiam. E. Video. A. Cum igitur anima tua hic sit ubi corpus, nec ultra spatium ejus porrigatur, ut superior ratio demonstrabat, unde fit ut illa omnia videat? E. Per memoriam hoc fieri puto, non quod illis locis sit praesens, A. Imagines ergo illorum locorum memoria continentur. E. Ita sentio: nam et quid
Abbreviated transcription (Latin):
lectet. nec adpeccandũ delectatio ulla corporał inclinet. Deniq ñ ido cȩdimꝰ
ille cebris ac uoluptatib nr̃is. qr repugnare ñ possumꝰ: s qr securitatẽ nob̾ occul¬
tandi criminis ipsi ꝓmittimꝰ: ⁊dũ credimꝰ colorari uł redimi posse ꝙ facimꝰ.
spe p̃sũpta.⁊ uanitate illecti. dnãtionẽ ĩ nos nr̃ȩ uoluntati ꝑmittimꝰ. Ceterũ

Expanded text:
n ideo cedimus illecebris ac voluptatibus nostris, quia repugnare non possumus; sed quia securitatem nobis occultandi criminis ipsi promittimus; et dum credimus colorari, vel redimi posse quod facimus, spe praesumptae impunitatis illecti, dominationem in nos nostrae voluptati permittimus. Caeteru
Abbreviated transcription (Latin):
ris cont᷑hune: setiã atq minuunt᷑ : s etiã pueroꝵ: quos anĩadũtimꝰ his
b̾uiores eẽ corpore. quib st̾ ȩtate maiores. Sigͥ porrecta in plurimũ tẽpo¬
ra. nei psis quidẽ corporib magnitudinis affer̾ causã. s omĩs illa seminis
uis ẽ. ⁊ quordã natura numeroꝵ sane occultoꝵ: ⁊ difficiliꝰ ad dignoscendũ.
quanto minꝰ arbit᷑ndũ. ẽ. longo tẽpore animã fieri longiore. q eã iudemᷤ
usu rer᷑. ⁊ assiduitate multa didicisse: ¶si te illud mouet ꝙ solemꝰ eam
qͣm gͣci macͥrotimiã uocant longanimitatẽ ĩ tͣpͣretari: atuad u̾tere licet

Expanded text:
untur; sed etiam puerorum, quos animadvertimus his breviores esse corpore quibus sunt aetate majores. Si igitur porrecta in plurimum tempora, ne ipsis quidem corporibus magnitudinis afferunt causam; sed omnis illa seminis vis est, et quorumdam naturae numerorum sane occultorum, et difficilium ad dignoscendum: quanto minus arbitrandum est longo tempore animam fieri longiorem, quia eam videmus usu rerum atque assiduitate multa didicisse? 30. Quod si te illud movet, quod solemus eam quam Graeci μακροθυμίαν vocant, longanimitatem interpretari; animadvertere licet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectã. & si aliud ẽ̾ maiꝰ. aliud meliꝰ ut iã dedisti. quicꝗͥd anima cũ ȩtate
ꝓsic̾ conposq ratioĩs fit: ñ mͥuidr̃ fieri maior s melior. Quodsi m̃broꝵ
id facet magnitudo: eoquisq prudentior eẽt. qͦ longior. aut ualidior
E se alit᷑ hab̾e ñ opinor negabis.d.Quis istuc negauerit: S tam̃eũ ꝓfi¬
cere animã ꝑ ȩtatẽ etiã cu concedas. miror qͥ fiat ut omĩs qͣntitatis exꝑs.:
tibi simili ratione respondeo. Ut enĩ m̃broꝵ magnitudo idõ nicħ affert
arguin̾ti cur animã adiuuet. ꝙ multi exiliorib breuioribq m̃bris pre-¬
aentiores inueniunt᷑ quib dã magna mole corporis pͣditis: ita qm ui-
niores ñ nullos seniorib plerisq magͣ industrios atq strenuos uidemꝰ:
ñ uideo curputanda sinespatia tẽporis iͣȩtatib ĩerem̾ta ut corporib sic am-¬
mis dare. cũ ⁊ ipsa corpora. quib ꝑtẽpꝰ crescere atq apliora spatia tenere

Expanded text:
 ut jam dedisti; quidquid anima cum aetate proficit, composque rationis fit, non mihi videtur fieri major, sed melior. Quod si membrorum id faceret magnitudo; eo quisque prudentior esset, quo longior aut validior: quod se aliter habere non, opinor, negabis. E. Quis istud negaverit? Sed tamen cum proficere animam per aetatem etiam tu concedas; miror qui fiat, ut omnis quantitatis expers, tibi simili ratione respondeo. Ut enim membrorum magnitudo ideo nihil affert argumenti cur animam adjuvet, quod multi exilioribus brevioribusque membris prudentiores inveniuntur quibusdam magna mole corporis praeditis; ita quoniam juniores nonnullos senioribus plerisque magis industrios atque strenuos videmus, non video cur putanda sint spatia temporis in aetatibus incrementa ut corporibus, sic animis dare; cum et ipsa corpora, quibus pe
Abbreviated transcription (Latin):
utentib uirtutes: ⁊ in male uiuentib passiones siue ꝑtbationes: aut ut qͥdã
uolt᷑ egritudines fiunt. Nec audiendi st̃ stoy ci. quieas penitꝰ eradicare.
posse⁊ deb̾e contendunt: qm̃ omĩno nulłꝰ ẽ sensꝰ uͥ tim̃di uł dolendi.
cupiendi. siue gaudendi nullꝰ inuenit affectꝰ: Deniq quasi ⁊ ipsos pene-¬
trent suȩ sententiȩ excepta tristitia. qͦ carere insipientis animũ negant. re-¬

Expanded text:
utentibus virtutes, et in male viventibus passiones, sive perturbationes, aut, ut quidam volunt, aegritudines fiunt. Nec audiendi sunt Stoici, qui eas penitus cradicari posse, et debere contendunt: quoniam omnino nullus est sensus, ubi timendi, vel dolendi, cupiendi, sive gaudendi nullus invenitur affectus. Denique quasi et ipsos poeniteret suae sententiae, excepta tristitia, quam cadere in sapientis animum negant, re
Abbreviated transcription (Latin):
luptatẽ: Si enĩ ñ auino cantũ. s ab omĩb ꝗ̃ accipientes ĩ ebriant. uł ab aliis quȩ
s si ñ ebrietatẽ. suauitatẽ ẽte ꝑcepta cõciliant. abstrnebit: ut sit uera abstinentia
ꝑ fecte cõsũmatꝰ. ñ eiꝰ imagine foris splendidꝰ. ĩtꝰ uaciuuiꝰ. hoĩb uelut purꝰ & dõ
simulatȩ uirtutis sorclidꝰ. nec minꝰ acupiditate possidendi suꝑ flua. qͣm uo¬
luntate ꝑcipiendi nob̾ ẽ abstinendũ. qm̃ cũ omia ꝗ̃ habemꝰ ꝓ nrĩs usib habeamꝰ:¬
eaqͥb utim ardent᷑ hab̾e. ułetiã lucris hic̃ inde q̃ sitis augere: nicħ ẽ aliud
qͣ ñ tolerandȩ necessitati.s ĩtollerandȩ eupiditati seruire. Nec possumꝰ dice¬
re

Expanded text:
ab omnibus quae accipientes inebriant, vel ab aliis quae etsi non ebrietatem, suavitatem certe percepta conciliant, abstinebit, ut sit veritate abstinentiae perfecte consummatus; non ejus imagine foris splendidus, intus cavus, hominibus velut purus, et Deo simulatae virtutis sordibus plenus. Nec minus a cupiditate possidendi superflua, quam a voluptate percipiendi nobis est abstinendum. Quoniam cum omnia quae habeme velle, vel etiam lucris hinc inde quaesitis augere, nihil est aliud quam non tolerandae necessitati, sed intolerandae cupiditati servire. Nec possum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsferant maledicaces ad linguã. ⁊ studiosiꝰ eloqñtiã uelint curare ꝗͣuitã: si suꝑ-¬
cilio uanȩ loqͣcitatis elati. dicta sua magis cupiant laudari ꝗͣ fieri. nec sintdescĩ-¬
tate oꝑis. s desermonis elugubratione solliciti. nũqͥd ñ tales merito ȩxam̃to
sonanti. aut tinnienti eymbalo cõꝑant᷑. Qui in modũ tinuentis ȩxam̃ti uł
crmbali p̃clara q̃q magis apƿetunt sonare ꝗͣ facere. nec erubescunt a se-
ficiant. s: ut ipsi uideant᷑ curare quȩ p̾licantꝰ. S uideamꝰ quȩ his adnectat apłs

Expanded text:
transferant male dicaces ad linguam, et studiosius eloquentiam velint curare quam vitam: si supetransferant male dicaces ad linguam, et studiosius eloquentiam velint curare quam vitam: si supercilio vanae loquacitatis elati, dicta sua magis cupiant laudari, quam fieri; nec sint de sanctitate operis, sed de sermonis elucubrati venustate solliciti: nunquid non tales merito aeramento sonanti, aut tinnienti cymbalo comparantur? qui in modum tinnientis aeramenti, vel cymbali, praeclara quaeque magis appetunt sonare, quam facere: nec erubescunt a seiproficiant, sed ut ipsi videantur curare quae praedicant. 2. Sed videamus quae his adnectat A
Abbreviated transcription (Latin):
carnalia blandim̃ta deuotio religiosa contẽpnit: sine qͣ nullꝰ do placuit: cũqͣ nec po¬
tuit aliquis peccare. nec poterit. Hȩcẽ caritas uera. germana. ꝑfecta: qͣm excellenti
Dilingiis inquit ħoinũ loqͣr ⁊ angłoꝵ. caritatẽ aũt ñ habuero: factꝰ sũ ut ęxam̃tũ
sonans. aut cẏmbalũ tinniens. Hoiũ uł angłoꝵ linguis: in anẽ facundiã quoꝵ dã
significatã debemꝰ acciꝑe: quia omia q̃c̃q̃ uoluerint. accurate qͥdẽ atq eloqnt̃ enin-¬
ciant. S ꝗͣuis ornate copioseq disserant: tam̃ si docendi usũ officiũ uanitate pla-¬
cendi magis ꝗͣ consulendi caritate suscipiant. ñ ut aliquos doceant. s ut se doctos
ostñdant. nec ꝓfectũ s plausũ asuis auditorib q̃rant. si totã conscientiȩ diligñtiã

Expanded text:
carnalia blandimenta devotio religiosa contemnit, sine qua nullus Deo placuit, cum qua nec pocarnalia blandimenta devotio religiosa contemnit, sine qua nullus Deo placuit, cum qua nec potuit aliquis peccare nSi linguis, inquit, hominum loquar et angelorum, caritatem autem non habuero, factus sum velut aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . Hominum vel angelorum linguis, inanem facundiam quorumdam significatam debemus accipere, qui omnia quaecunque voluerint, accurate quidem, atque eloquenter enuntiant; sed quamvis ornate copioseque disserant, tamen si docendi officium vanitate placendi magis, quam consulendi caritate suscipiant; non ut aliquos doceant, sed ut se doctos ostendant; nec profectum, sed plausum a suis auditoribus quaerant; si totam conscientiae diligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ recta uoluntas. ab omĩb t̾renis acp̃sentib pͦrsus au̾sa. iuncta dõ inseꝑabi-
corrũpi nescia: nulliuitio mutabilitatis obnaxia: supͣ omĩa quȩ carnalit̾ diligunt᷑
ex celsa: affectionũ omĩũ potentissima. Diuinȩ contẽplatioĩs auida: in omĩb sẽꝑ
ĩ uicta. Sũ ma actionũ bonar᷑ salus moꝵ: finis cȩlestiũ p̃ceptoꝵ. Mors cͥminũ : uita
uirtutũ : uirtꝰ pugnantiũ: palma iustoꝵ: anima scaꝵ m̃tiũ: causa meritoꝵ
bonoꝵ: p̃miũ ꝑfectoꝵ. In peccatissuis mortuiios suscitat. languentes sanat: ꝓditos
in staurat᷑. spem desꝑatis inspirat: pacificas m̃tes in habitat. Bauctuosa inpoenitũ¬
tibꝰ. leta inꝓficientib. głosa ĩꝑseuerantib: uictoriosa ĩ martẏrib: oꝑosa in omĩb
omĩno fidelib Quã fides concipit: adqͣm syes currit: eui ꝓfectꝰ omiũ seruit: ex
qͣ qͥcqd ẽ boni oꝑis uiget. subqͣ obedientia crescit. ꝑ qͣm patientia iuncit. ꝓpt̃ qͣm

Expanded text:
ritas recta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus aversa, juncta Deo inseparabiliter, is extranea, corrumpi nescia, nullo vitio mutabilitatis obnoxia, supra omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potentissima, divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum  palma justorum, anima sanctarum mentium, causa meritorum bonorum, praemium perfectorum. In peccatis suis mortuos suscitat, languentes sanat, perditos instaurat, spem desperatis inspirat; pacificas mentes inhabitat, fructuosa in poenitentibus, laeta proficientibus, gloriosa in perseverantibus, victoriosa in martyribus, operosa in omnibus omnino fidelibus. Quam fides concipit, ad quam spes currit, cui profectus omnium servit, ex qua quidquid est boni operis vivit, sub qua obedientia crescit, per quam patientia vincit, propter quam
Abbreviated transcription (Latin):
tanto ẽ aliꝰ alio inualidior: qͣnco plꝰ eũ ista deficiunt. Eitq sepeut ꝑtina¬
ci nutu meliore machinam̃to. aliꝰ qͣmuis paruũ pondꝰ corporis egerit:
aliũ maiore mole pͣditũ uincat. Rursũ q ñnũꝗͣ tanta moles ẽ: ut etiã¬
sun becilliore nisu agat᷑: oꝑpͥmat tam̃ paruũ ad u̾sariũ musto uehem̃¬
tiꝰ innitentẽ. Sũ uꝰ pondꝰ corporis. nec mod̾atio neruoꝵ .s nutꝰ ipse. idẽ. ipse
animꝰ cȩdit. ut omĩualentior ab omĩmͦ inualidiore.s tam timidior ab

Expanded text:
tanto est alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut pertinaci nutu, meliore machinamento alius, quamvis parvum pondus corporis egerit, alium majore mole praeditum vincat. Rursusque nonnunquam tanta moles est, ut etiamsi imbecilliore nisu agatur, opprimat tamen parvum adversarium multo vehementius innitentem. Cum vero non pondus corporis, nec moderatio nervorum, sed nutus ipse, id est animus cedit, ut omnino valentior ab omnimodo invalidiore, sed tamen timidior ab
Abbreviated transcription (Latin):
partes cõcidimꝰ. Ita om̃s mouebant᷑: ut nͥ a nob̾ illud factũ eaẽt: ⁊ conpa-¬
rerent uulnera recentia : cotidẽ illos seꝑatinatos. ac sibi quẽq uixisse
credemꝰ. Sed tẽ ego quod illis adolescentib dixi. cũ intenti ĩ me intue-¬
rent᷑: tͥ nẽ dicere uereor. Iã enł tantũ ꝓcessimꝰ : ut nͥ tͥ alit̾ respondo ꝙ¬
scđm meã causã ꝓbabilit̾ ualet. cota nra ĩtentio ꝑtã longũ munita ser¬
mone : ab uno u̾miculo penetͣta succubuisse uideat᷑. Iillis au̾t pͥcepera.
ut ĩ studiis sic̃ti ceperant suu̾ cursũ tenerent: uti eos oportumꝰ aliqͣn
ad i qͥrenda ⁊ discenda i sta si res mon̾et eẽ. uenturos. Sed ꝙͣ illis disce-¬
dentib cũ alipio sermocinatꝰ sum: cũ ut̾q nr̃m ꝓ suo qͥsq modulo
recordaret᷑. ⁊ coniectaret ⁊ gͣreret si exponẽ uelĩ. longe pła uob̾elicen-

Expanded text:
partes concidimus: ita omnes movebantur, ut nisi a nobis illud factum esset, et comparerent vulnera recentia, totidem illos separatim natos, ac sibi quemque vixisse crederemus. 63. Sed tunc ego quod illis adolescentibus dixi, cum intenti me intuerentur, tibi nunc dicere vereor: jam enim tantum processimus, ut nisi tibi aliter respondm meam causam probabiliter valet, tanta nostra intentio per tam longum munita sermonem, ab uno vermiculo penetrata succubuisse videatur. Illis autem praeceperam, ut in studiis, sicuti coeperant, suum cursum tenerent; ita eos opportunius aliquando ad quaerenda et discenda ista, si res moneret, esse venturos. Sed quae illis discedentibus cum Alypio sermocinatus sum, cum uterque nostrum pro suo quisque modulo recordaretur et conjectaret et quaereret, si exponere velim; longe plura nobis dicen
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeant᷑: contristent᷑ aut doleant. Metuinit heditatẽ regni celestis amit:¬
tere cupunt ad celestẽ patriã ꝑuenire: dolent tẽptati: gaudent detẽptatioib
ep̃s acer ingenio. suauis eloquio. scłaris littãturȩ pitꝰ. ĩ eccłasticis laborib
oposꝰ in cotidianis disputatioib elarꝰ in omĩ sua actione conpunctꝰ in expositi¬
one nix̃ fid̃i eatholicꝰ. in questioib ab soluendis acutꝰ. ĩ reuincendis beticis cir

Expanded text:
gaudeant, contristentur aut doleant. Metuunt haereditatem regni coelestis amittere; cupiunt ad coelestem patriam pervenire; dolent tentati, gaudent de tentationibus  Augustinus episcopus, acer ingenio, suavis eloquio, saecularis litteraturae peritus, in ecclesiasticis laboribus operosus, in quotidianis disputationibus clarus, in omni sua actione compositus, in expositione fidei nostrae catholicus, in quaestionibus ab
Abbreviated transcription (Latin):
iNtox reiuncant᷑ ineptiȩ. qui putant sapientẽ contristari uł doleren
posei legant illud q̃d eoꝵ doctissimꝰ ait. Nã omĩno ñ dolere: nsite mi¬
gra incede contingit imanitatis ĩ animo. stuporis in corpore. Seti mo¬
re auit̃ quẽ illi ponunt in malo: scriptura nrã loquit᷑ dicens: timor
in tostenet in bono: iste aut̃ dequo dic̃ ꝓpħa qui sine timoreẽ ñ
potest stificare̾ magis in inerem̃to caritatis auget᷑. Et a lit̃ quiscamet
nemalũ quopuniat᷑ incurrat: alit̃ nebonũ qͦ delectat᷑ amittat. Nõ
gͥ omĩs timor haberi debet inuitio: s ille tantũ deqͦ scriptũ ẽ. qr timor
penã bt̃. Eeter̃ iste deqͦ dicit᷑. timor dnĩ expellit peccatũ. & qui sine

Expanded text:
istorum revincantur ineptiae qui putant sapientem contristari, vel dolore non posse, legant illud quod eorum doctissimus ait: « Nam omnino non dolere, non sine magna mercede contingit immanitatis in animo, stuporis in corpore . De timore autem quem illi ponunt in malo, Scriptura nostra loquitur, dicens: Timor invitos tenet in bono; iste autem de quo dicit propheta, Qui sine timore est, non potest justificari , magis incremento caritatis augetur; et aliter quis timet, ne malum quo puniatur incurrat; aliter, ne bonum quo delectatur amittat. Non igitur omnis timor haberi debet in vitio, sed ille tantum de quo scriptum est: Quia timor poenam habet . Caeterum iste de quo dicitur, Timo
Abbreviated transcription (Latin):
spamꝰ Ac sic nͥ ex conditione infirmitatis nrȩ nob̾ĩ eẽnt affectꝰ isti: nũ ꝗͣ
afide sua deficiat: siner desuo nec deꝑximi sui peccato contristet᷑ aut doleat:

Expanded text:
m. Ac sic nisi ex conditione nostrae infirmitatis nobis inessent affectus isti, nunquam a fide sua deficiat; si nec de suo, nec de proximi sui peccato contristetur, nec doleat,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩt uitia numerandꝰ s potiꝰ intelligendꝰ ẽuitiis ininicꝰ. Ma̾illud qͥddi¬
cunt. boni uolunt. mali cupiunt. uł boni gaudent. mali letantur
quis sanȩ m̃tis aduuttat. ĩmo quissana m̃te ñ redarguat: cũ scriptũ¬
ra nrã hoĩnẽ malȩ uoluntatis in crepet dicens. noli uelle m̃tiri omẽ
m̃daciũ  Et tulliꝰ orator amplissimꝰ cupiditatẽ ponit inbonũ u̾ dic̃.
eupio patres conseripti me eẽ. clemĩtẽ: & apud illos uirgiliꝰ gaudiũ in

Expanded text:
 vitia numerandus, sed potius intelligendus est vitiis inimicus. 4. Jam illud quod dicunt, Boni volunt, mali cupiunt; vel, Boni gaudent, mali laetantur: quis sanae mentis admittat? imo quis sana mente non redarguat? Cum et Scriptura nostra hominem malae voluntatis increpet dicens; Noli velle mentiri omne mendacium ; et Tullius orator amplissimus cupiditatem ponat in bono, ubi dicit: Cupio, patres conscripti, me esse clementem ; et apud illos Virg
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ scĩtate securas ĩtrena deiciunt. ipse iã celestib aꝓꝓĩquat. tanto diuinis
uicinior factꝰ. qͣnto supͣ humana omĩa studio ꝑfectioĩs ascendit. certꝰ ꝙ sic̃¬
tẽplatiua uitã hic ĩ certis bonorib diuitiis anxiis. & caducis delectationib
plena uoluntate p̃tulerit: ueros honores & securas diuitias. & delectati¬
ones ȩt̾nas ĩueniat. cũ adꝑfectionẽ c̾tẽplatiuȩ uirtutis ĩ illa beata uita

Expanded text:
vitae sanctitate securas in terrena dejiciunt, ipsis etiam coelestibus appropinquat, tanto divinis vitae sanctitate securas in terrena dejiciunt, ipsis etiam coelestibus appropinquat, tanto divinis vicinior factus, quanto supra humana omnia studio perfectionis ascendit; certus quod si contemplativam vitam hic incertis honoribus, divitiis anxiis, et caducis delectationibus plena voluntate praetulerit; veros honores, securas divitias, et delectationes aeternas inveniat, cum ad perfectionem contemplativae virtutis, in illa beata
Abbreviated transcription (Latin):
corpora m̃bris omĩb ĩ staurata ĩ corruptibilis sanitas obtinebit. Proptẽã
quicͥq ibi er̃. & si differentib meritis ab ĩuicẽ distabt̾. om̃s tam̃ una ꝑ¬
fectione beatier̃. ꝙr sĩgłis p̾mia sua sufficientia erut̃. Sic̃ enĩ corpo-
te ꝑceꝑint: ita om̃s scĩ et si fuerint aliqͣ gͣduũ suoꝵ diu̾sitate distinct.
illa tantȩ beatitudinis regione nec maioris meriti sibi aliqͥd arrogabt̃.
qr arrogantia ibi nulla erit : nec suꝑiorib ĩferiores ĩ uidebt̾.qr ibi ĩuidꝰ
eẽ. ñ poterit. Et idõ & si erit ibi distantia mansionũ: sũma ĩ illis erit
platiue uitȩ b̾atitu atq adomesticis occupationib. quȩ ñnũ ꝗͣ ꝑfecte uiuere cupientis ꝓcessꝰ
affectꝰ exsuꝑat. ⁊ ĩ fra se uniuisa despiciens. quȩ plerũq animas de p̃teritȩ

Expanded text:
corpora membris omnibus instaurata, incorruptibilis sanitas obtinebit. Propterea corpora membris omnibus instaurata, incorruptibilis sanitas obtinebit. Propterea quicumque erunt ibi, etsi differentibus meritis ab invicem distabunt, omnes tamen una perfectrint, aut humana crudelitas amputaverit, aut ignis, aut quaelibet alia res corpora membris omnibus instaurata, incorruptibilis sanitas obtinebit. Propterea illa tantae beatitudinis regione nec majoris meriti sibi aliquid arrogabunt, quia arrogantia ibi nulla erit; nec superioribus inferiores invidebunt, quia ibi invidus esse non poterit: et ideo etsi erit ibi distantia mansionum, summa in illis erit platione renuntiat, atque domesticis occupationibus, quae nonnumquam perfecte vivere cupientium affectus exsuperat; et infra se universa despiciens, quae plerumque animas de praeteritae
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. longe p̾stantiꝰ. ipsũ uisuri st̃̾ mundis cordib dm̃. qͣnꝗ humana cre¬
humanę sub̾e ad cõditoris sui similitudinẽ sublimatȩ omĩa bona
q̃ natalit̾ accepta peccando corruperat. reꝑabunt᷑ ĩ meliꝰ: idẽ. ĩ celle¬
ctꝰ sine errore. memoria sine obliuione. cogitatio sine ꝑuagatione
caritas sine simulatione. sensꝰ sine offensigne. ĩ columitas sine debili¬
tate. salꝰ sine i dolore. uita sine morte. facilitas sine ĩpedim̃to. saturi¬
stas
uitiatis. aut ferar̃ morsꝰ ademerint. aut ĩpusi casus abstulerint. Aut
malar̾ũ ualitudurũ gn̾a diu̾sa decerpserint: aut ꝓlapsis casus abstule
rint: aut humana crudelitas ãputauerit. aut ignis uł q̃ lib& alia res
aliqͥd debilitatis ĩtulerit. aut ipsa senectꝰ etiã sanis onerosa negauerit:
hȩc atq hissimilia corporũ dãpna una ibi resurrectio reꝑabit. atq ea

Expanded text:
est longe praestantius, ipsum visuri sunt mundis cordibus Deum: quanest longe praestantius, ipsum visuri sunt mundis cordibus Deum: quanhumanae substantiae ad Conditoris sui similitudinem sublimatae, omnia bona quae naturaliter accepta peccato corruperat, reparabuntur in melius; id est intellectus sine errore, memoria sine oblivione, cogitatio sine pervagatione, caritas sine simulatione, sensus sine offensione, incolumitas sine debilitate, salus sine dolore, vita sine morte, facilitas sine impedimento, saturitas ibus humanis vitiandis aut ferarum morsus ademerint; aut improvisi casus abstulerint, aut malarum valetudinum genera diversa decerpserint, aut humana crudelrint, aut humana crudelitas amputaverit, aut ignis, aut quaelibet alia res aliquid debilitatis intulerit, aut ipsa senectus etiam sanis onerosa negaverit; haec atque his similia corporum damna una ibi resurrectio reparabit, atque ea
Abbreviated transcription (Latin):
gnabunt. Quod hic credider̃. ibi uidebt̃ sui creatoris sub̾am mundis
cordib c̃tẽplantes: ȩt̾na exultatione gaudebt̃. Diuinȩ dilectionis acmu¬
stis patriȩ accipient. atq eiꝰ ĩȩt̾̃nũ ciues effecti ꝓmissa p̾mia reportabt̃.
Ibi eis exuberabit canta lȩtitia. tanta cęlestiũ grã gaudioꝵ: ut & remu¬
neratori suo ꝓtantis munerib grãs agant. et nullũ fastidiũ ꝓiꝑsa¬
ex ipsa affluentia bonoꝵ ꝑceptione sustineant Abi ita patebt̃ sĩgłoꝵ
sĩgłis m̃tes. sic̃ corporalib ocłis subiacent facies corporales: ꝙ huma¬
noꝵ pectoꝵ canta erit ibi & tã ꝑfecta munditia. ut habeant unde do¬
mundatori suo grãs agant: ñ unde offensi aliqͥb peccatoꝵ sordib eru¬
bescant. q ibi nec ulla peccata nec peccatores erunt. & qui ibi fuerint:
iã peccare ñ poter̃. Nec latebit iã ꝑfecte beatos aliqͥd secretoꝵ. qui quod

Expanded text:
gnabunt. Quod hic crediderant, ibi videbunt, sui creatoris substantiam mundis gnabunt. Quod hic crediderant, ibi videbunt, sui creatoris substantiam mundis cordibus contemplantes, aeterna exsultatione gaudebunt, divina ac mustis accipient; atque ejus in aeternum cives effecti, promissa praemia reportabunt. Ibi eis exuberabit tanta laetitia, tanta coelestium gratia gaudiorum, ut et remuneratori suo pro tantis muneribus gratias agant, et nullum fastidium ex ipsa affluentium bonorum perceptione sustineant. Ibi ita patebunt singulorum singulis mentes, sicut corporalibus oculis subjacent facies corporales: quia humanorum pectorum tanta ibi erit et tam perfecta munditia, ut habeant unde mundatori suo Deo gratias agant, non unde offensi aliquibus peccatorum sordibus erubescant; quia ibi nec ulla peccata, nec peccatores erunt, et qui ibi fuerint, jam peccare non poterunt. Nec latebit jam perfecte beatos aliquid secretorum, qui, quod
Abbreviated transcription (Latin):
fuit ꝙ malis sponte cadentib ipsi ĩsua dignitate manserunt. & ex-
diuino iustoq uidicio factũ ẽ. ut q̃ fuit cũ dõ suo manendi uolun¬
tas: fieret ꝑ manendi uoluntaria felixq necessitas. Et id̾o qr nec
peccauerunt ũꝗ. nec peccare iã posit: illiꝰ contẽplatiuȩ uitȩ semel
facti participes. ĩ explebilit̾ auctorẽ beatitudinis suȩ conspiunt.
ac inerito suȩ stabilitatis ĩȩt̃nũ felices effecti. desua ꝑmansione securi¬
st̃. Qui sũmũ solidũq gaudiũ. quo ĩsatiabilit̾ ꝑfruunt᷑. deduna c̾¬
tẽplatione ꝑcipiunt. ac dõsuo ĩfatigabilit̾ & amant̾ ĩseruiunt. ita
¶ꝑ fecte beati. ut nec cupiant beatiores fieri ult᷑: nec ualeant. de resurrectione
ẜi ẽ. c̃tẽplatiua uita beata. adquã qui bonoꝵ operũ c̃sũinatione
ꝑ uenerit: beatis angłis similes er̃. et simul cũ dõ suo sine fine re-¬

Expanded text:
um angelorum fuit, quod malis sponte cadentibus, ipsi in sua dignitate manserunt, et um angelorum fuit, quod malis sponte cadentibus, ipsi in sua dignitate manserunt, et divino justoque judicio actum est, ut quae fuit cum Deo suo manendi voluntas, fieret permanendi voluntaria felixque necessitas. Et ideo, quia nec peccaverunt unquam, nec peccare jam possunt, illius contemplativae vitae semel facti participes, inexplebiliter auctorem beatitudinis suae conspiciunt, et merito suae stabilitatis insunt, qui summum solidumque gaudium, quo inexplebiliter perfruuntur, de divina contemplatione percipiunt, ac Deo suo infatigabiliter et amanter inserviunt. Ita perfecte beati, ut nec cupiant beatiores fieri ultra nec valeant. Erit ec est, inquit, vita beata, ad quam qui bonorum operum consummatione pervenerint, beatis angelis similes erunt, et simul cum Deo suo sine fine re
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ meritis s etiã locis sic ab iniquis uist seꝑandi st̃ in ęt̃nũ: ut
ipsi et̃na pena finiant᷑. nec ipsos cõsumat ĩmortał pena s puniat.
do aut̃ beata ĩ corruptione & ĩ mortalitate iꝰtoꝵ corpora donabunt᷑:¬
ut ipsi ĩ gła ȩt̾na ꝑmaneant. Hoc iudiciũ ꝙ ĩt̃ iustos hoĩes uꝰtosq
futurũ dicimꝰ : int̾ scõs angłos & ĩmundos credimꝰ factũ. Nã eũ
eẽnt utriq sine peecato creati. & ad seruiendũ dõ suo felicit̾ instituti:
eoꝵ qͥdã uoluntate ꝓͥadepͣuati. noluer̃ ꝑ manere qͦd facti st̃. & cũ se
cęli regione deiect st̃. Quos diuina sententia eo suppliꝰo cõdẽpna-
uit. ut qr noluer̾ ꝑ seuerare cũ possent: nec uelinit reꝑari nec possint.
Si qͥdẽ p̃uaricationis eoꝵ fuit qͦd ĩ reuocabilis iudicii anĩ adusione ꝑ¬
cussi st̾: & ad dãpnationẽ iꝰtissimã ꝓfecto ꝑtinuit ꝙ uoluntatẽ rede¬

Expanded text:
non solum meritis, sed etiam locis sic ab iniquis justi separandi sunt in aeternum, ut ipsi aeternam poenam finiant, nec ipsos consumat immortalis poena, sed puniat. Ideo autem beata incorruptione et immortalitate justorum corpora donabuntaeterna permaneat. 2. Hoc judicium, quod inter justos homines injustosque futurum dicimus, inter sanctos angelos et immundos credimus factum. Nam cum essent utrique sine peccato creati, et ad serviendum Deo suo feliciter instituti, eorum quidam voluntate propria depravati noluerunt permanere quod facti sunt; et cum se coeli regione, projecti sunt, quos divina sententia eo sub judicio vit, ut quia noluerunt perseverare cum possent, nec velint reparari, nec possint. Si quidem praevaricationis eorum quod fuit irrevocabilis judicii animadversione percussi sunt; et ad damnationem justissimam profecto pertinuit, quod voluntatem rede
Abbreviated transcription (Latin):
increm̃ta eiꝰ deuirib corporis credere. de copia doctrinarũ ñ cred̾e: eũ illis
solũ accõmod& nutũ. hȩç sola possideat. at si crescere animã putamꝰ eũ addit᷑¬
uirib uirib: minui putandaẽ.cũ demit᷑. Denut᷑ aut̃ insenecta: demit᷑ auͣt
in labore studioꝵ. atq his cẽporib: doctrinȩ aggerari atq excħi solent. Neq
ullo mͦ: eodẽq tẽpr̾ simul augeri quicꝗͣ. & ini nui potest. Hulluĩ gͥ crescentis
animȩ argum̃tũ ẽ: uires in maiore ȩtate maiores. Mulea alia dici posst. Sed
sitͥ iam satisfactũ ẽ : modũ ad hibeo ut adaliã tͣnseamꝰ.D. Michiuͦ satisẽ ꝑsupa¬
suĩ ẽ : maiores uires ñ exeo eẽ ꝙ anima creuerit. Nã ut alia omittã. ꝙͣ abstȩdi

Expanded text:
incrementa ejus de viribus corporis credere; de copia doctrinarum non credere; cum illis solum accommodet nutum, hoc sola possideat. At si crescere animam putamus, cum additur viribus; minui putanda est, cum demitur. Demitur autem in senecta, demitur in labore studiorum; atque his temporibus doctrinae aggerari atque exstrui solent; neque ullo modo eodem tempore simul augeri quidquam et minui potest. Nullum igitur crescentis animae argumentum est, vires in majori aetate majores. Multa alia dici possunt; sed si jam tibi satisfactum est, modum adhibeo, ut ad alia transeamus. E. Mihi vero satis persuasum est, majores vires non ex eo esse quod anima creverit: nam, ut al
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ro abste. utrũ putes ĩubis nr̃is aliud eẽ. ipsũ sonũ. aliud ꝙ asono signi¬
ficatur. D. Ego utrũq idẽ puto. Ml. Dic mͥ gͦ sonꝰ ipse unde ꝓcedat cũ
sigͥficat sonꝰ. Tuaut̃ utrũq idem eẽ diceras. D. Age iã concedo aliud
eẽ. significantẽ sonũ: aliud rẽ qͣ significat᷑. m. Dic gͦutrũ possis ignarꝰ
latinȩ linguȩ noĩare ĩloquendo solẽ: siñ intellectꝰ soł p̾cedẽt sonũ:
D. Nullomͦ posse̾. ol. Quid ante quã ipsũ nomͣ ore ꝓcedat. si uolens ide-¬
nuntiare aliqͣndiu te isilentio teneas. ñne ĩtua cogitatione manet. ꝙ
expͣssa uoce alius auditurꝰ ẽ: D. Manifestũ ẽ. M. Quid cũ ipse sol tantȩ

Expanded text:
quaero abs te, utrum putes in verbis nostris aliud esse ipsum sonum, aliud quod sono significatur. E. Ego utrumque idem puto. A. Dic mihi ergo, sonus ipse unde procedat cum significat sonus: tu autem utrumque idem esse dixeras. E. Age, jam concedo aliud esse significantem sonum, aliud rem quae significatur. A. Dic ergo, utrum posses gnarus latinae linguae noE. Nullo modo possem. A. Quid? antequam ipsum nomen de ore procedat, si volens id enuntiare aliquandiu te in silentio teneas; nonne in tua cogitatione manet, quod expressa voce alius auditurus est? E. Manifestum est. A. Quid? cum ipse sol tant
Abbreviated transcription (Latin):
d. apparet te deocłis agẽ. M. Bñ uigilas: Itaq uide utrũ ut gaudens
gaudendo gaudiũ sentit. ita ut etiã uidens uidendo sentiat uisũ: an
alit᷑ potest. Quicqͥd aut᷑ uidens uidendo sentit: id etiã uideat necce̾. ẽ.
M. Cautissi me ac sagacissime. Gaudeo ꝙ difficile deciꝑis. S ncͥ attende
Qmͣ constitit int̾ nos nͣ omẽ ꝙ ocłi sentiunt. neq omẽ ꝙ uidendo sentit᷑
uideri: putas ne hoc saltẽ uerũ eẽ. omẽ ꝙ uidet᷑ sentiri : d. hoc sane nisi
concessero: qͦmͦ sensus poterit uocari ꝙuidemꝰ. Nichil resisto .m. Pa¬
teris gͦ me. ac uicissĩ te ego. cũ inuicẽ uos uidemꝰ . D. dic existimo. & ad hoc
me ratio instant᷑ cog̃. M. accipe cet̾a. Mã credo ab surdissimũ ⁊ stultissimũ
uidi t̾ siquis affirmat ibi te pati aliquiꝰd corpꝰ. unͨ e ipsũ corpꝰ ꝙ pateris
D. Uidet᷑ ab surdũ:ꝯita eẽ opinor ut dicis. m̾. Quio illud ñ manifestũ

Expanded text:
. Apparet te de oculis agere: bene vigilas. Itaque vide, utrum ut gaudens gaudendo gaudium sentit, ita etiam videns videndo sentiat visum. E. An aliter potest? A. Quidquid autem videns videndo sA. Cautissime ac sagacissime; gaudeo quod difficile deciperis. Sed nunc attende: quoniam constitit inter nos, non omne quod oculi sentiunt, neque omne quod videndo sentitur, videri; putasne hoc saltem verum esse, omne quod videtur sentiri? E. Hoc sane nisi concessero, quomodo sensus poterit vocari quod videmus? A. teris ergo me, ac vicissim te ego, cum invicem nos videmus. E. Sic existimo, et ad hoc me ratio instanter cogit. 43. A. Accipe caetera: nam credo absurdissimum et stultissimum videri tibi, si quis affirmet ibi te pati aliquod corpus, ubi non est ipsum corpus quod pateris. E. Videtur absurdum, et ita esse opinor, ut dicis. A. Quid illud? nonne manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
tangem: idq sentirẽ. neq ibi tam̃ ego ee̾m. ubi tetange̾m : ita ꝙ dico ui su me
mere concessisti. Mã ⁊ ocłi tui hoc mͦ defendi posst: quoꝵ ẽ qͣsi uirga uisus
ut dicis. Neq illa ẽ ab surda conclusio: ꝙ ibi ocłi tui uident. ubi ñ sunt:¬

Expanded text:
tangerem, idque sentirem; neque tamen ego ibi essem, ubi te tangerem: ita quod dico visu me tangerem, idque sentirem; neque tamen ego ibi essem, ubi te tangerem: ita quod dico visu me mere concessisti: nam et oculi tui hoc modo defendi possunt, quorum est quasi virga visus, ut dicis; neque illa est absurda conclusio, quod ibi oculi tui vident, ubi non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
D. Ego quidẽ illa omia concessi: quȩ ñ conced̾e ab surdũ uidebam. Sedhoc
uitimũ ꝙ ex his confectũ ẽ: ita ẽ ab surdiꝰ. ut illoꝵ potiꝰ aliqͥd temere me-
dedisse: ꝙͣm hoc uerũ eẽ consentia Nã̾ ocłos meos ibi sentire uͥ ñst: ne in
somnis quidẽ dicere aud̾e̾m.M. Uide gͥ: uͥ obdormieris. Quid enĩ tͥ tandẽ
elabet᷑ in cautiꝰ. si ut paulo ante uigilares: b. Enĩ uͦ id ipsũ mecũ sedulo
mo ita ẽ. is enĩ se foras porrig̃: ⁊ ꝑ ocłos emicat longiꝰ. qͣ qͣu sũ potest lustra-
deo s emisso ꝑ ocłos uisi uideo. M. at situ uides: tu sentis. Sit sentis:
tu pateris. nec potes ibi pati aliquid. uͥ nͥ es. Ibi aut̃ me uides: uego suꝰ.
Ibigꝰ pateris: ũ ego sũ. at si uͥego sũ. tu ibi ñ es: qͦ pacto audeas dicere indi
me abste. ꝓrsus ignoro.o. Uisu ĩqͣm porrȩcto ĩeu̾ locũ inqͦ es: uideote
uͥes. at me ibi nͥ ee confiteor. S quẽ ad modũ uirga te tangẽm. ego utiq te

Expanded text:
E. Ego quidem illa omnia concessi, quae non concedere absurdum videbam: sed hoc ultimum quod ex his confectum est, ita est absurdius, ut illorum potius aliquid temere me dedisse, quam hoc verum esse consentiam: nam oculos meos ibi sentire ubi non sunt, ne in somnis quidem dicere auderem. A. Vide igitur ubi obdormieris: quid enim tibi tandem elaberetur incautius, si ut paulo ante vigilares? E. Enimvero idipsum mecum sedulo mo ita est: is enim se foras porrigit, et per oculos emicat longius quaquaversum potest lustrare deo, sed emisso visu per oculos video. A. At si tu vides, tu sentis; si tu sentis, tu pateris; nec potes ibi pati aliquid, ubi non es: ibi autem me vides, ubi ego sum; ibi igitur pateris, ubi ego sum. At si ubi ego sum, tu ibi non es; quo pacto audeas dicere videri me abs te, prorsus ignoro. E. Visu, inquam, porrecto in eum locum in quo es, video te ubi es: at me ibi non esse confiteor. Sed quemadmodum si virga te tangerem, ego utique
Abbreviated transcription (Latin):
Multa dehꝰ potentia dici posst̃. s ad hibeo modũ.⁊tͥ ipsi cogitauda pła ꝑmitto. d.
Sane ut uidet᷑. Il eniꝰ me requirere pigebit: siqͥd fuerit obscuriꝰ. ¶erno aut̃ ut

Expanded text:
Multa de hujus potentia dici possunt, sed adhibeo modum, et tibi ipsi cogitanda plura permitto. E. Sane ut videtur; non enim me requirere pigebit, si quid fuerit obscurius: cerno aut
Abbreviated transcription (Latin):
mutat tam̃ p̃cepta languentib qr mutabilis. ẽ. nrã ualitudo: ita diuna ꝓui¬
dentia cũ sit ipsa oĩo i cõmutabilis : mutabili tam̃ creat᷑e. uarie subue¬
nit. ⁊ꝓdiu̾sitate morborũ. aliis alia iubet. aut uetat. ut auitio und̃¬
ipsa moys ĩcipit. ⁊ abipsa morte ad nat᷑am suã. Sẽẽntiã. eaq̃ deficiut̃

Expanded text:
nguentibus; quia mutabilis est nostra valetudo: ita divina providentia, cum sit ipsa omnino incommutabilis, mutabili tamen creaturae varie subvenit; et pro diversitate morborum aliis alia jubet, aut vetat: ut a vitio, unde mors incipit, et ab ipsa morte, ad naturam suam et essentiam ea quae deficiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
losus humanũ. ignauus quietũ. timidꝰ cautũ. Im pudentia fidutiȩ sibi nõm̃
ascribit: ꝓcacitas appellationẽ lib̾tatis obtendit. eloq̃ntiã ũbositas fingit.
& curiositatis malũ substudii spuãlis colore delitescit. Hec & si posst ingemohu-¬
mano dep̃hendi disc̾ni : tam̃ sine dono dĩ qͣn tũ mͥ uidet᷑ nec uirtutes posst̾ appe¬
ti uł haberi : nec eoͣꝵ similitudines quȩ st̃ uitia uirtutes imitantia declinari.
uoluer̃. Et quid dico: Nicħ eis ꝓfuer:: In moͣ potiꝰ nocuer̃. dicente scõ apło. Omẽ¬
exfide peccatũ ẽ. declarauit ꝙ omĩã bona aut exfide gesta uirtutes st̃.: quȩ
ꝓfecto ĩtificant. aut si fuerint sine fide ñ aliqͣ bona credenda st̃ s uitia: que ñ iu¬
uant suos oꝑarios s cõ dẽpnant. ĩ flatosq p̃cipitant: atq afinib et̾nȩ salutis

Expanded text:
losus humanum, ignavus quietum, timidus cautum, impudentia fiduciae sibi nomen losus humanum, ignavus quietum, timidus cautum, impudentia fiduciae sibi nomen scribit, procacitas appellationem libertatis obtendit, eloquentiam verbositas fingit, et curiositatis malum sub studii spiritalis colore delitescit. Haec et si possunt ingenio humano discerni, tamen sine dono Dei, quantum mihi videtur, nec virtutes possunt appeti vel haberi; nec earum similitudines, quae sunt vitia virtutes imitantia, declinari, voluerunt: et quid dico? nihil eis profecerunt, imo etiam nocuerunt, dicente sancto Apostoex fide, peccatum est, » declaravit quod omnia bona aut ex fide gesta, virtutes sunt, quae profecto justificant; aut si fuerint sine fide, non sunt aliqua bona credenda, sed vitia, quae non juvant suos operarios, sed condemnant inflatosque praecipitant, atque a finibus aeternae salutis
Abbreviated transcription (Latin):
mendatiũ. s idõ ñ ẽ uirtꝰ dicenda s uitiũ. & uera uirtꝰẽ ueritas. cui qui
amant᷑ as heserit: apeccati morte suscitatꝰ. mori ult᷑ ñ poterit. nͥ cũ abea de¬
pͣuata uoluntate recesserit.s ic̃ econtͣrio uirtutis simulatio quȩ ẽ ut dixi
m̃datiũ ueritati contͣriũ. animã seꝑat adõ uitã suã ñ intuiturã. s insuppliciũ¬
Acꝑ hoc sic̃ uirtꝰ animã sibi ueracit̃ ĩ herentẽ. si fuerit uera iꝰtificat: ita simulata
condẽpnat. & quid iꝰtificatio animȩ. nͥ eiꝰ uita. ꝑpetue beata. ac bedte ꝑpe¬
tua. sic̃ condẽpnatio animȩ penȩ eiꝰ ẽ sententia. q̃ mors. ꝓ bat᷑ & ipsa ꝑ petua.
Itaq dupplicit̾ rea ẽ anima. si & bonũ ñ faciat unde spũalit̾ uiuat: ⁊ appe¬
tat similitudinẽ boni subqua male uiuat s lateat. Suꝑbꝰ: uult se uideri con¬

Expanded text:
mendacium, et ideo non est virtus dicenda, sed vitium. Et vera virtus est veritas, cui qui mendacium, et ideo non est virtus dicenda, sed vitium. Et vera virtus est veritas, cui qui amanter adhaeserit a peccati morte resuscitatus mori ultra non poterit, nisi cum ab ea depravata voluntate recesserit; sicut e contrario virtutis simulatio quae est, ut dixi, mendacium veritati contrarium, animam sepaAc per hoc sicut virtus animam sibi veraciter inhaerentem, si fuerit vera, justificat, ita simulata condemnat. Et quid justificatio animae, nisi ejus est vita perpetue beata ac beate perpetua, sicut condemnatio animae poena ejus est sentienda, quae mors probatur et ipsa perpetua? Ita dupliciter rea est anima: si et bonum non faciat unde spiritaliter vivat, et appetat similitudinem boni, sub qua male vivat et lateat. Superbus vult se credi con
Abbreviated transcription (Latin):
a supbia in pͥmis quȩ aut expellit om̃s uirtutes aut minuit. saiactantia
cimctis uumica uirtutib atq ab omĩb omĩno uitiis discedamꝰ ut ꝓsit nob
ꝙ acibis delicialib abstinemꝰ. qr tẽ nob̾. ꝓderit ꝙ corpora nra. uł c̾te corpoꝵ
ĩcentiua rigore districtioris abstinentiȩ castigamꝰ. si carnalib desideriis
ab soluti: scĩs uirtutib floreamꝰ. S iam finẽ liber accipiat. ut deuirtutib
ac uitiis. unde hic pauca tetigimꝰ. latiꝰ ac pleniꝰ ĩttio uolumine dõ donante
uirtutũ similitudines distent. Nõ dico q̃ntũ amedicam̃to uenenũ.
qr medicam̃tũ itacorpꝰ aliquotiens sanat. ut id defendere a mortis necessitate ni
ualeat. ⁊ uenenũ ñ auferri facit uitã corpori qͣsi auferenda ñ ẽt. n fuiss aece¬
ptũ s accelerat corporis mortẽ ꝙ erat aliqnͣ diutꝰ forte uicturũ: ẜ planedico
aueris uirtutib tantũ similitudines distare uirtutũ. qͣntũ distat auerita¬

Expanded text:
a superbia in primis, quae aut expellit omnes virtutes aut minuit, et a jactantia cunctis inimica virtutibus, atque ab omnibus omnino vitiis discedamus, ut prosit nob cibis delectabilibus abstinemus. Quia tunc nobis proderit, quod corpora nostra, vel certe corporum incentiva rigore districtioris abstinentiae castigamus; si carnalibus desideriis absoluti, sanctis virtutibus floreamus. Sed jam finem liber accipiat, ut de virtutibus ac vitiis, unde hic pauca tetigimus, latius ac plenius in tertio volumine, donante irtutum similitudines distent. Non dico quantum a medicamento venenum: quia medicamentum ita corpus aliquoties sanat, ut id defendere a mortis necessitate non valeat, et venenum non auferri facit vitam corpori, quasi auferenda non esset, nisi fuisset acceptum, sed accelerat corporis mortem, quod erat aliquanto diutius forte victurum. Sed plane dico a veris virtutibus tantum similitudines distare virtutum, quantum distat a verita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi ĩ se uoluntariȩ ex cõmunicatioĩs sententiã fert̃. ⁊ ab altari cuiministrabant.
ñ animo s offitio seꝑati. uitã suã tãꝗͣ mortuã plangunt. c̾ti ꝙ rec̾ciliati sibi effica¬
cis pęnitentiȩ fructib dõ. ñ solũ amissa recipient. s ⁊ ciues suꝑnȩ ciuitatis effec

Expanded text:
ipsi in se voluntariae excommunicationis ferunt sententiam: et ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconciliati sibi efficacis poenitentiae fructibus, a Deo non solum amissa recipiant, sed etiam supernae civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
stituti aliꝙ occulte cͥm̃ admutunt. ipsi se uana ꝑsuasione decipiunt. sieis uidet᷑. ꝓptẽa
cõmunicare. ⁊ officiũ suũ ĩpłe deb̾e. ꝙ homines occultatione sui criminis fallunt. Ea
ceptis enĩ peccatis quȩ cã parua st̃ ut caueri ñ possint. ꝓ qͥbꝰ expiandis cotidie dõ cla-
mamꝰ ⁊ dicimꝰ. dimitte nob̾ debita urã sic̃ ꝯnos dimittimꝰ debitorib nr̃is. illa cͥmina
caueant᷑. quȩ publicatã suos auctores humano faciunt dãpnar uidicio. Qui aut̃
ea c̃miserint. ⁊idõ ꝓdere metuunt. ne sententiã iustȩ exc̾municatioĩs acciprant:
sine causa cõmunicat̃. ĩmo uͦ dupplicit̾ ccͣse irã diuinȩ ĩ dignatiõĩs ex aggerant:¬

Expanded text:
stituti, aliquod occulte crimen admittunt, ipsi se vana persuasione decipiunt, si eis videtur propterea stituti, aliquod occulte crimen admittunt, ipsi se vana persuasione decipiunt, si eis videtur propterea communicare, et officium suum implere debere, quod homines occultatione sui criminis fallunt. 3. Exceptis enim peccatis quae tam parva sunt, ut caveri non possint, pro quibus expiandis quotidie Deo cladicimus: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; illa crimina caveantur quae publicata suos auctores humano faciunt damnari judicio. Qui autem ea commiserint, et ideo prodere metuunt, ne sententiam justae excommunicationis accipiant, sine causa communicant; imo vero dupliciter contra se iram divinae indignationis exaggerant
Abbreviated transcription (Latin):
salutẽ reliq carnis putredine suȩ c̾tagionis corrũpit. ita isti qͥ em̃dari despici-¬
unt. ⁊ ĩsuo morbo ꝑsistunt. simorib depͣuatis ĩ scõꝵ sotietate ꝑ manserint. eos exẽ-¬
plo sue ꝑditiõis inficiunt. Porro illi quoꝵ peccata humanȩ notitiȩ latent. nec
ab illis cͥfessa nec ab aliis publicata. siea c̃fiteri uł em̃dare noluerit̃: dm̃ quẽ ha¬
bent testẽ. ipsũ habituri st̃ & ultorẽ: E quid eis ꝓdẽ humanũ uitare iudiciũ. cũ si
ĩ malo ꝑ manserit᷑. ituri st̾ ĩ ȩc̾nũ dõ retbuente suppliciũ : Euod si ipsi uidices fiat᷑
⁊ uelut suȩ iniquitatis ultores. hic inse uoluntariã pęnã seuerissimȩ atuadu̾si¬
onis exercent: tẽporalibꝰ poenis mutabut᷑ ȩ t̾na supplicia. Slacͥmis ex uera cordis
c̃punctione fluentib restinguenͣ et̃niignis ĩcendia. at hi qui ĩ aliqͦ gͣdu eccłastico cõ¬

Expanded text:
salutem reliquae carnis putredinis suae contagione corrumpit; ita isti qui emendari despicisalutem reliquae carnis putredinis suae contagione corrumpit; ita isti qui emendari despiciunt, et in suo morbo persistunt, si moribus depravatis in sanctorum societate permanserint, eos exemplo suae perditionis inficiant. Porro illi quorum peccata humanam notitiam latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata; si ea confiteri aut emendare noluerint, Deum, quem habent testem, ipsum habituri sunt et ultorem. Et quid eis prodest humanum vitare judicium, cum, si in malo suo permanserint, ituri sint in aeternum, Deo retribuente, supplicium? Quod si ipsi sibi judices fiant, t veluti suae iniquitatis ultores hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant; temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis compunctione fluentibus restinguent aeterni ignis incendia. At hi qui, in aliquo gradu ecclesiastico con
Abbreviated transcription (Latin):
Huc accedit ꝙ ⁊ ipsa peccata sic habent᷑ occulta. uł aliena nobisgiles ĩfirmari:¬
ni uiuacis exeusat. Ner̃tam̃ ñ diuinũ s humanũ ista fallut̃ iudiciũ. & qͥd mir̃
ut qͦles futĩ simꝰ erastinonesciamꝰ : Cũ uõ nob̾ fr̃s qͥlib& nr̃i peccata sua tã qͣm
medicis uulnera qͥbꝰ coprigant̾ aꝑiunt: oꝑam dare debemꝰ. ut qͣm totiꝰ ad sanitatẽ
dõ auctore ꝑueniant. ne inpeiꝰ dissimulata curatione ꝓficiant. Ga aut̃ cͥmina
qͦỹ lib&. ⁊ si ipsis cͥminosis c̃fiteri nolentibꝰ unde c̃ꝙ claruerint. q̃ ẽꝙ ñ fuerint pa¬
tientiȩ leni medicam̃to sanata. ułut igne qͦdã piȩ ĩ crepationis urenda st̃. & curanda.
Qd̾ si nec sic qͥdẽ eqͣnimit᷑ sustinentis ac ꝑie ĩ crepantis medela ꝓcesserit: in eis qͥ
diu portati ac salubrit obiurgati corrigi noluerint: tãꝗͣ putres corporis partes
debet̃ ferro ex cõmunicatioĩs abscidi : ne sic̾ caro morbemortua si abscisa ñ fuerit.

Expanded text:
Huc accedit quod et ipsa peccata sic habentur occulta, vel aliena nobis, vel alinii vivacis excusat. Verumtamen non divinum, sed humanum fallunt ista judicium. Et quid mirum, ut quales futuri simus crastino nesciamus? Cum vero nobis fratres quilibet nostri peccata sua, tanquam medicis, vulnera quibus urgentur, aperiunt; operam dare debemus ut quantocius ad sanitatem, Deo auctore, perveniant, ne in pejus dissimulata curatione proficiant. Ea autem crimina quorumlibet si ipsis criminosis confiteri nolentibus undecunque claruerint; quaecunque non fuerint patientiae leni medicamento sanata, velut igni quodam piae increpationis urenda sunt et curanda. 2. Quod si nec sic quidem aequanimiter sustinentis, ac pie increpantis medela profecerit in eis, qui diu portati, et salubriter objurgati, corrigi noluerunt; tanquam putres corporis partes debent ferro excommunicationis abscidi: ne, sicut caro morbis emortua, si abscisa non fuerit,