comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum. cessauit perficere : aut ꝑfectum
neglegit coronare. Quid dicis. quia
es peccator. Conuestere & accipe re¬
tributiones istas. Propitius fit omnib:
iniquitatib tuis. Post remissionem pec¬
catorum. corp̃ in firmum geris : neces¬
se ẽ sint quaedam desideria carnalia
quae te titillent. & quae suggerant¬
tibi. delectationes inlicitas. De lan¬
guore tuo ueniunt. Ad huc eniminfir¬
mam carnemgeris. Non enim ẽ absor¬
tamors inuictoriam. Nondum corrup¬
tibile hoc induit incorruptionẽ. Ad huc
quib: dam ꝑturbationib &iam ipsa
anima quatitur. Post remissionem pec¬
catorum. ad huc inpericulis temptati¬
onum uersatur. Quib: dam suggesti¬
& om̃s languores tuos: Sanabunt᷑ om̃s
languores tui. noli timere. Magni
sunt lxquies. sed maior ẽ medicas.
Omnipotent: medico. nullus languor
insanabilis occurrit. Tantum tu cũł¬
rẽre tesine. manus eiꝰ nerepellas.
Nouit quidagat: Nontantum delec¬
teris cum fou&. sed &iam toleres cũ
secat.: Lolera medicinalem dolorẽ

Expanded text:
tum cessavit perficere, aut perfectum neglexit coronare. Quid dicis? Quia es peccator? Convertere, et accipe retributiones istas; «propitius fit omnibus iniquitatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: necesse est sint quaedam desideria carnalia quae te titillent, et quae tibi suggerant delectationes illicitas; de languore tuo veniunt. Adhuc enim infirmam carnem geris, nondum est absormors in victoriam, nondum corruptibile hoc induit incorruptionem : adhuc quibusdam perturbationibus etiam ipsa anima quatitur post remissionem peccatorum; adhuc in periculis tentationum versatur, quibusdam suggestiet «omnes languores tuos.» Sanabuntur omnes languores tui, noli timere. Magni sunt, inquies: sed major est medicus. Omnipotenti medico nullus languor insanabilis occurrit: tantum tu curari te sine, manus ejus ne repellas; novit quid agat. Non tantum delecteris cum fovet, sed etiam toleres cum secat: tolera medicinalem dolorem,
Abbreviated transcription (Latin):
fluctus ꝑstrepunt. & siad huc mur¬
murant pagani. sonitum litorum
audio. diluuium non per horresco:
Quidergo quid fit interra: quemit¬
tit fontes in conuallibus Emittit
inquit fontes in conuallib: Conual.¬
les nostis quid sint. de praessa loca
terrarum : Nam collib & montib
contraria figura opponitur: ualles.

Expanded text:
fluctus perstrepunt, etsi adhuc murmurant Pagani; sonitum littorum audio, diluvium non perhorresco. Quid ergo, quid fit in terra? «Qui emittis fontes in convallibus. Emittis,» inquit, «fontes in convallibus.» Convalles nostis quid sint, depressa loca terrarum. Nam collibus et montibus contraria figura opponuntur valles
Abbreviated transcription (Latin):
in fidelitatem nondum habent nom̃
Rogamus progenere humano. roga¬
mus proorbe terrarum. proomni¬
bus gentibus. cotidie sedentibus
& disputantibus. quia non rectus
ds̃ & non recte iudicat dr̃. ut ali¬
quando ipsi corrigant᷑. & rectum
cor ad illius rectitudinem ducant.
It adherentes ei. derecto ad rectum.
non iamui tuperent. sed placeat rec¬
tis rectus: quia quambonus ds̃ isra
hel rectis corde: Ergocumuider&
iste. quicantat iste nos ipsi. id est
der& quanta praestiteritdr̃ gene¬
rihumano. cui antea aut nullus.
aut falsus. non tam̃ magnus uide¬
batur dĩ. in operibus eius eum ui¬
dens : Dñe ds̃ meus in quit magni¬
ficatus es nimis: id est qui nondum
te intellegebam: intellegote ma¬
gnum, Magnus semper. etia moc¬
cultus. Sed mihi tunc magnus.
quando apparuisti. Magnifica¬
tus es ergo exme : quomodo miri¬
ficata est scientia tua exme. Mira
enim facta est ex me. Ego illam
miror conuersus ad eam. Illa
autem & si non conuertar. & si post

Expanded text:
infidelitatem nondum habent, nomeRogamus pro genere humano, rogamus pro orbe terrarum, pro omnibus gentibus, quotidie sedentibus et disputantibus quia non est rectus Deus, et non recte judicat Deus; ut aliquando ipsi se corrigant, et rectum cor ad illius rectitudinem ducant; et adhaerentes ei, directi ad rectum, non jam vituperent, sed placeat rectis rectus: quia, «Quam bonus Deus Israel,» sed «rectis corde» . Ergo cum videret iste qui cantat, iste ipse nos ipsi, id est deret quanta praestiterit Deus generi humano, cui antea aut nullus, aut falsus, aut non tam magnus videbatur Deus, in operibus ejus eum videns; «Domine Deus meus,» inquit, «magnificatus es nimis:» id est, qui nondum te intelligebam, intelligo te magnum. Magnus semper, etiam occultus; sed mihi tunc magnus, quando apparuisti. Magnificatus es ergo ex me: quo modo «Mirificata est scientia tua ex me;» mira enim facta est ex me. Ego illam miror conversus ad illam; illa autem etsi non convertar, etsi post
Abbreviated transcription (Latin):
turas suas in multis linguis esseuoluit
atq ita esse conscriptum: Interfecta est
terra insanguinib: eorum: in spectis gre¬
cis codicib uideremus. Quid est ergo
inter fecta est terra. nisihoc referatur
ad homines qui habitant in terra tropi¬
ca locutione. qua significatur perid qđ
continet. id quod continetur. sicut dici¬
mus malam domum inqua mali habitant.¬
& bonam in quaboni. Ipsinamq interfi¬
ciebant animas suas. immolando filios su

Expanded text:
turas suas in multis linguis esse voluit; turas suas in multis linguis esse voluit; atque ita esse scriptum, «Interfecta est terra in sanguinibus.» inspectis graecis codicibus videremus. Quid est ergo, «Interfecta est terra,» nisi hoc referatur ad homines qui habitabant in terra, tropica locutione, qua significatur per id quod continet, id quod continetur, sicut dicimus malam domum, in qua mali habitant, et bonam in qua boni? Ipsi namque interficiebant animas suas immolando filios su
Abbreviated transcription (Latin):
testamentum ac ternum: quod dis posuit
ad abraham: non secundum carnem pa
autem dequorum iniquitatibus iste lo¬
quitur psalmus. cum in illam tempora¬
lem terram promissionis intrassent. non
disperdiderunt gentes quas dixit dñs
illis. Et commixti sunt intergentes &
didicerunt opera eorum: & seruierunt
sculptilibus eorum: & factum est illis in
scandalum: illud quod eas non disperdi¬
derunt sedeis commixti sunt. factum ẽ
Sillis inscandalum. Etim molauerunt fi¬
lios suos & filias suas demonus. Eteffu¬
derunt sanguinem in nocentem sangui
chanaan: Imeno lasse filios suos & filias
suas demonus &idolis. non eos illa narrat
historia : Sed neq iste psalmus mentiri
potest. neque prophete qui hoc dicunt.
multis increpationum suarum locis: ha¬
buisse uero istam consuetudinem gentes:
neceorum litere tacuerunt: Sed quid
ra insanguinib. Putaremus enim erro¬
rem scriptoris. eumq: diceremus pro
eo quod est in fecta fecisse interfecta.
Nisihaberemus beneficium dĩ: quiscrip¬

Expanded text:
testamentum aeternum quod disposuit ad Abraham, non secundum carnem patautem de quorum iniquitatibus iste loquitur psalmus, cum in illam temporalem terram promissionis intrassent, «Non disperdiderunt Gentes, quas dixit Dominus illis. Et commixti sunt inter Gentes, et didicerunt opera eorum, et servierunt sculptilibus eorum; et factum est illis in scandalum.» Illud quod eas non disperdiderunt, sed eis commixti sunt, factum est st eis in scandalum. Et immolaverunt filios suos et filias suas daemonibus, et effuderunt sanguinem innocentem, Chanaan.» Immolasse filios suos et filias suas daemoniis et idolis, non eos illa narrat historia; sed neque iste psalmus mentiri potest, neque Prophetae, qui hoc dicunt multis increpationum suarum locis. Habuisse vero istam consuetudinem Gentes, nec earum litterae tacuerunt. 31. Sed quid ra in sanguinibus.» Putaremus enim scriptoris errorem, eumque diceremus pro eo quod est «infecta,» fecisse «interfecta,» nisi haberemus beneficium Dei, qui Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
dum᷑ humilitem uitam similitudi¬
ne puerilis aetatis accusat.
Qua propter kem̃ii cum cantare
auditis inpsalmis. Lauda te
pueri dnm: ne arbi tremini ad
uos istam exortationẽ non per¬
tinere : quia iam corporis pue¬
riciam super gressi uel iuuenqli
decore uirescitis: uel senili ho¬
nore canescitis: omnib enim
pueri efficimentib: sed malicia
paruili estote. ut mentibus per¬
me. nisi superbia. Ipsa enim
deuana granditate prȩ sumens.
non sinit hominem ambulare
per artam uiam: et intrare
per angustam portam. ⁊ Pu¬
er aũ facile intrat per an¬
gustũ : et ideo nemo nisi ut
puer. intrat in regnum celorũ.
Quid aũ superbiae malicia de

Expanded text:
dam humiliter vitam similitudine puerilis aetatis accusat. Quapropter, charissimi, cum cantari auditis in Psalmis, «Laudate, pueri, Dominum,» ne arbitremini ad vos istam exhortationem non pertinere, quia jam corporis pueritiam supergressi, vel juvenili decore virescitis, vel senili honore canescitis: omnibus enim pueri effici mentibus, sed malitia paruuli estote, ut mentibus perme, nisi superbia? Ipsa enim de vana granditate praesumens non sinit hominem ambulare per arctam viam, et intrare per angustam portam: puer autem facile intrat per angustum; et ideo nemo, nisi ut puer, intrat in regnum coelorum. Quid autem superbiae malitia de
Abbreviated transcription (Latin):
illo non colunt celum.. Quis enim¬
sicut dñs ds̃ nr̃. qui altis habitat et
humilia respicit. Quis quã put¬
ret qđ in altis celis habitet unde
humilia terrena respiciat. Sed
humilia respicit incelo et interra:
In quib aliis habitat unde humiliu
respiciat in celo et interra. An
in quib aliis habitat: unde humilia

Expanded text:
illo non colunt coelum. 4. illo non colunt coelum. 4. inus Deus noster, qui in altis habitat, et humilia respicit?» Quisquam putret quod in altis coelis habitet, unde humilia terrena respiciat; sed «humilia respicit in coelo et in terra.» In quibus ergo altis habitat, unde humilia respiciat in coelo et in terra? An in quibus altis habitat, etia
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ potius uidetur significare pueri¬
ciam. cui contraria ẽ uana et falsa
suꝑbiae magnitudo. Et ideo dnm̃
nisi pueri ñ laudant : quia superbi
eũ laudare ñ norunt: sit senectus
ura puerilis. et puericia senilis.
idẽ ut sapientia ur̃a sit cũ superbia:
nec humilitas sine sapientia. ut laude¬
tis dnm ex hoc et usq in seculum.
Quacũq aũ in paruulis scĩs ecclesia
xp̃i diffunditur. laudate nom̃ dñi.
Hoc ẽ enim a solis ortu usq adoccasũ:¬
ex celsus super om̃s gentes dñs.
Centes. homines sunt. Quid mirum
si super homines excelsus est dñs:
Illi super se excelsos quos colunt:
oculis uident in celo fulgere. solem.
et lunã. et stellas. culi creaturae ser¬
uiunt : deserentes creatorem: Sed
non solũ excelsus suꝑ om̃s gen¬
tes dns̃ : uerũ etiã supra cȩlos
gloria eiꝰ. Cȩli supra se suspici¬
unt eũ. et humiles eũ secum habent.
constituti carne in fra celũ : qui pro

Expanded text:
tem potius videtur significare pueritem potius videtur significare pueritia, cui contraria est vana et falsa superbiae magnitudo; et ideo Dominum nisi pueri non laudant, quia superbi eum laudare non norunt: sit senectus vestra puerilis, et pueritia senilis; id est: ut nec sapientia vestra sit cum superbia, nec humilitas sine sapientia, ut laudetis Dominum «ex hoc et usque in saeculum.» Quacumque autem in parvulis sanctis Ecclesia Christi diffunditur, «Laudate nomen Domini:» hoc est enim, «A solis ortu usque ad occasuExcelsus super omnes gentes Dominus.» Gentes homines sunt: quid mirum si super homines excelsus est Dominus? Illi super se excelsos quos colunt, oculis vident in coelo fulgere, solem et lunam et stellas, qui creaturae serviunt, deserentes Creatorem Sed non solum «excelsus super omnes gentes Dominus;» verum etiam «super coelos gloria ejus.» Coeli supra se suspiciunt eum; et humiles eum secum habent, constituti carne infra coelum, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc nunc et usq in seculũ. Vbiq
predicetur : a solis ortu usq adocca¬
sũ laudate nom̃ dñi.. Querat ex
me aliquis puerorũ scorum laudan¬
tiũ nom̃ dnĩ: et dicat mihi: ec ce
usq in seculũ accipio usq inȩternũ.
Cur aũ ex hocͫ et non et ante et an¬
te om̃a secula. sit nom̃ dnĩ bene¬
dictum..
Respondebo paruulo.
dicitur Incipitis enĩ laudare
sed sine fine laudate: ex hoc er
go usq in seculũ. sine fine laudate :
Nedicatis incipimus quidẽ laudare
dñm quia pueri sumus: sed curi
creuerimus. magniq fuerimus. nos
ipsos laudabimus : non sic pueri.
non sic.
Propter ea dicit
dñs per esaiam: ego sũ ille.
et usq dum senescatis. ego sum
semper laudandus: est qui est.:
laudate pueri dnm ex hoc. lauda¬
te senes et usq in seculũ: quia se¬
necta ur̃a albescet quidem : canis sa¬
pienti a ẽ. et ñ canis uetustate mar¬
cescit.
Aut quõ hoc loco humilita¬

Expanded text:
ex hoc et usque in saeculum.» Ubique ex hoc et usque in saeculum.» Ubique praedicetur: «A solis ortu usque ad occasum, laudate nomen Domini. 2. Quaerat ex me aliquis puerorum sanctorum laudantium nomen Domini, et dicat mihi: Ecce «usque in saeculum,» accipio usque in aeternum; cur autem «ex hoc,» et non ante hoc et ante omnia saecula «sit nomen Domini benedictum?» Respondebo parvulo, dicitur. Incipitis enim laudare, sed sine fine laudate. «Ex hoc» ergo «et usque in saeculum,» sine fine laudate. Ne dicatis: Incipimus quidem laudare Dominum, quia pueri sumus; sed cum creverimus magnique fuerimus, nos ipsos laudabimus. Non sic, pueri, non sic: propterea dicit Dominus per Isaiam, «Ego sum; et usque dum senescatis, ego sum» . Ille semper laudandus est qui est. «Laudate, pueri, ex hoc,» laudate, senes, «et usque in saeculum.» Quia senectus vestra albescet quidem canis sapientiae, sed non carnis vetustate marcescet. Aut quoniam hoc loco humilita
Abbreviated transcription (Latin):
terius: quȩ propositum non uult
habere nec dm̃.¬
ẽ: in itiũ superbiae hominis apos¬
tatare ado. Ac se aduersus pyȩ¬
cepta diuina tumidis ceruicibus
erigentẽ. et suaui iugo dni sesisten¬
tem: deicite : frangite : comminu¬
ite. deicite. Et laudate pueri¬
dñm: laudate nomen dñi . Illa
tincta exore in fantiũ et lactanti¬
ũ ꝑfecisti laudem. Illa oppres¬
sa atq deleta qui gloriatur in dño
glorietur Non cantant ista.
qui se magnos putant: Non cantant
ista qui cognoscentes dm̃. non ut
dm̃ glorificauerunt. aut gratias
egerunt: se laudant illi. non dm̃.
Non enim pueri sunt: nomen suum
dant nom̃ dñi. Itaq euanuer̃¬
in cogitationibus suis. et obscuratũ
ẽ in sipiens cor eorũ : et dicentes
se eẽ sapientes. stulti facti sunt
U oluer̃ nom̃ suũ et diutissime
et latissime diffamari: cito ipsi
in angustias transituri.. Dm̃
decet et dnm̃ decet: et semper
et ubiq predicari: Semper ergo
predicetur : sit nom̃ dni benedictũ.

Expanded text:
terius, quae praepositum non vult habere nec Dest, «Initium superbiae hominis, apostatare a Deo» . Hanc se adversus pcepta divina tumidis cervicibus erigentem et suavi jugo Domini resistentem dejicite, frangite, comminuite atque consumite, et «laudate, puerm, laudate nomen Domini.» Illa tincta, ex ore infantium et lactentium perficitur laus ; illa oppressa atque deleta, qui gloriatur, in Domino glorietur . Non cantant ista qui se magnos putant; non cantant ista qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt: se laudant illi, non Deum; non enim pueri sunt. Nomen suum dant nomen Domini. Itaque evanuerin cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum; et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt : voluerunt nomen suum diutissime et latissime diffamari, cito ipsi in angustias transituri. Deum decet, Dominum decet et semper et ubique praedicari. Semper ergo praedicetur: «Sit nomen Domini benedictum,
Abbreviated transcription (Latin):
possent: ergo in quib ẽ ipse : tãquã
indigentia continet: non ab eis tã¬
quã indigens continetur: siue sic
intellegatur: in caelis et in terra om̃a
quȩ cumq uoluit fecit: uel in superi¬
orib uel inferiorib populi sui. uolun¬
tariã gratiã suam constituit: nequis
de operũ meritis gloriet᷑. Quia
siue montes gestiant uelut arietes.
siue colles. uelut agni ouium.. A fa¬
cie dñi commota ẽ terra: ne in ter
rũ sit una contextio diligenter in¬
tuentibus : ita ut nullus sequatur.
qui non superiori possit adiungi.
Tamen istũ ita consideremtesi tam¬
quã uterq unus sit.scilicet᷑: ac supe

Expanded text:
possent. Ergo in quibus est ipse, tanquam possent. Ergo in quibus est ipse, tanquam indigentia continet, non ab eis tanquam indigens continetur. Sive sic intelligatur, «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit,» vel in superioribus, vel in inferioribus populi sui voluntariam gratiam suam constituit, ne quis de operum meritis glorietur: quia sive montes gestiant velut arietes, sive colles velut agni ovium; a facie Domini commota est terra, ne in terrrum sit una contextio diligenter intuentibus, ita ut nullus sequatur qui non superiori possit adjungi; tamen istum ita consideremus, tanquam uterque unus sit, iste scilicet ac supe
Abbreviated transcription (Latin):
tuo da gloriam.
Gratia quip¬
pe ista erumpentis aque depe
ẽ: sed miserante illo qui iusti¬
ficat impiũ: et enim xp̃s pro
impiis mortuus ẽ: ne ullã suã¬
haec duo miseri cordiam et ueritatẽ.
aduertite in scĩs scripturis. quã sibi
sepe iungantur. In sua quippe
misericordia uocauit impios : et
inueritate iudicat eos qui uenire
simo enim apparebit misericordia
credendus p̃dicatur. sed iam tre¬
mendus ostenditur. Ds̃ aũ nr̃
et lunã uident: opera dĩ quȩ colunt.
sed in cȩlo sursũ : qđ trans gredit᷑
om̃a corpora caelestia et terres¬
tria: Non sic est in cȩlo ds̃ nr̃.
quasi subtracto caelo. runã sine
sede form d&: In caelis et terra
O m̃a quecumq uoluit fecit: nec in¬
diget operib suis tãquam in eis
collocet᷑ ut maneat: sed in sua ȩ¬
ternitate persistit: in qua manens
O m̃a quaetumq uoluit fecit in caelis
et in terra .: Neq enim iam eum
portabant ut ab eo fieri possent.
nisi quando fierent eum portare ñ

Expanded text:
tuo da gloriam.» Gratia quippe ista erumpentis aquae de peest, sed miserante illo qui justificat impium . Etenim Christus pro impiis mortuus eHaec duo, misericordiam et veritatem, advertite, in sanctis Scripturis, quam saepe sibi jungantur. In sua quippe misericordia vocavit impios, et in veritate judicat eos qui vocati simo enim apparebit misericordia credendus praedicatur, sed jam tremendus ostenditur. 14. «vers. et lunam vident, opera Dei quae colunt; sed «in coelo sursum,» quod transgreditur omnia corpora coelestia et terrestria. Nec sic est in coelo Deus noster, quasi subtracto coelo ruinam sine sede formidet. «In coelis et in terra omnia quaecumque voluit fecit.» Nec indiget operibus suis, tanquam in eis collocetur, ut maneat; sed in sua aeternitate persistit, in qua manens omnia quaecumque voluit fecit in coelis et in terra: neque enim jam eum portabant, ut ab eo fieri possent; ando, nisi fierent, eum portare non
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dĩ nontibi tribuas neq: hinc
aliqua infleris arrogantia: & auidus
cibi in eos qui fastidio periditantur.
superbe insilias. intellege. &iam tibi
praestitum esse. hoc nonate tibi esse :
Quidenim habes quod non accepisti.
Hocergo intellegens. & hocuitio atq langus¬
reperiditans. Fac quod sequitur
Exdamauerunt ad dñm cum tribularen¬
tur. & de neces sitatibus eorum liberauit:
Et quia languor erat non delectari.
misit uerbum suum & sanauit eos:
Videquid mali habeat fastidium. Vide

Expanded text:
erbum Dei, non tibi tribuas, neque hinc aliqua infleris arrogantia, et avidus cibi, in eos qui fastidio periclitantur superbe insilias. Intellige etiam tibi praestitum esse hoc, non a te tibi esse. Quid enim habes quod non accepisti ? Hoc ergo intelligens, et hoc vitio atque languore periclitans, fac quod sequitur: «Et exclamaverunt ad Dominum, cum tribularentur, et de necessitatibus eorum liberavit eos.» Et quia languor erat non delectari: «Misit verbum suum, et sanavit eos.» Vide quid mali habeat fastidium; vide
Abbreviated transcription (Latin):
Maluit. dicere sicut locuste quã
sicut locusta: quã uis et nume¬
ro singulari possent accipi etiã
multȩ sicut illud ẽ: dix̃ et ue¬
nit locusta: sed eẽt obscurius.:
Excussi sunt ergo: id est fuga¬
ti aꝑsecutoribus fideles eius:
quorũ uel multitudinẽ signifi¬
cari uoluit nomine locus tarũ:
uel quod transilier̃ deloco in
in firmarentur : an et hoc in
mẽbris ẽi : hoc ẽ inscĩs eius.
Aptius intellegitur:: Et caro
mea in mutata ẽ pp̃t oleum:
pp̃t gratiã spiritalẽ. Unde
et xp̃s apellatur acrismate :
crisma autẽ est unctio Caro
autem ppopter oleum: non inde
deterius : sed in melius inmutata ẽ.
Hoc est amortis contumelia: in
gloriã in mortalitatis exsurgens:
esse arbitror : eis qui in membris
eius fortes uidebantur : tamquã
p̃sentia panis quo sustentabatur
abstracta. in eius passione defecis¬
se usq ad negationẽ. quae apparu¬
it inpetro. tãquã ad eos confirman¬
dos : ne suc cũbendo penitus cade¬
ret̾: et caro inquid inmutata est

Expanded text:
maluit dicere, «sicut locustae,» quam sicut locusta: quamvis et numero singulari possent accipi etiam multae, sicut illud est, «Dixit, et venit locusta» ; sed esset obscurius. Excussi sunt ergo, id est, fugati a persecutoribus fideles ejus, quorum vel multitudinem significari voluit nomine locustarum, vel quod transilierunt de loco infirmarentur? An et hoc in membris ejus, hoc est sanctis ejus, aptius intelligitur? «Et caro mea immutata est propter oleum:» propter gratiam spiritualem. Unde et Christus appellatur a chrismate: chrisma autem unctio est. Caro autem propter oleum non in deterius, sed in melius immutata est, hoc est, a mortis contumelia in gloriam immortalitatis exsurgens. esse arbitror eos qui in membris ejus fortes videbantur, tanquam praesentia panis quo sustentabantur abstracta, in ejus passione defecisse usque ad negationem, quae apparuit in Petro; tanquam ad eos confirmandos, ne succumbendo penitus caderent, «Et caro mea,» inquit, «immutata est
Abbreviated transcription (Latin):
plagas. quibus aegyptu percussi sunt :
Quod autem sequitur indiuers is codici¬
bus uariae legitur: Alunamq habent :
ex a cerbauerunt sermones eius : Alii
uero & non ex a cerbuuerunt sermones .
Sed quod prius dixi inpluribus inueni¬
mus: Vbi autem addita est. negatiua
particula: duos codices potuimus
reperire: sed neforte mendositas.
propter sensum faciliorem abunda¬
uerit: Quidenim facilius intellegitur.
quamid quoddictum est : &x acerba¬
uerunt sermones eius. utiq: contuma¬
cibus contradictionib suis: Conati su¬
mus secundum aliquam rectam sen¬
tentiam : &iam illud exponere :
Ethoc interim occurrit : Nam eacer¬
bauerunt sermones eius. idest moy¬
sen & aaron: quieos &iam durissimos.
patientissime pertulerunt: Donec
omnia quaeds̃ facere disposuerat.
exordine complerentur : Conuertit
pisces eorum: Aedidit terra eorumra¬

Expanded text:
plagas quibus Aegyptii percussi sunt. Quod autem sequitur, in diversis codicibus varie legitur. Alii namque habent, «Et exacerbaverunt sermones ejus;» alii vero, «Et non exacerbaverunt sermones ejus:» sed quod prius dixi, in pluribus invenimus; ubi autem addita est negativa particula, vix duos codices potuimus reperire. Sed ne forte mendositas propter sensum faciliorem abundaverit; quid enim facilius intelligitur quam id quod dictum est, «Et exacerbaverunt sermones ejus,» utique contumacibus contradictionibus suis? conati sumus secundum aliquam rectam sententiam etiam illud exponere: et hoc interim occurrit, «Non exacerbaverunt sermones ejus,» id est, in Moyse et Aaron; quia eos etiam durissimos patientissime pertulerunt, donec omnia quae Deus in eis facere disposuerat, ex ordine complerentur. 21. pisces eorum. Misit terrae eorum ra
Abbreviated transcription (Latin):
Dic& aliquis:. quomodo nolebant eos di¬
mittere aegẏptii : quomodo tam quã
redituros dimiserunt. Quomodo tãquã
redituris & reddituris aurum & argen¬
tum petentibus commodauerunt : Si
la&ata est aegyptus in profectione eo¬
rum : Sed intellegendum est postillã
ultimam aegyptiorum mortem: &tan¬
tam stragem in mari rubro tam mag¬
niper sequentis exercitus. egyptios
timuisse residuos. neredirent haebrei:
Eteorum reliquias magna facilitate con¬
tinerent : Tunc impletum est quod su¬
perius cum dixiss&. Etauxit populũ
suum uehementer. Mox addidit. & fir¬
mauit eum super inimicoseius: Hanc
enim sententiam uno uersiculo propo¬
sitam. uteplicar& quo modo id factum
sit: adiunxit c&era quae in hac laude
narrauit : usq adistum locum ubi ait.
L&ata est aegyptus aegyptus in pro¬
fectione eorum: quia incubuit timor
eorum supereos Uelut ad signans
quod pro posuerat: quia fir mauit po
inheremo. beneficia diuina conlata

Expanded text:
Dicet aliquis: Quomodo ergo nolebant eos diDicet aliquis: Quomodo ergo nolebant eos dimittere Aegyptii? quomodo tanquam redituros dimiserunt? quomodo tanquam redituris et reddituris aurum et argentum petentibus commodaverunt, si «laetata est Aegyptus in profectione eorum?» Sed intelligendum est, post illam ultimam Aegyptiorum mortem, et tantam stragem in mari Rubro tam magni persequentis exercitus, Aegyptios timuisse residuos ne redirent Hebraei, et eorum reliquias magna facilitate contererent. Tunc impletum est quod superius, cum dixisset, «Et auxit populum suum vehementer,» mox addidit, «Et firmavit eum super inimicos ejus.» Hanc enim sententiam uno versiculo propositam ut explicaret, quomodo id factum sit, adjunxit caetera quae in hac laude cladis narravit, usque ad istum locum, ubi ait, «laetata est Aegyptus in profectione eorum, quia incubuit timor eorum super eos;» velut assignans quod proposuerat, quia firmavit popuin eremo beneficia divina collata
Abbreviated transcription (Latin):
gentumq p&iuerunt : putandus est
ds. huius modi dolos. eis quisur sum¬
corda habent. uel iubere: uelsi fecerint
a probare : Magis enim perilla uerba¬
dĩ. utiq ab illo quicor eorum uidebat
& cupiditates &aminabat. permissi
sunt facere ista quam iussi: non tamen
sine aliquo pro uectu animae carnalis
quod & his fecerunt quitalia iure pas¬
si sunt.: Etquam uis per dolum abi¬
niquis hominibus. tamen quod sibi
reddi debuit. abstulerunt: Sicut
autem aegyptiorum iniquitate . sic
iustorum infirmitate ad id quodo p:
erat illis factis figurandum & prae¬
nuntiandum diuinae usus est ds̃.
Eteduxit eos in argento & auro: Etis¬
ta locutio scripturarum est: Pro eo quip¬
diceretur : Cum argento & auro: & ñ
erat intribubus eorum infirmus:
sed corpore non animo: &iam hoc
magnum dĩ beneficium fuit. ut illa
necessitate migrandi nullus ess& aegro
a egyptios . Nontimor eorum quoti¬
mebant haebrei. sed quoti mebantur.:

Expanded text:
gentumque petiverunt, putandus est gentumque petiverunt, putandus est Deus hujusmodi dolos, eis qui sursumcor habent, vel jubere, vel, si fecerint, approbare. Magis enim per illa Dei verba, utique ab illo qui cor eorum videbat et cupiditates examinabat, permissi sunt facere ista, quam jussi: non tamen sine aliquo provectu animae carnalis, quod et his fecerunt qui talia jure passi sunt, et quamvis per dolum, ab iniquis hominibus tamen quod sibi reddi debuit, abstulerunt. Sicut autem Aegyptiorum iniquitate, sic istorum infirmitate, ad id quod opus erat illis factis figurandum et praenuntiandum divine usus est Deus. «Et eduxit eos in argento et auro.» Et ista locutio Scripturarum est. Pro eo quipdiceretur, cum argento et auro. «Et non erat in tribubus» «eorum infirmus:» sed corpore, non animo. Etiam hoc magnum Dei beneficium fuit, ut in illa necessitate migrandi nullus esset aegroAegyptios. Non enim «timor eorum,» quo timebant Hebraei, sed quo timebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
numero uoluit consonari. idest locus¬
tȩ & bruco N. Hocaut totum pertin&
adelocutionis uarietatem medentem
fastidio. non ad diuersitatem senten¬
omnis laboris eorum: Haec plagano¬
uissima est: &cepta morte. in mariru¬
bro : Primitias uero laborum: pro pri¬
mogenita peccorum. dictum arbitror. y¬
quae plagae sunt decem: nec om̃s cõmmo¬
ratae sunt: nec eodem ordine quo ibi
factȩ leguntur: Libera est enim lauda¬
tio : alege narrantis & texentis ystori¬
am.: Cuius laudationis auctor & dic¬
tor. cum sit perprophetam sp̃s sc̃s: ea¬
dem utiq auctoritate qua ꝑ eum egit
hominem qui illam scripsit ystoriam:
Etcom memorat aliquid factum quod
bus dĩ : quod argento & auro ditatos is¬
rahelitas eduxit eegypto : quia &ipsi
tales erant : nondum possent contemp¬
nere laborum suorum: lic& temporalẽ.
tamen debitam iustamq mercedem:
Necineo quod aegyptios deceperunt: aqui¬
bus sibi. ut commodarentur aurum ar¬

Expanded text:
numero voluit consonare, id est, locusnumero voluit consonare, id est, locustae et brucho. Hoc autem totum pertinet ad elocutionis varietatem medentem fastidio, non ad diversitatem sentenomnis laboris eorum. Haec plaga novissima est, excepta morte in mari Rubro. Primitias vero laborum, propter primogenita pecorum, dictum arbitror. Quae plagae cum sint decem, nec omnes commemoratae sunt, nec eodem ordine quo ibi factae leguntur. Libera enim est laudatio a lege narrantis et texentis historiam. Cujus laudationis auctor et dictor cum sit per Prophetam Spiritus sanctus; eadem utique auctoritate qua per eum egit hominem qui illam scripsit historiam, et commemorat aliquid factum quod bus Dei, quod argento et auro ditatos Israelitas eduxit ex Aegypto; quia et ipsi tales erant, qui nondum possent contemnere laborum suorum licet temporalem, tamen debitam justamque mercedem: nec in eo quod Aegyptios deceperunt, a quibus sibi ut commodaretur aurum ar
Abbreviated transcription (Latin):
fes in omnibus finibus eorum.
Siqueritur quando dixerit : in uerbo
eius erat. ante quam fieret : & sinetẽ¬
pore ibierat: quotempore fieret.
quam quã &per angelos . & per seruos
suos moysen &aaron: &iam tunc.
quo modo dixit. ut fieret quando fu
grandinem: Similis locutio est illi.
ubiait. Dedit terra eorum ranas. nisi
quod ibi: Non utiq: in ranas tota conũ¬
saest: Pluuia uero in grandinem &iã
tota potuit Ignem conburentẽ in
terra ipsorum: sub auditur. posuit.
Etpercus sit uineas eorum. & ficulneas
eorum & contriuit lignum finium eo¬
rum: hoc ui grandinis. & fulminib
factum est: Vnde &ignem dixit con¬
burentem: Dixit &uenit locusta &
bruchus cuius nonerat numerus.
Un a plaga est locustae & bruci. qũo al¬
tera est parens. alterã est foetus.¬
Et comedit omne faenum interracorũ:
& fenum fructus est: Sicut loqui scrip¬
tura consueuit: Quae faenum appel¬
lat. &iam segetes frugum: sed ut duo
diceret: duobus fortasse quaedixerat.

Expanded text:
phes in omnibus finibus eorum. Si quaeritur quando dixerit, in verbo ejus erat antequam fieret; et sine tempore ibi erat, quo tempore fieret.quanquam et per Angelos, et per servos suos Moysen et Aaron, etiam tunc quodammodo dixit ut fieret, quando fuet pluvias eorum grandinem.» Similis locutio est illi ubi ait, «Dedit terram eorum ranas;» nisi quod ibi non utique in ranas tota terra conversa est, pluvia vero in grandinem etiam tota potuit. «Ignem comburentem in terra ipsorum:» subauditur, «posuit.Et percussit vineas eorum, et ficulneas eorum, et contrivit lignum finium eorum. Hoc vi grandinis et fulminibus factum est. Unde et ignem dixerunt comburentem. Dixit, et venit locusta et bruchus, cujus non erat numerus. Una plaga est locustae et bruchi; quoniam altera est parens, altera fetus.et comedit omnem fructum terrae eorum.» Et fenum fructus est, sicut loqui Scriptura consuevit, quae fenum appellat etiam segetes frugum, sed ut duo diceret, duobus fortasse quae dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
rio eius quide suis solis uiribus prae
stat.
Omnem escam ab hominata est
anima eorum Iam fastidium patiun¬
tur. fastidio languent. fastidio peri¬
clitantur: nisi forte putas occidieos
fame potuisse. & non posse fastidio:
Uide quid sequatur: cum dixis set.
Omnem escam ab hominata est anima
eorum: nequasi eos putares desacieta¬
te securos. non magis uideres lefasti¬
dio morituros: Etad propinquaue¬
runt inquit usq: ad portas mortis:
Quidergo restat ut & quodte delectat

Expanded text:
rio, qui de suis solis viribus praesstat? «Omnem escam abominata est anima eorum.» Jam fastidium patiuntur, fastidio languent, fastidio periclitantur: nisi forte putas occidi eos fame potuisse, et non posse fastidio. Vide quid sequatur, cum dixisset, «Omnem escam abominata est anima eorum;» ne quasi eos putares de satietate securos, non magis videres de fastidio morituros: «Et appropinquaverunt,» inquit, «usque ad portas mortis.» Quid ergo restat? Ut quod te delectat
Abbreviated transcription (Latin):
gatur ei: Ui debit&iam miseri cordiam
sacuientis.: Qius enim capithoc: nisi
quuimpletꝰ fuerataritate .: Deficiant
peccatores a terra : contremesce . maledicit:
Et quis maledicit
Scr̃ sine dubio ex au¬
ditur. Sed dictumest scis̃. Benedicite.
& nolite maledicere.⁊ Quidest ergo¬
Quidest ergo
quod dicit. Deficiant peccatores a terra
Planedeficiant Aufera turspr̃ eorũ
& deficiant.: Vt emittat spm̃ suum & re¬
creentur.: Deficiant peccatores. ater¬
ra. & iniqui ita ut nonsint. Q uid non
s intͥnis iiniqui. Ergo iustificentur. ut
non sint iniqui: uidithoc. & impletus est
gaudio: Etreuocat uersum primum
dare dignatus est & facultatem & ser¬
monẽ nobis : & uobis intentionem & studium
Vnusquisq ut potest : recordetur quodau¬
diuit : Conlocationẽ inuicẽ ractate: Sagi¬
nã uram ruminate: Quod accepistis non eat
inuiscera obliuionis urãe : thesaurus de¬
siderabilis requies cat in ore urõ: Magno

Expanded text:
gatur ei! videbit etiam misericordiam gatur ei! videbit etiam misericordiam saevientis. Quis enim capit hoc, nisi qui impletus fuerit charitate? «Deficiant peccatores» «a terra.» Contremiscis, quia maledicit. Et quis maledicit? Sanctus. Sine dubio exauditur. Sed dictum est sanctis: «Benedicite, et nolite maledicere» . Quid est ergo quod dicit, «Deficiant peccatores a terra?» Plane deficiant; auferatur spiritus eorum, et deficiant, ut emittat spiritum suum, et recreentur. «Deficiant peccatores a terra, et iniqui, ita ut non sint.» Quid non sint, nisi iniqui? Ergo justificentur, ut non sint iniqui. Vidit hoc, et impletus est gaudio, et revocat versum primum dare dignatus est et facultatem et sermonem nobis, et vobis intentionem et studium. Unusquisque ut potest recordetur quod audivit; collocutione invicem ructate saginam vestram, ruminate quod accepistis, non eat in viscera oblivionis vestrae. Thesaurus desiderabilis requiescat in ore vestro . Magno
Abbreviated transcription (Latin):
puta cũ illo: facbona opera & disputa:
Lauamini mundi estote: esaias dicit : au¬
ferte nequitias ab animis uris a conspectu
oculorũ meorũ : Cessate anequitus uris.
discite benefacere. iudicate pupillo iusti¬
ficate uiduam : &uenite disputemus di¬
citdñs: quid est disputare cumdõ. teilli
indicascienti : ut indic& setibi nescienti:
Suauissit ei disputatio mea. Eccehocest
dño suaue: dispatatiotua: sacrificium
humilitatis tuae contribulatio cordis
tui. olocaustũ uitae tuae. hocẽ suaue
dõ: Tibi aut̃ quid est suaue. Ego autem
iocundabor in dño: Ipsa ẽ mutua dispu¬
tatio quam dixi indica ei scienti: Etin¬
dicat setibi nescienti. Suauis est ei con¬
fessiotua. Suauis est tibi gratia ipsius. Dix̃
sit xp̃m: seipsum dixit: ita plane ⁊ Audia¬
mus ipsum uerbum: Quimeuidit. uidit¬
O scã anima. quaehiccantat & gemit:
Vtinam cum ipra anima sit anima nostra:
Vtinam copuletur ei. & societur & coniun¬

Expanded text:
puta cum illo, fac bona opera, et disputa. «Lavamini, mundi estote,» Isaias dicit, «auferte nequitias ab animis vestris, a conspectu oculorum meorum; cessate a nequitiis vestris, discite benefacere, judicate pupillo, et justificate viduam, et venite, disputemus, dicit Dominus» . Quid est disputare cum Deo? Te illi indica scienti, ut indicet se tibi nescienti. «Suavis sit ei disputatio mea.» Ecce hoc est Domino suave, disputatio tua; sacrificium humilitatis tuae, contribulatio cordis tui, holocaustum vitae tuae, hoc est suave Deo. Tibi autem quid est suave? «Ego autem jucundabor in Domino.» Ipsa est mutua disputatio quam dixi: indica te ei scienti, et indica se tibi nescienti. Suavis est ei confessio tua, suavis est tibi gratia ipsius. Dixit sit Christum, seipsum dixit. Ita plane, audiamus ipsum Verbum: «Qui me vidit, vidit etO sancta anima, quae hic cantat et gemit! Utinam cum ipsa anima sit anima nostra! utinam copuletur ei, et societur, et conjun
Abbreviated transcription (Latin):
in illo figm̃to non inuenit uitalẽ mo¬
tũ. credat nom̃ occultum Effigiẽ
tam̃ uuente. corpori similẽ . seduct̃
forma : et commot̾ auctoritate. qua¬
si sapientiũ in stitutorũ. obsequiaꝵq
turbarũ. sine uiuo aliquo habitare
eẽ non putat.. Hinc et mala de¬
monia ad possidenda gentiũ simu¬
lacra : talis hominũ affectus in ui¬
tat: quorũ presidentiũ uaria fal

Expanded text:
in illo figmento non invenit vitalem moin illo figmento non invenit vitalem motum, credat numen occultum; effigiem tamen viventi corpori similem, seductus forma et commotus auctoritate quasi sapientium institutorum obsequentiumque turbarum, sine vivo aliquo habitatore esse non putat? Hinc et mala daemonia ad possidenda Gentium simulacra talis hominum affectus invitat, quorum praesidentium varia fal
Abbreviated transcription (Latin):
tuo immo deteriorẽ quam mor¬
tuo.: Mortuũ quippe̾ sicut
manifestum ẽ non uiuere: ita
manifestũ ẽ aliquando uixisse .:
Qua pp̃t. dm̃ qui nec uix̃ nec uiuit .
Pro fecto et mortuus ante cedit :
Quid hoc manifestius fr̃s mei di¬
lecti: quid euidentius: quis pu¬
er interrogatꝰ : Non hoc certũ
eẽ respondeat: qđ simulacra
gentiũ õs habent et ñ loquent᷑.
oculos habent et non uidebunt :
et cetera quae diuinus sermo
contexiuit. ⁊ Cur ergo tanto¬
pere sp̃s sc̃s curat scriptura¬
rũ plurimis locis. haec insi¬
nuare atq inculcare. uelut in¬
scientib quasi non omnibus
apertissima atq notissima:
Nisi quia species membrorum.
quã naturaliter in animantib
uiuentẽ uidere atq in nobis¬
met ipsis sentire consueuimus.
qua ut illi asser̃. in signo aliquo
fabre facta: atq inminenti col¬
locata suggestu: cum adorari
atq onorari amultitudine coe¬
perit. Parit inuno quoque
sordi dissimũ erroris affectũ : ut quõ

Expanded text:
tuo, imo deteriore quam mortuo. Mortuum quippe sicut manifestum est non vivere, ita manifestum est aliquando vixisse. Quapropter deum qui nec vivit nec vixit, profecto et mortuus antecedit. 3. Quid hoc manifestius, fratres mei dilectissimi? quid evidentius? Quis puer interrogatus, non hoc certum esse respondeat, quod «Simulacra gentium os habent, et non loquentur; oculos habent, et non videbunt,» et caetera quae divinus sermo contexuit? Cur ergo tantopere Spiritus sanctus curat Scripturarum plurimis locis haec insinuare atque inculcare velut inscientibus, quasi non omnibus apertissima atque notissima; nisi quia species membrorum, quam naturaliter in animantibus viventem videre, atque in nobismetipsis sentire consuevimus, quanquam, ut illi asserunt, in signum aliquod fabrefacta atque eminenti collocata suggestu, cum adorari atque honorari a multitudine coeperit, parit in unoquoque sordidissimum erroris affectum, ut quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑficitur. Aliae decorruptio¬
ne delectationes in digentiarum de¬
e torquent me abilla Quando sati¬
Quando sati¬
abitur desiderium meum in bonis.
Quandoqueris: renouabitur sic̃ aqui¬
lae iuuentus tua.: Quaeris ergo
quando satietur. in bonis animatua.
quando renouata fuerit iuuentus
tua.: Et addidit. sic̃ aquilae.
Profectohic aliquid lat&: qđ tamen
dici deaquila sol& nontacemus.
Quia non ẽ abre hoc intellegere: Illud
tantum modo insinuatum sit cordib
nrĩs : non sine causa dictum esse
ab spũ sco. Renouabit᷑ sic̃ aquilae
iuuentus tua.: Resurrectionem
enim quandam significauit nobis.
Et quidem renouatur. & iuuentus aqui¬
lae. sed non adimmostalitatem. Da¬
ta est enim similitudo. quantum dae
remostali potuit. trai adrem. ut cũ

Expanded text:
non perficitur: aliae de corruptionon perficitur: aliae de corruptione delectationes indigentiarum detorquent me ab illa. Quando satiabitur desiderium meum in bonis? quando, quaeris? «Renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Quaeris ergo quando satietur in bonis anima tua? Quando renovata fuerit juventus tua. Et addidit, «sicut aquilae.» Profecto hic aliquid latet: quod tamen dici de aquila solet, non tacemus, quia non est ab re hoc intelligere. Illud tantummodo insinuatum sit cordibus nostris, non sine causa dictum esse a Spiritu sancto, «Renovabitur sicut aquilae juventus tua.» Resurrectionem enim quamdam significavit nobis. Et quidem renovatur et juventus aquilae, sed non ad immortalitatem. Data est enim similitudo, quantum de re mortali potuit trahi ad rem utcu
Abbreviated transcription (Latin):
si non possumus dicere : & pregau.¬
dio non ꝑmittimur tacere. nec loqui¬
mur nec tacemus. Quid ergo faci¬
amus non loquentes. & nontacentes.
iubilemus Iubilate dõ salutarinos¬
tro Iubilate dõ omĩs terra. Quid
est iubilate: Eo feste uocem in effabi¬
lemgaudiorum uestrorum. & ructa¬
te in eum l&itias ur̃as. Et quid erit
illa ructatio. postsagenam. simodo
post modicas istas refectiones tantũ
efficitur anima nrã . Quid erit quan¬
dofiet post redemptionem. ab omni
corruptione qđ dictum ẽ in istopsal¬
mo.: Qui satiat inbonis desideriũ
tuum.: Et quasiquereres. quando
satiat. modo enim non satior: ad qđ¬
cumq: me con uestero:. Uilescit mihi
adeptum. quamuis ascenderit desi¬
deratum: cum omnia quae dum ha¬
beo. amo. Cum habuero condemno:
Qđ bonum mesatiabit. laus dĩ. Et ip¬
sa cum corpus qđ corrumpitur ag¬
grauat animam. & deprimit terre¬
na in habitatio sensum multa cogi¬
tantem. non impl&ur anima mea.

Expanded text:
si non possumus dicere, et prae gausi non possumus dicere, et prae gaudio non permittimur tacere; nec loquamur, nec taceamus. Quid ergo facamus, non loquentes et non tacentes? Jubilemus. Jubilate Deo salutari nostro, «Jubilate Deo, omnis terra». Quid est, «Jubilate?» Efferte vocem ineffabilem gaudiorum vestrorum, et eructate in eum laetitias vestras. Et quid erit illa ructatio post saginam, si modo post modicas istas refectiones tantum afficitur anima nostra? quid erit, quando fiet post redemptionem ab omni corruptione, quod dictum est in isto psalmo, «Qui satiat in bonis desiderium tuum?» 9. Et quasi quaereres, Quando satiat? modo enim non satior; ad quodcumque me convertero, vilescit mihi adeptum, quamvis accenderit desideratum: cum omnia quae dum non habeo amo, cum habuero contemno, quod bonum me satiabit? Laus Dei. Et ipsa, cum corpus quod corrumpitur aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem, non impletur anima mea,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiatur Quaere tuum bonum.
N emobonus nisi unus ds̃: Summum
bonum. hoc est tuum bonum. Quider¬
go est: cui summum bonum. bonumẽ:
Sunt enim & inferiorabona: quae alus
& aliis bona sunt. Pecori quid bonum
est fr̃s. nisi implere uentrem. carere
indigentia: dormire. gestire . uiuere.
sanum esse : generare: Bonum illi est.
&usq adquendam modum hab& boni
sui. mensuram. tributam & concessam.
ab omnium rerum creatore dõ. Lale
tuum bonum quaeris. dat & hoc ds̃. sed
noli solum querere. Coheres xp̃i quid¬
giuides quia sotius especorĩ. Frigespẽ
tuam ad bonum bonorum omnium.
nere. facta sunt bona. fecit enim ds̃ om
Qui dergo illudbo¬
num de quodictum ẽ. ne mobonus nisi
unus ds̃ Dicimus qui abonum estͣ. Re¬
currit nobis recordatio de omnibus cre¬
aturis. quia dictumest. fec̃ ds̃ omnia
bona ualde.: Quid ergo dicturi sumꝰ
psalmi : Explicare non possumus. iu¬
bilemus: Bonum ẽ ds̃ Qualebonũ :
quis dicat: Ecce non possumus dicere.
& non ꝑmittimur tacere. Ergo

Expanded text:
ficiatur; quaere tuum bonum. Nemo bonus nisi unus Deus» . Summum bonum, hoc est tuum bonum. Quid ergo deest cui summum bonum bonum est? Sunt enim et inferiora bona, quae aliis et aliis bona sunt. Pecori quid bonum est, fratres, nisi implere ventrem, carere indigentia, dormire, gestire, vivere, sanum esse, generare? Bonum illi est, et usque ad quemdam modum habet boni sui mensuram tributam, et concessam ab omnium rerum creatore Deo. Tale tu bonum quaeris? Dat et hoc Deus; sed noli solum quaerere. Cohaeres gaudes, quia socius es pecori? Erige spem tuam ad bonum bonorum omnium. nere facta sunt bona. Fecit enim Deus omQuid ergo illud bonum de quo dictum est, «Nemo bonus nisi unus Deus?» dicimus quia bonum est valde? Recurrit nobis recordatio de omnibus creaturis, quia dictum est, «Fecit Deus omnia valde bona.» Quid ergo dicturi sumusPsalmi: explicare non possumus, jubilemus. Bonum est Deus. Quale bonum, quis dicat? Ecce non possumus dicere, et non permittimur tacere. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ibunt. impii in conbustionẽ aeter¬
nam: iusti aũ inuitã aeternam.
Quod dixerat regnũ: hoc dix̃ uitã
aeternã. in quo ñ ibunt impii.
Uidete . si quaedã uisio ẽ uita aeter
Ergo tecũ principiũ indie uirtu¬
tis tuae insplendore scõrum.
Sed hoc differt: hoc p̃ea dabitur.
Quid nunc: exutero ante luciferũ
geniute.: Quid hicꝰ si ds̃ filiũ
habet : Numquid et uterum:
Sicut carnis corpora ñ habet: quia
nec sinũ. Dictũ tam̃ qui ẽ insi¬
nu patris: ipse narrabit: qui est
autem sinus: ipse est uterus: et
sinus et uterus. prosecreto positus
ẽ: Quid ẽ exutero ex secreto.
ex occulto: de me ipso. de substan¬
tia mea: hoc ẽ exutero. Quia ge¬
nerationẽ quis enarrabit᷑.: Acci

Expanded text:
bustionem aeternam, justi autem in vitam aeternam» . Quod dixerat «regnum,» hoc dixit «vitam aeternam,» quo non ibunt impii. Videte si quaedam visio est vita aeternErgo, «Tecum principium in die virtutis tuae, in splendore sanctorum.» 16. Sed hoc differtur, hoc postea dabitur: quid nunc? «Ex utero ante luciferum genui te» Quid hic, Si Deus Filium habet, numquid et uterum? Sicut carnis corpora, non habet: quia nec sinum; dictum est tamen, «Qui est in sinu Patris, ipse enarravit» . Qui est autem sinus, ipse est uterus; et sinus et uterus pro secreto positus est. Quid est, «Ex utero?» Ex secreto, ex occulto; de meipso, de substantia mea; hoc est, «Ex utero:» quia, «Generationem ejus quis enarrabit» ? Acci
Abbreviated transcription (Latin):
dam ipsam dicamus. Et quando ipsa
uerba dicimus. bene intellegamꝰ qđ
dicimus: quia mani festam illam esse
dr̃ uoluit: Si ergo non oraueritis.
spemnonhabebitis.: Si aliter quam
magister docuit oraueritis. non ex¬
audiemini.: Aut sunoratione men¬
titifueritis: non impetrabitis. Ergo
& orandum. & uerum dicendum est.
Et sicorandum est: quomodo ille docu¬
it.: Velis. nolis. cottdie dicturus es
Dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos di¬
mittimus debitorib nr̃is. Vis secu¬
rus dicere: fac quod dicis.

Expanded text:
dum ipsam dicamus; et quando ipsa dum ipsam dicamus; et quando ipsa verba dicimus, bene intelligamus quod dicimus, quia manifestam illam esse Deus voluit. Si ergo non oraveritis, spem non habebitis: si aliter quam Magister docuit oraveritis, non exaudiemini; aut si in oratione mentiti fueritis, non impetrabitis. Ergo, et orandum, et verum dicendum est, et sic orandum est, quomodo ille docuit. Velis nolis, quotidie dicturus es: «Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.» Vis securus dicere? Fac quod dicis.
Abbreviated transcription (Latin):
rum audiatis. Ex cusationẽ in iu¬
diciodĩ non habebitis. nisi uos
in bonis operib: exercueritis. Et
eorum quae auditis tamquam plu¬
uiae fructum congruũ dederitis.
Fructus congruus. operabona: Fruc¬
tus congruus. sincera dilectio: non
solum fratris. sed & inimici. Sup¬
plicem nullum spernas.. Et cuida¬
re non potes quod petierit. non eũ
spernas. Si potes dare da. Si
non potes. effabilemte praesta.
Coronat ds̃ intus bonitatem: ubi non
nemnonhabent nisi caritatem: quia
finis prȩcepticaritas est. decorde
puro & conscientiabona & defide
non ficta.. Interrogate quandoro¬
gatis dm̃ corda ur̃ã: uidete quo¬
modo trans mittatis uersumistum:
Dimitte nobis debitanr̃a sicut & nos
dimittimus debitorib nr̃ĩs. Non
eris orans. nisi istłmdicas.: Si alium
dicas. nonte exauditille : quia non
ips im dictauit tibi iuris peritus quem
misit.: N ec es se est ergo ut & quando
uerba nr̃a dicimus in oratione. secun¬

Expanded text:
rum audiatis. Excusationem in jurum audiatis. Excusationem in judicio Dei non habebitis, nisi vos in bonis operibus exercueritis, et eorum quae audistis tanquam pluviae fructum congruum dederitis. Fructus congruus opera bona; fructus congruus sincera dilectio, non solum fratris, sed et inimici. Supplicem nullum spernas, et cui dare non potes quod petierit, non eum spernas: si potes dare, da; si non potes, affabilem te praesta. Coronat Deus intus voluntatem, ubi non nem non habent nisi charitatem: quia finis praecepti charitas est, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Interrogate, quando rogatis Deum, corda vestra; videte quomodo transmittatis versum istum: «Dimitte nobis debita nostra,» «sicut et nos dimittimus debitoribus nostris» . Non eris orans, nisi istam dicas: si aliam dicas, non te exaudit ille; quia non ipsam tibi dictavit Jurisperitus quem misit. Necesse est ergo ut et quando verba nostra dicimus in oratione, secun