comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pulum cuihaec sunt.: Ideo filii alieni. Ideo õseorum locutum ẽ uanitatẽ
t dextera eorum dextera iniquitatis. Tuautem
lus cuius ẽ dñs ds̃ ipsius :  Quid detesentis. quidtibi speras : Ergo aũ
lammodo corpus illud audi. Ego autem sicut oliua fructifera in
domodĩ: Non unus homo loquitur. sedoliua illa fructifera. Vnde
am putati sunt superbi rami. Et insertus humilis oleaster: Sicut
uiuentium. Ego autem quia sicut oliua fructifera indomodĩ. Cuius
radix nutritur. Non eradicatur: Speraui inmiseri cordiadĩ. sed
fortemodo: Nam ethinc erant homines aliquando dm̃ quidem colunt
ł Eigo isto damnato quisperauit in multitudine diuitia rũ suarũ & p̃ualuit inuanitate sua.
Quidenĩ uanius eõ quiputat plus ualexenummum quãdm̃. Ergo isto damnato qui dixit

Expanded text:
pulum cui haec sunt. Ideo filii alieni, ideo os eorum locutum est vanitatem, pulum cui haec sunt. Ideo filii alieni, ideo os eorum locutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. Tu autemlos cujus est Dominus Deus ipsius, quid de te sentis? quid tibi speras? Ego autem, jam modo corpus illud audi; Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei. Non unus homo loquitur, sed oliva illa fructifera, unde amputati sunt superbi rami, et insertus humilis oleaster . Sicutviventium. Ego autem quia sicut oliva fructifera in domo Dei, cujus radix nutritur, non eradicatur, speravi in misericordia Dei. Sed forte modo? Nam et hinc errant homines aliquando. Deum quidem colunt Ergo isto damnato qui speravit in multitudine divitiarum suarum, et praevaluit in vanitate sua: quid enim vanius eo qui putat plus valere nummum quam Deum? Ergo isto damnato qui dixit
Abbreviated transcription (Latin):
locutum ẽ uanitatem. dextera eorum dextera iniquitatis: Quorum
filu ipsorum sicut nouellae constabilitae in iuuentute sua. Filia e
eorum compositȩ etornatae. sicut similitudo templi .: Cellaria eorũ
plena eructantia ex hoc in illud: Oues eorum fecundae multi pli¬
cantes in exitibus suis.: Boues eorum crassȩ. Nonẽ ruina saepis
net exitus. Neq clamor inplateis eorum .⁊ Quasi magnam felicitatẽ
uidentur habere pacis terrenȩ. Sed ille qui terrenus ẽ. etiam mo¬
tusẽ. Idest tamquam puluis quem proicit uentus a facie terrae : Deniq
quid in illis rep̃henditurꝰ non quia ista habuerint. Nam etboni ha¬
bent ista. sed quid hoc. Intendite nepassim diuites rep̃hendatis. Et
rursus nedepaupertate etegestate prȩsumatis.: Sienim non est p̃su¬
mendum dediuitiis. Quanto magis nonẽ praesumendum de paupertate.
sed dedõ uiuo : In quo ergo isti notantur : quiabeatum dixerunt po¬

Expanded text:
locutum est uanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. quorum locutum est uanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis. quorum filii ipsorum uelut nouellae constabilitae in iuuentute sua. filiae eorum compositae et ornatae sicut similitudo templi. cellaria eorum plena et eructantia ex hoc in hoc. oues eorum fecundae multiplicantes in exitibus suis: boues eorum crassae. non est ruina saepis nec exitus neque clamor in plavidentur habere pacis terrenae. Sed ille qui terrenus est, etiam motus est, id est tanquam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Denique quid in illis reprehenditur? Non quia ista habuerint; nam et boni habent ista: sed quid? Hoc intendite; ne passim divites reprehendatis, et rursus ne de paupertate et de egestate praesumatis. Si enim non est praesumendum de divitiis, quanto magis non est praesumendum de paupertate, sed de Deo vivo? In quo ergo isti notantur? Quia beatum dixerunt po
Abbreviated transcription (Latin):
si communicauerint. non habent. Intrare perforamen acus: Intrabunt
plane: nam & pro illis lam ipse camelus intrauit. Ipse enim prior intra¬
uit. quem sicut camelum nemo sarcina passionis honeraret. Nisi seipse
interram deponeret :
quia etipse hocdixit. Quod hominibus in pos¬
sibileẽ. dõ facileẽ
Damnetur ergo istedoech: timeant deillo modo
iusti. rideant supereum postea iusti. Merito enim damnatur. Ñ
posuit dm̃ ad uitorem suum.¬
um. Sicuttu qui forte habes pe cuniam. sed
dedõ prȩsumis non depecunia:
Et sperauit inmultitudine diuitiarũ suarũ.
similis factus ẽ illis. qui cumdicerent beatum populum cui haec sunt
Id est ista terrena. retulit continuo iste qui insultat huic doech. Bea¬
tus populus cuius ẽ dñs ds̃ ipsius: Nam illi inquibus dixerunt
beatum populum : enumerat psalmus.L
filii alieni: Tam quam iste doeh idumeus. Id estterrenus: Oseorũ

Expanded text:
si communicaverint non habenti? Intrabunt per foramen acus? Intrabunt si communicaverint non habenti? Intrabunt per foramen acus? Intrabunt plane: nam et pro illis jam ipse camelus intravit. Ipse enim prior intravit, quem sicut camelum nemo sarcina passionis oneraret, nisi se ipse in terram deponeret. Quia et ipse hoc dixit, Quod hominibus impossibile est, Deo facile est . Damnetur ergo iste Doech, timeant de illo modo justi, rideant super eum postea justi. Merito enim damnatur, qui non posuit Deum adjutorem suum, sicut tu: qui forte habes pecuniam; sed de Deo praesumis, non de pecunia. Et speravit in multitudine divitiarum suarum: similis factus est illis qui cum dicerent, Beatus populus cui haec sunt, id est ista terrena, retulit continuo iste qui insultat huic Doech, Beatus populus cujus est Dominus Deus ipsius. Nam illa in quibus dixerunt beatum populum, enumerat Psalmus. Locuti sunt enim tanquam filii alieni, tanquam iste Doech Idumaeus, id est terrenus: Os eorum
Abbreviated transcription (Latin):
us ambodõ diuites : ambo acupiditate pauperes . Quidergo in hoc do¬
ech culpat scriptura : Nondixit ecce homo qui fuit diues: sedeccehomo
qui non posuit dm̃ ad utorem suum. Et sperauit inmultitudine diuitia¬
rum suarum: Non quia habuit diuitias. sed quia in ipsis sperauit. &
indõ non sperauit. Ideo damnatur. ldeo punitur. Ideo mouetur deta¬
bernaculo tamquam motus illeterrenus sicut puluis. quem proicit
uentus a facieterrae. : Ideo extirpatur radixeuis deterrauiuentium.
Num quid huic similes sunt diuites. de quibus a postolus paulus loquitꝰ
praecipe diuitibus huius saetuli. non superbe sapere sicut doech. neq
sperare in incerto diuitiarum. sicutiste sperauit inmultitudine diuitia¬
rum suarum. sed indõ uiuo.: Non quomodo iste. qui non posuit dm̃
adiutorem suum Deniq ille quid prȩcipit: Diuites sint in operib
bonis facile tribuant communicent. Et quidsi facile tribuerint.

Expanded text:
us ambo Deo divites, ambo a cupiditate pauperes? 15. Quid ergo in hoc Dous ambo Deo divites, ambo a cupiditate pauperes? 15. Quid ergo in hoc Doech culpat Scriptura? Non dixit, Ecce homo qui fuit dives; sed, Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, sed speravit in multitudine divitiarum suarum. Non quia habuit divitias, sed quia in ipsis speravit, et in Deo non speravit, ideo damnatur, ideo punitur, ideo movetur de tabernaculo, tanquam motus ille terrenus, sicut pulvis quem projicit ventus a facie terrae ; ideo exstirpatur radix ejus de terra viventium. Numquid huic similes sunt divites, de quibus Paulus apostolus loquitur: Praecipe divitibus hujus mundi, non superbe sapere, sicut Doech; neque sperare in incerto divitiarum, sicut ipse speravit in multitudine divitiarum suarum; sed in Deo vivo, non quomodo iste qui non posuit Deum adjutorem suum? Denique illis quid praecepit? Divites sint in operibus bonis; facile tribuant, communicent . Et quid, si facile tribuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
ritis non pecuniam indiuitem sed auaritiam condamnari. aduertite
quod dico: Respicisillum diuitem stantem luxtate. & forte in illo
ẽ pecunia &nonẽ auaritia. Intenonẽ pecunia. &e auatia. Pauꝑ
ulcerosus. erumnosus. linctus a canibus. non habens opem. non habens
escam: Non habens forte ipsam uestem. ablatus ẽ abangelis insinu¬
abrahae : Fia tu pauper gaudes modo. num quid namtibi &ulcera
optanda sunt : Nonne patrimonium tuum sanitas ẽ : Nonẽ in hoc laza¬
ro meritum paupertatis. sed pietatis .: Nam diues qui sublatus ẽ. Non
uides quo sub latus sit: Quisẽ sublatus abangelis : pauper erum no¬
sus ulcerosus quo sublatus est : in sinu abrahae: Lege scripturas etm
uenies diuitem abraham. ut noueris qui a nondiuitiae puniuntur. habeat
abraham multum auri. argenti. pecorum familiae. Diues erat. et in¬
eius sinum. lazarus pauper sublatus ẽ : Insinum diuitis pauper. an poti¬

Expanded text:
ritis non pecuniam in divite, sed avaritiam condemnari, advertite ritis non pecuniam in divite, sed avaritiam condemnari, advertite quod dico: respicis illum divitem stantem juxta te; et forte in illo est pecunia et non est avaritia, in te non est pecunia et est avaritia. Pauper ulcerosus, aerumnosus, linctus a canibus, non habens opem, non habens escam, non habens forte ipsam vestem, ablatus est ab Angelis in sinuAbrahae . Eia tu pauper gaudes modo, numquidnam tibi et ulcera optanda sunt? Nonne patrimonium tuum sanitas est? Non est in hoc Lazaro meritum paupertatis, sed pietatis. Nam vides qui sublatus est, non vides quo sublatus est. Quis est sublatus ab Angelis? Pauper, aerumnosus, ulcerosus. Quo sublatus est? In sinum Abrahae. Lege Scripturas, et invenies divitem Abraham . Ut noveris, quia non divitiae culpantur: habebat Abraham multum auri, argenti, pecorum, familiae; dives erat, et injus sinum Lazarus pauper sublatus est. In sinum divitis pauper: an poti
Abbreviated transcription (Latin):
diuites paucos ađtendebat. Latebateos tanta pauperum multitudo.
Nonsibi poterantdicere si difficileẽ immo inpossibile. ut intrent di¬
uites in regnum caelorum. sicut in possibileẽ ut intret camelus perfo¬
ramen acus: Omnes pauperes intrant in regnum caelorum. diuites
soli exludantur: Quod sunt enim diuites: A tuero pauperum milia
innumerabilia. Non enim tunicas inspecturisumus in regnoca elo¬
rum. seduestis cuiq fulgor iustitiae deputabitur. Fruntergo
pauperes aequales angelisdĩ. Induti stolis in mortalitatis. fulgebunt
sicut sol in regno patris sui. Quid nobis ẽ dediuitibus paucis sollicitos
eẽ. Aut laborare non hoc senserunt apostoli : sed cum dñs hocdixiss&
Facilius camelum intrare perforamen acus quam diuitem in regnum
non facultates. sed cupiditates. Niderunt enim etiam ipsos pauperes.
Et si non habentes pecuniam. tamen habere auaritiam.⁊ E.tutno ue¬

Expanded text:
divites paucos attendebant; latebat eos tanta pauperum multitudo? divites paucos attendebant; latebat eos tanta pauperum multitudo? Non sibi poterant dicere: Si difficile est, imo impossibile ut intrent divites in regnum coelorum, sicut impossibile est ut intret camelus per foramen acus, omnes pauperes intrent in regnum coelorum, divites soli excludantur? Quot sunt enim divites? At vero pauperum millia innumerabilia. Non enim tunicas inspecturi sumus in regno coelorum; sed vestis cujusque fulgor justitiae deputabitur: erunt ergo pauperes aequales Angelis Dei; induti stolis immortalitatis, fulgebunt, sicut sol in regno Patris sui : quid nobis est de divitibus paucis sollicitos esse aut laborare? Non hoc senserunt Apostoli: sed cum Dominus hoc dixisset, Facilius est camelum transire per foramen acus, quam divitem intrare in regnum Non facultates, sed cupiditates. Viderunt enim etiam ipsos pauperes, etsi non habentes pecuniam, tamen habere avaritiam. Et ut nove
Abbreviated transcription (Latin):
petuniae. quantum ad quisieris. tantum plus poteris: Eccehomo quinon po¬
Egononsum de hoc corpore . Audiuit enim
prophetam dicentem. Sperauit inmultitudine diuitiarum suarum.¬
Et continuo si pauper est: ađtendit pannos suos: Respexit iuxta se forte
diuitem inpopulo dĩ ornatus uestitum. et ait incorde suo. deisto dic̃:
Numquiddeme : Noli indete excipere. noli separare. nisi uideris &
timueris. Vt postea rideas.: Nam quidtibi prodest sieges facultate.
contristato dixerat. Vende omniatua quae habes & da pauperibus
&habebis thesaurum in caela. etueni sequereme. Etmagnam despe¬
rationem diuitibus p̃nuntiarat utdiceret. facilius posse camelum
intrare perforamen acus. quam diuitem in regnõ caelorum.: Nonne
continuo discipuli contristati sunt dicentes apud semetipsos. quisnã
poterit saluari : Ergo quando dicebant. quisnam poterit saluari.

Expanded text:
pecuniae, quantum acquisieris, tanto plus poteris. Ecce homo qui non popecuniae, quantum acquisieris, tanto plus poteris. Ecce homo qui non poEgo non sum de hoc corpore. Audivit enim Prophetam dicentem, Speravit in multitudine divitiarum suarum: continuo si pauper est, attendit pannos suos, respexit juxta se forte divitem in populo Dei orantius vestitum, et ait in corde suo, De isto dicit, numquid de me? Noli inde te excipere, noli separare, nisi videris et timueris, ut postea rideas. Nam quid tibi prodest, si eges facultate contristato dixerat, Vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo: et veni, sequere me, et magnam desprationem divitibus praenuntiarat, ut diceret facilius posse camelum transire per foramen acus, quam divitem intrare in regnum coelorum; nonne continuo discipuli contristati sunt, dicentes apud seipsos: Quisnam poterit salvari ? Ergo quando dicebant, Quisnam poterit salvari?
Abbreviated transcription (Latin):
aduocatus tuus: Tuncergo fratres. restatridendi tempus: Nam ipsam
inrisionem iniquorum quae futuraẽa iustis. significat liber ille sapientiȩ
in super enim iniquorum animas transfert sesapientia facturaẽ quod
dixit: Increpabam. et non exaudiebatis. Loquebar. et meis sermonibus
non intendebatis.: Etego uraẽ perditioni superridebo.⁊ Hocfiettunc
aiustis in istum doeth.: Modo autem uideamus ettimeamus. ne hoc simus qđ
in eum dicimus.: Etsi hoceramus hoc eẽ desinamus. Vtmado timentes. postea
rideamus: Quid autem tuncdicent qui ridebunt : et super eum ridebunt
Et dicent. ecce homo qui non posuit dm̃ ad iutorium suum: Videte corpuster
Nidete corpus ter¬
renum quantum habebis tantuseris Pro uerbium auarorum rapatium
Innocentes opprimentium. resalienas inuadentium. commendata negantium.
Qualehoc prouerbiumꝰ quantum habebis tantuseris. Id est quantum habueris

Expanded text:
advocatus tuus. Tunc ergo, fratres, restat ridendi tempus. Nam ipsam advocatus tuus. Tunc ergo, fratres, restat ridendi tempus. Nam ipsam irrisionem iniquorum quae futura est justis, significavit liber ille Sapientiae. In suis enim, in quorum animas transfert se sapientia, factura est quod dixit: Increpabam, et non exaudiebatis; loquebar, et meis sermonibus non intendebatis; et ego vestrae perditioni superridebo . Hoc fiet tunc a justis in istum Doech. Modo autem videamus et timeamus, ne hoc simus quod in eum dicimus: et si hoc eramus, hoc esse desinamus, ut modo timentes, postea rideamus. 14. vers. 9. Quid autem tunc dicent qui ridebunt? Et super eum ridebunt, et dicent: Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum. Videte corpus teridete corpus terrenum. Quantum habebis, tantus eris. Proverbium avarorum, rapacium, innocentes opprimentium, res alienas invadentium, commendata negantium. Quale hoc proverbium? Quantum habebis, tantus eris; id est, quantum habueris
Abbreviated transcription (Latin):
Idest manifestatio xpĩ. dequaldem dicit apostolus. Cum xp̃s apparu
erit uita urã. Tunc etuos apparebitis cum illo ingloria. Tunc iusti iñri¬
debunt istum doech.⁊ Non est enim lam subueniendi locus. non quomodo
nunc quando uides hominem iniuste uiuentem. Viscum illo laborare ut
iustus auersus. potest iniustus eẽ :: Itaq: necdete prȩsumas. nec de illo des¬
peres: It da operam quantum potef. sibenignuses. sinon diligis malitiã
superbenignitatem. ut ambulantem hominem inuiamala. et errantem cor¬
rigas aduiam bonam.: Tuncuero cumuenerit iudicii tempus. correctionis
locus nonerit. sedtantum damnationis : Erit tibi paenitentia. sed infructuos
quia sera. Vi sutsit fructuosa: Non sit sera. Considera. hodiete corrige.
Reuses. Ille ludexẽ. Corrige reatum. et gaudebis adiudicem: Hodie
enim hortaturte : neiudicecte. Et qui iudex tuus futurus ẽ. Ipseẽ hodie

Expanded text:
id est manifestatio Christi, de qua idem dicitid est manifestatio Christi, de qua idem diciterit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum ipso in gloria ; tunc justi ridebunt istum Doech. Non est enim jam subveniendi locus: non quomodo nunc, quando vides hominem injuste viventem, vis cum illo laborare ut t justus aversus potest injustus esse. Itaque nec de te praesumas, nec de illo desperes; et da operam quantum potes, si benignus es, si non diligis malitiam super benignitatem, ut ambulantem hominem in via mala et errantem corrigas ad viam bonam. Tunc vero cum venerit judicii tempus, correctionis locus non erit, sed tantum damnationis: et erit ibi poenitentia, sed infructuosa, quia sera. Vis ut sit frutuosa? Non sit sera: hodie te corrige. Reus es, ille judex est: corrige reatum, et gaudebis ad judicem. Hodie enim hortatur te, ne judicet te; et qui judex tuus futurus est, ipse est hodie
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo delicto uosquispiritales estis. instruite huius modi. inspũ leni¬
tatis. Intendens te ipsum neettutempteris. Ergo iusti qui sunt modo
qui uiuunt exfide. siuident istum doeth quid illi uenturum sit. Vt
tamen timeant et sibi: Quid enim sunt hodie sciunt: Quideras futu¬
risi nt nesciunt.: Modo ergo uidebunt iusti ectimebunt. Quando
autem ridebunt : quando transierit iniquitas. Quando transuola ue¬
rit. sicutiam exmagna parte transuolauit tempus incertum. quan¬
dofugatȩ fueront tenebre huiis saeculi Inquibus modonos ambula¬
mus. nisi adlucernam scripturarum. Et ideo timemus tamquam in
noctem. ambulamus enim ad prophetiam dequadicit apostolus petrus.
Habemus certiorem propheticum sermonem. Cui bene facitis inten¬
dentes sicut lucerna& in obscuro loco. donec dies lucescat et lucifer
oriatur incordibus uris: Quam diuergo ad lucernam ambulamus.
necesseẽ ut cumtimore uiuamus: Cum autem uenerint dies nr̃ĩ.

Expanded text:
rituales estis, instruite hujusmodi in spiritu lenitatis, intendens teipsum ne et tu tenteris . Ergo justi qui sunt modo, qui vivunt ex fide, sic vident istum Doech quid illi eventurum sit, ut tamen timeant et sibi: quid enim sunt hodie, sciunt; quid cras futuri sint, nesciunt. Modo ergo videbunt justi, et timebunt. Quando autem ridebunt? Quando transierit iniquitas, quando transvolaverit, sicut jam ex magna parte transvolavit tempus incertum, quando fugatae fuerint tenebrae hujus saeculi, in quibus modo non ambulamus nisi ad lucernam Scripturarum, et ideo timemus tanquam in nocte. Ambulamus enim ad prophetiam, de qua dicit apostolus Petrus: Habemus certiorem prophetiticum sermonem, cui bene facitis intendentes, sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus vestris . Quamdiu ergo ad lucernam ambulamus, necesse est ut cum timore vivamus. Cum autem venerit dies noster,
Abbreviated transcription (Latin):
arescere tam quam illa ficulnea merearis. Custate inquit etuidete.
quam suaui sẽ dñs. Gustate et uidete : tunc uidebitis. sigusta ueritis.
Homini autem nongustanti : unde probas laudando locunditatem no¬
minis dĩ : Quanta cumq dixeris. uerba sunt. Aliud est gustus: uer¬
ba laudiseius auduunt etimpii. non autem gustant quam iocundũ
ẽ. nisi sc̃i: Proinde iste sentiens dulcedinem nominisdĩ. et uolens ex¬
plicare. Et uolens ostendere. nec inueniens: Quibus et enim scĩs non o¬
pusẽ ut tuostendas. quia ipsi gustant etnorunt. Impii sentire non poss̃:
quod gustare nolunt. Quidergo facit deiocunditate nominisdĩ: tu¬
lit se continuo a turbis impiorum. Expectabo inquit nom̃ tuũ quia iocun
i conspectu scõrumtuorum Iocundum ẽ nomentuum.¬

Expanded text:
arescere tanquam illa ficulnea merearis . Gustate, inquit, et videte arescere tanquam illa ficulnea merearis . Gustate, inquit, et videte quoniam suavis est Dominus. Gustate, et videte: tunc videbitis, si gustaveritis. Homini autem non gustanti, unde probas? Laudando jucunditatem nominis Dei, quantacumque dixeris, verba sunt: aliud est gustus. Verba laudis ejus audiunt et impii: non autem gustant quam jucundum est, nisi sancti. Proinde iste sentiens dulcedinem nominis Dei, et volens explicare, et volens ostendere, nec inveniens quibus: etenim sanctis non opus est ut ostendat, quia et ipsi gustant et norunt; impii autem sentire non possunt quod gustare nolunt: quid ergo facit de jucunditate nominis Dei? Tulit se continuo a turbis impiorum: Et exspectabo, inquit, nomen tuum, quia jucundum est in conspectu sanctorum tuorum. Jucundum est nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
solum magnitudine. sed etiam locunditate: Narrauerunt etenĩ
mihi iniusti delectationes: sed non sicut lextua dñe. Neq enim
sinihil dulce esset martyribus tantas tribulationum amaritudines.
equo animo sustinerent: A maritudo eorum a quo uissentiebatur: dul¬
cedinem eorum non facile quisq gustare poterat . Nomenergo dĩ lo¬
cundum amantibus dm̃ supra omnes locunditates. Expectabo nom̃tuũ
quia iocundumẽ .: Et cui probas quia io cundumẽ: Damihi palatum
cui locundum ẽ: Laudadm̃ quantum potes. exagera dulcedinem eius
quibus ualueris uerbis: Homonesciens quid sitmel nisi gustauerit :¬
nescit quiddicas: Ideo magis ad experimentum inuitans psalmus quid
ait: Custate etuidete quam suaui sẽ dñs. Gustare nonuis. et dicis
Iocundum ẽ.: Quid io cundumẽ : sigustasti infructutuo inueniantur
Non solis uocibus. tam quam tantum modo infoliis. nemaledicto dnĩ

Expanded text:
itudine, sed etiam jucunditate. Narraverunt etenim itudine, sed etiam jucunditate. Narraverunt etenim mihi injusti delectationes suas, sed non sicut lex tua, Domine . Neque enim si nihil dulce esset martyribus, tantas tribulationum amaritudines aequo animo sustinerent. Amaritudo eorum a quovis sentiebatur, dulcedinem eorum non facile quisquam gustare poterat. Nomen ergo Dei jucundum est amantibus Deum super omnes jucunditates. Exspectabo nomen tuum, quia jucundum est. Et cui probas quia jucundum est? Da mihi palatum cui jucundum est. Lauda mel quantum potes, exaggera dulcedinem ejus quibus valueris verbis: homo nesciens quid sit mel, nisi gustaverit, quid dicas nescit. Ideo magis ad experimentum te invitans psalmus, quid ait? Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Gustare non vis, et dicis, Jucundum est? Quid jucundum est? Si gustasti, in fructu tuo inveniatur, non in solis vocibus, tanquam tantummodo in foliis, ne maledicto Domini
Abbreviated transcription (Latin):
Sedquisẽ quiiustificat : Credenti inquit in eum. qui iustificat impiũ.
Quid enim habes quod non accepisti : siautem accepisti quidgloriaris
quasi non acceperis. Quasi extehabeas: Absit utego sicglorier. Ait
iste qui oppositusẽ contra doech. Quitolerat doech interra. donec emi¬
gret ille detabernaculo : Et eradicetur deterrauiuentium Nonglori¬
or quasi non acceperim: sed in dño glorior. Et confitebor tibi quõ fecisti
Idest quiatu fecisti. Non exmeritis meis. sed ex miseri cordiatua.: Ego
enim quid feci. si re colas prius fui blas phemus et persecutor. et in iuri¬
osus: Tuautem quid fecisti : sed miseri cordiam consecutus sum quia
iignorans feci ⁊ Confitebor tibi dñe insaeculum quõ fecisti: Etex¬
pectabo nomentuum quõ iocundum ẽ : Amarumẽ saeculum. sed
Et sidulcia quaedam sunt insaeculo: sed
cum amaritudine digeruntur: Prȩponitur nomen tuum . non

Expanded text:
Sed quis est qui justificat? Credenti, inquit, in eum qui justificat impium . Sed quis est qui justificat? Credenti, inquit, in eum qui justificat impium . Quid enim habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis , quasi ex te habeas? Absit ut ego sic glorier, ait iste qui oppositus est contra Doech, qui tolerat Doech in terra, donec emigret ille de tabernaculo, et eradicetur de terra viventium. Non glorior quasi non acceperim, sed in Deo glorior. Et confitebor tibi quoniam fecisti, id est, quia tu fecisti, non ex meritis meis, sed ex misericordia tua. Ego enim quid feci? Si recolas, prius fui blasphemus et persecutor et injuriosus. Tu autem quid fecisti? Sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci . Confitebor tibi in saeculum quoniam fecisti. 18. Et exspectabo nomen tuum, quia jucundum es. Amarum est saeculum, sed nomen tuum jucundum. Et si dulcia quaedam sunt in saeculo, sed cum amaritudine digeruntur. Praeponitur nomen tuum, non
Abbreviated transcription (Latin):
sed non sunt lam similes illi doech.
Sed quam uis dedõ p̃sumant
adtemporalia : tamen utdicant sibi colo dm̃ meum. Qui me facturus
ẽ diuitem in terra. qui mihi filios daturusẽ. qui mihi uxorem da¬
turusẽ. Talia quidem nondat nisi dr̃.
Sed non uult sepropter ta¬
lia diligids̃. ⁊ Ideo enim ista saepe datmalis. utalidabillo discant
quaerereboni Quomodo ergo tudicis. sperabo inmisericordiadĩ.
forte ad temporalia adipistenda : Immo in aeternum et insaeculũ saeculi.
Quod dixit in aeternum: repetere uoluit. adiciendo insaeculũ saeculi.:
Vt con firmaret tibi repetendo. quam fundatus esset indilectione reg¬
ni caelorum. Et inspe aeternae felicitatis. Confitebor tibi dñe
nasti .: Confitebortibi insaeculum. quõ fecisti. Magna confessi¬
quõ fecisti.⁊ Quid fecisti: Nisi haec ipsa quae supra dicta sunt. Vt tam¬
quam oliua fructifera indomodi. sperarem inmi sericordia dĩ. In a et̃¬
num et insaeculum saeculi.: Tu fecisti. Impius iustificare senon potest.

Expanded text:
et non sunt jam similes isti Doech: sed quamvis de Deo praesumant, ad temporalia tamen; ut dicant sibi, Colo Deum meum, qui me facturus est divitem in terra, qui mihi filios daturus est, qui mihi uxorem daturus est. Talia quidem non dat nisi Deus, sed non vult se propter talia diligi Deus. Ideo enim saepe ista dat et malis, ut aliud ab illo discant quaerere boni. Quomodo ergo tu dicis, Speravi in misericordia Dei? Forte ad temporalia adipiscenda? Imo in aeternum, et in saeculum saeculi. Quod dixit in aeternum, repetere voluit adjiciendo in saeculum saeculi, ut confirmaret ibi repetendo, quam fundatus esset in dilectione regni coelorum, et in spe aeternae felicitatis. 17. vers. 11. Confinasti. Confitebor tibi in saeculum quoniam fecisti. Magna confessiam fecisti. Quid fecisti, nisi haec ipsa quae supra dicta sunt, ut tanquam oliva fructifera in domo Dei, sperarem in misericordia Dei, in aeternum, et in saeculum saeculi? Tu fecisti: impius justificare se non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt iusti &timebunt.⁊ Quam diuuidemus quid euenturum sit
in finem malis. quaretimemus : Quiadixit a postolus. intimore &
tremore : uestram ipsorum salutem operamini. Quia dictumẽ in¬

Expanded text:
Videbunt justi, et timebunt. Quamdiu videmus quid eventurum sit Videbunt justi, et timebunt. Quamdiu videmus quid eventurum sit in finem malis, quare timemus? Quia dixit Apostolus, In timore et tremore vestram ipsorum operamini salutem
Abbreviated transcription (Latin):
dicabitur iste doech.¬
dicabitur iste doeth. Nec omnino poterit ibi permanere. quianec al¬
tius figit ibi radicem: Sed quomodo illa semina inpetra. Et siradicẽ
eiciunt: Tamen quia humorẽ non habent. soleorto continuo arescunt :
At uero illi quialtius figunt radicem. Quid audiunt ab a postolo. flec¬
t et fundati. Et quia ibi lamradix: ut possitis conprehendere quae
sit altitudo. latitudo. longitudo et pro fundum : Scireetiam super¬
eminentem scientiam caritatis xp̃i. ut impleamini in omnem pleni¬
tudinem dĩ. Talibus fructibus dignaẽ tanta radix. tam simplex tã
germinans ingerminetam alt& et fundata. et profunda .: Vtuero huius
lȩgamus ergo et discernamus duo ista tempora: satis utiliter timendi
& ridendi: Quam diuenim sumus in hoc saeculo. Nondum ẽ ridendum
nepo st ea ploremus: Legimus quidseruetur infinem huic doeth: legimꝰ.
Et quia intellegimus. et tredimus. uidemus. sed timemus : Hocergo dictũ ẽ

Expanded text:
dicabitur iste Doechdicabitur iste Doechdicabitur iste Doech, nec omnino poterit ibi permanere, quia nec altius ibi fixit radicem: sed quomodo illa semina in petra, etsi radicem ejiciant, tamen quia humorem non habent, sole orto continuo arescunt . At vero illi qui altius figunt radicem, quid audiunt ab Apostolo? Flecn charitate radicati et fundati. Et quia ibi jam radix, Ut possitis, inquit, comprehendere quae sit altitudo, latitudo, longitudo et profundum; scire etiam supereminentem scientiam charitatis Christi, ut impleamini in omnem plenitudinem Dei . Talibus fructibus digna est tanta radix, tam simplex, tam germinans, in germina tam alte fundata. At vero hujus ando ridebunt? Intelligamus ergo et discernamus duo ista tempora satis utiliter timendi et ridendi. Quamdiu enim sumus in hoc saeculo, nondum est ridendum, ne postea ploremus. Legimus quid servetur in finem huic Doech; legimus, et quia intelligimus et credimus, videmus, sed timemus. Hoc ergo dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
num arescet. Et flos decidet. destruet teds̃ infinem.: Et simodonon.
certe infinem destruet. quando illud uentilabrum uenerit. &
aceruus paleae. amassa fuerit separatus : Nonne massa inhorreo
et palea inigne : Nonne totus iste doech adsinistram stabit quando
dicturus ẽ dñs. ite inignem aeternum quiparatusẽ diabolo et an¬
geliseius.: Destruet ergoteds̃ infinem. Euellette etemigrabitte
detabernaculo tuo: Modo ergo doech iste idumeusẽ intaberna
iste aliquidboni. & sinon factis suis. saltim uerbi dĩ. Vt in ecclesia
quando sua quaerit
saltim quae xpĩ sunt dicat. Sed emigrauit
detabernaculotuo.
amendico uobis perceperunt mercedem suam
Ergo interra uiuentium nos debemus habere radicem. Radix nrã
ibi sit: In occulto ẽ radix. fructus uideri possunt. sadix uideri non potest:
Radix nr̃a. Caritas nr̃ã : fructus nrĩ operanrã. Opusẽ. ut operatua
decaritate procedant  Tunc ẽ radix tua interra uiuentium: Inde era¬

Expanded text:
num arescet, et flos decidet, destruet te Deus in finem: etsi non modo, certe in finem destruet, quando illud ventilabrum venerit, et acervus paleae a massa separatus fuerit. Nonne massa in horrea, et palea in ignem ? Nonne totus iste Doech ad sinistram stabit, quando dicturus est Dominus, Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus ? Destruet ergo te Deus in finem: evellet te, et emigrabit te de tabernaculo tuo. Modo ergo Doech iste Idumaeus est in tabeiste aliquid boni, etsi non factis suis, saltem verbis Dei, ut in Ecclesia quando sua quaerit , saltem quae Christi sunt dicat. Sed emigrabit te de tabernaculo tuo. Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam Ergo in terra viventium nos debemus habere radicem. Radix nostra ibi sit. In occulto est radix: fructus videri possunt, radix videri non potest. Radix nostra charitas nostra, fructus nostri opera nostra: opus est ut opera tua de charitate procedant, tunc est radix tua in terra viventium. Inde era
Abbreviated transcription (Latin):
res fortes in xp̃o. fusus est sanguis fidelis. surrexit seges eccdesiae. haec
iuuentus.: Progredientibus autem temporib: confiteatur eclesia. di¬
catusque nunc adnuntiabo mirabili atua . Non tantum iniuuentu¬
te quando paulus. quando petrus. quando primi apostoli nuntia¬
uerunt: precedente &iam aetate. Ego ipse idest unitas tua. mem¬
bratua. corpustuum. adnuntiabo mirabilia tua : Quid p̾ea. Etusq
ad senectam & senium ad nuntiabo mirabiliatua. Usque infinem
sacculi erithĩc ecclesia: Sienim ponhic futura est usque infinem
saeculi quibus dixit dñs. Ecce ego uobis cum usque in consum mati

Expanded text:
res fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec res fortes in Christo, fusus est sanguis fidelis, surrexit seges Ecclesiae: haec juventus. Progredientibus autem temporibus confiteatur Ecclesia; dicat: Usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Non tantum in juventute, quando Paulus, quando Petrus, quando primi Apostoli nuntiaverunt; procedente etiam aetate, ego ipse, id est unitas tua, membra tua, corpus tuum, annuntiabo mirabilia tua. Quid postea? Et usque ad senectam et senium annuntiabo mirabilia tua: usque in finem saeculi erit hic Ecclesia. Si enim non hic futura est usque in finem saeculi; quibus Dominus dixit, Ecce ego vobiscum sum omni
Abbreviated transcription (Latin):
godum ad est uitamea. hoc est ds̃ meus usquenune
Etdiscernuntur agrȩcis.: grauitas enim post iuuentutem. aliud no¬
men hab& aput grecos: Eepost ipsam grauitatem ueniens ulti¬
ma aetas. aliuid hab& nomen : Nam presbiter dicitur grauis:
Etgeron senex: Qui auero in latina lingua duorum istorum nomi¬
num distinctio defecit. desenectute ambosunt posita. senecta & seniũ.
Sciatis autem duas esse aetates: Docuistime gratiam tuam aiuuen¬
tute mea: & usq nunc post iuuentutem meam adnuntiabo mirabi¬
liatua. quia mecũ es ut nonmo riar.: Quia uenisti ut surgam. &usq
insenectã & semum: Idestusq adultimum meum: nisi mecum fueris.
non erit aliquid meritimei : gratiatua semꝑ perseuer& mecum.:
hoc dicer& &iam unus homo tu. illeego: quia uero uox ista unius
cuiusdam magni hominis est. hoc est ipsius unitatis. uoxẽ enim ecclesiae ::
Quaeramꝰ iuuentutem ecclesiae: Quando uenit xp̃s mortuus ẽ crucifixus

Expanded text:
go dum adest vita mea, hoc est Deus meus, usque nungo dum adest vita mea, hoc est Deus meus, usque nunet discernuntur a Graecis. Gravitas enim post juventutem aliud nomen habet apud Graecos, et post ipsam gravitatem veniens ultima aetas aliud nomen habet: nam πρεσβύτης dicitur gravis, et γέρων senex. Quia vero in latina lingua duorum istorum nominum distinctio deficit, de senectute ambo sunt posita, senecta et senium: scitis autem esse duas aetates. Docuisti me gratiam tuam a juventute mea; et usque nunc, post juventutem meam, annuntiabo mirabilia tua, quia mecum es ut non moriar, qui venisti ut surgam; et usque in senectam et senium, id est usque ad ultimum meum, nisi mecum fueris, non erit aliquid meriti mei: gratia tua semper perseveret mecum. Hoc diceret etiam unus homo, tu, ille, ego: quia vero vox ista unius cujusdam magni hominis est, hoc est ipsius unitatis; vox est enim Ecclesiae; quaeramus juventutem Ecclesiae. Quando venit Christus, crucifixus
Abbreviated transcription (Latin):
ligatus: Deinde solutus discessit : Resuscitatus est dño¬
idit.
raliter resuscitass&. Quantum aduisibilia ꝑtinet. cexerum prȩ¬
sentia maiestatis suae. illum suscitauit. qua prȩsentia nusquam
recedit : Interimtamen ad prȩsentiam uisibilem: dñs suscit auit
lazarum.⁊ Discessit deipsa ciuitate dñs: uel deipso loco: Numquit
latarus non uixit : Nonsicanima suscitatur .: suscitat illam ds̃:
moritur sidiscesserit ds̃ . : Dicame audacter fr̃s. sed tamen ue¬
rum : Duae uitaesunt: una corporis. altera animae.⁊ Sicut uita
corporis anima: sicuita animae ds̃ Quomodo siamma deserat
moritur corpus: sianima moritur sideserat ds̃ Ipsa est enim
gratia eius ut & suscit&. et sit nobiscum: Quodergo nos suscitat
amorte nr̃a precerita . Et innouat quod ammodo uitam nram. di¬
cimus ei. Ds̃ docuistime exiuuentute mea: Qui auero non re¬
cedit abeis quossuscitat. necum recesserit moriantur : dicimꝰ

Expanded text:
ligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Doligatus; deinde solutus discessit . Resuscitatus est Doixit raliter resuscitasset, quantum ad visibilia pertinet: caeterum praesentia majestatis suae illum suscitavit; qua praesentia nusquam recedit. Interim tamen ad praesentiam visibilem Dominus suscitavit Lazarum; discessit de ipsa civitate Dominus, vel de illo loco: numquid Lazarus non vixit? Non sic anima suscitatur: suscitat illam Deus; moritur si discesserit Deus. Dicam enim audacter, fratres, sed tamen verum. Duae vitae sunt, una corporis, altera animae: sicut vita corporis anima, sic vita animae Deus; quomodo si anima deserat, moritur corpus; sic anima moritur, si deserat Deus. Ipsa est ergo gratia ejus, ut suscitet, et sit nobiscum. Quod ergo nos suscitat a morte nostra praeterita, et innovat quodammodo vitam nostram, dicimus ei: Deus, docuisti me ex juventute mea. Quia vero non recedit ab eis quos suscitat, ne cum recesserit moriantur, dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
luminabit te xp̃s Mortui enim sunt omnes infideles: Om¬
nes iniqui corpore uiuunt: sed corde extincti sunt.: Qui
autem suscitauit mortuum secundum corpus. reddit eum
luci huic uidendae. Ethuic aeri ducendo. Non autem susci¬
tator eius. ipse illilux &aerest .⁊ Incipit uidere. quem ad
uidebat antea. anima nonsic exsuscitatu
enim exsuscitatur adõ: quamquam & corpus exsuscitatur
adõ: Sed ds̃ quando exsuscit& corpus. mundo reddit.: Quan¬
do exsuscitat animam. sibi reddit.: Si recedat aermundi isti¬
us : moritur corpus .: Si recedct ds̃. moritur anima: Cum ergo
animãsuscitat ds̃. nisi adsit qui suscitauit. suscitata non
uiuit: Non enim suscitat &dimittit. ut uiuat sibi Sicut
lazarus quando resuscitatus est quadriduanus mortuus.
suscitatus ẽ corpore. ꝑ dñĩ corporalem prȩsentiam: Ac¬
cesserat corporaliter ad sepulchrum. clamauit: lazare
ueniforas : It surrexit lazarus. processit desepulchro

Expanded text:
luminabit te Christus . Mortui sunt omnes infideles, omluminabit te Christus . Mortui sunt omnes infideles, omnes iniqui; corpore vivunt, sed corde exstincti sunt. Qui autem suscitat mortuum secundum corpus, reddit eum luci huic videndae, et huic aeri ducendo: non autem suscitator ejus ipse illi lux et aer est; incipit videre, quemadmodum videbat antea. Anima non sic exsuscitatur. Anima enim exsuscitatur a Deo; quanquam et corpus exsuscitetur a Deo: sed Deus quando exsuscitat corpus, mundo reddit; quando exsuscitat animam, sibi redit. Si recedat aer mundi istius, moritur corpus; si recedat Deus, moritur anima. Cum ergo animam suscitat Deus, nisi adsit qui suscitavit, suscitata non vivit. Non enim suscitat, et dimittit ut vivat sibi: sicut Lazarus quando resuscitatus est quatriduanus mortuus, suscitatus est corpore per Domini corporalem praesentiam. Accessit enim corporaliter ad sepulcrum; clamavit, Lazare, veni foras: et surrexit Lazarus, processit de sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uias tuas uagabundus: errans ꝑsiluosa. peraspera. lacera¬
tus omnibus membris. patriam quaerebas hoc est stabilita¬
tem quandam sp̃stui ubi diceres bene eit. & securus diceres
quietus a bomni molestia. ab omni temptatione. ab omni postremo
captiuitate. Et non ueniebas Quid dicam uenit adte. qui tibi osten¬
deret uiam⁊ Uenit ad te ipsauia. et constitutus esinea. nullis
tuis meritis precedentibus : quomam utiq errabas. Quid est
ex quo ingressus es. iam registe. Iam ille quiuiam docuit te
dimit titte . Non inquit. docuistime exiuuentute mea. Et
usque nunc adnuntiabo mirabiliatua: Mirabile est enim
quod ad huc facis ut regasme. qui inuia posuistime. Ethaec
sunt mirabilia dĩ Quae sunt putas mirabilia dĩ. Quid mi¬
rabilius interdĩ mirabilia. quam mortuos suscitare: Nũ¬
quid nam inquis. ego mortuus sum: Simortuus non esses ñ
diceretur tibi. surgequi dormis. et exsurge amortuis : & in¬

Expanded text:
per vias tuas vagabundus; errans per silvosa, per aspera, laceraper vias tuas vagabundus; errans per silvosa, per aspera, laceratus omnibus membris: patriam quaerebas, hoc est stabilitatem quamdam spiritus tui, ubi diceres, Bene est; et securus diceres, quietus ab omni molestia, ab omni tentatione, ab omni postremo captivitate; et non inveniebas. Quid dicam? Venit ad te qui tibi ostenderet viam? Venit ad te ipsa via, et constitutus es in ea nullis tuis meritis praecedentibus, quoniam utique errabas. Quid, ex quo ingressus es, jam regis te? jam ille qui viam docuit te, dimittit te? Non, inquit: Docuisti me ex juventute mea; et usque nunc annuntiabo mirabilia tua. Mirabile est enim quod adhuc facis, ut regas me, qui in via posuisti me; et haec sunt mirabilia tua. Quae sunt, putas, mirabilia Dei? Quid mirabilius inter Dei mirabilia, quam mortuos suscitare? Numquidnam ego mortuus sum, inquis? Si mortuus non esses, non diceretur tibi: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis; et il
Abbreviated transcription (Latin):
ante conuersionem iustus non fuisti: sed praecessit iniquitas.
utexpulsa iiquitate succederet caritas: Vtrenouatus inno¬
uum hominem. spedum taxat : nondumre : Didi cisti quod
nihil tuiboni praecesserat. Et gratia dĩ conuersuses ad dm̃ .
Iam forte ex quo conuersus es. habebis aliquid tuum Et deuiri¬
bustuis presumere debes quemad modum solent dicere homi¬
nesiam dimitte. Opuserat utuiam ostenderes . Sufficit am
am: Et ille quitibi uiam ostendit. ne forte uisucd
te: Tuautem sisuꝑbis absit. Sufficit ambulab dimit teris: Etꝑ
infirmitatem iterum a berrabis: Bonum erat tibi utdeduceret
te : quiprius inuia collo cauit te: G&erum nisi & ipse ducat.
rursus errabis: Dicilli ergo deducme dñe inuiatua: Et ambu¬
labo inueritate tua: Quod autem uiam ingressus es. iuuentus
est ipsarenouabitur. & intium fidei: Antea enim ambulas.

Expanded text:
ante conversionem justus non fuisti, sed praecessit iniquitas, ante conversionem justus non fuisti, sed praecessit iniquitas, ut expulsa iniquitate succederet charitas; et renovatus in novum hominem spe duntaxat, nondum re, didicisti quod nihil tui boni praecesserat, et gratia Dei conversus es ad Deum. Jam forte ex quo conversus es, habebis aliquid tuum, et de viribus tuis praesumere debes? Quemadmodum solent homines dicere: Jam dimitte; opus erat ut viam ostenderes, sufficit, ambulabo viam. Et ille qui tibi viam ostendit: Ne forte vis ut deducam te? Tu autem si superbis: Absit, sufficit, ambulabo viam. Dimitteris, et per infirmitatem iterum aberrabis. Bonum erat tibi ut deduceret te, qui prius in via collocavit te. Caeterum nisi et ipse ducat, rursus errabis: dic illi ergo, Deduc me, Domine, in via tua, et ambulabo in veritate tua . Quod autem viam ingressus es, juventus est, ipsa renovatio, et initium fidei. Antea enim ambulabas
Abbreviated transcription (Latin):
quando deseruit imperatorem. & diuertit addeserto¬
rem : Imperator enim ds̃ : desertor autem diabolus Prae¬
ceptum dedit imperator. fraudem suggessit desertor: Vbi aures
tuae interpreceptionem & deceptionem: meliordiabolus iquam ds̃.
melior quidefecit. quam quite fecit: Credidisti quod promisit
diabolus: It inuenisti quodminatus est ds̃: Iam ergo excaptiuitate
liberatus. ad huctamen inspe. nondum inre: ambulas ꝑfidem:
nondum perspeciem : Dr̃ inquit docuistime exiuuentute mea:
Ex quo conuersus sum adte. innouatus ate. qui factus ate. recrea¬
tus qui creatus ẽ: reformatus. qui formatus .: Ex quo conuersus sũ
didici merita mea nulla precessisse. sed gratiatua mihi gratis
ueniss&. ut memorarer iustitiae tuae solius: Quid deinde post
iuuentutem: Quoniam docuistime inquit exiuuentute mea. Quid
postiuuentutẽ : In ipsa enim prima conuersione tua didicisti. quod

Expanded text:
quando deseruit imperatorem, et defecit ad desertoquando deseruit imperatorem, et defecit ad desertorem? Imperator enim Deus, desertor diabolus: praeceptum dedit imperator, fraudem suggessit desertor . Ubi aures tuae inter praeceptionem et deceptionem? Meliorne diabolus quam Deus? melior qui defecit, quam qui te fecit? Credidisti quod promisit diabolus, et invenisti quod minatus est Deus. Jam ergo ex captivitate liberatus, adhuc tamen in spe, nondum in re, ambulans per fidem, nondum per speciem, Deus, inquit, docuisti me ex juventute mea. Ex quo conversus sum ad te, innovatus a te qui factus a te, recreatus qui creatus, reformatus qui formatus: ex quo conversus sum, didici merita mea nulla praecessisse; sed gratiam tuam mihi gratis venisse, ut memorarer justitiae tuae solius. 3. Quid deinde post juventutem? quoniam docuisti me, inquit, ex juventute mea; quid post juventutem? In ipsa enim prima conversione tua didicisti quod
Abbreviated transcription (Latin):
derunt in illum & conquas sati sunt: ueniet suꝑ eos & conte¬
ret eos Sednonita iste quicantat inpsalmo & dicit: intro¬
ibompotentiam dnĩ.: Non meam: sed dnĩ. Dñe. memorabor
iustitiae tuae solius.: Nullam meam agnosco. solius tuae
iustitiae memorabor: Atehabeo. quicꝰquid boni habeo :
cium red didisti. sed gratiam gratis impertisti: Tuae itaq
rari debeo: Considerans enim uitam praeteritam meam :
uideo quid mihi debebatur: Itquid acceperim proeo quod
mihi debebatur Debebatur poena. sed data est gratia:
Debebatur gehenne. dataest uita aeterna .: Ds̃ docuistime
exiuuentute mea.: Exipso mitio fideimeae. quame in no¬
uasti. docuistime. nihilinme praecessisse: undemihi dice¬
re deberi quod de disti.: Quis enim conuertitur ad dm̃ m
si abinquitate: Quis redimetur nisi a captiuitate: Quis
autem potest dicere: iniustam fuisse captiuitatem suam

Expanded text:
derunt in illum, et conquassati sunt: veniet super eos, et contederunt in illum, et conquassati sunt: veniet super eos, et conteret eos. Sed non ita iste qui cantat in Psalmo, et dicit: Introibo in potentiam Domini; non meam, sed Domini. Domine, memorabor justitiae tuae solius. Nullam meam agnosco; solius tuae justitiae memorabor. A te habeo, quidquid boni habeo; qon meritis supplicium reddidisti; sed gratiam gratis impertisti: Tuae itaquerari debeo. Considerans enim vitam praeteritam meam, video quid mihi debebatur, et quid acceperim pro eo quod mihi debebatur. Debebatur poena; reddita est gratia: debebatur gehenna; data est vita aeterna. Deus, docuisti me ex juventute mea. Ex ipso initio fidei meae, qua me innovasti, docuisti me nihil in me praecessisse, unde mihi dicerem deberi quod dedisti. Quis enim convertitur ad Deum, nisi ab iniquitate? quis redimitur, nisi a captivitate? quis autem potest dicere injustam fuisse captivitatem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum. nesit illis necessarius: Non est enim sanis necessa¬
rius medicus .: sed male habentibus : Boniautem amici medici.
quinolunt uendere artem suam . & plus gaudent ad sanos
quam ad egrotos. Dant quaedam praecepta sanis : quae
obseruanda inegritu dinem noncadant: Porro autem illi.
si praccepta contem serint. & in egritudinem inciderint.
supplicant medico : quem contem serunt sani: rogants groti:
utinam salutem rogent. neperfebrem mentem ꝑditam & me¬
dicum cedant. Audistis modo cum euangelium leger&ur: quẽ¬
ad modum i illos dictasit parabula: Mentissane erunt qui
dix erunt. hicest heres. uenite occidamus eum. &nr̃a erithe¬
reditas : Utique non Puta quia occiderunt filium & patrẽ
occisuri erant. hoẽ mentem sanam non habere Postremo
ecce quia occiderunt filium. resurrexit filius. & lapis rep¬
batus ab aedificantibus: factus est in caput anguli ⁊ Offen¬

Expanded text:
ceptum, ne sit illi necessarius. Non est enim sanis necessaceptum, ne sit illi necessarius. Non est enim sanis necessarius medicus, sed male habentibus . Boni autem amici medici, qui nolunt vendere artem suam, et plus gaudent ad sanos quam ad aegrotos, dant quaedam praecepta sanis, quae observando in aegritudinem non cadant. Porro autem illi si praecepta contempserint, et in aegritudinem inciderint, supplicant medico: quem contempserunt sani, rogant aegroti. Utinam saltem rogent! ne per febrem mente perdita et medicum caedant. Audistis modo, cum Evangelium legeretur, quemadmodum in illos dicta sit parabola. Mentis sanae erant qui dixerunt: Hic est haeres; venite, occidamus eum, et nostra erit haereditas ? Utique non: puta qui occiderunt filium, et patrem occisuri erant; hoc est mentem sanam non habere. Postremo ecce quia occiderunt filium: resurrexit filius, et lapis reprobatus ab aedificantibus factus est in caput anguli . Offen
Abbreviated transcription (Latin):
deo aliam legem in membris meis. repugnantem legimentis
meae: Etcaptiuum meducentem mlegepeccati. quȩ est in
membris meis . Ipsa est prima captiuitas nr̃a. quia concu¬
piscit aduersus spm̃ caro Uenit autem hoc depoena pecca¬
ti. ut homo aduessus seipsum diuideretur. qui a unisubdi¬
tus essenoluit : Nihilenm tam expedit animae quam oboe¬
dire: Et si ex pedit animae oboedire inseruo. ut oboediat
dño : infilio ut oboediat patri. Inuxore ut oboediat uiro.
quanto magis in homine. ut oboediat dõ: expertus ergoma¬
lum adam: Omnis autem homo adam: sicut in his qui credide¬
runt omnis homo xp̃s: quia membra sunt xp̃i: Exꝑtus ergo ma¬
lum quod non debuit experiri. sicrederet dicenti. nolitan¬
gere  Expertus ergomalum. postea saltim obtemper& prae¬
ceptis medici Vt surgat : quinoluit credere medicao. ut non
egrotar& : Nam & sanis. bonus & fidelis medicus dat prae¬

Expanded text:
ideo aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis ideo aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Ipsa est prima captivitas nostra, qua concupiscit adversus spiritum caro . Venit autem hoc de poena peccati, ut homo adversus seipsum divideretur, qui uni subditus esse noluit. Nihil enim tam expedit animae quam obedire. Et si expedit animae obedire in servo ut obediat domino, in filio ut obediat patri, in uxore ut obediat viro; quanto magis in homine ut obediat Deo? Expertus ergo malum Adam: omnis autem homo Adam; sicut in his qui crediderunt omnis homo Christus, quia membra sunt Christi: expertus ergo malum quod non debuit experiri, si crederet dicenti, Noli tangere ; expertus ergo malum, postea saltem obtemperet praeceptis medici ut surgat, qui noluit credere medico ut non aegrotaret. Nam et sano bonus et fidelis medicus dat prae