comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ba extinxit. et pestilentem animũ
in infernum demertt. Archi pbr
quoꝙ qui petri inuaioris pietauẽ¬
sis eccłie synodum deruntiabat:
coram ip̃is quos ad conuentum ꝑ¬
fidie inuitabat a diabolo correptus
est. S et in alios multos qui ĩ scis¬
mate illo feruentiores extiterant:
manus diuina manifestam exercu¬
erat ultionem. Propter hec ⁊ alia
huiusmodi ante homines confũdi
ceperat Girardus: et timens opponi
sibi que negari non poterant: cõuẽtꝰ
publicos euicabat. Significatũ est
unterim comiti ꝑ uiros illustres qͥ
ad eum securins audebant accedere.
quod abbas clarouallis et ep̃c car
notensis. aliiq ep̃i es teligiosi uiri
clefie. ⁊ de malo remouendo tracda¬
rent. Persuasumq est illi ne tantoer
deuitaret colloquium: quia potaͣt
fieri ut cõmunicato cum eis consi¬
lio. et facile esset quod modo puca¬
batur difficile: et quod iudebat᷑ im¬
possibile. repentino prouentu pos¬

Expanded text:
rba exstinxit, et pestilentem animam rba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. Archipresbyter quoque, qui Petri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum perfidiae invitabat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius audebant accedere, quod Abbas Clarae-Vallensis, et episcopus Carnotensis, aliique episcopi, et religiosi viri clesiae, et de malo removendo tractarent. Persuasumque est illi, ne tantorum virorum devitaret colloquium: quia poterat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu pos
Abbreviated transcription (Latin):
usq uenerunt: ut tam ip̃m quam
predictum pͥncipem conuenirent
At ille iam eodem pͥncipe ꝑsuaso in¬
pudenter in eccł̃iam catholicam a
qua se p̃cidebat. conuicia iaculari
et pollicitam pͥus innocentio sub¬
trahere obedientiam: anacletũ suũ
obedirent erroneos et acephalos.
Unde factum est: ut animati et
armati in insaniam clerici publ¬
ce ex ea die ꝑsecutionem cacholicis
intentarent. Prius tamen quã ab
unitate se ipõs ralicer p̃cidissent:
clesia sacrificium deo. Post cuius
discessum decanus einsdem eccłie
altare in quo diuina myst̾ia celebra¬
rat: impie quidem s tion impune
confregit. Si quidem post breue tem¬
pus percussus a deo. cum animam
exalaret dontum in qua moriebat᷑
plenam uidit demonib. et se a de¬
monis irrgnari clamitans. cui¬
cellum a circonstantib postũlabat
licin immergeret gutturi suo: ut
extracto demone uiueret. S diabo¬
lus cui datus erat. eum int̾ hec u̾¬

Expanded text:
usque venerunt, ut tam ipsum quam usque venerunt, ut tam ipsum quam praedictum principem convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudenter in Ecclesiam catholicam, a qua se praecidebat, convicia coepit jaculari, et pollicitam prius Innocentio subtrahere obedientiam. Anacletum suum obedirent, erroneos et acephalos nominare. Unde factum est ut animati et armati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intentarent. Prius tamen, quam ab unitate se ipsos taliter praecidissent clesia sacrificium Deo. Post cujus discessum, decanus ejusdem ecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec ve
Abbreviated transcription (Latin):
incta est deinceps tota uirtus dia¬
poli: et mulieri post confessionem
cõmunicanti. nunquam postea ap¬
paruit inimicuo: s irregressibilis
iis ita patratis: simul ab¬
bas et legatus ingrediunsᷤ
aqustaniam. Interion Eirardus aste¬
su comitis bur degalensem archie¬
piscopatum oecaparerati.: ⁊ siemt
burdega lensem ⁊ tagolismensem
derinebat eccbam. S esfluentib
xetunsp craas in asentatoꝵ mars
iniecerat. et magis ac magis cogni¬
ta ueritate iam defluebant ab eo sub¬
sidia pͥncipum: et ꝑfidie eius timebãt
esse defensores. Morabat᷑ itaq in lo¬
cis illis in quibus securiorem se pu¬
tabat: nec iam facile publicis se cõ¬
uentibus presentabat. Ut enum pͥu
gesta breuit̾ repetamus. ubi pͥmum
cepit audiri quid adu̾sus eccłiam
dei Girardus ille machinaretur ad
innocentio papa adhuc in galliis
demorante missi sunt abbas nost̾
clareuallensis. et ioslenus uenerabi¬
lis ep̃c suessionensis et picbauum

Expanded text:
incta est deinceps tota virtus diaincta est deinceps tota virtus diaboli, et mulieri post confessionem communicanti, nunquam postea apparuit inimicus, sed irregressibiliter His itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Burdegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab Innocentio papa adhuc in Galliis demorante missi sunt Abbas noster Clarae-Vallensis, et Joslenus venerabilis episcopus Suessionensis, et Pictavim
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Edest ille continno ⁊ s ad consue¬
trm opus. nec ad ipsum cubile p̃su¬
mit accedere: minat᷑ tamen acerti¬
me qd discitente uiro dei ip̃e in eiꝰ
supplicia reuerteretur.
Nstabat dres domnituca: ⁊ uolusti
uir dei ꝑ edictum ep̃i ppłm ĩ eccłiam
accersiri. Cumq ip̃a die maxinus
ppłs ad eccłiam comienisset ⁊ rater
missarum sollempnia. comitantib
ep̃is. Gaufredo carnotensi. et brictio
namnecensi. ip̃e ad umbonem cõscẽ¬
dit: et ut om̃s qui in eccłia erant as¬
ensas candelas in manib teneant
locriturus edicit. Quod et ip̃e cum
pis et cericis faciens: inandicos di¬
ioli ausus publice aꝑit: et fornica¬
drem sp̃m qui in tam horrenda in¬
finamenta etiã contra natam suã
rarserat. tum om̃ium fidelium qͥ
derant subscriptione anathemati¬
at: et auctoritate xp̃i. tam ad illã
nam ad om̃s mulieres deinceps
nterdicit accessum. Extinctis itaꝙ
acramentalib islis luminibꝰ. ex¬

Expanded text:
nit. Adest ille continuo: sed nec ad consuenit. Adest ille continuo: sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere; minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. Instabat dies dominicVir Dei per edictum episcopi populum in ecclesiam accersiri. Cumque ipsa die maximus populus ad ecclesiam convenisset, inter Missarum solemnia comitantibus episcopis, Gaufredo Carnotensi, et Brictio Nannetensi, ipse ad ambonem conscendit, et ut omnes qui in ecclesia erant, accensas candelas in manibus teneant, locuturus edicit. Quod et ipse cum episcopis et clericis faciens, inauditos diaboli ausus publice aperit, et fornicatorem spiritum, qui in tam horrenda inquinamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, cum omnium fidelium qui aderant subscriptione anathematizat: et auctoritate Christi tam ad illam, quam ad omnes mulieres deinceps interdicit accessum. Exstinctis itaque sacramentalibus illis luminibus, exst
Abbreviated transcription (Latin):
cono etiunm exetratur. Intes ao lo¬
cum paeriestum uir dei dum cronus¬
tusus aduenerat: cumo nt audiurs
da uentum infebie mulier se ad pedes
ure tcamnebunda proietib. Ipꝑio de la¬
crimis ꝑfusa pastionem horribilero
⁊ ldificationem inuedertã: et qͥo
ab oppressore stio aduentum eiꝰ ꝑ dub̃
et minacitit ei iterdictum ne ane
eius ueniret presentiam: quia nch
ei prodesses ⁊ et qp̃ recedẽte abbate qͥ
fuerat amator: crudelissimus ei fier
ꝑsecutor. Andiens hec uir dei blan¬
Dis u̾bis consolatur mulierem. et
A celo promittens ei auxilium. pce¬
ft ut die altera iam enim nox in¬
Rabat: confidens in domino ren̾tat.
Reu̾sa mane cum uiro dei blasphe¬
mas et minas quas eadem nocte¬
i ab uitubo suo audierat retulisset:
ne cures inquit uir dei minas eiꝰ:
s nade et tlle bacubũ hunc nostrũ:
et ꝓpõns in lecto tuo et si quid potest
ageti. Egie mulier qd̵ iussum fu̾at:
et recubans in lectulo suo signo tru¬
ciomunnta: iuxta se batulumpo¬

Expanded text:
r. Interea ad locum praedictum Vir Dei cum comitatu suo advenerat - cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem inveteratam, et quod ab oppressore suo adventum ejus praedictum, et minaciter interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat amator, crudelissimus fieret persecutor. Audiens haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem, et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas eadem nocte ab incubo suo audierat, retulisset: « Ne cures, inquit Vir Dei, minas ejus; sed vade, tolle baculum hunc nostrum, et pone in lectulo tuo, et si quid potest, agat. » Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo signo crucis munita, juxta se baculum po
Abbreviated transcription (Latin):
am apud aquas saluias in sancti
anastasi marcyris honore consti¬
tuit: quod quidem ibi prius fuerat:
s hoc tempore sola eccłia deerat ha¬
bitator. Construstis itaq cenobia¬
abus mansionibus et resormata
ecclesia: assignatas etiam ad alimo¬
monias domus agris et uineis: et
clareualle abbatem. et cõuentum
fratrum sibi mitti dñs papa uo¬
luit: et obtinuit. Mictitur gͥ Ber¬
beati bũdicti regłam in eodem loco
domino deseruirent. Cito ꝓfecit illa
plantatio. et associatis sibi iuiris in¬
digenis. seruoꝵ dei multiplicatꝰ ẽ
numerus: et pinguia congrua nutͥ¬
breui produxere petulium.

Expanded text:
am apud Aquas-Salvias in sancti am apud Aquas-Salvias in sancti Anastasii martyris honore constituit; quod quidem ibi prius fuerat, sed hoc tempore sola ecclesia, deerat habitator. Constructis itaque coenobialibus mansionibus, et reformata ecclesia, assignatis etiam ad alimonias domibus, agris, et vineis, a Clara-Valle abbatem et conventum fratrum sibi mitti dominus Papa petiit, et obtinuit. Mittitur ergo Berbeati Benedicti Regulam in eodem loco Domino deservirent. Cito profecit illa plantatio, et associatis sibi viris indigenis servorum Dei multiplicatus est numerus; et pascua congrua nutrbrevi produxere peculium.
Abbreviated transcription (Latin):
la crimantur post eum. et se ab eo po¬
stulant bñdici: et or̃onibus eius
cum om̃i se deuotione cõmendant
Accepta gͥ ab innocentio licentia
confirmata pace uir dei regredit᷑:¬
et maximum domi reportans gau¬
dium: a fratribus cum gr̃arũ ac¬
tione deuote suscipitur. Interea ro¬
me innocentius potestatiue agen¬
da disponit: undiq uisitatores oc¬
currunt. Alii cum negociis. alii
tantum graua congandendi ad¬
ueniunt: processiones ꝑ eccłias
sollempniter celebrantur: deposi¬
tis armis ad audiendum u̾bum
domini. plebes accurrunt. Post
multipharias egestates: ciuitas
in breui opulenta refloeet. que discor¬
die tempore distracta fuerant: pax
solidata reducit et reuocat: arant᷑
solitudines: et deserta pinguescũt
Requiescunt singuli sub uite et
ficulnea sua: nocturne silent extu¬
bie: et aꝑtis ianuis omnis tumor
excluditur. Dato tp̃r innocentius
eccłie ruinas restaurat: recolligit
exules: ecclesiis antiqua seruicia.
depopulatas colonias expulsis re¬

Expanded text:
Lacrymantur post eum, et se ab eo postulant benedici, et orationibus ejus cum omni devotione se commendant. 48. Accepta ergo ab Innocentio licentia, confirmata pace, Vir Dei regreditet maximum domi reportans gaudium, a fratribus cum gratiarum actione devote suscipitur. Interea Romae Innocentius potestative agenda disponit, undique visitatores occurrunt. Alii cum negotiis, alii tantum gratia congaudendi adveniunt. Processiones per ecclesias solemniter celebrantur, depositis armis ad audiendum verbum Domini plebes occurrunt Post multifarias egestates in brevi civitas opulenta refloret: quae discordiae tempore distracta fuerant, pax solidata reducit et revocat. Arantur solitudines, et deserta pinguescunt. Requiescunt singuli sub vite et ficulnea sua: nocturnae silent excubiae, et apertis januis, omnis timor excluditur. Dato tempore Innocentius Ecclesiae ruinas restaurat, recolligit exsules, ecclesiis antiqua servitia, 1112 depopulatas colonias expulsis re
Abbreviated transcription (Latin):
expansis brachiie pedes eius suꝑ
unam manuum suaꝵ pofuit. al¬
tera uͦ manu capert eius operuit.
narum. Abutebat᷑ gͥ ia etiam in
eodem lecto cubante marito inui-¬
sibiliter impurissimua ille adtilt᷑:
et incredebili nexabat libidine. Rex
annis tantum latuit malum: nec
decexit mulier ꝑdica danti cͥminis
probtum. Septimo ũ anne confu¬
sa est in seip̃a. ⁊ expanit: tum ꝓpt̾
colluuionem tam continue tnxpi¬
tpomnis: tum ꝓpter timorem dei.
auiuo iudicio singlio mor̃tis
rimebat indercipi et dampnari.
Confugit st sacerdotia: et pirrs̃
conficetur. Peragrat loca saneda
et sanctorum intplorat susstads:
s mulla eite sessio. milla ors rot
nulia elemos narum largtio fustre

Expanded text:
expansis brachiis, pedes ejus super expansis brachiis, pedes ejus super una manuum suarum posuit: altera vero manu caput ejus operuit, narum. Abutebatur ergo ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. 35. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit, tum propter colluvionem tam continuae turpitudinis, tum propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio
Abbreviated transcription (Latin):
udiens hec et huiusmon
uir uenerabił Gãufredus
carnocensis ep̃c. cui a papa inno¬
centio aquitanie legatio fuerat
commendata. uehement̾ in doluit
et sucturrendum piclitanti eccłũ
postposicis eliis negociis fine ull.
dilatione decreuit. Abatem gͥ cd
reuallan sem petit et obsetrat ũͥ
sibi ad tanta mala eliminanda suc¬
currat. Assensit uir der. ⁊ se in pro¬
Amo congregationem monachoꝵ
lit uitanniam in locum quem
iuxta. iamnetum comitissa Ermẽ¬
gardis paranerat ducturũ intimat:
et ꝓremitat disposita illa domo se¬
cundum genus et speties suas se
cum eo in aquitamam ꝓfecturũ.
Ibant gͥ simul: ⁊ ne mułltis amba¬
gibus utar: simul namnetũ uener̃t.
Erat autem in regione ula misera
mulier: que a quodam petulante
dia bolo uexabatur. Apparirit autẽ
ei lasciuus ille diabolus in specie mi¬
litis male pulcher aspectu: ⁊ in amo¬
rem suum intus sugestione latẽti.
extra locaitione blandienti animũ
eius fallaciter incdinanit. Cumq

Expanded text:
udiens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufredus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa domo secundum genus et species suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Apparuit autem ei lascivus ille diabolus in specie militis, valde pulchri aspectu, et in amorem suum intus suggestione latenti, extra locutione blandienti animum ejus fallaciter inclinavit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
cis munita: iuxta se baculum po¬
nic. Adest ille continuo⁊ s ad consue¬
tum opus. nec ad ipsum cubile p̃su¬
mit accedere: minat᷑ tamen acerri¬
me qd̾ discetente uiro dei ip̃e in eiꝰ
supplicia reuerteretur.
Astabat dies dominica: ⁊ uoluit
uir dei ꝑ edictum ep̃i ppłm ĩ eccłiam
accersiri. Cumq ip̃a die maximus
ppłs ad eccłiam conuenisset: inter
missarum sollempnia comitantib
ep̃is. Gaufredo carnotensi. et brictio
namnecensi. ip̃e ad umibonem cõscẽ¬
dit: et ut om̃s qui in eccłia erant ac¬
tensas candelas in manib teneant
ocuturus edicit. Quod et ip̃e cum
pĩs et clericis faciens: in auditos di¬
iboli ausus publice aꝑit: et fornica¬
orem fp̃m qui in tam horrenda in¬
iuinamenta etiã contra nat᷑am suã
rarserat. tum om̃ium fidelium qͥ
icerant subscriptione anathemati¬
at: et auctoritate xp̃i. tam ad illã
uam ad om̃s mulieres deinceps

Expanded text:
cis munita, juxta se baculum pocis munita, juxta se baculum ponit. Adest ille continuo, sed nec ad consuetum opus, nec ad ipsum cubile praesumit accedere: minatur tamen acerrime, quod discedente Viro Dei, ipse in ejus supplicia reverteretur. Instabat dies dominica, et voluit Vir Dei per edictum episcopi populum in ecclesiam accersiri. Cumque ipsa die maximus populus ad ecclesiam convenisset, inter Missarum solemnia comitantibus episcopis, Gaufredo Carnotensi, et Brictio Nannetensi, ipse ad ambonem conscendit, et ut omnes qui in ecclesia erant, accensas candelas in manibus teneant, locuturus edicit. Quod et ipse cum episcopis et clericis faciens, inauditos diaboli ausus publice aperit, et fornicatorem spiritum, qui in tam horrenda inquinamenta, etiam contra naturam suam, exarserat, cum omnium fidelium qui aderant subscriptione anathematizat: et auctoritate Christi tam ad illam, quam ad omnes mulieres deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
tu suo aduenerat: cuius ut audiuit
auentum infelix mulier se ad petes
eius tremebunda proietit. Aꝑit ei la¬
crimis ꝑfusci passionem horribilem
⁊ ludificationem inueteratã: et qͦd
nichil ei profecissent quetunq feciss
sibi a presbitis imꝑata. Addit sibi
ab oppressore suo aduentum eiꝰ p̃dict
et minacitir ei interdictum ne ante
eius ueniret presentiam: quia nich̃
ei prodesser: et ip̃e recedẽte abbate qͥ
fuerat amator: crudelissimus ei fierz
ꝑsetutor. Audiens hec iur dei blan¬
Dis u̾bis consolatur mulierem. et
de celo promittens ei auxilium: p̃ce¬
ꝑit ut die altera. iam enim nox in¬
stabat: confidens in domino reu̾tat᷑.
Reu̾sa mane cum uiro dei blasphe¬
tmas et minas quas eadem nocte
ab incubo suo audierat retulisset:
ne cures inquit uir dei minas erꝰ ⁊
s uade et telle baculũ hunc nostrũ:
et pone in lecto tuo et si quid potest
agat. Egit mulier qb̃ iussum fu̾at:
et recubans in lectulo suo signo cru

Expanded text:
tu suo advenerat: cujus ut audivit tu suo advenerat: cujus ut audivit adventum infelix mulier, se ad pedes ejus tremebunda projecit. Aperit ei lacrymis perfusa passionem horribilem, et ludificationem inveteratam; et quod nihil ei profecissent, quaecunque fecisset sibi a presbyteris imperata. Addidit sibi ab oppressore suo adventum ejus praedictum, et minaciter ei interdictum ne ante ejus veniret praesentiam, quia nihil ei prodesset; et ipse, recedente Abbate, qui fuerat amator, crudelissimus ei fieret persecutor. Audiens haec Vir Dei, blandis verbis consolatur mulierem; et de coelo promittens auxilium, praecipit ut die altera, jam enim nox instabat, confidens in Domino revertatur. Reversa mane, cum Viro Dei blasphemias et minas, quas 1106 eadem nocte ab incubo suo audierat, retu« Ne cures, inquit Vir Dei, minas ejus; sed vade, tolle baculum hunc nostrum, et pone in lectulo tuo, et si quid potest, agat. » Egit mulier quod jussum fuerat, et recubans in lectulo suo signo cr
Abbreviated transcription (Latin):
expansis brachiis pedes eius suꝑ
unam manuum suaꝵ posuit. al¬
tera uͦ manu caput eius operuit.
execrabilis commnertii prorsus ig¬
naruim. Abutebat᷑ gͥ ea etiam in
eodem lecto cubante marito mnui-¬
sibiliter impurissimus ille adtlt᷑.
et incredibili uexabat libidine. Sex
annis tantum latuit malum: nec
decexit mulier ꝑdita danti cͥminis
probrum. Septimo uͦ anno confu¬
sa est in seip̃a. ⁊ expauit: tum ꝓpt̾
colluuionem tam condinue turpi¬
tudinis: tum ꝓpter timorem dei.
cuius iudicio singłis momẽtis
rimebat indercipi et dampnari.
Confugit ad sacerdodex: et piatubũ
conficetur. Peragrat loca sancta
et sanctorum implorat suffragisͥ
s nulla ei confessio. nulla oratio:
nulla elemosnartm largitio suffra¬
gatur. Cotidie ut prius et importu¬
nius a demone infestatut. Seni t
publicum scelus tantum effusum esł
Quo audito et cognito maritus. enis
contubernium execratur. Int̾ea ad lo¬
cum predistum uir dei cum comita¬

Expanded text:
expansis brachiis, pedes ejus super expansis brachiis, pedes ejus super una manuum suarum posuit: altera vero manu caput ejus operuit, tum exsecrabilis commercii prorsus ignarum. Abutebatur ergo ea, etiam in eodem lecto cubante marito, invisibiliter impurissimus ille adulter, et incredibili vexabat libidine. 35. Sex annis tantum latuit malum, nec detexit mulier perdita tanti criminis probrum. Septimo vero anno confusa est in se ipsa, et expavit, tum propter colluvionem tam continuae turpitudinis, tum propter timorem Dei, cujus judicio singulis momentis timebat intercipi et damnari. Confugit ad sacerdotes, et piaculum confitetur. Peragrat loca sancta, et sanctorum implorat suffragia: sed nulla ei confessio, nulla oratio, nulla eleemosynarum largitio suffragatur. Quotidie ut prius, et importunius a daemone infestatur. Denique in publicum tantum scelus effusum est. Quo audito et cognito, maritus ejus contubernium exsecratur. Interea ad locum praedictum Vir Dei cum comita
Abbreviated transcription (Latin):
udiens hec et huiusmon
uir uenerabił Gaufreus
carnocensis ep̃c. cui a papa inno¬
centio aquitanie legatio fuerat
commendata. uehement̾ incoluut
et sucturrendum ꝑielitanti eccłis
postpositis aliis negocĩs sine iaiꝰ
dilatione decreuit. Abbatem gͥ cu
reuallemsem petse et obsecrat ũ
sibi ad tanta mala eliminanda suc¬
currat. Assensit uir dei: ⁊ se in pro¬
Amo congregationem monachoꝵ
in uitantiam in locum quem
iuxta. amnetum comitissa Ermẽ¬
gardis pirauerat ducturũ intimat:
et promitait disposita illa domo se¬
cundum genus et speties suas se
cum eo in aquitaniam ꝓfecturũ.
Ibant gͥ simul: ⁊ ne multis amba¬
gibus utar: simul namnetũ ueneĩt.
Etat autem in regione illa misera
mulier: que a quodam petulante
dia bolo uexabatur. Alpparuit autẽ
ei lasciuus ille diabolus in specie mi¬
litis male pulcher aspectu: ⁊ in amo¬
rem suum intus sugestione latẽci.
extra locutione blandienti animũ
eius fallaciter inclinauit. Cumq

Expanded text:
udiens haec et hujusmodi vir venerabilis Gaufredus Carnotensis episcopus, cui a papa Innocentio Aquitaniae legatio fuerat commendata, vehementer indoluit, et succurrendum periclitanti Ecclesiae, postpositis aliis negotiis, sine ulla dilatione decrevit. Abbatem igitur Clarae-Vallensem petit et obsecrat, ut sibi ad tanta mala eliminanda succurrat. Assensit vir Dei, et se in proximo congregationem monachorum in Britanniam, in locum quem juxta Nannetum comitissa Ermengardis paraverat, ducturum intimat; et promittit disposita illa domo secundum genus et species suas, se cum eo in Aquitaniam profecturum. Ibant igitur simul, et ne multis ambagibus utar, simul Nannetum venerunt. Erat autem in regione illa misera mulier, quae a quodam petulante diabolo vexabatur. Apparuit autem ei lascivus ille diabolus in specie militis, valde pulchri aspectu, et in amorem suum intus suggestione latenti, extra locutione blandienti animum ejus fallaciter inclinavit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
um multitudo: salutatis fratribus.
sler in italiam dirigens abscedit: et
gine tam ea que circa eum qm que
infra sunt prosequens: etiam ad ea
que supra ipsum sunt ascendens: tan¬
ta de natura diuina disseruit: ut
uideatur in tercio celo assumptus:
audisse quedam uerba que ñ licet
homini loqui: et regem in decore
suo uidisse. In hiis que infra et que
circa ipsum sunt. moꝵ societas: nate᷑
equalitas: officioꝵ distantia: consi

Expanded text:
um multitudo, salutatis fratribus um multitudo, salutatis fratribus iter in Italiam dirigens abscessit et agatione tam ea quae circa eum, quam quae infra sunt, prosequens, etiam ad ea, quae supra ipsum sunt, ascendens, tanta de natura divina disseruit, ut videatur in tertium coelum assumptus audisse quaedam verba quae non licet homini loqui, et regem in decore suo vidisse. In his quae infra, et quae circa ipsum sunt; morum societas, naturae aequalitas, officiorum distantia, consi
Abbreviated transcription (Latin):
ut altitudini sociata humilitas ꝓ
officio exterius splendeat: et pro uir¬
trite nequaquam interius mane¬
scat. Adherebat carni eius lanea
tunica. et diebus ac noctib cucul¬
la uestitus: sic ibat: sic cuibabat
Intus monachi habitum retiuens.
extra se pontificem et moribus et ue¬
stibus exhibebat: rem difficilem
gens: diu̾sarum in ino homie re¬
item exhibens ꝑsonarum. Segñ¬
tata ei circumferebantur puluma¬
ria÷ iestus eins palliis oꝑtus. corana
ambiebat᷑ plrpurea: s si reuoliu̾is
oꝑimenta : inuenires suꝑiectis laue¬
is complosa straminai: ⁊ paleas cõglo¬
batas. Homo in facie: teus uidet incor¬
de: ip̃e uͦ bona coram deo et hominib
prouidebat. Atloquitur fr̃s nõ sine
lacrimis. miscens sermonib auul¬
sa a corde suspiria: hortatur ⁊ conso¬
latur: et se inter eos frem et socium:
non dñm exhibet uł magistrum. Cũ¬
ꝙ eum ibi morari diutius non pat̾et᷑.
magna eum prosequens comitanti¬

Expanded text:
ut altitudini sociata humilitas pro ut altitudini sociata humilitas pro officio exterius splendeat, et pro virtute nequaquam interius inanescat. Adhaerebat carni ejus lanea tunica, et diebus ac noctibus cuculla vestitus sic ibat, et sic cubabat. Intus monachi habitum retinens, extra se pontificem et moribus, et vestibus exhibebat: rem difficilem agens, diversarum in uno homine proprietatem exprimens personarum. Segmentata ei circumferebantur pulvinaria. Lectus ejus palliis opertus cortina ambiebatur purpurea; sed si revolveres operimenta, invenires superjectis laneis complosa stramina, 1113 et paleas conglobatas. Homo in facie, Deus videt in corde: ipse vero bona coram Deo et hominibus providebat. Alloquitur fratres non sine lacrymis, miscens sermonibus avulsa a corde suspiria, hortatur et consolatur, et se inter eos fratrem et socium, non dominum exhibet, vel magistrum. Cumque ibi morari diutius non pateretur magna eum proseqens comitanti
Abbreviated transcription (Latin):
dus. Hec luminaru de clara ualle
assumpta. fulgore piro p̃dictas ur¬
bes sua illustrauere preontia: et pa¬
storalis officii elucidante. głam. exẽ¬
plum ceteris ep̃cis facti sunt doctne.
et uite: et in altitudine sua semper
humiles constiterunt. Defuncto siqui¬
dem innocentio papa. et successorib
eius celestino et lucio qm uelociter
cõsummatis: G̾nardus quem prius
apud sanctum anastasium abbatẽ
diximus ordinatum: papa urbis ef
puluerem pedum in litigandes exus¬
sit: et relictis eis in franciam uenit.
Cumq: rome se comederent ac mor¬
derent. et adinuicem cõsumerent:
expectauit in pace donec fatigati cõ¬
flictibus et dampnis afflicti: eius
presentiam cuperent et optarend
Qui interim celebrato remis cõcilio
claramnallem humilit̾ uisitat: et
głam pontificatus romani. pauꝑũ
presentat aspectib. Mirantur om̃s
in tanca altitudine humilitatem
immobilem. et in tam excellenti cl¬
mine positi. sc̃i ꝑmanere uirtutẽ :

Expanded text:
dus. Haec luminaria de Clara-Valle dus. Haec luminaria de Clara-Valle assumpta fulgore puro praedictas urbes sua illustravere praesentia, et pastoralis officii elucidantes gloriam, exemplum caeteris episcopis facti sunt doctrinae et vitae, et in altitudine sua semper humiles constiterunt. 50. Defuncto siquidem Innocentio papa, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam velociter consummatis, Bernardus quem prius apud sanctum Anastasium abbatem diximus ordinatum, Papa Urbis effpulverem pedum in litigantes excussit, et relictis eis, in Franciam venit. Cumque se Romae comederent ac morderent, et se invicem consumerent, exspectavit in pace, donec fatigati conflictibus et damnis afflicti, ejus praesentiam cuperent et optarent. Qui interim celebrato Remis consilio Claram-Vallem humiliter visitat, et gloriam pontificatus Romani pauperum repraesentat aspectibus. Mirantur omnes in tanta altitudine humilitatem immobilem, et in tam excellenti culmine propositi sancti permanere virtutem;
Abbreviated transcription (Latin):
bbas sanctus ad studia su¬
a reuersus: dilectum am¬
plectitur epythalamium. E diu̾sis
etiam regiomibus odore religionis
illius ubiq diffuso: fratres ad fun¬
danda monasteria inuitantur. fñ¬
data quoq ⁊ statuta seditioni euis
subicirnt: et artioris ineunt regłas
discipline. S et diu̾sarum regio¬
num ciuitates: ex hoc collegio me¬
ruere epcos. In pͥmis roma sũmo
ornatur pontifice. Preneste steph̃m
habuit totius modestie uirum. Os
In ip̃a quoq romana curia hen¬
ricus et bernardus: alter pb̃r. alt̾
diaconus ordinadi sunt cardinales.
Probe urbem romam: nepa sub
oberto refloruit. In thucia pisis:
natał soli gła. et magnum eccł̃ie
lumen balduinus effulsit. sitra
alpes lausenne datus est amedeus
Seduno. Garinus. Lingonis. sbode¬
fridus. Anchisiocoro. Alarha. Nam¬
metis b̾nardus. Beluaci. Henricus.
Tornaco. Geraldus. Eboraco. henricus.
In hybernia duo ep̃i: re ⁊ nomine xp̃i¬
ani. In alimannu ciuitate curia:
algotus sapientia. tade et gr̃a reuerẽ¬

Expanded text:
bbas sanctus ad studia sua reversus, dilectum amplectitur epithalamium. E diversis etiam regionibus odore religionis illius ubique diffuso, fratres ad fundanda monasteria invitantur. Fundata quoque et statuta ditioni ejus sese subjiciunt, et arctioris ineunt regulas disciplinae. Sed et diversarum regionum civitates ex hoc collegio meruere episcopos. In primis Roma summo ornatur Pontifice. Praeneste Stephanum habuit totius modestiae  al. gloIn ipsa quoque Romana curia Henricus, et Bernardus alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt cardinales. Prope urbem Romam Nepa quoque sub Huberto refloruit. In Tuscia, Pisis natalis soli gloria, et magnum Ecclesiae lumen Balduinus effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus; Seduno, Garinus; Lingonis, Godefridus; Autissiodoro, Alanus; Nannetis, Bernardus; Belvaco, Henricus; Tornaco, Giraldus; Eboraco, Henricus. In Hibernia duo episcopi, re et nomine Christiani. In Alemannia civitate Curia Algotus, sapientia, aetate et gratia reveren
Abbreviated transcription (Latin):
sione uniu̾saliuo eccłie stabilis. uio¬
lenter expellit᷑: et a firardo er car¬
dinali aduitore suo quia petrum
familiares cause: pro quib a mł.¬
to tempore comes infensus data
occasions libentissime eum ꝑseqͥtꝰ
et abinrat. Uisum est autem tã gi¬
rardo quam comiti ut ad confirm¬
tionem ꝓtis sue. sine mora pictaui
crearent ep̃m iet inuenerunt ho¬
minem ambitiosum. Nobilem qͥ en
genere. s degenerem fide: quẽ it
genus suum cum eo in causa pn¬
rent. quibdam ex cłicis consenter¬
tibus elegerunt: et profanas e ĩ¬
ponentes manus. execrabile cai
eius non tam unxerunt qm in¬
taminauerũt. Simile huic mi¬
strum in lemouicensi eccłia nbi-¬
xerunt. ramnulphum quẽdai di¬
ratensem abbatem: quẽ nõ mito
post ultio diuina secuta est: s ec
deus resupinus de equo in ua
plana. uno tantũ lapide ultoraqͥ
ad hoc ibi erat relictus infixo ap¬
ti eius et quassato cerebro exprauͥ

Expanded text:
sione universalis Ecclesiae stabilis, viosione universalis Ecclesiae stabilis, violenter expellitur, et a Gerardo cardinale et adjutore suo, quia Petrum familiares causae, pro quibus ei a multo tempore Comes infensus, data occasione, libentissime eum persequitur et abjurat. Visum est autem tam Gerardo quam Comiti, ut ad confirmationem partis suae sine mora Pictavi crearent episcopum. Et invenerunt hominem ambitiosum, nobilem quidem genere, sed degenerem fide: quem, ut genus suum cum eo in causa ponerent, quibusdam ex clericis consentientibus elegerunt; et profanas ei imponentes manus, exsecrabile caput ejus non tam unxerunt, quam contaminaverunt. Simile huic monstrum in Lemovicensi Ecclesia intruserunt Ramnulfum quemdam Doratensem abbatem, quem non multo post ultio divina secuta est. Cadens enim resupinus de equo in via plana, uno tantum lapide ultore, qui ad hoc ibi erat relictus, infixo capiti ejus, et quassato cerebro exspira
Abbreviated transcription (Latin):
em ruit: Nec quippiam alicui loqũeᷤᷤ
aut indendens in aliquem saliuis ꝑ
barbam defluentibus. cum profun¬
dis efflans gemitibus: epilẽticus ui¬
debatur. Tunc uit dei ad eum ꝓpius
accesfit: et pede pulsans acclinem
surgere uibet: et ꝑstare supra pedes
et dei audire sententiam. Presens
est inquit pictauensis ep̃c. quem
ab eccłia sua expulisti: uade ⁊ recon¬
ciliare ei. ⁊ in osculo scõ pacis cum
eo iungito federa: et ip̃e ad sedem su¬
am eum reducito : et satiffaciens
deo. redde pro contumelia głam:
et in uniu̾so pͥncipatu cuo diui¬
sos et discordes ad caritatis reuoca
unitatem. Subdere innocentio pa¬
pe᷑ et sicut ei om̃is obedit eccłia: tu
quoꝙ electo a deo tanto pare ponti¬
fici. Audiens hec cmes auctoritate
sp̃c sandi. ⁊ sanctoꝵ sacramentoꝵ
presentia uictes. nec audebat respõ¬
uensi Guillelmm ep̃c uir honestus.
homo catholicus in societate ⁊ defen¬

Expanded text:
em ruit, nec quidpiam alicui loquens, em ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, inquit, Pictavensis episcopus, quem ab ecclesia sua expulisti. Vade et reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ipse ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio papae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens haec Comes, auctoritate Spiritus sancti, et sanctorum Sacramentorum praesentia victus, nec audebat respoensi Guillelmus episcopus, vir honestus, homo catholicus, in societate et defen
Abbreviated transcription (Latin):
bilib aggreditur ducem. Rogauimꝰ
te inquit: et spreiusti nos. Supplica¬
uit tͥ in altero quem iam tecũ ha¬
buimus conuentu seruoꝵ dei ante
de adunata młtitudo: et cõtempsisti
Ecce ad te processic filius uirginis:
qui est caput et dominus eccłie que
tu ꝓsequeris. Adest index tuus: in
uius nomine omue genii curnat᷑:
celestium t̾restrium et infernoꝵ.
Adest iudex tuus: in cuiꝰ manus
illa anima tua deueniet. Namnqͥd ⁊
ipsum sꝑnes: Nunquid ⁊ ip̃m sic̃
seruos eius contempnes: Cacͥma¬
bantur uniu̾si qui aderant: ⁊ or̃oi¬
bus intenti prestolabant᷑ exitum
rei: et om̃ium suspensa expectatio
nescio quid diuinum fieri celitus
expectabat. Uidens comes abbatem
in sp̃u uehementi procedentem. ⁊
sacratissimum domini corpus ferẽ¬
tem in manib expauit. et dirignit:
menbrisq tremebundis metu et dis¬
solutis. quasi amens solo ꝓuoluit᷑
Eleuatus a militib rursum in faci¬

Expanded text:
bilibus aggreditur Ducem. « Rogavimus bilibus aggreditur Ducem. « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos: supplicavit tibi in altero, quem jam tecum habuimus, conventu servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui etu persequeris. Adest Judex tuus, in cujus nomine omne genu curvatur, coelestium, terrestrium, et infernorum. Adest Judex tuus, in cujus manus illa anima tua deveniet. Nunquid et ipsum spernes? nunquid et ipsum, sicut servos ejus contemnes? » Lacrymabantur universi qui aderant, et orationibus intenti praestolabantur exitum rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faci
Abbreviated transcription (Latin):
una est: et quicquid extra eam est.
quasi extra archam ⁊ iudicio dei neces¬
se est inderire et dilui. Adducta qͦ ꝑ
exempla dathan et abyron quos rea¬
tu scismatis terra uiuos absorbuit:
nec danto malo uindicta dei aliqño
defuisse monstratum. Hiis aubitiꝰ
comes ex parte sano usus est cõsilio.
et respondit se in obedientiam innocẽ¬
tiz pape posse se dare consensum: s in
restitutionem op̃oꝵ quos de sedibus¬
eorum pacem aliquando susceptur̃.
Siu ꝑ internũtios protractus ẽ ser¬
mo᷑ et dum uicissim u̾bis se mutuo
occupant. uir dei efficatiora arma
corripiens: ad altare sanctum abla¬
turus et supplicaturus accedit. In¬
trauerant eccłlam quibus licebat di¬
uinis interesse mysteriis: comes susti¬
nebat pro foribus. Peractis gͥ cõsecrato¬
nib et pace data et disfusa ꝑ popłm:
uir dei non se agens ut hominẽ⁊corpꝰ
facie. et flameis oculis non supplitãs
s minax foras egredit᷑: et u̾bis terri¬

Expanded text:
una est, et quidquid extra eam est, una est, et quidquid extra eam est, quasi extra arcam, judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus est consilio, et respondit se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum: sed in restitutione episcoporum, quos de sedibeorum pacem nullo tempore suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma corripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus accedit. Intraverant ecclesiam quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes sustinebat pro foribus. Peractis igitur consecrationibus, et pace data et diffusa in populum, Homo Dei jam non se agens ut hominem, corpus facie et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terri
Abbreviated transcription (Latin):
sidie inuitabat a diabolo aorreptus
est. S et in alios multos qui i scu¬
mate illo feruentiores extiterant.
manus diuina manifestam exercu¬
erat ultionem. Propter hec ⁊ ara
huiusmodi ante homines contadi
ceperat G̃ĩrardus: et timens opponi
sibi que negari non poterant: cõuẽt᷑
publicos euitabat. Significatũest
unterim comiti ꝑuiros illustres qͥ
ad eum securine andebant accedere.
clesie. ⁊ de malo remouendo t̾racta¬
rent. Per suasumq est illi ne tanttor
deuitaret colloquium: quia potat
fieri tit cõmunicato cum eis consi¬
lio. et facile esset quod modo puta¬
batur difficile: et quod iudebat᷑ it̃a¬
possibile. repentino prouentu pos¬
sibile redderetur. Itaq apuo ꝑtim¬
acum hinc inde cõueniutti ex in
pͥmis de diuisione eccłłe. et de scis¬
sura et obstinatione que insca al¬
pes in sola aquitania quasi rebni¬
le corruptela consederat. multu
modio et rationibus a seruis dei
comiti indimatum est: quod eccłia

Expanded text:
perfidiae invitabat, a diabolo correptus perfidiae invitabat, a diabolo correptus est. Sed et in alios multos, qui in schismate illo ferventiores exstiterant, manus divina manifestam exercuerat ultionem; propter haec et alia hujusmodi, ante homines confundi coeperat Gerardus, et timens opponi sibi quae negari non poterant, conventus publicos evitabat. 37. Significatum est interim Comiti per viros illustres, qui ad eum securius audebant accedere, clesiae, et de malo removendo tractarent. Persuasumque est illi, ne tantorum virorum devitaret colloquium: quia poterat fieri, ut communicato cum eis consilio, facile esset quod modo putabatur difficile; et quod videbatur impossibile, repentino proventu possibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum est, quod Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
qua se p̃cidebat. conuicia iaculari
et pollicitam pͥus innocentio sub¬
trahere obedientiam: anacletũ suũ
obedirent erroneos et acephalos.
Unde factum est: tit animata et
armati in insaniam clerici ꝑubl¬
ce ex ea die ꝑsecutionem catholicis
intentarent. Prius tamen quã ab
clesia sacrificium deo. Post cuius
discessum decanus emsdem eccłie
altare in quo diuiua mpsti̾a celebra¬
uat: unpie quidem s tion un pune
confregit. Si quidem post breue tem¬
pud pertussus adeo. cum aminam
exalaret donum in qua moriebat
plenam uidit demonibi et seee
monis segiaarĩ clamnitans cui¬
cellum a circonsdantib postũlabat
irtmi immergeret gatturi suodũt
xtracto demone uiucret. S drabo¬
lus cui datus erat. eum int̾ hec uͥ¬
ba extinxit. et pestientem animũ
in infernum demeest. Archi pbr
quoq qui petri intiasoris pictauẽ¬
sis eccłie synodum denuintiabat
coram ip̃is quos ad conuentumꝑ

Expanded text:
qua se praecidebat, convicia coepit jaculari, qua se praecidebat, convicia coepit jaculari, et pollicitam prius Innocentio subtrahere obedientiam. Anacletum suum obedirent, erroneos et acephalos nominare. Unde factum est ut animati et armati in insaniam clerici, publice ex ea die persecutionem Catholicis intentarent. Prius tamen, quam ab clesia sacrificium Deo. Post cujus discessum, decanus ejusdem ecclesiae altare, in quo divina mystesia celebrarat, impie quidem, sed non impune confregit. Siquidem post breve tempus percussus a Deo, cum spiritum exhalaret, domum, in qua moriebatur, plenam vidit daemonibus; et se a daemonio jugulari clamitans, cultellum a circumstantibus postulabat quem immergeret gutturi suo, ut extracto daemone viveret. Sed diabolus, cui datus erat, eum inter haec verba exstinxit, et pestilentem animam in infernum demersit. Archipresbyter quoque, qui Petri invasoris Pictavensis Ecclesiae synodum denuntiabat, coram ipsis, quos ad conventum
Abbreviated transcription (Latin):
eliminatus aufugit.
iis ita patratis: simul ab¬
bas et legatus ingrediunt
aquitaniam. Interim Girardus assẽ¬
su comitis burdegalensem archie¬
piscopatum occupauerat: ⁊ simł
burdegalensem ⁊ engolismensem
detinebat eccł̃iam. S effluentib
peciũy qiuas in asentatoꝵ mauꝰ
iniecerat: et magis ac magis cogni¬
ta ueritate iam defluebant ab eo scib¬
sidia pͥncipum: ee ꝑfidie eius timebãt
esse defensores. Morabat᷑ itaq in lo¬
cis illis in quibus securiorem se pu¬
tabat: nec iam faile publicis se cõ¬
uentibus presentabat. Ut enim pͥus
gesta breuit̾ repetamus. ubi pͥmum
cepit audiri quid adu̾sus eccłiam
dei Girardus ille machinaretur ab
unocentio papa adhuc in galliis
demorante missi sunt abbas nost̾
clareuallensis. et ioslenus uenerabi¬
lis ep̃c suessionensis et pictauum
usꝙ uenerunt: ut tam ip̃m quam
predictum pͥncipem conuenirent
At ille iam eodem pͥncipe ꝑsuaso in¬
pudenter in eccłiam catholicam a

Expanded text:
eliminatus aufugit. 36. His itaque patratis, simul Abbas et legatus ingrediuntur Aquitaniam. Interim Gerardus, assensu Comitis, Burdegalensem archiepiscopatum occupaverat, et simul Burdegalensem et Engolismensem detinebat ecclesiam. Sed effluentibus pecuniis, quas in assentatorum manus injecerat, et magis ac magis cognita veritate, jam defluebant ab eo subsidia principum, et perfidiae ejus timebant existere defensores. Morabatur itaque in locis illis, in quibus securiorem se putabat, nec jam facile publicis sese conventibus praesentabat. Ut enim prius gesta breviter repetamus, ubi primum coepit audiri quid adversus Ecclesiam Dei Gerardus ille machinaretur, ab Innocentio papa adhuc in Galliis demorante missi sunt Abbas noster Clarae-Vallensis, et Joslenus venerabilis episcopus Suessionensis, et Pictavim usque venerunt, ut tam ipsum quam praedictum principem convenirent. At ille jam eodem principe persuaso, impudenter in Ecclesiam catholicam, a
Abbreviated transcription (Latin):
officio exterius splendeat: et pro uir¬
trate nequaquam interius mane¬
scat. Adherebat carni eius. lanea
tunica. et diebus ac noctib cucul¬
la uestitus sic ibat: sic tubabat
Incus monachi habitum tetineti.
extra se pontificem et moribus et ue¬
stibius exhibebat: tem difficilems
genos diusarum in ino homipege¬
datem ethibens ꝑsonarum. Destñ

Expanded text:
officio exterius splendeat, et pro virofficio exterius splendeat, et pro virtute nequaquam interius inanescat. Adhaerebat carni ejus lanea tunica, et diebus ac noctibus cuculla vestitus sic ibat, et sic cubabat. Intus monachi habitum retinens, extra se pontificem et moribus, et vestibus exhibebat: rem difficilem agens, diversarum in uno homine proprietatem exprimens personaru
Abbreviated transcription (Latin):
assumpta. fulgore piro p̃dictas ur¬
bes sua illustrauere preontia: et pa¬
storalis officii elucidante. głam. exẽ¬
plum ceteris ep̃cis facti sunt doctne
et uice: et in altitudine sua semper
humiles constiterunt. Defuncto siqui¬
dem innocentio papa. et successorib
eius celestino et lucio qm uelociter
cõsummatis: Bnardus quem prius
apud sanctum anastasium abbatẽ
diximus ordinatum: papa urbis ef
puluerem pedum in litigandes exus¬
sit: et relictis eis in franciam uenit.
Cumq rome se comederent ac mor¬
derent. et adinuicem cõsumerent:
expectauit in pace. donei fatigati cõ¬
flictibus et dampnis afflicti: eius
presentiam cuperent et optarent.
Qui interim celebrato remis cõcilio.
claram uallem humilit̾ uisitat: et
głam pontificatus romani. panꝑũ
presentat aspectib. Muantur om̃s
in tanta altitudine humilitatem
immobilem. et in tam excellenti cł¬
mine positi. sci ꝑmanere uirtutẽ
ut altitisomi sociata humilitas ꝓ

Expanded text:
assumpta fulgore puro praedictas urassumpta fulgore puro praedictas urbes sua illustravere praesentia, et pastoralis officii elucidantes gloriam, exemplum caeteris episcopis facti sunt doctrinae et vitae, et in altitudine sua semper humiles constiterunt. 50. Defuncto siquidem Innocentio papa, et successoribus ejus Coelestino et Lucio quam velociter consummatis, Bernardus quem prius apud sanctum Anastasium abbatem diximus ordinatum, Papa Urbis effpulverem pedum in litigantes excussit, et relictis eis, in Franciam venit. Cumque se Romae comederent ac morderent, et se invicem consumerent, exspectavit in pace, donec fatigati conflictibus et damnis afflicti, ejus praesentiam cuperent et optarent. Qui interim celebrato Remis consilio Claram-Vallem humiliter visitat, et gloriam pontificatus Romani pauperum repraesentat aspectibus. Mirantur omnes in tanta altitudine humilitatem immobilem, et in tam excellenti culmine propositi sancti permanere virtutem; ut altitudini sociata humilitas pro
Abbreviated transcription (Latin):
bbas sanctus ad studia su¬
a reuersus: dilectum am¬
plectitur epythalamium. E diu̾sis
etiam regionibus odore religionis
illius ubiq diffuso: fratres ad fun¬
danda monasteria inuidantur. Fũ¬
data quoce ⁊ statuta seditioni eius
subiciunt: et artioris ineunt regłas
discipline. S et diu̾sarum regio¬
num ciuitates: ex hoc collegio me¬
ruere epc̃os. In pͥmis roma sũmo
ornatur pontifice. Preneste stepħm
habuit totius modestie uirum. Os
In ip̃a quoq romana curia hen¬
ricus et bernardus: alter pb̃r. alt̾
diaconus ordinati sunt cardinales
Probe urbem romam: nepa sub
oberto reflornit. In thucia pisis:
natał soli gła et magnum eccłie
lumen balduints effulsit. sitra
alpes lausenne datus est amedeus
Seduno. Garinus. Lingonis. Gode¬
metis B̾nardus. Beluaci. Henricus.
Tornaco. Geraldus. Eboraco. henricus.
hn hẏbernia duo ep̃i: re ⁊ nomine xp̃i¬
ani. In alimannu ciuitate curia:
algotus sapientia. tade et gr̃a reuerẽ¬
dus. Hec luminaru de clara ualle

Expanded text:
bbas sanctus ad studia sua reversus, dilectum amplectitur epithalamium. E diversis etiam regionibus odore religionis illius ubique diffuso, fratres ad fundanda monasteria invitantur. Fundata quoque et statuta ditioni ejus sese subjiciunt, et arctioris ineunt regulas disciplinae. Sed et diversarum regionum civitates ex hoc collegio meruere episcopos. In primis Roma summo ornatur Pontifice. Praeneste Stephanum habuit totius modestiae  al. gloIn ipsa quoque Romana curia Henricus, et Bernardus alter presbyter, alter diaconus ordinati sunt cardinales. Prope urbem Romam Nepa quoque sub Huberto refloruit. In Tuscia, Pisis natalis soli gloria, et magnum Ecclesiae lumen Balduinus effulsit. Citra Alpes Lausannae datus est Amedeus; Seduno, Garinus; Lingonis, Godenetis, Bernardus; Belvaco, Henricus; Tornaco, Giraldus; Eboraco, Henricus. In Hibernia duo episcopi, re et nomine Christiani. In Alemannia civitate Curia Algotus, sapientia, aetate et gratia reverendus. Haec luminaria de Clara-Valle