comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ramur eam et magnificamus Scõs enim mar¬
ti res xp̃i a postolosque et prophetas mira mur
& beatificamus& ad memoriam fortitudinis
eorum similitu diNies imaginum ipsorum describi¬
mus. Non ut diuinae Naturae socios eos aestime¬
mus. Neque quaedebetur dĩ tati gloriae quidem
et potestati. honorem et adorationem illis impen¬
dimus sed amorem Nostrum quem in ipsis ha¬
bemus per haec maNifestamus. et ea quaeper au¬
ditum ueraciter credidimus de signamus. Nam
& ipsi scĩdĩ iNHuNum & solum dm̃ seruitutem
et glorificationiem et adorationem obseruantes.
et adhoc omnies coniuo cantes atquedo cerites
eorum effuderunt sariguiniem. et inueritate
conifessioniis coronam adepti sunit. Iste est mo¬
dus inimaginum picturis. & Notsicut inuisi¬
tamus inimaniufactisimaginiibus. sed carita¬
tem Nostram quam iuste habemus adueros seruos
dĩ Nostritali modo ostendentes. & in eorum horio¬
re glorificaturds̃ quiglorificauit eos. & cetera

Expanded text:
ramur eam et magnificamus. Sanctos enim marramur eam et magnificamus. Sanctos enim martyres Christi, apostolosque et prophetas miramur et beatificamus, et ad memoriam fortitudinis eorum similitudines imaginum ipsorum describimus, non ut divinae naturae sonos eos aestimemus, neque quae debetur deitati gloriae quidem et potestati, honorem et adorationem illis impendimus, sed amorem nostrum, quem in ipsis habemus, per haec manifestamus, et ea quae per auditum veraciter credimus, designamus. Nam t ipsi sancti Dei in unum et solum Deum servitutem et glorificationem et adorationem observantes, et ad hoc omnes convocantes atque docentes eorum effuderunt sanguinem, et in veritate confessionis coronam adepti sunt. Iste est modus in imaginum picturis, et non sicut invisitamus in manufactis imaginibus, sed charitatem nostram quam juste habemus ad servos charos Dei nostri tali modo ostendentes, et in eorum honore glorificatur Deus, qui glorificavit eos, etc. »
Abbreviated transcription (Latin):
suscepimus. Neque enim inuisibilem dĩtatem
imagine aut similitudine authabitu autforma
aliqua de signamus. etiam neque ipsorum ange¬
lorum quibus existunt ordinibus autsentiri. uel
inuestigari ullo modo possunt. Sed qm̃ unigenitus
filius qui est insinu patris. reuocans propriam crea¬
turam amorte iudicii bonȩ uoluntatis patris et
sp̃s sc̃i homo fieri dignatus est. sicut inquit a postolus
per omnia similis nobis factus absque peccato. hu¬
manum eius uultum & secundum carnemeius huma¬
nam similitudinem imagine designantes. & non in¬
comprehensibilem aut inuisibilem eiusdĩtatẽ. & ceter
Simili enimmodo secunidum carnem eius incorita¬
miNiatȩ matris scãe dĩ geNtricis ipso modo simili¬
tudiNiem demonstrantes. qm̃ mulieris Natura
existente etnon alieria nostrae massȩ facta dm̃
inuisibilem & omnia maNu continentem insuo
coticepit utero. & geNuit iNcarnatum
et enim ut proprie etuere matrem dĩ ueri. uenie¬

Expanded text:
suscepimus; neque enim invisibilem deitatem suscepimus; neque enim invisibilem deitatem imagine, aut similitudine, aut habitu, aut forma aliqua designamus, etiam neque ipsorum angelorum quibus exsistunt ordinibus aut sentiri vel investigari ullo modo possunt, sed quoniam unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, revocans propriam creaturam a morte judicii bonae voluntatis Patris et Spiritus sancti homo fieri dignatus est, sicut inquit Apostolus, per omnia similis nobis factus absque peccato , humanum ejus vultum et secundum carnem ejus humanam similitudinem imagine designantes, et non incomprehensibilem aut invisibilem ejus deitatem, etc. Simili enim modo secundum carnem ejus incontaminatae matris sanctae Dei genetricis ipso modo similitudinem demonstrantes, quoniam mulieris natura exsistente, et non aliena nostrae massae facta, Deum invisibilem et omnia manu continentem in suo concepit utero, et genuit incarnatum. Etenim ut proprie et vere matrem Dei veri vene
Abbreviated transcription (Latin):
ratio. Nam scõs xp̃i martyres quiuerae sunt mar¬
garitae fidei omnihonore dignos putamus. et int̃¬
cessiones eorum inuocamus. Ad haecquidem
fides uenerationem et adorationem adunum et so¬
lum dm̃ refert. sicut scriptum est. Dnm dm̃tuũ
ad orabis. & illi soli seruies. Glorificatio enim
nostra & seruitium. ipsi solioffertur. et post
pauca. In scĩs uero qui in caelis sunt & in inuisi¬
bilibus et incorporeis uirtutibus scã laudatur
et glorificatur trinitas. in singulari dominati¬
one et ditate sicut & unus ds̃ a nobis confitetur
et non est praeter illum quidominetur in uirtu¬
tesua in aeternum. et post pauca. Neque enim
diuinae dominationis uenerationem in confamu¬
los trans ferimus. Neque enim imperatores aut
principes in terra adorantes similitudinem ut
addm̃ ad orationem facere uidemur. Nequeima¬
ginum facturam quae percȩram et colores desig¬
nantur. in transmutationem diuiNiȩ uenerationis

Expanded text:
ratio. Nam sanctos Christi martyres, qui verae sunt marratio. Nam sanctos Christi martyres, qui verae sunt margaritae fidei, omni honore dignos putamus, et intercessiones eorum invocamus. Ad haec quidem fides venerationem et adorationem ad unum et solum Deum refert, sicut scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Glorificatio enim nostra et servitium ipsi soli offertur. » Et post pauca: « In sanctis vero qui in coelis sunt et invisibilibus et incorporeis virtutibus sancta laudatur et glorificatur Trinitas, in singulari dominatione et divinitate, sicut et unus Deus a nobis confitetur, et non est praeter illum, qui dominetur in virtte sua in aeternum. » Et post pauca: « Neque enim divinae dominationis venerationem in confamulos transferimus, neque enim imperatores aut principes in terra adorantes similitudinem, ut ad Deum adorationem facere videmur, neque imaginum facturam, quae per ceram et colores designantur, in transmutationem divinae venerationis
Abbreviated transcription (Latin):
itĩu xp̃i. hanclaetaniam consonauoce modularentur
Deprecamurte dñe in omni miseri cordiatua. ut au¬
feratur furortuus. & iratua a ciuitate ista. et
CONSTANTINOPOUTANI. AD IOHANNEM EEM
SYNADORUM. POST QUAM LITTERAS BEATI
GRE GORII PAPAE SUSCEBIT. INT̃ CETERA IN QUIT
Epistolam ur̃ae scĩ tatis suscepi. inquarefereba¬
tur deepis copo nacholiae. Significamus enĩ nunc
uobis sicut et pridem quam susciperemus litte¬
ras uestrae scitatis.
coniungente hic eodemdõ
amabili episcopo in uerbis. uenimus cum ipso
sciscitantes sensum eius. unde nobis relatũ fuerat
deillo. Ipseuero nobis huncdedit responsum.
Opor¬
tunum enim est singillatim omnia intimare uestrȩ
scĩtati. qm̃ audiens diuina scriptura dicente. non
facies tibi omnem similitudinem. ut adores ea
quanta in caelo sursum. et quanta in terra deorsum.
secundum hoc dixi qm̃ non debetur manufactis ado¬

Expanded text:
Jesu Christi, hanc laetaniam consona voce modularentur: Jesu Christi, hanc laetaniam consona voce modularentur: Deprecamur te, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus, et ira tua a civitate ista et aConstantinopolitani, ad Joannem episcopum Synadorum, postquam litteras beati Gregorii papae suscepit, inter caetera inquit: « Epistolam vestrae sanctitatis suscepi, in qua referebatur de episcopo Natholiae: significamus enim nunc vobis, sicut et pridem quam susciperemus litteras vestrae sanctitatis, conjungente hic eodem Deo amabili episcopo in verbis, venimus cum ipso sciscitantes sensum ejus, unde nobis relatum fuerat de illo, ipse vero nobis hunc dedit responsum. Opportunum enim est, singillatim omnia intimare vestrae sanctitati, quoniam audiens divina Scriptura dicente: Non facies tibi omnem similitudinem ut adores ea, quanta in coelo sursum, et quanta in terra deorsum , secundum hoc dixi, quoniam non debetur manufactis ado
Abbreviated transcription (Latin):
Coboratus confirmatione beati patris gregorii
augustinus confamulus xp̃i quierant cum eo redut
in opus uerbi. peruenitque britanniam. Erat eo
tem pore rex edilbereth. incantia potentissimus
& post pauca in eadem sequitur epistola. Post dies
ergo uenit adinsulam rex. & residens sub diuo
iussit augustinum cum sociis ad suum ibidem adue¬
nire conloquium Cauerat enim ne in aliquam
domum ad se introirent ueteriusus augurio. Ne
superuentu suo si quid male ficii artis habuissent.
eum superando deciperent. At illi nondae monica
sed diuina uirtute praediti. ueniebant crucem pro
uexillo ferentes argenteam. et imaginem dñi saluato¬
ris intabula depictam laetaniasque canentes pro
sua simul et eorum propter quos & ad quosuenerant
salute aeterna. dño supplicabant
ITEMSE QUITUR
ertur autem quia appropinquantes ciuitati more
suo cumcruce sc̃a et imagine magniregis dñi nostri

Expanded text:
« Roboratus confirmatione beati Patris Gregorii « Roboratus confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus confamulus Christi qui erant cum eo, rediit in opus verbi, pervenitque Britanniam. Erat eo tempore rex Edilbereth in Cantia potentissimus. » Et post pauca in eadem sequitur epistola: « Post dies ergo venit ad insulam rex, et residens sub divo, jussit Augustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficii artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daemonica sed divina virtute praediti, veniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, litaniasque canentes pro sua simul et eorum propter quos et ad quos venerant, salute aeterna Domino supplicabant. » --Item sequitur: « Fertur autem quia appropinquantes civitati more suo cum cruce sancta, et imagine magni regis Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
Nonisileo. fuit enim signum quidem uirtutis xp̃i
et indicium contra principem ira cundiaedĩ. Cum
enim agnouisset incaesare. philippi ciuitate pheniciȩ
quam paneam uocabant in signexpi es sesimula
erat. eo deposito. suam ibi statuam collocauit. quae
uiolento igne decaelo cadente circa eius pectus di¬
uisa est. et caput cum ceruice una parte deiectum
atque in terra fixum. Reliqua uero pars hactenus
restitit. & fulminis in dicium reseruauit. Sta tuã
uero xp̃i tunc quidem pagani trahentes confreger̃t
postea uero xp̃iani colligentes. in ec desiam recon
quo hactenus reseruatur
ITE IP.SE
Hoc itaque simulacrum sicuti refert eusebius.
omnium passionum et ȩgritudinum noscitur esse
medi camentum. iuxta quod quaedam herba ger¬
minat. cuius speciem Nullus nostrae terrae
medicus licet expertus agnouit. Mihinamque
uidetur. quia adueniente dño. nullum miracu¬
lum. nullumq beneficium putari debet incredulũ et
IN HISTORIA AN GLORU LIBRI PRIMI.
CAP XXU. CUIUSINITIUM.

Expanded text:
non silebo. Fuit enim signum quidem virtutis Christi, et indicium contra principem iracundiae Dei. Cum enim agnovisset in Caesarea Philippi, civitate Phoeniciae, quam Paneam vocant, insigne Christi esse simulacerat, eo deposito, suam ibi statuam collocavit. Quae violento igne de coelo cadente, circa ejus pectus divisa est, et caput cum cervice una parte dejectum atque in terra fixum: reliqua vero pars hactenus restitit, et fulminis indicium reservavit. Statuam vero Christi tunc quidem pagani trahentes confregerunt. Postea vero Christiani colligentes, in ecclesiam reconquo hactenus reservatur. » --Item ipse Hoc itaque simulacrum sicuti refert Eusebius, omnium passionum et aegritudinum noscitur esse medicamentum, juxta quod quaedam herba germinat, cujus speciem nullus nostrae terrae medicus licet expertus agnovit, mihi namque videtur, quia adveniente Domino nullum miraculum, nullumque beneficium putari debet incredulum, etc. » In Historia Anglorum, libri primi cap. 25, cujus initium:
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoque direximus tibi systerias duas et imaginem saluato¬
lorum persupra dictum filium nostrum diaconem. et una cumn
cruce dauem probenedictione ut ab ipsomaligno defensus
sis cuius scõligno teesse munitum credis

Expanded text:
Ideoque direximus tibi surtarias duas, imaginem Dei SalvatoIdeoque direximus tibi surtarias duas, imaginem Dei Salvatoer supradictum filium nostrum diaconum, et unam crucem et clavem pro benedictione, ut ab ipsa a maligno defensus permaneas, cujus signo te esse munitum credis
Abbreviated transcription (Latin):
Imagines inquit quas a nobis tibi dirigendas perdulcidium
diaconem tuum rogasti. ualde nobis tua postulatio pla¬
cuit. quia illum in corde tota intentione quaeris. cuiusima¬
ginem praeoculis habere desideras. ut uisio corporalis coti¬
diana reddat exortũ. ut dũpicturam
uides ad illũ
animo in ardes cas cuiuste imaginẽ
sideras. Ab re ñ facimꝰ si perui sibilia
inuisibilia
tur. si contingitait adbalneum ire aut adecdesiã proce¬
derefestinus inuia se praeparat. ut deuisionehilaris recedat:
Scimus quiatu i maginẽ saluatoris nr̃i ideo non petis ut quasi
dm̃ colas. sed obre cordationẽ filiidĩ ut in eius amore recalescas.
cuiuste imaginem uidere consideras. et nosquidem non quasi
ante diuinitatem ante ipsam prosternimur. sed illũ adora¬
mus quem perimaginem autnatũ. aut passum uel inthrono
sedentem recordamur. et dumnos ipsa pictura quasiscrip¬
tura ad memoriam filium dĩ reducimus animum nostrum
aut dere surrectione laetificat. aut depassione mulcet

Expanded text:
imaginem illius, quem colis, tibi dirigendam, per Dulcerium, diaconem tuum, rogasti, valde nobis tua postulatio placuit, quia illum in corde tota intentione quaeris, cujus imaginem prae oculis habere desideras. Ut visio corporalis quotidiana reddat exoptatum, et, dum picturam vides, ad illum animo inardescas, cujus imaginem sideras, ab re non facimus, si per visibilia invisibilia tur, si contingit illam ad balneum ire, aut ad ecclesiam procedere, festinus in via se praeparat, ut de ejus visione hilaris recedat. Scimus quia tu imaginem Salvatoris nostri ideo non petis, ut quasi Deum colas, sed ob recordationem filii Dei ut in ejus amore recalescas, cujus imaginem videre desideras. Et nos quidem, non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus quem per imaginem aut natum, aut passum, vel in throno sedentem recordamur. Et dum nos ipsa pictura quasi scriptura ad memoriam Filium Dei reducimus, animum naut de resurrectione laetificat, aut de passione demulcet.
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatem tamen extestimoniis scãrum scriptura rum.
et sententiis scõrum patrum in medium proferendo. & ueraci¬
ter sobrieq exponendo poterit urã scissima deuotio
sicut optat utrisq consulere. sic quippe refragator uinculis
ueritatis. modo blandiendo. modo honorando. modo secundũ
rationem ueritatem de monstrando subtiliter adstrictus : non au¬
debit aliter docere quam quodueritas habet. Nec poterit aliter

Expanded text:
veritatem tamen ex testimoniis sanctarum Scripturarum veritatem tamen ex testimoniis sanctarum Scripturarum et sententiis sanctorum Patrum in medium proferendo, et veraciter sobrieque exponendo, poterit vestra sanctissima devotio, sicut optat, utrisque consulere. Sic quippe refragator vinculis veritatis modo blandiendo, modo honorando, modo secundum rationem veritatem demonstrando subtiliter astrictus, non audebit aliter docere, quam quod veritas habet, nec poterit aliter
Abbreviated transcription (Latin):
quatenus scõ ur̃o desiderio acuigilanti studio ueritas pate facta
dum se in medium ostenderet. &iam ipsa auctoritas uolens
nolensq ueritaticederet atque suc cumberet. Verum
qm̃ fratrum salusnone st neglȩgenda. eteminen s auctoritas
non est facile reprehendenda. uisum ex tremitatinraẽ
ut omnis uraẽ serenitatis sermo adillos specialiter ex aposto¬
licarum auctoritate litterarum dirigatur . quorũ primum
causa ad haec quaerenda estis excitati. & quicquid reprehensione
in utrisq: partibus dignum cognoscitur. ad illorum personam
potius referatur. quilibereu ad monere possunt.¬
& quorum scandalum . si proueritateor tum fuerit facilius
tolerari potest. Credimus itaque quod illos reprehendendo
illisq: conpatiendo istos uero de mulcendo laudando & prae¬
ferendo eorumq: auctoritatem magnis laudum p̃coniis
efferendo & scaẽ romane ecđae condignam laudem deferendo

Expanded text:
quatenus sancto vestro desiderio ac vigilanti studio veritas patefacta, quatenus sancto vestro desiderio ac vigilanti studio veritas patefacta, dum se in medium ostenderet, etiam ipsa auctoritas volens nolensque veritati cederet atque succumberet. Verum quoniam fratrum salus non est negligenda, et eminens auctoritas non est facile reprehendenda, visum est extremitati nostrae, ut omnis vestrae serenitatis sermo ad illos specialiter ex apostolicarum auctoritate litterarum dirigatur, quorum primum causa ad haec quaerenda estis excitati, et quidquid reprehensione in utrisque partibus dignum cognoscitur, ad illorum personam potius referatur, qui libere admoneri possun quorum scandalum, si pro veritate ortum fuerit, facilius tolerari potest. Credimus itaque, quod illos reprehendendo, illisque compatiendo, istos vero demulcendo, laudando et praeferendo, eorumque auctoritatem magnis laudum praeconiis efferendo, et sanctae Romanae Ecclesiae condignam laudem deferendo,
Abbreviated transcription (Latin):
a biruptum confringendarum imaginum prolapsũ. Alteru
uero addexteram insuper satiosam uidelicet earundem imagi¬
num adorationem prodiuem. uoluistis uos affectupietatis
medium opponerẽ. et utriusq partis morbo salutiferam medicinã
conferre. Sed qm̃ maximum uobis in eo obstaculum erat
eoquod parsilla quaedebebat errata corrigere suaq: auctor itate
huiusce super stitionis error tobniti ipsa prorseidẽ suꝑfationi ñ solũ resistere uerũ
&iã in cauta defensione contra auctoritatẽ diuinam & scõrum patrũ
dicta nitebatur suffragari. aperuit uobis dñs ostium iuxta
optatum uobis desiderium. utlicentia uobis ab eadem tribueret᷑
auctoritate tantȩ rei cumuris quaerendi familiariter ueri¬
tatem. ut qm̃ in erat uobis uoluntas consulendi. & deerat
auctoritas quaeren dieius auctoritate quȩ reretis ueritatem.
cuius auctoritas deui are uidebatur ab ipsa ueritate:

Expanded text:
abruptum confringendarum imaginum prolapsum, alterum abruptum confringendarum imaginum prolapsum, alterum vero ad dexteram in superstitiosam videlicet earumdem imaginum adorationem proclivem, voluistis vos affectu pietatis medium opponere, et utriusque partis morbo salutiferam medicinam conferre. Sed quoniam maximum vobis in eo obstaculum erat, eo quod pars illa quae debebat errata corrigere, suaque auctoritate hujusce superstitionis errori obniti, ipsa prorsus eidem superstitioni non solum resistere, verum etiam incauta defensione contra auctoritatem divinam et sanctorum patrum dicta nitebatur suffragari, aperuit vobis Dominus ostium juxta optatum vobis desiderium, ut licentia vobis ab eadem tribueretur auctoritate tantae rei cum vestris quaerendi familiariter veritatem, ut quoniam inerat vobis voluntas consulendi, et deerat auctoritas quaerendi, ejus auctoritate quaereretis veritatem, cujus auctoritas deviare videbatur ab ipsa veritate,
Abbreviated transcription (Latin):
freculfus ep̃s subtiliter prudenterq: qualiter ipse. & ade¬
garius socius illius dehacrẽ cum domno a postolico. et cum
uener an disepĩs & ministris illius egis sent uiuauoce par ui¬
tati uraẽ innotuit. Sed cum prudenti relatu illius cunc¬
ta cognouissemus. qualiter partim ueritati s ignorantia.
partim pessimȩ consuetudinis usuhuius superfationis
pestis illis in partibus in oleuisset. et priora & posteriora
studiosissime considerassemus. intelleximus quantũ nobis
respatuit. quozelo ad haec consideranda uestra scã deuo
urm̃ magno tȩdio posse affici. cumillos arecto tramite
quo quo modo conspicitis deuiare. qui summa auctoritate
prȩditi deuiantes quosq debuerant corrigere . Illonempe telo
accensiestis dequobeatus paulus apostolus dicit. Quissc andalitat᷑
ego non uror Cumenim duos inpericulo constitutos conspe¬
xistis. & auia regia dedinantes unum scilicet adsinistram in

Expanded text:
Freculfus episcopus subtiliter prudenterque, qualiter ipse et AdeFreculfus episcopus subtiliter prudenterque, qualiter ipse et Adegarius socius illius, de hac re cum domino apostolico et cum venerandis episcopis et ministris illius egissent, viva voce parvitati nostrae innotuit. Sed cum prudenti relatu illius cuncta cognovissemus, qualiter partim veritatis ignorantia, partim pessimae consuetudinis usu hujus superstitionis pestis illis in partibus inolevisset, et priora et posteriora studiosissime considerassemus, intelleximus, quantum nobis res patuit, quo zelo ad haec consideranda vestra sancta devtrum magno taedio posse affici, cum illos a recto tramite quoquomodo conspicitis deviare, qui summa auctoritate praediti, deviantes quosque debuerant corrigere. Illo nempe zelo accensi estis, de quo beatus Paulus apostolus dicit: Quis scandalizatur, et ego non uror ? Cum enim duos in periculo constitutos conspexistis, et a via regia declinantes, unum scilicet ad sinistram in
Abbreviated transcription (Latin):
remota pontificali auctoritate & ueritati & aucto¬
ritati refragantur. Sed licet in ipsis obiectionibus
aliquando absona aliquando in conuenientia ali¬
quando &iam rep̃hensione dignate stimonia de fen¬
sionis gratia proferre nisussit in fine tam̃ eiꝰdẽ a pologiȩ
sic se sentire & tenere & praedicare acp̃cipere dehis que a gebars
tur ꝓfessusest
sicut ab eato papagregorio insaitutum es se
constabat. quibus uerbis liquido colligitur. quod nontantum
scienter quantum ignoranter in eodem facto arecto tramite
deuiauerit. nisienim in condusione obiectionum suasum
retinaculis ueritatis. beatiscilicet gregorii inftitutis
adstrictus iter deuium praecauis set. in superstitionis praeci¬
pitium omnino labi potuis set . Hisigitur procaptu ingenii
anim aduersis et intellectis: ut plenius &iam nobis cuncta
patescerent . fecimus epistolam nobis relegi quam uobis legati
graecorum anno praeterito detulerunt. Venerabilis nãq:

Expanded text:
remota pontificali auctoritate, et veritati et auctoremota pontificali auctoritate, et veritati et auctoritati refragantur. Sed licet in ipsis objectionibus aliquando absona, aliquando inconvenientia, aliquando etiam reprehensione digna testimonia defensionis gratia proferre nisus sit, in fine tamen ejusdem apologiae sic se sentire et tenere et praedicare ac praecipere de his quae agebatur, professus est, sicut a beato papa Gregorio institutum esse constabat. Quibus verbis liquido colligitur, quod non tantum scienter, quantum ignoranter, in eodem facto a recto tramite deviaverit. Nisi enim in conclusione objectionum suarum retinaculis veritatis, beati scilicet Gregorii institutis, astrictus, iter devium praecavisset, in superstitionis praecipitium omnino labi potuisset. His igitur pro captu ingenii animadversis et intellectis, ut plenius etiam nobis cuncta patescerent, fecimus epistolam nobis relegi, quam vobis legati Graecorum anno praeterito detulerunt. Venerabilis namque
Abbreviated transcription (Latin):
ere de monstrarent quaedam sc̃arũ scripturarũ testimo¬
nia & scõrũ patrũ dicta ad suum super stitiosum erro¬
rem confirmandum uiolenter sumpserunt. etidẽ
suoo peri in competenter aptauerunt. qm̃ non eo sensu
quodicta. nec eo intellectu quo ascis patribus exposita
ab illis esse produntur prolata uel intellecta: eandem
porro synodum cum scãe memoriae genitor urt̃ corã se
suisq perlegi fecis set. et multis in locis ut dignumerat
rep̃hendis set & quaedam capitula quaere prehensioni
patebant prȩnotas sec eaque per angilbertum abbatẽ
eidem hadriano papae direxis sec. ut illius iudicio &
auctoritate corrigerentur. ipserursus fauendo illis
quieius istinctutam superstitiosa tamque in congrua
te stimonia memorato operi inseruerant ꝑ singula capitu¬
la in illorum excusationem respondere quae uoluit
non tamen quae decuit conatus est. Talia quippe
quaedam sunt quȩ in illorum obiectionem opposuit quȩ

Expanded text:
ere, demonstrarent, quaedam sanctarum Scripturarum testimoere, demonstrarent, quaedam sanctarum Scripturarum testimonia et sanctorum Patrum dicta ad suum superstitiosum errorem confirmandum violenter sumpserunt, et eidem suo operi incompetenter aptaverunt, quoniam non eo sensu quo dicta, nec eo intellectu, quo a sanctis Patribus exposita ab illis esse produntur prolata vel intellecta. Eamdem porro synodum cum sanctae memoriae genitor vester coram se suisque perlegi fecisset, et multis in locis, ut dignum erat reprehendisset, et quaedam capitula, quae reprehensioni patebant, praenotasset, eaque per Angilbertum abbatem eidem Adriano papae direxisset, ut illius judicio et auctoritate corrigerentur, ipse rursus favendo illis, qui ejus instinctu tam superstitiosa tamque incongrua testimonia memorato operi inseruerant, per singula capitula in illorum excusationem respondere quae voluit, non tamen quae decuit, conatus est. Talia quippe quaedam sunt, quae in illorum objectionem opposuit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ausu in illis partibus confringere & penitus ab olere
prae sum pserunt. sic in discrete noscitur fecisse in eo quod
superstitiose eas adorare iussit. Proquarum &iã causa
srnodum congregari praecepit . et sua auctoritate subiure¬
iurando censuit uterigerentur . & ad orarentur. & scaẽ
nuncuparentur. Cum ea s erigere licitum. adorare uero
ne fassit. in seruit &iam in ea demepistola quaedamtesti¬
monia scõrum patrum quantum nobis datur intellegi
ualde absona et adrem dequa agebatur minime pertinen¬
tia. Exhuius namque epistolȩ textu imperator & derus
simulq et populus auctoritatem sumentes. synodum
fecerunt. in qua sicut illi multum deuia uerunt quuma¬
gines scorum in illa alia synodo quae sub constantino
auo memorati constantini facta est penitus abdicandas
esse decreuerunt sicistinon medio criter errauerẽ
quieas non solum coli & adorari & scas nuncuparisanc¬
xerunt uerum &iam sc̃i moniam ab eis se adipisci pro¬
fessi sunt & ut iduerum esse quodnitebantur adstru¬

Expanded text:
abolere praesumpserunt, sic indiscrete noscitur fecisse in eo, quod superstitiose eas adorare jussit; pro quarum etiam causa synodum congregari praecepit, et sua auctoritate sub jurejurando censuit, ut erigerentur, et adorarentur, et sanctae nuncuparentur, cum eas erigere licitum, adorare vero nefas sit. Inseruit etiam in eadem epistola quaedam testimonia sanctorum patrum, quantum nobis datur intelligi, valde absona, et ad rem de qua agebatur, minime pertinentia. Ex hujus namque epistolae textu, imperator et clerus, simulque et populus, auctoritatem sumentes synodum fecerunt, in qua sicut illi multum deviaverunt, qui imagines sanctorum in illa alia synodo, quae sub Constantino avo memorati Constantini facta est, penitus abdicandas esse decreverunt, sic isti non mediocriter erraverunt, qui eas non solum coli et adorari, et sanctas nuncupari sanxerunt, verum etiam sanctimoniam ab eis se adipisci professi sunt. Et ut id verum esse quod nitebantur astru
Abbreviated transcription (Latin):
osserui acfidelissimi oratores urĩ. qualit̃ proximis
kalendis nouembris apud parisiorum urbem iux¬
ta praeceptum urae magnitudinis inunum conuenimus
qualiterq: denegotio aurã pietate nobis iniuncto de cau¬
sauidelicet imaginu megerimus ad memoriamurae
cel situdinis reducimus. Sed ut melius nobis manifestũ
fieret obquam causam ur̃a pietas qua eerga dĩ scaẽq:
suae et lesiae amoremar dentissime flagrat ad hoc inqui¬
rendum primũ accensa fuerit necessarium duximus initiũ
huius cerei cognoscere. etideo primum epistolam domni
hadriani papae quam pridem proimaginibus erigendis
constantino imperatori & huerenȩ matrȩ eius ad eorũ
dep̃cationem intrans marinis partibus direxit. corã nobis

Expanded text:
os servi ac fidelissimi oratores vestri, qualiter proximis Kalendis Novembris apud Parisiorum urbem juxta praeceptum vestrae magnitudinis in unum convenimus, qualiterque de negotio a vestra pietate nobis injuncto, de causa videlicet imaginum, egerimus, ad memoriam vestrae celsitudinis reducimus. Sed ut melius nobis manifestum fieret, ob quam causam vestra pietas, quae erga Dei sanctaeque suae Ecclesiae amorem ardentissime flagrat, ad hoc inquirendum primum accensa fuerit, necessarium duximus, initium hujusce rei cognoscere, et ideo primum epistolam domini Adriani papae, quam pridem pro imaginibus erigendis Constantino imperatori et Herenae matri ejus ad eorum deprecationem in tr
Abbreviated transcription (Latin):
quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat.
et in fra. Illud quod est secundum institutiones
hominum. partim superstitiosum est. partim ñ est.
Supertitiosum est quicquid institutum est ab homi¬
nibus ad facienda et colenda idola pertinens.
uel adcolendam sicut dm̃ creaturam. Et post pauca
In eodem sequitur libro. Appetunt tameN
omnes quanidam similitudinem in signifi¬
cando. ut ipsa signa inquanitum possurit
rebus quaes ignificantur similiasint. Sed quia
multis modis simile aliquid alicui potest esse non
constat talia signa inter homines. Nisi consensus
accedat. Inpicturis uero et statuis ceteris huius¬
modi simulatis operibus. maxime peritorum arti¬
ficum nemo errat cumsimilia uiderit. ut agnoscat
quibus sint rebus similia. et hoc totum genus in ter
super flua hominum instituta Numerandum est
Nisi cum inter est quid eorum. qua decausa. et ubi.
et quando. et cuius auctoritate fiat. et cetera¬
ITEM AU EUSTINI IN LIBRO TERTIO

Expanded text:
quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat. quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat. » Et infra: « Illud quod est secundum institutiones hominum, partim superstitiosum est, partim non est. Superstitiosum est quidquid institutum est ab hominibus ad facienda et colenda idola pertinens, vel ad colendam sicut Deum creaturam. » --Et post pauca in eodem sequitur libro: « Appetunt tamen omnes quamdam similitudinem in significando, ut ipsa signa, in quantum possunt rebus, quae significantur similia sint, sed quia multis modis simile aliquid alicui potest esse, non constant talia signa inter homines, nisi consensus accedat, in picturis vero et statuis caeteris hujusmodi simulatis operibus, maxime peritorum artificum nemo errat, cum similia viderit, ut agnoscat quibus sint rebus similia, et hoc totum genus inter superflua hominum instituta numerandum est, nisi cum interest quid eorum, qua de causa, et ubi, et quando, et cujus auctoritate fiat, etc. » --Item Augustini in libro III
Abbreviated transcription (Latin):
autsimpliciani. sed uidi augustinum aut simplicianũ.
cum eo tempore quotale ali quiduidit nos ignora¬
remus usque adeo manifestumest non ipsos homi¬
nes sed imagines eorum uideri. et pha rao spicas se di¬
xit uidis se in somnis etboues nonspicarum aut
boum imagines. Siigitur liquido constat no¬
minibus earum rerum¬
easdem imagines appellari. non mirum est quod
scriptura dicit samuhelem uisum. et cetera
ITEAU GUSTINI IN UBRO DEDOCTRINA
SE CUN DO
ignum est enim res praeter speciem quam iN¬
gerit sensibus aliud aliquid exse faciens in co¬
gitationem uenire. sicut uestigio uiso. transis se
animal cuius uestigium est cogitamus. et uiso fumo.
ignem sub esse cognoscimus. Signorum igitur
alia sunt naturalia. alia data: signa data sunt
quaediuinitus inscripturis sc̃ĩs continentur per
homines nobis indicata sunt quiea conscripserunt.
et cetera. Ante omnia igitur opus est dĩ timo¬
rem conuerti ad cognoscendam eius uoluntatem.

Expanded text:
aut Simpliciani," sed: "uidi Augustinum et Simplicianum", aut Simpliciani," sed: "uidi Augustinum et Simplicianum", cum eo tempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat nminibus earum rerueasdem imagines appellari, non mirum est quod scriptura dicit, Samuelem visum , etc. » Item Augustini in libro de Doctrina secundo: « Signum est enim res praeter speciem quam ingerit sensibus aliud aliquid ex se faciens in cogitationem venire, sicut vestigio viso, transisse animal cujus vestigium est cogitamus, et viso fumo, ignem subesse cognoscimus. Signorum igitur alia sunt naturalia, alia data. Signa data sunt, quae divinitus in Scripturis sanctis continentur, per homines nobis indicata sunt, qui ea conscripserunt, et caetera. Ante omnia igitur opus est Dei timorem converti ad cognoscendam ejus voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
Solent enim inscripturis imagines earum rerum
nominibus appellari quarum imagines sunt. sicut
omnia quae pinguntur atque figuntur ex aliqua
materiee metalli aut ligni uel cuius cumque rei
aptȩ ad opera huius modi quaȩetiam uidentur
in somnis: et omnes fere imagines earum rerum
quarum imagines sunt appellari nominibus solent
Quis enim est qui hominem pictum dubitet uocare
hominem quando quidem et singulorum quorũq
picturam cum aspicimus. propria quoque no¬
mina in cunctanter adhibemus. uelut cum intu¬
entes tabulam aut parietem dicimus. illecice¬
ro est ille salustius. ille achilles. ille hector
hoc flumen symois.
illa roma.
cum aliud nihilsint
quam pictae i magines. Unde cherubim cum sint
cȩlitus potestates. factae tamen exmetallo quod
imperauitds super arcam testamenti magnęrei
significandae gratia. Non aliud quam cherubim
illa quoque figmenta uocitantur. Item. quisquis
uidet somnium nondicit uidi imaginem augustini

Expanded text:
Solent enim in scripturis imagines earum rerum nominibus appellari, quarum imagines sunt, sicut omnia quae pinguntur atque finguntur ex aliqua materie metalli, aut ligni, vel cujuscunque rei aptae ad opera hujusmodi, quae etiam videntur in somnis, et omnes fere imagines earum rerum quarum imagines sunt appellari nominibus solent. Quis enim est, qui hominem pictum dubitet vocare hominem? quandoquidem et singulorum quorumque picturam cum aspicimus, propria quoque nomina incunctanter adhibemus, velut cum intuentes tabulam aut parietem dicimus, ille Cicero est, ille Salustius, ille Achilles, ille Hector, hoc flumen Symois, illa Roma. Cum aliud nihil sint, quam pictae imagines, unde cherubim cum sint coelitus potestates, factae tamen ex metallo, quod imperavit Deus, super arcam testamenti magnae rei significandae gratia, non aliud quam cherubim illa quoque figmenta vocitantur. Item quiuidet somnium, non dicit: „uidi imaginem Augustini
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus haberestudeat. & omnes contra illam pacem
discordantes adueram concordiam reuocare contendat
Certum est enim quia sicut quis quam si eandem caritatem
illam dõ placitȩ fraternitatis caritatem seruare poterit
et noluerit. ad palatium caritatis peruenire non poterit
it cusiillos quos contra eandem dilectionis unitatem dissi¬
dentes cognouerit. et illos ad tante beatitudinis uiam re¬
uocare poterit . et uirtute quaualet non certa uerit. ipse
sibi eius dem beatitudinis ianuam seris ualidissimis dau¬
dit. Similiter quoque iustissimo dĩ iudicio eandẽ cal¬
candi semitam obstaculum sibi opponit. si secđm qualita

Expanded text:
omnibus habere studeat, et omnes contra illam pacem omnibus habere studeat, et omnes contra illam pacem discordantes ad veram concordiam revocare contendat. Certum est enim quia sicut quisquam si eamdem charitatem illam Deo placitae fraternitatis charitatem servare poterit, et noluerit ad palatium charitatis pervenire non poterit. Ita si illos quos contra eamdem dilectionis unitatem dissidentes cognoverit, et illos ad tantae beatitudinis viam revocare poterit, et virtute qua valet non certaverit, ipse sibi ejusdem beatitudinis januam seris validissimis claudit. Similiter quoque justissimo Dei judicio eamdem calcandi semitam obstaculum sibi opponit, si secundum qualita
Abbreviated transcription (Latin):
uia ergo percaritatem dĩ quã eipso largiente
diffusa est incordibus nostris. per sp̃m sc̃m qui
datus est nobis. uniuersae ecdesiae notũ esse non dubi¬
tatur. quod omnia quae intra eandem scãm dĩ ecclesiam
adperennem capiendam salutem pertinentia aguntur.
itaper eius dem sc̃i sp̃s gratiam caute agenda sint. ut illud
praecipuae caritatis priuilegium conseruetur. quod ipse
auctor et largitor omniumbonorum dñs demundo
corporaliter abscessurus. prosummo atq: altissimo mu¬
nere fidelibus suis dando pariter et relinquendo largiri
dignatus est dicens. pacem meam douobis pacemmeam re¬
linquo uobis. Illud etiam a postoli pariter at tentis sime
cogitandũ. pacem sequimini et scĩ moniam. sinequanemo
uidebit dm̃. Et idcirco ualdenecesse est ut quisquis ad il¬
lam patriam desiderat peruenire ubinumquam discor¬
dia potuit uel poterit introire. illud summore agerestu¬
decit. per qđ et ipse illam dõ placitã caritatis pacẽ cum

Expanded text:
uia ergo per charitatem Dei quae ab ipso largiente diffusa est in cordibus nostris per Spiritum sanctum, qui datus est nobis, universae Ecclesiae notum esse non dubitatur, quod omnia quae intra eamdem sanctam Dei Ecclesiam ad perennem capiendam salutem pertinentia aguntur, ita per ejusdem sancti Spiritus gratiam caute agendae sint, ut illud praecipuae charitatis privilegium conservetur, quod ipse auctor et largitor omnium bonorum Dominus de mundo corporaliter abscessurus pro summo atque altissimo munere fidelibus suis dando pariter et relinquendo largiri dignatus est, dicens: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Illud etiam Apostoli pariter attentissime cogitandum: Pacem sequimini et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Et idcirco valde necesse est, ut quisquis ad illam patriam desiderat pervenire, ubi nunquam discordia potuit vel poterit introire, illud summopere agere studeat, per quod et ipse illam Deo placitam charitatis pacem cum
Abbreviated transcription (Latin):
celebrandorum sacramentorum quae ipsoministerio
consecrata scãdicantur in eius honore cui prosalute
nr̃a inde seruitur. & sunt profecco &iam ista instru¬
menta uel uasa quid aliud quam opera manuum hominũ
uerum tamen num quid os habent & non loquentur. num¬
quidoculos & non uidebunt num quid eis supplicamus
quia pereas supplicamus dõ. illa maxima causa est
impiecatis in sanȩ quod plus ualet in affectibus misero¬
rum uiuenti similis forma quaesibi efficit supplicari.
quam quod eam mani festum est nonesse uiuentem
PRO IMAGIN UM AD ORATIONE DUO CHIE¬
RUBIM ADSUMUNT INTESTIMONIUM
QUAE IN SIENO MYSTERII DUCTA EUERUNT
ENDEBEATUS AUCUSTINUS IN LIBRO DE
DOCTRINAXPIANATERTIO. INT̃ CETERAIN QUIT
Miserabilis est animae seruitus signa prorebus accipere
& supra creaturam corpoream: oculum mentis ad hau
riendum aeternum lumen leuare non posse. quae
tamen seruitus in iudȩ populo longe aceterarum

Expanded text:
celebrandorum sacramentorum, quae ipso ministerio consecrata sancta dicantur, et in ejus honore cui pro salute nostra inde servitur. Et sunt profecto etiam ista instrumenta vel vasa quid aliud quam opera manuum hominum? Verumtamen nunquid os habent et non loquuntur, nunquid oculos et non videbunt, nunquid eis supplicamus, quia per eas supplicamus Deo? illa maxima causa est impietatis insanae, quod plus valet in affectibus miserorum viventi similis forma, quae sibi officit supplicari, quam quod eam manifestum est non esse viventem,pro imaginum adoratione duo cherubim assumunt in testimonium, quae in signo mysterii ducta fuerunt. Unde beatus Augustinus in libro de Doctrina Christiana tertio, inter caetera, inquit: « Miserabilis est animae servitus signa pro rebus accipere, et supra creaturam criendum aeternum lumen leuare non posse. Quae tamen seruitus in ludaeo populo longe a ceterarum
Abbreviated transcription (Latin):
SINT. EIS Q UT. FERTURINCEN SŨ PONENDŨ¬
CŨIPSI SC̃I AN GELI UELSC̃IHOMINES UIUOS SE AD¬
ORARE NOLERINT.
UN DEBEATUS AUGUSTINUS IN LBRO XI. DECIUITA¬
Putauerunt quidem deferendum angelis honorem uel ad¬
orando uel sacrificando quidebetur dõ et eorum sunt am¬
monitione prohibiti. iussiq: hoc ei deferre. cui unifas
esse nouerunt. imitati sunt angelos scõs. & iam scĩ homines
dĩ nam paulus & barnabas inlicaonia facto quodam mira¬
culo sanitatis . putati sunt dii eisq licaonii uictimas immo¬
lare uoluerunt. quodase humili pietate remouentes . eis
inquem crederent adnuntiauerunt dm̃. ET POST PA¬
ET POST PAUCA

Expanded text:
sint, eisque, ut fertur, incensum ponenducum ipsi angeli vel sancti homines vivos se adorari noluerint. Unde beatus Augustinus in libro XI de CivitaPutaverunt quidem deferendum angelis honorem vel adorando, vel sacrificando, qui debetur Deo, et eorum sunt admonitione prohibiti, jussique hoc ei deferre, cui uni fas esse noverunt, imitati sunt angelos sanctos, et jam sancti homines Dei. Nam Paulus et Barnabas in Lycaonia facto quodam miraculo sanitatis, putati sunt dii, eisque Lycaonii victimas immolare voluerunt, quod a se humili pietate removentes, eis in quem crederent annuntiaverunt Deum. » --Et post pauca
Abbreviated transcription (Latin):
audis sem medaturum esse pollicitus sum &ilico es semissurũ
paululum autem morarum fuit in medio dumqua ero optimũ
uelum pro eo mittere arbitrabar enim decrpromihi es semit¬
tendum. Nunc autem mifi quod potui res perire. & precor
ut iubeas prbo ipsius loci suscipere uelum alectore quod a no¬
bis missumest . & deinceps praecipere inec clesia xp̃iistius mo¬
di uel a qua e contra religionem nr̃am ueniunt ñ apendi
NAMETBEATUS PAULUS ABOSTOLUS IN EPIS
PRIMA ADCORINTEIIOS OBSCANDALUM IN FIR¬
MORUM FRATRUM UITAN DUM ITA
SCRIP SIT
Ochis autem quaeidolis sacrificantur. scimus quia omnes
scientiam habemus & quia idolum nihil est
QUODBEATUS AMBROSIUSITAEXBONIT
Huinquit in flatierant perscientiam quiidola contrasa¬
lutem fratrum imperitorum carnes sacrificatorum edebant
scientes licere carnem edere. & quod nihil est idolum id eo
non contamin ari edentem. hiscandalum fratribus erant

Expanded text:
audissem me daturum esse pollicitus sum, et illico se missurum; audissem me daturum esse pollicitus sum, et illico se missurum; paululum autem morarum fuit in medio, dum quaero optimum velum pro eo mittere, arbitrabar enim de Cypro mihi esse mittendum. Nunc autem misi quod potui reperire, et precor ut jubeas presbytero ipsius loci suscipere velum a lectore, quod a nobis missum est, et deinceps praecipere in ecclesia Christi istiusmodi vela, quae contra religionem nostram veniunt non appendi. » Nam et beatus Paulus apostolus in Epistola prima ad Corinthios ob scandalum infirmiorum fratrum vitandum ita scripsit: De his autem quae idolis sacrificantur, scimus quia omnes scientiam habemus, et quia idolum nihil est. Quod beatus Ambrosius ita exponit: « Hi, inquit, inflati erant per scientiam, qui idolo contra salutem fratrum imperitorum carnes sacrificatorum edebant, scientes licere carnem edere, et quod nihil est idolum, ideo non contaminari edentem, hi scandalum fratribus erant
Abbreviated transcription (Latin):
IO HANNEM CONSTANTINO POLITANŨET
SCRIBIT. ETBEATUS HIERONIMUS DE GRECO
IN LATINU SERMONEMTRANSTULIT
LE GIMUS FECSSE
udiui inquit quos dammurmura recontrame. quando
simulpergebamus ad scm̃ locum quo uocatur bethel ut ibi col¬
lectam tecum exmore ecdesiastico facerem & uenis semaduil¬
lam quaedicitur anablatha uidissemq: ibi praeteriens lucernã
ardentem &interrogas semquilo cus esset didicissemq: eẽ eccłam.
& intrassem ut orarem. in ueniibi uelum pendens inforibus
eiusdem ecclesiae tinctum atque depictum. & habensi magi¬
nem quasi xp̃i uel scĩ cuiusdam Non enim satis meminicuius
imago fuerit. Cumergo hoc uidissem in eclesia xp̃i. contra
auccoritatem scripturarum hominis pendere imaginem
scidiillud. & magis dedi consilium custodibus eiusdem ut
pauperem mortuum eo ob uoluerent & efferrent. illiq:
contra murmurantes dicerent. si scindere uoluerat iustum
erat ut aliud daret uelum atque commutaret quod cum

Expanded text:
Joannem Constantinopolitanum episcopum Joannem Constantinopolitanum episcopum scribit, et beatus Hieronymus de Graeco in Latinum sermonem transtulerat, legimus fecisse: « Audivi, inquit, quosdam murmurarsimul pergebamus ad sanctum locum, qui uocatur Bethel, ut ibi collectam tecum ex more ecclesiastico facerem, et uenissem ad uillam, quae dicitur Anablata, uidissemque ibi praeteriens lucernam ardentem et interrogassem, qui locus esset, didicissemque esse ecclesiam et intrassem, ut orarem, inueni ibi uelum pendens in foribus eiusdem ecclesiae tinctum atque depictum et habens imaginem quasi Christi uel sancti cuiusdam; non enim satis memini, cuius imago fuerit. cum ergo hoc uidissem, in ecclesia Christi contra auctoritatem scripturarum hominis pendere imaginem, scidi illud et magis dedi consilium custodibus eiusdem loci, ut pauperem mortuum eo obuoluerent et efferrent. illique contra murmurantes dicere: \'si scindere uoluerat, iustum erat ut aliud daret velum, atque commutaret; quod cum
Abbreviated transcription (Latin):
LIBETALIA OCCASIONE SCANDALA
infirmioribus fratribus prouenire possent: hoc summo¬
perescĩ uiri prouida consideratione uitare studuerunt¬
& dictis factisq suis nobis uitandum usquequaque euden¬
ter ostendunt
HINCENIM BEATUS. AUGUSTINUS. IN
LIBRO .IIII. DE CIUITATE DI
Maiores inquitnr̃i superstitionem areligione se pa¬
rauerunt
ITEM IDEM IN LIBRO .X. DECIUITATEDI
EIUSDEM OPERI
Legimus serpentum morsus mortiferos poenam iustis¬
simam peccatorem inligno exaltato atque prospecto
aeneo serpente sanatos: ut & populo subueniretur afflic¬
to & mors morte destructa uelut crucifixȩ mortis simi¬
litudine signaretur. quem sane serpentem propter facti
memoriam reseruatũ cum postea populus errans tamquã
idolum colere coepisset. et echias rex religiosa potesta¬
te dõ seruiens cum magna pietatis laude contriuit
TALE QUID ET BEATŨ EPIPHANIŨ UIRŨ
SCIS SIMŨ ET DOCTISSIMUMZELO
DIUI NO SUCCEN SUM IN EPISTOLA QUÃ AI

Expanded text:
libet alia occasione scandala libet alia occasione scandala infirmioribus fratribus provenire possent, hoc summopere sancti viri provida consideratione vitare studuerunt, et dictis factisque suis nobis vitandum usquequaque evidenter ostendunt. Hinc enim beatus Augustinus in libro IV de Civitate Dei: « Majores, inquit, nostri, superstitionem a religione separaverunt. » Item idem in libro X de Civitate Dei ejusdem operis: « Legimus serpentum morsus mortiferos poenam justissimam peccatorum in ligno exaltato atque prospecto aeneo serpente sanatos, ut et populo subveniretur afflicto, et mors morte destructa, vel ut crucifixae mortis similitudine signaretur. Quem sane serpentem propter facti memoriam reservatum, cum postea populus errans tanquam idolum colere coepisset, Ezechias rex religiosa potestate Deo serviens cum magna pietatis laude contrivit. » Tale quid et beatum Epiphanium virum sanctissimum et doctissimum zelo divino succensum, in epistola quam ad
Abbreviated transcription (Latin):
corporalem eius rei signum in tueor quam colere debeo
ITEM POST PAUCA
Audent respondere non ipsa corpora colere: sed quae
illis regendis praesident numina
STENIM SICUT PREMISSA SC̃ORŨ PATRUM
DOCUMENTADE CLARANT SC̃I AN GELIET SC̃I
uiri non sunt colendi nec ad orandi hoc enim & ipsi re¬
fugiunt sed sola caritate non autem serui tutehonoran¬
di nec scis martrribus templasacra & sacrificia sed solidõ
constituenda praesertim cum honorandi sint propt̃
imitationem non adorandi propter religionem. qua
ratione aut qua aucto ritate ad oratio incensum lum in a¬
ria & cetera quae inepistola graecorum ad numerant᷑¬
eorum imaginibus exhibenda sunt. Qua propter
omis sa omni superstitione conuenit scaẽ catholicae
&a postolicȩ et clesiae religioni ergascõrum imagines
hanc discretionem tenere sicut eximius doctor
beatus papa gregorius docuit. & in suis scriptis
nobis tenendum sequendumq reliquit

Expanded text:
corporalem ejus rei signum intueor quam colere debeo. corporalem ejus rei signum intueor quam colere debeo. » --Item post pauca: « Audent respondere, non ipsa corpora colere, sed quae illis regendis praesident numina. » Si enim, sicut praemissa sanctorum patrum documenta declarant, sancti angeli et sancti viri non sunt colendi nec adorandi, hoc enim et ipsi refugiunt, sed sola charitate, non autem servitute honorandi, nec sanctis martyribus templa, sacra et sacrificia, sed soii Deo constituenda, praesertim cum honorandi sint propter imitationem, non adorandi propter religionem, qua ratione antiqua auctoritate adoratio, incensum, luminaria, et caetera, quae in epistola Graecorum annumerantur eis exhibenda sunt? Quapropter omissa omni superstitione convenit sanctae catholicae et apostolicae Ecclesiae religioni erga sanctorum imagines hanc discretionem tenere, sicut eximius doctor beatus papa Gregorius docuit, et in suis scriptis nobis tenendum sequendumque reliquit