comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓpagata. & ueritate roborata re-¬
periatur: nichil in hac sententia ꝑti¬
mestimꝰ. Et tamen si illi circa fr̃s inui-¬
di erant & maligni. aut circa dm̃ in¬
grati: ecce qualibus cõmunicabant.
Ecce quales diuersa sentientes. sicut
cyprianꝰ p̃dixit a iure cõmunionis ñ
amouebant. Ecce a quibꝰ non pollue¬
bant᷑ in conseruatione unitatis. Ecce
quantũ amandũ sit uinculum pacis.
Ecce quid considerent qui nobis de
p̃cessorum ep̃orum concilio calũnant᷑:
quorum caritatẽ non imitant᷑. & quo¬
rũ exemplo considerato iure damnan-¬
t᷑. Si consuetudo erat sicut hȩc senten¬
tia testis ẽ. ut heretici uenientes ad
eccłiam cum baptismate quod habe-¬
bant susciperent᷑ aut hoc recte fiebat.
aut mali bonos in unitate ñ macu-¬
lant. Si recte fiebat: cur orbem terrarỹ
quia sic recipiunt᷑ accusant: Si autẽ
mali bonos in unitate non maculant:
quomͦ se a crimine sacrilege separatio¬

Expanded text:
te propagata et ueritate roborata repte propagata et ueritate roborata repperiatur, nihil in hac sententia pertimescimus. et tamen si illi circa fratres inuidi erant et maligni aut circa deum ingrati, ecce qualibus communicabant, ecce quales diuersa sentientes, sicut Cyprianus praedixit, a iure communionis non amouebant, ecce a quibus non polluebantur in conseruatione unitatis, ecce quantum amandum sit uinculum pacis, ecce quid considerent qui nobis de praecessorum episcoporum concilio calumniantur, quorum caritatem non imitantur et quorum exemplo considerato iure damnantur. si consuetudo erat, sicut haec sententia testis est, ut haeretici uenientes ad ecclesiam cum baptismate quod habebant susciperentur, aut hoc recte fiebat aut mali bonos in unitate non maculant. si recte fiebat, cur orbem terrarum, quia sic recipiuntur, accusant? si autem mali bonos in unitate non maculant, quomodo se a crimine sacrilegae separatio
Abbreviated transcription (Latin):
Si non dimiseritis. nec pater urr̃ dinit¬
tet uobis. Quantomagis cum eos ode¬
rant quibus retribuebant mala ꝓbo¬
nis. nec tamen isti scło uerbis solis ꝙl
factis renuntiantes. si postea corrige¬
rent᷑ rursus baptizarent᷑. sed uno ui¬
tali baptismate scĩficarent᷑. Quod qͥd̃e
in catholica ẽ. sed ñ in sola sicut nec it
scĩs solis. qui ȩdificati sunt suꝑ pecã
ꝙ ex quibꝰ unica illa columba ꝑficta
Castus a sicca dixit. Qui contenta ul¬
ritate p̃sumit consuetudinẽ sequi.al¬
circa fes inuidus ẽ ꝙ malignꝰ quibs
ueritas reuelatur. aut circa dm̃ in¬
gratꝰ ẽ. cuius inspiratione ȩccła eiꝰ
instruitur. Iste si conuinceret eos qͥ
diuersa sentiebant. ꝙ hoc tenebañ
quod etiã postea totus orbis xp̃iano
concilio confirmatꝰ obtinuit: ita con¬
suetudinẽ sequi ut contemnerent ue¬
ritatẽ. hȩc uerba formidare deberemꝰ.
Cum uero illa consuetudo & a uerita¬

Expanded text:
si non dimiseritis, nec pater uester dimitsi non dimiseritis, nec pater uester dimittet uobis; quanto magis cum eos oderant quibus retribuebant mala pro bonis!\' nec tamen isti saeculo uerbis solis et non factis renuntiantes, si postea corrigerentur, rursus baptizarentur, sed uno uitali baptismate sanctificarentur. quod quidem in catholica est, sed non in sola, sicut nec in sanctis solis qui aedificati sunt super petram et ex. quibus unica illa columba perficitur. Castus a Sicca dixit: Qui contempta ueritate pcirca fratres inuidus est et malignus quibus ueritas reuelatur aut circa Deum ingratus cuius inspiratione ecclesia eius instruitur. Iste si conuinceret eos qui diuersa sentiebant et hoc tenebant, quod etiam postea totus orbis christiano concilio confirmatus optinuit, ita consuetudinem sequi ut contemnerent ueritatem, haec uerba formidare deberemus; cum uero illa consuetudo et a uerita
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit: quomͦ non sunt mortui qͥ scło
uerbis & non factis renuntiant: Qld
ergo ꝓficit lauatio eius qui ab istis
baptizat᷑: nisi quia &̃ ipse si talis est
lauachrum quidẽ habet. sed ñ ei ꝑfiẽ
ad salutẽ: Si autẽ ille a quo baptrat̃
talis ẽ. iste uero non falso ad dm̃ cor¬
de conuertit᷑: non ab illo mortuo ba¬
ptizat᷑ sed ab illo uiuo de quo dictũ
ẽ. ipse ẽ qui baptirat: quolibet corpo¬
ralit̃ oꝑante baptiret᷑. Quod autẽ ait
de hereticis. si enim qui apud illos ba¬
ptizantur ꝑ remissionẽ peccatoꝵ uitã
ȩternã consequunt᷑. cur ad ȩccł̃iam ne¬
niunt: respondet᷑. Ideo ueniunt. qua
etiam si xp̃i baptismũ usq ad sacraña
celebrationẽ ꝑceperunt. tamen uita¬
ȩternam nisi ꝑ unitatis caritatẽ non cs¬
sequunt᷑: sicut nec illi maliuoli ꝙ inui¬
di quibꝰ ñ dimitterent᷑ peccata. nec si ad¬
uersus eos odium tenerent a quibꝰ patt¬
rentur inuiriam: quia ueritas dixit.

Expanded text:
uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uiuit, quomodo non sunt mortui qui saeculo uerbis et non factis renuntiant? quid ergo proficit lauatio eius qui ab istis baptizatur, nisi quia et ipse, si talis est, lauacrum quidem habet, sed non ei proficit ad salutem? si autem ille a quo baptizatur talis est, iste uero non falso ad deum corde conuertitur, non ab illo mortuo baptizatur, sed ab illo uiuo de quo dictum est: ipse est qui baptizat, quolibet corporaliter operante baptizet. quod autem ait de haereticis: si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccautorum uitam aeternam consequuntur. cur ad ecclesiam aen;lfnt?, respondetur: \'ideo ueniunt, quia, etiamsi Christi baptismum usque ad sacramenti celebrationem perceperunt, tamen uitam aeternam nisi per unitatis caritatem non consequuntur, sicut nec illi maliuoli et inuidi, quibus non dimitterentur peccata nec si aduersus eos . odium tenerent a quibus paterentur iniuriam, quia ueritas dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
de uuumꝰ: obsequi his quȩ instruen¬
dis nobis ante p̃dicta sunt. credula
obseruatione debemꝰ. Nam scriptũ
ẽ apud salomonẽ. Qui baptiratur
a mortuo. quid ꝓficit lauatio eius:
Quod utiq de his qui ab hereticis
tinguunt᷑. & de tinguentibꝰ loquitur.
Si enim qui apud illos baptizantur
ꝑ remissionẽ peccatorum uitã ȩternã
consequunt᷑: cur ad excłiam ueniunt.
si uere a mortuo salutis nichil accipit᷑.
Ac ꝓpterea cognito errore pͥstino. si ad
ueritatẽ cum pęnitentia reuertunt᷑. uno
uitali baptismate quod in ȩccłia ca-¬
tholica ẽ scĩficari debebunt. Quid
sit a mortuo baptizari: sine
p̃uidicio diligentioris eiusdẽ scrip¬
turȩ considerationis alibi iam dixi¬
mꝰ. Quero autẽ cur hereticos solos
uelint intelligi mortuos: cum paulus
apłs generalit̾ de peccato dixerit.
stipendium peccati mors. &. iterum.
sapere autẽ scđm carnẽ mors ẽ. Et cũ
mortuam dicat uiduã quȩ in delitiis

Expanded text:
de uiuimus obsequi his quae instruende uiuimus obsequi his quae instruendis nobis ante praedicta sunt credula obseruatione debemus. nam. scriptum est aput salomonem: qui bapti: atur a mortuo quid proficit lauatio eius? quod utique de his qui ab haereticis tinguntur et de tinguentibus loquitur. si enim qui aput illos baptizantur per remissionem peccatorum uitam aeternam consequuntur, cur ad ecclesiam ueniunt? si uero a mortuo salutis nihil accipitur ac propterea cognito errore pristino ad ueritatem cum paenitentia reuertuntur, uno uitali baptismate quod in ecclesia catholica est sanctificari debebunt. Quid sit a mortuo baptizari sine praeiudicio diligentioris eiusdem scripturae considerationis alibi iam diximus. quaero autem cur haereticos solos uelint intellegi mortuos, cum Paulus apostolus generaliter de peccato dixerit: stipendium peccati mors, et iterum: sapere autem secundum carnem mors est. et cum mortuam dicat uiduam quae in deliciis
Abbreviated transcription (Latin):
non tantũ obseruare debemus. aut
etiam ab om̃ibꝰ nobis confirmare. ut
om̃s heretici qui ad sinum matris
ȩccłiȩ accurrunt baptizent᷑: ut mens
heretica quȩ diuturna tabe polluta
ẽ. scĩficatione lauachri purgata in me¬
liꝰ reformet᷑. Fortassis iste qui in diutur¬
na tabe purganda causam posuit
cur deberent heretici baptizari: par¬
ceret eis qui in aliqũa heresim irru¬
entes exiguo illic tempore fuissent.
ꝙ cito correcti ad catholicam inde
migrassent. Demde & ipse parum ad¬
uertit. ita posse ut iniqui om̃s qui ad
illam petrã in qua ȩccłia significat᷑
accurrunt baptizent᷑ ut mens iniqͣ
quȩ extra petram in harena ȩdifica¬
bat audiendo uerba xp̃i & non fa¬
ciendo. scĩficatione lauachri purga¬
ta inmelius reformet᷑. Et tam̃ non fit
si iam baptizati sunt: etiam si ꝓbentur
tales fuisse cum baptirarent᷑. id est ut
seło uerbis & non factis renuntia¬
rent. Quietꝰ aburuc dixit. Qui fi¬

Expanded text:
non tantum obseruarc debemus, uerum non tantum obseruarc debemus, uerum etiam ab omnibus nobis confirmare, ut omnes haeretici qui ad sinum matris ecclesiae adcurrunt baptizentur, ut mens haeretica quae diuturna tabe polluta est sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur. Fortassis iste, qui in diuturna tabe purganda causam posuit cur deberent haeretici baptizari, parceret eis qui in aliquam haeresem inruentes exiguo illic tempore fuissent et cito correcti ad catholicam inde migrassent. deinde et ipse parum aduertit ita dici posse, ut iniqui omnes, qui ad illam petram in qua ecclesia significatur adcurrunt, baptizentur, ut mens iniqua, quae extra petram in harena aedificabat audiendo uerba Christi et non faciendo, sanctificatione lauacri purgata in melius reformetur; et tamen non fit, si iam baptizati sunt, etiam si probentur tales fuisse cum baptizarentur, id est ut saeculo uerbis et non factis renuntiarent. Quietus a Buruc fi.rit: Qui: fi
Abbreviated transcription (Latin):
sinũ & habere & tradere poterant. cur
negat᷑ esse posse in filiis alienis:. Quos
tamen hortatur. ut cęlestia mandata
seruando missa sibi ꝑ unicũ filiũ. fr̃s
cius. & filii dĩ esse mereant᷑. Uic̾tori¬
cus a tabraca dixit. Si hereticis licet
baptizare & remissam peccatorum da¬
re: quid illos infamamꝰ. ut hereticos¬
appellemꝰ: Quid si ibi aliꝰ diceret. si li¬
deretur de iniquis. hoc & illic re-¬
spondeat᷑ de hereticis: id est neq eoꝵ
eẽ baptismũ quod baptizant. ꝙ non
esse consequens ut quisqͥs habet ba¬
ptismũ xp̃i. etiam de peccatoꝵ remis¬
sione securus sit:si hoc in sacramento
tantũ habet. nec ueraci cordis confes-¬
sione conuersus ẽ. ut dimittenti di¬
mitteret᷑. Aliꝰ felix ab utina dixitlle¬
mini dubium ẽ scĩssum consacer-¬
dotes: non intantum posse huma¬
nam p̃sumptionem. quã dñi nr̃i iñu¬
xp̃i adorancła & uenerabiłe maiesta¬
tem. Memores ergo ꝑiculi. hoc quoq

Expanded text:
smum et habere et tradere poterant, cur smum et habere et tradere poterant, cur negatur esse posse in filiis alienis? quos tamen hortatur, ut caelestia mandata seruando missa sibi per unicum filium fratres eius et filii dei esse mereantur. Uictoricus a Tabraca dixit: Si licet haereticis baptizare et remissam peccatorum dare, quid illos infamamus, ut happellemus? 62. Quid, si alius diceret: Si lideretur de iniquis, hoc et illi respondeatur de haereticis, id est neque eorum esse baptismum quo baptizant et non esse consequens, ut quisquis habet baptismum Christi etiam de peccatorum remissione securus sit, si hoc in sacramento tantum habet nec ueraci cordis confessione conuersus est, ut dimittenti dimitteretur. Alius Felix ab Utina dixit: Nemini dubium est, sanctissimi consacerdotes, non in tantum posse humanam praesumptionem, quam domini nostri Christi adorandam et uenerabilem maiestatem. memores ergo periculi hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo concilio posteriore firma¬
ta robustius ꝑsuasit: inuicẽ se tamen
cũ salua caritate diuersa sentirent.
sollicita pietate tolerauerunt. studen¬
tes seruare unitatẽ sp̃s in uinculo
pacis: donec alteris eorum siquid ali¬
Hoc isti audiant: a quibꝰ ꝑ hoc conci¬
lium unitas oppugnat᷑. ꝑ quod conci-¬
lium quantum amanda sit unitas
niciana dixit. Hereticis aut mchil li¬
cet. aut totum licet. Si possunt bapti¬
sp̃m sc̃m dare non possunt. quia non
habent sp̃m sc̃m: nec baptirare sp̃ua¬
liter possunt. Ppterea censemus here¬
ticos baptizari. Huic prope totidẽ
uerbis. ita responderi potest. Homici-¬
dis aut nichil licet: aut totum licet.
Si possunt baptizare: possunt ꝙ sp̃m̃¬

Expanded text:
consuetudo concilio posteriore firmaconsuetudo concilio posteriore firmata robustius persuasit: invicem se tamen, cum salva charitate diversa sentirent, sollicita pietate toleraverunt, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis , donec alteris eorum, si quid aliHoc isti audiant, a quibus per hoc concilium unitas oppugnatur, per quod concilium quantum amanda sit unitas niciana dixit: Haereticis aut nihil licet, aut totum licet. Si possunt baptisanctum dare non possunt, quia non habent spiritum sanctum, necbaptizare spiritaliter possunt. propterea censemus haereticos baptizatos. Huic prope totidem uerbis ita responderi potest: Homicidis aut nihil licet aut totum licet. si possunt baptizare, possunt et sp
Abbreviated transcription (Latin):
missionẽ peccatoꝵ acceperit. Si ꝓpt̾ra
uis eum baptizari quia non accepit
remissionẽ peccatoꝵ: si intus aliquem
inueneris qui tenens odium aduer¬
sus frẽm sic baptizatꝰ sit. cum dñs
mentiri non possit qui ait. si ñ dimi¬
seritis non uobis dimittet᷑. uibebis
correctum denuo baptirari: Non utiꝙ.
Sic ergo nec hereticum: Sane iste cua
non breuit̃ dixerit nos heretico non
cõmunicamꝰ. sed addidit. quantũ in
nobis ẽ: non ẽ pretereundũ. Uidit
enim plures sententiȩ consentire. a
quoꝵ tam̃ consortio uiolaret᷑ unitas¬
si se isti separare ñ possent: & addidit
quantũ in nobis ẽ. utiq demonstran
ñ uoluntate cõmunicate se his qͥs
arbitrabat᷑ baptismũ non habere. sed
tam̃ om̃ia bono pacis & unitatis esse
toleranda. Quod ꝙ illi faciebant. qui
istos non recte facere sentiebant: & il¬
lud tenebant quod postea melius de¬
cdarata ueritas docuit. & antiquior

Expanded text:
missionem peccatorum acceperit. Si propterea missionem peccatorum acceperit. Si propterea uis eum baptizari, quia non accepit remissionem peccatorum, si intus aliquem inueneris qui tenens odium aduersus fratrem sic baptizatus sit, cum dominus mentiri non possit qui ait: si non dimiseritis, non uobis dimittetur, iubebis correctum denuo baptizari? non utique. sic ergo nec haereticum. sane iste cur non breuiter dixerit: nos haeretico non communicamus, sed addidit: quantum in nobis est, non est praetereundum. uidit enim plures huic sententiae consentire, a quorum tamen consortio, ne uiolaretur unitas, se isti separare non possent, et addidit: quantum iit. nobis est, utique demonstrans non uoluntate se communicare his quos artamen omnia bono pacis et unitatis esse toleranda; quod et illi faciebant, qui istos non recte facere sentiebant, et illud tenebant quod postea melius declarata veritas docuit, et antiquior
Abbreviated transcription (Latin):
responderẽ. Si autẽ quereret᷑ utrum
in sola scã esset ȩccłia. & apud hereticos
uł scismaticos non esset: non me ita
credere cum tota ȩccłia responderẽ.
Sed quia hoc ille in sua sententia ñ
posuit: puto eẽ imꝓbum ut ego illi
addã uerba cont̾ra quȩ disputẽ. quȩ
ibi non inueni. Ita enĩ si diceret. una
ẽ aqua eufrate fluminis quȩ ẽ in pa¬
radiso. uerum utiq diceret: sed si in¬
terrogaretur utrũ in solo paradyso
esset ista aqua. & ita esse diceret. fal¬
sum diceret. Est enim & p̾ter para¬
dẏsum in his terris. in quas ab illo
fonte ꝑmanat: Sed quis ẽ tam temera¬
rius qui dicat hoc eum responsurum
fuisse quod falsum ẽ: cum posset for¬
tasse hoc respondere quod uerum est
Quappter uerba huius sententiȩ non
debent habere contradictionẽ. quia
nichil impediunt ueritatẽ. Dati¬
uus abadis dixit Nos quantũ in no¬
bis est heretico non cõmunieamus.
nisi baptizatus in ȩcłia fuerit. & re¬

Expanded text:
responderem. si autem quaereretur, utrum responderem. si autem quaereretur, utrum in sola sancta esset ecclesia et aput haereticos uel schismaticos non esset, non me ita credere cum tota ecclesia responderem. sed quia hoc ille in sententia sua non posuit, puto esse inprobum ut ego illi addam uerba contra quae disputem, quae ibi non inueni. ita enim si diceret: \'una est aqua Eufratae fluminis quae est in paradiso,\' uerum utique diceret. sed si interrogaretur, utrum in solo paradiso esset ista aqua et ita esse diceret, falsum diceret. est enim et praeter paradisum in his terris in quas ab illo fonte permanat. sed quis est tam temerarius qui dicat hoc eum responsurum fuisse quod falsum est, cum posset fortasse hoc respondere quod uerum est? quapropter uerba huius sententiae non debent habere contradictionem, quia nihil inpediunt ueritatem. Datiuns a Uadis dixit: Nos quantum in nobis est haeretico non communicamus, nisi baptizatus in ecclesia fuerit et re
Abbreviated transcription (Latin):
exsufflari in ȩccłia xp̃i. T eogenes
ab yppone regio dixit. Scđm sacra¬
mentum dĩ gr̃ȩ cęlestis quod accepi¬
mꝰ unũ baptisma quod ẽ in eccłia
scã credimꝰ. Pocest & mea es se senten¬
tia. Sic enĩ librata ẽ. ut nichil ha¬
beat contra ueritatẽ. Nam ꝙ̃ nos
unũ baptismum quod ẽ in ȩccłia
scã credimus. Si autẽ dixisset qͦd est
in sola eccłia scã credimꝰ: responden¬
dum erat sicut cęteris. Nunc uero
dẽ in eccłia scã diceret᷑. sed & alibi ẽẽ
non negaret᷑: quodlibet ille senserit:
contra hȩc uerba disputare ñ opus ẽ.
Si enim de me singula quererent᷑
utrum unum esset baptisma: respon-¬
derem unũ esse. Deinde si interroga-¬
rer utrũ hoc esset in ȩccłia sc̃a. respon¬
derẽ hoc ẽẽ. Tertio si quereret᷑ utruor
hoc baptisma crederẽ. responderẽ
ita me credere: ac ꝑ hoc unũ bapti¬
sina quod ẽ in ȩccłia scã me credere

Expanded text:
exsufflari in ecclesia Christi. Theogenes exsufflari in ecclesia Christi. Theogenes ab Hippone Regio dixit: Secundum sacramentum dei gratiae caelestis quod accepimus unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. Potest et mea esse sententia; sic enim librata est, ut nihil habeat contra ueritatem. nam et nos unum baptismum quod est in ecclesia sancta credimus. si autem dixisset: \'quod est in sola ecclesia sancta credimus,\' respondendum erat sicut ceteris. nunc uero dem in ecclesia sancta diceretur, sed et alibi esse non negaretur, quodlibet ille senserit, contra haec uerba disputare non opus est. si enim de me singula quaererentur, utrum unum esset baptisma, responderem unum esse. deinde si interrogarer, utrum hoc esset in ecclesia sancta, responderem hoc esse. tertio si quaereretur, utrum hoc baptisma crederem, responderem ita me credere, ac per hoc unum baptisma quod est in ecclesia sancta me credere
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt hereticꝰ baptitandꝰ ẽ & uiuificandꝰ
ne nos uiui mortuis cõmunicemus.
Nonne mortui erant qui dicebant.
manducemus &̾ bibamus eras enim
moriemur: ꝙ non credebant resurre¬
ctionẽ mortuorum: Qui gͦ istoꝵ col¬
loquiis malis corrumpebant᷑ & eos
sequebant᷑: nonne pariter cum eis in
foueam cadebant: Et in eis tam̃ erañ
isti quibꝰ scribebat apłs iam baptira¬
tis. nec tamen ideo si corrigerentur
denuo baptirarentur. Nonne idem
apłs ait. sapere scđ̾m carnẽ mors ẽ:
Et utiq scdm carnẽ sapiebant. aua¬
ri. fraudatores. raptores inter quos
gemebat ipse cyprianꝰ. Quid gͦ illi
in unitate uiuenti oberant mortui.
Aut quis dicat baptismũ xp̃i qũe
tales haberent uel darent: eoꝵ ini¬
quitatibꝰ fuisse uiolatum: Pollianꝰ
amileo dixit. Iustum est hereticum
baptizari in eccłia sc̃a. Nichil quidẽ
breuius dici potuit. sed puto q hoc
breue ẽ. iustum ẽ baptismũ xp̃i non

Expanded text:
inquit, haereticus baptizans est et uiuificandus, inquit, haereticus baptizans est et uiuificandus, ne nos uiui mortuis communicemus. nonne mortui erant qui dicebant: manducemus et bibamus, cras enim morimur? — non credebant resurrectionem mortuorum —: qui ergo istorum conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foueam cadebant? et in eis tamen erant isti quibus scribebat apostolus iam baptizatis, nec tamen . ideo si corrigerentur denuo baptizarentur. nonne idem apostolus ait: sapere secundum carnem mors est? et utique secundum carnem sapiebant auari fraudatores raptores, inter quos gemebat ipse Cyprianus. quid ergo illi in unitate uiuenti oberant monui, aut quis dicat baptismum Christi quod tales haberent uel darent eorum iniquitatibus fuisse uiolatum? Pollianus a Mileo dixit: Iustum est haereticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iustum est baptismum Christi non
Abbreviated transcription (Latin):
de insidiis hereticorum confugruns
ad ȩccłiam. baptizandos esse a nobis:
qui amici appellati sumꝰ de eiꝰ digna¬
tione. Cui respondetur. xp̃i aduersa¬
rios om̃s esse quibus dicentibꝰ dñe
nonne in nomine tuo uircutes mul¬
tas fecimus. & alia quȩ ibi dicunt᷑.
in fine dicturus ẽ. non noui uos. re¬
cedite a me om̃s qui oꝑamini iniqui-¬
tatẽ. Quȩ tota palea si usq ad ulti¬
mũ in malitia ꝑseuerabit. siue aliqͥd
eiꝰ ante uentilationẽ foras uolet. siue
intꝰ esse uideat᷑. igni destinata ẽ. Si
ergo ꝓpterea baptizandi sunt ad ȩccle-¬
siam uenientes heretici ut ab amicis
di baptizent᷑: nũquid illi auari. rapto¬
res. homicidȩ. amici dĩ sunt. aut qͦs
baptizauerint denuo baptizandi st̃:
elix auagai dixit. Sicut cęcꝰ cęcum
ducens. simul in foueam cadunt: ita
hereticus hercticũ baptizans. simul in
mortẽ cadunt. Hoc uerũ ẽ: sed non
ꝓpterea uerũ ẽ quod adiungit. Et id̾o

Expanded text:
de insidiis haereticorum confugiunt de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici appellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios omnes esse quibus dicentibus: domine, in nomine tuo uirtutes multas fecimus et alia quae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in foueam cadunt, ita haereticus haereticum. baptizans simul in mortem cadunt. Hoc uerum est, sed non propterea uerum est quod adiungit: et ideo,
Abbreviated transcription (Latin):
non baptirent᷑.Si enim nulla ẽ apud
peccatores remissio peccatoꝵ: nec intꝰ
peccatores peccata dimittunt. & tam̃
ab eis baptizati non rebaptirantur.
Ionnulus agyrba dixit. Eccłiȩ catho
tismi trinitate. dño nr̃o dicente. ite ba¬
ptitate gentes in nomine patris ꝙ̾ fi¬
liĩ & sp̃s scĩ. Cum gͦ manifesto inquit
sciamꝰ hereticos non habere nec pa¬
trem nec filiũ nec sp̃m scm: debent
uenientes ad ęccłiam matrẽ nram
uere renasci & baptizari. ut cancer
quod habebant ꝙ damnationis
irȩ terroris offectura. ꝑ sp̃m & cęleste
lauachrũ scĩficet᷑. Hiuc respondemꝰ.
patrem & filium & sp̃m sc̃m̃ in sacra¬
mento dũtaxat om̃s habere. qui ba-¬
ptismo uerbis euangłicis consecrato
baptirant᷑. in corde autẽ ꝙ in uita
nec illos habere. qui intꝰ ꝑdite &
execrabiliter uiuunt. Secundinꝰ
antixp̃oᷤᷤ dicat: indubitant̃ hostes
xp̃i quiq antixp̃i nominati sunt.
grãm haptismi salutaris ministrare
non possunt. Et ideo censeo eos qui

Expanded text:
nulla est aput peccatores remissie peccatorum, nec intus peccatores peccata dimittunt et tamen ab eis baptizati non rebaptizantur. Monnulus a Girba dixit: Ecclesiae cathtismi trinitate domino nostro dicente: ite, baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti. cum ergo manifesto, inquit, sciamus haereticos non habere nec patrem nec filium nec spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis ira et erroris offectura per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Huic respondemus patrem et filium et spiritum sanctum in sacramento dumtaxat omnes habere, qui baptismo uerbis ; 1 \' euangelicis consecrato baptizantur, in corde autem et in uita nec illos habere qui intus perdite et execrabiliter uiuunt. Secundinus antichristos dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
hereticis ꝓbamꝰ sicut non ẽ baptismꝰ
auaroꝵ. insidiosoꝵ. fraudatorum.
raptoꝵ. in indorum. qũe in eis ꝓba¬
mꝰ. Om̃s quippe iniqui sunt. sed iu¬
stus est xp̃c: cuius in se sacramentũ
quod ad ipsum attinet. sua iniqui¬
tate ñ uiolamꝰ. Alioqͥn posset alius dicere
Qui iniquoꝵ baptismũ ꝓbant. qͥd aliud ꝗͣ
iniqͥs cõmunicant: Qd̃ ipsi catholico siqͥs o¬
biceret. respondet᷑ ei qͦd huic mͦ responsũ. ẽ.
ortensianꝰ alarib dixit. Uidint aut p̾sũpto¬
res aut fautores hereticoꝵ. nos unũ baptisina
qͦd ñ nisi in eccła nouimꝰ. eccłȩ uindicamus.
Aut qͦmͦ possunt in nomine xp̃i aliquem
baptizare. qs ipse. xp̃c dicit adu̾sarios su

Expanded text:
haereticis probamus, sicut non est baptismus haereticis probamus, sicut non est baptismus auarorum insidiosorum fraudatorum raptorum inuidorum quem in eis probamus. omnes quippe isti iniqui sunt, sed iustus est Christus, cuius in se sacramentum, quod ad ipsum adtinet, sua iniquitate non uiolant. alioquin posset alius dicere: \'qui iniquorum baptismum probant quid aliud quam iniquis communicant?\' quod ipsi catholicae si quis obiceret, responderetur ei quod huic modo responsum est. Hortensianus a Laribus dixit: Uiderint aut praesumptores auquod non nisi in Ecclesia novimus, Ecclesiae vindicamus. Aut quomodo possunt in nomine Christi aliquem baptizare quos ipse Christus dicit adversarios su
Abbreviated transcription (Latin):
modo grãm d̃i aut habere aut con¬
ferre alicui potest: Huic totide uer¬
bis ita respondet᷑. Qui maliuolos ꝙ
inuidos potestatẽ baptizandi ha
bere dicit: dicat prius quis maliuo¬
habere & indulgentiam diuinam po¬
test. Si uero a do non ẽ quomͦ grãm
dĩ aut habere aut conferre alicui po¬
test: Sed sicut ista eode modo dicta
manifestissime falsa sunt: sic etiã illa
quȩ ut comuncerent᷑ hec dicta sunt.
Baptizant enim maliuoli &̾. inuidi.
sicut concedit ipse cyprianus: quia
eos etiã intꝰ ẽẽ testatur. Sic gͦ poss̃t
etiã heretici baptizare quia baptis¬
mꝰ sacram̃tũ xp̃i ẽ: inuidia uero &
heresis oꝑa diaboli. quȩ quisquis
habuerit non hinic efficit ut si ha¬
beat sacram̃tum xp̃i. etiam iꝑsum
numeret᷑ inter oꝑa diaboli. P riua¬
tus a sufibus dixit. Qui hereticoꝵ
baptismũ ꝓbant. quid aliud quã he¬
reticis cõmunicant: Huic responde¬
t᷑. Non ẽ baptismꝰ hereticoꝵ quẽ in

Expanded text:
modo gratiam dei aut habere aut conmodo gratiam dei aut habere aut conferre alicui potest % Huic totidem uerbis ita respondetur: \'Qui maliuolos et inuidos potestatem bbere dicit, dicat prius quis haehabere et indulgentiam diuinam potest; si uero a deo non est, quomodo gratiam dei aut habere aut conferre alicui potest?\' sed sicut ista eodem modo dicta manifestissime falsa sunt, sic etiam illa, quae ut conuincerentur haec dicta sunt. baptizant enim maliuoli et inuidi, sicut concedit ipse Cyprianus, quia eos etiam intus esse testatur. sic ergo possunt etiam haeretici baptizare, quia baptismus sacramentum Christi est, inuidia uero et haeresis opera diaboli, quae quisquis habuerit non hinc efficit ut, si habet sacramentum Christi, etiam ipsum numeretur inter. opera diaboli. Priuatus a Sufibus dixit: Qui haereticorum baptismus probant quid aliud quam haereticis communicant? Huic respondetur: Non est baptismus haereticorum quem in
Abbreviated transcription (Latin):
tes. aut a uire cõmunionis aliquẽ
si diuersum senserit amouentes. Eece
quantum ualeat in bonis eccłiȩ
filiis amor unitatis & pacis: ut quos
dicebant sacrilegos & ꝓfanos. sine
baptismo ut arbitrabant᷑ admissos.
si eos quantũ putabant corrigere ñ
ualebant. eligerent potius tolerare.
qu̾a ꝓpter eos scm̃ illud unculũ rũ¬
pere. ne ꝓpt̾ zirania eradicaret᷑ si¬
mul & triticum: ꝑmittentes qͣntũ
in ipsis erat sicut in illo nobilissimo
iudicio salomonis. infantile corpꝰ
a falsa matre nutriri potiꝰ quã con¬
cidi. Hoc autẽ ꝙ illi faciebant. qͥ
de baptismi sacram̃to uerius sentie¬
bant: ꝙ isti quibꝰ ꝓmerito tantȩ cari¬
tatis d̾s erat reuelaturus. siquid alit̾
sapiebant. Priuatianꝰ a sufecula
dixit. Qui hereticos potestatẽ bap¬
titandi habere dicit: dicat priꝰ quis
heresim condiderit. Si enĩ heresis
a dõ ẽ: habere & indulgentiã diui¬
nam potest.Si uero a do non ẽ: quo¬

Expanded text:
tes aut a iure communionis aliquem tes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. ecce quantum ualeat in bonis ecclesiae filiis amor unitatis et pacis, ut, quos dicebant sacrilegos et profanos sine baptismo ut arbitrabantur admissos, si eos quantum putabant corrigere non ualerent, eligerent potius tolerare quam propter eos sanctum illud uinculum rumpere, ne propter zizania eradicaretur simul et triticum, permittentes quantum in ipsis erat, sicut in illo nobilissimo iudicio Salomonis, infantile corpus a falsa matre nutriri potius quam concidi. hoc autem et illi faciebant, qui de baptismi sacramento uerius sentiebant, et isti quibus pro merito tantae caritatis deus erat reuelaturus, si quid aliter sapiebant. Priuatianus a Sufetula dixit: Qui haereticos potestatem baptizandi habere dicit, dicat prius quis haeresim condiderit. si enim haeresis a deo est, habere et indulgentiam diuinam potest; si uero a deo non est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
cat sacram̃tum suum: ut homini siue
anteqũa baptizet᷑. siue cum baptiratur.
siue postea quandoq ad se ueracit̃
conuerso id ipsum ualeat ad salutẽ.
quod ad ꝑniciem nisi conuerteretur
ualeret. Cȩterum quis nesciat non ẽẽ
baptismum xp̃i: si uerba euangłica
quibus simbolum constat illic defue-¬
rint: Sed faciliꝰ inueniunt᷑ heretici qͥ
om̃ino non baptizent: quã qui non
illis uerbis baptirent. Ideoq dicimꝰ
non omnẽ baptismũ. nã in multis ido¬
loꝵ sacrilegis sacriᷤᷤ baptizari homines
ꝑhibent᷑ sed baptismũ xp̃i. idẽ uerbis
euangłicis consecratum. ubiq eundẽ
esse nec hominũ quoꝵ libet qualibet
puersitate iuiolari. Sane in ista quoq
sententia non negligent̃ omittendũ
ẽ quod hic interposuit & ait. Quare
om̃ibꝰ pacificis quidẽ uiribꝰ nitendũ
est: nequis heretico errore infectus.
ꝙ cȩtera. Respexit enim uerba illa bea¬
ti cypriani dicentis: neminẽ iudican¬

Expanded text:
cat sacramentum suum, ut homini siue cat sacramentum suum, ut homini siue antequam baptizetur siue cum baptizatur sine postea quandoque ueraciter ad se conuerso id ipsum ualeat ad salutem, quod ad perniciem nisi conuerteretur ualeret. ceterum quis nesciat non esse baptismum Christi, si uerba euangelica quibus symbolum constat illic defuerint? sed facilius inueniuntur haeretici qui omnino non baptizent quam qui non illis uerbis baptizent. ideoque dicimus non omnem baptismum ■— nam in multis idolorum sacrilegis sacris baptizari homines perhibentur —, sed baptismum Christi, id est uerbis euangelicis consecratum, ubique eundem esse nec hominum quorumlibet et qualibet peruersitate uiolari. Sane in ista quoque sententia non neglegenter omittendum est quod hic interposuit et ait: quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et cetera. respexit enim uerba illa beati Cypriani dicentis: neminem iudican
Abbreviated transcription (Latin):
quales illic arguit cyprianꝰ: aferas
etiam ut fieri folet aliqũa p̃cem mq
loquat᷑ contra regulam fidei. Dulc
quiipe irruunt in p̃ces non solum a
imꝑitis loquacibus. sed etiã ab here¬
ticis compositas: ꝙ ꝑ ignorantiȩ sim¬
plicitatẽ non eas ualentes discernere
utunt᷑ eis. arbitrantes quod bonȩ sũ
nec tamen quod in eis ꝑuersũ ẽ euadl¬
at ila q̃ ibi recta s̃t. s ab eis pociꝰ euacl¬
atur: sicut in ipso homine bonȩ
spei. & ꝓbabilis fidei. sed tam̃ ho¬
mine. siquid aliter sapit. non inde
euacuantur quȩ recte sapit: donec ei
ds reuelet. & quod aliter sapit.Si au¬
tẽ malus ẽ ipse atq ꝑuersus: si p̃cem
integram dicat. ꝙ nulla ex parte fidĩ
catholicȩ aduersam. ñ ideo ꝑ ipsam
rectꝰ ẽ. quia illa recta ẽ. Et si in aliqui¬
bꝰ ꝑuersam p̾cem afferat. d̾s ad est euan¬
głicis uerbis suis: sine quibꝰ baptismꝰ
xp̃i consecrari non potest. & ipse scĩfi¬

Expanded text:
quales illic arguit Cyprianus. Afferat quales illic arguit Cyprianus. Afferat etiam, ut fieri solet, aliquam precem, in qua loquatur contra regulam fidei; multi quippe irruunt in preces, non solum ab imperitis loquacibus, sed etiam ab haereticis compositas, et per ignorantiae simplicitatem non eas valentes discernere utuntur eis, arbitrnec tamen quod in eis peruersum est euacuat illa quae ibi recta sunt, sed ab eis potius euacuatur, sicut in ipso homine bonae spei et probabilis fidei, sed tamen homine, si quid aliter sapit, non inde euacuantur quae recte sapit, donec ei deus reuelet et quod aliter sapit. si autem malus est ipse adque peruersus, si precem integram dicat et nulla ex parte fidei catholicae aduersam, non ideo ipse rectus est quia illa recta est, et si in aliquibus peruersam precem adferat, deus adest euangelicis uerbis suis, sine quibus baptismus Christi consecrari non potest, et ipse sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit baptizatꝰ regno cęloꝵ fiet alie
nꝰ. Huic respondet᷑: quia si non sc̃ifica¬
t᷑ aqua cũ aliqua erroris uerba ꝑ im¬
ꝑitiam p̃cator effundit: multi ñ solũ
mali. sed etiam boni fr̃s in ipsa ȩccł̃ia
non scĩficant aqũa. Multoꝵ enĩ p̃ces
emendant᷑ cotidie. Si doctioribꝰ fue
rint recitatȩ: multa in eis reperiunt᷑
contra catholicam fidẽ. Nũquid si
manifestarentur aliqui baptizatis
cum illȩ prȩces dictȩ suꝑ aqu̾a fuis¬
sent: iuberent᷑ denuo baptitari. Qd
itaͦ. Quia plerũq p̃cis uitium supe¬
rat p̃cantis affectus: & quia certa
illa uerba euangłica sine quibꝰ non
potest baptismꝰ consecrari tantũ ualh
ut ꝑ illa sic euacuent᷑ quȩcũq in p̃ce
uitiosa contra regulam fidei dicunt᷑.
qũeadmodum dȩmonium xp̃i no
mine excludit᷑. Nam utiq hereticus
si afferat p̃cẽ uitiosam. nec bonun he¬
bet caritatis affectũ quo possit illa

Expanded text:
fuerit baptizatus regno coelorum fiet alienus. fuerit baptizatus regno coelorum fiet alienus. 47. Huic respondetur, quia si non sanctificatur aqua, cum aliqua erroris verba per imperitiam precator effundit, multi non solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa Ecclesia non sanctificant aquam. Multorum enim preces emendantur quotidie, si doctioribus furint recitatae, et multa in eis reperiuntur contra catholicam fidem. Nunquid si manifestetur aliquos baptizatos, cum illae preces dictae super aquam fuissent, jubebuntur denuo baptizari? Quid ita? Quia plerumque precis vitium superat precantis affectus, et quia certa illa verba evangelica, sine quibus non potest baptismus consecrari, tantum valent, ut per illa sic evacuentur, quaecunque in prece vitiosa contra. regulam fidei dicuntur, quemadmodum daemonium nomine Christi excluditur. Nam, utique haereticus si afferat precem vitiosam, nec bonum habeat charitatis affectum, quo possit illa
Abbreviated transcription (Latin):
atq conscriptã. dico enĩ uobis inquit.
si dimiseritis peccata hominibꝰ dimit¬
tet uobis ꝙ pater ur̃ peccata ur̃a: si
autẽ non dimiseritis hominibꝰ neq
pater ur̃ dimittet uobis. Hinc &
ioħs ait quia caritas cooperit multi¬
tudinẽ peccatoꝵ. Qũa utiq non ha¬
bebant illi. ac ꝑ hoc suꝑ harenã ȩdifi¬
cabant. De quibꝰ idẽ cyprianꝰ dicit qͦd
int̾ in maliuola inuidia etiam tẽporibꝰ
apłicis sine caritate conuersabantur.
ꝙ ideo intꝰ quide esse uidebant᷑. sed
foris erant. quia in illa petra ꝑ quã
significat᷑ ęccłia non erant. Sedatꝰ
a tuborbo dixit. In quantũ aqua sacer¬
dotis p̃ce in eccłia scĩficata abluit de¬
licta: intantũ heretico sermone uelut
cancro infecta cumulat peccata. Qusa¬
re om̃ibꝰ pacificis quidẽ uiribꝰ niten¬
dum ẽ: ne quis heretico errore infect
ꝙ tinctus. singularẽ & uerũ ȩcclȩ baptis¬
mũ retractet accipere: quo quisq non

Expanded text:
atque conscriptam: Dico enim vobis, inquit, atque conscriptam: Dico enim vobis, inquit, si dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si autem n ö n dimiseritis hominibus, neque pater uester dimittet uobis. hinc et Iohannes ait: quia caritas cooperit multitudinem peccatorum, quam utique non habebant illi ac per hoc super harenam aedificabant, de quibus idem Cyprianus dicit quod intus in maliuola inuidia etiam temporibus apostolicis sine caritate conuersabantur. et ideo intus quidem esse uidebantur, sed foris erant, quia in illa petra per quam significatur ecclesia non erant. Sedatus a Tuburbo dixit: In quantum aqua sacerdotis prece in ecclesia sanctificata abluit delicta, in tantum haeretico sermone uelut canccre infecta cumulat peccata. quare omnibus pacificis quidem uiribus nitendum est, ne quis haeretico errore infectus et tinctus singularem et uerum ecclesiae baptismum retractet accipere, quo quisque n
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quia extra petram sunt. ꝓfecto
extra ȩccłam sunt. Recordemur itaq
qũa multos cõmemoret cyprianꝰ uelu¬
ti intꝰ positos qui ȩdificant suꝑ hare¬
nã idẽ audiunt uerba xp̃i & non fa¬
ciunt. Et ideo quia in harena sunt.
extra petrã ẽẽ conuincunt᷑: quod est
extra ȩccłiam. Tamen & quãdu ita
sunt & nondum uel nũqu̾a in meliꝰ
cõmutantur. baptizant & baptiran¬
t̃: ꝙ baptismꝰ que habent illis ad dam¬
nationem destinatis integer manet.
Neq hoc loco dici potest. quis enim
facit om̃ia uerba dñi. quȩ in ipso ȩuã¬
głico sermone conscripta sunt: queni
concludens. ait ȩdificare suꝑ petrã
qui eade uerba audirent ꝙ̃ facerent.
suꝑ harenam autẽ qui audirent &
non facerent: quia & si a quibdam ñ
implent᷑ om̃ia. in eodẽ tam̃ sermone
posuit medicinã dicens. dimittite q
dimittet᷑ uob̃: ꝙ post orationẽ dñicã
in eode ipso sermone cõmemoratam

Expanded text:
sunt, quia extra petram sunt, profecto sunt, quia extra petram sunt, profecto extra ecclesiam sunt. recordemur itaque quam multos commemoret Cyprianus ueluti intus positos qui aedificant super harenam, id est audiunt uerba Christi et non faciunt, et ideo quia in harena sunt extra petram esse conuincuntur, quod est extra ecclesiam: tamen et quamdiu ita sunt et nondum uel numquam in melius commutantur, baptizant et baptizantur et baptismus quem habent illis ad damnationem destinatis integer manet. Neque hoc loco dici potest: \'quis enim facit omnia uerba domini quae in ipso euangelico sermone conscripta sunt, quem concludens ait aedificare super petram qui eadem uerba audirent et facerent, super harenam autem qui audirent et non facerent?\' quia, etsi a quibusdam non implentur omnia, in eodem tamen sermone posuit medicinam dicens: dimittite et dimittetur uobis. et post orationem dominicam in eodem ipso sermone com
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ est malus. An forte ñ ad hominis
meritum. sed ad ipsius baptismi sa¬
cramentũ ꝑtinet. ut foris dari possit:
Si hoc ita esset. nec baptizari foris pos¬
set: & totiens necesse esset baptizari.
quotiens recedens quisq ab ȩccłia rur-¬
sus ad eccłiam remeasset. Iam uͦ si dili¬
gentius quȩramꝰ quid sit fous. maxi¬
me quia ip̃se cõmemorationẽ fecit
petrȩ suꝑ qũa ȩdificat᷑ eccłia: nonne illi
sunt in eccłia qui sunt in petra. Qui
autẽ in petra non sunt: nec in ȩccłia
sunt. Iam g̃ uideamꝰ utrũ suꝑ petrã
ȩdificium suum constituant: qui au-¬
diunt xp̃i uerba & non faciunt. Con¬
tradicit eis ipse dñs dicens. Qui audit
uerba mea hȩc & facit ea. similabo il¬
lum uiro prudenti qui ȩdificat do¬
mum suam suꝑ petram. Et paulopost.
Qui audit uerba mea hȩc & ñ facit
ea. similibo eum uiro stulto qui edifi¬
cat donum suam suꝑ harenam.Si gͦ
in petra ẽ eccłia: illi qui suꝑ harenam

Expanded text:
minus est malus. an forte non ad hominis minus est malus. an forte non ad hominis meritum, sed ad ipsius baptismi sacramentum pertinet ut foris dari non possit? si hoc ita esset, nec haberi foris posset et totiens necesse esset baptizari, quotiens recedens quisque ab ecclesia rursus ad ecclesiam remeasset. Iam uero si diligentius quaeramus quid sit \'foris\', maxime quia ipse commemorationem fecit Petri super quem aedificatur ecclesia, nonne illi sunt in ecclesia qui sunt in petra, qui autem in petra non sunt nec in ecclesia sunt? iam ergo uideamus, utrum super petram aedificium suum constituant qui audiunt Christi uerba et non faciunt. contradicit eis ipse dominus dicens: qui audit uerba mea haec et facit ea, similabo illum uiro prudenti, qui aedificat domum suam super petram, et paulo post: qui audit uerba mea haec et non facit ea, similabo eum uiro stulto, qui aedificat domum suam super harenam. si ergo in petra est ecclesia, illi qui super harenam
Abbreviated transcription (Latin):
uit ȩccłiam. non suꝑ iniquitatẽ. & po¬
testatẽ baptizandi ep̃is dec̾it ñ iniqͥs.
Quare. quia non ꝑtinent ad petrã
suꝑ quã ȩdificant qui uerba di au¬
diunt &̾ faciunt. sed contra xp̃m ui¬
uentes audiendo uerba eius & non
faciendo. ac ꝑ hoc suꝑ harenã ȩdifican¬
do oues eiꝰ & gregẽ ꝑditoꝵ morum
exemplo corrumpunt. baptizare non
possunt. Nũquid non posset hoc ue¬
risimilit̾̃ dici: Et tamen falsum ẽ bap¬
titant quippe iniqui qm̃ iqui sunt.
illi raptores quos in unitate secum
positos cyprianꝰ ipse arguebat. Sed
ideo inquit addidit foris. Cur ergo
foris isti baptizare non possunt: An
quia peiores sunt. eo ipso quo foris st̃
Sed nichil interest ad integritatem
baptismi: quanto peior id tradat. Neq
enĩ tantum interest int̾ malũ ꝙ peio¬
rẽ. quantũ interest inter malũ ꝙͣ bo¬
num. & tam̃ cũ baptizat malus. non
aliud dat quã bonus. Ergo & cũ bap¬
tizat peior. non aliud dat quã ille qui

Expanded text:
t ecclesiam, non super iniquitatem, et potestatem baptizandi episcopis dedit, non iniquis. quare qui non pertinent ad petram, super quam aedificant qui uerba dei audiunt et faciunt, sed contra Christum uiuentes audiendo uerba eius et non faciendo ac per hoc super harenam aedificando oues eius et gregem perditorum morum exemplo corrumpunt, baptizare non possunt.\' numquid non posset hoc uerisimiliter dici? et tamen falsum est. baptizant quippe iniqui, quoniam iniqui sunt illi raptores quos in unitate secum positos Cyprianus arguebat. \'sed ideo,\' inquit, \'addidit "foris cur ergo foris isti baptizare non possunt? an quia peiores sunt eo ipso quo foris sunt? sed nihil interest ad integritatem baptismi, quanto peior id tradat. neque enim tantum interest inter malum et peiorem quantum interest inter bonum et malum, et tamen cum baptizat malus non aliud dat quam bonus; ergo et cum baptizat peior non aliud dat quam ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
sunt om̃s qui audiunt uerba xp̃i &
non faciunt. Baptizentur ergo. quicũq
a talibus baptirati sunt. Quod si non
fit: sicut in istis ita in hereticis. bapti¬
smꝰ xp̃i eorum iniquitate ꝙ ꝑuersita¬
te damnata siue correcta. agnoscen¬
dus & approbandus ẽ. Alius secun¬
dinus a carpis dixit. Heretici xp̃ia¬
fiant. Si xp̃iani sunt: cur in ȩccłia di

Expanded text:
sunt omnes qui audiunt uerba Christi et sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt. baptizentur ergo quicumque a talibus baptizati sunt. quod si non fit, sicut in istis, ita in haereticis baptismus Christi eorum iniquitate et peruersitate damnata siue correcta agnoscendus et adprobandus est. Alius Secundinus a Carpis dixit: Haeretici christiai. christiani sunt, cur in ecclesia dei
Abbreviated transcription (Latin):
ros sed di filios. nam iniqui fili st̃
diaboli. non erroris sed saluas eficdiᷤ.
nam non saluat iniquitas. in etam
recipi: id est in illam petrã. in ilła co¬
lumbam. in illum hortum conclusum
ꝙ fontẽ signatum: qui non nisi in tr¬
tico. non autẽ in paleis agnoscit᷑. siue
longe a uento separent᷑. siue usq ad
ultimã uentilationẽ frum̃to cõmpti
uideantur. frustra gͦ cassius addidt
absq his qͥ in eccłia fideles supplamna¬
t ad heresis tenebras transurant.
Si enim & ipsi ab ȩccłia recedendo b¬
ptismum amiserant. etiã ipsis reddat.
Si autẽ non amiserant. quod ꝑtos dl¬
cum ẽ agnoscatur.  luis ianuarius
a uico cesaris dixit. Si non obtẽpera
error ueritati: multomagis ueritasñ
consenserit errori. Et ideo nos ȩccliȩ
assistimꝰ in qua p̃sidemꝰ: ut baptismi
eius ipsi soli uindicantes. eos quos
ȩccłia non baptirauit baptraemus.
zat utiq petra illa baptitat: ex tra ꝙͣ

Expanded text:
ros sed dei filios — nam iniqui filii sunt ros sed dei filios — nam iniqui filii sunt diaboli —, non erroris sed salutis effectos — nam non saluat iniquitas — in ecclesiam recipi, id est in illam petram. in illam columbam, in illum hortum conclusum et fontem signatum qui non nisi in tritico, non autem in paleis agnoscitur, siue longe a uento separentur siue usque ad ultimam uentilationem frumento commixti uideantur.\' frustra ergo Cassius addidit: absque his qui in ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant. si enim et ipsi ab ecclesia recedendo baptismum amiserant, etiam ipsis reddatur; si autem non amiserant, quod per eos datum est agnoscatur. Alius Ianuarius a Uico Caesaris dixit: Si non obtemperat error ueritati, multo magis ueritas non consentit errori. et ideo nos ecclesiae adsistimus, in qua praesidemus, ut baptismum eius ipsi soli uindicantes eos quos ecclesia non baptizanit baptis emus. zat, utique petra illa baptizat, extra quam
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iniquitas: sed a xp̃o cuiꝰ est
ȩquitas. & cuiꝰ sacramentũ etiam
apud iniquos non est iniquum.
Quod gͦ nobiscũ de iniquis dice¬
rent: hoc sibi de hereticis dicant.
& ideo quod sequit᷑ ita potius erat
dicendum. Censeo itaq flebiles ꝙ
tabidos hereticos non baptizandas
esse cum ad ȩccłam uenire ceperite.
si habent iã baptismũ xp̃i: sed a fua
puersitate corrigendos. Nam etiam
de iniquis dici potest: quoꝵ portio
sunt heretici. Censeo itaq flebiles
ꝙ tabidos iniquos. si iam baptrati
sunt non baptizandos esse cum ad
eccłiam id est ad illam petram extra
quam sunt om̃s qui audiunt uer¬
ba xp̃i & non faciunt. uenire cȩperñ
sed sacra ꝙ diuina lauatione iã lotos
tunc autẽ & lumine uitȩ illumma¬
tos. non hostes sed pacificos. nam ini¬
qui non habent pacẽ. non alienos
sed fidei dñi domesticos. nam iniqͥs
dictum ẽ. quomͦ conuersa es in ama¬
ritudinẽ uitis alienȩ. non adulte¬

Expanded text:
sicut iniquitas, sed a Christo cuius est sicut iniquitas, sed a Christo cuius est aequitas et cuius sacramentum etiam aput iniquos non est iniquum.\' quod ergo nobiscum de iniquis dicerent, hoc sibi de haereticis dicant. et ideo quod sequitur ita potius erat dicendum: \'censeo itaque flebiles et tabidos haereticos non baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, si habent iam baptismum Christi, sed a sua peruersitate corrigendos! nam etiam de iniquis dici potest quorum portio sunt haeretici: \'censeo itaque flebiles et tabidos iniquos, si iam baptizati sunt, non baptizandos esse, cum ad ecclesiam, id est ad illam petram, extra quam sunt omnes qui audiunt uerba Christi et non faciunt, uenire coeperint, sed sacra et diuina lauatione iam lotos, tunc autem et lumine uitae inluminatos, non hostes sed pacificos — nam iniqui non habent pacem —, non alienos sed fidei domini domesticos — nam iniquis dictum est: quomodo conuersa es in amaritudinem uitis alienae? —, non adulte
Abbreviated transcription (Latin):
os. ẽẽ. Om̃ib qͥppe iniqͥs dic̃ ñ noui uos. recedite a
qͥ oꝑamim iniqͥtatẽ. &e t̾n cũ baptirañ. ñ ipsi bapti.¬
tans . s ille de qͦ ioħes dic̃. ipse. ẽ. qui baptirat.
assius a macomadibꝰ dixit. Cum
baptismata ẽẽ duo non possint: qui
hereticis baptismũ concedit. sibi tol¬
lit. Censeo itaq flebiles & tabidos he¬
reticos. baptizandos esse cum ad ȩx-¬
cłam uenire ceperint: ut sacra & di¬
una lauatione lotos. & lumine ui¬
cos. ñ alienos. sed fidei dñi domesticoᷤ.
non adulteros. sed dĩ filios. non erro¬
ris sed salutis effectos in ȩccłiam recipi.¬
absq his qui in ȩccłia fideles supplan¬
tati ad heresis tenebras transierant:
sed eos ꝑmanus impositionẽ restitu¬
endos. Dosset aliꝰ dicere. Cum xp̃i bap¬
tismata duo ẽẽ non possint. qui ini¬
quis baptismum concedit. sibi tol¬
lit. Sed nobiscum etiã isti resistereñs
ꝙͣ dicerent. Concedimꝰ iniquis bap¬
tismũ. qui non ab ipsis in ipsis est

Expanded text:
e?\' omnibus quippe iniquis dicit: non noui uos: recedite a me qui operamini iniquitatem, et tamen cum baptizant non ipsi baptizant, sed ille de quo Iohannes dicit: ipse est qui baptizat. Cassius a Macomadibus dixit: Cum baptismata duo esse. non possint, qui haereticis baptismum concedit sibi tollit. censeo itaque flebiles et tabidos haereticos baptizandos esse, cum ad ecclesiam uenire coeperint, ut sacra et diuina lauatione lotos et lumine uicos, non alienos, sed fidei Domini domesticos, non adulteros, sed Dei filios, non erroris sed salutis effectos, in Eccabsque his qui de ecclesia fideles supplantati ad haeresis tenebras transierant, sed eos per manus inpositioncm restituendos. Posset alius dicere: cum Christi baptismata duo esse non possint, qui iniquis baptismum concedit sibi tollit.\' sed nobiscum etiam isti resisterent et dicerent: concedimus iniquis baptismum, qui non ab ipsis in ipsis est