comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rirsibiliũ omniũ mat̾iam. eodemq prorsis mom̃¬
to. ĩuisibłium in angłica natura. eẽcitiam utrũq
sine forma. Namquẽ admodum illa formandorũ
corporũ mat᷑ia. ciñ primũ c̾ataẽ. ⁊ quandam for
erat. quia nocilum disposita erat ⁊ ordinatafunt
itꝰ prorsusilia rõnal natura. qñ primũ ĩ sp̃itib
angelicis croata c̃. mox quidem ꝑ sap̃iam ⁊ discritonẽ fce¬
mata ẽ: s quia illi sũmo ⁊ uo̾bono in quob̃ificatida erat
ñdimi se ꝑ on uersiotioni amoris imp̾sserat. quodamia
adhuc informnis ꝑmanebat. utͣq ergo uatura ⁊ corꝑea

Expanded text:
ilium omnium materiam, eodemque prorsus momeilium omnium materiam, eodemque prorsus momento invisibilium in angelica natura essentiam; utramque sine forma. Nam quemadmodum illa formandorum corporum materia quando primum creata est, et quamdam for quia necdum disposita et ordinata fuit; ita prorsus illa rationalis natura quando primum in spiritibus angelicis creata est, mox quidem per sapientiam et discretionem formata est; sed, quia illi summo et vero bono in quo beatificanda erat nondum se per conversionem amoris impresserat, quodammodo adhuc informis permanebat. U
Abbreviated transcription (Latin):
bre laque iucelo: ⁊ teriẽbre erant suꝑ faciem abyfsi.
iłi. quia omnia in pot̃tate cł̾ierant. ⁊ in ommibr ñ ar¬
tabatur pot̃tascłi. fortassisiam satis ẽ qͣnͣtum ad ꝓ¬
positum hreuitatis ꝑtin. de his actenus disputasse
si ħ solum adiec̾imꝰ quatito temꝑe mundisin hc̃
ꝯfusione. priꝰꝙͣ eius dispositio incoaretur ꝑstrr̾it.
Acm qd̃ illa prima õium rerũ mat̾ta iu princi
ex eo qd̾ dc̃m ẽ. in prineipio creauit d̾scelum ł t̾rã.
Qͣmdin autem in hac informitate siue ⁊ fusione ꝑ¬
mansi̾t. screptura manifeste ũ ostenc̾tit saichi aut̃
uidetur. quantum ego conic̾e ualeo. int̾ crcatõnẽ
⁊ clispositionẽ rerĩt ordinẽ quidẽ tẽꝑis s nullam fu¬
dilationem int̾uenisse. ⁊ ut breuit᷑ quicquid itide
inͥ sentiendũ m᷑ absoluam. Ego arbitror in pͦ
principio temporis. uł potiꝰ cum ip̃o principio tẽ¬
poris. Hoc ẽ qñ ip̃mn tempꝰ cepit. simtlcepifse. ⁊ reĩ

Expanded text:
tenebrae erant super faciem abyssi, Dei; quia omnia in potestate erant Dei, et in omnibus non arctabatur potestas Dei. Fortassis jam satis est quantum ad propositum brevitatis pertinet de his hactenus disputasse, si hoc solum adjecerimus quanto tempore mundus in hac confusione priusquam ejus dispositio inchoaretur perstiterit. Nam quod illa prima rerum omnium materia, in princiex eo quod dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Quamdiu autem in hac informitate sive confusione permanserit, Scriptura manifeste non ostendit. Mihi autem videtur quantum ego conjicere valeo inter creationem et dispositionem rerum, ordinem quidem temporis sed nullam fudilationem intervenisse. Et ut breviter quidquid mihi inde sentiendum videtur absolvam, ego arbitror in primo principio temporis, vel potius cum ipso principio temporis, hoc est quando ipsum tempus coepit
Abbreviated transcription (Latin):
Uatuor igitur sunt ꝑ q̃ sermo subse q̃ gre.¬
m alacritate ꝓpria asgͥssussum mundi huuns
sensilis originem ⁊ dispositionem quã breuissimo
potui sermone. ⁊ qui maxime ut. ꝓpõitũ uõb̃ fũat
introducendis rueuiat explicui. itimc u̾o ⁊seq̃ns
⁊us creationem homitus ꝓp quem mundꝰ ipefa

Expanded text:
uatuor igitur sunt per quae sermo subsequam alacritate propria aggressus sum, mundi hujus sensibilis originem et dispositionem, quam brevissimo potui sermone et qui maxime, ut propositum nobis fuerat, introducendis conveniat, explicui; nunc vero consequens est ut creationem hominis p
Abbreviated transcription (Latin):
Eornatib elementoꝵ si utc̾rogat quis utrũ¬
uam credendum sit ex ip̃is ea quaꝵ clem̃tis
esse dtra: ad quorum decorem atq pulchritud¬
nem fc̃a ꝓbantur. ut u̾bi gr̃a que ad ornatũ t̾¬
re fc̃a sunt : ñ nisi de t̾ra simu potuerũt. ħ⁊ si in
lemius. Cum manifeste uolatilia logamꝰ accepis¬
se. ⁊ ab aquisoriginem. ⁊ in aere mansionẽ. Etõ
qͣre fc̃msit ut nõ ad siłitudiuem alioꝵ q̃ adorna¬
tum eleũttoꝵ mundi creata sunt. ex ipo clementoma¬
t̾iam simient in quo locimisortin debuerunt᷑ forte qͥs
ad ip̃ius elem̃m mat̾am referat qd̾ qi tantam aer cor
mat̾iam requis ex eo ⁊dentur aquaꝵ aut̃ naturam
magis t̾re affinem plusq corpulentie hũcem. hac p
ħ formanlis corporib aptiorẽ. S altior in his rer
sacrameuti uirtus obiecta est.

Expanded text:
ornatibus elementorum si interroget quis, utrumnam credendum sit ex ipsis ea quaeque elementis esse condita ad quorum decorem vel pulchritudinem facta probantur, ut verbi gratia: quae ad ornatum terrae facta sunt, non nisi de tus, cum manifeste volatilia legamus accepisse et ab aquis originem et in aere mansionem. Quod quare factum sit ut non ad similitudinem aliorum quae ad ornatum elementorum mundi creata sunt ex ipso elemento materiam sumerent in quo locum sortiri debuerunt, forte quis ad ipsius elementi materiam referat: quod quasi tantam aer cormateriam requirunt ex eo conderentur. Aquarum autem naturam magis terrae affinem plusque corpulentiae habentem, ac per hoc formandis corporibus aptiorem. Sed altior in his rebus sacramenti virtus objecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
lamagna abysso qiͣ a fonte quodam aque urt̾ius qͥ¬
dem int uiscera telturis ꝑ tracͥones occultosq mea ꝰ
desuꝑ u̾o insuꝑficie ꝑ alueos suos inomnes ꝑtes dedu¬
ctesunt ita ⁊ reditu mirabłi ⁊ indefessolege ppetua.¬
celum sirnt nõ dixit scriptura qd ⁊gregate siuit
in locum unum quẽ admodum de illis que erant sb̾ce¬
lo.Mlagna sunt in his omnib sascͥmenta nec expłi¬
cabłia p̾setti adbreuiatom qd̾ aque q̃ sub celum ss
⁊gregantur ĩ locum unum qd appar arida. ⁊ g̃mĩa¬

Expanded text:
dam aquae interius quidem intra viscera telluris per trachones occultosque meatus, desuper vero in superficie per alveos suos in omnes partes deductae sunt, itu et reditu mirabili et indefesso, lege perpetuacoelum sunt non dixit Scriptura quod congregatae sunt in locum unum; quemadmodum de illis quae erant sub coelo. Magna sunt in his omnibus sacramenta, nec explicabilia praesenti abbreviatione, quod aquae quae sub coelo sunt congregantur in unum locum, quod apparet arida
Abbreviated transcription (Latin):
tum porrigebantur: quonsq tũc sũmũ corporee
creature ꝑtiugit. totumq hoe spatiũ qd̾ a suꝑficie
t̃re metlio iacentis loco usq adsup̾nũ extrcimũ¬
q amubitus eli limtem patet. illa nõbula ⁊ caligi¬
ne replebatur. ⁊ qui nune sunrt aluei. siue deaco¬
nes aquaꝵ iatirtime in ip̃o nascentis in undi exor¬
cdio intesbe corpore futura aquis receptacła ꝑata
patulo adhuc hyatu nacnoq horrendum inp̃cepi
inane p̾ferebat. Cui quidem desuꝑ tenebrose aliꝰ
nebula. tetidebatur quasut ego arbitro⁊ tenebs
ꝑscripturam sig̃catur cum ł̾t. In principiocrca¬
uitds celum ⁊ t̾ram. Terra aut̃ erat in ams ⁊ ua¬

Expanded text:
tur quousque nunc summum corporeae creaturae pertingit. Totumque hoc spatium quod a superficie terrae medio jacentis loco usque ad extremum supremumque ambitus coeli limitem patet, illa nebula et caligine replebatur. Et quod nunc sunt alvei sive trachones aquarum, jam tunc in ipso nascentis mundi exordio in terrae corpore futura aquis receptacula parapatulo adhuc hiatu vacuoque horrendum in praeceps inane praeferebat. Cui quidem desuper tenebrosae ilnebula tendebatur; quas, ut ergo arbitror, tenebras, per Scripturam significatur cum dicitur: In principio creavit Deus coelum
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ t̾ram. ꝓp̃ca celum cũ tundatũtũ subtꝰ creatũ fius¬
se quis dicat: Ogo autem ñ ordinis srdignitatis
c̃a sic positum reor. ⁊ qr sermo sequens. de clem̃to t̾re.
qͣi de ꝓximo. ⁊ obhoe posfins nominato habendꝰ fint.
ideo ⁊ pͥuscelum. ⁊ postea t̃ra nomunare debuit. s nz
ip̃a ⁊ditorum natura aut positionis aut locationis.
orainem pat̾etur. qrͣu nt pondetos a deorsum. ⁊ sursũ¬

Expanded text:
 coelum quasi fundamentum subtus creatum fuisse quis dicat. Ego aut non ordinis sed dignitatis causa sic positum reor; et quia etiam sermo sequens de elemento terrae quasi de proximo et ob hoc posterius nominato habendus fuit, ideo et prius coelum et postea terra nominari debuit. Sed neque ipsa conditorum natura alium positionis aut locationis ordinem pateretur, quam ut ponderosa deorsum, et sursu
Abbreviated transcription (Latin):
r̃onabitectura ꝑid qd̾ foris fiebat in seagnoscet.
⁊ abillo eẽ. qd̃ erat. atq ab illo expetendum et̃. qd̾
ĩpmi affectum. dilc̃otus dilataꝵ. slam ⁊ ip̃a rõnab
cresitura quodam suomodo prius in formisfc̃a ẽ.
⁊ idcirco foris prius ei demonstrata ẽ. informis ma¬
tia. postea formata. ut quanta ẽẽt foret int̾ẽ
⁊ pulchrũ ẽẽ clistantia disc̾neret. Ac ꝑ ħ ammo

Expanded text:
ra per id quod foris fiebat, in se cognosceret, et ab illo esse quod erat, atque ab illo expetendum esse quod fipsum affectum dilectionis dilataret. Nam et ipsa rationalis creatura quodam suo modo prius informis facta estormanda; et idcirco foris prius ei demonstrata est informis materia, postea formata, ut quanta foret inter esse et pulchrum esse distantia discerneret. Ac per ho
Abbreviated transcription (Latin):
fcm c̃ firmamẽtum q̃ie scd̾a. ptiꝰ̾ quidẽ tuuia
unu̾isitatis mat̾ia derrich̃o crratum. ⁊ iuius ex
ila ip̃a. ad talem formã erutũ. ⁊ fe̾m firtuamẽ¬
dum ut anibitu suo mediũ quodãm int̾ueuiens
magnam ulam aquaꝵ ĩmensamq egeriem ab
⁊ a qͣs ħ ẽ a quas quas ambitu suo utrinsecuscomple¬
cteriu ⁊ sribtus se ꝯtui̾et. ⁊ aqͣsqͣd extrinsetus ⁊ su¬
pra girum lunitis su relinqueret.
ultaquidem sunt que de firmametiti natura
animũ q̃stcone pulsare possẽt. si ħ humana

Expanded text:
firmamentum die secunda; prius quidem in illa universitatis materia de nihilo creatum, et nunc ex illa ipsa ad talem formam erutum et factum firmamentum ut ambitu suo medium quodam modo interveniens magnam illam aquarum immensamque congeriem ab et aquas; hoc est aquas quas ambitu suo intrinsecus complecteretur et subtus se contineret et aquas quas extrinsecus et supra gyrum limitis sui relinqueret.ulta quidem sunt quae de firmamenti natura animum quaestione pulsare possent, si haec humana
Abbreviated transcription (Latin):
lum fuit. Hec ip̃a lux ẽ qua ⁊ nosuidere oportetꝰ
omnẽ lucem si bona ẽ. noc pot̾imꝰ iucdicare uere de
luce si bona ẽ donce ista luce illuminati frieriunss
que u̾e bona ẽ. Sp̃ual .n. honio qnudicat onina
⁊ ip̃ea nemine iudicatur. Et si sp̃słi u̾e in nõb pa

Expanded text:
ua et nos videre oportet omnem lucem an bona est; nec poterimus judicare vero de luce an bona est, donec ista luce illuminati fuerimus, quae vere bona est: Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur . Et si Spiritus Dei vere in nobis ha
Abbreviated transcription (Latin):
dit si ẽeo bonum. ⁊ cunc danũ i̾isit licem autne¬
bris ⁊ uocauit lucemdicm ⁊ tenebs notem. Addue
enim omne opus suum in iudiciũ. Nonsolum apã
alia que in luce fecit udit d̾s qd ẽee bonum si nam
quo lucem iudit ds qd̾ ẽẽdbonum. ⁊c̾iursit᷑ lucẽ ac
tenebd. sam ip̃o augelus imaltrnnsfignrat se ali¬
quando in angelum lucis. ⁊ ing̾it se addaiꝓnetida
m̃tem. qͣiͣlux u̾a. s ħ lux ñ ẽ cimdenda a tenebrto
nee uocanda aies. s nox. quia sp̃em quidem lucioh̾t

Expanded text:
dit an esset bonum; et tunc demum divisit lucem a tenebris; et vocavit lucem diem, et tenebras noctem. Adducet enim omne opus suum in judicium; et non solum opera alia quae in luce fecit, vidit Deus quod esset bonum, sed ipsam quoque lucem vidit quod esset bonum et divisit lucem et tenebras. Nam ipse angelus malus transfigurat se aliquando in angelum lucis, et ingerit se ad decipiendam mentem quasi lux vera. Sed haec lux non est dividenda a tenebris, nec vocanda est dies sed nox; quia speciem quidem lucis hab
Abbreviated transcription (Latin):
ista ⁊u̾s uiditꝰ in aliqno uidit. de ciuꝰ bouicate du¬
bitari ñ potuit. Ergo nlia fut lux inerca taꝰ ⁊̃s ili
ista lux creata in debatu qd̾ cẽt bonar qma iiqua
imitabatur que semꝑ c̃ bona. inia p. luce̾̃tim
ip̃a solum sit bona indentur ⁊ mala. tbonae tnõ
solum mala ⁊ bona in ea uidecitur s maba eti ñ cẽ
ma la⁊ bona eẽ bona in ea uidentur. pea qduert¬

Expanded text:
vidit, in aliquo vidit de cujus bonitate dubitari non potuit. Ergo, alia lux increata, in qua ista lux creata videbatur quod esset bona; quia illam imitabatur quae semper est bona. In illa enim luce cum ipsa solum sit bona, videntur et mala et bona; et non solum mala et bona in ea videntur, sed mala etiam esse mala, bona esse bona in ea videntur: propter
Abbreviated transcription (Latin):
staturq arida. ⁊ uestitur gͣminib suis. Omnia
autẽ ħ sp̃ualia p̾fimint: decum̃ta Drimũ ĩ cor¬
de pc̃rꝯris creatur lux qñ sem ip̃m agͥnosc̾e ĩcipit.
ut duidat int lucem ⁊ tenebras.⁊ a pplłart ĩci¬
piat lucem diem. ⁊ teneb̾s noctem. Qñsit ram de quib
dicitur. uch qui aicunt bonum malu ⁊ malum bquĩr
ponentes lucem tenẽbs. ⁊ ten eb̾d lucem. Dost ł aute᷑ cũ
bras quor applłare noctem .i. cum in ala sua ueractta
ꝑ iudicium ronis im ꝓbare. ⁊ que sunt bona ⁊ lauda¬
bilia luc soꝑa elig̾e coꝑit: restat ut fiat ineo firmã¬

Expanded text:
stari arida et vestiri graminibus suis. Omnia autem haec spiritualia praeferunt documenta. Primum in corde peccatoris creatur lux, quando semetipsum agnoscere incipit, ut dividat inter lucem et tenebras, et appellare incipiat lucem diem et tenebras noctem; et non sit jam de quibus dicitur: Vae qui dicunt bonum malum, et malum bonum; ponentebras quoque appellare noctem, id est cum mala sua veraciter per judicium rationis improbare, et quae sunt bona et laudabilia lucis opera eligere coeperit, restat ut fiat in eo firma
Abbreviated transcription (Latin):
locus imusin quo egregate sunt aque que sub celoe¬
rant. abyssus magna creclitur. que ab ip̃o mundiex¬
ordio in t̾re corꝑꝭ tante capacitatis fc̃a suisse puta¬
tur: u domnium receptaculum aquaꝵ ce̾ potusset.
gi quodammodo atq densari cepit. ip̃o suo ponidere
deorsum u̾gens. in una collapsa a t̾ra excepta e. sꝑa¬
tiumq illud qd̾ desuꝑusq adip̃m firmamentũ or¬
inpau̾at serenum purumq deliquit. Ip̃a quo t̾re sĩ¬
ficies aquis omnib int̾ alueos suos ⁊clusis apparere
cepit. Drimo qui dem luculenta ⁊ lubͥca. tiudaque

Expanded text:
locus unus, in quo congregatae sunt aquae quae sub coelo erant, abyssus magna creditur, quae ab ipso mundi exordio in terrae corpore tantae capacitatis facta fuisse putatur, ut omnium receptaculum aquarum esse potuisset. gi quodammodo atque densari coepit, ipso suo pondere deorsum vergens in ima collapsa a terra excepta est, spatiumque illud quod desuper usque ad ipsum firmamentum occupaverat, serenum purumque dereliquit. Ipsa quoque terrae superficies aquis omnibus inter alveos suos conclusis apparere coepit. Primo quidem lutulenta et lubrica nudaque
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. qr añquam snb fierz lux erat. ⁊ iudit d̾s
Hicem qd̾ &̃ e bona ⁊ uocauit lucem diem. ⁊ tenebi
noctem.⁊ ip̃a lux tresip̃os primosdies faciebat a ñqͣm
lux cẽt priusquam clara luix ⁊ fortassis ⁊ frsio ple¬
na luce cligna ñ erat aliqͣm tñ lucem accepit. ut
ui d̾eo exire ad ordinem ⁊ dispositionem.¬

Expanded text:
 lux erat: Et vidit Deus lucem quod esset bonum et vocavit lucem diem, et tenebras noctem . Et ipsa lux tres illos primos dies faciebat antequamlux esset priusquam clara lux? Et fortassis confusio plena luce digna non erat; aliquam tamen lucem accepit, ut videret exire ad ordinem et dispositionem.
Abbreviated transcription (Latin):
qͥc tibi accende quanta sit cantelabono operi
adhibenda. In priucipio omniũ oꝑm tuoꝵ.
uidẽ ut lucem has in te. ut omnia oꝑcitu a lucis
sint. ⁊ non tenebraꝵ. P̾tea ⁊sid̾a diligent utrum nc
lux ttia pura sit ⁊ ñ fuscata ⁊ cum inuen̾s frrbotra
e̾ tunc demũ diui do eam a tenebris: ⁊ uoca inetia
fecis uide. si etiam ip̾a bona suit. ⁊̃ millum om̃ino
opus sine iudicio ꝑtranseas donecasnoscałcun¬
ittique fecisti. Ita geminũ c̾udicu pmĩ ugͥ¬

Expanded text:
c tibi attende quanta sit cautela bono operi adhibenda. In principio omnium operum tuorum vide ut lucem habeas in te, ut omnia opera tua lucis sint et non tenebrarum. Postea considera diligenter utrumne lux tua pura sit et non fuscata; et cum inveneris quia bona est, tunc demum divide eam a tenebris, et voca lucem feceris, vide si etiam ipsa bona sunt; et nullum omnino opus sine judicio pertranseat, donec agnoscas cuncta quae fecisti. Ita geminum est judicium: pri
Abbreviated transcription (Latin):
inssimesequitur. indispositionis orctine. ꝯpus tͥe
dieiut ꝯgregentur aq̃ que sub celo sunt in locumunũ
ne carnis desid̾ia fluxa sint ⁊ ułt medam se nc̃citatts¬
extendanti. uł expendant. ut totus ħo ad statum na¬
ture uocatus ⁊ sc̾in orclinem ĩnis dispositus ĩ locũ
unũ omne desid̾ium colligas quatitꝰ ⁊̃ caro sp iuͣ
⁊ spͥs subrectuisix creatori. quisquis sic orainatu ẽ
dignus ẽ liuin ne solis ł mente sursum trecta. ⁊ desid̾i̾o
insuꝑna defixo luñ sũme u̾itati s̾ ⁊tem planti teia¬
aiet. Et iam ñ ꝑ spocłm in enigmate. s in seipaut ẽ¬

Expanded text:
ispositionis ordine opus tertiae diei, ut congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, ne carnis desideria fluxa sint, et ultra metam se necessitatis expandant, ut totus homo ad statum naturae revocatus, et secundum ordinem rationis dispositus, in locum unum omne desiderium colls subjectus sit Creatori. Quisquis sic ordinatus est dignus est lumine solis, ut mente sursum erecta et desiderio in superna defixo, lumen summae veritatis contemplanti irradiet, et jam non per speculum in aenigmate , sed in seipsa ut e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯtrarii motꝰ ꝯfusionem gignant. nisi rõ media
int̾uemens diuidat abiniucẽ: ⁊ disc̾nat uolunta¬
tem. ⁊ appetitus̃ desid̾iaq duriticet. quid sit uidel
qd̃ ex carne deorsũ trahit. quidq ex sp̃u itrsu ꝑna
inĩat sũmũ illud ⁊ ĩmortale bonum ambiens. nã
cum ip̃a rõ fortit inclicu censura ꝙͣͣ qddam firma

Expanded text:
contrarii motus confusionem gignant; nisi ratio media interveniens dividat ab invicem, et discernat voluntates et appetitus, desideriaque dijudicet. Quid sit videlicet quod ex carne deorsum trahit; quid quod ex spiritu in superna inhiat, summum illud et immortale bonum ambiens. Nam, cum ipsa ratio fortiter judicii censura quasi firma
Abbreviated transcription (Latin):
incorꝑca. ⁊ si corꝑca cuiusmodi corp hũis: ⁊ uttũ unolo¬
co circuniscripta an ubiq diffusa. utrũ in motu uł in¬
mobĩlis. quantã ego arbitror rectissime Rendecur cor¬
ꝑalib reb ⁊ iusibłib illuminanlis. nõ nisi lucem coe¬
poream ⁊ gruere potusse. Ouine aut̃ corpus quilib sl¬
nec temꝑis spacium ulłaten̾ sine motu ꝑag̾e ralu¬
to ut credamꝰ lucem illam in principio fc̃am adil¬
luminanda corꝑa sine dubio corꝑeam fuisse quale
fortasse ẽe. potuisset corpꝰ aliqd lucidum cuius p̾¬
uutic in sole uid̾i p̃t. ip̃amq uice. ⁊ loco sol fc̃am:
ut interim motu suo eircũ agitaretur. ⁊ diem no
ctemq disc̾ner. Cum qua qui ⁊ dies pruma exor¬
ta ẽ ego crediderim magiłillam qñ fc̃a ẽ ibid̾. pri¬
tuũ apparuisse. ubi sol cotieliano cursu circũnectꝰ
oriens emerg̃. ut eodem tͣmite circsicurrens ac pͥmo

Expanded text:
incorporea, et si corporea cujusmodi corpus habuit, et utrum uno loincorporea, et si corporea cujusmodi corpus habuit, et utrum uno loco circumscripta an ubique diffusa, utrum in motu an immobilis; quantum ego arbitror rectissime respondetur, corporalibus rebus et visibilibus illuminandis, non nisi lucem corpoream congruere potuisse. Omne autem corpus quantumlibet sunec temporis spatium ullatenus sine motu peragere valuto ut credamus lucem illam in principio factam ad illuminanda corporea sine dubio corpoream fuisse, quale fortasse esse potuisset corpus aliquod lucidum, cujus punc in sole videri potest, ipsamque vice et loco solis factam, ut interim motu suo circumagitaretur, et noctem diemque discerneret. Cum qua quia dies prima exorta est ego crediderim magis illam quando facta est, ibidem primum apparuisse ubi sol quotidiano cursu circumvectus oriens emergit, ut eodem tramite circumcurrens, ac primo
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑfic̾et. primũ fecit lucẽ ut cet̾aomina ptmnodꝰ
face̾t in luce. Significauit enĩ nob̃ señ amareoꝑa
u̾itatem uenit adlucem ut mamfestent᷑ oꝑa eiꝰ.
qr ĩ deo fc̃a sunt. spe ergo qui u̾itatem fc̃urus fuit
in tenebrsoꝑari noluit. ẜuenit ad lucem ⁊ fer̃
lucem ud se manifestaret ꝑ lucem. Non enim idẽ
fecit lucem ut ip̃o uider ꝑ lucem. srut. oꝑa sua
mam festaret ꝑ lucem. quia in d̾o fc̃a sunt. ⁊ idõ
uidit d̾s cuncta que fecerat: ⁊ erunt ualdebons.
t ei geste u̾tatem diligentꝰ. ꝓsequam᷑. Dͥncipi¬
uni ergo diuinoꝵ oꝑm firit creatio lucis. qm̃ ipsa
lux ñ mat̾iałt de nich̃o creataẽ. s dep̃tacenti illa
⁊ ꝓprietatem lucendi hr̃et. ħopus prima die fa¬
ctum ẽ. s hunis oꝑismat̾ia añ primũcliem ite¬
a taẽ. Maxq cum ip̃a luoe diescepit. quia aũ lu¬
cem. uec nox fuit. necdies. etiam si tempꝰ fuit:
Si autem queritur quał ħ lux fũit corꝑea an

Expanded text:
ut perficeret, primum fecit lucem, ut caetera omnia postmodum faceret in luce. Significavit enim nobis se non amare opera veritatem venit ad lucem, ut manifestentur opera sua, quia in Deo facta sunt . Ipse ergo qui veritatem facturus fuit, in tenebris operari noluit; sed venit ad lucem, et fecit lucem, ut se manifestaret per lucem. Non enim ideo fecit lucem ut ipse videret per lucem; sed ut opera sua manifestaret per lucem, quia in Deo facta sunt. Et ideo vidit Deus curei gestae veritatem diligentius prosequamur. Principium ergo divinorum operum fuit creatio lucis, quando ipsa lux non materialiter de nihilo creata est; sed de praejacenti illa proprietatem lucendi haberet. Hoc opus prima die factum est; sed hujus operis materia ante primam diem creata est. Moxque cum ipsa luce dies coepit; quia ante lucem nec nox fuit nec dies, etiamsi tempus fuit. Si autem quaeritur qualis haec lux fuit, corporea an
Abbreviated transcription (Latin):
formamq sap̃iedis põita. tunc statim inciptet
ci lnc̾e soliusticie. quia sic in reꝓmissiotie dictũ ẽ.
Bĩ mundo corde qm̃ ip̃idm uidebunt. Dͥusergo ĩ rõ¬
nali illo mũdo coris humani creatut lux. ⁊ illu¬
muratur ⁊fusio. ite inordinẽ raligat᷑. Post ħ
cum fu̾int purificata irt̾iora aus. uenit lumẽ
solisclarum ⁊ illustͣcͣ eam. Nori . si. digna ẽ ⁊tẽpla¬
ri lum̃ ẽtuitatis. donec mũda ⁊ purificata fiũt.
habes quodam modo ⁊ ꝑ mat̾iam sp̃em. ⁊ ꝑ iusti

Expanded text:
formamque sapientiae disposita, tunc statim incipiet ei lucere sol justitiae, quia sic in repromissione dictum est: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Prius ergo in rationali illo mundo cordis humani creatur lux, et illuminatur confusio ut in ordinem redigatur. Post haec cum fuerint purificata interiora ejus, venit lumen solis clarum et illustrat eam. Non enim digna est contemplari lumen aeternitatis, donec munda et purificata fuerit; habens quodammodo et per materiam speciem, et per justi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfc̃a in itium sumpsit. ꝓp̃ea omnis aurora pͥcedentis
dici ẽ. ⁊ omnis lies abortu solisinitium sumit.
Est q dies natural illud spatium temꝑis qd̾ ahor
q ⁊cludit Inqͣ qm̃ naturałr dies noctem p̃cedit
l finem diei uesꝑam clicimꝰ.finem uoctis aurorã
estat. indubitant̃ qd̾ aurora semꝑ ad p̾cedentẽ
diem refe̾nda sit. Ergoillud pͥmum momentũtẽ¬
poris qñ creata ẽ omniũ uĩsibłium iñ usihłiumq
natura. nec nox fuit necdies. ⁊ tam̃ tempus fuit.¬

Expanded text:
perfecta initium sumpsit; propterea omnis aurora praecedentis diei est, et omnis dies ab ortu solis initium sumit. Estque dies naturalis illud spatium temporis quod ab orquoniam naturaliter dies noctem praecedit et finem diei vesperam dicimus, finem noctis auroram, constat indubitanter quod aurora semper ad praecedentem diem referenda sit. Ergo illud primum momentum temporis quando creata est omnium visibilium invisibiliumque natura, nec nox fuit nec dies; et tamen tempus fuit
Abbreviated transcription (Latin):
bona sunt. ⁊ sic detnũ requiescitos. Aliqua a¬
dam lucis myst̾i̾a int̾im ꝑ tempo tnscurrẽce
ꝑstriximus nunciterum ad ꝓpositi ur̃iseriem.
retexandam reuertannur
dĩtur ds prius lucem fac̾e noluit. Q illumi nãd̾
miuridũ anteqm solem creates ope uicaria p̾cur¬
rentem donee neniret qd̾ fc̃m e̾. Et sunt qui querãd
deni a luce fc̃m sit. ꝓp̃ea qd̾ iam ntła eiił uestigia re¬
piri possunt ex quo solis claritas illuxit᷑. Aindicũt
disꝑsam ꝑ ampla aeris spatia uĩ lucendi ⁊ illumi¬
uandi amisesse suꝑ et. tñ adhuc qͣsdam tenues ro¬
liquias que in anibitu firmam̃ti in tͥnsecui huc il¬
lucq sꝑsim diligentiꝰ intuentib nocte demonstrr̾¬
tur. tue u̾o maiori eam ne nideri ualeanit soł clati¬
solis sub̾am tnͣslata sit ⁊ ampliata claritate for¬
inã meliorem acceꝑit quemadmod̾ in imptus ths
de aqua uinum fecit ut reformationisstarum ĩ me¬
lius. ⁊ restauratonis satmentũ demonstrar. siam quod¬

Expanded text:
bona sunt, et sic demum requiescit Deus. Aliquae quaedam lucis mysteria interim pro tempore transcurrentes perstrinximus, nunc iterum ad propositi nostri seriem texendam revertamuritur Deus prius lucem facere voluit ad illuminandum mundum antequam solem crearet ope vicaria praecurrentem, donec veniret quod perfectum est. Et sunt qui quaerant quid de illa luce factum sit, propterea quod jam nulla ejus vestigia reperiri possunt ex quo solis claritas illuxit. Alii dicunt dispersam per ampla aeris spatia vim lucendi et illuminandi amisisse; superesse tamen adhuc quasdam tenues reliquias quae in ambitu firmamenti intrinsecus huc illucque sparsim diligentius intuentibus nocte demonstrentur; die vero eas majori ne videri valeant solis clarisolis substantiam translata sit, et ampliata claritate formam meliorem acceperit, quemadmodum in nuptiis Jesus de aquis vinum fecit, ut reformationis statum in melius et restaurationis sacramentum demonstraret? Nam
Abbreviated transcription (Latin):
iam timic fuisse creatos angelos qui ħ fc̃o amo¬
ne̾ntur serp̃os agnosc̾e: ⁊ usq un finem homiua fu
edocti. ft̃m ẽẽ. omuino iam nescire ñ pofsũt. Sicu
ad comꝓ̃bandam nr̃am exestimadonem de rerũ
creatione ⁊ceclunꝰ. ut salua pace uł aliam. ⁊ ad
idem euidentiꝰ com ꝓbandum meliorẽ atq sub¬
tiliorem exquiratꝰ. Aut si hunus ꝑtis assert̃o. ei
nõ placet. alt̾am ꝓutlib assumat. Non aut̃
atam fusse asserins. utrũ ne aliquid sine
forma exist̾e pot̾uit. qualem ue eẽntiam añ for¬
mã inditam habuisse credetidum sit ostendam.
Et ut breuit̾ quid suꝑħ sentietid̾. michi uidet
aꝑiam. Certe ñ puto primã illam ꝯmniũ rr̃

Expanded text:
atos fuisse angelos qui hoc facto admonerentur seipsos agnoscere, et usque in finem homines fuedocti, factum esse omnino jam nescire non possint. Si cuad comprobandam nostram existimationem de rerum creatione, concedimus salva pace, ut vel aliam ad idem evidentius comprobandum meliorem atque subtiliorem exquirat; aut si hujus partis assertio illi non placet, alteram prout libet assumat. Nos autem atam fuisse asserimus, utrum ne aliquid sine forma existere potuerit, qualemve essentiam ante formam inditam habuisse credendum sit, ostendamus. Et ut breviter quod super hoc sentiendum mihi videtur aperiam, certe non puto pr
Abbreviated transcription (Latin):
forma ⁊ fusionis priꝰmat̾ialiter otinta corpora¬
lia.simul ⁊ semel. creata sunt In scd̾a formadis¬
si credimus iũ ⁊ idẽ ꝓxsus mom̃tũ ⁊p̃is fu¬
isse. qͥd in priuerpio simul creatasit ⁊ rerum u¬
sibiliũ corꝑaliumq mat̾ia ⁊ ĩuisibłm m ĩ an¬
głica natura eẽntia. ⁊ ħ eẽ qd̾ scriptura refert

Expanded text:
forma confusionis prius materialiter omnia corporalia simul et semel creata sunt; in secunda forma dissi credimus unum et idem prorsus momentum temporis fuisse quo in principio simul creata sit et rerum visibilium corporaliumque materia, et invisibilium in angelica natura essentia; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ. Tercius ꝓu̾bi a salomonis. que grece ꝑabole
hebraate massoth clũr. Quartus ec̃castes. qd̾ hebi¬
ec celeth. latrue ꝯtionator aut̾p̾tatur. Quintus
syrasirim .i. cantica canticoꝵ. Sextum danisl.
Septimum ꝑ alipomenon qu latiue sonat u̾¬
badieꝵ. hebraice dabreiamindr̃. Octauũ eso̾s.
slonum hestͥ. Qͥ omnes .i. quinq octo. nonẽ simł
faciunt.xxͣ. duo quot lict̃asctiam alphabetũ ⁊¬
tinet. hebraicũ. ut totidem libris erudiuntur uita
testatñto quidam libͥ qui legunt᷑ quidẽ s incorꝑe
tectus. uł in rõne auctoritatis ñ scribiuitur t t̾

Expanded text:
ece parabolae, Hebraice , masloth, dicuntur; quartum Ecclesiastes, qui Hebraice , coeleth, Latine concionator interpretatur; quintum , syra syrim, id est Cantica canticorum; sextum Daniel; septimum Paralipomenon, quod Latine sonat verba dierum, Hebraice , dabreniamin, dicitur; octavum Esdras; nonum faciunt viginti duos quot litteras etiam alphabetum continet Hebraicum, ut totidem libris erudiatur vita jTestamento alii quidam libri qui leguntur quidem, sed in corpore textus vel in canone auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
legatur qm lucem. ntrum uens ad exortũ seqñtis
dici qñ firmam̃tũ focit. ab oꝑs cefsasse credendũ sit.
cum seͥptura septima cũdie dem ũ requieursse te¬
statur Cui q̃stioni geminia syusione obinamꝰ. aut
nua ꝑsenantia ꝓauxisse. ut nullo demꝑisrit̾nquo
ab aꝑ audo desierit. aut ita sex dieb oꝑttum ud ułłm
quidem diem inoꝑando intmsi̾t. nũquã ulło tẽrꝯ¬
te ad ortum direx̾it slec solum ꝯpus es fuisso qd lux

Expanded text:
legatur quam lucem, utrumne usque ad ortum sequentis diei quando firmamentum fecit ab opere cessasse credendus sit, cum scriptura septima eum die demum requievisse testetur? Cui quaestioni gemina responsione obviabimus; autnua perseverantia produxisse, ut nullo temporis intervallo ab operando desierit. Aut ita sex diebus operatum, ut nullum quidem diem in operando intermiserit; non quod nullo tempote ad ortum direxit. Nec solummodo opus ejus fuisse quod lux
Abbreviated transcription (Latin):
credendiam eẽ mysticam illam in genesi sex die¬
rum distributionem tei u̾itate. Añ omnem cre¬
aturam ab ip̃o temꝑis exordio. quo ẽẽ cepit ta¬
lem copisse. taliq forma qualẽ tunc uidet᷑
hr̃e: quantum adimiu̾sitatis dispositõnẽ ꝑtin

Expanded text:
credendum esse mysticam illam in Genesi sex diecredendum esse mysticam illam in Genesi sex dierum distributionem, rei autem veritate omnem creaturam ab ipso temporis exordio quo esse coepit, talem coepisse talique forma, qualem nunc videtur habere, quantum id ad universitatis dispositionem pertin
Abbreviated transcription (Latin):
secredantur. Ego puto uirossapientes in rebus
tamobscuris ⁊ dubiis atq a sensu nt̾o temotis.
nec cem̾e asseruisse. qd̾ uescieruut. u in hił q̃
asseruer̃t. p̾sercun dantadiligetitta ꝓlatis
errare potuisse. Illud magis crediłim sub ass¬
tionis forma inquisitõnis aliqñ studiũ fuisse.
Qui sic dc̃a sc̃oꝵ pie uit̃ p̾tati uolũuit. nec fła
credendo errorem incidunt. nec u̾a rep̾hendẽ¬
Qui cłm omnnia simulin mat̾ia ⁊ forma fecisse
⁊tendunt ꝓpea fortassis suam assertionẽ iust ã
eẽ arhitrantur. qd̾ om̃i potentie creatorisin¬
dignũ uideatur ad humanei mbecillitatis
similituedinẽ suum opus ꝑ urt̾ualla tempoꝵ¬
turaꝵ loca quodammodo idẽ asserentia ĩue¬
niuntur. ut ẽ illud. Quiuiuit muet̾nium crr̃¬
fuit omina simł. Ip̃a quo geneseos scriptura
irñ prima ad nos hinusrei mauauit agnit̾o sic̃
ambigue de oꝑatione sexclieꝵ loquitur: ut sope¬
nimero omnia potiꝰ simulfc̃a suille ꝓbate uide

Expanded text:
se credantur. Ego puto viros sapientiae in rebus tam obscuris et dubiis atque a sensu nostro remotis, nec temere asseruisse quod nescierint; neque in his quae asseruerunt praesertim tanta diligentia prolatis, errare potuisse. Illud magis crediderim, sub assertionis forma inquisitionis studium aliquando fuisse. Qui sic dicta sanctorum pie interpretari voluerint, nec falsa credendo in errorem incidunt, nec vera reprehendenQui Deum omnia simul in materia et forma fecisse contendunt, propterea fortassis suam assertionem justam esse arbitrantur, quod omnipotentiae Creatoris indignum videatur ad humanae imbecillitatis similitudinem suum opus per intervalla tempoturarum loca, quodammodo idem asserentia inveniuntur. Ut est illud: Qui vivit in aeternum, creavit omnia simul . Ipsa quoque Geneseos scriptura unde prima ad nos hujus rei manavit agnitio sic ambigue de operatione sex dierum loquitur, ut saepenumero omnia potius simul facta fuisse probare vide
Abbreviated transcription (Latin):
Ade appares quantũ auma scriptura acctis oĩb
scripturis ñ solum in mat̾ia sua. scciam in modo
tͣctandi subtilitate. ⁊ ꝓfuditate p̾cellati cum ĩ ce¬
⁊ tris quidem scripturis sole uoces significare inue¬
matitut. In hac autẽ nõ solum uoces: s ⁊̃ res signi¬
ficatiue sunt. Sicut igitur incosensu qui int noces
in ꝓuutitiatone uidel ⁊ sigtficatione. ⁊to solã
pnuntiatonẽ ꝑtuet gͣmatic. ao solam signi

Expanded text:
nde apparet quantum divina Scriptura caeteris omnibus scripturis non solum in materia sua, sed etiam in modo tractandi, subtilitate et profunditate praecellat; cum in caeteris quidem scripturis solae voces significare inveniantur; in hac autem non solum voces, sed etiam res significativae sint. Sicut igitur in eo sensu qui inter voces in pronuntiatione videlicet et significatione. Ad solam pronuntiationem
Abbreviated transcription (Latin):
ormiat̾ia in qua cius ꝯsid̾atio .ł tractatio u̾sa¬
tur. Na m oꝑa resta. iratonis ualde diginora sunt
oꝑib ꝯditionis. quia illa ad seruitutom fc̃a sunt.
ut stanti hom n subcẽtit. ist a ad salutem. ut lap
ẽ am̃ sox ꝯtra sex ciu̾so ponuntur. ut idem reꝑa
uanrusantẽ principalis mat̾ia diuino scͥꝑ¬
ure sind oꝑa restauratonis. tñ ut competẽ¬
u̾is ad ea tractanda acadat. pͥmũ in ip̃o capito na¬
rationissue qr eint sccłm fidem rerũ gestas exordi¬
um ⁊ estitutionẽ narrat oꝑ um ꝯitionis. sq̃ .n.

Expanded text:
ua ejus consideratio tractatio quae versatur. Nam opera restaurationis multo digniora sunt operibus conditionis; quia illa ad servitutem facta sunt, ut stanti homini subessent; haec ad salutem, ut lapsTamen sex contra sex e diverso ponuntur, ut idem repauamvis autem principalis materia divinae Scripturae sint opera restaurationis; tamen, ut competentius ad ea tractanda accedat, primum in ipso capite narrationis suae breviter secundum fidem rerum gestarum exordium et constitutionem narrat operum conditionis. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
est restaurationis Opus editiouise quo sc̃m
esẜ. ut ẽut q̃ ñ erant. Opus rest aurationis c̃. quo sc̾m ẽ.
ut nlius õcnt que ꝑierant. Ergo op̾ ꝯditionis ẽ crea¬
tio mundicuin omnib elemcirtis siis. Opus restaura¬
tionis incaruato u̾bi: cum omnibr sacm̃tiłsus. Sie¬

Expanded text:
us restaurationis. Opus conditionis est quo factum est ut essent quae non erant; opus restaurationis est quo factum est ut melius essent quae perierant. Opus conditionis est creatio mundi cum omnibus elementis suis. Opus restaurationis incarnatio Verbi est cum omnibus sacramentis s
Abbreviated transcription (Latin):
nuiueri deat̃onomiũ. Getiesis aut̾ agñat̃õne dr̃
exod̾ ab exitu. leuititꝰ a leuitis. Liħ nũi qr ĩ eo mi¬
merantur filiustł deut̃onomiũ. scd̾a lex. heb̃ioe
aut᷑: bresith helesmoth haiegbagedab. ad abari
In ocłine. ipħaꝵ. octo sunt uolumiua dtimꝰ lib
iosue. qui ⁊ ih̃ naue: ⁊ iosue benitiũ .i. filiꝰ num.¬

Expanded text:
eronomium. Genesis autem a generatione dicitur; Exodus ab exitu; Leviticus a levitis. Liber numeri, quia in eo numerantur filii Israel. Deuteronomium secunda lex, Hebraice autem , bresith, hellesmoth, vagetra, vegedaber, adabarim: In ordine prophetarum octo sunt volumina. Primus liber Josue, qui et Jesu Nave
Abbreviated transcription (Latin):
trum in cor pore tectus nõ compritatitur. quia uon
aliud adiciunt. s ip̃m qd̾ in supͣdc̃is ⁊tineͣc. explauã¬
do ⁊ latius manifestiusq tractando extendunt.
as greclior Unu̾sam aiuinaꝵ scͥpturaꝵ
seriẽ. nõ solum restringendo ad compt̃¬
archana in lucem euocare. Cuius quidem oꝑis
Incoationem ꝓmta deuot̃one offero: spe ⁊ sũmatio
ẽ. fc̃mẽ screatum ñ el quia de nich̃o fc̃m u̾e̾ fecio
Dergo deus celum ⁊ t̾ram. nõ solum fecit. s creauit.
hoc ẽ de nichilo fecit. ꝑhilosophi gentilium tͥa q̃dã
rerum princrpia sine princrpio posuerunt. opifi¬
cem matiam ⁊ formam. ꝓfitetites ea q̃ fc̃asũt.

Expanded text:
textus non computantur; quia non aliud adjiciunt, sed idipsum quod in supradictis continetur explanando et latius manifestiusque tractando extendunt. aggredior; universam divinarum Scripturarum seriem non solum restringendo ad compenarcana in lucem evocare. Cujus quidem operis inchoationem prompta devotione offero, spe consummatioest sed creatum non est; quia de nihilo factum non est. Fecit ergo Deus coelum et terram; nec solum fecit sed creavit, hoc est de nihilo fecit. Philosophi gentilium tria quaedam rerum principia sine principio posuerunt: opificem, materiam et formam; profitentes ea quae facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dius ẽin ex̾citu suo. hinc iñ uatiatus incedens. ⁊
stiꝑatus agm imib suis. Et licet in hac tanta młti¬
tudire diese at moꝵ sp̃cs in satmarus ⁊ obseruatio¬
nib p̾cedentium ⁊ subsequentiũ ppłoꝵ appareant.
omneꝯ tũ uui regi militate ⁊ unum uexillum seqͥ ꝑ¬
hetitut ⁊hostem unum ꝑsequi ⁊ una uictoria coro¬
uari in his omuisb oꝑa restaurat̃onis esid̾antur: ĩ qͥ¬
brdumn ⁊ scripturaꝵ tota u̾satur intent̃o. Mu¬
. done sine scłares scripture mat̾iam h̃nt oꝑa ꝯcli

Expanded text:
t in exercitu suo; hinc inde vallatus incedens et stipatus agminibus suis. Et licet in hac tanta multitudine diversae armorum species in sacramentis et observationibus praecedentium et subsequentium populorum appareant, omnes tamen uni regi militare et unum vexillum sequi probantur, et hostem unum persequi et una victoria coronari. In his omnibus opera restaurationis considerantur; in quibus divinarum Scripturarum tota vertatur intentio. Mundanae s
Abbreviated transcription (Latin):
Uautum conic̾e potui ex hisque in ¶ productasco.¬
scripturis de hacre matifeste siue obscure repperi
formata subsistit. Eratq t̾renum ħ elementum.
medio eodem q imo loco subsidenscetis in una ꝯfusi¬
one ꝑmixtis forma meliore p̾ditũ hisdem circũqͣq
ĩmodũ cuiusdam uebule oppansis itainuolittum

Expanded text:
uantum conjicere potui ex iis quae in Scripturis de hac re sive manifeste sive obscure reperi sformata subsistit. Eratque terrenum hoc elementum medio eodemque imo loco subsidens caeteris in una confusione permistis forma meliore praeditum; sed iisdem circumquaque in modum cujusdam nebulae oppansis ita involutum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsũmatõuem oꝰpsuũ ꝑ ducisse lritaut tñ indu¬
bitant etiam ałr fac̾e potuisse. si rõ omiupotẽ¬
tis noliuitatis cius expostal ast̃ credatur. Omp̃s
uari pot̾nuss. sicuc pp̃ r̃oualem creaturã cet̾a oĩa
facit. ita etiam in eis omnib faciendis illum pͥ¬
ature emoclitati ac cause magis egruus fuit.
Hic aũ irie erat in quo eidem creature rõnali. s
e in quo illa acciꝑet. ñ solum id quo ad oblegui¬

Expanded text:
ita ut tamen indubitanter etiam aliter facere potuisse si ratio omnipotentis voluntatis ejus expotulasset credatur. Omnipovari potest sicut propter rationalem creaturam caetera omnia fecit, ita etiam in eis omnibus faciendis illum praturae commoditati ac causae magis congruus fuit. Hic autem ille erat in quo eidem creaturae rationali, est in quo illa acciperet non solum id quo ad obsequi
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m plenũ sit. peto dñe ꝙ ꝯsulis ꝑadmirabłem con¬
siliariũ nr̃m accipiã ꝙ pronititis ꝑu̾tatẽ tuã ut gau¬
diũ meũ plenũ sit. seus uerax peto accipiã utgan¬
diũ incũ plenũ sit. Meditetur interĩ uide mens mer
loqͣtur inde lingua mea. amet illud cor meũ. Sermo¬
cinet᷑ os meũ. Efuriat illo̾ aĩa mea. fitiat caro mea. de¬
sid̾et tota sub̾a mei. donec intrẽ ingaudiũ dñi qui est
tͥnus. et unꝰ. deus bñdictus in scła amen. Incipit¬

Expanded text:
dmirabilem consiliarium nostrum; accipiam quod promittis per veritatem tuam, ut gaudium meum plenum sit. Deus verax, peto; accipiam ut gaudium meum plenum sit. Meditetur interim inde mens mea; loquatur inde lingua mea. Amet illud cor meum; sermocinetur os meum. Esuriat illud anima mea, sitiat caro mea, desideret tota substantia mea, donec intrem in gaudium Domini, qui es trinus et unus Deus, benedictus in sa
Abbreviated transcription (Latin):
qui ħ bono fruct᷑ quid illi erit. ⁊ qͥd illi ñ erit. ibi qͥꝑ¬
pecrũt bona corꝑis ⁊ aĩe. qualia nͨ oculusuidit. nec
auris audiuit. nec cor hoĩs cogitauit. Curgͦ ꝑ multa
uagaris homũtio q̃rendo bona aĩe tue. ⁊ corꝑis tui:
catomea. quid desid̾as aĩa mea: ibi ẽ ibiẽ quictpͥ ama¬
tis qͥdqͥd desid̾atis. Si delectat płtis płcitudo. fuige¬
bũt iusti si c̃ sol. Si uelocitas aut fortitudo. autli¬
bertascorꝑis. cui nichil obsistere possit erũt simłes
tur cũ apparuerit głia dei. si ebrietas: mebriabũt᷑
⁊b ub̾tate domꝰ tudei. Si melodia ibi angłoꝵ chori.
cõcinũt siue fine deo. Si quelibet ñ ĩmũda sed mũ¬
deum plus qmͣ seip̃os. ⁊ ĩuicẽ tã ꝙͣ seip̃os. ⁊ deus illos

Expanded text:
erit; et quod nolet, non erit. Ibi quippe erunt bona corporis et animae, qualia nec oculus vidit, nec auris audivit, nec cor hominis cogitavit. Cur ergo per multa vagaris, homuncio, quaerendo bona animae tuae et corporis tui? caro mea, quid desideras, anima mea? Ibi est, ibi est quidquid amatis, quidquid desideratis. Si delectat pulchritudo: " fulgebunt iusti sicut sol ". Si velocitas aut fortitudo, aut libertas corporis cui nihil obsistere possit: " erunt simitur " cum apparuerit gloria " dei. Si ebrietas: " inebriabuntur ab ubertate domus " dei. Si melodia: ibi angelorum chori concinunt sine fine deo. Si quaelibet non immunda sed mundeum plus quam seipsos, et invicem tamquam seipsos, et deus illos
Abbreviated transcription (Latin):
na. acue. illũ ia ocłm m̃tis mee ut intuent᷑ ce. Re¬
colligat iuires suas aĩa mea. ⁊ totoiitelleũ itm inten¬
dat uite dñe. Quid es dñe quid es: quid te intelliget
cor meũ: Certe uita es. sapĩa es. uitas es. boĩtas es. Bea
ansũt ꝑces tui. an potius unũ ꝙq hoꝵ est totũ ꝙ¬
dã. ⁊ idẽ tibi ip̃i. ut. ĩ ulło tibi ip̃i sis dissimłis. ĩmo

Expanded text:
ut intueatur te. Recolligat vires suas anima mea, et toto intellectu iterum intendat in te, Domine. Quid es, Domine, quid es, quid te intelliget cor meum? Certe vita es, sapientia es, veritas es, bonitas es, beatAn sunt partes tui, an potius unumquodque horum totum dam, et idem tibi ipsi; ut in nullo tibi ipsi sis dissimilis: imo t
Abbreviated transcription (Latin):
amabũt qnͣtũ cognoscẽt. Qnͣtũ te cogͦscẽt dñc tc̃. ⁊¬
ĩcor ho. as. in hac uita qnͣtũ te cogͦscẽt. et amabũt
te. Et siñ possis in hac uita ad plenũ uł ꝓficiã
indies usq dũ proficiat illd̾ ad plenũ profunt
hic ĩme uotiꝰ tui. et ibi fiat plena. crescatamortu¬
us. et ibi sit plenus. ut ħ gaudiũ meũ sit ĩ spe mag

Expanded text:
amabunt, quantum cognoscent. Quantum te cognoscent, amabunt, quantum cognoscent. Quantum te cognoscent, it in hac vita, quantum te cognoscent et amabunt te. Et si non possum in hac vita ad plenum, vel proficiam in dies, usque dum veniat illud ad plenum; proficiat hic in me notitia tui et ibi fiat plena; crescat amor tuus, et ibi sit plenus ut hic gaudium meum sit in spe mag
Abbreviated transcription (Latin):
socũ. S si deũ sic dilig̾et. toto corde tota m̃te. tota
aĩa. ut tñ totũ cor.tota mens tota aĩa. ñ sufficiat dig¬
nitatidilcĩoĩs. profcõ sic gaudebũt toto corde. tota m̃¬
te tota aĩa. ut totũcor tota mens tota aĩa ñ sufficiat
meus. spes mea. ⁊ gaudiũ cordis mei. dicaĩe mee si hoc
ẽgaudiũ de quo nob̾ dicit ꝑ filiũ tuũ. Petite. ⁊ a ccipi¬
etis. ut gaudiũ .ii. ꝑ .s. Inueni namq gaudiũ ꝙ dã¬
plenũ. ⁊ plus qmͣ plenũ. plerio quippe corde. plenam̃¬
te.plena aĩa. ꝑleno toto hoĩe gaudio illo. Adhũc
sup̃ modũ suꝑ erit gaudiũ. ñ gͦ totũ ilło gaudiũ
ĩtrabit ĩ gaudẽtes. sed toti gaudentes ĩtrabũt ĩ
gaudiũ. Die dñ e dic seruo tuo intus ĩcorde suo. si
ħ est gaudiũ ĩ quod ĩ trabũt serui tui qui mtrabũt
ingaudiũdñ sui. S gaudiũ illd̾ certe quo gau
beatitui utiq tm̃ gaudebũt qñtũ amibũt. tantũ

Expanded text:
 si deum sic diligent toto corde, tota mente, tota anima, ut tamen totum cor, tota mens, tota anima non sufficiat dignitati dilectionis: profecto sic gaudebunt toto corde, tota mente, tota anima, ut totum cor, tota mens, tota anima non sufficiat meus, spes mea et gaudium cordis mei, dic animae meae, si hoc est gaudium de quo nobis dicis per filium tuum: " petite et accipietis, ut gaudium plenum, et plus quam plenum. Pleno quippe corde, plena mente, plena anima, pleno toto homine gaudio illo: adhuc supra modum supererit gaudium. Non ergo totum illud gaudium intrabit in gaudentes, sed toti gaudentes intrabunt in gaudium. Dic, domine, dic servo tuo intus in corde suo, si hoc est gaudium, in quod intrabunt servi tui, qui intrabunt " in gaudium domini " sui. Sed gaudium illud certe quo gaudbeati tui. Utique tantum gaudebunt, quantum amabunt; tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ille: ita ille nolet qͥdqͥd illi uolẽt. ⁊ ꝙ ille uolet ñ po¬
t̾it ñ ee̾. si honor ⁊ dñe deus seruos suos bonos. ⁊ fi¬
deles supͣ młta ꝯstituet. Inmofilui dei. ⁊ dii uocabũ¬
tur. et ubierit filiꝰ eius ibierũt ⁊ illi. ħedes a dei co¬
nũqm et ulłatenꝰ ita uł ponꝰ istud bonũ sibi defutur̃
sic̃ certi erũt se ñ sua spõte illd̾ admissuros. nͨ dilecto¬
rẽ deũ illud dilectorib suis inuitis ablaturũ. nec ali¬
quid deo potẽtiꝰ inuitos deũ et illos sepaturis. Gau¬
diũ u̾o qual uł qnͣtũ est ubi tale anttñ. Ionũ ẽ : Cur hu¬
manũ cor ĩdigens. cor exꝑtũ. erup̃nas. Imo obrutum
crup̃nis qͣnͣtum gaude̾rs si hiis om̃ib habũdares᷑ In¬
t̾roga ĩtima tua si caꝑe possĩt gaudiũ suũ detanta bea¬

Expanded text:
ille; ita ille volet quidquid illi volent; et quod ille volet, non poterit non esse. Si honor et divitiae, Deus servos suos bonos et fideles supra multa constituet ; imo filii Dei, et dii vocabuntur; et ubi erit Filinumquam et nullatenus ista vel potius istud bonum sibi defuturum, sicut certi erunt se non sua sponte illud amissuros, nec dilectorem deum illud dilectoribus suis invitis ablaturum, nec aliquid deo potentius invitos deum et illos separaturum. Gaudium vero quale aut quantum est, ubi tale ac tantum bonum est? Cor humanum, cor indigens, cor expertum aerumnas immo obrutum aerumnis: quantum gauderes, si his omnibus abundares? Interroga intima tua, si capere possint gaudium suum de tanta bea
Abbreviated transcription (Latin):
illa q̃ de tanta opulentia tui procedis. Influat ĩ me q̃ ꝓ
undat ex bõitate que ulła ẽ sã iusticia. ĩmo uere ꝯcoe¬
dat iusticie. slempe si mistricors es. qr es sũmehonꝰ. et
qr es sũmeiustus uere idarco es misericors. qr sũme
iustus es. Ad inna me iuste et misericors deus. cuiꝰ lucẽ
sic ẽ: doce me qũo ẽ. An qr iustũ est te sic ce̾ bonũ ut
neq̃as intlłigi melior. et sic potẽter oꝑari ut nõ
possiscogitari potẽtus: Quid .n. ħ iustiꝰ: ħ utiq nõ
fieret. si eẽt bonꝰ tm̃ retribuẽdo. ⁊ ñ ꝑcendo. Et si fac̾es
deniq ꝙ ñ iuste sis ñ debet fi̾. ⁊ ꝙ ñ debet fier in¬
iuste fit. Si gͦ ñ uiste mał misereris ñ debes mise¬
reri. et si ñ debes misereri ĩiuste misereris. Qd si
nefas est dr̃e. fas est tecred̾e iuste misereri malis.¬
⁊ iustũ est ut malos peniteas. ⁊ iustũ ẽ ut mał parcas:
An alio modo iuste punis malos. ⁊ alo modo iuste par¬

Expanded text:
illa, quae de tanta opulentia tui procedit! Influat in me, quae undat ex bonitate, quae nulla est sine iustitia, immo vere concordat iustitiae. Nempe si misericors es quia es sumquia es summe iustus: vere idcirco es misericors, quia summe iustus es. Adiuva me, iuste et misericors deus, cuius lucem sic est, doce me quomodo est. An quia justum est te sic esse bonum, ut nequeas intelligi melior; et sic potenter operari, ut non possis cogitari potentior? Quid enim hoc justius? Hoc utique non fieret; si esses bonus, tantum retribuendo, et non parcendo; et sDenique quod non iuste fit, non debet fieri; et quod non debet fieri, iniuste fit. Si ergo non iuste malis misereris, non debes misereri: et si non debes misereri, iniuste misereris. Quod si nefas est dicere, fas est credere te iuste misereri malis.et iustum est ut malos punias, et iustum est ut malis parcas? An alio modo iuste punis malos, et alio modo iuste par