comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uendicauit. ummo recuperauit sedi ep̃ali
monasterium. tanꝙͣ clauam de manu hercu¬
lis extorquens in manu fortiori. Ob praui¬
tatem intentionis: S pium est religionẽ
reformare in monasterio quodille intendit.
adsit dominus cordi dñi mei ne iterũ possit
ei subripi amonachis non tam ut simislant
appetentib libertatem: qͣm fugitantibus
i uerbis contendere uelun ad bñficia
quibus me obruitis. idem erit ac si im¬
petitus sagittis. festutis dimicem. nͥ qd̾ hoc
iocus uidebitur: illud dolus. facta factis
compensari oportet. uerum id quidẽ mul¬
tum est ad me. sam unde sufficerem pau¬
per ⁊ modicus: S rebus pauper ⁊ uirib
non uoluntate. Equabo ego beneficia uotis:
que factis ñ possum. Desideriis diues sum:
affectibus habundo. Et certe beneficus ue¬
rus : amplius ñ requirit. Nam quomodo
beneficus qui nec beniuolus sit : Porro be¬
niuolus nil sibi carius ipsa existunat beni¬

Expanded text:
vindicavit? imo recuperavit sedi episcopali vindicavit? imo recuperavit sedi episcopali monasterium, tanquam clavam de manu Herculis extorquens in manu fortiori. Ob pravitatem intentionis? sed pium est reformare religionem in monasterio: quod ille intendit. Adsit Dominus cordi domini mei, ne iterum possit ei subripi a monachis, non tam ut simulant appetentibus libertatem, quam fugitantibus i verbis contendere velim ad beneficia quibus me obruitis, idem erit ac si impetitus sagittis, festucis dimicem: nisi quod hoc jocus videbitur, illud dolus. Facta factis compensari oportet. Verum id quidem multum est ad me. Nam unde sufficerem pauper et modicus? sed rebus pauper et viribus, non voluntate. Aequabo ergo beneficia votis, quae factis non possum. Desideriis dives sum, affectibus abundo. Et certe verus beneficus amplius non requirit. Nam quomodo beneficus, qui non et benevolus sit? Porro benevolus nil sibi charius ipsa aestimat bene
Abbreviated transcription (Latin):
nomen decolorat: cormeum excruciat.¬
terum supplicatio iterum preces et decies
repetite: non desinent. Non desistimus quia
non diffidimus. Bonam causam habemus
⁊ equum iudicem qui ñ cunctabit᷑ euacuare
quod subreptum est cum apparebit qd̾ u̾m
est. nec poterit inde ridere qui uoluit irrid̾e:
s ut scriptum est. mentita est iniqͥtas sibi.
Hoc solet habere precipuum apłĩca sedes ut
non pigeat reuocare quod a se forte depre¬
henderit fraude elicitum. ñ ueritate prome¬
ritum. Res plena equitate ⁊ laude digna:
ut de mendatio nemo lucretur. p̾sertim
apud summam ⁊ sanctam sedem. Hecsciens
puer uester secure supplicat pro treu̾ensi.
⁊ sic unstat ñ quasi in incertum. Ego quippe
ego hominis illius noui merita. causam.
intentionem. Propter quod horum eum
uolunt monachi lapidare: Quia male me¬
ruit: S fideliter astitit ⁊ multũ seruiuit.
Ob cause inusticiam: S iniustum nemo nͥ
iniustus causabitur. quod demanu laica

Expanded text:
nomen decolorat, cor meum excoriat.nomen decolorat, cor meum excoriat.terum supplicatio, iterum preces, et decies repetitae non desinent. Non desistimus, quia non diffidimus. Bonam causam habemus, et aequum judicem, qui non cunctabitur evacuare quod subreptum est, cum apparebit quod verum est; nec poterit inde ridere, qui voluit irridere: sed, ut scriptum est, mentita est iniquitas sibi . Hoc solet habere praecipuum apostolica Sedes, ut non pigeat revocare quod a se forte deprehenderit fraude elicitum, non veritate promeritum. Res plena aequitate, et laude digna, ut de mendacio nemo lucretur, praesertim apud sanctam et summam Sedem. Haec sciens puer vester secure supplicat pro Treverensi, et sic instat non quasi in incertum. Ego quippe, ego hominis illius novi merita, causam, intentionem. Propter quod horum eum volunt monachi lapidare? Quia male meruit? sed fideliter adstitit, et multum servivit. Ob causae injustitiam? sed injustum nemo, nisi injustus, causabitur. Quod de manu laica
Abbreviated transcription (Latin):
malicia uincit sapientiam: Nosti pie
domine nosti treuerensem archiepiscopũ:
Scio quia nosti. Nosti ⁊ illum scĩ maximim
non sanctum abbatem : Puto quia ñ nosti
Quis dignior honore illo priori: Sic nemo
dignior confusione isto sequenti. et tamen
iste honoratus est. ille opprobrio datus.
Quid peccauit archiep̃s ÷ Predam ecclesie
sue retuperauit. captiuam ecclesiam de
manu laica liberauit. Nunquid redditur
semotis paulisper occupationibus consi¬
deret qͣntum subreptum sit ei. ut talis qͣ¬
lem pudet dicere. talem qualem tu ipse
nosti faciat opprobrium uicinis siuis ini¬
micis tius. Pũssime pater affectus filialis
loquitur. Hucusq condoluimus misero ⁊
miserabili archiepiscopo. uerum ex hoc rã
si ñ fuerit emendatum dolor cordis nr̃i ⁊
compassio ex intimis medullis tota transi¬
bit ad illum: per quem potuit emendari:
Sunt ⁊ alielesiones prefati uiri. quas cũ
ei alleuiaueritis: uobis proculdubio labo¬
rabitis. Q uicquid dulcissimi domim mei

Expanded text:
malitia vincit sapientiam? Nosti, pie domine, nosti Treverensem archiepiscopum? scio quia nosti. Nosti et illum Sancti-Maximini non sanctum abbatem? Puto quia non nosti. Quis dignior honore illo priori? sic nemo confusione dignior isto sequenti: et tamen iste honoratus est, ille opprobrio latus. Quid peccavit archiepiscopus? Praedam Ecclesiae suae recuperavit, captivam Ecclesiam de manu laica liberavit. Nunquid pro bono semotis paulisper occupationibus consideret, quantum subreptum sit ei, ut talis, qualem pudet dicere, talem qualem tu ipse nosti, faciat opprobrium vicinis suis, inimicis tuis. Piissime Pater, affectus filialis loquitur. Hucusque condoluimus misero et miserabili archiepiscopo. Verum ex hoc jam si non fuerit emendatum, dolor cordis nostri et compassio ex intimis medullis, tota transibit ad illum, per quem potuit emendari. Sunt et aliae laesiones praefati viri, quas cum ei allevia-veritis, vobis procul dubio laborabitis. Quidquid dulcissimi domini mei
Abbreviated transcription (Latin):
est fratres qui saciari cupiat ⁊ desideriũ
suum optet impleri: Incipiat esurire iu¬
sticiam: ⁊ ñ poterit ñ saciari. Panes illos
desideret qui in domo patris habundant: et
inuemiet sese continuo siliquas fastidire por¬
corum. Gustum iusticie uel exiguũ studeat
experiri: ut eo ip̃o desideret amplius ⁊ am¬
plius mereatur. Sicut scriptũ est. Qui edit
me: adhuc esuriet.⁊ qui bibit me: adhuc
sitiet. Hoc enim cognatũ magis spiritui.
⁊ naturalius desiderium. uehementius occu¬
pat cor humanum: ceteraq uirilit̾ desideria
pellit. Sic nimirum fortem armatũ fortior
superat: sic clauus clauo solet extundi. Bĩ
ergo qui esuriunt ⁊ sitiunt iusticram: q̃m
ip̃i saturabuntur. nondum quidem qua ñ
sacrabitur homo ⁊ uuet. s ceteris uniu̾sis
que prius fuerant insatiabilit̾ concupita:
ut ex hoc sibi uoluntas ad seruiendũ pͥorib
concupiscentiis corpus uendicare desistens

Expanded text:
est, fratres, qui satiari cupiat, et desiderium est, fratres, qui satiari cupiat, et desiderium suum optet impleri? Incipiat esurire justitiam, et non poterit non satiari. Panes illos desideret, qui in domo patris abundant; et inveniet sese continuo siliquas fastidire porcorum. Gustum justitiae vel exiguum studeat experiri, ut eo ipso desideret amplius, et amplius mereatur, sicut scriptum est: Qui edit me, adhuc esuriet; qui bibit me, adhuc sitiet . Hoc enim cognatum magis spiritui, et naturalius desiderium vehementius occupat cor humanum, caeteraque viriliter desideria pellit. Sic nimirum fortem armatum fortior superat, sic clavus clavo solet extundi. Beati ergo qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Nondum quidem ipsa, qua non satiabitur homo, et vivet; sed caeteris universis, quae prius insatiabiliter fuerunt concupita: ut ex hoc sibi voluntas ad serviendum prioribus concupiscentiis corpus vindicare desistens,
Abbreviated transcription (Latin):
saciatur. Noui ego homines saciatos hoc
inundo. ⁊ ad eius memoriam nauseantes.
Noui saciatos petunia. saciatos honoribus:
saciatos uoluptatib ⁊ curiositatib huius
mundi. nec mediocriter. s usq ad fastidi¬
um satiatos.⁊ facile est cuiq nostrũ sacie
tatem hanc per dei gratiam obtinere. Neq
enim parit hanc copia s contemptꝰ. Sic
fatui filii adam porcoꝵ uorando siliquas.
ñ esurientes animas. s esuriem ip̃am pas¬
citis animarum. Sola nimirũ hoc edulio
inedia uestra nutritur. Sola fames nutri¬
tur cibo innaturali. Et dico pleniꝰ exẽpli
gratia unum sumens e multis: que hu¬
nana uanitas concupiscit. Non prius sa¬
ciabuntur corda hominum auro: ꝙͣ uento
corpora sacientur. Nec indignetur auarus.
⁊ de ambiciosis ⁊ luxuriosis etiam. ⁊ de
facinorosis eadem sententia est. Si quis
michi forte non credit: experientie eͤdat.
uel proprie uel multoꝵ. Quis in uobis

Expanded text:
satiatur. Novi ego homines satiatos hoc satiatur. Novi ego homines satiatos hoc mundo et ad ejus omnem memoriam nauseantes. Novi satiatos pecunia et satiatos bonoribus, satiatos voluptatibus et curiositatibus hujus mundi, nec mediocriter, sed usque ad fastidium satiatos. Et facile est cuique nostrum hanc satietatem per Dei gratiam obtinere. Neque enim parit hanc copia, sed contemptus. Sic fatui filii Adam, porcorum vorando siliquas, non esurientes animas, sed esuriem ipsam pascitis animarum. Sola nimirum hoc edulio inedia vestra nutritur, sola fames alitur cibo innaturali. Et dico planius exempli gratia, unum sumens e multis quae humana vanitas concupiscit, non prius satiabuntur corda hominum auro, quam aura corpora satientur. Nec indignetur avarus: et de ambitiosis et luxuriosis, etiam et de facinorosis eadem sententia est. Si quis mihi forte non credit, experientiae credat, vel propriae, vel multorum. 27. Quis in vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Non faciet ip̃e quod prohibet: qui cepit
facere ⁊ docere. Neq enim canes aut por¬
cos iam reputat: quos prioubus abrenũ¬
crantes facinorisbus atq flagitus etiam
consolatur per apłm dicens. hec quidẽ fu¬
istis. s ablurti estis. s sanctificati estis: tm̃
caueat ne reuertatur canis ad uomitum.
uel sus lota ad uolutabrum luti.¬
quod absconditum est a sapientib et pru¬
dentibus : pariuilis reuelatur. Cuiꝰ sane
uocis auditum ñ sola iam ratio capit: sed
gratanter eum communicat etiam uolun¬
tati. Beati qui esuriunt ⁊ situint uisticiã
ne consilium ⁊ inestimabile satramentum.
fidelis sermo ⁊ omni acceptione dignus: qui
de celo nobis a regalibus sedibus uenit. Ft̃a
est autem ualida fames in terra.⁊ omnes
iam non egere cepimus: s ad extremã de¬
uenimus egestatem. Deniq ⁊ comparati
sumus umentis infipientib ⁊ similes
facti sumus illis. etiam portoꝵ siliquas in¬

Expanded text:
nec faciet ipse quod prohibet , qui coepit nec faciet ipse quod prohibet , qui coepit facere et docere. Neque enim canes aut porcos jam reputat, quos prioribus abrenuntiantes facinoribus atque flagitiis etiam consolatur per Apostolum, dicens: Haec quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis . Tantum caveat, ne revertatur canis ad vomitum, nec  al. vel sus lota ad volutabrum luti.quod absconditum est a sapientibus et prudentibus, parvulis revelatur. Cujus sane vocis auditum non sola jam ratio capit, sed gratanter eum communicat et voluntati. Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, ne consilium, et 489 inaestimabile sacramentum. Fidelis sermo et omni acceptione dignus, qui de coelo nobis a regalibus sedibus venit. Facta est enim valida fames in terra, et omnes jam non egere coepimus, sed ad extremam devenimus egestatem. Denique et comparati sumus jumentis insipientibus et similes facti sumus illis: etiam porcorum siliquas in
Abbreviated transcription (Latin):
dominus. Ibi ausdissime prelibant᷑ incom¬
parabiles delicie caritatis. ⁊ succisis spinis
ac uepribus quibus antea pungebat᷑uncti¬
one misericordie profusus animus in consci¬
entia bona feliciter requiescit. Que quidem
ñ inter uite eterne premia. s int̾ temꝑał
mulicie stipendia deputantur. si ad futurã
pertinent. s ad eam magis que nunc est
temptoribus. Nec tibi illud nr̃o speraueris
eloquio cõmendandum. solus est spiritus
qui reuelat. Sine causa paginram consulis:
experientiam magis require. Sapientia
est: cuius premium nescit homo. De occł¬
tis trahitur: nec in terra suauiter uiuen¬
tium inuenitur ista suauitas. Numirum
suauitas domini est: nisi gustaueris non
uidebis. Gustate inquit ⁊ uidete quoniã
suauis est dominus. Manna absconditum
nomen nouum est : quod nemo scit nisi
qui accipit. Non illud eruditio s unctio
docet. nec scientia s conscientia compre¬
hendit. Sanctum est : margarite sunt.

Expanded text:
nedixit. Ibi avidissime praelibantur incomnedixit. Ibi avidissime praelibantur incomparabiles deliciae charitatis; et succisis spinis ac vepribus, quibus antea pungebatur, unctione misericordiae perfusus animus in conscientia bona feliciter requiescit. Quae quidem non inter vitae aeternae praemia, sed inter temporalis militiae stipendia deputantur; nec ad futuram pertinent, sed ad eam magis quae nunc est bus exhibetur . Nec tibi illud nostro speraveris eloquio commendandum. Solus spiritus est qui revelat: sine causa paginam consulis; experientiam magis require. Sapientia est, cujus pretium nescit homo. De occultis trahitur, nec in terra suaviter viventium invenitur ista suavitas. Nimirum suavitas Domini est: nisi gustaveris, non videbis. Gustate, inquit, et videte, quoniam suavis est Dominus . Manna absconditum est, nomen novum est, quod nemo scit nisi qui accipit. Non illud eruditio, sed unctio docet: nec scientia, sed conscientia comprehendit. Sanctum est, margaritae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et uero locum reputes corporalem pa¬
radisum hunc uoluptatis int̾ne. Non
pedibus ui hunc ortum: s affectib intͦit᷑.
nec terrenarum tͥ commendatur copia
arborum. s uirtutum utiq spiritalium
iocunda decoraq plantatio. Ortus conclusꝰ
ubi fons signatus in qͣtuor capita deriuat᷑.
et exuna sapientie uena uirtus qͣdriper¬
tita procedit. Splendidissima quoq inibi
lilia uernant. ⁊ dum flores apparent etiã
uox turturis auditur. Illic nardꝰ sponse
fragantissimum prestat odorem.⁊ cetera
quoq aromata fluunt austro spirante. aqͥ¬
lone fugato. Ibi media est arbor uite. malus
illa de cantico cunctis preciosior lignis silua¬
rum. cuius ⁊ umbra sponsam refrigerat.
⁊ fructus dulcis gutturi eius. Ibi continen¬
tie uitor: ⁊ sincere ueritatis intuitus ocłis
cordis irradiat. Auditui quoq dat gaudiũ
⁊ leticiam: dulcissima uox consolatoris int̾¬
ni. Ibi quibusdam sepe in naribus influit
iocundissimus odor agri pleni cui benedix̃¬

Expanded text:
ec vero locum reputes corporalem paradisum hunc voluptatis internae. Non pedibus in hunc hortum, sed affectibus introitur. Nec terrenarum tibi commendatur arborum copia, sed virtutum utique spiritualium jucunda decoraque plantatio. Hortus conclusus, ubi fons signatus in quatuor capita derivatur, et ex una sapientiae vena virtus quadripartita procedit. Splendidissima quoque inibi lilia vernant: et cum flores apparent, etiam vox turturis auditur. Illic nardus sponsae fragrantissimum praestat odorem, et caetera quoque aromata fluunt; austro spirante, aquilone fugato. Ibi media est arbor vitae, malus illa de Cantico, cunctis pretiosior lignis silvarum, cujus et umbra sponsam refrigerat, et fructus dulcis gutturi ejus . Ibi continentiae nitor, et sincerae veritatis intuitus oculos cordis irradiat: auditui quoque dat gaudium et laetitiam dulcissima vox consolatoris interni. Ibi quibusdam spei naribus influit jucundissimus odor agri pleni, cui Dominus be
Abbreviated transcription (Latin):
am. ut est ⁊ non esse apud te euitenter osten¬
dam. sicq errorem tuum iam tandem agnos¬
cens ⁊ erubescens. uel sero discas ab apostolo
non omni spiritui credere. discas a salomone
multos quidem amicos. unum autem habere
consiliarium demille. discas precursoris do¬
mini exemplo non solum mollibus ñ uestiri.
sed nec in modum uento agitate harundinis
circunferri omni uento doctrine. discas ex
euangelio domum tuam supͣ petrã fundare.
discas ⁊ cum discipulis serpentis ñ obliuisci
prudentiam cum simplicitate columbe. et tã
ex huis qͣm ex aliis atq aliis scripturarũ testi¬
moniis hanc colligas summam. qͣntum tibi
uidelicet usq modo milleformis ille seductor
elusit. qui cum in te boni inicium ñ ualuit
prepedire: iuidit perseuerantie. Hoc nimi¬
rum sue posse sufficere malicie uidicans. si
hanc posset auferre tibi quam solam uirtu¬
tum nouerat corouari. Obsetro te ꝑ uiscera

Expanded text:
am, ut Est et Non esse apud te evidenter ostenam, ut Est et Non esse apud te evidenter ostendam: sicque errorem tuum jam tandem agnoscens et erubescens, vel sero discas ab apostolo, non omni spiritui credere ; discas a Salomone multos quidem amicos, unum autem habere consiliarium de mille ; discas Praecursoris Domini exemplo, non solum mollibus non vestiri, sed nec in modum vento agitatae arundinis circumferri omni vento doctrinae; discas ex Evangelio domum tuam supra petram fundare ; discas et cum discipulis serpentis non oblivisci prudentiam cum simplicitate columbae : et tam ex his, quam ex aliis atque aliis Scripturarum testimoniis hanc colligas summam, quantum tibi videlicet usque modo milleformis ille seductor illusit, qui cum in te boni initium non valuit praepedire, invidit perseverantiae: hoc nimirum suae posse sufficere malitiae judicans, si hanc posset auferre tibi, quam solam virtutum noverat coronari. Obsecro te per viscera
Abbreviated transcription (Latin):
te acrius ⁊ arguendi liberius. O insensate
quis te fascinauit tamcito recedere ab illo
saluberrimo consilio. in quodudum tibi pa¬
riter ⁊ michi deo solo teste conuentum est
Cogita insipiens uias tuas: ⁊ conuerte pedes
tuos in testimonia domini. Num recordaris¬
primo quod primo in maiori monasterio
tue conuersationis micia dedicasti. setundo
apud foismnacum nostre te qualicunꝙ proui¬
dentie commendasti. tercio in morimundo tu¬
am stabilitatem firmasti. quarto metũ eurgꝰ
inito consilio suggeste tibi ab abbate arnaldo
peregrinationi immo uagationi ingenue abre¬
nunciasti. ipsius quoq tibi consortium. si nõ
ipse licite posset abire illicitũ iudicasti: Quid
enim: Licite ne dices illum recedere: qui et
sibi commissis latrimabile scandalũ reliquit.
nec commissoris licentiam expectauit : Sed
quorsum inquies tendunt hec que sic retrac¬
tare uolusti : Ut te manifeste leuitatis argu¬

Expanded text:
te acrius, et arguendi liberius. O insensate! te acrius, et arguendi liberius. O insensate! quis te fascinavit tam cito recedere ab illo saluberrimo consilio, in quo dudum tibi pariter et mihi, Deo solo teste, conventum est? Cogita, insipiens, vias tuas, et converte pedes tuos in testimonia Domini. Non recordaris, quod primo in Majori-Monasterio tuae conversionis initia dedicasti; secundo apud Fusniacum, nostrae te qualicumque providentiae commendasti; tertio in Morimundo stabilitatem tuam firmasti; quarto mecum rursus inito consilio, suggestae tibi ab abbate Arnoldo peregrinationi, imo vagationi, ingenue abrenuntiasti; ipsius quoque tibi consortium, si non ipse licite posset abire, illicitum judicasti? Quid enim? Licitene, dices, illum recedere, qui et sibi commissis lacrymabile scandalum reliquit, nec commissoris licentiam exspectavit? 2. Sed quorsum, inquies, tendunt haec, quae sic retractare voluisti? Ut te manifestae levitatis argu
Abbreviated transcription (Latin):
nouam presumis. Illudetiam młtos ꝑmaxi¬
me mouet quod pueros unbecilles ⁊ delicatos
iuuenes tecum ducis. Alioqͥn si bomi ⁊ robusti
sunt: desolate domui fuerant necessarii. Si
delicati ut dixi ⁊ imbecilles: dure ac laboriose
peregrinationi nonerunt idonei. Sed et re¬
gendis animabus eorum nequaqͣm te ultra
credimus uelle preesse. Quippe cuius cogno¬
uimus esse propositum pastoralem abicere
sarcinam dumtaxat tuorum: ⁊ soli deinceps
uiuere tibi. ualde enim incongruum esset
ut alibi presumptuose non uocatus resume¬
res quod alibi prohibitus inconsulte relin¬
quis. S iam ne omnia scienti multa super¬
fluo ingeram: in fine ⁊ in fide tibi polliceor
si oportunitatem loquendi tecum michi de¬
deris. daturum me operam quatinꝰ id ip̃m
quod inordinate ⁊ periculose aggressus es:
licite ⁊ ob hoc seture peragas. Ual. Ad adam¬
comperta humilitas ⁊ instantis ꝑicłi
necessitas prebet michi fiduciã conueniendi

Expanded text:
novam praesumis. Illud etiam multos permaxinovam praesumis. Illud etiam multos permaxime movet, quod pueros imbecilles et delicatos juvenes tecum ducis. Alioquin si boni et robusti sunt, desolatae domui fuerant necessarii: si delicati ut dixi et imbecilles, durae ac laboriosae peregrinationi non erunt idonei. Sed et regendis animabus eorum nequaquam te ultra credimus velle praeesse: quippe cujus cognovimus esse propositum, pastoralem abjicere sarcinam duntaxat tuorum, et soli deinceps vivere tibi. Valde enim incongruum esset, ut alibi praesumptuose non vocatus resumeres, quod alibi prohibitus inconsulte relinquis. Sed jam ne omnia scienti multa superfluo ingeram: in fine et in fide tibi polliceor, si opportunitatem loquendi tecum mihi dederis, daturum 16 me operam, quatenus idipsum quod inordinate et periculose aggressus es, licite et ob hoc secure peragas. Vale. EPISTOcomperta humilitas, et instantis periculi necessitas praebet mihi fiduciam conveniendi
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitus erit rescindere surculos: Aut flante
profecto temptationum uento tenerrime
ad huc heu facile eradicabuntur: aut inter
frutecta certe simul exorientia cum nonerit
qui purget suffocate nullum affeyent fruc¬
tum. Quecum ita sint: uidica tu quale hoc
tuum bonum erit. aut si uelesse poterit bo¬
num cum tantis malis. Quantumlibet dig¬
nos facturum te fructus penitentie ꝯfidas.
nonne huiusmodi spinis necesse erit suffocari:
Nonne deuiq si recte offers ⁊ ñ recte diuidis
peccas: Quid enim: Recte ne forte diuidere
esse dicens soli anume tue consulere. et filios
tuos quos orphanos relinquis paterno consilio
destituere: O miseros ⁊ miserabiles ⁊ eo mise¬
rabiliores quo uiuo se conspiciunt orbari pa¬
tre. Quanquam dubitare te quoq oportuerit
an uel tibi recte consulas in eo uidelicet quod
absq consilio fratrum ⁊ coabbatum tuorum.
absq patris ⁊ magistri tui licentia rem tam

Expanded text:
sollicitus erit rescindere surculos? Aut flante sollicitus erit rescindere surculos? Aut flante profecto tentationum vento, tenerrimae adhuc, heu facile eradicabuntur: aut inter fruteta certe simul exorientia, cum non erit qui purget, suffocatae nullum afferent fructum. 3. Quae cum ita sint, judica tu quale hoc tuum bonum erit, aut si vel esse poterit bonum cum tantis malis. Quantumlibet dignos facturum te fructus poenitentiae confidas, nonne hujuscemodi spinis necesse erit suffocari? Nonne denique si recte offers, et non recte dividis, peccas? Quid enim? Rectene forte dividere esse dices, soli animae tuae consulere; et filios tuos quos orphanos relinquis, consilio paterno destituere? O miseros et miserabiles, et eo miserabiliores, quo vivo se conspiciunt orbari patre! Quanquam dubitare te quoque oportuerit, an vel tibi recte consulas, in eo videlicet, quod absque consilio fratrum et coabbatum tuorum, absque patris et magistri tui licentia, rem tam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ grauia tuo ex discessu gementes sustinemus
scandala.⁊ grauiora pauentes expectamus
pericula: An ⁊ tu quoq non ignoras ista sed
dissimulas ÷ Qua ratione ergo multorum fa¬
ciendo ruinam te non ruere presumis. qui in
hoc uidelicet positus eras ut non quod tibi est
utile. s magis quod aliis. nec que tua sed que
ihesu xp̃i sunt querere debebas : Q uomodo
inquam securus abis qui gregi tibi commisso
omnem de se securitatem in perpetuum au¬
fers: Quis occurret lupis intursantibus.
quis consolabitur in tribulationibus. quis
prouidebit in temptationibus. quis deniq
leoni resistet rugienti ⁊ querenti quem deuo¬
ret ⁊ Datebunt sine dubio morsibus malig¬
nantium qui deuorant plebem xp̃i sicut escã
panis. Heu quid facient nouelle plantationes
que per manus tuas consite fuerant diuer¬
sis in locis ⁊ locis horroris ⁊ uaste solitudinis:
Quis circunfodiet. quis impinguabit fimo.
quis sepem circundabit. quis succrescentes

Expanded text:
et gravia tuo ex discessu gementes sustinemus et gravia tuo ex discessu gementes sustinemus scandala et graviora paventes exspectamus pericula? An et tu quoque non ignoras ista, sed dissimulas? Qua ratione ergo multorum faciendo ruinam, te ruere non praesumis: qui in hoc videlicet positus eras, ut non quod tibi est utile, sed magis quod aliis; nec quae tua, sed quae Jesu Christi sunt, quaerere debeas? Quomodo, inquam, securus abis, qui gregi tibi commisso omnem de se securitatem in perpetuum aufers? Quis occurret lupis incursantibus? quis consolabitur in tribulationibus? quis providebit in tentationibus? quis denique leoni resistet rugienti, et quaerenti quem devoret? Patebunt sine dubio morsibus malignantium, qui devorant plebem Christi sicut escam panis. Heu! quid facient novellae plantationes Christi, quae per manus tuas consitae fuerant diversis in locis, et locis horroris, et vastae solitudinis? Quis circumfodiet? quis impinguabit fimo? quis sepem circumdabit? quis succrescentes
Abbreviated transcription (Latin):
et dispergis siue quos tecum ducis. siue qͦs huc
deseris. quibus utiq ⁊ si diuersum non dispar
tamen utrisq metiumus periculum. Deinde
etiam nobis parceres.⁊ nobis amicistius. qͥb
licet immeritis non nisi fletum ⁊ lacrimas
reliquisti. O si hoc michi licuisset flexissem for¬
sitan affectione quem ratione ñ possum. pectꝰq
illud ferreum quod nec xp̃i timori in hac re dũ¬
taxat cedere atquiescit : fraterna forte pietas
emollisset. S heu ⁊ hanc nobis copiam subtra¬
xisti. O magna nostri ordinis columpna paci¬
enter queso audi amitum uel absentem. tue
penitus discessionis impatientem. tuo medul¬
litus ⁊ labori ⁊ periculo compacientẽ. O inqͣm
magna nostri ordinis columpna. nũ metuis
magnam ruente te mox proculdubio ruinã
secuturam : At ego inquies non ruo. scio qd̃
facio. bonam conscientiam habeo. Esto. credi¬
mus tibi dete.S nunquid de nobis qui iam

Expanded text:
et dispergis, sive quos tecum ducis, sive quos hic et dispergis, sive quos tecum ducis, sive quos hic deseris: quibus utique etsi diversum, non dispar tamen utrisque metuimus periculum. Deinde etiam parceres et nobis amicis tuis: quibus licet immeritis, nonnisi fletum et lacrymas reliquisti. O si hoc mihi licuisset, flexissem forsitan affectione, quem ratione non possum: pectusque illud ferreum, quod nec Christi timore in hac re duntaxat cedere acquiescit, fraterna forte pietas emollisset. Sed heu! et hanc nobis copiam substraxisti. 2. O magna nostri Ordinis columna! Patienter quaeso, audi amicum vel absentem, tuae penitus discessionis impatientem, tuo medullitus et labori, et periculo compatientem. O, inquam, magna nostri Ordinis columna! non metuis te ruente magnam mox procul dubio ruinam secuturam? At ego, inquies, non ruo: scio quod facio; bonam conscientiam habeo. Esto: credimus tibi de te. Sed nunquid de nobis, qui jam
Abbreviated transcription (Latin):
cem. nullam speras preualere industriam.
at uero ego de illius potentia non diffidens
qui dixit. omnia possibilia sunt credenti.
sidenter usurpans ⁊ mithi illam sententiã:
omnia possum in eo qui me confortat. qͣmuis
in magna parte lapidei cordis tui obstinatio¬
nem ⁊ ipse non ignorem. utinam nunc tam̃
siue fructuose siue frustra lateri tuo adhere¬
rem. Quanta que memouent aduersũ te
frustra nescio an fructuose uacerem tibi in fa¬
ciem. non solum uerbis s ⁊ uultu et oculis.
Tuis deinde prouolutus uestigiis tenerem
pedes. amplecterer genua. totusq a collo
pendens illud michi dulcissimum caput
deoscularer. quod sub uno metum proposito
suaui iugo xp̃i iam pluribus annis attritũ
est. flerem quoq quantum ualerem. rogarẽ
⁊ obsetrarem per dominum ih̃m quatinus
parceres primo quidem eius cruci. qua utiq
redemit ¶Iuos tu quantum in te est perimis:
collegiti iuos tu dispergis. Perimis inquam

Expanded text:
cem, nullam speras praevalere industriam. cem, nullam speras praevalere industriam. At vero ego de illius potentia non diffidens qui dixit: omnia sunt possibilia credenti : fidenter usurpans et mihi illam sententiam, Omnia possum in eo qui me confortat : quamvis in magna parte lapidei cordis tui obstinationem et ipse non ignorem, utinam nunc tamen, sive fructuose, sive frustra, tuo lateri adhaererem. Quanta quae me movent adversum te, frustra nescio an fructuose, jacerem tibi in faciem; non solum verbis, sed et vultu et oculis. Tuis deinde provolutus vestigiis, tenerem pedes; amplecterer genua; totusque a collo pendens, illud mihi dulcissimum 15 caput deoscularer, quod sub uno mecum proposito, suavi jugo Christi jam pluribus annis attritum est. Flerem quoque, quantum valerem, rogarem et obsecrarem per Dominum Jesum, quatenus parceres, primo quidem ejus cruci, qua utique redemit quos tu quantum in te est, perimis; collegit quos tu dispergis. Perimis, inquam,
Abbreviated transcription (Latin):
arualdo. frater. B. de clara ualle spiritũ
compunctionis ⁊ consilii. Primum scire te uo¬
lo domnum cisterciensem necdum qͣndo tuus
nuntius ad nos uenit de flandria. quopaulo
ante per nos transierat remeasse.⁊ ob hoc nec
luteras accepisse quas ei iussisti presentari: ⁊
adhuc esse tante a te presumpte nouitatis ig¬
narum. felix interim cui tam tristes rumores
uel adtempus liceat ignorare. Deiide quod de
tui desperando nos reuocatione interdicis. ne
quod quasi inconcusse apud te fixum est. frustͣ
tibi litceras dirigendo dissuadere conarer: in
hoc tibi obedire. fortasse quidem pro ratione
non debui. reuera autem pre dolore fateor ñ
potui. cum ⁊ si pro certo scirem ubi te oportu¬
ne inuenissem: ipse potius uenissem qͣm has
misissem. effecturus fortasse per me ipsum:
quod nullis luteris possum. Rides forsitan
meam huiusmodi tanqͣm cassam fiduciam.
utpote proprie pertinatie conscius. ad quã
utiq flectendam nullam uim. nullam pre¬

Expanded text:
ARNOLDO, frater BERNARDUS de Clara-Valle, spiritum compunctionis et consilii. 1. Primo scire te volo, domnum Cisterciensem, necdum quando tuus nuntius ad nos venit, de Flandria, quo paulo ante per nos transierat, remeasse; et ob hoc nec litteras accepisse, quas ei jussisti praesentari, et adhuc esse tantae a te praesumptae novitatis ignarum. Felix interim, cui tam tristes rumores, vel ad tempus liceat ignorare. Deinde quod de tui, desperando nos, revocatione interdicis, ne quod quasi inconcusse apud te fixum est, frustra tibi litteras dirigendo dissuadere conarer: in hoc tibi obedire fortasse quidem pro ratione non debui; revera autem prae dolore, fateor, non potui: cum etsi pro certo scirem, ubi te opportune invenissem, ipse potius venissem, quam has misissem, effecturus fortasse per me ipsum, quod nullis litteris possum. Rides forsitan meam hujusmodi tanquam cassam fiduciam, utpote propriae pertinaciae conscius: ad quam utique flectendam, nullam vim, nullam pre
Abbreviated transcription (Latin):
sus multa. O terribilis deus in consilus su¬
per filios hominum. frustra incipient mise¬
ri dicere montib cadite super nos: ⁊ coui¬
bus operite uos. uenient uenient ante tͥ¬
bunal xp̃i. Audietur populoꝵ q̃rela gͣuis.
actusatio dura quoꝵ uixere stipendus nec
diluere pectata. quibus facti sunt duces
ceti. fraudulenti mediatores. Quid tibi
insipiens delicie sapiunt. qͥd diuitie ille
cecos oblectant oculos quib mercaris tã
graue iudicium. tam dure temet ipsum
obligas rationi: uniuersa siquidem usq

Expanded text:
sus multa! O terribilis Deus in consiliis susus multa! O terribilis Deus in consiliis super filios hominum! Frustra tunc incipient miseri dicere montibus, Cadite super nos; et collibus, Operite nos . Venient, venient ante tribunal Christi: audietur populorum querela gravis, accusatio dura, quorum vixere stipendiis, nec diluere peccata; quibus facti sunt duces caeci, fraudulenti mediatores. Quid tibi, insipiens, deliciae sapiunt? quid divitiae illae caecos oblectant oculos, quibus mercaris tam grave judicium, tam durae temetipsum obligas rationi? Universa siquidem usque
Abbreviated transcription (Latin):
modum pascat. tripliciter ut prediximus
gregem domini: sollicita secum examinatõe
distutiat. Indignus enim lacte ⁊ lana con¬
uincitur: si ñ pascit oues. si ñ uigilat in gre¬
gis custodia: uidicium sibi manducat et
uestit. Ueue tibi derice. mors in olla. Mors
in olla carmum: mors in huiusmodi delicus
est. Non mͦ quia secus introitũ delectatõis
posita esse cognoscitur: s obid maxime quia
populi constat esse pectata que comedis.
Sumptus ecclesiasticos gratis habere te re¬
putas. cantando ut aiunt tibi prouenire
uidentur. Sed bonum erat fodere magis:
aut etiam mendicare. Peccata enim populi
comedis: ac si propria tibi minus sufficere
uiderentur. Sollicitus esto tanꝙͣ reddit᷑us
rationem dignos pro eis gemitus fundere.
dignos agere penitentie fructus. alioqͥn
tibi noueris imputanda que mͦ int̾ delicias
comedis ⁊ paruipendis ⁊ dissimulas tanꝙͣ
nichil artinentia tibi. O iudicioꝵ dei abys¬

Expanded text:
modum pascat tripliciter, ut praediximus, modum pascat tripliciter, ut praediximus, gregem Domini, sollicita secum examinatione discutiat. Indignus enim lacte et lana convincitur, si non pascit oves. Si non vigilat in custodia gregis, judicium sibi manducat et vestit. Vae, vae tibi, clerice: Mors in olla . Mors in ollis carnium: mors in hujusmodi deliciis est. Non modo, quia secus introitum delectationis posita esse cognoscitur; sed ob id maxime, quia populi constat esse peccata quae comedis . Sumptus ecclesiasticos gratis habere te reputas? Cantando, ut aiunt, bona tibi provenire videntur; sed bonum erat magis fodere, aut etiam mendicare. Peccata enim populi comedis, ac si propria tibi minus sufficere viderentur. Sollicitus esto tanquam redditurus rationem, dignos pro eis gemitus fundere, dignos agere poenitentiae fructus. Alioquin tibi ea noveris imputanda, quae modo inter delicias comedis, et parvipendis, et dissimulas, tanquam nihil attinentia tibi. O judiciorum Dei abys
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudo. Quam quidem uirtutis quadri¬
farie perfectionem ⁊ cathedram scĩtatis
omnimodis exigit munsteriũ hoc de quo
loquimur. ut hac dote carens frustra sibi
tanqͣm per xp̃m introierit blandiatur. Si¬
quidem dicitur ignoranti. Si cecus ceco du¬
catum prestet. noune ambo in foueam ca¬
dunt : Et item. Sacerdotes nõ dixerunt
ubi est dominus. tenentes legem nescier̃t
me. ip̃i prophete ⁊ pastores abierunt in
terram quam ignorauerunt. Dicitur et
iniquo. fur ñ uenit: nisi ut mactet ⁊ per¬
dat. Et illud. Dilexisti iusticiam super be¬
ngnitatem. Dicitur pusillamimi. Mercen¬
narius ⁊ qui non est pastor uidet lupum
uenientem ⁊ fugit. quia ñ est ei cura de
ouib. Dicitur ei qui post concupiscentias
suas uadit. Mors est posita setus introitũ
delectationis. Dicit᷑ item. Om̃s q̃ sua sunt
am qui per xp̃m sibi in sortẽ ministeri hus
introisse uidetur de cetero quemadmnodum
ei seruiat. quema dmodũ ministret. quemad¬

Expanded text:
fortitudo. Quam quidem virtutis quadrifortitudo. Quam quidem virtutis quadrifariae perfectionem et cathedram sanctitatis omnimodis exigit ministerium hoc de quo loquimur: ut hac dote carens, frustra sibi, tanquam per Christum introierit, blandiatur. Siquidem dicitur ignoranti, Si caecus caeco ducatum praestet, nonne ambo in foveam cadunt? et item, Sacedotes non dixerunt, Ubi est Dominus? et tenentes legem nescierunt me . Ipsi prophetae et pastores abierunt in terram quam ignoraverunt : Dicitur et iniquo, Fur non venit nisi ut mactet et perdat : et illud, Dilexisti malitiam super benignitatem . Dicitur pusillanimi: Mercenarius, et qui non est pastor, videt lupum venientem, et fugit quia non est ei cura de ovibus . Dicitur ei qui post concupiscentias suas vadit: « Mors est posita secus introitum delectationis : » dicitur item, Omnes quae sua sunt Jam qui per Christum sibi in sortem ministerii hujus introisse videtur, de caetero quemadmodum ei serviat, quemadmodum ministret, quemad
Abbreviated transcription (Latin):
te fit turpissimus. ⁊ uix aliquis in hunc af¬
fectum nequicie nisi praua consuetudine ꝑ¬
transũt. Sunt enim debiles quidam ⁊ tepidi
amatores iusticie. sunt quib aut iugor
aut feruor deest. aut fortassis uterq. cum
uterq summopere sit necessarius inter
prospera quippe ⁊ aduersa uersanti. Ut enĩ
iugous esse dinoscitur nequaꝙͣ cedere tri¬
bulationi. s pro iusticia persetutionẽ ui¬
riliter sustinere: sic feruori uidetur artri¬
buendum nullis capi uoluptatib. nullis
illecebris eneruari. Que quidem tũ omni
populo. tum maxime ⁊ specialiter ducibus
populi sunt necessaria: ne forte in ꝑuiciẽ
omnium errare contingat. Quid enim re¬
fert qua occasione deserant uam u̾itatis:
Seducantur ignari. sequantur spontanei.
compellantur inuiti. seu attrahant᷑ illecti
quid interest dummodo eant in perditio¬
nem : Sic enun ene prudentia. ade tempe¬
rantia. cayn omnino iusticia. pet᷑ defuit

Expanded text:
te fit turpissimus: et vix aliquis in hunc afte fit turpissimus: et vix aliquis in hunc affectum nequitiae nisi prava consuetudine pertransivit. Sunt enim infirmi et tepidi amatores justitiae, quibus aut vigor, aut fervor deest, aut fortassis uterque; cum uterque sit summopere necessarius, inter prospera quippe et adversa versanti. Ut enim vigoris esse dignoscitur, nequaquam cedere tribulationi, sed pro justitia persecutionem utiliter sustinere: sic fervori videtur attribuendum, nullis capi voluptatibus, nullis illecebris enervari. Quae quidem tum omni populo, tum maxime et specialiter ducibus populi sunt necessaria, ne forte in perniciem omnium errare contingat. Quid enim refert qua occasione viam deserant veritatis, seducantur ignari, sequantur spontanei, compellantur inviti, seu attrahantur illecti? quid interest, dummodo eant in perditionem? Sic enim Evae prudentia, Adae temperantia, Cain omnino justitia, Petro defuit
Abbreviated transcription (Latin):
proide lectio. utilis eruditio est. s multo
magis unctio necessaria. quippe que sola
docet de omnib. Unde autem scire uidebi¬
tur que sit uoluntas dei bona ⁊ bñplacens
⁊ perfecta. qui nec pulsare nec querere. nͨ
petere consueuit. qui donec alienaẽ curã
susciperet animarum. nunꝙͣ sue gessisse
curam. s in uano eam noscitur accepisse :
Atq utinam uel tunc curaret suam ut
in eam quoq postea curaturum sperare
liceret.⁊ de suo prius oculo festucã eic̾et:¬
ut de meo uderet eicere trabem. Nam de
hũs quidem qui ⁊ ubi forte intelligunt
domini uoluntatem. negligunt tamen ⁊
quantum preualent aduersantur ei. qui
dederunt manus morti ⁊ cum inferno ini¬
ere fedus. ut odientes bonũ. adherentes
malo parati sint gͣtis consentire peccato.
fouere maliciam. fauere iniquitati. quoniã
odibiles deo ⁊ mundo execrabiles ẽe constat:
melius est silere qͣm loqui. Sane nemo repen¬

Expanded text:
proinde lectio, utilis eruditio est, sed multo proinde lectio, utilis eruditio est, sed multo magis unctio necessaria; quippe quae sola docet de omnibus . Unde autem scire videbitur quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta, qui nec pulsare, nec quaerere, nec petere consuevit; qui donec alienarum curam susciperet animarum, nunquam suae gessisse curam, sed in vano eam visus est accepisse? Atque utinam vel tunc curaret suam, ut meam quoque postea curaturum sperare liceret; et de suo prius oculo festucam ejiceret, de meo videret ejicere trabem . Nam de his quidem qui et ubi forte intelligunt Domini voluntatem, negligunt tamen, et quantum praevalent adversantur ei; qui dederunt manus morti, et cum inferno iniere foedus, ut odientes bonum, adhaerentes malo, parati sint gratis consentire peccato, fovere malitiam, favere iniquitati; quoniam odibiles Deo, et mundo exsecrabiles esse constat, melius est silere quam loqui. 292 18. Sane nemo repen
Abbreviated transcription (Latin):
Queris forte quam escam. Meus cibus est
inquit ut faciam uoluntatem patris mei.
sumirum uita in uoluntate eius. Qua qͥdẽ
nec pasci ipse nec alios pascere poterit: nisi
sit fidelis ⁊ prudens. ut ⁊ eam ⁊ intelligat
⁊ diligat. diligat autem fortiter. diligat ⁊
feruenter. s uando enim extusare ignoran¬
tia possit hominem qui se magr̃m infantiũ.
doctorem insipientium profitetur : Igno¬
rans utiq ignorabitur. immo ⁊ multos
ignorare faciet. faciet ignorari. Quid enĩ
periculi sit ubi pastor ñ inuenit pascua. ii¬
norat dux itineris uiam. uicarius nescit
domini uoluntatem. ecclesia cotidie multi¬
pliciter ⁊ miserabiliter experitur. Est enĩ
ut fatratissima. sic ⁊ secretissima res uolũ¬
tas dei. ⁊ occultum omnino consiliũ de
quo apłs gloriatur. puto inquiens quod
et ego consilium dei habeam. Unde ⁊ ip̃a
ueritas ait. Nemo scit que sunt in homine:
nisi spiritus hominis qui est in ip̃o: Utilis

Expanded text:
Quaeris forte quam escam? Meus, inquit, cibus est Quaeris forte quam escam? Meus, inquit, cibus est ut faciam voluntatem Patris mei . Nimirum vita in voluntate ejus , qua quidem nec pasci ipse, nec alios pascere poterit, nisi fidelis sit et prudens, ut eam et intelligat, et diligat: diligat autem fortiter, diligat et ferventer. Quando enim excusare ignorantia possit hominem, qui se magistrum infantium, doctorem insipientium profitetur? Ignorans utique ignorabitur , imo et multos ignorare faciet et ignorari. Quid enim periculi sit, ubi non invenit pastor pascua, ignorat dux itineris viam, vicarius nescit domini voluntatem; Ecclesia quotidie multipliciter et miserabiliter experitur. Est enim ut sacratissima, sic et secretissima res voluntas Dei, et occultum omnino consilium, de quo et Apostolus gloriatur: Puto, inquiens, quod et ego Spiritum Dei habeam . Unde et ipsa Veritas ait: Nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis, qui est in ipso.
Abbreviated transcription (Latin):
dubium quia nec auferre pot̾imꝰ quicqͣm.
Sane argentum ⁊ aurum ñ nichil est. sibi
utrumq retinet mundus. In exorabilem
constituit ianitorem. foramen angustum
est. nichil ex omnib asportare licebit. Nã
pc̃em q̃m nichil est: nulla potest foraminis
angustia retineri. Solum hoc sequitur te¬
quocumq ieris. quacumq inpraueris pel¬
lem hanc ñ depones. Que autem parasti
insipiens cuius erunt: ueue in domo dĩ
horrendum uidemus. Quidni ydolatras
imnistrantes : Mentior si ñ ydoloꝵ seruitꝰ
auaritia est. si ñ quibusdam etiam uenter
suus factus est deus suus. Quod enĩ qͥsq
pre ceteris colit: id sibi deũ constituisẽ
probatur. Quantos sane uidemus qui di¬
ligunt munera. sequuntur retributionem.
quantos qui xp̃o domino ñ seruiunt: s suo
uentri. De quatuor uirtutibus. xiiii.
us putas est fidelis seruus ⁊ p̾dens
quem constituit dominus super fami¬
lam suam ut det illis escam in tempore ẽ

Expanded text:
dubium quia nec auferre poterimus quidquam . dubium quia nec auferre poterimus quidquam . Sane argentum et aurum non nihil est: sibi utrumque retinet mundus. Inexorabilem constituit janitorem: foramen angustum est, nihil ex omnibus asportare licebit. Nam peccatum, quoniam nihil est, nulla potest foraminis angustia retineri. Solum hoc te sequitur quocunque ieris: quacunque intraveris, pellem hanc non depones. Quae autem parasti insipiens, cujus erunt? Vae! vae! in domo Dei horrendum videmus. Quidni idololatras ministrantes? Mentior si non idolorum servitus avaritia est ; si non quibusdam etiam venter suus factus est deus suus . Quod enim quisque prae caeteris colit, id sibi deum constituisse probatur. Quantos sane videmus qui diligunt munera, sequuntur retributionem? quantos qui Christo Domino non serviunt, sed suo ventri? XV.-- De quatuor virtutibus. 17. Quis, putas, est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis escam in tempore?
Abbreviated transcription (Latin):
introductus. Trahe me post te ait: inodore
unguentoꝵ tuoꝵ curremus. Nunc autem
trahit sua queniq uoluptas. ⁊ odorem tur¬
pis lucri sectantes questum estimant pie¬
tatem: quorum certa dampnatio est. De
prehensibilis uideatur ingressus. ⁊ in¬
tentio casta. nichil ne ultra timendum est
Timendum quidem: ⁊ maxime. Neq enim
quicumq spiritu ceperint etiam sp̃u con¬
summantur: s carne ñ nulli. Deniq ⁊ saul
princeps constitutus a domino: ⁊ iudas ñ
ab alio electus in apłm memoratur. Nonn:
ꝑtinam in duodecim unus hodie petrus. unꝰ
qui reliquerit omnia. unus qui loculis ca¬
reat inueniatur. Unus inquit ex uobis
dirabolus est. a duobus itaq bolis diabolus
nam saperes miser ⁊ intelligeres: cum the¬
sauro pecunie thesaurum ire parit̾ cumu¬
lari. Utinam nouissima p̾uidens animad¬
uerteres facile per foramen acus tͣnsit᷑os.
ñ diuitrarum cumulos s delictoꝵ. Nichil

Expanded text:
introductus? Trahe me post te, ait illa, in odorem introductus? Trahe me post te, ait illa, in odorem unguentorum tuorum curremus. . Nunc autem trahit sua quemque voluptas; et odorem turpis lucri sectantes, 291 quaestum aestimant pietatem : quorum certa est damnatio. XIV.-- De prehensibilis videatur ingressus, et intentio casta; nihilne ultra timendum est? Timendum quidem, et maxime. Neque enim quicunque spiritu coeperint, etiam spiritu consummantur, sed carne nonnulli . Denique et Saul princeps constitutus a Domino , et Judas non ab alio electus in apostolum memoratur. Nonne s diabolus est? Utinam in duodecim unus hodie Petrus; unus qui reliquerit omnia; unus qui loculis careat, inveniatur. Unus, inquit, ex vobis diabolus est. A duobus utique bolis diabolus nam saperes, miser, et intelligeres cum thesauro pecuniae thesaurum irae pariter cumulari: utinam novissima providens, animadverteres facile per foramen acus transituros non divitiarum cumulos, sed delictorum. Nil enim
Abbreviated transcription (Latin):
nori facile satis obtinenda periculo. Hono¬
rati incedere uolunt. plac̾e student hõibus
mari. Audi querelas domini quid suꝑ hat
tanta hominum temeritate loquatur pati¬
ens redditor penitentiam magis cupiens
qͣm uindictam. Ipsi inquit regnauerunt
⁊ ñ ex me. principes extiterunt ⁊ ego non
uocaui eos. Uniuersos siquidẽ in ordinib
etflesiasticis ceteris q ad sanctuarium per¬
tinentib. honorem querentibus proprium.
aut diuitias. seu corporis uoluptatem. postre¬
mo que sua sunt ñ que ihu xp̃i: manifeste ꝓr¬
sus ⁊ indubitanter ñ ea que deus est caritas
s aliena a deo ⁊ omniũ radix maloꝵ tupidi¬
tas introducit. Quid istud tem̾itatis. immo
quid insanie este. ubi timor dñi et ubi mortis
memoria. ubi gehenne metus ⁊ t̾ribilis illa¬
expectatio iudicii : Sponsa nec cubitulũ nec
cellam ingredi nisi rege introducente presu¬
mit: tu irreuerenter irrius nec uocatus nec

Expanded text:
nori facile satis obtinenda periculo. Hononori facile satis obtinenda periculo. Honorati incedere volunt, placere student hominibumari. Audi querelas Domini, quid super hac tanta hominum temeritate loquatur patiens redditor, poenitentiam cupiens, quam vindictam. Ipsi, inquit, regnaverunt, et non ex me: principes exstiterunt, et ego non vocavi eos . Universos siquidem in ordinibus ecclesiasticis caeterisque ad sanctuarium pertinentibus honorem quaerentes proprium, aut divitias, seu corporis voluptatem, postremo quae sua sunt, non quae Jesu Christi; manifeste prorsus et indubitanter, non ea quae Deus est charitas; sed aliena a Deo et omnium radix malorum, cupiditas introducit. Quid istud temeritatis; imo quid insaniae est? Ubi timor Dei, ubi mortis memoria, ubi gehennae metus, et terribilis exspectatio illa judicii? Sponsa nec cubiculum, nec cellam ingredi nisi rege introducente praesumit: tu irreverenter irruis nec vocatus, nec