comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Implorandam xp̃i miseri cordiam uo¬
tum sẽ obligasse. xp̃ianum fore si
illam saluam uider& factum est:
ut ille quod uouerat. dissimu labat
ex soluere: sed adhuc manus excel¬
sa: nam repentina cȩcitate suffun¬
ditur: statimque uenit in mentẽ
unde illud ess& exclamauit con¬
fitens. at que lterum uouit se recepto
lumine impleturum esse quoduo¬
uerat: recepit. Impleuit: & ad huc
manus excelsa: symbolum nontenu¬
erat. aut fortasse tenere recusa¬
uerat. & se non potuisse excusauerat:¬
ds̃ uiderit: iam tamen post festa om¬
nia receptionissuae. Inparalysin sol¬
uitur. multis ac̃pene omnibus mẽ¬
bris: tunc somniiam monitus. con¬
fitens per scripturam. ob hoc sibi dic¬
tum esse accidisse. quod symbolum
non reddiderit: post illam confes¬
sionem redduntur officia in embro¬
rum omnium. nisi linguae solius:
sẽ tam̃ didicisse symbolum ideoq
memoriam̃ iamtenere. nihil omi¬
nus in eadem temtationem litte

Expanded text:
inplorandam Christi misericordiam uoinplorandam Christi misericordiam uoto se obligasse Christianum fore, si illam saluam uideret. factum est. at ille. quod uouerat, dissimulabat exoluere. sed adhuc manus excelsa. nam repentina caecitate suffunditur statimque uenit in mentem, unde illud esset. exclamauit confitens atque iterum uouit se recepto lumine impleturum esse, quod uouerat. recepit, impleuit. et adhuc manus excelsa. symbolum non tenuerat aut fortasse tenere recusauerat et se non potuisse excusaueratus uident. iam tamen post festa omnia receptionis suae in paralysin soluitur multis ac paene omnibus membris tunc somnio admonitus confitens per scripturam ob hoc sibi dictum esse accidisse, quod symbolum non reddiderit. post illam confessionem redduntur officia membrorum omnium nisi linguae solius. se tamen didicisse symbolum ideoque memoria iam tenere nihilo minus in eadem temptatione litte
Abbreviated transcription (Latin):
HIG ESIT INCOLUIMIS APPOR¬
tat negotiorum suorum secundas cu¬
ras. praestau̾it dñs. ut &iam ipiã ulti¬
ma̾sint: multum uos salutat. & narrat
gaudia degauiniano. quod ab illasua
causa miseri cordiadĩ liberatus. non
solum xp̃ianos sed &iam fidelissit
ualdebonus. per pascha proxim&
baptizatus. incorde at que in ore ha¬
bens gratiam quam percepit: quantũ
eum desiderem quando explicabo:
sed nosti ut eũ diligam: archiater
&iam dioscorus xp̃ianus fidelis ẽ.
simul gratiam consecutus audi&
am quem ammodum: neque enĩ¬
ceruicula illa. uel lingua nisi ali¬
quo prodigio do marentur: filia
eius. In qua unica ad qui escebat. egro¬
tabat : & usque ad totam desperati¬
onem salutis temporalis. eodem ipso
patre renuntiante peruenit: Dici¬
tur ergo & constat. cum mihi hoc
& ante fratris pauli reditum. comes
peregrinus. uir laudabilis & bene
xp̃i ands. qui cum eis eodem tempore
baptizatus est indicar& : dicitur er¬
go ille senex tandem conuersus ad

Expanded text:
hic est incolumis; adportat negotiorum suorum secundas curas; praestabit dominus, ut etiam ipsa ultima sint. multum uos salutat et narrat gaudia de Gauiniano, quod ab illa sua causa misericordia dei liberatus non solum Christianus sed etiam fidelis sit ualde bonus per pascha proxime baptizatus in corde atque in ore habens gratiam, quam percepit. quantum eum desiderem, quando explicabo? sed nosti, ut eum diligam. archiater etiam Dioscorus Christianus fidelis est simul gratiam consecutus. audi etiam quem ad modum; neque eniceruicula illa uel lingua nisi aliquo prodigio domarentur. filia eius, in qua unica adquiescebat, aegrotabat et usque ad totam desperationem salutis temporalis eodem ipso patre renuntiante peruenit. dicitur ergo — et constat, cum mihi hoc et ante fratris Pauli reditum comes Peregrinus, uir laudabilis et bene Christianus, qui cum eis eodem tempore baptizatus est, indicaret —, dicitur ergo ille senex tandem conuersus ad
Abbreviated transcription (Latin):
altius se pen&rari uelint. diligen¬
ter sunt Inspicienda sequentia.
cum enim dixiss&. & tunc uidebunt
filium hominis uenientem innube.
In potestate magna & maiestate.
adiunxit at que ait: his autem fi¬
eri Incipientibus. respicite & leua¬
te capita uestra. qũo ad propinqua¬
bit redemptio ur̃a & dixit illis si

Expanded text:
altius se penetrari uelint, diligenaltius se penetrari uelint, diligenter sunt inspicienda sequentia. cum enim dixisset: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate, adiunxit atque ait: His autem fieri incipientibus respicite et leuate capita uestra, quoniam adpropinquat redempt
Abbreviated transcription (Latin):
one uin cantur: siue incorpore suo
In quo sed& addexteram patris. In
quo &am mortuus est & resurrexit.
& ascendit incaelum. secundum qđ
scriptum est in actibus a postolorum
his dictis. nubes suscepit eum. & subla¬
tus est ab eis: & quia illic &iam dic¬
tum est ab angelis. sicueni& quomo¬
do eum uidistis euntem incaelum. Me¬
rito credendus est. non solum In eodẽ
corpore. uerum &iam Innube uentu¬
rus. quo sic ueni& sicut abiit. & nu¬
bes eum suscipit ab euntem: sedhorũ
duorum quidhic potius eligendum
sit. iudicare difficileest. promitior
quidem sensus est. ut quisque cum
audierit uellegerit. & tunc uide¬
bunt filium hominis uenientem in
nube. cumpotestate magna & ma¬
iestate. ipsum prorsus accipiat eiꝰ
ad uentum. non per ecclesiam. sed
per seipsum. quando uenturus est
aduiuos & mortuos iudicandos: sed
qũo scripture scrutandesunt. niec
earum superficie debemus esse
contenti. quae ad exercitati onem
nostram. Ita modificataesunt. ut

Expanded text:
one uincantur, siue in corpore suo, one uincantur, siue in corpore suo, in quo sedet ad dexteram patris, in quo etiam mortuus est et resurrexit et ascendit in caelum, secundum quod scriptum est in actibus apostolorum: His dictis nubes suscepit eum et sublatus est ab eis. et quia illic etiam dictum est ab angelis: Sic ueniet, quo modo eum uidistis euntem in caelum, merito credendus est non solum in eodem corpore uerum etiam in nube uenturus. quoniam sic ueniet, sicut abiit et nubes eum suscepit abeuntem. Sed horum duorum quid hic potius eligendum sit, iudicare difficile est. promptior quidem seaudierit vel legerit, Et tunc videbunt Filium hominis venientem in nube cum potestate magna et majestate, ipsum prorsus accipiat ejus adventum, non per Ecclesiam, sed per seipsum, quando venturus est ad vivos et mortuos judicandos: sed quoniam Scripturae scrutandae sunt, nec earum supcontenti, quae ad exercitationem nostram ita modificatae sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ra gentium. gentes uoluit intellegi.
nonpertinentes ad semen abrahȩ.
in quo bene dicuntur omnes gentes.
sed gentes quae ad sinistram stabunt.
quan do congregabuntur ante iudi¬
cem uiuorum & mortuorum om̃s
gentes: utraque pars enim erit in
omnibus gentibus. una quae prae¬
mat. altera quae praematur: una
quaedicat pax & securitas. al tera
quasol obscur&ur. & non d& luna
lumen suum. & dequa cadęnt stel¬
lae. & in qua uirtutes caelorum mo¬
ueantur: & tunc uidebunt filium
hominis uenientem in nube. cum
potestate magna & maiestate: Quod
uideo duobus modis accipi posse. si¬
ue in ecclesia tamquam innube ue¬
nientem. sicut &iam nunc uenire
non cessat. secundum id quod ait. A¬
modo uidebitis filium hominis se¬
dentem adextris uirtutis. & uenien¬
tem innubibus caeli. sed ideo tunc
cum potestate magna & maiestate.
quia maior potestas & maiestas illi¬
us apparebit scĩs. quibus magnam
uir tutem dabit. N&anta persecuti¬

Expanded text:
ra gentium, gentes uoluit intellegi ra gentium, gentes uoluit intellegi non pertinentes ad semen Abrahae, in quo benedicentur omnes gentes, sed gentes, quae ad sinistram stabunt, quando congregabuntur ante iudicem uiuorum et mortuorum omnes gentes. utraque pars enim erit in omnibus gentibus, una, quae premat. altera, quae prematur, una, quae dicat: Pax et securitas, altera, in qua sol obscuretur et non det luna lumen suum et de qua cadant stellae et in qua uirtutes caelorum moueantur. Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. quod uideo duobus modis accipi posse sine in ecclesia tamquam in nube uenientem, sicut etiam nunc uenire non cessat secundum id. quod ait: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli. sed ideo tunc cum potestate magna et maiestate, quia maior potestas et maiestas illius apparebit sanctis, quibus magnam uirtutem dabit, ne tanta persecuti
Abbreviated transcription (Latin):
ph&cici ueritas. ad implenda xp̃odño
seruer&ur. quando enim sol obscura¬
bitur. & luna nondabit lumen suum.
& stellę cadent decelo. & uirtutes
caelorum commouebuntur. sicut ab
aliis duobus euangelistis hic locus cõ¬
memoratus est. ecclesia non apparebit.
Impus tunc persecutoribus ultra mo¬
dum seuientibus. & remoto timore.
tam quam arridentem mundo felici¬
tatem dicentibus. pax & securitas tunc
stelle cadent decaelo. &uir tutes ce¬
lorum mouebuntur. quõ multi qui
gratia fulgere uidebantur. persequen¬
tibus cedent &cadent. & quidam fi¬
deles fortissimi. turbabuntur Ideo
autem secundum matheum & mar¬
cum. postribulationem dierum illo¬
rum dicitur hoc futurum. mon
quia trans acta tota illa persecutione
accident ista sed quia praeced& tri¬
bulatio. ut sequatur quorundam de¬
fectio. & quia per omnes dies illos lta
fi&: propter ea post tribulationem
dierum illorum. sed tamen In eisdem
diebus fi&: quod ergo dictum est. se¬
cundum lucam. & lnterris pręssu¬

Expanded text:
phetici ueritas adimplenda Christo domino seruaretur. quando enim sol obscurabitur et luna non dabit lumen suum et stellae cadent de caelo et uirtutes caelorum commouebuntur, sicut ab aliis duobus euangelistis hic locus commemoratus est, ecclesia non apparebit; impiis tunc persecutoribus ultra modum saeuientibus et remoto timore tamquam adridente mundi felicitate dicentibus: Pax et securitas tunc stellae cadent de caelo et uirtutes caelorum commouebuntur, quoniam multi, qui gratia fulgere uidebantur, persequentibus cedent et cadent et quidem fideles fortissimi turbabuntur. ideo autem secundum Matthaeum et Marcum post tribulationem dierum illorum dicitur hoc futurum, non quia transacta tota illa persecutione accident ista, sed quia praecedet tribulatio, ut sequatur quorundam defectio, et, quia per omnes dies illos ita fiet, propterea post tribulationem dierum illorum sed tamen in eisdem diebus fiet. Quod ergo dictum est secundum Lucam: Et in terris pressu
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilitas tua. um hoc per ipsos apos¬
tolas factum: non lta esse certis docu¬
mentis probaui: sunt enim apud nos.
hoc est ina frica: barbarę innumera¬
biles gentes. In quibus nondum esse
pitedicatum euangelium. ex his qui
ducuntur inde captiui. & romanorũ
seruitus ammiscentur. cottidieno¬
bis addiscere impromituum est. pau¬
citamen annisunt. ex quo quidam
eorum rarissimi atque paucissimi.
qui pacati romanis finibus adherent.
Ita ut non habeant reges suos. sed eis
praefesti a romano constituantur
imperio: &illiipsi eorum prafesti.
xp̃iani esse ceperunt: Interiores
autem qui sub nulla sunt potestate
romana. prorsus nec religione xp̃i¬
ana in suorum aliquibus d&inentur.
Neque ullo modo reste dici potest.
istos ad promissionem dĩ non perti¬
nere: Nonenim romanos. sed omnes
gentes dñs semini abrahae media
quoque iuratione promisit: exqua
promissione iam factum est. ut non¬
nullas gentes quaenon tenentur di¬

Expanded text:
nerabilitas tua iam hoc per ipsos aposnerabilitas tua iam hoc per ipsos apostolos factum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis iam miscentur, cotidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen anni sunt, ex quo quidam eorum rarissimi atque paucissimi, qui pacati Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur imperio, et illi ipsi eorum praefecti Christiani esse coeperunt. interiores autem, qui sub nulla sunt potestate Romana, prorsus nec religione Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo modo recte dici potest istos ad promissionem dei non pertinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus semini Abrahae media quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur di
Abbreviated transcription (Latin):
bunt hĩ insupplicium aernum. ius¬
ti autem inuitam acernam:: hocenĩ
nullus ambigit dexp̃i aduentu nouis¬
simo. & define sȩculi fuisse praedic¬
tum: Nam & illas quinque a equeuir¬
gines. non defuerunt quinon contemp¬
tibilis disputatione docere uoluerint.¬
adhunc eius aduentum. qui nunc
fit per ecclesiam pertinere sedhaec
non sunt temere pollicenda: neali¬
quid occurrat quodualide contra¬
dicat: praesertim. quia cum intalib
diuinorum doquiorum obscuritati¬
bus. quibus nostrasint elegentias dõ
placuit exercere. Non solum alius
alio mou&ur acutius eorum qui
scripturas scãs non in pro babiliter
tractant. sed &iam quilib& unus illo¬
rum. aliquando minus. aliquando
melius intellegit: nescio tamen.
utrum intueri aliquid certius in hac
quȩstione possemus. siulla ratione
seu facultate possemus. quam illud
quod inepistala priore iam posui.
quando euangelio mundus uniuer¬
sus impleatur quod enim putat ue¬

Expanded text:
ibunt hi in supplicium aeternum, iusibunt hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. hoc enim nullus ambigit de Christi aduentu nouissimo et de fine saeculi fuisse praedictum. nam et illas quinque et quinque uirgines non defuerunt qui non contemptibili disputatione docere uoluerintad hunc eius aduentum, qui nunc fit per ecclesiam, pertinere. sed haec non sunt temere pollicenda, ne aliquid occurrat, quod ualide contradicat, praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus nostras intellegentias deo placuit exercere, non solum alius alio mouetur acutius eorum, qui scripturas sanctas non inprobabiliter tractant, sed etiam quilibet unus illorum aliquando minus aliquando melius intellegit. Nescio tamen, utrum intueri aliquid certius in hac quaestione possemus, si ulla ratione seu facultate possemus, quam illud, quod in epistula priore iam posui, quando euangelio mundus uniuersus impleatur. quod enim putat ue
Abbreviated transcription (Latin):
Senim regnum celorum: Ita ut for¬
tasse omnia quae abhis tribus euan¬
gelistis dicta sunt deeius aduentu.
diligentius interse collata atque
dis cussa: Inueniantur ad hoc perti¬
nere¬
n& quod cottidie uenit incorpore
suo. quaeest ecclesia dequo aduentu
suo dixit. A modo uidebitis filium
hominis. sedentem ad extris uirtu¬
tis. & uenientem in nubibus caeli: ex¬
ceptis his locis. ubi ab eo. aduentus ul¬
timus in seipso: quando est iudicatu¬
rus uiuos & mortuos: Ita promit¬
titur. ut propinquare dicatur: &
quod inultimo sermonis secundum
matheum ipse omnino aduentus eui¬
denter exprimitur. cuius superius
quibus dam signis propinquitas in¬
tellegenda monstratur: ad hoc quip¬
pe apud matheum sermo ipse con¬
cluditur: Cum autem uenerit inquit¬
filius hominis in maiestate sua &om¬
nes angeli cum eo. tunc sedebit super
sedem maiestatissuae. & tunc congre¬
gabuntur ante eum omnes gentes &
c&era usque ad illud ubiait: &

Expanded text:
enim regnum caelorum, ita ut forenim regnum caelorum, ita ut fortasse omnia, quae ab his tribus euangelistis dicta sunt de eius aduentu, diligentius inter se conlata atque discussa inueniantur ad hoc pertinere, quod cotidie uenit in corpore suo. quod est ecclesia, de quo aduentu suo dixit: Amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, exceptis his locis, ubi ab eo ille aduentus ultimus in se ipso, quando est uiuos indicatoras et mortuos, ita promittitur, ut propinquare dicatur, et quod in ultimo sermonis secundum Matthaeum ipse omnino aduentus euidenter exprimitur, cuius superius quibusdam signis propinquitas intellegenda monstratur. ad hoc quippe apud Matthaeum sermo ipse concluditur: Cum autem uenerit filius hominis, inquit, in maiestate sua et omnes angeli cum eo, tunc sedebit super sedem maiestatis suae, tunc congregabuntur ante eum omnes gentes et cetera usque ad illud, ubi ait: Et
Abbreviated transcription (Latin):
nes tribus terre. & uidebunt filiũ
hominis uenientem innubibus cae
li &uirtute multa & maiestate. &
mitt& angelos suos cum nube. &uo¬
ce magna. & congregabit elestos
eius. aquattuor uentis. a sum mis
celorum usque ad terminos eorũ:
ab arbore autem fici discite para¬
bolam. cum iam ramds eius tener
fuerit. & folianata. scitis quia pro¬
peest a estas: Ita &uos cum uide¬
ritis haec omnia. scitote qũõ prope
est in ianuis: tunc ergo sciemus pro¬
peesse. cum uiderimus non aliqua
eorum. sedhaec omnia. In quibus &
hocest quod uidebitur filius homi¬
nis ueniens. & mitt& angelos suos.
& dequat tuor mundi partibus idest
d&oto orbe terrarum congregat
elestossuos: quod tota hora nouissi¬
ma facit. ueniens in suis membris
tam quam Innubibus. uel ln tota ip¬
sa ecclesia. quod est corpus eius. tam¬
quam innube magna fructificante
at que crescente In uniuerso mundo
ex quo coepit praedicare & dicere.
agite paenitentiam. appropin quabit

Expanded text:
nes tribus terrae et uidebunt filium nes tribus terrae et uidebunt filium hominis uenientem iin uirtute multa et maiestate et mittet angelos suos cum tuba et uoce magna et congregabunt electos eius a quattuor uentis a summis caelorum usque ad terminos eorum. ab arbore autem fici discite parabolam. cum iam ramus eius tener fuerit et folia nata, scitis, quia prope est aestas; ita et uos cum uideritis haec omnia, scitote, quia prope est in ianuis. Tunc ergo scimus prope esse, cum uiderimus non aliqua eorum sed haec omnia, in quibus et hoc est, quod uidebitur filius hominis ueniens et mittet angelos suos et de quattuor mundi partibus, id est de toto orbe terrarum congregat electos suos, quod tota hora nouissima facit ueniens in suis membris tamquam in nubibus uel in tota ipsa ecclesia, quod est corpus eius, tamquam in nube magna fructificante atque crescente in uniuerso mundo, ex quo coepit praedicare et dicere: Agite paenitentiam; adpropinquauit
Abbreviated transcription (Latin):
nata fuerint folia. cognos c&is¬
S quia in proximosit aestas: Sic &
uos cum uideritis haec fieri scitote¬
Y quod in proximo sit inostiis Quid
est cum uideritis haȩc fieri. nisi
ea quae supra dixit inquibus ess&
&iam illud quod ait. & tunc uide¬
Ybunt filium hominis uenientem
Innubibus. cumuirtute multa &
gloria. & tunc mitt& angelos &
congregabit el estossuos mon lta¬
que tunc erit finis. sed tunc erit in
proximo: Andicendum est non om¬
nia quae supra commemoratasunt
esse intellegenda ubiait. cum uide¬
ritis haec fieri. sed aliqua eorum. hoc
uidelic& excepto quod dictum est.
tunc uidebunt filium hominis ueni¬
entem. &c&era. Ipse quippe finis
erit. nontunc proximuserit sed
matheus aperuit. nullis exceptis esse
accipiendum quod positum est. cũ
uideritis haec fieri niam &apud
ipsum cum dictum ess&. Q uirtu¬
tes celorum mouebuntur. & tunc
apparebit inquit signum filii ho¬
minis in caelo. & tunc plangent om¬

Expanded text:
nata fuerint folia, cognoscitisnata fuerint folia, cognoscitis, quia in proximo sit aestas; sic et uos cum uideritis haec fieri, scitote, quod in proximo sit in ostiis. quid est \'cum uideritis haec fieri\' nisi ea, quae supra dixit? in quibus est etiam illud, quod ait: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos. non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. An dicendum est non omnia, quae supra commemorata sunt, esse intellegenda, ubi ait: Cum uideritis haec fieri, sed aliqua eorum hoc uidelicet excepto, quod dictum est: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem et cetera? ipse quippe finis erit, non tunc proximus erit. sed Matthaeus aperuit nullis exceptis esse accipiendum, quod positum est: Cum uideritis haec fieri; nam et apud ipsum cum dictum esset: Et nirtutes caelorum monebuntur, et tunc apparebit, inquit, signum filii hominis in caelo et tunc plangent om
Abbreviated transcription (Latin):
yiam ex sefructum. scitis qũo prope
est aestas: Ita &uos cum uideritis
haec fieri. scitote qũo propeest reg¬
numdĩ Cum ergo dicit cum uide¬
ritis haec fieri. quaȩ intellegere po¬
terimus. nisiea quae supra com¬
memorata sunt In his est autem &a¬
Sam quodait. & tunc uidebunt fili¬
Sum hominis uenientem In nube. cũ
potestate magna & maiestate. pro¬
Inde &iam hoc cumuisum fuerit.
rion iam erit regnum dĩ sed prope
erit: hunc ordinem uidemus & duos
alios euangelistas tenere: apud mar¬
cum enim cum dictumess&. & uir¬
tutes quae sunt in caelis mouebuntur.
& tunc in quit uidebunt filium ho¬
minis uenientem In nubibus. cum
uir tute multa & gloria. delndesub¬
Uiungit. quodlucas non dixit. & tunc
Ymitt& angelossuos. & congregabit
Selectossuos. a quattuor uentis. a sum¬
Ymo terrae usque ad summum cali
tunc quod ille deficu. & dealiis arbo¬
ribus. ⁊ste desolaficu ponens. a ficu
autem discite inquit parabolam
Scum iam ramds eius tener fuerit &

Expanded text:
tum. scitis quoniam prope est aestas: ita et vos cum videritis haec fieri, scitote quoniam prope est regnum Dei. Cum ergo dicit, Cum videritis haec fieri; quae intelligere poterimus, nisi ea quae supra commemorata sunt? In his est autem eam quod ait, Et tunc videbunt Filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria. deinde subiungit, quod Lucas non dixit: Et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos a quattuor uentis a summo terrae usque ad summum caeli. tunc, quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. cum iam ramus eius tener fuerit et
Abbreviated transcription (Latin):
cium. ut ea finita non possint fiire
supplicium: noli ergo dubitare hoc
officium nostrum greligione descende¬
re. cumdĩ apud quem nulla est ini¬
quitas. cuius summa potestas est qͣui
non tantum qualis quisque sit uid&
uerum &iam qualis futurus sit prȩ¬
uid&. quisolus potest in iudicando
non labi. quia in cognoscendo non po¬
test falli: facit tamen sicut euan
gelium loquitur: solem suum oriri
super bonos & malos. & pluit super
iustas & in iustos: cuius mirabilis bo¬
nitatis ut simus imitatores. dñs xp̃s¬
Srate proeis quiuos persecuntur. ut
sitis filii patris uestri qui incaelis est:
qui facit solem suum otͥri superbo¬
nos & malos. & pluit super iustos &
in iustos hac indulgentia & leni¬
tate diuina multosabuti ad perni¬
ciem suam quis nesciat. quos argu¬
ens apostolus. & grauiter increpans
dicit: existimas Ghomo. hom nis qui iu¬
dicas eos quitalia agunt. & eadem fa¬
cis. qũo tũ effugies iudicium dĩ. an

Expanded text:
cium, ut ea finita non possint finire cium, ut ea finita non possint finire supplicium. Noli ergo dubitare hoc officium nostrum ex religione descendere, cum deus, apud quem nulla est iniquitas, cuius summa potestas est, qui non tantum, qualis quisque sit, uidet, uerum etiam, qualis futurus sit, pruidet, qui solus potest in iudnon labi, quia in cognoscendo non potest falli, facit tagelium loquitur, solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. cuius mirabilis bonitatis ut simus imitatores, dominus Chrisorate pro eis, qui uos persequuntur, ut sitis filii patris uestri, qui in caelis. est, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos. hac indulgentia et lenitate diuina multos abuti ad perniciem suam quis nesciat? quos arguens apostolus et grauiter increpans dicit: Existimas autem, o homo omnis, qui iudicas eos, qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies iudicium dei? an
Abbreviated transcription (Latin):
tit: haec tua est. haec & nostra sen¬
tentia: Nullo modo ergo culpas quas
corrigiuolumus. ap probamus nec
quod perperam am̃mitatur : ⁊deo
uolumus impunitum esse. quia pla¬
c&: sedhominem miserantes. faci nus
autem seu flagitia d&estantes. quan¬
to magis nobis displic& uitium: tan¬
tominus uolumus in emendatum in¬
terire uitiosum: facile est enim at¬
que procliue. malos odisse quia mali
sunt: rarum autem & pium. eosdem
ipsos diligere quia homines sunt. ut
in uno simul & culpam inprobes &
naturam probes ac propter ea cul¬
pam iustius oderis. quod ea faedatur
natura quam diligis: non est igitur
iniquitatis. sed potius huinanitatis so¬
ci&ate deuinctus: qui propter ea est
criminis persecutar. ut sit hominis li¬
berator: morum porro corrigendorũ
nullus alius quam in hac uita locus:
nam post hanc quisque idhabebit.
quod in hac sibim& conquisi erit:
Ideo compellimur humani gene¬
ris caritate in teruenire proreis.
neistam uitam sic finiant per suppli¬

Expanded text:
tit\'. haec tua est, haec et nostra sententia. Nullo modo ergo culpas, quas corrigi uolumus, adprobamus nec, quod perperam committitur, ideo uolumus inpunitum esse, quia placet; sed hominem miserantes, facinus autem seu flagitium detestantes, quanto magis nobis displicet uitium, tanto minus uolumus inemendatum interire uitiosum. facile est enim atque procliue malos odisse, quia mali sunt, rarum autem et pium eosdem ipsos diligere, quia homines sunt, ut in uno simul et culpam inprobes et naturam probes ac propterea culpam iustius oderis, quod ea foedatur natura, quam diligis. non est igitur iniquitatis sed potius humanitatis societate deuinctus, qui propterea est criminis persecutor, ut sit hominis liberator. morum porro corrigendorum nullus alius quam in hac uita locus; nam post hanc quisque id habebit, quod in hac sibimet conquisierit. ideo compellimur humani generis caritate interuenire pro reis, ne istam uitam sic finiant per suppli
Abbreviated transcription (Latin):
cordistui. & cor lmpęnitens. thes auri¬
zas tibi iram indie irae. & reuelatio¬
nis iusti iudicudĩ. qui reddat uni cui¬
que secundum operaeius: Num quid
qũo isti in sua nequitia perseuerant
Ideo dĩ in sua patientia non perseue¬
rat. per pauca in hoc saeculo puniens.
nediuina prouidentia non esse credatꝰ.
& multa seruans ultimo ex amini.
ut futurum iudicium com mend&ur.
non ut opinor magister ille caelestis
Impi&atem nos diligere praecipit.
cum praecipit ut nr̃os diligamus inimi¬
cos: benefaciamus eis quinos oderunt.
Oremus proeis quinos persequuntur.
cum procul dubio sidm̃ pie colimus.
inimicos at que odiis aduersum nos
a cerrimis incitatos. ac persecutores.
nisi impios habere non possumus:
Num igitur diligendisunt impii. nũ
Impis benefaciendum est. Num pro
impus &iam orandum est Ita plane.

Expanded text:
hesaurizas tibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera eius. numquid, quoniam isti in sua nequitia perseuerant, ideo deus in sua patientia non perseuerat perpauca in hoc saeculo puniens, ne diuina prouidentia non esse credatur, et multa seruans ultimo examini, ut futurum iudicium commendetur? Non, ut opinor, magister ille caelestis impietatem nos diligere praecipit, cum praecipit, ut nostros diligamus inimicos, benefaciamus eis, qui nos oderunt, oremus pro eis, qui nos persequuntur, cum procul dubio, si pie deum colimus, inimicos atque odiis aduersum nos acerrimis incitatos ac persecutores nisi impios habere non possumus. num igitur diligendi sunt impii? num impiis benefaciendum est? num pro impiis etiam orandum est? ita plane.
Abbreviated transcription (Latin):
dec&: melius enim &iam si hab& amit¬
tis: quam si non hab&. aut excrucias aut
occidis: sed pro istis magis apud eos
qui rep&unt. quam apud eos qui iu

Expanded text:
decet: melius enim, etiam si habet, amittis, quam, si non habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, etunt, quam apud eos, qui iu
Abbreviated transcription (Latin):
per animam mortuam. hoc est su¬
per defuncti cadauer. ut nominȩ ani¬
mȩ mortuae. mortuum corpus in¬
tellegatur quod animam contine¬
bat. quia & absente populo. idest
ecclesia. locus tamen ille nihilomi¬
nus ecclesia nuncupatur: hacre¬
sponderentur sicut dixi. si femini¬
no genere positumess&. quaexi¬
erunt defemoribus iacob: Id est qͫ
animȩ: Nunc uero cum mas culinũ
genussit positum. id est qui exierunt
defȩmoribus : quis nonlta intellege¬
re malit. omnes animȩ eorum qui
exierunt exfemoribus eius. Id est ani¬
mȩ hominum. ut &iam sic possint
Intellegi. secundum corpus tantum
modo exisse homines defemoribus
patris. quorum erant illȩ animȩ p̾
quarum numerum Intelleguntur
tot homines Uellem autem legere
libellum tuum. cuius mentionem fe¬
cisti in litteris tuis. neforte ibi aliqua
testimoma non ambigua posuisti:
A me autem cum quaesiss& amicus
mihi carissimus. & diuinarum stu¬
diosissimus litterarum. quid dehac
questione sentirem: eique remotaue¬

Expanded text:
per animam mortuam. hoc est super defuncti cadauer. ut nomine animae mortuae mortuum corpus intellegatur. quod animam continebat, quia et absente populo. id est ecclesia locus tamen ille nihilo minus ecclesia nuncupatur. haec responderentur, sicut dixi, si feminino genere positum esset \'quae exierunt de femoribus Iacob\', id est quae animae. nunc uero cum masculinum genus sit positum. id est \'qui exierunt de femoribus Iacob\', quis non ita intellegere malit: \'omnes animae eorum, qui exierunt ex femoribus eius,\' id est animae hominum, ut etiam sic possint intellegi secundum corpus tantum modo exisse homines de femoribus patris, quorum erant illae animae, per quarum numerum intelleguntur tot homines? Vellem autem legere libellum tuum. cuius mentionem fecisti in litteris tuis, ne forte aliqua ibi testimonia non ambigua posuisti. a me autem cum quaesisset amicus mihi carissimus et diuinarum studiosissimus litterarum, quid de hac quaestione sentirem. eique remota ue
Abbreviated transcription (Latin):
nentiȩ bono: quid ẽ enĩ absurdius quã
mulierẽ dehumili ueste: uiro suꝑbire: cͥui
tẽ potius expedire optẽ perare candidis
morib quã nigellis uestibus repugnare :
quia & site indumentum monachȩ
delestabat: &iam hocposs& gratius.
mi. quod siomnino non siner&: quid
tuo proposito deperir&: absit uthinc
displiceres dõ: quod coniuge tuo non¬
dum defuncto. Non induereris sicut¬
anna. sed sicut susanna: neque enim

Expanded text:
nentiae bono. quid est enim absurdius quam nentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc gratius posset mi? quod si omnino non sineret. quid tuo proposito deperiret? absit, ut hinc displiceres deo. quod coniuge tuo nondum defuncto non induereri# sicutnna sed sicut Susanna. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
cepta sunt dñi: cum uiro tuo fideli &
tecum scã continentiae pacta ser¬
uante. consilium communicare de¬
beres. eius demque non spernere uo¬
luntatem: quanto magis dehabitu at:¬
que uestitu: Nihil tibi praeter eius ar¬
bitrium. mutandum uel usurpandum
fuit: unde nihil diuinitus legimus
imperatum: scriptum est quidem. mu¬
lieres esse debere in habitu ordinato au¬
rique circum positio & intortiocrinũ.
&c&era huius modi. quae uel ad in¬
anem pompam. uel ad in lecebram for¬
mȩ adhiberi solent. merito reprae¬
hensa sunt: sed est quidam promodu¬
lo personae habitus matronalis. Aui¬
duali ueste distinctus. qui potest fide¬
libus coniugatis salua religionis
obseruantia conuenire hunc temari¬
tus si deponere noluit. n&e uel ut ui¬
duam illo uiuente iastares. puto qui¬
a non fuerat in hacre. usque addis¬
sensionis scandalum perducendus. ma¬
gis in oboedientiae malo: quã illius absti¬

Expanded text:
cepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et cepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius absti
Abbreviated transcription (Latin):
pater : cum beatus a postolus dicat: Quis¬
quis autem suis & maximȩ domesticis
non ꝓuid&. fidem negat. & est in fideli
d&errior: cumuero defaciendis ipsis a¬
lemosinis loquer&ur: ait: non ut aliis.¬
sit refestio. uobis autem angustia: pa¬
riter ergo deomnibus consilium habe¬
r&is. pariter modera remini quid thes¬
aurizandum ess& incaelo: quid aduitae
huius sufficientiam. uobis & uestris. ues¬
troque filio relinquendum: nealiis ess&
refestio: uobis autem angustia. & in his
disponendis at que faciendis: siquid
tibi forte melius uider&ur : suggere¬
res uiro reuerenter : eiusdemque auc¬
toritatem. tam quam tui capitis seq¬
reris oboedienter: ut omnes quisanũ
sapiunt. ad quos poss& hoc bonum.
uestram famam perferre. dedomus
uestrae frustu acpace gauderent. &
aduersarius reuerer&ur: nihilha¬
bens deuobis dicere praui porro si
defaciendis aelemosinis. & in pauperes
inpendendis rebustuis: de quobono
opere & magno : tam euidentia pite¬

Expanded text:
pater, cum beatus apostolus dicat: Quisquis autem suis et maiime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli deterior. cum uero de faciendis ipsis elemosynis loqueretur, ait : Non ut aliis refectio, uobis autem angustia. pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uestris uestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia prae
Abbreviated transcription (Latin):
tibus maioribus minoribusque con¬
stare. cerni corporeis oculis posse: un¬
de plura dicerem. si hoc inista epista¬
la suscepissem. Incuius longitudinem
non sentiens progressussum. poene ob¬
litus occupationum mearum Ita ut for

Expanded text:
tibus maioribus minoribusque constare, cerni corporeis oculis posse. unde plura dicerem, si hoc in ista epistula suscepissem, in cuius longitudinem non sentiens progressus sum paene oblitus occupationum mearum, ita ut for
Abbreviated transcription (Latin):
gis que iam propinquare merito
diceremus: misiquis forte respon¬
deat. tanta celeritate praedicato
euangelio. romanas gentes & ple¬
rasque barbaras occupatas Atq
Ita non nullas non paulatim. sed
subito ad fidem xp̃i fuisse conuer¬
sas. ut non sit incredibile. paucis
annis. & si non uitae nostrae qui
iam senuimus : certe iuuenum qui
uenturi sunt ad senestam: uniuer¬
sas omnino residuas gentes euan¬
gelio posse compleri: sed siita erit.
facilius cum factum fuerit probari
experiendo. quam legendo antequã
fiat Inueniri potest: hoc me com¬
pulit dicere cuiusdam opinio quẽ
pb̃r quoque hieronimus temerita¬
tis notat. quod ausus fuerit danihel
eb domadas. deaduentu xp̃i futuro.¬
non de praeterito exponere: siquid
autem promeritis potioribus sc̃e
humilitati cordistui dñs melius
reuelauit. siue reuelauerit: p&o
nobis cum communicare digneris:
& haec nostra rescripta sic accipe¬
re. tamquam hominis. qui mallẽ
quidem eorum quae ame inquisis¬

Expanded text:
gisque iam propinquare merito diceremus, nisi quis forte respondeat tanta celeritate praedicato euangelio Romanas gentes et plerasque barbaras occupatas atque ita nonnullas non paulatim sed subito ad fidem Christi fuisse conuersas, ut non sit incredibile paucis annis etsi non uitae nostrae, qui iam senuimus. certe iuuenum, qui uenturi sunt ad senectam, uniuersas omnino residuas gentes euangelio posse compleri. sed si ita erit, facilius, cum factum fuerit, probari experiendo quam legendo, antequam fiat, inueniri potest. Hoc me compulit dicere cuiusdam opinio, quem presbyter quoque Hieronymus temeritatis notat, quod ausus fuerit Danihelis hebdomadas de aduentu Christi futurnon de praeterito exponere. si quid autem pro meritis potioribus sanctae humilitati cordis tui dominus melius reuelauit siue reuelauerit, peto nobiscum communicare digneris et haec nostra rescripta sic accipere tamquam hominis, qui mallem quidem eorum, quae a me inquisis
Abbreviated transcription (Latin):
nem habere non possint non ne in¬
gemescimus. quod uir & uxor ut fi¬
deliter coniungint corpora sua. iu¬
rant sibi plerumque perxp̃m &ip
sius xp̃i corpus. diuersa communione¬
dilaniant: hoctantum scandalum.
tantus diaboli triumphus. tanta per¬
nicies animarum. si pertuam modes¬
tiam & prudentiam. & dilectionem.
quam debemus ei qui pronobis suum
sanginem fudit. ablata demedio in
his regionibus fuerit: quis explic&
uerbis. quamtibi palmam prae¬
par& dñs. ut ad e&era membra sa¬
nanda. quaepertotam a fricam ta¬
be facta mirabiliter iacent: ateꝓ
ficis catur tam Imitabile medicinȩ
documentum: quam uereor. qũo
cormeum uidere non potes. N&
bi cum insultatione potius quam
cum dilectione loqui uidear: sed
certe amplius quid faciam non in¬
uenio: nisi ut inspiciendum sermo¬
nem meum tibi offeram. animum
dõ. Tollamus demedio in ania ob

Expanded text:
nem habere non possint. nonne innem habere non possint. nonne ingemescimus, quod uir et uxor, ut fideliter coniungant corpora sua, iurant sibi plerumque per Christum et ipsius Christi corpus diuersa communionedilaniant? hoc tantum scandalum, tantus diaboli triumphus, tanta pernicies animarum si per tuam modestiam et prudentiam et dilectionem, quam debemus ei, qui pro nobis \\ suum sanguinem fudit, ablata de medio in his regionibus fuerit, quis explicet uerbis, quam tibi palmam praeparet dominus, ut ad cetera membra sananda, quae per totam Africam tabefacta miserabiliter iacent, a te proficiscatur tam imitabile medicinae documentum? quam uereor, quoniam cor meum uidere non potes, ne tibi cum insultatione potius quam cum dilectione loqui uidear! sed certe, amplius quid faciam, non inuenio, nisi ut inspiciendum sermonem meum tibi offeram, animum deo. Tollamus de medio inania ob
Abbreviated transcription (Latin):
Ite rationis audacia & id quod apud
heresem fastum erat. quod praecepe¬
rat dĩ non rep&ere: sed approbare co¬
geremur: quod si in carne circuincisi
hominis. non luuenirem locum ubi
circum cisionem rep&erem: quia unũ
est illud membrum. multo minus
Inuenitur locus in uno corde. ubi bap¬
tis mumxp̃i rep&atur: Ideo qui du¬
plicare baptismum uultis. nec esseest
omnino. ut corda duplicia requira¬
tis: clama ergo recte. facere. sinon
rebaptizas. & non solum sine trepi
datione. sed &iam cum gaudio mihi
indescribe: nullatẽ tuorum conci¬
lia exterreant: sienim hoc eis dis¬
plicuerit. non sunt digni quite ha¬
beant: si autem placuerit. credimus
demi seri cordia dñi . quitimentes sibi
displicere. & conantes placere nũ¬
quam deserit. quod internos & uos
pax erit. ne propter honores nostros.
dequa sarcina periculosa ratiored¬
ditur: Miserȩ plebes credentes in
xp̃m. habeant indomibus suis com¬
munes cibos. & mensamxp̃i cominu¬

Expanded text:
iterationis audacia et id, quod apud iterationis audacia et id, quod apud haeresem factum erat, quod praeceperat deus, non repetere sed adprobare cogeremur. quod si in carne circumcisi hominis non inuenirem locum, ubi circumcisionem repeterem, quia unum est illud membrum, multo minus inuenitur locus in uno corde, \'ubi baptismum Christi repetatur. ideo qui duplicare baptismum uultis, necesse est omnino, ut corda duplicia requiratis. Clama ergo recte te facere, si non rebaptizas, et non datione, sed etiam cum gaudio mihi inde rescribe. Nulla te tuorum conci exterreant. si enim hoc eis displicuerit, non sunt digni, qui te habeant; si autem placuerit, credimus de misericordia domini, qui timentes sibi displicere et conantes placere numquam deserit, quod inter uos et nos cito pax erit, ne propter honores nostros, de qua sarcina periculosa ratio redditur, miserae plebes credentes in Christum habeant in domibus suis communes cibos et mensam Christi commu
Abbreviated transcription (Latin):
fluuium refrenauit. & reduxit in
fontem. hoc sacramentum ips edñs
quam quam euacuauerit crucifix¬
us tamen natus accepit: nonenĩ
signacula illa damnatasunt. sed
succedentibus opportuni oribus de¬
cesserunt: nam sicut circum cisionẽ
abstulit primus aduentus. sic bap¬
tis mum aufer& secundus aduen¬
tus sicut enim nunc post ea quã
uenit libertas fidei. & remotum est
seruitutis iugum. nullus xp̃ianus cir¬
cum ciditur carne: sic tunc regnan¬
tibus iustis cum dño. damnatis que
Impis. nemo baptizabitur sed illud
quod ista figurant. Id est circumci¬
sio cordis. & munditia conscientiae.
manebit in a&ernum Siergo illo
tempore iudaeus essem. & uenir& ad
me samaritanus. uell&que illo erro¬
re de relicto. quem &iam dñs in pro¬
bauit dicens: uos ad oratis quod nes¬
citis nos ad oramus quem scimus qm̃
salus ex iudaeis est. uell& ergo sama¬
ritanus. quem samaritani circum ci¬
derant fieri iudaus. uacar& certe

Expanded text:
fluuium refrenauit et reduxit in fluuium refrenauit et reduxit in fontem. , hoc sacramentum ipse dominus quamuis euacuauerit crucifixus, tamen natus accepit. non enim signacula illa damnata sunt, sed succedentibus opportunioribus decesserunt. nam sicut circumcisionem abstulit domini primus aduentus, sic baptismum auferet secundus aduentus. sicut enim nunc, posteaquam uenit libertas fidei et remotum est seruitutis iugum, nullus christianus circumciditur carne, sic tunc regnantibus iustis cum domino damnatisque impiis nemo baptizabitur, sed illud, quod ista praefigurant, id est circumcisio cordis et mundatio conscientiae manebit in aeternum. si ergo illo tempore Iudaeus essem et ueniret ad me Samaritanus uelletque illo errore derelicto, quem etiam dominus improbauit dicens: Vos adoratis, quod nescitis; nos adoramus, quod scimus, quoniam salus ex Iudaeis est, - uellet ergo / / Samaritanus, quem Samaritani circumciderant, fieri Iudaeus, uacaret certe
Abbreviated transcription (Latin):
tam utilem splendorem praemis sub
modio. curnondiscissis atque abiec¬
tis u&eribus pellibus timidȩ ser¬
fiducia. existis & dicis. ego unum bap¬
tum: hanc formam ubi inuenio. ne¬
cesseest ut ad probem non destruo
quod dominicum agnosco. non ex¬
sufflo uexillum regis mei uestem
xp̃i & qui diuiserunt non uiolaue¬
runt & illi adhuc xp̃m non resur¬
resturum crediderant. sed morien¬
tem uidebant: si a persecutoribus ues¬
tis conscissa non est pendentis in
cruce. cur axpianis destruitur sacra¬
mentum sedentis incaelo: siu&eris
populi temporibus iudaeus essem.
quando aliud esse melius non possem.
accepissem utique circum cisionem.
quod signaculum iustitiae fidei tan¬
tum illo tempore ualuit. antequã
dñi euacuer& aduentus. ut in fantẽ
filium moysi angelus praefocass&.
nisi mater accepto calculo circum¬
cidiss& puerum. & hoc sacramentũ
Imminentem perniciem depuliss&.¬
& hoc sacramentum &iam iordanẽ

Expanded text:
tam utilem splendorem premis sub tam utilem splendorem premis sub modio? cur non discissis atque abiectis ueteribus pellibus timidae serfiducia existis et dicis: Ego unum baptum; hanc formam ubi inuenio, necesse est ut adprobem; non destruo, quod dominicum agnosco, non exsufflo uexillum regis mei\'? uestem Christi et qui diuiserunt, non uiolauerunt; et illi adhuc Christum non resurrecturum crediderant, sed morientem uidebant. si a persecutoribus uestis non conscissa est pendentis in cruce, cur a Christianis destruitur sacramentum sedentis in caelo? si ueteris populi temporibus Iudaeus essem, quando aliud esse melius non possem, accepissem utique circumcisionem. quod signaculum iustitiae fidei tantum illo tempore ualuit, antequam domini euacuaretur aduentu, ut infantem filium Moysi angelus praefocasset, nisi mater arrepto calculo circumcidisset puerum et hoc sacramento imminentem perniciem depuliss. hoc sacramentum etiam Iordanen
Abbreviated transcription (Latin):
tione xp̃i. aut reprehensione moue¬
aris. aut exorreas potestatem tran¬
sit honor sȩculi. transit ambitio
infuturo xp̃i iudicio: Nec absidȩ gra¬
datȩ. nec cathedrȩ uelata. nec scĩ¬
monialium occursantium. at que
cantantium greges. adhibebuntur
ad defensionem ubi coeperit accusa
re conscientia. & conscientiarum
arbiter iudicare: quaehic honorant
ibi onerant. quaehic releuant ibigra¬
uant: Ista quae tempore propter
ecclesiae utilitatem honori nostroex¬
hibentur: defendentur forte bona
conscientia. defendere autem non
poterunt malam. quodergo tam
pio & tam religioso animo facissi
tamen facis. ut ecclesi&e catholicae
baptismum non lteres. sed ad probes
potius. tam quam unius uerissimȩ
matris. quȩ omnibus gentibus & ge¬
nerandis preb& sinum. & regene¬
ratis ubera infundit. tam quam uni¬
us possessionis xp̃i. seseque ad terrȩ
terminos porrigentis. si hoc uere fa¬
cis. cur non erumpis in exultantem
& liberam uocem. cur lucernae tuae

Expanded text:
tione Christi, aut reprehensionem verearis, aut exhorreas potestatem. Transit honor hujus saeculi, transit ambitio. In futuro Christi judicio, nec absidae gradatae, nec cathedrae velatae, nec sanctimonialium occursantium atque cantantium greges adhibebuntur ad defre conscientia et conscientiarum arbiter iudicare. quae hic honorant, ibi onerant; quae hic releuant, ibi grauant. ista quae pro tempore propter ecclesiae utilitatem honori nostro exhibentur, defendentur forte bona conscientia, defendere autem non poterunt malam. Quod ergo tam pio et tam religioso animo facis, si tamen facis, ut ecclesiae catholicae baptismum non iteres, sed adprobes potius tamquam unius uerissimae matris, quae omnibus gentibus et regenerandis praebet sinum et regeneratis ubera infundit tamquam unius possessionis Christi sese usque ad terrae terminos porrigentis, — si hoc uere facis, cur non erumpis in exultantem et liberam uocem ? cur lucernae tuae
Abbreviated transcription (Latin):
quem tuae dilectionis commendaui.
multum que commendo : ut cum que
eorum frangebatur audacia Nunc
uero post ea quam carthaginẽ pro¬
fectus est. &iam in fundis ipsius ba¬
silicas aperuit. populos congregat:
cum ipso est &iam ille donatus dia¬
conus rebaptizatus. cum fuerit colo¬
nus ecclesiae: quiuersatus est in illa
caede precipuus quitales noncum eo
sunt. quando & ille cum ipso est . si ꝓ
consule uel simul ambo in illo estis
sententiam prolaturi. & forte ille ꝑ

Expanded text:
quem tuae dilectioni commendaui multumque commendo, utcumque eorum frangebatur audacia. nunc uero, posteaquam Carthaginem profectus est, etiam in fundis ipsius basilicas aperuit, populos congregat. cum ipso est etiam ille Donatus, diaconus rebaptizatus, cum fuerit colonus ecclesiae, qui uersatus est in illa caede praecipuus. qui tales non cum eo sunt, quando et ille cum ipso est? si pro consule uel simul ambo in illos estis sententiam prolaturi et forte ille
Abbreviated transcription (Latin):
dici. non poteram istaum quaerere.¬
cum ecclesi asticis negotus Impedi¬
rer: siergo mihi dicat. seruenequã.
si uilla ecclesie calum niosum ali

Expanded text:
dici? non poteram ista iam quaerere,lesiasticis negotiis impedirer? si ergo mihi dicat: serue nequam, si uilla ecclesiae calumniosum ali
Abbreviated transcription (Latin):
nistratio tunc illis quas com memora¬
ui instructa uirtutibus. hoc intentionis
fine de terminatur. ut homines secun¬
dum carnem nullas iniquas molestias
patiantur. nec adte existimas perti¬
nere. quod istam qui &em. quam pite¬
stare niteris referant: id est ut uer

Expanded text:
nistratio tua illis, quas commemoraui, instructa uirtutibus hoc intentionis fine determinatur, ut homines secundum carnem nullas iniquas molestias patiantur, nec ad te existimas pertinere, quo istam quietem, quam praestare niteris, referant, id est, ut uer