comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
saluabit aiam eus̃ a morte:
⁊ oꝑit multitudinẽ pcc̃oꝵ. Ex¬
rat ancellus nr errant: cui
dubiũ: Si dimmitimꝰ eũ sicͥ ñ
solus errabit. Qnͣtos thec pꝰt
se suo exemplo illustrissimꝰ iu¬
uenis: Nec mͦ seqͣces. s ⁊ om̃s
qui poterũt eum reuocare. nͨ
reuocabunt. eodem ergore u¬
dicamꝰ in uolui. Mundꝰ gͦ sum
a sangͥne eius. E ei p̾dyci ꝑ e¬
płam: ⁊ uob̾ nẽ dico: qr rẽ illi¬
citam p̾sumit. Nec clerici ẽ pug¬
nare armis milicarib: ñ sub¬
diaconi uxorẽ duce. Anñciate
pccori opꝰ eius: ne ille ĩ pcc̃o suo
moriat᷑. sangͥnẽ uꝰ eius de ma¬
nu ur̃a requirat. qui suo eũ
redemit sangͥne p̾ctoso. En de ce¬
lo clamat. U̾go isrł corruit. o
ñ est qͥ subleuet eam. Quo

Expanded text:
 a morte, et operit multitudinem peccatorum . Errat Ansellus noster, errat: cui dubium? Si dimittimus eum sic, non solus errabit. Quantos trahet post se suo exemplo illustrissimus juvenis? Nec modo sequaces, sed et omnes qui poterunt eum revocare, nec revocabunt, eodem errore judicamus involvi. Mundus ego sum a sanguine ejus. Et ei praedixi am, et vobis nunc dico, quia rem illicitam praesumit. Nec clerici est pugnare armis militaribus, nec subdiaconi uxorem ducere. Annuntiate peccatori opus ejus, ne ille in peccato suo moriatur, sanguinem vero ejus de manu vestra requirat qui suo eum redemit sanguine pretioso. En de coelo clamat: Virgo Israel corruit, et non est qui sublevet eam . Quo
Abbreviated transcription (Latin):
urãm susciꝑe ⁊ colere semꝑ. dig¬
na ⁊ debita ueneratõe ꝑati. Hu¬
iꝰ testimonio ꝯscĩe audemꝰ ad¬
huc ad uos p̾ce dũtaxat. at¬
demorari. Reccibuat uob̾ do¬
minꝰ in uita et̾na. qd̾ uiscera
nr̃a refoiistis: fõs nros lo¬
quor quos misimꝰ inhyb̾mã¬
hoĩes. quod limoꝵ .ccu.
⁊ mulci ꝓfecti᷑ ierosolimã. pe¬
tunt se ur̃e excellentie ꝑ me
cõmendari. Ex quib ẽ iste
nis ut auunt strenuus ĩ ar¬
mis. suauis ĩ morib. Q gau¬
deo qd̾ ad tẽpus elegit mili¬
tare deo. magis ꝙͣ scło. Itaq
facite mor̃e ur̃in.⁊ bñ sit hu¬
qͥs meis fuit qui ꝑ me u̾ob̾
ĩnotescẽ potuert̃. De cecõ oa¬
uece. ne uoluptas carnis.⁊
gła cẽꝑalis. ĩpediant uob̾

Expanded text:
vestram suscipere et colere semper digvestram suscipere et colere semper digna et debita veneratione parati. Hujus testimonio conscientiae audemus adhuc ad vos, prece duntaxat atdemorari. Retribuat vobis Dominus in vita aeterna, quod viscera nostra refovistis: filios nostros loquor, quos misimus in Hibhomines quod locum et multi profecturi Jerosolymam petunt se vestrae Excellentiae per me commendari. Ex quibus est iste nis, ut aiunt, strenuus in armis, suavis in moribus. Et gaudeo quod ad tempus elegit militare Deo magis quam saeculo. Itaque facite morem vestrum, et bene sit huquis meis fuit, qui per me vobis innotescere potuerunt. De caetero cavete ne voluptas carnis et gloria temporalis impediant vo
Abbreviated transcription (Latin):
lecabor nichominꝰ in his q̃ di¬
cta sunt mͥ ÷ sperans ⁊ expectãs
qd̃ reliquũ ẽ deuisione corꝑali.
in die dñi. ut gaudiũ meimi
plenũ sic. Adde obsecro ad eabo¬
na q̃ abste ⁊ de te nob̾ assidue
ueniũt. tuas tuoꝵo ꝑ nobis
tissime. ad ep̃m rofrensẽ
ure scribitis si ce nu
merenci. Quid pͥcauisͦ Si
monui magistrũ rob̾tũ
pullũ aliqͣntũ tẽpus face̾ ꝑi¬
siꝰ. ob sanã doct̾nã q̃ apud il¬
lũ ẽẽ dinoscit᷑: id putaui ne
cessariũ:⁊ adhuc puco. Si ro¬
gaui sublimitatẽ urãm ut ꝑ¬
nͥ eam de pͥori p̃ce indignatã
sensissem. Si dixi hoĩem fultũ
gra amicoꝵ quoꝵ ĩ curia ñ
minima auctoritas ẽ: id dixxi
qd̾ uob̾ formidaui. ⁊ adhuc
formido. Nam qd̾ pt appella¬
tionẽ factã extendistis ma¬
nũ ut accepimꝰ ad res appel¬
lantis: nͨ laudaui nͨ laudo.
uer̃ptam̃ uoluntati ur̃e in a¬
liquo ꝯtͣdice̾. nͨ ꝯsului ei nec
ꝯsulo. De cet̾o ur̃i sumꝰ: coronã

Expanded text:
ilominus in his quae dicta sunt mihi, sperans et exspectans quod reliquum est de visione corporali in die Domini, ut gaudium meum plenum sit. Adde, obsecro, ad ea bona quae abs te et de te nobis assidue veniunt, tuas tuorumque pro nobis rissiure scribitis non merenti. Quid peccavi? Si monui magistrum Robertum Pullum aliquantum tempus facere Parisiis ob sanam doctrinam quae apud illum esse dignoscitur, ii rogavi sublimitatem vestram ut pnisi eam de priori prece indignatam sensissem. Si dixi hominem fultum gratia amicorum, quorum in curia non minima auctoritas est, id dixi quod vobis formidavi et adhuc formido. Nam quod post appellationem factam, extendistis manum ut accepimus ad res appellantis, nec laudavi nec laudo. Verumtamen voluntati vestrae in aliquo contradicere nec consului ei nec consulo. De caetero vestri sumus coronam
Abbreviated transcription (Latin):
uuncłs m̃s andreas cui mul¬
tũ credimꝰ: ⁊ hic ⁊ inet̾nũ deo
miserante regnabitis. Pegͥnis.

Expanded text:
vunculus meus Andreas, cui multum credimus, et hic et in aeternum Deo miserante regnabitis. Peregrinis
Abbreviated transcription (Latin):
facte ignotus es
mͥ: s ñ fama. Nec parũ
aut uile qͥd tui qͣuuilor mete¬
ne̾ mun̾e illius. Nam tał fa¬
teor ꝑ eam in sinuatꝰ es meo
ptori. ut licet in młtis occu¬
patũ. ip̃a tñ serenissima recor¬
datio tutmi dibectissime fr̃¬
facsle me plerũq ex omĩb
uendicet sͥ: ita ut in ea libẽ¬
t̾ ĩmorer. ⁊ suauit̾ reqͥescam.
Cet̾m quo memoriã plus ac¬
cepto : eo auidiꝰ suspiro p̃sentĩa.
S qñ istudͥ aut siqñ istud . uti¬
tiq ⁊ si ñ anteͥ ꝓfecto in ciuitate
dĩ nr̃i. Si tñ ñ habemꝰ hic manẽ¬
tẽ ciuitatẽ. s illam in qͥrunꝰ.¬

Expanded text:
facie ignotus es mihi, sed non fama: nec parum aut vile quid tui gratulor me tenere munere illius. Nam talis, fateor, per eam insinuatus es meo pectori, ut, licet in multis occupatum, ipsa tamen serenissima recordatio tui, mi dilectissime frfacile me plerumque ex omnibus vindicet sibi, ita ut in ea libenter immorer et suaviter requiescam. Caeterum quo memoriam plus accepto, eo avidius suspiro praesentiam Sed quando istud, aut si quando istud? Utique etsi non ante, profecto in civitate Dei nostri: si tamen non habemus hic manentem ci
Abbreviated transcription (Latin):
satis dilatata ẽ magnifi¬
illum a quo ẽ: si ñ uultes eã
ꝑdere aut certe ꝑdi ab ea. Hoc
aũt sic fiec. si int̾ eos qͦs re¬
gie munificentie celebͥs opi¬
nio euocat de longinqͦ. discre¬
tenditis. ñ tam cupidis. qmͣ
egenis. Q uere beatꝰ qui incel¬
ligit ñ sr̃ cupidũ: s sr̃ egeñ
⁊ pauꝑem. Illum in ꝙͣ paupe

Expanded text:
satis dilatata est magnifiillum a quo est, si non vultis eam perdere, aut certe perdi ab ea. Hoc autem sic fiet, si inter eos quos regiae magnificentiae celebris opinio evocat de longinquo, discretenditis non tam cupidis quam egenis. Et vere beatus qui intelligit, non super cupidum, sed super egenum et pauperem . Illum, inquam, paupe
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ latorẽ p̾sentiũ: quẽ ꝓ e̾to
ad ur̃am regiã p̾sentiam ñ
cupiditas t̾mcit: s coegit ne¬
cessitas. Necessitas dico ñ sua.
Audite patient᷑ qd̃ patiert᷑.
Audite ⁊ cõpacimini: qr si cõ¬
patimĩ.⁊ ꝯregnabitis. Nec ꝯ¬
cẽpnendũ regi. regnare cũ
talib. Ipõꝵ ẽ enĩ regnũ celo¬
rũ : qui cõtẽpsert̃ uitã mũ¬
di. Facite uobis illos amicos
de mãmona ũqͥtatis: ut cũ de¬
feceritis a t̾reno regno ur̃o.
recipiant uos in suũ regnũ

Expanded text:
r latorem praesentium, quem pro certo ad vestram regiam praesentiam non cupiditas traxit, sed coegit necessitas. Necessitas dico non sua,Audite patienter quid patiantur, audite et compatimini; quia si compatimini, et conregnabitis. Nec contemnendum regi regnare cum talibus: ipsorum est enim regnum coelorum, qui contempserunt vitam mundi. Facite vobis illos amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis a terreno regno vestro, recipiant vos in suum regnu
Abbreviated transcription (Latin):
pit: ⁊ accipiens gli̾ficat patr̃e
suũ qui ĩ celis ẽ. Cũ aũ do̾ su¬
a głia de ur̃o mun̾e ex ore gẽ¬
tium. ita fidelie̾ resignabit᷑.
uberiori ꝓculdubio riuo flu¬
at uob̾ necesse ẽ. ille fons glo¬
rie qui diligentes se diligit.
⁊ glificat glificantes se: ut qͥ
seminat in bñdictoĩb. de bñ¬
dictionib ⁊ metat. ẜ hurmͦi¬

Expanded text:
 accipiens glorificat Patrem suum qui in coelis est. Cum autem Deo sua gloria de vestro munere ex ore egentium ita fideliter resignabitur, uberiori procul dubio rivo fluat vobis necesse est ille fons gloriae, qui diligentes se diligit, et glorificat glorificantes se: ut qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metat . Pr
Abbreviated transcription (Latin):
et qualit ultũ. Alioqͥn si serpat
ueneñ. nͨ seqͣtur parit̾. ⁊ antido¬
phani parisiensis. ep̃i
umocentio. sũmo ponti
ritatis. ĩ itinere qd̃ indixerat
pietas. in oꝑe scõ. in sc̃oꝵ comi¬
tatu. in dnico clie certe ĩ simi
meo ⁊ int̾ manꝰ meas. crudelit̾
ab impiis ꝓiusticia ex cei̾ebͣ¬
tus ẽ. fes obecliens usq ad mor¬
tẽ. Num opꝰ est p̃ce uͥ pietatẽ
melius insilentio lacrime ꝓ¬
uocant: ⁊ singultus qui int̾¬
rũpit p̾cem expͥmit affecti¬
onẽ: Hec plane cõpassiouẽ
ueram. et si ñ postulant mẽn¬
tur tñ: ut pote q̃ uerũ indicãt
ꝓdũtq dolorẽ. ⁊ similatoĩs fu¬
giant ambiguũ. Puto ꝓ inde
fuffice mͥ ad incutiendam pat̾¬
nis uiscerib calamitatẽ quã
patior: renut ẽ simplicit̾ ĩti¬
masse. Tristis flebilisq hysto¬
ria satis ꝓ se agit. p̾sertĩ apud
uos: ⁊ suasoriis fucari ñ indi¬
get. Exitꝰ aqͣr deducite ocłimei

Expanded text:
et qualiter ultum. Alioquin si serpat venenum, nec sequatur pariter et antidoPHANI PARISIENSIS EPISCONNOCENTIO summo pontifritatis, in itinere quod indixerat pietas, in opere sancto, in sanctorum comitatu, in dominico die, certe in sinu meo et inter manus meas crudeliter ab impiis pro justitia excerebratus est, factus obediens usque ad mortem. Non opus est prece, ubi pietatem melius in silentio lacrymae provocant, et singultus qui interrumpit precem, exprimit affectionem. Haec plane compassionem veram, etsi non postulant, merentur tamen: utpote quae verum indicant produntque dolorem, et simulationis fugant ambiguum. Puto proinde sufficere mihi ad incutiendam paternis visceribus calamitatem quam patior, rem, ut est, simpliciter intimasse. Tristis flebilisque historia satis pro se agit, praesertim apud vos, et suasoriis fucari non indiget. Exitus aquarum deducite, oculi mei
Abbreviated transcription (Latin):
ne suspitio ẽ. extitit ⁊ dictator
facinoris: si is inqm impune
ferat. qd̾ utiq mira ĩpudenci¬
a de ur̃a aplica auctoritate p̾¬
sumit᷑: qñta putamꝰ ĩpunitas
ista in eccłia ꝑturiet pinien¬
das unũ e duob fore necesse
est: aut nullos ex nobilib si¬
ue potentib scłm hoc secłm
admitti deinceps adhonores
eccłiasticos: aut passum ad oẽ
illicitũ ꝑ mitti lib̾e clericos
sacris abuti officiis. ne forte
si qͥspiam ⁊elo d̾i accensus. ꝓ¬
hib̾e tẽptauit. ferro ilico mili¬
tari reus iusticie trucidetur.
Atop ita quid spitali glãdio.
qͥd censure ecclesiastiee quid
xͥ ane legi ⁊ discipline quĩdre¬
uentie sacdotali. quid clenꝙ
diuino timori relinqͥt᷑. si me¬
cu potentie sclaris nullus mu¬
tire iam audeat contͣ insolen¬
tiam clericoꝵ: Nuid enĩ inso¬
ientiꝰ. quid ue indigniꝰ in ec¬

Expanded text:
ne suspicio est, exstitit et dictator ne suspicio est, exstitit et dictator facinoris: si is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? Unum e duobus fore necesse est: aut nullos ex nobilibus sive potentibus secundum hoc saeculum admitti deinceps ad honores ecclesiasticos: aut passim ad omne illicitum permitti libere clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. Atque ita quid spirituali gladio, quid censurae ecclesiasticae, quid christianae legi et disciplinae, quid reverentiae sacerdotali, quid denique divino timori relinquitur, si metu potentiae saecularis, nullus mutire jam audeat contra insolentiam clericorum? Quid enim insolentius, quidve indignius in Ec
Abbreviated transcription (Latin):
sime dieb istis tua crudelitas
morti declit cũ ceti̾s aĩab ĩter¬
fc̃oꝵ uoce ualida sub altari c la¬
inare.⁊ flagitare uindictam:
eoq instantiꝰ. quo recentiꝰ ip̃iꝰ
sangͥs effusus ẽ sr̃ terram.S
excusabilis tu es. cuiꝰ dentes
arma ⁊ sagute. cuiꝰ lingua gla¬
dius acutus: ꝑ inde nͣ iudei
xͥ de morte culpandi st̃. quip¬
pe ⁊ ip̃i manꝰ ꝯtinere cauti.
Ob illicitas exactiones quas
Sͥ occasione archidiaconatꝰ ĩ.
p̾pbros minime iam ut ꝯsue¬
uerat usutpare licet beati utiq
thome obuiante zelo atq in¬
dustria. ut pote iusticie amaco¬
ris et defensoris. oderat illũ. ⁊
mortẽ ei iam ip̃o odio homici¬
da. minitari solebat. Multi se
audiuisse nc̃ ꝑhibẽt: quib dis¬
crebendũ ñ est. Postremo nepo¬
tes eius ut ĩpias manꝰ in scm̃do¬
mini muten̾t. qͥd aliud ũqͣm
adu̾sus eũ habuerĩt: ip̃e certe
clicat si potest. Si gͦ ille qui cau¬
sa. qui incentor. qͥ ⁊̃ ut oĩmpe¬

Expanded text:
sime diebus istis tua crudelitas morti dedit, cum caeteris animabus interfectorum, voce valida sub altari clamare, et flagitare vindictam, eoque instantius, quo recentius ipsius sanguis effusus est super terram. 2. Sed excusabilis tu es, cujus dentes, arma et sagittae, cujus lingua gladius acutus, proinde nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat illum, et mortem ei jam ipso odio homicida minitari solebat. Multi se audivisse nunc perhibent, quibus discredendum non est. Postremo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint, ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste qui causa, qui incentor, qui etiam, ut omnium pe
Abbreviated transcription (Latin):
Epĩ nom̃ ego gerebam. ille ex̾¬
cẽbat opꝰ. Honore spreto. onꝰco¬
tis uirib supportabat. Icc̾co il¬
le reu̾a mortuns ad uitã. ego
uiuꝰ in morte. Ille mortis uin¬
cła ñ inciclit. s euasit: et ecce
circũdant me dolores mortis.
⁊ correntes ĩiqͥtatis ꝯtͣbantme.
Ego gͥ ego miser. ego miseran.¬
dus in morte tua mi fr̃duleiᷤᷤ¬
sime thoma.blando heu abla¬
trocinio distitutꝰ. Expeliebat
ine magis mori ꝓ te. qmͣ ptꝰ
te uiuere. ꝓt̾ hõc defecit in¬
dolore iuta mea:et anni mei
in gemitib. Condolet mͥ eccłia:
s dolet et pro se. Cõmune dam¬
pnũ. cõmunis desolatõ ẽ: mec̃
om̃is religio plorat. pat̾nã pa
tendatis ad u̾ba euis. donec ue¬
niat qui mittendꝰ est: qui uo¬
b̾ pleniꝰ insinuans u̾itatẽ cau

Expanded text:
Episcopi nomen ego gerebam, ille exercebat opus. Honore spreto, onus totis viribus supportabat. Idcirco ille revera mortuus ad vitam, ego vivus in morte. Ille mortis vincula non incidit, sed evasit: et ecce 160 circumdant me dolores mortis, et torrentes iniquitatis conturbant me. Ego igitur, ego miser, ego miserandus in morte tua, mi frater dulcissime Thoma, blando heu! ablatrocinio destitutus. Expediebat me magis mori pro te, quam post te vivere. Propter hoc defecit ire vita mea, et anni mei in gemitibus. Condolet mihi Ecclesia sed dolet et pro se. Commune damnum, communis desolatio est: mecum omnis religio plorat, paternam patendatis ad verba ejus, donec veniat qui mittendus est; qui vobis plenius insinu
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ deuor auit ioseph. canũ nr̃o¬
rũ importuntatẽ ñ ferens: ad
ur̃e dicit᷑ defensionis auxiliũ
ꝯfugisse. In qnͣtã misera de¬
uenit amẽtiã: ut uaga ⁊ ꝓfuga
⁊ tremens sr̃ terrã. illuc potis¬
simũ fugam imerit. uͥ plus ti¬
mere oportuit. Sceleratissime ͭ
tu sũme equitatis sedem. putas
ẽẽ speluncã latronũ. aut cu¬
bile leonũ: Tu filii retẽtem
aclhuc cruore ore rabido ac fera¬
li spumans ⁊ masticans. fugis
ad sinũ matris: patris ⁊ audes ap¬
parere ꝯspectib : Cam̃ si penitẽ¬
tiam pecit: neganda ei ñ est᷑ͤ
Gid̃ si audientiã. accipiat illam
si placet. qm uł moyses indul¬
sit ppło ante cõflacile curuan¬
ti geriͥ uł synees fornicanti
iselice. uł machachias demo¬
nib ĩmolanti:uł cerde ut uo¬
bis de urĩs aliquem ꝓponamꝰ.
qm abeato petro ananias ce sa¬
phyra meruert̃. qm deniq au¬
dientiam dedit negociantib
intẽplo saluator. An ignoramꝰ
quorũdã pcẽa p̃cedere adiudi

Expanded text:
 devoravit Joseph, canum nostrorum importunitatem non ferens, ad vestrae dicitur defensionis auxilium confugisse. In quantam misera devenit amentiam, ut vaga et profuga et tremens super terram, illuc potissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam si placet, quam vel Moyses indulsit populo ante conflatile curvanti genu ; vel Phinees fornicanti Israelitae ; vel Mathathias daemonibus immolanti ; vel certe, ut vobis de vestris aliquem proponamus, quam a beato Petro Ananias et Sapphira meruerunt : quam denique audientiam dedit negotiantibus in templo Salvator . An ignoramus quorumdam peccata praecedere ad judi
Abbreviated transcription (Latin):
sqͦ misera illa aurelianẽ¬
sis. ecclia in cassum uisce¬
ra pulsat patris orphano¬
cet iã olim ĩpulue uͥgo nobił
caris orbata pignorib. Phdo¬
lor. ñ est qui subleuet eam. Nͦ¬
usq ⁊ filios ñ dimititis cũma¬
tre misera clamantes ptꝰ uos :
Illos dico qui amissis reb ⁊ do¬
mib: capitib sius refugium.
solũ in itenere diffugium. Qd
cardat intrepidamanꝰ: nulbꝰ ha¬
ctenꝰ uł negata opp̾ssis. uł remis¬
sa p̾sũptorib: Qd tardat inqͣm
afflictos eriꝑe de manu forttum.
⁊ reddẽ retͥbutoẽm suꝑbis: Et si tar¬
magis dilat̃ auxiliũ tandẽ ue¬
nire ualiduis: ⁊ subuenire per¬
fectius. Illa sit si placet moleste
tardicatis recõpensatio: ut ⁊ qui
aplica pacientia suꝑbe abusi st̃.
nicħ inde in fine lucrent᷑. Et qui
ĩ u̾bo ur̃o pacient passi sunt:. mi¬
nime eos sue qñq pigeat pati
suo haimerico di gr̃a dia
claresc̾e. Nisi qr ur̃am noui ⁊ cix¬
ca afflictos cõpassionẽ. ⁊ ꝯtͣ ꝓt̾¬

Expanded text:
quo misera illa Aurelianensis Ecclesia incassum viscera pulsat patris orphanocet jam olim in pulvere virgo nobilis charis orbata pignoribus. Proh dolor! non est qui sublevet eam. Quousque et filios non dimittitis cum matre misera clamantes post vos? illos dico, qui, amissis rebus et domibus, capitibus suis refugium solum invenere diffugium. Quid tardat intrepida manus, nullis hactenus vel negata oppressis, vel remissa praesumptoribus? Quid tardat, inquam, afflictos eripere de manu fortium, et reddere retributionem superbis? Et si tarmagis dilatum auxilium tandem venire validius, et subvenire perfectius. Illa sit, si placet, molestae tarditatis recompensatio, ut et qui apostolica patientia superbe abusi sunt, nihil inde in fine lucrentur: et qui in verbo vestro patienter passi sunt, minime eos suae quandoque pigeat patiesuo HAIMERICO, Dei gratia diacclarescere. Nisi quia vestram novi et circa afflictos compassionem, et
Abbreviated transcription (Latin):
mans. ⁊ ignorantias meas
ne memineris. Tu uͦ nescio
qua fiducia. ñ solum de tuo.
s et de meo corde tam aꝑte
declamas. ut plus amags
inquiẽs. minus diligar. Hec
quippe sũt u̾ba tu . que nol¬
lem frusse tua: quia nescio
si sunt uera S & tu siscis unde
scis: Unde inqmͣ ꝑ basti. ma¬
gis nos ate diligi. qm̃ te a nob̾.
An exhoc quod intius littĩs
quid forte scrupulum mouet
tͥ: quod ad plura iamtua ad
nos scͥpta. necdum uł semel
rescͥꝑsi. S qnͣdoego mat̾ita¬
tem sapientie tne. delactari
posse putarẽ scpͥtitationi bu

Expanded text:
mans: Et ignorantias meas mans: Et ignorantias meas ne memineris Tu vero nescio qua fiducia, non solum de tuo, sed et de meo corde tam aperte declamas: « Ut plus amans, » inquiens, « minus diligar. » 2. Haec quippe sunt verba tua, quae nollem fuisse tua, quia nescio si sunt vera. Sed et tu, si scis, unde scis? unde, inquam, probasti magis nos a te diligi, quam te a nobis? An ex hoc quod in tuis litteris nquid forte scrupulum movet tibi, quod ad plura jam tua ad nos scripta, necdum vel semel rescripsi? Sed quando ego maturitatem sapientiae tuae delectari posse putarem sc
Abbreviated transcription (Latin):
n usus suppetãt dictandi. nͨ
i nemo scit que sũt ĩ
homine. n spc homini
qui in ip̃o ẽ. sisola infa¬
cie uidet homo. qui a solus
D̾s intuetur cor. miror nͨͦ
satis mirari possum. qͦmͦ
am adiniuicẽ dilectionem ꝑẽ¬
sare ⁊ clistinguere potuisti:
qͣtinus ñ solum de ꝓp̃rio. s. ⁊ de
alieno sententiam᷑ corde ꝓ fer¬
res. Errorsi quidem ẽ huma¬
ne m̃tis. ñ modo bonum pu¬
tare malum oẜ malum bonb.
etiam certa reriꝑe ꝓdubus. du¬
certum ñ ẽẽ tͥ. Qmͦ ergo ꝓ certo
affirmas. de quo certum ẽ qͥa
crrtus mininesis: Nirura.
Paulus sesuo intlicio ñ credit:
s neꝙ inquit᷑ me ipm iudi¬
co. Petrus luget suam qͣ se
Refellerat p̃sumptionẽ. cñ
de suo loqueretur dicẽs. O¬
si oportuerit me mori tecũ:
ñ te negabo. Discipłi de ꝓdi¬
tõne domini. nͨ in suis fiden¬
tes ꝯsciengiis: singłi respon¬
debant. Paunquid ẽ sum do¬
mine.D aiid suam deseig¬
norantiam fatet᷑. oras ⁊ cła¬

Expanded text:
nec usus suppetat dictandi, nec nec usus suppetat dictandi, nec i nemo scit quae sunt in homine, nisi spiritus hominis qui ipso est ; si sola in facie videt homo, quia solus Deus intuetur cor , miror, nec satis mirari possum, quomodo, am ad invicem dilectionem pensare et distinguere potuisti, quatenus non solum de proprio, sed et de alieno sententiam corde proferres. Error siquidem est humanae mentis, non modo bonum putare malum, et malum bonum, etiam certa recipere pro dubiis, ducertum non esse tibi. Quomodo ergo pro certo affirmas, de quo certum est quia certus minime sis? Mirum! Paulus se suo judicio non credit, sed neque, inquiens, me ipsum judico . Petrus luget suam qua se fefellerat praesumptionem, cum de suo loqueretur, dicens: Etsi oportuerit me mori tecum, non te negabo . Discipuli de proditione Domini, nec in suis fidentes conscientiis, singuli respondebant: Nunquid ego sum, Domine? David suam de se ignorantiam fatetur orans et cla
Abbreviated transcription (Latin):
uod me huiꝰmodi oꝑi¬
oꝑam dare iubes. ꝑ
qd tollendũ sit scancla¬
lum de regno di libent̾ accipio:
s qͦmͦ id uelis fieri uͤdũ sanse
lucet michi. Nam illã tuam
placebat. intellexi quidẽ te
uelle. ut illis qui de nob̾ tãꝙ̃¬
de detͣctoribus cluniacensis ordi¬
nis conquerintib satis faciã.
qd̾ male hucusq de nob̃ pura¬
runt. uł putari uoluerunt.
At si pt̾ hanc factionem.rur¬
sus iictus eorum ac uestitus
suꝑfluitatem. q cet̾a que sb̾¬
uingis. quẽ ad modũ in iunges
carꝑe uoluero. ⁊ mͥ uidebor ꝯtͣ¬
dicere. a qͦmͦ sñ scandalo face̾
queam ñ uideo: PAisi forte ⁊ ordi¬
nem quidem laudabilẽ. ⁊ or¬
dieresnis rep̃hensores rep̃hẽ
magis expedire uides. man¬
da aꝑtius: ⁊ ut ualeam qd̾
ius. eo modo quous. oraĩ¬
stantius. Ecito tñ ñ modico
me ĩ huiꝰ modi scpͥtitatõnib
feriri det̾mento: qui a multũ
hinc mͥ deuotionis subthi¬
tur. dũ stulium orationis
int̾mutitur: p̃serum cum

Expanded text:
uod me hujusmodi operam dare jubes, per quod tollendum sit scandalum de regno Dei, libenter accipio: sed quomodo id velis fieri, necdum satis elucet mihi. Nam illam tuam placebat intellexi quidem te velle, ut illis qui de nobis tanquam detractoribus Cluniacensis Ordinis, conqueruntur, satisfaciam: quod male hucusque de nobis putarunt, vel putari voluerunt. At si post hanc satisfactionem rursus victus eorum ac vestitus superfluitatem, et caetera quae subjungis, quemadmodum injungis, carpere voluero; et mihi videbor contradicere, et quomodo sine scandalo facere queam, non video. Nisi forte, et Ordinem quidem laudabilem, et Ordinis reprehensores reprehenmagis expedire vides, manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur, praesertim cum
Abbreviated transcription (Latin):
app̾hendere a quereris ñ posseꝗͦsi ã
apphendisti. si attendisti. co adħ
fac̾e potĩs cũ uolurs. qͣles qͥdem
sumus ñ qͣles sꝑabas: Faescio
quippe quid aliud intueris ĩ no¬
bis quod habemus. & sequeris
sequeris. qr ñ sufficiimis: et ut
deniq in epła tua iuste causarᷤ.
ds tͥ in nob̃. ñ nos deficimꝰ. Aũc
u̾ si talia placent. qͣlia modo nu¬
gatus sum.mandato & adici¬
am: ut cũ obediero. p̃sũptõnis
ñtimeã notam. ẜrefatiuncu¬

Expanded text:
apprehendere, et 89 quereris non posse? quos apprehendere, et 89 quereris non posse? quos apprehendisti, si attendisti; et adhuc facere poteris, cum volueris, quales quidem sumus, non quales sperabas. Nescio quippe quid aliud intueris in nobis, quod non habemus; et sequeris sequeris, quia non sufficimus: et ut denique in epistola tua juste causaris, Deus tibi in nobis, non nos deficimus. Nunc vero si talia placent, qualia modo nugatus sum, mandato, et adjiciam: ut cum obediero, praesumptionis non timeam notam. Praefatiuncu
Abbreviated transcription (Latin):
minas lucernam meam qͣ iã
uideo ⁊ horreoꝵ teneb̾s meãs.
d̃s nĩs illumina ip̃ãs teme¬
ut uideã & gaudeã ordinatã
in me caritatẽ. ⁊ sciẽs ⁊ diligẽs
qͤ diligenda sunt me⁊qntũ
⁊ ad quid diligenda sunt.me
qͦ nolens diligi nͥ inte. ⁊qñ¬
tum diligendus sum. Uez
ille a me minus qm clign
num diligat᷑. uerumꝑtãm̃
si meliores magis diligendi st̃.
sunt añt meliore qui magis
diligunt. qͥd aliud dixerim ꝙͣ
illum plꝰ me dilige̾ quẽ melio¬
remẽe ñ dubito. me uero min᷑
co maior ẽ garitas. tanto min̾
contempnendaẽ ate nr̃a possi¬
bilitas. quia ⁊ si plus diligis qx¬
qm̃ plus uales. ñ tam̃ plus di¬
ligis qm uales. Pos añt ⁊si mi¬
nus diligunus qmͣ debemꝰ di¬
ligimus tam̃ qnͣtum ualemꝰ
Tantũ aũt ualemus: qnͣtũ acce¬
punus. Trahe nos pt᷑ te. ut te
app̃hendamus: &. tecum ampli¬
us accipiamus. Unde largius
diligamus. Caiuid gͦ tu niterꝰ nos

Expanded text:
minas lucernam meam, qua jam minas lucernam meam, qua jam video et horreo tenebras meas; Deus meus, illumina ipsas ut videam et gaudeam ordinatam in me charitatem, sciens et diligens quae diligenda sunt; et quantum, et ad quid diligenda sunt; me quoque nolens diligi nisi in te, et quantum diligendus sum. Vae ille a me minus quam dignus sit, diligatur. Verumtamen si meliores magis diligendi sunt sunt autem meliores, qui magis diligunt: quid aliud dixerim, quam illum plus me diligere, quem meliorem esse non dubito; me vero minus co major est charitas, tanto minus contemnenda est a te nostra possibilitas, quia, etsi plus diligis, quoniam plus vales; non tamen plus diligis quam vales. Nos autem, etsi minus diligimus quam debemus, diligimus tamen quantum valemus: tantum autem valemus, quantum accepimus. Trahe nos post te, ut te apprehendamus et tecum amplius accipiamus, unde largius diligamus. Quid ergo tu niteris nos
Abbreviated transcription (Latin):
ubo neq lingua s oꝑe ⁊ ueri¬
tate. Qndo uͦ unqm oꝑe meo
opus tͥ fuit ⁊ defuit:. D. scru¬
tans renes ⁊ corda deus qui
Unus sol iusticie cliu̾sa sernoꝵ
tuoꝵ cordadiu̾sis gratiis uelut
radiis illustras. qd diligam
illum exdono tuoq suõ meri¬
to tu scis. & ego sentio. Qte¬
nus aũt diligͥam tuscis: eo
sentio. Tu inqmͣ domine. de¬
qui dedlisti. scis qnͣtum dedisti
Q quoniꝰ aliquis nr̃m cutu
ñ dixisti. audet dicere plꝰ a¬
mans minus diligor. nͥ for
ardeat igne car̾itatis: Ego
uidere inlumine tuo tenebras
meas. quoddusq iuuisites sedẽ¬
tem in tenebris ⁊ inumbͣ mor¬
tis. ⁊ ꝑ te reuelent᷑ cogitatioẽs
cordium. & manifesta fiant
abscondita tenebraꝵ. fugatiq
teneb̾s. ianͣ indeatur inlu¬
mine tuo n lum̃. sentio quidẽ
de mun̾e tuo quod eum diligã.
s necdum iudeo inlurine
tuo. siuł satis diligam. NAeq
.n. sciosiiam ꝑuenerĩ ad illã
qͥ nemomaiorem ht̃ dilectõ¬
nem: ut animam suam po.

Expanded text:
o neque lingua, sed opere et veritate Quando vero unquam opere meo opus tibi fuit, et defuit? O scrutans renes et corda Deus! qui unus sol justitiae diversa servorum tuorum corda diversis gratiis, velut radiis, illustras; quod diligam illum ex dono tuo, et suo merito, tu scis, et ego sentio: quatenus autem diligam, tu scis, ego nescio. Tu, inquam, Domine, qui dedisti, scis quantum dedisti Et quomodo aliquis nostrum, cui tu non dixisti, audet dicere, « Plus amans, minus diligor: » nisi ardeat igne charitatis? 3. Em contentus videre in lumine tuo tenebras meas, quoadusque visites sedentem in tenebris et umbra mortis, et per te revelentur cogitationes cordium, et manifesta fiant abscondita tenebrarum, fugatisque tenebris jam non videatur in lumine tuo nisi lumen: sentio quidem de munere tuo quod eum diligam; sed necdum video in lumine tuo, si vel satis diligam. Neque enim scio si jam pervenerim ad illam, qua nemo majorem habet, dilectionem, ut animam suam pona
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuocari satis factionẽ: deide
tiuis ꝯfortari sittĩs. ad abb̾em
ꝑ eo directis. De infirmitate
nr̃a nich certius modo sciscitã¬
ti t̾ indicare posfum. ñ quod
infirmꝰ et fui & sum:. nͥ minus
solito. nec multum plus. Qd̃
uero ñ misi ꝙ̃ missurus era:
causa ẽ. plꝰ me animarũ scã¬
dalum. qm unius corꝑis ꝑi¬
quid culũ tirauisse. Iam neq hoꝵ
dequibus mandasti omĩno
p̃t̾mutam. uenio etiã ad teuel¬
ie te audire scpsisti: quid te eo
tamqͣm qui õmĩa tua nori̾
facẽ uelim. S hoc nͥ fallor. simͦ
dicerẽ. nͨ tu posses: nec ego con¬
sulerẽ. uolo.n. ⁊ ip̃e: quod te ual¬
le dete iam olun ñ latet me
Cct̃m mea atq tua eque ut

Expanded text:
satisfactionem; deinde tuis confortari litteris, ad abbatem pro eo directis. 2. De infirmitate nostra nihil certius modo sciscitanti tibi indicare possum, nisi quod infirmus et fui, et sum; nec minus solito, nec multum plus. Quod vero non misi quem missurus eram, causa est, plus me animarum scandalum, quam unius corporis periculum timuisse. Jam ne quid horum, de quibus mandasti, omnino praetermittam, venio etiam ad te. Velle te audire scripsisti, quid te ego tanquam qui omnia tua norim facere velim. Sed hoc, nisi fallor, si modo dicerem, nec tu posses, nec ego consulerem. Volo enim et ipse quod te velle de te jam olim non latet me. Caeterum mea atque tua aeque, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cõntͣ pietatem ñ ẽ ꝓpt̾ multi¬
tudinẽ adu̾santium. ꝙͣuis
iusta ⁊ scã desideria ꝑ aucoꝵ
plerumq ñꝑfici. gic aaron
sceleratis tumultuantis ppłi
ꝯtͣ uoluntatẽ suã clamorib
cessit: sic samuel eidẽ ppło
in ordinate regẽ petenti in¬
uitus saulem mnunxxit: sie
daiud cum uellet d̾̃o ꝯstruere
templum. ꝓpt̾ intestantiũ
tñ bella inimicoꝵ⁊ quia uir
pat̾ uen̾ande ꝯͣsulimus. ut tñ
qͣtinus ad tempus ꝓpositi tui
tibiꝙ ꝯsentientium rigorem
lie temꝑes: ut infirmor sa¬
lutem non negligas. Inuitã¬
di quiꝑꝑe sũt ad artionem
uitã ñ cogendi: quib utiq se¬
mel morcline illo cluniacẽsi
pesse consensisti. Illis aũt qͥ
altius uiu̾e desid̾ant. aut ꝯ¬
descend̾e imbecilliorib excari¬
tate qͣnͣtum sñ pcc̃o possunt.
suadendum ẽ. aut ibidẽ tenere
quod cupiunt ꝑ mutendũ. si
absꝙ utͣrũꝙ parniũ scandalo
fieri potest: aut certe de congre¬
gatione liberos dimitti. fr̃ibꝙ

Expanded text:
tatem non est, propter multitudinem adversantium, quamvis justa et sancta desideria paucorum plerumque non perfici. Sic Aaron sceleratis tumultuantis populi contra voluntatem suam clamoribus cessit . Sic Samuel eidem populo, inordinate regem petenti, invitus Saulem inunxit . Sic David cum vellet construere templum, propter infestantium tamen bella inimicorum, quia vir pater venerande, consulimus, ut tamen quatenus ad tempus propositi tui tibique consentientium rigorem sic temperes, ut infirmorum salutem non negligas. Invitandi quippe sunt ad arctiorem vitam, non cogendi, quibus utique semel in Ordine illo Cluniacensi praeesse consensisti. Illis autem qui arctius vivere desiderant, aut condescendere imbecillioribus ex charitate, quantum sine peccato possunt, suadendum est, aut ibidem tenere quod cupiunt permittendum, si absque utrarumque partium scandalo fieri potest; aut certe de congregatione liberos dimitti, fratribusque
Abbreviated transcription (Latin):
limo ꝓfuñdi etiã ñc leuãtis
ocłos fuos ĩmontes. unde ue¬
niat auxilium .d. respiciat:
Uerũ tam̃ nos ad quos ꝓhu
militate tua respice̾ te dicis.
montes ñ sumꝰ. s ⁊ ip̃i de con¬
ualle lacͥmarum laboriosis
conatibꝰ enitentes. ad u̾sus re¬
nitentis inimici insidias. ac
mundialis malitie uiolenti¬
am te cũ clamamus: Auxi¬
liũ nrm̃ adomino. qͥ fecit celũ

Expanded text:
nc levantis oculos suos in montes, unde veniat auxilium sibi, respiciat? Verumtamen nos, ad quos pro humilitate tua respicere te dicis, montes non sumus; sed et ipsi de convalle lacrymarum laboriosis conatibus enitentes adversus renitentis inimici insidias, ac mundialis malitiae violentiam, tecum clamamus: Auxilium nostrum a Domino, qui fecit coelum
Abbreviated transcription (Latin):
emulus. hostis antiquis ge¬
nĩs nr̃i. & inimicus cruc̃is
xcͥ diabolus: Si quidẽ is cuiꝰ
ĩiudia mors intͣuit in orbẽ
trarum.etiam nunc bonis
que te face̾ uidet. inuidet: ⁊
cum sit m̃dax abinitio mẽ¬
que ñ uidet. Ando namoꝵ
ueritas fidelissime illi senten¬
tie obiuaret. alligatus es ux¬
ori noli quere̾ solutionẽ: Aut
qͣndo caritas scandalum suade¬
ret. que ad omnium scandala
rius. falsum mel cum uerofel¬
le ꝑmiscens. dum ꝓmurit clu¬
biã ꝓcertis. immittit etiam ue¬
ra ꝓfalsis: ñ ut ꝯfenit qd̾ frustͥ
sꝑad: s ut auferat qd̃ fruduo¬
se tenes. CTircuit ⁊ querit qualit᷑
ouib curam pastoris sbripiat
dũ nerit qui exipiat. ⁊ nichomi¬
nꝰ pastorẽ illi horrẽdo maledicto su¬
biciat. Ue illi ꝑ ꝙͦ scandalum ue¬
nit.s confido desapientia t̾ ado
data quod null as maligni usy¬
tiis abduci uł seduci poteris spe
ĩcerti boni certum inire malum
reque certum de serere bonũ.

Expanded text:
aemulus, hostis antiquus geaemulus, hostis antiquus generis nostri, et inimicus crucis Christi diabolus? Siquidem is cujus invidia mors intravit in orbem 86 terrarum, etiam nunc bonis quae te facere videt, invidet: et cum sit mendax ab initio, menquae non videt. Quando namque veritas fidelissimae illi sententiae obviaret: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem , aut quando charitas scandalum suaderet, quae ad omnium scandala rius, falsum mel cum vero felle permiscens, dum promittit dubia pro certis, immitit etiam vera pro falsis: non ut conferat quod frustra speras, sed ut auferat quod fructuose tenes. Circuit et quaerit, qualiter ovibus curam pastoris subripiatdum non erit qui eripiat; et nihilominus pastorem horrendo illi maledicto subjiciat: Vae illi per quem scandalum venit . Sed confido de sapientia tibi a Deo data, quod nullis maligni versutiis abduci vel seduci poteris, spe incerti boni certum inire malum, et aeque certum deserere bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
tur deposite sarcine libertas:
S caritas ñ querit que sua sñt.
Forte quietis ꝓuocat ⁊ ociĩ qus¬
tus suauior: E euacuatũr
dispendio pacĩs. libent̾ carebo
qnͣtolib etiam sꝑuali questo:
qui nĩposfit acquiri nͥ cum
scandalo. ubi .ii. scandalũ.
ibi ꝓculdubio caritatis ẽ de¬
tio caritatis: mir or quod
ul qͣle possit spitalis exerci¬
tiĩ sperari lucrum. Dẽniq
si ꝓpͥam quisq quierem cõ mu¬
niͣ p̃tulerit utilitati: quis
Ubi erit quod item dicit apłs.
sideriũ si eodeo ñ ẽ: Nace tua
dixerim qd̾ sencio. Aque fur¬
tiuie dulciores sunt:⁊ huius¬
cenodi ꝑmni ut ita loquar
abscintio amariorẽ dulceli¬
nem. ab angło satane. sb̾ p̃¬
textu angłi lucis. sicientĩ
cordi tuo infundi ñ dubitat.
quisquis eius astutias ñ ig¬
norat. E reuera quis alius
possit scandalorum ẽẽ sug¬
gestor discidii auctor. turbã¬
tor uniratis ⁊ ꝑacis. nisi ue¬
ritatis adu̾sarius. caritatis

Expanded text:
tur depositae sarcinae libertas? tur depositae sarcinae libertas? Sed charitas non quaerit quae sua sunt. Forte quietis provocat et otii gustus suavior? Sed evacuatur dispendio pacis. Libenter carebo quantolibet etiam spirituali quaestu, qui non possit acquiri nisi cum scandalo. Ubi enim scandalum, ibi procul dubio charitatis est detio charitatis, miror quod el quale possit spiritualis exercitii sperari lucrum. Denique si propriam quisque quietem communi praetulerit utilitati, quis ubi erit quod item dicit Apostosiderium, si ex Deo non est? Pace tua dixerim quod sentio. Aquae furtivae dulciores sunt , et hujuscemodi omni, ut ita loquar, absinthio amariorem dulcedinem ab angelo satanae sub praetextu angeli lucis, sitienti cordi tuo infundi non dubitat, quisquis ejus astutias non ignorat. Et revera quis alius possit scandalorum esse suggestor, discidii auctor, turbator unitatis et pacis, nisi veritatis adversarius, charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
dea de quibus u¬
nram curasti ꝯsulere
ꝑuitatẽ. pͥmum qui¬
dẽ ñ respondere statuerã. Ñ
qd dubitauerim quid respon¬
de deberẽ: s quia iuro ꝯsilii ꝯ¬
siliũ dare. aut p̃sumptuo¬
sum iudicabam. aut suꝑflu¬
um. Cet̾m eogitan qu̾ plerisq
immo cunctis pene ꝯtinge̾ sa¬
pientibꝰ solet in reb iuclłꝰ du¬
biis. plꝰ alieno se ꝙͣ ꝓpͥo credere
iudicio ⁊ qui alioꝵ facile am¬
bigua queq elucidant insu¬
is ꝯsueuerunt scrupulosius he¬
sitare. statutum ñ ut arbitrorir
ficasti michi nͥ fallor ꝑuirum
regiosum uesum abbe scĩ dio¬
nuisii suggeri tͥ acogitationib tu¬
is deserere patriam.domumq
cui dõ auctore pͥes. ⁊ ꝑgere iero¬
solimam: uacare dein ceps do:
uiuere tͥ. Ꝙ quidem tendenti ad
ꝑfectõnem patͥam relinquere
fortassis expediat dicente dõ. exi
de t̾ra tua ⁊ decognatione tuaͤ
s qͣ ratione curamtͥ creditam
animarũ exponẽ debeas:oĩno
ñuideo. Quid enim: Glancli¬

Expanded text:
ea de quibus nostram curasti consulere parvitatem, primum quidem non respondere statueram: non quod dubitaverim quid respondere deberem, sed quia viro consilii consilium dare aut praesumptuosum judicabam, aut superfluum. Caeterum cogitans quod plerisque, imo cunctis pene contingere sapientibus solet, in rebus videlicet dubiis plus alieno se, quam proprio credere judicio; et qui aliorum facile ambigua quaeque elucidant, in suis consueverunt scrupulosius haesitare: statutum non, ut arbitror, ificasti mihi, nisi fallor, per virum religiosum Ursum abbatem Sancti Dionysii, suggeri tibi a cogitationibus tuis, deserere patriam, domumque, cui Deo auctore praees; et pergere Jerosolymam, vacare deinceps Deo, vivere tibi. Et quidem tendenti ad perfectionem, patriam relinquere fortassis expediat, dicente Deo: Exi de terra tua et de cognatione tua : sed qua ratione curam tibi creditam animarum exponere debeas, omnino non video. Quid enim? blandi
Abbreviated transcription (Latin):
ad comitẽ nu̾nẽtẽ intue
ꝑsone accusatõnẽ.: ñ re¬
cordor nͨ uerũ ẽ. Cet̾m. si ꝓ eccłia
tua adeundẽ p̾ncipẽ litteras
misi. hoc ñ adu̾sum te. s ꝓ te
egisse me arbitror.Si quidẽ
audierã ip̃m tuo assensu ⁊ cõ¬
Silio ꝓpoluisse uenire ad iusitan¬
dum uos. ad ꝓbandum detã¬
us malis que dedomo ur̃a di¬
iuisgabantur an uera eeñt
aut cuius culpa eeñt: ut quod
forte sinistrũ reꝑiret ibidemeiᷤ
⁊ studio ⁊ sollicitudine corrige¬
retur. Cuius tam iustum ⁊tã
pium ꝓpositum. si hortatu nr̃o
roborare curaui:eur teinde le¬
sum iure ꝯqueraris ñuideo.
ẜuto enim me recte fecisse: side
domo deizelum d̾i hñs. eius
ꝓuidentiam quiem̃daturus
erat cõmonui.Quod aut̃ ex
auctoritate sc̃pture arguis me
peccasse. qͣsi qui pͥus te ñ corripi¬
ẽrim. scito me nullã deꝑsona
tua querelam habe̾: ẜ solũ
ut paxfiat inecclia tua exca¬
ritatẽ ꝓcurare. Demq ipĩus
rei ueritatẽ plenius cognosces:

Expanded text:
em in tuae personae accusationem, nec recordor, nec verum est. Caeterum si pro ecclesia tua ad eumdem principem litteras misi, hoc non adversum te, sed pro te egisse me arbitror. Siquidem audieram ipsum tuo et assensu, et consilio proposuisse venire ad visitandum vos; ad probandum de tantis malis quae de domo vestra divulgabantur, an vera essent, aut cujus culpa essent: ut quod forte sinistrum reperiret, ibidem ejus et studio et sollicitudine corrigeretur. Cujus tam justum et tam pium propositum si hortatu nostro roborare curavi, cur te inde laesum jure conqueraris, non video. Puto enim me recte fecisse, si de domo Dei zelum Dei habens, ejus providentiam qui emendaturus erat, commonui. Quod autem ex auctoritate Scripturae arguis me peccasse, quasi qui 85 prius te non corripuerim: scito me nullam de persona tua querelam habere; sed solum ut pax fiat in ecclesia tua, ex charitate procurare. Denique ipsius rei veritatem plenius cognosces,
Abbreviated transcription (Latin):
num afurno. ubum saꝑi¬
ens astulto. Pret̾a ꝑ totam
seriem litt̾arum atcollens
me supͣme. multum de me
laudabilia int̾misces. Quo
quia ip̃e michi conscins ñ
lum. ec tue hec beniuolentie
ascribo.⁊ ignosco ignorantie.
Tu enim ides in facie: deus ãt

Expanded text:
num a furno, verbum sapinum a furno, verbum sapiens a stulto? Praeterea per totam seriem litterarum attollens me supra me, multum de me laudabilia intermisces: quorum quia ipse mihi conscius non sum; et tuae haec benevolentiae adscribo, et ignosco ignorantiae. Tu enim vides in facie, Deus aut
Abbreviated transcription (Latin):
otis iuscerib caritatis
Iamplectendo. fr̃i ogerio
littͥas fradius uideor respͥsisse.
noueris portius oportunitatẽ
nuncii defuisse. Quas enĩ nc̃
pͥmum legis: iam duclũ crede
dictatas. S ut dixi ꝓpt̾ lato¬
ris inopiam tardaui mitt̾e:
qd̃ scͥbẽ ñ tardaui. Legi itaꝙ
intius litt̾is. te illam qͣr gra¬
uit̾ ferebas cure pastoralis
sarcinam deꝑosuisse: licenti¬
a si quidem ab ep̃o uix impe¬
tͣta. immo exorta. tua ini põr¬
tunitate. Q̾ hoc ñ alit̾ nͥ ut
ĩ eius ep̃atu quocumq alibi
manens: ab eius sb̾ iectione
ñ recederes. Tn uͦ cum tͥ hocñ
placeret. archiep̃m acliens.
et ab ip̃o tamꝙͣ suꝑiori auc¬
doritate securitatẽ accipiens.
ad pͥorem locum. & ad t̾num
abd̃em reu̾sus es. ubi qͣlit̾
post hec uiu̾e debeas. ame
doceri flagitas egregio utiq
doctorel&s magistꝰ in comꝑa¬
bili. Quitum ceꝑo docere qd
nesçio. uł tunc incipiet sciri
ꝙͣ nͥ scio. Ita ne lanã querit
ouis a capła. aꝙͣ molendi¬

Expanded text:
otis visceribus charitatis amplectendo fratri OGERIO litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius opportunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopiam tardavi mittere, quod scribere non tardavi. Legi itaque in tuis litteris, te illam, quam graviter ferebas, curae pastoralis sarcinam deposuisse, licentia siquidem ab episcopo vix impetrata, imo extorta tua importunitate: et hoc non aliter, nisi ut in ejus episcopatu, quocunque alibi manens, ab ejus subjectione non recederes. Tu vero cum tibi hoc non placeret, archiepiscopum adiens, et ab ipso tanquam superiori auctoritate securitatem accipiens, ad priorem locum, et ad tuum abbatem reversus es. Ubi qualiter post haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coepero docere quod nescio, vel tunc incipiet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit ovis a capra, aquam molendi
Abbreviated transcription (Latin):
suo illi quod suo. Hanc
michi tu salutatõnis for¬
muła tradidisti. scbendo. suus
ille qd̾ situs. Accipe quodtuũ
ẽ. & agnosce usurꝑatõnẽ una¬
nimitatis eẽ indicium. o cũ q
ẽ m cõmune u̾bum. animũ
ñ distare. Iam adtuas litt̾iaᷤᷤ
breuit᷑ ꝓ tp̃r respondendume.
Que cum inͥ inmaiis uenert̃.
natał domine nr̃e dies festos
illioerat. ciꝰ me totũ iures

Expanded text:
suo illi quod suo. 1. Hanc mihi tu salutationis formulam tradidisti, scribendo, « Suus ille quod suus. » Accipe quod tuum est, et agnosce usurpationem unanimitatis esse indicium, et cum quo est mihi commune verbum, animum non distare. Jam ad tuas litteras breviter pro tempore respondendum est: quae cum mihi in manus venerunt, Natalis Dominae nostrae dies festus il
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmissa sit hoc trͣbulatio. qnͣtũ
tͥ de p̾senti molestia comꝑatior:
tm̃ de ꝑsꝑitate mox futura
spero ꝯgratulari. Si tam̃ ⁊
tu ꝯsilium inꝑturbatione
ñ amitterido. id ipm mecũ
sapias.⁊ demanu domini.
mala sicut ⁊ bona cum scõ
iob equanimit̾ suscipias.
ĩmo exemplo sci dauid. ñ tam
his & si serius tuis. ꝓtantis ma¬
lis indignari. qmͣ sb̾ potenti
manudi. qui ꝑculdubio illos
misit ad male faciendũ tͥ. humi¬
liari te oport̾e̾ sçias. Uerũ qr ⁊
adte ꝯstat ꝑtin̾e̾ correctionẽ illoꝵ.
utpote seruoꝵ ecclie tͥ cũ misse
dignũ ẽ ut ꝓ tã nefaria ꝓ̃suratõ
nẽ seruineꝙͣ corripiant. ac de
reb eoꝵ dampnũ monasterii
aliqͣ exꝑte recõpenset᷑. S ne tu¬
am magis ĩ hoc ulcissi ĩ uiriã
ꝙͣ illoꝵ ferire culpã uidearis.
rogo rogansꝙ ꝯsulo. netamqd
issi digni sũt penses. ut qd̾ tibi
dignum ẽ ñ ꝯsideres: ut iuclł¬

Expanded text:
immissa sit haec tribulatio; quantum tibi de praesenti molestia compatior, tantum de prosperitate mox futura spero congratulari: si tamen et tu consilium in perturbatione non amittendo, idipsum mecum sapias, et de manu Domini mala, sicut et bona, cum sancto Job aequanimiter suscipias imo exemplo sancti David, non tam his, etsi servis tuis, pro tantis malis indignari, quam sub potenti manu Dei qui procul dubio illos misit ad malefaciendum tibi humiliari te oportere scias . Verum quia et ad te constat pertinere correctionem illorum, utpote servorum ecclesiae tibi commissae, dne servi nequam corripiantur, ac de rebus eorum damnum monasterii aliqua ex parte recompensetur. Sed ne tuam magis in hoc ulcisci injuriam, quam illorum ferire culpam videaris; rogo, rogansque consulo, ne tam quod illi digni sunt, penses, ut quod tibi dignum est non consideres: ut videl
Abbreviated transcription (Latin):
tas seniorũ. Queris quomodoͤ
Primo quidẽ missus ẽ magnꝰ
quidam pͥor ab ip̃o pͥncipe pͥ¬
orum. ⁊ foris quidem apparens
inuestim̃tis ouium: intrinsecus
aũt lupus rapax. Deceptis o
custodib. estimantib quippe ouẽ
eẽ. ue ue admissus ẽ solus ad so¬
lam: lupus ad ouicułã. Nec refu¬
git ouicula supumꝰ: quem᷑ ip̃a
putabat onem. Qd ꝑlura. Attra¬
hit allicit. blandit᷑. ⁊ ꝙͣ noui eugłii
p̃dicator. cõmendat crapulã: par¬
simoniam damꝑnat. Uoluntari¬
am pauꝑtatẽ: miscriã dicit. Ieui¬
nia. ingilias.silentium. manuũq
laborẽ: uocat insaniam. Eł contͣ
ociositatem. cõtemplatõnẽ nun¬
cuꝑat. elacitatẽ. loquãtitatẽ. cu¬
riositatem. cũctam deniq intemꝑe¬
rantiã. nominat discretionẽ. Qnͣ¬
do inquit delectatur ds̃ cruciatib
nr̃is. Ubi p̃cipit scͥptura. qũepiã
sese int̾ficere: Qualis uͦ religio est
fodere t̾ram. siluã excidere. ⁊ sterco¬

Expanded text:
tas seniorum. Quaeris quomodo? 4. tas seniorum. Quaeris quomodo? 4. Primo quidem missus est magnus quidam prior ab ipso principe priorum; foris quidem apparens in vestimentis ovium, intrinsecus autem lupus rapax; deceptisque custodibus, aestimantibus quippe ovem esse, vae! vae! admissus est solus ad solam lupus oviculam. Nec refugit ovicula lupum, quem et ipsa putabat ovem. Quid plura? attrahit, allicit, blanditur, et novi evangelii praedicator commendat crapulam, parcimoniam damnat; voluntariam paupertatem, miseriam dicit; jejunia, vigilias, silentium, manuumque laborem, vocat insaniam: e contrario otiositatem, contemplationem nuncupat; edacitatem, loquacitatem, curiositatem, cunctam denique intemperantiam nominat discretionem. Quando, inquit, delectatur Deus cruciatibus nostris? ubi praecipit Scriptura quempiam sese interficere? Qualis vero religio est fodere terram, silvam excidere, sterco
Abbreviated transcription (Latin):
Beniq quid necesse ẽ. bis pungẽ
ñ recalcitnͣtem. ualde timidũ.
magis ext̾rere. ⁊ꝑse satis erubes¬
centem. confundere amplius:
cui sua ratio magister: ciuꝓpͥa
conscientia. uirga. ⁊ ingenitaue¬
recundia. lex cliscipline ẽ: Qd̃
sicui mirum uidet᷑. quomodopu¬
ee uercundus. simplex.timora¬
tus. ausus fuerit contͣ uolun¬
tatem fr̃m. magistri imꝑium
regłarc decretum suum deserere
et uotum et locum. ⁊ miret᷑ etiam
qd̃ ⁊ daiuid scĩtati subreptum sit.
qd̾ sapientie salomonis illusum:
et qd sanson fortitudini obiua¬
tum. Q ꝓthoplastũ dolo captũ.
expulit᷑ deꝑatria felicitatis. ⁊ qͥd
mirum si tenero subripuit ado¬
lescentulo ĩ loco borroris et uaste
solitudins: Huc accedit quod
nec sicut illos babylonicos se¬
nes. species deceꝑit eum: nec sic̃
gieri.pecunie amor:⁊ nec hono¬
ris ambitio. sicut uilianũ apos¬
tatam: s fefellit illum scĩtas. ⁊¬
seduxit religio. ꝑdidit auctori¬

Expanded text:
Denique quid necesse est his pungere Denique quid necesse est his pungere non recalcitrantem, valde timidum magis exterrere, per se satis 3 erubescentem confundere amplius: cui sua ratio magister, cui propria conscientia virga, et ingenita verecundia lex disciplinae est? Quod si cui mirum videtur, quomodo puer verecundus, simplex timoratus, ausus fuerit contra voluntatem fratrum, magistri imperium, regulare decretum, suum deserere et votum, et locum: miretur etiam quod et David sanctitati subreptum sit , quod sapientiae Salomonis illusum , quod Samson fortitudini obviatum . Qui protoplastum dolo captum expulit de patria felicitatis, quid mirum si tenero subripuit adolescentulo in loco horroris et vastae solitudinis? Huc accedit quod nec, sicut illos Babylonicos senes, species decepit eum ; nec, sicut Giezi, pecuniae amor ; nec honoris ambitio, sicut Julianum Apostatam; sed fefellit illum sanctitas, seduxit religio, perdidit auctori