comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dĩ &ministrare mensis: Quid ergo est fr̃s
erimus orationi & ministerio sermones instantes & placuit
hic sermo corã multitudine & elegerunt stephanũ uirũ
pleuũ fide & spũ sco phiilippũ ꝓcorũ & icanorũ &ti¬
ante apostolus & comorassent in posuerunt illis manus¬
& uerbũ dĩ crescebat & multiplicabatur numerus
credentiũ ex hinc iam decreuerunt apostoli uel succes¬
sores apostolorũ ꝑ om̃s ecclesias septẽ diaconis qui
sublimiori gradu & e&eris ꝓximi cirea arã di quasi
colũna &altares adsisterent & nonsine aliqua septi¬
naria numeri ministerio lui enim sunt. Quos in apo¬
calrpsin legimus .uii. angeli tubis canentes hi sunt
septẽ cadelabra aurea hi uoces tonitruorũ ipse enĩ
ipsi quoq euangelizant sine ipsis sacerdos nomen
orare. hic psallere mandacur ille oblata scĩficat
hic scificata dispensat ipsis etiã sacerdotibus p̃p̃
prae sumptionẽ non lic& demensa dm̃i tollere calicẽ nisi

Expanded text:
ei, et ministrare mensis. Quid ergo est, frat orationi et ministerio sermonis instantes erimus. Et placuit sermo coram omni multitudine. Et elegerunt statim Stephanum virum plenum fide et Spante apostolos: et cum orassent, imposuerunt illis manus, verbumque Dei crescebat, et multiplicabatur numerus credentium . Ex hinc jam decreverunt apostoli, vel successores apostolorum, ut per omnes Ecclesias septem diacones, qui sublimiori gradu caeteris, proxime circa aram Christi quasi columnae altaris assisterent, et non sine aliquo septenarii numeri mysterio. Hi enim sunt, quos in Apocalypsi legimus, septem angeli tuba canentes. Hi sunt septem candelabra aurea; hi voces tonitruorum . Ipsi eniipsi quoque evangelizant. Sine ipsis sacerdos nomen orare, hic psallere mandat. Ille oblata sanctificat, hic sanctificata dispensat. Ipsis etiam sacerdotibus propter praesumptionem non licet de mensa Domini tollere calicem, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tuta ne forte rara congregatio populi. fidem
minuere in xp̃o. ꝓpterea ergo dies aliqui cons¬
tituti sunt. ut in unũ omnes pariter conuenirent.¬
& ex conspectu mutuo. & fides crefcat. & l&icia
maior oriatur ..
Ieiuniorum tempora secundũ scripturas scãs
quat tuor sunt. in quibus ꝑ abstinentiã & lamentũ
paenitentiae. dño supplicandũ est: & legit omnib:¬
diebus horare & abstinere conueniat : His tam̃¬
temporibus. amplius ieiuniis & paenitentiae
seruire oport&. Primũ enim ieiunium qua¬
dragensimarum est quod au& eribus libris
coepit exieiunio moise & heliae : & ex euangelio
quia totidem diebus dñs ieiunauit: Demons¬
trans euangeliũ non desentire alege & ꝓph&is
in ꝑsonam quippe moist lex: in ꝑsona heliae.
ꝓph&ae accipiuntur : Inter quos in montem
xp̃sgloriosus apparuitut euidentius emine
ergo parte anni congruentius obseruatio
quadrage simȩ consticueretur nisi confinũ
atque contigua dominicae passionis. quia in ea

Expanded text:
t, ne forte rara congregatio populi fidem minueret in Christo. Propterea ergo dies aliqui constituti sunt, ut in unum omnes pariter convenirent, ut ex conspectu mutuo et fides crescat, et laetitia major oriatur. 1. Jejuniorum tempora secundum Scripturas sanctas quatuor sunt, in quibus per abstinentiam et lamentum poenitentiae Domino supplicandum est; et licet omnibdiebus temporibus amplius jejuniis et poenitentiae servire oportet. Primum enim jejunium Quadragesimarum est, quod a veteribus libris coepit, ex jejunio Moysi et Eliae, et ex Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit, demonstrans Evangelium non dissentire a lege et prophetis. In persona quippe Moysi lex, in persona Eliae prophetae accipiuntur. Inter quos in monte Christus gloriosus apparuit, ut evidentius eminerergo parte anni congruentius obsequadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea
Abbreviated transcription (Latin):
finisse manifestum est. deinde & alios ꝓph&cis.
postea quidem &tres pueri infornace positi.
Conuocata omne ereatura. creatori omnium
hymnum canentes dixerunt: Itaque & hymnis
& psclmis canendis. non solum ꝓph&arũ sed&iã
ipsius dñi & apostolorum habemus exemplum.
& precepta : De acre ut ilia. a ouendum pie animũ
& in flãmandumdiuinȩ lectionis affectum. Sunt
autem. diuini hymni sunt & ingenio humano con¬
positi hilarius autem gallus ep̃s pectauensis.
eloquentia conspicuus. hymnorum carmine flo¬
ruit primus: post quam ambrosius medio lanensis
ep̃s uirmagne gloriae inxp̃o & in ecclesia claris¬
simus doctor. copios us in huius modi carmine
claruisse cognoscitur. atque inde hymni ex eius
nomine ambrosiani uocantur .: Quia eius tempore.
primum in ecclesia medio lanense celebrar ł ceperun :
cuius celebritatis deuotio: De hinc ꝑtotius occiden¬
tis ec clesias obseruatur. Carmenꝰ autem quae¬
cumque in ldde dicuntur. hymni uocantur :

Expanded text:
isse ac cecinisse, manifestum est, deinde et alios prophetas. Postea quidem et tres pueri in fornace positi, convocata omni creatura, Creatori omnium hymnum canentes dixerunt. Itaque in hymnis et psalmis canendis non solum prophetarum, sed etiam ipsius Domini et apostolorum habemus exemplum, et praecepta de hac re utilia ad movendum pie animum et inflammandum divinae dilectionis affectum. Sunt autem et divini hymni, sunt et ingenio humano compositi. Hilarius autem Gallus episcopus Pictavensis, eloquentia conspicuus, hymnorum carmine floruit primus. Post quem Ambrosius, Mediolanensis episcopus, vir magnae gloriae in Christo, et in Ecclesia clarissimus doctor, copiosius in hujusmodi carmine claruisse cognoscitur, atque inde hymni ex ejus nomine Ambrosiani vocantur, quia ejus tempore primum in Ecclesia Mediolanensi celebrari coeperunt. Cujus celebritatis devotio dehinc per totius Occidentis Ecclesias observatur. Carmina autem quaecunque in laudem Dei dicuntur, hymni vocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
tim. obtentu orationis. nec ꝑdideris lectionem.
quia non semꝑ eam quilib& paratam potest
habere : Cumorandi potestas in prumeusit:
nec putes paruam nasci ut ilitatem. ex lectionis
auditu.: Siquidem oratio ipsa fit pinguordũ
mens recente lectione saginata. ꝑ diuinarũ
rerum quas nuꝑ audiuit imagines currit.
Nam & maria soror marthȩ quae sedens ad
pedes ihu: sorore negleta uerbum intentius
audiebat: Bonam partem sibi elegisse dñi
uoce firmatur. Ideo & diaconus clara uoce
silentium admon&: ut siue dum psallitur.
Siue dum lectio ꝓnunciatur. ab omnibus unitas
conseru&ur. ut quod omnibus praedicatur.
a equaliter ab omnibus audiatur :
DELIBRIS TESTAMENTORUM S

Expanded text:
tim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: tim; obtentu orationis ne perdideris lectionem: quia non semper eam quilibet paratam potest habere, cum orandi potestas in promptu sit, nec putes parvam nasci utilitatem ex lectionis auditu. 3. Siquidem oratio ipsa fit pinguior, dum mens, recenti lectione saginata, per divinarum rerum, quas nuper audivit, imagines currit. Nam et Maria soror Marthae, quae sedens ad pedes Jesu, sorore neglecta, verbum intentius audiebat, bonam partem sibi elegisse Domini voce firmatur . Ideo et diaconus clara voce silentium admonet, ut, sive dum psallitur, sive dum lectio pronuntiatur, ab omnibus unitas conservetur, ut quod omnibus praedicatur, aequaliter ab omnibus audiatur. 372 CAPUT XI. De libris Testamentorum
Abbreviated transcription (Latin):
Precibus dñm deprȩcare xp̃s nobis & conposuit
& constituit: cumergo quaerent supplicare a postoli
dñm. & nescirent quomodo deprecarentur:
dixerunt xp̃o. dñe docenas orare. Id est conpo¬
docuit. quomodo orarent. uel quomodo dñm
ecclesiae. dm̃ precibus exposcere. contra
egritudines anime ute preces. adinstar ear
runt conponere. quibus dñm supplicar&ur:
X. DELECTIONIBUS:
Lectiones ꝓnunciare
antiquae institut ionis esse. iudȩorum tradicio
doc& Nam & ipse legitimis prȩfinitis que
diebus. exlege & ꝓphais lectionis insigogis
utuntur. & hoc deu&ere patrum institu¬
tione seruantes : est autem lectio non paruti
audientium a edificatio. unde o port&. & quando
pscillitur. psallatur ab omnibus : cumoratur. or&
ab omnibus. cum lectio legitur. facto lsilentio
aequae audiatur acunctis: Nam & situnc
suꝑ ueniat quisque cumlectio caelebratur. ad
sollicite commod&: Pat& tempus orandi cum
omnes oramus. pat&. Cum uolueris orare priua¬

Expanded text:
Precibus Dominum deprecari Christus nobis et composuit, et constituit. Cum ergo quaererent supplicare apostoli Deo, et nescirent quomodo precarentur, dixerunt Christo: Domine, doce nos orare, id est, compodocuit qecclesie deum precibus exposcere contra egritudines anime et uti precibus ad instar earum, runt Greci componere, quibus domino supplicarent. X. De lectionibus. 1. Lectiones pronuntiare antiquae institutionis esse Judaeorum traditio docet. Nam et ipsi legitimis praefinitisque diebus ex lege et prophetis lectione in synagogis utuntur, et hoc de veteri patrum institutione servantes. Est autem lectio non parva audientium aedificatio. Unde oportet ut quando psallitur, psallatur ab omnibus; cum oratur, oretur ab omnibus; cum lectio legitur, facto silentio, aeque audiatur a cunctis. 2. Nam etsi tunc superveniat quisque, cum lectio celebratur, adosollicite accommodet. Patet tempus orandi, cum omnes oramus; patet, cum volueris orare priva
Abbreviated transcription (Latin):
terram elisit. Hic postquam anteo chiam funda
uit eclesiam subclaudio caesarem contra eundem
simonem magum romam pergit. ibiq pracedicans
euangelium uiginti & quinque annis eiusdem
urbis tenuit pontificatum. sexto autem &tricesi¬
mo anno post passionem dñi anerone caesare inur¬
be roma deorsum ut ipse uoluit crucifixus est
Sicque post apostolicum meritum etiam marty¬
rio coronatur. Sepultus romae inuaticano
secus uiam trium phalem tercio lapide ab urbe
adorientalem plagam

Expanded text:
terram elisit. Hic postquam Antiochenam Ecclesterram elisit. Hic postquam Antiochenam Ecclesiam fundavit, sub Claudio Caesare contra eumdem Simonem Magum Romam pergit, ibique praedicans Evangelium vigintiquinque annis, ejusdem urbis tenuit pontificatum. 117. Sexto autem et tricesimo anno post passionem Domini, a Nerone Caesare in urbe Roma deorsum, ut ipse voluit, crucifixus est. Sicque post apostolicum meritum, etiam martyrio coronatur. Sepultus Romae in Vaticano, secus viam Triumphalem, tertio lapide ab Urbe, ad orientalem plagam
Abbreviated transcription (Latin):
cuius prima uocatio nominis bariona legis diresta
generatio est. petrus in xp̃o ecclesiae firma
habeatur. testius iuxta matheum elegitur primꝰ
nec in merito qui a postolorum princeps est & con¬
fessor primus filiidi & discipulus. pastor humani
gregis. Petra eclesia est. clauicularius regni
amator d̃i adq: negator. confitendo laudatus.
pracesumendo elatus. Negando lapsus. lacri¬
mando purificatus. confessione probatus.
passione coronatus. Cuin omen exoperedat᷑
titulus exmerito potestatis inponitur. Hic
ingalatia ponti. cappadocia. bitthinia. asia
adq: italia euangelium predicauit. adq:
orum uirtutum signis. effulsit. Pendulo
gressu. feruidus mare calcauit pnreteriens umbra
officium. Paralitici flueda membra in proprium
reparauit statum. Interhaec defunstã uiduam
suscitauit. Ananiam & saffiram reos perfidae
mortis anim aduersione damnauit. Simonem
etiam maicis artibus caelum conscendentem ad

Expanded text:
cujus prima vocatio nominis Bar-Jona, legis directa cujus prima vocatio nominis Bar-Jona, legis directa generatio est. Petrus in Christo Ecclesiae firmamhabeatur tertius, juxta Matthaeum eligitur primus: nec immerito, quia Apostolorum princeps est. Et confessor primus Filii Dei, et discipulus, et pastor humani gregis, Petra Ecclesiae, clavicularius regni, amator Domini, atque negator: confitendo laudatus, praesumendo elatus, negando lapsus, lacrymando purificatus, confitendo probatus, patiendo coronatus, cui nomen ex opere datur, titulus ex merito potestatis imponitur. 115. Hic in Galatia, Ponto, Cappadocia, Bithynia, Asia, atque Italia Evangelium praedicavit, atque harum virtutum signis effulsit. Pendulo gressu fervidum mare calcavit, praeteriens umbra officium, paralyticis fluida membra in proprium reparavit statum. 116. Inter haec defunctam viduam suscitavit. Ananiam et Saphiram reos perfidiae, mortis animadversione damnavit. Simonem etiam magicis artibus coelum conscendentem ad
Abbreviated transcription (Latin):
templumdi. sacrarium sp̃s sci. uirgo sc̃a uirgo
foeta. uirgo ante pastum. uirgo post partum
Salutationem abangelo accepit & mysterium. con¬
ceptionis agnouit pastus qualitatem inquirens.
& contra legem naturae obsequii fidem nonrennuit.
quam dñs ipse incruce positus persanguinis testamentũ
uirginis commendauit discipulo. ut ipsum mater
haberet uitae comitem quem filius nouerat integri¬
tatis esse custodem. Hanc quidam corporalis
necis passione. adserunt ab ac uita migrasse.
Pro eo quod iustus simeon conplestens brachiis suis
pertransiet gladius. quod quidem incertum est
utrum promateriali gladio dixerit. An prouerbodi
ualido & acuto omni gladio ancipiti specialiter
tamen nulla docet storia. Maria gladii anim¬
aduersione perempta. quia nec obitus eius uspiã
legitur. dum tamen repperiatur sepulcrum
LXUII. SIMON PETRUS filius iohannis
frater andreae. ortus uico bet saida prouin¬
tia galileae quae est iuxta stagnum genesareth.

Expanded text:
Templum Dei, Sacrarium Spiritus sancti, Virgo sancta, Virgo Templum Dei, Sacrarium Spiritus sancti, Virgo sancta, Virgo feta, virgo ante partum, virgo post partum, salutationem ab angelo accepit, et mysterium conceptionis agnovit: partus qualitatem inquirit, et contra legem naturae obsequii fidem non renuit, quam Dominus ipse in cruce positus, per sanguinem Testamenti virgini commendavit discipulo, ut ipsum mater haberet vitae comitem quem filius noverat integritatis esse custodem. 112. Hanc quidam crudeli necis passione asserunt ab hac vita migrasse, pro eo quod justus Simeon complectens brachiis 180 spertransibit gladius. Quod quidem incertum est, utrum pro materiali gladio dixerit an pro verbo Dei valido et acutiori omni gladio ancipiti. Specialiter tamen nulla docet historia, Mariam gladii animadvelegitur, dum tamen repperiatur sepulcrum. Simon Petrus filius Joannis, frater Andreae, ortus in vico Bethsaida provinciae Galilaeae, qui est juxta stagnum Genesareth,
Abbreviated transcription (Latin):
filius ⁊acchariae
extribu leui. inhyerusalem ortus. angelo
nunciante conceptus. praenuncius xp̃i. p̃co iudicis.
propheta altissimi. uox uerbi. Amicus sponsi.
testis dñi. lucerna luminis terminum prophe¬
tarum. baptimatis initium. qui pronunciatus
parentis uocem abstulit. genitus officium
linguȩ resoluit. Qui necdum editus xp̃m pro¬
ph&auit. salutauit exutero incolumba agno¬
uit. indeserto monstrauit. cuius uestimentum
lanuco fuit camelorum habitatio heremus
uictus mellis locustarum cibus. Hic dum
herode prohiberet fraternum uiolare conu¬
beo carceralibus tenebris mancipatur
Cuius capud regis filia ludens a patre p̃mio¬
postolauit. Atille desectum male poscenti filiae:
ebrius inter pacula dedit. Sepultus est insabas¬
tia oppido palastinae quae olim samaria uocabat᷑.
Quam herodes rex iudeae anti patri filius obhonore
sibi inluminatrix clara stirpis dauid uirga
iesse hortus conclusus. fons signatus materd̃i

Expanded text:
filius Zachariae, ex tribu Levi, in Jerusalem ortus, angelo denuntiante conceptus, praenuntius Christi, praeco Judicis, propheta Altissimi, vox Verbi, amicus Sponsi, testis Domini, lucerna Luminis, terminus prophetarum, baptismatis initium; qui praenuntiatus parentis vocem abstulit, genitus officium linguae resolvit; qui necdum editus Christum prophetavit, salutavit in utero, in columba agnovit, in deserto monsravit. 109. Cujus vestimentum lanugo fuit camelorum, habitatio eremus, victus mellis, et locustarum cibus. Hic, dum Herodi prohiberet fraternum violare connubium, carceralibus tenebris mancipatur. Cujus caput regis filia ludi praemium a patre postulavit; at ille desectum male poscenti filiae ebrius inter pocula dedit. 110. Sepultus est in Sebastia oppido Palaestinae, quae olim Samaria vocabatur; quam Herodes rex Judaeae, Antipatri filius, ob honorsive Illuminatrix, clara stirps David, Virga Jesse, Hortus conclusus, Fons signatus, Mater Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
filiam immolauit redemptoris hostendens figuram
qui exmundo trium phans carnem propriam insacri¬
ficium obtulit¬
saluatoris nostri
mortem & uistoriam figurauit sibi. quia defaucibus
diaboli gentes quasi fauum abore reperti leonis abs¬
traxit. Siue quia post mortem plures lucrauit
plurimosq moriens quam uiuos stinexit. DALILA

Expanded text:
filiam immolavit , Redemptoris ostendebat figuram, qui, ex mundo triumphans, carnem propriam in sacrificium obtulitSalvatoris nostri mortem et victoriam figuravit, sive quia de faucibus diaboli gentes, quasi favum ab ore reperti leonis, abstraxit, sive quia post mortem plures lucratus, plurimosque moriens quam vivens exstinxit. 81. Dalila,
Abbreviated transcription (Latin):
& hec significatur. in parte capitis tonsa. Corona
autem latitudo aurei est circuli. quae regnum
capita cinge: utrũq itaque signũ exp̃mitur
incapite clericorum, ut impleiir &iam corpo¬
ris quadã similitudine. quod scriptũ est. p&ro
a postolo docente. Uos estis genus electũ rega¬
le sacerdotiũ. Quaeritur autem cursicut apud
antiquos natareos non ante comanutritur
& sic tanditur: Sed qui haec exquirunt. aduertant.
quid sit inter illud ꝓf&icũ uelamentũ : & hanc
euangelii reuelationem dequa dicit a postolus.
cumtransieris ad xp̃m. aufertur uelamen:
quod autem significabat uelamen int̃posiaũ
inter faciem moisꝗ & aspectũ populi ihł. Hoc

Expanded text:
 hoc significatur in parte capitis tonsi. Corona autem latitudo aurei est circuli, quae Regum capita cingit. Utrumque itaque signum exprimitur in capite clericorum, ut impleatur etiam corporis quadam similitudine quod scriptum est, Petro apostolo perdocente: Vos estis genus electum, regale sacerdotium . Quaeritur autem cur, sicut apud antiquos Nazaraeos, non ante coma nutritur, et sic tondetur. Sed qui haec exquirunt, advertant quid sit inter illud propheticum velamentum, et hanc Evangelii revelationem, de qua dicit Apostolus: Cum transieris ad Christum, auferetur velamen . Quod autem significabat velamen interpositum inter faciem Moysi et aspectum populi Israel, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& signa adq uentorum necnon & terrȩ
positionem alternusq maris aestusq omnia secun¬
dum quod aue teribus uiris ac maximȩ sicut in libris
chatolicorum uirorum scripta sunt ꝓferentes
breuita bella notamus. Neque enim fas rerum
naturam noscere suꝑ sticione scientiae sed tantũ
sana sobriaq doctrina considerentur. quinim mo
siab inuestigatione uiri modis omnibus procul
ab essent. Nequaquam rex ille sapiens dicerit
ipsemihi dedit horumque sunt scientiam ueram.¬
& ut sciam dispositionem caeli &uirtutes elemen¬
torum conuersionem mutationis & diuisionis tem¬
porum annorum cursus & stellarum dispositiones
quap̃o incipientes adie cuius poene prima pro¬
creatio in ordine rerum uisibilium extet
Dehinc cetere quibus opinare quosdan gentiles
uel eclesiasticos uiros nouimus ꝓsequamur. eorũ
in quibusdam causis & sensus & uerba ponentes
ut ipsorum austoritas dictorum fidem efficiat¬

Expanded text:
scilicet signa, atque ventorum, necnon et terrae scilicet signa, atque ventorum, necnon et terrae positionem, alternos quoque maris aestus. 2. Quae omnia, secundum quod a veteribus viris, ac maxime sicut in litteris catholicorum virorum scripta sunt, proferentes, brevi tabella notavimus. Neque enim earum rerum naturam noscere superstitiosa scientia est, si tantum sana sobriaque doctrina considerentur. Quinimo si ab investigatione veri modis omnibus procul abessent, nequaquam rex ille sapiens diceret: Ipse mihi dedit horum quae sunt scientiam veram, ut sciam dispositionem coeli, et virtutes elementorum, conversionum mutationes, et divisiones temporum, annorum cursus, et stellarum dispositiones. 3. Quapropter incipientes a die cujus prima procreatio in ordine rerum visibilium exstat, dehinc caetera de quibus opinari quosdam gentiles vel ecclesiasticos viros novimus, prosequamur, eorum in quibusdam causis, et sensus, et verba ponentes, ut ipsorum auctoritas dictorum fidem efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt prxefigurauerunt quattuor partes mundi
qui diuiderunt sibi eloquia xp̃i sicut scriptum est.
Laetabor ego suꝑ eloquia tua sicut qui inuenit spolia
multa muili eras qui a postolis dñi resurrectione
ad nuntiant. lex & prophetia intelleguntur. quae
gloriam resurrestionis xp̃i antequam reuela retur
quasi ꝑcursores p̃dicauerunt Septem discipuli cum
quibus dñs postresurrectionem conuiuasse desseri¬
SISEBVTO ESIDORUS
DUM IUTE PRESTANTEM ISCENIO
faecundiaq: acuario flore litterarum none sciam
inpendis tamen amplius curam & quaedam exrerum
natunt uel causis ame tibi efflagitas suffrirganda
Ego autem satis facere studeo animoq tuo decursa
priorum monumenta non demoror expediens aliqua
exparte rxtionem dierum acmensuum anni quoq:
metas extemporum uicissitudinem. Naturam
etiam elimentorum solis. deniq aclunae cursus
& quorundam causis astrorum tempestatum

Expanded text:
fecerunt , praefiguraverunt quatuor partes mundi, fecerunt , praefiguraverunt quatuor partes mundi, qui diviserunt sibi eloquia Christi, sicut scriptum est: Laetabor ego super eloquia tua, sicut qui invenit spolia multa. 249. Mulieres quae apostolis Domini resurrectionem annuntiant, lex et prophetia intelliguntur, quae gloriam resurrectionis Christi, antequam revelaretur, quasi praecursores praedicaverunt. 250. Septem discipuli, cum quibus Dominus post resurrectionem suam convivasse descriSISEBUTO ISIDORUS. 1 1. Dum te praestantem ingenio, facundiaque, ac vario flore litterarum non nesciam, impendis tamen amplius curam, et quaedam ex rerum natura vel causis a me tibi efflagitas suffraganda. Ego autem satisfacere studio animoque tuo decursa priorum monumenta non demoror, expediens aliqua ex parte rationem dierum ac mensium, anni quoque metas, et temporum vicissitudinem, naturam etiam elementorum, solis denique ac lunae cursus, et quorumdam causas 2 astrorum, tempestatum,
Abbreviated transcription (Latin):
est populus incredulitatis seruus effectus dexterem
Aurem ammittit duma sinistram ꝑ intellestum littere
traensit. cuidñs in hisquae credunt aditum restaurat
fidei & oboedientem euangelici fecit mundati.
PRΙΝCEPS sacerdotum qui scidit uestimentum suum
indi passione Indicat hebreum populum nudatum
sacerdotio euacuatum regno scisso B ARNA BAS
quia iudaeis dimittitur. Significat ante cristum
sionedñi amicitia foederantur. Indicant prius
diuisus fuisse utrosq populus circum cisionis & gen¬
tium qui tamen ꝑpassione dñi infide concordauerunt
in legem oboediens efficitur euangelio crucis ipse
xp̃i uistor & fidei baiolus fastus dUOLATRONES
populum exprimunt iuda eorum acgentium. Quorũ
unus incredulus blasphemat xp̃m incruce pendentem.
Alter fidelis iudaeos increpat blasphemantes QuaTTU
militis qui quattuor partes sibi deiħu uestimentis

Expanded text:
est populus, propter incredulitatem servus effectus. Hic dexteram est populus, propter incredulitatem servus effectus. Hic dexteram aurem amittit, dum ad sinistram per intellectum litterae transit, cui Dominus in his cui credunt auditum restaurat fidei, et obedientem evangelici facit mandati. 243. Princeps sacerdotum, qui scidit vestimentum suum in Domini passione , indicat Hebraeum populum nudatum sacerdotio, et evacuatum regno scisso. 244. Barabbas, qui Judaeis dimittitur , significat Antichristum, sione Domini amicitia foederantur , indicant primum divisos fuisse utrosque populos circumcisionis et gentium, qui tamen per passionem Domini in fide concordaverunt. in lege, obediens efficitur Evangelio, crucis ipse Christi vector, et fidei bajulus factus. 247. Duo latrones populum exprimunt Judaeorum et gentium: quorum unus incredulus blasphemat Christum in cruce pendentem, alter fidelis Judaeos increpat blasphemantes. 248. Quatuor milites, qui quatuor partes sibi de Jesu vestimentis
Abbreviated transcription (Latin):
dñiuneeclesia est quaefructu sui operis fideiq con¬
ditorem ad laudemdĩ & xp̃i gloriam referit
quinq porticibus cinsta xp̃s est incuius aduentu
turbatus ẽ. iuda eorum populus. quinq libris con¬
clusus. Descendente enim angelo commouebatur
aqua & sanabatur infirmus. descendente decaelis
xp̃o cominotus est inpassione eius. idem populus
nificat genus humanum anatiuitate. Id est a primo
homine errorum tenebris uitiatum. cuius xp̃s dñs
desputo & luto linuit. quia uerbum caro fastum ẽ.
& lauari oculos inpiscina iussit ut baptizatus in xp̃o
acciperit lucem fidei & crederit in eum qui uisibiliter
dum quem grauissima peccati consu&udo corruperat¬
quitamen quartadiȩ mortuum resuscitauit. Prima
enim dies est mortis traensacta de adam ꝓpago mortis.
Alter dies mortis est traensgressio legis naturalis
tertia diȩ mortis est p̃uaricatio date legis. Quartus
dies mortis est contemptus euangelicȩ p̃dicationis.
inquodie dñs opussuum respiciens misericorditer

Expanded text:
nxit Ecclesia est, quae fructus sui operis fideique odorem ad laudem Dei et Christi gloriam refert. quinque porticibus cincta , Christus est, in cujus adventu turbatus est 150 Judaeorum populus quinque libris conclusus: descendente enim angelo, commovebatur aqua, et sanabatur infirmus; descendente de coelis Christo, commotus est in passione ejus idem populus, nificat genus humanum a nativitate, id est, a primo homine errorum tenebris vitiatum, cujus oculos Dominus de sputo et luto linivit, quia verbum caro factum est. Et lavari ocuacciperet lucem fidei, et crederet in eum qui visibiliter dum, quem gravissima peccati consuqui tamen quarta die mortis resuscitatur. Prima enim dies est mortis, tracta ex Adam propago mortis; altera dies mortis est transgressio legis naturalis; tertius est dies mortis praevaricatio datae legis; quartus dies mortis est contemptus evangelicae praedicationis, in quo die Dominus, suum opus respiciens, misericorditer
Abbreviated transcription (Latin):
I DEDIEBUS
Dies est solis orientis prresentia quousq ad occasum
perueniat. Dies enim apellari solet propriae a solis
exortu. donecrursus oriatur : abusiue a solis ortuusq quo
ueniat adoccasum. Spatia dieiduo sunt: interdia hum
horarum duodecim. Pastes abusiue dieitres sunt.
mane meridies & suprema. Initia diei. alii a solis ortu
putant. Alii ab occasu. aliimedia noste. Nam chaldȩi
a solis ortudiei initium fatiunt : totum id spacium cinum
diem appellantes. Egiptii autem exinitio nostis
sequentis diei originem traedunt. Romani autemoo
a medio noctis oriri diem uolunt. & in medio nostis finiri.
Dies in quo principio operumdi aluminehabebat
exordium ad significandum hominis lapsum: Nunc
autem a tenebris adlucem ut non dies obscuretur
innostem sed nox lucsscat indiem: Sicut scriptũ est
detenebris lumen clarescere. quia delistorum
tenebris liberatus homo adlucem fidei scientiãq:
ꝑuenit. Proph&icae autem scientia diuinelegis

Expanded text:
 De diebus. 1. Dies est solis orientis praesentia, quousque ad occasum perveniat. Dies gemine appellari solet: proprie a solis exortu, donec rursus oriatur, abusive a solis ortu, usquequo veniat ad occasum. Spatia diei duo sunt, interdianum horarum XII. 2. Partes abusivi diei tres sunt: mane, meridies, et suprema. Initia diei alii a solis ortu putant, alii ab occasu, alii a media nocte. Nam Chaldaei a solis exortu diei initium faciunt, totum id spatium unum diem appellantes. Aegyptii autem ex initio noctis 3 sequentis diei originem trahunt. Romani autem a medio noctis oriri diem volunt, et in medio noctis finiri. 3. Dies in principio operum Dei a lumine habebat exordium ad significandum hominis lapsum. Nunc autem a tenebris ad lucem, ut non dies obscuretur in noctem, sed nox lucescat in diem, sicut scriptum est de tenebris lumen clarescere, quia a delictorum tenebris liberatus homo ad lucem fidei scientiaeque pervenit. Prophetice autem dies scientiam divinae legis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq omnes
tocius ecclesiae portant typum quia &idem indimiten
qudem etiam formam patriarcharum quia peruerbum
pricedicationis in toto orbe terrarum dipopulum
spiritaliter genuerunt
SEPTUAGINTADUO

Expanded text:
quoque omnes totius Ecclesiae portant typum, quia et iidem in dimittetes quidem et formam patriarcharum, qui per verbum praedicationis in toto orbe terrarum Deo populos spiritualiter genuerunt. 137. Septuaginta duo
Abbreviated transcription (Latin):
liber memin&: post quã enim redierunt in¬
quið filii ihł inhierusalẽ : Fecerunt sibi taber¬
naculorũ l&iciã magña. dehinc conuener¬
ie iuniõ insaccis. & humus suꝑ eos & steterunt¬
& confitebantur peccata sua & iniquitates
patrũ suorũ. & consurrexerunt adstan¬
dũ & legerunt in uolumine legis dñi dĩ sui
Quater indiae : & quater conficebantur & ad hora¬
bant dñm dm̃ suum. hoc &iam mense septimo
dediae & nox esse maior. Id est octaua Kł octo¬
bris quando a equi noctiũ est: Ideoque &ieiun¬
um hab&ur in hoc mense. quia ostenditur. in
defectione solis & noctis augmentu iuita nr̃a
deficere. adueniente morte quae mors iuditio
dĩ & resurrectione p̃paratur: AXXUIIII.
DCIEIUNIO RAL ENDARŨ NOUEMBRIUM
Quartum ieiuniũ Kalendarum nouembrium
est. Quod diuina auctoritate. uelinitiatũ uel
institutũ geremiae ꝓph&ȩ testimoniuͦ decla¬
ratur. dicente ad eum dño: Tolle uolumen

Expanded text:
liber meminit. « Postquam enim redierunt, » inliber meminit. « Postquam enim redierunt, » inquit, « filii Israel Jerusalem, et fecerunt sibi tabernaculorum lin jejunio, in saccis, et humus super eos, et confitebantur peccata sua, et iniquitates patrum suorum. Et consurrexerunt ad standum, et legerunt in volumine legis Domini Dei sui quater in die, et quater confitebantur, et adorabant Dominum Deum suum. Hoc enim mense septimo de die, et nox esse major, id est XII Kal. Octobris, quando aequinoctium est: ideoque et jejunium habetur in hoc mense, quia ostenditur in defectione solis et noctis augmento vita nostra deficere adveniente morte, quae mors judicio ei, et resurrectione praeparatur. DE JEJUNIO KALENDARUM NOVEMBRIUM. Quartum jejunium Kalendarum Novembrium est, quod divina auctoritate vel initiatum vel institutum Jeremiae prophetae testimonio declaratur, dicente ad eum Domino: Tolle volumen
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis postea legitur conuersatus. non
oportere ieiuinare. neclugere. quia in l&i¬
cia sumus: Postea uero cũ tempus illud
expl&ur quod xp̃s ad uolans ad caelos
praesentia corporali recessit : t unc indi¬
cendũ ieiunium est. ut ꝑcordis humilitatẽ
& abstinentiam carnis. mereamur ad caelis p¬
DEIEIUNIO. SePTIME. MENSIS
Tercium ieiunium est. quod auidacis agebatur.
posttabernaculorum sollemnitatem quod deci¬
mo die septembrismensis ecclesia caelebrabat
Hoc enim primum in lege adño institittõ est.
dicente admoysen: loquere fam filiis
ihł dicens. dec ima diesmensis huius.¬
septimi
dies ex orationis uocabitur. sc̃s erit uobis
& humiliabitishis animas ur̃as inieiunio om̃s
anima quȩ cumque non se humiliauerit in ip¬
so diae ieunio : ex terminabitur depopulo suo¬
& omnis anima quae fecerit opus in ipso die
peribit anima illa depopulo suo. Quod quidẽ¬
ieiunemus usuͦs fuisse antiquos: hes drae

Expanded text:
us quibus cum discipulis postea legitur conversatus, non us quibus cum discipulis postea legitur conversatus, non oportere nec jejunare nec lugere: quia in ltia sumus. Postea vero cum tempus illud expletur, quo Christus advolans ad coelos praesentia corporali recessit, tunc indicendum jejunium est, ut per cordis humilitatem et abstinentiam carnis mereamur de coelis pDE JEJUNIO SEPTIMI MENSIS. Tertium jejunium est, quod a Judaeis agebatur post tabernaculorum solemnitatem, quod decimo die Septembris mensis Ecclesia celebrat. Hoc enim primum in lege a Domino constitutum est, dicente ad Moysen: Loquere filiis ael dicens: Decimo die mensis septimi, dies exorationis vocabitur. Sanctus erit vobis, et humiliabitis animas vestras in jejunio. Omnis anima quaecunque se non humiliaverit in ipso die jejunio, exterminabitur de populo suoet omnis anima quae fecerit opus in ipso die, peribit anima illa de populo suo . » 2. Quo quidejejunio usos fuisse antiquos, Esdrae
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiã concupimus. actumq nrorũ operã
dõ in hostiã iubilationis offerimus Cuius
quidem quadragensime legibus. sicut ait
noster cassianus quic̃que ꝑfecti sunt non
tinentur: nec ex secuae. huius canonis
subiectionẽ contenti sunt: Quem ꝓ fecto
illis quiꝑ totum anni spatium delitus ac
negotiis secularibus inplicantur : Eccle¬
sĩ arum principes statuerunt: ut uelac
legali quod ammodo necessitate constricti
his saltim diebus uagare dño cogerentur
Hac dierũ uitae isuae quos totas quasi fruc¬
tus quosdam fuerant uoraturae uel decimas
iuxta canones post pente costen. alia diȩ in¬
cͥoatur: Secundum quod & moyses ait : Iniciũ
mensi sordearii. faci&is uobis ebdomadas
septem: hoc ieiunium aplerisque ex auctori¬
tate euangelii. postdñi ascensionẽ conpla:
testimoniũ Illud dominicũ historialiter
accipientes ubi dicit: Num quid possunt¬
filii sponsi lugere. quamdiu cũ illis est spon¬
sus : uenient autem dies cũ aufer&ur ab eis

Expanded text:
am concurrimus, actuumque nostrorum operationem Deo in hostiam jubilationis offerimus. Cujus quidem Quadragesimae legibus, sicut ait noster Cassianus, quique perfecti sunt non tenentur, nec exigui hujus canonis subjectione contenti sunt; quem profecto illis qui per totum anni spatium deliciis et negotiis saecularibus inplicantur, ecclesiarum principes statuerunt, ut uel hac legali quodammodo necessitate constricti his saltim diebus uacare domino cogerentur ac dierum uitae suae, quos totos quasi fructus quosdam fuerant uoraturi, uel decimas juxta canones post Pentecosten alia die inchoatur, secundum quod et Moyses ait: In initio mensis ordinarie facietis vobis hebdomadas septem . Hoc jejunium a plerisque ex auctoritate Evangelii post Domini ascensionem completur, testimonium illud Dominicum historialiter accipientes ubi dicit: Nunquid possuntfilii sponsi lugere quandiu cum illis est sponsus? Venient autem dies cum auferetur ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
conposuerunt. duobus choris alternatim conci¬
nentibus. quasi duo sera finduo quoque testamenta
inuicem sibi conclamantia: apud latinus autem:
primus itembeatissimus ambrosius anite phonas
constituit. Gregorum exemplahimitatus. Ex hinc
incunctis occiduis regionibus earum usus
increpuit: UIII. DẼRESPONSURIIS:
Nesponstria abitalis longo ante tempore sunt
reꝑta & uocata hoc nomine. quod uno canente
chorus consonando respondeat : Ante autem
id solus quique agebat. nunc interdumduo uel
tres cum muniter: canent. choro inplurimis
respondente :¬

Expanded text:
composuerunt duobus choris alternatim concinentibus eas quasi duo Seraphin, duo quoque testamentainvicem sibi conclamantia. Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius antiphonas instituit, Graecorum exemplum imitatus; ex hinc in cunctis Occiduis regionibus earum usus increbuit. CAPUT LI. De responsoriis. Responsotia ab Italis longo tempore ante sunt reperta, et vocata hoc nomine, quod uno canente chorus reconsonando respondeat. Antea autem id solus quisque agebat, nunc interdum unus, interdum duo vel tres communiter canent, choro in plurimis respondente. C
Abbreviated transcription (Latin):
instar uniuersitatis: Ideoque & iohannes a posto¬
lus in apochalipsin. septem scribit ecclesus.
Ecclesia uero adhoc insta mortalitatis carne
constituta ꝓpt̃ ipsã mut abilitatẽ. lunae nomine&
inscripturis sepe uocatur. Quando uero anni¬
uerscirius dies paschalis. non adeundem reddit
anni diem. sicut puta dies quo creditur dñs natus:
hoc fit ꝓpt̃ dominicũ diem. & lunã manifestũ
est enim quodiem dñs crucifixus sit . & in sepul¬
crum fuerit & resurrexit: Ad unata est enim
caelebrare oporter& : Vt non solum lunam pas¬
chalem sed & diem dominicã in quo resurrexit
amortuis expectare debeamus. Inde est quod
adeundem anni diem non reuertitur pascha. lam
ut & nr̃a festuitas. aiudae orũ festiuitatem dis¬
Ascensionis dominicae sollemnitas ideo cae
lebratur. quia eodem die postmundi uicto¬
ria. post inferni regressum. ascendere xp̃s
memoratur a caelos. sicut scriptum est: Ascendit

Expanded text:
instar universitatis; ideoque et Joannes apostoinstar universitatis; ideoque et Joannes apostolus, in Apocalypsi, septem scripsit Ecclesiis. Ecclesia vero adhuc in ista mortalitatis carne constituta propter ipsam mutabilitatem lunae nomine in Scripturis saepe vocatur. Quod vero anniversarius dies paschalis, non ad eumdem redit anni diem, sicut dies quo creditur Dominus natus, hoc fit propter Dominicum diem et lunam. 8. Manifestum est enim quo die Dominus crucifixus sit, et in sepulcro fuerit, et resurrexit. Adjuncta est enim celebrari oportere, ut non solum lunam paschalem, sed et diem Dominicum, in quo resurrexit a mortuis, exspectare debeamus. Inde est quod ad eumdem anni diem non revertitur pascha. Nam ut et nostra festivitas a Judaeorum festivitate dis1. Ascensionis lebratur, quia eodem die post mundi victoriam, post inferni regressum, ascendere Christus memoratur ad coelos, sicut scriptum est: Ascendens
Abbreviated transcription (Latin):
missionem siue eiusdem populi imaginem quidauid.
idest xp̃m in iusto odio inuidiae quonatus est perdere.
DAUID

Expanded text:
probationem, sive ejusdem populi aemulationem, qui David, id est, Christum injusto judicio conatus est perdere. David
Abbreviated transcription (Latin):
quos cum uenerit dñs inuenerit uigilantes :
& sigalli cantu inueniat eos uigilantes Beati
sunt. Itaque & uosestote parati. quianescitis
qua hora filius hominis uenturus est: Si qui¬
dem nec uerbis solum docuit uigilias. sed&iam¬
confirmauit exemplo: Nam testatur euangeliũ
quierat ih̃s ꝑ noctans in oratione dĩ: Paulus
quoque & silias incustodia puplica. circa medi¬
um noctis orantes. ymnum audientibus. cunc¬
tis uinctis dixisse memorantur. ubi repen¬
te t̃rȩ motd facto. & concussis carceris funda¬
mentis. &ianu& sponte aꝑtȩ &omnium uincula s
soluta. Unde oport& his hor ispsallendi or an¬
di qui frequentiam nos in scĩs habere officiis
Finemque nostrum uel siad uenerit subtali actu
expectare Securas: est autem quõdam genus
er&icorum suꝑ fluas aestimantium sacras ui¬
gilias. &spiritali opere infruct uosas. dicentes
iurantem errarii diuina. qui noctem fecitꝰ ad
requiem sic ut diem ad laborem, Quiher&ici
greco sermone: NHc tatec. hoc est somni

Expanded text:
quos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes . et si galli cantu, et inveniat illos vigilantes, beati sunt. Itaque et vos estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Si quidem nec verbis solum docuit confirmavit exemplo. Nam testatur Evangelium quia erat Jesus pernoctans in oratione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hymnum, audientibus cunctis, vincti dixisse memorantur. Ubi repente terraemotu facto, et concussis carceris fundamentis, et januae sponte apertae, et omnium vincula sunt soluta. Unde oportet his horis, psallendi orandique frequentiam nos in sanctis habere officiis, finemque nostrum, vel, si advenerit, sub tali actu exspectare securius. Est autem quoddam genus haereticorum, superfluas existimantium sacras vigilias, et spiritali opere infructuosas, dicentes jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici Graeco sermone νυκτάζοντες, hoc est somni
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit: & ari&em profilia immolauit. Obut
centum septuaginta & quinq annorum. sepultusq ẽ
in agro efron inspeluca duplici. incuius interiori
parte sepultum ferunt adam : in exteriori uero
abrabam. Distat autem hic locus ut iosephus
edoc& septimo ab urbe hebron stadio ibiq asserit
abrtiham & filium eius monumentum habere
plucherrimum instructum mamore & opere ele
gantissimo. Illic &iam & terebinctũ magnam
arborem a constitutione mundi fuisse ad seuerat.
hanc hieronimus usq ad constantini regis imperiũ
perdurcisse scribit. Ipsa est enim qurcus mamłraẽ
a morrei. qui fuit amicus abrahae quae apud
gentiles intantam extitit uenerationem : ut eam
muriambitu circum septam sollemni sacratione.¬
UII colerent

Expanded text:
lit, et arietem pro filio immolavit. Vixit autem centum septuaginta quinque annos, sepultusque est in agro Ephron, in spelunca duplici in cujus interiori parte sepultum ferunt Adam, in exteriori vero Abraham. Distat autem hic locus, ut Josephus edocet, septimo ab urbe Hebron stadio, ibique asserit Abraham et filios ejus sepulcrum habere pulcherrimo instructum marmore. 16. Illic etiam, et terebinthum magnam arborem a constitutione 157 mundi fuisse asseverat. Hanc beatus Hieronymus usque ad Constantini imperium perdurasse scribit, ipsa est enim quercus Mambrae Amorrhaei, qui fuit amicus Abrahae, quae apud gentiles in tanta exstitit veneratione, ut eam muri ambitu circumseptam solemni veneratione colerent
Abbreviated transcription (Latin):
pauli discipulus & inbaprismo
filius natione grecus & exgentibus solus apaulo
post euangelium circumcisus quemad instrudas
cretȩ ecclesias prcephatos reliquet apostolos ibiq
in pace defunstus est adq sepultus. ex płi¬

Expanded text:
Pauli discipulus, et in baptismo filius, natione Graecus, ex gentibus solus a Paulo apostolo post Evangelium circumcisus, quem ad instruendas Cretae Ecclesias praefatus reliquit Apostolus. Ibique in pace defunctus est, atque sepultus.
Abbreviated transcription (Latin):
typum xp̃m gestauit
qui populum dĩ aiugu diabolicae seruitutis eripuit¬
& ipsum diabolum in aeterna poena damnauit.
AARON
sacerdos qui cruore uictimarum populum
expiabat. Significat xp̃m quisacrificio sanguinis sui
peccata deluit mundi

Expanded text:
typum Christi gestavit, qui populum Dei a jugo diabolicae servitutis eripuit, et ipsum diabolum in aeterna poena damnavit. 60. Aaron sacerdos, qui cruore victimarum populum expiabat, 127 significat Christum, qui sacrificio sanguinis sui peccata diluit mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc terrae positi¬
onem definimus & mare quibus locis interfusum
uideatur ordine exponimus terra ut testatur
iginus mundi media regione conlocata est omnibus
partibus caeli aequali dissidens inter uallo & centro
obtin& ocianus autem regione circum ductionis
na occidentia in eum cadere stimantur. Regio autẽ
terrȩ diuiditur trifariae : quibus una pars europa
Altera cisia. Tercia affrica uocatur: Furopam igitur
ab cfrica diuidit mare. ab extremis ociani finibus
&erculis columnis: Asia cutem & libiam cumaegrp¬
to d&erminat ostium nili fluminis quod canopi con
a meridie ꝑ orientem usque ad septentrionem ꝑuenit.
Europa uero a septentrione usque adoccidentem
atque inde affrica ab occidente usque admeridiẽ:
unde uidentur orbem dimidium due tenere. Europa
& affrica alium uero dimidium sola asia. Sed ideo
ille duae partis fcicte sunt: Quia inter utrumque
abociano ingreditur. Quicquid aquarum interluit
terras. & hoc mare magnum nobis facit totius

Expanded text:
Nunc terrae positionem definiemus, et mare quibus locis interfusum 62 videatur, ordine exponemus. Terra, ut testatur Hyginus, mundi media regione collocata, omnibus partibus coeli aequali dissidens intervallo centrum obtinet. Oceanus autem regione circumductionis na occidentia in eum cadere existimantur. 2. Regio autem terrae dividitur trifariam, e quibus una pars Europa, altera Asia, tertia Africa vocatur. Europam igitur ab Africa dividit mare ab extremis oceani finibus, et Herculi columnis. Asiam autem, et Libyam cum Aegypto disterminat ostium Nili fluvii, quod Canopicum aa meridie per orientem usque ad septentrionem pervenit. Europa vero a septentrione usque ad occidentem, atque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. 3. Unde videntur orbem dimidium duae tenere, Europa, et Africa. Alium vero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano ingreditur, quidquid aquarum terras influit, et hoc mare Magnum nobis facit. Totius
Abbreviated transcription (Latin):
deterra sichem ortus in agro
betacharan. Iste est illae qui sub achaz regis
samariae centum pauit proph&as. Iste est ter¬
tius illȩ dux cui pepercit helias. qui post modum
relisto ochoriȩ regis ministerio helrae factus
discipulus. Prophetauit. quiq: etiam morte
propriam obiit. sepultus cum patribus suis insa
bastia ciuitate. ubi heliseus propheta & bap
tista iohannis uener abiliter requi escunt

Expanded text:
de terra Sichem, ortus in agro de terra Sichem, ortus in agro Bethacaram. Iste est ille, qui sub Ochozia rege Samariae, centum pavit prophetas. Iste est tertius ille dux cui pepercit Elias, qui postmodum, relicto Ochoziae regis ministerio, Eliae factus discipulus prophetavit. Quique etiam morte propria obiit, sebaste civitate, ubi et Elisaeus propheta, et Joannes Baptista venerabiliter requiescunt
Abbreviated transcription (Latin):
detribu e sachar ortus inbechlem moth.
hic p̃nuntians. dedit signum. Veni& dñs interra
simul quercus quae est insylo exsemetipsa induode¬
cim diuisa fuit partes tot idemq quercus effecerit
Hic interra sua sepultus placita quiete dormiuit.
XLII. Io HEL
hic fuit detribu rubennatus in agro
bethoron ubi etiam in pace mortuus est adq sepultus
hora distringens propheta non genere sed gratiae
uocatione. Hic autem fuit exopido thecue quod
distat ad australem plagam sex milibus contra
bethlem ultra autem nalla est habitatio sed sola
conscia & late uagantium pecorum. Ex hac
itaq: pastorali regione fuit amos unus denu mero
pastorum quemdñs ablatum indemisit ad populum
ihł prcecipiens ei ut samariam perger et &ibiq:
uentura erant proph&aret. quem amasias rex
frequenter plagis effectum. Nouissime ozias
filius eius ueste pertempora transfixo crudeli
interram suam postaliquod dies dolorenimio

Expanded text:
de tribu Issachar, ortus in Belemoth; hic praenuntians dedit signum: Veniet Dominus in terram suam, si quercus, quae est in Silo, ex semetipsa in duodecim divisa fuerit partes, totidemque quercus effecerit. Hic in terra sua sepultus, placida quiete dormivit. CAPUT XLII. 80. Joel, hic fuit de tribu Ruben, natus in agro Betheron, ubi etiam in pace mortuus est atque sepultusicus, et ruborum mora distringens, propheta non genere, sed gratiae vocatione. Hic autem fuit ex oppido Tecue, quod distat ad australem plagam sex millibus contra Bethlehem. Ultra autem nulla est habitatio, sed sola conscia, et late vagantium pecorum. 82. Ex hac, itaque pastorali regione fuit Amos, unus de numero pastorum, quem Dominus ablatum inde misit ad populum Israel, praecipiens ei ut in Samariam pergeret, et ibi quae ventura erant prophetaret, quem Amasias rex frequenter plagis affecit; novissime Ozias filius ejus, vecte per tempora transfixo, crudeliin terram suam, post aliquot dies dolore nimio
Abbreviated transcription (Latin):
IL LE qui sepe nunc inigne nunc in aqua cadebat.
Mundum significat. ignis autem inflamantem aquam
carnis uoluptatum demonstrat inquibus semper
arreptus cotidiano lapsu prrecipitatur
MOYSES

Expanded text:
Ille qui saepe nunc in ignem, nunc in aquam cadebat, mundum significat. Ignis autem iram inflammantem, aqua carnis voluptatem demonstrat, in quibus semper arreptus quotidiano lapsu praecipitatur. Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
filius dauid editus exber¬
sabe inhrerusalem antequam nasceretur uocat᷑
sapientissimus omnium & dominicȩ dedicator
templi felix imperio paternis meritis impar
dilestus adõ. sapiens iniudicio insententia iustus
pacificus in regno quipoposcit sapientiam &impe¬
rauit ut scr& dispositionem orbis terrarum
& uirtutes elimentorum naturas animalium
& cogitationes hominum. Hic quoq conspicit¬
moris rerum naturam repperit sacramentaxp̃i
ecclesiae reuelauit. cuius principia bona fuerun
nouissima mala. Nam post mira uirtutem
gloria amore deprauatus femineo & acceptam
sapientiam: perdidit & in profundum ido latriae
perio &uitae dedit. sepultusq est inciuitatẽ
patris sui bethlem¬

Expanded text:
filius David editus ex Bethsabee in Jerusalem, antequam nasceretur, vocatus sapientissimus omnium, et dominici dedicator templi: felix imperio, paternis meritis impar, dilectus a Deo, sapiens in judicio, in sententia justus, pacificus in regno. Qui poposcit 167 sapientiam, et impetravit, ut sciret dispositionem orbis terrarum, et virtutes elementorum, naturas animalium, et cogitationes hominum. 60. Hic quoque mores composuit, rerum naturas reperit, sacramenta Christi et Ecclesiae revelavit. Cujus principia bona fuerunt, novissima vero mala. Nam, post multarum virtutum gloriam, amore depravatus femineo, et acceptam sapientiam perdidit, et in profundum idololatriae t vitae dedit, sepultusque est in civitate patris sui Bethle