comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sũmota. antiquũ incolam para
cornelius centurio in p̃cib solita de¬
uotione ꝑsistens. comiemorationẽ
orationum. ⁊ elemosinarũ suarum
ante dñm factam. angło fibi collo¬
quente cognoscit: palamq ei ⁊ hora
nona uocationis gentiũ sacram̃ta
panduntur. quȩ petro in excessu
mentis hora sexta fuerant reuelata:
alio quoq loco de eodẽ tempore in
actib apłoꝵ ita narratur Petrus
autẽ ⁊ ioħs ascendebant intẽplũ:
ad oram orationis nonã. Quib
liquido cõꝓbatur. ñ immerito
giosis obsequiis consecratas. a nob̃
quoq obseruari similit̃ oportere.
qui nisi uelut lege quadã soluere
hec pietatis officia. saltem statutis
temporib adigamur: totũ diei
De uesꝑtinis autẽ sacrificiis qͥd dicen¬
dum ẽ. quȩ iugit̃ offerri etiã in
ueti testamento lege mosaica san¬
ciuntur: Holocausta enĩ matuti¬
na. ⁊ sacrificia uesꝑtina cunctis
dieb in templo licet figuralib

Expanded text:
summota, antiquum incolam paradsummota, antiquum incolam paradCornelius centurio in precibus solita devotione persistens, commemorationem orationum, et eleemosynarum suarum ante Dominum factam, angelo sibi colloquente cognoscit, palamque ei hora nona vocationis gentium sacramenta panduntur, quae Petro in excessu mentis hora sexta fuerant revelata . Alio quoque loco de eodem tempore in Actibus Apostolorum ita narratur: Petrus autem et Joannes ascendebant in templum, ad horam orationis nonam . Quibus liquido comprobatur, non immerito giosis obsequiis consecratas, a nobis quoque observari similiter oportere: qui nisi velut lege quadam solvere haec pietatis officia saltem statutis temporibus adigamur, totum diei De vespertinis autem sacrificiis quid dicendum est, quae jugiter offerri etiam in veteri Testamento lege Mosaica sanciuntur? Holocausta enim matutina et sacrificia vespertina cunctis diebus in templo, licet figuralibus
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtatem. miracula quoq passio¬
nẽq cõplectens. Pulchre autẽ
non ait linteũ: sed quasi linteũ.
lege. sed ꝓpriȩ uoluntatis subi¬
tur arbitrio: quasi linteũ dicit᷑
est anima eius in inferno: nec
caro eius uidit corruptionem:
&rursus. Nemo inquit tollet ame¬
animã meam: sed ego pono eã
ame ipso Potestatem habeo po¬
sumere eam. In hoc itaq eu̾głi¬
orum uase cęlitꝰ destinato. id est
a spũ scõ p̃scripto. om̃s gentes
quȩ quondam extra legis obser¬
uantiam posite habebantur
immunde : ꝑ credulitatẽ fidei
confluentes. ut ab idoloꝵ cultusl
uoce dominica deferunt᷑. Hora
uͦ nona inferna penetrãs. in extri¬
cabiles tartari tenebras choruscati¬
one siu splendoris extinxit᷑ portasq
eius ęreas effringens. ac seras fer¬
reas conterens. captiuitatẽ scõrũ
quȩ clausa tenebris immitis teneba¬
tur inferni. salubrit captã. secum
transuexit ad cȩlos: igneaq rũfea

Expanded text:
deitatem, miracula quoque, passiodeitatem, miracula quoque, passionemque complectens. Pulchre autem non ait linteum, sed quasi linteum. lege, sed propriae voluntatis subitur arbitrio, quasi linteum diciturest anima ejus in inferno, nec caro ejus vidit corruptionem. Et rursus: Nemo inquit tollet animam meam a me; sed ego pono eam a meipso. Potestatem habeo posumere eam . In hoc itaque Evangeliorum vase coelitus destinato, id est, a Spiritu sancto perscripto, omnes gentes quae quondam extra legis observantiam positae, habebantur immundae, per credulitatem fidei confluentes, ut ab idolorum cultu voce Dominica deferuntur. Hora vero nona inferna penetrans, inextricabiles tartari tenebras coruscatione sui splendoris exstinxit, portasque ejus aereas effringens, ac seras ferreas conterens, captivitatem sanctorum, quae clausa tenebris immitis tenebatur inferni, salubriter captam transvexit secum ad coelos; igneaque romphaea
Abbreviated transcription (Latin):
uentum. eodẽ tempore suꝑ apłos
cõmeasse. Nora autẽ sexta. imma¬
culata hostia dñs nr̃ atq saluator
oblatꝰ est patri: crucẽq ꝓ salute
totiꝰ mundi conscendens. humani
generis peccata deleuit: & expoli¬
ans. principatꝰ ac potestates. trans¬
duxit palamꝰ. uniu̾sosq noxios
atq constrictos insolubilis esrogra¬
phi debito liberauit: collens illud
de medio. ⁊ crucis suȩ affigens
tropheo: Eadem qͦq hora petro
in excessu mentis uocatio om̃iũ¬
gentiũ ꝑ sũmissionẽ uasis eugłici
delati cęlitꝰ. ⁊ purificatio omĩge¬
num animantiũ in eodem con¬
sistentium. delata ad eum uoce
diuinitus reuelatur: dicende ei:
urge petre: occide ⁊ manduca.
Q uod uas quatuor initiis de cȩlo
summissũ. ñ aliud quã eugłium
designare. manifeste cognoscitur:
Licet enĩ quadriformi eugłistarũ
narratione distincta. quatuor
uideatur habere principia:
unũ tam̃ eugłii corpꝰ est: eiusdẽ
scilicet xp̃i natiuitatẽ parit̃ ac

Expanded text:
uentum eodem tempore super apostolos commeasse. hora autem sexta inmaculata hostia dominus noster atque saluator oblatus est patri, crucemque pro totius Mundi salute conscendens humani generis peccata deleuit: expolians principatus ac potestates traduxit palam uniuersosque nos obnoxios atque constrictos insolubilis chirographi debito liberauit, tollens illud de medio et crucis suae agens tropaeo. eadem quoque hora Petro m excessu mentis uocatio gentium per summissionem uasis euangelici caelitus delati et purificatio omnigenum animantium in eodem consistentium delata ad eum uoce diuinitus reuefatur, dicente ci: surge, Petre, occide et manduca. quod uas quattuor initiis de caelo summissum non aliud quam euangelium designare manifeste cognoscitur. licet enim quadriformi euangelist-arum narratione distinctum quattuor uideatur habere prunum tamen Evangelii corpus est; ejusdem scilicet Christi nativitatem pariter ac
Abbreviated transcription (Latin):
Hora nãq t̃tia: repromissus olim
constitutos. descendisse pͥmitꝰ cõꝑbat᷑.
Nam cũ ꝓ elocutione linguarũ quȩ
gens incredula iudeoꝵ obstupescenᷤᷤ
pariter ⁊ irridens diceret eos musto
repletos: stans petrus in medio eoꝵ
dt. Uiri isrłite ⁊ qui habitatis
in ihrłm uniuersi: hoc uob notũ
sit. iaurib ꝑcipite uerba mea:¬

Expanded text:
hora namque tertia repromissus olim hora namque tertia repromissus olim constitutos descendisse primitus conprobatur. nam cum pro elocutione linguarum, quae gens incredula Iudaeorum obstupescens pariter et inridens diceret eos musto repletos, stans Petrus in medio eorum ait: uiri Israhelitae et qui habitatis Hierusalem uniuersi, hoc uobis notum sit, et aurib
Abbreviated transcription (Latin):
niunt: Plus enĩ ẽ id quod incessan¬
ter offertur. quã qͦđ ꝑ temporis
in terualla ꝑsoluitur: ⁊ gratius
uoluntariũ munus. quã functi¬
ones. quȩ canonica cõpulsione red
aliquid exultante cũ dicit. uolun¬
tarie sacrificabo tibi: ⁊ uoluntaria
oris mei bepͤlacita fac tibi dñe: Itaq
in palestinȩ uł mb̃sopotamiȩ mo-¬
nasteriis. ac totius orientis. supra
dictarũ horarũ sollemnitates. t̾nis
psalmis cotidie finiuntur: ut &
orationũ assiduitas statutis dõ tem¬
poribus offeranturꝰ. ⁊ necessaria oꝑa¬
tionis officia cõsummatis iusto mo¬
deramine spiritalib obsequiͥs. nul¬
latenus ualeant impediri. Hisenĩ
trib temporib: etiã danihelẽ ꝓphe¬
tam cotidie fenestris aꝑtis in cena¬
culo preces dño fudisse cognouimꝰ.
Nec immerito hȩc specialius tempora
religiosis sunt officiis deputata In
his siquidem: ꝓmissionũ ꝑfectio
& sũma nr̃e salutis adimpleta est:

Expanded text:
niunt. plus enim est id quod incessanniunt. plus enim est id quod incessanter offertur quam quod per temporis interualla persoluitur, et gratius uoluntarium munus quam functiones quae canonica conpulsione reddosius aliquid exultante, cum dicit: uoluntarie sacrificabo tibi, et: uoluntaria oris mei beneplacita sint tibi domine. Itaque in Palaestinae uel Mesopotamiae monasteriis ac totius Orientis supra dictarum horarum sollemnitates trinis » psalmis cotidie finiuntur, ut et orationum adsiduitas statutis deo temporibus offeratur et necessaria operationis officia consummatis iusto moderamine spiritalibus obsequiis nullatenus ualeant inpediri. his enim tribus temporibus etiam Danihelem prophetam cotidie fenestris apertis in cenaculo preces domino fudisse cognoscimus. nec inmerito haec specialius tempora religiosis sunt officiis deputata: in his siquidem promissionum perfectio et summa nostrae salutis est adinpleta.
Abbreviated transcription (Latin):
regłam monasterioꝵ palestine. uł
me sopotamiȩ nob̾ est disserendũ
ut p̃fati sumꝰ in ꝓlogo: ꝑfectionem
egyptioꝵ. ⁊ imitabilem disciplinȩ
rigorẽ. horũ institutis moderantes.
Apud illos enĩ hȩc officia quȩ dño
soluere ꝑ distinctiones horarum.
⁊ temporis int̾ualla. cũ ammoniti¬
one compulsoris adigimur: ꝑ totũ
diei spatiũ iugit̃ cũ oꝑis adiectio¬
ne spontanee celebrant᷑. Ita nãq
ab eis incessant̃ oꝑa manuũ pͥuatĩ
ꝑ cellulas exercentur: ut psalmoꝵ
quoq uł cet̾arũ scripturarũ me¬
ditatio nũquã penitꝰ omittatur.
ui p̾ces ⁊ orationes ꝑ singula mo¬
menta miscentes: in his officiis q̃
nos statuto tempore celebramus.
totũ diei tempus absumunt. Quã¬
obrem. exceptis uesꝑtinis horis ac¬
nocturnis cong̃gationib nulla
apud eos quidẽ publica sollemni¬
tas absq die sabbati. uł dñica
celebratur: in quib hora tertia.
sacrȩ communionis obtentu conue¬

Expanded text:
Palaestinae uel Mesopotamiae nobis est disserendum, ut praefati sumus in prologo, perfectionem Aegyptiorum et inimitabilem disciplinae rigorem horum institutis moderantes. Apud illos etenim haec officia, quae domino soluere per distinctiones horarum et temporis interualla cum admonitione conpulsoris adigimur, per totum diei spatium iugiter cum operis adiectione spontanee celebrantur. ita namque ab eis incessanter operatio manuum priuatim per cellulas exercetur, ut psalmorum quoque uel ceterarum scripturarum meditatio numquam. penitus omittatur, cui preces et orationes per singula momenta miscentes in his officiis, quae nos statuto tempore celebramus, totum diei tempus absumunt. quamobrem exceptis uespertinis nocturnisque congregationibus nulla apud eos per diem publica sollemnitas absque die sabbato uel dominica celebratur, in quibus hora tertia sacrae communionis obtentu conue
Abbreviated transcription (Latin):
quantoniinꝰ ꝓbabili ad religionẽ pͥncipio
uidemur inniti: tanto acriꝰ nosmet
ipsos ad meliorẽ finẽ spũali feruore
incitare curemus: Scdam quoq cau¬
sam trinȩ renunciationis omimodis
nosse nos conuenit: Quia nullomͦ
ꝑfectionẽ poterimus attingere: si eã
uł ignorauerimus uł scientes ñ con¬
tenderimus oꝑe consũmare:¬
t gͥ tres uocationũ modi spetiali
te: Ex deo quidẽ ẽ: quociens inspira¬
tio quedã inmissa in cor nr̃m. ñnũꝗͣ
etiã dormientes nos ad desidiũ et̾nȩ ui
ac salutis exsuscitat. dm̃q sequi et
eiꝰ inherere p̃ceptis compunctione
saluberrima cohortat᷑.: ut in scrip¬
turis scĩs abrabã uoce dñica de ge¬
nitali solo et tociꝰ cognationis affectib
patͥsq domo legimus euocatũ. dicen¬
te ei dño: Exi de terra tua. et de cog¬
natione tua: et de domo patͥs tui.
Quo etiã modo beatũ antoniũ acci¬
tũ ẽẽ cognouimus: qui occasionem

Expanded text:
quanto minus probabili ad religionem principio quanto minus probabili ad religionem principio uidemur inniti, tanto acrius nosmet ipsos ad meliorem finem spiritali feruore incitare curemus. secundam quoque catiskm trinae abrenuntiationis omnimodis nosse nos conuenit, quia nullo modo perfectionem pvel ignoraverimus, vel scientes non contenderimus opere consummaretur tres hi vocationum modi speciali te. Ex Deo quidem est, quoties inspiratio quaedam immissa in cor nostrum nonnumquam etiam dormientes nos ad desiderium aeternae vitae ac salutis exsuscitat, Deumque sequi et ejus inhaerere praeceptis compunctione saluberrima cohortatur; ut in Scripturis sanctis Abraham voce Dominica, de genitali solo, et totius cognationis affectibus, patrisque domo legimus evocatum, dicente Domino: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui . Quo etiam modo beatum Antonium accitum esse cognovimus, qui occasionem
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ñ essent laudib gͣuaremur. aut
elatione animi qua in nr̃is quoq cel¬
lulis ñnũꝗͣ suggestione titillabam᷑ in¬
inuer ipsus qͦ sermonib inflaremur:
Quãobrẽ illa nob p̃cabamur infundr:
quib compungi uł humiliari. ñ qͥb
nosmecipsi blandiri extolliq possemuꝰ.
Unc beatus pasnuicius u Tres in qͥt
uocationũ sunt ordines. tresq renun¬
tiationes: quas monacho in quocũq
uocationis ordine constituto necessa¬
rias nouerimus Et pͥmã quidẽ cau¬
sam qua tres ẽẽ uocationũ ordines
diximus. oportet nos diligent̾ inqui¬
rere: ut cũ agnouerimus nos ad dei
cultũ pͥmo gͣdu uocationis accitos. scđm
eius sublimitatẽ. conuersionis quoq
nr̃ȩ congruentiã temꝑemus. Nichil
enĩ ꝓderit sublimit̾ inchoasse: si si¬
milem pͥncipiis ñ exibuerimꝰ et finẽ
Qđ si etiã ultimo ordine nos a conuer¬
satione scłi extͣctos fusse cognoscimꝰ.:

Expanded text:
nobis non essent laudibus grauaremur aut nobis non essent laudibus grauaremur aut elatione animi, qua in nostris quoque cellulis nonnumquam suggestione titillabamur inimici, ipsius quoque sermonibus inflaremur. quamobrem illa nobis potius precabamur infundi, quibus conpungi uel humiliari, non quibus nobismet ipsis blandiri extollique possemus. Tum beatus PAFNVTIVS: Tres, inquit, uocationum sunt ordines, tres quoque renuntiationes monacho in quocumque uocationis ordine constituto necessarias nouerimus. et primam quidem causam qua tres esse uocationum ordines diximus oportet nos diligenter inquirere, ut cum agnouerimus nos ad dei cnltntn primo gradu uocationis adscitos, secundum eius sublimitatem conuersationis quoque nostrae congruentiam temperemus. nihil enim proderit sublimiter inchoasse, si similem principiis non exhibuerimus et finem. quodsi etiam ultimo ordine nos a conuersatione saeculi extractos fuisse cognoscimus,
Abbreviated transcription (Latin):
illius theoriȩ. cunctoꝵ deuitabat
aspectus. uastiora et in accessibilia
slitudinis penetrans loca multoq in
eis temꝑe delitescens: ut
loꝵ cotidiano consortio delectari ac ꝑfrus
crederet᷑ atq ei merito uirtucis huiꝰ
ꝙ ipsis inditũ fuerat bubali cognom̃
agitati: ad cellã eiꝰ iam die aduesꝑascen¬
te ꝑuenimus Qui habito aliquantisꝑ
silentio. cũ ꝓpositũ nr̃m p̃dicare cȩ¬
pissec. qđ scilicet patriã relinquentes
tot ꝓuinciis ꝓ amore dei ꝑlustratis.
egestatẽ ac uastitatem heremi tolerare.
et imitari rigorẽ conuersationis illoꝵ
cantopere niteremur.quẽ iux ipsi qui
in eadẽ necessitate atq inopia nati¬
atq educati sunt sustinerent: respondi¬
mus nos ob id ad eius doctrinã ac ma¬
gisteriũ tetendisse. ut imbui aliqͣtenꝰ
tanti uiri insticutionib ac ꝑfectione
possemus. quã innumeris docum̃tis ĩneẽ
ẽidẽ senseranus: ñ ut ilł quȩ tam̃ in

Expanded text:
illius theoriae cunctorum deuitabat illius theoriae cunctorum deuitabat aspectus, uastiora et inaccessibilia solitudinis penetrans loca multoque in eis tempore delitescens, ut lorum cotidiano consortio delectari ac perfrui crederetur, atque ei merito uirtutis huius ab ipsis inditum fuerit Bubali cognomenagitati ad cellam eius iam die aduesperante peruenimus. qui habito aliquantisper silentio cum propositum nostrum praedicare coepisset, quod scilicet patriam relinquentes tot prouinciis pro amore domini perlustratis egestatem ac uastitatem heremi tolerare et imitari rigorem conuersationis illorum tanto opere niteremur, quem uix ipsi qui in eadem necessitate atque inopia nati educatique sunt sustinerent, respondimus nos ob id ad eius doctrinam ac magisterium tetendisse, ut inbui aliquatenus tanti uiri institutionibus ac perfectione possemus, quam innumeris documentis inesse eidem senseramus, non ut nullis quae tamen in
Abbreviated transcription (Latin):
uas aquȩ quã ꝑ totam erat ebdoma¬
dam sumpturus. suis ceruicib suꝑpo¬
nens reportabat ad cellã Cumq no¬
nagenariam excessisset etatem: nũꝗͣ
passus est eam iunioꝵ sibi labore de¬
ferri. hic itaq ab adolescentia sua
scolis cenobioꝵ tanto ardore se tͣdis¬
dit: ut in eis paruo tempore cons¬
moratus. tam subiectionis bono quã
uniuersarũ uirtutũ scientia parit̃
ditaretur: humilitatis et obedientiş
disciplina om̃s suas mortificans uo¬
tis uiciis cunctisq uirtutib cunsũnua¬
tis quas monasterioꝵ instituta uel
antiquissimoꝵ patrũ doctrina fun¬
dauit: sublimioris ꝓfectus ardore
succensus. heremi secreta penet᷑re
festinauit: ut deo cui inter frm̃
turbas positus sitiebat inseꝑabilit̾
inherere. nullo deinceps humano
consorcio retͣhente facilius uniret᷑.
Ubi rursus tanto feruore etiã ipsoꝵ
anachoritarũ uirtutes suꝑans. desi¬
derio et intentione uigis et diumę

Expanded text:
uas aquae, quam per totam erat ebdomauas aquae, quam per totam erat ebdomadam sumpturus, suis ceruicibus superponens reportabat ad cellam, cumque nonagenariam excessisset aetatem,. numqaam passus est eam iuniorum sibi labore deferri. hic itaque ab adulescentia sua scolis coenobiorum tanto ardore se tradidit, ut in eis paruo tempore conmoratus tam subiectionis bono quam uniuersarum uirtutum scientia pariter ditaretur. humilitatis namque et oboedientiae disciplina omnes suas mOrtificans uosis uitiis cunctisque uirtutibus consummatis, quas monasteriorum instituta uel antiquissimorum patrum doctrina fundauit, sublimioris profectus ardore succensus heremi festinauit penetrare secreta, ut domino, cui inter fratrum turbas positus sitiebat inseparabiliter inhaerere, nullo deinceps humano consortio retrahente facilius uniretur. ubi rursum tanto feruore etiam ipsorum anachoretarum uirtutes superans desiderio et intentione iugis ac diuinae
Abbreviated transcription (Latin):
luce clarius aꝑiret: faceretq sentire
quantũ a puritate cordis et discre¬
tionis linea fuissemus id temporis
euagati Quippe cũ etiã omĩũ uisi¬
biliũ in hoc scło arciũ disciplina.
absq discretionis racione subũstere
ac sine contemplatione certi finis
attingi omnino ñ possit Expł
di illo scõꝵ choro qui uelut astͣ
purissima in nocte mundi huiꝰ
refulgebant. uidimus scm pap¬
nuciũ uice luminaris magni
claritate scientię coruscantem
hic namq p̾sbit̾ congregationiᷤ
nr̃ȩ id .ẽ. illius quȩ in heremo
scichii morabat᷑ fuit. In qua ita¬
usq ad extremã durauit etatẽ:
ut numꝗͣ ẽ cella quã uinior cȩ¬
perat habitare. quȩq ab ȩccła mi¬
lib quinq distabat. saltẽ ad uicinora
migrauerit: ne fessus annis die sabla¬
Ti uł dñico uenturus ad ęccłam. tan¬
ti iteͥneris spacio uexaret᷑: S ne ui¬
cuus quidem reuerti exinde contentꝰ:

Expanded text:
luce clarius aperiret faceretque sentire luce clarius aperiret faceretque sentire quantum a puritate cordis et directionis linea fuissemus id temporis euagati, quippe cum etiam omnium uisibilium in hoc saeculo artium disciplina absque destinationis ratione subsistere ac sine contemplatione certi finis adtingi omnino non possit. III.  illo sanctorum choro, qui uelut astra purissima in nocte mundi istius refulgebant, uidimus sanctum Pafnutium uice luminaris magni claritate scientiae coruscantem. hic namque presbyter congregationis nostrae, id est illius quae in heremo Scitii morabatur fuit, in qua ita ad extremam durauit aetatem, ut numquam e cella quam iunior coeperat habitare quaeque ab ecclesia milibus quinque distabat, saltim ad uiciniora migrauerit, ne fessus annis die sabbati uel dominico uenturus ad ecclesiam tanti itineris spatio uexaretur. sed ne uacuus quidem reuerti exinde contentus
Abbreviated transcription (Latin):
co modo debitũ nob̾ libere p̾su¬
mamus Qua parcitate nec sto¬
machus uespere poterit agqͣuari:
quippe hora nona uno paxima¬
tio iam p̃misso. qđ plerũq is qui
districtionis abstinentiã se creden
tes tenere tocã refectionẽ ad uesꝑã
differunt: euenire consueuit: Nã
recens escȩ ꝑceptio: tã in uesꝑtinis
quã nocturnis orationib tenuem
leuemq sensũ ñ sinit inueniri.
Ideoq satis conmodũ et utile hora
nona refectionis tempus indultũ ẽ.
in quo reficiens monachus. ñ solũ
in nocturnis uigiliis leuis ac ua¬
cuus. uerũ tiã in ipsis uesꝑtinis
sollempnitatib digesto iam cibo ap
tucionis epulis saginauit: ñ solũ
discretionis grãm atq uirtutẽ. p̃¬
senti erudicione uerboꝵ: s etiã ab¬
renunciandi racionẽ et destinati¬
onem finemq ꝓpositi acta ante
disputatione demonstrauit: ut qđ
ante feruore tantosp̃s ac zelo dei
clausis quodammꝰ oculis sectabatur.

Expanded text:
co modo debitum nobis libere praesuco modo debitum nobis libere praesumemus. qua parcitate nec stomachus uespere poterit adgrauari, quippe hora nona uno paxamatio iam praemisso: quod plerumque his, qui districtiorem abstinentiam se tenere credentes totam refectionem ad uesperam differunt, euenire consueuit. nam recens escae perceptio tam in uespertinis quam in nocturnis orationibus tenuem leuemque sensum non sinit inueniri. ideoque commodum satis et utile hora nona refectionis tempus indultum est, in quo reficiens monachus non solum in nocturnis uigiliis leuis ac uacuus, uerum etiam in ipsis uespertinis sollemnitatibus digesto iam cibo inututionis epulis4 saginauit, non solum discretionis gratiam atque uirtutem praesenti eruditione uerborum, sed etiam abrenuntiandi rationem et destinationem finemque propositi ante acta disputatione demonstrans, ut quod ante feruore tantum spiritus ac zelo dei clusis quodammodo oculis sectabamur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ytraq uno mͦ ac sollicitudine pari
conuenit obseruari: ham et men¬
suram cibi causa continentie et pu¬
ritatis absq om̃i scrupulo custodire
debemus: et humanitatẽ atq hortatiõe
aduenientib fr̃ib caritatis optentu
similirer exihere. Quia satis absur¬
dum est ut fr̃i immo xp̃o mensã
offerens. ñ cũ eo cibũ parit̾ sumas aut
ab euis refectione te facias alienũ.
Itaq in neutra parte rep̃hensibiles
inueniemur: si hȩc a nob consuetu¬
do teneatur. ut hora nona de duob
paximatiis quȩ nob̾ canonica mets¬
sura iure debentur. uno paxima¬
tio p̃libato aliud huiꝰ expectatio¬
nis gr̃a in uesꝑam reseruemus. Qđ
si suꝑuenerit quispiã frm. cũ ipso
pensatione nequaꝗͣ nos fr̃is con¬
tristabit aduentus: qui nobis debet
esse gratissimus: Siquidem ita ex
ibebimus ei humanitatis obsequia:
ut nichil a rigore continentiȩ
relaxemus: Si uero nullus aduene¬
rit: hunc quoq uelut de canoni¬

Expanded text:
uno modo ac sollicitudine pari uno modo ac sollicitudine pari conuenit obseruari. nam et mensuram cibi causa continentiae ac puritatis cum omni scrupulo custodire debemus et humanitatem atque adhortationem aduenientibus fratribus caritatis obtentu similiter exhibere, quia satis absurdum est, ut fratri, immo Christo mensam offerens non cum eo cibum pariter sumas aut ab eius refectione te facias alienum. itaque in neutra parte reprehensibiles inueniemur, si haec a nobis consuetudo teneatur, ut hora nona de duobus paxamatiis, quae nobis canonica mensura iure debentur, uno paxamatio praelibato aliud huius expectationis gratia in uesperam reseruemus, quem si superuenerit quispiam fratrum cum ipso pensatione nequaquam nos fratris contristabit aduentus, qui nobis debet esse gratissimus. siquidem ita ei exhibebimus humanitatis obsequia, ut nihil a rigore continentiae relaxemus. si uero nullus aduenerit, hunc quoque uelut de canoni
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor paximatia comedens deside¬
rata saturitate gauderet: et exple¬
tionem uentris sui biduana ieiuno
quodammͦ compararet: Qui obstini¬
tione et ꝑtinatia mentis diffinitio¬
nib ꝓpriis pocius quam senioꝵ
tradicionib adquiescens. quali fine suũ
ꝓpositũ terminarit ꝓculdubio me¬
ministis. Siquidem relicta heremo
rursũ ad inanem philosophiã mundi
huius ac uanitatem scłi cleuolutꝰ p̃dic¬
tam senioꝵ sententiam sui casus sig¬
net exemplo. ruinaq sua cunctos
doceat. neminem difinitionib suis
uł ꝓprio uidicio confidentẽ. ꝑfectio¬
nis culm̃ aliqͣdo pose conscendere. s ne
diaboli quidem ꝑniciosa illusione
non decipi:
GermaNiꝰ
dirupte poterit custodiri: Nam ñ¬
numꝗͣ hora nona soluta iam sta¬
tione ieiunii. suꝑuenientib fr̃ib
necesse eoꝵ optentu aut adici aliqͥd
aud statutam horam solitamq men¬
suram aut certe humanitatem
quã iubemur om̃ib exibere peni¬
tus euitare: Moyses.¬

Expanded text:
quatuor paximacia comedens desiderata saturitate gauderet, et expletionem ventris sui biduano jejunio quodammodo compararet. Qui obstinatione et pertinacia mentis suae definitionibus potius propriis quam seniorum traditionibus adquiescens quali fine suum propositum terminarit, procul dubio meministis, siquidem relicta heremo rursus ad inanem philosophiam mundi huius ac uanitatem saeculi deuolutus praedictam sententiam seniorum sui casus signet exemplo ruinaque sua cunctos doceat neminem definitionibus suis uel proprio iudicio confidentem perfectionis culmen aliquando posse conscendere, sed ne diaboli quidem perniciosa inlusione non; decipi. GERMANVS: disrupte poterit custodiri? nam nonnumquam hora nona soluta iam statione ieiunii superuenientibus fratribus necesse eet eorum obtentu aut adici aliquid ad statutam solitamque mensuram aut certe humanitatem, quam iubemur omnibus exhibere, penitus euitari. MOVSES
Abbreviated transcription (Latin):
obrem hȩc est temperata quã
diximus continentia et ęquali¬
tas atq mensura quȩ patrũ
quoq iudicio comꝓbat᷑: ut co¬
tidianam panis refectionẽ coti¬
diana comitet᷑ esuries. in uno eodẽgi
animam parit̾ corpusq conseruais.
nec ieiunii fatigatione corpus con¬
cidere. nec grauari mentem satu¬
ritate ꝑmittens Tanta namq
frugalitate finit᷑ : ut interdũ se
post uesperam nec senciat aut
meminerit refecisse: Et intantũ
hoc ñ sine labore ꝑficit᷑. ut ma¬
lint hii qui ꝑfectionem discretio¬
nis ignorant etiã biduo ꝓtelare
ie iunia. atq qđ hodie sumpturi
fuerant in crastinũ reseruare: dũ¬
modo ad refectionem ꝑuenientes.
desiderata sacietate pociãtur Qđ
nuꝑ beniamin ciuem ur̃m ꝑtina¬
citer tenuisse cognoscitis: Qui ne
cotidie duo paximatia ꝑcipiens eqͣ¬
li castigatione continuã parcitatẽñ
retentaret: maluit biduana semꝑ
continuare ieiunia. dũ modo ad

Expanded text:
obrem haec est temperata quam obrem haec est temperata quam diximus continentiae aequalitas atque mensura, quae patrum quoque iudicio conprobatur, ut cotidianam panis refectionem cotidiana comitetur esuries, in uno eodemque statu animam pariter corpusque conseruans, nec ieiunii fatigatione concidere nec grauari mentem saturitate permittens. tanta namque frugalitate finitur, ut interdum se post uesperam nec sentiat aut meminerit refecisse. Et in tantum hoc non sine labore perficitur, ut malint hi qui perfectionem discretionis ignorant etiam biduo protelare ieiunia idque quod hodie sumpturi fuerant in crastinum reseruare, dummodo ad refectionem peruenientes desiderata satietate potiantur. quod nuper Beniamin ciuem uestrum pertinaciter tenuisse cognoscitis, qui ne cotidie paxanjatia duo percipiens aequali castigatione continuam parcitatem iugiter retentaret, maluit biduana semper continuare ieiunia, dummodo ad
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ p̃ces puras leuesq ñ poterit:
S ne castimoniȩ quidem ipsius pu¬
ritatem indirepta ualebit iugi¬
tate seruare. dũ ei etiã dieb illis
quib carnem acriore uidetur
continentia castigare. p̃terita sibi
materia ignem carnalis concupis¬
centiȩ subministrat Nam qđ se¬
mel ꝑ escarum habundantiam
concretũ fuerit in medullis:
necesse est egeri. atq ab ipsa
naturȩ lege ꝓpelli: quȩ exube¬
rantiam cuiꝰlibet humoris suꝑ¬
flui. uelut noxiam sibi atq con¬
trariam in semetipsa residere ñ
patitur: Ideoq racionabili semꝑ
et equali est corpus nr̃m parsi¬
monia castigandũ. ut si natu¬
rali hac necessitate conmoran¬
tes in hac carne omĩmodis care¬
re ñ possumus saltim rarius nos
et ñ amplius quã trina uice illa
colluiuione resꝑsos tocius anni
cursus inueniat Quo ꝰ tam̃ sine
ullo pruritu quietus egerat
sopor. ñ fallax imago index oc¬
cultȩ uoluptatis eliciat: Cam¬

Expanded text:
deum preces puras leuesque non poterit. deum preces puras leuesque non poterit. sed nec castimoniae quidem ipsius puritatem indisrupta ualebit iugitate seruare, dum ei etiam diebus illis, quibus carnem acriore uidetur continentia castigare, praeterita. cibi materia ignem carnalis concupiscentiae subministrat. Nam quod semel per escarum abundantiam concretum fuerit in medullis, necesse est egeri atque ab ipsa naturae lege propelli, quae exuberantiam cuiuslibet umoris superflui uelut noxiam sibi atque contrariam in semet ipsa residere non patitur. ideoque rationabili semper et aequali est corpus nostrum parsimonia castigandum, ut si naturali hac necessitate conmorantes in carne omnimodis carere non possumus, saltim rarius nos et non amplius quam trina uice ista conluuione respersos totius anni cursus inueniat. quod tamen sine ullo pruritu quietus egerat sopor, non fallax imago index occultae uoluptatis eliciat. quam
Abbreviated transcription (Latin):
terum p̃ualebit: quisqͥs fuerit
semꝑ p̃dictȩ mensure quantitate
contentus Etenim memini
seniores nr̃os qđ nos quoq retineo
frequenter fuisse ꝑpessos. cũ tanto
labore ac difficultate hanc parsi¬
moniam sustentasse. tantaq ui
atq media p̃dictam custodisse
mensuram: ut. inuiti quodam mͦ¬
nec sine gemitu atq tristicia
hunc finem sibi refectionis impo
nentiȩ modus est: ut scđm capa¬
e citatem uiriũ uł corꝑis uł ȩtatis
tantũ sibi cibi unusquisq conce¬
dat: quant̃ sustentatio carnis ñ
quant̃ desidium saturitatis ex¬
poscit In utraq enim parte sus
tinebit maximũ detrimentũ: qͥs¬
quis inequalitatem tenens nunc
uentrem ieiunioꝵ ariditate con¬
stringit. nunc escarũ nimieta¬
te distendit Ut enim mens cibi
inanitate lassata ꝑdit orationẽs
uigorem. dũ carnis nimia lassitu¬
dine p̃grauata. condormitare com¬
pellitur: ita rursũ nimietate
uoracitatis exp̃ssa emittere ad

Expanded text:
terum praeualebit, quisque fuerit terum praeualebit, quisque fuerit semper praedictae mensurae quantitate contentus. etenim memini seniores nostros, quod nos quoque retineo frequenter fuisse perpessos, cum tanto labore ac difficultate hanc parsimoniam sustentasse tantaque ni atque inedia praedictam custodisse mensuram, ut inuiti quodammnec sine gemitu atque tristitia hunc finem sibi refectionis imponnentiae modus est, ut secundum capacitatem virium, vel corporis, vel aetatis, tantum sibimet cibi unusquisque concedat, quantum sustentatio carnis, non quantum desiderium saturitatis exposcit. In utraque enim parte sustinebit maximum detrimentum, quisquis inaequalitatem tenens nunc uentrem ieiuniorum ariditate constringit, nunc escarum nimietate distendit. nt enim mens cibi inanitate lassata perdit orationum uigorem, dum carnis lassitudine nimia praegrauata condormitare conpellitur, ita rursum nimietate aoracitatis oppressa emittere ad
Abbreviated transcription (Latin):
Iuꝑ hac re inter maiores nros
frequent̾ nouimꝰ habitũ fuisse
tractatũ: Nam discutientes conti¬
nentias diuersoꝵ qui uł solis legu¬
minib uł holerib tantũ. uł po¬
mis uitam uigit̾ exigebant: p̃po¬
suerunt cunctis illis refectionẽ
solius panis Cuiꝰ equissimũ modũ
in duob paximaciis statuerunt.
quos paruulos panes uix libre
unius pondus habere certissimũ ẽ
uod nos gratant̾ amplexi: res¬
pondimus hunc modũ nos mini¬
me ꝓ continentia reputare. qͥppe
qui integrũ eũ nequaꝗͣ possemus
insumere:
Moyses.
i uultis uim exꝑiri statuti
Ihuiꝰ: modũ istũ uigit̾ retinete.
nͥullũ extrinsecus coctionis pulmen¬
tum die dnĩco uł sabbati uł sub
aliqua aduenientiũ fr̃m occasione
sumentes: Nam his refecta caro
ñ solũ minore quantitate dieb
residus poterit sustentari: uerũ
etiã totam refectionẽ sine labore dif
sumpserit adiectione sufulta Qđ
nullo modo facere. nec refectio¬
nem panis differre in diem pos¬

Expanded text:
 hac re inter maiores nostros frequenter nouimus habitum fuisse tractatum. nam discutientes continentias diuersorum, qui uel solis leguminibus uel holeribus tantum uel pomis uitam iugiter exigebant, praeposuere cunctis illis refectionem solius panis, enins aequissimum modum in duobus paxamatiis statuerunt, quos paruulos panes uix librae unius pondus habere certissimum est.\' Quod nos gratanter amplexi respondimus hanc modum nos minime pro continentia reputare, quippe qui integrum eum nequaquam possemus insumere. MOVSES: Si uultis experiri uim statuti huius, modum istum iugiter retinete, nullum extrinsecus coctionis pulmentum die dominico uel sabbati neque sub aliqua aduenientium fratrum occasione sumentes. nam his refecta caro non solum minore quantitate diebus residuis poterit sustentari, uerum etiam totam refectionem sine labore diffmpserit adiectione suffulta. quod nullo modo facere nec refectionem panis differre in diem pos
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa quȩ habes. et da pauꝑib et
habebis thesaurũ in cęlo. et ueni
sequere me: p̃ceptũ hoc dñi ue¬
lut specialit̾ ad se directũ cũ sũma
cordis compuntione suscepit: Confes¬
timq renuncians cunctis. secutus
est xp̃m: nulla exhortatione neq
doctrina hominũ ꝓuocatꝰ.

Expanded text:
da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo, et veni, sequere me ; praeceptum hoc Domini velut specialiter ad se directum cum summa cordis compunctione suscepit, confestimque renuntians cunctis, secutus est Christum, nulla exhortatione neque doctrina hominum provocat
Abbreviated transcription (Latin):
issent: ⁊ consummationẽ p̾cepti ob¬
sequio patris ac deuotione cõpleta
ab effectu atq ab ipso fine reuocas¬
sent: Cuiꝰ fides atq deuotio intan¬
tum dõ fuit accepta: ut diuino sta
tim testimonio comꝓbata sit. Re¬
uelatũ nãq ẽ continuo seniori: hac
eum obedientia abrahȩ patriarche
opus implesse Cũq bui tempore
transacto idem abbas cęnobii de
mundi huius commoratione migͣ¬
ret ad dnm: hunc p̾ponẽs cunctiᷤ
frĩb successorem sibi atq abbatẽ

Expanded text:
issent; et consummationem praecepti, obissent; et consummationem praecepti, obsequio patris ac devotione completam ab effectu operis atque ab ipso fine reuocassent. Cuius fides atque deuotio in tantum deo fuit atim testimonio comprobata sit. Revelatum namque est continuo seniori, hac eum obedientia Abrahae patriarchae opus implesse. Cumque brevi tempore transacto idem abbas coenobii de mundi hujus commoratione migraret ad Dominum, hunc praeponens cunctis fratribus, successorem sibi atque abbate
Abbreviated transcription (Latin):
suũ filiũ. quẽ secũ parit obtulerat
xp̃o: nec eurabat de p̾sentib eiꝰ iniu¬
rus. sed potius exultabat qđ eas ne¬
quaquã infructuose cernebat tole¬
rari: parũ cogitans de lacrimis eius.
sed de ꝓpria humilitate ac ꝑfectio¬
ne sollicitus Quã districtionẽ m̃tis
illius atq immobilem uigorem pre¬
uidens cȩnobii senior: ad cõpban
dam penitꝰ animi eius constantiã.
cũ plorare quadã die uidisset in¬
fanteniꝰ. simulans se adu̾sus eũ com¬
motũ. p̃cepit patri ut tollens eum
iactaret in flum̃: Tũ ille uelut a dño
sibi eẽt hoc p̾ceptũ. confestim celeri
cursu rapiens filiũ. ulnis ꝓpͥis usq
ad oram fluminis aduexit iactatu¬
rus: Quod ꝓfecto feruore fidei &¬
eus obedientiȩ fuisset oꝑe consũma¬
tũ: nisi ꝓcurauissent de industria
frẽs. qui sollicite ripam fluminis
obsiderent᷑. ꝓiectumq iam ⁊ qͦdãmͦ
de fluminis alueo paruulũ rapu¬

Expanded text:
suum filium, quem secum pariter obtulerat suum filium, quem secum pariter obtulerat Christo, nec curabat de praesentibus eius iniuriis, sed potius exultabat, quod eas nequaquam infructuose tolerari cernebat, parum cogitans de lacrimis eius, sed de propria humilitate ac perfectione sollicitus. quam districtionem mentis illius atque inmobilem rigorem peruidens cdam penitus animi ejus constantiam, cum plorare quadam die vidisset infantem, simulans se adversus eum commotum, praecepit patri, ut tollens eum jactaret in flumen. Tunc ille velut a Domino sibi hoc praeceptum esset, confestim celeri cursu rapiens filium, ulnis propriis usque ad oram fluminis advexit jactaturus. Quod profecto fervore fidei et obedientiae ejus fuisset opere consummatum; nisi procurati fuissent de industria fratres, qui sollicite ripam fluminis obsiderent, projectumque jam et quodammodo de fluminis alveo parvulum rapu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ee̾ sciebat. ita etia patr̃e se esse
nesciret: Quod ut plenius ꝓbare¬
tur. utrum uidelicet plus faceret
affectione sanguinis. at suoꝵ uisce¬
rũ caritate. an obedientia & mortifi¬
catione xꝑi. quã renuncians quisq
p eiꝰ debet amore p̾ferre: de industria
negligebatur paruulus. pannis po¬
tius quã uestim̾tis indutꝰ: sordib
qͦq ita obsitꝰ ac fedatꝰ. ut offendere
potius quã delectare pat̾nos oculos
posset quotiens ab eo eẽt aspectus:
Ded eciã colaphis atq alapis expositꝰ
diu̾soꝵ: quas plerũq sub obtutibus
suis innocenti paruulo etiã gratis
cernebat inferri: ita ut nũquã ge¬
nas eius nisi lacrimarũ sordib ac
uestigiis uideret infectas: Cũq talit᷑
infans sub oculis eius ꝑ dies singulos
ageretur: ꝓ amore nichilominus xp̃i
& obedientiȩ uirtute. rigida semꝑ
atq immobilia patris uiscera ꝑman¬
serunt: Non enĩ iam reputabat

Expanded text:
non esse sciebat, ita etiam patrem se esse non esse sciebat, ita etiam patrem se esse nesciret. quod nt plenins probaretur, utrum uidaffectione sanguinis, ac suorum viscerum charitate, an obedientia et mortificatione Christi, quam renuntians quisque pro ejus debet amore praeferre, de industria negligebatur parvulus, pannis potius quam vestimentis indutus, sordibus quoque ita obsitus ac foedatus, ut offendere potius quam delectare paternos oculos posset, quoties ab eo fuisset aspectus: sed etiam colaphis atque alapis expositus diversorum, quas plerumque sub obtutibus suis innocenti parvulo etiam gratis cernebat infligi: ita ut numquam genas ejus, nisi lacrymarum sordentibus vestigiis videret infectas. Cumque taliter infans sub oculis ejus per dies singulos ageretur, pro amore nihilominus Christi et obedientiae virtute, rigida semper atque immobilia patris viscera permanserunt. Non enim jam reputabat
Abbreviated transcription (Latin):
saxum ipsum suis ceruicib umnec¬
taret: In hoc quoq parũ metiens
impossibilitatẽ p̾cepti uł facti ꝓ
reuerentiã senioris & obsequii sim¬
plicitate sincera. qua credebat senẽ
tota fide nil posse incassum ac sine
ratione p̾cipere.
Iucusq abbatis ioħis pauca dixisse¬
de multis sufficiat: nunc abbatis
mutii factum memoriȩ dignum
comp̃hendam: Hic nãq abrenun¬
tiare disiderans huic mundõ. tam¬
dui pro forib monasterii excubans
ꝑdurauit: donec immobili ꝑseue¬
rantia sua contra omnẽ consuetu¬
dinem cęnobioꝵ cũ filio paruulo
qui octo circit̾ erat annloꝵ. ut sus¬
ciꝑetur elicuit: Cũq tandẽ recep¬
ti fuissent. confestim ñ solũ diu̾sis
p̃positis traditi. uerũetiã cellȩ ha¬
bitatione seiuncti sunt: ne scilicet
iugi uisione paruuli reminiscere¬
tur pat᷑. ex om̃i sua quã renunti¬
ans abiecerat facultate atq asfec¬
tione carnali saltem sibi filiũ suꝑ¬

Expanded text:
saxum ipsum suis cervicibus humecsaxum ipsum suis cervicibus humectaret; in hoc quoque parum metiens impossibilitatem praecepti, vel facti pro reverentia senioris, et obsequii simplicitatota fide, senem nihil posse incassum ac sine ratione praecipere. Hucusque abbatis Joannis pauca de multis dixisse sufficiat; nunc abbatis Mutii factum dignum comprehendam. Hic namque abrenuntiare desiderans huic mundo, tamdiu pro foribus monasterii excubans perduravit, donec immobili perseverantia sua contra omnem consuetudinem coenobiorum cum filio suo parvulo, qui octo circiter erat annorum, ut susciperetur eliceret. cumque tandem recepti fuissent, confestim non solum diuersis praepositis traditi, uerum etiam cellae habitatione seiuncti sunt, ne scilicet iugi uisione paruuli reminisceretur pater ex omni facultate quam renuntians abiecerat facultate atque affectione carnali saltim sibi filium sup
Abbreviated transcription (Latin):
sola in heremo suis uł aduenientiũ
usib liquorẽ pinguedinis tenuissi¬
nium ministrabat. deorsũ ꝓice ꝑ
fenestrã. Quã ille cũ ad suꝑiora con¬
citus ꝑuolasset᷑ ꝑ fenestrã ꝓferens
commninuendã demisit ad terram:
parũ cogitans. uł detraectans p̃cepti
ineptiam. diuturnã necessitatem.
infirmitatẽ corporis. penuria sũptu¬
ũ. heremi squalentis angustias ac
necessitates: in qua etiã si pecunia
suppeditaret. nichilominus ꝑdita
species inueniri. reparariq ñ posset:
Aliis rursũ edifican cupientib obȩ¬
dientiȩ eius exemplo: uocans eũ seni
or. curre inquit ioħs. saxũ illud
huc aduolue quãtotiꝰ. Qui cõfestĩ
saxum immane qͦđ turbȩ multe
hominũ uł mouere ñ possent. ap¬
plicata nunc ceruice. nunc toto
pectore. tanto nisu atq conatu ꝓ¬
uoluere contendebat᷑ ut sudore
omĩum nenbroꝵ suoꝵ ñ solum
totũ infunderet uestim̃tũ. sed eciã

Expanded text:
sola in heremo suis uel aduenientum sola in heremo suis uel aduenientum usibus liquorem pinguedinis tenuissimum ministrabat deorsum proice per fenestram. quam ille, cum ad superiora concitus peruolasset, per fenestram proferens comminuendam dimisit ad terram, parum cogitans uel retractans praecepti ineptiam, diurnam necessitatem, infirmitatem corporis, penuriam sumptuum, heremi squalentis angustias ac difficultates, in qua, etiam si pecunia subpeditaret, nihilominus perdita species inueniri repararique non posset. Aliis rursus aedificari cupientibus oboedientiae eius exemplo, uocans or, Curre, inquit, Joannes, saxum illud huc advolve quantocius. Qui confestim saxum immane quod turbae multae hominum vel movere non possent, applicita nunc cervice, nunc toto pectore, tanto nisu atque conatu provolvere contendebat, ut sudore omnium membrorum suorum non solum totum infunderet vestimentum: sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
discussione seruare: sincerã humili¬
tatis eius obȩdientiam comꝓbans.
parit̾ & meserans tam longũ laborẽ
quẽ ꝑ totũ anni spatiũ studio deuo¬
tionis impenderat᷑. ad uirgultum
aridũ accedens. oinquit ioħs. mi¬
sit ne radices hȩc arbor an ñ: Cũq
ille se nescire dixisset: senex uelut
inquirens rei ueritatẽ. ⁊ tanquã tem¬
ptans utrũ iam suis radicib inniteret᷑.
euulsũ corã ipso leui cõmotione uir¬
gultũ. sicq ꝓiciens illud: p̾cepit ut
deinceps rigare desineret Itaq cũ
huiuscemodi exercitus eruditꝰ cotidie
iuuenis in hac parendi uirtute sue¬
cresceret: ⁊ humilitatis eiꝰ enitesceret
gra. atq obȩdientiȩ suauis odor ꝑ
monasteria uniu̾sa fraglaret: qͥdã
fratrũ ꝓbationis immo edificationis
obtentu uenientes ad senẽ. cũ sub¬
iectionẽ eiꝰ quã audierant nuraren¬
tur: uocans eũ repente senex. ascen¬
de ait:i sumens lenticulã olei. quȩ

Expanded text:
discussione seruare, sinceram\thumilidiscussione seruare, sinceram\thumilitatis\teius oboedientiam conprobans, pariter etiam miserans tam longum laborem, quem per totum anni spatium studio deuotionis inpenderat, ad aridum uirgultum accedens, o, inquit, Iohannes, misitne radices haec arbor an non? cumque ille se nescire dixisset, senex, uelut inquirens rei ueritatem et tamquam temptans utrum iam suis radicibus niteretur, euulsit coram ipso leui commotione uirgultum, sic-que proiciens illud praecepit ut deinceps rigare desineret. Itaque cum huiuscemodi exercitiis eruditus cotidie iuuenis in hac parendi uirtute succresceret et humilitatis eius enitesceret gratia atque oboedientiae suae suauis odor per monasteria uniuersa fragraret, quidam fratrum probationis, immo aedificationis obtentu uenientes ad senem cum subiectionem eius quam audierant mirarentur, uocans eum repente senex, ascende, ait, et sumens lenticulam olei quae
Abbreviated transcription (Latin):
coctionis retardat oecasio: ñ modo ari¬
dum. sed ꝓpe putre iacebat tẽporis
uetustate Cumq hoc corã om̃ibus
fixisset in terram: p̃cepit aduecta
antiquã arborẽ diffusis ramis reui-¬
uiscens. amenitatẽ oculis atq um¬
braculum in ȩstu feruenti subter
residentib exhiberet. Qđ p̃ceptũ
ueneratione solita sine ulla impossi¬
bilitatis consideratione suscipiens
adolescens: ita cotidianis dieb ex¬
pleuit. ut aquã ꝑ duo ferme milia
indesinent apportans. nullatenus
lignũ rigare cessaretꝰ. atq ꝑ totum
anni spatiũ. non infirmitas coeporis.
non festiuitas sollenuntatis. ñ occu¬
patio necessitatis ullius. quȩ illum
etiã honeste excusaret ab excusati¬
one mandati: ñ deniq hiemis asꝑi¬
sedulitatem tacitꝰ senex latent̃ dieb
singulis exploraret. & uideret eum
simplici cordis affectu mandatum
suum uelut duunitꝰ emissũ sine
ulla ꝑturbatione uultꝰ. uł rationis

Expanded text:
coctionis retardat occasio, non modo aricoctionis retardat occasio, non modo aridum, sed prope putre iacebat temporis uetustate. cumque hoc coram ipso fixisset in terram, praecepit aduecta antiquam arborem reuiuiscens diffusis ramis amoenitatem oculis atque umbraculum in aestu\t feruenti subter residentibus exhiberet. quod praeceptum uene- ratione solita sine ulla inpossibilitatis consideratione suscipiens adulescens ita cotidianis diebus expleuit, ut aquam per duo ferme milia indesinenter adportans nullatenus lignum anni spatium non infirmitas corporis, non festivitas solemnitatis, non occupatio necessitatis ullius, quae illum etiam honeste excusaret ab exsecutione mandati, non denique hiemis asperisedulitatem tacitus senex latenter diebus singulis exploraret, et videret eum simplsuum uelut diuinitus emissum sine ulla permutatione uultus uel rationis
Abbreviated transcription (Latin):
redderetur illustris Nã cũ ut dixi
Quib confidens uelut cęlitꝰ sibi delatis:
trophea de bellis desperatis atq hosti
bus reportabat: Hic itaq beatꝰ iołis
ab adolescentia sua usq ad ꝑfectam
ac uirilem ȩtatem seniori descruiens.
donec ille in huius uitȩ conu̾satione
durauit: tanta humilitate inhesit eiꝰ
obsequiis: ut ipsi quoq seni stuporẽ
simũ obedientia eius incuteret. Cuiꝰ
hec iurciis. utrũ de uera fide. an pro¬
funda cordis simplicitate descend&ꝰ.
an affectitia eẽt. ⁊ quodãmodo coae¬
titia. atq ad imꝑantis faclem p̃be¬
retur. uolens manifestius explorare:
cõplura ei etiã suꝑflua minusq ne¬
cessaria uł impossibilia frequentiꝰ
inuingebat Ex quib tria ponam:
ꝑquȩ manifestari possit uolentib
scire. uł mentis euis uł subiectionis
integritas: Dũpsit naniq de lignario
suo senex uirgultum: quod olim exci¬
sum usib foci fuerat pͣparatũ. Dũq

Expanded text:
redderetur illustris. Nam cum in extreredderetur illustris. Nam cum in extreQuibus confidens velut coelitus sibi delatis, tropaea de bellis desperatis atque hobus reportauit. Hic itaque beatus Iohannes ab adulescentia sua usque ad perfectam ac uirilem aetatem seniori deseruiens, donec ille in huius uitae conuersatione durauit, tanta humilitate inhaesit eius obsequiis, ut ipsi quoque seni stuporem summum oboedientia eius incuteret. cuius hanc uirtutem, utrum de uera fide ac profunda cordis simplicitate descenderet an adfectaticia esset et quodammodo coacticia atque ad imperantis faciem praeberetur, uolens manifestius explorare conplura ei etiam superflua minusque necessaria uel inpossibilia frequentius iniungebat. ex quibus tria ponam, per quae manifestari possit uolentibus scire uel mentis eius uel subiectionis integritas. sumpsit namque de lignario suo uirgultum senex, quod olim excisum usibus foci fuerat praeparatum, dumque
Abbreviated transcription (Latin):
lapsania. salfrictũ. oliuȩ. pisciculi
sũma uoluptas est Et qm̃ hic lib̾¬
ẽ de ens institutione qui renunti¬
at huic mundo. ꝑ quã scilicet in-¬
troductꝰ adhumilitatẽ uerã ⁊ obe¬
dientiã ꝑfectã. cęt̾arũ quoq uirtu¬
tũ culmina possit ascendere: ne¬
cessariũ reor quedã senioꝵ gesta
quib ꝑ hanc enituere uirtutem.
exempli grã sicut ꝓmisimꝰ explicare :
de multis admodũ pauca carpen¬
tes. ut studentib sublimiora sectari.
ñ solũ incitam̃tũ ex his uite ꝑfecte.
sed etiã ꝓpositi forma ꝓcedat: Quã¬
obrem duos uł tres pro libelli huiꝰ
compendio de tanta innumera pa¬
trum multitudine ꝓferente s. poni¬
mꝰ pͥmũ abbatem iohannẽ qui cõ¬
moratꝰ est uxta lyco. qđ oppidũ ÷¬
thebaidis: quiq ꝓpt̾ obedientiȩ
uirtutẽ usq ad ꝓphetiã grãm sub¬
limatꝰ. sic uniu̾so claruit orbi. ut
& regib mundi huiꝰ merito suo

Expanded text:
labsania, sal frictum, oliuae, pisciculi labsania, sal frictum, oliuae, pisciculi summa uoluptas est. Et quoniam hic liber de institutione est eius qui renuntiat huic mundo, per quam scilicet introductus ad humilitatem ueram et oboedientiam perfectam ceterarum quoque uirtutum culmina possit ascendere, necessarium reor quaedam seniorum gesta, quibus per hanc enituere uirtutem, exempli gratia sicut promisimus explicare, de multis admodum pauca carpentes, ut studentibus sublimiora sectari non solum incitamentum ei his uitae perfectae, sed etiam propositi forma procedat. quamobrem duos uel tres pro libelli huius conpendio de tam innumera patrum multitudine proferentes ponimus primum abbatem Iohannem, qui commoratus est iuxta Lyco, quod Thebaidis: quippe propter obedientiae virtutem usque ad prophetiae gratiam sublimatus, sic universo claruit orbi, ut etiam regibus mundi hujus merito suo