comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sĩ pͥmis hoc a se cocta am̃adu̾sũ eẽ dicebat: oẽ iͦ
tempꝰ meridianũ Crassum ĩ acerrima atꝙ attentissiã
cogitacõe posuisse se seq qͥ uultũ eiꝰ cũ ei dicendũ eẽs
obtutũq oculorũ ĩ cogitando probe nosset atos ĩ max̾mis
causis sepe uidisset/ cũ dedita opera q̃escentiba alis in
eã exedrã uenisse ĩ qua Crassus lectulo posito p̾cubu
recessisse atq ĩ co silencio duas horas fere eẽ ꝯsup̃tal¬
¶ De inde cũ oẽs ĩcliãto iã ĩ post meridianũ tẽpa diẽ
uenissel ad crassũ quid ẽ crasse ĩquit. Fulius imꝰ ne
sessũ: Et si admonitũ uenimꝰ te nõ flagitatũ Tum crass
an me tã ĩpudentẽ eẽ existimatis ut uobis hoc presert᷑a
nimꝰ putem diutius posse debe̾. Quid nã igit᷑ ĩquit
iͤ loca an ĩmedia silua placet : Est eni is maxͥ ͤ. et op¬
cus et frigidus Sane ĩquit crassa eteñ est in co loto

Expanded text:
in primis hoc a se Cotta animadversum esse dicebat, omne illud in primis hoc a se Cotta animadversum esse dicebat, omne illud tempus meridianum Crassum in acerrima atque attentissima cogitatione posuisse seseque, qui vultum eius, cum ei dicendum esset, obtutumque oculorum in cogitando probe nosset atque in maximis causis saepe vidisset, tum dedita opera quiescentibus aliis in eam exedram venisse, in qua Crassus posito lectulo recubuirecessisse atque in eo silentio duas horas fere esse consumptas. Deinde cum omnes inclinato iam in posmeridianum tempus die venissent ad Crassum, 'quid est, Crasse,' inquit Iulius 'imusne sessum? Etsi admonitum venimus te, non flagitatum.' Tum Crassus 'an me tam impudentem esse existimatis, ut vobis hoc praesertim munus putem me diutius posse debere?' 'Quinam igitur' inquit 'ille locus? An in media silva placet? Est enim is maxime et opacus et frigidus.' 'Sane,' inquit Crassus 'etenim est in eo loco
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ nos postulamꝰ nõ a te quidẽ q̾bꝰ nobis sũma oĩa
t̾buis s a ceteris qͥ hec ĩ manus sumẽt ut maiis qͥddã
de L crasso quã quãtũ a nobis expͥmet᷑ suspicentur¬
¶ Nos em̃ q̃ ipi sermõi nõ int̾ fiussemꝰ et quibꝰ. c
cocta tãtũmõ locos ac sẽtencias huiꝰ disputacionis
tradidisset quo ĩ gu̾e̾ oroĩs utrũq otatorẽ ꝯgnouera¬
mꝰ id ip̃m sumꝰ ĩ corũ sermoe adombra̾e conati.¬
¶ Quod si quis erit qͥ ductus opiõe uulgi aut anto¬
niũ Iumorẽ. aut crassum pleniorẽ fuisse putet qͣm
quo mõ a nobis uterq ĩductus est : is erit ex hiis: qui
aut illos nõ audierit. aut iudicare nõ possit Nã fut
uterq ut exposui antea tũ scudio et ĩgenio et doct̾ua
p̃stans oĩbꝰ. tũ ĩ suo gn̾e ꝑfcũs ut neq ĩ antonio de¬
uesset hic ornatus orõis ne q ĩcrasso redundaret
t igitur ante meridiẽ discesserũt paulũq r̾quier̃t¬

Expanded text:
 non a te quidem, qui nobis omnia summa tribuis, sed a ceteris, qui haec in manus sument, maius ut quiddam de L. Crasso, quam quantum a nobis exprimetur, suspicentur. Nos enim, qui ipsi sermoni non interfuissemus et quibus C. Cotta tantum modo locos ac sententias huius disputationis tradidisset, quo in genere orationis utrumque oratorem cognoveramus, id ipsum sumus in eorum sermone adumbrare conati: quod si quis erit, qui ductus opinione vulgi aut Antonium ieiuniorem aut Crassum pleniorem fuisse putet, quam quo modo a nobis uterque inductus est, is erit ex eis, qui aut illos non audierit aut iudicare non possit; nam fuit uterque, ut exposui antea, cum studio atque ingenio et doctrina praestans omnibus, tum in suo genere perfectus, ut neque in Antonio deesset hic ornatus orationis neque in Crasso redundaret. Ut igitur ante meridiem discesserunt paulumque requierunt
Abbreviated transcription (Latin):
nulã genus quoq oroĩs est sepe mutanẽ Et ꝙꝙͣ una fere
uis eloquentie tũ qr sũma dignitas ⁊̃ poli̾. grauissiã causa¬
queddam et illustrius esse adhibendum uidei᷑. maxiaq ꝑs
orõis admonenda est ad aĩoꝵ motꝰ nõnũꝙͣ aut cehortatione
aut ĩꝯmotione aliqua ã in spen a In metum a in cupidi ͭ ͤ
aut ad gla̾m ꝯcitando ¶ẜepe eciam ueritate ab iracundia spe
tibitem sine tũbis cane̾ sic orator suie multo ͬ audiente eloq̃s
ẽe non possit et cũ suit pplãr es multi uarnqz lapsa uitanda est
acclamaꝰ aduersa itlĩ que ã oroĩs pctõ aliquo excita᷑ si apꝑ
si arrogant᷑ si turpiter si sordide sicũ ã uitio dictũq esse
aliquid uadet a hoũm offensione uel inuidia que ã iusta ã extͥ

Expanded text:
mutantur, genus quoque orationis est saepe mutandum; et quamquam una fere mutantur, genus quoque orationis est saepe mutandum; et quamquam una fere vis est eloquentiae, tamen quia summa digquoddam et inlustrius esse adhibendum videtur; maximaque pars orationis admovenda est ad animorum motus non numquam aut cohortatione aut commemoratione aliqua aut in spem aut in metum aut ad cupiditatem aut ad gloriam concitandos, saepe etiam a temeritate, iracundia, spetibicen sine tibiis canere, sic orator sine multitudine audiente eloquens esse non possit. Et cum sint populares multi variique lapsus, vitanda est acclamatio adversa populi, quae aut orationis peccato aliquo excitatur, si aspere, si arroganter, si turpiter, si sordide, si quo animi vitio dictum esse aliquid videtur, aut hominum offensione vel invidia, quae aut iusta est
Abbreviated transcription (Latin):
optabiliꝯ ꝙͣ dignitas nami qui utilitatem petit nou quid maxie
Gxed uiicit utilitas pleruiuq cũ subest ille tinor ea neglecta
int̾se sepe uidentur qui utilitẽ defendit enũabit ꝯmoda paris
opum potenrie uectigalium p̃sidii nulitum utilitates et ce¬
teraꝵ rerum quaꝵ fructũ utilitate metun᷑  tẽq ĩꝯmoda
contrarioꝵ ¶ Qui ad dignitatem impellit maioꝵ exempla
q̃ erurit uel cum ꝑiculo glo̾sa colliget post̾itatis ĩmortalem
memoriau augebit utilitatem ex laude nasti defeudẽt sẽpq
eaui cum utilitate ẽẽ ꝯuĩctam s quid fieri poss quidquid etꝭ¬
eñi om̃uis delibatio si inrelligitur nou posse fieri aut si necessi¬
tas affertur et qui id dociit non uidentib aluis ispłuuũ uid
nAd consiliũ aũt de re p. dandũ caput est nosse rem puca
ad dd uero probabilr̃ nosse mores cuutatis qui quia creb ͦ

Expanded text:
optabilius quam dignitas; nam qui utilitatem petit, non quid maxime optabilius quam dignitas; nam qui utilitatem petit, non quid maxime sed vincit utilitas plerumque, cum subest ille timor ea neglecta inter se saepe videntur, qui utilitatem defendet, enumerabit commoda pacis, opum, potentiae, vectigalium, praesidi militum, ceterarum rerum, quarum fructum utilitate metimur, itemque incommoda contrariorum; qui ad dignitatem impellit, maiorum exempla, quae erant vel cum periculo gloriosa, conliget, posteritatis immortalem memoriam augebit, utilitatem ex laude nasci defendet semperque eam cum dignitate esse coniunctam. Sed quid fieri possit aut non posenim omnis iam deliberatio, si intellegitur non posse fieri aut si necessitas adfertur; et qui id docuit non videntibus aliis, is plurimum vidit. Ad consilium autem de re publica dandum caput est nosse rem publicam; ad dicendum vero probabiliter nosse mores civitatis, qui quia crebro
Abbreviated transcription (Latin):
detrahauiꝰ ne illud quad crasso si qũ frat ꝑfidia nen stultiͣ
fieri putat cauere ut noceamꝰ acridat nam ad ao̾ua totius
cãe ꝑtiuet caute au contra demonstres si quod ouuis orõnis
est quid in contron̾siam uenat. tũ suggenda sunt firmamẽta
cãe ꝯuincte et in firmandis contrarus e tais arguinctus ꝯ¬
firmandis nãq una in tausi ⁊atio quedam est eius oratiõnis
eq sane iã ca uidetur tur sec̾nanus ea p̃cepta que de sua¬
sionib tradenda sunt aut laudationib sunt cĩi pleraq
nam et sapientis ꝯsiliũ est explicare suũ de maxius ⁊eb et
houesti et disiti ut mente prouidere. auc̃te probare orõne ꝑsuadere
possis atq h ͨ in senatu minore apparatu agenda sunt sapiens
eñ est ꝯsilium multisq alus dd᷑ ac loquendi locꝰ uitanda em̃¬
est ecꝭ ingeni ostentationis suspi ͦ dontio cupit omẽm uiui orõis
et grauitatem barietatemq desidãt ¶frgo in suadendo nichil est

Expanded text:
fidia, non stultitia fieri putat, ut causae noceamus, accidat. Nam ad summam totius causae pertinet, caute an contra demonstrata res sit, quod omnis orationis o videndum est, quid in controversiam veniat; tum suggerenda sunt firmamenta causae coniuncte et infirmandis contrariis et tuis confirmandis. Namque una in causis ratio quaedam est eius orationiseque sane iam causa videtur esse cur secernamus ea praecepta, quae de suasionibus tradenda sunt aut laudationibus, sunt enim pleraqnam et sapientis est consilium explicare suum de maximis rebus et honesti et diserti, ut mente providere, auctoritate probare, oratione persuadere possis. Atque haec in senatu minore apparatu agenda sunt; sapiens enim est consilium multisque aliis dicendi relinquendus locus, vitanda etiam ingeni ostentationis suspicio: contio capit omnem vim orationis et gravitatem varietatemque desiderat. Ergo in suadendo nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
ad pancos siue ad młtos. sine int̾ ałienos sine cũ suis
siue secũ rnus ẽ deducta ratio nõ fontibꝰ et quotũq ingͤ¬
ditur eodẽ est ĩstructu ornatuq comitata Set quoniã
oppressi iã sumꝰ opiõibꝰ nõ mõ nulgi uerũ ecĩa hoĩm
leuter eruditorĩ: ꝙ que cõplecti tota nequeut: hec
facilius diuulsa et quasi discerpta cõtrectal et qͥ tãꝙͣ
ab aiã corpus. sic a sentẽtiis uerba se nĩgut̃ quorũ sine
ĩteritu fiei̾ uentrũ potest. nõ suscipiã oroẽ mea plus

Expanded text:
ad paucos sive ad multos sive inter alienos sive cum suis ad paucos sive ad multos sive inter alienos sive cum suis sive secum, rivis est diducta oratio, non fontibus, et, quocumque ingreditur, eodem est instructu ornatuque comitata. Sed quoniam oppressi iam sumus opinionibus non modo vulgi, verum etiam hominum leviter eruditorum, qui, quae complecti tota nequeunt, haec facilius divulsa et quasi discerpta contrectant, et qui tamquam ab animo corpus, sic a sententiis verba seiungunt, quorum sine interitu fieri neutrum potest, non suscipiam oratione mea plus
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑: ut hoĩm possit seusu aut cogitricoẽ cõprehẽdi
est eciã ia platonis uera et tibi catulle certe nõ in au¬
dita uox omẽ doct̾nã harũ ĩ genuerũ et huẽnaꝵ ar¬
ciũ uno quodã societatis uĩculo cõtineĩ. Ubi eñi ꝑspecta
uis est rõis eius qua canse rerĩ atq exitus cogͦscunt⁊
Det si hoc quoq uidet᷑ ẽẽ altius. ꝙͣ ut id nos huim strati
susciꝑe possimꝰ id certe quod tñ amplexi sumꝰ quod
profiten᷑ quod suscepimꝰ: nosse et tene̾ debemꝰ. una
est enĩ quod et ego hesterna die dixi et aquot locis ante¬
meridianos sermões significant ¶utomiꝰ eloquẽcia
quascũq ĩ horas disputacoẽs r̾gioes ue delata ẽ. frã sine
de celi natura loqͥt᷑ sine de terre sine de dina ui. sine de
huana sine ex inferioi loco sine ex equo sine ex suꝑioi. sune
ut ĩpellat hoĩes siue ut doceat sine ut de terreat sine ut
ꝯcitet sine ut reflectat sine ut ĩcendał/ siue ut leuiat: sine

Expanded text:
uam ut hominum possit sensu aut cogitatione comprehendi, est etiam illa Platonis vera et tibi, Catule, certe non inaudita vox, omnem doctrinam harum ingenuarum et humanarum artium uno quodam societatis vinculo contineri; ubi enim perspecta vis est rationis eius, qua causae rerum atque exitus cognoscuntur, Sed si hoc quoque videtur esse altius, quam ut id nos humi strati suspicere possimus, illud certe tamen, quod amplexi sumus, quod profitemur, quod suscepimus, nosse et tenere debemus. Una est enim, quod et ego hesterno die dixi et aliquot locis antemeridiano sermone significavit Antonius, eloquentia, quascumque in oras disputationis regionesve delata est; nam sive de caeli natura loquitur sive de terrae, sive de divina vi sive de humana, sive ex inferiore loco sive ex aequo sive ex superiore, sive ut impellat homines sive ut doceat sive ut deterreat sive ut concitet sive ut reflectat sive ut incendat sive ut leniat, sive
Abbreviated transcription (Latin):
cecte id fieri p̃t Eeq cãe sunt ad agen̾d̾ et ad oraud̾ gͣuissie̾
atz plenissie que pli̾mos exitus daut ad eutsinõi digrẽssiom
ut hus locis uti liceat quib aĩoꝵ Impetꝰ eoꝵ qui audiunt ã
impellantur a̾ rellectantur Rtz etꝭ in illo rephendo eos qui
q̃ mõme firma sunt ea pͥma collocant iIn quo illos quoq
rare acbitror qui si qñ id quad michi nũꝙͣ placuit tũ plures
adhibent patronos uti quẽq eoꝵ ni̾uũ pictant tẽ ĩta pͥmũ¬
eoꝵ uolunt dice̾ res enĩ hot postulat ut eoruus eespectatiom a
audiunt ꝙͣtelerrie succurrał cui si iuicio satiffem̃ non at młto

Expanded text:
recte id fieri potest; eaeque causae sunt ad augendum et ad ornandum gravissimae recte id fieri potest; eaeque causae sunt ad augendum et ad ornandum gravissimae atque plenissimae, quae plurimos exitus dant ad eius modi digressionem, ut eis locis uti liceat, quibus animorum impetus eorum, qui audiant, aut impellantur aut reflectantur. Atque etiam in illo reprehendo eos, qui, quae minime firma sunt, ea prima conlocant; in quo illos quoque errare arbitror, qui, si quando—id quod mihi numquam placuit—pluris adhibent patronos, ut in quoque eorum minimum putant esse, ita eum primum volunt dicere: res enim hoc postulat, ut eorum exspectationi, qui audiunt, quam celerrime succurratur; cui si initio satis factum non sit; multo
Abbreviated transcription (Latin):
ita leuia suit ut ꝯtẽnenda sint ꝑtum etꝭ si quid hñt adiutuenti
sunt nõnũꝙͣ tiꝯmõi ut insit in hus aliquid uicii n tauti sit illd
sunt atesfirma si ea tũ ut sepe fit ualde nulta suãt ea que ex
eis a leuissia̾ suut aut alus grauiorib ꝯsiłia secerm arbitror
opportere atz ex orõue remoueri ¶t quid̾ cum colligo argu ͭ ͣ
causaꝵ non tam ea nuͬare soleo ꝙͣ expende̾ Et quĩ ut sepe iã
est ferenda ut nichil aliud iisi docere uideaui ᷑ uelle. Relique
due sicuti saeiguis in corꝑibz sic ille in ꝑpetuis orõiba fuse eẽ
post pauca dicemꝯ habere hauc uii magnope debent ut ad
eoꝵ mentes a pud quos agitur mouendãs promouere possint
B hus ꝑtibus orõnis que si nichil docent arguᵈͦ ꝑsuadendo
atz agas ꝑuouendoꝵ aĩoꝵ cã sepe utile esi ¶Itaq uel re uar¬
rata ei exposita sepe da: ad ꝯmouendos aiõs digrediendi loca
uel argumentis nr̃is ꝯfirmatis luel cortrarũs refutatis uel

Expanded text:
ita levia sunt, ut contemnenda sint; partim, etiam si quid habent adiumenti, sunt non numquam eius modi, ut insit in eis aliquid viti neque tanti sit illud, sunt atque firma, si ea tamen, ut saepe fit, valde multa sunt, ea, quae ex eis aut levissima sunt aut aliis gravioribus consimilia, secerni arbitror oportere atque ex oratione removeri: equidem cum conligo argumenta causarum, non tam ea numerare soleo quam expendere. Et quoniam, quod saepe iam  reliquae duae, sicuti sanguis in corporibus, sic illae in perpetuis orationibus fusae esse post pauca dicemus, habere hanc vim magno opere debent, ut ad eorum mentis, apud quos agetur, movendas pertinere possint. Sed his partibus orationis quae, etsi nihil docent argumentando, persuadendo atque agas, permovendorum animorum causa saepe utile est; itaque vel re narrata et exposita saepe datur ad commovendos animos digrediendi locus, vel argumentis nostris confirmatis vel contrariis refutatis vel
Abbreviated transcription (Latin):
nuẽbioꝵ t̃c uideatur nã nõnulli cum istud medituti ẽdiden
sic aid uliqua transenut ut audientiam fienisibi uelle ui¬
deantur atz euisiuodi illa prolusio d ẽẽ uou ut sãncui qͣ
dabrant hastas aũ pugnam quib in pugnando mchrosstt
si ut apis sententus quib proluserunt uel pugnare pessĩt
arrare uera rem quidam brenit̾ inbent sibeeretas
anr eiauida est cũ ueibũ nullũ reduudat. breuis esti

Expanded text:
membrum esse videatur. Nam non nulli, cum illud meditati ediderunt, membrum esse videatur. Nam non nulli, cum illud meditati ediderunt, sic ad reliqua transeunt, ut audientiam fieri sibi non velle videantur. Atque eius modi illa prolusio debet esse, non ut Samnitium, qui vibrant hastas ante pugnam, quibus in pugnando nihil utuntur, sed ut ipsis sententiis, quibus proluserint, vel pugnare possint. Narrare vero rem quod breviter iubent, si brevitas appellanda est, cum verbum nullum redund
Abbreviated transcription (Latin):
et dignitatem s o ut eaibus ac temolis uestibula et aditꝰ
cũ erit utendum principio quod plerũq erit aut ex rẽd a̾
ox adu̾sario aut en re aut ey eis apud ques aeitur sentẽ ͦ
p̃ter opmionẽ si ĩmito si iiẜa si iugrata si indigua si no¬
ua si que restitur sanariq non possit¶ Ex hus aͥ ãpũd quos
agetur ut beniuolos bene q existimantes efficiamꝰ quedi aͣ¬
geudo efficitur meliꝰ ꝙ rogando EEst id quid̾ inr totam er̃õ
confiuidend̾ nec nume in extrema s tũ uiulta principia ex
ciais iuditem et docilem que sunt utilia s non principo
utentibũ mauit siuit cũ eiã eispettant et docer magis i
nuent eẽ possunt ulustriora em̃ funt que iupriaicipus ꝙ
i rauso quos tn totos erpliture in pruicipio non oporteb
s tñi fuipelli iudicẽ pͥmo leuit᷑ ut iaui iuglauato rełiqua ñ¬
ciibat orã Cantexum ã ita sit pͥncipiũ ꝯñti orõni ut nõ¬
tiͣ ntharedi prehennũ aliquod sed cchereus tũ oñ corꝑde

Expanded text:
ed oportet, ut aedibus ac templis vestibula et aditus, cum erit utendum principio, quod plerumque erit, aut ex reo aut ex adversario aut ex re aut ex eis, apud quos agetur, sententias praeter opinionem, si immerito, si misera, si ingrata, si indigna, si nova, si quae restitui sanarique non possit; ex eis autem, apud quos agetur, ut benevolos beneque existimantis efficiamus, quod agendo efficitur melius quam rogando. Est id quidem in totam orationem confundendum nec minime in extremam; sed tamen multa principia ex cipio faciamus iudicem et docilem; quae sunt utilia, sed non principi tenti tum maxime sunt, cum omnia exspectant, et dociles magis in initiis esse possunt; inlustriora enim sunt, quae in principiis quam in causa, quos tamen totos explicare in principio non oportebit, sed tantum impelli iudicem primo leviter, ut iam inclinato reliqua incumbat oratio. Conexum autem ita sit principium con corpore
Abbreviated transcription (Latin):
hunt segregabani locũ ip̃i ciũ greti qui legendi magit de¬
leibationis & hoĩs alicꝯ ornandi ꝙ utilitatꝭ hnu forensis
cã landationes st ptitauerum Querũ sinit libri quib the¬
misrodes aristides. a gesilaus exammondas philupꝰ aleyãd
aluq laudantꝰ nostre laudationes quib in foro utinuit aut
test̾oni bieutatem hñt iuidã q at Iuornatã aut st̾biunt᷑
ad funebiem contioneni q̃ ad oroĩs laudẽ nũtut acconiodata ẽ

Expanded text:
gabam locum; ipsi enim Graeci magis legendi et delectationis aut hominis alicuius ornandi quam utilitatis huius forensis causa laudationes scriptitaverunt; quorum sunt libri, quibus Themistocles, Aristides, Agesilaus, Epaminondas, Philippus, Alexander aliique laudantur; nostrae laudationes, quibus in foro utimur, aut testimoni brevitatem habent nudam atque inornatam aut scribuntur ad funebrem
Abbreviated transcription (Latin):
letus existimor ueruur terpiũ sulpici obuirgabaui ꝙ me ora¬
torem petẽs non aduersariũ Ex quo ecꝭ illud assequor ut
dixis dicturus ne sis contrariũ a gũe ip̃o remetum usu iudi¬

Expanded text:
lentus existimor; ut, cum te ipsum, Sulpici, obiurgabam, quod ministralentus existimor; ut, cum te ipsum, Sulpici, obiurgabam, quod ministratorem peteres, non adversarium; ex quo etiam illud adsequor, ut, dixeris dicturusve sis, contrarium aut genere ipso remotum ab usu iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo non nuelti et seꝑe ꝯuitunt Quo quid̾ michi turpuus
uideri nichil solet ꝙͣ quod oratoris dicto aliquõ ã iũso ã io¬
gatu simo ille sequitur s occidit ille adu̾sarium ne ĩmobo
auĩt se et illum quem defendit ¶Hoc trassus non putat n ꝑfidia
mꝯ dicam fuge̾ eaq ualde cam̃ meam p̃ment rum id non faciũ
alii usantura in hostium castris ac sua p̾sidia diuultiuit a ledio¬
crit ne crusis nocent cũ aut adu̾sarioꝵ admiuẽta ꝯfi mant
aut ea que sarare nẽq̃unt exulcerant ¶ Quid cuiu ꝑsonaꝵ q̃s
defendunt rem non hũt si que sunt mlius inuidiõsa nõ miti¬
a te iudices abalienes/ ꝙsi qua uicia ã inꝯmoda sunt in aliqͦ
iudice uno ã plirus ea tu aduersarus ex probrando nõ intel¬
alrã dicas litem tuam facias aͥ lesus efferare iratundia
cam̃ relĩquas nichil te noceas In quo ego nou quo libent᷑ mal
audiaui s quia cam̃ nou libenter releuquo nnũ patieus er

Expanded text:
ideo non multi et saepe committunt. Quo quidem mihi turpius videri nihil solet, quam quod ex oratoris dicto aliquo aut responso aut rogato sermo ille sequitur: "occidit." "Adversariumne?" "Immo vero" aiunt "se et eum, quem defendit." Hoc Crassus non putat nisi perfidia nius dicam, fugere ea, quae valde causam meam premerent, cum id non faciunt alii versanturque in hostium castris ac sua praesidia dimittunt, mediocriterne causis nocent, cum aut adversariorum adiumenta confirmant aut ea, quae sanare nequeunt, exulcerant? Quid, cum personarum, quas defendunt, rationem non habent, si, quae sunt in eis invidiosa, non mitia te iudices abalienes? Quid, si, quae vitia aut incommoda sunt in aliquo iudice uno aut pluribus, ea tu in adversariis exprobrando non inteli, cum pro altero dicas, litem tuam facias aut laesus efferare iracundia, causam relinquas, nihilne noceas? In quo ego, non quo libenter male audiam, sed quia causam non libenter relinquo, nimium patiens et
Abbreviated transcription (Latin):
Taq nuuc illuc redeo catulle in quo tu me paulo aute
iudicio et prudentia ꝯpara᷑ nlam ut aliquid aute reni dica
deude ue rem exponamꝰ post ut rem probtiua ñr̃is p̾sidus
afunuardis contrarus refutandis deiide nt ꝯcludamꝯ ata
ta poreniꝰ hoc ddͥ natura ip̃a pstͥbit ut uero sratuamꝯ e̾a
qus de probandi et decendi tã dd sunt ꝙ̃adiuo ꝯponaniq

Expanded text:
taque nunc illuc redeo, Catule, in quo tu me paulo ante  oratorum iudicio et prudentia comparatur: nam ut aliquid ante rem dicamus, deinde ut rem exponamus, post ut eam probemus nostris praesidiis confirmandis, contrariis refutandis, deinde ut concludamus atque ita peroremus, hoc dicendi natura ipsa praescribit; ut vero statuamus ea, quae probandi et
Abbreviated transcription (Latin):
desset ei pro quo dict̾ idq memoria teneo ꝙ michi simo cũ
hoc crasso multis audientibus eẽt iustitutus crassusq plib̾
uerbis eloquetiam laudare tuam dixisse me cum cet̾is laudi
bas tuis hauc esse uel maxiam ꝙ non solum quod opꝰ esset di¬
ceta ui te sũme esse laudanda alud uero imuprobi ẽẽ hoĩs et ꝑsi¬
diosi dice̾t quod alunũ ẽẽt et noceret ei pro quo quisq dicet
sua renonsibi ẽt difitum qui id non facet uideri s imꝓbũ qͥ
facꝰt ¶lunc si tibi uide au tliom demonstres uelim quare tu
hoc ita magnũ pites nichil in cansa mali face̾ ac nichil
tibi in oratore maius esse uideatur
et ꝯsuetudnus mee mediocͥtate crassi quid rñsum excellentis
ciqdam est ingeni ac sigularis cui quid̃ portenti sinule eẽ
uisum est posse aliquẽ inueniri oratorem qui aliquie mali
face ddꝰ obessetq ei quen defende̾t facit eui ꝯiecturam cꝯ¬

Expanded text:
obesset ei, pro quo diceres; idque memoria teneo, cum mihi sermo cum hoc Crasso, multis audientibus, esset institutus Crassusque plurimis verbis eloquentiam laudaret tuam, dixisse me cum ceteris tuis laudibus hanc esse vel maximam quod non solum quod opus esset diera in te summe esse laudanda, illud vero improbi esse hominis et perfidiosi, dicere quod alienum esset et noceret ei, pro quo quisque diceret; qua re non sibi eum disertum, qui id non faceret, videri, sed improbum, qui faceret. Nunc, si tibi videtur, Antoni, demonstres velim, qua re tu hoc ita magnum putes nihil in causa mali facere, ut nihil tibi in oratore maius esse videatur.et consuetudinis meae mediocritate. Crassi quidem responsum excellentis cuiusdam est ingeni ac singularis; cui quidem portenti simile esse visum est posse aliquem inveniri oratorem, qui aliquid mali faceret dicendo obessetque ei, quem defenderet; facit enim de se c
Abbreviated transcription (Latin):
opis ut aiint iste a pũo sũmo studio sũnuis doctorib. Nchel
dicauo de ingenio cui par ueuo fuit etem̃ te dicentens qu
audir et neno unꝙͣ tam despitiem fuit qui sperarẽt ã neeliꝰ
aut codera se rosse mõ dice̾ crasso dicente nemo tam ari

Expanded text:
operis, ut aiunt, iste a puero, summo studio, summis doctoribus. Nihil operis, ut aiunt, iste a puero, summo studio, summis doctoribus. Nihil dicam de ingenio, cui par nemo fuit: etenim me dicentem qui audiret, nemo umquam tam sui despiciens fuit quin speraret aut melius au
Abbreviated transcription (Latin):
libuatus ꝙ nueltis tũ alus ami ͥ solebam unde ẽt̃i illa tãta tua ĩ
causa ducautas nec eiũ ista te actegisse aibitrabar que diligẽ¬
tissie cognosce et undiq tollegisse usuq doctum partem corit¬
xisse uideo ꝑtem a piobasse neq es muiꝰ eloquẽtiam tuã et ulto
magis uirtutem et diligẽtiam admiror et suuul gaudeo udiͦ
isedtũ quiduami est qͥd̾ dixisti fore ut tibi ignofee̾mꝰ si coqͥ¬
sceuius que te causa in suonem impuliss que est eni alia
sã nisi ꝙ nobuis et hormu adolescentiũ studio qui te actentiⁿͫ
audierunt moi em gerc̾ uoliusti
uiu ille admieꝰ Iuquit omem recusationt crrasso uoluu aue
ego paulo aute sciebam uel pudentia uel iuuitiq uelo
en dice de tai suauu hoĩe fastidiosiq ad hoc genus synome
accede̾ di em̃i potuit dic̾e consularem se hoiẽm et cẽsorue
cadtiu nr̃a causa est du etate affe̾t. quaduemuo itmor est
An sehec nescire que ego stro que cursum arripui que pistetm

Expanded text:
ua in causis divinitas; nec enim te ista attigisse arbitrabar, quae diligentissime cognosse et undique conlegisse usuque doctum partim correxisse video, partim comprobasse; neque eo minus eloquentiam tuam et multo magis virtutem et diligentiam admiror et simul gaudeo iudicSed tamen quidnam est id quod dixisti fore, ut tibi ignosceremus, si cognossemus, quae te causa in sermonem impulisset? Quae est enim alia causa, nisi quod nobis et horum adulescentium studio, qui te attentissime audierunt, morem gerere voluisti?' Tum ille 'adimere' inquit 'omnem recusationem Crasso volui, quem ego paulo ante sciebam vel pudentius vel invitius, nolo enim dicere de tam suavi homine fastidiosius, ad hoc genus sermonis accedere. Quid enim poterit dicere? Consularem se esse hominem et censorium? Eadem nostra causa est. An aetatem adferet? Quadriennio minor est. An se haec nescire? Quae ego sero, quae cursim arripui, quae subsicivis
Abbreviated transcription (Latin):
¶am uitupandi p̃cepta contrarus eꝓ uicus sumenda esse
pspituũ est siuul est illud ante oculos nec bonũ uirũ pprie
et copiose laudari sine ututinu net imꝑburu nota .i ac uitu¬
pari sure uicioꝵ ragnitiont satis insignte atq aspe poss
¶lls huit locit laudandi ac uituꝑ audi sepe nobis. est utcdũ

Expanded text:
am vituperandi praecepta contrariis ex vitiis sumenda esse perspicuum est; simul est illud ante oculos, nec bonum virum proprie et copiose laudari sine virtutum nec improbum notari ac vituperari sine vitiorum cognitione satis insignite atque aspere posse. Atque his locis et laudandi et vituperandi saepe nobis est utendum
Abbreviated transcription (Latin):
ut cãm suiculis ꝓsonis bene positis notare possima ut sunĩas
ymagurib ordinẽ locis ꝯ̃phendamꝰ Neq uerum ẽ quod ab Iner¬
tibus dicitur opprum memoriã ymaginũ ponde̾ et ebsturari
ꝑsebe Quare hac ex̃citatione non eruenda memoria es
si est ulla natur alis b ctesi latet euocanda est ¶ Authios¬

Expanded text:
oris, eam singulis personis bene positis notare possumus, ut sententias imaginibus, ordinem locis comprehendamus. Neque verum est, quod ab inertibus dicitur, opprimi memoriam imaginum pondere, et obscurari ellet,perscribere. Quare hac exercitatione non eruenda memoria est, si est nulla naturalis: sed certe, si latet, evocanda est. CAPUT XX
Abbreviated transcription (Latin):
d opus est sed sepe id obest uel maxe i narranto non solũ ꝙ ob¬
sturitatem affert seciam ꝙ eã uirtutem ã narrationis ẽ maxa
at iocunda et ad ꝓsuadend̾ occupata sit tollit uideant illam nã
ip̃a est que excellit pꝯꝙͣ excessit ex ephebis ꝙͣ louga ẽ narratio
uarie Iocindeq narrantur Qd̾ sibant breuitatem quesissẽt
effertur iuius ad sepulcheum uenunꝰ. In Ignẽ posita est decem
wed et festuntatem h narratio distincta psonis et int̾puncta
simonib et est prebabiliꝰ si qued gestum ẽẽ dicastũ et iã ꝙͣ .d ͫ
non ẽẽ obsturum in re narranda ꝙͣ ã in p̾ncipio aut In arͭ
obstura est ꝙ ceta uel quia si quo alio in loco est dieticiu quid
dstieriꝯ tatum perit quod ita dictumt est uarratio abstura ho
alio loco planis narrationis unus est i cã locꝯ ¶ Erit acitẽ
apitua or̃o narratio si ubis usitatis. si oadie̾ teneto⁊ ꝯẜuato
si uoti int̾rupte norrabitur ¶Sed qñ rtend̾ sit ã nou sit nar¬

Expanded text:
obscuritatem adfert, sed etiam quod eam virtutem, quae narrationis est maxima, ut iucunda et ad persuadendum accommodata sit, tollit. Videant illa nam is postquam excessit ex ephebis quam longa est narratio!ervarie iucundeque narrantur. Quod si hanc brevitatem quaesisset: effertur, imus, ad sepulcrum venimus, in ignem imposita est, fere decem Sed et festivitatem habet narratio distincta personis et interpuncta sermonibus, et est et probabilius, quod gestum esse dicas, cum quem ad modum non esse obscurum in re narranda quam aut in principio aut in arguobscura est quam ceterae, vel quia, si quo alio in loco est dictum quid obscurius, tantum id perit, quod ita dictum est, narratio obscura totalio loco planius, narrationis unus est in causa locus. Erit autem perspicua narratio, si verbis usitatis, si ordine temporum servato, si non interrupte narrabitur. Sed quando utendum sit aut non sit nar
Abbreviated transcription (Latin):
caus elaborare soleo ꝙͣ ut ne ꝙͥ obsim non qͥn enitendũ sit in
utroq / stũ multo est turpius oratori nocusse uideri cause
ꝙͣ nou profuisse ¶ quid hoc loco nos inter nos catulle aͥn h ͨ
ut suat ꝯtẽnenda ꝯͥfeminꝰ: au̾me inquit ille sed cesar de isto¬

Expanded text:
causis, elaborare soleo, quam ut ne quid obsim; non quin enitendum sit in causis, elaborare soleo, quam ut ne quid obsim; non quin enitendum sit in utroque, sed tamen multo est turpius oratori nocuisse videri causae quam non profuisse. Sed quid hoc loco vos inter vos, Catule? An haec, ut sunt contemnenda
Abbreviated transcription (Latin):
quod habeaui id amplector exorneni exagcm ibi ꝯmorte
ibi habitem ibi heream. uit a malo uicioq cai se ita
recedam nou ut me defuge̾ appareat s ut totũ bouo ille
ornando et augendo dissilatũ añ obrual et si cã ẽ t̃ar¬
firi queq maxia tueor siue plura sunt suic aliquod
mnũ siuaurem in ꝯsiliatiane aut ꝓmatione cuu se est
firmior ẽẽ oratio ꝙͣ in ꝯfirmandis nr̃is ⁊ebus p̃t oĩa in illiu
illa que facilliã bidentur quĩ que difficiliora sinis non possu
pro nicͥo uire sũmo unũ a̾ molesto aut difficili arto & lato
sut quis em̃ est qui face̾ non possit srtũ eto de nea nũt non
aliorui facultat cisputo confireor meq si qua p̃mat rey
uehementiaita cede solere ut nõ mõ non abiecto s ne rerecto
siut non fugiendi hostis s capiendi loci causa accessisse bide¬
ar ¶ Atiũ est illud quod ego oratori maxie cauendũ et pro¬
iudendum puto qd̾q me sollicitare sume solet non tam ut ꝓsi

Expanded text:
quod habeam, id amplectar, exornem, exaggerem, ibi commorer, ibi habitem, ibi haeream; a malo autem vitioque causae ita recedam, non ut me id fugere appareat, sed ut totum bono illo ornando et augendo dissimulatum obruatur; et, si causaima quaeque maxime tueor, sive plura sunt sive aliquod unum; sin autem in conciliatione aut in permotione causa est, firmior esse oratio quam in confirmandis nostris rebus potest, omnia in illum illa, quae facillima videntur, quoniam quae difficiliora sunt, non possum, mihi pro meo iure sumo: unum, ut molesto aut difficili argumento auserit; quis enim est, qui id facere non possit? sed tamen ego de mea nunc, non de aliorum facultate disputo confiteorque me, si quae premat res vehementius, ita cedere solere, ut non modo non abiecto, sed ne reiectsic, ut non fugiendi hostis, sed capiendi loci causa cessisse videar; alterum est illud, quod ego maxime oratori cavendum et providendum puto quodque me sollicitare summe solet: non tam ut prosim
Abbreviated transcription (Latin):
Ne quidͥ a te tum dactior in parte tum etꝭ audacior
factꝰ iani ad iecandũ nou eiũ uereor ne quis me in isto gͤ
fritanos marios cathones lepidos peulisti ¶ habtis ca
⁊eliqua nascunt᷑ oĩa Ego em̃ quoad ualui cam̃ agg̃ssus
at omia cogitando quoad face̾ potui ꝑsetutꝰ tũ et arta

Expanded text:
inquit 'et cum doctior per te, tum etiam audacior factus iam ad iocandum; non enim vereor ne quis me in isto genfricanos, Maximos, Catones, Lepidos protulisti. Sed habetis ea, reliqua nascuntur omnia. Ego enim cum ad causam sum adgressus atque omnia cogitando, quoad facere potui, persecutus, cum et argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
ac defmta sunt q̃ plerumq ut aute dixi laudati ma¬
gis ꝙͣ rideri solent ¶ͭ qũt que sunt in re et ip̃a sentẽtia
ꝑtib fsunt ĩnuabeilia gn̾ibus pauca eyspectationib em̃
risꝯ mouentur Itaq imbuendꝰ est is qui iacose uelet dice̾
quasi natura quadam apta adh gu̾a et morib ut ad tꝯq
modi genꝯ udiculi uultꝰ eiꝭ accomode ᷑ quiquid̾ quo seuior
est et tristier ut in te crasse hͨ illa que diciuitur seriosiora¬
uideri solent ¶Sz iam tu anthomi ꝙ te lyc diu̾sorio simõis
tui libent᷑ acquieturũ ẽẽ dixisti tꝙͣ in pontuũ diu̾teris n¬
ad amenũ n salubrem locim censeo ut satis duu te putes
requieuisse erit᷑ reliquũ confice̾ pgas ¶ Capliũ xiiii que

Expanded text:
ac definita sunt; quae plerumque, ut ante dixi, laudari magis quam rideri solent; haec autem, quae sunt in re ipsa et sententia, partibus sunt innumerabilia, generibus pauca; exspectationibus enim risus moventur. Itaque imbuendus est is, qui iocose volet dicere, quasi natura quadam apta ad haec genera et moribus, ut ad cuiusque modi genus ridiculi vultus etiam accommodetur; qui quidem quo severior est et tvideri solent. Sed iam tu, Antoni, qui hoc deversorio sermonis mei libenter acquieturum te esse dixisti, tamquam in Pomptinum deverteris, neque amoenum neque salubrem locum, censeo, ut satis diu te putes requiesse et iter reliquum conficere pergas.' 'Ego vero, atque
Abbreviated transcription (Latin):
cũ malis erat dixit displicere
¶Inũtunt᷑ a u̾ba ut crassus apud mꝑpernã iudicẽ
pro. culeone queniam doceret addant contra aculeonẽ gradi¬
cauo l eluiuꝰ lama defornus ut nostis qui quĩ int̾pellaret odiose
eciam illa uenusta ut in grauibz sentencus sic ecꝭ infacetus diui
de cubiculo alieuo a quo igne ne illud quid̃ pliuiũ distat quod
sunt ea que mages us dira a nte ridentur in quib ẽ nurra ͦ
res sane difficilis. expͥmenda enĩ sunt et ponenda ante oclõs
ea que uideant᷑ ⁊ uisilia quod est ꝓpͥum narratiois et q̃ suit
quod ridiculi ꝓpͥum est subturpiã cꝯ ex ͫ ut breuissim sit

Expanded text:
urmalis dixit displicere. Invertuntur autem verba, ut, Crassus apud M. Perpernam iudicem pro Aculeone cum diceret, aderat contra Aculeonem Gratidiano L. Aelius Lamia, deformis, ut nostis; qui cum interpellaret odiose,etiam illa venusta ut in gravibus sententiis, sic in facetiis— dixi "de cubiculo alieno." A quo genere ne illud quidem plurimum distat, quod sunt, eaque magis, ut dixi ante, ridentur; in quibus est narratio, res sane difficilis; exprimenda enim sunt et ponenda ante oculos ea, quae videantur et veri similia, quod est proprium narrationis, et quae sint, quod ridiculi proprium est, subturpia; cuius exemplum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scon eiecta luigua bucris influentib ⁊isꝰ est ꝯuotꝰ nichil tã
marcie silẽ uisum est ui c̾tio panario mentũ meidendo iͣ¬
torquenti ut dicet si quid uellet si nurẽ fregils
¶Eciant illa q̃ minuendi aut augendi

Expanded text:
 eiecta lingua, buccis fluentibus; risus est commotus; nihil tam Manciae simile visum est; ut cum Tito Pinario mentum in dicendo intorquenti: "tum ut diceret, si quid vellet, si nucem fregisset." Etiam illa, quae minuendi aut augendi
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuatum. tabule pactum. quẽtum stipulaͦ Que a̾ scripta nõsunt
ea ã ꝯfuetudins aut contientis hõmũ et q consensu obtinẽtur atzei
de more maioꝵ de pulsanda inuiria de ulcistenda de om̃i ꝑte iuris si
imprudentes ã necessitate aut casu quiipiam fecerunt quod nou ꝯte¬
detur hus qui suasponte ⁊ uoluxtate fecissent Ad tius facti dep̃catõe
disceptatio u̾setur in si̾ptis N Recte intelligis isto emͣ intelicõ expoito
munus promissionis confecers sunt ĩgitar ambigmi duob adu̾sarus

Expanded text:
tabulae pactum conventum stipulatio. Quae autem scripta non sunt, ea aut consuetudine aut conventis hominum et quasi consensu obtinentur. Atque etiam  de legibus, de more maiorum, de propulsanda iniuria, de ulciscenda, de omni parte iuris. Si imprudenter aut necessitate aut casu quippiam fecerit, quod non concederetur eis qui sua sponte et voluntate fecissent, ad eius facti deprecationem disceptatio versatur in scriptis. P. Recte intellegis; isto enim exposito munus promissi omne confecero. Sunt igitur ambigui duobus adversariis
Abbreviated transcription (Latin):
tad uel aneuste dissite̾ it di alctici qui uppellã: uelut oratoremdecet a¬
te expioniẽ illus tehor ne ixcitationt et subtiliꝰ disputandi et comose
turpib quã p̃t hr̃e orator sunt illis maxiã reꝵ artib facłtatẽ u copiõ
quate hoc cibi suit mi ciceri que exposin quasi ndecia fontĩ illoꝵ ad qͣs
si hus isdem ducib aluisue ꝑuen̾is tum et hrcip̃a ineliq multo maiora.
aliucognostes dtgo uerr at magno quid̃ stadis int patet nuultiq t̾x
tius priarissimis munib muillumi mauis expetto

Expanded text:
eadem vel anguste disserere, ut dialectici qui appellantur, vel, ut oratorem decet, laeadem vel anguste disserere, ut dialectici qui appellantur, vel, ut oratorem decet, late expromere, illius exercitationis et subtiliter disputandi et copioseturpibus quam potest habere orator sine illis maximarum rerum artibus facultatem aut copiam ? Qua re haec tibi sint, mi Cicero, quae exposui, quasi indicia fontium illorum; ad quos si nobis eisdem ducibus aliisve perveneris, tum et haec ipsa melius et multo maiora alia cognosces. C. Ego vero ac magno quidem studio, mi pater, multisque ex tuis praeclarissimis muneribus nullu
Abbreviated transcription (Latin):
uretur exemplis hus quibus ideiscuptor a̾ si id non pot̾ĩt quibus
alii quod excipiendũ putant exceperuit Querenda ecꝭ ratio est
si q̃ pocũ inueniri quare non sit exceptũ a̾ Inqualex a̾ Initilis
futura. dice᷑ ã alia causa obtemꝑandi alia abregandi dissentire
inꝯsilio at in mentestriptaris non inu̾bis ac ir̃is uim legis poĩtã esser
defendit quo nehil excepit intelligi landabis ne duticula pectatis dader¬
pareatur ¶ deinde genꝰ eiusmõi calliditatꝭ ⁊ calume traha᷑ inadiũ iu̾ditꝭ
cũ quadam iniudiosa q̃rela sesi incidet imprudentie cã que non ad de¬
lictim s ad caui necessitatem ue ptineat quod genus paulo actigimiꝰ
s̾pti tad ad hoc genus cãc t̾niũ tñfferãtur. Nam quib in locis abiguo
ex hus q̃ sumpta stiani efficiatu ⁊uera a falsis uerisiliã ab iner edibilib
dundicate et distinguc ⁊ aut male sinupta a male ꝯtlusa rpbende̾ et

Expanded text:
vtetur exemplis eis quibus idem scriptor aut, si id non poterit, quibus vtetur exemplis eis quibus idem scriptor aut, si id non poterit, quibus alii quod excipiendum putarint exceperint. Quaerenda etiam ratio est, si qua poterit inveniri, qua re non sit exceptum: aut iniqua lex aut inutilis futura dicetur aut alia causa obteinperandi alia abrogandi; dissentire in consilio atque in mente scriptoris, non in verbis ac litteris vim legis positam esse defendet quodquepareatur. deinde genus eius modi calliditatis et calumniae trahatur in odium iudicis cum quadam invidiosa querella. Et si incidet imprudentiae causa, quae non ad delictum, sed ad casum necessitatemve pertineat, quod genus paulo ante scripti, eadem ad hoc genus causae tertium transferantur. nam quibus locis in ambiguo ex eis quae sumpta sunt efficiatur et vera a falsis, veri similia ab incredibilibus diiudica
Abbreviated transcription (Latin):
ã absurdum / a inutile ã Inquũ aut turpe ẽẽ defendit ã et discrepa-¬
re ꝙͣ acet̾is seriptꝭ nel alioꝵ uel maxime si potuit eiusdem queqz de¬
fendet ip̃e canrem et suiam quẽnis prudentem et iustium hoiẽz si
intetur cuuire expoi̾ta recitatione uti oportebu ¶deide instare adu¬
sarie itare nouare Int̾rogare nũ a̾ scriptum neget aut contra
factum inficietur post iudicem ad un scripti uocet hac ꝯfirmatioe
usas amplificet rem lege laudanda audaciama ꝯputet eius qui qͣ
fensionẽ cũ adusariꝰ aliud uoluisse aliud sensisse st̾ptorẽ alud stͥpsisse
dicat non ec̃ ferendũ a quoꝙͣ potius latoris sensum ꝙͣ alege expliͥ
cur ita stripẜat si ita non seuszit cur cumr ta ulane se̾xta sint neglerit
q̃ nasꝙͣ scripta sunt profat cur prudetissios in st̾bendo uiros sume
sculticie pucet esse dauinandos quid impedierit striptorem qum a
exciꝑer illud quod aoͥu̾sariꝰ tꝙͣ si exceptum eẽtita se dicit ẽẽ secutũ

Expanded text:
rdum aut inutile aut iniquum aut turpe esse defendet aut etiam discrepare cum ceteris scriptis vel aliorum vel maxime, si potuerit, eiusdem; quamque defendet ipse, eam rem et sententiam quemvis prudentem et iustum hominem, si nitetur, eum re exposita recitatione uti oportebit, deinde instare adversario, iterare renovare interrogare num aut scriptum neget aut contra factum infitietur. post iudicem ad vim scripti vocet. Hac confirmatione usus amplificet rem lege laudanda audaciamque confutet eius qui, cufensionem, cum adversarius aliud voluisse aliud sensisse scriptorem, aliud scripsisse dicat, non esse ferendum a quoquam potius latoris sensum quam a lege explicari. Cur ita scripserit, si ita non senserit? Cur, cum ea quae plane scripta sint neglexerit, ae nusquam scripta sint proferat? Cur prudentissimos in scribendo viros summae stultitiae putet esse damnandos ? Quid impedierit scriptorem quo minus exciperet illud, quod adversarius, tamquam si exceptum esset, ita se dicit secutum?
Abbreviated transcription (Latin):
cãr a non fuisse a canta aut non sibi soli a̾ ꝯmodius potuisse idem
consequi Non hus se ẽẽ moribz non ea uita aut nubios ar motus a
aut locum non ydoneum aut multos arbitros quor crede neni a nõ
s tã aͥ c̾tum ut id sustiꝑet quod occultare non poss n tã ametens
ue penas ac iudicia ꝯtenuẽt/ Consequentia aũt diluet exponendo
non ẽẽ illa c̾ta mdicia facti que eciam nullo diuun Io ꝯsequi rosseastz
potit exͣ siugilis ex i̾phensionis locis de quib añ dictum ẽ i felle᷑
harum cãꝵ pͥncipia supiciosa ac̃bitatem ab accusato r̾ponentur

Expanded text:
causarum, aut non fuisse aut non tantas aut non sibi soli aut commodius potuisse idem causarum, aut non fuisse aut non tantas aut non sibi soli aut commodius potuisse idem consequi, aut non eis se esse moribus, non ea vita, aut nullos animi motus aut aut locum non idoneum aut multos arbitros, quorum crederet nemini, aut non se tam apertum, ut id susciperet, quod occultare non posset, neque tam amentem, ut poenas ac iudicia contemneret. consequentia autem diluet exponendo non esse illa certa indicia facti, quae etiam nullo admisso consequi possent, poterit in singulis ex reprehensionis locis de quibus ante dictum est refellet. harum causarum principia suspiciosa ad acerbitatem ab accusatore ponentur,
Abbreviated transcription (Latin):
diq ue aristenẽtin reus im̃ sua cautioue effecisse testis effuge
non xoss ¶Demde inguli laudentur ¶ Aue aut̾ aeñt laudabilia
s obtuatates erunt aut tenues os m erit non tẽ ex fortuna fidem
pondemdani aui ros eẽ hmus⁊ ri locuphetissiõ: testes qui d qued aga
sauilesiere possint dm pueftionec aut postula ͦ ut habeautur cãz
adiuuabunt ꝯfirmandum p̃mũ erit genus quosuonũ dicendũ
de ui doloris de opmnone maio⁊ qui remotain inisi perbassent c̾te
repudiassent de institutis athemensiũ rodioꝵ. doctissior honuẽ
apud quos etꝭ id quod ac̾bissimũ est libĩ cuiesq corquent de nr̃o
el prudentissior hõmũ institutis qui cum in onõs de sruis qri nolun¬
seut tũ de incestu et ꝯuiracione que facia me ysule ⁊ qui rendũ
⁊ intditata pu̾i̾lq ddͣ⁊un facienda fides dili ͭ tõ et suit cupiditate
questũ dictaqz questinus argumentis et comecturn pondanda at
hec accusationis fere membra sunt defensionis a p̃mã infirmatio

Expanded text:
is teneretur reus, ipsum sua cautione effecisse, testis effugere non posse; deinde singuli laudentur—quae autem essent laudabilia si obscuri testes erunt aut tenues, dicendum erit non esse ex fortuna fidem ponderandam aut eos esse cuiusque rei locupletissimos tests, qui id, quod agaitae aut postulatio, ut habeantur, causam adiuvabunt, confirmandum primum genus erit quaestionum; dicendum de vi doloris, de opinione maiorum, qui rem totam, nisi probassent, certe repudiassent; de institutis Atheniensium, Rhodiorum, doctissimorum hominum, apud quos etiam—id quod acerbissimum est—liberi civesque torquentur, de n prudentissimorum hominum institutis, qui cum in dominos de servis quaeri noluissent, tamen de incestu et de coniuratione, quae facta me consule est, quaerendum esse et sine cupiditate quaesitum dictaque quaestionis argumentis et coniectura ponderanda. Atque haec accusationis fere membra sunt. defensionis autem primum infirmatio
Abbreviated transcription (Latin):
et modice benuiolen᷑ iudicũ colligẽtur siarratio aũt accusatoris
a membratun gesu negocii suspiciosa explicatio sparsis õib artis
aĩo ⁊ in incitade reo nutiganoi ãtq hac idem utri marine in pora
faciendũ alti frequentatione argnutoꝵ et carc̾uatione unuusa alti
si plaue causam redarguendo explicant cnuatione bt quid ualiu̾t
et masratione ad eitremũs  nde michi iam bide or quẽ admo¬

Expanded text:
et modice benevolentia iudicum conligetur. Narratio autem accusatoris erit quasi membratim gesti negoti suspiciosa explicatio, sparsis omnibus argumentis, animorum incitandi, reo mitigandi. Atque hoc quidem utrique maxime in peroratione faciendum; alteri frequentatione argumentorum et coacervatione universa; alteri, si plane causam redarguendo explicarit, enumeratione, ut quidque diluerit, et miseratione ad extremum. C. Scire mihi iam videor quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ̃ qu audient magis ⁊ ipuius actessrit is uincat necesse ar Alon cĩ
tor ẽt defimiat omne udien e orapte lani profectami ab eo delesxi
ꝯtratio pͥniu uboꝵ In quo ec si ꝓpius accedit ad ꝯsuetudie mẽte
simeis defensoris defruitio tũ accusator sina legis intetua Negat
en proban oportere tos qui leges stripsegint ne ratum hrnẽ
iudiciũ si totum corruptum sit sibnus accusator eotrpto su nõ
resiuide utitur ⁊quitate utiliͭ e equa si stbenda lex sit quaq tã
complectentu: In iudicus corourtis ea uno u̾bo p̃uaritationis ꝯr̃¬

Expanded text:
ei qui audient, magis et propius accesserit, is vincat necesse est. Non enim tor esse definiat omnem iudici corruptelam ab reo, defensor rborum, in quo, etiam si propius accedat ad consuetudinem mentemque sermonis defensoris definitio, tamen accusator sententia legis nitetur; negat enim probari oportere eos qui leges scripserint, ne ratum haberetur iudicium, si totum corruptum sit , si unus accusator corruptus sit, non rescindere; nititur aequitate utilitate quasi scribenda lex sit, quaeque tum complecteretur in iudiciis corruptis, ea verbo uno praevaricationis compre
Abbreviated transcription (Latin):
uel ad mĩa uel ad oĩ mͦ aĩos Iudicumn mouendos ex hus quesꝭ
dignitas postulabit d Mabeo ista Nunc ea q̃ tum quale it qͥt¬
quupiaui discepta ⁊ queri ex utraq ꝑte deceai ueliui audire
N confitent᷑ in isto gne̾ qui arnuũtur se id fecisse ipm̃ in quo
est unũ c̃terum ⁊ eligionis equitatis autem ius est dupleb ẽuius
altã a recta ceri et iuiti et ut dicitur tom ei eaui ratione defen

Expanded text:
dos ex eis quae sunt dignitas postulabit. C. Habeo ista; nunc ea quae, cum quale sit quippiam disceptatur, quaeri ex utraque parte deceat velim audire. P. Confitentur in isto genere qui arguuntur, se id fecisse ipsum in quo est unum, alterum religionis. aequitatis autem vis est duplex: cuius altera derecta veri et iusti et, ut dici