comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duratur. Tẽ enĩ dñs aqͣs in sangͥnẽ ꝯu̾tit:
cum de rerũ causis aliquis carnalit̾ sen¬
tit. Terra ꝓducit ranas: cum in aliqͦ gar.¬
rienti dominat᷑ uana loqͣcitas. Cyno¬
impetus. ⁊ canini mores. Mors pecoꝵ mor¬
tem designat cogitationũ. que pecorib
assimilari solent: qndo rationabili in¬
tellectu carent. Sic enĩ hõ ꝯꝑatꝰ ẽ. ium̃itis
insipientib ⁊similis factus est illis. Sex¬
ta est plaga. cũ tument uesicȩ. corrũ¬
puntur uiscera: qͦd fit dum interiora
mentis tument odio: ⁊ebulliunt tra.
Plaga uͦ grandinis in fructib: iniqͥta
ledit cum detrahit:dat saltꝰ. dum ad
carnales se extendit affectus. Plaga si¬
quidem tenebrarum. cecitatẽ designat
ammarum: quȩ palpabiles ẽẽ ꝯꝓbantur.
dũ ꝑu̾sa que mens cogitat: oꝑe ꝑpetͣnt᷑.
hoc enim palpabile ẽ: quod manu tangi
potest. Nota quod inter plagam grandi¬
nis ⁊ plagam tenebrarum: media ponit᷑

Expanded text:
duratur. Tunc enim Dominus aquas in sanguinem convertit, duratur. Tunc enim Dominus aquas in sanguinem convertit, cum de rerum causis aliquis carnaliter sentit. Terra producit ranas, cum in aliquo garrienti dominatur vana loquacitas. Cynoimpetus et canini mores. Mors pecorum mortem designat cogitationum, quae pecoribus assimilari solent, quando rationabili intellectu carent; sicut enim homo comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . Sexta plaga est cum tument vesicae, corrumpuntur viscera; quod fit, dum interiora mentis tument odio, et ebulliunt ira. Plaga grandinis in fructibus iniquitalaedit cum detrahit; dat saltus, dum ad carnis se extendit affectus. Plaga siquidem tenebrarum caecitatem designat animarum, quae palpabiles esse comprobantur, dum perversa, quae mens cogitat, opere perpetrantur. Hoc enim palpabile est, quod manu tangi potest. Nota quod inter plagam grandinis et plagam tenebrarum media ponitur
Abbreviated transcription (Latin):
il regina ꝯstituit᷑: quia qͥ sub ꝑuso magistro
bene uixit: citius ad regimen animarũ subli¬
mari ꝓmereret᷑. ut cũ dauid obtineat reg¬
num: cum xp̃o regnet inet̾nũ. Misit enĩ da¬
uid nuntios ad abigail: ipsa autẽ secuta
est eos. Nuntios dauid abigail seqͥt᷑: dum
qͥlib fidelis. eccłe doctores uita ⁊ morib imi¬
tatur. S ⁊ qͥnq puelle pedisseque ierunt
cum illa. Quinq pedisseque eius st̃. qͥnq
corꝑis sensa qui quasi puelle pedisseque eũ
abigail gradiuntur: dum ꝑmundiciam
continentie. cuilib& iusto seruientes obse¬
quunt᷑. Pharao uͦ qui ppłm di moysi di¬
iittere ꝑmisit. nec tam̃ dimisit: illos de¬
signat: qui uite melioris em̃dationẽ ꝓ¬
mittunt. nec culpã dimittunt: nec tam̃
uina dilationem quert̃: quoꝵ t̾ra diu̾sis
plagis affligit᷑ nec emollitur.⁊s ex con¬
suetudine peccandi. magis. ac magis. in

Expanded text:
il regina constituitur, quia qui sub perverso magistro il regina constituitur, quia qui sub perverso magistro bene vixerit, citius ad regimen animarum sublimari promeretur, ut cum David obtineat regnum, et cum Christo regnet in aeternum. Misit enim nuntios David ad Abigail; ipsa autem secuta est eos. Nuntios David Abigail sequitur, dum quilibet fidelis, Ecclesiae doctores vita et moribus imitatur. Sed et quinque puellae pedissequae ierunt cum illa . Quinque pedissequae ejus, sunt quinque corporis sensus, qui quasi puellae pedissequae cum Abigail gradiuntur, dum per munditiam continentiae cuilibet justo servientes obsequuntur. Pharao vero, qui populum Dei Moysi dimittere promisit, nec tamen divisit , illos designat, qui vitae melioris emendationem promittunt, nec culpam dimittunt; nec tamence corvina dilationem quaerunt. Quorum terra diversis plagis affligitur, nec emollitur, sed ex consuetudine peccandi magis a
Abbreviated transcription (Latin):
sorib uͦ fuis comuuiũ ꝑant: quia uacan¬
tes ocio. adulantium confabulationes
amant. Accusat nabal dauid. ⁊ diẽ. Ho¬
die inc̾reuerunt serui: qui fugiunt do¬
minos suos. Pu̾si siqͥdẽ p̃lati dolent cũ
uident numerũ religiosoꝵ multiplicari:
timent cum uident dauid. idẽ. bonos
subditos ungi in regem: ⁊ saul deici. id
est. ꝑu̾sos p̃latos. honore p̃lationis pͥua¬
ri. S qͣre timent: Ne ⁊ ipsi pͥuentur ho¬
norib : ne loco eoꝵ restituatur aliqͥs me¬
lior. Et indicait abigail nabal omnia
uerba q̃ audierat a dauid: ⁊ emortuũ ẽ.
coreius intrinsecus ⁊ factus est quasi la¬
pis. Bonisiquidẽ subditi ꝑu̾sos magistros
de negligentia commonent: s ex cõmo¬
intione deteriores fieri qͣndoq solent. Et̃
emortuum est cor nabal: ⁊ factus est qͣsi
lapis: cum aliquis morte ꝑpetua indu¬
ratur in peccatis. Post mortẽ nabal. abiga¬

Expanded text:
soribus vero suis convivium parant, quia vacansoribus vero suis convivium parant, quia vacantes otio, adulantium confabulationes amant. Accusat Nabal David, et dicit: Hodie increverunt servi, qui fugiunt dominos suos . Perversi siquidem praelati dolent, cum vident numerum religiosorum multiplicari: timent, cum David vident, id est bonos subditos, ungi in regem; et Saul dejici, id est perversos praelatos honore praelationis privari. Sed quare timent? ne et ipsi priventur honoribus, ne loco eorum restituatur aliquis melior. Et indicavit Abigail Nabal omnia verba, quae audierat a David, et emortuum est cor ejus intrinsecus, et factus est quasi lapis. Boni siquidem subditi perversos magistros de negligentia commonent, sed ex commonitione deteriores fieri quandoque solent. Et emortuum est cor Nabal, et factus quasi lapis, cum aliquis morte perpetua induratur in peccatis. Post mortem Nabal, Abiga
Abbreviated transcription (Latin):
lapidum fuit: quia ꝑ obstinationem us¬
q infinẽ cor impenitens gessit. Sunt eciã
Ex correctione factꝰ est manasses meliorna¬
bal ex commonitione det̾ior: pharao ex
afflictione durior. Manasses in carce posi¬
tus. cathenis : ꝯpedibꝰ astrictꝰ. d̾m ꝯgnouit:
qͣmie pͥꝰ lib̾ agnosce̾ noluit. Tales sunt qͥdã
claus trales. qui quamdu sui iuris sunt.
ꝑuerse uiuunt: dum uͦ inclaustro quasi in
carcere tinentur astͥcti. cathenis obedien¬
tie. scilicet ⁊ timoris: dũ cõpedes etiam ad¬
duntur. quia uagariuel egredi foras ñ
ꝑmittunt᷑: fit qͣndoq ut d̾m quẽ pͥꝰ des¬
pixerant. correpti diligant: ⁊ qͥ fecerant
de lib̾tate seruitutem. faciant de necessita
deuotos reddit ꝑ correctionẽ aliena potestas.
Nabal u̾o designat qͦsdam doctores. qͥ ex
commonitione fubditoꝵ funt detiores:
qui pueris dauid cybum negant: qͥa puri
uiu̾e uolentib uerbũ di ñ ꝓpinant. Ton¬

Expanded text:
lapidum fuerit, quia per obstinationem uslapidum fuerit, quia per obstinationem usque in finem cor impoenitens gessit. Sunt etiam Ex correctione rex Manasses factus est melior , Nabal ex commonitione deterior , Pharao ex afflictione exstitit durior . Manasses in carcere positus, catenis et compedibus astrictus, Deum cognovit, quem prius liber cognoscere noluit. Tales sunt quidam claustrales, qui quandiu sui juris sunt, perverse vivunt. Dum vero in claustro quasi in carcere tenentur astricti catenis, obedientiae scilicet et timoris; dum compedes etiam adduntur, quia vagari vel egredi foras non permittuntur; fit quandoque, ut Deum, quem prius despexerant, correpti diligant; et qui fecerant de libertate servitutem, faciant de necessitatdevotos reddit per correctionem aliena potestas. Nabal vero designat quosdam doctores, qui ex commonitione subditorum fiunt deteriores; qui pueris David cibum negant, quia pure vivere volentibus verbum Dei non propinant. Ton
Abbreviated transcription (Latin):
iuslibet obstinati: qui dũ patͥs exercitũ
fugeret: contigit ut condense quercui eͥ¬
nib inhereret. Absalon pax patͥs inter¬
pretatur: qͥa pat̾ licet eũ ꝑsequentẽ pa¬
tiebat᷑. ñ pax filii. qͥ patrem nolebat
pati. Qrcus intꝰ durior: excerius uͦ fra¬
gilior eẽ comꝓbatur. Cui absalon sus¬
pensus inheret: quia int̾ius obstinati¬
onẽ m̃tis. exterius uero fragilitatẽ car¬
nis comitat᷑. Crinib inherens suspen¬
dit᷑: quia suꝑfluitatis amore detinẽt᷑. Mu¬
lus autẽ cui insederat ꝑtransiit. s ipse q̃r¬
cui suspensus inhesit: quia luxuria ⁊ do
lus cui semꝑ seruierat ꝑiit. i s pena pec¬
cati remansit. Tribꝰ lanceis. idest. auari¬
cia. suꝑbia. ⁊ luxuria. cor enis ꝑforat᷑
unde ⁊usq in hodiernũ diẽ. aceriuuis
magnꝰ lapidum suꝑ eum ꝓicitur. ⁊ qͥa
peccatoꝵ. siue supplicioꝵ multitudine
inẽt̃nũ guat᷑. Necmirũ si magnꝰ aceruus

Expanded text:
juslibet obstinati, qui dum patris exercitum juslibet obstinati, qui dum patris exercitum fugeret, contigit ut condensae quercui crinibus inhaereret. Absalon pax patris interpretatur, quia pater eum licet persequentem patiebatur, non pax filii, qui patrem nolebat pati. Quercus, intus durior, exterius vero fragilior esse comprobatur. Cui Absalon suspensus inhaeret, quia interius obstinationem mentis, exterius vero fragilitatem carnis comitatur. Crinibus inhaerens suspenditur, quia superfluitatis amore detinetur. Mulus autem, cui insederat, pertransiit, sed ipse quercui suspensus inhaesit, quia luxuria lus, cui semper servierat, periit, sed poena peccati remansit. Tribus lanceis, id est avaritia, superbia et luxuria, cor ejus perforatur. Unde et usque in hodiernum diem acervus magnus lapidum super eum projicitur, quia peccatorum sive suppliciorum multitudine in aeternum gravatur. Nec mirum si magnus acervus
Abbreviated transcription (Latin):
tis grauitate dolor: ex certitudine senec¬
tutis. ñ obstinatio. s humilitas. ⁊ afflic¬
tio seqͥ deb̾et. s forsitan fumculus tͥplex.
quo ligatur senex. facile rumpit᷑. Tri¬
plex funiculus. est praue consuetudims
usus: qui ex tribꝰ conficitur. quando me¬
ditatio sermoni. sermo oꝑationi. abotio¬
sis complicatur. Dum enim apuericia in
mente senis ꝑ cogitationẽ semitam feci̾t
uoluptas. in sermone uanitas. in oꝑe ꝑ
uersitas : qͥd aliud agitur. nͥ qͦd inconsu¬
etudinem quasi infunẽ hec tria torq̃.¬
antur: Est autẽ laqueus in fune. dulce¬
do temꝑalis inconsuetudine: cͥeũdatio fu¬
nis. impedimenta sunt carnis. Dulcedi¬
ne gͥ decipim: consuetudine ligamͣ. Ille
autẽ laq̃um euaserat. ⁊ funiculũ ruꝑat:
qui dicebat. Anima mea erepta est de
laqueo uenantiũ: laqueus contritꝰ est.
⁊ nos lib̾ati sumꝰ. Absalon uͦ erinibꝰ in¬
herens quercui: duriciam designat cu¬

Expanded text:
tis gravitate dolor, ex certitudine senectis gravitate dolor, ex certitudine senectutis non obstinatio, sed humilitas sequi deberet. Sed forsitan funiculus triplex, quo ligatur senex, difficile rumpitur. Triplex funiculus, est pravae consuetudinis usus, qui ex tribus conficitur, quando meditatio sermoni, sermo operationi ab otiosis complicatur. Dum enim a pueritia in mente senis per cogitationem semitam fecerit voluptas, in sermone vanitas, in opere perversitas, quid aliud agitur nisi quod in consuetudinem quasi in funem haec tria torqueantur? Est autem laqueus in fune, dulcedo temporalis in consuetudine, circumdatio funis, impedimenta sunt carnis. Dulcedine igitur decipimur, consuetudine ligamur. Ille autem laqueum evaserat, et funiculum ruperat, qui dicebat: Anima mea erepta est de laqueo venantium, laqueus contritus est, et nos liberati sumus . Absalon vero crinibus inhaerens quercui , duritiam designat cu
Abbreviated transcription (Latin):
pondus laboris. ⁊ estum solis: portat mo¬
raliter pondus carnee fragilitatis: susti¬
net estum libidinis. Labore gͥ manuũ ad¬
nichilacur pondus temptationum: otio
multiplicatur temptatio. Labore. caro af¬
fligitur: ocio. nutrit᷑. Iuuenis autẽ in ocio.
quasi iuuencus sine iugo: qͥdũ ñ tenetur
obedientie uinculo. inequalitate frat̾ne
societatis. quasi bos lasciuiens. diseur
scl̃i huius. sola maior est senis obstinatio
qͥ morti ꝓximus. mortis aduentũ ñ ab hor¬
ret: qͥ quasi ad ostium mundi hꝰ positus.
foris spectat: nec tam̃ uite p̃sentis. ad¬
tendit eg̾ssum: nec ingressum fute ꝯside¬
rat. Audit nuntios mortis: ⁊ eredere non
uult cis. Tres sunt enĩ nuntii mortis: cass.
infirmitas. ⁊ senectus. Casꝰ dubia: infir¬
mitas grauia: senectus certa nuntiat. Ca¬
sus. mortẽ nuntiat latentem: infirmi¬
tas apparentẽ: senectus p̃sentem. Ex
incertitudine mortis timor: ex infirmita¬

Expanded text:
pondus laboris, et aestum solis. Portat mopondus laboris, et aestum solis. Portat moraliter pondus carnalis fragilitatis, sustinet aestum libidinis. Labore igitur manuum annihilatur pondus tentationum; otio multiplicatur tentatio vitiorum. Labore caro affligitur, otio nutritur. Juvenis autem in otio, quasi juvencus sine jugo, qui dum non tenetur obedientiae vinculo, in aequalitate fraternae societatis, quasi bos lasciviens, discurreculi sola major est senis obstinatio, qui morti proximus, mortis adventum non exhorret, qui quasi ad ostium mundi hujus positus foris spectat, nec tamen vitae praesentis attendit egressum, nec ingressum futurae considerat; audit nuntios mortis, et credere non vult eis. Tres sunt enim nuntii mortis: casus, infirmitas, senectus. Casus dubia, infirmitas gravia, senectus certa denuntiat. Casus mortem denuntiat latentem, infirmitas apparentem, senectus praesentem. Ex incertitudine mortis timor, ex infirmita
Abbreviated transcription (Latin):
eri. iuuenes ⁊ senes: ⁊ diu̾siꝰ tẽꝑibꝰ. scilicet
uesꝑe. ⁊ mane. ⁊ meridie: mane pueri:
meridie tuuenes: uesꝑe senes: mane mau¬
rus: meridie paulus⁊ uesꝑe gentianꝰ. hic
large accipimus iuuentutem: ut ñ tan¬
tum adolescentiam. s etiam maturã ẽc̃¬
p̃hendamus etatẽ. Hec ẽ etas labor con¬
grua. Inhac etate. paulus uolens redĩ¬
tẽis: mere: ñ solum instabat contemplatiom. sed
etiam labori. Sic etiam iacob eum rachel
⁊ lia. reu̾titur ad patriam: sic marie ⁊ mar¬
chel ⁊ lẏa iacob reutitur: qͣndo aliqͥs desi¬
derio bene oꝑandi gradiens. actiue ⁊ ꝯtẽpla¬
tiue uitȩ sociatur. bazarꝰ uͦ: inter p̃tatur
adiitus. Qͥ tunc resuscitat᷑: qñ aliquis hĩc
bonis oꝑib hinc lacͥmis. a morte peccati
lib̾at᷑. Nemo gͥ alabore excusatur. ñ pueri.
ñ iuuenes. ñ senes. sola tam̃ uiuentꝰ. portat
pondus diei ⁊ estus: portat materialiter

Expanded text:
eri, juvenes et senes, et diversis temporibus, scilicet eri, juvenes et senes, et diversis temporibus, scilicet vespere, et mane, et meridie. Mane pueri, meridie juvenes, vespere senes; mane Maurus, meridie Paulus, vespere Gentianus. Hic large accipimus juventutem, ut non tantum adolescentiam, sed etiam maturam comprehendamus aetatem. Haec est aetas labori congrua, in hac aetate Paulus volens redimere tempus, non solum instabat contemplationi, sed etiam labori ; sic etiam Jacob cum Lia et Rachel revertitur in patriam ; sic Mariae et Marchel et Lia Jacob revertitur, quando aliquis desiderio bene operandi gradiens, activae et contemplativae vitae sociatur. Lazarus vero interpretatur adjutus. Qui tunc resuscitatur, quando aliquis hinc bonis operibus, hinc lacrymis a morte peccati liberatur. Nemo igitur a labore excusatur; non pueri, non juvenes, non senes; sola tamen juventus portat pondus diei et aestus. Portat materialiter
Abbreviated transcription (Latin):
mentis: ut reu̾tantur ad agendã eurã car¬
nis. ñ indesidiis. s innecessariis. Semꝑ enĩ
caro querit affluentiam cybi. lib̾tatem
otii: necessaria uͦ impendenda sunt. non
subtrahenda. S ne uacet otio. dũ impen¬
ditur cybꝰ: seqͣntur q̃ ꝯueniunt asmo iu̾ga
scilicet ⁊ onꝰ. Uirga correctionis: ⁊onꝰ laboris.
homo interior ⁊ ext̾ior: ne dicatur eis. Qͥ d̃
hic statis totadie otiosi: Tota die ociosi
stant: qͥ omuni tẽꝑe uite sue. cessantes a bo¬
no oꝑe. inforo uane głe torpe. tes ꝑseue¬
rant. Audiant tam̃ p̃lati: causam ocii.
enim conducerent: Ad querendũ forsitan
honorẽ. ñ ad laborem: ad curiã. ñ aduine¬
am. Ibi agit᷑ de pondere pecunie. ñ de
quanaitate culpe: de examinatione ar¬
genti⁊ ñ de purgatione peccati. Sunt t̾n
bom p̃lati: qui oꝑarios ad laborẽ condu¬
cunt. ubo enĩ docent.⁊ exemplo p̃ceduiĩ.
Ad hunc laborẽ diu̾si ueniunt idẽ. pu¬

Expanded text:
mentis, ut revertantur ad agendam curam carmentis, ut revertantur ad agendam curam carnis, non in desideriis, sed in necessariis. Semper enim caro quaerit affluentiam cibi, libertatem otii. Necessaria vero impendenda sunt, non subtrahenda. Sed, ne vacet otio, dum impenditur cibus, sequantur quae conveniunt asino, virga scillcet et onus, virga correctionis et onus laboris. homo interior et exterior, ne dicatur eis: Quid hic statis tota die otiosi? Tota die otiosi stant, qui omni tempore vitae suae cessantes a bono opere, in foro vanae gloriae torpentes perseverant. Audiant tamen praelati causam otii.  conventum. Quo enim conducerent? Ad quaerendum forsitan honorem non ad laborem, ad curiam non ad vineam. Ibi agitur de pondere pecuniae, non de quantitate; culpae de examinatione argenti, non de purgatione peccati. Sunt tamen boni praelati, qui operarios ad laborem conducunt, verbo enim docent, et exemplo praecedunt. Ad hunc laborem diversi veniunt, id est pu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ comitantur morã: hi sunt qͥ exspec¬
tant cũ asino. nec ascendunt cũ ysaac in
montẽ aportantes paleas. ⁊stimulũ. que
ad asinum ꝑtinent: ñ ignem ⁊ gladiũ. q̃
ꝑtinent ad sacrificiũ. Ait em̃ abraham
ad pueros suos. Expectate hic cũ asino:
ego ⁊ puer cum adorauerimꝰ reu̾tem᷑ ad
uos. Pueri. sunt. pueriles sensꝰ anum. Qͥ
cũ asino expectant: quia tarditatẽ sc̃ꝑ
amant. Duo dicunt ẽẽ pueri: otiosi ui¬
delicet ⁊ tepidi: portantes stimulũ cał¬
nis: ⁊ paleas leuitatis. Abraham uͦ qui
int̾p̃tatur pater multarsi gentium. id est
anuus genitor multarũ cogitationũ eũ
ignẽ ⁊ gladiũ immanib. ꝑignẽ caritatẽ.
ꝑ gladiũ p̃dicationis uerbũ intelligimꝰ.
Portat gͥ ignem ⁊ gladiũ immanib: qui
quod amat ⁊ p̃dicat. uimplet oꝑib. E go
inqͥt ⁊ puer. reutemur aduos. Necẽe est ut
ambo redeant. idest uis rationis ⁊ puritas

Expanded text:
semper comitantur moram. Hi sunt, qui exspecsemper comitantur moram. Hi sunt, qui exspectant cum asino, nec ascendunt cum Isaac in montem, portantes paleas et stimulum, quae ad asinum pertinent, non ignem et gladium quae pertinent ad sacrificium. Ait enim Abraham ad pueros suos: Exspectate hic cum asino, ego et puer cum adoraverimus, revertemur ad vos . Pueri sunt pueriles sensus animi, qui cum asino exspectant, quia tarditatem semper amant. Duo dicuntur esse pueri, otiosi videlicet et tepidi, portantes stimulum carnis et paleas levitatis. Abraham vero, qui interpretatur pater multarum gentium, id est animus genitor multarum cogitationum, ascignem et gladium in manibus. Per ignem, charitatem; per gladium, praedicationis verbum intelligimus: portat igitur ignem et gladium in manibus, qui quod amat et quod praedicat, implet operibus. Ego, inquit, et puer revertemur ad vos. Necesse est, ut ambo redeant, id est vis rationis et puritas
Abbreviated transcription (Latin):
meditatio: illuminat᷑ cognitione ꝯtẽplatio.
ust enĩ cogitatio inm̃te: quasi fumꝰ in igne:
meditatio qͣsi flaniia cũ fumo: contẽpla¬
tio. ignis cũ flãma. sine fumo. Cũ autem
mens ad consideranda celestia laborat:
tunc cogitatio occupatione temꝑaliũ im¬
peditur. meditatio conturbatur otio: con¬
templatio curiositate reuocatur⁊ sic fit
qͣndoq mens ut otiosa uoluptate torpes¬
cat. Cũ gͥ hõ int̾ior iacet inlectulo uolup¬
tatis: dũ sompno torpescit mertie: ⁊ sõ¬
niis deluditur curiositatis: ꝯuocat ⁊ hor¬
tatur ext̾iorem: ut inclinet aurẽ rumorib.
loquatur uana: mollib induatur ⁊ ma¬
ne comedat: gallis cene t̾minet lectionẽ.
Cuntib dormitũ. surgentes ad uigilias ob¬
uient fr̃s: uigilantibꝰ illis dormiant: redeun¬
tib furgant. S meliꝰ forsitan ẽet. si nichil
dicẽnt: quam si subtͣctis sillabis aut dic
ditas otiosoꝵ. qui nicħ oꝑant᷑ ad hor̃a: s

Expanded text:
meditatio, illuminatur cogitatione contemplatio. meditatio, illuminatur cogitatione contemplatio. Est enim cogitatio in mente, quasi fumus in igne; meditatio, quasi flamma cum fumo; contemplatio, ignis cum flamma sine fumo. Cum autem mens ad consideranda coelestia laborat, tunc cogitatio occupatione temporalium impeditur, meditatio otio conturbatur, contemplatio curiositate revocatur, et sic fit quandoque, ut mens otiosa voluptate torpescat. Cum igitur homo interior jacet in lectulo voluptatis, dum somno torpescit inertiae, et somniis deluditur curiositatis, convocat et hortatur exteriorem, ut inclinet aurem rumoribus, loquatur vana, mollibus induatur, mane comedat, gallus coenae terminet lectionem, euntibus dormitum surgentes ad vigilias obvient fratres, vigilantibus illis dormiant, redeuntibus surgant. Sed melius forsitan esset, si nihil dicerent, quam si subtractis syllabis, aut dictditas otiosorum, qui nihil operantur ad horam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Est autem labor ⁊ otium int̾ioris hominiᷤ:
est labor. ⁊ otium ext̾ioris. Labor int̾ioris.¬
labor scientie: labor extioris. ex̾citiũ oꝑa¬
tionis. Scientie labor in tͥa diuiditur:
id est in labore discipline. exercitii ⁊ doc¬
trine. Inpuericia labor discipline: in iuuen¬
ture exercitii: in semo doctͥne ut qͥ nescit
inpueritia discat: qͥ didicit iniuuentute
ad usum ducat.: quod adusum duxit.
in senio doceat. Est ⁊aliꝰ labor int̾ior. sci¬
licet cogitationis ⁊ meditationis: ut ad
requiem ꝑueniat contemplationis: ut
siqͥd ꝑ obliuionem. sub nube dubitatio¬
nis lateat obscurum: fiat cogitatione li¬
quidum: meditatione liquidius: contẽpla¬
tione liquidissimum. Cum enim aliquid
de celestib offert memoria menti: pͥꝰ quasi ẽ¬
fusum incogitatione cernitur: pꝰt ea uͦ medi¬
tatione discernitur: adultimũ uõ contem¬
platione dinoscitur. Accenditur gͦ ꝯsidera¬
tione cogitatio: inflaminatur disc̃tione

Expanded text:
Est autem labor et otium interioris hominis, est labor et otium exterioris. Labor intlabor scientiae; labor exterioris, exercitium operationis. Scientiae labor in tria dividitur, id est, in laborem disciplinae, exercitii et doctrinae. In pueritia labor disciplinae, in juventute exercitii, in senio doctrinae, ut qui nescit, in pueritia discat; quae didicit, in juventute ad usum ducat; quod ad usum duxit, in senio doceat. Est et alius labor interior, scilicet cogitationis et meditationis, ut ad requiem perveniat contemplationis, ut si quid per oblivionem sub nube dubitationis lateat obscurum, fiat cogitatione liquidum, meditatione liquidius, contemplatione liquidissimum. Cum enim aliquid de coelestibus offert memoria menti, prius quasi confusum in cogitatione cernitur; postea vero meditatione discernitur; ad ultimum vero contemplatione dignoscitur. Accenditur ergo consideratione cogitatio, inflammatur discretione
Abbreviated transcription (Latin):
pitulo cęli. adam a capitulo ꝑadysi:
iudam a capitulo xp̃i Pͥmũ capitulũ fu¬
it in celo: scd̾m inꝑadyso: t̾cium in orto.
Inuno qͦ tam̃ p̃erat ds. In pͥmo pͥma cul¬
pa suꝑbie ⁊ inscdo inobedientie: int̾cio a¬

Expanded text:
pitulo coeli; Adam a capitulo paradisi; pitulo coeli; Adam a capitulo paradisi; Judam a capitulo Christi? Primum capitulum fuit in coelo, secundum in paradiso, tertium in horto. In unoquoque tamen praeerat Deus. In primo, prima culpa superbiae; in secundo, inobedientiae; in tertio a
Abbreviated transcription (Latin):
ext̾ꝰ molesti fiunt. Scito tam̃ qͦd qͥeqͥd
intus ⁊ ext̾e̾ delinqͥt᷑: in capitło ꝑ ꝯfessio¬
nem relaxatur. Hec est domꝰ uicina ꝑa¬
dyso: de domo ⁊ enim confessionis. fit tͦn¬
situs ad beatitudinẽ et̾ne pacis. Tres st̃
itaq domus. inquib hospitam̃: egͥssi
de carc̾ẽ antiqui hostis: domus uidelic&¬
iniȩ: domꝰ obedientie: domꝰ indulgen¬
tiȩ. In domo mniscdĩe. apud patrẽ susci¬
pumur. ꝑpietatẽ uisitat: in domo obe¬
dientie apud filiũ ꝑpassionẽ redemptiᷤ
mus renuntiantib peccato. affinis ẽ. e¬
gipto: scła domꝰ proficientib in bono.
ꝓxima est deserto. t̾cia delectantib ĩ dno
ꝯiuncta est ꝑadyso. E sto gͥ humilis: ut
sis in parachy so sublimis. Noli queso ẽẽ in
capitulo. sic̃ sathan incelo. uel sic̃ adã ĩ pa¬
radyso: unus enim desꝑat. alt̾ excusat.
Tanto aut̃ sathan det̾ior: quanto des pe¬
ratior. Annescis sathan expulsũ a ca¬

Expanded text:
exterius molesti fiunt. Scio tamen, quod quidquid exterius molesti fiunt. Scio tamen, quod quidquid intus et exterius delinquitur, in capitulo per confessionem relaxatur. Haec est domus vicina paradiso. De domo etenim confessionis fit transitus ad beatitudinem aeternae pacis. Tres sunt itaque domus, in quibus hospitamur egressi de carcere antiqui hostis, domus scilicomus indulgentiae. In domo misericordiae, apud Patrem suscipimur per pietatem visitati; in domo obedientiae, apud Filium per passionem redempti; mus, renuntiantibus peccato affinis est Aegypto. Secunda domus, proficientibus in bono proxima est deserto. Tertia delectantibus in Domino conjuncta est paradiso. Esto igitur humilis, ut sis in paradiso sublimis. Noli quaeso, esse in capitulo, sicut Satan in coelo, vel sicut Adam in paradiso. Unus enim desperat, alter excusat. Tanto autem Satan deterior, quanto desperatior. An nescis Satan expulsum a ca
Abbreviated transcription (Latin):
gulis assignantur officia. Considerat᷑
⁊ enim inpatre pietas miserationis: ĩ fi¬
lio affectus redemptionis. in sp̃u scõ.
beignitas remissionis. Mof̾ siquidẽ ꝑater
pietate. misit filium ut redimeret: ꝓmisit
tentis. ad filium humilitas obedientis. ad
spm̃ scm̃ remissio penitentis: Est gͥ capi¬
hit: ⁊ eisdem maluolus insidiat᷑. Sathan
adu̾sarius interp̃tatur: ⁊ sathan ẽ. qͥ ma¬
gistro contradicit: ⁊ fr̃ĩb adu̾sat᷑. Ad qͦm
dicitur. Unde uenis: De eo q̃rit᷑ ũn uem¬
at: qͥ numꝙͣ est stabilis: s semꝑ instabi¬
litatem uagus amat. Uñ ⁊ subditur. Cir¬
cuiui t̾ram: ⁊ ꝑambulaui eam. Hoc enĩ
solent ꝑu̾si fr̃s. fac̾e̾. officinas. parentũ
domos. uicinas eccłas uagando cireuire.
S cum sathan a facie domini exierit.
beato iob.⁊ substantie eiꝰ molestꝰ fuit. qͥa
quidam fr̃s ꝑu̾si. ⁊ cum ꝑmanent ĩ clau¬
stris. ⁊ cum excunt. bene uiuentib int. t

Expanded text:
gulis assignantur officia. Consideratur gulis assignantur officia. Consideratur etenim in Patre pietas miserationis, in Filio affectus redemptionis, in Spiritui sancto benignitas remissionis. Motus siquidem Pater pietate misit Filium ut redimeret, promisitentis, ad Filium humilitas obedientis, ad Spiritum sanctum remissio poenitentis? Est igitur capius detrahit, et eisdem malevolus insidiatur. Satan, adversarius interpretatur. Et Satan est, qui magistro contradicit, et fratribus adversatur. Ad quem dicit: Unde venis? De eo quaeritur unde veniat, qui nunquam est stabilis, sed semper instabilitatem amat. Unde et subditur: Circuivi terram, et perambulavi eam ; hoc enim solent perversi fratres facere, officinas, parentum domos, vicinas ecclesias vagando circuire. Sed cum Satanas a facie Domini exiit, beato Job, et substaquidam fratres perversi et cum remanent in claustris, et cum exeunt, bene viventibus intus et
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dicis fr̃s te ip̃o det̾iores: det̾ior factͦ es.
Quare contempnis magistrũ : Annescis
xꝑm coram pilato iudicatũ: An nescis re¬
gem celi a militib int̾ra flagellatum:
Tulit xp̃c crucem ꝓpeceatis tuis. ñ ꝓ suis.
Itu uirgam renus: Flagellari ñ eru¬
buit coram ppło. ⁊ tu dedignaris spoli¬
ari coram magistro: Accusat᷑ cep̃e. ⁊ ta¬
cet corã militib: ut daret nob̾ exẽplum
pacientie: accusaris ⁊ tu litigas. ⁊ ut sis
exemplum fr̃ib ꝑu̾sitatis. ⁊ malicie. Qͭ¬
qui obdurata mente. penitere nolunt:
qͥ uitati contradicunt: ⁊ humilitatẽ ꝯfes¬
tionis: Hic est locꝰ diabolo p̃ceteris odi¬
osus. Hic amittit: qͦs alias acqͥsiuit. Hie
mus. iste locꝰ. sp̃m sc̃o dicitur ẽe deputa¬
tus. Possunt enim quedã de ꝑsona filii:
carnatio siqͥdem ꝑtinet ad filiũ: nec in¬
carnatum legimus sꝑm sc̃m. Sic etiã ad
io scd̾m diu̾sitatẽ ꝑsonarũ: diu̾sa sin¬

Expanded text:
Cum dicis fratres teipso deteriores, deterior factus es. Cum dicis fratres teipso deteriores, deterior factus es. Quare contemnis magistrum? An nescis Christum coram Pilato judicatum? An nescis regem coeli a militibus in terra flagellatum? Tulit Christus crucem pro peccatis tuis, non pro suis, et tu virgam renuis? Flagellari non erubuit coram populo, et tu dedignaris spoliari coram magistro? Accusatur Christus, et tacet coram militibus, ut daret nobis exemplum patientiae; accusaris et tu, et litigas, ut sis exemplum fratribus perversitatis et malitiae. Quesistunt, qui obdurata mente poenitere nolunt, qui veritati contradicunt, et humilitatem confestionis? Hic est locus diabolo prae caeteris odiosus, hic amittit quos alibi acquisivit: hic mus iste locus Spiritui sancto dicitur esse deputatus. Possunt enim quaedam de persona Filii dici, ncti. Incarnatio siquidem pertinet ad Filium, nec incarnatum legimus Spiritum sanctum. Sic etiam adideo secundum diversitatem personarum, diversa sin
Abbreviated transcription (Latin):
ominip̃s pat̾ benigne ꝓuidens. ĩ ecclesiis
inscauit tͥa: scilicet medicos. Loca. reme¬
dia. hec tͥa designantur ꝑ samaritanũ.
ꝑstabulum: uinũ. ⁊ oleũ. Medici sunt
prelati. loca. capitula. modi penitentie:
remedia. Adtende gͥ insamaritano p̃¬
latum: in stabulo capitulum: in infusi¬
one uini ⁊ olei. fomentum ꝯsolationis.
⁊ asꝑitatẽ correctionis. In hoc capitulo
est etiam piscina cõpunctionis: inqͣ sa¬
natus est infirmus: pꝰt ꝯmo tionem
uere ꝯfessionis. Nec tam̃ sanatur nͥ unꝰ:
nͥ enĩ assit unitas: de est sanitas. Qͥ gͥ
amant litem: destruunt unitatẽ. Into¬
lerabilis gͥ hec abusio. ut ibi litiges. uͥ
culpa ubi deleri potest⁊ ur ubi contẽpnis
forsitan dicet aliquis. Religiosum patipos¬
sum magistrũ s cũ negligentiã p̃latoꝵ ꝯsi¬
dero: obedire ꝯtẽpno. Cum uideo fr̃s me.¬
ip̃o deti̾ores: accusationes eoꝵ pati nolo.

Expanded text:
ens Deus benigne providens, in Ecclesiis ens Deus benigne providens, in Ecclesiis instituit tria, scilicet medicos, loca, remedia. Haec tria designantur per Samaritanum, per stabulum, per vinum et oleum. Medici sunt praelati; loca, capitula; modi poenitentiae, remedia. Attende igitur in Samaritano praelatum; in stabulo capitulum, in infusione vini et olei, fomentum consolationis, et asperitatem correptionis. In hoc capitulo est etiam piscina compunctionis, in qua sanatus est infirmus post commotionem verae confessionis. Nec tamen sanatur nisi unus. Nisi enim adsit unitas, deest sanitas. Qui igitur amant litem, destruunt unitatem. Intolerabilis igitur haec abusio, ut ibi litiges, ubiculpa, ubi deleri potest; ut ubi contemmis vforsitan dicet aliquis: Religiosum pati possum magistrum, sed cum negligentiam praelatorum considero, obedire contemno; cum video fratres meipso deteriores, accusationes eorum pati nolo.
Abbreviated transcription (Latin):
narrantib donec ipsa ueni ⁊ uidi ocłis meis.:
ꝓbaui quod dimidia parsmͥ nuntiata ñ
fuerit. Parum itaq uidetur captiuo ⁊ lib̾a¬
to conu̾so.⁊ accenso audire p̃dicationẽ. nisi
ueniat ꝑ affectum: uidere ꝑ ꝯgnitionem.
nͥ ꝓbet ꝑ effectum. Cum enim uidet ĩ do
mo ꝯu̾sionis bona contemplationis. ⁊ re¬
cogitat inse ea que audierat᷑ adhuc in
scło positus. debonis actiue uite. opera
scilicet miscdiȩ. benignitatis ⁊ concordie:
pondus laboris. afflictionẽ carnis. uilita¬
tem cybi. quietem silentii: ⁊ iterũ atten¬
dit ꝑ contemplationẽ. future uite p̃mia :
uͥ erit iustis. et̾na bonitas. felix et̾nitas.
gaudium sine dolore. quies sine labore:
cũ autem hec uidet dicit. Media pars
mͥ nuntiata ñ fuerat. Annescis ⁊ qͥa maria
meliorẽ partem elegit quȩ ñ auferet᷑ ab ea:
Qͣnto meliorẽ ⁊ longiorem: tanto maio.¬
rem. In actiua siqͥdem uita. finis est in
labore: in contemplatiua uͦ nec defectus

Expanded text:
narrantibus mihi donec ipsa veni, et vidi oculis meis, et probavi quod media pars mihi nuntiata non fuerit. Parum itaque videtur captivo, liberato converso et accenso audire praedicationem, nisi veniat per affectum, videre per cognitionem, nisi probet per effectum. Cum enim videt in domo conversionis bona contemplationis, et recogitat in se ea, quae audierat adhuc in saeculo positus de bonis activae vitae, opera scilicet misericordiae, benignitatis et concordiae, pondus laboris, afflictionem carnis, vilitatem cibi, quietem silentii, et iterum attendit per contemplationem, futurae vitae praemia, ubi erit justis aeterna bonitas, felix aeternitas, gaudium sine dolore, quies sine labore, cum, inquam, haec videt, dicit: Media pars mihi nuntiata non fuerat. An nescis, quia Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea? Quanto meliorem et longiorem, tanto majorem. In activa siquidem vita finis est in labore, in contemplativa vero nec defectus
Abbreviated transcription (Latin):
uel dum carnis desideriis se ꝯiungunt.
Illos qͥueniunt in sylo: ne sacrificent in¬
pediunt : cũ nouit̃ conu̾sos uerbis ⁊ exem¬
plis. ab exercicio bone oꝑationis autuns.
accendi ñ ꝑmittunt adipem: qͥa extinc¬
to caritatis igne. ñ infundunt bone ac¬
tioni cordis dulcedinem. Carnẽ crudã
ñ coctam querunt: quia tribulationis
ignem fugientes: pauꝑtati ⁊ labori se
subtrahunt. In camino ⁊ enim pauꝑta¬
tis: decoqͥ solent uitia carnis. carnem
crudam iccirco desiderant: ut qͣndo
: quomͦ ⁊ qͣntum uelint sibi eoquant la¬
les sunt qͥdam qui morantur in elaustro.
qͣsi in sylo: qͥ nicħ aliud faciunt. nͥ qͦd. uel qͦmͦ
uel quantũ uolunt. Illi uͦ qͥ male uiuunt. et¬
plis occidunt. Religiosi uideri student: qͥa
ꝑantur ip̃i quod aliis oꝑari licitũ ẽe ñ
putant: subiectos cogunt. ⁊ anemine co¬
gi uolunt. Scdã abusio discipłs inobedi

Expanded text:
vel cum carnis desideriis se conjungunt. vel cum carnis desideriis se conjungunt. Illos qui veniunt in Silo, ne sacrificent impediunt, cum noviter conversos verbis et exemplis ab exercitio bonae actionis avertunt. Accendi non permittunt adipem. quia exstincto charitatis igne non infundunt bonae actioni cordis dulcedinem. Carnem crudam, non coctam quaerunt, quia tribulationis ignem fugientes, paupertati et labori se subtrahunt. In camino etenim paupertatis decoqui solent vitia carnis. Carnem crudam idcirco desiderant, ut quando, et quomodo, et quantum velint sibi coquant. Tales sunt quidam, qui morantur in claustro, quasi in Silo, qui nihil aliud faciunt, nisi quod, vel quomodo, vel quantum volunt. Illi dunt exemplis. Religiosi videri student, quia rantur ipsi quod aliis operari licitum non esse putant, subjectos cogunt, et a nemine cogi volunt. CAP. XIII. De discipulo inobedi
Abbreviated transcription (Latin):
sipuit. Sunt ⁊tres species negligentiũ p̃la¬
toꝵ. scilicet qui bene uiuunt: ⁊ subiectos
male uiu̾e ꝑmittunt: qͥdã qͥmale uiuuis
⁊ subiectos bene uiue cogunt: qͥdã qui¬
uiuere ꝑmittunt: exeplo qͥppe p̃cedt̃:
s cum corrigendo ñ in crepant. errantes.
delinquunt. Licet eñĩ bene uiuant: ne¬
cessarium est ut de grege sibi cõmisso
gregis dño rationem reddant. Cur fus¬
cipiunt curã gregisi⁊ fugiunt pondus
laboris: Si nesciunt cur suscipiunt : Si
sciunt ⁊ peccare ꝑmittunt: cum soli bene
uitiere possent. eur mortẽ ineurrunt: Ta¬
les p̃lati nutͥunt filios hely: qͥ cũ mulieri¬
bus que obseruabant ante ostium tab̾na¬
culi dormiunt: qui uenientes in sylo sa¬
crificare ñ ꝑmittunt. S anteꝙͣ incendã¬
tur adeps. carnẽ crudã rapiunt. Qͣsi fi¬
lii sunt hely: qui sub p̃latis bene uiuen¬
tibus dissolute uiuunt: qui cũ mulierib
dormiunt: cum uel hoc realiter agunt:

Expanded text:
sipuit. Sunt et tres species negligentium praelasipuit. Sunt et tres species negligentium praelatorum, scilicet qui bene vivunt, et subjectos male vivere permittunt: quidam male vivunt, et subjectos bene vivere cogunt; quidavivere permittunt, exemplo quidem praecedunt; sed, dum corrigendo non increpant errantes, delinquunt. Licet enim bene vivant, necesse tamen est, ut de grege sibi commisso, gregis Domino rationem reddant. Cur suscipiunt curam gregis, et fugiunt pondus laboris? Si nesciunt, cur suscipiunt? si sciunt et peccare permittunt, cum soli bene vivere possent, cur mortem incurrunt? Tales praelati nutriunt filios Heli, qui cum mulieribus, quae observant ad ostium tabernaculi, dormiunt; qui venientes in Silo, sacrificare non permittunt, sed antequam incendatur adeps, carnem crudam rapiunt . Quasi filii sunt Heli, qui sub praelatis bene viventibus male vivunt. Qui cum mulieribus dormiunt, cum vel hoc realiter agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
fugiunt qͦd p̃cipiunt. Cum enĩ onera gra¬
uia. ⁊ importahilia. imponunt: ⁊ea digi¬
do mouere nolunt: fugiunt qͦd p̃cipi.¬
unt. fugiunt cũ se subtrahunt ⁊ fugiũt
qͥ ꝑ alienas domos uagantes discur¬
runt: fugiunt qͥ que sua sunt quer̃. fu¬
giunt. qͥlicet p̃sentes sint: cũ negligen¬
tias uiderint. se fubsilentio abscondt̃.
fugiunt qͥ remoti a conuentu. sub otio
beatus gregoriꝰ diẽ. Libet inqͥt ut dũ li¬
center etiam illicita faciunt: subditoꝵ
nemo contradicat. Et in eodẽ. Cunctis se
estimat p̃latus amplius saꝑe: quib se
uidet amplius posse. hoc amant. scili¬
cet uideri sapientes:⁊ ẽe potentes. Hre
causa fuit: angłice ⁊ humane ruine. Po¬
nam inqͥt angłs sedẽ meã ad aqͥlonem.
Et homini diẽ. Eritis sic̃ dii: scientes bonũ
⁊ malũ. Timeat gͥ p̃latus: quod meruit hõ
⁊ angłs. Angło enim cum uellet ẽẽ potenti¬
or corruit: hõ cũ uid̃i uellet sapientior de¬

Expanded text:
fugiunt, quod precipiunt. Cum onera gravia et importabilia imponunt, et ea digito movere nolunt, fugiunt quod praecipiunt; fugiunt, cum se subtrahunt; fugiunt, cum per alienas domos vagantes discurrunt; fugiunt, qui quae sua sunt quaerunt; fugiunt, licet praesentes sint, qui cum negligentias viderint, se sub silentio abscondunt; fugiunt, qui remoti a conventu sub otio vbeatus Gregorius: « Libet, inquit, ut dum licenter etiam illicita faciunt, subditorum nemo contradicat. » Et in eodem: « Cunctis se existimat praelatus amplius sapere, quibus se videt amplius posse. » Hoc amant, scilicet videri sapientes, et esse potentes, haec causa fuit angelicae et humanae ruinae. Ponam, inquit angelus, sedem meam ad Aquilonem . Et homini dixit: Eritis sicut dii, scientes bonum et malum . Timeat igitur praelatus, quod meruit homo et angelus. Angelus enim, cum vellet esse potentior, corruit; homo, cum vellet videri sapientior, de
Abbreviated transcription (Latin):
sisset nec tunc e̾et : uñ peccatũ in pͥmo
homine. cũ meliꝰ debẽt credere p̾cepto
c̾atoris: quam suggestionib antiqui hos¬
ris: Qͦmodo ꝯtigit ut iudas qͥ in tantũ
fuerat familiaris: in malũ ꝯsensiss iu
familiarem: quẽ nouerat int̾ discipłos
det̾iorem: Ctͦ digredior: Qͦ ascendo: Al¬
tioris est enim hoc oꝑis: ⁊ subtilioris. Seio
tamen qͦd siueniret sathan ad capitłm
ꝯfessionis: impetrare posset indulgen¬
tiam remissionis. S ne desꝑaret hõ
cum audiret angłm tante dignitatis
desꝑasse. hominẽ tante potestatis pec¬
casse: discipłm tante familiaritatis
apostatasse: ostendit nobis d̾s exem¬
pla quoꝵdam qͥ peccauerunt nec des¬
perauerunt: s amici di facti sunt. An
ignoras pet negationem: annescis tho¬
me dubitationẽ: Nonne pꝰt culpã di¬
lexit mariã : Amat xp̃c ofitentiũ humi¬
litatem: ñ suꝑboꝵ obst nationẽ: qͥ de¬

Expanded text:
sisset, nec tunc esset? Unde peccatum in primo sisset, nec tunc esset? Unde peccatum in primo homine, cum melius deberet credere praecepto Creatoris, quam suggestionibus antiqui hostis? Quomodo contigit ut Judas, qui in tantum fuerat familiaris, in malum consenserit Jfamiliarem sibi, quem noverat inter discipulos deteriorem? Quo digredior? Quo ascendo? Altioris est enim hoc operis et subtilioris. Scio tamen quod si veniret Satanas ad capitulum confessionis, impetrare posset indulgentiam remissionis. Sed ne desperaret homo, cum audiret angelum tantae dignitatis desperasse, hominem tantae potestatis peccasse; discipulum tantae familiaritatis apostatasse, ostendit nobis Deus exempla quorumdam, qui peccaverunt, nec desperaverunt, sed amici Dei facti sunt. An ignoras Petri negationem? An nescis Thomae dubitationem? Nonne post culpam dilexit Mariam? Amat Christus confitentium humilitatem, non superborum obstinationem, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
argenteos. ⁊ piecit in templo. Pena culpe
pͥme. casus. scde labor: t̾eie lãqueus.
De pͥma dicitur. uidi sathanan quasi
fulgur de celo cadentem: de soda. in su¬
dore uultus tui uesceris pane tuo: de
p̃ee possunt. nec obedire uolunt: aliiuͦ qͥ
familiares magistͥs loculos portant. ⁊ ⁊in
occulto detrahentes: magistros crucian.
Qͥ d: Nocet ne dignitas. potestas. ⁊ famili¬
aritas: Creatꝰ in tanta dignitate angłs
ut lucifer uocaretur: ñ adtendens dig¬
nitatem cͥationis ⁊ casurus sedẽ q̃siuit e¬
lationis. Sic qͥdam claustraliũ dũ genis
nobilitate p̃minent  dũ litterarũ scien¬
latione placent: dum inqualibet arti¬
um. cetos fr̃s p̃cellunt ⁊ elationis sedẽ
petunt: ⁊ qui ex dono tanti muneris hũ¬
miliores ẽẽ debent: ꝯtra debiliores: illi¬
teratos suꝑbi tument. Nostis etiã pͥmi
templit ⁊ c̾ature eui ̃positus erat sub¬
inpotestate : Uñ tͦbatio infamiliaritate:
Unde iterũ malũ in angło eũ nec p̃ces¬

Expanded text:
argenteos, et projecit in templo . Poena culpae primae, casus; secundae, labor; tertiae, laqueus. De prima dicitur: Vidi Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . De secunda: In sudore vultus tui vesceris pane tuo . De praeesse possunt, nec obedire volunt, alii autem, qui familiares magistris loculos portant, et in occulto detrahentes magistros cruciant. Quid? nocetne dignitas, potestas et familiaritas? Creatus in tanta dignitate angelus ut Lucifer vocaretur, non attendens dignitatem Creatoris, casurus sedem quaesivit elationis. Sic quidam claustralium dum generis nobilitate praeeminent, dum litterarum scienlationis placent, dum in qualibet artium caeteros fratres praecellunt, elationis sedem petunt et qui ex dono tanti muneris humiliores esse deberent, contra debiliores et illitteratos superbi tument. Nostis etiam potestempsit, creaturae, cui praepositus erat subin potestate; unde turbatio in familiaritate? Unde iterum malum in angelo, cum nec praeces
Abbreviated transcription (Latin):
est mẽdicꝰ.⁊ ꝑfecta medicina. seuerꝰ ma¬
gister non crudelis: ⁊ rationabilis dis¬
ciplina. Si enim aliquis emendatoriam
uindictam ferre recusauerit: nec tm̃
contẽp serit etiã si ñ abscesserit de ur̃a socie¬
tate ꝓiciat᷑. Non enĩut ait beatus augusti¬
nuᷤ: hoc fit crudelit̾ s miscd̾iter: ne ꝯtagi¬
one pestifera plurimos ꝑdat.

Expanded text:
est medicus et perfecta medicina, severus maest medicus et perfecta medicina, severus magister non crudelis, et rationabilis disciplina. Si enim aliquis emendatoriam vindictam ferre recusaverit, nec tantcontempserit, etiam si non abscesserit, de vestra societate projiciatur. « Non enim, ut ait beatus Augustinus, hoc fit crudeliter, sed misericorditer, ne contagione pestifera plurimos perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
latoꝵ ñ seruat pacem claustraliũ. uel ñ
increpat culpas ministrantiũ: ibi nec
martha compescitur: nec marie silen¬
tium custoditur. Lego questũ marthe
s ñ lego responsionẽ marie. Lego tan
tum xꝑm: ꝓ hac ad illam respondisse.
In responsione siquidem xp̃i: doceri pos¬
sunt p̃lati. Hortatur enim marthã. lau¬
oat mariam: illam ne desistat a bona
oꝑatione: istam ut ꝑseueret in ꝯtẽplati¬
one. Pulcher ordo recte uiuentiũ. ut in
capitulo tͣbato frĩ ñ respondeat: nͥ qui
scit quod debet.⁊ quod deceat. In his
tͥb ꝑ sonis: designari potest forma ꝑ fec¬
te religionis. In martha ministrantium.
in maria claustraliũ: in xp̃o p̃latorũ.
Incapitulo itaq inqͦ discreti p̃ualet aue¬
toritas p̃lati. nemo iniussus loquitur.
nͥ uel clamet aliquem. uel de ordine
q̃rat: uel culpam suam humilit̾ ꝯfite¬
atur. In his siquidem seruandis. sũmꝰ

Expanded text:
aelatorum non servat pacem claustralium, vel non aelatorum non servat pacem claustralium, vel non increpat culpas ministrantium, ibi nec Martha compescitur, nec Mariae silentium custoditur. Lego questum Marthae, sed non lego responsionem Mariae; lego tamen Christum pro hac ad illam respondisse. In responsione siquidem Christi doceri possunt praelati. Hortatur enim Martham, laudat Mariam. Illam, ne desistat a bona operatione; istam, ut perseveret in contemplatione. Pulcher ordo recte viventium, ut in capitulo turbato fratri non respondeat, nisi qui scit quid debet et quid deceat. In his tribus personis designari potest forma perfectae religionis. In Martha ministrantium, in Maria claustralium, in Christo praelatorum. In capitulo itaque, in quo discreti praevalet auctoritas praelati, nemo nisi jussus loquatur, nisi vel proclamet aliquem, vel de ordine quaerat, vel culpam suam humiliter confiteatur. In his siquidem servandis summus
Abbreviated transcription (Latin):
cor meum in u̾ba malicie s iusticie: iu¬
stus enim ininitio accusator est sui. Qd
est quod celare uis illi quem nichil
latet. cui omne corpatet. qui uidet in
occulto: qͥ nouit cogitationes hominũ:
abscondit se adam inꝑadiso pͦt cul¬
pam: s abscondi ñ pot̾uit: qͥ nudꝰ fugit.
Oculis enim oumpotentis di: nuda ⁊ aꝑta
sunt omnia. Solent etiã qͣndoq ex nimia
simplicitate p̃latoꝵ. uel ex ꝑuersitate
subditoꝵ. incapitulo lites multiplicari
quia ubi de est seueritas discipline: oriun¬
tur uirgia: crescunt rixe. Loquuntur de
ext̾ĩorib negotiis in domo confessionis:
adducunt oues.⁊ boues incapitło: ut uͥ
haberi deberetur sermo de animab: ha¬
beatur cura de bubus. Commouent᷑ int̾
huiusmodi u̾ba simpliciores fr̃s: turban¬
tur discreti⁊ habent iracundi. locũ: ꝑu̾si.
tempus loquendi. Conquerit᷑ marcha:
respondet maria: quia non est qui res¬
pondeat ꝓ ea. uͥ enĩ nimia simplicitas p̃¬

Expanded text:
cor meum in verba malitiae , sed justitiae. Justus enim in initio accusator est sui . Quid est quod clare vis illi, quem nihil latet, cui omne cor patet, qui videt in abscondito, qui novit cogitationes hominum? Abscondit se Adam in paradiso post culpam, sed abscondi non potuit, qui nudus fuit . Oculis enim omnipotentis Dei nuda et aperta sunt omnia . Solent etiam ex nimia simplicitate praelatorum, vel perversitate subditorum, in capitulo lites multiplicari, quia ubi deest severitas disciplinae, oriuntur jurgia, crescunt rixae. Loquuntur de exterioribus negotiis in domo confessionis, adducunt oves et boves in capitulum, ut ubi haberi deberet sermo de animabus, habeatur cura de bobus. Commoventur inter hujusmodi verba simpliciores fratres, turbantur discreti, habent iracundi locum, perversi tempus loquendi. Conqueritur Martha, respondet Maria, quia non est qui respondeat pro ea. Ubi enim nimia simplicitas pr
Abbreviated transcription (Latin):
ducauimus: s in labore ⁊ fatigatione
sos daremus formam uob̾ adimitan.¬
dum nos. Nam cũ e̾e̾mus apuduos. hoc
denuntiabamꝰ uob̾: qͦd siquis ñ uult
oꝑari ñ manducet. Au̾diuimus enim

Expanded text:
aliquo, sed in labore et fatigatione, sos daremus formam vobis ad imitandum nos. Nam cum essemus apud vos, hoc denuntiavimus vobis, quod si quis non vult operari, nec manducet. Audivimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
post tͥgum suũ. uidensq me uocauit. Cui¬
cũ respondissem adfũ: dix̃ mͥ. Qͥsnã es tu
Et aio adeũ. amalechites ego sũ. Sta in¬
int̾feci eum. hisunt rumores. ruminandi
claustralib. Cũem̃ reu̾terẽt dauid a cede
amalech. uennt ad eũ homo de castͥs sa¬
suꝑbos in eccła p̃latos significat: qͥ ab
humero ⁊ sursum emmere sibi uidentur.
suꝑ uniuersum ppłm: Q ĩ monte gelboe
abamalechita ꝑcussꝰ occũbit: dũ ĩ mon¬
te suꝑbie posita. ꝑ diu̾sa carnis desidia
mens fluxa decurrit. Suꝑ saul ut eũ
occid̾et amalachites stetit: quia animꝰ
cui carnis delectatio dominatur. cito
ĩs. id est sp̃ui pure discretionis. ut uit̾¬
ficiat inte amalechitã istum: qͥ ausꝰ ẽ.
manũ mittere etiã mine cotidie ĩ xꝑm
dniĩ. Hec enĩ multũ nocent p̃latis: amor
scilicet ꝓͥe excellentie: ⁊ uoluptas carmᷤ.
Audireꝰ forsitan uelles km̾e rumores pa¬
cis. ñ belli: concordie. ñ discordie. Regina

Expanded text:
gum suum, vidensque me vocavit. Cumque respondissem: Adsum, dixit: Quisnam es tu? Et aio ad eum: Amalechites ego sum. Sta, ininterfeci eum . Hi sunt rumores ruminandi claustralibus. Cum enim reverteretur David a caede Amalech, venit ad eum homo de Castris Sasuperbos in Ecclesia praelatos significat? qui ab humero et sursum eminere sibi videntur super universum populum. Qui in monte Gelboe ab Amalechita percussus occumbit, dum in monte superbiae posita, per diversa carnis desideria mens fluxa decurrit. Super Saul ut eum occideret, Amalechites stetit; quia animus, cui carnis delectatio dominatur, cito is, id est spiritui purae discretionis, ut interficiat in te Amalechitam istum, qui ausus est manum mittere etiam nunc quotidie in Christum Domini. Haec enim multum nocent praelatis, amor scilicet propriae excellentiae, et voluptas carnis. Audire forsitan velles, charissime, rumores pacis non belli, concordiae non discordiae. Regina