comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& eripe me. Perscrutandum ẽ. quem¬
admodum frequent̾ similia dicta suau
uarietate repetantur. Orat xp̃c patreo
ex natura humanitatis assumpte. ne de
sua spe deiectus. humane insultationis
patiatur obprobria. Addens in et̾num:
ubi eius condemplatio fixa & incommnuta¬
bilis ꝑmanebat. In tua iusticia. idest qͣ
consueiusti gubuenire rogantib qui fir¬
missime de tua maiestate confidunt. Liba
ad ꝑicula huius mundi ꝑtinet amouen¬
da. Eripe. ad celeritatẽ respicit auxilii.
ne illa resurrectio mundo saluberrima
tardaretur: Eripe autem constat a rapien¬
do cõpositum. Qua propter merito implo¬
rauit iusticiam dñi. qui se nouerat iniqua
passurum. Ouere miranda & diuina com¬
mutatio. Accepit necem. reddidit salutem.
ꝑtulit inuirias. tͥbuit honores. Dolorem
sumpsit. contulte sospitatem. Et solus sum¬
me pius qui duleia prestitit. cum amara
propt̃ menbrorũ suorum humilitatem:
ut quoniam ꝑ naturam suam humana
conditio ad diuinitatem ñ poterat attingẽ

Expanded text:
, et eripe me. Perscrutandum est quemadmodum frequenter similia dicta suavi varietate repetantur. Orat Christus Patrem ex natura humanitatis assumptae, ne de sua spe dejectus, humanae insultationis patiatur opprobria: addens, in aeternum, 98 ubi ejus contemplatio fixa et incommutabilis permanebat. In tua justitia, id est qua consuevisti subvenire rogantibus, qui firmissime de tua majestate confidunt. Libera, ad pericula hujus mundi pertinet amovenda; eripe, ad celeritatem respicit auxilii: ne illa resurrectio mundo saluberrima tardaretur. Eripe autem constat a rapiendo compositum. Quapropter merito imploravit justitiam Domini, qui se noverat per iniquos passurum. O vere miranda et divina commutatio! Accepit necem, reddidit salutem; pertulit injurias, tribuit honores; dolorem sumpsit, contulit sospitatem; et solus et summe pius, qui dulcia praestitit, cum amara r membrorum suorum humilitatem; ut quoniam per naturam suam humana conditio ad Divinitatem non poterat attingere,
Abbreviated transcription (Latin):
seruantes uanitates. suꝑ uacue. Ego autem
in dño sꝑabo. lla redduntur semꝑ odi¬
osa. que probantur ẽẽ contraria. Iuste g ue¬
ritas oderat uanitatem. quia uanitas in
falsitate uersatur. Cui rei ipse tribuit ex¬
positionẽ dicens. suꝑ uacue. Que non so¬
lum uacua. s eciã suꝑuacua dicta ẽ me¬
rito quando fructuosam intelligentiam tol¬
lens alienata dñõ. & quando prius dixit
dnm odisse uanitatẽ id est istrus scłi deside¬
ria transitoria. nunc se dicit amare ueris¬
sima. Quȩ sunt ista uerissima ͦ. Sꝑabo in do¬
mino ubi nichil uanum. nichil suꝑuacuũ
est: s totum fixum atq integrum ꝑseue-¬
rat. Uerum istam rem quȩ causa conseqͥtur
et suꝑiore uersu it̾m categoricus syllogismꝰ
en ascitur. Cuius diffinitionem partesqͦ in

Expanded text:
acue: ego autem in Domino sperabo. Illa redduntur semper odiosa, quae probantur esse contraria. Juste ergo veritas oderat vanitatem, quia vanitas in falsitate versatur. Cui rei ipse tribuit expositionem dicens, supervacue; quae non solum vacua, sed etiam supervacua dicta est; merito, quando fructuosam intelligentiam tollens, alienat a Domino. Et quando prius dixit Dominum odisse vanitatem, id est, saeculi istius desideria transitura, nunc se dicit amare verissima. Quae sunt ista verissima? Sperabo in Domino: ubi nihil vanum, nihil supervacuum est, sed totum fixum atque integrum perseverat. Verum istam rem quae causa consequituret superiori versu, iterum categoricus syllogismus enascitur, cujus definitionem partesque in
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiẽ disposita ad intelligentiã diui¬
ne legis deuoti popłi conuenerunt. ꝑ qua
re in ȩclesia eius omnes referunt gloriam:
pͥͣuniusquisq prefati sp̃s septiformis dona
suscepit. Głã enim sicut dictum sepe me¬
minimꝰ: laus est. facta celebratione multorp.¬

Expanded text:
ignoratione deposita, ad intelligentiam diviignoratione deposita, ad intelligentiam divinae legis devoti populi convenerunt. Pro qua re in Ecclesia ejus omnes referunt gloriam, prout unusquisque praefati Spiritus septiformis dona suscepit. Gloria enim, sicut dictum saepe meminimus, laus est facta celebratione multor
Abbreviated transcription (Latin):
stat esse uirtutes. Idest sp̃s sapientie. sp̃s in¬
tellectus. sp̃s consilii. sp̃s uirtutis. sp̃s scien¬
tie. sps̃ pietatis. sp̃s timoris domini. Distri¬
buens unicuiq pro ut uult. Nec moueat qͦd
ubiq uocem sp̃s sc̃i dicit esse sermonem Rboc
enim uerbum uniuerse trinitati constat
aptatum. Nam patris legimꝰ uocem: cum
dic̃. Nic est. filius meus dilectus in quo mͥ cõ¬
placui. Item filii dicentis. Saule saule. quid
me ꝑsequeris: Similit̾ & in actib apłorum
de spũ scõ legitur. Segregate michi paulum
& barnaban in opus quod uocaui eos. S
hanc commnunionem uerborum. seissimus
aygustinys contra arrianos scribens. inͫ.ͦ.
libro utili adunatione collegit: ut equali¬
tatem sustantię uel potentię indiuidue tri¬
nitatis. omĩs prudens possit agnoscere: quã¬
do & ipsa uerba probat eẽ communia. Re¬
uelauit eciam timor dñi condensa. quãdo

Expanded text:
stat esse virtutes, id est spiritus sapientiae, spiritus instat esse virtutes, id est spiritus sapientiae, spiritus intellectus, spiritus consilii, spiritus virtutis, spiritus scientiae, spiritus pietatis, spiritus timoris Domini: distribuens unicuique prout vult. Nec moveat quod ubique vocem Spiritus sancti dicit esse sermonem; hoc enim verbum universae Trinitati constat aptatum. 95 Nam Patris legimus vocem, cum dicit: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi complacui . Item Filii dicentis: Saule, Saule, quid me persequeris ? Similiter et in Actibus apostolorum de Spiritu sancto legitur: Segregate mihi Paulum et Barnabam in opus ad quod vocavi eos . Sed hanc communionem verborum sanctissimus Augustinus contra Arianos scribens in uno libro utili adunatione collegit, ut aequalitatem substantiae, vel potentiae individuae Trinitatis omnis prudens possit agnoscere, quando et ipsa verba probat esse communia. Revelavit etiam timor Domini condensa, quando
Abbreviated transcription (Latin):
bito illis aquarum copiam contulisse. Siroq
mado facta est. t̾ra irrigua. que arida sicritat
iacebat squalida. ꝑhanc gͦ similitudinẽ dicit.
peccatorum corda durissima. in aquas sapien¬
tiȩ posse disolui. iterumq illud exemplum
cades in humanis coidib ẽẽ fatiendum. depe
enĩ desertũ ponitur. ubi & infideles popłi cõ¬
uenite cognoscuntur sicut in euanglio dic
Uox clamantis in deserto. Non enim iohannes
p̃dicare poterat in deserto ubi nullus audir&.
sed desertum qui adhuc nec dum fidei dona
spm̃ timoris dñi. Cerui enim sunt timidi.
quidem. s uenenosa sorbentes. Et merito
illis comparati sunt qui & diuinitatem ti¬
ment. & contraria queq deuorant. Nec ab eis
possunt decipi uel noceri. qui aduersum ex¬
clesiã dei fellita noscuntur altercationẽ re¬
sistere. Consignatus ẽ: ut suꝑius diximꝰ sp̃s
septiformis. qu̾e & supputatione facile colli
has quas diximus testante ysaia septem cõ¬

Expanded text:
bito illis aquarum copiam contulisse, miroque bito illis aquarum copiam contulisse, miroque modo facta est terra irrigua, quae arida siccitate jacebat squalida. Per hanc ergo similitudinem dicit peccatorum corda durissima in aquas sapientiae posse dissolvi, iterumque illud exemplum Cades in humanis cordibus esse faciendum. Saepe enim desertum ponitur, ubi et infideles populi convenire noscuntur, sicut in Evangelio dicit: Vox clamantis in deserto . Non enim Joannes praedicare poterat in deserto, ubi nullus audiret; sed desertum appellati sunt, qui adhuc necdum fidei dona Spiritum timoris Domini. Cervi enim sunt timidi quidem, sed venenosa sorbentes. Et merito illis comparati sunt, qui et Divinitatem timent, et contraria quaeque devorant; nec ab eis possunt decipi vel noceri, qui adversum Ecclesiam Dei, fellita noscuntur altercatione resistere. Consignatus est, ut superius diximus, Spiritus septiformis, quem et supputatione facile collighas quas diximus, testante Isaia , septem con
Abbreviated transcription (Latin):
ditionem nr̃am in morte suscepit. ut nobis
contrariũ intercidendo. idẽ. diuidendo diui¬
dicat. Ille enim uideorũ ignitos & flameos
tumultus scientia suȩ maiestatis extinxit.
ut qͦd scelerati fecerant uelut ad solum homi¬
nem necandũ. in humanã salutem & głam
uerteretur. U ox dñi concutientis soli¬
tudinẽ. & cõmouebit dñs desertum chade
ic spm̃ pietatis demonstrat. qui fallaces
Icogitationes ⁊ in epta hominum uota
concutiens adueritatis studiũ correctos ad¬
trahit. Et bene errores eorum solitudinem
uocauit. qm̃ habitatorem ñ habẽt dm̃. Nec
ipsi in prauitatib suis duitius manere
possunt. quando eas aut lamentabili morte
deserunt aut felici cõuersatione derelinquĩt
Seqͥtur. Et cominouebit dñs desertum cha¬
hunc locũ narratio libri exodi diligenter
exponit. referens cum israheliticus popłs in
cades ueniss&e. nimiaq siti loci illius ariditat
laboraret. moysen iussu dñĩ ꝑcussa petra su¬

Expanded text:
ditionem nostram in morte suscepit, ut nobis ditionem nostram in morte suscepit, ut nobis contrarium intercidendo, id est dividendo dijudicat. Ille enim Judaeorum ignitos et flammeos tumultus scientia suae majestatis exstinxit; ut quod scelerati fecerant velut ad solum hominem negandum, in humanam salutem et gloriam verteretur. Vox Domini concutientis solitudinem; et commovebit Dominus desertum Cades. Hic Spiritum pietatis demonstrat, qui fallaces cogitationes et inepta hominum vota concutiens, ad veritatis studium correctos attrahit. Et bene errores eorum solitudinem vocavit, quoniam habitatorem non habet Deum; nec ipsi in pravitatibus suis diutius manere possunt, quando eas aut lamentabili morte deserunt, aut felici conversione derelinquunt. Sequitur, et commovebit Dominus desertum Cahunc locum narratio libri Numeri diligenter exponit , referens cum Israeliticus populus in Cades venisset, nimiaque siti loci ariditate laboraret, Moysen jussu Domini percussa petra su
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ in alio psalmo dicit. Cedri libam quas
unicorniũ. Et hic quoq uersus ad spõ
uirtutis ꝑtinet. Uitulos autem liban sacri¬
ficiis frequent̾ antiquitas offerebat: qui
propter luxuriam dulcium herbarũ pin-¬
gues erant admodũ & decori. Fos mauult
mundanis summitatib comparare. quȩ
sic cõminuende sunt tamquã illi qui sacͥ¬
ficiis uidebantur offerri. Nam & ipsi sunt
uictima: dum conuersi xp̃o dño nitidis
m̃tibus offeruntur. S ne sibi homines du¬
ram legem quererentur. impositam: etiã
dilectum filium di dicit ẽẽ moriturum.
De quo scͥptum est. Ric est filius ms dilectꝰ.
in quo michi bene complacui. Propter incar¬
nationem enim factus ẽ. sicut filius unicor¬
nium. idest uideorum singłariter extollenti¬
um. Siue unicornes appellati sunt uidei: qͥa
unũ tantum uidentur acciꝑe testamentũ.
Sic ero dicit xp̃m carne moriturum. sicut &
filios uideorum. qui in estimabili pietate cõ¬

Expanded text:
sicut in alio psalmo dicit: Cedri Libani quassicut in alio psalmo dicit: Cedri Libani quasunicornuorum. Et hic quoque versus ad Spiritum virtutis pertinet. Vitulos autem Libani sacrificiis frequenter antiquitas offerebat, qui propter luxuriam dulcium herbarum pingues erant admodum et decori. Eos mavult mundanis summitatibus comparare, quae sic comminuendae sunt, tanquam illi qui sacrificiis videbantur offerri. Nam et ipsi sunt victima, dum conversi Christo Domino nitidis mentibus offeruntur. Sed ne sibi homines duram legem quererentur impositam, etiam dilectum Filium Dei dicit esse moriturum: de quo scriptum est: Hic est filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Propter incarnationem enim factus est sicut filius unicornuorum, id est Judaeorum singulariter se extollentium. Sive unicornes appellati sunt Judaei, quia unum tantum videntur accipere Testamentum. Sic ergo Christum dicit carne moriturum, sicut et filios Judaeorum, qui inaestimabili pietate con
Abbreviated transcription (Latin):
maxime quia & lignum ipsum non ẽ. utile.
nisi suecisum fuerit. Nullos enim in sua ra¬
dice manens proficuos generat fructus. sic̃
nec elatio detestabilis. quȩ peccatum intulit
mundo. Hanc suꝑbiã uox dñi confringet:
dicendo. Suꝑbis ds̃ refistit: humilib autem
dat grãm. Repetit quoq. & confringae dñs
cedros libani. S quamuis hec suꝑiorib simi¬
lia uideantur. tamen uno uerbo addito liba¬
ni. ñ paruam uidentur indicare distantiã.
Cedri enim quȩ alibi nascuntur ñ omnino
procerȩ sunt. In libano autem tales inueni¬
untur. ut om̃s altitudines arborum supe¬
rare uideantur. Ergo mundi istius nobilẽ
ac reges qui reliquos homines tamquam
humilia frutecta despiciunt. uirtus diui¬
na confringit: quando pauꝑes & humiles
eligit. Isti enim uirtute suꝑantur. illi int̾
diuitias suas. aut cogitationib suis ge¬
munt: aut turpi ambitione soluuntur.
Ponuntur eciã cedri & in bonam partem.

Expanded text:
maxime quia et lignum ipsum non est utile, maxime quia et lignum ipsum non est utile, nisi succisum fuerit. Nullus enim in sua radice manens, proficuos generat fructus; sicut nec elatio detestabilis, quae peccatum intulit mundo. Hanc superbiam vox Domini confringit, dicendo: Deus superbis resistit; humilibus autem dat gratiam . Repetit quoque: Et confringet Dominus cedros Libani. Sed quamvis superioribus haec similia videantur, tamen uno verbo addito, Libani, non parvam videntur indicare distantiam. Cedri enim quae alibi nascuntur non omnino procerae sunt; in Libano autem tales inveniuntur, ut omnes altitudines arborum superare videantur. Ergo mundi istius nobiles ac reges, qui reliquos homines tanquam humilia fruteta despiciunt, virtus divina confringit, quando pauperes et humiles elegit. Isti enim virtute superantur, illi inter divitias suas aut cogitationibus gemunt, aut turpi ambitione solvuntur. Ponuntur etiam cedri et in bonam partem,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs suꝑ aquas multas. Idest supra populos
gentium diu̾sarum. quas propħarum atq
magnã expleuere sententiã. Uocem do-¬
mini in uirtute. spm̃ dicit intesligentiae:
qui aduersaria cuncta deiecit atq atq pro¬
sternit. sicut legitur. Et non est. qui possit
resistere uolunt᷑ati tuę. Merito gͦ uox dnĩ
in uirtute esse dr̃. cui nullis obstaculis ob¬
uiatur. U ox domini in magnificentia.
ic sp̃s consilii redolet. Qͥa enim illo mag¬
nificentius. qui corde illuminato senti¬
ri facit ut appetantur bona & pessima queq
fugantur: Prestatq ut de impio ꝑficiatur
pius. de captiuo liber: de seruo filius. Quod
illis prouenire non dubium ẽ: quos sp̃s sẽs
qͥ confringit suꝑbiam quȩ in se confidit.
& humilit̾atem erigit quȩ de eius bonitate
presumit. Cedrum enim suꝑbiã debemus
accipere. quȩ se in altitudinem eleuans. pro¬
ceras huuis arboris sũmitates imitatur.

Expanded text:
Dominus super aquas multas, id est super populos Dominus super aquas multas, id est super populos gentium diversarum, quas prophetarum atque magnam explevere sententiam! Vocem Domini in virtute, Spiritum dicit intelligentiae, qui adversaria cuncta dejicit atque prosternit, sicut legitur: Et non est qui possit resistere voluntati tuae . Merito ergo Vox Domini in virtute esse dicitur, cui nullis obstaculis obviatur. Vox Domini in magnificentia. Hic Spiritus consilii redolet. Quid enim illo magnificentius, qui corde illuminato sentiri facit, ut appetantur bona, et pessima quaeque fugiantur; praestatque ut de impio perficiatur pius, de captivo liber, de servo filius? Quod illis provenire non dubium est, quos Spiritus qui confringit superbiam, quae in se confidit, et humilitatem erigit, quae de ejus bonitate praesumit. Cedros enim superbiam debemus accipere, quae se in altitudinem elevans, proceras hujus arboris summitates imitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
epymone. quam suꝑuis diximus fre¬
quent̾ ꝑ capita uersuum unũ repetens ũ¬
bum preconia sp̃s scĩ septenaria uirtute cõ¬
celebrat. quod sius locis iuuante dño cona¬
bor exponere. Pmus iste eiusdem rei uer¬
sus est. Uox dm̃ suꝑ aquas. id est sp̃s sapien¬
tiȩ. Ipse enim legem condidit. qua creden¬
tium turba regeretur. Nam leguntur ta¬
bule testam̃ti: digito dei scripte. Digitus
autem dei specialiter intelligitur sp̃s sc̃s.
Qd uero dixit suꝑ aquas. popłos significat.
sicut & alter psalmus ait. Saluum me fac
meam. Et inapocalypsis legitur. Ciuitas
sedens suꝑ aquas multas. Qu̾a propter istis
allusi onib hoc significari man̾ifestum. est.
spm̃ sapientie legem popłis condidisse. Seqͥt᷑
dẽ maiestatis intonuit. Noc autem ꝑtinet
ad sp̃m sapientiȩ. Dicit enĩ. quando diem
uidicii p̃dicauit. cum gehenne penas in¬
estimabili terrore p̃dixit. ut non tam loqui
quã intonare uideretur. Subiũxit eciam.

Expanded text:
iximus, frequenter per capita versuum unum repetens verbum, praeconia Spiritus sancti septenaria virtute concelebrat; quod suis locis, juvante Domino, conabor exponere. Primus iste ejusdem rei versus est, vox Domini super aquas, id est Spiritus sapientiae. Ipse enim legem condidit qua credentium turba regeretur; nam leguntur tabulae Testamenti digito Dei scriptae ; digitus autem Dei specialiter intelligitur Spiritus sanctus. Quod vero dixit: Super aquas, populos significat, sicut et alter psalmus ait: Salvum me fac,meam ; et in Apocalypsi legitur: Civitas sedens super aquas multas . Quapropter istis allusionibus hoc significari manifestum est Spiritum sapientiae legem populis condidisse. Sequitur, Deus majestatis intonuit. Hoc etiam pertinet ad Spiritum sapientiae. Dicit enim quando diem judicii praedicavit, cum gehennae poenas inaestimabili terrore praedixit, ut non tam loqui quam intonare videretur. Subjunxit etiam,
Abbreviated transcription (Latin):
crebra sermonis. que multa colligit unus
uerbi iteratione decursa. Sequitur. Adorate
dnm̃ in aula scã eus. Idest colite eum in cõ¬
scientia ur̃a mundissima. Ipsa enim aula re¬
galis & habitatio sp̃s scĩ. sicut dicte apłs.
quia templum dei estis. & sp̃s dĩ habitat in

Expanded text:
crebra sermonis, quae multa colligit unius crebra sermonis, quae multa colligit unius verbi iteratione decursa. Sequitur, adorate Dominum in aula sancta ejus; id est colite eum in conscientia vestra mundissima. Ipsa est enim aula regalis et habitatio Spiritus sancti, sicut dicit Apostolus: Quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in
Abbreviated transcription (Latin):
rati. qm̃ animalia ipsa plurimum fronte
ualent. & obiecta semꝑ impingendo deiciũt
Quod p̃dicando fecisse constat apłos. qui diuer¬
sas suꝑsticiones & idola firmissima cȩlesti uer¬
bi quadam fronte ruperunt. Aries enim dic.¬
tus. est. quasi afronte ruens. Addidit. Afferte
dño głam & honorem. Hic specialiter cõmone¬
muiᷤᷤ ut nullam sp̃s sc̃ĩ patiatur inuiriam.
Nam qui eum minorem patre uel filio dei di¬
cit. głam illi ñ probatur afferre. Nulli enim
gloriosum. est. audire. quia minor ẽ. Offerimꝰ
ueram: cum eum & consubstantialem patri
ac filio dicimus. & coet̾num. atq omĩpoten¬
tem: sine aliqua separatione p̃dicamus. Sic
re. quando incredulorum corda conuertit.
Nomenq eius dilatat ꝑ multitudinẽ plebis
turbasq populorum. Quod magis ad docenti¬
um uidetur ꝑtinere cautelam. S nec illud
udices otiosum. quod afferte quarto repetiit.
Hȩc figura dicitur epimone: latine repecitio

Expanded text:
rati, quoniam animalia ipsa plurimum fronte rati, quoniam animalia ipsa plurimum fronte valent, et objecta semper impingendo dejiciunt; quod praedicando fecisse constat apostolos, qui diversas superstitiones et idola firmissima coelestis verbi quadam fronte ruperunt. Aries enim dictus est, quasi a fronte ruens. Addidit, afferte Domino gloriam et honorem. Hic specialiter commonemur ut nullam Spiritus sanctus patiatur injuriam. Nam qui eum minorem Patre vel Filio dicit, gloriam illi non probatur afferre. Nulli enim gloriosum est audire, quia minor est. Offerimuveram, cum eum et consubstantialem Patri ac Filio dicimus, et coaeternum, atque omnipotentem sine aliqua separatione praedicamus. Sic re, quando incredulorum corda convertit, nomenque illius dilatat per multitudinem plebis turbasque populorum; quod magis ad docentium videtur pertinere cautelam. Sed nec illud judices otiosum, quod afferte quarto repetiit. Haec figura dicitur epimone, Latine repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
fuit iam quasi credentem popłm cõmonere.
ut fidei sue affectum ꝑ sacrificia deuota de¬
monstraret. Inuitat enĩ filios dĩ. idest qui ꝑ
regenerationis grãm facti sunt filii eius. ut att
ionannes euangͦłista. Dedit eis potestatẽ filios
dĩ fieri his qui credunt in nomine eiꝰ. S licet
omĩs trinitas unus sit d̃s. nec aliqua est. in ma¬
iestate ipsius aut in natura distantia. diu̾sis
tamen locis dicitur quod ad ꝑsonas singulas
tabernacłi ꝑfectione laudare. Intende autẽ
quod in primis ñ dicendo quid afferant ipsi se
iubentur offerre. idẽ. corda sua scã puritate
lucentia quod supra omẽ sacrificium dño pro¬
batur acceptum. Sequitur. Afferce dño filios
arietũ. Arietes apłi accipiendi sunt: qui tam¬
quam duces gregum in caulas dnĩ ꝑduxert̃.
rendos dicit: quos apłi recta p̾dicatione
genuerunt. ñ qui prauo dogmate probant᷑
extranei. Ariete̾sꝰ autẽ bene sunt apłi compa¬

Expanded text:
fuit jam quasi credentem populum commonere, fuit jam quasi credentem populum commonere, ut fidei suae affectum per sacrificia devota monstraret. Invitat enim filios Dei, id est qui per regenerationis gratiam facti sunt filii ejus, ut ait Joannes Evangelista: Dedit eis potestatem filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus . Sed licet omnis Trinitas unus sit Deus, nec aliqua est in majestate ipsius aut in natura distantia, diversis tamen locis dicitur, quod ad personas singulas tabernaculi perfectione laudare. Intende autem quod imprimis non dicendo quid afferant, ipsi se jubentur offerre, id est corda sua sancta puritate lucentia, quod supra omne sacrificium Domino probatur acceptum. Sequitur, afferte Domino filios arietum. Arietes apostoli accipiendi sunt, qui tanquam duces gregum in caulas Domini perduxerrendos dicit, quos apostoli recta praedicatione genuerunt, non qui pravo dogmate probantur extranei. Arietes autem bene sunt apostolis compa
Abbreviated transcription (Latin):
grue poterat dici. nisi quod de se ipse dig
cognosceret totius mundi terminos
ad fidem catholicã ꝑ propħas & apłos sp̃s
dicit. non enim uoluntate humana al¬
lata ẽ. aliquando prophetia. s spũ scõ
acti locuti sunc scĩ dei homines. primo
ordine alloquitur uniuersitatẽ: ut sacrificia
ei deuota mente ꝑsoluant. scd̾̃o septifaria
narratione ꝑ uarias allusiones eiusdem sp̃e
scĩ sub magno p̃conio uirtutes enumerat. qͣd
ad ipsum specialiter ꝑtinere frequent lectiõe
declaratur. S ut unam potentiã patris &
bitare dicitur trinitatem scõ baptismati et
uirtutem & benedictionem dare dnm̃. qui ex
eo renatus fuerit populo xp̃iano. Afferte¬
dño fili dei. afferte domino filios arietum:
affer te dño głam ⁊ honorem CS mul¬
titu dinem gentium sicut p̾dictum est: ad
credulitatem recte fidei sꝑitaliter propheta
uenturam eẽ respiceret. totusq mundi conso¬
tianda illis esset adunata confessio: dignum

Expanded text:
grue poterat dici, nisi quod de se ipse digngrue poterat dici, nisi quod de se ipse digncognosceret, totius mundi terminos ad fidem catholicam per prophetas et apostolos cit: Non enim voluntate humana allata est aliquando prophetia: sed Spiritu sancto acti, locuti sunt sancti Dei homines . Primo ordine alloquitur universitatem, ut sacrificia ei devota mente persolvant. Secundo septifaria narratione, per varias allusiones ejusdem Spiritus sancti sub magno praeconio virtutes enumerat, quod ad ipsum specialiter pertinere frequenti lectione declaratur. Sed ut unam potentiam Patris, ebitare dicit Trinitatem in sancto baptismate, et virtutem et benedictionem dare Dominum, qui ex eo renatus fuerit, populo Christiano. Ei; afferte Domino filios arietum; afferte Domino gloriam et honorem. cum multitudinem gentium, sicut praedictum est, ad credulitatem rectae fidei spiritualiter propheta venturam esse respiceret, totiusque mundi consocianda illis esset adunata confessio, dignum
Abbreviated transcription (Latin):
uoniaor precedentia naculi.¬
uerba iam nota sunt: restat ire
consũmationem tabernadi pau¬
lo diligentius ꝑquirere
debeamus. Consũmatio tabernaculi ꝑfectio¬
nẽ significat eccłiȩ catholice. quȩ iam per
totum orbem probatur ẽẽ constructa. Taber-¬
nacłi enim nomine in hoc mundo posita de¬
daratur eccłia: que contra carnalia uitia
bella gerens. merito expeditionalis habita¬
culi nomen accepit. Qua propt̃ hunc psalmũ
xpĩani doginatis honore pollentem. post per¬
fectionem generalis eccl̃iȩ in laudem sp̃s sc̃i
ꝓpħa decantat. ut quia tanta res ꝑ prophe¬
tas & apłos beata predicatione completa est.
competenter eius laudib ornaretur. Est
enim totus psalmus sp̃s sci laude plenissi
nꝰ. & ꝑuarias allusiones p̃conia eius maiẽ¬
tatis exsoluens. Noc est. quod oratores dicunt
demonstratiuum genus. quando ꝑ huius¬
modi descͥptionem ostenditur aliquis atq
cognoscitur. S quid de illo a quoquã con¬

Expanded text:
uoniam praecedentia verba jam nota sunt, restat ut consummationem tabernaculi paulo diligentius perquirere debeamus. Consummatio tabernaculi perfectionem significat Ecclesiae catholicae, quae jam per totum orbem probatur esse constructa. Tabernaculi enim nomine in hoc mundo posita declaratur Ecclesia, quae contra carnalia vitia bella gerens, merito expeditionalis habitaculi nomen accepit. Quapropter hunc psalmum Christiani dogmatis honore pollentem, post perfectionem generalis Ecclesiae, in laudem Spiritus sancti propheta decantat; ut quia tanta res per prophetas et apostolos beata praedicatione completa est, competenter ejus laudibus ornaretur. Est enim totus psalmus Spiritus sancti laude plenissimus, et per varias allusiones praeconia ejus majestatis exsolvens. Hoc est quod oratores dicunt demonstrativum genus, quando per hujusmodi descriptionem ostenditur aliquis atque cognoscitur. Sed quid de illo a quoquam con
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutib septiformis spũs in tercio oidine ad
trinitatis complex ionem. mirabili dispositioẽ
ꝑuenit. Dicendo enim in his duob uersiculis
tercio dnĩs. ostendit scãm trinitatem. Diliuiuo
id est aquas baptismatis inhabitare sicut in
euangłio dictum . ẽ. Cuntes baptizate om̃s
gentes. innomine patris & filii ⁊ sp̃s sancti.
fontib positum. ẽ. Merito qm̃ illud quod
factum. est. sub noe baptisinatis sacri gerebat
imaginem. Nam sicut istud purgat᷑ animã
mundi crimina probrosa deleuit. Merito
pro baptismate diluiuium positum ẽ: ad
cuius similitudinẽ constat effectum. Nam
quod tertio dñs repetiit sine distinctione ꝑso¬
narum licet intelligi. primum dictum de
Et sedebit dñs rex inet̾num. Noc autem de
filio recte intelligimus. Dñs uircutem po¬
pło suo dabit. de p̾atre competent̾ aduertimꝰ.
Popło suo significat xp̃iano. quem de sacri
baptismatis munere conquisiuit. Subuinx̃
etiã benedicet popłm suum in pace. Non

Expanded text:
itus septiformis, in tertio ordine ad Trinitatis complexionem mirabili dispositione pervenit. Dicendo enim in his duobus versiculis tertio Dominus, ostendit sanctam Trinitatem diluvium, id est aquas baptismatis inhabitare; sicut in Evangelio dictum est: Euntes baptizate omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti fontibus positum est? Merito; quoniam illud quod factum est sub Noe, baptismatis sacri gerebat imaginem. Nam sicut istud purgat animas pmundi crimina probrosa delevit. Merito ergo pro baptismate diluvium positum est, ad cujus similitudinem constat effectum. Nam quod tertio, Dominus repetiit sine distinctione personarum licet intelligi primum dictum de Et sedebit Dominus rex in aeternum . Hoc autem de filio recte intelligimus. Dominus virtutem populo suo dabit: de Patre competenter advertimus. Populo suo significat Christiano, quem de sacri baptismatis munere conquisivit. Subjunxit etiam: Et benedicet populum suum in pace. Non
Abbreviated transcription (Latin):
sidet. Maiestati enim ipsius dari ñ potãt
quod habebat. Terminus autem dictus ẽ.
ut quidam uoluerunt. quod lapis ipse a
trib pedib aliquid minus habet. s t̾mi
nos terrae non otiose estimo transeundum.
Termini enĩ terre sunt. qui tellurem ein¬
gunt. atq concludunt: ut non solum a¬
tida uerum etiã totius aeris circum iecta
substantia & omnium creaturarum sig¬
nificaretur integritas. sicut et ipse in e¬
uanglio sub breuitate conclusit dicen.
Data est michi om̃is potestas. in cȩlo ꝙ in

Expanded text:
sedit. Majestati enim ipsius dari non poterat sedit. Majestati enim ipsius dari non poterat quod habebat. Tut quidam volunt quod lapis ipse a tribus pedibus aliquid mnos terrae non otiose aestimo transeundum. Termini enim terrae sunt qui tellurem cingunt atque concludunt, ut non solum arida, verum etiam totius aeris circumjecta substantia, et omnium creaturarum significaretur integritas; sicut et ipse in Evangelio sub brevitate conclusit, dicens: Data est mihi omnis potestas in coelo et in
Abbreviated transcription (Latin):
bet & filius. nec illi necesse ẽ petere quȩ si¬
mul cognoscitur possidere. Eentes autem
significat nationes toto orbe diuisas. qͣ
distinctas ac seꝑatas sanguis amplectitur.
Gens enim agenere uocitatur. Sequitur.
Hereditatem tuam. Cum dicit tuam.
naturam illam in xp̃o ꝑfecte deitatis osten¬
dit. Nam ħ ipsum quod ait tuã: incarna¬
tionem uerbi esse demonstrat. ut nichil in¬
telligatur esse diuisum. quando una ma¬
iestate omnia possidẽtur. sicut ipse in euã¬
gli̾o dicit. Om̃ia quȩ habet pater mea sũt:
& omĩa patris mea sunt. Hereditas uero ab
hero dicta ẽ. id est dño. quod in ea potesta¬
te libera dominetur.
Et possessionem tuam terminos terrae.
ic manifestatur uniu̾sas gentes in xp̃i
nomine credituras. ꝑ quem mundꝰ explosis¬
suꝑstitionib reconciliatus ẽ dõ. Nam cũ
o hic dicit possessionẽ tuam. naturam hu¬
manitatis accepit: quod semꝑ diuina pos¬

Expanded text:
bet et Filius; nec illi necesse est petere quae sibet et Filius; nec illi necesse est petere quae simul cognoscitur possidere. Gentes autem significat nationes toto orbe divisas, quas distinctas atque separatas sanguis amplectitur. Gens enim a genere vocitatur. Sequitur, Haereditatem tuam. Cum dicit, tuam, naturam illam in Christo perfectae deitatis ostendit. Nam hoc ipsum quod ait, tuam, incarnationem Verbi esse demonstrat, ut nihil intelligatur esse divisum, quando una majestate omnia possidentur; sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia quae Pater habet, mea sunt, et omnia Patris mea sunt . Haereditas vero ab hero dicta est, id est domino, quod in ea potestate libera dominetur. Et possessionem tuam terminos terrae. Hic manifestatur universas gentes in Christi nomine credituras, per quem mundsuperstitionibus reconciliatus est Deo. Nam cum et hic dicit « possessionem tuam, » naturam humanitatis accepit, quod semper divina pos
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit enĩ primum. Ego autẽ constitutus
sum rex abeo. sed et reges t̾rarum constitu¬
untur adnõ. Addit suꝑ syon montem sc̃m̃
eiꝰ. predicans preceptum dnĩ: electi sunt
et prophetae et eccłie predicatores. Seqũ.
Dns dixit ad me filius meus estu. Dictus
est et filius isrł. sicut in exodo pharaoĩ
designare potuisset. Additum ẽ autem
ego hodie genui te: quod nulli alteri pro¬
batur edictum. sed solus ille sine tempore
genitus ẽ. ꝑ quem creat᷑a constat uniũsa.
Sic istam ueriloquã pulcherrunamq dif¬
finitionem ad scolas suas traxit doctrina
secularis. dicens eam substancialem supra
quam genus poterat inueniri. Ituam.
Postula a me & dabo tͥ gentes hereditatẽ
Ioc ꝑ habitum dicitur formamq serui¬
lem: ex eo qͦd filius est uirginis. Ecqͥd
ut petat scdm̃ naturam inferiorem: & ac-¬
cepta possideat. Nam scdm̃ potentiam ũbi
in differenter omnra que habet pater ha¬

Expanded text:
Dicit enim primum: Ego autem constitutus Dicit enim primum: Ego autem constitutus sum rex ab eo. Sed et reges terrarum constituuntur a Domino. Addidit, Super Sion montem sanctum ejus, praedicans praeceptum Domini. Electi sunt et prophetae, Ecclesiae praedicatores. Sequitur: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu: dictus est et filius Israel, sicut in Exodo Pharaoni videnter designare potuisset. Additum est autem: Ego hodie genui te, quod nulli alteri probatur edictum; sed solus ille sine tempore genitus est, per quem creata constant universa. Sic istam veriloquam pulcherrimamque definitionem ad scholas suas traxit doctrina saecularis, dicens eam substantialem, supra quam genus poterat inveniri. Vers. 8. Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam. Hoc per habitum dicitur formamque servilem, ex eo quod Filius est Virginis. Quidquid ut petat secundum naturam inferiorem, et accepta possideat; nam secundum potentiam Verbi, indifferenter omnia quae habet Pater, ha
Abbreviated transcription (Latin):
riani dogmatis ꝑfidia conquiescat. Hoc
fides catholica. hoc sanitas m̃tis intellig̃.¬
ut unigenitus filius apatre. nec natura.
admodum in his duob uerbis ꝑ uerba patͥs
hominib uoluerit declarare quod ẽ. Non
enĩ poterat substantialit̾ per genus et dif¬
ferentias ad eius proprium ꝑuenire. quod
magis creaturis quam creatori uidetur
posse congruere. Nam quẽ ad modum supͣ
eius naturam genus aliquod preualet
reperiri. cum ipsum rerum omĩum cons
t& auctorem᷑. Qua propter dissimilis est
ista diffinitio illi diffinitioni quȩ substan¬
tialis uocatur. que ꝑ habitas differentias
descendit ad proprium. Substantialis enĩ
ista dici non potest. qm̃ quid sit dei substan¬
tia nullatenus preualet comprehendi. Põt
tamen sicut quibusdam uisum ẽ diffiniri
taliter ds̃. Ds̃ est substantia incorporea. sĩ¬
plex. et incõmutabilis. Nunc menbra dif¬
finitionis istius minutissime ꝑquiramus.

Expanded text:
riani dogmatis perfidia conquiescat. Hoc riani dogmatis perfidia conquiescat. Hoc fides catholica, hoc sanitas mentis intelligut unigenitus Filius a Patre, nec natura, e quemadmodum in his duobus versibus per verba Patris hominibus voluerit declarare quod est. Non enim poterat substantialiter per genus et differentias ad ejus proprium pervenire, quod magis creaturis quam Creatori videtur posse congruere. Nam quemadmodum supra ejus naturam genus aliquod praevalet reperiri, cum ipsum rerum omnium constet 18 esse auctorem? Quapropter dissimilis est ista definitio illi definitioni quae substantialis vocatur, quae per habitas differentias descendit ad proprium. Substantialis enim ista dici non potest, quoniam quid sit Dei substantia nullatenus praevalet comprehendi. Potest tamen, sicut quibusdam visum est, definiri taliter Deus: Deus est substantia incorporea, simplex et incommutabilis. Nunc membra definitionis istius minutissime perquiramus.
Abbreviated transcription (Latin):
dic filiis ifrael. Ego sum qui sum: & qui
est misit me aduos. Qua propter ęt̃nitatẽ
suam uoluit appellatione presentis tẽ¬
pous indicari. Presens enim tempͥ quo
ait hodie. propt̾ perpetuitatẽ poni scͥp¬
turarum diuinarum proprium esse cog¬
noscitur. Genui te: natiuitatem illam sig¬
nificat. de qua ysaias dicit. Generationẽ
autẽ eius quis en arrabit. Lumen ex lu¬
mine: omp̃s de omĩpotente. d̃s uerus
de deo uero: ex quo omnia. ꝑ quem oĩa
in quo omnia: De quo ad hebreos scribe̾s
apłs: ait. Splendor glorie. & figura sub¬
stantiae eius gerens quoq omnia uerbo
uirtutis suae purgationem peccatorum
faciens. sedet ad dexteram maiestatis in ex¬
celsis. Tanto melior angłis effectus. quã¬
to differentius pre illis nomen heredita¬
uit. Cui enim angłorum dixit aliquan¬
do filius m̃s estu ego hodie genui te:
et cȩtã que de magnificentia dni xpĩ
textus ille proloquitur. Qua propter
cessent uani loquii disputationes. et ar¬

Expanded text:
ui sum; et qui est misit me ad vos . Quapropter aeternitatem suam voluit appellatione praesentis temporis indicari. Praesens enim tempus, quod ait, hodie, pro perpetuitate poni, Scripturarum divinarum proprium esse cognoscitur. Genui te, nativitatem illam significat de qua Isaias dicit: Generationem autem ejus quis enarrabit ? Lumen ex lumine, omnipotens de omnipotente, Deus verus de Deo vero: Ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia ; de quo ad Hebraeos scribens, ait Apostolus: Splendor gloriae, et figura substantiae ejus, gerens quoque omnia verbo virtutis suae, purgationem peccatorum faciens, sedet ad dexteram majestatis in excelsis: tanto melior angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen haereditavit. Cui enim angelorum dixit aliquando: Filius meus es tu, ego hodie genui te ? et caetera, quae de magnificentia Domini Christi textus ille proloquitur. Quapropter cessent vaniloquae disputationes, et A
Abbreviated transcription (Latin):
redeamus. Reges dominatores debemu.
aduertere uitiorum: qui hec & intelligẽ
possunt. et implere dnõ prestante preua¬
leant. Neq enim semꝑ purpuratos re¬
ges aduerti necesse ẽ. Dicuntur reges et
quibꝰ priuata conditio ẽ: sicut ait apłe.
Iam sine nobis regnatis. & utinã regna¬
Frudimini qͥ uidicatis t̾ram

Expanded text:
redeamus. Reges, dominatores debemus redeamus. Reges, dominatores debemus advertere vitiorum, qui haec et intelligere possint, et implere, Domino praestante, praevaleant. Neque enim semper purpuratos reges adverti necesse est. Dicuntur reges et quibus privata conditio est, sicut ait Apostolus: Jam sine nobis regnatis, et utinam regnaErudimini qui judicatis terram
Abbreviated transcription (Latin):
parationib singulis uerbis. rerũ causas
decenter expressas. Potestatem dnĩ dixit
ferreã uirgam. Suꝑbos popłos. uas figuli.
quod mox ut ꝑcussum fuerit in partes mn¬
nutissimas dissipatur. Bene gͦ peccator
uasi luteo comꝑatur. ut & confractio eius
facilis: & uita lutea monstraretur.am.
S tunc in melius reformatur. quando
bilib patefactis humanũ genus humi¬
liter obediat creatori. ubi oritur pulcher¬
rimum deliberatuũ dicendi genus. Nã
cum tali sacramento uulgato obstupefac¬
ta fuerint corda mortalium. salubrimꝰ
ac necessariꝰ suasor accedit. ut cum tioxo¬
re et tremore uero dño seruiatur. ostẽ¬
dens abutili & honesto id quod in delibera¬
tionib plurimũ ualet expedire quã dicta
sunt. Utile est enim ne quando irascatur
dñs. et pereatis de uia iusta. Honestũ. bea¬
ti om̃s qui confidunt in eo. Sic deliberati¬
uum dicendi genus. ꝑfecta disceptatiõe
completum ẽ. Nunc ad exponenda uerba

Expanded text:
parationibus, singulis verbis rerum causas parationibus, singulis verbis rerum causas decenter expressas. Potestatem Domini dixit virgam ferream; superbos populos vas figuli, quod mox ut percussum fuerit, in partes minutissimas dissipatur. Bene ergo peccator vasi luteo comparatur, ut et confractio ejus facilis, et vita lutea monstraretur. Sed tunc in melius reformatur quando ibilibus patefactis, humanum genus humiliter obediat Creatori. Ubi oritur pulcherrimum deliberativum dicendi genus. Nam cum tali sacramento vulgato obstupefacta fuerint corda mortalium, saluberrimus ac necessarius suasor accedit, ut cum timore ac tremore vero Domino serviatur, ostendens ab utili et honesto, id quod in deliberationibus plurimum valet, expedire quae dicta sunt. Utile est enim: Nequando irascatur Dominus, et pereatis de via justa. Honestum: Beati omnes qui confidunt in eo. Sic deliberativum dicendi genus perfecta disceptatione completum est. Nunc ad exponenda verba
Abbreviated transcription (Latin):
litatis est: confringenda atq imminuenda
ꝑcipere. S respice primum quod dicit re¬
ges eos. ut potestatem tẏrannice dominati¬
onis auferret. Illi enim reguntur. qui ad
salutis dona ꝑueniunt. Uga uͦ potestas re¬
galis significatur. qua peccatorib correc¬
tionis sue u̾ndicta promittitur. Fẽrrea:
non qua ds̃ ad ultionem utitur uirga me¬
tallica. sed duritia ferri rigori equitatis
decenter aptata ẽ. Ipsa uirga ẽ. de qua ĩ
quadragesimo quarto psalmo dicturus ẽ.
Uͥga recta ẽ. uirga regni tui. S quid cũ
ista uirga faciat subsequent̃ explanat. ħ
uirga est que confringit ad uitam. hic ba¬
culus qui continet imbecilles. ħ sceptrum
qͦd de mortuis uiuos facit. Uirga enim
usu humano dicta ẽ: quod ui sua regat.
& uergere non sinat innitentes. uinm¬
Et tamquã uas figuli confringes eos. un¬
d est ꝑ conuersionis studium conteres in
eis terrenas cupiditates: et ueteris hominiꝰ
ceno similem uitã. Et respice in ipsis cõ¬

Expanded text:
ilitatis est confringenda atque imminuenda percipere. Sed respice primum quod dicit: Reges eos, ut potestatem tyrannicae dominationis auferret. Illi enim reguntur, qui ad salutis dona perveniunt. Virga vero potestas regalis significatur, qua peccatoribus correctionis suae vindicta promittitur. Ferrea, non quia Deus ad ultionem utitur virga metallica, sed duritia ferri, rigori aequitatis decenter aptata est. Ipsa virga est de qua in quadragesimo quarto psalmo dicturus est: Virga recta est, virga regni tui : sed quid cum ista virga faciat, subsequenter explanat. Haec virga est, quae confringit ad vitam: hoc baculum, quod continet imbecilles: hoc sceptrum, quod de mortuis vivos facit. Virga enim usu humano dicta est, quod vi sua regat, et vergere non sinat innitentes. Et tanquam vas figuli confringes eos. Id est, per conversionis studium conteres in eis terrenas cupiditates, et veteris hominis coeno similem vitam. Et respice in ipsis com
Abbreviated transcription (Latin):
brea lingua dicitur speculatio quȩ com¬
petenter aptatur eccłie. qm̃ ad futura
sper sufficient instructa. ꝓmissiones dnĩ
mentis prouidentia contuetur. nec tantũ
p̃sentib quantum futuris beneficiis głat᷑.
latio eus in illa contemplatiua uirtute
defigitur. Suꝑ eam reuera xp̃c est rex:
qm̃ ab ipso regitur atq disponitur. nm¬
Redicans preceptum domini Quod fec̃
euangłium docens. ut p̃dicationem pro-¬
phetarum sua manifestacione complerq.

Expanded text:
braea lingua dicitur specula; quae combraea lingua dicitur specula; quae competenter aptatur Ecclesiae; quoniam ad futuras spes sufficienter instructa, promissiones Domini mentis providentia contuetur; nec tantum praesentibus quantum futuris beneficiis gloriatur. latio ejus in illa contemplativa virtute defigitur. Super eam revera Christus est Rex, quoniam ab ipso regitur atque disponitur. Praedicans praeceptum Domini. Quod fecit Evangelium docens, ut praedicationem prophetarum sua manifestatione compleret.
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolo reddatur offensus. Tunc loquet᷑.
illud tempus significat. cum iudicare ue¬
nerit mundũ. Merito gͦ ira et furor dicit᷑.
quando omĩa peccatorib obstinatis suis
actenus ex sua ꝑsona propheta locutꝰ
ẽ nunc ꝑ figuram quȩ grece dicitur
exallage. latine ꝑmutatio. uerba refert
dnĩ saluatoris: qui se regem a patre cons¬
titutum esse testatur. quod eciam scͥptum
ẽ de ipso in titulo passionis. Rex uideorũ.
Hoc nec pilatus deleri passus ẽ. qui eum
magi inqͥrendo ꝓfessi sunt. Ubi est qui
natus est rex uideorum. Sequitur. Suꝑ
syon montem scm̃ eius. Nomen enim istud
multarum quidem rerum absolute fecũ¬
dum ẽ. Modo enim significat eccłiam
modo ipsum dnm saluatorem: mͦ hierłor
futuram. & quia uerbum hoc frequent̾
iterandũ est: conuenit magis ut ꝑ loca
singula congruis satisfactionib explicet᷑.
Syon hic eccłiam debemus acciꝑe. quam
mõ tem appellat propt̃ eminentiam ho¬
noris et firmitatem fidei. Syon enim he¬

Expanded text:
reddatur offensus. Tunc loquetur, illud tempus significat, cum judicare venerit mundum. Merito ergo ira et furor dicitur, quando omnia peccatoribus obstinatis, suis m sanctum ejus. Hactenus ex sua persona propheta locutus est; nunc per figuram, quae Craece dicitur exallage, Latine permutatio, verba refert Domini Salvatoris, qui se Regem a Patre constitutum esse testatur. Quod etiam scriptum est de ipso in titulo passionis: Rex Judaeorum . Hoc nec Pilatus deleri passus est, qui eum Magi inquirendo professi sunt: Ubi est qui natus est Rex Judaeorum ? Sequitur, super Sion montem sanctum ejus. Nomen enim istud multarum quidem rerum absolute fecundum est. Modo enim significat Ecclesiam, modo ipsum Dominum Salvatorem, modo Jerusalem futuram. Et quia verbum hoc frequenter iterandum est, convenit magis ut per loca singula congruis satisfactionibus explicetur. Sion hic Ecclesiam debemus accipere, quam montem appellat propter eminentiam honoris et firmitatem fidei. Sion enim He
Abbreviated transcription (Latin):
riorib oculis uelut aliqͥd uultuosum sẽꝑ
offertur. quã traditione maiorum ostenta¬
tionẽ et habitum possumus nuncupare.
has eciam pat̾ axoustinus pulcherrimae
inter locutionũ modos annumerat. Nec
ullud nos moueat. cũ apud iudeos ageret᷑.
cur pluralit̾ gentes et populi positi esse

Expanded text:
rioribus oculis velut aliquid vultuosum semper rioribus oculis velut aliquid vultuosum semper offertur, quam traditione majorum ostentationem et habitum possumus nuncupare. Has etiam Pater Augustinus pulcherrime inter locutionum modos annumerat. Nec illud nos moveat, cum apud Judaeos ageretur, cur plurali
Abbreviated transcription (Latin):
ec figura grece dicitur erotema. latine
in terrogatio. quȩ multis quidem modis
fit. S ut de his pauca ponantur. int̾rogamꝰ
quando aliquid scire uolumus quod nesci¬
ebamus. ut ẽ illud in futuro psalmo. Quot
sunt dies serui tui. quãdo facies de ꝑsequẽ¬
tib me iudicũ. Interrogamus eciã quȩ
certe nouimus. ut est illud. Numquid est
in idolis gentiũ qui pluat. aut celi dabunt
pluuiam nisi tu uolueris. Est quoq int̾ro¬
gatio arguendi: sicut hic posita ẽ. Corripit
eni populos propheta. cur fremuert contra
dnm̃ saluatorem. cuius causas uracundiae
ñ haberent. fremitus enĩ propriȩ ferarũ ẽ.:
qui iuste feͬrentib datus est. quando ratione
pt᷑ posita beluino furore succensi sunt. Et
qm nobis frequent̃ figurae ponendae sũt:
oportet in ipsis primoidiis eius rei diffimi¬
tionẽ dare. ut cum nominata fuerit. uale¬
at euident̾ agnosci. fĩgura ẽ sicut nomine
ipso detur intelligi. quedam conformatio
dictionis a cõmunione remota. quȩ inte¬

Expanded text:
ec figura Graece dicitur erotema, Latine interrogatio; quae multis quidem modis fit: sed ut de his pauca ponantur, interrogamus quando aliquid scire volumus quod nesciebamus, ut est illud in futuro psalmo: Quot sunt dies servi tui, quando facies de persequentibus me judicium ? Interrogamus etiam quae certe novimus, ut est illud: Nunquid est in idolis gentium qui pluat, aut coeli dabunt pluviam, nisi tu volueris ? Est quoque interrogatio arguendi, sicut hic posita est; corripit enim populos propheta, cur fremuerint contra Dominum Salvatorem, cum causas iracundiae non haberent. Fremitus enim proprie ferarum est, qui juste furentibus datus est, quando, ratione postposita, belluino furore succensi sunt. Et quoniam nobis frequenter figurae ponendae sunt, oportet in ipsis primordiis ejus rei definitionem dare, ut cum nominata fuerit, valeat evidenter agnosci. Figura est, sicut nomine ipso datur intelligi, quaedam conformatio dictionis a communione remota, quae inte
Abbreviated transcription (Latin):
quoq dñs est sicut in centesito no¬
no psalmo dicturus ẽ. Dixit dñs dno
meo. sede a dextris meis. Intendamus autẽ
quod posuit. dixit ad me filius ms̃ es tu:
quod eciam ei dicturus erat post baptismũ.
hic ẽ filius meus dilectus in quo michi be¬
ne complacui. Et ut xp̃m unam ꝑsonã
id est uerbum carnem factum esse sentireᷤ.
adiecit ego hodie genui te. Hoc iam m¬
chil habet commune cum ceteris. sed totũ
est unigentri filii proprium quod ipsum
designare atq inculcare rerum potuiss&
auctorem. Dicendo enim hodie. coet̃nita¬
tem sue maiestatis ostendit. Hodie enim
apud dm̃: nullo inicio incipit nullo fine
concluditur. Non est enim ibi fuit neq

Expanded text:
quoque Dominus est, sicut in centesimo nono psalmo dicturus est: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis . Intendamus autem quod posuit: Dixit ad me, Filius meus es tu; quod etiam ei dicturus erat post baptismum: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui . Et ut Christum unam personam, id est Verbum carnem factum esse sentires, adjecit: Ego hodie genui te. Hoc jam nihil habet commune cum caeteris, sed totum est unigeniti Filii proprium, quod ipsum designare atque inculcare rerum potuisset auctorem. Dicendo enim, hodie, coaeternitatem suae majestatis ostendit. Hodie enim apud Deum nullo initio incipit, nullo fine concl
Abbreviated transcription (Latin):
ed ne irrisos tantum impios putaremꝰ.
Inunc eos grauit̃ conmemorat argu-¬
Endos. Ira uͦ et furor similia sunt uerba
p̃cedentib. Nam ds̃ et cum tranqͥllitate
iudicat. & seruata pietate conturbat. Nõ
in malos motu aliquo surgente candes¬
cens. s ab eis sue graẽ momenta fuspen¬
dens. Ira ergo dei uocatur retributio pec¬
catorum. Nam. motus diuinitas beata
ñ patitur. quȩ semꝑ eadẽ eterna atq
immobilis ꝑseuerat. S ista conuersio
humanae cõuenit fragilitati: ut de le¬
to quis tristis. de placato iracundꝰ: de

Expanded text:
ed ne irridendos tantum impios putaremus, ed ne irridendos tantum impios putaremus, nunc eos graviter commemorat arguendos. Ira vero et furor similia sunt verba praecedentibus. Nam Deus et cum tranquillitate judicat, et servata pietate conturbat: non in malos motu aliquo surgente candescens, sed ab eis suae gratiae momenta suspendens. Ira ergo Dei vocatur retributio peccatorum; nam motus Divinitas beata non patitur, quae semper eadem, aeterna, atque immobilis perseverat. Sed ista conversio humanae convenit fragilitati, ut de laeto quis tristis, de placato iracundus, de