comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trib ip̃is detrhe ĩxĩgẽtes
eisdẽ ꝙ regulã ⁊ declaraci¬
desiderans ora contra p¬
missos frẽs oblatrantiũ
claudere ac professorũ cõ
scienciis ꝓuidere ¶ Inter
alia ordinauit et sãxiit
omĩum utensiliũ ⁊ libroꝵ¬

Expanded text:
tribus ipsis detrahere impingentes eisdem, quod regulam et declaraticonsiderans, ora contra praemissos fratres oblatrantium claudere ac professorum ipsorum conscientiis providere inter alia ordinavit et sanxit, quod omnium utensilium et libro
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ mĩstris custodibus
siue gardianis predictis
ip̃oꝵ suꝑ ħ constiencias
onerando duxerit cõmic¬
tendũ. pnt in eiusdẽ cle¬
mencie kis suꝑ hoc cõfec¬
tis plemus continetur.
eorundẽ mĩstroꝵ castodũ
seu gardianoꝵ eodẽ mͦ
iudicio est relictum ¶los
sue sigure at silulm ac¬
cidenciũ ẽẽ debeant tãhĩ¬
tus ip̃oꝵ q capucia ꝙ̃ in¬
teriores tunce quib fra-¬
tres oñs dicti minoris in-
duĩtur ac insuper cuius
ipis uestmĩtis oporteat. et
an in uestanentis hĩ S re¬

Expanded text:
dicium ministris, custodibus seu guardianis praedictis, ipsorum super hoc conscientias onerando, duxerit committendum, prout in eiusdem Clementis litteris super hoc confectis plenius continetur, eorundem ministrorum, custodum seu guardianorum eodem modo iudicio est relictum; nosqsive figurae atque similium accidentium esse debeant tam habitus ipsorum quam caputia quam interiores tunicae, quibus fratres omnes dicti Minorum ordinis induantur, ac insuper, cuius ipsis vestimentis oporteat, et an in vestimentis huius
Abbreviated transcription (Latin):
lnquendum, an sit mil¬
tum credibile ex tam ex-¬
pertis ꝙ fratres absq
guanariis ac celariis
non possint uite nctia
inuenite q ͦ caũ grana¬
ria et celaria congrega¬
ciones et conseruacioes
huĩoi eis ip̃e concessit
yur in predc̃is eiusdẽ

Expanded text:
inquendum, an sit multum credibile ex iam expertis, quod fratres ipsi absque granariis et cellariis non possint vitae necessaria invenire quo casu granaria et cellaria, congregationes et conservationes huiusmodi eis ipse concessit, prout in praedictis eiusdem
Abbreviated transcription (Latin):
et firgrancia suauita¬
tis odorẽ ¶ Nec formi¬
dent ini ad obedienciã
ordĩs deo auctore duni
redeunt nã prelatos suos
Ut firmiter ẜperamus eis¬
q iniũgimiꝰ sͥ benignos
et mites ĩueniãt ceteros
dulces atz palꝑabiles cũ
sint ⁊ ẽẽ debeãt om̃s et
clamitenit quis michi

Expanded text:
e fragrantia suavitatis odorem ». Nec formident hi, ad obedientiam ordinis Deo auctore dum redeunt; nam praelatos suos ut firmiter speramus eisque iniungimus sibi benignos et mites invenient, ceteros dulces atque palpabiles, cum sint et esse debeant omnes et clamitent: « Quis mihi
Abbreviated transcription (Latin):
nstroꝵ ac custodũ sil
conib et custodiis ordis
memorati cõmissis eisdẽ
cũ gardiam tam ut suꝙ̃¬
prẽdicitur et duoꝵ de cõ¬
uentu loci discretorum
sacerdotum et antiquorũ
et assensu fratres om̃s
et singuli sequi omĩmo
de illisqz parere per oĩa
teneantur. ac insuper ꝙ
decermĩacionẽ siue uidi¬
ciũ illis quo parendo n ͨ¬
sint nec dici possint uel
deteat. nez ipi se ip̃os ac¬
tument sue reglẽ consti-¬
tucionẽ sui ordrms trans¬
gressores Odeoq oms et
singlõs fratres ãtedicu
ordinis minorũ qui strit¬
tos curtos ⁊ desormes hĩ¬
tus ab ip̃ius generalis
curia detulerũt uei defe¬
runt mouemus et horta¬
mur in dño eis nichiloꝰ¬
apostolica scripta man¬
danes quatinus ad mã-¬
datum ip̃ius generalis
deponant ques deferũt
habitus. et aliis iuxta no
omĩb istis et aliis et¬
per ommia scdĩn beati
francisti regulã et pre¬
dictas. predecessorum
nostiorum declaratoes
cõcessiones et cõmissi¬

Expanded text:
onibus ac custodum simul n custodiis ordinis memorati commissis eisdem, cum guardiani tantum ut supra dicitur et duorum de conventu discretorum loci sacerdotum et antiquorum eisdem fratres omnes et singuli sequi omnino eisque parere per omnia teneantur; ac insuper, quod determinationem seu iudicium illisque parendo non sint nec dici possint nec debeant nec ipsi seipsos autument suae regulae vel constitutionum sui ordinis transgressorlos fratres antedicti ordinis Minorum qui strictos, curtos et difformes habitus ab ipsius generalis curia detulerunt vel deferunt, monemus et hortamur in Domino, eis nihilomapostolica scripta mandantes, quatenus ad mandatum ipsius generalis deponant, quos deferunt, habitus et aliis iuxta ipsomnibus istis et aliis per omnia, secundum beati Francisci regulam et praedictas praedecessorum nostrorum declarationes, concessiones et commissi
Abbreviated transcription (Latin):
in quantũ possent de
subditi obediencia sub¬
trahatur. Magna quid̾
pauptas sed maior ĩte¬
gritas ho ⁊ est obediã.
maxiie si custodiatur
illesa. Nã prima rebus
scdã carm. Tercia uero
menu tonatur. Et aĩo
quid uelut efrenes et li
et appetant. hanc de si
deriis concupiscant iᵈ¬
q uous canticorũ inge¬
minent. osculetur me
picrificans. nam melio¬
ia sunt u̾bera tua. pre¬
ceptorum siquidẽ et cõ¬

Expanded text:
in quantum possent dersubditi obedientia subtrahantur. Magna quidem paupertas, sed maior integritas; bonum est obedientia maximum, si custodiatur illaesa. Nam prima rebus, secunda carni, tertia vero menti dominatur et animo, quos velut effraenos et libet appetant, hanc magnis desideriis concupiscant, illudque votis canticorum ingeminent: « Osculetur me purificans; nam « meliora sunt ubera tua praeceptorum scilicet et con
Abbreviated transcription (Latin):
sa cũ fratrib umionẽ stm¬
dens si ualeat ac griue red¬
datur sn populos standa¬
lũ alatuu quin pocius ut
ma uehementer flagrat
intẽcio ãtedc̃is ꝓfugatis in-¬
cõmodis. hec sca mmorũ fri¬
trũ religio ad quẽ iã dudũ
cũ imnor nos gdus hẽret
dilectõis ⁊ deuocois feruor
ncanduit. Nuc u̾o post sus¬
ceptũ a nobis aplũce serui¬
cutis iugũ ad illius reliõis
gubernacionẽ protectionẽ.
de fensionẽq interius exteri¬
ctudo nos angit, paterne
cogit ꝓuidencie debitũ. ac
niterne caritatis zelus accẽ¬
dit quieta pace gaudeat.
sct̃o profiuiant ocasio nũd
ac merito ꝙ ⁊plitrimũ au¬
ieatur. blande q insuper
reddenciũ filiorũ sue stil
professionis obscurã uel
ostulũ maccet uitulũ in
eorũqz siberis ⁊ cedula
corruat ĩ ãplexis profiõ
cũ ipius religionis odor
trahat. caritas atranat.
cõtricõe ⁊ hũiliatõe puris¬
sima astensioñ in corde

Expanded text:
sa confratribus, unionem scisa confratribus, unionem scindens, si valeat, ac grave credatur in populos scandalum allatura; quin potius, ut nostra vehementer flagrat intentio, antedictis profligatis incommodis haec sancta Minorum fratrum religio ad quam iamdudum, cum minor nos gradus haberet, dilectionis et devotionis fervor incanduit, nunc vero post susceptum a nobis apostolicae servitutis iugum ad illius religionis gubernationem, protectionem, defensionemque interius extericitudo nos angit, paternae cogit providentiae debitum, ac internae caritatis zelus accendit quieta pace congaudeat, sancto proficiat otio, in numero ac merito quamplurimum augeatur, blandeque insuper redeuntium filiorum suae sanctae professionis ruat in oscula, mactet vitulum, eorumque libens et sedulo corruat in amplexus. Profecto cum et ipsius religionis odor trahat, caritas attrahat, contritione et humiliatione purissima « ascensiones in corde
Abbreviated transcription (Latin):
dã exigit cece stru¬
pulositatis ãbiguũ ac ip¬
sorum quodãmodo ĩ doc¬
ta sciencia ut dixerimus
ꝙ irreligiosa horũ sit ua¬
na uel in hoc suꝑsticiosa
religio ut dũ suis mauult¬
sb̾ temere cõscĩe uelamento
conceptib ꝙ̃ prelatorũ
ordĩs sui cũ obedientie de¬
bito merito promide inihe¬
r̾e sentenciis Nos post
ficũ super intellectũ et ob-¬
seruanciã regule ordinis
Fratrũ mmnorũ declauicio¬
nes salubriter editas. soli¬
zdas quid̃ claras lucidas
multaq maturitate di¬
gestas nrãs deo fauente
nndubias ip̃orũ predeces¬
sorum declaracionet de¬
claracionib adiunganiꝰ
sicq dies diei eructat u̾¬
bũ. et nox nocti sciam ma-
quifestet. ne ꝓperam pau-¬
corũ dc̃i ordĩs fratrũ qd̾
absit in sciencia recta ixã-¬
rũ declaracionũ uerba cõ-¬
uertens in deniũ illaqz su¬
is eis profecto contraria
accõmodans sẽsib ĩguita
deo suꝑiorib cotunux p̾¬
fato ordim de ferens odio¬

Expanded text:
dam exigit caecae scrupolositatis ambiguum ac ipsorum quodammodo indocta scientia ne dixerimus, quod irreligiosa horum sit vana vel in hoc superstitiosa religio, ut, dum suis mavult temere sub conscientiae velamento conceptibus quam praelatorum ordinis sui cum obedientiae merito provide inhaerere sententiis, nos post ficum super intellectu et observantia regulae ordinis fratrum Minorum declarationes salubriter editas, a solidas quidem, claras et lucidas multaque maturitate digestas, nostras, Deo favente, indubias ipsorum praedecessorum declarationibus declarationes adiungamus; sicque « dies diei eructet verbum, et nox nocti scientiam manifestet », ne perperam paucorum dicti ordinis fratrum quod absit inscitia, recta ipsarum declarationum verba convertens in devium illaque suis eis profecto contraria accommodans sensibus, ingrata Deo, superioribus contumax, praefato ordini detrahens, odio
Abbreviated transcription (Latin):
ter nͥ ⁊ quando ⁊ quoti¬
ꝓ uite fuatrum nc̃tariis
fiatres ip̃i querere debe¬
ant cõseruare siue repo¬
nere, Et si reponenda sĩt
in predictis granariis
et celariis conseruanda.
Statuentes ⁊ districte
precipiendo mandanes
ꝙ in predictis et hiis si¬
milib eoruntem arbi¬
trariuns determinacionẽ

Expanded text:
 quotipro vitae fratrum necessariis fratres ipsi quaerere debeant, conservare, sive reponere, etiamsi reponenda sint in praedictis granariis et cellariis conservanda; statuentes et districte praecipientes mandamus, quod in praedictis et his similibus eorundem arbitrium, dete
Abbreviated transcription (Latin):
deo hĩ admuenciones et
q̃ones propria excreuere
strictos ĩusitatos ⁊ squa¬
lidos nouitate plenos ac
dissidii nõ ignaros cũ a
coĩtate ordĩs discreparẽt
assunerent nec eos ad
mistrorũ custodũ gardia¬
norũ eorũdẽ mãdatũ reqͥ¬
sui deponerent. nec alios
put eiusdẽ ordĩs coĩtas
hĩtus iuxta eorundem mis¬
troꝵ et custodũ ⁊ gardia¬
noꝵ arbitrium ducerent
resumendos. dicentes in
ħ eorumdem prelatorum
suorum non parendumq
arbitrio. cũ et suũ sic des
eo huic oppĩom prefati
llemenuis de clauinosiem
sepuis repetitã obesse.
¶Nã licet inĩstris custo

Expanded text:
di adinventiones et quaestiones propria excrevere strictos, inusitatos et squalidos, novitate plenos ac dissidii non ignaros, cum a communitate ordinis discreparent, assumerent, nec eos ad ministrorum, custodum et guardianorum eorundem mandatum requisiti deponerent nec alios, prout eiusdem ordinis communitas bitus iuxta eorundem ministrorum, custodum et guardianorum arbitrium ducerent resumendos dicentes, in hoc eorumdem praelatorum suorum non parendum fore arbitrio, cum et suum sic despec huic eorum opinioni praefati Clementis declarationem saepius repetitam obesse — nam, licet ministris, cu
Abbreviated transcription (Latin):
nes reluceat afꝑitas uili¬
tas ⁊ pauptas. utrũ ne
q̃ntũ ad colorẽ p̾ciũ uili-¬
tatẽ. pauptatẽ quo et ce¬
tera accidencia supradcã
fratres uestim̃tis induã-¬
tur ut debent suꝑ quits
eorũ mĩstro . cstodũ ⁊
gardianoꝵ. conscienciã
et districte precipiẽdo mã-

Expanded text:
luceat asperitas, vilitas et paupertas, utrumve quantum ad colorem, pretium, vilitatem, paupertatem quoque ac cetera accidentia supradicta fratres vestimentis induantur, ut debent; super quibus eorum ministrorum, custodum et guardianorum conscientias , districte praecip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ uilitatem in uestibus
seruent. presertim cum ĩ
declauicione predc̃i inco-¬
in eisdem fratrib et ẽoꝵ
accibz paupertas sancta
reluceat put ip̃is ex eoꝵ
regiã ĩuenitur indicta. ac
in cõstitucõib eiusdem or
reluceat semꝑ asperitas
uilitas et pauptas unde
tes existerent. nec iporũ
superioꝵ ordinis sui in
deponendo uestes quas ge-¬
rent. nec in reassumeudo
quas darent sequi iudiciũ
nuuatenus tenetantur
generali mĩstro ⁊ ceteris
fuitrib qui pro coĩtate e¬
uisdem ordĩs aderant su-¬
is racionib q̃s breuitatis
causa obmictimus. contra-¬
riũ asserentib ex adu̾so.
put hec ⁊ alia huic inde
corã nobis ⁊ eisdẽ fratri-¬
b nr̃is scripta lecta uer¬
toq fuere proposita. Ac
eciam couim aliquibus
de fuitrib nr̃is predictis
super hoc deputatis a no¬
bis presertĩ per aliquos
de fratribus dicti ordinis
ries repetita ¶ Quocirta
nos seriosius raccomibus
predictis auditis. et aliis
illis q plemus incellec¬

Expanded text:
 vilitatem in vestibus servent », praesertim cum et in declaratione praedicti Nicoin eisdem fratribus et eorum actibus paupertas sancta reluceat », prout ipsis ex eorum regula invenitur indicta, ac in constitutionibus eiusdem ordreluceat semper asperitas, vilitas et paupertas: unde, cum tes existerent, nec ipsorum superiorum ordinis sui in deponendo vestes, quas gererent, nec in assumendo, quas darent, sequi iudicium ullatenus tenebantur — generali ministro et ceteris fratribus, qui pro communitate eiusdem ordinis aderant, suis rationibus, quas brevitatis causa omittimus, contrarium asserentibus ex adverso, prout haec et alia hinc inde coram nobis et eisdem fratribus nostris scripto lecta verboque fuere proposita ac etiam coram aliquibus ex fratribus nostris praedictis super hoc deputatis a nobis praesertim per aliquos ex fratribus dicti ordinis,ries repetita. Quocirca nos, seriosius rationibus praedictis auditis et aliis illisque plenius intellec
Abbreviated transcription (Latin):
a prefatis prederessoribz
ñis nicholao ⁊ clemente
declaraciones ut predui¬
tur limpide emanarũt
dictusq clemens hĩoi
uilitatit iudiciũ mĩstris
custodibz sue gardianis
ordinis p̾dicti duxerint
cõmiciendũ eoꝵ super hi
constienciis onerando n ͨ
ab hoc in quibustã fratri
b dicti oroinis uolentib
plus sapere ꝙ oz sapere¬

Expanded text:
a praefatis praedecessoribus nostris Nicolao et Clemente declarationes, ut praedicitur, limpidae emanarint, dictusque Clemens huius vilitatis iudicium ministris, custodibus seu guardianis ordinis praedicti duxerit committendum, eorum super hoc conscientias onerando: nec ob hoc in quibusdam ex fratribus antedicti ordinis volentibus « plus sapere quam opor
Abbreviated transcription (Latin):
prophetã exinũ dũ sactã
¶Quapp̃t tantis ĩcõmo¬
dis tantisq eiusdẽ duũ¬
ordinis excecati periculis
at ad illa salubribz opor¬
cums per eiustem iedis
prouidenciã carcũ spectãt
adhibendis submonenda
remediis nr̃e solicitudime
studiũ cõuerientes ad dec
iandẽ beati francisci p̃com¬
um eius q prefati ordinis
trepidanciũ ubi timior ñ
aderat scrupulosã calii¬
nẽ detegendã eos q iua¬
uiter reducẽdos ut filios
declaracioẽs comissiones
rius inserunt᷑ duximꝰ ad¬
uingendã. In pͥmis cũ di¬
catur ĩ regula ꝙ illi qui
promiserũt obedienciam
hẽant unã tunitã cũ ca¬
uiuio ⁊ aua smne capu¬
cio qui hẽre uoluerĩt. Itẽ¬

Expanded text:
prophetam eximium, dum sanctam ». Quapropter tantis incommodis tantisque eiusdem ordinis excitati periculis et ad illa salubribus et opportunis per eiusdem sedis providentiam circumspectam adhibendis submovenda remediis, nostrae sollicitudinis studium convertentes, ad Dei laudem, beati Francisci praeconium, eiusque praefati ordin« trepidantium ubi timor non aderat » scrupulosam caliginem detergendam, eosque suaviter reducendos ut filios declarationes, commissiones,ae inferius inseruntur, duximus adiungenda. In primis, cum dicatur in regula, quod « illi, qui promiserunt obedientiam, habeant unam tunicam cum caputio et aliam sine caputio, qui habere voluerint »; ite
Abbreviated transcription (Latin):
mrĩs mee relcgionis utiz
et professionis eus. uel¬
ut marris contẽplacõis
et lectionis suauia dul¬
ciaq pocula ut inueniã
te foris ab eius obseruã¬
ciis quodã modo disparẽ
et deosculetur blande ui¬
delicet et intra caritatis
uiscera te cõplexꝰ et iã
me ĩmo et te nemo des-¬
piciat ꝓfc̃o qͦs foris posi¬
tos mulu a diuisos et
desiles fortasse despexe¬
rant uiciis puta ita di¬
lectionis iterne precor¬
dia et conformis obseruãcie
claustua repositos iam nẽo
despiciat sed sustipientes
eosdem dulcedine quisq di-¬
gne laudib oferent et su-¬
steptos nui ergo rẽ¬

Expanded text:
e religionis utique et professionis eiusdem velut matris contemplationis et lectionis suavia et dulcia pocula, ut inveniam te foris ab eiusdem observantiis quodammodo disparem et deosculer blande videlicet intra caritatis ubera te amplexans, et iam me immo et te nemo despiciat »: profecto, quos foris positos multi ac si divisos et dissidentes fortasse despexerant, intus, puta intra dilectionis internae praecordia et conformis observantiae claustra repositos, iam nemo despiciat, sed suscipientes eosdem dulcedine quisque digne laudibus efferat et susceptos. Nulli ergo
Abbreviated transcription (Latin):
non in certis solũ. uerũ
eciã in dubiis et in certis
possunt artib quibz cbe¬
diant possunt regulis¬
egregius debitis obseq̃n¬
ciũ mĩsteriis sub seq̃tur
sic iudicãs cũcta rimat
et discutit. leges canonũ
cernit. sc morb agranãs
medicu sic uirtus cõstãs
in medio sapientẽ. pru-¬
denteqz deposcit/ ne si
quisq regatur ut ape-¬
tit cõfestĩ corruat. ut nõ
ut capita crestit in stoli¬
dis eciam opinonibus
fantasia ¶ Sodẽ modo eis¬
demq quodãm racioui¬
bus intati cũ prefatoꝵ
mĩstroꝵ et custodũ sub
certa forma simul et st-
paratĩ in suis admĩstra-¬
ciombz ⁊ custodiis cum
gardiam et duorũ de cõ-¬
nẽtu loci distretum sa¬
cerdotũ et antiquorum
in ordine fratrũ consilio

Expanded text:
non in certis solum, verum non in certis solum, verum etiam in dubiis et incertis praesunt artibus, quibus obediant, praesunt reguliegregius debitis subsequentium ministeriis subsequatur. Sic iudicans cuncta rimatur et discutit, leges applicatcernit; sic morbus aggravans medicum, sic virtus constans in medio sapientem prudentemque deposcit: ne, si quisque regatur, ut appetit, confestim corruat, ut non ut capita, et crescit in stolidis opinionibus phantasia. Eodem modo, eisdem quodammodo rationibus invitati, cum praefatorum ministrorum et custodum sub certa forma simul scilicet et separatim in suis administrationibus et custodiis cum guardiani et duorum de conventu loci discretorum sacerdotum et antiquorum in ordine fratrum consilio
Abbreviated transcription (Latin):
at cõnentib ordĩs memo¬
rati cõmissis eisdẽ frẽs
om̃s et siglĩ sequi cõ¬
mode ulisqz parere per
omĩa teneãtur ac ĩsuꝑ¬
bitriũ determinacionem
siue iudicium illisqz pa-
sos antument sue ie¬
gule aut constitucionũ
sui ordimis transgresso
res Maxime cũ nec ex¬
presse nec determinate
in predicta fratrũ nĩo¬
rum dicatur reglã uel
uestes sicut nec qualis
tanteq uilitatis eas es-¬
se oporreat exprimit
eadẽ urgente nctĩrate.
equitate non impari.
gule suadentib intellec
tu ensdem ciementis
iuherentes uestigiis p̾-¬
fatoꝵ mĩstrorũ. custod̃
et gardianoꝵ in predcĩs
hoꝵq similib fore iu-¬
diciuns declauare cõpel¬
limur. illaqz eis ut pre¬
dicitur cõmictere mnita¬
mur. Non em̃i particula¬
riũ omniũ certa dari po
test sciencia neq eorum
cum infunita contigit
fieri distiplina. nõ ars
non regula circũstãtias
fingulas accudenlcia ꝙ
cuncta complectit᷑. Hatẽt
in illis minores subesse

Expanded text:
 conventibus ordinis memorati commissis eisdem fratres omnes et singuli sequi omnino eisque parere per omnia teneantur; ac insusequendo determinationem seu iudicium illisque parsos autument suae regulae vel constitutionum sui ordinis transgres: maxime, cum nec expresse vel determinate in praedicta fratrum Minorum dicatur regula vel vestes, sicut nec qualis quantaeque vilitatis eas esse oporteat, exprimitur eadem urgente necessitate, aequitate non impari, gulementis inhaerentes vestigiis, praefatorum ministrorum, custodum et guardianorum in praedictis horumque similibus fore iudicium declarare compellimur illaque eis, ut praedicitur, committere invitamur. Non enim particularium omnium certa potest dari scientia, neque horum, cum infinita sint, contingit fieri disciplinam; non ars, non regula circumstantias singulas accidentiaque cuncta complectitur: habent in illis minores subesse
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ germaui que Iuriũ regni ⁊ imꝑii zelator at ꝑsecutor ardẽ¬
nssimꝰ exticit laudabiłt imitando. Idc̃co tractatũ infrascͥpm̃ d̾
sdrm regni ⁊ Imꝑii iurilus post tempꝰ trauslaton ip̃ius in¬
peni de guaꝭ imꝑatorib ad reges fraucoꝵ ⁊ ad Germaues in
psonã karoli magni facte a mea ꝑuitate collectũ uen̾ande
icoꝵ̃ ac cuiuslib me melius sencientꝭ sibitia ip̃m in pnuibus¬

Expanded text:
 germani, qui iurium regni et imperii zelator ac prosecutor ardentissimus extitit, laudabiliter imitando, idcirco tractatum infra scriptum de eiusdem regni et imperii iuribus post tempus translacionis ipsius imperii de Grecis imperatoribus ad reges Francorum et ad Germanos in personam Karoli magni facte, a mea parvitate collectum, venerande meorum ac cuiuslibet melius me sencientis subiciam, ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
Decreta siqͥdẽ ꝓcedit ab ede minister
Ortu secreto uenit adima ds̃
Uestib ille sacris tegit᷑. tex̾ caro uerbũ:
Tota carens macula. tota sacrata do
Ille stat a dextris: qr qͣsiit aue tor ĩ anes
Ex secreta dõs gens. qͣsi dextra fuit:
Inceptũ cõplae uociferando chorus:
Inctpiens: memorat quȩ saluatoris ĩ ortu
Gaudia pastores angłs edocuit:
Cantica q̃ post ħ̾c suꝑi cecinere: recense
Discipulis xp̃c uissit: & agit ideor
Nã tͦbas ĩ mõte docens: orauit. e ipsis:
randi formã fr̃ib instituit
Lectio q̃ seqͥt᷑. doc trinã signat eoꝵ.
Qui st̃ pͣmissi septuaginta duo
Eoocae assensũ se tribuisse chorus:
Quã pia laus oris sit comitata fideor
Plebs baculos ponit. stat. retigitq capuo
eue suꝑueniens ⁊ irania semiuae hostis.
F rontib impͥmit᷑ mistica forma crucis:
Transiit ad gentes. isrł errat adhuc:
Transitꝰ is qͦtiens eugłm recitat᷑.

Expanded text:
Secreta siquidem procedit ab aede minister, Secreta siquidem procedit ab aede minister, Ortu secreto venit ad ima Deus. Vestibus ille sacris tegitur, texit caro Verbum, Tota carens macula, tota sacrata Deo. 1137 Ille stat a dextris, quia quaesiit auctor inanes Exsecrata deos gens, quasi dextra fuit. Incoeptum complet vociferando chorus. Incipiens memorat quae Salvatoris in ortu, Gaudia pastores angelus edocuit. Cantica quae post hunc superi cecinere, recensetDiscipulis Christus jussit, et egit idem: Nam turbas in monte docens, oravit, et ipsis Orandi formam fratribus instituitLectio quae sequitur, doctrinam signat eorum, Qui sunt praemissi septuaginta duo. Edocet assensum se tribuisse chorus. Quam pia laus oris sit comitata fidem Dverba leguntur: Plebs baculos ponit, stat, retegitque caput. Neve superveniens zizania seminet hostis. Frontibus imprimitur mystica forma crucis. Transiit ad gentes; Israel errat adhuc. Transitus is, quoties Evangelium recitatur,
Abbreviated transcription (Latin):
cribere ꝓposui quȩ mystica sacraprioꝵ
uissa representet. qͥd ue minist᷑ agat:
Pro multis una. ꝓcotidie repetitis.
Est oblata semel. hostia uera ds̃.
Inuolucłũ legis xꝑc patefecit. ouemq
Significatiuã: uera remouit ouis
Presbit̾ hanc offert. ⁊ in hac cessare figuras.
Remq figurarũ testificatur agi
Sic ⁊ enĩ tẽpli.sicicrucis exprimit aram.
Ut sacra cõmemoret illius. Huius agat.
Ergo qͥd in missa uł agat᷑. uł memoret᷑
Misterulꝰ fert̾ precinuisse crucis.
Hẽ desidersis. hc̃ lauqib. hc̃ p̃ce multa
Presuspirauit. extulit: expeciit:
Hȩc tria cõmemorat. similiq sub ordine ponit
Introitꝰ missȩ. quẽ chorus ante canit.
Ante recent suspiria. postea laudes.
Inde preces in qͦ quȩq notent̾ habes.
Expͥmit officiũ suspiria. Gła: laudes¬
ꝑ yrieleyson t̾ triplicata : preces:
Altaris dextrã donadaturus: adit.
Illiꝰ aduentꝰ. quib õ iudea reuisit
Ne tuus ẽmanuel: tẽꝑa plenanotat.

Expanded text:
cribere proposui quid mystica sacra priorum Missa repraesentet, quidve minister agat. Pro multis una, pro quotidie repetitis Est oblata semel hostia vera Deus. Involucrum legis Christus patefecit, ovemque Significativam vera removit ovis. Presbyter hanc offert, et in hac cessare figuras, Remque figurarum testificatur agi. Sic etenim templi, sic et crucis exprimit aram, Ut sacra commemoret illius, hujus agat. Ergo quid in missa vel agatur, vel memoretur Mysterium fertur praecinuisse crucis. Hunc desideriis, hunc laudibus, hunc prece multa Praesuspiravit, extulit, expetiit. Haec tria commemorat, similique sub ordine ponit Introitus missae, quem chorus ante canit. Ante recensentur suspiria, postea laudes, Inde preces, in quo quaeque notentur, habes. Exprimit officium suspiria, gloria, laudes; Kyrie eleyson ter triplicata preces. DeAltaris dextram, dona daturus, adit. Illius adventus, quibus, o Judaea, revisit Te tuus Emmanuel, tempora plena notat.
Abbreviated transcription (Latin):
ne.ẽ. mortuus. & resurgens ex mortuis ia non morit᷑.
ita uos a peccatis abluti. & pͥma resurrectione rege¬
ati morti anime .i. peccato non subiciamini.
inde oleo sco uncti fuistis in capite. ut caritas quȩ ꝑ
uerbũ sapientiȩ Oleũ de capite tuo nũquã deficiat

Expanded text:
ne est mortuus et resurgens ex mortuis, jam non moritur, ne est mortuus et resurgens ex mortuis, jam non moritur, ita vos a peccatis abluti, et prima resurrectione regenerati, morti animae, id est peccato, non subjiciamini . Deinde oleo sancto uncti fuistis in capite, ut charitas, quae verbum Sapientiae: « Oleum de capite tuo nunquam deficiat
Abbreviated transcription (Latin):
Scripsi gͦ & tacito mei & ipsiꝰ nomine. scripsi sub
ꝑsona iudei cũ xp̃iano de fide nr̃a disceptantis.
scͥptũq & exaratũ hoc opꝰ tuȩ tͣnsiit to examinan¬
dũ censurȩ Si res approbanda ẽ tuo placebit appro¬
bata iudicio. Si uͦ respuenda ẽ seu tota. seu pars
eĩ aliqͣ. qͥeqͥd respuendũ erit accipe amico distũ in
uoniã ad dedicationẽ p̾sentis basilicȩ
hodie deuote conuenistis: oportet ut
quod in his scis manufactis fieri uidetis.
Primo enĩ manib patͥnorũ ad eccłiã
fuistis allati: & sacͣdotib uel exor¬
cistis ad catheci gandũ oblati. Qui
dũ uos cathecizarent. dũ xͥ legib initiarent: de massa
antiqua p̃uaricatione corrupta p̾cidebant. & ipsa fidei
ꝓfessio. & prauoꝵ morũ abrenuntiatio qͥ a uobis exigeba
ginẽ de cȩlo portaretis renati ꝑ grãm. sicut antea por¬
taueratis imaginẽ terreni parentis ex eo geniti ꝑ na-¬
tura. His documentis instructi accessistis ad aquã: &

Expanded text:
ripsi sub persona Judaei cum Christiano de fide nostra disceptantis, scriptumque et exaratum hoc opus vestrae transmitto examinandum censurae. Si res approbanda est, vestro placebit approbata judicio; si vero respuenda est, seu tota, seu pars ejus aliqua, quidquid respuendum erit, accipite amico dictum inuoniam ad dedicationem praesentis basilicae hodie devote convenistis, oportet ut quod in his sanctis manufactis fieri videtis, Primo enim manibus patrinorum ad Ecclesiam fuistis allati, et sacerdotibus vel exorcistis ad catechizandum oblati. Qui dum vos catechizarent, dum Christi legibus initiarent, de massa antiqua praevaricatione corrupta praecidebant: et ipsa fidei professio, et pravorum morum abrenuntiatio, quae a vobis exigebati imaginem de coelo portaretis, renati per gratiam, sicut antea portaveratis imaginem terreni parentis, ex eo geniti per naturam. His documentis instructi, accessistis ad aquam, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ desideriũ scm̃ conuersi estis
& ad ipsũ qui fecit uos cota men¬
tis incencione ac uoco redire¬
S disponicis: oportec
uos nunc ipsã uiã discere. ꝑ quã possicis ad illum
quẽ quericisꝑuenire. Ipse ẽ eñi uera & sempicer¬
na uita. extra quẽ sicut nemo felicit̾ uiuere pocest.
ita quicũq inipso et cũ ipso uͥuit beatus est. Si gͥ
dm̃ quericis. immo quia queritis: uerã ꝓfecto ac
ꝑ pecuam beaticudinẽ habere desideratis. Ad bea¬
cicudinẽ aucẽ nemo ꝑ uenire pocest nisi ꝑ uirtutẽ.
& uirtus non alio modo ueracic apprehendit᷑ insi
disciplina uirtutis non negligent̃ custodiat᷑. Usus
enĩ discipline ad uirtutẽ animũ dirigit: uirtus añ
ad beaticudinẽ ꝑ aucit. Ac ꝑ hoc exerciciũ discipli¬

Expanded text:
nversi estis, et ad ipsum qui fecit vos tota mentis intentione ac voto redire disponitis, oportet vos nunc ipsam viam discere per quam possitis ad illum quem quaeritis pervenire. Ipse est enim vera et sempiterna vita, extra quem sicut nemo vivere potest, ita quicunque in ipso et cum ipso vivit, beatus est. Si igitur Deum quaeritis imo quia quaeritis veram profecto ac perpetuam beatitudinem habere desideratis. Ad beatitudinem autem nemo venire potest nisi per virtutem, et virtus non alio modo veraciter apprehenditur, nisi disciplina virtutis non negligenter custodiatur. Usus enim disciplinae ad virtutem animum dirigit, virtus autem ad beatitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
multa a curia mecum diu
acpermultos dies sed ulo
qucerenti mem &ipsũ
quidue mali euitandũ
& Ait mihi subito siue ego ipse siueali¬
us qui extrinsecus siue intrinsecus nescio
Namhoc ipsum est quod magnopere scire
cui commendecbis ut pergas cadclic memo
niue scilic& Tanta neilluest ut ex cogitata¬
mo non potestergo scribendum c̃: sed quid
agis quoduclitudotua scribendi laborẽ
recusat. necista dictaridebent. Nam so¬
litudinem meram desiderant: uerum di¬
cisutaq prorsus nescio quidagam : Ora
sultem &cuxilium quoad concupita per¬
uenias  Et hoc ipsum litteris manda. ut
proletua fius animosior. Dein de quod

Expanded text:
multa ac varia mecum diu, ac per multos dies sedulo quaerenti memetipsum quidve mali evitandum esset; ait mihi subito, sive ego ipse, sive alius quis extrinsecus, sive intrinsecus, nescio: nam hoc ipsum est quod magnopere scire cui commendabis, ut pergas ad alia? A. riae scilicet. R. Tantane illa est ut excogitmo non potest. R. Ergo scribendum est. Sed quid agis, quod valetudo tua scribendi laborem recusat? Nec ista dictari debent; nam solitudinem meram desiderant. A. Verum dicis. Itaque prorsus nescio quid agam. R. Ora salutem et auxilium quo ad concupita pervenias, et hoc ipsum litteris manda, ut prole tua fias animosior. Deinde quod
Abbreviated transcription (Latin):
Ns Nos ter iħs xp̃s unigenitus
primogenitus tucius crea¬
tionis uolunta tedĩ: Et pce¬
tris sui anteomnia suecula
constitutus. uoluntate & praecepto
ipsius cuelestia & terrestria uisibi¬
lia & inuisibilia corporia & sp̃sex
nullis exstantib ut essent sua uirtu
uniuersc: omnium futuro rum ds̃
omnium futunrum in natura hec¬
bens prȩscientiam & in faciendo inom¬
nib: exspectans patrisiussionem
ipseuolum tate & pruecepto patris
descendit decaelo & uenit in hunc mun¬
dum. sicut ipseait: Necenim a me ipso

Expanded text:
sus Christus, Deus unigenitus, primogenitus totius creationis. 2. Voluntate Dei et Patris sui ante omnia saecula constitutus. 3. Voluntate et praecepto ipsius, coelestia et terrestria, visibilia et invisibilia, corpora et spiritus ex nullis exstantibus, ut essent, sua virtuuniversa, omnium futurorum Deus et omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; ipse voluntate et praecepto Patris descendit de coelo, et venit in hunc mundum, sicut ipse ait: Nec enim a me ipso
Abbreviated transcription (Latin):
quisq: in quo opere & ꝓpossto fuerit habilis
in ipso ordinure : Facit haec quidẽ sp̃sẽs
& absit ut sinefilio facciat Quisenim sic deui
Iupsos autem instatum pristinum repcrari
Ignorantes doceri obliuiscentes ammoneri.
peccantiscrgui pigros ostari. Errantes
aduicm ueritatis ad duci. infirmos suna¬
ric cẽcos inluminarii &c&era quueistun
spuuĩscõ tamquã solus eafticiat tribuenda
putauerunt ut enim dec& eris ne longũfit
rabbi unusestenim magister uester xp̃s¬

Expanded text:
quisque in quo opere et proposito fuerit habilis, quisque in quo opere et proposito fuerit habilis, in ipso ordinare. Facit haec quidem Spiritus sanctus: sed absit ut sine Filio faciat. Quis enim sic deviet lapsos autem in statum pristinum reparari, ignorantes doceri, obliviscentes admoneri, peccantes argui, pigros hortari, errantes ad viam veritatis adduci, infirmos sanari, caecos illuminari, et caetera quae isti Spiritui sancto, tanquam solus ea faciat, tribuenda putaverunt? Ut enim de caeteris, ne longum sit, rabbi; unus est enim magister vester
Abbreviated transcription (Latin):
sed& filium glorisicariꝑ patrem negure
quis audeat: cuidicit ipsesilius glorificame
Cui &iamdicit egoteglorificaui: Elorificu¬
re autem & honorificure & clurificure
Tria quidem uerba sed res una est: quod grece
dicitur doxaz in in t̾p̃tatum autem uarie
& scõs custo dire: & non solum rationabibia
ut quidam putant sed&rationabilia plura
scĩficure &eos quiceciderunt ꝓpt̃ suam negli¬
gentiam ad pristinum statum reparare
I morantes docere: Obliuiscentes ad monere
Peccantes arguere. Pigros ostari desclutesua
cogiture & solliciteagere Errantes aduic̃
ueritatis deducere Ixfirmoscurare: & fra¬
gilitatem corporis ꝑalacritatem ani¬
mae continere &ud amorẽ pi&atis
& custitatis confirmare & om̃s in lumina¬
re sũꝑ omnia fidem & caritatẽ p̃b& sin¬
gulus ꝓstudio quoq: & diligentia. Pro
simplicitute & sinceritate mentis ꝑ
mensura fidei & merito conuersationis
gratium cdutilitatẽ diligere &unus¬

Expanded text:
et Filium glorificari per Patrem, negare quis audeat: cui dicit ipse Filius, Glorifica me; cui etiam dicit, Ego te glorificavi ? Glorificare autem, et honorificare, et clarificare, tria quidem verba, sed res una est, quod graece dicitur δοξάζειν: interpretum autem varietet sanctos custodire; et non solum rationabilia, ut quidam putant, sed et irrationabilia plura sanctificare: et eos qui ceciderunt propter suam negligentiam, ad pristinum statum revocare; ignorantes docere, obliviscentes admonere, peccantes arguere, pigros hortari de salute sua cogitare et sollicite agere, errantes ad viam veritatis deducere, infirmos curare, et fragilitatem corporis per alacritatem animae continere, et ad amorem pietatis et castitatis confirmare, et omnes illuminare; super omnia fidem et charitatem praebere singulis, pro studio quoque et diligentia, pro simplicitate et sinceritate mentis, pro mensura fidei et merito conversationis, gratiam ad utilitatem dividere et unus
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitus tacius crea¬
tris sui anteominia suecula
constitutus. uoluntate & praecepto
ipsius cuelestia & terrestria uisibi¬
lia & inuisibilia corporia & sp̃s ex
nullis exstantib ut essent sua uirtu
uniuersc: omnium futuro rum ds̃
omnium futurrum innatura he¬
bens prȩscientiam & in faciendo in om¬
nib: exspectuns putris iussionem
ipseuolum tate & pruecepto patris
descendit decuelo & uenit in hunc mun¬
dum sicut ipseait: Necenim ameipso

Expanded text:
primogenitus totius creatris sui ante omnia saecula constitutus. 3. Voluntate et praecepto ipsius, coelestia et terrestria, visibilia et invisibilia, corpora et spiritus ex nullis exstantibus, ut essent, sua virtuuniversa, omnium futurorum Deus et omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; ipse voluntate et praecepto Patris descendit de coelo, et venit in hunc mundum, sicut ipse ait: Nec enim a me ipso
Abbreviated transcription (Latin):
gnis in extingnbił cupiditas indoꝵ¬
saciabilis quis unqͣ cupidus p̾¬
no fuit cõtentus cũ adipiscitur
qd̾ optauerat Desiderat sꝑ ampli¬
pecuma ⁊ qui amat petumas frut¬
cũ non capiet ex eis infermus ⁊ ꝑ di¬
tio nũq replent᷑. Smulit̾ ⁊ oculi hõm
nisaciabiles Sang̾suge due sunt ĩ ꝑabo.¬
filie dicentes. affer affer Naui Cre¬
stit amor ñimi qnͣtum petunia
crescit
Qͣre cupidꝰ satiari non

Expanded text:
gnis inextinguibilis cupiditas insatiabilis! Quis unquam cupidus primo fuit voto contentus? Cum adipiscitur quod optaverat, desiderat semper amplipecunia, et qui amat divitias fructum non capiet ex eis». Infernus et perditio nunquam implentur, similiter et oculi hominum insatiabiles. «Sanguisuge vero due sunt filie dicentes: Affer, affer». Nam Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia crescit. VII Quare cupidus satiari non
Abbreviated transcription (Latin):
piens acrestã qͥ ac̾uat ex aĩo ĩ uiste
aliis ꝯg̾gat ⁊ in bonis sus alius luxu¬
nabrͣ pħ dolor quem ht̃ hostem dimit¬
tit heredem
De cõtẽpnenda possessione diui

Expanded text:
piens attestatur: «Qui acervat ex animo iniuste, aliis congregat, et in bonis suis alius luxuriabitur». Proh dolor, quem habet hostem dimittit heredem. XIII De contempnenda possessione divi
Abbreviated transcription (Latin):
tentes qͣĩ nichil hñtes scd̾nt illud
psasuste ĩ p̾s diuites eguerunt
⁊ esurierunt facilius .ii. ĩuenies
qui diligat diuitias ⁊ nõ habeat
ꝙͣ qui heat ⁊ nõ diligat quia situt
difficile ÷ esse iu igne ⁊ nõ ardere ita
disficilius est possidere diuitias net
amare audi ꝓph̾am¬

Expanded text:
ntes quasi nichil habentes, secundum illud psalmiste: «Divites eguerunt et esurierunt». 2 Facilius enim invenies qui diligat divitias et non habeat quam qui habeat et non diligat, quia sicut difficile est esse in igne et non ardere, ita difficilius est possidere divitias et non amare. Audi prop
Abbreviated transcription (Latin):
eterũ abraham diues fuit dauid
locuplex dauid locupletus ⁊ tam̃e
de abranam dicit scriptra quia cre¬
didit deo ⁊ reputatũ ÷ ei ad ussticiã
⁊ de iob quia uõ erat ei simlis ĩ t̾ra
uir simplex ⁊ rcũs actimens dm̃ ⁊ re¬

Expanded text:
eterum Abraham dives fuit, Iob locuplex, David opulentus. Et tamen de Abraham inquit Scriptura quia «credidit Deo et reputatum est illi ad iustitiam», et de Iob quia «non erat ei similis in terra, vir simplex et r
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si uxor a niro dis¬
dus cõuigii. Naui stultus et impius
zqui tenz adultãm ⁊ patronus ÷ tͣpicu¬
dmis qui celat crim̃ uxoris s si dimittit
aoultam ausq sui culꝑa punit᷑. qm̃ illa
Hoĩ nõ expedit ibere. Q̾s iniqr eqͣ¬
munt̾ potuit sustin̾e rinalem Sola
suspicio zlotipũ uehement affligit
Lar licz scripcum sit erunt duo in
carne una zelus tũ uiri duos in uua
carne non paritur

Expanded text:
 disdus coniugii, nam «stultus et impius est qui tenet adulteram», et patronus est turpitudinis qui celat crimen uxoris. Sed si dimittit adulteram, absque sui culpa punitur, quoniam illa uxore, non expedit nubere». Quis unquam equanimiter potuit sustinere rivalem? Sola suspicio zelotipum vehementer affligit; nam licet scriptum sit: «Erunt duo in carne una», zelus tamen viri duos in una carne non patitur.
Abbreviated transcription (Latin):
difficile custodit qb a multis diligi
⁊ molestũ est possitere qd̾ nemo dignͣe
habere alius faceriis. alius ingeno
asinus. bos et cains. uestis et lertu¬
ius calix ⁊ etiant urteolus prius
uix cand̾e ostenditur. ne prius dis-
feda si ferida. si egͣ. si fatua si suꝑ
dimisi̾t uxorem suan ñ obfornca

Expanded text:
difficile custoditur quod a multis diligitur, et molestum est possidere, quod nemo dignetur habere. Alius forma, alius ingenioasinus, bos et canis, vestis et lectulus, calix etiam et urceolus, prius vix tandem ostenditur, ne prius displfeda, si fetida, si egra, si fatua, si supdimiserit uxorem suam, nisi ob forn
Abbreviated transcription (Latin):
riam infuturo. Moorũ ocii qd inter
multas augustias nuꝑ ea qm nostis
octrisione captani.. Non ex toto me p̃
rogans et postulans ut si qͣd in eo ur̃a
discreno dignum ĩuenent. diuine gr̃e
cotũ ascribat Si u̾o̾ pat̾intas nr̃a sug¬
gesserit uignitare hũane nature desc̾rã
Quetnꝰ ita ꝑ hoc hm̃liet᷑ elacus ut per
illus hũilis exaltet. icͥ̃

Expanded text:
riam in futuro. Modicum otii, quod inter multas angustias nuper ea, quam nosti, occasione captavi, non ex toto mihi pdicavi, rogans et postulans, ut si quid in eo vestra discretio dignum invenerit, divinae gratiae totum ascribat. Si vero paternitas vestra suggesquatenus ita per hoc humilietur elatus, ut per illud humilis exaltetur al.
Abbreviated transcription (Latin):
Iforte hac arre nõ ꝓficit ani
returnt ad aliã aduocat symo¬
mam ⁊ accedit ad giezi. ꝑ hunc ab
Supplicat ⁊ ꝓmittit offt̾ ⁊ t̾buit ꝓh
pudor Grãm quͣ gͣtis adipisci nõ
poruit ꝑfas ⁊ nefas nicit adipisci¬

Expanded text:
forte hac arte non proficit, recurrit ad aliam: advocat Simonem et accedit ad Giezi, per hunc ab supplicat et promittit, offert et tribuit. Proh pudor! Gratiam quam gratis adipisci non potuit, per fas et nefas nitit
Abbreviated transcription (Latin):
molent hõrem ⁊ imprudent̾ arrp̃
dignitate amicoꝵ suffragio p̃sidio
ꝓpuiquor tanto qz dominacionis in¬
flãmat᷑ ardoie tanta libidine p̃sidende
ut stisma non horreat scandalil nou
formidet ĩ l̾ reg̾ S giezi lepͣ ꝑtussĩt
⁊ sim̃o ꝑiit cũ petiia Chore tũ cõplicib
ignis acceusit Datau ⁊ abyron t̾ra

Expanded text:
impudenter arripit dignitatem, amicorum suffragio, presidio propinquorum, tantoque damnationis inflammatur ardore, tanta libidine presidendi, ut scisma non horreat, scandalum non formidet. 2 Sed Giezi lepra percussit, et Simon periit cum pecunia, Chore cum complicibus ign
Abbreviated transcription (Latin):
tis s iuxta ioh̾is cõsiliũ qui ht̃ duas
tumcas det nõ hẽnti un̾a. Suꝑbi aũt
ut magnifitus indeat᷑ satagit nestiri
msi sepultrĩ foris tealbatũ intus añt
plenus spurtitia Iarinctus ⁊ p̃̾pura
cottus ⁊ bissus in limo putrescunt
aurũ ⁊ argentũ lapides et gemme
in luto sordescunt. dignitas ⁊ prãs
male iatent inpuluere honor et
gl̾ia male sedent in cinere Qd̾ gͦ su¬
perbe philactĩa dilatas ⁊ maganfi¬
cas fimbrias in matheo Diues qui
induebat purpura ⁊ bisso sepultꝰ
pr̃iarce ia cob auteq egred̾et᷑ ut aic
iosephꝰ ut ement ornamietũ mulie¬
exiit sicheu filius regis e mor eã
molenter oppssit in indich O lo ferneᷤ

Expanded text:
Iohannis consilium: «Qui habet duas tunicas det non habenti unam». Superbus autem, ut magnificus videatur, satagit vestiri nisi sepulcrum foris dealbatum, intus autem plenum spurcitia? Iacintus et purpura, coccus et bissus in limo putrescunt, aurum et argentum, lapides et gemmin luto sordescunt. Dignitas et potestas male jacent in pulvere, honor et gloria male sedent in cinere. Quid ergo superbe phylacteria dilatas, et magnificas fimbrias? Dives ille, qui induebatur purpura et bysso, sepultus patriarchae Jacob, antequam egrederetur, ut ait Josephus, ut emeret ornamentum pexivit, Sichem filius regis Hemor, eam violenter oppressit. Holofernes,
Abbreviated transcription (Latin):
mins fere uiciosus diligir s̃
similem suꝑb aũt odit ele¬
uatum. unde salonion
Iuter suꝑbos sꝑ sũt urgia ⁊ ubi su̾it
suꝑbia ibi erit ⁊ cõtumelia Suꝑb
in solita gestit ꝯsueta fastidit.
magnum reputat si loq̃ dignenr.
maximũ si surgit et amplexatur
Estimat plus dignitate ab ip̃o qͣz

Expanded text:
is fere vitiosus diligit sibi similem, superbus autem odit elatum. Unde Salomon: «Inter superbos semper sunt iurgia», et: «ubi fuerit superbia, ibi et contumelia». Superbus insolita gestit, consueta fastidit. Magnum reputat si loqui dignetur, maximum si surgit et amplexatur. Existimat plus dignitatem ab ipso, quam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ liuguam confudit ꝓstrauit goly¬
ain ⁊ suspendit aman. Int̾ferit ni¬
chanore. eciã ꝑemit anchionm
pharaone sb̃mersit ⁊ sennacerib
interfent. Sedes ducum suꝑbor a re¬

Expanded text:
et linguam confudit, prostravit Goliam et suspendit Aman, interfecit Nicanorem et peremit Antiochum, Pharaonem submersit et Sennacherib interemit. Sedes ducum superbor
Abbreviated transcription (Latin):
seteant hii duo filii mei unus ad dex¬
terã alius ad sinistr̃a tu̾a in reguo
tuo Audire meruerũt. Nelcitis quid
petatis. Non .ii. honore s onere ꝑue¬
uitur ad regnũ. unde dũs subdit.
uos estis. Licz aũt oĩs potestas a
deo sit suꝑb tñ nõ regnat ex t̾o scd̃m
gnauerunt ⁊ udex me. Principes
extiterunt ⁊ nõ cognoni eos. De

Expanded text:
i duo filii mei, unus ad dexteram et alius ad sinistram tuam in regno tuo», meruerunt audire: «Nescitis quid petatis». Non enim honore, sed onere pervenitur ad regnum. Unde Dominus subdit: vos estis. Licet autem omnis potestas a Deo sit, superbus tamen non regnat ex Deo, secundum gnaverunt et non ex me, principes e
Abbreviated transcription (Latin):
lum pecume libent̾ accumulat. Ille .n. cũ
õi diligent᷑ tolit simi latͣͫ. ⁊ iste cũ om̃i
cura custodit thezaurum. Ille spẽ point
in ydolatria ⁊ iste spem ꝯstituit ĩ pecũia
Ille tunet mutillare suulacrũ ⁊ iste
timet minuere a cerui thezaurum

Expanded text:
lum pecuniae libenter augmentat. Ille cum omni diligentia colit simulacrum, et iste cum omni cura custodit thesaurum. Ille spem ponit in idololatria, et iste spem constituit in pecunia. Ille timet mutilare simulacrum, et iste timet minuere thesaurum.
Abbreviated transcription (Latin):
inferos sũma renebrũ obscitas Ini¬
nensa penaꝵ at̾bitas. Infinica-
iisiara astintas. ligatis inq̃t ma¬
nib ⁊ pedib mictice esi intenebras
ext̾iores ibi erit fletus ⁊ stridoi dẽciũ
Singula memibra ꝓ suis ptĩs ꝓpria¬

Expanded text:
inferos summa tenebrarum obscuritas, immensa penarum acerbitas, infinita miseriarum eternitas. «Ligatis, inquit, manibus et pedibus, mittite eum in tenebras exteriores; ibi erit fletus et stridor dentium». 3 Singula mem
Abbreviated transcription (Latin):
illud examen in quo idem erit
accusator ⁊ ad nocatus ⁊ iudex ac¬
⁊ nõ dedisti ͤ manducare Sitiui ⁊ ñ
tedistiᷤᷤ ĩ bibere ⁊t̾. Aduocabit cũ sp̾d
⁊ ꝙ diu nõ fecistis uni de minimis
hiis nõ m̃ fecistis. Iudicabit cũ in¬
ferec. Discedite a me maledt̃ iuign̾e
et̾muni. Nõ erunt testes in illo indiciõ
necessarii. qr cũc maifesta erũt ab¬
sꝯdita tenebraꝵ. Nichil .n. erit occul¬
tũ qd̃ nõ reuelet᷑. ĩ damele dñt libri¬
ꝯstĩarũ erũt aꝑti ⁊ indicabũt᷑ mor¬
tui ex hiis q̃ sunt in libris scdm oꝑa
eoꝵ. Quͣtus erit pudor inpct̃oribus
qnͣta ꝯfusio cũ eoꝵ nephandissĩa
crumina cunctis erũt liqͥde maĩ festa¬
ĩ pͦs beati quoꝵ remisse st̃ iuiq̃ta¬
tes et quoꝵ cecta sũt ptc̃a. Ab illa
sententia nũqͣ poti̾t ꝓ nocari in¬

Expanded text:
illud examen, in quo idem erit, et accusator, et advocatus et judex? Acet non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi bibere. » Ad«Quandiu non fecistis uni de minimis meis, nec michi fecistis». Iudicabit cum inferet: «Discedite a me, maledicti, in ignem eternum». Non erunt testes in illo iudicio necessarii, quia tunc manifesta erunt «abscondita tenebrarum». «Nichil enim occultum quod notiarum erunt aperti, et iudicabuntur mortui ex his que scripta sunt in libris secundum opera eorum. Quantus erit pudor in peccatoribus! Quanta confusio cum eorum nefandissima crimina cunctis erunt liquido manifesta! «Beati quorum remisse sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata». Ab illa sententia nunquam poterit provocari
Abbreviated transcription (Latin):
calices ꝙ̃ nõ fet̾e disertsi Porro non
sufficit uinũ. nõ sicã. nõ c̾uisia. sed
studiose cõtuitur mulsum. Gyropus
claretũ labore młto sollititudĩe mag.
suptu nõ modico s iude cõtentees rire

Expanded text:
calices, quem non fecere disertum? Porro non sufficit vinum, non sicera, non cervisia, sed studiose conficitur mulsum, syropus, claretum, labore multo, sollicitudine magna, sumptu non modico, sed inde contentiones et rixae,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ masculo nõ ꝯmisceb̾is coitu feĩo qr
abhomatio Cũ oĩ pecore non coibis
uec matinabis tũ eo. Utriq par pena
sb̾scribr̃. Q̾ dormierit inq̃r cũ masculo
toitu femueo uterq oꝑati sũt nephaꝰ
morte morient̃. petus q occidite Q̾¬

Expanded text:
«Cum masculo non commisceberis coitu femineo, quia abhominatio est. Cum omni pecore non coibis, nec maculaberis cum eo». Utrique par pena subscribitur: «Qui dormierit, inquit, cum masculo coitu femineo, utrique operati sunt nefas, morte moriantur; pecus quoque occidite
Abbreviated transcription (Latin):
mulleres apostatare facĩt sapiẽtes
⁊ argiu̾t sensatos. ħ multos uolu̾a¬
cos ceient ⁊ fortissĩ quiq int̾fti sunt
abea uie inferi domus eius penetuͣ¬
sensus diminuit. dies cõsinuit opes
effundit.
de cortu contra na turã.
et ignomimosa morphosim oꝑãt¬

Expanded text:
apientes et arguunt sensatos». Hec «multos vulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea, vie inferi domus eius, penetrasensus diminuit, dies consumit, opes effundit. XXIIII De coitu contra naturam. 1 Hec ignominiosam morphosim o