comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
plus iudicat quam ip̃e se huma¬
nus animus intemptationib in¬
uestigat. Terre longior: quia fry¬
ctus uite quos in fine retribuir:
nequaqͣm nunc uł sꝑes nr̃a comp̃¬
hendit. Man lauor: quia humana
mens fluctuans multa de his que uẽ¬
tura sunt conitit. Sed cum iam cer-¬
nere que estimauerat ceperit: angꝰ¬
ineum nr̃a contemplatio deficit. Un¬
de et cor psalmista in alto posuerat:
sed nec dum se eum contigisse sentie¬
bat dicens. Mlirabilis fc̃a est scientia
tua ex me: confortata est nec potero
uerat: qui semetip̃m discuriens s
eius subtiliora iudicia ꝑtimescenꝰ
dicebat. Nichil michi conscius sum:
sed non in hoc iustificatus sum. Qͥ
autem iudicat me: dominꝰ est. Lon¬
giorem terre uiderat: cum minora
ei ẽẽ humane mentis uota pensa¬
bat dicens. Qui potens est omnia
facere: suꝑhabundant̾ qͣm petimꝰ
aut intelsigimus. Latiorem mari
conspexerat qui timendo pensaue¬
rat: quia nequaqͣm mens huma¬

Expanded text:
plus judicat quam ipse se humaplus judicat quam ipse se humanus animus in tentationibus investigat; terra longior, quia fructus vitae, quos in fine retribuit, nequaquam nunc vel spes nostra comprehendit; mari latior, quia humana mens fluctuans multa de his quae ventura sunt conjicit, sed cum jam cernere quae aestimaverat coeperit, anguin eum nostra contemplatio deficit. Unde et cor Psalmista in altum posuerat, sed necdum se eum contigisse sentiebat, dicens: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, nec potero verat, qui semetipsum discutiens, ejus subtiliora judicia pertimescens, dicebat: Nihil mihi conscius sum, sed non in hoc justificatus sum; qui autem judicat me, Dominus est . Longiorem terra viderat, cum minora ei esse humanae mentis vota pensabat, dicens: Qui potens est omnia facere superabundanter quam petimus aut intelligimus . Latiorem mari conspexerat, qui timendo pensabat quia nequaquam mens huma
Abbreviated transcription (Latin):
perfecte non penetͣnt. Pnofundior
inferno est: quia malignorꝰ spũ¬
um astutias longe subtilius qmͣ
ip̃i putauerant iudicans dampnat.
Terre longior: quia longanimita¬
tem nr̃am patientie diuine lon¬
ganimitaus exuꝑat: que nos pͦ
cantes tolerat: et conuersos ad pre-¬
mia remuneratõnis expettat. Mla¬
ri latior: quia ubiq frã pectantiũ
retributionis sue presentia occupat.
Et tum non p̃sens per spetiem cer¬
nitur: p̃sens per iudicium c̾nt᷑
sentit᷑. Cuncta tamen ad solum
referri hominẽ possunt: ut ip̃e sit
celum. cum iam per desiderium
suminis in heret. ip̃e infernum
cum temptationũ suarum caligi¬
ne ꝑturbatꝰ in insimis iacet: ipẽ
terra. quia in bono oꝑe fixe spei u¬
bertate frudisicat: ip̃e mare. qr
in quib dam trepidus quatitur. ⁊ au¬
ra sue mutabilitatis agitatur. S
celo est excelsior: quia potentie eiꝰ
magnitudine uincimuꝵ. etiam
tum suꝑ nosmetipos eleuamuur.
Inferno ꝓfundior: quia nimirũ

Expanded text:
perfecte non penetrant. Profundior inferno est, quia malignorum spirituum astutias longe subtilius quam ipsi putaverant judicans damnat. Terra longior, quia longanimitatem nostram patientia divinae longanimitatis exsuperat, quae nos et peccantes tolerat, et conversos ad praemia remunerationis exspectat. Mari latior, quia ubique facta peccantium 346 retributionis suae praesentia occupat, ut et cum non praesens per speciem cernitur, pndum. --Cuncta tamen ad solum referri hominem possunt, ut ipse sit coelum cum jam per desiderium summis inhaereat; ipse infernus, cum, tentationum suarum caligine perturbatus, in infimis jacet; ipse terra, quia in bono opere fixae spei ubertate fructificat; ipse mare, quia in quibusdam trepidus quatitur, et aura suae mutabilitatis agitatur. Sed coelo est excelsior Deus, quia potentiae ejus magnitudine vincimur, etiam cum super nosmetipsos elevamur; inferno profundior, quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
accusent. ¶nde et ea bona que ex¬
terius fiunt: nequaqͣm bona. eẽ
iam censent: que quasi per studi-¬
um turgide cogitationis exhiben-¬
tur. Quĩ seꝑe humilia tumentes ĩ¬
crepet et quod dictis suis semet¬
ip̃os feriunt ignorant. S quia iꝰ¬
tum uirum Sophar hactenis re-¬
p̃hendendo corripuit: nunc ue-¬
lut docendo sb̃iuigit.¬

Expanded text:
accusent. Unde et ea bona quae exaccusent. Unde et ea bona quae exterius fiunt, nequaquam bona esse jam censent, quae quasi per studium turgidae cogitationis exhibentur. Qui saepe humilia tumentes increpant, et quod dictis suis semetipsos feriunt ignorant. 351 Sed quia justum virum Sophar hactenus reprehendendo corripuit, nunc velut docendo subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
ex eius ꝓtinus timore mollescit. eñ¬
q sagnta diuine formidinis pene¬
trat: quia infirma uiscera per hr¬
militatem gestat. Qrisqͥs autem
confirmat: ne hoc iacula timoris
suꝑni confodiant. ¶nde quib dã
per ꝓpħam dominꝰ misericorditer
pe lapideum tollit: cum a nobis
suꝑbie duritiam subtrahto. Et cor
carneum tribuit: cum eanidem p¬
tinus nrãm duritiam ad sensibisi¬
tatem uercit. Per mants uero ut
iam crebro docuimꝰ : oꝑa designan¬
tur. Cum culpa gͥ man̾us ad derm
ebandere est. cont᷑ largitoris gram
de uutute operum suꝑbire. Qui enĩ
in conspetty eterni iudicis loquens
sͥ bona que facit tribuit: ad dm̃i
manus suꝑbiens tendit. Sit pro¬
fecto contra electos reꝑbi: sic contͣ
catholicos heretiti semꝑ effrenant᷑.
ut cum obiurgare fcã nequeunt.
bonos rep̃hendere de fcõrum ela¬
tione moliant᷑: quatinus eos qͦs
redarguere ex infirmitate actioniᷤᷤ
non ualent: ex crimine tumoris

Expanded text:
ex ejus protinus timore mollescit; eumex ejus protinus timore mollescit; eumque sagitta divinae formidinis penetrat, quia infirma viscera per humilitatem gestat. Quisquis autemcor firmat, ne hoc jacula timoris superni confodiant. Unde quibusdam per prophetam Dominus misericorditer pe lapideum tollit cum a nobis superbiae duritiam subtrahit, et cor carneum tribuit cum eamdem protinus nostram duritiam ad sensibilitatem vertit. Per manus vero, ut jam crebro docuimus, opera designantur. Cum culpa igitur manus ad Deum pandere est contra largitoris gratiam de virtute operum superbire. Qui enim in conspectu aeterni judicis loquens sibi bona quae facit tribuit, ad Deum manus superbiens tendit. Sic profecto contra electos reprobi, sic contra catholicos haeretici semper effrenantur, ut cum objurgare facta nequeunt, bonos reprehendere de factorum elatione moliantur, quatenus eos quos redarguere ex infirmitate actionis non valent, ex crimine tumoris
Abbreviated transcription (Latin):
lierxꝑimnentis edomiti quã si iumĩta
domestica preceptoꝵ loris mentis col¬
la subiciant: et uite p̃sentis uinera
ad nutum p̃sidentis pergant. Qri-¬
b bene loris ligatum Se nouerat:
qui dicebat. Ut ium̃tum fc̃s sum
apud te: et ego semꝑ tecum. Unde
et seuus ille ꝑsequutor. ab agro ꝑfi¬
de uoluntatis. ad domum fider fe-¬
dustꝰ rectoris sui calcarib punctꝰ ar¬
diebat. Durum tͥ est contra sumulũ
calutrare. Restat gͦ ut si ẽẽ iam simi¬
les pullo onagri nolumꝰ in cunctis q̃
appetimus: mitum prius intime
dispensationis exquiramꝰ: ut mẽs
nr̃a in omne qͦd nititur suꝑni regi¬
minis loro teneatur: et inde magiᷤ
uota sua aduitam impleat. unde
uite sue studia et contra ꝓpriam uo¬
luntatem calcat. Multa. Sophar for¬
tia ꝓtulit: sed quod meliori Se hec lo¬
quitur nescit. Unde adhuc increꝑã
tuum: et expandisti manus tuas.
dicitur: sed per insensibilitatem.
Omnis namq animꝰ qui distͥctoĩs
intime considerationi Se subicit:

Expanded text:
xperimentis edomiti, quasi jumenta domestica praeceptorum loris mentis colla subjiciant, et vitae praesentis itinera ad nutum praesidentis pergant. Quibus bene loris ligatum se noverat, qui dicebat: Ut jumentum factus sum apud te, et ego semper tecum . Unde et saevus ille persecutor ab agro perfidae voluptatis ad domum fidei deductus, rectoris sui calcaribus punctus, audiebat: Durum est tibi contra stimulum calcitrare . Restat ergo ut si esse jam similes pullo onagri nolumus, in cunctis quae appetimus nutum prius intimae dispensationis exquiramus, ut mens nostra in omne quod nititur, superni regiminis loro teneatur; et inde magis vota sua ad vitam impleat, unde vitae suae studia et contra propriam voluntatem calcat. Multa Sophar fortia protulit, sed quod meliori se haec loquitur nescit. Unde adhuc increpandtuum, et expandisti ad eum dicitur, sed per insensibilitatem. Omnis namque a intus qui districtionis intimae considerationi se subjicit,
Abbreviated transcription (Latin):
Subuertit dominꝰ celum cum ter¬
ribili et occulta dispensatõe huma¬
ne ꝯtemplatõis celsitudinem de¬
struit. Subuerat infernim: tũ
cuiussibet mentẽ in suis tempta¬
tionib pauidam. cadere etiam.
ad deceriora ꝑmitit. Subuertit
terram: cum frustificatõem bo¬
ni oprs aduersis irruentib int̾ce¬
dit. Subuertit mare: cum flutbo¬
atiõnem nt̃e titubatõnis emer¬
gente subito pauore confundit.
Dubietate quippe sua cor anxitĩhoe
ipm qͥa titubat ualde formidat:
et quasi mare subuertit᷑. cum ip̃a
in deum nr̃a trepidatio conside¬
rato eiuis iudicii terrore conturba
infernus cerra nel mare subuer¬
titur breuiter diximus: nunc
aliqͣntulum laboriosius restat ut
het qualiter in rnum coartari uale¬
ant demonstremꝰ. Sepe namq con¬

Expanded text:
Subvertit Dominus coelum cum terSubvertit Dominus coelum cum terribili et occulta dispensatione humanae contemplationis celsitudinem destruit. Subvertit infernum cum cujuslibet mentem in suis tentationibus pavidam cadere etiam ad deteriora permittit. Subvertit terram cum fructificationem boni operis adversis irruentibus intercidit. Subvertit mare cum fluctuationem nostrae titubationis emergente subito pavore confundit. Dubietate quippe sua cor anxium hoc ipsum quia titubat valde formidat, et quasi mare subvertitur cum ipsa in Deum nostra trepidatio, considerato ejus judicii terrore, turbainfernus, terra vel mare, subvertitur breviter diximus, nunc aliquantulum laboriosius restat ut haec qualiter in unum coarctari valeant, demonstremus. 17. Co
Abbreviated transcription (Latin):
nescere dicitur: qͦd repente ab intr¬
entium oculis aufert᷑. Hinc psal¬
mista ait. Uniuersa uanitas omntᷤᷤ
homo uiuens. Qm̃ per hoc qͦd ui¬
uendo ad interitum tendit. recte qͥ¬
dem uanitas dicitur: sed nequaꝙͣ
recte etiam iniquitas appellatur:
quia et si depena est culpe qͦd desi-¬
cit: nontamen hoc ip̃m culꝑa est
qͦd auita ꝑcurrit. Cana sunt itaq
que transeunt. Unde et per salomo¬
nem dicitur. Omnia uanitas. Ap
stens temptatõnũ ceperit impor¬
tunitate turbari. ¶Inde ⁊ nunc n¬
beato Iob dicitur. Excelsior celo ẽ:
et quid facies: Profundior infer¬
no et unde cognosces: Ac si ei aper¬
te despesto diceret᷑. Prosunditatem
eius atq excellentiam qͣndo tu cog-¬
noscere sufficit: qui uel uiriutt ad
summa euehi. uel temetip̃m rep̃¬
hendere intemptationib nescis:
EquiturSi sub¬
uerterit omnia uel in unum
coartauerit: quis cont᷑dicet ei: Uel
quis dicere ei potest cut ita facis:

Expanded text:
nescere dicitur quod repente ab intunescere dicitur quod repente ab intuentium oculis aufertur. Hinc Psalmista ait: Universa vanitas omnis homo vivens ; quoniam per hoc quod vivendo ad interitum tendit, recte quidem vanitas dicitur, sed nequaquam recte etiam iniquitas appellatur, quia etsi de poena est culpae quod deficit, non tamen hoc ipsum culpa est, quod a vita percurrit. Vana sunt itaque, quae transeunt. Unde et per Salomonem dicitur: Omnia vanitas stens, tentationum coeperit importunitate turbari. Unde et beato Job dicitur: Excelsior coelo est, et quid facies? profundior inferno, et unde cognosces? Ac si ei aperto despectu diceretur: Profunditatem ejus 347 atque excellentiam quando tu cognoscere sufficis, qui vel virtute ad summa evehi, vel temetipsum reprehendere in tentationibus nescis. Sequitur: verterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest. Cur ita facis? -
Abbreviated transcription (Latin):
sitione cognosci: cum uel uirtutes qͥs
tribuerat subtrahit. uel has omnino
non adimens uitiorꝰ contuti impy¬
gnatione ꝑmittt. Sepe namq in
elatione cor attollitur: tum letis suc¬
cessib in uirtute roboratur. S dum
latentes motus audacie in cogitatio¬
ne conditor. conspicit: Se sibi homi¬
nem ostendendo dereliquit: ut eiꝰ
mens derelicta quid sit inueniat.
que male in se setura gaudebat. Un¬
de cum subuerti omnia uel inunũ
coartari dicerentur: ꝓtins addit᷑.¬
Pse enim nouit ho¬
minũ uanitatem: ⁊ uidens iniquita
sa patefaciendo subiungeret dicenᷤ.
Quia tolerando succrescere uitia cõ¬
spicit: iudicando dona ꝯfundit. Rec¬
tus uero in descriptione ordo serua¬
tur: cum prins nosci uanitas et pt᷑
considerari iniquitas ꝑhibetur. Gĩs
quippe iniquitas uanitas: non ta-¬
men omnis uanitas eẽ iniquitas so¬
let. ¶Iana nanq agimus: quotiẽs
transitoria cogitamus. Unde et eua¬

Expanded text:
sitione cognosci, cum vel virtutes quas sitione cognosci, cum vel virtutes quas tribuerat subtrahit, vel has omnino non adimens, vitiorum concuti impugnatione permittit. Saepe namque in elationem cor tollitur cum laetis successibus in virtute roboratur, sed dum latentes motus audaciae in cogitatione conditor conspicit, se sibi hominem ostendendo derelinquit, ut ejus mens derelicta quid sit inveniat, quae male in se secura gaudebat. Unde cum subverti omnia, vel in unum coarctari, dicerentur, protinus additpse enim novit hominum vanitatem, et videns iniquitatsa patefaciendo subjungeret, dicens: Quia tolerando succrescere vitia conspicit, judicando dona confundit. Rectus vero in descriptione ordo servatur, cum prius nosci vanitas, et post considerari iniquitas perhibetur. Omnis quippe iniquitas, vanitas, non tamen omnis vanitas esse iniquitas solet. Vana namque agimus quoties transitoria cogitamus. Unde et eva
Abbreviated transcription (Latin):
roborat: et tamen ex aliqͣntula mita¬
bilitate per fidci aura dubietatis u̾sat.
An non in suopestore coartari terram
mareq cognouerat: qui et per fidem
sperans et per infidelitatem flustuãs
dicebat. credo dñe adiuia incredulita¬
tem meam: Quid itaq est qͦd se et
credere asserit. ⁊ adiuuar in se creduli¬
tatem querit: nisi qͦd coartari in siꝰ
cogitationib terram cum mari dep̃¬
henderit:Qui et exorare certns iam
perfidem ceperat: et adhuc incertꝰ
undas ꝑsidie ex incredulitate tolera
bat. Quod tamen occulta fideri dis¬
pensatione ꝑmittit᷑: ut cum mens
iam surgere ad rectitudinem ceperit.
prauitatis sue reliquiis impugnet᷑:
quatinus ip̃a het impugnatio aut re¬
sistentem exerceat: aut delestatiom¬
b seductam frangat. Qecte itaq ñc
dicitur. Si subuertent omnia yel in
unum coartau̾it: quis contͣdicet eĩ.
uł quis dicere ei potest cur ita facis:
Q uia nimirũ diuinum iudiciũ nec
aduersitate ualet inminui nec in qͥ¬

Expanded text:
roborat, et tamen ex aliquantula 348 mutabilitate perfidiae aura dubietatis versat. An non in suo pectore coarctari terram mareque cognoverat, qui et per fidem sperans, et per infidelitatem fluctuans, dicebat: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam ? Quid itaque est, quod et se credere asserit, et adjuvari in se incredulitatem quaerit, nisi quod coarctari in suis cogitationibus terram cum mari deprehenderat, qui et exorare certus jam per fidem coeperat, et adhuc incertus undas perfidiae ex incredulitate toleraat. --Quod tamen occulta fieri dispensatione permittitur, ut cum mens jam surgere ad rectitudinem coeperit, pravitatis suae reliquiis impugnetur; quatenus haec ipsa impugnatio, aut resistentem exerceat, aut delectationibus seductam frangat. Recte itaque nunc dicitur: Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei? vel quis dicere ei potest: Cur ita facis? quia nimirum divinum judicium nec adversitate valet imminui, nec inqui
Abbreviated transcription (Latin):
coartauerat: qui et uisionis inti¬
me iam lucem acceperat. et tamen
adhue tenebras decarne tolerabat:
Siꝑ se uiderat quod letus appeceret
in de cernebat quod metuens dole¬
ret. Iam celestis patrie lux inradia¬
uerat: sed adhuc temptatioms ob¬
scuritas animum confimidebat.
¶um celogͦ infernum ꝑtulio: Q
et inluminatũ securitas erȩxrob
ugeat: sedtamen ex parte aliqͣnor¬
la in dubitate contabescat. qarꝰ
certa se a uisibilib eleuet: ⁊ ex qui¬
bdam sese in certa percurbet. slam
pleruniq ad eterna appetenda se en¬
git: et subortis cogitationum stu¬
mentem et certitudo solide fiderꝰ¬

Expanded text:
coarctaverat, qui et visionis inticoarctaverat, qui et visionis intimae jam lumen acceperat, et tamen adhuc tenebras de carne tolerabat? Super se viderat quod laetus appeteret, in se cernebat quod metuens doleret. Jam coelestis patriae lux irradiaverat, sed adhuc tentationis obscuritas animum confundebat. Cum coelo ergo infernum pertulit, quia et illuminatum securitas erexit, et vigeat, sed tamen ex parte aliquantula in dubietate contabescat; quatenus et certa se a visibilibus elevet, et ex quibusdam sese incerta perturbet. Nam plerumque ad aeterna appetenda se erigit, et subortis cogitationum stium unam eamdemque mentem, et certitudo solidae fide
Abbreviated transcription (Latin):
stia animꝰ ducitur: obiectis actioniᷤᷤ
inlicite ymaginib reuerberat᷑. Nã
stimulus sauciat: quem extratar¬
nem ꝯtemplatio sc̃ã rapiebat. Celũ
gͦ simul infermusq coartat᷑: cum u¬
nam eandemq mentẽ et subleuatõ
contemplationis inluminat. ⁊ im¬
portumtaas temptatõis obscurat:
ut ⁊ uideat intendendo qͦd appetat.
et succumbendo in cogitatione tole¬
ret qͦd erubescat. De celo quippelux
oritur: infernus autem tenebris
possidetur. In unum gͦ celum infer¬
nusq redigitur. tum mens que iã
lutem patrie suꝑne considerat: eti¬
am decamnis bello tenebras occulte
temptationis portat. Certe iam par¬
lus tercii celi culmen ascenderat. ĩa
paradysi secreta cognouerat: et ua¬
men adhuc carnis bella tolerans ste¬
mebat dicens. Uideo aliam legem
membris meis repugnantẽ legi me¬
tis mee: et captiuum me ducentẽ in
lege pectati que est in membris me¬
is̃. Qidgͦ in huius tanti p̾dicatorᷤ
pestore. nisi celum deus infernumq

Expanded text:
 ducitur, objectis actionis illicitae imaginibus reverberatur. Nam stimulus sauciat quem extra carnem contemplatio sancta rapiebat. Coelum ergo simul infernusque coarctatur cum unam eamdemque mentem et sublevatio contemplationis illuminat, et importunitas tentationis obscurat; ut et videat intendendo quod appetat, et succumbendo in cogitatione toleret quod erubescat. De coelo quippe lux oritur, infernus autem tenebris possidetur. In unum ergo coelum infernusque redigitur cum mens, quae jam lucem patriae supernae considerat, etiam de carnis bello tenebras occultae tentationis portat. Certe jam Paulus tertii coeli culmen ascenderat, jam paradisi secreta cognoverat, et tamen adhuc carnis bella tolerans gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Quid ergo in hujus tanti praedicatoris pectore nisi coelum Deus infernumque
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad iaculum maledistionis ir¬
titet. R yrsum cum cogitat ut en alte¬
rifaciat que ip̃a sibi fieri ab altero i¬
pectat: pensat nimirum ut malis
bona ut bonis meliora respondeat:
et erga procaces mansuetudine longa¬
nimitatis exhibeat: Ut malicia peste
languentib graͣm benignitatis ĩ¬
pendat: ut discordes pace yniat. ut
concordes ad concupiscentiam uere ꝑa¬
cis acringat: ut indigentib necessa¬
tia tribuat: ut errantib iuam resti¬
tudinis oftendat: Ut afflictos uer¬
bo et compassione inulceat: ut at¬
censos in huius mundi defideriis
crepatione restinguat: ut minas
potentium ranocinatione mitiget.
ut opp̃ssorum angustias qͣnta pre¬
ualet ope leuet: ut foris resistenti¬
b opponat patientiam. ⁊ intꝰ suꝑbi¬
entib exhibeat cum patientia dil¬
ciplinam: ut enga errata sõditorũ¬

Expanded text:
usque ad jaculum maledictionis irusque ad jaculum maledictionis irritet. Rursum cum cogitat ut ea alteri faciat quae ipsa sibi fieri ab altero exspectat, pensat nimirum ut malis bona, et bonis meliora respondeat; ut erga procaces mansuetudinem longanimitatis exhibeat; ut malitiae peste languentibus gratiam benignitatis impendat; ut discordes pace uniat, et concordes ad concupiscentiam verae pacis accingat; ut indigentibus necessaria tribuat; ut errantibus viam rectitudinis ostendat; ut afflictos verbo et compassione mulceat; ut accensos in hujus mundi desideriis increpatione restinguat; ut minas potentum ratiocinatione mitiget; ut oppressorum angustias quanta praevalet ope levet; ut foris resistentibus opponat patientiam; ut intus superbientibus exhibeat cum patientia disciplinam; ut erga errata subditoru
Abbreviated transcription (Latin):
rursum bonum qͦd sibi fieri appe¬
tit impendens. erga utilitatem se¬
ꝓximi exerceat ex̃ benignitate.¬
.L
tione cogitantur: corad innumera.
uirtutum minist̾ia tendit᷑. ne uel ad
inferenda que non debet desideriis in
quieta mens ferueat: uel erga exhi¬
benda que debet otio resoluta torpes¬
cat. Nam tum cauet alteri facere qͦd
nequaqͣm uult ab altero ip̃a tolera¬
re: sollicita se intentione circumspt¬
cit ne suꝑbia eleuet: et usq ad despet¬
tum proximi animũ deiciens exal¬
tet: neambitio cogitationum laniet.
Cumq hanc ad appetenda aliena di¬
latat angustat ne cor luxurie polly¬
at: et subiectum desideriis per inli¬
cita corrumpat. ne ira exasperet. ⁊
ysq ad ꝑferendam ꝯtumeliam in¬
flammet ne inuidia mordeat. et
alienis felicitatib emula suali fa¬
ce consumat: ne immoderate lin¬
guam loquatitas ꝑtrahat. eamqiꝰ
q ad lasciuiam obtrectationis extẽ¬
dat: ne odium malicia excitet. ⁊ os

Expanded text:
rursum bonum quod sibi fieri apperursum bonum quod sibi fieri appetit impendens, erga utilitatem proximi se exerceat ex benignitate. tione cogitantur, cor ad innumera virtutum ministeria tenditur; ne vel ad inferenda quae non debet desquieta mens ferveat, vel erga exhibenda quae debet otio resoluta torpescat. Nam cum cavet alteri facere quod nequaquam vult ab altero ipsa tolerare, sollicita se intentione circumspicit, ne superbia elevet, et usque ad despectum proximi animum dejiciens exaltet; ne ambitio cogitationem laniet, cumque hanc ad appetenda aliena dilatat, angustet; ne cor luxuria polluat, et subjectum desideriis per illicita corrumpat; ne ira exasperet, et usque ad proferendam contumeliam inflammet; ne invidia mordeat, et alienis felicitatibus aemula, sua se face consumat; ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque usque ad lasciviam obtrectationis extendat; ne odium malitia excitet, et os
Abbreviated transcription (Latin):
fcã dilatatur: que a duob quidem
p̃ceptis incipit. sed se ad innumera
extendit. Huius namq legis ini¬
tium dilectio dei est: ac dilectio pro¬
ximi S dei dilectio pertria distĩ¬
guitur: quia ex toto corde ex tota
anima et ex tota fortitudine dili¬
gi conditor iubet᷑. Qua in re notan¬
dum est: qđ diuinus sermo cum
deum diligi precipit. non solum.
narrat ex quo: sed etiam informat
ex qͣnto cum subiungit ex toro: ut
iudelicet qui perfecte deo placere
desiderat: sibi de se nichil relinqͣt.
Proximi autem dilectio ad duo pre¬
depta diriuat᷑: cum per quendan
iustum dicitur. Qod ab alio tͥ odis
sieri: uide nety alteri facias. Et per
semetip̃am ueritas dicit. Qrod iul¬
tis ut faciant uobis homines: ita
et yos facite illis. Quib duob sci¬
licet utriusq testamenti mandatiᷤᷤ
per unum malicia compescitur: ꝑ
aliud benignitas progatur. ut ma¬
lum quod patinon uult quisq nĩ
faciens cesset a nocendi opere: et

Expanded text:
facta dilatatur quae a duobus quidem facta dilatatur quae a duobus quidem praeceptis incipit, sed se ad innumera extendit. Hujus namque legis initium dilectio Dei est, ac dilectio proximi. Sed Dei dilectio per tria distinguitur, quia ex toto corde, tota anima, et ex tota fortitudine diligi Conditor jubetur . Qua in re notandum est, quod divinus sermo cum Deum diligi praecipit, non solum narrat ex quo, sed etiam informat ex quanto, cum subjungit, ex toto: ut videlicet qui perfecte Deo placere desiderat, sibi de se nihil relinquat. Proximi autem dilectio ad duo praecepta derivatur, cum et per quemdam justum dicitur: Quod ab alio tibi odis fieri, vide ne tu alteri facias . Et per semetipsam Veritas dicit: Quae vultis, ut faciant vobis homines, ita et vos facite illis ; quibus duobus, scilicet utriusque Testamenti mandatis, per unum malitia compescitur, per aliud benignitas praerogatur, ut malum quod pati non vult, quisque non faciens, cesset a nocendi opere. Et
Abbreviated transcription (Latin):
quum regem et humilitate com¬
mouit ad fugani. ⁊ pietate reꝑle¬
uit adueniam: qui ꝑsecutorem sy¬
um et timendo fugit ut dnm̃. ⁊
tamen cum potestatem feriendi
reperit non agnouit inimicũ: hec
nathan et contra peccantẽ regem.
in auctoritate libere increpatõnis
sustulit: et cum regis culpa dees¬
set impetitione humiliter strauit:
hec per ysaiam nuditatẽ carnis ĩ¬
loco dei lex accipi nisi caritas debet:
per quam semꝑ in mente legitur.
p̃cepta uite qͣliter in actione teneã¬
tur: Dehac etenim lege ueritatis
uoce dicitur. Hoc est p̃ceptum me¬
um: ut diligatis inuicem. De hac
paulus ait. Plenitudo legis dilectõ.
Behac iterum dicit. Inuicem ontra
nr̃a portate: et sic adimplebitis legẽ
xp̃i. Lex enim xp̃i quid congruentiꝰ
intelligi. qͣm caritas potest: Qͣmtt̃
uere ꝑficimꝰ: cum fr̃na onera ex a¬
moretoleramꝰ. S hec eadem lex mł¬
tiplex dicitur: quia stucdiosa solli¬
citudine caritas ad cuncta uirtutũ

Expanded text:
quum regem, et humilitate comquum regem, et humilitate commovit ad fugam, et humilitate replevit ad veniam, quia persecutorem suum et timendo fugit ut Dominum, et tamen cum potestatem feriendi reperit, non agnovit inimicum. Charitas Nathan et contra peccantem regem in auctoritatem liberae increpationis sustulit, et cum regis culpa deesset, in petitione humiliter stravit. Charitas per Isaiam nuditatem carnis iloco Dei lex accipi, nisi charitas debet, per quam semper in mente legitur, praecepta vitae qualiter in actione teneantur? De hac etenim lege Veritatis voce dicitur: Hoc est praeceptum meum ut diligatis invicem . De hac Paulus ait: Plenitudo legis dilectio . De hac iterum dicit: Invicem onera vestra portate; et sic adimplebitis legem Christi . Lex enim Christi quid congruentius intelligi, quam charitas potest? quam tunc vere perficimus, cum fraterna onera ex amore toleramus. ltiplex dicitur, quia studiose per sollicitudinem charitas ad cuncta virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
rum filiorum p̃sentiam sub equa¬
nimitate colerare: Hec Ioseph do¬
cuit a fr̃ib uenundatum ⁊ liberta¬
te animi minime fracta seruitiũ
perpeti: et eisdem pt᷑ frĩb mente ñ
elata principari: hec moysen delĩ¬
quente populo.⁊ usq ad petitionẽ
mortis in precib strauit. ⁊ usq ad
interfectõem ppłi per zeli studium
erexit: ut et pro pereunte plebe se
morti obiceret: et contra petrantẽ
ꝑtinus uice diũ irascentis seuiret:
hec finees brachium in ultione pet¬
cantium erexit. ut arrepto gladio co¬
euntes transfigeret: et iram dñi ira¬
tus placaret: hec iosue explorato¬
rem docuit. ut ⁊ prius contra falsi¬
loquos ciues u̾itatem uerbo defen¬
deret: et hanc pꝰtmodum gladio
contra hostes alligaret: hec Samu¬
hel ⁊ in principatr humilem p̃buit.
et indegrum in deiectione seruauit.
Q ui cum ꝑsequentẽ se plebem di¬
ligeret: ip̃e sibi testimorio exti¬
cit. quia tulmen ex quo deiectus E

Expanded text:
rum filiorum praesentiam sub aequarum filiorum praesentiam sub aequanimitate tolerare. Charitas Joseph docuit a fratribus venundatum, et libertate animi infracta, servitium perpeti, et eisdem post fratribus mente non elata principari. Charitas Moysen delinquente populo et usque ad petitionem mortis in precibus stravit, et usque ad interfectionem populi per zeli studium erexit, ut et pro pereunte plebe sese morti objiceret, et contra peccantem protinus vice Domini irascentis saeviret. Charitas Phinees brachium in ultione peccantium erexit, ut arrepto gladio coeuntes transfigeret, et iram Domini iratus placaret. Charitas Jesu exploratorem docuit, ut et prius contra falsiloquos cives veritatem verbo defenderet, et hanc postmodum gladio contra hostes alligaret. Charitas Samuel et in principatu humilem praebuit, et integrum in dejectione servavit, qui cum persequentem se plebem diligeret, ipse sibi testimonio exstitit, quia culmen ex quo dejectus est
Abbreviated transcription (Latin):
ad innumera oꝑa multiformiter.
accendunt. Cuius diuersitatẽ bre-¬
uiter exprimimꝰ: si in electis singy¬
lis bona illius ꝑstringendo numeremꝰ.
tulit: et frĩs gladio non relustando
tolerauit: hec enoch et inter homineᷤ
uiuere sp̃ũaliter docuit: et ad subli¬
men uitam ab hominib etiam cor¬
ꝑaliter abstraxit: hec noe despestis
omnib solum deo placabilem osten
dit. Atq in arce fabricam studio lon¬
gi laboris exercuit: et mundo super¬
stitem pio opere exercendo seruauit:
hec per sen et iaphet humiliter ue¬
recunda patris erubuit: et suꝑiecto
dorsiꝰ ꝑallio que non uidebat abscon-¬
dit. hec abrahe dexteram qui ad
mortem fili obediendo extulit.
hunc prolis in numere gentiũ pa.¬
trem fecio: hec ysaat mentẽ quia
semꝑ ad munditiam tenuit. cali¬
gantib etate oculis. ad uidenda.
longe post uentura dilatauit. hec
Iacob compuliti et amissum bonũ
filium medullitꝰ gemere: et prauo¬

Expanded text:
ad innumera opera multiformiter ad innumera opera multiformiter accendit, cujus diversitatem breviter exprimimus, si in electis singulis bona illius perstringendo numeremus.tulit, et fratris gladium non reluctando toleravit . Haec Enoch et inter homines vivere spiritaliter docuit, et ad sublimem vitam ab hominibus etiam corporaliter abstraxit. Haec Noe despectis omnibus solum Deo pdit, ut quae arcae fabricam studio longi laboris exercuit, et mundo superstitem pio opere exercendo superavit. Charitas per semet Japhet humiliter verenda patris crubuit, et superjecto dorsis pallio, quae non videbat abscondit. Charitas Abrahae dextram, quia mortem filio obediendo extulit, hunc prolis innumerae gentium patrem fecit. Charitas Isaac mentem, quam semper ad munditiam tenuit, caligantibus aetate oculis, ad videnda longe post ventura dilatavit. Charitas Jacob compulit, et amissum bonum filium medullitus gemere, et pravo
Abbreviated transcription (Latin):
sic mansuetide ⁊clum temꝑet: q̃uinꝰ
a iusticie studio non eneruet. Sit adul¬
tionem zelus ferueat: ne tamen pie¬
tatis limitem feruendo transcendat:
ut ingratos beneficiis ad amorem pro
gere non ualet taceat: Ut que cum cor¬
rigi loquendo possunt silentium con¬
sensum ẽẽ ꝑtimescat: ut sic ea que
tacet toleret netamen in animo uirꝰ
doloris octultet. ut sic maliuolis mimꝰ
benignitatis exhibeat: netamen ꝑ
gr̃am aiure rectiuudinis excedat: ut
cuncta proximis que p̃ualet impẽ¬
dat. sed hec impendendo non timeat:
ut sic in bonis que exhibet tumoris p̃¬
cipitium paueat. ne tamen aboni exer¬
citio torpescat: ut sic que possidet tri¬
buat. quatinus qͣnta sit largitas re-¬
mimerantis attendat: ne cum terre¬
na largnur suam plusqͣm necesse est
inopiam cogitet. et in oblatione mu-¬
neris hylaritatis lumen tristicia ob-¬
scuret .y.¬
Ene gͦ lex dei multiplex diciut:
quia nimirũ cum una eademq
sit caritas si mentẽ plene ceperit: hãc

Expanded text:
sic mansuetudo zelum temperet, quatenus a justitiae studio non declinet, si ad ultionem zelus ferveat, ne tad ultatis limitem fervendo transcendat; ut ingratos beneficiis ad amorem provgere non valet, taceat; utque cum corrigi loquendo possunt, silentium consensum esse pertimescat; ut sic ea quae tacet toleret, nec tamen in anima virus doloris occultet; ut sic malevolis munus benignitatis exhibeat, ne tamen per gratiam a jure rectitudinis excedat; ut cuncta proximis, quae praevalet, impendat, sed haec impendendo non tumeat; ut sic in bonis quae exhibet tumoris praecipitium paveat, ne tamen a boni exercitio torpescat; ut sic quae possidet tribuat, quatenus quanta sit largitas remunerantis attendat, nec cum terrena largitur, suam plus quam necesse est inopiam cogitet, et in oblatione muneris hilaritatis lumen tristitia obscuret. Bene ergo lex Dei multiplex dicitur, quia nimirum cum una eademque sit charitas, si mentem plena coeperit, hanc
Abbreviated transcription (Latin):
mentem p̃pediens foras se terrenꝙ
cura multiplicet: aut saltim de eiꝰ
moderamine intus se cogitatio exal¬
tet: Ut cum diuina iuditia tempo¬
rali circum spectione metuimꝰ: le¬
piterni supplitũ horrori exadamꝰ:¬

Expanded text:
mentem praepediens, foras se terrena mentem praepediens, foras se terrena cura multiplicet, aut saltem de ejus moderamine intus se cogitatio exaltet; ut cum divina judicia temporali circumspectione metuimus, sempiterni supplicia horroris evadam
Abbreviated transcription (Latin):
tiam habere desierit: contra spem ex
diuina ꝓmissione accipit: qͦd habrtu¬
ram sẽ ex humana ratione dubita¬
uit. ¶Inde bene et ysaac idest risuꝰ
dicitur qui generatur: quia cum do¬
perne spei fiduciam concipit: qui
mens nr̃a aliud qm gaudium parte
¶urandum itaq est ne aut necessi¬
tatis metas cura carnis transeat:
aut in eo qͦd moderate exequit᷑ deat
p̃sumat. Sepe uero animꝰ fallitur:
ut quod uoluptuose appetit necessa¬
rio suspicetur: qͣtinus omne qͦd li¬
bet uite debitam humilitatẽ putet.
Et seꝑe quia effectus ꝓuidentiam
sequitur in sui fiduciam mens le
uatur. Cumq sibi. qͦd est qͦd de ẽs
ceteris uiderit: cogitatione tacitau
de magnitu line sue prouisionis hõ¬
larescit: tantoq iam a uera prous¬
sione longe est: quanto ip̃am quoq
elationem qͣm pattur nescitꝰ Undi
sollerti semꝑ custodie intentione ꝑẽ¬
sandum est: Uel quid opere agini.
uel quid corde uersamus: neaut

Expanded text:
tiam habere desierit, contra spem ex tiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit quod habituram se ex humana ratione dubitavit. Unde et bene Isaac, id est risus, dicitur qui generatur, quia cum supernae spei fiduciam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit? Curandum itaque est ne aut necessitatis metas cura carnis transeat, aut in eo quod moderate exsequitur, de se praesumat. Saepe vero animus fallitur, ut quod voluptuose appetit, necessarium suspicetur, quatenus omne quod libet vitae debitam utilitatem putet. Et saepe quia effectus providentiam seqvatur. Cumque sibi adest quod deesse caeteris viderit, cogitatione tacita de magnitudine suae promissionis hilarescit; tantoque jam a vera provisione longe fit, quanto ipsam quoque elationem quam patitur nescit. Unde solerti semper custodiae intentione pensandum est vel quid opere agimus, vel quid corde versamus, ne aut
Abbreviated transcription (Latin):
innuit᷑: cum abraham trib arge¬
lis occurrisse memorat᷑. Ip̃e quip¬
pe uenientib extra hostium occur¬
rit: sara uero post ostium subsi¬
stit: quia uidelicet ut uir ac dñs
domus. spũalis nr̃ scilicet intel¬
lectus debet in cogitatione trim¬
tatis claustra carnis excedere: et
quasi habitationis insime ianu¬
am exire. Cura autem carnis ut
femina foras appareat: et uideri
iactanter erubescat. ut quasi ꝑtͦ
tergum uiri sub discretione sp̃c so
lis necessariis intenta: nequaqͣm
sciat procaciter detegi sed uerecun¬
de moderari. Cui tamen seꝑe cũ
dicitur: ut dese minime p̃sumat.
transferat despicit: et cessante stu¬
dio ad eẽ sibiutte subsidia posse dif¬
fidit. ¶Inde et hec eadem Sara ꝓmis¬
siones dei audiens ridet. sed ridens cor¬
ripitur: correpta autem ꝓtinus fecũ¬
datur: et que in iuuentute uigens
fecundari non potuit: annis frac¬
ta semilib ytero marcente concepit:
quia cum cura carnis sue confiden¬

Expanded text:
innuitur, cum Abraham tribus angeinnuitur, cum Abraham tribus angelis occurrisse memoratur . Ipse quippe venientibus extra ostium occurrit, Sara vero post ostium stetit, quia videlicet ut vir ac dominus domus spiritalis, noster scilicet intellectus, debet in cognitione Trinitatis claustra carnis excedere, et quasi habitationis infimae januam exire; cura autem carnis, ut femina, foras non appareat, et videri jactanter erubescat, ut quasi post tergum viri sub discretione spiritus, solis necessariis intenta, nequaquam sciat procaciter detegi, sed verecunde moderari. Cui tamen saepe cum dicitur ut de se minime praesumat, transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde et haec eadem Sara promissiones Dei audiens ridet, sed ridens corripitur, correpta autem protinus fecundatur; et quae juventute vigens fecundari non potuit, annis fracta senilibus, utero marcescente, concepit, quia cum cura carnis sui confiden
Abbreviated transcription (Latin):
Camis curam ne feceritis in concu¬
piscentiis S in his nimirũ ducis
at militis yerbis agnoscimus: qui
tunc ab ea mortifero uulnere ani¬
mus pongit᷑: cum in ea mensure
equitas non tenet᷑. Neq enim mor¬
tali ad huc itiuiuentib funditꝰ cy¬
ra carnis absciditur: sed yt discre
te animo seruiat temꝑat᷑. Nam
quia sollicitos nos ẽẽ ueritas incra¬
stinum ꝓhibet: haberi ut cumq
curam m p̃sentib non negat: qm
tendi ad tempꝰ quod sequitur ue¬
tat. Et nimirũ paulus tum curã
carnis fieri in contupiscentia non
sinit: proculdubio in netessitate
concedit. Discretio gͦ magni mo¬
deraminis carnis cura frenanda
est ut seruiat: et minime pͥnci¬
petur ne quasi dña animũ uincat:
sed subacta mentis dñio quasi an¬
cilla famulet᷑ ut iussa adsit: at¬
q ad nuitum cordis repulsa dissi¬
liat: ut uisa a tergo scẽ cogitatõis
appareat: et numqͣm contra fa¬
ciem recte cogitantis obsistat. Qoꝰ
bene nobis hẏstoria sacre lectionis

Expanded text:
 curam ne feceritis in concupiscentiis. Sed in his nimirum ducis ac militis verbis agnoscimus quia tunc ab ea mortifero vulnere animus pungitur, cum in ea mensurae aequitas non tenetur: neque enim mortali adhuc in carne viventibus funditus cura carnis abte animo serviat temperatur. Nam quia sollicitos nos esse Veritas in crastinum prohibet, habere utcunque curam in praesentibus non negat, quam tendi ad tempus quod sequitur vetat. Et nimirum Paulus cum carnis curam fieri in concupiscentiis non sinit, procul adhuc dubio in necessitate concedit. Discretione ergo magni moderaminis carnis cura frenanda est, ut serviat et minime principetur, ne quasi domina animum vincat, sed, subacta mentis dominio, quasi ancilla famuletur, ut jussa adsit, atque ad nutum cordis repulsa dissiliat, ut vix a tergo sanctae cogitationis appareat, et nunquam contra faciem recta cogitantis obsistat. Quod bene nobis historia sacrae lectionis
Abbreviated transcription (Latin):
caro sensum exerit. ⁊ mentẽ quasi
ad intelligentiam prouotans foras
mittit. Unde. ⁊ adhuc petro terrena
sapienti ueritas dicit. Non enim sa¬
pis que dei sunt: sed que hominũ.
Tui tamen rette confitenti dicits
Caro et sanguis non reuelauit tͥ:
s pater meus qui in celis est. Quid
autem dei labra: nisi iudicia eius
accipimus: Clausis namq labiis
uox premitur. et sensus tacentis
ignoratur: apertis autem dum ser¬
mo pronitur: animus loq̃ntis in¬
uenitur. Labraitaq sua deus ape¬
rit: cum uoluntatem suam hõib
per aperta iudicia ostendit. ¶asi
enim reserato ore loquitur: cum
remota obscuritate difpositionis

Expanded text:
caro sensum exerit, et mentem qucaro sensum exerit, et mentem quad intelligentiam provocans, foras mittit. Unde et adhuc Petro terrena sapienti Veritas dicit: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae hominum . Cui tamen recta confitenti dicitur: Caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Quid autem Dei labia nisi judicia ejus accipimus? Clausis namque labiis vox premitur, et sensus tacentis ignoratur; apertis autem sermo dum promitur, animus loquentis invenitur. Labia itaque sua Deus aperit cum voluntatem suam hominibus per aperta judicia ostendit. Quasi enim reserato ore loquitur, cum remota obscuritate dispositionis
Abbreviated transcription (Latin):
rant: et eo se criminosos ñ estimãt:
si crimina ⁊ aliis imponant: que
tum uera inuenire nequeunt. fin¬
gunt ut ip̃i quoq habeant. qͥd ñ
peri̾ticiam increpare uideant᷑. ¶ Inde
it Sophar qr quasi in rideri se per in¬
et mundus sum inconsyettrtuo.
Qui beati iob distorum meminit:
quã falso hoc uoci illius inping at᷑
agnoscit. Qomodo enim se mũdũ
dicere potuit qui ait: Si iꝰtficare ue¬
me uoluero: os meum sdempnabit
me. Sed ht̃ hoc prauorum malicia:
ut cum uera in se flere mala renuit
fingat abiena. Nam quasi solatiofa¬
tinoris utitur. Si falsis uocib et ui¬
ta corripientis inquinet. Sciendũ uͦ
sentib habentur oftendant: et qͦsi
fauentes prospera expetunt: ut be¬
nigni uideantur. Unde et Sophar ꝓ¬
tinus subicit dicens. Atq uiinant
bia suanbi. Ip̃e quippe sib homo lo¬
quitur: cum perhoc quod sentit ne¬
quaqͣm diuinitatis spmitra carna
lis prudentie intellecty seꝑarat᷑: tũ

Expanded text:
rant; et eo se criminosos non aestimant, rant; et eo se criminosos non aestimant, si crimina et aliis imponant. Quae cum vera invenire nequeunt, fingunt, ut ipsi quoque habeant quod non pari justitia increpare videantur. Unde et Sophar, quia quasi irrideri se per inet mundus sum in conspectu tuo.ob dictorum meminit, quam falso hoc voci illius impingatur agnoscit. Quomodo enim mundum se dicere potuit, qui ait: Si justificare me voluero, os meum condemnabit me ? Sed habet hoc pravorum malitia, ut cum vera in se 339 flere mala renuit, fingat aliena. Nam quasi solatio facinoris utitur, si falsis vocibus et vita corripientis inquinetur.  Vet. IV.praesentibus habentur ostendant; et quasi faventes prospera expetunt, ut benigni videantur. Unde et Sophar protinus subjicit, dicens: CAPUT bia sua tibi. - Ipse quippe homo sibi loquitur, cum per hoc quod sentit nequaquam divinitatis spiritu a clis prudentiae intellectu separatur: cum
Abbreviated transcription (Latin):
recti de quibdam que ab eis non ret¬
tegesta sunt: correctionis uocem mi¬
isterium caritatis estimant: sit ꝑ¬
uersi. ꝯtumeliam derisionis putant.
Illi se protinus ad obedientiam ster¬
nunt ͦ isti ad insaniam sue defensi¬
onis eriguntur. Illi correptionis ad¬
intorio uite sue patrocinium depu¬
tant: per qđ dum p̾sentis uitii cul¬
pa corripitur uenturi iudicis ira tẽ¬
peratur: isti se ciim impeti redar¬
gutõem conspiciunt: gladium ꝑ¬
tussionis credunt: quia per correpͣti¬
onis uocem culꝑa detegitur: p̃sentis
glorie opinio fedatur. Hinc quippe
in laude iusti per salomonẽ ueritaᷤᷤ¬
dicit. Soce iustum: et festinabit ac¬
cipere. Hinc prauorum contumati¬
am despicit dicens. Qui erudit de¬
risorem: ip̃e sͥ facit iniuriam. slã
sit plerumq ut cum correpta in se
mala defendere nequeunt: ex ue¬
retundia peiores fiant: et sic in sua
defensione suꝑbiant: ut q̃dam ui¬
tia contrauitam corripientis exqui¬

Expanded text:
recti de quibusdam quae ab eis non recrecti de quibusdam quae ab eis non recte gesta sunt correptionis vocem, ministerium charitatis aestimant, sic perversi contumeliam derisionis putant. Illi se protinus ad obedientiam sternunt, isti ad insaniam suae defensionis eriguntur. Illi correptionis adjutorium vitae suae patrocinium deputant, per quod dum praesentis vitae culpa corripitur, venturi judicis ira temperatur; isti cum se impeti redargutione conspiciunt, gladium percussionis credunt, quia dum per correptionis vocem culpa detegitur, praesentis gloriae opinio foedatur. Hinc quippe in laude justi per Salomonem dicit Veritas: Doce justum, et festinabit accipere . Hinc pravorum contumaciam despicit, dicens: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . Nam fit plerumque ut cum correpta in se mala defendere nequeunt, ex verecundia pejores fiant; ac sic in sua defensione superbiant, ut quaedam vitia contra vitam corripientis exqui
Abbreviated transcription (Latin):
itaq et per scientie studium ꝑitus:
et per audatiam tumide locutõniᷤ
ignarus: quia ip̃e grauitatẽ non
habet. meliori oꝑtat quod habet
dicens.
tq utinam ds loq̃retur tecũ.
et aperiret labia suatͥ: Ut ostẽ¬
deret tͥ secreta saꝑientie. Qui eam
quoq qua se suꝑ amicura polle¬
re estimat. optando scientiam ostẽ¬
atq omne qͦd restum dicit᷑. dedecus
sue inrisionis arbitratur: quia cũ
uera uox prauorum se aurib admo¬
net. memoriam culpa mordet: et ĩ
redargutione uitiorum quo intus
cognitione mens tangitur: foras ad
studium contradictionis excitatur.
Ferre uocem non ualet: quia tasta
inuulnere sui reatus dolet: et per
hoc quod generaliter contra ꝑuersoᷤᷤ
dicitur: seimꝑeti specialiter fuspi¬
catur. Quod enim intus egisse Se
meminit: audire foras erubescit:
Unde mox se ad defensionẽ p̃parat:
ut reatus sui uerecundiam peru̾ba
praue refutationis tegat. Situt enĩ

Expanded text:
itaque et per scientiae studium peritus, itaque et per scientiae studium peritus, et per audaciam tumidae locutionis ignarus, quia ipse gravitatem non habet, meliori optat quod habet, dicens: Atque utinam Deus loqueretur tecum, et aperiret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae! Qui eam quoque, qua se super amicum pollere aestimat, optando sapientiam ostene omne quod rectum dicitur dedecus suae irrisionis arbitratur, quia cum vera vox pravorum se auribus admovet, memoriam culpa mordet, et in redargutione vitiorum quo intus cognitione mens tangitur, foras ad studium contradictionis excitatur. Ferre vocem non valet, quia tacta in vulnere sui reatus dolet, et per hoc quod generaliter contra perversos dicitur, se impeti specialiter suspicatur. Quod enim intus egisse se meminit, audire foris erubescit. Unde mox se ad defensionem praeparat, ut reatus sui verecundiam per verba pravae refutationis tegat. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
deficimus: deficiendo tamen ueriꝰ
discimus quem timeamꝰ. Ad hec se
paulus sapientie illius secreta tetẽ¬
derat: cum dicebat. Galtitudo diui¬
uarum sapientie et scientie dei. Qͣm
in comp̃hensibilia sunt iudicia eius:¬
et inuestigabiles uie tius. Quis enĩ
cognouit sensum dñi: uł quis con¬
siliarius eius fuit. Qdui suꝑerius eti¬
am ex ip̃a inquisitione lascesscens:
s tamen ad cognitoẽm infirmitatiᷤ
ꝓprie lascesscendo proficiens p̃mit¬
at dicens. Ohomoty quises qui reᷤ¬
pondeas deo. Num qͥd dicit figmẽ¬
tum ei qui se finxit. qͣre me feci-
non ualens: ad infirmitatis sue
cognitoem redit. atq ad eruditio¬
nem se ꝓpriam deficiendo reuota¬
uit: utita dicam secreta sapientie
non inueniens inuenit: quia cũ
ad superna consilia requirenda. laᷤᷤ¬
cesseret didicit ut humilius time¬
ret: et quem sua infirmitas a cog-¬
nitõe intima repulit: hunc ei ue¬
rius humilitas iunxit. Sophar

Expanded text:
deficimus, deficiendo tamen verius deficimus, deficiendo tamen verius discimus quem timeamus. Ad haec se Paulus sapientiae illius secreta tetenderat, cum dicebat: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam incomprehensibilia sunt investigabiles viae ejus. Quis enim cognovit sensus Domini? vel quis consiliarius ejus fuit ? Qui superius etiam ex ipsa inquisitione lassescens, sed tamen ad cognitionem infirmitatis propriae lassescendo proficiens, praemittit dicens: O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quare me fecistertingere non valens ad infirmitatis suae cognitionem rediit, atque ad eruditionem se propriam deficiendo revocavit, ut ita dicam, secreta sapientiae non inveniens invenit, quia cum ad superna consilia requirenda lassesceret, didicit ut humilius timeret; et quem sua infirmitas a cognitione intima repulit, hunc ei verius humilitas junxit. Sophar
Abbreviated transcription (Latin):
condidit benigne disponit: et cũ
spũalia dona largitur. ip̃e ꝑficit qͦd
ipe exmunere sue benignitatis in
choauit. Secreta uero sapientia suꝑ¬
na sunt oꝑa: cum ds quos creauit
deserit.cumbona que p̾ueniendo ce¬
perat nequaqͣm ꝓsequendo ꝯsum¬
mat. tum claritate nos sue illustra¬
tionis illuminat: et tamen ꝑmis¬
sis carnis temptationib tenebris
cecitatis pulsat:cum dona que con¬
tulit minime custodit. cum men¬
tis nr̃e ad desideria excitat. et tamẽ
occulto iudicio difficultate nos nr̃e
imbecillitatis angustat: quia nimi¬
rum secreta eius sapientie pauci ua¬
lent inquirere sed nullus inuenire:
quiã qł suꝑnos de nob̃ abimmor¬
tali sapientia non iniuste disponit᷑
iustum ꝓfecto est ut a nobis ad huc
mortalib ignoretur. S hec ip̃a sa¬
pientie illius secreta consꝑicere: ut¬
cumq iam in comp̃hensibilitatis
eius est potentiam uidere: quia ⁊ si
in ip̃a consiliorum eius inquisitõe

Expanded text:
condidit benigne disponit. Et cum condidit benigne disponit. Et cum spiritalia dona largitur, ipse perficit quod ipchoavit. Secreta vero sapientiae supernae sunt opera, cum Deus quos creavit deserit; cum bona quae praeveniendo coeperat, nequaquam prosequendo consummat; cum claritate nos suae illustrationis illuminat, et tamen permissis carnis tentationibus, tenebris caecitatis pulsat; cum dona quae contulit minime custodit; cum et mentis nostrae ad se desideria excitat, et tamen occulto judicio difficultatem nostrae imbecillitatis angustat. Quae nimirum secreta ejus sapientiae pauci valent inquirere, sed nullus invenire. Quia quod super nos de nobis ab immortali sapientia non injuste disponitur, justum profecto est ut a nobis adhuc mortalibus ignoretur. Sed haec ipsa sapientiae illius secreta conspicere utcunque, jam incomprehensibiejus est potentiam videre, quia etsi in ipsa consiliorum ejus inquisitione