comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latinis insinuare auribus quod ab hebraeis dicimus. iudiciũ apud
nos appellatur mesphat. Iniquitas siue dissipatio. utinter p̃tatus
est aquila uocatur. mesphaa. rursum iustitia dicitur. sadacã.
clamor appellatur . saacã. una itaq uel addita littera. vel mu¬
tata. sic uerbox similitudinẽ temperauit. vtmesphat dicer&.
mesphaa. et prosadaca. poner&. saaca. etelegantem structu¬
ram sonũque
uerborum. Iuxta hebraicam linguã red¬
der&. Expec¬
tauit aũt ds̃ ut populus iudaeorx facer&
iudiciũ. idest
uuas etfecit iniquitatẽ. idest labruscas.
etexpectauit iustitiam ut largitorem tantoix munerũ apa¬
tre missũ susciper&. Etfecit clamorẽ. quo uociferatus ẽ con¬
tra dñm. etclamauit dicens. tolle tolle crucifige talem.
Vnde et paulus apł̃us scribit . omnis ira etclamor et plasfemia
auferat᷑ a uobis cum omni malitia. Uelcerte quõ iusti sangui¬

Expanded text:
Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT  : iniquitas, sive dissipatio, ut interpretatus est Aquila, MESPHAA  . Rursum justitia dicitur SADACA  : clamor autem appellatur SAACA  . Una itaque vel addita littera, vel mutata, sic verborum similitudinem temperavit, ut pro MESPHAT, MESPHAA: et pro SADACA poneret SAACA, et elegantem structuram sonumque verborum, juxta Hebraeam linguam redderet. Exspectavit autem Deus, ut populus Judaeorum faceret judicium, id est, uvas: et fecit iniquitatem, id est labruscas: et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a Patre missum susciperet, et fecit clamorem, quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sangui
Abbreviated transcription (Latin):
populi peccata purganda isrł insinistro latere ponunt᷑. Iuxta
dies trecenti nonaginta. Iudae aũt quadraginta dies. hoc dico vt
conparatione isrł. idest decem tribuũ. amabilem atq dilectum
ostendam iudã. in quo erant sacerdotes etdeuitae. etdĩ religio
uersabatur eo tempore quo ꝓpheta isaias loquebatur ad popu¬
lum. Etpulchre isrł. hoc est totus populus domus ẽ. iudas aut̃
qui separatis tribubus postea pullulauit. nouellũ dicitur dlecta¬
bile. sed et hoc notandũ quod iuxta consuetudinẽ ꝓphetalem.
quae prius. per MNTAΦOΡΑΝ. dicta sunt vel ꝑparabolã. postea
exponuntur. manifestius. quod uinea etnouella plantatio isrł
etiudas sit. Expectaui ut facer& iudicium. etecce iniquitas. etiusti¬
tiam . etecce clamor. siue ut lxx. transtuler̃. Expectaui utface¬
r& iudiciũ. et fecit iniquitatẽ. etnoniustitiã sed clamorẽ. uolumꝰ

Expanded text:
populi peccata purganda, Israel in sinistro latere ponuntur, juxtapopuli peccata purganda, Israel in sinistro latere ponuntur, juxta trecenti nonaginta: Judae autem quadraginta dies . Hoc dico, ut comparatione Israel, id est, decem tribuum, amabilem atque dilectum ostendam Judam, in quo erant sacerdotes et levitae, et Dei religio versabatur eo tempore, quo propheta Isaias loquebatur ad populum. Et pulchre Israel, hoc est, totus populus, domus est: Judas autem, qui separatis tribubus postea pullulavit, novellum dicitur delectabile. Sed et hoc notandum, quod juxta consuetudinem prophetalem, quae prius per metaphoram dicta sunt, vel per parabolam, postea exponuntur manifestius: quod vinea et novella plantatio, Israel et Judas sit. Et exspectavi ut faceret judicium, et ecce iniquitas: et justitiam, et ecce clamor, sive ut LXX transtulerunt, Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed cl
Abbreviated transcription (Latin):
descendet suꝑte. donec eradicet te &deleat. quia terra quae
frequenter suꝑse uenientẽ suscipit pluuiã. et non facit segetem
sed spinas ettribulos. reproba est etmaledictioni proxima. cu¬
ius finis conbustio est. Uinea dñi exercituũ domus est israbel.
etuir iuda germen delectabile eius. Id est dĩ siue .utlxx. trans¬
tuler̃. nouella plantatio dilectissima. israhel. etiudas. hoc inter
se differunt. quod om̃is populus prius appellabatur israhel.
tpostea regnante dauid suꝑ tribum iudam. et roboam filio salo¬
monis suꝑ duas tribus iudam etbeniamin. hi qui erant insama
ria hoc est decem tribubus uocabantur isrł. et quibus regnabant
degenere dauid appellabantur iuda. et quõ abisrł uituli cole¬
bantur. indan. etinbethel. Propterea abassrusprimũ capta ẽ¬
samaria. et multo post tempore iudas achaldacis ductus ẽ inba¬
bylonẽ quia minora peccauerant. Unde etiniezechiel adutriusq

Expanded text:
descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae frequenter super se venientem suscipit pluviam, et non facit segetem, sed spinas et tribulos, reproba est et maledictionis proxima, cujus finis combustio est. Vinea autem Domini exercituum domus Israel est: et viri Juda germen delectabile ejus. Id est, Dei: sive ut LXX transtulerunt, novella plantatio dilectissima. Israel et Judas hoc inter se differunt, quod omnis populus prius appeet postea regnante Davide super Iudam, et Roboam filio Salomonis super duabus tribus Iudam et Beniria, hoc est, decem tribus, vocabantur Israel; et quibus regnabant de genere David, appellabantur Juda. Et quoniam ab Israel vituli colebantur in Dan, et in Bethel, propterea ab Assyriis primum est capta Samaria; et multo post tempore Judas a Chaldaeis ductus est in Babylonem, quia minora peccaverant. Unde et in Ezechiele ad utriusque
Abbreviated transcription (Latin):
saith. inp̃senti loco spinae dicuntur. iuxta aquilã ettheo¬
dotionẽ. et lxx. respondeant. quomodo supra. brsim. non
labruscas. sed spinas transtulerint. Et nubib mandabo ne
pluant suꝑ eã ymbrem. istae sunt nubes quas eduxit ds̃ ab
extremo terrae. Dequibus etinpsalterio legimus. ueritas
tua usq ad nubes. Hae nubes . quõ subhelia om̃s idolatrȩ
erant. tribus annis et sex mensibus suꝑ terrã isrł non plue¬
runt. quod quidem non solũ deꝓphetis. sed et deapłis possu¬
mus intellegere. quod post passionẽ dñi. nec ꝓphetas. nec
apłos habuerint iudaei. nepuuis adferrent spinas. sed pro
sterilitate etariditate sua p̃carentur eũ qui potest ymbres
prebere uirtutũ. Unde et inleuitico loquit᷑ adeos. ponã cae¬
lum uobis ferreũ. et terrã aeream. Etinde uteronomio. erit
caelum suꝑ caput tuũ aereũ. etterra subterte ferrea. Et
rur sum. dabit dñs pluuiã terrae tuae etcinis decaelo

Expanded text:
Saith in praesenti loco spinae dicuntur juxta Aquilam et TheoSaith in praesenti loco spinae dicuntur juxta Aquilam et Theodotionem et LXX, respondeant quolabruscas, sed spinas transtulerunt. Et nubibus mandabo ne pluant super eam imbrem. Istae sunt nubes quas eduxit 72 Dominus ab extremo terrae, de quibus et in psalmo legimus: Veritas tua usque ad nubes . Hae nubes, quoniam sub Elia omnes idololatrae erant, tribus annis et sex mensibus super terram Israel non pluerunt . Quod quidem non solum de prophetis, sed de apostolis possumus intelligere, quod post passionem Domini, nec prophetas, nec apostolos habuerunt Judaei, ne pro uvis afferrent spinas, sed pro sterilitate et ariditate sua precarentur eum, qui potest imbres praebere virtutum. Unde et in Levitico loquitur ad eos: Ponam coelum vobis ferreum, et terram aeneam . Et in Deuteronomio: Erit coelum super caput tuam aeneum, et terra subter te ferrea . Et rursum, Dabit Dominus pluviam terrae tuae. Et, Cinis de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
qualis et abraham primus appellatus est presbrter.
Recte uiuenes principes accipiunt. dequibus etlegi¬
mus in ecclesiastes.
ae tibi ciuitas cuius rex iuuenis. et principes tui ma¬
ne comedunt. beata terra cuius rex filius inge¬
nuorum. talis fuit rex iuuenis roboam filius
salomonis
Qui secutus est iuuenum consilia. non quo aetate
ess& iuuenis sed sapientia. alioquin quad raginta
et amplius annorum regnum accepisse nartatur.
et ezechiel. daniel quoq ettrespueri. uel ꝓphetasse. uel mira¬
bilia signa etiam incaptiuitate fecisse narrantur. et postea
aggeus. et hacharias. futura dixer̃ in consolationẽ populi
seruientis. tollitur aũt dĩ auxilium abhis qui indigni sunt.
utquia non senser̃ dm̃ ꝑbeneficia. sentiant ꝑsupplicia. uel
ideo truculenta quaedã etaspera cõminat᷑. vt conuersi ao
paenitentiã imminentia tormenta deuitent. Uerbũ he¬
braicũ. sartħ. om̃s uoce simili. spinas interp̃tati s̃. siergo

Expanded text:
qualis et Abraham primus appellatus est presbyter, qualis et Abraham primus appellatus est presbyter, recte juvenes principes accipiunt . De quibus, et in Ecclesiaste legimus: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis, et principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex filius ingenuorum . Talis fuit rex juvenis Roboam filius Salomonis, qui secutus est juvenum consilia . Non quod aetate esset juvenis, sed sapientia. Alioqui quadraginta et amplius annorum regnum accepisse narratur. et Ezechiel, Daniel quoque et tres pueri, vel prophetasse, vel mirabilia signa etiam in captivitate fecisse narrantur: et postea Aggaeus et Zacharias futura dixerunt in consolationem populi servientis. Tollitur autem Dei auxilium ab his qui indigni sunt: ut quia non senserant Deum per beneficia, sentiant per supplicia. Vel ideo truculenta quaedam et aspera comminatur, ut conversi ad poenitentiam, imminentia tormenta devitent. Verbum Hebraicum SAITH omnes voce simili spinas interpretati sunt. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
tantiũ etuene fici medicantis sapienter. Omnis sermo apł̃i contra
serpentes etaspides incantatio est. quae non exaudiunt peccato¬
res etheretici. quia claudunt aures suas neuideant ueritatẽ.
Et dabo pueros principes eorũ. Siexꝑsona ꝓphetae dicitur.
Ecce enim dominator ds̃ exercituum aufer& ab hierusalẽ et
abiuda ualidũ etualidã. omne roborpanis etomne robor
aquae & reliqua. Quomodo nunc idem propheta
loquitur. dabo pueros principes eorum eteffeminati
dominabuntur eis.
Ergo iuxta consuetudinem prophetalem loquente pro¬
pheta. subito ds̃ loquitur per prophetam expersona
sua etdicit. dabo pueros principes eorum.
Sublatis enim his quae ante dona ueram. et quasi bo¬
na iratus abstuleram. Nunc econtrario dabo ma¬
la tuli senem et quinquagenarium etad mirabilem
consiliarium. & sapientem archi tectum. & pru¬
dentem auditorem eccetera.
prohis dabo pueros principes. qui enim presbyterum

Expanded text:
tantium, et venefici medicantis sapienter . Omnis sermo Apostoli contra tantium, et venefici medicantis sapienter . Omnis sermo Apostoli contra serpentes et aspides incantatio est, quem non exaudiunt peccatores, et haeretici, quia claudunt aures suas, ne audiant veritatem. Et dabo pueros principes eorum. Si ex persona Prophetae dicitur: Ecce enim domiab Juda validum et validam: omne robur panis, et omne robur aquae, et reliqua: quomodo nunc idem propheta loquitur: Dabo pueros principes eorum, et effeminati dominabuntur eis? Ergo juxta consuetudinem prophetalem loquente Propheta, subito Deus loquitur per Prophetam ex persona sua, et dicit: Dabo pueros principes eorum: sublatis enim his quae ante 53 donaveram, et quasi bona iratus abstuleram, nunc econtrario dabo mala. Tuli consiliarum, et sapientem architectum, et prudentem auditorem , et caetera Pro his dabo pueros principes. Qui enim presbyterum
Abbreviated transcription (Latin):
trario legamus hieremiã. prudens aũt eloquii mystici. siue su¬
surrator. Etut theodotio uoluit incantator. Uidetur mihi
uir eẽ eruditus. et exercitatus. tã inlege eꝙphetis. quã in euan¬
gelio etapłis. qui possit singulas animi ꝑturbationes sua sanare
doctrina. etadstatum mentis reducere. dum etscortator recipit
castitatẽ. et ganeo frugalitatem. etquondã auarus dat elemosy¬
nã. Euehtila om̃s iudaeorũ sinagogas etnullũ poteris inuenire
doctorẽ qui scã precipiat. et contemptis diuitus. sectandã doceat
paupertatẽ. Dehuius modi incantatoribus contra serpentes et aspi¬
des. id est contra peccatores. qui dĩ iustitiam reliquerunt.
Dauid loquebatur in psalmo. alienati s̃ peccatores auulua errauer̃
abutero locuti s̃ falsa. furor eorũ iuxta similitudinẽ serpentis sic̃
apsidis surdae et obdurantis aures suas. quae ñ exaudi& uocẽ in can¬

Expanded text:
trario. Legamus Jeremiam. Prudens autem eloquii mystici , sive sutrario. Legamus Jeremiam. Prudens autem eloquii mystici , sive susurrator, et ut Theodotio voluit, incantator, videtur mihi vir esse eruditus et exercitatus tam in Lege et Prophetis, quam in Evangelio et Apostolis, qui possit singulas animi perturbationes sua sanare doctrina, et ad statum mentis reducere: dum et scortator recipit castitatem, et ganeo frugalitatem, et quondam avarus, dat eleemosynam. Eventila omnes Judaeorum syanagogas, et nullum poteris invenire doctorem, qui sancta praecipiat, et contemptis divitiis, sectandam doceat paupertatem. De itiusmodi incantatoribus contra serpentes et aspides, id est, contra peccatores, qui Dei justitiam reliquerunt, David loquebatur in Psalmo: Alienati sunt peccatores a vulva: erraverunt ab utero, locuti sunt falsa. Furor eorum juxta similitudinem serpentis: sicut aspidis surdae et obturantis aures suas, quae non exaudit vocem incan
Abbreviated transcription (Latin):
erant qui ꝓpterea habitare dicuntur inualle qđ non eos in¬
flabat scientia sed humilẽ atq mansuetũ sequebantur uim
Etcum apło dicere poterant. ego enim sum minimus apłorx
qui nonsũ dignus uocari apłus. etalibi. exparte cognoscimꝰ
et exparte ꝓphetamus. et nunc ꝑspeculũ uidemꝰ in enigmate
Et prudentẽ eloquii mystici. Proquo .lxx. int̃p̃tatis. pruden¬
tẽ auditorem. theodotio. prudentẽ incantatorem. aquila.
prudentẽ susurratorẽ . symmachus. prudentẽ eloquu mystici.
Quẽ etnos in hoc loco secuti sumus. dicendũ primũ. iuxta . lxx.
quod int̃ceteras gratias spĩtales. etiã prudens auditor in ecle¬
sia necessarius sit. Alii enim datur ꝓphetia. alii discretio
spirituũ. Unde et constituti erant inpopulo uidaeorũ sacer¬
dotales gradus. qui ꝓphetas pseudo ꝓphetasq discernerent.
hoc est intellegerent. quid dedĩ spũ loquerentur. quid econ¬

Expanded text:
erant . Qui propterea habitare dicuntur in valle, quia non eos inerant . Qui propterea habitare dicuntur in valle, quia non eos inflabat scientia, sed humilem atque mansuetum sequebantur Jesum, et cum Apostolo dicere poterant: Ego enim sum minimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari Apostolus . Et alibi: Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus, et nunc per speculum videmus in aenigmate . Et prudentem eloquii mystici. Pro quo LXX interpretati sunt, prudentem auditorem; Theodotio, prudentem incantatorem; Aquila, prudentem susurratorem; Symmachus, prudentem eloquii mystici, quem et nos in hoc loco secuti sumus. Dicendum primum juxta LXX; quod inter caeteras gratias spiritales, etiam prudens auditor in Ecclesia necessarius sit. Alii enim datur prophetia: alii discretio spirituum . Unde, et constituti erant in populo Judaeorum sacerdotales gradus, qui prophetas, pseudoprophetasque discernerent: hoc est, intelligerent, qui de Dei spiritu loquerentur, qui de con
Abbreviated transcription (Latin):
qui non solum eradicabat et suffodiebat et perdebat.
et aedificabat. VUide idem apłus loquitur. dĩ agri cultura. dĩ aedi¬
ficatio sumus. Dñs quoq nr̃t appellatur structor macheriarũ.
etinuangelio filius fabri suggillatur. qui uniuersa condiderit.
inregum quoq uolumine legimus quod miserit rex salomon
ettulerit hiram tyrium filium mulieris uiduae. qui erat de
tribu nepthali. ethabebat patrẽ tyrium artificem aeris. In¬
gressusq: ẽ ad regem etfecit om̃a opera regi salomoni. inquo
typus ẽ aedificandae ecclesiae. Quod nonsolum detribu iuda.
sed denepthali quoq et patre tyrio generatus sit. qui habuit
matrem uiduã quia priorem uirũ ꝑdiderat. Et multo plures
sunt filii desertae magisquam eius quae habet uirum. sedet
inparali pomenon libro legimus. uallem artificum. Saraias
aũt genuit ioab patrẽ uallis artificũ. ibi quippe artifices

Expanded text:
qui non solum eradicabat, et suffodiebat, et perdebat, qui non solum eradicabat, et suffodiebat, et perdebat, et aedificabat : Unde idem Apostolus loquitur: Dei agricultura, Dei aedificatio sumus . Dominus quoque noster appellatur structor maceriarum . Et in Evangelio filius fabri sugillatur, qui universa condiderit . In Regum quoque volumine legimus, quod miserit rex Salomon, et tulerit Hyram Tyrium, filium mulieris viduae, qui erat de tribu Nephthali, et habebat patrem Tyrium, artificem aeris. Ingressusque est ad regem, et fecit omnia opera regi Salomoni: in quo typus est aedificandae Ecclesiae, quae non solum de tribu Juda, sed de Nephthali quoque, et patre Tyrio generatus sit, qui habuit matrem viduam; quia priorem virum perdiderat . Et multo plures sunt filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . Sed et in Paralipomenon libro legimus vallem artificum: Saraias autem genuit Joab patrem vallis artificum: ibi quippe artifices
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur: et principes quondã romani. consules appellati
sunt. vel a consulendo ciuibus. uel abagendo cuncta consilio.
etnos habemus in ecclesia senatũ nr̃m. coetũ presbyterorx
Cum ergo intercetera etiam senes iudeaꝑdiderit. quomodo
habere consiliũ quod ꝓprie seniorũ est. Et sapiente architectũ
Pro quo aquila transtulit sapientissimũ artificum. utostende¬
r& eos plures quondam habuisse artifices. qualis etille fuit.
beselehel filius uri. filii or. detribu uida. quem impleuit ds̃
spũ sapientiae etintellegentiae ac displicinae. Utinomni
opere eẽt faber ꝑfectissimus nonsolũ in auro etargento
sed inaere. et ceteris quae morses enumerat. qui aedifica¬
uit tabernaculũ dĩ. illis ergo ꝑdentibus archi tectos.
omnis aedificandi gratia translata ẽ adecclesiam. Un¬
de paulus apostolus dicit. quasi sapiens archi tectus fun¬
damentum posui. ethieremias archi tectus erat.

Expanded text:
dicuntur, et principes quondam Romani, consules appellati dicuntur, et principes quondam Romani, consules appellati sunt, vel a consulendo civibus, vel a regendo cuncta consilio. Et nos habemus in Ecclesia senatum nostrum, coetum presbyterorum. Cum ergo inter caetera etiam senes Judaea perdiderit, quomodo poterit habere consilium, quod proprie seniorum est? Et sapientem architectum. Pro quo Aquila transtulit sapientissimum artificum, ut ostenderet eos plures quondam habuisse artifices: qualis et ille fuit Beseleel filius Uri, filii Ur de tribu Juda, quem implevit Deus spiritu sapientiae, et intelligentiae, ac disciplinae, ut in omni opere esset faber perfectissimus, non solum in auro, et argento, sed et in aere, et caeteris quae Moses enumerat, qui aedificavit Tabernaculum Dei . Illis ergo perdentibus architectos, omnis aedificandi gratia translata est ad Ecclesiam. Unde Paulus apostolus dicit: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Et Jeremias architectus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ham eẽt egosum. Quod aũt̃ dñs princeps sit quinquagenari¬
us. ex una festiuitate intellegere possumꝰ dequa ait. dñs ẽ
bernaculorum et pente costes. quae ad quinquagesimũ refer¬
tur numerum. Ethonorabilem uultu et consiliarium
Produob idest honorabili uiro. et consiliario . lxx. unũ uirũ
admirabilem consiliariũ transtuler̃. int̃ceteras gratias. etiã
hoc dñs aufer& aiudaea. Vtnullũ habeant consiliarium.
sed faciant cuncta absq consilio. et greci poetae laudabilis
illa. et ad miranda sententia est. primũ eẽ beatũ qui ꝑse sapi¬
at. secundũ qui sapientẽ audiat. Qui aũt utroq careat. hunc
inutilem eẽ tam sibi quã omnibus. Vnde et illud in nr̃is
libris legimus. amici sint tibi plurimi. consiliarii aut̃ unus
demille. Etiterum. cũ consilio om̃a age. et dabit tibi ꝓui¬
dentia admirabilem consiliarium. se natus quoq consulta

Expanded text:
ham esset, ego sum . Quod autem Dominus Princeps sit Quinquagenariham esset, ego sum . Quod autem Dominus Princeps sit Quinquagenarius, ex una festivitate intelligere possumus, de qua ait: Dominus est rnaculorum. Si Tabernaculorum, et Pentecostes, quae ad quinquagesimum refertur numerum. Et honorabilem vultu, et consiliarium. Pro duobus, id est, honorabili vultu, et consiliario, LXX unum virum admirabilem consiliarium transtulerunt. Inter caeteras gratias etiam hoc Dominus auferet a Judaea, ut nullum habeant consiliarium: sed faciant cuncta absque consilio. Et Graeci poetae laudabilis illa et admiranda sententia est: « Primum esse beatum, qui per se sapiat; secundum, qui sapientem audiat. » Qui autem utroque careat, hunc inutilem esse, tam sibi, quam omnibus. Unde et illud in nostris libris legimus: Amici tibi sint plurimi, consiliarius autem unus de mille . Et iterum: Cum consilio omnia age : et dabit tibi prudentia admirabilem consiliarium. Senatus quoque consulta
Abbreviated transcription (Latin):
resunus qui debebat quingentos denarios. et alius quinquagin¬
ta. adhanc refertur intellegentiã. Vnde etapłus apud ephesi¬
os quibus mystica quaeq dissoluerat. uult ꝑmanere usq ad
pente costen. donec ꝑfecte ad dnm conuertantur dicens.
ostiũ enim mihi aꝑtũ est magnũ eteuidens sed &aduersaru
multi. Imitatur aũt etdiabolus israheliticũ exercitũ de quo
iethro dederat genero suo morsi consiliũ. vtconstituer& suꝑ
populũ tribunos etcenturiones et quinquagenarios cũ subditis
sibi militibus ut exhibeant heliã qui diuino igne consũpti sunt
tertius aũt saluat᷑ ex eis. qui c̃uersus aidp̃ces. paenitentiae sacra¬
menta cognouerat. Vnde etiudaei nolentes ẽẽ dñm ꝑfectum
nec principẽ quinquageriũ. dicunt adeũ. Quinquaginta an¬
nos nec dũ habes. et abraham uidisti. etille sciens se ẽẽ non solũ
paenitentiũ principẽ. sed etiustorx respondit. antequã abra¬

Expanded text:
res, unus qui debebat quingentos denarios, et alius quinquaginres, unus qui debebat quingentos denarios, et alius quinquaginta, ad hanc refertur intelligentiam. Unde et Apostolus apud Ephesios, quibus mystica quaeque dissolverat, vult permanere usque ad Pentecosten, donec perfecte ad Dominum convertantur, dicens: Ostium enim mihi apertum est magnum et evidens, sed adversarii multi . Imitatur autem, et diabolus Israeliticum exercitum, de quo Jethro dederat genere suo Mosi consilium, ut constitueret super populum tribunos et centuriones et quinquasibi militibus, ut exhiberent Eliam: qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem salvatur ex eis, qui conversus ad preces, poenitentiae sacramenta cognoverat. Unde et Judaei, nolentes Dominum esse perfectum, nec principem quinquagenarium, dicunt ad eum: Quinquaginta annos necdum habes, et Abraham vidisti ? Et ille sciens se esse non solum poenitentium principem, sed et justorum respondit: Antequam Abra
Abbreviated transcription (Latin):
di sub gladio. etarma portandi. ñhabeant potestatẽ . quia ue¬
ro quinquagenarius numerus. semꝑ refert᷑ ad poenitentiã. Prin¬
cepsq paenitentiae et caput eorũ qui saluant᷑ ꝑpaenitentiã xp̃sest.
te abraham addnm. quod aquinquaginta primũ iuistis. si inueni¬
ant᷑ inciuitate dixerit urbẽ eẽ saluandã. et septẽ ebdomadarũ
innumeris. id est pente costen. celeberrima festiuitas ẽ. Iubileus
quoq idest remissionis annus. qui septenis annorũ ebdomadib.
id est quadraginta nouẽ annis texit᷑. In quo clangunt tubae. et ao
om̃s reuertit᷑ antiqua possessio. hoc contin& sacramentũ. Unde et
dauid inquinquagesimo numero psalmũ scribit paenitentiae.
legimꝰ quoq in eodem numerorũ libro qđ de praeda etspolus. quin
sacerdotes. et quinquagesimũ leuitae qui custodiunt fores taber¬
naculi . Illa quoq euangelii parabola inqua dicitur. duo debito¬

Expanded text:
di sub gladio, et arma portandi non habeant potestatem. Quia vedi sub gladio, et arma portandi non habeant potestatem. Quia vero quinquagenarius numerus semper refertur ad poenitentiam: princepte Abraham ad Dominum, quod a quinquaginta primum justis, si inveniantur in civitate, dixerit urbem esse salvandam. Et septem hebdomadarum in Numeris, id est, Pentecostes celeberrima festivitas est. Jubileus quoque, id est, remissionis annus, qui septenis annorum hebdomadibus, id est, quadraginta novem annis texitur, in quo clangunt tubae, et ad omnes revertitur antiqua possessio, hoc continet sacramentum. Unde et David in quinquagesimo numero Psalmum scribit poenitentiae. Legimus quoque in eodem Numerorum libro, quod de praeda et spoliis, quisacerdotes, et quinquagesimum levitae, qui custodiunt fores tabernaculi. Illa quoque Evangelii parabola , in qua dicuntur duo debito
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia est. cumque nungentos. et eo amplius annos.
abadam usque ad abraham uixisse homines legerimus.
nullus alius prius appellatus est presbyter idest senex
nisi abraham. qui multo paucioribus annis uixisse con¬
uincitur. Unde scribit etiohannes. post pueros etiuue¬
nes. etiam ad senes dicens. scripsi uobis patres quia cog¬
nouistis eum qui a principio est. etroboam filius sa¬
lomonis. ideo perdidit regnum quia noluit audire
presbyteros
principem super quinquaginta. CΥΝΕΚΛΟΧΙΚΩC
a parte totum . quomodo enim centuriones uocantur .
qui centum praesunt militibus. et chiliarchi. qui mille.
quos nos tribunos appellamus abeo quod praesint
tribui. sic in israhelitico exercitv quinquagenarii uo¬
cabantur qui in capite erant quinquaginta militum.
Unde etdecanos dicimus qui decem p̃sunt hominib Nec mirx
si apud iuida eos omnis perierit dignitas bellatorum. cũ militan¬

Expanded text:
prudentia est . Cumque nongentos, et eo amplius annos prudentia est . Cumque nongentos, et eo amplius annos ab Adam usque ad Abraham vixisse homines legamus , nullus alius prius appellatus est presbyter, id est, senex, nisi Abraham, qui multo paucioribus annis vixisse convincitur. Unde scribit et Joannes post pueros et juvenes, etiam ad senes, dicens, Scripsi vobis, patres, quia cognovistis eum, qui a principio est . Et Roboam filius Salomonis ideo perdidit regnum, quia noluit audire presbyteros . Principem super quinquaginta. Συνεκδοχικῶς a parte totum. Quomodo enim Centuriones vocantur, qui centum praesunt militibus, et Chiliarchi, qui mille, quos nos Tribunos appellamus, ab eo quod praesint tribui: sic in Israelitico exercitu Quinquagenarii vocabantur, qui in capite erant quinquaginta militum. Unde et Decanos dicimus, qui decem praesunt hominibus. Nec mirum si apud Judaeos omnis perierit dignitas bellatorum, cum militan
Abbreviated transcription (Latin):
hoc coniectorum transtulerunt. etdicendum quod sae¬
pe etiam per alienos futura dicantur. sicut inbala¬
am diuino legimus. etindiuinis quinque urbium pa¬
lestinorum. ganae. et ascalonis. geth. accaronis
etaz oti . quidant consilium. quomodo arca dñĩ remittatur.
et est sensus. etuera et falsa aiudaeis pariter auferentur.
ris scĩs. presbyteros. merito et sapientia eligi nonaetate.
neque enim apud iudaeos senes esse cessauerunt. quos usque
addecrepitam senectutem saepe uenire conspicimus. et
inueteratos dierum malorum duos presbyteros. suxta
theodotionem indanihelis principio legerimus. nam
et morsi praecipitur. ut eligat presbyteros. et apostolos.
paulus qualis presbyter eligi debeat. plenissime scribit
adthimotheum. Unde in prouerbus dicitur. Gloria
senum canities. quae est ista canities. haut dubium
quin sapientia. dequa scriptum est. canities hominum

Expanded text:
hoc conjectorem transtulerunt. Et dicendum quod saehoc conjectorem transtulerunt. Et dicendum quod saepe etiam per hariolos futura dicantur, sicut in Balaam divino legimus, et in divinis quinque urbium Palaestinarum, Gazae et Ascalonis, Geth, et Accaronis, et Azoti, qui dant consilium quomodo arca Domini remittatur . Et est sensus: Et vera et falsa a Judaeis pariter auferentur. ris sanctis presbyteros merito et sapientia eligi, non aetate. Neque enim apud Judaeos senes esse cessarunt, quos usque ad decrepitam senectutem saepe venire conspicimus. Et inveteratos dierum malorum duos presbyteros juxta Theodotionem in Danielis principio legimus . Nam et Mosi praecipitur, ut eligat presbyteros, quos scit esse presbyteros . Et apostolus Paulus, qualis presbyter eligi debeat, plenissime scribit ad Timotheum . Unde et in Proverbiis dicitur: Gloria senum canities . Quae est ista canities? haud dubium quin sapientia, de qua scriptum est: Canities hominum
Abbreviated transcription (Latin):
Exultauit utgigans adcurrendam uiam a summo caelo
egressus eius. et occursus eius usque ad summum illius.
Sin autem legerimus. nebroth. gigantem qui fuit uenator
coram dño. etgigantes propter quos uenit diluuium
super terram. in contrariam partem accipiendi sunt
uirum quoque bellatorem iuxta historiam sic intelle¬
gimus. quod capti sint etusque hodie seruiant. etnon
deposuerint seruitutis iugum. sed neiudices quidem habe¬
ant proprios. romanisque subiciantur iudicibus intantũ
utde principibus eorum qui esse uidentur inpopulo
romani principes iudicent. sed hoc dicendum. quod
nullus sit apud eos bellator in lege habens scientiã
iudicandi. sed omnia uana sint etraduca. et plena
stultitiae. de propheta autem quod apud eos esse cessa¬
uerit. nulli dubium est. quaerimus iuxta hebraicum
quomodo inter praetemur ariolum. quem omnes inter¬
praetati sunt diuinum. exceptis septuaginta. qui pro

Expanded text:
Exultavit ut gigas ad currendam viam suam: a summo coelo Exultavit ut gigas ad currendam viam suam: a summo coelo egressio ejus, et 48 occursus ejus usque ad summum illius . Sin autem legerimus, Nemrod gigantem , qui fuit venator coram Domino, et gigantes , propter quos venit diluvium super terram, in contrariam partem accipiendi sunt. Virum quoque bellatorem juxta historiam sic intelligimus, quod capti sint, et usque hodie serviant, et non deposuerint servitutis jugum. Sed ne judices quidem habeant proprios, Romanisque subjiciantur judicibus: in tantum ut de principibus eorum, qui esse videntur in populo, Romani principes judicent. Sed et hoc dicendum, quod nullus sit apud eos bellator in lege, habens scientiam judicandi: sed omnia vana sint, et caduca, et plena stultitiae. De Propheta autem, quod apud eos esse cessaverit, nulli dubium est. Quaerimus juxta Hebraicum, quomodo interpretemur hariolum, quem omnes interpretati sunt divinum: exceptis LXX, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
ras. sed non intellegunt tenent membranas. et xp̃m qui
in membranis scriptus est perdiderunt. lacte enim alun¬
tur quasi paruuli et nonsolido cibo . etquia fortitudinem
perdiderunt etinfirmi sunt. propterea holera comedunt.
athletarum autem solidus cibus est qui etuitam susten¬
tat humanam etuiuentibus preb& fortitudinem. De
istiusmodi pane etaqua quod auferantur aiudaris. eti¬
am alius propheta testatur dicens. Ecce dies ueniunt
dicit dñs. etemittam famem super terram. non famem
panis neq sitim aquae sed famem audiendi sermones dñi.
Fortem etuirum bellatorem. iudicem et prophetam eta¬
riolum et senem. proforti. quod solum est in bebraeo.
duo simul septuaginta transtulerunt. gigantem et
fortem. eundem uolentes gigantem eẽquem. .. fortẽ
deforti supra dictum ẽ. gigantem autem in bonam partem
hoc est de dño saluatore. inoctauo decimo psalmo legimus.

Expanded text:
ras, sed non intelligunt. tenent membranas, et Christum, qui ras, sed non intelligunt. tenent membranas, et Christum, qui in membranis scriptus est, perdiderunt . Lacte enim aluntur, quasi parvuli, et non solido cibo. Et quia fortitudinem perdiderunt, et infirmi sunt, propterea olera comedunt. Athletarum autem solidus cibus est, qui et vitam sustentat humanam, et viventibus praebet fortitudinem . De istiusmodi pane et aqua, quod auferantur a Judaeis, etiam alius Propheta testatur, dicens: Ecce dies veniet, dicit Dominus, et emittam famem super terram: non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermones Domini . Fortem et virum bellatorem, judicem et Prophetam, et hariolum, et senem. Pro forti, quod solum est in Hebraeo, duo simul LXX transtulerunt, gigantem et fortem, eumdem volentes gigantem esse, quem fortem. De forti supra dictum est. Gigantem autem in bonam partem, hoc est, de Domino Salvatore, in octavo decimo psalmo legimus:
Abbreviated transcription (Latin):
omnes uos uirginem castam exhibere dõ. fortitudo autẽ
panis et fortitudo aquae. proomni cibo et poti accipitur.
Legimus quod moyses fuerit inmonte synai. et quadraginta
diebus panem non comederit etaquam nonbiberit. illud
quoq quod ad adam dicitur. Insudore uultus tui comedes
panem tuum donec reuertaris interram dequa sumptuses.
similiter audiendum. Nec non quod a saluatore dicitur.
Non insolo pane uiuit homo sed in omni uerbo quod egredie¬
tur deore dĩ. Fortitudo igitur panis auferetur ab eis. ille
qui dicit. ego sum panis qui decaelo descendi. etfortitudo
aquae. dequa idem dñs loquitur . Omnis qui bibit exaqua
hac sitiet iterum. qui autem biberit exaqua quam ego da¬
bo ei nonsiti & inaeternum. sed aqua quam dabo ei. fiet in¬
eo fons aquae salientis inuitam aeternam. De huiuscemo¬
di panibus. et prouerbus legimus. aperi oculos tuos etre¬
plere panibus. habent iudaei panem. sed absq fortitudi¬
ne. habent aquas. sed absq robare. legunt enim scriptu¬

Expanded text:
omnes vos virginem castam exhibere Christo . Fortitudo autem panis, et fortitudo aquae, pro omni cibo, et potu accipitur. Legimus quod Moses fuerit in monte Sinai, et quadraginta diebus panem non comederit, et aquam non biberit . Illud quoque quod ad Adam dicitur: In sudore vultus tui comedes panem tuum, donec revertaris in terram, de qua sumptus es , similiter audiendum. Nec non quod a Salvatore dicitur: Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo quod egreditur per os Dei . Fortitudo igitur panis auferetur ab eis: ille qui dicit: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi . Et fortitudo aquae, de qua idem Dominus loquebatur: Omnis qui biberit ex aqua hac, sitiet iterum: qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternumeo fons aquae salientis in vitam aeternam . De hujusmodi panibus et in Proverbiis legimus: Aperi oculos tuos, et replere panibus . Habent Judaei panem, sed absque fortitudine; habent aquas, sed absque robore. Legunt enim Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
deo nullum uelle praeesse populopeccatori. quia
etiudas. ethierusalem. et urbs. etiudaea prouincia.
siue tribus iuda. pariter conciderint. causasque
reddit impietatis eorum. quia contra dnm plasphe¬
mauerunt. atque dixerunt.
Tolle tolle crucifige talem. non habemus regem
nisi caesarem. Etclementissimum dnm. furore
linguae suae ad amaritudinem prouocauerunt.
agnitioque uultus eorum respondit eis.
Idem sua recepere peccata. siue ut septuaginta
transtulerunt.
Confusio xultus eorum restitit eis. idest ante oculos
suos propria semperhabuere delicta.
Et quomodo sod omitae cum omni libertate peccantes.
etne pudorem quidem ullum habentes inscelere
dixerunt aoloth. Educ foras uiros vtconcumbamus
cum eis. Sic etisti publice proclamantes. suum prae¬
dicauere peccatum. nec ullam in plasphemando
habuere uerecundiam. secunda enim post naufragi¬
um tabula est & consolatio miseriarum. impieta¬

Expanded text:
ideo nullum velle praeesse populo peccatori, quia ideo nullum velle praeesse populo peccatori, quia et Judas et Jerusalem, et urbs, et Judaea provincia, sive tribus Juda pariter conciderint. Causasque reddit impietatis eorum, quia contra Dominum blasphemaverunt, atque dixerunt: Tolle, tolle, crucifige talem, non habemus regem nisi Caesarem : et clementissimum Dominum furore linguae suae ad amaritudinem provocaverunt. Agnitio vultus eorum respondebit eis: id est, sua recepere peccata, sive ut Septuaginta transtulerunt: confusio vultus eorum restitit eis: id est, ante oculos suos propria semper habuere delicta. Et quomodo Sodomitae cum omni libertate peccantes, et ne pudorem quidem ullum habentes in scelere, dixerunt ad Lot: Educ foras viros, ut concumbamus cum eis : sic et isti publice proclamantes, suum praedicavere peccatum, nec ullam in blasphemando habuere verecundiam. Secunda enim post naufragium tabula est, et consolatio miseriarum, impieta
Abbreviated transcription (Latin):
nostram. ethumiliemur subpotenti manu dĩ.
quia dns superbis resistens humilibus dat gratiam.
quanti panem non habentes etuestimentum. cum
ipsi esuriant etnudi sint. nec habeant spiritales
cibos. neque xp̃i tunicam Integram reseruauerint.
aliis alimonia etuestimenta promittunt. et ple¬
ni uulneribus. medicos se esse iactant. nec seruant
illud mosaicum. prouide alium quem mittas.
Aliudque mandatum. ne quaeras uidex fieri ne for¬
te non possis auferre lniquitates solus.¬
us omnes languores sanat etinfirmitates. de quo
scriptum est. qui sanat contritos corde etalli¬
gat contritiones eorum.
RNIT ENIM HIERU SALEM ET IN DASCON¬
cidit quia lingua eorum etadinuentiones eorum
contra dnm̃. Ut prouocarent oculos maiestatis eius.
agnitio uultus eorum respond& eis. et peccatum
suum quasi sodoma predicauerunt nec absconderunt.
Hoc propheta loquitur. non ut plerique arbitrantur
ille qui princeps fuerat electus etdicit

Expanded text:
nostram, et humiliemur sub potenti manu Dei: nostram, et humiliemur sub potenti manu Dei: quia Deus superbis resistens, humilibus dat gratiam . Quanti panem non habentes, et vestimentum, cum ipsi esuriant et nudi sint, nec habeant spirituales cibos, neque Christi tunicam integram reservarint, aliis et alimoniam et vestimenta promittunt, et pleni vulneribus, medicos esse se jactant; nec servant illud Mosaicum: Provide alium quem mittas: aliudque mandatum: Ne quaeras judex fieri: ne forte non possis auferre iniquitates . Solus Jesus omnes languores sanat, et infirmitates, de quo scriptum est: Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . 56 Ruit enim Jerusalem, et Juda concidit: quia lincontra Dominum, ut provocarent oculos majestatis ejus. Agnitio vultus eorum respondit eis: et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. Hoc Propheta loquitur, non ut plerique arbitrantur, ille qui princeps fuerat electus. Et dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ETRESPONDEBIT IN DIE ILLA DICENS
non sum medicus. et indomo mea non est panis. neque
uestimentum. nolite me constituere principem po
puli. pro medico. symmachus. et septuaginta trans¬
tulerunt principem. theodotio. ETI DECN TΥONTã
Qui lig& uulnera et prouideat sanitati. respondr¬
bit. In hebraico non hab&. sed de septuaginta
additum est. in hebraeo enim his quae scripta
sunt iungitur. indie illa dicet. nonsum medi¬
cus. et reliqua.
Is autem dicet qui princeps fuerit electus. et sicut
populus qui eum quem conparatione sui locuple¬
tiorem intellegit principem habere desiderat.
Sic qui eligitur. considerans paupertatem et inbecillita¬
tem suam. indignum se esse delato honore testatur.
nec posse mederi uitiis. idest curare languentes. etesu¬
rientibus cibum tribuere. uestire nudos. qui ipse se sus¬
tentare uix ualeat.
Ergo nonstatim multitudinis ad quiescamus iudicio.
sed electi inprincipatum nouerimus mensuram

Expanded text:
Et respondebit in die illa, dicens, Et respondebit in die illa, dicens, non sum medicus, et in domo mea non est panis, neque vestimentum; nolite constituere me principuli. Pro medico, Symmachus et LXX transtulerunt, principem: Theodotio, ἐπιδεσμεύοντα qui liget vulnera, et provideat sanitati: Respondebit, in Hebraeo non habetur, sed de LXX additum est. In Hebraeo enim his quae supra scripta sunt jungitur: In illa die dicet, non sum medicus, et reliqua. Is autem dicet, qui princeps fuerit electus. Et sicut populus qui eum quem, comparatione sui locupletiorem intelligit, principem habere desiderat, sic qui eligitur considerans paupertatem, et imbecillitatem suam, indignum se esse delato honore testatur, nec posse mederi vitiis, id est, curare languentes, esurientibus cibum tribuere, vestire nudos, qui ipse se sustentare vix valeat. Ergo non statim multitudinis acquiescamus judicio, sed electi in principatum, noverimus mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
manis. fuerit herusalem. intres partes diuisa seditio.
& alii arcem ettemplum. alii inferiorem urbis par
tem tenuerint. alii superiorem.
domesticum patris sui. vestimentum tibi est. prin¬
ceps esto noster. runa autem haec submanu tua.
Pro ruina. symmachus. et theodotio infirmitatem.
transtulerunt .Lxx. cibum. significat autem rarita¬
tem hominum.
Etmaxime rerum omnium penuriam. quod qui cibum
et uestimentum habuerit. potens. et diues. et inclitus.
esse credatur. quod autem ait iuxta hebraicum:
ruina haec submanu tua.
Hunc sensum hab& miseria nostra etcalamitas. tuo
sustentetur et protegatur auxilio.
Ethoc considerandum. quod singuli sibi eligant prin¬
cipes singulos. et in principum electiones editio sit.
dum alii alios principatu dignos putant. ne dicunt ad
eos. Possessiones tuae etdiuitiae etreditus sustentare
nos poterunt. sed infirmitas ista siue cibus meus. ex
tuo sanabitur etpendebit arbitrio.

Expanded text:
manis, fuerit Jerusalem in tres partes divisa seditio: manis, fuerit Jerusalem in tres partes divisa seditio: et alii arcem et Templum, alii inferiorem, alii super inferiorem, alii superiorem pdomesticum patris sui. Vestimentum tibi est, princeps esto noster: ruina autem haec sub manu tua. Pro ruina, Symmachus et Theodotio infirmitatem transtulerunt, LXX cibum. Significat autem raritatem hominum, et maxime rerum omnium penuriam, quod qui cibum, et vestimentum habuerit, potens, et dives, et inclytus esse credatur. Quod autem ait juxta Hebraicum: Ruina autem haec sub manu tua, hunc sensum habet: Miseria nostra et calamitas tuo substentetur et protegatur auxilio. Et hoc considerandum quod singuli sibi eligant principes singulos, et in principum electione seditio sit, dum alii alios principatu dignos putant. Nec dicunt ad eos, possessiones tuae, et divitiae, et reditus sustentare nos poterunt, sed infirmitas ista, sive cibus meus, ex tuo sanabitur et pendebit arbitrio.
Abbreviated transcription (Latin):
supra concubinam leuitae ingabaa legimus.
Consideremus patriarchas uidaeorum et iuuenes.
siue pueros effeminatosque ac delicis affluentes. et
impletam prophetam esse cernemus.
Possumus in lusores dicere et magistros populi isra¬
hel qui deuorant populum dĩ sicut escam panis.
et peruerse scripturas sanctas interpraetantur.
Inluduntque stultitiae discipulorum.
ETCONRUET POPULUS UIR AD UIRU M
unus quisque ad proximum suum. tumultuabitur
puer contra senem. etignobilis contra nobilem.
Quando iuuenes fuerint principes etinlusores domini.
quales ꝓropheticus sermo describit. Tunc nec digni¬
tatis. nec aetatis. nec scientiae ullus ordo seruabitur.
S ed rebellabunt pueri senibus. etignobiles nobilibus.
etmutuo conruent.
Etimplebitur illud apostolicum mordentes inuicem.
consumpti estis abinuicem. hab& sub tito filio uespa¬
siani accidisse populo iudaeorum.
Scribit iosepphus. et quod cum expugnarentur aro¬

Expanded text:
super concubina Levitae in Gabaa legimus . super concubina Levitae in Gabaa legimus . Consideremus Patriarchas Judaeorum, et juvenes sive pueros, effeminatosque ac deliciis affluentes, et impletam prophetiam esse cernemus. Possumus illusores dicere et magistros populi Israel, qui devorant populum Dei, sicut escam panis, et perverse Scripturas sanctas interpretantur, illuduntque stultitiae discipulorum. Et corruet populus vir ad virum, unusquisque ad proximum suum: tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem. Quando juvenes fuerint principes, et illusores Domini, quales propheticus sermo describit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, nec scientiae ullus ordo servabitur; sed rebellabunt pueri senibus, et ignobiles nobilibus, et mutuo corruent. Et implebitur illud Apostolicum: Mordentes invicem, consumpti estis ab invicem . Haec sub Tito filio Vespasiani accidisse populo Judaeorum, scribit Josephus : et quod, cum expugnarentur a Ro
Abbreviated transcription (Latin):
iuberi ab apostolo. ut accipiant maritos et ma¬
tres familiae sint.¬
Eteducant liberos suos. quia multae retro abie¬
runt post satanan. etcum luxuriatae fuerint
inxp̃o nubere uolunt. habentes damnationem. qui a
primam fidem irritam fecerunt.
Nec ecdesiasticis uidua sustentatur alimentis. nisi quae
sexaginta annorum est etmaturitatem hab& morum
pariter etaetatis.
Put& aliquis et illud quod apostolus prohib& episcopum
fieri neophitum adhoc pertinere quia paruulus infioe
est ne elatus insuperbiam incidat iniudicium diaboli.
ludicium autem diaboli nullum est aliud nisi superbia.
Propter quod decaelestibus cecidit. Unde etsaluator lo¬
quitur. Uidebam satanan quasi fulgur cadentem decaelo.
Eteffeminati dominabuntur eis.
Proquo in hebraico scriptum est. thalulim. quos
lxx. & theodotio. in lusores. inter praetati sunt. aqui¬
la ENA AAΑΚTaC. qui se mutent erturpi¬
tudines exerceant uices. quales iniudicum libro

Expanded text:
juberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et majuberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et matresfamiliae sineducent liberos suos, quia multae retro abierunt post Satanam. Et cum luxuriatae fuerint in Christo, nubere volunt, habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Nec Ecclesiasticis vidua sustentatur alimentis, nisi quae sexaginta annorum est, et maturitatem habet morum pariter et aetatis. Putet 54 aliquis, et illud quod Apostolus prohibet , episcopum fieri neophytum, ad hoc pertinere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicium autem diaboli nullum est aliud, nisi superbia, propter quam de coelestibus cecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Satanam, quasi fulgor cadentem de coelo . Et effeminati dominabuntur eis. Pro quo in Hebraeo scriptum est THALULIM  , quos LXX et Theodotio illusores interpretati sunt, Aquila ἐναλλάκτας, qui se mutent, et turpitudinis exerceant vices. Quales in Judicum libro
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ethieremias capta iam urbe ꝓphetauit inpopulo.
Etecontrario salomon duodecim annorum erat quan¬
do suscepit imperium.
Etquia habebat sapientiam propterea non est appel¬
latus iuuenis. erat enim in eo latitudo cordis etam¬
plitudo sapientiae quanta arena est in maris lito¬
ribus. Unde etapostolus seribit ad timotheum
Nemo adulescentiam tuam contempnat. qui enim
detate iuuenis est. maturitate senex est
Etdanihel iuxta theodotionem antequam iudicar&.
appellatur puer.
postquam uero excitauit in eo ds̃ sp̃m etiudicauit
senes. Accepit presbyterii dignitatem. hieremiae
quoque qui ad mittentem se dnm dixerat.
Qui es dominator dñe ecce ego nescio loqui quia
iuuenis sum. Respondit dñs. Nedicas quia iuuenis
sum. prius enim quam formareris in utero nouite.
et antequam exires de uulua matris tuae scĩficaui
te. et propbetam ingentibus constituite.
Obhanc reor causam etadulescentulas uiduas

Expanded text:
quidem et Jeremias capta jam urbe prophetavit in populo: quidem et Jeremias capta jam urbe prophetavit in populo: Et econtrario Salomon duodecim annorum erat quando suscepit imperium, et quia habebat sapientiam, propterea non est appellatus juvenis. Erat enim in eo latitudo cordis, et amplitudo sapientiae quanta arena est in maris littoribus. Unde et Apostolus scribit ad Timotheum, Nemo adolescentiam tuam contemnat . Qui enim aetate juvenis est, maturitate senex est. Et Daniel juxta Theodotionem antequam judicaret, appellatus est puer . Postquam vero excitavit in eo Deus spiritum, et judicavit senes, accepit presbyterii dignitatem. Jeremiae quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, Qui es dominator, Domine: Ecce ego nescio loqui, quia juvenis sum , respondit Dominus, Ne dicas, quia juvenis sum; prius enim quam formareris in utero, novi te, et antequam exires de vulva matris tuae, sanctificavi te, et prophetam in gentibus constitui te. Ob hanc causam reor et adolescentulas viduas