comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratoris alanos in meotidas plaudes refugiẽtes eiecerint. parua pͥus et
xilis: incredibile qͣntũ breui adoleuit. decẽm uectigaliũ indulgẽtia. Hoc .n. pac-¬
to. ante bellũ salutis discͥmẽ inierãt. Ita accedẽte lib̾tate in ĩmensũ acti primo
naximã ꝑtẽ germanie ꝓcedẽte tẽpore totas gallias occupãtes. signa sua comi-¬
tari coegerũt. Uñ locharĩgi ⁊ alamãni ⁊ cet̾i tͣnsrenani ppłi qͥ imꝑatori teutoni-¬

Expanded text:
ratoris, Alanos in Moeotidas paludes refugientes ejecerint. Parva gens prius et ratoris, Alanos in Moeotidas paludes refugientes ejecerint. Parva gens prius et exilis, incredibile quantum brevi adoleverit decenni vectigalium indulgentia; hoc enim pacto ante bellum salutis discrimen inierant. Ita accedente libertate in immensum aucti, primo maximam partem Germaniae, 96 procedente tempore totas Gallias, occupantes, signa sua comitari coegere: unde Lotharingi et Alamanni, et caeteri Transrhenani populi qui imperatori Teutoni
Abbreviated transcription (Latin):
reliqͥt. Itẽ karolo augusto. Date mͥ exqͥsitores eruditõis scolastice libellos. qͣ
sapĩe ur̃e. remittã aliqͦs ex pu̾is meis qͥ excipiãt inde queq necessaria: ⁊ re¬
iehant in franciã flores britãnie: ⁊ nõ sit tm̃mͦ in eboraca ortꝰ cõclusus. s ⁊̃ in
turonica emissiones ꝑadysi. Hic est alcuinꝰ qͥ ut dixi ꝓ pace missus ad karo
habitꝰ imꝑialẽ animũ qͣntũ ab aulicis curis uacabat. dialetica ⁊ rethorica. et
de linea regũ francoꝵ de qua młta fabulat᷑ antiqͥtas u̾itatẽ subtex̾e Nec
nltũ a ꝓposito elõgabor qr ꝓgeniẽ eoꝵ nescire. dampnũ duco scĩe. cũ ⁊ confines
nob̾ sint: ⁊ ad eos maxĩe xpĩanũ spectet imꝑiũ. Et forte quibꝰdã nõ iniocũdũ ui¬
debit ᷑. si ħ pcͣrant cõpendiũ. quib magna uolumina euoluere nõ erit ocium.¬
ranci a feritate moꝵ greco nocabulo dicti: qd̃ iussu pͥmi ualẽtiniam impe¬

Expanded text:
reliquit. » Item Karolo Augusto: « Date mihi exquisitiores eruditionis scholasticae libellos, quasapientiae vestrae, remittam aliquos ex pueris nostris, qui excipiant inde quaeque necessaria, et revehant in Franciam flores Britanniae, et non sit tantummodo in Eboraca hortus conclusus, sed etiam in Turonica emissiones paradisi. habitus imperialem animum, quantum ab aulicis curis vacabat, dialectica, rhetorica et de linea regum Francorum, de qua multa fabula ut antiquitas, veritatem subtexere; nec multum a proposito elongabor, quia progeniem eorum nescire damnum duco scientiae, cum et confines nobis sint, et ad eos maxime Christianum spectet imperium. Et forte quibusdam non injucundum videbitur si hoc percurrant compendium, quibus magni volumina evolvere non erit oranci a feritate morum Graeco vocabulo dicti, quod, jussu primi Valentiniani impe
Abbreviated transcription (Latin):
mĩam tuõ. hec ⁊ alia ex reliqͥis memorie pret̾ite ult ori occurrelt̃t exẽpla: quicẽ
pmerat ꝑ tẽpo int̾ualla: ꝓut leniebat᷑ infesti morbi angustia. Ser uͦ nyã asoẽ
tis libeito futam sui memoriã a singulis implorãs: nõnullis ⁊̃. familorior ẽ aiui¬
ciciã em̃itis xeniola que in secretis habelat largitꝰ est. Die uͦ ascensionis qr̃ũe
aĩa fragilẽ usũ corpis exosa. egrediq cupiẽs palpitaret: contͣ oratoriũ qͦ orare
nos s mitte ꝓmissũ pats in nos spm u̾itatis. Hac orõe finita supͥmũ efflauit sb¬
sessite ⁊oĩm narib oppletis odore qͣlem nͭ timiama nͨ balsama spirãtis padyaco ⁊
ꝯiem ũnalis ucũꝙ locoꝵ exalat leticia humatꝰ est tc̃ in eodẽ monastio. sei¬

Expanded text:
 alia ex reliquiis memoriae praeteritae ultro ori occurrebant exempla, quae promebat per temporum intervalla, prout leniebatur infesti morbi angustia. Feria vero tertia tis libato, futuram sui memoriam a singulis implorans, nonnullis etiam familiariorem amicitiam emeritis xeniola, quae in secretis habebat, largitus est. Die vero Ascensionis, cum jam anima, fragilem usum corporis exosa, egredique gestiens palpitaret, contra oratorium in quo cnos, sed mitte promissum Patris in nos Spiritum veritatis: » hac oratione finita supremum efflavit; subsequente et omnium naribus expletis odore, qualem nec cinnama nec balsama spirant, sed paradisiaco, et quem vernalis ubicunque locorum exalat laetitia. Humatus
Abbreviated transcription (Latin):
dounde arbitror ⁊ temꝑalit̾ absolutam in io celestis illuis oracłi fidem disper sit dedi
ñ ualeat.dext̾a illa regalis tantaꝵ esemosinaꝵ nimistra.hodioꝙ cũ brachio ⁊ cute
⁊ neruis ꝑmanet incorrupta iuxͣ impcatõem aldani ep̃i. Is emĩ cũ i die sco pasch
unꝙ̃ corruptõi obnoxa. Respondit rrũ cu̾i̾tas celesti oracło sc̃i pontificis or e ꝓlato
sicũt usꝙ in hodiernũ diem cerne̾ est. Tõtũ uero resiqnũ corpusm̃ cmores resolutum
est usi deãy est septen scetrigen piment. ⁊ eus coꝵ saneni sicabit . lyeuit abpes

Expanded text:
do. Vnde arbitror etiam temporaliter absolutam in eo cȩlestis illius oraculi fidem: dispersit, dedido. Vnde arbitror etiam temporaliter absolutam in eo cȩlestis illius oraculi fidem: dispersit, dedinon ualeat dextera illa regalis tantarum elemosinarum ministra, hodieque cum brachio et cute et neruis permanet incorrupta, iuxta inprecationem Aldani episcopi. Is enim, cum in die sancto Pasche umquam corruptioni obnoxia”. Respondit rerum ueritas cȩlesti oraculo sancti pontificis ore prolato, sicut usque in hodiernum diem cernere est. Totum uero reliquum corpus in cineres resolutum est, ubi dictum est, septem sceptrigeri perimentur et unus eorum sanctificabitur, breuite
Abbreviated transcription (Latin):
dilc̃o deo ⁊ hoinib. cuiꝰ memoria in bñdiccõe est. similio fc̃o in głia scorũ. Calem fuisse be
atũ cosis aldum Nothanimbrie regen. produnt angloꝵ historie que laudes euio ꝙana¬
ex hoc facle dĩaduertes. qd si gñ ancistes aldanꝰ scorica lingua ut pote scotus. ubum de
i etłia assistentib predicaret. deesset ꝙ iñt᷑pres. confestim rer ip̃e quãuis indutus
clamidem uel auro rigentem uł sydoniis ebriam sucas E tynos murides estuanas
id munꝰ dignant̾ corripiens. barban sermonio inuolucrũ ꝓatͥa lingua ꝓp̃ło ex pedir
Ndo̾ aũ sobruis sibierat ⁊⁊ largus i pauperes. ut seye aꝑpsitio obsoniio cũ m cibos coñ¬
uiue dentes acuerent. ⁊ mentes nitenderent. ip̃e uolũptatẽ fienaret. de penuria
sua pauperũ uentres imꝑendo ⁊ de ꝓpͥa sui corporie de fraudatõe eo gaudia nundinan¬

Expanded text:
dilectus Deo et hominibus, cudilectus Deo et hominibus, cuatum Oswaldum, Northanimbriȩ regem, produnt Anglorum hystoriȩ, que laudes eius panaex hoc facile animaduertes, quod, siquando antistes Aldanus, Scotica lingua utpote Scotus uerbum Dei in ecclesia assistentibus predicaret, deessetque interpres, confestim rex ipse, quamuis indutus clamidem uel auro rigentem, uel sydoniis ebriam succis et tyrios murices estuantem, id munus dignanter corripiens, barbari sermonis inuolucrum patria lingua populo expediret. Adeo autem sobrius sibi erat et largus in pauperes, ut sepe appositis obsoniis, cum in cibos conuiue dentes acuerent et mentes intenderent, ipse uoluptatem frenaret, de penuria sua pauperum uentres implendo, et de propria sui corporis defraudatione eorum gaudia nondinan
Abbreviated transcription (Latin):
dificia ortuloꝵ eius diruentur̾. hac est cũ pͥualere ceperit᷑ rubeus .i. britoniũ ppłs p
ꝑiment᷑ ⁊ unus eoꝵ sãficabitur̾. Septem sceptͥgen quos ꝓemerunt cãduallo ⁊ pe¬
anda socer eius. fuerũt edibmus. offricuo. atq osibalduo. Northam mbrie reges. Segebꝰ
Egricus ⁊ anna qͥ suꝑ orientales anglos. diuisis regnorũ fimib. regnabant. Cadmꝰ ꝑ
Rex scotiẽ pari erumpna occupatus occubuet. Egũb om̃ib conũ singłarit̾ dicit scĩficãd
illud In fide e lenitate ip̃ius sc̃m fecit᷑ illũ. nam sicut sine fide impossibile est placere
deo ut au ꝓplo. sic nͨ abser lentate homib. In qͦ autẽ duo ista conspirant parit ⁊ conq̃¬
drant. hoc est recca fides in deum ⁊ animi mausuetudo ad ꝓximũ. ille sine dulio sc̃s est

Expanded text:
dificia ortulorum eius diruentur. Hoc est, cum preualere ceperit rubeus, id est Britonum populdificia ortulorum eius diruentur. Hoc est, cum preualere ceperit rubeus, id est Britonum populperimentur et unus eorum sanctificabitur. Septem sceptrigeri, quos peremerunt Caduallo et Peanda, socer eius, fuerunt Eduuinus, Offricus atque Oswaldus, Northanimbrie reges, Segebertus, Egricus et Anna, qui super orientales Anglos diuisis regnorum finibus regnabant, Cadamus quoque, rex Scotiae, pari erumna occupatus occubuit. E quibus omnibus unum singulariter dicit sanctificandum, uum, iuxta illud: In fide et lenitate ipsius sanctum fecit illum. Nam sicut sine fide impossibile est placere Deo, ut ait Apostolus, sic nec absque lenitate hominibus. In quo autem duo ista conspirant pariter et conquadrant, hoc est, recta fides in Deum et animi mansuetudo ad proximum. Ille sine dubio sanctus est,
Abbreviated transcription (Latin):
siue m̃ eot̾is matrum ad hoc clausio ł senũ etati ꝑcendũ putaret. Et sicut ait lucanus
de cSario. Non senis ext̾inum piguit u̾gentib aiis. ꝓ̾cipiture diem. nec pͥmo lumie
uitẽ. Infantũ nuꝑ natorum arrumꝑe fata. Iam cõnuixta iacent incondita mortua
uiui.s. corpora corporib. uolebat enim eaduallo om̃e angloꝵ.iuitaꝵ ⁊ saxonũ getius
res enĩ iste gentes ag̾mania aduen̾ant.ext̾minare penitus ac dolere / et ideo nulli
aut sexui aut etati ꝑcebat. Et ut ait prede̾o poeta. nulla sua ꝓfuit etas. hiis ꝑan
aapatiõnem premisẜ. ad marorem euidentiam eoꝵ que seguntur. ad lict̾e seriem re¬
deamꝰ. bauit̃ decursuri ea quoꝵ explanatõe poccupando ꝓͥmsimꝰ Pluet sangui¬
neus ymber ⁊ dira fumes mortales affiaẽt. hiis su ꝑuẽientib dolebit rubeus. Sed
ĩmenso labore uigebit. Sequit᷑. Tũnc infortuniũ albi idest saponũ festmnabit ⁊ e¬

Expanded text:
siue in uteris matrum adhuc clausis, uel senum etati parcendum putaret. Et, sicut ait Lucanus de Mario: Non senis extremum piguit uergentibus annis precipitare diem, nec primo limine uite uiuis, corpora corporibus. Volebat enim Caduallo omne Anglorum, Iutarum et Saxonum genus – tres enim iste gentes a Germania aduenerant – exterminare penitus ac delere et ideo nulli aut sexui aut etati parcebat. Et ut ait predictus poeta: nulli sua profuit etas. His per anticipationem premissis ad maiorem euidentiam eorum, que secuntur, ad litere seriem redeamus, breuiter decursuri ea, quorum explanationem preoccupando premisimus: Pluet sanguineus imber et dira fames mortales afficiet. His superuenientibus dolebit rubeus, sed immenso labore uigebit. Sequitur: 54. Tunc infortunium albi, id est Saxonum, festinabit et e
Abbreviated transcription (Latin):
et singłi sup̾ius memorati. hant nostram sententiam incͦsur oose uouint: ib̃o sc̃o qͥ seient̾
aliqͥd cõmisi̾t de p̾dc̃is. Q uiuõ ignoiant̾ nͥ ꝯmoniti infra quĩdenã a tp̃e ꝯmoitoĩs. se coꝵ ex¬
erint/ et arbitͥo ordinarioꝵ plene satiffecĩt de ꝯmissis: ex tũc sint hac sententia ĩuoli¬
ti. Eadem ⁊̃ sententia innodamꝰ õs illos qui pacem reors et regni p̾sumpsint perthare.
In cuiꝰ rei memoriã sempit̾nam: nos signa nr̃a p̾sentib duximꝰ apponenda. Alct in ii¬

Expanded text:
entiam incursuros se noverint ipso facto qui scienter aliquid commiserint de predictis qui vero ignoranter nisi commoniti infra quindenam a tempore commonitionis se correxerint et arbitrio ordinariorum plene satisfecerint de commissis ex tunc sint hac sententia involuti Eadem etiam sententia innodamus omnes illos qui pacem regis et regni presumpserint perturbare In cuius rei memoriam sempiternam nos signa nostra presentibus duximus apponenda.
Abbreviated transcription (Latin):
ũbo adono intmare. qr fortassis pcc̾m te gͣuabit alienũ. cũ deletũ fuit
tuũ. Qd ep̃m canotẽsem fulb̾tũ quẽ dñ mat̾ maria olim egrotõ. aite
mamillarũ suarũ usa fu̾at sanare. p̾dixisse aiunt. Nã cũ in ee tͤmter
positũ multi uisitarẽt. ⁊ ediũ capacitas ix ꝯfluẽtib ꝯfficet. ille uiter

Expanded text:
verbo a bono infirmare; quia fortassis peccatum te gravabit alienum, cum deletum fuerit verbo a bono infirmare; quia fortassis peccatum te gravabit alienum, cum deletum fuerit tuum. Quod episcopum Carnotensem Fulbertum quem Domini Mater olim aegrotum lacte mamillarum suarum visa fuit sanare praedixisse aiunt. Nam cum in extremis positum multi visitarent, et aedium capacitas vix confluentibus sufficeret, ille inter
Abbreviated transcription (Latin):
fama minor m̃itis. cũ totũ ꝑuolet orbẽ. Cũ semꝑ crescat ñ erit equa tẽ
Uir pius. atq. gͣnis uir d in utͦq modestͫ ut linor nent᷑ rodere posset eũ
Liuo eũ deflet. quẽ carpserat ãtea nectã. Carpsit. ⁊ odit eũ ꝙͣ m laudat amat
Qm pͥus ex uita. tã nũc ex morte gemiscit: ł quexit᷑ celeres huiꝰ abisse dier
Uir u̾e saipiẽs. ⁊ ꝑte beatꝰ ab omni. Qͥ celos anima. corpore ditat humisin
Post obitũ uiuam secũ. secũ reqͥescã. Nec fiat melior sors mea sorte sua
ideas in hiis ñsib qd̾ landis excesserit modum ep̃e. S sic se ostẽtat
eloq̃ntia. tali gestu ꝓcedit aureus lepos. eo mͦ ppureos flores fũdito
facũdia diues. Berẽgariꝰ plane qͣmuis ip̃e sentẽtiã correx̾it: oĩis qͦs ex eo¬
tis tris deprau qu̾at cõnertẽ neqͥuit. Adeo pessimũ est alios exemplo suei

Expanded text:
Fama, minor meritis, cum totum pervolet orbem, Cum semper crescat, non erit aequa tamen. Fama, minor meritis, cum totum pervolet orbem, Cum semper crescat, non erit aequa tamen. Vir pius atque gravis; vir sic in utroque modestus, Ut Livor neutro rodere possit eum. Livor enim deflet quem carpserat antea; nec tam Carpsit et odit eum, quam modo laudat, amat. Quam prius ex vita, tam nunc ex morte gemiscit, Et queritur celeres hujus abisse dies. Vir vere sapiens, et parte beatus ab omni; Qui coelos anima, corpore ditat humum. Post obitum vivam secum, secum requiescam, Nec fiat melior sors mea sorte sua. § 285. Videas in his versibus quod laudis excesserit modum episcopus; sed sic se ostentat 465 eloquentia, tali gestu procedit aureus lepos, eo modo Purpureos flores fundit facundia dives. Berengarius, plane quamvis ipse sententiam correxerit, omnes quos ex totis terris
Abbreviated transcription (Latin):
Sanctior ⁊ maior sapiẽtia maius adorata. Impleuit sacrũ pestus ⁊ ora deo.
Pectꝰ eam uoluit. nox ꝓtulit actio ꝓmpsit. Singula fcori sic studuere suo
si nõ cessauit inopũ fulcire ruinas. Donͦ inops dando pauper ⁊ ipse fuit
Cuiꝰ cura sequi naturã legib uti. Et mentem uiciis. ora negare dolis.
U̾tutes opib uerũ p̃pon̾e falso. Nl uacuũ sensu dicere. uel facere
Ledere nec quẽqͣm. cũctis ꝓdesse fanorẽ ⁊ ppłare lucrũ pelle̾ mẽte mane
Siu nestis textura rudis. cui ñ fuit unꝙͣ. Ante sitim potꝰ. nͨ cibꝰ aute famẽ.
Quẽ pudo hospitiũ statuit s qͣmq libido. Incestos suꝑatꝰ. tam supauit eã
Quẽ uat᷑a parẽs cũ mũdo ꝯtulit inqͥt. Degen̾ant alii. nascitur istemͥ.
Queq nagabat᷑. ⁊ pene reliq̃rat orbem. Inclusit sacro pectore iustic am.
Uir sacer ã puero. qͥ qͣntũ p̾minet orbi. fama. tam fame p̾minet ip̃e sue.

Expanded text:
Sanctior et major sapientia, majus adorta, Implevit sacrum pectus et ora Deo. Pectus eum voluit, vox protulit, actio prompsit, Singula Factori sic studuere suo. Qui non cessavit inopum fulcire ruinas, Donec, inops dando, pauper et ipse fuit. Cujus cura sequi naturam, legibus uti, Et mentem vitiis, ora negare dolis; Virtutes opibus, verum praeponere falso; Nil vacuum sensu dicere vel facere; Laedere nec quenquam, cunctis prodesse; favorem Et populare lucrum pellere mente, manu. Cui vestis textura rudis; cui non fuit unquam Ante sitim potus, nec cibus ante famem. Quem Pudor hospitium statuit sibi; quamque Libido Incestos superat, tam superavit eam. Quem Natura parens cum mundo contulit, inquit « Degenerant alii, nascitur iste mihi. » Quaeque vagabatur, et pene reliquerat orbem, Inclusit sacro pectore Justitiam. Vir sacer a puero, qui quantum praeminet orbi Fama, tam famae praeminet ipse suae.
Abbreviated transcription (Latin):
Orro hyldebrando ppͣ ut dixi mortuo. ⁊ urbano acardinalibꝰ electo.
Imꝑator helit i ꝓposito ut Wibertũ p̾ferret ⁊ ppͣm dictitaret. romeq
Ito expulso infertet. Sed eqorĩ ut uidebatur cause affuit malicia matadio
mactise q̃ oblita sexus nec dispar antiqs Amaxonibꝰ fe̾rata uutoꝵ Agmina.
cõsputa henrici scĩentia. Acoma nio. In stitutus est. Srauabat supas ad

Expanded text:
orro Hildebrando papa ut dixi mortuo, et Urbano a cardinalibus electo, imperator haesit in proposito ut Wibertum praeferret et papam dictitaret, Romaeque, altero expulso, inferret: sed aequiori ut videbatur causae affuit militia Matildis Marcisae, quae oblita sexus, nec 468 dispar antiquis Amazonibus, ferrata virorum agmina consputa Henrici scientia, a Romanis institutus est. Gravabat superas ad
Abbreviated transcription (Latin):
Mutabit clipeum ftilbon archadie. uocabit uen̾e̾m galea martis. Galea martis
umbram conficiet. transibit t̾mios furor mcurii. Nudabit ensem orion ferreus.
lineas. Saturni siculis liuido corruet. ⁊ falce returua mortales ꝑimet. Bissenus
numerus donoꝵ ⁊ siderum. defleuit hospites ita transturrere. Obmittent gemi¬
ni complexus solitos ⁊ uruã in fontes ꝓuocabunt. Pensa libre oblique pentebũt.
donec aries recurua cornua sua supponat. Cauda scorpionis ꝓcreabit fulgura. ⁊ cã¬
cer cum sole litigabit. Ascendet uirgo dorsum sagutarii. ⁊ flores uirgineos obfus¬
cabit. Currꝰ lunc turbabit zodiacũ. ⁊ in fletum ꝓrumpent pliades. Officio iani
nulla redibunt. s clausa ianua in crepidinib adriane delitebit. In ictu radii exͣ

Expanded text:
bon Hist. Reg. Archadie. Vocabit Venerem galea Martis. Galea Martis umbram conficiet. Transibit terminos furor Mercurii. Nudabit ensem Orion ferreus, lineas. Saturni syderis liuido corruet et falce recurua mortales perimet. Bissenus numerus domorum siderum deflebit hospites ita transcurrere. Obmittent Gemini complexus solitos et urnam in fontes prouocabunt. Pensa Librȩ obliquȩ pendebunt, donec Aries recurua cornua sua supponat. Cauda Scorpionis procreabit fulgura et Cancer cum Sole litigabit. Ascendet Virgo dorsum Sagitarii et flores uirgineos obfuscabit. Currus Lunȩ turbabit zodiacum et in fletum prorumpent Pleiades. Officia Iani nulla redibunt, sed clausa ia
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾iugabunt nefandum ppłm. s pͥus te infra turrim indlusum comburent. Malo
tuo patiem eoꝵ ꝓdidisti. ⁊ saxones infra insulam inuitasti. Inuitasti ip̃os tibi ĩ
p̃sidium. s suꝑuenerunt in tuũ suppliciũ. I niunent tibi duo funã. nec est ꝓpin¬
Hinc aut̾ẽ applicant duo fiẽs aurelius ⁊ uther. qui mortem patris sui in te uindi¬
care nitentur. Quere tibi diffugium si potĩs. tras totonesium litus tenebunt.
Eubebunt sanguine saxonũ facies. ⁊ int̾fecto engisto aurelius ambrosius coro¬

Expanded text:
subiugabunt nefandum populum Hist. reg., sed prius te infra turrim inclusum comburent. Malo tuo patrem eorum prodidisti et Saxones in insulam inuitasti. Inuitasti tibi in presidium, sed superuenient tibi in exicium. Imminent tibi duo funera nec est promHist. reg. duo fratres, Aurelius et Vter, qui mortem patris sui in te uindicabunt. Quere tibi diffugium, si potes. Cras Totonesium litus tenebunt. Replebunt sanguine Saxonum facies et interfecto Hengisto cor
Abbreviated transcription (Latin):
tãm caude leuamq initiet. Suꝑabit eum nudus. cũi nichil indutus ꝓficeret.
Qetos torm̃tabit adorso ⁊ in rotunditatem regni compellet. Supueniet leo
rugiens imani feritate timendus. Ter quinꝙ portiones in unũ rebucet.¬
germinabit. Deliciẽ pͥncipes en̾uabunt. ⁊ sbditi in beluas nutabĩtt. Orietͦ
in illis leo. humeno cruore turgidus. Supponetur ei in segete falcifer quidũ
laborauit mente oppmetur ab illo. Setabitillos eboracensis auriga expullo

Expanded text:
nudus, cum nichil indutus proficeret. Cȩteros tormentabit a dorso et in rotunditatem regni compellet. P 60 Superueniet leo rugiens immani feritate timendus. Ter quinque portiones in unum reducet etgerminabit. P 62 Deliciȩ principes eneruabunt et subditi in beluas conmutabuntur. Orietur in illis leo humano cruore turgidus. Supponetur ei in segete falcifer, qui dum laborabit mente opprimetur ab illo. P 63 Sedabit illos Eboracensis auriga expulsoque
Abbreviated transcription (Latin):
bsit ab omi xp̃iano ut ex illa ciuitate idrob̾nia aliqͥd iinuat ᷑. aut i
aliud mutet  nũc uel fut᷑is tẽꝑoib q̃ a p̃ de tessore nro dño ꝓpͥ gregoriõ ste¬
pet apłoꝵ pͥncipis id ip̃m p̾cipientes firmamꝰ. ut in dorobernia ciuitate semꝑ in
posterũ metropolitano totiꝰ britannie locus habeatur om̃s q prouĩcie regnũ
gloꝵ ut p̾fari loci mȩtropolitane eccłie subiciantur. ĩ mutilata et perp¬
tua stabilitate decminꝰ. Hant autẽ eccłam ut pote spetialit᷑ consistentem
sub potestate ⁊ tuitiõe sce romane eccłe. si qͥs conatꝰ fuit ĩ minuere. eiq
contesse potestatie. Iure. qͥciͣ abstułit Auferat eũ deus de libro uite sciat ꝙ se
sub anathematis uincłis esse nodatũ
Alexander. Missino regi anglie.

Expanded text:
bsit ab omni Christiano ut ex illa civitate Dorobernia aliquid minuatur, aut in aliud mutetur, nunc vel futuris temporibus, quae a praedecessore nostro domino papa Gregorio staati Petri apostolorum principis id ipsum praecipientes firmamus, ut in Dorobernia civitate semper in posterum metropolitanus totius Britanniae locus habeatur; omnesque provinciae regni Anglorum, ut praefati loci metropolitanae ecclesiae subjiciantur, immutilata et perpetua stabilitate decernimus. Hanc autem ecclesiam, utpote specialiter consistentem sub potestate et tuitione sanctae Romanae ecclesiae, si quis conatus fuerit imminuere, eique de concessae potestatis jure quicquid abstulerit, auferat eum Deus de libro vitae, sciatque se sub anathematis vinculis esse nodatum. » 473 Alexander Willelmo regi Angl
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ essug̾e gestĩes. iii retractꝰ est. Increp̾tꝰ ⁊ monastico more flagellis cohercitꝰ.
Audiuit u̾ba abbatis. In hãc om̃mo sententiam. stultũ esse de alt̾ius morte emolu¬
mento inhiare. cũ sorẽ cunisq sub eodẽ pendeat. fisto. Impiũ esse cũ monachus oẽm
am in eccl̃ie consũpserit obseqͥo ut careat saltem uniꝰ amu pꝰ mortem stipend
Illũ citissime obiturũ. s qͥt qͥd pro eofie̾t ad alioꝵ qͥbꝰ abstulerat refundendũ cõmo¬
dũ. Iret mo talios corng̾et exemplo. quos corruperãt u̾bo. aboñt. ille ⁊ n

Expanded text:
et effugere gestiens, vi retractus est; increpitus, et monastico more flagellis coercitus, et effugere gestiens, vi retractus est; increpitus, et monastico more flagellis coercitus, audivit verba abbatis in hanc omnino sententiam, Stultum esse de alterius morte emolumento inhiare, cum sors cujusque sub eodem pendeat fato; impium esse, cum monachus omnem vitam in ecclesiae consumpserit obsequio, ut careat unius saltem anni post mortem stipendio: illum citissime obiturum, sed quicquid pro eo fieret, ad aliorum quibus abstulerat refundendum commodum; iret modo, et alios corrigeret exemplo, quos corruperat verbo. Abiit ille; et ni
Abbreviated transcription (Latin):
uit Walkeriꝰ pͥor maluerni. cuiꝰ uerbis qͥñ credit. in iuriam religiõi facit᷑.
Nõ ait plusqͣm qͥndecim anni st̃ qd̃ in eodẽ loco exitialis lues grassata pꝰ abbatẽ
ripuit. mox młtos monachoꝵ extinxit. Suꝑstites pͥmo ꝙ sibi timete. ora¬
nes ⁊ elemosmas largiores fac̾e. ẜ processu t̃ꝑis ut est om̃ium nat᷑a hõmũ pe¬
entim metu dẽpto omitte̾. Cellararius p̾sertim qui ꝑalam ⁊ ridicule clamu¬
ret ñ posse penũ tot expensis suffic̾e. Sperasse se nuper aliqd̾ alleuiamẽtũ. pro tot
elationibꝰ funerũ. Nichil ultra spei ẽẽ. si qd̾ uiui nequissẽt. mortui consumes
Itaq cũ qͣdam nocte ꝓpt̾ necessaria seporẽ dui distulisset. tand̾e elaqueatis mo¬
rarũ retibꝰ. In dormitoriũ ire ꝑgebat. Et ecce re̾ mir̃am audituoꝰ es. iuidet
in capło abbatem ⁊ om̃s qͥobierant illo anno eo qͦ excesserant ordĩe sed̾e̾. Tr̃midꝰ

Expanded text:
us verbis qui non credit, injuriam religioni facit. « Non ait plusquam quindecim anni sunt quod in eodem loco exitialis lues grassata prius abbatem corripuit, mox multos monachorum extinxit. Superstites primo quisque sibi timere, orationes et eleemosynas largiores facere: sed processu temporis, ut est omnium natura hominum, pedetentim, metu dempto, omittere; cellararius praesertim, qui palam et ridicule clamitaret non posse penum tot expensis sufficere; sperasse se nuper aliquod alleviamentum, pro tot elationibus funerum; nihil ultra spei esse, si quod vivi nequissent, mortui consumerent. Itaque cum quadam nocte pro re necessaria soporem diu distulisset, tandem elaqueatis morarum retibus in dormitorium ire pergebat; et ecce, rem miram auditurus es, videt in capitulo abbatem, et omnes qui obierant illo anno, eo quo excesserant ordine sedere. Timidus
Abbreviated transcription (Latin):
ecatus quidã quo incõmodo incertũ rumorẽ. frequentẽ incuria seuerat
sanicatẽ se recepturũ. si aqua ex ablutõe manuũ regis oculos tangeres¬
deus h̾ regnũ post obitũ tuũ anno uno ⁊ die uno in manu inimici. ꝑuagabũ¬
turq demones totã hãc tram. Cũq ego hec me ostensurũ ppło dic̾em illũ peni¬
tẽtia frã lib̾andũ p̾misso exemplo niniuitarũ ꝓmt̾em neutrũ aiunt erit. qꝑ
nec ip̃i penitebũt. nͨ ds̃ eis miserebit᷑. Et qñ inꝙͣ tãtarũ calamitatũ remissio
spari pot̾it: Tunc inqͥunt qͣi si arbor uiridis succidat᷑ in medio. ⁊ pars abscisa depor¬
tetur a stipite tͥum iugerũ spacio. cũ sine quolib adminiculo suo it̾m conexa
trũco ceꝑit ⁊ florib pubesce. ⁊ fructꝰ ꝓtrude̾. ex coalescẽtis suci amore pͥstino:
tunc demum pot̾it sꝑari talium maloꝵ remissio.

Expanded text:
Caecatus quidam, quo incommodo incertum, rumorem frequentem in curia severat Caecatus quidam, quo incommodo incertum, rumorem frequentem in curia severat sanitatem se recepturum si aqua ex ablutione 376 manuum regis oculos tangereDeus hoc regnum post obitum tuum anno uno et dic uno in manu inimici, pervagabunturque daemones totam hanc terram. Cumque ego haec me ostensurum populo dicerem, illumque poenitentia facta liberandum, praemisso exemplo Ninivitarum, promitterem, Neutrum, aiunt, erit; quia nec ipsi poenitebunt, nec Deus eis miserebitur. Et quando, inquam, tantarum calamitatum remissio sperari poterit? Tunc, inquiunt, quasi si arbor viridis succidatur in medio, et pars abscissa deportetur a stipite trium jugerum spatio, cum sine quolibet adminiculo, suo iterum connexa trunco, coeperit et floribus pubescere et fructus protrudere ex coalescentis succi amore pristino, tunc demum poterit sperari talium malorum remissio.
Abbreviated transcription (Latin):
ribr turpẽ nalitudinẽ contrax̾at: glandulis ꝓtuberãtib horrenda. Iussa sompnio
leuatam manuũ regis exqͥrere. curiã ingredit᷑. Rex ip̃e ꝑse opus pietatis adĩplẽs
digitis aqua intĩctis. collũ ꝑtͣrtat nulieris. Medicã dextrã sanitas festiua ꝓseqͥ¬
tur. letalis crusta dissoluit᷑. ita ut u̾mib cũ sanie ꝓfluẽtib om̃is ille noxius cu¬
mor resid̾e̾t.S qr hiatus ulcerũ fedus ⁊ patulus erat p̾cipit eã usq ad integ̾m ss¬
nitatẽ curialib stipendiis sustẽtari. u̾m ante septimanã exactã. ita obductis
cicatͥrib uenusta cutis rediit: ut nich p̾teriti morbi discernẽs. post annũ quos
geminã ꝓlem enixa scĩtatis eduuardi miraculũ auxit. Multotiẽs eũ hanc pestẽ
in normãnia sedasse ferũt. qui int̾ius eiꝰ uitam nouerũt. uñ nostͦ tempore qͥdã
falsam insumũt oꝑani: qui asseu̾ant istiꝰmodi curatõem. nõ ex scĩtate sed exre¬
galis prosapie hereditate fluxisse.

Expanded text:
lis protuberantibus horrenda. Jussa somnio lavaturam manuum regis exquirere, curiam ingreditur. Rex ipse per se opus pietatis adimplens, digitis aqua intinctis collum pertractat mulieris; medicam dextram sanitas festina prosequitur, lethalis crusta dissolvitur, ita ut, vermibus cum sanie profluentibus, omnis ille noxius tumor resideret. Sed, quia hiatus ulcerum foedus et patulus erat, praecepit eam usque ad integram sanitatem curialibus stipendiis sustentari; verum ante septimanam exactam ita obductis cicatricibus venusta cutis rediit, ut nihil praeteriti morbi discerneres; post annum quoque geminam prolem enixa, sanctitatis Edwardi miraculum auxit. Multotiens eum hanc pestem in Normannia sedasse ferunt, qui interius ejus vitam noverunt: unde nostro tempore quidam falsam insumunt operam, qui asseverant istius morbi curationem non ex sanctitate, sed ex regalis prosapiae haereditate fluxisse. § 223.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ exhaurit᷑ iñ uẽiunt᷑ concaui lapides ⁊ apiuneͣ. egrediu nt da honc suuĩi r itegaũ
bter albus diram pugnã cõmittentos. Otupesto Rex q̃nt̃ d m rlino qd eo ꝵ ꝓugna porten¬
rraunas Ruber drachonis dict britonũ urbes ⁊oppida atq domos seruara dia chonum
nechafera quon in cau̾nis mansio est Rubeus gentem de signat hutatga qurab
albo edest a d axonib apͥmetur Montes eius ci dalles equabint hoc est subsies i fiie
suris in fortuniũ coequabit. Et flumĩa ualui sangne manabt hoc ypbolios diescisim
qua si diea otanta erit duitãnii songͥnis effusio ut inistar fluminũ decurtẽ uedeie Cuse

Expanded text:
 exhauritur, inueniuntur concaui lapides et aperiuntur, egrediuntur dracones, unus rubeus,  exhauritur, inueniuntur concaui lapides et aperiuntur, egrediuntur dracones, unus rubeus, alter albus, diram pugnam committentes. Stupefactus rex querit a Merlino, quid eorum pugna portenCauernas rubei draconis dicit Britonum urbes et oppida atque domos, seruata draconum methafora, quorum in cauernis mansio est. 5. Rubeus gentem designat Britanniȩ, quȩ ab albo, id est a Saxonibus, opprimetur. Montes eius et ualles equabuntur, hoc est, sublimes. Et flumina uallium sanguine manabunt. Hoc hyperbolice dicitur, quasi dicat, tanta erit Britannici sanguinis effusio, ut instar fluminum decurrere uideatur. 7
Abbreviated transcription (Latin):
merlno ꝙ patrem ñ haberet. Qd̾ audientes segati nit̾rogant circunstantes. quio pt
Qui dicunt nesciri quis illum pat᷑ gn̾asset. M at̾ autem eũs filia regio demetie m drde
illã in eccl̃ia sancti Petͥ monacha esset. hiis auditio legati accedunt adt̾bunũ orbib
⁊ uissu illius adducunt ad regem m̾linũ cũ mat᷑ sua. Qui seor sum int̾rogata a rege exqͥ
uiro concepisset m̃ lmũ. ait qd cuirum aliũ non cognouisset ñ qd̾ ĩ thalcamnis int̃ socias
sũ eẽt apparrebat aliquotiẽns ei iuiuenis fortissimꝰ n specie hõs cũ solany reꝑpisset/ ꝗ cã cã
sere osculatꝰ fuisset subito euanescebat seandem uͭ ab eo oppssam con cepi sse mli qunca
fodẽ t̾̃ram e muẽiret stagnũ qͥ lapides labentur ⁊ in fundo stagna Dl os conraross hondre
⁊ mn pis duos drachonos dormienteo. Ad p̾ceptũ itaq regio soditur toa ananos stugns¬

Expanded text:
Merlino, quod patrem non haberet. Quod audientes legati interrogant circumstantes, quis esset. Merlino, quod patrem non haberet. Quod audientes legati interrogant circumstantes, quis esset. Qui dicunt nesciri, quis illum pater generasset, mater autem eius filia regis Demetiȩ in urbe illa in ȩcclesia sancti Petri monacha esset. 2. His auditis legati accedunt ad tribunum urbis et iussu illius adducunt ad regem Merlinum cum matre sua. Quȩ seorsum interrogata a rege, ex quo uiro concepisset Merlinum, ait quod uirum alium non cognouisset, nisi quod in thalamis, inter socias cum esset, appare6rbat alsepe osculatus fuisset, subito euanescebat. Tandem uero ab eo oppressam concepisse Merlinum. 3. fodere terram et inueniret stagnum, quo lapides laberentur, et in fundo stagni duos concauos lapides et in eis duos dracones dormientes. Ad preceptum itaque regis foditur terra, inuen
Abbreviated transcription (Latin):
ualles equabunt᷑. et flumia ualliũ sangne manabunt. Cultuo religionis delebit᷑ a ruina
eccl̃iaꝵ patebit. Preualebit tandem opp̾ssa ⁊ seuiciẽ ext̾oꝵ resistet ⁊ cet̾a:
ortigirnus britonĩ rexcũ a Saxonib quos ad auxilium a germania inuitau̾at circiũiietꝰ
monte quodam ĩ confinio leogrie ⁊ gualie que sibi tutamin foret. Sed cũ fundamencta
lapidum iacta subito terre absortu euanesce̾nt. stu pestõ rex quesiuiit causam a magio
Tunc illi ignorantiã suam consit̾i erubescentes dix̾unt mat̾iam illam stare ñ possern
lapides s cementa respsa eeñt sangͥne hominis int̾fecti. qͥsme homĩe patre natus fuisset
Sutunt᷑ ergo famli ꝑ diu̾sas ꝑtes talem hoĩem quesitur. Quoꝵ quidam cã ad eiuitatẽ
guandam benissent. que est in gualia. uoeatut ꝙ laerm̾edin. idest euutas nͣ sini l. lictã
illoꝵ rixa quoꝵ altꝰ mer lmmꝰ. alt̾ dmabutiꝰ uocabat᷑. Dm̃abutiꝰ nt̾ alia conuicia ĩ ꝓpabat

Expanded text:
is delebitur et ruina ȩcclesiarum patebit. P2 Prȩualebit tandem oppressa et sȩuitiȩ exterorum resistet. Et cetera. Vortigirnus Britonum rex, cum a Saxonibus, quos ad auxilium sui a Germania inuitauerat, circumuentumonte quodam in confinio Leogriȩ et Gwaliȩ, quȩ sibi tutamini foret. Sed cum fundamenta lapidum iacta subito terrȩ absortu euanescerent, stupefactus rex quesiuit causam causam VHf; sup. lin. P. a magis. Tunc illi ignorantiam suam confiteri erubescentes, dixerunt materiam illam stare non posse, nisi lapides et cementa respersa essent sanguine hominis interfecti, qui sine homine patre natus fuisset. Mittuntur ergo famuli per diuersas partes talem hominem quȩsituri. Quorum quidam, cum ad ciuitatem quandam uenissent, que est in Guallia uocaturque Kaermerdin – id est ciuitas Merlini.l. litera ocabatur. Dinabutius inter alia conuitia improperabat
Abbreviated transcription (Latin):
onos multos neruun ueuuitate ꝑ motos quas ĩ regno Anglie ñis tp̃ib nũc ꝓret̾ solicã
euemire uidemus ꝓphetias merlu ambrosii que sunt de cadon gente anglo ⁊ ciebra q̃d
cõmemoratõe reuolue̾ si historiaꝵs ignaro s miñus intelig̾e̾ ea ip̃a que cõmemor abat
duterem racidit mͥ aĩo ad eoꝵ explanatõem ñ temeraria qͥd pꝰcipitatõe irrũe ẜ ductina pͥme¬
ditato accede inde uel maxime accepta fidutia. qd in gestis britonum Saxoni  Angoꝵ

Expanded text:
 multos rerum nouitate permotos – quas in regno Anglie nostris temporibus nunc preter solitum euenire uidemus – prophetias Merlini Ambrosii, que sunt de eadem gente Anglorum, crebra quidem conmemoratione reuoluere, sed hystoriarum ignaros minus intelligere ea ipsa, que conmemorabant, aduerterem, incidit mihi animo ad eorum explanationem non temeraria quidem precipitatione irruere, sed diutina premeditatione accedere, inde uel maxime accepta fiducia, quod in gestis Britonum, Saxonum et An
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs nesciis pentib de suo corpe uolẽs fec̾it. iudicat᷑ irritũ. qͣntomagis
ꝙ ille sub regis uͥga ꝯstitutꝰ. nesciẽte om̃i anglia. de toto regno neccĩtate
temporis coactus unpeg̾it. uideat᷑ nõ eẽ ratũ: pret̾ea iniquũ postulatu ut
imꝑio decedat. ꝙ tãto fauore ciuiũ regend̃ susceꝑit. hoc uͦ ꝓiũcialib gͥtũ.
nec nulitib tutum.
ta reu̾tebant᷑ manes nũcii: uł ueris. uł ueri siłib argum̃tis p̾stricti.
Sed comes toto illo anno bello neccͣia expediebat largis sũptib mili¬
es suos ꝯtinebat. alienos inuitabat. Ordines aciesꝙ ista instituebat. ut
milites ꝓceri corꝑe. p̃cellẽtes robore eẽnt. ⁊uces ⁊ antesignani pret̾ scĩam¬

Expanded text:
patris, nesciis parentibus, de suo corpore volens fecerit, judicatur irritum; quanto magis patris, nesciis parentibus, de suo corpore volens fecerit, judicatur irritum; quanto magis quod ille, sub regis virga constitutus, nesciente omni Anglia. de toto regno, necessitate temporis coactus, impegerit, videatur non esse ratum: praeterea iniquum postulat ut imperio decednec militibus tutum. Ita revertebantur inanes nuntii, vel veris vel verisimilibus argumentis praestricti. Sed comes toto illo anno bello necessaria expediebat, largis sumptibus milites suos continebat, alienos invitabat: ordines aciesque ita instituebat, ut milites proceri corpore, praecellentes robore essent; duces et antesignani, praeter sci
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sus ꝑfidiã sͥ ꝯsuluisse. dũ mͦ poss quibꝰtũq p̾stigiis hõim ratiocinatões suspẽ¬
dere. p̾terea qui putaret minas willelmi ñqͣm ad factũ erupturas. qd̾ ille cõ¬
t̾minoꝵ ducũ bellis implicaret᷑. totũ animũ ocio cũ subiectis indulsãt. Nã
gere dignatus fuiss. Alt̾ int̾ea illũ ꝑ nũcios leuit̾ ꝯuenire. de rupto fede̾
expostulare p̾cib minas insuere. Sciret se añ annũ emensũ ferro debitum
iundicaturũ. illuc iturũ uͥ heroldꝰ tutiores se pedes hab̾e putaret. Contͣ ille
que dixi de puelle nuptiis refe̾ns. de regno addebat. p̾sumptuosũ fuisse quod
absq gen̾ali senatꝰ. ⁊ ppłĩ ꝯuentu ⁊ edicto. alienã sibi h̾editatẽ iurau̾it. ꝓ¬
inde stultũ sacͣmẽtũ frangendũ. Nã si iusiurand̃ ⁊ uotũ. ꝙ puella in domo

Expanded text:
versus perfidiam sibi consuluisse dummodo posset quibuscunque praestigiis hominum ratiocinationes suspenversus perfidiam sibi consuluisse dummodo posset quibuscunque praestigiis hominum ratiocinationes suspendere: praeterea, qui putaret minas Willelmi nunquam ad factum erupturas, quod ille conterminorum ducum bellis implicaretur, totum animum otio cum subjectis indulserat; namgere dignatus fuisset. Alter interea illum per nuntios leniter convenire, de rupto foedere expostulare, precibus minas insuere; sciret se ante annum emensum ferro debitum vindicaturum, illuc iturum quo Haroldus tutiores se pedes habere putaret. Contra, ille, quae dixi 409 de puellae nuptiis referens, de regno addidit, praesumptuosum fuisse quod, absque generali senatus et populi conventu et edicto, alienam illi haereditatem juraverit; proinde stultum sacramentum frangendum. Nam si jusjurandum vel votum quod puella in domo
Abbreviated transcription (Latin):
tͥguita acticauit ꝓcurri: mͦ aliud narrãdi exordiũ ordo tempoꝵ flagitat. ut
de regno eiꝰ qͣntũ nrã sciscitatio penetͣre potuit. mendaciũ arguã. u̾itatẽ ꝓ¬
nunciẽ. Rex eduuardꝰ fato functꝰ erat. anglia dubio fauore nutabat. cui se
rectori cõmitt̾e̾t incerta: an heroldo. an willelmo. an edgaro. Nam ⁊ illũ ꝓ
gen̾e ꝓximũ regno. ꝓcerib rex ꝯmendau̾at. tacito scil m̃tis indicio: s ꝓno ĩ
clem̃tiã aĩo. Qua re ut p̾dixi angli diu̾sis notis ferebant᷑. qmͣuis palã cuncti
bona heroldo imp̾carent᷑. Et ille quidẽ dyademate fatigatꝰ. nicħ de pace int̾ se
⁊ willmũ cogitabat. lib̾atũ se a sacͣmẽto asserens. ꝙ filia eiꝰ qͣm despond̾ãt ci¬
tra nubiles ãnos obierat. fert᷑ .ni. uir ille nõ paucis uͥtutib p̾ditus. parũ ad¬

Expanded text:
triginta actitavit, percurri; modo aliud narrandi exordium ordo temporum flagitat, ut triginta actitavit, percurri; modo aliud narrandi exordium ordo temporum flagitat, ut de regno ejus, quantum nostra sciscitatio penetrare potuit, mendacium arguam, veritatem pronuntiem. Rex Edwardus fato functus fuerat: Anglia dubio favore nutabat, cui se rectori committeret incerta, an Haroldo, an Willelmo, an Edgaro; nam et illum, pro genere proximum regno, proceribus rex commendaverat, tacito scilicet mentis judicio, sed prono in clementiam animo. Quare, ut praedixi, Angli diversis votis ferebantur, quamvis palam cuncti bono Haroldo imprecarentur: et ille quidem, diademate fastigiatus, nihil de pactis inter se et Willelmum cogitabat; liberatum se sacramento asserens, quod filia ejus quam desponderat citra nubiles annos obierat. Fertur enim vir ille, non paucis virtutibus praeditus, parum ad
Abbreviated transcription (Latin):
dũ licet. dũ nutat ira. dũ pendula deꝰ te oꝑit᷑ clem̃tia. muta habitũ. muta a¬
nimũ: redonis monachꝰ effectꝰ apud scm̃ melanũ. Ad ħ u̾ba uiuo Rend̾e uolẽ¬
Et simł cũ dicto manũ expandit. tetͥcis uotis scͥptam. in quib sathanas ⁊ oñ
inferoꝵ satellitũ. grãs om̃i ecclastico cetui de tartaro emittebãt. qd̃ cũ ip̃i in
nullo sius uoluptatib deessent. tũ tãtũ numerũ subditarũ aĩarũ pat̾e̾nt᷑ ad
inferna descend̾e p̾dicatõis incuria: qͣntũ ñꝙͣ retͤacta uiderũt scl̃a. Hiis dcĩs
loquẽtis aspectꝰ disparuit. ⁊ audiẽs om̃ib suis ꝑ eccłas ⁊ egenos distributis
scm̃ melanũ adiit. om̃s audiẽtes ⁊ uidẽtes de subita ꝯu̾sione ⁊ illustͥ ꝯu̾sati¬
one admonẽs. ut dic̾ent hec est nuitatio dext̾e excelsi
sta ꝓutilitate legẽtiũ me inseruisse nõ piguit. nũc de will̾mo loquar. Nã qr
breuit̾ nec ut puto inutilit̾. res qͣuas dũtaxat comes in normãnia annus

Expanded text:
dum licet, dum nutat ira, dum pendula Deus operitur clementia, muta habitum, muta animum, Redonis monachus effectus apud sanctum Melanium. » Ad haec verba vivo respondere nolenet simul cum dicto manum expandit tetricis notis inscriptam, in quibus Satanas et omne inferorum satellitium gratias omni ecclesiastico coetui de Tartaro emittebant, quod cum ipsi in nullo suis voluptatibus deessent, tum tantum numerum subditarum animarum paterentur ad inferna descendere praedicationis incuria, quantum nunquam retroacta viderunt saecula. His dictis loquentis aspectus disparuit; et audiens, omnibus suis per ecclesias et egenos distributis, sanctum Melanium adiit, omnes audientes et videntes de subita conversione admonens ut dicerent « Haec est mutatio dextrae Excelsi utilitate legentium me inseruisse non piguit; nunc de Willelmo loquar. Nam quia breviter, nec ut puto inutiliter, res ejus, quas duntaxat comes in Normannia annis
Abbreviated transcription (Latin):
respond̾et. Tibi pat̾ soli qr pat̾ es. uctꝰ: ceteris om̃ib ĩuictꝰ sũ. hoc rela¬
tu tumentis animꝰ emollitꝰ. patͥaq pietate u̾ecũdiã ꝓlis ꝯsolatꝰ pͥncipatui
restituit: monitũ ut matͣius se ag̾e̾t ꝓuincialiũ fortunas ⁊ pacẽ suum esse
decus ad extͣneos: cõmodũ ad domesticos. Eodẽ anuo uet̾anus. ⁊ scłarib
stipendiis emeritꝰ. iã de anime uiatico cogitãs. ihosolimã adiit: Ibi aduobꝰ¬

Expanded text:
responderet, « Tibi pater soli, quia pater es, victus; caeteris omnibus invictus sum. » Hoc relaresponderet, « Tibi pater soli, quia pater es, victus; caeteris omnibus invictus sum. » Hoc relatu tumentis animus emollitus, patriaque pietate verecundiam prolis consolatus, principatui restituit; monitum ut maturius se ageret, provincialium fortunas et pacem suum esse decus ad extraneos, commodum ad domesticos. Eodem anno veteranus, et saecularibus stipendiis emeritus, jam de animae viatico cogitans, Jerosolymam adiit: ibi a duob
Abbreviated transcription (Latin):
liuenia. fulco antiqͥor. plurib annis usq ad semũ illũ mod̾atus comitatũ.
multa fecit indust̾ͥe. młta egregie. Unũ oĩo est qͦ eũ notari audierĩ. ꝙ ħb̾tũ
comitẽ cenomãnesẽ xanctonas sponsione urbis illectũ. in medio colloqͥo
ab apparitorib artari. ⁊ quib placuit ꝯditõib irretiri fecit. Cet̾a sc̃e ⁊ integ̾
extͤmis fere annis. filio sepe dicto gaufredo. pͥncipatu uiuẽs cessit. Ille in ꝓ¬
uinciales ĩmane. qͣm dure. in ip̃m collatorẽ honoris. qͣm suꝑbe actitãs iussus¬
q magistͥtũ ⁊ fasces depon̾e adeo sͥ arrogauit. ut ꝯtra patrẽ arma sum̾et
Tune senis frigidꝰ iam ⁊ effetꝰ sãguis. ita incaluit: filiũꝙ iuuenilit᷑ insultan¬
tem. paucis dieb mat᷑iori ꝯsilio adeo infregit. ut ꝑ aliqͦt miliaria sellam
dorso euehens. ꝓnũ se cũ sarcina añ pedes patͥs expon̾et Ille cui uetꝰ

Expanded text:
li venia. Fulco antiquior, pluribus annis, usque ad senium, illum moderatus comitatum, li venia. Fulco antiquior, pluribus annis, usque ad senium, illum moderatus comitatum, multa fecit industrie, multa egregie. Unum omnino est quo eum notari audierim, quod Herbertum comitem Cenomanensem, Sanctonas sponsione urbis illectum, in medio colloquio ab apparitoribus arctari, et quibus placuit conditionibus irretiri fecit. Caetera sanctus et integer, extremis fere annis filio saepe dicto Gaufredo principatu vivens cessit. Ille in provinciales immane! quam dure, in ipsum collatorem honoris quam superbe actitans, jussusque magistratum et fasces deponere, adeo sibi arrogavit ut contra patrem arma sumeret. Tunc senis frigidus jam et effaetus sanguis ira incaluit, filiumque juveniliter insultantem paucis diebus maturiori consilio adeo infregit, ut, per aliquot milliaria sellam dorso vehens, pronum se cum sarcina ante pedes patris exponeret. Ille, cui vetus
Abbreviated transcription (Latin):
uen̾it. iactãs solũ occeanũ ꝓgͦssioni sue ẽẽ obstaculũ. u̾m willmꝰ qui se uide̾t
ꝓpt̃ fidei dissimulatõem ĩmod̾ate p̾mi. tũc tandẽ cõscie uͥtutis arma cõcutiẽs
ta int̾nicie cecidit. ut nicħ postea fnͣcia plus metueret. qͣm normãnoꝵ feroci¬
am irritare. Terminũ discordiarũ fecit ꝓperata mors hẽrici. nͨ młto martelli.
Rex moriẽs. balduino comiti fland̾e. tutelã ad mod̃ ꝑiuili philippi filii delega¬
regie sororis conubio sublimis. filia uͦ mathildis willmo iã dudũ nupserat.
femina nrõ temꝑe singulare prudẽtie speciiẽ pudoris culmẽ hinc factũ est
ed quia totiens martelli se occasio ingessit genealogiã comitatũ ande¬
gauensiũ qͣntũ relatoris nr̃i memoria attigit tͣnscurrã p̾fata diu̾ticu¬

Expanded text:
venerit, jactitans solum oceanum progressioni suae esse obstaculum: verum Willelmus, qui se videret venerit, jactitans solum oceanum progressioni suae esse obstaculum: verum Willelmus, qui se videret propter fidei dissimulationem immoderate premi, tunc tandem consciae virtutis arma concutiens,  transvadaverat, tanta internicie cecidit, ut nihil postea Francia plus metuerat quam Normannorum ferociam irritare. Terminum discordiarum fecit properata mors Henrici, nec multo post Martelli. Rex moriens Baldewino comiti Flandriae tutelam admodum parvuli Philippi filii delegaaeterea regiae sororis connubio sublimis: filia ejus Mathildis Willelmo jamdudum nupserat; foemina nostro tempore singulare prudentiae speculum, pudoris culmen. Hinc factum est, esceret. § 235. Sed, quia totiens Martelli se occasio 401 ingessit, genealogiam comitum Andegavensium, quam relatoris nostri memoria attigit, transcurram, praefata diverticu
Abbreviated transcription (Latin):
fatalẽ familie sue mauum exhorruit. pret̾ea plures alii p̾cellẽtes oꝑib. tͣgen¬
es maioꝵ natalib. Hũc successũ ex aduentãtib cognitũ: Willmꝰ cͥcum regis
tẽtoria nocte intempesta p̾conari curauit. Qͦ audito. post aliqͦs dies qͦs in nor¬
nãnia egit: refugit in franciã. Nec multo post tempore discͣrentib utͦbiꝙ
nũciis pacifice cõuentũ. ut regii captiui absolu̾ent᷑. comes erepta uł eripi¬
enda. martello iure uendicaret legitimo.E
ongũ est ⁊ nõ neccͣium. referre qͣnte int̾ eos ꝯtentões u̾sate sint. qͦmͦ
Willelmꝰ semꝑ suꝑiorẽ manũ retułit. Qͥd. qd mestimabili p̾sumptõe
ortitudini. ñ qͣm subito. nec nͥ pͥnũciata die illũ aggredi dignatꝰ. nr̃i tẽporis
morẽ animi magnitudine ꝯtempserit. Illd̾ qͦ pret̾eo. qd̃ it̾m ruptis amicicuiꝰ
rex hẽricus normãniã ingressus ꝑ pagũ oximẽsem usq ad fliuũ diue per¬

Expanded text:
alii, praecellentes operibus, turgentes majorum natalibus. Hunc successum, ex advenientibus cognitum, Willelmus circum regis tentoria nocte intempesta praeconari curavit; quo audito, post aliquot dies quos in Normannia egit, refugit in Franciam: nec multo post tempore, discurrentibus utrobique nuntiis, pacifice conventum ut regii captivi absolverentur, comes erepta vel eripienda Martello jure vendicaret legitimo. § 234. Longum est et non necessarium referre quantae inter eos contentiones versatae sunt, quomodo Willelmus semper superiorem manum retulerit. Quid quod inaestimabili praesumptione fortitudinis nunquam subito, nec nisi praenuntiata 400 die, illum aggredi dignatus, nostri temporis morem animi magnitudine contempserit? Illud quoque praetereo, quod, iterum ruptis amicitiis, rex Henricus Normanniam ingressus, per pagum Oximensem usque ad fluvium Divae per
Abbreviated transcription (Latin):
surpau̾at. qr uidelat᷑ sͥ felicitate qͣdam om̃s obsistẽtes cõtunde. deni
ꝙ dñm suũ comitẽ pictauiensẽ aꝑto marte cepit .ferreisq uinculis in¬
nodatũ ad ignobilis pacis conditões adduxit. burdegala ⁊ confinibi eĩ
cede̾t. de cet̾is aniniũ uectigal pensitaret. S ille ut credit᷑ profr̃i inuiria
⁊ citoꝵ inedia beneficio oportune mortis. post tͥduũ ꝑpetue ignominie ex¬
emptus est. Tum martellus ne qͥd deesset impudẽtie nou̾cam defunitre
matmonio sͥ copulanit. fr̃es in tutelã recipiẽs qͦ ad possẽt pͥncipatui re¬
gendꝰ suffice. Mox theobaldi blesiensis comitis ingressus limites. iir bẽ
turonicam obsedit. Ip̃m ciuib suis auxiliũ ferre uolentẽ consortio erũp¬

Expanded text:
videbatur sibi felicitate quadam omnes obsistentes contundere. Denique dominum suum, comitem Pictavensem, aperto marte cepit , ferreisque vinculis innodatum ad ignobiles pacis conditiones adduxit; Burdegala et confinibus cederet, de caeteris annuum vectigal pensitaret: sed ille, ut creditur, pro ferri injuria et ciborum inedia, beneficio opportunae mortis post triduum perpetuae ignominiae exemptus est. Tum Martellus, ne quid deesset impudentiae, novercam defuncti matrimonio sibi copulavit, fratres in tutelam recipiens quoad possent principatui regendo sufficere. Mox Theodbaldi Blesiensis comitis ingressus limites, urbem Turonicam obsedit: ipsum, civibus suis auxilium ferre volentem, consortio aerumn