comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ap̃s fuctus est humilis etad hominem qui edendo adima deiectus fuerat spontedes cenditauit uel
si se erigendum crederet qui iacebat. Deniq ut leuaret incaelum spem nostram leuauit eri¬
mo carnem suã et u non dubitaremus secuturum quod ꝓmisit nobis illuc iã precessit quod
accepit ex nobis : Ideo ergo precipue in ipso sacrificio corporis xp̃i agratiarum aigo ouor
Incipimus ut xp̃m nondandum seddatum nobis inueritatẽ monstremus: Et in eo quođ
gratias agimus dõ in oblatione corporis et sanguinis xp̃i cognos camus non adinee sed
redemptos. Vera est enim beati petri predicatio dicentis : Non corruptibilibus argentone
quam ut tante miseri cordiaedĩ cuiuicem referre non possumus debitas gratias redda¬
mus dudientes ap&s colum iaed tantenos et dicentem gratias agenies do et patri qui

Expanded text:
Christus factus est humilis, et ad hominem, qui cadendo ad ima dejectus fuerat, sponte descendit, ut vel Christus factus est humilis, et ad hominem, qui cadendo ad ima dejectus fuerat, sponte descendit, ut vel sese erigendum crederet qui jacebat. Denique ut levaret in coelum spem nostram, levavit primo carnem nostram, et ut non dubitaremus secuturum quod promisit nobis, illuc iam praecessit quod accepit ex nobis. 17. Ideo ergo praecipue in ipso sacrificio corporis Christi a gratiarum actione incipimus, ut Christum non dandum, sed datum nobis in veritate monstremus; et in eo quod gratias agimus Deo, in oblatione corporis et sanguinis Christi cognoscamus non adhuc occidredemptos. Vera est enim beati Petri praedicatio dicentis: Non corruptibquam et tantae misericordiae Dei, cui vicem referre non possumus, debitas gratias reddamus, audientes Apostolum exhortantem nos et dicentem: Gratias agentes Deo et Patri, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pisti Quod si accepisti quid gloriaris quasi non acceperis: Merito ergo in illo
uerissimo et singulari sacrificio dño dõ nr̃o a geregrãs ammonemur : ut agnoscit
homo siquid beneuiuit dĩgr̃ã se habere. et ut ꝑficiatur indilectione iustitiae non
se aliunde conscuturum: quae cogitatio pium facit. ipiat illa sapientia quaepreras aocatͣ
Monensos sp̃ms huius mundi accepimus ut ait idem apostolus sed sp̃m quiexdo ẽ quo seiamu sipi
quae ado donatasunt nobis : Quis est autem sp̃s mundibuius nisi suebiaribs. quo co insopi¬
qusob scuratum estnec&s qui cognitimdm̃ non ut dm̃ gratias agendo glomisi cauererquae om̃ia¬
sideremnus etipoibe et deomnbus beneficusdĩ semper illi gratias referamiusie Iuter quaeamuđ
operteius mchil est quoduel considerare libentius uellaudare dulcius debeamus quam qđ

Expanded text:
pisti; quod si accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? Merito ergo in illo pisti; quod si accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? Merito ergo in illo verissimo et singulari sacrificio Domini, Deo nostro agere gratias admonemur, ut agnoscat homo, si quid bene vivit, Dei gratia se habere, et ut perficiatur in dilectione justitiae non se aliunde consecuturum, quia cogitatio pium facit. Ipsa est illa sapientia quae pietas vocatur, Non enim spiritum hujus mundi accepimus, ut ait idem Apostolus, sed Spiritum qui ex Deo est , ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Quis est autem spiritus mundi hujus, nisi superbiae spiritus, quo cor insipiens obscuratum est eorum, qui cognitum Dominum, non ut Deum, gratias agendo glorificaverunt? Consideremus ergo haec, et de omnibus beneficiis Dei semper illi gratias referamus, interque omnia opera ejus, nihil est quod vel considerare libentius, vel laudare dulcius debeamus, quam quod
Abbreviated transcription (Latin):
omnedatum et optimum etomnedonum ꝑfectum scriptura teste descendit : Nemo est
enim donis dĩ beatus : qui donanti existit ingratus : Qui a et hoc quod intersacra mrs¬
teria corhabere sursum iubemur : Ipso adiuuante idualemus quo iubente ammone mur :
Et ideo sequitur ut de hoc tantobono sursũ leuati cordis non nobis gloriam quasi nostra¬
rum uirium tribuamus sed d ñõ dõnostro gratias agamus: Hoc enim continuo cõmonem᷑ :
quia hoc dignum est hociiustum est : Recordario portet semper haec uerba unde sint:
Interquas actiones et quanta scĩ tate commendentur : Teneamus ethabeamus quod
accepimus : et datori gratias agamus: Quamuis enim accipere et habere nostrumsit
id tamen habemus quod accipimus : Quoniam suꝑbienti et exeo quod habebat qua si a
seipso baberet impieglorianti : ueritas ꝑ apłm dicit : Quid enim habes quod non acce¬

Expanded text:
omne datum optimum, et omne donum perfectum, Scriptura teste, descendit. Nemo est omne datum optimum, et omne donum perfectum, Scriptura teste, descendit. Nemo est enim donis Dei beatus, qui donanti exsistit ingratus, quia et hoc quod inter sacra mysteria cor habere sursum jubemur, ipso adjuvante id valemus, quod jubente admonemur. Et ideo sequitur, ut de hoc tanto bono sursum levati cordis non nobis gloriam, quasi nostrarum virium tribuamus, sed Domino Deo nostro gratias agamus. Hoc enim continuo commonemur, quia hoc dignum est, hoc justum est; recordari oportet semper haec verba unde sint, quas actiones et quanta sanctitate commendentur, teneamus et habeamus quod accipimus, et datori gratias agamus. Quamvis enim accipere et habere nostrum sit, id tamen habemus quod accepimus, quoniam superbienti, et ex eo quod habebat, quasi a seipso haberet impie glorianti Veritas per Apostolum dicit: Quid enim habes quod non acce
Abbreviated transcription (Latin):
regem nenturum ad nos: Et uenit ad nos et contemptus est internos a nobis et postea no¬
biscum : et docuit nos contem ni quia contemptus est docuit tolerare quia tolerauit
Docuit pati quia passus est et promisit ot resurrecturos quia resurrexit inseipso
ostendens quid sperare debeamus : Siergo. prophecȩ et patros antiqui antequam dñsib
xp̃s ueniret in carne antequam mortuus resurrexisset ec ascendis set in caelum sus pira¬
bant illici uitati quantum nos oportet desiderare quo nos ipseprecessit et unde
numquã recesst . : Antiqui sacerdotes qui non tã curabant decultu sermonis quã desa¬
lute et edificationeplebis propter idiotas et ruscicanos non sursum sed uulgari sermo¬
ne sũ sum corda dicere solebant : ut res tanta planius omnium sensibus commenda¬
mratiarum actio patriluminum semper a nobis debeatur : a quo sineulla dubitatione

Expanded text:
regem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea noregem venturum ad nos. Et venit ad nos, et contemptus est inter nos a nobis, et postea nobiscum, et docuit nos contemni, quia contemptus est; docuit tolerare, quia toleravit; docuit pati, quia passus est; et promisit resurrecturos, quia resurrexit, in seipso ostendens quid sperare debeamus. Si ergo prophetae et patres antiqui antequam Dominus Jesus Christus veniret in carne, antequam mortuus resurrexisset et ascendisset in coelum, suspirabant tamen illi civitati, quantum nos oporteat desiderare quo nos ipse praecessit, et unde nunquam recessit. Antiqui sacerdotes qui non tam curabant de cultu sermonis, quam de salute et aedificatione plebis, propter idiotas et rusticanos, non sursum, sed vulgari sermone Sursum corda dicere solebant, ut res tanta plenius omnium sensibus commendamino Deo nostro. Gratiarum actio Patri luminum semper a nobis debetur, a quo sine ulla dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
do pro nobis humiliari us que admortem crucis et patidignatus ẽ : Hloc exemplum non
relinquamus. Istam conuallem plorationis martrres intellexerunt : et inde ut co¬
pomarentur ascenderunt : Amor sc̃s ad superna eleuat : & ad aeterna in flamat
bligataenim anima amore terreno : qua si uiscum habet in pennis uolare non
pote stesolu undata uero obaffectibus sordidis simi scłi tãquam extentis pennis etduab:
alis resolutis id est duobus preceptis dilectionisdĩ et dilectionis proxim uolut ad dnam
ascendens uolando quia ascendit amundo ad illam scilicet supernam ieru salem in a¬
tre momnium nostrum quaeest in caelis: Ab illa enim peregrinamur in hac uita: ad eius
reditum sus piramus łam diumiseri et laborantes donec ad illam redeamus: Nec ci¬
uos nos tri angeli dimi serunt nos in peregrinatione : sed ad nuntia uerunt nobis ipsũ

Expanded text:
do pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non do pro nobis humiliari usque ad mortem crucis et pati dignatus est. Hoc exemplum non relinquamus. Istam convallem plorationis martyres intellexerunt, et inde ut coronarentur ascenderunt. Amor sanctus ad superna elevat, et ad aeterna inflammatbligata enim anima amore terreno, quasi viscum habet in pennis; volare non potest. Mundata vero ab affectibus sordidissimis saeculi, tanquam extensis pennis et duabus alis rascendens volando, quia ascendit amando ad illam scilicet supernam Jerusalem matrem omnium nostrum, quae est in coelis. Ab illa enim peregrinamur in hac vita, ad ejus reditum suspiramus tandiu miseri et laborantes, donec ad illam redeamus, nec cives nostri angeli dimiserunt in peregrinatione; sed annuntiaverunt nobis ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sobints cel cote iosendens imosimpetrare quod postulant dedo posse quo supse anda
In oratione uigilare : Quidest ergo sur sumi habere corda nisi eaqu aesessurondo du
querati oqu iugsbmn sunt sapere querere uidelic& amando sapere intelleoeudesur
aueo fiolus ieodem sarmone aminonet dicens: Si conresurrexistis cumep o nuaesur
Suossul qucem eumones indoatera dĩ sedens: Ouae sur susit sapitr a tooqus aede
suoe suor qua ent luniuis consina ecordis nri quifit addm̃ a conuelle plorationti s adest
Vsrumiliate contribilationis non nostris uiribus sedauxilio di ostendit nobis
osalimista dicens ⁊ Beatusuir cuius est auxilium abste ascensiones incordes uos
dispossiu snualle lacrimarum. As census enĩ utilis nobis uen potess esruuss
prsoo huinilititis aconuale nobis ascendendum esse meminerimus : Conuallis
enim locusest terrȩ depressus : Docint ipsedñs a conualle ploritionis ascendendum : quan¬

Expanded text:
docens scilicet et ostendens, eos impetrare quod postulant a Deo posse, quos ipse videt docens scilicet et ostendens, eos impetrare quod postulant a Deo posse, quos ipse videt in oratione vigilare. Quid est ergo sursum habere corda, nisi ea quae sursum sunt quaerere, quae sursum sunt sapere? quaerere videlicet amando, sapere intelligendo, sicut Apostolus eodem sermone admonet dicens: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum super terram . Hunc ascensum cordis nostri qui fit ad Deum a convalle plorationis, id est ab humilitate contribulationis, non nostris viribus, sed auxilio Dei ostendit nobis Psalmista dicens: Beatus vir cujus est auxilium abs te, ascensiones in corde suo disposuit in valle lacrymarum . Ascensus enim utilis non potest esse, nisi primo humilitatis a convalle nobis ascendendum esse meminerimus. Convallis enim locus est terrae depressus. Docens ipse Dominus a convalle plorationis ascendendum, quan
Abbreviated transcription (Latin):
ceaute nuane resbis uequa ncostamo adoratio nem quanelo tasca e uenetanda mas¬
teaue su bocile digraun tuue a toto corde ad precandum mui qula id sosi nscogi¬
tio ommibs oculnalis et secularis abscedat nequicquã animus quã nd solum s eogi¬
te quod precatan Ideo e sacendo ante illam sacro scãm orationtum res pon
redebers : lauda turcontra aduersarium pectus et soudo eateat uee netera diseho¬
tenode temperea orationis pauatur : obripit enim frequentet upens inuoce quan
do intentionesincera dñm non uocis sonus sed animus et sensus debeat oraro qudasi
sit alius quod magis cogitare debemus quã quod cumdõ lo quimusn & uoro ordo audiri¬
ꝗlondnna metionis offendere hoc est uigilare oculis eicerdedlorunres cumidebeat
Aloianus aiam cũm doromndeoslos etor deuigilare. Sicut serim uigesa t ꝗ sonat
aclanioq ueaatis inneoticocanticorum : Ego dormio &cormeum uatalato ua pui
sollica to quenite apostolus ammonet dicens : histate oration inglaos ipse uela

Expanded text:
e est, ut quando stamus ad orationem, quando tam sancta et veneranda mysteria sub oculis Dei geruntur, toto corde ad precandum invigilemus. Cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec quidquam animus quam id solum cogitet quod precatur. Ideo et sacerdos ante illam sacrosanctam orationem, praefatione re debere, claudatur contra adversarium pectus, et soli Deo pateat, nec ad se adire hostem Dei tempore orationis patiatur. Obrepit enim frequenter et penetrat, et sudo intentione sincera Deum non vocis sonus; sed animus et sensus debeat orare, quasi sit aliud quod magis cogitare debeamus, quam quod cum Deo loquimur. Quomodo a Deo audirigligentia orationis offendere, hoc est vigilare oculis et corde dormire, cum debeat Christianus, etiam dum dormit oculis, corde vigilare, sicut scriptum est ex persona Ecclesiae loquentis in Cantico canticorum: Ego dormio, et cor meum vigilat . Quapropter sollicite et caute Apostolus admonet dicens: Instate orationi vigilantes in ea ,
Abbreviated transcription (Latin):
qui offerat: lta &iã considerandũe
ubi offerat. qui a uerisacrificii extra catholicã ecclesiã locus non est : nde multũ con¬
sequenter adiungitur in mysterio: COMMVNICANTES ET MEMORIMM UENERANTES
INERIMISGLORIOSAE SEMPER UIRGINIS MARIAE GENETRICIS MARIAET DÑI NR̃I¬
IHUXTI SEDETBEATORUM APOSTOLORUM AC MARTYRUMTUORUM

Expanded text:
quid offerat, ita etiam considerandum est ubi offerat; quia veri sacrificii extra catholicam Ecclesiam locus non est, unde multum consequenter adjungitur in mysterio. 54. Communicantes et memoriam venerantes, in primisostri Jesu Christi, sed et beatorum apostolorum ac martyrum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
est & futurae : Tibi in quit reddunt uota sua aeterno dõ uiuo & uero: Iuxta quo
in psalmo canitur. Et redde altissimo uota tua. Notauidelic& fidei & pie
deuotionis perquã nos in& ipsos dõ uoueus & reddimus : Quis quis enim
be necogitat quod dõ uoueat. & quȩ uota ꝑ soluat: Hoc exigitur. hoc debetur
ut seipsũ uoueat & reddat. Imago¬
dĩ redda turdõ. Sedsicut uidendũ est  qui offerat. lti &iã consi derandũs

Expanded text:
est salus. Tibi, inquit, reddunt vota sua aeterno Deo vivo et vero, juxta quod in psalmo dicitur: Et redde Altissimo vota tua, vota videlicet fidei et piae devotionis, per quam nosmetipsos Deo vovimus et reddimus. Quisquis enim bene cogitat quod Deo voverat et quae vota persolvat, hac exigitur, hac debetur, ut seipsum voveat et reddat. Sed sicut videndum est quid offerat, ita etiam considera
Abbreviated transcription (Latin):
ora tam sacroe et diuincie actionis tota perdĩgrãm a terrenis cogitationibus men¬
to separata et ecclesia cũ sacerdote et sacerdos cum eccła spiritalidesiderio in¬
i os inscũ arium dĩ suꝑnum &aeternum : Et quoniã spiritus est ds̃ et eos qui
aidorant eum in spiritu etueritate oportet adorare Nam et pater tales que¬
rit quiadorent eum : sic eundem dm̃ ot patrem deprecetur. & dicat
TEIGITUR CLEMENTISSIMEPATER PERIHMXT̃MFILIUMIU

Expanded text:
hora tam sacrae et divinae actionis, tota per Dei gratiam a terrenis cogitationibus menhora tam sacrae et divinae actionis, tota per Dei gratiam a terrenis cogitationibus mente separata et Ecclesia cum sacerdote et sacerdos cum Ecclesia spiritali desiderio intret in sanctuarium Dei supernum et aeternum. Et quoniam Spiritus est Deus, et eos qui adorant eum in spiritu et veritate oportet adorare . Nam et Pater tales quaerit, qui adorent eum, sic eumdem Deum Patrem deprecetur, et dicat. 43. Te igitur, clementissime Pater, usqu
Abbreviated transcription (Latin):
ne non solum humani generis interre sed angelorum incelis ersesalutem : Qui adumnos redẽp¬
ti ad superna perducimur : eorum profecto numerus qui satana cadentẽ erat mmnoratus
impletur HIic et enim paulus ait: Instaurari omnia in xp̃o quae incelis etquȩ inter¬
rasunt in ipso : Recteigitur osanna in altissimis in eius laude canitur: cuiustota
incarnationis dispensatio proimplenda glori a patriae celestis apparuit : Post
laudos et gratiarum actiones protanta gratia redemptionis nr̃ee quae in illo diuino
mistero agitur et commendatur et facto citius ecclesiaesilentio in quocessante
oñii strepitu uerborum scla addm̃ dirigatur intentio et deuotio cordium: sociatis
sibi omnium uotis et desideriis incipits acerdos orationem fundere qua ipsum mrs¬
terium dominii corporis et sanguinis consecratur : Sic eñĩ oportet : ut in illa

Expanded text:
rne, non solum humani generis in terra, sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos tendenrne, non solum humani generis in terra, sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos tendenti ad superna perducimur, eorum profecto numerus, qui Satana cedente erat minoratus, impletur. Hinc etenim Paulus ait: Instaurari omnia Christo, quae in coelis et quae in terra sunt in ipso . Recte igitur Hosanna in altissimis in ejus laude canitur, cujus tota incarnationis dispensatio pro implenda gloria patriae coelestis apparuit. Post has laudes et gratiarum actiones, pro tanta gratia redemptionis nostrae, quae in illo divino mysterio agitur et commendatur, facto totius Ecclesiae silentio, in quo cessante omni strepitu verborum, sola ad Deum dirigatur intentio, et devotio cordium, sociatis sibi omnium votis et desideriis, incipit sacerdos orationem fundere, qua ipsum mysterium Dominici corporis et sanguinis consecratur. Sic enim oportet, ut in illa
Abbreviated transcription (Latin):
xit propter iustificationem nram : Vnde merito illigr̃as agentes dicimus osanna : id est
salus in excelsis : Hocestenim quod in psalmo canitur : Dñiẽ salus et suꝑ populũ tuum
benedictiotua ł loc quod in magnȩ deuotionel audis in apocalr̃ psi scõꝵ chorus resonat Sa¬
ius dõ nr̃o qui sed et suꝑthronum et agno. Recte quoq subiunginus. Benedictus quiue¬
nit in nomine dñi. uxta quodipse in euangelio iudaeis non credentib: dicit : Ego ueni in no¬
mine patris mei et non recepistis me : Assumunt autem uersiculum laudis turbȩ depsalmo
centesimo septimo decimo: quem dedño cantatũ esse manifes tumẽ : Quod enim turbȩ dicunt
iungitur benedictus quiuenit in nomine dñi : Quod uero in eiusdemlaudis prosecutione
subiungitur osanna id est salus siue saluifica in excelsis : Aꝑtedocet aduentum dñi in ca¬

Expanded text:
xit propter justificationem nostram . Unde rite illi gratias agentes, dicimus Hosanna, id est xit propter justificationem nostram . Unde rite illi gratias agentes, dicimus Hosanna, id est salus in excelsis. 42. Hoc est enim quod in psalmo canitur: Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua . Hoc quod in magnae devotione laudis in Apocalypsi sanctorum chorus resonat: Salus Deo nostro, qui sedet super thronum, et Agno . Recte quoque subjungimus: Benedictus qui venit in nomine Domini, juxta quod in Evangelio Judaeis non credentibus dixit: Ego veni in nomine Patris mei, et non recepistis me , assumunt autem versiculum laudis turbae de psalmo centesimo decimo septimo, quem de Domino cantatum esse manifestum est: quod cum turbae dicunt jungitur: Benedictus qui venit in nomine Domini . Quod vero in ejusdem laudis persecutione subjungitur Hosanna, id est salus sive salvifica in excelsis, aperte docet adventum Domini in ca
Abbreviated transcription (Latin):
quia pater etfilius et sp̃s sc̃s sc̃itate unum sunt : Non dixit semel nefiliũ sequestra¬
ret nonbis ne sp̃m preteriret non quater necreaturã coniungeret: Et ut osten¬
ad oratur et laudatur ab angelis hanc seraphinglorificant & omnes potestater uir¬
tutes q caelestes: Ad iunguntur autẽ huieymno angelorũ supta & euangeli ouerb
turbarunilaudantium dñmꝰ et regemnos trum uenientem iero solimis atq: dicentium
OSANDA INIXCEESISBENE DICTUS QUIUENIT INNO MINE DŨT
OSANNA IN EXCELSIS
taenim scriptunt prophetica et euangelica completur plenalaudatio cum post laudem
et gloriam scãe trinitatis adiungitur etiã gratiarum actio deaduentu saluatoris qui u¬
nus in ipsa ot exipsa trinitate pro salutenr̃a homofactus ẽ : in mundũ uenit : et eandem
s alutem moriendo et resurgendo ꝑfecit : Mortuus est enim propterdelicta nr̃a : & resurre¬

Expanded text:
quia Pater et Filius et Spiritus sanctus sanctitate unum sunt? Non dixit semel, ne Filium sequestraquia Pater et Filius et Spiritus sanctus sanctitate unum sunt? Non dixit semel, ne Filium sequestraret; non bis, ne Spiritum sanctum praeteriret; non quater, ne creaturam conjungeret; et ut ostenadoratur et laudatur ab angelis. Hanc seraphim glorificant et omnes potestates virtutesque coelestes. Adjungunt autem huic hymno angelorum sumpta ex Evangelio verba turbarum laudantium Deum et regem nostrum venientem Hierosolymam, atque dicentium: 41. Hosanna in excelsis, benedictus qui venit in nomine Domini, hosanna in excelsis. Ita enim ex Scriptura prophetica et evangelica completur plena laudatio, cum post laudem et gloriam sanctae Trinitatis adjungitur etiam gratiarum actio de adventu Salvatoris, qui unus in ipsa et ex ipsa Trinitate pro salute nostra homo factus in mundum venit, et eamdem salutem moriendo et resurgendo perfecit. Mortuus est enim propter delicta nostra, et resurre
Abbreviated transcription (Latin):
tutum sicut frequenter in ꝓphetis positum ẽ haecdicit dñs exerciuũ : Et in psalmo
Dñ suirtutũ ipse ẽ rexgloriae : Quii deo dñs exercituum et dñs uirtutum uere dicitur : qui¬
aomnis militia cȩlestis exercitus om̃s suꝑnae uirtutes atq angelicae potestates eius
imperio subiacent eius seruiunt uoluntati: Angelicos enim sp̃s recte militiã dicimus
quia decertare eos contrapotes tates a ereas non ignonemus : Quaetamen certami¬
na non labores sed imperio ꝑagunt: Quia quod agendum contra inmundos
sp̃s appetunt ex ad iutorio cuncta regentis possunt: Dehacnãq militia nascen¬
te regenro scriptũ est : Subito factaest cũ angelo multitudo militiae caelestis:
Quid sibi ergo uult in hocrmno angelico sub uno nomine sc̃ĩtatis trina repetitio.
Sitrina repetitio cur una laudatio si una laudatio cur trina repetitio nisi

Expanded text:
tutum, sicut frequenter in prophetis positum est: Haec dicit Dominus exercituum. Et in psalmo: tutum, sicut frequenter in prophetis positum est: Haec dicit Dominus exercituum. Et in psalmo: Dominus virtutum ipse est rex gloriae . Qui ideo Dominus exercituum et Dominus virtutum vere dicitur, quia omnis militia coelestis exercitus, omnes supernae virtutes atque angelicae potestates ejus imperio subjacent, ejus serviunt voluntati. 39. Angelicos enim spiritus recte militiam dicimus, quia decertare eos contra potestates aerias non ignoramus: quae tamen certamina non labore, sed imperio peragunt, quia quod agendum contra immundos spiritus appetunt ex adjutorio cuncta regentis possunt. De hac namque militia nascente Rege nostro scriptum est: Subito facta est cum angelo multitudo militiae coelestis . 40. Quid sibi ergo vult in hoc hymno angelico sub uno nomine sanctitatis trina repetitio? Si trina repetitio, cur una laudatio? si una laudatio, cur trina repetitio, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ds omnipotens quiẽ et qui erat et qui uenturus est : Manifestum est ergo quod in his uerbis
diuinae laudis quȩ ad imitationem supernarum uirtutum iuxta esaiamdicant ecđa
unus sermo de a pocalrpsi additussit : Nam in esaia tantum dñs sab a othlegitur : in apoca
coniuncta dicimus dñs d̃ sabaoth: Item in esaialegitur plena ẽ omnis terra gloria eius
tã quã hoc angeli non ad ipsumdm. sed de ipso ad in uicemdicant : Nos autẽ conuersa adeum
uoce dicimus pleni sunt cȩli et ternagloria tua: quod non humanosensu p̃suptũ sed dealia
scriptun& as suptum et additum est. Loquente ipsodõ in hieremia ꝓpheta et dicente. cae¬
lum et terram egd impleo: Quicquid autem indilaudibus scripture dicit : recte etad
ipsum dicitur gratulando : et deipso ad alios e ortando uel instruendo: Sabaothautẽ¬
unum est dedecem nominibus dĩ apud ebreos : et latine in terp̃tatur exercitũum siue uir¬

Expanded text:
s omnipotens, qui est, et qui erat, et qui venturus est . Manifestum est ergo quod in his verbis divinae laudis, quae ad imitationem supernarum virtutum juxta Isaiam decantat Ecclesia, unus sermo de Apocalypsi additus sit: nam in Isaia tantum Dominus sabaoth legitur; in Apocalconjuncta dicimus: Dominus Deus sabaoth. Item in Isaia legitur: Plena est omnis terra gloria ejus, tanquam hoc angeli non ad ipsum Deum, sed de ipso ad invicem dicant, nos autem conversa ad eum voce dicimus: Pleni sunt coeli et terra gloria tua: quod non humano sensu praesumptum, sed de alia Scriptura assumptum et additum est, loquente ipso Deo in Jeremia propheta et dicente: Coelum et terram ego impleo. Quidquid autem in Dei laudibus Scriptura dicit, recte et ad ipsum dicitur gratulando, et de ipso ad alios exhortando vel instruendo. 38. Sabaoth autem est de decem nominibus Dei apud Hebraeos, et latine interpretatur exercituum, sive vir
Abbreviated transcription (Latin):
restat ut qui deeo cogitat non sit prorsus liber ab omniterrore : Procedit de¬
inde pontifex sollemniter etfic officium cũ omnilȩtitia: quia iudicio pacto
uide bitur ds̃ facie ad faciem non per speculum et in enigmate. sicut nunc :¬

Expanded text:
restat ut qui de eo cogitat non sit prorsus liber ab omni terrore. Procedit derestat ut qui de eo cogitat non sit prorsus liber ab omni terrore. Procedit deinde pontifex solemniter et fit officium cum laetitia, quia, judicio peracto, videbitur facie ad faciem, non per speculum et in aenigmate sicut per
Abbreviated transcription (Latin):
menti. Et qui adiustitiam eru diunt multos. quasi stellae in ꝑ petuas aeternitates
Incipit autem cantor dicere terribilis est locus iste : Quid enim terribilius die iudi¬
cii de quodñs ait ad iob cumdedam natione di aboli ageret cum sublatus fuerit
timebunt angeli ec territi purgabuntur : At uero post separationẽ malorũ nequa¬
quam terrore sustinebunt electi poenalem : sed solum modo creatorissui ammira¬
buntur potentiã indã ꝑnatione malorum et clementiã Inliberatione bonor:
Neque enim uel nunc in sc̃ĩs angelis terrorem excrucians: At ta men ez echi el
conspiciens agmina caelestia dicit de eis : Cum fieret uox superfirma mentum
s̃ tabant animalia: dimittebantur pinnȩ eorum : Qui enim sensus cogitare po¬
test substantiã dĩ sine magno horrore mentis cumdicat apostolu r Pax dĩ
que ex u perat omnem sensum: Que mergo nullus sensus preualet cogitare

Expanded text:
menti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. » menti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. » Incipit autem cantor dicere: « Terribilis est locus iste. » Quid enim terribilius die judicii, de quo Dominus dicit ad Job cum de damnatione diaboli ageret: « Cum sublatus fuerit, timebunt angeli et territi purgabuntur? » At vero post separationem multorum nequaquam terrorem sustinebunt electi poenalem, sed solummodo Creatoris sui admirabuntur potentiam in damnatione malorum et clementiam in liberatione bonorum. Neque enim vel nunc in sanctis angelis terror est excrucians, attamen Ezechiel conspiciens agmina coelestia dicit de eis: « Cum fieret vox super firmamentum stabant animalia et demittebantur pennae eorum. » Qui enim sensus cogitare potest substantiam Dei sine magno horrore mentis, cum dicat Apostolus: « Pax Dei quae exsuperat omnem sensum? » Quem ergo nullus sensus praevalet cogitare,
Abbreviated transcription (Latin):
cedem electis reddendã se p̾pasat : Facit autem illos discumbere : cum eos in
aeterna beatitudine qua si in quadã ara facit requiescere : Transiens autem
ministrat: qui a deiudicio ad regnumꝓperat: Ornatur autẽ ecclesia et ac¬
cenduntur luminaria multa: cũ uirtutũ ornamenta quae incorporepo¬
situs gessit unusquis que in resurrectione demonstrabit : Vndea postolus
Nolite in quit ante tempus iudicare quo adus que ueniat dñs qui et in lu¬
minabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordiũ. et tunc
laus erit uni cuique a dõ: Res plendet ecclesia multis luminaribus cũsicu
ait apostolus stella abstella differt in claritate Sic et resurrectio
mortu erum : Et dñs in euangelio. Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regnopatris
rum: tẽque danihel. qui doctifuerint in populo fulgebunt sicut splendor firma¬

Expanded text:
cedem electis reddendam se praeparat. Facit autem illos discumbere, cum eos in cedem electis reddendam se praeparat. Facit autem illos discumbere, cum eos in aeterna beatitudine quasi in quadam ara facit requiescere. Transiens autem ministrat, quia de judicio ad regnum properat. Ornatur autem Ecclesia, et accenduntur luminaria multa, cum virtutum ornamenta quae positus in corpore gessit unusquisque in resurrectione demonstrabit. Unde et Apostolus: « Nolite, inquit, ante tempus judicare, quoadusque veniat Dominus qui et illuminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordium, et tunc laus erit unicuique a Deo. » Resplendet Ecclesia multis luminaribus, cum, sicut ait Apostolus, stella a stella differt in claritatem, sic et resurrectio mortuorum. Et Dominus in Evangelio: « Tunc justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum. » Itemque Daniel: « Qui docti fuerint in populo fulgebunt sicut splendor firma
Abbreviated transcription (Latin):
quaeper ponti ficem unum sc̃i ficantur et sumenda ipsis suis fidelibus traduntur:
dicente scriptura quod comedat unus quisque fructus laborũ suorũ et operibus
suis saturetur: Quod uero pontifex reuertitur insacrarium cũ ordinibus
suis et induit se uestimentis aliis post uestitũ altare intimatur nobis quia
ponti fex nr̃ ad iudicium ueniens non sollemnibus induitur uestibus quia
ne qua quã aeternitatis suae gloriã demonstrabit. Dequibus scriptũ ẽ Regem
indecore suo uidebunt oculieius : Nã de sepa ratione repborum a sorte iu¬
torim neuideant quod solis seruatur electis scriptũ ẽ. Tollatur impius ne
uideant gloriamdĩ H linc est quod de seruis ugilantibus et aduentũ eius
expectanꝰ tibus dĩs ait. Amendico uobis quod precinget se et faciet illos dis¬
cumbere. et transiens ministrabit illis. Prae cinget enim se quando admer¬

Expanded text:
quae per Pontificem unum sanctificantur, et sumenda ipsis suis fidelibus traduntur, quae per Pontificem unum sanctificantur, et sumenda ipsis suis fidelibus traduntur, dicente Scriptura: quod comedat unusquisque fructus laborum suorum, et operibus suis saturetur. Quod vero pontifex revertitur in sacrarium cum ordinibus suis, et induit se vestimentis aliis post vestitum altare, intimatur nobis quia pontifex noster ad judicium veniens non solemnibus induitur vestibus, quia nequaquam aeternitatis suae gloriam demoin decore videbunt oculi ejus. » Nam de separatione reproborum a sorte justorum, ne videant quod solis servatur electis scriptum est: « Tollatur impius ne videat gloriam Dei. » Hinc est quod de servis vigilantibus et adventum ejutibus Dominus ait: « Amen dico vobis, quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. » Praecinget enim se, quando ad mer
Abbreviated transcription (Latin):
lectus fuerit et capiti suo aeternaliter ad heserit: Post haec uestitur altare: Si altare
ecclesiam intellegimus uel peregrinantẽ interris uel assũptã in caelis uestimenta eiꝰ
corpora scõrũ non in congrue intellegimus : Nudum est enim altare dum animae cor¬
poribus exutae et in caȩlis collocatȩ diem resurrectionis ex pectant Vestietur autẽ al¬
tare : quando sicut dñs dicit mittet filius hominis angelossuos cũ tuba et uocemagna
et colligent electos eius a quat tuor angulis terrae: Vestitur alta re: quando sicut
apostolus dicit oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortalehoc indu¬
ere in morcalitatẽ : Bene dicit pontifex ipsum altare cum unum quẽ que fideliũ
dñs et saluator digna congratulatione fouet eo quod in his quaequis que dono
ilus accepit digna sese conuersatione tractauerit dicens ei : Euge seruebone e

Expanded text:
lectus fuerit et capiti suo aeternaliter adhaeserit. Post haec vestitur altare. Si altare lectus fuerit et capiti suo aeternaliter adhaeserit. Post haec vestitur altare. Si altare Ecclesiam intelligimus, vel peregrinationem in terris, vel assumpta in coelis, vestimenta ejus corpora sanctorum non incongrue intelligimus. Nudum est enim altare, dum animae corporibus exutae et in coelis collocatae diem resurrectionis exspectant. Vestietur autem quando, sicut Dominus dicit, mittet Filius hominis angelos suos cum tuba et voce magna et colligent electos ejus a quatuor angulis terrae. Vestitur altare quando, sicut Apostolus dicit, oportet corruptibile hoc induere incorruptionem et mortale hoc induere immortalitatem. Benedicit pontifex ipsum altare cum unumquemque fidelium Dominus et Salvator digna congratulatione fovet, eo quod in his quae quisque dono illius accepit digna sese conversatione tractaverit dicens ei: « Euge, serve bone et
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimã aboculis eorum et amplius non erit nequemors nequeluctus quia prima
abierunt : Cui rei concinit oratio pontificis dicens : Dñe dr̃ quiex omnico aptatione
scorum aeternum tibi condis habitaculum: Incaelis nãque aeĩ nũ sibi conditbabitacubi
ex omni coaptatione scorũ : qui a illuc om̃s scõssuscipiens. aeterna mansione in eis habi¬
tat: Istud enĩ habitaculum quod uidemus terrenum est atque transitorium. Sed nec de¬
coaptatione scõrũ aedificatur sed lapidum atque lignorum: Illud uero habitaculum¬
et aeternum est quia nulli obnoxiummutationi: Et de scĩs fit qui sunt uerilapides : partici¬
patione illius lapidis angularis in quotem plum aeternũ conpactũ et constructũ crescit
in augmentũ dĩ modo in sp̃uscõ : Lunc autẽ ꝑfectũ erit cum omnis numerus scõrum col¬

Expanded text:
lacrymam ab oculis eorum, et amplius non erit neque mors, neque luctus, quia  al. qua prima prima lacrymam ab oculis eorum, et amplius non erit neque mors, neque luctus, quia  al. qua prima prima abierunt. » Cui rei concinit oratio pontificis dicens: « Domine Deus, qui ex omni coaptione sanctorum aeternum tibi condis habitaculum. » In ecclesiis namque aeternum sibi condit habitaculum ex omni coaptione sanctorum, quia illuc omnes sanctos suscipiens aeterna mansione in eis habitat. Istud enim habitaculum quod videmus terrenum est atque transitorium, sed nec coaptione sanctorum aedificatur, sed lapidum atque lignorum: illud vero habitaculum aeternum est, quia nulli obnoxium mutationi, et de sanctis fit qui sunt veri lapides participatione illius lapidis angularis in quo templum aeternum compactum et constructum crescit in augmentum Dei, modo in Spiritu sancto; tunc autem perfectum erit, cum omnis numerus sanctorum col
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ meliora petentes : Extendic autẽ uelum interse et populum : quia nunc et ip¬
se et loca scãrum animarum secreta sunt auisione mortalium : Beatus enĩ paulus apłs
in epta adhebreos pontificẽ ueteris testamenti scã scõr ingredi entẽ trpumdi¬
cit tenuisse ueri et ae terni pontificis dñi nr̃i ibu xp̃i . Uelum autem caelũ interp̃¬
tatur: ultra quod filius dĩ ingrediens quotidie patrem ꝓ nobis interpellat et ad se
uenientes in scã ara idest in requie aena collocat inqua ueraciter cantatur. Ex¬
ultabunt sc̃ĩ ingloria lȩcabuntur incubilibus suis Gła enim est illa qua eo scla¬
rificans filius dicet: Uenite bene dicti patris mei ꝑcipite regnũ quod uobispara¬
tũ est ab origine mundi: Ibi lȩtantur incubilibus suis id est in cordibus siue in man¬
sionibus diuersis cum si cut beatus iohannes in a pocalipsisua dicit. Absterget ds̃ omne

Expanded text:
eorum in meliora petentes. Extendit autem velum inter se et populum qui nunc, et ipeorum in meliora petentes. Extendit autem velum inter se et populum qui nunc, et ipse, et loca sanctarum animarum secreta sunt a visione mortalium. Beatus autem Paulus apostolus in Epistola ad Hebraeos pontificem Veteris Testamenti Sancta sanctorum ingredientem typum dicit tenuisse veri et aeterni Pontificis Domini nostri Jesu Christi. Velum autem coelum interpretatur, ultra quod Filius Dei ingrediens quotidie pro nobis interpellat, et ad se venientes in sancta ara, id est in requiem aeternam collocat in qua veraciter cantatur: « Exsultabunt sancti in gloria, laetabuntur in cubilibus suis. » Gloria enim illa, qua eos glorificans Filius dicet: « Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. » Ibi laetantur in cubilibus suis, id est, in cordibus, sive in mansionibus diversis, cum, sicut dicit beatus Joannes in Apocalypsi sua: « Absterget Deus omnem
Abbreviated transcription (Latin):
maxime in eis mansionẽ constituit : cum aliquod malum opus sed nec leuis in quinatio¬
nis cogitatio eum a corde iã ex pellat fidelium : Nunc enim non ꝑ petĩ in nobis manet ut¬
pote quorum cogitatio indiuersa uacillat: &nunc ac nunc illac fluitans non potest
perpetim eũ qui ominẽ fugerit pollutionẽ babere mansonẽ : Uenit autẽ pontifex adal¬
tare ubi recondenDae sunt reliquias et extendit uelum interse et populum. et recondit
ipse eas in loco altaris quia pontifex nr̃ sicut paulus a postolus ait ad sistit pontifex futu¬
rorum bonorũ et ad sistit uultui dĩ pronobis. ut deergastulo p̃sentis scłi liberatos collo¬
c& in habitaculis arae celestis sub quauidit corbeatus iobannes in a pocalipsisuacla¬
mantes ec uindictã expetentes dehis qui eos tribulauerant : Siuecerte conuersionẽ

Expanded text:
permaxime perpetuam in eis mansionem constituit cum, non dicam aliquod malum opus, sed nec levis inquinatiopermaxime perpetuam in eis mansionem constituit cum, non dicam aliquod malum opus, sed nec levis inquinationis cogitatio eum a corde jam expellat fidelium. Nunc enim non perpetim in nobis manet, utpote quorum cogitatio in diversa vacillat, et nunc hac, nunc illac fluitans, non potest perpetim eum qui omnem fugit pollutionem habere mansorem. Venit autem pontifex ad altare ubi recondendae sunt reliquiae, et extendit velum inter se et populum, et recondit ipse eas in loco altaris, quia Pontifex noster, sicut Paulus ait, assistit Pontifex futurorum bonorum et assistit vultui Dei pro nobis, ut de ergastulo praesentis saeculi liberatos collocet in habitaculis arae coelestis, sub qua vidit eos beatus Joannes in Apocalypsi sua clamantes et vindictam exspectantes de his qui eos tribulaverant, sive certe conversationem
Abbreviated transcription (Latin):
caelestem ieru salem. Vndedicit apostolus. Qua eautẽ sursum et bierusalem liberaẽ
quae ẽ maternrã : Quod autẽ subse cuntur aedificata est uobis ecclena noua: ipsa est
eademque ecclesia quae et ciuitas quã apostolus ecdesiam pritiuam nominat : Cantantur
etiã diuersȩ antiphonȩ eiden sen sui congruentes tripudium scilicet ec exultationem imi¬
tantes angelicarum uirtutum quae exeuntes. comitantur usque quo ꝑineritis sibi indebitis
mansionibus recipiantur : In grediens autẽ pontifex ecclesian dicit orationem : pos¬
tulans ut domũsuam dñs lementer ingrediacur et in suorum cordibus fidelium õ pe¬
tuã constitu amansionẽ : Domus enĩ illius fuerunt ecsunt sc̃i dũ in corporemanent : sicut
ipse promittit. in ambulabo in eis et in habitabo. Itemq ineu angelio : Ego et pater ueniemus
et mansionem apud eũ faciemus : Itemque in apocalipsi. Ecceego sto ad ostium et pulso:
Siquis apperuerit michi intraboadeum et cenabo cum ipso et ipse mecum: Sed tunc ꝑ

Expanded text:
est Jerusalem libera est, quae est mater nostra. » Quod autem subsequitur, « aedificata est vobis ecclesia nova, » ipsa est eademque Ecclesia, quae et civitas quam Apostolus Ecclesiam primitivam nominat. Cantantur etiam diversae antiphonae eidem sensui congruentes, tripudium scilicet et exsultationem imitantes angelicarum virtutum quae exeuntes de corpore comitantur usquequo pro meritis sibi indebitis mansionibus recipiantur. Ingrediens autem pontifex ecclesiam dicit orationem, postulans ut domum suam Dominus clementer ingrediatur et in suorum cordibus fidelium perpetuam constituat mansionem. Domus enim illius fuerunt et sunt sancti, dum in corpore manent sicut ipse promittit: « Inambulabo in eis et inhabitabo. » Itemque in Evangelio: « Et veniemus et mansionem apud eum faciemus. » Itemque in Apocalypsi: « Ecce sto ad ostium et pulso: Si quis aperuerit mihi, intrabo ad eum et coenabo cum ipso, et ipse mecum. » Sed tunc
Abbreviated transcription (Latin):
CAELOS GLORIOSATASCENSIONIS OFFERIMUS PRECLARAE MAIESTATITUAE
DETUISDONIS ACDATIS HOSTATURAM HOSTIAM SC̃AM HOSTIAMSC̃AM
HOSTIAM IN MA CULATAM PANIM SC̃MUITAE AETER NAE ET CALICEM SALU¬
TIS PERPETUAE
uia dñs & saluator nr̃ my sterium suae mortis quã pronr̃a omnium salu¬
te suscepit tanta pi&ate memoriã fideliũ cominendauit. ut per oblationẽ
& participationem suicorporis & sanguinis eandem uiui ficam mortem suã¬
aut salubrius fieri potest quã ut haec ueneranda mysteria frequen tando me¬
mores sint taliter sacerdotes & populus uni uersa uideli c& eccła beatae
passionis eius. Et uerebeatȩ : quaesi ne peccato suscepta. totius mundi pecca¬
ta deleuit: Et qui a non solum ut apostolus ait mortuus est propter delicta
nr̃a : sed &iã resurrexit propter iustificationem nr̃am.: Ac sic mortẽ nos tram

Expanded text:
caelos gloriosae ascensionis, offerimus praeclarae Majestati tuae caelos gloriosae ascensionis, offerimus praeclarae Majestati tuae de tuis donis ac datis hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam, panem sanctum vitae aeternae, et calicem salutis perpetuaeQuia Dominus et Salvator noster mysterium suae mortis, quam pro nostra omniumque salute suscepit, tanta pietate memoriae fidelium commendavit, ut per oblationem et participationem corporis et sanguinis eamdem vivificavit mortem suaet salubre est ut, haec veneranda mysteria frequentando, memores sint sacerdotes et populus, universa videlicet Ecclesia, beatae passionis ejus. Et vere beatae, quia sine peccato suscepta, totius mundi peccata delevit, et quia non solum, ut Apostolus ait: Mortuus est propter delicta nostra, sed etiam resurrexit propter justificationem nostram , memores s
Abbreviated transcription (Latin):
reendum doefrequentandũ comiend auit ecchaȩ quousq ueniat in finescłi : quando erie scori
eqtues anouadbuc insacramento spei quo in hoc tempore consociatur ecclesta quã diubibit᷑
qura de xpplereret manauit sediam in ipsa perfectione salutis aeternaee cum tradetibibit¬
num dõ ipatru ut inilla per spicua conteplatione in commutabilis ueritatis nullis mysto¬
raus corporalibus eglumꝰ. Haee nãq singulariter uictima ab aeterno intentu anina
saluat ciquaei ilba nobrs mortẽ unigeniti per urscerium reparat: Quilia & sureenima
amortuis iam nonmoritur & mors ei ultra non dominabitur: Tamen in seipso inmorta¬
liteno atq incorruptibiliter uiuens ut nobisiterum in hoc inysterio sacrae oblationis
murolatur Qus quippe ubicorpus sumitur eius caro in populi salute partitur eus
sanguis non iaminmnanus in fidelium sed in ora fidelium funditur. Hinc ergopensem
quale sit pro nobis hoc sacrificium: quod pro absolutione nostra passionem uingenti

Expanded text:
agendum, hoc frequentandum commendavit Ecclesiae, quousque ipse veniat in fine saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tequod de latere Christi emanavit, sed jam ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis, nullis mysteriis corporalibus egeamus. Haec namque singulariter victima ab salvat quae nobis illam mortem Unigeniti per mysterium reparat. Qui licet surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur, tamen in seipso immortaliter atque incorruptibiliter vivens, pro nobis iterum in hoc mysterio sacrae oblationis immolatur. Ejus quippe ibi corpus sumitur, ejus caro in populi salutem partitur, ejus sanguis non jam in manus infidelium, sed in ora fidelium funditur. Hinc ergo pensemus, quale sit pro nobis hoc sacrificium, quod pro absolutione nostra passionem unigeniti
Abbreviated transcription (Latin):
Ibiẽ modo sedens addexterã patris : Quo modo ẽ ergo : paniscorpus eius & calix. uel
quod hab& calix sanguis eius. ista ideo dicuntur sac ramenta : quia in eis aliud
uidecur & aliud intellegitur : Quod uideturs̃ peciem hab& corporalem : quod
intellegitur fructũ hab& sp̃italem : Corpus igitur xp̃i siuis intellegere:
a postolum audi dicentem fidelibus : Vos estis corpus xp̃i & membra

Expanded text:
Ibi est modo sedens ad dexteram Patris. Quomodo ergo panis corpus ejus, vel us? Ista, fratres, ideo dicuntur sacramenta, quia in eis aliud videtur, aliud intelligitur. Quod videtur, speciem habet corporalem; quod intelligitur, fructum habet spiritalem. Corpus ergo Christi si vis intelligere, Apostolum audi dicentem fidelibus: Vos estis corpus Christi, et membra
Abbreviated transcription (Latin):
conmendandȩ ac tunc eorum nomina quorũ sunt edicenda. utinter sacra mysteria no¬
minontur non interalia quaeante premittimus ut ipsis mrs teriis uiã futuris p̃cib
aperiamus Fit ergo hacc ortio addm̃ patrem ut memor es sedignerur famuloꝵ
samularum que suarum: utriusq uidelic& sexus sibi seruientium. Non solum eor
qui nominantur sed & omnium circum ad stantium: Ac deomnibus & pom̃ibus
simuldicitur dõ : quorum tibi fides cognita est & nota deuotio: Hoc est quam
recte credant: quam de uote tȩdiligunt: tusolus uides in conscientus singulo
Tuos en imscrutans corda & renes ds̃ & tibi ueraciter dictũ est. Tuenim solus nosii
corda filiorũ hominum quiintuiscultoribus magis oblationẽ fidei & deuotionis re¬
quiris : Fidei cũ ꝑlegis latorem tuum dicis: Audi isrł dñs ds̃ tuus. dñsunus est: De¬

Expanded text:
commendandae, ne tunc eorum nomina, quorum sunt edicenda, ut inter sacra mysteria nocommendandae, ne tunc eorum nomina, quorum sunt edicenda, ut inter sacra mysteria nominentur, non inter alia quae ante praemittimus, ut ipsi mysteriis viam futuris precibus aperiamus. » Fit ergo haec oratio ad Deum Patrem, ut memor esse dignetur famulorum famularumque suarum, utriusque videlicet sexus sibi servientium, non solum eorum qui nominantur, sed et omnium circumastantium, ac de omnibus et pro omnibus simul dicitur, quorum tibi fides cognita est et nota devotio, id est, quam recte credant, quam devote te diligant, tu solus vides in conscientiis singulorum. Tu es enim scrutans corda et renes, et tibi veraciter dictum est: Tu enim solus nosti corda filiorum hominum, qui in tuis cultoribus magis oblationem fidei et devotionis requiris; fidei, cum per legislatorem tuum dicis: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est ; de
Abbreviated transcription (Latin):
cus todit ecclesia: Sequitur in mysterio. MẼMENTODHE EA MULORŨ EAMULARŨQ TUAS¬
ETOMNIŨ CIRCŨ ADSTANTIŨ. QUORŨTIBI FIDESCOGNITAE ET NOTADEUOTIO
n quibus uerbis cũ primum dicitur. memento dñe famulorum famularum que tuarum. &
sic deinde subiungitur & omnium circum adstantiũ: manifestũ ẽ quod quasi quidã locus
fic ubialiquibus specialiter nominatis &iã ceterorum quias sistant in ecclesia comm¬
moratio adiungitur : In quo utiq loco aut liberum est sacerdoti quos desiderauerit
peculiariter nominare & nominatim dõ cõmendare: aut cerce illud ab antiquis ob¬
seruatũ ẽ.ut ibi offerentium nomina recitarentur : Quod uidetur beatus papa in¬
nocentius inquadã epła significare ubidixit : suꝑfluum ẽ : ut cuius hostiã nec dum
dõ offoras. eius ante insinues quãuis illi incognitũ nichilsit: Prius ergo oblationes sui

Expanded text:
custodit Ecclesia. Cum dicitur: Memento, Domine, famulorum, famularumque tuacustodit Ecclesia. Cum dicitur: Memento, Domine, famulorum, famularumque tuaet omnium circumadstantium, quorum tibi fides cognita est et nota devotio. In quibus verbis cum primum dicitur: Memento, Domine, famulorum famularumque tuarum, et sic deinde subjungitur: et omnium circumastantium, manifestum est quod, quasi quidam locus sit, ubi, aliquibus specialiter nominatis, etiam caeterorum qui assistunt in Ecclesia commemoratio adjungatur. In quo itaque loco aut liberum est sacerdoti, quos desideraverit particulariter nominare, et nominatim Deo commendare: aut certe illud ab antiquis observatum est, ut ibi offerentium nomina recitarentur, quod videtur beatus papa Innocentius in quadam epistola significare, ubi ait: « Superfluum est, ut cujus hostiam necdum Deo offeras, ejus ante nomen insinues, quamvis illi incognitum nihil sit. Prius ergo oblationes sunt