comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
erũ ħ pars gn̾is humani cui lip̾ationẽ ds¬
& regñ ꝑ misit et̾nũ. ñ qͥd meritis operũ su¬
ors reꝑari pot̾: Absit. Qͥd enĩ ħ boni oꝑat᷑ ꝑditꝰ.¬
tatis arbitͥo: ꝙ ħ absit. Nlã libo arbitͥo male
utẽs hõ ⁊ se ꝑdidit. ⁊ ipsũ. Sic̃ enĩ qͥ se occidit u¬
tiq uiuendo se occidit. s se occidẽdo ñ uiuit. nec
se ipsũ potĩt resuscitare cũ occidĩt. ita cũ libo
peccaretur arbito. uictore peccato amissũ ẽ li¬
bũ arbitũ. dqͦ enuĩ qͥs deuictꝰ ẽ. huic ⁊ seruꝰ adictꝰ
ẽ. petͥ certe apłĩ est ista sentẽtia. Que cũ uera

Expanded text:
ec pars generis humani, cui liberationem Deus regnumque promisit aeternum, numquid meritis operum suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operattatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli est ista se
Abbreviated transcription (Latin):
ħ solũ cõgruẽtib explic& u̾bis. qd̾ u̾bũ caro fac¬
tũ ẽ. ⁊ habitauit in nobis ut crede̾mꝰ ĩdĩ patris
omĩpis unic̃ filiũ natũ de sp̃u sc̃o. & uugine
maria: Ita qͥppe u̾bũ caro factũ ẽ. ad uiuãte
carne suscepta. ñ ĩ carnẽ diuinitate mutata.

Expanded text:
 solum congruentibus explicet verbis, quod Verbum caro factum est ut habitaret in nobis: ut credamus Dei Patris omnipotentis unicum Filium, natum de Spiritu sancto et Virgine Maria? Ita quippe Verbum caro factum est, a divinitate carne suscepta, non in carnem divinitate mutata.
Abbreviated transcription (Latin):
seru nascit᷑ ꝑ cõcupiscẽtiã carnis. cũ obligatiõe
de licti. cuiꝰ reatꝰ regenãtiõe diluit᷑. s qͣlẽ de uͥgine
nasci oportebat. quẽ fides matͥs ñ libido cõceꝑat.¬
Qd̾ si uł nascẽte corrũꝑet᷑ eiꝰ ĩ tegͥtas. ñ iã ille de u̾¬
gine nascẽt᷑. eũq falso qd̃ absit. natũ de iuirgine
maria. tota cõfiteret᷑ eccła. Que unitãs eiꝰ matrẽ
cotidie parit m̃bra eiꝰ. ⁊ u̾ͥgo ẽ. Lĩge si placae de
uginitate sc̃e marie meas lictãs. ad illustrẽ uirũ
quẽ cũ honore ac dilectiõe noĩo uolusiano.¬

Expanded text:
sexu nascitur per conccupiscentiam carnis cum obligatione delicti, cujus reatus regeneratione diluitur, sed qualem de virgine nasci oportebat, quem fides matris non libido concequo si vel nascente corrumperetur ejus integritas, non jam ille de virgine nasceretur; eumque falso, quod absit, natum de virgine Maria tota confiteretur Ecclesia; quae imitans ejus matrem quotidie parit membra ejus, et virgo est. Lege, si placet, de virginitate sanctae Mariae meas litteras ad illustrem virum, quem cum honore ac dilectione nomino Volusian
Abbreviated transcription (Latin):
lia uͦ creat᷑a rationał q̃ in hõĩb erat. qm̃ pec¬
catis atq suppliciss originalib ⁊ ꝓpͥis tota ꝑi¬
erat. ex eiꝰ parte reparata. qd̃ in angłica societate
ruina illa. diabolica minuerat. suppleret᷑. ħ enĩ
ꝓmissũ ẽ. resurgentib sc̃is. qͦd er̃t eqͣles angłis
dĩ. Ita sr̃na iherłia mat̾ nr̃a cuutas dĩ. nulla¬
cuuũ numerositate fraudabit᷑. atq ub̃iore etiã
copia. fortasse regnabit. Neq enĩ nunierũ acit
locũ succedentes filii fc̃e eołe que sterilis appa¬

Expanded text:
rationalis quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis et originalibus et propriis tota perierat, ex ejus parte reparata, quod angelicae societati ruina illa diabolica minuerat, suppleretur. Hoc enim promissum est resurgentibus sanctis, quod erunt aequales angelis Dei . Ita superna Jerusalem matersuorum numerositate fraudabitur, aut uberiore etiam copia fortasse regnabit. Neque enim numerum aut locum succedentes filii
Abbreviated transcription (Latin):
exuno angło lapso atq dãpnato. cet̃i ꝓpagati
st̃. ut sic̃ hoĩes origniale malũ. ob norie succes¬
sioĩs uĩdis obligar&. atq uniũsos tͣberet ad
debitas penas. S eo qͥ diabolꝰ factꝰ ẽ. c̃ sociis ĩ¬
pietatis elato. ⁊ ipsa cũ eis elatione ꝓstͣto cet̾i
pia obedientia dño coheser̃t. accipientes etiã qd
illi ñ abuert̃ certã scientiã ꝗͣ ẽẽnt de sua sẽpit̃¬
na. ⁊ ñ ꝗͣ casura stabilite secͣi. Placuit itaq uni¬

Expanded text:
agati sunt, ut eos sicut homines originale malum obnoxiae successionis vinculis obligaret, atque universos traheret ad debitas poenas: sed eo qui diabolus factus est, cum sociis impietatis elato, et ipsa cum eis elatione prostrato, caeteri pia obedientia Domino cohaeserunt, accipientes etiam, quod illi non habuerunt, certam scientiam, qua essent de sua sempiterna et nunquam casura stabilitate securi. CAPUT XXIX. In
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ animo. ⁊ deqͥb rebꝰ qͥsq m̃tiat᷑. Nõ eiũ si pec¬
cat. qͥ cõsulendi. qͦm ille qͥ nocenoi uolũtate
m̃tit᷑. an uͦ tantũ noc. qͣ uiatorẽ m̃tiendo in
diu̾sũ it niittit. qͣ tũ h: is qͥ uia uite mñdatio
fallente depͣuat: ilemo sane m̃tiens iudicũdͦ
ñ fallit ipse s fallit᷑. N itaq m̾datii s aliq̾ndo
temeritatis. arguendꝰ ẽ. qͥ falsa incautiꝰ cdita ꝓ
ueris hab& potiꝰ d̃ ac̾otiario qͣntũ im pso est

Expanded text:
 sic peccat qui consulendi, quomodo ille qui nocendi voluntate mentitur: aut tantum vero nocet qui viatorem mentiendo in diversum iter mittit, quantum is qui viam vitae mendacio fallente depravat. Nemo sane mentiens judicandus allit ipse, sed fallitur. Non itaque mendacii, sed aliquando temeritatis arguendus est, qui falsa incautus credit ac pro veris habet potiusque e contrario quantum in ipso est
Abbreviated transcription (Latin):
In his atq huiꝰ modi falsitatib salua fide qm̃
d̾m nob̾ ẽ fallim᷑ ⁊ uia ñ relicta q̃ ad illũ nos¬
duc̃ erramꝰ. Ꝙͥ errores etiã si pecc̃a ñ sint t̾m
ĩmał huiꝰ uite deputãdi ft̃. Que ita subiecta
ẽ uanitati. ut approbant᷑. hic falsa ꝓ ueris res¬
puant᷑ uera ꝓfalsis. tencant᷑ ĩ certa ꝑ inc̃tis.
Quãuis enĩ hec ab ea fide ab sint. ꝑ qͣm ueran
c̃tãq ad et̾nã beatitudinẽ tendimꝰ ab ea t̾ra in
seria ñ absit̃. inꝗͣ ad huc sumꝰ. Nullo m̃ ꝯppe
fallerem᷑ in aliqͦ uł animi uł corꝑis sensu si
iã uera illa atq ꝑfecta illa felicitate fruis¬

Expanded text:
di falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, per quam veram certamque ad aeternam beatitudinem tendimus; ab ea tamen miseria non absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate frue
Abbreviated transcription (Latin):
acebat ĩ mał uł etiã uoluebat᷑. ⁊ de mał ĩ mala
p̃cipitabat᷑. totiꝰ hunani gnĩs massa dẽpnata.
& adiuicta parti eoꝵ. qͥ peccauerãt angłoꝵ. lue¬
bat in pie desertiõis dignissimas penas. Ad irã
qͥppe d̃i ꝑtin& iustã. q̃oq̾d ceca ⁊ ĩ domita. cõcupi¬
centia faciũt libent̾ mali. & qͥcqͥd manifestis aꝑ¬
tis q penis patiunt᷑ ĩuiti. Nõ sane ceatoris de¬
sistente bonitate. & mał angłis sub miniftͣnte
uitã. uiuacẽq potentiã. Que submini ftͣtio si
auferat᷑. in t̾̃cidit ⁊ hõiũ ꝗͣ uis de ꝓpagine uitia¬
ta. dãpnataq nascẽtiũ formare semina ⁊ ani¬
inare. ordinare m̃bra. ꝑ tẽꝑoꝵ ecates. ꝑ locoꝵ spa¬
cia. uegetare sensꝰ. alrm̃ita donare. Melĩ enĩ ui¬
siquidẽ inmeliꝰ hominũ reformationẽ nullã. eẽ.
ꝓrsus uoluiss. sicut impioꝵ nulla. ẽ angłoꝵ. ñ¬
ut merito fieret ut natura q̃ dm̃ deseruit. q̃
p̃ceptũ sui creatoris quod custodire facillime

Expanded text:
 vel etiam volvebatur, et de malis in mala praecipitabatur totius humani generis massa damnata; et adjuncta parti eorum qui peccaverant angelorum, luebat impiae desertionis dignissimas poenas. Ad iram quippe Dei pertinet justam, quidquid caeca et indomita concupiscentia faciunt libenter maliertisque poenis patiuntur inviti; non sane Creatoris desistente bonitate, et malis angelis subministrante vitam, vivacemque potentiam; quae subministratio si auferatur, intercidit, et hominum, quamvis de propagine vitiata damnataque nascentium formare semina, et animare, ordinare membra per temporum aetates, per locorum spatia, vegetare sensus, alimenta donare. Melius enim jusi quidem in melius hominum reformationem nullam prorsus esse voluisset, sicut impiorum nulla est angelorum, nonne merito fieret, ut natura quae Deum deseruit, quae praeceptum sui Creatoris, quod custodire facillime
Abbreviated transcription (Latin):
exilio. & simul dãpnata ꝑ ꝙ peccauãt. cõiuge.
ꝑcarualẽ cõcupiscentiã. inqͣ obedientie pena si mil
retbuta ẽ nascẽt᷑. tͣheret originale peccatum.
Q tͣheret᷑ ꝑ herrores doloies q diuersos ad illud ex
hõiem peccatũ ĩtͣuit ĩmundũ. & ꝑpeccatũ mors.
zita ĩ om̃s hoĩes ꝑ tͣnsruit. ĩqͣ om̃s peccauert

Expanded text:
 peccaverat, conjuge, per carnalem concupiscentiam, in qua inobedientiae poena similis retributa est, nasceretur, traheret originale peccatum, quo traheretur, per errores doloresque diversos, ad illud exthominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
uelles. Ac oeinde petitus ea tͥ breuit̾ explicari.
q̃ ad singłã ista ꝑtineant. qͣd credendũ scilicet
qͥd sꝑandũ. qͥd amandũ sit. Qd cũ fecero: ibi
relegas. Si aut̃ ñ ẽ. me memoraute recolas.
i enĩ tͥ ut scͥbis. librũ ame fieri. quẽ enchi¬
ridion ut dicis habeas. ÷ de cuis manib ñ
recedat. cõtinens postulata .i. qͥd sequendũ ma¬
rime qͥd ꝓpt̾ diu̾sas pͥncipalit̾ bereses sit fugi¬
etidũ in quãtũ ratio ꝓ religione cõtendat. uł qͥd
in ratione. cũ fides fit sola c̃ueniat. Qd pͥmũ¬
& qͥd ultimũ teneat᷑. q̃ totiꝰ diffoĩs sũma sit. qͦd
ceitũ ꝓ pͥumq fidei catholice fũdam̃tũ. Hec
oĩa q̃ reqͥris. ꝑ cul dubuo scies diligent̃. scien¬
do qͥd credi quid sꝑari debeat. qͥd amari. Hec
enĩ maxime. imo uͦ sola in religioe seq̃nda st̃.
his qͥ contͣdicit. aut oĩo a xp̃i nõĩe alienꝰ ẽ aut
hẽtic̃. Hec de fedenda ratiõe. uel a sensib corpo¬

Expanded text:
explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi relegas; si autem non est, commemorante me recolas. enim tibi, ut scribis, librum a me fieri, quem Enchiridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
boni oemoe iã ⁊iã nolentib sub incrauit
ignoiãtia rerũ age̾darũ ⁊ cõcupiscentia noriarũ
qb comites sub inferũt᷑ error ⁊ dolor. Que duo
mala qͥndo ĩ muinentia senciũt᷑. ea sugitãtis aĩ¬
mi mot᷑. uocat᷑ metꝰ. Porto aimꝰ cũ adhipiscitur
cõcupita ꝗͣuis ꝑnitiosa. uł inania. qũ id erroie ñ
sentit. uł delectatiõe morbida uintit᷑. uł uana etiã
letitia uentilat᷑. Ex his morboꝵ ñ ub̾tatis s r̃digẽ¬
tie tãqͣm fontib oĩs miseriã nat᷑e rationał ema
nat. Que tam̃ nat᷑a ĩmał suis ñ potuit amitere
beatitudinis appetitũ. uerũ ħ cõmunia mala st̃.
& hõiaũ. & angloꝵᷤ. ꝓ sua malitia dñi iustitia dãꝑ¬
Mortis qͥꝑpe suppliciũ. d̃s cõminatꝰ fuãt sipeccaret.
Sic eũ mutierãs lib̾o arbito. ut tm̃ reger& ĩꝑio. t̃¬
reret exitio. atq ĩ ꝑadisi felicitate. tãquã ĩ unbra
uite ñ de iusticia custodita. in meliora cõcenderi¬

Expanded text:
oni: deinde jam etiam nolentibus subintravit ignorantia rerum agendarum, et concupiscentia noxiarum; quibus comites subinferuntur error et dolor: quae duo mala quando imminentia sentiuntur, ea fugitantis animi motus vocatur metus. Porro animus cum adipiscitur concupita, quamvis perniciosa vel inania, quoniam id errore non sentit, vel delectatione morbida vincitur, vel vana etiam laetitia ventilatur. Ex his morborum, non ubertatis, sed indigentiae tanquam fontibus omnis miseria naturae rationalis emaae. Quae tamen natura in malis suis non potuit amittere beatitudinis appetitum. Verum haec communia mala sunt et hominum et angelorum pro sua malitia Domini justitia daMortis ei quippe supplicium Deus comminatus fuerat si peccaret: sic enim munerans libero arbitrio, ut tamen regeret imperio, terreret exitio, atque in paradisi felicitate, tanquam in umbra vitae, unde justitia custodita in meliora conscender
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ue ꝑcerco siue sit falsũ siue sit uerũ: idq si
tã inanituo de forme. atq indecens. ꝗͣ pulcrum
&de coꝵ. ẽẽ sentimꝰ. uł in loq̃ndo. uł inassentien¬
do. est. est. ñ ñ: ꝓfecto ⁊ obħ. ipsũ ẽ. uita misera
sariꝰ. Ab sit ut tał sit illa uita. uͥ ẽ aĩe nr̃e ipsa
uĩtas uita. Ubi nemo fallit fallit᷑ nemo. Hic aũ
hoĩes fallũt. atq fallunt᷑. Mi feriores q st̃ cũ m̃¬
usq ad eo tm̃ rationał nat᷑a refugit falsitatẽ. E
qͣntũ pot̾ de uitat erroiẽ. ut falli nolint. etiã qͥc̾q
amãt fallere. Nõ enĩ. sibi qͥ m̾tit᷑ uidet᷑ errare. s
aliũ in errorẽ mutẽ. credentẽ sͥ. ⁊in ea qͥdẽ re ñ

Expanded text:
tum vero pro certo, sive falsum sive sit verum: idque tam sit in animo deforme atque indecens, quam pulchrum atque decorum esse sentimus vel in loquendo, vel in assentiendo est est, non non; profecto ob hoc ipsum est vita ista sarius. Absit ut talis sit illa vita, ubi est animae nostrae ipsa veritas vita: ubi nemo fallit, fallitur nemo. Hic autem homines fallunt atque falluntur; miserioresque sunt cum meUsque adeo tamen rationalis natura refugit falsitatem, et quantum potest devitat errorem, ut falli nolint etiam quicumque amant fallere. Non enim sibi qui mentitur videtur errare, sed alium in errorem mittere credent
Abbreviated transcription (Latin):
in hostio cõtradicebat. & utiq fuerat remouen¬
da. ĩ ueniende desꝑatio uĩtatis q̃ illoꝵ uidetur
argum̃tatiõib roborari. Apd̃ illos gͦ error oĩs
putat᷑ t̾ẽ putat᷑. qd̃ uitarẽ ñ posse cõtendunt
nisi oĩs suspendat᷑ assensio. Errore qͥppe eũ qͥqͥs
ꝓpt̃ in discretã similitunẽ falsi. etiã siqd̾ uidet᷑.
forte uerũ sit. accutissimis qͥdẽ. s ĩpuden¬
tissimis. cõflictatiõib disputant. Ap̃ nos aũt
iustꝰ ex fide uiuit. at si tollat᷑ assensio. fides tol¬
lit᷑. qr fine assensiõe nicħ credit᷑. & st̃ uera qͣm¬
uis ñ iudeant᷑. q̃ nͥ credant᷑. ad uitã beatã q̃ ñ

Expanded text:
in ostio contradicebant. Et utique fuerat removenin ostio contradicebant. Et utique fuerat removenda inveniendae desperatio veritatis, quae illorum videtur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eupropter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
etiã hui. modi. errores. cũ hõ de malo hoĩe be¬
ne sentit. qͣł sit nesciens aut ꝑ eis q̃ ꝑ sensꝰ cor¬
aporis capimꝰ occurr̃t similia q̃ spũ cãq̃m. corꝑe
aut corꝑe tanqͣm spũ sentiunt᷑. qͣle putabat
te de clautͥs ⁊ uincłis ꝑ angłm lib̾atꝰ. aut in
ipsis reb corporeis. lene putat᷑ ẽẽ. qd̃ asꝑin
ẽ. aut dulce qd̃ amarũ. aut bene olere qͦd pu¬
tidũ. aut tonare cũ reda tͣnsit. aut illũ ẽẽ hõiẽ
sepe cõtigit. unde ait ille. gͦcꝰq parentib erroi.
& cet̾a talia. etiã peccã ddicenda st̃. Hec q̾stio no¬
dosima q̃ hões accutissimos. accade micos torsit.
nc̃ mͥ enodanda. suscepta ẽ. Ut̃m aliqͥd debeat
sapiens ap ꝓbare. ne incidat ĩ erroiẽ. si ꝓueris
approbauit falsa. cũ oĩa sic̃ affirmãt. uł occul¬
ta sint. uł incerta. uñ tͥa cũ feci uolumina. in
itio cõu̾siõis mee ne inpedim̃to nob̾ ẽẽ. q̃ tanqͣ

Expanded text:
etiam hujusmodi errores: cum homo de malo homine beetiam hujusmodi errores: cum homo de malo homine bene sentit, qualis sit nesciens; aut pro eis quae per sensus corporis capimus, occurrunt similia, quae spiritu tanquam corpore, aut corpore tanquam spiritu sentiuntur; quale putabat te de claustris et vinculis per angelum liberatus : aut in ipsis rebus corporeis lene putatur esse quod asperum est, aut dulce quod amarum est, aut bene olere quod putidum est, aut tonare cum rheda transit, aut illum esse hominem saepe contingit; unde ait ille, Gratusque parentibus error: et caetera talia etiam peccata dicenda sint. Nec quaestio nodosissima, quae homines acutissimos, Academicos torsit, nunc mihi enodanda suscepta est; utrum aliquid debeat sapiens approbare, ne incidat in errorem, si pro veris approbaverit falsa, cum omnia, sicut affirmant, vel occulta sint, vel incerta. initio conversionis meae, ne impedimento nobis essent, quae tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
porro si ꝑerrorẽ euadit qͥsq ꝑniciẽ. sic̃ suꝑiꝰ aixi
nob̾ initiñẽ cõtigise. etiã boni aliqͥd hõi errort
cõscit᷑. S cũ dico in qͥbꝰ dã reb nullo malo ali¬
quẽ. uł ñ nullo etiã bono falli ñ ipsũ errorẽ
dico nullũ malũ. uł ñ nullũ boñ. s malũ qͦ nͥ
uenit᷑. uł bonũ qͦ uenut᷑. errãdo .i. ex ipso errore
qͥñ eueniat. uł qͥd ꝓueniat. Nlã ipse ꝑse ipsũ er¬
ror. aut̃ magñ in re magna. aut paruũ in re
parua. tm̃ semꝑ c̃ malũ. Qͥs enĩ nͥ errãs. malũ
neget. approbare falsa ꝓueris. aut in ꝓbare ue¬
ra ꝓ falsis. aut hab̾e in certa ꝓcertis. auͣt certa ꝓ
qd̃ ẽ errous. ⁊ aliud ẽ ex ħ malo. malũ aliuo ñ
pati. si nicħ noceat hõ malꝰ. qͥ ẽ pucatꝰ bonus.
Itẽq aliud ẽ. ipsã uiã putare q̃ ñ ẽ ipsa.⁊ aliud
ẽ ex ħ erroris malo aliqͥd boni cõseqͥ. uelud ẽ ab
iñsidiis maloꝵ. hoiñ libitri. Nescio sane utrũ

Expanded text:
ixi nobis in itinere contigisse, etiam boni aliquid homini errore confertur. Sed cum dico in quibusdam rebus nullo malo aliquem, vel nonnullo etiam bono falli; non ipsum errorem dico nullum malum vel nonnullum bonum; sed malum quo non venitur, vel bonum quo venitur errando, id est, ex ipso errore quid non eveniat vel quid proveniat. Nam ipse per se ipsum error aut magnum in re magna, aut parvum in re parva, tamen semper est malum. Quis enim nisi errans malum neget, approbare falsa pro veris aut improbare vera pro falsis, aut habere incerta pro certis, vel certa pro quod est erroeat homo malus, qui est putatus bonus. Itemque aliud est ipsam viam putare, quae non est ipsa; et aliud est ex hoc erroris malo aliquid boni consequi, velut est ab insidiis malorum hominum liberari.
Abbreviated transcription (Latin):
i qua cciã illud qͦd malũ d̾r. benie ordinatũ. & lo¬
co suo positũ. eminẽtiꝰ cõm̃dat bona. ut magis pl¬
aceant. ⁊ laudabiliora sint. dũ cõꝑant᷑ mał. Neq
enĩ d̾s õĩp̃s. qͦd etiã infideles fatent᷑. rerũ cui lũ¬
ma potestas. cũ sũme bonꝰ sit. nullo m sinirce
mali aliqͥd ẽẽ in oꝑib suis. nͥ usq adeo ẽẽt. om¬
p̃s ⁊ bonꝰ. ut bene fac̾ẽt. ⁊ de malo. Quid ẽ aut̃
porib animaliũ nicħ ẽ aliud. morbis ⁊ uul¬
uerib affici. quã sanitate pͥuari. neq enĩ id

Expanded text:
 qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. Neque enim Deus omnipotens, quod etiam infideles fatentur, rerum cui summa potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, ut bene faceret et de malo. Quid est auteporibus animalium nihil est aliud morbis et vulneribus affici, quam sanitate privari ;
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enĩ abͥac uia de uiabat. ingeminis filiis
gͥtꝰ ille parentib error. aut ab hac uia deuia¬
bat apłs petrꝰ q̃nds se existimãt uisũ uid̾e. a¬
liud ꝑ alio sic pltabat. ut acorꝑũ imaginib
inqͥb se ẽẽ arbitͣbat᷑ uera inqͥb erat. corp̃a nõ
dignosceret. ñ c̃ ab illo angłs ꝑ quẽ fuerat uł̾ut᷑

Expanded text:
Neque enim ab hac via deviabat in geminis filiis gratus ille parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo a
Abbreviated transcription (Latin):
bat falsũ. qd̃ erroris. ÷ ꝓpͥum. Uerũtam̃. inqͣre
ꝗsq erret int̾ ẽ. plurimũ. Nã in una eadẽq
re. & nescienti sciens ⁊ erranti ñ errans. recta ra
noria. qͥs ñ in eis. q̃ ille scit. ei p̃ferat nescientem:
St̾ enĩ q̃dã q̃ nescire ꝙͣ scire sit meliͦ. Itẽ ñ nulłis
errare ꝓfuit aliq̃ndo. s in uia pedũ. ñ ĩiua
moꝵ. Nã & nob̾ ipsis cõtigit ut in qͦdã buuo fal
t̾starũ manꝰ armata sub sed̾ at. Atq ita factũ:
ut eo q̃ tendebamꝰ. ꝑ deuiũ cͥcuitũ ueniremꝰ cog¬
nitis q ĩ sidiis illoꝵ. nos gratularemꝰ errasse. atq
ranti latͦni p̾ponẽ dubitauĩt: E fortasse id̾o
apd̃ illũ sũmũ poetã loq̃ns qͥdã miser amatoꝵ.
Ut uidi inqͥt. ut ꝑii. ut me malꝰ abstulit er

Expanded text:
 erroris proprium. Verumtamen in qua re quisque erret, interest plurimum. Nam in una eademque re et nescienti sciens, et erranti non errans, recta ratnoxia: quis non in eis quae ille scit, ei praeferat nescientem? Sunt enim quaedam quae nescire quam scire sit melius. Itemque nonnullis errare profuit aliquando, sed in via pedum, non in via morum. Nam nobis ipsis accidit tistarum manus armata subsederat: atque ita factum est ut eo quo tendebamus, per devium circuitum veniremus; cognitisque insidiis illorum, nos gratularemur errasse, atqueranti latroni praeponere dubitaverit? Et fortasse ideo apud illum summum poetam loquens quidam miser amator, Ut vidi inquit, ut perii, ut me malus abstulit er
Abbreviated transcription (Latin):
N qͥb dã gͦ rebꝰ magno. ĩ qͥͣbdã paruo. inqͥb¬
dã nullo malo. ĩ qͥb dã ñ nullo bono fallim᷑.
Nã magno malo fallit᷑ hõ c̃ ħ ñ credit qd̾ acd̃
uitã duc̃ et̾nã. uł ħ credit. qd̾ ad mortẽ aucit
et̾nã. Paruo aũ inalo fallit᷑ qͥ falsũ ꝓ uͦ appbã

Expanded text:
n quibusdam ergo rebus magno, in quibusdam parvo, in quibusdam nullo malo, in quibusdam nonnullo etiam bono fallimur. Nam magno malo fallitur homo, cum hoc non credit quod ad vitam ducit aeternam, vel hoc credit quod ad mortem ducit aeternam. Parvo
Abbreviated transcription (Latin):
lus fidẽ q̃ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ approbat: atq em̃¬
dat. q̃ utiq sine spe ẽẽ ñ pot̾. Pro inde nͣ amor
sine spe ẽ. nͨ sine amore spes. nec utrũq sine fide.
ñ rerũ nat᷑a rimanda ẽ. quẽ admodũ ab eis qͦs
phisicos gͣci uocãt. Nec metuendũ ẽ. ne aliqd de
aliũ. fruticũ. lapidũ. fontiũ. fluminũ. mõtium
de spatiis locoꝵ. ⁊ tẽpoꝵ. de signis iminentium
flagͣntes studio. habũdantes otio. & q̃dã huma¬
na cõ iecta in uestigantes. q̃dã uͦ historica exꝑi¬
entia ꝑscruitantes ⁊ in eis q̃ se inuenisse głant᷑.¬

Expanded text:
lus fidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide. non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci vocant: nec metuendum est, ne aliquid de alium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum et temporum, de signis imminentium flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis q
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ⁊ malarum. nosse causas debemꝰ. & id hactenꝰ
qͥtiuꝰ eas hõi in hac uita errorib atq erũpnis.
plenissima. ad eosdẽ errores. & erũpnas. euaden¬
das. nosse cõcedit᷑. Ad illã qͥpe felicitatẽ tenden¬
dũ ÷. uͭ nulla qͣciam᷑ erũpna. nullo erroie falla¬
mur. Nã si cause corꝑaliũ. motionũ: noscende
uob eẽnt. nullas magis nosse ꝗͣ ur̃e ualitu¬
dinis debẽmꝰ. Cũ uͦ eis ignoratis medicos q̃ri¬
mus.qͥs ñ uideat qd̾ de secretis. celi. ⁊ t̾re nos la¬
taat qͣnta sit sapientia nesciendũ:

Expanded text:
 malarum rerum causas nosse debemus, et id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nobis essent, nullas magis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nesciendum?
Abbreviated transcription (Latin):
illa dialeticoꝵ regła de ficit. qͣ dic̃t nulli rei
duo simul ẽẽ contͣria. Hullus eiũ aer simul est
tenebrosus ⁊ lucidꝰ. Nullꝰ potꝰ aut cib simul dul¬
cis ⁊ amarꝰ. Nullũ corpꝰ simul uͥ albũ. ibi ⁊ m¬
grũ. Nullũ simul ibi de forme uͥ simul formo¬
sũ. & ħ in multis ac pene in om̃b cõtͣriis inue¬
nit᷑. ut inuna re simul ẽẽ ñ posst̃. Cũ aut̃ bo¬
eẽ ũ posst̃. ꝗͣ uis bona sine maliꝰ possĩt. Pot̃ enĩ

Expanded text:
illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus; nullus cibus aut potus simul dulcis et amarus; nullum corpus simul ubi album, ibi et nigrum: nullum simul ibi deforme ubi formosum. Et hoc in multis ac pene omnibus contrariis reperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem boesse non possunt, quamvis bona sine malis esse possint. Potest enim
Abbreviated transcription (Latin):
Ait eiuĩ. aut facite arborẽ malã. ⁊ fructũ eiꝰ ma¬
lũ. satis ãmonẽs ex arbore. qͥdẽ bona malos
aut ex mala bonos. nasci fructꝰ ñ posse. ex ip¬
sa tãm̃ t̾ra c̃ loq̃bat᷑. utͣuq arborẽ posse.¬
de c̃ꝙ ita suit q̃n nob̾ maronis ille u̾sus pla¬
cet. felix qͥ potuit rerũ cognoscẽ causas. nõ
nob̾ uideat᷑ ad felicitatẽ consequẽdã ꝑtinẽ. si sci¬
amꝰ causas magnarũ. ĩmo corporaliũ motionũ.

Expanded text:
um, aut facite arborem malam et fructum ejus malum : satis admonens ex arbore quidem bona malos, aut ex mala bonos nasci fructus non posse; ex ipsa tamen terra cui loquebatur utramque arborem oe cum ita sint, quando nobis Maronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium m
Abbreviated transcription (Latin):
modũ ⁊ diu̾es ciudã tollit᷑. ñ sentit ĩ cõmodi
ssec id̾o tale fuitũ qͥs ꝙ dixerit ñ esse peccatũ.
possumꝰ ⁊ atl ult̾ando. si aliqͣ nͥ ad ħ ei cõsen¬
t̾iat᷑ apareat amãdo morit᷑a. & si iuxerit pe¬
nitendo purganda. Nec id̾o peccatũ negabit᷑
dit iu̾tas: ut xet̾ alienã utilitatẽ. illa ñ uio¬

Expanded text:
llitur, non sentit incommodum: nec ideo tale furtum quisquam dixerit non esse peccatum. Possumus et adulterando, si aliqua, nisi ad hoc ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit, poenitendo purganda: nec ideo peccatum negabiturdit veritas, ut propter alienam utilitatem illa non vio
Abbreviated transcription (Latin):
min̾e sibi credit ac fugaci metu ex orret animo:
ait. liceat sꝑare cuñti. Nõ aut̃ ab alio poeta ꝗͣ.¬
uis meliore. ꝓpͥe dictũ ÷. hunc gͦ ego si potui
tantũ sꝑarẽ dolorẽ. Deniq ñ nulli in arte gra¬
matica. ũbi huiꝰ utũt᷑ exẽplo. ad ostendendã ꝓpͥ a
dictionẽ. ⁊ auint. Sꝑare dix̃ ꝓtimere. Est itaq
fides. & maloꝵ rerũ. ⁊ bonaru᷑. qr ⁊ bona credunt᷑
& mala: ⁊ hoc fide bona. ñ mala.Est eciã fides ⁊ p̾¬
t̾itarũ rerũ. ⁊ p̾sentiũ. & fut᷑arũ. Credimꝰ enĩ mor

Expanded text:
minere sibi credit ac fugaci motu animi exhorret, ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credimus enim Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ici ñ potest dilectissime fili laurenti.
quantũ tua eruditione delecter. qͣq te
cupiã e̾ẽ sapientẽ. Nõ ex eoꝵs nianero
de qͥb dicit᷑. uͥ sapiens. ubi scͥba. ubi
conqͥsicor huiꝰ scli: Non ne stultã fecit qs sapien

Expanded text:
ici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conq
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥd nõie significat᷑ bonus cultꝰ. quã uis ⁊ hoc pre¬
cipue referat᷑ ad colendum dm̃.
ed nichil ẽ cõmodiꝰ illo nõie qͦ eiudent̾ dĩ cultus
exp̃ssus ẽ cũqd ẽẽt hõĩs sapientia dicẽt᷑. Queris¬
nie aliꝗͥd dici breuiꝰ qͥ petis ame ut breuit̾ mul¬
ta dicant᷑᷑ An hoc ipsũ uł fortasse desid̾a̾s bre¬
uit̾ aꝑiri atꝙ in sermone breuẽ colligi. qͦnã mͦ

Expanded text:
quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. ed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, atque in sermonem coll
Abbreviated transcription (Latin):
qũi qͥc̾q baptirati sumꝰ in. xp̃o iħu. in morte
ipsius baptitati sumꝰ. Sic itaq totũ locũ istũ
clausit ut cepit. Mortẽ qͥppe xp̃i sic insmu¬
auit ut etiã ipsũ mortuũ diceret esse pecc̃o.
Cui peccato. nͥ cartui. in qua erat ñ peccatum. sed
suuilitudo ꝓeocati. Q ideo uoĩe appellata : pecc̾i
Baptitatꝰ gͦ in morte .xͥ. in qua ñ solũ maiores ue

Expanded text:
umque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Bapti
Abbreviated transcription (Latin):
ut dic̾e̾t iustũ se hab̾e uegotiũ. s iniqͥtate̾ se pati
quã uellet a se uiditii sententia remou̾i. cõtinuo
calib cogitationib uł excusationib occurrit. atq:
ait. Euare nͣ magis iqͥtate̾ patinum. qͣre ñpo¬
tius fraudamim. Ut ad illd̾ rȩdeat᷑ qd̾ dñs ait.
Si qͥs uoluerit tumcã tua̾ tolłe. ⁊ iuditio tec̾cõten¬
dere. dinutte illi & palliũ. Et alio loco. Qui ab¬

Expanded text:
se pati, quam velit a se judicum sententia removeri, continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur quod Dominus ait: Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere
Abbreviated transcription (Latin):
moueri assoleut satisface̾ nͣ inuenio. Necsurrec¬
turam taiñ carnem oĩium qͥc̃ꝙ nati st̃ hominͣ
atꝙ nascent᷑. & mortui st̾ atq morient᷑. nullo
teris matrũ. s nͣdũ ita ut iã possint renasci.
Si enĩ resurrectos eos dixerimꝰ de his qͥ iã forma¬
abortꝰ qͥs ñ ꝓcliuiꝰ ꝑire arbitret᷑ sic̃ semina quȩ
cõcepta ñ fuerit : Siqͥs negare audeat . & si affir¬
mare ñ audeat id acturam resurrectionẽ. ut qͥc¬
qͥd forme defuit impleat᷑. atq ut ita nͣ desit ꝑfec¬
tio quȩ accessura erat tẽꝑe. quẽ ad modũ ñ er̃t
uicia que accesserant tẽꝑe. Ut in eo qđ aptũ & cõ¬
gruum dies allati fuerant. nat᷑a fraudetur. neq
in eo qđ adu̾sum atq cõtͣiium dies adtulerant
nat᷑a turpetͦ. s integret᷑ qd̾ nͣdũ integrini. sic¬

Expanded text:
moveri assolent, satisfacere, non invenio. Resurrecmoveri assolent, satisfacere, non invenio. Resurrecturam tamen carnem, qui nati sunt hominum, aut nascentur, mortui sunt atque morientur, nullo teris matrum, sed nondum ita ut jam possint renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formaclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat i
Abbreviated transcription (Latin):
debita nr̃a. sicͣ ⁊ nos dimittinus debidorib nr̃is.
uerũ etiã ue pecceniꝰ ut regat. ꝓpt̾ qd̾ dicunus.
ne inferas u tẽpͥtationẽ. ille rogandus ÷ cui dr᷑ in
psalmo. Dominus illuminatio mea ⁊ salus mea. Yt
illum inatio detͣhat ignorantiã. salus insirmita
firmitate n̾agit᷑. qͥa ⁊ pudor tim orest displicendi
duͣ plus delectat homiũ existimatio ꝗͣ. iusticia. qua
Alioqͥn ñ dice̾t apłs de qͥb da ne forte det illis ds
penitentiã. Et ut petrus amare fleret p̃misit
euangłista ÷ ait. Niespexit eũ dns. Qui uͦ mecłã¬
ręnutti pecc̃a nͣcredñs cõtẽpsit tantã diuini mu¬
nis largitatem. ꝙ in hac obstiuatione ñĩtis diem
claudit extremũ reus est illo uiremissibili pecẽs.
oue dificili in qͦdam ꝓpt̾ hoc solum coͣscͥpto libel¬
lo enucleatissune ꝙͣ. tũ potui disputam.
ipsiꝰ resurrexit. quẽ adinodum possim breuit̾
disputare. ⁊ om̃ib questionibus que de hac re

Expanded text:
s debitoribus nostris; verum etiam ne peccemus ut regat, propter quod dicimus, Ne nos inferas in tentationem ; ille rogandus est, cui dicitur in Psalmo, Dominus illuminatio mea et salus mea ; ut illuminatio detrahat ignorantiam, salus infirmitatfirmitate non agitur; quia et pudor timor est displicendi, dum plus delectat hominum existimatio, quam justitia qua Alioquin non diceret Apostolus de quibusdam: Ne forte det illis Deus poenitentiam . Et ut Petrus amare fleret, praemisit evangelista, et ait: Respexit eum Dominus . CAremitti peccata non credens, contemnit tantam divini muneris largitatem, et in hac obstinatione mentis diem claudit extremum, reus est illo irremissibili peccato one difficili in quodam propter hoc solum conscripto libello enucleatissime, quantum potui, disputavi. ipsius caro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus, quae de hac re
Abbreviated transcription (Latin):
e ꝑ hoc scrupulosisime qͥdẽ uit doctissimo ᷤ
quęri ac disputari potest. qd̾ ab hoĩe inue¬
niri possit ignoro: quando incipiat ħo in uto
uiu̾e. utrͣ sit᷑ quȩdã uita ⁊ occulta que nͣdũ mo¬
tib iuiuentis appareat. Nam negare uixise pu¬
erperia quȩ ꝓptea m̃bratĩ execant᷑ ieiciuntur
ex utis p̃gnantiũ. ne matres qͦ. si ibi mortua re
linqͣnt᷑ occidant inpudentia nimia uidet᷑. Ex

Expanded text:
er hoc scrupulosissime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro quando incipiat homo in utero vivere. Utrum sit quaedam vita occulta quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque, si mortua ibi relinquantur, occidant impudentia nimia videtur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
trũ mne uide ratꝰ dolor incaute aliqͥd cõpulerit dic̾e̾.
nõdũ uidendo qͥd fac̾e̾ debeamꝰ. aut ñ faciendo qͥ
deb̾e fieri iã uidemus. Quoꝵ duoꝵ illd̾ ignorãtie¬

Expanded text:
trum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. trum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ebus siue mensib siue amus uolunt uel nolunt ali¬
qͥd uichoare eo qd scđim uanas doctnas honunͣ. faus¬
ta uł iufausta estimant tẽꝑa nͥ magnitidinẽ
ue accedit qd pecc̃a. quãius magna &
horrenda cũ in cõsuetudinẽ uenerint.
aut parua aut urulla esse credant᷑. Usꝙ
adeo ut nͣ solũ nͣ occultanda s diffamanda ui¬
deant᷑. ꝗͣ. do sic̃ scͥptũ est laudat᷑ peccator ui de¬
sidiis animȩ suȩ. xͦiiiiqua gerit benedicit᷑. Ta¬
lis indiuinis libris inquitas clamor uocat᷑. sic̃
habes apd̾ isaiam ꝓpħam de uinea mala. Expec
uenerunt.: ut ꝓhis ñ solu̾ exc̃municare aliquẽ laicͣ
ñ aucdeamiꝰ. s nec clericũ degradare. Unde ẽ expo¬
uerem ante aliqͦt annos epłam ad galatas in eo ip¬
ñtã magna sint ut om̃ino claudi coͣtͣse faciant
regnͣ dei. sepe uidendo omia tolerare. sepe toleran¬
do ũ nulla etiã fac̾e̾ cogimꝰ. Atꝙ utinã o dñe nͣ oĩa¬
quȩ nͥ potuerimꝰ ꝓhib̾e faciamus: Sed uidete u¬

Expanded text:
bus, sive temporibus, sive annis, volunt, vel nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta aestimant tempora, nisi magnitudinem uc accedit quod peccata, quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva aut nulla esse creduntur; usque adeo ut non solum non occultanda, verum  Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Talis in divinis libris iniquitas clamor vocatur: sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspecjam venerunt ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo iptam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe vivendo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur; atque utinam, o Dquae non potuerimus prohibere, faciamus. Sed videro u
Abbreviated transcription (Latin):
sepulture in matre̾ om̃iũ. ut etiã paruuloᷤᷤ
uideamꝰ pꝰ lauacrũ regenationis diusoꝵ ma¬
loꝵ afflictione cruciari. Ut intelligamꝰ to¬
tũ qd̾ salutarib agit᷑ sacͣmentis. magis ad spẽ
p̃sentiũ ꝑtin̾e. Multa hic etiã uident᷑ ignos

Expanded text:
sepulturae in matrem omnium ; ut etiam parvulos videamus post lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ig
Abbreviated transcription (Latin):
huimodi pecc̃a. ⁊ alia licet his ininora qͣ fiunt
uerboꝵ & cogitationũ offensionib apło iacobo
iudicante ac dicente. in multis enĩ offendimꝰ
om̃s. opportet ut cotidie crebroꝙ oremꝰ dnm
atꝙ: dicamꝰ. Dumitte nob̾ debita nr̃a. Nec in eo
qd̃ seqͥt᷑ mentiamnur. sic̃ .⁊ nos dimutimꝰ debi¬
unt q̃dã quȩ leuissima putarent᷑ nͥ¬
S
in scͥptis sacͥs demonstrarent᷑ opinione
grauiora. Quis enĩ dicentẽ fr̃ĩ suo fatue reũ
gehenne putaret. uͥ ueritas dic̾e̾t: Cui tamen
uulm̾ subiecit cõtinuo medicinã. p̃ceptũ fr̃ue
reꝯciliationis adiungens. Mox qͥppe ait. Si gͦ
offeres niuius tuũ ad altare. & ibi recordatꝰ fueriᷤ
qͥa fr̃ tuus ħt aliqͥd adu̾sũ te. ꝓ cet̾a. dut qͥs eris¬

Expanded text:
hujusmodi peccata et alia licet his minora, quae fiunt, verborum et cogitationum offensionibus. Apostolo Jacobo confitente et dicente: In multis enim offendimus omnes , oportet ut quotidie crebroque oremus Deum, atque dicamus: Dimitte nobis debita nostra , nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debiuaedam quae levissima putarentur, nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo: Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens; mox quippe ait: Si ergo offers munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
isse cõcessa. qͣle ilid̾ est qd uen̾abilis paulus cõ¬
iugib aut. Nolite fraudare inuicẽ nͥ ex cõsen¬
su ad tẽpꝰ ut uacetis orationi. ꝙ it̾um ad ipsũ
reuertimini ne uos tep̾tet satanas ꝓpt̾ ingti¬
nentiã ur̃am. Qd̃ putari posset ñ esse peccatũ
fornicationis siue adultii. siue ciiꝰq. alt̾ius in¬
munditie mortifer̃ malũ qd̃ tpe est etiã di
cere. quo potest tẽp̾tante satana libido ꝑtͣhere
motinentiũ deuitet infirmitas. Posset gͦ ut
dixi hoc putari ñ esse peccat᷑ uͥ adidisset. hoc aũ

Expanded text:
isse concessa, quale illud est quod venerabilis Paulus conjugibus ait: Nolite fraudare invicem, nisi ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi; et iterum ad idipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam cere, quo potest tentante Satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
ui enĩ uult ordinate dare elemosinam
a se ꝑpso debet inciꝑe. & eã sibi pͥmũ da¬
renascimꝰ ut placeamꝰ deo. cui merito displicet qͥ
nascendo cõtraximꝰ. Hec est pͥma elemosina quã
nob̾ dedimꝰ qmͣ nos ipsos miseros ꝑ miserantis dĩ
quo miseri effecti sumꝰ. de qͦ dicit apłs. iuditium
qͥdẽ ex uno in cõdẽpͥnationẽ. & magne caritati eiꝰ
grͣas agentes. de qͣ ipse idẽ dicit gr̃e p̃dicator. Cõ

Expanded text:
ui enim vult ordinate dare eleemosynam, a seipso debet incipere et eam sibi primum daplaceamus cui merito displicet quod nascendo contraximus. Haec est prima eleemosyna quam nobis dedimus, quoniam nos ipsos miseros per miserantis Dei quo miseri effecti sumus, de quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno in condemnationem . Et magnae charitati ejus gratias age
Abbreviated transcription (Latin):
huc peccatores essemꝰ : xp̃s ꝓ nob̾ mortuus :. Ut
i uos ueracit᷑ de nrͣa miseria iudicantes. & dm̃
caritare quã donauit ipsũ diligentes pie recte¬
q uiuamꝰ. Qd̾ iuditiũ ⁊ caritatem dei c̃ pharise¬
i p̃t̾irent. decimabant tñ ꝓpt̾ elemosinas quaᷤ
faciebant etiã q̃ꝙ minutissima fructuũ su¬
oꝵ. & ideo nͣ dabant elemosinas a se incipiente
sec ꝙ miam facientes. Propt̾ quẽ dilectionis
ordinẽ dictũ est. Diliges ꝓximũ tuu̾ sic̃ te ip¬
sum. Cũ uͦ increpasset eos qd̾ forinsecꝰ se laua¬
bant. uitꝰ aut̃ rapina ⁊ iniqͥtate pleni erant.
admonens qͣndã elemosinã quã sibi ħo debet
suꝑest date elemosinã. & omĩa mͣda sunt uob

Expanded text:
nobis mortuus est ; ut et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Deum charitate quam donavit ipse diligentes, pie recteque vivamus. Quod judicium et charitatem Dei cum Pharisaei praeterirent, decimabant tamen propter eleemosynas quas faciebant etiam quaeque minutissima fructuum suorum: et ideo non dabant eleemosynas a se incipientefacientes. Propter quem dilectionis ordinem dictum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Cum ergo increpasset eos quod forinsecus se lavabant, intus autem rapina et iniquitate pleni erant, admonens quadam eleemosyna, quam sibi homo debet superest, date e
Abbreviated transcription (Latin):
te mõstra dñr. ad hũae nat᷑e sigira̾ resurrecti¬
one reuocabunt᷑. ita ut singłe anime singła cor¬
pora obtincant. nullis coherentib. etiã qͣcũq
coherentia nata fuert᷑. s scorsum sibi singłis su
qua moctaliu̾ ereat᷑ caro.s inque̾lib pul¬
uerem enuere̾ ꝙ soluat᷑. in qͦslib& alitꝰ aurasq

Expanded text:
te monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur, ita ut singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecunque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis suqua mortalium creatur caro, sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur in quoslib
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝓftcit iõ eĩã diligat inimicũ tñqͣ. doro¬
gatur ab hõie qͥ peccauit in eu ut ei gͣimit¬
tat. dimittit excorde qͥa etiã sibi rogauti
nr̃a rogantib nob̾ sic ⁊ nos dimittimꝰ rogatib:¬
nr̃is debitorib¬
am uͦ qͥ eũ in quem peccauit homine̾ rogat
si peccato suo mouet᷑ ut roget. ñ est ad hucꝰ de¬
putandus in iicus. ut euͣ diligere sit dif¬
ficile. sic̃ difficile erat quando mimicicias
exercebat.

Expanded text:
fecit, ut jam diligat inimicum, tamen quando rogatur ab homine qui peccavit in eum, ut ei dimittat, dimittit ex corde: quia etiam sibi roganti nostra rogantibus nobis, sicut et nos dimittimus rogantibus debitoribam vero qui eum in quem peccavit hominem rogat, si peccato suo movetur ut roget, non est adhuc deputandus inimicus, ut eum diligere sit difficile, sicut difficile erat quando inimicitias exercebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ulta eñ hona pͣstant᷑ inuitis ꝗͣ do
eoꝵ cõsulit᷑ utilitati. ñ uolũtati qua
ꝓsi sibi inueniunt᷑ esse in imici. Amici uͦ
eoꝵ potiꝰ illi quos ininuicos putant. ir eddut᷑
errando mala ꝓborus. c̃ reddẽ mala xp̃ianꝰ ñ de¬
beat. nec ꝓ malis. Multa itaq gena st elemosi.¬
narui. qu̾ẽ cuͣ facimꝰ aduimur ut dimittant᷑ poc¬
timꝰ qd̾ iunos qͥsq peccauit. Minꝰ enĩ magũ est
ergaeũ benuiolũ esse. siue etiã beneficr̃iꝰ qͥt̾ ni
cbn mali fecerit. Iud̾ inulto graudiꝰ. ⁊ magnifi¬
centissime bonitatis ÷ ut tuũ ꝙͦ in imicũdili¬
gas ae ei qͥtͥ malũ uult. ⁊ si potest facit. tũ boñ
sẽp̃ uelis. facias ꝙ qd̾ possis audiens diccutem
drõd ꝓiligite inimicos ur̃os benefacite his
ui

Expanded text:
bona praestantur invitis, quando m consulitur utilitati non voluntati, quia ipsi sibi inveniuntur esse inimici, amici vero eorum potius illi quos inimicos putant, et reddunt errando mala pro bonis, cum reddere mala Christianus non debeat, nec pro malis . Multa itaque sunt genera eleemosynarum, quae cum facimutimus quod in nos quisque peccavit. Minus magnum est erga eum benevolum esse sive etiam beneficrandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audiens dicentem Jesum: Diligite inimicos vestros; benefacite eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ. qm̃ sine dolore nͣ ꝑeunt. qͣ cũ amore possesa
sunt. Sed qm altut᷑ couditione ꝓposita eis poti
lia deserit xpͣm . qͣ. uis doleat cũ amittit. saluus
est qͥde̾ sic tm̃ qͣsi ꝑ igne̾: qͥa urit eũ dolor rerͣ
quas dile xerat amissarͣ. s ñ subu̾tit neq cõsu¬
nut fundamͣti stabilitate̾. atq in corruptiõe
munitũ.
ale aliqͥd etia̾ pꝰ hauc uita fieri incre
dibile nͣ est. Et utruͣita sit qͣri porest.
& aut inueniri. aut latere ñ nullos fideles ꝑ
gne̾ qͥdem pgatoriũ qͣ. to magis minꝰ ue bona
ꝑeuntia dilexer̃t. tanto tarcdiꝰ ciciꝰ ue saluari.

Expanded text:
oniam sine dolore non pereunt quae cum amore possessa sunt. Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potilia deserit Christum, quamvis doleat dum amittit; salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem: quia urit eum rerum dolor, quas dilexerat, amissarum; sed non subvertit neque consumit fundamenti stabilitate atque incorruptione munitum. 13. Tale aliquid etdibile non est, et utrum ita sit quaeri potest, et aut inveniri, aut latere nonnullos fidelium per ignem purgatorium quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusve s
Abbreviated transcription (Latin):
nͣsano medelam. erranti uiã. delibanti cõsi¬
lnum. & qd̾ciiq sit necessariũ indigenti. uerũ
etiam qͥdat ueniã peccanti elemosinã dat. ꝙ.
qͥemendat uerb̾e inquẽ potestas ddat᷑. uł co¬
hercet aliꝗͣ discipliua. & tñ peccat᷑ eiꝰ qͦ ab illo

Expanded text:
n sano medelam, erranti viam, deliberanti consilium, et quodcunque necessarium indigenti; verum etiam qui dat veniam peccanti, eleemosynam dat; et qui emendat verbo eum in quem potestas ei datur, vel coercet aliqua disciplina; et tamen peccat
Abbreviated transcription (Latin):
tudine facinoꝵ flagiioꝵq diut᷑uo ñ t̾m et̾no ig¬
ne puuri. Sed qͥ hoc credunt & tũi catholici
sunt. humana nͥ qͣdã beniuolentia mͥ faui
uident᷑. Nam scͥptura diuina aliud cõsulta re¬
pondet. Libruͣ aute̾ de hac questione cõscͥpsi. cui
titulus est de fide .&. oꝑibus. Ubi scd̾m scͥpt᷑as
scãs ꝙͣtũ deo adiuuante potui demonstraui ea
fide saluos facere. quã satis euident᷑ e xp̃ssit

Expanded text:
tudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis evidenter expressit
Abbreviated transcription (Latin):
reriꝰ sclariũ ꝗͥ aus licite concessar᷑ tales cupidi¬
tates: ut amitti sine anui dolore ñ possint. Ci
qͥtali dolore urit᷑. rebus quas ita diligit magi
maluerit tenere ꝙͣ. xpͣm. eũ infundamento nͣ
habuit. qͥ hec pͥore loco habuit. c̃ medificio ñ

Expanded text:
rerum saecularium, quamvis licite concessarum, tales cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Cum qui tali dolore uritur, rebus quas ita diligit magismaluerit tenere quam Christum, eum in fundamento non habuit; quia haec priore loco habuit, cum in aedificio prius