comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ñ diceret apłs. solus d̾s ht un¬
qm̃ soliuis creatoris est. unde iaco¬
b ait. Apud quem non ẽ trans¬
mutatio: nec uitissitudinis obũ¬
bratio. Et dauid. Mutabis ea et
mutabuntur. tu aut̃ idem ip̃e es.
Ideo. as. sr̃ genesim dicit. ꝙ d̾s nͨ
ꝑ loca noc ꝑ temꝑa mouetur. cre¬
atura uero ꝑ tempora ⁊ loca. Per
tempora moiũ est: ꝑ affectiones
commutari. Deus aũ nec loco nͨͤ
affectione mutari pot̾. qui ꝑ ꝓphe¬
tamꝰ ait. Ego deus ⁊ ñ mutor. Qͥ¬
solus d̾r hr̃c immortalitatem. ĩ
omni enim mutabili natura:
facit aliquid in ea non ẽẽ ꝙ erat.
uñ ⁊ ip̃a aĩa hũana. que ĩo dicit᷑
ĩmortalis. qr scd̃m modum suũ
nũquam desiit uruere. ht̃ tam̃¬
quandam mortem suam. qr si iu¬
ste uiuebat ⁊ peccat moritur iusti¬
cie. Si peccatrix erat. ⁊ iustificatur.
morit᷑ pcc̃o. ut alias eius mutatõ¬
nes taceam. de quib mͦ longum
est disputare. Et creaturarum
natura celestium mori potuit. qr

Expanded text:
sit, non diceretur, solus habet inquoniam solius Creatoris est, unde Jacobus ait, cap. 1: Apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis obumbratio; et David, psal. 101: Mutabis ea, et mutabuntur: tu autem idem ipse es. Ideo Aug. super Gen. dicit quod Deus nec per loca, nec per tempora movetur; creatempora moveri est, per affectiones commutari; Deus autem nec loco, nec affectione mutari potest, qui per prophetam ait: Ego Deus et non mutor dicitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, facit aliquid in ea non esse, quod erat. Unde et ipsa anima humana, quae ideo dicitur immortalis, quia secundum modum suum nunquam desiquamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
de tri. ait. Esse ñ est accidens deo:
s subsistens ueritas. et manens
mutatur. nec mutari pot̾. uñ agit.
tia. quib in eis fiat. uel magna. ł
qͣntacumq mutatio. deo aut̃ ali
mutabilis est. eui profecto maxi¬
me ac iu̾ssune compecit esse. O e¬
nim mutatur: non seruat ip̃m cẽ.

Expanded text:
de Trin. ait: Esse non est accidens Deo, sed subsistens veritas, et manens mutatur, nec mutari potest. Unde Augtia, quibus in eis fiat, vel magna vel quantacumque mutatio. Deo autem alimutabilis est: cui profecto maxime ac verissime competit esse. Quod enim mutatur, non servat ipsum veru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ñ uides.i. fides est uirtus qua
treditur: quod non uidetur. Itẽ.
caritas est motus animi .i. grã
qua mouetur ammus ad diligẽ¬
dum. Et ꝙ ħ ⁊ huis similia ita
accipienda sint: ex hiis conicit᷑
fides qua creduntur ea que ñ ui¬
dentur. que ꝓprie dr̃ fides. Item¬

Expanded text:
 id est, fides est virtus qua creditur quod non videtur. Item: Charitas est motus animi, id est, gratia qua movetur animus ad diligendum. Et quod haec et his similia ita accipienda sint, ex his conjiciturfides qua creduntur ea quae non videntur, quae proprie dicitur fides. Item
Abbreviated transcription (Latin):
c̾dẽ aliud illd̾ quo e̾dit᷑ prelictum est
aũ fidem esse id quo credit᷑. Sic gͥ c̾¬
d̾e ñ ẽ fides qua c̃d̾e ñ ẽ id quo cͥ¬
ditur. Addunt ꝙ uirtus opus
dei tm̃ est. quam ip̃e solus facit ĩ
nob̾. Ip̃a gͦ ñ est usus uł actus li¬
beri ar. s credere estactus lib̃i. ar.
ñ est itaq uirtus. P remissis a¬
liisꝙ rõnib ac testimoniis inni¬
tinitur. utriq. hoꝵ autem iuditi¬
um diligentis lectoris relinquo
tib grãm dei aduocari. sicut uos¬
pelagiana hesis tradidit. Nam
Noui heretiti pelagiam liberum
sic asserunt uoluntatis arbitriũ
ut grẽ dei ñ relinquat lccum. qm
scd̃ merita nr̃a dariasserunt. pe¬
lagianorum heresis omnium re¬
centissima a pelagio monacho
destinat sumiis. et qua meruimꝰ
de pt̾ate tenebrarum erui. in
tantum mimici sunt: ut sine hcͣ
credant hominem posse fatere oĩ

Expanded text:
 Praedictum autem est fidem id esse quo creditur; sic ergo credere non est fides, quia credere non est id quo creditur. Addunt quoque: Virtus opus Dei tantum est, quam ipse solus facit in nobis; ipsa ergo non est usus vel actus liberi arbitrii, sed credere est actus liberi arbitrii; non est itaque virtus. Praemissis aliisque rationibus ac testimoniis innituntur utrique. Horum autem judicium diligentis lectoris relinquo tibus gratiam Dei advocari, sicut Pelagiana haeresis tradidit. Nam, Novi haeretici Pelagiani liberum sic asserunt voluntatis arbitrium, ut gratiae Dei nonrelinquant locum, quam secundum merita nostra dari asserunt. Pelagianorum haeresis, omnium recentissima a Pelagio monacho destinati sumus, et qua meruimus de potestate tenebrarum erui, in tantum inimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere o
Abbreviated transcription (Latin):
ãs. super ioh̾m. Quid est
fides. credere qd̾ ñ uides. cred̾e di
autem motus mentis ẽ. Id̾
in li .iii. de doctͥ. xͥana. Carita¬
tem autem uoco motum animi
Si uero caritas ⁊ fides motus a

Expanded text:
 super Joannem: Quid est fides? Credere quod non vides. Credere autem motus mentis est. Idem in lib. 3 de Doctr. christiana: Charitatem autem voco motum animi. Si vero charitas et fides
Abbreviated transcription (Latin):
primi hominis delic parentum
etiam alia:. illi quib ita uide an¬
tur ex eo confirmãt. ꝙ etiam par¬
uułi non mͦ maiores dñr baptiza¬
ri in remissionem pcc̃orum ꝑ pła¬

Expanded text:
primi hominis delictum tiam alia, illi quibus ita videtur ex eo confirmant, quod etiam parvuli, non modo majores, dicuntur baptizari in remissionem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. In iiquitatib conceptus
sum. et in pecratis. ꝯce. me. mat̾
mea. Flondicit in im quitate
et peccato. unde putant non tm̃
et alia parentum peccata: ꝑuulis
ĩputari. Qr in illo uno pcc̃o pri¬
uod uero mo plura repe
quit intelligi pła peccata in una
transgͥssione ade. sim sua qiͣ m̃bͣ
duidatur. Nam et suꝑbia est il¬
dei pt̾ate dilexit. et sacͥiegum c̃
deo non credidit. ⁊ homicidium:
qr se in mortem p̃cipitauit. for¬
nicatio spũalis: quia integritas
mentis humane serpentina sua¬
sione coͥrrupta ẽ ⁊ furtum. quia
cibus prohĩtus usurpatus est. ⁊
auaricta: quia plus quam suffi¬
cere debuit appetuit. ⁊ siquid aud̃
de parentum precedencium ꝓccĩs
utrum ꝑuulis imputent᷑ ma¬
gis oppinando: quam assẽndo
disceptat ita inquiens. parẽtũ

Expanded text:
In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis concepit me mater mea; non dicit in iniquitate el peccato. Unde putant non tantet alia parentum peccata parvulis imputari. 4. Quod in illo uno primo peccato plura reperquit, intelligi plura peccata in una transgressione Adae, si in sua quasi membra dividatur. Nam et superbia est ilDei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se in mortem praecipitavit; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam sufficere illi debuit appetivit; et si quid aliud ide parentum praecedentium peccatis, utrum parvulis imputentur, magis opinando quam asserendo disceptat, ita inquiens, ibid.,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃m sc̃m. Quõ ergo accipiend̾
est hoc : putauerunt quidam h̾e¬
tici ꝙ p̃r uelud auctor ⁊ artifex
bis errandi occasionem sumentes
ꝙ uelud blasphemum atq sane
doctrine adu̾sum abicit pia fides.
Non ẽ itaq intlłnd̾ ĩo scripturã
freqũr ꝯmemorare prẽm ĩ filio.¬

Expanded text:
 sanctum. Quomodo ergo hoc accipiendum est? Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex,ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem op
Abbreviated transcription (Latin):
mutabiles neq simplices ꝓprie di¬
cuntur sube̾. deus autem si subsis¬
tit. ut sub̾a ꝓprie dici possit. in ẽ ĩ
eo auquid tanquam in subiecto.
et non est simplex. Nephas est ã
dicere ut subsistat deus. et subsit
bonitati sue. atq illa bonitas ñ
substantia sit. uel pocius ẽẽntia.
neq ip̃e deus sit bonitas sua. sed
in illo sit: tanquam in subiecto.
uñ manifestum est d̾m abusiue
sub̾am uocari. ut nomine usitatõ

Expanded text:
mutabiles neque simplices proprie dimutabiles neque simplices proprie dicuntur substantiae, Deus autem si subsistit, ut substantia proprie dici possit, inest in eo aliquid tanquam in subjecto; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitat
Abbreviated transcription (Latin):
tatis nulla sit accidentium di cit᷑.¬
usitas. nulla penitus mutabłitas
s perfecta simplicitas. ostendit. a̾s.
deum quantum possumus sine qͣ¬
utate bonum. sine quantitate ma¬
gnum. sine indigentia creatorem.
sine situ presicentem. sine hĩtu oĩ¬
a continentem. sine loco ubiq tot̾
sine tempore sempit̾num. sine ul¬
la sui mutatc̃e mutabilia facien¬
tem. nicħq patientem. Quisquis
deum ita cegitat: ⁊ si ñdum pot̾ oĩo
inuenire quid sit. pie tam̃ caueat
quantum pot̾ aliquid de illo senti¬
re ꝙ ñ sit. Etre si subtiliter inten¬
das ex hiis atq predictis. aꝑitur
illa predicanienta artis dialetice.
dei nature minime conuenire. q̃
nullis subiecta est accidentib. O¬
tri. Sicut ab eo ꝙ est esse appellat᷑
ut deus dicatur subsistere. Hoc enĩ
de hiis reb recte intelligitur in qui¬
bus subiectis sunt ea que in aliqͦ
subiecto esse dicuntur. sicut in cor¬
pore color. aut forma. Corpus enĩ
subsistit. ⁊ ideo sub̾a est. Res ergo

Expanded text:
tatis nulla sit accidentium diversitas nullaque penitus mutabilitas, sed perfecta simplicitas; ostendit beatusDeum, quantum possumus, sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia Creatorem, sine situ praesidentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, etsi nondum potest omnino invenire quid sit; pie tamen caveri quantum potest, aliquid de illo sentire quod non sit. Ecce si subtiliter intendas, ex his atque praedictis aperitur illa praedicamenta artis dialecticae Dei naturae minime convenire, quae nullis subjecta est accidentibus. Ut 5: Sicut ab eo quod est esse appellaturut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ primus pulsus cogita ter
Illud de geñ afferendum ẽ. chã
enim peccauit irridens midi¬
tatem patris. et sentenciam ñ
ip̃e s filius eius chanaan acce¬
pit. Maledictus chanaan suus
erit frm̃ suorum. Q̾ enim u¬
sticia est ut pat̾ peccauĩt ⁊ filius
punitus sit. S in misti̾o illud

Expanded text:
od primus pulsus cogitationiillud de Genes., c. 9, afferendum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in mysterio illud
Abbreviated transcription (Latin):
Cum enim dicit ad ymaginem:
ostendit unam naturam esse ad
cuiꝰ ymaginem nomo fieret. Cum
uͦ dicit nostram: ostendit eũd̾ dm̃.
ñ unam. s płes ẽẽ personas. hyla
rius qͦ in li .iii. de tͥ. dic̾ hus u̾bis
sig̾cari ꝙ intͥnitate nec cliu̾sitas
ẽ: nec singłaritas. uel solitudo. sed
siłitudo. ⁊ płalitas. siue distinctio.
Ait enim sic. qui dixit. faciamus
hoĩem ad ymaginẽ ⁊ siłitudinem
nrãm inuicẽ ẽẽ sui siłes. in eo qd̾
dic̾ ymaginiẽ ⁊ siłitudinẽ nr̃ãm o¬

Expanded text:
Cum dicit »ad imaginem«, ostendit unam naturam esse, ad cuius imaginem homo fieret; cum vero dicit »nostram«, ostendit eundem deum non unam, sed plures esse personas ’. Ha in lib. 3 de Trin., dicit his verbis significari quod in Trinitate nec diversitas est, nec singularitas vel solitudo; sed similitudo, et pluralitas sive distinctio; ait enim sic: Qui dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, invicem esse sui similes, in eo quod dicit imagine
Abbreviated transcription (Latin):
monstratur: nͥ sapĩa loquitur. do¬
minꝰ possedit me in iitio uiaꝵ
pio. Ab et̾no ordinata sum. añꝙͣ
t̾ra fieret. necdũ erant abyssi. ⁊ e¬
go iam concepta eram: nec dum
fontes. necdum montes. aut col¬
colles. et ego ꝑturiebar. Adhuc t̾¬
ram ñ fec̾at. ⁊ cardines orb̾ terre.¬
Qñ p̃ꝑalut celos aderam. qñ appẽ¬
debat fundam̃ta t̾re cum eo eram
tuncta componens. ⁊ delectabar
ꝑ singulos dies ludens coram eo.
Ecce aptũ de et̾na genit᷑a testiõm
quo ip̃a sapĩa ꝑhibet se añ mũdũ
alibi ait. Egoͣ ex ore altissimi pro¬
dii primogenita añ omnẽ cͤat᷑am

Expanded text:
ita loquitur. Dominus possedit me ab initio viarum pio, ab aeterno ordinata sum; antequam terra fieret, necdum erant abyssi, et ego jam concepta eram: necdum fontes, necdum montes aut colles, et ego parturiebar; adhuc terram non fecerat, et cardines orbis terreram; quando appendebat fundamenta terrae, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum e. Ipsa etiam alibi ait : Ego ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam.
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. ⁊ si q̃sierunt nom̃ ieum. uade
⁊ dic eir. Q̾ est misit me ad uos. di¬
cens enĩ ego sum. ñ nos sumꝰ. ⁊ qͥ ẽ
ñ qui sumus: aꝑtissime declara¬
uit unũ solum d̾m ẽẽ. In cantico.
nesi dicens. faciamus hoĩem ad
ymaginẽ ⁊ similitudiẽ nrãm
dicent cnĩ faciamus ⁊ nrãm: pła¬

Expanded text:
sum, et si quaesierint nomen meum, vade et dic eis: Qui est, misit me ad vos. Dicens enim: Ego sum, non, Nos sumus; et qui est, non qui sumus, apertissime declaravit unum solum Deum esse. In cantico c. 1, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Dicens enim, faciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ .s. de ħ aũ inseqñti plenius age̾.
tas uel diffẽntia ostencetur. Ad id
unc uõ ꝙ ceꝑat redit. ut ali¬
redeamus. ⁊ ad ostendendã ponat.
pͣꝵ płalitatem. atꝙ eẽntie diuine
camus. Moyses dicit. In pͥntipio

Expanded text:
sanctus. De hoc autem in sequenti plenius ageturtas vel differentia ostendetur. 6. Ad idem quod coeperat redit, ut aliredeamus; et ad ostendendum personarum pluralitatem atque essentiae divinae camus. Moyses dicit: In principio
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturaꝵ utrũ se fideses ita heat:
demonstrand̃ ẽ. dem̃ adũsus gar¬
rulos rõcinatores elatiores quam
capatiores. rõnib catholicis et si¬
militudinib congrius ad defen¬
sionem ⁊ assertionem fidei utend̾
ẽ. ut coꝵ inquisitõib sat̾faciẽtes
mansuetos plenius instruamus.
⁊ illi si neqͥuint in ueĩre ꝙ q̃runt :¬
de sius mentib pocius qm̃ de ipsa
ergo in medium de trinita
gis exordia occrant. u̾ moyses ait.
audi iscł. dominꝰ d̾s tuus. d̾s unꝰ ẽ.
Itm̃ ego sum dñs d̃s tuus qͥ te edu¬
xi de t̾ra egypti. Non erunt t̾ dii
alii pret̾ me. Etce hic sig̾cauit uni¬

Expanded text:
Scripturarum, utrum fides ita se habeat demonstrandum est. Deinde adversus garrulos ratiocinatores, elatiores magis quam capaicores, rationibus catholicis et similitudinibus congruis ad defensionem et assertionem fidei utendum est; ut eorum inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, et illi si nequiverint invenire quod suis mentibus potius quam de ipsa ergo in medium Veteris ac gis exordia occurrant, unde Moyses ait: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Item: Ego sum Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Aegypti, non erunt tibi Dii alii praeter me . Ecce sic significavit uni
Abbreviated transcription (Latin):
solitudo solitarii recipit faciamus.
stram. ut solitarium eũd̾ ꝙ ñ pati¬
t᷑ ita n diu̾sum a se auenumq ⁊
sig̃cat. solitario ꝯuenit: faciam.
⁊ meam. ñ solitario uõ ꝯuenit di¬
cere. faciamus ⁊ nr̃am. ut̾q smo
ut ñ solitarium tm̃: ita neq dif¬
Nobis qͦ nec solitarius. nec diu̾¬
sus est confitendꝰ. Ita gͦ deus ad
ocẽm sibi cum deo ymaginem eã¬
dem ꝙ similitudinẽ hominẽ re¬
ꝑitur oꝑari. ut nec sig̾catio effici¬
entis admittat intlłiam solitudi¬
nis. nec oꝑatio constituta ad eã¬
dem ymaginẽ uł siłitudinẽ pati¬
atur diu̾sitatem diuinitatis.
pͣr. uoluit intelligi nomine ꝯsor
tii. atq sig̾cauit nomine ꝯsortii
ł płalitatis. nõ poni aliquid. s re
negatur. cũ dm̃s płes eẽ ꝑsonas:
lens istasubtilit̾ ⁊ sane intlłigi.ait.
professio consortii substulit intelli¬
gentiam singłaris. ñ dic̾ posuit aͥd.
ita ⁊̃ cum dm̃s tres ꝑͣs. singłaritatẽ¬

Expanded text:
solitudo solitarii recipit faciamus; stram, ut solitarium eumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et nostram; uterque sermo ut non solitarium tantum, ita neque difNobis quoque nec solitarius nec diversus est confitendus; ita ergo Deus ad communem sibi cum Deo imaginem, eamdemque similitudinem reperitur operari, ut nec significatio efficientis admittat intelligentiam solitudinis, nec operatio constituta ad eamdem imaginem vel similitudinem patiatur diversitatem divinitatis. ptii, atque significavit nomine consortii vel pluralitatis non poni aliquid, sed renegatur; cum dicimus plures esse personas, lens ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit aliquid. Ita etiam cum dicimus tres
Abbreviated transcription (Latin):
tante młtitudinis qnͣta exauditur
in orc̃e dñica. ⁊ hoc reuera grande ẽ:
inunicũ. Ita ⁊ tum dic̃ impłi u̾ba il¬
lius spõsionis ab homĩe qui ñ ita ꝑ¬
fecit ut diligat inmucũ: de dilcõe per¬
fr̃a accipiendũ ẽ.

Expanded text:
tantae multitudinis, quanta exauditur in oratione Dominica, et hoc revera grande est inimicum. Ita et cum dicit impleri verba illius sponsionis ab homine qui non ita profecit ut diligat inimicum, de dilectione perfecta accipiendum e
Abbreviated transcription (Latin):
ibi diugere ꝙ ẽẽ. at supra dcm̃ est.
atq auctoritate sancitum a̾si. ꝙ¬
in trinitate tria sunt. unus dili
gens eum qui de illo est. ⁊ unuic
diligens eum de quo est. ⁊ ip̃a di¬

Expanded text:
ibi diligere quod esse. At supra dictum est, atque auctoritate Aug. sancitum, quod in Trinitate tria sunt, unus digens eum, qui de illo est, et unus diligens eum de quo est et ipsa di
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ cõnstiterit ꝙ nob̃ legati ior¬
danis pencipis retulerũt. s. ꝙ
⁊ canonũ auct̃as talia sponsali¬
a ñ aꝓpbat. neignorantib leges
⁊ canones nimis durũ iudeat᷑.
ita sũam temꝑamus. ut si prin¬
ceps cum assensu filie id ꝙ ĩcep¬
tum ẽ ꝑficere uolũĩt: ꝯccdamus.
Sin aũ legatus nr̃ utrasq ꝑtes a¬
naldi ꝙ ampliꝰ impediat: ab ip̃o
nũ ac legum scͥpta sequentes. deĩ¬
ceps ñ ꝓhibemus qͥn alu uiro si
neos. ñ int̾ renitentes. ⁊ inuitos.

Expanded text:
esse constiterit, quod nobis legati Jordanis principis retulerunt, sciliet canonum auctoritas talia sponsalia non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum videatur, ita sententiam temperamus, ut si princeps cum assensu filiae id quod coeptum est perficere voluerit, concedamus. Sin autem, legatus noster utrasque partes analdi amplius quod impediat, ab ipso num ac legum scita sequentes, deinceps non prohibemus quin alii viro, si neos, non inter renitentes et invitos.
Abbreviated transcription (Latin):
młtos ⁊̃ ñ mundos multa scire uera.
de hac gͥ re sũma ⁊ excellentissima
cum modestia ⁊ timore agend̾ est.
cubi erratur. nec laboriosius aliꝙͥ
q̃ritur. nec fructuosius aliquid in¬
nitatis luce dñr: studeat mutari.
atq seruare. Q uenabił doctor. ãs
in .li.iͦ. de tͥ. de s̾e ip̃o ait. Non pige¬
bit me inquit sicubi hesito. q̃rere.
nec pudebit sicubi erro: discere.
Quis quis gͦ ħ audit ułꝰ legit. uͥ pa¬
rit̾ c̾tus ẽ: pergat mecũ. uͥ ꝑit̾ hesi¬
tat q̃rat metũ. uͥ errorẽ suũ cognosc̃.
redeat ad me. u̾ ncũ reuocet me.i¬
ta ingrediamur simł caritatis ui
am tendentes ad eum de quo dem̃
est. Querite faciem eiꝰ semper.
tores ut in eod̃ libro. ãs. a. ntate.
it. qui de t̾nitate que d̾s est scͥpse¬
runt. boc intenderunt ẜ scͥpturas
sint d̾s. ãs. in li. retractatõnũ pri
mo. uͥ dixi de patre ⁊ filio qui gig¬
fuit unum sũt sic̃ aꝑte ip̃a uĩtas
loquit᷑ dicens. ego ⁊ pat̾ unum su¬

Expanded text:
m non mundos multa scire vera. De hac re ergo summa et excellentissima, cum modestia cubi erratur, nec laboriosius aliquid queritur, nec fructuosius aliquid innitatis dicuntur, studeat imitari atque servare quod venerabilis doctor August. in 2 lib. de Trin. de seipso ait: Non pigebit me, inquit, sicubi haesito quaerere; nec pudebit, sicubi erro, discere. Quisquis ergo audit hoc vel legit, ubi pariter certus est, pergat mecum: ubi pariter haesitat, quaerat mecum; ubi errorem suum cognoscit, redeat ad me; ubi meum, revocet me. Ita ingam tendentes ad eum, de quo dictum est: Quaerite faciem ejus semper tores, ut in eodem libro beatus Augustinus ait, qui de Trinitate, quae Deus est, scripserunt, hoc intenderunt secundum Scripturas sint s ubi dixi de Patre et Filio, Qui gigfuit, unum sunt, sicut aperte ipsa Veritas loquitur, dicens: Ego et Pater unum su
Abbreviated transcription (Latin):
eo. S qr illud addidit in dño. se
finem posuisse. eod̾q frui si g̃caũ.
in deo frueris. deo pocius qͣm hõie
scͥptura dicit. q̃ eiꝰ dilcõm erga nos
cedit ita. Si fruit᷑ eget bono nr̃o
ꝙ nemo sanus dixit. Ait enĩ ꝓph̾a.
bonoꝵ meoꝵ ñ indiges. Omne e¬
nĩ bonum nrm uel ip̃e ẽ. uł ab ip̃o
est. Nõ gͦ fruit᷑ nob̃. s utitur. Si e¬
nĩ nec fruitur nec utitur. ñ in ue¬
nio quomͦ diligat nos. Neq tam̃
sic utitur nob̃. ut nos aliis rebus.
Nos enim res quib utimur. ad id
referunus. ut dei bonitate ꝑ fruam᷑.
d̾s uero ad suam bonitatẽ usũ nr̃m
illiꝰ bonitatẽ. Ille nr̃i miseret᷑. ut
ut illo fruamur. Cum enĩ nos ali¬
tuiꝰ mise̾mur ⁊ alicui ꝯsulimus ad
es quid̃ facimꝰ utilitatẽ. eamq in¬
tuem᷑. S ⁊ nr̃a fit conseq̃ns cum

Expanded text:
eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui significavit. in Deo frueris, Deo potius quam hominScriptura dicit, quae ejus dilectionem erga nos cedit ita: Si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Ait enim Propheta: Bonorum meorum non eges. Omne enim bonum nostrum vel ipse est, vel ab ipso est; non ergo fruitur nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamen sic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum illius bonitatem. Ille nostri miseretur, ut ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur . Sed nostra fit consequens, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ in illa tͥnitate .i. summo ⁊ incõ¬
mutabili bono. Utend̾ ẽ gͦ uirtu¬
tib. ⁊ ꝑ eas fruend̾ summo bono.
ita ⁊ de uoluntate bona ddicimus.
luntas est ꝑ quam fruim᷑. ita ⁊
ꝑ uirtutes fruimur. ñ cis nͥ for¬
te aliqua uirtus sit deus. ut cari¬
tas. de qua post tractabitur.
tractammus. ħ summa est. ꝙ alie
sunt quib fruendum. alie quib
utendum. alie que fruunt᷑ ⁊ utũ¬
tur. ⁊ int̾ eas quib utendum est¬
ctiam quedam sunt ꝑ quas frui¬
mur. ut uirtutes ⁊ potentie anmi
q̃ sunt naͣlia bona. de quib om̃ib
añꝙͣ designis tractemus agend̾
est. ac primũ de reb quib fruend̾¬

Expanded text:
nisi in illa Trinitate, id est summo et incommutabili bono. Utendum est ergo virtutibus, et per eas fruendum summo bono; ita et de voluntate bona dicimus, luntas est per quam fruimur; ita et per virtutes fruimur, non eis, nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas; de qua post tractabitur, tractavimus, haec summa est: Quod aliae sunt quibus fruendum est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntur, et inter eas quibus utendum estetiam quaedam sunt per quas fruimur, ut virtutes et potentiae animi, quae sunt naturalia bona. De quibus omnibus antequam de signis tractemus, agendum est: ac primum de rebus quibus fruend
Abbreviated transcription (Latin):
sincera ⁊ sc̃a delectatõe.⁊ in eis pari¬
unt gaudium sp̃uale. umptam̃
ñ est hic consistend̾. s ultͣ gradiẽd̾.
Nõ hh̾eat ailcõis g̾ssus. neq ħ sit
dilcõnis t̾minis. s refatur hoc ad¬

Expanded text:
sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc
Abbreviated transcription (Latin):
um. ⁊ non quoꝵ dam cognoscen¬
tium deum. Illi enim ad templũ
dei ñ ꝑtinent. qui cognoscentes de¬
um nõ sicut deuni głificant. Ad tẽ¬
plum dei ꝑtinent ꝑnuli scĩficati sa
Ig̃ qm̃ potuer̃t illi nosse nͨ hr̃e. isti po¬

Expanded text:
um, et non quorumdam cognoscentium Deum. Illi enim ad templum Dei non pertinent, qui cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificant. Ad templum Dei pertinent parvuli sanctificati sacErgo quem potuerunt illi nosse nec habere, isti po
Abbreviated transcription (Latin):
stultissime nequit spm̃ sc̃m non
hr̃e iocum in nr̃o corpore ꝙ totum
angustiis alicubi impediri tͥnita¬
tem. ut pr̃ ⁊ filius ⁊ sp̃t̃ sanctus.
nisi inseꝑabłitatẽ tͥnitatis penitꝰ
ignoret. ꝙ in aliquo possit hĩtare

Expanded text:
stultissime nequit Spiritum sanctum non habere locum in nostro corpore, quod totum angustis alicubi impediri Trinitatem, ut Pater et Filius et Spiritus sanctus nisi inseparabilitatem Trinitatis penitus ignoret, quod in aliquo possit habitare
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o ultua necessitas cogat. Cuiꝰ¬
tũꝙ penitentis publicum tͥmen
est. ꝙ uniu̾sam ꝯmouĩt urbem.
ante absidam .i. introitum eccłie
manus ei imponat᷑. It̃ aureliꝰ ep̃c
⁊ recontiltari diuinis altarib peti
cepto reconciliare. Inconsulto u̾o¬

Expanded text:
el ultima necessitas cogat. Cujuscumque poenitentis publicum crimen est, quod universam commoverit urbem, ante absidam, scilicet, introitum ecclesiae manus ei imponatur. Item Aurelius se reconciliare divinis altaribus petiecepto reconciliare, quam
Abbreviated transcription (Latin):
mnui uidet᷑ ꝙ diuina su suit ac¬
sub̾a filium genuit. et ꝙ cꝑien
filius sit genitus de sub̾a patͥs. d
ab aliis audire quam tradere. uͭ
loquar. ex ħ sensu dicta possũt
accipi. Natura ooet̾na de deo ẽ.¬
.i. filius ccet̾nus patri: de deo patre
est. ita ꝙ est eadem cum eo natura
uel eiusdem nature. Quem sensũ
confirmat. as̃. ibidem subiciens. ⁊
ꝙ dix̾at quasi explanans. dicto e¬
num natura coet̾na de deo est. ad¬
didit. Nõ ẽ aluid filius. quam
lectum ex predictis ũbis fore hñd
aꝑit in eodem .li. contͣ maximiañ
dicens. Trinitas ħ: unius eius¬

Expanded text:
nui videtur quod divina substantia Filium genuerit, et quod Filius sit genitus de substantia Patrab aliis audire, quam ipse tradere. Ut loquar, ex hoc sensu dicta possunt accipi: Natura coaeterna de Deo esst, Filius coaeternus Patri de Patre est, itaque est eadem cum eo natura, vel ejusdem naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius quam lectum ex praedictis verbis fore habendum aperit in eodem libro contra Maximinum dicens: Trinitas haec unius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ indissolubies ⁊ immortales
crant: cominune omnib ⁊ eqͣle
crat. In subtilitate uero essen¬
tie. et intelligentia sapitutie. ex
libertate uoluntatis differentes
erant. has discretiones intelligi¬
biles inuisibilium naturarum
ille solus comprebendere potuit
⁊ ponderare: potuit. qui cuncta
fecit in pondere. numero ⁊ men¬
sura. An tom uł mali iustił m¬

Expanded text:
 indissolubiles, et immortales erant, commune omnibus et aequale erat. In subtilitate vero essentiae, et intelligentia sapientiae, et libertate voluntatis differentes erant. Has distinctiones intelligibiles invisibilium naturarum ille solus comprehendere potuit et ponderare, qui cuncta fecit in pondere, numero, et mensura. 4. An boni vel mali
Abbreviated transcription (Latin):
s de et̃nis. Non eñt̃ rͣ scit deus
ista temporalia ut se nesciat. s
ip̃e solus seip̃m ꝑfecte nouit. cuiꝰ
scĩe comꝑatione omnis creature

Expanded text:
 de aeternis. Non enim ita scit Deus ista temporalia, ut se ipsum nesciat, sed ipse solus seipsum perfecte novit; cujus scientiae comparatione omnis creatur
Abbreviated transcription (Latin):
scĩa. p̃scĩa. ꝓuidentia dispõne. pre¬
destinatione uoluntate. et potentia
Sciendum est igitur ꝙ sapĩa uel
scĩa dei cum sit una ⁊ simplex. tam̃
fectus plura ac diu̾sa sortitur noĩa
et ꝓuidentia. Et est p̃scĩa siue ꝓ¬
uidentia de futuris tantum. sed de
o uero de faciendis. p̃destinatio de
et nũc libant᷑. ⁊ in futuro corona¬
bunt᷑. predestinauit entin deus
ab et̾no homines ad bona eligẽ¬
do. et predestinauit eis bona p̃pan¬
do. Ꝙ homines predestinau̾it. a¬
płs ostendit dicens. predestinau̾¬

Expanded text:
ia, providentia, dispositione, praedestinatione, voluntate et potentia. Sciendum est ergo quod sapientia vel scientia Dei, cum sit una et simplex, tamen fectus, plura ac diversa sortitur nomina. vel providentia. Et est scientia sive providentia non de futuris tantum, sed de o vero, de faciendis; praedestinatio, deet hic liberantur, et in futuro coronabuntur. Praedestinavit enim Deus ab aeterno homines, ad bona eligendo; et praedestinavit, eis bona praeparando. Quod homines praedestinavit, Apostolus ostendit dicens, R
Abbreviated transcription (Latin):
ñ suit. dehiꝰ accipiend̾ dñt. Nam
postqͣm p̃cisi fueruit. ⁊ dampnati
trandi eis decͣctum asser̃t. ut de¬
gͣdatis. uł exꝯũicaris. Alii u̾o
dñt sacͣmenta ab ħetitis ⁊̃ p̃cisis
secrandi ñ ꝑdiderunt. Et qui sicab
ħ̾etitis ordinãt᷑. cũ redeunt. it̾m or¬
dinãdi ũ sunt. Que uͦ abheticis a¬
lit̾ ꝙͣ in eccͣ fiunt. falsa sũt ⁊ ma¬
nia. et qui atalib ordinari udẽ

Expanded text:
smodi accipiendum dicunt. Nam postquam praecisi fuerint et damnati crandi eis detractum asserunt, ut degradatis, vel excommunicatis. Alii vero dicunt sacramenta ab haereticis et praecisis secrandi non perdiderunt, et qui sic ab haereticis ordinantur, cum redeunt, iterum ordinandi non sunt. Quae vero ab haereticis aliter quam in Ecclesia fiunt, falsa sunt et inania; et qui a talibus ordinari vide
Abbreviated transcription (Latin):
pii. s illi corrigendi sunt ⁊ pumẽdi.
O dicitis ut qͥ ordĩatus ẽ it̾mi ordĩe¬
t᷑. ualde ridicłosum ẽ. ut cuĩ bapnza¬
tus semel. it̾ baptizari ñ d. ita qͥ
cõsecͣtus ẽ semł. in eod̾ ordĩe ñ ualet
it̾m consecͣri. Hiisaliisq auͣctibus

Expanded text:
pii; sed illi corrigendi sunt et puniendi, Quod dicitis ut qui ordinatus est iterum ordinetur, valde ridiculosum est: ut enim baptizatus semel, iterum baptizari non debet, ita qui consecratus est semel, in eodem ordine non valet iterum consecrari. His aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Dicunt enĩ he̾ticos acceptam
sac̾cotali. ł epãli unctõe ab ecc̃a¬
⁊̃ recedentes bap̃i quid̃ dandi ius
retin̾e. sed ñ hr̃e facultatem tͥbuẽ¬
di sacros ordines. uł consetrandi
sacros ordines. facultatẽ tñ bapti
fidei uitate ac doctrine unitate di¬
uisi sunt. Qui licet tales sint: E
tũ ordinandi ⁊ consecͣndi hñt. ⁊ qͥ
ab eis ordinant᷑. añ mauifestam
p̃cisionem. ⁊ si cum ets aꝑte exie

Expanded text:
icunt enim haereticos accepta sacerdotali vel episcopali unctione ab Ecclesia recedentes, Baptismi quidem dandi jus retinere, sed non habere facultatem tribuendi sacros Ordines, consecrandi sacros Ordines; facultatem tamen baptfidei veritate ac doctrinae unitate divisi sunt; qui licet tales sint, jus tamen ordinandi et consecrandi habent. Et qui ab eis ordinantur ante manifestam praecisionem, eti
Abbreviated transcription (Latin):
cedit ab ccͣc iꝰ dãdi ꝙ accep̃. amittit ml¬
tis mod̾ apparet manit̾ dici pͥmo
qr ulła ostend̾r cã. cur ille qut illud
bap̃a amitt̾e ñ p̃t. uis dandi possit
baptizat᷑. ⁊ illud cũ ordinat᷑. Iõ ñ
licet in catholica ecc̃a utr̃q iterari

Expanded text:
esia, jus dandi quod accepit amittit, multis modis apparet inaniter dici: primo, quia nulla ostenditur causa cur ille qui illud Baptisma amittere non potest, jus dandi possit baptizatur, et illud cum ordinatur. Ideo non licet in catholica Ecclesia utrumque iterari.
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a sunt. et cũ ip̃i expedire udet᷑
ecc̃e. ut p̃positi coꝵ ueniẽtes ad ca¬
tholicam sccietatem. honores sitos
ibi ñ ãministrẽt. ñ eis tñ ip̃a ordĩa¬
tõnis sacram̃ta detrahũt᷑. s sr̃ eos
sic in ordĩatione uis dandi ẽ. utr̃q
quidẽ ad ꝑnitiem sitam. S alid̃ ẽ¬

Expanded text:
 sunt. Et cum ipsi expedire videtur Ecclesiae, ut praepositi eorum venientes ad catholicam societatem, honores suos ibi non administrent, non eis tamen ipsa Ordinationis sacramenta detrahuntur, sed super eos sic in Ordinatione jus dandi est: utrumque quidem ad perniciem suam. Sed aliud e
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ enim tenebre aliquid sunt
s illa lucis ab sentia. sic̃ silenti¬
um ñ ẽ aliqua res. s uͥ sonus ñ
est silentium dr. Et nuditas
ñ aliqua res est. s in corꝑe ubi
tegum̃tum ñ est. nuditas dr̃.¬

Expanded text:
iquid sunt, sed ipsa lucis absentia. Sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas d
Abbreviated transcription (Latin):
ne distinctionis nominũ inter
alia que supra diligent̾ exeniti su¬
mus. q̃dã diximus translatiue
ac ꝑ similitudinẽ de deo dici. ut
specłm splendor. carait᷑ figura. ⁊ hiꝰ¬
de quib pio lcõri breuiter trado ꝙ
sentio. ut .s. rõne similitudinis ꝯ¬
siderata ex causis dicendi dcorum
intlłuiam assumat. s catholicam.
De sacramento unitatis atq tri¬
nitatis sumine et in effabilis ml¬
ta iam diximus. Nicha tñ eiꝰ in¬
effabilitate dignum tradidisse ꝑ¬
fitemur. s pocius ex nob̾ mirifica¬
tam eius scĩam nec potuisse nos
ad illam. De qi

Expanded text:
ne distinctionis nominum, inter alia quae supra diligenter executi sumus, quaedam diximus translative et per similitudinem de Deo dici; ut speculum, splendor, character, figura, et hde quibus pio lectori breviter trado quod sentio, ut si ratione similitudinis considerata ex causis dicendi dictorum intelligentiam assumat, sed catholicam.De sacramento unitatis atque Trinitatis summae et ineffabilis multa jam diximus. Nihil tamen ejus ineffabilitate dignum tradidisse profitemur, sed potius ex nobis mirificatam ejus scientiam, nec potuisse nos ad illam. DI
Abbreviated transcription (Latin):
mul ambe eẽ ñ possunt. nͥ utua radici¬
tꝰ euulsa fui̾t: alia plantari ñ pt̾. S ñ
ñ cõtendit euelłe.¬
quõ fides. spes

Expanded text:
mul ambae esse non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia plantari non potest. Snon contendit evelleQuare fides et spes
Abbreviated transcription (Latin):
tales tupiditates. ⁊ ut amitri sñ aĩ
dolore ñ possint. Hec gͦ edificat qui
cogitat q̃ mundi sunt: quõ place¬
at mundo. qui tͥca diuitias suas qͦdã¬
minido. s tm̃ deo. qui ⁊ siutĩaliter
aliq̃n peccant. feruore caritatis i¬
ta assumit᷑ in eis pctm̃. sic̃ guttaaq̃
in camino ignis. ⁊ ĩo ñ qͣm secuimm
portant cremabilia. łec aũ infĩor

Expanded text:
es cupiditates, ut amitti sine animi dolore non possint. Haec ergo aedificat is qui cogitat quae mundi sunt, quomodo placeat mundo; qui circa divitias suas quodamundo, sed tantum Deo; qui etsi venialiter aliquando peccant, fervore charitatis ita absumitur in eis peccatum, sicut gutta aquae in camino ignis; et ideo nunquam secum por
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃õ. ulł trib sig̾cantur. q̃ in m̃tes
ꝑfcõrum non cadiuit. ⁊ si aua ue¬
nialia admittant. In cordib uo̾
minoꝵ int̾dum durant usq infi¬
nẽ. qui cũ talib edificiis transeũt
s dissoluentur i igne. ip̃i uͦ mĩto
fundamẽti salui erunt. Grauissi¬
mã tũ penam sentient. ex quo ap¬
paret quantam hic mĩam exhib
cum ꝑ eodem pcc̃o multo gͣuiꝰ ibi
puniat qͣm hic.¬

Expanded text:
o, illis tribus significantur; quae in mentes perfectorum non cadunt, etsi alia venialia admittant. In cordibus vero minorum interdum durant usque in finem, qui cum talibus aedificiis transeunt, sed dissolvuntur in igne. Ipsi vero merito fundamenti salvi erunt, gravissimam tamen poenam sentient. Ex quo apparet quantam hic misericordiamcum pro eodem peccato multo gravius ibi puniat, quam hic.
Abbreviated transcription (Latin):
nud ꝙ desit hõ. Tale enĩ pcc̃m sepe ĩ
hat uita ñ relinquit᷑ ab homine. ⁊
tũ ue penitens est. ⁊ si ñ ce om̃ibus
uenialib peniteat. Pot enim quis
de om̃i mortau ⁊ de om̃i ueniali pe¬
nitere. excepto uno uł płib ueĩ¬
alib quidem: Sicut ht̃ quis cari¬
tatem: ⁊ unum uł pła uenialia. ꝙ

Expanded text:
m saepe in hac vita non relinquitur ab homine; et tamen vere poenitens est, etsi non de omnibus venialibus poeniteat. Potest enim quis de omni mortali, et de omni veniali poenitere, excepto uno vel pluribus, venialibus quidem; sicut habet quis charitatem, et unum vel plura venialia;
Abbreviated transcription (Latin):
ficant: qui ⁊ si aliena ñ rapiunt
reb tñ infirmitatib ꝯcessis. Aliq̃
di modos diutius. ut lignũ. it
minus ut fenum. uł mĩmum
ut stipula ignem sustinebunt.
sunt. Nlon solum de illo et̾noͬ. qui
crutiaturꝰ ẽ impios met̾num. s ⁊̃¬

Expanded text:
ficant, qui etsi aliena non rapiunt, rebus tamen infirmitati concessis aliqua haec modos, diutius ut lignum, vel minus ut fenum, vel mut stipula, ignem sustinebunt. sunt: non solum de illo aeterno qui cruciaturus est impios in aeternum, s
Abbreviated transcription (Latin):
neratio filii a patre. nec per genitꝰ¬
principium ħeat: nec fi est fuli¬
nem. quia et̾na est. ⁊ utrũ deu¬
beat dici filius semꝑ gignitur
uel semper genitus est. uel semꝑ
natus est. uel pocius. quia nec ce¬
pit nasci. nec desiit. cicamus ueriꝰ
semꝑ natus. non aũ possumus di
cere semꝑ nascitur ne ĩ ꝑfc̃us ẽt ui¬
deatur. at u̾o ut et̾nus designa¬
ri ualeat. ⁊ ꝑfectus. ⁊ semꝑ dicamꝰ
⁊ natus. quatimis ⁊ natus ad per¬
fectcẽm ꝑtincat. ⁊ semper ad eter¬
nitatem. quamuis ꝓ hoo ip̃m qd̾
ꝑfectum dicimus: multum ab illiꝰ
fectum. s balbutiendo ut᷑ possumꝰ:
excelsa dei resonamus. ⁊ dñs nr̃e
infirmitatis ũbis condescendens.

Expanded text:
neratio Filii a Patre nec principium habeat nec finem, quia aeterna est, utrum debeat dici: Filius semper gignitur, vel semper genitus est, vel semper natus est; vel potius quia nec coepit nasci, nec desiit, dicamus verius semper natus; non autem possumucere 'semper nascitur', ne imperfectus esse uideatur. At uero ut aeternus designari ualeat et perfectus, et 'semper' dicamus et 'natus', quatenus, et 'natus' ad perfectionem pertineat et 'semper' ad aeternitatem, quamuis hoc ipsum quod perfectum dicimus, multum ab illiusfectum, sed balbutiendo ut possimus, excelsa Dei resonemus. Et Dominus nostrae infirmitatis verbis condescendens:
Abbreviated transcription (Latin):
liber nisi a pcc̃o lib̾atus: ẽẽ iusticie
ceꝑit seruus. ⁊ ip̃ã est libertas ꝓpt̾
retti fc̃i leticiam: simul ⁊ pia scrut¬
tus pp̃ precepti obedientiam. Est
alia lib̾tas non uera male seruitu¬
ti aduncta. que est ad malum fa¬
ciendum: ubi rõ dissentit a uolũ¬
tate iudicans ñ cẽ faciendum ꝙ
uoluntas appetit. Ad bonum u̾o
faciendum: concordat ratõ uolũ¬
tati. ⁊ iõ ibi uera libertas est ⁊ pia.
De lib̾tate autem ad malum. et
seruitute maia: ait as. in ench̾.

Expanded text:
 justitiae coepit servus; et ipsa est vera libertas, propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus, propter praecepti obedientiam. Est alia libertas non vera, malae servituti adjuncta, quae est ad malum faciendum, ubi ratio dissentit a voluntate, judicans non esse faciendum quod voluntas appetit; ad bonum vero faciendum concordat ratio voluntati; et ideo ibi vera libertas est et pia. De libertate autem ad malum, et servitute mala, ait Aug. in Ench., c.
Abbreviated transcription (Latin):
de cͥminalib ulłatenus esse potest.
Est enun aliquis bonus caritatẽ
hñs. sed adhuc quodam cupidita¬
tis affcũ amant ħ scłaria. Talis
existens subita morte opprimitur.
In illo t̾reno affcũ mortuus ẽ. ⁊ tñ

Expanded text:
de criminalibus nullatenus esse potest. Est enim aliquis bonus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
na sunt duine uolunta oꝵ a¬
tis. que una ẽ ⁊ inꝯmutabi s
lis .s. dei uñplacitum. Ideoq di¬
ligenter distinguat lector uͥ de
uoluntate dei scriptã comme¬
morat. iuxta quem modum ac¬
cipi aporteat utrum .s. ꝓ bñ pla¬
cito dei an ꝓaliquo sig̾no eius.
Magna eni᷑m est adhibenda discͤ¬
tio in cognitionẽ diuine uolũ¬
tatis. quia ⁊ bñplacitum dei ẽ
uoluntas eius ⁊ signum bñpla¬
citi eius dr̃ uoluntas eus. Sed
bñplacitum eius et̾num est. Sig¬
num uo bñplaciti euus ñ ⁊ con¬
sonat rerum effectib bñplatit᷑
ip̃ius ⁊ ip̃i effectus rerum ab il¬
lo ñ discordant. fit enim omne
autem ita est de signis. quia pre¬
cepit deus multis ea que ñ faci¬
sulit que ñ impient. Illi sñie¬

Expanded text:
na sunt divinae voluntatis, quae una est et immutabilis, scilicet Dei beneplacitum. Ideoque diligenter distinguat lector ubi de voluntate Dei Scriptura commemorat, juxta quem modum accipi oporteat, utrum pro beneplacito Dei an pro aliquo signorum ejus. Magna enim est adhibenda discretio in cognitione divinae voluntatis, quia et beneplacitum Dei est voluntas ejus, et signum beneplaciti ejus dicitur voluntas ejus. Sed beneplacitum ejus aeternum est, signum vero beneplaciti ejus non, et consonat rerum effectibus beneplacitum ipsius, et ipsi effectus rerum ab illo non discordant. Fit enim omne ita autem est de signis, quia praecepit Deus multis ea quae non facisulit quae non implent. DISTI
Abbreviated transcription (Latin):
quit uolui congregare filios tu¬
tanquam dei uoluntas suꝑata sit
hominum uoluntate.⁊ infirmis¬
simis nolendo impedientib non
filios irłm uoluit ⁊ ñ fecit: hec
enum predcĩs płimum obuiare

Expanded text:
cut gallina congregat pullos sutanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus nonfilios Hierusalem voluit, et non fecit? Haec enim praedictis plurimum obviare
Abbreviated transcription (Latin):
nͥldͥ iudetur. Iusticia euĩ nimortat
est:. ⁊ mag̃ tunc ꝑficiet᷑ in nob̾. qnͣ
tẽ cessabit. Cum beate uiuemus:
qua nich̾ meluis ⁊ amabilius est.
⁊ iõ ĩmortalis est omĩo iusticia. Nec
milla bĩtudine ẽẽ desiuet. s talis ⁊̃
tantaerit. ut ꝑfrĩor ⁊ maior eẽ nõ¬
possit. fortassis ⁊ alie tres uirtutes.
prudentia sũ ullo iã ꝑicło erroris.
fortitudo: sñ molestia tołandorum
maloꝵ. Temꝑantia: sine repug¬
natione libidinũ ert̃ in illa felicita¬
te. ut prudentie ibi sit nlłm bonum
dõ p̃ponẽ. ł eqͣre. fortitudĩs ei firimis¬
sime cohere. tẽpantie millo defestu
noxio deectari. Ꝙuõ nunc agit. I¬

Expanded text:
idetur. Justitia enim immortalis est; et magis tunc perficietur in nobis quam esse cessabit, cum beate vivemus cqua nihil melius et amabilius est, t. Et ideo immortalis est omnino justitia, nec in illa beatitudine esse desinet; sed talis ac tanta erit, ut perfectior et major esse nopossit. Fortassis et aliae tres virtutes, prudentia sine jam ullo periculo erroris, fortitudo sine molestia tolerandorum malorum, temperantia sine repugnatione libidinum, erunt in illa felicitate. Ut prudentiae sit nullum bonum Deo praeponere vel aequare; fortitudinis, ei firmissime cohaerere; temperantiae, nullo defectu noxio delectari. Nunc aut
Abbreviated transcription (Latin):
plicitatis. atq sinceritatis sit nat᷑a
diuina: est tamen in ea ꝑsonarum
te dei. ait. Non ꝓpt̾ hoc naturam
summi boni simplicem dicimus
quia est p̃r in ea solus. aut filius
subsistentia ꝑsonarum. sicut sa¬
belliani putauerunt. S ĩo sim¬
latiue q̃ ꝑsona ad alt̾am d̾r. nec
ẽ ip̃a. slam utiq pr̃ ht̃ filium. ad
quem relatiue dicitur. nec tamẽ
est filius. ⁊ filius ht pr̃em. nec tñ
ip̃e est pr̃. In quo uero ad semet ip
sicut ad semet ipsum dr̃ uinuus ha¬
bendo uitam. ⁊ eadem uita ip̃e est̃.
Propt̾ hoc itaq natura ħ dicitur.
non enĩ hñ liquorem liquor est.
sapientia. Ecce quanta est idẽp
titas. quanta est unitas. inimy¬
tabilitas. simpucitas. puritas:
diuine subẽ. iuxta infirmitatis
nr̃e ualitudinẽ assignauimus.¬
ad distinctionem ꝑsonaꝵ¬

Expanded text:
plicitatis atque sanctitatis sit divina natura, est tamen in ea personarum te Dei ait: Non enim propter hoc naturam summi boni simplicem dicimus, quia est Pater in ea solus, aut Filius substantia personarum sicut Sabelliani putaverunt; sed ideo simaeque persona ad alteram dicitur, nec est ipsa. Nam utique Pater habet Filium, ad quem relative dicitur, nec tamen ipse est Filius; et Filius habet Patrem, nec tamen ipse est Pater. In quo vero ad semetipsud habet; sicut ad semetipsum dibendo uitam, et eadem uita ipse est. Propter hoc utique natura haec dicitur que enim uas habens liquorem liquor est sapititas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puritas divinae substantiae, juxta infirmitatis nostrae valetudinem assignavimus.DE DISTINCTIONE
Abbreviated transcription (Latin):
citas ac sinceritas tan non sit de¬
ta est. ꝙ ñ est in ea aliquid us. a
h̾etur. unde hyłr. in .uii.li. de tri.
ait. Non ex compositis deus qui
uita est subsistit. neq qui uirtus
est: ex infirmis continetur. nec
qui lux est. ex obscuris coaptatur.
nec qui sp̃c est: ex disparib forma¬
lis est. Totuni ꝙ in eo est: unũ ẽ.
Idem in .uiii.li. detri. Non hũa¬
no modo ex compositis deus est.
ut in eo aluid sit: ꝙ ab eo habet᷑.
⁊ aliud sit ip̃e qui hẽat. s totum

Expanded text:
citas ac sinceritas tanta est, quod non est in ea aliquid quod habetur; unde Hilar. in lib. 6 de Trin. ait: Non ex compositis Deus qui vita est, subsistit; neque qui virtus est, ex infirmis continetur: neque qui lux est, ex obscuris coaptatur: neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est; totum quod in eo est, unum est. Idem in lib. 8 de Trin.: Non humano modo ex compositis Deus est, ut in eo aliud sit quod ab eo habetur, et aliud sit ipse qui habeat; sed totum
Abbreviated transcription (Latin):
quomͦ est m̃tas. ubi regnat falsitas.
penitentium aliis ꝓdat. a licat ꝯfi¬
dos anteomĩa caueat. ne de hiis
qͥ ei ꝯfitent᷑ pcc̃a alicui recitet. ñ ꝓpĩ
⁊ om̃ib dieb utesue ignomimoꝰ¬

Expanded text:
quomodo est veritas ubi regnat falsitas? nfitentium aliis prodat; alidos ante omnia caveat, ne de his, qui ei confitentur peccata, alicui recitet, non propet omnibus diebus vitae suae ignomi
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Ex quo apparet illa di mo
qua supra egimus. Nam scõm
alt̾am ꝓcessionem dr̃ conatum:
uł datum. scdm uero alt̾am dici¬
trem ⁊ filium. scd̾m hoc u̾o ci¬

Expanded text:
tum. Ex quo apparet illa geminae qua supra egimus; nam secundum alteram processionem dicitur donatum vel datum, secundum alteram dicitrem et Filium; secundum vero q
Abbreviated transcription (Latin):
stra. s. boni affc̃s. eorumq pro¬
gressus. atqz bona opera. que de¬
us remunerat in nobis. ⁊ ħ ip̃a
sunt dei dona. uñ ab. ad sixtum
nichil aliud coronat quam mu¬
nera. sua. uñ uita eterna que in
fine adeo mĩtis precedentib redo¬
qr ⁊ eadem mĩta quib reddit᷑
ñ a nob̃ sunt: s in nobis fc̃a
sunt ꝑ grãm: Recte ⁊ ip̃a uita¬
grã nuncupatur. quia gratis.
datur. nec ideo gratis: quia nõ
mĩtis datur. S quia data sũt¬

Expanded text:
stra, scilicet, boni affectus eorumque progressus atque bona opera, quae Deus remunerat in nobis; et haec ipsa sunt Dei dona. Unde August. ad Sixtum  nostra, nihil aliud coronat quam munera sua. Unde vita aeterna quae in fine a Deo meritis praecedentibus redadem merita quibus redditur non a nobis sunt, sed in nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa, gratia nuncupatur, quia gratis datur: nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt
Abbreviated transcription (Latin):
u premissis
iam innotesc̾e
nobis aliquatenus por
qualiter grã preueniens
meretur augeri. ⁊ alia. ⁊ qͥd
ip̃a sit. an uirtus. an auud. et
si uirtꝰm sit actus uł ñ. osten¬
sum enim est supra ex parte:
ar. ẽẽ uirtutem: ita accipi pot̾ .i.
actum uirtutis. alioquin sibi
contradicere iuderetur. qui etiã
opus uirtutis supra dixit esse
bonum usum eorum: quibus
ñ bñ uti possumus. in quib po¬
suit lib̃m. ar. Si uero bonus u¬
sus liberi. ar. opus uͥtitis est:
iam uirtus non est. Cum ergo
bonum usum eius uirtutem eẽ
dixit: nomine uͥtutis ip̃ius usũ
sig̾cauit.

Expanded text:
 praemissis jam innotescere nobis aliquatenus potest qualiter gratia praeveniens meretur augeri, et alia; et quid ipsa sit, an virtus, an aliud; et si virtus, an sit actus vel non; ostensum enim est supra, ex parte arbitrii esse virtutem, ita accipi potest, id est, actum virtutis: alioquin sibi contradicere videretur, qui etiam opus virtutis supra dixit esse bonum usum eorum quibus non bene uti possumus, in quibus posuit liberum arbitrium. Si vero bonus usus liberi arbitrii opus virtutis est, jam virtus non est. Cum ergo bonum usum ejus virtutem esse dixit, nomine virtutis ipsius usum significavit.