comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hunc odorem senserunt. reuixerunt.
pagani. et mortui sunt uidei. Naga¬
nis erat odor iste ad uitam: udeis ad
mortem. Statim enim ut isti reges
de quibus loquitur euangłium per
stellam quam uiderunt in oriente na-¬
tiuitatem domini cognouerunt. ue-¬
nerunt cum mimeribus adorare illũ.
E mox herodes ut famam eius audĩ¬
uit. cum iudeis quesiuit ingenium
quomodo occideret illum. Tunc cep̃ił
illa cecitas esse in israhel: de qua dic̃il
apłs. Cecitas ex parte contigit in ifrł.
Tunc etiam cepit oriri illud lumen qͦd
cturus erãt de gentib ꝓmisit dicens.
Su̾ge illuminare ierusalem:
quia uenit lumen tuum. Hec ẽ
ierusalem quam dommiis iħc qͥ
pax uera et summa est edificat
de uiuis lapidibus que ad eius
uisionem tendit: in eius uisione ham
se futuram ceitissime credens. Ip¬
sa est sancta eccłia. ipsa unaqua¬
q congregatio sancta: ip̃a una¬
queq anima sancta. Non est hoc¬
luminare ierłm. Merito ei dicit᷑.

Expanded text:
hunc odorem senserunt, revixerunt hunc odorem senserunt, revixerunt pagani et mortui sunt Judaei. Paganis erat odor iste ad vitam, Judaeis ad mortem. Statim enim ut isti reges, de quibus loquitur Evangelium, per stellam quam viderant in Oriente, nativitatem Domini cognoverunt, venerunt cum muneribus adorare eum: et mox ut Herodes famam ejus audivit, cum Judaeis quaesivit ingenium, quomodo occideret illum. Tunc coepit illa caecitas esse in Israel, de qua dicit Apostolus: Caecitas ex parte contigit in Israel . Tunc etiam coepit oriri illud lumen, quocturus erat de gentibus, promisit, dicens: Surge, illuminare, Jerusalem, quia venit lumen tuum . Haec est Jerusalem, quam Dominus Jesus, qui pax vera et summa est, aedificat de vivis lapidibus: quae ad ejus visionem tendit, in ejus visione beatam se futuram certissime credens. Ipsa est sancta Ecclesia, ipsa unaquaeque congregatio sancta, ipsa unaquaeque anima sancta. luminare, Jerusalem. Merito ei dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
simpliciter loquebantur ut omes
possent intelligere : tam aꝑtis re-¬
bus probabant que dicebant ut
omnes possent uidere. Illos nos
imitari oportet ad utilitatem sim¬
Diximus uobis alia uice: quod
xp̃c in hunc mundum uenit pec-¬
catores saluos facere. Ip̃c autem
unctus dicitur Uirtus autem
notuit. Natus est xp̃c in iudea:
e statim odorem unctionis illius sẽ¬
serunt illi qui fuerunt in chaldea.
Et completum est in ipso domino
nro: quod postea apostolus de se et
sui similibus dixit. Bonus odor su¬
mus deo in omñi loco: aliis odor ui¬
de in uitam. aliis odor mortis in mor¬
tem. Hoc hodie factum est de ipso
xp̃o: a quo omnis odor bonus. Qͥd
enim significat odor bonus÷ nisi bo¬
nam famam: Et que fama melior
aut dulcior qmͣ quod qui paruulus ia¬
cebat in p̾sẽpio ÷ deus esset et dominꝰ
et totius mundi salus: Hanc famã
audierunt pagani: audierunt et iu¬
dei. Prius iuuebant iudei et mortui
erant pagani: s statim quando u̾tͥq

Expanded text:
simpliciter loquebantur, ut omnes simpliciter loquebantur, ut omnes possent intelligere, tam apertis rebus probabant quae dicebant, ut omnes possent videre. Illos nos imitari oportet; ad utilitatem simDiximus vobis alia vice quod Christus in hunc mundum venit peccatores salvos facere: Christus autem unctus dicitur; virtus autem notuit. Natus est Christus in Judaea, et statim odorem unctionis illius senserunt illi, qui fuerunt in Chaldaea: et completum est in ipso Domino nostro quod postea Apostolus de se et sui similibus dixit: Bonus odor sumus Deo in omni loco: aliis odor vita in vitam, aliis odor mortis in mortem . Hoc hodie factum est de ipso Christo: a quo omnis odor bonus. Quid enim significat bonus odor, nisi bonam famam? Et quae fama melior aut dulcior quam quod, qui parvulus jacebat in praesepio, Deus esset, et Dominus, et totius mundi salus? Hanc famam audierunt pagani, audierunt et Judaei. Prius vivebant Judaei, et mortui erant pagani: sed statim, quando utrique
Abbreviated transcription (Latin):
nte dies ali¬
quos intĩma¬
uimus uob̾
fr̾s exortum
in tenebris
lumenꝰ rectis
corde: exor¬
tum illum quem unxit deus pat̾ ole¬
Oexultationis ÷ p̾ consortib suis. S
non potuit sermo nr̃ exprimere dul¬
cedinem et uirtutem illius unctioĩs.
Talis est uũtus xp̃i. ut nulla lingua po¬
ssit eam plene exprimere: nullum cor
ita ut dignum̃ est cogitare. Sed quod
homo non potest uerbis: deus rebus
ostendit. Placuit benignitati eius ma¬
nifesta rerum exhibitione : hodie no¬
bis potentiam suam intimare. Mun-¬
di huius sapientes paruas admodũ
res scilicet regum uictorias. p̾lia for-¬
tium. uel certe syderum cursus. ip-¬
sum etiam mundi situm pul-¬
chris et ornatis sermonibus elocun.¬
tur. nr̃i autem piscatores magna et
mirabilia que cognouerunt de d̾o
paucis et simplicibus uerbiss te¬
stimonio magnarum rerum olten¬
dunt. Sciebant namq se ẽẽ de-¬
bitores non solum sapientibus sed
etiam insipientibus. non solum in¬
geniosis sed etiam idiotis et ideo

Expanded text:
nte dies aliquos intimavimus vobis, fratres, exortum in tenebris lumen rectis corde ; exortum illum, quem unxit Deus Pater oleo exsultationis, prae consortibus suis . Sed non potuit sermo noster exprimere dulcedinem et virtutem illius unctionis. Talis est virtus Christi, ut nulla lingua possit eam exprimere; nullum cor, ita ut dignum est, cogitare. Sed quod homo non potest verbis, Deus rebus ostendit. Placuit benignitati ejus manifesta rerum exhibitione hodie nobis potentiam suam intimare. Mundi hujus sapientes parvas admodum res, scilicet regum victorias, praelia fortium, vel certe siderum cursus, ipsum etiam mundi situm, pulchris et ornatis sermonibus eloquuntur; nostri autem piscatores magna et mirabilia, quae cognoverunt de Deo, paucis et simplicibus verbis, sed testimonio magnarum rerum ostenderunt. Sciebant namque se esse debitores, non solum sapientibus, sed etiam insipientibus; non solum ingeniosis, sed etiam idiotis: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
deo audierant. quando lumen scrip¬
tuiarum non nouerant. s modo mag¬
na confusio est iacere incarnalib de¬
siderus et in denebris iniquitatum:
quia iam uenit lumen uerum quod
entẽ in hunc mundum xp̃c tħc:
Non possumus ulteruis excusationẽ
habere de peccatis nr̃is quonam
manifeste nob̃ loquit᷑. xp̃c: qͥ aufert
peccata mundi. et iustificat unpios.
Qͥ sequit᷑ me non ambulat in tene¬
b̾s: s habebit lumen iite. Et que
ẽ uiaꝑ qũa ip̾e ambulat et que duẽ ad
ip̃m: Dicat ipse: dicat: Quult
uentre post me abneget semet ip̃m:
Et tollat crucem suam et seqͥtur me.
Demonstrat etiam apłs uiam que du¬
cit ad xp̃m: ꝑ multas inquiens tri¬
bulationes. oportet nos intioire in reg.¬
num di. Item dominus: ui euangłio.
Beati pauꝑes spiritu: qm̃ ipsorum
est regnum celorum Hec est uia ꝑ
quam ambulauit iħc: et ꝑ qũã ue

Expanded text:
Deo audierant, quando lumen ScripDeo audierant, quando lumen Scripturarum non noverant. Sed modo magna confusio est, jacere in carnalibus desideriis et in tenebris iniquitatum; quia jam venit lumen verum, quodentem in hunc mundum . Jesus Christus. Non possumus ulterius excusationem habere de peccatis nostris, quoniam manifeste nobis loquitur Christus, qui aufert peccata mundi, et justificat impios. Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae . Et quae est via, per quam ipse ambulat, et quae ducit ad ipsum? Dicat ipse, dicat: Qui vult venire post me, abneget semetipsum, et tollat crucem suam, et sequatur me . Demonstrat etiam Apostolus viam quae ducit ad Christum: Per multas, inquiens, tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Item Dominus in Evangelio: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Haec est via, per quam ambulavi
Abbreviated transcription (Latin):
in peccatis. uõcatur: ierłm. nisi qr
hoc erat futurum ut de confu¬
sione transiret ad pacem: Uoca¬
uit eam ierłm. ut hoc auditono-¬
mine suggereret ei occulta inspi¬
ratione ad quid creata erat et qͣ¬
lis : quatinus hec aduertens eru¬
besceret setorem uiciorum suorũ:¬
‸ et co¬
et conuerteret se fidelit ad eum qui
pax et gła est omnium sc̾orum suo-¬
rum. Ad ipsum nos p̾uia stella ꝑdu¬
cet: que illum et nuncrat et osten-¬
dit Apparendo nunciat: et antece-¬
dendo ac stando suꝑ domum ubi ẽ
ip̃e ostendit. Stella fr̃s. stella q̃ nos
perducit ad iħm: sc̾a scriptura ẽ
Ecce iam uenit lumen nr̃m. quia
mo factus est. in t̾ris uisus ẽ: et
cum hominibus conuersatus est.
ut in uirtute uerbi et uite exemplo
illuminaret sedentes in denebris et di¬
rigeret eos in uiam pacis. Non erat
mirum quod ante aduentum domi¬
ni pagani iacebant in peccatis suis et
tenebris errorum. quando nichil de

Expanded text:
in peccatis, vocatur Jerusalem, nisi quia in peccatis, vocatur Jerusalem, nisi quia hoc erat futurum ut de confusione transiret ad pacem? Vocavit eam Jerusalem, ut hoc audito nomine suggereret ei occulta inspiratione, ad quid creata erat, et qualis; quatenus haec advertens, erubesceret fetorem vitiorum suorum, et converteret se fideliter ad eum, qui pax et gloria est omnium sanctorum suorum. Ad ipsum nos praevia stella perducit, quae illum nuntiat et ostendit. Apparendo nuntiat, et antecedendo ac stando super domum, ubi est ipse, ostendit. Stella, fratres, stella, quae nos perducit ad Jesum, sancta Scriptura est. Ecce jam venit lumen nostrum; qumo factus est, in terris visus est, et cum hominibus conversatus est , ut in virtute Verbi et vitae exemplo illuminaret sedentes in tenebris, et dirigeret eos in viam pacis . Non erat mirum quod ante adventum Domini pagani jacebant in peccatis suis, et tenebris errorum, quando nihil de
Abbreviated transcription (Latin):
unmus inter chaldeos: qui mt̾¬
p̾tantur quass demones. Quasi
demones sunt qui soli nolunt ire
in ꝑditionem. s et quoscunq pos¬
sunt decipiunt. et ad uicia trahũt:
quib ipsi implicantur. Inter ta¬
les funnus : immo tales fuerunt
multi nr̃m. S ibi audiuit ani-¬
ma nr̃a. Surge illuminare ieru¬
salem. Ibi audiuimus famam ue-¬
ri salomonis: et cepim᷑ns desid̾are
uenit ad eum S quia ceci eramus
et paralitici. iacentes in desideruis
carnis nr̃e. quasi in grabato disso¬
luti et infirmi: et ad nullum bo¬
num opus idonei: et ignorantes
uiam que ducit ad uitam. necẽẽ
erat ut diceret unicuiq nr̃m sur-¬
ge: ut possis ambulare : illumi¬
nare. ut possis rectam uiam cog¬
noscere. Quando ꝑ gr̾am uisitati¬
onis sue excitauit nos deus ut
ĩdignaremini peccatis nr̃is: tunc
dixit surge. Quando bone emu¬
lationis inspirauit affectum: tũc
dixit illuminare. S quid ẽ qd̾
anima in tenebris existens. iacẽs

Expanded text:
fuimus inter Chaldaeos, qui intefuimus inter Chaldaeos, qui interpretantur, quasi daemones. Quasi daemones sunt, qui soli nolunt ire in perditionem; sed et quoscunque possunt, decipiunt, et ad vitia trahunt, quibus ipsi implicantur. Inter tales fuimus, imo tales fuerunt multi nostrum. Sed ibi audivit anima nostra: Surge, illuminare, Jerusalem. Ibi audivimus famam veri Salomonis, et coepimus desiderare venire ad eum. Sed quia caeci eramus et paralytici, jacentes in desideriis carnis nostrae, quasi in grabato, dissoluti, infirmi, et ad nullum bonum opus idonei, et ignorantes viam, quae ducit ad vitam; necesse erat ut diceret unicuique nostrum: Surge, ut possis ambulare, illuminare, ut possis rectam viam agnoscere. Quando per gratiam visitationis suae excitavit vos Deus, ut indignaremini peccatis vestris, tunc dixit: Surge. Quando bonae aemulationis inspiravit affectum, tunc dixit: Illuminare. Sed quid est quod anima in tenebris existens, jacens
Abbreviated transcription (Latin):
quit᷑ in ꝓpħa. Et ambulabunt
gentes in lumine tuo: et reges
in splendore ortus tui. Tidets
quod ubiq ambulant gentes ĩ
lumine sc̃e eccłie. Quod est lu¬
mẽ sc̾e eccłe ⁊ nisi quod illumi-¬
nat omnem hominem uenien¬
tem in hunc mundum. Est et
scm̃ euangłm lumen eccłie qua¬
si quedam clarissima stella ꝑ quã
illuminat᷑ : et ambulat de uirtu¬
te in uirtutem ut ueniat ad
ierusalem et offerat ei aurum thuˢ.
et myrram. Qurum significat fi¬
dem diuinitatis eius. myrra huma¬
nitatis : thus. sacrificii quod ip̃e
obtulit ꝓ nobis ad placandum
nobis deum prem. Hec sunt mu¬
nera. hec sunt aromata: que nr̃a
regina ueniens a finib t̾re. idest
omnib partibus mundi: offert
uero salomoni. Unusquisq n̾m
erat in sabã: id est in captiuitate.
Utiq in captiuitate fuimus qñ
fuimus in seculo. Eramus capti.¬
ui in uiciis: in peccatis: in po¬
testate diaboli: uincti riinculiᷤ
pessimarum consuetudinum:

Expanded text:
itur in propheta: Et ambulabunt itur in propheta: Et ambulabunt gentes in lumine tuo: et reges in splendore ortus tui . Videtis quod ubique ambulant gentes in lumine sanctae Ecclesiae. Quod est lumen Ecclesiae, nisi quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum? Est et sanctum Evangelium lumen Ecclesiae, quia quaedam clarissima stella, per quam illuminatur, et ambulat de virtute in virtutem, ut veniat ad Jerusalem, et offerat ei aurum, thus et myrham. Aurum significat fidem divinitatis ejus; myrrha, humanitatis; thus, sacrificii, quod ipse obtulit pro nobis ad placandum nobis Deum Patrem. Haec sunt munera, haec sunt aromata, quae nostra regina veniens a finibus terrae, id est omnibus partibus mundi, offert vero Salomoni. Unusquisque nostrum erat in Saba, id est in captivitate. Utique in captivitate fuimus, quando fuimus in saeculo. Eramus captivi in vitiis, in peccatis, in potestate diaboli: vincti vinculis pessimarum consuetudinum
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubio stella ista quam uiderũt
suꝑ se isti pagani: significat quod do¬
minus nr̃ qui natus erat suꝑ scãm
eccłiam de paganis regnaret. Et gła
eius ait: in te uidebitur. Hodie fr̃s:
hodie ꝓ certo uisa ẽ gła domini ĩ¬
eccłia de gentibus. Nonne magna
gła dñi uisa est quando illum par¬
uum et pauꝑem. et pauꝑis puelle
filium reges adorabant:÷ et mune¬
ra offerebant: Et tamen fr̃s parũ
est hoc ad illud quod significatum
ẽ in illis regibus : et istis munerib.
Ueniat nunc in memoriam regina
illa memorata que uenit a finib
terre uid̃e faciem salomonis : et
audire sapientiam eius. Non uen̾
uacuis manibus : s munera p̾cio¬
sa ualde obtuht salomoni. Ecce
in istis tribus paganis hoc quod sig.¬
nificat illa regina idest sc̃a eccłia
de paganis. Ibi mimera: et hic
munera. Quare: Quia sine du¬
bio significatum est quod ꝑ uni¬
uersum mundum sancta eccłia
oblatura erat munera spiritualiã¬

Expanded text:
ne dubio stella ista quam viderunt ne dubio stella ista quam viderunt super se isti pagani, significat quod Dominus noster, qui natus erat super sanctam Ecclesiam, de paganis regnaret. Et gloria ejus, ait, in te videbitur. Hodie, fratres, hodie pro certo visa est gloria Domini Ecclesiae de gentibus. Nonne magna gloria Domini visa est, quando illum parvum et pauperem, et pauperis puellae filium, reges adorabant, et munera offerebant? Et tamen, fratres, parum est hoc ad aliud quod significatum est in illis regibus, et istis muneribus. Veniat nunc in memoriam regina illa memorata, quae venit a finibus terrae videre faciem Salomonis, et audire sapientiam ejus . Non venit vacuis manibus, sed munera pretiosa valde obtulit Salomoni. Ecce in istis tribus paganis hoc quod significat illa regina, id est sancta Ecclesia de paganis. Ibi munera, et hic munera. Quare? Quia sine dubio significatum est quod per universum mundum sancta Ecclesia oblatura erat munera spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑte autẽ oriet᷑ dñs: et gła eius inte
uidebit᷑. Et inter ista duo: posuit
excecationem illam carnalium iudtoꝵ.
Ni dece: qmͣ pulchre his om̃ib cõu¬
uenit: euangłium. Sic sine dubioꝰ
sc̃a ecclesia quam hic ꝓpħa alloqͥtur
pͥmo in illis trib regib pagatus. ui-¬
dit głam dei suꝑ se: qn̾ noua illa
stella annunciãs natum dm̃ illis ap¬
paruit. Postea statim uenientibus illis
in ierłm apparuit tanta cecitas iudeor̾:
ut illum qui natus erat xp̃m putarẽt:
et tamen ad occidendum eum quere¬
rent. Et iterum mox ut ipsi reges e¬
grediuntur de ierłm stella illa quam
uiderant in ouente antecedebat eos: us¬
q ium ueniens staret suꝑͣ ubi erat pu¬
er. Ideo forte ꝓpħa post qmͣ dixerat de
iudeis. quia ecce tenebre oꝑient tram
et caligo popłos quod sine dubio factũ
est quando herodes rex turbatus est
et omnis ierosolima cum eo: conu̾¬
tit se statim ad reginam nr̃am et ait
Suꝑ de autem orietur dominus. Si¬

Expanded text:
te autem orietur Dominus: et gloria ejus in te videbitur . Et inter ista duo posuit excaecationem illam carnalium Judaeorum. Videte quam pulchre his omnibus convenit Evangelium. Sic sine dubio sancta Ecclesia, quam hic propheta alloquitur primo in illis tribus regibus paganis vidit gloriam Dei super se, quando nova illa stella annuntians natum Dominum illis apparuit. Postea statim venientibus illis in Jerusalem apparuit tanta caecitas Judaeorum, ut illum qui natus erat, Christum putarent, et tamen ad occidendum eum quaererent. Et iterum mox ut ipsi reges egrediuntur de Jerusalem, stella, ista quam viderant in Oriente antecedebat eos: usque dum veniens staret supra ubi erat puer . Ideo forte propheta postquam dixerat de Judaeis: Quia ecce tenebrae operient terram, et caligo populos: quod sine dubio factum est, quando Herodes rex turbatus est et omnis Jerosolyma cum eo; convertit se statim ad reginam nostram, et ait: Super te autem orietur Dominus. Si
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. huius uite aduersitas: et uolũ¬
caria pauꝑtas. Hanc uiam sc̾a scͥptu¬
ra nob̾ ostendit que significat᷑ per
stellam istam: que sic̾ diximꝰ trib
regibus apparuit. Estote gͥ reges sit
et animanra regina: et regina saba. dd¬
huc enim estis in sabã: idest in cap¬
tiuitate. Et audite quali. Uideo a¬
liam legem in membris meis repug¬
nantem legi mentis meȩ: et capti¬
uantem me in legem peccati. Ecce
saba. S carnales in uobis ip̃is cõ¬
pͥmite motus. ne regnet peccatum
in ur̃o mortali corpore: et reges estiꝰ
et anima ur̃a reguiasa Sbã. Sic q
ꝑducatum euangłii pacis ql stella
duce et p̾uia. ꝑgentes itinẽra que du¬
cunt ad xp̃m: sine dubio uenietis
ad eum. et adorabitis eum. S qm̃
uacua manu non oporcet uenire ad
xp̃m uel eum adorare: p̃ꝑade ei mu¬
nera ur̃a. Offerte illi aurum: idest
cantatem ueram. Offerte thus: id
est orationem puram. Offerte myr¬
ram: carnis udelicet ur̃e mortifica¬

Expanded text:
us vitae adversitas, voluntaria paupertas. Hanc viam sancta Scriptura nobis ostendit, quae significatur per stellam istam, quae, sicut diximus, tribus regibus apparuit. Estote igitur reges, sit et anima vestra regina, et regina Saba. Adhuc enim estis in Saba, id est in captivitate, et videte, quali. Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati , Ecce Saba; sed carnales in vobis ipsis comprimite motus, ne regnet peccatum in vestro mortali corpore ; et reges estis, et anima vestra regina Saba. Sed quia per ducatum Evangelii pacis, quasi stella duce et praevia, pergitis itinera, quae ducunt ad Christum, sine dubio venietis ad eum, et adorabitis eum. Sed quoniam vacua manu non oportet venire ad Christum, vel eum adorare, praeparate ei munera vestra. Offerte illi aurum, id est charitatem veram; offerte thus, id est orationem puram; offerte myrrham, carnis videlicet vestrae mortifica
Abbreviated transcription (Latin):
chil illum qui natus est nͥ regnum t̾re-¬
num quesiturum putabat. Et non so-¬
lum herodes turbatus est s et om̃is
ierosolima cum illo: quia tenebre o¬
peruerunt tam et caligo popłos. Tur¬
bata est illa ierłm trena. illa que oc-¬
cidit ꝓpħas et lapidat eos: s mater
nr̃a ierłm illa spiritalis. sc̃a scilicet ec¬
cłia de gentib non ẽ turbata s gaui-¬
sa. Ideo adiunxit ꝓpħa. Suꝑ de autẽ

Expanded text:
hil illum, qui natus est, nisi regnum terrehil illum, qui natus est, nisi regnum terrenum quaesiturum putabat. Et non solum Herodes turbatus est, sed et omnis Jerosolyma cum illo ; quia tenebrae operiebant terram: et caligo populos. Turbata est illa Jerusalem terrena, illa quae occidit prophetas, et lapidat eos. Sed mater nostra Jerusalem illa spiritualis, sancta scilicet Ecclesia de gentibus, non est turbata, sed gavisa.
Abbreviated transcription (Latin):
In illa plebe. ꝓpħe. et iusti. et sc̃i
qui tͥ placent. Me ergo n̾c quare
inͥt uocas: Audi quare. Quia ecce
tenebre oꝑient t̾ram Terram uocat
iudeos: quia t̾ram tantum sapie-¬
bant: et nichil nisi t̾rena cupiebãt.
Hanc tram tenebre oꝑiunt: quia si¬
cut ait apostolus cecitas ex parte cõ-¬
tigit in isrł. donec plenitudo genti¬
um ĩntraret. Recipunt hodie pa-¬
gani ueram lucem: ad cuius p̾sen-¬
tiam cecattur iudei. Et audite qͦ¬
modo istas tenebras euangłium ostendit:
Et quomodo ipsos uideos scd̃m istam
ꝓpħiam cecatos esse describit. Uenerunt
isti tres reges de quibus locuti sumrus
in ierusalem: et dixerunt Ubi ẽ qui
natus est rex iudeorume Statim ut
herodes audiuit istum sermonem: tur¬
batus est. Quare ÷ nisi quia łra erat. et
tenebre operuerunt terrame Cimuit
ꝑdere trenum regnum suum: ideo qñ
audiuit quod natus est rex uideorum
tͣbatus est et excecatus. Quia ipse nicħ
aliud nͥ regnum t̾renm querebat : ni¬

Expanded text:
In illa plebe prophetae, et justi, et sancti qui tibi placent. Me ergo nunc quare, inquit, vocas? Audi quare: Quia ecce tenebrae operient terram. Terram vocat Judaeos, quia terram tantum sapiebant, et nihil nisi terrena cupiebant. Hanc terram tenebrae operiunt; quia sicut ait Apostolus: Caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium intraret . Recipiunt hodie pagani veram lucem, ad cujus praesentiam caecantur Judaei. Et audite qmodo istas tenebras Evangelium ostendit; et quomodo ipsos Judaeos secundum istam prophetiam caecatos esse describit. Venerunt isti tres reges, de quibus locuti sumus, in Jerusalem et dixerunt: Ubi est, qui natus est rex Judaeorum? Statim ut Herodes audivit istum sermonem, turbatus est. Quare, nisi quia terra erat, et tenebrae operuerunt terram? Timuit perdere terrenum regnum suum; ideo quando audivit quod natus est rex Judaeorum, turbatus est, et excaecatus; quia ipse nihil aliud nisi terrenum regnum quaerebat; ni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd de te uͥ reqͥescat. nͥ iterum ad ar¬
cham tuã reu̾tat᷑. et tu manii app̾hẽsã
iter̾ in sua mãsuncula reponas. Tutꝰ
ẽ enĩ in portu fidei ĩterĩ p̾stolari et qͥ¬
esc̾e: qmͣ te nimis et srustra ĩlegt̃ido
in aquas diluiii intͣnͣsmeabiles decidere¬
dere et submergi. N que enĩ q̃ a dextro
lat̾e templi ꝓͣfluunt mille passus men¬
surate usq ad talos ueniunt. et post alios
mille passus. usq ad genua. It̾m post ali¬
os mille: usq ad renes ascendunt. Post
alios autem mille passus: uitm̃ eͤscit et
intumescit fluuius uͭ tnͣuadari ñ possit:
s opporteat retro potius redire ad soli¬
dum upe. Ido sc̃a aimalia ibant et re¬
t̾itebant᷑. columba qͦ cũ ñ inueniret uͥ
pes eius requiesc̾ẽt: ad archam reu̾saẽ.

Expanded text:
quid de te, ubi requiescat, nisi iterum ad arquid de te, ubi requiescat, nisi iterum ad arcam revertatur, et tu manu apprehensam iterum in sua mansiuncula reponas. Melius est enim in portu fidei interim praestolari et quiescere, quam te nimis et frustra insequendo, in aquas diluvii intransmeabiles decidere et submergi. Aquae enim, quae a dextro templi latere effluunt, mille passus mensuratae usque ad talos veniunt, et post alios mille passus usque ad genua, iterumque post alios mille usque ad renes ascendunt. Post alios autem mille passus in tantum crescit et intumescit fluvius, ut transvadari non possit, sed oporteat retro potius redire ad solidum ripae. Ideo sancta animalia ibant et revertebantur: columba quoque cum non inveniret ubi pes ejus
Abbreviated transcription (Latin):
um lateris tui qui ẽ in archa tua:
ut introducas nos cum mandis am¬
malib septena et septena. Cu es enĩ
uerus noe: quem solum inuenit deus
pat̾ tuus iustum coram se. Hic est
iuquit filius m̃s dilectus: in quo mͥ
complacit. Cu cognoscis oues tuas.
et ille te agnoscunt: qr sunt aiuma¬
lia munda septena et septena: qui sep¬
tiformmi grã et oꝑib lucis sabbatum
ex sabbato ad epti. iam digni sunt
octaue conscribi qui numerus tm̃
in archa saluatus ẽ. Int̾duc et nos
ad te ꝑ ostiũ lateris tui quod ẽ fides
eccłie: et claude ostium aforis donͨ
ꝑtͣnseat iniqͥtas: et cessante diluino
tterum aꝑias nob̃ ostium ñ iam fidei
ꝑ quã dilectus mittit manũ suã: et
columbam suã excitat. surge ĩqͥens
amica mea. speciosa mea. colũba mea.
et ueni. Et cum euolat post de uͭ ap¬
p̾hendat te: tu effugis et ascendis sr̃
cherubin. et uolas suꝑ penna ᷤ uentor̃.
ut ñ ĩuemat pes columbe tue solidũ

Expanded text:
um lateris tui, quod est in arca tua, um lateris tui, quod est in arca tua, ut introducas nos cum mundis animalibus, septena et septena. Tu es enim verus Noe, quem solum invenit Deus pater tuus justum coram se. Hic est, inquit, Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Tu cognoscis oves tuas, et illae te agnoscunt: quia sunt animalia munda septena et septena, qui septiformi gratia et operibus lucis, sabbatum ex sabbato adepti, jam digni sunt octavae conscribi, qui numerus tantum in arca salvatus est. Introduc et nos ad te per ostium lateris tui, quod est fides Ecclesiae, et claude ostium a foris, donec pertranseat iniquitas, et cessante diluvio iterum nobis aperias ostium, non jam fidei, per quam dilectus mittit manum suam, et columbam suam excitat. Surge, inquiens, amica mea, speciosa mea, columba mea, et veni . Et cum evolat post te, ut apprehendat te, tu effugis et ascendis super Cherubim, et volas super pennas ventorum; ut non inveniat pes columbae tuae solidum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Suspensus crepuit medius:
Plenus erat uenter: ec ruptus ẽ
uter. Crepuit medius: ubi sedes
erat sathane. Crepuit gͦ uas con¬
tumelie : quia non erat de uasis
figuli que probantur in fornace.
Propt̃ quod in agro sigul in se¬
pultura ꝑegͥnorum sortem non
habuit: s uelut testa crepitãs ꝑ
inane dissiliit. Et diffusa sunt
omnia uiscera eius. Pecunia:
uiscera sunt auari. Illa diffun¬
duntur et ꝑduntur: s uiri mi¬
scdie colliguntur. Pendet adhuc
iudas et absalon ꝑ comam ca¬
pitis sui: et mulu̾s cui sederat
ꝑ transiit. Nolite fieri sic̃ equus
et mulus quia mundus transit
et concupiscentia eiꝰ. Crmis ab¬
salon quo suspenditur: radix
omnium malorum auaricia ẽ.
Ubi hec radicauerit: omnium
malorum cesaries abundabit.
Mulus uͦ ex equa et asmo mix¬
qui foris ostentat quod intus
non seruat Talis erat iudas:
talis absalon. Soris pietas:
intus malicia : duplex ẽ miqͥ¬
tas. Equus manifeste tumet.
asinus simplicit̾ ambulat:
mulus neqmͣ et subdolus incau

Expanded text:
tur . Suspensus crepuit medius , plenus erat venter, et ruptus est. Uter crepuit medius ubi sedes erat Satanae, crepuit ergo vas contumeliae, quia non erat de vasis figuli quae probantur in fornace : propter quod in agro figuli in sepultura peregrinorum sortem non habuit: sed velut testa crepitans per inane dissolvitur, et diffusa sunt omnia viscera ejus . Pecuniae viscera sunt avari; illa diffunduntur et perduntur, sed viri misericordiae colliguntur. Pendet adhuc Judas et Absalon per comam capitis sui, et mulus cui sederat pertransiit . Nolite fieri sicut equus et mulus, quia mundus transit et concupiscentia ejus. Crinis Absalon quo suspenditur, radix omnium malorum avaritia est , ubi haec radicaverit, omnium malorum caesaries abundabit. Mulus vero ex equo et asino misqui foris ostentat quod intus non servat. Talis erat Judas, talis Absalon: fointus malitia, duplex est iniquitas. Equus manifeste tumet, asinus simpliciter ambulat, mulus nequam et subdolosus incaut
Abbreviated transcription (Latin):
det. int̾ electum et reprobum latͦnem me¬
duis pendet: et noe int̾ coruu̾̃ et colũ¬
bam. S coruus semel emisus non est
reu̾sus : qr iudas egͦssus ĩ aera subit̾sꝰ ẽ.

Expanded text:
det: inter electum et reprobum latronem medius pendet: et Noe inter corvum et columbam, sed corvus semel emissus non est reversus; quia Judas egressus in aera submersus e
Abbreviated transcription (Latin):
chisedech ei panẽ et uinũ obtuli¬
s: a maiore bñdictioẽm accepit:
et bñdictus d̃o ercelso dictus ẽ. Qua
bñdictione: postea ysaac filum suũ duaił.
Usaac etiam filio suo iacob hec eadem
bona ꝓpħali eloquio ĩplorauit: dicẽs
Oet tibi deus de rore celi. et de pingue¬
dine t̾re. abundantiã frim̾ti. umi. et oler:

Expanded text:
chisedech et panem et vinum obtulichisedech et panem et vinum obtulisset, a majore benedictionem accepit, et benedictus Deo excelso dictus est. Qua benedictione postea Isaac filium ditavit. Isaac etiam filio suo Jacob haec eadem bona prophetali eloquio imploravit dicens: Det tibi Deus de rore coeli et de pinguedine terrae abundantium frumenti, vini et
Abbreviated transcription (Latin):
untib uob̃ in ciuitatẽ: occurret
uob̾ homo amphorã aque portãs
baiulans. Sequimini eũ: et dici¬
te dũo domꝰ. Ubi facio pascha
cũ discipłis meis: Et ip̃e osten¬
det uob̃ cenacłm gr̃ade. stratũ: et
ibi ꝑate. Idogͦ in eminentiori loco
eccłie ꝑatur altare: uͭ ascensuri
his gradib. et ascensioĩb uͥtutũ:
tudo. in strato. aptitudo: qr et ap¬
tatũ et mu̾datũ erat. In stiato gͦ.
mũdicia castitatis: ĩ grãdi. latitu¬
do et oꝑa pietatis: in cenaculo.
rectitudo intentioĩs. Uñ in qͣito
uite etͣne. et calicẽ salutis ppetue:
necessario pꝰ offerimus. hostiã pu¬
ra. hostiã scãm: hostiã ĩmacłatã.
S de his: in conseqn̾tib dicen¬
dũ ẽ Tcia causa ẽ quare scł. p̃di¬
cta tria apponamꝰ: panẽ scl. uinũ.
et aqũa : qr in figura huius sacͣ¬
menti. oĩs patͥarchar̾ bñdictio. ex¬
his et in his constabat. Uñ abͣ¬
ham. cũ in figura hꝰ misterii. mel¬

Expanded text:
untibus vobis in civitatem occuret untibus vobis in civitatem occuret vobis homo amphoram aquae bajulans; sequimini eum et dicite domino domus; ubi facio pascha cum discipulis meis? Et ipse ostendet vobis coenaculum grande stratum, et ibi parate . Ideo ergo in eminentiori loco Ecclesiae paratur altare, ut ascensuri his gradibus et ascensionibus virtutum tudo, in strato aptitudo, quia aptatum et mundatum erat. In strato ergo, munditia castitatis; in grandi, latitudo et opera pietatis; in coenaculo, rectitudo intentionis. Unde in quarto vitae aeternae, et calicem salutis perpetuae, necessario prius offerimus hostiam puram, hostiam sanctam, hostiam immaculatam. Sed de his in consequentibus dicendum est. Tertia causa, quare scilicet praedicta tria apponamus, panem, vinum et aquam, est quia in figura hujus sacramenti omnis patriarcharum benedictio in his constabat. Unde Abraham cum in figura hujus mysterii Mel
Abbreviated transcription (Latin):
intelligit᷑ fides: q̃ later et mitrit᷑ ĩ a¬
qͥs baptismi. In uino. quod ascendit.
et letificat: intelligit᷑ spes. In pane.
qͥ consirmat: intelligit᷑ caritas. Uel
in pane qͥ corroborat. pat̾ intelligit᷑.
qͥ ẽ om̃is om̃iũ fortitudo. In uno
quod letificat: filius: qͥ ẽ gaudiũ nr̃m.
q̃d nemo collet a nob̾ In aqua que
mundat et lauat. sp̃s sc̃s: sic̾ scͥn¬
tum ẽ. Effundã suꝑ uos aquã imĩ¬
dam: et mũdabimim ab oib inqͥna¬
mentis ur̃is. Et itm . ẜ lumina
de uentͤ eiꝰ fluent agae uiue. Hoc
aut̾ dix̾̃ de spũ. que accepturi erant
credentes in eũ. Uel in aqua intel¬
ligit᷑ mundicia castitatis: ĩ pane for¬
gtudo et oꝑa pietatis: ĩ uitio qꝗͣd
ascend̾ et accendit. rectitudo feenois.
q̃ ad trena nõ inclinat᷑: s ad ce¬
lestia erigit᷑. Hec tria accedenti¬
b ad altare. ita necessaria sunt:
ũ sñ his. cũ salute nemo possit ac¬
cedere Uñ cñs in euangłio. Infe¬

Expanded text:
itur fides quae latet et nutritur in aquis baptismi. In vino quod ascendit et laetificat, intelligitur spes. In pane qui confirmat, intelligitur charitas. Vel in pane qui corroborat Pater intelligitur, qui est omnis omnium fortitudo. In vino quod laetificat, Filius qui est gaudium nostrum, quod nemo tollet a nobis. In aqua, quae mundat et lavat, Spiritus sanctus, sicut scriptum est: Effundam super vos aquam mundam, et mundabimini ab omnibus inquinamede ventre ejus fluent aquae vivae. Hoc autem dicebat de Spiritu quem accepturi erant credentes in eum . Vel in aqua intelligitur munditia castitatis; in pane, fortitudo et opera pietatis; in vino, quod ascendit et accendit, rectitudo intentionis, quae ad terrena non inclinatur, sed ad coelestia erigitur. Haec tria accedentibus ad altaria ita necessaria sunt, ut sine eis cum salute nemo possit accedere. Unde Dominus in Evangelio: Introe
Abbreviated transcription (Latin):
tria apponimꝰ: ꝓ tͥb rogamus: et tria
petimus: et tres cruces fagnius. Tria
apponimus: panẽ. uinũ. et aquã. Quare
sunt mũdiora: et utiliora: etͣ rͣẽcessaria.
Ppt̾ẽa. potius debuerunt apponi qmͣ a¬
lia: et in id quod meliꝰẽ. et utilius o̾i¬
b. et suꝑ omĩa. ad intã et̾nam capes¬
sendã mag̾̃ necessariũ tasserri et tnͣs¬
formari. ⁊dest in corpus ł et sanguinẽ.
tus sacͣmenti intelligitur: sñ qua. ad hc¬

Expanded text:
tria apponimus; pro tribus rogamus, et tria petimus, et ideo tres cruces facimus. Tria apponimus, panem, vinum et aquam. Quare sunt mundiora et utiliora et magis necessaria; propterea potius debuerunt apponi quam alia, et in id quod mundius est et utilius omnibus et super omnia ad vitam aeternam capessendam magis necessarium, transferri et transformari, id est in corpus Christi et sanguinem. tus sacramenti intelligitur, sine qua
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam tuã: et ueritatẽ tuã ꝑ noctem.
In mane intelligi᷑ ꝓspitas. qͥ non ex meri¬
tis nr̃is. s ex miscdia sola dat᷑: in nocte
adu̾sitas: q̃ in u̾itate ꝓ meritis redditur.
In sine misse ꝓ defunctis eis optamus
requiem: et inpͥncipio petimus dicentes.
reqͥem etnam doua eis dñe. et c̃. Uirtus
misse. crux xͥ est: q̃ sacram̃tũ altaris. ei

Expanded text:
ricordiam tuam, et veritatem per noctem . ricordiam tuam, et veritatem per noctem . In mane prosperitas, quae non ex meritis nostris, sed ex misericordia sola datur. In nocte adversitas, quae in veritate pro meritis redditur. In fine missae pro defunctis eis optamus requiem, et in principio petimus: Requiem aeternam dona eis, Domine, etc. Virtus missae, crux Christi est, quae sacram
Abbreviated transcription (Latin):
stigia sunt sequuti. In ꝑegͥnatione st̃
uiui: qͥ subiacent tempori. id est uani¬
tati Unde apłs. Uanitati subiecta ẽ¬
creatura non uolens: et c̃. In expectati¬
one siut fideles desuncti: qͥ expectãt¬
es differentie missat. et simum. et offi¬
ciorũ Finẽ enĩ alium ħt missa ꝓ scĩs:
idest ite missa ẽ: aliũ. missa de tp̃ie.
id est benedicamus dño÷ aliũ missa
fidelib defunctis: idest requies cant᷑ ̃
pace. In sine misse ꝓ sc̃is. inuitam᷑
ad illam głam. in qua iam sc̃i reqͥesct̾:¬
audiendo ite missa ẽ. Quasi dicat
Hostia apr̾e ad nos missaẽ: uł a no¬
bis ad pr̃em remissa ẽ. Et id̾o ite.
idest festinate: sic̃ dic̃ apłs Pestine¬
mus ingͦdi in illã requiem fũns uͦ
misse de tẽpore. hortatur nos qͥ sumus ĩ
tpr̃e. ut benedicamus dño in adu̾sitate
et prosꝑitate: idest in om̃ tpr̃e Unde
dauid. Benedicã dominũ ĩ om̃i tpr̃e.
E⁊t alibi. Nd ãnunciandũ mane mise¬

Expanded text:
stigia sunt secuti. In peregrinatione sunt vivi, qui subjacent tempori, id est vanitati. Unde Apostolus: Vanitati subjecta creatura non volens, etc. . In exspectatione sunt fideles defuncti, qui exspectaes differentiae missarum et finium et officiorum. Finem enim alium habet missa pro sanctis, id est Ite, missa est; alium missa de tempore, id est Benedicamus Domino. Alium missa pro fidelibus defunctis, id est Requiescant in pace. In fine missae pro sanctis, invitatur ad illam gloriam in qua jam sancti requiescunt. Ite, missa est, quasi dicat; Hostia a Patre ad nos missa est, vel a nobis ad Patrem remissa est; ideo Ite id est festinate, sicut dicit Apostolus: Festinemus ingredi in illam requiem . Finis vero missae de tempore hortatur nos, qui sumus in tempore, ut benedicamus Domino in adversitate et prosperitate, id est in omni tempore. Unde David: Benedicam Dominum in omni tempore ; et alibi: Ad annuntiandum mane mise
Abbreviated transcription (Latin):
que sit causa misse : q̃ differentia: qͥs
finis: qͤ uirtus : qͥs ordo: q̃ it̃: que uti¬
litas. Causa misse. tͥptita ẽ. scilicet ho¬
nor sc̃orũ⁊ salus uiuorũ: et requies de¬
enim differentiã tͥum partiũ eccłie. st̃
tͤs missarũ differentie: ut alia dicat᷑ de¬

Expanded text:
quae sit causa missae, quae differentia, quis finis, quae virtus, quis ordo, quae ratio, quae utilitas. Causa missae tripartita est, scilicet honor sanctorum, salus vivorum, et requies deenim differentiam trium partium Ecclesiae, sunt tres missarum differentiae, ut alia dica
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rena et caduca. ut ꝑueniamus ad
sapientiam et adimpleamur gu̾a¬
tionib illius: id est illis uirtati¬
b. quib ipsa gu̾etur in nobis.
Exꝑiamur quantum possumus:
qrͣ spũs eius dulcis est. et heredi¬
tas eius suꝑ mel et fauum. N uife¬
ramus quantum possumus me¬
moriam nr̃am de isto mundo. &
cor nrͥm ad et̾na transferamus
ut intcedente ꝓ nobis beatissi¬
ma domina nt̃a sc̃a maria. ctiꝰ
hodie festa celebramus. quando¬
q ad ea que etna sunt ꝑuenire
ualeamꝰ. pͣr̾ante domino nt̃o iħu¬

Expanded text:
terrena et caduca, ut perveniamus ad terrena et caduca, ut perveniamus ad sapientiam et adimpleamur generationibus illius, id est illis virtutibus, quibus ipsa generetur in nobis. Experiamur, quantum possumus, quia spiritus ejus dulcis est, et haereditas ejus super mel et favum. Auferamus, quantum possumus, memoriam nostram de ipso mundo, et cor nostrum ad aeterna transferamus, ut intercedente pro nobis beatissima domina nostra sancta Maria, cujus hodie festa celebramus, quandoque ad ea, quae aeterna sunt, pervenire valeamus, praestante Domino no
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis uiuit potest forte diues
esse : ideo tandiu potest durare
memoria diuitiarum. S quis
autem habet memoriam suam ĩ
libidine et uoluptatib carnis:
qmͣ cito finiunt. qmͣ paruo tem¬
pore ditrat. In uno momento: trã¬
sit tota illa delectatio. ¶lo in oe¬
licus uentris e Nonne quando sa¬
turatus ẽ diues decem ferculis.
aut duodecim omnis delectatio p̾ci¬
osorum ciborum abscẽdit: Cam
ut breuit dicamus. nulla memon̾¬
Atemporalium potest extendir nͥ
qnͣdiu homo uiuit. Quia nul¬
lus potest cogitare se amplius
habiturum ista temporaliã. tis qnͣ¬
diu uriuit in ista uita. S si cogitat
de regno celorum de gła angłorũ
de beatitudine que ẽ in uisione
der in incorruptione et immoita¬
litate: ista memoria potest exten¬
di in gn̾atione seculorum. idest ĩ
et̾num. quia ista omnia manebũt
in etnum. Ideo ait. Memora me¬
A in gu̾atione seculorum. Esrgo
fr̃s ut aliquando sermonem no¬
strum finiamus. transeamus ĩsta

Expanded text:
aliquis vivit, potest forte dives aliquis vivit, potest forte dives esse, ideo tandiu potest durare memoria divitiarum; si quis autem ponit memoriam suam in libidine et voluptatibus carnis, quam cito finiunt, quam parvo tempore durant! In uno momento transit tota illa delectatio. Quid in deliciis ventris, nonne quando saturatus est dives decem ferculis aut duodecim, omnis delectatio pretiosorum ciborum abscedit? Tamen, ut breviter dicamus, nulla memoria temporalium potest extendi, nisi quandiu homo vivit; quia nullus potest cogitare se amplius habiturum ista temporalia, nisi quandiu vivit in ista vita. Sed, si cogitat de regno coelorum, de gloria angelorum, de beatitudine, quae est in visione Dei, in incorruptione et immortalitate; ista memoria potest extendi in generationes saeculorum, id est in aeternum; quia ista manebunt in aeternum. Ideo ait: Memoria mea in generationes saeculorum. Ergo, fratres, ut aliquando sermonem nostrum finiamus, transeamus ista
Abbreviated transcription (Latin):
esse leue et dulce amare honores.
mundi: sequi ꝓpͥam uoluntatem.
in uoluptatib et deliciis intam du¬
cere: s fructus amarus est. Iter
hos fructus discernit apłs ita di¬
cens. Stipendium enim peccati
mors: gratia autem dei uita et̃¬
na. Amarus fructus mors etna:
dulcis fructus uita eterna. Illuc
duc̾̃ peccatum: huc non nr̃a meri¬
tã s dei gra. Quare Quia to¬
tum quod transimus ad sapĩam:
dei grẽ ascribere debemus. que
p̾stat nobis uirtutem ut transire
possimus. Memoria mea: in gn̾a¬
tiones. seculorũ. Si hab̾es memoriã
de auro et argento: de diuitiis:
usq quo potest extendi ista memo¬
rias. Si multum: centum amus.
Qͥs enim amplius uiuit his tẽ¬
porib. Si cogitas de xp̃o. si co¬
gitas de sapientia: ift̾a menioria
potest extendi in gn̾atione scłorũ.
i dest in et̾num. Semꝑ enim e¬
rit sapientia. et semꝑ poteris ẽẽ
cum sapientia: quia sic̃ scͥptum ẽ
immortalis est sapientia. Q ndiu

Expanded text:
etur esse leve et dulce, amare honores etur esse leve et dulce, amare honores mundi, sequi propriam voluntatem, in voluptatibus et deliciis vitam ducere; sed fructus amarus est. Inter hos fructus discernit Apostolus, ita dicens: Stipendium enim peccati mors; gratia autem Dei vita aeterna . Amarus fructus mors aeterna, dulcis fructus vita aeterna. Illuc ducit peccatum, huc non nostra merita, sed Dei gratia. Quare? Quia totum quod transimus ad sapientiam, Dei gratiae ascribere debemus, quae praestat nobis virtutem, ut transire possimus. Memoria mea in generationes saeculorum. Si haberes memoriam de auro et argento, et divitiis, usquequo potest extendi ista memoria? Si multum, centum annis. Quis enim amplius vivit his temporibus? Si cogitas de Christo, si cogitas de sapientia, ista memoria potest extendi in generationes saeculorum, id est in aeternum. Semper enim erit sapientia, et semper poteris esse cum sapientia; quia, sicut scriptum est, immortalis est sapientia . Quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
tione : ibi ex dictis et exemplis sc̃o¬
rum. quosdam spiritales flores col¬
ligit: ex quib fit in corde eius mira
delectatio. et magna suꝑne suauita¬
tis dulcedo. et ita exꝑitur quia sp̃c
domini suꝑ mel dulcis sit. Et he-¬
reditas mea inquit: suꝑ mel et fa¬
uum. A ꝑta comꝑatio. Nonne cafu¬
le ille quas soletis uidere in fauo o¬
stendunt nobis quandam similitu¬
dinem hereditatis illius. de qua do¬
minus dic̾. multe mansiones in do¬
mo pr̾s mei sunt: deo addidit
mel cum fauo: quia in illis elnis
mansionib sempitna et ineffabilis
dulcedo est. Uidete et si laboriosĩ
uideͥt transitus usq ad sapientiam:
magnus ẽ tamen fructus. Non de¬
liet uos magis labor trere: qmͣ fru¬
ctus mulcere. Labor omnino est
magnus transire fluctus et tempe¬
states huius scł: calcare omnes de¬
licias et uoluptates. contempnere
requiem et quietem carnis. s hic ẽ
transitus quo ꝑuenitur ad sapi̾am.

Expanded text:
tione. Ibi ex dictis et exemplis sanctotione. Ibi ex dictis et exemplis sanctorum quosdam spirituales flores colligit: ex quibus fit in corde ejus mira delectatio, et magna supernae suavitatis dulcedo; et ita experitur, quia Spiritus Domini super mel dulcis sit: Et haereditas mea, inquit, super mel et favum. Apta comparatio. Nonne casulae illae, quas soletis videre in favo, ostendunt vobis quamdam similitudinem haereditatis illius, de qua Dominus dicit: Multae mansiones in domo Patris mei sunt? Ideo addidit mel cum favo, quia in illis aeternis mansionibus sempiterna et ineffabilis dulcedo est. Videte, etsi laboriosus videatur transitus usque ad sapientiam, magnus est tamen fructus: non debet vos magis labor terrere quam fructus mulcere. Labor omnino est magnus transire fluctus et tempestates hujus saeculi, calcare omnes delicias et voluptates, contemnuere requiem et quietem carnis. Sed hic est transitus, quo pervenitur ad sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem suam: et uidet᷑ maius aliqͥd
tribuisse hereditati suȩ. qmͣ spũi suo.
Spiritus enim meus inqͥt suꝑ mel
dulcis. S quid dulcius spũ dei ⁊ cũ
ipse d̾i spũs sit deuse Qd excellen¬
tius: quid dulcius quid delectabilius
deo: S debemus hic intelligere
spm̃ scm̃ secundum hoc quod enm
nunc in nobis accipimus: sic̃ dic̃
apłs Qui autem efficit nos ĩ hoc
ipsum deus : qui dedit nobis pignꝰ
sp̃s. He sunt spiritales uisitationes
et consolationes. quibus interim ql
quodam pignore delectemur: donec
ad ꝑfectam hereditatem ꝑueniamus.
Que hereditas: in regno celorum
est. Et conuenienter ista spitalis
dulcedo qua in p̃senti reficimur: co̾¬
ꝑatur melli. apis cuius opus est mel:
castissymuni auimal est. Noneñ
apes: ꝑ commixtionem carnalem
gͥnant I deo apis significat castam
et sobriam mentem: qualem sapi¬
entia libent inhabitat. Hec igitur
casta anima quass apis uolat ꝑ a¬
grum scripturarum sedula medita¬

Expanded text:
ditatem suam; videtur majus aliquid ditatem suam; videtur majus aliquid tribuere haereditati suae quam spiritui suo: Spiritus enim meus super mel dulcis. Sed quid dulcius Spiritu Dei, cum ipse Dei Spiritus sit Deus? Quid excellentius, quid dulcius, quid delectabilius Deo? Sed debemus hic intelligere Spiritum sanctum, secundum hoc, quod eum nunc in nobis accipimus, sicut dicit Apostolus: Qui autem efficit nos in hoc ipsum Deus, qui dedit nobis pignus spiritus . Hae sunt spirituales visitationes et consolationes, quibus interim quasi quodam pignore delectemur, donec ad perfectam haereditatem perveniamus. Quae haereditas in regno coelorum est; et convenienter ista spiritualis dulcedo qua in praesenti reficimur, comparatur melli. Apis cujus opus est mel, castissimum animal est; non enim apes per commistionem carnalem generantur. Ideo apis significat castam et sobriam mentem; qualem sapientia libenter inhabitat. Haec igitur casta anima quasi apis volat per agrum Scripturarum sedula medita
Abbreviated transcription (Latin):
sobrietatem docet et prudentiam:
et iusticiam et uirtitem. He sunt
pͥme gn̾ationes sapĩȩ. quatuor sci¬
licet pͥncipales uirtutes: quas etiã
gentiles phylosophi. potuerunt
ratione docente cognoscere. scili¬
cet temperantia. que hic appellatur
sobrietas: prudentia. iusticia forti¬
tudo que hic uirtus nommatur.
Ex his gn̾ationes alie nascuntur.
et ex illis alie. quib omnibus sa¬
pientia. nos uult impleri que dicit.
et agn̾ationib meis implemini.
Per temperantiam casti sumus. per
Prudentiam bona eligimus et mala
respuimus: ꝑ iustitiam deum et ꝓ¬
ximum diligimus. ꝑ forgtudinem
in omnibus his ꝑseueramus. Ct᷑a-¬
site ergo ad sapientiam: et agn̾atio¬
nib eius implemini. Spiritus et̃
meus inquit suꝑ mel dulcis: et he¬
reditas mea suꝑ mel et fauum. Pa¬
lato carnis nichil dulcius sapit qmͣ
mel : palato cordis nichil dulcius
qmͣ spiritus dei. S duo quedam
hic posuit. spiritum suum et here¬

Expanded text:
Sobrietatem docet, et prudentiam, Sobrietatem docet, et prudentiam, et justitiam et virtutem . Hae sunt primae generationes sapientiae: quatuor scilicet principales virtutes, quas etiam gentiles philosophi potuerunt, ratione docente, cognoscere, scilicet temperantia, quae hic appellatur sobrietas, prudentia, justitia, et fortitudo, quae hic virtus nominatur. Ex his generationes aliae nascuntur, et ex his aliae quibus omnibus Sapientia nos vult impleri, quae dicit: Et a generationibus meis implemini. Per temperantiam casti sumus; per prudentiam bona eligimus, et mala respuimus; per justitiam Deum et proximum diligimus; per fortitudinem in omnibus his perseveramus. Transite ergo ad sapientiam, et a generationibus ejus implemini. Spiritus enim meus, inquit, super mel dulcis, et haereditas mea super mei et favum. Palato carnis nihil dulcius sapit quam mel, palato cordis nihil dulcius quam Spiritus Dei. Sed duo quaedam hic posuit, spiritum suum, et haere
Abbreviated transcription (Latin):
missiones sutoiũ cõtempnite delectati¬
ones p̾sentium: et habebitis ysaac fe¬
stinate qͣntum potestis ad di uisionẽ:
et habebitis iacob. Ĩtẽ si fueritis spã
feruentes. habebitis abraham. si spe
gaudentes: ysaac. si fueritis in tͥbula¬
tione patientes: iacob. Namabraham
ita spũ feruebat: ut unicum filium
suum deo uoluerit ĩmolare. Ysaac in-¬
⁊ pretatur risus. id̾o significat gaudiũ qͦo
d̾bemꝰ hr̃e inspe. Iacob laboriꝰ paciẽs fuit sic̃
ip̃e dix̾ ad laban Die noctuq urebar
estu et gelu: et sic ꝑ uiginti ãnos
seruiui tibi. Sic si omnes pct᷑ istos.
de quib hodie loquitur euãge¬
lium spiritalit̾ habuerimus ĩ no¬
bis : tunc erit hoc quod dic̃ sapĩa
Et a gn̾ationib meis implemini.
Quod si uelis hic intelltgere illas
guationes. quas ip̃a sapi̾a gnãt in nobiᷤ.
cogita quia sapientia est mater
et doctrix omnium uirtitũ.
Nam sicut de illa scriptum est.

Expanded text:
omissiones futurorum, contemnite delectatiomissiones futurorum, contemnite delectationes praesentium, et habebitis Isaac. Festinate, quantum potestis, ad Dei visionem, et habebitis Jacob. Item, si fueritis Spiritu ferventes, habebitis Abraham; si spe gaudentes, Isaac; si fueritis in tribulatione patientes, Jacob. Nam Abraham ita spiritu fervebat, ut unicum filium suum Deo voluerit immolare. Isaac interpretatur risus, ideo significat gaudium, quod debemus habere in spe; Jacob laboris patiens fuit, sicut ipse dixit ad Laban: Die noctuque aestu urebar et gelu, et sic per viginti annos servivi tibi . Sic, si omnes patres istos, de quibus hodie loquitur Evangelium, spiritualiter habuerimus in nobis, tunc erit hoc, quod dicit Sapientia: Et a generationibus meis implemini. Quod si velis hic intelligere illas generationes, quas ipsa Sapientia generat in nobis, cogita, quia sapientia est mater et doctrix omnium virtutum. Nam, sicut de illa scriptum est: