comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum ẽ ꝙ supͣdixit .s. penitentia ẽ uindic¬
ta semꝑ puniens ꝙ ꝯmisit. ⁊ alia huius¬
moĩ. Illud uõ ꝙ si penitentia finitur ni¬
ch̾ deuenia relinquitur. duplicit᷑ accipi
põt. Si em iuxra quorunda intelligẽ¬
ciã pecçã dimissa redeunt: facse ẽ mn¬
telligere nicħ deuenia relinqui. quia
peccata dimissa itͣm replicantur. sicutꝰ
erum ille qui ex ẜuitute inlib̾tate ma¬
numutitur intͣmi uere lib̾ ẽ. ⁊ tam̃ ꝑꝑ

Expanded text:
icet poenitentia est vindicta semper puniens quod commisit; et alia hujusmodi. Illud vero, si poenitentia finitur, nihil de venia relinquitur, dupliciter accipi potest. Si enim juxta quorumdam intelligentiam peccata dimissa redeunt, facile est intelligere nihil de venia relinqui, quia peccata dimissa iterum replicantur. Sicut enim ille qui ex servitute in libertatem manumittitur, interim ver
Abbreviated transcription (Latin):
aliqd̃ ꝯpelland̃ ad hiꝰ ieiunia n ͨ stat̾i post.
qmͣ alii ĩ. xxiii. uñ uitalib ad acbitͥum
boni uiri returrẽd̾ est. Itm̃ quid delabora¬
tib ĩ uineis fullonis aut mineriis metal¬
loꝵ ⁊ cet̾is tałib uͥopus est magno labore
gant ieiuniũ aut si o eos locaie oꝑas su¬
as ut ꝓuideant sͥ ⁊ familie sue qr forte
ñ ĩ uenierent᷑ qui ꝯduc̾et oꝑas suas uͥ fn¬

Expanded text:
aliquem compellendum ad huiusmodi ieunia, nec statim post quam alii XVIII. Unde in talibus ad arbitrium boni viri recurrendum est. Quid de laborantibus in vineis, fulloniis aut mineris metallorum et ceteris talibus, ubi opus est magno labore; si frangant ieiunium aut si oportet eos locare operas suas, ut provideant sibi et familie sue, qui forte non invenirent qui c
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯͣ ditõis notam a sacris pagnis secludẽ cu¬
pientes. orthodoxis patrib atq catholicis doc¬
torib nilla praue intelligentie sitspitt̃e
notatis ꝯ sentimus. dicentes ⁊ ꝑ sc̃am filii
assumpsisse natura humana̾.⁊ naturã di¬
uitia hutane nature infilio unita. ean¬
q qͥ imisse. uł assũ psisse. uñ et ue̾ incarna¬
ra dicitur. Qd̾ uetro dicitur solus filius foru tͥe
assũpsisse ẜui. ꝑ ħ ñ excluditur diuina na¬
tura ab acceptõe ẜurlis forme. s alie due ꝑ̃¬

Expanded text:
ionis notam a sacris Paginis secludere cupientes, orthodoxis Patribus atque catholicis doctoribus nulla pravae intelligentiae suspicione notatis, consentimus dicentes, et personam Filii assumpsisse naturam humanam, et naturam divinam humanae naturae in Filio unitam, eamque sibi unisse vel assumpsisse. Unde et vere incarnata dicitur. Quod vero dicitur solus Filius formam servi accepisse, per hoc non excluditur divina natura ab acceptione servilis formae; sed aliae duae
Abbreviated transcription (Latin):
natura ĩ ima ypostasiu incarnata ẽe eui¬
dent̾ affit dicens. In hũanatd̃e dĩ u̾bi agunꝰ
om̃e ⁊ ꝑfecta natutu deitatis inuna euis¬
ypostasion incarnata eẽ .i. initu mĩane
nature. ⁊ ñ parte parti. Eĩ enim humane na¬
rm uł sub̾a. It. eade ẽ natura insingła ypo¬

Expanded text:
naturam in una hypostaseon incarnatam esse evidenter asserit, dicens: In humanatione Dei Verbi aimus omnem et perfectam naturam deitatis in una hypostaseon incarnatam esse, id est, unitam humanae naturae, et non partem parti. Omni enim humanae naram vel substantiam. Item eadem est natura in singula hypo
Abbreviated transcription (Latin):
remissionis: s̃ ut miuister. Nec tñ sine
ĩ ministerio ht exterius scificare. ita ĩ mi¬
insterio hr̃et intuis mundare. Et sicut uld̾
facit t̾o auctore quicumeo ⁊ in eo oꝑatur illd̾
exterius. ita mundaret interius do aucto¬
re. qui eiꝰ u̾bo uelud quoda ministenio u
teretur. Ita ⁊̃ poss d̾s. ꝑ alique creare aliqͣ.
ñ ꝑeũ tanqua ꝑ auctore. s ministru cu
quo ⁊ in quo oꝑartur. sicut in bonis oꝑib
nrĩs ip̃e oꝑatur ⁊ nos. nec ip̃e tm̃ nec nos
tantum. s ip̾e nob̾cu ⁊ innob. ⁊ tñ in illis
agendis minisri cius sumus. ñ sumus
anctores. Ata ergo potuit dare ẜuo potesta¬
te dimittendi peccata inbapt̃o .i. ut ĩ mũ¬

Expanded text:
minister, nec tamen sine isterio habet exterius sanctificare, ita in ministerio haberet interius mundare; et sicut illud facit Deo auctore, qui cum eo operatur illud exterius, ita interius mundaret Deo auctore, qui ejus verbo velut quodam minist posset Deus per aliquem creare aliqua, non per eum tanquam auctorem, sed ministrum cum quo et in quo operaretur, sicut in bonis operibus nostris ipse operatur et nos; nec ipse tantum nec nos tantum, sed ipse nobiscum et in nobis; et tamen in illis agendis ministri ejus sumus, non auctores. Ita ergo potuit dare servo potestatem dimittendi peccata in Baptismo, id
Abbreviated transcription (Latin):
upotuit dare ut eẽt ꝙ ip̃e ẽ. uł ut haberet
se. dicunt ⁊. si hanc potentia alicui dare po¬
tuit. potuit ei dare creare creaturas. quia
ñ ẽ hoc maioris potentie quam ulud. Ad ꝙ
dici põt. quia potuit eis dare potentia di¬
mittendi peccata. ñ ip̃ã eandem qua ip̃e
potens ẽ. s potentiam creata qua ẜiusdi¬

Expanded text:
uit dare ut esset quod ipse est, vel ut haberet posse. Dicunt enim: Si hanc potentiam alicui dare potuit, potuit ei dare creaturas creare, quia non est hoc majoris potentiae quam illud. Ad quod dici potest quia potuit eis dare potentiam dimittendi peccata, non tamen ipsam eamdem qua ipse potens est, sed potentiam creatam qua s
Abbreviated transcription (Latin):
re cum pati cepiͭ ⁊ mori. Orediens enin ꝑ¬
fecte ⁊ bonus extitit s homin̾e ex quo fuit
ħo. Iabuit habuit igitur anima illa. aliq̃
bonu inse post morte. ꝙ ñ htũt ante. llũ
absit quo melior fuerit: quia ñsantior . n̾õ
grana cumulatõr. ꝗlec ⁊̃ beatõr fuit indi̾.
ꝯtemp lan̾e in quo p̾cipue beatitud ꝯsistit.
ab oĩ misetia ĩ muniis ex quo nequit ⁊̃¬
feri simpliciter ꝙ beatõr fu̾t. d̾ eo ꝙ scriptũ

Expanded text:
epit et mori. Obediens enim, perfectus, et bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit homo. Habuit ergo anima illa aliquod bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beatitudo consistit. ab omni miseria immunis. Ex quo nequit inferri simpliciter quod beatior fuerit. 3. De eo quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
na figis.⁊ ndens subsãnans pacicntiã¬
dĩ: Si peĩtentia agis.penitet te. si non
penitet te. ñ penitens es. Si ergo ꝑenit.
es penitens. St. Innocentius .ii. amonemꝰ
fr̃̾es nr̃os ne falsis penitentus laicorum
animas decipi.⁊ yinfernũ ꝑtrahi paciã¬
tur. ¶ Falsam aut penitentia ẽẽ ꝯstat. cũ
spretis plurib de uno solo penitentia agi¬
tur. uł cum sic agitur d̾ uno ut ñ disceda¬
tur abalio. Repetit deuera pm̃a. ut alia
addat.

Expanded text:
nua figis, et rides: subsannas Dei patientianua figis, et rides: subsannas Dei patientiaDei, si poenitentiam agis poeniteat te; si te non poenitet, nec poenitens es. Si ergo poenitetes poenitens. Item Innocentius II: Admonemus fratres nostros, ne falsis poenitentiis laicorum animas decipi, et in infernum pertrahi patiantur. Falsam autem poenitentiam esse constat, cum, spretis pluribus, de uno solo poenitentia agitur; vel cum sic agitur de uno, ut non discedatur ab alio. 7. Repetit de vera poenitentia, ut addat.
Abbreviated transcription (Latin):
penitere. ꝯdninqna alique sanauit d̃s.
que ñ oĩo ubemunͣt. T̃otum eͥ hoĩem sa¬
nauit insatbato: quia ⁊ corpus abom̃i ĩ
om̃i cinuine. scio enim dñm. inimicu
om̃i cminoso. Qũo ergo qui craen res¬
uat. d̾ alio recipiet uemiam. Sine amare
d̾i ꝯsequeretur ueniam sine quo nemo u̾¬
quam inuenit gn̾am. Hostis enim diẽ.
din offeridit ꝑseueranter. Quedam au̾
ĩpietas infidelitatis ẽ. auillo qui iustus
tiustitia ẽ dimidia sꝑare ueniam. Iam
enim sine uera penitentia inueniret gr̾a.
penitentia enim ua adbapti ꝑmitate
conatur ducere. Recte enim penitens ꝗc¬
quid sordis pꝰ purificatoẽm bapt̃i ꝯtraxiͣt.
oporret ut ablnat saltem lacrimis m̃tis
S satis durus ẽ. cuius m̃tis dolore ocu¬
li ñ declarant. S sciat se culpabiliter du¬
rum. qui deflet dampna iꝑ̃i  uł inmortẽ
amici. ⁊ dolore peccati ñ ostendit inla¬
crimis. Quem ergo uere peniret: oĩo pe¬
reconciliamini dõ. Penitentia agis ge¬

Expanded text:
. Nunquam aliquem sanavit Dominus, quem non omnino liberavit. Totum enim hominem sanavit in sabbato, quia et corpus ab omni inomni crimine. Scio enim Dominum inimicum omni criminoso. Quomodo ergo qui crimen reservat, de alio recipiet veniam? sine amore Dei consequeretur veniam, sine quo nemo unquam invenit gratiam. Hostis enim Dei est, dum offendit perseveranter. Quaedam enim impietas infidelitatis est, ab illo qui justus et justitia enim sine vera poenitentia inveniret gratiam. Poenitentia enim vera ad baptismi puritatem conatur ducere, recte enim poenitens quid sordis post purificationem Baptismi contraxit, oportet ut abluat, saltem lacrymis mentis; sed satis durus est, cujus mentis dolorem oculi non declarant. Sed sciat se culpabiliter durum, qui deflet damna temporis, vel mortem amici, et dolorem peccati non ostendit in lacrymis. Quem ergo poenitet, omnino poereconciliamini Deo. Poenitentiam agis, ge
Abbreviated transcription (Latin):
no. angłorum choros ad eẽ sũma ⁊ ima
socim. unum quide exuisibiłib ata ĩ
iisibilib ficri. Idem eodem mom̃to ⁊ in
celum rapitur ministerio angłorui. cõ¬
scciandũ corpori xͥ ⁊ añt oculos sacerdotis
maltari uidetur. Sicut diuiitas u̾bi to¬
tum ĩ plet mundũ. ita multis locis ald̾
sie plus sue minus quis mn ꝑcipiatoms
equałr corpus xͥ integerie sumunt. ꝓ

Expanded text:
o angelorum choros adesse, summa et ima sociari, unum quid ex invisibilibus atque visibilibus fieri? Idem: Eodem momento et in coelum rapitur ministerio angelorum consociandum corpori Christi, et ante oculos sacerdotis in altari videtur. Sicut divinitas Verbi totum implet mundum, ita multis locis illud sive plus sive minus quis inde percipiat, omnes aequaliter corpus Christi integerrime sumunt. Post
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a corporis.⁊ sanguinis. sic tñ ut eis ñ¬
ie fficiatur. ⁊ sic asẜunt dcm̃ pane transi¬
it incorpus xͥ. quia ubi. erat panis. nc
nis ⁊ uini. Illi dñt ux inpre iacenta ma¬
retiam resolui. uł in nichilu redigi. A
uõ putauerunt ibi sub̾ã panis ⁊ uini re

Expanded text:
substantia corporis et sanguinis; sic tamen, ut non eis afficiatur, et sic asserunt dictum panem transire in corpus Christi quia ubi erat panis, nunc nis et vini? Illi dicunt vel in praejacentem materiam resolvi, vel in nihilum redigi. Alii vero putaverunt ibi substantiam panis et vini rem
Abbreviated transcription (Latin):
mediatoris antiquis ñ fuiͣt salus. sicut nec
modernis. utrui oportuit illos credere. Gi̾a
illa demecdiatore. que nc cirdimus. Suib¬
dam tñ uidetur qd̾ suffecent ilł quatuor t̾ã¬
tu credere .s. natiuitat̾e. morte. resurectt̃e
adueritu adiuditiu. Qd̃ expremissis u̾b̾
aug̃i. colligunt. ubi ista .iiͦii. posuit. Aliis
aũt uitetur ħĩta fide trinitatis id demiste¬
rio ĩcarnarõnis fidei suffetisse. ui crede̾tur
dĩ filius nasciturus d̾ homine. ⁊ iudicaturus.
qui d̃ ioħe baptista docum̃tu huius rei assu¬
muĩt. qui de morte xͥ ⁊ de descensu ad inferos
ineuangłio dubitusse uidetur ẜ expõnd̾e¬

Expanded text:
Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit illis quatuor tantum credere: scilicet, nativitatem, mortem, resurrectionem, adventum ad judicium, quod ex praemissis verbis August. colligunt, ubi ista quatuor posuit. Aliis autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnationis fidei suffecisse, ut Dei Filius crederetur nasciturus de homine, et judicaturus, qui de Joanne Baptista documentum hujus rei assumunt, qui de morte Christi et descensu ad inferos in Evangelio dubitasse videtur, secund
Abbreviated transcription (Latin):
añ quam inxp̃m crederet. ꝯlec tam̃ siue aliqͣ
fide tonabat.⁊ orabat. Nam qũo inuocabat
inquem ñ credebat. S si poss sine fite xͥ e̾e
salus ñ adeum mutteretur archirectus eccłie
petrus. aitende ꝙ ait sine fide xͥ ñ posse c̃e sa¬
lute. ⁊ tam̾ corneliu exanditum añt quam
crede̾t inxp̃m. Qd̾ ita põt intelligi .s. ante ꝗͣ

Expanded text:
antequam in Christum crederet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequam crederet in Christum. Quod ita potest inte
Abbreviated transcription (Latin):
dñt ꝯͣriũ. c̾dd̾ est ꝙ ip̃a res usuraria ĩ sp̃e
ñ d recipi ĩ solutũ ꝙ debitor qui enͦ dedit
ꝓusura põt eam ꝯͣ dicẽ a c̃ditore si exdat.

Expanded text:
ntrarium, credo quod ipsa res usuraria in specie non debet recipi in solidum quia debitor qui eam dedit pro usura, potest eam abducere a creditore, si extat,
Abbreviated transcription (Latin):
põt. uñ ⁊ ꝓpħa dicit. deneccessitatib meis
lib̾ame dne. ⁊ uoluntariu ñ mꝯgrue ap¬
pellanir. quia exuolũtate primi hoĩs ꝓ¬
cessit. ut au̾g. inprimo .ł. retractatõis.
ostendit dicens. Illud ꝙ in parnuł d̾r ori
ginale pec̾ẽ. cum ad huc ñ uitantur liło
quia ex prima hoĩs mala uoluntate cͣctũ.
factu ẽ quoda m̾o ħ̾rditariu. Qua
Quare
deus aĩam corpori iungit sciens ea
inde matulari.⁊ ideo dampnar.

Expanded text:
pheta dicit: De necessitatibus meis erue me. Et voluntarium non incongrue appellatur, quia ex voluntate primi hominis processit, ut Aug., in 1 lib., c. 15 Retractationum, ostendit, dicens: ginale peccatum, cum adhuc non utantur libero quia ex prima hominis mala voluntate contractum, factum est quodammodo haereditarium. 7. Quare Deus animam corpori jungit, sciens eam inde maculari, et ideo damnar
Abbreviated transcription (Latin):
uł eo nolente ⁊ inuito. s tantu sine eo .i.
sine eius uoluntate. quia ñ eius uolunta¬
quia n subẽ di uolutati. ut malum fiat
uł u̾ fiat. s ut fieri sinat. ꝙr ronum ẽ sinẽ
mala fieri.⁊ utiq uolens sinit. ñ uolensi
mala. s uolens s̃mere ut ip̃a fiant. ꝯriuia nͦ
mala sunt bona nec ea fieri uł ẽẽ. bonu ẽ.
Qũo sit intellig̾ed̾ illud au̾g mala fieri uo

Expanded text:
 tantum sine eo, id est, sine ejus voluntate, quia non ejus volunquia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est. 7. Quomodo intelligendum sit illud Aug.: Mala fieri bo
Abbreviated transcription (Latin):
molestus. T̃emꝑantia. racohẽ cenois delectatõ¬
nib p̃us. d̾ his dicitur in .ł. sapientie. So
urietate.⁊ prudentia docet. iusticiam. ⁊ ueri¬
tatem. Sobrietate uocat temꝑantia. ⁊ ueri¬
tate uocat fortitudine.. Hee uirtutes car¬
dinales uocantur ut ait ier̃. quib inhac mõ¬
talitate bñ uiuitur.⁊ post adet̃na uita ꝑ

Expanded text:
ectationibus pravis. De his dicitur in lib. Sapientiae, c. 8: Sobrietatem et prudentiam docet, justitiam et veritatem. Sobrietatem vocat temperantiam, et veritatem vocat fortitudinem. Hae virtutes cardinales dicuntur, ut ait Hieron., quibus in hac mortalitate bene vivitur, et post
Abbreviated transcription (Latin):
tiam usq infine uite̾ ꝓtrabunt: ⁊ tune
ñ ex dĩ amore uidentur penitere s timee
mortis. quasi ex necessitate. Uñ ide aũg̃
ra dixeris. ait. Nullus exspoctet qñ peccare
penitet. oportet ñ solu timere iudice s di¬
ligere. quia sine caritate nemo põt sal¬
uus eẽ. Nõ ergo tm̃ trmeat pena qui ꝑͥ¬
nitet: s anxietur ꝓgła. Quc conu̾sio si
contingerit alicui ⁊ infine. desꝑandum
tam iuxta conu̾sio. tim̾dum ẽ depenit̾e¬
te sero. maxime cum filii quos illicite di¬
lexit sint p̾sentes uxor ⁊ nuud̾ ad se uec.
Multos solet serotina peñt deciꝑe. S qm̃¬
re ualẽt quib placet. Cum igitur opus
sit. nõ hominis s d̾i fructifera peni̾t. i

Expanded text:
tiam usque in finem vitae protrahunt; et tunc tiam usque in finem vitae protrahunt; et tunc non ex Dei amore videntur poenitere, sed timore mortis, quasi ex necessitate. Unde idem, libra dixerit, ait: poenitet, oportet non solum timere judicem, sed diligere, quia sine charitate nemo potest salvus esse. Non ergo tantum timeat poenam qui poenitet, sed anxietur pro gloria, quae conversio si contigerit alicui etiam in fine, desperandum tam justa conversio, timendum est de poenitente sero, maxime cum filii quos illicite dilexit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocet. Multos solet serotina poenitentia vare quibus placet. Cum itaque opus sit non hominis, sed Dei fructifera poenitentia;
Abbreviated transcription (Latin):
ferentib ita scribit. Si quis põitus multi
perit. ⁊ mox reconciliabitur. ⁊ huic nadit.
fateor uob̃. ñ illi negamus ꝙ pctit: si ñ
p̾sumimus quia bene hinc ex̾it. Si seca¬
lus hiric exierit. ego nescio. Penitenna
dare pͥnimus. securitate nõ ñ. Añquid
dico dampnabitur: s nec dico libauittir.
uis ergo adubio lib̾ari: age penitentia
dum sanus es. si sic agis. dico abiqꝵ
securus es. quia penitentiam egisti eoti¬
pore quo peccare potuisti. Siuo ns age̾
ignosciturtibi aut ñ ignoscitur. Quid
rorum tibi sit futiru nescio. Ergo tene
certum. dimitre inc̾tum. ¶ S quare
ħ dixit aũg. cum penĩt que infine agi¬
tur. inpsalmo appellatur sacrificiu ue¬
sꝑtinum. ꝙ ciat acceptabilius inlege.
⁊ cũ inquacumq die inuocatur d̾s ad sit.
⁊ quacũq hora ingeniuent ⁊ conirsus fu¬
etit peccator uita uiuet. ⁊ ñ morieturꝰ ⁊
illa dixit augirstinus. ꝑꝑillos qui penit̾e¬

Expanded text:
fidentibus ita scribit: Si quis positus in ult et accipit, et mox reconciliatus hinc vadit, fateor vobis, non illi negamus quod petit, sed non praesumimus, quia bene hinc exit. Si securus hinc exierit, ego nescio. Poenitentiam dare possumus, securitatem non. Numquid dico, damnabitur? Sed nec dico liberabitur. Vis ergo dubio liberari? age poenitentiam dum sanus es. Si sic agis, dico tibi quia securus es, quia poenitentiam egisti eo tempore quo peccare potuisti. Si vis agere ignoscitur tibi, aut non ignoscitur; quid horum tibi sit futurum nescio. Ergo tene certum, et dimitte incertum. Sed quare hoc dixit Aug., cum poenitentia quae in fine agitur, in psalmo 140 appelletur sacrificium vespertinum, quod erat acceptabilius in lege; et cum in quacumque die invocetur Deus, adsit; et quacumque hora ingemuerit, et conversus fuerit peccators qui poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia interior ⁊ extenor. Si ergo interi¬
or penitudo fui̾t tanta ut sit sufficiens p̾
cati. d̾s qui hxe nouit auillo qui taliter pe¬
nitet iuterius penam ñ exigit. siuõ inte¬
nor penitudo n sufficit ĩuindicta pectati.
nec extenor penitentia ĩ pletur. d̾s ꝯmo
dos ⁊ m̃suras peccatorum ⁊ penaru nouit.
ad dit pena sufficiente. ⁊ tudent ergo ¶a¬
sic delicta corrigere: ut pꝰ morte iñ nõ
peccata mortalia. mnpenitentia fuint ue¬
nialia. nõ tami mox sanantur. Sepe in
fixinus moreretur si ñ medicaretur. nec
tñ statum meclicatus sanatur. Languet
uictutus. qui prius erat moriturus. Ꝙ
aũt inpenitẽs moritur. oĩo moritur. ⁊ e¬
t̾uałr cruciatur. Sienim sẽꝑ uiuẽt. sẽꝑ
peccaret
D̾ his quib sac̾dotes indiscreti ĩ

Expanded text:
nitentia interior, et exterior. Si ergo interior poenitudo fuerit tanta ut sit sufficiens ultio peccati, Deus qui hoc novit, ab illo qui taliter poenitet, ulterius poenam non exigit. Si vero interior poenitudo non sufficit in vindictam peccati, nec exterior poenitentia impletur, Deus qui modos et mensuras peccatorum et poenarum novit, addit poenam sufficientem. Studeat ergo quisic delicta corrigere, ut post mortem non oppeccata mortalia, in poenitentia sunt venalia; non tamen mox sanantur. Saepe enim infirmus moreretur, si non medicaretur; non tamen statim medicatus sanatur. Languet post victurus, qui prius erat moriturus. Qui autem impoenitens moritur, omnino moritur, et aeternaliter cruciatur. Si enim semper viveret, semper peccaret. 3. De illo cui sacerdos indiscretus i
Abbreviated transcription (Latin):
dñis ⁊ de istis e̾e̾ sentiendu ⁊ d̾ his qui in
extremis penitẽt. Sien tanta fuĩt cordis
contrito. ⁊ delicti ex ꝓbat̾õ ut sufficiat ad
aduitam. ⁊ sĩ mnexpleta fu̾it peni̾t. quia
̃ꝑfecte penituerut ⁊ ingemuerũt corde. Qͥ¬

Expanded text:
dicimus de istis esse sentiendum, et de his qui in extremis poenitent. Si enim tanta fuerit cordis contritio et delicti exprobratio, ut sufficiat ad ad vitam, etsi inexpleta fuerat poenitentia, quia perfecte poenituerunt, et ingemuerunt corde. Q
Abbreviated transcription (Latin):
tñ ⁊̃ tunc uera ue̾atur pententia homine
lib̾at: ⁊ uita mortuo ĩ petrat. ñ sic tñ ut
nulla sentiat peria. nisi forte tanta sit
nehemtia gemitus ⁊ ꝯttionis. que suffici¬
at addelicaꝰ punitc̃e. Licet ergo difficile fit
ut tunc sit uera penĩt. qñ tam serauenit.
qn cruciatus m̃bra ligat. ⁊ dolor sensum oꝑ¬
primit. ut uix homo aliquid cogitare uale¬
ñ fuit sera indulgentia. S licet latro ue¬
nia metiuss infine d̾ õĩ crimine. ñ tam
dedit baptiçatis peccãdi ⁊ ꝑ seuerandi aucto¬

Expanded text:
atur poenitentia, hominem liberat, et vitam mortuo impetrat, non sic tamen, ut nullam sentiat poenam, nisi forte tanta sit vehementia gemitus, et contritionis, quae sufficiat ad delicti punitionem. Licet ergo difficile sit ut tunc sit vera poenitentia, quando tam sera venit, quando cruciatus membra ligat, et dolor sensum opprimit, ut vix homo aliquid cogitare valenon fuit sera indulgentia. Sed licet latro veniam meruisset in fine de omni crimine, non tamen dedit baptizatis peccandi et perseverandi aucto
Abbreviated transcription (Latin):
uis. Excellit enim oẽm penam qua unquã
passus ẽ aliquis inhac uita. Numquam
incarne tanta ẽ inuenta pena. licet mira¬
uilia martres passi sunt torm̃ta. ⁊ multi
nequiat᷑ quanta sepe sinstimuerũt suppli¬
cia. ¶ Eehis satis ostenditur. qua ꝑiculo

Expanded text:
 excellit enim omnem poenam, quam unquam passus sit aliquis in hac vita. Nunquam in carne tanta inventa est poena, licet mirabilia martyres passi sint tormenta, et multi nequiter tanta saepe sustinuerunt supplicia. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
.ĩ. ꝓfecto nõ dicerem. si iam scire ⁊̃ ip̃a
fic̾e int̾ di munera repꝑni. q̃ d̾atur
bitru uoluntatis. ⁊ utrũq ẽ tatm. ꝑ sp¬
ẽ enĩ crcclare mnelle. illius aũt aure credẽ¬
tib ⁊ uolentib ficultatem bene oꝑandi

Expanded text:
fecto non dicerem, si jam scirem etiam ipsam fidem inter Dei munera reperiri, quae datur arbitrium voluntatis, utrumque tamen est enim credere et velle; illius autem, dare credentibus et volentibus facultatem bene operandi
Abbreviated transcription (Latin):
t̾res ꝯmutari. D̾s aũt nec loco. nec affectõe mu
qui ẽ ĩ mutabił solus. uñ recte solus dr᷑ hr̃e
ĩ mortalitatem. In oĩ enim mutabili natu¬
ra ut ait aũg. ꝯͣ maximinũ. ñ nulla mors
ẽ ip̃a mutata quia facit aliquid in ea ñ ẽẽ ꝙ
ht quandam tñ morte suam. quia si ui¬
ste uiuebat ⁊ peccat. moritur iusticie. si
peccatrix erat ⁊ iustificatur. moritur põco.
ut alias eiꝰ mutatres tacea.dequib m̾olõ¬
gum ẽ disputare. et c̾aturaru nanira cele¬
stiu mori potuit quia peccare potuit. Na
ẽ diaboł princeps. Et quid ñ peccauerunt por¬
care potuerunt. Et cuic̾q crrature rãtõali
p̾statur ut peccare nͥ̃ pofsit: nõ ħ ẽ nature¬
ĩ mortalitate.qui ñ cuiusqua gr̾a s natu¬
ra sua. nec potuit. nec põt aliqua conu̾sice̾
mutari. nec potuit. nec poterit. aliqua mu¬

Expanded text:
tiones commutari; Deus autem nec loco, nec affectione muqui est immutabilis solus, unde recte solus dicitur habere immortalitatem. In omni enim mutabili natura, ut ait Aug. contra Maximinum, nonnulla mors est ipsa mutatio, quia fecit aliquid in ea non esse quod  quamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare potuit: nam est diabolus princeps. Et qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturimmortalitatem, qui non alicujus gratia, sed natura sua nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari; nec potuit, nec poterit aliqua mu
Abbreviated transcription (Latin):
Nĩc questioni cum altitudine minie ꝓfũ¬
ligͣant ⁊ unitate ẜ̃uent. ñ solum eẽntia
sũa s suo dono ꝓprio. Q uod licet supͣ posi¬
nim sit. iterare tam̃ nõ pigeat. quia sic ex¬
c̃ ꝙ nõ aliquis duorum ẽ quo ut̾q ꝯumgi¬
tur᷑. quo genitus agignente diligatur. ge¬
nitoremq suum diligat. Sũt q ñ particĩ¬
patr̃e s eẽntia suai. n dono suꝑioris alicuiꝰ
s suo prio. ẜuantos unitate ꝑatis. ¶ Etce

Expanded text:
ic quaestioni, cum altitudinem nimiae profunligant, et unitatem servent, non solum essentia sua, sed suo dono proprio; quod licet supra positum sit, iterare tamen non piget, quia sic exest, quod non aliquis duorum est quo uterque coniungitur, quo genitus a gignente diligatur generatoremque suum diligat, sintque non participatione, sed essentia sua, neque dono superioris alicuius, sed suo proprio seruantes unitate
Abbreviated transcription (Latin):
de p̾hendi põt. quia licet sine gm̾ nequi
cadere .i. stare. quia nicħ erat ꝙ ad casum
eos conpelleret. s sua spontanea uolũta¬
te dedmauerũt. Quod si n̾o fecissent. Qd̾
datum ẽ auiis. utiq taretur ⁊ itis..⁊dãgłi

Expanded text:
deprehendi potest, quia licet sine gratia neqcadere, id est stare; quia nihil erat quod ad casum eos compelleret, sed sua spontanea voluntate declinaverunt. Quod si non fecissent; quod datum est aliis, uti
Abbreviated transcription (Latin):
apeccatis. Ita ⁊ adiabolo lib̾amur. ut nec pꝰ
hanc uita in nob̾ ĩueniat. ꝙ puniat. Mor¬
te sua quippe. uno uerissimo sacrificio. ꝯc¬
quid culpanu reru erat uñ nos diabolus
adluenda supplicia detinebat.x̾ extinxit.
ut in hacuita temptando nob̾ ñ p̾ualeat.
alligauit forte .i. diabolu a seductr̃e ꝯpe¬
scuit fidelium. ut temptatõe que ei ad huc
ꝑmittitur ñ sequatr seductõ. Itaq ĩ xͥ
ĩ uisibiles potestates. uͥ uincuntur ĩ uisibiles
cupiditates. Fuso eni sanguine sine culpa:
om̃iu culparu cuographa deleta sunt. quib
debitoros qui ĩ eum credũt adiabolo ante te¬
nebantur. uñ qui ꝓmultis effũdetur. ꝑꝰ illu̾
ergo irdẽpii sumus in quo princeps mudi

Expanded text:
peccatis: et ita a diabolo liberamur, ut nec post hanc vitam in nobis inveniat quod puniat. Morte quippe sua, uno verissimo sacrificio, quidquid culparum erat unde nos diabolus ad luenda supplicia detinebat, Christus extinxit, ut in hac vita nos tentando non praevaleat. alligavit fortem, id est, a seductione compescuit fidelium, ut tentationem quae ei adhuc permittitur, non sequatur seductio. Itaque in Christi invisibiles potestates, ubi vincuntur invisibiles cupiditates. Fuso enim sanguine sine culpa, omnium culparum chirographa deleta sunt, quibus debitores qui in eum credunt, a diabolo ante tenebantur. Unde: Qui pro multis effundetur. Per illum ergo redempti sumus, in quo princeps mundi
Abbreviated transcription (Latin):
mori x̃ uoluit. ñ hñs cãm mortis depeccato.
s de obedientia ⁊ ursticia morte gustauit. ꝑꝗͣ
nos recletuit aẜuitute diaboli. Incideramus
enim ĩ principe huius scłi. qui seduxit ad̾a.
⁊ ẜuũ focit. cepit q nos quasi u̾naculos possi¬
dere. s uenit redemptor ⁊ uictus ẽ deceptor.
Et quid fecit irdẽptor captiuatori nr̃o. Tet̃e¬
dit ei musipulam. cruce sua: posuitq ibi
quasi escam sangum̃e suu. Ille aũt sangͣ¬
ne fucdit nondebitoris: ꝑ quoꝰ recessit ade¬
bitorib. Ille quippe ad tir sanguine suu
fudit. ut paccata nt̃a deleret. Uñ eigo nos di¬
abolus tenebat. deletu ẽ sanguine irdẽp¬
toris. ꝯlone tenebat nos. nisi uincuł poct̾o¬
ru nr̃orum. Iste eͥ erant catrne captiuorũ.
uenit ille. alligauit forte uincuł passioĩs
sue. Intrauit ĩ domu eiꝰ .i. incorda coru ubi
ip̃e hĩtabat. ⁊ nasa eius.s. nos diripuit. que
ille ĩpleuerat amaritudine sua. Ds aũt ñr

Expanded text:
s causam de peccato., sed de obedientia et justitia mortem gustavit, per quam nos redemit a servitute diaboli. Incideramus enim in principem hujus seculi, qui seduxit Adam, et servum fecit, coepitque nos quasi vernaculos possidere; sed venit Redemptor, et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit ei muscipulam crucem suam; posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem suum fudit, non debitoris, per quod recessit a debitoribus. Ille quippe ad hoc sanguinem suum fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo nos diabolus tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos, nisi vinculis peccatorum nostrorum; istae erant catenae captivorum. Venit ille, alligavit fortem vinculis passionis suae; intravit in domum ejus, id est, in corda eorum ubi ipse habitabat, et vaille impleverat amaritudine sua. Deus autem noster
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ꝯm̃datur nob̾ caritas dĩ .i. apparet ex¬
nia ⁊ ꝯmĩdabił canitas di erga nos. in hoc ꝙ
filiu suu iradidit ĩmorte ꝓ nob̾ peccatori¬
b. Exibita aũt tante erga nos dilectonis
arra ⁊ nos mouemur a ccendimar ꝙ ad dili¬
gend̾ dm̃. qui ꝓ nob̾ tantu fecit. ⁊ ꝑ ħ iusti¬
ficamur .i. soluti. apeccatis iusti efficimur.
Mors igitur xͥ nos iustificat. du ꝑeamca¬
ritas excitatur incordib ñis. Dicimur qͦ

Expanded text:
datur nobis charitas Dei, id est, apparet eximia et commendabilis charitas Dei erga nos in hoc quod Filium suum tradidit in mortem pro nobis peccatoribus. Exhibita autem tantae erga nos dilectionis arrha, et nos movemur accendimurque ad diligendum Deum, qui pro nobis tanta fecit; et per hoc justificamur, id est, soluti a peccatis justi efficimur. Mors ergo Christi nos justificat, dum per eam charitas excitatur in cordibus nostris. Dicimur quoq
Abbreviated transcription (Latin):
coronat merita nr̃a : nicħ aliut coronat. qͣ
munera sua. uñ uita et̾na. que infine ado¬
nob̾ facta sunt ꝑ gr̾̃am. recte ⁊ ip̃a uita gr̾a
nũcupatur. quia gratis datur. ꝯlec ĩo gra¬
tis. quia ñ meritis datur. s quia data sunt
ꝑgraͣm ⁊ ip̃a metita quib datur. Epilo
Epilogꝰ

Expanded text:
coronat merita nostra, nihil aliud coronat quam munera sua. Unde vita aeterna, quae nobis facta sunt per gratiam, recte et ipsa vita gratia nuncupatur, quia gratis datur. Nec ideo gratis, quia non meritis datur, sed quia data sunt per gratiam et ipsa merita quibus datur. 8. Epilog
Abbreviated transcription (Latin):
discernendi scĩa.⁊ potentia iudicandi .i. ligã¬
di ⁊ soluendi qua dignos recipere. indignos
debet excludere aregno eccłiasticus iudex. qr
misit. Ergo qui ꝑmisit soluendi ius ñ ħ̃t.
nec ligandi ht̃. Et infra. Certum ẽ ꝙ eitͤ¬

Expanded text:
discernendi scientia, et potentia judicandi, id est, ligandi et solvendi; qua dignos recipere, et indignos debet excludere a regno ecclesiasticus judex, qui misit. Ergo qui solvendi jus non habet, nec ligandi habet. Et infra: Certum est
Abbreviated transcription (Latin):
quiacius passio bonu fuit. ⁊ cã m̃r salutis
Cum aũt dicitur nolebat eu pati uł cecidi
aiuideis. hic distinguendu ẽ. Siem intel¬
ligitur sic. nolebat eu sustinerr. passice̾
siue crucifixice aiutris illata. uetus ẽ sen¬
sus. Siuõ intelligitur sic. nolebat ut iu¬
tei aciteret eum. falsum ẽ. Nõ enim nõ¬
lebat d̾s actõe iutcorum q̃ mnala erat. sec
nolebat passice̾ bona. Et ħ uoluntas pa
malas inteorum noluntutes utiq ĩpleta

Expanded text:
quia ejus passio bonum fuit, et causa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per malas Judaeorum voluntates impleta
Abbreviated transcription (Latin):
hył. in .ł.u. detri. conantis auctoritare ma¬
ior est pat̃. numquid ꝑdoni confessice̾m
filius minor ẽ maior itaq donans ẽ. s
minor iam nõ ẽ cuu iiu̾ eẽ donatur. Ait
natur ihu ut confidendus sit ingła di ꝑa¬
toritate. quia maior ẽ. ⁊ indonati confessi¬
cẽ. quia unu sũt maior itiq pat̃ filio

Expanded text:
. lib. 9 de Trin., donantis auctoritate Pater major est, numquid per doni confessionem Filius minor est? Major itaque donans est, sed minor jam non est cui unum esse donatur, ait natur Jesu ut confitendus sit in toritate quia major est, et in donati confessione quia unum sunt. Major itaque Pater Filio
Abbreviated transcription (Latin):
terio. It relatum ẽ aub sc̃orum sac̾¬
totum quendam alterius uxore stupeo
Tale igitur conniubiu ꝓhibemus. ⁊ ana¬
tib uẽtantur inꝯiugin copulari: quise
quo fuit ueru ꝯnubiu. fieri põt ꝯ iugi¬
um cum qua p̾cefsit adulteriu. Id̾. in¬
tas nupiias exꝑsonis illicite ꝯiunctiş.
honesto placito subsequente. manife¬
stum ẽ.
De terminatio.

Expanded text:
I. Relatum est auribus sanctorum sacerdotum quemdam alterius uxorem stupro Tale igitur connubium prohibemus et anatibus vetantur in conjugium copulari, qui se quo fuit verum conjugium, fieri potest conjugium cum qua praecessit adulterium. Itas nuptias, ex personis illicite conjunctis honesto placito subsequente manifestum est. 7. Determinatio.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut nec abonitate na qualicu̾q uita ui¬
abolus uł hõ ñ subsisteret. nisi ꝑ eum qui
inuificat om̃ia. ꝯłõ ergo d̾s homine deẜuit.
ut ñ se illi exibẽt deum: s inter mala pena¬
lia ⁊̃ mał multa p̾stitit uona. Et tande ho¬
mine que ꝯmissio perccatoru diabolo sub¬
didit. remissio peccatoru ꝑ sanguine xͥ data
adiabolo eruit. ut sic iusticia uinceretur di¬
a uolꝰ. ⁊ ñ potentia

Expanded text:
sicut nec a bonitate. Nam qualicumque vita disicut nec a bonitate. Nam qualicumque vita diabolus vel homo non subsisteret, nisi per eum qui vivificat omnia. Non ergo Deus hominem deseruit, ut non se illi exhiberet Deum; sed inter mala poenalia etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commissio peccatorum diabolo subdidit, remissio peccatorum per sanguinem Christi data a diabolo eruit, ut sic justitia vinceretur diabolus, non potentia.
Abbreviated transcription (Latin):
bile d̃o. cuius potestati cimicta subiacent. s
nr̃e miẜie sanã ide ꝯuementiore modu
aliu ñ fuisse. nec ẽẽ oportuisse. Quid enim
m̃tes nr̃as ñi erigit ⁊ abinmortalitatis de¬
sꝑatd̃e lib̾at. qua ꝙ tanti nos fecit d̾s. ut
di filius ĩmutabiłr uonus in se manẽs
ꝙ enit. z anob̾ accipiens ꝙ ñ enit. dignat᷑¬
nr̃m inire ꝯsortnun mala nr̃a moriendo
ꝑferret. ¶ Est ⁊ alra rõ qrͣ isto potius m̃o
qua alio lib̾are uoluit. Quia sic iusticia
suꝑatr diabolus ñ potentia. Et qño id
factum sit. explicabo ut potero. Quadam
iusticia d̾i inpotestate diaboli. tditum
c̃ genus hu̾anu ꝓpeconto primi hominis.
inõs originałr nunseunte. ⁊ illius debito
obligante. uñ homines aborigine. sunt sb̾
ñ ita debet intelligi tanqua d̾s hoc fecerit.
mi ẜatrẽs suac nec hor̃e a lege sue potesta¬
ns amisit. c̃ indiaboli potestate eẽ ꝑmisit.
Quia nec adĩ potestate diabolus ẽ alienus.

Expanded text:
potestati cuncta subjacent; sed nostrae miseriae sanandae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuisse. Quid enim mentes nostras tantum erigit et ab immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis accipiens quod non erat, dignatrum inire consortium, mala nostra moriendo perferret? Est et alia ratio, quare isto potius modo quam alio liberare voluit: quia sic justitia superatur diabolus, non potentia. Et quomodo id factum sit explicabo ut potero. Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes originaliter transeunte, et illius debito omnes obligante. Unde omnes homines ab origine sunt sub non ita debet intelligi tanquam Deus hoc fecerit miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, cum in diaboli potestate esse permisit; quia nec diabolus a potestate Dei est alienus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ttende ħ p̾dictis contraria posse uiter.
ita ut sibi ⁊̃ amb̾r contradicere uideat.
S distinguendum ẽ hic aliud eẽ diunit¬
tere uolente coħitare aliud dimitti ꝑꝑ
dm̃ abillo qui horret n.. om̃ xͥ. Ibi lexͣ
ritas custoditur. Et iteo cum licent di¬
mittere uolente coh̾itare. nõ tamen
ca niuente aliam ducere licet. S hoc n¬
ẽ intelligendum. nrsi de his qui infi
celitate sibi copłati sunt. S si adfite
uterq ꝯu̾sus est. uł si uterq fiteł ma¬
trimonio ꝯpunctus ẽ ⁊ pꝰ alter corum
afide discefẜit. ⁊ odio fidei ꝯ iugem re¬
liquerit. dimifsus disceclente ñꝯmi
tabitabitur. nec tñ illa uiuente alt̃a
ducere poterit. quia intet cos fuerat
Qui¬
dã dñtꝯiugium ñ ee ĩt̃ ĩ fĩdeles ⁊ quare.

Expanded text:
ttende haec praedictis contraria posse videri, ita ut sibi Ambros. contradicere videatur. Sed distinguendum est hic aliud esse dimittere volentem cohabitare, aliud dimitti propter Deum ab illo qui horret nomen Christi. Ibi lex ritas custoditur. Et ideo cum liceat dimittere volentem cohabitare, non tamen ea vivente aliam ducere licet. Disceati sunt. Sed si ad fidem uterque conversus est, vel si uterque fidelis matrimonio conjunctus est, et post alter eorum a fide discesserit, et odio fidei conjugem reliquerit; dimissus discedentem non comitabitur, nec tamen illa vivente alteram ducere poterit, quia inter eos fuerat Quidam dicunt conjugium non esse inter infideles, et quare.
Abbreviated transcription (Latin):
creati sunt uolentes au̾ti.uł conu̾ti s abi¬
les ad uolend̾ ħ uł illut. Et pꝰ creatõem sp̃o
tanca uoluntate alii eligerunt malum.
alii bonu. ⁊ ita disceruit d̾s luce atenebͥs
sicut dicit scriptura .i. angłos bonos ama¬
lis. Et luce appellauit die.tenebras uero¬

Expanded text:
i sunt volentes averti vel converti, sed habiles ad volendum hoc vel illud. Post creationem vero pontanea voluntate alii elegerunt malum, alii vero bonum; et ita discernit Deus lucem a tenebris, sicut dicit Scriptura, id est angelos bonos a malis, et lucem appellavit diem, et tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
uñ aũg. suꝑ genesim. apłs ait. Corpꝰ quite
mortui ẽ ꝑꝑ peccatu. Etcͥ. prius d̾limo t̾¬
re formatu ẽ corpus aĩale. ñ sp̃uale: cum
quali resurgemus. Renouabitur eñ aue¬
nistate. ñ incor aĩale quale fuit. s mine
talitate. inqua inutandus erat ada. ntsi
morte corporis aĩał peocando meruiss. n
ait apłs corpꝰ mortale ẽ ꝑꝑ peccatu. s mor¬
niui. Illud enim añ peccatu mortale ⁊ ĩ¬
mortile erat. quia poterat mori ⁊ ñ mori.
aliud ẽ aũt ñ posse mori: aliud pꝰse ñ mori.
Iõ aũt factu est ꝑpecanũ ñ mortale qd̾
erat. s mortuũ ꝙ nͥ fieret nnsi peccaret. Aĩ¬
male enim ñ ẽ hoc corpus sicut primi ho¬
minis fuit. s iamdeterius ẽ. H̾t eniz necet¬
sitate moriendi. ¶ Ecce hic enitent᷑ aꝑit¬
aug̃ ꝙ corpus hoĩs añ peccatu. mortale ⁊
in mortale fuit. s ñ quałr fiet in resurec¬
it̃e. De hoc eod̾ bed̾a suꝑ genesini ait. ꝯłõ ẽ

Expanded text:
ait: Corpus quidem mortuum est propter peccatum, etc. Prius de limo terrae formatum est corpus animale, non spirituale, cum quali resurgemus. Renovabitur enim a vetustate, non in corpus animale quale fuit, in meliutale, in quod mutandus erat Adam nisi mortem corporis animalis peccando meruisset. Non ait Apostolus: Corpus mortale est propter peccatum, sed mortuum. Illud enim ante peccatum mortale et immortale erat, quia poterat mori et non mori. Aliud autem est non posse mori, aliud posse non mori. Ideo factum est per peccatum non mortale, quod erat; sed mortuum, quod non fieret nisi peccaret. Animale enim non est hoc corpus, sicut primi hominis fuit, sed jam deterius est; habet enim necessitatem moriendi . Ecce hic evidenter auod corpus hominis ante peccatum mortale et immortale fuit, sed non qualiter fiet in resurrectione. De hoc eodem Beda, super Genes., ait: Non est
Abbreviated transcription (Latin):
xprimo statu fienit corpus hoĩs aĩale .i. egꝰ ẽs
te ꝙ adhuc erat aĩale. ñ sp̃uale ꝙ egebat ci¬
uis ut ꝑ aĩam uiueret. Factus ẽ igatur in
sustentam̃ta ciboru. ⁊ t̾c erat corpꝰ mortale
⁊ ĩ mortale. quia poterat mori. ⁊ poterat ñ
mori. P ost peatu uõ fc̾m ẽ mortuui. sic̃

Expanded text:
primo statu fuit corpus hominis animale, id est, egens tem, quod adhuc erat animale, non spirituale, quod egebat cibis ut per animam viveret. Factus est ergo in sustentamenta ciborum; et tunc erat corpus mortale et immortale, quia poterat mori, et poterat non mori. Post peccatum vero, factum est mortuum sicut
Abbreviated transcription (Latin):
.iͦ. ubi dixĩ depatre ⁊ filio qui gignit ⁊ que̾
gignit unũ ẽ. dicend̾ fui ͭ imu sũt. sicut
aꝑte ĩp̃a ueritas loquitr dicens. Ego ⁊ p̾r
sir. qui pat̾ ẽ. filiꝰq apare sit genitus. ⁊ ĩo
pater ñ sit. qui filius ẽ. ⁊ sp̃r .s. uec pater¬

Expanded text:
 ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater sit qui Pater est; Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater non sit qui Filius est; Spiritus sa
Abbreviated transcription (Latin):
eẽntia quam greci usiam uocant. Sicut eͥ
abeo ꝙ ẽ saꝑe dictae̾ sapientia.⁊ ab eo q̃ ẽ sci¬
re dictaẽ sc̃a. itu abeo ꝙ ẽ ee̾. dicta ẽ ẽentia.
Et quis magis ẽ quam ille qui dixit fło
suo moysi. ego sum qui sum. ⁊ dices filiis
ifrł. qui ẽ misit me aduos. Ip̾e uc ac ꝓprie¬

Expanded text:
ntia, quam Graeci οὐσίαν vocant. Sicut enim ab eo quod est sapere dicta est sapientia, et ab eo quod est scire dicta est scientia; ita ab eo quod est esse dicta est essentia. Et quis magis est, quam ille qui dixit famulo suo Moysi, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel: Qui est, misit me ad
Abbreviated transcription (Latin):
Corporis enim sui .i. eccłie gerebat ꝑsona.
sicut ⁊ alibi cum dixit. Transent ame calix
iste ꝓnob̾ loquitur. nisi forte putetur timu
die resurecturus. cu arderet paulus difsol¬
ui ⁊ ẽẽ cum xp̃o. &łon eniz ẽ fortior miles
udet mori. ⁊ doꝰ coronatinus timet mortem.
S ĩ firmitat̾e̾ nrãm rep̾sentãs. ꝓsuis in¬
firmis qui timent mori ħ dixit. Uox illo
scant qui putant saluatore timuisse mo¬
tẽ passionis pauore dixisse. transeat ame
calix iste.
det̾minat̾õ auctoritatui.

Expanded text:
corporis enim sui id est Ecclesiae gerebat personam. Sicut et alibi, cum dixit: Transeat a me calix iste pro nobis loquitur. Nisi forte putetur timuidie resurrecturus, cum arderet Paulus dissolvi et esse cum Christo. Non est enim fortior miles udet mori, et Dominus coronaturus timet mortem? Sed infirmitatem nostram repraesentans, pro suis infirmis qui timent mori, haec dixit: Vox illorscant qui putant Salvatorem timuisse mortem, et passionis pavore dixisse: Transeat a me calix iste. 6. Determinatio auctoritatum.
Abbreviated transcription (Latin):
paret ñ intelligit ip̃e sͥ. s flius inteiligit
patri: ꝓfecto filius parrem sapiente facit.
Et si ħ ẽ d̾o eẽ q̃ sapere. ⁊ ea illi et̾ntia est q̃ sa¬
pientia. ñ filius a patre ꝙ uerum ẽ. s afilio
sissimu ẽ. Et ergo deus pater sapiens ea que
ip̃e ẽ sua sapientia. ⁊ filius sapientia patris
ẽ sapiens desapientia que ẽ pater. dequo
ẽ genitus filius Ita ⁊ pater ẽ intelligens
ea que ip̃e c̃ sua intelligentia. Nõ enim eẽt
sapiens qui ñ cẽt intelligens. Filius au̾t
intaligantia patris d̾ intelligentia genitu
ẽ que e̾ ꝑater. tequa ⁊ intelligens ẽ. ꝓ m̃
pater ẽ sapientia.⁊ filius ẽ sapientia. ⁊ utq
una sapientia. Et tñ solus pater ẽ ingenita

Expanded text:
Pater non intelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri, profecto Filius Patrem sapientem facit; et si hoc Deo esse quod sapere, et ea illi essentia quae sapientia, non Filius a Patre quod verum est, sed a Filio est. Est ergo Deus Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Filius. Sic et Pater est inteea, quae ipse est, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapientia, et u
Abbreviated transcription (Latin):
se ip̃o sãpicus ẽ. Siuio sapicntia genita sapi
Oẽ: nõ uitetur ce̾ sapiens sap̾ia ĩgenita. ⁊
sap̃ia ingenita. uł asapientia ingenita. Et c̃
idem sit ibi cẽ. qd̾ sapiente ẽẽ. relinquitur
ut sapientia genita sit sapicns de sap̾ia n¬
genita. ꝯlon ergo filius dicitur sapia d̾i.
tanquas ip̃e solus sit intelligens uł sapi¬
ens sibi ⁊ patri ⁊ sp̃ui.s. quia ut ait aũg. ĩ¬
xu.ł. detri. Si solus ibi filius intellig̃ ⁊ gͥ
tate ut pat ñ sit sapiens de se ip̾o. s de filio.
nec sapia sapientia genui̾t. s ea sap̾ia pat̃

Expanded text:
o Sapientia genita sapiens est, non videtur sapiens esse Sapientia ingenita, et Sapientia ingenita, vel a Sapientia ingenita. Et cum idem sit ibi esse quod sapientem esse, relinquitur ut Sapientia genita sit sapiens de Sapientia ingenita. Non ergo Filius dicitur Sapientia Dei, tanquam ipse solus intelligens sit vel sapiens sibi et Patri et Spiritui . 7: Si solus ibi Filius intelligit et statem, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio: nec Sapientia Sapientiam genuerit, sed ea Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
mala cum ẽ necessaria. ꝯlõ ẽ cͥgntra p̾ceptũ
di uiratõ. S ita intelligitur dõ ꝓhibuisse. a
iuiram̃to ut quantu in ip̃o ẽ quisq ñ iuret.
ꝙ mulai faciunt. inhore harentes uiratõem.
tanquam magnu atq suane aliquid. apłs
enim nouit p̃ceptum dñi. ⁊ tñ iurauit. ꝓꝰ hi¬
remur ergo iurare cupiditate uł delectatẽe
ne quisquã sicut bonũ appetat iuram̃tu ⁊ as¬
sidiutate uirandi labatur ĩ ꝑiuriu. Qd̾ uoͣ¬
re cogeris. scias denecessitate uenire ĩ firmi¬
tatis eoꝵ quib aliquid suades. q̃ infirmitaᷤ
amplius ẽ malu ẽ. ħueni ñ facis malu
aui uñ uteris iuratce. s amalo ẽ illius. qui
alit̾ ñ credit .i. ab infirmitate que aliq̾n pe¬
na ẽ. aliq̾n pena ⁊ culpa. Ibi ergo dñs ꝓhibu¬
it malu. suasit bonum. in duisit necessari¬
um.
i. d̾ iurumento quod fit ꝑ c̾aturas.

Expanded text:
cum est necessaria. Non est enim contra praeceptum. Dei juratio. Sed ita intelligitur Dominus prohibuisse a juramento, ut quantum in ipso est quisque non juret. Quod multi faciunt, in ore habentes jurationem tanquam magnum atque suave aliquid. Apostolus enim novit praeceptum Domini, et tamen juravit. Prohibemur enim jurare vel cupiditate, vel delectatione ne quisquam sicut bonum appetat juramentum, et assiduitate jurandi labatur in perjurium. Quore cogeris, scias de necessitate venire infirmitatis eorum, quibus aliquid suades, quae infirmitas amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a malo est illius qui aliter non credit, id est, ab infirmitate, quae aliquando poena est, aliquando poena et culpa. Ibi ergo Dominus prohibuit malum, suasit bonum, indulsit necessarium. 4. De juramento quod per creaturas
Abbreviated transcription (Latin):
ueatitudinis particeps existere aliquis nͥ
ꝑ intelligaria. q̃ quanto mag̾ intelligit᷑
tanto plenius habẽtur. fecit d̾s rationalẽ
creatum q̃ sũmu bonũ intelligeret.⁊ in¬
telligento amaret.⁊ amando possi dẽt.⁊ ꝑꝰ
sidendo frueretũ. eamq ħ m̾o distinꝙeͣ
ut pars insui puritate ꝑ mane̾t nec cor¬
retur .s. anime. Distincta ẽ itq ratio¬
nał creatit᷑a ĩ ĩ corꝑeum.⁊ corꝑeam. Et in¬
corꝑea quid̃ angłs. corꝑea uẽro hõ uocat᷑
exanima intõali ⁊ carne susistens. Condi¬
t᷑o ergo ratõał creaiture ꝑrima ca̾m hũit
d̾i bonitate
.Q̾r c̾atus sit homio ułange

Expanded text:
eatitudinis particeps existere aliquis, nisi per intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, intelligendo amaret, amando possideret, et possidendo frueretur: eamque hoc modo distinxit, ut pars in sui puritate permaneret, nec corretur, scilicet, animae. Distincta est utique rationalis creatura in incorpoream et corpoream; et incorporea quidem angelus, corporea vero homo vocatur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit Dei bonitatem. 5. Quare creatus sit homo vel ange
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce euitent̃ dicit hic aũs. ignorantia qua
quisq inuitus falsa ꝓuetis approbat. ⁊ diffi¬
infirmitatis p̃ter pocc̾m.
Qd̾ ignorantia ta¬
ł ⁊ difficultas non sit peccatum.

Expanded text:
ust. ignorantiam qua quis invitus falsa pro veris approbat, et diffiinfirmitatis praeter peccatum. 3. Quod ignorantia talis et difficultas non sit peccatum.