comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lare dictt᷑. quia ut uir apparuerat. & intẽ-¬
pore sacrificii uesꝑtini quo oratio ꝓpħȩ asa-¬
crificio matutino usq ad sacͥficium uesꝑti-¬
num ꝑseuerauerat. & ꝓpterea dei inse flȩr̃
iusio ut ꝓpħa angłi doctͥna indigeat. Dani¬
el nunc egͥssussum ut docerem te. & intelli¬
geres. Hunc ad te missussum. & egressussum.
ñ a facie dei neabeo recederem. s: ut adte ue¬
nirem. Abęrordio p̃cum tuarum eg̾ssus
re cepi miscđiam dei. Et eg̃ssa ẽ sententia.
S ego idcirco missussum ut tibi expon̾em
quȩ ignoras. quia tur desideriorum es. siue
amabilis & dĩ amore dignus. ut salomon
quod ꝓ desiderio tu dei secreta audire me¬
rearis. & esse conscius futurorum. T gͦ
ligas quod uides. quod nos facere oportet. qͦr̃
oculi ignorantiȩ tenebris obcecatisunt.¬

Expanded text:
lare dicitur, quia ut vir apparuerit, et in temlare dicitur, quia ut vir apparuerit, et in tempore sacrificii vespertini: quia oratio prophetae a sacrificio matutino usque ad sacrificium vespertinum perseverarat: et propterea Dei in se flexit visio, ut propheta angeli doctrina indigeat. Daniel nunc egressus sum ut docerem te, et intelligeres. Nunc ad te missus sum, et egressus sum, non a facie Dei, ut ab eo recederem, sed ut ad te venirem. Ab exordio precum tuarum egressusmisericordiam Dei: et egressa est sententia, et ego idcirco missus sum, ut exponerem tibi quae ignoras: quia vir desideriorum es, sive amabilis, et Dei amore dignus, ut Salomon quod pro desiderio tuo, Dei secreta audire merearis, et esse conscius futurorum. 681 Tligas, quod vides: quid nos facere oportet, quorum oculi ignorantiae tenebris, et caligin
Abbreviated transcription (Latin):
do exaudimͣ in elinare deus iudeatur aurẽ
oculos suos. Quando uero au̾tit faciem
suam. & oculis eius & auribꝰ uidem᷑ indig¬
ni. Cumq ad huc loquerer &. mrarem. & con¬
fiterer peccata mea & peccata populi mei
peccata s & sua replicat. quia unus epopło
ẽ.siue humilit̃ cum peccatum ipse ñfecerit.¬
& se iungit popło peccatori. ut ex humili-¬
tate ueniam consequat᷑. Nota quod hic
dixerit confiterer peccata mea. Inmultis
enim scȩ̃ scripturȩ locis. confessio ñ peni¬
tentiam s laudem sonat. Ad huc me
loquente in oratione. ecce uir gabriel quem
uideram inuisionis pͥncipio. Principium
uocat p̃teritam uisionem. quam hȩc sequit᷑.
Et grãdis orationis effectꝰ ẽ. impletaq ꝓmis¬
sio domini qui ait ad huc de loquente dicã
ecce alsum. idet᷑ autem gabriel ñangłs
ñ archangłs s uir. ut nequaquam serum
s nom̃ uircutis ostenderet. Et uolans te¬
tigit me intempore sacrificii uesꝑtini. Uo¬

Expanded text:
do exaudimur, inclinare Deus videatur aurem oculos suos: quando vero avertit faciem suam, et oculis ejus et auribus videamur indigni. Cumque adhuc loquerer, et orarem, et confiterer peccata mea, et peccata populi mei peccata, sed et sua replicat; quia unus e populo est: sive humiliter, cum peccatum ipse non fecerit, se jungit populo peccatori, ut ex humilitate veniam consequatur. Nota quod hic dixerit, confiterer peccata mea. In multis enim sanctae Scripturae locis confessio, non poenitentiam, sed laudem sonat. Adhuc me loquente in oratione: ecce vir Gabriel quem videram in visionis principio. Principium vocat praeteritam visionem, quam haec sequitur. Et grandis orationis effectus est; impletaque promissio Domini qui ait: Adhuc te loquente dicam, ecce adsum . Videtur autem Gabriel, non angelus vel archangelus, sed vir: ut nequaquam sexum, sed nomen virtutis ostenderet. Cito volans tetigit me in tempore sacrificii vespertini. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
donosor acciderant. antiquum & in olitũ
gentis suȩ sequit᷑ errorem. ut ñ dei ꝓpħã
s magos & caldeos & arupices uoc&
Purpura uestiet᷑. & torquem auream
habebit in collo. Rem quidem facioridi¬
culam ut in ex positione ꝓpħarum de
uborgeneribꝰ quasi gramaticus dispu¬
tem. S quia aquodam nichil sciente
& om̃ia pollicente rephensussum. cur
torquem genere femineo transtulerim:
buradnotabo qd̾ cicero in mario torquem
genere feminino. titꝰ libiꝰ masculino
ꝓre quȩ acciderat᷑ regi & optimatibꝰ
eius domum conuiiiii in gressa ẽ. &¬
ꝓ loquens ait. Hanc iosephus auiam
balthasaris. & origenes matrem scri¬
bunt. Unde & nouit p̃terita quȩ rȩr
ignorabat. Euigilet ergo porfirius qui
cam balthasaris somniauit urorem
& illudit plus scire quam maritum.
Est uir in regno tuo. qui spm̃ deorũ
scõrum habet̾ inse. Pret̃ symmachum
qui chaldaicam ueritatem secutꝰ est.
Ceteri spm̃ dĩ int̾p̃tati sunt. & in diebꝰ
patris tui scientia & sapientia inuen

Expanded text:
donosor acciderant, antiquum et inolitum suae gentis sequitur errorem: ut non Dei prophetam, sed magos, et Chaldaeos et haruspices vocet. Purpura vestietur: et torquem auream habebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omnia pollicente reprehensus sum, cur torquem genere feminino transtulerim, breviter annotabo, quod Cicero et Maro torquem in genere feminino, Titus Livius masculino pro re quae acciderat regi et optimatibus ejus, domum convivii ingressa est, etc. Hanc Josephus aviam Balthasaris, Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem, et illudit plus scire, quam maritum. Est vir in regno tuo, qui spiritum deorum sanctorum habet in se. Praeter Symmachum, qui Chaldaicam veritatem secutus est, caeteri spiritum Dei interpretati sunt. Et in diebus patris tui sapientia et s
Abbreviated transcription (Latin):
hi qui bestiarum scripsere naturas. lee¬
nas eẽ ferociores. marime sicatulos nutri¬
ant: & semꝑ gestire ad coitum. Quod aũt
habebat asas aquilȩ suꝑbiam significat
regni potentissimi. cuius pͥnceps loquit
ꝑ issaiam. Suꝑ sydera cȩli ponam thro¬
num meum ero similis altissimo. Un¬
de dicit᷑ ad eum. Si inaltum feriaris
ut aquila: inde de trahã. Alioquin ut
leo int̾ bestias. ita aquila int̃ ques regñ¬
int̾ aues regnum tenet. S & hoc dicendũ
aquilam multo tempore uiuere. & reg¬
num assiriorum multis etatibꝰ fuisse
mudo. & sublata ẽ inquit dec̾ra sub

Expanded text:
hi qui de bestiarum scripsere naturis, leaehi qui de bestiarum scripsere naturis, leaenas esse ferociores, maxime si catulos nutriant, et semper gestire ad coitum. Quod autem habebat alas aquilae, superbiam significat regni potentissimi, cujus princeps loquitur per Isaiam: Super sidera coeli ponam thronum meum: et ero similis Altissimo . Unde dicitur ad eum: Si alte feraris ut aquila, inde te detraham . Alioquin, ut leo inter bestias, ita aquila inter aves regnum tenet. Sed et hoc dicendum, aquilam multo tempore vivere, et regnum Assyriorum multis aetatibus fuisse mundo. Et sublata est, inquit, de terra; sub
Abbreviated transcription (Latin):
um quȩ inaquis sunt. & cuiꝰ sedm dauid
inmari cumfringunt᷑ capita. & inamoᷤ
legimꝰ. Si descenderit in ꝓfundum mariᷤ
ibi mandabo draconi & mordebit eum.
Quatuor aũt bestiȩ que ascendebant
de mari & erant du̾sȩ int̾se. angło dis¬
serente noscamꝰ. Hee inquit quatuor
bestię magnȩ. quatuor regna consur¬
gent det̾ra. Q uatuor aut̃ uenti q ui
pugnabant in mari magno idõ uenti
cȩli ẽẽ dicunt᷑. quia unus quisq angłs
facit ꝓeo regno quod sibi creditum ẽ. &
hoc notandum quod regnorum feritas
atq crudelitas bestiarum nomine de m̃oᷤ¬
tret᷑. Prima quasi leena. & alas habebat
aquilȩ. Aspiciebam donec euulsȩ sunt
alȩ eiis. & sublataẽ det̾ra. & suꝑ pedes qͣsi
homo stecit. & cor eiꝰ datum ͤ ei. Regnum
baby lomum ꝓpt̾ seuitiam & crudelitatẽ.
siue ꝓpt̃ lururiam & uitam libidini serui¬
ent̾e non leo s ltena appellat᷑. Aiunt enim

Expanded text:
um quae in aquis sunt, et cujus secundum David um quae in aquis sunt, et cujus secundum David in mari confringuntur capita . Et in Amos legimus: Si descenderit in profundum maris, ibi mandabo draconi, et mordebit eum . Quatuor autem bestias, quae ascendebant de mari, et erant diversae inter se, angelo disserente noscamus. Hae, inquit, quatuor bestiae magnae, quatuor regna consurgent de terra. Quatuor autem venti qui pugnabant in mari magno, ideo venti coeli esse dicuntur: quia unusquisque angelus facit pro eo regno quod sibi creditum est. Et hoc notandum, quod regnorum 664 feritas atque crudelitas bestiarum nomine demonstretur. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae. Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra, et super pedes quasi homo stetit , et cor ejus datum est ei. Regnum Babylonium propter saevitiam, et crudelitatem, sive propter luxuriam, et vitam libidini servientem, non leo, sed leaena appellatur. Aiunt enim
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ñ solum indaniele. s iniheremia
quoq & in ihe rechiel legimꝰ sicut in locis
nabuchodonosor & balthasar dario siue
cyro mirabilium signorum acciderit.
In his narrant᷑ uͦ sonnia. quȩ singulis
sint iusa demporibꝰ: quorum solus ꝓpħa
conseius ẽ. & nullam habent apud bar
eorum quȩ uisasunt memoria ꝑseue¬
ret. Uidebam in uisione mea nocte. & ecce
quatuor uenti cęli pugnabant inma¬
ri magno. & quatuor bestiȩ grandes
ascendebant demari. diu̾sȩ int̾se. Qua¬
tuor uentos cęli quatuor arbitror. angłi¬
cas potestates quibꝰ pͥncipalia regna con¬
missa sunt. iuxta illud quod in deute¬
ro nonnio legimꝰ. Quando diudebat al¬
tissimꝰ gentes quando seꝑabat filios a
ta numerum filorum isrł. pars aũt dni
ppłs eius. iacob funiculus hereditatis eiꝰ.
salsis amarisq fiuctibꝰ redundantem.
sicut dñs inparab ola sagenȩ misse in ma¬
re int̃p̃tat᷑. Unde & draco rer dicit᷑ omni¬

Expanded text:
Et hoc non solum in Daniele, sed in Jeremia Et hoc non solum in Daniele, sed in Jeremia quoque et Ezechiele legimus : sicut in locis Nabuchodonosor et Balthasar, et Dario, sive Cyro mirabilium signorum acciderit. In his vero narrantur somnia quae singulis sint visa temporibus: quorum solus propheta conscius est, et nullam habent apud barbeorum quae visa sunt, memoria perseveret. Videbam in visione mea nocte: et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno, et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Quatuor ventos coeli, quatuor arbitror angelicas potestates, quibus principalia regna commissa sunt, juxta illud quod in Deuteronomio legimus: Quando dividebat Altissimus gentes: quata numerum angelorum Dei. Pars autem Domini populus ejus: Jacob funiculus haereditatis ejus . salsis amarisque fluctibus redundantem: sicut Dominus in parabola sagenae missae in mare interpretatur . Unde et draco rex dicitur omni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuocet. & querit utrum hoc isto mũ¬
do futurum sit an in altero. uł certe
pꝰ alios mundos. quȩ nos ꝓdeliram̃¬
tis & cassis dicentes fabulis. hoc solũ
dicimꝰ idõ signa fieri ꝑseruos dĩ apud
babaras nationes ut unius dei cul¬
tus & religio p̃dicet᷑. Porro daniel ꝑse¬
uerauit usq ad regnum darii. regñ
uitȩ illius tempꝰ accipiendum ẽ. Si qui¬
dem̾ inultima legimꝰ uisione anno t̃¬
cio cyri regis ꝑsarum u̾bum reuela¬
tum ẽ danieli cognom̃to balthasar.
s hoc significat᷑ : quod usq ad pͥmum
annum cyri regis qui chaldeorum
de. strur̃ imꝑiim. damel potens fue¬
rit in chaldea pꝰ ea uͦ adario inmedos
translatꝰ sit: Anno pͥmo balchasar
regis baby lonis daniel somni um
iudit. Hȩc pericopen quam nos conam¬
er ponere. & sequens dequa dicturi sumꝰ.
Ista enim & sequens pͥmo & t̾cio anno baltha¬
sar regis accidisse memorant᷑. Illa aũt quȩ
ante suꝑiorem lecta ẽ nouissimo anno. im̃¬

Expanded text:
uaeritur utrum hoc in isto mundo futurum sit, an in altero, vel certe post alios mundos. Quae nos pro deliramentis, et cassis ducentes fabulis, hoc solum dicimus: ideo signa fieri per servos Dei apud barbaras nationes, ut unius Dei cultus, et religio praedicetur. Porro Daniel perseveravit usque ad regnum Darii, regnumvitae illius tempus accipiendum est. Siquidem in ultima legimus visione: Anno tertio Cyri regis Persarum, verbum revelatum est Danielis cognomento Balthasar: sed hoc significatur, quod usque ad primum annum Cyri regis, qui Chaldaeorum destruxit imperium, Daniel potens fuerit in Chaldaea: postea vero a Dario in Medos translatus sit. Anno primo Balthasar regis Babylonis Daniel somnium vidit. ur exponere, et sequens, de qua dicturi sumus,Ista enim et sequens, primo et tertio anno Balthasar regis accidisse memorantur . Illa autem quae ante superiorem lecta est, novissimo anno, im
Abbreviated transcription (Latin):
cor regis in manu dei. quodeumq¬
uoluerit illud declinabit: nisi forte
scm̃ quemq dicamꝰ regem. cuiꝰ non
regnat peccatum in mor̾tali corpore
& cuiꝰ ideo seruat᷑ cor quia in manu¬
dei ẽ. Quicquid aut̃ in manu dei pa¬
tris fuerit. nullus pot̾ raꝑe ȩrea. ꝙ
quicumq raptꝰ fuerit. intelligitur
in ma nu dnĩ ñfuusse. Tu qͦ¬

Expanded text:
Cor regis in manu Dei: quocumqCor regis in manu Dei: quocumqvoluerit, illud declinabit , nisi forte sanctum quemque dicamus 655 regem, cujus non regnat peccatum in mortali corpore, et cujus ideo servatDei est? Quidquid autem in manu Dei patris fuerit, nullus potest rapere ex ea ; et quicunque raptus fuerit, intelligitur in manu Domini non fuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
usatio. ut regis auia uł mat̾ ꝓuirtutũ
magnitudine tantis eum laudibus
eleuet. Ad quȩ respondens daniel ait
coram rege. Munera tua sint tibi &
dona domus tuȩ alterida. Scͥpturam
danielem regis dignitatem & mu¬
nera contẽpnentem. qui absq p̃tio ꝓ¬
ferens ueritatem. iam illo tempore p̃¬
ceptum eugłi cum sequebat᷑. Gratis
accepistis. gratis date. Alioquin & cͥsti¬
cia enunciantem indecens erat ut¬
libent̾ dona susciperet. Quos uolebat
int̾ficibat. & quos uolebat ꝑcuciebat¬
& quos uolebat exaltabat. & quos
uolebat humiliabat. Nabuchodo¬
nosor ꝓaui ponͣ eremplum ut dei uis¬
ticiam doceat. & ꝓpt̾ suꝑbiam etiam
ꝓnepotem similia sustinere confir¬
met. Si aut nabuchodono sor quos
uolebat int̾ficiebat. & quos uo lebat
ꝑcuciebat. quos uolebat ȩraltabat.
& quos uolebat humiliabat: in hu¬
ius cemodi honoribꝰ & ꝑcussionib
exaltatione. & humiliatione. ñ ẽ dĩ
ꝓuidentia nec p̃ceptum. s eorum
uoluntas qui ꝑcutiunt quos uolu

Expanded text:
ersatio, cum regis avia vel mater pro virtutum magnitudine tantis cum laudibus elevet. Ad quae respondens Daniel ait coram rege: Munera tua sint tibi: et dona domus tuae alteri da, etc. Danielem, Regis dignitatem et munera contemnentem, qui absque pretio proferens veritatem jam illo tempore praeceptum Evangelicum sequebatur: Gratis accepistis, gratis date. Alioqui, et tristia nuntiantem, indecens erat libenter dona suscipere. Quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat: quos volebat, exaltabat, et quos volebat, humiliabat. Nabuchodonosor proavi ponit exemplum: ut et Dei justitiam doceat, et propter superbiam etiam pronepotem similia sustinere confirmet. Si autem Nabuchodonosor quos volebat, interficiebat, et quos volebat, percutiebat; quos volebat, exaltabat, et quos volebat humiliabat: in hujuscemodi honoribus, et percussionibus, exaltatione et humiliatione, non est Dei providentia, nec praeceptum: sed eorum voluntas percutiunt quos volue
Abbreviated transcription (Latin):
b si ꝓprii ꝓuentus ecc̃astici non
nero in th̃ologica facultate dum
inscoł studuerint. ⁊ studentes in
ip̃a integre per annos qͥnq recip¬
ant de lnĩa sedis apłice ꝓuentꝰ.
p̾bendarũ ⁊ bñficõꝵ suoꝵ nõ obstã¬
te aliqua consuetudine contraria

Expanded text:
bus si proprii prouentus ecclesiastici non vero in thologica facultate dum in scolis docuerant, & studentes in ipsa, integre per annos quinque percipiant de licencia sedis apostolice prouentus prebendarum et beneficiorum suorum, non obstante aliqua con
Abbreviated transcription (Latin):
Statutũ fuit qndã ab eugenio pp̃¬
Qm̃. Dem̃ ab m̃ocencio inconcilio
ecc̃e cathedrales tenent singulos
magrõs lib̾aliũ artiũ. ad mimis
gͣmatite. qui carũdem ecc̃ar̃ cłicos
et alios scolares pauꝑes gratis in

Expanded text:
statutum fuit quondam ab Eugenio pdeinde ab Innocentio in concilio ecclesie cathedrales tenerent singulos magistros liberalium artium, ad minus grammatice, qui earundem ecclesiarum clericos et alios scolares pauperes gratis ins
Abbreviated transcription (Latin):
qui credñt pecm̃a pistorib¬
sut molãt ĩ molendinis eor¬
ũt eñ ultra sortem infaciendo¬
molendim ñ uolunt. si tamei
debitor es pp̃ ħ nõ st̾ dampnifica¬
ti non tenentur creditores ad⁊
stitutõm aliꝙͣ eis faciendam ii
quatenus estimari d lib̾tas me¬
lendi ũ uolebant pensatis ecia
cirꝯstancis de maiori ⁊ minori
remotõne. molendmoꝵ. et facili¬
tate molendi ⁊ qͣlitate. q̃ox¬

Expanded text:
qui credunt pecuniam pistoribus ut molant in molendinis eorunt enim ultra sortem in faciendomolendi ubi voluerint. Si tamen debitores propter hoc non sunt damnificati, non tenentur creditores ad restitutionem aliquam eis faciendam, nisi quatenus estimari debet libertas molendi ubi volebant, pensatis etiam circumstantiis de maiori et minori remotione molendinorum et facilitate molendi et qualitate.
Abbreviated transcription (Latin):
insta cã ut ꝓ defensione strate pu¬
blice contra p̃dones ĩ t̾ra uł contͣ
pyratas in aqua uł pro defensio¬
ne fidei ⁊ prĩe contra paganos uł
h̾eticos nel pro alia simili cansa
Et recipiens facit illud pp̃ ꝙ fuit
ĩpositũ lib̾x ⁊ sine scrupulo conscĩe
potest reciꝑe. Si antẽ nescit a qui¬
br fuit institutũ. oredit tam̃ ꝙ ab il
idẽ. ¶ Idem credo si iste tał nõ labo¬
rat modo Nec facit expẽsas quia ñ
est ncc̃e ãĩ t̾ra sit bene purgata. et
ĩ pace ꝑatus ẽ tam̃ et labores et ex¬
pensas ĩpende̾ si ẽẽt uc̃ce ita quod¬

Expanded text:
iusta causa, ut pro defensione strate publice contra predones in terra et contra pyratas in aqua vel pro defensione fidei et patrie contra paganos vel hereticos vel pro alia simili causa et recipiens facit illud propter quod fuit impositum, libere et sine scrupulo conscientie potest recipere. Si autem nescit a quibus fuerit institutum, credit tamen quod ab illidem. Idem credo, si iste talis non laborat modo nec facit expensas, quia non est necesse, cum terra sit bene purgata et in pace, paratus est tamen et labores et expensas impendere, si esset necesse: ita
Abbreviated transcription (Latin):
hic credo ꝙ cũ gratis deb̾ent hpc
quitare ñ possũt ꝓ quita tõne hi
aliquid acciꝑe. s tenentur sic ac¬
ceptura reddere. Qum nante pen¬
sionẽ hi uon constit̾u̾nt simplicit̾
et ab solute spontanei. ẜ ne deceriora

Expanded text:
 credo quod qui gratis debent huiusmodi quitare, non possunt pro quitatione huiusmodi aliquid accipere, sed tenentur sic acceptum reddere, cum naute pensionem huiusmodi non constituerent simpliciter et absolute spontanei, sed ne deteriora
Abbreviated transcription (Latin):
rũt et teuẽt t̾rã q̃ aliqnͣdo funt xp̃i¬
sessores nõ obligant fideles nisi ꝯ¬
senserint ant sponte se sb̾iecerint
t̾rarũ quas tenent. Hii eciam de qͥ¬
b p̾mo dcm ẽ. cĩ sint in posẜone sta¬
tuendi et donnandi. nou st̃ de frau¬
dandi. nͨ spoliandi illa possone anc
ab hmõi pedagiis defrandari nõ d.¬

Expanded text:
runt et tenent terram que aliquando fuit rum, non obligant fideles, nisi consenserint aut sponte se subiecerint terrarum quas tenent. Hi etiam de quibus primo dictum est, cum sint in possessione statuendi et damnandi, non sunt defraudandi, nec spoliandi illa quasi possesab huiusmodi pedagiis defraudari non d
Abbreviated transcription (Latin):
uł simle suꝑ quib statuta ẽ pẽa
canonẽ ñ eit ĩnĩgendũ penitõti
inforo penitẽciali q uod soluat hiꝰ
gtuas. nisi tũc demũ cũ fu̾it con¬
Epnatus ad illas s sufficit q uod
soluat ĩt̾esse nł satiffaciat ad ar¬
bictiũ bom inti si ĩ iuriã ĩtulit id̾¬

Expanded text:
super quibus statuta est pena canonem, non est iniungendum penitenti in foro penitentiali quod solvat huiusmodi penas, nisi tunc demum cum fuerit condemnatus ad illas; sed sufficit, quod solvat interesse, vel satisfaciat ad arbitrium boni viri, si iniuriam intulit
Abbreviated transcription (Latin):
Si no mno. s si contra forͣm istã
aliquid est acceptũ credo ẽe resi¬
tuendũ illi aquo ĩiuriose accer¬
tũ est si sciri potest. Sin antẽ cuti
consilio ecc̃e ĩ pus cansis est expe¬
ciat illud pp̃ꝙ fuit ĩstitutũ iuxta¬
fac̾ẽt isti a quib exigitur possẽt
negare. ul debent adire suꝑ hoc

Expanded text:
st antiquo. Si contra formam istam aliquid est acceptum credo esse restituendum et illi a quo iniuriose acceptum est, si sciri potest; sin autem, cum consilio ecclesie in piis causis est expeciat ilud propter quod fuit institutufaceret, isti, a quibus exigitur, vel debent adire super hoc
Abbreviated transcription (Latin):
mus casus. Et ip̃i sarracem tenẽt
eis fidem defendendo eos in suo ter¬
ritorio uł maritima a latronib ⁊
soln̾e ẜm statutũ ⁊ pactũ alias
tenẽtur eis ad restitutõ si possũt
uł si nõ possũt ant erogent in usu
pariꝑu ad mandatũ ecc̃e. Nam fi¬
des eciam hosti seruãda ẽ xxii.ꝙ ii

Expanded text:
as et ipsi sarraceni tenent eis fidem, defendendo eos in suo territorio vel maritima, a latronibus vel ndum statutum vel pactum, alias tenentur eis ad restitutionem si possunt, vel si non possunt, erogare in usus pauperum ad mandatum ecclesie. Nam fides etiam hosti servanda est. Si
Abbreviated transcription (Latin):
optat regatut .i. in t̾rogatur
an uelit eum ꝙ adopcaturuᷤ
est istũ filiũ ẽe Et is qui ad¬
optatur nitrogatur an id fi¬
paciatur. ¶Adoptatur ille qm in
potestate sm pr̃is est. et nõ trãsit
in potestatem adoptantis. et ħ fit
imperio magr̃atus st. de adop .l¬

Expanded text:
optat rogatur, id est interrogatur, an uelit eum quem adoptaturus sit iustum sibi filium esse, et is qui adoptatur rogatur, an id fipis. Adoptatur ille qui est in potestate sui patris et ideo non transit in potestatem adoptantis. Et hoc fit imperio magistratus. Adop
Abbreviated transcription (Latin):
cerdotis oblata copia. licet confi¬
ten corquali. et ħ sussicit ut dicũt¬
quidam doctores. si tamen ex contẽ¬
ptu p̾t̾mictatur sacerdos. alii so
ueris peccata sac̾dotib sunt pan¬

Expanded text:
cerdotum oblata copia, licet confiteri coaequali, et sufficit, ut quibusdam placet, si tamen ex contemptu non praetermittatur sacerdos. Tutius est neris peccata sacerdotib
Abbreviated transcription (Latin):
ibi glo wilłi . quod tũc fit com¬
pensatõ rei sic sb̾repte tũ iurs
t̾ea cũ h̃i sarratenis sit hostis
non refert an apte aut ꝑ infidi¬
minime tribuatur. s eciam si s
cos inuentũ fi̾nit su̾tili aufera
que furatur uiro suo pecti

Expanded text:
ompensatio rei sic surrepte, cum iniuria terea cum huiusmodi sarracenus sit hostis, non refert an aperte, an per insidiminime tribuatur, sed etiam si apud eos inventum fuerit, subtili auferatque furatur viro suo pec
Abbreviated transcription (Latin):
Suscepimus. nͥ irregularis in¬
dicatur quidam qͥ captos ase et
socio suo latrones ligauit. quo
socins eiꝰ ligatos pꝰmodũ inter¬
fecit tũs ne ab eis int̾ficeretin¬

Expanded text:
ssit. Ubi irregularis iudicatur quidam, qui captos a se et socio suo latrones ligavit, quos socius eius ligatos postmodum interfecit, timens ne ab eis interficeret
Abbreviated transcription (Latin):
sernaturam nirginitate̾. insi
deus ei aliter renelaret ꝯmit¬
tens ergo nirginitatem sna
diuine dispensaconi consensit
in crͣnalẽ copulã ñ illam appe¬
tẽdo. s dĩne inspiratoi in ntroq

Expanded text:
perseveraturam virginem, nisi Deus aliter ei revelaret. Committens ergo virginitatem suam divinae dispositioni, consensit in carnalem copulam, non illam appetendo, sed divinae inspirationi in utroque
Abbreviated transcription (Latin):
qua pariter tẽꝑabatis a ꝯmixti¬
one caruali idẽo maritus timis
cẽ desierat ĩmo tãto sãctius cõ¬
inges manebatis qnͣto sanctio¬
ta concorditer ꝑlacita ẜuabatis¬

Expanded text:
quia pariter temperabatis a commixtione carnali, ideo maritus tuus esse destiterat; imo vero tanto sanctius conjuges manebatis, quanto sanctiora concorditer placita
Abbreviated transcription (Latin):
norciũ. Solus ĩ iipciał con¬
cubitus non fuit quia in car¬
ne pcci fieri non poc̾at sñ pu¬
denda concupͣ caris que ac¬
cidit ex pcc̃o sine qua concipi

Expanded text:
vortium: solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi
Abbreviated transcription (Latin):
uid de illo qui consuluit ali¬
illo qui dat amico suo uł consã¬
tis ut ex ea feneretur ¶tem qͥ
de eo qui contͣhit societatem cũ
aliquo ad fenus excend̾. Itero
quid deeo qui dat usurario mut¬
tuã pecĩa ad ꝑticipatõm lnci
usurarũ. Nñquid in hñs casib
om̃ib tenentur ĩsolid̾ qmi he¬

Expanded text:
uid de illo qui consulit aliillo qui dat amico suo vel consantis ut ex ea feneretur? Item quid de eo qui contrahit societatem cum alio ad fenus exercendum? Item quid de eo qui dat usurario mutuam pecuniam ad participationem lucri usurarum? Numquid in his omnibus casibus tenentur in solidum qui h
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑeẜmenciũ compensatur cũ m̾¬
cede qm dant sermentib ilł. N ͨ
possunt dici panpiores pp̃ m̾cedẽ
tatã. cũ loco m̾cedis hiut comod
oꝑarũ. Si antem in inhonestis a ͭ
illicitis non credo ꝙ debeant recipe
m̃cedem de reb h̾moĩ. Idem ecia
indicandũ est decultorib p̾dioꝵ
nsurarioꝵ et de aliis m̾cẽnarus e

Expanded text:
servientium, compensatur cum mercede quam dant servientibus illis, nec possunt dici pauperiores propter mercedem datam, cum loco mercedis habeant commodum operarum. Si autem in inhonestis aut illicitis, non credo quod debeant recipere mercedem de rebus huiusmodi. Idem etiam iudicandum est de cultoribus prediorum usurariorum et de aliis mercenariis e
Abbreviated transcription (Latin):
unt talia non credo tam̃ qd̾ tẽã¬
tur ad restitut̃om nͥ qnͣtũ ad eo̾
ꝑuen̾it de usura uł qnͣtũ ueleua¬
ti st̃ ab expensis quas fecissent
de suo ĩ sustinendis oñb qͥtatꝰ
uerari. que alias non ess ħ fac¬
tura. Inquo casu credo eos cem

Expanded text:
non credo tamen quod tenentur ad restitutionem, nisi quantum ad eos pervenerit de usura vel quantum relevati sunt ab expensis quas fecissent de suo, in sustinendis oneribus commnerari, que alias non esset factura hoc. In hoc casu credo eos teneri
Abbreviated transcription (Latin):
cũt ꝙ in usura non tranffertur do¬
nsuraria in sp̃e nõ d recipi in solu¬
tũ qr debitor qui eam dedit ꝓ usu¬
a creditore si extat. Nec poss credi¬
tor ꝓ ea aliam rem ei solu̾e ip̃o in¬

Expanded text:
in usura non transfertur dousuraria in specie non debet recipi in solidum quia debitor qui eam dedit pro usua creditore, si extat, nec posset creditor pro ea aliam ei solvere ipso in
Abbreviated transcription (Latin):
restitũe usuras a iure et a indice
a mre qr si st̃ publici usurarii ip̃o
d̾ recipi ad xp̃ianam sepulturã
inomib. A indice quia potest q̃¬
lib nsiuanũ cog̾e ad restituen¬
das nsuras si nccẽ fint. eciam p
rius repetat ab aliquo usuras
repellitur ꝑ exceptõni. donec ip̃e
restieũt ułuras quas ab alus
male accepit uł saltem fecerit
eisdem mõis cõpellũt hedes usu¬
rarioꝵ siue sint filu siue ex̃nei
antẽ pm̃ali ĩdubitanter tẽnt᷑
tã usiarii qm ħrdes ad solidã
restitutõm oĩm nsurarũ quas
illicite reteꝑut uł saltem faci¬
et quia nõ possũt plene restitu
et ꝓponant in amino restituer
si forte ꝑuen̾int ad pinginore

Expanded text:
restituere usuras a iure et a iudice. A iure, quia si sint publici usurarii, ipso  ipsi ad christianam sepulturam int. A iudice, quia potest quemlibet usurarium cogere ad restituendas usuras, si necesse fuerit etiam per rius repetat ab illo usuras, repellitur per exceptionem, donec ipse restituerit usuras quas ab aliis male acceperit vel saltem fecerit modis compelluntur heredes usurariorum, sive sint filii sive autem penitentiali indubitanter tenentur, tam usurarii quam heredes, ad solidam restitutionem omnium usurarum, quas illicite acceperunt vel saltem poet quia non possunt plene restituere et proponant in animo restituere, si pervenerint ad pinguiore
Abbreviated transcription (Latin):
de marito qnͣtũ ad dote᷑ nt dc̃m est
quia socer dando dotẽ gen̾o efficit᷑
panꝑior nͥ quatenis releuetur ab
on̾e alende filie. s debitor non fit
panꝑior recipiendo mutuũ acredi¬
tore. uł emptor aut nẽditor recipi¬
¶reditor antẽ qui mala fide cre¬
didit pecñia pnta ludenti in alea
uł daturo m̾etrici ant hystrioni. ł
alias dilapidanti boͣ sua nõd hi¬

Expanded text:
de marito quantum ad dotem, ut dictum est, quia socer dando dotem genero efficitur pauperior, nisi quatenus relevatur ab onere alende filie. Sed debitor non fit pauperior recipiendo mutuum a creditore, vel emptor aut venditor recipireditor autem qui mala fide credidit pecuniam, puta ludenti in alea vel daturo meretrici aut histrioni vel alias dilapidanti bona sua, non
Abbreviated transcription (Latin):
tales contriti et satiffat̾e nõ na¬
lentes postulare dilac̾om nel
tẽntur restitũe. Eo sic erũt ĩstatu
Qualr autem et in quantum
teneantur hedes tam in ħ qm

Expanded text:
tales contriti et satisfacere non valentes, postulare dilationem vetenentur restituere et sic erunt in statu r autem et in quantum teneantur heredes et etiam
Abbreviated transcription (Latin):
qm p̾stant autte tenentur adi
stitntomi. eciam aĩ nicħ ad eosꝑ
nont de maleficõ. Et ħ ideo qmã
rapina uł furtum contra uobu¬
tatem dm̃ fit qui patitur dapnii
S usura de nolũtate do̾ ꝑuenit
ad creditorem. Nec ĩnemo niril
dare actõmi debitori contra hi in¬
ductores ad repetendũ usura ab
eis. quas ip̃i debitores solt̾me¬

Expanded text:
tatem, tenentur ad restitutionem, etiam cum nihil ad eos pervenerit de maleficio. Et hoc ideo, quia rapina vel furtum contra voluntatem domini fit, qui patitur damnum, sed usura de voluntate domini pervenit ad creditorem, nec invenio iura dare actionem debitori contra huiusmodi inductores, ad repetendum usuras ab eis, quas ipsi debitores solve
Abbreviated transcription (Latin):
oquũ uł p̾diũ de pecũia n¬
suraria. et donat rem illam al¬
d̾i post ea esficitur nõ soluend
Queritur ntr̃ ille qui solnt u¬
suras possit cũ effectu pet̾e itm
ẽptam de usuris ab ip̃o possalo¬
re. et ntrũ in foro pñiali ille te¬
neatur restĩtũe. Uidetur ꝙ ñ

Expanded text:
cunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? Videtur quod non,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtem mulier scipulatur sibi luf
ced̾e ex ante mpcias donatone. si
priorem maritum mori contig̾it
tantam .i. tõm. et maritus ex dote
partem ñ petĩne qnͣtitatẽ stipule
sͥ. si ꝯstante mrionio prior młr
infata collapsa fu̾nit. questio.uͣ.

Expanded text:
partem mulier stipuletur sibi lucro cedere ex ante nuptias donatione, si priorem maritum mori contigerit, tantam et maritus ex dote partem, non pecuniae quantitatem, stipuletur sibi, si constante matrimonio prior mulier in fata collapsa fuerit. Et si
Abbreviated transcription (Latin):
uł eꝯ ͦ ¶Et si forte creditor uł h̾rs
cius rem sͥ obligatam alt̾i ĩpig¬
tare in sortem. non solum fruc¬
tus quos ip̃e ꝑcepit s eciã om̃s
quos aũriores ꝑceꝑant a tẽpore
primi contractus extua. de pig

Expanded text:
onverso. Et si forte creditor vel heres eius rem sibi obligatam alteri impigcomputare in sortem non solum fructus quos ipse percepit, sed etiam omnes quos et anteriores perceperant a tempore primi contractus. Extravag
Abbreviated transcription (Latin):
messatõ et ebrietas. Defornica¬
scurrilitas ludicra et scłtilama
dacium. fraus. furta. ꝑiria tur¬
pis lucri appetitus. stalsa testimo¬
na. molentia ĩ hũanitas. et ra¬
pacitas. De ira honicidiũ. Ela¬
pnolenͣ ĩportũitas ĩ ꝯmetudo m̃¬
tis et corporis instabilitas ner¬
bositas et curiositas. et ẜm quos¬
iuidia in obediencia blasphe¬
mia murmuratõ. De tractio et

Expanded text:
messatio, ebrietas; de fornicascurrilitas, ludicra, et stultiloquia; dacium, fraus, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentia, inhumanitas, et rapacitas; de ira homicidium, clanolentia, importunitas, inquietudo mentis et corporis, instabilitas, verbositas, et curiositas; de cenoinvidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio,
Abbreviated transcription (Latin):
spoliator uł complices eoꝵ sẽp
debent hmmiliter postulare ne¬
nem ab hiis quos offenderũt
ne illi remaneant in rancore¬
data sint de raptorib cum curꝯ¬
sancus sis intelligas de ince̾¬
diaris predombe ⁊ puatis. con¬

Expanded text:
spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne illi remaneant in rancoricta sunt de raptoribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis.
Abbreviated transcription (Latin):
exigere. ¶In p̾cipius ⁊̃ festinta¬
suetudim loci contrariũ liceat
aliquid oꝑari ccͣ edificatom ecc̃a¬
opꝰ m̃istroꝵ ecc̃e pauꝑũ p̾ẜtim eo
rũ qͥ redditꝰ ñ hñt nt si oporteat
trahi curcũ ad fendos lapides uł
inquadrigis afferri ligna q̃ ali¬
as comode fri nõ possũt. ⁊ similia
ut si oporteat tnffri lapides ie io

Expanded text:
exigere. In precipuis etiam festivitasuetudini loci contrarium, liceat aliquid operari ad edificationem ecclesiaopus ministrorum ecrum qui redditus non habent, ut si oporteat trahi carrum ad ferendos lapides vel in quadrigis afferri ligna, que alias commode ferri non possunt et similia. Ut si oporteat mundari aliquem lo
Abbreviated transcription (Latin):
statim post qr qͥdam st̃ in .xxi. uł¬
xuni uñ intalib ad arbitrium
bomꝰ uiri recurrendũ est. so xuiii¬
Tid de laborantib in inue¬
is fulloniis ant in mine¬
⁊ is metalłoꝵ eo ceteris talibus
libi opus est magno labore Nu̾¬
Ad tenentur ad hiusmo iemma¬

Expanded text:
statim post quia quidam sunt in XXI annIII. Unde in talibus ad arbitrium boni viri recurrendum est. Quid de laborantibus in vineis, fulloniis aut mineris metallorum et ceteris talibus, ubi opus est magno labore; nunquid tenentur ad huiusmodi ie
Abbreviated transcription (Latin):
peccãt mortaliter. ut si forte qͥs¬
transiens ꝑ uineã suã aut agrũ
purg in uinca uł agro aliquid
modicũ ꝙ remãsit purgandũ per
ĩcuria. ant reparet sepem. q̃ in qua¬
dam sin ꝑte rupta uł mclinata
est. Qutũ tam̃ laboris aut opis
possit quis sine ꝓcc̾o fac̾e die feria¬
do. non est det̾mĩatũ s ad arbitri¬
um boni miu reorendum est. d¬

Expanded text:
er, ut si quis forte transeat per vineam suam aut agrum et purget in vinea aliquid modicum quod remansit purgandum per incuriam aut repararet sepem, que in quadam sui parte rupta et inclinata est. Quantum tamen laboris aut operis possit quis sine peccato facere die feriando, non est determinatum, sed ad arbitrium boni viri recurrendum.
Abbreviated transcription (Latin):
torib dic ꝙ si tenentur ꝑegͥnati
quia ꝯpeslintur exulare. uł tre
in ex̾citũ uł ad p̾ceptũ ecc̃e ire n¬
tra mare tẽpore passagii ĩnmey¬
te. ex cusantur a ieninio si nͥ posf̾
comode ienuare. si autẽ nõ tenẽ¬

Expanded text:
toribus, dic quod si tenentur peregrinari, quia compelluntur exulare vel ire in exercitum vel ad preceptum ecclesie ire ultra mare, tempore passagii imte, excusantur a ieiunio, si non possunt commode ieiunare. Si autem non tenen
Abbreviated transcription (Latin):
rp̃i ⁊ be marie uirginis. aut in die
passionis ant apostoloꝵ petri ⁊
pauli calia liceant fieri. Dececen
antẽ festinitatib ⁊ dieb feriarũ
pasche ⁊ penthecostes quo ad ħcre¬
do quod liceat sequi consuetudi¬
nẽ regionis qm̃ sat ep̃c loci ⁊ nõ. re¬
ꝓlat. Si antem dubitetur. ntrũ
ep̃t talia sciat ⁊ sustĩesar recurr̃e d
ficetur ab eo. Ad ħ antẽ ꝙ talia li¬
laborantes ab andiendis dĩnis
q̃ tenẽtur audure. Et ꝙ p̾ncipalr̃

Expanded text:
Christi et beate Virginis, aut die passionis apostolorum Petri et Pauli, talia liceat fieri. De ceteris autem festivitatibus et diebus feriatorum Pasche et Penthecostes quoad hoc credo quod liceat sequi consuetudinem regionis, quam scit episcopus loci et non reprobat. Si autem dubitetur utrum episcopus talia sciat et sustineat, recurrere debet oc certificetur ab eo. Ad hoc autem quod talia livocentur laborantes ab audiendis divinis, que tenentur audire et quod principaliter
Abbreviated transcription (Latin):
m̃cata qͥ frãt die dom̃ica uł
hoc faciat ꝓ sua nccͣctate aliqnͣdo.
non consuetudinarie nõ credo
ꝙ peccet morit. Si antẽ ħ ducat
in consuetudĩe. aut ħ faciat ex
ĩpba cupiditate lucrandi. sicit
faciũt m̾catores qui pp̃freq̃ cã¬
da m̾catã aut mũdinas uix aut
ñqm̃ intñͣt ecc̃as suas credo quod
peccẽt mortalr. ¶n locis a illis
ubi specialiter inhĩta ss̃ ab ep̃o¬

Expanded text:
mercata que fiunt die dominica, vel hoc faciat pro sua necessitate aliquando, non consuetudinarie, non credo quod peccet mortaliter. Si autem hoc ducat in consuetudinem, aut hoc faciat ex improba cupiditate lucrandi, sicut faciunt mercatores, qui propter frequentanda mercata et nundinas vix aut nunquam intrant ecclesias suas, credo quod peccent mortaliter. In locis autem illis ubi specialiter inhibita sunt ab ep
Abbreviated transcription (Latin):
de qñ a testatore trad. I tem in
donatõne cã mor. obligatur do¬
nãs ⁊ non in legato. Item si qͥs
accusat testm̃ ut fallũ amittit
legatũ. s nõ donatõ cã mortis
alias si ex aliqͣ cã rescindr testa¬
n̾tũ ⁊ donatõcã mortis. Hẽ q̃da
alis circa distancia uł connem¬
enciã legati. uł donatonis cansa

Expanded text:
doque a testatore traditur. Item in donatione causa mortis obligatur donans et non in legato. Item si quis accusat testamentum, amittit legatum, non donationem causa mortis. Alias si ex alia causa rescinditur testamentum et donatio causa mortis. Hec et quedam alia circa distantiam vel continentiam legati et donationis causa
Abbreviated transcription (Latin):
Si non h recurrat ad consnetu¬
dinẽ nicinarũ ecc̃arũ. Si ĩueĩat
ĩ diũsas consnetudĩes. illam se¬
quatur q̃ magis tendit ad me¬
diocritatem. uł que a plib obs¬

Expanded text:
Si non habet recurrat ad consuetudinem vicinarum ecclesiarum. Si inveniat ibi diversas consuetudines, illam sequatur que magis tendit ad mediocritatem vel que a pluribus cons
Abbreviated transcription (Latin):
non manifestũ cũ quo fur non
furtoꝵ quedam remanent in
nomine gen̾ali. Quedam cadũt
in nomine speciali. neluti sacͥle¬
tus qui d furtum de re publica¬
abieatꝰ ꝙ d furtum gregis. Sic
et plagium ꝙ dr̃ furtum honĩis
cum quis lib̾um homĩe scient̾
uendit uł emit donat uł accip

Expanded text:
non manifestum, id est cum quo fur non furtorum, quedam remanent in nomine generali, quedam cadunt in nomine speciali, veluti sacriletur furtum de re publicaitur furtum gregis. Sic et plagium, quod dicitur furtum hominis, cum quis liberum hominem scienter vendit vel emit, donat vel accip
Abbreviated transcription (Latin):
naliter .i. ad pena corporis ĩfli¬
genda. Qnͣdoq cimliter .i ad pe¬
nam petĩiaria. In primo cãu
non est fur suspendendus. ant
dem̃brandꝰ. ant exoculandꝰ. s a¬
liter arbitrio in dicis puniendꝰ
iidel ut fustigetur. uł exnlet
uł alio modo ꝓut iudici congru¬
um indeb. et hoc in simplici fure
Si enim plus sit qm̃ fur .i. quia
armis agred̾r in domib uł se¬
L.
acrins ꝓcced̾r contra eũ . st dep¬

Expanded text:
naliter, id est ad penam corporis infligendam. Quandoque civiliter, id est ad penam pecuniariam. In primo casu non est fur suspendendus aut demembrandus aut exoculandus, sed alias arbitrio iudicis puniendus, videlicet ut fustigetur vel exulet vel alio modo, prout iudici videatur et hoc in simplici fure. Si enim plus sit quam fur, id est quia armis aggreditur in domibus, vel sel acri
Abbreviated transcription (Latin):
uid si aliquis rem sͥ ad i¬
tendum concessam alii co
tum utiq ꝯmiuit. ꝙ non erat
ei concessa ad usũ istũ. Item qr
indetur fat̾e gr̃a sui lucri. Sp̃es
enim lucri est ex alieno largiri

Expanded text:
uid si aliquis rem sibi ad utendum concessam, alii cotum? Utique, quia non erat ei concessa ad usum istum. Item quia videtur facere gratia sui lucri. Species enim lucri est ex alieno largiri
Abbreviated transcription (Latin):
ultra ui mẽses. aliom̃ si pertine¬
bat donacio ad ep̃m. deuoluitur po¬
gligens per alios sex mẽses deuol¬
nitur ad metropolitanũ ⁊ postea ad
ipͣm. Nec potest aliquis istoꝵ pur¬
gare negliam suã. S elapso tempe
amictit donatom suã. Ita ꝙ si post

Expanded text:
ultra sex menses. Alioquin si pertinebat donatio ad episcopum, devoluitur gligens per alios sex menses, devoluitur ad metropolitanum et postea ad papam. Nec potest aliquis istorum purgare negligentiam suam, sed lapso tempore amittit donationem, ita quod si post
Abbreviated transcription (Latin):
r̾mĩato. Cũ a aliquid nonit sine
condicõne uł temꝑis p̾fixione tẽt
illud exequi statim cũ potest insi in
uouendo aliud in mente hñit. ta¬
mẽdatur ei tempꝰ ad arbit̾ũ bõi uiri
ad disponendũ de reli suis. concor

Expanded text:
l die. Cum aut aliquis vovet sine conditione vel temporis prefixione, tenetur illud exequi statim cum potest, nisi iam in vovendo aliud in mente habuerit; tamen datur ei tempus ad arbitrium boni viri ad disponendum de rebus suis. DE FR
Abbreviated transcription (Latin):
gatur ĩ man̾e distingue. ant erat
uiris ꝑitus ant ignarus. In pri¬
motasi nõ potest reced̾e. quia in¬
telligit᷑ se obligasse. non ad idꝙ
fiebat. s ad id ꝙ fieri debebat In se¬
cñdo casu sb̃distingne. ant fint ei
explanata asꝑitas regule ⁊ tñc
si credebat eos regłi mu̾e et ad il¬
lam asꝑitatẽ se nolut obligare
non ad maiorẽ Et ħ expressit nõ
cogetur ĩ man̾e. s transibit ad a¬
non exp̃słit credo ꝙ debeat rema¬
ne nec potest allogare dolũ nec de¬
ceptom. quia sic melior fit suia ꝯ¬
dicio et potest magis ĩputan fa¬
tuitatisne qr ñ examianit ne

Expanded text:
cogatur manere, distinguo: aut erat peritus iuris aut ignarus. In primo casu non potest recedere, quia intelligitur se obligasse, non ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc si credebat eos regulariter vivere et ad illam asperitatem se voluit obligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad anon expressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua conditio et potest magis imputare fatuitati
Abbreviated transcription (Latin):
trahendũ. Et hoc si qnĩs uł aliqna
non solum ꝓmittat de futoͣ. s con¬
senciat de p̾senti incontinenciam
ppetuam obẜ naudã. et tradat se ĩ
ce ꝑsonc tͣnfferens in eũ loco xp̃i q ͦ
ad ħ potestatem ⁊̃ nis corporis sin
et amini eadẽ ꝑsona publica appro¬

Expanded text:
trahendum. Et hoc si aliquis vel aliqua non solum promittat de futuro, sed consentiat de presenti in continentiam perpetuam observandam et tradat se perce persone, transferens in eum loco Christi quo ad hoc potestatem et ius corporis sui et animi, eadem persona publica appro
Abbreviated transcription (Latin):
linsti ꝑ soln̾e int̾mino. Et ido
oportũt me recipe petm̃am so
nsutis pp̃ negoda mea tracta¬
ta. tu teneris mͥ restitne illas
nsuras si solur uł si ñ solm li¬
b̾are me ab ip̃a obligatone ꝓ¬

Expanded text:
noluisti persolvere in termino, et ideo oportuit me recipere pecuniam sub usuris propter negotia mea tractanda, tu teneris mihi restituere illas usuras, si solvi, vel, si non solvi, liberare me ab ipsa obligatione
Abbreviated transcription (Latin):
ninũ nł olenm ut ad paschã
totidem sͥ gram nim uł olei
non uissimiliter dubitatur im¬
lebmnt ille m̃sure terꝑe solu¬
cõnis qm ualuerũt celupore
conitastus.  tem hpost̾ dicit u

Expanded text:
vinum et oleum, ut ad pascha totidem sibi grani, vini vel olei non verisimiliter dubitatur, imalebunt ille mensure tempore solutionis, quam valuerint tempore contractus
Abbreviated transcription (Latin):
¶S̾o ubi usure petũtur .q. int̾esse
uerbi gr̃a si fide iussorsolint usu¬
ras creditori. potest eas a debito
st̾ usure qnͣtũ ad ip̃m fideisso¬
rem s potius int̾esse .i. nõ est¬

Expanded text:
o ubi usure petuntur cum interesse, verbi gratia si fideiussor solvit usuras creditori, potest eas repetere sunt usure quantum ad ipsum fideiussorem, sed potius int
Abbreviated transcription (Latin):
nbi sic dr̃. Sane gen̾ũ ad fruit
possessionũ que s̾ st̃ a soco pro
numata dote pignore obliga¬
te computandos in sortem nõ
credimus compellẽdũ Cñ freꝙ̃¬
sustin ofia matrimonii. alias

Expanded text:
ntius III: Sane generum, ad fructus possessionum, que sibi sunt a socero pro numerata dote pignori obligate, computandos in sortem, non credimus compellendum, cum frequensustinet onera matrimonii; alias
Abbreviated transcription (Latin):
aam assessoris male indicait
critextusatus indersi simplere¬
rat et hũit bõm conscĩam. nec q
inculpã eligendo talem asse¬
sorem quia bomis et sufficicus
comũiter credebatur. In mai¬
i enĩ culpa fuit hic allessor quͣ
ꝓp sc̃am. S non sic in uidice e
Aulti illit̾ati et simplices hñt
nu̾dictõm et iuste. Et ido precise
teneb̾ assessor ei qui lesus est sẜ¬

Expanded text:
 assessoris male iudicaverit, erit excusatus iudex, si simplex erat et habuit bonam conscientiam, nec fuit in culpa eligendo talem assessorem, quia bonus et sufficiens communiter credebatur. In maiori enim culpa fuit hic assessor, qui cientiam, sed non sic in iudice. Multi enim illiterati et simplices habent iurisdictionem et iuste, et ideo precise tenebitur assessor ei qui lesus est. S
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ dr̃ ꝙ ordinarins d. exeqmi se¬
tenciam latam a delegato ad
mandacum eius. qñnis idem or¬
to ut ab hoc one ab soluatur qui¬
a loquitur ĩ de cinilib cansis e
ad mortẽ. Et id̾o ñ est ĩ tantũ pi¬

Expanded text:
uod ordinarius debet exequi sententiam latam a delegato ad mandatum eius, quamvis idem orto, ut ab hoc onere absolvatur, quia loquitur ibi de civilibus causis et ad mortem. Et ideo ibi non est tantum p
Abbreviated transcription (Latin):
exige usuras cui m̾ito noce deside¬
ras cui iure inferũtur arma hn¬
it legittime anfu̾ntur usure q̃¬
in bello uint̾e nõ potes ab ħ nsn¬
ra exige ꝙ̃ nõ sit crim̃ occid̾e iñ

Expanded text:
exige usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem bello vincere non potes. Ab hoc usuram exige, quem non sic crimen occidere sine
Abbreviated transcription (Latin):
sangm̃em. Dicanius cum aliis
ꝙ teneatur usmarius restitũe qͥc¬
quid ultra sortẽ accepit a debitore
occ̃one sortis pacto p̾cedente uł ĩ¬
stitue quicꝙ̃ hũit de redebitoris
ħ̾ita ꝑ nsura. uñ si hũit de usu¬
ra t̾rãm uł pecus. quicꝙ̾p de natu¬
ralib fructib illins t̾re uł pecu¬
dis hũit et pensionẽ t̾re et mer¬
cedem pecudis si eam locanit re¬
stitũe tenetur. Eredo eciã quodei
restitu̾e teneatur dampna que pp̃
solnt̾om hmoi nsure passus est᷑.
⁊ aliam domũ cõduc̾e ad nsum su¬
nm. ant si oꝑtuit eũ accipe ad usu¬
ram ab alio usurario pp̃ nsuras p̾¬
dictas soluendas. Si autem expe¬
cũia usuraria negociatus sit ⁊ luc¬
ꝑcepit nec lucr̃ nec fructus hi te̾
h̾ito de re furtina uł rapta ꝑ nego¬
uł p̃dii faccam̃ de re hmõĩ furtĩa
aut raꝑta. Concordant cũ hoc glo¬

Expanded text:
, dicamus cum aliis, quod teneatur usurarius restituere quidquid ultra sortem accepit a debitore, occasione sortis, pacto precedente vel inbitore aut etiam de re debitoris habita per usuram. Unde si habuit de usura terram vel pecus quidquid de naturalibus fructibus ipsius terre vel pecoris habuit et pensionem aut mercedem terre vel pecoris, si ea locavit restituere tenetur. Credo etiam quod restituere teneatur ei damna, que propter solutionem usure passus est, u aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas solvendas. Si autem ex pecunia usuraria negotiatus est et lucpercepit nec lucrum nec fructus huiusmohabito de re furtiva vel rapta per negovel predii factam de re huiusmodi furtiva aut ra
Abbreviated transcription (Latin):
indeus mortałr et ad relenãda
usmras x p̃ianis potest cõpelli.
błem. uł saltem compellendis
a principib xp̃ianis et ab ep̃is¬
et abecta p̾dicto ño ut non ex¬
gant ĩmoderatas usmas. ex̃ e¬

Expanded text:
iudeus mortaliter et ad relaxandas usuras christianis potest compelli aorum vel saltem compellendi sunt a principibus christianis et ab ecclesia predicto modo, ut non exigant immoderatas usuras. At
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur hic in ray expensas
t̾e. ⁊ forte oꝑas susis mod̾atas n ͭ
in hũs eciam agatur cũ eo mitiͦ
expensas nͨ oꝑas suas. Quod ca¬
men intlłigo si agatur ĩ foro in¬
dicii Inforo antem pm̃ali nõ
credo hunt rigorẽ ẽe seruãd̾ Iui¬
quum enim ess aliꝙ̃ locupleta¬
ri cũ tampno alt̾ius pꝰqͣm ei ple¬
ne satiffcm̃ ess de dãpno illato¬

Expanded text:
rte Expensas t forte operas suas moderatas, ut in his etiam agatur cum eo mitiusexpensas nec operas suas; quod tamen intelligo, si agatur in forma iudicii. In foro autem penitentiali non credo hunc rigorem esse servandum. Iniquum enim eset aliquem locupletari cum damno alterius, postquam ei plene satisfactum esset de damno. Ra