comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid scscitamib respondeant illo in
regii impiissims testatur missum a
enis ora impleret. atꝙ: ad suadendum
ea quib iex nefandus ꝑiret armaret.
Neꝙ enum in ħ iudicio errauit os re¬
gis et̃ni. s ꝙ. rex impius audire poc¬
catis p̃cedentib meruit. ip̃e ħ ꝓpħas
erratitos ti loqui ꝑmisit. S ⁊ ezechi¬
el poccant at ꝑituro amanitarum
popłõ dicit. Cum tͥ uiderentur uaua.⁊
diuinarentur mendatia. Non ẽ demo¬
mum diumatro. s dei iuditium qui
ꝑfecte malitir dedit finem. hunc
ñsiculum alia translatio sic habet
aꝑtius de dño. Nichil falsum criet
de ore eiꝰ. Nuia nimirum ip̃e nec
ullo mentiente falli. nͥ potest ali

Expanded text:
quid sciscitantibus respondeant, illo inregis impiissimi, testatur missum a rophetarum ejus ora impleret, atque ad suadendum ea quibus rex nefandus periret, armaret. Neque enim in hoc judicio erravit os Regis aeterni, sed quod rex impius audire peccatis praecedentibus meruit, ipse hoc prophetas erraticos ei loqui permisit. Sed et Jezechiel peccanti ac perituro Ammonitarum populo dicit, Cum tibi viderentur vana, et divinarentur mendacia . Non est daemonum divinatio, sed Dei judicium; qui perfectae malitiae dedit finem. Hunc versiculum alia translatio sic habet apertius de Domino, Nihil falsum exiet de ore ejus; quia nimirum ipse nec ullo mentiente falli, nec potest ali
Abbreviated transcription (Latin):
cuili dicta reuoluit. ħ autẽ eius c̃
facere qui in potestate ht̃ ani¬
mam suam .i. immobilem int̃
errores fallentium sapientis ani
ini statum seruare diditit. Uñ
⁊ recte sublungit
He desideres de cibis eius:
in quo est panis menda
Quod est aꝑte dicere¬
CII. ne desid̾es euus ascultare
sermonib qui dulcedine mẽ

Expanded text:
culi dicta revolvit. Hoc autem ejus est culi dicta revolvit. Hoc autem ejus est facere, qui in potestate habet animam suam, id est immobilem inter errores fallentium sapientium sapientis animi statum servare didicit, unde et recte subjungit: Ne desideres de cibis ejus, in quo est panis mendacii. Quod est aperte dicere, ne desideres ejus auscultare sermonibus, qui dulcedine me
Abbreviated transcription (Latin):
coram apłis qui cum xp̃o mund̾
iuditatur sedebunt eẽ staturũ.
qi uidelicet eoꝵ iussa scruauerit.
neq in parte ignobilium doctoꝵ
quoꝵ caueferit errorem. ħ ẽ adsi¬
iustram iuditis esse ponendum
das cum principe diligen¬
ter attende que posita sĩt
añ faciem tuam: ⁊ statue
cultrum in gutture tuo
si tam habed̾ in postestate
animam tuam. Per alle¬
goriam cuncta dituntur. Quando
lederis ad legendum cum magistro
ut pane uerbi refitiaris. diligent᷑
intellige que scripta sunt. ut dis¬
cretionem sacie leftronis in tua lo¬
cutione conuersa. si tam̃ tał es tan¬
tumꝙ eruditus. qui in potestate
habeas animam tuam. nre quasi
in doctus mente tua doctrine. Gur
uox ingriture ẽ. sultrum pdis¬
cretrone quia cibos tum refitim᷑.
cultro secante p̃paminus. ⁊ sedens
ut comedat cultrum inguiture
suo statuit. quando i qui dinina
sedulus meditatur eloquia dis¬
creta ex ore uerba deꝓmit. nec alia
sepiuis in lingua qͣm celestis ora¬

Expanded text:
is, qui cum Christo mundum judicaturi sedebunt, esse staturum, quia videlicet eorum jussa servaverit, neque in parte ignobilium doctorum quorum cavefecit errorem: hoc est, ad sinistram judicis esse ponendum.das cum principe, diligenter attende quae posita sint ad faciem tuam, et statue cultrum in gutture tuo, si tamen habes in potestate animam tuam. Per allegoriam cuncta dicuntur. Quando sederis ad legendum cum magistro, ut pane verbi reficiaris, diligenter intellige quae scripta sunt et discretionem sacrae lectionis in tua locutione conserva; si tamen talis es, tantumque eruditus, qui in potestate habeas animam tuam, nec quasi indoctus mente tua circumferaris vox in gutture est, cultum pro discretione, quia cibos cum reficimur cultro secante praeparamus: et sedens ut comedat cultrum in gutture suo statuit, quando is, qui divina sedulus meditatur, eloquio discreta ex ore verba depromit, nec alia saepius in lingua quam coelestis ora
Abbreviated transcription (Latin):
ercelsas dicit. ut celestia dona sig¬
iifiret. Grece ⁊ enim suꝑb. ype¬
et ideo recte sapientia opes ype¬
rifanas sccum ẽẽ dicit. quia qͥc¬
quid donoꝵ celitus fidelib dat᷑.
ciuictis mundi opib excellenti
ẽẽ ꝓbatur. ¶d̾ etiam addendo ius¬
niciam manifestius in culcat. Nã
terrenas opes ⁊ głam sepius hñt
iuiusti. Nos autẽ in resurrectione
sic̃ petrus ait. nouos celos ⁊ noriã
tram. ⁊ ꝑmissa ip̃ius eipectamus¬

Expanded text:
excelsas dicit, ut coelestia dona significet, Graece etenim superbus Ypeet ideo recte sapientia opes Yperephanas secum esse dicit, quia quidquid donorum coelitus fidelibus datur, cunctis mundi opibus excellentius esse probatur, quod etiam addendo justitiam manifestius inculcat. Nam terrenas opes et gloriam saepius habent injusti, nos autem in resurrectione, sicut Petrus ait, novos coelos et novam terram
Abbreviated transcription (Latin):
fastum. huit deiuim iure semita
uite desuꝑ aꝑta ẽ. huit coli ianua
patet. Infermis añ nouissimus de qͥ
lib̾atur. ultima ẽ pena dampnationiᷤ.
Nam pͥmus ist insemus recitas aui¬
me peccantis. uere lucis scientia ca¬
rentis. De quo dr̃ in psalmis. Et des¬
cendunt in infernum uiuentes. idẽ
scientes labimtur in peccatum.
Comum suꝑborum
demolitur domus:⁊

Expanded text:
fectum, huic etenim jure semita vitae desuper aperta est, huic coeli janua patet: infernus autem novissimus de quo liberatur ultima est poena damnationis, nam primus est infernus, caecitas animae peccantis et verae lucis scientia carentis, de quo dicitur in psalmis: Et descendant in infernum viventes , id est, scientes labantur in peccatum. Domum superborum demolitur Dom
Abbreviated transcription (Latin):
ichil enun reuera cħ ad bea¬
tam iutam p̾stantius uidetur ꝗͣ
uelut clausis camnalib sensib
⁊ exͣ carnẽ mundũq. effectum
quempiam in semetipam ꝯu̾
ti. idelt sensus suos atꝙ. animoᷤ
ꝯspicari. Alienumꝙ. effcctum a
mortaliũ curis sibi soli loqui ⁊
deo. ut altior ciuitlis uisibilibus
sẽs. inentẽ suam replet diuinis
sensib ⁊ celestib formis absq
ulla admiione t̃rena. uere spe¬
culũ imaculatũ effectuis imagi¬
uis dei. ⁊ ex ip̃ius lumiue semꝑ lu¬
men accipiens. auspicia q̃da᷑ uł
initia futur scłi in semetipõ fe
głoꝵ. despecta ac derclicta morta¬
litate terrena. ad suꝑna ⁊ celes¬
tia scĩ sp̃c subuectione tͣnsferri.
Siqͥs forte mm̃ huiꝰ cemodi amo¬
ris aliqũ sensit aidorem. scit qͦ
dico. ⁊ q̃ loquor agnoscit.⁊ qͣre
facile dabit¬

Expanded text:
ihil enim re uera mihi ad beatam uitam praestantius uidebatur quam uelut clausis carnalibus sensibus et extra carnem mundumque effectum quempiam in semet ipsum con­ uerti, id est suos sensus atque animos conspicari alienumque effectum a mortalium curis sibi soli loqui et deo, ut altior cunctis uisibilibus factus mentem suam repleat diuinis sensibus et caelestibus formis absque ulla admixtione terrena uere speculum inmaculatum effectus imaginis dei et ex ipsius lumine semper lumen accipiens, auspicia quaedam uel initia futuri in semet ipso saeculi gelorum, despecta ac derelicta fragilitate terrena ad superna et caelestia spiritus sancti subuectione transferri. si quis forte uestrum huiusce- modi amoris aliquando sensit ardorem, scit quae dico et quae loquor agnoscit et quare facile ueni
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ⁊ his qui iecum sunt. mius¬
traũunt mauus iste. Uñ mñito luxi¬
riantes induas arguens adiungit
Simmui aũ ⁊ ociose discunt cirtũire
domus. ñ solum ociose. s ⁊ ũbose ⁊
curiose.
h urrexerunt filii
Od̾ futũ ꝓ certo non̾¬
uiN. at. more ꝓphico quasi iam
frm̃ refert. Siuggenit eiũ filii eccłie
uidelicet om̃s electi in nouissimo car¬
ius uminortalitate donati: ⁊ nuuc
marre̾ siram que eos ex aqua ⁊ spũ
sc̃õ deo genuit beatissimã p̃ditant
que nunc ab infidelib quasi misem
ꝯtempuit᷑. Et reuera sicut apłs ait.
Si in hac uita tantum sꝑantes su¬
mus in xp̃o. niserabiliores sumirs
omib hominib. Quia uͦ ꝑ uita¬
alia in p̃seuti uulitamꝰ. m̃ito cum
apparuerit quid erimus matrem
nram que ex omnib iustis colbec¬
ta. una xp̃i columba. sponsa. ⁊ amita
uocatur. beatissunã p̃dicabunꝰ. Sur¬
get ⁊ uir eiꝰ. ⁊ laudabit eã dicens in
iudicro. Uenite benedicti.ꝓ.i.p.p.¬

Expanded text:
erant, et his qui mecum sunt, ministraverunt manus istae . Unde merito luxuriantes viduas arguens adjungit: Simul autem et otiosae discunt circuire domus; non solum otiosae, sed et verbosae et curiosae .-- Surrexerunt filii od futuverat, more prophetico quasi jam factum refert. Surgent enim filii ecclesiae, videlicet omnes electi in novissimo, carnis immortalitate donati; et tunc matrem suam, quae eos ex aqua et Spiritu sancto Deo genuit, beatissimam praedicant, quae nunc ab infidelibus quasi misera contemnitur. Et revera, sicut Apostolus ait: Si in hac vita tantum sperantes sumus in Christo, miserabiliores sumus omnibus hominibus . Quia vero alia in praesenti militamus, merito cum apparuerit quid erimus, matrem nostram, quae ex omnibus justis collecta, una Christi columba, sponsa et amica vocatur, beatissimam praedicabimus. Surget et vir ejus, et laudabit eam, dicens in judicio: Venite, benedicti P
Abbreviated transcription (Latin):
dentes peniterent: id humiliati.
Et ꝓpħã. A facie manus tue solus se¬
debam. quia cõminatione replesti
me.S ⁊ psalmista. Uanũ ẽ uobis
ẽ aꝑte dicere. Quid in p̃sennti que¬
rits gaudere. ꝙ electis infaturo
reseruatur: Non cuim potestis in
tis ad tempus. illic uos in ꝑpetuũ
u̾atiter graltandos sꝑate. uos qͥb
amarum est. oĩe qdͣ scłi amatori¬
bus iocundũ uidetur ⁊ dulce.Sur¬
gunt gͥ filii eccłie ⁊ beatissimam
cam p̃dicant. cũ celestib bonis
sublunati quanta sit illius patͥe
beatitudo. cuius participes esse
m̃uerunt aspicuuit. ⁊ hanc debi¬
ta laudatione indiuina uisioue
celebrant: laudat cam iuir ip̃iꝰ
cum bona que ip̃e donauit re¬
muñat. Quib aũ ũbis eam
laudet: consequent̃ ostendit᷑¬

Expanded text:
dentes poeniterent , id est, humiliati. Et propheta: A facie manus tuae solus sedebam, quia comminatione replesti me . Sed et Psalmista: Vanum est vobisest aperte dicere, Quid in praesenti quaeritis gaudere, quod electis in futuro reservatur? Non enim potestis in tis ad tempus, illic vos in perpetuum veraciter exaltandos sperate, vos quibus amarum est omne quod saeculi amatoribus jucundum videtur et dulce. Surgunt ergo filii Ecclesiae, et beatissimam praedicant, cum coelestibus bonis sublimati, quanta sit illius patriae beatitas, cujus participes esse meruerunt, aspiciunt, et hanc debita laudatione in divina visione concelebrant: laudat eam et vir ipsius, cum bona quae ipse donavit remunerat. Quibus autem verbis eam laudet consequenter ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ pͥmitie doruuentiũ resurrent
a mortuis. s ĩ die iudicii mainfestĩ
oĩb qͦs sua laude dignos iudicau̾it.
qͣnͣta sit cĩdem sut resurrectionis
głã demonstrabit. Potest ħ ꝙ. dr̃.¬

Expanded text:
ipse primitiae dormientium resurrexit a mortuis, sed in die judicii manifestius omnibus quos sua laude dignos judicaverit, quanta sit ejusdem suae resurrectionis gloria demonstrabit. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
in domo cominum.¬
n domum domatis ⁊ excelsus
⁊ sicretus est locus. Quod enim do¬
uia grece latint dr̃ tectum. Deni¬
q in actib apłoꝵ ubi petrus in
suꝑora adorandum ascendit: ꝓsu
ꝑiorib iungreco doma scriptumẽ.
Melius ẽ ergo in altitudinem iur¬
tutum mauere quemptam libe¬
rum a uinculis uroris. ⁊ a scłi
huius secretum desideriis. quan
cum carnalis usu uolupratis co¬
tidiauis ne farie mulieris con¬
tuinelis
altic qua frigida ani¬
me sicienti: nuntus bo¬
nus de terra longiqua.
Dicit psalnusta. Sic̃ desid̾at
ds̃. Aqua gͥ frigida que sicientis
ardorẽ restringnat. ⁊ nuntius qui
de longe uemens. noua quelibet
⁊ in opinata p̃stare gaudia po¬
test. assimulatur. qr ⁊ dulcedo
diuiue uisionis animam dui de¬
siderantem consolatur. atꝙ ab
estu p̃sentium tribulationum li¬
beram roddit: ⁊ angeli cotidie de
tria descendentes ininundum. uis¬
ros uł niuer temptatioires spe ce¬
celestium roborant. uł uictis tẽp¬

Expanded text:
in domo communi. Domatis et excelsus et secretus est locus, quod enim doma Graece, Latine dicitur tectum, denique in Actibus apostolorum ubi Petrus in superiora ad orandum ascendit, pro superioribus in Graeco doma scriptum est, melius est ergo in altitudine virtutum manere quempiam liberum a vinculis uxoreis, et a saeculi hujus secretum desideriis, quam cum carnalis usu voluptatis quotidianis nefariae mulieris contumeliis affici. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Dicit Psalmista: Sicut . Aqua frigida ergo, quae sitientis ardorem restinguat, et nuntius qui de longe veniens nova quaelibet et inopinata gaudia portet, assimilatur, quia et dulcedo divinae visionis animam diu desiderantem consolatur, atque ab aestu praesentium tribulationum liberam reddit; et angeli quotidie de tria descendentes in mundum justos, vel inter tentationes spe coelestium roborant, vel justis ten
Abbreviated transcription (Latin):
Don solũ¬
mosinam pecunie petit hoc
mandatũ datur. ut beniuoli ad
largiendum ⁊ ꝓmpti existam uᷤ
s ⁊ omnia xp̃i mandata quiait.
uos amiti mei eltu statim facere
⁊ ñ in crastiuum differro iubem.
Hon contendas adu̾sus
hominẽ frustra: cum ip̃e

Expanded text:
on soluemosynam pecuniae petit, hoc mandatum datur, ut benevoli ad largiendum et prompti existamus; sed et omnia Christi mandata, qui ait: Vos amici mei estis, statim facere, et non in crastinum differre jubemur.-- Nec contendas adversus hominem frustra, e
Abbreviated transcription (Latin):
indebant malum ꝑsecunonis ꝙ
imminebat: ⁊ abidonderunt fide̾
pictatis quã parumꝑ ꝑceꝑant.
Iunocentes uero apłi ꝑtransi¬
⁊ afflicti sunt uerbere. uiuou¬
lis. carccit. ⁊ ip̃a ⁊̃ morte mul¬
tati. Utroruniq autcm excui
plum usq nunc ⁊ in certami¬
ne fidei. ⁊ ui cominumbus sc¬
quiuitur actib. hunc ñsum
antiqui interp̃tes manifost᷑
s in alium sensum traustuł

Expanded text:
videbant malum persecutionis quod imminebat, et absconderunt fidem pietatis quam parumper conceperant. Innocentes vero apostoli pertransi afflicti sunt verbere, vinculis, carcere et ipsa etiam morte multati. Utrorumque autem exemplum multi usque nunc, et in certamine fidei, et in communibus sequuntur actibus. Hunc versum antiqui interpretes manifestius, sed in alium sensum transtule
Abbreviated transcription (Latin):
pufesta fortitudo bouis.
doctores catholicos. p̃sepe cetum au¬
ditorum : segetes dicit fiuctus bo¬
norum oꝑum. Incassum iͦs tumet
suꝑb ⁊ in dosta eloquia uerberat
aures at corda subiectoꝵ qr ubi
ũ sunt docti p̃dicatores. frustra au
dientium confluit turba plebi¬
um. ubi autem plurime oꝑatio¬
ues apparent uututiun. ibi aꝑtis¬
uit ille qui ⁊ ipm̃ u̾bum casto ore
ruminare. ⁊ uiam u̾itatis recto dis¬
cretionis pede nosset incedere. Nec
mirandum cur in p̃sepi auditores
significari dixerimus: cum bos ala¬
tur dep̃sepi. doctor autem u̾bo audi¬
entes solrat enutrire.S ratuendũ
quia de labore bouis p̃sepe implot᷑.
⁊ ip̃e bos suo fructu de p̃sepe̾ reficitur.
qr ninitriun p̃dicator fidelis ⁊ audi¬
ontes uerbo reficit. ⁊ eadem refectio¬

Expanded text:
est fortitudo bovis. doctores catholicos, praesepe coetum auditorum, segetes dicit fructus operum bonorum. Incassum ergo timet superbus, et indocta eloquentia verberat aures ac corda subjectorum, quia ubi non sunt docti praedicatores, frustra ad audiendum confluit turba plebium: ubi autem plurimae operationes apparent virtutum, ibi apertisvit: Ille, qui et ipsum verbum casto ore nominare, et viam veritatis recto discretionis pede nosset incedere. Nec mirandum cur in praesepi auditores significari dixerimus cum bos alatur de praesepi, doctor autem verbo audientes soleat nutrire. Sed intuendum quia et de labore bovis praesepe impletur, et ipse bos suo fructu de praesepi reficitur; quia nimirum praedicator fidelis et audientes verbo reficit, et eadem refectio
Abbreviated transcription (Latin):
ait.⁊ sciontiam dei iunemes. Ideo nãꝙ.
sapientia id est dñs c̃ inuotandus. ad
accipiendam sapientiam q sapientia
ñ a nobis ip̃is haberi potest: s a dno da¬
tur. Taceat pelaguis redargutus. ⁊ ab
apło qui ait. quid enim habes ꝙ. ñ
accepisti: Et apłs iacob. Si qͥs autem
ur̃m inquit iudiget sapientia. pos

Expanded text:
ait, et scientiam Dei invenies. Ideo namque sapientia, id est, Dominus est invocandus ad accipiendam sapientiam, quia sapientia non a nobis ipsis haberi potest, sed a Domino datur. Taceat Pelagius, redarguitur et ab Apostolo, qui ait: Quid vero habes quod non accepisti? Et apostolus Jacobus: Si quis autem vestrum, inquit, indiget sapientia pos
Abbreviated transcription (Latin):
nulie pulthra ⁊ fatua.
Circulum aureum in naribꝰ
suis si infixeris. nichilominꝰ illa
terram uertere naso. ⁊ uolutab
luti ꝓperat in mergi. Ita mulier
fatila si pulchritudinẽ ualtus
ł habitus acceꝑit. suara tam̃ fa¬
ciem ad infima declinare. suam
spetiositatẽ aduertendos ubiꝙ.
castitatis floscubos circumfere. se
ceuo uoluptatis inquinare dilig
Alit̃. Qui ornam̃tum diuoꝵ elo¬
quioꝵ meditando ꝯsequitur. s
hoc male uiuendo insequitur.
circulum auteũ ht̃ in naribus.
s in nare suis tram subigere ñ
desistit. qr qd̃ adure uotitie ꝑcepit.
nnmunda actione sordidanit.
Idooq. tał amina mulier pulcͤ
⁊ fatua eẽ censetur: quia carna
lib illecebris seruiens pulcra ẽ
Qui doctrinam ħericam intore
indet eloquii resplendere. noc ta¬
men sap̃ie apto intellectui con¬
in naribus suis. idest pultra ⁊ cir¬
cum plexa locutio in sensib mentiͦ
stulte. eui exeloquio aurum pendẽt.
s tam̃ ex terrene intentronis pon¬

Expanded text:
ulier pulchra et fatua. Circulum aureum si in naribus suis fixeris, nihilominus ille terram vertere naso et volutabro luti properat immergi, ita mulier fatua si pulchritudinem vultus vel habitus acceperit, suam tamen faciem ad infima declinare, suam speciositatem ad evertendos ubique castitatis flosculos, circumferre, se coeno voluptatis inquinare diligit. Aliter. Qui ornamentum divinorum eloquiorum meditando consequitur, sed haec male vivendo insequitur, circulum aureum habet in naribus, sed more suis terram subigere non desistit, quia quod odore notitiae percepit, immunda actione sordidavit. Ideoque talis anima mulier pulchra et fatua esse censetur, quia carnalibus dedita illecebris, pulchra est que doctrinam nitore vidit eloquii resplendere, nec tamen sapientiae apto intellectu conin naribus suis, id est pulchra et circumflexa locutio in sensibus mentis stultae, cui ex eloquio aurum pendet, sed tamen ex terrenae intentionis pon
Abbreviated transcription (Latin):
preceptum: in pace u̾sa
oiuina p̃uaritetur imꝑia. qͣm alioꝵ
errata stulto ore lacerare: dicente
rursus apło. Et si p̃otupatus fuerit
hõ in aliquo delisto. qui spiritabes
estis instruite huiusmodi in spũ mã¬

Expanded text:
praeceptum, in pace versadivina praevaricetur imperia, quam aliorum errata stulto ore lacerare, dicente rursus Apostolo: Etsi praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis instruite hujusmodi in sp
Abbreviated transcription (Latin):
cors est. Indigente dicit
humilem qui se ꝑpetuis bonis
egrix sine cessatione recolit .Tat
namꝙ ut iniscricordiam consequa¬
tur a domino: nunqsm ꝑximo mise¬
reri recusat. De quo ⁊ subsequenter
adnectitlo
Et melior est pauꝑ
quam uir mendar. suor
namq hunisł corde. qui nicħ suis
fidit oꝑib. quam qui p̃excellentia
uirtutũ uiri noĩe dignum sedicõs.
fangur uescius dum suꝑbiendo per¬
didit boua que gessit.
Abscondit piger manũ

Expanded text:
cors est. Indigentem dicit humilem, qui se perpetuis bonis egere sine cessatione recolit. Talis namque ut misericordiam consequatur a Domino, nunquam proximo misereri recusat. De quo et subsequenter nectit: Et melior pauper quam vir mendax. Melior namque est humilis corde, qui nihil suis fidit operibus, quam qui se prae excellentia virtutum viri nomine dignum ducens fallitur nescius, dum superbiendo perdidit bona quae gessit Abscondit piger manu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ niuite.⁊ ambulate ꝑ
mas prudentie. Sblatã
epulas addidit ⁊ite monita. nͭ
quos ꝑceptis sut ini carnationis
misteriis reficit: doctrine parit̃
nerbis. Qui erudit der¬
risoren. Ip̃e sͥ fat̃ in iu¬
Et qui arguit impi
entia paruubos p̃ceteris ⁊ in sipi¬
entes ad suas in uitaret epulas:
ideo inquit fici. qr frustra labo¬
rat qui u̾bum sapientie in¬
culcare uititur ei qui autlire
ꝯtempuit. sapientiorẽ se docto¬
rem ⁊ maiorem enstere credẽs
ne trattus ad odium peror fiat.
Ideoqi tͥ aliquotiens ab rius cor¬
reptione ñ tue timiditatis
s dilectionis eiꝰ gr̃a cessandũ.
Argue sa pientem:⁊

Expanded text:
 vivite, et ambulate per vias prudentiae. Post oblatas epulas addit et vitae monita, ut quos perceptis suae incarnationis mysteriis refecit, doctrinae pariter erbis. Qui erudit derisorem ipse sibi facit injuet qui arguit impiuentia parvulos prae caeteris et insipientes ad suas invitaret epulas: Ideo, inquit, feci, quia frustra laborat, qui verbum sapientiae inculcare nititur ei, qui audire contemnit, sapientiorem se doctore et majorem existere credens.ne tractus ad odium pejor fiat. Ideoque tibi aliquoties ab ejus correptione non tuae timiditatis, sed dilectionis ejus gratia cessandum. Argue
Abbreviated transcription (Latin):
gigantes ibi sinit: ⁊ in ꝓ¬
fundis inferm conuiue
Descit ad ultera uestit
di sp̃s suas domos habitant.⁊
qui in ꝓfundis inferni penas
inunt eternas. ip̃i actibus lux¬
uriosorum. ip̃i heretitoꝵ dog¬
matibus quasi ꝯuiuiis delestati¬
tur opimis. At cum rite ui eccłiã ⁊ͥ
sacraienta celebtantur. xp̃i uer¬
bum auditur. ⁊ ꝯscruatur qui ẽ
sapirutia dei. ꝯstat qd̾ augelite
uirtutes ibi sint.⁊ iu exceuĩ celo¬
rum cõuiue fidelium. Paneni
enim celi dedit eis: panem au¬
gelorum mandutauit homo.
liber secundus

Expanded text:
gigantes ibi sint. Et in profundis inferni escit adultera, nescititus suas domus habitant. Et qui in profundis inferni poenas luunt aeternas, ipsi in actibus luxuriosorum, ipsi haereticorum dogmatibus, quasi conviviis delectantur opimis. At cum rite in Ecclesia Christi sacramenta celebrantur, Christi verbum auditur, et conservatur, qui est sapientia Dei, constat quod angelicae virtutes ibi sint, et in excelsis coelorum convivae fidelium. Panem enim coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . LIBER SECUNDUS
Abbreviated transcription (Latin):
predirationis apd̾ se u̾ba retinet.
talis malidicetur in popuł. qr in
soluis culpa silentii. ꝓ multoꝵ qͣs
corrigere potuit pen᷑a dampnatur
retentione talenti qd̾ accepit. in
exteriores tenebras missus ẽ. ue̾¬
dunt autem frumentum. qui
uerbum uite audientib confe¬
runt. a quib p̃cium fidei ⁊ cõ¬
fessionis recipiant. dicente dño.
negotiamim dum uenio. Nuroꝵ
capiti benedictio suꝑrienit. dun
singulanis de tali negono redeun¬
tium dñs dic̃. enge serue bone
⁊ fidelis quia suꝑ panca fiusti fi¬
delis suꝑ multa te constituã int
in gaudium domini tui.

Expanded text:
praedicationis apud se verba retinet, talis maledicitur in populis, quia in solius culpa silentii pro multorum quos corrigere potuit poena damnatur, retentione talenti, quod accepit, in exteriores tenebras missus est. Vendunt autem frumentum qui verbum vitae audientibus conferunt, a quibus pretium fidei et confessionis accipiant, dicente Domino: Negotiamini dum venio , quorum capiti benedictio supervenit, dum singulis de tali negotio redeuntium Dominus dicit: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam; intra in
Abbreviated transcription (Latin):
posita: dulcedo auime ẽ.
sarrtas essinm Multiꝑ
an possunt amantib ⁊ fauentib
suainter ꝓuuntiare bona que ip̃i non
amant. ca autem solum uerba ad
tutum tuarum spiritalia cremen.¬
ta ꝓficiunt. que erint̃na anime
tue᷑ ducedint ꝑ rocedunt.
Anima laborantis la

Expanded text:
posita; dulcedo animae est sanitas ossium. Multi am possunt amantibus et faventibus suaviter pronuntiare bona, quae ipsi non amant. Ea enim solum verba ad  ad virtutum tuarum spiritalia crementa proficiunt, quae ex interna animae tuae dulcedine procedunt. Anima laborantis la
Abbreviated transcription (Latin):
uolentes frequent᷑ reatum ĩ curri¬
nus. Et tam̃ resurgit iustus:¬
ut uideliret qui iutus ẽ. nec ius¬
nicie eiꝰ p̃iudrcat lapsus fragili¬
tatis humane. Uñ bene cum
de iusti casu loqueretur: ñ addit
malum. quia ⁊ si malum Ẽ qd̾
cadunt ne tam̃ in malũ qd̾ in¬
cideraut herere possint. citius
resurgendo ꝓcurant. At contra¬
coriuent in malum: qr uideli¬
grauius corruerint ut scriptura
dicit. idest cum capitalia crum¬
na ꝑ petrauerint. ita suo casu.¬
iudelicet tanto ad sentiunt. ut ab
har penitãdo releuari desipiant.
Cum ceciderit inimicus
tuus ne gaudeas. ⁊ in ru

Expanded text:
 reatum incurrimus, et tamen resurgit justus, videlicet quia justus est, nec injustitiae ejus praejudicat lapsus fragilitatis humanae, unde bene cum de justi casu loqueretur, non addidit in malum: quia etsi malum est quod cadunt, ne tamen in malo quod inciderant haerere possint citius resurgendo corruent in malum, quia videliquod est gravius, corruerint, ut Scriptura dicit, id est, cum capitalia crimina perpetrarint, ita suo casui delectando assentiunt, ut ab hoc poenitendo relevari despiciant.-- Cum ceciderit inimicus tuus, ne gaudeas, etc. Su
Abbreviated transcription (Latin):
mor est
expugnare. quia extra sunt que
nincunitur. Maius autem ẽ qd̾ per
patientiam uincirar. quia ipẽ a st
animus suꝑatur.⁊ semctip̃m sibi¬
nret ip̃i subitiat: qm̃ eum patitn
tia in humilitate tolerannie stemit.
Corres mittuntur in si¬
Situt sortes palam insinum
m̃ittuntur. ⁊ clause in simi conti¬
uentar. diuini autem iuditii ciuĩ
sors clatam palmam teneat. sit ho¬
minum scã in p̃senti quidem ui¬
ta patent alitrutrum. s que curas
sunt m̃iti patescit infuturo. plato
uidelicet tunc as manifestato ndi¬
domus ꝑlena uittimis tũ

Expanded text:
or est expugnare, quia extra sunt quae vincuntur; majus est autem quod per patientiam vincitur, quia ipse animus superatur, et semetipsum sibimet subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sortes mittuntur in siSicut sortes palam in sinum mittuntur, at clausae in sinu continentur, divini autem est judicii, cujus sors elata palmam teneat; sic hominum facta in praesenti quidem vita patent alterutrum, sed quae cujus sunt meriti patescit in futuro, prolato videlicet tunc ac manifesto judidomus plena victimis cu
Abbreviated transcription (Latin):
tar. quia nimirum mẽs nr̃a tanto
ualitudinis terrores rerum temꝑa¬
lium despicit. quanto se nuttori
earum ueratius ꝑformidinẽ sub¬
dit. filii autẽ tumoris dñi dituntur.
qui diuino timore reguntur. sicut
filii uirtutis.⁊ silii resurrectionis.
qui mitutib student. uł qui ad
gaudia resurrectionis ꝑtinent.
quib ent spes uirta illud psalmi¬
ste. Qu timẽt dnm̃ sꝑent in dũo
De qua spe consequent᷑ adiũgit.
Timor domini fons uite:¬

Expanded text:
tat, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium despicit, quanto se auctori earum veracius per fortitudinem subdidit. Filii autem timoris Domini dicuntur, qui divino timore reguntur, sicut filii virtutis, et filii resurrectionis, qui virtutibus student, vel qui ad gaudia resurrectionis pertinent, quibus erit spes, juxta illud Psalmistae, Qui timent Dominum, sperent in Domino . De qua spe consequenter adjungit:-- Timor Domini, fons vita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ eo.
Martir quisq de angu¬
stia passionis lib̾atas est
pꝰ mortem. ⁊ tradetur in penã ꝓ ei
causa ꝑsecutor qui illum angus¬
tiauit. Iacob marcỹrio coronatus
cͥ. petrus de carcere saluatus. ⁊ he¬
rodes qui eos ꝑsecutꝰ ẽ. in ñmibus

Expanded text:
 etc. Martyr quisque de angustia passionis liberatus est post mortem, et tradetur in poenam pro ejus causa persecutor, qui illum angustiavit. Jacobus martyrio coronatus est, Petrus de carcere salvatus est; et Herodes, qui eos persecutus est, a vermibus
Abbreviated transcription (Latin):
maledicenti assimilatur. quia plu
cordis minuit. ut indeliret bonũ
ꝙ. suꝑne m̃cedis intuitu in choaũ¬
at. nansitorie laudis amore cõsil¬
met.
errum ferro acuit᷑:¬
⁊ homo exacuet faciẽ
consulendo instruunt ferrum
ferro acuitur¬
dicio non replebuntur.
sumiliter ⁊ ocłi omniũ
replebunt᷑ terminum accipiendo:
similit̾ ⁊ intentiones corum qui
humana sapiunt in saciabiles
siuit indesid̾o peccandi. Qui ideo
penas sine fine luunt. quia uo¬
liuitatẽ habuerant fiue fine por¬

Expanded text:
malemalecordis minuit, ut videlicet bonum quod supernae mercedis intuitu inchoarat transitoriae laudis amore consummet. Ferrum ferro acuitur, et homo exacuet faciem vicem consulendo instruunt, Ferrum ferro acuiturditio non replebuntur, similiter et oculi hominum replebuntur terminum accisimiliter et intentiones eorum qui humana sapiunt, insatiabiles sunt in desiderio peccandi. Qui et ideo sine fine poenas luunt, quia voluntatem habuerant si
Abbreviated transcription (Latin):
lnquit locum suum
pullos quos fouerat. ⁊ aliarum aui¬
unt ur animantiũ raptui dimit
eatiuundem uirtutum quas habere
uidebatur. inniundus spiritibus
ip̃e p̃dator existit. Uñ alias dicit.
Si sp̃c potestatem habentis ascende¬
rit suꝑ te lotum tuum ne dimi¬
seris. Q d̾ ẽ aꝑte dicere. Si pͥncipis mĩi
di .i. diaboli temptatio tͥ forte ĩsti¬
terit. caueto sollicitus ne a bona oꝑ¬
atioue cui insudabas desistas
elior est uicinus iuxͣ:¬
t uiciuus aliquis qui tͥ animam
fr̾na societate cõnectit: qͣm ger¬
manus fr̃̾ qui iura fidei ⁊ picta¬
tis comnuinia habe tecum ne¬
gligit. Nd̃ dominus in parabola
uulnerati a latronib eius qui
descendebat ab ietłm in ierico ⁊
samaritam qui curam egit illiꝰ.
mnanifeste
ꝓbaiit. Qui benedicit
ꝑtino suo uoce grandi¬
Uñ grandi primo benedicit.
qui cum fauore suꝑflue laudis
extollit: uel malis uidelicet actib
eus contra iusticiam fauendo.
uł bona plus insto laudando.S hic

Expanded text:
nquit locum suum.pullos quos foverat aliarum avium vel animantium raptui dimittearumdem virtutum quas habere videbatur immundis spiritibus ipse proditor existit, unde alias dicit: Si spiritus potestatem habentis ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris, quod est aperte dicere: Si principis mundi, id est diaboli, tentatio tibi forte institerit, caveto sollicitus ne a bona operatione cui insudabas desistas. Melior est vicinus juxtibi vicinus aliquis qui tibi animum fraterna societate connectit, quam germanus frater qui jura fidei et pietatis communia habere tecum negligit. Quod Dominus in parabola vulnerati a latronibus, ejus qui descendebat a Jerusalem in Jericho; et Samaritani, qui curam egit illius, manifeste probavit.-- Qui benedicit proximo suo voce grandi grandi proximo benedicit, qui cum favore superfluae laudis extollit; vel malis videlicet actibus ejus contra justitiam favendo, vel bona plus justo laudando. Sed hic
Abbreviated transcription (Latin):
rogno mendicabit ⁊ non dabitur ai.
quia quecumq seminauerit hõ ħ
⁊ metet. Bene cium reginm dei esta¬
ti compatur. quia tune meroris nr̃
nubila transeunt ⁊ ite dies et̃ais
solis claritate fulgescunt.
ustus qui ambulat in
simplicitate sua: beatoᷤᷤ
post se filios derelinquet
N on ħ scd̾m lnteram semꝑ ftare
potest. hani ⁊ bratus samuel uir
iustus ac simplex. disimles suos fi¬
lios reliquit. Et achar rer iniustus
ac repbus beatum post se filium te¬
liquit ezechiani. S filios iusti dit̃
eos. qui crempla iusti secruttur. Uñ
nunc omnes cleti pp̃ fidem filii di¬
cuntur abrahe: teste apło qui att.
hr estis: quib beatitudo huius scłi¬

Expanded text:
regni mendicabit, et non dabitur ei, quia quaecunque seminaverit homo, haec et metet. Bene enim regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt. Justus qui ambulat in simplicitate sua, beatos post se filios derelinquet. Non hec secundum litteram semper stare potest, nam et beatus Samuel, vir justus ac simplex dissimiles sui filios reliquit, et Achas injustus ac reprobus beatum post se filium reliquit Ezechiam. Sed filios justi dicit eos, qui exempla justi sequuntur. Unde nunc omnes electi propter fidem filii dicuntur Abrahae, teste Apostolo qui ait: semen estis , quibus beatitudo non hujus s
Abbreviated transcription (Latin):
suam sub ascella: nec os
suum applicat eam.
Leuio ita piger ẽ ut ad os ma¬
nlumn uł comedendo redurere labo
rem putet. S pigro labor ẽ manũ
ad os porrigere: qi desidiosus quisꝙ.
p̃dicator. nec ħ uult oꝑari ꝙ dicit.
Manũ quippe ad os porrigere est:
iroci oꝑe
ꝯ coraire. Testis iniquus
deridet iudicium. Allud
oet quo dicitur. ũ falsum testuo¬
nium dices. Uel certe uenturum
de quo supͣ dicitur. testis falsus nͥ
deuorat iniquitatem.
Sicut familitus refici cibis
desidet: ita impnis ut iniquĩ¬
ratis encuti one facietur aitent᷑
erquirit. Parata sunt
derisorib iudicia: ⁊ mallei¬
Et sireprobi sirut
onis uł comminationis diuiue iudi¬
cium derident. parata tam̃ cos eepoc¬
tant inditia dampnationis. que ut
malleis fecrum candens. ita eos in for¬
nace gthenne sine fine uerberent.

Expanded text:
suam sub ascella, nec ad os suum applicat eam. Nemo ita piger est, ut ad os manum vel comedendo reducerem putet. Sed pigro labor est, manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator, nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere, est voci opere concordare. Testis iniquus deridet judicium, illud licet quod dicitur, Non falsum testimonium dices. Vel certe futurum, de quo supra dicitur, Testis falsus non devorat iniquitatem. Sicut famelicus refici cibo desiderat, ita impius, ut iniquitatis excusatione satietur, ardenter exquirit.-- Parata sunt derisoribus judicia, eEtsi reprobi, ut onis vel comminationis divinae judicium derident, parata tamen eos exspectant judicia damnationis quae ut mallei ferrum candens, ita eos in fornace gehennae sine fine verberent.
Abbreviated transcription (Latin):
clese ł patientiam ł sapientrã
ferina sepe seuitia temptant
ouunem qui calũp¬
miatur amime: sangͥ¬
nem eius si usq ad
latum fuderit nemo
sustinet. Qui oꝑatur
terrã suã saturabitur
pauib. qui sectatur
ocium: replcbit᷑ eges¬
tate. Tiuie t̾ram corpuscu
Siue terram agri
frumento. iste uirtutib. Qui utͣm
ꝙ sꝑuit: nplebitur egestate.
Cir qui festinat dita¬
met ei. qui augere opes
ambit: poccatum negligit ¶ho¬
re auium captus. cum escam
terrenariun rerum auidus in¬
spicit. quo extrangulet᷑ pecca¬
ti laqud̾ ñ aguoscit: cum queli¬
bet p̃sentis mundi bona deside¬
rat.⁊ que de futuro dampna
patiatur ignorat
Cumi surrexerint un¬
pii.abscondentur ho
so dr̃. respiciet homuines. ⁊ dicet
poccam. ¶d̾ c̃ aꝑte dicere. respiti¬
ditionis recte custodiunt. s se pec¬
cando iumentis assimulatum
eẽ cognoscit. Patot gͦ sensus. qr
fruente impioꝵ ꝑsecutrone ab¬
scondentur sepe fideles uł ñ ausi
dicente dommo. si uos ꝑsecuti fu¬

Expanded text:
clesiae vel patientiam vel sapientiam ferina saevitia tentant. Hominem qui calumniatur animae sanguinem, si usque ad lacum fuerit, nemo sustinet, qui operatur terram suam saturabitur panibus, qui sectatur otium replebitur egestate. Sive terram agri sSive terram agri,frumento, iste virtutibus. Qui utramque spernit, replebitur egestate.-- : Qui festinat ditaquoniam qui augere opes are peccatum neglegit et more avium captus, cum escam terrenarum rerum aspicit quo stranguletur peccati laqueo non agnoscit, cum quilibet praesentis mundi bona desiderat, et quae de futuro damna patiatur ignorat. Cum surrexerunt impii, abscondentur homso dicitur, Respiciet homines et dicet: Peccavi . Quod est aperte dicere: respicieationis recte custodiunt, et se peccando jumentis assimilatos esse cognoscent Patet ergo sensus, quia fervente impiorum persecutione abscondentur saepe fideles, saepe vel dicente Domino: Si vos persecuti fu
Abbreviated transcription (Latin):
nam: stulti despiciunt. A
de sapiente qui audito sermone sapienti¬
or ficret. ⁊ intelligens iite suos gub̾nare
disceret astus: ditit eꝯͣrio de stultis qui sa¬
pientiam recti dogmatis ⁊ disciplinã pu
se ꝯtempnant. Deniq p̃dicante in care
ip̃a sapientia. sapientes quiti. gaudenteᷤᷤ
ad currebant at pharisri ⁊ pͥncipes sarer¬
dotum salutatia enus dista simul ⁊ facta
sꝑnebant. Et notandum qd̾ sapientem
singulari num̃o staltos describit pluralr
R ⁊ plures sunt sapientib stulti. ⁊ sapi¬
entium cetus omnis uniformem teuet
callem pietatis. Porro errantium dissi¬
mile dognia dissimilis c̃ ordo uiuend.
audi fili imi disciplinam pa¬
tris tui: ⁊ ne dimittas legẽ

Expanded text:
nam stulti despiciunt. Dixerat de sapiente, quod audito sermone, sapientior fieret, et intelligens rite suos gubernare disceret actus. Dicit e contrario de stultis, quia sapientiam recti dogmatis et disciplinam purae se contemnant. Denique praedicante in carne ipsa sapientia sapientes quique gaudentes accurrebant; at Pharisaei et Principes Sacerdotum salutaria ejus dicta simul et facta spernebant. Et notandum quod sapientem singulari numero, stultos describit plurali, quia et plures sunt sapientibus stulti, et sapientium coetus omnis uniformem tenet callem pietatis. Porro errantium dissimile dogma, dissimilis est ordo vivendi. Audi, fili mi, disciplinam patris tui, et ne dimittas lege
Abbreviated transcription (Latin):
entie anime tue. Eaait
lime quare doctrinam sapien¬
tie melli comꝑat ⁊ fauo. quia
nimirum sic̃ illa cibo. ita ħ doc¬
triuis ceteris dulcedinem prestat.
S ħ uiter utͥusꝙ signifitantiam
distat. qr mel ꝙ iniꝑmptũ ẽ ad
comedendum. mor̾alem littere
susficiem in sinuat. Fauus autẽ
in quo mel de cera exprimitur. al¬
legoricami locutionẽ figurate de¬
muniat: ubi subducto litt̾e ueli¬
mine. suauitas sensris spiritalis.
aliquando cum labore uł mora ꝑci¬
pitur.
e insidieris ⁊ queras
impietatem in domo iu¬
He queras aliquam ce
careat uicio ꝙ. ñ utatur ui fr̃o.
Impii auteni sic corriunt. ut ulq̃¬
us non redeant. sicut subseqͦnter
addit dicens.¬
Q epties enim ca¬
dit iustus ⁊ resirrgit: im

Expanded text:
entiae animae tuae. Patet lime, quare doctrinam sapientiae melli comparet et favo, quia nimirum sicut illa cibis, ita haec doctrinis caeteris dulcedine praestat, sed hoc inter utriusque significantiam distat. Quia mel quod in promptu est ad comedendum moralem litterae superficiem insinuat, favus autem in quo mel de cera exprimitur, allegoricam locutionem figurate denuntiat, ubi subducto litterae velamine suavitas sensus spiritalis aliquanto cum labore vel mora percipitur. e insidieris, et quaeras impietatem in domo jueras aliquam occcareat vitio quod non iteratur in facto. Impii autem sic corruunt, ut ulterius non redeant, sicut subsequenter addit, dicensSepties enim cadit justus et resurgit, imp
Abbreviated transcription (Latin):
raꝑt gaudeut. Uñ recte subiungitur
Non mucuiet fraudulentus iutrum:.
⁊ substantia hominis erit auri p̃ciũ
fraude namꝙ ad quisita pecuma:
plus in anima dampni quam lucri¬
addit in archa. Et qui ꝓpͥam ꝓ dũo
substantiam nouit dispensare: remu¬
iretante ip̃o ꝓ terrenis celestia dona re¬
cipiet. Auter. Non iuueniet fraudulẽ¬
tus luerum: ⁊ substantia hominis erit
auri p̾tium. Nui foudulenta mente
simulat se eẽ bonum. nequit̃ uiurens
in occulto. ñ inuenet bona uite seq̃n¬
tũ. Qui autem substantiam urtutũ
spintalium ueratit̾ id quirit: merea¬
bitur ex ea claritatem regni ꝑhennis.
Qd̃ ueibis sequentͥbus aꝑtius dicit.
nsemita iusticie uita ẽ¬
ner autem deuium du

Expanded text:
subjungitur. Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium. Fraude namque acquisita pecunia plus in anima damni quam lucri in arca, et qui propriam pro Domino substantiam novit dispensare remunerante ipso pro terrenis coelestia dona recipiet. Aliter: Non inveniet fraudulentus lucrum, et substantia hominis erit auri pretium, qui fraudulenta mente simulat se esse bonum, nequiter vivens in occulto non invenit bona vitae sequentis: Qui autem substantiam virtutum spiritalium veraciter acquirit, mercabitur ex ea claritatem regni perennis, quod verbis sequentibus apertius dicit. In semita justitiae vita, iter autem devium
Abbreviated transcription (Latin):
olescentes haburrant. ⁊ econtin
non nullos illos se deserente. de¬
serere cura senium uirtutes qͥb
in adolescentia uidebantur illus¬
trari. S qr multo sepius qͥsꝙ ino¬
res quib adolescentia imbutus
est. in reliquum uite tempꝰ exeqͥ
consuruit. ꝓu̾bium eẽ dicit. quia
qd̾ adolestens quisꝙ ceꝑit. in so¬
necta non mutauerit. Nõ tam̃
ip̃e somꝑ ita euoniro confirmat.
Itcirco orgge huiusmodi ꝓ ũbium
ponit. ut auditores suos a pͥma
etate uirtutib studere ꝑsuade¬
at. ne. forte insenectute ñ pos¬
sit dicere studia quib intene¬
n etate mancipar despererat.
Nam ⁊ quo somel est uubuta
receus. seruabit adorem testa diii
ipreca narrat historia. aleran¬
dr̃um potontissimũ rogom orb¬
su leonidis pedagogi sui ñ potu¬
isse carere uitiis. quib pariui¬
lus ad huc fuerat infectus.
Diues pauꝑib imꝑ¬
at: ⁊ qui accipit mu¬
tuum seruus est feue
Datet iurta lit¬
nuraitib. in iudicio occulti ni¬
spectoris pͥncipant᷑ eis. inino

Expanded text:
olescentes habuerant; et contra, nonnullos, illo deserente se, deserere circa senium virtutes quibus in adolescentia videbantur illustrati. Sed quia multo saepius quisque mores quibus ab adolescentia imbutus est in reliquum vitae tempus exsequi consuevit, proverbium esse dicit, quia quod adolescens quisque ceperit, in snecta non mutaverit, non tamen ipse semper ita evenire confirmat: idcirco autem hujusmodi proverbium ponit, ut auditores suos a prima aetate virtutibus studere persuadeat, ne forte in serectute non possint discere studia, quibus in tenera aetate mancipari despexerant: nam et Quo semel est imbuta recens servabit odorem Testa diu, et Graeca narrat historia Alexandrum, potentissimum regem orbsu Leonidis paedagogi sui non potuisse carere vitiis, quibus parvulus adhuc fuerat infectus. Dives pauperibus imperat: et qui accipit mutuum, servus est fenerantis. Patet juxta litvirtutibus in judicio occulti inspectoris principantur eis, imo
Abbreviated transcription (Latin):
naii scite ÷ est quomo recte credere.¬
qualiter se uiuere oporteat. queniq¬
ciplinam. ueratiter didieisse.
quo intentionẽ cordis dingere. quid oꝑ¬
ando gerere conueniat uosse. Ad̾ autẽ
i ad intelligenda uer¬
ba prudencie. ⁊ suscipien

Expanded text:
o recte credere,literque vivere oporteat, quemque veraciter didicisse. Quo intentionem cordis dirigere, quid operando gerere conveniat nosse. Quod autem intelligenda verba sapientiae, et suscipien
Abbreviated transcription (Latin):
grece: latine
dicuntur sinii¬
utudines. qd̾
hunic libro uotabulum salomon ob
id imposuit. ut scires alsus ⁊ ñ iuxͣ lit¬
teram intelligere que dicit. In quo
aominũ significat ꝑ parabolas tur
ꝓprio ⁊ patifico regni sui statu. reg
tum ẽ. multiplicabit᷑ eiꝰ imꝑiim.&.
pacis nõ erit finis. suꝑ solium dauid ⁊
suꝑ rognum ciꝰ. Situt templi construc
desie que temꝑe resurrectionis met̾nũ
dedieabitur insiuuat. Nam ⁊ ip̃e filus ẽõ
dauid. ⁊ rex spiritał in isrł.⁊̃ turbarum
testimonio que et ierosolunam nemẽ¬
ti cum palmarum ramis ⁊ laudibus
occurrerunt declaratur. Notandũ autẽ
qd̃ uulgata edicio ꝓparabolis que hebͣ¬
ice masloth uocatur. paihoemias id est
ꝓuerbia dic̃. S nec ip̃m nom̃ abhorret
auero. Que enim parabole recte nuncu¬
pantur. qi occulta sunt: possunt ñ in cõ
memoria debeant retineri. Nam ⁊ ꝓuer¬
bia plerumq tam obsture dituntur.
ut nͣ in m̃no cadem possint ⁊̃ parabo¬

Expanded text:
Graece, Latine dicuntur Similitudines; quod huic libro vocabulum Salomon ob id imposuit, ut sciremus altius, et non juxta litteram, intelligere quae dicit; in quo Dominum significat per parabolas turboprio nomine, et pacifico regni sui statu, regntum est: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis; super solium David et super regnum clesiae, quae tempore resurrectionis in aeternum dedicabitur insinuat. Nam et ipse filius esse David rex spiritalis Israel etiam turbarum testimonio, quae ei in Jerosolymam venienti cum palmarum ramis et laudibus occurrerent, declaratur. Notandum autem quod vulgata editio pro Parabolis, quae Hebraice Mas Loth vocantur, Parhoemias, id est Proverbia, dicit; sed nec ipsum nomen abhorret a vero. Quae enim parabolae recte nuncupantur, quia tam occulta sunt, possunt non incongmemoria debeant retineri. Nam et proverbia plerumque tam obscure dicuntur, ut merito eadem possint etiam parabo
Abbreviated transcription (Latin):
ponet . diccutis frĩs quem cru¬
dire cepisti. ꝓuotatus ip̃e in impati¬
intientie uitium libaris. dampnum
ꝑfesto tue uirtutis in curris. ⁊ cum
illi durius forte increpando spẽ pro¬
merende salutis agendeq. penitentic
quam habuerat rapueris. tationem
ꝑ eo ꝙ. fratrem scandalizasti distrit¬
to iudici reddes. Patet littere seusus.
q qui ꝑimpatientiam in opie far¬
to scruit aut rapinis dampnum
sue anime farit. ⁊ cum rem ꝓrimi
tollit. ⁊ si ñ homuni ꝓ ħ certe eter¬
no iucliti tationem reddere habet.
stulit. Male cogitans homo multo
dampno affligitur. Et si ꝑniciosus
fuerit. ⁊ animam suam apponet. Na
nimirum cum pecuniam uiolentꝰ
abstulerit. ꝓ hac animam ĩuitus dab̾.
omo indigens miseri

Expanded text:
ris, quem erudire coepisti, provocatus ipse in impatientiae vitium labaris, damnum profecto tuae virtutis incurris. Et cum illi durius forte increpando spem promerendae salutis, agendaeque poenitentiae, quam habuerat, rapueris, rationem pro eo, quod fratrem scandalizasti, districto judici reddes. Patet litterae sensus, quia qui per impatientiam inopiae furto servit aut rapinis, damnum suae animae facit, et cum rem proximi tollit; et si non homini per hoc, certe aeterno judici rationem reddere habet. stulit, Male cogitans homo, multo damno affligetur; et si perniciosus fuerit, et animam suam apponet, quia nimirum, cum pecuniam violentus abstulerit, pro hac animam invitus dabit.-- Homo indigens miseri
Abbreviated transcription (Latin):
çadens coram impio.
Lons ⁊ uena uite. est os ⁊ ling
iusti. qui meditabitur sapientiam
⁊ loquetur iudicium. Et si hunt a
diabolo suꝑar aiꝙ in casum redi¬
ei dontigerit: mento fons turbat᷑
d ĩnsario contulcante. ⁊ uena dicit᷑¬
tẽ cormupta. Eutuit enim seꝑe. ut
qui maiore scientia p̾diti fulgebãt
ad uit̾unum plus uolentes sapere
quam fragilitan humane conces¬
sum t̾ in insipientie foucam deci¬

Expanded text:
cadens coram impio. Fons et vena vitae est os et lingua justi, qui meditabitur sapientiam et loquetur judicium, et si hunc a diabolo superari atque in casum redigi contigerit, merito fons turbatus adversario conculcante, et vena dicitur corrupta. Evenit enim saepe ut qui majore scientia praediti fulgebant, ad ultimum plus volentes sapere quam fragilitati humanae concessum est, in insipientiae foveam deci
Abbreviated transcription (Latin):
omo uersutus celat
tur. idest sapiens ⁊ prudens qui nõ¬
nunquã de industria suam celat sci¬
entiam duplici ninurum rõne uł
n ualens infirnis auditorib loqui
quasi spuitalib s quasi carnalib
portos margaritas pitere.

Expanded text:
omo versutus celat gitur, id est, sapiens et prudens, qui nonnumquam de industria suam celat scientiam, duplici nimirum ratione, vel non valens infirmis auditoribus loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, porco
Abbreviated transcription (Latin):
diũ̃ dicit humano more facit:
ut eum plena intentione ⁊ ñ
leuiter iales odisse significet.
Tale ẽ in ysaia. Kalendas ur̃as ⁊
sollempnitates urãs odit aĩa mai
Oculos sublimes. lĩguã
menlacem. manus ef¬
fundentem in noxium
sanguinẽ. cor machi¬
nans cogitationes pes¬
sinias. podes ueloces ad
currentlũ in malum.
ꝓferentem mendacia.
destem fallacem. ⁊ cũ qͥ
semiuat int̾ fr̃s discor¬
dias. Enun̾at sex capita¬
ba crimina que tam̃ comꝑati¬
one discordias seminatis. quasi
nunora deponit: quia nimirũ
quibbet oculos iactanter extosłe.
linqua mentiri. homitidio pollus
mala ꝑrimo machiuari. aliis sce¬
lerib nrentẽ suldere. falsum ꝯtra
quempiã testinoniũ ꝓferre. ppõ
gnam mendatẽ noninat. Potest
geña mrendatii. in libro quem de
ip̃i uł aliis inferte. pace seruata et¬
cłix. At donatns ⁊ atrius eoꝵq se¬
quates gͣuius ẽ qd̾ fec̃unt. qui cõ

Expanded text:
m dicit, humano more facit, ut eum plena intentione et non leviter tales odisse significet, tale est in Isaia: Kalendas vestras et solemnitates vestras odivit anima mea . Oculos sublimes, linguam mendacem, manus effundentes innoxium sanguinem, cor machinans cogitationes pessimas, pedes veloces ad currendum in malum, proferentem mendacia, testem fallacem, et eum qui seminat inter fratres discordias. Enumerat sex capitalia crimina quae tamen comparatione discordias seminantis, quasi minora deponit, quia nimirum quilibet oculos jactanter extollere, lingua mentiri, homicidio pollui, mala proximo machinari, aliis sceleribus membra subdere, falsum contra quempiam testimonium proferre, quod nguam mendacem nominat: potest genera mendacii, in libro quem de ipsi, vel aliis inferre pace servata Ecclesiae, at Donatus et Arius eorumque sequaces gravius