comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s infinite miseri cordie ueritatisque in mense
propitiare iniquitatibus nostris & omnibus
ammarum nr̃arũ mederelanguoribus
Vt miserationumtuarum remissione ꝑcepta
intua semꝑ benedictione la&e mur ꝑcinm
maiestatem ut famulo tuo ill peccata & faci¬
nora sua confitent ueniam relaxare digneris
& pra&eritorum criminum culpas indulgeas
qui humeristius ouemꝑditam reduxist. & publi¬
cani precibus confessioneplacatus & audist
Tu&iam huic famulotuo placaredñe. tuhuius
precibus benignus aspira. Vt in confessione
placabilis permaneat. fl&us eius & p&itio per¬
petuam lementiam tuam celeriter exor&
scis que altaribus & sacrariis restitutus. speirur

Expanded text:
s infinitae misericordiae veritatisque immensae, propitiare iniquitatibus nostris, et omnibus animarum nostrarum medere languoribus, ut miserationum tuarum remissione percepta, in tua semper benedictione laetemur. Per Ddiae tuae majestatem, ut famulo tuo peccata et facinora confitenti, veniam relaxare digneris: et praeteritorum criminum culpas indulgeas, qui humeris tuis ovem perditam reduxisti; qui publicani preces confessione placatus exaudisti: tu etiam huic famulo tuo placare, Domine; tu ejus precibus benignus aspira: ut in confessione placabilis permaneat, ejus et petitio perpetuam clementiam tuam celeriter exoret, sanctisque altaribus et sacramentis restitutus, spei rur
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpit sana. haec uero sanat uitia accessione
corrupta ac sic omnibus quibus potest prodesse festi¬
nat. ueraciter prudens. ut eius meritis omnium qui
per eum dnõ adquiruntur fructus ad crescat.
Sed quõ ordo disputationis deposcit ut&iam depru¬
dentia quae principalis est uirtus primoponer&ur
in loco. Restat quoque quid sit iustitia a perire.

Expanded text:
corrumpit sana, haec vero sanat vitia, accessione corrumpit sana, haec vero sanat vitia, accessione corrupta: ac sic omnibus, quibus potest, prodesse festinat veraciter prudens: ut ejus meritis omnium qui per eum Domino acquiruntur, fructus accrescat: sed quoniam ordo disputationis deposcit ut etiam de prudentia, quae principalis est virtus, primo poneretur in loco, restat quoque quid sit justitia aperire.
Abbreviated transcription (Latin):
desapientia possit intellegi. Quiergo pruden¬
tiae participatione prudentes effesti dõsuonon
pedibus sed scis moribus ad propinquant ex ea
parte qua sunt dĩ dono prudentes nec suo perire
possunt nec alieno peccato. Ex eo autem quod nec¬
dum itaest eorum ꝑfecta prudentia sicut erit
in illa uita. ubi perfecte uiuentibus ullus error
omnino obripere non poterit. &iam pruden¬
tes aliquotiens peccatis fallentibus adquiescunt
non uoluntate de prauati. sed humano errore ut
homines lapsi. Nec adhuc tota prudentiae acsapi¬
entiae perfectione perfecti sicut ibierunt ubi
nec ignorare aliquid nec peccare iampossunt
tales dns in euangelio fieri prȩcepit dicens.
ł stote prudentes sicut serpentes. & simplices¬
sunt sicut columbae. quia nec simplices circum
aliquos possunt. Nec prudentes se circum ueniri¬
ueniri : permitunt. Quõ quidem haec iuirtus multum aui¬
tio saecularis acmundialis prudentiae distat quod illud

Expanded text:
de sapientia possit intelligi. Qui ergo prudende sapientia possit intelligi. Qui ergo prudentiae participatione prudentes effecti, Deo suo non pedibus, sed sanctis moribus appropinquant; ex ea parte, qua sunt Dei dono prudentes, nec suo perire possunt, nec alieno peccato. Ex eo autem quod necdum ita est eorum perfecta prudentia, sicut erit in illa vita ubi perfecte viventibus ullus error omnino obrepere non poterit; etiam prudentes aliquoties peccatis fallentibus acquiescunt, non voluntate depravati, sed humano errore, ut homines, lapsi: nec adhuc tota prudentiae ac sapientiae perfectione perfecti, sicut ibi erunt, ubi nec ignorare aliquid, nec peccare jam possunt. Tales Dominus in Evangelio fieri praecepit dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae; quia nec simplices circumvenire aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Quandoquidem haec virtus multum a vitio saecularis ac mundialis prudentiae distat, quod illud
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximus principales quattuor. Prudentia
Prudentia estrerum diuinarum humanarũ¬
qu epro ut homini datum est scientia. In qua
intellegendum est quid cauendum sit quidue
faciendum. Vnde psalmista loquitur. Deuerte
amalo & facbonum quia nulla melior sapien¬
tia quã ipsa quids̃ secundum humanaementis
modulum intellegitur &tim&ur atqueeius
futurum creditur iudicium ubi bonaboni.
mala uero mali ꝓmeritorũ qualitate recipiunt :
Prudentiam igitur & sapientiã plerique
indagatione ueri & inuentione constituunt.
Propter ea quod nec sapiens dicireste possit
cui deest prudentia. Nec prudens cui deest
sapientia. Qua propter sinihil aliud prudentiae
ac sapientiae munus accipitur nisi inquisitio
& conprae hensio ueritatis qui ueritatem pru¬
denter quȩrere & sapienter inuenire potuerit.
is prudens. is sapiens. iuirȩ uocabitur. & quic¬
quid deprudentia fuerit disputatum id totũ

Expanded text:
ut diximus, principales quatuor, prudentia,ut diximus, principales quatuor, prudentia,e prudentia. Prudentia est rerum divinarum humanarumque, prout homini datum est, scientia. In qua intelligendum est quid cavendum sit, quidque faciendum. Unde Psalmista loquitur: Diverte a malo, et fac bonum. Quia, nulla melior sapientia, quam ipsa qua Deus, secundum humanae mentis modulum intelligitur et timetur, atque ejus futurum creditur judicium: ubi bona boni, mala vero mali pro meritorum qualitate recipiunt. Prudentiam igitur et sapientiam plerique in indagatione veri et inventione constituunt. Propterea quod nec sapiens dici recte possit, cui deest prudentia: nec prudens, cui deest sapientia. Quapropter si nihil aliud prudentiae ac sapientiae munus accipitur, nisi inquisitio et comprehensio veritatis: qui veritatem prudenter quaerere et sapienter invenire potuerit, is prudens, is sapiens jure vocabitur. Et quidquid de prudentia fuerit disputatum, id totum
Abbreviated transcription (Latin):
UIa quo est donata con iunxerit.
Dorro antequam de principalium uirtutibus.
Iquattuor dicatur aliquid primo indagatio¬
ne ueritatis scire oport&. quid scit autquare
uirtur dicatur quae intanto nominis precellit
honore Vt nulla quamuis uideantur resta
sine uirtute dõ fiunt acceptabilia:
irtus namque omnis scã res est diuina in cor¬
pore a prorsus atque mundissima quam menter
inquinatae non inquinant sed ipse inquinata¬
semaculat. cuius participatione firmantur
infirma. suscitantur mortua sanant̾ infirma
corriguntur praua reconciliantur aduersa.
Hanc non hab& nisids̃ & iscuidederit dr̃
Quae in animo habitat sedanimã in corpus¬
que scĩficat adquam nullus accedit inuitus
quam nullus amittit nisi propria uoluntate decep¬
tus. Dequarur sum. alias dicitur. Vixtus quoq:
animi habitus est naturae. decusq uitae ratio
morum pi&atis cultus diuinitatis honor &er¬
nae beatitudinis meritum. Cuius partes sunt

Expanded text:
a quo est donata, conjunxerit. CAPUT VI. De virtute. Porro antequam de principaliumvirtutibus quatuor dicatur aliquid, primo indagatione veritatis scire oportet quid sit, aut quare virtus dicatur, quae in tanto nominis praecellit honore, ut nulla, quamvis videantur recta, sine virtute, Deo fiant acceptabilia. Virtus namque omnis sancta res est, divina, incorporea prorsus, atque mundissima: quam mentes iniquitate non inquinant, sed ipsa inquinatos emaculat: cujus participatione firmantur infirma, suscitantur mortua, sanantur infirma, corriguntur prava, reconciliantur adversa. Hanc non habet, nisi Deus, et is cui dederit Deus. Quae in animo habitat, sed animam corpusque sanctificat. Ad quam nullus accedit invitus, quam nullus amittit, nisi propria voluntate deceptus. De qua rursum alias dicitur: Virtus quoque animi habitus est naturae, decusque vitae, ratio morum, pietatis cultus, Divinitatis honor et aeternae beatitudinis meritum. Cujus partes sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
perfectio. Deiustitiae adhuc fonte procedunt li¬
beralitas. Beneficia. caritas & c& era huius modi
quibus multipliciter uiuare homines possunt.
Liberalitas est quae &iam in eos quinihil indige¬
re uidentur exuberat inqualiberalitate rei
familiaritatis ponitur amplitudo. Beneficientia
multa sunt opera quibus necersitati liberantium.
misericor diter subuenitur. & d&erreno censuregni

Expanded text:
perfectio. De justitiae adhuc fonte procedunt liperfectio. De justitiae adhuc fonte procedunt liberalitas, beneficentia, charitas, et caetera hujusmodi, quibus multipliciter juvari homines possunt. Liberalitas est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur exuberat. In qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multae sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer subvenitur: et de terreno censu regni
Abbreviated transcription (Latin):
ustitia est animi nobilitas unicuique rei propriam
tribuens dignitatem. In hac diuinitatis cultus & huma¬
nitatis iura & iusta iudicia. Et aequites totius uitae
conseruatur. Quidenim iustius quam dm̃ diligere
eiusque mandata custodire perquem dum non fuera¬
mus creatisumus. Dum perditifuimus recreatisumus
& a seruitute diabolica liberati. Qui nobis omniabona
quaehabemus concessit. Ipsa quippe iuste acracio¬
nabiliter dicitur iustitia qua fiunt iusti. qui eam¬
quieam fuerint operati. Ex quamanat aequitas
quaenos facit ut omnium necessitates hominum
nras erse dicamus. Nec nobis tantum sed &i am
generi humano nos natos esse credamus. Quapp̃t
sunhac uita iustitiam conamur implere. cuuis
iustitiae opus est proprium suacuique tribueredõ
nos a quo sumus facti reddamus nec dominari nobis
ea quibus sumus naturaliter prepositi ꝑmittamus.
Domin&ur uiti ratio subiciatur corpus animo
animus dõ & impl& a est hominis iustitia totaq

Expanded text:
ustitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam, tribuens dignitatem. In hac, Divinitatis cultus, et humanitatis jura, et justa judicia, et aequitas totius vitae conservatur. Quid enim justius quam Deum diligere, ejusque mandata custodire? per quem, dum non fueramus, creati sumus; dum perditi fuimus, recreati sumus, et a servitute diabolica liberati: qui nobis omnia bona quae habemus concessit. Ipsa quippe juste ac rationabiliter dicitur justitia, qua fiunt justi qui eam fuerint operati. Ex qua manat aequitas, quae nos facit ut omnium necessitates hominum nostras esse dicamus; nec nobis tantum, sed etiam generi humano nos natos esse credamus. Quapropter si in hac vita justitiam conamur implere, cujus justitiae opus proprium, sua cuique tribuere, Deo nos, a quo sumus facti, reddamus, nec dominari nobis ea quibus sumus naturaliter praepositi, permittamus. Dominetur vitiis ratio, subjiciatur corpus animo, animus Deo: et impleta est hominis justitia totaque
Abbreviated transcription (Latin):
nis dignitas ten& inquiratur. quo¬
niam episcopus cumgrecum nomen
sit. speculator interpretatur
quare uero speculator ponitur &quid
as peculatore requiritur dñs ipse
denudat. Cum sub ezechihelis pro¬
ph&ae persona episcopo officuisui
rationem denuntiat ita inquiens.
Speculatorem dedite domui israhel
Audiens ergo exoremeo sermonem
adnunciabis eis exme. Si autem ui¬
deris gladium uenientem & non ad¬
nunti aueris ut reuertat impius auia
sua ipse quidem impius in iniquitate
sua mori&ur. sanguinem autem
eius demanutua requiram. Siautẽ
tu adnuntiaueris & ille non fuerit
reuersus ipse quidem in iniquitate
sua mori&ur. Tuautem animam
tuam liberasti. Dec & ergo episco¬
pum qui omnium speculator po¬
situs est peccata diligenter inten¬
dere & postquam adtenderit. &iã
euangelii regulam. scelerum ope

Expanded text:
nis dignitas tenet inquiratur: quonis dignitas tenet inquiratur: quoniam; episcopus cum Graecum nomen sit, speculator interpretatur. quare uero speculator ponitur et quid a speculatore requiritur Dominus ipse denudat, cum sub Ezechielis prophetae persona episcopo officii sui rationem denuntiat, ita inquiens: speculatorem dedi te domui Israel. audiens ergo ex ore meo sermonem adnuntiabis eis ex me. si autem uideris gladium uenientem et tu non adnuntiaueris ut reuertatur impius auia sua, ipse quidem impius in iniquitate sua morietur, sanguinem autem eius de manu tua requiram. si autem tu adnuntiaueris et ille non fuerit reuersus, ipse quidem in iniquitate sua morietur, sed tu animam tuam liberasti. decet ergo episcopum qui omnium speculator positus est peccata diligenter intendere et postquam adtenderit, sermoeuangelii regulam scelerum ope
Abbreviated transcription (Latin):
mus israhel Dñs demanibus fi¬
liorum eius dispersit. & propt̃
iustitiam dauid regis lucernam
desemine eius inhierusalem reli¬
quid. Ecce quantum iustitia re¬
gis saeculo ual&. intuentibus
perspicue pat&. Pax populorum
est. tutamentum patriae. Inmu¬
nitas plebis munimentum gentis.
cura languorum. Gaudiũ hominũ
Temperies aeris. serenitas maris.
T erre fecunditas. sola cium pau¬
perum. hereditas filiorum
& sibim & ipsi spes futurȩ beatitu¬
dinis. Ad tamensciat quodsicut¬
in throno hominũ primus consti¬
tutus est. sic & in poenis si iustitiã
non fecerit primatum habiturus
est. Omnes namque quoscumq
peccatores subse inpraesenti ha¬
buit superse modo miserabili
in illa futura poena habebit
EPISCOPUS NECLEGENS
ECIMUS ABUSIONIS GRADUSEST
episcopus neglegens quigradus
sui honorem interhomines re¬
quirit. sed minis terusui dig¬
nitatem coram dõ proquo legatio¬
ne fungitur non custodit. Primũ
namque abepiscopo quid sui nomi¬

Expanded text:
mus Israel Dominus de manibus fimus Israel Dominus de manibus filiorum eius dispersit. et propter iustitiam Dauid regis lucernam de semine eius semper in Hierusalem reliquit. ecce quantum iustitia regis saeculo ualeat, intuentibus perspicue patet. pax populorum est, tutamentum patriae, inmunitas plebis, munimentum gentis, cura languorum, gaudium hominum, temperies aeris, serenitas maris, terrae fecunditas, solacium pauperum, hereditas filiorum et sibimet ipsi spes futurae beatitudinis. attamen sciat quod sicut throno hominum primus constitutus est, sic et in poenis, si iustitiam non fecerit, primatum habiturus est. omnes namque quoscumque peccatores sub se in praesenti habuit, supra se modo plagali in illa poena habebit. EPISCOPVS NEGLEGENS. Decimus abusionis gradus est episcopus neglegens, qui gradus sui honorem inter homines requirit, sed ministerii sui dignitatem coram Deo, pro quo legationem fungitur, non custodit. primum namque ab episcopo quid sui nomi
Abbreviated transcription (Latin):
sinire impie agere. Certis horis
orationibus insistere. Ante horas
congruas nongustare crbum
lae enimterrae cuius rex est
puer & cuius principes mane co¬
medunt. Haec regni prosperita¬
tem inpraesenti faciunt. & re¬
gem ad caelestia regna meliora
perducunt. Qui uero regnum¬
suum secundum hanc legem
fendicula &iam de regno suscitantꝰ
Terrarum quoque fructus demi¬
nuuntur & seruitia populorum
praepediuntur. Multi & uarii
dolores prosperitatem regni infi¬
ciunt carorum & liberorum mor¬
tes tristitiam conferunt. Hostiũ
incursus proumtias undique uas¬
tant. Restiae armentorum & pe¬
corum greges dilacerant. Tem
ris ministeria prohibent. & ali¬
quando fulminum ictus segetes
& arborum flores & pampinos ex¬
urunt. Cuperomnia uero regis
iniustitia. non solum imperii faci¬
em fuscat sed &iam filios suos &
nepotes nepost se regni hereditatem
teneant obscurat. Propter piacu
Propter piacu¬
lum enimsalomonis regnum do¬

Expanded text:
sinere impie agere, certis horis sinere impie agere, certis horis orationibus insistere, ante horas congruas non gustare cibum. uae enim terrae, cuius rex est puer et cuius principes mane comedunt. haec regni prosperitatem in praesenti faciunt et regem ad caelestia regna meliora perducunt. qui uero regnum secfendicula etiam de regno suscitantur, terrarum quoque fructus diminuuntur, et servitia populorum praepediuntur, multi et varii dolores prosperitatem regni inficiunt, charorum et liberorum mortes tristitiam conferunt, hostium incursus provincias undique vastant, bestiae armentorum et pecorum greges dilacerant, tempris ministeria prohibent, et aliquando fulminum ictus segetes et arborum flores et pampinos exurunt. Super omnia vero regis injustitia, non solum praesentis imperii faciem fuscat, sed etiam filios suos et nepotes, ne post se regni haereditatem teneant, obscurat. Propter piacupropter piaculum enim Salomonis regnum do
Abbreviated transcription (Latin):
ONUS ABUSIONIS GRADUSEST
iectis omnibus rectoris officium
procur&. sed qualiter alios cor¬
rigere poterit qui proprios
mores neiniqui sint non corri¬
git. qm̃ iustitia regis exaltatur
solium & inueritate solidantur
gubernacula populorum. Tustitia
uero regis est neminem in iuste
perpotentiam opprimere. sine
acceptione personarum inter uirũ
& proximum suum iudicare. ad¬
uenis & pupillis &uidiuis defenso¬
rem esse furta cohibere adulteria
punire. Iniquos non exaltare. In¬
pudicos & striones non nutrire
Impios de terra perdere. parrici¬
das & per iurantes uiuere nonsinere.
ȩc clȩsias defendere. pauperes ele¬
mosinis alere. Iustos super regni
negotia constituere. senes & sa¬
pientes & sobrios consiliarios
& pithonis sarum superstitionibus
non intendere. Iracundiam differ¬
re. patriam fortiter & iuste con¬
tra aduersarios defendere. Per
omnia in dõ confidere. prosperi¬
tatibiis noneleuare animum. Cunc¬
ta aduersa patienter ferre. Fidem
catholicam indm̃habere. filios non

Expanded text:
onus abusionis gradus est iectis omnibus rectoris officium procuret sed qualiter alios corrigere poterit qui proprios mores ne iniqui sint non corrigit? quoniam iustitia regis exaltatur solium et ueritate solidantur gubernacula populorum. iustitia uero regis est neminem iniuste per potentiam opprimere, sine acceptione personarum inter uirum et proximum suum iudicare, aduenis et pupillis et uiduis defensorem esse, furta cohibere, adulteria punire, iniquos non exaltare, inpudicos et histriones non nutrire, impios de terra perdere, parricidas et periurantes uiuere non sinere, ecclesias defendere, pauperes eleemosynis alere, iustos super regni negotia constituere, senes et sapientes et sobrios consiliarios t ariolorum pythonissarumque superstitionibus non intendere, iracundiam differre , patriam fortiter et iuste contra aduersarios defendere, per omnia in Deo uiuere, prosperitatibus non eleuare animum, cuncta aduersa patienter ferre, fidem catholicam in Deum habere, filios suos non
Abbreviated transcription (Latin):
incepto bono opere apparere. Nul¬
li contumeliam aut ruborem. in¬
cutere. neminemblas phemare
contra uersari. Dehis quae igno¬
ras nontractare. &iam quaescis
non omnia proferre. Haec cum
proximis amabilem hominem
reddunt & dõ acceptabilem faci¬
unt. Pudicitia uero anime est.
plus propter dĩ oculos quam ho¬
minis omnia bona facere. Appe¬
titiones turpium cogitationum
conpescere omnes meliores esse
estimare. Nemini inuidere. de
sem& ipso nil confidere. dĩ semper
auxiliores omnes commitere. an¬
te dĩ oculos seipsum constituere.
Her&ica prauitate sensum non ma¬
culare. catholicis peromnia con
offerre. omnia cepta bona opera
mortis tamen termino finire
Praesentes tribulationes animi for¬
titudine parui pendere. Interra
pr&er proximos nihil a mare
Cuncti amoris incaelo thesaurũ
constituere. & pro omni bono
actu mercedem incaeles tibus
adõ sperare Pudicitia namque¬
ornamentum nobilium est
exaltatio humilium nobilitas
prosperitas laborantium. sola¬

Expanded text:
incepto bono opere apparere, nulli contumeliam aut ruborem incutere , neminem blasphemare, controuersari, de his quae ignoras non tractare, etiam quae scis non omnia proferre. haec cum proximis amabilem hominem reddunt, et Deo acceptabilem faciunt. pudicitia uero animae est, plus propter Dei oculos quam hominis omnia bona facere, appetitiones turpium cogitationum compescere, omnes meliores esse se aestimare, nemini inuidere, de semet ipso nihil confidere, Dei semper auxilio res omnes committere, ante Dei oculos semet ipsum constituere, haeretica prauitate sensum non maculare, catholicis per omnia consofferre, omnia coepta bona opera mortis tantum termino finire, praesentes tribulationes animi fortidudine paruipendere, in terra praeter proximos nihil amare, cuncti amoris.in caelo thesaurum constituere et pro omni bono actu mercedem in caelestibus a Deo sperare. pudicitia ornamentum nobilium est, exaltatio humilium, nobilitasprosperitas laborantium, sola
Abbreviated transcription (Latin):
uperiori libro rationem uitiorum prin¬
cipalium octo complexus. Prouiribus quas
dñs donare dignabitur deactuali & contem¬
platiua uita nec non & uirtutibus uti pro¬
mi si ex patrum dictis colligere curaui

Expanded text:
uperiori libro rationem vitiorum principalium octo complexus, pro viribus, qua Dominus donare dignabitur, de actuali et contemplativa vita, nec non et virtutibus, uti promisi, ex Patrum dictis colligere curavi.
Abbreviated transcription (Latin):
Aliud quidem est debita iusta reposcere aliud
propria perfectionis amore contemnere. sed in¬
licitorum ueniam postulantem. oport& &iam
alicitis abstinere. dicente apostolo omnia licent
sed non omnia expediunt. Vnde si paenitentes habent
causam. quam neglegere forte non debeant melius
ex p&it quis ecclesiasticum quamforense iudicium:
UI. Quod paenitenti nulla lucra negotiationis
ex ercere conueniat.

Expanded text:
Aliud quidem est debita justa reposcere, aliud propria perfectionis amore contemnere. Sed illicitorum veniam postulantem oportet etiam a licitis abstinere, dicente Apostolo: Omnia licent, sed non omnia expediunt. Unde, si poenitentes habent causam, quam negligere forte non debeant, melius expetit quis ecclesiasticum quam forense judicium. CAPUT VI. Quod poenitenti nulla lucra negotiationis exercere conveniat.
Abbreviated transcription (Latin):
e coniugali autem uelatione requisisti sidesponsa¬
tam alii puellam alter in matrimonium possit
accipere. hoc nefiat modis omnibus inhibemus.
Quia illa benedistio quam nupture sucerdosinponit
apud fideles cuiusdam sacrilegii instar est siulla.¬

Expanded text:
e conjugali autem violatione requisisti, si desponsatam alii puellam alter in matrimonium possit accipere. Hoc ne fiat modis omnibus inhibemus; quia illa benedictio, quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdam sacrilegii instar est, si ulla
Abbreviated transcription (Latin):
unguentes eum oleo in nomined nĩ & oratio
fidei saluabit infirmum & suscitauit illũ dñs.
It si inpeccatis fuerit remitt&ur ei. Quod non
est indubium defidelibus egrotantibus accipi
uel intellege debere. Qui scõoleo perungi
possunt quod ab epõ confectum non solum
sacerdotibus sed omnibus utique xpĩanis insua
aut suorum necessitate unguendum. Nam
idcirco praespiteris dictumest quia episcopi
occupationibus aliis in pediti adomnes langiu¬
dos ire non possunt. ca&erum sieps potest
aut dignum ducit a se uisitandum & be¬
nedicere & tangere chrismate sinecunc¬
tatione potest cuius est ipsum chrisma
conficere: Nampaenitentibus. istud fun¬
di non potest quiagenus ẽ sacramenti
Nam quibus reliqua sacramenta negant᷑
quomodo unum genus putatur posse concedi:
PAENITENTIUM LUCORUM
& deauaritia ut superius digestũ est oriuntur
homicidia Recte ut arbitror censuimus
de ipso uitio primum qualiter sacerdotali

Expanded text:
nomine Domini. Et oratio fidei salvabit infirmum, et suscitabit illum Dominus. Et, si in peccatis fuerit, remittentur ei. Quod non est indubium de fidelibus aegrotantibus accipi, vel intelligi debere. Qui sancto oleo perungi possunt, quod ab episcopo confectum, non solum sacerdotibus, sed omnibus utique Christianis in sua, aut suorum necessitate ungendum. Nam idcirco presbyteris dictum est, quia episcopi occupationibus aliis impediti, ad omnes languidos ire non possunt. Caeterum si episcopus potest, aut dignum ducit a se visitandum, et benedicere, et tangere chrismate sine cunctatione potest, cujus est ipsum chrisma conficere. Nam poenitentibus istud fundi non potest, quia genus est sacramenti. Nam quibus reliqua sacramenta negantur, quomodo unum genus putatur posse concedi? poenitentium laicorum. e libidine, nec non de avaritia, ut superius digestum est, oriuntur homicidia: recte, ut arbitror, censuimus, de ipso vitio primum qualiter sacerdotali
Abbreviated transcription (Latin):
que medicinales sunt aliquas obseruationes
uel incantationes adtendere. Nisitantum
cum symbulo diino. et oratione dominica
ITEM
Nonliceat mulieres xp̃ianas uanitatem in suis
latinificiis obseruare. Sed dm̃ inuocent adiu¬
torem quieis sapientiam texendi donauit.

Expanded text:
quae medicinales sunt, aliquas observationes, vel incantationes attendere: nisi tantum, cum symbolo divino et oratione Dominica, Item. Non liceat mulieres Christianas vanitatem in suis lanificiis observare: sed Dominum invocent adjutorem, qui eis sapientiam texendi donavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Quuinmatrimonio sunt tribus noctibus ac dieb
abstineatit se a coniunctione antequam
communic&. Vir abstineatse abuxoresua
quadraginta diebus ante pascha in octabas pasche
indeait a postulus utuacetis orationi. Mulier
tres menses debet seabstinere auiro suo quando
concipit ante partum. Et posttempore purgationis
hoc est quadraginta diebus et nostibus siue mascul.¬

Expanded text:
Qui in matrimonio sunt, tribus noctibus ac diebus abstineant se a conjunctione, antequam communicent. Vir abstineat se ab uxore sua quadraginta diebus ante Pascha in octavas Paschae. Inde ait Apostolus, ut vacetis orationi. Mulier tres menses debet se abstinere a viro suo, quando concepit, ante partum. Et post, tempore purgationis, hoc est, 40 diebus et noctibus, sive mascul
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinemeius demanutua requi ram
Hoc est dicere siei peccata sua non annun¬
tiaueris. sieum non argueris ut abimpi¬
&atesua conuertatur &uiuat. & tequi
non increpasti. &ipsum quitetacente pecca¬
uit. flammis perennibus perdam. Quisrogo
tam saxei pectoris. quistam
ferreus erit quemsententia ista non terre¬
at: Quistam alienus a fide qui sententiae

Expanded text:
sanguinem ejus de manu tua requiram. sanguinem ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere: Si ei peccata sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua convertatur, et vivat; et te, qui non increpasti, et ipsum, qui te tacente peccavit, flammis perennibus perdam. Quis rogo tam saxei pectoris? quis tam ferreus erit, quem sententia ista non terreat? quis tam alienus a fide, qui sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
toris est delocoeditiori prospicere & plus
omnibus contemplari. Ita sacerdos deb& esse
proposit sublimitate celsior cunctis. ac maions
scientiae habere gratiam. qua possit subse
uiuentes instruere. Videamusiam quod diui¬
nussermo continu&. Audiens inquit &core
meo sermonem & annuntiabit eis & me
Vt hoc dicat sacerdos quod & diumalectione
didicerit. quod illi ds̃ inspirauerit. Ñ quod
praesumptione humanisensus inuenerit
Annun tiabis eis in quit& me. & me
non &te. Mea uerbaloqueris. Non est quod
& eis tamquam d&ius infleris. Ex me inquit
eis annuntia: Sediam quid annunti& audia¬
mus simedicente adimpium impie moste
morieris. Non fueris locutus ut secustodiat
impius auia sua. Ipse impius in iniquitate sua
mori&ur sanguinem uero eius de manutua
requiram. Quid potuit & pressius quida per¬
tius potest dici Si impio inquit locutus ñ fue¬
ris. ut seabimpi&ate custodiat & ille periat

Expanded text:
tori est de loco editiori prospicere, et plus tori est de loco editiori prospicere, et plus omnibus contemplari, ita sacerdos debet esse propositus sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae habere gratiam, qua possit sub se viventes instruere. Videamus jam quid divinus sermo continuet. Audies, inquit, ex ore meo sermonem, et annuntiabis eis ex me: ut hoc dicat sacerdos quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me; ex me, non ex te. Mea verba loqueris: non est quod ex eis, tanquam Deus, infleris. Ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet, audiamus. Si me dicentmorieris, non fueris locutus, ut se custodiat impius a uia sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Quid potuit expressius, quid apertius potest dici? Si impio, inquit, locutus non fueris, ut se ab impietate custodiat, et ille perierit,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis scandalizatur & egononuror : Qua propt̃
sciens quod siquibus lib& diuitibus ac poten¬
tibus male uiuentibus parcat. aut foueat eos
perdat simul & pereat. Et scẽ deb& uiuere
propt̃ exemplum. & docere propt̃suae admi¬
nistationis officium. Cestus quod einihil sua
iustitia suffrag&ur. decuius manuanima
pereuntis exigitur. Quando qui cumque
alius perierit quemnulla docendinecessitas
man& solus poenas suisceleris dabit . illeautem
cui dispensatio uerbi commissa est &iamsi scẽ uiuat
& tamen ꝑdite uiuentes arguere auterubescat
aut i&uat. Cumomnibus qui eotacente perieriã
perit. Et quidei proderit non punirisuo quipu¬
niendus est alienopeccato᷑ Mentior nisihoc
dñs per ezechihelem proph&am. subcuiuslam
terronis denuntiatione loquitur dicensadeum
Et tufili hominis speculatorem deditedomui is rł
Ne hoc transeunter debemus audire quod sacer¬
dotemspeculatorem appellat. Vt sicut specula¬

Expanded text:
Quis scandalizatur, et ego non uror? Quapropter Quis scandalizatur, et ego non uror? Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat simul, et pereat. Et sancte debet vivere propter exemplum: et docere, propter suae administrationis officium: certus, quod ei nihil sua justitia suffragetur, de cujus manu anima pereuntis exigitur: quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Illi autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierunt, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitor, dicens ad eum: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel. Nec hoc transeunter debemus audire quod sacerdotem speculatorem appellat. Ut, sicut specula
Abbreviated transcription (Latin):
uoduero dicit a postolus ut nos formam debeams
exhibere fidelibus quidualebit. suscui uelhor¬
tandibonos. uel castigandimalos cura commissaẽ
beneuiuendo se imitandum bonis exhibeat.
& malos tacendo non corrigat: Adhoc enim nisi
me fallit opinio scẽ uiuendum est sacerdoti
Nec dista sua repugnantibus fastis euacu&
Si quod predicat fieridebere non faciat. Autsi
quod non facit prȩdicare prȩsumpserit.
Nihil apudeos quieius uitam nouere proficiat
Quia ad hocest ecclesiȩ dĩ prepositus. Vt non
solum bene uiuendo alios exemplo suȩ conuersa¬
tionis instituat. sed etiam fiducialiter predicando
singulis ante oculos peccata sua constituat.
Quae poena maneat durisquȩ gloria oboedientes
ostendat. Nullus salutem disperando contẽnat.
animas emendari nolentium plangat. Imita¬
tus a postolum quiait. Vt lugeam multor ex his
qui ante peccauerunt. & nonegerunt pȩnitentia
ititerum. Quis infirmatur & egononin firmor:

Expanded text:
uod vero dicit Apostolus, ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit, si is cui vel hortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non corrigat? Ad hoc enim, nisi me fallit opinio, sancte vivendum est sacerdoti, nam dicta sua repugnantibus factis evacuet si quod praedicat fieri debere, non faciat; aut si quod non facit, praedicare praesumpserit, nihil apud eos qui ejus vitam novere proficiat. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo suae conversationis instituat, sed etiam fiducialiter praedicando, singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duros, quae gloria obedientes, ostendat. Nullius salutem desperando contemnat: animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum, qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor?
Abbreviated transcription (Latin):
Hiuero quiasta paenitentia tamquam canes
acsues aduomitus pristinos & uolutabra redeun¬
tes & militiae cingulum & ludieras uoluptates
& noua coniugia & inhibitos denuo app&iuere
concubitus. quorum professam in continentiam
generati post absolutionem filii prodiderunt.
Dequibus quia iam suffugium non habent paeni¬
tendi idduximus decernendum ut sola intra
ecclesiam fidelibus oratione iungantur sacrae
mrsteriorum celebritati. quamuis non mereant
intersint. Ad ominicae autem mensae conuiuio
segregentur. Vt haec saltim distristione correpti.
& ipsiinse sua errata castigent. & aliis exemplum
tribuant. quatenus ab obscenis cupiditatibus r&ra¬
hantur. Quibus tamen quoniam carnali fragi¬
litate ceciderunt. Vatico munere cũ ad dnm̃ coe¬
perint proficisci. per communionis gratiã uolu¬
mus subueniri. Quam formam &circa mulieres
quaese post paenitentiam talibus pollutionibus
deuinxerunt. seruandam esse censemus:
uIIII Deremedio penitentiae. & quod absolutio

Expanded text:
 qui acta poenitentia, tamquam canes ac sues ad vomitus pristinos et volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et ludicras voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetivere concubitus, quorgenerati post absolutionem filii prodiderunt. De quibus, quia jam suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra ecclesiam fidelibus oratione jungantur; sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint. A Dominicae autem mensae convivio segregentur: ut hac saltem districtione correpti, et ipsi in se sua errata castigent: et aliis exemplum tribuant: quatenus ab obscenis cupiditatibus retrahantur. Quibus tamen quoniam carnali fragilitate ceciderunt, viatico munere, cum ad Dominum coeperint proficisci, per communionis gratiam volumus subveniri. Quam formam, et circa mulieres, quae se post poenitentiam talibus pollutionibus devinxerunt, servandam esse censemus. CAPUT IX. De remedio poenitentiae, et quod absolutio
Abbreviated transcription (Latin):
namque insenectute obsequi
sibi ille sperabit. qui in adules¬
centia semoribus oboedientiã
exhibere contempnit. Vnde
& inprouerbio apud u&eres
hab&ur. quod seruiri nequeat
quiprius alicui seruitutem pre¬
bere denegat. Propter quod
& dñs iħs intem poribus suae
carnis. dumad huc adlegiti¬
mam a&atem doctoris non per¬
uenit obedienter minis tratio¬
nem parentibus exhibuit
Sicut ergo insenibus sobrietas
& morum perfectio requiritur
ita in adulescentibus obsequium
& sub iectio &oboedientia rite

Expanded text:
namque in senectute ministrari namque in senectute ministrari sibi ille sperabit, qui in adulescentia senioribus oboedientiam exhibere contemnit? unde et in prouerbio apud ueteres habetur, quod seruiri nequeat qui prius alicui seruitutem praebere denegat. propter quod et Dominus Iesus in temporibus suae carnis, dum adhuc ad legitimam aetatem doctoris non peruenit, oboedienter ministrationem parentibus suis exhibuit. sicut ergo in senibus sobrietas et morum per fectio requiritur, ita in adulescentibus obsequium et subiectio et oboedientia rite
Abbreviated transcription (Latin):
cito praenuntiant. Quidergo
superest. nisi ut dum huius uitae
defectus ad propiat. nihil aliud
cogitare. quam quo modo futurȩ
aditus prospere conprȩhendatur
quisque senex app&at Iuueni¬
bus autem incertus huius uitae
terminus instat. senibus uero
cunctis maturus ex hac lucae
breuiter concordat Cauen¬
desunt ergo homini due parti¬
culȩ quȩ inillius carne nonue¬
terescunt &totum hominem
ad peccandum pertrahunt
Coruidelic& & lingua Quia
cor nouas semper cogitationes
machinare non desinit. lingua
inpigre loquitur quod cumque
cor machinari senserit. Caue¬
at ergo senilis a&as. Neiste
iuuenes centes particulȩ totam
sibi armoeniam decipiant
& prores ineptas reliqui corpo¬
ris grauitati inludant. Vni¬
cuique autẽ considerandum
est. quid a&ate & eminentia
dignumest. Vt hoc agat. quod
nec uitam. nec a&atem. nec mi¬
nisterium uile reddat
ADULESCENS SINE OBOEDIENTIA
ERTIUS DEIN DE GRADUS EST
adhulescens sine oboedientia
quomundus arecto rationibus
ordine de prauatur
Qualiter

Expanded text:
cito praenuntiant. quid ergo superest, nisi at, dum huius uitae defectus adpropiat, nihil aliud cogitare quam quomodo futurae aditus prospere conprehendatur quisque senex appetat ? iuuenibus enim incertus huius uitae terminus instat, senibus uero cunctis maturior ex hac luce recessus breuiter concordat. cauendae sunt ergo homini duae particulae, quae in illius carne non ueterescunt et totum hominem ad peccandum pertrahunt, cor uidelicet et lingua: quia cor nonas semper cogitationes machinari non desinit, lingua inpigre loquitur quodcumque cor machinari senserit. caueat ergo senilis aetas, ne istae iuuenescentes particulae totam sibi harmoniam decipiant et per res ineptas reliqui corporis grauitatem inludant. unicuique namque considerandum est quid aetate eminenti iam dignum est, ut hoc agat quod nec uitam nec aetatem nec ministerium uile reddat.. ADVLESCENS SINE OBOEDIENTIA. Tertius deinde gradus est adulescens sine oboedientia, quo mundus a recto rationis ordine deprauatur. qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
os quuinrationabiliter uixerunt & lepra
incesti criminis alios polluerunt precepit
OEHIS QUIAD ULTERAS HABENT UXORES
UELSIIBSIAULTIRI CONPROBATUR
icuius uxor adulterata fuerit uel supse adul¬
terium commiserit. Septem annorum penitenta
oport& eum perfestionem consequi
DIMITTUNT UT MANEANT SIC

Expanded text:
os qui irrationabiliter vixerunt, et lepra incesti criminis alios polluerunt, praecepit do. CAPUT IX. De his qui adulteras habent uxores, vel si ipsi adulteri comprobantur. Si cujus uxor adulterata fuerit, vel si ipse adulterium commiserit, septem annorum poenitentia oportet eum perfectionem consequi,dimittunt, ut maneant sic
Abbreviated transcription (Latin):
ccemanifestissime constat quia secundum titulis
antiquorum patrum ascõio hanne papatrens¬
missis & trecentorum decem &octo episcoporum
sententias. Sed & canones gallicani contineri uiden¬
tur. Clerici in adulterio deprehensi & aut ipsi
confessi ab abaliis conuisti adhonorem redire Ñ
possunt & quia foste non desunt qui uel prommia
pietate supra scripta scõrumpatrum seueritas
minime plac& sciant se trecentorum decem & octo
episcoporum & quireliquos canones statuerunt
sententias reprehendere ueldamnare : Sed foste
maior est in illis pietas quam in su pradictis. ccc
XVIII ep̃is. Maior in illis miseri cordia quamin
scõ iohanne a postolicopape. Maior caritas
quam inreliquis sacerdotibus. qui hoc ꝑ&em¬
plo uel re media ecdesi arum suis diffinitionib:
deliberauerunt. &ideo aut ꝑ promptã uolunta¬
tẽ preceptis illorum consentiant. aut sinon fe¬
cerint. omnibus contrarios se & inimicos esse cog¬
noscant: Quae est ista in imicabenignitas pal¬

Expanded text:
cce manifestissime constat, quia secundum titulos antiquorum Patrum a sancto Joanne papa transmissos, et trecentorum decem et octo episcoporum sententias, sed et canones Gallicani concilii continere videntur. Clerici in adulterio deprehensi, et aut ipsi confessi, aut ab iis convicti, ad honorem redire non possunt. Et quia forte non desunt, quibus vel pro nimia pietate suprascripta sanctorum Patrum severitas minime placet, sciant se trecentorum decem et octo episcoporum, et qui reliquos canones statuerunt, sententias reprehendere vel damnare. Sed forte major est in illis pietas, quam in supradictis 318 episcopis, major in illis misericordia quam in sancto Joanne apostolico papa, major caritas quam in reliquis sacerdotibus, qui hoc per exempla vel remedia Ecclesiarum suis diffinitionibus deliberaverunt. Et ideo aut per promptam voluntatem praeceptis illorum consentiant; aut si non fecerint, omnibus contrarios se, et inimicos esse cognoscant. Quae est ista inimica benignitas, pal
Abbreviated transcription (Latin):
raespiter siuxorem acceperit abordine depo¬
natur. Siuero fornicatus fuerit aut adul¬
terium perpetrauerit amplius pelli deb&
& adpenitentiam redigi.

Expanded text:
resbyter, si uxorem acceperit, ab ordine deponatur: si vero fornicatus fuerit, aut adulterium perpetraverit, amplius pelli debet, et ad poenitentiam redigi.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis tabes purulenta corruperit. Seniorum
suorum non obseruant imperata sediudicant
Desuis neglegentus obuirgati aut rebellant. aut
murmurant : De loco superiori deceptant . pre¬
ferri semelioribus affectint. suas sententias
procatiter iactant : Non seruant in obsequio
reuerentiam. Haec sunt superbiae tumoris
indicia quibus ds̃ offenditur. & his malis
diabolus pastus exultat.

Expanded text:
mentis tabes purulenta corruperit, seniorum mentis tabes purulenta corruperit, seniorum suorum non observant imperata, sed judicant. De suis negligentiis objurgati, aut rebellant, aut murmurant: de loco superiori deceptant, praeferri se melioribus affectant, suas sententias procaciter jactant, non servant in obsequio reverentiam. Haec sunt superbiae tumoris indicia, quibus Deus offenditur, et his malis diabolus pastus exsultat.
Abbreviated transcription (Latin):
nes fecit:. Qua propter audiant suꝑbi
quia sunt omnia transitoria quae
ambiunt & a&erna quae perdunt :
& illud omnis quise&altat humiliabitꝰ
Etiterum quid suꝑbit terra &cinis:
& illud. anteruinam & altabitur spiritus
& ds̃ alta a longe cognoscitꝰ. Deeorum quo¬
que capite diabolo scriptum est. Ipse est
rec suꝑ omnes filios suꝑbiȩ
amnunc uid eamus quibus indiciis
possit suꝑbia deprehendi: Vnde paulo
post sequitur. habitus quoque & incessus
pedum suꝑbos ostendunt. quorum erec¬
ta ceruix facies torua truces ocul & ser¬
moterribilis: Nudam suꝑbiam clamant
humana iura diuinaque confundunt
honoribus intumescunt aliena nxpiunt¬
& seipsos suꝑbiae corrupti morbo non ca¬
piunt : est enim &occulta suꝑbia quaepre¬
ficientes aliquantulum occulte captiuat. quos
in profundũ malorum fraudalenta dominatione
praecipitat. &neumquã possint exsurgere.
iugiter calcatꝰ. In deest quodhi quos superbiȩ

Expanded text:
nes fecit. Quapropter audiant superbi: nes fecit. Quapropter audiant superbi: quia sunt omnia transitoria quae ambiuntur, et aeterna quae perduntur. Et illud: Omnis qui se exaltat, humiliabitur. Et iterum: Quid superbit terra, et cinis? Et illud: Ante ruinam exaltabitur spiritus. Et: Deus alta a longe cognoscit. De eorum quoque capite diabolo scriptum est: Ipse est rex super omnes filios superbiae. « Jam nunc videamus quibus indiciis possit superbia deprehendi. » Unde paulo post sequitur: « Habitus quoque et incessus pedum superbos ostendunt: quorum erecta cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis, nudam superbiam clamant; humana jura, divinaque confundunt: honoribus intumescunt, aliena rapiunt, et seipsos superbiae corrupti morbo non capiunt. Est enim et occulta superbia, quae proficientes aliquantulum occulte captivat: quos in profundum malorum fraudulenta dominatione praecipitat: et ne unquam possint exsurgere, jugiter calcat. Inde est, quid hi quos superbae
Abbreviated transcription (Latin):
onsideremus ergo quae causa praecedant
quas uitia subsequantur. Ait enim prosper
Quodut credibilius uideatur. scriptura diui¬
na consulta respondeat. unde quaesita
protulit dicens initium omnis peccati suꝑbia
Non alicuius sed omnis peccati. Quõ non
solum peccatum est ipra. Sed &iam nullum
peccatũ fieri potest aut potuit. uel poterit sine
ipsa : Si quidem nihil aliud omne peccatum
nisidĩ contemptus est quo eius precepta
calcantur. Denique ipsedi abolus inuentor
superbiae. per ipsam decadestibus corruit.
quem dr̃ fecerat sineullo peccato. & hȩc est
omnium malorum causa. Hinc est quod
idem primus homo suꝑbi spiritus
elatione corruptus omnem posteritat ẽ
suam quae in illo radicaliter fuit. ne¬
cessitate corruptionis ac mostalitatis ad¬
dixitꝰ. De quodicit apostolus. perunũ
hominem peccatum intrauit inmundũ
& ꝑ peccatũmors. &ita in omnes homines
pestransiuit Superb a uoluntas facit
dĩ precepta contemni. && angelis dȩmo¬

Expanded text:
onsideremus ergo quae causae praecedant, quas vitia subsequantur. Ait enim Prosper: « Quod, ut credibilius videatur, Scriptura divina consulta respondeat. » Unde quaesita protulit, dicens: Initium omnis peccati superbia. Non alicujus, sed omnis peccati: quomodo non solum peccatum est ipsa; sed etiamnullum peccatum fieri potest, aut potuit, vel poterit sine ipsa. Siquidem nihil aliud omne peccatum nisi Dei contemptus est, quo ejus praecepta calcantur. Denique ipse diabolus inventor superbiae, per ipsam de coelestibus corruit, quem Deus fecerat sine ullo peccato. Et haec est omnium malorum causa. Hinc est quod idem primus homo, superbi spiritus elatione corruptus, omnem posteritatem suam, quae in illo radicaliter fuit, necessitati corruptionis ac mortalitatis addixit. De quo dixit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransivit. » Superba voluntas facit Dei praecepta contemni, et ex angelis daemo
Abbreviated transcription (Latin):
UT A COMMUNIONE XP̃I SEPARENTUR
am ethec salubriter praecauenda sancimus nequis
fidelium propinquam sanguinis sui usquequo
ad finitatis liniamenta generis suc cessione
cognoscit. Inmatrimonio sibi desiderat conpularꝰ
Qm̃ scriptumest omnis homo ad proximam
sanguinis suinon accedat ut reuelat turpitu¬
dinemeius. Et iterum. Anima quȩ fecerit
quippiam existis peribit demedio populisui
Sanequibus coniunctio inlicita inter dicitur
habebunt in eundi melioris coniugio libestatẽ

Expanded text:
ut a communione Christi separentur. am et haec salubriter praecavenda sancimus, ne quis fidelium propinquam sanguinis sui, usquequo affinitatis lineamenta generis successione cognoscit, in matrimonio sibi desideret copulari. Quoniam scriptum est: Omnis homo ad proximam sanguinis sui non accedat, ut revelet turpitudinem ejus. Et iterum: Anima quae fecerit quippiam ex istis, peribit de medio populi sui. Sane quibus conjunctio illicita interdicitur, habebunt ineundi melioris conjugii libertatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Quia dum confusum corbonum la&itiae in¬
tus amiserit. unde consolaridebeat foras
quaerit. & tanto magis exteriorabona
adipisci desiderat quanto gaudium non hab&
ad quod intrinsecus recurratꝰ posthaec
uero duo carnalia uitia. Idest uentris inglu¬
uies & luxuria supersuntꝰ: Sed cunctis liqu&
quod deuentris ingluuie. luxuria nascitur.
dum in ipsa distributione membrorum
uentrigenitalia subnixa uideantur:
Vnde dumunum in ordinate reficitur.
aliud procul dubio ad contumelias excitatur:
Bene autẽ duces ex hortari dicti sunt exercitus
ululare quia primauitia deceptȩ mentiquasi
subquadam ratione seinserunt. sed innumera
quae secuntur dumhanc ad omnem in sa¬
niam pertrahunt: quasibestiali clamore
confundunt.
DEUITIO SUPERBIRE

Expanded text:
Quia dum confusum cor bonum laetitiae intus amiserit, unde consolari debeat, foris quaerit. Et tanto magis exteriora bona adipisci desiderat, quanto gaudium non habet, ad quod intrinsecus recurrat. Posthaec vero duo carnalia vitia, id est ventris ingluvies et luxuria, supersunt. Sed cunctis liquet quod de ventris ingluvie luxuria nascitur, dum in ipsa distributione membrorum ventri genitaliasubnixa videantur. Unde dum unum inordinate reficitur, aliud procul dubio ad contumelias excitatur. Bene autem duces exhortari dicti sunt, exercitus ululare, qua prima vitia deceptae menti quasi sub quadam ratione se inserunt; sed innumera, quae sequuntur, dum hanc et omnem insaniam pertrahunt, quasi bestiali clamore confundunt. De vitio superbiae