comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quicquid ex cogitaueris. erat filius: Omnes autm hereses hoc captubrtui
piscator nos exdusit Q uodenim eratinprincipio. nan induditur tempore.
non principio prȩuenitur: Ergo arrius conticescat quod autẽ eratapud
dm̃ non commixtione confunditur sed manentis uerbi apud patrẽ solida ꝑ¬
sectione distinguitur. Vt sabellius commutescat. Etds̃ eratuerbum Noner¬
go in prorrtione sermonis hoc uerbum est sed in illa caelestis designatione uir¬
tutis. ut confutetur fotinus: Quoduero eratin principio apuddm̃ sempiter¬
nȩ diuinitatis in patre etfilio. inseparabilis trinitas edocetur : Vterubescat¬
eudoxius eteunomius : postremocum omnia pereum facta dicantur. ip¬
seconditor nouiutiq testamenti etueteris designatur. Vt manicheus locũ
temptationis habere possit. It apisca torbonus intraunum omnes receco¬
dusit . ut faceret in habiles fnxudi. quamuis essentinutiles captioni dic
mihi heretice: Datenim ueniam dementissimus impenttor . ut tenoncon¬

Expanded text:
quidquid excogitaveris, erat Filius. 57. Omnes autem haereses hoc capitulo brevi piscator noster exclusit. Quod enim erat in principio, non includitur tempore, non principio praevenitur. Ergo Arius conticescat. Quod autem erat apud Deum, non permixtione confunditur: sed manentis Verbi apud Patrem solida perfectione distinguitur, ut Sabellius obmutescat. Et Deus erat Verbum. Non ergo in prolatione sermonis hoc Verbum est, sed in illa coelestis designatione virtutis, ut confutetur 455 Photinus. Quod vero erat in principio apud Deum, sempiternae divinitatis in Patre et Filio inseparabilis unitas edocetur ut erubescat Eunomius. Postremo cum omnia per ipsum facta dicantur, ipse conditor novi utique Testamenti et veteris designatur; ut Manichaeus locum tentationis habere non possit. Ita piscator bonus intra unum omnes rete conclusit; ut faceret inhabiles fraudi, quamvis essent inutiles captioni. Cmihi, haeretice, dat enim veniam elementissimus imperator, ut te non col
Abbreviated transcription (Latin):
dus. sediam ꝑtuam miseri cordiam fidemundus : illud dauiticũ canam dicens:
ferceadnos. & scfica aures principis gratiani Omniũq p̃terea quorũ in mani¬

Expanded text:
dus, sed jam per tuam misericordiam fide mundus, illud Davidicum canam, dicens:dus, sed jam per tuam misericordiam fide mundus, illud Davidicum canam, dicens:fer te ad nos; et sanctifica aures principis Gratiani, omniumque praeterea quorum in man
Abbreviated transcription (Latin):
mutabilis cumipsedixerit Ego sum egosum & nonsum mutatus : Verenunc mibi ꝓ¬
miserego : ec cõpuncto corde: Quicũ inmundalabia habeam. inmedio quoq populi
in habitem inmunda labia habentis: Vididnm̃ sabaoht : Ergo isaias miserum sedi¬
cit : qui uiditdnm sabaoth: Quidergo demedicam. quicum inmunda labia habeã
cogor dedĩ generatione tractare : Quoigitur dehis quae metuo locuturus erum poCũ
dauid dehis quae sciatorisuo custodiam petat : Osimihi quoq unũ deseraphim candes¬
tem illum carbonem quẽ de altari diuino sumpsit utriusq fortipe deferens testamenłi
in munda adurat labia ÷ At quiatunc seraphin descendit infigurax ad prophetã. tu
autem dñe reuelato mỹsterio ad nos in carne uenisti : Non ꝑlegatum neq ꝑnuntiũ
sedipse ꝑte: Ab occultis meis consuentiã meã mundes. Vtego quoq dudũ inmup¬

Expanded text:
mutabilis; cum ipse dixerit: Ego sum, ego sum, et non sum mutatus ? CAPUT XX. Omutabilis; cum ipse dixerit: Ego sum, ego sum, et non sum mutatus ? CAPUT XX. Omiser ego, et compuncto corde, qui cum immunda labia habeam, in medio quoque populi inhabitem immunda labia habentis; vidi Dominum Sabaoth . Ergo si Esaias miserum se dicit, qui vidit Dominum 470 Sabaoth: quid ego de me dicam, qui cum immunda labia habeam, cogor de Dei generatione tractare? Quo igitur de iis quae metuo, locuturus erumpo; cum David de iis quae sciat ori suo custodiam petat ? O si mihi quoque unus de Seraphim candentem illum carbonem, quem de altari divino sumpsit, utriusque forcipe deferens Testamenti, immunda adurat labia! 133. At quia tunc Seraphim descendit in figura ad prophetam : tu autem, Domine, revelato mysterio ad nos in carne venisti, non per legatum, neque per nuntium, sed ipse per te, ab occultis meis conscientiam meam mundes; ut ego quoque dudum immun
Abbreviated transcription (Latin):
aliquo dicendo substantiam dĩ esse filium. etiam ipsis substantiam dĩ esse confirment:
Sedũ denomine substantiȩ autnatur ediuinȩ uolunt dicere : facile uincuntur : Q uia et
usiam grece & latine substantiȩ : frequenter memorxuit scriptur : Et petrus uultnos
utlegimus : diuinȩ consorces fierinaturre : Quod si ex alia substantia filium dicent ipsi
sere conuincunt : & uerbum substantiae quod metuunt confitendo. & filium creato¬
ris : quibus preferre sesimulant coȩquabunt : Arrius dicit creaturem dĩfilium : non
sicutceteras creaturoes: Quaeenim creatura. non sicut alia creatura est : homononut
angelus : terra nonut caelum : solnonutaqua : lumen non ut tenebrre : Nihilergo p̃¬
ferendo donauit : sed ad simplices decipiendos misero colere. frocudẽ sua eim piecatis
obduxit : Arrius dicit : mutabilem & conuertibilem dĩfilium: Quomodo ergo ds̃ sit

Expanded text:
alia dicendo substantia Dei esse Filium, etiam ipsi substantiam Dei esse confirment? 129. alia dicendo substantia Dei esse Filium, etiam ipsi substantiam Dei esse confirment? 129. Sed si de nomine substantiae aut naturae divinae voluerint dicere, facile revincentur; quia et οὐσίαν Graece, et Latine substantiam frequenter Scriptura memoravit. Et Petrus vult nos, ut legimus , divinae consortes fieri naturae. Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum substantiae quod metuunt confitendo, et Filium creaturis quibus praeferre se simulant, conferendo. 130. Arius dicit creaturam Dei Filium, non sicut caeteras creaturas. Quae enim creatura non sicut alia creatura non est? Homo non ut Angelus, terra non ut coelum, sol non ut aqua, lumen non ut tenebrae. Nihil ergo praeferendo donavit, sed ad simplices decipiendos misero colore fraudem suae impietatis obduxit. 131. Arius dicit mutabilem et convertibilem Dei Filium. Quomodo ergo Deus, si
Abbreviated transcription (Latin):
generatus exutero : Quomodo eructuatũ ex corde uerbum legitur nisi ut ex inti¬
mo et inaestimabili patris intellegatur. Vtscriptum est Prodisse secreto : F ilius
enim non ꝑadoptionem : sed ꝑnaturam est: peradoptionem nos filii dicimur dl¬
le ꝑ ueritatem naturȩ est : Q uomodo ergo exnihulo ille qui eenihilo ficitomnia :
non habetfilium: quinescit undesit : Deniq nec iudei habebant filium : quia un¬
de essent nes ciebant : Etideo dixithis dñe : Nescitis undeueni: Etin frir: Neq
menostis : neq patrẽ meum scitis : Quienim negat ex patre filium. nec patrẽ ex quo
est filius nouit : neq patrẽ nouit. quia patre nescit : Arrius dix̃: Exalia s ub¬
stantia: Quatigitur alia substantia acquat᷑ dĩfilio. utex ipse dĩ filius sit: autquo¬
modo reprehendunt qui a nos indõ autusiam grece. autlatine substantiam dicimus Cũ ex

Expanded text:
generatus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intigeneratus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intimo et inaestimabili Patris intelligatur, ut scriptum est, prodiisse secreto? Filius enim aut per adoptionem, aut per naturam est: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Quomodo ergo ex nihilo ille, qui ex nihilo fecit omnia ? 127. Non habet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset nesciebant. Et ideo dixit his Dominus: Nescitis unde veni ; et infra: Neque me nostis, neque Patrem meum scitis . Qui enim negat ex Patre Filium, nec Patrem ex quo est Filius, novit: neque Filium novit; quia Patrem nescit . 128. Arius dicit: Ex alia substantia. Quae igitur alia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipsa Dei Filius sit? Aut quomodo reprehendunt quia nos in Deo aut οὐσίαν Graece, aut Latine substantiam dicimus, cum ex
Abbreviated transcription (Latin):
bus xp̃i negauerat foederir pollutus: Crepuitenim. sicut etiã deiuda petrus apłr dix
Quia possedit agrũ demercede iustitiȩ: Etinfaciem prostratꝰ crepuit medius. eteffu¬
sa sunt omnia uisceracius : Non est fortuitamors. ubi in sacrilegio paripoene. parile
processit exemplum: Vt cũdem subirent supplicium. qui eundem dñm negauerun
et qui eundem dñm prodiderunt : Veniamus ad alia : Arrius dicit ante quã nascere¬
tur nonerat : sed scriptunr dicit om̃a esse ꝑfilium: Q uomodo ergo aliis deditesse.
quinonerat : Cum autem dicit impius quando etante . haec utiq: duo uerba tẽ¬
pus ostendunt : Quomodo ergo negant tempus ante filius & uolunt prius fuisse quȩ
temporis sunt: Cum id ipsum quando ctante et aliquando non fuisse sit temporis :
rriusdict ex nihilo difilium: quomodo ergo dĩ filius : quomodo ergo patersinop

Expanded text:
bus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, sicut etiam de Juda Petrus apostolusbus Christum negaverat, foeda ora pollutus. Crepuit enim, sicut etiam de Juda Petrus apostolus dixit , quia possedit agrum de mercede injustitiae, et in faciem prostratus crepuit medius, et effusa sunt omnia viscera ejus. Non est fortuita mors, ubi in sacrilegio pari poenae parilis processit exemplum; ut idem subirent supplicium qui eumdem Dominum negaverunt; et qui eumdem Dominum prodiderunt. 125. Veniamus ad alia. Arius dicit: Antequam nasceretur, non erat: sed Scriptura dicit omnia esse per Filium. Quomodo ergo aliis dedit esse, qui non erat? Cum autem dicit impius, quando et ante, haec utique duo verba tempus ostendunt. Quomodo ergo negant tempus ante Filium, et volunt prius fuisse quae temporis sunt: cum idipsum, quando et ante et aliquando non fuisse, sit temporis? 469 126. Arius dicit ex nihilo Dei Filium. Quomodo ergo Dei Filius? quomodo paterno
Abbreviated transcription (Latin):
dñs mc̃ suo probaret seadesse concilio : Crux in trecentis inu nomen indecẽ et
octo est sacerdotibus : Hoc etinarimensi concilio habuit prima confessio: & p
ariminense concilium secunda corretio: E pistola a dimpenitorẽ constantiũ
missa testatur correctionems secuta concilia confitentur : Arriusergo diut erat quando ñ¬
erat: sed scriptura diciterat : non dicit᷑ non erat: Deniq ioħ scripsit: In principio eratuer¬
bum. et uerbum erat apud dm̃ : et ds̃ erat uerbumꝰ: Hoc cratin principio apud diñ : Ecceqͦ¬
tienserat. & nusquã dixit quodnonerat Cui ergo dixunus : Iohanni inxp̃i pectore
recumbenti anarrio intereffusa sesua uisctrir uoluntãti : ut agnoscerem similẽ iudae
proditoris arrii quoq fusse ꝑfidiam : quẽ similis poena dã nauit : effusa sunt enim &
arrii uiscenr : Pudetdicere ubi : Atq ita crepuit pudicis prostratus in faciem : caqui¬

Expanded text:
Dominus Jesus suo probaret se adesse concilio; Crux in trecentis, Jesu nomen in decem et Dominus Jesus suo probaret se adesse concilio; Crux in trecentis, Jesu nomen in decem et octo est sacerdotibus. 122. Hoc et in Ariminensi concilio habuit prima confessio, et post Ariminense concilium secunda correctio. Confessionem epistola ad imperatorem Constantium missa testatur, correctionem secuta concilia confitentur. erat; sed Scriptura dicit, Erat, non dicit, non erat. Denique Joannes scripsit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Ecce quoties erat et nusquam dixit quod non erat. Cui ergo credimus? Joanni in Christi pectore recumbenti, an Ario inter effusa se sua viscera volutanti; ut agnosceremus similem Judae proditoris Arii quoque fuisse perfidiam, quem similis poena damnavit? 124. Effusa sunt enim et Arii viscera, pudet dicere ubi, atque ita crepuit medius, prostratus in faciem; ea qui
Abbreviated transcription (Latin):
sigitur exdõ lumen delumine : uerus dr̃ dedõ uero : Expatrenat᷑ ñ factꝰ :
unius substantiȩ cum patre : Sic nem pemrĩ secundũ scriptunts dixerunt patres:
Quietiam sacrilega dogmata. ideo suis inserenda putauere decretis: ut arrii per¬
fidia ipsc se procederet : nequasi fucis quibus dã et colori inlita uelaretus : Fu¬
cumenim faciunt. qui non audent explicare : quod sentiunt censoriȩ Itaqi iti¬
pietas arriana mon expositione reseratur : sed dã natione detegitur : Vt quicu¬
riose gestit audire prius damnatã cognosceret nel aberetur : quã expositã au¬
Eos inquit quidicunt erat quandonon erat. et antequã nasceret᷑ non erat & qui
ex nihilo factum. aut ex alia substantia uelusia dicuntesse autmutabilẽ &
conuertibilem dĩfilium anathematizat catholica & apostolica ecclesia Acce¬
pistiscẽ imperitor eos quitalia asserunt. ure esse dãpnatos non humana in du¬
cilium conuenerunt : Sedutinnumero eorũ persignũ suae passionis & nominis

Expanded text:
 ex Patre natus, non factus, unius substantiae cum Patre. 119. Sic nempe nostri secundum Scripturas dixerunt Patres, qui etiam sacrilega dogmata ideo suis inserenda putavere decretis, ut Arii perfidia ipsa se proderet; ne quasi fucis quibusdam et coloribus illita velaretur. Fucum enim faciunt, qui non audent explicare quod sentiunt. Censorie itaque impietas Ariana non expositione reseratur, sed damnatione detegitur; ut qui curiose gestit audire, prius damnatam cognosceret, ne laberetur, quam expositam auEos, inquit, qui dicunt: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat: et qui ex nihilo factum, aut ex alia substantia vel οὐσίᾳ dicunt esse, aut mutabilem, aut convertibilem Dei Filium, anathematizat catholica et apostolica Ecclesia. 121. Accepisti, sancte Imperator, eos qui talia asserunt, jure damnatos. Non humana indu , episcopi ad concilium convenerunt: sed ut in numero eorum 468 per signum suae passionis et nominis
Abbreviated transcription (Latin):
creatum legerint in quo factum : consideraredeberent ẽ Edoctum estenim di filium
dedõ essegenitum : dedõnatum: Faccum autem in quo legerint : diligenter ad uer¬
tant : Non enim ds̃ factus sed ds̃ dĩ filius natus est: postea autem secundum carnẽ
homo factus exmaria est : Simihi credunt : credunt apło dicenti : Posequã uero¬
uenit plenitudo temporis misitdẽ filium suum factum ex muliere : factum sublege
Filium in quit suum: Non unum demultis: Non cõmunem sed suum. Suum cumdi¬
cit generationis aeternae proprietatem signauit : Hunc postea factum & mulie¬
re asseruit : ut factuna non diuinitatis. sed assũptioni corporis ad scriberetur : Fac¬
tum ex muliere ꝑ carnis susceptionem : factum sublege ꝑ obseruantiã legis : Cene¬
ratio autem illa caelestis antelegem :ista postlegem :

Expanded text:
creatum legerint, in quo factum, considerare deberent. Edoctum est enim Dei Filium creatum legerint, in quo factum, considerare deberent. Edoctum est enim Dei Filium de Deo esse genitum, de Deo natum: factum autem in quo legerint, diligenter advertant; non enim Deus factus, sed Deus Dei Filius natus est: postea autem secundum carnem homo factus ex Maria est. 94. Si mihi non credunt, credant Apvenit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege . Filium, inquit, suum, non unum ex multis, non communem, sed suum. Suum cum dicit, generationis aeternae proprietatem significavit. Hunc postea factum ex muliere astruxit, ut factura non Divinitatis, sed assumptionis corporis ascriberetur. Factum ex muliere per carnis susceptionem, factum sub lege per observantiam legis. Generatio autem illa coelestis ante legem, ista post legem.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ pater cocperitesse ꝑfilium: Non natunre iure. sed gnatiae NTamen. utram que
naturam. hic significare uidetur in xp̃o: Et diuinitatis et carnis: Diuinitatis ex
patre : carnis ex matre : Ilam quae ante oma : istam quae ex uirgine : Deniq ante
patrem ut filius nominauit : dm̃ postea : ut homo nuncupauit: Vbiq autem dm̃ suũ
quod ex ꝑsona dicat hominis: testimonia docent : Dsds̃ meus respiceme. quare me
dereliquisti : Et alibi : Deuentre matris meae ds̃ meus estu : Et supra quasi homo
patitur : et infra homo est : ex matris uentre iactatur : Itaq cumdicit: Deuentre
matris meae ds̃ meus estu significat eum qui pater sempererat. ⁊ex illo dm̃ sibiesse
ex quo deuentre matris iactatus ẽ : Cumigitur in euglo in apostolo in prophetis ge¬
nerationem xp̃i legerimus Vnde audent dicere creatum esse uel factum c̃ in quo

Expanded text:
Deus Pater coeperit esse per Filium, non naturae jure, sed gratiae; tamen utramque Deus Pater coeperit esse per Filium, non naturae jure, sed gratiae; tamen utramque naturam hic significare videtur in Christo et divinitatis et carnis, divinitatis ex Patre, carnis ex matre, illamque ante omnia, istamque ex Virgine. Denique ante Patrem ut Filius nominavit, Deum postea ut homo nuncupavit. 92. Ubique autem Deum suum quod ex persona dicat hominis, testimonia docent: Deus, Deus meus, respice me; quare me dereliquisti ? Et alibi: De ventre matris meae Deus meus es tu . Et supra quasi homo patitur: et infra homo est, qui ex matris ventre jactatur. Itaque cum dicit: De ventre matris meae Deus meus es tu; significat cum qui Pater semper erat, ex eo Deum sibi esse, ex quo de ventre matris jactatus est. 93. Cum igitur in Evangelio, in Apostolo, in prophetis generationem Christi legerimus, unde audent dicere creatum esse vel factum? Et quidem in quo
Abbreviated transcription (Latin):
autem sp̃s dñiest : ibilibertas: Quis hunc induxit errorem. ut eum quicrea¬
uitomnia. qui fecitomnia. diceret creaturam : Numipsesedñs creauit sicũt
ueri simileuideri potest. quia in seipsa est facta sapientia : legimus ganitum quia pa¬
terdixit : Ego ex utero anteluciferum genuite : Legimus primo genitũ filiũ ÷
legimus unigenitũ : Primogenitũ quia nemo anteipsum: Vnigenitũ quiane¬
ostenditetiam dĩfilius distantiam generationis et gratiȩdicens : A scendo
ad patrẽmeum . & patrom urm : dm̃ meum &dm̃ uestrum : Non dixit
ascendo ad patrem nr̃m. sed ascendo ad patrẽmcum : & patrem urm : Separatio ista diuer¬
sitatem ostendit : quod illius generator. noster creatorsit : Et addidit. dm̃meũ retdm̃
ur̃m : Quialicetipse & pater unum sint Etilli patersit propriecate naturte. nobis

Expanded text:
autem spiritus Domini est, ibi libertas . 88. Quis hunc induxit errorem, ut eum qui creaautem spiritus Domini est, ibi libertas . 88. Quis hunc induxit errorem, ut eum qui creavit omnia, qui fecit omnia, diceret creaturam? Numquid ipse Dominus verisimile videri potest quia in se ipsa est facta sapientia ? 89. Legimus genitum; quia Pater dixit: Ego ex utero ante Luciferum genui te . Legimus primogenitum : Filium, legimus unigenitum ? primogenitum, quia nemo ante ipsum: unigenitum, quia neOstendit etiam Dei Filius distantiam generationis et gratiae, dicens: Ascendo ad Patrem meum, et Patrem vestrum: Deum meum, et Deum vestrum . Non dixit: Ascendo ad Patrem nostrum, sed: Ascendo ad Patremmeum, et Patrem vestrum. Separatio ista diversitatem ostendit, quod illius generator, noster creator sit. 91. Et addidit: Deum meum, et Deum vestrum; quia licet ipse et Pater unum sint, et illi Pater sit proprietate naturae, nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Neq dissimilem esse patris. neq ex terpore esse dnimiũm: Restatutillud
quoq sacrilegum redarguatur : & probemus creaturtm non essedĩ filium:
in quo nobis presentis orcculum legionis aspirat : Audiuimus enĩ legi
dicente dño: Ite in orbem uniuersum. & p̃dicate euangelium: uniuersȩ cre¬
aturae : Quiuni uersam creatuiuem dicit : nullam excipit : Etideo ubi sunt
qui creaturt̃ xp̃im appellant : Nam sicreaturt esset num qui dipse sibiman¬
daret euangelium p̃dicari : Non igitur creatura est sed creator : quidocen
nitatienim creatura subiecta est : sicut apostolus dixit : Num quidergo x p̃c
subiectus estuanitati : Rursus iuxta eundem apłm. Creatdra congemescit:
et comparturit : quinr̃õs amorte gemitus liberauit: Crea turr inquidlibea
bitur : a scruitute corruptionis : Videmus igitur magnam intercreaturam.
et dñm esse distantiam : qui a seruitus creaturpeest : Dñs autem sp̃s est : Vbi

Expanded text:
neque dissimilem Patri, neque ex tempore esse Dominum Jesum. Restat ut illud quoque sacrilegium redarguatur, et probemus creaturam non esse Dei Filium: in quo nobis praesentis oraculum lectionis aspirat; audivimus enim legi, dicente Domino: Ite in orbem universum, et praedicate Evangelium universae creaturae . Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ideo ubi sunt, qui creaturam Christum appellant? Nam si creatura esset, numquid ipse sibi mandaret Evangelium praedicari? Non igitur creatura est, sed creator, qui docendnitati enim creatura subjecta est, sicut Apostolus dixit . Numquid ergo Christus subjectus est vanitati? Rursus juxta eumdem Apostolum: Creatura congemiscit et cobitur a servitute corruptionis . Videmus igitur magnam inter creaturam et Dominum esse distantiam; quia servitus creatura est; Dominus autem spiritus est; ubi
Abbreviated transcription (Latin):
una pianor ut ferunt nautȩ cadcis litebris inborrentem: omnem que qus
uidiniam̃ ceruleis canibus inter ꝑfidiȩ sax are sonantẽ : clausa quo damodo
preterite auroꝰ debemnus: S criptum estenimi Sacpi aurestuat spimis. Et
alibi. idetecanes iudece malos opetarqs Etiterum Herecicũ posipr
iam coriseftionem deuite sciens quia subrusttas csta quiciusinqdiete:
eedelinquitꝰ cum sit proptio iudicio damnatus : Ita ql tamquam banigab¬
natores quotutius praẽtepm eare posumus fidẽ uelatendamus serptu¬

Expanded text:
Imperator, ut ferunt nautae, caecis latebris inhorrentem, omnemque ejus Imperator, ut ferunt nautae, caecis latebris inhorrentem, omnemque ejus viciniam caeruleis canibus inter perfidiae saxa resonantem, clausa quodammodo praeterire aure debemus. Scriptum est enim: Sepi aures tuas spinis . Et alimam correptionem devita, sciens quia subversus est qui ejusmodi est, et delinquit, cum sit proprio judicio damnatus . Itaque tamquam boni gubernatores quo tutius praetermeare possimus, fidei vela tendamus, Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
nam diffugiunt artiani. sedeius ꝑfidiã asserunt impetatẽ exequntur A iañt
eum prodidisse effusius quae arnius scipsinat Magna cecitatis effusio
auctorem probant : executorem refũt antultaq nunc inplures sese diui sero
formas: Alu eud oxium ali eũ nomium uelaetium alu palladium uelde¬
mofitum atq auxentiuñ. uel perfidiȩeius heredes secuntur. Miidiuersos: Ñ¬
porunt : Communi nomine hereticos quibus respondendum est nominabo
Heres senim uelut quaedam iterare fabularum : aulneribus sins crtuit Eedũ
sae perecditur. pullulauit igni debita incendioq: peritue A utudutquȩ¬
dam monstruosi scilla portenti in uarias formas difancta ꝑfidiȩ uelut supor¬
nacuacuum xp̃ianȩ sectȩ nomen optendit. Sed quos in illo impietatis suae
freco miscros internaufnegia fidei reppererit fluctuantes. beliunis succ¬
nea prodigis tetri dogmatis sacũodente delacerat Cuius spelunca sc̃ẽ

Expanded text:
nam defugiunt Ariani, sed ejus perfidiam asserunt, impietatem exsequuntur. Aiunt nam defugiunt Ariani, sed ejus perfidiam asserunt, impietatem exsequuntur. Aiunt eum prodidisse effusius, quae Arius scripserit. Magna caecitatis effusio! Auctorem probant, exsecutorem refutant. Itaque nunc in plures sese divisere formas. Alii Eunomium, vel Aetium, alii Palladium, vel Demophilum atque Auxentium, vel perfidiae hujus haeredes sequuntur, alii diversos. Nurarunt, communi nomine haereticos, quibus respondendum est, nominabo. Haeresis enim, velut quaedam Hydra fabularum, vulneribus suis crevit: et dum saepe reciditur, pullulavit, igni debita, incendioque peritura: aut velut quaedam monstruosi Scylla portenti in varias formas distincta perfidiae, velut supervacuum Christianae sectae nomen obtendit: sed quos in illo impietatis suae freto miseros inter naufragia fidei reperit fluctuantes, belluinis succincta prodigiis, tetri dogmatis saevo dente dilacerat. 47. Cujus speluncam, sancte
Abbreviated transcription (Latin):
Negnũ enĩ dĩ insimplicitate fidei est. non in contentione sermonis. III.
gamus immopotdus horremus hanc uocem sed nolo argumento credas scẽ
imperator et nostrae disputationi scriptura sinterrogemus : Interroge¬
mus apłos interrogemus praphetas interrogemus xp̃m. Quidmulta
patrem interrogemus. aiusbonori studete sedicunt᷑ si filius denegerie¬
dicetur. sed non est honori ficentia bonipatris. filii iniuria Non potestbo¬
nopatri placete si filius degenerasse potius a patre quam patrem aequas¬
secredatur Daueniam scẽ impenctor siadipsos paulisper uerba conuer¬
to. Sed quam potissimum legams Cud oxium. eu nomiumne an arrium
uel aetium eius magistros : plunt enim nominã seduna perfidia impie¬
tate nondissnans comumone discordans Nandis similes fntude sed contio¬
nẽdiscret. Curenim secum nolint conuenire. non intelligo: E unomit perso¬

Expanded text:
Regnum enim Dei in simplicitate fidei est, non in contentione sermonis. » C.Regnum enim Dei in simplicitate fidei est, non in contentione sermonis. » C.gamus; immo potius horremus hanc vocem. Sed nolo argumento credas, sancte Imperator, et nostrae disputationi: Scripturas interrogemus, interrogemus apostolos, interrogemus prophetas, interrogemus Christum. Quid multa? Patrem interrogemus, cujus honori studere se dicunt, si Filius degener judicetur. Sed non est honorificentia boni Patris, Filii injuria. Non potest bono Patri placere, si Filius degenerasse potius a Patre, quam Patrem aequasse credatur. 44. Da veniam, sancte Imperator, si ad ipsos paulisper verba converto. Sed quem potissimum legam Eunomiumne, an Arium, vel Aetium ejus magistros? Plura enim nomina, sed una perfidia, impietate non dissonans, communione discordans: non dissimilis fraude, sed coitione discreta. Cur enim secum nolint convenire, non intelligo. 452 45. Eunomii perso
Abbreviated transcription (Latin):
sint Negant uerum dĩ filium. negant omnipotentem . cumfateantur omnia
facta perfilium. omnia creata perdĩ esse uirtutem Quid est enim uirtus
nisi perfecta naturr : Negart̃ eciam diuinitatẽ unũ essecũ patre Delean
ergo euangelium. deleantx p̃iuocem. Ipse enim dixit Ego et pat̃ unum
sumus Non egobocdico xp̃c dixit Nũquid fallax utmentiretur . Nũ¬
quidimpius ut quod nonerat usurpar& : sed singula suis locis plenius di¬
geruntur. Nunc quõ hereticus dicites se dissimilem id que uersutis dispu¬
num et secundum elementa huius mundi et nonsecundum xp̃m. quia in ip¬
sohabitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter Omnẽ enĩuim ue¬
nenorum suorum indialectica disputatione constituunt quaephiloso¬
phorum sententia definitur. Non ad struendiuim habere sed studiũ des¬
truendi : Sed non indialectica complacuitdõ saluum facere populũ suum

Expanded text:
sit. 39. Negant verum Dei Filium, negant omnipotentem; cum fateantur omnia sit. 39. Negant verum Dei Filium, negant omnipotentem; cum fateantur omnia facta per Filium, omnia creata per Dei esse virtutem. Quid est enim virtus, nisi perfecta natura? 40. Negant etiam divinitate unum esse cum Patre. Deleant ergo Evangelium, deleant Christi vocem. Ipse enim dixit: Ego et Pater unum sumus . Non ego hoc dico, Christus dixit. Numquid fallax, ut mentiretur? Numquid impius, ut quod non erat usurparet? Sed singula suis locis plenius digerentur. 41. Nunc quoniam haereticus dicit esse dissimilem, idque versutis dispunum, et secundum elementa hujus mundi, et non secundum Christum: quia in ipso habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . 42. Omnem enim nenorum suorum in dialectica disputatione constituunt haeretici, quae philosophorum sententia definitur non adstruendi vim habere, sed studium destruendi. Sed non in dialectica complacuit Deo salvum facere populum suum.
Abbreviated transcription (Latin):
ter : Etsimiliter facit : eteadem facit filius: Sed uult rogarepatre in eo
quod ipie facturus est ut nonimpossibilitatis indicium. sedunita tẽ pote¬
statis agnoscas : Iure igitur ad orendus atq uenerandus estdĩ filius: qui
mundum diuinitate sua condidit. et nr̃m pietate sua imformauit affectũ:
Etideo bonum dm̃ sempiternum. perfectum omnipotentẽ uerum debemus
credere : ut inlege axcepimus etprophetis. scripturisq diuinis ceteris. quia¬
a sinchis ds̃ non est : Non potest enimbonus non esse quids̃ est quunnatura
dĩ plenitudo bonitatis sit Neq: ex tempore ds̃ potest esse qui fecit tempo¬
r&. neq potest imperfectus ds̃ esse: : Quienim minor est imꝑfectus utiq
est : cuidesit aliquit quõmaior possit aequaret: Haecigitur fidei p̃dicx¬
Bonum negant. sacrilegauox ipsa sed am nat. ut indulgentiã sperare nonpos¬

Expanded text:
ter. Et similiter facit, et eadem facit Filius: sed vult rogari Patrem in eo, ter. Et similiter facit, et eadem facit Filius: sed vult rogari Patrem in eo, quod ipse facturus est; uti non impossibilitatis indicium, sed unitatem potestatis agnoscas. Jure igitur adorandus atque venerandus est Dei Filius, qui mundum divinitate sua condidit, et nostrum pietate sua informavit affectum. 14. Et ideo bonum Deum, sempiternum, perfectum, omnipotentem, verum debemus 447 credere, ut in Lege accepimus et prophetis, Scripturisque divinis caeteris, quia sine his Deus non est. Non potest enim bonus non esse, qui Deus est, cum in natura Dei plenitudo bonitatis sit: neque ex tempore Deus potest esse, qui fecit tempora: neque potest imperfectus Deus esse; qui enim minor est, imperfectus utique est, cui desit aliquid, quo majori possit aequari. Haec igitur fidei praedicBonum negant. Sacrilega vox ipsa se damnat, ut indulgentiam sperare non pos
Abbreviated transcription (Latin):
dum criminatur incurrit .: Tresenim deosdiat qui diuinitatem sepanit trinitatis.
fitemur: Itaut trinitte perfecta et plenitudo sit diuinitatis etũnitas po¬
testatis : Omne regnum in sediuisu. faciledes truetur : Dñs hocdicit. N
trgo diuisum est regnum trinitatis: Si ergo diuisum non est̃ . unum est : Quod
autem unum non est : diuisum est : Taleergo regnum essecupiunt trinitatis:
quod diuisione sui facile destruatur : Immo quia non potest destrui: constat
non essediuisum : Nonenim diuiditur unitas nec scnditur : Cudeo nec cor¬
ruptelȩ subditur. nec aetati : Non quicũq inquit mihi dicit dnednẽ. in
trabit in regnum caelorum : Non ergo perfunctoria fides debetesseim¬
perator auguste : Scriptum estenim : Pelus domus tuae comeditme:
Itaque fideli spũ etmente deuotaiũm dñm inuocemus dm̃ essecredamꝰ
utin nomine eius quicquid a patre petimus impetremus : Pater enims eꝑ
facta discordant : Quaecũq enim pater facit : eadem et filius facitsimili¬

Expanded text:
dum criminatur, incurrit. Tres enim deos dicit, qui divinitatem separat Trinitatis; nctum confitemur; ita ut in Trinitate perfecta et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. 11. Omne regnum in se divisum facile destruetur, Dominus hoc dicit . Non ergo divisum est regnum Trinitatis. Si ergo divisum non est, unum est; quod enim unum non est, divisum est. Tale ergo regnum esse cupiunt Trinitatis, quod divisione sui facile destruatur. Immo quia non potest destrui, constat non esse divisum. Non enim dividitur unitas, nec scinditur; et ideo nec corruptelae subditur, nec aetati. CAPUT Itrabit in regnum coelorum . Non ergo perfunctoria fides debet esse, imperator Auguste; scriptum est enim: Zelus domus tuae comedit me . Itaque fideli spiritu et mente devota Jesum Dominum invocemus, Deum esse credamus; ut in nomine ejus quidquid a Patre petimus, impetremus; Pater enim se pfacta discordant. Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit simili
Abbreviated transcription (Latin):
menest maiestatem suam in xp̃o non corpus interficere conaris : Verumigitur dm̃
negare non possumus quem uerum difilium & carnifices crediderunt : &d aemone
fatebantur : quorũ nunc non testimonia requirunt᷑ : sed iustãmen sacrilegiis p̃feruNt
Iuos nominauimus uterubesceres : diuina quoq responsa ad hibuim̾ uterederes :
superterram : & benedicent dm̃ uerum : & qui iurent suꝑterrã iuntbunt ꝑdm̃ uerũ¬
Haec dixitisaias: quando uidit maiestatem eius : Hoc in eugło designatur. quod maies¬
tatem uident xp̃i : & locutus sit deeo : Accipetamen quod etiã scripserit euangelis¬
creatus nihil fallax habens atq fucatum : nihil confusum atq dissimile

Expanded text:
men est, majestatem suam in Christo, non corpus interficere conaris. 115. Verum igitur Deum men est, majestatem suam in Christo, non corpus interficere conaris. 115. Verum igitur Deum dubitare non possumus, quem verum Dei Filium et carnifices crediderunt, et daemones fatebantur: quorum nunc non testimonia requiruntur, sed tuis tamen sacrilegiis praeferuntur. Illos nominavimus, ut erubesceres divina quoque responsa adhibuimus, ut crederes.super terram, et benedicent Deum verum: et qui jurant super terram, jurabunt per Deuam, dixit Esaias, quando vidit majestatem ejus. Hoc in Evangelio designatur, quod majestatem viderit Christi, et locutus sit de eo. 117. Accipe tamen quid etiam scripserit Evangeliscreatus, nihil fallax habens atque fucatum, nihil confusum atque dissimile
Abbreviated transcription (Latin):
ecomaris estu deambulantis dñi superaquas intrepida uidere ueftgia. Subitoq naui
quae fluctibus turban&ur. ubi eam tamen xp̃c ascendit placida aequort. etelementa
conspexere famulantia : Verum dĩ filium crediderunt : dicentes: Veredĩ filius est : hoc
idem centurio cum aliis qui secum erant treme factis mundi cardinibus in passione dñi
confitedir : & tuheretcȩnegas: Centurio dicit : uere filius dĩ eratiste : Enrtinqͥt
centurio : & arrianus dicit nonerat. Illeergo generationis etueritatẽ s aec̃nitatem
asseruit. Manu cruentus sedmente deuotus Tuher&icȩ ueritatẽ generationis ne¬
gas: Tempus ad scribis : Vtinammanus: potius quam animũ cruentasses: Sed nec
manu in nocens : & mente feralis: Quantum inteest mostem in fers : quu infirmũ opi¬
naris : Immo quod gnauius est c̃ & diuinitas uulnus sentire nom possit : quod inteta¬

Expanded text:
ieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida videre vestigia; subitoque navi ieto maris aestu deambulantis Domini super aquas intrepida videre vestigia; subitoque navi quae fluctibus turbaretur, ubi eam tamen Christus ascendit; placidata aequora, et elementa conspexere famulantia, verum Dei Filium crediderunt, dicentes: Vere Dei Filius es . 114. Hoc idem Centurio cum aliis qui secum erant, tremefactis mundi cardinibus in passione Domini confitetur: et tu, haeretice, negas! Centurio dicit: Vere Filius Dei erat iste . Erat, inquit Centurio, et Arianus dicit, non erat. Ille ergo generationis et veritatem et aeternitatem asserit manu cruentus, sed mente devotus: tu, haeretice, veritatem generationis negas, tempus ascribis. Utinam manus potius quam animam cruentasses! Sed nec manu innocens, et mente feralis, quantum in te est, mortem infers, qui infirmum opinaris; immo, quod gravius est, etsi divinitas vulnus sentire non possit, quod in te ta
Abbreviated transcription (Latin):
dant. Cuidicit pater faciamus hominem: Nisiepm quẽ uerum filiũ sciret. Inquo: Ni¬
si in uero suam imaginem recognosceret: Non est unũ adoptiuus: &uerus: Nec filiusdi¬
ceretunum sumus si secum uero quiuerus non erat : ipse conferret Faciamus ergo dicit
pater: quidixituerus est: Potest heergo uerus non esse illequi fecit : Et quod dicenti
defertur. facienti negatur : Q uomodo autem nisi uerum filium sciret. cõmitte te eiuo¬
luntatis suae unitatem & operis ueritateme Cumenim cadem faciat filius opert quȩ
pater facit : & quos uult uiuific& filius: sicut scriptum est : Nec in differens potestate:
edibere uoluntate : Itaunitas seruatur quia etuirtus di indiuinitatis proprietiteqͣ
edibertas non in aliqua differentia. sed unitate est unitatis : Turbatũ in fr&o apłorũ
licet sed adhuc non credentium cor. Vbi primũ subpedibus dñi ludereaquas etinqͥ¬

Expanded text:
dant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei quem verum Filium sciret? In quo nidant. Cui dicit Pater: Faciamus hominem , nisi ei quem verum Filium sciret? In quo nisi in vero suam imaginem recognosceret? Non est unum adoptivus et verus; nec Filius diceret: Unum sumus ; si se cum vero, qui verus non esset ipse, conferret. Faciamus ergo dicit Pater. Qui dixit, verus est: potestne ergo verus non esse ille, qui fecit; et quod dicenti defertur, facienti negatur? 112. Quomodo autem nisi verum Filium sciret, committeret ei voluntatis suae unitatem, et operis veritatem? Cum enim eadem faciat Filius opera, quae Pater facit, et quos vult vivificet Filius, sicut scriptum est ; nec differens potestate, et liber est voluntate: ita unitas servatur; quia et virtus Dei in divinitatis proprietate est; et libertas non in aliqua differentia, sed in unitate est voluntatis. 113. Turbati in freto apostoli, licet adhuc non credentes corde, ubi primum sub pedibus Domini ludere aquas, et inqu
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis nostris : Etalibi si cut xp̃s dilexnos et tradidit semetipsum pronobis: Si
ergo et trditus estapatre. etipse setradidit appar& unam operationẽ uinam esse
patris etfiluuoluntatem. Sina turodem ergo maiestatẽ quaerimus: genitus est :
quigenitum in ficitur : proprium negat Qui proprium ab nuit: communc̃ esfoceteris
arbitratur. Siuero generationis psius proprietatem requirimus : ex dõ exiuit : Nan
cuminu sunr̃o id sit exire quodiam sit. et exinterioribus secretis prodire uideat᷑ qđ
exire prahibetur : Angustis licet sermonibus proprietatẽ diuinae genenitionis ad¬
uertamus: utnon exloco aliquo uid eatur exisse. sedutds̃ exdo : filius expatre : Necui¬
deatur cocpisse extempore. qui ex patre nascendo prodiuit. ut dix̃ ipsequinatus est ex ore
altissimi prodiui : sed natunam non agnoscunt: si non credunt scripturis. uel o peribus cre¬

Expanded text:
peccatis nostris ; et alibi: Sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Si peccatis nostris ; et alibi: Sicut Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Si ergo et traditus est a Patre, et ipse se tradidit, apparet unam esse operationem, unam esse Patris et Filii voluntatem. 110. Si naturalem ergo majestatem quaerimus, genitus est. Qui genitum inficiatur, proprium negat: qui proprium abnuit, communem caeteris arbitratur. Sin vero generationis ipsius proprietatem requirimus, ex Deo exivit. Nam 466 cum in usu nostro id sit exire quod jam sit, et ex interioribus secretis prodire videatur, quod exire perhibetur: angustis licet sermonibus proprietatem divinae generationis advertimus; ut non ex loco aliquo videatur exisse, sed ut Deus ex Deo, Filius ex Patre; necdeatur coepisse ex tempore, qui ex Patre nascendo prodit, ut dixit ipse qui natus est: Ex ore Altissimi prodii . 111. Sed si naturam non agnoscunt, si non credunt Scripturis, vel operibus cre
Abbreviated transcription (Latin):
prehensibilis. factu in interprecabilis sensu in aestimabilis. Fidesequendus religo¬
neuenerandus: Vt quicquid religiosius sentiri potest. quicquid prestantius ad deco¬
rem. quichuid sublimius ad potestatem. hoc dõ intellezas conuenire. Ergo quiam
filio complacet pater. crede quia dignus patrefilius. Crede quia ado exiuit filius
utipse testaturdicens : Ex dõ processi etueni Etalibi: adõexiui quiex dõ processit
etadõ exiuit. nihil aliull potest habere nisi quoddi est̃ Vnde non solũ ds̃ sedetiã
uerus dẽ Verus auero etadeuerus utipsesit ueritas. Ita sinomen quaeris. uentas
ptumẽnim: qui filio proprio non pepercit. sed pronobis omnibus tradiditillum, Tre¬
diditutiq scđm carnem : Proprietas diuinitatis est ueritas proprietatis : misericor
dia pietatis. oblatio securitatis: Sed necalũ narentur. quia scriptum est Trrdidit

Expanded text:
prehensibilis, fatu ininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religioprehensibilis, fatu ininterpretabilis, sensu inaestimabilis, fide sequendus, religione venerandus; ut quidquid religiosus sentiri potest, quidquid praestantius ad decorem, quidquid sublimius ad potestatem, hoc Deo intelligas convenire. 107. Ergo quia in Filio complacet Pater , crede quia dignus Patre Filius, ut ipse testatur dicens: Ex Deo processi et veni . Et alibi: A Deo exivi . Qui ex Deo processit, et a Deo exivit, nihil aliud potest habere nisi quod Dei est. Unde non solum Deus, sed etiam verus Deus, verus a vero, et adeo verus, ut ipse sit veritas. Ita si nomen quaerimus, veritas s. Scriptum est enim: Qui Filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Tradidit utique secundum carnem. Proprietas divinitatis est veritas proprietatis, misericodia pietatis, oblatio securitatis. 109. Sed ne calumniarentur, quia scriptum est: Tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
uiora committant. Decestabilior estdomesticus hostis. quam extraneus Et gra¬
pretem quaerimus scriptunarum. quã illũ doctorẽ gentium . uas electionis electũ.
de ꝑsecutoribus. qui iũm quem ꝑsecutus fuerat fateature Eegerait utiq salomo¬
nem plusquã arrius. eterat peritus in lege. Etideo quia legerat. Non creatũ dix̃
esse sed genitum : Legeratenim ipsedixit & facta sunt ipsemandauit &creata sunt. Nũ quit̃
dicto factus est xp̃c. num quid mandato creatus estxp̃c: Quomodo autem creatura in
do esse potest: Etenim dẽ natunre simplicis est. non coniunctȩ atq composite cumi
hil accidat. sed solum quod diuinum est innaturir habeat sua. Complens omnia nus¬
quam ipse confusus: penetrins omnia nusquam ipse penetrundus. Vbiq tocus co¬
demq tempore uel in caclis uel interris. uel in nouissimo maris presens. Visuin com¬

Expanded text:
viora committant. Detestabilior enim domesticus hostis quam extraneus: et graviora committant. Detestabilior enim domesticus hostis quam extraneus: et grapretem quaerimus Scripturarum, quam illum doctorem gentium, vas electionis, electum de persecutoribus? Qui Jesum persecutus fuerat, fatetur. Legerat 465 utique Salomonem plus quam Arius, et erat peritus in Lege; et ideo quia legerat, non creatum Christum dicit esse, sed genitum. Legerat enim: Ipse dixit, et facta sunt: ipse mandavit, et creata sunt . Numquid dicto factus est Christus? numquid mandato creatus est Christus? 106. Quomodo autem creatura in Deo esse potest? Etenim Deus naturae simplicis est, non conjunctae atque compositae: cui nihil accedat, sed solum quod divinum est in natura habeat sua: complens omnia, nusquam ipse confusus: penetrans omnia, nusquam ipse penetrandus: ubique totus, eodemque tempore vel in coelo, vel in terris, vel in novissimo maris praesens: visu incom
Abbreviated transcription (Latin):
maximeds̃ diuersitatem non recipit. Certe facessat nr̃a sententia. Paulum in¬
terrogemus qui spũ dĩ plenus has preuidens quaestiones cgeneraliter contrageres
specialiter contra arnianos locutus ait Diuino iudicio eos eẽ dãpnatos. qui
seruirent creatunae. potius quam creatori Deniq sichabes Tnadiditillos ds̃in
desideria cordiseorum. ut contumeliis afficiant corporasua intersemetipsos
qui cõmutauerunt ueritatem dĩ inmendatium. et coluerunt et seruierunt creatu¬
rae. potius quam creatori qui est ds̃ benedictus in saecula. Prohibuit itaq me pau¬
lus creaturae seruire. sed xpo ammonet seruiendum. Nonergo creatura xp̃c
seruire nos prohibet Quem ammodum ergox p̃o ipse seruiret. sicreatunẽ xp̃mpu¬
taret : Autigitur desinant colere. quem creaturam appellant autdesinar quem
colere sesimulant dicere creaturam. nesub appellatione cultorum. sacrilegiagra¬

Expanded text:
maxime Deus diversitatem non recipit. 103. Certe facessat nostra sententia: Paulum inmaxime Deus diversitatem non recipit. 103. Certe facessat nostra sententia: Paulum interrogemus, qui Spiritu Dei plenus has praevidens quaestiones; generaliter contra gentes, specialiter contra Arianos locutus, ait divino judicio eos esse damnatos, qui servirent creaturae potius quam Creatori. Denique sic habes: Tradidit illos Deus in desideria cordis ipsorum, ut contumeliis afficiant corpora sua inter semetipsos: qui commutaverunt veritatem Dei in mendacium, et coluerunt, et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est Deus benedictus in saecula . 104. Prohibet itaque me Paulus creaturae servire, et Christo admonet serviendum. Non ergo creatura Chriservire nos prohibet: quemadmodum ergo Christo ipse serviret, si creaturam Christum putaret? Aut igitur desinant colere quem creaturam appellant, aut desinant quem colere se simulant, dicere creaturam; ne sub appellatione cultorum sacrilegia gra
Abbreviated transcription (Latin):
positione digestum. Multa alia documenta presto esse possunt huius modi
dein carnatione dictm uideri sed nonme in uoluo libris : netractus uideatur
essediffusior Nunc ipsos arrianos interrogo utrũ idem puter̃ esse genitum :¬
ec nos creati sumus : internos & xp̃m. interxp̃m ecelementa : hulla distantia est : Sed
quamuis amentes sint : id tamen non audebunt dicere : postremo utinsipientia eeorũ
quoduerum non est utindulgeamus : Sinihil ut putant distatin uerbo. curnoneum
quem colunt meliorem appellent nomine : curuerbo non utuntur patris: Curabi¬
ciunt quod honorificentia eest. assumunt quod iniuriȩ: Si autem distatinterere¬
atum et genitum ut ego arbitror. cumlegerimus genitum : non utiq idem eoge¬
nitum intellegemus eccreatum : Dicant igitur generatum expatre . ex uirgine
procreatum : Autdicant quo modo dĩfilius eogenitus et creatus una natunt : Et

Expanded text:
positione digestum. 99. Multa alia documenta praesto esse possent hujusmodi positione digestum. 99. Multa alia documenta praesto esse possent hujusmodi de incarnatione dicta videri: sed non me involvo libris, ne tractatus videatur esse diffusior quoniam et nos creati sumus, inter nos et Christum et elementa nulla distantia est. Sed quamvis amentes sint, id tamen non audebunt dicere. 101. Postremo ut insipientiae eorum quod verum non est, indulgeam; si nihil, ut putant, distat in verbo: cur non eum quem colunt, meliore appellant nomine? cur verbo non utuntur Patris? cur abjiciunt quod honorificentiae est, assumunt quod injuriae? 102. Si autem distat inter creatum et genitum, ut ego arbitror, cum legerimus genitum, non utique idem et genitum intelligimus et creatum. Dicant igitur generatum ex Patre, ex Virgine procreatum: aut dicant quomodo Dei Filius et genitus et creatus. Una natura, et
Abbreviated transcription (Latin):
Dõ enim quae sunt futura praesentia sunt: etei cui precognita sunt omnia. uentu¬
ra profactissunt : Sicut scriptum est: Qui fecit quaeuentura sunt Nec mirum
si ante saecula fundatum se esse dicit : cum legeris prȩdescinatum ante tẽpora
saccularia : Quam uerum deincarnatione iduideat᷑ ex pressum : declarant se¬
quentia : Sapientia inquit aedificabit sibidomum: et subdidit colũnasseptẽ:
Etinterduas hostias. miscuit in crattre uinum suum. etparauit mensam suam : &
misit suos seruos. conuocans cum altissima pnredicatione dicens : Qui estinsi¬
piens dedinet adme : Nonne in euangelio postincarnationem haec omnia uide¬
mus esse completa. quod sacri conuiuii celebrauit mrsteria. quod a postolos mi¬
sit. uoceclamauit dicens Siquissitit ueniat adme etbibat : Ergo sequentia
respondent prioribus : et totius cursum in carnationis. Videmus prophetiae ex¬

Expanded text:
Deo enim quae sunt futura, praesentia sunt: et ei cui praecognita sunt omnia, ventuDeo enim quae sunt futura, praesentia sunt: et ei cui praecognita sunt omnia, ventura pro factis sunt, sicut scriptum est: Qui fecit quae ventura sunt . 98. Nec mirum si ante saecula fundatum se esse dicit, cum legeris praedestinatum ante tempora saecularia. Quam vere de incarnatione id videatur expressum, declarant sequentia: Sapientia, inquit, aedificavit sibi domum, et subdidit columnas septem, et interfecit suas hostias: miscuit in cratera vinum suum, et paravit suam mensam; et misit suos servos, convocans cum altissima praedicatione, dicens: Qui est insipiens declinet ad me . Nonne in Evangelio post incarnationem haec omnia videmus esse completa, quod sacri convivii celebravit mysteria, quod apostolos misit, voce magna clamavit dicens: Si quis sitit, veniat ad me, et bibat ? Ergo sequentia respondent prioribus, et totius cursum incarnationis videmus prophetiae ex