comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eit scclim. inquec reg¬
necuit melchi sed &h
Nunc abholio adriano
uococitur helia.
Babel. Ingenesi Nunc
becbylon uocabi tur
Inhoc loco cum tussem
quonda homnes cedisi¬
cacse coduersũ celũ cod¬
gres si es sent dis ꝑsi. s̃
inmis scc. diuintus con¬
fusione linguccix :
ACCaR Nunc nisibi ap¬
Deslaetha Nunc cnti

Expanded text:
et Salem in qua regnauit Melchisedec. haec nunc ab Aelio Hadriano uocatur Aelia. Babel in Genesi nunc Babyllon uocatur, in hoc loco cum turrem quondam homines aedificare aduersum caelum adgressi essent, dispersi sunt inmissa diuinitus confusione linguarum. Acchar nunc Nisibi apReblatha nunc Anti
Abbreviated transcription (Latin):
& nunc necpolis. ciui¬
tacs samanitanori:
inquac edom principes
habitocuerint:
Hanc ẽẽ quidc̃ putant
aeseopolim abidulo
mastis anhel qđ illic
situm est. In t̃p̃taotur
ccũ ceꝯhel leone. de hie¬
nsclẽ figuralit̃ signficm̃
Ararath Asmenia incu¬
ius montib post diluuiũ
Ar cacconsedit cedeo ut
illic cliqua eius indiciec
Mrbȩ Quȩ cerboc in nris co¬
dicib: corruptue legitur
inquactres pectricrche

Expanded text:
et nunc Neapolis ciuitas Samaritanorum. in qua Edom principes habitauerunt. hanc esse quidam putant Ariopolim ab idolo Martis Arihel quod illic situm est. interpretatur autem Arihel leonem dei Hierusalem figuraliter significans. Ararat Armenia in cuius montibus post diluuium area consedit, adeo ut illic aliqua eius indicia Arbe quae Arbos in nostris codicibus corrupte legitur, in qua tres patriarch
Abbreviated transcription (Latin):
ccũ dic tus: ꝓpter uniaam cum pectse sub staenticm INs ꝓpt̃
seruientem crecc turaẽ. Dr̃ ccũ & homo quicc uerbũ & ccesd. unde
&bis genitus dictus siue quic pacer eum genuit sine maere
iȩ t̃nitate siuequia macter sine poctse intempore. Unigeni¬
tus uoccett s&cundũ diuinittetis ex cellentic̾quic sine fractibus
Pymo genitus s ecundũ sus eꝙ tonem hominis. in quaꝑ cedoptione
grccitiue fratrem habere dignactus es quib: es s& pnmo geni¬
tus: homousion pcctii. cebimi tecte sub stantiȩ eppelloetur. Sub staen¬
igitur coniunctum. soncet uniee substoeneiae. Hoc enim uocatur
substanticc qđ nom̃. & sus cyptũ inscĩs licatehs non inuenitur In ced ser¬
tione tam̃ aotius enniatis defenditur qui docitur rectio unde
recte dici ostendectur. Sic & pccter millis libiis. nũ quo igenitus
legiaur. Sed itam̃ dicendus ẽẽ aedq credendus non dubi aacturꝰ
Domosio. simlis substaentiȩ. quia quodis dñ talis est & imcgo eius.

Expanded text:
Patre substantiam. Dominus propter servientem creaturam. Deus autem et homo, quia Verbum et caro. Unde et bis genitus dicitur, sive quia Pater eum genuit sine matre in aeternitate, sive quia mater sine patre in tempore. Unigenitus autem vocatur secundum divinitatis excellentiam, quia sine fratribus; Primogenitus, secundum susceptionem hominis, in qua per adoptionis gratiam fratres habere dignatus est, quibus esset primogenitus. Homousion Patri ab unitate substantiae appellatur. Substanigitur coniunctum sonat una substantia. Hoc enim vocatur substantiae. Quod nomen etsi scriptum in sanctis litteris non inveniatur, in assertione tamen totius Trinitatis defenditur, quia datur ratio unde recte dici ostendatur; sicut et Pater in illis libris nusquam Ingenitus legitur, sed tamen dicendus esse atque credendus non dubitatur. Homoeusion, similis substantiae, quia qualis Deus, talis est et imago eius.
Abbreviated transcription (Latin):
piincipectũ. Et hedus ꝓpter si militudinem ccesnis pec cceiti. ect uitu¬
lus ꝓ eo qđ ꝓ nobis est immolctus. etleo ꝓ segno & sorititudine. et ser¬
pens ꝓmorte & scepientice Idem &uermis. quice sesurrexit. N quila
propter qđ post se surreectionem. ced cestric se meccuit. R& misum.
si uilib significaetionib sigur &ur. quius ꝗ cednostraꝵx pces sionũ. seu¬

Expanded text:
principatum; et Haedus propter similitudinem carnis peccati; et Vitulus pro eo quod pro nobis est immolatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrexit; Aquila, propter quod post resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur
Abbreviated transcription (Latin):
num sp&ies coddmꝰducitur et ha& omnia ꝑfiguram dr̃ quioc nihil
modis xp̃s ceppellan inscꝯptuns. Inuenie diuinis. Naemipsedipatris
unigenitus filius dumess& aequales pccen ꝓpt̃ scclute nostram
fosinam serui. accie pso inde quaed & nomince. illec ex diui nitcetis
substaentia quedam &x dis pensectione sus cepte humaniactis ced sump¬
tec sunt. Qp̃s̃ naemq cecns maee est aeppellaitus. hoc est unctus:
p̃cptũ i Wenim fueriat iuodueis. ut scccꝵ conficerent unguentum.
qđ ꝑunguipos sint hi qui uo ccebaentꝰ aed seccer detium ułaed regnum.
Eit siõ nunc segib: indum̃ eũ purpure insigne est rogiȩ dignitte tis So

Expanded text:
num species ad Deum dicitur: et haec omnia per figuram dicitur, quia nihil Christus appellari in Scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus Filius, dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis tus namque a chrismate est appellatus, hoc est, unctus. 300 Praeceptum enim fuerat Judaeis ut sacrum conficerent unguentum quo perungi possent ii qui vocabantur ad sacerdotium, vel ad regnum; et sicut nunc regibus ind
Abbreviated transcription (Latin):
tib eẽ res pondic Vnde &io hacnnss incepo eeclypsin ꝓprice ipsem
licttercem ponens ccit Ego sum. A& u pnmus & nouissimus on
mus. quiec cente eum. nihil est. Nouis simx̧. quicc iudicium nouissimĩ
ipse sus cepit. ANedicctor: quice inter dm̃ & homine medius
consticutus est. ut homine ced dm̃ ꝑchucera unde & illi gr&i mi

Expanded text:
pocalypsi, proprie ipsam litteram ponens ait: Ego sum Α, et Ω, primus et novissimus . Primus, quia ante eum nihil est: novissimus, quia judicium novissimum ipse suscipiet. 29. Mediator, quia inter Deum et hominem medius constitutus est, ut hominem ad Deum perduceret, unde et illum Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
qđ quercemus non haebemus s dĩ est quia uerbuꝰ eius est. Ncem
sic̃ ꝓ uerbis quae ꝑ lingua fiunt. sepe dicimus. illoc & illee linguce. Itc
& ꝓdi uerbo os ponie. quio mos est. ut ore uerba formentur. er¬
bum ccũ ideo dir̃. quicꝑ eum pccter omnia condidit. siue iussit.
Ioꝯ ates. qui cenon stellia. sedeꝯbuit qđ ꝓmisiat. Uita: quice ereccuit:
sus cipiens formec serui. opax uistutũq sim litudinem. pcetiis in se
imaginem eatq: him̃ s& mcegnitudine designauit. Uaemis dĩ est

Expanded text:
 quaeramus non habemus. Os Dei est, quia Verbum eius est. Nam sicut pro verbis, quae per linguam fiunt, saepe dicimus illa et illa lingua, ita et pro Dei verbo os ponitur, quia mos est ut ore verba formentur. Verbum autem ideo dicitur, quia per eum Pater omnia condidit, sive iussit. Veritas, quia non fallit, sed tribuit quod promisit. Vita, quia creavit. suscipiens formam serui, operum uirtutumque similitudinem Patris in se imaginem atque inmensam magnitudinem designauit. Mediator est
Abbreviated transcription (Latin):
pocter. macior me est. Homines ccũ minus intelle genes quid pro
quid di ccctur. eccquȩ ꝓpt̃ formac̃ serui dic t sunt. uolunt treens fer¬
re. ced formaemdĩ. Etrur sus ecc quaedictae sunt. ut adse iuicem.
ꝑ soncc seferientur. uolunt nomincc eẽ. necturȩ catq substtentiae. &
fecciunt errorem infide. Sic ccũdi filio coniune ta est humcenee nec¬
turec ut ex duceb sub stentiis. fuchit unee ꝑsonc. Solus igitur homoꝑtulit

Expanded text:
Pater maior me est.' Homines autem minus intellegentes quid pro quid dicatur, ea quae propter formam servi dicta sunt volunt transferre ad formam Dei; et rursus ea quae dicta sunt ut ad se invicem personae referantur, volunt nomina esse naturae atque substantiae, et faciunt errorem in fide. Sic autem Dei filio coniuncta est humana natura, ut ex duabus substantiis fieret una persona. Solus igitur homo pertulit
Abbreviated transcription (Latin):
in nouissimae sillebec sonat. INonum &ra gra meethon. hoc
est. quocit uor li it terase qđ ꝓpnae ecpud hebseos indõ ponitur sode
Iode id est. ducebus Ia quue duplicacat. Ineffacbile illud & glonosum
dĩ nomine. efficiunt. Dicit. ccũ inefftbilis. non quia dici non pot¬
est. sed quia. finin. sensu. & intell& tu humano nulla terpot est
Etideo quia de eo nihil digne pot. est. mneffccbilis est : D&cimum

Expanded text:
Nonum tetragrammaton, hoc est, quatuor litterarum, quod proprie apud Hebreos in Deo ponitur, Jode, id est, duabus Ja, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt; dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest, et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum
Abbreviated transcription (Latin):
rex glonue dñr uistutũ Sunt enim & huius mundi ordinaiones uir¬
tutes multie uit cengeli ar changeli ponncipectus & pote secctes
cunotiq cuele seis militiae ordines quoruĩ ille domimis est. Omnes
deeo : excelsusdnr & suprae caelor glonco eius. Ex celsus ccũ dccis
pso uucdde. Ex colsus enim ꝓuucl deponitur Sic &x imius qucesi
a &ermis est hoc est. quic ex ordium non hab& : Es sentiae nom̃
ueso ten&. hoc enim. nom̃ ad scm̃ moysen ꝑ cengelum est. dila¬
tum. que seni enim qđ es s& nomen eius. Quieum ꝑ gere. preqi¬
piebat cdpopulum & ae gypito liberandum. Res pondit
in eius conpaer ceione qu. uqe. est quia incom mutaebilis esta
eceq com muitabilie. ftctc sunt quosi non sunt. Qui enim dir̃esi
it. non est. et qđ dir̃ Et non dumest. Ds̃ ccũ esse. caentũ nouiti fo¬
is se. & future. eẽ non nouit. Solus enimpater cum filio & spusco
ue recciter est . cuius . ẽ. essentiae conparatũeẽ. Nostix non ẽe est

Expanded text:
ione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen vere tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moysen per angelum est delatum. Quaerenti enim quod esset nomen eius, qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, responditEx ad vos'; tamquam in eius conparatione, qui vere est, quia incommutabilis est, ea, quae commutabilia, facta sunt quasi non sint. Quod enim dicitur fuit, non est: et quod dicitur erit, nondum est. Deus autem esse tantum novit, fuisse et futurum esse non novit. Solus enim Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est. Cuius essentiae conparatum esse nostrum non esse est.
Abbreviated transcription (Latin):
quia i corpus uł moliqua celter& substaentic mutatur & uer¬
titur sed mipso. suco. substaentioe. Quiequid cclio modo. nunc est.
dut fuit secundum id qđ dise& it eẽ qđ erat mostolis utique
deprehendit̃ Hacꝑ hoc solus dr̃ dir̃ inmostalir quia solus incom¬
mutaebilis. In corriptibilis ceppellctur quic. corrumpi &dis solui
non pec titure nee diuidi Quic quid ecepit. diuisionem. & inteium

Expanded text:
corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur; ac per hoc solus Deus dicitur inmortalis, quia solus incommutabilis. Incorruptibilis appellatur quia corrumpi et dissolvi non potest nec dividi. Quidqu
Abbreviated transcription (Latin):
& qđ inipso. est. scienticliter. est. eccepto qđ relactiue & dqucc cũq ꝑ¬
soncẽ est Sumũborũ quic in comimutaebilis est. Crecciturio uesoboni
sed non summũ est. quic mutabilis est et cdum sit quidembonĩ noncto¬
m̃. eẽ pot est & summũ. Incorporeus ccui uł incor poralis ideo dĩ dmñ ut spt
lo concludit. sed omnic intra.eius ominipotenti c̃ cocostaenẽ
est. ꝑfectus. Sed hoc uocabulũ deusu. nostro sumpsit. human
inopicc. Sĩc  & seliqua uerba quoc tenus .id. qđ in effacbile est. ut¬
cumq dicipos.¬
si qm̃ dedõ nihil digne. humarus sermodiõ sic̃
Cse cogor dictus ꝓaotius mundi rebus eb ipso

Expanded text:
st, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorporalis ideo dicitur Deus, utlo concluditur; sed omnia intra eius omnipotentiam coartantur. modo est perfectus? Sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcumque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut or dictus pro totius mundi rebus ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
dec tũpni mum cum inmandetis. ut quida᷑ ordi¬
nant quar to sit loco: Regpon. dccat quue
quentia adhomne & trea illaad dm̃ ꝑtinentia
muncclegis tabula teneb oent᷑. In hac ueso tebu¬
la p̃cepti illa erant quae cedhomne̾ ꝑcinebaent
hoc itaq mandecitũ insepte mandatis quae

Expanded text:
datum primum , cum in mandatis, ut quidam ordinant, quarto sit loco? Resp. Aliqui quentia ad hominem; et tria illa ad deum pertinentia in una legis tabula tenebantur, in alia uero tabula praecepta illa erant quae ad hominem pertinebant. hoc itaque mandatum in sep
Abbreviated transcription (Latin):
scethane qͥme colcsig&r: Quomodo istđ accipienđ ÷ RESP
icunt quidã apostolũ sepe dolore cocpitis
ẽẽ uexcctũ. Melius ocũ puto ita accipi ut
colasi gectus millis pas sionb intelle gat
quacs enumerauit ipsedicns. ter. uirgis cue¬
sus sũ semel. lapida tus sũ: & cetera. Stimu

Expanded text:
satanae qui me colaphizet; quo modo istud accipiendum est? Dicunt quidam apostolum saepe dolore capitis esse uexatum. melius autem puto ita accipi ut colaphizatus in illis passionibus intellegatur quas enumerauit ipse dicens: ter uirgis caesus sum, semel lapidatus sum, et cetera. stimul
Abbreviated transcription (Latin):
bulctionis Nemo liberabitur Nisi Noe
Deenihel &iob. Cumutiq quaendo istor hieg&¬
hiel ꝓph&a dicebat Solus fossi tan daenhel in
corpore fuet Duob: clus. iacm tunc in pacce dor¬
mientib: uł casnis nexib: csolutis: Re¬
nhis crib scĩs ⁊ reachoninũ genera significaen
uidentur Que liberando indiȩ illec bulcetio¬
nis ape culis pmitiumntur. In noe enim guberna¬
tores eccłẽ p̃si gurantur In danihele scĩ conti¬
nenticc̃q s& aanes Irnob coniugati & iustiti¬
m diligenter: Quid signifccot ilłđ qđ dir̃¬
in ꝓpłi Auferaẽ cor lcpideũ decestȩ uestra
Etd abouob cor casneum:. ReSPONISIO:¬
urim car & inoboediems lapidei testifica¬
ione de monstrat. Casneiueso significati¬
ne cordis molle ostenditac docile. et qđ insinu

Expanded text:
bulationis nemo liberabitur nisi Noe Daniel et lob, cum utique, quando ista Ezechiel propheta dicebat, solus forsitan Daniel in corpore fuerit duobus aliis iam tunc in pace dormientibus uel carnis nexibus absolutis? his tribus sanctis tria hominum genera significari uidentur quae liberanda in die illa tribulationis a periculis promittuntur; in Noe enim gubernatores ecclesiae praefigurantur, in Daniele sancti continentiamque sectantes, in Iob coniugati et iustitiam diligentes. -II. Quid significat illudopheta: Auferam cor lapideum de carne vestra, et dabo vobis cor carneum ? Resp. Durum cor et inobediens lapidei testificatione demonstrat: carnei vero significatione cor molle ostendit, ac docile, et quod insinu
Abbreviated transcription (Latin):
los aliue consoncntes Consonantiũ aliae sunt seme uocales alue mute
Voccles sunt quae ꝑ se ꝓforintur & ꝑse sillad cõficciunt sunt ccũ mi
meso qun que a .e.io .u: harim duo I& .u. transeunt in consona
tiũpo cestectũ cum interse gemincent᷑. aut cumcliis uocalibus
iun gunt᷑. ut iuno ucotes Hu& & ic mediuedicuntur. quia inquiburdã
dicitionib: ec pres sũ sonũ ñ hab ent ut uir obitimis ex tra quã forince .V. lit¬
tera interdum n& uoccoler ne consonans hab et. Cum inter q consonante¬

Expanded text:
emiuocales, aliae mutae. vocales sunt, quae per se proferuntur et per se syllabam faciunt. sunt autem numero quinque a e i o u. harum duae, i et u, transeunt in consonantium potestatem, cum aut ipsae inter se geminantur aut cum aliis uocalibus iunguntur, ut Iuno, uates. hae etiam mediae dicuntur, quia in quibusdam dictionibus expressum sonum non habent, ut uir optumus. extra quam formam u littera interdum nec uocalis nec consonans habetur, cum inter q
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩc inictiũ & ꝑfectio. Sic̃ bonũ & melius: Lex. diuince tiib
distin guit̾ pccsdibi id est in histona. In preceptis. In ꝓph&is.
Histonac est i his quae gesta sunt. pcpta in his quue ius scc
sunt. Psdph& iccin his quae futurc p̃nuntio ta sunt. Lex
diuina tnplici sentiende est modo pimo ut histonae
Secundo. ut tsopologiȩ Testio ut misticae intellegatur
Histonceenim. quae iuxtalit ercrx. Tsdpologie iuxta mo¬
rclem scientiam. Misticae iusta spin talem intellegen
ticem. Esgo sic histone o post& fidem tenerȩ. ut eõ mora¬
liter debem int̃ p̃atere &spintaliter intellegere T rec
Septem ad homi nes . Nllcc t recc quȩ cddm̃ꝑtinent iunc ta¬
bula. senpate suer. reliquas septem ins& undc In pni mce ta¬

Expanded text:
Lex divina in tribus distinguitur partibus: In historia, 164 in praeceptis, et in prophetia. Historia est in his quae gesta sunt, praecepta in his quae jussa sunt, prophetia in his quae futura praenuntiata sunt. 12. Lex divina triplici sentienda est modo. Primo, ut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intellm tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari et spiritaliter intelligere. 13. Tria tinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In pri
Abbreviated transcription (Latin):
ut itacredantur. illoc. futura quem ad modu iste cergunt
ẽẽ. conpl & ce. More enim suo ꝑ p̃sentice de futuns loquie.
seticis. Psoftectis diuinis plereq & dicta ponunt. Id cir¬
coquia ñ ꝑ operaetone᷑ manuũ dr̃ sed dicendi impco operaet.
Sĩc senptum ẽ.dix̃ & fcce ta sunt.maendecuit. &e rececta sunt.

Expanded text:
ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, reticis. 9. Pro factis divinis plerumque et dicta ponuntur; idcirco, quia non operatione manuum Deus, sed dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑacc seppm untur ut itell&tus l&tons & seudiũ ccuge¬
cotur Ncem sicunc taepeeterent. stactim. Intellec tac
uilis cirent. Russus si cuncta lccusa exsis terent. confes¬
tim diffidentiagignesent. Neergo obscuns dis perctio
ficct. ea quae manifeste sunt. secciant. &nede in tellacitis
stestidium ex istat. equȩ clccus ec sunt desidoũ excitent
Ncemplerxq qua en tomagis lectent taento magis. exerci¬
tium p̃bent. In senptuns scir Sepe eccquȩ future sunt. qucesi
stecata nar raent. Sic est illud. dederꝰ mes camecfel. et i
si temeccpotauer̾ me. ee cecto. Sed cur sutura quaes p̃cdta
senbcentur nisi quia ecc quae clhuc ficcienda sunt. Iope

Expanded text:
tus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt quasi facta narrantur, sicut est illud: Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Sed cur futura quasi praeterita scribuntur, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
eit uin ꝑ f&c.t. habent. sublimia intellegentia quib gres
contem plactionis quacsi cerui. M geent. et simplices quasi
paeruoc animalia inueniunt modicor inaell& tor cedquos
humiles ipse refugiant. Septurc soccra infismis & sen¬
su pcer uilis. sec undũ histonam. humiles. uidet in uerbis
cum excellentionb: ccũ uinis celtius incedit. dumeis. succ
mystaa pandit. ha ꝑhoc utiisq: man& communis. & pas¬
uolis & ꝑfectis. Scnpitura scc cra ꝓunius cuiusq: le tons

Expanded text:
et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum eis sua mysteria pandit, ac per hoc utrisque, manet communis, et parvulis, et perfectis. 5. Scriptura sacra pro unius
Abbreviated transcription (Latin):
ps̃ utiq int̃mortuor lib Quia cebsq pec cccto
illa obliuionis dequa dir̃ Num quid cogne centur
intenebiis mrabilic tua eit iustica ectuec int̃ra
obliuionis : Regpon. R&ctis sime appellat ur
obliuionis tree impior cceso cecdño de selictec. Et
aliter. Terrac obliuionis &icẽ m illo accipipot est
INPSA .CII

Expanded text:
utique inter mortuos liber, quia absque peccato illa obliuionis de qua dicitur: numquid cognoscentur in tenebris mirabilia tua et iustitia tua in terra obliuionis? Rectissime apellatur obliuionis terra impiorum caro a domino derelicta. et aliter: terra obliuionis etiam in illo accipi potest in
Abbreviated transcription (Latin):
uianĩ nudeis tancũ lex illaꝓlaat. sit quue
omnib gentib: constitatione. na turcdis legis
hnces citur. Apo stulo &ice hoc confirmeente
cctq dicente. Cumenim gentes quicelegem
ñ habent natur clit̃ quȩ legis sunt faciunt
eius modi legem ñ habentes ipsi sibi. sunt lex
Qui ostenctunt opur legis sciiptũ incordib suis.

Expanded text:
n Iudaeis tantum lex illa prolata sit quae omnibus gentibus constitutione naturalis legis innascitur apostolo hoc etiam confirmante atque dicente: cum enim gentes quae legem non habent naturaliter quae legis sunt faciunt, eius modi legem non habentes sibi ipsi sunt lex qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis.
Abbreviated transcription (Latin):
auĩ Quid est qđ mannis icatus ale .xiiii. cenniꝑdi¬
ligentem suppotatione᷑ ultra diluuiũ de prehen¬
duntꝰ cũ .uii. tantũ animȩ inarcafuis se seferant᷑ : Reg po
rsor inmimeso ẽ. Quippe cum in hebreor i libis
ita legatur. ut intra diluii tempus hic .xiiii.¬
torx uige tempora ultraha& spatiatendunt : Regpõn
Quicc ibi aet &hiȩ cnnor numeris ccugendae
potius poententiae quac uitce suerrt cedtꝯbu¬
tus humanȩ Intraquemꝑ senptũ numenx confessioni
uoccrent ut diluuio non penrent aut sc̃imimere
illũ adhumaenee potius sefferi. uitã placc& Quia
neq: nune complius quem quac quac centũ xx. cennor

Expanded text:
am. Quid est, quod in annis Mathusala am. Quid est, quod in annis Mathusala ligentem supputationem ultra diluvium deprehenduntur, cum octo tantum animae in arca fuisse referantur ? Resp. Error in numero est: quippe cum in Hebraeorum libris ita legatur, ut intra diluvii tempus hic quatuortorum vitae tempora ultra haec spatia tenduntur ? Resp. Quia hic annorum numerus agendae potius poenitentiae quam vitae fuerat attributus humanae: intra quem praescriptum numerum confessioni vacarent, ut diluvio non perirent. Aut si numerum illum ad humanam potius referri vitam placet: quia neque nunc amplius quemquam quam centum viginti annos
Abbreviated transcription (Latin):
Et ccliter sermohic nondm uen insciũ uł ubi es s&
cedaem dm̃ ostendit ignacix sed illud potius ostendit
qđ omnis illequi p&caat uł ita mesdrib suis deuius
& ꝑ delictũ secedens cacons p&tudi notitiaq eius ef¬
xiiĩ ficitur indignus : Quid ẽ qđ ait Mcdedicitra inopenb tuis :¬
Hic opera non tamex colendi cedq exer¬
cendi cegriquampe cacaa intelle gendo eẽ quidã¬
Ñ arbitrantur: Quomodo intellegendum est qđ
dic et hcbiaccũ in t̃rcc̃nacid uł sic̃ h hebreo hcd: Res poNi¬
¶ aid instabilis dir: Ergo terrȩ nom̃ ẽ Sediuxta
poena sententicq diuina̾ uagiũ cain fuis se
nũ ꝓfugũq declarat: Cuoo superius uis & muliere
nominib: suis ut ixq: signass& Quidest qđ in conse¬
quentib adiecit & dic̃. Virx & mulieremfecit eos
& benedix̃ eis & uocauit nomen eorum adam. Regp¬
dam int̃ p̃tatur homo hominis ueso nomine
manifestatũ ẽ adcuisd appellan possequa fenne¬

Expanded text:
et aliter: sermo hic non deum ueri inscium, uel ubi esset et aliter: sermo hic non deum ueri inscium, uel ubi esset Adam, deum ostendit ignarum, sed illud potius ostendit, quod omnis ille qui peccat uelut iam erroribus suis deuius et per delictum recedens a conspectu dei notitia eius efficiatur indignus. Quid est, quod ait: maledicta terra in operibus tHic opera non tam excolendi atque exercendi agri quam peccata intellegenda esse quidam arbitrantur. Quo modo intellegendum est, quod dicit: et habitauit in terNaid instabilis dicitur, ergo terrae nomen est, sed juxta poenam sententiamque divinam Cain fuisse vagum profugumquo declarat. Int. Cum superius virum et mulierem nominibus suis utrumque signasset, quid est, quod in consequentibus adicit et dicit: uirum et mulierem fecit eos et benedixit eis et uocauit nomen eorum Adam. Adam interpretatur homo, hominis uero nomine manifestum est tam uirum appellari posse quam femin
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝑp&uũ semꝑq uiucot dut qđ ccucaose ipso omna uiuificentꝰ :
illo facctum sit unde malum: ReSPORSIO
epriuctione boni. Dumid qđ inbonũ auc¬
itor bon ꝓtulit . Inmalũ amale utentibus
de prauactur : In ipse ccũ creaturȩ subst cen¬
tiacnihil qđ rectue coppellam malũ porsit:
Posd ecque putaentur malũ id est serpentem
& c&er besticoꝵ cnimantiaꝑ in conueniente
nec turae modum efficitur ut noxia sint: Uene¬
num quippe qđ mortem inferit homini ui ta ser¬
sxii. Quia totius substantiae creatura ex dõ ccueaose
proces sit Requiso quid detenebris sentiendu¬
Res pori  Duidee ex hoc rtc disputaent. Silentiũ
dir̃ ubi sonus nullus est. Cum tam̃ nullc si¬
lenti nouerimur ẽẽ substaenice Sic & quia lu¬
cis presentia nullȩ sunt tenebre men totene¬
brue deputantur lucis aebsentiae: Qui opinioni
parx congruere putant alii. testimoniũ illud qđ
ergo uor ifta quacsi ꝓ cmbigui. scis cita tione que¬
rentis .ẽ. Sed cum incre patione int̃sogantis.

Expanded text:
t aut quod auctore ipso omnia uiuificentur. illo factum sit, unde malum? De priuatione boni, dum id quod in bonum auctor bonus protulit in malum a male utentibus deprauatur. in ipsa autem creaturae substantia nihil est quod recte appellari malum possit. porro ea quae putantur mala, id est, serpentum et cetera bestiarum animantia, per inconuenientem naturae modum efficitur, ut noxia sint. uenenum quippe quod mortem infert homini uita serdepereunt. Quia totius substantia creaturae deo auctore processit, requiro, quid de tenebris sentiendum sit. Quidam ex hoc ita disputant: silentium dicitur, ubi sonus nullus est, cum tamen nullam silentii nouerimus esse substantiam; sic et quia lucis praesentia nullae sunt tenebrae, merito tenebrae deputantur lucis absentia. cui opinioni parum congruere putant alii testimonium illud quo ergo uox ista quasi pro ambigui sciscitatione quaerentis est, sed cum increpatione interrogantis.
Abbreviated transcription (Latin):
b& ecdnõ p̃cipitur Qđ madio nequaqua̾ fic ꝑmititiat᷑.
Pidtempore ueso qđ ridi ad huc scło p̃ceptũ fuerit.
crescite & multipli camini. Nuno ueso iubetur: ut¬
& quihebent uxores atc̃qua ñ habenles sint rĩ quo
rustitia ucasit sedtempora. muttbilia Quae¬
p̃ter ire ñ possunc Et diuersis quib:q temponbus
uł diuersis locis diuerra congruant. Necerre est
postremo qđ in his ex uoluntatedñi. sub sp&iȩ ies¬
ctor p̃ sentiũ. fuere quaedã preminiactio futu soras¬
axuũ Quid est qđ dĩe. Set ec oeuigis in cons pectu
meo. Eat & ceinuitue tres fundi: Res porisio¬
tiea flagella uł tres ꝓpaginer indiccentur sub
hac trium enuntiatione fundori.
nie det̃raegypti reuersu essent filu isrł. Et
quomo do postea moyser s̃ enbit Quinta ccũꝓgene¬
as cenderꝰ filii isrł detraae gypti :  RespΟR
genecclogioe s&cun dũ leui anbu requi reet
quect cuor ꝓgenier ꝓfiliorx suc cessi ons. nume¬
rcbis Si trib: iudae ordo replicectur quinq ge¬

Expanded text:
alio nequaquam fieri permittitur. Pro tempore vero, quod rudi adhuc saeculo praeceptum fuerat: Crescite et multiplicamini . Nunc vero jubetur, ut qui habent uxores, tamquam non habentes sint. Non quod justitia varia sit, sed tempora mutpariter ire non possunt, et diuersis quibusque temporibus uel diuersis locis diuersa congruant. necesse est postremo, quod in his ex uoluntate domini sub specie gestorum praesentium fuerit quaedam praenuntiatio futurorum. Quid est, quod dicit: et ecce uitis in conspectu meo, et ecce in uite tres fundi? Tria flagella uel tres propagines indicantur sub hac trium enuntiatione fundorum. DE nie de terra Aegypti reuersuri essent filii Israhel. et quoascenderunt filii Israel de terra Aegypti? Resp. Si genealogiam secundum Levi tribum requiras, quattuor progenies pro filiorum successione numerabis, si tribus Iudae ordo replicetur, quinque ge
Abbreviated transcription (Latin):
dicere dñi quomodo accipiendũ est Respor¬
aures expressor quisepe cobreliis ñccuditur
fecc̃ sonitũ ꝑuenire. uerbũ Aut cũꝑ codsumpti
cuius lib& corpons. sp&iem dr̃ loquitur Nut cũ
ccliquis admoni ione siue seuelatione noc¬
aurne uisionis instruimur uł certe cum eccquȩ
ccgiuult dm̃r. scõx cordib: ut cgantur inspirccit
Secundũ illud Audicc̃ quid loqͥtꝰ in me dñs dr̃:
xxxi Dic̃ dñs aadmoys en postenora meauidebis
Quidhic intellegendum est: Res pon:¬

Expanded text:
dicere domini quo modo accipiendum est? Diceraures expressorum qui saepe ab aliis non auditur facit sonitum peruenire uerborum, aut cum per adsumpti cuiuslibet corporis speciem deus loquitur, aut cum aliquis admonitione uisionis nocturnae instruitur, uel certe cum ea quae agi uult dominus, sanctorum cordibus ut agantur, inspirat secundum illud: Audiam, quid loquatur in me dominus deus. Dicit dominus adMosen: posteriora mea uidebis, quid hic intellegendum est?
Abbreviated transcription (Latin):
afeth Quiii lingua nrt laititudine sonca gentiũ
Ences citur mubtitudo. Desem hebrȩi. hoc ergo signi¬
ficac tũ ẽ . di. Seyptura sx notitia. eiecto is rachelȩ
DAnostris uindi canda. Notandũ uesd est. tres. noe
filios tres post diluuiũ trae par tes occupcs se
Semnãq postentas inasia uł onentẽ Cham mafri¬
xx̃ seu occidentemporrexit : Quid est qđ dir̃ inge¬
nesi det̾ra illa. exut cesur et uedi ficccuit ninniuen
ergo sensus hic edisi cacunineuen & plateccs.cniitais:¬
Ixxi ¶quomodo occurrendũ ẽ arguentib Qđ oebrahac
frcatris sui. sccrram filic sibi ma moniũ sumpsent¬

Expanded text:
eth, qui in lingua nostra latitudinem sonat, gentium nascitur multitudo, de Sem Hebraei. Hoc ergo significatum est, Dei Scripturarumque notitiam, ejecto Israele, a nostris vindicandam. Notandum vero est, tres Noe filios, tres post diluvium terrae partes occupasse. Sem namque posteritas in Asiam vel Orientem, Cham in Afri se Occidentemque porrexit. Quid est, quod dicitur in Genesi: et terra illa exiit Assur et aedificauit Nineuen rgo sensus hic: aedificauit Nineuen et plateas ciuitatis. Quo modo occurrendum est arguentibus, quod Abraham fratris sui Sarram filiam sibi in matrimonium sumpser
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃N npnmis ne ut qui dechere tici int̃ p̃tantur. Ma¬
lor ita ut bonorx putetur ex hoc conditor ds̃¬
V Incerbore quippe illa que cũq ereat p̃ceptũ di intel¬
legen dũe sed in custo dic p̃cepti. scientia ercat boni.
Intrans gressione p̃cepti scientia erat maeli. Ergo
degusiicaa arbore idẽ p̃ceptilege uiolacta. scientia
erat mali Quicp̃cepti legis quȩ tnns gres sum

Expanded text:
n primis ne, ut quidam heretici interpretantur, malorum, ita ut bonorum putetur ex hoc conditor deus. in arbore quippe illa quaecumque erat praeceptum dei intellegendum est, sed in custodia praecepti scientia erat boni, in transgressione praecepti scientia erat mali. ergo degustata arbore, id est, praecepti lege uiolata scientia erat mali, quia praecepti legisque transgressum c
Abbreviated transcription (Latin):
nos qui . de onagiis eius insti.tutione nascunt᷑ Sicut
aestimant qđ ꝑmixtione diuersox intse animaliũ
ipse prim ut muli uł mulenascerentor inuenit :¬
aui Quae sunt illa pimo genitaquue esccu uinde¬
rior et maior pas primogenitis debebatur uł
benedictionis Sic ipse. ic cob Ruben inquid primo¬
genitur m̃s prior indonis aiacior inpeno. Ett in
libio deutero nomii depr mogenito. Sp̃t dabitq ei
id est pecã dehir quȩ habuat cuncta duplitia. Iste
ẽ enimponcipiũ libesdixeius Et huic debentur pymo¬
genita unde & isccacbenedictione succ adisccupu¬
aacuerat pnimogeniiture deferenda:
xxuũ Quid his kespondendũ ẽ. Qui obuxores multas
in continentia patrib uł patii cerchis nostris ob¬
Priooũ qđa tunc nondum legeꝓ hibitũ quia consue

Expanded text:
nos, qui de onagris ejus institutione nascantur. Sunt qui nos, qui de onagris ejus institutione nascantur. Sunt qui aestimant, quod permixtionem diversorum inter se animalium ipse primus, ut muli, vel mulae nascerentur, invenerit. Int. Quae sunt illa primogenita, quae Esau vendiior et major pars primogenitis debebatur velbenedictionis. Sicut ipse Jacob, Ruben, inquit, primogenitus meus, prior in donis: major imperio . Et in libro Deuteronomii de primogenito scribitur: Dabitque ei, id est, pater, de his quae habuerit cuncta duplicia. Iste est enim principium liberorum ejus, et huic debentur primogenita . Unde et Isaac benedictionem suam ad Esau putaverat primogeniti jure deferendam ? Int. Quid his respondendum est, qui ob uxores multas incontinentiam patribus vel patriarchis nostris obPrimum, quod tunc nondum lege prohibitum, quia consue
Abbreviated transcription (Latin):
uit cebrecheem Quen exploraetione sedid¬
circotemptatus est. ut temptocaus iustificaesea :¬
et seduc ft aa est anima mea: Tum ineu cengł
legiot Dm̃ ne mouidit um quo: Aut quomodo moy¬
ses cum dõ siccie cd facciem at̃qua cũ anico locutus
bes Qura iacobuł moyses Niipse maciest ectis suȩ¬
gloncm dm̃uiderꝰ Sed ꝑsubiec ta diuine potesta¬
tis sp&iem ui sibilis creaturȩ quȩ humanis poterat
apparere cons pecctib In eacũ subsaantia. ma¬
gestatis in quaẽ quomodo dr csmostodi adhuc ho¬
mineuideret. Cum ipse admoysendicat Nĩpoteis
uidere facciem mea Nenim uidebit me homo & uiu&
Hacergoratione ut ixq testimoniũ uerum est :¬
XXU Quid est qđ ait ipse .ẽ. ana qui inuenit iacminim
indeserto cum pascer& acsinos sebeonpetis suis
ammim In latinȩ mana. int̃ p̃uatur id est coqua sx
congregationem Qđ. steognũ: sem. in he semo ecut du
bic & difficile ipse reppent . Indiccat. iccmmim &asi¬

Expanded text:
vit Abraham veri exploratione, sed idvit Abraham veri exploratione, sed idcirco tentatus est, ut tentatus justificareet salva facta est anima mea , cum in Evangelio legatur: Deum nemo vidit umquam ; aut quomodo Moyses cum Deo facie ad faciem tamquam cum amico locutus Resp. Quia Jacob vel Moyses non in ipsa majestgloria deum uiderant, sed per subiectam diuinae potestati speciem uisibilis creaturae quae humanis poterat adparere conspectibus; in ea autem substantia maiestatis in qua est, quo modo deus a mortali adhuc homine uideretur, cum ipse ad Mosen dicat: non poteris uidere faciem meam, non enim uidebit me homo et uiuet. hac ergo ratione utrumque testimonium uerum est. Quid est, quod ait: ipse est Ana qui inuenit Iamin in deserto, cum pasceret asinos Sebeon patris sui? Iamin latine maria interpretatur, id est, aquarum congregationem, bie difficilem ipse repererit. Indicat Jamin et asi
Abbreviated transcription (Latin):
Questionũ or dinatacac sp&iosa dis putatione
nos ꝓpositis sectis foccere ꝓmeꝯtis reddere sin¬
gulis quaende in morandi dignitte. sed quid
ceginx quib: festinacto opus ẽ adtam multa ꝓpe¬
ranlibi exhibenda ꝓlatis u&enb: est nuda & cir¬
cum cisa res ponsio Itaq adhoc qđ minc requires
cognus ce. qđ nibil turpe in ipsa crectione conditi
hominis uidere pot est Quippe cumomini conpcoge
membso totũq homine dr̃ finxent. De in de ne in¬
congrium suent . ut generatio illa signũ inpaerite
membrigeniaalis accipet ꝑ qđ generiationis ꝓ
merebantur ex ordic. Qu&erx secundũ inteno¬
rem intellegentiae sensũ ꝑhanc circũcisionemꝰ
saretions paeritis corpons. illud p̃si garatũ ẽ qđ
s&c retior circũ cisio id est cordis oposter& cdhibe:.
axiiĩ Scribitur in genesi: Tempaccuit ds̃ cebraham
Quocsi ignor abat dñs anfidelis dõ cobra ham fos&
Nisi eu manifestant̃ eiꝓbatione temptas s&. RESP
oN quiafidem eius dr̃ ignor cr& dr̃ tempta¬

Expanded text:
um ordinata ac spatiosa disputatione nos propositis satisfacere et pro meritis reddere singulis uelut quandam inmorandi dignitatem; sed quid agimus? quibus festinato opus est ad tam multa properantibus, exhibenda prolatis a te rebus est nuda et circumcisa responsio. itaque ad hoc quod nunc requiris agnosce, quod nihil turpe in ipsa creatione conditi hominis uideri potest, quippe cum omni compage membrorum totumque hominem deus finxerit. deinde nec incongruum fuerit, ut generatio illa signum in parte membri genitalis acceperit, per quod generationis ipsius promebantur exordia. scilicet secundum interiorem intellegentiae sensum per hanc circumcisionem secretioris partis corsecretior circumcisio, id est cordis, oporteret adhiberi. Int. Scribitur in Genesi: Tentavit Deus Abraham, quasi ignorabat Dominus an fidelis Abraham foret, nisi manifestandae rei probatione tentasset. Resp. Non quia fidem ejus Deus ignoraret tenta
Abbreviated transcription (Latin):
inuntian
scluatorem. Nox noc ti indicat scientia dũ iudas
iudeis doc thnae precui sensus infundit. Aut certe
dies diei erue atat uerbũ & nox noci in di ccot. sci¬
enticc̃ dũ omni utiq die & noce ecdmim ticetione
fideliũ uerbũ & scientice ꝓpagat :

Expanded text:
nuntiant saluatorem. nox nocti indicat scientiam, dum ludas Iudaeis doctrinam praui sensus infundit aut certe dies diei eructat uerbum et nox nocti indicat scientiam, dum omni utique die et nocte adnuntiatione fid
Abbreviated transcription (Latin):
Uoniae caeli quinq sunt quaq dis tinc etiomib qued & pcepes tompchȩ sue Inco¬
luntur Quaed c̃iina nace sigons aut cclons inhabi tabiles & istunt quae ideo
zonȩ uł circuli appellene eo qđ incir cuducttione spheso &x istunt. Quorx pimꝰcir culi
ceppellaurꝰ ertius circulus Imennus qui aectins ideo ae quinoc ticelir cep¬
pella tꝰ eo qđ sol cum aed eum orbemꝑuenet aequi noctium ficit im hndrenim
laciinae dies dir̃ atq: nox quo circulo dimidic espere paris consti tuta pres¬
picitur Qucestur circulus Antesticus uocectus eo qđ contraenus sit circu¬
lo quem csticon nomincmus. Quintus circulus cimmnus tropicus. qui

Expanded text:
onae caeli quinque sunt, quarum distinctionibus quaedam partes temperie sua incoluntur, quaedam inmanitate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt. Quae ideo zonae vel circuli appellantur, eo appellatur. Tertius circulus hiemerinas, qui a Latinis ideo aequinoctialis appellatur, eo quod sol cum ad eum orbem pervenerit, aequinoctium facit. Hiemerinos enim Latine dies dicitur atque nox, quo circulo dimidia sphaerae pars constituta perspicitur. Quartus circulus antarcticos vocatur, eo quod contrarius sit circulo, quem arcticon nominamus. Quintus circulus cimeronostropicos, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid signi ficeet qđ senbit Conuerte dñe caeptiui. tec¬
tem nostraem sicut torens inccustid: Respori¬
xul tantis animȩ uox est. ex uitiorx uinculis¬
Q inliber tactẽ conuersioneq sedeuntis Qucepos¬
tulcot ut iac diuinȩ mis erationis cspiratione ex

Expanded text:
id significat, quod scribitur: conuerte, domine, captiuitatem nostram sicut torrens in austro? Exultantis animae uox est ex uitiorum uinculis in libertatem conuersionemque redeuntis, qua postulat, ut ita diuinae miserationis aspiratione ex
Abbreviated transcription (Latin):
Duid sibi uult quae in genesi s enptũest omnes qui oc¬
Si omni ce dr̃ fecit bonce uel de quecre cednoe de
mundis & inmundis cenimalib p̃cepit cum in mundũ
bonum esse non possit :¬
ui Sec houo cestrm̃to post uisionem quae peccso fuercet
mundecuit tune comimune dix ms :.¬
iniCur. dr̃ lo quictor ced cebraham. quia qua sta ꝓgenie
filii isrł. es sent de. uegypto seuessun. & postea moyses
s enbit. quinta ꝓ geniȩ exierunt filii. isrł detra ue gypti
quice utiq nisi exponctur uidetur . eẽ. contranũ :
VCur. abraham fidei sue. signũ incircũcisione. sus cepit.
nFur isaac. uir iustus & dõ cacris non illi cui uoluit. sed
cuinoluit. d&eptus essose bene dĩx̃ :¬

Expanded text:
ptum est: omnis, qui ocSi omnia deus fecit bona ualde, quare Noe de mundis et inmundis animalibus praecepit, cum inmundum bonum esse nihil possit et in nouo testamento post uisionem, quae Petro fuerat mundavit, tu commune ne dixeris? III. Cur Deus loquitur ad Abraham, quod quarta progenie filii Israel essent de Aegypto reversuri, et postea Moyses scribit: Quinta autem progenie exierunt filii Israel de terra Aegypti? quod utique nisi exponatur, videtur esse contrarium. IV. Cur Abraham fidei suae signum in circumcisione suscepit? V. Cur Isaac, vir justus et Deo charus, non illi cui voluit, sed cui noluit deceptus errore benedix
Abbreviated transcription (Latin):
et cui opostebat. pec coctre succ. orcendo. Legendo. Ely mosinces
fecciendo consumere. stud& potius. ccugcre & cemplius conulcere
Quis est quir ed deat mala ꝓbonis . qui ꝓ luce tenebras. psobenignita

Expanded text:
et, cui oportebat peccata sua orando, legendo, elimosynas et, cui oportebat peccata sua orando, legendo, elimosynas faciendo consumere, studet potius augere et amplius cumulare? quis est, qui reddit mala pro bonis? qui pro luce tenebras,
Abbreviated transcription (Latin):
habuere uniuersus menit mundus Ille iosgh qdgibit tniticu Noster
cedquos non umbra u&es testam̃ti sed ipsa uetas uenit
quaenta pos sum̃ cum dĩ graclaboremus ut qđ m nob̵ contulit fudi
cactus in tegix inuenict. sudi caturus. quitibi tanto contalit
scit quantũ repos cact : & qui demille cumuenet red diturus ẽ
qđ ꝓmisit Sedrequisiturus ẽ. qđ redemit. Et qđ dedit ipimo ad¬
ꝓbonis. quis enim est. quita impie cogit qui accapit uitẽ & sesti
do inter fecit. Quis .ẽ. qui sed deat mela ꝓbonis. Ille qui cum
deberet dic dac se ꝓpno rapit ediena qui ꝓ can tate seddit
odium. inuidice ꝓbenigni tecte. ꝓ humi liecte. suꝑbic̃ ꝓccestitee te
luxon ce. quis est quixp̃o reddit mala ꝓbonis. Ille quicum debex¬
lactioni insistere & cd & clesic̃ currere elegit potius cedeebola
ludera. Spec taccula. uł funo sec crienta uł turpia frequentaere

Expanded text:
habere meruit uniuersus mundus. ille Ioseph erogauit triticum, noster habere meruit uniuersus mundus. ille Ioseph erogauit triticum, noster secuti sumus, . ad quos non umbra ueteris testamenti, sed ipsa ueritas uenit, quantum possimus, cum dei gratiacatus, integrum inveniat judicaturus. Qui tibi tanta contulit, scit quantum reposcat. Idem ipse cum venerit, redditurus est quod promisit: sed requisiturus est quod redemit; et quod dedit in primo adddat mala pro bonis. Quis est qui ita impie agit? Qui accipit dulcedinem, is est qui reddit mala pro bonis? Ille qui cum deberet dare propria, rapit aliena; qui pro charitate reddit odium, invidiam pro benignitate, pro humilitate superbiam, pro castitate luxuriam. Quis est qui Christo reddit mala pro bonis? Ille qui cum debelectioni insistere et ad ecclesiam currere, elegit potius ad tabulas ludere, spectacula uel furiosa uel cruenta uel turpia frequentare
Abbreviated transcription (Latin):
intcentũ ñ m illo ioseh impl&a ẽ somnihuius int̃p̃eatio ut incter
ipsius ante. multos cennos legatur fuisse. de func tee. Qucc p̃ftetie
somnia ille uidiss& et .re. uera quo modo frctib ipsius. pot est
conuenire. qđ eũ quacsi stillȩ adorare possint: quos inuidiȩ nox obs¬
cusos & tenebro sos efsicerct. Iocmenim clan tate stillacx ꝑdi¬
deraent qui inselum̃ Cantatis &tincxerant. Mento esgo hoc ind ño
sclucctore nõ ueus credimꝰ fuis se compl&ũ : quem sut̃ lem centeco¬
dixis & beccito ioseph. & beccita manae cum undecim cepostolis fre¬
quentius legimꝰ cdorasse. Naem quo cepostoli lum̃ se illae ie haebudint
ipsedm̃ in eucengelio dix̃ uos estis lux mundi & itox de ipsis ac suis
simlibrtunc iusti inquid fulgebunt sic̃ sol inrogno pactiis eor. Ioseph
int̃p̃tctur. augm̃ tactio siue amplictio Sedi illo iosephi cemplia¬
tionem non habuit nisi sola cegypats. Innostro ueso ios ephi ccugm̃tũ

Expanded text:
in tantum in illo Joseph impleta non est somnii hujus interpretatio, ut mater ipsius ante multos annos legatur fuisse defuncta, quam praefata somnia ille vidisset. Et revera quomodo fratribus ipsius potest convenire, quod eum quasi stellae adorare possent, quos invidiae nox obscuros et tenebrosos effecerat? Jam enim claritatem stellarum perdiderant, qui in se lumen charitatis exstinxerant. Merito ergo hoc in Domino Salvatore nostro verius credimus fuisse completum, quemdixi, beatum Ioseph et beatam Mariam cum undecim apostolis frequentius legimus adorasse. nam quod apostoli lumen stellarum habuerint, ipse dominus in euangelio dixit: uos estis lux mundi, et iterum de ipsis ac suis similibus: tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris eorum. Ioseph interpretatur augmentatio siue ampliatio. sed in illo Ioseph ampliationem non habuit nisi sola Aegyptus, in nostro uero Ioseph augmentum
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ꝑsa iustitice ini qui tee ctem sesticturt. Quiesgo hade mee lec. ced¬
codiat qui ueso his malis se. sentit ob noxiũ : & intellegit. ob uolutũ
cieo cedpenitentiue medicam̃ta securrat. &ante quoc cenimae
illa tenebsoscc decorpore. mostis suce discedccit ae lymosinis ieiunis
orationib se mediũ sib: indiem nec es sicttis cdquerit. Sic esgo cga¬
m̃ frr̃. ut cente tibuncd xp̃ĩ & quiboni sunt cordnc & qui negli genter
sunt uenic consequane ut illor omne uita integra. istos uol eot

Expanded text:
 iniquitatem restituit. Qui ergo haec mala adotest, diuina custodiat. qui uero his malis se sentit obnoxium et intellegit obuolutum, cito ad paenitentiae medicamenta recurrat et, antequam anima illa tenebrosa de corpore mortis s remedium sibi in die necessitatis acquirat. Sic ergo agamus, fratres, ut ante tribunal Christi, et qui boni sunt, coronam, et qui negligentes sunt, veniam consequantur; ut illos ornet vita integra, istos valeat
Abbreviated transcription (Latin):
ctacm̃ fr̃s Iem̃i unde inbeccito iosꝓh. frcc tiis suieam crideliter. seui¬
erint unde nisi inuidice uenenum ꝑ qđ mois intracuit i orbe
t̃rccrm Deniq ccudi senptura dicente Inuidebant en fr̃s sui
& nonpo terant. eilo qui quic quaem peccis cum: clidit. enim
beccitus ioseph somniuꝰ qua si stantẽ se. iagro cum stactiib: suis
& mocnibulos celligantem & staax manipulos adorare. mani¬
bulũ suu hoc inillaoseph tunc impl&ii ẽ. quando eũ mȩgyptũ
cdorcuerunt fr̃s sui. ett non in congrie coacti. sunt. sto selis
manipoli fructuo sum manipolum. ad orare. ꝑ qđ de famis pecu¬

Expanded text:
carissimi, unde in beato Ioseph fratres sui tam crudeliter saeuierunt. unde nisi inuidiae ueneno, per quod mors intrauit in orbem terrarum? denique audi scripturam dicentem: inuidebant ei fratres sui et non poterant ei loqui quidquam pacificum. Vidit enim beatus Joseph somnium, quasi stantem se in agro cum fratribus suis, et manipulos alligantem, et fratrum manipulos adorare manipulum suum . Hoc in illo Joseph tunc impletum est, quando eum in Aegypto adoraverunt fratres sui. Et non incongrue coacti sunt steriles manipuli fructuosum manipulum adorare, per quem de famis pericu
Abbreviated transcription (Latin):
ferno segreditur. ab omnibo gentib fiduei commercio conparatur
um iudue. scanothis eodem numero uenundoctur. Quod ccũ indiuer¬
sis. arcns lationib: non. aequalicer pretio ioseph senbitur ue

Expanded text:
a quam de inferno regreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio conparatur.a quam de inferno regreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio conparatur.um Iudae Iscariotis eodem ordine uenumdatur. quod autem in diuersis trans