comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tab̾nacłi ydolũ zeli ad ꝓuocandã emulatonem. qñ adoraban
picturas ⁊ plangebant adoniden ⁊ dorsũ ꝯtͣ templũ hñtes
adorabant ad ortum solis: iacere dicrnt᷑. unꝰqͥsq in absẽdito
bant. Qͥd eñ magis de p̾senti ẽ ut ita dicam de ꝓpe potest
ydolũ zeli: qui foris in conspͦectu homuiũ feruoris siłi¬
tudinẽ demonstt᷑: q̃ utiq simłitudo dm̃ ad iracũdiam pre¬
uocat. In ostio enĩ tab̾nacłi: ꝯspectꝰ ppłi. in ydolo ⁊eli:
feruoris simłitudo figuratur. Picturas adorat: qui ea
que in mũdo st̃ desid̾at. Ea enĩ que in mũdo st̃ quasi pict᷑e᷑
sunt: qr uident᷑ aliqͥd eẽ cũ nichilsint. St̃ enĩ q̃dam que
uidentur esse. ⁊ñ sunt. uͭ p̃sentia. Uñ iacob qͣr ãmaiori
ꝓbans: ait. Siqͥs se putat aliqͥd ẽẽ cũ nichilsit: ip̃e se
seducit. Ubi eñ homin̾e nichil ẽẽ dixit: de aliis reb q̃ pro

Expanded text:
tabernaculi idolum zeli ad provocandum aemulationem, quando adorabant picturas, plangebant Adonidem, et dorsum contra templum habentes adorabant ad ortum solis, jacere dicuntur unusquisque in abscondito bant. Quid enim magis de praesenti, et, ut ita dicam, de prope potest idolum zeli, qui foris in conspectu hominum fervoris similitudinem demonstrat, quae utique similitudo Deum ad iracundiam provocat. In ostio enim tabernaculi conspectus populi, in idolo zeli fervoris similitudo figuratur. Picturas adorat, qui ea quae in mundo sunt desiderat: ea enim quae in mundo sunt, quasi picturae sunt, quia videntur aliquid esse, cum nihil sint. Sunt enim quaedam quae videntur esse, et non sunt, ut praesentia. Unde Paulus quasi a majori probans, ait: Si quis se putat aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Ubi enim hominem nihil esse dixit, de aliis rebus quae pro
Abbreviated transcription (Latin):
tiss nt̃e duple tenebris ad iunxit. In morte enĩ aĩe ⁊ corꝑiᷤᷤ
tenebamur. un ad nos suã .i. carnis mort̾ẽ attulit. ⁊ diraᷤᷤ
nr̃as dissoluit. Simplam suã duple nr̃e ꝯtulit. ⁊ duplã
fuit de lubiacente rupe excila tante altitudinis ut homo
rectꝰ ꝯsistens uix extenta manu culm̃ possit atting̾e. Intͦccũ

Expanded text:
tis tenebris adjunxit. In morte enim animae et spiritus tenebamur, unde ad nos suam, id est carnis mortem attulit, et duas nostras solvit: simplam suam duplae nostrae contulit, et duplam fuit de subjacente rupe excisa tantae altitudinis ut homo rectus consistens vix extenta manu culmen possit attingere. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nos di sermo. di u̾bũ. i filiꝰ. a regalib sedib. se humi¬
lians. ut nos exaltaret. pauꝑans ut ditaret. huma¬
nans ut dificaret. Uenit inꝗͣ ad nos. S q̃n: Dñ medrõ
nantes. Hoc ⁊̃ missa q̃ in hac sacͣtissima nocte. in galli cantu
dicta ẽ. rep̃sentat. Quasi qͥdã gallꝰ moyses rupto noctis in¬
pħam illũ. ext̾minabit᷑ de popło suo. Clamat it̾m clamosus¬

Expanded text:
nos, Dei Verbum, Dei Filius, a regalibus sedibus se humilians, ut nos exaltaret, pauperans ut ditaret, humanans ut deificaret. Venit, inquam, ad nos, quando? dum medium nantes. Hoc etiam missa, quae in sanctissima nocte in galli cantu dicta est, repraesentat. Quasi quidam gallus Moyses, rupto noctis inrophetam illum, exterminabitur de populo suo. Clamabat iterum clamosu
Abbreviated transcription (Latin):
b ueñ. Qt pulchre in silñtio medio. mediator dĩ ⁊ hõiũ hõ
ad hoĩes mortał mortales. morte mortuos saluaturꝰ adueñ.
mortuꝰ ẽ. Hide gͦ dispñsationẽ mediatoris huiꝰ. In medio orit᷑.
ista nox : forte ħ tẽpꝰ. qͦ a mundi origine. usq in ultimi scłi fi¬
nẽ. in hac tenebrosa egypto uiuunt filii adã. gͣues ignoran¬
tie sue tenebͣs sustinentes.⁊ se altutrũ minime c̾nentes. Ñ

Expanded text:
bus venit. Et pulchre in medio silentio mediator Dei et hominum homo ad homines, immortalis mortales, morte mortuos salvaturus advenitmortuus est. Vide ergo dispensationem. In medio oritur, ista nox? forte hoc tempus, quo a mundi origine usque in ultimi saeculi finem in hac tenebrosa Aegypto vivunt filii Adam, graves ignorantiae suae tenebras sustinentes et ne alterum minime cernen
Abbreviated transcription (Latin):
meo .o .s. Si qͥd micħi ꝯscia ẽẽm. contenta ẽẽm c̃ maria magdcoseło
pedũ ũ indugentia sumit᷑ delictoꝵ. S qr ĩ om̃ iuita m̾a ũ. rephen¬
dit me cor meũ: ñ puto me arrogant᷑ flagitare de osło oris gr̃am
gaudioꝵ. Curaut̃ arrogans uidear sulld̾ os mͥ reposco ꝙdeme sibs
formauit ip̃e ꝯditꝰ ⁊ ꝯditor: Cũ paruulũ tenebã int̾ brachia qͦciens¬

Expanded text:
oris sui. Si quid mihi conscia essem, contenta essem cum Maria Magdalene osculo pedum, ubi indulgentia sumitur delictorum. Sed quia in omni vita mea nonme reprehendit cor meum, non puto me arroganter flagitare de osculo oris, gratiam gaudiorum. Cur autem arrogans videar, si illud os mihi reposco, quod de me sibi formavit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Et de ⁊ pedib selentis suꝑ solium
exirisũ quos scraphyn duab alis
ũclabant. scriptori ⁊ ñ auontori ꝯme¬
morasse sufficit. qui afacie exorsus
sedentis. ꝑmelia ad podes usq uig¬

Expanded text:
ec de pedibus sedentis super solium excelsum, quos seraphin duabus alis velabant, scriptori, etsi non auditori, commemorasse sufficiat; qui a facie exorsus sedentis per media ad pedes usqu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si nemini datr. quia d̃s erat pata ⁊ sili¬
o coctinis. añt qua cuiqua daretur. llec
quia illi auit. ⁊ ip̾e datur. id̾ minorẽ ilł.
Ita enim ctur sicut dĩ comim. ut ⁊̃ sc̃ ip¬
sum det. sicut d̾s. xlon euim dici põt. nõ
et̃ sue potestatis. dequo dicum ẽ. Tꝑs uhi

Expanded text:
etsi nemini detur, quia Deus erat Patri et Filio coaeternus antequam cuiquam daretur. Nec quia illi dant, ipse datur, ideo minor est illis. Ita enim datur sicut Donum Dei, ut etiam se ipsum det sicut Deus. Non enim dici potest non esse suae potestatis, de quo dictum est, Spiritus ubi
Abbreviated transcription (Latin):
tales uidere ħ oĩa meruerunt. Egre¬
dicinur ei electi ñ loco s intelligẽ¬
çia uł uisioe manifesta adindendũ
ĩ piorum cruciatus. quos uidentes
ñ dolore afficientur. s ieticia sacia¬
uuntur agentes gn̾as desua libati¬
oe msa impioru ĩ effabili calami¬
tate. Uñ ysaias ĩpiorum torm̾̃ta
describes⁊ ex corum uisice̾ leticiam
honorum exprimens ait. Egrecliẽ¬

Expanded text:
e haec omnia meruerunt. Egredientur ergo electi, non loco, sed intelligentia vel visione manifesta, ad videndum impiorum cruciatus; quod videntes non dolore afficientur, sed laetitia satiabuntur, agentes gratias de sua liberatione, visa impiorum ineffabili calamitate . Unde Isaias impiorum tormenta describens, et ex eorum visione laetitiam bonorum exprimens, ait c. ult.: Egredien
Abbreviated transcription (Latin):
torum letitiam ñ ualebit. ⁊ licet iu¬
stis sua gandia sufficiant: admaio¬
rem tñ głam uident penas malorũ.
d̃iclanitate nicent᷑. nicħ incratuma
agͥ ꝙ uidere no possint. Ier suꝑ ysa¬

Expanded text:
torum laetitiam non valebit. Et licet justis sua gaudia sufficiant, ad majorem tamen gloriam vident poenas malorum, Dei claritatem vident, nil in creatura agitur quod videre non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
fundimus. nec iursus corporali ĩ sinuati¬
oẽ p atre infilio p̃dicamus. s exeo eius¬
tem gnũs genita naturam. naturałr m
se gignenter un̾̃isse natu q̃ informana¬
nur ic gignentis manens. forma nature
⁊ infirmitatis corporał accepit. oed̾¬
un ⁊ enim defecerat dĩ natura ne eẽt. s ĩ
se humilitar̾e̾ nature t̾rene natiutatiᷤ
manens. sibi d̾i natura suscepat gn̾is sui

Expanded text:
porali insinuatione Patrem in Filio praedicamus, sed ex eo ejusdem generis genitam naturam, naturaliter in se gignentem habuisse naturam, quae in forma naturae se gignentis manens, formam naturae et infirmitatis corporalis accepit. n enim defecerat Dei natura ne esset, sed in se humilitatem terrenae nativitatis manens sibi Dei naturam suscep
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute ⁊ sapientia ⁊ ip̃e ititus ⁊ sapĩa ẽt
sicut ip̃e lum̾ depaur lumine ẽ. ⁊ ip̃e eit¬
fons uite apud dm̃ patrem fonte iute.
Filius ergo sapientia. tepatre sapientia est.
sicut filius lum̃ de lumine patre. ⁊ d̃s filiꝰ
de dõ patir. ut ⁊ singulꝰ sit lum̃. ⁊ singłis¬
sit deus. ⁊ singulꝰ sit̾ sapĩa. ⁊ simil unu¬

Expanded text:
 sapientia etiam ipse virtus et sapientia est; sicut ipse lumen de Patre lumine est, et ipse fons vitae est apud Deum Patrem fontem vitae. Filius ergo sapientia de Patre sapientia est, sicut Filius lumen de Patre lumine; et Deus Filius de Deo Patre, ut et singulis sit lumen et singulus Deus, singul
Abbreviated transcription (Latin):
accipienda ut uoluntate p̾celente uł ac¬
cedente in telligamus quałr ẽnornus in¬
telligebat. Non eni ip̃e ẽ d̾s uoluntate p̃or¬
denti uł efficienti. uł uolens priusqua dc.
Nec uoluntate p̾cedenti ł accedenti grnnuut
filium. Nec prius nolens quam generãs
genuit fuium. nec prius generans qua
uolens genuit filium: uoletis tam̾ genu¬
it sicut potens genuit. ⁊ bonus genunt ⁊ sa
piens genuit. ⁊ huius m̾oi. Siemm pat̾ sa¬
piens ⁊ bonus. dr̃ genuisse filiu. cur ñ ⁊uo¬

Expanded text:
accipienda, ut voluntatem praecedentem vel accedentem intelligamus, qualiter Eunomius intelligebat. Non enim ipse Deus est voluntate praecedenti vel efficienti, vel volens priusquam Deus; nec voluntate praecedenti vel accedenti genuit Filium; nec prius volens quam generans, genuit Filium; nec prius generans quam volens, genuit Filium, volens tamen genuit, sicut potens genuit, et bonus genuit Flium, et sapiens genuit et hujusmodi. Si enim Pater sapiens et bonus dicitur genuisse Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
nascendo accepit. ⁊ ip̃e nascendo. patus ĩse
subscstat ille qui genntus ẽ. inquib totꝰ
ẽ ip̃e qui genuit. quia ñ ẽ aliund qui grĩ¬
tus ẽ. Et idco ñ refat ad aliud ꝙ inuno sub¬
sistit exuno. Ac sic ingeneratõem filu ⁊ na¬
turam suam ut ita dicam. sequitur inte¬
natura suã tefit. ex m̃ mutabili dõ. m̃ mu¬
tabił dĩ ꝑfecta natiuitas. siibsistente gͥ ĩ
eo dĩ natirra intelligamus. cum into deus
uisit. nec p̾ter eum qui ẽ d̾s quisquam dc̃
alius sit. quia ip̃r ẽ ds. ⁊ in co ds. glanut¬
igitur dĩ panis ueritas. ind̾o filio eẽ doret᷑.
cum ĩ eo ds ĩtelligitur eẽ ꝗds ẽ. Et erum u

Expanded text:
cendo Patris in se subsistit ille qui genitus est, in quibus totus est ipse qui genuit; quia non est aliunde qui genitus est, et ideo non refertur ad aliud quod in uno subsistit, et ex uno. Ac sic in generatione Filii et naturam suam, ut ita dicam, sequitur indenaturam suam deserit ex indemutabili Deo indemutabilis Dei perfecta nativitas. Subsistente mergo in eo Dei naturam intelligamus, cum in Deo Deus insit, nec praeter eum qui Deus est, quisquam Deus alius sit: quia ipse Deus, et in eo Deus. Naturae ergo Dei Patris veritas in Deo Filio esse docetur, cum in eo Deus inte
Abbreviated transcription (Latin):
qua ⁊ patet. qua pat̾ potuit gignorr. ⁊ fili
poruit gigni. que ẽ ⁊ inpatre qua potuit
gignerr. ¶ Se ⁊ contra loc opponitur. aliud
e̾ posse gignere. aliud ẽ posse gigni: quia
liud gigncir. iliud grgmi. Hoc ontinguen¬
d̾ ẽ. Si enim cum dr᷑ iliud ẽ possesiguẽ ⁊ ali¬
ud posse pigni: iliam significes potentia
qua patex potens e̾ giguere. ⁊ aliam qua filiꝰ
potens c̾ gigni. falsus ẽ intellectus. Siã di¬
cas patrem posse hr̃e aliam ꝓprietate sue
noterm. qua gnitor ẽ. ⁊ filiu aliam qua gra¬
tus c̃. ugus e intellactus. alia enim pͥtatẽ

Expanded text:
quam et Pater, qua Pater potuit gignere, et Filius potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, qua genitus est, verus est intellectus.
Abbreviated transcription (Latin):
stinato suie noluntas cius cate diuina ce̾n¬
Et cum sit unum ⁊idem sc̃ĩa d̾i uł uolutat
u̾ tam̃ dicitur deuoluntate quicquid di
uent tam bona quam mala uoluntateaũ
ñ uelit nrs̃ bona sc̃a quippe dĩ ⁊ p̃sãa. S

Expanded text:
stinatio sive voluntas ejus, eadem divina esseet cum sit unum et idem scientia Dei vel voluntas, non tamen dicitur de voluntate quicquid dicverit tam bona quam mala, voluntate autem non velit nisi bona. Scientia quippe Dei et praes
Abbreviated transcription (Latin):
nata potens sit gign̾e filiũ ⁊ ansit ħali¬
qua potentia que sit infiuio.
ũem qrͣ a quibrtam si pater potens sit nata
gigne filum. ⁊ an ħ sit aliꝗua potentia q̃
At inquiunt illi. Si potens ẽ gignere. ht̃ s
potentia gignenti. filius aũt nõ ut potcu¬
u̾am giguendi si ñ põt gigneir. hr ergo pat̃¬

Expanded text:
sit potens gignere Filium: et an hoc sit aliqua potentia quae sit in Filio? Item quaeritur a quibusdam: Si Pater potens sit natura gignere Filium, et an hoc sit aliqua potentia quae At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gigner
Abbreviated transcription (Latin):
Eute sanc quidam undit hĩtico u̾sutissĩe
iens geniũt. ut si deceret nolens ibsurau¬
sontudĩ miẜia sequeretur. Si aũt uolens:
cominus ꝙ intendebat concluderet. s. nõ
nature ẽẽ filium: s uolutatis. at ille iu¬
gilantissime uicissim quesunt ałeo. si̾r
d̾e ꝑat̾ uolens in noleus sit o̾s. ut siiespe¬
deiet uoleus. sequeretur grandis. ib sintsi¬
tas⁊misia. quam tedeo credere magna ẽ
insinia. Siaut dice̾t uolens. iꝑnderctura.

Expanded text:
ane quidam respondit haeretico versutissime lens genuerit, ut si diceret nolens, absurdissima Dei miseria sequeretur; si autem volens, continuo quod intendebat concluderet, scilicet non naturae esse Filium, sed voluntatis. At ille vigilantissime vicissim quaesivit ab eo utrum Deus Pater volens aut nolens sit Deus, ut si responderet nolens, sequeretur grandis absurditas et miseria, quam de Deo credere magna est insania; si autem diceret volens, responderetur ei:
Abbreviated transcription (Latin):
drstuigi trintas manima. q̃ ẽ ymago il¬
lius sũme ⁊ in effabii tritatis. ut enĩait
⁊ amor.tria quedam sunt. M eus enim no¬
uit se. ⁊ amat sc. nec amare se põt. nisi ⁊̃
nouiͣt se. Quo queclam sunt mens⁊ noncia

Expanded text:
distingui trinitas in anima, quae est imago illius summae et ineffabilis Trinitatis; ut enim aititia ejus, et amor, tria quaedam sunt. Mens enim novit se, et amat se; nec amare se potest, nisi etiam noverit se. Duo quaedam sunt mens et notitia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑsigna dinoscuntur. Uͥprie aũt hic res. ap¬
pellantur. que nad signcandu aliquidad¬
hibentur. Signa uõ. quorum usus ẽ insi¬
gficanto Eerum auͣt aliqua sunt. quoꝵ
onĩs usus ẽ asis nitica.no. ñ ĩ iustificado.
i. ⁊ uih ñ uteatar nisi aliquit sigrificanti

Expanded text:
 signa discuntur. Proprie autem hic res appellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾a. sapientia desapientia. Et hic uraetur
pientia. Et filius qui ẽ diumitas natus ẽ
te patre. qui ẽ natur diuina. Et ut cxp̃ssi
dicamus: om̃s filiu sapĩam eẽ depatre sa¬
pientia. ⁊ dicirius filiu sub̾a oẽ geuitum

Expanded text:
antia, sapientia de sapientia. Et hic videtur pientia; et Filius qui est divinitas, natus est de Patre qui est natura divina. Et ut expressius dicamus, dicimus Filium sapientiam, esse de Patre sapientia; et dicimus Filium substantiam, esse
Abbreviated transcription (Latin):
musse filium: ⁊ filiu genitum d̾ sub̾a pa
tis: nisi hoc paciatur ꝙ sub̾a carnis pantur
filium cogitatis: si cum natum eẽ d̾ sub̾a
patnis negatis. Non enim iam erat hoĩs filiꝰ
⁊ deo donante factus ẽ dĩ filius. ex deo natus
gra ñ natura. An forte.⁊ si ñ hominis filui
citis creatura. ⁊ indei filium dõ mutante. ñ
sae̾. S nich orum ẽ. ergo uit denichilo. aut
d̾ aliqua sub̾a uatus ẽ. Si ne ardemus noc
putare d̾nichilo eẽ dĩ filium affrrmasti ñ
uos diccir denichilo eẽ d̾i filiu. Xx aliqua

Expanded text:
nuisse Filium, et Filium genitum de substantia tis, nisi hoc patiatur quod substantia carnis patitur Filium cogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Non enim jam erat hominis Filius, et Deo donante factus est Dei Filius: ex Deo natus, gratia, non natura. An forte et si non hominis Filius e creatura, et in Dei Filiuorum est: ergo aut de nihilo, aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus vos putare de nihilo esse Dei Filium, affirmatis non vos dicere de nihilo esse Dei Filium. De aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
quõ intelligenda sint. malle abalus audi¬
re quam iradeir. Ut tam̃ sin̾ p̃uidito atqte¬
metitate laqnar. exhoc sensu dicta possunt ac¬
pam. de patri ẽ. ita ꝙ ẽ cadem cum conatu¬
ra uł ciusde natuir. Quem sensu ꝯfinnat
aũg. ibidem subiciens. ⁊ ꝙ dixerat quasi apla¬
nans. Dicto enuim natina coct̃na de deo ẽad
didit. Ndon ẽ aliid filius quam illud d̾ quo
ineodem libro ꝯ̃ marimum dicens. c̃mitaᷤᷤ

Expanded text:
o intelligenda sint, mallem ab aliis audire, quam ipse tradere. Ut tamen sine praejudicio atque temeritate loquar, ex hoc sensu dicta possunt acPatri de Patre est, itaque est eadem cum eo natura, vel ejusdem naturae. Quem sensum confirmat Aug. ibidem subjiciens, et quod dixerat quasi explanans. Dicto enim: Natura coaeterna est de Deo, addit: Non est aliud Filius quam illud de quo in eodem libro contra Maximinum dicens: Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
ut simus inuero filio eius ĩu xp̃o. Aicite
eigo nob̾. utrum nte uerus dĩ filius. weis
quigra filu suit. quadmi ꝓprietate discret
denulla sub̾a sit. antealiqua. Nlon dico ina
d̾ nulla. uec dicam de nichilo. eigo d̾aliqua
ncod̾. Confitoor dm̃ patirm oĩo incorruptibi¬
lr genuisse: si ꝙ ẽ ip̃e genuisse iter dico qd¬
stantia genitum uultis.⁊ tam̃ cum nec er
nichilo. nec exaliqua matena. si expatir e
conceclitis. ꝯlec uidetis quim necer sit. ut
qui ñ e̾ exruchilo nec exaliqua re aliqua. si

Expanded text:
o. Dicite ergo nobis utrum iste verus Dei Filius, ab eis qui gratia filii sunt, quadam proprietate discretus, de nulla substantia sit, an de aliqua? Non dico, inquis, de nulla; nec dicam de nihilo, ergo de aliqua in eodem: Confiteor Deum Patrem omnino incorruptibiliter genuisse; sed stantia Patris genitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis; nec videtis quam necesse sit ut qui non ex nihilo, nec ex aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
itum. q̃ pat̾ genuit diumam
centiam. oua si ꝑat̾ dicertur genuisse di¬
uinas eẽntiam: centia diuina relatiue dice¬
tur ad patt̃e ł prelatiuo poneretur. Siau̾t
ielatiue diceretur. ł prelatiuo ponẽtur. ñ
indicaret ce̾ntia. Ut cnimãg.ait. ĩ .u.l. de
trinatate. ꝙ relatiue dr. ñ indicat sub̾am.

Expanded text:
um quod Pater genuit divinam essentiam, quia si Pater diceretur genuisse divinam essentiam, divina essentia relative diceretur ad Patrem, vel pro relativo poneretur. Si autem relative diceretur, vel pro relativo poneretur, non indicaret essentiam. Ut enim ait Aug. in lib. 5 de T
Abbreviated transcription (Latin):
sit ꝙ pat̾ genuit diuina ee̾ntia. uł ꝙ di¬
iuna cẽntia genuit filiu. ł eentia genu¬
it centiam: an oĩo nõ genuit. nec genita
eͥ diuina centia. Ad ꝙ catbolicis tractato¬
rib consentientes. dit̃is ꝙ nec ꝑat grn di
uinam eẽntiam. nec diuina ee̾ntiã gen̾si¬

Expanded text:
genuit divinam essentiam, vel essentia genuit Filium, vel essentia essentiam; aut omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus, quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia gen
Abbreviated transcription (Latin):
S: pat᷑ qui uensime se indicare᷑ aĩs cogni¬
turis. ⁊ uoluit. ⁊ potuit. ħ ad se indicandu
genuit. ꝙ ẽ ip̃e qui genuit. Ecce aꝑte dic̾
nis ub̾ dm̃ patrem genuisse illud cyẽ ip̃e.
Illud aũt ꝙ ip̾e ẽ non ẽ nisi eẽntia diuia.

Expanded text:
s Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse est, non est nisi di
Abbreviated transcription (Latin):
iuutate quãtu inse ostendunt. ⁊ spe̾m
Nordine.ꝯlamqq horum c̾atoru. ⁊ unũ
aliquid ẽ. sicut sunt nature corpoꝵ̾aĩa
figur. ui qualitates corporũ ac doctune.
ut tenet. sicut sunt pontema. uł collocati¬
ones corporum.⁊ amores uł delectatioẽs
animarum. Et ita intaturis: p̾lucet ue
stigium minitatis In illa etum trinita¬
te: sũma origo ẽ ont̾iu rrium. ⁊ ꝑfocrissi¬
ma pulcritudo. ⁊ untifsima delectato. Su̾¬
ma auit origo ut aũg ostendit inlibro d̾
nera peligions. intelligitur ds pater.a
quo sunt om̃ia. a quo filius fĩx sc̃s. ꝑꝰ
mis. quam cum ip̾o ⁊ ĩ nr̾o patir uencra¬
mur. q̃ forma ẽ emilu q̃ abimo facta st̃
radiuiu i fentur. Que trm̃ oĩa nec fi¬
erent apatre ꝑfiliu. ni sins firub saluas
c̾ent: msi d̾s s̾umie uonus e̾e̾t. qui ⁊ nulli
nature que auillo uona eẽt inuidit. ⁊ ut ĩ
bono ip̃o maneret.aliqua quantu uelli.
alia quanu poss. declit. Que uonitas ine¬

Expanded text:
unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem et ordinem. Nam quodque horum creatorum, et unum aliquid est, sicut sunt naturae corporum etfigurae vel qualitates corporum, ac doctrinae ut tenet, sicut sunt pondera vel collocationes corporum, et amores vel delectationes animarum, et ita in creaturis praelucet veitate summa origo est omnium rerum, et perfectissima pulchritudo, et beatissima delectatio. Summa autem origo, ut Aug. ostendit in lib. de vera Religione, intelligitur Deus Pater, a quo sunt omnia; a quo Filius et Spiritus samilis; quem cum ipso, et in ipso Patre veneramur; quae forma est omnium quae ab initio facta sunt, et ad unum referuntur, quae tamen omnia nec fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset; qui et nulli naturae quae ab illo bona esset, invidit; et ut in bono ipso maneret, alia quantum vellet, alia quantum posset dedit, quae bonitas in
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ s unius hominis sunt. Inilla uõ sũma
irinitate. cuius ħ imago ẽ. ñ unius dĩ sĩͤ
illa tria. s unus d̾s. ⁊ tres sunt ille ꝑsone
ñ una ꝑsona. Illa enimi ma ñ lõmo st̃.
 hominio it̃.i ĩ homine sunt. S nũquid
possumus dicere trnitate sic ẽẽ indo̾ ut
aliquid dĩ sis. nec ip̃a sit d̾c. absit. ut ħ cali¬
mus. Dicantus ergo ĩ mente nr̃a ymagi

Expanded text:
 sed unius hominis sunt. In illa vero summa Trinitate, cujus haec imago est, non unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus; et tres sunt illae personae, non una persona. Illa enim tria non homo sunt, sed hominis sunt, vel in homine sunt. Sed numquid possumus dicere Trinitatem sic esse in Deo, ut aliquid Dei sit, nec ipsa sit Deus? Absit ut hoc credamus! Dicamus ergo i
Abbreviated transcription (Latin):
tis inre alia ꝑꝑ ꝗͣ ymi̾gine.⁊ illut inquo
st̃ ħ tria. imago uicitur dĩ s. hõ sicut iiago
dr̃. ⁊ tubula ⁊ pictura que ẽ mea. S tabula
Ursus ista imago ꝙ ẽ homo hñs illa tria: u¬
na ꝑsona ẽ. Illa uero trinitas. ñ una ꝑsona

Expanded text:
illud in quo sunt haec tria, imago dicitur, scilicet homo. Sicut imago dicitur et tabula et pictura quae est in ea; sed tabula ursus ista imago quae est homo habens illa tria, una persona est, illa vero Trinitas non una persona
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ filius. Item sub̃a di genuit filium .i. pat̾
dem sub̾r. or d̾ sic cr intelligendum. aũg. oitr̃¬
dit dicens admarimianus.Sicut dicis sp̃c¬
genuit. Hoc si creclideris ⁊ dixcris. nichũ
d̾bac re ultenus accusaberis. His enm uͥ¬

Expanded text:
genuit Filium, qui est ae. Quod sic esse intelligendum Aug. ostendit, dicens ad Maximinum: Sicut dicis: Spirntiae Deum genuit. Hoc si credideris et dixeris, nihil de hac re ulterius accusaberis. His enim
Abbreviated transcription (Latin):
.i.ar millis difficentie filis: qui ĩ. ratõnĩ
uolurtate̾ subitiunt. nec dctime studiurĩ¬
penelunt. si ins q̃ sompniarunt sap̾ie u̾ba co¬
aptart nituntur. ñ ucri s placu utaem sec¬
tantes.quos iniqua uoluatas ñ azintelligaẽ¬
tiam netitatis. s ad defersione sibi placemi¬
um incitat. ñ tesidantes acen ueniat m. si
iea ad fadulas conuatemes auditum. S̾ꝵ
ꝓfessione mag̾ placita qua.n decerd qrar.¬

Expanded text:
fidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita qua
Abbreviated transcription (Latin):
Neterea solet quea uitum pat̾ genuĩt fili¬
ian uoluntate an nocessitate. elen oro.¬
sins. itiuĩg. itaut. uoluntate genuit pa¬
ter filium uł nocessitate. a et uoluntate
noc necessitate. quia necessitas mt̃o ñ ẽ.
p̾ire uoluntas sapĩam nõ põt. Quo cuta¬
alenica clinomu. aquo eunomiam hrtu
orti sunt: qui aim nõ potuissent intel¬
ligere. nec credere uoluissent unigenitũ¬

Expanded text:
et utrum Pater genuerit Filium voluntate, an necessitate. De hoc Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam non potuit; quocircalectica Eunomii, a quo Eunomiani haeretici exorti sunt: qui cum non potuisset intelligere, nec credere voluisset, unigenitu
Abbreviated transcription (Latin):
ut unitas de̾ntie ostentatur. pꝰ nomnna
tua que supposuit. ⁊ros ce ꝑsonas declara¬
uit. Ip̾r ĩ ait ego⁊ pater uuium sumus.U¬
num dixit. ut ait amb̾r. incodem ne fiat
discretõ potestati s uł naturr.⁊. it dͥ sumus.
⁊ꝙ. pater ⁊ filius unum sint. nõ confusicẽ
ait. Inprincipio erat u̾bum ⁊ u̾bum crat

Expanded text:
ut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis naturae; et addidit, sumus, quod Pater et Filius unum sint, non confusione ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat
Abbreviated transcription (Latin):
ultra uir⁊ nr̃as agere p̃sũp¬
lalixisq m̾cede ĩsamautano sto tuontes q
suꝑ cutganti cuncta ularre ꝓfessus ẽ. Acłe¬
tt nos uerias polligtius. s u̾it inm̃sitas
laliis. d̃esiderum iortatur ꝑficicndi. srõ: or¬

Expanded text:
ra vires nostras agere praesumplaborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur
Abbreviated transcription (Latin):
go ⁊ memini. Cum itaq inuice asingłioͤ
⁊ om̃ĩa ⁊ tota capiuntur. equalia tota sũt
singła. totis singłis. ⁊ tota singła simul
om̃ib totis. Et ħ tria. uiuimi. uia uita.
una menis. una cẽntia. ¶ Ecce illiꝰ sũme
unitatis atq ninitatis. ubi una ẽ ce̾n¬
tia ⁊ tros ꝑsone. ymago c̃ hũana mens
tur. ubi ẽ illa ymagoitnitatis. ꝓͥ e uero¬

Expanded text:
go, et memini. Cum itaque invicem a singulis go, et memini. Cum itaque invicem a singulis et omnia tota capiantur; aequalia sunt tota singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius summae unitatis atque Trinitatis ubi una est essentia et tres personae, imago est humana mens,tur, ubi est illa imago Trinitatis. Proprie vero
Abbreviated transcription (Latin):
lia sint. quia capiũtur a singlis om̃ia ⁊ tota
oualia ⁊ st̃. ñ solu singła singłis.
si ⁊̃ singła om̃ib Alioquin ñse inuicem
głis singła.⁊ asinglis om̃ia. Memini enm
meminisse. ⁊ uolome uelle. ⁊ meminisse
⁊ ĩ triligentiar ⁊ uoluntate. simul memini.
Qd̾ eñ memorie mee ñ menum. illd̾ ñ ẽ ĩ
memoria mea.Nich̾. aũt t̃a ĩ memoria ẽ ꝗͣ
ip̃a menioria. tota ignur memini. It̾ ꝗđ
intelligo. ĩ telligeit me scio: ⁊ scio me uelle.
quioꝗd uolo. Quicqͣ aut scio menuni. Tot̾a
simul ĩ telligo. ⁊cq ẽ quicꝗͣ ĩ telligibiliũ
ẽ q̾ ñ intelliga. nisi quod ignoro. ouod. aũt
ignoro. nec memm. noc uolo. Quicqͥ intł¬
ligibiliui ñ intelligo. consequent᷑ ⁊̃ nome¬
mini nec nolo. Qucquid gͦ ĩtelligibilium
memini. ⁊ uolo ꝯsequenter intesligo.
Nuo illa tua tota capiat uoluntas.
Oluntas ⁊̃ mea tota ĩtelligentia tom̃q
memoria capit. dum utor toto eo q̃ ĩtelli¬

Expanded text:
o aequalia sint, quia capiuntur a singulis omnia et tota. Aequalia etiam sunt non solum singula singulis, sed etiam singula omnibus; alioquin net a singulis omnia. Memini enimmeminisse; et volo me velle, et meminisse,  intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, non est in memoria mea. Nihil autem tam in memoria, quam ipsa memoria est. Totam igitur memini. Item quidquid intelligo, intelligere me scio, et scio me velle quidquid volo: quidquid autem scio memini. Totasimul intelligo, neque enim quicquam intelligibilium est quod non intelligam, nisi quod ignoro. Quod autem ignoro, nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam nec memini, nec volo. Quicquid ergo intelligibilium memini et volo, consequenter intelligo. 11. Quomodo illa tota capiat voluntas. Voluntas etiam mea totam intelligentimemoriam meam capit, dum toto eo utor, quod intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ugentia ł uoluntas. nec intelligentia nolũ¬
se. ꝯlam quõ amat. uł menirait ꝙ nescit.
Miro ittq mõ mna ista insrꝑabilia sunt.
asemetip̃is.⁊ tñ corum singłm. ⁊ simul
Et iam iutendu ẽ qũo ħ tria dicantur una
ut color incorpore. quia ut si relaniue dñr ad

Expanded text:
intelligentia, volunse. Nam quomodo amat, vel meminit quod nescit? Miro itaque modo tria ista inseparabilia sunt a semetipsis; et tamen eorum singula et simul Sed jam videndum est quomodo haec tria dicantur una ut color in corpore; quia etsi relative dicuntur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Ropõamus ergo inmeclu ueteris ac no¬
iui tcita̾iti auctoritates. quib diuine umi¬
tutis atqi trinitatis uentas d̾ m̃ostretur.ac
primur ip̃a legis crordia occurrant. ut mo¬
ries ait. Audi isrł. dñs d̾s nuis: d̾s unius ẽ.
Itei. Ego sura dñs d̾s mus qui eduxit te de¬
ĩra gypti. ꝯlonenunt tibi on alii. p̃t̾ me.

Expanded text:
edium Veteris ac Novi Testamenti auctoritates, quibus divinae unitatis atque Trinitatis veritas demonstretur. Ac primum ipsa legis exordia occurrant, unde Moyses ait: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Item: Ego sum Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Aegypti, non erun
Abbreviated transcription (Latin):
delactant sui possessoris. sincera ⁊ sc̃a ⁊ pura
del ectatõe.⁊ mneis pariunt gardiu sp̃uale.
uerumtam̃ ñ ẽ hic ꝯsitetrõ. sit ultra gra¬
diendum. ꝯlon hic hereat dilectoĩs gͥfsus. n
pic sit dilectõnis t̃minus. s ieferatur hoc
adalius sũmum bonu. cui soli om̃ĩs ĩ herr̃¬
dum ẽ. quia aliud ꝑp se tm̃ amãdẽ tult᷑
illud nicħ querendum ẽ. Illud ẽ enim suꝑ¬
p̾mus finis. Idõ aũg. dic̃. ꝙ eas diligimuᷤ
ꝑp solam leantudinc. ñ quin eas ꝑꝑ se di¬
ligamus. s quia id ip̃m ꝙ eas diligamu
referimus ad illu sũmu ronu cui soli
inherendu ẽ. ⁊ ĩ co ꝑmanend̾: finis q leti¬
cie ponendus quare uirtutib ñ ẽ fiuend̾
S dicet aliquis. frui ẽ amore in lxiere. alicu
rri ꝑꝑ se ip̃am. ut p̾dictum c̾. siergo uir¬
tutes ꝑꝑ se amand̾ sunt. ⁊ eis fruend̾ ẽ. Ad

Expanded text:
delectant sui possessores sincera et sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum, cui soli omnino inhaerendum est, quia illud illud nihil quaerendum est; illud est enim supremus finis. Ideo Aug. dicit quod eas diligimus propter solam beatitudinem; non quin eas propter se diligamus, sed quia id ipsum quod eas diligimus, referimus ad illud summum bonum, cui soli inhaerendum est et in eo permanendum, finisque laetitiae ponendus: quare virtutibus non est fruendum. Sed, dicet aliquis: Frui est amore inhaerere alicui rei propter se ipsam, ut praedictum est. Si ergo virtutes propter se amandae sunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
u ẽ ip̃amens qĩ purcns. ⁊ noticia eius ccipit᷑.
qͣiͣ ples eius. Mens enim cum se cogͦsat. no¬
ticĩam sui gignit. ⁊ ẽ sola parens sue not¬
cie. Tertius c̃ amor qui ce ip̃a mente ⁊ no¬
ticia ꝓcedit: dum mens cognoscit sc. dilig̾
sc̃. ꝯlonenim pofs se diligere. nisi cognosce

Expanded text:
 est ipsa mens quasi parens, et notitia ejus quasi proles ejus. Mens enim cum se cognoscit, notitiam sui gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscit se et diligit se; non enim posset se diligere, nisi cognoscer
Abbreviated transcription (Latin):
utitur. Sictua nec stuiter nec muair ñ ĩa¬
mur. adidrefeui.aas: ut d̾i uonitan ꝑfrua¬
muicem nr̃ misemur. ut illo fiuamur:
Cum eñ nos alicuius miẜemur ⁊alicui cõ¬
sulimus. ad eius quid̾ facimus utilitatẽ.
cãq ĩ tuenur. S ⁊ nr̃a fit ꝯsequens: cum
miãm qua alii ĩpendimus. ñ relinquid &̾
sm̃ m̾cede. Hec aũt merces sũma ẽ. ũ ip̃o

Expanded text:
utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non inmur ad id referimus ut Dei bonitate perfruainvicem nostri miseremur, ut illo fruamur. Cum enim nos alicujus miseremur, et alicui consulimus, ad ejus quidem facimus utilitatem, eamque intuemur . Sed nostra fit consequens, cum misericordiam quam aliis impendimus non relinquit Deus sine mercede. Haec autem merces summa est, ut ipso
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt. ultra om̃i creaturam ẽẽ illum qui
ca fecit. que nulla crcaturatu facere. uł de¬
struere ualet. Accedat querumq uis c̾atura.
i faciat tale celum ⁊ talam ĩra: ⁊ oirara amia
ac ꝑ hec illum ẽẽ om̃i. humana mens cogno

Expanded text:
overunt ultra omnem creaturam esse illum, qui ea fecit, que nulla creatura facere au t destruere valet. Accedat quecumque vis creatura et faciat tale celum et talem terram et dico, quia ac per hoc illum esse Deum humana mens cognos
Abbreviated transcription (Latin):
nitus institura quisquis uiuacit᷑ ꝑspicit ⁊
cupisci. Reminiscitur ꝑmemoria. intue¬
tur ꝑ intelligentia. amplectitur ꝑ dilecti¬
onez. ꝑ fecto reperit illius sũme iuntatis.
ymaginem ab ead̾ trinitate fc̃am ita ei ꝯꝑe
ut omũo extitimet simile: s pocius inq̃¬
licumq istusimilitudinẽ. magna quoq
dissimilitudine c̾nat. pͥa dissimilituto.
uod breuit ostendi põt. Hõ uius ꝑilla tͥa.
meiniuit. intelligit. diligit. qui nec memo¬
ria ẽ. net intelligentia. nec dilectõ. s ħ ħt.
Inillius uõ sũme simplicitate nature que
d̃s ẽ. qua uis unus sit d̾s. tam̃ ires ꝑͦsũt.¬

Expanded text:
nitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et cupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis maginem ab eadem Trinitate factam ita ei comparet, ut omnino existimet similem, sed potius in qualicumque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat. 16. Prima dissimilitudo, Quod breviter ostendi potest. Homo unus per ista tria meminit, intelligit, diligit; qui nec memoria est, nec intelligentia, nec dilectio, sed haec in illius vero summae simplicitate naturae, quae Deus est, quamvis unus sit Deus, tamen tres
Abbreviated transcription (Latin):
unitaris ad noui iestam̃ti. iuctoritates acce¬
dara& ut imnedio duorum. ualium cogsci¬
tur ueritas. ⁊ forcipe d̾altan siunatur calcu¬
lus quo tangantur ora fidelium. Doꝰ itar¬
tatem aꝑte insinuat. dicens apłis. Ite lin¬

Expanded text:
unitatis, ad Novi Testamenti auctoritates accedamus, ut in medio duorum animalium cognoscatur veritas, et forcipe de altari sumatur calculus, quo tangantur ora fidelium. Dominus itaqTrinitatem aperte insinuat, dicens apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
nus uoluit intelligi significatie̾m hane.
ñ ad se tm̃ eẽ referendam. dicento faciamuᷤᷤ¬
sum solitudo solitaru. recipit faciamus.
solitarium eumndemq nõ patitur. itaneq
diu̾sum ase alienumq significat. solia¬
no ꝯuenuit. facia ⁊ mea. xlõ solitario nõ cõ¬
uenit dicere. fuciamus ⁊ nt̃am. ut̃̾q smo¬

Expanded text:
tius voluit intelligi significationem hanc non ad se tantum esse referendam. Dicendo, Faciamusum solitudo solitarii recipit faciamus; nostram, ut solitarium eumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et
Abbreviated transcription (Latin):
bat fundamta ĩre. cum ec eram amita cõpo¬
uens. Et deloctabar ꝑsingulos dies ludeis
coram co. Ete ꝑtum d̾et̾na genitura testano¬
num. quo ip̃a sapieatia ꝑbibet se ante mũ¬
dum conceptam ce̾. ⁊ parturi. genitar.⁊¬

Expanded text:
e, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies ludens coram eo. Ecce aptum de aeterna genitura testimonium; quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse et parturir
Abbreviated transcription (Latin):
de fetib capient᷑ sũ reꝑent᷑ capita de¬
mortua. uł deuelłib ⁊ pellib emant᷑
alia ad augend̾ g̃geni. aut si ĩeant
aᵈ licitũ pactũ ⁊ honestũ ñ pectant dũ
tũ ẜuet᷑ eqͣlitas int̃̾ cos ita ꝙ hiꝰ pact̃oeũ

Expanded text:
de fetibus reparentur capita demortua aut de velleribus et pellibus emantur alia ad augendum gregem, aut si ineant aliud pactum licitum et honestum, non peccant, dum servetur equalitas inter eos, i
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ĩmo euptor facit fruitꝰ suoe sũ ꝑi¬
culo usure. luenditor iuxͣ uenditõis for¬
tõ fcã ꝙ p̃sumnit᷑ ex huis ꝯiecturis .s. ex
exeo ꝙ elliquid ꝑsoluit᷑ ultͣ sũmã recep¬
qi exeo ꝙ emptor ꝯsueuit ex̃c̾e usuras.

Expanded text:
tuum et emptor facit fructus suos sine periculo usure, licet venditor iuxta venditionis fortex eo quod aliquid persolvitur ultra summam recepItem ex eo quod emptor consuevit exercere usuras.
Abbreviated transcription (Latin):
recedẽ qr urtlłigit᷑ se obligasse ñ ad id
ꝙ. fiebat. s ad id ꝙ fĩ debebut. Ins̾o cãu
sb̾distiungue aut fuit explanata ei asꝑi¬
tas regule itunt id̾ est ꝙ ĩ iuiris ꝑito ał
nõ ⁊ tũc si ñ credebat eos regłarit᷑ uiu̾e
ad iaiorẽ ⁊ hoc exp̃ssit ũ coget᷑ iͥ mañe¬

Expanded text:
gasse, non ad id quod fiebat, sed ad id quod fieri debebat. In secundo casu subdistinguo: aut fuit ei explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut non, et tunc si credebat eos regulariter vivere ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi man
Abbreviated transcription (Latin):
creata sinue principio. ⁊ dt̾n qĩ artifice ñ ẽ¬
Reator enim ẽ qui d̾ nichilo
aliquidfacit. Et creare ꝓprie cͥ aliquid d̾ in¬
dr̃ aliqua facere s n̾crerre. uctatur q fc̃or
siue attifex s ñ creator. Hoc enim nom̃
solitõ ꝓpͥe congruit. qui ⁊ denichilo q̃dar
⁊ d̾ aliquo aliqua facit Ip̾r ẽ ergo crentor.
tinuit. ilia uõ ⁊̃ creaturis co̾municauit.⁊
scriptura m̃ seꝑe creator accipitur tãiqua
factor. ⁊ creare sicut face̾ smn distirade ꝓprie

Expanded text:
creatam sine principio, et Deum quasi artificem nreator enim est qui de nihilo aliquid facit. Et creare proprie est de nihilo aldicitur aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo creator tinuit, alia vero etiam creaturis communicavit. In Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare tanquam facere sine distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
se. ⁊ minui oĩo ñ posse. Illud ignur bonũ
ꝙ ite crat. ⁊ quo reatus erat. so la bonitate
ñ necessitate alus cõitan uoluit. quia sũme
loni erat. ꝓtee̾ uelle ⁊ om̃ipotentissimi no¬
cere ñ posse. Quare ratõał creatura fc̃i
ueatitutinis parnceps existere aliquis uͥ
ꝑ intesligentias. q̃ quanto mas̾ intellignt᷑
tanto plenius habeͣtur. fecit d̾s rationalẽ
creatraa q̃ sũmu bonũ intelligeret. ⁊ in¬
retur .s. anime. Distincta ẽ utiq ratio¬
nał creatit᷑a ĩ ĩ corꝑam.⁊ corpeam. Et in¬
corꝑea quid̃ angłs. corꝑea uero hõ uocat᷑
exanima ratõali ⁊ carne susistens. Condi¬
rõ ergo ratõał crature. prima cam hũit

Expanded text:
sse, et minui omnino non posse. Illud ergo bonum quod ipse erat, et quo beatus erat, sola bonitate, non necessitate, aliis communicari voluit, quia summe boni erat prodesse velle, et omnipotentissimi nocere non posse. 4. Quare rationalis creatura facta beatitudinis particepper intelligentiam, quae quanto magis intelligitur, tanto plenius habetur; fecit Deus rationalem creaturam, quae summum bonum intelligeret, inretur, scilicet, animae. Distincta est utique rationalis creatura in incorpoream et corpoream; et incorporea quidem angelus, corporea vero homo vocatur, ex anima rationali et carne subsistens. Conditio ergo rationalis creaturae primam causam habuit
Abbreviated transcription (Latin):
soluat liꝰ penas nͥ tunc demũ fu̾it ꝯ¬
dempnatꝰ ad illas. s suffit̃ ꝙ soluat ĩ¬
t̃ ẽẽ uł sat̃faciat ad arbit̾um bom in¬
ri si ĩ iuriã intulit hoc ⁊̃ dici põt forte
de pecciũa hĩta ꝑ symõm de qua soldͥ¬

Expanded text:
odi penas, nisi tunc demum cum fuerit condemnatus ad illas; sed sufficit, quod solvat interesse, vel satisfaciat ad arbitrium boni viri, si iniuriam intulit. Hoc etiam dici potest forte de pecunia habita per symoniam, de qua sol
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ pm̃am reciꝑe nͥ ĩ casib aiure exp̃ssis
ut symoͣ. deqͣ exp̃ssum est ꝙ pectunia
am est accepta l hoc poss ittłsigi qñ
reçexta est de bonis eiꝰ dem ette. uł qnͣ deh
ut faciat dampuũ uł inuiriã uł calũpui¬
am alii qr tũt ñ ille qui dedit repetẽ pͭ

Expanded text:
iam recipere, nisi in casibus a iure expressis, ut in symonia, de qua expressum est, quod pecunia am est accepta, licet et hoc posset intelligi, quando recepta est de bonis eiusdem ecclesie vel quanut faciat damnum vel iniuriam vel calumniam alii quia tunc non ille qui dedit repetit,
Abbreviated transcription (Latin):
tuosam. Iõ ħ pũitentia fructuosa ẽ. quia
mutata uoluntare merita simuuil oꝑa¬
q mutare ⁊ ea agere que dõ placeant.
Qs̾ qui uinac uita ñ fecent. Rebit quid
atalib erum ita culpabitur iniquitas
ligi.ui cesiterati utiticia uoluntas e
rum tuł erit ut bãt inse semꝑ malig̾
tutis suc suppliciu. nĩiquam tami ici¬
ꝑt possuit uonitatis effectisũ. Niua sic̃
illi qui cum xp̃o regnabunt nulla ĩ se
male uoluntatis teliquias halebunt.
ita illi qui crunt supplicio ignis etm ẽ
diabolo ⁊ angłis eius deputati. situt ni¬
ltm lubebunt ulterius iuie. sic bonã
nullatenus poterunt hr̃c uoluntatem
mulabit ip̃a malignitas penam. qn
ertenorib deputati itnebris nullo ulu¬
nõ tefant. ⁊ ila maligna uslurtas ełt
eis ad cumulu pens ꝑ quam tñ ñ mne¬
rebutur. quia nullus maciu inisi in
hac um. Qte dñr tenebre exteriores.
Ic quen põt quare ille tenebre quibr

Expanded text:
m. Ideo hic poenitentia fructuosa est, quia mutata voluntate merita simul operaque mutare, et ea gerere quae Deo placeant. Quod qui in hac vita non fecerit, habebit quidem A talibus enim ita culpabitur iniquitas ligi, vel desiderari justitia. Voluntas enim eorum talis erit, ut habeat in se stis suae supplicium, nunquam tamen recipere possit bonitatis affectum. Quia sicut illi qui cum Christo regnabunt, nullas in se malae voluntatis reliquias habebunt, ita illi qui erunt in supplicio aeterni ignis cum diabolo et angelis ejus deputati, sicut nullam habebunt ulterius requiem, sic bonam nullatenus poterunt habere voluntatem.mulabit ipsa malignitas poenam, quando exterioribus deputati tenebris, nullo illunon deserant; et illa maligna voluntas erit eis ad cumulum poenae, per quam tamen non merebuntur, quia nullus meretur nisi incuntur tenebrae exteriores. Hic quaeri potest quare illae tenebrae quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iceptar indicamus. Caro illa deceł ẽ. ⁊ hõ ille
dedo ẽ. Lñis ad pacienidũ corpus. ⁊ passus est.
si natur ñ hñs ad dolendu. Id̾ ieod̾. uide¬
ius an ille passionis orto infirmitatem
inoño doloris ꝑmitaͣt intelligi. Dilatis en
cruisis crquib metu dño erełis ascribit. res
ipis ut grite sunt ꝯferamus. xlec enim fi̾
pp̃t. ut timor cius significetur ĩu̾b̾ cuiꝰ fiou¬
cia ꝯtinetur infactis. bimuisse igitur h̾tice¬
passice uitctur. s obignorantie huiꝰ errore
Petrus ⁊ sachanas ⁊ scandalu ẽ. anne timu
it. qui armiatis obnius ꝓdut. ⁊ incorꝑe euiꝰ
unfirmitas fuit. ad cui octursu ꝯst̾nata ꝑse¬
quentiũ ignima supinatis corporib ꝯcid̾¬
corporis ardis. cuiꝰs tanta huit natum uir¬
tute.S forte coloram uulneru timuit. q̃¬
tnitis cam̃e clam huĩt t̃rore. qui excisa
iurei. solo restituit atactu. Pducens aurem¬
s manus aur̾e clamu colet. ⁊ sentit uulniiᷤ

Expanded text:
us? Caro illa de coelis est, et homo ille de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus concidecorporis credis, cujus tantam habuit natura virtuterantis carnem clavi habuit terrorem, qui excisam aurem solo restituit attactu? Producens haec autem manus, clavum dolet, et sentit vulnus,
Abbreviated transcription (Latin):
S intellig̾etia p̾missoꝵ uerborum.
Et u̾ba amb̾rii. pia diligentia inspicienda
st̃. q̃ exparte hominis ignorantia instrũt.
ailluminãt exparte erandi fomitẽ male ĩ¬
tellecta mĩitrat. His eͥ cuide̾t itadit᷑. duos ĩ
nna ñ creatum s genita. que ip̃e ẽ. altͣa

Expanded text:
4. De intelligentia praemissorum verborum. Haec verba Ambrosii pia diligentia inspicienda sunt; ex parte hominis ignorantiam instruunt et illuminant, quae ex parte errandi fomitem male intellecta ministrant. His etenim evidenter traditur duos in unam non creatam, sed genitam, quae ipse est; alteram
Abbreviated transcription (Latin):
tudine humane nature añt peccatu. quia
de illa altitudine afsumꝑsit dĩ u̾um huma¬
nam naturam. dum ñ afsũpsit culpam.
cuuius afsũpsit pena. S penar afsũꝑsit de
stam sd̃o. ⁊ alios defoctus. De t̾tio uõ guutie

Expanded text:
tudine humanae naturae ante peccatum, quia de illa altitudine sumpsit Verbum Dei humanam naturam, dum non assumpsit ipsam culpam cujus assumpsit poenam. Sed poenam assumpsit de statu secundo, et alios defectus. De
Abbreviated transcription (Latin):
S nunquit hic defectus fuit. iuxͥ carne. lĩa
quoq eius am patsibił extiterit añt morte..
buit. Sienim necetsitas paciendi uł moriẽ¬
di fuit uixp̃o: nõ nidetur sola uoluntate mi¬
di maĩa. simul aũt paciendi ⁊ moriendi incar¬
ne. uerum muc necessitate ñ huĩt exnecessita¬
de sue ꝯdictonis: quia aper̾o ĩ munis. s ex sola
uoluntate acepit dent᷑a infirmitate. pone̾s
tab̾nacułu suu insole. s. sub temporał muti¬

Expanded text:
Sed numquid hic defectus fuit in Christi carne? Anima quoque ejus cum passibilis extiterit ante mortem, buit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Christo, non videtur sola voluntate midi in anima, simul autem patiendi et moriendi in carne. Verum hanc necessitatem non habuit ex necessitate suae conditionis, quia a peccato immunis, sed ex sola voluntate accipit, de nostra infirmitate ponens tabernaculum suum in sole, scilicet, sub temporali muta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝑ mort̾e̾. ⁊usq admorte. quia ubi ꝑꝑmorte
tristicia ẽ. illic mors c̾a̾ trsticie ẽ. uͥ nõ tristica
usq ad morte ẽ. mors ñ tistitie cã e̾. s finis.
turi. Quos monet orare. ne moucantur in
temptatõe. quia añt pollicui erant. se non

Expanded text:
 mortem, et usque ad mortem. Quia ubi propter mortem tristitia est, illic mors causa tristitiae est; ubi vero tristitia usque ad mortem est, mors non tristitiae est causa, sed finis. turi, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non
Abbreviated transcription (Latin):
Eaptitudine enim homine tetectus.
moriendi ꝙ meo fuiͣt ambiguui ñ e̾: que ⁊̃
añ peccatum in homine fuit. qñ. aliquis meo¬
ñ fuit defectus. ꝯlec igitur mortalitas illa t̃c
ineo fuit defectus. quia nature ei erat. uñ ⁊ ꝗ
dam tales mortalitatẽ in nob̾ ñ eẽ defectum

Expanded text:
aptitudine enim moriendi, quod in eo fuerit, ambiguum non est, quae etiam ante peccatum in homine fuit, quando aliquis in eo non fuit defectus; nec ergo mortalitas illa tunc in eo fuit defectus, quia natura ei erat. Unde etiam quidam talem mortalitatem in nobis non esse defectum