comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canonicas scriptunas enumerat. Occurrunt dehinc
proph&ae in quibus est psalmorum liber unus
& salomenis libritres pro uerbiorum scilic& et
ecclesiastes. de inde cantica canticorum. Duo quoq illi
egregii & scãe institutionis libelli sapientiam dico
& alius quiuocatur ecdesiasti quidum dicantur
ab hiesu filio syrach editi. tamen propter
quandam eloquii similitudinem salomonis titulos
prcenotati: quitamen in ȩcclesia parem cum reliquis
canonicis libris tenere noscuntur austoritatem
Super sunt libri sedecim proph&arum. ex quibus
quattuor sunt quimaiorae uolumina condiderunt.
Id est esaias hieremias hie rechiel & danihel reliqui
uero duodecim breuss sin & conticui. & obhoc uno
uolumine coartati qͥorum nomina haec sunt. Osea
hieremi& lamenta segre gantes deuolum ine eius
secernunt. sicqre quad raginta & quinq: libros
ueteris testamenti suscipiunt: hinc occurrit testa¬

Expanded text:
canonicas scripturas enumerat. 8. Occurrunt dehinc canonicas scripturas enumerat. 8. Occurrunt dehinc Prophetae, in quibus est Psalmorum liber unus, et Salomonis libri tres, Proverbiorum scilicet, Ecclesiastes, et Cantica canticorum. Duo quoque illi egregii, et sanctae institutionis libelli, 193 Sapientiam dico, et alium qui vocatur Ecclesiasticus; qui dum dicantur a Jesu filio Sirach editi, tamen propter quamdam eloquii similitudinem Salomonis titulo sunt praenotati. Qui tamen in Ecclesia parem cum reliquis canonicis libris tenere noscuntur auctoritatem. 9. Supersunt libri sedecim prophetarum, ex quibus quatuor sunt, qui majora volumina condiderunt, id est, Isaias, Jeremias, Ezechiel et Daniel. 10. Reliqui vero duodecim breves sunt, et contigui, et ob hoc uno volumine coarctati, quorum nomina haec sunt: Osee,Jeremiae Lamenta segregantes, de volumine ejus resecuerunt, sicque quadraginta quinque libros Veteris Testamenti suscipiunt. 11. Hinc occurrit Testa
Abbreviated transcription (Latin):
piolui de bicet QuiNq: lierigousi
Cenesis exõdus. lecuticus numerum seu deutero¬
nomium. Id est capitulatio elegis & quasi secunda
lex huic suçcedunt libri. Hiesunauediel iudicũ¬
siue libellus inus esttitulus ꝑuth. qui non ad
storiam iudicum sicut bebrei adserunt sedmagis
a principium regum pertinere uidetur. hos
secuntur quatiior libri pegum: ꝗuorum quidem
para lypomenon libri duo elatere ad nestuneur
qua earundem gestarum rerum continent causas.
quae in libris regum esse noscuntur: Quam quam
& alia sint uolumina & opuscula que in consequentib
diuersarum interse temporum texunt storias.
Vt iob liber. uel tobi hester. siue iudith. nec non &¬
hesdiȩ. seu machabeorum libriduo. sed hii omnes
pnreter librum iob regum sequentes storiam: De in¬
ceps iuda eorum annales sues. Quibusq temporibus
prosecuntur continentes tristia siue la& a quȩ post
excidium hierusalem iudaico populo accesserunt
non recipiunt. ec lesia scã eosdem tamen inter

Expanded text:
pio videlicet, quinque libri Moysi, Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium, id est, recapitulatio legis et quasi secunda lex. 3. Huic succedunt libri Jesu Nave, Judicum, et libellus cujus 191 est titulus Ruth, qui non ad historiam Judicum, ut Hebraei asserunt, sed magis ad principium Regum pertinere videtur. 4. Hos sequuntur quatuor libri Regum. Quorum quidem Paralipomenon libri duo e latere annectuntur, quia earumdem gestarum rerum continent causas quae in libris Regum esse noscuntur, 5. Quanquam et alia sunt volumina quae in consequentibus diversorum inter se temporum texunt historias, ut Job liber, et Tobiae, et Esther, et Judith, et Esdrae, et Machabaeorum libri duo. 192 6. Sed hi omnes, praeter librum Job, Regum sequuntur historiam, deinceps Judaeorum annales suis quibusque temporibus persequuntur, continentes tristia, sive laeta, quae post excidium Jerusalem judaico populo acciderunt. m Hebraei non recipiunt. Ecclesia tamen eosdem inter
Abbreviated transcription (Latin):
conscriptus & a pocalipsi iohannis apłi. Fiunt ergo
sunt enim noua & uetera quedethes auro di ꝓferuntur.
ex quibus cuncta sacraxmentorum mysteria reuelant᷑¬
Huduo seraphin qui in confessione scae trinitatis
iugiter decantantes. tres agios hymnum erum punt.
Hae littere sacrȩ hu libri integrinumero & auc
toritate. aliud cumistis nihilest comparaendum.
Quicquid extrachos fuerit: inter haec sc̃a & diuina
nullatenus sunt recipienda. DiSΡOSITIΟΙGΙTR

Expanded text:
orum, et Apocalypsis Joannis. Fiunt ergo sunt enim nova et vetera, quae de thesauro Domini proferuntur, e quibus cuncta sacraHi sunt duo Seraphin, qui in confessionem sanctae Trinitatis jugiter decantant hagios, et dicentes hymnum erumpunt. Hae litterae sacrae, hi toritate: aliud cum istis nihil est comparandum. Quidquid extra hos fuerit, inter haec sancta et divina nullatenus est recipiendum. 17. Disposito igit
Abbreviated transcription (Latin):
zelotis qui prius dictus est
cananeus zelo dñi feruens par in cognomento petri
& similis inhonore. accepit aegypti principatum
& post ia cobum iustum cathedratenuit hyerosolimoꝵ
Postannos autem caxmeruit subtraiano percrucem
sustinere martyrii passionem iacet in posfero
Hii fuerunt xp̃i discipuli p̃dicatores fidei & dostores
gentium. quidum omnes unum sint singuli tamen eorũ
propriis certisq locis inmundum ad p̃dicandum sortis
proprias acceperunt. Petrus namq romam accepit¬
Andreas achaiam. Iacobus hispaniam. Thomas
indiam. Iohannis. asiam. Matheus machedoniã.
Philippus gallia. Barcholomeus licaoniam
a postolis nulla sors propria traditur quia in omnib:
& reliquis circumcisionis a postolatus est datus. Ita
paulo p̃putii ingentibus. Hic autem septem ecclesiis
& tribus euangelizat discipulis¬

Expanded text:
Zelotes, qui prius dictus est Chananaeus, zelo Domini fervens, par in cognomento Petri, et similis in honore, accepit Aegypti principatum, et post Jacobum Justum cathedram tenuit Jerosolymorum. Post annos autem centum viginti meruit sub Trajano per crucem sustinere martyrii passionem. Jacet in BosphoHi fuerunt Christi discipuli, praedicatores fidei, et doctores gentium, qui cum omnes unum sint, singuli tamen eorum propriis certisque locis in mundo ad praedicandum sortes proprias acceperunt. 141. Petrus namqAndreas Achaiam, Jacobus Hispaniam, Thomas Indiam, Johannes Asiam, Matthaeus Macedoniam, Philippus Gallias, Bartholomaeus Lycaoniam,apostolis nulla sors propria traditur, quia in omnibuet reliquis circumcisionis apostolatus est datus, ita Paulo praeputii in gentibus. Hic tamen septem Ecclesiis et tribus evangelizat discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
di extiterunt: Est autem inclericis tunsuraẽ
signum quoddã quod incorpore figuratur
sed inamo agitur. Scilic& hoc signam in religi

Expanded text:
di exstiterunt. Est autem in clericis tonsura signum quoddam quod in corpore figuratur, sed in animo agitur; scilicet ut hoc signo, in religi
Abbreviated transcription (Latin):
Cfilius abrahae expromisi¬
one interra chanaan genitus semen aernum
uocatus: coniugalis uitae castimoniȩ clarus
Promptus ad gratiam adignoscendum paratus qui
excludentis non armis sed pacientia uicit. Qui
penitentes cumbenignitate recepit. quiptimorẽ
dĩ eo usque d&ulit honorem parenti. ut ad ara
sponte sacrificandos accederłt: Atqi infi¬
gura xp̃i mortem non recusar&. Obut centũ
ostoginta annorum. sepultusq est iuxta
patrem suum.

Expanded text:
filius Abrahae ex promissione in terra Chanaan genitus, semen aeternum vocatus, conjugalis vitae castimonia clarus, promptus ad gratiam, ad ignoscendum paratus, qui excludentes non armis expulit, sed patientia vicit; qui poenitentes cum bonitate recepit, qui per amorem Dei eo usque detulit honorem parenti, ut ad aram sponte sacrificandus accederet, atque in figuram Christi mortem non recusaret. Obiit centum octoginta annorum, sepultusque est juxta patrem suum.
Abbreviated transcription (Latin):
NOC filius cainꝰ cuius in nomine pater condidit ciui¬
tate. Significat impios in astantum uita ẽẽ fundatos
SETH qui resurrestio interp̃tatur: de monstrat xp̃m
ihm in quo ẽ uera resurrectio & uita fidelium
Sfilius eius qui sperauit inuocare nomen dñi
Declarat inspem uiuentem ecclesia quamdiu adbea¬
titudinem promissae felicitatis perueniat

Expanded text:
noch, filius Cain , in cujus nomine pater condidit civitatem, significat impios in hac tantum vita esse fundatos. 118 8. Seth , qui resurrectio interpretatur, demonstrat Christum Jesum, in quo est vera resurrectio, et vita fideliumfilius ejus , qui spe invocavit nomen Domini, declarat in spe viventem Ecclesiam, donec ad beatitudinem promissae felicitatis perveniat
Abbreviated transcription (Latin):
ominomeo &diseruo florentio ep̃o isidoris¬
ep̃s. quęris a me originem officiorum
quorum maiesterio in ecclesiis erudimur.
cas indiciis. itaq: ut uo luisti libellum
degenere officiorum ordinatu nisi exscriptis uetustis¬
simis auctorum. ut locus obtulit comendatum. Inquo
pleraque me ostilo elicui nonnulla uero ita ut aput ipsus
erant admiscui. quo facilius lectio de singulus fidei austo¬
ritate tenerit : Siqua tamen exhis displicuerit erroribus
meis paracior uenia erit quia nossunt referenda ad cul¬
pa mea titulum dequibus testificatioadibeatur auctorũ¬

Expanded text:
omino meo et Dei servo Fulgentio episcopo Isidorus. Quaeris a me originem officiorum, quorum magisterio in Ecclesiis erudimur, cas indiciis. Itaque, ut voluisti, libellum de origine officiorum misi, ordinatum ex scriptis vetustissimis auctorum, ut locus obtulit, commentatum, in quo pleraque meo stylo elicui, nonnulla vero, ita ut apud ipsos erant, admiscui. Quo facilius lectio de singulis fidei auctoritatem teneret. Si qua tamen ex his displicuerint, erroribus meis paratior venia erit, quia non sunt referenda ad culpae meae titulum de quibus testificatio adhibetur auctoru
Abbreviated transcription (Latin):
cruore signati. prx&erea comedit ȩuangelii librũ
testamenti. oris pracedicatione suauissimum &operis
difficultate a marum m&iturq caeleste templum
Describitq uerba uiginti quattuor seniorum & archam
testamenti acmulierem amistam sole : pugnamq:
micha elis cumdracone ruinamq draconis conspicit
pra&erea & ante cristi figuram. habentem
capita regni septem & cornua potestatis. & numerũ
nominis narrat. Inter hȩc aedificium testa¬
menti noui speculaturq angelas gestantes
pateras: cernitq similiter interitum bestiae uel
beatitudinem eorum qui uestimenta sui corporis
mer&ricis babylloniȩ & nuptias agni & aduentum
iudicii interitumq: antȩcristi uel sempiternam pu¬
nitionem diaboli. Adultimum memorat resur¬
restionem mortuorum. caeliq nouitatem & terrae :
descriptionemq: hserusalem. flumen &iam baptis mi
mundum: lignum uitae. dñm ihm̃ xp̃m.¬

Expanded text:
cruore signati. 108. Praeterea comedit Evangelista librum cruore signati. 108. Praeterea comedit Evangelista librum Testamenti oris praedicatione suavissimum, et operis difficultate amarum. Metiturque coeleste templum, describitque verba viginti quatuor seniorum, 219 et arcam Testamenti, ac mulierem amictam sole, pugnamque in coelis Michaelis cum dracone, ruinamque draconis. Conspicit praeterea et Antichristi figuram, habencapita regni septem, et cornua potestatis, et numerum hominis. Narrat inter haec Canticum testamenti novum, speculaturque Angelos gestantes stateras, cernitque similiter interitum bestiae, et beatitudinem eorum qui vestimenta sui corporis,meretricis Babyloniae, et nuptias agni, et adventum judicii, et interitum Antichristi, et aeternam punitionem diaboli, et ultimam memorat resurrectionem mortuorum, coelique novitatem et terrae, descriptionemque Jerusalem: flumen etiam Baptismi mundum, et lignum vitae Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
epistola increpat blasphemantes in xp̃o : E uosdam
inpudicos sub exemplo malorum persu perbiam
& luxuriam sempiternis ardoribus traditi sunt
Proquibus ammon& ȩcclȩsiam ut eos arguat & ad
Cuius quidem scriptorum lucas euangelista monstnruit
contin& autem eaq iniudea uelgentibus pergratiam
postquam scri¬
bere septem iub&ur ecclesus aspicit filium hominis
malia procedentia ante thronum. Indexteraquoq
Indextera quoq
sedentis librum septem sigillis signatum in quobellum¬
& gesta mors clamor inter festorum. finis quoq mundi
notatur & seculi. Scribit deinde duo dena milia seruoꝵ
dĩ quisignatur infrontibus. Ibi semptem angeli tubis
canunt sequente grandine. &ignẽ cumsanguine
interra. Tertia quoq: parsterrȩ ibi conburitur
& tertia pars maris sanguis efficitur. astraq: ipsa
rutilantia. Tertiam fulgoris partem amittunt
ibi defumo putei locustae producuntur. dęmonioꝵ
accipientes potestatem ledendi. qui non sunt agni

Expanded text:
Epistola increpat blasphemantes in Christo, et quosdam impudicos sub exemplo impiorum, qui per superbiam et luxuriam sempiternis ardoribus traditi sunt, pro quibus admonet Ecclesiam ut eos arguat, et acujus quidem scriptor Lucas evangelista monstratur. Continet autem ea quae in Judaea vel gentibus per gratiamostquam scribere septem jubetur Ecclesiis, aspicit filium hominis malia procedentia ante thronum, in dextera quoque sedentis librum septem sigillis signatum, in quo bellum, egestas, mors, clamor interfectorum, finis quoque mundi notatur et saeculi. 107. Describit deinde duodena millia servorum Dei, qui signantur in frontibus; ibi septem angeli tubis canunt sequenti grandine et igne cum sanguine in terra. Tertia quoque pars terrae ibi comburitur, et tertia pars maris sanguis efficitur; astraque ipsa rutilantia tertiam fulgoris partem amittunt; ibi de fumo putei locustae producuntur daemoniorum, accipientes potestatem laedendi qui non sunt agni
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiae imaginem gestat que axp̃o
peranulum fidei & uirgam crucis. conceptionem
scãe meruit ubertatis.
DUOGEMINT

Expanded text:
Ecclesiae imaginem gestat, quae a Christo per annulum fidei et virgam crucis conceptionem sanctae meruit ubertatis. 50. Duo gemin
Abbreviated transcription (Latin):
ueteris acnoui testamenti ordine librorum
uel numerum nunc cursim breuiterq: in eis
parua pracemia narrationum subiciamus
mundi & hominis condicionem. cata clismum & di¬
uisionem terrȩ. confusionem quoque linguarum
gestaq: omnium patri ar charum usq ad ingressionẽ
ihł in aegypto.¬

Expanded text:
eteris ac Novi Testamenti ordine librorum et numero, nunc cursim breviterque in eos parva prooemia narrationum subjiciamusmundi, et hominis conditionem, cataclysmum, et divisionem terrae, confusionem quoque linguarum, gestaque omnium patriarcharum, usque ad ingressionem Israel in Aegypt
Abbreviated transcription (Latin):
sententia principia uoluntatũ consũmationes¬
quae operũ nr̃orũ referre adi gratiã amo¬
neamur. insupputatione tamen quadragen
simȩ suma ista legalium decimarũ expl&ur
Totum anni tempus. XXXUI. dierum numero
dessignatur : Subtractis enim quad ragensi¬
me diebus dominicis. quibus ieiunia r esoluunt᷑
His diebus quasi ptotius anni decimas ad

Expanded text:
sententia principia voluntatum consummationessententia principia voluntatum consummationesque operum nostrorum referre ad Dei gratiam admoneamur, in supputatiosimae summa ista legalium decimarum expletur. Totum enim anni tempus triginta sex dierum numero decimatur: subtractis enim a Quadragesima diebus Dominicis, quibus jejunia resolvuntur, his diebus, quasi pro totius anni decimis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
significatur haec uita laboriosa. Cui &iam
opus est continentia : ut ab ipsius mundi in lece¬
bris ieiunemus uiuentes insola manna : Id est
caelestia sp̃iritalia quae praecepta: numero
autem quad ragenario uita est ꝓͥpterea figu¬
ratur : quia denarius est ꝑfectio beatitudinis
nre Creatura autem septenario figuratur.
quȩ aderit creatori. Inquo declaratur unitas
trinitatis. ꝑ uniuersũ mundũ temporalit̃ ad¬
nunciata: & quia mundus aquattuor uentis
deliniatur. & a quat tuor elenentis erigitur
& aquattuor annis temporũ cibus uariatur :
decem quater ducta in quadraginta con¬
sũmantur: quonumero hostenditur ab omni
temporum delectatione abstinendũ acieiunands̃
esse & caste continenter quen uiuendũ: Lic &
& aliud sacramenti mysterium ex p̃mitur. quod
qdraginta¬
U diebus eadẽ ieiunia caelebrantur. Lege
enim moysaica generaliter uniuet so
populo est p̃ceptũ. decimas & primi¬
tias offerre dño. Itaque dum inac

Expanded text:
signisigniopus est continentia, ut ab ipsius mundi illecebris jejunemus, vivente in solo manna, id est, coelestia spiritualiaque praecepta. Numero autem quadragenario vita ista propterea figuratur, quia denarius est perfectio beatitudinis nostrae. Creatura autem septenario figuratur quae aderat Creatori, in quo declaratur unitas Trinitatis per universum mundum temporaliter annuntiata. Et quia mundus a quatuor ventis delineatur, et a quatuor elementis eligitur, et a quatuor annis temporum cibus variatur, decem quater ducta in quadraginta consummantur, quo numero ostenditur ab omni temporum delectatione abstinendum ac jejunandum esse, et caste continenterque vivendum; licet et aliud sacramenti mysterium exprimitur, quo quadraginta diebus eadem jejunia celebrantur. Lege enim Mosaica generaliter universo populo est praeceptum, decimas et primitias offerri Domino Deo. Itaque dum in hac
Abbreviated transcription (Latin):
tuta ne forte rara congregatio populi. fidem
minuere in xp̃o. ꝓpterea ergo dies aliqui cons¬
tituti sunt. ut in unũ omnes pariter conuenirent.¬
& ex conspectu mutuo. & fides crefcat. & l&icia
maior oriatur ..
Ieiuniorum tempora secundũ scripturas scãs
quat tuor sunt. in quibus ꝑ abstinentiã & lamentũ
paenitentiae. dño supplicandũ est: & legit omnib:¬
diebus horare & abstinere conueniat : His tam̃
temporibus. amplius ieiuniis & paenitentiae
seruire oport&. Primũ enim ieiunium qua¬
dragensimarum est quod au& eribus libris
coepit exieiunio moise & heliae : & ex euangelio
quia totidem diebus dñs ieiunauit: Demons¬
trans euangeliũ non desentire alege & ꝓph&is
in ꝑsonam quippe moist lex: in ꝑsona heliae.
ꝓph&ae accipiuntur : Inter quos in montem
xp̃sgloriosus apparuitut euidentius emine
ergo parte anni congruentius obseruatio
quadrage simȩ consticueretur nisi confinũ
atque contigua dominicae passionis. quia in ea

Expanded text:
t, ne forte rara congregatio populi fidem minueret in Christo. Propterea ergo dies aliqui constituti sunt, ut in unum omnes pariter convenirent, ut ex conspectu mutuo et fides crescat, et laetitia major oriatur. Jejuniorum tempora secundum Scripturas sanctas, quatuor sunt, in quibus per abstinentiam et lamentum poenitentiae Domino supplicandum est; et licet omnibdiebus orare et abstinere conveniat, his tamen temporibus amplius jejuniis et poenitentiae servire oportet. Primum enim jejunium Quadragesimarum est, quod a veteribus libris coepit, ex jejunio Moysi et Eliae, et ex Evangelio, quia totidem diebus Dominus jejunavit, demonstrans Evangelium non dissentire a lege et prophetis. In persona quippe Moysi lex, in persona Eliae prophetae accipiuntur. Inter quos in monte Christus gloriosus apparuit, ut evidentius eminerergo parte anni congruentius obsequadragesimae constitueretur nisi confinis atque contigua dominicae passionis, quia in ea
Abbreviated transcription (Latin):
hora prima conducti. hii sunt qui arudimentis
infantiae cultum fidei consecutisunt. Qui autem
hora tercia. Hii qui in aduliscentia adfidem
accesserunt. Quiuero hore sexta conductisunt.
Hii sunt qui iniuentutis aetatem crediderunt.
Quinona honx accesserunt. Illi sunt quiiam aiu¬
uentute in senectutem declinantes gratiam
perceperunt. Quiuero ultima hora. illi qui iam
mercedem. Aeterne beatitudinis accipiunt in illis
conseruans xp̃s iustitiam. quia prima hora nati¬
uitatis operati sunt. in istis inpendens misericordrã
qui unauitae hora labor auerunt
Duo filii

Expanded text:
hora prima conducti sunt, hi sunt qui a rudimentis infantiae cultum fidei consecuti sunt; qui autem hora tertia, hi sunt qui in adolescentia ad fidem accesserunt; qui vero hora sexta conducti sunt, hi sunt qui in juventutis aetate crediderunt; qui autem hora nona accesserunt, illi sunt qui a juventute in senectutem declinantes, Christi gratiam perceperunt; qui vero ultima hora, illi sunt quimercedem aeternae beatitudinis accipiunt, in illis conservans Christus justitiam, qui a prima hora nativitatis operati sunt, in istis impendens misericordiam, qui una vitae hora laboraverunt. Duo filii
Abbreviated transcription (Latin):
saest ut xp̃s ꝓreatu mundi redemptione dar&
&ostis antiquds uelut amo crucis caper&
dam quamtenebat amitterit. non potentia uic¬
tus sed iustitia. non dominatione sedratione :
Secunda causa est ut securis hominibus uitae
magis terium p̃ber&ur: Ascendit enim incrucȩ
xp̃s ut nobis passionis & resurrectionis p̃ber&
exemplum: passionis. ad firmandam pacientiã:
resurrectionis. ad excitandam spemut ducis
uitas nobis ostender it in carne. Unam labo¬
riosam alteram beatam: laboriosc̃ quãto le¬
rare debernus. beatam quamsperare debemus :
Tercia causa est susceptȩ crucis. ut suꝑba scłi
& inflata saipientia ꝑcrucis stultã ut putatur
p̃dicationem. humiliata corruerst : ut pater&
Id quodstultumdi est quanto sit hominibus sapien¬
tiuso & quod infirmum di est. quanto sit fortius
tot hominum fortitudine doc& autem a postolus

Expanded text:
stus pro reatu mundi redemptio daretur, et hostis antiquus velut hamo crucis caperetdam quam tenebat amitteret, non potentia victus sed justitia, non dominatione sed rationSecunda causa est, ut secuturis hominibus vitae magisterium praeberetur. Ascendit enim in crucem Christus, ut nobis passionis et resurrectionis praeberet exemplum: passionis ad firmandam patientiam; resurrectionis, ad excitandam spem; ut duas vitas nobis ostenderet in carne: unam laboriosam, alteram beatam. Laboriosam quam tolerare debemus, beatam quam sperare debemus. Tertia causa est susceptae crucis, ut superba saeculi et inflata sapientia per crucis stultam, ut putatur, praedicationem humiliata corrueret, ut pateret id quod stultum Dei est quanto sit hominibus sapientius et quod infirmum Dei est, quanto sit fortius tota hominum fortitudine. Docet autem apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Chorosisdem moyses posttran¬
situm rubri maris primum instituit. ut rorũque
sexuum distinctis clasibus se acsorore prȩeunte
canere dño inchoris carmena triumphale ꝑdo¬
cuit. Chorum autem ab imagine factum coro¬
ne ex eo ita uocatum. Unde & ecclesiasticus liber
scribit stantem sacerdotem ante aram & incircui¬
tu eius corona fratrum: Chorus enimꝓpriae
multitudo canentium est: quique apud iudeos
non minds adecem costat canentibus: Apud nos
autem incerto numero. a paucioribus plurimis¬
ue. sine ullo discrimine constat :

Expanded text:
Choros idem Moyses post transitum Rubri maris primum instituit, et utrorumque sexuum distinctis classibus, se ac sorore praeeunte, canere Deo in choris carmen triumphale perdocuit. Chorus autem ab imagine ductus est coronae, et ex eo ita vocatus. Unde Ecclesiasticus liber scribit stantem sacerdotem ante aram, et in circuitu ejus coronam fratrum . Chorus enim proprie multitudo canentium est. Quique apud Judaeos non minus a decem constat canentibus; apud nos autem incerto numero a paucioribus, plurimisve, sine ullo discrimine, constat.
Abbreviated transcription (Latin):
filia ia cobsinagogam
uel animam significat quam in exterioribus saeculi
curis repertam. sichem principis terrae opprimit
Id est diabolus uicio concupiscentiȩ carnalis corrupit
BALA concubina iacob quam ruben incesti crimen
polluit. significat legem ueteris testamenti. quam
populus ihł prceuaricando conmacula uit

Expanded text:
filia Jacob , Synagogam, vel animam, significat: quam in exterioribus saeculi curis repertam Sichem princeps terrae opprimit, id est, diabolus vitio concupiscentiae carnalis corrumpit. 52. Bala, concubina Jacob , quam Ruben incesto crimine polluit, significat legem Veteris Testamenti, quam populus Israel praevaricando commaculavit
Abbreviated transcription (Latin):
significat xp̃m qui incubile sepulchri quasi leo
securus quodam corporis somnoquieuit. deuictoq mortis
imperium postriduum resurrexit :
portandum.
ZAB ULON eandem significat ecclȩsiã
quae secus flustus huius uitae in habitantes omnes
temptationes & turbines scłi portat NE
NEPTALIM

Expanded text:
significat Christum, qui in cubili sepulcri, quasi leo securus, quodam coimperio, post triduum resurrexit. 3portandum. 40. Zabulon eamdem significat Ecclesiam, quae, secus fluctus hujus vitae inhabitans, omnes tentationes et turbines saeculi portat. 41. Nephthalim
Abbreviated transcription (Latin):
draginta quoq ac duorum per ȩremum mansionum
sacramenta signantur
fuerunt populodata amorse mandata uidelic&
atq promissa maledictiones peccatorum. & promis¬
siones beatitudinis. Ibi can& canticum mosses. ibi
dat benedictionem filiis ihł. ibi terra repromissionis
conspecta moritur acsepelitur . Nonnulli autem
hebreorum. quattuor tantum libros computant
legis. Id est genesis. exodum. leuiticum siue nu¬
merum. deuteronomium autem repetitionem eo¬
rundem librorum. & quasi quoddam legis meditariũ
dicunt : Eadum taxat ratione proeo quod illa
quat tuor proprias perum gestarum continent
causas. istiuero omnium. INHIE SUNAUE

Expanded text:
draginta quoque duarum per eremum mansionem sacramenta signantur.fuerunt populo dicta a Moyse: mandata, videlicet, atque promissa, maledictiones peccatorum, et promissiones beatitudinis. Ibi canit canticum Moyses. Ibi dat benedictionem filiis Israel; ibique, terra repromissionis conspecta, moritur atque sepelitur. 23. Nonnulli autem Hebraeorum quatuor tantum libros computant legis, id est, Genesim, Exodum, Leviticum, Numeros. 196 Deuteronomium autem repetitionem eorumdem librorum, et quasi quoddam legis meditatorium dicunt. Ea duntaxat ratione, pro eo quod illi quatuor proprias rerum gestarum continent causas, iste vero omnium. De Josue
Abbreviated transcription (Latin):
re surrecturos esse credamus in eodem corpore
in quo sumus ueluiuimus nonnaturam aut sexum
mutantes sed tantum fragilitatem &uitia deponentes.
Idipsum quoq: satanancum angelis suis adque culto¬
ribus aeterno incendio contempnandum. Neque
secundum quorundam sacrilegam dispotationem
ad pristinam idẽ angelicam dignitatem ex qua ꝓpria
malignitate caecidit reducendum. Haec est chato¬
licȩ traditionis fidei uera integritas. dequa si unum
quod libet respuatur toto fidei credulitas amittitus¬

Expanded text:
resurrecturos esse credamus, in eodem corpore resurrecturos esse credamus, in eodem corpore in quo sumus, vel vivimus, non naturam aut sexum mutantes, sed tantum fragilitatem et vitia deponentes. Ipsum quoque Satanam cum angelis suis atque cultoribus aeterno incendio condemnandum, neque secundum quorumdam sacrilegam disputationem, ad pristinam, id est, angelicam dignitatem, ex qua propria malignitate cecidit, reducendum. Haec est catholicae traditionis fidei vera integritas: de qua si unum quodlibet respuatur, tota fidei credulitas amittitu
Abbreviated transcription (Latin):
bitrio boni quicquam deputandum exestimare sed se¬
cundum propositum uoluntati sđi omnem numerum
lestorum adquiri bona quoq: temporalia bonus
malisq communia ađo creari eiusq dispensatione
singulis quibusq: uel tribui uel negari quorum bonoꝵ
inuna quoq fidelium non habitus sedusus aut in pro¬
bandus est aut probandus certa uero aeternaq bona
solus posse bonus. infuturo consequi quorum pignore
ecclesiam nunc informatam credimus de teneri hic
habentem primitias sp̃s infuturo perfectionem.
hic sustentari in spe postea pasci in requiae. hic uidere
perspeculum inigmate in futuro autem facie ad faciem
cum adspeciem fuerit perdusta perfidem quod donec
perficiatur ut summidi bonis fruamur aeternis
fruendum indo nouerimus & proximis eam quoq nos
spem resurrectionis habere ut eodem ordinem eademq:
forma qua ipse dñs resurrexit amortuis nosquoq

Expanded text:
bitrio boni quiddam deputandum existimari: sed sebitrio boni quiddam deputandum existimari: sed secundum propositum bonae voluntatis Dei omnem numerum electorum acquiri. Bona quoque temporalia bonis, malisque communia a Deo creari, ejusque dispensatione singulis quibusque vel tribui vel negari, quorum bonorum in unoquoque fidelium non habitus, sed usus, aut improbandus est aut probandus. Caetera vero aeternaque bona solos posse bonos in futuro consequi: quorum pignore Ecclesiam nunc informatam credimus detineri, hic habentem primitias spiritus, in futuro perfectionem, hic sustentari in spe, postea pasci in re, hic videri per speculum in aenigmate, in futuro autem facie ad faciem, cum ad speciem fuerit perducta per fidem, quod donec perficiatur ut summi Dei bonis fruamur aeternis, fruendum, inde non obsumus et proximis. Eam quoque nos spem resurrectionis habere, ut eodem ordine, eademque forma qua ipse Dominus resurrexit a mortuis, nos quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Licet exeis quoq originali peccato obnoxia
credatur nasci posteritatis eisq iure fidelium
uirginum uel continentium prceferenda doceat᷑
integritas. Neunum trinitatis baptisma quod
nefas est. iteritur neq prodiuersitate traedentiũ
ministrorum singulis putetur quibusq: conferre
sed adeo singulari potestate dona de quo dictum
legimus. Super quem uideris spm descendentem
& manentem super eum hic est qui baptizat insp̃u
scõ & ego uidi & testimonium perhibui. quia hic est¬
filius di. Et nepȩnitentiȩ remedis nosegere putemꝰ
procotidianis humane fragilitatis excessibus sine
sicut scriptum est. Beati. quorum remissesunt ini¬
quitates. & quorum testa sunt peccata. Beatus uir
cui non inputauit dñs peccatum. Nullum quoq suis
uiribus sed perdiuinam gratiam capite xp̃osubiungi
adq: indisruptae pacis perseueraentiam inunitate
ecclesiae ipsius solidare. Nec humane uoluntatis ar¬

Expanded text:
licet ex eis quoque originali peccato obnoxia licet ex eis quoque originali peccato obnoxia credatur nasci posteritas, eisque jure fidelium virginum vel continentium praeferenda doceatur integritas. 5. Neque unum Trinitatis baptisma quod nefas est iteretur; neque pro diversitate tradentium ministrorum singulis putetur quibusque conferri, sed a Deo singulari potestate donari. De quo 464 dictum legimus: Super quem videris Spiritum descendentem, et manentem super eum, hic est qui baptizat in Spiritu sancto; et ego vidi, Filius Dei . » Et ne poenitentiae remediis nos egere non putemus, pro quotidianis humanae fragilitatis excessibus sine sicut scriptum est: « Beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata: beatus vir cui non imputavit Dominus peccatum . » Nullum quoque suis viribus, sed per divinam gratiam capiti Christo subjungi, atque indisruptae pacis perseverantia in unitate Ecclesiae ipsius solidari, nec humanae voluntatis ar
Abbreviated transcription (Latin):
dedõ neque decreatura scłi sit cumpaginis
aut cum hereticis aliquid sentiendum inhis
quibus aueritate dissentiunt. Sed quod in utroq
testamento diuina protestantur eloquia.
Hoc tanto modo sentiendum quod siue hominẽ
siue un iuersa nulla necessitate ds̃ creauit nullo.
esse omnino uisibilẽ inuisibilemq substantia nisi
autq ds̃sit summe & in commutabiliter bonus
creatura uero inferius & mutabiliter bona & qđ
animae origo incertasit & quod angelorum natura
uelanime non sit pars diuine substantiae sed đi
creaturx exnihilo condita. Ideoq: incorporea
quia adimaginem di creata. depietate morum sine
qua fides diuine cultus ociosa turpescit. & cum qua
integritas duine cultus perficitur. &unus quisq
quoq: inimicorum pertinendo proficiat & profici¬
endo perueniat alterum quoq alterius pollui
non posse peccato. ubi peruoluntatis non tenetus
concessio legitimas nuptias non credi damnatas.

Expanded text:
de Deo, neque de creatura saeculi sit cum paganis de Deo, neque de creatura saeculi sit cum paganis aut cum haereticis aliquid sentiendum in his, quibus a veritate dissentiunt; sed quod in utroque Testamento divina protestantur eloquia, hoc tantummodo sentiendum: quod sive hominem, sive universa, nulla necessitate Deus creaverit; nullam esse omnino visibilem, invisibilemque substantiam, nisi  Deus summe et incommutabiliter bonus, creatura vero inferius et mutabiliter bona. Et quod animae incerta sit origo. Et quod angelorum natura, vel animae non sit pars divinae substantiae, sed Dei creatura ex nihilo condita, ideoque incorporea, quia ad imaginem Dei creata. 4. De pietate morum, sine qua fides divini cultus otiosa torpescit, et cum qua integritas divini cultus perficitur, ut unusquisququoque inimicorum pertendendo proficiat, ut proficiendo perveniat. Alterum quoque alterius pollui non posse peccato, ubi voluntatis par non tenetur consensio. Legitimas nuptias non credi damnandas,
Abbreviated transcription (Latin):
confundi. Patrem quoq confiteri ingenitum filium
genitum. sp̃m autem scm̃ nec genitum nec ingenitum
sed ex patre & filio procedentem. filium a patre
nascendo procedere. sp̃m uero scm procedendo
peccato hominem suscipisse utquem sola bonitate
creauerat sponte lapsum misericorditer repa¬
raret quem ueraciter crucifixum. & tertiadiȩ
resurrexisse. Et cum eadem ipsa carne glorifi¬
cata ascendisse incaelum inqua &iudicium
uiuorum & mortuorum expestatur uenturus
& quod diuinam humanamq: substantiam in utroq
perfectus unaxp̃s persona gestauerit quia
nec geminauit utriusq substantiae integritatẽ
personam nec confundit geminam unitate
personae substantiae. Altero quippe neutrũ
exclusit quia utrumq intemerato iure seruauit
quod noui &ueteris testamenti salubris con¬
mendatur austoritas. Illa prophetiam. ista
storiam ueraciter persoluta. & quod neque

Expanded text:
confundi; Patrem quoque confiteri ingenitum, Filium confundi; Patrem quoque confiteri ingenitum, Filium unigenitum, Spiritum autem sanctum nec genitum nec ingenitum, sed ex Patre et Filio procedentem; Filium a Patre nascendo procedere, Spiritum vero sanctum procedendo peccato, hominem suscepisse, ut quem sola bonitate creaverat, sponte lapsum misericorditer repararet; quem veraciter crucifixum, et tertia die resurrexisse, et cum eadem ipsa carne glorificata ascendisse in coelum, in qua et ad judicium vivorum et mortuorum exspectatur venturus. Et quod divinam humanamque substantiam, in utroque perfectus, una Christus persona gestaverit; quia nec geminavit utriusque substantiae integritas personam, nec confudit geminam unitas personae substantiam. Altero quippe neutrum exclusit, quia utrumque unius intemerato jure servavit, quod Novi et Veteris Testamenti salubris commendat auctoritas: illa per prophetiam, ista per historiam veraciter persolutam. Et quod neque
Abbreviated transcription (Latin):
neminem hoc exlestioneq interdum ꝑuenine &iam adfi¬
delis solet sed ex apostolorum tradicione didicis se disces¬
suri itaq: ut distum est adpraedicandum istud uni ani¬
mitates & fidei suae a postoli indicium in posuere
estautem simbolum signum ꝑ quod agoscitur ds̃ qđq
ꝓinde credentis accipiunt ut nouerent qualiter con¬
trediabolum fideicertamina p̃pararent in quo quidem
pauca sunt uerba sed omnia continentur sac rxmenta.¬
De totis enim scripturis haec breuiate collecta sunt
ab a postolis ut quia plures credentium litteras nesciuNt
uel qui sciunt p̃occupationibus scłi scripturas legere
non possent. Hec corde retenentes habeant sufficientẽ
sibi sententiam salutarem. est enim breue fidei uerbũ
quam dostores nr̃i tradiderunt ut ꝓfiteamur patrem
gulis ꝑsonarum proprietate seruatam nesubstan¬
ciliter trinitas diuidi nec ꝑsonaliter debeat omnino

Expanded text:
neminem hoc ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infineminem hoc ex lectione, quae interdum pervenire etiam ad infideles solet, sed ex apostolorum traditione didicisse. Discessuri itaque, ut dictum est, ad praedicandum, istud, unanimitatis et fidei suae apostoli indicium imposuere. V. Est autem Symbolum signum per quod agnoscitur Deus quodque proinde credentes accipiunt, ut noverint qualiter contra diabolum fidei certamina praepararent: in quo quidem pauca sunt verba, sed omnia continentur sacrDe totis enim Scripturis haec breviatim collecta sunt ab apostolis, ut quoniam plures credentium litteras nesciunt, vel qui sciunt per occupationes saeculi Scripturas legere non possunt, haec corde retinentes, habeant sufficientem sibi scientiam salutarem. Est enim breve fidei verbum, quam doctores nostri tradiderunt, ut profiteamur Patrem,gulis personarum proprietate servata, nec substantialiter trinitas dividi, nec personaliter debeat omnino
Abbreviated transcription (Latin):
quod plures in unum conferunt. idenim fecerunt apłi
in his sermonibus in unum conferendo unusquisq quod
sensit. Indicium autem uel signum. idcirco dicitur
quia illo intempore sicut paulus a postolus dicit & in
actibus a postolorum refestur multi simulabant
se esse apostolos xp̃i nominantes quidem xp̃m sed non in¬
tegris tradicionibus non liniis nuntiantes. Idcircoigit᷑
istud inditium posuere perquod agnosceretur hisqui
xp̃m uere secundum a postolicas regulas prxedicaret
deniq & inbellis ciuilibus hoc obseruare ferunt qñm
& armorum habitus paret sonus uocis. Idem & mosest
adq: eadem instituta belandis simbula discreta unus¬
quisq dux suis militibus traditq latinȩ uel signa uel
inditia nuncupantur. utsi forte occurrerit. quis de quo
dubitetur interrogatus simbolum prodeat sisit hostis
ansocius. Id circo autem patres hoc non scribi membranis
sed retinere cordibus tradiderunt ut certum ess&

Expanded text:
quod plures in unum conferunt. Id enim fecerunt apostoli quod plures in unum conferunt. Id enim fecerunt apostoli in his sermonibus in unum conferendo unusquisque quod sensit. Indicium autem, vel signum, idcirco dicitur, quia illo in tempore, sicut Paulus apostolus dicit, et in Actibus apostolorum refertse esse apostolos Christi, nominantes quidem Christum, sed non integris traditionem lineis nuntiantes. Idcirco ituri istud indicium posuere, per quod agnoscerentur hi qui Christum vere secundum apostolicas regulas praedicant. Denique et in bellis civilibus hoc observari referunt, quoniam et armorum habitus parit sonus vocis, idem et mos est atque eadem instituta bellantis, symbola discreta unusquisque dux suis militibus tradit, quae Latine ut signa, ut indicia nuncupantur; ut si forte occurrerit quis de quo dubitetur, interrogatus Symbolum, prodat si sit hostis an socius. Idcirco autem Patres hoc non scribi in membranis, sed retinere cordibus tradiderunt; ut certum esset
Abbreviated transcription (Latin):
quo instructi agnoscant qualis iam adgratiam xp̃iexi
tali ractione institutum maiores nr̃i dixerunt
Trxdunt enim his uerbis quod post ascensionem dñi
& saluatoris nr̃i ad patrem cum ꝑ aduentum sc̃ĩ sp̃s
discipulis eius in flammati linguis omnium gentium
loquerentur. quod presagio consecutum est ut nulla
dĩ uerbum ad singulas quasq nationes abire disces¬
suri. Itaq: ab inuicem nor mam prius sibi futurce
prxedicationis in commune constituunt. Nelo calit̃
ab inuicem discidentes diuerum aliquid uel desono
prredicaretur hisqui ad fidem xp̃i inuitabantur
Omnis igitur in unum positi & spũ scõ repleti breuis ibi
prxedicationes indicium conferendum inunum consen¬
tiebant conponunt adq: hanc credentibus danda mense
regulam statuunt. Simbolum autem hoc multis &
uistissimis excausis appellare uoluerunt. Simbolum
enim grece & indicium dicipotest & conlatio. hoc est

Expanded text:
quo instructi agnoscant quales jam ad gratiam Christi exhibquo instructi agnoscant quales jam ad gratiam Christi exhibtali ratione institutum majores nostri dixerunt; tradunt enim his verbis. Quod post ascensionem Domini et Salvatoris nostri ad Patrem, cum per adventum sancti Spiritus discipuli ejus inflammati linguis omnium gentium loquerentur, quo praesagio consecutum est ut nulla Dei verbum, ad singulas quasque nationes adire . 2. Discessuri itaque ab invicem, normam prius sibi futurae praedicationis in commune constituunt, ne, localiter ab invicem discedentes, diversum aliquid vel dissonum praedicarent his qui ad fidem Christi invitabantur. Omnes igitur in uno positi, et Spiritu sancto repleti, breve sibi praedicationis indicium, conferendo in unum quod sentiebant componunt, atque hanc credentibus dandam esse regulam statuunt. 3. Symbolum autem hoc multis et justissimis ex causis appellare voluerunt. Symbolum enim Graece et indicium dici potest, et collatio, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
inuia posita retro respexit ibiq remansit fasta¬
statua salis quosigno conderentur. hiiqui ꝑfidem
mundo & actibus desideriisq eius renuntiant ut af¬
fectionis pristinae non recordentur neq ad scłi
in lecebnas reuocent. Quia secundum saluatoris
sententiam ponens manum suam suꝑ aratrum
& respiciens retro regnum caelorum aptus esse
tentium gra dus est. Conpetentes autem sunt qui iam
post dostrinam fidei post continentiam uitae gratiã
xp̃i percipiendam festinant. Ideoq appellantur
conpetentes idẽ gratiam xp̃i petentes. Namcaticu¬
mini tantum audiunt necdum petunt. sunt enim quasi
hospites & uicini fidelium deforis audiunt misteria.
Audiunt gratiam. sedhuc appellantur fidelis . con¬
petentes autem iampetunt. iam accipiunt. iamcataci¬
zantur. Id est inbuuntur instrictione sac raxmentoꝵ
Istis enim salutare simbolum traditur quasi com¬
moniturium fidei & scãe confessionis indicium

Expanded text:
in via posita retro respexit, ibique remansit stin via posita retro respexit, ibique remansit statua salis. Quo signo condirentur hi qui per fidem mundo et actibus desideriisque ejus renuntiant, ut affectionis pristinae non recordentur, neque ad saeculi illecebras revocentur, quia, secundum Salvatoris sententiam, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, regno coelorum aptus esse tentium gradus est. Competentes autem sunt, qui jam post doctrinam fidei, post continentiam vitae ad gratiam Christi percipiendam festinant. Ideoque appellantur competentes, id est, gratiam Christi petentes; nam catechumeni tantum audiunt, necdum petunt. Sunt enim quasi hospites, et vicini fidelium, deforis audiunt mysteria, et gratiam, sed adhuc non appellantur fideles. 2. Competentes autem jam petunt, jam accipiunt, jam catechizantur, id est, imbuuntur instructione sacramentorum. Istis enim salutare symbolum traditur, quasi commonitorium fidei et sanctae confessionis indicium,
Abbreviated transcription (Latin):
praetulisse figuram exorcizantur autem hii qui¬
cismus autem sermo increpationis est contra inmun¬
dum sp̃m inerguminis siue caticuminis factus perqđ
ab illis diaboli nequissima uirtus & inueterata mali¬
tia uel uiolentiae incursio expulsa figitur hoc signi¬
ficabat lunaticus illae quem increpauit dñsiħs
& exsiet ab illo demonium. potestas autem diaboli
exorcizatur & insufflatur in eis ut eisrenuntient
adq erepti a potestate tenebrarum in regnum sui h̃i
persacrementum baptis matis traensferantur. Quod
quia paruuli perse renuntiare non possunt percorda
&ora gestantium adimpletur. Salis autem inmyste¬
rio caticuminis dandus a patribus ideo est institutũ
ut eorum iusto condimento sapientiae percipiant
neq: dissipiant a sap orexp̃i nec sint fatui & retro
respiciant sicut uxor loth nemalum exemplum
dantes ipsiremaneant & alios condiant. Quem¬
ad modum illa quaecum liberaretur a sod omis

Expanded text:
praetulisse figuram. II. Exorcizantur autem praetulisse figuram. II. Exorcizantur autem cismus autem sermo increpationis est contra immundum spiritum in energumenis sive catechumenis factus, per ab illis diaboli nequissima virtus et inveterata malitia, vel violenta incursio expulsa fugetur. 3. Hoc significat lunaticus ille, quem increpavit Jesus, et exiit ab illo daemonium . Potestas autem diaboli exorcizatur, et insufflatur in eis, ut ei renuntient, atque, eruti a potestate tenebrarum, 459 in regnum sui Domini per sacramentum baptismatis transferantur. Quod quia parvuli per se renuntiare non possunt, per corda et ora gestantium adimpletur. Sales autem in ministerium catechumenis dandos a patribus ideo est institutum, ut eorum gustu condimentum sapientiae percipiant, neque desipiant a sapore Christi; nec sint fatui, et retro respiciant, sicut uxor Lot , ne malum exemplum dantes ipsi remaneant, ut alios condiant. 4. Quemadmodum illa, quae, cum liberaretur a Sodomis,
Abbreviated transcription (Latin):
dum contemnitur di prima sententia & pronihilo
ducitur uel xp̃i infamatur euangelium dumcontire
legem fidemq natunre eaq xp̃i ana est & exđi
lege subiesta p̃esse desiderat̃. Cum &iam gentiles
femine uiris suis seruiant commune lege natunre
natunxe corrumpitur & domus illa misera peruersa
ordinem ad finem uenientium ꝑsequamur. Quorum
primus gradus caticuminorum. secundus conpetentiũ
Tertius baptizatorum M DECATICUMINIS¬
Caticumini sunt qui primum degentilitate ueniunt
habentes uoluntatem credendi inxp̃o. & quia primum
exortationis praeceptum est inlege. Audi isrł dñis
ds̃tuus ds unus est. unde est ut excui ꝑsacerdo tem
quasi ꝑmossen dñs primum loquitur. Caticuminusidẽ
audiens nominetur scilicet ut unum agnoscens dñm
relinquat errores uarios idolorum. Puto autem & om̃s
aiohanne poenitentiae baptizatus caticum inorum

Expanded text:
blasphematur, vel contemnitur Dei prima sententia, et pro nihilo blasphematur, vel contemnitur Dei prima sententia, et pro nihilo ducitur; vel Christi infamatur Evangelium, dum contra legem fidemque naturae ea quae Christiana est, et ex Dei lege subjecta, praeesse viro desiderat, cum etiam gentiles feminae serviant viris suis communi lege naturae. naturae corrumpitur, et domus illa misera et perverordinem ad fidem venientium prosequamur. Quorum gradus primus est catechumenorum, secundus competentium, tertius baptizatorum. Catechumeni sunt, qui primum de gentilitate vehabentes voluntatem credendi in Christum. Exhortationis praeceptum est in Lege: Audi, Israel; Dominus Deus tuus Deus unus est. Unde est ut is cui per sacerdotem, quasi per Moysen, Dominus primum loquitur, catechumenus, id est audiens, nominetur; scilicet ut unum agnoscens Dominum, relinquat varios errores idolorum. Puto autem et omnes a Joanne in poenitentiam baptizatos, catechumenorum
Abbreviated transcription (Latin):
prxcecidere debet in omnibus bonis factis uxorem
suam que capud est ut illa imittitur uirum & se¬
quatur uirum ut corpus capud suum sicut ecclesia¬
tempora sci ficationis obseruent & sine inpedimento
carnali orationibus uacent. Nam & inueteri testa¬
mento ante sci ficati sunt omnes & mulieribus. et sic
descendent. Ideo inmonte ad sistere meruerunt
Item ortatur idem a postolus. mulieres subditas esse
uirissuis. Nam multae erga simpliciores uiros diuitus
& nobilitate prcelate dĩ sentia non recordantur
perquam subieste sint illis. Ait quippedñs ad muli¬
erem conuersatiotua aduirum tuum erit &ipse tui
dominabitur. Oboediendum est itaq scãe scriptunxe
prceceptis & seruiendum uiro quadam seruitute
libera & dilestione plena. Et enim non est creatusuir
p̃p̃ mulierem sed mulier p̃p uirum. et cum capud
mulieris uirsit. Capud autem uirixp̃s quae cumq
uxor non subicitur uiro hoc est capitesuo eiusdem

Expanded text:
praecedere debet vir in omnibus bonis factis uxorem praecedere debet vir in omnibus bonis factis uxorem suam, quia caput est, ut illa imitetur virum, et sequatur vere, ut corpus caput suum, sicut Ecclesitempora sanctificationis observent, ut sine impedimento carnali orationibus vacent . Nam et in veteri testamento ante sanctificati sunt omnes a mulieribus, et sic descendenti Deo in montem, assistere meruerunt . Item hortatur idem Apoviris suis ; nam multae erga simpliciores viros, divitiis et nobilitate perflatae, Dei sententiae non recordantur, per quam subjectae sunt illis. Ait quippe Dominus ad mulierem: Conversio tua ad virum tuum, et ipse tui dominabitur . Obediendum est itaque sacrae Scripturae praeceptis, et serviendum viro quadam servitute libera et dilectione plena. Etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum; et cum caput mulieris vir sit, caput autem viri Christus, quaecunque uxor non subjicitur viro, hoc est, capiti suo, ejusdem