comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eadem & filius similiter. subiecit. pater eñi
diligit filium. Ergo quod dixit scriptura
quia non potest: ad inserabilem & indiui¬
duȩ caritatis retulit unitatem Quod si
naturaliter est . & uere ẽ inseparabilis ca¬
ritas. inseparabilis utiq est &iam operatio
naturaliter. Etimpossile ut opus cum
patria non conueniat uoluntate : quando id
quord filius operatur. operatur & pater.
& quod pater operatur. operatur & filius.
& quod loquitur filius. loquitur & pater
Sicut scriptum ẽ. patermeus qui in me man&.
ipse loquitur. Et opera quȩ ego facio ipse
facit : Nihil enim pater sine uirtute atq
sapientia sua condidit . quia omnia in sapi¬
entia fecit. sicut scriptumẽ: omnia insapi¬
Nonsine patria uoluntate. sacro sc̃ȩ illise obtu¬
lit. salutaris mundi totius hostiam passioni
dixit . pater gratias tibi ago. quia audistime
Et ego sciebam. quia semꝑme audis Sed propt̃
turbam quȩ circum stat dixi . ut credant quia

Expanded text:
eadem et Filius facit similiter, subjecit: Pater enim diligit Filium. Ergo quod dixit Scriptura quia non potest, ad inseparabilis et individuae charitatis retulit unitatem. 68. Quod si naturaliter est, ut vere est, inseparabilis charitas; inseparabilis utique est etiam operatio naturaliter: et impossibile ut opus Filii cum Patris non conveniat voluntate ; quando id quod Filius operatur, operatur et Pater: et quod Pater operatur, operatur et Filius: et quod loquitur Filius, loquitur et Pater, sicut scriptum est : Pater meus qui in me manet, ipse loquitur; et opera quae ego facio, ipse facit. Nihil enim Pater sine virtute atque sapientia sua condidit; quia omnia in sapientia fecit, sicut scriptum est: Omnia in sapinon sine patria voluntate sacrosanctae illi se obtulit salutaris mundi totius hostia passioni,dixit: Pater, gratias ago tibi, quia audisti me: et ego sciebam quia semper me audis: sed propter turbam quae circumstat, dixi; ut credant quia
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso suȩ generationis arcano possumus con¬
prehendere . Possumus eum a filio tempo¬
re separare . cum omne tempus opusfilisit.
tur non erat. Ante enĩ temporis ẽ genera¬
tio ante tempora Etideo quod posterius
ẽ. prius nonẽ Necopus ante auttorem po¬
test ẽẽ. cum opera ipsa. principium deope¬
ratore suo sumant Nam quomodo. ante ope¬
ratorem suum usus operis estimatur . cum
Expeririigitur adhuc istos uolo. quisibi uiden¬
tur uersuti ut deñris respondeant. qui calũni¬
antur diuinis. longeq refugere ab inscrutabi¬
lis suꝑnȩ generationis arcano. Qvȩstionem

Expanded text:
in ipso suae generationis arcano possumus comin ipso suae generationis arcano possumus comprehendere? Possumus eum a Filio tempore separare, cum omne tempus opus Filii tur, non erat. Ante enim temporis est, generatio ante tempora; et ideo quod posterius est, prius non est: nec opus ante auctorem potest esse; cum opera ipsa principium de operatore suo sumant. Nam quomodo ante operatorem suum usus operis aestimetur; cum it? 111. Experiri igitur adhuc istos volo, qui sibi videntur astuti; ut de nostris respondeant, qui calumniantur divinis, longeque refugiunt ab inscrutabili supernae generationis arcano: quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
ut in illo fine . sinefine maneamus. Dĩ enim ge¬
neratio cum temporalis non sit . nec ante se. nec
inse tempus inuenit. Erigida igitur eorum
& uana quȩstio. increaturis ipsis non hab&
locum Ipsa et enim quȩ temporalia sunt. dis¬
cr&ionem inquibus dam habere temporis non
uidentur. Lux nempe splendorem generat.
nec comprehendi potest quod splendor luce
posterior sit. aut lux splendore antiquior
Quia ubilumen . & splend or ẽ. & ubi splendor.
& lumen est Itaq nec sine splendore lumen.
nec splendor ꝑfecte sine lumine. quia &
insplendore lumen ẽ & splendor in lumine ẽ
Vnde & apostolus. splendorem paternȩ gloriȩ
filium dixit. quia splendor paterne lucis
est. filius co&ernus. propt̃ iustutis &ernita¬
tem inseparabilis. propt̃ claritudinis unitatẽ
Ergo sitemporalia & aeria hȩc comprehende¬
re & separare non possumus quȩ uidemus. dm̃
quem non uidemus. qui suꝑ omnem creaturam ẽ

Expanded text:
ut in illo fine sine fine maneamus? Dei enim geut in illo fine sine fine maneamus? Dei enim generatio cum temporalis non sit, nec ante se, nec in se tempus invenit. 108. Frigida igitur eorum et vana quaestio in creaturis ipsis non habet locum; ipsa etenim quae temporalia sunt, discretionem in quibusdam habere temporis non videntur. Lux nempe splendorem generat, nec comprehendi potest quod splendor luce posterior sit, aut lux splendore antiquior; quia ubi lumen est, splendor 541 est: et ubi splendor, etiam lumen est. Itaque nec sine splendore lumen, nec splendor potest esse sine lumine; quia et in splendore lumen, et splendor in lumine est. Unde et Apostolus splendorem paternae gloriae Filium dixit ; quia splendor paternae lucis est Filius: coaeternus, propter virtutis aeternitatem: inseparabilis, propter claritudinis unitatem. 109. Ergo si temporalia et aerea haec comprehendere et separare non possumus, quae videmus; Deum quem non videmus, qui super omnem est creaturam,
Abbreviated transcription (Latin):
ratio in uoluntate generantis. Quando hanc
Si coepit uoluntas. displicuit igitur sibi quod
erat pater . ut mutar& sp̃m. Displicuit ergo
sine filio. placere coepit infilio Iam illa con¬
sequentia ut dicamus. sistudium generandi
ñro more assumpsit .ergo & c&era quȩ ge¬
nerationem prȩdere solent ñro more assũ¬
psit. Nostro aũt usu generationis uotum ẽ
non uoluntas. Produnt igitur impi&atem
suam qui uolunt generationem cocpisse xpi
Vt uideatur. non generatio illa uerbi manen¬
tis. sed platio fluentis eẽ sermonis. Deinde.
multos inducendo filios. negent in xp̃o diui¬
nȩ ꝓpri&atem naturȩ . ut nec unigenitus. nec
primogenitus aestim&ur. Postremo. ut si prin¬
deatur habiturus. Sed neq: principium as¬
sumpsit aliquando dĩ filius. quierat in prin
sitatis & finis. Nam cum sit principium. quo¬
modo quod habebat accepit: Aut quomodo
sui finem habebit. cumomnium ipsesit finis.

Expanded text:
ratio in voluntate generantis, quando hanc ratio in voluntate generantis, quando hanc si coepit voluntas, displicuit igitur sibi quod erat Deus Pater, ut mutaret statum. Displicuit ergo sibi sine Filio, placere coepit sibi in Filio. 105. Jam illa consequentia ut dicamus: Si studium generandi nostro more assumpsit, ergo et caetera quae generationem praecedere solent, nostro more assumpsit; nostro autem usu generationis votum est, non voluntas. 106. Produnt igitur impietatem suam, qui volunt generationem coepisse Christi; ut videatur non generatio illa Verbi manentis, sed prolatio fluentis esse sermonis: deinde multos inducendo filios, negent in Christo divinae proprietatem naturae; ut nec unigenitus, nec primogenitus aestimetur: postremo ut si prindeatur habiturus. 107. Sed neque principium assumpsit aliquando Dei Filius, qui erat in princum universitatis et finis . Nam cum sit principium, quomodo quod habebat, accepit? aut quomodo sui finem habebit; cum omnium ipse sit finis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur qui ante non fuerit unde definant.
aliquando ergo filius non fuit. Adiciunt alias
ineptias loquacitatis suȩ . dicentes Si uerbum
patris filius ẽ & ideo genitus dicitur quia
uerbum ẽ. quod autẽ uerbũ est. opus nonẽ. mul¬
quasi non intellegant quid inter sit interꝓ
latiuum sermonem. & internum ꝑmanens dĩ
non conposita syllaba. sed plenitudo diuinita¬
tis &ennȩ est . & uita sine fine Sub texunt
aliam impi&atem. ꝓponentes. utrum uolens.
an inuitus generauerit pater. Ut sidixerimꝰ
uoluntatem. antiquiorẽ generatione uolunta¬
tem uideamur fateri. Et referant. quia non
sit filius coȩuus patri. quem aliquid ante ces¬
ponderimus. inualidum patrem dixisse uidea¬
mur: Sed nihil in sempiterna generatione prȩ¬
cedit. nec uelle nec nolle. Ergo nec inuitum
dixerim. nec uolentem. Quia generatio. non
in uoluntatis possibrtate est . sed iniure quodã.
& propri&ate naturȩ. Esto tamen sit gene¬

Expanded text:
dicatur, qui ante non fuerat, unde definiant: dicatur, qui ante non fuerat, unde definiant: Aliquando ergo Filius non fuit. 101. Adjiciunt alias ineptias loquacitatis suae, dicentes: Si Verbum Patris Filius est, et ideo genitus dicitur, quia Verbum est: quod autem Verbum est, opus non est: mulquasi non intelligant, quid intersit inter prolativum sermonem, et in aeternum permanens Dei non composita syllaba, sed plenitudo divinitatis aeternae est, et vita sine fine. 102. Subtexunt aliam impietatem, proponentes utrum volens, an invitus generaverit Pater; ut si dixerimus volentem, antiquiorem generatione voluntatem videamur fateri, et referant quia non sit Filius coaeternus Patri, quem aliquid antecesponderimus, invalidum Patrem dixisse videamur. 103. Sed mihi in sempiterna generatione praecedit, nec velle, nec nolle: ergo nec invitum dixerim, nec volentem; quia generatio non in voluntatis possibilitate est, sed in jure quodam et proprietate paterni
Abbreviated transcription (Latin):
temporalem non ẽẽ fateantur: siergo nonẽ
generatio eius extempore. aestimaridatur
quod nihil prȩcesserit ante filium. qui non
sit extempore Si enim aliquid ante filium.
iam non sunt in ipsocreata omnia. quȩ uel in cȩ¬
lo sunt uel in terris. & apostolus redarguitur
qui hoc in epistola sua scripsit Quod sinihil
ante generationẽ . non aduesto cur posterior
asseritur. quem nemo p̃cessit Concedenda
est alia eorũ. plena impietatis obiectio. quȩ
latentem habeat dolum. quo sensus facilium
mentesq ꝑstringat. Interrogant enim utrũ
omne quod finem hab&. aliquando coeperit
Et si acceperint huius modi responsionem. quia
quod finem hab& coepit aliquando. referant.
utrum pater desierit generare filium. Qvod
cum tenuerint . ñro adspirante consensu: con¬
texant. coepit ergogeneratio Idsi non ab¬
nuit. consequi uid&ur. ut sit coepit generatio.
uideatur in eo coepta quinatus ẽ. ut natus ẽẽ

Expanded text:
temporalem non esse fateantur? 99. Si ergo non est temporalem non esse fateantur? 99. Si ergo non est generatio ejus ex tempore, aestimari datur quod nihil praecesserit ante Filium, qui non sit ex tempore. Si enim aliquid ante Filium, jam non sunt in ipso creata omnia, quae vel in coelo sunt vel in terris, et Apostolus redarguitur, qui hoc in epistola sua scripserit: quod si nihil ante generationem, non adverto cur posterior asseratur, quem nemo praecessit. 100. Connectenda est alia eorum plena impietatis objectio, quae latentem habeat dolum, quo sensus facilium, mentesque perstringat. Interrogant enim, utrum omne quod finem habet, aliquando coeperit. Et si acceperint ejusmodi responsionem, quia quod finem habet, coepit aliquando; referunt, utrum Pater desierit generare Filium. Quod cum tenuerint, nostro aspirante consensu, contexunt: Coepit ergo generatio. Id si non abnuas, consequi videtur, ut si coepit generatio, videatur in eo coepta, qui natus est; ut natus esse
Abbreviated transcription (Latin):
niam quȩstionis. Sifilius ẽ. antequam genera¬
r&ur non erat. Aut sierat . curnatus ẽ. Et
arrianos se posse negare consuerunt. qui ꝓ¬
ponunt arrii quȩstiones. Itaꝙ exigunt ano¬
bis responsionem. ut sidixerimus quia antae¬
quam generaretur erat. astute referant
Ergo ante quam generar&ur xp̃s est & non
differat c&eris creaturis. quia prius coepe¬
rit creatura eẽ quam filius. Et adiciunt
cur quierat natus est:Anquia imperfectus
erat ut postea ꝑfectior fier&. Si autem re¬
sponderimus. quia non erat. obiciant statim
Ergogeneratio ei contulit ut &x. qui non erat
antequam nascer&ur. Vt hinc colligant.
erat ergo. quando non erat filius Sed quia
hoc ꝓponunt. & obscuritate uolunt in uolue¬
re ueritatem. dicant ipsi utrũ temporalit̃
gener& pater . anintemporaliter. Si enim
temporaliter dixerint . quod filio obiciunt.
patri adscribent. Vt uideatur pater coepis¬
se eẽ quod non erat Si intemporaliter . quid
suꝑ ẽ : nisi ut ipsi soluant quam ꝓposuerint

Expanded text:
Nam si Filius est, antequam generaretur non erat: aut si erat, cur natus est? Et Arianos se negare consuerunt, qui proponunt Arii quaestiones? 97. Itaque exigunt a nobis responsionem, ut si dixerimus: Antequam generaretur, erat, astute referant: Ergo antequam generaretur, creatus est, et non differt a caeteris creaturis: quia prius coepit creatura esse quam Filius. Et adjiciunt: Cur qui erat, natus est? An quia imperfectus erat, ut postea perfectior fieret? Si autem responderimus quia non erat, objiciunt statim: Ei ergo generatio contulit ut esset, qui non erat antequam nasceretur; ut hinc colligant: Erat ergo, quando non erat Filius. 98. Sed qui hoc proponunt, et obscuritate volunt involvere veritatem: dicant ipsi utrum temporaliter generet Pater, an intemporaliter. Si enim temporaliter dixerint, quod Filio objiciunt, Patri ascribent; ut videatur Pater coepisse esse, quod non erat: si intemporaliter, quid superest, nisi ut ipsi solvant quam proposuerint
Abbreviated transcription (Latin):
quod sit possibile ꝑcorporis & animi fir¬
mitatem. impossibile ꝑimperitiam aut ꝑ¬
impotentiam Est &iam quod ꝑdefinitio¬
nem immutabilis ꝓpositi & constantis ꝑse¬
uerantiam uoluntatis. atq amicitiȩ fidem sit im¬
possibilem uitari. Sed hȩc euidentius possimꝰ
aduertere. per exempla nobis disputatio di¬
rigatur: Impossibile ẽ. ut auis sapientiȩ dis

Expanded text:
quod sit possibile per corporis et animi firquod sit possibile per corporis et animi firmitatem, impossibile per imperitiam aut impotentiam. Est etiam quod per definitionem immutabilis propositi, et constantis perseverantiam voluntatis atque amicitiae fidem sit impossibile mutari. 49. Sed haec ut evidentius possimus advertere, per exempla nobis disputatio dirigatur. Impossibile est ut avis sapientiae dis
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. non ergo omnia facta ꝑuerbũ & euan¬
gelista m̃titur. Quodsi omnia facta per
uerbũ & omnia ꝑte coeperunt ẽẽ quȩ non
erant. utiq quȩ ñ uidisti a patre facta: ate
ipse fecisti Nisi forte philosophicas tibude¬
as platonica illa disputatione p̃ftituunt.
quas abipsis tam̃ philosophis scimus irrisas
Si aũt ex te ipse fecisti. uana ẽ adsertio ꝑfi¬
doꝵ. quȩ auctoriomniũ cui suppetit ex se
faciendi magisteriũ. tribuit discendi ꝓfectũ
Quod si per te negant cęlum factum eẽ uel
terram . considerent impiiquose suo furore
p̃cipitaent . cũ scriptumsit. dii quinon fece¬
runt cȩlum & terram. pereant. Peribit er¬
go o arriani qui quod periearat & reppe¬
rit & redemit. Sed ad ꝓpositum reuerta¬
ase quicquam:: quȩ ramus quid sit. quod
facere non possit. Multȩ sunt inpossbili¬
tatum differentiȩ Est aliquid natura impossibile
impossibile ꝑ infirmitatẽ &iam tertiũ

Expanded text:
fecit, non ergo omnia facta per Verbum, et evanfecit, non ergo omnia facta per Verbum, et evangelista mentitur. Quod si omnia facta per Verbum, et omnia per te coeperunt esse, quae non erant, utique quae non vidisti a Patre facta, a te ipse fecisti. Nisi forte philosophicas tibi ideas Platonica illa disputatione praestituunt, quas ab ipsis tamen philosophis scimus irrisas. Si autem ex te ipse fecisti, vana est assertio perfidorum, quae auctori omnium, cui suppetit ex se faciendi magisterium, tribuit discendi profectum. 47. Quod si per te negant coelum esse factum, vel terram, considerent impii quo se suo furore praecipitent, cum scriptum sit: Dii qui non fecerunt coelum et terram, pereant . Peribit ergo, Ariane, qui quod perierat, et reperit et redemit? Sed ad proposita revertaa se quidquam? Quaeramus quid sit quod facere non possit. Multae sunt impossibilitatum differentiae. Est aliquid natura impossibileimpossibile per infirmitatem. Est etiam tertium
Abbreviated transcription (Latin):
cognoui Quando uideris innuptiis
patrẽ aquam inuina uestentem. sed solũ te
unigenitum filiũ legi expatre natũ . solum
te ex spũ sc̃o accepi & uirgine secundũ in¬
carnationis sacram̃ta generatũ Ergo ista
quȩ memorauimus ate gesta. non fecit pater
sed sine exemplo paternioperis. adredi¬
latus ex aluo uirginis ꝓcessisti Acnefor¬
te incarnationis tantũ modo putent seques¬
trandũ eẽ mysterium. lic& cũ dicant. non
potest filius facere a se quicqũa. nihil ex¬
cipiant. ita ut & quidam impius dixerit.
nec culicem facere potest tam temerario au¬
su petulantiq sermone maiestatẽ suꝑnȩ
uistutis irridens. Dic dñe ihũ. quam terrã
sine te pater fecerit . cȩlum enĩ sine te non
fecit qui  scriptũ ẽ. uerbo dñi cȩli firmatisuNT
Sed nec terrã sine te fecit. quia scriptũ ẽ. om¬
nia peripsũ facta sunt & sine ipso factum ẽ
nihil Namsi aliquid sinete dõuerbo pat᷑

Expanded text:
cognovi. Quando videris in nuptiis cognovi. Quando videris in nuptiis Patrem aquam in vina vertentem ? Sed solum te unigenitum Filium legi ex Patre natum, solum te ex Spiritu sancto accepi et Virgine secundum incarnationis sacramenta generatum . Ergo ista, quae memoravimus a te gesta, non fecit Pater: sed sine exemplari paterni operis, ad redilatus ex alvo Virginis processisti. 45. Ac ne forte incarnationis tantummodo putent sequestrandum esse mysterium licet cum dicunt: Non potest Filius a se facere quidquam , nihil excipiant, ita ut et quidam impius dixerit: Nec culicem facere potest, tam temerario ausu, petulantique sermone majestatem supernae virtutis irridens, dic, Domine Jesu, quam terram sine te Pater fecerit? Coelum enim sine te non fecit, quia scriptum est: Verbo Domini coeli firmati sunt . 46. Sed nec terram sine te fecit, quia scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Nam si aliquid sine te Deo Verbo Pater
Abbreviated transcription (Latin):
quide suo alios faciat sapientes: ita &iam uir¬
tus ẽ. non quasi perinfirmitatẽ consecutus in¬
crementa uirtutis. sed ipse uirtus . qui uirtu¬
tem fortibus largiatur. Qvomodo ergo uir¬
tus quasi cum iuris iurandi obtestatione dicit :
amenamendico uobis. quod ẽ fideliter fide¬
lit̃ dico Fideliter ergo dicis dñe iÑu. & cũ
sacram̃ti quadam rep&itione confirmas. qͦd
nihil facere potes nisi quod facientem patrem iuderis
Fecistimundũ. nũquid alterũ mundum pater
tuus fect. quem quas: ad exemplarem accepe¬
ris Ergo necesse ẽ fateantur impir aut duos
aut certe multos ẽẽ mundos. quod philos ophi¬
asserunt. ut se &iam in hoc errore genti¬
litatis in uoluant. Aut siuolunt uitium sequi.
dicant sine exemplarite fecisse quod fece¬
ris. Dic mihi dñe. quando inmaripatrem
incarnatũ uideris ambulantem Ego enĩ
nescio. egohoc depatre credere sacrilegi¬
um puto. qui te solum carnem assumpsisse

Expanded text:
qui de suo alios faciat esse sapientes: ita etiam virqui de suo alios faciat esse sapientes: ita etiam virtus est, non quasi per infirmitatem consecutus incrementa virtutis, sed ipse virtus, qui virtutem fortibus largiatur. 43. Quomodo ergo virtus quasi cum jurisjurandi attestatione dicit: Amen, amen dico vobis , quod est: Fideliter, fideliter dico? Fideliter 529 ergo dicis, Domine Jesu, et cum sacramenti quadam repetitione confirmas quod nihil facere potes, nisi quod facientem Patrem videris. Fecisti mundum, numquid alterum mundum Patrem tuus fecit, quem quasi ad exemplar acceperis? Ergo necesse est fateantur impii aut duos, aut certe multos esse mundos, quod philosophiasserunt; ut se etiam in hoc errore gentilitatis involvant. Aut si velint verum sequi, dicant sine exemplari te fecisse, quod feceris. 44. Dic mihi, Domine, quando in mari Patrem incarnatum videris ambulantem ? Ego enim nescio, ego hoc de Patre credere sacrilegum puto, qui te solum carnem assumpsisse
Abbreviated transcription (Latin):
argumentoꝵ. addendo quod sequitur: quia
quecũ ille fecerit eadem & filius facit si¬
militer Hoc nempe sequitur. Cur ergo
scriptum ẽ eadem faccit filius & non talia
nisi ut infilio unitatem: non imitationẽ pat᷑
uideat operapatris. Uid& itaq: annon Si
uid&. ergo testem facit. Si facit . desinant
omnipotentem negare quemomnia posse
facere quȩ patrem facientem uiderit . con¬
fitentur. Quidẽ autem uiderit: corpora¬
liũ nealiquis usus oculoꝵ ẽ Sedsihoc defi¬
lio uelint dicere corporalem &iam inpatre
usũ operationis ostendent. ut facientem
uideat. quod ipse facturus ẽ Quid ẽ aũt
hoc interrogemus. hoc consideremꝰ. Est ergo
aliquid inpossibile dĩ uirtuti atq sapientiȩ:
hoc ẽ enim dĩ filius. qui utiq non alienam acci¬
pit fortitudinem . sedquemad modũ uita ẽ. non
aliena uiuificatione subnixus. sed alios uiuifi¬
cans : quia ipse uita ẽ. Ita &am sapientia ẽ.
non quasi insipiens accipiens sapientiam. sed

Expanded text:
m, addendo quod sequitur: Quia quaecumque ille fecerit, eadem et Filius facit similiter ; hoc nempe sequitur. Cur ergo scriptum est: Eadem facit Filius, et non talia; nisi ut in Filio unitatem, non imitationem patervideat Filius opera Patris. Videt itaque, an non? Si videt, ergo et facit: si facit, desinant omnipotentem negare, quem omnia posse facere, quae Patrem facientem viderit, confitentur. 41. Quid est autem, viderit? Corporaliumne aliquis usus oculorum est? Sed si hoc de Filio velint dicere, corporalis etiam in Patre usum operationis ostendent; ut facientem videat, quod ipse facturus est. 42. Quid esHoc interrogemus, hoc consideremus. Est ergo aliquid impossibile Dei virtuti atque sapientiae? Hoc est enim Dei Filius, qui utique non alienam accepit fortitudinem, sed quemadmodum vita est, non aliena vivificatione subnixus, sed alios vivificans; quia ipse vita est: ita etiam sapientia est, non quasi insipiens accipiens sapientiam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut omnes unum sint. sicut tupater in me &
ego inte. Consideremꝰ ergo quia non dix̃.
tu in nobis & nos intẽ. sed tuinme & ego inte.
Ut se a creaturis separar&. Et addidit.¬
& isti in nobis. ut &iam hic suam potentiam
& patris. a nobis secerner&. Et quod nos in
patre & filio sumus. nonnaturȩ uideatur ẽẽ
sed gratiȩ Quod aũt filius & pater unũ
sunt. non hoc filius accepisse ꝑgratiam. sedna¬
turaliter ut filius. possidere credatur
Aliudrursus obiciunt. asserentes. atꝙ eandẽ
potestatem filii & patris ẽẽ non posse: ipse
dixit Amen amendico uobis . ñ potest filius
facere ase quicquam . nisi quod uiderit fa
cientem patrem. Itaq ex se fecisse filium

Expanded text:
Ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et Ut omnes unum sint, sicut tu, Pater, in me, et ego in te . 37. Considera ergo quia non dixit: Tu in nobis, et nos in te: sed tu in me, et ego in te; ut se a creaturis separaret. Et addidit: Et isti in nobis , ut etiam hic suam potentiam et Patris a nobis 528 secerneret, ut quod nos in Patre et Filio unum sumus, non naturae videatur esse, sed gratiae: quod autem Filius et Pater unum sunt, non hoc Filius accepisse per gratiam, sed naturaliter ut Filius possidere credaturAliud rursus objiciunt, asserentes unam atque eamdem potestatem Filii et Patris esse non posse, quia ipse dixit: Amen, amen, dico vobis, non potest Filius facere a se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . It
Abbreviated transcription (Latin):
aut plantat & qui rigat. unum sunt. Hoc
arriani si saperent non obicerent. Q uomo¬
do enĩ negare cogantur . quia pater & fili¬
us unum sunt. cũ paulus & apollo innatura
unũ sint & fide : sed tam̃ pomnia unum ẽẽ
non possunt. quia nequeunt cõparari hu
inseparabilis sapientiȩ. ꝑdiuinȩ unitatem
sub stantiȩ : & ẽ infilio. sicut frequenter ẽ
scriptũ. Est uero nonut egentem sancti ficans
nec ut uacuum inplens. quia non uacua dĩuistus
Nec enĩ uirtus uirtute augetur. quia non duȩ
uirtutes seduna uirtus Nec diuinitas diui¬
nitatẽ accipit. quia non duȩ diuinitates sed
una diuinitas Nos autem ꝑ acceptam & in¬
habitantẽ innobis uistutem. unũ erimus in
xp̃o. Communis ergo littera. sed discre¬
pans diuina humanaq: substantia. Nos unũ
erimꝰ pater & filius unũ sunt Nos secundũ
gratiam filius secundum sub stantiam¬
Alia autem in coniunctionem: alia pernaturam
unitas Deniq uide quid ante p̃miserit .

Expanded text:
autem plantat, et qui rigat, unum sunt . Hoc autem plantat, et qui rigat, unum sunt . Hoc Ariani, si saperent, non objicerent. Quomodo enim negare conantur quia Pater et Filius unum sunt, cum Paulus et Apollo et natura unum sint et fide? Sed tamen per omnia unum esse non possunt, quia nequeunt comparari huminseparabilis sapientia per divinae unitatem substantiae; et est in Filio, sicut frequenter est scriptum: est vero non ut egentem sanctificans, nec ut vacuum implens; quia non vacua Dei virtus. Nec enim virtus virtute augetur; quia non duae virtutes, sed una virtus: nec divinitas divinitatem accipit; quia non duae divinitates, sed una divinitas: nos autem per acceptam et inhabitantem in nobis virtutem unum erimus in Christo. 36. Communis ergo littera, sed discrepans divina, humanaque substantia. Nos unum erimus, Pater et Filius unum sunt: nos secundum gratiam, Filius secundum substantiamAlia autem per conjunctionem, alia per naturam unitas. Denique vide quid ante praemiserit:
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib: addidit. quise tradidit ꝓea. Se¬
cundũ incarnationẽ igitur. caput uirixp̃s.
quia secundũ incarnationẽ. factatraditio ẽ
Est ergo caput xp̃i d̃s. ubi serui hoc ẽ homins
non dĩ forma tractatur. Sed nihil p̃iudicat
dĩ filio. si secundũ carnis ueritatem similissit
hominib: quidiuinitate cũ patre unus ẽ:
non enim postetas huius int̃prȩtatione minu¬
dñs consum᷑ turus p̃cepta discipulis suis
dixerit . ut sint unũ. sicut & nos unũ sumus
Protestimonio enĩ fidei positum ẽ lic& ab ar¬
rianis. ad argumentũ ꝑfidiȩ deriuetur
Et eñi quo totiens lectũ negarenonqueunt :¬
unitatem extenuare conantur . ut talis
uideatur diuinitatis unitas interpatrem
& filiũ. qualis ẽ inter homines unitas deuoti¬
onis & fidei Lic& &iam inter ipsos hon¬
nes. in suo unitas naturȩ sit ex cõmuntate
naturȩ: Unde & illud aꝑtissime soluitur.
quod adex tenuationem don ꝯcȩ unitatis.
obicere consuerunt. qui scriptum ẽ. qui

Expanded text:
ea . Secundum incarnationem igitur caput viri Christus, quia secundum incarnationem facta traditio est. 32. Est ergo caput Christi Deus; ubi servi, hoc est, hominis, non Dei, forma tractatur. Sed nihil praejudicat Dei Filio, si secundum carnis veritatem similis sit hominibus, qui in divinitate cum Patre unum est ; non enim potestas hac interpretatione minuDominus consummaturus praecepta, discipulis suis dixerit: Ut sint unum, sicut et nos unum sumus ? Pro testimonio enim fidei positum est, licet ab Arianis ad argumentum perfidiae derivetur. Etenim quoniam toties lectam negare non queunt unitatem, extenuare conantur; ut talis videatur divinitatis unitas inter Patrem et Filium, qualis est inter homines unitas devotionis et fidei: licet etiam inter ipsos homines unitas naturae sit ex communitate naturae. 34. Unde et illud apertissime solvitur, quod ad extenuationem Dominicae unitatis objicere consuerunt, quia scriptum est: Qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui secundũ generationẽ diuinã dĩ iustus¬
secundũ assumptionẽ autem carnis. unius cũom¬
nib: hominib incarne substantiȩ salua tam in¬
carnationis suȩ gloria. Quia ueritas suscspit
non imaginẽ carnis. Sit ergo iuxta humanã
conditionẽ caput xp̃i ds̃. Non enĩ dixit caput
xp̃i significar& & carnẽ. hoc ẽ incarnationẽ
in xp̃i nomine. Indõ autẽ unitatem diuinta¬
tis. & magnitudinẽ potestatis. Eousq aut̃
caput xp̃i ds. secundũ incarnationẽ dictũ
ẽ. ut & caput uiri xp̃s. secundũ incarnatio

Expanded text:
quidem secundum generationem divinam Dei virtusquidem secundum generationem divinam Dei virtussecundum assumptionem autem carnis, unius cum omnibus hominibus in carne substantiae: salva tamen incarnationis suae gloriae; quia veritatem suscepit, non imaginem carnis. 30. Sit ergo juxta humanam conditionem caput Christi Deus; non enim dixit caput Christi significaret et carnem, hoc est incarnationem in Christi nomine, in Deo autem unitatem divinitatis et magnitudinem potestatis. Eo usque autem caput Christi Deus secundum incarnationem dictus est, ut et caput viri Christus secundum incarnatio
Abbreviated transcription (Latin):
enim coniungere : atqita dicunt dm̃ caput
ẽẽ xp̃i. sicut ẽ uirmulieris caput uidee
mulier & ds̃ unius incipient ẽẽ naturȩ
Quod sihoc displic&. quiauanum ẽ dicere.ut uolunt
substantiȩ quo mulier & uir. unius sunt incer¬
ne naturȩ nam qͦđ distat insexii ẽ : cũ uero in¬
ter xp̃m & dm̃ patrem . sexus non interue¬
niat : quod unũ inter filiũ & patrẽ innatura
ẽ fatebuntur: quod diuersũ insexuẽ. denega¬
bunt. Plac& ne ista diuisio: anmuli erẽ uirũ
& xp̃m unius uolunt eẽ substantiȩ & patrẽ
separant: Hȩcine igitur diuisio plac&
Sita ẽ uidete quid incidant. Aut eñĩ non solũ
arrianos sed &iam fotinia cosse ne cesse ẽ con¬
fiteantur . quia xp̃m hominẽ tantũ fatentur
quẽ humanȩ tantũ modo naturȩ aestimant
copulandũ: aut uel inuitos adqui escere par
ẽ ñrȩ sententiȩ. ꝑ quã id qđ impie cogita¬
runt. pie religioseq: defendimus. ut sit xp̃s.

Expanded text:
enim conjungere, atque ita dicunt Deum caput enim conjungere, atque ita dicunt Deum caput esse Christi, sicut vir est mulieris caput, videte mulier et Deus unius incipient esse naturae. 28. Quod si hoc displicet, quia sacrilegum est dicere, ut volunt substantiae, quoniam mulier et vir unius sunt in carne naturae : nam quod distat, in sexu est. Cum vero inter Christum et Patrem sexus non interveniat, quod unum inter Filium et Patrem in natura est, fatebuntur: quod diversum in sexu est, denegabunt. 29. Placetne ista divisio? An mulierem, virum et Christum unius volunt esse substantiae, et Patrem separant? Raeccine igitur divisio placet? Si ita est, videte quid incidant. Aut enim non solum Arianos, sed etiam Photinianos se necesse est confiteantur; quia Christum hominem tantum fatentur, quem humanae tantummodo naturae aestimant copulandum: aut vel invitos acquiescere par est nostrae sententiae, per quam id quod impie cogitarunt, pie religioseque defendimus; ut sit Christus
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ sunt ecclesiȩ: ubi laudes xp̃i adnuntiare
ꝓph&a desiderans dicit. ut ad nuntiemom¬
ne laudes tuas. in portis filiȩ sion Crande
ergo mysteriũ xp̃s. quod stupuerunt &
angeli & ideo uenerari debes . & dño famu¬
lus derogare non debes. Ignorare ñ lic&.
Propt̃ ea enĩ decendit ut credas. Sinoncredis.
non descendit tibi . non tibi passus ẽ. Sinonue¬
nissem inquit & locutus fuis. his: peccatũ ñ
haberent. Nunc aũt . excusationẽ non ha¬
bent depeccato. Qui me odit & patrem meũ
odit. Quisigitur odit xp̃m. nisi quidero¬
gat: Sicut enim amoris ẽ deferre. ita ẽ¬
odii derogare Qui odit questiones mou&:
quiamat . reuerentiam defert. Itaꝙ dis¬
cutias eoꝵ alias quȩ stiones. Scriptum ẽ in¬
quit. omnis uiri caput xp̃s ẽ Caput aut
mulieris uir . caput aũt xp̃i d̃s. Quia in
quȩ stione dicunt . uelim scire utrũ coniun¬
gere andiuidere hȩc quat tuor uelint Si

Expanded text:
tae sunt Ecclesiae, ubi laudes Christi annuntiare tae sunt Ecclesiae, ubi laudes Christi annuntiare Propheta desiderans, dicit: Ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . 26. Grande ergo mysterium Christi, quod stupuerunt et angeli; et ideo venerari debes, et Domino famulus derogare non debes. Ignorare non licet; propterea enim descendit ut credas: si non credis, non descendit tibi, non tibi passus est. Si non venissem, inquit, et locutus non fuissem his, peccatum non haberent: nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Qui me odit, et Patrem meum odit . Quis igitur odit Christum, nisi qui derogat? Sicut enim amoris est deferre, ita odii est derogare. Qui odit, quaestiones movet; qui amat, reverentiam defert. 526 cutiamus eorum alias quaestiones. Scriptum est, inquiunt: Omnis viri caput Christus est, caput autem mulieris vir, caput autem Christi Deus . Qua in quaestione dicant mihi, velim, utrum conjungere, an dividere haec quatuor velint. Si
Abbreviated transcription (Latin):
cũ patre. intr& talis qualis ẽ & cȩlũ & om¬
nia suꝑ gressus. & mittat tibi sp̃msc̃m Ex¬
pedit tibi ut credas quia ascendit. & sed&
ad dexterã patris Namsieũ int̃ creaturas
& terrena. impia cogitatione d&ineas. siñ
tibi abeat. non tibi ascendat . nec paraclytus
ad te ueni&. sicut ipse dixit. Nam si ego ñ
abiero paraclytus non ueni& aduos Si aũt
abiero mittam illũ aduos. Qodsi in terre¬
na eũ requiras. sic̃ magdalena maria requi¬
rebat. caue ne tibi dicat nolime tangere.
nondũ enĩ ascendi ad patrẽ meũ. Portȩ enĩ
tuȩ angustȩ sunt . capereme ñ queunt . ele¬
uari non queunt. intrare non possum. Uade
ergo ad fratres meos. hoc ẽ ad illas portas
&ernales quȩ cũ inm uiderint eleuantur
A & ernalis porta ẽ p&erus. cui postȩ inferiñ
p̃ualebunt. A&ernales portȩ i ohannes &
ia cob ut pute filii tonitrui: Xernales por¬

Expanded text:
cum Patre, intret talis, qualis est et coelum et omcum Patre, intret talis, qualis est et coelum et omnia supergressus, emittat tibi Spiritum sanctum. Expedit tibi ut credas quia ascendit, et sedet ad dexteram Patris. Nam si eum inter creaturas et terrena impia cogitatione detineas, si non tibi abeat, non tibi ascendat, nec Paraclitus ad te veniet, sicut ipse dixit: Nam si ego non abiero, Paraclitus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam illum ad vos . 24. Quod si inter terrena eum requiras, sicut Maria Magdalene requirebat, cave ne et tibi dicat: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem meum . Portae enim tuae angustae sunt, capere me non queunt: elevari non queunt, intrare non possum. 25. Vade ergo ad fratres meos, hoc est, ad illas portas aeternales, quae cum Jesum viderint, elevantur . Aeternalis porta est Petrus, cui portae inferi non praevalebunt . Aeternales portae Joannes et Jacobus, utpote filii tonitrui . Aeternales por
Abbreviated transcription (Latin):
Stat ergo & ñ solus stat. sep̃cedunt eũ ange¬
li quidicunt tollite postas principis ũri
Quas postas : illas utiq dequib & alibi dicit.
a perrte mhportas iustitiȩ. Aperi ergo
xp̃o portas tuas. Vt ingrediatur inte
tudinis atqsapientiȩ Crede angelis di
fidelis canora confessio ẽ. porta tua ostium
uerbiẽ quam sibi apostolus optat aperiri di¬
cens ut aperiatur mihi ostium uerbi. adelo
xp̃o portatua. nec solũ aperiatur. sed &iam
eleuatur. sitam̃ ernalis ẽ . non caduca
linguam eiꝰ t&igit ut uidit regem dñm saba¬
oth Tuȩ ergo portȩ eleuabuntur. si sempit̃¬
nũ. si omni potentem si in ȩstimabilẽ si in com¬
p̃hensibilem si eum qui & prȩterita omnia
& futura nouerit. filiũ dĩ credas. Quod si
p̃finitȩ potestatis & scientiȩ subiectũꝙ
opinere ñ eleuas postas a&ernales Ele¬
uentur ergo portȩtuȩ. ut non arrianosen¬
su paruulus. ñ pus illus. non subditus adte
xp̃s introeat. Sed intr& in dĩ forma. intr&

Expanded text:
Stat ergo, et non solus stat; sed praecedunt eum angeli, qui dicunt: Tollite portas, principes, vestri . Quas portas? Illas utique de quibus et alibi dicit: Aperite mihi portas justitiae . Aperi ergo Christo portas tuas, ut ingrediatur in tetudinis atque sapientiae. 20. Crede angelis dicfidelis canora confessio est: porta tua ostium verbi est, quam sibi Apostolus optat aperiri, dicens: Ut aperiatur mihi ostium verbi ad eloqChristo porta tua, nec solum aperiatur, sed etiam elevetur; si tamen aeternalis, est, non caduca;labia ejus tetigit, et vidit regem Dominum sabaoth . 22. Tuae ergo portae elevabuntur, si sempiternum, si omnipotentem, si inaestimabilem, si incomprehensibilem, si eum qui et praeterita omnia et futura noverit, Filium Dei credas. Quod si praefinitae potestatis et scientiae, subjectumque opinaris, non elevas portas aeternales. 23. Eleventur ergo portae tuae, ut non Ariano sensu parvulus, non pusillus, non subditus ad te Christus introeat; sed intret in Dei forma, intret
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinam aliquam assequatur aut artem
Inpossibile ẽ & lapidem ꝓdire quoquam In¬
possibile ẽ enim lapidem moueri. nisi motu
moueatur alterius. Non potest ergo lapis
persem& ipsũ moueri. & transire deloco
Non potest ergo aquila. humanis in bui discipli

Expanded text:
ciplinam aliquam assequatur aut artem: impossibile est et lapidem prodire quoquam; impossibile est enim lapidem moveri, nisi motu moveatur alterius: non potest ergo lapis per se ipsum moveri, et transire de loco. Non potest etiam aquila humanis imbui discipli
Abbreviated transcription (Latin):
eaedemq noui & u& eris testam̃ti quib cęlũ
aperitur . non mutantur utiq sedeleuantur :
quia nonunus homo. sed tot̾ in omniũ redem¬
ptore mundus intrabat. Trans latus erat
enoch. raptus helias. sed nonẽ seruiis supra
dñm Nullus enĩ ascendit incęlũ nisi quides¬
cendit ecȩlo Nam & moysen lic& corpus

Expanded text:
eaedemque novi et veteris Testamenti, quibus coelum eaedemque novi et veteris Testamenti, quibus coelum aperitur, non mutantur utique, sed elevantur; quia non unus homo, sed totus in omnium redemptore mundus intrabat. 8. Translatus erat Enoch , raptus Elias : sed non est servus supra Dominum. Nullus enim ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo . Nam et Moysen, licet cor
Abbreviated transcription (Latin):
stipuerunt & angeli cȩlestemisterium
In decũ resurger& dñs. atq illũ quem dudũ
secundum carnẽ. angustus sepul chrilocus
tex erat. resurgentẽ ab inferis cȩli alta sus¬
tinere non possent: hȩserunt &iam cȩlestia.
opinionis incerto Ueniebat enim nobis uic¬
tor redimitus exuiiis. dñs intemplo scõ
suo. Prȩibant angeli & archangeli. mi¬
rantes spoliũ exmoste quȩsitum. Et quã¬
uis scirent nihil dõ accidere ex carne po¬
tuisse. quia in fradm̃ omnia sunt tamen
tropea crucis. cuius principiũ suꝑ humeros
eius. & trium phatoris & ernimanubias in¬
tuentes. qua si eum quem miserant. cęlipostȩ
capere non possent. lic& numquã eius capiant
maiestatẽ maiorem uiam quȩrebant aliquãre¬
uertenti Ad eonihil exinanitus amiserat.
debuit tamen nouo uictori. nouum iter parari
Semꝑ enĩ uictor. tam quã maior & prȩcelsior
estimatur Sed quia &xernę̧ sunt iustitiȩ portȩ

Expanded text:
Obstupuerunt et angeli coeleste mysterium. Obstupuerunt et angeli coeleste mysterium. Unde cum resurgeret Dominus, atque illum quem dudum secundum carnem angustus sepulcri locus texerat, resurgentem ab inferis coeli alta sustinere non possent, haeserunt etiam coelestia opinionis incerto. 6. Veniebat enim novis victor redimitus exuviis, Dominus in templo sancto suo; praeibant angeli et archangeli, mirantes spolium ex morte quaesitum: et quamvis scirent nihil Deo accedere ex carne potuisse, quia infra Deum 523 omnia sunt, tamen tropaea crucis, cujus principium super humeros ejus, et triumphatoris aeterni manubias intuentes, quasi eum quem emiserant coeli portae, capere non possent; licet numquam ejus capiant majestatem, majorem viam quaerebant aliquam revertenti: adeo nihil exinanitus amiserat! 7. Debuit tamen novo victori novum iter parari; semper enim victor tamquam major et praecelsior est: sed quia aeternae sunt justitiae portae,
Abbreviated transcription (Latin):
mihi imperator auguste . quaratione
sic errauerit hominum genus. ut dedĩ fi¬
lio pleriq: uȩ mihi diuersa sequerentur.
nequaquam satis mirũ uid&ur. quia erra¬
uit humana scientia desuꝑnis. sed quia
scripturȩ non detulit oboedientiam: Quid
enimmirũ simysteriũ dĩ. patris dñi nostri
It̃u xp̃i. in quo sunt omnes thesauri sapi¬
entiȩ & scientiȩ absconditi. ꝑsapientiam
mundi non potuerunt homines conp̃hen¬
dere : quod nec angeli cognoscere. nisi ex
reuelatione potuerunt. Quis enim potu¬
it opinione magis quam fide sequi dñm
inm nunc decȩli altissimis inferna pene¬
trantẽ nunc ab inferis ad cȩlestia resurgen¬
tẽ subito ex inanitũ. ut habitar& in nobis.
necumquã immnutũ cũ semꝑ filius inpatre.
& in filio pater e& Dubitauit in eo
ipse p̃nuntius. lic& ꝑsinagogȩ typum du¬
bitauit. Ipse ante dñi faciem Destinatus
Deniq missis discipulis interrogat. tues qui
uenturus es. analium expectamus: Ob

Expanded text:
mihi, Imperator auguste, qua ratione sic erraverit genus hominum, ut de Dei Filio plerique, vae mihi, diversa sequerentur; nequaquam satis mirum videtur quia erravit humana scientia de supernis, sed quod Scripturis non detulit obedientiam. 2. Quid enim mirum, si mysterium Dei Patris et Domini Jesu Christi, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , per sapientiam mundi non potuerunt homines comprehendere, quod nec angeli cognoscere, nisi ex revelatione, potuerunt? 522 3. Quis enim potuit opinione magis quam fide sequi Dominum Jesum, nunc de coeli altissimis inferna penetrantem, nunc ab inferis ad coelestia resurgentem: subito exinanitum, ut habitaret in nobis; nec umquam imminutum, cum semper Filius in Patre, et in Filio Pater esset? 4. Dubitavit in eo ipse Praenuntius, licet per Synagogae typum, dubitavit ipse ante Domini faciem destinatus. Denique missis discipulis, interrogat: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? 5.
Abbreviated transcription (Latin):
gloria cȩlesti legimꝰ. nsipostea quã dñs
resurrectionis suȩ pignore uincilũ soluit in¬
ferni& pioꝵ animas eleuauit. Trans latus
ergo enoch. raptus helias. ambo famuliam¬
bo cũ corpore. sed nonpꝰ resurreccionem
tolli postas principib: imperabant : cũ admira¬
tione dicentes. tollite postas principisuras.
& el euamini postȩ a&ernales & introibit
rex gloriȩ Erant tam̃ adhuc & incęlestib:
qui stuperent. qui ad mirarentur nouã pom¬
pam nouã gloriam Et ideo requirebant.
quis ẽ ifte rex gloriȩ Sed quia & angliꝓ
cessus habent . & scientiȩ capacitatẽ ꝓfec¬
tus habent. habenatiq discretionẽ uistutis
atq prudentiȩ : solus enĩ sine ꝓcessud̃s. quiu

Expanded text:
teaquam Dominus resurrectionis suae pignore vincula solvit inferni, et piorum animas elevavit. Translatas ergo Enoch, raptus Elias; ambo famuli, ambo cum corpore: sed non post resurrectionem, tolli portas principibus imperabant, cum admiratione dicentes: Tollite portas, principes, vestri; et elevamini, portae aeternales: et introibit rex gloriae . 10. Erant tamen adhuc et in coelestibus qui stuperent, qui admirarentur novam pompam, novam gloriam; et ideo requirebant: Quis est iste rex gloriae ? Sed quia et angeli processus habent scientiae, et capacitatem profectus, habent utique discretionem virtutis, atque prudentiae: solus e
Abbreviated transcription (Latin):
indutũ nuptiale fidei uestimentũ ꝓici& eũ in
tenebras exteriores. ubi sit fl&us & stridor
igitur nuptiale quod accepimꝰ uestimentũ.
nec xp̃o ꝓpria denegemꝰ quem omy potentẽ
ad nuntiant angeli: ꝓphetȩ significant. a pos¬
toli testantur. sicut iam supͣ ostendimus
Et fostasse ñ deistius tantũ cȩli posta ꝓph&a
dixerit. qđ prȩt̃ibit Et alios enĩ cȩlos dĩ
uerbũ penetrat. dequib dictumẽ Habemꝰ
eñi sacerdotem magnũ. principẽ sacerdotũ.
qui ꝑ transiuit cȩlos. iñm filiũ dĩ. Qui sunt

Expanded text:
indutum nuptiale fidei vestimentum, projiciet eum in indutum nuptiale fidei vestimentum, projiciet eum in tenebras exteriores, ubi sit fletus et stridor igitur nuptiale quod accepimus vestimentum, nec Christo propria denegemus, quem omnipotentem annuntiant angeli, prophetae significant, apostoli testificantur, sicut jam supra ostendimus . 17. Et fortasse non de istius tantummodo coeli portis propheta dixerit quod praeteribit; et alios enim coelos Dei Verbum penetrat, de quibus dictum est: Habemus enim sacerdotem magnum, principem sacerdotum, qui pertransivit coelos, Jesum Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo dñs iustutũ ẽ filius. Et quomodo infirmũ
arrianidicunt : quem dñm uistutũ. sic̃ & pa¬
trem credimꝰ. Quomodo arriani discretionẽ
Nam & hic sic positũ pleriq codices habent. quod
dñs saba othipsesit rex gloriȩ Sabaotbaũt
interp̃tatur alicubi dñm uirtutũ. alicubi regem
Alicubi omnipotentem int̃prȩtati sunt. Crgo
quõ quia scendit filius ẽ. quiascendit aũt dñs
ẽ sabaoth. omni potens utiq dĩ filius ẽ Quid¬
igitur agemus: quo modo ascendemꝰ ad cęlum:
Sunt illic dispositȩ potestates. ordinati princi¬
pes quicȩli ianuas seruant . quiascendentẽ
in t̾rogant Quis me ad mitt& nisiomni potentẽ
ad nuntiem xp̃m: Clausȩ sunt postȩ . non ciui¬
cũq aperiuntur. nonquicũꝙ uult nisiqui fide¬
lit̃ credat. ingreditur Custoditur aula im¬
perialis. sed esto indignus obrepserit. latu¬
erit principes postarũ cȩlestiũ discubuerit
incena dñi Ingressus ẽ dñs conuiuii. uidens non

Expanded text:
rtutum ipse est Filius. Et quomodo infirmum Ariani dicunt, quem Dominum virtutum, sicut et Patrem, credimus? Quomodo Ariani discretionem us? 524 Nam et hic sic positum plerique codices habent, quod Dominus sabaoth ipse sit rex gloriae: sabaoth autem interpretes alicubi Dominum virtutum, alicubi regem, alicubi omnipotentem interpretati sunt. Ergo quoniam qui ascendit Filius est: qui ascendit autem, Dominus est sabaoth; omnipotens utique Dei Filius eigitur agemus? Quomodo ascendemus ad coelum? Sunt illic dispositae potestates, ordinati principes, qui coeli januas servant, qui ascendentem interrogant: quis me admittet, nisi omnipotentem annuntiem Christum? Clausae sunt portae, non cuicumque aperiuntur: non quicumque vult, nisi qui fideliter credit, ingredietur. Custoditur aula imperialis. 15. Sed esto, indignus obrepserit, latuerit principes portarum coelestium, discubuerit in coena Domini; ingressus Dominus convivii, videns non
Abbreviated transcription (Latin):
alia substantia a equatur dĩfilio: ut ex ip¬
sa dĩ filiussit. Aut quomodo rep̃hendunt.
quia nos indõ. aut usian grece. autlatine sub¬
stantiã dicimus: cum ex alia dicendo sub¬
stantia dm̃ filium. &iam ipsi substantiam
eẽ confirment: Sed sidenomine substantiȩ.
aut naturȩ diuinȩ uoluerint dicere. facile
reuincentur: quia &usian grece. & latine
substantiam frequenter scriptura memo¬
rauit. Et p&rus uult nos ut legimus diui¬
ne consortes fierinaturȩ Quodsi ex alia
substantia. filium dicent. ipsi sereuincent.
& uerbum substantiȩ quod m&iunt con¬
fitendo. & filium creaturis quib p̃ferre
se simulant conferrendo. Arrius dicit
creaturam dĩfilium. non sicut c&eras
creaturas: Quae enim creatura sicut alia
creatura ẽ : Homo non ut angelus. terra
non ut cęlum. sol nonut aqua. lumen non
ut tenebrȩ. Nihil ergo p̃ferendo donauit
sed ad simplices decipiendos. misero colore

Expanded text:
alia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipalia substantia aequatur Dei Filio, ut ex ipsa Dei Filius sit? Aut quomodo reprehendunt quia nos in Deo aut οὐσίαν Graece, aut Latine substantiam dicimus, cum ex alia dicendo substantia Dei esse Filium, etiam ipsi substantiam Dei esse confirment? 129. Sed si de nomine substantiae aut naturae divinae voluerint dicere, facile revincentur; quia et οὐσίαν Graece, et Latine substantiam frequenter Scriptura memoravit. Et Petrus vult nos, ut legimus , divinae consortes fieri naturae. Quod si ex alia substantia Filium dicent, ipsi se revincunt, et verbum substantiae quod metuunt confitendo, et Filium creaturis quibus praeferre se simulant, conferendo. 130. Arius dicit creaturam Dei Filium, non sicut caeteras creaturas. Quae enim creatura non sicut alia creatura non est? Homo non ut Angelus, terra non ut coelum, sol non ut aqua, lumen non ut tenebrae. Nihil ergo praeferendo donavit, sed ad simplices decipiendos misero colore
Abbreviated transcription (Latin):
non erat: Cum autem dicit impius. quan¬
do & ante. haec utiq duo uerba tempus
ostendunt : quomodo ergo negant tempus
ante filium. &uolunt prius fuisse quae tem¬
porissunt. cum idipsum quando & ante.
aliquando non fuisse. sed temporis. Arrius
dicit exnihilo di filium: quomodo ergo dĩ
filius. quomodo paterno generatur ex ute¬
ro. quomodo eruetuatum ex corde uerbũ
legitur: Nisi ut ex intimo & in aestimabili
patris intellegatur ut scriptum ẽ. prodi¬
disse secr&o. Filius enim aut ꝑadoptionẽ
aut ꝑnaturam ẽ. Peradoptionẽ nos filii
dicimur: ille ꝑueritatem naturae ẽ. Quo¬
b& filium. qui nescit undesit: Deniq nec
iudei habebant filium. quia unde ẽ nes¬
ciebant. Et ideo dixit his dñs. Mescitis
unde ueni Et infra. Neq me nostis. neq
patrem meum scitis. Qui enim negat ex
patre filium. nec patrem ex quo ẽ filius
nouit. neq filium nouit. quia patrem nescit:
Arrius dicit. ex alia substantia. Quae igitur

Expanded text:
non erat? Cum autem dicit impius, quannon erat? Cum autem dicit impius, quando et ante, haec utique duo verba tempus ostendunt. Quomodo ergo negant tempus ante Filium, et volunt prius fuisse quae temporis sunt: cum idipsum, quando et ante et aliquando non fuisse, sit temporis? 469 126. Arius dicit ex nihilo Dei Filium. Quomodo ergo Dei Filius? quomodo paterno generatus ex utero? quomodo eructatum ex corde Verbum legitur, nisi ut ex intimo et inaestimabili Patris intelligatur, ut scriptum est, prodiisse secreto? Filius enim aut per adoptionem, aut per naturam est: per adoptionem nos filii dicimur, ille per veritatem naturae est. Quobet Filium, qui nescit unde sit. Denique nec Judaei habebant Filium, quia unde esset nesciebant. Et ideo dixit his Dominus: Nescitis unde veni ; et infra: Neque me nostis, neque Patrem meum scitis . Qui enim negat ex Patre Filium, nec Patrem ex quo est Filius, novit: neque Filium novit; quia Patrem nescit . 128. Arius dicit: Ex alia substantia. Quae igitur