comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd factum ẽ. defendit: sed ut ignoscatur ex¬
postulat. Oin esti mabilis pietas creatorĩ. Re¬
us pro se sententiã dicit. fecit quoniam ipse
se uehementiꝰ accusauit. Si nequaquã qui¬
libet callidus oratorum hec auidice optinẽ
potuit. quȩ iste simplicitate plenꝰ a domini
pietate ꝓmeruit. Nec uacat quod in calcu¬
lo senario quem in disciplina numerorũ
constat esse ꝑfectum. ꝑsonam penitentis
aptauit. Ipso enĩ die hominẽ creauit. ipsa
hunc mundum uenire dignatus ẽ. sexto
eciã die crucifigi ꝓ hominũ salute decre¬
uit. ut hec supputatio & hominis iniciũ:
& absolutionẽ peccatorum aptissime cõ¬
tinere uideatur. Nã de penitentie utili¬
tate & uirtute atq grã. beatꝰ aygustinus
inter copiosos libros de hac re ubi locum
repꝑit negligendum esse ñ credidit. Lam̃
uno uolumine mirabiliter et breuiter so¬
lita uiuacitate tractauit.

Expanded text:
quod factum est defendit, sed ut ignoscatur exquod factum est defendit, sed ut ignoscatur expostulat. O inaestimabilis pietas Creatoris! Reus pro se sententiam dici fecit: quoniam ipse se vehementius accusavit. Sed nequaquam quilibet callidus oratorum haec a judice obtinere potuit, quae iste simplicitate plenus a Domini pietate promeruit. Nec vacat quod in calculo senario, quem in disciplina numerorum constat esse perfectum, personam poenitentis aptavit. Ipso enim die hominem creavit: ipsa hunc mundum venire dignatus est: sexto etiam die crucifigi pro hominum salute decrevit; ut haec supputatio et hominis initium, et absolutionem peccatorum aptissime continere videatur. Nam de poenitentiae utilitate et virtute atque gratia, beatus Augustinus inter copiosos libros, de hac re, ubi locum reperit, negligendum esse non credidit; tamen uno volumine mirabiliter et breviter solita vivacitate tractavit.
Abbreviated transcription (Latin):
icet in omnib psalmis intelligentiae
studium adhibere debeamꝰ. qm̃ inde ui¬
te nr̃e maxima subsidia conquiruntur.
tamen penitentiũ estimo magnoꝑe pre¬
scrutandos. qui humano gnĩ uelut com¬
petens medicina prestantur. Inde enim
animarũ saluberrima lauachra suscipimꝰ.
inde peccatis mortu reuiuiscimꝰ. inde lu¬
gentes ad et̾na gaudia ꝑuenimꝰ. Est enĩ
quoddam iudiciale genus in quo reus cõ¬
spectib uidicis presentatꝰ adsistit. pecca¬
tum suum lacͥmis diluens & cõfitendo
dissoluens. summũ genus defensiomis affe¬
rens. quod se ipse condempnat. Hic non est
accusator extraneus. sea ipse impugnator ẽ.
sius. Merentur ueniam quia se ñ excusat
a culpa. Nec pot̾ aliter agi sub tali udice.
cui peccata nullus preualet abnegare. Hic
comectura cessat. hic finis ñ queritur. hic cȩ¬
tere qualitatis species desunt. qm̃ omĩa lu¬
cida ueritate pandunt᷑. Sola ergo est neces¬
saria quȩ dicitur concessio. cum reus non id

Expanded text:
icet in omnibus psalmis intelligentiae studium adhibere debeamus, quoniam inde vitae nostrae maxima subsidia conquiruntur, tamen poenitentium aestimo magnopere perscrutandos, qui humano generi velut competens medicina praestantur. Inde enim animarum saluberrima lavacra suscipimus, inde peccatis mortui reviviscimus, inde lugentes ad aeterna gaudia pervenimus. Est enim quoddam judiciale genus, in quo reus conspectibus judicis praesentatus assistit, peccatum suum lacrymis diluens, et confitendo dissolvens, summum genus defensionis afferens, quo se ipse condemnat. Hic non est accusator extraneus, sed ipse impugnator est suus. Meretur veniam quia se non excusat a culpa; nec potest taliter agi sub tali judice, cui peccata nullus praevalet abnegare. Hic conjectura cessat: hic finis non quaeritur: hic caeterae qualitatis species desunt, quoniam omnia lucida veritate panduntur. Sola est ergo necessaria quae dicitur concessio, cum reus non id
Abbreviated transcription (Latin):
Q seminant in lacͥmis: in gaudio metent.
Et intuere quod scã conscientia penitentiᷤ
apeccatis facta libera: eccłiasticis regulis
obsecundans. mox pro inumniciꝰ suis ut cõ¬
uertantur exoret: ut sicut ille suscepit ue¬
niã. ita & inimicos eiꝰ carnales ad dnĩ grão¬

Expanded text:
Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent . Et intuere quod sancta conscientia poenitentis, a peccatis suis facta libera, ecclesiasticis regulis obsecundans, mox pro inimicis suis, ut convertantur, exorat; ut, sicut ille suscepit veniam, ita et inimicos ejus carnales ad Domini gra
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃catio est cum pietate frequens oratio.¬
& sola est que nimia decet. & importuna
conciliat. Assumpsit. suscepit uiat intelligi
tanquã aliquid manibus acceptũ. Et intu¬
ere magnum exultationis archanũ. ut ora¬
tionem suã et aurib dicat auditam. et qͣsi
oblationem aliquam fuisse susceptam. Sic
enĩ facere letanteᷤ solent. ut diu̾sis modis
eadẽ repetant: unde magno impetu gra¬
tulationis exultant. Nec uacat qͦd in uno
munere tertio sͥ dicit dum̃ prestitisse. scili¬
c& ut supplicationib suis scãm trinitatẽ
adfuisse monstraret Erubescant & contͣ
sum et erubescant ualde uelociter. mm¬
Rib partib decursis: uenit ad ultimã
conclusionẽ. Condusio ẽ. enim exitꝰ. & de¬
t̃minatio totiꝰ orationis: ubi iam ut exau¬
ditum decebat. letus exultat. Qm̃ ista que¬
dam formula penitentiũ est. ut inchoent a
lacͥmis et desinant in lexicia. quatinꝰ tali exẽ¬
plo possit agnosci uerum ẽẽ quod legitur.

Expanded text:
ecatio est: cum pietate frequens oratio, et deprecatio sola est: quae nimia decet, et impoconciliat. Assumpsit, suscepit vult intelligi, tanquam aliquid manibus acceptum. Et intuere magnum exsultationis arcanum; ut orationem suam et auribus dicat auditam, et quasi oblationem aliquam fuisse susceptam. Sic enim facere laetantes solent, ut diversis modis eadem repetant, unde magno impetu gratulationis exsultant. Nec vacat, quod in uno munere tertio sibi dicit Dominum praestitisse; scilicet ut supplicationibus suis sanctam Trinitatem adfuisse monstraret. Vers. 11. elociter. Tribus partibus decursis, venit ad ultimam conclusionem. Conclusio est enim exitus et determinatio totius orationis: ubi jam, ut exauditum decebat, laetus exsultat. Quoniam ista quaedam formula poenitentium est, ut inchoent a lacrymis, et desinant in laetitia; quaetenus tali exemplo possit agnosci verum esse quod legitur:
Abbreviated transcription (Latin):
redire contingat. Nam cum dicit erubescãt.
uult eos tanta conpunctione illuminari.
ut prohis quȩ agebant ipsi potius erubescãt
& intelligant ꝑnitiosos actus. qͦs pridem
aui pritabant esse proficuos. Conturbent᷑
autem dictum ẽ. timore futuri uidicii. et
sẽpturarum p̃dicatione t̾ribili. ne in illas
penas miserrimi hominũ cadant. quas pec¬
catoribꝰ lex diuina pronuntiat ẽẽ uentu¬
ras. Cum dicit mei: relaxauit odium. eui
inultitudo fuerat donata culparũ. Sequit᷑.
Auertant᷑ retrorsum. ut non ꝑmittantur
ire quo tendunt. Sed cum redeunt. ab in¬
ferm fouea liberentur. hoc enĩ et petro
dictum ẽ. humana cogitanti. Redi retro
sathana. Scilicet. ne sapias ea que sapis.
Malus enĩ cum retrorsum redit. emendat.
Cum iustus: offendit. S hic qm̃ de peccato¬
rib agebatur. bene illis obtabatur uotiua
conuersio. Et ne eos diutius ui dicaret for¬
sitan differendos. addidit. Ꝙ erubescant
ualde uelocit̃. Odesiderium scẽ mentis

Expanded text:
redire contingat. Nam cum dicit: Erubescant, vult eos tanta compunctione illuminari, ut pro his quae agebant, ipsi potius erubescant, et intelligant perniciosos actus, quos pridem sibi putabant esse proficuos. Conturbentur autem dictum est, timore futuri judicii, et Scripturarum praedicatione terribili: ne in illas poenas miserrimi hominum cadant, quas peccatoribus lex divina pronuntiat esse venturas. Cum dicit, mei, relaxavit odium cui multitudo fuerat donata culparum. Sequitur: Avertantur retrorsum, ut non permittantur ire quo tendunt; sed cum redeunt, ab inferni fovea liberentur. Hoc enim et Petro dictum est humana cogitanti: Redi retro, Satanas ; scilicet ne sapias illa quae sapis. Malus enim, cum retrorsum redit, emendatur; cum justus, offendit. Sed quoniam hic de peccatoribus agebatur, bene illis optata est votiva conversio. Et ne eos diutius judicaret forsitan differendos, addidit: Et erubescant valde velociter. O desiderium sanctae mentis
Abbreviated transcription (Latin):
ad nefanda certamina ꝑducebat. s ego sum
ds̃ qui exaltabor in gentib cuius. est. uera
religio & ñ fragilis altitudo. Et ne forsitan
exultandum tantum in aliquib gentib
putares non etiam in gente udeorũ. quã
terre suꝑius comparauit. addidit. ⁊ exalta¬
bor in terra. Utiq in gente uideorum. sic̃
promittit apłis. dico enim uobis ut non sitis
uobis ipsis sapientes. quia cecitas ex parte
contigit in isrł. donec plenitudo gentium
intraret & sic om̃is isrł saluus fier& Sides

Expanded text:
ad nefanda certamina perducebat, sed ego sum Deus qui exaltabor in gentibus, cujus est vera religio, et non fragilis altitudo. Et ne forsitan exaltandum tantum in aliquibus gentibus putares, non etiam in gente Judaeorum, quam terrae superius comparavit; addidit, et exaltabor in terra, utique in gente Judaeorum; sicut promittit Apostolus: Dico enim vobis, ut non sitis vobis ipsis sapientes; quia caecitas ex parte Israel contigit, donec plenitudo gentium intrar
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ dicitur a dictis factisq maioꝵ. quãdo
testimonii pondus grauissima patrũ auctm¬
tate firmatur ¶ Panus tua gentes disidiat
& plantasti eõs. affłxisti popłos & reppisisfic̾.
inc enumeratio decora ꝓcedit. quanta
Iifrahelitico popło uirtus diuina prestite¬
rit. ut beneficia domini & in ꝓsꝑis reb & in
a dũsis que dicturꝰ est. inanifestius elucescãt.
ꝑmanum sicut sepe dictum . ẽ significat᷑
potestas. quia ꝑ tropologiam manu dominz
gentes referuntur afflicte. ꝑ quam nos maxi¬
me solemꝰ oꝑari. Exeuntib enim amorres
uel cetheis de prosꝑis t̾ris. hebrei in eorum
sedib leguntur esse plantati. Plantati plane.
qͥ processu dierũ munere dñi crementis ugiꝰ
augebantur. Afflixit autem popłos adũsanoꝰ.
cũ sacerdotum tubis canentib muri hierico
confragose uocis sonitu corruert̃. quos de ciui¬
tate constat expulsos. quando tantis miracdis

Expanded text:
mentum dicitur A dictis factisque majorum, quando mentum dicitur A dictis factisque majorum, quando testimonii pondus gravissima patrum auctoritate firmatur. Vers. 2. Manus tua gentes disperdidit, et plantasti eos: afflixisti populos, et repulisti eos. Hinc enumeratio decora procedit, quanta Israelitico populo virtus divina praestiterit; ut beneficia Domini et in prosperis rebus, et in adversis quae dicturus est manifestius elucescant. Per manum sicut saepe dictum est significatur potestas; quia per tropologiam manu Domini gentes referuntur afflictae, per quam nos maxime solemus operari. Exeuntibus enim Amorrhaeis, vel caeteris de propriis terris, Hebraei in eorum sedibus leguntur esse plantati. Plantati plane, qui processu dierum munere Domini crementis jugibus augebantur. Afflixit autem populos adversarios, cum sacerdotum tubis canentibus muri Jericho confragosae vocis sonitu corruerunt ; quos de civitate constat expulsos, quando tantis miraculis
Abbreviated transcription (Latin):
ramo posuit d̃s. quod initium aut letꝰ
hõ facit. aut affuctione nunia sauti¬
atus. S que dicturi erant ne putarent᷑
ambigua. audisse se propriis aurib dict̃.
ut maior fides rei potuisset ad qͥri S con¬
sidera quia ñ uiuenes neq adolescentes fil
dicunt retulisse quȩ facta sunt. sed patres
qui consideratione sui nominis affectum pͥ
Annuntiauerunt nobis. idẽ reculerunt hen¬
ficia que suis posteris ad laudem añi uoluert
esse manifesta. S licet dĩ sit cotidiana open
mundũ suis beneficiis continere. ut omnua
constituta lege decurrant. tam̃ tune eum di¬
cimus opatum. quando aliquod signum nou¬
tatis ostenderit. Patres gͦ suos retulisse tefaut᷑
pus qͦd oꝑatus est. dominus in dieb enum
hoc. est. in dieb antiquis. uminum.¬
uando israheliticũ popłm illesum ꝑmaris
rubri fluenta transduxit. & hostium suoꝵ
sine labore propͥo fecit esse uictores. Hoc arpu¬

Expanded text:
Primo posuit, Deus, quod initium aut laetus Primo posuit, Deus, quod initium aut laetus homo facit, aut afflictione nimia sauciatus. Sed quae dicturi erant, ne putarentur ambigua, audiisse se propriis auribus dicunt, ut major fides rei potuisset acquiri. Et considera quia non juvenes neque adolescentes sibi dicunt retulisse quae facta sunt; sed patres qui consideratione sui nominis affectum potAnnuntiaverunt nobis: id est retulerunt beneficia quae suis posteris ad laudem Domini voluerunt esse manifesta. Sed licet Dei quotidiana sit opera mundum suis beneficiis continere, ut omnia constituta lege decurrant; tamen tunc dicimus eum operatum, quando aliquod signum novitatis ostenderit. Patres ergo suos retulisse testantur opus, quod operatus est Deus in diebus eorum; hoc est in diebus antiquis, quando Israeliticum populum illaesum per maris Rubri fluenta traduxit, et hostium suorum sine labore proprio fecit esse victores. Hoc argu
Abbreviated transcription (Latin):
contuenda. qm̃ que nunc fuint ab auctore
rerum pro salute cunctorum. occultis plerũq
Diuisio psalmi.m.¬
iue martyrum siue confessorum uerba
suscipias: considera psalmum mirabili
constructione formatum. In pͥma parte dict̃
audisse patres suos dñi fauore collato: ꝑ innu¬
meras gentes uisualiter egisse uictorias. Se
autẽ profitentur in dii uidicatione uentu¬
ram de iimicis suis competentem uidere
uindictam: ubi non arcu aut gladio inimi¬
cus uincitur. s domini sola disceptatione
suꝑatur. Sic distincte genera beneficiorum
utraq referunt᷑. quȩ seruis sius dñs prestare
dignatur. Secundo loco diu̾sarum necessita¬
tum que in isto scło patiuntur torm̃ta di¬
numerant. nec tamen se mandata diuina
ꝓfitent᷑ oblitos. quominꝰ in uirtute patien¬
tie ꝑseuerent. Tercio p̃cantur auxllium.
ut hic grauiter afflictis resurrectionis tẽ¬
pore debeat subueniri. psdd.¬
oꝑatus es in dieb eoꝵ. & in dieb antiqͥs

Expanded text:
contuenda; quoniam quae nunc fiunt ab Auctore contuenda; quoniam quae nunc fiunt ab Auctore rerum pro salute cunctorum, occultis plerumqueDivisio psalmi Sive martyrum, sive confessorum verba suscipias, considera psalmum mirabili constructione formatum. In prima parte dicunt audiisse patres suos, Domini favore collato, per innumeras gentes visualiter egisse victorias; se autem profitentur in Domini judicatione venturam de inimicis suis competenter videre vindictam: ubi non arcu, aut gladio inimicus vincitur, sed sola Domini disceptatione superatur. Sic distincte genera beneficiorum utraque referuntur, quae servis suis Dominus praestare dignatur. Secundo loco diversarum necessitatum, quae in isto saeculo patiuntur, tormenta dinumerant; nec tamen se mandata divina profitentur oblitos, quominus in virtute patientiae perseverent. Tertio precantur auxilium, ut hic graviter afflictis resurrectionis tempore debeat subveniri. Expooperatus es in diebus eorum, in diebus antiquis.
Abbreviated transcription (Latin):
simo pͥmo pͦs
qͥd significent filii chore
sufficient̾ dictum. est:
nunc autem ad intellec¬
tum nouo quidem ordine s
non otiose uidetur adiunctum ido ut com¬
memoraret hunc psalmũ diligentius inqͥ¬
rendũ. Audituri sumus martyres siue cõ¬
fessores idẽ. filios crucis edicere: dum patres
nr̃i sine aliqua difficultate inimicos suos
habuerunt dõ prestante subiectos. semꝑ gra¬
uissimas martyrii penas diuino munere
cõquisisse uictorias. S hic opus. ẽ. altior in¬
tellectus. ut facta domini ad głosa consilia¬
referamus. Primo enim maris rubri miracula
& diuersarum gentiũ in elaborate uictorie con¬
tigerunt. ut tam insigne miraculum ad
credulitatẽ diuinȩ potentiȩ rudes popłos in¬
uitar&e. Deinde illis t̾ra chanaan promissa. ẽ.
qui erant utiq sub lege. Nunc autẽ crescen¬
mana ꝑquireret. Istis enim celestia regna ꝓ.¬
missa sunt: qui sub grã esse noscuntur. Qua¬
propter iste intellectus querendis ẽ. ista grã

Expanded text:
simo primo psalmo quid significent filii Core sufficienter edictum est. Nunc autem ad intellectum novo quidem ordine, sed non otiose videtur adjectum; ideo ut commemoraret hunc psalmum diligentius inquirendum. Audituri sumus martyres, sive confessores, id est filios crucis edicere, dum patres nostri sine aliqua difficultate inimicos suos habuerunt Deo praestante subjectos, se per gravissimas martyrii poenas divino munere conquisisse victorias. Sed hic opus est altior intellectus, ut facta Domini ad gloriosa consiliareferamus. Primo enim maris Rubri miracula, et diversarum gentium inelaboratae victoriae contigerunt; ut tam insigne miraculum ad credulitatem divinae potentiae rudes populos invitaret. Deinde illis terra Chanaan promissa est, qui erant utique sub lege. Nunc autem crescenmana perquireret. Istis enim coelestia regna promissa sunt, qui sub gratia esse noscuntur. Quapropter iste intellectus quaerendus est, ista gratia
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutum nobiscum. susceptor nr̃ ds̃ iacob
Iedeunt filii chore ad ꝑsonas suas. & fit pͥs¬
Ide repetitione uersus decora conclusio. Ta¬
lem si quidem professionẽ ideo secundo repe¬
tunt. ut ꝑ eam nobis liberationem prestitam
fuisse declararent. Ds autẽ ia cob idõ frequẽ¬
ter apponitur. ut xpĩan popłi uictoria de¬
cdaretur. Qui licet sit tempore posterior.
dño prestante confidentiã sumimus. spi-¬
nosa huiꝰ mundi animi uirtute transcẽ¬
dimus. Fitq nobis quod legitur. auxiliũ
de tribulatione. Est enĩ hic omĩs spes in
fundata. est. & miracula magna patuerẽ.
Abstulit enim suꝑstitionũ bella qui dixit.
Pacem meam do uobis. pacem meam re¬
linquo uobis.
Explicit de psalmo xͦl. Cͦ.

Expanded text:
irtutum nobiscum: susceptor noster Deus Jacob. Redeunt filii Core ad personas suas, et fit psalmi de repetitione versus decora conclusio. Talem siquidem professionem ideo secundo repetunt, ut per eam nobis liberationem praestitam fuisse declararent. Deus autem Jacob ideo frequenter apponitur, ut Christiani populi victoria declaretur; qui licet sit tempore posterior, Domino praestante, confidentiam sumimus, spinosa hujus mundi animi virtute transcendimus, fitque nobis quod legitur, auxilium de tribulatione. Est enim hic omnis spes in afundata est, et miracula magna patuerunt. Abstulit enim superstitionum bella qui dixit: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . EXPOSITIO IN PSALMUM XLVI.
Abbreviated transcription (Latin):
& militiã diaboli exitiali sͥ certamine ꝑ¬
agebant. Deniq audire non poterant:
nequiissimis armis depositis animis uacã
tib & qͥetis ad salutarẽ audientiam con¬
uenirent. Dicit enim quoniã ego sum ds̃.
Non ille qui uos armabat. non ille qͥ uos

Expanded text:
et militiam diaboli exitiali sibi certamine peret militiam diaboli exitiali sibi certamine peragebant. Denique audire non poterant, nisi, nequissimis armis depositis, vacantibus animis et quietis, ad salutarem audientiam convenirent. Dicit enim, quoniam ego sum Deus, non ille qui vos armabat, non ille qui vos
Abbreviated transcription (Latin):
infidelium. que conterẽntur uirtute ueri¬
tatis. quando ad nichilum insana uota redi¬
guntur. Arma hic significant suꝑstitiosa
certamina paganorum. que merito dicunt᷑
esse frangenda. quando fidelium concertati¬
one suꝑantur. Scuta defensiones signifi¬
cant ꝑfidorum. quȩ ad liberationẽ homi¬
nis cęlestis ignis incendio concremantur.
S miles iste diabolus. est. cuius ad salutem
arcus conteritur. arma frangunt᷑. scitta in¬
cendio concremant᷑. Non enĩ aliter potuiss&e
euadere. nisi que portabat sua munimina
ꝑdidissa. Siue omĩa que dicta sunt ut qͥ¬
busdam placet ad incentiua uitia possunt
referri. Exue nos bone rex armis diaboli¬
prophetiȩ sp̃ũ. inter sua uerba hunc u̾si¬
culum ex dñi ꝑsona proloquunt᷑. Que
sigura dicitur apostrophe. latine conũsio.
quando ad aliam rem subita ꝑmutatione
conũtimur. Merito enim illis dr̃. Uacate:
qui mundanis illusi onib armabantur:

Expanded text:
infidelium, quae conterentur virtute veriinfidelium, quae conterentur virtute veritatis, quando ad nihilum insana vota redigentur. Arma hic significant superstitiosa certamina paganorum, quae merito dicuntur esse frangenda, quando fidelium concertatione superantur. Scuta defensiones significant perfidorum, quae ad liberationem hominis coelestis ignis incendio concremantur. Sed miles iste diabolus est, cujus ad salutem arcus conteritur, arma franguntur, scuta incendio concremantur. Non enim aliter potuisset evadere, nisi quae putabat sua munimina perdidisset. Sive omnia quae dicta sunt, ut quibusdam placet, ad incentiva vitia possunt referri. Exue nos, bone Rex, armis diaboliprophetiae spiritu inter sua verba hunc versiculum ex Domini persona proloquuntur. Quae figura dicitur apostrophe, Latine conversio; quando ad aliam rem subita permutatione convertimur. Merito enim illis dicitur, Vacate, qui mundanis illusionibus armabantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cant ad gaudia sempiterna. Posuit dixit:
quasi signa quedã collocauit. quȩ mundus
contuens ad salutis suȩ remedia festinar&e.
ꝓdigiũ dictum. ẽ. eo quod porro dieat. qñ
signis aliquib uenturȩ nouitatis ostensio
declaratur. Quȩ facta. ẽ. in natiuita¬
te dñi quando uirgo peperit. stella magis
tebantur edicta sunt. & necesse. est. ut tãta
pollicitatio magnũ aliquod exponat archa¬
nũ. Rebellatum. est. contra dm̃. quando
gentilitas sculptilia simulachra. diuersis
suꝑstitionib adorabat. que dni aduentu
cum suis sculptorib corruerunt. Abstulit
gͦ bella fidei usq ad fines t̾re. que orbe toto
gerebantur. & in suam pacem redigit. qͥb
uere resigionis minuera condonautt. Siue h
historica potẽst ueitate cognosci. quia natiu¬
tate diũ regnante augusto orbis legitur
fuisse pacretus. Quod non humanis uirib
fectum. Arcum conteret & confrigget arma
&e scuta comburet igni. Ereus insidiȩ sunt

Expanded text:
cant ad gaudia sempiterna. Posuit, dixit, cant ad gaudia sempiterna. Posuit, dixit, quasi signa quaedam collocavit, quae mundus contuens ad salutis suae remedia festinaret. Prodigium dictum est, eo quod porro dicat, quando signis aliquibus venturae novitatis ostensio declaratur. Quae facta est in nativitate Domini, quando Virgo peperit, stella magis tebantur edicta sunt; et necesse est ut tanta pollicitatio magnum aliquod exponat arcanum. Rebellatum est contra Deum, quando gentilitas sculptilia simulacra diversis superstitionibus adorabat, quae Domini adventu cum suis cultoribus corruerunt. Abstulit ergo bella fidei usque ad fines terrae, quae toto orbe gerebantur, et in suam pacem redegit, quibus verae religionis munera condonavit. Sive hoc historica potest veritate cognosci, quia nativitate Domini regnante Augusto orbis legitur fuisse pacatus; quod non humanis viribus, get arma, et scuta comburet igni. Arcus insidiae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tor. est qui alienis infirmitatib suam dignat᷑
ahibee potentiam. Proprie enim ds̃ omũĩ
nr̃ dictur esse susceptor. quando carnem ꝓ¬
insidelium salitte suscepit. Noster enim bene
dicunt filii crucis. quia tantum ipsorũ sus¬
ceptor. ẽ. qui ad eius fidem uenire meruert̃.
Ds̃ autem iacob uuit intelligi tanta eũ bene
credentib collaturum: quanta prestitit et
iacob. Non enim ds soluis iacob ds. s omĩum
qui simil fide deuoti sunt. U enite & uide¬
te oꝑa diuĩ. que posuit prodigia suꝑ t̾ram.
Nter posito diapsalmate uenit ad tercium
menbrum: ubi inuitat popłos uidere mag¬
nalia diũ saluatoris. que fecit incarnatiõis
sue dispensatione mirabili. Uenite quippe
dum dic̃. hortatur eos ut fide dnõ proximẽ¬
tur. quem ñ poterant uidere longinquam
Nam quod addidit oꝑa dñi: ad magnum
neseio qͦd spectaculum uniu̾sitas aduocatur.
Qua propter accedamus alacri animo. quia
uidentes talia fide concepimꝰ. quȩ nos ꝑdu¬

Expanded text:
tor est, quia alienis infirmitatibus suam dignatur adhibere potentiam. Proprie enim Deus omnium, noster dicitur et susceptor, quando carnem pro fidelium salute suscepit; noster enim bene dicunt filii crucis, quia tantum ipsorum susceptor est, qui ad ejus fidem venire meruerunt. Deus autem Jacob vult intelligi, tanta eum bene credentibus collaturum, quanta praestitit et Jacob. Non enim Deus solius Jacob Deus, sed omnium qui simili fide devoti sunt. Vers. 8. Venite et videte opera Domini, quae posuit prodigia super terram. Interposito diapsalmate, venit ad tertium membrum, ubi invitat populos videre magnalia Domini Salvatoris, quae fecit incarnationis suae dispensatione mi abili. Venite quippe dum dicit, hortatur eos ut fide Domino proximentur, quem non poterant videre longinquum. Nam quod addidit, opera Domini, ad magnum nescio quod spectaculum universitas advocatur. Quapropter accedamus alacri animo; quia videntes talia fide concipimus quae nos perdu
Abbreviated transcription (Latin):
mus aptandus ẽ. S in pͥmor¬
diis eius eccłia loquitur. hoc ẽ
sponsa cęlestis: menbra xp̃i fidelium mul¬
titudo. Deinde uenit ad caput nr̃m dũm
saluatorẽ. ut totius psalmi contextio uni
corpori congruent aptetur.
diuisio pͥes.

Expanded text:
primordiis ejus Ecclesia loquitur, hoc est sponsa coelestis, membra Christi, fidelium multitudo. Deinde venit ad caput nostrum Dominum Salvatorem, ut totius psalmi contextio uni corpori congruenter aptetur. Divisio ps
Abbreviated transcription (Latin):
ctaua Ut usexto psalmo iam
dictum est: ad et̾ñam ꝑtinet reqͥ¬
em. Nam octauum diem mundus
iste non recipit. s finito septimo redit semꝑ
ad pͥmun. In istis enim diebꝰ pluralis ẽ. nu¬
merus. ille autem singularis accipitur. qui
nullo succedente mutatur. E propt̃ dicenda
uͥtus ẽ. psalmi. ut ꝑ eiꝰ intentionem inscͥo¬
tio tituli faciliꝰ possit intelligi. Petit itaq
proph̃a iniquitatem mundi istius destru.
ut ad illam ueritatẽ future promissionis
debeat ꝑueniri. Sic illuc imꝑturbabile reg¬
nũ significatur. quando eiꝰ beatitudo indesi¬
nenter expetitur. Merito huic psalmo octauus¬
dies aptatus ẽ. ubi istius seculi consuetudo ui¬
tiosa deseritur. & illiꝰ uenire innocentia pos¬

Expanded text:
ctava, ut in sexto psalmo jam dictum est, ad aeternam pertinet requiem; nam octavum diem mundus iste non recipit, sed finito septimo semper redit ad primum. In istis enim diebus pluralis est numerus: ille autem singularis accipitur, qui nullo succedente mutatur. Quapropter dicenda virtus est psalmi, ut per ejus intentionem inscriptio tituli facilius possit intelligi. Petit itaque propheta iniquitatem mundi istius destrui, ut ad illam veritatem futurae promissionis debeat perveniri. Sic illud imperturbabile regnum significatur, quando ejus beatitudo indesinenter expetitur. Merito 45 ergo huic psalmo octadies aptatur, ubi saeculi istius consuetudo vitiosa deseritur, et illius venire innocentia pos
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium sibi competent̃ aptabit : qͥ
in primo capite dñm dep̾catur. ut in ad¬
uentu nouissimo quo iudicaturus ẽ. mundũ
ab infidelium consortio lib̾etur. Secundo in¬
troiturũ se ad dm̃ altare confidit ubi tantũ¬
mnͦ beatis accessus. est. Et ideo in molestiis huiꝰ
mundi animani suam non dicit esse turban¬
dam: que iam spe suꝑni muneris gloratur. ps̃¬
seculi huius iniquitatib angeretur.
& cum incredulis popłis ad hiic eẽt habitati¬
one ꝑmixtus. subito erupit in uocem ut in
iudicio dñi causa eius sequestraret᷑ ab impiis
quando agnos ponet ad dexteram: hedos
autem constituet adsinistram. Non enĩ petet
pecc̃a sua discuti. s abiniquorum consortio
liberari. Esset enim pieulosum dicere iudi¬
ca me: nisi addidisset & discerne causam meã.
idest. diuide ꝑmixtionẽ meam quam in
gregatum me abimpiis in populi tui electi-¬
one constitue. Addidit de gente non sancta.
Hoc. ẽ. de ꝑuersis & male uiuentib. Reue¬

Expanded text:
fidelium sibi competenter aptabit, qui in primo capite Dominum deprecatur, ut in adventu novissimo, quo judicaturus est mundum, ab infidelium consortio liberetur. Secundo introiturum se ad Domini altare confidit, ubi tantummodo beatis accessus est; et ideo in mmundi animam suam dicit non esse turbandam, quia superni jam muneris gloriatur. COMeculi iniquitatibus angeretur, et cum incredulis populis adhuc esset habitatione permixtus, subito erupit in vocem; ut in judicio Domini causa ejus sequestraretur ab impiis, quando agnos ponet ad dexteram, haedos autem constituet ad sinistram. Non enim petit peccata sua discuti, sed ab iniquorum consortio liberari. Esset enim periculosum dicere: Judica me, nisi ad didisset, et discerne causam meam, id est divide permixtionem meam, quam in gregatum me ab impiis, in populi tui electione constitue. Addidit, de gente non sancta, hoc est de perversis ac male viventibus. Reve
Abbreviated transcription (Latin):
huc exterior carnalib oculis cernere cupiebat.
antabo dno qui bona tribuit mͥ. & psallã
nomini domini altissimi Cum se in pͥn¬
cipiis crebra conquestione a desidĩo suo dicat
ẽẽ dilatum. Hic sibi beneficia añi iam letꝰ
asserit contͥbuta. siue quia prophetie uirtu¬
te accepisse se dicit: qd manifeste nouerat ẽẽ
uenturum. siue quia ħ ipsum credidisse ĩã
p̃mium erat sicut legit᷑. Credidit abrahã
dõ.: & reputatum ẽ. uli ad iusticiã. Serito
gͦ accepisse se dicit. cui tanta fidei fuerat¬
fidei firmitas contͥbuta. & uitende qͦd pͥus
dixit cantabo: deinde psallam. Cantabo cor¬
oꝑib bonis. quod maxime diuinitas que¬
rit: ut cantabo ꝑtineat ad contemplatiuã.
psallam ad actualẽ. Que duo tamquam
gemini oculi pulcherrime: sociata. reddũt

Expanded text:
huc exterior carnalibus oculis cernere cupiebat.huc exterior carnalibus oculis cernere cupiebat.antabo Domino, qui bona tribuit mihi: et psallam nomini Domini altissimi. Cum se in principiis crebra conquestione a desiderio suo dicat esse dilatum, hic sibi beneficia Domini jam laetus asserit contributa; sive quia per prophetiae virtutem accepisse se dicit, quod manifeste noverat esse venturum; sive quia hoc ipsum credidisse jam praemium erat, sicut legitur: Credidit Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Merito ergo accepisse se dicit, cui tanta fidei fuerat firmitas contributa. Et intende quod prius dixit, cantabo; deinde psallam; cantabo coroperibus bonis, quod maxime Divinitas quaerit; ut cantabo pertineat ad contemplativam, psallam ad actualem. Quae duo tanquam gemini oculi pulcherrime sociata, reddunt
Abbreviated transcription (Latin):
do infultare dum capiunt: uictorias suas
putantes sequaciũ runas. Dicit enĩ. Si di¬
uisus fuero ate. illis gaudnim dabo: qui de¬
stabili consuetudine tunc efficiuntur leti.
quãdo deceptos ase cognouerine possidere.
Nam quod dicit si motus fuero: significat
infidelis anime mutabilitatẽ. quia necesse
ẽ. in laqueũ diaboli pedem mittat: si se qͥs¬
piam uestigiomentis adñi firmitate sub
tabit cor meum in salutari tuo.
amius desiderio magno raperetur. pati¬
entie sue tamen momenta declarauit
dicens. Qa & si adhuc contingat propria
uota differri. ipse tamen suꝑna miscd̃ia suf¬
fragante in spe ens possit firmissimꝰ inueni¬
ri. sicut apłs dicit. Spes autẽ non confundit.
In tua enim miscdia dicit. quoniam qͥ aliter
putat omẽm sꝑem sue credulitatis euacuat.
Quirtus fidei. & sirmitas magna credentis.
Ciaudebat ad p̾sentis absentiã. & interior.
homo dĩ salutare iam conspexerat: quẽ ad¬

Expanded text:
est, insultare dum capiunt, victorias suas est, insultare dum capiunt, victorias suas putantes sequacium ruinas. Dicit enim: si divisus a te fuero, illis gaudium dabo qui detestabili consuetudine tunc efficiuntur laeti, quando deceptos a se cognoverint possideri. Nam quod dicit, si motus fuero, significat infidelis animae mutabilitatem: quia necesse est ut in laqueum diaboli pedem mittat, si se quispiam vestigio mentis a Domini firmitate subabit cor meum in salutari tuo. uamvis desiderio 48 magno raperetur, patientiae suae tamen momenta declaravit dicens: quia etsi adhuc contingat propria vota differri, ipse tamen, superna misericordia suffragante, in spe ejus possit firmissimus inveniri, sicut Apostolus dicit: Spes autem non confundit . In tua enim misericordia dicit, quoniam qui aliter putat, omnem spem suae credulitatis evacuat. O virtus fidei, et firmitas magna credentis! Gaudebat ad praesentis absentiam, et interior homo Dei salutare jam conspexerat, quem ad
Abbreviated transcription (Latin):
dime dñe deus m̃s. ulumina oculos meos
ne umquam obdormiam in morte. mm¬
Uenit ad scđm menbrũ deprecatioĩs sue.
sed quasi hic pietatem eiꝰ lacrimas profudis¬
se credamus. ne dilatione dutina totus
murtdꝰ captus errorib interir&. Me enim
cum dicit. non sibi tantum singłarit̃ pecit.
s uniuersis fidelib supplicat subuenire.
quorũ dilectione remediũ generale pete¬
batur. Respice. ad illud referendũ est quod
suꝑius ait. usq quo auertis faciem tuam
ame. Exaudi uero: ad illud quod dicit in
capite psalmi. Usq quo dñe obliuisceris me
in finẽ. Oculos autem cordis hic debemus
aduertere. qui in mortẽ obdormiunt: qũãdo
fidei lumine sepulto carnali delectatione
claudunt᷑. Ipse est enim somnꝰ de quo letat᷑
inimicus. N equando dicat inimicus m̃s
p̾ualui aduersus eũ. Qui tribulant me
exultabt̃ si motus fuero. Hoc de diabolo
& angłis eius dicit. quib talis est consuetu

Expanded text:
ina oculos meos, ina oculos meos, ne unquam obdormiam in morte. Venit ad secundum membrum deprecationis suae. Sed quas hic pietatem ejus lacrymas profudisse credamus, ne dilatione diutina totus mundus captus erroribus interiret? Me enim cum dicit, non sibi tantum singulariter petit, sed universis fidelibus supplicat subveniri, quorum dilectione remedium generale petebatur. Respice, ad illud referendum est quod superius ait: Usquequo avertis faciem tuam a me? exaudi vero, ad illud quod dicit in capite psalmi: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? Oculos autem cordis hic debemus advertere, qui in mortem obdormiunt, quando fidei lumine sepulto, carnali delectatione clauduntur. Ipse est enim somnus de quo laetatur inimicus. Vers. 6. Nequando dicat inimicus meus, praevalui adversus eum. Qui tribulant me, exsultabunt si motus fuero. Hoc de diabolo et angelis ejus dicit, quibus talis consuetudo
Abbreviated transcription (Latin):
iunctum. utrumq sociatum est. ut nec ds̃
sine proximo ametur. nec proximus sine
sustinentis expͥmitur. Dicit sibi deesse cons¬
lium ut uidendi mitigare possit affectã.
quando in estimabilis anxietas est concupis
altabitur inimicus meus suꝑ me: mi¬
dhuc suꝑ piis conquestionib ꝑseuerat.
Subauditur enim de uersu suꝑiore ponã.
ut sit plena sententia. Dolorem in corde
meo ponam. ꝑ diem. idẽ ꝑsingulos dies.
ut abstilute continuatio temporis possit
intelligi. E respice uersus istius pͥmum
u̾bum. ut iam ñ desiderium s decoro crẽ¬
cente ambitu excitatus dolor maximus sen¬
tiatur. Quod utiq fit: quando spes longa
protrahitur. In imicus ms̃ de diabolo dicit.
qui ante aduentum dni exaltatus. huma¬
na captiuitate gaudebat. Suꝑme. hoc ẽ.
suꝑ credulitatẽ meam: quia ille toto orbe
colebatur instanter. eum deuotionem fidei
diuina religio ñ haber&. Nespice & exau¬

Expanded text:
junctum, utrumque sociatum; ut nec Deus junctum, utrumque sociatum; ut nec Deus sine proximo ametur, nec proximus sine sustinentis exprimitur. Dicit sibi deesse consilium, ut videndi possit mitigare affectum: quando inaestimabilis anxietas est concupiscaltabitur inimicus meus super me? Adhuc super piis conquestionibus perseverat. Subauditur enim de versu superiore ponam, ut sit plena sententia: Dolorem in corde meo ponam per diem, id est per singulos dies, ut absolute continuatio temporis possit intelligi. Et respice versus istius primum verbum, ut jam non desiderium, sed decoro crcente ambitu excitatus dolor maximus sentiatur; quod utique fit quando spes longa protrahitur. Inimicus meus: de diabolo dicit, qui ante adventum Domini exaltatus humana captivitate gaudebat. Super me, hoc est super credulitatem meam, quia ille toto orbe colebatur instanter, cum devotionem fidei divina religio non haberet. Vers. 5. Re
Abbreviated transcription (Latin):
uenturũ. de eiꝰ tamen tarditate conqueri¬
tur. cuius adhuc sꝑatum cernere ñ mere¬
batur aduentũ. Non enĩ obliuiscitur ds̃.
s abeo qui desiderat obliionem creditur
pati: quando differt donare qͦd petitur. In
finem hic tempꝰ significat. quod incarna¬
tionem dñi preuidebat eẽ uenturam. Tał
eñ querela fideles animas pulsat. ut et
sine fine celestia cupiant: & de dñi semꝑ
quãdiu. Repetens eciam usquequo. Quȩ
sigura dr̃ epymone. quando similia dicta
crebra repetitioe geminantur. nmnm
Qousq auertis fatiem tuam ame:
iam uidebat. Ipsa est enim facies eius. qͦ
carnalib occłis potuit apparere: quam
ille uir sẽs affectu generalitatis merito
cupiebat aspicere. quȩ mundum digna¬
ta ẽ. cęlesti uisitatione saluare. Sic ꝙ de¬
siderium diuini amoris ostensum ẽ. et
impletam caritatem constat in proximis.
quando uigiter expetebat quod om̃ibus
prodesse cognouerat. Utrumq enim con¬

Expanded text:
venturum, de ejus tamen tarditate conqueriventurum, de ejus tamen tarditate conqueritur, cujus adhuc speratum cernere non merebatur adventum. Non enim obliviscitur Deus, sed ab eo qui desiderat, oblivionem creditur pati, quando differt donare quod petitur. In finem, hic tempus significat quo incarnationem Domini praevidebat esse venturam. Talis enim querela fideles animas pulsat, ut et sine fine coelestia cupiant, et de Domini sequandiu, repetens etiam usquequo. Quae figura dicitur epimone, quando similia dicta crebra repetitione geminantur. Vers. 2. Quousque avertis faciem tuam a me? iritu jam praevidebat. Ipsa est enim facies ejus, quae carnalibus oculis potuit apparere: quam ille vir sanctus affectu generalitatis merito cupiebat aspicere, quae mundum dignata est coelesti visitatione salvare. Sic et desiderium divini amoris ostensum est, et impletam charitatem constat in proximis: quando jugiter expetebat quod omnibus prodesse cognoverat. Utrumque enim con
Abbreviated transcription (Latin):
enim deficere. felici ẽ. ꝑhempnitate consistẽ.
diuisio psalmi.
AUoi respicerꝙ propħa
maxima parte genus humanũ mor¬
tiferis suꝑsticionib occupari. ne ad culturã
ueri dñi putis sensib festinare. creduli-¬
tatem suam aduentu sc̃e incarnationis
magno desid̾io deprecatur expleri. ut uel
tunc confusa gentilitas salutariter deuioᷤ
errores abicerꝙ. Scdõ menbro ad nr̃as peti¬
ciones efficacie̾ instruendas illuminari fi¬
dem suam uehement̃ expostulat. ne un¬
mici aliqua fraude succumberꝙ: qͥ semꝑ
se in eus dicit miscd̾ia fuisse confisum. p̃s¬
Usqueqͦ dñe obliuisceris me in finem. dd̾.¬
Lenus propħa ut dictum est dñi carita¬
te copiosa qua eus humanationẽ auide
sustinebat. confident̃ eructuans dicte dif¬
ferri se diutius ab expectatione sua: quãdo
om̃i desideranti ualde molesta dilatio est.
quẽ lic& illuminatioe fidei credebat esse

Expanded text:
enim deficere, felici est perennitate constare. enim deficere, felici est perennitate constare. Divisio psalmi. Cum respiceret propheta proxima parte genus humanum mortiferis superstitionibus occupari, nec ad culturam veri Domini puris sensibus festinare, credulitatem suam adventu sanctae incarnationis magno desiderio deprecatur expleri; ut vel tunc confusa gentilitas salutariter devios errores abjiceret. Secundo membro, ad nostras petitiones efficaciter instruendas illuminari fidem suam vehementer expostulat: ne inimici aliqua fraude succumberet, qui semper se in ejus dicit misericordia fuisse confisum. Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem? Plenus propheta, ut dictum est, Domini charitate copiosa, qua ejus humanationem avide sustinebat, confidenter eructans dicit differri se diutius ab exspectatione sua: quando omni desideranti valde molesta dilatio est. Quem licet illuminatione fidei credebat esse
Abbreviated transcription (Latin):
huius uerba p̃cedenti exporit¬
one iam nota sint. conuenit
ut de cõtinentia magis psal¬
mi aliquid aicere debeamꝰ. Totus enĩ de
caritate loquitur dñi xpi. in qua est tocꝰ
legis sita ꝑfectio. Quam si quis habet. oĩa¬
mundi istius blandimenta post ponit. Nam.
dum ipsa sola ex toto corde requiritur. ei cõ¬
trarium ñ amatur. Caritas enim dei quȩdã
uernalis est pluuia iurtutum sub qua &
beata uoluntas germinat: & oꝑatio scã
fructificat. Patiens hic in aduersis. temꝑata
in prosꝑis. humilitate potens. afflictione
letissima. inimicis beniuola. bonis suis su¬
perans malos. De qua eciam suꝑnȩ creat᷑e
semꝑ accense sunt. flamma reficiens. deside¬
rium salutarit̾ crescens. Et ut apłi uoce
cuncta complectar. ds̃ ipse caritas ẽ. Qua¬
propt̾ ipsam nos decet expetere. ipsam sine
fine desiderare: ut quia hic inde expleri ñ
possumꝰ. saltim ex ea in futura retributioẽ
Defecit in salutari tuo anima mea. Istud

Expanded text:
hujus verba praecedenti expositione jam nota sint, convenit ut de continentia magis psalmi aliquid dicere debeamus. Totus enim de charitate loquitur Domini Christi, in qua est totius legis sita perfectio, quam si quis habet, omundi istius blandimenta postponit; nam dum ipsa sola ex toto corde requiritur, ejus contrarium non amatur. Charitas enim Dei quaedam vernalis est pluvia virtutum, sub qua et beata voluntas germinat, et operatio sancta fructificat: patiens hic in adversis, temperata in prosperis, humilitate potens, afflictione laetissima, inimicis benevola, bonis suis superans malos. De qua etiam supernae creaturae semper accensae sunt: flamma reficiens, desiderium salutariter crescens; et ut apostoli voce cuncta complectar: Deus ipse charitas est . Quapropter ipsam nos decet expetere, ipsam sine fine desiderare; ut quia hic inde expleri non possumus, saltem ex ea in futura retributione Defecit in salutari tuo anima mea . Istud
Abbreviated transcription (Latin):
est deo: qui peccatorũ morte derelicta uenit
ad uitam. Qui sic beneficio dĩ ex beneficio dĩ
ex fide nascitur: ut in et̃num uiuere m̾eat᷑.
Qua propter nimis apte dictum est xp̃ianum
populum dñm fecisse. Creuit enim quando
illum de uentre matris eduxit.S tunc eum
a peccatis liberum fecit. quando xp̃ianum ꝑ
aquam regenerationis instituit. Animo uero
condendum. est: quod iste & alii psalmi qui
de passione dñi loquuntur. in spe xpĩanorũ
maxima t̾minantur: ut hac dispositione mi¬
rabili cognoscamus salutem credentib tali.¬

Expanded text:
est Deo, qui peccatorum morte derelicta venit est Deo, qui peccatorum morte derelicta venit ad vitam, qui sic beneficio Dei ex fide nascitur, ut in aeternum vivere mereatur. Quapropter nimis apte dictum est Christianum populum Dominum fecisse; creavit enim, quando illum de ventre matris eduxit; sed tunc cum a peccatis liberum fecit, quando Christianum per aquam regenerationis instituit. Animo vero condendum est, quod iste et alii psalmi, qui de Passione Domini loquuntur, in spe Christianorum maxime terminantur; ut hac dispositione mirabili cognoscamus salutem credentibus tali
Abbreviated transcription (Latin):
nis aꝑirec. p̾dicatores apłos instrueret qui re¬
ligionem scam sincera fide p̾dicarent. Annun¬
tiabitur dño dicit. ab angłis ut quidam uo¬
lunt. qui preces humanas ad dnm̃ referre
memorantur. Scriptum est enim in libro to¬
biȩ. Ego optuli memoriam orationis ur̃e ante
dñm. S figuraliter dicitur annuntiabitur
dño. scienti quippe & om̃ia preuidenti scriptũ
est. enim. Nouit enim pater uester ait dñs qͥd
uobis necessarium sit: priusquã petatis ab eo.
Annuntiant gͦ angłi dño pro ministerio. nõ
pro instructione. Generationem uenturam dic̃
qui ex aqua & spũ scõ erat dño largiente pro¬
creanda. Et ut ostenderet eam iustã dño dic̃
eẽ uenturam. Generatio enim sibi malorum
cȩli iusticiam eius. populo qui nascetur quẽ
fecit dñs.  dest euangliste predicabunt fi¬
lium dei. Ipse enim est iusticia patris. Illi ergo
popło predicanda est iusticia. qui crediturus

Expanded text:
nis aperiret, praedicatores apostolos institueret, qui renis aperiret, praedicatores apostolos institueret, qui religionem sanctam sincera fide praedicarent. Annuntiabitur Domino dicit, ab angelis ut quidam volunt, qui preces humanas ad Dominum referre memorantur. Scriptum est enim in libro Tobiae: Ego obtuli memoriam orationis vestrae ante Dominum . Sed figuraliter dicitur: Annuntiabitur Domino, scienti quippe, et omnia praevidenti; scriptum est enim: Novit enim Pater vester, ait Dominus, quid vobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo . Annuntiant ergo angeli Domino pro ministerio, non pro instructione. Generationem venturam dicit, quae ex aqua et Spiritu sancto erat, Domino largiente, procreanda. Et ut ostenderet eam justam, dicit Domino esse venturam; generatio enim malorum coeli justitiam ejus populo qui nascetur, quem fecit Dominus. Id est evangelistae praedicabunt Filium Dei; ipse enim est justitia Patris. Illi ergo populo praedicanda est justitia, qui crediturus
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem comedunt idest usq ad ꝑfectionem:
isti sic manducant ut ñ magnis desideriis ex¬
pleantur. Aliud est enim mediocriter aliqͥd
uelle ꝑcipere. & aliud tormentis ardore ꝑqui¬
rere. Et ideo hi ñdicuntur pauꝑes xp̃i. sed di-¬
uiuet. Quia suꝑius dixerat diuites t̾rȩ eẽ
tepidos xpĩanos. nunc dicit qui ante dm̃ pro¬
cidant idest cadant: qui in terrenas concupis¬
centias carnis fragilitate descendunt. & hõib
apparere ñ possunt. Bene autem dictum. est.
descendunt. quia om̃e peccatum pars probat᷑
inferior. Nam dum conuentus eccłie om̃s in¬
discrete suscipiat. ipsius conspectui noti sunt:
qui se meritorum qualitate discernunt. Ani
dum immaculata conuersatione transiuit.
Et semen meum serui& ipsi annuntiabitur
dño generatio uentura. S emen opera dic̃.
quȩ tempore incarnationis sue manifesta fecit
interris. ut populos in trueret. secreta religio¬

Expanded text:
ritatem comedunt, id est usque ad perfectionem: ritatem comedunt, id est usque ad perfectionem: isti sic manducant, ut non magnis desideriis expleantur. Aliud est enim mediocriter aliquid velle percipere, et aliud toto mentis ardore perquirere; et ideo hi non dicuntur pauperes Christi, sed divivet. Quia superius dixerat, divites terrae esse tepidos Christianos, 78 nunc dicit qui ante Deum procidant, id est cadant, qui in terrenas concupiscentias carnis fragilitate descendunt, et hominibus apparere non possunt. Bene autem dictum est descendunt, quia omne peccatum pars probatur inferior. Nam dum conventus Ecclesiae omnes indiscrete suscipiat, ipsius conspectui noti sunt, qui se meritorum qualitate discernunt. Animam dum immaculata conversatioEt semen meum serviet illi; annuntiabitur Domino generatio ventura. Semen opera dicit, quae tempore incarnationis suae manifesta fecit in terris, ut populos instrueret, secreta religio
Abbreviated transcription (Latin):
ille crucifixus. ille derelictus hoc regnum ad¬
quirit. & tradit infine dõ et patri. Non utiq¬
iam ipse amittat s quod infide seminauit. cõ
uenit minor patre hoc ꝑducat in speciem. in qͦ
equalis ñ recessit apatre. Probata. est. his dictis
uniuersalis ȩccłia. Desinant homines donatista¬
rum uanitate confundi. Non potest preualere
plus fraus diabolica. quam religio xp̃iana. ne¬
cessarium ẽ enim inuento loco hereticorum con¬
futare nequitias. qm̃ dum illos dño prestante
drestruimus. catholicȩ fidei sensa firmamus.
anclucauerunt & adorauerunt om̃s pingues
terrȩ. Quid ẽ. hoc quod suꝑuis de corpore do¬
mini pauꝑes dicit esse saturatos. hic autem di¬
uites t̃rȩ tantum manducasse. & adorasse con¬
firmat. Scilicce ut intelligas non humiles s
suꝑbos. qui ñ habent in mansuetudine spem:
p̃dicationum sacramenta susceperint. par tam̃
non est. in utrisq deuotio. Illi enĩ usq ad satu¬

Expanded text:
ille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acille crucifixus, ille derelictus hoc regnum acquirit, et tradet in fine Deo et Patri, non ut ipse amittat, sed quod in fide seminavit cum venit minor Patre, hoc perducat in speciem in qua aequalis non recessit a Patre. Probata est his dictis universalis Ecclesia. Desinant homines Donatistarum vanitate confundi. Non potest praevalere plus fraus diabolica quam religio Christiana. Necessarium est enim invento loco haereticorum confutare nequitias: quoniam dum illos, Domino praestante, destruimus, catholicae fidei sensa firmamus.anducaverunt, et adoraverunt omnes divites terrae. Quid est hoc quod superius de corpore Domini pauperes dicit esse saturatos, hic autem divites terrae tantum manducasse et adorasse confirmat? Scilicet, ut intelligas non humiles, sed superbos, qui non habent in mansuetudine spem ppraedicationum sacramenta susceperint, tamen par non est in utrisque devotio. Illi enim usque ad satu