comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
endis mensis sunt. quȩ ut ipsum
nom̃ indicat. olim tergendis manib
prebebant᷑. siue mandelia aman¬
dendo. Mappa conuiuii &epu¬
larum appositarũ sunt. quasima¬
lia longȩ ꝑpetu eq. mappe atoro
dictȩ. Sabanum. grecum est
Faci tergium ł manu tergium. atergen¬
dicta. quod obiectu suo interiorie
domorum uelent. Aulea uela pic¬
ta & grandia. quȩ ideo auleȩ dic¬
tȩ sunt. quod primum in aula xttali.
regis asiȩ. cui successit populus ro¬
manus inuenta sunt. Cortinȩ s̃
auleȩ. id est uela depellib qualia
in exodo leguntur. aquib taberna¬
culum ex trinsecus tegebat᷑. Dictae
aũt cortinȩ acorus. eoquod prius
expellib fuissent factȩ. unde & in
eodem taberna culolegis. iubebant᷑
cortinȩ fieri expellib arietũ rubris.
& ex pellib iacinctinis. Cilicia
arabes nuncupant. uelamentec
pilis caprarũ contexta. ex quibus

Expanded text:
endis mensis sunt, que ut nomen endis mensis sunt, que ut nomen ipsum indicat olim tergendis manibus prebebantur sive mantilia a mandendo. Mappe convivii larum appositarum sunt, quasi malia longae perpetuaeque mappae, a toro dictae. 7. Sabanum Graecum est. Facitergium, et manitergium a tergendicta, quod obiectu suo interiora domorum velent. 8. Aulaea, vela picta, et grandia, quae ideo aulaea dicta sunt, quod primum in aula Attali regis Asiae, cui successit populus Romanus, inventa sunt. 9. Cortinae sunt aulaea, id est, vela de pellibus, qualia 464 in Exodo leguntur, a quibus tabernaculum extrinsecus tegebatur. Dictae autem cortinae a coriis, eo quex pellibus fuissent factae: unde et in eodem tabernaculo legis jubentur cortinae fieri ex pellibus arietum rubris, et ex pellibus hyacinthinis. Cilicia Arabes nuncupant velamenta pilis caprarum contexta, ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
TIBUS QUEINUSUHABENUR.
tragulum uestis est discolor.
quod manu artificis diuersa ua¬
ri&ate diftinguit᷑. Dictũ aũ quod
& instratu. & in amictu aptũ sit.
sibi fecit. Ludices aludis idest the¬
atris uocatas quidam existimant
Cum enim egrediebantur deludi
ꝓstibulo iuuenes. horum uelamen¬
to tegebant capud & faciem qui a
sol& erubescere quilupanar intra¬
uerit. Galnapes. Fulcra sunt
ornamenta lectorum. dicta quod
in his fulcimur. idest sustinemus
ł quod thoros fulciant siue capud
quȩ reclinatoria uulgus appellat.
Ceruicalia aũt . eo quod ponant᷑
sub ceruice uel cubito. Puluillus
dictus apuluinari. quiẽ diuitum
lectus. Culcitȩ uocatȩ qđ calcent᷑
id est farciantur pluma siue tum̃to
quo molliores. calidioresq sint.
Tapeda dicta quod pedib primum
starentur. quasi tepedia. Simplata¬
peda. exuna parte uellosa quasi
simpla. Anfitapa ex utraq parte
uellosa ta peda. lucilius. Simpla
atq amphitapa. uellis ingentib
molles. Mantelia nunc ꝓ operi

Expanded text:
tibus quae in usu habentur. Stragulum vestis est discolor quod manu artificis diversa varietate distinguitur: dictum autem quod et in stratu et in amictu aptus sit. sibi fecit.' Ludices a ludis, id est theatris, vocatos quidam existimant: quum enim egrediebantur de ludi prostibulo iuvenes, horum velamento tegebant caput et faciem; quia solet erubescere qui lupanar intraverit. Galnapes. Fulcra sunt ornamenta lectorum, dicta quod in his fulcimur, id est sustinemur, vel quod toros fulciant sive caput; quae reclinatoria vulgus appellat. Cervicalia autem eo quod ponantur sub cervice vel cubito. Pulvillus dictus a pulvinar, qui est divitum lectus. Culcitae vocatae quod calcentur, id est farciantur, pluma sive tomento, quo molliores calidioresque sint. Tapeta dicta quod pedibus primum strarentur, quasi tapedia. Sipla tapeta ex una parte villosa, quasi simpla. Amphitapa ex utraque parte villosa tapeta. Lucilius13: Siplae atque amphitapi villis ingentibus molles. Mantelia nunc pro
Abbreviated transcription (Latin):
rtinum tractum ẽ. utoliua dicit᷑
Olea autem ipsa arbor est. fructus¬
eius oliua. Sucus oleum. Est aũ arbor
bacis insignis. cuius fructus diũsis
nominib appellat᷑. Orcades oliue
greca. & himologia asimilitudine
testiculorum uocatȩ quos greci
oblonge s in modum radiorum
Pauiȩ apauo insula dictȩ. unde
prius alla tȩ sunt. Lichiniȩ co
qđ optimum dent lumen. Nam
lihnis lum̃ est. unde & lignum
nomen accepit. quia aptũ flãmis.
& luminib est. Pausia. quam
corrupte rusticipusiã uocant.¬
uiridi oleo & suauitapteo. & dicta
& uolemis dicta: eo qđ uolã com¬
pleat magnitudine. hoc ẽ mediã
manum. Vnde & inuolare dicimꝰ
quidam aũ uolemus gallica lingua
bonũ. & magnũ intellegunt
Colimbades appellate¬

Expanded text:
tinum tractum est ut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci oblongae sunt in modum radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant,idi oleo et suavi apta. Et dicta et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallbonum et magnum intelligunt. Colymbades appellat
Abbreviated transcription (Latin):
EST. CAELUM
et quae in eissuN
ne aphilosophis dictus. quod insem¬
pitor num motus sit : ut caelum. sol
luna. Aer. maria: Nulla enimre¬
quies eis elementis concessa est. Ideoq
semper in motu est. Unde & anima¬
lia uarroni uidentur elementa. quõ
mento accommodauerunt. propt̃
diuersitatem elementorum & pul¬
chritudinem syderum. Appellatͥ
enim apud eos cosmos. quod signi¬
carnis aspicimus. Quattuor aut̃¬
Quattuor aũt
eẽ climata mundi. idest plagas. ori¬
entem. Et occidentem. Septem trionẽ
& meridiem: Oriens. ab ostuso¬
lis ẽ nuncupatus. Occidens. quod diẽ
faciat occidere atq: interire. Abscon¬
dit enim lum en mundo et tenebras
super inducit . Septemtrio autem
a septem stellis axis uocatus quae in
ipso reuolutae rotantur. Hic pro¬
solfaciat mediam diem. quasi medi¬
dies. uel quia tunc purius micat ae¬
ther. Merum enim purum dicitur
Ianuae caeli duae sunt. oriens. & oc¬
casus. Nam un a posta sol procedit
alia serecipit. Cardines autem¬

Expanded text:
est caelum et quae in eis opene a philosophis dictus, quod in sempiterno motu sit, ut caelum, sol, luna, aer, maria. Nulla enim requies eius elementis concessa est, ideoque semper in motu est. Unde et animalia Varroni videntur elementa. 'Quonmento accommodaverunt propter diversitatem elementorum, et pulchritudinem siderum. Appellatur enim apud eos cosmos, quod signicarnis aspicimus. Quattuor autQuatuor autem esse climata mundi aiunt, id est, plagas: orientem et occidentem, septentrionem et meridiem. Oriens ab exortu solis est nuncupatus. Occidens, quod diem faciat occidere atque interire. Absconditi enim lumen mundo et tenebras superinducit. Septentrio autem a septem stellis axis vocatur, quae in ipso revolutae rotantur. Hic prosol faciat medium diem, quasi medidies: vel quia tunc purius micat aether. Merum enim purum dicituranuae coeli duae sunt: Oriens et Occasus. Nam una porta sol procedit, alia se recipit.
Abbreviated transcription (Latin):
melipe po. ocimum. greca nomi¬
na sunt & origo eorum latinis
incerta. olusmolle. Artiplex.
Brasica. olisatrum. Nasturciũ
sapor appellauit. quod acrimo¬
nia sui nasum torqueat. Fungi
quod aridi. ignem acceptum con¬
cipiant. Fos enim ignis est. Unde
& ȩsca uulgo dicit᷑ qđ sit fomes ignis
& nutrimentum. Alii dicunt fungos
uocatos quod sint exep rum genere
quidam interemptorii. unde & de¬
functi. Tuberã tumor terrȩ ꝓdit
eaq causa nomen illi dedit. Uolui
appellati quod sint uolubiles &ro¬
tundi. Asparagus. qđ sit spinosa
& aspera frutex eius ex quagignit᷑
apparis agrecis nomen sum psisse
uidetur quod habeat insum mi¬
tatib rotunda seminum capitula.
Aro maticea. hoc ẽ lapsana. lapistrus.
La patia. hȩc incibo sumptic. stoma¬
chum confortat. uenerem repri¬
mit. Carduus. Eruca quasi
uruca quodignitȩ sit uirtutis
& incibo sepe sumpta ueneris
incendium moueat. Huiusspecies
duȩ. Quarum altera usualis. al¬

Expanded text:
melipepo, ocimum Graeca nomimelipepo, ocimum Graeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est; unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedit. Volvi appellati quod sint volubiles et rotundi. Asparagus, quod spinosa et aspera sit frutex eius, ex qua gignitur. Capparis a Graecis nomen sumpsisse videtur, quod habeat in summitatibus rotunda seminum capitula. Armoracia, hoc est lapsana. Lapistrus. Lapathia: haec in cibo sumpta stomachum confortat, Venerem reprimit. Carduus. Eruca, quasi uruca, quod ignitae sit virtutis et in cibo saepe sumpta Veneris incendium moveat. Huius species duae, quarum altera usualis, al
Abbreviated transcription (Latin):
u& eres ante alias epulas. hȩc solebant
mensis apponere. Lactuca dicta ẽ
quod abundantia lactis exuber&
seu qui a lacte nutrientes feminas
impl&. Hȩc & inuiris ueneris usũ
coert&. Lactuca agrestis quam
sarralia nominamus quod dorsus
eius in modum serrȩ ẽ. Intubus
grecum nom̃ est. & dictus intub
qđ sit intus tortus. Cepauocat᷑.
quia non aliud est nisitantũ caput.
Ascalonia nuncupata ex una urbiũ
palestinȩ. quȩ a scalondicitur.
unde primum aduecta ẽ. Alium
dictum qđ oleat. Olpicũ dictũ
quod alii odorem habeat. Faselos
uocari aiunt a faselo insula gre¬
ciȩ. ubi non ꝓcul mons olimp ẽ
Porrum cuius duogenera capi
& secuilis. sectilis paruus
tatus maior. Beta
apud nos oleris genus. apud grecos
littera. Bletum genus oleris. sapo¬
ris euanidi quasi uilis. b&a. Cucu¬
meres quod sint interdũ amari.
Qui dulces nasciꝑhibent᷑. silacte
mellito. eorũ semen in fundat᷑.
Cucurbita. apop̾eres. sanepepo

Expanded text:
veteres ante alias epulas haec solebant veteres ante alias epulas haec solebant mensis adponere. Lactuca dicta est quod abundantiseu quod lacte nutrientes feminas implet: haec et in viris veneris usum coercet. Lactuca agrestis, quam sarraliam noeius in modum serrae est. Intubus Graecum nomen est: et intubus, quod sit intus tobus. Cepa vocatur, quia non aliud est nisi tantum caput. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. Alium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum quod alii odorem habeat. Phaselos vocari aiunt a ciae, ubi non procul mons Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo,
Abbreviated transcription (Latin):
idest conpre hendendo. Est autem
radice ampliorum napo. sapore
dulcior. & folio tenui. Napus
asimilitudine rapȩ uocatus. nisiqđ
folus latior. & radicis eiꝰ gustus sub¬
acrior est. nominis aũ affinitas
in utrisq inde pene communis.
qui a utrumq semen in alterum uicis¬
sim mutatur. Namrapa in alio solo
ut emilianus ait. ꝑbiennium mutat᷑
innapo. Alio uero similit̃ napus. transit
in rapam. Napo caulis excluob. ole¬
rib compositum nomen hab&: quia
dum sit sapore naposimilis. non in
radice. sed intirso conscendit ut caulix
Sinapis appellat᷑. quod folis sit
similis napis. Pafanum greci
nos radicem uocamus. eo qđ totus
deorsum nutitur. dum reliqua
olera in summa magis ꝓsiliant.
Cuius semine macerato. quisq suas
manus infecerit. serpentes inpune
tractabit. Siquidem ex
ipsius
radice etiã ebur albes
incibo quoq uenenis obsistit
N am contra uenena. radices. nuces.
lupini citrum. & apium. prosunt.
Sed contra futurum. non contra ac¬
ceptum uenenum. Unde & Apud

Expanded text:
id est conprehendendo. Est autem radice amplior napo, sapore dulcior, et folia tenui. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior et radicis gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisque inde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo, ut Aemilianus ait 8, 2, per biennium mutatur in napum; alio vero napus transit in rapam. Napocaulis ex duobus oleribus conpositum nomen habet, quia dum sit sapore napo similis, non in radice, sed in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod foliis sit similis napis. Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant: cuius semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes inpune tractabit. Siquidem ex ipsius radice etiam ebur albescat. In cibo quoque venenis obsistit. Nam contra venena radices, nuces, lupini, citrum, apium prosunt; sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Unde et apud
Abbreviated transcription (Latin):
tes guttis. Aliȩ habentes stillas.
aliȩ longis colorum ductib lini¬
atȩ. Exo contalitus in parua
magnitudine multicolor. unde
& hoc sibi nomen adoptauit
Tam diuersis enim notis sparsus¬
U est ut lx gem marum colores
Iin paruo orbiculo eius deprehen¬
dantur. Nascitur aũ in libia
aput trocoditas. Murrina
aput parthos gignitur. sed pre
cipua ingermania. Humorem
sub terra putant calore densatũ
Unde & nomen sumpsit. Uarie¬
tas eius inpurpuram candoremq
& ignem. cum quos lam colorum
reꝑcussos quales incelesti arcu¬
ex pectantur. Cuius contraria cau¬
sa cristallum facit gelu uehem̃¬
ti ore concreto.

Expanded text:
tes, aliae habentes stellas, tes, aliae habentes stellas, aliae longis colorum ductibus lineatae. Hexecontalithos in parva magnitudine multicolor; unde et hoc sibi nomen adoptavit. Tam diversis enim notis sparsus est ut sexaginta gemmarum colores in parvo orbiculo eius deprehendantur. Nascitur autem in Libya apud Trogodytas. Murrina apud cipua in Germania, humorem sub terra putant calore densatum unde et nomen sumpsit. tas eius in purpuram candoremque et ignem cum quosdam colorum repercussus, quales inspectantur. Cujus contraria causa crystallum facit gelu vehementiore concreto.
Abbreviated transcription (Latin):
tinens inse speciem ruficoloris.
Tri cruus exafrica nigraẽ. sed tres
sucos redd&. Aradice nigrum:
emedio sanguineum. esum mo¬
Socre ȩ. Dionisia nigris mixtis
rubentib noctis. ex aquatrita
uinum flagrat. & odore suo
ebri&ati resistere putatur.
Piritis nigra quidẽ. sed attrita
digitos adurit. DE UARIIS. XII¬
an crus uarius ex omni pene
colore constans. unde & nomi¬
natur. Olca. barbari nominis
exfuluo. &nigro. uiridiq & can¬
dido est. Mitridax. sole ꝑ¬
cussa colorib micat uariis
gignitur inꝑsida. Dro selitus
uarius nominis causa. qui asi adig¬
nem applicetur. uelut suthorẽ
emittit. O palus diftinctus
diuersarum colore gemmarum
Est enimineo carbunculi tenuor
ignis amatisti fulgens purpura
smaragdi. nitens uiriditas. &
cuncta pariter sub quadam ua¬
ri&ate lucentia. Nomen hab&
expatria. sola enim eum partu¬
rit in dia. Ponticȩ aponto di¬
cuntur. genere diuerso. Nunc
sanguineis. nunc auratis mican¬

Expanded text:
tinens in se speciem rufi crinis. tinens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres sucos reddit, ab radice nigrum, e medio sanguineum, e summoochrae. Dionysia nigra mixtis rubentibus notis ex aqua trita vinum fragrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyritis nigra quidem, sed adtritu digitos adurit. § 12 De variis. Panchrus varius ex omnibus pene coloribus constans; unde et nominatus. Olca barbari nominis ex fulvo et nigro viridique et candido est. Mithridax sole percussa coloribus micat variis. Gignitur in Persida. Drosolithus varius. Nominis causa quia si ad ignem adplicetur, velut sudorem mittit. Opalus distinctus diversarum colore gemmarum. Est enim in eo carbunculi tenuior ignis, amethysti fulgens purpura, smaragdi nitens viriditas, et cuncta pariter sub quadam varietate lucentia. Nomen habet ex patria; sola enim eum parturit India. Ponticae a Ponto dicuntur, genere diverso, nunc sanguineis, nunc auratis guttis mican
Abbreviated transcription (Latin):
cum in candida gemma suꝑnigricat
color. unde & nomen hab&
Exe benus. speciosa & candida
quo aurifices aurum pollunt.
XI. DE NI GRIS
gat hes reꝑta primum insicilia
iuxtu flumen eius dem nominis.
postea plurimis interris. Est aũ
nigra. habens in medio circulos
nigros & albos. iunctos &uariatos
similes emathiti magi rufidi earũ.
si creditur tempestates auetunt.
flumina sistunt. Ab sictos nigra
& pondero sa. distinctu uenis
rubentibus. Haec cale facta facta
igni. septem dieb calorem ten&
Aegyptilla nigra est radice. ceru¬
lea facie. &egypto ubi inuenit᷑¬
uocata.¬
tc. Media nigra est: ame¬
dilla fabulosa inuenta. Hab&
uenas erei coloris. sudorem redd&
crocei. saporem uini. Uegentana
italica gemmaest. ab eis reꝑta.
nigra facie. al bis intermicantib
notis. Bariptos nigraẽ. cum
sanguineis & albis notis. Mero¬
melas. nigraest. uenas quem lib&
colorem sec antem ꝑ medias uene¬
riȩ crines. nigerrimi nitoris. con¬

Expanded text:
quum in candida gemma superne nigricat quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt. § 11 De nigris. Achates reperta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitvocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Bariptos nigra est cum sanguineis et albis notis. Mesomelas nigra vena quemlibet colorem secante per medias. Veneris crines nigerrimi nitoris, con
Abbreviated transcription (Latin):
tus reddit sicum album. ad lactis
saporem. Feminis nutrientib in¬
ligata. fecundat ubera. In fantiũ
quoq: collo suspensa. saliuam
facere fertur. Inore aũ liquescere
& memoriam adimere. Mittunt
xam nilus &ace laus amnes. sunt
quis maragdum albis uenis circum¬
ligatum galxtiden uocant.
Calacias. grandinis. & candorem
prȩfert & figuram. duritiam
quoq inuictam ut adamans. &iã
in igne positi manere suum
frigus. Solis gemma candida est
traxitq nomen quod ad speciem
solis inorbe fulgentis. spargit
radios. Se lenites trans luc& can¬
cursum astri ipsius. ꝑhibent
indies singulos minui. atq augeri.
n ascit᷑ in ꝑsida. Cimedia inuenit᷑
incerebro piscis. eiusdem nomi¬
nis. candida &oblongi. prȩsa¬
gare his ferunt magi. signatran¬
quillitatis ł tempestatis. Bellocu¬
lus albicans. pupillam cingit ni¬
gram. emedio aurco fulgore lucen¬
tem. & propter speciem. assirio¬
rum regi belo dicatum. Unde &
appellata. Epimelas dicitur

Expanded text:
tus reddit sucum album ad lactis tus reddit sucum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus inligata fecundat ubera; infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. Chalazias grandinis et candorum praefert et figuram, duritia quoque invicta, ut adamas; etiam in ignes posita manere suum frigus. Solis gemma candida est, traxitque nomen quod ad speciem solis in orbem fulgentis spargit radios. Selenites translucet cancursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui atque augeri. Nascitur in Persida. Cinaedia invenitur in cerebro piscis eiusdem nominis, candida et oblonga. Praesagare his ferunt maris signa tranquillitatis vel tempestatis. Beli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epimelas dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
argir&a. prima candi¬
clarum gem marum. Quã
inde margaretum aiunt
uocatum. quod in conculis ma¬
nus lapidum inue¬
niatur. Inẽ enim in carne cocleȩ:
calculus natus¬
is sicut incerebro
piscis lapillus. gignitur aut̃¬
gignitur aut
decȩlesti rore
Quem certo
anni tempore cocleae hauriunt
Ex quib mar garetis quid amunt ones
uocantur. Aptum nom̃ habentes
quod tantum unus. nus quam duo
ł plures simul reperiant᷑. Meli¬
ores aũ candidae margarete
quamq fuluę̧ sunt. Illas enim
aut iuuentus. Aut matutini roris
conceptio reddis candidas. has.
senectus ł uesꝑtinus aer. gignit
obscuras. Pedorus secunda post
margaretum. candidarum gem¬
marum. Dequa quęritur in quo
colore numerari debeat. Totiens
iactati ꝑ alienas pulc hritudines
nominis. adeo. ut decoris prero¬
gatiua uocabulo factisit.
sterites candidaẽ. inclusam lucẽ
continens. ueluti stillam intus
ambulantem. redditq solis can¬
dicantes radios. Unde & nom̃ inuenit.
Calactidis lacitus est. qui attri¬

Expanded text:
arita, prima candidarum gemmarum, quam Indi margaritam aiunt vocatam, quod in conculis maus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autgignitur autem de caelesti rore, quem certo anni tempore cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum. De qua quaeritur in quo colore numerari debeat totiens iactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. Asterites candida est, inclusam lucem continens veluti stellam intus ambulantem, redditque solis candicantes radios; unde et nomen invenit. Galactitis lacteus est, qui adtri
Abbreviated transcription (Latin):
Ambitus inter uicinorum aedificia
locus duorum pedum & semis incircũ¬
eundi facultate relictus. ab ambulando
dictus. Orbitic. uestigium carri. ab
orbe rotȩ dicta. Porro actus quo pecus
agisol&. diuosum. iter flexuo sum
Uestigia sunt pedum signa. primis plan¬
tis ex pressa Uocata quod his uiae
p̃currentiũ instigentur idest agnoscant᷑¬

Expanded text:
Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod his viae praecurrentium investigentur, id est agnoscant
Abbreviated transcription (Latin):
fortis & instructura infidus. nisi
fuerit multa suffrenatione deuinc¬
tus. Fluatilis silex. semꝑ ueluti
madens ẽ. hunc estate exhiberi
o port&. nec antebienniũ inserere
in structuris domorum. Fictiliũ
operũ ad pari& es & fundamentu¬
quȩ coctis laterculis ad tecta imbri¬
culis tegulisq aptant᷑. Iegulȩ uocatȩ
quod tegant ȩdes. & imbrices quod
accipiant imbres: Tegulȩ aũ pri¬
mȩ positionis nomen est. cuius dimi¬
nutuum tigillum. La terculi uero
uocati. qđ lati formentur circum¬
Lateres aũ crudi sunt qui & ipsi inde
nominati qđ lati ligneis formis ef¬
ficiuntur. quorũ crates dicuntur
inquib lutum ꝓeisdem laterib
crudis portare solent. Sunt enim
conexiones cannarum. dicti. Ano

Expanded text:
fortis, et in structura infidus, nisi fortis, et in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. 14. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hunc aestate exhiberi oportet, nec ante biennium inserere in structuris domorum.  Fictilium operum ad parietes, et fundamenta coctilibus laterculis ad tecta imbricibus tegulisque aptantur. 15. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices. quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positio nis nomen, cujus diminutivum tigillum. 16. Laterculi vero vocati, qLateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti apo
Abbreviated transcription (Latin):
hic & bibulus dicit᷑. Seruat enĩ humo¬
rem acceptum. Idem &inbo&ica
gaditanus ab insula oceani ubi plu¬
rimus excidit᷑. Piperinus sub albi¬
dus. cum punctis nigris. durus atq:
fortissimus. Concleacius. concdeis
lapillisq & harena concretus. asꝑ¬
rimus & interdum fistulosus. Co¬
lumbinus acolore auis nuncupatus
natura uicinus gypso. & mollici co
simillimus. Molaris inpari&ibus
utilis. quia ẽ quȩdam pinguior natura
eius . duraq & aspera ex quo &iam
molȩ fiunt. unde & nomen traxit.
Huius quattuor genera. albus &niger
ꝑmixtus. acfistulosus. S fungia
tulosus & cameris aptus. Silex lapis
durus excuius genere nigri silices
optimi quib damin locis & rubentes.
albus silex contrauetustatẽ in cor¬
idem & in monumentis sculptus. Ex
fundetur. Uiridis silex & ipse ue¬
hementer igni resistens. sednusquã
copiosus. E tubi inuenit᷑ lapis non
saxum est. Pallidus incemento
raro utilis. Clob contra in iurias

Expanded text:
Hic et bibulus dicitur; servat enim humoHic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. Spongia tulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incoridem et in monumentis scalpti et infunduntur. Viridis silex vehementer et ipscopiosus, et ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. 13. Globus contra injurias
Abbreviated transcription (Latin):
de & strues. Aliud ẽ enim ȩdificatio.
aliud instauratio. Namaedificatio
noua constructi õ est. Instauratio
uero. quod reparatur adinstar
prioris. Nam instar ueteres ꝓsimi¬
litudine ponebant. Inde & in stau¬
rare dicebant. Constat aũ construc¬
tio fundamento. lapidib calce
harena. &lignis. Fundam̃tum
dictum qđ fundus sit ȩdificii. idem
& cementum acedendo dictum. quod
ceso crasso lapidesurgat. Lapides
instructuris apti. albus. tiburtinus.
columbinus. fluuiatilis. sfungia.
rubus & reliqui. Albus lapis. alius
durus. alius mollis. Molles dentata
serra setant᷑. Tractabilis in opere ẽ
ita ut in eo quasi in ligno litterȩ scri¬
bant᷑. Ti burtinus a loco italiȩ dictus
quidum sit ad fabricã fortis. uapore
tam̃ desilit. Iofus ȩdificus inutilis
est fundamentis aptus. moralitate
& mollicia. Ex aestu enĩ & habitu
maris ferit᷑ & uerberat᷑ imbribus.¬
Arenatius lapis. concretus maris harenis

Expanded text:
de et strues. Aliud est enim aedificatio, de et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio. Nam aedificatio nova constructio est. Instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar Veteres pro similitudine ponebant. Inde et instaurare dicebant. 2. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena, et lignis. Fundamentum dictum, quod fundus sit aedificii. Idem et caementum, a cedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. 3. Lapides in structuris apti: albus, tiburtinus, columbinus, fluviatilis, sfungia, rubrus, et reliqui. 4. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur. 431 Tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. 5. Tiburtinus, a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. 6. Tophus aedificiis inutilis est fundamentis aptus mortalitate, et mollitie. Ex aestu enim et halitu maris feritur, et verberatArenacius lapis concretus maris arenis.
Abbreviated transcription (Latin):
DE FABRICIS PARIETUM Ĩ¬
nfabricis pari&um atq tectorũ.
greci inuentorem dedalũ asserurit.
Iste enimprimus didicisse fabricã
aminerua dicit᷑. Fabros aut̃
siue artifices grecitecto nosuo canx
idest instructores. Architecti
aũt cementarii sunt qui disponum
infundamentis. Vnde & a postolus
desem&ipso. Quasi sapiens inquit
architectus fundam̃tũ posui atio¬
nes dicti amachinis. quib. insistun:
:propter altitudinem pari& um.
II DEDIS POSITI ONE.
dificiorum partessunt tres.
dispositio. construccio. uenustas.
Dispositio est areȩ ł solii. & funda¬
mentorum discretio.
III DE CONSTRUCTI O NE
onstructio est laterum ł altitudi¬
nis aedificatio. Constructio aũtł
instructio uocata eo qđ instringat
& cohererefaciat. lapides. luto. &
ligna . & lapides inuicem sibi . Nam
& intinctio ferri inaqua. instructu¬
ra ẽ. Nisi enim candens tinguatur.
stringi & coherere non potest fer¬
rum. Item constructio amultitu¬
dine lapidum & lignorũ dicta Un¬

Expanded text:
De fabricis parietum. In fabricis parietum atque tectorum Graeci inventorem Daedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Graeci tectonas vocant, id est instructores. Architecti autem caementarii sunt, qui disponunt in fundamentis; unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui . Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem parietum. CAPUT II. De dispositione. Aedificiorum partes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispositio est areae vel soli et fundame§ 10 De constructione. Constructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem vel instructio vocata eo quod astringat et cohaerere faciat, ut lapides luto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta, un
Abbreviated transcription (Latin):
ncus est in quo ferrum ferrotuditar
acedendo dictus eo quod illicaliquid
cudamus. id est feri endo ꝓducamꝰ.
Cudere enim cedere & ferire est.
Ueteres aũ non in cudem uocabant.
sedintudem eo qđ in ea metallum¬
tundit᷑. hoc ẽ tendat᷑. Unde & tudis.
& molle ẽ cedit & ꝓducit. Marcus
malleus maior. & dictus marcus co
pusillus. lucilius. Etuelud in fabrica
feruens cũ marculus ferrum multo¬
rum magis ictib tundit. Forcipes
quasi ferricipes. eo quod ferrum can¬
dens capiant teneantq:: Siue qđ
ab his aliquid foruum capimus & te¬
nemus quasi forui capes. nam foruũ
ẽ calidum. & feruidũ. Unde & for¬
mosos dicimus. quib: calors angui¬
nis exrubore pulcritu dinẽ creat.
Lima dicti eo quod lene faciat.
nam limum lene est. Ciliũ estunde
operantur argentarii. a quo &
celatauasa dicuntur

Expanded text:
ncus est, in quo ferrum tunditur, a cudendo dictus: eo quod illic aliquid cudamus, id est, feriendo producamus. Cudere enim caedere et ferire est. Veteres autem non incudem vocabant, sed intudem, eo qtunditur, hoc est tendatur; unde et tudis met molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quopusillus. Lucilius 1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidum; unde et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii, a quo et celata vasa dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Lutum aũ uocatũ quidã ꝑ anti frasin
putant qđ non sit mundũ. Nã omne
lotũ. mundum ẽ. Calcis uua dictic
qui adũsit tactufrigida. intus oc¬
cultum contin& ignẽ. Unde ꝑfusa
Natura ei mirũ aliquid facꝰ. Postquã
enĩ arserit. aquis incendit᷑. quibus
sol& ignis extingui. olco extinguit᷑
quo sol& ignis accendi. Usus eiꝰ instruc¬
turis fabricȩ necessarius. nã lapis¬
lapidi non potest adherere for
cius. nisi calce coniunctus. Cipsũ
cognatum calcis est. & est grecum
nomen. Plura eius genera. Om¬
nium aũ optimum. lapis specularis
Est enim insignis ȩdificiorum &
coronis gratissimus. Arena aba¬
riditate dicta. non abherendo
infabricis ut quidam uolunt.
huius ꝓbatio simanu im pressa
strid&. aut sin uestem candidã
sparsa nihil sordis relinquat.
Columnȩ ꝓlongitudine & rotun¬
ditate uocatȩ in quib totius fabri¬
ce pondus erigitur. Antiquaratio¬
erat columnarũ. altitudinis. t̃tia
pars latitudinum. Genera rotun

Expanded text:
Lutum autem vocatum quidam per antiphrasim putant, quod non sit mundum, nam omne lorum mundum est. Calx viva dicta, quia dum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem, aNatura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapislapidi non potest tius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem optimum lapis specularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratissimum. Arena ab ariditin fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat.Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotun
Abbreviated transcription (Latin):
b easͣ restes lapillis extentas. quib limus
insimilitudine uitrei acini adhere¬
bant. sicq effectum siccabatur die¬
bus triginta. Fit aũt nunc alibi in
speluncis. quodliquide collectum. de¬
hinc diffusum inquosdam botros so¬
lidatur. fit & inscrobib cauatis. quo¬
rum alaterib decadentes guttȩ̨ coa¬
iescunt ⁊ fit & insalis modo ex flagran¬
tissimo sole. adeo aũt constrictae
uirtutis est. ut in leonum &ursorum
ora aspersum. tantim uim habeat
stringendi utnonualeant mordere.
DELAPI DI BUS UULGARIBUS

Expanded text:
 eas restes lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitreis acinis adhaerebat, sicque eiectum siccabatur diebus triginta. Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quorum e lateribus decadentes guttae coalescunt: fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat adstringendi ut non valeant mordere. § 3 De lapidibus vulgaribus
Abbreviated transcription (Latin):
uocata quib comminus certantes
innitent. qui greca appellatione
athlęte uocant᷑. locus aũ luctationis.
palestra dicitur. Palestra aut̃
ł a poto pales. idẽ aluctatione

Expanded text:
u, quibus comminus certantes innituntur, qui greca appellatione athlete vocantur: locus autem luctationis palestra dicitur. Palestram autem vel apo tis palesi, id est a luctatione
Abbreviated transcription (Latin):
tatur lucida. eo qđ lumine accepto ꝑ
arcum resplendeat. Sed utrum absidã
an absidam dicere debeamus huius
uerbi genus ambiguum quidam docto
ant. Testudo est cameru
templi obliqua. Nam in modum tes¬
tudinis ueteres templorum tecta fa¬
ciebant. quȩ ideo sic fiebapt. uttęli
imaginem redder&. quod con stat eẽ
conuexum. Alii testudinem uolunt
esse locum inparte atrii aduersum
uenientibus. Artus dicti qđ sint artu
conclusione curuati. Ipsi & fornices.
u originem aput grecosha¬
bent. elaborata arte picture
Li tostrota. paruulis crustis actessellis
tinctis inuarios colores. Uocata aũt
pauimentic eo quod paueantur. id̃ c ȩ

Expanded text:
tatur lucida, eo quod lumine accepto per tatur lucida, eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant. Testudo est camera templi obliqua: nam in modum testudinis veteres templorum tecta faciebant, quae ideo sic fiebat, ut coeli imaginem redderet: quod constat esse convexum. Alii testudinem volunt esse locum in parte atrii adversa venientibus. Arcus dicti, quod sint arta conclusione curvati, ipsi et fornices. Pavimenta originem apud Graecos habent elaborata arte picturae, lithostrota parvulis crustis ac tessellis tinctis in varios colores: vocata autem pavimenta eo quod paveantur, id
Abbreviated transcription (Latin):
undamentum dictum eo quod fundus
sit domui. idem &cementum aceden¬
do dictum. quod crasso la pide surgat.
Paries nuncupatus. quia semꝑ duosunt
pares. uel a latere. uel afronte.
Siue enim tetragonum. siue & agonũ
sint. quise conspiciunt. ex pari erunt
ant. ex pari erunt
Aliter enim structura facta deformis
est. Pari&inas dicimus. quasi pari¬
&um ruinas. sunt enimpari&es. stan¬
tes sine tecto. siue habitantibus.
Angulus quod duos parietes in unum
coniungat. Culmina dicta sunt
quia apuđ̃ antiquos tecta culmo
tegebantur. ut nunc rusticani.
hinc tecti sum mitus culmen dicitur
Camere sunt uolumina introrsus
respicientia. appellatȩ acuruo. Ca¬
mur enim grete curuum est. Laque¬
aria sunt que cameram subtegunt &
ornant. quȩ & lac unaria dicuntur.
Principaliter aũ lacus dicitur. ut luci¬
lius resultant edesq lacusq: Cuius
diminutio lacunar facit. Utoratus.
neq aureum mea r&in& in domo lacunar.
Indesit alia diminutio lacunarium
Absida greto sermone. latine interpre¬

Expanded text:
undamentum dictum quod fundus sit domui. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Paries nuncupatus quia semper duo sunt pares, vel a latere vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari eruntnt ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto, sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum coniungat. Culmina dicta sunt quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rusticani. Hinc tecti summitas culmen dicitur. Camerae sunt volumina introrsum respicientia, appellatae a curvo; καμουρo enim Graece curaria sunt, quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur: principaliter autem lacus dicitur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, Absida Graeco sermone, Latine interpre
Abbreviated transcription (Latin):
quod tegant ȩdes. & imbrices quod ac¬
cipiant imbres. Lateres & laterculi.
quod latiformentur. circum actis un¬
dique quatuor tabulis. Cinalis ab eo
quod cauasit inmodum cannae. sane
canalem melius genere feminino quã
masculino proferimus. Fistulȩ aqua¬
rum sunt dictȩ. quod aquas fundant¬
& emittant. Nam stola grece. mitte¬
re est. Formȩ earum. promagnitu dine
aquȩ & capacitatis modo fiunt.

Expanded text:
quod tegant aedes; et imbrices, quod acquod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circumactis undique quattuor tabulis. Canalis quod cava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proferimus. rum sunt dictae, quod aquas fundant et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et capacitatis modo fiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
O stracus est pauimentum testaccum
quod fractis testis calce admxto feriat᷑
T esta enim greci ostradicunt. Conplu¬
uium dictum quia aque apartibus
quȩ circa sunt eo conueniunt. Tessel¬
la sunt cquib domicilia sternuntur
atesseris nominatu. idẽ quacdatis lapil¬
Bases fulture
sunt colum narum quȩ a funcdamento
consurgunt. & suꝑ positȩ fabricae
sustinent pondus. Fases aũ nomen
petrȩ est fortissimȩ syro sermone.
Columne pro longitudine & rotunditate
uocatȩ. inquib totius fabricȩ pondus
erigitur: Antiqua ratio erat columna
rum altitudinis. tertia pars latitudi¬
cȩ. ionicȩ. tuscanicae. corintheae.
M ensura grossitudinis & altitudinis
inter se distantes. Quintum genus est
e arum quȩ uocantur atticȩ. quaternis
angulis aut amplius parib laterum
interuallis. Capitolia dictu quod
sint colum narum capita. sicut suꝑ col¬
lum caput. Epistolia sunt quȩ suꝑ
capitella colum narum ponuntur
& est grecum iđ suꝑmissa. Tegulȩ

Expanded text:
Ostracus est pavimentum testaceum; eo quod fractis testis calce admixta feriatur; teste enim grece ostra dicuntur. Compluvium dquae circa sunt, eo conveniunt. Tessellae sunt, e quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata, id est, quadratis lapilBases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatae, in quibus totius fabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudicae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur, et est Graecum id est supermissa. Tegulae,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. ꝓp̃t qđ rotundam radicem
habeat. altera aristolocia lon ga
quia radicẽ longã hab&. cũ
ramis & foliis longiorib quã eti ã
& dactilinã uocant. quod sit radicȩ
unde & eam latini senitionem uocant
nascit᷑ ꝑ materias. Pis illius dictu
quod sem̃ pulici simile habeat. unde
ał gerabotanem latini herbam pulicarẽ uocant
Ceor be̾ton. ideo agretis nom̃ accepit
qđ remedus & ligaturis hominum
& purificationib sacerdotum.
agentilib apta ꝓbar&. unde & eã
pontifices sagm̃ appellabant. qͣsi
sancimen. haec & ueruena. quia
Paliuris herba asperrima & spinosa
Strutios quã quidã herbam lanariã
uocant. eo qđ exea pleriq lanam
lauent. nascit᷑ lociscultis. Sple¬
nos dicta eo qđ splenẽ auferat
Cimi cia ꝓpt similitu dinẽ cimicis
dicta. unde & eã greci corionẽ
uocauer. Nascit᷑ in locis asperis
atq cultis. Marrubiũ quemgreci
ritudinẽ. nascit᷑ incãpis. cuius¬

Expanded text:
dicitur, propter quod rotundam radicem dicitur, propter quod rotundam radicem habeat; altera aristolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, quod sit radice unde et eam Latini senicionem vocant. Nascitur per macerias. Psyllios dicta quod semen simile pulicis habeat: unde et eam Latini herbam pulicarem vocant. Hierobotane ideo a Graecis hoc nomen accepit quod remediis ac ligamentis hominum et purificationibus sacerdotum a gentibus apta probaretur. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen; haec et verbena, quia herba asperrima et spinosa. Struthios, quam quidam herbam lanariam vocant, eo quod plerique lanam ex ea lavent. Nascitur in locis cultis. Splenos dicta quod splenem auferat. Cimicia, propter similitudinem cimicis dicta: unde et eam Graecio κόριον vocaverunt. Nascitur in locis asperis atque cultis. Marrubium, quem Graeci ritudinem. Nascitur in campis. Pule
Abbreviated transcription (Latin):
mimelus grece dicta qđ mali matia ni
odorem habeat. sitq breuis act̾rȩ
uicina. Cametrius agrecis appel¬
lata qđ sit breuis & ꝑterram stra¬
ta & minuta folus paruissimis.
Pcon quidam medicus fuit aquo
hib& inuenta. ut homerus dicit.
hanc quidam glisideam uocant.
qđ dulci sapore sit . ł pento rupina
anumero granorũ. ł utalii putant
dactilos adigitorũ similitudine.
nascitur insiluis. Boglo sus agre¬
cis dicta eo qđ folia asperrima
habeat. in modum linguȩ bouis.
quod mirum in modum obsapien¬
tiam nutriendã. uino in fundenda
aueterib memoratur. Conuiuui
quoq hylaritatẽ p̃bere fertur
& pholere &iam sumit᷑. Arna¬
glosus idẽ agni lingua quȩ aro¬
manis plantago dicitur quod plan
eadem & matris animola. ꝓp̃t
quod menstrua moueat. A risto¬
locia dicit̾ qđ mulierib fętis op¬
timasit. Nam suꝑ sessa partus ma¬
tricem beneficio uaporis expurgat
Huius herbe genera duo sunt. qua¬
rum una aristo locia rotunda

Expanded text:
melos Graece dicta quod mali Matiani odorem habeat sitque brevis terraeque vicina. Chamaedrys a Graecis appellata quod sit brevis et per terram strata et minuta foliis parvissimis. Paeon quidam medicus fuit, a quo etur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobinam a numero granorum; vel, ut alii, dactylos a digitorum similitudine. Nascitur in silvis. Buglossos a Graecis dicta eo quod folia asperrima ad modum linguae bovis habeat. Quae mirum in modum ob sapientiam nutriendam eteribus memoratur. Convivii quoque hilaritatem praebere fertur: pro olere etiam sumitur. Arnoglossos, id est agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, quod planEadem et matris animula, propter quod menstrua moveat. Aristolochia dicitur quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; quarum una aristolochia rotunda
Abbreviated transcription (Latin):
cata qđ sem̃ eius petras in uessica
frangit xtq. cõminuat. Centiana
nom̃ sumpsit ut medici memorant
ab inuentore radicib aris tolocie
similib nascit᷑ sub alpib atq in
gallatiȩ asiȩ. Satureia calida
& ꝓpe ignita. Unde illi nom̃ indi¬
tũ credunt. qđ ꝓnos faciat inue¬
nerẽ. Satyrion dicta a satyris
ꝓp̃t incendiũ libidinis. quã uul¬
gus stincũ uocat. uenerem enim
suscitat. Idem & oricius quod radix
eius in modum testiculorum
sit Idem & leporina quod cau
lam mollem emitat
corpus adurat. Est enim igneae
omnino naturȩ. & tactuꝑurit.
Unde & pruriginem facit. & utilis

Expanded text:
cata quod semen eius petras in vesica frangat atque conminuat. Gentiana n sumpsit, ut medici memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus atque Galatia Asiae. Satureia calida et prope ignita. Unde illi et nomen inditum credunt, quod pronos facit in Venerem. Satyrion dicta a Satyris propter incendium libidinis, quam vulgus stincum vocant; Venerem enim suscitat. Idem et orchis, quod radix eius in modum testiculorum  Idem et leporina, propter ulem mollem emittatcorpus adurat. Est enim igneae omnino naturae et tactu perurit, unde et pruriginem facit. Artemis
Abbreviated transcription (Latin):
Haec herba & insana uocat᷑. quia
usus ei periculosusẽ. Deniq sibi¬
uat᷑ ł edat᷑. in saniã facit. ł som ni
imaginẽ torpiđa. hanc uulgus
mili mindrũ dic. ꝓp̃t qđ alienatio¬
nẽ mentis inducit. Utilis aũ est¬

Expanded text:
Haec herba et insana vocatur, quia Haec herba et insana vocatur, quia usus eius periculosus est: denique si bibatur vel edatur, insaniam facit vel somni imaginem turbidam. Hanc vulgus milimindrum dicit, propter quod alienationem mentis inducit. Saxifraga vo
Abbreviated transcription (Latin):
oriente flores suos aperit. & sero
est quã latini incubum siluaticũ
uocant. Haec &uerrucaria. qđ
extinguat uerrucas. exaqua potata.¬
ł incata plasmate posita abstergat.
Penta filon anumero foliorum dicta
unde & eam latini quinq folium
uocant. herba ad eomunda utpu¬
rificationi & templis adhiberi
agentilib solita eẽt. Hysopum
herba purgandis pulmonib: apta.
Vnde & in u&eritestam̃to ꝑhẏsopi
fasciculos asꝑgebant᷑ agni san¬
guine qui mundari uolebant.
nascitur in petris. herens saxo
radicibus. Reu barbarũ siue
reu ponticũ. illud quod trans
danubiũ. in solo harbarico. istud
qđ cirta pontũ colligit᷑ nominatũ.
Reu aũ dictũ qđ sit radix quasi
radix barbara ł quasi radixpon¬
tica. Ios qui amos agrecis dicta
alatinis herba calicularis qđ ca¬
liculi eius infigurã cantarorum
nascantur. Ut estmali punici quo¬
rũ hora serrata sunt. habentes in¬
trin secus semina papaueri similia.

Expanded text:
oriente flores suos aperit; idem seoriente flores suos aperit; idem seest quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et verrucaria, eo quod extinguat verrucas ex aqua pota, vel in cataplasmate posita abstergat. Pentaphyllon a numero foliorum dicta; unde et eam Latini quinquefolium vocant; herba adeo munda ut purificationi et templis adhiberi a gentibus solita esset. Hyssopum herba purgandis pulmonibus apta. Unde et in Veteri Testamento per hyssopi fasciculos aspergebantur agni sanguine, qui mundari volebat. Nascitur in petris haerens saxo radicibus. Reubarbarum sive reuponticum, illud quod trans Danubium in solo barbarico, istud quod circa Pontum colligitur, nominatum. Reu autem dictum quod sit radix, quasi radix barbara, quasi radix Pontica. Hyoscyamos a Graecis dicta, a Latinis herba calicularis, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papaveris similia.