comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hodie iam dicamus Rursũ et hoc attende: Cũ hoc hodie horae matutinae
transier̃ horae suturae ñ dũ uener̃: Et hoc ergo corrige hachora dic Et
de ista hora quid tenes : Momenta ei quȩdã iã transier̃ quae futura sunt
nondũ uener̃. Hoc mom̃too dic Quo mom̃ta dũ syllabas loquor Siduassil¬
labas dicã altera ñ sonat nisi cũ illa transierit. Ipsa deniq: una syllaba sidu¬
as literas habeat : ñ sonat posterior litera. nisi prior abierit. Quid ergo te¬
nem̃ de his annis: Anni isti mutabiles sunt. Anni aeterni cogitandi sunt an¬
ni qui stant qui non uenientib et ab euntib diebus peragunt᷑. Anni dequib alio
loco scriptura dic̃dõ. tuaũ idem ipse es et annitui non deficient. Hos annosis¬
te transiliens ñ ingarrulitate forinsecus. sed insilentio cogitauit. et annorũ
lũ niosus tendiculas uerborũ requirit. in corde suo meditatꝰ ẽ. Garriebam

Expanded text:
Hodie, jam dicam. Rursus et hoc attende, quod hodie horae matutinae jam Hodie, jam dicam. Rursus et hoc attende, quod hodie horae matutinae jam transierunt, horae futurae nondum venerunt. Et hoc ergo corrige: Hac hora, dic. Et de ista hora quid tenes? Momenta ejus quaedam jam transierunt; quae futura sunt nondum venerunt. Hoc momento, dic. Quo momento? Dum syllabas loquor, si duas syllabas dicam, altera non sonat, nisi cum illa transierit: ipsa denique una syllaba, si duas litteras habeat, non sonat posterior littera nisi prior abierit. Quid ergo tenemus de his annis! Anni isti mutabiles sunt: anni aeterni cogitandi sunt, anni qui stant, qui non venientibus et abuentibus diebus peraguntur; anni de quibus alio loco Scriptura dicit Deo: Tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hos annos iste transiliens, non in garrulitate forinsecus, sed in silentio cogitavit: Et annorum lumniosus tendiculas verborum requirit, in corde suo meditatus est. Garriebam.
Abbreviated transcription (Latin):
t annorũ aet̃norũ memor fui. Quis anni aet̃ni. Magna cogitatio Vi¬
dete quid sibi uult ista cogitatio nisi magnũ silentiũ ab omni forinsecus strepi¬
tu. ab omni rerũ humanarũ tumultu. Int̾ requiescat qui cogitare uult an¬
nosistos aet̃nos Nũ quid anni in quib sumꝰ aet̃nisunt : aut in quib fuer̃ maio¬
res nr̃i. aut in quib futuri s̃ posteri nr̃i: Absit ut aet̃ni existimentur. Quia
enĩ dehis annis manet: Ecce loquendo dicimꝰ hoc anno. Et quid tenemus
dehoc anno p̃t̃ unũ diẽ in quo sum̃. Nã superiores dies anni huus iã tran¬
sierunt nec tenentur : futuri aũ nondum uenerunt. In uno die sumus et dici¬
mus hoc anno. Immo dichodie si aliquiduis p̃sens dicere. Nã de toto anno quid
p̃sens tenes.: Quicquid de illo p̃teritũ ẽ iã nonẽ. Quicquid de illo futurum ẽ
nondum ẽ. Quomodo hoc anno. Corrige locutionẽ. Hodie dic uerũ dicis

Expanded text:
et annorum aeternorum memor fui. Qui sunt anni aeterni? Magna cogitatio! Viet annorum aeternorum memor fui. Qui sunt anni aeterni? Magna cogitatio! Videte si vult ista cogitatio, nisi magnum silentium. Ab omni forinsecus strepitu, ab omni rerum humanarum tumultu intus requiescat, qui cogitare vult annos istos aeternos. Numquid anni in quibus sumus aeterni sunt, aut in quibus fuerunt majores nostri, aut in quibus futuri sunt posteri nostri? Absit ut aeterni existimentur. Quid enim de his annis manet? Ecce loquendo dicimus, Hoc anno; et quid tenemus de hoc anno, praeter unum diem in quo sumus? Nam superiores dies anni hujus jam transierunt, nec tenentur; futuri autem nondum venerunt. In uno die sumus, et dicimus, Hoc anno: imo dic, Hodie, si aliquid vis praesens dicere. Nam de toto anno quid praesens tenes? Quidquid de illo praeteritum est, jam non est; quidquid de illo futurum est, nondum est: quomodo, Hoc anno? Corrige locutionem: Hodie, dic. Verum dicis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid faciat homonisi qđ sequitur. Conturbat̃sũ et ñ sũ locutus. Contur¬
batus ergo ne in ei garrllitate in imici anticipantes uigilias. calũnias quae¬
rerent et inuenirent. ñ ẽ locut̃ Nũ quã tam̃ iste transiliens cessaret inse:
Et siforte a garrulitate cessauit qua sub repserat ei de ipsa locutione placere
hominib ñ tam̃ destitit ñ cessauit ut conaretur et hoc ipsũ transcendere:
tulit se intro. In secretario suae m̃tis agit. et quid ibi agat dicat nobis.
Cogitaui dies antiquos. Bene ẽ illi: Uidete quae cogitat rogo uos. Int̾ ẽ apud
se cogitat dies antiquos. Nemo illi dic̃ male dixisti Nemo ei dic̃ multũ
locut᷑ es Nemo ei dic̃ ꝑuerse sensisti. Ita sit eibene secũ. adiuuet dr̃. cogi¬
tet dies antiquos et dicat nob̵ in ipso interiore suo cubiculo. quid egerit: quo
ꝑuenerit . quid transilierit ubi manserit. Cogitaui dies antiquos

Expanded text:
Quid faciat homo, nisi quod sequitur? Conturbatus sum, et non sum locutus. ConturQuid faciat homo, nisi quod sequitur? Conturbatus sum, et non sum locutus. Conturbatus ergo, ne in ejus garrulitate inimici anticipantes vigilias, calumnias quaererent et invenirent, non est locutus. Nunquam tamen iste transiliens cessaret in se: et si forte a garrulitate cessavit, qua subrepserat ei de ipsa locutione placere hominibus; non tamen destitit, non cessavit ut conaretur et hoc ipsum transcendere. is, tulit se intro, in secretario suae mentis agit. Et quid ibi agat dicat nobis: Cogitavi dies antiquos. Bene est illi. Videte quae cogitat, rogo vos. Intus est, apud se cogitat dies antiquos. Nemo illi dicit, Male dixisti; nemo illi dicit, Multum locutus es; nemo illi dicit, Perverse sensisti. Ita sit ei bene secum, adjuvet Deus: cogitet dies antiquos, et dicat nobis in ipso interiore cubiculo suo quid egerit, quo pervenerit, quid transilierit, ubi manserit: Cogitavi dies antiquos,
Abbreviated transcription (Latin):
siue alterius siuos inuicẽ lesistis. laboras satis facere et concordare . Cũ diabo¬
lo aũ et angelosci nulla c̃cordia ẽ. Ipsi nob̵ inuident regnũ caelorũ. Mites¬
certꝰ omnino erga nos ñ possunt. quia antici pauer̃ uigilias om̃s inimici mei:
slus illi uigilauer̃ ad decipiendũ quã ego ad custodiendũ me. Anticipauer̃ ui¬
gilias om̃s inimici mei. Quo modo enĩ ñ anticipauer̃ iugilias. qui ubiq scanda¬
la ubiq muscipulas posuer̃ : taediũ in ẽ cordi: Metuendũ ẽ ne absorbeat tris¬
titia lactitiã. : Metuendũ ẽ negarriendo deficiat sp̃stuus. Anticipauer̃ ui¬
gilias om̃s inimicimei. Deniq: in ipsa garrulitate dũ loqueris et securus lo¬
queris quanta plerũq inueniuntur. quae uelint tenere in imici. et rep̃ hen¬
dere unde uelit etiã criminari calũniari. hoc dix̃ illud sensit. hoc locutus ẽ

Expanded text:
sive alterutrius, si vos invicem laesistis; laboras satisfacere et concordare: cum diabosive alterutrius, si vos invicem laesistis; laboras satisfacere et concordare: cum diabolo autem et angelis ejus nulla concordia est. Ipsi nobis invident regnum coelorum. Mitescere omnino erga nos non possunt, quia anticipaverunt vigilias omnes inimici mei. Plus illi vigilaverunt ad decipiendum, quam ego ad custodiendum me: Anticipaverunt vigilias omnes inimici mei. Quomodo enim non anticipaverunt vigilias, qui ubique scandala, ubique muscipulas posuerunt? Taedium inest cordi; metuendum est ne absorbeat tristitia: in laetitia metuendum est ne garriendo deficiat spiritus tuus: Anticipaverunt vigilias omnes inimici mei. Denique in ipsa garrulitate, dum loqueris, et securus loqueris, quanta plerumque inveniuntur quae velint tenere inimici et reprehendere, unde velint etiam criminari et calumniari: Hoc dixit, illud sensit, hoc locutus est?
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s inimicimei: Plus me uigilauer̃ uigilando p̃occupa uer̃me: Vbi non
muscipulã ponunt. Nonne uigilias omr̃ anticipauer̃ in imici mei᷑. Qui sunt
enĩ isti in imici nisi illi dequib: dic̃ a postolus ñ ẽ nob̵ conluctatio aduersus car¬
nẽ et sangiunẽ sed cduersus principat᷑ et potestates. et rectores mundi te¬
nebrarũ harũ aduersus spiritalia nequitiȩ incaelestibus. Ergo aduer¬
sus diabolũ et angelos cius in imicitias exercem̃. Rectores eos mundi dix̃:
quia ipsi regunt dilectores mundi Non enĩ regunt mundũ quasi rectores
sint caeli et terrae. sed mundũ peccatores dic̃ Et mundus eũ ñ connouit.
Talẽ mundũ illi regunt qui ñ cognoscunt xpm̃. Contrahos habem inimici¬
tias ꝑpetuas. Deniq quaslibet habeas inimicitias aduersus hominẽ togitas
finire: Siue illius satis factionẽ si ipse te lesit. siue tua sit situ laesisti

Expanded text:
omnes inimici mei: plus me vigilaverunt; vigilando praeoccupaverunt me. Ubi non omnes inimici mei: plus me vigilaverunt; vigilando praeoccupaverunt me. Ubi non muscipulas ponunt? Nonne vigilias omnes anticipaverunt inimici mei? Qui sunt enim isti inimici, nisi illi de quibus dicit Apostolus: Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principatus, et potestates, et rectores mundi tenebrarum harum, adversus spiritualia nequitiae in coelestibus ? Ergo adversus diabolum et angelos ejus inimicitias exercemus. Rectores eos mundi dixit, quia ipsi regunt dilectores mundi: non enim regunt mundum, quasi rectores sint coeli et terrae; sed mundum peccatores dicit. Et mundus eum non cognovit : talem mundum illi regunt, qui non cognoscit Christum. Contra hos habemus inimicitias perpetuas. Denique quaslibet habeas inimicitias adversus hominem, cogitas finire; sive illius satisfactione, si ipse te laesit; sive tua, si tu laesisti;
Abbreviated transcription (Latin):
gis laetatus fuerat tanto ãplius si aliquid c̃tigerit c̃tabescat. Percussus er¬
go scandalis abundantib: quasi multis uul nerib clausit se c̃tra humanã conso¬
lationẽ et negauit c̃solari animã ipsius Et unde uita : Vnde respiratio
Memor fui dĩ et delectat̃ sũ. Non frustra manus operatae fuerant inuene¬
rant magnũ c̃solatorẽ Non quiescendo memor fui et delectat᷑ sũ ꝓdican¬
dus igitur ẽ ds̃. cuius iste memor factus delectat᷑ ẽ et consolatus inquadã tristi¬
garriui: Quidẽ garriui. Letatꝰ sũ exultaui loquendo Garruli enĩ a ꝓpre
dicuntur : qui uulgo uerbosi apellantur .: Accedente letitia necualente s
nec uolentes tacere : factꝰ ẽ iste talis : et rursum quid ait᷑. Et de fec̃ sp̃s meus
Tedio c̃tabuerat recolendo dm̃ delectat᷑ fuerat rursus garriendo de fecerat.
Quid sequitur : Antici pauer̃ uigilias om̃s inimicimei: Vigilauer̃ suꝑ me

Expanded text:
gis laetatus fuerat, tanto amplius si aliquid contigerit, contabescat. Percussus ergis laetatus fuerat, tanto amplius si aliquid contigerit, contabescat. Percussus ergo scandalis abundantibus, quasi multis vulneribus, clausit se contra humanam consolationem, et negavit consolari anima ipsius. Et unde vita? unde respiratio? Memor fui Dei, et delectatus sum. Non frustra manus operatae fuerant; invenerant magnum consolatorem. Non quiescendo memor fui Dei, et delectatus sum. Praedicandus igitur est Deus, cujus iste memor factus delectatus est, et consolatus in quadam tristigarrivi. Quid est, garrivi? Laetatus sum, exsultavi loquendo. Garruli enim proprie dicuntur, qui a vulgo verbosi appellantur, accedente laetitia nec valentes nec volentes tacere. Factus est iste talis. Et rursus quid ait? Et defecit spiritus meus. 7. vers. 5. Taedio contabuerat, recolendo Deum delectatus fuerat, rursus garriendo defecerat; quid sequitur? Anticipaverunt vigilias omnes inimici mei. Vigilaverunt super me
Abbreviated transcription (Latin):
eũ tedium tristitia quȩ eum omnino in reparabiliter merserat. negat
consolari : Quidigitur restabat. primo uide unde consolaretur .: Non ne
sustinuerat quisimul contristaret᷑ et ñ inuenerat : Quo enim seuerter&
ad consolationẽ : quemoccupauerat tedium depeccatorib relinquentib
legem dĩ : Quo seuerteret: ad hominẽ dĩ quemlibet: In multis iam forte
iste expertus erat magnã tribulationẽ. qua magis de illorũ aliqua delec¬
tatione presumserat. Videntur enĩ aliquando iusti homines et gaudertur ad
cos Et necesse ẽ ut gaudeatur qm̃ caritas sine gaudio talis eẽ non potest.
In his aũ in quib gauisus ẽ homo si forte prauũ aliquid c̃tingerit. quomodo sue¬
pe c̃tingit quanta letitia ibi erat tantus meror accedit ita ut p̃ea iã timeat
homo laxare habenas gaudiorũ timeat se letitiae cõmutere. Ne quanto ma¬

Expanded text:
eum taedium, tristitiaque eum omnino irreparabiliter merserat; negat se eum taedium, tristitiaque eum omnino irreparabiliter merserat; negat se consolari. Quid igitur restabat? 6. vers. 4. Primo vide unde consoletur. Nonne sustinuerat qui simul contristaretur, et non invenerat ? Quo enim se verteret ad consolationem, quem occupaverat taedium de peccatoribus relinquentibus legem Dei? Quo se verteret? Ad hominem Dei quemlibet? In multis jam forte iste expertus erat magnam tribulationem, quo magis de illorum aliqua delectatione praesumpserat. Videntur enim aliquando justi homines, et gaudetur ad eos; et necesse est ut gaudeatur, quoniam charitas sine gaudio talis esse non potest: in his autem in quibus gavisus est homo, si forte aliquid pravum contigerit, quomodo saepe contingit, quanta laetitia ibi erat, tantus moeror accedit; ita ut postea jam timeat homo laxare habenas gaudiorum, timeat se laetitiae committere, ne quanto ma
Abbreviated transcription (Latin):
antete. sicut hrpocritȩ faciunt. sed sit aelemosina tua in occulto. et pater
tuus qui uidet in occulto reddectibi. Ergo manibus meis nocte corã eo etnon
sum deceptus : Quanta tamen iste idithun pertulerit in hac terra. et in hac
nocte. et quomodo habuerit quodã modo transiliendi necessitatẽ. In pin¬
gentibus atq pungentibus deorsũ tribulationib: ut necesse fuerit transilire
intentissi me audiamus. Negaui consolari animã meam : Tantum tedium
hic me occupauit. ut contra omnem consolationẽ clauderet se anima mere.
huic taleunde tediũ. Fortasse quia uinea grandinatuẽ. aut quiaolea non
preuenit aut quia uindemia apluuia intercepta ẽ : Vnde huic tedium
Audi hoc exalio psalmo . Ipsius enĩ etibiuox ẽ : Tediũ deteͥnuit me apeccato¬
ribus relinquentibus legẽ tuã : Tantoergo tedio de huius modi malo af¬
fectum se istedicit ut negaret consolari animã ipsius : Prope absorbuerat

Expanded text:
ante te, sicut hypocritae faciunt: sed sit eleemosyna tua in occulto, et Pater ante te, sicut hypocritae faciunt: sed sit eleemosyna tua in occulto, et Pater tuus qui videt in occulto, reddet tibi » . Ergo, « Manibus meis nocte coram eo et non sum deceptus. » 5. Quanta tamen iste Idithun pertulerit in hac terra, et in hac nocte, et quomodo habuerit quodammodo transiliendi necessitatem, impingentibus atque pungentibus deorsum tribulationibus, ut necesse fuerit transilire, intentissime audiamus. Negavit consolari anima mea. Tantum taedium hic me occupavit, ut contra omnem consolationem clauderet se anima mea. Huic tali unde taedium? Fortasse quia vinea grandinata est, aut quia olea non provenit, aut quia vindemia a pluvia intercepta est. Unde huic taedium? Audi hoc ex alio psalmo. Ipsius enim et ibi vox est: Taedium detinuit me, a peccatoribus relinquentibus legem tuam . Tanto ergo taedio de hujusmodi malo affectum se iste dicit, ut negaret consolari anima ipsius. Prope absorbuerat
Abbreviated transcription (Latin):
Dies in cõparatione in fideliũ. nox in cõporatione angelorũ. Habent enĩ diẽ angeli
quẽ nos ñ dũ habemꝰ : Iũ nos habem quẽ ñ habent in fideles: Sed ñdũ habent
fideles quẽ angeli habent. Tunc aũ habebt̃ cũ er̃ aequales angelis dĩ. qđ il¬
ls in resurrectione promissũ ẽ. In hac ergo iãdie. et adhuc nocte in cõpara¬
tione futuri diei quẽ desideramꝰ die in cõparatione p̃teritae noctis ciu renun¬
tiauimꝰ. In hac ergo inquã nocte dm̃ requiram̃ manib nris. Ncessent opera
que ram dñ ñ sit in ane desideriũ. Sunua sum̃ supt̾ erogem̃ ut ꝑuenire pos¬
sim. manib quȩ ram̃ dm̃: Et si nocte quȩrimꝰ quẽ manib quȩrim̃ ñ decipimur
quia corã ipso quȩrimꝰ. Quid ẽ corã ipso. Nolite facere iustitiã uram corã
hominib ut uid eamini ab eis. Alioquin ñ habebitis mercedẽ apud patrẽ urm̃:
Cũ ergo facitis elemosinã ait manus illae s̃ quaerentes dnm̃. Holi tubicinare

Expanded text:
in comparatione Angelorum. Habent enim diem Angeli quem nos nondum habemus: jam nos habemus quem non habent infideles; sed nondum habent fideles quem Angeli habent: tunc autem habebunt, cum erunt aequales Angelis Dei; quod illis in resurrectione promissum est . In hac ergo jam die, et adhuc nocte; nocte in comparatione futuri diei quem desideramus, die in comparatione praeteritae noctis cui renuntiavimus: in hac ergo, inquam, nocte Deum requiramus manibus nostris. Non cessent opera; quaeramus Deum, non sit inane desiderium. Si in via sumus, sumptus erogemus, ut pervenire possimus: manibus quaeramus Deum. Etsi nocte quaerimus quem manibus quaerimus, non decipimur quia « coram ipso » quaerimus. Quid est « coram ipso? Nolite facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis; alioqui non habebitis mercedem apud Patrem vestrum. Cum ergo facis eleemosynam, » ait, manus illae sunt quaerentes Deum, « noli tubicinare
Abbreviated transcription (Latin):
donec ueniat ad illũ diẽ. ubi noctis tẽptationẽ nullã omnino formidet. Hoc
enĩ quã uis dies sit uita fideliũ. tẽptatio ẽ uita humana super terrã. nox et dies

Expanded text:
donec veniat ad illum diem, ubi noctis tentationem nullam omnino formidet. Hic donec veniat ad illum diem, ubi noctis tentationem nullam omnino formidet. Hic enim quamvis dies sit vita fidelium, tentatio est vita humana super terram . Nox, et dies
Abbreviated transcription (Latin):
inferim̃ ut in hac nocte gaudeam̃. Quae quidẽ debet accensa eẽ sẽꝑ indo
quid diceret secut᷑ ait: ꝓphetiã nolite spernere. id ẽ lucerna in uob sẽ ꝑluce¬
at. Et haec quidẽ nox in cõparatione cuiusdã in effabilis diei. nox dicitur:
Nã ipsa uita fideliũ in cõparatione fideliũ dies ẽ Quomodo aũ sitnox. iã
dixim̃ et ostendim̃ petri a postoli testimoniũ: Qui quidẽ etiã et lucernã no
minauit. et de ipsa lucerna nos ammonuit. ut intendam̾ ei id ẽ prophetico
sermone donec dies lucescat. et luciferoriatur in cordib nris. Quomodo aũ
iã uita fideliũ diessit in cõparatione uitae impiorũ. paulus ostendit: Abi¬
ciam inquit opera tenebrarũ. et induamur arma lucis sic ut indie. honeste
ãbulem̃. Ergo honeste uiuentes in cõparatione uitae impiorũ indie sumus
Sediste dies uitae fideliũ ñ suffic̃ huc idithun Transilire uult et istũ diẽ

Expanded text:
inferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet accensa esse semper ininferimus, ut in hac nocte gaudeamus. Quae quidem debet accensa esse semper inquid diceret, secutus ait, Prophetiam nolite spernere: id est, lucerna in vobis semper luceat. Et haec quidem lux in comparatione cujusdam ineffabilis diei nox dicitur. Nam ipsa vita fidelium in comparatione vitae infidelium dies est. Quomodo autem sit nox, jam diximus, et ominavit, et de ipsa lucerna nos admonuit ut intendamus ei, id est prophetico sermoni, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in cordibus nostris. Quomodo autem jam vita fidelium dies sit in comparatione vitae impiorum, Paulus ostendit: Abjiciamus, inquit, opera tenebrarum, et induamur arma lucis; sicut in die honeste ambulemus . Ergo honeste viventes, in comparatione vitae impiorum, in die sumus. Sed iste dies vitae fidelium non sufficit huic Idithun; transilire vult et istum diem,
Abbreviated transcription (Latin):
quando dubitanti discipulo. cicatri¬
ces ostendit Sed nũ quid cũ ille exclamasset tangens cica trices uulnerũ
eĩ . dñs meus et ds̃meus : Nonne audiuit: quia uidisti credidisti. beati qui ñ
uider̃ et credider̃. Si ergo ille manib quaerens xpm hoc audire meruit
ut obprobriũ eifuerit ita quaesisse nos qui beati dicti sumꝰ qui ñ uidem̃ et cre¬
dim̃: Quid ergo ad nos ñ pertinet manib quaerere ꝑtinet sicut dixi operib
quaerere: Quando hoc Nocte Quid ẽ nocte. in hoc sȩculo Nox enim
uidere quia noxẽ nisi lucernã haberemꝰ intenebris ꝑmanerem setrus
enĩ dic̃. et nos habem̃ cerciorẽ ꝓpheticũ sermonẽ. cu bene facitis intenden
uelut lucernae in obscuro loco donec dies lucescat: et lu
cordib uris.. Venturus ẽ ergo dies pͥistã noctẽ interim in hac nocte lucer¬
na ñ desit. Et hoc ẽ fortasse qđ nunc facimꝰ has literas exponendo lucernã

Expanded text:
quando dubitanti discipulo cicatrices ostendit. Sed numquid cum ille exclamasset tangens cicatrices vulnerum ejus, Dominus meus et Deus meus! nonne audivit: Quia vidisti, credidisti; beati qui non viderunt et crediderunt ? Si ergo ille manibus quaerens Christum, hoc audire meruit, ut opprobrium ei fuerit ita quaesisse; nos qui beati dicti sumus qui non vidimus et credimus, quid ergo, ad nos non pertinet manibus quaerere? Pertinet, sicut dixi, operibus quaerere. Quando hoc? Nocte. Quid est, nocte? In hoc saeculo. Nox enim  vultis videre quia nox est? Nisi lucernam hic haberemus, in tenebris permaneremus. Petrus enim dicit: Et nos habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes, velut lucernae lucenti in obscuro loco, donec diescordibus vestris . Venturus est ergo dies post istam noctem; interim in hac nocte lucerna non desit. Et hoc est fortasse quod nunc facimus: has Litteras exponendo, lucernam
Abbreviated transcription (Latin):
populis Salue factae sunt etiam reliquiae populi illius.
Remansit foris ingrata multitudo: et claudicans ia cob femo¬
ris latitudo Latitudo enim femoris intellegitur: uia in mul¬
titudine generis. Et facta est in maiore parte is rahelta¬
rum: turba quaedam uana et insipiens: quȩ non cognosceret
uestigia xp̃i in aquis. Dedixisti sicut oues plebem tuam. et tẽ
non cognouerunt Tanta cũ illis bona fecisti: mare di uiisti:
inter aquas ꝑ arida traiecisti : ꝑ sequentes in imicos fluctouso pe¬
ruisti. in deserto egentib manna pluisti: deducens eos innanu
morsi etaaron.: Et expulerunt te ase: ut in mari eset uia

Expanded text:
populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae populi illius. populis. Salvae factae sunt etiam reliquiae populi illius. Remansit foris ingrata multitudo, et claudicans Jacob femoris latitudo . Latitudo enim femoris intelligitur in multitudine generis, et facta est in majori parte Israelitarum turba quaedam vana et insipiens, quae non agnosceret vestigia Christi in aquis. Deduxisti sicut oves plebem tuam, et non te cognoverunt. Tanta cum illis bona fecisti! mare divisisti, inter aquas per aridam trajecisti, persequentes inimicos fluctibus operuisti, in deserto egentibus manna pluisti, deducens eos in manu Moysi et Aaron; et expulerunt te a se, ut in mari esset via
Abbreviated transcription (Latin):
Ieduxisti sicut oues
bem tuam in manu moysi et a arom.
Quare hoc
ad diderit : indagare aliquantum difficile est : Adiuuate ergo nos
intentione uestra. Quia post ipsos duos uersus finiserit et psalmi
et sermonis: Neforte cum aliquid restare arbitramini. timore
laboris minus ad prȩsens ad tendatis. Cum dixiss& in mari uiu
tua. quod intellegimus ingentibus. Et semite tuae in aquis mul¬
tis. quod intellegimus in populis multis. Ad iunxit : et uesti¬
gia tua non cognoscentur.. Et quaerebamus aquibus non u¬
cognoscerentur:: Et subiecit continuo.. Deduxisti sicut oues
plebe .m. tuiem : in manu morsi et aaron. Id est ab ista plebe
tua quae deducta ese in manu morsi et a aron. uestigia tua
non cognoscentur. Quare ergo positum est: nisi increpan¬
di et exprobrandi causa. In mari est uia tua.. Vnde in
mari est ua tua. Nisi quia ex clusa est aterra tua. Expu¬
lerunt xp̃m. noluerunt egri suum esse saluatorem. ille a ut̃
coepit esse ingentibus : et in omnibus gentifus : in multis

Expanded text:
eduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron. Quare hoc addiderit, indagare aliquantum difficile est. Adjuvate ergo nos intentione vestra, quia post ipsos duos versus finis erit, et Psalmi, et sermonis; ne forte cum aliquid restare arbitramini, timore laboris minus ad praesens attendatis. Cum dixisset, In mari est via tua, quod intelligimus, in gentibus; et semitae tuae in aquis multis, quod intelligimus, in populis multis, adjunxit: Et vestigia tua non agnoscentur. Et quaerebamus a quibus non agnoscerentur; et subjecit continuo, Deduxisti sicut oves plebem tuam, in manu Moysi et Aaron: id est, ab ista plebe tua quae deducta est in manu Moysi et Aaron, vestigia tua non cognoscentur. Quare ergo positum est, nisi increpandi et exprobrandi causa, In mari est via tua? Unde in mari est via tua, nisi quia exclusa est a terra tua? Expulerunt Christum, noluerunt esse suum Salvatorem aegri: ille autem coepit esse in Gentibus, et in omnibus gentibus, in multis
Abbreviated transcription (Latin):
uita ista rogo uos. Quo modo ñ sit tribulatio quae dicta ẽ tota temptatio: Ha¬
bes scriptũ in libro iob: Nũ quid ñ tẽptatio ẽ uita humana suꝑ terrã . Nũ
quid dix̃ tẽptatur uita humana suꝑ terrã: Ipsa uita tẽptatio ẽ. Siergo
tẽptatio utiq tribulatio In hac igitur tribulatione. hoc ẽ in hac uita dm̃
ex quisiuit iste transiliens. Quomodo : Manib inquit mcis Quidẽ ma¬
nib meis: Operibi meis Non enĩ aliquid corporeũ quaerebat ut c̃trectan¬
do inueniret qđ ꝑdiderat ut manib quaereret Nũmum aurũ argentũ¬

Expanded text:
vita ista, rogo vos? quomodo non sit tribulatio, quae dicta est tota tentatio? Havita ista, rogo vos? quomodo non sit tribulatio, quae dicta est tota tentatio? Habes scriptum in libro Job: Numquid non tentatio est vita humana super terram Id. VI, quid dixit: Tentatur vita humana super terram? Ipsa vita tentatio est: si ergo tentatio, utique tribulatio. In hac igitur tribulatione, hoc est in hac vita, Deum exquisivit iste transiliens. Quomodo? Manibus, inquit, meis. Quid nibus meis? Operibus meis. Non enim aliquid corporeum quaerebat, ut contrectando inveniret quod perdiderat; ut manibus quaereret nummum, aurum, argent
Abbreviated transcription (Latin):
rursũ. Videam intellegamꝰ imitemur si possumꝰ. Indie tribulationis tuae quid
exquisisti. Dm̃ : Quomodo ex quisisti Manib meis Quando ex qui sistĩ. Noc¬
te Vbi ex quisisti Corã eo. Et quo fructu ex quisisti Et nonsũ deceptꝰ:
Omnia ergo uideamꝰ fr̃s. oma consideremꝰ. omã in terrogem̃. et quid sit tribula¬
tio inqua iste dm̃ exqui siuit. et quid sit manib in quirere dm̃. et quid sit nocte
et quid sit corã illo. Et sequitur qđ om̃s intellegunt et ñ sũ deceptꝰ: Quidẽ
enĩ non sũ decept᷑. Inueni qđ quaerebã Tribulatio ñ illa uel illa cogitan¬
daẽ: Et enĩ unus quisq ñdũ transiliens. ñdũ putat eẽ tribulationẽ nisi quae
acciderit huic uitae ex aliquo tristi tẽpore.: At uero ille transiliens totam
uitã istã tribulationẽ suã reputat. Hic enĩ amat patriã suꝑnã. ut tepre¬
na peregrinatio ipsa sit maxima tribulatio. Quomodo enĩ ñ sit tribulatio

Expanded text:
rursus: videamus, intelligamus, imitemur, si possumus. In die tribulationis tuae quid exquisisti? Deum. Quomodo exquisisti? Manibus meis. Quando exquisisti; Nocte. Ubi exquisisti? Coram eo. Et quo fructu exquisisti? Et non sum deceptus. Omnia ergo videamus, fratres, omnia consideremus, omnia interrogemus; et quid sit tribulatio, in qua iste Deum exquisivit, et quid sit manibus inquirere Deum, et quid sit nocte, et quid sit coram illo: et sequitur, quod omnes intelligunt, Et non sum deceptus. Quid est enim, Et non sum deceptus? Inveni quod quaerebam. 4. Tribulatio non illa vel illa cogitanda est. Etenim unusquisque nondum transiliens, nondum putat esse tribulationem, nisi quae acciderit huic vitae ex aliquo tristi tempore: at vero ille transiliens, totam vitam istam tribulationem suam reputat. Sic enim amat patriam supernam, ut terrena peregrinatio ipsa sit maxima tribulatio. Quomodo enim non sit tribulatio
Abbreviated transcription (Latin):
Non intrans inscũ arium dũ ut intellegat innouissima. :Et quia difficilis
ẽ aliquantulum intellectus hicinde coepit psalmus iste utda uid late¬
ret inter tipheos. necdelectaretur flore ⁊ipheorum. sedeligeret
potius interillos humilitatem Uthaberet apud dm̃ absconditam cla¬
ritatem: Quodergo ei tribuitur in hoctitulo infinem in ymnis. hoc ẽ
laudibus Quibus laudibus: dñsdedit dñsabstulit. sicut dñõ placuit¬

Expanded text:
gat in novissima. Et quia difficilis est aliquantulum intellectus hic inde coepit psalmus iste, ut David lateret inter Ziphaeos, nec delectaretur flore Ziphaeorum; sed eligeret potius inter illos humilitatem, ut haberet apud Deum absconditam claritatem. Quid ergo ei tribuitur in hoc titulo? In finem, in hymnis: hoc est in laudibus. Quibus laudibus? D
Abbreviated transcription (Latin):
s in nominetuo saluum mefac. et inuirtute tua iudicame. Hocdicat
ecdesia latens inter zipheos: Hocdicat corxpĩanum habens in
occulto bonum morum suorum: sperans deocculto mercedem merito¬
rum suorum hocdicat. Ds̃ in nomine tuo saluum me fac. et inuirtute
tua iudicame. Uenisti oxpẽ. humilis apparuisti. Contemptus es. flagel¬

Expanded text:
lvum me fac, et in virtute tua judica me. Hoc dicat Ecclesia latens inter Ziphaeos. Hoc dicat corpus christianum habens in occulto bonum morum suorum, sperans de occulto mercedem meritorum suorum; hoc dicat: Deus in nomine tuo salvum me fac, et in virtute tua judica me. Venisti, o
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ aliud sed ex tribulatione dm̃. Vt ad hoc ds̃ remoueat tribulationẽ: ut secu¬
rus inhereas dõ Indie tribulationis meae dm̃ ex quisiui. Naliud aliquid sed
dm̃ exquisiui Et quomodo ex quisisti. Manib meis nocte corã eo. Dic hoc

Expanded text:
Deum aliud, sed ex tribulatione Deum; ut ad hoc Deus removeat tribulationem, ut secuDeum aliud, sed ex tribulatione Deum; ut ad hoc Deus removeat tribulationem, ut securus inhaereas Deo. In die tribulationis meae Deum exquisivi: non aliud aliquid, sed Deum exquisivi. Et quomodo exquisisti? Manibus meis nocte coram eo. Dic hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quideis c̃tigit: Ibi trepidauer̃ tmore ubi ñ erat timor: Ideo dererũ pre¬
sentiũ a missione tremuer̃. qm̃ ñ erant pleni illo quẽ ñ inuocauer̃. Nongra¬
tis amauer̃ ut amissis tẽ poralib reb possent dicere . sicut dnõ placuit ita
factũ ẽ. sit nom̃ dnĩ benedictũ. Ergo iste uoxmea inquit ad dnm̃ et atten¬
quisiui. Quis es qui hoc facis indie tribulationis tuae : uide quid exquiras
Sicarcer fac̃ tribulationẽ exire decarcere exquiris. Si febris fac̃ tribulati¬
onẽ. sanitatẽ exquiris. Si fames fac̃ tribulationẽ. saturitatẽ exquiris Sudẽ¬
na faciunt tribulationẽ. lucrũ exquiris. Si peregrinatio fac̃ tribulationẽ
ciuitatẽ tuae carnis exquiris. Et quid cuncta cõmemorẽ. aut quando cuncta cõ¬
memorẽ : Vis eẽ transiliens: Indie tribulationis tuae dm̃ exquire: Nper

Expanded text:
quid eis contigit? Ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Ideo de rerum praequid eis contigit? Ibi trepidaverunt timore, ubi non erat timor . Ideo de rerum praesentium amissione tremuerunt, quoniam non erant pleni illo quem non invocaverunt. Non gratis amaverunt, ut amissis temporalibus rebus possent dicere: Sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Ergo iste, Vox mea, inquit, ad Dominum, et attens meae Deum exquisivi. Quis es, qui hoc facis? In die tribulationis tuae, vide quid exquiras. Si carcer facit tribulationem, exire de carcere exquiris: si febris facit tribulationem, sanitatem exquiris: si fames facit tribulationem, saturitatem exquiris: si damna faciunt tribulationem, lucrum exquiris: si peregrinatio facit tribulationem, civitatem tuae carnis exquiris. Et quid cuncta commemorem, aut quando cuncta commemorem? Vis esse transiliens? In die tribulationis tuae Deum exquire: non per
Abbreviated transcription (Latin):
siliens quid dic̃  Voce mea ad dñm clamaui ⁊ Etne arbitreris uocem ipsius
quia clamauit ad dnm̃ : Propter aliud emissam quam ppter ipsũ dnm secutiu
Etuox mea addm̃. ⁊ Emittitur enim uox quaolamamus addm̃: & ipsa uox
aclaliudestͣad dm̃.⁊ Ad hoc enim est uox. pp̃t̃ qđ editur uox. Iste uero qui
dm̃ gratis amabat qui uoluntarie dõ sacrificabat . qui transilierat quicquid in¬
fra ẽ. nihilq aliud supra se uiderat quo effideret animã suã nisi exquo et ꝑ
quẽ. et in quo creat erat. adquẽ clamauerat uocẽ suã ad illũ eẽ fecerat ip¬
sã uocẽ suã. Uox mea inquit ad dnm̃: et nũquid sine causa. Vide quid se¬
quitur: Etattendit mihi Vere tunc tibi attendit quando ipsũ quaeris
primit hoc alio loco scriptura ubi dic̃ detalib. dnm̃ ñ inuocauer̃. Ad illũ clama¬
re ñ cessauer̃. et tam̃ dnm̃ ñ inuocauer̃. Quid ẽ dnm̃ ñ in uocauer̃. Dnm̃ in

Expanded text:
siliens quid dicit? Voce mea ad Dominum clamavi. Et ne arbitreris vocem ipsius siliens quid dicit? Voce mea ad Dominum clamavi. Et ne arbitreris vocem ipsius qua clamavit ad Dominum, propter aliud emissam quam propter ipsum Dominum, secutuvox mea ad Deum. Emittitur enim vox qua clamemus ad Deum, et ipsa vox ad aliud est, non ad Deum. Ad hoc enim est vox, propter quod editur vox. Iste vero qui Deum gratis amabat, qui voluntarie Deo sacrificabat , qui transilierat quidquid infra est, nihilque aliud supra se viderat quo effunderet animam suam, nisi ex quo, et per quem, et in quo creatus erat, ad quem clamaverat voce sua, ad illum esse fecerat ipsam vocem suam: Vox mea, inquit, ad Deum. Et numquid sine causa? Vide quid sequitur: Et attendit mihi. Vere tunc tibi attendit, quando ipsum quaeris, primit hoc alio loco Scriptura, ubi dicit de talibus: Dominum non invocaverunt. Ad illum clamare non cessaverunt; et tamen Dominum non invocaverunt. Quid e
Abbreviated transcription (Latin):
lippe quime uidit uidit et patrẽ.: Quisquis ergo psalmi huius animã sentire imi¬
tari ten̾ere uult omnia desideria carnalia transiliat. saeculiq huius põpã et in¬
lecebrã calcet . nihilq sibi aliud ꝓponat ubi c̃sistat nisi ex quos̃ omã. In quibus
omnib etiã ipse laborat donec ad finẽ ꝑueniat. Quid nob̵ ergo indicat iste transiliens
rendis dã nisq deuitandis prosuorũ salute. prostabilitate dom̃ suae. profelicita¬
te tẽporali. prodignitate saeculari : Postremo proipsa etiã salute corporis quȩ
patrimoniũ ẽ pauperis Pro his atq huius modi reb: multiclamant ad dm̃ : utx
quis quã ppt̃ ipsũ dnm̃ facile quippe homini ẽ qđ libet et desiderare ad ñõ:
et ipsũ dnm̃ ñ desiderare. Quasi uero suauis eẽ possit qđ dat: quã ipse quidat.
Quis quis ergo pro alia re quae libet clamat addnm̃ ñdũ ẽ transiliens Hic uero tran¬

Expanded text:
lippe, qui me videt, videt et Patrem . Quisquis ergo psalmi hujus animum sentire, imilippe, qui me videt, videt et Patrem . Quisquis ergo psalmi hujus animum sentire, imitari, tenere vult, omnia desideria carnalia transiliat, saeculique hujus pompam et illecebram calcet, nihilque sibi aliud proponat ubi consistat, nisi ex quo sunt omnia: in quibus omnibus etiam ipse laborat donec ad finem perveniat. Quid nobis ergo indicat iste transiliens?rendis damnisque devitandis, pro suorum salute, pro stabilitate domus suae, pro felicitate temporali, pro dignitate saeculari; postremo pro ipsa etiam salute corporis, quae patrimonium est pauperis. Pro his atque hujusmodi rebus multi clamant ad Dominum; vix quisquam propter ipsum Dominum. Facile quippe homini est quodlibet desiderare a Domino, et ipsum Dominum non desiderare; quasi vero suavius esse possit quod dat, quam ipse qui dat. Quisquis ergo pro alia re qualibet clamat ad Dominum, nondum est transiliens. Hic vero tran
Abbreviated transcription (Latin):
salmi huius limenita scribitur in finẽ pro idithun. psalmus ipsi a saph
In finẽ quid sit nostis finis enĩ legis xps̃ adiustitiã omni cretenti. Idi¬
thun int̃p̃tatur transiliens cos Asaph interp̃tatur c̃gregatio : loquitur hic̃ er¬
lienda ut adillũ finẽ ꝑuenire possimꝰ ubiiã qđ transiliamꝰ ñ habebimꝰ : Psal¬
mi textꝰ ipse demonstrat : et enĩ tã diu transilire debemꝰ quicquid nos impedit
quicquid in retit. quicquid uisco quodã inligat. et onere ad grauat uolatũ nr̃m
donec perueniamꝰ ad id qđ sufficit. ultra qđ nihil ẽ infra quos̃ om̃a et ex quos̃ om̃a
ꝑueniret adpatrẽ ubiiã securus assisteret : et quid ei ultra requirendũ eẽt ñ haberet :
Hocẽ enim sufficit : uerum ille qui uerissime dixerat. ego et pat̃ unũ sum ammonu¬
it philippũ. docuitq omnẽ hominẽ qui xpm̃ intellegeret . etiã in eo habere finẽ.
quia ipse et pat̃ unũ sunt. Tanto inquit tẽpore uobiscũ sũ et ñ uidistis me phi¬

Expanded text:
salmi hujus limen ita inscribitur: In finem, pro Idithun, Psalmus ipsi Asaph. In finem quid sit, nostis: Finis enim Legis Christus ad justitiam omni credenti . Idithun interpretatur Transiliens eos; Asaph interpretatur Congregatio. Loquitur hic erlienda, ut ad illum finem pervenire possimus, ubi jam quod transiliamus non habebimus, Psalmi textus ipse demonstrat. Etenim tamdiu transilire debemus quidquid nos impedit, quidquid irretit, quidquid visco quodam illigat, et onere aggravat volatum nostrum, donec perveniamus ad id quod sufficit, ultra quod nihil est, infra quod sunt omnia, et ex quo sunt omnia. perveniret ad Patrem, ubi jam securus assisteret, et quid ei ultra requirendum esset non haberet: hoc est enim, Sufficit. Verum ille qui verissime dixerat, Ego et Pater unum sumus , admonuit Philippum, docuitque omnem hominem qui Christum intelligeret, etiam in eo habere finem, quia ipse et Pater unum sunt: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non vidistis me? Phi
Abbreviated transcription (Latin):
do accusando Quo modo dictũ ẽ in ꝓhibitione quidẽ sed
tam̃ expressũ . si aũ mordetis et comedetis inuicẽ. uidete neabinuicẽ c̃suma¬
mini Quid ẽ mordetis et comedetis inuicẽ. Ligatis cũ inuicẽ detrahitis. in¬
uicẽ obꝓbria obicitis inuicẽ. Attendite ergo nunc his morsib: c̃sumi diabolũ.
Quis ñ irat̃ seruo suo etiã paganꝰ dicat illi satanas. Vide diabolũ datũ in escã¬

Expanded text:
hibitione quidem, sed tamen expressum: Si autem mordetis et comeditis invicem; videte ne ab invicem consumamini . Quid est, mordetis et comeditis invicem? Litigatis cum invicem, detrahitis invicem, opprobria objicitis invicem. Attendite ergo nunc his morsibus consumi diabolum. Quis non iratus servo suo, etiam paganus, dicat illi: Satanas? Vide diabolum datum in esca
Abbreviated transcription (Latin):
Aluaũ audientes uerbũ et ñ sic habentes ut bene uiuant. tam̃ ñ tacentes lingua
torrentes fiunt. Torrentes enĩ dicuntur ꝓprie qui ñs̃ ꝑhennes. Nã aliquan¬
do et trans late dicitur torrens ꝓfluuio. sic̃ dictũ ẽ in ebriabunt᷑ ab ubtate dom̃
tuae. et torrente deliciarũ tuarũ potabis eos. Nenĩ ille torrens aliquand
siccabitur Sed torrentes ꝓprie dicuntur fluii qui aestate deficiunt. aquis
Vides ergo hominẽ bene fidelẽ ꝑseue¬

Expanded text:
; alii autem audientes verbum, et non sic habentes ut bene vivant, tamen non tacentes lingua, ; alii autem audientes verbum, et non sic habentes ut bene vivant, tamen non tacentes lingua, torrentes fiunt. Torrentes enim dicuntur proprie, qui non sunt perennes: nam aliquando et translate dicitur torrens pro fluvio; sicut dictum est: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente deliciarum tuarum potabis eos : non enim ille torrens aliquando siccabitur. Sed torrentes proprie dicuntur fluvii qui aestate deficiunt, aquis Vides ergo hominem bene fidelem, perseve
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc dixtxp̃i anus. hoc dic̃ iudeus dic̃ pagañ ipsũ adorat. et de ipso maledicit
Uideam ergo reliqua fr̃s. obsecro intendite: Cũ pagana uoluptate audiuntur:
qui a audita etiã in orbe terrarũ cognoscuntur.: Haec quando dicebantur ñ¬
fuer̃. quia tunc promittebantur ñ reddebantur.. Nunc uero quia uoluptate af¬
ficimur cũ ea p̃dicta legimꝰ in libro. cõpleri uidemꝰ in mundo. Videam̃ quid fece¬
rit . quẽ iã intellex̃ asaph. qđ operatꝰ ẽ salutẽ in medio terrae Tu disrupisti for¬
tes et torrentes. Vt manerent liquorẽ sapientiae. ut manerent diuitias fidei.
ut irrigarent salsitatẽ gentiũ. ut omnes infideles infidei dulcedine. sua irriga¬
tione c̃uerteret. Disrupisti fontes et torrentes. Forte discretũ ẽ. forte unũ
ẽ. quia fontes tã largi fuer̃ ut flumina facerent Tu disrupisti fontes et torren¬
tes Si aũ ad discretionẽ in aliis fit uerbũ ĩ fons aquae salientis inuitã aet̾nã

Expanded text:
hristianus, hoc dicit Judaeus, hoc dicit Paganus; ipsum adorat, et de ipso maledicit. 17. vers. 15. Videamus ergo reliqua. Fratres, obsecro, intendite: cum magna voluptate audiuntur, quia audita etiam in orbe terrarum cognoscuntur. Haec quando dicebantur,fuerunt; quia tunc promittebantur, non reddebantur: nunc vero qua voluptate afficimur, cum ea quae praedicta legimus in libro, compleri videmus in mundo! Videamus quid fecerit, quem jam intelligit Asaph, quod operatus est salutem in medio terrae. Tu disrupisti fo et torrentes: ut manarent liquorem sapientiae, ut manarent divitias fidei, ut irrigarent salsitatem Gentium, ut omnes infideles in fide dulcedinem sua irrigatione converterent. Disrupisti fontes et torrentes. Forte discretum est; forte unum est, quia fontes tam largi fuerunt ut flumina facerent. Tu disrupisti fontes et torrentes. Si autem ad discretionem: in aliis fit verbum Dei fons aquae salientis in vitam aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
riuitaehuius amiterent quod ꝓmiserat ds̃: quia ñ solũ uerbo sed&iam &emplo abstu¬
lerat omnem timorẽ uerbodicens. Nolite timerceos quicorpus occidunt. animã aut̃t
non possunt occidere Exemplo faciens quod uerbo praecepit. utnec eorum uerberantiũ
manus uellet leuitare. nec alupas ꝓcutientium : Nec saliuas conspuentium. nec coro¬
nam despinis inponentiũ. nec crucem inter ficientiũ. Nihilhorum uitare uoluit cuini

Expanded text:
ri vitae hujus, amitterent quod promiserat Deus: qui non solum verbo, sed etiam exemplo absturi vitae hujus, amitterent quod promiserat Deus: qui non solum verbo, sed etiam exemplo abstulerat omnem timorem; verbo, dicens, Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere ; exemplo, faciens quod verbo praecepit, ut nec eorum verberantium manus vellet devitare, nec alapas percutientium, nec salivas conspuentium, nec coronam de spinis imponentium, nec crucem interficientium: nihil horum vitare voluit, cui ni
Abbreviated transcription (Latin):
RATIAS GRANO TRITICI QUIA MORI UOLUIT ET MULTIELICARI
subire non dedignatus est. utnosuita sua dignos faceret: Ecce quia singu¬
laris erat. donec transiret. sicut dicit in psalmo. singularis ego sum donec transeam.:
quia sic erat singulare granum. ut insehaberet magnã multitudinis fecunditatem.
Inquantis granis passionẽ eius imitantib: &ultamus. quando natalitia celebramus.¬
martyrũ : Multa ergo mẽbra eius sub uno capite ipse saluatori nostro caritatis & pacis
uinculo conligata. sicut nosse dignamini quõ sȩpissime audistis unus homo Sunt &ip¬
sorũ unius hominis uox plerumq in psalmis audit᷑. Et sicdamamꝰ unus. unus tã quãom̃s.
quia om̃s in uno unum sunt ⁊ Audiam̃ ergo quõ labora uer̃ martyres & intermagnas
temptationes odiorũ. in hoc sclo periditati sunt : Nontã corpore qđ quandoq: positu¬
rierant. sed ipsa fide. Nedefidentes forte crebris ꝑsecutionũ cȩdentes dolorib: uela mo¬

Expanded text:
ratias grano tritici, quia mori voluit et multiplicari : subire non dedignatus est, ut nos vita sua dignos faceret. Ecce qui singlaris erat, donec transiret, sicut dixit in psalmo, Singularis ego sum, donec transeam : quia sic erat singulare granum, ut in se haberet magnam multitudinis fecunditatem; in quantis granis passionem ejus imitantibus exsultamus, quando natalitia Martyrum celebramus! Multa ergo membra ejus, sub uno capite ipso Salvatore nostro charitatis et pacis vinculo colligata, sicut nosse dignamini, quoniam saepissime audistis, unus homo sunt: et ipsorum ut unius hominis vox plerumque in Psalmis auditur; et sic clamat unus tanquam omnes, quia omnes in uno unus sunt. Audiamus ergo quoniam laboraverunt martyres, et inter magnas tempestates odiorum in hoc saeculo periclitati sunt; non tam corpore, quod quandoque posituri erant, sed ipsa fide, ne deficientes, et forte acerbis persecutionum cedentes doloribus, vel amo
Abbreviated transcription (Latin):
posse intellegere : Ds̃nullo in dig& bono. & ipseest summum bonum:
Et abipso est omne bonum Vtergo bonisamus dõ indigemus: ut bonussit
ds̃ nobis non indiget: Nec nobis tantum : sedusque adultima quȩ fe¬
cit magnalia. Nec ipsis caelestibus nec super caelestibus: Nec super¬
caelum caeli: quod dicitur indiget ds̃: Vt aut melior sit: Aut po¬
tentior : aut beatior. : Quid enim ess& quicquid aliudest nisi ille

Expanded text:
posse et intelligere. Deus nullo indiget bono, et ipse est summum bonum, posse et intelligere. Deus nullo indiget bono, et ipse est summum bonum, et ab ipso est omne bonum. Ut ergo boni simus, Deo indigemus: ut bonus sit Deus, nobis non indiget, nec nobis tantum, sed usque ad altissima quae fecit magnalia, nec ipsis coelestibus, nec supercoelestibus, nec coelo coeli quod dicitur, indiget Deus, ut aut melior sit, aut potentior, aut beatior. Quid enim esset quidquid aliud est, nisi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ipse est quidicit. diligite inimicos uestros:. Orate proeis quiuos
ꝑsecuntur. benefacite his quiuos oderunt : Haecdicens. ad similitu¬
quim caelis est : Quid enim ipsefacit: hocfacit certe : Qui solem suum
oririfacit suꝑbonos & malos. Etpluit super iustos &iniustos: Quienim be¬
ne uult inimicosuo: dõsimilis est: Necista superbia: sedoboedientia
est: Quare: Quia ad imaginem dĩ factisumus Faciamus inquit
hominem adimeginem &similitudinem nram̃  Nonergo aliquid
alienum ẽ : sumaginem dĩ tenemus innobis: utinam eam ꝑsuꝑbiã
non amit tecmus.: Sedquid est ꝑsuꝑbiam uelle esse similis dõ. Quid
putamꝰ ut exclamaret captiuus: Onequis similis tibi. ⁊ quae est
ista ꝑuersa similitudo: Audite & intellegite si potestis: Credimꝰ
autẽ quod ipse quinos posuit haecuobis dicere: dabit uobis &iam

Expanded text:
Nonne ipse est qui dicit: Diligite inimicos vestros; orate pro eis qui vos Nonne ipse est qui dicit: Diligite inimicos vestros; orate pro eis qui vos persequuntur; benefacite eis qui vos oderunt? Haec dicens, ad similituvestri qui in coelis est. Quid enim ipse facit? Hoc facit certe: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos . Qui ergo bene vult inimico suo, Deo similis est: nec ista superbia, sed obedientia est. Quare? Quia ad imaginem Dei facti sumus: Faciamus, inquit, hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Non ergo aliquid alienum est, si imaginem Dei tenemus in nobis: utinam eam per superbiam non amittamus! Sed quid est, per superbiam velle esse similem Deo? quid putamus, ut exclamaret captivus: Domine, quis similis tibi? quae est ista perversa similitudo? Audite, et intelligite, si potestis: credimus autem quia ipse qui nos posuit haec vobis dicere, dabit vobis etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Neputes hominem solum ꝑtinere ad gratiam dĩ Quiderat angelus ante¬
quã fier&  Qquidẽ angelus sideserat quicreauit Ergopotentiam tuam
& iustitiam tuam : usque in altissima quae fecisti magnalia: Ethomose ex¬
tollit: & utꝑtineat ad primam captiuitatem: Audit serpentem sugge¬
rentem. Gustate. & eritis sicut dii: homines sicut dii: Ds̃ quissimilis
tibi. Non in abysso. non in inferno. non in terra. non in cȩlo. Omnia eni
tufecisti : Quid contendit opuscum artifice: Ds̃ quis similis tibi : Ego
autem ait adam miser : Etadam omnis homo: Cumuolo esse ꝑuerse
similis tibi Eccequid factussum: utdecaptiuitate ad teclamem: cuibene
erat subregebono: captiuus factus sum sub meo seductore : & clamo
adte: qui acecidi abste. Etunde abste cecidi: Cum quaero esseꝑuerse
similistibi.: Quidenim ds̃. nonne ad suam similitudinem nos uocat :

Expanded text:
Ne putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus anteNe putes hominem solum pertinere ad gratiam Dei. Quid erat Angelus antequam fieret? quid est Angelus, si deserat qui creavit? Ergo, potentiam tuam et justitiam tuam, usque in altissima quae fecisti magnalia. 6. Et homo se extollit! et ut pertineat ad primam captivitatem, audit serpentem suggerentem: Gustate, et eritis sicut dii ! Homines sicut dii! Deus, quis similis tibi? Non in abysso, non in inferno, non in terra, non in coelo; omnia enim tu fecisti. Quid contendit opus cum artifice? Deus, quis similis tibi? Ego autem, ait Adam miser, et in Adam omnis homo, cum volo esse perverse similis tibi, ecce quid factus sum, ut de captivitate ad te clamem: cui bene erat sub rege bono, captivus factus sum sub meo seductore; et clamo ad te, quia cecidi abs te. Et unde abs te cecidi? Cum quaero esse perverse similis tibi. Quid enim? Deus nonne ad suam similitudinem nos vocat?