comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tacentes locuntur. N ec compelluntur audire
quod sunt : quia iusti conuitia non reddunt ⁊
etiam dum coguntur audire quod non sunt.
b̾ene ergo dicitur ⁊ aut aliquia tibi molestũ
est si loquaris.  A csi aperte diceretur. E oplus
loqueris: quo a me molestum aliquid de tua
actione non audis. Unde & subditur. Potera
& ego similia ur̃i loqui. N arrat iustus quod
facere potuit: sed ne iustitiam deserat. quod
facere potuit declinat. Sequitur. Atq
utinam esset auina ur̃a pro anima mea.

Expanded text:
tacentes loquuntur, nec compelluntur audire tacentes loquuntur, nec compelluntur audire quod sunt, quia justi convicia non reddunt, etiam dum coguntur audire quod non sunt. Bene ergo dicitur: Aut aliquid tibi molestum est, si loquaris? Ac si ei aperte diceretur: Eo plus loqueris quo a me molestum aliquid de tua actioet ego similia vestri loqui. » Narrat quid facere potuit, sed ne justitiam deserat, quod facere potuit declinat. VERS. 5.-- « Atque utinam esset anima vestra pro anima mea.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sciunt & foris aduersa perpeti: &
tamen interius infracti recta sine pauore
defendere. Unde subiungitur. Nũ quid
uerba sunt. quȩ inflationi temporali potius
quam rectitudini seruiunt. Sepe autem
mali etiam bona dicunt ⁊ sed quia bene non
dicunt: uentosa uerba proferunt. Nam dicta
coꝵ & siquando sana sunt ꝑsententiã: inflata
quid aliud beati iob magisterio docemur ⁊ nisi
ut quisq ꝑpendere sollicite sciat. ne luctus tem-¬
pore uerba iucrepationis inferat. Si enĩ sunt
quedam quę increyari iure debeant : in afflic-¬
tione postponenda sunt: ue consolator incre¬
pando dolorem augeat. quem lenire proposu¬
erat. Sequitur. Aut aliquid tibi molestum
est si loqueris  Mali uiri cum aliis sibi simi
lib conuitiosa uerba proferunt. eo qtius
obinutescunt: quod de se talia mox audiunt
qualia suis auditorib dicunt. Cum autem
bonos uiros ꝑ conuitiosa uerba iaculantur
nil ei molestiȩ ex conuitio nascitur: quia contͣ

Expanded text:
Nam sciunt et foris adversa perpeti, et Nam sciunt et foris adversa perpeti, et tamen interius infracti recta sine pavore defendere, 418 Unde subjungiturverba sunt quae inflationi temporali potius quam rectitudini serviunt. Saepe autem mali etiam bona dicunt; sed quia bene non dicunt, ventosa verba proferunt. Nam dicta eorum et si quando sana sunt per sententiam, inflata osi omnes vos estis, quid aliud beati Job magisterio docemur, nisi ut quisque perpendere sollicite sciat ne luctus tempore verba increpationis inferat? Si enim sunt quaedam quae increpari jure debeant, in afflictione postponenda sunt, ne consolator increpando dolorem augeat, quem lenire proposuerat. Seqest si loquaris? - Mali viri cum aliis similibus sibi conviciosa verba proferunt, eo citius obmutescunt, quod de se talia mox audiunt, qualia suis auditoribus dbonos viros per conviciosa verba jaculantur, nil eis molestiae ex convicio nascitur, quia contra
Abbreviated transcription (Latin):
apparebat: ꝑ patientiam suam tyƿum seruat
ȩcdesie. quę nouit talia audiendo tolerare.
Et cum eius sermo adnititur raciocinando
¶E lecti quipƿe frqͣuenter aliena mala quasi
sua audiunt ÷ & abhis eis crimen ĩpingit᷑:
a quib crunina in pacta perƿetrantur. Hac
autem responsione beatus iob illud ȩcclesiȩ
tempus significat: quo oppressa ab aduersa¬
riis temporali eoꝵ. potentia quasi deiecta cre-¬
ditur. Unde sequitur. Consolatores onerosi
omnes uos estis. Siue enim heretici. seu pra¬
ui quilibet cum laborare bonos in aduersita¬
te conspitiunt  in eo quod illos consolari ap¬
petunt: mala eis ꝑsuadere conantur. Qude
non immerito bonoꝵ mentibꝰ onerosa fit eoꝵ
consolatio ⁊ quia inter uerba dulcedinis ui¬
rus propinare cupiunt erroris: & dum dic¬
tis lenib doleres quasi leuigant ⁊ peccati
onus imponere festinant. Sed electi iuiri
etiam cum temporali gloria priuantur:
interni uigorem iuditii non amittunt.

Expanded text:
apparebat, per patientiam suam typum servat apparebat, per patientiam suam typum servat Ecclesiae, quae novit talia audiendo tolerare, et, cum ejus sermo admittitur, ratiocinando - Electi quippe frequenter aliena mala quasi sua audiunt, et ab his eis crimen impingitur, a quibus crimina impacta perpetrantur. Hac autem responsione beatus Job illud Ecclesiae tempus significat quo, oppressa ab adversariis, temporali eorum potentia quasi dejecta creditur. Unde sequitur:--IBID.-- Consolatores onerosi omnes vos estis. Sive enim haeretici, seu pravi quilibet, cum laborare bonos in adversitate conspiciunt, in eo quod illos consolari appetunt, mala eis persuadere conantur. Unde non immerito bonorum mentibus onerosa fit eorum consolatio, quia inter verba dulcedinis virus propinare cupiunt erroris; et dum dictis lenibus dolores quasi levigant, peccati onus imponere festinant. Sed electi viri etiam cum temporali gloria privantur, interni vigorem judicii non amittunt.
Abbreviated transcription (Latin):
OROPNIUM: SOLET̃: Uẽ : MALAIS
per conuitium bonis ingerant. priusquã ded
ipsi ueraciter accusentur ÷ & dum metuunt
inerepari de his quȩ faciunt: aduersants sus
prauitatib iustos hec facere testantur. Scĩ
autem uiri patienter audiunt etiam quȩ se nũ¬
quam fecisse meminerunt: quamuis ea malaq̃
sibi ingeri conspitiunt: ab ipsis sius eriminatorib
nouerint ꝑpetrata. Et cum eos predicando cor¬
rigrt non possunt. patiendo tolerant: quatinus
si fructum conuersionis eoꝵ. non ualent. ex
ipsis tamen premium longanimitatis ad qͥrãt.
Unde ox scã ecelesia dauid prorhetȩ uocibus
dicit ⁊ supra dorsum meum fabricauerunt
peccatores: quia uidelicet. dum hereticos uel qͦs¬
libet reprobos quos corrigere non ualet tolerat:
facta peccantium supra dorsum portat. Bea¬
tus itaq iob uidens eliphaz amicum suura
multa contra se de hypocrisi conquerentem:
qui ex consolationis uerbis ad amaritudinẽ in-¬
crepationis cruperat. & simulatus consolator

Expanded text:
roprium solet, quod sua mala per convicium bonis ingerant, priusquam de eis ipsi veraciter accusentur; et dum metuunt increpari de his quae faciunt, adversantes suis pravitatibus justos haec facere testantur. Sancti autem viri patienter audiunt etiam quae se nunquam fecisse meminerunt, quamvis ea mala quae sibi ingeri conspiciunt ab ipsis suis criminatoribus noverint perpetrata; et cum eos praedicando corrigere non possunt, patiendo tolerant, quatenus si fructum conversionis eorum non valent, ex ipsis tamen praemium longanimitatis acquirant. Unde et sancta Ecclesia David prophetae vocibus dicit: Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores , quia videlicet dum haereticos vel quoslibet reprobos, quos corrigere non valet, tolerat, facta peccantium supra dorsum portat. Beatus itaque Job videns Eliphaz amicum suum multa contra se de hypocrisi conquerentem, qui ex consolationis verbis ad amaritudinem increpationis eruperat, et simulatus consolator
Abbreviated transcription (Latin):
enim lux ei oritur ex tranquillitate pacis: &
nox ex dolore persecutionis. S ed cum post
quietis otia ad excrescentis contra se persecutio¬
nis laborem redit. dies suos transisse testatur:
in quib tamen dieb solet tanto grauiorib
curis premi: quanto a se de ipsa tranquilli¬
tate pacis subtiliores a iudice rationes cogitat
exquiri. In tranquillitate & enim pacis mͦ
animaꝵ. lucra cogitat : modo terrenaꝵ reꝵ
suit quanto carum. intintu ab intuentibus
celestib uel in modico euelluntur. Unde uene
beatus iob siue sua seu uoce uniuersalis eccłe
postquam dies suos transisse testatur. ilico
subiũxit: cogitationes meȩ dissipate sunt
torquentes cor ieum ⁊ quia dum bonis men¬
tib temporalis felicitas transit: etiam cura eis
terrene dispensationis subtrahitur. quȩ eas in
cogitationib torquere uidebatur. Dum enĩ
rectȩ semꝑ esse ad percipienda çelestia appetũt.
eo ipso quo aliquando ex dispensatione terrena

Expanded text:
enim lux ei oritur ex tranquillitate pacis, et enim lux ei oritur ex tranquillitate pacis, et nox ex dolore persecutionis. Sed cum post quietis otia ad excrescentis contra se persecutionis laborem redit, dies suos transisse testatur. In quibus tamen diebus solet tanto gravioribus curis premi, quanto a se de ipsa tranquillitate pacis subtiliores a judice rationes cogitat exquiri. In tranquillitate enim pacis modo animarum lucra cogitat, modo terrenarum resunt, quanto earum intuitu ab intuendis coelestibus vel ad modicum avelluntur. Unde bene beatus Job sive sua, sive voce universalis Ecclesiae, postquam dies suos transisse testatur, illico subjunxit: Cogitationes meae dissipatae sunt, 433 torquentes cor meum. Quia dum bonis mentibus temporalis felicitas transit, etiam cura eis terrenae dispensationis subtrahitur, quae eas in cogitationibus torquere videbatur. Dum enim erectae semper esse ad percipienda coelestia appetunt, eo ipso quo aliquando ex dispensatione terrena
Abbreviated transcription (Latin):
Unde isdem predicator egregius hos quos car-¬
naliter sapientes inuenerat: ut sapientiã
ucram perciperent. prius fieri stultos quere¬
bat diceus. Siquis uidetur inter uos sapi¬
ens esse in hoc seculo: stultus fiat ut sit sapiens.
Et ꝑ semetipsam ueritas dicit. Confiteor tibi
pater dñe celi oe terre: qui abscondisti hec a sa¬
pientib or prudentib. & reuelasti ca paruulis.
Quia ergo hii qui apuad semetipsos sapientes
iunt ad ueram sapientiam ꝑuenire non possũt :
recte beatus iob conuersionem auditoꝵ deside¬
rans exoptat: ne in cis ullum sapientem inue¬
niat. Acsi eis aperte dicat. Stulti esse apud
uos metipsos discite: ut in deo esse uere sapien
cogitationes meȩ dissipatȩ sunt torquentes cor
meum. Scã electoꝵ ecclesia ꝑ diurna &
nocturna tempora conspicit uite suȩ spatia
transire: quia noctem in aduersitatib. diem
uero in ꝓsperitatib habere consueuit. Quasi

Expanded text:
Unde idem praedicator egregius hos quos carUnde idem praedicator egregius hos quos carnaliter sapientes invenerat, ut sapientiam veram perciperent, prius fieri stultos quaerebat, dicens: Si quis videtur inter vos sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit satibi, Pater Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis . Quia ergo hi qui apud semetipsos sapientes sunt ad veram sapientiam pervenire non possunt, recte beatus Job, conversionem auditorum desiderans, exoptat ne in eis ullum sapientem inveniat. Ac si eis aperte dicat: Stulti esse apud vosmetipsos discite, ut in Deo vere sapientes cogitationes meae dissipatae sunt, torquentes cor meum. - Sancta electorum Ecclesia per diurna et nocturna tempora conspicit vitae suae spatia transire, quia noctem in adversitatibus, diem vero in prosperitatibus habere consuevit. Quasi
Abbreviated transcription (Latin):
spicit o& malis: scd ad percipienda gglestia m̃tẽ
suam dirigit: quȩ sibi cum reprobis comu¬
nia esse non possint. Igitur postquam exteri¬
ores prouectus maloꝵ. bonoꝵ uero interiores
uituit: exhortationis uerba protulit dicens.
Quȩ uidelicet exhortationis uerba proprie
ad electos format. quos ad ȩternitatem uocat:
qui duobus modis inuitantur. scilicet ut con-¬
uertantur & ueniant: conuertantur nimi¬
rum fide. ueniant opere ⁊ uel certe conuertan¬
tur deserendo mala. & ueniant bona faciendo:
sicut scriptum est. dcclina a malo & fac bo¬
Et non inueniam in uobis ullum sapientẽ.
&e tamen optat ne illos sapientes iuueniat ÷
nisi quod ad ueram sapientiam uenire non
possunt. qui false suę sapientiȩ fidutia deci¬
piuntur. S De quib scriptum est. Ne qui sa¬
pientes estis in oculis ur̃is: & coram uobis
metipsis prudentes. De qͥb  rursum dicit᷑.
Nolite esse prudentes apud uos metipsos.

Expanded text:
spicit et malis, sed ad percipienda coelestia mentem spicit et malis, sed ad percipienda coelestia mentem suam dirigit, quae sibi cum reprobis communia esse non possunt. Igitur postquam exteriores profectus malorum, bonorum vero interiores intulit, exhortationis verba protulit, dicens: - Quae videlicet exhortationis verba, proprie ad electos format, quos ad aeternitatem vocat. Qui duobus modis invitantur, scilicet ut et convertantur et veniant. Convertantur nimirum fide, veniant opere. Vel certe convertantur deserendo mala, et veniant bona faciendo, sicut scriptum est: « Declina a malo et fac boEt non inveniam in vobis ullum sapientem. et tamen optat ne illos sapientes inveniat, nisi quod ad veram sapientiam venire non possunt qui falsae suae sapientiae fiducia decipiuntur? de quibus scriptum est: Vae qui sapientes estis in oculmetipsis prudentes . Et quibus rursum dicitur: Nolite esse prudentes apud vosmetipsos .
Abbreviated transcription (Latin):
In quo adhuc sensu subiungitur. Et tenebit
iustus uiam suam: & mundis manibus
adaet fortituainiem. Cosiderato quipye hỹpo¬
crita iustus uiam suam tenet ÷ quia dum
illum ex ꝓuersa uoluntate obtinere ea quꝰ
mundi sunt intuetur. ipsa ad amorem
edestium robustius stringitur: sciens quia bonis
desideriis premia ȩterna non decrunt ⁊ dũ ce
prauis & duplicib coidib bona temporalia nõ
negantur. Qua ex re mundis quoq manib
adaet fortitudinem ⁊ quia conspitiens ꝑuersoᷤ
obtinere terrenam gloriam. bona sua opera pro¬
uchit ad perfectionem: & tanto altius tempo¬
falia despicit : quanto hec habuncdare etiam
malis cernit. Quam enim sint despicienda
considerat: quȩ d̃s omnipotens etiam ꝑuersis
prestat. Si enim principaliter magna essent:
nequaquam conditor hec aduersariis suis
tribieret. Unde ox indignum sibi esse ꝑpen¬
ait. ut illa bona aypetat quȩ habundare con¬

Expanded text:
In quo adhuc sensu subjungitur: CAPUTIn quo adhuc sensu subjungitur: CAPUTjustus viam suam, et mundis manibus addet fortitudinem. - Considerato quippe hypocrita, justus viam suam tenet, quia dum illum ex perversa voluntate obtinere ea quae mundi sunt intuetur, ipse ad amorem coelestium robustius stringitur, sciens quia bonis desideriis praemia aeterna non deerunt, dum et pravis et duplicibus cordibus bona temporalia non negantur. Qua ex re mundis quoque manibus addit fortitudinem, quia conspiciens perversos obtinere terrenam gloriam, bona sua opera provehit 432 ad perfectionem; et tanto altius temporalia despicit, quanto haec abundare etiam malis cernit. Quam enim sint despicienda considerat quae Deus omnipotens etiam perversis praestat. Si enim principaliter magna essent, nequaquam haec conditor adversariis suis tribueret. Unde et indignum sibi esse perpendit ut illa bona appetat quae abundare con
Abbreviated transcription (Latin):
oculus meus: uerbis planiorib apperit cum
innocens contra hypocritam suscitabitur. Hoc
qui bona adhuc inchoans oe si nocere aliis ñ
uouit: ꝑfecta tamen ipse agere nequaquam
ualet. Et quia corda paruuloꝵ. dum ꝑuer¬
sos florere in presenti uita conspitiunt: inui¬
diş facib accenduntur. Tanto oenim quisq
plus inuidet alis bona presentia: quanto ea
minus ipse contemyserit. Nam quod haberi
ab omnib nonualet: simul totum huic de¬
sit quod alter habuerit. Suecenditur uero
contra hẏpocritam iinocens: dum gloriȩ
simulatoris inuidet etiam qui nulli noceit
solet. Sin uero in hoc loco in nocens. quilibet¬
in bono ꝑfectus accipitur ⁊ contra hypocrita
innocens suscitatur. quando hunc & flottit
conspicit. & tamen cum suo cum flore cos.¬
tempnit: & predicando quȩ recta sunt
tanto eum despiciendum ceteris esse denun¬
tiat: quanto eum conspicit illa anxie que¬
rere quę cum eo diu non ualeant ꝑmancs.

Expanded text:
oculus meus, verbis planioribus aperit, adjoculus meus, verbis planioribus aperit, adjinnocens contra hypocritam suscitabitur. 42. qui bona adhuc inchoans, etsi nocere aliis non novit, perfecta tamen ipse agere nequaquam valet. Et quia corda parvulorum, dum perversos florere in praesenti vita conspiciunt, invidiae facibus succenduntur; tanto enim quisque plus invidet aliis bona praesentia, quanto ea ipse minus contempserit. Nam quod haberi ab omnibus non valet simul totum, huic desit quod alter habuerit. Succenditur vero contra hypocritam innocens, dum gloriae simulatoris invidet etiam qui nulli nocere solet. Sin vero hoc perfectus in bono accipitur, contra hypocritam innocens suscitatur, quando et florere conspicit, et tamen cum suo eum flore contemnit; et praedicando quae recta sunt, tanto eum despiciendum caeteris esse denuntiat, quanto eum conspicit illa anxie quaerere quae cum eo diu non valeant permanere.
Abbreviated transcription (Latin):
indignationem oculus caligat ⁊ quando ipsi
quoq qui iu dominico corpore id est in ȩcł̃a
lumen ueritatis habent. dum se diutius
a prauis despici ac dedignari conspiciunt.
de occulti iudicii admiratione turbantur:
& secretum dei penetrare nequęunt. cum
preualere peruersi contra bonoꝵ innocen¬
tiam ꝑmittuntur. Quis &enim non
obstupescat  cum herodias apud temulen¬
tum regem saltatu filie obtinet ut capud
amici sporist ꝓphete & plusquam ꝓphete¬
ante ora conuiuantium in disco deferatur
Sed cum iusti ad indignationem caligant.
infirmi plerumq usq ad infidelitatem corru¬
unt. Unde & subditur. Et menbra mea qͣe
in nichilum sunt redacta. Nenbroꝵ quiipe
nomine teneritiido exprimitur infirmoꝵ.
qui dum peruersos ꝓspitunt florere. iustosq
crutiari. adhoc non numquam ꝑueniunt
ut se bona uel inchoasse peniteãt: atq ita ad
agenda mala otius redeunt ⁊ acsi eoꝵ. uitȩ
nocuerit bonum quod inchoauerunt. Hoc
autem quod ait caligauit ad indignationẽ

Expanded text:
indignationem oculus caligat quando ipsi quoque qui in dominico corpore, id est in Ecclesia, lumen veritatis habent, dum se diutius a pravis despici ac dedignari conspiciunt, de occulti judicii admiratione turbantur, et secretum Dei penetrare nequeunt, cur praevalere perversi contra bonorum innocentiam permittuntur. Quis etenim non obstupescat cum Herodias apud temulentum regem saltatu filiae obtinet ut caput amici Sponsi, prophetae et plusquam prophetante ora convivantium in disco deferatur ? Sed cum justi ad indignationem caligant, infirmi plerumque usque ad infidelitatem corruunt. Unde subditur: Et membra mea quasi in nihilum sunt redacta. Membrorum quippe nomine teneritudo exprimitur infirmorum, qui dum perversos prospiciunt florere justosque cruciari, ad hoc nonnunquam perveniunt, ut se bona vel inchoasse poeniteant; atque ita ad agenda mala citius recedunt, ac si eorum vitae nocuerit bonum quod inchoaverunt. Hoc autem quod ait: Caligavit ad indignationem
Abbreviated transcription (Latin):
tur. numerus conseruoꝵ & fratrum coꝵ. An¬
te resurrectionẽ qu: ꝓpe singulas stolas accepis¬
se cticti surt: quie sola adhie mentis beatitu¬
dine ꝑfruurtur Pinas ergo accepturi sunt.
quando cum anirarũ ꝑfecto gaudio. etiã cor¬
beati iob dicitur. sed quantitas temporis in eiꝰ
afflictione reticetur: quia scẽ eccłiȩ in hac ui-¬
ta tribulatio cernitur: sed quanto hic tempo-¬
re conterenda atq differenda sit ignoratur.
Unde & ore ueritatis dicitur. Non est ur̃m
nosse tempora uel mom̃ta quȩ pater posuit
in sua potestate. Per hoc ergo quod beati iob
passio dicitur: aocemur quod experimento
nouimus. Per hoc uero quod quantita tẽporis
ĩpasioẽ reticet᷑: aocemur quqd nescue debeamꝰ.
Sed quia ad loquendi initium du loquen¬
do ꝑuienimus: debemus prius radicem hysto
riȩ figere: ut ualeamus postmodũ mentẽ de
allegoriarum fructui satiare.

Expanded text:
fratrum eorum . Ante resurrectionem sancti stolas singulas accepisse dicti sunt, quia sola adhuc mentis beatitudine perfruuntur. Binas ergo accepturi sunt, quando cum animarum perfecto gaudio, etiam corbeati Job dicitur sed quantitas temporis in ejus afflictione reticetur; quia sanctae Ecclesiae in hac vita tribulatio cernitur, sed quanto hic tempore conterenda atque differenda sit, ignoratur. Unde et ore Veritatis dicitur: Non est vestrum nosse tempora, vel momenta, 18 quae Pater posuit in sua potestate . Per hoc ergo, quod beati Job passio dicitur, docemur quod experiendo novimus. Per hoc vero quod quantitas temporis in passione reticetur, docemur quid nescire debeamus. Sed quia ad loquendi initium, diu loquendo, pervenimus, debemus prius historiae radicem figere, ut valeamus mentem postmodum de allegoriarum fructu satiare.
Abbreviated transcription (Latin):
miraudum quod protinus subinfertur.
Abscondita est ab oculis omnium uiuentũ.
Sapientia a quȩ deus est si omnium uiuen¬
tum oculis occulta esset: hanc ꝓculdubio
scõꝵ. nemo uidisset. Sed ecce huic senten¬
tię iohaunem audio concordantem: qui
ait. Deuin nemo uidit uinquam. Rur-¬
sumq cum testamenti ueteris patres intu¬
cor: multos hoꝵ teste ipsa sacrȩ lectioniꝰ
hystoria acum uidisse cognosco. Uidit qͥppe
iacob dñm: qui ait. Nidi dñm facie ad facie

Expanded text:
mirum est, quod protinus subimirum est, quod protinus subiAbscondita est ab oculis omnium viventium. Sapientia quippe quae Deus est, si omnium viventium oculis occulta esset, hanc procul dubio sanctorum nemo vidisset. Sed ecce huic sententiae Joannem audio concordantem, qui ait: Deum nemo vidit unquam . Rursumque cum testamenti veteris patres intucor, multos horum, teste ipsa sacrae lectionis historia, Deum vidisse cognosco. Vidit quippe Jacob Dominum, qui ait: Vidi Dominum facie ad f
Abbreviated transcription (Latin):
recte nominantur. hii qui prius ꝑ praua
opera fidi fuerant: superueniente tam̃ sp̃u
nitore gr̃e uestiuntur: ut longe aliud appa¬
rtant esse quam erant. Qude ctiam baptisia
idem. tinctio dicitur: ipsa nr̃a in aqua de¬
ĩcensio. Tinguimur quippe ÷ & qui prius
uidecori eramus deformitate uitioꝵ: accepta
fide reddunur pulcri gr̃ȩ. & ornamento
ueniet ÷ & quis est locus intelligentie. Ab¬
ĩcondita est ab oculĩ omnium uiuentium.
P onsandum magnopere est quod a sancto
uiro requiritur: unde sapientia ueniat.
ab inuisibili & cocterno patre nascitur: qus
uia occulta est. Unde ꝑ ꝓphetam dicitur.
Generationem eius quis enarrabit : Locus
uero intelligentiȩ cus est: humana mens
quam hec dei sapientia aum repleuerit
scãm facit. Quia ergo & inuisibilis est
de quo prodiit ⁊ de incertum nobis est in
cuius mente intellecta requiescat: recte nc̃
dicitur. Unde ergo sapientia ueniet ⁊ &
quis est locus intelligentiȩ Sed hoc ualde

Expanded text:
recte nominantur hi qui prius per prava recte nominantur hi qui prius per prava opera foedi fuerant, superveniente tamen spiritu, nitore gratiae vestiuntur, ut longe aliud appareant esse quam erant. Unde etiam baptisma, id est tinctio, dicitur ipsa nostra in aquam descensio. Tingimur quippe, et qui prius indecori eramus deformitate vitiorum, accepta fide reddimur pulchri gratia et ornamento veniet, et quis est locus intelligentiae? Abscondita est ab oculis omnium viventium. Pensandum magnopere est quod a sancto viro requiritur, unde sapientia veniet. ab invisibili et coaeterno Patre nascitur, ejus via occulta est. Unde et per prophetam dicitur: Generationem illius quis enarrabit? Locus vero intelligentiae ejus est humana mens, quam haec Dei Sapientia dum repleverit, sanctam facit. Quia ergo et invisibilis est de quo prodiit, et incertum nobis est in cujus mente intellecta requiescit, recte nunc dicitur: Unde ergo sapientia veniet, vel quis est locus intelligentiae? Sed hoc valde
Abbreviated transcription (Latin):
conuersionem ueniunt. qquari deo omĩno
non possunt: quamius multis coloꝵ
uirtutib resplendere uidcantur. Quoꝵ
ut iuperbia refutetur: apte subiungitur.
T ucture enim mundissime uocantur hii
qui ueraciter sunt humiles. & ueraciter scĩ:
qui sciunt quidem quia ex semctipsis urtu¬
tum speciem non habent: sed banc ex dono
supcruenientis grȩ tenent. Tincti enun ñ
Sed mundisimȩ tincturȩ sunt: quia hu¬
militer custodiunt suꝑuenientem in se uir¬
tutum gratiam quam acceperunt. Hinc.
est enim quod sponsi uoce de scã ecclesia di¬
citur. Que est ista quȩ ascendit dcalbataᷤ
Quia enim sca ccclesia celestem uitam na¬
alba sead deabbata memoratur. Et notandum
quod superius cum dixisset. non confertur
tinctis indię colorib: cosdem colores non in¬
tulit mundos. Hoc uero in loco ut tincturam
ueraqum uirtutum ab illa philosophoꝵ fuca¬
tione distingueret: tucturas dicens addidit
mundissimas. Cincture enim mundissunę

Expanded text:
conversionem veniunt, aequari Deo homini conversionem veniunt, aequari Deo homini non possunt, quamvis multis colorum virtutibus resplendere videantur. Quorum ut superbia refutetur, apte subjungitur: Tincturae enim mundissimae vocantur hi, qui veraciter sunt humiles et veraciter sancti, qui sciunt quidem, quia ex semetipsis virtutum speciem non habent, sed hanc ex dono gratiae supervenientis tenent. Tincti enim nonSed mundissimae tincturae sunt, quia humiliter custodiunt supervenientem in se virtutum gratiam, quam acceperunt. Hinc est enim quod sponsi voce de sancta Ecclesia dicitur: Quae est ista, quae ascendit dealbata? Quia enim sancta Ecclesia coelestem vitam naalba, sed dealbata memoratur. Et notandum, quod superius cum dixisset: Non conferetur tinctis Indiae coloribus, eosdem colores non intulit mundos; hoc vero in loco, ut tincturam veracium virtutum ab illa philosophorum fucatione dismundissimas. Tincturae enim mundissimae
Abbreviated transcription (Latin):
ctiam patres sacri eloquii tractatores uiferiores
ostenderet: achuixit. Nec appendetur ar¬
gentum in cõmutatione qus. Ut philosophioꝵt
quoq sapientiam huie monstraret longe sub¬
esse: intulit. N on confer tur tinctis indie
colorib. atq subiuncrit. N et lapidi sardoni:¬
co preciosissimo. uel saphiro. Ut in illa q̃q
superna ciuitate nullum peruenire ad cqͣli¬
tatem uingeniti demonstraret: addidit.
Non adequabitur ei aurum. uel uitrum.
Ut ꝓphetas quoq ei subesse ostenderet:
adiunxit. Nec cõmutabunitur ꝓ ea uasa
auri excelsa & eminentia: nec cõmemora¬
buntur in comparatione eius. Trahitut
enim sapientia de occultis. Ad extremum
uero ut ipsos quoq in cclesia hereticos in¬
creparet. qui a gentilitatis crrore uenien¬
tes fidem quam ꝑcipiunt ꝑ suꝑbiam scui¬
dunt: addidit. Non adequabitur ei to¬
pazium ae ethiopia. Acsi patenter insinu¬
et dicens. H ii qui ex peccati iugredine ad

Expanded text:
etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores etiam Patres sacri eloquii tractatores inferiores ostenderet, adjunxit: Nec appendetur argentum in commutatione ejus. Ut philosophorum quoque sapientiam huic monstraret longe subesse, intulit: Non conferetur tinctis Indiae coloribus. Atque subjunxit: Nec lapidi sardonycho pretiosissimo, vel sapphiro. Ut in illa quoque superna civitate nullum pervenire ad aequalitatem Unigeniti demonstraret, addidit: Non adaequabitur ei aurum vel vitrum. Ut prophetas quoque ei subesse ostenderet, adjunxit: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, nec commemorabuntur in comparatione ejus. Trahitur enim sapientia de occultis. Ad extremum vero ut ipsos quoque in Ecclesia haereticos increparet, qui a gentilitatis errore venientes, fidem quam percipiunt, per superbiam scindunt. addidit: Non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Ac si patenter insinuet, dicens: Hi qui ex peccati nigredine ad
Abbreviated transcription (Latin):
niat mater domini mei adme d Et
ipsa uirgo concipicus dicit. E cce ancilla
domini : fiat michi sccundum uerbum
tuum. Et quamuis ipse aliud ex patre.
ahud ex uirgine ÷ non tamen alius çe
patre alius ex uirgine: sed ipse est ȩternꝰ
ex patre: ipse temporalis ex matre: ipse
qui fecit: ipse qui factus est: ipse speciosus
forma pre filiis hominum ꝑ diuinitatem:
& ipse de quo dictum est. uidimus cum
& non erat aspectus: &e non species ei nec
decor per humanitatem. Ipse ante secula
de patre sine matre ÷ de ipse in fine scculoꝵ
de matre sine patre: ipse templum ⁊ ipse
conditor templi: ipse auctor operis ⁊ ipse
opus auctoris: manens unus ex utraq
& in utraq natura ⁊ uec naturarum co¬
pulatione confusus: uec naturarum distiuc¬
tione geminatus. Sed quia non hec trac¬
tanda suscepimus: ad exponendi ordinem
uir. ut songe distare ab hac sapientia ange¬
los demonstraret: dixit. Non dabitur
aurum obrizum ꝓro ea. Qui ut antiquos

Expanded text:
niat mater Domini mei ad me ? Et niat mater Domini mei ad me ? Et ipsa Virgo concipiens, dicit: Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Quamvis Christus aliud ex Patre, aliud ex Virgine, non tamen alius est ex Patre, alius ex Virgine; sed ipse est aeternus ex Patre, ipse temporalis ex matre. Ipse qui fecit, ipse qui factus est. Ipse speciosus forma prae filiis hominum per divinitatem, et ipse de quo dictum est: Vidimus eum, et non erat aspectus, et non est species ei, neque decor , per humanide Patre sine matre, ipse in fine saeculorum de matre sine patre. Ipse templum, ipse conditor templi; ipse auctor operis, ipse opus auctoris; manens unus ex utraque et in utraque natura, nec naturarum copulatione confusus, nec naturarum 599 distinctione geminatus. Sed quia non haec tractanda suscepimus, ad exponendi ordinem vir, ut longe distare ab hac sapientia angelos demonstraret, dicit: Non dabitur aurum obryzum pro ea. Qui ut antiquos
Abbreviated transcription (Latin):
qui filii dei ꝑ grãm fiunt : non ĩtelligens.
non attendens. quia non adequabitur ei
topazium de ethiopia. Ahud est cuim
natos homines grãm adoptionis accipere:
ahud unum singulariter per diuinitatis
potentiam dm̃ ex ipso conceptu prodisse.
N ec equari potest gloria uiugeniti habita
ꝑ naturam: aliis accept iᷤ per gr̃am. Nedi¬
non sicut iste hereticus desipit. alter in hu
manitate. alter indeitate est. Non purus
homo conceptus atq editus. post per meritũ
ut ds esset accepit ⁊ sed nuntiante augelo.
& adueniente spiritu mex uerbum iñ ute¬
ro. mox intra uterum uerbum caro: &
uiginea uiscera. ubi & impassibilis pati.
& un mortalis mori. oe eternus ante sccu¬
la. temporalis possit esse in fine seculoꝵ:
ut per ueffabile sacramentum. conceptu
scõ & partu inuiolabili secundum ueritatẽ
utriusq nature cadem uirgo & ancilla
dũi esset o mater. Sic quipye ei ab
elisabeth dicitur. Uude hoc michi ut ue¬

Expanded text:
qui filii Dei per gratiam fiunt, non intelligens, qui filii Dei per gratiam fiunt, non intelligens, non attendens, quia non adaequabitur ei topazium de Aethiopia. Aliud est enim natos homines gratiam adoptionis accipere, aliud unum singulariter per divinitatis potentiam Deum ex ipso conceptu prodiisse. Nec aequari potest gloriae Unigeniti habitae per naturam alia accepta per gratiam; Medis Jesus , non sicut iste haereticus desipit, manitate, alter in divinitate est. Non purus homo conceptus atque editus, post meritum ut Deus esset accepit; sed nuntiante angelo, et adveniente Spiritu, mox Verbum in utero, mox intra uterum Verbum caro, et virginea viscera, ubi et impassibilis pati, et immortalis mori, et aeternus ante saecula temporalis fieri posset in fine saeculorum: ut per ineffabile sacramentum conceptu sancto et partu inviolabili, secundum veritatem utriusque naturae, eadem Virgo et ancilla Domini esset et mater. Sic quippe Mariae ab Elisabeth dicitur: Unde hoc mihi, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
cthiopia. Acsi aperte diceretur. Hullus scõꝵ
quibuslibet uirtutib plenus existat: tam̃¬
ex ngredine iundi collectus. equari potest¬
ei de quo dictum est: quod nascetur ex te
scm̃. uocabitur filius dei. Nos quippe &¬
si sci efficimur. non tamen uascimur ⁊ qͥa
ipsa naturȩ corruptibilis condicione con-¬
striuginur: ut cum ꝓpheta dicamus. Ecce
cium in iniquitatib conceptus sum: &
in delictis peperit me mater mea. Ille
autem solus ueraciter sc̃s natus est: qui ut
uinceret. ex comuxtione carnalis cõpulȩ
conceptus non est. Huicͤ sapientiȩ quasi
quoddam topazium de ethiopia equari
uoluit: cum quidam heresiarches dixit.
si uolo & ipse possum ficri. Qui iħm do¬
minum nostrum non ꝑ misterium cõcepti¬
onis. sed ꝑ ꝓuectum gratię dm̃ putauit
ꝑuersa allegatione astruens eum purum
hominem natum. sed ut deus esset per
meritum profecisse: atq ob hoc existimans
or se & quoslibet alios ei posse cocquari.¬

Expanded text:
Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctorum Aethiopia. Ac si aperte diceretur: Nullus sanctorum quibuslibet virtutibus plenus, ex ista tamen nigredine mundi collectus aequari potest, de quo dictum est: Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Nos quippe sancti efficimur, non tamen nascimur, quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur, ut cum propheta dicamus: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea . Ille autem solus veraciter sanctus natus est, qui, ut vinceret, ex commistione carnalis copulae conceptus non est. Huic se sapientiae quasi quoddam topazium de Aethiopia aequari voluit, cum quidam haeresiarcha dixit: si volo, et ipse possum fieri: qui Jesum: Dominum nostrum non per mysterium conceptionis, sed per profectum gratiae Deum putavit, perversa allegatione astruens, eum parvum hominem natum, sed ut Deus esset per meritum profecisse; atque ob hoc aestimans, et se et quoslibet alios ei posse co
Abbreviated transcription (Latin):
tif. Quam ueniente domino abbacuc pro¬
pheta uidit timore ꝑ territam: &e ait.
Tabernacula ethiopum expauescert taber¬
uacula terre madian. Dauiad quoq ꝓpheta
uidens quod ad iudeam redimendam ue-¬
niret dñs  sed ante gentilitas crederet.¬
& postmodum iudea sequeretut. sicut
scriptum est. donec plenitudo gentium
introiret: & sic ominis istahel saluus fie¬
ret. dicit ethioyia preueniet manus qus
deo ÷ id est prius quam iudea credat.
saluandam se offert omnipotenti deo petcatiꝰ
iugra gentilitas. Copazium uero preuosus
lapis est. Et quia greca lingua pan omue
dicitur. pro eo quod omni colore resplendet.
topazium quasi topanzium uocatur. Dũ
uero in deum conuersa gentilitas credidit
ex ea multi ita sunt dono sui spiritus locu¬
pletati: ut quasi multis colorib sic multiᷤ
uirtutibus luceant. Sed ne aeceptis quisq
uirtutib extollatur : a sancto uiro nunc
dicitur: non adequabitur ei topaz ium de

Expanded text:
tis, quam veniente Domino Habacuc protis, quam veniente Domino Habacuc propheta vidit timore perterritam et ait: Tabernacula Aethiopum expavescent tabernacula terrae Madian . David quoque propheta videns, quod ad Judaeam redimendam veniret Dominus; sed ante gentilitas crederet, quam Judaea sequeretur, sicut scriptum est: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret , dicit: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo , id est, priusquam Judaea credat, salvandam se offert omnipotenti Domino, peccatis nigra gentilitas. Topazium vero pretiosus lapis est; et quia Graeca lingua πᾶν omne dicitur, pro eo quod omni colore resplendet topazium, quasi topandium vocatur. Dum vero in Deum conversa gentilitas credidit, ex ea multi ita sunt dono Spiritus locupletati, ut quasi multis coloribus, sic multis virtutibus luceant. Sed ne acceptis quisque virtutibus extollatur, a sancto viro nunc dicitur non adaequabitur ei topazium de
Abbreviated transcription (Latin):
one omuium scẽ ecelesiȩ culmen emicuit.
Cui cum deessent aperti aduersarii: temptari
cepit a sus. Nam multę quoq in ea hereses
exorte: contra cam duri certaminis bella
parauerunt. Exexcenda quipye est hoc
tempore per laborem: quȩ sequenti tendit
ad remunerationem. Qua ex re actum est
ut in eam non nulli prodirent. qui medi¬
atorem dei &r hominum hominem xp̃m
cħi purum hominem creatum dicerent:
sed ex gr̃a dei sanctificatum: tantumq¬
ei sanctitatis tribuerent ⁊ quautum de
sanctis ceteris eius uidelicet famulis ag¬
nouissent. Quos beatus iob prophetiȩ
spiritu afflatus sententiȩ suȩ diffiuitione
redarguit dicens. Non adequabitur ei
topazium de ethiopia. Quid ꝑ echiopiã
nisi presentem mundum accipimus  Quȩ
coloris nigrẽdine designat peccatorem po-
pulum feditate meritoꝵ. Aliquando uero
ethiopię nomine specialiter gentilitas desi-¬
gnari solet: uifidelitatis iuigra prius pecca-¬

Expanded text:
one omnium sanctae Ecclesiae culmen emicuit. one omnium sanctae Ecclesiae culmen emicuit. Cui cum deessent aperti adversarii, tentari coepit a suis. Nam multae quoque in ea haereses exortae contra eam duri certaminis bella paraverunt. Exercenda quippe est hoc tempore per laborem, quae sequenti tendit ad remunerationem. Qua ex re factum est ut in ea nonnulli prodirent, qui mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Jesum purum hominem creatum dicerent, sed ex gratia deificei sanctitatis tribuerint, quantum de sanctis caeteris, ejus videlicet famulis, agnovissent. Quod beatus Job prophetiae spiritu afflatus sententiae suae definitione redarguit, dicens: Non adaequabitur ei topadium de Aethiopia . Quid Aethiopia? nisi praesentem mundum accipiemus, quae coloris nigredine designat pelutum foeditate meritorum. Aliquando vero Aethiopiae nomine specialiter gentilitas designari solet, infidelitatis prius nigra pecca
Abbreviated transcription (Latin):
in comparatione sapientiȩ etiam memoran-¬
da non sunt. Quia uero hec sapientia hu¬
manis cordib latenter infunditur ÷ sicut
sis unde ueniat. & quo uadat: id circo
subiungitur. Trahitur enim sapientia de
occultis. De occultis sapientia trahitur: qͥa
cum sit inuisibilis. non nisi uiuisibiliter
inuenitur. Quȩ recte quoq trahi dicitur :
qͥasic̃ flatum trahimus ut corpus uiuat:
sic ab intinus sapientiȩ spiritus ducitur. ut
ad uitam anima subsistat. Unde psalmista
ait. Os meum apperui & adtraxi spiritum.
Quȩ nimirum sapientia humana carne
cum anima rationali suscepta. dum ab inti¬
mis apparuisset in promptu ⁊ mundus hic
qui auctorem suum uidere inuisibilem
non potuit. quem uisibilem conspetit ho-¬
minem : eum quoq & uuisibilem agno¬
uit dm̃. Conuersa est ab infidelitatis suȩ
tenebris: superba prius sua auersione genti¬
litas. Ostensis signis atq prodigiis creuit
fides. P ropagata autem fide: in uenerati-¬

Expanded text:
in comparatione sapientiae etiam memoranin comparatione sapientiae etiam memoranda non sunt. Quia vero haec sapientia humanis cordibus latenter infunditur, sicut scis unde veniat, aut quo vadat ; idcirco apte subjungitur: Trahitur enim Sapientia de occultis . De ocum sit invisibilis, non nisi invisibiliter invenitur. Quae recte quoque trahi dicitur, quia sicut flatum trahimus, ut corpus vivat, sic ab intimis sapientiae spiritus ducitur, ut ad vitam anima subsistat. Unde Psalmista ait: Os meum aperui, et attraxi spiritum . Quae nimirum sapientia, humana carne cum anima rationali suscepta, dum ab intimis apparuisset in promptu, mundus hic quia auctorem suum invisibilem videre non potuit, quem visibilem conspexit hominem, eum quoque et invisibilem agnovit Deum. Conversa est ab infidelitatis suae tenebris superba prius sua aversione gentilitas, ostensis signis atque prodigiis crevit fides; propagata autem fide, in venerati
Abbreviated transcription (Latin):
repletus eadem sapientia exclamat. Memento
dñe quod puluis sumus. Qui rursus eiꝰdem
incomutabilitatem essentiȩ contemplatus ait.
Omuia sicut uestimentum ueterascent: o
sicut opertorium mutabis eos & mutabu̾t᷑.
Tu autem idem iꝑse es: ox anni tui non defi¬
cient. Hinc ad inoysen dicitur. E go sum
qui sum. Et dices filiis israhel. Qui est
misit me ad uos. Solus quippe ueraciter est:
qui solus incomutabiliter ꝑmanet. Nam qͦ e¬
omne quod modo sic. & modo alitir est:
iuxta non esse est. Permanere enim in statu
suo non potest ÷ atq aliquomodo ad nou esse
itur : dum ab eo quod fuerat semper ad aliud
per momenta tempoꝵ ducitur. Ut ergo in
participatione illius essentiȩ aliquid simus.
cognoscamus nosinet ipsos: qͥa prope nichi-¬
lum suinus. Bene itaq dicitur ⁊ nec comine¬
morabuntur in comparatione eius: quia
uasa auri excelsa & eminentia quȩ ex par¬
ticipacione sapientiȩ nobis ueneranda sunt.

Expanded text:
repletus eadem sapientia, exclamat: Memento, repletus eadem sapientia, exclamat: Memento, Domine, quod pulvis sumus . Qui rursus ejusdem incommutabilitatem essentiae contemplatus, ait: Omnia sicut vestimentum veterascent, et sicut opertorium mutabis ea, et mutabuntur; tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Hinc ad Moysen dicitur: Ego sum qui sum; et dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Solus quippe veraciter est, qui solus incommutabiliter permanet. Nam omne quod modo sic, et modo aliter est, juxta non esse est. Permanere enim in statu suo non potest. Atque 597 aliquo modo ad non esse itur, dum ab eo quod fuerat semper ad aliud per momenta temporum ducitur. Ut ergo in participatione illius essentiae aliquid simus, cognoscamus nosmetipsos, quia prope nihil sumus. Bene itaque dicitur: Nec commemorabuntur in comparatione ejus, quia vasa auri excelsa et eminentia, quae ex participatione sapientiae nobis veneranda sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quoniam prius de terra factus est homo: &
uitã: s hoc quod habet ipsa est. P rouide
uicõmutabiliter uiuit: quia non ex acciden¬
ti sed essentialiter uiuit. Sola ergo cum
patre o cum spiritu sc̃o ueraciter et: cuns
essentiȩ compatatum esse nr̃m. non esse est.
Huic si coniungimur. sumus. uiuimus. sa¬
punus. Huic si comparamur. nec sapimus.
proficiunt ⁊ quanto magis diuinitatis inter-¬
na conspiqunt: tanto magis se nichil esse
cognoscunt. N ũquam quipƿe legitur.
quod abraham cinerem &e pulucrem se
esse professus est: nisi cum habere dei meru¬
it collocutionem. Ait enim. Loquar
ad dñm meum : cum sim puluis &
cinis. Esse enim se aliquid fortasse crederet:
si ueracẽ dĩ essentiam quę super ipsum est
minune sensisset. At uero ubi ad incom¬
mutabilem contmplandum iuper se raptꝰ
est: impletus tante contemplationis potentia
dum uideret illum. nichil se esse nisi pulue¬
rem uidit. Hinc est etiam quod propheta

Expanded text:
quoniam prius de terra factus est homo, etquoniam prius de terra factus est homo, etvitam; sed hoc quod habet, ipsa est. Proinde incommutabiliter vivit, quia non ex accidenti, sed essentialiter vivit. Sola ergo cum Patre et sancto Spiritu veraciter est, cujus essentiae comparatum esse nostrum, non esse est. Huic si conjungimur, sumus, vivimus, sapimus; huic si comparamur, nec sapimus, proficiunt, quanto magis divinitatis interna conspiciunt, tanto magis se nihil esse cognoscunt. Nusquam quippe legitur quod Abraham cinerem et pulverem se esse professus est, nisi cum habere Dei meruit collocutionem. Ait enim: Loquar ad Dominum meum, cum sim pulvis et cinis . Esse enim se aliquid fortasse crederet, si veracem essentiam quae super ipsum est minime sensisset. At vero ubi ad incommutabilem contemplandum super se raptus est, impletus tanta contemplationis potentia, dum videret illum, nil se esse nisi pulverem vidit. Hinc est etiam quod Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Iusticia quidem sapientia ÷ iusticia
oe serui sapientiȩ nuncupantur: sed illa
iusticia iustificans ⁊ isti iusticia iustificata.
De do qͥppe qͥ sapientia est dicitur: ut sit
ipse iustus & iustificans. Isti uero dicunt:
ut nos efficeremur iusticia dei in ipso. Aliter
ergo uenerandum est lumen illuminans:
aliter lumen illuminatum. Aliter iusticia iu¬
stificans: aliter iusticia iustificata. Sapientia
sapere. Serui autem sapientiȩ esse quidem
sapientes possunt: nec tamen habent hoc¬
esse quod sapere. Nam & esse possunt: &
sapientes non esse. Habet uitam sapientia.
sed non aliud habet o a liud est:. qͥype cui
hoc est esse quod uiuere. Serui auttm sapien¬
tiȩ cum habent uitam. aliud sunt & aliud
habent: quippe qͥb nou est hoc esse quod
uiuere. Nam possunt iuxta aliquid esse
uec uiuere. Aliud quipƿe illis est esse. aliud
uiuere ÷ quia in ipso parente primo essentiam
habuere per initium : uitam ꝑ accessum:

Expanded text:
mundi . Justitia quidem Sapientia est; justitia mundi . Justitia quidem Sapientia est; justitia et servi sapientiae nuncupantur; sed illa justitia justificans, isti autem justitia justificata. De Deo quippe, qui sapientia est, dicitur: Ut sit ipse justus et justificans ; isti vero dicunt: Ut nos efficeremur justitia Dei in ipso . Aliter ergo venerandum est lumen illuminans, aliter lumen illuminatum; aliter justitia justificans, aliter justitia justificata. Vet. XXXIsapere; servi autem sapientiae esse quidem sapientes possunt, nec tamen hoc habent esse quod sapere; nam esse possunt, et sapientes non esse. Habet vitam sapientia, sed non aliud habet, et aliud est, quippe cui hoc est esse quod vivere. Servi autem sapientiae cum habent vitam, aliud sunt, et aliud habent, quippe quibus non est hoc ipsum esse quod vivere; nam possunt juxta aliquid esse, nec vivere. Aliud quippe illis est esse, aliud vivere, quia in ipso parente primo essentiam habuere per initium, vitam per accessum;
Abbreviated transcription (Latin):
se custodib infideles fixerant: qui xỹm dei
filium unum quemlibet esse illoꝵ. crede¬
bant. Uoce igitur ac fide petri inuentos ui¬
giles scã ecclesia transiit : quę ꝓphetaꝵ.
dnm̃ unum quemlibet ex prophetis credere
contempsit. Dicatur ergo nec cõmutabuntur
pro ea uasa auri excelsa o eminentia: quia
decti quiq scõꝵ uitam & uenerantur ex sub¬
lunitate ⁊ & tamen non suscipiunt ad ertorẽ.
Quos enu puros homines esse sciunt: deo
homini omnino non conferunt. Unde acdhue
one eius. O mnes enm suꝑne patrię electi
scĩ quidem & iusti sunt: sed participacione
sapientię. non comparatione. Quid enim
sunt homines deo comparati .  Lumen aũt
sapientia.: lumen & serui sapientię uocari
solent: sed illa lumen illumians ⁊ isti
lumen illuminatum : sicut scriptum est.
Erat lux uera quę illuminat omnem ho¬
minem uenientem in hunc inundum. Istis
autem tantũmodo dicitur: uos estis lux

Expanded text:
se custodibus infideles fixerant, qui Christum Dei se custodibus infideles fixerant, qui Christum Dei Filium unum quemlibet esse illorum credebant. Voce igitur ac fide Petri inventos vigiles sancta Ecclesia transiit, quae prophetarum Dominum unum quemlibet ex prophetis credere contempsit. Dicatur ergo: Nec commutabuntur pro ea vasa auri excelsa et eminentia, quia electi quique sanctorum vitam et venerantur ex sublimitate, et tamen non suscipiunt ad errorem. Quos enim puros homines esse sciunt, Deo homini omnino non conferunt. Unde adhuc one.---Omnes enim supernae patriae electi, sancti quidem et justi sunt; sed participatione sapientiae, non comparatione. Quid enim sunt homines Deo comparati? Lumen autem sapientia, lumen et servi sapientiae vocari solent. Sed illa lumen illuminans, isti lumen illuminatum, sicut scriptErat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Istis autem recte dicitur: Vos estis lux
Abbreviated transcription (Latin):
magnum uas auri hlias: uel hicremias fuit.
Sed quisquis eundem dñm queinlibet eoꝵ
esse credidit : uas auri excelsum & emiuens
pro sapicntia cõmutauit. Ecclesia uero pro
hac sapientia uasa auri excelsa & eminen-
uidens. noluit se in illis aureis uasis figere:
sed in cam studuit side certissima ꝑtrãsite.¬
Unae in canticis canticoꝵ dicit. Inuengũt
me uigiles qui custodunt qiuitatem. Nuin¬
quem dilexit anima mea uidistis  Paululum
cum pertrausissem cos: inueni quem diligit
aniina inea. Q uos enim uigiles qui custo¬
diunt qiuitatem. nisi priores patres uel pro¬
phetas accipimus : qui studuerunt ad custo¬
diam nrãm quitatem sc̃ẽ predicationis
uoce uigilare. Sed cuin redemptorem suũ
ecclesia quereret. in ipsis antiquis predicatori¬
bus spem figere uoluit: quȩ dicit. Paululũ
cum pertransissem cos: inueni quem diligit
anima mea. Illum quippe inuenire non
posset: si istos pertransire noluisset. In istis

Expanded text:
magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit. magnum vas auri Elias vel Jeremias fuit. Sed quisquis eumdem Deum quemlibet eorum esse credidit, vas auri excelsum et eminens pro sapientia commutavit. Ecclesia vero pro hae sapientia, vasa auri excelsa et eminentividens, noluit se in illis aureis vasis figere, sed in cam studuit fide certissima pertransiren Canticis canticorum dicit: Invenerunt me quem diligit anima mea vidistis? Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Quos enim vigiles qui custodiunt civitatem, nisi priores Patres vel prophetas accipimus, qui studuerunt ad custodiam nostram sanctae praedicationis voce vigilare? Sed cum Redemptorem suum Ecclesia quaereret, in ipsis antiquis praedicatoribus spem figere noluit, quae dicit: Paululum cum pertransissem eos, inveni quem diligit anima mea . Illum quippe invenire non posset si istos pertransire noluisset. In istis