comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse adm̃tiendũ. Neq n utrũ eiꝰ uxor ẽet ĩtrogat: ñ ẽe res¬
pondit. s cũ abeo qreret᷑. ꝗͥ ei ẽẽt ista mulier: indicaũ sororẽ.
ñ negaũ uxorẽ. Tacuit aliqd ueri. ñ dix̃aliqͥd falsi. Anusq adõ
desipimꝰ. ut h faustũ seqͣmͣ: qͥait sororẽ m̃titũ. qͣsi genꝰ sarȩ alicũde
nouerat abrahã: nos aũ ñnouimꝰ. patͥarche potiᷤ credimꝰ loquẽti
ꝙ scit: ꝗ manicheo cͥminanti ꝙ nescit. Cũ gͥabrahã eo tp̃riuuet¬
inrebꝰ humanis. qͦquidẽ iã fr̃s exutroq aut ex alt̾o uł alt̾a parẽ¬
te natos. necti ꝯiugioñ licebat. filios aũ fr̃um aliosq lõginqͥo¬
re gradu gñis. ꝯsanguineos nulla lege. nulla potestate. ꝓhibi.¬
ta ꝯsuetudo ungebat. qͥdmirũ: si sororẽ suã .i. expatri sui san¬
gune ꝓcreatã habebat uxorẽ: Nã ħ ipe reddenti sibi eã dix̃

Expanded text:
fuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor esset interrogatus, non esse resfuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor esset interrogatus, non esse respondit, sed cum ab eo quaereretur, quid ei esset illa mulier, indicauit sororem, non negauit uxorem: tacuit aliquid ueri, non dixit aliquid falsi. An usque adeo desipimus, ut hic Faustum sequamur, qui ait sororem mentitum quasi genus Sarae alicunde nouerat Abraham, nos autem non nouimus, patriarchae potius credamus loquenti, quod scit, quam Manichaeo criminanti, quod nescit. cuin rebus humanis, quo quidem iam fratres ex utroque aut ex altero uel altera parente natos necti coniugio non licebat, filios autem fratrum aliosque longinquiore gradu generis consanguineos nulla lege, nulla potestate prohibita consuetudo iungebat, quid mirum, si sororem suam, id est ex patris sui sanguine procretam habebat uxorem? nam hoc ipse reddenti sibi eam regi
Abbreviated transcription (Latin):
ab alienigenis atq ĩpiis. captiua possidẽt. certꝰ de dõ suo. qđ
nich eã turpe ac flagitiosũ ꝑpeti sineret. Nec eũ fides ac spes
lech aũ sõno cõmonitꝰ ⁊ edoctꝰ. similit̃ feẽ. Nõ nulli ꝗͣ ñ calũ¬
niosi: maledici si c̃ faustꝰ. s eisdẽ libͥs honorẽ debitũ deferẽtes:
qͦs iste uł ñ ĩtelligẽdo rephendit. uł rep̃hendẽdo nĩ telligit: cũ
ħ abhe factũ ꝯsidarẽt. uisũ ÷ eis: qͦafirmitate fidei subdefecĩt:
atq titubaũit. ⁊timorẽ mortis sic̃ dũs petrus i ta iste nega¬
rit uxor̃e. Qđ si ita nece̾e̾ ee̾t ĩtelligi: pecẽm hõis agnoscẽt.
nec ĩõ cuncta ei merita deleta: atq oblitata censerẽ. sic̃ nec
Nc̃ uͦ cũ habeã ꝙ ĩtelligã: ne ħ ĩtelligã. nulla causa cogor teme¬
ritate labi ad rep̃hendendũ: ꝗͦ nemo diunc̃ timore lapsum

Expanded text:
ab alienigenis atque inpiis captiua possideretur, certus de deo suo, quod ab alienigenis atque inpiis captiua possideretur, certus de deo suo, quod nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nec eum fides ac spes lech autem somno commonitus et edoctus similiter fecit. Nonnulli quidem non calumniosi et maledici sicut Faustus, sed eisdem libris honorem debitum deferentes, quos iste uel non intellegendo reprehendit uel reprehendendo non intellegit, cum hoc Abrahae factum considerarent, uisum est eis, quod a firmitate fidei subdefecerit atque titubauerit et timore mortis sicut dominum Petrus, ita iste negauerit uxorem. quod si ita necesse esset intellegi, peccatum hominis agnoscerem; nec ideo cuncta eius merita deleta atque oblitterata censerem, sicut necnunc uero cum habeam, quod intellegam, ne hoc intellegam, nulla causa cogor temeritate labi ad reprehendendum , quem nemo conuincit timore lapsum
Abbreviated transcription (Latin):
uents causa. duobꝰ regibꝰ abimeleth⁊ pharaoni. diu̾sis tp̃ribsarã
ꝯiugẽ suã sororẽ m̃titũ: qr erat pulcherrima ĩ ꝯcubitũ asserit
uenditasse: ñ ore ueridico at᷑pitudine separat honestatẽ. sed
s ñualentib ex illiꝰ et̃ne legis luminȩ apeccis recte facta dis¬
cernere. qͥbꝰ ⁊ ꝯstãtia ꝑtinacia uidi põt̃.⁊ uirtꝰ fiducie uitiũ
pirtat᷑ audatie ⁊ q̃cumq similit obiciunt᷑ qͣsi ñ recte agẽtibꝰ.
añ rectȩ cernentibꝰ. Neq nabͣhã flagitio ꝯsensit uroris. eiꝰq
uẽdidit adult̾iũ. S sic̃ illa famulã suã ñ libidini mariti ꝑ¬
misit.s officio gn̾andi ult᷑ ĩtulit. ne qͣꝗͣ tͥbato ordine natali
uͥ eiꝰ potestas erat iubens potiꝰ obediẽti. quã cedens ꝯcupiscẽti.
sic ip̃e ꝯiugẽ castã : casto corde s coherẽtẽ: de cui aĩo uͥ pu¬
dicicie uirtus. habitabat: tacuit uxorẽ. dr̃x̃ sororẽ. ne se occiso

Expanded text:
Pharaoni, diversis temporibus Saram conjugem suam sororem mentitum, quia erat pulcherrima, in concubitum asserit venditasse; non ore veridico a turpitudine separat honestatem, sed  ualentibus ex illius aeternae legis lumine a peccatis recte facta discernere: quibus et constantia pertinacia uideri potest et uirtus fiduciae uitium putatur audaciae et quaecumque similiter obiciuntur quasi non recte agentibus rnentibus. neque enim Abraham fiagitio consensit uxoris eiusque uendidit adulterium, sed sicut illa famulam suam non libidini mariti permisit, sed officio generandi ultro intulit nequaquam turbato ordine naturali, ubi eius potestas erat, iubens potius oboedienti quam cedens concupiscenti: sic et ipse coniugem castam et casto corde sibi cohaerentem, de cuius animo, ubi pudicitiae uirtus habitabat, nullo modo dubitabat. tacuit uxorem, dixit sororem, ne se occiso
Abbreviated transcription (Latin):
cͥm̃ necessitatis : Qnͣto gͦ meliꝰ eligetis dm̃ ĩ cõꝑatiõe peiori ᷤᷤ¬
ñ qͣlẽ colimꝰ. s qͥlẽ nos colere: uł fingitis. uł putatis. qͥ sine ullo
eqͥtatis examine: sine ulla distinctiõe dãnatioĩs ⁊ discipline
ñ parteret ĩ seruis ss. neciusto nec peccori: potiꝰ ꝗͣ ñ parceret m̃bͥ
ss. uł innocentibꝰ si necessitas cͥm̃ ñ ẽ. uł illi optẽꝑando factis
nocentibꝰ si ⁊ necessitas cͥm̃ ẽ: ut ab illo ĩetnũ dãnarent᷑: cũ qͦ
uł simł absolui. sipꝰt uictoriã respiraret lib̃tas. uł simł dãna¬
ri debuer̃: si ⁊ pt uictoriã tm̃ saltẽ ualere necessitas: ut aliqͥ
ualeret ⁊ eqͥtas. Sic̃ aũ dm̃ ñ illũ dm̃ uerũ ⁊ sũmũ ꝗͦ colimus:
s aliũ nescio ꝗͤ falsũ ꝯfingitis. ꝗͣ nos colere arbitmini uł calum

Expanded text:
crimen necessitatis ? quanto crimen necessitatis ? quanto non qualem colimus, sed qualem nos colere uel fingitis uel putatis, qui sine ullo aequitatis examine, sine ulla distinctione damnationis et disciplinae non parceret in seruis suis nec iusto nec peccatori, potius quam non parceret membris suis uel innocentibus, si necessitas crimen non est, uel illi obtemperando factis nocentibus, si et necessitas crimen est, ut ab illo in aeternum damnarentur, cum quo uel simul absolui, si post uictoriam respiraret libertas, uel simul damnari debuerunt, si et post uictoriam tantum saltem ualeret necessitas, ut aliquid ualeret et aequitas. sicut autem deum, non illum uerum et summum, quem colimus, sed alium nescio quem fal
Abbreviated transcription (Latin):
tis ĩ hꝰ erroris tã malũ. ut natã tot bonis abũdãtẽ. nat᷑am
malidicẽtis: ⁊ ĩnat᷑a suumboni añ cõmirtionẽ nat̾e mali
arbitrio. ⁊ ponitis ĩuana ⁊ falsa ⁊ fabulosa nat᷑a mali. Ac
ꝑħ restat ut dicatis ⁊ illas aĩas ĩ horribiliglobo et̾na colli-¬
gatiõe dãnãdas: ñ uolũtate.s necessitate inmicas lumi¬
ni sc̃o extitisse. talẽq dm̃ ur̃m uidicẽ ꝯstituatis. ap̃d ꝗͦ nicħ
ꝓdee possitis eis: qͣrũ causa demõstrata necessitate defenditiᷤᷤ.
dulgentiã ĩpet᷑re ualeatis. O ĩmanissimã crudelitatem¬
nͥ ꝗ dũtitis uos ⁊ ad ip̃iꝰ defensionẽ: ut eũ qͦq istaꝙ. nece¬
sitate faciat excusetis. Si gͦ possetis ĩuenire alt̾m iudi¬
cẽ. qͥ liber uincło necessitatis modator existẽt eqͥtatis. istũ
certe ĩ illo globo ñ forinsecꝰ figet.s cũ ip̃o t̾ribili hoste intus
ĩ dudet. Cur n ñ iustȩ pͥor sit̃ ad penã dãnatiõis. qͥ pͥor ÷ ad

Expanded text:
tis in huius erroris tam magnum malum, ut naturam tot bonis abundantem naturam mali diceretis et in natura summi boni ante commixtionem naturae mali arbitrio et ponitis in uana et falsa fabula naturam mali. ac per hoc restat, ut dicatis etiam illas animas in horribili globo aeterna conligatione damnandas non uoluntate, sed necessitate inimicas lumini sancto extitisse talemque deum uestrum iudicem constituatis, apud quem nihil prodesse possitis eis, quarum causam demonstrata necessitate defenditis, dulgentiam inpetrare ualeatis. o inmanissimam crudelitatemnuertitis uos ad ipsius defensionem, ut eum quoque ista quod necessitate faciat excusetis. si ergo possetis inuenire alterum iudicem, qui liber uinculo necessitatis moderator existeret aequitatis, istum certe in illo globo non forinsecus figeret, sed cum ipso terribili hoste intus includeret. cur enim non iuste prior sit ad poenam damnationis, qui prior est ad
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hõie nat᷑ał ordo q̃rendũ ẽ. Constat u hõ ex aĩa ⁊corpore.
s ħ. ⁊ pec̾. Nulli aũ dubiũ:: aĩa corpori. nat̾ali ordinẽ p̃po¬
nendã. Uerũ aĩȩ hõis inest ratio: q̃ peccori ñ in est. d in sic̃ aĩa
corpori. ita ipsiꝰ aĩȩ rõcȩtis eiꝰ partib qͥs hñit ⁊ bestiȩ nat̾e lege
p̃ponit᷑. inque ip̃a rõe q̃ partim ꝯtẽplatiua ÷ partim actiua.
ĩmortalitatis. & ĩ corruptiõis qͣ induet̾ ħ mortale & cor¬
ruptibile nr̃m. ut absorbeat᷑ mors ĩuictoria t̾ticiȩ ꝑfec¬

Expanded text:
 naturalis ordo, quaerendum est. constat enim homo ex anima et corpore, sed hoc et pecus. nulli autem dubium est animam corpori naturali ordine praeponendam. uerum animae hominis inest ratio, quae pecori non inest. proinde sicut anima corpori, ita ipsius animae ratio ceteris eius partibus, quas habent et bestiae, naturae lege praeponitur; inque ipsa ratione, quae partim contemplatiua est, partim actiua, inmortalitatis et incorruptionis, qua induetur hoc mortale et corruptibile nostrum, ut absorbeatur mors in uictoria iustitia pe
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse ⁊̃ litt̃is eoꝵ. dm̃ mũdi creatorẽ ac fabricatorẽ. &
candor ÷ coȩt̃na sapĩa. nec lucis in opinatȩ ad miratorem:
s lucis factȩ creatorẽ ut subsist̾e̾t. apꝓbatorẽ ut manẽt.
nec ignarũ fut᷑i.s mãdatorẽ p̃cepti ⁊ dãnatorẽ delicti: ut
adũsus ĩ obedientiã itȩ ꝓlata uindicta: p̃sentes coerceret:
futosq t̾reret. nec ĩpuidũ: nesciẽdo q̃rẽtẽ.s ĩ trogãdo iudi¬
cãtẽ. nec ĩuidũ actim̃tẽ: s abet̃na uita q̃t̾te obediẽti dat᷑

Expanded text:
fortasse et in litteris eorum deum mundi creatorem ac fabricatorem et fortasse et in litteris eorum deum mundi creatorem ac fabricatorem et candor est coaeterna sapientia; nec lucis inopinatae admiratorem, sed lucis factae creatorem, ut subsisteret, adprobatorem, ut maneret; nec ignarum futuri, sed mandatorem praecepti et damnatorem delicti. ut aduersus inoboedientiam iuste prolata uindicta praesentes coherceret futurosque terreret; nec inprouidum nesciendo quaerentem, sed interrogando iudicantem, nec inuidum ac timentem,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩpiis: pͣuũ uidet᷑. itẽ ñ ĩtelligentib piis. rectũ. s tectũ: tredi
oporte ꝯcedũt: Anforte q̃ de nouotestam̃to similia ptulimꝰ.
ip̃a qͦq audent dicere falsa ẽẽ atq ꝑu̾sa. pͥulegio suo illo diabo¬
putent: id eẽ axp̃o ⁊ aplis dictũ teneãt. atq suadeant. qͥc qͥd
aũ ex eisdẽ codicib adũs eos sonuerit: ĩmissũ ab ĩfalsatoribꝰ
ore ĩprudenti ac sacͥlego ñ dubitent dicere: Cui furori eoꝵ.
auctoritate õiũ libroꝵ extinguere eũ atq ab olere conatꝰ:
iã supͣ qͣntũ suscepti oꝑis rõ sinere uidebatur: ñ pauca respõ¬
di. Nc̃ illud ãmoneo. ut cũ ĩ sanas ac sacͥlegas fabulas suas
xp̃iani nõis pallio uelare ꝯtendant. uideant tñ q̃n ista ꝯtra
script̾as xͥanas disputãt: ñ a nob̾ otͣ paganos tm s ⁊ ꝯtͣ mani
hendentẽ: ita fortasse defendem: ut paria de acictoribꝰ eoꝵ
sic̃ paulꝰ nr̃ ap̃dathenienses fẽc̃. cõmemorarẽ. Inueniremꝰ u

Expanded text:
etur, idem non intellegentibus piis rectum, sed tectum credi oportere concedunt? An forte, quae de nouo testamento similia protulimus, ipsa quoque audent dicere falsa esse atque peruersa priuilegio illo suo diaboChristo et apostolis dictum teneant atque suadeant, quicquid autem ex eisdem codicibus aduersus eos sonuerit, inmissum ab infalsatoribus ore inpudenti ac sacrilego non dubitent dicere? cui furori eorum auctoritatem omnium librorum extinguere atque abolere conanti iam supra, quantum suscepti operis ratio sinere uidebatur, non pauca respondi. Nunc illud admoneo, ut cum insanas et sacrilegas fabulas suas christiani nominis pallio uelare contendant, uideant tamen, quando ista contra scripturas Christianas disputant, non a nobis contra paganos tantum, hendentem ita fortasse defenderem, ut paria de auctoribus eorum, sicut Paulus noster apud Athenienses fecit, commemorarem. inuenirem enim
Abbreviated transcription (Latin):
auiditati pͥncipũ tenebe: ut originẽ suã recolere.seq abhosti¬
li nata discernere ñ uałent: Ergi aĩȩ huiꝰ modi nicħ mali
ip̃e fecer̃. s ĩnocẽtes tm̃malũ ꝑpesse st̃. Qͦ faciẽte.nͥ illo pͥ
patrẽ: ꝗͣ hostẽ. Pat̃ u eas ad tm̃ malũ misit. hostis aũ taꝗͣ
bonũ appetiuit. cupiens ꝑfrui ñ nocere. Ile sciens nocuit :
ille nesciens. S ds̃ ĩ firmꝰ atq ĩ ops. alit̃ s ꝯsulere ñ ualebat.
pꝰadũs hostẽ ĩꝓbũ e ptꝰ adus inclusũ. Saltẽ gͦ ñ accuset eas.
passe st̃. ⁊ inimicę lumini sco extiter: adħutiq ab hoste co¬
acte st̃. Cui resistere ñ ualuer̃.: ĩnocẽtes dãnãt᷑. Si aũ ualuer̃.
nec uoluer̃. ꝗad huc tã fabulose ĩ ducitis nat᷑ã mali: cũ aꝓpͥa
uolũtate sit origo pecc̃i: ħ n certe sua culpa. ñ ui aliena
fecer̃: ꝙ cũ possent malo resist̾e. noluer̃. Qd n si fac̾e̾nt. bñ

Expanded text:
auiditati principum tenebrarum, ut originem suam recolere seque ab hostili natura discernere non ualerent? ergo animae huiusmodi nihil mali ipsae fecerunt, sed innocentes tantum malum perpepatrem quam hostem. pater enim eas ad tantum malum misit; hostis autem tamquam bonum adpetiuit cupiens perfrui, non nocere: ille sciens nocuit, ille nesciens. sed deus infirmus atque inops aliter sibi consulere non ualebat, prius aduersus hostem inprobum et post aduersus inclusum. saltem ergo non accuset ' eas, passae sunt et inimicae lumini sancto extiterunt, ad hoc utique ab hoste coactae sunt, cui si resistere non ualuerunt, innocentes damnantur; si autem ualuerunt nec uoluerunt, quid adhuc tam fabulose inducitis naturam mali, cum a propria uoluntate sit origo peccati? hoc enim certe sua culpa, non ui aliena fecerunt, quod, cum possent malo resistere, noluerunt. quod enim si facerent, bene
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdidit. Condidit n⁊ ĩ feriores. q̃ ñ posst̃ peccare: ꝯdidit: me¬
liores: q̃ nolt̃ peccare. B estiał i rata ñ peccat: qi nicħ fac̃ ntra
etna legẽ. cuisic subdita ÷: ut eiꝰ particeps ẽẽ ñ possit.
Rursus angłica sublimis nat᷑a ñ peccat. qr ita particepꝰ
bestiis. subdat dõ. ꝙ ht̃ cõmune cũ angłis. donec iusticia
⁊ ĩmortalitate ꝑfecta atq ꝑcepta: abistis exaltet᷑: illis
ȩquet᷑. Mortales aũ delectatiões usq ad reparandã seu
custodiendã istã mortalẽ salutẽ siuie uniꝰ cuiꝰq hõis siũ

Expanded text:
ndidit enim et inferiores, quae non possunt peccare; condidit et meliores, quae nolunt peccare. bestialis enim natura non peccat, quia nihil facit contra ernam legem, cui sic subdita est, ut eius particeps esse non possit. rursus angelica sublimis natura non peccat, quia ita particeps bestiis, subdat deo, quod habet commune cum angelis, donec iustitia et inmortalitate perfecta atque percepta ab istis exaltetur, illis aequetur. Mortales autem delectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem sa
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos ꝗͥ attinet. qͥ illic erant eruditi corde ĩ sap̃ia. in his: q̃ ĩ iłł
altitudine longe st̃ rep̃hendunt tãꝗͣ libidinẽ ꝓpħaꝵ: sic̃ non¬
cuidã fatiutatis affectũ: ꝙ ĩclinato capite. digito sc̾bebat ĩt̃rã:
cũ hõibꝰ int̾rogantibꝰ respõdissẽt: rursus ħ face cep̃. Nicħ i sapi¬
unt. nec ĩ tellig̃t ĩ magnis aĩs qͣsdã uirtutes uiciis paruoꝵ aĩoꝵ
ẽẽ simillimas ñnulla sp̃e. s nulla eqͣlitatis cõparatiõe. Qͥ ꝑꝑ ne
ĩq̃q laudanda. uł uituꝑanda. accusanda uł defendendã. co-¬
ercenda uł relaxanda. dãnanda. uł absoluenda. appetẽda
uł uitãda temerȩ irruamꝰ inqͥb õibꝰ pecc̃a seu rectae facta di¬

Expanded text:
ad eos quidem adtinet, qui illic erant eruditi corde in sapientia dei, non ad eos quidem adtinet, qui illic erant eruditi corde in sapientia dei, non altitudine longe sunt, reprehendunt tamquam libidinem prophetarum, sicut noncuiusdam fatuitatis adfectum, quod inclinato capite digito scribebat in terra et, cum hominibus interrogantibus respondisset, rursus hoc facere coepit. nihil enim sapiunt nec intellegunt in magnis animis quasdam uirtutes uitiis paruorum animorum esse simillimas nonnulla specie, sed nulla aequitatis conparatione. simileque laudanda vel vituperanda, accusanda vel defendenda, coercenda vel relaxanda, damnanda vel absolvenda, appetenda vel vitanda, temere irruamus, in quibus omnibus peccata seu recte facta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatis. qͥles honorant᷑ anob̾: s qͣles libͥs nr̃is ñ ĩtellectis. ma¬
liuola uanitate finxistis. Qͦs tñ ÷ ip̃os qͥles fuisse suspica¬
mini: parũ: si dicã ur̃is electis oĩa manichei mandata ser¬
uantib: nͥ ⁊̃ oftendã ip̃o dõuro ẽẽ meliores. Qđ ñ aggrediar
ĩueniret᷑ hõibꝰ. qͣles nr̃os patres fusse iactatis Sicgͦ ut dixi.
nob̾ responde sufficeret. S q̃m ñ nulli ⁊̃ p̃t̃ ur̃a uaniloqͥa:
rãtes uitȩ apłoꝵ ĩ nouo testam̃to. nec ualentes discernẽ
osuetudinẽ tpris illiꝰ qͦ ꝓmissio uelat᷑ aosuetudine tp̃ris
istiꝰ qͦ ꝓmissio reuelatur: eis magis refponde cõpellor: qͥ
uł tẽꝑantiã suã audent p̃ferre ꝓpħis. uł neqͥtiȩ sue quert̃
patꝰcinia de ꝓpħis. Qua ĩre ħpͥmũ dico. illoꝵ hõiu ñ tm̃ lin¬
guã. uerũ ⁊̃ uitã fuisse ꝓpħicã. totũq illud regnũ gẽtis hebreoꝵ.
magnũ quendã qr ⁊ magni cuiꝰdã fuisse ꝓpħam. Quocirca. quod

Expanded text:
peratis. quales honorantur a nobis, sed quales libris nostris non intellectis maleuola uanitate finxistis: quos tamen etiam ipsos quales fuisse suspicamini, parum est, si dicam uestris electis omnia Manichaei mandata seruantibus, nisi etiam ostendam ipso deo uestro esse meliores. quod non adgrediar inueniretur hominibus, quales nostros patres fuisse iactatis. sic ergo, ut dixi, uobis respondere sufficeret. sed quoniam nonnulli etiam rantes uitae apostolorum in nouo testamento nec ualentes discernere consuetudinem temporis illius, quo promissio uelabatur, a consuetudine temporis istius, quo promissio reuelatur, eis magis respondere conpellor, qui uel temperantiam suam audent praeferre prophetis uel nequitiae suae quaerunt pat fuisse propheticam totumque illud regnum gentis Hebraeorum magnum quendam, quia et magni cuiusdam, fuisse prophetam. quocirca, quod
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tibꝰ tͥbaret᷑. ĩ peccantibꝰ oĩb coĩqͥnaret. ĩ dãnatis õibꝰ puni¬
tate dãnatꝰ: ut ei dãnata pars eiꝰ poss: ignoscere.si cũ iã miser
sit.: uł humił ẽẽt. Nc̃ aũ qͥs ferat rephendi a uob̾ dm̃ irascentẽ
sius alienisq peccantibꝰ. cũ dĩ ꝗͣ fingitis: m̃bͣ sua q̃ coactꝰ coeg̃ ire
ĩ fauces peccati p̾tea dãnet ĩglobo: Qđ ꝗd cũ faciet: ut dicitis. irã
ñ habebit. S miror si frontẽ habebit. ĩferẽdo ĩ eos qͣsi undictã¬

Expanded text:
mentibus turbaretur, in peccantibus omnibus coinquinaretur, in damnatis omnibus punitate damnatus, ut ei damnata pars eius posset ignoscere, si cum iam miser sit. uel humilis esset! nunc autem quis ferat reprehendi a uobis deum irascentem suis alienisque peccantibus, cum deus, quem fingitis, membra sua, quae coactus coegit ire in fauces peccati, postea damnet in globo? quod quidem cum faciet, ut dicitis, iram non habebit. sed miror, si frontem habebit inferendo in eos quasi uindicta
Abbreviated transcription (Latin):
regnare sibi: adducite ⁊ int̾ficite corã me: sic iste accusaũ dm̃
trucidare. Iã uͦ illudꝙ rep̃hendit faustꝰ minantẽ dm̃ uenturũ se
ẽẽ cũ gladio. qͦ ñ parceret nec iusto. nec pec̃core. Qmͦ paganꝰ ille re¬
p̃hendẽt audiens apłm paulũ dicẽ de dõnr̃o qr filio ꝓpͥo ñ peꝑcit. s
ꝓ nob̾ õĩbꝰ tͣdidit eũ. audiens : petrũ. cũm de magnis tͥbulatiõibꝰ:¬

Expanded text:
regnare sibi, adducite et interficite coram me, sicut iste accusauit dssa hominum milia trucidare. iam uero illud, quod reprehendit Faustus minantem deum uenturum se esse cum gladio, quo non parceret nec iusto nec peccatori, quomodo paganus ille reprehenderet audiens apostolum Paulum dicere de deo nostro: quia filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, audiens et
Abbreviated transcription (Latin):
amo. arguo ⁊ castigo. ⁊ illud. sin nos ip̃os udicaremꝰ: adñoñ uidi¬
carem̃. cũ udicam aũ ad ño. corripim̃. ne cũ ħ mundo dãnemur.
S: tn si paganꝰ innouo testam̃to talia rep̃hendẽt: qͣlia isti rep̃¬
hendunt ĩuete. ñne up̃i ea defendenda susciꝑent: Qđ si fa¬
cere possent. qͥ tã dẽ uecordia h talia rep̃hendũt: si añ ñ possẽt.¬

Expanded text:
dicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damnemur. sed tamen si paganus in nouo testamento talia reprehenderet, qualia isti reprehendunt in uetere, nonne et ipsi ea defendenda susciperent? quod si facere possent, qua tandem uecordia hic talia reprehendunt, qualia
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. nec nos appellaret apłs sem̃ ab̾hȩ qͥ certe originẽ carnis ab
illo ñ ducimꝰ: s ĩmitatiõe fidĩ. sem̃ ei facti sumꝰ credentes ĩ xp̃m.
onis cogetatiõe sublata: cũ dese ip̃o sem̃ sꝑaret abrahã. restabat
ĩ certũ. utrũ desara anexalia.q illi ds̃ occultare uoluit: do¬
mula sua ⁊ ex marito ꝓuenire. ñ suȩ carnali cupiditati cessit.
s ꝯugali potestati obtẽꝑaũ. credens hsarã exdĩ nutu uoluissȩ:
qͥiã exse ip̃o illi heredẽ ꝓmiserat. s ex qͣ femina ñ p̃dixerat: frustͣ
gͥ faustꝰ adobiciendũ ħ cͥm̃ ĩsan ĩ siliit. tãꝗͣ ĩfidelẽ abhã ĩfide¬
lit arguens. Cet̾a ncecitate ñ credendi. nec ualuit ĩtelligere:
haũ libidine calũniandi. neglex̃ ⁊ leg̾e: Qđ aũ ttũ ⁊ fidelẽ uꝵ¬

Expanded text:
ceretur, nec nos appellaret apostolus semen Abrahae, qui certe originem carnis ab ceretur, nec nos appellaret apostolus semen Abrahae, qui certe originem carnis ab illo non ducimus, sed imitatione fidei semen eius facti sumus credentes in Christo, onis cogitatione sublata cum de se ipso semen speraret Abraham, restabat incertum, utrum ex Sara, an ex alia: quod illi deus occultare uoluit, domula sua et ex marito prouenire, non suae carnali cupiditati cessit, sed coniugali potestati obtemperauit. credens hoc Saram ex dei nutu uoluisse, qui iam ex se ipso illi heredem promiserat. sed ex qua femina non praedixerat? frustra igitur Faustus ad obiciendum hoc crimen insanus insiluit tamquam infidelem Abraham infideliter arguens. cetera enim caecitate non credendi nec ualuit intellegere, hoc autem libidine calumniandi neglexit et legere. Quod autem iu
Abbreviated transcription (Latin):
qr ocũbẽdi uolũtas libidinosa ñ fuit. Illud sane defendi ñ
pot̃. si ab̾lũ sic̃ faustꝰ obiec minime credens dõ: qͥ sibi iã
plẽ de sara ꝓmiserat: de agar susciꝑe uoluit. S aꝑtissime
falsũ÷. ñdumħ ꝓmiserat ds̃. Recenseãt scͥpte illi suꝑiora
qͥ uolũt.ĩuenient semini abhã iã fuisse ꝓmissã t̃rã. ⁊ in¬
nuabił młtitudinis habũdãtiã.ñdũ tñfuisse pate factũ.
qͦmͦ illiꝰ seminis eẽt fit᷑a ꝓpagatio. utrũ excarne ab̾he. si
de se ip̃e gñaret. an exuolũtate. si aliꝗͤ forte ad optaret.
Deĩn si de carne ip̃iꝰ.: utrũ exsara anexalia ꝓrsꝰ ñdũmani¬
dent̃. aut fallere imprudent̃. Itaq abhã cũ suidet ñ nasci¬
filios. ⁊ tñ semini suo factã ꝓmissiõe teneret: pͥmode adoptiõe
cogitabat. Hĩdicat.q. cũ dõ loquens ait de u̾nado suo: herit

Expanded text:
quia concumbendi uoluntas libidinosa non fuit. Illud sane defendi non quia concumbendi uoluntas libidinosa non fuit. Illud sane defendi non potest, si Abraham, sicut Faustus obiecit, minime credens deo, qui sibi iam prolem de Sara promiserat, de Agar suscipere uoluit. sed apertissimeum hoc promiserat Deus. Recenseant Scripturae illius superiora, qui volunt; invenient semini Abraham jam fuisse promissam terram et innumerabilis multitudinis abundantiam , nondum tamen fuisse patefactum quomodo illius seminis esset futura propagatio, utrum ex carne Abrahae, si de se ipse generaret; an ex voluntate, si aliquem forte adoptaret: deinde si de carne ipsius, utrum ex Sara, an ex alia prorsus, nondum manidenter aut fallere inpudenter. itaque Abraham cum sibi uideret non nascfilios et tamen semini suo factam promissionem teneret, primo de adoptione cogitabat. hoc indicat, quod cum deo loquens ait de uernaculo suo: hic
Abbreviated transcription (Latin):
oscientiã suã flagitio ꝯiugis miscuit. qͦ ille suã libidinem
t̃pi ⁊ illicita uoluptate saciaret. s⁊ illa nat᷑ali ordine fi¬
lios uolens. seꝗsterilẽ sciens. ancillaris ut̃i fecũditatem.
in usu iurisui potestate licita nindicauit: ñcedens uiro
ꝯcupiscenti. s uibens obedienti. neq ħ inordinata suꝑbia.
Qius ti nescit: uxore marito. tãꝗͣ dño debe seruire: S qđ
ad mbͣ corporis attinet: qͥbꝰ sexꝰ ip̃e distinguit᷑: apłs dic̃. si
nulit̾ & uir sui corporis potestat̾ẽ ñ ht̃. s mulier. ut cũ
ĩcetis actibꝰ adhumanã pacẽ ꝑtinentibꝰ mulier uiro de¬
beat seruitutẽ: huiꝰ uniꝰ rei qͥsexus utriq carnali sorte
si posset hr̃e debebat. Nũꝗͣ ħ faceret mulier. suncorpore
uiri carnali ꝯcupiscentia teneret᷑. Telaret i potiꝰ pelicẽ: ñ
faceret matrẽ. Nc̃ uͦ. ꝓpt̃ea sic ꝓpagandi uolũtas piafuit.

Expanded text:
conscientiam suam flagitio conjugis miscuit, quo ille suam libidinem conscientiam suam flagitio conjugis miscuit, quo ille suam libidinem turpi et illicita voluptate satiaret: sed etiam illa naturali ordine filios volens, seque sterilem sciens, ancillaris uteri fecunditatem in usum juris sui potestate licita vindicavit; non cedens viro concupiscentis, sed jubens obedienti . Neque hoc inordinata superbia: quis enim nescit uxorem marito tanquam domino debere servire? Sed quod ad membra corporiliter et uir sui corporis potestatem non habet, sed mulier. ut cum in ceteris actibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat seruitutem, huius unius rei, qua sexus utriusque carnali sorte si posset, habere debebat. numquam hoc faceret mulier, si in corpore uiri carnali concupiscentia teneretur; zelaret enim potius pelicem, non faceret matrem. nunc uero propterea sic propagandi uoluntas pia fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
cupidine. ⁊ dõ qͥid sibi iã: de sara ꝯiuge ꝓmiserat mini¬
me credens. cũ pelice uolutatꝰ÷. In sana uͦ iste faustꝰ cri¬
minandi cupiditate cecatus: ⁊ heresis suȩ nefas ꝓdidit:
orditi ꝯsulens. ñ ut satiande libidini seruiat᷑. s ut sa¬
tał carnis delectationẽ dñatu rõis ĩ ꝯcubitu resaxari si-¬
õibꝰ seminib płangunt ĩ ꝯceptu femine arti colliget. ꝓlẽ
añ oĩa deuitari a cõcũbentib iubet. ut ds̃ eoꝵ t̃pilapsũ potiꝰ
effundat᷑. ꝗͣ crudeli nexu iunciat᷑. Ñ gͥ abrahã pł habende
in sana cupiditate flagrabat: s manicheus ꝓlis deuitã¬
de ĩ sana uanitate delirabat. Pin ille nat̾e ordinẽ seruãᷤ
nicħ humanoꝯ cubitu agebat nͥ ut hõ nasceret᷑. iste ꝑu̾si¬
tatẽ fabulȩ obseruans. nicħ in qͦlibet ꝯcubitu timebat.¬
ꝯscientiã culpat uxoris: ibi uͦ maloꝗͥ aĩo. ⁊ ĩtentiõe uitu¬
pandi. s tñnesciens ⁊ dolens utrũq collaudat. Neq n

Expanded text:
id iam sibi de Sara coniuge promiserat, minime credens, cum pelice uolutatus sit. insana uero iste.Faustus criminandi cupiditate caecatus et haeresis suae nefas prodidit et ordini consulens, non ut satiandae libidini seruiatur, sed ut satalis carnis delectationem domnibus seminibus plangunt, in conceptu feminae artius conligetur, prolem ante omnia deuitari a concumbentibus iubet, ut deus eorum turpi lapsu potius effundatur quam crudeli nexu Üinciatur. non igitur Abraham prolis habendae insana cupiditate flagrabat, sed Manichaeus prolis deuitandae insana uanitate delirabat. proinde ille naturae ordinem seruans nihil humano concubitu agebat, nisi ut homo nasceretur; iste peruersitatem fabulae obseruans nihil in quolibet conscientiam culpat uxoris, ibi malo quidem animo et intentione vituperandi, sed tamen nesciens et nolens utrumque collaudat. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
parceret.ꝙ ĩ rep̃hensi oẽ dĩ nr̃i faustꝰ nicħ ĩtelligens ulti.¬
mũ posuit: ꝗͣ ĩ m̃bͣ sua sic seuiret: ut parũ sit: ꝙ ea ĩ expiabi¬
lit̃ uenenãda hostibꝰ optulit: ñ ⁊ falso cͥmine inqͥtatis acu¬
set. Quȩ iõ meritodiẽ pendẽ tã ĩmane ac sine fine isnppli

Expanded text:
parceret — quod in reprehensione dei nostri Faustus nihil intellegens ultiparceret — quod in reprehensione dei nostri Faustus nihil intellegens ultimum posuit — quam in membra sua sic saeuiret, ut parum sit, quod ea inexpiabiliter uenenanda hostibus obtulit, nisi etiam falso crimine iniquitatis accuset. quae
Abbreviated transcription (Latin):
cͥminib illoglobi supplicao plecteret᷑. Nc̃ aũ lib̾tatẽ uolũtatis.
illas particulas habuisse dicere ñ potestis: ꝗͣ torꝰ ds̃ ip̃e ñ habuit.
Q si eas ñ mitt̾et ĩpeccatũ: totꝰ atenebͣꝵ gẽte ꝑuasus. peccare cog̾et᷑.¬
Qͦ dsi cogi ñ si cogi ñ poss. peccaũ: cũ eas eõmisit. uͥ cogi possẽt. Ꝙ io mag̃
adpeccandũ ⁊ ip̃e ĩ uasus atq possess cogi poss : nͥ ꝑsuȩ parti
pͥmo flagiciũ de in suppliciũ sibi ꝓuidiss: nulla fuit ĩ dõ ur̃o
nec ĩ eiꝰ partibꝰ lib̾a uoluntas. Ñ se fingat uidicẽ.s agnoscat
reũ: ñ qr passus : ꝙ nolebat. s qr se simulat. uista retͥbuere
dãnãdo eos. qͦs nouit malũ passos ẽẽ. potiꝰ ꝗͣ fecisse.ꝙ. ad ħ
tantũ simulat: ne uictꝰ ĩueniat᷑. qͣsi aliꝗͥ ꝓsit alicui misero:
si felix aut fortunatus uocet᷑. Nẽpe iã ⁊ hoc meliꝰ erat: ut
ds̃ ur̃ sine ullo eqͥtatis examine. hõibꝰ nec iustis nec peccoribꝰ

Expanded text:
illo globi subplicio plecterentur. nunc autem libertatem uoluntatis illas particulas habuisse dicere non potestis, quam totus deus ipse non habuit, quia si eas non mitteret in peccatum, totus a tenebquod si cogi non possent, peccavit, cum eas eo misit ubi cogi possent; et ideo magis ad peccandum et ipse inuasus atque possessus cogi poum sibi prouidisset nullaque fuit in deo uestro nec in eius partibus libera uoluntas, non se fingat iudicem, sed agnoscat reum, nec quia passus est, quod nolebat, sed quia se simulat iusta retribuere damnando eos, quos nouit malum passos esse potius quam fecisse: quod ad hoc tantum simulat, ne uictus inueniatur, quasi aliquid prosit alicui misero, si felix aut fortunatus uocetur. nempe iam et hoc melius erat, ut deus uester sine ullo aequitatis examine hominibus nec iustis nec peccatoribus
Abbreviated transcription (Latin):
illa erat. si eidẽ parti suȩ fut̾m tm̃ malũ timebat. ⁊̃ ip̃m occu¬
pauerãt timoris tenebre. Si aũ h fut̃m nesciebat. ignorãtie tene¬
bͥs cecabat᷑. Si au ħ parti suȩ fut᷑m sciebat ⁊ ñ timebat: peiores sunt
tenebrȩ tãte crudelitatis: ꝗuł ignorãtie. ułtimoris. Neq n habebat
credidistis: ꝗͣsic laudat apłs. si patit᷑ unũ m̃brũ. copatiunt᷑ oĩa
m̃b.S ñ accuseniꝰ. Presciebat. timebat. dolebat s quidfacet. n
habebat. In his gͦ suȩ miserie tenebͥs ex etnitate u̾satꝰ. nec p̾tea
nouã lucẽ q̃ ab illo tenebͣs fugaret: muatꝰ:. s alias tenebs. qͥs
seꝑtimuit: magno malo suȩ lucis exꝑtꝰ:. Qͣnto meliñ dicã¬

Expanded text:
si eidem parti suae futurum tantum malum timebat, etiam ipsum occupauerant timoris tenebrae; si autem hoc futurum nesciebat, ignorantiae tenebris. caecabatur; si autem hoc parti suae futurum sciebat et non timebat, peiores sunt tenebrae tantae crudelitatis quam uel ignorantiae uel timoris; neque enim habebat creditis, sic laudat apostolus: si patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra. sed non accusamus: praesciebat, timebat, dolebat, sed quid faceret non habebat. in his ergo suae miseriae tenebris ex aeternitate uersatus est nec postea nouam lucem, quae ab illo tenebras fugaret, miratus est, sed alias tenebras, quas semper timuit, magno malo suae lucis expertus est. quanto meli
Abbreviated transcription (Latin):
eugłm scͥpsisse dicat᷑. ꝙ nec ip̃e ait̾. ĩ itiũ eugłii. aut lib̾euglii.
s ĩpͥncipio erat ũbũ: Nisi forte tã elegãs uocabuloꝵ fab̾cator
ĩpudentia plixas illas ũꝑias fabłas ur̃as eugłm noĩetis: Qͥdu
ut pꝰr tãtos labores atq cruciatꝰ ñ p̾s saltẽ tota pͥgari : Itane
aliqñ luctũ finierit: crudeł erit : Qͥd ude illo mali meruerit
pars illa eiꝰ q̃ ĩ globo ligabr̃. q̃utiq ĩ et̃nũ lugenda÷. qr ĩ em̃ũ¬

Expanded text:
t initium euangelii' aut liber euangelii' sed in principio erat uerbum'. nisi forte tam elegans uocabulorum fabricator inpudentia prolixas illas et inpias fabulas uestras euangeliuut post tantos labores atque cruciatus non posset saltem tota purgari? itane aliquando luctum finierit, crudelis erit. quid enim de illo male meruit pars illa eius, quae in globo ligabitur? quae utique in aeternum lugenda est, qu
Abbreviated transcription (Latin):
carnalẽ. Nã legite diligent̃. ⁊ iudete : de ieunio dñm ĩtroga¬
tũ respõdisse. nemo assuit pannũ nouũ uestim̃to uet̾i.
terẽt formidabãt. Uñ petrũ reuocantẽ se apassioẽ sathanan
phantasia ur̃a de regno dĩ un istã lucẽ solis carni ꝯspicuã
tã ꝗͣ ad exẽplũ uob̾ ꝓpositã diligitis ⁊ adoratis. ꝗͣ carnalem
spem geratis: ⁊ ĩuenietis ieiuinia ur̃a. quo prudentie car¬
nis tanꝗͣ uestim̃to uet̾i assuant᷑. Uerũtũ cũ pannus nouus
dentia carnis ÷: Nisi forte ĩn uultis ꝓbare unũ fuisse nouũ
alt̃m uetꝰ : qr maior scissura facta ẽ: ut miserabił pannꝰ de
regnolucis abscindet᷑. ⁊ globo tenebͣꝵ et̃na pena ꝯfigeretur.
Q tn argute sibi uidet᷑. uelut acu lingue diuinaꝵ scͥpt᷑aꝵ fir¬
mamenta cõpũge: taliũ fabłaꝵ sordidꝰ sixtor. ⁊m̃dicꝰ ĩdutor:¬

Expanded text:
carnalem. Nam legite diligenter, et videte de jejunio Dominum interrogatum, respondisse, Nemo assuit pannum novum vestimento veteri . terent, formidabant. unde Petrum reuocantem se a passione satanan phantasia uestra de regno dei, unde istam lucem solis carni conspicuam tamquam ad exemplum uobis propositam diligitis et adoratis, quam carnalem spem geratis, et inuenietis ieiunia uestra quomodo prudentiae carnis tamquam uestimento ueteri adsuantur. uerumtamen cum pannus nouus dentia carnis est? nisi forte inde uultis probare unum fuisse nouum. alterum uetus, quia maior scissura facta est, ut miserabilis pannus de regno lucis abscinderetur et globo tenebrarum aeterna poena configeretur. et tamen argute sibi uidetur uelut acu linguae diuinarum scripturarum firmamenta conpungere talium fabularum sordidus sartor aut mendicus indutor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dimiserit ñ accip̃ eugłm: S qr eis ñ resurrectiõe s reuolitiõe ad
istã mortalitatẽ ꝓmittitis. ut rurs nascãt᷑. ⁊ uita electoꝵ uĩoꝵ ui¬
uant. tã uana.⁊ ĩepta ⁊ saclega: ꝗͣuos uiutis. qñ ualde laudamim
aut si melioris mĩtis st̃. ĩ melones. ⁊ cucumẽs ł ĩ alios aliqͦs cibos
ueniant qͦs uos mãducati estis. ut ur̃is ructatibꝰcito purgẽt᷑. m̃ito
tos amãdatis ȩugłicis alienatis. S ⁊ uos ipõs talia sentientes atq
ꝑtin̾e̾t ñ cdebuit dicẽ dñs. esuriui: ⁊ dedistis mͥmãducare.s esuriᷤ¬
tis ⁊ mãducastis me. ⁊ esuriui: ⁊ mãducaui uos. Neq uexillo iã

Expanded text:
ccipiet euangelium? sed quia eis non resurrectionem, sed reuolutionem ad istam mortalitatem promittitis, ut rursus nascantur et uita electorum uestrorum uiuant, tam uana et inepta et sacrilega, quam uos uiuitis, quando ualde laudamini; aut si melioris meriti sunt, in melones et cucumeres uel in aliquos alios cibos ueniant, quos uos manducaturi estis, ut uestris ructatibus cito purgentur: merito eos a mandatis euangelicis alienatis; sed et uos ipsos talia sentientes atque pertineret, non debuit dicere dominus: esuriui et dedistis mihi manducare, sed: esuristis et manduca
Abbreviated transcription (Latin):
Ifecto xp̃m clamantẽ ego sũ uitas: nec cũ falsis nulneriboceu¬
buisse. nec cũ falsis cicattibꝰ resurrexisse. credidiss. En ⁊̃ dicit.
Egofallere ñdidici. ꝙ sentio loqͦr Non: gͦ discipłs xͥ sui: ꝗ falsas
trũ gͥ ip̃o sit melior. qͥ fallente ip̃e ñ fallit. aneo ip̃o ñ ueracis ÷ͥ
s failicis mauichei discipłs. incertũ ẽ.: cũ ⁊ ĩh fallit. ĩqͥ sẽ didicisse
Multe st̃ ꝗdͥ cause. s palmaris illa: qr nec ip̃e ore suo usꝗ se
fatetur patrẽ hr̃e: aut genꝰ int̾ra. S eotra: qr ñ sit dehmundo.
qi apatre dõ ꝑcesserit. qr dcelo descendit. qr ñ sib sint mat̃ ⁊ fr̃s.¬

Expanded text:
istum clamantem: ego sum ueritas, nec cum falsis uulneribus occubuisse nec cum falsis cicatricibus resurrexisse credidisset. quin etiam dicit: ego fallere non didici; quod sentio loquor. non est ergo discipulusutrum Christo melior, quo fallente ipse non fallit, an eo ipso non ueracis Christi, sed fallacis Manichaei discipulus, cum et in hoc fallit, in quo se non didicisssunt causae, sed palmaris illa, quia nec ipse ore suo usquam se fatetur patrem habere aut genus in terra, sed e contra, quia non sit de hoc mundo, quia a patre deo processerit, quia descend
Abbreviated transcription (Latin):
Uet̃i aũ ⁊ nouo ñ ꝯueñ. ut scͥpt᷑a testat᷑. Nã pannũ ĩ qͥt nouũ.
nemo assuit uestim̃to uẽti. Alioqͥn maior scissura fit. Qagͦ
fecer̃ apłi. Nc̃ uͦ ⁊ nat̾e bñficio ꝯsecutꝰ ut subseruitutis iugo ñ
& egena elem̃ta. quib denuo seruire uellent. Qũo gͦ id ego
admittã. ĩqͦ aliũ uideã rep̾hendi: Turpe÷ redire ĩseruitu¬
tẽ: sed turpius ire.
auctoritatẽ uęt̃is testam̃ti ñ adiudaice seruitutis uni¬

Expanded text:
uo non conuenit, ut scriptura testatur. nam pannum, inquit, nouum nemo adsuit uestimento ueteri, alioquin maior scissura fiet. quia ergo fecerunt ipsi. nunc uero et naturae beneficio consecutus, ut sub seruitutis iugo non et egena elementa, quibus denuo servire vellent . Quomodo ergo id ego admittam, in quo alium videam reprehendi? Turpe est redire in servitutem, sed turpius ire. auctoritatem Veteris Testamenti, non ad Judaicae servitutis imi
Abbreviated transcription (Latin):
Uos aũuolo mͥdicatis: cur ur̃ã cessitiõe nolitis ĩpłe. Iudi qͥpe sabbto
suo ꝙ adhuc carnalit̃ sapiunt. ñ solũ ĩ agͦ fructũ nullũ deceryunt:
homicida cucurbitarũ: qͣꝵ uob̾ afferat nimirũ dictu uiua cadaua.
Nã si ñ eas occidit: qͥd uos ĩ talifacto metuitis: Si aũ occidũt᷑ cũ decer¬
punt᷑. qͦmͦ eis ĩ ÷ uita. cui pͥgãde atq recͤande mãducãdo atq ruc-¬
tando uos asseritis subuenire : Accipitis gͦ uiuentes cucͬbrtas qͥs
si possetis. deglutiire deb̾etis. ut pꝰt illd̾ unũ uulnꝰ ĩqͦeas cũ dcerpsit
ur̃ auditor reus factꝰ :. ur̃a ĩdulg̃ntia libãdꝰ. saltẽ deinceps ad offici¬
ñ estis rei: Nidete ꝗãmodũ uob̾ expediret. ut qͥuno ĩ sentẽ die fa¬
ciunt udei: uos qͦtidie facẽtis. ⁊atali ⁊ domestico oꝑe cessaretis.
Qnto utiq saniꝰ ñ solũ eã ñ rephendetis ĩ pat̾bꝰ qñ sr̃ flua ñ fuit: s

Expanded text:
uos autem uolo mihi dicatis, cur uestram cessationem nolitis inplere? Iudaei quippe sabbato suo, quod adhuc carnaliter sapiunt, non solum in agro frhomicida cucurbitarum, quarum vobis afferat, mirum dictu, viva cadavera. Nam si non eas occidit, quid vos in tali facto metuitis? Si autem occiduntur cum decerpuntur, quomodo eis inest vita, cui purgandae atque recreandae manducando atque ructando vos asseritis subvenire? Accipitis ergo viventes cucurbitas, quas, si possetis, deglutire deberetis: ut post illud unum vulnus, in quo eas cum decerpsit vester Auditor, reus factus est, vestra indulgentia liberandus; saltem deinceps ad officin estis rei? Videte quemadmodum vobis expediret ut quod uno in septem diebus faciunt Judaei, vos quotidie faceretis, et a tali etiam domestico opere cessaretis. Quanto utique sanius, non solum eam non reprehenderetis in Patribus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
a qͥbꝰ ꝑducti st̃ int̃cedentibꝰ. leuissima pena si tñ illa pena dicẽ¬
da ÷: ĩ insulã religatꝰ :: qͥ sua spõte qͦtidie ẜui dĩ faciũt se a
turbulento strepitu pͦpꝵ remone cupientes. ⁊ ũn publica t̾renoꝵ
pͥncipũ uota ꝑ ĩdulgentiã solent relaxare dãnatos. Deniq ñ
młto pꝰt. m̃ õs ead solẽm sorte dimissi st̃. Fatemim gͦ illos fidẽ
tenuisse ueriorẽ. iustiorẽq uitã. qͥ proea młtoqͣuos atrociora
sustinere meruer̃: aut desute uos in iactare: ꝙͣ młtis de testa¬
biles sitis. S discernite. qͥsit ꝑsecutiõẽ pati ꝓblasphemia. ⁊ ꝑse¬
teradũtire. Quã mlt̾i aũ ĩnir̃a cõmunione uãcit̃ faciũt ista subli
młti ⁊̃ rerũ suaꝵ distͥbutores ⁊ relictores. ꝗͣmłti ieuniis uł¬

Expanded text:
issima poena, si tamen illa poena dicenda est, in insulam relegatus est: quod sua sponte cotidie serui dei faciunt se a turbulento strepitu populorum remouere cupientes, et unde publica terrenorum principum uota per indulgentiam solent relaxare damnatos. denique non multo post inde omnes eadem sollemni sorte dimissi sunt. fatemini ergo illos fidem tenuisse ueriorem iustioremque uitam, qui pro ea multo quam uos atrociora sustinere meruerunt, aut desinite uos inde iactare, quod multis detestabiles sitis. sed discernite, quid sit persecutionem pati pro blasphemia et perseter aduertite. Quam multi autem in nostra communione ueraciter faciunt ista sublimmulti rerum suarum distributores et relictores,
Abbreviated transcription (Latin):
euglistis cõmemoratis. quo duos patres potuit hr̃e ioseph. qͦꝵ
ꝓgñatores diu̾si enũarent᷑. ħ iuos sistudiũ ꝯtentiõis ñexce¬
caret. facile uide possetis.S ab ilł uiris alia ⁊̃ q̃sita ⁊ ̃uenta
tu longissime remota st̃. Itaq ĩ ĩ manichei errore ꝯstituti.
qͥ ĩreb humaniᷤ fieri solet ut aliꝰ carne gñet filiũ. aliꝰ cũ
uolũtate adoptet.ac sic unꝰ duos ꝑatres hãt. si ñ adu̾so aĩole¬
geretis.cogitãdo uide possetis CCur aũ matħs ababrahã cȩꝑit
descendensi usq ad ioseph. lucasaũ aioseph ceꝑit ascendens ñ
usq ad abrahã s usq addm̃ qͥ fec̃ hoĩe. ⁊ dato p̃cepto potestatẽ
dedit ut credens filiꝰ dĩ fieret. ⁊ cͣille ĩ capite libri gñatiões ip̃aᷤ

Expanded text:
elistis commemoratis, quomodo duos patres potuit habere Joseph, quorum progenitores diversi enumerentur. Hoc et vos, si studium contentionis non excaecaret, facile videre possetis. Sed ab illis viris alia etiam quaesita et inventa tu longissime remota sunt. itaque etiam in Manichaei errore constituti, id quod in rebus humanis fieri solet, ut alius carne generet filium, alius eum uoluntate adoptet, ac sic unus duos patres habeat, si non aduerso animo legeretis, cogitando uidere possetis. Cur autem Matthaeus ab Abraham coeperit descendens usque ad Ioseph, Lucas autem a Ioseph coeperit ascendens non usque ad Abraham, sed usque ad deum, qui fecit hominem et dato praecepto potestatem dedit, ut credens filius dei fieret, et cur ille in capite libri generationes ipsas
Abbreviated transcription (Latin):
culũ tticiȩ fidĩ: ĩ ip̃is tñcarnalib m̃bͥs diuina dĩ sui m̃b̃ credant
colligata ⁊ ĩqͥnata detineri. ut cũ carnẽ ĩ mũdã dicũt: ⁊ dm̃illic
exparte qͣibi tenet᷑ ĩmũdũ factũ dicẽ cõpellant᷑. Qͥppe ꝗͥ mũdari
oport̾e asser̃. ꝙ. donec fiat qntũ fieri potiũĩt: int̾im nc̃ eũ ꝑpeti
oĩa q̃ carnes patiunt᷑ ñ tm̃̃ĩ labore ⁊ dolore afflictiõũ s ⁊̃ ĩuolu¬
ptate corruptelaꝵ. Ei nãq sedicũt parcẽ: ꝙ ñ ꝯcũbt̃: ne nodis car.¬

Expanded text:
culum justitiae fidei , in ipsis tamen carnalibus membris divina Dei sui membra credant colligata et inquinata detineri: ut cum carnem immundam dicunt, et Deum illic ex parte, qua ibi tenetur, immundum factum dicere compellantur; quippe quem mundari oportere adserunt: quod donec fiat, quantum fieri potuerit, interim nunc eum perpeti omnia, quae carnes patiuntur, non tantum in labore et dolore adflictionum sed etiam in uoluptate corruptelarum. ei namque dicunt parce
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs ñ solũ putatis humanas. s ita diuinas ut ip̃a dĩ m̃bra
eẽ cͤdatis. a carnis carcere dimittãt᷑. ⁊ ut ñ it̃m redeãt ur̃iᷤ
orõibꝰ cõm̃dent᷑ : Anãpliꝰ eas adiuuatis uentre. ꝗͣm̃te ⁊ illa
potiꝰ dĩ nat᷑a saluat᷑ q̃ ur̃is uisceribꝰ exhalari merũit. ꝗͣquriᷤ¬
p̃cib cõm̃dari : ꝓpt̃ea gͦ uentri ur̃o pecora ñ sacͥficatis: qr
ea uiua absum̾e ñ potestis: ut eoꝵ aĩas ĩ t̃cessiõe uentͥs ⁊ sto¬
machi libetis. Obata olera. qͥbꝰ ⁊ manu euulsis. ⁊ ferro ꝯei-¬
corꝑre suo exeũt: ĩur̃a corꝑa ĩtͣre ñ posst̃. Ita delirãtes ad huc
putatis: ꝙ iõsumꝰ inimici uẽns testam̃ti: qr nullã carnẽ
ĩmũdã dm̃s. tenentes apłi sententiã dicentis: oĩa mũda
mũdis ⁊ illd̃ uͥ dñs ait. ñ ꝙ intͣt ĩ os ur̃m uos coinqͥnat. s¬

Expanded text:
quas non solum putatis humanas, sed ita diuinas, ut ipsa dei membra esse credatis, a carnis carcere dimittantur, et ne iterum redeant uestris orationibus commendentur ? an amplius eas adiuuatis uentre quam mente et illa potius dei natura saluatur, quae uestris uisceribus exhalari meruerit, quprecibus commendari? propterea ergo uentri uestro pecora non sacrificatis, quia ea uiua absumere non potestis, ut eorum animas intercessione uestri stomachi liberetis.s o beata olera, quibus et manu euulsis et ferro conccorpore suo exeunt, in uestra corpora intrare non possunt! ita delirantes adhuc putatis, quod ideo sumus inimici ueteris testamenti. quia nullam carnem inmundam dicimus tenentes apostoli sententiam dicentis: omnia munda mundis, et illud, ubi dominus ait: non quod intrat in os uestrum, uos coinquina
Abbreviated transcription (Latin):
oriunt᷑ ext̾ra. Dem̃ qͥd tã insanũ dici pot̃. ꝗͣ sceptꝰ factos añ utte¬
cõmixtiõe tanto uiuatiores fuisse: ut abortiui ⁊ de celo ĩ t̾ram
ruentes uuent. cõmixta aũ uita nͥ tp̃r mat̾o editi iuuẽ ñ possint.
⁊ si qͥpaulo altiore lococadãt ꝯtinuo moriãt᷑: Utiq si regnũ
utȩ ꝯtͣ regnũ mortis belligeraũ: cõmixta uita iuuatiores fa-¬
cere debuit. ñ corruptibiliores. Qd si ĩ sua natͥa mag̃ suã re.¬
unet ĩ corruptiõe. ñ duas nat᷑as bõa ⁊ malã. s duas bonas
nes qͣsͣ d̾ cȩlo genꝰ duc̃e affirmãt. istasdũtaxat oĩbꝰ notas: Nã ip̃a
pͥma corp̃a pͥncipũ tenebꝵ. exarboribꝰ ibidẽ natis tãꝗͣu̾mełoᷤᷤ

Expanded text:
oriuntur ex terra. Deoriuntur ex terra. Decommixtionem tanto vivaciores fuisse, ut et abortivi et de coelo in terram ruentes viverent; commixta autem vita nisi tempore maturo editi, vivere non possint, et si de paulo altiore loco cadant, continuo moriantur? Utique si regnum vitae contra regnum mortis belligeravit, commixta vita vivaciores facere debuit, non corruptibiliores. Quod si in sua natura quaeinet incorruptionem, non duas naturas, bonam et malam. sed duas bonas, nes, quas de caelo genus ducere adfirmant, istas dumtaxat omnibus notas? nam ipsa prima corpora principum teneb
Abbreviated transcription (Latin):
retiuit. utriqͦ sexꝰ pͥncipibꝰ ibidẽ captis cũ ex eis mũdꝰ astrueret᷑
plerosq eoꝵ ĩ celestibꝰ fabͥcis colligatos ĩ qͥb er̃at ⁊̃ femine alique¬
p̃gnantis. q̃cũ celũ rotari cepiss: eãd u̾tiginẽ ferre ñualentes
Sceptꝰ suos abortu excussisse. eosdẽq abortiuos fetꝰ ⁊ mascłõs ⁊ femi¬
nas de celo ĩ trã cȩcidisse. uixisse. crau̾isse. ꝯcubuisse. genusse.
Hinc ẽe diẽt originẽ carniũ oĩu. q̃ mouent᷑ ĩtra. ĩ aqͣ ĩaere. ł rgo
p̃sertĩ qr ĩ ip̃a struct̾a mũdi. eosdẽ pͥncipes tenebꝵ ita ꝑõem cõ¬
textionẽ assũmis usq adyma colligatos dict̃. ut ꝗͣto qͥq ãpli
hr̃ent cõmirti bõi: tãto sublimiꝰ collocari mererent᷑. Ac ꝑ h
mũdiores carues ẽẽ deb̾ent qͣrũ origo d .celoẽ. ꝗ̃ fruges que

Expanded text:
retiuit, utriusque sexus principibus indidem captis, cum ex eis mundus construeretur, retiuit, utriusque sexus principibus indidem captis, cum ex eis mundus construeretur, plerosque eorum in caelestibus fabricis copraegnantes: quae cum caelum rotari coepisset, eandem uertiginem ferre non ualentes conceptus suos abortu excussisse: eosdemque abortiuos fetus et masculos et feminas de caelo in terram cecidisse, uixisse. creuisse, concubuisse, genuisse. hinc esse dicunt originem carnium omnium, quae mouentur in terra, in aqua, in aere. ergo praesertim quia in ipsa structura mundi eosdem principes tenebrarum ita per omnem contextionem a summis usque ahaberent commixti boni, tanto sublimius collocari mererentur; ac per hoc mundiores carnes esse deberent, quarum origo de coelo est, quam fruges quae