comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad baptismũ nõ ueniret.
propter quos eciã corporee
circuncisionis nõ uita¬
uit inuiriã: Unde ⁊ io¬
hannes salutare miste¬
rium recognoscens. nõ
iam dei filium ut bapti¬
sta sanctificat: sedut de¬
uotus minister. celesti¬
b obtemperat ĩperatis.
Nec enim poterat non
obedire seruus dño. pre¬
co iudici. regi miles: p̃¬
cursor auctori. Atq ut hec
ominia diuinitate agi.
plenius ꝑfectiusq pro¬
pheta dignosceret: in co
uideri dedit. et in uoce
sermonis pater audiri
Ait enim. Hic ẽ filius
meus dilectus: in quo

Expanded text:
ad baptismum non veniret, propter quos etiam corporeae circumcisionis non vitavit injuriam? Unde et Joannes salutare mysterium recognoscens, non jam Dei Filium, ut Baptista sanctificat, sed ut devotus minister coelestibus obtemperat imperatis; nec enim poterat non obedire servus domino, praco judici, regi miles, praecursor auctori. Atque ut haec omnia Divinitate agi plenius perfectiusque propheta dignosceret, in speitus videri dedit, et in voce sermonis Pater audiri: ait enim: Hic est Filius meus dilectus, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nresurrectione
em̃ neq nubent
neq nubentur. latina
consuetudo: greco idio¬
mati nõ rñdet. Nubere
enim proprie dicuntur
mulieres. ⁊ uiri urores
ducere. Sed nos simpli¬
citer dictũ intelligamꝰ.
qd̃ nubere de uiris ⁊ nu¬
bi de uxorib scriptũ sit.
Si in resurrectione non
nubent neq nubentur:
resurgent ergo corpora
que possũt nubere ⁊ nu¬
bi. Nemo quippe dicit de
lapide et arbore. ⁊ his rebz
que non habent mẽbra
genitalia. qd̃ non nu¬
bant neq nubantur. sed
de his qui cum possint
nubere. tamen alia ra¬
cione nõ nubunt. Qd̃
autem infertur. sed sũt
sicut angeli dei in celo:
spualis repromittitur
conu̾sacio. Sunt enim
sicut angeli in celis: qui
glĩa resurrectionis ĩno¬
uati. absq ullo mortis
metu. absq ulla labe cor¬
ruptionis. absq ullo t̃¬
rem status actu. ppetua
dei uisione fruuntur.
Ad quã necesse ẽ angeli¬
ce digratatis equalita¬
tem quisquis ascendere
desiderat: nũc minimmis

Expanded text:
resurrectione resurrectione enim neque nubent, neque nubentur. Latina consuetudo Graeco idiomati non respondet. Nubere enim proprie dicuntur mulieres, et viri uxores ducere. Sed nos simpliciter dictum intelligamus, quod nubere de viris, et nubi de uxoribus scriptum sit. Si in resurrectione non nubent neque nubentur, resurgent ergo corpora quae possunt nubere et nubi. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus, quae non habent membra genitalia, quod non nubant, neque nubantur, sed de his qui, cum possint nubere, tamen alia ratione non nubunt. Quod autem infertur, Sed sunt sicut angeli Dei in coelo , spiritalis repromittitur conversatio. Sunt enim sicut angeli in coelis, qui gloria resurrectionis innovati, absque ullo mortis metu, absque ulla labe corruptionis, absque ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur. Ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis ascendere desiderat, nunc minimus
Abbreviated transcription (Latin):
terire cũ corporib: recte
istius modi fingũt fa¬
bulam. que deliramẽti
arguat eos. qui resurrec¬
tionẽ asserant corporũ.
Potest autem fieri: ut
uere in gente eorum ali¬
N resurrectione
cuius ent de septẽ
uixor. Omnes enun ha¬
buerunt eam. Turpitu¬
dinẽ fabule opponunt:
nt resurrectionis deire¬
gent ueritatẽ. Uerũ int¬
stice septem hu frẽs sine
filiis defuncti. reprobis q¬
busq congruunt. qui p
totam huius scculi uitã
que septẽ dieb uoluitur.
a bonis operibz steriles exi¬
stunt. Quib uiritim
misera morte prereptis:
ad ultimũ et ipã mun¬
dana conu̾sacio quam
illi absq fructu uitalis
opis exegerant. quasi
uxor ĩfecunda transibit.
Respondens autem ihs̃:
ait illis. E iratis nescien¬
tes scripturas. ncq uir¬
tutem dei. Propterta er¬
rant: quia scripturas
nesciint. Et quia scrip¬
turas ignorant:conse¬
quenter nesciuint uir¬
tutem dei. hoc est xpiñ.
qui est dei uirtus et dei
sapiencia.

Expanded text:
terire cum corporibus recte terire cum corporibus recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos, qui resurrectionem asserunt corporum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum n resurrectione ergo cujus erit de septem uxor? omnes enim habuerunt eam Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim misera morte praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi absque fructu vitalis operis exegerant, quasi uxor infecunda transibit. Respondens autem Jesus, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. Propterea errant, quia Scripturas nesciunt, et quia Scripturas ignorant consequenter nesciunt virtutem Dei, hoc est Christum, qui est Dei virtus, et Dei sapientia.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ resurrectionẽ. Et reł.
ue erant hereses
in uideis:una
phariseoꝵ ⁊ altera sadu¬
ceoꝵ. Pharisei tradicio¬
num ⁊ obseruacionũ
quas illi de uterosis uo¬
cant iusticiã p̾ferebant:
unde ⁊ diuisi uocabatur
a populo. Saducei aut̃
qui interp̾tabantur iu¬
sti: ⁊ ipĩ uindicabant
sibi quod non era¬
poriᷤ⁊ anime resurrectio¬
nẽ credentib confiten¬
sequentes iuxta acta
aplorum omia dene¬
gabant. Iste sunt due
domus: de quibz ysaias
manifestius docet. qd̃
offensure sint in lapi¬
dem scandali.
Omnterrogaue¬
runt cũ dicẽtes.
Magister moyses dixit.
si quis mortuus fuĩt
non habens filium: ut
ducat frater eius uxorẽ
illius. ⁊ suscitet semen
fratri suo. Erant autẽ
apud nos septem frẽs.
Et primus uxore ducta
defunctus est. Et non
habens semen:reliquit
uxorem suã fratri suo.
Sinuliter secundus et
tertius: usq ad septi¬
mum. Nouissime aut̃
oĩm: ⁊ mulier defuncta
est. Qui resurrectionẽ
corporũ non credebant.
ammas iudicantes in¬

Expanded text:
se resurrectionem, etc. Duae erant haereses in Judaeis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum, Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuteroses vocant, justitiam proferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi et ipsi vendicabant sibi quod non eraporis et animae resurrectionem credentibus, confitensequentes juxta Acta apostolorum omnia denegabant . Istae sunt duae domus, de quibus Isaias manifestius docet, quod offensurae sint in lapidem scandali . Et interrogaverunt eum, dicentes: Magister, Moyses dixit: Si quis mortuus fuerit 180 non habens filducat frater ejus uxorem illius, et suscitet semen fratri suo. Erant autem apud nos septem fratres, et primus uxore ducta defunctus est, et non habens semen reliquit uxorem suam fratri suo. Similiter secundus, et tertius usque ad septimum. Novissime autem omnium et mulier defuncta est. Qui resurrectionem corporum non credebant animas judicantes in
Abbreviated transcription (Latin):
lnũ. udlo si possũ sub
breuitate transcurrere:
ut in fine eius ualcã
ad loquendũ largius
pacare. Sed querendũ
prius est an hec apud
matheum ipã sit lectio:
que apud lucam sub
appellacione cene descri¬
bitur. Et quidem sunt
nõnulla que sibi disso¬
ua esse uideantur: qͥa
hic prandiñ. illic cena
memoratur. Hic qui
ad nupcias nõ dignis
uestibz intrauit repul¬
sus est illicnullus qͥ
intrasse dicitur. repul¬
sus c̃ẽ phibetur. Qua
ex re rectecolligitur. qd̃
et hc ꝑ iptias p̾sens
reternum gcultumũ
conuiuũ designatur.
quia ⁊ hanc non nulli
exituri intrant et ad
illud quisquis semel ĩ¬
trauerit: ulterius non
exibit

Expanded text:
simi, volo, si possum, sub brevitate transcurrere, ut in fine ejus valeam ad loquendum largius vacare. Sed quaerendum prius est an haec apud Matthaeum ipsa sit lectio quae apud Lucam sub appellatione coenae describitur . Et quidem sunt nonnulla quae sibi dissona esse videntur, quia hic prandium, illic coena memoratur; hic qui ad nuptias non dignis vestibus intravit repulsus est, illic nullus qui intrasse dicitur repulsus esse perhibetur. Qua ex re recte colligitur quod et hic per nuptias praesens aeternum et ultimum convivium designatur, quia et hanc nonnulli exituri intrant, et ad illud quisquis semel intraverit ulterius non exibit
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm delinquen¬
tem corripimus: si nos
non audierit:adhibendi
sunt fres unus aut duo.
ut qui ab uno non po
corrigatur: uel eciam¬
eoꝵ testimonio coniũ¬
catur. Porro si nec illos
audierit. tunc ecclĩe di¬
cere p̾cipimur. ut ab oĩ¬
b detestetur ⁊ diu dicet᷑.
quatinus si noluit pu¬
dore corrigi. saltim cor

Expanded text:
rem delinquentem corripimus, si nos non audierit, adhibendi sunt fratres unus aut duo, ut qui ab uno corrigi corrigatur, vel eorum testimonio convincatur. Porro si nec illos audierit, tunc Ecclesiae dicere praecipimur, ut ab omnibus detestetur et dijudicetur, quatenus, si noluit pudore corrigi, saltem cor
Abbreviated transcription (Latin):
agebatur ipã so¬
lemnitas. sicut nunc
lectum ẽ: ⁊ ipẽ ihs̃ ascen¬
dit. Et murmurabant
iudei dicentes. Quomo¬
do hic litteras scit. cum
non didicerit: Quidnã
hoc ẽ quod antequã dñs¬
ad festiuitatem ueniret
querebant eum. ⁊ mur¬
Ecce ad est qui querebat᷑.
docet qui latebat. palam
loquitur. ⁊ non tenctur.

Expanded text:
agebatur ipsa solemnitas, sicut nunc lectum est, et ipse Jesus ascendit. Et mirabantur Judaei dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Quidnam hoc est quod Dominus antequam ad festivitatem veniret, quaerebant eum, et murEcce adest qui quaerebatur, docet qui latebat, palam loquitur, et non tenebatur.
Abbreviated transcription (Latin):
do greci post septuagita
translatores aquilam⁊
symmachum ⁊ fheodecio¬
nem legunt. uel ob stit¬
dium doctrine sue uel ut
septuaginta magis ex
collacione eoꝵ ĩtelligant.
sic et isti saltem unum
prius ⁊ postea despiciant.
autem ysaias in ihrlm
et in uidear nec dum nt¬
decem tribub. in captiui¬
tatem ductis. Ac de utro¬
q regno nũc cõmirtim:
nunc separatim texit
oraculum. Et cũ inter¬
dum ad p̾sentem respi¬
ciat hystoriam. ⁊ post ba¬
bilors am captiuitatẽ.
reditũ populi significet
in iudcã tamen omĩs ci.
cura de uocaciõe gentiũ.
et de aduentu xpisti est.
Quẽ quanto plus ama¬
tis o paula ⁊ custochiũ.
tanto magis ab eo peti¬
te: ut pro obtrectacione
presenti qua me in desĩ¬
nenter emuli laniant.
ipẽ michi mercedẽ resti¬
tuat in futuro: qui scit
me obhoc in peregrine li¬
gue eruditione sudasse
ne iudei de falsitate scͥp¬
turaꝵ. ecclesiis eius diu¬
cius insultarent.

Expanded text:
t Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut Septuaginta magis ex collatione eorum intelligant: sic et isti saltem unum ius, et postea despiciant: autem Isaias in Jerusalem, et in Judaea, necdum decem tribubus in captivitatem ductis: ac de utroque regno, nunc commistim, nunc separatim, texit oraculum. Et cum interdum ad praesentem respiciat historiam; et post Babyloniam captivitatem reditum populi significet in Judaeam: tamen omnis ei cura de vocatione gentium, et adventu Christi est. Quem quanto plus amatis, o Paula et Eustochium, tanto magis ab eo petite, ut pro obtrectatione praesenti, qua me indesinenter aemuli laniant, ipse mihi mercedem restituat in futuro: qui scit me ob hoc in peregrinae linguae eruditione sudasse, ne Judaei de falsitate Scripturarum Ecclesiis ejus diutius insu
Abbreviated transcription (Latin):
Idunittimus cum
sic: om̃s credent in
cum. Et ueniẽt romani
et tollent nr̃m locum et
gentem. Temporale reg-¬
nũ amittere timuerunt:
de uita autem eterna co¬
gitare neglexerunt. Atq
ĩdeo utrũq iustissimo
dei iudicio amiserunt.
nem simulq gliosam
ascensionem uenienteᷤ
romani sub tito ⁊ uaspa¬
siano principib locum
simul regnũ. ⁊ gentem
illis abstulerunt: ⁊ ip̃õs
ferro. fame. ⁊ captiuitate
deleuerunt.

Expanded text:
dimittimus eum sic, omnes credent in eum, et venient Romani, et tollent locum nostrum et gentem. Temporale regnum amittere timuerunt, de vita autem aeterna cogitare neglexerunt, atque ideo utrumque justissimo Dei judicio amiserunt. nem, simulque gloriosam ascensionem, venientes Romani sub Tito et Vespasiano principibus, locum simul et regnum et gentem illis abstulerunt, illosque ferro, fame et captivitate deleverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Eitemiquorum
ĩm diarolus ca
put est: ⁊ huius capitis
membra sunt. omnes
iniqui. An nõ diaboli
membrũ pilatus. An
non diaboli membrũ
iudei ꝑsequentes. ⁊ mi¬
lites crucifigẽtes fuerũt:
Quid ergo mirũ si se
ab illo ꝑmisit ĩ mon¬
tem duci. qui se ꝑtulit
eciam ⁊ a mẽbris illius
crutifigi: Non est ergo
indignũ redemptori
nr̃o. quod temptari uo¬
luit: qui uenerat occidi.
Iustum quippe erat. ut
sic temptaciones nr̃as.
ceret: sicut mortẽ nrãm
ueuerat sua morte sũ¬
ciendum nobis
est quia tribus
modis tẽptacio agitur.
suggestione. delectatio¬
ne. consensu. Et nos cũ
temptanum plerũq ĩ
delectationẽ. aut eciam
in consensũ labiniur
quia de tanus pectato
propagati. in nobis¬
ipsis etiam gerimus.
unde certamina tolera¬
mus. Deus uero qui ĩ
utero uirginis ĩcarna¬
tus. in mundũ sine
peccato uenerat: nichil
contradictionis in se¬
metipõ tolerabat. Tem¬
ptari ergo ꝑ suggestio¬
nem potuit. sed eius
mentẽ pccĩ delectacio

Expanded text:
iniquorum mnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum Pilatus? an non diaboli membra Judaei persequentes, et milites crucifigentes fuerunt? Quid ergo mirum, si se ab illo permisit in montem duci, qui se pertulit etiam a membris illius crucifigi? Non est ergo indignum Redemptori nostro, quod tentari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat, ut sic tentationes nostras nceret, sicut mortem nostram venerat sua morte suciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum tentamur, plerumque in delectationem, aut etiam in consensum labimur, quia de carnis peccato propagati, in nobisipsis etiam gerimus unde certamina toleremus. Deus vero qui, in utero Virginis incarnatus, in mundum sine peccato venerat, nihil contradictionis in semetipso tolerabat. Tentari ergo per suggestionem potuit, sed ejus mentem peccati delectatio
Abbreviated transcription (Latin):
seph post fratres
suos:⁊ iuenit eos in do¬
thaini. Qui cũ udissent
eum procul antequam
accederet ad eos: cogita¬
uerunt illũ occidere. et
mutuo loquebantur.
Ecce somniator uenit.
Nemte occidamus eũ. i
ntittamus in cisternã
ueterem: dicemusq fera
pessima deuorauit eũ.

Expanded text:
seph post fratres suos, et invenit eos in Dothaim. Qui cum vidissent eum procul, antequam accederet ad eos, cogitaverunt illum occidere: et mutuo loquebantur: Ecce somniator venit: venite, occidamus eum, et mittamus in cisternam veterem: dicemusque, Fera pessima devora
Abbreviated transcription (Latin):
de meo haberet unde pro
me solueret. et de suo
unde penitus in nullo
debitor appareret. De
crucifigeretur: de suo
uude glorificaretur.
nr̃o itaq dedit peccati
hostiam: de suo indul¬
gencie tribuit grãm.

Expanded text:
ro habuit unde pro nobis solveret; de suo unde penitus in nullo debitor appareret. De crucifigeretur, de suo unde glorificaretur. ro dedit peccati hostiam, de suo, indulgentiae tribuit gratiam.
Abbreviated transcription (Latin):
tiochus abhominandũ
ydolum desolacionis suꝑ
altare dei. Et ꝑ uniu̾sas
ciuitates iude ĩ circuitu:
edificauerunt aras. Et
ante ianuas domor ⁊ in
plateis incendebãt thura.
et sacrificabant. Et libros
legis dei combusserunt
igni:scindentes eos. Et
apud quẽcunq muenie¬
bantur libri testamenti
dni. ⁊ quicunq obserua¬
baut legem dñi: scdin
edictũ regis trucidabant
eum. In uirtute sua fa¬
qui inueniebantur in
omni mense in ciuita¬
tib. Et quinta et uicesi¬
ma die mensis. sa crifi¬
cabant suꝑ aram: que
t mulieres que
cirtũcidebant fi¬
los suos trucidabãtur:
scdm̃ iussum regis an¬
tiochi. Et suspendebant
pueros a ceruicib per
unulsas domos eor: et
eos qui cirtũciderant eos
trucidabant. Et multi
de populo isrł definierũt
apud se: ut non man¬
ducarent ĩmunda. Et
elegerunt magis mori:
quã cibis comquinari
ĩmundis. Et noluerũt
in fringere legẽ dei scãm:
et trucidati sunt. Et fcã
est ira magna super po¬
pulum ualde.¬

Expanded text:
bominandum idolum desolationis super altare Dei et per universas civitates Iudae in circuitu aedificaverunt aras et ante ianuas domorum et in plateis incendebant tura et sacrificabant et libros legis Dei conbuserunt igni scindentes eos et apud quemcumque inveniebantur libri testamenti Domini et quicumque observabant legem Domini secundum edictum regis trucidabaneum. in uirtute sua faqui inueniebantur in omni mense et mense in ciuitatibus; et quarta et uicesima mensis sacrificabant super aram quae t mulieres quae circumcidebant filios suos trucidabantur secundum iussum regis Antiochi et suspendebant pueros a cervicibus per universas domos eorum et eos qui circumciderunt eos trucidabant et multi de populo Israhel definierunt apud se ut non manducarent inmunda et elegerunt magis mori quam cibis coinquinari inmundis et noluerunt infringere legem Dei sanctam et trucidati sunt et facta est ira magna super populum valde
Abbreviated transcription (Latin):
Dia exacuerũt
tanquã gladi¬
um linguas suas. Nõ
dicant iudei: non occi¬
dinius xp̃m . Et enim
propterea eũ dederunt
iudici pilato: ut quasi
ipĩ a morte cius uideren¬
tur ĩmunes. Nam cum
dixisset eis pilatus. uos
eum occidite: responderũt.
Nobis non licet occidere
iudei occidistis. Tnde occi¬
distis: Gladio lingue.
acuistis enim linquas
urãs. Et quando pcussi¬
stis: nisi qñ damastis.
crucifige. crucifige. Pro¬
mittendũ. quia uenit ĩ
mentem. ne forte aliquẽ
pturbet lectio diuinorũ
libroꝵ: quidã euãgelista
dicit. hora sexta crucifixũ
dnm. et quidam hora-
tertia. Nisi ĩtelligamus.
pturbamur. Etiam in¬
cipiente sexta hora: dici¬
tur pilatus sedisse pro
tribunali. Et reuera qñ
leuatus ẽ dũs in lignũ.
hora sexta erat. Eed alius
euangelista ĩtuens ani-¬
mũ iudeoꝵ. quia uole-¬
bant se ĩmunes uideri
a morte dii: narrando
eos ostendit reos. dicẽs
dñn hora tertia cruci¬
fixum.

Expanded text:
hic, Exacuerunt tanquam gladium linguas suas. Non dicant Judaei: Non occidimus Christum. Etenim propterea eum dederunt judici Pilato, ut quasi ipsi a morte ejus viderentur immunes. Nam cum dixisset eis Pilatus, Vos eum occidite, responderunt: Nobis non licet occidere Judaei, occidistis. Unde occidistis? Gladio linguae: acuistis enim linguas vestras. Et quando percussistis, nisi quando clamastis, Crucifige, crucifige ? 5. Promittendum, quia venit in mentem, ne forte aliquem perturbet lectio divinorum Librorum: quidam evangelista dicit hora sexta crucifixum Dominum , et quidam hora tertia : nisi intelligamus, perturbamur. Et jam incipiente sexta hora dicitur Pilatus sedisse pro tribunali; et revera quando levatus est Dominus in ligno, hora sexta erat. Sed alius evangelista intuens animum Judaeorum, quia volebant se immunes videri a morte Domini, narrando eos ostendit reos, dicens Dominum hora tertia crucifixum.
Abbreviated transcription (Latin):
uit: que bonos simul ac
malos colligit. Nec eli¬
git quos trahat: quia et
quos elig̾e possit ignorat.
l ec autẽ piscatio post do¬
mini resurrectionẽ facta.
in solam dexterã missa ẽ.
quia ad uidendã clarita¬
tis eius glĩam. sola electo¬
rum eccl̃ia ꝑtingit. que
de sinistro oꝑe nil habebit.
In illa piscatione p̾mul¬
titudine pisciũ rete rum¬
pitur: quia nũc ad con¬
fessionem fidei. eciã cũ
clectis reprobi tanti in¬
trant. qui ipãm quoq
ecclĩam heresib scuidant.
In ista uero piscacione
⁊ multi pisces ⁊ magni
capiuntur. ⁊ rete non rũ¬
pitur: quia scã electorum
ecclĩa incontinua aucto¬
ris sut pace requiescens.¬
nullis iã dissensionib¬

Expanded text:
vit quae bonos simul ac vit quae bonos simul ac malos colligit; nec eligit quos trahat, quia et quos eligere possit ignorat: haec autem piscatio post Domini resurrectionem facta, in solam dexteram missa est, quia ad videndam claritatis ejus gloriam sola electorum Ecclesia pertinget quae de sinistro opere nihil habebit. In illa piscatione prae multitudine piscium rete rumpitur, quia nunc ad confessionem fidei, etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant: in ista vero piscatione et multi pisces et magni capiuntur, et rete non rumpitur, quia sancta electorum Ecclesia in continua auctoris sui pace requiescens,nullis jam dissensionib
Abbreviated transcription (Latin):
gat:a quor mortali
corpore. carnis ĩmorta¬
litate distabat. Qd̃ illic
cum ipĩs positus fate¬
tur non se c̃ẽ cũ ipsis:
boc quoq hic si tu corpo¬
ris indicat. cũ adhuc
in littore demonstrat.
autẽ discipulis.
piscacioius magna
difficultas: ut magr̃o
ueniente fieret adin¬
racionis magna sub¬
limitas. Qui protinus
dicit. Mittite in dexterã
nauign rete: ⁊ ĩuenie¬
tis. Bis in scõ euange¬
lo legitur: quia dũs
uissit ut ad piscandũ
retia mtterentur: ante
passionẽ uidelicet. ⁊ post
resurrectione. Sed prius¬
quam redemptor nr̃
pateretur ⁊ resurgeret.
nuiti quidem rete ad
piscandũ iubet: sed utrũ
bet. In illa piscacione
tanti capti sunt ut re¬
tia rumperentur: ĩ ista
autẽ ⁊ multi capti sũt.¬
⁊ retia rupta non sunt.
Quis uero nesciat bonoᷤ
dextera. ⁊ malos sinstra
figurari. Illa ergo pisca¬
cio. in qua specialiter in
quã partem mitti rete
debeat. non iubetur. pre¬
sentem ecclĩam designa¬

Expanded text:
gat, a quorum mortali gat, a quorum mortali corpore carnis immortalitate distabat. Quod illic cum ipsis positus, fatetur non se esse cum ipsis, hoc quoque hic situ corporis indicat, cum, adhuc in littore demonstrat. autem discipulis piscationis magna difficultas, ut magistro veniente fieret admirationis magna subldixit eis: Mittite in dextram navigii rete, et invenietis. Bis in sancto Evangelio legitur, quia Dominus jussit, ut ad piscandum retia mitterentur, ante passionem videlicet et post passionem. Sed priusquam Redemptor noster pateretur et resurgeret, mitti quidem rete ad piscandum jubet, sed utrum bet. In illa piscatione tanti capti sunt, ut retia rumperentur: in ista autem et multi capti sunt, et retia rupta non sunt. Quis vero nesciat bonos in dextera, et malos in sinistra figurari? Illa ergo piscatio, in qua specialiter in quam partem mitti rete debeat non jubetur, praesentem Ecclesiam designa
Abbreviated transcription (Latin):
coram discipulis ĩ fluc¬
tib maris ambulauit
Cuius rei ratio festine
cognoscitur: si ipã que
tunc merat causa pen¬
setur. Quid etem̃ mare.
insi presens sclm̃ designat.
qd̃ se causaꝵ tumultib
⁊ undis uite corruptibi¬
lis illidit: Quid ꝑ solidi¬
tatem littoris. msi illa
perpetuitas quietis et̾ne
figuratur. Quia igitur
discipuli adhuc fluctib
mortalis uite merant.
ĩ mari laborabant. Qͥa
autem redemptor nr̃ iã
corruptionem carius
excesserat:post resurrec¬
tionem suã in littore
stabat. Ac si ip̃m resur¬
rectionis sue misteriũ
rebz discipulis loquere¬
tur: dicens. Iam uobis
in mari non appareo:
quia uobiscũ in ꝑtur¬
bationib fluctib nõ
sum.Hinc est qd̃ alio
in loco post resurrectio¬
nem suã. eisdem disci¬
pulis dicit .L.ec sunt uͥ¬
ba que locutus sun ad
uos:cũ adhuc essem uo¬
biscum. Neq enu cũ
ipĩs non erat:quibus
presens corporaliter ap¬
parebat. Sed tamen iã
se esse cum ipĩs dene¬

Expanded text:
coram discipulis in fluccoram discipulis in fluctibus maris ambulavit . Cujus rei ratio festine cognoscitur, si ipsa quae tunc inerat causa pensetur. Quid enim mare nisi praesens saeculum signat, quod se causarum tumultibus et undis vitae corruptibilis illidit? Quid per soliditatem littoris 1541 nisi illa perpetuitas quietis aeternae figuratur? Quia ergo discipuli adhuc fluctibus mortalis vitae inerant, in mari laborabant. Quia autem Redemptor noster jam corruptionem carnis excesserat, post resurrectionem suam in littore stabat. Ac si ipsum resurrectionis suae mysterium rebus discipulis loqueretur, dicens: Jam vobis in mari non appareo, quia vobiscum in perturbationis fluctibus non sum. Hinc est quod alio in loco post resurrectionem suam eisdem discipulis dicit: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem vobiscum . Neque enim cum ipsis non erat quibus praesens corporaliter apparebat, sed tamen jam se esse cum ipsis dene
Abbreviated transcription (Latin):
gelii que modo
in urĩs aurib lecta est
frẽsmei. questione an-¬
mũ pulsat: sed pulsacio¬
ne sua uim discretionis
indicat. Queri et enim
ad piscacionem rediit.
et cũ ueritas dicat. nemo
mittens manũ suam
in aratrum ⁊ aspiciens
retro. aptus ẽ regno dei.
tur repeciit. qd̃ dereliquit
negocium qd̃ ante conũ¬
siouem sine pccõ extitit
hoc etiam post conuersio¬
nem repetere culpa non
fuit. Nam piscatorem
petrum. matheũ uero
theloncarium scimus.
Et post conuersionei
suam ad piscacionem
petrus rediit. matheus
uero ad thelonei nego¬
cium non resedit: quia¬
⁊ aliud est uictum per
piscacionẽ quertre. ali¬
ud thelonei lucri pecuni-¬
as augere. Sunt enim
pleraqz negocia: que si¬
ne pccĩs exhiberi. aut uix
aut nullatenus possũt.
Que ergo ad peccatum
implicant. ad hec neces¬
se est. ut post conu̾sionẽ
animus non recurrat.
potest cur discipu¬
lis in man laborãtib
post resurrectionẽ dñs ĩ
lictore stetit: qui ante
resurrectionem suam

Expanded text:
gelii quae modo in auribus vestris lecta est, fratres mei, quaestione animum pulsat, sed pulsatione sua vim discretionis indicat. Quaeri etenim ad piscationem rediit; et cum Veritas dicat: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et aspiciens retro, aptus est regno Dei , cur negotium quod ante conversionem sine peccato exstitit, hoc etiam post conversionem repetere culpa non fuit. Nam piPetrum, Matthaeum vero telonearium scimus; et post conversionem suam ad piscationem Petrus rediit, Matthaeus vero ad telonei negotium non resedit , quia aliud est victum per piscationem quaerere, aliud autem telonei lucris pecunias augere. Sunt enim pleraque negotia, quae sine peccatis exhiberi aut vix aut nullatenus possunt. Quae ergo ad peccatum implicant, ad haec necesse est ut post conversionem animus non recurrat. 2. potest cur, discipulis in mari laborantibus, post resurrectionem suam Dominus in littore stetit, qui ante resurrectionem suam
Abbreviated transcription (Latin):
Nde est illa uox
gratulacionis.
forsitan uiuos absorbu¬
issent nos. Multi absor¬
ti. et uiui absorti: mul¬
ti mortui absorti. Qui
putauerunt manem
esse fidem xpĩanam:
mortui absorti sunt.
Qui autem scientes
ueritatẽ esse p̾dicacionẽ
cuangelir. xp̃m esse fili¬
um dei scientes. ⁊ hoc cre¬
deutes a loc intrs teuẽ¬
tes: cesserunt tamen
dolorib ⁊ ydolis sacrifi¬
canerunt: uiui absorti
sunt. Illi absorti quia
mortii: illi autẽ quia
absorti mortui. Nõn
eñ absorti uiuere po¬
tuerũt: quãius uiu
absorberentur.

Expanded text:
nde est et illa vox gratulationis: Forsitan vivos absorbuissent nos . Multi absorpti, et vivi absorpti; multi mortui absorpti. Qui putaverunt inanem esse fidem christianam, mortui absorpti sunt: qui autem scientes veritatem esse praedicationem Evangelii, Christum esse Filium Dei scientes, et hoc credentes, et hoc intus tenentes, cesserunt tamen doloribus, et idolis sacrificaverunt, vivi absorpti sunt. Illi absorpti sunt, quia mortui; illi autem quia absorpti, mortui. Non enim absorpti vivere potuerunt, quamvis vivi absorberentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Omo enm iste
pater familias dõ
omp̃s est: qui sic hoĩes in
mundo. quasi dũs suos
famulos possidet. Hic est
enu paterfamilias. qui
habuit duos filios. qui¬
qz scdm̃ alterius loci para¬
bolam. conduxit oꝑaries
in uieam suam. Qui
plantaiit uineã plebẽ
uidelicet israeliticam.
quã de omnib gentib
in pplm̃ sibi peculiarem

Expanded text:
Homo iste paterfamilias, Deus omnipotens est, qui homines in mundo, quasi dominus suos famulos possidet in domo. Hic est ille paterfamilias, qui habuit duos filios, quique secundum alterius loci parabolam conduxit operarios in vineam suam, qui plantavit vineam, plebem videlicet Israeliticam, quam de omnibus gentibus in populum sibi peculiarem
Abbreviated transcription (Latin):
Gitur ioseph duc¬
fus ẽ in egiptũ.
Emitq eũ phutiphar
cunuchus pharaonis. pͥn¬
ceps exertitus uir egipcinᷤ
de manu ismahelitarũ:
a quib ꝑductus erat. fuit¬
qz dũs cum eo. ⁊ erat uir
in ciigis prosꝑe agens.

Expanded text:
gitur Ioseph ductus est in Aegyptum emitque eum Putiphar eunuchus Pharaonis princeps exercitus vir aegyptius de manu Ismahelitarum a quibus perductus erat fuitque Dominus cum eo et erat vir in cunctis prospere agens
Abbreviated transcription (Latin):
Unde deum cernent:
incredulus atq fidelis
Celsum cum sanctis.
eui iã termino in ipõ.
Sicaĩe cũ carne aderunt:
quas iidicat ipse.
Cũ iacet inicultus densis
in uepribus orbis.
Reicient simulacra uiri:
cunctam quoqz gazam.
Exuret terras iguis:
põtumq polumq

Expanded text:
Unde Deum cernent Unde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis, aevi jam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt quas judicat ipse. Cum jacet incultus densis in vepribus orbis, Rejicient simulacra viri, cunctam quoque gazam Exuret terras ignis pontumque polumq
Abbreviated transcription (Latin):
Quis tibi annũciat
filium dei: Que lex
scitur: ⁊ similitudo na¬
scentis a te cognoscitur.
Unde tibi hoc: Quis tibi
istud annũciauit. insi
ꝙ sic te diuinus ignis
nitus illuminauit. ut
cum illicapud te capti¬
in tenerentur urunci
uidei. sic diceres testimo¬
num filio dei: Sed quia
more duorun nel triũ
testium stat oumne uer¬
bum. sicut ipẽ dũs ne¬
stram continaciam
confutans. in lege ĩquit
ur̃a scriptum est. quod
duoꝵ hoñ testimoniũ
uerum sit: etiã ex gẽtib
tertius testis introduca¬
tur: ut testimonium
ueritatis ex omni parte
roboretur. Quid sibilla
uaticinã do eciã de xpõ
clamauerit.in mediũ
proferamus: ut ex uno
lapide utrorũq fronte ᷤ¬
ꝑcuciantur. indeorũ
scilicet atq paganorũ:
atq suo gladio sicut
golias. xp̃ĩ om̃s percu¬
ciantur inunici. Audi¬
te quid dixerit.
Iudicii signũ: tellus
sudore madescet.
E celo rex aduemet:
per secla futurus
Scilicet ĩ carne presens.
ut iudicet orbem.

Expanded text:
Quis tibi annuntiavit Quis tibi annuntiavit Filium Dei? Quae lex,scitur, et similitudo nascentis a te cognoscitur. Unde tibi hoc? Quis tibi istud annuntiavit, nisi quia sic te ignis divinus intus illuminavit, ut cum illic apud te captivi tenerentur inimici Judaei, sic diceres testimonium Filio Dei? Sed quia in ore duorum vel trium testium stat omne verbum, sicut ipse Dominus vestram contumaciam confutans, in lege, inquit, vestra scriptum est quod duorum hominum testimonium verum sit , et jam ex gentibus tertius testis introducatur, ut ei testimonium veritatis ex omni parte roboretur. Quid Sibylla vaticinando etiam de Christo clamaverit, in medium proferamus, ut ex uno lapide utrorumque frontes percutiantur, Judaeorum scilicet atque paganorum, atque suo gladio, sicut Golias, Christi omnes percutiantur inimici. Audite quid dixerit: Judicii signum, tellus sudore madescet. E coelo rex adveniet per saecla futurus, Scilicet in carne praesens ut judicet orbem.
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia expuliste illud.
nec uos dignos uite et¬
ne indicastis. ecce ĩquit
conũtimur ad gentes.
demonstremus etiam
nos ex gentib testimo¬
qm̃ ueritas non tacuit
clamando eciam ꝑlui¬
guas mumicoꝵ suorũ.
Nonne quando ille poe¬
ta facundissimus inter
sua carmina. iã noua
progemes celo demittit
altõ. dicebat. xpõ testimo¬
num ꝑhibebat: Indu¬
bium hoc ueniat: insi
alios ex gẽtibz ydoncos
testes pluraq dicentes ĩ
mediũ introducamus.
Illum regem qui ur̃am
suꝑbiam captiuando
ꝑdomuit:nabu chodono¬
sor scilicet regẽ babiloniᷤᷤ
non pretermittã. Dic
nabuchodonosor: quid
in fornace quo tres uiroᷤ
iustos ĩuiste miseras.
dic quid tibi fuerit re.¬
uelatum. onne ĩquit
tres iuros mnisimus in
fornacẽ ligatos. Et am̃t
ei. Tere rex. Ecce inquit
ego iuideo quatuor in¬
ros solutos. deambulã¬
tes in medio ignis: et.
corruptio nulla ẽm eiᷤ.
Et aspectus quarti. si¬
militudo est filii dex. M
alieingena. unde t̾ hoo-

Expanded text:
sed quia expulistis illud, sed quia expulistis illud, nec vos dignos vitae aeternae judicastis, ecce, inquit, convertimus nos ad gentes . Demonstremus etiam nos ex gentibus testimoquoniam Veritas non tacuit, clamando etiam per linguas inimicorum suorum. Nonne quando ille poeta facundissimus, inter sua carmina , Jam nova progenies coelo dimittitur alto, dicebat, Christo testimonium perhibebat? In dubium hoc veniat, nisi alios ex gentibus idoneos testes pluraque dicentes in medium introducam. Illum regem qui vestram superbiam captivando perdomuit, Nabuchodonosor regem scilicet Babylonis non praetermittam. Dic, Nabuchodonosor, quid in fornace, quo tres viros justos injuste immiseras, dic quid tibi fuerit revelatum. Nonne, inquit, tres pueros misimus in fornacem ligatos? Et aiunt ei, Vere, rex. Ecce, inquit, ego video quatuor viros solutos deambulantes in medio ignis, et corruptio nulla est in eis, et aspectus quarti similis est Filio Dei . O alienigena, unde tibi hoc?
Abbreviated transcription (Latin):
baptizaretur qͥ nullũ
habebat omnino pccm̃:
quid responderis. quem
cognoueris. quale testi¬
monium protuleris.
audiant munice qui
caudire nolunt. Ecte in¬
quit agnus det: ecce qui
tollit poccata mundu
Et adiecit. Tu adne ue¬
ius baptizari. Ego a to
debes baptiz ari aguon̾
seruus dum agnouit uĩ¬
culis originalis petcati obli¬
gatus ab omni neci pec¬
cati liberum: agnouit p̾¬
co iudicem agnouit
creatura creatorem. ag¬
nouit paranimphus
sponsum. Nain et hec uox
nobannus est. Qui habet
sponsam.sponsus est
Ainicus autem sponsi
stat et audit eum: ⁊ gau¬
dio gaudet propterino¬
ufficiunt nobis
ista ouidei: Suf¬
ficiunt uobis tanti testes.
tanta testimonia ex lege
uestra. ⁊ ex gente uestra.
au adhuc impudencia
mimia audebitis dicere.
qd̃ alterius gentis uel na¬
cent testimoniũ phibere:
Sed si hec dicitis: respõdet
quidem ille uobis. Nou
sum missus. nisi ad oueᷤ
que perierũt domus isrł.
Sed ficut uos in actibus
annũciaremerbum dei.

Expanded text:
baptizaretur, qui nullum baptizaretur, qui nullum habebat omnino peccatum, quid responderis, quem cognoveris, quale testimonium protuleris, audiant inimici qui audire nolunt. Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Et adjecit, Tu ad me venis baptizari? Ego a te debeo baptizari . Agnovit servus Dominum, agnovit vinculis originalis peccati obligatus, ab omni nexu peccati liberum, agnovit praeco judicem, agnovit creatura Creatorem, agnovit paranymphus sponsum. Nam et haec vox Joannis est: Qui habet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter voufficiunt vobis ista, o Judaei, sufficiunt vobis tanti testes et testimonia ex lege vestra, ex gente vestra, an adhuc impudentia nimia audebitis dicere quod alterius gentis vel nant testimonium perhibere? Sed si hoc dicitis, respondet quidem ille vobis, Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Sed sicut vos in Actibus annuntiare Verbum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
at mater dnĩ mei ad
me: Ecce enĩ ut facta ẽ
uox salutacioms tue in
aurib meis: exultauit
in gaudio infans in
utero meo. Intelligenᷤ
enun iohannes matrẽ
diũ sui uenisse ad suã
matrem. intra ipãs an¬
gustias uteri adhuc po¬
situs. motu salutauit
quem uoce non poterat.
Qui postea ipẽ iohes pre¬
cursor ⁊ amicus hiuilis
et fidelissimus seruus te¬
stis ydoneus effectus. tan¬
to maior in natis mu¬
lierum. quanto existi¬
mabatur ẽẽ qd̃ non erat.
esse credebant: sed ille nõ
se esse clamabat. dicens
Quẽ me suspicamini¬
esse non suin ego: sed
ecceuernt post me. cuiui ͤ¬
pedib non sũ diguus
soluere corrigiam calcia¬
menti. O fidelis testis ⁊
amiceueri sponsi. Quã¬
to te humiliauisses: si
ad corrigiã calciamẽti
eius sollondã dignũõ
fe esse dixisses. Seo cum
iudeis falsis testibz con¬
tradicis. Et hec a te dicta
uideres. Qui cum ad te¬
ipẽ uenit excelsus: humri¬
lis implende dispensa¬
cionis sue gr̃a. uta te

Expanded text:
i mei ad me? Ecce enim ut facta est vox salutationis tuae in auribus meis, exsultavit in gaudio infans in utero meo . Intelligens enim Joannes matrem Domini sui venisse ad suam matrem, inter ipsas angustias uteri adhuc positus, motu salutavit quem voce non poterat. Qui postea ipse Joannes praecursor et amicus et humilis et fidelissimus servus, testis idoneus factus, tanto major in natis mulierum, quanto aestimabatur esse quod non erat. esse credebant, sed ille se non esse clamabat, dicens: Quem me esse suspicamini, non sum ego, sed ecce venit post me, cujus pedibus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti ejus . O fidelis testis et amice veri sponsi, quanto te humiliasses, si ad corrigiam calceamenti ejus solvendam dignum te esse dixisses. Sed dum Judaeis falsis testibus contradicis. Et haec ante dicta videres, qui cum ad te venit excelsus, humilis implendae dispensationis suae gratia, ut a te
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe inquit audun
auditum tuũ ⁊ timu.
consideraui opera tua
et expain. Que opera dci
iste miratus expauit:
Nunquid fabricã mũ¬
di iste miratus expauit.
Absit. Sed audi quid ex¬
pauit. In medio ĩquit
duum ammalium co¬
guosceris. Oꝑa tua ds̃:
uerbum caro factum ẽ.
In medio duũ anima

Expanded text:
inquit, audivi auditum tuum, et timui: consideravi opera tua, et expavi . Quae opera Dei iste miratus expavit? Nunquid fabricam mundi iste miratus expavit? Absit. Sed audi quid expavit. In medio, inquit, duum animalium cognosceris. Opera tua, Deus, verbum caro factum est. In
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent hoĩes esse filium
hominis: responderunt.
Aui heliã. alii iheremiã.
aut unum ex prophetis.
Et ille. Ut quid suspica¬
nu mõtes incaseatos
montẽ in quo placuit
deo habitare nieo. hunc
cognoint petrus dicens.
Tu es xp̃s filius dei uun.
Agnouit montem: et
ascendit in montẽ. Te¬
stimoniũ dixit ueritati.
et dilectus est a ueritate.
Suꝑ petrã fundatus est
petrus: ut mortẽ suscipet
illum amando: quem
ter negauerat tiniendo.
ses legislator. dux
populi israci. testimoni
unii xpõ. Prophetam uo
minabitur de pplõ suo.¬
Prophetã autem dictũ
gelio xp̃m̃. Non est in¬
quit propheta sine hono¬
re: insi in patria sua.
Accedat autẽ daiud scũs.
testis fidelis: ex cuius se¬
mine processit ipse cui
lex ⁊ proplete testimoni¬
um dicunt. Dicat xipẽ
Cui seruient: Dic cui
seriuent. Dis au dire

Expanded text:
dicerent homines esse Filium dicerent homines esse Filium hominis, responderunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis. Et ille: Ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in eo? Hunc cognovit Petrus, dicens: Tu es Christus Filius Dei vivi . Agnovit montem et ascendit in montem, testimonium dixit Veritati, et dilectus est a Veritate. Supra petram fundatus est Petrus, ut mortem susciperet, illum amando quem ter negaverat timendo. ses, legislator, dux populi Israel, testimonium uia prophetam uobminabitur de pl autem dictum gelio. Non est, inquit, propheta sine honore, nisi in patria sua . Accedat autem David sanctus, testis fidelis, ex cujus semine processit ipse cui lex et prophetae testimonium dicunt, dicat et ipsCui servient? Dic, cui servient? Vis audire
Abbreviated transcription (Latin):
el: dic de xpõ quod nosti.
Cum uenerit inquit
sanctus sanctoꝵ: cessa¬
bit unctio nr̃a. Quare
illo presente: cui insul¬
tantes dicebatis. tu de
te ipõ testimoniũ dicis.
testimoniũ tuũ non
est uerum. cessainit unc¬
tio ur̃a. nisi quia ipẽ
est. qui uenerat. sctũs
sanctoru. Si ut uos
dicitis non dũ uenit
sed expectatur ut ueniat
sanctus sanctoꝵ. demõ¬
strate unctionei u Si
autem qd̃ ueruum ẽ. ces¬
cite uenisse scm̃n sanctor.
ipẽ est enim et lapis ille
abscisus de monte sine
manib concidencium.
idest xp̃s natus de u̾gine
sine manbz complectẽ¬
cium: qui in tantũ cre¬
uit ut mons magnus
fieret: ⁊ impleret uniũsã
faciem terre. De quo mõ-¬
te dicit propheta. Uenite
ascendamus in montẽ
diũ. Et de quo dauid dicit
Mons dei mons uber.Ut
quid suspicamini mon¬
tes incaseatos. montem
in quo placuit deo. habi¬
tare in ipõ: Cum enim
ipẽ dñs xpũs discipulos
suos interrogaret. quem

Expanded text:
iel, dic de Christo quod nosti. iel, dic de Christo quod nosti. Cum venerit, inquit, Sanctus sanctorum, cessabit unctio . Quare illo praesente cui insultantes dicebatis, Tu de te testimonium dicis, testimonium tuum non est verum, cessavit unctio vestra, nisi quia ipse est qui venerat Sanctus sanctorum? Si, ut vos dicitis, nondum venit, sed exspectatur ut veniat Sanctus sanctorum, demonstrate unctionem. Si autem quod verum est cescite venisse Sanctum sanctorum. Ipse est enim et lapis ille abscissus de monte sine manibus conscindentium, id est, Christus natus de virgine sine manibus complectentium, qui tantum crevit ut mons magnus fieret, et impleret universam faciem terrae. De quo monte dicit Propheta: Venite, ascendamus in montem Domini . Et de quo dicit David: Mons Dei mons uberrimus, ut quid suspicamini montes incaseatos, montem in quo placuit Deo habitare in ipso? Cum enim ipse Dominus Christus discipulos suos interrogaret quem
Abbreviated transcription (Latin):
legem. Testimonium
queritis de xp̃õ: in lege
ur̃a scriptum est. quod
duoꝵ hoĩm testimoniũ
uerunt sit. Procedant ex
legr non tantum duo.
sed etiam plures testes:
et conuincãt auditoreᷤ
legis non factores. Dic
ysaia testimoniũ xpõ.
cipiet et pariet filium. ⁊
rocabis nomẽ eius en¬
tatum nobiscũ deus.
Accedat et alius testis.
Dic et tu iherenna testi¬
monium xpõ. Hic est
inquit deus nr̃: et non
estimabitur alius abs¬
q illo. Qui ĩuenit om¬
nem uiam scientie: et
dedit eã iacob pũo suo:¬
icum hoĩb conueri itus
est. Ecic duo testes il dnci
iexlege ur̃a: ex quorum
testimono non sunt
compuncta corda ur̃a.
Sed alii atq alii ex lege.
xpĩ testes introducãtur:
ut frontes durissime ĩ¬
micoꝵ conterantur.
Ueniat ⁊ ille damel san¬
ctus. iuuenis quidẽ eta¬
te. senior uero sciencia
ac mansuetudine: con¬
uincat om̃s falsos testes.
Sicut conucit semores
impudicos: ita suo testi¬
monio xp̃i conterat
iminicos. Dic scẽ dam¬

Expanded text:
egem. Testimonium quaeritis de Christo? In lege vestra scriptum est, quod duorum hominum testimonium verum sit? Procedant ex lege non tantum duo, sed etiam plures testes Christi, et convincant auditores legis, nec factores. Dic, Isaia, testimonium Christo. cipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emetatur Nobiscum Deus . Accedat et alius testis. Dic et tu, Jeremia, testimonium Christo. Hic est, inquit, Deus noster, et non aestimabitur alius absque illo, qui invenit omnem viam scientiae, et dedit eam Jacob pucum hominibus conversatus est . Ecce duo testes idonei ex lege vestra, ex quorum testimonio non sunt compuncta corda vestra. Sed alii atque alii ex lege Christi testes introducantur, ut frontes durissimae inimicorum conterantur. Veniat et ille Daniel sanctus, juvenis quidem aetate, senior vero scientia ac mansuetudine, convincat omnes falsos testes; sicut convicit seniores impudicos, ita suo testimonio Christi conterat inimicos. Dic, sancte Dan
Abbreviated transcription (Latin):
qui portabatur: ne ille
aute promissũ a corpore
solueretur. Quid tamẽ
dixerit. quẽ tamen con¬
fessus fuerit: aduertite
Genedicens deum excla¬
mauit senex ille. ⁊ dixit.
Nunc dimittis seruũ
tuum in pace: quia uide¬
runt oculi mei salutare
tuũ. Illi eciam parentes
iohis. zacharias et eliza¬
beth. iuuenes steriles. in
suo paruulo nato. Tu
puer propleta altissimi
uocaberis. Prcibis enini
ante faciem dui: parare
uias eius. Ipsiq matri
et uirgimi. elizabeth ait.

Expanded text:
qui portabatur, ne ille qui portabatur, ne ille ante promissum a corpore solveretur. Quid tamen dixerit, quem tamen confessus fuerit, advertite Benedicens Deum exclamavit senex iste, et dixit: Nunc dimittis, tuum in pace, quia viderunt oculi mei salutare tuum . Illi etiam parentes Joannis Zacharias et Elizabeth juvenes steriles, in suo parvulo nato: Tu puer, propheta Altissimi vocaberis, praeibis enim ante faciem Domini parare vias ejus . Ipsique matri et virg
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ. ⁊ habitauit
in nobis. L .uc ⁊ ihemiaᷤ
ait. Post hec in t̾ris uisuᷤ
est. et cum hominibus
conuersatus est. Ecce
quẽadinodũ sibi conne¬
niunt testes ueritatis:
ette quẽadinodum con¬
uncunt filios falsitatiᷤ
Sufficunt uobis ista
o iudei. an adluc ad ue¬
strain confusionem ex
lege et gente nr̃a alios ĩ¬
troducemus testes. ut illi
testimonium phibeant
cui ꝑdita mente insul
testimoniũ tuum non
ex lege ⁊ propletis onña
que de xpõ dicta sunt col¬
ligere: facilius me tẽpus
quã copia deserit. Uerũ¬
tamen senem illum ex
gente ur̃a natum. sed ĩ
errore nr̃o non relictum
symconem sanctum ĩ¬
medio introducam: qͥ
meruit teneri decrepitus
in bac luce. quousq ui¬
deret ueram lucem. Quẽ
quidem iam etas compel¬
lebat ire: sed expecta bat
suscipere quem sciebat
uenire. Cum iste senex
admonitus ẽet ab spũ
manib uidit. ⁊ diuinã
infanciã pia senectus
aguouit. tulit infantẽ
in mamibz sius. Ille qui¬
seuem regebat. Regebat

Expanded text:
 habitavit in nobis . Hoc est Jeremias ait: Post haec in terris visus est, et cum hominibus conversatus est . Ecce quemadmodum sibi conveniunt testes veritatis, ecce quemadmodum convincunt filios falsitatis. Sufficiunt vobis ista, o Judaei, an adhuc ad vestram confusionem ex lege et ex gente vestra alios introducemus testes, ut illi testimonium perhibeant cui perdita mente insulttestimonium tuum non ex lege et prophetis omnia quae de Christo dicta sunt colligere, facilius me tempus quam copia deserit. Verumtamen senem illum ex gente vestra natum, sed in errore vestro non relictum, Simeonem sanctum introducam, qui meruit teneri decrepitus in hac luce quousque videret veram lucem, quem quidem jam aetas compellebat ire, sed exspectabat suscipere quem sciebat venire, cum iste senex admonitus esset a Spiritu manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit, tulit infantem in manibus suis. Ille quisenem regebat. Regebat
Abbreviated transcription (Latin):
usq in hodiernũ dieu
negastis filiũ dei. Nonne
uox ur̃a est illa quando
cũ uidebatis miracula
facientem atq temptã¬
tes dicebatis. quousque
animas nr̃as suspendis.
si tu es ppũs dic nobis
palam: Ille autẽ uos ad
consideracionem mira¬
culorum mittebat dicẽs.
opera que ego facio ipã
testimonium phibent
de me. ut xpõ testimoniũ
dicerent. non uerba. sed

Expanded text:
usque in hodiernum diem negastis Filium Dei. Nonne vox vestra est illa quando eum vidistis miracula facientem, atque tentantes dicebatis: Quousque animas nostras suspendis? Si tu es Christus, dic nobis palam . Ille autem vos ad considerationem miraculorum mittebat, dicens: Opera quae ego facio, ipsa testimonium perhibent de me, ut Christo testimonium dicerent non verba
Abbreviated transcription (Latin):
moni petro. Si peccauerit
in te frater tuus: uade et
corripe eũ inter te ⁊ ip̃m̃
Otandum uero
prius est. quod si
in nos frater peccauerit.
et qualibet causa nr̃am
aĩam leserit: dimittẽdi
nobis conceditur potestaᷤ
ĩmo ingeritur necessita.
quia aliter nobis nr̃a
sciamus debita nõ rela¬
xari. nisi et nos debitori¬
b nr̃is dimniserimus. Si
uero quis in deum pecca¬
sed solius ẽ dimittere dei.
enum. Si peccaue¬
Int iur in uirum: placari
ei potest deus. Si autem
in deum peccauerit: quis
orabit pro eo: Sed nos or¬
dine puerso in ulciscẽda
dei miuria letali pietate
torpeinus. in nrĩs uero
contumeliis: odia exerce¬
mus. Prius tamen corri¬
piendus est. qui in nos
peccat seorsum: ne putet
non esse peccatum quod
facit: sicqz amissa semel
uerecundia: in pcc̃o ꝑma¬
nere uelit. Et si quidem
nos audierit. lucrifacimꝰ
aĩam eius. quia ꝑ illius
salutem nobis quoqz da¬
tur remissio peccatorum.¬

Expanded text:
 Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum inter te et ipsum otandum vero prius est quod si in nos frater peccaverit, et qualibet causa animum nostrum laeserit, dimittendi nobis conceditur potestas, imo ingeritur necessitas: quia aliter nobis nostra scimus debita non relaxari, nisi et nos debitoribus nostris dimiserimus. Si vero quis in Deum peccased solius est dimittere Dei. enim: Si peccaverit vir in virum, placari ei potest Deus: si autem in Deum peccaverit, quis orabit pro eo ? Sed nos ordine converso, in ulciscenda Dei injuria, laetali pietate torpemus, in nostris vero contumeliis odia exercemus. Prius tamen corripiendus est qui in nos peccat, seorsum, ne putet non esse peccatum quod facit, sicque, amissa semel verecundia, in peccato permanere velit. Et si quidem nos audierit, lucrifacimus animam ejus: quia per illius salutem nobis quoque datur remissio peccatorum