comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾̃sitate peccantiũ. modꝰ qͦq diu̾sꝰ. ẽ. penitentiũ. Etutiq ita peccatis
dissimilia st̃ ad hibenda remedia : sic̃ ex dissimilib causisueniunt
ipsa peccata. Plerosq enĩ peccandi c̃suetudo delectat: aliosad peccandũ
occasio alicꝰ lucri tẽporał ĩuitat. fragilitas ñ nullos ĩclinat. Quosdã
ignorantia boni facit nescire ꝙ peccant: ⁊ ĩpedit mali dulcedo. ne
correpti aliqn sapiant ꝙ ignorant. Laceo deillis qͦs aliena delicta qͥbꝰ
c̃sentiunt decolorant. Illos s pͣt̾mitto. qͥ cupientes asseqͥ adipisci
ꝙ diligt̃. uł refugientes pati ꝙ metuunt: aut fidẽ catholicã ꝓdunt.
cogitationes suꝑbia. alit̾ definitione delinquere: alit̃ sermone.
alit̾ oꝑe. alit̃ necessitate. alit̾ uoluntate peccare: Gũgͥ tã multipli-¬
cib ac multũ ab ĩuicẽ discrepantib modis homines peccant: qͥs ñ

Expanded text:
diversitate peccantium, modus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis diversitate peccantium, modus quoque diversus est praeceptorum. Et utique ita peccatis dissimilia sunt adhibenda remedia, sicut ex dissimilibus causis veniunt ipsa peccata. Plerosque enim peccandi consuetudo delectat, alios ad peccandum occasio alicujus lucri temporalis invitat, fragilitas nonnullos inclinat, quosdam ignorantia boni facit nescire quod peccant, et impedit mali dulcedo, ne correpti aliquando sapiant quod ignorant. Taceo de illis quos aliena delicta quibus consentiunt, decolorant. Illos etiam praetermitto qui, cupientes adipisci quod diligunt, vel refugientes pati quod metuunt, aut fidem catholicam produntcogitatione subita, aliter definitione delinquere, aliter sermone, aliter opere, aliter necessitate, aliter voluntate peccare 2. Cum igitur tam multiplicibus, ac multum ab invicem d
Abbreviated transcription (Latin):
uixisse ⁊ iuuere ꝓbaretis. ñ qlit̃ uob̾ eẽt uiuendũ meis disputationib disce¬
retis.: Siqͥdẽ cũsatio religiosa. actualis. ẽ uita: quȩ docet qͦmͦ p̃positi subse re-¬
gant uiuentes ⁊ diligant. ac ñ minꝰ de eoꝵ qͣm desua salute solliciti. ꝙ eis
expedire seiunt pat̾na cura p̃uideant.⁊ qͣlit̃ p̃posito suo subiecti. taqͣm ca
m̃bra deseruiant: ac p̃cepta eiꝰ uelut ĩꝑiũ dĩ sũmo amore custodiant. hoc
eẽ. scm̃. hoc sibi salubre ac necessariũ uidicantes: ꝙ rector suo placue¬
faciunt. ⁊ qͣn rigor exigit disciplinȩ ut seuerit᷑ ayrguant᷑. acceptam
diuites acpotentes qͣlit̃ tͣctare acregere debeant sacdotes. huiꝰ libelli
potuissẽ. S iã capitula ipsa disserenda ponã. Quesistis gͥ utrũ eqͣnimit̃
sustinendi sint diuina p̃cepta calcantes. anꝑmͦ peccati debeant ȩccła
ac parib animoꝵ morbis affecti nicħ abĩuicẽ discreparent: aut sustiniꝰ

Expanded text:
ivere probaretis; non qualiter vobis esset vivendum meis disputationibus disceretis. Siquidem conversatio religiosa actualis est vita, quae docet quomodo praepositi sub se regant viventes et diligant; ac non minus de eorum, quam de sua salute solliciti, quod eis expedire sciunt, paterna cura provideant: et qualiter praeposito suo subjecti, tanquam capiti membra deserviant, ac praecepta ejus velut imperium Dei summo amore custodiant; hoc esse sanctum, hoc sibi salubre et necessarium judicantes, quod rectori suo placuefaciunt; et quando rigor exigit disciplinae, ut severiter arguantur, acceptam divites ac potentes, qualiter tractare et regere debeant sacerdotes, hujus libelli potuissem. Sed jam capitula ipsa disserenda ponamus. Quaesistis igitur utrum aequanimiter sustinendi sint divina praecepta calcantes, an pro modo peccati debeant ecc paribus animorum morbis affecti, nihil ab invicem discreparent, aut sustineri
Abbreviated transcription (Latin):
uendo sac̃dotiũ meruer᷑. quiq ñ fauoris humani suffragio s diuino munere
sublimati nicħ sibi dep̃stantia sui pͥncipatꝰ applaudunt. Quos ñ ĩflat honor ac-¬
ceptꝰ s ex̃cet labor ĩpositꝰ: qr ñ excellentiã sui cogitant ꝓuectꝰ s sarcinã. nec
glant᷑ de officii dignitate. s sudant potiꝰ c̃stituti sub onere. Piles scͥptura di-
ꝓbauerĩt honorando ẽfirmant. qͦs dep̃henderit᷑ uitiosos arguentes em̾dant:
aut si em̃dari noluerit᷑ eqͣnimit᷑ portant. habituri ubrimũ fructũ aut de
sua districtione si correpti ꝓfecerit᷑: aut desua patientia patientia si illi qͦs¬

Expanded text:
vendo sacerdotium meruerunt; quique non favoris humani suffragio, sed divino munere sublimati, nihil sibi de praestantia sui principatus applaudunt; quos non inflat honor acceptus, sed exercet labor impositus; qui non excellentiam suam cogitant provecti, sed sarcinam; nec gloriantur de offprobaverint, honorando confirmant; quos deprehenderint vitiosos, arguentes emendant; aut si emendari noluerint, aequanimiter portant, habituri uberrimum fructum, aut de sua districtione, si correpti profecerint; aut de sua patientia, etiamsi illi q
Abbreviated transcription (Latin):
re animã puto. Sed quẽ admodũ si exme q̃ reres. arbor ista ex qͥb con¬
stet: notissima ista elem̃ta nui. nominarẽ. ex qͥb omĩa talia ꝯstare creden¬
nichil iam quod dicerẽ repperirẽ. siccũ querit᷑ ex quib sit hõ compositꝰ.
respondere possũ ex anima ⁊ corpore. Rursũ decorpore si q̃ras: ad illa
elem̃ta iiiiͬ. recurrã. deanima uͦ q̃renti tͥ. cũ simplex q̃dã et ꝓpria sub̾a¬

Expanded text:
re animam puto. Sed quemadmodum si ex me quaereres, arbor ista ex quibus constet, notissima ista elementa quatuor nominarem, ex quibus omnia talia constare credenconstent, nihil jam quod dicerem reperirem: sic cum quaeritur ex quibus sit homo compositus, respondere possum, ex anima et corpore; rursum de corpore si quaeras, ad illa elementa quatuor recurram; de anima vero quaerenti tibi, cum simplex quiddam et propriae sub
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tẽ suã scẽ uirtuti studio bonȩ uoluntatis inclinet: tc̃delectabilit̾ acde¬
uote motꝰ om̃s regit. uirtutes in se regnantes obseruat: ⁊ sic cũ dõ suo unꝰ
sp̃s factꝰ nicħ aliud agit sẽꝑ aut cogitat. nͥ unde clarior ac nobilior fiat. &
oblectationes omĩi uitioꝵ puris delectationib uincat..¬

Expanded text:
mentem suam sanctae virtuti, studio bonae voluntatis inclinat; tunc delectabiliter ac dementem suam sanctae virtuti, studio bonae voluntatis inclinat; tunc delectabiliter ac devote nutus omnes reginae virtutis in se regnantis observat; ac sic cum Deo suo unus spiritus factus, nihil aliud agit semper aut cogitat, nisi unde clarior ac nobilior fiat, et oblectationes vitiorum omnium, puris delectationibus vincat.
Abbreviated transcription (Latin):
bint. Wcunt᷑ delitiis acuestib accuratis ad luxuriã: comatulis pueris ac
potentib equis at ponpã accipitrib ac saginatis camib aduenatũ. uenatior̃b
errbris adlusũ. ãbitiosi apparatꝰ iactantia necessariũ m̃tiunt᷑ ornatũ.
Iã ridere effusã uocẽ. & ꝓcacib cachinnis attolłe. t̾pes io cos libent̃ audi¬
re: alioꝵ pęnã suã facere fatigandoletitiã. urbanos quosq ⁊ qͣuis t̾pes
ex plere delitiis sericis. necessariis indigentes abicere. domos ã plissi¬
mas ⁊ ornatas extruere. facultates suas in desinent̃ augere. alienis
cuiꝰ utilitatis existimant: ut illa quȩ dixi ⁊ alia multa quȩ sinulia
ñ solũ libent̃ exerceant: s & hinc eos obuirgantes derideant: in¬
eptire credentes illos qͥ licita ⁊ usitata nobilibycrimine ambitioĩs in¬
fament. Sed qui hoc qͦq maliĩ diuinitꝰ adiutꝰ euicerit. & spũalis continen¬
tiȩ uirib fultꝰ. omĩa quib potest aꝑfectione retardal. calcauerit:

Expanded text:
bunt; utuntur deliciis ac vestibus accuratis ad luxuriam, comatulis pueris, ac potentibus equis ad pompam, accipitribus ac saginatis canibus ad venatum, venationibus crebris ad luxum, ambitiosi apparatus jactantiam necessarium mentiuntur ornatum. 2. Jam ridere effuse, vocem procacibus cachinnis attollere, turpes jocos libenter audire, aliorum poenam suam facere fatigando laetitiam, urbanos quosque quamvis turpes, explere deliciis, serios necessariis indigentes abjicere, domos amplissimas et ornatas exstruere, facultates suas indesinenter augere, alienis cujus utilitatis existimant: ut illa quae dixi, vel alia multa similia, non solum libenter exerceant, sed etiam hinc eos objurgantes irrideant, ineptire credentes illos qui licita et usitata nobilibus crimine ambitionis infamant. Sed qui hoc quoque malum divinitus adjutus evicerit, et spiritalis continentiae viribus fultus, omnia quibus potest a perfectione retardari, calcaverit;
Abbreviated transcription (Latin):
ses. Quare.: cõmone faciãte i stomͦ Certe enĩ latitudinẽ sic intelligis. ut cogita¬
tione tuatione tua. dealtitudine nicħusurpes. B. Sic omĩno. M̾. accedat gͥ hinc
latitudini altitudo: ⁊ responde iam. utrũ etiã aliquid accesserit. qͦ magis undiq

Expanded text:
ses: quare commonefaciam te isto modo. Certe enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undiq
Abbreviated transcription (Latin):
qͦntitatis ñ eẽ animã res ista clara sit mͥ. ut omĩno quẽ ad modũ resistã illis
argum̾tis. ⁊ quid eoꝵ ñ concedã ꝓͦrsꝰ ignorẽ: primũ utrũ ȩtate ut corpꝰ crescit.
ita et anima uł crescat. uł erescere uideat᷑. Quis enĩ neget pueros in fantes ne
bestiar quidẽ ñnullar̾ astutiȩ conpandos: quis dubitet ilł crescentib etiã i ꝑsã

Expanded text:
quantitatis, non esse animam res ita clara sit mihi, ut omnino quemadmodum resistam illis quantitatis, non esse animam res ita clara sit mihi, ut omnino quemadmodum resistam illis argumentis, et quid eorum non concedam, prorsus ignorem; primum, cur aetate ut corpus crescit, ita et anima vel crescat vel crescere videatur. Quis enim neget pueros infantes, ne bestiarum quidem nonnullarum astutiae comparandos? quis autem dubitet, illis crescentibus etiam ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
plinarꝰ ad subtiliora cernenda. neluce illoꝵ reꝑcꝰsus. ⁊ eã sustinere noͣ
ualens. ĩ easdẽ tenebras qͦs fugere cupiebat libent᷑ refugiat: ⁊ affert argu-¬
ñta nͥ fallor certissima. qͥb ꝙ fuerit inuentũ atq confectũ inpudentẽ
habeat dubitationẽ: qͣntũ hoĩ talia inuestigare ꝑmissũẽ. Mmꝰenĩegode
his reb dubito: quã dehis quas istis ocłis uidemꝰ cũ pituitis sẽꝑ bellũ geren-¬
tib Quid enĩ minꝰ ferendũ ẽ ⁊audiendũ. quã fateri nos ratione pͥstare
bestiis. ⁊ eã rẽ fateri eẽ aliquid quã corporeo lumine sentimꝰ quã etiã ñ nul¬
lȩ bestiȩ meliꝰ c̃nunt: id aut ꝙratione intuemͦ neħ eẽ. contend̾e: Quod
si diceret᷑ cale eẽ. qͣle illud ẽ ꝙ ocłi uident: nicħ ꝓfecto dici posse digniꝰ uid̾et᷑
.d. accipio ista libentissime: atq assentior. S illud me mouet : eũ corporeȩ

Expanded text:
plinarum, ad subtiliora cernenda, ne luce illorum repercussus, et eam sustinere non valens, in easdem tenebras quas fugere cupiebat, libenter refugiat; et affert argumenta, nisi fallor, certissima, quibus quod fuerit inventum atque confectum, impudentem habeat dubitationem, quantum homini talia vestigare permissum est. Minus enim ego de his rebus dubito, quam de iis quas istis oculis videmus cum pituita semper bellum gerentibus. Quid enim minus ferendum et audiendum est, quam fateri nos ratione praestare bestiis, et eam rem fateri esse aliquid quam corporeo lumine sentimus, quam etiam nonnullae bestiae melius cernunt; id autem quod ratione intuemur, nihil esse contendere? Quod si diceretur tale esse, quale illud est, quod oculi vident, nihil profecto dici posse indignius videretur. 26. E. Accipio ista libentissime atque assentior: sed illud me movet, cum corporeae
Abbreviated transcription (Latin):
auia sua: ipse ĩpius ĩ iniqͥtate sua moriet᷑. sanguinẽ uͦ eiꝰ demanu tua reqͥrã.
pietate sua custodiat. & ille ꝑierit. sanguinẽ eiꝰ demanu tua requirã. hoc. ẽ.
dicere. si ei peccata sua ñ ad nuntiaueris. sieũ ñ argueris. ut ab ĩpietate sua
hennib ꝑda. Quis rogo tã saxei pectoris. quis ta ferreus erit. quẽ sententia

Expanded text:
a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. pietate custodiat, et ille perierit, sanguinem ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere: Si ei peccata sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua cerennibus perdam. Quis rogo tam saxei pectoris? quis tam ferreus erit, quem sententia
Abbreviated transcription (Latin):
mui isrl. Nec hoc tͦnseunt̃ debemꝰ audire. ꝙ sac̃do tẽ specłatorẽ appellat.
ut sicut specłatoris. ẽ deloco editiori ꝓspicere.⁊ plꝰ omĩb c̃tẽplari. ita
sac̾dos debeat. eẽ ꝓpositi sublimitate celsior cunctis. ac maioris scientiȩ
hab̾e gratiã qͣ possit subse uiuentes ĩstruere. Sideamꝰ iã quid diuinꝰ
sermo c̃tinet. Audiens inquit exore meo sermonẽ: ałmuntiabis
eis ex me. ut hoc dicat sac̾dos ꝙ ex diuina lege lectione didicerit. ꝙ illi
ds̃ inspirauerit. ñ ꝙ p̾sũptione humani sensꝰ ĩuenerit. An̾nuntiabis eis
inquit ex me. Ex me: ñ exte. Meau̾ba loqueris eis. ñ. ẽ ꝙ exeis tãqͣm detius
ĩfleris. Ex me inquit eis adnuntia. S iã quid adnuntiet : audiamꝰ. Si me
dicente ad ĩpiũ. ĩ pie morte morieris. nͥ fueris locutꝰ ut custodiat se ĩpuis

Expanded text:
mui Israel. Nec hoc transeunter debemus audire quod sacerdotem speculatorem appellat. mui Israel. Nec hoc transeunter debemus audire quod sacerdotem speculatorem appellat. Ut, sicut speculatori est de loco editiori prospicere, et plus omnibus contemplari, ita sacerdos debet esse propositus sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae habere gratiam, qua possit sub se viventes instruere. Videamus jam quid divinus sermo continuet. Audies, inquit, ex ore meo sermonem, et annuntiabis eis ex me: ut hoc dicat sacerdos quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me; ex me, non ex te. Mea verba loqueris: non est quod ex eis, tanquam Deus, infleris. Ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet, audiamus. Si me dicente ad impium, Impie, morieris, non fueris locutus ut se custodiat impius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ siqͥb lib& diuitib ac potentib male uiuentib parcat aut fo̾ueat. eos per¬
dat simul & ꝑeat: ⁊ scẽ debet uiuere ꝓpt̾ exẽplu. ⁊ pie docere. ꝓt̾ suȩ admi¬
nistrationis officiũ. c̾tis ꝙ ei nicħ sua iustitia suffraget᷑. decuiꝰ manu anima
ꝑeuntis exigit᷑. qͣn quic̾q aliꝰ ꝑierit. quẽ nulla docendi necessitas manet.
solꝰ pęnȩ sti scełis debet᷑. Ille aut̃ cui dispensatio u̾bi c̾missa. ẽ. &̃ si scẽ uiuat
⁊ tam̃ ꝑdite uiuentes arguere. aut erubescat aut metuat: cũ omĩbꝰ qͥ
eo tacente pierint: ꝑit: Et quid exꝓderit se ñ puniri suo. qͥ puniendus
ẽ. alieno peccato : Mentior nͥ hoc dñs ꝑ egechielẽ ꝓpħam sub cuiꝰ dã t̾rro¬
ris denuntiatione loqͥt᷑ dicens ad eũ. Et tu fili hoĩs specłatorẽ dedi te do¬

Expanded text:
quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perquod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat simul, et pereat. Et sancte debet vivere propter exemplum: et docere, propter suae administrationis officium: certus, quod ei nihil sua justitia suffragetur, de cujus manu anima pereuntis exigitur: quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Illi autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierunt, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitor, dicens ad eum: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te do
Abbreviated transcription (Latin):
bñ uiuendo seimitandũ bonis ex hibeat. ⁊ malos tacendo ñ arguat: Ao
hoc enĩ sime ñ fallit opinio. scẽ uuiendũ ẽ sac̃doti: nedicta sua repugna¬
tib factis euacuet. si quod p̃dicat fieri deb̾e ñ faciat. aut siquod n facit p̃-¬
dicare p̃sũpserit: nicħ ap̃d eos qui eiꝰ uitã nouere ꝓficiat. qr ad hoc est
ȩccłe dĩ p̃positꝰ. ut ñ solũ bñ uiuendo alios exẽplo suȩ cũsationis ĩstituat:
sed & fid uacilit̾ p̃dicando sĩgłis ante oculos peccata sua cõstituat. quȩ poe¬
na maneat duris. quȩ gła obedientib ostendat. nulliꝰ salutẽ desꝑando ẽ¬
tẽpnat. animas em̃dari nolentiũ plangat. imitatꝰ apłm qui ait. ut lugeã
multos ex his qui ante peccauer̃ ⁊ ñ eger̃ pęnitentiã. Et iterũ. Quis infir¬
mat᷑ ⁊ ego ñ infirmor: Quis sclandaligat᷑ ⁊ ego ñuror: Quaꝓpt̃ stiens

Expanded text:
bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non arguat? Ad bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non arguat? Ad hoc enim nisi me fallit opinio sancte vivendum est sacerdoti, ne dicta sua repugnantibus factis evacuet. Si quod praedicat fieri debere, non faciat, aut si quod non facit, praedicare praesumpserit, nihil apud eos qui ejus vitam novere, proficiet. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo suae conversationis instituat, sed etiam fiducialiter praedicando singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duris, quae gloria obedientibus, ostendat, nullius salutem desperando contemnat, animas emendari nolentium plangat, imitatus Apostolum qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam . Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror? Quapropter sciens
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelligat ea quȩ docent᷑. dicente apło. nͥ credideritis ñ ĩtelligetis.
ñ dat᷑ ĩ telligi ꝙ ñ fides ex intellectu. s ex fide ĩ tellectꝰ existat. nec qͥ
intelligit credat. s qͥ credid̾it ĩtelligat. ⁊ qui intellexerit bene agat:
sic̾ alibi scͥptũ.ẽ. noluit ĩ telligerẽ ut bene agͣ&. Nõ dix̃ ñ potuit: sed
noluit ĩ telligere. ut nicħ aliud ĩtelligere dictũ. quã nolle credere no¬
uerimꝰ. Ac ꝑ hocut bñ agat qͥs ĩ telligere studeat : ut intelligat
erit auditor. & eodẽ apło c̃testante atq dicente. qͦmͦ audient sine p̾di¬
cante s Sigͦ qͥ lib& sine p̃dicante ñ audit. sine auditu ñcredit. sine
fide ñ ĩtelligit. sine intellectu bñ ñ agit. u̾bũ fidi p̃dicandũ ẽ: ut au¬
diens credat. credens ĩcelligat. ⁊ ĩtelligens opꝰ bonũ ꝑseuerant᷑ exc̃eat. qrõ
ualebit siis eui łexortandi bonos. uł castigandi malos. cura cõmissa ẽ.

Expanded text:
ur intelligat; dicente Apostolo: Nisi credideritis, non intelligetis . Unde datur intelligi quod non fides ex intellectu, sed ex fide intellectus existat; nec qui intelligit credat, sed qui credit intelligat, et qui intellexerit, bene agat; sicut alibi scriptum est: Noluit intelligere, ut bene ageret . Non dixit: Non potuit, sed noluit intelligere; ut nihil aliud nolle intelligere dictum, quam nolle credere noverimus; ac per hoc ut bene agat quis, intelligere studeat, et ut intelligat, erit auditus; eodem Apostolo attestante atque dicente: Quomodo audient sine praedicante ? Si ergo quilibet sine praedicante non audit, sine auditu non credit, sine fide non intelligit, sine intellectu bene non agit; verbum fidei praedicandum est, ut audiens credat, credens intelligat, et intvalebit si is cui vel exhortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est,
Abbreviated transcription (Latin):
nec sp̃s sc̃i. s solus filiꝰ desolo patre ĩ effabilit̾ natꝰ. hominẽ totũ sine
ulla mutatione substantiȩ suȩ susceꝑit. ac se dm̃ ⁊ hominẽ uerũ ꝑ
uirtutes passionesq ꝓbauerit. cõp̃hendi ꝑmiserit. occidi uoluerit.
t̾tio die resurrexerit. ĩ cęlũ hoiẽm denob̾ assũptũ sua uirtute leua-¬
uerit. suȩ resurrectionis exẽplo nob̃ regena ratis ĩse syem resur

Expanded text:
nctus, sed solus Filius de solo Patre ineffabiliter natus, hominem totum sine ulla mutatione substantiae suae susceperit; ac se Deum et hominem verum per virtutes, passionesque probaverit, comprehendi permiserit, occidi voluerit, tertia die resurrexerit, in coelos hominem de nobis assumptum sua virtute levaverit, su
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerint: atq eos sequęt᷑ sine ulla difficultate spuãle iã corpꝰ qͦcq ire
uoluerit sp̃s. angłicȩ beatitudinis eqͣlitate ꝑfectꝰ. Tunc filioꝵ. parentũ.
conugũ. miseria quȩ ibi ñfuerit. beatos contristare ñ poterit: q noũ
oiiũ necessitudinũ corporaliũ. quȩ hic nrã fragilitas habuit. excellentia
uliꝰ beatitudinis ñ admittit. ubi om̃s qͥcꝙ fuerint unũ corpꝰ er̃ : ⁊ singłi¬
de sua. uł de singłoꝵ felicitate gaudebunt: xii. seramus¬

Expanded text:
voluerint; atque eo sequatur sine ulla difficultate spirituale jam corpus, quocunque ire voluerint; atque eo sequatur sine ulla difficultate spirituale jam corpus, quocunque ire voluerit spiritus, angelicae beatitudinis aequalitate perfectus. Tunc filiorum, parentum, conjugum miseria, qui ibi non fuerint, beatos contristare non poterit : quia nomina omnium necessitudinum corporalium quae hic nostra fragilitas habuit, excellentia illius beatitudinis non admittit: ubi omnes quicunque fuerint, unum corpus erunt, et singde sua vel de singulorum felicitate gaudebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
qͦnquid̾ sine forma uisibilis ereaturȩ inqͣ ꝓ dispensatione tẽporũ. ubi
uoluit & quil uoluit iustis apparuit: nec potuit nec potest uideri.
S poterit. cũ ad suꝑnã patriã ꝑ egrinatio nrã ꝑuenerit : & mortale
nrm in mortalitas beata uestierit. atq ad contẽplationẽ diuinã. uł ꝑ ce¬
ptionẽ cęlestiũ p̃mioꝵ om̃s uere fideles fides ipsa qͣ hic futa credebant᷑
ĩpleta ꝑduxerit.IBi dui̾si quidẽ sexꝰ corpora: s sine ulla c̃eupiscentia
corporali futa st̃. Ibi erit omĩũ ꝑfecta caritas & nulla cupiditas. Ibi etiã
corporales oculos nicħ uisibilis creat᷑ȩ latebit: qr incorruptibiliũ cor¬
porũ uisus utiq incorruptibilis erit. Et ita sine conꝑatione uiuatior
qͣm hic fuit: ut ei aliqͥd uisibiliũ elausũ. eẽ. ñ possit. Corporib qͥppe
inmortalitate donatis. auferenda. ẽ. tarditas. ñ in tegritas: necessitas.

Expanded text:
Quandoquidem in forma visibilis creaturae in qua pro dispensatione temporum, ubiQuandoquidem in forma visibilis creaturae in qua pro dispensatione temporum, ubii, sed poterit cum ad supernam patriam peregrinatio nostra pervenerit, et mortale nostrum immortalitas beata vestierit, atque ad contemplationem divinam vel perceptionem coelestium praemiorum, omnes vere fideles, fides ipsa, quae hic futura credebantur, futura sunt. Ibi diversi quidem sexus corpora, sed sine ulla concupiscentia corporali futura sunt. Ibi erit omnium perfecta caritas, et nulla cupiditas . Ibi etiam corporales oculos nihil visibilis creaturae latebit, quia incorruptibilium corporum visus utique incorruptibilis erit; et ita sine comparatione vivacior quam hic fuit, ut ei aliquid visibilium clausum esse non possit. Corporibus quippe immortalitate donatis auferenda est tarditas, non integritas; necessitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectꝰ aut̃ p̃cepta tͣnscendit: ita idẽ collatꝰ illis ab solute ꝑfectis qui in
uta beata fut᷑ st̃.Ñ ẽ. ut ita dicã ꝑfecte ꝑfectꝰ cui & sidimissa .ẽ. omĩs
iniquitas: ñ. ẽ adhuc sanata. s sanabit᷑ eiꝰ infirmitas. & idõ & si ñ
emineat: qͣntaq eminentia ꝑfectioĩs excellat: pocest quidẽ fieri ꝓmodu¬
lo hꝰuitȩ ꝑfectꝰ.s ñ ẽ. sic desua ꝑfectione securꝰ: ut nͣ debeat. eẽ. de casu sol¬
licitꝰ. Et utiq ubi . ẽ. sollicitudo: ñ . ẽ. ab soluta beatitudo. q̃ neqͣꝗͣ ꝑfe¬
cta credenda .ẽ si secura ñ fuerit: nec secura erit: nͥ om̃em sollicitudi¬
nẽ securitas ȩt̾na cõsũpserit. Qua pt̾ qui dicunt᷑ in hac uita beati: spe
storis & suã ꝑfecte beatificata uisura ẽ : atq ei sine ullo defectu suȩ beatitu
Nec moueat ꝙ hic qͦq aiustis antiquis uisũ legimꝰ dm̃. diiis adherebit
qi ñ. ẽ hic humilitioni nr̃ȩ sic uisus : sic̃ in illa clarificatione uidendus. ẽ.

Expanded text:
fectus autem praecepta transcendit; ita idem collatus illis absolute perfectis qui in illa vita beata futuri sunt, non est, ut ita dicam, perfecte perfectus; cui etsi dimissa est omnis iniquitas, non est adhuc sanata, sed sanatur ejus infirmitas. Et ideo si non emineat, quantalibet eminentia perfectionis excellat, potest quidem pro modu perfectus; sed non est sic de sua perfectione securus, ut non debeat esse de casu sollicitus: et utique ubi est sollicitudo, non est absoluta beatitudo. Quae nequaquam perfecta credenda est, si secura non fuerit; nec secura erit, nisi omnem sollicitudinem securitas aeterna consumpserit. Quapropter, qui dicuntur in hac vita beati, spe toris, et suam perfecte beatificata visura est, atque ei sine ullo defectu suae beatituNec moveat quod hic quoque a justis antiquis visum legimus Deum, quia non est in hac humiliatione nostra sic visus, sicut in illa claritate videndus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiente successu ĩ fastigiũ diuinȩ cõtẽplatioĩs se attollat. nũꝗͣ ne ad mo-
ĩ desinent̾ ĩtendat. quo ꝑuenire desid̾at. Beatitudinẽ uitȩ fut̾ȩ aute ocłos
animi sui pponat & diligat. nemetuat aliquid tẽporale nec cupiat: ne
aut metꝰ amittendi res tẽporales. aut cupiditas aͦ quirendi ĩ tentionẽ m̃tis¬
eiꝰ emolliat. N eũ blanda corrũpant. nec adu̾sa c̾cutiant. Nĩfl& opinio secd̃a
nec sinistra deiciat. nec falsa uituꝑatio siue laudatio augeat gaudia eiꝰ
autminuat: & ñ gaudeat detẽporalib omĩno nec lugeat. int̾ lȩta ĩ uict᷑¬
ac tͥstia unã faciẽ animi cõstantis obtineat: nec pectoris eiꝰ stabilẽ fir-¬
mitatẽ quic qͥd ꝓmittit mundꝰ aut minat᷑ excutiat. s id sẽꝑ acsibi simił
ꝑseuerans. mundi huiꝰ dãpna simul aclucra ñ sentiat & cũ hȩc atq his si¬
milia cõtẽplatiuȩ uitȩ desid̾ĩo affectꝰ inpleuerit: ñ se bic iã ex omĩ parce¬

Expanded text:
ficiente successu in fastigium divinae contemplationis attollat. Nunquam, ne ad mindesinenter attendet quo pervenire desiderat. Beatitudinem vitae futurae ante oculos animi sui proponat ac diligat. Nec metuat aliquid temporale, nec cupiat: ne aut metus amittendae rei temporalis, aut cupiditas acquirendae intentionem mentis emolliat. Non cum blanda corrumpant, nec adversa concutiant; non inflet opinio secnec sinistra dejiciat, nec falsa vituperatio sive laudatio, aut augeat gaudia ejus, aut minuat. Non gaudeat de temporalibus omnino nec lugeat, inter laeta ac tristia invictus unam faciem animi constantissime obtineat, nec pectori ejus stabilem firmitatem quidquid promittit mundus aut minatur excutiat, sed idem semper ac sibi similis perseverans, mundi hujus damna simul ac lucra non sentiat. Et cum haec atque his similia contemplativae vitae desiderio affectus impleverit, nec se
Abbreviated transcription (Latin):
auditiore suꝑet᷑: nescio utrũ utrib attbuendũ sit: nͥ qͥsdicat habe qs¬
oã suas uires a nimã: qͥb ei maior audatia uł fidutia pariat᷑. Quȩ cum
pellendũ nutꝰ sit integer. nerui aut̃ ⁊ pt̾ ⁊ꝓt̾ recente̾ minꝰq ꝑfectã
oformationẽ in habiles. ⁊ ꝓt̃ humorẽ qui illi ȩtati exiibat marcidi. &
opt̃ nulla ex̾citationẽ languidi : pondꝰ uõ ad eo sit exiguũ ut neabalio
qͣ uidẽ inpactũ gͣuit᷑ urgeat᷑ oportimiꝰq aͣð accipiendã molestiã . quis

Expanded text:
audaciore superetur; nescio utrum viribus attribuendum sit. Nisi quis dicat habere quasdam suas vires animam, quibus ei major audacia, vel fiducia pariatur: quae cum pellendum nutus sit integer; nervi autem et propter recentem minusque perfectam conformationem inhabiles, et propter humorem qui illi aetati exuberat marcidi, et propter nullam exercitationem languidi; pondus vero adeo sit exiguum, ut ne ab alio quidem impactum graviter urgeat, opportuniusque sit ad accipiendam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
scił ut respondeas utrũ sicrecta latitudo uideat᷑ migͣsse ĩ altitudine.⁊ latituduus
iã nom̃. descͥptionẽq amisisse .: anadhuc maneat latitudo. ꝗqͣuisita collocata sit
d. Uidet᷑ mͥ altitudo eẽ facta. s̾m. Recordarisne obsecͦ. quẽ ad modũ altitudinẽ
diffinieramꝰ: E. Recordor plane. ⁊ me sic iam respondisse pud&. Ila etĩ hoc
mͦ qͣsi erecta latitudo: sectionẽ ꝑlongũ deorsũ u̾sus ñ admittit. Quare: nullȩ
lineȩ posst̾ inti̾ora cogitari: ꝗͣuis mediũ ⁊ extrema cogitent᷑. Scd̃m aut supi¬
orẽ demonstrationẽ altitudinis. quã fecistiut recordarer: nulla ẽ omĩ altitu¬
uͥ nicħ intꝰ cogitari pocest. e̾. Recte dicis: ⁊ sic te omi no memisse cupie¬
bã. Quã obrẽ illud iã uolo respondeas : utrũ falsȩ uerã anͣ ponas d.Iam

Expanded text:
pondeas, utrum sic erecta latitudo videatur tibi migrasse in altitudinem, et latitudinis jam nomen descriptionemque amisisse; an adhuc maneat latitudo, quamvis ita sit collocata. E. Videtur mihi altitudo esse facta. A. Recordarisne, obsecro, quemadmodum altitudinem definieramus? E. Recordor plane, et me jam sic respondisse pudet. Nam etiam hoc modo quasi erecta latitudo sectionem per longum deorsum versus non admittit: quare nulla in ea possunt interiora cogitari, quamvis medium et extrema cogitentur. Secundum autem superiorem demonstrationem altitudinis, quam fecisti ut recordarer, nulla omnino est altituubi nihil intus cogitari potest. A. Recte dicis, et sic te omnino meminisse cupiebam. Quamobrem illud jam volo respondeas, utrum falso verum anteponas. E. Jam
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tẽplatiuȩ uirtutis eẽ participes. qͦꝵ exẽplo simul ac u̾bo plures fiunt
res qͥ ȩccłas quas illieditis mirabilib fundauer̃. mirablit̾ apłicis p̃diti uir-¬
tutib regunt. qui fidẽ catholicã aut disputationib aut suta necessitas po¬
scat. m̃broꝵ suoꝵ laceratione defenda̾nt. ꝓ qͣ totis uiscerib retinenda. amĩ¬
sis facultatib suis & mori ꝑati st̃. Fideliũ catholicoꝵ uirtutib crescunt:
qͥ ꝑeos dõ auctore ꝓficiunt. ⁊ dõ suo ĩseꝑabilit̃ ad herentes ĩ quo sibi credt᷑
solida ac ꝑmansura bona reposita. mundi huiꝰ gaudia fugitiua fastidiut᷑.
Nactenꝰ suꝑ capitulis crib sermonẽ laciniosȩ disputationis plixitate ꝑ du

Expanded text:
contemplativae virtutis esse participes, quorum exemplo simul ac verbo plures fiunt contemplativae virtutis esse participes, quorum exemplo simul ac verbo plures fiunt res, qui Ecclesias quas illi editis mirabilibus fundaverunt, mirabiliter apostolicis praediti virtutibus regunt; qui fidem catholicam aut disputationibus, aut si ita necessitas poscat, membrorum suorum laceratione defendunt, pro qua totis viribus retinenda, amissis facultatibus suis, etiam mori parati sunt. Fidelium catholicorum virtutibus crescunt, qui per eos Deo auctore proficiunt; et Deo suo inseparabiliter adhaerentes, in quo sibi credunt solida ac permansura bona reposita, mundi hujus gaudia fugitiva fastidiunt. Hactenus super tribus capitulis sermonem laciniosae disputationis prolix
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandos atq dãpnandos cõminatio diuna ꝓnuntiat. s qͣles apłica
doctrina c̃mendat cõmendat. multos addm̃ scẽ uiuendo & p̾dicando
frm̃ mͦ u̾boꝵ salubriũ medicaminib curent. mͦ qͦs ĩ corrigibi lesuidi¬
cant patientiȩ uirtute sustineant: si morib ac p̾dicationib suis non
miserabilit̾ ꝑdant. s qͥcqͥd sibi sac̾dotalit̃ u̾uentib atq docentibus
honoris ĩ pendit᷑ dõ sẽꝑ ascribant. siñ inflent᷑ officiosis occurrentiũ¬
salutationi s gͣuent᷑: nec honorar se. s onerari fauentiũ sibi laudib oredat̃.
si c̃solent̃ afflictos. pascant egenos. uestiant nudos. redimant captiuos. su¬
scipiant captgͥnos. si errantib iuã salutis ostẽndant. despantib spem ueniȩ
c̃seqñ̾de. ꝓmittant. currentes ĩ pellant. remorantes accendant.⁊ qͥe qͥd ad offi-¬
ciũ suũ ꝑtinet cõstant᷑ ex̃ceant: quis sic erit alienꝰ a fide. ut dubitee tales

Expanded text:
udicandos atque damnandos comminatio divina pronuntiat, sed quales apostolica doctrina commendat, multos ad Deum sancte vivendo et praedicando rum salubrium medicaminibus curent, modo quas incurabiles judicant, patientiae virtute sustineant; si moribus ac praedicationibus suis non miserabiliter perdant, sed quidquid sibi sacerdotaliter viventibus atque docentibus honoris impenditur, Deo semper ascribant; si non inflentur officiosis occurrentiusalutationibus, sed graventur; nec honorari se, sed onerari faventium sibi laudibus credant: si consolentur afflictos, pascant egenos, vestiant nudos, redimant captivos, suscipiant peregrinos; si errantibus viam salutis ostendant, desperatis spem veniae consequendae promittant; currentes impellant, remorantes accendant, et quidquid ad officium suum pertinet, constanter exerceant: quis sic erit alienus a fide, ut dubitet tales
Abbreviated transcription (Latin):
licetur nesciens ocłor cõcupiscentiã se there. ⁊ cũ hoo mundo ire uelle
extͣ mundũ. Quẽ ꝓt̾ea ipsũ. ẽẽ ñ putat. qr eiꝰ clariorẽ partẽ ꝑ infinitũ
falsa cogitatione distñdit. ꝙ ñ solũ de hac luce. s &̃ de aqͣ. pꝰtremo de
uino. demelle. de argñto. de auro. de ipsis deniq pulpis. uł sanguine
uł ossib quor lib& aĩaliũ. & ceteris hꝰce modi reb facillime fieri po-¬

Expanded text:
licetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle licetur; nesciens oculorum concupiscentiam se trahere, et cum hoc mundo ire velle extra mundum; quem propterea ipsum esse non putat, quia ejus clariorem partem per infinitum falsa cogitatione distendit. Quod non solum de hac luce, sed etiam de aqua, postremo de vino, de melle, de auro, de argento, de ipsis denique pulpis, vel sanguine, vel ossibus quorumlibet animalium, et caeteris hujusmodi rebus facillime fieri po
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ forma ⁊ spẽ continet᷑. Siaut̃ diligat᷑ ab aĩa. que negligit dm̃:
nec sic qͥd̾ malũ fit ipsa. S qm̃ peccatũ malũ. ẽ : qͦ. ita diligit̃. fit
penał dilectori suo ⁊ eũ iplicat erũpnis. ⁊ pascit fallacib uolupta
pulebra mutabilitas tẽpoꝵ. deserit amantẽ spẽs cõcupita. ⁊ ꝑ cruciatũ
sentientis discedit asensibꝰ. ⁊erroribꝰ agitat᷑. ut hac̃. ẽẽ. pͥmã spẽm puta&e
quȩ oĩũ infima . ẽ. nat̾ȩ. scilicet corporeȩ quã ꝑ lubricos sensꝰ. ca ro male
dicta nuntiauerat. ut cũ aliquid cogitat. intelligere se credat umbris
illusꝰ phantasmatũ. Si qͣn aut̃ ñ tenens integrã diuinȩ ꝓurdntiȩ disci¬
plinã. s tenere se arb itrans carni resistere conat᷑: usq ad uisibiliũ
rer̃ imagines ꝑuenit. Slucis hꝰ. qͣm certis t̃minis cͥeũ scͥptã uid& inm̃sa
spatia cogitatione format inanit᷑. ⁊ hac̃ spe̾m sibi fut̾ȩ habitationis pol¬

Expanded text:
gligit Deum, ne sic quidem malum fit ipsa; sed quoniam peccatum malum est, quo ita diligitur, fit poenalis dilectori suo, et eum implicat aerumnis, et pascit fallacibus voluptapulchra mutabilitas temporum, deserit amantem species concupita, et per cruciatum sentientis discedit a sensibus, et erroribus agitat; ut hanc esse primam speciem putet, quae omnium infima est, naturae scilicet corporeae, quam per lubricos sensus caro male delectata nuntiaverit, ut cum aliquid cogitat, intelligere se credat, umbris illusus phantasmatum. Si quando autem non tenens integram divinae providentiae disciplinam, sed tenere se arbitrans, carni resistere conatur; usque ad visibilium rerum imagines pervenit, et lucis hujus quam certis terminis circumscriptam videt, immensa spatia cogitatione format inaniter: et hanc speciem sibi futurae habitationis pol
Abbreviated transcription (Latin):
cet iꝰto. Quo cͥca cũ oĩs aĩa rõał. aut peccatis suis misera sit. aut recte
factis beata. Sĩs aut̃ irroał̃ aut cedat potentiori. aut pareat meliori.
aut cõꝑet᷑ eqͣli. aut certantẽ ex̃ceat. aut dãpnato noceat. Som̃e corpꝰ

Expanded text:
 44. Quocirca, cum omnis anima rationalis aut peccatis suis misera sit, aut recte  44. Quocirca, cum omnis anima rationalis aut peccatis suis misera sit, aut recte factis beata; omnis autem irrationalis aut cedat potentiori, aut pareat meliori, aut comparetur aequali, aut certantem exerceat, aut damnato noceat; et omne corpus
Abbreviated transcription (Latin):
Atq ũpsa dilectione tẽporaliũ nolunt tͥnsire ꝙ amant: Stãst ab scir¬
di. qͣ si qͥsꝗͣ ĩrecitatione p̃clari carminis unã aliꝙꝰ sifłã sola ꝑpetuo
uell& audire.S tales auditores carminũ ñ ĩueniunt᷑ : talibꝰ aut̃
rerũ existimatoribꝰ plena st̃.oiã : ꝓteã. qr nemo ẽ. qͥ ñ facile ñ mͦ totũ
u̾sũ .s ⁊ totũ carm̃ possit audire: Totũ aut̃ ordinẽ secłor sentire
pagunt᷑ de labore nrõ. Nulli aut̃ uicto. ludi agonistiei placent . s
tñ cũ eiꝰ de decore decori st̃. & hec enĩ q̃dã imitatio ueritatis. est. Nec
obaliud atalib ꝓhibem᷑ spectacłis . nͥ. neumbris rerũ decepti. ab ipsis reb
quar̃ illȩ ũbrȩ st̃: ab eyremꝰ. Ita uniu̾sitatis huiꝰ conditio. atq animin sttio
solis inpiis animis dãpnatisq ñplacet. s q̃ cũ miseria eoꝵ multis uł
ĩ t̃ra uictricib ł ĩ celo sine ꝑicło spe ctantib placet. Nicħ t. tꝰtũ displi

Expanded text:
psa dilectione temporalium nolunt transire quod amant, et tam sunt absurdi, quam si quisquam in recitatione praeclari carminis unam aliquam syllabam solam perpetuo vellet audire. Sed tales auditores carminum non inveniuntur; talibus autem rerum aestimatoribus plena sunt omnia; propterea quia nemo est, qui non facilesed etiam totum carmen possit audire; totum autem ordinem saeculorum sentire peraguntur de labore nostro. Nulli autem victo ludi agonistici placent, sed tamen cum ejus dedecore decori sunt: et haec enim quaedam imitatio veritatis est. Nec ob aliud a talibus prohibemur spectaculis, nisi ne umbris rerum decepti, ab ipsis rebus quarum illae umbrae sunt, aberremus. Ita universitatis hujus conditio atque administratio, solis impiis animis damnatisque non placet; sed etiam cum miseria earum, multis vel in terra victricibus, vel in coelo sine periculo spect
Abbreviated transcription (Latin):
eyret. ⁊ assecutꝰ ñ doleat: habebit enĩ ⁊̃. conseqñtẽ redẽptionẽ corporis
sui ꝙ iã ñ corrũpet᷑. Nunc uͦ corpꝰ. ꝙ corrũpit̾ aggͣuat aiãm. ⁊ depͥmit
t̾rena inhabitatio sensũ multa cogitantẽ: q rapit᷑ ĩ ordinẽ successioĩs
extrema corporũ pulchritudo. Nã idõ extrema.ẽ. qr simul ñ potest hr̃e
oiã .s dũ alia cedunt. atq alia succedunt: tẽporaliũ formarũ numerũ
ĩ suo gn̾e pulcher ẽ: quãuis duȩ sylłȩ simul dici nullo mͦ possint. Nec
ob nexia t̃ ẽ. ut pulchritudo eiꝰ ꝑm̃suras morarũ digerat᷑. s simul ht̃ oĩa
qͥb efficit u̾sũ ñ simul habentẽ oiã.s pꝰ terioribꝰ pͥora tollentẽ. Proptẽa tamꝰ
pulcrũ. qr extrema uestigia illiꝰ pulcͥtudinis ostñdit. qͣm constant᷑. atq in cõ

Expanded text:
erret, et assecutus non doleat. Habebit enim etiam consequentem redemptionem corporis erret, et assecutus non doleat. Habebit enim etiam consequentem redemptionem corporis sui , quod jam non corrumpetur. Nunc vero corpus quod corrumpitur agterrena inhabitatio sensum multa cogitantem , quia rapitur in ordinem successionis extrema corporum pulchritudo. Nam ideo extrema est, quia simul non potest habere omnia; sed dum alia cedunt atque succedunt, temporalium formarum numerum in suo genere pulcher est, quamvis duae syllabae simul dici nullo modo possint. Nec obnoxia est, ut pulchritudo ejus per mensuras morarum digeratur: sed simul habet omnia, quibus efficit versum non simul habentem omnia, sed posterioribus priora tollentem; propterea tamen pulchrum, quia extrema vestigia illius pulchritudin
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑe. Hac gͦ ꝑu̾sitate aĩȩ. quȩ contingit peccato atq supplitio: fit oĩs
natã corporea illud ꝙ ꝑ salomonẽ dr̃. Uanitas uanitatͥũ. ⁊ oĩa uanitas. Quȩ
habundantia hoĩ in omĩ labore eiꝰ. quẽ ipse laborat subsole: Neq enĩ
frust᷑ .ẽ. additũ uanitantiũ. Quia siuanitantes dethas. qͥ tãꝗͣ pͥma sectant᷑
extrema: ñ eyit corpꝰ uanitas. s ĩ suo gn̾e ꝗͣuis extremã pulcͥtudinẽ
sine ullo errore monstrabit. Tẽporaliũ enĩ spẽꝵ multiformitas
ab unitate dĩ hoiẽm lapsũ ꝑ carnales sensꝰ diu̾b̾auit. ⁊ mutabili
uarietate multiplicauit eiꝰ affectũ. Ita facta. ẽ. habundantia la¬
bop̃riosa. & si dici potest copiosa egestas: dũ aluid. ⁊ aliud. sequit᷑.
⁊ nicħ cũ eo ꝑmanet. Dic atẽpore frum̃ti uini. ⁊olei sui multiplicatꝰ est
ut ñ inueniat id ipsũ. idẽ. natãm ĩ cõmutabilẽ. ⁊ singłarẽ. qͣm secutꝰ. ñ

Expanded text:
. Hac ergo perversitate animae, quae contingit peccato atque supplicio, fit omnis natura corporea illud quod per Salomonem dicitur: Vanitas vanitantium, et omnia vanitas. Quae abundantia homini in omni labore ejus, quo ipse laborat sub sole ? Neque enim frustra est additum, vanitantium, quia si vanitantes detrahas, qui tanquam prima sectantur extrema, non erit corpus vanitas; sed in suo genere, quamvis extremam, pulchritudinem sine ullo errore monstrabit. Temporalium enim specierum multiformitas ab unitate Dei hominem lapsum per carnales sensus diverberavit, et mutabili varietate multiplicavit ejus affectum: ita facta est abundantia laboriosa, et, si dici potest, copiosa egestas, dum aliud et aliud sequitur, et nihil cum eo permanet. Sic a tempore frumenti, vini et olei sui multiplicatus est, ut non inveniat idipsum , id est naturam incommutabilem et singularem, quam secutus non
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ similitudo: ⁊ idõ uitas. Ut enĩ ui̾tate st̾ uera q̃ uera st̃: ita sumlitudi¬
ne similia st̃: q̃cũs similia st̃. Ot gͦ ueritas forma ueroꝵ. est: ita sumi¬
militudo pͥncipii. suĩtas. ẽ. qr sine ulla dissimilitudine. ẽ. unde falsitas
orit̃. ñ reb ipsis fallentib q̃ nicħ aliud ostũdunt sentienti quã spẽm
suã. quã ꝓsuȩ pulcͥtudinis acceꝑunt gͣdu. neq ipsis sensib fallentib
qͥ pnatã sui corporis affecti ñ aliud ꝗͣ suas affectiones p̃sid̾nti animo
nuntiant. S peccata aiãs fallut̃ cũ uerũ q̃r̾ut. relicta. ⁊ neglesta

Expanded text:
as. Ut enim veritate sunt vera, quae vera sunt; ita similitudine similia sunt, quaecumque similia sunt. Ut ergo veritas forma verorum est, ita simiii; et Veritas est, quia sine ulla dissimilitudine est. 67. Unde falsitas oritur, non rebus ipsis fallentibus, quae nihil aliud ostendunt sentienti quam speciem suam, quam pro suae pulchritudinis acceperunt gradu; neque ipsis sensibus fallentibus, qui pro natura sui corporis affecti, non aliud quam suas affectiones praesidenti animo nuntiant: sed peccata animas fallunt, cum verum quaerunt, relicta et neglecta
Abbreviated transcription (Latin):
ramꝰ illũ. Agite otiũ inqͥt: ⁊ agnoscetis qr ego sũ dñs. Notiũ desidiȩ:
s otiu̾ cogitatiõĩs: ut alocis ÷ a tẽporib uacetis. Hec enĩ fantasma¬
ta tumoris. ⁊ uolubilitatis: cõstantẽ unitatẽ uide ñ sincnt. Loca
offer̃ qͦd amemꝰ. ⁊ ẽpora surripiunt ꝙ amamꝰ. ⁊ relinqunt in auima t᷑bas
phantasmatũ. qͥb ĩ aliud. atq aliud cupiditas excitet᷑. Ita fit ĩ qͥ etꝰ. ⁊e
rũnosus animꝰ: frustͣ tenere aqͥb tenet᷑ ex optans. Nocat᷑ gͦ ad otiũ

Expanded text:
ramus illum. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
nec qͥsꝗͣ. intelligit falsa. Ngͦ intelligo cũ ista cõtẽplor. ⁊ istis credo: qr uer᷑
ẽ̾ẽ. oport& ꝙ ĩtellectu cõtẽplor. Nt̃qͥd forte ñ istast̃. q̃ fantasinata dici
gnoscis ꝑ hac̃ illud unũ uides qͦ. uidicas unũ. ẽẽ. qͥcqͥd aliud uides: nec¬

Expanded text:
nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum nec quisquam intelligit falsa. Non ergo intelligo, cum ista contemplor, et istis credo; quia verum esse oportet quod intellectu contemplor: numquid forte sunt ista quae phantasmata dici gnoscis. Per hanc illud unum vides, quo judicas unum e
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ĩpleat. Qui uideat date. ñ qui litig& ñ qui uderi uelit se uid̾e ꝙ ñ uidet
Date qͥ resistat sensib carnis. ⁊ plagis qͥb ꝑ illos ĩanima tapulauit. Qui
iã sibi nouit̾ dicere. Siuna roma ẽ. ꝗͣ circa tyberĩ nescio quis ronulꝰ dr̃
condidisse : falsa ẽ. ista ꝗͣ. cogitans fingo. Nenĩ . ẽ. ipsa: nec ibi sũ modo. Nã
quid ibi agat mͦ utiq scirẽ. Siunꝰ. ẽ. sob̃: falsꝰ ẽ. iste quẽ cogitans fingo Nã
ille curricula sua certis locis ⁊ tẽporib ꝑ agit: istũ ego uͥ. uolo. ⁊ qñ uolo c̃¬
stituo. Siunꝰ ẽ. ille ami cꝰ meus: falso ẽ. iste quẽ cogitãs fingo. Nã ille ubi
sit nescio: iste. ibi fingit᷑ ubi uolo. Ego ipse c̾te unꝰ sũ: S hoc loco sentio. ẽẽ.
corpꝰ meũ. & tam̃ figm̃to cogitatiõis ꝑgo qͦlib loquor cũ qͦlib. Falsa st̃. hȩc

Expanded text:
non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. non impleat. Qui videat date, non qui litiget, non qui videri velit se videre quod non videt. Date qui resistat sensibus carnis, et plagis quibus per illos in anima vapulavit: qui jam sibi noverit dicere: Si una Roma est, quam circa Tiberim nescio quis Romulus dicitur condidisse, falsa est ista quam cogitans fingo: non enim est ipsa, nec ibi sum animo; nam quid ibi agatur modo, utique scirem. Si unus est sol, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille curricula sua certis locis et temporibus peragit; istum ego ubi volo, et quando volo constituo. Si unus est ille amicus meus, falsus est iste quem cogitans fingo: nam ille ubi sit nescio; iste ibi fingitur, ubi volo. Ego ipse certe unus sum, et hoc loco esse sentio corpus meum; et tamen figmento cogitationis pergo quo libet, loquor cum quo libet. Falsa sunt haec;
Abbreviated transcription (Latin):
uideamꝰ. Iudicemꝰ ea ne cũ ipsis iudicem̃. idẽ. tantũ. eis cͥbuamꝰ: qͣntũ spẽs me¬
ret᷑ extrema: ne cũ in nouissimis pͥma q̃rimꝰ: apͥmis int̾nouissima nume-¬
rem᷑. Quod nicħ ipsis nouissimis obẽ: s nob̃ plurimũ. Nec id̾o diuinȩ ꝓui¬
dentiȩ amministratio minꝰ decora fit: qnĩ iͦti iꝰte. ⁊ fedi pulchre ordinantur.
& si ꝓtẽa nos fallit rer̃ uisibiliũ pulcͥtudo. qͥa unitate cõtinet᷑. ⁊ ñ ĩplet uni¬
tatẽ: incelligamꝰ si possumꝰ ñ exeo ꝙ.ẽ. nos falli: s exeo ꝙ ñ .ẽ. Omẽ qͥppe
corpꝰ. uer̃ corpꝰ.ẽ. s falsa uiutas. Ñ enĩ sũme unũ. ẽ: aut intantũ id. imitat᷑
ut ĩpleat & tañ nec corpꝰ ipsũ ee̾t nͥ ut cũq unũ ee̾t. P orro ut c̃q unũ
mͥ qui uideat sine ulla imaginatione uiscerũ carnaliũ. date mͥ qui uideat
om̃is uniꝰ pͥncipiũ. ñ . ẽẽ. nͥ unũ solũ. aquo sit omẽ unũ siue id ĩpleat: siue

Expanded text:
eamus. Judicemus ea, ne cum ipsis judicemur; id est, tantum eis tribuamus, quantum species meretur extrema, ne cum in novissimis prima quaerimus, a primis inter novissima numeremur. Quod nihil ipsis novissimis obest, sed nobis plurimum. Nec ideo divinae providentiae administratio minus decora fit; quia et injusti juste, et foedi pulchre ordinantur. Et si propterea nos fallit rerum visibilium pulchritudo, quia unitate continetur, et non implet unitatem; intelligamus, si possumus, non ex eo quod est nos falli, sed ex eo quod non est. Omne quippe corpus verum corpus est, sed falsa unitas. Non enim summe unum est, aut in tantum id imitatur ut impleat: et tamen nec corpus ipsum esset, nisi utcumque unum esset. Porro utcumque unum mihi qui videat sine ulla imaginatione visorum carnalium. Date mihi qui videat omnis unius principium non esse, nisi unum solum a quo sit omne unum, sive illud impleat, sive
Abbreviated transcription (Latin):
usũ istũ mundũ possit in plere: innumerabiles tales tantosq mundos secũ
imaginare anima potest. Quas imagines quo spatio contineat. suspicare
ñ postĩ. Mͦ̾. Sides gͦne meli sit eã erede ut suꝑiꝰdirerã. nec longiꝰ nec latã
qͦrursũ pacto tantoꝵ spatioꝵ imagines. in numerabiles. nulla suace son¬
gitudine ⁊ latituidine. ⁊ altitudine caꝑe possit. M.Inueniemꝰ b ec fortasse¬
altitudinẽ. Itaq enitere cogitare longitudinẽ: quȩ ad huc mulã latitudi¬
nẽ assupserit .d. Nich possũ tale cogitare. Si enĩ filũ arancȩ ĩ gnimo con-¬
stitueno. quo nicħ̾ exiliꝰ soleamꝰ udẽ : occurrit mͥ etiã inco aliqͣ ce longi

Expanded text:
sum istum mundum possit implere, innumerabiles tales tantosque mundos secum anima imaginari potest, quas imagines quo spatio contineat suspicari non possum. A. Vide ergo ne melius sit eam credere, ut superius dixeram, nec longam, nec latam, urbaret, quo rursum pacto tantorum spatiorum imagines innumerabiles nulla sua et longitudine, et latitudine, et altitudine capere possit. CAPUT VI.-- Longitudo mealtitudinem. Itaque enitere cogitare longitudinem, quae adhuc nullam latitudinem assumpserit. E. Nihil possum tale cogitare: si enim filum araneae in animo constituero, quo nihil exilius solemus videre; occurrit mihi etiam in eo tamen et longi
Abbreviated transcription (Latin):
quid ẽ ab ulare sic̃ ille ãbulauit. nͥ contẽpnere omiã ꝓsꝑa q̃ contẽpsit. ñ time¬
re ad u̾sa quȩ ꝑtulit. libent᷑ facere q̃ fecit. fieri doceriq mandauit. Sꝑare quȩ
sua maliuolis: & orare ꝓinimicis. a mare bonos. misereri ꝑu̾sis: ĩuitare ad¬

Expanded text:
est ambulare sicut ille ambulavit, nisi contemnere omnia prospera quae contempsit, non timere adversa quae pertulit, libenter facere quae fecit, fieri docere quae mandavit, sperare quae sua malevolis, et orare pro inimicis, amare bonos, misereri perversis, invitare a