comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in iuriam percusse sunt plagis postgazam transit ad
a gotum quae appellatur es̃ oad Etrursum ad asca¬
lonem uoce terribili comminatur. Habitores a goti per¬
diturum & tenentem sceptrum de as calone : regiam
uidelic& potestatem siue tribũ ascalonis ut nullus
ibi remaneat ne ultimȩ quidem aetatis homines.
qui tremen tes artus. baculo regente sustentet Rur¬
sum que trans fertmanũ suam ut percutiat ac¬
caron & quattuor enumeratis urbibus reliquas
philistim ciuitates uno sermone conp̃hendit.
& peribunt reliqui philistim: quos aut gẽth ciuitatẽ.
aut omnes uicos qui supra dictis urbibus subia¬
cent debemus accipere. sedͣtro pholigiam. sic
nobis ex ponendum uid&ur:gata. quȩ hȩbra¬
ice dicttͣ az̃a. sonat fortitudinem uel impe¬
rium: salamon pacificum. Idumeus sanguina¬
rium atque ĩ renũ. aroł idẽ es dod ignẽ ube¬
ris siue patrui. lic& quidam. dor. pro dod ma¬

Expanded text:
injuriam percussae sunt plagis, post Gazam transit ad injuriam percussae sunt plagis, post Gazam transit ad Azotum , quae appellatur ESDOD  , et rursus ad Ascalonem, et voce terribili comminatur habitatores se Azoti perditurum, et tenentem sceptrum de Ascalone, regiam videlicet potestatem, sive tribum Ascalonis, ut nullus ibi remaneat, ne ultimae quidem aetatis homines, qui trementes artus baculo regente sustentent. Rursumque transfert manum suam, ut percutiat Accaron. Et quatuor enumeratis urbibus, reliquas Philistiim civitates uno sermone comprehendit. Et peribunt reliqui Philistiim: quos aut Geth civitatem, aut omnes vicos qui supradictis urbibus subjacent, debemus accipere. Secundum tropologiam sic nobis exponendum videtur: Gaza quae Hebraice dicitur AZA  , sonat fortitudinem vel imperium: Salomon, pacificum: Idumaeus, sanguinarium, atque terrenum: Azotus, id est, Esdod, ignem uberis, sive patrui: licet quidam dor, pro dod ma
Abbreviated transcription (Latin):
Cogormutare sententiam & plagis corrigere delinquentes:
Videamus autem qui philistim & urbes eius peccauerint
Quos septuaginta semper alienigenas transtulerunt. Vbicł¬
q: enim inueteri testamento allo philos id est alieni genas
legerimus Non commune nomen omnium &x ternarum gen¬
tium: sed pro pride philistim. qui nunc palestini uocantur ac¬
cipiendi sunt: Quid fecit gaga ut ad iracundiamatque
uin dictam dñm prouocar& trans tulit captiuitatem perfectã
hebraicum salaMMN. quod significat ꝑfectam atq comple¬
tam. nomen salomonis aestimantes : deniq: aquila anephetic
significat atq completam : ut nullus remanserit cap¬
tiuorũ qui non sit traditus idu maeis: unde ignem se
in gagȩ muros et edes siue fundamenta dicit esse mis¬
surum . qui uniuersa deuor& & absorbeat: Et quia quin¬
que palestinorum legimus ciuitates que propt̃ arcȩ

Expanded text:
cogor mutare sententiam, et plagis corrigere delinquentes. cogor mutare sententiam, et plagis corrigere delinquentes. Videamus autem quid Philistiim, et urbes ejus peccaverint, quos Septuaginta semper alienigenas transtulerunt; ubicumque enim in veteri 231 Testamento ἀλλοφύλους, id est, alienigenas legerimus, non commune nomen omnium externarum gentium, sed proprie Philistiim, qui nunc Palaestini vocantur, accipiendi sunt. Quid fecit Gaza, ut ad iracundiam atque vindictam Dominum provocaret? Transtulit captivitatem perfectam nt: verbum Hebraicum SALMA  , quod significat perfectam atque completam, nomen Salomonis aestimantes. Denique Aquila ἀπηρτισμένsignificat atque completam: ut nullus remanserit captivorum, qui non sit traditus Idumaeis. Unde ignem se in Gazae muros et aedes, sive fundamenta dicit esse missurum, qui universa devoret et absorbeat. Et quia Palaestinorum quinque legimus civitates, quae propter arcae
Abbreviated transcription (Latin):
salomonis ut toncluderent eam in idumeam: Et mittam
ignem supermuros gaze & deuorauit fundamenta eius.
Et disperdam habitores a zoti: et auferentur trib: deas calone :
nigenarũ dic̃ dñs: Intertia & quarta generatione peccata
patrum . sedñs comminatur inlege filus redditurum.
Nonin ȩ qualitate iudicii ut alii peccent & alii puniantur
sed magnitudine clementiȩ dum semper &xpectat pͣeni¬
tentiam: et quod in prima generacione delinquitur: Non
prius corripit& emendat . nisi tercia & quarta generatio
uenerit. Tale quid & paulus apostolus loquitur ad romanos:
andiuitias bonitatis & sustentationis & patientiae con¬
temnis ignoras quõ benignitasdĩ adpenitenci am te adducit:
secundum duritiã autemtuam & cor inpaenitens thesau
&x pectaui multo tempore ut agerent penitentiam : & ideo
nolui punire peccantes. ut aliquando conuersi reciprent
sanitatem: Uerum quia & tertio & quarto eadem faciunt:

Expanded text:
Salomonis, ut concluderent eam in Idumaeam, et emittam ignem super muros Gazae, et devorabit fundamenta ejus, et disperdam habitatores Azoti, et auferetur tribus de Ascalone, enigenarum, dicit Dominus. In tertia et quarta generatione peccata patrum se Dominus comminatur in Lege filiis redditurum: non in aequalitate judicii, ut alii peccent, et alii puniantur, sed magnitudine clementiae, dum semper exspectat poenitentiam: et quod in prima generatione delinquitur, non prius corripit et emendat, nisi tertia et quarta generatio venerit. Tale quid et Paulus apostolus loquitur ad Romanos: An divitias bonitatis ejus et sustentationis et patientiae contemnis: ignorans quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit: Secundum duritiam autem tuam et cor impoenitExspectavi multo tempore ut agerent poenitentiam, et ideo nolui  Al. volui punire peccantes, ut aliquando conversi reciperent sanitatem. Verum quia tertio et quarto eadem faciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ regio hoc uolumine continentur: qđ osuidit super
isrł. non carnis oculis sedmentis intuitu. quia ꝓphetae
uocabantur uidentes: alio quin secundum litteram ser¬
mones non uidentur sed audiuntur: unde & populus
uidebat uocem dĩ & moyses tacens loquebatur ad dnm̃
quando dicebat ei. quid clamas ad me: In nouo quoque legi¬
mus testamento. quod uidimus & audiuimus: uidimus¬
oculis nr̃is & manus nr̃ae palpauerunt de uerbo uitae:

Expanded text:
est regio, hoc volumine continentur, quos vidit super est regio, hoc volumine continentur, quos vidit super Israel, non carnis oculis, sed mentis intuitu: quia Prophetae vocabantur videntes; alioquin secundum litteram sermones non videntur, sed audiuntur. Unde et populus videbat vocem Dei, et Moyses tacens loquebatur 223 ad Dominum, quando dicebat ei: Quid clamas ad me ? In novo quoque legimus Testamento: Quod vidimus, et audivimus oculis nostris, et manus nostrae palpaverunt de Verbo vitae
Abbreviated transcription (Latin):
phetabis: & in bethel non adicies ultra ut prophetes quia
sc̃ificatio regis & domus regniẽ : Cui respondit amos. non
eram propheta nec ꝓphete filius. sed opilio ruborum mo¬
ra destringens: tulitque medñs cum sequerer gregẽ
Et dixit adme: uade proph&a ad populum meum isrł.
non utique adiudam & hierus alem ut male apud grecos
multitudinem. pristinum nomen obtinuerant.: In eo aũ
uerbum hebraicum posuit. INnocedim: quod aquila
hic quoque deceptos ꝓ nocediai quasi nõcerim &exinde
accarim posuisse sermonem: quamquam in principionomi¬
nis NuN litterã nullam excusattonem relinquat erroris:
accarimaũ usque in presentiarum hȩbraeum ẽõ non legi:
Et quisterilitatem idẽ eΠΡΟCΙΝ interpnetantur: magis
accaron urbem philistim quam accarim exprimunt quae
omnino non legitur: sermones itaque amos qui fuit deoppido
thecuȩ exnumero pastorum quia pastoralis & ipsa

Expanded text:
rophetabis et in Bethel non adicies ultra ut prophetes quia rophetabis et in Bethel non adicies ultra ut prophetes quia sanctificatio regis est et domus regni est et resperam propheta, nec prophetae filius, sed opilio ruborum mora distringens: 222 tulitque me Dominus cum sequerer gregem, et dixit ad me: Vade, propheta ad populum meum Israel: non utique ad Judam et Jerusalem, ut male apud Graecos multitudinem, pristinum nomen obtinuerant. In eo autemverbum Hebraicum posuit: in NOCEDIM  , quod Aquhic quoque deceptos, pro NOCEDIM, quasi NOCERIM: et exinde Accarim posuisse sermonem, quamquam in principio nominis NUN littera nullam excusationem relinquat erroris. Accarim autem usque in praesentiarum Hebraeum esse non legi. Et qui sterilitatem, id est, στείρωσιν interpretatur, magis ACCARON urbem Philistiim, quam Accarim exprimunt, quae omnino non legitur. Sermones itaque Amos, qui fuit de oppido Thecue ex numero pastorum, quia pastoralis et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
dine: ex hoc numero pastorum &amos propheta fuit.
imperitus sermone. sed non scientia : idem enim qui ꝑ
omnes prophetas in eo sp̃s sc̃s loquebatur: undenos ex
lentes interpretatisunt sermones amos qui facti sunt
aquila & symmachus & theodotio similiter transtuler̃:
primus ergo osee propheta ad decim tribus quȩ appella¬
bantur effraim samaria domus ioseph etisrł loquitur:
secundus iohel adhirłm & duas tribus quȩ uocantur
iuda & hierusalem &iacob. profert uaticinium: nullam
omnino israhelis faciens mentionem .: Tertius amos
nequaquam adhierusalem quȩ regebatur atribu iuda
sed adisrł & insamaria prȩdicat: quod & detoto uolu¬
mine eius probari potest : & maxime ex eo qđ scriptum ẽ
misit amasias sacerdos bethel ad hieroboam rogemis rł
dicens: Rebellauit contrate amos in medio domus isrł¬
et post paululum dixit amasias ad amos. qui uides gra¬
dere fuge in terram iudẽ. & comede ibi panem &ibi ꝑ¬

Expanded text:
dine. Ex hoc numero pastorum Amos propheta fuit, dine. Ex hoc numero pastorum Amos propheta fuit, imperitus sermone, sed non scientia. Idem enim, qui per omnes prophetas, in eo Spiritus sanctus loquebatur. Unde nos ex lentes, interpretati sunt: Sermones Amos, qui facti sunt Aquila et Symmachus et Theodotio similiter transtulerunt. Primus ergo Osee propheta ad decem tribus quae appellantur Ephraim, Samaria, domus Joseph et Israel, loquitur. Secundus Joel, ad Jerusalem et duas tribus quae vocantur Juda et Jerusalem et Jacob, profert vaticinium, nullam omnino Israelis faciens mentionem. Tertius Amos, nequaquam ad Jerusalem quae regebatur a tribu Juda; sed ad Israel in Samaria praedicat. Quod et de toto volumine ejus probari potest, et maxime ex eo quod scriptum est: misit Amasias sacerdos Bethel ad Hieroboam regem Israhel dicens rebellavit contra te Amos in medio domus Isrra sua et dixit Amasias ad Amos qui vides gradere fuge in terram Iuda et comede ibi panem et ibi p
Abbreviated transcription (Latin):
duo decim proph&arum. non estipsequem patrẽ
isaiae prophetȩ legimus: ille enim scribitur
ꝑ primam &ultimam nominis sui litteram aleph
hicuero peraiu &samec. Et interpretatur popu¬
lus auulsus. mediȩ litterȩ. m̃em̃ etuaũ. ut rȩque
litterarum. Et sunt litterȩ quȩ apud hebrȩos tri¬
plexẽ differentiam non habemus: & hȩc & alia
nomina uidentur ẽẽ communia quae apud he¬
breos elementorum diuersitate. et suis proprie¬
tatibus distinguntur.: hicigitur propheta
quem nunc habemus in manibus fuit deoppido
thecue quod sex milibus ad meridianam plagam
ab est ascã bethleem quȩ mundi genuit saluatorẽ:
Et ultra nullus ẽ uiculus nea grestes quidem casȩ. et
furnorum similes. quas affri appellant mapalia:
Tanta ẽ heremi uastitas quȩ usque ad mare rubrum
persarumq: &ethiopum atq: indorum terminos da¬
latatur: et quia humi arida atque harenosa nihil om¬
nino frugum gignitur cuncta sunt plena pastoribus
ut sterelitatem terrae conpensent pecorum multitu¬

Expanded text:
 dicit quod Amos non est ille, quem patrem Isaiae legimus. Ille enim scribitur per primam et ultimam nominis sui litteram aleph, ero per AIN et SAMECH, et interpretatur populus avulsus: mediae litterae MEM et VAU utrique litterarum, et s Al. si  litterae, quae apud Hebraeos triplex est, differentiam non habemus, haec et alia nomina videntur esse communia, quae apud Hebraeos elementorum diversitate, et suis proprietatibus distinguuntur. Hic igitur propheta quem nunc habemus in manibus, fuit de oppido Thecue, quod sex millibus ad meridianam plagam abest a sancta Bethleem, quae mundi genuit Salvatorem; et ultra nullus est viculus, ne agrestes quidem casae et furnorum similes, quas Afri appellant mapalia. Tanta est eremi vastitas, quae usque ad mare Rubrum, Persarumque et Aethiopum atque Indorum terminos dilatatur. Et quia humi arido atque arenoso nihil omnino frugum gignitur, cuncta sunt plena pastoribus, ut sterilitatem terrae compensent pecorum multitu
Abbreviated transcription (Latin):
cum cisionis scientiam pollicentur: Lugebit atq siccabitur
& populorum milia quae propter simplicitatem uocantur
greges subita ariditate marcescent. Ha& dicit dñs suꝑ
tribus sce leribus damas ci & suꝑ quat tuor. non conuertam

Expanded text:
cumcisionis scientiam pollicentur, lugebit atque siccabitur, cumcisionis scientiam pollicentur, lugebit atque siccabitur, et populorum millia, quae propter simplicitatem vocantur greges, subita ariditate marcescent. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Damasci, et super quatuor non convertam
Abbreviated transcription (Latin):
bal carmelus maritus abigail ad australem plagam: alter
iuxta ptoloma idem quae prius uocabatur acchomari in¬
minens in quo helias prop&a fl&is genibus. pluuias imp&ra¬
uit siergo dechermel dicit in quo habita uit nabal. magis
pastorum giegibus conuenit. quia est iuxta solitudinem. sin
autem deillo quiuicinius est litori adreges et adsuꝑbiam
pertin& regum isrł: quos inminente captiuitate instar
montium desertorum dicit esse uastandos.⁊ Aliter cum
dñi denon & iherusalem desp&ula ecdenae quae suꝑ montẽ
sit a latere non potest : Et in qua uisio pacis est dederit ꝑue
tus & nouum instrumentum etperdoctores ecclesiasticos
uocem suam & quasi dara bucina insonuerit. Tunc omnia
sp&xiosa pastorum. idest doctrina hereticorum: qua e pul¬
thro uidebatur sermone conposita: Et cognitio circum cisi¬
onis. hoc enĩ interpraetatur chermel perquamsibi uerȩ cir¬

Expanded text:
bal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter bal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter juxta Ptolemaidem, quae prius vocabatur Acho, mari imminens, in quo Elias propheta flexis genibus pluvias impetravit . Si ergo de Chermel dicit, in quo habitavit Nabal, magis pastorum gregibus convenit, quia est juxta solitudinem . Sin autem de illo, qui vicinus est littori, ad reges et superbiam pertinet regum Israel, quos imminente captivitate, instar montium desertorum dicit esse vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et Jerusalem, de specula Ecclesiae, quae super montem sita latere non potest, et in qua visio pacis est, dederit per vetus et novum Instrumentum, et per doctores Ecclesiasticos vocem suam, et quasi clara buccina insonuerit, tunc 226 omnia speciosa pastorum, id est, doctrina haereticorum, quae pulchro videbatur sermone composita, et cognitio circumcisionis hoc enim interpretatur CHERMEL   per quam sibi verae cir
Abbreviated transcription (Latin):
in lata heremi uastitate. in qua uersatur leonum feritas
etinterfectio pecorum artissuȩ usum eẽ sermonibus: utuo¬
cem dñi terribilem atque metuendam. rugitum leonum
et fremitum nominaret : euersionem is raheliticarum ur¬
rans dñs inquit desion rugi & et dehierusalem dabit uocem
suam rugitus hebraice dicitur iesac pulchreque. desion
rugiet & dehierusalem dabit uocem suam. ubi erat templũ.
et indan. ubi erant aurei uituli nec in metropoli samariȩ
etie tra hel sed inuera religione uersari. quȩ illo tempore
colebatur insion et hierusalem: quorugiente desion et
dante uocem suam dehierusalem : desion enim egredieturlex
&uerbum dñi dehierusalem : omnia pastorum & regum isrł
speciosa luxerunt . & ex sic catus ẽ uertex carmeli. qui
quondam laetis pascuis habundabat: carmelus grecae
dicitur & latines hebraice autem apellatur chermel Et sunt
duo montes. qui hoc uocantur nomine alter in quo fuit na¬

Expanded text:
in lata eremi vastitate, in qua versatur leonum feritas in lata eremi vastitate, in qua versatur leonum feritas et interfectio pecorum, artis suae usum esse sermonibus, ut vocem Domini terribilem atque metuendam, rugitum leonum et fremitum nominaret. Eversionem Israeliticarum urrans: Dominus, inquit, de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam. Rugiet Hebraice dicitur JESAG  : Pulchreque de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam, ubi erat templum et et Dan, ubi erant aurei vituli, nec in metropoli Samaria et Jezrael, sed in vera religione versari, quae illo tempore colebatur in Sion et Jerusalem. Quo rugiente de Sion, et dante vocem suam de Jerusalem de Sion enim egredietur lex et verbum Domini de Jerusalem, omnia pastorum et regum Israel speciosa luxerunt, et exsiccatus est vertex Carmeli, qui quondam laetis pascuis abundabat. Carmelus Graece dicitur et Latine, Hebraice autem appellatur CHERMEL: et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomine. Alter in quo fuit Na
Abbreviated transcription (Latin):
tristitiam suam comparat tempestati: damnum nau¬
fragium uocat: in imicos suos. uentos appellat contrarios:
Rursum prosperitatem & laetitiam auram placidissimã
et secundos nominat uentos tranquilla maria. et aequo¬
ra campis similia.: Eregione miles quicquid dixerit scutũ.
gladium. loricam. galeam. lanceam arcum et sagittas. mor¬
tem uulnus &uictoriam sonat: In ore philosophorum sẽꝑ
socrates & plato xenophon et theo frastus. zeno. etaristo¬
teles stoici uersantur & peripate thici oratores:
ly siam & hẏperidem periclen et demostenen gracchos
catones tullius & hortensios incȩlum laudibus ferunt: poe¬
te siepici sunt homerum atque uirgilium: spliricipendarũ
& flaccum crebro sermone concelebrant. curhȩc dicta sunt
ut sulic& ostendamus etiam amos prophetam quipastor
de pastoribus fuit: et pastor non in locis cultis & arboribus
acuineis consitis. autterte intersiluas & prata uirentia. sed

Expanded text:
tristitiam suam comparat tempestati; damnum, nautristitiam suam comparat tempestati; damnum, naufragium vocat; inimicos suos, ventos contrarios appellat. Rursum prosperitatem et laetitiam, auram placidissimam et secundos nominat ventos; tranquilla maria et aequora, campi similia. E regione miles quidquid dixerit, scutum, gladium, loricam, galeam, lanceam, arcum, sagittam, mortem, vulnus, et victoriam sonat. In ore philosophorum semper Socrates et Plato, Xenophon et Theophrastus, Zeno et Aristoteles, Stoici versantur et Peripatetici. Oratores Lysiam et Hyperidem, Periclem et Demosthenem, Gracchos, Catones, Tullios, et Hortensios in coelum laudibus ferunt. Poetae, si epici sunt, Homerum atque Virgilium; si lyrici, Pindarum et 225 Flaccum crebro sermone concelebrant. Cur haec dicta sunt? ut scilicet ostendamus etiam Amos prophetam, qui pastor de pastoribus fuit, et pastor non in locis cultis et arboribus ac vineis consitis, aut certe inter silvas et prata virentia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
& contrarias potestates tebellare demonstras. quasi argu¬
mentum in os eciũ amos prophetȩ longosermone con¬
plexussum allud breuiter ad monens explanationẽ & huius
&oseȩ acZachariae prophetarum: me & aliis quidem scĩs
uiris sed precipue sc̃ȩ &uenerabilis memoriae parenti tuȩ
paule dum uiueret & promisisse : nec multum errare in sponsio¬
nis fide: si quod matre pollicitus sum. reddam filio ⁊ uerum
iam tempus ẽ ut ipsius prophetae uerba proponens : quid mihi
uideatur in singulis disseram: EPLICIT PRAEFATIO
tdixit dñs. desion rugiet & dehierusalem dabit
uocem suam: Et luxerunt speciosa pastorum et
effatus ẽ et dehierusalem dedit uocem. & luxerunt
pascua pastorum. etarefactus ẽ uertex carmeli. Na¬
turaleẽ ut omnes artifices suȩ artis loquantur exemplis
etunus quisque in quo studio nutriuit aetatem: illius simi¬
le proferat.: uerbi gratia. quinauta ẽ & gubernator.

Expanded text:
et contrarias potestates te bellare demonstras, quasi arguet contrarias potestates te bellare demonstras, quasi argumentum et ὑπόθεσιν Amos prophetae longo sermone complexus sum. Illud breviter admonens, explanationem et hujus et Osee et Zachariae prophetarum, me et aliis quidem sanctis viris, sed praecipue sanctae et venerabilis memoriae parenti tuae Paulae, dum viveret, promisisse. Nec multum errare in sponsionis fide, si quod matri pollicitus sum, reddam filio. Verum jam tempus est, ut ipsius Prophetae verba proponens, quid mihi videatur, in singulis edisseram. Et dixit: dixit Dominus de Sion rugiet et de Hierusalem dabit vocem suam et luxerunt speciosa pastorum et effatus est, et de Jerusalem dedit vocem suam, et luxerunt pascua pastorum, et arefactus est vertex Carmeli. Naturale est, ut omnes artifices suae artis loquantur exemplis, et unusquisque in quo studio trivit aetatem, illius similitudinem proferat: verbi gratia, qui nauta est et gubernator,
Abbreviated transcription (Latin):
MFACΩO MΟΥ idẽ iudicatio uel causa populi lic& quidã
ꝑchi grecam litteram legentes diuisionem populi suspicent᷑:
amos quo tempore populus isrł auulsus erat adño etaureis
uitulis seruiebat. siue auulsus aregno stirpis dauid clara
uoce cecinerunt. in star clangentis tubae quȩ interpretat᷑
thecuȩ: etcecinerunt suꝑ isrł. qui quondam erat rectissi
in quo propter templum &scã scorum fortitudo dñi ꝑmane¬
bat suoque regebat imperio populo confitente : Nomen
aũ hieroboam qui diuisionis populi causa extiterat . signifi¬
cat israhelem. longotempore ido la triae erroremansisse
prius quam captiuitas uniuersa concuter& & quȩ in duobus
annis duplicem ostendit angustiam decim tribuum acdua¬
rum utagentes siuellent pȩnitentiam. motum terrae de
cetero non sentirent: hȩc pamm achianimo mecarissime
qui ex interpraetatione nominis tui quod am uaticinio
futurorum omniarte pugnandi aduersum diabolum

Expanded text:
 id est, judicatio, vel causa populi, licet quidam per chi Graecam litteram legentes, divisionem populi, suspicenturerba itaque Amos, quo tempore populus Israel avulsus erat a Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David, clara voce cecinerunt instar clangentis tubae, quae interpretatur Thecue. Et cecinerunt super Israelem, qui quondam erat rectissimuda, in quo propter templum et sancta sanctorum, fortitudo Domini permanebat, suoque regebat imperio populum confitentem. Nomen autem Jeroboam, qui divisionis populi causa exstiterat, significat Israelem longo tempore in idololatriae 224 errore mansisse, priusquam captivitas universa concuteret, quae in duobus annis duplicem ostendit angustiam decem tribuum, ac duarum: ut agentes, si vellent, poenitentiam, motum terrae de caetero non sentirent. Haec, Pammachi animo meo charissime, qui ex interpretatione nominis tui, quodam vaticinio futurorum omni arte pugnandi adversum diabolum
Abbreviated transcription (Latin):
nem: &cũ diuitib prospera quaeq promittunt. Tantũ apud
pauperes truculenti sunt & scueri: quandoergo uirecclesi ar¬
ticus & prudens atq intellegens multas impi&ates in ea quȩ
uocatur domusdĩ esse cognouerit. & ñ solũ multas sed &for¬
tes & qua eopprimere possint iustitiam & intantũ doctorũ
rabiem processisse Utaccipiant prȩcium in iudicio & om̃a
promunerib faciant : pauperes quoq deuitent in portis &
audire contempnant taceat in illo tem̃p ned& scm canib
& mittat margaritas ante porcos. qui conuersi conculcent eas:
Et imitetur hieremiam dicentẽ solus sed ebam quia amaritu¬
dine repletus sum & illud epsalmis singularis sumdonec tanscã:¬

Expanded text:
nem: et cum divitibus prospera quaeque promittant, tantum apud nem: et cum divitibus prospera quaeque promittant, tantum apud pauperes truculenti sunt et severi. Quando igitur vir ecclesiasticus et prudens atque intelligens multas impietates in ea, quae vocatur domus Dei, esse cognoverit, et non solum multas, sed et fortes, et quae opprimere possint justitiam, et intantum doctorum rabiem processisse, ut accipiant pretium in judicio, et omnia pro muneribus faciant, pauperes quoque devitent in portis, et audire contemnant: taceat in illo tempore, ne det sanctum canibus, et mittat margaritas ante porcos , qui conversi conculcent eas, et imitetur Jeremiam dicentem: Solus sedebam: quia amaritudine repletus sum . Et illud in Psalmis: Singularis sum ego donec transea
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui eius sunt sed quod nihil dm̃lateat. & om̃a peccantium
secr&a cognoscant: Cognoui inquit multas impi&ates quae
non solũmultae sed & fortessunt . &opprimentes siue con¬
culcantes iustum uel ipsam iustitiam. uel eum qui iustus ẽ
& accipitis inquit cõmutationem: proqua om̃rsimiliter
e iacuã idẽ propitiationẽ transtulerunt : nosmunus dix¬
imus: aaatua aut iuxta iaiuna scripturarũ precium dicitur
quod in euangelio quoq legimus autquã dabit cõmutatio¬
nem proanima sua: Pauperes quoq in portis declinauerunt
siue ut symmachus interpraetatus est . oppresserunt ut con¬
tra iudicii ueritatem praetio sententiam uenderent: Incur¬
rentes illud quod scriptũ ẽ. munera excetant oculos &iã sapi¬
entium: quȩ accipiunt her&ici. Utausteritatẽ scripturarum
quae peccatorib torm̃ta denuntiant uertant in beatitu di¬

Expanded text:
eos qui ejus sunt , sed quod nihil Deum lateat, et omnia peccantium eos qui ejus sunt , sed quod nihil Deum lateat, et omnia peccantium secreta cognoscat. Cognovi, inquit, multas impietates: quae non solum multae, sed et fortes sunt, et opprimentes, sive conculcantes ipsam justitiam, vel eum qui justus est. Et accipitis, inquit, commutationem: pro qua omnes similiter ἐξίλασμα, id est, propitiationem transtulerunt: nos munus diximus; ἄλλαγμα autem juxta idioma Scripturarum pretium dicitur, quod in Evangelio quoque legimus: At quam dabit homo commutationem pro anima sua ? Pauperes quoque in portis declinaverunt: sive ut Symmachus interpretatus est, oppresserunt, ut contra judicii veritatem pretio sententiam venderent, incurrentes in illud quod scriptum est: Munera excaecant oculos etiam sapientium . Quae accipiunt haeretici, ut austeritatem Scripturarum, quae peccatoribus tormenta denuntiant, vertant in beatitudi
Abbreviated transcription (Latin):
rem qui sustinere non potest commonitionẽ: nec in aliis
membris sed in principali cordis & in fidei ueritate: paupe¬
resreor qui simplici contenti fide her&icorũ malitiae non
ualent respondere: sed & quicquid bonio peris in dĩmu nera
turaque uerborum. aedificant sibidomos ut tutim ane¬
ant & securi sedñhabitabt̃ in eiscum ab ecclesi asticis uiris
destructe fuerint atq: subuerse: & nonsolũ domosaedi¬
ficant uerũ amantissimas quoq: & desiderabiler plan¬
tant uineas ut xp̃ĩ mysteria mentiantur sedñbibent
lerunt uuam sed spinas uella bruscam Neciu dicium
sed damorem : quo contra dm̃ suum in sano oreblasphe¬
mant: ideo aut̃ non habitabant in domib: suis. & ñ bibe¬
bunt uinũ earum quas plantauerunt uin earũ quia cog¬
nouit dñ  multasimpixates eorũ: hȩc cognitio. ñ iuxta il¬
lud intellegenda est Quod a libi legimus cognouit dñr

Expanded text:
rem, qui sustinere non potest comminationem: nec in aliis rem, qui sustinere non potest comminationem: nec in aliis membris, sed in principali cordis et in fidei veritate. Pauperes reor qui simplici contenti fide, haereticorum malitiae non valent respondere. Sed et quidquid boni operis in Dei munera turaque verborum aedificant sibi domos, ut tuti maneant et securi. Sed non habitabunt in eis, cum ab ecclesiasticis viris destructae fuerint atque subversae. Et non solum domos aedificant, verum etiam amantissimas quoque et desiderabiles plantant vineas, ut Christi mysteria mentiantur; sed non bibent lerunt uvam, sed spinas vel labruscam: nec judicium, sed clamorem, quo contra Deum suum insano 295 ore blasphemant. Ideo autem non habitabunt in domibus suis, et non bibent vinum earum quas plantaverant, vinearum, quia cognovit Dominus multas impietates eorum. Hic cognitio, non juxta illud intelligenda est quod alibi legimus: Cognovit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
repentina captiuitate. uel morte subtracti. Non habitabitis
in eis: Uin eas quoq amantissimas futuris potibus prouidentes
plantastis & non bibetis exeis uinũ: Quia ego ur̃a uniuersa
scelera & peccata cognoui & peccata fortiaquȩ mẽã ira cundiã
prouocarent: Questis hostisiustitiae. siue om̃siustitiae accipi¬
tismunera & pauperes iniuditio de primitis: Ideo quia pauper
& prudensẽ cũ furentẽ iudicẽ uiderit tacebit in tẽpore illo
quia tẽpus malũ ẽ: Uelcerte ita intellegendũ quid prod est nunc
uicina captiuitate. uestra enumerare peccata: Cũiam nullũ
remedium sit & murus urbium ur̃arum hostiliscingat exercitus:
Possumus hocipsum & deher&icis dicere qui diripiunt pauperẽ
siue stricta manu ꝑcutiunt caputeiur: hocenim grece signi si¬
cat Patelorbiutoꝵ iuxta illud quod supra legimus ꝑcutien¬
tes incapite pauperem . Non enim ꝑcutiunt her&iti nisi paupe¬

Expanded text:
repentina captivitate, vel morte subtracti, non habitabitis repentina captivitate, vel morte subtracti, non habitabitis in eis. Vineas quoque amantissimas futuris potibus providentes plantastis, et non bibetis ex eis vinum, quia ego universa scelera vestra et peccata cognovi, et peccata fortia, quae meam iracundiam provocarunt. Qui estis hostes justitiae, sive omnis justi, et accipitis munera, et pauperes in judicio deprimitis. Ideo qui pauper et prudens est, cum redemptum judicem viderit, tacebit in tempore illo, quia tempus malum est. Vel certe ita intelligendum: quid prodest nunc vicina captivitate vestra enumerare peccata, cum jam nullum remedium sit, et muros urbium vestrarum hostilis cingat exercitus? Possumus hoc ipsum et de haereticis dicere, qui diripiunt pauperem, sive stricta manu percutiunt caput ejus, hoc enim Graece significat κατεκονδύλιζον, juxta illud quod supra legimus, percutientes in capite pauperem. Non enim percutiunt haeretici nisi paupe
Abbreviated transcription (Latin):
latis lapidibus aedificastis & ñ habitastis in eis. Uineas desidera¬
bilerplantastis & non bibetis uinum earũ: Quia ego cognouimal¬
tasimpi&ates uras & fortia peccataura concultantes iustũ acci¬
pientes cõmutationes & pauperes in portis declinantes id eo
qui intellegit intẽpore illo si lebit qui atẽpus malum est:
Neforsitan putar& isrł quod proptersolam idolatriam hostibus tra¬
derctur ad poenamsiungit & c&era. quae amissa ueritatis religione
commiserit: diripie batis inquit pauperem ut abeo toller&is qui
& pulhrum uestrisusib tradebatis: Unde exprȩtio eorũ quae
rapiebatis & collebatisa paupere. Domos quadro lapide aedi¬
ficastis: Ut spoliantes homines. pari&es marmorib: uestir&is:
quas quia aedificastis derapinis & ñ solũ mansioni & tecto quod
exigit humana fragilitas. sed pulchritudini & deliciis p̃parastis

Expanded text:
latis lapidibus aedificastis, et non habitabitis in eis. Vineas desideralatis lapidibus aedificastis, et non habitabitis in eis. Vineas desiderabiles plantastis, et non bibetis vinum earum; quia ego cognovi multas impietates vestras, et fortia peccata vestra: conculcantes justum, accipientes commutationes, et pauperes in portis declinantes: ideo qui intelligit, in tempore illo silebit, quia tempus malum est. Ne forsitan putaret Israel quod propter solam idololatriam hostibus traderetur ad poenam, jungit et caetera, quae, amissa veritatis religione, commiserit. Diripiebatis, inquit, pauperem ut ab eo tolleretis, qet pulchrum, vestris usibus tradebatis. Unde et ex pretio eorum, quae rapiebatis et tollebatis a paupere, domos quadro lapide aedificastis, ut spoliantes homines, 294 parietes marmoribus vestiretis, quas quia aedificastis de rapinis, et non solum mansioni et tecto, quod exigit humana fragilitas, sed pulchritudini et deliciis praeparastis,
Abbreviated transcription (Latin):
centes anathema ihũ uerbũ dĩ ab hominant᷑ quod & ꝑfectũ & sc̃m
& in maculatũ ẽ : Ab ominatio enim peccatori ẽ pi&as. quicquidaũt
deiud eis diximus tam ad & hinicos quã adher&icosreferri potest:
Quorũ alii om̃s scripturas sc̃arabominantur. inquib: uerbũ diẽ aliidũ
ꝑuerse intellegunt qđ legunt ab ominationẽ ponunt indomodĩ:
Idcirco pro eo qđ diripiebant pauperem & predam electã collebatis
abeo domos quadro lapide aedificabatis & ñ habitabitir in eis:
Vin easamantissimas plantabatis. & ñ bibitis uineam earũ. quia
cognoui multa sceleraura. & fortia peccata ur̃a. hostes iusti accipi¬
entes munera. Et pauperes in porta de prim̃tes. ideo prudense
intempore illo tacebit quiatẽpusmalũ ẽ. Lxx. Propt̃ ea quia per
cutiebatis pauperes & munera electa accipiebatis ab eisdomosdo¬

Expanded text:
centes anathema Jesu, verbum Dei abominantur, quod et perfectum et sanctum centes anathema Jesu, verbum Dei abominantur, quod et perfectum et sanctum et immaculatum est. Abominatio enim peccatori est pietas. Quidquid autem de Judaeis diximus, tam ad ethnicos quam ad haereticos referri potest, quorum alii omnes Scripturas sanctas abominantur, in quibus verbum Dei est: alii dum perverse intelligunt quod legunt, abominationem ponunt in Domo Dei. Idcirco pro eo quod diripiebatis pauperem, et praedam electam tollebatis ab eo: domos quadro lapide aedificabitis, et non habitabitis in eis. Vineas amantissimas plantabitis, et non bibetis vinum earum; quia cognovi multa scelera vestra, et fortia peccata vestra, hostes justi, accipientes munera, et pauperes in porta deprimentes: ideo prudens in tempore illo tacebit, quia tempus malum est. LXX: Propterea quia pugno percutiebatis pauperes, et munera electa accipiebatis ab eis, domos do
Abbreviated transcription (Latin):
haec porta dñi iusti in trabt̃ in ea : Deniq: & sapientia in portasciuitatis
confidensdicit. Quanto tempore in nocentes obtinuerint iustitiã ñ con¬
fundentur: Ergo portasciuitatis hocẽ animecredentis in xp̃mputo esse
uirtutes ꝑquas ad credentes xp̃singreditur: Etquia ñ ẽ scriptũ inqͥbus
portisoderint corripientem utrũ in malis an inbonis : nablutrũq
referamus: uutiorum portis stantemꝰ peccatorer arguit propheta.
Et id circo detestationi habetur ab eis autcerte ipsepropheta stat
in portis initiis que uirtutũ & odio hab&ur ab his quos corripit: uec
sufficit peccatorib odisse in portis arguentẽ siue corripientẽ ini
si uerbũ scm̃ ab ominentur. quod de eius orȩꝓfertur: qui enĩ non
recipit proph&ã ñ recipiteũ quime sit illũ: sinaut uerbũ scm̃ uel qui
ꝑfate loquebatur ab hominati sunt Porro uerbum scm dñs est¬

Expanded text:
Haec porta Domini: justi intrabunt in eam . Denique et Sapientia in portis civitatis Haec porta Domini: justi intrabunt in eam . Denique et Sapientia in portis civitatis confidens dixit: Quanto tempore innocentes obtinuerint justitiam, non confundentur . Ego portas civitatis, hoc est, animae credentis in Christum, puto esse virtutes, per quas ad credentes Christus ingreditur. Et quia non est scriptum in quibus portis oderint corripientem, utrum in malis, an in bonis, nos ad utrumque referamus. In vitiorum portis stantes peccatores arguit propheta, et idcirco detestationi habetur ab eis. Aut certe ipse propheta stat in portis initiisque virtutum, et odio habetur ab his, quos corripit, nec sufficit peccatoribus odisse in portis arguentem, sive corripientem, 293 nisi verbum sanctum abominentur quod de ejus ore profertur. Qui enim non recipit prophetam, non recipit eum qui misit illum . Sin autem verbum sanctum, vel qui perfecte loquebatur, abominati sunt , omnes
Abbreviated transcription (Latin):
ripientẽ maxime site non adodium sed adamorem corripiat. si
solus adsolum si ad sũpto fratre altero si postea presente eccła
utñ studio detrahendo. sed em̃ dationistuȩ uideatur crim̃ in ge¬
rere : Duplex portas mortis &uitȩ uitiorũ atq uirtutũ saepe in
scripturis legimus ut in psalmis qui ex altas ne deportis mortis
utad nuntiem om̃s laudationestuas in postis filiesion: haud du¬
biũ quin ecłam signific& &x celsũ montẽ sion & ciuitatẽ dĩ ui¬
uentis hierusalem cȩlestem &multitudinẽ angelorũ ecdesiam
primitiuorũ : quiscripti sunt incȩlis qui in portis sion fuerit ex¬
altatus portas mortis timere ñ poterit : De quib: p&ro dñs lo¬
quebatur suꝑ hancp&rã aedificabo eccłam meã: & porte mortis
ñ p̃ualebt̃ aduersũ eã: porta suirtutis manifeste in alio psalmodis¬
cimus a peritemihi porta siustitiȩ ingressus ineas confitebord ño.

Expanded text:
ripientem, maxime si te non odio, sed amore corripiat, si ripientem, maxime si te non odio, sed amore corripiat, si solus ad solum, si assumpto fratre altero, si postea praesente Ecclesia, ut non studio detrahendi, sed emendationis tuae videatur crimen ingerere . Duplices portas, mortis et vitae, vitiorum atque virtutum, saepe in Scripturis legimus, ut illud in Psalmis: Qui exaltas me de portis mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion ; haud dubium quin Ecclesiam significet excelsus mons Sion, et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem, et multitudinem angelorum: et Ecclesiam primitivorum, qui scripti sunt in coelis. Qui in portis Sion fuerit exaltatus, portas mortis timere non poterit, de quibus Petro Dominus loquebatur: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Portas virtutis manifeste in alio psalmo discimus: Aperite mihi portas justitiae: ingressus in eas confitebor Domino.
Abbreviated transcription (Latin):
iutus auxilio omnẽ munitionẽ ostend& esse uanissimams
Vt inducat suꝑ eã miseriã & inclinata suꝑbia possit cũ a postolo
dicere. miserego homo quis meliberauit de corporemortirhu¬
ius: O dio habuer in porta corripientẽ : & loquentẽ ꝑ fecte ab o¬
minatisunt lax Odio habuer in portis arguentẽ & uerbũ sc̃m abom¬
natisunt : Hissuꝑ quos dñs subrid& uastitatẽ & adfert in eos depo¬
pulationẽ. qui inmalo rabustisunt &ado pprimendũ potentes.
odio habuerunt in porta. idẽ iniuditio corripientem ułme
nẽ scm ut theodotio & septuaginta transtulerunt: inporta aut
iux taueterem iudaicimorẽ populifusse iudicia & sȩpe legimus
& crebro int̃preatisumus: Utnecagricola ad causa ueniens fre¬
quentia ciuitatis & nouo terreretur a spectu: Necurbis habita¬
tor longe a burbe ꝓperar& & subuectionẽ querer& ium̃torũ:
hoc iuxta lit teram dixerimus : c&erũ grande peccatũ ẽ odisse cor¬

Expanded text:
jutus auxilio, omnem munitionem ostendit esse vanissimam, jutus auxilio, omnem munitionem ostendit esse vanissimam, ut inducat super eam miseriam, et, inclinata superbia, possit cum Apostolo dicere: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? Odio habuerunt in porta corripientem, et loquentem verbum sanctum abominati sunt. Hi super quos Deus subridet vastitatem, et affert in eos populationem, qui in malo robusti sunt, et ad opprimendum potentes, odio habuerunt in porta, id est, in judicio corripientem: vel me, nem sanctum, ut Theodotio et LXX transtulerunt. In porta autem, juxta veterem Judaici morem, populi fuisse judicia, et saepe legimus, et crebro interpretati sumus, ut nec agricola ad causam veniens, frequentia civitatis et novo terreretur aspectu, nec urbis habitator longe ab urbe properaret, et subvectionem quaereret jumentorum. Hoc juxta litteram dixerimus. Caeterum grande peccatum est odisse cor
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ diuidit suꝑ fortitudinẽ ut eosquim ale fortessunt in be¬
cillos faciat &imitari possint a postolum dicentẽ quando infir¬
mussum tuncfortior sum nã & filii saeculi huius prudentio res sunt
filuislucis ingenerationesua : fortitudo corporis in becillitas animȩ
ẽ &rursu animȩ fortitudo in becillitas corporis est: Igiturdñs
qui om̃aratione dispensat. Et uero facit cuncta iudicio di¬
uidit contritionẽ suꝑ robustũ in imicũ utinducat miseriã super
munitionẽ quȩ erigit secontra scientiã dĩ: dequa & in pro uer¬
bus legimus. Ciuitates robustas ingressus est sapiens & destrux¬
it munitionẽ in qua confidebant impii: Hoc & adomnẽ quidẽ
fortitudinẽ saccularem : sed ꝓpriȩ contra her&icor facit: qui
argumentis & sophismatib: & artedia lecticadogmatũ fal¬
sitatem roborare conantur: sed destru& ea uirsapiens &dĩad¬

Expanded text:
onem dividit super fortitudinem, ut eos qui male fortes sunt, imbeonem dividit super fortitudinem, ut eos qui male fortes sunt, imbecilles faciat, et imitari possint Apostolum dicentem: Quando infirmus sum, tunc fortior sum . Nam et filii hujus saeculi prudentiores sunt filiis lucis in generatione sua . Fortitudo corporis, imbecillitas animae est: et rursum animae fortitudo, imbecillitas corporis est. Igitur Dominus qui omnia ratione dispensat, et vero facit cuncta judicio, dividit contritionem super robustum inimicum, ut inducat miseriam super munitionem, quae se erigit contra scientiam Dei. De qua et in Proverbiis legimus: Civitates robustas ingressus est sapiens, et destruxit munitionem, in qua confidebant impii . Hoc et ad omnem quidem fortitudinem saecularem; sed proprie contra haereticos facit, qui argumentis et sophismatibus, et arte dialectica, dogmatum falsitatem roborare conantur. Sed destruit eam sapiens vir, et Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
tib quid legant. quid audiant: ut impleatur deillis qđ scriptũ ẽ
obscurentur oculieorũ neuideant. & dorsũ corũ semꝑ in curua:
Isteds̃ uocatad se aquã maris &effudit eã suꝑ faciem terrae .De
peccatorib: iustos faciens: ad quod exponendũ unũ tantũ studio
breuitatis ponamus exemplũ: Paulus a postolus quasi turbo uio
& obprimere nitebatur ecdesiã dĩ qui uocatur adño effusus est
suꝑ faciem uniuersȩ t̃re:Utprȩdicaret eu angelium dehieruso limis
usq ad illiricum & ȩdificar& non suꝑ altaerius fundam̃tũ ubi iã fuerat
predicatũ sedusque ad hispanias tender& & amarirtbro immo abo¬
ceano usq ad oceanũ currer&: imitans dm̃ suũ & solem iustitiae. de
quolegimus a sũ mocaelo egressio eius &occursuscius usq: ad sumu eiꝰ:
łtante eum terra deficer& quã studium p̃dicando: istedr̃ & contriti¬

Expanded text:
tibus, quid legant, quid audiant, ut impleatur de illis quod scriptum est: tibus, quid legant, quid audiant, ut impleatur de illis quod scriptum est: Obscurentur oculi eorum ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Iste Deus vocat ad se aquam maris, et effundit eam super faciem terrae, de peccatoribus justos faciens. Ad quod exponendum, unum tantum studio brevitatis ponamus exemplum. Paulus apostolus quasi turbo violet opprimere nitebatur Ecclesiam Dei. Qui vocatus a Domino, effusus est 291 faciem universae terrae, ut praedicaret Evangelium de Jerosolymis usque ad Illyricum, et aedificaret non super alterius fundamentum, ubi jam fuerat praedicatum ; sed usque ad Hispanias tenderet, et a mari Rubro, immo ab Oceano usque ad Oceanum curreret, imitans Dominum suum et solem justitiae, de quo legimus: A summo coelo egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum ejus , ut ante eum terra deficeret, quam studium praedicandi. Iste Deus et contriti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ naturã quando intellegentes fulgebt̃ sicut splendor firmam̃ti:
&implebitur qđ scriptũ ẽ : aliagloria solis alia gloria lunȩ alia
gloria stellarũ stellaenim astella differt inlaritate ssic & re¬
surrectio mortuorũ: quando omnis creatura liberabitur deser¬
uitute corruptionis in libertatem gloriȩ filiorũ dĩ: iste dr̃qui
cuncta trans format &i ã umbrã mortis mutat in lucẽ quando
hi qui sedebant intenebris & umbrae mortis uiderunt lucem
magnã: Etquierant filii noctis & tenebrarũ factisunt filu lucis
& filie dieii ste ẽ dr̃ qui&iã diem uertit in tenebraseorũ diem quidix¬
erunt cruci fige crucifige eum: Auferd&erra talem: quando ab
hora sexta intrpum iudicececitatis dies in noctẽ uersusẽ : & non
solum recundũ lit terã sed &iam iuxta altiorem intellegentiã lux
quȩ eis oriebatur in lege & prophetis. Uersaẽ intenebras ignoran¬

Expanded text:
non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, non naturam: quando intelligentes fulgebunt sicut splendor firmamenti, et implebitur quod scriptum est: Alia gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum. Stella enim a stella differt in claritate: sic et resurrectio mortuorum . Quando omnis creatura liberabitur de servitute corruptionis in libertatem gloriae filiorum Dei. Iste Deus qui cuncta transformat, etiam umbram mortis mutat in lucem : quando hi qui sedebant in tenebris et umbra mortis, viderunt lucem magnam, et qui erant filii noctis et tenebrarum, facti sunt filii lucis, et filii diei. Iste est Deus qui etiam diem vertit in tenebras: eorum diem qui dixerunt: Crucifige, crucifige eum , aufer de terra talem: quando ab hora sexta in typum Judaicae caecitatis dies in noctem versus est. Et non solum secundum litteram, sed etiam secundum altiorem intelligentiam, lux quae eis oriebatur in Lege et prophetis, versa est in tenebras, ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
& omnis quiimitatar & filius eius eẽ desiderat. &esse ꝑ fectus sic̃
patereius ꝑfectusest qumoratur incęlo facit in excelso iudiciũ:
& ñ imitatur eum iudicem quidm̃ non timebat & hominẽ ñ ue¬
rebatur & ꝑuersitate udicii sententiã suã ñ leuabat incęlum
sed ad humilia derahebat: quodq sequitur. & iustitiã in t̾ra in¬
tate superata. Nos de terrenis caelestes facer&: Egoputo ex hoc
simplicitate &beatitudine disserenrintulit : ex trema ꝑ illos
iustitia. &cedens terris uestigia fecit: Quod aũt dicunt faci¬
ensoma atq: trans formans uno uerbo arcturum &oriona
conprehendunt. neglegentes propri&atẽ nominũ in grae¬
dinẽ: quando luna solis fulgore rutilabit & sol lum̃habebit
septuplũ: quando animal & infirmus & corruptibilis homo trans¬
formatur in spiritalẽ & robustũ & in corruptũ : mutansgloriam

Expanded text:
opus suum: et omnis qui imitator et filius ejus esse desiderat, et esse perfectus, sicut opus suum: et omnis qui imitator et filius ejus esse desiderat, et esse perfectus, sicut Pater ejus perfectus est, qui moratur in coelo , facit udicem, qui Deum non timebat, et hominem non verebatur, et perversitate judicii, sententiam suam non levabat ad coelum, sed ad humilia detrahebat . Quodque sequitur: et justitiam in tertate superata, nos de terrenis coelestes faceret. Ego puto ex hoc simplicitate et beatitudine edisserens, intulit: Extrema per illos Justitia, excedens terris, vestigia fecit. Quod autem dicunt, faciens omnia atque transformans, uno verbo Arcturum et Oriona comprehendunt, negligentes proprietatem nominum in Graedine: quando luna solis fulgore rutilabit, et sol habebit lumen septuplum, quando animalis, et infirmus et corruptibilis homo transformatur in spiritualem et robustum et in incorruptum, mutans gloriam,
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt. qua eapud &hnicos celeberrima fabula ẽ: ex qua
cat Isteaut̃ dĩ creatoromniũ qui facit arcturã &orionem
noctẽ indiem. & diẽ in noctẽ cõmutat: &aquas maris amaris¬
simas herio calore suspensas ex colat & eliquat indulcẽ pluui¬
arum saporem instarmedicinalis cu curbitȩ : Quȩcalore superi¬
oris grrihumorẽ & sangunẽ sursũ trahit : Ex quo discimus
unde sint pluuiae: quod que sequitur qui subrid& uastitatẽ super
robustum ad presens tempus reuertitur : Et estordo quicreator
estomnium cõminatur &iam captiuitatẽ samaria&. Etde popu¬
lationem suꝑ potentẽ adfert: Qm̃ conuertit in absintiũ iudiciũ
& iustitiam reliquid in terra: ubinos diximus qui subrid& aqui
nos subrisionẽ possumus appellare: quando quis irascitur & a ꝑ¬
tis paululum labus subriderese simulat. Vtirȩ ostendat mag¬
nitudinem: dicinus &iuxta septuaginta dr̃ in excelso facit iu

Expanded text:
tulerunt: quae apud ethnicos celeberrima fabula est, ex qua tulerunt: quae apud ethnicos celeberrima fabula est, ex qua cat. Iste autem Deus creator omnium, qui facit Arcturum et Orionem, noctem in diem et diem in noctem commutat, et aquas maris amarissimas aethereo calore suspensas excolat, et eliquat in dulcem pluviarum saporem, instar medicinalis cucurbitae, quae calore superioris gyri, humorem et sanguinem sursum trahit: ex quo discimus unde sint pluviae. Quodque sequitur: Qui subridet vastitatem super robustum, ad praesens tempus revertitur, et est ordo: Qui Creator est omnium, comminatur etiam captivitatem super Samariam, et depopulationem super potentem adfert: quoniam convertit in absinthium judicium, et justitiam relinquit in terra. Ubi nos diximus, qui subridet, Aqnos subrisionem possumus appellare, quando quis irascitur, et apertis paululum labiis subridere se simulat, ut irae ostendat magnitudinem. Dicamus et juxta LXX. Deus in excelso facit jud