comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riũ eẽ demonstrat᷑. ut nicħ maneat sub sole. et leticia q̃
de natiuitate uł plantatioẽ suborit᷑. mortis et eradica¬
tionis memoria temꝑet᷑: Dem̃ sequunt᷑ oꝑa solius arti¬
ficis sine oꝑe nature. ⁊ ipsa płima enumerant᷑. et oĩa
tͥnsitoria ẽẽ demonstrant᷑. ut in gͣdibus suis uanitas ua¬
nitas excrescat Et tam̃ uniu̾sa ħ sic̃ mutabilitate ua¬
na st̃. ita temꝑẽ congrua fuint. ut in his omibus homo
et si statũ et̾nitatis tenere ñ pot̃. seruare tam̃ studeat or¬
dinẽ rationis: Tempus occidñdi. et tp̃s sanandi: Tempuᷤ
destruendi. et tempus edificandi: Tempus flendi. et tꝑs
ridendi: Tempus lugendi. et tꝑs saltandi. et multa alia
que enum̾ant᷑. et multa alia q̃ enum̾ari ñ possunt. et in his õi¬
bus uita humana uicissitudinẽ patit᷑: et subiacet mutabili¬
tati: Transeunt enĩ ista omĩa suꝑ eã. et incurrunt incissim
alia pt alia. et subsequunt᷑ q̃ p̃cesserant. et rursũ q̃ sequuta

Expanded text:
ium esse demonstratur, ut nihil maneat sub sole, laetitia quae de nativitate vel plantatione suboritur mortis et eradicationis memoria temperetur. Deinde sequuntur opera solius artificis sine opere naturae, et ipsa plurima enumerantur, et omnia transitoria esse demonstrantur, ut in gradibus suis vanitas excrescat; et tamen universa haec sicut mutabilitate vana sunt, ita tempore congrua fiunt, ut in his omnibus homo, et si statum aeternitatis tenere non potest, servare tamen studeat ordinem rationis. Tempus occidendi etdestruendi et tempus aedificandi. Tempus flendi et tempus ridendi. Tempus lugendi et tempus saltandi. Et multa alia quae enumerantur, et alia multa quae enumerari non possunt. Et in his omnibus vita humana vicissitudinem patitur, et subjacet mutabilitati. Transeunt enim ista omnia super eam, et incurrunt vicissim alia post alia; et subsequuntur quae praecesserant, et rursum quae secuta
Abbreviated transcription (Latin):
endi. et finẽ a malo in bonũ. cum dicit᷑ Tem pꝰ belli et tps
pacis. qͥa pͥma uita pͥmũ bonũ et ultimũ malũ. sed̾a uita
primũ malũ et ultimũ bonũ habet. in medio utͥusq mał
et bonis inc̾ta sorte fluctuantibꝰ In his aut̃ om̃ibꝰ q̃ enu¬
merant᷑ ꝓ exemplo uniu̾soꝵ q̃dã sunt sũpta de ipsa uita
humana. quedã de his q̃ ꝑtinent ad uitam humanã. ut.
totũ mutabile ostendatur qd̾ hõis ẽ. qͥ fortassis totus in cor¬
ruptionẽ non iret. si uł in se uł in suis saltẽ aliquatenꝰ
stare potuisset: Tempꝰ nascendi. et tempꝰ moriendi. hoc
ẽ de uita humana: tempꝰ plantandi et tempꝰ euellendi
qd̾ plantatũ ẽ. hoc ẽ de his q̃ꝑtinent ad uitã humanam:
Dpus enĩ hominis simul cũ hoĩe int̾ibit. qͥa sic̃ in hõie qd̾

Expanded text:
et tempus pacis. Quia prima vita primum bonum, et ultimum malum. Secunda vita primum malum, et ultimum bonum habet; in medio utriusque malis, et bonis incerta sorte fluctuantibus. In his autem omnibus quae enumerantur pro exemplo universorum quaedam sunt sumpta de ipsa vita humana, quaedam de iis quae pertinent ad vitam humanam, ut totum mutabile ostendatur, quod hominis est, qui fortassis totus in corruptionem non iret, si vel in se vel in suis saltem aliquatenus stare potuisset. Tempus nascendi et tempus moriendi, hoc est devita humana; tempus plantandi et tempus evelendi, quod plantatum est, hoc est de iis quae pertinent ad vitam humanam. Opus
Abbreviated transcription (Latin):
habeant tꝑs Tempꝰ nascendi. et tempꝰ moriendi: Tempꝰ
plantandi. et tp̃s euellendi : Tempꝰ occidendi. et tꝑs sanas¬
di Tempꝰ destruendi. et tꝑs edificandi : Primũ bona et
mala tempus nascendi et tꝑs moriendi. postea mala et
bona tꝑs occidendi et tꝑs sanandi: Non sola bona nec so¬
la mala. sed et bona et mala Nec solum pt᷑ bona mala. s
et ptꝰ malabona. pͥus tam̃ pꝰt bona mala. ⁊ deinde ptꝰ mala
le. s qd carnale ẽ. pͥus ẽ: Ergo due uite st̃. prima carna¬
lis. scda sp̃uał Et habet utraq uita bona sua et mala sua.

Expanded text:
habeant tempus. Tempus nascendi et tempus moriendi; tempus habeant tempus. Tempus nascendi et tempus moriendi; tempus plantandi et tempus evellendi; tempus occidendi et tempus sanandi; tempus destruendi et tempus aedificandi. Primum bona et mala: tempus nascendi et tempus moriendi. Postea mala et bona: tempus occidendi et tempus sanandi. Non sola bona, nec sola mala; sed et bona et mala. Nec solum post bona mala, sed etiam post mala bona: prius tamen post bona mala, et deinde post mala ed quod carnale est, prius est . Ergo duae vitae sunt, prima carnalis, secunda spiritualis. Et habet utraque vita bona sua et mala sua;
Abbreviated transcription (Latin):
traxert̃. cũ uid̾int supplicia et̾na ꝓtemꝑalibꝰ cõmissis Iu¬
stis aut̃ tẽ temꝑa sua longa etiã modica uidebunt᷑. cũ me¬
rita temꝑalia iudint p̃miis et̾nis compensari : Ante hoc
tꝑs qͥoqͥd in tꝑe agit᷑ occultũ ẽ. siue longũ siue breue sit.
ut homo dĩ uidicium scrutari non audeat. s ꝑatus sit ad
omne tempꝰ siue bonũ siue malũ sit. ut ꝑbona et mala ꝓ¬
batus. tͣnseat ad bona głificandꝰ Et si interim longa sint tẽ
poris spacia ñ p̃sumat in bonis. ñ corruat in malis. quia
spaciis suis tͣnseunt uniu̾sa sub celo. ut tͣnseunte tꝑe sub
celo. succedat et̾nitas q̃ ẽ incelo: Tempꝰ nascendi. et tͥꝑs mori¬
endi: Nc̃ exemplis succedentib ꝓ sequit᷑ qd̾ generalit᷑ p̃mise¬
rat dicens: Omnia tꝑs habent᷑ Et enum̾at hic et bona ⁊
mala. et pt bona mala. et itẽ pt mala bona. nusꝗͣ sola ma¬
la sine bonis. quia mixta st̃ omĩa quãdui tꝑs ẽ. ut omĩa

Expanded text:
terna viderint supplicia pro temporalibus commissis. Justis autem tunc tempora sua longa etiam modica videbuntur, cum merita temporalia viderint praemiis aeternis compensari. Ante hoc tempus quidquid in tempore agitur, occultum est, sive longum sive breve sit, ut homo Dei judicium scrutari non audeat, sed paratus sit ad omne tempus, sive bonum sive malum sit, ut per bona et mala probatus transeat ad bona glorificandus. Et si interim longa sint spatia temporis, non praesumat in bonis, non corruat in malis; quia spatiis suis transeunt universa sub coelo, ut transeunte tempore sub coelo succedat aeternitas quae est in coelo. Tempus nascendi, et tempus moriendi. Nunc exemplis succedentibus prosequitur quod generaliter praemiserat, dicens: Omnia tempus habent. Et enumerat hic et bona et mala: et post bona, mala, et item post mala, bona; nusquam sola mala sine bonis; quia mista sunt omnia, quandiu tempus est ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
seunt. aliqñ morã faciunt. et habent spacia q̃dam singła
ꝓ ut ordinant᷑. donec finẽ accipiant: Propt̾ea enumerat q̃¬
dam alt̾nantium in mundo. ut omĩum mutabiliũ fluctu¬
ationẽ ostñdat. et pͥus ponit bona et mala quasi uite car¬
mens conditionẽ: Post alt̾nat et mutat bona et mala.⁊
mala et bona. ut alt̾am quãdã confusionẽ ostñdat. qua nec
mał usq ad finem bona. nec bonis usq in finẽ mala. S̾.
⁊ ante finẽ nc̃ et bona et mala. nẽ aut̃ mala et bona subse¬
⁊uunt᷑: Om̃is tam̃ narratio ł distͥbutionis pͥncipiũ a bono

Expanded text:
nseunt aliquando moram faciunt, et habent spatia quaedam singula nseunt aliquando moram faciunt, et habent spatia quaedam singula prout ordinantur, donec finem accipiant. Propterea enumerat quaedam alternantium in mundo, ut omnium mutabilium fluctuationem ostendat. Et primo ponit bona et mala, quasi vitae car exprimens conditionem. Post alternat, et mutat bona et mala; et mala et bona, ut alteram quamdam confusionem ostendat, quia nec malis usque in finem bona, nec bonis usque in finem mala. Sed et ante finem nunc bona et mala, nunc autem mala et bona subsequuntur. Omnis t
Abbreviated transcription (Latin):
mĩa et u̾itas: Miscd̾ia et ueritas obuiauer̃ sibi. iusticia
et pax osculate st̃ Si sola mala. ñ ẽẽt miscd̾ia: si solabona.
non ẽẽt iusticia: Igit᷑ bona et mala ꝓponit ds̃. et potestatẽ
electionis hõi relinquit. qͥd pͥus accipiat Nam utrũꝙ gust¬
are oportet. sed qͥd pͥus in ip̃so est Carnalis aut̃ quasi ad here¬
ditatem festinans et declinans iudiciũ. ut careat bñdictionẽ
in nouissimo. pͥus bona eligit. et dat illi ds̃ bona tꝑalia q̃ si¬
nẽ habent. ut illi succedant mala mansura sine fine Spũał
uero pͥus ꝓbat᷑ adu̾sis. ut ad ꝓsꝑa ꝑducat᷑. et habeat ipse qͣ ꝙ
mala sua et bona sua. sed mala in tͦꝑe. bona in et̾nitate: Ira
om̃is uita alt̾na sorte ducit᷑ in consũmationẽ. alt̾a de bonis
ad mala. alt̾a de malis ad bona: Et omĩa tꝑs habent ut sint.
et tnͣseunt ut ñ sint. suis spaciis ꝓcurrentia ad finẽ quãdu
sint: Transeunt bona in malis. et mala in bonis. et dũtra¬

Expanded text:
ia, veritas. Misericordia et veritas obviaverunt sibi: justitia et pax osculatae sunt . Si sola mala, non esset misericordia. Si sola bona, non esset justitia. Igitur et bona et mala proponit Deus, et potestatem electionis homini relinquit, utra prius accipiat. Nam utraque gustaro oportet, sed utra prius, in ipso est. Carnalis autem quasi ad haereditatem festinans, et declinans judicium, ut careat benedictione in novissimo; prius bona eligit, et dat illi Deus bona temporalia quae finem habeant ut illis succedant mala mansura sine fine. Spiritualis vero prius probatur adversis ut ad prospera perducatur, et habeat ipse quoque mala sua et bona sua; sed mala in tempore, bona in aeternitate. Ita omnis vita alterna sorte ducitur in consummationem, altera de bonis ad mala, altera de malis ad bona. Et omnia tempus habent ut sint, et transeunt ut non sint, suis spatiis procurrentia ad finem, quandiu sint. Transeunt bona in malis, et mala in bonis; et dum tra
Abbreviated transcription (Latin):
Transiui ad contemplandã sapientiã. erroresꝙ et stulticiam.
Deĩn considans qͥa uera sap̾ia hõis alia ñ ẽ quã uera bona
quer̾e. et amare q̃ sursum st̃ ubi rex nr̃ ẽ. qͥ nos iocirco p̃¬
cessit illuc ascendens. ut quo seq̃rem ostñderet. attendens qͦ
quã difficile sit m̃tem t̾renis delectationibꝰ assuetã ad desi¬
deria et̾noꝵ erig̾e. adiunxit et ait: Quid ẽ hõ ut seqͥ poss¬
it regem faccorẽ suũ: Uidens tam̃ qd̾ corda q̃ ad delectagio¬
nes carnales se mergt̃ a lumine ui̾tatis tenebrescunt. qͣsi
diffinituiã boni mali ue sententiã dedit dicens Uidi quia
tantũ p̃cedet. sap̾ia stulticiã. quantũ distat lux a tenebris:
Deĩn utͥusq studiũ comendans. nouissime adiunxit et ait:
Sapientis ocłi in capite eiꝰ. stultꝰ aut̃ in tenebͥs ambulat Qͣ¬
ꝓpter ad summã recurrat sententie sap̾ia. et dicat: Difficile

Expanded text:
Transivi ad contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. Transivi ad contemplandam sapientiam, erroresque et stultitiam. Deinde considerans quod vera sapientia hominis alia non est, quam vera bona quaerere, et amare quae sursum sunt, ubi rex noster est: qui nos idcirco praecessit, illuc ascendens, ut quo sequeremur ostenderet. Attendens quoque quam difficile mentem terrenis delectationibus assuetam ad desideria aeternorum erigere, adjunxit et ait: Quid est homo, ut sequi possit regem factorem suum? Vides tamen quod corda, quae ad delectationes carnales se mergunt, a lumine veritatis tenebrescunt, quasi definitivam boni malique sententiam dedit, dicens: Vidi quod tantum praecederet sapientia stultitiam quantum differt lux a tenebris. Deinde studium utriusque commendans novissime adjunxit, et ait: Sapientis oculi in capite ejus stultus autem in tenebris ambulat. Quapropter ad summam recurrat sententia, et dicat: Difficile
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uident. siue in his q̃ ñ uident u̾itatẽ ñ uideant Uisibilia
enĩ tantũ ꝑ intentionẽ et desid̾ium uident. in uisibilia ñ uident
Et in his q̃ uident putant bonũ ẽẽ qd̾ ñ ẽ: et in his q̃ ñ uident
nesciunt bonũ eẽ qd ẽ: Itaq misqͣm u̾itatẽ uident. et id̾o in tene¬
bris ambulant etiã in his q̃ uident: Excecaũ enĩ corda eoꝵ de¬
lectatio carnis et illecebra uoluptatũ ut u̾itatẽ ñ uideant. qͥa
mens falsa dulcedine mebriata. dũ hoc solũ qd̾ in p̃senti dulce
et iocundũ uidet᷑ cogitat. nec reminisci pot̾ qnta sit dulcedo
coꝵ bonoꝵ a qͥbus auersione sua corruit. nec ꝓuide qͣnta sit
amaritudo maloꝵ suꝑuemientiũ ad quã semꝑͣ p̃cipitationis
sue ruina festinat: Et nota quomͦ se consequit᷑ sententia u̾ita¬
tis: Suꝑius namq iste consid̾ata uanitate rerũ mundanaꝵ.
contẽptis omĩbꝰ ad contẽplandã sapientiã se tnstulit dicens.

Expanded text:
dent, veritatem non videant. Visibilia enim tamen per intentionem et desiderium vident, et invisibilia non vident. Et in his quae vident, putant bonum esse, quod non est; et in his quae non vident, nesciunt, bonum esse, quod est. Itaque nusquam veritatem vident, et ideo in tenebris ambulant etiam in his, quae vident. Excaecavit enim corda eorum delectatio carnis et illececebra voluptatum, ut veritatem non videant. Quia mens falsa dulcedine inebriata dum hoc solum, quod in praesenti dulce et jucundum videtur, cogitat, nec reminisci potest quanta dulcedo sit eorum bonorum a quibus aversione sua corruit, nec providere quanta sit amaritudo malorum supervenientium, ad quam semper praecipitationis suae ruina festinat. Et nota quomodo se consequitur sententia veritatis. Superius namque iste considerata vanitate rerum mundanarum, contemptis omnibus ad contemplandam sapientiam se transtulit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
no malũ eẽt. qͥa ñ ẽẽt ubi ẽẽ pͥosset malicia. si ñ eã in suo pate¬
ret᷑ q̃ eã ñ fec̃ sap̾ia: Non enĩ sap̾ia maliciã fec̃. s in eo qd̾ fec̃
maliciã eẽ ꝑmisit. ut collata malicie sapientia uinc̾et. et com¬
ꝑata pulcͥ̾or appar̾et. Confert enĩ se cũ metit᷑ sapientia ma¬
liciã in oꝑibꝰsuis. et uinc̃ eã utͥmqut attingat a fine usq
ad finẽ. qr sap̾ia maliciã ad ꝓuectũ surgens tnͣscendit: Ideo e
nĩ malicia ad defectũ currens sapientiam ñ euadit. qͥa ñ pot
malicia ipsa qd̾ corrumpit inuenire. nͥ in his q̃ sap̾ia creaũ.
Sap̾ia uero ꝓpͥt̾ea maliciã ad ꝓuectũ surgens tnͣscendit. qͥa ñ

Expanded text:
no malum esset; quia non esset ubi esse posset malitiam, si non eam in suo pateno malum esset; quia non esset ubi esse posset malitiam, si non eam in suo pateretur, quae eam non fecit, Sapientia. Non enim Sapientia malitiam fecit; sed in eo quod fecit, malitiam esse permisit, ut collata malitiae Sapientia vinceret, et comparata pulchrior appareret. Confert enim se, et commetitur Sapientia malitiae in operibus suis, et vincit eam utrinque, ut attingat a fine usque ad nim malitia ad defectum currens Sapientiam non evadit, quia non potest malitia ipsa, quae corrumpat invenire, nisi in iis quae Sapientia creavit. Sapi
Abbreviated transcription (Latin):
sa iusticia pͥmũ descendit ad infernũ. postea ascendit in
celũ. ut descendens pem daret lib̾andis. ascendens uiã ost¬
end̾et głificandis: Atuingit gͦ sapĩa a fine usq ad finẽ fortit.
et disponit omĩa suauit̃: finem enĩ utͥusq comp̃hendit
et boni uideł qd̾ ẽ in ipsa. et mali parit̾ qd̾ in ipsa ñẽ. s
in eo qd̾ ẽ ex ip̃sa. defluit ab ipsa. nec tam̃ omĩno sine ĩp¬
sa. qͥa qd̾ nat᷑a ñ gignit ex suo. cohercet potestate in suo
mala eẽnt. mala omĩno ñ eẽnt: Cũ enĩ malũ aliud ñ sit
quã boni corruptio. et omẽ qd corrũpit᷑ bonũ aliud ẽ
a quo defic̃. aliud ẽ in qͦ consistit. et in qͦ consistit bonũ. qd̾ defic̃
aut̃ a qͦ defic̃ bono malũ ẽ. defectꝰ a bono alibi omĩno eẽ ñ pot̾. nͥ
in eo qd̾ constat in aliqͦ bono: Igͥ si nullũ bonũ ẽẽt. nullũ om̃i¬

Expanded text:
sa justitia primum descendit ad infernum; postea ascendit ad sa justitia primum descendit ad infernum; postea ascendit ad coelum, ut descendens, spem daret liberandis, ascendens viam ostenderet glorificandis. Attingit ergo sapientia a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Finem enim utriusque comprehendit, et boni videlicet quod est in ipsa; et mali pariter, quod in ipsa non est. Sed in eo quod est ex ipsa defluit ab ipsa, nec tamen omnino sine ipsa, quia quod natura non gignit ex suo, coercet potestate in suo.mala essent, mala omnino non essent. Cum enim malum aliud non sit, quam boni corruptio, et omne quod corrumpitur bonum, aliud est a quo deficit, aliud in quo consistit. Et in quo consistit bonum est, quod deficit autem a quo deficit a bono, malum est: defectus a bono alibi omnino esse non potest, nisi in eo, quod constat in aliquo bono. Igitur si nullum bonum esset, nullum omni
Abbreviated transcription (Latin):
c̃seruet. et eos qͥ de se p̃sumunt in malũ. deserendo p̃cipi¬
tet: Deorsũ fortis ẽ. ut contẽpnentes ꝓ malo condẽpͥnet.
penitentes a malo iustificet: Ecce quan̾tos in summo c̃ser¬
uaũ. quantos de summo p̃cipitaũ. quantos de imoerexit
qͣntos in imo deseruit: Manifesta st̃ iudicia eiꝰ. et qͥ se ip̃m
noũ. noũ quomͦ ħ omĩa quotidie sapĩa oꝑat᷑ in sec̾to cordis
humani. semꝑ iudicio p̃sidens. et occulta retͥbutione ac di¬
pensatione inuisibili m̾ita examinando. nc̃ ꝑ grãm assu¬
mit. nc̃ ꝑ iusticiã deserit. nc̃ ꝑ lenitatẽ parcit. nc̃ ꝑ distr¬
ictionẽ punit. et cũ assũpserit it̾m d̾elinqͥt. ut nesciat hõ
suũ it̾ et sollicit᷑ ambulet omĩ temꝑe uite sue. ut qͥ iacẽt
ñ desꝑent. et qͥ stant ñ p̃sumant: Si in celo iusticie st̃ ti¬
meant runã. si in inferno culpe q̃rant miscd̃iam Ido ip¬

Expanded text:
conservet, et eos qui de se praesumunt in malum deserendo praecipiconservet, et eos qui de se praesumunt in malum deserendo praecipitet. Deorsum fortis est, ut contemnentes pro malo condemnet, poenitentes a malo justificet. Ecce quantos in summo conservavit, quantos de summo praecipitavit, quantos de imo erexit, quantos in imo deseruit. Manifesta sunt judicia ejus: et qui seipsum novit, novit quomodo haec omnia quotidie Sapientia operatur in secreto cordis humani semper judicio praesidens: et occulta retributione ac dispensatione invisibili, merita examinando, nunc per gratiam assumit, nunc per justitiam deserit, nunc per lenitatem parcit, nunc per districtionem punit. Et cum deseruerit suum, et sollicitus ambulet omni tempore vitae suae, ut qui jacent non desperent, et qui stant non praesumant. Si in coelo justitiae sunt, timeant ruinam. Si in inferno culpae, quaerant misericordiam. Ideo ip
Abbreviated transcription (Latin):
fluctuatioẽ incessant̾ qiͣ contͣriIs flatibꝰ acti. a scñdentes et
descendñtes. et fiunt exaltationes. et distensiones. et cõmo¬
tiones magne in illo inuisibili salo fluctuantiũ desidiorũ: Ue¬
int sp̃s bonus. et sursũ impellit: Ueñ sp̃s malus et impel¬
lit deorsũ. et ascendunt usq ad celos. et desẽndunt usꝙ ad a¬
bissos. aĩa illorũ tabeseñte. in inc̾to malorũ suorũ: Et quid di¬
cit: Si ascndõ in celũ tu illic es. si descend̾o ad infernũ ades:
Si enĩ ascendis in celũ iusticie. habes illic tecũ sap̾iam con¬
tinentẽ te ne cadas. si aut̃ descendis ad infernũ culpe. adẽ
illic sapĩa apphendens te ne effugias: Sursũ dextͣm hab⁊.
et deorsũ sinistrã. ꝑtingens a fine usq ad finẽ fortit̃. et dis¬
ponens omĩa suauit̾ Sursũ fortis. deorsũ fortis. ubiq in¬
uincibił. Sursũ fortis ẽ. ut eos qͥ in ipsa confidunt a malo

Expanded text:
fluctuatione incessanter quasi contrariis flatibus acti ascendentes, et fluctuatione incessanter quasi contrariis flatibus acti ascendentes, et descendentes; et fiunt exaltationes, et depressiones, et commotiones magnae in illo invisibili salo fluctuantium desideriorum. Venit spiritus bonus, et sursum impellit. Venit spiritus malus, et impellit deorsum: et ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ab abyssos, anima illorum tabescente in incerto malorum suorum. Et quid dicit? Si ascendero in coelum, tu illic es; si descendero ad infernum, ades. Si enim ascendis in coelum justitiae, habes illic tecum sapientiam continentem te ne cadas; si autem descendis ad infernum culpae, adest illic sapientia apprehendens te ne effugias. Sursum dexteram habet, et deorsum sinistram, pertingens a fine usque ad finem fortiter, et disponens omnia suaviter. Sursum fortis, deorsum fortis, ubique invincibilis. Sursum fortis est ut eos, qui in ipsa confidunt a malo
Abbreviated transcription (Latin):
a pͥncipio in celo st̃. et inde supͣ id qd̾ facti fuerant ꝑ ui¬
sticiã ascend̾unt. et iusticia altior celo ẽ. iniqͥtas ꝓfundi¬
or inferno Profundior enĩ ẽ omĩ qd̾ increatura imũ ẽ.
qͥa qd̾ ꝑ iniquitatẽ lapsũ ẽ. sub omĩ creat᷑a ẽ: Nec pot̾ ẽẽ
ꝓfundius qͥequã eo. quo nicħ ẽ peuis Quantum gͥ aseñ
Et qnͣtũ descendit qͥ ad infernũ descendit. tantũ descen¬
dit. qͥ ad iniqͥtatẽ cadit: Quantũ aut̃ ascendit qͥ de infer¬
no ad celũ ascendit. tantũ ascendit qͥ de iniqͥtate ad iusti¬
ciam redit Quantũ uͦ descendit qui de celo ad infernũ
descendit. tantũ descendit qͥ de iusticia ad inqͥtatẽ ruit
Et in his om̃ibꝰ ascendunt usq ad celos et descendunt u̾ꝙ
ad abissos. et aĩa eoꝵ in malis tabescebat: Ergo celũ est
iusticie. et infernus iniqͥtatis. et rapiunt᷑ motꝰ aĩorũ alt̾na

Expanded text:
a principio in coelo sunt; et inde supra id quod facti fuerant per jua principio in coelo sunt; et inde supra id quod facti fuerant per justitiam ascenderunt. Et justitia altior coelo est, iniquitas profundior inferno. Profundior enim est omni, quod in creatura imum est, quia quod per iniquitatem lapsum est sub omni creatura est; nec potest esse profundius quidquam eo quo Et quantum descendit, qui ad infernum descendit, tantum descendit qui ad iniquitatem cadit. Quantum autem ascendit, qui de inferno ad coelum ascendit, tantum ascendit qui de iniquitate ad justitiam redit. Quantum vero descendit qui de coelo ad infernum descendit, tantum descendit qui de justitia ad iniquitatem ruit. Et in his omnibus ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos, et anima eorum in malis tabescat . Ergo coelum est justitiae, et infernus iniquitatis; et rapiuntur motus animorum alterna
Abbreviated transcription (Latin):
suũ ꝓmouens. nicħ uniu̾sitatis concordiã pacẽq tͬbare ꝑ¬
mittit s sic in utraꝙ qd̾ suũ ẽ tͥbuit. ut dissimilit̾ curten¬
tia ad unũ finẽ conducat. et ut umiꝰ oꝑatio uim effectũq
alt̾ius ñ impediat: O sapientia quãlate diffundis. et t̃n
ñ dissiparis. quã in longinquũ porrigis te. et defectũ ñ
pateris: Quantus ẽ excursus tuus a summo usꝙ ad imũ
Quantũ celũ distat a t̾ra. et infernus sub t̾ra ubi ẽ finist̾¬
re. et ultͣ ñ ẽ t̾ra. quantũcũq distat summũ ab imo. totĩ
osa porrectio. et modicũ sibi putat omne qd̾ ẽ. ut tͣnseat
et app̃hendat om̃e qd ẽ. et penetret. nec longe ẽẽ qͥcqͥd
spacio porrigit᷑. qd bonitate ꝓximũ sit: Multo uͦ am¬
pliꝰ distare a iusticia iniqͥtatẽ. et longinqua nimis duo
plus celo a t̾ra. et inferno sub t̾ra Iusticia enĩ altior celo
ẽ. et ñ solũ celo. s etiã his q̃ st̃ in celo  Angłi in celo st̃.

Expanded text:
suum promonens, nihil universitatis concordiam pacemque turbare permittit; sed sic unicuique quod suum est tribuit, ut dissimiliter currentia ad unum finem conducat, et ut unius operatio vim effectumque alterius non impediat. O Sapientia, quam late diffunderis, et tamen non dissiparis. Quam in longinquum porrigis te, et defectum non pateris! Quantus est excursus tuus, a summo usque in infimum! Quantum coelum distat a terra, et infernus sub terra ubi est finis terrae, et ultra non est terra; quantum distat summum ab infimo, totum osa porrectio, et modicum putat sibi omne quod est, ut transeat et apprehendat, et penetret; nec longe esse quidquid spatio porrigitur, quod bonitate proximum sit. Multo vero amplius distare a justitia iniquitaior coelo est, et non solum coelo, sed etiam iis qui sunt in coelo. Angeli in coelo sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
erexit. et intentionẽ dirig̃. ipse ocłos in capice suo habeat.
ꝓ eo qd̾ ad id qd̾ suminũ omĩum ac pͥncipale ẽ adipiscen¬
dum intendat: Posset hoc quantũ ad u̾tatẽ int̾pretatiõĩs
ꝑtinet satis conuenient̾ induci. si sap̾ia nos ad altiorẽ in¬
telligentiã. et t̾rã aliã aliosq fines et ocłos alios ñ uocar&¬
cogitandos: Nam si caput sapientis recte sp̃ałr intelligi¬
tur. necẽẽ ẽ ut t̾rã quoq et sines eiꝰ ꝓpt̾ ocłos stultoꝵ m
stice et corꝑałr int̾p̃rem᷑ Sicut gͦ hic mundus uisibilis¬
habet t̾ram suã et celũ suũ. sic hõ habet terrã suã et celũ
suũ: Nã et ipse hõ mundꝰ ẽ. et minor mundꝰ dicit᷑ homo:
Huius terra caro ẽ. et celũ eiꝰ. anima eiꝰ Sed in hoc mun¬
do maiore intͣ celũ t̾ra ẽ. in mundo aut̃ minore. celũ intͣ

Expanded text:
erexit et intentionem dirigit, ipse oculos in capite suo habeat, erexit et intentionem dirigit, ipse oculos in capite suo habeat, pro eo quod ad id quod summum omnium ac principale est adipiscendum intendat. Posset hoc, quantum ad veritatem interpretationis pertinet, satis convenienter induci; si Sapientia nos ad altiorem intelligentiam, et terram aliam, aliosque fines, et oculos alios cogitandos non vocaret. Nam, si caput sapientis recte spiritualiter intelligitur, necesse est ut terram quoque et fines ejus propter oculos stultorum mystice et non habet terram suam et coelum suum, sic homo habet terram suam, et coelum suum. Nam et ipse homo mundus est et minor mundus dictus est homo. Hujus terra est caro ejus, et coelum ejus anima ejus. Sed in hoc mundo majore intra coelum terra est, in mundo autem minore coelum intra
Abbreviated transcription (Latin):
ita sub t̾ra nicħẽ. nͥ forte qd̾ in t̾ra ẽ : Et si dicimꝰ de t̾ra ista
qͥa in fimbꝰ eiꝰ ocłi stultoꝵ sunt. quomͦ hoc stare pot̾it: Mag̃
en ĩ ꝑspicaces quã cecos ocłos p̃dicamꝰ. qͦs usq ad fines t̾re
uisione sua porrectos asserimus Qͥ s iustoꝵ hoc potuit
ut ambitũ t̾re ocłis lustraret. et tã longuiqͣ spacia q̃ mu¬
torũ labore annorũ uix conspici potiussent una uisioẽ
ꝑcurreret: Ridicłm ẽ uł hoc cogitare. qͥa scͥtura de uisiõe
corꝑali dixit. et de t̾ra ista uisibili ocłi stultorũ in finib
t̾re. nͥ forte qͥs in his u̾bis significari credat. qd̾ stulti qͥq
carnał uite amatores. qͥa terrena bona tota m̃tis intentioẽ
semꝑ ambiunt. ꝓ eis adipiscendis ac q̃ rendis usq ad exteraᷤᷤ
nationes. et sepe usq ad ultimos fines terraꝵ discurr̃t.
et ꝓpt̾ea illic ocłos hab̾e dicunt᷑. qd̾ cogitatioẽ ac desidic
semꝑ illuc intendt̃. sapiens aut̃ qͥ ad ea q̃ sursũ st̃ m̃tem

Expanded text:
 Et si dicimus de terra ista, quod in finibus ejus oculi stultorum sunt quomodo hoc stare non poterit. Magis enim perspicaces quam caecos oculos praedicamus, quos usque ad fines terrae visione sua porrectos asserimus. Quis justorum hoc potuit, ut ambitum terrae oculis lustraret, et tam longinqua spatia, quae multorum labore annorum vix confici potuissent, una visione percurreret? Ridiculum est vel hoc cogitare, quod Scriptura de visione corporali dixerit. De terra ista visibili: Oculi stultorum in finibus terrae, nisi forte quis in his verbis hoc significare credat, quod stulti quique et carnalis vitae amatores, qui a terrena bona tota, mentis intentione semper ambiunt, pro eis adipiscendis ac quaerendis usque ad exteras nationes, et saepe usque ad ultimos fines terrarum discurrunt: et propterea illic oculos habere dicuntur, quod cogitatione ac desiderio semper illuc intendunt. Sapiens autem qui ad ea, quae sursum sunt mentem
Abbreviated transcription (Latin):
gna existimat᷑ et nescit tam̃ hõ sortẽ suã. neq iudiciũ dei
suꝑ se scrutari pot̃ Nam et ipsa tꝑa longa finẽ habent.
et cũ finẽ acceꝑint. ipsa iã non st̃ que hona uidebantur:
Similit̃ et que mala putabant᷑ iam ñ st̃ et suocedt̃ sepe
bonis tͣnseuntibꝰ mala mansura. et malis tͣnseuntibꝰ ptꝰ
finẽ bona q̃ ñ habent finẽ : Et tc̃ bona p̃terita ꝓdẽe̾ nil
posst̃ in młtitudine maloꝵ. et mala p̃terita in habũdan¬
tia bonoꝵ nicħ obeẽ felicit̃ consumatis: Non gͦ gliet᷑ hõ pro

Expanded text:
gna existimatur, et nescit tamen homo sortem suam neque judicium Dei gna existimatur, et nescit tamen homo sortem suam neque judicium Dei super se scrutari potest: nam et ipsa tempora longa finem habent: et cum finem acceperint, ipsa jam non sunt, quae bona videbantur; similiter, et quae mala putabantur, jam non sunt. Et succedunt saepe bonis transeuntibus mala mansura, et malis transeuntibus post finem, bona quae non habent finem: et tunc bona praeterita prodesse nil possunt in multitudine malorum, et mala praeterita in abundantia
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hoc fuit. et hoc qd̾ cepit in illo cep̃. et qd̾ fuit in illo fuit
quãdiu fuit. et cũ fuit hoc qd̾ ñ semꝑ fuit. fuit et illd̃ qd̾
semꝑ fuit. quia hoc in illo fuit. et qđ̾ isti tempꝰ fuit. qͥa ñ
semꝑ fuit. fuit illi et̾nitas. qͥa semꝑ fuit: Ita ex et̾nitate
om̃ia tempꝰ habent. et suis spaciis tͣnseunt uniu̾sa sub ce¬
lo: Tempus habent qndo incipiant. et qͣndo finiant᷑ temp̾
habent. spacia habent. quãdui subsistere habent: hoc
enĩ sꝑaciũ mora ẽ subsistendi int̾ pͥncipiũ et finẽ. et ipsa
spacia multoꝵ similia. multoꝵ dissimilia sunt. omĩa tam̃
equo iudicio compensata Et cũ mora fit his qͥ in leticia ⁊
gaudio uuiunt. et in bonis ducunt dies suos. felicitas ma¬
gna uidet᷑. et cũ his qui in erũpnis st̃. et adu̾sis fatigant᷑
Spacia longa ꝓcurrunt. magna miseria et infelicitas ma¬

Expanded text:
cum hoc fuit; et hoc quod coepit, in illo coepit; et quod fuit, in illo fuit, cum hoc fuit; et hoc quod coepit, in illo coepit; et quod fuit, in illo fuit, quandiu fuit; et cum fuit hoc, quod non semper fuit, fuit, et illud quod semper fuit, quia hoc in illo fuit; et quod isti tempus fuit, quia non semper fuit; fuit illi aeternitas, quia semper fuit. Ita ex aeternitate omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Tempus habent quando incipiant, et quando finiantur tempus habent. Spatia habent quandiu subsistere habent: hoc enim spatium mora est subsistendi inter principium et finem; et ipsa spatia multorum similia, multorum dissimilia sunt; omnia tamen aequo judicio compensata. Et cum mora fit iis, qui in laetitia et gaudio vivunt, et in bonis ducunt dies suos, felicitas magna videtur; et cum iis qui in aerumnis sunt et adversis fatigantur, spatia longa procurrunt, magna miseria et infelicitas ma
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ ẽ: Id̾o diuidit᷑ et cõmensurat᷑ ex eo unicuiq spaciũ suũ
et tempus suũ. alii breue. alii longũ. et st̃ dies et m̃ses. et
anni et lustra. ⁊ scła. et hore breues. et mom̃ita et instantu
ipso a quo Sunt qd sunt unũ sunt. et inueniunt᷑ illic ñ
tempꝰ sed et̾nitas Omnia tempꝰ habent. et suis sꝑaciis tͣn¬
seunt uniu̾sa sub celo Ex omnibꝰ enĩ q̃ sub celosunt nicħ
et̾nũ ẽ. s omnia temꝑi subiacent. et mutabilitati: Omna
ciũ et finẽ spaciũ ẽ ipsum tꝑis qd̾ tempꝰ ẽ illi qd̾ pͥncipiũ
habet et finem. et ipsum etͣnitas illi. qđ nec pͥncipiũ hab
nec sinem: Ipsũ enim qd̾ cep̃ anteꝗͣ. inciꝑet non fuit. et cũ
desiit ẽẽ iam ñ fuit. et tc̃ illi nicħ fuit. qͥa illd̾ nicħ fuit. et
tamen fuit etiã tc̃ qd̾ semꝑ fuit. et idem ipsũ postea fuit.

Expanded text:
ipsum est. Ideo dividitur et mensuratur ex eo unicuique spatium suum ipsum est. Ideo dividitur et mensuratur ex eo unicuique spatium suum et tempus suum alii breve, alii longum; et sunt dies et menses, et anni, et lustra, et saecula, et horae breves, et momenta, et instantiipso a quo sunt quod sunt, unum sunt et inveniuntur illic non tempus, sed aeternitas. Omnia tempus habent, et suis spatiis transeunt universa sub coelo. Ex omnibus enim quae sub coelo sunt nihil aeternum est, sed omnia tempori subjacent et mutabilitati. Omniaitium, et finem spatium est ipsum temporis, quod tempus est illi quod principium habet et finem; et ipsum aeternitas illi; quod nec principium habet nec finem. Ipsum enim quod coepit, antequam inciperet, non fuit; et cum desiit esse, jam non fuit; et tunc illi nihil fuit, quia illud nihil fuit; et tamen fuit etiam tunc quod semper fuit; et idem ipsum postea fuit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ẽẽ incipiunt. qͥa incipiunt tantũ ẽẽ hoc. ⁊ nondũ suN
Ita st̃ ista in uero eẽ errantia. et participare uident᷑ in ip¬
so transitu in quo currunt ẽẽ. qd̾ non capͥiunt nec compre¬
hendt̃. licet atting̾e uideant᷑. ne omĩno nicħ sint : Apparẽt̃
enĩ ibi. et cũ q̃runt᷑ ñ st̃. quia abiert̃ in nichilũ unde
uenerant. et non erant ex eo ubi erant: Iꝑsũ enĩ inqͦerãt
solũ uere erat. et totũ qd̾ erat ipsũ erat. nec aliunde acce¬
perat qd̾ erat. et in ipso admissa st̃ hec omnia. ut ex eo qd̃
ipsũ uere erat eẽnt. ⁊ ħ aliqͥd Quantũ gͦ participant ue¬
qͥbꝰ hoc totũ ẽ eẽ qd st̃ ipsũ. qd̾ habet uerũ ẽẽ: Et cũ in se irp̃
sit. in ipsis tam̃ ꝓ capacitate participantiũ aliud uidet᷑ ẽẽ cũ
minora ꝓ ut st̃ in eo qd̾ nec mauis nec minus ẽ. s idẽ semꝑ

Expanded text:
quod esse incipiunt, quia incipiunt tantum hoc esse, et nondum sunt. quod esse incipiunt, quia incipiunt tantum hoc esse, et nondum sunt. Ita sunt ista in vero esse errantia, et participare videntur in ipso transitu in quo currunt, esse quod non capiunt nec comprehendunt, licet attingere videantur, ne omnino nihil sint. Apparent enim ibi, et cum quaeruntur non sunt, quia abierunt in nihilum unde venerant, et non erant ex eo ubi erant. Ipsum enim in quo erant solum vere erat; et totum quod erat ipsum erat, nec aliunde acceperat quod erat; et in ipso admissa sunt haec omnia, ut ex eo quod ipsum vere erat, essent, et haec aliquid. Quantum ergo participant vequibus hoc totum est esse, quod sunt ipsum quod habet verum esse. Et cum in se unum sit, in ipsis tamen pro capacitate participantium aliud videtur esse, cum minora; prout sunt in eo quod nec majus nec minus est, sed idem semper
Abbreviated transcription (Latin):
unt. et ñ tͣnsit ipsũ celũ. a quo ẽ tempꝰ: Quasi enĩ ex ipso
celo tempus ẽ. et in ipso celo tempus non ẽ. et cũ omĩa q̃ sub
celo sunt tempꝰ accipiant de celo. in ipso celo et̾nitas constat:
Magnũ spectałm sapĩe uisibilis imago ẽ. ut ex uisibilium
contemplatione. ad emulationẽ inuisibiliũ ꝓuocem: Aspi¬
ce celũ: Quasi moueri uidet᷑: et mutari ñ uidet᷑: Sed mu¬
tant᷑ q̃ sub celo st̃. et inde omĩs motus origo ẽ. ubi mutabi¬
litas nulla ẽ: Id̾o tͣnseunt uniu̾sa sub celo. qͥa in celo eunc¬
ta consistunt: Et ipsa q̃ tͣnseunt ẽẽ suũ meciunt᷑ ex ipsis
q̃ subsistunt. qͥa ñ eẽt certa subsistentia tͥnseuntium. si sub¬
sistentiũ status non ẽẽt ꝑpetuus Illa enĩ q̃ uere st̃ semꝑ
st̃. quodãmodo emulant᷑ ut sint aliqͥd in eo qd sunt. et cũ
ẽẽ ceꝑint id qd̾̃ sunt. tͣnseunt in id qd̾ ñ ft̃. et ñ uere hoc st̃
qd̾ sunt. qͥa desinunt hoc ẽẽ et iã non ft̃. nec uere hoc ft̃

Expanded text:
unt, et non transit ipsum coelum a quo est tempus. Quasi enim ex ipso coelo tempus est, et in ipso coelo tempus non est: et cum omnia quae sub coelo sunt tempus accipiant de coelo, in ipso tamen coelo aeternitas constat. Magnum spectaculum sapientiae visibilis imago est, ut ex visibilium contemplatione ad aemulationem invisibilium provocemur. Aspice coelum. Quasi moveri videtur, et mutari non videtur. Sed mutantur quae sub coelo sunt, et inde omnis motus origo est, ubi mutabilitas nulla est. Ideo transeunt universa sub coelo, quia in coelo cuncta consistunt. Et ipsa quae transeunt esse suum metiuntur ex ipsis, quae subsistunt; quia non esset certa subsistentia transeuntium si subsistentium status non esset perpetuus. Illa enim, quae vere sunt, sunt: quodammodo aemulantur, ut sint aliquid in eo quod sunt; et cum esse coeperint id quod sunt, transeunt in id quod non sunt; et non vere hoc sunt quod sunt, quia desinunt hoc esse, et jam non sunt, nec vere hoc sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diuidit. ita illic quoq cũ in memoriã uen̾int ut ad iudiciũ
adducant᷑. dissimił ꝓ m̾itis suis retͥbutio seꝑabit Heq enim
fut᷑a tꝑa obliuione cuncta oꝑient. s uenient in recordationẽ¬
cunctã q̃ facta st̃. ut in iudiciũ aduocet᷑ omẽ opꝰ. siue bonum
siue malũ sit: Propt̾ea sapientis memoria in ꝑpetuũ ñ erit

Expanded text:
dividit, ita illic quoque cum in memoriam venerint ut ad judicium dividit, ita illic quoque cum in memoriam venerint ut ad judicium adducatur, dissimilis pro meritis suis retributio separabit. Neque enim futura tempora oblivione cuncta operient, sed venient in recordationecuncta quae facta sunt, ut in judicium advocetur omne opus, sive bonum sive malum sit. Propterea sapientis memoria non in perpetuum non erit
Abbreviated transcription (Latin):
na int̾ consolatione refouet. ac ꝑ illum inationẽ ueritatis
in hac mortalitatis miseria de et̾nitatis p̃mio hab̾e fiduciã
suadet. iste statĩ postꝗͣ. ꝓ uite carnał defectui. de fructu uite
ꝑꝑetue dubitare ceꝑat. ꝓͥ eadẽ sua dubitatione ex intima se co¬
sidatione accusat dicens: Loquutusq cũ m̃te mea. animad¬
uerti qd hoc qͦ ẽẽt uanitas: Et continuo causã adiungen
quare suꝑͣdictã dubitationẽ suã uanã ẽẽ testet᷑. uanitatẽ
ipsam cuiꝰ respectu ueritas ei in dubiũ uenire potuisset.
infert dicens: Non enĩ erit memoria sapientis. similit̾ ut stul¬
ti in ꝑpetuum: Sapientia enĩ q̃ uite p̃senti mortalitatẽ ñ tol¬
lit. futurȩ uite tͥbuit et̾nitatẽ: et licet sapientis et stulti in
exitu huiꝰ uite simił conditio sit. in fut᷑a tam̃ utta simił me¬
moria ñ erit Sicut enĩ hic eos dispar uiuendi com̾isatio

Expanded text:
na intus consolatione refovet, ac per illuminationem veritatis na intus consolatione refovet, ac per illuminationem veritatis in hac mortalitatis miseria de aeternitatis praemio habere fiduciam suadet, iste statim postquam pro vitae carnalis defectu de fructu vitae perpetuae dubitare coeperat, pro eadem sua dubitatione ex intima se consideratione accusat, dicens: Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Et continuo causam adjungens quare supradictam dubitationem rem vanam esse testetur, et vanitatem ipsam cujus respectu veritatis ei in dubium venire potuisset infert, dicens: Non enim erit memoria sapientis similiter, ut stulti in perpetuum. Sapientia enim, quae vitae praesenti mortalitatem non tollit futurae vitae tribuit aeternitatem: et licet sapientis et stulti in exitu hujus vitae similis conditio sit, in futura tamen vita similis memoria non erit. Sicut enim hic eos dispar vivendi conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
constat. quare una uia ab hac uita exeunt. qͥ ptꝰ hanc ui¬
tam ad unũ p̃miũ ñ ꝑtingt̃ : Si uero quẽ ad modum
unus cunctis tͣnsitus ẽ. ita et̃ uniu̾sis sit una ꝑuentio.
quare ante mortẽ dissimilit̾ laborando currerent. qͥ sim¬
li mortȩ exeuntes. ad dissimile ptꝰ mortẽ p̃miũ ñ ꝑueni¬
rent: Hoc ẽ enĩ qd̾ seqͥtur: Dixi in corde meo Si unꝰ et
stulti et meus occasus erit. quid mͥ ꝓdest qd̾ maiorẽ sa¬
pientie dedi oꝑam: His enĩ qui hanc uitã solã ẽẽ credt̃.¬
studiũ sap̾ie uanũ omino existimari pot̾. ꝓpterea qd̾ eiuᷤ
labor p̃sentis uite ẽ. p̃miuim aut̃ et fructus laboris. fu¬
cito ipsũ laborẽ fastidiunt. et facile ad ea conu̾tunt᷑. q̃ ⁊ si
sap̃ia nequaqͣm appetenda doceat. qͥa tam̃ eoꝵ fructꝰ p̃sens
suũ omĩno infructuosũ eẽ ñ sinit. et eos qͥ se sectant᷑ mag¬

Expanded text:
constat, quare una via ab hac vita exeunt, qui post hanc viconstat, quare una via ab hac vita exeunt, qui post hanc vitam ad unum praemium non pertingunt? Si vero quemadmodum unus cunctis transitus est, ita etiam universis fit una perventio: quare ante mortem dissimiliter laborando currerent, qui simili morte exeuntes ad dissimile post mortem praemium, non pervenirent? Hoc est enim quod sequitur: Et dixi in corde meo: Si unus, et stulti, et meus occasus erit, quid mihi prodest, quod majorem sapientiae dedi operam? His enim, qui hanc vitam solam esse credstudium Sapientiae vanum omnino existimatur: propterea quod ejus labor praesentis vitae est, praemium autem et fructus laboris futo ipsum laborem fastidiunt, et facile ad ea convertuntur, quae etsi sapientia nequaquam appetenda esse doceat, quia tamen eorum fructus praesens suum omnino infructuosum esse non sinit, eosque qui se sectantur, mag
Abbreviated transcription (Latin):
indubitata manifestat: Hane gͦ fluctuationẽ humani cor¬
dis iste in semetipso et ꝑ contemplationẽ u̾itatis uidens. ⁊
ꝑ affectũ cõmunis infirmitatis sentiens. ꝑ sententiã quoq
assumit. ostendens qualit̾ post q̃sitã uisamq sapientiã.
ipsa eũ mortał uite considatio a studio sap̾ie reuocabat.
et qd iccirco alios in sap̃ia p̃cede uanũ omĩno existima¬
uerit. qͥa in reddendo mortis debito parẽ cet̾is se ẽẽ agnoũ:
hoc ẽ enĩ qd̃ ptꝰ laudando sap̾iam studiiq eiꝰ c̃mendationẽ.
subito nc̃ ad considationẽ cõmunis infirmitatis conu̾sus
infert dicens: Didici. qd̾ unus utͥusq ẽẽt int̾itus. Qͥa em̃
uidi utrũq idẽ sapientẽ et stultũ uno mortis int̾itu ab
hac uita subtrahi. etiã hoc dubitare cepi utrũ pt᷑ hanc in¬
tam diu̾sa m̾itoꝵ p̃mia scdum hanc ipsam diuersã huiꝰ
uite conu̾sationẽ debeant inueniri : Et si hoc uerũ ẽẽ

Expanded text:
indubitata manifestat. Hanc ergo fluctuationem humani corindubitata manifestat. Hanc ergo fluctuationem humani cordis iste in semetipso, et per contemplationem veritatis videns, et per affectum communis infirmitatis sentiens, per sententiam quoque assumit, ostendens qualiter quaesitam visamque sapientiam, ipsa eum mortalis vitae consideratio a studio sapientiae revocabat, et quod idcirco alios in sapientia procedere vanum omnino existimaverit, quia in reddendo mortis debito, parem caeteris se esse agnovit. Hoc est enim quod, post laudatam Sapientiam studiique ejus commendationem, subito nunc ad considerationem communis infirmitatis conversus infert, dicens: Didici, quod unus utriusque esset interitus. Quia enim vidit utrumque, id est et sapientem et stultum uno mortis interitu ab hac vita subtrahi, etiam hoc dubitare coepit, utrum post hanc vitam diversa meritorum praemia secundum hanc ipsam diversam hujus vitae conversationem debeant inveniri. Et si hoc verum esse
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiã et ꝑfecte app̃hende uerũ. non huic uice datũ ẽ
s fute repositũ: Habet tam̃ ipsa inqͥsitio sap̾ie nẽ lucem
suã qua disc̾nat eos qͥ amant sapientiã et quert̃ ab his qui
stulticiã amant. et ambulant in tenebͥs: Sed mens carnã¬
lis iocunditatẽ uisibił lucis amans. ꝓ int̾na luce q̃renda
laborare uanũ estimat. qͥa eiꝰ claritatẽ ptꝰ hanc lucẽ subla¬
tam. in m̃tibꝰ scĩs in extinguibilẽ ꝑman̾e aut dubitat. aut
prorsus ignorat: Nam qͥa pari sorte similiq conditione sapi¬
entes parit̾ et stultos ab hac luce uisibili cernit ꝑ mortem
carnis subtrahi dubiũ ei fit et̃ de luce sap̃ie. an ipsa posu
in m̃tibꝰ scĩs ptꝰ mortẽ carnis in extinguibił conseruari
ꝓpt̾ea licet studiũ ipsius sap̾ie bonũ ac laudabile ẽẽ consi¬
deret. utrũ tam̃ tanto labore comꝑandũ sit dubitat. ciĩ
fructus an ꝑpetuus ẽẽ possit nondũ adhuc ei ratio ulla

Expanded text:
sapientiam et perfecte apprehendere verum, non huic vitae datum est, sed futurae repositum. Habet tamen ipsa inquisitio Sapientiae nunc lucem suam, qua discernit eos qui amant Sapientiam et quaerunt ab iis qui stultitiam amant, et ambulant in tenebris. Sed mens carnalis jucunditatem visibilis lucis amans, pro interna luce quaerenda labore vanum existimat; quia ejus claritatem post hanc lucem sublatam, in mentibus sanctis inexstinguibilem permanere aut dubitat aut prorsus ignorat. Nam quia pari sorte similique conditione sapientes patitur et stultos, ab hac luce visibili cernit post mortem carnis subtrahi: dubium ei fit etiam de luce Sapientiae, an ipsa possit in mentibus sanctis post mortem carnis inextinguibilis conservari. Propterea licet studium ipsius Sapientiae bonum ac laudabile esse consideret, utrum tamen tanto labore comparandum sit, dubitat, cujus fructus an perpetuus esse possit, nondum adhuc ei ratio ulla
Abbreviated transcription (Latin):
tatis dilex̃ sap̾iam : Uidete tam̃ qͥd sit hõ siue in eo qd̾ hoc
dix̃ et talis fuit. siue in his ꝓpt̾ quos dixit qd̾ de se dix̃. qd̾
tales ẽẽ significare uoluit : Uidete prorsꝰ qͥd sit hõ: Qͥsita
uorabit et deliciis affluet ut ego: Qͥd głaris in malicia qͥ
potens es inimqͥtate: Si nemo potest qd̾ tu potes. magnũ ẽ
si bonũ potes Si uͦ ampliꝰ in malo potes. qͥd głaris: Salũ
enĩ posse potestas ñ ẽ: sed infirmitas Qs ita uorabit et de¬
liciis affluet ut ego: Qͥs enĩ ẽ ait qͥ contͣdicat. cũ ds̃ hoc in¬
beat : Deus enĩ leciciã creaũ. et uoluit ut qͥ ei placent. in iꝑ¬
sa iocundent᷑ : Peccatori aut̃ dedit afflictionẽ et curã suꝑfli¬
am. ut laboret et distendat᷑ in ea. et congreget et ñ possideat
s tͣdat ei qͥ placeat dõ Ergo bona bonis. et mala malis: Co¬
sid̾ate quanta ẽ ꝑu̾sitas ista Mentica ẽ in iqͥtas sibi : Et de¬

Expanded text:
is dilexit sapientiam? Videte tamen quid sit homo, sive in eo qui hoc dixit, et talis fuit, sive in iis propter quos dixit, quod de se dixit: quos tales esse significare voluit. Videte prorsus quid sit homo. Quis ita vorabit, et deliciis affluet ut ego? Quid gloriaris in malitia, qui potens es in iniquitate? Si nemo potest quod tu potes, magnum est si bonum potest. Si vero amplius in malo potes, quid gloriaris? Malum enim posse potestas non est, sed infirmitas. Quis ita vorabit, et deliciis affluet ut ego? Quis enim est, ait, qui contradicat, cum Deus hoc jubeat? Deus enim laetitiam creavit, et voluit ut qui ei placent in ipsa jucundentur. Peccatori autem dedit afflictionem, et curam surperfluam, ut laboret, ut distendatur, et congreget, et non possideat, sed tradat ei qui placet Deo. Ergo bona bonis, et mala malis. Considerate quanta est perversitas ista. Mentita est iniquitas sibi P
Abbreviated transcription (Latin):
gauit diuicias. ⁊ opes cumulaũ. et tandẽ omĩa stulto ħedi
possidenda reliquit: Reliqͥt enĩ stulticiã gen̾is sui filium
roboam. qͥ in pat̾nas opes succedens omĩa dissipauit. regnũ¬
q pat̾nũ qd̾ amplũ satis et magnificũ susceꝑat inmnoratione
sensus. et cordis fatuitate scissum turbatũq dereliqͥt Sed et mł¬
ti laborant in sap̾ia et doctͥna et sollicicudine: cũ magno la¬
bore et studio. secreta nat᷑e et archana u̾itatis rimantes. et
inuenta memorie post̾itatis ad cõmendanda studia sua u̾bo
parit̾ et scͥpto tͣnsmittentes. ac sepe ociosis q̃sita relinquũt.

Expanded text:
gavit divitias, et opes cumulavit, et tandem omnia stulto haeredi gavit divitias, et opes cumulavit, et tandem omnia stulto haeredi possidenda reliquit. Reliquit enim stultitiam generis sui filium Roboam, qui in paternas opes succedens, omnia dissipavit, regnumque paternum, quod amplum satis et magnificum susceperat, minoratione sensus et cordis saturitate scissum turbatumque dereliquit. Sed et multi laborant sapientia, et doctrina, et sollicitudine cum magno labore, et studio secreta naturae, et arcana veritatis rimantes, et inventa memoriae posteritatis ad commendanda studia sua verbo pariter, et scripto transmittentes, ac
Abbreviated transcription (Latin):
ego tã uanũ iudico. quem admodũ cũ aliꝰ congregans casso
labore atterit᷑. aliꝰ et ociose et luxurtose inuens in alienis
laboribꝰ dñat᷑ Multiplex enĩ uanitas ẽ. ubi aliꝰ sine causa
affligit᷑. alius illicite: delectat᷑: Prima nãq uanitas ẽ ñ ꝓfut᷑a
appetere. scd̾a tͣnseuntia congregare. tercia nr̃o labore parta
aliis. et eis maxime qͦs quales fut᷑i sint nesciamꝰ possidenda
relinquere Si enĩ uana eẽnt ħ omĩa et̃ in nros usus q̃sita
⁊ retenta. quid ert̃ ad stultoꝵ uoluptatẽ tͣnsmissa: Unde
ait Cessaui. renunciauitq cor meũ ult laborare sub sole
Causã quoq quare a labore cessau̾it. ingeminans subiungit
dicens Nam cũ alius laboret in saꝑientia et doctͥna. et solli¬
citudine. homini ocioso q̃sita dimittit: Hoc ipsi contigit sa¬
lomoni. qͥ in sapientia et doctͥna ⁊ sollicitudine laborans ẽgre¬

Expanded text:
ego tam vanum judico, quemadmodum cum alius avare congregans casso ego tam vanum judico, quemadmodum cum alius avare congregans casso labore atteritur, alius et otiose, et luxuriose vivens in alienis laboribus dominatur. Multiplex enim vanitas est, ubi alius sine causa affligitur, alius illicite delectatur. Prima namque vanitas est non profutura appetere; secunda transeuntia congregare; tertia nostro labore parta aliis, et eis maxime quos quales futuri sint, nesciamus possidenda relinquere. Si enim vana essent haec omnia, etiam in nostros usus quaesita et retenta, quid erunt ad stultorum voluptatem transmissa? Unde ait: Cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Causam quoque quare a labore cessaverit ingeminans subjungit, dicens: Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit. Hoc ipsi contigit Salomoni, qui in sapientia, et doctrina, et sollicitudine laborans congre