comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numesse aduentũ scĩs p̃s nisiquem uirtus sacrȩ commendat orationis : Quaeriautẽ
potest curaltare unguitur et bis exoleo simplici tertio autẽ chrismate : Sed responde¬
mus qui a cum scĩ sp̃s dona sint multiplicia trertamen uirtutes ipsius sc̃a ecclosia o¬
pernecersarias habet fine quibus saluarenequit : Fidẽ scilicet sp̃e ec caritatẽ : Qui a ergotri¬
bus his uirtutibus genus humanũ ditat : tribus unctionibus sacrumaltare decorat : Quod cõ
prius exoleo uiliori tertio autẽ chris mate id est pretiosio ri in pinguat unguento sig¬
nificat quia cum fides &spes ualde sint nobis necerrariae p̃ciosior tamen his caritarha¬
botur : Vndeet paulus a postolus in epła sua dicit : Nunc enim manent fides. spes caritas tri¬
a haec Maior autẽhorum caritas : Maioren im caritas fide & spe : quia istis deficientib:
caritas manet : Siue quia caritatis initium quadm̃ diligimus hic inchoatur. cumper specu¬

Expanded text:
num esse adventu sancti Spiritus nisi quem virtus sacrae commendat orationis. Quaeri autem potest cur altare unguitur et bis ex oleo simplici, tertio autem chrismate. Sed respondemus quia, cum sancti Spiritus dona sint multiplicia, tres tamen virtutes ipsius sancta Ecclesia pernecessarias habet sine quibus salvari nequit: fidem scilicet, spem et charitatem. Quia ergo tribus his virtutibus genus humanum ditatur, tribus unctionibus sacrum altare decoratur. Quod autem prius viliori, tertio autem chrismate, id est, pretiosiori impinguatur unguento, significat quia, cum fides et spes valde sint necessariae, pretiosior tamen his charitas habetur. Unde Paulus in Epistola sua dicit: « Nunc autem manent fides, spes, charitas, tria haec; major autem horum est charitas. » Major est enim charitas fide et spe, quia istis deficientibus charitas manet, sive quia charitatis initium qua Deum diligimus hic inchoatur cum per specu
Abbreviated transcription (Latin):
ammon& populum ut credat & intellegat filiumdĩ uiuere & regnare semꝑ
sineinitio & sine termino & unã potestatẽ habere aequaliter cũ patre &cũ
s piritusco atque unã substantiã: Amen uero confirmatio est orationis a po¬
pulo Interp̃tatur enim amen uere siue fideliter Tãquã respondens popu¬
lus sacerdoti dicat. Verelta fideliter credimus sicut tudicis : Filium uide¬
lic& ante omnia scła & in presenti & infuturo regnare cũ patre &cum spiritu
sco. & regnum & potestatẽ ei nullo fine concludi: Incipientedenique subdia¬
cono a postolicã lectionẽ. uerso ordine cerei trans feruntur ab oriente in occi
fidei illuminatum non solum a meridie inseptem trionem. sed &iam ab oriente¬
usque in occidentẽ : Nomine enim orientis &occidentis omnia climata mun¬
di cõp̃ enduntur: eo quod tordiebus solsua presentia ea illustr&. Sicut ibi

Expanded text:
admonet populum, ut credat Filium Dei vivere et regnare semper sine initio et sine termino, et unam potestatem habere aequaliter cum Patre et Spiritu sancto, atque unam substantiam. Amen vero confirmatio est orationis a populo. Interpretatur enim, vere, sive fideliter, tanquam respondens populus dicat: Vere ita fideliter credimus sicut dicis, Filium videlicet Dei ante omnia saecula, et in praesenti, et in futuro regnare cum Patre et Spiritu sancto, et regnum ac potestatem ejus nullo fine concludi. Deinde scono apostolicam lectionem, verso ordine cerei transferuntur ab oriente in occidfidei illuminatum, non solum a meridie in septentrionem, sed etiam ab oriente in occidentem. Nomine enim orientis et occidentis, omnia climata mundi comprehenduntur, et quod tot diebus sol sua praesentia ea illustret, sicut ibi:
Abbreviated transcription (Latin):
figurã hostiae illue ueteris legis in maculatae acsineullo uitio iubebantur offerri qua¬
lissolus inuentus ẽ xp̃s sineullo omnino peccato: Sequitur sacerdos & dicit
IN PRIMIS QUAETIBI OEFERIMUS PRO ECCłATUASC̃ACATNOLICA QUA

Expanded text:
figuram hostiae illae veteris legis immaculatae ac sine ullo vitio jubebantur offerri, quafiguram hostiae illae veteris legis immaculatae ac sine ullo vitio jubebantur offerri, qualis solus inventus est Christus sine ullo omnino peccato. Sequitur sacerdos et dicit. 45. In primis quae tibi offerimus usque famulo tuo pa
Abbreviated transcription (Latin):
militatis geritur minis terio. tuae uirtutis impleatur effectu : Quod autem subiungi¬
tuir hȩcdona hȩc munera bȩc sca sacrificia in libata : non aliud atq aliud dicitur sed
res una prosui magnitudine diuersa appellatione laudutur. Et laudando comenda¬
tur : Quaeenim diuinis offeruntur altaribus et munene appellantur. sicut dñs in
euangelio dicit. Si offeres munus tuum ad altare. & dona uel sacrificia dicuntus
sicut ostendit apłs dicens: Om̃is nãq sacerdos exhominibus assũptus pomnibus con¬
stituitur inhis quȩ sunt addm̃ ut offerat dona & sacrificia propeccatis : Sed ut dic tuẽ
istasermonum rep&itio tantis a cramenti est commendatio & piȩ de uotionis excitatio:
quia hec sunt uere sc̃a & in libata id est inuiolata et in contaminata sacrificia. quȩ nulla
digne possunt uerba laudare quȩ in misterio dominici corporis offeruntur : Incuius

Expanded text:
militatis geritur ministerio, tuae virtutis impleatur effectu. Quod autem subjungimilitatis geritur ministerio, tuae virtutis impleatur effectu. Quod autem subjungitur: Haec dona, haec munera, haec sancta sacrificia illibata, non aliud atque aliud dicitur; sed res una pro sui magnitudine diversa appellatione laudatur, et laudando commendatur. Quae enim divinis offeruntur altaribus et munera appellantur, sicut Dominus in Evangelio dicit: Si offers munus tuum ad altare , et dona vel sacrificia dicuntur, sicut ostendit Apostolus dicens: Omnis namque sacerdos ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis , sed, ut dictum est, ipsa sermonum repetitio tanti sacramenti est commendatio, et piae devotionis excitatio, quia haec sunt vere sancta et illibata, id est inviolata et incontaminata sacrificia, quae nulla digne possunt verba laudare, quae in mysterio Dominici corporis offeruntur, in cujus
Abbreviated transcription (Latin):
placita babeat & benedicat Sacerdotĩ enimest offerre & maiestatemdĩ inuoca¬
re : dĩ est autem dignanter suscipere et eaquȩ offeruntur benedicere. Sicut inle¬
ge precipit sacerdotibus dicens. Sicbenedic&is filiis isrł & dic&is eis : Et post
uer babenedictionis subiungit: Inuocabunt nomen meum suꝑfiliosisrł. et egeo
benedicã eis : quid apertius. illi inuocabunt etegobenedicã : et tamen supra eis
dixerat Sic benedic&is : Sedilli ex orando ille largiendo: Itaergo et in obla¬
tione diuini sacrificii sacerdotes ex hi bent offerendi et supplicandi ministeriũ
Sedds̃ lagitur benedictionis donum per unum et uerum sacerdotẽ. perquem
&oblata scĩficat. & scĩficata acceptat. Dicunt itaq uti accepta habeas & benȩdicas: Ac si
suppliciter dicant : P&imus uthaec sp̃utuo scĩfices atq ore benedicas: Vt quod nr̃ee hu¬

Expanded text:
placita habeat et benedicat? Sacerdotum est enim offerre et majestatem Dei invocaplacita habeat et benedicat? Sacerdotum est enim offerre et majestatem Dei invocare; Dei est autem dignanter suscipere, et ea quae offeruntur benedicere, sicut in lege praecipit sacerdotibus dicens: Sic benedicetis filiis Israel, et dicetis eis, et post verba benedictionis subjungit: Invocabunt nomen meum super filios Israel et ego benedicam eis . Quid apertius? Illi invocabunt et ego benedicam, et tamen supra eis dixerat, sic benedicetis, sed illi exorando, ille largiendo. Ita ergo et in oblatione divini sacrificii sacerdotes exhibent offerendi et supplicandi ministerium; sed Deus largitur benedictionis donum per unum et verum sacerdotem, per quem et oblata sanctificat, et sanctificata acceptat, dicunt itaque. 44. Uti accepta habeas et benedicas, ac si suppliter dicant: Petimus ut haec Spiritu tuo sanctifices atque ore tuo benedicas, ut quod nostrae hu
Abbreviated transcription (Latin):
plices rogamus & p&imus: Quae supplicatio & inclinatio cordisaddm̃. tantae reuere¬
tide & humilitatis essed eb&: ut imitari queat quod desua supplicatione a postolus
dicit. Huius reigrã flecto genua mea ad patrem. ex quo omnis in cuelis & interse no
minatur : Inqua flexione genuum non corporis prostratio sed supplexaffectus. & cor¬
dis contritio intellegitur : dequa psalmista ait: Sacrificium dõ spiritus contribui¬
latus. corcontritum et humiliatum ds̃ nedespicias: Secundum hac ergo dicitur sup
plicato & petitionr̃a addm̃ dirigi deb& tãquã per uerum mediatorẽ & gternum
sacerdotem : qui sed & ad dexterã patris & interpellat pronobis : Proquaautẽ re
dicit sacerdos addmpatrem rogamus & p&imus. nisi proeo quod sequitur uideli¬
c& ut ea quae ipsi offeruntur dona munera scã sacrificia accepta idest bene¬

Expanded text:
plices rogamus et petimus. Quae supplicatio et inclinatio cordis ad Deum tantae revereplices rogamus et petimus. Quae supplicatio et inclinatio cordis ad Deum tantae reverentiae et humilitatis esse debet, ut imitari queat Illud quod de sua supplicatione Apostolus dicit: Hujus rei gratia flecto genua mea ad Patrem, ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur Eph. III, 14. In qua flexione genuum non corporis prostratio, sed supplex affectus, et cordis contritio intelligitur. De qua Psalmista ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicies . Secundum hoc ergoplicatio et petitio nostra ad Deum dirigi debet, tanquam per verum mediatorem et aeternum sacerdotem, qui sedet ad dexteram Patris, et interpellat pro nobis. Pro qua autem re dicit sacerdos ad Deum Patrem rogamus et petimus, nisi pro eo quod sequitur, videlicet ut ea quae ipsi offeruntur dona, munera sancta, sacrificia accepta, id est bene
Abbreviated transcription (Latin):
SC̃A SACRIFICIA IT LIBATA
irigitur ergo haec oratio sicut et reliq̃ orationes iuxta regulam
fidei et morem ecdesiae ad clementissimum patrẽ: cuius erganos peccatores et iN¬
dignos tanta extitit clementia et miscđa quantamapostolus commendat dicens
quietiam proprio filio suo non pepercit. sed pronobis omnibus tradidit illũ: Quomo¬
donon etiam cum illo nobis omnia donauit: Etiterum: Ds autem quidiues est inmi
sericordia prop ternimiam caritatem suã quadilexit nos. et cumes semus mortui pecco¬
tis conuiui ficauit nos xp̃o: perhancgratiam sp̃madoptionis accepimus quã commen¬
dat idem apos tolus dicens: sed accepistis sp̃m adoptionis filiorum. In quoclamamus
abba pater : Etideo in hoc sp̃u adoptionis postulat pro nobis gemitibus in enarrabili¬
bus : quia eos quos replere dignatur in enarrabili desiderio gementes & postulantes
facit : Clamat sacerdos cũ eccła. non uoce sed cordedicens: Leigitur clementis sime pat̃ sup¬

Expanded text:
ncta sacrificia illibata. Dirigitur ergo oratio sicut et reliquae orationes juxta regulam fidei, et morem Ecclesiae ad clementissimum Patrem, cujus erga nos peccatores et indignos tanta extitit clementia et misericordia, quantam Apostolus commendat dicens: Qui etiam proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum, quomodo non etiam cum illo imiam charitatem suam qua dilexit nos, cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, per hanc gratiam spiritum adoptionis accepimus , quam commendat Apostolus dicens: Sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum in quo clamanus: Abba, Pater . Et ideo in hoc Spiritu adoptionis, qui postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus, quia eos quos replere dignatur, inenarrabili desiderio gementes et postulantes facit, clamat sacerdos cum Ecclesia non voce, sed corde dicens: Te igitur, clementissime Pater, sup
Abbreviated transcription (Latin):
exillo om̃s: et ait illis : Hic ẽ sanguis meus noui testamenti qui pro multis effunde¬
tur : Luca e uero his uerbis narratio explicatur : Et accepto calice gratias egit &dix̃:
Accipite & diuidite interuos. Di coenim uobis quod non bibam degeneratione ui¬
tis donec regnum dĩ ueniat : Et accepto pane gratias egit & fregit & dedit eis dicens:
Hoc est corpus meum quod ꝓuobis datur hoc facite in meã commemorationem:
Similiter & calicem postquam cȩnauit dicens hic calix nouum tes tamentum est In
sanguinemeo qui prouobis fundetur : Beatus &iam paulus commemorans sacratissimũ
illius caenȩ mrs terium inter alia sic dicit : Ego enim accepiadño quod & tradidi

Expanded text:
s, et ait illis: Hic est sanguis meus Novi Testamenti, qui pro multis effunditur . Lucae vero his verbis narratio explicatur: Et accepto calice gratias egit, et dixit, Accipite et dividite inter vos. Dico enim vobis quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Et accepto pane, gratias egit, et fregit, et dedit eis te in meam commemorationem. Similiter et calicem, postquam coenavit dicens: Hic calix Novum Testamentum est in sanguine meo, qui pro vobis funditur . Beatus etiam Paulus, commemorans sacratissimae illius coenae mysterium, inter alia sic dicit: Ego enim accepi a Domino, quod et tradidi
Abbreviated transcription (Latin):
nouenn: cominendatum: Vrbaqui ppe mattbei. haec sunt : Caenantibus autẽ eis. accepit iłs
panem: & benedixit. ac fregit. deditque discipulis suis & ait : Accipite & comedite hoc est
corpus meum : Et accipiens calicẽ gratias egit & dedit illis dicens: Bibite ex hoc om̃s hicest
enim sanguis meus noui tes tamenti qui promultis effundetur in remissione peccatorum Mar

Expanded text:
noverat commendatum. Verba quippe Matthaei haec sunt: Coenantibus autem eis, accepit Jesus noverat commendatum. Verba quippe Matthaei haec sunt: Coenantibus autem eis, accepit Jesus panem, et benedixit, et frecorpus meum. Et accipiens calicem, gratias egit, dedit eis dicens: Bibite ex hoc omnes, hic est enim sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effu
Abbreviated transcription (Latin):
mes carnem &bibit meum ianguinem inme man& & ego in illo. Sicut misit me uiuens pater
&ego inuo propterpatrem Et qui manducatme & ipseui u& propterme : Post huec subiungit
suangelistib ł luecdixit insinagoga docens in capharnaum: quod totum sicut ipse euangłu
secundum iohannem textus ostendit manifeste anno in tegro ante passionem dñi gestum est:
NTun sunt idem euangelista scribit quando illud dequinque panibus miraculum factum ⁊ ꝓrximum
erat poscha dies fests iudaeccum. Nec tamen in ipso sed in pascha anni sequentis eum ad passionem
uenisse cõmemorat : Hlinc ẽ quod in illa cena paschali quando dñs traditus est nichildeisto corporis & san¬
tuinis tius mrsterio i dembratus iohan nes commemorat: Quia uidelic& copiosi us hoc & sublimus
In precedentibus euangeli sui partibus explicauerat & areliquis tribus euangelistis quod in eadẽ
cena in comiemorationem dominicepassionis ad salutemfidelium fuerat traditum diligenter

Expanded text:
 ego in illo. Sicut misit me vivens Pater et ego vivo propter Patrem, et qui manducat me, et ipse vivet propter me. Post hoc subjunxit Evangelista: Haec dixit in synogoga docens in Capharnaum , quod totum, sicut ipse Evangelii secundum Joannem textus ostendit, manifeste anno integro ante passionem Domini gestum est. Nam sicut idem evangelista scribit, quando illud de quinque panibus miraculum factum est, Proximum erat pascha, dies festus Judaeorum ; nec tamen in ipso, sed in pascha anni sequentis eum ad passionem venisse commemorat. Hinc est quod in illa coena paschali, quando Dominus traditus est, nihil de ipso corporis et sanguinis ejus mysterio idem beatus Joannes commemorat; quia videlicet copiosius hoc et sublimius in praecedentibus Evangelii sui partibus explicaverat, et a reliquis tribus evangelistis, quod in eadem coena in commemoratione Dominicae passionis ad salutem fidelium fuerat traditum, diligenter
Abbreviated transcription (Latin):
non fit deunograno sed demultis : Quando exorcizamur id est quando ins¬
ne dixit : lam decalice quid intellegeremus: &iã non dictum ostendit: Sicut
enimut fiat species uisibilis panis multagrana in unum consperguntur. tãquã
illud fiat quod defidelibus dit scriptura erat illis anima una & corunumin
quor granorũ in unum confunditur : It adñsxp̃s nos significauit nos ad se per¬
tinere uoluit : Mrs terium pacis & unitatis nrãe . in suã mensã consecrauit
Qui accipit mns terium unitatis & non ten& uinculũ pacis: non mysteriũ
accipit prose. sed testimonium contrase conuersus addnm: Haec quotiens

Expanded text:
ia panis non fit de uno grano, sed de multis. Quando exorcizabamini, quasne dixit. Jam de calice quid intelligeremus, etiam non dictum, satis ostendit. Sicut enim ut sit species visibilis panis, multa grana in unum consperguntur, tanquam illud fiat, quod de fidelibus ait Scriptura sancta, Erat illis anima una, et cor unum in quor granorum in unitate confunditur. Ita Dominus Jesus Christus nos significavit, nos ad se pertinere voluit; mysterium pacis et unitatis nostrae in sua mensa consecravit. Qui accipit mysterium unitatis, et non servat vinculum pacis, non mysterium accipit pro se, sed testimonium contra se. » 26. Arbitror, s
Abbreviated transcription (Latin):
iuda cum ex ercitu suo: in uocato di auxilio uictores deproelio reuertentes : Ait
enim : Dñs uobiscum quia fuistis cum eo & addidit: Si quesieritis eanaua ueuie nihil¬
mantꝰ que surii  dereliqueritis illum. Serelinqu& uos: dode aorquta quia fieut nihil¬

Expanded text:
Juda cum exercitu suo, invocato Dei auxilio, victores de praelio revertentes. Ait Juda cum exercitu suo, invocato Dei auxilio, victores de praelio revertentes. Ait enim: Dominus vobiscum, quia fuistis cum eo. Et addidit: Si quaesieritis eum, invenietis: si autem dereliqueritis illum, derelinqu
Abbreviated transcription (Latin):
et oblatione populorum et initiata consecratione sacramentorum in quibus om¬
nibus mens alstantium addiuina &celestia cogitanda ac desideranda prepa¬
ratur assistit sacerdos altari & celebraturus diuina mysteria ecclesiam salu¬
humano arbitrio compositus sed exdiuine scripture auctoritate sumptus ꝓbatu
ubi frequenter & singulariter & pluraliter positus legitur singulariter : sĩ¬
cut ait angelus adbeata m mariam : Aue gratia plena dns tecum : Et si cut
ad gedeonem similiter angelus salut andodixit. Dñs tecum uirorum fortissime:
luraliter autem : sicut in libro ruth quiutiq sicut & cȩteri sacrae scripturae libr
diuina & mistica contin& legi turboo salutando dixisse messoribus suis. dñs
uobiscum : Cui& ipsi resalutantes dixerunt. benedicat tibi dñs : et sicut inhrsto¬
rialibri parali pomenon proph&a adõmissus inuenitur salutasse asa regem

Expanded text:
et oblatione populorum, et initiata consecratione sacramentorum, in quibus omet oblatione populorum, et initiata consecratione sacramentorum, in quibus omnibus mens astantium ad divina et coelestia cogitanda ac desideranda praeparatur, assistit sacerdos altari, et celebraturus divina mysteria, Ecclesiam saluhumano arbitrio compositus, sed ex divinae Scripturae auctoritate desumptus probatur, ubi frequenter et singulariter et pluraliter positus legitur. Singulariter, sicut ait angelus ad beatam Mariam: Ave gratia plena, Dominus tecum ; et sicut ad Gedeon similiter salutando dixit: Dominus tecum, virorum fortissime . Pluraliter autem, sicut in libro Ruth, qui utique sicut caeteri sacrae Scripturae libri divina et mystica continet, legitur Booz salutando dixisse messoribus: Dominus vobiscum. Cui et ipsi resalutantes dixerunt: Benedicat tibi Dominus . Et sicut in historia libri Paralipomenon propheta missus a Deo invenitur salutasse Asa regem
Abbreviated transcription (Latin):
genda unde adiungit & dicit hoc enimbonum est & acceptũ corã saluatore nr̃o
dõ quiomnes hominer uult saluos fieri & in agnitionem ueritatis uenire : Etne
quis quam dicer& posse esse salutis uiam inbona conuersatione & unius di
omni potentis cultu sine partiti patione corporis & sanguinis xp̃i Vnus enim
ds inquit &unus mediator dĩ & hominum homoxp̃s ihs Vt illud quod dixerat
Interdm̃ immortalem & hominem mortalem. Ds̃ et homo reconcilianr hominẽ
do Venus rex uerus sacerdos. Neergo pecc& homo a regexpo regatur si forts
pec cauerit ab eodem sacerdote xp̃o expiatur: PRIMΟΙΟΤVΑ Conuenientibus
inunum et adstantibus indomodĩ fidelibus precedente modulatione diuinarũ
laudum precedente lectione apostolorum et euangeliorum precedente &iam no¬
numquã sermone et allocutione magistrorum subiunctaquoq simboli confessione

Expanded text:
genda. Unde adjungit et dicit: Hoc enim bonum est et acceptum coram Salvatore nostro genda. Unde adjungit et dicit: Hoc enim bonum est et acceptum coram Salvatore nostro nostro, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. et ne quisquam diceret posse esse salutis uiam in bona conuersatione et unius dei omnipotentis cultu sine participatione corporis et sanguinis Christi, unus enim deus, inquit, et unus mediator dei et hominum homointer Deum immortalem et mortalem hominem Deus et homo reconcilians hominem Deo, verus rex, verus sacerdos. Ergo petit homo a rege Christo regatur, si forte peccaverit, eodem sacerdote Christo expletur. 11. Primo igitur convenientibus in unum, et astantibus in domo Dei fidelibus, praecedente modulatione divinarum laudum, praecedente lectione apostolorum et Evangeliorum, praecedente etiam nonnunquam sermone et allocutione magistrorum, subjuncta quoque symboli confessione,
Abbreviated transcription (Latin):
fere omnis eccła dominica oratione concludit : Interpellationes autem si ue
ut quidam codices habent postulationes fiunt : cum populus benedicitur
Tunc enim antistites uelut aduocati sus ceptos suos ꝑmanus impositionem
misericor dissimae offerunt potestati: Quibus peractis & partitipato tanto sa¬
commendo ssratia rum actio cuncta condudit Quamuis in his &iã uerbis ultima
commendauit a postolus: Haec autem causa precipua fuit is tadicendi uthis bre¬
uiter prescriptis dtq significatis non putaretur neglegendum esse quod sequi¬
Tran andomnibus hominibus pregibus & his qui in sub limitate sunt ut qui&a m
N tranquillã uitã agamus in omnipi&ate & castitate : Nequis quã sicut se hab& hu¬
mane cogitationis in firmitas estimar& non esse ista facienda proquibus ꝑsecutio¬
nempatiebatur eclesia cum mem bra xp̃i exomniessent hominum genere colli¬

Expanded text:
fere omnis Ecclesia Dominica oratione concludit. Interpellationes autem, sive, fere omnis Ecclesia Dominica oratione concludit. Interpellationes autem, sive, ut quidam codices habent, postulationes fiunt, cum populus benedicitur. Tunc enim antistites velut advocati, susceptos suos per manus impositionem misericordissimae offerunt potestati. Quibus peractis, et participato tanto sacramento, gratiarum actio cuncta concludit, quam in his etiam verbis ultimam commendavit Apostolus. Haec autem causa praecipua fuit ista dicendi, ut his breviter praescriptis atque significatis, non putaretur negligendum esse quod sequitur, pro omnibus hominibus, pro regibus et his qui in sublimitate sunt, ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate et castitate , ne quisquam, sicut se habet humanae cogitationis infirmitas, aestimaret non esse ista facienda pro iis a quibus persecutionem patiebatur Ecclesia, cum membra Christi ex omni essent hominum genere colli
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus de hoc sacra mento loquens propter quod fratres cum conuenitis
ad manducandum inuicem ex pectate siquis esurit domi manduc& ut
non in iudicium conueniatis statim sub texuit : Cetera autem cum uener
ordinabo Vnde intellegidatur quia multum erat ut in epła totum illis
agendi ordinem insi nũ ar& quem uni uersa per orbem seruat ecclesi a
ab ipso ordinatum esse quod nulla horum diuersita te uuriatun: Nam&¬
ubi adti motheum scribensait. Obsecro itaque primo omnium fieri obsecra¬
tiones orationes In terpellationes gratiarum actiones: Hoc constituis se
intellegitur quod omnis uel pene omnis frequentat ecclesia ut obsecratio¬
nes accipiamus dictas quaefiunt incelebratione sacramentorum ante quã
illud quod est in dñimensa incipiat benedici : Orationes : cum benedicitur &
scĩficatur & ad distribuendum comminuitur : Quam totã benedictionem

Expanded text:
Apostolus de hoc sacramApostolus de hoc sacramad manducandum, inuicem exspectate; si quis esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur — quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem seruat ecclesia — ab ipso ordinatum esseubi ad Timotheum scribens ait: Obsecro itaque primo omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones , hoc constituisse intelligitur, quod omnis et pene omnis frequentat Ecclesia, ut obsecrationes accipiamus dictas quae fiunt in celebratione sacramentorum, antequam illud quod est in Domini mensa incipiat benedici; orationes, cum benedicitur et sanctificatur, et ad distribuendum comminuitur, quam totam benedictionem
Abbreviated transcription (Latin):
cuitis Admanduca ndum Vnde et indigne dicit acceptum ab eis qui hoediscer
nebant aceteriscibis ueneratione singulariter debita : Continuo quippeoũ
dam que saluatom quo uebementius commendar& mrs terii illius altitudu
nem que fanium boc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum aquib
adpassionem digressurus eratꝰ : It ideo non precepit quo de inceps ordine sume
repuriut a postolis perquos ordinare ecclesiasdisposuerat serua muio
hunclocum. Ne que enim quia post cenam calicem optulit dñs &iam dominici
diensacrificiũ post cenam celebrars debemus pin offerre opostebat circa uespera
dier ut hora ipsa sacrificis ostendere occa sum & uesperam mundi: Sicut depasehali
agno inetcodoscriptũ est & immolabit eum omnis multitudo filiorum isrł ad
ues perã : Et iterum in psalmis : Alleuatio manuum mearum. sacrificium ues¬
pertinum Nos autem resurrectionem dñi mane celebramus: Cum uero ait

Expanded text:
cupat ad manducandum ; unde et indcupat ad manducandum ; unde et indnebant a ceteris cibis ueneratione singulariter debita. continuo quippe cum dnem, ultimum hoc uoluit infigere cordibus et memoriae discipulorum, a quibus ad passionem digressurus erat; et ideo non praecepit, quo deinceps oretur, ut apostolis, per quos ordinare Ecclesias disposuerat servaret hunc locum. 9. Neque enim quia post coenam calicem obtulit Dominus, etiam Dominici diei sacrificium post coenam celebrare debemus. Christum offerre oportebat circa vesperam diei, ut hora ipsa sacrificii ostenderet occasum et vesperam mundi, sicut de paschali agno in Exodo scriptum est: Et immolabit eum omnis multitudo filiorum Israel ad vesperam . Et iterum in psalmis: Allevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . 10. Nos autem resurrectionem Domini mane celebramus. Cum vero ait
Abbreviated transcription (Latin):
sero autem factum ess& discumbebat cum duo decim: Et manducantibus dix̃¬
Qmunus ex uobis trad&me : Post enim tradidit sacramentum: Unde
liquido appar& : quando primo acceperunt discipuli corpus & sangui¬
nem dñi non eos accepisse ieiunor: Nequaquam tamen propterea calu¬
niandum est oniuersae ecclesiae : quod aieiunis semꝑ accipitur : Exhoc
enim placuit sp̃uiscõ. ut in honorem tantisa cramenti in õs xp̃iani prius
dominicum corpus intrar& quam ceteri cibi : Nam ideo peruniuersumor¬
bem mos iste seruatur . Ne que enim quia post cibos deditdñs propreena
pransi sut eȩnatifratres adillud sacramentum accipiendum conuelu¬
pea debebunt aut sicut faciebant quos apostolus arguebat saemendat
measus sur istamiscere : Vt enimo conueni entubus uobis onemeu
iamsnosues łsdominicam cenam manducare bane ipsam acceptionem eu¬
cbaristie dominicã cenam uocans : Vnusquisq enim in quit suamcenam prepe¬

Expanded text:
sero autem factum esset, discumbebat cum duodecim. Et manducantibus illis dixisero autem factum esset, discumbebat cum duodecim. Et manducantibus illis dixit: Unus ex vobis tradet me, post enim tradidit sacramentum; unde liquido apparet, quando primo acceperunt discipuli corpus et sanguinem Domini, non eos accepisse jejunos, nequaquam tamen propterea calumniandum est universae Ecclesiae, quod a jejunis semper accipitur. Ex hoc enim placuit Spiritui sancto, ut in honorem tanti sacramenti in os Christiani Dominicum prius intraret, quam ceteri cibi. Ideo enim per universum orbem mos iste servatur, neque enim quia post cibos dedit Dominus, propterea pransi aut coenati fratres ad illud sacramentum accipiendum convenire debebunt, aut sicut faciebant quos Apostolus arguit et emendat, mensis suis ista miscere; ait enim: Convenientibus vobis in unum, jam non est Dominicam caenam manducare , hanc ipsam acceptionem eucharistiae Dominicam coenam vocans. Unusquisque enim, inquit, suam caenam praeoc
Abbreviated transcription (Latin):
o sanguine hoc facite quotiens cum quebibetis in meã commemorationem: Quan tũ est
istud &quã in effabile satis mys terium &pioatis sacra mentũ tanta contestatione
predictum tanta ueritate commendatum ut prius hoc dñs corpus & sanguinem
suum asserer& quam pronobis suum corpus & sanguinem trader&. : Nemo enĩ
potest passionis dñi corporisq: eius & sanguinis. promaiestate rei sacra menta
cognoscere : No tandum quoq: diligenter quod in eadem cena & iudaicũ dñs
pascha comedit quod oportebat auferri: & sacramentum cor poris sui & sangu¬
nis dedit quod ad salutem fidelium opor tebat institui : Desi derio inquit de¬
sideraui hoc pascha mandu careuobiscum antequam patiar: Manducauit ergo
pascha: quo passurus significatur: antequam pronobis uoluntarie pateretur
comedit pascha iuda eorum : quo promissus est xp̃s ut uenir& ad pascha nr̃um
bus illis accepit iħs panem & benedixit : cum &iam superius dixis s& Cum

Expanded text:
meam commemorationem . Quantum est istud et ineffabile salutis mysterium et pietatis sacramentum, tanta contestatione praedictum, tanta veritate commendatum, ut prius hoc Dominus corpus et sanguinem suum assereret, quam pro nobis suum corpus et sanguinem traderetur nemo enim potest passionis Domini corporisque ejus et sanguinis pro majestate rei sacramenta cognoscere. 7. Notandum quoque diligenter, quod in eadem coena et Judaicum Dominus pascha comedit, quod oportebat auferri, et sacramentum corporis sui et sanguinis dedit, quod ad salutem fidelium oportebat institui. Desiderio, inquit, desideravi hoc pascha manducare vobiscum antequam patiar. Manducavit ergo pascha, quo passurus significabatur, antequam pro nobis voluntarie pateretur. Comedit pascha Judaeorum, quo promissus est Christus, ut veniret ad pascha nostrum, bus illis accepit Jesus panem et benedixit. Cum etiam superius dixisset: Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sum dicens dñs uobis cum : quatinus corda illorum amundanis & inmundus¬
cogitationibus dñs emund& & ad suscipienda uerba salutifera aperire digne¬
tur: Adeuius salutationem populus crucẽ infrontib: suis ponit: ut auanis &¬
suꝑ fluuis cogitationibus corda sua emundans ad intellegenda uerba salutis. pu¬
lrssenun resestinat : utquodex diuinis eloquuis adsalutẽ ꝑ cepit signatũ sigpogu
ttpcis at quemunitũ ꝑmaneat nec amentibus eorum ulla diabolica fraude subͣ¬

Expanded text:
lum, dicens: Dominus vobiscum, quatenus corda illorum a mundanis lum, dicens: Dominus vobiscum, quatenus corda illorum a mundanis cogitationibus Dominus emundet, et ad suscipienda verba salutifera aperire dignetur. Ad cujus salutationem populus crucem in frontibus ponit, ut a malis cogitationibus corda sua emundet, ut ad intelligenda verba salutis plus munire festinat, ut quod ex divinis eloquiis ad salutem percepit, signatum sigillo crucis, atque munitum permaneat, ne a mentibus eorum diabolica fraude
Abbreviated transcription (Latin):
adpopulũ Quia uerba euangelica salutem uobis conferentia statim auditu¬
riestis dauda tedm̃ cuius beneficio hanegratiã ꝑꝓcipere meruistis : Defertur
suangelium ad analogium precedenti buscerers ut ostendatur gratia ip¬
fius mundur illuminatum : Verba euangelica leuita ꝓnuntiaturus con¬
sbigere abunitate eccleriae & integritate fidei laborat : Sicut enim peraustrũ¬
diuuinentus est calidus & leniterflats prscr designatur qui corda quae tangit
adamorem dilectionis in flammat : ita & ꝑ aquilonem quidurus & frigidur
esondi abolus intellegitur. quia eos quos possid& ab amore caritatis at quȩ dilec¬
tionis torpenter & frigidos reddit: Quod enim per aquilonẽ di abolus designe¬
ture nostendit ꝓphaa dicens. Olucifer qui dicebas incordeuo. supra sidera cȩli¬
Viuceni in fronte ponitdiaconus ad nuntiaturus uerbauitae: ut ostendat se¬
ut ominisuana &nmunda cogitatio ab eius corde repellatur: Salutat & popu¬

Expanded text:
at: Quia verba Evangelii salutem conferentia mox audituri estis, laudate Dominum, cujus beneficio hanc gratiam percipere meruistis. Defertur evangelium ad analogium, praecedentibus cereis: ut ostendatur gratia ipsius mundum illuminatum. Verba Evangelii levita pronuntiaturus, conpergere ab unitate Ecclesiae et integritate fidei laborat. Sicut enim per austrum, qui ventus est calidus, et leniter flat, Spiritus sanctus designatur, qui corda quae tangit, ad amorem dilectionis inflammat: ita et per aquilonem, qui durus et frigidus est, diabolus intelligitur, qui eos quos possidet, ab amore charitatis atque dilectionis, torpentes et frigidos reddit. Quod enim per aquilonem diabolus designetur, ostendit Propheta, dicens: O Lucifer, qui dicebas in corde tuo: Sedebo in lin fronte ponit diaconus, annuntiaturus verba vitae, ut ostendat seut omnis vana et immunda cogitatio ab ejus corde pellatur. Salutat et popu
Abbreviated transcription (Latin):
dis cipilis seribunt orare se sine internissione addm̃ pro ipsis comemoria etr facere tnorationib¬
Nec non & ecdesiae mos in oleuit per traditionẽ a postolorum : ut non solũ profidelibus sed&
probereticis & sus maticis nec non & proiudaeis acpaganis dñimisericordiã conueniane
Nambeitus paulus a postolus tamquã ingressus eclesam cobortatur om̃s adoronomgus
eorum adhue trpumten& : quirudem plebem instituere incipiunt : Indeẽ quo dsurgeis calimato¬
no non sallitaet populum adhucdicendo dñs uobis cũ sedadorationẽ cunctos hor detar᷑. Necdumenĩ
no mlus nl ouebios aditndignitatem ꝑuenit ut sã cerdotis salutationedignus uideatua iplulos eoli
febui tectorumest dequo non impl& manumsuã qui meit : nec sinũ suũ qiumam iudo s eol¬
git ut eispossit cdici aptereuntib. Benedictio dm̃ suꝑuos bene dignusuobis eunsominelñ in¬

Expanded text:
discipulis scribunt orare se sine intermissione ad Dominum pro ipsis et memoriam facere eorum in orationibus. Necnon Ecclesiae mos inolevit per traditionem apostolorum ut non solum pro fidelibus, sed et pro haereticis et schismaticis, necnon Judaeis ac paganis Domini misericordiam conveniant. Nam beatus Paulus tanquam ingressus ecclesiam, cohortatur omnes aeorum adhuc typum tenet qui rudem plebem instruere incipiunt. Inde est quod surgens ab oratione non salutat populum adhuc dicendo, « Dominus vobiscum, » sed ad orationem cunctos hortatur. Necdum enim populus novellus ad eam dignitatem pervenit ut sacerdotis salutatione dignus videatur. Adhuc enim fenum tectorum est, de quo non implet manum suam qui metit, nec sinum suum qui manipulos colligit, ut eis possit dici a praetereuntib
Abbreviated transcription (Latin):
confitentis dignumesse &iustũ ut dõ gratiae rependantur : intermisso populo
cui lo quebatur iã conuertit se sacerdos addm̃ patrẽ & tãquã ad oresentẽ inc¬
re & in prosperis scilic& & in aduersis : Et ubique idest inomniloco: Domine idest
quidominaris omnium & quȩ incelis s̃a& quȩ int̾ra: Scẽ. id ÷ qui o mĩa scã tua bene¬
dictione scĩficas ut scã fiant. Pater grecue. latine dicitur genitor. Dr̃ enĩ pater.¬
in effabiliter genuit filium : Omnipotens. Omni potens dicitur dĩ quia om̃ia
Neterneds̃: Reternus estdr̃ : quia nec in itiũ habuit nec terminũ habebit. hoc est

Expanded text:
i, dignum esse et justum, ut Deo gratiae rependantur, intermisso populo, cui loquebatur, jam convertit se sacerdos ad Deum Patrem, et tanquam ad praesentem incire, et in prosperis et in adversis, ubique, id est, omni loco. Domine sancte, qui dominaris omnium, quae in coelis sunt, et quae in terra, et qui omnia sancta tua benedictione sanctificas, ut sancta sint. Pater Graece, Latine dicitur genitor. Deus enim ineffabiliter genuit Filium ante omnia saecula. Omnipotens dicitur Deus, quia omnia t. Aeternus est Deus, quia nec initium habuit, nec terminum habebit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
uicorpus xp̃i inserecipere desiderat ꝑmultos bonorũ operum labores & per
casditoa tẽmentis & corporis deb&se reddere mundum atque candidum : Dicit sa¬
ceptis sufficienter in structi & confirmati : cordaura a terrenis curis sursum addm̃ erigi¬
te. ut sacrificium quod michi dõ offerendũ optulistis dõdigne offerreualeã Respon¬

Expanded text:
corpus Domini in se recipere desiderat, per multos bonorum operum labores et per corpus Domini in se recipere desiderat, per multos bonorum operum labores et per castitatem mentis 420 et corporis debet se reddere mundum atque candidum, quod ita placeptis sufficienter instructi et confirmati, corda vestra a terrenis curis sursum ad Dominum dirigite, ut sacrificium, quod Deo offerendum mihi obtulistis, digne offerre valeam. Respon
Abbreviated transcription (Latin):
opit sacerdos offerenda apopulo oblata : ut ipse qui est interdm̃ & ipsum populũ me¬
tna desip recer eorũ & uotã otferat : In qua oblatione : a quamis cetur uino Teruinũ
enĩ designatur xp̃r. peraquã autem populus: Et si uinumoffertursi neaqua:
uidetur intellegi quod passi oxp̃i nil ꝓfuerit generihumano: Siautẽ aqua offe¬
xp̃ipassione : Utrumque ergomiscetursimul : ut intellegatur passione x p̃i mundũ
saluatum & sine eius passione non potuissemundũ saluari. Quod sacerdos oblatio
nem a populo suscipiens clerus dõlaudes ꝑ soluit interim. ad imitationẽ populi israbe¬
litici sumptum est. qui oblationes & uota cũ laude modulationis dõ offerre con¬
sueuerat : Post offerendã ponitur incensum suꝑ alta redicente sacerdote dirigat᷑
ur corpus dominicum : non aliud quã linteũ erse oport& at que mundis simũ.¬
q̃m ioseph linte ummundissimum legitur emisse ubi corpus dñimn uoluit

Expanded text:
im sacerdos a populo oblata, ut ipse, qui est inter Deum et ipsum populum mediator, preces eorum et vota Domino offerat. In qua oblatione aqua miscetur vino. Per vinum significatur Christus, per aquam autem populus; et si vinum offertur sine aqua, videtur significare quod passio Christi nihil profuerit generi humano: si autem aquChristi passione. Utrumque ergo miscetur simul, ut intelligatur, passione Christi mundum salvatum, et sine ea mundum non potuisse salvari. nem suscipiente, clerus Deo laudes interim persolvit, ad imitationem populi Israel sumptum est, qui oblationes et vota cum laude modulationis Deo offerre consueverat. Post oblationem ponitur incensum super altare, dicente sacerdote: Dirigatutur corpus Dominicum, non aliud quam lineum esse oportet, quoniam Joseph linteum mundum legitur emisse, ubi corpus dominicum involvit.
Abbreviated transcription (Latin):
loc quod moriendo in sepulch: o posuit resurgendo suꝑ angelos eleuat : recte sacerdos
adiungit &dicit PER QUEM MMESTATEMTUA LAUOANT ANGELE ADORANT¬
ilare esi enim in offu. ilis gloria salua toris & mediacoris nri : quiut apostolus ait pur¬

Expanded text:
hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos elevavit; recte sacerdos hoc quod moriendo in sepulcro posuit, resurgendo super angelos elevavit; recte sacerdos adjungit et dicit: 24. Per quem majestatem tuam laudant angeli. HaHaec est enim ineffabilis gloria Salvatoris et mediatoris nostri, qui, ut Apostolus ait, pur
Abbreviated transcription (Latin):
Qp seẽ propitiano propeccatis nostris : Quia quiꝑ humanitatẽ in terpellat ꝓno
bis apud patre idem perdiuini tatẽ propitiatur nobis cũ patre : Orat itaq: sacerdos
pro ecdesia : orat eclesia prosacerdote. sicut orat apłs ꝓplebe: orat plebs ꝓ apło quidicit¬
Otaintes similiter & pro nobis ut ds̃ aperiat nobis ostium uerbi: Et pro p&ro orabat
eccdesia cum es s& inuinculis petrus & exaudita ẽ quomodo & petrus proecclesia
eruia omnia prolnuicem membra orat capud proomnibus interpellat: De quo
Feriptum est : quia cest addexterãdĩ qui &ũ in terpellat pronobis : Vnigenito enĩ
fiuo pidhomine interpellare ẽ apud co eternum patrem : seipsum hominem de¬
monstrare ÷ Et quae probumana natura rogasseest : eandem naturã indiuinita¬
rssuae cel situdinem sus cepisse: Interpellatꝰ igitur ꝓ nobis dñs non uoce sed mise¬
ratione : quia quod dã pnari in electis noluit. suscipiendo seruauit : Qui quoniam

Expanded text:
 est propitiatio pro peccatis nostris , quia qui per humanitatem interpellat pro nobis apud Patrem, idem per divinitatem propitiatur nobis cum Patre. Orat itaque sacerdos pro Ecclesia, orat Ecclesia pro sacerdote, sicut orat AposOrantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi . Et pro Petro orabat Ecclesia , cum esset in vinculis Petrus, et exaudita est. Quomodo et Petrus pro Ecclesia, quia omnia pro invicem membra orant. Caput pro omnibus interpellat, de quo scriptum est: Qui est ad dexteram Dei, qui et interpellat pro nobis . Unigenito enim filio pro homine interpellare, est apud coaeternum patrem seipsum hominem demonstrare, eique pro humana natura rogasse, est eamdem naturam in divinitatis suae celsitudinem suscepisse. Interpellat igitur pro nobis Dominus, non voce, sed miseratio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcersuo ouangelii ab australi part fit in plagã septemtriona lem
mundo intulit. a parte meridiana ortum esse : Nã Mierusalem inqua dñs
quo loco ipsesaluator uenit sicut scriptum est. ds̃ abaustro ueniet: Canto¬
Collo cantur cerei in ordine a parte australi adseptem crionem abacolito
ostendens hoc facto quod misertussit dñs omni potens mundo in meridie & sep¬
dã latina melius quam greca sonant. & unum unum eius populum nos es se
ostendamus. & unum dm̃ utrumque populum credere: Incipit deinde sacerdos¬
gloria in excelsis dõ smnum innatiuitate saluatoris ab angelis decan¬
tatum : sed abeato Ulario pictauensis postea auctũ & consum matum. Ethoc
ipsum adimitationẽ angelorũ ut ostendamus eundem dm̃ nos colere int̾ri
quẽ & angeli uenerantur incaelis : Postea dicit sacerdos collectã quae a

Expanded text:
processio evangelii ab australi parte fit in plagam septentrionalem, processio evangelii ab australi parte fit in plagam septentrionalem, do intulit, a parte meridiana ortum esse. Nam Hierusalem, in qua Domquo loco ipse Salvator venit, sicut scriptum est - Deus ab austro veniet . Cantocollocantur cerei in ordine a parte australi in septentrionem ab acolyto, ostendente hoc facto, quod misertus sit Dominus omnipotens mundo, in meridie et sepaedam Latina melius quam Graeca sonant, et ut unum ejus populum nos esse ostendamus, unumque Deum utrumque populum credere, Kyrie, DomineGloria in excelsis Deo, hymnum in nativitate Salvatoris ab angelis decantatum: sed a beato Hilario Pictaviensi postea auctum et consummatum, et hoc ipsum ad imitationem angelorum, ut ostendamus nos eumdem Dominum colere in terris, quem et Angeli venerantur in coelis. Pos
Abbreviated transcription (Latin):
maticã similitudinem crucis habentẽ : ut qui est minister uerbi xõi passio¬
nẽ illi us ad memoriã reuocans sicut xp̃s cruci affixus ẽ ꝓsalute mundi
lta et minister uerbi ipsius semet ipsum uitis et concupiscentiis crucifig¬
re non obliuis catur pro amore redẽptoris: Quod eadẽ uestis candidi¬
tatẽ habet: ostendi ministrũ xp̃i candorem castitatis mente simul et
corpore habere debere qui auctoritatẽ euangelium p̃dicandi in eccła
retinet : Hlab et enim etiam et coccineas uirgulas : sanguinem xp̃i ꝓsalute
mundi effusũ declarantes : Procedentes ad altare ministri in medio eo
propter debitũ honorẽ euangeliũ xp̃i defertur : tãquã ꝑsona prepotens
precedentibus ac subsequentibus ministris constipata cũ procedit in pub¬
licum : Cerei quoque euangeliũ p̃cedentes: demons trant gratia euangelu
mundũ qui erat intenebris peccatorũ illuminatũ. Quod autẽ eadem

Expanded text:
maticam in similitudinem crucis, ut qui minister verbi Christi, passiomaticam in similitudinem crucis, ut qui minister verbi Christi, passionem illius ad memoriam revocans, sicut Christus crucifixus est pro salute mundi, ita et minister verbi ipsius semetipsum vitiis et concupiscentiis crucifigere non obliviscatur, pro amore Redemptoris. Quod eadem vestis candiditatem habet, ostendit ministrum Christi candorem castitatis mente simul et corpore habere debere, qui auctoritatem Evangelium praedicandi in Ecclesia retinet. Habet et coccineas virgulas, sanguinem Christi pro salute mundi effusum declarantes. Praecedentibus ad altare ministris, in medio eorum propter debitum honorem evangelium Christi defertur, tanquam persona praepotentis, praecedentibus ac sequentibus ministris, constipata, cum procedit in publicum. Cerei quoque evangelium praecedentes demonstrant gratia Evangelii mundum, qui erat in tenebris peccatorum, illuminatum. Quod autem eadem
Abbreviated transcription (Latin):
rectionis die dominico agendum cura mus : Necerseẽ enĩ ut populus
dĩ eodie quo dñs amortuis resurrexit aru ralibus uacans operi¬
bus instruatur. quo modo pertotã sequentem ebdomadã. spirita¬
liter dõ uiuere debeat: Etqui pertotã ebdomadã curam corporis m¬
rientis in desinenter egit eo die curamanimae in perpetuum du¬
raturae agere curet : Primo ommum dicitur anti phona ad ineroi
tum dicitur : quia perbanc introimus in officium diuinum. sicut
in differenter canebantur: beatus ieronimus papa dama so petente compo¬
suit: Sed cum ne quaquã satis abundeque ei sufficiens eẽ. pdicto a postolico
lterum suggerente addidit ad huc sicut erat in principio. et c&̃ E thoc ad nu¬
tum et signum dia coni agit cantor sicut et kirrie elerson: quia adhoc in
ministerium admittitur ut officium integreperagi possit qm̃ prbr si¬
ne diacono nomen hab&. officrum non hab& : Induit ipse diaconus dal¬

Expanded text:
rrectionis, die Dominica agere curamus. Necesse est enim, ut populus rrectionis, die Dominica agere curamus. Necesse est enim, ut populus Dei eo die, quo Dominus resurrexit, a ruralibus vacans operibus, instruatur quomodo per totam hebdomadam spiritaliter Deo vivere debeat; et qui per totam hebdomadam curam corporis morituri indesinenter egit, eo die curam animae in perpetuum victurae agere curet. Primo omnium dicitur antiphona ad introitutum dicitur, quia per hanc introimus ad officium divinum, sicut indifferenter canebantur, beatus Hieronymus, Damaso papa petente, composuit. Sed cum nequaquam id sufficeret, praedicto apostolico iterum suggerente, addidit adhuc: Sicut erat in principio, etc. Et hoc ad nutum diaconi ait cantor, sicut et Kyrie eleison, quia ad hoc in ministerium admittitur, ut officium integre peragi possit. Quoniam presbyter sine diacono nomen habet, officium non habet. Induit diaconus dal
Abbreviated transcription (Latin):
es se constat eademmissa incoatur. sed potius canendo et psallendo : quatenus
dulcedo suauitatis corda audientium prius demulceat. ec sic post modulationẽ
suauis cantile nae inspiritalibus rebus populus ꝑconpunctionẽ mentis inten¬
tus solarifero siuo gelio uenba ardenti affectu suscipiat: Quod autẽ populus
die dopo pueo seiuie rsollemni tatũ adecc lesiõ confluit ÷ ad inuoctaone mo psrabe¬
diebus operans septimo abomniopere seruili requies cere iubebatur non a¬
men a meditatione legis: Sic enim a postolus ait : Moses habet in sin¬
gulisciuitatibus qui eum persingula sabbata p̃dicent insinagogis :
Vnde et canticum mosi peromne sabbatũ in ecclesia recita ri con¬
sueuit mos ecclesiasticus : Et quod illi faciebant die sabbato qui prim
apud illos indiebus ebdomadis habebatur qm̃ in ipso requieuit dr̃ ab
omnibus operibus suis: nos propter reuerentiam dominicae resu¬

Expanded text:
esse constat, eadem missa inchoatur, sed potius canendo et psallendo, quatenus esse constat, eadem missa inchoatur, sed potius canendo et psallendo, quatenus dulcedo suavitatis corda audientium prius demulceat, et sic post modulationem suavis cantilenae in spiritualibus rebus populus per compunctionem mentis intentus, salutifera Evangelii verba ardenti affectu suscipiat. Quod autem populus Dominico die, sive solemnitatum, ad ecclesiam confluit, ad imitationem Israediebus operans, septimo ob omni opere servili requiescere jubebatur, non tamen a meditatione legis. Sic enim ait Apostolus: Moyses habet in singulis civitatibus, qui eum per singula sabbata praedicent in synagogis . Unde et canticum Moysis per omne sabbatum in Ecclesia recitare mos ecclesiasticus consuevit. Et quod illi faciebant in sabbato, qui primus apud illos in diebus hebdomadis habebatur, quoniam in ipso requievit Deus ab operibus suis; nos propter reverentiam Dominicae resu