comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccauerit. uel in babrlonẽ abducitur: uelsispon¬
te descendere: uoluerit in hiericho alatronibur
uul neratur: Quȩ ẽ enĩ itainlustris ut eccła quȩ
uitoto orbe fundata ẽ. itaredempta xp̃i sangui¬
ne & columba ꝓptergratiam sp̃s scĩ ut ecclesia
degentibus congregata : inqua plurimi quise dicunt in xp̃m
inea sicut leone srugientes: scio offensurũ me ẽeplu
presbiteros qui bene uixerint ñ condemnent : & ma¬
li principes quos describit sermo ꝓpheticus. non
sint bonis principibus contumeliȩ : stulto eñ flagel¬
lato insipiens sapientior erit : Siaũt insipiens sa¬
pientior fit : quanto magis ille qui sapiens ẽꝰ Sed
titiã: nonne recte appellant᷑ lupiarabiȩ uel uesper¬
tini sicut symmachus transtulit᷑ : non enĩ merent᷑ lu¬
pidici beniamin qui manerapiunt & aduesperamda¬
nt ȩscam: sed lupi uesꝑtini qui noc tibus comedunt &¬

Expanded text:
qui peccaverit, vel in Babylonem abducitur, vel si sponqui peccaverit, vel in Babylonem abducitur, vel si sponte descendere voluerit, in Jericho a latronibus vulneratur. Quae est enim ita illustris ut Ecclesia, quae in toto orbe fundata est: 720 ita redempta Christi sanguine et columba propter gratiam Spiritus sancti, ut Ecclesia de gentibus congregata? in qua plurimi qui se dicunt in Christum in ea sicut leones rugientes, scio offensurum me esse plupresbyteros qui bene vixerint, non condemnent. Et mali principes, quos describit sermo propheticus, non sint bonis principibus contumeliae: Stulto enim flagellato, insipiens sapientior erit : si autem insipiens sapientior fit, quanto magis ille qui sapiens est? Sedtitiam, nonne recte appellantur lupi Arabiae, vel vespertini, sicut Symmachus transtulit? Non enim merentur lupi dici Benjamin, qui mane rapiunt, et ad vesperam dant escam ; sed lupi vespertini, qui noctibus comedunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
& obsepta it inera & nisi destruxis set d̃s semitas
eius nũquã dicere potuisset anima fornicans¬
uadam et reuertar aduirum ieũ priorem : Dissi pan¬
tur ergo itinera suꝑ borũ & anguli eorũ ne ambulent
in suꝑbia & in prauitate : &urbes eorũ quȩ male edifi¬
catȩ fuerant : in arrogantia & suꝑbia destruuntur :
ne subsistant & habeant habitatores pessimos: Ac ne
quis putet nos uim facere scripturȩ : discat ex conse¬
quentibus: Hoc aũ inquit feci ut dicerem in eis. ecce
eat. fructum inuobis conuersionir non inueniens : &
omnia irrita sint ꝑquȩ uos uolui corripere : & ille
sermo quuinhueremia scriptus ẽ possit aptari sine
causa ꝑcursifilios ur̃os. disciplinam ñ recepistis: uel
certe timete me . & rec ipite disciplinã ut non pere¬
ant omnia de conspectu iuerusalem. necpenitus
tus sum ei: nec moueat aliquẽ ut sepe iã dixi qđ hȩc
aduersum eccłam dicta int̃ p̃ter. cumsciat iuerusalẽ.
inscripturis scus. semꝑ trpum habere eccłȩ : Dequa

Expanded text:
obsepta itinera, et nisi destruxisset Dominus vias ejus, numquam dicere potuisset anima fornicansVadam, et revertar ad virum meum priorem. Dissipantur ergo itinera superborum et anguli eorum, ne ambulent in superbia et in pravitate, et urbes eorum quae male aedificatae fuerant in arrogantia et superbia, destruuntur, ne subsistant et habeant habitatores pessimos. Ac ne quis putet nos vim facere Scripturae, discat ex consequentibus: Haec autem, inquit, feci, ut dicerem eis: Ecce eat, fructum in vobis conversionis non inveniens; et omnia irrita sint, per quae vos volui corripere, et lle vobis sermo qui in Jeremia scriptus est, possit aptari: Sine causa percussi filios vestros, disciplinam non recepistis . Vel certe: timete me, et recipite disciplinam, ut non pereant omnia de conspectu Jerusalem, nec penitus tus sum ei. Nec moveat aliquem ut saepe jam dixi quod haec adversum Ecclesiam dicta interpreter, cum sciat Jerusalem in Scripturis sanctis semper typum habere Ecclesiae: de qua
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in hoc eodem ꝓpheta supͣ legimus. ascendit
clamor malitiȩ eius adme: & uutũ inli¬
tdixer̃ ad eũ indica nobis cuius causa malũ
uenis & dequa regione& ex quo populoestu:
Quẽ sors indicauerat: cogunt p̃ro pria ũoce confite¬
riscurtanta tẽ pestas sit uel quare contra eos dĩ ira
deseuiat : Indica in quiunt nobis. cuius causamalum
istud sit : quidoperis agas : dequaterra : de quo po¬
pulo ꝓficis caris : quo abire festines: & notanda bre¬
uitas quã ad mirari inuirgilio sole bamus: Iu uenis.
quȩ causa sub egit ignotas temptare uias. quoten¬
ditis inquit qui genus unde domo pacem neliuifer¬
tis an arma: Interrogatur ꝑsona regio iter
ciuitas: ut his cognoscatur & causa discriminis:

Expanded text:
 in hoc eodem propheta supra legimus: Ascendit clamor malitiae ejus ad me. Et dixerunt ad eum: Indica nobis, cujus causa malum ex qua regione es, et ex quo populo es tu? Quem sors indicaverat, cogunt voce propria confiteri, cur tanta tempestas sit, vel quare contra eos Dei ira desaeviat: Indica, inquiunt, nobis cujus causa malum istud sit super nos: quid operis agas, de qua terra, de quo populo proficiscaris, quo abire festines. Et notanda brevitas, quam admirari in Virgilio solebamus: Juvenes, quae causa subegit Ignotas tentare vias, quo tenditis, inquit: Qui genus: unde domo, pacemne huc fertis, an arma? Interrogatur persona, regio, iter, civitas: ut ex his cognoscatur et causa discriminis.
Abbreviated transcription (Latin):
Idcirco in tribulatione dñi recordatus sum sut
tio inea de extremomari & scissuris montiũ conscen
rueris beaticudine: & considerandum qđ nouo
ere oratiofiat ꝓoratione : & p̃cetur. ut oratio illi
nidendat ad tẽplum dĩ Petit aũ quasi pontifex
cor pore suo populus liberetur:
custodiunt uanitates. frustra misericor diam de
re linquent .Lxx. qui custo diunt uana & falsa mi¬
sericordiam suã reliquerunt: Ds̃ natura miseri
e. & paratus ut saluet clementia. quos non potest
Uanitas quippe uani tatis omnia uanitas. Nedã
uideretur uniuersos. & cuncto generi humano

Expanded text:
dcirco in tribulatione Domini recordatus sum, ut oratio mea de extremo mari, et scissuris montium conscendat  tu aeterna frueris beatitudine. Et considerandum quod novo genere, oratio fiat pro oratione, et precetur ut oratio illius conscendat ad templum Dei. Petit autem quasi pontifex, ut in corpore suo populus liberetur. Qui custodiunt vanitates frustra, misericordiam suam derelinquent. LXX: Qui custodiunt vana et mendacia, misericordiam suam reliquerunt. Deus natura misericors est, et paratus ut salvet clementia, quos non potest Vanitas quippe vanitatum, et omnia vanitas ne damnare videretur universos, et cuncto generi humano
Abbreviated transcription (Latin):
utero coeti & tota spes mea dñserat : &x quibus discimus
iuxta lxx eotẽpore quo deficit anima nr̃a & acorporis
cõpage diuellitur : Nonnos debere alio cogitationemuer¬
tere nisi &ꝰ eum qusincorpore & extracorpus noster ẽ dñs:
Suꝑ saluatoris uero ꝑsona : non ẽ difficilis interpretatio
quidixit : tristis ẽ anima mea usq ad mortem: Patersi¬

Expanded text:
utero ceti, et tota spes mea Dominus erat. Ex quibus discimus juxta Septuaginta eo tempore quo deficit anima nostra, et a corporis compage divellitur, non nos debere alio cogitationem vertere, nisi ad eum, qui et in corpore et extra corpus noster est Dominus. Super Salvatoris vero persona non est difficilis interpretatio, qui dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . E
Abbreviated transcription (Latin):
rabatur a nobis: Uelcerte . cũ uerba sublimia: e eru¬
ditio de excelso ueniens: conteret nos atq confrin¬
get. Et opere cõplebit᷑: Rugiebam agemitu
cordis mei ⁊ut sit sacrificiũ dño sps̃ contribulat:
innobis qui homines sumus: & nontam grandia
peccata fecimus ut montibius cõparentur: colles
contritisunt: Indiabolo ato & angelis eius excelsa mon¬
tium tonterentur: multi putant iuxta hrsto¬
riã qđ ad babr̃ loniorũ tempora rettilimus : Iintel¬
legendum eẽ de primo saluatoris aduentu. quan¬
do ꝓpter peccata nimia. & clamorem populicon¬
crepantem. sanguis eius supernos & superfilios
nrõs Circũ dat&ẽ abexercituhierus alem & adu¬
obus ursis : uespasidne scilicet &tico : in ridentiũ
puerorũ turba consumptaẽ : Quȩ quidem intel¬
legentia magis fidei nr̃e conuenit: sedita ut sci

Expanded text:
rabatur a nobis. Vel certe cum verba sublimia et erurabatur a nobis. Vel certe cum verba sublimia et eruditio de excelso veniens, conteret nos atque confringet, et opere complebitur: Rugiebam a gemitu cordis mei , ut sit sacrificium Deo spiritus contribulatus ; in nobis, qui homines sumus, et non tam grandia peccata fecimus, ut montibus comparentur, colles contriti sunt. In diabolo autem et angelis ejus, excelsa montium conterentur. Multi putant juxta historiam quod ad Babyloniorum tempora retulimus, intelligendum esse de primo Salvatoris adventu, quando propter peccata nimia, et clamorem populi concrepantem: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , circumdata est ab exercitu Jerusalem, et a duobus ursis, Vespasiano videlicet et Tito, irridentium puerorum turba consumpta est . Quae quidem intelligentia magis fidei nostrae convenit, sed ita ut sci
Abbreviated transcription (Latin):
lam quã dñs cõminatur. uidicu ut supra uoluerim
accipere: eo temp̃r quando uetus dierũ sessurus ẽ.
& aperiendi libri & pandendȩ conscientiȩ singulo¬
rum . tunc implebitur uox elamoris aporta cõpun¬
gentiũ: Prima enĩ porta oculorumerit : quan¬
do ex hibebunt᷑ nobis peccat& ante oculos nros. & o¬
nis popa & imago aentiquorũ scelerum & uitio¬
rum atq luxuriȩ ꝓfertur in medium: ⁊ uncil¬
lud erit uere qđ scriptũ ẽ ecce homo: & oper&
eius ante facienieius T or quebit igitur eũ consci¬
entia & postquã cõpunetus clamauerit a prima
oculorũ parta. ululabit &iõ asecunda: quã au¬
res intellegere possumus: Perhos enĩ uel maxime
sensus quibus uitia in lapsa fuerant eorũ poena sen¬
titur : quanedo ternemus qđ fecimus. & sermone do¬
latũ cõpellim: & contemnitur in nobis quicꝗd fu¬
erat excelsum: & p̃p̃ cecitatẽ & surdes aures. igno¬

Expanded text:
illam quam Dominus comminatur, diem judicii ut supra voluerimus illam quam Dominus comminatur, diem judicii ut supra voluerimus accipere, eo tempore quando Vetustus dierum sessurus est, et aperiendi libri, et pandendae conscientiae singulorum: tunc implebitur vox clamoris a porta compungentium . Prima enim porta oculorum erit, quaulos nostros, et omnis pompa et imago antiquorum scelerum et vitiorum atque luxuriae proferetur in medium. Tunc illud erit verum quod scriptum est: Ecce homo et opera ejus ante faciem ejus. Torquebit igitur eum conscientia, et postquam compunctus 685 clamaverit a prima oculorum porta, ululabit etiam a secunda, quam et aures intelligere possumus. Per hos enim vel maxime sensus, quibus vitia illapsa fuerant, eorum poena sentietur, quando cernemus quod fecimus et sermone dol. compellimur et conteritur, in nobis quidquid fuerat excelsum, et propter caecitatem et surdas aures igno
Abbreviated transcription (Latin):
clamoris deporta conpungentium : & ululat
a secunda & contritio &collibus: In die hostiȩ dñi
quando extenderit manũ suã suꝑ iudam & suꝑ om̃s
habitantes hierusalem & hostilis eã uallauerit ex¬
ercitus: erit uoxclamoris a porta piscium & ulula¬
tus a secunda. & contritio magna a collib : Portã
pisciũ uocabant : quȩ dispolinducit & iopen: & uitini¬
or marierat. inter cunltas uias hierusalem: De
qua & lies dras refert: Portã uero pisciũ ȩdifica¬
uer̃ filii asnaha. Ips texuer̃ eã & statuerunt
ualuas Rseras & uestes: Qđ aũ ait & ululatus
a secunda: secundimuri in eodem climate portam
significat: De qua & in regnorum libro friptũ ẽ:
lum filu thecue. filii araas. custodientis ues¬
timenta & hȩc habitabat hierusalem in secun
da : Contritionem aũ magnam a collibusde mon¬
tesion & excelsiore urbis parte loquitur: Qua
cũ altiora & artiora ciuitats fuerint occupa¬
ta: facilior ẽ. in prona descessus: Siaũ diemil
diem

Expanded text:
ominus, vox clamoris de porta compungentium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. In die hostiae Domini quando extenderit manum suam super Judam et super omnes habitantes Jerusalem, et hostilis eam vallaverit exercitus, erit vos clamoris a porta piscium et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus. Portam piscium eam vocabant, quae Diospolim ducit et Joppen, et vicinior mari erat inter cunctas vias Jerusalem, de qua et Esdras refert: Portam vero piscium aedificaverunt filii Asnaa, ipsi texerunt eam, et statuerunt valvas, et seras et vectes . Quod autem ait, et ululatus a secunda, secundi muri in eodem climate portam significat, de qua et in Regnorum libro scriptum est: lum filii Thecuath filii Hasra custodis vestium quae habitabat Hierda . Contritionem autem magnam a collibus de mente Sion et excelsiore urbis parte loquitur: quia cum altiora et arx civitatis fuerint occupata, facilior est in prona descensus. Si autem diem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ eos quicum bonis operibus in eccła eẽ deberent: eie¬
cer̃ se obconuersationem pessimã : & traditi satans
uersantur inuestibulis: immonec inuestibulis: sed an
peccatis implent ecclesiam : & impietatib: atq: men¬
dacio : & miscent sanguini sanguinem: Qđ siuolueri¬
mus hoc ipsum accipere su ꝑ animabus singulorũ.
bet ẽẽ hospitium regis : & iuxta superiorem ex posi¬
tionem : indumenta quoq: aliena : & omnia quȩ se¬
qͥintur : referamus adunũ quẽq: credentiũ : Quicũ
debuerint inluta esse xp̃o & sempor uẽsarim
trinsecus : uarus sepeccatorũ operuerint uestim̃tis:

Expanded text:
per eos qui cum bonis operibus in Ecclesia esse deberent, ejeper eos qui cum bonis operibus in Ecclesia esse deberent, ejecerunt se ob conversationem pessimam, et traditi Satanae versantur in vestibulis, immo nec in vestibulis, sed antpeccatis implent Ecclesiam, et impietatibus atque mendacio, et miscent sanguinem sanguini. Quod si voluerimus hoc ipsum accipere super animabus singulorum, bet esse hospitium 684 regis: et juxta superiorem expositionem indumenta quoque aliena, et omnia quae sequuntur, referamus ad unumquemque credentium, qui cum debuerant induti esse Christo, et semper versari intrinsecus, variis se pecca
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus: propter peccata sua egressi sunt foras. &
de ecła dnĩ recesserunt . inplentes tẽ plũ eius impie¬
imus : Scire debemus qđ illo tẽpore . uisit et dñs suꝑ
principes & suꝑ pastores : qui lac deouib: comedunt:
lanasq: tandentes : Non curant de contritione
gregis: & superfilios regis . quiseiactant xp̃ianos
eo qđ regis xp̃i sint filii gloriantur: & suꝑ om̃s qui in¬
duti sunt uestib: alienis : Nestis filiorũ regis & prin¬
uiscera misericordiȩ: bonitatis. humilitatis. mansu¬
etudinis. patientie & cetes a.: Inquibus p̃cipitur
ut in duam nouũ hominem celestẽ. luxta creato¬
remnr̃m & proiciamus indumentũ ue teris ho¬
minis cũ operibus eius: Cumergo debeamus
talibus indui uestibus. promisericordia: induim̃
crude litate : Propatientia in patientia : Fro iustitia
ne : & indutus ẽ maledictione sicut uestimento : Nin¬
dicabit quoq: dñs manifestissime in aduentusuo & su¬

Expanded text:
intrinsecus, propter peccata sua egressi sunt foras, et intrinsecus, propter peccata sua egressi sunt foras, et de Ecclesia Dei recesserunt, adimplentes templum ejus impieimus: scire debemus, quod illo tempore visitet Dominus super principes, et super pastores, qui lac de ovibus comedunt, lanasque tondentes, non curant de contritione gregis, et super filios regis qui se jactant Christianos, et quod regis Christi sint filii, gloriantur: et super omnes qui induti sunt vestibus alienis. Vestis filiorum regis et prinviscera misericordiae, bonitatis, humilitatis, mansuetudinis, patientiae , et caetera. In quibus praecipitur, ut induamur novo homine coelesti, juxta Creatorem nostrum, et projiciamus indumentum veteris hominis cum operibus ejus . Cum ergo debeamus talibus indui vestimentis, pro misericordia induimur crudelitate; pro patientia, impatientia; pro justitia, ne: Et indutus est maledictione sicut vestimento . Vindicabit quoque Dominus manifestissime in adventu suo, etiam su
Abbreviated transcription (Latin):
ñ calcant limenidolorum suꝑ stitionibus seruientes
cultu: sed iniquitate & scelere. & omnimendacio.
ut aderrorem religionis iniquitas quoq: insubie¬
ctos. & ad proximos mendaciũ iungeretur: Sed qui&
semel & tropologice e ponere coepimus. Nisitabit
dñs in aduentu & passi ones aluatoris: Idẽ. indie
hostiȩ filu sui suꝑ pontifices & sacer dotes populi
iudaici & super domũ regiam : Usq ad illuedenĩtẽ¬
pus ꝑseuerauer̃ reges iudaȩ: destirpe deł secundũ
ꝓphetiam iacob non deficiet princeps exiuda.
neq: dux defemoribus.  donec ueniat curepositũ
ẽ. & ipseerit exspestatiogentium : Post hostiã
enĩ dni : ablatũ est regnũ aiudeis : & superom̃s inqt̃
qui induti sunt uestimentis alienis . quire cesser̃ a pro¬
testione & indum̃to dĩ & suo errore cooꝑtifunt: &
ulciscas super om̃s manifeste qui sunt inuestibulis
hoc ẽ : quiegressi sunt detẽplodĩ : & cũ deberentẽe

Expanded text:
n calcant limen idolorum, superstitionibus servientes,n calcant limen idolorum, superstitionibus servientes,cultu, sed iniquitate et scelere et omni mendacio, ut ad errorem religionis iniquitas quoque in subjectos et in proximos mendacium jungeretur. Sed quia semel et tropologice exponere coepimus: Visitabit Dominus in adventu et passione Salvatoris, id est, in die hostiae Filii sui super Pontifices et Sacerdotes populi Judaici, et super domum regiam. Usque ad illud enim tempus perseveraverunt reges Judae de stirpe David, secundum prophetiam Jacob: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . Post hostiam enim 683 Domini ablatum est regnum a Judaeis. Et super omnes, inquit, qui induti sunt vestimentis alienis, qui recesserunt a protectione et indumento Dei, et suo errore cooperti sunt. Et ulciscar super omnes manifeste qui sunt in vestibulis, hoc est, qui egressi sunt de templo Dei: et cum deberent esse
Abbreviated transcription (Latin):
gis : & super om̃s qui induti sunt uestimentis alienis:
& ulciscar super om̃s manifeste qui sunt inuestibu¬
lis indie illa: quicõplent domũ dñiđi sui impieta¬
te & dolo: Indie udaicȩ captiuitatis. quandoto¬
tus populus immolandus ẽ cusitabit dñs: & su¬
ꝑ principes quimane bibent siceram te supes
filios regis uelom̃s destirperegia: uelcerte ꝓprie
filios iosiȩ: quos uel oecisas uel captos legimus: & suꝑ
om̃s qui induti sunt ueste peregrina: hoc ẽ qui prodĩ
cultu uenerati sunt idola: & suꝑ om̃s qui arrogant᷑
ingrediuntar superlimenindie illa: hoc ẽ aduer¬
sum suꝑbos. quicum quodam fastidignitatis super¬
cilio gradus templi & scũ arii limen ascendunt: Por
ro in eo ubinos interp̃tati sumus : qui arroganter in¬
grediuntur suꝑ limen : Potest legi secđm hebraicũ:
quitrans ibunt limen : & hoc hrstorice sentiendũ ẽ
Vindicabo super eos qui iuxta regnorũ librum p̃rimũ¬

Expanded text:
 et super omnes qui induti sunt vestimentis alienis: et ulciscar super omnes manifeste, qui sunt in vestibulis in die illa, qui complent domum Domini Dei sui impietate et dolo. In die Judaicae captivitatis, quando totus populus immolandus est, visitabit Dominus, et super principes qui mane bibebant siceram, et super filios regis, vel omnes de stirpe regia, vel certe proprie filios Josiae, quos vel occisos vel captos legimus, et super omnes qui induti sunt veste peregrina, hoc est, qui pro Dei cultu venerati sunt idola. Et super omnes qui arroganter ingrediuntur super limen in die illa, hoc est, adversum superbos, qui cum quodam fastu et dignitatis supercilio, gradus templi et sanctuarii limen ascendunt. Porro quia in eo ubi nos interpretati sumus, qui arroganter ingrediuntur super limen, potest intelligi secundum Hebraicum, qui transiliunt limen: et hoc historice sentiendum est, vindicabo super eos, qui juxta Regnorum primum librum no
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternitatis. omne huiꝰ sȩcłi tẽpus breueẽ siue exitus
singulorũ ÷ timeant om̃s & sileant: ne facies chnide
qua sc̃s ait: Signatumẽ super nos lum̃ uultus tuidnẽ.
peccutorum faenũ stipulã ligna consumat: Prepa¬
rauit enĩ dñs hostiã suã totũ leuiticimr steriũ: quan
doꝑignẽ & effusionem sanguinis & uiculorumoblati¬
onẽ salui fiebant quis aluancdisunt: & sci ficabunt᷑ uo¬
cati:. Quidã denrĩs diem dnĩ & hostiam eius. & scifica¬
tionem uocatorum. In ad uentu s aluatoris intellegunt:
quando immolatus ẽ agnus. & insanguine eius scĩfica¬
ti sunt apostoli & ceteri quiꝑeos uocati sunt :¬
T erit inhe hostiȩ dñi : uisitabo super principesi & su
ꝑfilios tegis . & super om̃s qui induti sunt ueste
peregrina: & uis itabo omnem quiar rogan¬
ter ingreditur super lim̃: Indie illa. qui cõplent
domũ dnĩ di sui miquitate & dolo: Lxx. & eritinehe¬

Expanded text:
eternitatis omne hujus saeculi tempus breve est sive exitus singulorum: timeant omnes, et sileant, ne facies Domini de qua sanctus ait : Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine  peccatorum fenum, stipulam, ligna consumat. Praeparavit enim Dominus hostiam suam, totum Levitici mysterium, quando per ignem et effusionem sanguinis, et veram oblationem salvi fient, qui salvandi sunt, et sanctificabuntur vocati. Quidam de nostris, diem Domini et hostiam ejus, et sanctificationem vocatorum, in adventu Salvatoris intelligunt, quando immolatus est 682 Agnus, et in sanguine ejus sanctificati sunt apostoli, et caeteri qui per eos vocati sunt. Et erit in die hostiae Domini, visitabo super principes, et super filios regis, et super omnes qui induti sunt veste peregrina. Et visitabo omnem qui arroganter ingreditur super limen in die illa: qui complent domum Domini Dei sui iniquitate et dolo. LXX:
Abbreviated transcription (Latin):
eius quiad hiuc in principiis uiarũ sunt. nec adme¬
diũ itineris ꝑuener̃: elidentur in ipsis principus
suis & hostes seuissimi p̃clara queq: eius sortesi¬
bi diuidere festinabunt: & optimates. quos prin¬
cipes & p̃positos intelle gere pos sumus: uunctos
catenis & grauissimo cõpedũ pondere p̃pedi¬
tos. trahunt incaptiuitatem: & tuergonine¬
ue. homines uidelicet infide les. homine s inmun¬
do penitus inherenter. sentiessupp licia. & con¬
sopieris calice meo cumilli quoq: biberint. qui demeo
ame & quȩres finem inter uitia & ꝑtur bationes quȩ
te p̃munt: & nilulominus stationẽ & finẽ malorũ res¬
perire ñ poteris. Sed & om̃s uoluntatestuȩ & dulce¬
dines & potentiȩ sȩculccres & dogmata quȩ tibi ui¬
debaris habere firmissima deuorabuntur a come¬
dente : De quo ꝑparabolam dicit samson. de come¬
dente exiuit cibus & deforte egress&ẽ dulce: tc̃

Expanded text:
ejus, qui adhuc in principiis viarum sunt, nec ad meejus, qui adhuc in principiis viarum sunt, nec ad medium itineris pervenerunt, elidentur in ipsis principiis suis: et hostes saevissimi praeclara quaeque ejus sorte sibi dividere festinabunt, et optimates quos principes et praepositos intelligere possumus, vinctos catenis, et gravissimo compedum pondere praepeditos, trahent in captivitatem. Et tu ergo, Ninive, homines videlicet infideles, homines mundo penitus inhaerentes, senties supplicia, et cosopieris calice meo, cum illi quoque biberint qui de mea a me: quaeres finem inter vitia et perturbationes quae te prement, et nihilominus stationem et finem malorum reperire non poteris; sed et omnes voluntates tuae et dulcedines, et potentiae saeculares, et dogmata quae tibi videbaris habere firmissima, devorabuntur a comedente, 574 de quo per parabolam dicit Samson: De comedente exivit cibus, et de forti egressum est dulce : tunc
Abbreviated transcription (Latin):
& firmior & potentior. tamnatura lociqua ui¬
ris fortibus abeo hoste sit superata: Quia uero
nineuen & mundum istũ inter p̃tatisumꝰ. p̃ci¬
pitur ei utaptet & cõponat cordas suas. & se
ad lugubre carmen paret : Parsenĩ filiorũ
ammon. quȩ multo melior fuerat quã nineue.
& habitauerat suꝑ flumina quia inerrore dep̃hensas
ẽ : poenas eã susceleris ꝑpendisse : ac primum iuxto
hrstoriã alexandriȩ dicendum qđ ammon interõ¬
tant᷑ populi: & fit sensus iuxtaleges allegoriȩ :
considera populus gdesiȩ qui habitat suꝑ omnes
ꝓphetas & habet doctores in corcuitustio: cuius de
uentre manant flumina. cuius initiũ ẽ. mares ale¬
ctione quippe legis. quȩ sine lignoxp̃i amara ẽ: Insi¬
militudine mrrrȩ ad eius mr̃steriũ ꝑuenit : quȩ¬
et duopia infortitudine : Et hio pia quippe p̃ue
ea facti sunt in auxilio eius: & hȩc ergo sinon adten¬
derit& omnidiligentia custodierit corsiũr capti¬
ua ducetur & planget filios suos: paruuliquoq

Expanded text:
quam viris fortibus, ab eodem sit hoste superata. Quia vero Niniven et 573 mundum istum interpretati sumus, praecipitur ei ut aptet et componat chordas suas, et se ad lugubre carmen paret: pars enim filiorum Amon quae multo melior fuerat quam Ninive, et habitaverat super flumina, quia in errore deprehensa est, poenas eam sui sceleris pependisse. Ac primum juxta historiam Alexandriae dicendum, quod Ammon interpretentur populi, et sit sensus juxta leges allegoriae: Considera populos Ecclesiae quae habitat super amnes prophetarum, et habet doctores in circuitu suo, quorum de ventre manant flumina, cujus initium est mare. A lectione quippe Legis, quae sine ligno Christi amara est, in similitudine Merrhae ad ejus mysterium pervenitur, quethiopiam in fortitudine: Aethiopia quippe praevostea facti sunt in auxilio ejus. Et haec ergo si non se attenderit, et omni diligentia custodierit cor suum, captiva ducetur, et planget filios suos. Parvuli quoque
Abbreviated transcription (Latin):
expersona dicitur: & extendã manum me am
superiudam & super om̃s habitatores hueru¬
salem: Ex tensio quippe manus gestũ ꝑcutien¬
tis ostendit: & disꝑdam deloco hoc reliquias baal:
Non qđ secđm lxx nomina baalim non sacerdotes pgnit᷑¬
eradenda sint sed quod iuxta hebreũ cultoreseus
epopulo qui pauci de hostiũ remanserant iniudea& in

Expanded text:
ex persona Domini dicitur: Et extendam manum meam super Judam et super omnes habitatores Jerusalem extensio quippe manus gestum percutientis ostendit: et disperdam de loco hoc reliquias Baal: Non quod secundum LXX nomina Baalim penitus eradenda sint; sed quod juxta Hebraicum cultores ejus e populo qui pauci de caede hostium remanserant in Juda
Abbreviated transcription (Latin):
obsidet : Si saxa fugimus. in cugrimus in profun¬
dum: Si contortos uertices eutamus. in saxade¬
ferimur: ⁊ estis mihid̃s me omnia quȩ secundũ
hebraicum dissero nonde proprio sensuloqui
qđ arguitur inpseudo ꝓphetis : sed hebreorum
sequi ex positionẽ : A quibus ñ modico temporeeru¬
ditus. debeo meis simpliciter indicare quȩ didici:
certe in lectoris erit arbitrio cũ utrũq ꝓcurrerit.
ꝗd magis sequi debeat iudicare : adnine uenigitur
nunc sermo conuertit᷑ : & hinc uel maxime obscuri sunt
ꝓphetȩ qđ repente dũ aliud agitur. ad alios ꝑsonamu¬
tatur & dicitur ei : Ascendet adte nabuchodo nosor
quite obsideat : quiante hostiũ uastet agros: ꝑ sequo¬
ł agricolas rura populetur. quite quoq: ipsa mlou¬
usam teneat : Quia itaq: tibi inminet bellum : ecce

Expanded text:
Obsidet: si saxa fugimus, incurrimus in 550 profundum: si contortos vortices evitamus, in saxa deferimur. Testis est mihi Dominus, me omnia quae secundum Hebraicum dissero, non de proprio sensu loqui, quod arguitur in pseudoprophetis; sed Hebraeorum sequi expositionem, a quibus non modico tempore eruditus, debeo meis simpliciter indicare quae didici. Certe in lectoris erit arbitrio, cum utrumque percurrerit, quid magis sequi debeat, judicare. Ad Niniven igitur nunc sermo convertitur et hinc vel maxime obscuri sunt prophetae, quod repente dum aliud agitur, ad alios persona mutatur et dicitur ei: Ascendit ad te Nabuchodonosor qui te obsideat, qui ante os tuum vastet agros, persequatur agricolas, rura populetur, qui te quoque ipsam clausam teneat. Quia itaque tibi imminet bellum: ecce
Abbreviated transcription (Latin):
matrona : dephilosophia disputare: Quidre¬
feram catonis filiam bruti coniuigeni: cuius uirtus fac̃
ne patris matrisq: constantiã. tanto perłineremur :
Plenaẽ hrstoria tam greca quã latina uir tutib fe¬
minarum & quȩ integros libror flagitet: mihitantũ
q aliud operis incũbit. infinȩ ꝓlogi dixisse sufficiat:
dnm̃ resurgentem : primũ a paruisse mulierib: : & apo¬
stolorum illas fuisse apostolus: ut erubescerent uiri ñ
quȩ rere : quẽ iã fragilior sexus inuenerat: Ixplic̃ proloc¬

Expanded text:
matrona, de philosophia disputare. Quid rematrona, de philosophia disputare. Quid referam Catonis filiam, Bruti conjugem, cujus virtus facit ne patris maritique constantiam tantopere miremur? Plena est historia tam Graeca quam Latina virtutibus feminarum, et quae integros libros flagitent  Al. flagitet. Mihi tantum, quia aliud operis incumbit, in fine prologi dixisse sufficiat, Dominum resurgentem primum apparuisse mulieribus , et apostolorum illas fuisse apostolas, ut erubescerent viri non quaerere, quem jam fragilior sexus invenerat. 673 Verbum Do
Abbreviated transcription (Latin):
nte quã sophoniã ad grediar. qui nonus ̃ in ordi¬
ne .xii. prophetarum respondendũ uidetur his
stribam potissimũ : o paula & eustochium: Qui sistire¬
nt holdã uiris tacentib: ꝓphetas se: & deboram iudi¬
cempariter & propheten : hostes isrł. baractim̃te su
nũquã poster gũ meum manum mitterent in ci¬
coneã : Taceo deanna & elisabeth & cȩterisscis
mulieribus: quarũ uelut syderũ igniculos. clarũ
mariȩ lumen abscondit : ad gentiler feminas ueniã
ut apud scłi philo sophos uideant differentias quẽ so¬
lere non corporũ : Plato inducit aspasiam dispu¬
tantem sapha cũ pindaro scribitur. & ale oten ista
inter sapientessimos greciȩ philosophant : corneliã
grecorum : idest uram: tota romanȩ urbis tur¬
bamiratur. Ades eloquentissimus philo sopho¬
rum : acutissimus rethorũ. qui apud consulares
iuros & in achademiã plausos excitare consue¬
uerat : nonerubuit in priuata domo audiente

Expanded text:
ntequam Sophoniam aggrediar, qui nonus est in ordine duodecim prophetarum, respondendum videtur his ssis viris, ad vos scribam potissimum, o Paula et Eustochium. Qui si scirent Oldam, viris tacentibus, prophetasse, et Debboram judicem pariter et propheten, hostes Israel, Barac timente, sunumquam post tergum meum manum curvarent in ciconiam. Taceo de Anna et Elisabeth, et caeteris sanctis mulieribus, quarum velut siderum igniculos, clarum Mariae lumen abscondit. Ad gentiles feminas veniam, ut et apud saeculi philosophos videant animorum differentias quaeri solere, non corporum. Plato inducit Aspasiam disputantem: Sappho cum Pindaro scribitur, et Alcaeo: Themista inter sapientissimos Graeciae philosophatur: Corneliam Gracchorum, id est, vestram, tota Romanae urbis turba miratur: Carneades eloquentissimus philosophorum, acutissimus rhetorum, qui apud consulares viros et in Academia plausus excitare consueverat, 673-674 non erubuit in privata domo, audiente
Abbreviated transcription (Latin):
cat non sum dignus uocari a postolus & illudinpsal¬
mis dnẽ non .ẽ. exaltatum cormeũ neq: elatisunt
elatioculi mei: Huc usq: quasi ꝓno lapsu: & ꝑ plano
currentes. In eo qđ chiusi &iã &huops meus inter p̃¬
tatur. in pegimus: Nam post tantas uirtutes. ꝓa¬

Expanded text:
sum dignus vocari apostolus . Et illud in Psalmis: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei . Hucusque quasi prono lapsu, et per plana currentes, in eo quod Chusi etiam Aethiops meus interpretatur, impegimus. Nam post tantas virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
seruis suis prophetis: & noni psalmititulus. proab¬
sconditis filii interp̃tatur: Iste ergo prophetaqui
erat inspecula & in sublimibus constitutus : & noue¬
rat misteria chũi filius erat chusi qui inter p̃tatur
humilitas uel ehiopsineus. de quo posteatraltabm
habebatq auum godoliã quidicitur magnitudod ñ¬

Expanded text:
iplinam suam servis suis prophetis. Et noni Psalmi titulus, pro abiplinam suam servis suis prophetis. Et noni Psalmi titulus, pro absconditis filii interpretatur. Iste ergo propheta, qui erat in specula et in sublimibus constitutus, et noverat mysteria Domini, filius erat Chusi qui interpretatur humilitas, vel Aethiops meus, de quo postea tractabimus, habebat quoque avum Godoliam, qui dicitur magnitudo
Abbreviated transcription (Latin):
dñĩ qđ factũ ẽ ad sophoniã filium chusi filu¬
godoliş fili& amariȩ : filii e⁊ echiȩ In dieb: io¬
siȩ filii ammon. regis iuda: Lxxsimiliter:
Tradunt hebrei cuius cũq: prophetȩ pater . aius poni¬
tur intitulo. ipsos quoq: prophetas fuisse : Inde erat
amos unur deduodecim ꝓphetis quidixerat: Nonerã
propheta nec filius ꝓphete sed pastor capͣrum uel¬
licans si comoros: patris nomen intitulo ñ habere :¬
Hoc siuerum ẽ sophonias ꝓpheta quẽ nunc conam̃ expo¬
nere: quinnne ut ita dicam ꝓphecico & glorioso. ma¬
iorum suorum stirpe generatus ẽ: habuit enĩ patrẽ
chusi: auum chodoliam: pro auũ amariã: atauum
egediam: & talem quatrigam. Ipse uelut e¬
tremus auriga cõpleuit: nom̃ sophonie. abispe¬
culam : alii arcanum dñi transtuler̃: Siue igitur spe¬
cula: siue absconditum dñi interp̃tatur. utrũq ꝓ¬
phetȩ conuenit : dicitur enĩ adete chiel: filihomi¬
nis speculatorem te posui domui isrł: & alio locoñ

Expanded text:
 filium Chusi, filiGodoliae, filii Amariae, filii Ezechiae; in diebus Josiae, filii Ammon regis Juda. LXX similiter. Tradunt Hebraei cujuscumque prophetae pater aut avus pontur in titulo, ipsos quoque prophetas fuisse. Unde et Amos unus de duodecim prophetis, qui dixerat: Non sum propheta, nec filius prophetae: sed pastor caprarum, vellicans sycamina , patris nomen in titulo non habet. Hoc si verum est, Sophonias propheta, quem nunc conamur exponere, nomine, ut ita dicam, prophetico, et gloriosa majorum suorum stirpe generatus est; habuit enim patrem Chusi, avum Godoliam, proavum Amariam, atavum Ezechiam: et talem quadrigam ipse velut extremus auriga complevit. Nomen Sophoniae alii speculam, alii arcanum Domini transtulerunt. Sive igitur specula, sive absconditum Domini interpretetur, utrumque prophetae convenit. Dicitur enim et ad Ezechiel: Fili hominis, speculatorem te posui domui Israel . Et in alio
Abbreviated transcription (Latin):
et hio pum: trans flumina ethiopie. inde deferene
hostias mihi : Hoc de genealogia sophoniȩ. qui pro¬
phetauit indiebus iosie: Quomodo aũ dies dicuntur
heliȩ. hi qui abeo inluminati sunt: Ita & dies iosiȩ qui
se leuauerat adhnm: Quia iosias interp̃tatur eleua¬
tio dii & fuit uir iustus : & delaudibus eius regnorũ quo¬
q & paraly pomenon scribit hrstoria: & habuit patrẽ
amimon: auum manassen : Legimus manassen post mul¬
tascelera & captiuitatem in babrlonẽ egisse pęniten¬
tiam & admeliora conuersum : ad nõ misericordiam
consecutum : Vnde & fidei suȩ ꝑquã crediderat dõ fi¬
lium uocauit : & aunia ioñ idest ammon : Siquidem am¬
mon fides inter¬
p̃tatur: Simulq: considera qđ
ne qua quam ut
supͣ reges decemtribuum
tur isrł. sed reges tantumno
iuidȩ : Iam enĩ deceni tribus ab assrruis sube teclua pa

Expanded text:
Aethiopum: Trans flumina, inquit, Aethiopiae, inde deferent Aethiopum: Trans flumina, inquit, Aethiopiae, inde deferent hostias mihi. Haec de genealogia Sophoniae, 675 qui prophetavit in diebus Josiae. Quomodo autem dies dicuntur Eliae hi qui ab eo illuminati sunt: ita et dies Josiae qui se levaverat ad Dominum quia Josias interpretatur elevatio Domini  et fuit vir justus, et de laudibus ejus, Regnorum quoque et Paralipomenon scribit historia . Et habuit patrem Ammon, avum Manassen . Legimus, Manassen post multa scelera, et post captivitatem in Babylone, egisse poenitentiam, et ad meliora conversum Domini misericordiam consecutum. Unde et fidei suae, per quam crediderat Deo, filium vocavit ἐπώνυμον, id est, Ammon: siquidem AMMON   fides interpretatur. Simulque considera, quod nequaquam ut supra reges decem tribuum, ponantur; sed reges tantum Judae. Jam enim decem tribus ab Assyriis sub rege
Abbreviated transcription (Latin):
dixi: quo modo nomen & hiopis sonare poterit in
laude: & siquidem scriptura dixis set. chus. idẽ
et hiops. uide batur indis solubilis questio: Chus
quippenatus est decham: sed in eo qđ ait chiusi. hoc
ẽ et huops meus : uidetur sonare mrsteriumi qđ il¬
le qui quondã & hiops fuerat. uersus inpenitentiã
secundum illud qđ dicitur & huopia p̃ueniat ma¬
nus eius dõ & in alio loco In conspestu eius ꝓcident
studium scriptu¬
rarum legis dĩ ut inuehici¬
lolegeret & ad
adorandum dñm hitem plo eius ueniret hierus alẽ
Vnde & talis fides digno p̃miocoranatur & mittit᷑
adeum philippus euangelista statun docetur credit
babtizatur: & saluus ẽ & ñ solum eunuchus sedcũ
additamento uir ponitur: Eunuchus. uir & hiops
Quia enĩ eunuchus erat xp̃i & se eunuchi ⁊auerat p̃pt̃
regnũ cȩlorum: propter ea uiri uocabulũ non ami¬
serat: Recte quoq: sophonias quasi filius chusi: Idẽ
et luopis. In consequentibus libri depenitentia scribit

Expanded text:
 quomodo nomen Aethiopis sonare poterit in laudem? Et siquidem Scriptura dixisset Chus, id est, Aethiops, videbatur indissolubilis quaestio; Chus quippe natus est de Cham. Sed in eo quod ait, Chusi, hoc est, Aethiops meus, videtur sonare mysterium: quod ille qui quondam Aethiops fuerat, versus in poenitentiam secundum illud quod dicitur: Aethiopia praeveniet manus ejus Deo . Et in alio loco : In conspectu ejus procident studium Scripturarum et Legis Dei, ut in vehiculo legeret: et ad adorandum Dominum in Templo ejus veniret Jerusalem . Unde talis fides digno praemio coronatur, et mittitur ad eum Philippus evangelista, statimque docetur, credit, baptizatur, et salvus est. Et non solum eunuchus; sed cum additamento viri ponitur, eunuchus vir Aethiops. Quia enim eunuchus erat Christi, et se eunuchizaverat propter regnum coelorum, propterea viri vocabulum non amiserat. Recte quoque Sophonias quasi filius Chusi, id est, Aethiopis, in consequentibus libris de poenitentia scribit
Abbreviated transcription (Latin):
rum nomine ultra non seminabitur. & uirga
eorum contrita ẽ. & uincula dissipata sunt. &
uenit qui tibi adnuntiaret pacem : Celebra
festiuitates tuas non in uino. & epulis ut carnei
iudei existimant sed in spi talibus delituis & uo¬
luntate torrentis: Giuda redde uotatua quia
nequaquã ultra ꝑtransient inimici quite addu¬
cant inuetus tatem: hocẽ quite uolunt imagi¬
nem portare ueteris hominis. quõ qđ uetus
ẽ senescit: qđ senescit ꝑditioni ꝓximum est.
Com pletus ẽ mundus . consummatus ẽ aduersarius:
uenit tibi xp̃s quiprius insufflauerat infaciem tuã
cũ te delimo fingeret: & post resurrectionem quo¬
q: insufflans infaciem a postolorum ait accipite
ta enĩ nineue & transeunte mundo. tribulatio quo¬
q: ꝑ transiet :¬
scendit quidis ꝑgat infacietua. custodiens ob¬
sidionem : contemplareuiam . conforta lumbos
roborauir tutem ualde: quõ sicut reddidit
res dissipauerunt eos & ꝓpagines eorũ corrũ per̃:¬

Expanded text:
rum nomine ultra non seminabitur, et virga rum nomine ultra non seminabitur, et virga eorum contrita est; et vincula dissipata sunt, et venit qui tibi annuntiaret pacem, celebra festivitates tuas, non in vino et epulis, ut carnei Judaei aestimant, sed in spiritualibus deliciis et voluptate torrentis. O Juda, redde vota tua: quia nequaquam ultra pertransient inimici qui te adducant in vetustatem, hoc est, qui te volunt imaginem portare veteris hominis. Quoniam quod vetus est, senescit, et quod senescit, perditioni proximum est: completus est mundus, consumptus est adversarius: venit tibi Christus qui prius insufflaverat in faciem tuam cum te de limo fingeret: et post resurrectionem quoque insufflans in faciem apostolorum, ait: Accipitta enim Ninive, et transeunte mundo, tribulatio quoque pertransietscendit qui dispergat in facie tua, custodiens obsidionem: contemplare viam, conforta lumbos, robora virtutem valde: quoniam sicut reddidit res dissipaverunt eos, et propagines eorum corruper
Abbreviated transcription (Latin):
ercitus & imperiũ assrriorũ penitus conciderunt :¬
& hoc quidem secundum literamꝰ cȩterũ secundum
ANΑΤΩΓΗΝ̃ dicitur adeclesiam dicitur ad animã
dm̃ confitentis quia dy abolus quite prius populat᷑
dõ uotatua canens cum angelis iugiter: nequo¬
quã enĩ ultra ꝑte transibit belial: De quodicit &
apostolus : quȩ cõmunicatio xp̃i & belial: qui a subuersa
nineue totus interitt: Si quando grauissima ꝑ secu¬
ultio apparuerit in aduersarios eius : Dicamus adȩde¬
siam celebra iuda festiuitates tuas & redde uota
tua & cetera celebra iuida festiuitates tuos & red¬
de uotatua: Quia nequaquã adponent ultra ut ꝑ¬
transeant᷑ uetustatem : cõpletum ẽ consummatũ
ẽ. ascendit insufflans in faciem tuam &eruens
detribulatione: Semel dixi iuxta inter p̃tatio¬
nis uarietatẽ : capitula quoq: ipsa aliter diffini
diẽ  õ ȩcclesiastice quiade aduersariorum tuo¬

Expanded text:
et rex et imperium Assyriorum penitus conciderunt. Eet rex et imperium Assyriorum penitus conciderunt. Et hoc quidem juxta litteram. Caeterum secundum ἀναγωγὴν dicitur ad Ecclesiam, dicitur ad animas Dominum confitentes, quia diabolus qui te prius populabatur Deo vota tua, canens cum angelis jugiter: nequaquam enim ultra per te transibit Belial, de quo dicit et Apostolus, Quae communicatio Christi et Belial ? quia, subversa Ninive 549 totus interiit. Si quando gravissima persecuultio apparuerit in adversariis ejus, dicamus ad Ecclesiam: Celebra, Juda, festivitates tuas, et redde vota tua, etc. LXX: Celebra, Juda, festivitates tuas, redde vota tua, quia nequaquam opponent ultra ut pertranseant in vetustatem: completum est, consummatum est: ascendit insufflans in faciem tuam, eruens de tribulatione. Semel dixi, juxta interpretationis varietatem capitula quoque ipsa aliter definiridi est: O Ecclesiastice, quia de adversariorum tuo
Abbreviated transcription (Latin):
atiantes pacem ⁊ celebra iuda festiuitates tu¬
as & redde uotatua. quia non adiciet ultra ut
ꝑ transeat inte. belial uniuersus interuit : FLxx
inter p̃tes difficile ẽ quia & ipsa capitula apudeos
inter p̃tationis uarietate confusa sunt : Cũq hrstori¬
ambreuiter eposuero editionem eorũ meo e loquio
tẽperabo : In paralr pomenonis scribitur libro qđ ob¬
sidente senna Perib in primo mense pascha facere non
potuerint: Ceso aũ ꝑ angelum exercitueius & fuga
o iuda qui regnas inhuierusalem: noli eẽ sollicitus int̃¬
fecto hoste tuo intẽplodi sui: Ecceuenit tibinuntius
montes collesq: trans currens. & quasi desublimispe¬
cula ꝓcul nuntians mortuum sennacherib urbem
eius imperio liberatam: Celebra festa redde uota
ꝓnece in imici quȩ pollicitus esdõ: ne quaꝙ ultra ꝑ¬
trans ibit ꝑte p̃uaricator. & ΙΧΤΠΟCΥΑΤΝC hoc eñĩ
interp̃tat᷑ belial totus interiit : Id .ẽ & rexet ex

Expanded text:
tiantis pacem celebra Iuda festivitates tutiantis pacem celebra Iuda festivitates tuas et redde vota tua quia non adiciet ultra ut pertranseat in te Belial univerinterpretes differam, quia et ipsa capitula apud eos interpretationis varietate confusa sunt. Cumque historiam breviter exposuero, editionem eorum meo eloquio temperabo. In Paralipomenon scribitur libro, quod obsidente Sennacherib Jerusalem, in primo mense pascha facere non potuerint . Caeso autem per angelum exercitu ejus, et fuga  o Juda, qui regnas in Jerusalem, noli esse sollicitus, interfecto hoste tuo in templo Dei sui. Ecce venit tibi nuntius, montes collesque transcurrens, et quasi de sublimi specula procul nuntians Sennacherib mortuum; urbem ejus imperio liberatam. Celebra festa, redde vota pro nece inimici, quae pollicitus es Deo: nequaquam ultra pertransibit per te prevaricator et ἀποστάτης, hoc enim interpretatur Belial. Totus interiit, id est, exercitus,
Abbreviated transcription (Latin):
xistis inmulta & facta sunt pauca & in tulistis
indomum & ex sufflaui illa : Vt abiectamo¬
ra & omni ambiguitate de posita. studiosius ȩdi¬
ficetis domum meam: dico & aliud qđ uob accide¬
rit : qui distulistis ȩdificare domum meã non ut su

Expanded text:
 facta sunt pauca: et intulistis in domum, et exsufflavi illa. Ut abjecta mora, et omni ambiguitate deposita, studiosius aedificetis domum meam, dico et aliud quod vobis acciderit, qui distulistis aedificare domum meam, non ut su
Abbreviated transcription (Latin):
montem rationabilem & ad singula ꝓblemata con¬
grua de testimonus scripturarũ ligna quȩ rentes.
p̃cidamus ea &edificemus domum sapientiȩ in nob:
post quã fiȩc fuerit ex strueta finis ȩdificationis eius
erit . ut dñs glorificetur in nobis:
espexistis ad amplius. & ecce factum ẽ minus. & in

Expanded text:
montem rationabilem, et ad singula problemata, conmontem rationabilem, et ad singula problemata, congrua de testimoniis Scripturarum ligna quaerentes, praecidamus ea, et aedificemus domum sapientiae in nobis: postquam enim haec fuerit exstructa, finis aedificationis ejus erit, ut Dominus glorificetur in nobis. Respexistis ad amplius, e
Abbreviated transcription (Latin):
fica te domũ & acceptabilis mihierit: & glorificabor
dicit dñs: lxx hȩc dic̃ dñs omnipotens. ponite corda ur̃a
inuias ur̃as. ascendite suꝑ montem & p̃cidite ligna &¬
consideretis cuncta quȩ geritis. & re linquentes stu¬
dium domorũ ur̃arũ humiliũ a scendatis in mon¬
tem ubi non sunt ligna quȩ conburantur. sed
quȩ ado pera domus meȩ ꝓficiant. & ut hoc facia¬
ebrei. sola tantũ ad contignandũ ligna fuisse neces¬
saria stantibus muris tẽpli postincendĩ: hoc illi:
nobis aũ p̃cipitur non extrauias nr̃as ponere corda
nr̃a sed quȩ prius posueramus rursum ponere in ui¬
is nr̃is: & post quã hoc fecerimꝰ ascendere dedomi¬
nis altitudinem. in quo necessaria adedificationẽ
ea & edificemus templũ dñi operibus bonis & dogma¬
tibus ueritatis: Qđ cũ fuerit exstruitũ. place atth̃o
& glorificetur hieo: Igitur quia hȩc mandata suntno¬
bis ut ponamus cordanra in uus nr̃is. ascenda mus in

Expanded text:
ficate domum: et acceptabilis mihi erit, et glorificabor, dicit Dominus. LXX: Haec dicit Dominus omnipotens: Ponite corda vestra in vias vestras, ascendite super montem, et praecidite ligna estras, et consideretis cuncta quae geritis, et relinquentes studium domorum vestrarum humilium, ascendatis in montem, ubi non sunt ligna quae comburantur, sed quae ad opera domus meae proficiant: et ut hoc faciaHebraei sola tantum ad contignandum ligna fuisse necessaria, stantibus muris templi post incendium. Hoc illi. Nobis autem praecipitur, non extra vias nostras ponere corda nostra; sed quae prius posueramus, rursum ponere in viis nostris, et postquam hoc fecerimus, ascendere de dominis altitudinem, in quo necessaria ad aedificationem ea, et aedificemus templum Domini 747 operibus bonis et dogmatibus veritatis: quod cum fuerit e glorificetur in eo. Igitur quia haec mandata sunt nobis ut ponamus corda nostra in viis nostris, ascendamus in
Abbreviated transcription (Latin):
turris fuit quando una lingua omnes populi loquebant᷑
ita conuersis omnibus adcultum ueriđĩ locuturos ebra¬
ice. &totũ orbem dñoseruiturũ: nos aũ qui non sequimͣ
occidentem litteram. sed sp̃m̃ uiui ficantem : nec iudaicas
fabulas audimus a dño prepare consurge dilucalo.
dissipati omnes racemieorũ : & p̃parati dicimus pa¬
ratum cormeũ ds̃ paratum cormeũ : Audimus in ꝓ¬
uerbiis imperatum : P̃para inegressu o peratua &
illud qđ in leuitico sacrato dicitur. ubi septimo mensẽ
decima mensis offerat aaron ꝓpopulo hrrcũ emis¬
sarium atq uiuentẽ : & ponens manũ suꝑ capie eius.
in p̃cat᷑ eicuncta peccata populi isrł. tradetq eum
mmanus liominis p̃parati & mittit in heremum in¬
tellegimus in nobis. & p̃parantes nos ueriim perio sacer¬
bulantes Dicimus ds̃ dr̃ meus adte deluce uigilo: sta¬
aũ sole omnes racemi deuinea sodomorũ dissipantur
& pereunt : Vt non solum botri sed etiã qđ parũ eẽ ui

Expanded text:
turris fuit, quando una lingua omnes populi loquebantur, ita conversis omnibus ad cultum veri Dei, locuturos Hebraice, et totum orbem Domino serviturum. Nos autem qui non sequimur occidentem litteram, sed spiritum vivificantem, nec Judaicas fabulas, audimus a Domino: Praeparare, consurge diluculo: dissipati sunt omnes racemi eorum; et praeparati dicimus: Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum . Audimusque in Proverbiis imperatum: Praepara in egressu opera tua . Et illud quod in Levitico sacrate dicitur, ubi septimo mense, decima die mensis offert Aaron pro populo hircum emissarium, atque viventem, et ponens manus super caput ejus, imprecatur ei cuncta peccata populi Israel, traditque eum manus hominis praeparati, et mittit in eremum intelligimus in nobis et praeparantes nos veri imperio sacerbulantes, dicimus: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Staautem sole, omnes racemi de vinea Sodomorum dissipantur et pereunt, ut non solum grandes botri, sed etiam quod parvum esse vi