comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõsũmationẽ scoꝵ. Recte gͥ ⁊ sapient᷑ hic ꝓcollatos.
siue conferendo benedictionis i pastoralis gr̃ȩ muere
quã liber ab illo fuerit cũ tota eiꝰ uita indicio sit: illud
quoq memorabile testimoniũ fuit. qͦd. uiui ldꝰ iunii
quȩ dies seĩ kiliani martirio erat celebris eũ creari
deberet archiep̃c. differri incrastinũ p̾optauit: ꝓpt̾
p̾sentes exequias lugubres quȩ ibid̾e agebant᷑ Straa¬
burgensis ep̃i iudelicet ne aliis lugentibꝰ ⁊ flentibꝰ ipse
ridere uideret᷑ eũ suis. memor scripturȩ dicentis. Here¬
ditas ad quã festinat᷑ in pͥncipio. in nouissimis siis bene¬
dictione carebit. Et reuera dolendũ erat ꝓ eacttu eiꝰdẽ
epĩ. qͥa indelicet t̾ribilit̾ acciderat. p̾eunte signo ñ
bonȩ estimationis. Nã cũ ille mitra redimitꝰ missarũ
sollepnia celebrare ingrederet᷑. ubi se ad p̾płm uertit
dicturꝰ de more Pax uob̾eũ imꝑatorẽ intendenstanto

Expanded text:
anctorum . Recte igitur, et sapienter hic pro collato sive conferendo benedictionis et pastoralis gratiae munere quam liber ab illo fuerit, cum tota ejus vita indicio sit, illud quoque memorabile testimonium fuit, quod VIII Idus Julii, quae dies sancti Kiliani martyrio erat celebris, cum creari deberet archiepiscopus, differri in crastinum praeoptavit, propter praesentes exsequias lugubres quae ibidem agebantur, Strasburgensis episcopi; videlicet ne aliis lugentibus et flentibus, ipse ridere videretur cum suis, memor Scripturae dicentis: Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimis suis benedictione carebit . Et revera dolendum erat pro exitu ejusdem episcopi, quia videlicet terribiliter acciderat, praeeunte signo non bonae aestimationis. Nam, cum ille mitra redimitus missarum solemnia celebrare ingrederetur, ubi se ad populum vertit, dicturus de more: Pax vobiscum, imperatorem intendens, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
inde ut longiꝰ innotesceret. qͥ longiꝰ erat expetendꝰ.
otto Romanoꝵ imꝑator t̾eiꝰ. de uiro illustri qͥs uł qͣlis
eẽt audiuit: & inclinante cor eiꝰ d̾o sic̃ scriptũ ẽ. cor
regis in manu di. ado uiri pbitas illi cõplacuit ut eũ
suo lateri sociaret: pͥmũq sͥ cancellariũ constitueret
Aqͦetiã ꝑsuas hic beatꝰ. iugũ dñi scilicet presbiterui
honor̾e alacrit᷑ suscepit: socio Brunone qͥ postea
romani dignitate pontificii functꝰ ẽ. Attam̃ tẽ
ide ẜruno ut pb̃r fieret ñeito adquieuit: hu¬
milit᷑ eaccusans ueluti maiorẽ suis meritis acciꝑe
grãm. Sane it᷑q laudabilis. & hic qͥanimo alacri
eito adquieuit. ⁊ ille qͥ pͥmo stupefactꝰ rem arduã
refugere tẽptauit. Nã & centurio qͥ dicenti sͥ
dño. ego ueniã & eurabo puerũ tuũ iacentẽ indo¬
mo para lyticũ. respondit dicens. dñe n̾sũ dignꝰ
ut intres sub tectũ meũ sedtantũ dic uerbo. ⁊sana¬

Expanded text:
inde ut longius innotesceret, qui longius erat expetendus, Otto Romanorum imperator tertius, de viro illustri, quis vel qualis esset audivit, et inclinante cor ejus Deo sicut scriptum est: Cor regis in manu Dei , adeo viri probitas illi complacuit, ut eum suo lateri sociaret, primumque cancellarium sibi constitueret. A quo etiam persuasus hic beatus, jugum Domini, scilicet presbyterii honorem, alacriter suscepit, socio Brunone, qui postea Romani dignitate pontificii functus est. Attamen tunc idem Bruno, ut presbyter fieret, non cito acquievit, humiliter excusans veluti majorem suis meritis accipere gratiam. Sane uterque laudabilis, et hic qui animo alacri cito acquievit, et ille qui primo stupefactus, rem arduam refugere tentavit. Nam et centurio, qui dicenti sibi Domino: Ego veniam, et curabo puerum tuum jacentem in domo paralyticum, respondit, dicens: Domine, non sum dignus, ut intres sub tectum meu
Abbreviated transcription (Latin):
liũ eiꝰ mȩt̾nũ. ⁊cet̾a: ingͤssi ẽ⁊ sedit corã dnõ ⁊ dixit.
As egosũ d̾ne d̾s. ⁊ quȩ domꝰ mea: ut p̾stares mͥtalia :
suꝑdomũ eiꝰ confirmet᷑ inꝑpetuũ: ⁊ facsic̃locutꝰ es.
Hec & cęt̾a cũ diceret rex fortis. sapiens ⁊ humilis. ecul¬
tabat ñutiq ꝓtẽporali memoria domꝰ uł tẽpli manu¬
facti.
qͦa filiꝰ eꝰ salemon facere habebat nominidñ. sed ꝓet̾na
nis filii sui ⁊ tẽpli eiꝰfigura ꝓpħiço spũ intelligebat.
Noenmirũ exemplo & hic beatꝰ egit. agere debet
om̃is quieũq uocat᷑ adño ut domui di rector siue orub̾
crp̃i pastor p̾sit. ñ humanã głam s diuinã amplectẽ¬
do grãm. qͥa ꝓfecto gr̃a ẽ magna pastorẽ ⁊ ep̃m esse

Expanded text:
 etc., ingressus est et sedit coram Domino, et dixit: Quis ego sum, Domine Deus, et quae domus mea, ut praestares mihi talia? Esuper domum ejus, confirmetur in perpetuum, et fac sicut locutus es . Haec et caetera cum diceret rex fortis, sapiens et humilis, exsultabat, non utique pro temporali memoria domus vel templi manufacti, quod filius ejus Salomon facere habebat nomini Domini, sed pro aniis filii sui et templi ejus figura prophetico spiritu intelligebat. Hoc nimirum exemplo, hic beatus egit, et agere debet omnis qui vocatur a Domino, ut domui Dei rector, sive ovibus Christi pastor praesit: non humanam gloriam, sed divinam amplectendo gratiam, quia profect
Abbreviated transcription (Latin):
ator. prudenti consilio eiuitatis. non minimas grates¬
egit. qͥa qͦd ipse optabat qͦdq sͥ optimũ uideret᷑ hoc
ipsi qͦq sentirent.⁊ eligerent uno eodeq secũ spũ. Ita
prsus euident᷑ hiuic ostiariꝰ aꝑuit intraturo in ouile
ouiũ.: pacificans cͥctos mnelectione eiꝰ. ut nullũ fieret ob¬
staculũ. Nec om̃a uir laudabilis reuera sapient᷑ accepit.
qͥmit̾ea petenseccłamstratꝰq solo. grarũ celestiũ largi¬
tori dño do totom̃tis affectu gratesegit: ñ utiq ꝓgła¬

Expanded text:
erator, prudenti consilio civitatis grates non minimas egit; quia quod ipse optabat, quodque optimum sibi videretur, hoc ipsi quoque sentirent et eligerent uno eodemque secum spiritu. Ita prorsus evidenter huic ostiarius aperuit, intraturo in ovile ovium, pacificans cunctos in electione ejus, ut nullum fieret obstaculum. Haec omnia vir venerabilis revera sapienter accepit: qui interea petens Ecclesiam, stratus solo, gratiarum coelestium largitori Domino Deo toto mentis affectu grates egit, non utiq
Abbreviated transcription (Latin):
one ille acceꝑit. qualit̾eũq se p̃parauerit: qualiscũq in
illa hora suę mortis inuentꝰ fuerit. recte nimirũ sapi¬
enti huic talis ut pͣdictũ ẽ illiꝰ exitꝰ meditationẽ mortis
renouauit uel auarit: magnũq fuit tẽpantiȩ eiꝰ indici¬
ũ. qͦd ꝓtepore flendi differendo sͥ uł suis tępꝰ gaudendi
tristibꝰ exequiis pͥuatꝰ int̾ esse maluit.

Expanded text:
onem acceperit, qualitercunque se praeparaverit, qualiscunque in illa hora suae mortis inventus fuerit, recte nimirum sapienti huic talis, ut praedictum est, illius exitus meditationem mortis renovavit vel auxit, magnumque fuit temperantiae ejus indicium, quod pro tempore flendi, differendo, sibi vel suis tempus gaudendi, tristibus exsequiis privatus interesse maluit.
Abbreviated transcription (Latin):
uerus hebreus transiit de huiꝰ mundi egipto . lib̃ in et̃nũ uicturꝰ.
ta de eo manauit suauissimi odoris fraglantia: ut cunctoꝵ ibi
ep̃o uenerando. scĩ uiri corpus. in eccła scẽ afrȩ martyris in
magna est gła humatũ: ubi ipse du adhuc uiueret. sibi sepul¬
chrũ p̃parari fecit. In quo loco. multa ꝑ eius merita fiunt
assidue miracula. multa infirmis prestant᷑ beneficia: donan¬
te xp̃i gr̃a : Qui cũ patre ⁊ spũ scõ. uiuit ⁊ regnat. ꝑ infinita

Expanded text:
ransit de hujus mundi Aegypto liber, in aeternum victurus ta de eo manavit suavissimi odoris fragrantia, ut cunctorum ibi episcopo venerando, sancti viri corpus in ecclesia Sanctae Afrae martyris cum magna gloria est humatum: ubi ipse, dum adhuc viveret, sibi sepulcrum praeparari fecit. In quo loco multa per ejus merita fiunt assidue miracula, multa infirmis praestantur beneficia, donante Christi gratia: Qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat per infinita
Abbreviated transcription (Latin):
nui h&x uigerũ. Ad cuiꝰ leuissimũ tactũ. lapis ille ita
subsidit. ueluti cera a facie ignis ł ferri candentis liquescit.
Apparet eqͥdẽ stigina plantȩ pedis eiꝰ ĩeade cautȩ adeo
subtilit᷑ ex pressũ: ut anullo artificũ ex pressiꝰ ex sculpi¬
aut signari possit. Ita contentione sedata: rerũ om̃ium¬
arbitrũ dnm. qͥ magna oꝑat᷑ ĩminimis głificantes. redie-¬
rt᷑ ĩ sua. Exstat usq ĩhodiernũ diẽ ide lapis penes nos.¬

Expanded text:
ssimus. » Ad cujus levissimum tactum lapis ille ita subsidit, veluti cera a facie candentis ferri liquescit. Apparet equidem figura plantae ejus, in eadem caute adeo subtiliter expressa, ut a nullo artificum expressius exsculpiaut signari posset. Ita contentione sedata, Dominum, qui magna operatur in minimis, glorificantes, redierunt in sua. Exstat usque in hodiernum diem penes nos
Abbreviated transcription (Latin):
D e Genesi ad lit̾am imꝑfectꝰ lib .i.
D e sermone dñi in monte libͥ u
Psalmꝰ contͣ partẽ ponati lib̾.i
I tẽ ꝯtͣ epłam donati heretici. lib .i.¬
C ontͣ adimantũ manichei discip̃

Expanded text:
de Genesi ad literam, imperfectum librum I, de sermone domini in monte libros II, psalmum contra partem Donati librum I, contra epistolam Donati heretici libcontra Adimantum manicheum librum
Abbreviated transcription (Latin):
Pcuius commdanda sacri corporis depositione. sacͥfitiũ dõ oblatũ ẽ.
⁊ sepultus ẽ. Testam̃tũ nullũ fecit. qͥa unde faceret pauꝑ dĩ nͨ habuit.
ccliȩ bibliothecã om̃sq codices. diligent᷑ posteris custodiendos semꝑ
uibebat. Siquid uero in eccłia uł insu̾ptibus uł ornamentis habuit. fide¬
li prb̃ro qui sub ipso domꝰ ȩccłiȩ curã gerebat dimisit. Nec suos ꝯsangͥneos
uł inpposito uł extra ẽstitiitos. in uita sua aut morte uulgi more tr¬
taũ. Iuibus dũ ad huc suꝑ e̾e̾t. si opus fuit. id quod ⁊ cet̾is erogauit. ñ ut
diuitias hab̃ent. sed ut aut ñ. aut minus egerent. Clerũ sufftuentissinũ¬

Expanded text:
danda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias habe
Abbreviated transcription (Latin):
bentibus. in quibꝰ dono dĩ qualisquantꝰq in ȩccłia fuerit agnoscit᷑. ⁊ in his
mꝑ uiuere afidelibꝰ inuenit᷑. Iuxta qđ etiam scłariũ qͥdam poetarũ. ui
bens qđ sibi mortuo tumulũ in aggere publico collocarẽt. epigramina¬
p̾fixit dicens. Niuere pꝰ obitũ uate uis nosse uiato.  Qđ legis. ecce sequo
ec tam̃ ẽ mea uox. Et qͥdẽ in suis scriptis ille d̾o acceptꝰ ⁊ carꝰ sacerdos
quantũ lucente ueritate uidi c̃cedit᷑ꝰ. recte ac sane fidĩ spei ⁊ karitatis

Expanded text:
bentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fidei, spei, et charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uincti necessitatibus fugere non possunt. si comp̃hensi patiant᷑
qui eis ad xp̃ianã salutẽ indigebant deserere noluerũt. sine dub¬
o suas animas ꝓfr̃ibꝰ ponut. Unde ẽ illud. qđ ep̃um quendã dix¬
isse audiuimus. Si dñs nob̃ imperat fugã in eis ꝑsecutionibus
ubi potest e̾e fructus martẏrii quantomag̃ debemꝰ fugere ste¬
riles passiones: quando ẽ barbaricus ⁊ hostilu incursus. Uerũ ẽ
quidẽ ⁊ acceptabile. sed hus quos eccłiastici offiti uincula ñ
tenent. Nam qui clades hostiles ido ñ fugit cũ possit effugere

Expanded text:
vincti necessitatibus fugere non possunt; si comprehensi patiuntur, vincti necessitatibus fugere non possunt; si comprehensi patiuntur, qui eis ad Christianam salutem indigebant, deserere noluerunt, sine dubio suas animas pro fratribus ponunt. Unde illud. quod episcopum quendam dixisse audiuimus: \'Si dominus nobis imperauit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magis debemus fugere steriles passiones, quando est barbaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere,
Abbreviated transcription (Latin):
utate in ciuitatẽ. quando eoꝵ quisqͤ spetialit᷑ aꝑsecutoribꝰ
querit᷑. ut ab aliis qui ñ tta requirunt᷑ ñ deseratur eccłia.
ꝑiculũ. hũi qui aliis indigent. non deserant᷑ ab hus quibrs in¬
digent᷑. dut gͥ ad loca munita om̃s transeant. aut qui habẽt
remanendi necessitat᷑e. non relinquant᷑ ab eis ꝑ quos illoꝵ ẽ eccli¬
astica supplenda necessitas: ut aut partt̃ uiuant. aut pariter
sufferant. quod eos pat̾ familias uolet ꝑpeti. Quod si contigerit
ut fiuie alu mauis suie alii minus siue om̃s equaltt᷑ patiantur.
qui eoꝵ sint qui ꝓalis patiant᷑. apparet. Iui scił qui cũ se pos¬
ent talibus malis eriꝑe fugiendo. nec alioꝵ necessitatẽ desererẽt
manere maluerũt. tł inc maxime ꝓbat᷑ illa karitas : ꝗͣ. lohanneᷤᷤ
nos debemꝰ animas ꝓ fr̃ibꝰ ponere. Nam qui fuguint uł suis de¬

Expanded text:
vitate in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus vitate in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis quiriculum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur illa caritas, quam Iohannes nos debemus animas pro fratribus ponere » . Nam qui fugiunt vel suis de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuersationẽ ñ ignorauert̃. Erat enĩ ñ solũ eruditꝰ scriba ĩ regno çȩloꝵ¬
de thesauro suo ꝓferens noua ⁊ uetęra. ⁊unus negotiat& qͥ inuenta p̾ciosa
margarita. que habebat uenditis ẽparauit. uerũ etiã ex his ad quos scrip
rit sic homines. hic magnꝰ uocabit᷑ in regno celoꝵ Peto aut̃ impendiã kari
tatis u̾ra qͥ hec scripta legitis. ut mecũ omĩpotenti dõ gi̾as agatis. dmq
tor existã. ⁊ in futuro om̃ipotentis dĩ pmissis eũ eodẽ ꝑfruar. Am eN¬

Expanded text:
t enim non solum eruditus scriba in regno coelode thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptrit sic homines, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque tor existam, et in futuro omnipotentis Dei p
Abbreviated transcription (Latin):
cessariũ. łtic fortasse quis dicat. ido deb̾e fugere dĩ ministros talibus
imminentibꝰ malis. ut se ꝓutilitate ȩccłiȩ temporibꝰ tranquillioribus
seruent. Recte hoc fit a quibusdã. quando non desunt alii ꝑ quos sup¬
pleat᷑ eccłĩasticũ ministeriũ. ne ab om̃ibꝰ deserat᷑. qđ fecisse athanasi ũ
sup̃ diximus. Nam quantũ necessariũ fuerit eccłiȩ quantũ ꝓfuerit.
qd uir ille mansit in carne catholica fides nou̾it. que aduersus arrianoᷤᷤ
hereticos ore illuis ⁊ amore defensa ẽ. Sed quando ẽ commune ꝑiculũ
magisq timendũ ne quisꝗͣ id facere credat᷑. ñ consulendi uoluntate
sed timore fugiendi. magisq fugiendo obsit exemplo quã uiuendo ꝓsit
offitio nulla ratione fugiendũ ẽ. Deniq sc̃s dđ ne se c̃mitt᷑et ꝑiculo pͣlioꝵ
⁊ fortassis extingueret᷑ sic̃ ibi dictũ est lucerna isrł. asuis hoc petentibus
sũpsit. nͦ ipse p̃sũpsit. Alioquin multos unitatores fecisset ignauie

Expanded text:
er uos. Hic forte quis dicat ideo debere dei ministros fugere talibus imminentibus malis, ut se pro utilitate ecclesiae temporibus tranquillioribus seruent. recte hoc fit a quibusdam. quando non desunt alii, per quos suppleatur ecclesiasticum ministerium, ne ab omnibus deseratur, quod fecisse Athanasium supra diximus; nam quantum necessarium fuerit ecclesiae quantumque profuerit, quod uir ille mansit in carne, catholica fides nouit, quae aduersus Arrianos haereticos ore illius et amore defensa est. sed quando est commune periculum magisque timendum est, ne quisquam id facere credatur non consulendi uoluntate sed timore moriendi magisque fugiendi obsit exemplo, quam uiuendi prosit officio. nulla ratione faciendum est. denique sanctus Dauid, ne se committeret periculis proeliorum et fortassis extingueretur, sicut ibi dictum est, lucerna Israhel, a suis hoc petentibus sumpsit, non ipse praesumpsit; alioquin multos imitatores fecisset ignauiae
Abbreviated transcription (Latin):
querens qđ mͥ utile ẽ. sed qđ multis. ut salui fiant. Qui etiã ꝑsecutoris pͥn¬
cipis illiuis insidias non fugisset. nͥ aliis quibus necessariꝰ erat seruare u¬
iuisset. ꝓpt᷑ qd ait. Conpellor aut̃ ex duobꝰ c̃pͣiscentiã habens. dissolui¬

Expanded text:
quaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris prinquaerens, quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. qui etiam persecutoris principis illius insidias non fugisset. nisi se aliis. quibus necessarius erat, seruare uoluisset, propter quod ait: Compellor autem ex duobus c
Abbreviated transcription (Latin):
c̾fectionẽ ⁊ erogationẽ. Ubi si ministri desint: quantũ exitiũ seqͥtur
tus fideliũ suoꝵ qui eos secũ inuitȩ eternȩ reqͥe ñ habeb̾t. Nuantus
deniq gemitus om̃iũ ⁊ quoxdã quanta blasphemia de absentia mi
sit adquisitio maloꝵ et̾noꝵ Si aut̃ ministri assunt: ꝓuiribꝰ quas eis dñs
si ĩministrat om̃i subuenit᷑. Alii baptizant᷑. alii rec̃ciliant᷑ nulli dñici cor
poris c̃munione fraudant᷑. Om̃s c̃solant᷑. edificant᷑ exhortant᷑ ut dm
rogent. qͥ potens ẽ om̃ia que timent᷑ auertere. parati ad utrumq ut si non
potest ab eis calix iste transire. fiat uoluntas euis qͥ mali aliqͥd ñ potest
uelle. Certe iã uides qd te scripseras ñ uid̾ẽ quantũ boni consequant᷑
ilã. de qua dictũ est. Non erit que sua sunt: nec imitat᷑ eũ. qui dixit. Non

Expanded text:
confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur confectionem et erogationem? ubi si ministri desint, quantum exitium sequatur tus fidelium suorum. qui eos secum in uitae aeternae requiem non habebunt! quantus denique gemitus omnium et quorundam quanta blasphemia de absentia minsit adquisitio malorum aeternorum. si autem ministri adsint. pro uiribus, quas eis dominus subministrat, omnibus subuenitur: alii baptizanione fraudantur, omnes consolantur, aedificantur, exhortantur, ut deum rogent, qui potens est omnia, quae timentur, auertere, parati ad utrumque, ut, si non potest ab eis calix iste transire, fiat uoluntas eius, qui mali aliquid non potest uelle. Certe iam uides, quod te scripseras non mdere, quantum boni consequanturillam, de qua dictum est: Non quaerit, quae sua sunt, nec imitantur eum, qui dixit: Non
Abbreviated transcription (Latin):
rrupto ꝑeat castitas fidĩ. ꝗ̃ ne feminę uiolent᷑ constuprent᷑ ĩ carne
Qua uiolentia ñ uiolat᷑ puditicia si mente seruat᷑. qm nec ĩ carne
uiolat᷑ quando uoluntas patientis sua tͦpit̾ carne ñ utit᷑. sed sine c̾sen¬
sione tolerat qd alius oꝑat᷑. Magis timeamꝰ ne lapides uiui extinguan¬
tur deserentibus nob̃ q̃. ne lapides ⁊ ligna t̾renoꝵ edisitia incendantur
p̃sentibus nob̃. Magis timeamꝰ. ne menbra corporis xp̃i destituta uictu¬
spt̾ali necent᷑. ꝗͣ menbra corporis nr̃i oppressa hostili impetu torqͤant
non qͥa ista ñ sunt uitanda cũ possunt. sed qͥa potiꝰ ferenda st̃. qndo
potestas ulla fugiendi: quantus in eccłia fieri solebat. ab utroq sexu
tq ab om̃i etate concursus. aliis baptismũ flagitantibꝰ. aliis rec̃ciliati¬
onẽ. aliis etiã penitentiȩ ipsius actionẽ. om̃ibꝰ consolationẽ ⁊ sacram̃tox

Expanded text:
corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne, qua uiolentia non uiolatur pudicitia, si mente seruatur, quoniam nec in carne uiolatur, quando uoluntas patientis sua turpiter carne non utitur, sed sine consensione tolerat, quod alius operatur; magis timeamus, ne lapides uiui extinguantur deserentibus nobis, quam ne lapides et ligna terrenorum aedificiorum incendantur praesentibus nobis; magis timeamus, ne meam ne membra corporis nostri oppressa hostili impetu torqueantur, non quia ista non sunt uitanda, cum possunt, sed quia potius ferenda sunt, quando potestas ulla fugiendi, quantus in ecclesia fieri soleat ab utroque sexu atque ab omni aetate concursus aliis baptismum flagitantibus aliis reconciliationem aliis etiam paenitentiae ipsius actionem omnibus consolationem et sacramentorum
Abbreviated transcription (Latin):
lox densitate mansert᷑. Et si aliqui deseruert plebes suas hoc ẽ quod
dicimus. fieri non debere. Neq tales docti auctoritate diuina. sed
humano uł errore decepti uł timore uicti sunt. Cur enĩ sibi pi¬
tant indifferent᷑ obtemperandũ eẽ p̃cepto. ubi legit᷑ de ciuitate
ĩcruitatẽ fugiendũ. ⁊ mercennariũ ñ abhoereret qui uidet
ipũ uenientẽ ⁊ fugit. qm̃ ñ est ei cura de ouibus Cur ñ istas
duas dnicas uerasq sententias. unã scił ubi fuga sinit᷑ ⁊ uibet᷑.
alt̾am ubi arguit᷑ atq culpat᷑. sic intelligere student. ut int᷑ se
non fuerit cui ministret᷑. aut potest impleri ꝑ aliũ necessar ix̃
ministeriũ cui eadẽ causa non ẽ. fugiendi. sicut in sporta sumissꝰ

Expanded text:
lorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod lorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim sibi putant indifferenter obtemperandum esse praecepto, ubi legunt de ciuitate in ciuitatem esse fugiendum, et mercennarium non exhorrent. qui uidet lupum uenientem et fugit, quoniam non est ei cura de ouibus? cur non istas duas dominicas uerasque sententias unam scilicet, ubi fuga sinitur aut iubetur, alteram, ubi arguitur atque culpatur, sic intellegere student, ut inter se non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut ante oculos nr̃os uiri cadãt. feminȩ constuprent᷑ incen¬
dant᷑ eccłiȩ. nos ipsi torm̃tis defitiamꝰ cũ de nob̃ querit᷑ qđ ñ
habemus. Potens enĩ ẽ ds audire p̾ces familiȩ suȩ ⁊ hee que
formidant᷑ auertere. Nec id̾o tam̃ ꝓpt̾ tsta que incerta sunt. deb
eẽ nrͣi offitũ certa desertio sine quo ẽ plebi certa ꝑnities. non
in rebus uite huius sed alt̾uis. que inc̃parabilit diligentiꝰ solli¬
tiusq curanda ẽ. Nam si certa eẽnt ista mala. que timent᷑
ne in locis ĩ quibꝰ sumꝰ forte ꝯtingat. pͥus inde fugerẽt om̃s
ppt᷑ quos ibi manendũ ẽ.⁊ nos amanendi necessitate libos
redderent. Non enĩ quisꝗͣ ẽ. qͥ dicat ministros manere opor¬
tere. ubi iam ñ fuerint quibus necesse sit ministrari. Ita
quidẽ scĩ ep̃i de hispania ꝓfugert̃. pͥus plebibꝰ partĩ fuga
plures illic manentibꝰ ꝓpt̾ quos manerent. sub eoxdẽ ꝑicu¬

Expanded text:
nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt prius plebibus partim fuga plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem pericu
Abbreviated transcription (Latin):
id mensam constitutis ⁊ ind confabulantibꝰ diceret. Noueritis me
hoc tempore calamitatis id dm rogare. ut uł hanc ciuittatẽ ab hos¬
tibus circumdatã lib̾are dignet᷑ aut si aliud ei uidet᷑. seruos suos
id ꝑferendã suã uoluntatem fortes faciat laut certe me de ħ scło
ad se accipiat. Que ille dicens nosq instruens cũ eodẽ om̃s

Expanded text:
d mensam constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicens, nosque instruens, deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
est titulus de recensione libroꝵ Prereptos aut̃ quosdã sibi libros ante
diligentiorẽ em̃dationẽ añnullis fribus conquerebat᷑. licet eos pꝰmochĩ
exutroq diuino testam̃to uet̾i ⁊ nouo p̾missa p̃fatione p̃cepta diuina
ad uitȩ reguła ꝑtinentia excerpsit. atq exhis unũ codicẽ fec̃ lit qui
speculũ appellare. Uerũ breui c̃sequenti tempore. druna ꝓuentt uoluntate
potestate. ut ingens manus inmantỹ hostiũ diuersis telis armata bellis ex¬

Expanded text:
est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta divinaad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui Speculum appellari. Verum brevi consequenti tempore divina voluntate et potestate provenit, ut manus in
Abbreviated transcription (Latin):
ita retulit dicens. Cũ quidã de collegis ⁊ sac̃dotibꝰ nr̃is infirmitate defessꝰ
de approquinquante morte sollicitꝰ c̾meatũ sibi p̾caret᷑ astitit dep̃can¬
ti ⁊ iam pene morienti uiuenis honore ⁊ maiestate uenerabilis. stati cel¬
sus. ⁊ clarus aspectu. quemq asistentẽ sibi utx posset humanꝰ afpectus
culis carnalibus intueriͥ nisi qđ talẽ uidẽ iã pot̾at de scło recessurus
Sue itaq ñ sine quadã animi ac uocis indignatione infremuit et dixit. Pa¬
ti timetis. exire ñ uultisꝰ qͥd faciã udħ.¬
a se dictatos ⁊ edditos recensuit librosłsiue eos quos pͥmo tempore suȩ ẽuersi¬
onis ad huc laicꝰ. sue quos prb̃r. siue quos ep̃c dictauerat. Quecumq aut̃
in his recognouit alit̾ quã se habet eccłiastica regula ase fuisse. dictata
m scripta. cũ ad huc eccłiasticũ usũ minꝰ sciret minꝰq sapuisset: asemes¬
pso rep̃hensa : correcta sunt. Unde etiã duo conscripsit uolumina qui

Expanded text:
ita retulit, dicens: Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus, et de appropinquante morte sollicitus, commeatum sibi precaretur, astitit deprecanti et jam pene morienti juvenis honore et majestate venerabilis, statura celsus, et clarus aspectu, et quem astantem sibi vix posset humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem videre jam poterat de saeculo recessurus: atque ille non sine quadam animi et vocis indignatione infremuit, et dixit, Pati timetis, exire non vultis; quid faciam vobmo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: et quaecumque in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
nuidatos plangebat egentissimos mendic arel nec eis om̃ibus ad om̃ia
quibus fulciendi erant subuenire posse. uix aut̃ tres suꝑssites ex a¬
numerabi libꝰ eeclie remansert̃ͥ hoc est cartaginensis. ypponensis ecer¬
tensis. aue dĩ beneficio excise non sunt ⁊ easũ ꝑmanemt cutates di
uino humanoq fulte p̾sidioͥ licet pꝰ eius obitum urbs ypponensis¬
ab incolis destituta. ab hostibus fuerit concremata.
dicentis. Non erit magniis magnx̃ putans qđ cadunt ligna ⁊ lapideᷤ
⁊ moriunt᷑ mortales. Eł ec gͦ omnia ule ut erat alte sapiensꝰ cottidie
ub̾tim defleuit. accreuitq meroribꝰ ⁊ lam̃tationibꝰ eiusꝰ ut etiã adhu
in suo statu consistentẽ ad eandẽ ypponiensiũ ciuitatẽ obsidendã.
dã bonefatiꝰ cũ goth& federatoꝵ exercitii. Quã urbẽ ferme quatuori¬
cim mensibus conclusã obsedert̃  litus illi marinũ int̾ clusione abstulerũt
colloquebam᷑. dĩq trem̃dã uiditia p̾ oculis nr̃is postta considabamꝰ. di¬

Expanded text:
nudatos egentissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisae non sunt, et earum permanent civitates, et divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus fuerit concremata. dicentis: Non erit magnus magnum putans, quod cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu codam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt.colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, di
Abbreviated transcription (Latin):
aa nultũ l audabut ac p̃dicabat. Cum enĩ idẽ uenerabilis antestes fuoi¬
tina iaceret egirtudine. ⁊ afidelibus honoratis lecto ei asantin eñq ae sc̃l
rogaret᷑.
cũ lacrimis ut sibi a dño commeatũ poscerer¬
fertur eũ illis dixisse. Non sic uixi ut me pudeat
int᷑ uos
uiuere. sed nec mori timeo. quia bonũ d̾nm habemꝰ.
⁊ laudabat uerba. Ideo enĩ eũ dixisse intellegendũ
nec mori timeo ꝗͣ bonũ c̾̃nm habemꝰ ne crederet᷑

Expanded text:
ultum laudabat ac praedicabat. Nam cum ille venerabilis ultima jaceret aegritudine, et a fidelibus honoratis lecto ejus astantibus, et videnrogaretur cum lacrymis, ut sibi a Domino vitae posceremeatum, eum illis dixisse: Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere; sed nec mori timeo, quia bonum Dominum habemt laudabat verba. Ideo enim eum dixisse intelligendum Nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus; ne crederetur
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia scribi : ipsosq quatniones in lecto iacens contra parietes positos.
liebus suȩ ĩfirmitatis intuebat᷑ ⁊ legebat. ⁊ ub̃tim ac uigit᷑ flebat.
Et ne intentio eiꝰ a quoꝗ̃. impediret᷑. ante dies ferme decẽ qua exiret

Expanded text:
issimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos issimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, et jugiter ac ubertim flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret
Abbreviated transcription (Latin):
audito abire maluerint. nec illis manendũ ẽ. qui ꝓpt᷑ illos ma¬
gͥ isto mͦ fugit ut eccłiȩ necessariũ ministeriũ illo fugiente n᷑
desit. fac̃ quod dns p̾cepit siue ꝑmisit. Qui aut᷑ sic fugit ut gre¬
gi xp̃i ea quibus sp̃ualit᷑ uiuit alim̃ta subtrahant᷑. mercennariꝰ
ille ẽ. qui uidet lupũ uenientẽ. ⁊ fugit qm ñ ẽ ei cura de ouibꝰ¬
Necͫ qͥa me ꝯsuluisti fr̃ dilectissime qͣ examinaui ueritate ⁊ certa
karitate rescripsi. sed ne meliore̾ si inueneris sequaris sent enti¬
i ñ p̾scripsi. Oelius tam̃ qd in his ꝑiculis faciamus inuenire
scił eccłias ñ desererẽt᷑ dĩ. nonnulli prudentes ⁊ sc̃i uiri et
uelle ⁊ facere meruert. ⁊ int̾ dentes obtrectantiũ a sui ꝓpositi intentione
minime defecerunt. Ua le te iii xp̃o.
nos ⁊ sac̾dotes absq digna penitentia exire de corpore deb̾e. Quod ⁊ ip

Expanded text:
audito, abire maluerint, nec illis manendum est, qui propter illos maaudito, abire maluerint, nec illis manendum est, qui propter illos mamque igitur isto modo fugit, ut Ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit quod Dominus praecepit, sive permisit. Qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea quibus spiritualiter vivit, alimenta subtrahantur, mercenarius ille est, qui videt lupum venientem, et fugit, quon quia me consuluisti, frater dilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. melius tamen, quod in his periculis faciamus, inuenire cet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defecerunt. CCXXIX. na et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os ⁊ clericos ñ fugientes ĩ talibus ꝑiculis sed manentes facere ut
plebes decipiant᷑. cũ idõ ñ fugiũt quia manere suos pͣpositos cerñt
Sed facile ẽ hãc rep̃hensionẽ uł inuidiã deuitare alloquendo easdẽ
plebes atq dicendo. Non uos decipiat. qđ de loco isto ñ fugimꝰ. Nos
⁊ nos ab istis quibus tenem᷑ uinculis soluitis. Quod t̾e puto ẽeᷤᷤ di¬
cendũ. qͣndo uidet᷑ utile e̾ẽ ad alia loca migrare. Quo audito.
si uł om̃s uł aliqͥ dixerint. in illius potestate sumꝰ cuiꝰ irã nullus
quocũq uadat euadit.⁊ cuiꝰ miscdiam ubicũq sit potest inueni¬
re. qͥ nusꝗͣ uult ire siue certis necessitatibꝰ impeditus. suie labora¬
re nolens ad incerta suffragia ⁊ ñ ad finienda sed ad mutanda pi¬
cula : ꝓculdubio isti deserendi ñ sũt ministerio xp̃iano. Si aut̃ hoc

Expanded text:
episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non et nos ab istis, quibus tenemur, vinculis solvistis. Quod tunc puto esse dicendum, quando vere videtur utile esse ad loca tutiora migrare. Quo audito, si vel omnes vel aliqui dixerint, In illius potestate sumus, cujus iram nullus, quocumque vadit, evadit; cujus misericordiam, ubicumque sit, potest invenire qui nusquam vult ire, sive certis necessitatibus impeditus, sive laborare nolens ad incerta suffugia, et non ad finienda, sed ad mutanda pericula: procul dubio isti deserendi non sunt ministerio christiano. Si autem, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sapũt. ꝯtradicent eis quos uidẽt ⁊ potiꝰ uiuere opotere ⁊ magis mori
malle ꝗ̃ fugere. Ido sic̃ scriptũ ẽ ꝯtradictiones sedat sorticio. ⁊ int̾ poten¬
tes definit. Meliuis enĩ ds in huiꝰ cemodi ambagibꝰ ꝙͣ. homines iudi¬
c̃at. siue dignet᷑ ad passionis fructũ uocare meliores. ⁊ parcere infir¬
mis. siue istos facere ad mala ꝑferenda fortiores. ⁊ huic uite subtra
fiet minus usitata. si fiat ista sorticio. Sed si facta fuerit. quis
eã rep̃hendẽ audebit. Quis eã ñ aut imꝑttus aut inuidus ꝯgrua
p̾dicatione laudabit.ͦ Qd si ñ placet facere cuiꝰ facti ñ occuri
exemplũ nullus fugiat. ut ñ eccłie ministeriũ maxime ĩtantis ꝑicu¬
lis necessariũ ac debitũ desit̾. Nemo accipiat ꝑsonã suã. ut si aliqͣ
gr̃a uidet᷑ excellere. ido se dicat uita ⁊ obhoc fuga digniorẽ esse.

Expanded text:
sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortiores et huic uitae subtrase. res quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat personam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem.
Abbreviated transcription (Latin):
niant hanc uitã eui sunt clerici necessarui:ꝰ Aut cur non speremus
sic aliquos laicos. sic etiã clericos remansuros. a quibꝰ eis necessaruũ mi
nisteriũ ualeat exhiberi. a Quanꝗ̃ int dĩ ministros inde sit disceptatio
Tale quippe certam̃ erit int̾ eos ne fuga om̃iũ fiat ubi utͥq ferueant
haritate. ⁊ ułq placeant karitati. Que disceptatio si alit ñ poterit
t̾minari. qͣntũ mͥ uidet᷑. qͥ maneãt ⁊ qͥ fugiant forte legendi sunt
Qui enĩ dixerint se potiꝰ fugere deb̾e. aut timidi uideburt᷑ qͥa ĩmi¬
nens malũ sustinere noluerut. aut arrogantes. qͥa se magis qͥ seruan¬
di e̾ẽnt necessarios eccłiȩ uidicauer̃t. Deinde fortassĩ hu qui melio¬
res sunt eligãt. ꝓ fr̃ĩbꝰ animas ponere ⁊ hu seruabumꝰ fugiendo quoꝵ
ẽ minꝰ utilis uita. qda minor ẽfulendi ⁊ gub̾nandi ꝑttia. Qui tam̃ ñ pie

Expanded text:
niant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus niant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio,tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant caritate et utrique placeant caritati. quae disceptatio si aliter non potuerit terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie
Abbreviated transcription (Latin):
psequat᷑ : quid dicimꝰ : An relinquenda est a ministris eccłia: ne
a morientibꝰ miserabiliꝰ relinquat᷑ : S si laici ñ queruntur ad
adiuuerit in cuiꝰ potestate sunt om̃ia qui potest & ñ fugientes
mirabilẽ conseruare potentiã. Sed idõ querimus qͥd facere debeam
ne in hominibꝰ exspectando diuina miracula. temptare dm iudicemͦ
Non qͥdẽ talis est ista tempestas. quando laicoꝵ est omne ꝑiculũ sicꝰ
ut tanti pendenda sit hec nauis nr̃a debeant eã naute ⁊ maxime
gub̾nator periclitantẽ deserere. etiãsi seafã tnssiliendo uel etiã
natando possint effugere. Quibꝰ enĩ metuimꝰ ne nr̃a desertione
pereant. ñ tẽporałe mortẽ qͦ qͣndoq uentura est. s etnã ꝗͤ potest
si ñ caueatur uenire. ⁊ potest si caueatur etiã ñ uenire metiumꝰ.
n ẽmuni aut̃ ꝑiculo uite huiꝰ. cur existuemꝰ ubicumq fuerit ho¬
tilis incursus. omnes clericos ⁊ nͨ etiã om̃s laicos e̾eᷤᷤ morit᷑os. ut simul fi¬

Expanded text:
sequatur, quid dicam? an relinquenda est a ministris fugientibus ecclesia, ne a morientibus miserabilius relinquatur? sed si laici non quaeruntur ad adiuuerit, in cuius potestate sunt omnia, qui potest et non fugientem per mirabilem conseruare potentiam. sed ideo quaerimus, quid nos facere debeamus. ne in omnibus expectando diuina miracula temptare dominum iudicemur. non quidem talis est ista tempestas, quando laicorum et clericorum est cout tanti pendenda sit haec nauis nostra, ut debeant eam nautae et maxime gubernator periclitantem deserere, etiam si in scapham transiliendo uel etiam natando possit effugere. quibus enim metuimus, ne nostra desertione pereant, non temporalem mortem, quae quandoque uentura est, sed aeternam, quae potest, si non caueatur, uenire et potest, si caueatur, etiam non uenire, metuimus. in communi autem periculo uitae huius cur existimamus, ubicumque fuerit hostilis incursus, omnes clericos et non etiam omnes laicos esse morituros, ut simul fi
Abbreviated transcription (Latin):
donatistas gestũ atq ꝑfectũ ẽ. sũ forte unũ ex hus quos de suo mo¬
pace ȩccłe contͣ illã heresim p̃dicaret. factũ ẽ ut in medio itinere
etx insidias ineurrisset. ⁊ ꝑuasus cũ om̃ibꝰ illi comitantibꝰ. sublatis ani¬
siluit. ⁊ p̃ceptũ. ẽ crispinũ qͥ idẽ donatista in calamensi ciuitate.⁊
ereticos constitutã. Qui resultans legibꝰ. p̾sentatus. cũ apud ꝓcon¬
⁊conuicit eũ e̾e. qđ se fuisse negauerat. Si enĩ ab eodẽ dissimulare¬
bili augustino antistite om̃imodis instante ad ꝯtrou̾siã ambo illi
calamenses ep̃i uenerunt. ⁊ de ipsa diuersa cõmunione. tertio c̃¬
gͣtus ad piissimũ pͥncipẽ honoriũ ꝓuocasset. ab imp̃re relationi
debitũ responsũ ẽ solutum. ⁊ consequent̾ p̃ceptũ. nullo ꝓrsus
loco hereticos donatistas e̾ẽ deb̾e. s eos unilegũ om̃iũ contͣ hereti

Expanded text:
Donatistas gestum et perfectum est. Cum forte unus ex iis quos de suo mopace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis anisiluit. Et praeceptus est Crispinus, qui eisdem Donatistis in Calamensi civitate ethaereticos constitutam. Qui resultans legibus praesentatus cum apud Proconur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem dissimularebili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam ambo illi Calamenses episcopi venerunt, et de ipsa diversa communione tertio cogratus ad piissimum Principem provocasset, et ab Imperatore relationi debitum est responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereti
Abbreviated transcription (Latin):
asserebant. Nabebant idẽ donatistę ꝑ suas pene om̃s eccłas. inauditũ
hominũ genꝰ. ꝑuersũ ac uiolentũ. uelud sub ꝓfessione c̃tinentiũ. am¬
bulantes. qui circiliones dicebant᷑ Ii erant ingenti numero ⁊ tͣbis ꝑ om̃s
fere affricanas regiones constituti: Qui malis imbuti doctoribꝰ audaci su¬
pbia as temeritate illicita nec sius nec alienis aliquanddo parcetaut aet fi
ius fasq in causis int̃cedentes hominib. Et nͥ obedissent. danis giussimis &
uesdib eo s afficiebant armati diuersis telis bachantes ꝑ agros uillasq &e
us ad sanguinis esffusionẽ accedere ñ metuentes Sicũ aducrisus ea dog
ma ueritas umotesceret. quilibet ut poterant sese inde ut eripietant.
u sub ducebant. e paci atq unitati ecclȩ cũ siuis qͥbꝰ poterant eoherctant
unae uli sui erroris minui congregationẽ uidentes. atq augñti seb̃ar

Expanded text:
s Ecclesias inauditum hominum genus perversum ac violentum, velut sub professione continentium ambulantes, qui Circumcelliones dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis, nec alienis aliquando parcebant, contra jus fasque incautis interdicentes hominibus: et nisi obedissent, damnis gravissimis et caedibus afficiebant, armati diversis telis, bacchantes per agros villasque, usque ad sanguinis effusionem accedere non metuentes. Sed dum verbum Dma veritas innotesceret, qui volebant et poterant, sese inde vel eripiebant vel subducebant, et paci atque unitati Ecclesiae cum suis quibus poterant cohaerebant. Unde illi sui erroris congregationes minui videntes, atque augmentis Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾ea cũ multis : magnis miscdĩȩ oꝑibꝰ insisteret. pauꝑũ
pat᷑ uiduarũq ⁊ orphanoꝵ quotidianꝰ ꝓuisor. incũbebat
animo eiꝰ cura quotidiana. seruituris đo monachis con¬
truere cȩnobiũ : quoꝵ indelicet ordo ꝓfitet᷑ qͥa pauꝑeᷤᷤ
st᷑. pauꝑes uoluntarii nichil in hoc mundo habendo
ꝓpͥũ. Nabuerat autẽ Imꝑatorẽ Ottone. du aduiueret
huiꝰce rei monitorẽ. Deniq cũ nouissima ꝓfectione
italiã ingrederet᷑ rẽ publicã disposituriis. beatũ uirũ
habens in comitatu. cctis ꝓsꝑe succedentibꝰ tractans

Expanded text:
Interea cum multis et magnis misericordiae operibus insisteret pauperum Interea cum multis et magnis misericordiae operibus insisteret pauperum pater, viduarumque et orphanorum quotidianus provisor, incumbebat animo ejus cura continua, servituris Deo monachis construere coenobium: quorum ordo videlicet profitetur, quia pauperes sunt pauperes voluntarii, nihil in hoc mundo habendo proprium. Habuerat autem imperatorem Ottonom dum adhuc viveret, hujusce rei monitorem. Denique cum novissima profectione Italiam ingrederetur rempublicam dispositurus, beatum virum habe
Abbreviated transcription (Latin):
inmanibꝰ. ⁊cũ fortissimo spũũ do forti humilitate atq arden¬
ti oratione luctabat᷑. Frat autẽ hora eade tanta celi sereni¬
tas. ut nulla in aere nubes appareret: cũ ecce subito frago¬
re magnã pluuiȩ uis inundando erupit. ita ut priꝰ ym¬
briũ crepitꝰ audiret᷑. quã uir sc̃s caput ab orationẽ sub¬
leuaret. Cunc̾ti ꝓtinꝰ circũsedentes amensa sese excusse¬
rt᷑. ⁊ psilire conati st᷑. ut in laud̾e xp̃i tantiq eiꝰ pontificiᷤᷤ
ymnis ꝑsonarent. ⁊ signa eccłastica concrepare facereñs.
At ille ꝓudꝰ uir ⁊ humilitatis suȩ custos uigilantissimꝰ.
t̾ribilit᷑ adiurando illos hoc fieri uetuit: uiaq obti¬
nuit ut interĩ qͥde a semetipso quiescerent. di uͦ laude
& gr̃as xp̾o agendas nũqu̾a tacerent. Nec uͦ in suffici¬
ens pluuia tc exctitit: sedita ub̃rime t̾rã irrigauit. ut
ĩã p̃mortuas segetũ radices ad fecunditatẽ repararet.

Expanded text:
in manibus, et cum fortissimo spiritu Deo forti humilitate atque ardenti oratione luctabatur. Erat autem hora eadem tanta coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret, cum ecce subito fragore magna pluviae vis inundando erupit, ita ut prius imbrium crepitus audiretur quam vir sanctus caput ab oratione sublevaret. Cuncti protinus circumsedentes, a mensa sese excusserunt, et prosilire conati sunt, ut in laudem Christi tantique ejus pontificis hymnis personarent, et signa ecclesiastica concrepare facerent. At ille vir providus et humilitatis suae custos vigilantissimus, terribiliter adjurando illos, hoc fieri vetuit, vixque obtinuit ut interim quidem a semetipso quiescerent, Dei vero laudem ac gratias Christo agendas nunquam tacerent. Nec vero insufficiens pluvia tunc exstitit, sed ita uberrime terram irrigavit ut jam praemortuas segetum radices ad fecunditatem repararet.
Abbreviated transcription (Latin):
cant. ita ipsi inpossessi onibꝰ siue facultatibꝰ eoꝵ parata sͥ uitȩ
huiꝰ necessaria ꝑcipiant. Nȩc id circo cõmemorare libuit.
ut parit᷑ recogitet qͥsq qͥde taliũ constituto uiuit ꝓfessis
quã passer uolare id ẽ celestia cogitare debet. ut dignꝰ sit
pauꝑes suos: nolite inqͥt cogitare de crastino. Itẽ. Nolite
solliciti eẽ dicentes. qͥd manducabimꝰ aut qͥd bibemꝰ
aut quo oꝑiem̃. Scit enĩ pat᷑ ur celestis: qͥd uob̾ necesse sit.

Expanded text:
cant, ita ipsi in possessionibus sine facultatibus illorum parata sibi vitae cant, ita ipsi in possessionibus sine facultatibus illorum parata sibi vitae hujus necessaria percipiant. Haec idcirco commemorare libuit ut pariter recogitet quisque, qui de talium constituto vivit, professus quam passeres volare, id est coelestia cogitare debet, ut dignus sitpauperes suos, Nolite, inquit, cogitare de crastino . Item: Nolite solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus, aut quid bibemus, aut quo operiemur? Scit enim Pater