comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
frigiis nom̃ ꝓuincia frigia dedit: qͥa
ibi extiterunt auctores eoꝵ. montanꝰ.
prisca. & maximilla. Hii aduentũ sp̃s
atharoe. ꝓpt̾ mundiciã ita se nomi¬
nauerunt: głiantes enĩ de m̾itis suis
negant penitentibꝰ ueniã peccatorum.
Uiduas sinupserint. tamquã adulte¬
ras dampnant: mundiores se cet̾is
p̃dicant. Qͥ si nom̃ suũ cognoscere uel¬
lent: mundanos se potiꝰ quã mundoᷤ
uocarent. Paulianz a paulo samo¬
icium. Ermogeniani ab ermoge¬
ne qͦdam uocati. materiã ñ naturã
urtͦducens. do ñ nato eam cõꝑauit.
matremq elem̃torum & deam asse¬
ruit: quos apłs imꝓbat elementis
seruientes. Manichei. a quodã ꝑsa
Hic duas naturas & substantias intͦ¬
duxit. id est bonã & malã: & aĩas
ex do quasi ex aliqͦ fonte manare as¬
seruit. ẽ estam̃tum uetꝰ respuunt:
nouũ ex parte recipiunt. Cano¬
citate rustica. dm habere membra
humana quȩ in diuinis libris scͥp

Expanded text:
hrygiis nomen provincia Phrygia dedit, quia hrygiis nomen provincia Phrygia dedit, quia ibi extiterunt. Auctores eorum Montanus, Prisca Cathari propter munditiam ita se nominaverunt. Gloriantes enim de suis meritis, negant poenitentibus veniam peccatorum: viduas si nupserint, tanquam adulteras damnant; mundiores se caeteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. 29. Pauliani a Paulo Samoitium. Hermogeniani ab Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus inprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa Hic duas naturas et substantias introduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare adseruit. Testamentum Vetus respuunt: Novum ex parte recipiunt. Ancitate rustica Deum habere humana membra, quae in divinis libris script
Abbreviated transcription (Latin):
lici uocati: quia angłos colunt. N po
possidentes ꝓpͥum. nequaquã reci¬
puint eos qui aliquid in hoc mun¬
do utunt᷑. Cerdoniani. a cerdone
qͦdam nominati. qͥ duo pͥncipia con¬
traria asseruit. Marcionistȩ a mar¬
cione stoyco phylosopho appellati.
qui cerdonis dognia sequitꝰ. alt̾m
bonũ. alterũ ustum dm asseruit.
tamquã duo pͥncipia creatoris &
bonitatis. Arthotherite: ab obla¬
tione uocati. Panẽ enim & caseum
offerunt: dicentes pͥmis hominib
oblationẽ a fructibꝰ t̾rȩ. & a fructibꝰ
ouiũ fuisse celebratã. Nquarii ap¬
pellati. eo qͦd aquã solam offerunt
in calice sacram̃ti. Seueriant a
seuero exorti. uinũ ñ bibunt. uetus
testam̃tum & resurrectionẽ ñ reci¬
punt. Tacianz a daciano qͦdam
uocati: qui &e encratite dicti. quia
carnes abhominant᷑. Alogii uo¬
cantur: tam quã sine uerbo. Logos
enĩ grece: uerbũ dicitur. Dm̃ enĩ
uerbum ñ credunt: respuentes iohannsᷤ
euuangłium & apocalypsin. Catha¬

Expanded text:
o possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui aliquo in hoc mundo utuntur. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati: qui duo contraria principia asseruit. Marcionistae a Marcione Stoico philosopho appellati: qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum justum Deum asseruit; tanquam duo principia creatoris et bonitatis. Arroteritae ab oblatione vocati; panem enim et caseum offerunt dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. Severiani, a Severo exorti, vinum non bibunt, et Vetus Testamentum et resurrectionem non recipiunt. Tatiani a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur. Alogii vocantur tamquam sine Verbo. Λόγος enim Graece verbum dicitur. Deum enim Verbum non credunt, respuentes Iohannis evangelium et Apocalypsin. Catap
Abbreviated transcription (Latin):
enera questionũ duo sunt: quorum
unũ finitum. alterũ infinitũ fini¬
tum: ypothesis grece: latine causa dictc᷑.
Ubi. cũ certa ꝑsona controuersia ẽ. Infini¬
tum qͦd grece thesys: latine ꝓpositũ no¬
minat᷑. Hoc ꝑsonam ñ habet certã: nec
in est in aliqua certa circũstantia. id ẽ
nec locus nec tempꝰ. In causa uͦ certa.
omia sunt: unde quasi pars causȩ est
propositum.
tum. xui. De Clocutione.
am uͦ in elocutionib illud uti oporte¬
bit. ut res. locus. tempus. ꝑsona audi¬
entis efflagitat: ne ꝓfana religiosis. ne
inuerecunda castis. ne leuia grauibꝰ
ne lasciuia seriis. ne ridicula tristib
misceant᷑. Latine autẽ & ꝑspicue lo¬
quendum. Latine autẽ loquitur: qͥ
uerba rerũ uera ee naturalia ꝓseqͥt᷑
nec a sermone atq cultu p̃sentis tem¬
poris discrepat. Huic ñ sit satis uide¬
ri quid dicat. nisi id quoq aꝑte ce
suauit̃ dicere. ne id quide tantum.
nisi id quod dicit & facere..xuii.
De trimodo dicendi genere:

Expanded text:
enera questionum duo sunt: quorum unum est finitum, alterum infinitum. Finitum hypothesis Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. 2. Infinitum quod Graece thesis, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet certam, nec inest ei aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, unde quasi pars causae est propositum. CAPUT XVI. De elocutione. 1. Jam vero in elocutionibus illa uti oportebit, ut res, locus, tempus, 89 persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. 2. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facete dicat. De trimodo dicendi genere
Abbreviated transcription (Latin):
narũ ornat᷑ ł palliũ tenet᷑ auiris
inhumeris: seu cingulũ inlumbis
Lunule sunt ornamenta mulierũ
inlunȩ similitudine: bullule auree
dependentes. Specula sunt: in qͥb
femine uultus suos intuentur.
Dictũ autẽ speculũ uel quod ex
splendore reddat᷑. ł quod ibi femi¬
ne intuentes consiłent speciem
sui uultus: & quic quid ornam̃ti
de ẽẽ uidint adiciant. Perisceli¬
des sunt apud feminas crurũ
ornamenta: quib gressus eaꝵ
ornantur. Ol factoriola. uascula
sunt muliebria: aquib odoram̃¬
ta gestant᷑.¬

Expanded text:
narum ornatur, vel pallium tenetur a viris narum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum in similitudinem lunae bullulae aureae dependentes. 18. Specula dicuntur, in quibus feminae vultus suos intuentur. Dictum autem speculum, vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus, et quidquid ornamenti deesse viderint adjiciant. 19. Periscelides apud feminas, crurum ornamenta, quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula sunt muliebria, quibus odoramenta gestant
Abbreviated transcription (Latin):
uariis: inmodũ facturȩ serpentis.
gos habitus licet & segmentatas
uestes dicamus: ut ipse & segm̃
tatis dormisset. paruuila cunis.
illis munere datur. Murena uul¬
go uocatur. qd̾ scił auri metallo.
inuirgulis lentescente quadã or¬
dinis flexuosi catena contexitur.
in similitudinẽ murene serpentis:
quȩ ad collũ ornandũ aptatur.
ħ & int̾dũ auri atq argenti texi¬
to. Catellȩ sunt. catenule colli
inuicem se comp̃hendentes. inmo¬
dũ catenȩ: uñ & appellatȩ. Hextͣs
cõmunes ẽẽ uiroꝵ ac feminarum:
quia utriꝰq sexus dextre sunt. ar¬
mille autẽ ꝓpͥe uiroꝵ sunt: collatȩ
uictoriȩ causa militib. obarmoꝵ
uirtutẽ. Unde & quondã uulgo.
iurilie dicebant᷑. Ab intellictu
autẽ circuli. armilla ñ discrepat.
quia ipsa quoq hoc ubi ponitur.
ambiendo constringit. S armilla
ladius extendit᷑: circulus rotundꝰ
fit. fibule sunt quib pectꝰ femi¬

Expanded text:
variis in modum facturae serpentis. variis in modum facturae serpentis. gos habitus; livestes dicamus, ut ipse 6, 89: Et segmentatis dormisset parvola cunis. illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem murenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atque argenti texito.' Catellae invicem se comprehendentes in modum catene, unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utrimillae autem proprie virorum sunt, collatae victoriae causa militibus ob armorum virtutem. Unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc ubi ponitur ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit. 17. Fibulae sunt quibus pectus femi
Abbreviated transcription (Latin):
comas: dictũ ab eo quod retinet
crines ne effundant᷑. Discriminalia
capitis mulierũ sunt: uocata ex
eo quod caput auro discernant.
Nam discriminare diuidẽ dicit᷑.
Antiȩ sunt cintinni dependentes
ꝓpe auriculas: greco uocabulo ab
aurib. Acus sunt. quib infeminis
ornandoꝵ criniũ cõpago retinet᷑.
ne laxius fluant. & sparsos dissi¬
pent capillos. Inaures. ab auriũ
foraminib nuncupate: quib pre¬
ciosa grana lapidũ dependuntur.
Harũ usus ingrecia. puellȩ utraq
aure : pueri tantũ dextra gerebant.
Torques sunt circuli aurei acollo
ad pectus usq pendentes. Torques
autẽ & bulle auiris gerunt᷑: a fe¬
minis autẽ monilia & catella.
Dicte autẽ torques quod sint dor
de: & bulle quod sint similes rotũ¬
ditate bullis. que in aqua auen¬
to inflant᷑. Monile ornamentũ
ex geminis ẽ. quod solet ex femina¬
rũ pendere collo: dictũ amunere.
ex amforoł quib dã aureis gẽmisq

Expanded text:
comas, dictum ab eo quod retinet comas, dictum ab eo quod retinet crines, ne effundantur. 472 8. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas, Graeco vocabulo ab auribus. ornandorum crinium conpago retinetur, ne laxius fluant et sparsos dissipentur capillos. Inaures ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia: puellae utraque aure, pueri tantum modo dextra gerebant. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur; feminis vero monilia et catella. Dictae autem tae: et bullae, quod sint similes rotunditate bullis, quae in aqua vento inflantur. 473 12. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, dictum a munere.ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque
Abbreviated transcription (Latin):
linteo quod ẽ infronte feminarũ.
Plautus quod magis eã aspicio. tã
magis mmnbata ẽ. Nam & lumen
quod cura anguloꝵ capita pingit᷑.
ninb uocat᷑ : licet & nimb sit den¬
sitas nubis. Capitulũ ẽ quod uul¬
go capitulare dñt. Idem & cappa:
r̃ quod duos apices ut capa littera
habeat. ł quia capitis ornamentũ
ẽ. Mitra ẽ pilleũ frigiũ. cap̃ ꝓtegeis
quale ẽ ornamentũ capitis deuotaꝵ:
s pilleũ iuroꝵ ẽ. mitra autẽ femi
narũ. Redimicula autẽ st̃ quib
mitre alligant᷑. Pilleũ autẽ ut p̃¬
diximus apelle erat: nã mitra
ex lana ẽ. Reticula ẽ mitra uirginal
capitis. Uitte sunt quȩ incrinib
innectunt᷑. quib fluentes religant᷑
capilli : & uitte dicte quod iunciutĩ.
Tenia autẽ ẽ uttarũ extremitas
dependens: diuersoꝵ coloꝵ. Itẽ
uita ẽ qua corona uncitur. Tenia
uꝰ extrema pars uitte que dependet
coronȩ. Reticulum ẽ. quod colligit

Expanded text:
linteo, quod est in fronte feminarum. linteo, quod est in fronte feminarum. 348: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen, quod circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. Mitra est pilleum Phrygium, caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pillenarum. 5. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pileum autem, ut praediximus, a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. 6. Vittae sunt quae crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae, quae dependet coronae. 7. Retiolum est quod colligit
Abbreviated transcription (Latin):
uates infulas. Apices pillea. siue
galearia utebant᷑. Infula ẽ fasci¬
ola sacerdotalis capitis alba in
modũ diadematis. a qua uitȩ.
abutraq parte dependent. quȩ
infulã iundiunt. Unde & uite
dicte sunt quia untiant. Infu¬
la autẽ plerũq lata erat pler̃q
tortilis: de albo & ragro coco. A¬
pex ẽ pilleũ subtile quo sacerdo¬
tes gentiles utebant᷑: appellatus
ab apiendo .i. aligando. Nam uir¬
gula que inpilleo erat conectebat᷑
filo. quod fiebat exlana hostie.
Galerium. pilleũ expelle cese ho¬
stiȩ factũ. Pilleũ autẽ. dictum
apelle hostie unde fiebat. Cida¬
rim & ipsum sacerdotũ erat: qd̾ a
plerisq mitra uocat᷑. Ornam̃ta¬
capitis feminarũ: diadema. Ni¬
bus capitulũ & mitra. Diadema
ẽ ornamentũ capitis matronarũ
ex auro & gemmis contextũ: qđ
inse circunactis extremitatibus
retro astringit᷑. & ex inde dictum
grece qd̾ preliget᷑. Nimb ẽ fasci¬
ola transuersa exauro: assuta in

Expanded text:
vates infulas, apices, pillea sive vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod a plerisque mitra vocatur. De ornamcapitis feminarum diadema, nimbus, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro astringitur, et exinde dictum Graece, quod praeligetur. 2. Nimbus est fasciola transversa ex auro assuta in
Abbreviated transcription (Latin):
rnamenta dicta eo quod
eoꝵ cultu. ora uultusq de¬
corentur. Prima ornamenta coro¬
na insigne uictoriȩ. siue regii ho¬
noris signũ: quȩ ideo incapite regũ
ponit᷑. ad significandos eucũ fu¬
sos inorbeppłos quib accinctus
quasi caput suũ coronat᷑. Hec a
potando uino mutata capita
uincire fasciolis instituerit. Iccir¬
co olim linei ac lanei generis.
corona fuisse: sicut erat insacer¬
dotib gentiliũ. Nom̃ corone hac
ex causa uocatũ. eo qd ininitiocir¬
cũ aras curreret᷑. atq adimaginẽ
circuitꝰ ł chori. & formatã & nomi¬
natã coronã. Imꝑatores romani
& reges quidã gentiũ aureis co¬
ronis utunt᷑. ẜ se diaras gerunt.
s reges rectas. sadrape incuruas.
Reꝑta autẽ tiara. a semiramide
assirioꝵ regina. qd̃ genus ornam̃ti.
ex inde usq hodie gens ipsa retinet.
Athenienses enĩ ciclades aureas
gerebant. partim inuertice. non¬
nulli infronte. Non enĩ eadẽ suid
in signia: omniũ regnoꝵ Gentiliũ

Expanded text:
rnamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum coronatur. Haec a potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori et formatam et nominatam coronam. Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas coronas utuntur. Persae tiaras gerunt; sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium
Abbreviated transcription (Latin):
ł quia ꝑeas intus positus homo.
foris uidet. Alii fenestrã dictam
putant. eo quod domi lucem
ministrat. Compositũ nomen
ex greco latinoq sermone. fos enĩ
grece. luxẽ. Cardo ẽ locus inquo
minẽ totum. ita ille cuneus ianu¬
am regat ac moueat. Unde & ꝓ¬
uerbiale ẽ incardine remeẽ. Li¬
mina ostioꝵ dicta. eo quod transuer¬
sa sint ut limes & ꝑ ea sicut in agͦ
qmͣ domũ ingrediam᷑. Postes eo

Expanded text:
r, vel quia per eas intus positus homo r, vel quia per eas intus positus homo foras videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domni lucem ministrat, compositum nomen ex Graeco Latinoque sermone, φῶς enim Graece lux est. 7. Cardo est locus in quominem totum, ita ille cuneus januam regat, ac moveat. Unde et proverbiale est: In cardine rem esse. 8. Limina ostiorum dicta, eo quod transversa sint, ut limes; et per ea sicut in agro, squam domum ingrediamur. Postes, eo
Abbreviated transcription (Latin):
ditus abeundo dictus. ꝑqmͦ
Uestibulũ ẽ uel aditus domꝰ pͥua¬
te. uł spaciũ adiacens edib publi¬
cis. Et uestibulũ dictũ. eo quod eo
uestiunt᷑ fores. aut qd̃ ad itũ tecto
quod transitꝰ sit magis q̃mͣ ubi
standũ sit quasi porta. & porticus
eo quod sit aꝑtus. Ianua a iano
quodam appellat᷑. cui gentiles
omnẽ introitũ uel exitum sacra¬
uerunt. Linde lucanus. Ferrea
belligeri compescat limina iant.
Est autẽ primus domꝰ ingressus.
cetera intra ianuã ostia uocant᷑.
ab aliquo arcemur ingressu. ab
Ibi enĩ aduersariis nos obicimꝰ.
hinc & ostia tibina quia hostib
sunt opposita. Fores & ualue cla¬
ustra sunt. s fores dñr quȩ foras.
ualue quȩ intꝰ resoluunt᷑. & du¬
plices complicabilesq st̃. s gñalit̾
nsus uocabula ista corrumpit. Cla¬
ustra ab eo quod claudant᷑ dicta.
fenestrȩ sunt quib exterior pars¬
angusta. & inderior ẽ diffusa. qͣles
in horreis uidemus. dicte qd lucẽ

Expanded text:
ditus ab eundo dictus est, pVestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto quod transitus sit magis quam ubi standum sit, quasi porta, et porticus, eo quod sit aperta. 4. Janua a Jano quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum, vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus ingressus, caetera intra januam ostia vocantur ab aliquo arcemur ingressu, ab Ibi enim nos adversariis objicimus, hinc et Ostia Tiberina, 227 quia hostibus sunt opposita. Fores et Valvae claustra sunt; sed fores dicuntur quae foras, valvae quae intus revolvuntur, et duplices complicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. 5. Claustra, ab eo quod claudantur dicta. 6. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta, et interior diffusa est, quales in horreis videmus, dictae, eo quod lucem
Abbreviated transcription (Latin):
quangulus uel circulatꝰ numeri. &
ceteri qui semꝑ in plano pede. id est
suꝑficie continentur. Hic figurȩ adi¬
Quadratꝰ numerus est ita. N¬
Quinquangulus ita
Circularis numerus est ita.
qui dũ similiter multiplicatꝰ fuerit
a se inchoans ad se conuertitur. ut uerbi
Solidus numerꝰ qui longi¬
tudine & latitudine & alti¬
tudine continetur. ut sunt piramides
qͥ in modũ flãme consurgunt ita.
Cubꝰ ut sc̃ tessere ita.

Expanded text:
queangulus vel circulatus numeri, et ceteri, qui semper in plano pede, id est superficie continentur. TriQuadratus numerus est ita. Quinqueangulus ita. Circularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut verbi Solidus numerus est, qui longitudine et latitudine vel altitudine continetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurgunt, ita. Cubus, ut sunt tesserae, ita.
Abbreviated transcription (Latin):
erra
ẽ in
media
mundi
regione
posita:
om̃ib
partib
mody
centri equali interuallo consisteis.
Que singulari numero cotũ orbem
significat: plurali uͦ singłas par-¬
tes. Cuius nomina diuersa dat¬
ratio. Nam terra dicta: ã suꝑiore
parte qua teritur. Humus ab in¬
feriori uel humida terra: ut sub
mari. Tellus autẽ: quia fructus
eius tollimus. Hec & ops dicta.
eo quod opem fert frugib. Eadẽ
& arua: abarando. & colendo uo¬
cata. Proprie autẽ terra. addis¬
tinctionẽ aque arida nuncupat᷑:
ut humida sit: hoc aquarũ affi¬
nitate sortitur. Cuius motũ. alii
dnt uentũ ẽẽ inconcauis eiꝰ: qui
aliqui montes. tumuliq sederũt.
Alii aquam dicunt generalem in
terris moueri: & eas si mul con¬
cutere sicut uas. ut dicit lucretiꝰ.
Cuius plerumq latentes ruine
suꝑposita cuncta concutiunt. Ter¬
rȩ quoq hiatus aut motu aquȩ
inferiores fit. aut crebris tonitrius.
aut deconcauis terrȩ erumpentibꝰ
uentis.
I .i. De or be.

Expanded text:
Terra est in media mundi regione posita, omnibus partibus modum centri aequali intervallo consistens; quae singulari numero totum orbem significat; plurali vero singulas partes; cujus nomina diratio; nam terra dicta a superiori parte, qua teritur; humus ab inferiori vel humida terra, ut sub mari; tellus autem, quia fructus eius tollimus; haec et Ops dicta, eo quod opem fert frugibus; eadem et arva, ab arando et colendo vocata. Proprie autem terra ad distinctionem aquae arida nuncupatur,ut humida sit, hoc aquarum affinitate sortitur. Cuius motum alii dicunt ventum esse in concavis eius, qui aliquot montes tumulique sedere.' Alii aquam dicunt genetalem in terris moveri, et eas simul concutere, sicut vas, ut dicit Lucretius6cuius plerumque latentes ruinae superposita cuncta concutiunt. Terrae quoque hiatus aut motu aquae inferioris fit, aut crebris tonitruis, aut de concavis terrae erumpentibus ventis. § 2 De orbe.
Abbreviated transcription (Latin):
pecudib detrahi solent: cuiꝰ partes
paginȩ dicuntur. eo qͦd sͥ inuicem
compaginant᷑. Uersus autẽ uulgo
uocati: quia sic scͥbebant antiqui
sicut aratur t̾ra. Asinistra enim
ad dexterã pͥmũ deducebant stilũ:
deinde conu̾tebantur ab inferiore.
& rursus ad dexterã uersus. Quos¬
da est. qͦd adhuc emnendat᷑. & necdũ
in libris redactũ est: & est nomen
grecũ. sicut & thomus.

Expanded text:
pecudibus detrahi solent: cujus partes pecudibus detrahi solent: cujus partes paginae dicuntur, eo quod sibi invicem compaginantur. Versus autem inde vulgo vocati, quia sic scribebant antiqui, sicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stylum, deinde convertebantur ab inferiori, et rursus ad dexteram versus, quosda est, quod adhuc emendatur, et necdum in libris redactum est: et est nomen Graecum sicut et tomus.
Abbreviated transcription (Latin):
ASAARIos antea bibliopolas
dictos. Uibrũ enĩ greci: biblum uo¬
cant. Librarii autẽ: idem & anti¬
quarii uocant᷑. S librarii sunt:
qui &e noua scribunt &e uetera.
Antiquarii: qͥ tantummͦ uetera:
unde & nomen sumpserunt.
Ab scribendo autẽ scriba nom̃ accepit: of¬
ficiũ expͥmens uocabuli qualitate. In¬
strumenta scribȩ. calamꝰ &e penna. Ex
his: uerba paginis infigunt᷑ S calamꝰ
arboris est: penna aius. Cuiꝰ acum̃
in duo diuiditur: in toto corpore unita¬
te seruata. Credo ꝓpt mysterium ut in
duob apicib uetus & nouũ testamen¬
tũ signaretur: quib expͥmitur uerbi
sacramentũ sanguine passionis ef¬
fusum. Dictꝰ autem calamꝰ. quod li¬
quorem ponat: unde & apd̃ nautaᷤ
calare ponere dicitur. Penna aut̃
a pendendo uocata: id est uolando
Est enĩ ut diximꝰ auiũ. Tolia autẽ
libroꝵ appellata. siue ex similitudi¬
ne folioꝵ arborum. seu qͥa ex follib
funt. id est ex pellib quȩ de occisiᷤ

Expanded text:
arios antea bibliopolas dictos. Librum enim Graeci βίβλον vocant. Librarii autem iidem et antiquarii vocantur: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera; antiquarii, qui tantummodo vetera, unde et nomen sumpserunt. Ascribendo autem scriba nomen accepit, officium exprimens vocabuli qualitate. Instrumenta scribae calamus et penna: ex his enim verba paginis infiguntur: sed calamus arboris est: penna avis, cujus cacumen in duo dividitur, in toto corpore unitate servata credo, propter mysterium, ut in duobus apicibus Vetus et Novum Testamentum signaretur: quibus exprimitur verbi Sacramentum sanguine passionis effusum. Dictus autem calamus, quod liquorem ponat. Unde et apud nautas calare, ponere dicitur. Penna autem a pendendo vocata, id est volando. Est enim ut diximus avium. Folia autem librorum appellata, sive ex similitudine fohorum arborum, seu quia ex follibus fiunt, id est ex pellibus, qui de occisis
Abbreviated transcription (Latin):
semen indulci uino datũ. ꝓni¬
ores reddit inuenerẽ. si supra
mensurã dedis: amentiam
nutrit. Canos etiam excorian¬
do infici. traditũ ẽ. Abrotanũ
cerefolium. Ruta dicta. quod sit
feruentissima. Cuiꝰ altera agrestis
atq uirtute acrior. s utreq fer¬
uentissime comꝓbantur. Hanc
uenenis repugnare mustelȩ do¬
cent. quȩ dum cum serpente di¬
micauerint. cibo eiꝰ armantur.
Saluia Inula qmͣ rustici alam
uocant. radice a romatica. odoris
fumi. leui acrimonia. Menta:¬

Expanded text:
semen in dulce vino datum pronisemen in dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta
Abbreviated transcription (Latin):
pium dictũ quod ex eo apex.
.i. caput antiquoꝵ trium¬
phantiũ coronabatur. hereules
autẽ hanc herbam pͥmus capiti
cireuintulit Nam nunc ppłm
capite preferebat. nunc oleastrũ.
nunc apiũ. euius radices effica¬
cider pugnant contra insidias
uenenoꝵ. Eius generis sunt
petrosilenon. iposilenon. & oleo¬
silenon. Petrosilenon uocatũ.
quod sit simile apio. & nascat᷑
in petris montibq preruptis:
nicũ. gustu suaue. & odore aro¬
matico. Iposilenon quod sit
durũ & austerũ. Oleosilenon
quod mollius folio & caule tene¬
rum. Feniculum latini uocant.
quod eiꝰ tirsi. seu radicis sucus
acuat uisum. Cuius uirtus tra¬
ditur: ut serpentes annuã senec¬
tudẽ. eius gustu deponant. Hoc
ligusticum aregione nom̃ accep̃.
Nascitur enĩplurimũ in lingu¬
ria odore aromatico. & gustu acͥs.
Aneson ut greci dicunt. siue ut
latini anesum. herba om̃ib cog¬
nita accerrime feruens & mic¬
drum. ex greco nomine sũptũ.
quod illi coriam uocant. cuius

Expanded text:
pium dictum, quod ex eo apex, id est, caput antiquorum triumphantium coronabatur. Hercules autem hanc herbam primus capiti circumtulit. Nam nunc populum capite praeferebat, nunc oleastrum, nunc apium. Cujus radices efficaciter pugnant contra insidias venenorum. Ejus generis sunt petroselinon, hipposelinon, et oleoselinon. 2. Petroselinon vocatum, quod sit simile apio, et nascatur in petris montibusque praeruptis, nicum, gustu suave, et odore aromatico. 3. Hipposelinon, quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio, et caule tenerum. 4. Feniculum Latini vocant, quod ejus thyrsi seu radicis succus acuat visum, cujus virtus traditur, ut serpentes annuam senectutem ejus gustu deponant. Hoc Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico, et gustu acre. 6. Aneson, ut Graeci dicunt, sive, ut Latini, anesum, herba 370 omnibus cognita, acerrime fervens micdrum ex Graeco nomine sumptum, quod illi κόριον vo
Abbreviated transcription (Latin):
stat: sic & in cet̾is horum similibus
ab humanis mentib trahit᷑ similitu¬
do ad d̾m. sicut est obliuiscens & memo¬
rans. Hinc ẽ quod & ꝓpħa dicit. Iurauit¬
dñs exercituũ ꝑ animã suã: ñ quod
d̾s animã habeat. s hoc nr̃o narrat af¬
fectu. Nam & facies di in scͥpturis sc̃is
ñ caro s diuina cognicio intelligitur.
eadem ratione: quia ꝑ faciem conspe¬
ctam quisq cognoscitur. Hoc enim ĩ
oratione dicitur dõ. ostende nobis fa¬
ciem tuã: ac si dicatur. da nobis co¬
gnicionẽ tuã. Sic & uestigia dei di¬
cuntur: quia nunc ds ꝑspeculum
sam faciem contemplent᷑. cuiꝰ nunc
uestigia comphendere conantur.:
hoc est quẽ uidere ꝑ speculũ dñr.¬

Expanded text:
stat. Sic et in ceteris horum similibus stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod et Propheta dicit IerDominus exercituum per animam suam ; non quod Deus animam habeat, sed quod nostro narrat affectu. Nam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intelligitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cognoscitur. Hoc enim in oratione dicitur Deo: Ostende nobis faciem tuam ; ac si diceretur: Da nobis cognitionem tuam. Sic et vestigia Dei dicuntusam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum d
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc uocabulũ. de usu nr̃o sumpsit
humana inopia: sicut &e reliqua
uerba: quatinꝰ id qͦd ineffabile est.
ut cumꝙ dici possit. qm̃ de deo ni¬
chil digne humanꝰ sermo dicit: sic̃
sunt & alia. Creator dictꝰ: ꝓ totiꝰ
mundi reb ab ipso creatis. N ichil
enĩ est: quod ñ originem a do tra
xerit. Ipse & unus. qͥa diuidi ñ
potest. uł qͥa nichil aliud ẽẽ potest:
qͦd tantũdem capiat potestatis.
Hȩe gͥ quȩ de do dicta sunt. ad totam ꝑti¬
nent tͥuitatem. ꝓpt̃ unam & coet̾uam
substantiã siue in patre siue in filio eiꝰ
ti. Sunt ce queda uocabula ex usu
nr̃o ad dm sumpta de membris nr̃is
siue de inferiorib & quia in ꝓpria na¬
tura inuisibilis & incorporeus est. pro
efficienciis tam̃ causarũ in ipso rerũ
species asscribuntur. ut more locutio¬
nis nr̃ȩ faciliꝰ seipsũ insinuet: ut qͥa
om̃ia uidet dicat᷑ ocłs. & ꝓpt̾ quod
audit om̃ia dicatur auris. ꝓ eo aũ
qͦd auertitur ambulat. ꝓ eo qͦd spectat

Expanded text:
Sed hoc vocabulum de usu nostro sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba quatenus id quod ineffabile est utcunque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. 32. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis; nihil enim est quod non originem a Dxerit. Ipse et unus, quia dividi non potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantundem capiat potestatis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius ti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat,
Abbreviated transcription (Latin):
translate dicunt᷑. Quippe sedere super
cherubyn dicit᷑. quod est̃ ad sitũ: et
abyssum tamquã uestimentum ami¬
ctus. quod est ad habitum: & anni
tui ñ deficient: qͦd ad tempꝰ ꝑtinet:
&e si ascendero in celũ tu illic es: qͦd
ad locũ manet. Nã & in ꝓpħa plau¬
stri portantis fenũ species: ad dm̃ đr
chil est horum ad ꝓpͥetatem substan¬
tiȩ eius.

Expanded text:
translata dicuntur; quippe sedere super Cherubin dicitur, quod est ad situm; et: Abyssum tanquam vestimentum amictus , quod est ad habitum; et: Anni tui non deficient , quod ad tempus pertinet; et: Si ascendero in coelum, tu illic es , quod ad locum manet; et in Propheta, plaustri portantis fenum species ad Deum diccitur, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ocło s corde querendus est. Im¬
ꝑassibilis: qͥa nullis ꝑturbationib
afficit᷑. quib fragilitas humana
succũbit. Non enĩ attingunt eum
ullȩ passiones. ut libido. ira cũdia.
Apd̾ dm enĩ nulla ꝑturbatio est:
apd̾ quẽ tranquillitas sũma est.¬
Simplex autẽ dicitur: siue non
ammniitendo qͦd habet. siue qͥa ñ aliud
est ipse. & aliud qͦd in ipso est: sicut in
homine cuiꝰ aliud est ẽẽ. & aliud saꝑe.
Nam &e ẽẽ potest: & sapiens ñ esse. Ds̃
autẽ habet essentiã: habet & sapientiã
S quod habet hoc & est: & omĩa unus
est. Ac ꝓinde simplex est: quia ñ in
eo aliquid accidentis est. s quod est.
& qͦd in ipso est. essentialit est: excep¬
to qͦd relatiue ad quãcumq ꝑso¬
nam est. S ũme bonꝰ:
incõmutabilis est.
Crea¬
tura uͦ bonũ. s non
bonũ est: quia mutabilis est: & dũ
sit qͥdem bonũ. ñ tamen ẽẽ potest
& sũmum. In corporeus autẽ uel
incorporalis ido dicitur d̾s: ut sp̃s

Expanded text:
n oculo, sed corde quaerendus est. Impassibilis, quod nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae paApud Deum enim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas suSimplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ipso est: sicut in homine, cujus aliud est esse, et aliud sapere; Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quod habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quamcumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non mum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorporalis ideo dicitur Deus, ut spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
catus autẽ om̃ipotens. eo quod om̃ĩa
potest: s a faciendo qͦd uult. ñ a pa¬
tiendo quod ñ uult. Qd si accideret¬
ei: nequaquã om̃ipotens ẽẽt. facit
enĩ quicqͥd uult: & inde om̃ipotens.
quȩ ubique st̃. Solus enĩ: totiꝰ mun¬
di habet imꝑium. D icunt᷑ autem
& alia quȩdam in dm̃ substantia¬
lit̾ nõia. ut immortalis. incorrup¬
tibilis. incõnuitabilis. et̾nus. Unde
& merito cunctȩ p̃ponit᷑ creaturȩ.
Immortalis. sicut de eo scͥptum est.

Expanded text:
catur autem omnipotens, eo quod omnia catur autem omnipotens, eo quod omnia potest; sed a faciendo quod vult, non a patiendo, quod non vult; quod si accideret, nequaquam esset omnipotens; facit enim quidquid vult, et inde omnipotens. quae ubique sunt. Solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut Immortalis, Incorruptibilis, Incommutabilis, Aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. 19. Immorta
Abbreviated transcription (Latin):
lia facta sunt quasi ñ sint. Qd enim
dicit᷑ fuit. ñ est: & qͦd dicitur erit.
fuisse & futurũ esse ñ nouit. Solus
enĩ pat̃ cũ filio & sp̃u sc̃o. ueracit est:
est. Unde & in colloqͥo dicimꝰ. uiuit
dñs: quia essentia uita uiuit. quã
mors ñ habet. Septimũ as or ay
qͦd generalit interp̃tatur dñs. qͦd
dominet᷑ creaturȩ cunctȩ: uł quod
creatura om̃is dñatui eius deseruiat.
qͦd in do pontt᷑ tantũ: quod etiã in
alła in nouissima syllaba sonat. No¬
num detragraminator. hoc est. iͦnͣt. lit¬
terarũ: quod ꝓpͥe apd̾ hebreos in deo
ponit᷑. ioth. he. he. ⁊oth. id est duabus
ya. quȩ dupplicata in effabile illud
& głosum di nom̃ efficiunt. Dicit᷑ aũ
in effabilis. ñ quia dici ñ potest. s qͥa
finiri sensu humano & intellectu nul
latenus potest: & id̾o quia de eo nicħ
digne dici potest. in effabilis est. De
cimũ saday: id est omĩpotens. Uo¬

Expanded text:
lia facta sunt, quasi non sint: quod enim lia facta sunt, quasi non sint: quod enim dicitur, fuit, non est; et quod dicitur, erit, fuisse, futurum esse non novit. Solus autem Pater cum Filio et Spiritu sancto veraciter est, est. Unde et in conloquio dicimus: 'Vivit Deus,' quia essentia vita vivit, quam mors non habet. Septimum Adonai, quod generaliter interpretatur Dominus, quod dominetur creaturae cunctae, vel quod creatura omnis dominatui eius deserviat. quod in Deo tantum ponitur, quod etiam in alleluia in novissima syllaba sonat. Nonum Tetragrammaton, hoc est quattuor litterarum, quod proprie apud Hebraeos in Deo ponitur, iod, he, iod, he, id est, duabus ia, quae duplicata ineffabile illud et gloriosum Dei nomen efficiunt. Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabcimum vero Sadai, id est, omnipotens. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ. De qͦ in psalmo ab angłis dicit᷑.¬
Qs est iste rex głȩ: Dñs uirtutũ. Sunt
enĩ in huimodi ordinatione uirtutes mul¬
tȩ. ut angłi. archangłi. pͥncipatꝰ. & po¬
testates. cunctiq cęlestis miliciȩ ordines:
quoꝵ tam̃ ille dñs est. Om̃s enĩ sub ipso
sunt: eiusq dñatui subiacent. Quin¬
tum nom̃ Elyor. qͦd int̾pretatur in
latinũ excelsus: qͥa supra cȩlos est. siẽ
scͥptum est de eo. Excelsus dñs: suꝑ cȩlos
gła eiꝰ. Excelsus autẽ dictus: ꝓ ualde
celsus. Ex. enĩ ꝓ ualde ponitur: sicut
eximiꝰ ꝙ iasi ualde enunens.
Sextũ
nom̃ tͣyE. id est qui ẽ:
d̾s enĩ solus quia et̾nus est. hoc ẽ
quia exordium ñ habet. essentiȩ nom̃
uere tenet. Hoc enĩ nom̃ ad sc̃m moy¬
qͦd ess nom̃ eius qui eũ ꝑgere p̃cipie
respondit. ego sũ qui sũ. & dices filiis
isrł. qui est misit me ad uos: tamqͣ¬
incõmutabilis est. ea quȩ cõmittabi¬

Expanded text:
tutum, de quo in Psalmo ab angelis dicittutum, de quo in Psalmo ab angelis dicitvirtutum. 8. Sunt enim in hujusmodi ordinatione virtutes multae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique coelestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt, ejusque dominatui subjacent. 9. Quintum Elion, quod interpretatur in Latinum excelsus, 295 quia supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, supra coelos gloria ejus. Excelsus autem dictus, pro valde celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. 10. Sextum nomen Eie, id est, qui est. Deus enim solus, quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen vere tenet. Hoc enim nomen ad sanctum Moyuod sit nomen eius, qui eum pergere praecipiebrespondeatur: Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad uos, tamqincommutabilis est, ea quae commutabi
Abbreviated transcription (Latin):
hebreoꝵ nomi¬
num int̃preta¬
tionem primꝰ
in latinã lin¬
guam conũtit.
Ex quib ꝓ breuitate pret̾missis multis:
quȩd̃a huic oꝑi adiectis utt̃pretationib
ut̃ponere studui. Uocabuloꝵ enim
expositio satis indicat qͥd uelint intel¬
ligi: habent enĩ quandã ex ꝓpͥis cau¬
sis nominũ racionem. In pͥncipio au
tem decẽ nomina ponimꝰ: quib apd
hebreos d̾s uocatur. Prunũ apud
hebreos d̃i nom̃ s⁊ y dicitur. quod alii
id̾o qͦd nulla infirmitate oppͥmitur.
s fortis est & sufficiens ad om̃ia ꝓpe¬
tranda. S cđ̃m nom̃: El oy. Ierciũ
sloe: qͦd utrumq in latinũ dicit᷑ ds.
Est autẽ nom̃ in latinũ ex greca appella¬
tione translatũ. Nam d̾s grece: t he¬
osfebos dictt᷑. id est timor. Unde trac¬
tum ẽ ds: qͦd eũ colentib sit timor. Ds
autẽ. ꝓpͥe nom̃ est tͥnitatis. ꝑtinens
fra sunt posita uocabula referunt᷑.
Quartũ nom̃ di dicit᷑ SaBa ot h: qͦd
uertit᷑ in latinũ exercituũ. siue uir¬

Expanded text:
Hebraeorum nominum interpretationem primus in 294 Latinam linguam convertit. Ex quibus, pro brevitate, praetermissis multis, quaedam huic operi, adjectis interpretationibus, interponenda studui. 2. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velint intelligi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In princtem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Primum apud Hebraeos Dei nomen EL, dicitur, quod alii eo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, ELOIM. Tertium, ELOEst autem nomen in Latinum ex Graeca appellatione translatum. Nam Deus Graece δέος, φόβος dicitur, id est timor, unde tractum est Deus, quod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen est Trinitatis pertinens fra sunt posita vocabula referuntur. Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum sive vir
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur: siue dicatur et̾nus d̾s. siue
unmortalis. siue incorruptibilis. siue
in cõnutabilis. Imusibilis: qͥa nũꝗͣ
ꝑ substantiã suã apparuit oculis mor¬
taliũ trinitas: nisi ꝑspeciem subie¬
ctȩ creaturȩ. eandemq corpoream.
Nã nemo potest ipsã manifestationẽ
essentiȩ dĩ uidere & iuuere: sicut¬

Expanded text:
e inmortalis, sive incorruptibilis, sive inmutabilis. Invisibilis, quia numquam per substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subiectae creaturae eademque corporeae. Nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre
Abbreviated transcription (Latin):
nuitabilis ẽ: quia in eiꝰ natura nul¬
la ẽ comnuitatio. Nã om̃is muta¬
bilitas ñ inconuenient̃ mortalitaᷤᷤ
dicit᷑. scd̃m quã & anima mori dr.
ñ quia in corpꝰ uł in aliquam aliã
substantiã mutat᷑ & uertit᷑. sed in
ipsa sua substantia qͥcqͥd alio mͦ
nunc est aut fuit. scdm id quod de¬
stitit ẽẽ qͦd erat. mortalis utiq dep̃¬
hendit᷑: ac ꝑ hoc solus d̾s dicitur
immortalis: qͥa solus incõmutabi¬
lis. Incorruptibilis appellatur: qͥa
corrumpi & dissolui ñ potest. nec diuidi.
Qͥcqͥd enum capit diuisionẽ: & interitum
capit. Ille nec diuidi potest: nec int̾ire.
nec ꝓficit quia ꝑfectus est. nec deficit
qͥa etnus est. Eternꝰ est: quia sine tẽ¬
pore est. Non enĩ habet iniciũ: neq
finẽ. Hinc & sempttnus: eo quod
sit semꝑ et̃nus. Aquibꝰdam autem
et̾nus ab ethere credit᷑ dictus: qm̃ ce¬
lum sedes eiꝰ habetur. Unde ẽ illud:

Expanded text:
ura nulla est commutatio. Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur, secundum quam et anima mori dicitur, non quia in corpus, vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur, ac per hoc solus Deus dicitur Immortalis, quia solus incommutabilis. 20. Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissolvi non posset, nec dividi. Quidquid enim capit divisionem, et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire; nec proficit, quia perfectus est; nec deficit, quia aeternus est. 22. Aeternus est, quia sine tempore est. Non enim habet initium, neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem Aeternus ab aethere creditur dictus, quoniam coelum sedes ejus habetur: unde est i
Abbreviated transcription (Latin):
rosa ẽ ꝓducta oratio: & alege metͥ
soluta. Prosum enĩ: antiqui pro¬
ductum dicebant & rectũ. Unde
ait uarro apud plautũ. ꝓsis lectis sig¬
nificari rectis. Unde etiã quȩ ñ est ꝑ¬
plexa numero s recta. Prosa oratio di¬
citur in rectũ ꝓ ducendo. Alii prosam
auint dictam ab eo quod sit ꝓfusa:
uł ab eo quod spaciosius ꝓruat & ex¬
currat: nullo sibi t̾mino prefinito.
Preterea tam apd grecos quã apud la¬
tinos: longe antiquiorem curã fuis¬
se carminum quã prose. Omĩa enĩ
priꝰ uersibus condebant᷑ Prosȩ autẽ
studiũ: sero uiguit. Primꝰ apud grecoᷤᷤ
ferechydes syrus: soluta oratione scͥp¬
sit. Apud Romanos autẽ: apius cecu̾
adu̾sus pyrrum solutã orationẽ pͥmꝰ
exercuit. Iam ex hinc &e ceteri: prosȩ
eloquentiã condiderunt.¬
De Metris.

Expanded text:
rosa est producta oratio et a lege metri soluta. Prosum enim antiqui productum dicebant et rectum. Unde ait Varro apud Plautum 'prosis lectis' significari rectis; unde etiam quae non est perflexa numero, sed recta, prosa oratio dicitur, in rectum producendo. Alii prosam aiunt dictam ab eo, quod sit profusa, vel ab eo, quod spatiosius proruat et excurrat, nullo sibi termino praefinito. Praeterea tam apud Graecos quam apud Latinos longe antiquiorem curam fuisse carminum quam prosae. Omnia enim prius versibus condebantur; prosae autem studium sero viguit. Primus apud Graecos Pherecydes Syrus soluta oratione scripsit; apud Romanos autem Appius Caecus adversus Pyrrhum solutam orationem primus exercuit. Iam exhinc et ceteri prosae eloquentia contendDe metris
Abbreviated transcription (Latin):
finales duas litteras abscidimꝰ. Tantꝰ
grecum ẽ: ꝑ .x. scribendũ. Ita &e xpisma.¬
I. & .x. litteris sola greca nomina scͥbun¬
tur. Nlam cũ iustitia sonũ .x. litterȩ
exprimit: tam̃ quia latinum ẽ: ꝑ .t.
scribendũ est. Sic militia malitia. ne¬
quitia: & cetera similia. In dubiis qͦq
uerbis consuetudo ueterũ erat. ut cũ
eadem littera aliũ intellectũ correcta.
alium ꝓducta haberet. longe sillabȩ
apicem apponebant: ut puta popłs¬
an arborem significaret an hominũ
multitudinẽ: apice distinguebant᷑.
Sic & ubi litterȩ consonantes gemina¬
bantur. sicilicũ suꝑponebant: ut sel¬
la. serra. asseres. Ueteres enim ñ du¬
plicabant litteras. s supra sicilicum
apponebant: qua nota ammonebat᷑
lector. geminandã esse litteram . xiiii.
nalogia¬
De analogia.

Expanded text:
finales duas litteras abscidimus. 'Tamtfinales duas litteras abscidimus. 'TamtGraecum est, per X scribendum. Ita et 'Xrisma'. Y et Z litteris sola Graeca nomina scribuntur. Nam cum 'iustitia' sonum Z littera exprimat, tamen, quia Latinum est, per T scribendum est. Sic 'militia', 'malitia', 'nequitia', et cetera similia. In dubiis quoque verbis consuetudo veterum erat ut, cum eadem littera alium intellectum correpta, alium producta haberet, longae syllabae apicem adponebant; utputa 'populus' arborem significaret, an hominum multitudinem, apice distinguebatur. Sic et ubi litterae consonantes geminabantur, sicilicum superponebant, ut 'cella', 'serra', 'asseres'. Veteres enim non duplicabant litteras, sed supra sicilicos adponebant; qua nota admonebatur lector geminandam esse litteram. § 28 De analogia. Analogia
Abbreviated transcription (Latin):
.o. sola scribendũ. Si de honore: cũ .h.
aspiratione. Prepositio. & p̃terea: ꝑ
diptongum scribendũ. Pene uͦ qͦd est
coniunctio. ꝑ .e. poena quod ẽ suppli¬
cium. ꝑ .oe. Q. littera tunc recte po¬
nitur. cũ illi statim .u littera sequit᷑
& alia quelibet una pluresue uo¬
cales unguntur. ita ut una silla¬
ba fiat: cetera ꝑ .c. scribunt᷑. Quȩ.
ꝓnomen. cũ .a. scribendum: ꝙ con¬
iunctio sine .a. Quid ꝑ .d. litterã scri¬
bitur cũ ꝓnomen ẽ: ꝑ .t. cũ uerbũ.
Cuiꝰ positio ẽ pͥma. queo. quis. quit:
& in compositione nequeo. nequis.
quia totidem ꝑ .t. scribitur. Quotidie
ꝑ.q. scribendũ. non ꝑ.c: ut fit qͦt diebus.
.R. littera: commnunionẽ habet cũ .s. lit¬
tera. Itaq apud antiquos: honos. labos.
arbos. dicebat᷑. Nunc: honor. labor. ar¬
bor. Sat. ꝑ .t. scribi oportet: quia integrũ
eiꝰ facit satis. Sed: ꝑ .d. oportet scribi. Apd
antiquos enĩ sed. sedum dicebatur: nos

Expanded text:
O sola scribendum; si de honore, cum H O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cum pronomen est; per T, cum verbum: cuius positio est prima 'queo, quis, quit', et in conpositione 'nequeo, nequis, quia 'totidem' per T scribitur. 'Quotidie' per Q scribendum, non per C, ut sit 'quot diebus'. R littera communionem habet cum S littera. Itaque apud anticos 'honos', 'labos', 'arbos' dicebatur, nunc 'honor', 'labor', 'arbor'. 'Sat' per T scribi oportet, quia integrum eius facit 'satis'. 'Sed' per D oportet scribi. Apud anticos enim sed 'sedum' dicebatur; nos