comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ham. iustus et hospitał in sodo¬
mis fuit. qr ex illo incendio. qd erat
similitudo futuri iudicii. meruit
saluus euadere. tẏpum gerebat
inter iniquos. atq impios gemit᷑
quorum factis ñ consentit: et a
quorum ꝑmixtione in seculi fine
libabitur.⁊ illis dampnatis suppli¬
cio ignis eterm. Uxor autem eius
eorum scilicet genus figurauit. qͥ
et ad ea que reliquerant redire
contendunt. De quib ipse dñs:
nemo inquit ponens manũ suã
suꝑ aratrum. et respicens rertro:
aptus ẽ regno dei. Unde et illi ꝓ
uitam: qui ꝑ gr̃am regenerati.
ultimum cupiunt euadere iudi¬
cium. Qd uͦ eadem respiciens.¬
ibidem remansit. et in salem con¬
uersa ẽ : exemplum pr̃at ad con-¬
dimentum fidelium. unde alii
loth: scicilicet ut nos tanquam
sale condiret: ut ñ fatui neglig̾e¬
mus: s prudentes caueremus.
Hoc enim et illa ammonuit: cũ
in statuam salis conuersa ẽ. Il
sodomam fugiens. segor uenit.
et nequaqͣ. ad montana conscen¬

Expanded text:
ham justus et hospitalis in Sodoham justus et hospitalis in Sodomis, qui ex illo incendio, quod erat similitudo futuri judicii, 306 meruit salvus evadere, typum gerebat inter iniquos atque impios gemit, quorum factis non consentit, et a quorum permistione in saeculi fine liberabitur, illis damnatis supplicio ignis aeterni. 5. Uxor autem ejus eorum, scilicet, genus figuravit, quiet ad ea quae reliquerant redire contendunt. De quibus Dominus: Nemo, inquit, ponens manum suam super aratrum, et respiciens retro, aptus est regno Dei. Unde et illi prvitam, qui per gratiam regenerati ultimum cupiunt evadere judicium. 6. Quod vero eadem respiciens remansit, et in salem conversa est, exemplum praestat ad condimentum fidelium, unde alii Lot, scilicet, ut nos tanquam sale condiret, ut non tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa admonuit, cum in statuam salis conversa est. IlSodomam fugiens, Segor venit, et nequaquam ad montana conscen
Abbreviated transcription (Latin):
sionem ueraitur in cinerem
sodoma: liberato loth. cum filia¬
n suis. s quio significat. qd a
quinquaginta iustis usq in decẽ
si inuenirentur sodomis. dixerit
dominus urbem ẽẽ saluandam:¬
Numerum quippe quinquager᷑i¬
um. ꝓpter penitentie signum po¬
suit: si forte sconuerterentur. et
sanarentur. Quinquagenarius
enim semꝑ ad penitentiam refert᷑.
Unde et ddd. in eodem ꝑsalmo¬
numero. psalmum scͥbit peniten¬
tie. Proinde quando aspicit ds̃ de¬
linquentium uitam nequaquã
pes cit igne gehenne. Usq ad decem
autem iustos ñ ꝑire sodomam dix̃:
qr si in quemlibet ꝑ decem p̾cepto¬
rum custodiam. xp̃i nom̃ inueni¬
atur: iste ñ ꝑit. Denarii enim
numeri figura: crucem x demon¬
strat. Nam et qd quinq sunt
ciuitates. que imbrib igneis con¬
flagrate sunt: illud nisi fallor sig¬
nificat. qd omnes qui qͥnq sensus
corꝑis sui libidinose tractauerint:
in illo futuro incendio concreman
di sint. Ipse autem loth fr̃ abra¬

Expanded text:
sionem vertitur in cinerem Sodoma, liberato Lot cum filiabus suis. Sed quid significat quod a quinquaginta justis usque in decem, si invenirentur in Sodomis, dixit Dominus urbem esse salNumerum quippe quinquagenarium propter poenitentiam signum posuit, si forte converterentur et salvarentur. Quinquagenarius enim semper ad poenitentiam refertur. Unde et David in eodem numero psalmum scribit poenitentiae. Proinde quando aspicit Deus delinquentium vitam nequaquam pescit igni gehennae. Usque ad decem autem justos non perire Sodomam dixit, quia si in quolibet per decem praeceptorum custodiam Christi nomen inveniatur, iste non perit. Denarii enim numeri figura crucem Christi demonstrat Nam et quod quinque sunt civitates quae imbribus igneis conflagratae sunt, illud, nisi fallor, significat quod omnes qui quinque sensus corporis sui libidinose tractaverint, in illo futuro incendio cdi sunt. 4. Ipse autem Lot frater Abra
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ criminib inuoluti a sacͥficio
domini reꝓbant᷑: nec efficiuntur
consortes passionis xp̃i: nec cȩle¬
stis sc̃ificationis participes. Sẽd
neq panis alienigenȩ offertur
domino. id ẽ doctrina hereticoꝵ
uł studia suꝑsticiosa scl̃arium lit¬
terar quȩ extra fidem sunt: et
aliena putant᷑. Tales enim repu-¬
diant᷑ hostiȩ a dño: & reicitur

Expanded text:
go criminibus involuti, a sacrificio Dei reprobantur, nec efficiuntur consortes passionis Christi, nec coelestis sanctificationis. Sed neque panis alienigenae offeretur Domino, id est, doctrina haereticorum, sive studia superstitiosa saecularium litterarum, quae extra fidem sunt et aliena putantur. Tales enim repudiantur hostiae a Domino, et rejicitur
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis cupiditatib collocant.
Pħ fecit d̃s hominem ad yma¬
ꝑfectum scilicet uirum. qui ñ que¬
libet scorum uirorum imitando.
s ipsam u̾itatem contemplabilit̃
intuendo. oꝑatur iusticiam: ut
ipsam intelligat. et sequatur. ad
cuiꝰ imaginẽ factꝰ ẽ u̾itatẽ. Iste c̃e
accipit potestatem piscium maris.
et uolatilium celi: peccorum. fera

Expanded text:
terrenis cupiditatibus collocant. terrenis cupiditatibus collocant. Post haec fecit Deus hominem ad imafectum scilicet virum, qui non quemlibet sanctorum virorum imitando, sed ipsam veritatem contemplabiliter intuendo operatur justitiam, ut ipsam intelligat et sequatur, ad cujus imaginem factus est veritatis. Iste etiam accepit potestatem piscium maris, et volatilium coeli pec
Abbreviated transcription (Latin):
et annos: qr predicatores sc̃i ꝓpͥis
temꝑib uuunt & transeunt: ũ¬
bum autem domini manet in
templandam spẽm suꝑne uirtu¬
tis: Iiiter ħ die quinta. facta st̃¬
iñ aquis reptilia animarum ui¬
uarum: homines scilicet renoua¬
ti in uitam ꝑ baꝑtismi
sacramentum. facta sũnt et uolati¬
dentes. Pħ. sexta die ꝓducit terra
animam uiuam. qñ caro nr̃a ab¬
stinens ab oꝑib mortius. uiua uir¬
tutum germina parturit᷑: scił scd̾m
oꝑe bono. sc̃os uiros quasi ꝓximos
imitamur. Demde ꝓdux̃ terra be¬
stias. idẽ homines in potentia re¬
rum: siue ferocitate suꝑbie. Simi¬
liter et peccora: fideles scilicet in sim¬
plicitate uite uiuenteso. S erpentes
qͦ innoxios: sc̃os scilicet uiros. astu¬
die uiuacitate bonum a malo dis¬
cernentes: et in quantum fas ẽ. rep¬
tando scrutantes terrena. ꝑ que in¬
telligant semptterna:ñ illos uene¬
nosos. qui se in huius mundi la¬

Expanded text:
et annos, quia praedicatores propriis et annos, quia praedicatores propriis temporibus vivunt et transeunt, verbum autem Domini mantemplandam speciem supernae virtutis? Inter haec die quinta facta sunt reptilia animarum vivarum: homines scilicet renovati in vitam per baptismi sacramentum. Facta sunt et volatihaec sexta die producit terra animam vivam, quando caro nostra abstinens ab operibus mortuis, viva virtutum germina parturit: secundum genopere bono sanctos viros, quasi proximos imitamur. Deinde produxit terra bestias, homines in potentia rerum, sive ferocitate superbiae; similiter et pecora, homines fideles in simplicitate viventes; serpentes quoque, innoxios sanctos scilicet viros, astutiae vivacitate bonum a malo discernentes, et, in quantum fas est, reptando scrutantes terrena, per quae intelligant sempiterna, non illos venenosos qui se in hujus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
fixitq dehinc suꝑborum limites.
et cohercuit eos ne ti rbulentis
inquitatum suarum fluctibus.
aridam id ẽ animam sitientẽ
deum conturbent. liceatq germi¬
nare bonorum oꝑm fructus se¬
cundum genus suum: diligens
ꝓrcimum in subsidns necessitatũ
infirmitate compatiatur ad sub¬
ueniendum indigentib. ꝓdu
cens lignum forti robore: et fru¬
diferum. id ẽ beneficium impen¬
dendo. ad eripiendum eum qui
iniuriam patitur de manu po¬
tentis: et p̃bendo ꝓtectionis um¬
braculum ualido robore itisti iu¬
dicii. Deinde quardo die emicuer̃¬
xa: id ẽ euugłiste. et doctores scͥp¬
id ẽ diu̾sarum uirtutum nume¬
rositas in eccłia: que in huius ui¬
te obscuritate tanquam in nocte
resulgentes. diuidant in ħ firma¬
mento scͥpt᷑e sensibilia et intelli¬
gibilia: quasi inter lucem ꝓfe¬
ctorum. et tenebras paruulorum :¬
& sint in signis uirtutum. et mira¬
culorum. Sint etiam in temꝑa

Expanded text:
fixitque dehinc superborum limites, fixitque dehinc superborum limites, et coercuit eos, ne turbulentis iniquitatum suarum fluctibus aridam, id est, animam sitientem Deum, conturbent; liceatque ei germinare bonorum operum fructus secundum genus suum, diligendo proximum in subsidiis necessitatum infirmitate compatiatur ad subveniendum indigentibus. 9. Producat et lignum forte robore, et fructiferum, id est, beneficium ad eripiendum eum qui injuriam patitur de manu potentis, et praebendum protectionis umbraculum valido robore justi judicii. 10. Deinde quarta die emicuerxa, id est evangelistae et doctores Scripid est diversarum virtutum numerositas in Ecclesia, quae in hujus vitae obscuritate, tanquam in nocte refulgentes, dividant in hoc firmamento Scripturae sensibilia et intelligibilia, quasi inter lucem perfectorum et tenebras parvulorum, et sint in signis virtutum et miraculorum, sint etiam in tempora
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ filios di et lucis a peccatori¬
b tanquam a tenebris: istos uo¬
cans diem. illos noctem. N am
dicens. Fuistis inquit aliqñ
tenebre: nunc autem lux in do¬
mino. D emnde secunda die
disposuit d̃s firmamentum:
id solidamentum sc̃arũ scrip¬
turarum. Firmamentum enim
uber. Discreuitq suꝑ ħ firma¬
mentum aquas: io ẽ celestes ppłos
angłorum: qui ñ opꝰ hñt ħ sus¬
pice furmamentum. ut legentes
audiant u̾bum di ident enim
eum semꝑ et diligunt: S suppo¬
suit ipsum firmam̃tum legis
sue suꝑ infirmitatem inferiorũ
ppłorum: ut ibi suspicientes. cog¬
noscant qualiter discernant inter
carnalia et sꝑitalia: quasi inter
aquas suꝑiores. & inferiores. P
ħ die teitia collegit in unum
aquas inferiores salsas: hoc ẽ
homines infideles. tempestate¬
temptationum carnalium flu¬
ctib quatiuntur: & in se ipsis
quasi amaritudo includuntur.
Segregauitq ab eis aridam: ppłm
scilicet fontem fidei sicientem.

Expanded text:
 filios Dei et lucis, a peccatoribus, tanquam a tenebris; justos vocans diem, et illos noctem; nam qtolum: Fuistis, inquit, aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . 6. Deinde secunda die disponit Deus firmamentum, id est, solidamentum sanctarum Scripturarum; firmamentum enim liber . Discrevitque super hoc firmamentum aquas, id est, coelestes populos angelorum, qui non opus habent hoc suspicere firmamentum, ut legentes audiant verbum Dei. 7. Vident enim eum semper, et diligunt, sed superposuit ipsum firmamentum legis suae super infirmitatem inferiorum populorum, ut ibi suspicientes cognoscant qualiter discernant inter carnalia et spiritualia, quasi inter aquas superiores et inferiores. 8. Post haec die tertio collegit in unum aquas inferiores salsas: hoc est, homines infideles, qui cupiditattentationum carnalium fluctibus quatiuntur, et in se ipsis, quasi amaritudo, includuntur. Segregavitque ab eis aridam, populum scilicet fontem fidei sitientem,
Abbreviated transcription (Latin):
di cũ ꝑsequendũ dauid appeteret:
ingͣssus ẽ dd in speluncam: & ibi
latebat. S rex inꝑuisis exceptꝰ
insidiis: qd̃ in innocuum molie¬
in eam. Dauid aut̃ bona ꝓ mali ᷤ
retͥbuens inimicum ñ occidit:
s ꝓ testimonio facti horam re¬
eẽt exceptum in insidiis ad u̾sari¬
um ꝑdere magis quã fallere.
Qͥd ꝙͥ ẽ qd̾ iste fugians a facie
saul in speluncam latuit: Quare
aut᷑ latuit ÷ nͥ ut occultaret᷑ & ñ
inueniret᷑: Quid ẽ contegi spelun¬
ca: nͥ contegi t̾ra: Qͥ enim fugit in
speluncam: t̾ra tegit᷑ ne uideatur.
Portabat t̾ram iħc: carnem quã
acceꝑat de t᷑ra: & in ea se occulta¬
bat: ne a iudeis inueniret᷑ ds̃. Si
enim cognouissent: nunꝗͣ dñm

Expanded text:
di cum persequendum David Saul appeteret, ingressus est David in speluncam, et ibi latebat. Sed rex, improvisis exceptus insidiis, in hoc quid innocuo moliein eam . » David autem bona pro malis retribuens, inimicum non occidens, sed pro testimonio facti, oram chesset exceptum insidiis adversarium perdere magis quam fallere. Quid ergo est quod iste fugiens a facie Saul in spelunca latuit? Quare autem latuit, nisi, ut occultaretur et non inveniretur? Quid est contegi spelunca, nisi contegi terra? Qui enim fugit in speluncam terra tegitur, ne videatur. Portabat Jesus terram, carnem, quam acceperat de terra, et in ea se occultabat, ne ab Judaeis inveniretur Deus. « Si enim cognovissent, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtulit. cuiꝰ granum in t̾ra cadeis
fructum plurimũ attulit. Et ui¬
de ordinem. Postquam enĩ sub
enta tͣnsimus ac ꝑ fidem sꝑali
aircumcisione signamur. tunc
his gͣdib ꝑuenientes cȩlebramꝰ
pascha. ĩd ẽ immolatum xp̃m
ꝓ mundi salute credimus. ac
deinde credentes statim pane il
lo dñici corꝑis pascim᷑. Occurrit
deinde nob̃ pͥnceps miliciȩ uir¬
tutum cȩlestium xp̃c tenens gla¬
dium ȩugłii. ad resecandam
tͥans aut̃ iosue dicens ad ange¬
lum. nr̃ es an adu̾sarior. discͤ¬
tionem scõꝵ insinuat. qͥ inter
bonum & malum p̾diti ratiꝙ¬
ne duudicant. ne eos adu̾sarius
ꝑ speciem boni fallat. Unde ihere¬
miȩ dicit᷑. Si seꝑaueris p̾ciosum
a uili. quasi os meum eris. De

Expanded text:
protulit, cujus granum in terra cadens protulit, cujus granum in terra cadens fructum plurimum attulit. Et vide ordinem. 4. Postquam enim sub enta transimus, ac per fidem spirituali circumcisione signamur, tunc his gradibus pervenientes, celebramus pascha, id est, immolatum Christum pro mundi salute credimus, ac deinde credentes, statim illo pane dominici corporis pascimur. 5. Occurrit deinde nobis princeps militiae virtutum coelestium Christus, tenens gladium Evangelii ad resecandam tatio autem Josue dicentis ad angelum: Noster es, an adversariorum? discretionem sanctorum insinuat, qui inter bonum et malum per discretionem dijudicant, ne eos adversarius per speciem boni fallat, unde et Jeremiae dicitur: Si separaveris pretiosum a vili, quasi os meum eris
Abbreviated transcription (Latin):
la ibiq iubet᷑ facere sͥ cultros la¬
pideos. & circuicidere scd̃o filio ᷤ
isrł. ꝑcunctent᷑ inde iudei. quo
modo pot̾ scđo quis circumcidi
circũcisione carnali. Semel enĩ
circumcisꝰ. ultra ñ habet qd̃ scł̃o
possit auferri. A nob̾ aut̃ quib
lex sp̃ualis ẽ. conuenient̾ ista sol¬
uuntur. Dicimꝰ enim circũcisionẽ
s si a lege tͣnseat quis ꝑ baptis¬
ma iordanis ad ȩugłium. tunc
accipit scdam circum cisionem
egypti obpbrio. id ẽ illecebra car¬
galgala qd int̃pretat᷑ reuelatio
ostendit dum in p̾pucio infidelita¬
tis ambulau̾it quisq ꝑ huiꝰ uitȩ
desertum. oculos ei eẽ cȩcatos. Hi¬
deamus & consequentia. Post euan¬
gelii enim circũcisionem statim
in loco reuelationis pascha cȩle¬
bratur. immolaturq agnus ille
ꝓ mundi salute occisus. ac defi¬
ciente manna tẏpicȩ legis pͥmũ
comedit ppłs panem corꝑis xͥ.
quem incorrupta repmissionis
t̾ra id ẽ mat̾ dñi uirgo maria

Expanded text:
la, ibique jubetur facere sibi cultros lapideos, et circumcidere secundo filios Israel. Percunctemur de Judaeis, qumodo potest quis secundo circumcidi circumcisione carnali? Semel enim circumcisus ultra non habet quod secundo possit auferri; a nobis autem, quibus lex spiritalis est, convenienter ista solvuntur. Dicimus enim, circumcisionem Sed si a lege transeat quis per baptisma Jordanis ad Evangelium, tunc accipit secundam circumcisionem Aegypti opprobrio, id est, illecebra corGalgala, quod interpretatur revelatio, ostendit, dum in praeputio infidelitatis ambulaverit quisque per hujus vitae desertum, oculos ei esse caecatos. Videamus et consequentia. Post Evangelii enim circumcisionem statim in loco revelationis pascha celebratur, immolaturque Agnus ille pro mundi salute 481 occisus, ac deficiente manna typicae legis, primum comedit populus panem corporis Christi, quem incorrupta repromissionis terra, id est, mater Domini virgo Maria
Abbreviated transcription (Latin):
guram gessit duorum ppłorum:
porib erant ad fidem uenturi.
pari oꝑe. et dis Smil caritate.
ante dm̃. fuit autem abel pastor
qd̾ cham sacͥficium ex terre fructi¬
bus reꝓbatur. abel autem sacͥficiũ
ex ouib et earum adipe sus cipit᷑:¬
nͥ qr noui testamenti fides ex in¬
nocentie gr̃a deum laudans. ue¬
deris testamenti terrenis oꝑibus

Expanded text:
nem habent duorum populorum, poribus ad fidem venturi, pari opere, et dissimili charitate ante Deum. Fuit autem Abel pastor cut Cain sacrificium ex terrae fructibus reprobatur, Abel autem sacrificium ex ovibus et earum adipe suscipitur, ita Novi Testamenti fides ex innocentia grata Deum laudans Veteris Testamenti terrenis operibus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qr ñ fuit caritas in cam:
Et nisi eẽt caritas in abel: ñ acci¬
ꝑet d̃s sacrificium eius. Gum
enim ambo obtulissent. ille de
fructib t̾re. et ille de fetib ouium:

Expanded text:
 Non fuit charitas in Cain; et nisi esset charitas in Abel, non acciperet Deus sacrificium ejus. Cum enim ambo obtulissent, ille de fructibus terrae, ille de fetibus ovium
Abbreviated transcription (Latin):
sita uͦ mensa pacis &e fidei ȩccłȩ
gestabat tẏpum. in qua pascim᷑ a¬
limentis scͥpturarum. Ad cuius
unitatem ex toto orbe uocib apłi¬
cis dĩ popłs congregat᷑. salomone
dicente. Sapientia edificauit sibi
cuit uinum in craterem ⁊ reliqua.
dicens uenite & edite de meis pa
imaginem. qͥ septiformi gr̃a illustt
eccłam omnẽ in unitate fidei con¬
sistentem. Alii idem candelabrum
xp̃m intelligunt gestantem septẽ
eccdas. in quib septiformis sp̃s sc̃i
splendor emicat. huic candelabro
fiunt emunctoria. quȩ in ysaia
forcipes nuncupant᷑. Et hȩc qui¬
dam duo testamenta int̾pretatis̃
quib peccata pungunt᷑. queq int̾
se sc̃ĩ sp̃s unione sociant᷑. Extra ue¬
lum aut̃ testimonii qd oppansũ
est candelabrum ardere p̾cipit᷑.
quia sine ullo uet̾is testamenti
uelamine sp̃s scĩ iam ueritas ful¬
get. Oleum uͦ qd̃ de arborib oli¬

Expanded text:
sita vero mensa pacis et fidei Ecclesiae gestabat typum, in qua pascimur alimentis Scripturarum. Ad cujus unitatem ex toto orbe vocibus apostolicis Dei populus congregatur, Salomone dicente: Sapientia aedificavit sibi cuit vinum in cratere , et reliqua; dicens rursus: Venite, edite de meis panimaginem, qui septiformi gratia illustrat Ecclesiam omnem, in unitate fidei consistentem. Alii idem candelabrum Christum intelligunt, gestantem septem Ecclesias, in quibus septiformis Spiritus sancti splendore micat. Huic candelabro fiunt emunctoria, quae in Isaia forcipes nuncupantur. Et haec quidam duo testamenta interpretati sunt, quibus peccata purgantur, quaeque inter se sancti Spiritus unione sociantur. Extra velum autem testimonii, quod oppansum est, candelabrum ardere praecipitur, quia sine ullo Veteris Testamenti velamine sancti Spiritus jam veritas fulget. Oleum vero, quod de arboribus oli
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm iudeorum ñ secundum illius
merita. s scd̃m electionem gr̃e sue.
Et imponet manum suꝑ oculos eiꝰ
& cecitatem auferet. Cuius ideo distu¬
lit cecitatem: ut postremus credet. qͥ¬
& apłs ait. Q uia cecitas ex parte credi¬
dit in isrł. facta ẽ. donec plenidudo
gentium intraret: et sicomnis isrł
salitus fieroe. T̃ radidit pꝰħ ioseph pa¬
rentib et fr̃ib optimam terram iessen
prebens eis cibaria: qr fames oppresse.¬
rat terram. Sic et dominus eligens
qui faciunt uoluntatem meam. His
gͥ dat terram scilicet reꝓmissionis
regni der: de qua dicit ꝓpħa. Credo
uidere bona domini: in terra uiuen¬
tum. De benedictionibus

Expanded text:
populum Iudaeorum, non secundum illius populum Iudaeorum, non secundum illius merita, sed secundum electionem suae gratiae et inponet manum super oculos eius, ut caecitatem auferat. cuius ideo distulit Apostolus ait: Quia caecitas ex parte Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret. 34. Tradidit post haec Joseph parentibus, et fratribus optimam terram Gessen, praebens eis cibaria, quia fames oppresserat terram. Sic et Dominus eligens qui faciunt voluntatem Patris. His igitur dat terram scilicet repromissionis regni Dei, de qua dicit Propheta: Credo videre bona Domini in terra viventium.
Abbreviated transcription (Latin):
sensuum multiplices disciplinas. Pre¬
cellit gͥ paulus: et eiꝰ exuberat portio
meritorum. S tn hñt et fr̃s. id ẽ alii
p̃dicatores gr̃am suam binas stolas:
Omnes domestici ens uestiti sunt du¬
plicibus: idẽ mistica. uel morali intel¬
ligentia. M ituntur et patri munera.
filius honorat patrem: xp̃c ppłm su
tant ħ munera asini. Illigentiles in¬
utiles et laboriosi. ñc utiles portant
in xp̃oͥ typo munera: portant in eu¬
uangłio munera largiora.Dimisit
dicentes. Ioseph uiuit: et ipse ẽ domi¬
gesta cognouit. reuiuiscet sp̃c eius. qui
mortuus uidebatur: fide enim resur¬
rectionis xp̃i uiuificabitur. Uocatur
gͦ a filiis suis iacob: idẽ apetro.pau¬
lo. ioħe. ppłs iudeorum inuitatur ad
gr̃am. O ccurrit illi iudas qui interp̃¬
tatur confessio: qr p̾cedit iam confessio
quos ante ꝑfidia possidebat: et sic io¬
seph uerus xp̃c occurrit:qui senem
iam etate suscipiat ultimis temꝑib

Expanded text:
sensuum multiplices disciplinas. Praesensuum multiplices disciplinas. Praecellit ergo Paulus, eisque exuberat portio meritorum. Sed tamen habent et fratres, id est, alii praedicatores gratiam suam, binas stolas, rbiis loquitur, Omnes domestici ejus vestiti sunt duplicibus , id est, mystica vel morali intelligentia. Mittuntur et patri munera, Filius honorat Patrem, Christus poputant haec munera asini illi, gentiles inutiles et laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit suo dicentes: Joseph vivit, et ipse est domigesta cognoverit, reviviscet spiritus ejus, et qui mortuus videbatur, fide resurrectionis Christi vivificatur. Vocatur ergo a filiis suis, id est, a Petro, Paulo, Joanne, populus Judaeorum invitatur ad gratiam. Occurrit illi Judas quod interpretatum est confessio, quia praecedit jam confessio, quos ante perfidia possidebat; et sic Joseph verus Christus occurrit, qui senem fessum suscipiet ultimis temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
cxp̃o: ipsi autem ñ cognoscunt eum.
Dederunt illi quidem pecuniam: s
s gr̃a datur. Uidit ioseph beniamin
fidei etatem gestabat. Ande etiam
et ad olescens legitur: qn lapidanti¬
um stephanum uestimenta serua¬
bat. fleuit soseph. Et cecitas pauli:
fletus ẽ. tp̃i. Lauit saciem suam: ut
teus soli saculo iunioris inseritur.S
quid sibi uult qd inuentus est in sac
eloquium. dum ẽẽt eruditus in lege:
erat sciphus: doctrina intra legem:
lucerna intra modium M issus tñ
ananias manum posuit: marsu¬
pium soluit: marsupio soluto. ar-¬
gentum resplenduit: et decidentib
squamis. uelut quibusdam sacci uin¬
culis. soluto sacco. idẽ deposito legis
cum quinq stolis optimis. Triginta
argenteos axp̃o accipit: quicumq
p̃dicat trinitatem. siue xp̃i crucem.
Ideoq paulus ait. Neq iudicaui me
scrre aliquid inter uos: nisi xp̃m iħm.
et hunc crucifixum. Quinq stolas
accepit: id ẽ sapientie. omniumq

Expanded text:
Christo, ipsi autem non cognoscunt eum. 24. Christo, ipsi autem non cognoscunt eum. 24. Dederunt illi quidem pecuniam; sed  gratia. Vidit Joseph Benjamin fidei aetatem 344 gerebat. Unde etiam et adolescens legitur fuisse, quando lapidantium Stephanum vestimentum servabat. Flevit Joseph, et caecitas Pauli fletus est Christi. Lavat faciem suam, ut teus soli sacculo junioris inseritur. 26. Sed quid sibi vult, quod inventus est in sacceloquium, dum esset eruditus in lege? erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium. 27. Missus tamen Ananias, manum posuit, marsupium solvit. Marsupio soluto, argentum resplenduit, et decidentibus squammis, velut quibusdam sacci vinculis soluto sacco, id est, deposito legis cum quinque stolis optimis. Triginta argenteos a Christo accipit, quicunque praedicat Trinitatem, sive Christi crucem. Ideoque Pascire me aliquid inter vos, nisi Christum Jesum, et hunc crucifixum . Quinque stolas accipit, id est sapientium omniumque
Abbreviated transcription (Latin):
raonis. in ꝯspectumdiapparu̾it reue¬
eccłiam: ex qua genuit duos filios
id ẽ duos ppłos. ex uideis et gentib
congregatos. Igitur pꝰ ub̃tatis annos
in uniuerso orbe fames p̾ualuit: et¬
mento: qr ñ erat qui facet bonita¬
tem. P ost ħ ioseph a penuria frum̃¬
ti saluat egiptum: et xp̃c a fame uer-¬
bi dei liberit mundum. Aꝑuit enĩ
horrea sua. xp̃c in omni orbe t̾rarũ:
et erogatione frumenti sui omnia sͥ¬
subingauit. Nisi enim ioseph fr̃e
uendidissent: defecerat egiptus. Nisi
Ioseph interp̃tatur augmentatio: siue
amplificatio. s in illo ioseph amplifi¬
cationem ñ habuit nisi sola egiptus:
in nr̃o uͦ iosepħ. augmentum habere
meruit uniuersus mundus. Ille ero¬
uerbum. In omnem enim terram
Est frumentum in egipto. Dix̃ et d̃s
pater. Eit egipto uocaui filium meũ.
Descendunt gͥ decem ꝓuectiores .i. iudi
quasi decalogo legis innumero consti¬
tuti. Quos ipse cognoscens: ñ ẽ agni¬
tus ab eis. Cognoscuntur et hebrei a

Expanded text:
raonis in conspectu Herodis apparuit reveEcclesiam, ex qua genuit duos filios, id est, duos populos ex Judaeis et gentibus congregatos. Igitur post ubertatis annos, in universo orbe fames praevaluit. Merito, quia non erat qui faceret bonitatem. Post haec Joseph a penuria frumenti salvat Aegyptum, et Christus a fame verbi Dei liberat mundum: aperuit enim horrea sua Christus in omni orbe terrarum, et erogatione frumenti sui omnia subjugavit. 22. Nisi enim Joseph fratres vendidissent, defecerat Aegyptus. Nisi Joseph interpretatur augmentatio, sive ampliatio. Sed in illo Joseph ampliationem non habuit, nisi sola Aegyptus; in nostro vero Joseph augmentum habemeruit universus mundus. Ille eroverbum. In omnem enim terram Est frumentum in Aegypto . Dicit et Deus Pater: Ex Aegypto vocavi Filium meum. Descendunt igitur decem perfectiores, id est Judaei, quasi Decalogi legis in numero constituti, quos ipse cognoscens, non est agnitus ab eis: cogno
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cedit. id ẽ ioħs baptista: qui iter ens
precedens p̃conabat dicenf᷑ Parate
uiam domint.Habebit et allum
preconem heliam. qui eius suturum
p̃nuntiabit aduentum: siue tubam
angeli: qr ipse dixit ueniet in tuba
angłi. Uocatur qͦ iosepħ lingua egrp¬
tiaca saluator mundi. Qi dmanifestiꝰ¬

Expanded text:
praecedit, id est, Joannes Baptista, qui iter ejus praecedit, id est, Joannes Baptista, qui iter ejus praecedens praeconabat dicens: Parate viam Domini. 20. Habebit et alium praeconem Eliam, qui ejus futurum praenuntiabit adventum, sive tubam angeli, quia ipse dixit: Veniet in tuba angeli. Vocatur quippe Joseph lingua Aegyptiaca Salvator mundi. 343 Quid manifesti
Abbreviated transcription (Latin):
capitalium criminum sub antrxp̃o:
quando fames fidei fui̾t. et salutis:
tunc sc̃i pariter et fideles habeant co¬
piosam iusticie frugem: ne fides eoꝵ
inopia sermonis attenuata deficiat.
Inde ioseph qui typum induerat.xͥ
postꝗͣ ẽ distratus a iuda. ut ioseph
a fr̃ib: et de inferorum carcere resur¬
rexit: ascendit currum regni celestis.
de quo dictum ẽ currus dei decem
milium: et accepit potestatem apa-¬
tre p̃dicandi. & iudicandi. sicut pau¬
ius apłs ait. Et dedit ei nomen qđ
ẽ suꝑ omne nomen: ut in nomine
iħu omne genu flectatur celestium.
derrestrium. et infernorum. Accep̃
qͦ et anulum pontificalem scilicet
fidei. qͦ credentium anime. salutis
signo signantur frontib: qd et cor¬
regis expͥmimus. Induiturq stolam
bissinam: idẽ carnem sanctam bisso
splendidiorem. et stolam immortali¬
tatis. Accepit qͦ torquem auream: idẽ
intellectum bonum. Preco ante eum

Expanded text:
capitalium criminum sub Antichristo, capitalium criminum sub Antichristo, quando famis fidei fuerit et salutis, tunc sancti pariter ac fideles habeant copiosam justitiae frugem, ne fides eorum inopiae sermonis tenuitate deficiat. Inde Joseph qui typum induerat Chrpostquam est distractus a Juda, ut Joseph a fratribus, et de inferorum carcere surrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millium, et accepit potestatem a Patre praedicandi et judicandi, sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen, quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum. Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei, quo credentium animae salutis signo signantur, frontibusque et corregis exprimitur. 19. Induiturque stola byssina, id est, carnem sanctam bysso splendidiorem, et stola immortalitatis; accepit quoque torquem auream, id est bonum intellectum. Praeco ante eum
Abbreviated transcription (Latin):
et legis obscura ut ioseph somnia re¬
uelante. solutus ẽ a peccatis credentiũ
ppłs: et de inferni carcere libatus. re¬
dit in ministerium diuine legis. In¬
credulus autem et impius ppłs iu
ñ credidit. transgressionis ligno
suspenditur: ut illi alteri contigit
eunucho. qui iudeorum imaginem
indicauit. Propterea narrat pharao
somnium: interpretatur iosepħ.
S quid significant septem anni. qͥ
in septem spicis plenis. seu in septẽ
uaccis pinguib ostendebantur: nͥ
seꝑtem carismatum dona spirita¬
lium. quib ub̃tas fid̾i. larga pieta¬
te redundat: At contra septem ste¬
riles et ieiune: samem ueritatis. et
iusticie nouissimis temꝑib significa¬
bant. C ongregauit autem ioseph ꝑ
septem annos omnem frugum ha¬
bundantiam:. id ẽ frumenta fidei.
scõrum horreis condens. ꝑ illa scilicet
carismata .uii. qͣi ꝑ septem annos: ut
cum septem anni inopie ceꝑint: idẽ
cum iniquitas illa occurrerit septem

Expanded text:
et legis obscura, ut Joseph, somnia reet legis obscura, ut Joseph, somnia revelante, solutus est a peccatis credentium populus, et de inferni carcere liberatus, redit in ministerio divinae legis. Incredulus autem et impius Judaeorunon credidit, transgressionis ligno suspeeunucho, qui Judaeorum imaginem indicavit. Praeterea narrat Pharao, somnium interpretatur Joseph. Sed quid significant septem anni, qui in septem spicis plenis, seu qui in septem vaccis pinguibus ostendebantur, nisi septem charismatum spiritalium dona, quibus ubertas fidei larga pietate redundat. At contra septem steriles et jejunii, fame veritatis et justitiae novissimis temporibus significabant. Congregavit autem Joseph per septem annos omnem abundantiam frugum, id est, frumenta fidei sanctorum horreis condens, per illa scilicet charismata septem quasi per septem annos; ut cum septem anni inopiae coeperint, id est, cum iniquitas occurrerit septem
Abbreviated transcription (Latin):
facie. Sic et de xp̃o dauid ait. Spetios
forma p̃ filiis hominum: diffusa ẽ
gr̃a in labiis tuis. S mulier inquit
in eum oculos imecit: ut adult̾iũ
cum illa ꝑpetraret. Ista mulier fi¬
gur ẽ sinagoge: que sepe sicut sqͥp¬
tum ẽ mechata ẽ pꝰ deos alienos.
lere retinere. ut negaret se ẽẽ deum:
et phariseorum magis et scribarum
quam legis p̃cepta seruare: que illi
uelut maritus erat. Xp̃c autem non
adquiescens illicite doctrine adulte¬
rio. adulterine sinagoge manu ue¬
ste corꝑis ap̃hensus carnem exuit: &¬
domini blasphemaret: et legis dicet᷑
ẽẽ transgressor. S illum ñ carcer te¬
nuit: ñ inferna tenuerunt: quin etĩa
uͥ ueluti puniendus descendat. inde
alios liberauit. Deniq inuenit duos
eunuchos de domo regis in carcere
uinctos. duorum ppłorum creden¬
tium. uel incredulorum figuram
gerentes: qui conclusi sub peccato a¬
de transgressioni obnoxii tenebant᷑.
Qui ideo enuchi dicuntur: ꝙr castã
lucem domino ab inferis resurgente.

Expanded text:
e: ita et de Christo David ait, Speciosus forma prae filiis hominum: diffusa est gratia in labiis tuis. Sed mulier, inquit, in eum oculos injecit, ut adulterium cum illa perpetraret. Ista mulier figura erat Synagogae, quae saepe, sicut scriptum est, moechata est post deos alienos. lere tenere, ut negaret se esse Deum, et Pharisaeorum magis et Scribarum quam Legis praecepta servaret, quae illi velut maritus erat. Christus autem non acquiescens illicitae doctrinae, ab adulterinae Synagogae manu veste corporis apprehensus, carne se exuit moDomini blasphemaret, et Legis diceretur esse transgressor. Et illum non carcer terruit, non inferna tenuerunt, cum etiam ubi velut puniendus descenderat, inde alios liberavit. Denique invenit Joseph duos eunuchos, de domo regis in carcere vinctos, duorum populorum credentium vel incredulorum figuram significantes, qui conclusi sub peccato Adae transgressione obnoxii tenebantur: qui ideo eunuchi dicuntur, quia castapost trinam lucem Domino ab inferis res
Abbreviated transcription (Latin):
in egipto ꝑductus ẽ: atꝙ ibidẽ sub¬
limatus. Iosepħ unus de duodec̃i
filiis iacob quem pater p̃ cet̾is filiis
dilex̃. xp̃m dominum figurauit:
quem d̾s pater scd̃m carnem natum.
cetis fr̃ib ex abraham stirpe genitiᷤ.
p̃tulit. Unde et ibidem dr᷑: amabat
eum iacob. eo qđ in senectute genuis¬
set eum. s enescente enim mundo
nis partum serus aduenit tanqũa
filius senectutis. scb̃m sacram̃tum sus¬
cepti corꝑis: qͥ erat ante scła semper
apud patrem. Tunica autem poli¬
mita quam fecit ei pater: uarietatẽ

Expanded text:
in Aegyptum perductus, atque ibidem sublimatus est. Joseph unus ex duodecim filiis Jacob, quem pater prae caeteris filiis dilexit, Christum Dominum figuravit: quem Deus Pater secundum carnem natum, caeteris fratribus ex Abraham stirpe progenitis, praetulit. Unde et ibi dicitur: Amabat eum Jacob quod in senectute genuisset eum. Senescente enim mundo, nis partum serus advenit, tanquam filius senectutis secundum sacramentum suscepti corporis, qui erat ante, sicut nunc semper apud Patrem. Tunica autem polymita, quam fecit ei pater, varietatem
Abbreviated transcription (Latin):
quam de inferno reg̃ditur: ab om̃ib
gentib fid̃i cõmertio comꝑatur. Ille
ꝑ iude consilium tͥginta argenteis
dia. quasi pater filium lugebat amissũ:
quasi ꝓpħa lugebat int̾itum iudeoꝵ.
Deniq scidit uestimentum suum: qd̾
in passione domini legimus factum
a pͥncipe sacerdotum. S et uelum tẽ¬
pli scissum ẽ: ut ꝓpħa. et nudatum
suum ppłmꝰ. et diuisum ostenderet
regnum. Igitur descendit iosepħ in¬
egiptum: et xp̃c in mundum. Emit

Expanded text:
quam de inferno egreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio comparatur. Ille per Judae consilium triginta argenteis dia, quasi pater, filium lugebat amissum, quasi propheta flebat interitum Judaeorum. Denique scidit vestimentum suum, quod in passione Domini legimus factum a principe sacerdotum. Sed et velum templi scissum est, ut propheta et nudatum populum suum, et divisum ostenderet regnum. Igitur Joseph descendit in Aegyptum, et Christus in mundum. 10. Emit
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s consilium inierunt dicentes. Cru¬
de qua dominus in euugłio. E oce ego
mitto uos sicut oues in medio lupoꝵ.
Nudauerunt iosepħ fr̃s sui tunica
polimita et talari: et iudei. xp̃m ꝑ¬
mortem crucis expoliauer tunica cor¬
porali. Polimita autem: id ẽ decorata
falsis cum testimoniis accusantes. in
inuidiam deduxere peccati: omniũ
peccata donantem. M ittitur dehinc
in cisternam. idẽ in lacum: et xp̃c spo¬
liatus carne humana. descendit in
infernum. De cisterna qͦ leuatur ille:¬
& hismahelitis. id ẽ gentib uenditur.

Expanded text:
omnes consilio statuerunt dicentes: Cruomnes consilio statuerunt dicentes: CruDe qua Dominus in Evangelio dicit: Ecce mitto vos in medio luporum. Nudaverunt Joseph fratris sui tunica polmortem crucis exspoliaverunt tunica corporali. Polymita autem, id est, decorata falsis cum testimoniis accusantes, in invidiam deduxere peccati, omnium peccata donantem omnium. Mittitur dehinc in cisternam, id est, in lacum; et Christus exspoliatus carne humana descendit in infernum. De cisterna quoque levatus ille Ismahelitis, id est, gentilibus venditur;
Abbreviated transcription (Latin):
pletum ẽ. Ad orauerunt eum omnes
reges t̾re: omnes gentes seruiunt ei:
scilicet ꝑ fructum. fidem bonorum
oꝑum offererentes. Ipse ẽ quem sol
et luna. et stelle adorant. De qͦ solo
tia scõrum in solis nomine. et eccłie
ra stellarum adorant. Unde et pa¬
ter suus increpabat eum dicens. Nũ¬
quid ego et mater tua. et fr̃s tui ad¬
orabimus teͦ Obiurgatio ista patͥs.
cunt. ad orare contempnunt. Iacob
mittit ioseph filium suum ut de
fr̃ib suis sollicitudinem gereret:
et d̾s̃ pater misit filium suum u¬
nigenitum. ut genus humanum
peccatis languidum uisitaret. Mit¬
titur ab illo utiꝙ patre: de qͦ scͥptũ
ẽ. Misit ds̃ filium suum. in simi¬
lituomem carnis peccati. Ut uide¬
ret si recte eeñt oues. Et dominus
gͦ iosepħ fr̃s suos in dothaim. Do¬
thauim interp̃tatur desectio. Uere
in gre dei defectione erant: qui de fricidio
cogitabant. Cumq uidissent ioseph fr̃s
sui ꝓcul: occid̾e eum cogitauerunt. Et
iudei uidentes uerum iosepħ dominũ

Expanded text:
pletum est: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes servient ei. Scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est, quem sol et luna et stellae adorant, de quo soletia sanctorum in solis nomine, et Ecclesiae ra stellarum adorant. Unde pater suus increpavit eum dicens: Nunquid ego et mater tua, et fratres tui adorabimus te? Objurgatio ista patris cunt, adorare contemnunt. 340 Jacob mittit Joseph filium suum, ut de fratribus sollicitudinem gereret. 5. Et Deus Pater misit Filium suum unigenitum, ut genus hpeccatis languidum visitaret. Mittitur ab illo utique Patre, de quo scriptum est: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati, ut videret si recte esset erga oves; et Christus go Joseph fratres suos in Dothain. Dothain interpretatur defectio; vere in grandi defectione erant, qui de fratricidio cogitabant: cumque vidissent Joseph fratres sui procul, occidere eum cogitaverunt. Et Judaei videntes verum Joseph, Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
uxorib. huius uite presentis tempꝰ
significat. qd ꝑ septem dies uolui¬
tur: in qͦ dominus formam serui
accepit: factus obediens paterne
uoluntati usq ad mortem. Ille
enim ꝓ ouib seruiuit: et dñs ñr
ait. Non uenit filius hominis
ministrari: s ministrare. Ille
oues pauit: et dominus in eugħo
dicit. Ego sum pastor bonus.
Ille mercedis lucro uarium sib
peccꝰ abstulit: xp̃c diuersarum
gentium uarietatem sͥmet cong̃¬
gauit. Iue tres uirgas amputatis
corticibus in alueis aquarum op¬
posuit. ut earum contemplatione
multiplicarentur eius oues: et do¬
minus ñr in aqua baptismatis
pleno corde ꝑspexerit: efficiatur

Expanded text:
uxoribus hujus vitae praesentis tempus uxoribus hujus vitae praesentis tempus significat, quae per septem dies volvitur, in qua Doaccepit, factus obediens paternae voluntati usque ad mortem . Ille enim pro ovibus servit, et Dominus noster ait: Non veni. Filius hominis ministrari, sed ministrare . Ille oves pavit, et Dominus in Evangelio dicit: Ego sum pasIlle mercedis lucro varium sibi pecus abstulit Christus diversarum gentium varietatem sibimet congregavit. Ille tres virgas amputatis corticibus in alveis aquarum apposuit, ut earum contemplatione multiplicarentur ejus oves; et Dominus noster in aqua baptismatis pleno corde perspexerit, efficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
res ppłi dedit. latius et clanius głifi¬
cetur: tanquam iacob ñ recusante
noctem lie ut iachel pomis suaue¬
olentib et clare nitentib potiatur.
Que et ipsa aliquando prestante
misericordia dei: ꝑ se ipsam parit.
Uix tandem quidem: qi ꝑrarumẽ
ut in pͥncipio erat uerbum. et uer¬
bum erat apud deum. et ds̃ erat
ueibum. et quicquid de hac re pie
sapienterq dr̃. sine fantasmate
carnalis cogitationis salubriter
uel ex paite capiatur. Uictormus
maiorem natu. sinagoge tenuisse
estimant cipum: qr pͥor dĩ genuit
ppłm. Hec quidem et oculis iegit᷑
grauida: qr lex ꝑ moys en data est¬
cooꝑta. atq signata est. Rachel
autem iunior et pulcra. pͥꝰ sterilis.
et pꝰmodum fecunda: similitudoẽ
eccłie. Iunior: qi tp̃r posterior. Pul
meruerunt. Que etiam tamdiu
steris fuit: qͦusq sinagoga popu¬
lum generauit. Cur autem iacob
ꝓ rachel seruiuit. et supponitur
ei lia maior: nisi qr dominus

Expanded text:
res populis dedit, latius et clarius glorifires populis dedit, latius et clarius glorificetur, tamquam Iacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suaueolentibus et clare nitentibus potiatur: quae aliquando et ipsa praestante misericordia dei per se ipsam parit, uix tandem quidem, quia perrarum est, ut "in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum" et quicqusapienterque dicitur, sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. 30. Alio majorem natu Synagogae tenuisse existimant typum, quia prior Dei genuit populum. Et quidem et oculis legitur gravida, quia lex per Moysen data cooperta est atque signata. 330 31. Rachael autem junior et pulchra, prius sterilis, et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, quia tempritu: quae etiam tamdiu sterilis fuit, quousque slum generabat. 32. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
miret de agro iacob. occurrit ei lia:
detinensq eum ait. Ad me intra¬
bis: conduxi enim te. ꝓ mandra¬
goris filii mei. Tanquam dic̾et.
Doctrine quam diligis uis con¬
ferre bonam opionionem:noli
fugere officiosum laborem. Hec
in eccłia geri quisquis aduerterit.
cernit: et exꝑietur in exemplis.
qd intelligimꝰra libris. Quis ñ
udeat hoc geri toto orbe terra¬
rum. uenire om̃s ab oꝑib seculi.
et ire in ocium cognoscende. et con¬
templande uitatis. tanquam
in exem amplexum rachel. et exci¬
pi de transuerso eccłiastica necessita¬
te: atq ordinari in labore. tanꝗͣ.
lia dicente ad me intrabis: Quib
caste ministerium dei dispensan¬
tib. ut in nocte huius seculi filios
generent fidei. laudatur appłis etiã
illa uita. cuius amore conuersi. sp̃e
seculi reliquerunt: et ex cuius ꝓfessi¬
one. ad misericordiam regende ple¬
bis assumpti sunt. Id enim agunt
in omnib laborib suis: ut illa ꝓfes¬
sio qua se conuerterant. qr tales recto¬

Expanded text:
iret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. haec in ecclesia geri, quisquis aduerterit. cernit. experimur in exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uideat hoc geri toto orbe terrarum, uenire omnes ex operibus saeculi et ire in otium cognoscendae et contemplandae ueritatis tamquam in amplexum Rachel; et excipi de trauerso ecclesiastica necessitate atque ordinari in laborem tamquam Lia dicente: ad me intrabis? quibus caste mysterium dei dispensantibus, ut in nocte huius saeculi filios generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis adsumpti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, quia tales recto
Abbreviated transcription (Latin):
Rmus autem post diluurum
N.inter omnes. nẽnroth filius
chus. noua imꝑii cupiditate tyran¬
nidem arripuit. regnauitq in babi¬
lonia: que ab eo qd ibidem confuse
sunt lingue. babel appellata ẽ. qd
interpretatur confusio. Cuius edi¬
ficande turris. isdẽ nẽroth extitit
actor: quiq ꝓ eo qđ ultra naturã
suam. celi alta penetrare contend.
non incongrue contdiabolo com¬
paratur: qui cogitatione cordis
intumes cens. suꝑ sidera se exalta
re uoluit: id ẽ suꝑ omnem potesta¬
tem angelorum: deo se coequare
disponens cum dicit. Ascendam
suꝑ altitudinem nubium: et ero
similis altissimo. Qd autem dr̃¬
isdem uenator. quid significatur
hoc nomine: nis animarum ter¬
renarum deceptor. et capiens ho¬
mines ad mortem: Turris eius.
suꝑba huius mundi est elatio.
uel impia dogmata hereticorum:
qui pꝰꝗͣ moti sunt ab oriente. idẽ
a uero lumine recesserunt. et uene¬
runt in campum sennaar qui

Expanded text:
Primus autem post diluvium inter homines Nembroth, filius Chus, nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit; regnavitque in Babylonia, quae ab eo quod ibi confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confusio: cujus aedificandae turris idem Nembroth exstitit auctor. Qui pro eo quod ultra naturam suam coeli altanon incongrue diabolo comparatur, qui, cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum, Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo. 2. Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc nomine, nisi terrigenarum animarum deceptor, et capiens homines ad mortem? Turris ejus superbia hujus mundi est, vel impia dogmata haereticorum, qui postquam moti sunt ab Oriente, id est, a vero lumine recesserunt, et venerunt in campum Sennaar, qui
Abbreviated transcription (Latin):
disputauit : dum in cruce pe¬
pendit. Tunc enĩ in cedro. scłi
arrogantiam indinauit: cum
eciã usq ad ysopi humilitatem
id ẽ usq ad crucis stultitiam
ac contemptibilem fidem de
iudicium int̾ duas mulieres: de
pietate certantes. Quarg in una
dilectio ardebat: in altera simu¬
latio subripiebat. In illo emm
iudicio salomonis xp̃i figura
fuit. uͥ mulier illa imꝓba plebs
scilica synagoge uł hereticor
uere matͥs hoc ẽ ȩccłȩ filium ap-
cut gladio salomonis dirimente
ꝓpͥȩ matͥs gemitu teste uerus re
docente plerumq bi qui a mat᷑
seducti & capti sunt errore he¬
reticoꝵ ñ nunquã merent᷑ ꝓ
semetipsis gementẽ recognosc̾e
ȩccłam matrem. Unde satis con¬
uenient̾q apparet hanc mulie¬
rem hereticor uł synagogȩ fi¬
gurasse impietatem. quȩ & su¬
os nequit᷑ nutͥendo int̾imit:
et alienos quousq ꝑdat illici

Expanded text:
disputavit, dum in cruce pedisputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro saeculi arrogantiam inclinavit, quam etiam ad hyssopi humilitatem, id est, usque ad crucis stultitiam ac contemptibilem fidem dedjudicium inter duas mulieres de pietate certantes; quarum in una dilectio ardebat, in altera simulatio subripiebat. In illo ergo judicio Salomonis Christi figura fuit, ubi mulier illa improba, plebs scilicet Synagogae, vel haereticorum, verae matris, hoc est, Ecclesiae, filium appecut, gladio Salomonis dirimente, propriae matris gemitu teste verus repdocente, plerumque hi qui a matre seducti et capti sunt errore haereticorum, nonnunquam merentur pro semetipsis gementem recognoscere Ecclesiam matrem. Unde satis convenienterque apparet hanc mulierem haereticorum, vel Synagogae figurasse impietatem, qui et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque perdant, illici
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ salomon tͥa milia parabola ᷤᷤ:
et fuerunt carmina eiꝰ qͥnq mi¬
lia. Quĩd enim ꝑ tͥa milia parabo¬
las. nͥ plenitudo fidei in lege et
Quȩ dum tota multiplicit̾ ꝑ al¬
legoriaꝵe sensus sub mysterio
tͥntatis disserit᷑: quasi tͥa milia
parabolȩ nuncupant᷑. Carmina
sib corpors intelligunt᷑. Quos
qͥ in diu̾sis uirtutib bene regro
beatus ẽ: & ꝑ eos quasi qͥnq mi¬
lia carmina dño canit. Disputaũ
aut̃ salomon a cedro usq ãd y¬
sopum. Cedri nomine celsitudo
glȩ in electis accipit᷑. sic̃ & ꝓpħa¬
tiplicabitur. ysopꝰ aut̃ herba ẽ
humilis in saxo herens. qua sig¬
nificatur humilitas xp̃i. Redẽp¬
tor quippe nr̃ a cedro usq yso¬
pum disputauit: qͥa ab alta ex¬
cellentia głȩ cȩlestis usq ãd
carnis humilitatem descenden¬
do ꝑuenit. Si quid̃ & cedri no¬
mine pͣuors suꝑba elatio desig
taq xp̃c usq ad ysopum dispu¬
tauit: qr ipse prauors corda⁊
humilium iudicat. Suꝑ lignũ

Expanded text:
autem Salomon tria millia parabolas, et fuerunt carmina ejus quinque millia; quid enim per tria millia parabolas, nisi plenitudo fidei in lege et Quae dum tota multipliciter per allegoriarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolae nuncupantur. 2. Carmina sibus corporis intelliguntur: quos qui in diversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia carmina Domino canit. Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. Cedri nomine celsitudo gloriae in electis accipitur, sicut tiplicabitur . » Hyssopus autem herba est humilis saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravorum superba elatio designtaque Christus usque ad hyssopum disputavit, quia ipse pravorum corda et humilium judicat. Super ligna autem
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ his qͥ longe sunt: et pacem
his qui ꝓpe. Ipse in ȩugłio dicit.
Pacẽ meam do uob̃: pacẽ relinqͦ
uob̃. His & multis aliis testimo¬
niis dñs iħc xp̃c pacificus esse

Expanded text:
pacem his qui longe, et pacem his qui prope: ipse in Evangelio dicit: « Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . » His et multis aliis testimoniis Dominus Jesus pacificus esse