comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guit. Licet non ibi explicet quid int̾ sit: & unde possit utrũ¬
q dmosci. Uerũ scripturarũ sc̃arũ multiplicẽ copiam scru¬
tatus: inuenio scriptũ. ẽe. in libro iob. eodem scõ uiro loquente.
Ecce pietas.ẽ. sapientia: abstinere aut̃ amalis. scientia est. In
hac differentia intelligendũ. ẽ.: ad contẽplacionẽ sapientiã. ad
actionem scientiã ꝑtinere. Pirtatẽ quippe hoc loco posuit. dĩ
cultũ: quȩ grece dicitur theosebia. Nam hoc uerbũ habet is¬
ta sententia. in codicib grȩcis. Et quid .ẽ. in ȩternis excellen¬
tuis quã ds̃ cuus solius inmutabilis.ẽ. natura: Et quis cultus
eius. nisi amor eius: quo nunc desideramus eũ uidere. credim̃q
& speramus nos. eẽ uisuros: : Et quantũ proficimus. iudemus
nunc ꝑspeculũ in enigmate: tunc aut̃ inmanifestatione.
hoc ẽ. enĩ qđ ait apłs. facie ad faciem. hoc etiam qđ iohs ait¬

Expanded text:
guit, licet non ibi explicet quid intersit, et unde possit utrumque dignosci. Verum Scripturarum sanctarum multiplicem copiam scrutatus, invenio scriptum esse in libro Job, eodem sancto viro loquente: Ecce pietas est sapientia; abstinere autem a malis est scientia . In hac differentia intelligendum est ad contemplationem sapientiam, ad actionem scientiam pertinere. Pietatem quippe hoc loco posuit Dei cultum, quae graece dicitur θεοσέβεια. Nam hoc verbum habet ista sententia in codicibus graecis. Et quid est in aeternis excellentius quam Deus, cujus solius immutabilis est natura? Et quis cultus ejus, nisi amor ejus, quo nunc desideramus eum videre, credimusque et speramus nos esse visuros; et quantum proficimus videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem in manifestatione? Hoc est enim q
Abbreviated transcription (Latin):
misera sic gubnetur. ut ad illam quȩ uertiuita ẽ. ꝑuenu¬
tur ꝑ̧ t̾̃nã. distat tamen abȩt̃noꝵ contẽplacione actio: qua bene
utimur tẽporalib reb. Et illa sapientiȩ. hȩc scientiȩ deputa¬
tur. Quamuis enĩ & illa quȩ sapientia . ẽ. possit scientia nuncu

Expanded text:
misera sic gubernetur, ut ad illam quae vere beata est, pervenimisera sic gubernetur, ut ad illam quae vere beata est, perveniatur aeternam. 22. Distat tamen ab aeternorum contemplatione actio qua bene utimur temporalibus rebus, et illa sapientiae, haec scientiae deputatur. Quamvis enim et illa quae sapientia est, possit scientia nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ głam uiri : apparet tam̃ cũ scđm dm̃ uiuimus. mentẽ nr̃am
in inuisibilia eius intentã: ex eius ȩt̾̃nitatȩ. ueritate. carita¬
te. ꝓficrent̃ debere formari . Quiddam uero rationalis in¬
tentionis nr̃ȩ. hoc . ẽ. eiusdem mentis. inusũ mutabiliũ corpo¬
raliũq rerũ. sine quo hȩc uita non agitur dirigendũ : non
ut conformetur hiuc scło. finẽ constituendo inbonis talib
& in ea detorquendo beatitudinis appetitũ : sed utiq quic¬
quid in usu tẽporaliũ. rationabilit̃ facimus. et̾noꝵ adipis¬
cendoꝵ contẽplatione faciamus: ꝑ ista transeuntes illis in¬
herentes. xIIII. o¬
abet enĩ & scientia modũ suũ bonũ. siqđ in ea oflat uł
inflare assolet ȩtnoꝵ caritate uincatur. quȩ non inflat:
sed ut sciamus aedificat. Sine scientia quippe. nec uirtutes
ipse quib recte uiuitur. possunt haberi : ꝑ quas hȩc uita

Expanded text:
autem gloriam viri ; apparet tamen cum secundum Deum vivimus, mentem nostram autem gloriam viri ; apparet tamen cum secundum Deum vivimus, mentem nostram in invisibilia ejus intentam, ex ejus aeternitate, veritate, charitate, proficienter debere formari: quiddam vero rationalis intentionis nostrae, hoc est ejusdem mentis, in usum mutabilium corporaliumque rerum, sine quo haec vita non agitur, dirigendum; non ut conformemur huic saeculo , finem constituendo in bonis talibus, et in ea detorquendo beatitudinis appetitum; sed ut quidquid in usu temporalium rationabiliter facimus, aeternorum adipiscendorum contemplatione faciamus, per ista transeuntes, illis inhaerentes. CAPUT abet enim et scientia modum suum bonum, si quod in ea inflat vel inflare assolet, aeternorum charitate vincatur, quae non inflat, sed, ut scimus, aedificat . Sine scientia quippe nec virtutes ipsae, quibus recte vivitur, possunt haberi, per quas haec vita
Abbreviated transcription (Latin):
sũ corporis. eẽ. ponendũ: quẽ uidemus nob & besti is. ẽẽ. cõmunẽ.
Sed aliquid uolui. qđ bestiȩ non haberent : sensũq corporis
magis pro serpente intelligendũ existimnaui: quia legitur
sapientior om̃ib peccorib t̾rȩ. In eis quippe naturalib bonis.
quȩ nob & irrationalib animantib: uidemus. ẽe. cõmunia.
uiuacitate quadam. sensus excellit: non ille de quo scriptũ ẽ
inepistola quȩ .ẽ. ad hebreos. libi legit᷑ ꝑfectoꝵ.eẽ. solidũ ci¬
bũ qui ꝑhabitũ exercitatos habent sensus. ad separandũ bonũ
amalo :. Illi qruppe sensus naturȩ rationalis sunt. ad intelligen¬
tiã ꝑtinentes: serd iste sensus qui. ẽ. quinqusꝑtitus in corpore:
ꝑ quẽ non solũ a nob̾. uerũ etiam abestiis. corporalis species. mo¬
tusq sentitur: sed siur isto. siue illo. siue aliquo alio modo acci¬
piendũ sit quod apłs uirũ dixit imaginẽ & głam dĩ. mulierẽ

Expanded text:
ris esse ponendum, quem videmus nobis et bestiis esse communem; sed aliquid volui quod bestiae non haberent: sensumque corporis magis pro serpente intelligendum existimavi, qui legitur sapientior omnibus pecoribus terrae . In eis quippe naturalibus bonis, quae nobis et irrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus excellit: non ille de quo scriptum est in Epistola quae est ad Hebraeos, ubi legitur, perfectorum esse solidum cibum, qui per habitum exercitatos habent sensus ad separandum bonum a malo ; illi quippe sensus naturae rationalis sunt ad intelligentiam pertinentes: sed iste sensus quinquepartitus in corpore, per quem non solum a nobis, verum etiam a bestiis corporalis species motusque sentitur. 21. Sed sive isto, sive illo, sive aliquo alio modo accipiendum sit, quod Apostolus virum dixit imaginem et gloriam Dei, mulierem
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam ipsius apostoli declarat auctoritas : non scđm formã
corporis homo factus .ẽ ad imagonem dĩ: sed sȩcundũ rationa¬
lẽ mentẽ. Cogitatio quippe turpit̃ una est: quȩ opinat᷑ dm̃
menbroꝵ corporaliũ liniamentis circũ scribi atq defmiri.
Porro aut̃ nonne idem beatus apostolus dicit: rȩnoriami
ni sp̃u mentis ur̃e & induite mo̾tiũ hominem. eũ qui scđ̃m
dm̃ creatus ẽ: Et alibi aꝑtius. Ex suentes uos inquit ueterẽ¬
hominẽ cũ actib eius.: induite nouũ hominẽ qui renouatur
inagnitionẽ dei. secundũ imaginẽ eius qui creauit eũ. Si ergo

Expanded text:
sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, non secundum formam sed etiam ipsius Apostoli declarat auctoritas, non secundum formam corporis homo factus est ad imaginem Dei, sed secundum rationalem mentem. Cogitatio quippe turpiter vana est, quae opinatur Deum membrorum corporalium lineamentis circumscribi atque finiri. Porro autem nonne idem beatus apostni spiritu mentis uestrae et induite nouumu hominem, eum qui secundum deum creatus est? et alibi apertius: exuentes uos, inquit, ueterehominem cum actibus suis induite nonum, qui renouatur in agnitio ne dei se
Abbreviated transcription (Latin):
uam fieri ꝑgenerationẽ filioꝵ. Et addidit: si ꝑmanserint in
fide & dilectione & scĩficatione cũ sobrietate:ͥ quasi uero possit
obxx. bone uiduȩ si uł filios non habuerit: uł hi quos habuerit
in bonis oꝑib ꝑmanere noluerint. Sed quia ea quȩ dicuntur
oꝑa bona. tam̃ꝗ filii sunt uitȩ nr̃ȩ scđm quã quęritur cuius ui¬
te sit quisq : id.ẽ. quomodo agat hȩc tẽporalia. quã uitam grȩ¬
ci non ⁊̃ũen sed enõ uocant: Et hec oꝑ̃a bona maxime mof¬
fici is mifericordiȩ frequentari solent. Opera uero misericordi¬
e nichil prosunt siur paganis siue uideis qui xp̃o non credunt.
siue quib dam hereticis uł scismaticis ubi fides & dilectio & sobri¬
a scificatio non inuenitur. Manifestũ ẽ. quid apostolus signifi¬
care uoluerit. in eo qđ figurate ac mifticȩ de uelando mulie¬
ris capitȩ loquebatur : qđ nisi ad aliqđ secretũ sacramenti re¬
feratur. in atie remanebit. Sicut enĩ non solũ ueracissima rato.

Expanded text:
onem: et addidit, si permanserint in fide, et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Quasi vero possit obesse bonae viduae, si vel filios non habuerit, vel ii quos habuerit, in bonis operibus permanere noluerint. Sed quia ea quae dicuntur opera bona, tanquam filii sunt vitae nostrae, secundum quam quaeritur cujus vitae sit quisque, id est, quomodo agat haec temporalia, quam vitam Graeci non ζωήν, sed βίον vocant; et haec opera bona maxime in officiis misericordiae frequentari solent; opera vero misericordiae nihil prosunt, sive Paganis, sive Judaeis qui Christo non credunt, sive quibuscumque haereticis vel schismaticis ubi fides et dilectio et sobria sanctificatio non invenitur: manifestum est quid Apostolus significare voluerit; ideo figurate ac mystice, quia de velando mulieris capite loquebatur, quod nisi ad aliquod secretum sacramenti referatur, inane remanebit. 12. Sicut enim non solum veracissima ratio,
Abbreviated transcription (Latin):
sunt excelsa corpoꝵ id .ẽ. ad cȩlestia. naturalit̃ erectũ .ẽ. sic a¬
nimus quȩ substantua spiritalis ẽ. ad ea quȩ sunt inspiritalib
excelsa erigendus. ẽ. non elatione suꝑbiȩ. sed pietate iusticiȩ.ii.¬

Expanded text:
sunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter erectum est; sic asunt excelsa corporum, id est, ad coelestia naturaliter erectum est; sic animus, qui substantia spiritualis est, ad ea quae sunt in spiritualibus excelsa erigendus est, non elatione superbiae, sed pietate justitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ge nunc uidamus ubi sit quasi quoddam hominis exterio.¬
ris interiorisq confinium. Quicquid enĩ habemus iani¬
mo cõmime cũ peccore: recte adhuc diatur ad exderiorẽ ho¬
minẽ ꝑtinere. Non enĩ solũ corpuss homo exterior depu¬
tabitur: sed adiuncta quadam uita sua. qua compages corporis
& om̃s sersus ingent qruib instructus ẽ. ad exteriora sentienda : qu¬
u sensoꝵ magines infoxȩ inmemoria. cũ recordando reisuntur
res adhuc agitur ad exteriorẽ hominẽ ꝑtinens. Atq in his om̃i¬
b nondistamus apeccore. nisi qđ figura corporis non ꝓni sed
erecti sumus. Qua in re admonemur abeo qui nos fecit. hre me¬
liore nr̃i parte id ẽ. anima similes peccorib simus. aquib cor¬
poris erectione diftamus: non ut mea que sublimia sunt in cor¬
porib. animũ proiciamus. Nam uł otalib quietẽ uoluntatis
appetere: prosternere .x̃. animũ. Sed sicut corpus ad ea quȩ

Expanded text:
Age nunc, videamus ubi sit quasi quoddam hominis exterioris interiorisque confinium. Quidquid enim habemus in animo commune cum pecore, recte adhuc dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus homo exterior deputabitur, sed adjuncta quadam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda: quorum sensorum imagines infixae in memoria, cum recordando revisuntur, res adhuc agitur ad exteriorem hominem pertinens. Atque in his omnibus non distamus a pecore, nisi quod figura corporis non proni, sed erecti sumus. Qua in re admonemur ab eo qui nos fecit, ne meliore nostri parte, id est animo, similes pecoribus simus, a quibus corporis erectione distamus. Non ut in ea quae sublimia sunt in corporibus animum projiciamus; nam vel in talibus quietem voluntatis appetere, prosternere est animum. Sed sicut corpus ad ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
sedait nrãm: nisi quia trinitatis imago fiebat in homine. ut
hor modo eẽt: imago unius ueri dei: quia ipsa trmitas unus uerus
deus ẽ. Loquutiones aut̃ sunt mnnumerabiles tales inscripturis.¬
sed hanc ꝓtulisse suffecerit. Et in psalmis. ita dictũ .ẽ. Dñi . ẽ. alus. & suꝑ
popłm tuũ benedictio tua: Quisi alteri dictũ sit. non ei de quo di¬
xerat. dñi .ẽ. salus. Et iterũ. Ate inquit eruar atemptatione. & mn
dõ meo transgrediar murũ: Quasi alteri dixerit : ate eruaratep̃¬
tatione. Et iterũ. Populi sub te cadent incorde inimicoꝵ regis.: Ac
si diceret. in corde inimicoꝵ tuoꝵ. Si quippe regi doxerat id .ẽ.
d̃o iħu xp̃o. populi subte cadent: quem regem intelligi uoluit
mueniuntur: sed tamen ad romanos apostolus de filio suo inqͥt
qui factus. ẽ. ei exsemme dauid fecundũ carnẽ: qui p̃destiiatus ẽ. fi¬
lius dei mniurtute: scđm sp̃m scificationis ex resurrectione inor¬

Expanded text:
sed ait, nostram; nisi quia Trinitatis imago fiebat in homine, ut sed ait, nostram; nisi quia Trinitatis imago fiebat in homine, ut hoc modo esset homo imago unius veri Dei, quia ipsa Trinitas unus verus Deus est? Locutiones autem sunt innumerabiles tales in Scripturis,sed has protulisse suffecerit. Est in Psalmis ita dictum, Domini est salus, et super populum tuum benedictio tua : quasi alteri dictum sit, non ei de quo dixerat, Domini est salus. Et iterum, A te, inquit, eruar a tentatione, et in Deo meo sperans transgrediar murum : quasi alteri dixerit, A te eruar a tentatione. Et iterum, Populi sub te cadent in corde inimicorum regis : ac si diceret, In corde inimicorum tuorum. Ei quippe regi dixerat, id est, Domino nostro Jesu Christo, Populi sub te cadent; quem regem intelligi voluit,inveniuntur. Sed tamen ad Romanos Apostolus, De Filio suo, inquit, qui factus est ei ex semine David secundum carnem, qui praedestinatus est Filius Dei i
Abbreviated transcription (Latin):
etiam sichatholicam fidem asserunt. non tam̃ diligent̾ aduer¬
tunt: ut putent ita dictum: ͥfecit ds̃ adimaginem dĩ. quasi di¬
ceretur. fecit pat̾ ad oaginẽ fili i. Sic uolentes asserere inscriptu¬
ris sc̃ĩs dm̃ dictũ etiam filiũ. quasi desint alia uerissima & mani¬
festissima documenta : ubi non solum ds̃ sed etiam ueriis ds̃ dic¬
tus. ẽ. filius. In hoc etiam testimonio. dum aliud soluere inten¬
dunt: sic se implicant ut expedire non possint. Si enĩ pat᷑
fecit adimaginẽ filii. ita ut nonsit homo imago patris sed filii:
dissimilis . ẽ. patri filius. Si aut̃ pia fides docet sicuti docet. filiũ
ẽx̃. ad equalitatẽ essentiȩ sinilem patri. qđ ad similitudinem fi¬
lu factum ist: necesse . ẽ ut etiã ad similitudinem patris factũ
sit. deinde sibĩ hominẽ pat̃. non ad suam sed a filii fecit imaginẽ:
cur non ait faciam hominẽ ad imaginẽ & similitudinẽ tuam.

Expanded text:
etiamsi catholicam fidem asserunt, non tamen diligenter adveretiamsi catholicam fidem asserunt, non tamen diligenter advertunt, ut putent ita dictum, Fecit Deus ad imaginem Dei; quasi diceretur, Fecit Pater ad imaginem Filii: sic volentes asserere in Scripturis sanctis Deum dictum etiam Filium, quasi desint alia verissima et manifestissima documenta, ubi non solum Deus, sed etiam verus Deus dictus est Filius. In hoc enim testimonio dum aliud solvere intendunt, sic se implicant, ut expedire non possint. Si enim Pater fecit ad imaginem Filii, ita ut non sit homo imago Patris, sed Filii, dissimilis est Patri Filius. Si autem pia fides docet, sicuti docet, Filium esse ad aequalitatem essentiae similem Patri, quod ad similitudinem Filii factum est, necesse est etiam ad similitudinem Patris factum sit. Deinde, si hominem Pater non ad suam, sed ad Filii fecit imaginem, cur non ait, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
& in greca & inlatina lingua enuntiatur : UI.
muiolabilem atq incõmutabilem caritatẽ. tãquã coniugẽ dĩ pa¬
tris de illo existentem. sed non sicut prolem ad gignendũ uerbũ
ꝑ qđ facta sunt om̃a cogitart: seel quia eam falsam diuina scriptu¬
ra euident̃ ostendit. diox̃ enĩ ds̃. faciamus hominẽ ad imaginẽ & si¬
militudinẽ nram. Paulopost aut̃ dictũ . ẽ. Et fecit ds̃ hominẽ ad
imaginẽ dĩ. Nostrã certe quia pluralis. ẽ. numerus non recte dicere¬
tur : si homo adunius ꝑsonȩ onaginẽ fueret. siue patris. siue filiu.
suix sp̃s scĩ. Sed quia fiebat ad imaginẽ trinitatis: propt̾ea dictũ. ẽ.
ad imaginẽ nrãm & similitudinẽ. Rursus aut̃ ne iitrmnitatẽ cre
dendo arbitremur tres deos. cũ sit eadẽ trinitas unus ds̃ Et fecit
inqt ds̃ hominẽ adimaginẽ dĩ: ꝓeo ac si diceret adimaginẽ suam.
Sunt enĩ tales usitate in illis litteris loquutiones. quas non nulli

Expanded text:
et in graeca et in latina lingua enuntiatur. CAPUTet in graeca et in latina lingua enuntiatur. CAPUTinviolabilem atque incommutabilem charitatem, tanquam conjugem Dei Patris, de illo existentem, sed non sicut prolem ad gignendum Verbum per quod facta sunt omnia cogitare: sed quia eam falsam divina Scriptura evidenter ostendit. Dixit enim Deus, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: paulo post autem dictum est, Et fecit Deus hominem ad imaginem Dei . Nostram certe, quia pluralis est numerus, non recte diceretur, si homo ad unius personae imaginem fieret, sive Patris, sive Filii, sive Spiritus sancti: sed quia fiebat ad imaginem Trinitatis, propterea dictum est, ad imaginem nostram. Rursus autem ne in Trinitatedentes arbitrarentur tres deos, cum sit eadem Trinitas unus Deus, Et fecit, inquit, Deus hominem ad imaginem suam. Ac si diceret, ad imaginem Dei. Sunt enim tales usitatae in Litteris illis locutiones, quas nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s offendat. Sed tamen inspiritalib illis summis ubi non
.ũ. aliquid uiolabile aut corruptibile. nec tantũ extẽpore¬
sed nec exinformi formatũ : ͥsi qua dicunt᷑ talia. ad quorũ
similitudinem etiam ista inferioris creaturȩ genera quãuis
longe remotissima facta sunt: non debent ciuusquam sobriã
ꝑturbare prudentiam : ne cũ uanũ deuitat horrorẽ. in ꝑ¬
niciosum incurrat errorẽ. Assuescat incorporib: ita spirita¬
liũ repperire uestigia : ut cũ inde sursũ uersus. duce ratio¬
ne ascendere cepit. ut ad ipsam incõmutabilẽ ueritatẽ ꝑ quã
facta sunt ista ꝑueniat: non se cũ ad summa ꝑtrahat qđ con¬
deminit ininfimis. Nec enĩ erubuit quidã uxorẽ sibi elige¬
re sapientiam: quia nom̃ uxoris in prole gignenda: cor¬
ruptibilẽ concubitũ ingerit cogitanti. Aut uero ipsa sa¬
pientia feꝯcu femineo.t̃: quia fem̾inmĩ generis uocabulo

Expanded text:
Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non Christus offendat. Sed tamen in spiritualibus illis summis, ubi non est aliquid violabile aut corruptibile, nec natum ex tempore, nec ex informi formatum, si qua dicuntur talia, ad quorum similitudinem etiam ista inferioris creaturae genera, quamvis longe remotissime facta sunt, non debent cujusquam sobriam perturbare prudentiam, ne cum vanum devitat horrorem, in perniciosum incurrat errorem. Assuescat in corporalibus ita spiritualium reperire vestigia, ut cum inde sursum versus duce ratione ascendere coeperit, ut ad ipsam incommutabilem veritatem per quam sunt facta ista perveniat, non secum ad summa pertrahat quod contemnit in infimis. Nec enim erubuit quidam, uxorem sibi eligere sapientiam, quia nomen uxoris in prole gignenda corruptibilem concubitum ingerit cogitanti: aut vero ipsa sapientia sexu femina est, quia feminini generis vocabulo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit: ut non ipsa rẽt. filius aut filia. quãuis ea concipiente ꝓles
affertur: qđ in origine factȩ feminȩ. scđm scȩ̃ scripturȩ
tus . ẽ. de spũ scõ. satis ostenditur. non om̃e quod de aliqui ꝑ¬
sona ita extitit ut ꝑsonã alteram factat. filiũ posse dici: quan¬
doquidem de uiri ꝑsona extitit ꝑsona mulueris. nec tam̃ eius fili¬
a dicta .ẽ. Cȩtera sane ita sunt absurda. immo uero ita falsa : ut
facillime redarguantur. Omitto enĩ quale sit. spm sc̃m matrẽ
filii dei putare : & coniuigem patris. fortassis quippe responde¬
atur. hȩc in carnalib: habere offensionẽ : dũ corporei con¬
ceptus partusq cogitantur. Quanquã & hȩc ipsa castissimȩ co¬
gitent : quib: mundis om̃a munda sunt . Inmundis aut̃ & infide¬
lib: quoꝵ polluta sunt & mens & conscientia : ita ichil. ẽ. mũ¬
dũ : ut quodam eoꝵ. etiam de uirgine scđm carnem natus

Expanded text:
ocessit, ut non ipsa esset filius aut filia , quamvis ea concipiente proles ocessit, ut non ipsa esset filius aut filia , quamvis ea concipiente proles affertur, quod in origine factae feminae, secundum sanctae Scripturae turae fidem satis ostenditur, non omne quod de aliqua persona ita existit, ut personam alteram faciat, filium posse dici; quandoquidem de viri persona exstitit persona mulieris, nec tamen ejus filia dicta est. Caetera sane ita sunt absurda, imo vero ita falsa, ut facillime redarguantur. Omitto enim quale sit, Spiritum sanctum matrem Filii Dei putare et conjugem Patris: fortassis quippe respondeatur haec in carnalibus habere offensionem, dum corporei conceptus partusque cogitantur. Quanquam et haec ipsa castissime cogitent, quibus mundis omnia munda sunt: immundis autem et infidelibus, quorum polluta sunt et mens et conscientia, ita nihil est mundum , ut quosdam eorum etiam de virgine secundum carnem natus
Abbreviated transcription (Latin):
b a contẽplatione xt̾noꝵ. ut tercium aliquid inquiramus
quo trinitas impleatur: sed in tota natura mentis ita trmni¬
tatem repperiri opus. ẽ: ut si desit actio temporalium. cii o¬
peri necessarium sit adiutorium. ꝓpt̃ quod adhȩc inferiora
administranda diriuatur aliquid mentis. in una nusqram
disptita mente trmitas inueniatur. Et facta iam ista distri¬
bucione. in eosolo qđ ad comtẽplationẽ ꝑtineat at̃noꝵ: ñ
solũ trinitas. sed etiam imago dei. In hoc aut̃ qđ deriuatũ. ẽ
iactionẽ tẽporaliũ: etiam sitrinitas possit : non tam̃ ima¬
tiam : qui sic arbitrantur trinitatẽ imaginis dĩ. intrib
ꝑsonis. qđ attinet ad humanam naturã posse repperiri: ut in
conuigio masculi & femmȩ atq meoꝵ prole compleatur:
Qđ quasi uir ipse patris ꝑsonam intonet: filii uero qđ de illo
ciam ꝑsonam uelut sp̃s. dicunt. ex̃. mulierẽ.: quȩ ita de uiro

Expanded text:
bus a contemplatione aeternorum, ut tertium aliquid jam quaeramus bus a contemplatione aeternorum, ut tertium aliquid jam quaeramus quo trinitas impleatur. Sed in tota natura mentis ita trinitatem reperiri opus est, ut si desit actio temporalium, cui operi necessarium sit adjutorium, propter quod ad haec inferiora administranda derivetur aliquid mentis, in una nusquam dispertita mente trinitas inveniatur: et facta jam ista distributione, in eo solo quod ad contemplationem pertinet aeternorum, non solum trinitas, sed etiam imago Dei; in hoc autem quod derivatum est in actione temporalium, etiamsi trinitas possit, non tamen imatiam, qui sic arbitrantur trinitatem imaginis Dei in tribus personis, quod attinet ad humanam naturam, posse reperiri, ut in conjugio masculi et feminae atque in eorum prole compleatur: quod quasi vir ipse Patris personam intimet; Filii vero, quod de illo onam velut Spiritus dicunt esse mulierem, quae ita de viro
Abbreviated transcription (Latin):
nullum ẽ. ad isum rerũ corporaliũ qr untũ naturȩ hominis
atis .x̃. simile adiutoriũ. ex animȩ partib quas cõmunes cũ peccori¬
b habemus. Et idõ quidlam rationale nr̃m. non abunitate diuor¬
tio separatũ. sed in auxiliũ societatis quasi deriuatũ insui ope¬
ris disꝑtitur officio. Et sicut una caro est duoꝵ in masculo
& femina sic intellectũ nr̃m & actionem. uł consilium & exse¬
cutionem. uł rationẽ & appetitum rationalem: uł si quo alio
modo significantius dici possunt. una mentis natura cõplecti¬
tur : ut quẽ admodum de illis dictum. ẽ erunt duo incarne
una: sic de his dici possit. duo inmente una. II II occe ceco
quadam re disserimus: nec eam in hȩc duo quȩ cõmemorauimꝰ.
nisi ꝑ officia geminamus. ltaq cũ in ea querimus trmitatẽ. m
tota querimus: non separantes actionẽ rationalẽ intẽporali¬

Expanded text:
nullum est ad usum rerum corporalium, quantum naturae hominis nullum est ad usum rerum corporalium, quantum naturae hominis satis est, simile adjutorium ex animae partibus quas communes cum pecoribus habemus. Et ideo quiddam rationale nostrum, non ad unitatis divortium separatum, sed in auxilium societatis quasi derivatum, in sui operis dispertitur officium. Et sicut una caro est duorum in masculo et femina, sic intellectum nostrum et actionem, vel consilium et exsecutionem, vel rationem et appetitum rationalem, vel si quo alio modo significantius dici possunt, una mentis natura complectitur: ut quemadmodum de illis dictum est, Erunt duo in carne una ; sic de his dici possit, Duo in mente una. CAPUT IV. 4. quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae commemoravi, nisi per officia geminamus. Itaque cum in ea quaerimus trinitatem, in tota quaerimus, non separantes actionem rationalem in temporali
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunia : sed sublimioris rationis ẽ iudicare de istiscor¬
poralib secundum rationes incorporales & sempiternas:
quȩ nisi supra mentẽ humanam eẽnt. in cõmutabiles ꝓfec¬
to non essent. Atq his nisi subiungeretur aliquid nr̃m: ñ
scđm eas possemus de corporalib iudicare. ludicamus autẽ
de corporalib exratione dimensionũ atq figurarũ: qurã
in cõmutabilit̾ manere mens nouit.  I T o ce cocoo
tractandoꝵ ita uersa t̾: ut non sit nob cõmune cũ corpore.
rationale . ẽ. quidem : sed ex illa rationali mentis nr̃ȩ substan¬
tu qua subheremus intelligibili atq incõmutabili ueritati tra
ductũ : & inferiorib tractandis gub̾nandisq deputatũ est.
Sicut enĩ iom̃ib peccorib non oiuentũ . ẽ. uiro adiutoriũ
simile illi: nisi de illo detractũ inconuigiũ formaretur ita
menti nr̃ȩ qua suꝑnam & internam consulimus ueritatem:

Expanded text:
communia. Sed sublimioris rationis est judicare de istis corcommunia. Sed sublimioris rationis est judicare de istis corporalibus secundum rationes incorporales et sempiternas: quae nisi supra mentem humanam essent, incommutabiles profecto non essent; atque his nisi subjungeretur aliquid nostrum, non secundum eas possemus judicare de corporalibus. Judicamus autem de corporalibus ex ratione dimensionum atque figurarum, quam incommutabiliter manere mens novit. CAPUT III. 3. Ratio tractandorum ita versatur, ut non sit nobis commune cum pecore, rationale quidem est, sed ex illa rationali nostrae mentis substantia, qua subhaeremus intelligibili atque incommutabili veritati, tanquam ductum et inferioribus tractandis gubernandisque deputatum est. Sicut enim in omnibus pecoribus non inventum est viro adjutorium simile illi, nisi detractum de illo in conjugium formaretur; ita menti nostrae qua supernam et internam consulimus veritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ &et̾nas iudicare rationes. Possunt autẽ & peccora sentire ꝑ
corporis sensus extrinsecus corporalia : & ea memoriȩ fixa remmis¬
ci: atq in eis appetere conducibilia. fugere inconmola. Uerũ ea nota¬
re.ac non solum naturalit̃ apta. sed etiã de industria memorie cõ¬
mendata retinere: & mobluuionẽ uamiamq: labentia. recor¬
dando atq: cogitando rursus imprimere : ut quemadmodũ ex
eo qđ gerit memoria. cogitatio formatur : sic & hoc ipsũ qđ in
memoria .ẽ. cogitatione formetur : fictas aut̃ uisiones hinc atq
inde recordatas. quȩ libet sumendo & quasi assuendo compone¬
re & inspicere. quemadmodũ in hoc rerũ genere quȩ uerisi¬
milia sunt discernatur aueris. non spiritalib: sed corporalib¬
ipsis. hȩc atq: huiusmodi. quamuis insensibilib: atq in eis quȩ in¬
de animus ꝑsensum corporis traxit agantur atq uersent᷑:
non sunt tamen rationis exꝑtͥum. nec hominib peccorib q

Expanded text:
tem et pecora et sentire per corporis sensus extrinsecus corporalia, et ea memoriae fixa reminisci, atque in eis appetere conducibilia, fugere incommoda: verum ea notare, ac non solum naturaliter rapta, sed etiam de industria memoriae commendata retinere, et in oblivionem jamjamque labentia recordando atque cogitando rursus imprimere; ut quemadmodum ex eo quod gerit memoria cogitatio formatur, sic et hoc ipsum quod in memoria est cogitatione firmetur: fictas etiam visiones, hinc atque inde recordata quaelibet sumendo et quasi assuendo, componere, inspicere, quemadmodum in hoc rerum genere quae verisimilia sunt discernantur a veris, non spiritualibus, sed ipsis corporalibus: haec atque hujusmodi quamvis in sensibilibus, atque in eis quae inde animus per sensum corporis traxit agantur atque versentur, non sunt tamen rationis expertia, nec hominibus pecoribusque
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio dĩ & dilectio ꝓximi: on inmerito plerũq scripp¬
tura. ꝓ utroq unũ ponit: siue tantũ di. sicut. ẽ. illud:
scimus qm̃ diligentib dm̃. om̃a cooperantur in bonũ.
Et iterũ. Quisqus aut̃ diligit dm̃. hic cognitus. ẽ. ab illo:¬

Expanded text:
dilectio dei et dilectio proximi, non immerito plerumque scripdilectio dei et dilectio proximi, non immerito plerumque scriptura pro utroque unum ponit, sine tantum dei, sicuti est illud: scimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum, et iterum: quisquis autem diligit deum, hic cognitus
Abbreviated transcription (Latin):
re debet: aut quia uistus . ẽ. aut iustus sit. Sic enĩ
diligit ꝓximũ tanquã se ipsũ. sine ullo periculo. Qui enĩ
alit̃ se diligit. in iuste fe diligit: qm̃ ad hoc sediligit ut
sit lustus:  ad hoc ergͦ ut sit malus: acꝑhoc iam non se¬
diligit. Qui enĩ diligit iniquitatẽ: odit ammã suã .uii.¬
ua ꝓpt̃. non .x̃. prȩcipue uidendũ in hac quȩstione.
quȩ de trinitate nobis .ẽ. & de cognoscendo dõ
nisi quid sit uera dilectio: inmo uero quid sit dilectio
Ea quippe dilectio dicenda: quȩ urra. ẽ. Alioqumn cupi¬
ditas .ẽ: Atq ita cupidi abusiue dicuntur diligere: quẽ¬
ad modũ cupere abisuie dicuntur. qui diligunt. Hȩc. ẽ.
aut̃ uera dilectio: ut in hȩrentes ueritati iuste uiuamus :¬
& idõ contẽpnamꝰ om̃a mortalia. p̃ amore hominũ quo
ros uolumus uiste inuere. Ita enĩ & mori ꝓfr̃ĩb. utiliter

Expanded text:
re debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim re debet, aut quia justus est, aut ut justus sit: sic enim diligit proximum tanquam se ipsum sine ullo periculo. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit ut sit injustus: ad hoc ergo ut sit malus, acdiligit. qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quapropter non est praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
forme. nisi amando. : Cur ergo aliũ diligimus quẽ cre¬
dimus iustũ : & non diligius ipsã formã ubi uidemus
quid sit uistus animus. ut & nos iusti. eẽ. possimus: An ue¬
ro nisi & istam diligeremus. nullomodo eũ diligeremus
quẽ ex ista diligimus : sed dũ iusti non sumus. minus eam
diligimus : quã: ut usti. eẽ. ualeamus. Homo ergͦ qui
creditur iustus. & exea forma & ueritate diligitur
quã cernit & intelligit apud se ille quudiligit. Ipsa
uero forma & ueritas. non .ẽ. quonodo aliunde diliga¬
tur. Neq enĩ inuenimus aliquid tale p̃ter ipsam: ut
eam cũ in cognita . ẽ. creclendo diligamus. exeo quod
iam tale aliquid nouimus. Quicquid enĩ tale aspexeris.
ipsa.ẽ : & non est quicquã tale : qm̃ sola ipsa talis est. qua¬
lis ipsa . ẽ. Qui ergo amat homines: aut quia iusti sunt.
aut ut iusti sint amare debebit. Sic enĩ & se ipsũ ama¬

Expanded text:
formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem creformae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero nisi et istam diligeremus, nullo modo eum diligeremus quem diligimus ex ista, sed dum justi non sumus, minus eam diligimus quam ut justi esse valeamus? Homo ergo qui creditur justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelligit apud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Qui ergo amat homines, aut quia justi sunt, aut ut justi sint, amare debet. Sic enim et semetipsum ama
Abbreviated transcription (Latin):
animus quẽ apud se ipsũ uidet. Num est & alius animꝰ
iustus in animo nondũ iusto: Aut si non .ẽ. quẽ ibi ui¬
det. & dicit cũ uidet quid sit animus ustus. nec alibi
quã inse uidet. cũ ipse nonsit animus iustus : An illud
qđ uidet ueritas .ẽ. interior p̃sens animo. qui eam ualet
intueri : Neq om̃s ualent. Et qui intueri ualent: hoc
etiam qđ in tuentur non om̃s¶. Hoc est non sunt etiam
ipsi iusti animi : sic̃ possunt uidere ac dicere. quid sit
iustus animus. Qđ unde.eẽ. poterunt: nisi inherendo
ridẽ ipsi forme quã intuentur. ut ude formentur
& sint uisti animi: non tantũ cernentes & dicentes ius¬
tũ .ex̃. animũ. qui scientia atq ratione. in uita amorib
sua cuiq distribuit: sed etum ut ipsi iustȩ uiuant uiste.¬
q moratisint sua cuiq distribuendo . & nemini quiquã
debeant nisi ut ouncẽ diligant : Et unde in hȩretur illi

Expanded text:
animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere quid sit justus animus. Quod unde esse poterunt, nisi inhaerendo eidem ipsi formae quam intuentur, ut inde formentur et sint justi animi; non tantum cernentes et dicentes justum esse animum qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi
Abbreviated transcription (Latin):
ullo corporis sensu didicerim. aut abeis qui ita didicis¬
sent audierim. Cũ enuĩ dico & sciens dico. uistus. ẽ. animꝰ
qui scientia atq ratione. inuita ac morib sua cuiq dis¬
tribuit : non aliquã rem abfentẽ cogito sicut carthagi¬
nem:. aut fingo ut possũ sicut alexandriã. siue ita sit.
siur non ita : sed pręsens quiddam cerno. & cerno apud
me: & si nonsũ ipse qđ cerno : & multi si audiant apꝓ¬
babunt. Et quisquis me audit atq scient̃ approbat: a¬
pud se & ipse hoc idem cernit: etiam si non sit & ipse
quod cernit. lustus uero cũ iddicit: id quod ipse . ẽ. cer¬
nit & dicit. Et ubi etiã ipse cernit. nisi apud semet
ipsũ Soed hoc mirũ non. ẽ. Uibi enĩ se ipsũ cerneret.
nisi apud se ipsũ: Illud mirabile: ut apud se animus ui¬
deat. qđ alibi nusꝗ uidit. & uerũ uideat. Et ipsũ uerũ
iustũ animũ uideat: & sit ipse animus. & non sit iustus

Expanded text:
ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicisullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus
Abbreviated transcription (Latin):
driam cũ eloqui uolo. quã nũquã uidi: presto .ẽ. apud me
phantasma eius. Cũ enĩ amultis audissem & credidissem mag¬
nã .ex̃. illam urbẽ: sicut michi narrari potuit. finxi ani
mo imaginẽ eius quã potui : & hoc .ẽ. apud me uerbion
eius cũ eam uolo dicere. antequã uoce quinq syllabas
ꝓferã : quod nomĩ eius fere om̃ib notũ .ẽ. Quã tamen
imaginẽ. si exaninio meo ꝓferre possem ad oculos homi¬
nũ qui alexandriam nouerunt: ꝓfecto aut om̃s dicereNt
non .ẽ. ipsa. aut si dicerent ipsa .ẽ. multũ mirarer : atq: ip¬
sam intuens manimo meo. id .ẽ. imaginẽ quasi picturã euis.
ipsã tamen. eẽ. nescirem: sed eis crederẽ qui uisam tenerent.
Non aut̃ ita quȩro. quid sit uistus. nec ita inurnio. nec
ita intueor cũ id eloquor. ⁊ nec ita probor cũ audior. nec
ita ꝓbo cũ audio quasi tale aliquid oculis uiderim. aut

Expanded text:
driam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me driam cum eloqui volo, quam nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, antequam voce quiproferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in animo meo ipsam, id est imaginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ista res corporis. In nobis igitur nouimus quid sit uistus.
Non enĩ alibi hoc inuenio. cũ quȩro ut hoc eloquar: nisi a.¬
pud me ipfu. Et si interrogim alium quisit uiftus. apud
se ipsũ querit quid respondeat. Et quisquis hinc uerũ res¬
pondere potuit: apud se ipsũ quid responderet inuenit.
sit carthaginẽ quidẽ cũ eloqui uolo. apud me ipsũ quero
ut eloquar. ÷ & apud me ipsũ murnio phantasiam char¬
thaginis : sel eam ꝑ corpus accepi. id ̃. ꝑ corporis sensũ
qm̃ prȩsens in ea corpore fui: & ita eam uidi atq sensi me¬
moriaq retinui : ut apud me muenirẽ de illa uerbũ.
cũ eam uellem dicere. Ipsa enĩ phantasia rius in me¬
moria mea uerbũ eus. non sonus istr trisillabus carthago
nominatur. uł etiam tacite nom̃ ipsũ ꝑspatia tẽpoꝵ co¬
gitatur: sed illud quod in animo meo cerno cũ hoc trisyl¬
labũ uoce ꝓfero. uł antequã uoce ꝓferam. Sic & alexan¬

Expanded text:
est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. est ista res corporis. In nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexan
Abbreviated transcription (Latin):
oculis uidit. aut ullũ corpus uistũ uelut albũ. aut nigrũ.
aut quadratũ. aut rotundũ: Quis hoc dixerit. At ocu¬
lis non uidentur nisi corpora. lustus aut̃ ii homine non . ẽ.
nisi animus. Et cũ homo uistus dicitur. ex animo dicitur:
non excorpore. Est enĩ quedã pulchritudo animi. uistitia:
qu a pulchri sunt homines : pleriq etiam. qui corpore dis¬
torti atq deformes sunt. Sicut aut̃ animus non uidetꝰ
oculis : ita nec pulchritudo eius. Ubi ergo nouit quid sit
uistus qui nondũ .ẽ. atq ut sit diligit iustũ: An signa
quꝑ̧lã ꝑ motũ corporis emicant: quib ille aut ille homo.
eẽ. uistus appareat. Sed unde nouit illa signa. eẽ. anmi
iusti: nesciens quid om̃mo sit uistis. ⁊ Nouit ergo. Sed ubi
noiuimus quidsit iustus. etiam cũ iusti non dũ sumus.⁊ Si ex¬
tra nos noiuimus. incorpo re aliquo nouimis. sed non

Expanded text:
oculis vidit? An ullum corpus justum, velut album, aut nigrum, oculis vidit? An ullum corpus justum, velut album, aut nigrum, aut quadrum, aut rotundum? Quis hoc dixerit? At oculis non vidit nisi corpora. Justus autem in homine non est, nisi animus: et cum homo justus dicitur, ex animo dicitur, non ex corpore. Est enim quaedam pulchritudo animi justitia, qua pulchri sunt homines, plerique etiam qui corpore distorti atque deformes sunt. Sicut autem animus non videtur oculis, ita nec pulchritudo ejus. Ubi ergo novit quid sit justus, qui nondum est, atque ut sit diligit justum? An signa quaedam per motum corporis emicant, quibus ille aut ille homo esse justus apparet? Sed unde novit illa signa esse animi justi, nesciens quid omnino sit justus? Novit ergo. Sed ubi novimus quid sit justus, etiam cum justi nondum sumus? Si extra nos novimus, in corpore aliquo novimus. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
uimus ex nobis In .x̃. enĩ animus nobis Quid aut̃ sit
iustus unde nouinius. si uisti non sumus:: Iđ si nemo no¬
uit quid sit iustus. nisi qui uistiis. ẽ: nemo diligit iustũ
nisi iustus. Non enĩ potest diligere quẽ uistũ. ex̃. cre¬
dit obhoc ipsũ quia uistũ ex̃. credit: siquid sit uist
ignorat. Scłmqđ superius demonstrauimus. neminẽ
diligere qđ credit & non uidet: nisi ex aliqua regula
noticie generalis siue specialis Ac ꝑ hoc. si non dilign
ustũ nisis uistus: quomodo uolet quisq uiscus. eẽ. qui
nondũ. ẽ: Non enĩ uult quisquã. ẽẽ. qđ non diligit. Ut aut̃
sit uistus qui nondũ est: uolet utiq uistus effẽ. Ut aut̃ uelit
diligit iustũ. Diligit ergo iustũ. & qui nondũ uistus . ẽ. Dilige¬
re aut̃ iustũ non potest: siquid sit uistus ignorat. Proide. no¬
uit quid sit iustus: etiã qui nondũ. ẽ. Uibi ergo nouit: Num

Expanded text:
vimus ex nobis: inest enim animus nobis. Quid autem sit vimus ex nobis: inest enim animus nobis. Quid autem sit justus unde novimus, si justi non sumus? Quod si nemo novit quid sit justus nisi qui justus est, nemo diligit justum nisi justus: non enim potest diligere quem justum esse credit, ob hoc ipsum quia justum esse credit, si quid sit justus ignorat; secundum quod superius demonstravimus, neminem diligere quod credit et non videt, nisi ex aliqua regula notitiae generalis sive specialis. Ac per hoc si non diligit justum nisi justus, quomodo volet quisque justus esse qui nondum est? Non enim vult quisquam esse quod non diligit. Ut autem sit justus qui nondum est, volet utique justus esse: ut autem velit, diligit justum. Diligit ergo justum et qui nondum justus est. Diligere autem justum non potest, qui quid sit justus, ignorat. Proinde novit quid sit justus, etiam qui nondum est: ubi ergo novit? num
Abbreviated transcription (Latin):
uia oculis nr̃is adiudendũ animũ: rem quȩ oculis uideri
non potest. Sed illi moli aliquid in .ex. sentimus. quale
nob̾ in .ẽ. ad mouendã similit̾ molẽ nr̃am: qđ .ẽ. uita &
anima: Neq enĩ uita. humane prudentiȩ rationisq ꝓ¬
priũ .ẽ. Et bestiȩ quippe sentuunt uiuere. nontantũ sẽ ip¬
sas: sed etiam inuicẽ atq alterutrũ & nos ipsos. Nec ani¬
mas nr̃as uident. sed exmotib corporis. id que statim &
facillime. quadam conspiratione natusi Anmiũ igitur
cuuislibet ex nr̃o nouimus: & ex nr̃o credimus: quẽ ñ
nouimus. Non enĩ tantũ sentimꝰ animũ. sed etiã scire
possumus quid sit animus. consideratione nr̃i: Habemus
enĩ animũ Sed quid sit uistus. unde nouimus Diaxe¬
ranius enĩ. nos apłm. non alia causa diligere: nisi qđ
sit ustus aninus. Nouimus ergo quid sit uistis. sicut
quid sit animus : sed quid sit animus. ut dictũ .ẽ. no¬

Expanded text:
via oculis nostris ad videndum animum, rem quae oculis videri via oculis nostris ad videndum animum, rem quae oculis videri non potest: sed illi moli aliquid inesse sentimus quale nobis inest ad movendum similiter molem nostram, quod est vita et anima. Neque quasi humanae prudentiae rationisque proprium est. Et bestiae quippe sentiunt vivere, non tantum se ipsas, sed etiam se invicem atque alterutrum, et nos ipsos. Nec animas nostras vident, sed ex motibus corporis, idque statim et facillime quadam conspiratione naturali. Animum igitur cujuslibet et ex nostro novimus, et ex nostro credimus quem non novimus. Non enim tantum sentimus animum, sed etiam scire possumus quid sit animus consideratione nostri: habemus enim animum. Sed quid sit justus, unde novimus? Dixeramus enim nos Apostolum non alia causa diligere, nisi quod sit justus animus. Novimus ergo et quid sit justus, sicut et quid sit animus. Sed quid sit animus, ut dictum est, no
Abbreviated transcription (Latin):
ille iam non .ẽ. Anima enĩ eius. a corpore separata.ẽ: Sed
id qđ millo amamus : etiam nunc uiuere credimus: Ania¬
mus enĩ aniniũ iustũ Exqua ergo generali aut speciali
regula : nisi quia scimus & quid sit animus. & quid sit
uistus : Et animus quidẽ quid sit. ñ in congrue nos dicimꝰ
ideo nosse: quia & nos habemus animũ: Eleq enĩ ũquam
oculis uidimus. & ex similitudine uisoꝵ pluriũ. notio¬
nẽ generalẽ specialẽue ꝑ cepimus : sed potius ut di¬
xl. quia & nos habemus: Quid enĩ tam intime scit᷑.¬
seq ipsũ. eẽ. sentit: quã id quo eciam cȩtera fentiuntur. id ẽ.
ipse animus. Nam & motus corpoꝵ quib p̃ter nos alios ui¬
uere sentinus. ex nr̃a similitudine agnoscimus.
quia & nos ita mo¬
uemus corpus uiuendo. sicut illa corpora moueri aduer¬
timus. Neq enĩ cũ corpus uiuum mourt᷑. aperitur ulla

Expanded text:
ille jam non est; anima enim ejus a corpore separata est. Sed ille jam non est; anima enim ejus a corpore separata est. Sed id quod in illo amamus, etiam nunc vivere credimus: amamus enim animum justum. Ex qua ergo generali aut speciali regula, nisi quia scimus et quid sit animus, et quid sit justus? Et animus quidem quid sit, non incongrue nos dicimus ideo nosse, quia et nos habemus animum. Neque enim unquam oculis vidimus, et ex similitudine visorum plurium notionem generalem specialemve percepimus; sed potius, ut dixi, quia et nos habemus. Quid enim tam intime scitseque ipsum esse sentit; quam id quo etiam caetera sentiuntur, id est, ipse animus? Nam et motus corporum, quibus praeter nos alios vivere sentimus, ex nostra similitudine agnoscimus: quia et nos ita movemus corpus vivendo, sicut illa corpora moveri advertimus. Neque enim cum corpus vivum movetur, aperitur ulla
Abbreviated transcription (Latin):
& mortuos ac morientes aliquando uidimus. atq exꝑti su¬
mus Quid. ẽ. aut̃ aluid resurgere nisi reuiuescere. id.ẽ.
ex morte aduitã redire: Cũ ergo dicimus & credimꝰ. ẽẽ
trinitatẽͥ nouimus quidsit trintas: quia nouimus
quid sinit tria. Sed non hoc diligimus Nam id ubi uo¬
lumus. facile habemus. Ut alia omittam. uł micando di¬
gitis trib. An uero diligunus. non qđ om̃is trinitas.
sed qđ trinitas ds̃: Hoc ergͦ diligimus intrimtate : qđ ds̃. ẽ:
Sed dm̃ nullũ aliũ uidimus aut nouimus. quia unꝰ
ẽ. ds̃ ille solus. quẽ nondũ uidemus & credendo diligi¬
mus Sed exqua rerũ notarũ similitudine uł cõpa¬
ratione credamus : quo etiã nondũ notũ dm̃ diliga
Plũquidnam ꝓpt̃ humanã speciẽ quã notissimam
habemus. eo qđ credimus eũ hominẽ fuisse: non utiq Ali¬
oquin. nunc non .ẽ. quẽ diligamus : quandoquidẽ homo

Expanded text:
imus: quia et vivimus et mortuos ac morientes aliquando vidimus et experti suimus: quia et vivimus et mortuos ac morientes aliquando vidimus et experti sumus. Quid est autem aliud resurgere, nisi reviviscere, id est, ex morte ad vitam redire? Cum ergo dicimus et credimus esse Trinitatem, novimus quid sit Trinitas, quia novimus quid sint tria; sed non hoc diligimus. Nam id ubi volumus, facile habemus, ut alia omittam, vel micando digitis tribus. An vero diligimus, non quod omnis trinitas, sed quod Trinitas, Deus? Hoc ergo diligimus in Trinitate, quod Deus est: sed Deum nullum alium vidimus, aut novimus, quia unus est Deus, ille solus quem nondum vidimus, et credendo diligimus. Sed ex qua rerum notarum similitudine vel comparatione credamus, quo etiam nondum notum Deum diligamNunquidnam propter humanam speciem, quam notissimam habemus, eo quod credimus eum hominem fuisse? Non utique; alioquin nunc non est quem diligamus, quandoquidem homo