comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Immortalis dicit᷑ ds̃ sicut de
natura. nulla ẽ. cõmutatio
Nã om̃is mutabilitas non in con-¬
uenient̃ mortalis dicit᷑. scđm
quã & anima dicit᷑ mori : non
quia incorpus. uł in aliquam
alterã substantiã mutat᷑ sed
alio modo nẽ est. aut fuit. Scđm
id qđ desticit. eẽ. qđ erat. mor¬
talis utiq dep̃hendit᷑: ut ꝑ
hoc solus ds̃ dicit᷑ immortalis :

Expanded text:
Inmortalis, sicut de natura nulla est commutatio. nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur; secundum quod et anima dicitur mori, non quia in corpus, vel in aliquam alteram substantiam mutatur et alio modo nunc est, aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur; ac per hoc solus Deus dicitur immortalis,
Abbreviated transcription (Latin):
Impetigo. est sicca scabies
prominens a corpore : cũ
asꝑitate & rotunditate for¬
mȩ. hanc uulgus sarnã
appellat. Hȩc aũ sine do-¬
lore corpus occupat : &
absq occupati tedio excres¬
cens. mẽbroꝵ decorẽ fedat:

Expanded text:
Impetigo est sicca scabies, prominens a corpore cum asperitate et rotunditate forme. Hanc vulgus arnam vocat. Hec autem sine dolore corpus occupat et non absque tedio excrescens, membrorum decorem fedat.
Abbreviated transcription (Latin):
Insitio dicit᷑: cũ fisso trun¬
co. surtulus fecundȩ arboris
sterili inserit᷑ : aut oculorũ
impositio cũ inciso cortice
libero. alienȩ arboris germen
immittitur:¬

Expanded text:
Insitio dicitur, cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili inseritur; aut oculorum impositio, cum, inciso cortice, libro alienae arboris germen immittitur
Abbreviated transcription (Latin):
Inops qͥ sine terra ẽ Opẽ
enĩ. terrã intelligimus: quia
opẽ fert fructificando. Alu
mopẽ intelligunt. non sepul¬
tũ. inhumatũ : cui nec mane
absenti surrexit tumultũ.

Expanded text:
Inops, qui sine terra est; opem enim terram intelligimus, quia opem fert fructificando. Alii inopem intelligunt, non sepultum, inhumatum, cui nec inanis absenti surrexit tumulus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ingenui dicti: quia ingene-¬
re habent lib̾tatẽ non in fa¬
cto: sic̃ lib̵ti Vnde & eos
greci eugenes uocant: quod
snt boni generis.

Expanded text:
Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti: unde et eos Graeci eugenos vocant, quod sint boni generis.
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑire librũ & soluere signa o
da. dicit apiri :. Iuo uidelicet
libro. quid aliud quã sacra
scriptura signatur quã so Idgłs¬
lus redemptor nr̃ aperuit .
Qui homo factus: moriendo re¬
surgendo. ascendendo cuncta
mysteria quȩ in ea fuerant
clausa. patefecit : Et nullus in
cȩlo : qr neq angłs: Nullus
interra: quia neq homo ui¬
uens incorpore: Et nullus
subterra dignus inuentus est :
quia neq animȩ corpore exutȩ
aꝑire nobis p̃ter dñm. sacri
eloquii secreta potuer̃ : Cũ gͦ
quid obstet non uideo. ut sub
terra. eẽ. infernus credatur:¬
ferentia est. Pars suꝑior inferi
infernũ est. in quo quieuer̃
ante aduentũ xp̃i animȩ iu¬
storũ : parsuͦ inferior inferũ¬
est. in quo truduntur animȩ
impiorũ. qui plurimũ pec¬
cauer̃. Dequo ꝓpħa animã
suã liberatã esse. congaudec
dicens: quia libasti animã
meã ab inferno inferiori.

Expanded text:
ere signaculda dicit aperiri. In quo videlicet libro, quid aliud quam sacra Scriptura signatur, quam solus Redemptor noster aperuit, qui homo factus moriendo, resurgendo, ascendendo cuncta mysteria, quae in ea fuerant clausa, patefecit. Et nullus in coelo, quia neque angelus, nullus in terra, quia neque homo vivens in corpore, et nullus subtus terram dignus iuventus est, quia neque animae corpore exutae aperire nobis praeter Dominum sacri eloquii secreta potuerunt. Cum erquid obstet non video, ut sub terra esse infernus credaturfernum. Pars superior inferni infernus est, in quo quieuerunt ante aduentum Christi animae iustorum. Pars uero inferior inferus, in quo truduntur animae impiorum quae plurimum peccauerunt. De quo propheta animam suam liberatam esse congaudet dicens: «Quia liberasti animam meam ex inferno inferiori».
Abbreviated transcription (Latin):
Immunis. minime munifi-¬
cus: ut est in ꝓuerbio ueteri
immunẽ cuies odere sui Itẽ.
immunis. qͥ non facit munia :
id ẽ. officio non fungit᷑. Est en
onũ priuilegio uacuus

Expanded text:
Inmunis, minime munificus, ut est in proverbio veteri: 'Inmunem cives odere sui.' Item inmunis, qui non facit munia, id est officio non fungitur. Est enim omni privilegio vacuus
Abbreviated transcription (Latin):
Hebreorũ aũ linguȩ idioma¬
ita est : ut omnis filius. ad cõ¬
parationẽ parentũ infans
uocetur & paruulus: Nec
miremur habere barbarã¬

Expanded text:
Hebraeorum linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parentum infans vocetur et parvulus. Nec miremur habere Hebra
Abbreviated transcription (Latin):
nferus appellatus : eo qđ infra
sit. Sicut aũ scđm corpus si
ponderis sui ordinẽ teneant
qđ appellat᷑ inferus eo qđ ni¬
chil suaue habeat: resonare
ꝑhibetur. Sicut aũ cor ani-¬
malis inmedio est: ita & infer¬
nus inmedio terrȩ. eẽ. ꝑhibe¬
tur. Vnde & meuangelio le¬
ginus: incorde terrȩ: Philolsiđt¬
Infernũ. non nulli inquadã
terrarũ parte. infernũ esse pu.¬
tauer̃ : alii uͦ hunc subterra
ẽẽ. existimant. Sed tamen hoc
animũ pulsat : quia si idcirco
infernũ dicimus. quia inferiꝰ
iacet: qđ terra ad cęlũ est. hoc
.eẽ. inferius debet a terra: Vn-¬
de & fortasse ꝑ psalmistã di¬
citur÷ liberasti animã meã
exinferno inferiori: ut infer¬
ris suꝑior interra: infernus
uͦ inferior. sub terra. eẽ uide¬
atur Et ioħis uox in ea existi¬
matione concordat : qͥ cũ sig¬
natũ librũ septẽ signaculis

Expanded text:
nferus appellatur, eo quod infra sit. Sicut autem, secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant,quo appellatur inferus, ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. 11. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus: In corde terrae. Philoore. Nonnulli in quadam terrarum parte infernum esse putaverunt; alii vero hunc sub terra esse aestimant . Sed tamen hoc animum infernum dicimus, quia inferius jacet: quod terra ad coelum est, hoc esse inferius debet a terra. Unde et fortasse per Psalmistam dicitur: Liberasti animam meam ex inferno inferiori . Infernus superior terra, infernus vero inferior sub terra esse videtur. Et Joannis vox in ea aestimatione concordat, qui cum signatum librum septem s
Abbreviated transcription (Latin):
nfans dicitur. homo primȩ
etatis. Dictus aũ infans. qđ
adhuc fari nescit : id ẽ. loqͥ
non potest Nondũ enĩ bene
ordinatis dentibus: minus ẽ
sermonis ex pressio:

Expanded text:
Infans dicitur homo primae aetatis. Dictus autem infans, quia adhuc fari nescit: id est, loqui non potest. Nondum enim bene ordinatis dentibus plena est sermonis expressio.
Abbreviated transcription (Latin):
Iniquitatẽ & peccatũ. sic di¬
stare dicit ambrosius: quod
niquitas admentis acerbita¬
tẽ refertur: peccatũ uͦ. ad
prolapsionẽ corporis. Prȩce¬
dit aũ iniquitas. peccatũ se¬
quitur : sed grauior iniqui¬
tas. tanquã materia pecca¬
torui: incuius cõparatione
leuius est peccatũ : Itẽ pecca¬
tũ est qđ amitatur : puculũ
qđ exprctur admissũ : Iniqui¬
tatis aũ tres st̃ differentiȩ&
suggestionis. delectationis.
consensionis: totidẽq etiã
peccati uerbi. operis. &
consuetudinis:
Iniquus proprie dicit᷑ : quia
non est̃ ȩquus. sed inȩqualis.
Int̃ impiũ aũ. &iniquir̃. hoc
distare nonnunquã solet
quia om̃is impius. iniquus &
non tam̃ om̃is iniquus ẽ im¬
pius. Impius nãq: ꝓinfideli
ponit᷑. et dictus impius : qđ
sit apietate religionis alienꝰ
Iniquus uͦ dicitur. ꝓeo qđ non
est equus. sed prauis oꝑib:
maculatus: nec xp̃ianitatis
nomine censeatur.

Expanded text:
iniquitatem et peccatum sic distare dicit Ambrosius, quod iniquitas ad mentis acerbitatem refertur, peccatum uero ad prolapsionem corporis. Praecedit autem iniquitas, peccatum sequitur. Sed grauior iniquitas, tamquam materia peccatorum in cuius comparatione leuius est peccatum. Item peccatum est quod admittitur, piaculum quod expiatur admissum. Iniquitatis autem tres sunt differentiae: suggestionis, delectationis, consensionis; totidemque etiam peccata: uerbi, operis et consuetudinis. Iniquus proprie dictus, quia non est aequus, sed inaequalis. Inter impium autem et iniquum hoc distare nonnunquam solet, quia omnis impius iniquus, non tamen omnis iniquus est impius. Impius namque pro infideli ponitur; et dictus impius, quod sit a pietate religionis alienus. Iniquus vero dicitur, pro eo quod non est aequus, sed pravis operibus maculatur, vel si Christianitatis nomine censeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Infinitus modus dicitur : eo
qđ tẽpora difiniens. ꝑsonã
uerbi non definit: ut clama
re. Cui si adiungas ꝑsonam :¬
clamare debeo. debes debet :
sit quasi finitũ : in ꝑsonalis
dicitur: quia indiget ꝑsonas
nominis uł ꝓnominis : ut le¬
gitur. Addis ꝑsonã ame
ate. abillo : & plene sentit᷑
Sed infinitus modus ꝑsonã
tantũ uerbi eget: imꝑsona¬
lis uͦ. uł pronominis ꝑsona

Expanded text:
Infinitus modus dicitur eo, quod tempora definiens personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas clamare debeo, debes, debet, fit quasi finitum. Impersonalis dicitur, quia indiget persona nominis, vel pronominis, ut legitur: addis personam, a me, a te, ab illo, et plene sentitur. Sed infinitus modus persona tantum verbi eget. Impersonalis vero, vel pronominis persona,
Abbreviated transcription (Latin):
I nductio est. quȩ reb non
dubiis. captat assensionẽ eiꝰ
cũ mstituta est : siue int̾ phi¬
losophos siue int̃ rectores.
siue int̃ sermocinantes In
clusio Propositio inductionis ẽ
quȩ similitudines conceden¬
dȩ rei necessario unius indu
cit. aut plurimoꝵ Illatio in¬
ductionis est. quȩ Assũptio
dicitur : quȩ rem dequa con¬
tendit᷑. & ciuius causȩ simili¬
tudines habitȩ st̃ introducit:
Conclusio inductionis est : quȩ
aut concessionẽ illationis
confirmat. aut quid ex ea
conficiatur declarat:¬

Expanded text:
Inductio est, que rebus non dubiis captat assensionem eius cum quo instituta est, sive inter philosophos, sive inter rhetores, sive inter sermocinantes. Indclusio. Propositio inductionis est, que similitudines concedende rei neccit aut plurium. Inlatio inductionis est, quae et adsumptio dicitur, quae rem, de qua contenditur, et cuius causa similitudines habitae sunt, introducit. Conclusio inductionis est, quae aut concessionem inlationis confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat
Abbreviated transcription (Latin):
nfrendens: proprie est int̃
se cõprimens dentes: Nã &
frendere : significat dentib
frangere. Vnde nefrendens
infans : qui necdũ dentes habet:¬

Expanded text:
nfrendens proprie est inter se conprimens dentes. Nam et frendere significat dentibus frangere, unde nefrendes infantes, qui necdum dentes habe
Abbreviated transcription (Latin):
Infula est. fasciola sacerdota¬
lis capitis alba. in modũ dia-¬
dematis : aqua uittȩ ab utraq
parte dependuͤnt. quȩ infu¬
lã uinciunt. unde & uittȩ
dictȩ : qđ uinciant. infula
aũ plerũq lata erat. plerũq
tortilis: de albo & cocco uittȩ.

Expanded text:
Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco.
Abbreviated transcription (Latin):
riogalaptes: auis quȩ incapite
suo. mmodũ galli cristã habet
quȩ ore suo arborẽ fodiens.
ibidẽ sibi nidũ facit
romeda. genus cameloꝵ est :
minoris quidẽ staturȩ. sed
uelocioris : unde & nom̃ habet
locitas appellatur. Centũ enĩ
&amplius milia. uno die ꝑgere
solet. Quod animal: sicut bos
& ouis & camelus ruminat.

Expanded text:
ryocolaptes, auis, quae in capite suo in modum galli cristam habet, quae ore suo arborem fodiens ibidem sibi nidum facitromeda genus camelorum est, minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; locitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat.
Abbreviated transcription (Latin):
Dona. proprie diuina dicunt᷑:
munera hominũ. Nã mu-¬
nera dicunt᷑ obsequia: quȩ
pauperes diuitib: loco mu¬
nerũ soluunt. Itaq munus
homini dat᷑: donũ dõ. Unde
etiã intẽplis donaria dicimꝰ :
munera aũ uocantus quia
manib uł accipiunt᷑. uł dant᷑.
Duo st̃ aũ quȩ offeruntur:
donũ & sacrificiũ. Donũ di¬
citur : quicquid auro argen-¬
toq aut qualibet aliqua
specie efficitur. Sacrificiũ
aũ est: uictima & quȩcũq in
ara cremantur. seu ponunt᷑:¬

Expanded text:
Dona proprie divina dicuntur, munera hominum. Nam munera dicuntur obsequia, quae pauperes divitibus loco munerum solvunt. Itaque munhomini datur, donum Deo. Unde etiam in templis donaria dicimus. Munera autem vocantur, quae animabus accipiuntur vel dantur. Duo sunt, quae offeruntur: donum et sacrificium. Donum dicitur, quidquid auro argentoque aut qualibet alia specie efficitur. Sacrificium autem est victima, et quaecunque in ara cremantur seu ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
Draco. maior cunctoꝵ serpen¬
tiũ: siue omniũ animantiũ
suꝑ terrã. Hunc grei dra¬
contã uocant. unde & diriua¬
tũ est in latinũ: ut draco dice¬
ret᷑. Qui sepe abspeluncis ab¬
stractus. fertur inaerẽ : con¬
citaturq ꝓpt̃ eũaer. Est aũ
cristatus. ore paruo : & artis
fistulis. ꝑ quas trahit spm̃
& linguã exasꝑat. Uim aũ
non indentib sed incauda ha¬
bet: & uerbere potius quã
ictu nocet. Innoxius aũ est
phans tutus . ẽ : sui corporis
magnitudine. Nã circa semi¬
tas delitescens. ꝓ quas ȩlephan¬
tes soliti gradiuntur : crura
eoꝵ nodis illigat. ac suffoca.¬
tos ꝑimit. Gignit᷑ aũ mnȩhi¬
opiã. & india : in ipso incendio
iugis ȩstus.
Draco marinus. aculeos inbra¬
chiis habet. ad caudã spectan¬
tes: qͥ dũ ꝑcusserit quaqua fu.¬
erit. uenenũ fundit: unde

Expanded text:
Draco, major cunctorum serpentium sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci draconta vocant. Unde derivatum est in Latinum, ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo, et arctis fistulis, per quas trahit spiritum, et linguam exerit. Vim autem non in dentibbet et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est phans tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis inligat ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia vel India in ipso incendio iugis aestus. Draco marinus aculeos in branciis habet ad caudam spectantes, qui dum percusserit, quaqua ferit, venenum fundit: unde
Abbreviated transcription (Latin):
lisd̃ dorus. neptuni & elepis fi¬
lius fuit : unde dori & originẽ
& nom̃ ducunt. Sunt aũ pars
greciȩ gentis: ex quib etiam
cognominata .ẽ. tercia lingua
grecoꝵ : quȩ dorica appellat᷑.¬

Expanded text:
 Dorus Neptuni et Ellepis filius fuit, unde Dori originem et nomen ducunt. Sunt autem pars Graeciae gentis, ex-quibus etiam cognominata est tertia lingua Graecorum, quae Dorica appellat
Abbreviated transcription (Latin):
Dorsũ est : aceruice usq ad renes.
Dictũs aũ dorsus: qđ sit suꝑficies
durior corporis. in modum
saxi fortis : & ad portandum
& ad ꝑpetiendũ

Expanded text:
Dorsum est a cervice usque ad renes. Dictum autem dorsum quod sit superficies durior corporis in modum saxi, fortis et ad portandum et ad perpetiendum.
Abbreviated transcription (Latin):
distinguitur. In mari angues:
in terra serpentes. intẽplo
dracones: ut uirgilius. tres¬
cuolla ꝑ alta añgues: e pAI¬
lopost serpens amplexis ut
luẽ delubra ad sũma diaco nes

Expanded text:
draconem. In mari angues, in terra serpentes, in templo dracones. Ut Virgilius: Tranquilla per alta angues; et paulo post: Serpens amplexus uterque. Item: Delubra ad summa dracones
Abbreviated transcription (Latin):
Dracontites. gẽma : ex cerebro dgl̃s¬
draconis eruitur. Quȩ nisi
uiuenti abscisa fuerit: non
ingẽmescit. Vnde eã magi:
dormientib: draconib am¬
putant. Audaces enĩ uiri ex¬
plorant draconũ specus. &¬
spargunt ibi gramina medi¬
cata adincitandũ draconũ
soporẽ : atq ita somno sopitis.
capita desecant. & gẽmas de-¬
trahunt. Sunt aũ candore
trans lucido. usu earũ : orien¬
tis reges p̃cipue gloriantur.

Expanded text:
Dracontites ex cerebro draconis eruitur. Quae nisi viventi abscisa fuerit, non ingemmescit; unde et eam magi dormientibus draconibus amputant. Audaces enim viri explorant draconum specus, spargunt ibi gramina medicata ad incitandum draconum soporem, atque ita somno sopitis capita desecant et gemmas detrahunt. Sunt autem candore translucido. Usu earum orientis reges praecipue gloriantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dosin. equus dictus: qđ sit colo.
re deasino. Idẽ &cireneus. SuÑ
aũ hi dea gresti genere orti:
quos equiferos dicimꝰ: & ꝓinde
adurbanã dignitatẽ transire
non possunt.

Expanded text:
Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Donatio. ẽ: cuius libet rei
transactio Dictã aũ dicunt
donationẽ. quasi doni actio¬
nẽ : & dotẽ quasi doitem
Prȩcedente enĩ innuptus do¬
natione : dos sequitur. Nam
antiquus nuptiarũ erat ritus.
quo se maritus & uxor inuicẽ
emebant: neuideretur uxor
ancilla. sicut habemꝰ iniure
Inde. ẽ: qđ p̃cedente donatio¬
ne uiri sequit᷑ dos uxoris
Donatio usu fructuaria ideo
dicit᷑ : quia donato exea usu.
fructũ adhuc retinet. serua¬
to cui donata . ẽ. iure.
Donatio. directa ideo nuncu¬
patur : quia & iure & usu
statĩ transit in alterũ : nec
ultra aliquid inde adius do¬
natoris retorquetur.
Donatistę. heretici adonato
quodã afro nuncupadi : qui
denumidia ueniens. totã pę¬
ne africã sua ꝑsuasione dece-¬
pit : asserens minorẽ patre
& rebaptizans catholicos

Expanded text:
Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator ex ea usum fructum adhuc retinet, servato cui donatum est iure. Donatio directa ideo nuncupatur, quia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Donatistae a Donato quodam Afro nuncupati, qui de Numidia veniens, totam pene Africam sua persuasione decepit: asserens minorem Patre et rebaptizans catholicos.
Abbreviated transcription (Latin):
caprea. Deea phisiologus di Io¬
xit. quȩ amat altos montes: lisia¬
pascit᷑ aũ in conuallib: montiũ.
Est uͦ satis prȩsciũ animal. &
nimis delonge prȩuidens :
ita ut siuiderit subito in alĩ
tes. statĩ agnosctt. anuena¬
tores sint. anuiatores.

Expanded text:
caprea. De hac Physiologus dicit quia amat altos montes, pascitur autem in conuallibus montium. Est autem satis perspicuum animal et nimis de longe praeuidens; ita ut si uiderit subito homines in alla tes, statim cognoscat an uenatores sunt, an uiatores.
Abbreviated transcription (Latin):
isiđr Dor. urbs fuit quondã poten liurgi¬
tissima : & uersa uice stratonis Iagłs
turris. Postea abherode rege
sti. cesarea nuncupata. ẽ : in¬
qua cornelii domus: xp̃i. ẽ. ȩc.¬
clesia & philippi ediculȩ &
cubiculũ quattuor uirginũ
ꝓphetarũ¬

Expanded text:
im. Dor urbs fuit quondam potentissima; et versa vice Stratonis turris, postea ab Herode, rege aesarea nuncupata. In qua Cornelii domum Christi uidit ecclesiam et Philippi aediculas et cubiculum quattuor uirginum prophetaru
Abbreviated transcription (Latin):
Dominicus dies. ꝓinde uoca sc¬
tus: quia in eo resurrectio¬
nis dnĩ nr̃i gaudiũ celebrat᷑.
Quidies. non uidȩis sed xpĩanis
in resurrectionẽ dñi declara¬
tus. ẽ: & ex illo hab̃e cȩpit
festiuitatẽ suã. Illis enĩ solũ
celebrandũ sabbatũ traditũ
.ẽ: quia erat antea requies
mortuoꝵ. Resurrectio aũ
nullius erat : qͥ resurgens
amortuis non moreretur.
Postꝗaũ facta ẽ talis resurre.¬
ctio incorpore dñi. ut p̃iret
in capite ȩccłiȩ qđ corpus
ȩccłiȩ sꝑaret infinẽ : iã dies
dominicus id ẽ octauus qui
& primus. celebrari cȩpit.

Expanded text:
Dominicus dies proinde vocatur, quia in eo resurrectionis Domini nostri gaudium celebratur. Qui dies non Iudaeis, sed Christianis in resurrectionem Domini declaratus est, et ex illo habere coepit festivitatem suam. Illis enim solum celebrandum sabbatum traditum est, quia erat antea requies mortuorum; resurrectio autem nullius erat qui resurgens a mortuis non moreretur. Postquam autem facta est talis resurrectio in corpore Domini, ut praeiret in capite Ecclesiae quod corpus Ecclesiae speraret in finem, iam dies Dominicus, id est octavus, qui et primus, celebrari coepit.
Abbreviated transcription (Latin):
Domus unius familiȩ habi¬
taculũ. ẽ sicut urbs unius
populi. sicut orbis domiciliũ
totius generis humani. est
aũ domꝰ genꝰ familiȩ: siue
coniunctio uiri &uxoris
Incipit aũ aduobus: & est nom̃
gretũ. nã domata greci tecta
tione uocata. Nã domata. gre¬
ci tecta dicunt. Est aũ domus
unius familiȩ habitatio: sicut
urbs uniꝰ popłi. sicut orbis
domiciliũ. totius generis hu¬
mani. Omne ȩdificiũ. antiqui
edẽ appellauer̃. Alias. edem
abedendo sũpsisse nom̃ existi¬
mant: dantes exẽplũ deplauto
siuocassẽ uos in edẽ ad prandiũ
Hinc & ȩdificiũ : eo qđ fuerit
prius ad edendũ factũ
guitur Domus ad proprios
habitatores ꝑtinet. Nã hospi¬
tiũ tũ uocatur : cũ aut aliquẽ
recipimus. aut abaliquo ipsi
recipimur. Vnde & qui uenit.
& adquẽ uenitur : hospes di¬
citur. Sic plautus. hospes. nec¬
habet hospitẽ. captũ manu

Expanded text:
Domus unius famule familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grecum, nam domata grece tectatione vocata. Nam domata Graeci tecta dicunt. Est autem domus unius familiae habitatio, sicut urbis unius populi, sicut Orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quidem sumpsisse nomen existimant, dantes exemplum de Plauto: Si vocassem vos in aedem ad prandium. Hinc et aedificium, eo quod fuerit prius ad edendum factum. Domus ad proprios habitatores pertinet. Nam hospitium tunc vocatur, cum aut aliquem recipimus, aut cum ab aliquo ipsi recipimur; unde et qui venit, et ad quem venitur, hospes dicitur. Sic Plautus: Hospes necavit hospitem captum manu
Abbreviated transcription (Latin):
Dolus ẽ mentis calliditas: ab eo
qđ deludat. Aliud enĩ agit¬
& aliud simulat. Petronius
alit̃ existimat : doͥcens quidẽ
iudices Dolus ẽ. nimirũ ubi
aliquid factũ ẽ qđ legi dolet
Habetis dolũ. accipite nc̃ malũ.¬

Expanded text:
Dolus est mentis calliditas ab eo quod deludat: aliud enim agit, aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid factum est quod legi dolet. Habetis dolum: accipite nunc malu
Abbreviated transcription (Latin):
Dolones. st̃ uaginȩ ligneȩ
intra quas latet pugio. sub
baculi specie. dolones aũ
adolo dicti st̃. qđ fallant & siure
proserant ligni hos uulgus
greco nomine exos uocatꝰ id ÷
acutos: unde & apud medicos
acutus morb oxea uocatur

Expanded text:
Dolones sunt vaginae ligneae, intra quas latet pugio sub baculi specie. Dolones autem a dolo dicti sunt, quod fallant et praeferant ligni. Hos vulgus Graeco nomine oxos vocant, id est acutos. Unde et apud medicos acutus morbus ὀξεῖα vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
Duellũ bellũ. antea duellũ
uocabatur : eo qđ duȩ sint par-¬
tes dimicantiũ. uł qđ alterũ
faciat uictorẽ. alterũ uictũ :
postea mutata & detracta .d¬
littera. dictũ bellũ.

Expanded text:
est. Bellum antea duellum vocatum, eo quod duae sint partes dimicantium: vel quod alterum faciat victorem, alterum victum: postea, mutata et detracta littera, dictum bellum.
Abbreviated transcription (Latin):
Doctrinalis. dicit᷑ scientia quȩ
abstractã considerat quanti.¬
tatẽ: abstracta enĩ quanti¬
tas dicit᷑. Quã intellectu ama-
teria separantes. uł ab aliis ac u¬
cidentib ut est par impar.
uł abalus huiuscemodi in sola
ratiocinatione tractamꝰ. Cuiꝰ
metica. geometrica musica
astronomia

Expanded text:
Doctrinalis dicitur scientia, quae abstractam considerat quantitatem. Abstracta enim quantitas dicitur, quam inteteria separamus, vel ab aliis accidentibus, ut est par, impar, vel ab aliis hujuscemodi quae in sola ratiocinatione tractamus. musicam, geometriam, astronomi
Abbreviated transcription (Latin):
Attonitͦ. ueluti furore quodã
instinctus atq stupefactꝰ.
bictus aũ at tonitꝰ a tonitruoꝵ
strepitu. quasi tonitruo ob¬
stupefactus euicino fulgore
aut tactu ꝓximus.

Expanded text:
Attonitus, veluti furore quodam instinctus, atque stupefactus; dictus 461 autem attonitus a tonitrui strepitu, quasi tonitruo stupefactus, et vicino fulgori, aut tactu proximus.
Abbreviated transcription (Latin):
ollegiati dicunt᷑ qđ exeoꝵ
collegio incus todiis depu¬
tentur qui facinus aliqđ
cõmiserunt. Est enĩ sor¬
didis simũ genus hominũ
patre incesto ꝓgenitũ¬

Expanded text:
ollegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitu
Abbreviated transcription (Latin):
iã sententia sensũ prȩ¬
stat. & adhuc aliquid
& mediã distinctionẽ
uocamus. qr punc tum
admediã litterã ponimꝰ¬

Expanded text:
iam sententia sensum praestat, sed adhuc aliquid et mediam distinctionem vocamus, quia punctum ad mediam litteram ponim
Abbreviated transcription (Latin):
Colerã nanq greci uoca¬
uerunt. quod uniꝰ diei
spacio terminet᷑. Unde
& colera id .ẽ fellicula
nominata. ẽ. hoc. ẽ. fellis
effũo: Greci enĩ fel: colen u¬

Expanded text:
Choleram Graeci vocaverunt, quod unius diei spatio terminetur; unde et cholera, id est fellicula, nominata est, hoc est, fellis effusio. Graeci enim fel χολὴν
Abbreviated transcription (Latin):
honorifica uł recordati¬
one uł prȩsentia frequen¬
tamus. nec solũ ea quib
nos religiosa humilitate
quȩ subiecta sunt nobis
ꝑlibent᷑ coli. Nã ex hoc
uerbo & agricolȩ & coloni
& incolȩ uocant᷑. Et ipsos
deos non obaliud appellaes
celicolas nni quod celũ
colant. non utiq uene¬
rando sed inhabitando
tanquã cęli quoscła colo¬
nos. non sic̃ appellat᷑
coloni qui conditionem
debent genitali solo ꝓpt̃
agri culturã sub dõminio
possensoꝵ: sed sic̃ ait qͥdã
latini eloquii magnus
auctor . urbi antiqua
fuit. tirii tenuere coloni
ab incolendo enĩ colonos
uocauit. non abagri cul¬
tura hinc & ciuitates
humatorib: ciuitatib
uelut popłoꝵ examinib:
conditȩ. coloniȩ nuncu¬
pantur

Expanded text:
honorifica vel recordatione vel praesentia frequentamus. Nec solum ea quibus nos religiosa humilitate quae subjecta sunt nobis perhibentur coli. Nam ex hoc verbo et agricet incolae vocantur, et ipsos deos non ob aliud appellant coelicolas, nisi quod coelum colant; non utique venerando, sed inhabitando, tanquam coeli quosdam colonos; non sicut appellantur coloni qui conditionem debent genitali solo propter agriculturam sub dominio possessorum, sed, sicut ait quidam Latini eloquii magnus auctor : Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni, ab incolendo enim colonos vocavit non ab agricultura. Hinc et civitates a majoribus civitatibus velut populorum examinibus conditae, coloniae nuncupantur
Abbreviated transcription (Latin):
Ccumeres dicti qđ sint
interdũ amari. Qui dul¬
ces nasci phibentur. si
lac te mellito eoꝵ sem̃
infundit᷑¬

Expanded text:
Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundat
Abbreviated transcription (Latin):
Cognitor & ꝓcurator ita
nisi prȩsens a prȩsente
prȩsenti datur. Procura¬
tor aut̃ etiã absens con
uersus quẽ adagendum
constituta. ẽ. ꝓcurator
uͦ aduersus om̃s. Itẽ cog¬
nitor liti tantũ darĩ
solet. id.ẽ. iudicu expe¬
diendi gr̃a. ꝓcurator uͦ
etiã res om̃s administrat

Expanded text:
cognitorem et procuratorem. nisi praesens a praesente praesenti datur, procurator autem etiam absens consuersus quem ad agendum constitutus est; procurator uero aduersus omnes. Item cognitor liti tantum dari solet, id est, iudicii expediendi gratia, procurator uero etiam res omnes administrat
Abbreviated transcription (Latin):
Codicellũ ut ueteres
aiunt sine dubio abau¬
ctore dictũ qui hoc
scripturȩ genus insti¬
tuit Estꝰ aut̃ scriptu¬
ra nullã indigens sol¬
lemnitatẽ uerboꝵ. sed
solã testatoris uolunta¬
tẽ. qualicunq scripturȩ
significatione expresiam
Cuiꝰ beneficio uolunta¬
tib defunc toꝵ conftat
lium uerboꝵ difficulta¬
tẽ aut certe ꝓpt̃ neces¬
sitatẽ adhibendorum
sollemniũ. ita ut qui
scribit titulũ eiusdẽ
scripturȩ codicellũ uo¬
cet. Siẽ aũ codicellus¬
fit uice testamenti. ita
epła uice codicelloꝵ¬

Expanded text:
Codicillum, ut veteres aiunt, sine dubio ab auctore dictum, 202 qui hoc scripturae genus instituit. Est autem scriptura nulla indigens solemnitate verborum, sed sola testatoris voluntate qualicunque scripturae significatione expressa; cujus beneficio voluntatibus defunctorum constat lium verborum difficultatem, aut certe propter necessitatem adhibendorum sollemnium, ita ut qui scribit titulum eiusdem scripturae codicillum vocet. Sicut autem codicillufit vice testamenti, ita epistola vice codicillo
Abbreviated transcription (Latin):
Placidi Choerciti. uindicati idẽ. Idegł
in quib crimen punit᷑
choercere enĩ. ẽ. uindi ll¬
care Itẽ choercere dici¬
mus circũuenire. ut ci Ihidr¬
uitatẽ fossa. uł campũ
fluuius

Expanded text:
lii. Coerciti, uindicati, id est in quibus crimen punitur. Coercere enim est uindicare. Item coercere dicimus circumuenire, ut ciuitatem fossa uel campum fluuiis
Abbreviated transcription (Latin):
Collectio uł ratiocinatio
.ẽ. quando ex eo quod
scriptũ . ẽ. aliud quoq
quod non scriptum est¬
inuenitur
quȩ argum̃tata sunt col¬
ligunt᷑ sic̃ ait cicero pro
milone. Quẽ gͥ cũ gr̃a
noluit. hunc uoluit cũ
aliquoꝵ querela. quem
iure quẽ loco quẽ tem¬
pore non. ẽ. ausus. hunc
iniuria alieno tempore
cũ ꝑiculo capitis non du¬
bitauit occidere
Collega acolligatione soci¬
etatis & amiciciȩ cõplexu
dictus

Expanded text:
Collectio vel ratiocinatio est, quando ex eo, quod scriptum est, aliud quoque, quod non scriptum estinveniturquae argumentata sunt colliguntur, sicut ait Cicero pro Milone: 'Quem igitur cum gratia noluit, hunc uoluit cum aliquorum querella, quem iure, quem loco, quem tempore non est ausus, hunc iniuria, alieno tempore, cum periculo capitis non dubitauit occidereCollega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus.
Abbreviated transcription (Latin):
Coͣcabus & cucuma a sono
feruoris cognominant᷑
Hȩc ingrecis & latinis cõ¬
sed utrũ latini agrecis
angreci alatinis hȩc uo¬
cabula mutuassent.
incertum. ẽ.¬

Expanded text:
Cacabus et cucuma a sono fervoris cognominantur. Haec in Graecis et Latinis comsed utrum Latini a Graecis, an Graeci a Latinis haec vocabula mutuarint, incertum e
Abbreviated transcription (Latin):
Coclear mensurarũ pars
minima . ẽ. qđ ẽ. dimidia
pars dragmȩ appendens
siliquas nouẽ. qui tripli¬
catus conculã facit Nã
concula dragma una
dimidiaq: impletur

Expanded text:
oras. Mensurarum pars minima coclear, quod est dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur
Abbreviated transcription (Latin):
uł uicio trahitur. ut
scipio africanus. ꝓeo qđ soeg̃
africã uicerit uł len¬
tus sura. eo qđ maiores
habuit suras. Proude¬
actione uenit

Expanded text:
el uitio trahitur, ut Scipio Africanus, pro eo quod Africam uicerit, uel Lentulus Sura, pro eo quod maiores habuerit suras. Proindeate uenit
Abbreviated transcription (Latin):
Cloacȩ dictȩ qđ his ꝓco¬
lantur aquȩ has primũ
romȩ fecuĩe tarquinium
priscum. ut quotiens plu¬
uiarũ inundatio existe¬
ret. ꝑ eas aquȩ extra ciui¬
tatem emitterentur. ne Idegi¬
maximis ꝑpetiusq tem¬
pes tatib planicies uel
fundamenta urbiũ stra¬
ges aquarũ subuerteret

Expanded text:
Cloace dicte, eo quod his percolantur aque: has primum Rome fecisse Tarquinium Priscum fertur, ut quoties pluviarum innundatio existeret, per eas aque extra civitatem emitterentur, me maximis perpetuisque tempestatibus, planiciem vel fundamenta urbium, strages aquarum subverteret
Abbreviated transcription (Latin):
Clipeus. ẽ. scutus maior
dictus ab eo qđ clipet
abhastis & iaculis cor Idegł¬
pus munit. Clipeus aut̃
peditũ. ẽ. scutũ equitũ¬

Expanded text:
Clipeus est scutus maior, dictus ab eo quod clipet, ab hastis et iaculis corpus munit. Clypeus autem peditum est, scutus equit
Abbreviated transcription (Latin):
Codex multoꝵ libroꝵ .ẽ.
liber unius uoluminis
& dictus codex ꝑtrans¬
lationẽ acorticib ar¬
borũ seu uitiũ quasi
caudex. qđ ex se multi¬
tudinẽ libroꝵ quas̃
ramoꝵ contineat.

Expanded text:
Codex multorum librorum liber unius voluminis, et dictus codex per translationem a codicibus arborum seu vitium, quasi caudex, quod ex se multitudinem librorum, m, contineat.
Abbreviated transcription (Latin):
coniuncti. qui inde
post agnatos habentur.
qr ꝑfeminini sexus ꝑsõ¬
naĩ ueniunt. nec sunt
agnati sed alias natura¬
li lege cognati

Expanded text:
nationis coniuncti. Qui inde post agnatos habentur, quia per feminini sexus personas veniunt, nec sunt agnati, sed alias naturali iure cognati
Abbreviated transcription (Latin):
Cocitus. locus inferi de quo
iob loquitur. Cocitus aũ
nom̃ accepit greca int̃ Isid̃¬
pretatione aluctu &¬
gemitu.

Expanded text:
Cocytus locus inferi, de quo Iob ita loquitur . . . Cocytus autem nomen accepit Graeca interpretatione, a luctu gemitu.
Abbreviated transcription (Latin):
Augures sunt qui uolatus
auium & uoces intendunt degł
aliaq signa rerũ uł ob¬
seruationes improuisas
hominib occurrentes
ldem & auspices. Nam
ausp̃icia sunt quȩ iter
facientes obseruant
bicta sunt aut̃ auspicia.
quasi auium a spicia
auguria : quasi auiũ
garria. hoc. ẽ. auiũ uoces
& linguas. ltẽ auguriũ
quasi auigeriũ qđ aues
gerunt puo sunt autẽ
genera auspicioꝵ. unũ
Ad oculos. alterum ad
aures ꝑtinens. Ad oculos
scilicet uolatus. ad aures
uox auium.

Expanded text:
Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes inprovisas hominibus occurrentes. Idem et auspices. Nam auspicia sunt quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia, et auguria, quasi avium garria, hoc est avium voces et linguae. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos scilicet volatus; ad aures vox avium.
Abbreviated transcription (Latin):
Aura abaere dicta quasi
aera. quod lenis sit mo¬
tus aeris. Agitatus enĩ
aer. auram facit. Unde
& lucretius. Aerias auras

Expanded text:
Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit; unde et Lucretius5, 503: Aerias auras.
Abbreviated transcription (Latin):
Camelis causa nom̃ dedit.
siue qđ quando onerant᷑
ut breuiores & humilio¬
res fiant accumbunt.
quia greci cami humile Illa¬
& breue dicunt. siue qr
curuus. ẽ. dorso. Camus
enĩ uerbo greco curuũ
significat: hos licet aliȩ
regiones mittant : sed
arabia plurimos. Diffe¬
runt aut̃ sibi: Nã arabici
bina tubera indorso ha¬
bent. reliquarũ regionũ

Expanded text:
Camelis causa nomen dedit, sive quod, quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accumbant quia graeci camai humile et breve dicunt sive quia curvus est dorso. Camur enim verbo graeco curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos: differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum
Abbreviated transcription (Latin):
ad sũmũ frigoris. quam ad
sũmũ caloris accedant. ea
scilicet causa. ẽ. africã ꝑ om̃ia
situ & popłis minorẽ uideri. degł¬
quia & natura sui miniis isidori¬
habeat spacii. & cęli incle¬
mentia plus deserti.¬
egypti urbisq alexandriȩ
ubi parethoniũ cuntas sita . ẽ.
a castris alexandri magni.
& suꝑ lacũ chaleartyum.
Deinde iuxta suꝑioꝵ fines ab¬
sitarũ missa intransuersũ
ꝑ ethiopica deserta meridi¬
anũ contingit oceanum.
Termini africȩ adoccidentẽ
idem sunt qui & europae:
id. ẽ. fauces gaditani freti
Ultimus aut̃ finis eius est
mons athlas. & insulȩ quas
fortunatas uocant¬
existimant quas̃ apricã
qđ sit aꝑta cȩlo uł soli &
sine horrore frigoras. Alui
abuno exposteris abrahȩ
de cethura. qui uocatus. ẽ.
trionaliuͦ parte meditersa¬
neo mari coniuncta clau¬
ditur. & ingaditano freto
finit᷑. habens ꝓuncias libiã
cyrenensem. pentapolĩ. tri

Expanded text:
ad summum frigoris quam ad ad summum frigoris quam ad summum caloris accedant, ea scilicet causa est, Africam per omnia situ et populis minorem videri: quia et natura sui minus habeat spatii, et coeli inclementia plus desertiAegypti urbisque Alexandriae ubi Parethonio ciuitas sita est,  haud procul a castris Alexandri Magni et super lacum Chalearzum, deinde iuxta superiorum fines Auasitarum missa in transuersum per Aethiopica deserta meridianum contingit oceanum. termini Africae ad occidentem idem sunt qui et Europae, id est fauces Gaditani freti. ultimus autem finis eius est mons Athlans et insulae quas Fortunatas uocanticunt, quasi apricam, eo quod sit aperta celo et soli, et sine orrore frigoris. Alii ab uno ex posteris Abrahe de Cethura, qui vocatus est trionali vero parte Mediterraneo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cerenensem Pentapolim, Trip
Abbreviated transcription (Latin):
A fri appellati sunt sub uno
exposteris abrahȩ qͥ uoca¬
batur afer. qͥ dicit᷑ duxisse
aduersus libiã exercitum
& ibi uictis hostib conse¬
dis se. eiusq posteros ex no¬
mine attaui & afros &
A fricã cũ tertiã orbis partẽ
maiores nr̃i accipiendã de¬
scripserint. non s̃paciorũ
mensuras. sed diuisionũ ra¬
tiones secuti sunt Mare hoc
sĩquidẽ magnũ qđ ab oc¬
casũ ex oceano oritur. in hidori¬
meridiem magis uergens
angus tiorẽ int̃se & ocea¬
nũ coartatȩ africȩ limitẽ
fecit. Unde etiã aliqui quã¬
uis eã longitudine parem
tam̃ multo angustiorẽ in¬
telligentes inuerecundũ
arbitrati tertiam uocare
partẽ. sed potius ineuropa
africã deputantes. hoc ẽ.
scdȩ portionẽ appellare ma¬
luerunt Prȩt̾ea cũ multo
amplius terrȩ in africa ar¬
dore solis quã in europa ri¬
gore frigoris incultũ atq
incognitũ.ẽ. quippe cũ om̃ia
pene animantia ł germinan¬
tia patientius & tolerabilius

Expanded text:
Afri appellati ab uno ex posteris Abrahae, qui vocabatur Afer: qui dicitur duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, 417 ejusque posteros ex nomine Atavi et Afros et t dixi cum tertiam orbis partem maiores nostri accipiendam descripserint, non spatiorum mensuras sed diuisionum rationes secuti sunt. mare hoc siquidem Magnum, quod ab occasu ex oceano oritur, in meridiem magis uergens angustiorem inter se et oceanum coartatae Africae limitem fecit. unde etiam aliqui quamuis eam longitudine parem tamen multo angustiorem intellegentes, inuerecundum arbitrati tertiam uocare partem sed potius in Europam Africam deputantes,. hoc est secundae portionem appellare maluerunt. praeterea cum multo amplius terrae in Africa ardore solis quam in Europa rigore frigoris incultum atque incognitum sit — quippe cum omnia paene animantia uel germinantia patientius et toler
Abbreviated transcription (Latin):
Aegeus inlatinũ festiuus
& lȩtus resonat. Destructũ
enĩ templũ ȩdificandũ pro Cice¬
phetat & post luctũ cap¬
tiuitatis. regressionis lȩxitiã¬

Expanded text:
Aggeus in Latinum festivus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laetitia
Abbreviated transcription (Latin):
Agnati dicti. eo qđ accidant
ꝓnatis dũ desunt filii. Qui
idõ prius ingente agnoscunt᷑
quia ueniunt ꝑ uirilis sexus ext¬
ꝑsonas. ueluti fr̃ eodẽ patre ambro¬
natus uł fr̃is filius nepos

Expanded text:
Agnati dicti eo, quod accedant pro natis, dum desunt filii. Qui ideo prius in gente agnoscuntur, quia veniunt per virilis sexus personas, veluti frater eodem patre natus, vel fratris filius nep
Abbreviated transcription (Latin):
Agm̃ dicit᷑ cũ exercitus iter
ficit abagendo uocatus id. ẽ.
eundo. plautus. quo te agis.
ipse. ẽ. enĩ exercitus ambu¬
lans Nã agm̃ dicit᷑ qđ lon¬
gitudine direc tũ. ẽ. quale
solet.eẽ. qm̃ exercitus por¬
tis ꝑcedit. quicqͥd fuerit
aliud abusiue dicitur

Expanded text:
Agmen dicitur cum exercitus iter facit, ab agendo vocatum, id est eundo. PlautusMost. 562: 'Quo te agis?' Ipse est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur, quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit. Quidquid fuerit aliud, abusive dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Agnom̃ ẽ. qđ ex familia
generis uenit᷑. ut puta
scipio corneli us. acorne¬
lia familia ortus
dens nom̃ ut metellus
creticus. qr cretã subegit
Extrinsetus enĩ uenit ag¬
nomen ab aliqua ratione

Expanded text:
ognomen quod ex familia generis uenit, ut puta Scipio Cornelius, a Cornelia familia ortus. dens nomen, ut Metellus Creticus, quia Cretam subegit. Extrinsecus enim venit agnomen ab aliqua ratione
Abbreviated transcription (Latin):
cessẽrit. Uliginosiis ager. ẽ.
semꝑuuidus Nã humidus uigꝰ¬
dicit᷑. qui aliquando siccat᷑
Uligo enĩ humor terrȩ. ẽ. na¬
turalis abea nunquã rece

Expanded text:
cesserit. 14. Uliginosus ager est semper uvidus. Nam humidus dicitur, qui aliquando siccatur. Uligo enim humor terrae naturalis est, ab ea nunquam rece
Abbreviated transcription (Latin):
A geauia sunt loca innaui
ꝑquȩ adremiges hortat᷑ uir
accidit. de qua ennius:
multa foro ponet & agea
longa repletur

Expanded text:
Agea viae sunt, loca in navi per qua ad remiges hortator accedit. De qua EnniusAnn. 492: Multa foro ponet, et agea longa repletur
Abbreviated transcription (Latin):
A fronitrũ grece. latine sp̃u¬
ma nitri .ẽ. Dequa quidã
ait Rusticus es. nescis
qd greco nomine loquar dicar
Spuma uocor nitri. grecus
es afronitru. Colligitur
aũ in asia. inspeluncis di¬
stillans. Dehinc siccatur
sole optimũ putatur si
minime fuerit ponderosũ
& maxime fieri habile co¬
lore pene purpureo

Expanded text:
Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo
Abbreviated transcription (Latin):
Agar int̃pretat᷑ aduena uł
conuersa fuit enĩ egyptia
cõplexui abrahȩ aduena
cauiã generandi dacta quȩ
post contẽptũ angło incre¬
pante conuersa ẽ. ad saram

Expanded text:
Agar interpretatur advena vel conversa. Fuit enim Aegyptia complexui Abrahae advena, causa generandi data; quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram
Abbreviated transcription (Latin):
gere & pati abagentis &
patientis signaficatione
consistuntͦ. Nam scribo
uocis actũ habet : qm̃ fa¬
cientis rem indicat. Scri¬
bor patientis . ẽ. qm̃ pati
se ostendit

Expanded text:
gere, et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
uatio. unde fosse aut ualles
possunt repleri ab agere¬
gando
nentia coaggeratis lapi¬
stiata dib structa abaggere
id. ẽ. coaceruatione dicta
quã historiciuiã milita¬
rem dicunt. ut qualis sȩpe
uiȩ deprehensus in aggere
serpens

Expanded text:
atio, unde fossae, aut valles possunt repleri ab aggregando. nentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est, a coacervatione dicta, quam historici viam militarem dicunt, ut: Qualis saepe viae deprensus in aggere serpens
Abbreviated transcription (Latin):
r Ager latine appellari dicit᷑
eo qđ in eo agat᷑ aliquid
Alii agrũ ex greco nominari
manifestius credunt
Unde & uilla grece choragros
uarro docet. quadrifarius
diuidit᷑. Aut enĩ aruus . ẽ
ager id. ẽ. sationalis. aut
consitus id.ẽ. aptus arborib
aut pascuus qui herbis
tantũ & animalib uacat.
aut floreus quo sunt orti
apib congruentes & florib
qdđ etiã uirgilius in .iiii.
Rura ueteres incultos agros
dicebant id.ẽ. siluas & pascua isid̃
agrũ uͦ qui colebat᷑. Nã rus . ẽ
quo mel quolac quo pecus
haberi potest Unde & rusti¬
cus nominat᷑ hȩc agrestiũ
pͥma & ociosa felicitas
Seges ager. ẽ. in quo serit᷑. Un
mũ uotis respondẽt auari
agricolȩ. cõpascius ager
dictus qui adiusorib agro¬
rũ relictus. ẽ. ad pascendũ
cõmunit uicinuis. Alluuius
ager .ẽ. quẽ paulatĩ fluiu
inagrũ reddit Arcifiniꝰ
ager dictus. ẽ. qui acertis
linearũ m̃suris ñ continet᷑ :
sed arcent᷑ fines eiꝰ obiectu

Expanded text:
1. Ager Latine appellari dicitur, eo quod in eo agatur aliquid. Alii agrum ex Graeco nominari manifestius credunt. Unde et villa Graece choragros Varro docet, quadrifariam dividitur. Aut enim arvus est ager, id est, sationalis; aut consitus, id est, aptus arboribus; aut pascuus, qui herbis tantum et animalibus vacat; aut floreus, in quo sunt horti apibus congruentes et floribus. Quod etiam Virgilius in IV Rura veteres incultos agros dicebant, id est silvas et pascua; agrum vero, qui colebatur. Nam rus est quo mel, quo lac, quo pecus haberi potest; unde et rusticus nominatur: haec agrestium prima et otiosa felicitas. Seges ager est in quo seritur; unmum votis respondet avari agricolae. Conpascuus ager dictus qui a divisoribus agrorum relictus est communiter vicinis. 10. Alluvius ager est, quem paulatim fluvius in agrum reddit. 11. Arcifinius ager dictus est, quia certis linearum mensuris non continetur, sed arcentur fines ejus objectu
Abbreviated transcription (Latin):
pręstu. ferre non possent:
filo tantũ capita religare
capitib incedere : nefas erat
nes. Verũ festis dieb filo de¬
posito. pylleũ imponebant :
ꝓsacerdotu eminentia

Expanded text:
estum ferre non possent, filo tantum capita religare capitibus incedere nefas erat. nes. Verum festis diebus, filo deposito, pileum imponebant pro sacerdotii eminentia
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. Tunc enĩ hoc nom̃ accepi
quando tota nocte luctatus
uicit incertamine angłm. &
oriente lucifero benedictus . ẽ:
Inde ꝓpt̾ uisionẽ dĩ usrł ap-¬
pellatus est : sic̃ & ipse ait : uidi

Expanded text:
. Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Vidi
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ hebraicus & sermo &
numerus qͥ septenis annoꝵ
ebdomadib id. ẽ. xluiiii.
annis texit᷑  in quo lange¬
bantur tubȩ & ad om̃s re-¬
uertebat᷑ antiqua possessio
Debita obsoluebantur: con¬
firmabantur libertates
hunc numerũ etiã indieb
pentecosten. & ipsi celebra¬
mͦ : post dñĩ resurrectionem
remissa culpa. & totius debiti
textu liberi : sopientes ad¬
uenientẽ in nos grãm sp̃s scĩ.¬
ubeleus annus quinqua¬
gesimus qͥ erat annus remis¬
sionis : quo isrł unus quisq
rei suȩ uenditor. aiosue
etiã absq precio reuertebat᷑.¬

Expanded text:
enim Hebraicus et sermo et numerus, qui septenis annorum ebdomadibus, id est, XL et IX annis texitur, in quibus clangebantur tubae, et ad omnes revertebatur antiqua possessio, debita absolvebantur, et confirmabantur libertates. Hunc numerum etiam in diebus Pentecostes et ipsi celebramus post Domini resurrectionem, remissa culpa et totius debiti nexu liberi, suscipientes advenientem in nos gratiam Spiubilaeus annus quinquagensimus qui erat annus remissionis quo in Israhel unusquisque rei suae uenditor ad ius eius etiam absque pretio reuertebat
Abbreviated transcription (Latin):
sensus om̃s nerui inde mitiũ
capiant : atq exeo om̃is uigendi
causa orut᷑. Ibi enĩ om̃s sensus
apparent : unde ipsius animȩ
quȩ consulit corpori. quodã¬
enĩ arce. mens collocata ẽ
tanquã incelo ds̃: ut ab alto
speculetur omĩa siue regat

Expanded text:
sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur; ibi enim omnes sensus apparent; unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodam arce mens collocata est, tanquam in coelo Deus, ut ab alto speculetur omnia, atque regat
Abbreviated transcription (Latin):
rei indicẽ. neq odu. neq ini¬
micitarũ. neq inuidiȩ. aut
iniuriȩ alicuius poterat ob¬
iectionẽ uacuare : crimen
duitius nequiuit refellere.
Itaq qđ erat difficilius ulti¬
onẽ ꝓsecutus ẽ : quia defen¬
sionẽ prȩstare non potuit :

Expanded text:
i indicem neque odii neque inimicitiarum neque inuidiae aut iniuriae alicuius poterat obiectione uacuare, crimen diutius nequiuit refellere. itaque quod erat difficilius, ultionem persecutus est, quia defensionem praestare non potuit.