comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quantis ualet p̃coniis ꝓsequat᷑
cuius eloquentia inspirata diui¬
nitus. & eccłas docuit. & scłm
confutauit: Ulere hic mirabi¬
lis atq om̃ium ubiq studiis
celebrandus: quem scĩtas sacer¬
dotem. ꝑitia doctorem. fides
martyrem consecrauit. Preci¬
osa inquit dauid in conspectu
dñi mors scõꝵ eius Uidete ca¬
suꝑgressus est laudem: cinus in con¬
spectu dñi non solum mors s & ui¬
ta extitit p̾ciosa. Moriendonãq
ꝓprium xp̃o sanguinem dedit:
uiuendo nichilominus cohortatio¬
ne fortissima innumeros cȩlo mar¬
tyres acquisiuit. Quid hoc clari¬
us sacerdote. qui inter hominũ
turbas cęlesti conuersatione emi¬
cuit. atq inter angłoꝵ cętus. et
sua factus est & alioꝵ morte con¬
spiciuis. Iustissime hic cum pa̾¬
triarcha dauid cantauit dño
dõ suo dicens Cor meum & caro
mea: exultauerunt in dõ uiuo
Ocultauit utiq cor eius in deo
uiuo: cum morientis & mori-¬

Expanded text:
quantis valet praeconiis prosequatur, quantis valet praeconiis prosequatur, cujus eloquentia inspirata divinitus et Ecclesias docuit, et saeculum confutavit? Vere hic mirabilis atque omnium ubique studiis celebrandus, quem sanctitas sacerdotem, peritia doctorem, fides martyrem consecravit. Pretiosa, inquit David, in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Videte, caheticam ingressus est laudem, cujus in conspectu Domini non solum mors, sed et vita exstitit pretiosa; moriendo namque proprium Christo sanguinem dedit; vivendo nihilominus cohortatione fortissima innumeros coelo martyres acquisivit. Quid hoc clarius sacerdote, qui inter hominum turbas gloria coelestis conversationis emicuit, atque inter angelicos coetus et sua factus est, et aliorum morte conspicuus? Justissime hic cum patriarcha David cantavit Domino Deo suo dicens: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deo vivo . Exsultavit itaque cor ejus in Deo vivo, cum, morientis ac mori
Abbreviated transcription (Latin):
unitas xp̃i. Quam sic ille dilexit
ut & malis ꝓ caritate non parce¬
ret. & malos ꝓ pace toleraret᷑. et
liber in dicendo quod ipse sentiret.
& pacificus in audiendo quod fr̃s
sentire cognosceret. Merito in
eccła catholica tanti honoris cel¬
situdinem meruit. cuius concor¬
dissimum uinculum tanta hu¬
militate seruauit. Qua ꝓpter
carissimi tam grate festiuita¬
ti. debito sermone ꝓuiribus
ꝑ soluto. exhortor dilectionẽ deuo¬
tionemq ur̃am. ut istum diem
honeste ac sobrie ꝑagamus. & hoc
exhibeamus diei. guo eyprianus
beatissimus passus est quod ama¬
uersa nobiscum xp̃i exultat
eccła: quam in omne gaudiũ
& celestis eruditione sermonis
instruxit: & inunere triũpha¬
lis sanguinis decorauit. fuit enĩ
In eo sicut conspectum habemꝰ
& contra errores diaboli sp̃alis
sapientiȩ plenitudo: & aduer¬
sum ꝑseguntiones mundi . xp̃ia-¬
m pectoris infatigata constantia:
Quis non huiusmodi uirum

Expanded text:
unitas Christi. Quam sic ille dilexit, unitas Christi. Quam sic ille dilexit, ut et malis pro charitate non parceret, et malos pro pace toleraret; et liber in dicendo quod ipse sentiret, et pacificus in audiendo quod fratres sentire cognosceret. Merito in Ecclesia catholica tanti honoris celsitudinem meruit, cujus concordissimum vinculum tanta humilitate servavit. Quapropter, charissimi, tam gratae festivitati debito sermone pro viribus persoluto, exhortor dilectionem devotionemque vestram, ut istum diem honeste ac sobrie peragamus, et hoc exhibeamus diei, quo Cyprianus beatissimus passus est, quod amaversa nobiscum Christi exsultat Ecclesia, quam in omne gaudium, et coelestis eruditione sermonis instruxit, et munere triumphalis sanguinis decoravit; fuit enim in eo, sicut compertum habemus, et contra errores diaboli spiritalis sapientiae plenitudo, et adversus persecutiones mundi Christiani pectoris infatigata constantia. Quis non hujusmodi virum
Abbreviated transcription (Latin):
mus martyris: & in animo pati¬
entis recognoscerentur uerba
doctoris. ⁊ son enim erat similis
eoꝵ. de quibus dñs ait Que dicuñ
facite: quȩ aut̃ faciunt face nolite
Dicunt enim &ł non faciunt Iste
quia credidit loquitus est. quia
loquutus. ẽ. passus est. hoc ergo
docuit in uita quod fecit: & hoc
feert in morte quod docuit. Illi
qui suo tali antistite huius ciuita¬
tis eccłam ditauit. & tam scõ corpo¬
re huis loci amplitudinem con¬
secrauit. Illi laus. illi gła. qui dig¬
natus est illum uirum p̃destina¬
re inter scõs suos ante tempora:
creare inter homines oportuno
temporeꝰ. uocare errantemꝰ. mun¬
dare sordentem. formare credentẽ:
docere obedientemꝰ. regere docen¬
tem: adiuuare pugnatitem: co¬
ronare uincentem. Illi laus. illi
gła. qui hunc talem fecit. in quo
maxime ostenderet eccłȩ sue.
quantis malis opponenda. et
nenda: & quam nulla eẽt caritas
xp̃iani. a quo non custodiretur

Expanded text:
mus martyris, et in animo patimus martyris, et in animo patientis recognoscerentur verba doctoris. Non enim erat similis eorum, de quibus Dominus ait: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, nolite facere: dicunt enim et non faciunt . Iste quia credidit, locutus est; quia locutus est, passus est. Hoc ergo docuit in vita, quod fecit; et hoc fecit in morte, quod docuit. Illi qui suo tali antistite hujus civitatis Ecclesiam ditavit, et tam sancto corpore hujus loci amplitudinem consecravit. Illi laus, illi gloria, qui dignatus est illum virum praedestinare inter sanctos suos ante tempora, creare inter homines opportuno tempore, vocare errantem, mundare sordentem, formare credentem, docere obedientem, regere docentem, adjuvare pugnantem, coronare vincentem. Illi laus, illi gloria, qui hunc talem fecit, in quo maxime ostenderet Ecclesiae suae quantis malis opponenda et nenda, et quam nulla esset charitas Christiani, a quo non custodiretur
Abbreviated transcription (Latin):
quod ab aduersario obiceretuR
astuta fallatia negaretur: ĩ am
in alia scola didicerat confiten¬
do deuitare aduersarium. Ubi
enim xp̃i nomen inimicus con¬
uertit in crimen: ibi suppliciũ
xp̃c conuertit in laudem. Et
si adhuc quisquam querit forte
quis uicerit. ut omittã regnum
celeste scõꝵ. quod infideles credere
uolunt. quia uidere non possunt:
nuinc in ista terra. in ista uita. in do¬
mibus. in agris in eiuitatibus. in
orbe terraruim. ecce sunt feruentes
laudationes martyrumꝰ ubi suns
furentes accusationes impiori : Ẽc¬
ce quemadmodum honorantur
memorie ꝑemptoꝵ: mnc illi osten¬
dant idola demonioꝵ: Quid eis u¬
dicando facturi sunt. qui eoꝵ tem¬
pla moriendo euerterunt: Quo¬
modo eoꝵ suꝑbas fallacias resur¬
gentium militum suoꝵ splendo¬
re dampnabitꝰ. qui eoꝵ fumantes
aras morientium sangume ex¬
tor. ita quod facturus erat docuit.¬
& quod docuerat fecit ut & in
uerbis docentis p̃nosceretur ani¬

Expanded text:
quod ab adversario objiceretur, quod ab adversario objiceretur, astuta fallacia negaretur, jam in alia schola didicerat confitendo devitare adversarium. Ubi enim Christi nomen inimicus convertit in crimen, ibi supplicium Christus convertit in laudem. si adhuc quisquam quaerit forte quis vicerit, ut omittam regnum coeleste sanctorum, quod infideles credere nolunt, quia videre non possunt; nunc in ista terra, in ista vita, in domibus, in agris, in civitatibus in orbe terrarum, ecce sunt ferventes laudationes martyrum: ubi sunt furentes accusationes impiorum? Ecce quemadmodum honorantur memoriae peremptorum, nunc illi ostendant idola daemoniorum. Quid eis judicando facturi sunt, qui eorum templa moriendo everterunt? Quomodo eorum superbas fallacias resurgentium militum suorum splendore damnabit, qui eorum fumantes aras morientium sanguine extor, ita quod facturus erat docuit, et quod docuerat fecit; ut et in verbis docentis praenosceretur ani
Abbreviated transcription (Latin):
Illi laus. illi gła. qui aminam
serui sui ꝑ fidem iustificando
eruit ab impiis. & fecit frameã
suam hoc est gladium bisacu¬
tum. ut ꝑ illam linguam stulti¬
cia gentium nudata feriretur.
ꝑ quam prus tecta atq dilata pul¬
chra prudentibus uidebatur. atq
ut eloquii tam nobilis instrumen¬
tum quoruinosis doctrinis demo¬
nioꝵ indigna ornamenta fiebant
in ȩdificationem conuerteretur
eccłȩ: qua crescente illa laberent᷑
& ut tantę uocis tuba que foren¬
sium mendatioꝵ certamina sole¬
bat acuere. ad ꝓsternendum p̃cio¬
sis scõꝵ mortibus diabolum . xp̃o
militantes & in ipso głantes de¬
uotos martyres excitaret Inter
quos & ipse cyprianus cuiuspio
& scõ non iam fabulosos fumos
euomente . s dñica luce radiante
accendebantur eloquio: mori¬
endo uixitꝰ. iudicatus iudicem
suꝑauit. aduersarium ꝑcussus
uicit: mortemq occisus occidit:
Qui enim in ludo ꝑuersitatis hu¬
mane. & suam &e alioꝵ linguas
docuerat loqui mendatiumꝰ ut

Expanded text:
Illi laus, illi gloria, qui animam servi sui per fidem justificando eruit ab impiis, et fecit frameam suam, hoc est gladium bis acutum; ut per illam linguam stultitia Gentium nudata feriretur; per quam prius tecta atque velata pulchra prudentibus videbatur; atque ut eloquii tam nobilis instrumentum, quo ruinosis doctrinis daemoniorum indigna ornamenta fiebant, in aedificationem converteretur Ecclesiae, qua crescente illa laberentur; et ut tantae vocis tuba, quae forensium mendaciorum certamina solebat acuere, ad prosternendum pretiosis sanctorum mortibus diabolum Christo militantes et in ipso gloriantes devotos martyres excitaret. Inter quos et ipse Cyprianus, cujus pio et sancto, non jam fabulosos fumos emovente, sed dominica luce radiante accendebantur eloquio, moriendo vixit, judicatus judicem superavit, adversarium percussus vicit, mortemque occisus occidit. Qui enim in ludo perversitatis humanae et suam et aliorum linguas docuerat loqui mendacium, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est. Ecce constitui te hodie
suꝑ gentes &e regna: eradicare et
effodere. & ꝑdere. & reȩdificare. &
plantare Accessit gͦ ad illã animam
eradicator atq plantator. & euertit
ueterem cyprianum. positoq ibi fun¬
damento ipso se. nouum cyprianũ
edificauit in se: & iterum cyprianũ
fecit ex se. Xp̃o enun dicit ȩccła
Botrus cypri. fratruelis meus. Qñ
cyprianus Xp̃i enim bonus odor
factus est in omni loco. sicut ait
apłs paulus: qui etiam ipse destru¬
ctus est ꝑsequutor: & edificatus est
p̃dicator. Xp̃i inquit bonus odor
sumus deo in omi loco: & in his qͥ

Expanded text:
dictum est, Ecce constitui te hodie dictum est, Ecce constitui te hodie super gentes et regna, eradicare, et effodere, et perdere, et reaedificare, et plantare . Accessit ergo ad illam animam eradicator atque plantator; et evertit veterem Cyprianum, positoque ibi fundamento ipso se, novum Cyprianum aedificavit in se, et verum Cyprianum fecit ex se. Christo enim dicit Ecclesia, Botrus cypri fratruelis meus . QuaCyprianus. Christi enim bonus odor factus est in omni loco, sicut ait apostolus Paulus: qui etiam ipse destructus est persecutor, et aedificatus est praedicator. Christi, inquit, bonus odor sumus Deo in omni loco, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ingratus hec tacuit. ab sit enim ut
cognoseens dm̃. non sicut dm̃ glo¬
rificet s grãs egit. pristina sua
non impie resorbens quȩ uomue¬
rat. s pie recolens quȩ mutauerat
Scribens enim ad amicum suũ
ut & ipse ex tenebris quod erat
in se fieret lux in dño: ego inquit
cum in tenebris atq in nocte ce¬
ca iacerem. eumq in salo iactan¬
tis scłi nutabundus ac dubius
uestigiis oberrantibus fluctua¬
rem uite meȩ nescius. ueritatis
ac lucis aliemis & paulo post.
Nam &e ipse inquit plurimis uitȩ
meȩ prioris erroribus implicatꝰ
renebar: quibus ex ui me posse ñ
crederem. Sic uicus adherentibꝰ
obsecundans eram. Desꝑatione
melioꝵ: malis meis uelut iam ꝓ¬
prius ac uernaculus effauebam:
uenit: ecce ad qualem animam
ꝑcutiendam & sanandam ille
eradicator & plantator accessit.
Neq enim frustra dicit. Ego occi¬
dam & ego iuuere faciam. ego
ꝑcutiam & ego sanabo. aut frust
in figura futuroꝵ ad iheremiam

Expanded text:
ingratus haec tacuit. Absit enim ut ingratus haec tacuit. Absit enim ut cognoscens Deum non sicut Deum glorificaret: sed gratias egit, pristina sua non impie resorbens quae vomuerat, sed pie recolens quae mutaverat. Scribens enim ad amicum suum, ut et ipse ex tenebris, quod erat in se, fieret lux in Domino: Ego, inquit, cum in tenebris atque in nocte caeca jacerem, cumque in salo jactantis saeculi nutabundus ac dubius vestigiis oberrantibus fluctuarem, vitae meae nescius, veritatis ac lucis alienus. » Et paulo post: Nam ut ipse, inquit, pae prioris erroribus inplicatus tenebar, quibus exui me posse non crederem: sic uitiis adhaerentibus obsecundans eram, desperatione meliorum malis meis uelut iam propriis ac uernaculis et fauebam. venit: ecce ad qualem animam percutiendam et sanandam ille eradicator et plantator accessit. Neque enim frustra dicit, Ego occidam, et ego vivere faciam; ego percutiam, et ego sanabo : aut frustra in futurorum figura ad Jeremiam
Abbreviated transcription (Latin):
cui manere in carne non fuit op¬
timuni. s necessarium ꝓpt̃ nos:
s solutus atq liberatus a nexu ce
debiti & unculi. cum xp̃o quietꝰ
expectat redemptionem corpo¬
ris sui Qui enim uiue suȩ carnis
temptatione non uictus est. de
sepulte reparatione securus est.
In dño ergo laudetur anima eius
ut mites audiant &lȩtenr
tur. In domino lau¬
detur
anima bona. quo
possiden¬
te fit bonaꝰ. quo inspirante iuget.
quo illuminante fulget. quo for¬
mante pulchra: quo implente
feciuda est. Hoc enim deserente
quondam mortua. tenebrosa
deformis. sterilis fluctuabat.
ante quam credidisset in xp̃m
Quid enim ce pagano ꝓderat
eloquentia. qua tamguã pocu¬
lo p̾cioso &e bibebat mortiferos
&e ꝓpinabat errores: Tum aũt
benignitas & humanitaes
illuxit saluatoris nr̃i dei. munda¬
uit eum credentem sibi a scłaribꝰ
cupiditatibus. & fecit uas in hono¬
re utile domui sue. ad om̃e opus
bonum paratum. Hec ille tãquã

Expanded text:
cui manere in carne non fuit opcui manere in carne non fuit optimum, sed necessarium propter nos; sed solutus atque liberatus a nexu et debiti et vinculi cum Christo quietus exspectat redemptionem corporis sui. Qui enim vivae suae carnis tentatione non victus est, de sepultae reparatione securus est.In Domino ergo laudetur anima ejus, ut mites audiant et tur. In Domino laudetur anima bona, quo possidente fit bona, quo inspirante viget, quo illuminante fulget, quo formante pulchra, quo implente fecunda est. Hoc enim deserente, quondam mortua, tenebrosa, deformis, sterilis fluctuabat, antequam credidisset in Christum. Quid enim ei pagano proderat eloquentia, qua tanquam poculo pretioso et bibebat mortiferos, et propinabat errores? Cum autem benignitas et humanitas illuxit Salvatoris nostri Dei , mundavit eum credentem sibi a saecularibus cupiditatibus, et fecit vas in honorem utile domui suae, ad omne opus bonum paratum . Nec ille tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
nitas. & coronȩ tanti
marcyris. tã feliax &e io¬
cunda festiuitas: ser¬
monẽ a me debitũ flagitat. Sed
tantam sarcinam illius oratio¬
nes mecum portant. ⁊ ut si
quid minus quam debetur ex¬
soluero. non me despiciat loquen¬
tem uobis. s omines reficiat prȩ¬
cando ꝓ nobis. Faciam sane qd̃
ei certus sum eẽ gratissimum:
ut eum in dño laudem. cum de
illo dñm laudo. Mitis enim erat
etiam eum uitȩ huius turbidȩ
ac ꝓcellose ꝑicula in uariis tẽꝑ¬
tationibis sustinebat. & deo
cantare uir ille bene nouerat
letentur. & nuuc relicta t̃ra
morientium. beatus possidet
derrã uiuentium. Hic enim de
illis erat. de quibus dictũ est.
Beati mites. qm̃ ipsi posidebuns¬
terram. S quam terram nisi de
qua dicitur dõ. spes mea tu. portio
mea in terra uiuentium:Aut si
terra uiuentium non est nisi cor¬
pus resurgentium. ex terra sũp¬
tum & in cęlestem głam cõmu¬
tatumꝰ non ille adhuc geniens
in nifirmitate mortalitatis huius

Expanded text:
nitas, et coronae tanti Martyris tam felix et jucunda festivitas, sermonem a me debitum flagitat. Sed tantam sarcinam orationes illius mecum portant; ut si quid minus quam debetur, exsolvero, non me despiciat loquentem vobis, sed omnes reficiat precando pro vobis. Faciam sane quod ei certum mihi est esse gratissimum, ut eum in Domino laudem, cum de illo Dominum laudo. Mitis enim erat, etiam cum vitae hujus turbidae ac procellosae pericula in variis tentationibus sustinebat, et Deo cantare vir ille bene noverat laetentur . Et nunc relicta terra morientium, beatus possidet terram viventium. Hic enim de illis erat, de quibus dictum est, Beati mites, quoniam ipsi possidebunterram . Sed quam terram, nisi de qua dicitur Deo, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium ? Aut si terra viventium non est, nisi corpus resurgentium, ex terra sumptum et in coelestem gloriam commutatum; non ille adhuc gemens in infirmitate mortalitatis hujus,
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitas. Nunc uero reuertamuR
adeos quos unda baptismatis &e ef¬
fusio sanguinis xp̃i. ab errore pa¬
clare uisioni: ioħs baptista sociatur.
Qui eodem angło quo xp̃c demin¬
ciante conceptus. in exordio p̃dica¬
tionis atq baptismatis primatũ
tenebat. Qui xp̃m peccata mundi
tollentem uidendo agnouit. et
digito demonstrauit. Quointer
dum editus. xp̃m mundo uentu¬
rum ꝓpħauit: et ad redẽptionẽ
amimarum ad inferos descendentẽ.
głosa p̃eueurrit passione. Huic
athlete dei electo. concordat duo¬
denus apłoꝵ numerus. Quos pri¬
mos miraculoꝵ uirtutibus ad
componendum noue fidei fun-¬
damentum. erigendumq ad huc
quoꝵ fructus in sempiternum
ꝑmanens non marcescet. Quibꝰ
ipse dñs loquutus est dicens Llos
estis lux mundi. & non potest
ciunitas abscondi supͣ montem

Expanded text:
esta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paaeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo interdum editus, Christum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc quorum fructus in sempiternum permanens non marcescit: quibus ipse Dominus locutus est dicens: Vos estis lux mundi. Non potest civitas abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
Obscurentur oculi eoꝵ ne uideañ
& dorsum eoꝵ semꝑ incurua. Xp̃i¬
anus uero sequens popłs. xp̃m
obtutibus. & quadam graduum¬
suoꝵ uicinitate complectitur.
& quanto eum ille popłs paruo
itinere post se relinquit. tanto
cum iste directo gradu festinat

Expanded text:
Obscurentur oculi eorum, ne videant: Obscurentur oculi eorum, ne videant: et dorsum eorum semper incurva . Christianus vero sequens populus Chriobtutibus, et quadam graduum vicinitate complectitur; et quanto eum ille populus pravo itinere post se relinquit, tantum eum iste directo cursu festinat
Abbreviated transcription (Latin):
nea quadam nature arte suspen¬
ditur: ita & xp̃s editurus uinũ
sp̃ale martyrii in cruce quadã
ꝓuidentia diuinitatis aptatur
Ipse plane botrus quem duo ex¬
ploratores illi. hoc est iħe naue
& caleph filius iephone in pha-¬
langa ad filios isrł ꝓpriis hume¬
ris detulerunt. Quod quidem
factum iam tunc p̃figurabat ad¬
uentum dnĩ saluatoris. Ham
botrus in phalanga suspensus. in
cruce xp̃c appensus ostenditur:
Duo autem in phalanga portan¬
tes uuam. duo popłi demonstran¬
oe sicut mos est portantium unꝰ
p̃cedens. alter subsequens ita
prior uideoꝵ designatur popłs.
dens quod portat non uidet. & re¬
trorsum id semꝑ habens quadã
dorsi auersione contempnit.
qui autem sequitur semper
id oculis prospicit. semꝑ custodit ob¬
tutibus. semꝑ corporis incinitate po¬
titur. ita ergo uideus & xp̃ianus
lege portat & nescit: & retrorsimm
eum ponens quadam dorsi auer¬
sione contempuit: Ande ait ꝓpħa

Expanded text:
nea quadam naturae arte suspennea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in cruce Christus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonstrabanet sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeorum designatur populusdens, quod portat, non videt, et retrorsum idem semper habens, quadam dorsi aversione contemnit; qui autem sequitur semper id oculis perspicit, semper custodit obtutibus, semper corporis vicinitate potitur; 257 ita ergo Judaeus. et Christianus lege portat, et nescit, et retrorsum eum ponens quadam dorsi aversione contemnit; unde ait propheta:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ uota nr̃a uel mundi Mundꝰ
iundennarum ubertate lȩtatur. nos
scõꝵ passione gaudemus. Quȩ qui¬
dem passio uindemiis comparan¬
da est. Sicut enim uuarum ex¬
p̃ssione uinum funditur. ita et
scõꝵ martyrio uini uice sangiud
effunditur. nisi quod uua tẽ¬
porales fructus obtinet. passio
sempiternos. Recte gͦ martyriũ
uindemiis comparatur. habet
cium & ebrietatem suam. habet
& calicem suum. de quo dieit ꝓ¬
pheta dauid & calix tinis in ebri¬
ans quam p̃clarus est &̾ ipse
dñs in passionis sue exitu consti¬
inquam calix martyrio com¬
paratur. quia sicit calix eum
bibitur. om̃is humor noxius
uini calore decoquitur. ita et
martyrii poculum cum hau¬
ritur. om̃s peccatoris fecee⁊
passioms gła temperant᷑. Umnum
ergo quoddam salutare martyrii
est: quod cordi lȩticiam p̃stat. ca¬
lorem fidei. animȩ puritatem:
Uinum plane est sp̃ale de illa
uua que ꝓsalute om̃ium pepen¬
dit in ligno. Sicut enim botrus
reddituriis uinum. prius in ui¬

Expanded text:
Mundus vindemiarum ubertate laetatur; nos sanctorum passione gaudemus; quae quidem passio vindemiis comparanda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constiinquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus vinum, prius in vi
Abbreviated transcription (Latin):
& caritatis uinculum. mone¬
atis suadeatis. doceatis corri¬
piatis. comminationibus etiã
guibuslibet atantis malis co¬
herceatis. ut aliquando deus
misereatur. & finem det hu¬
manis malis: & non scđm pec¬
cata nr̃a faciat nobis. neq se¬
cundum iniquitates nr̃as re¬
tribuat nobis. s quantũ distat
oriens ab occidente. longe fa¬
ciat a nobis peccata nr̃a: et
ꝓpt̃ honorem nominis sui
liberet nos. & ꝓpicius sit pec¬
catis nr̃is. ne forte dicant gen¬

Expanded text:
et charitatis vinculum, moneet charitatis vinculum, moneatis, suadeatis, doceatis, corripiatis; comminationibus etiam quibuslibet a tantis malis coerceatis: ut aliquando Deus misereatur, et finem det humanis malis, et non secundum peccata nostra faciat nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuat nobis, sed quantum distat ortus ab occidente, longe faciat a nobis peccata nostra ; et propter honorem nominis sui liberet nos, et propitius sit peccatis nostris, ne forte dicant gen
Abbreviated transcription (Latin):
mundum: quando fecit dilu-¬
uium: Timuit tot ciuitates.
sodome & gomorre: quando cȩ¬
lesti deleuit iggne. Holo iam di¬
cere de p̾sentibus malis. gͣnta
& ubi facta sunt. & quȩ secuta
sunt. nolo cominemorare. ne
indear insultare. Num quid
in ira sua seiunxit deus eos qui
faciebant. ab eis qui non facie¬
bant : Sed iunxeit eos qui fa¬
ciebant: cum eis qui non ꝓ¬
hibebant. Explicemus ergo¬
aliquando sermonem fr̃s
mei. Hortamur uos. obsecra¬
suetudinem ut mansuete ui¬
uatis. pacifice uiuatis. potes¬
tates facere quod ad illas ꝑti¬
net unde deo & maioribus
sius redditure sunt rationẽ.
pacifice ꝑmittatis: Quotieis¬
cumq petendum est. hono¬
rifice & pacifice petatis: Cumꝰ
his qui mala faciunt. & infeli¬
citer atq mordinate sȩurunt:
non uos misceatis: Non talibꝰ
factis uel spectandis. intereẽ
cupiatis. S quantum potestis.
quisq in domo sua. & in uici-¬
nia sua. cum eo cum guo ha¬
bet alicunis necessitudinis

Expanded text:
mundum, quando fecit diluvmundum, quando fecit diluvium? Timuit tot civitates Sodomae et Gomorrhae, quando coelesti delevit igne? Nolo jam dicere de praesentibus malis, quanta et ubi facta sunt, et quae secuta sunt; nolo commemorare, ne videar insultare. Numquid in ira sua sejunxit Deus eos qui faciebant, ab eis qui non faciebant? Sed junxit eos qui faciebant, cum eis qui non prohibebant. aliquando sermonem, fratres mei. Hortamur vos, obsecrasuetudinem, ut mansuete vivatis, pacifice vivatis; potestates facere quod ad illas pertinet, unde Deo et majoribus suis redditurae sunt rationem, pacifice permittatis: quotiescumque petendum est, honorifice et pacifice petatis. Cum his qui mala faciunt, et infeliciter atque inordinate saeviunt, non vos misceatis; non talibus factis vel spectandis interesse cupiatis. Sed quantum potestis, quisque in domo sua et in vicinia sua, cum eo cum quo habet alicujus necessitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
faciant: Quibus potestis suade¬
de. & in quos potestatẽ habetis
seueritatem adhibete: Unũ scio:
quod mecũ omnes sciunt. IN
hac ciuitate multas inueniri
domos in quibus non sit uel
unus paganus. nullam domũ
inueniri ubi non sint xp̃iam
& si discuciatur diligenter. nul¬
la domus inuenitur. ubi non
plures xp̃iani sint quam pa-¬
gani. Uerum est: consentitis.
Uidetis ergo quia mala non
fierent. si xp̃iam nollent. Nsoiz
est quid respondeatur Occulta
mala possent fieri. publica non
possent ꝓhibentibus xp̃ianis:
quia unusquisq teneret seruũ
suumꝰ unusquisq teneret filiũ
fuũ. adolescentẽ domaret seue¬
ritas patris seueritas patru
seueritas magistri. seueritas bo¬
ni uicini: seueritas correctionis
maioris ipsius. Hȩc si fic agerent᷑.
non multum nos mala contrista
non timet turbas Quam cito
dicitur:. Quod popłs fecit. fece¬
rit. Quis est qui uindicet iN¬
popłm. Itane quis est: Nec ds̃:
Limuit enim deus uniuersum

Expanded text:
faciant. Quibus potestis, suadefaciant. Quibus potestis, suadete; et in quos potestatem habetis, severitatem adhibete. Unum scio, quod omnes mecum sciunt, in hac civitate multas inveniri domos, in quibus non sit vel unus paganus; nullam domum inveniri, ubi non sint Christiani. Et si discutiatur diligenter, nulla domus invenitur, ubi non plures Christiani sint quam pagani. Verum est, consentitis. Videtis ergo quia mala non fierent, si Christiani nollent. Non est quid respondeatur. Occulta mala possent fieri, publica non possent, prohibentibus Christianis; quia unusquisque teneret servum suum, unusquisque teneret filium suum: adolescentem domaret severitas patris, severitas patrui, severitas magistri, severitas boni vicini, severitas correctionis majoris ipsius. Haec si sic agerentur, non multum nos mala contristarnon timet turbas. Quam cito dicitur, Quod populus fecit, fecerit: quis est qui vindicet populum? Itane, quis est? nec Deus? Timuit enim Deus universum
Abbreviated transcription (Latin):
ducat popłm in partem: & nul¬
lo sciente moneat popłm. Ista
loqui. ne malam rationem red¬
damus deo de uobis ne dicatur
nobis tu moneres. tu dares. ego
Ergo omnino adertite uos. ab
istis cruentis factis. Non ad uos
ꝑtineat cum talia uidetis et
auditis. nisi misereri. S malus
mortuus est: Bis dolendus est.
quia & mortiuis & malus bis
dolendus. quia bis mortuus. et
temporaliter & in ȩternum:
Rsam si bonus mortuus eet. af¬
fectu huinano doleremus quia
deseruit nos. quia uolebamus
eum nobiscum uiuere. Mali plud
dolendi sunt. quia post hanc
uitam a penis eternis excipiun¬
tur: Dolere ergo ad uos ꝑtineat
fr̃s mei:. dolere ad uos ꝑtineat.
dixi. parum est ut non faciatis
parum est ut doleatis nisi etiã
Non dico fr̃s: quia potest aliquis
Hoc nec nos possumus S unus¬
quisq in domo sua filium suũ
seruum suum. amicũ suũ. uici¬
num suũ. clientem suũ. minorẽ
suum. Agite cum illis ut ista ñ

Expanded text:
ducat populum in partem, et nulducat populum in partem, et nullo sciente moneat populum? 18.loqui, ne malam rationem reddamus Deo de vobis; ne dicatur nobis, Tu moneres, tu dares, ego ergo omnino avertite vos ab istis cruentis factis. Non ad vos pertineat, cum talia videtis et auditis, nisi misereri. Sed malus mortuus est. Bis dolendus est; quia et mortuus, et malus. Bis dolendus; quia bis mortuus, et temporaliter, et in aeternum. Nam si bonus mortuus esset, affectu humano doleremus; quia deseruit nos, quia volebamus eum nobiscum vivere. Mali plus dolendi sunt; quia post hanc vitam a poenis aeternis excipiuntur. Dolere ergo ad vos pertineat, fratres mei; dolere ad vos pertineat, dixi, parum est ut non faciatis, parum est ut doleatis, nisi etiamNon dico, fratres, quia potest aliquis hoc nec nos possumus: sed unusquisque in domo sua filium suum, servum suum, amicum suum, vicinum suum, clientem suum, minorem suum. Agite cum illis, ut ista non
Abbreviated transcription (Latin):
do impetrare. aliquando tristes
abscedere Quis uellet hec pati
nisi cogeremur: Duittamur.
non illa patiamur Hemo nos
cogat Ecce concedatur nobis:
date nobis ferias huius rei Ro¬
gamus uos. obsecramus uos:
nemo nos cogat Nolumus habe¬
re rationem cum potestatibus:
Nouit ille quia cogimur &
ipsas potestates sic habemus.
si xp̃ianos in eadem potestate
inuenimusꝰ & paganos quomͦ
paganos habere debemus. om¬
nibus bona uolentes. S mo¬
neam inquit potestates. ut bona
faciant. Lobis p̃sentibus moni¬
turi sumus: Seitis si monuiniꝰ:
Hescitis siue fecerimus. siue non
fecerunus. Hoc noui quia nesci¬
tis. & temere uidicatis. Lamen
fr̃s mei obsecro uos. de potestati¬
bus potest michi dici. Moneret
illum &e bona faceret & respon¬
sdeo
ego. Monui: s ñ me audiuit & ibi
monui: ubi tu ñ audisti. Popłm
quis monet in parte : Wel potu¬
imus unum hominem in parte
aminonere & dicere. sic age. uel
sic age: ubi alius nullus eẽt Qs

Expanded text:
do impetrare, aliquando tristes do impetrare, aliquando tristes abscedere. Quis vellet haec pati nisi cogeremur? Dimittamur, non illa patiamur, nemo nos cogat: ecce concedatur nobis, date nobis ferias hujus rei. Rogamus vos, obsecramus vos, nemo nos cogat: nolumus habere rationem cum potestatibus; novit ille quia cogimur. Et ipsas potestates sic habemus, si Christianos in eadem potestate invenimus; et Paganos, quomodo Paganos habere debemus; omnibus bona volentes. Sed moneam, inquit, potestates, ut bona faciant. Vobis praesentibus monituri sumus? Scitis, si monuimus? Nescitis, sive fecerimus, sive non fecerimus. Hoc novi, quia nescitis, et temere judicatis. Tamen, fratres mei, obsecro vos, de potestatibus potest mihi dici: Moneret illum, et bona faceret. Et respondeo ego: Monui, sed non me audivit. Et ibi monui, ubi tu non audisti. Populum quis monet in parte? Vel potuimus unum hominem in parte admonere, et dicere: Sic age, vel sic age, ubi alius nullus esset. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illũ qͥ me tͣiecit ipsũ mare qͥa tanti
emi: quod non tanti emisti. Fratres
dico uobis expresse & qͣntũ donat
dñs libere. Non seurunt in ma¬
los nisi mali: Alia est potestatis
necessitas: Ham uidex plerũq
cogitur exserere gladium. et
ferire nolens. Quantum enim
ad ipsum ꝑtinet uolebat serua¬
re sententiam incruentam s
perire noluit forte publicam
disciplinam Ptinuit ad eius
ꝓfessionem: ad enis potestatem:
ad eius necessitatem Ad te quid
ꝑtinet. nisi rogare deum. libe¬
ra nos a malo. O qui dixisti li¬
bera nos a malo. liberet te ds̃
mus: nos etiam maioris ꝑiculi
sarcinam sustinemus Sepe
de nobis dicitur Iuit ad illam
potestatem & quid quęrit ep̃s
cum illa potestate. Et tamen
om̃s nostis quia ur̃ȩ necessita¬
tes nos coguit uenire quono¬
lumus: obseruare. aute ostiũ
stare intrantibus dignis et
indignis expectare. nuncia¬
ri. uix aliquando amitti.
ferre humilitates rogare aliqͣn¬

Expanded text:
Per illum qui me trajecit, per ipsum mare, quia tanti Per illum qui me trajecit, per ipsum mare, quia tanti emi, quod non tanti emisti? Fratres, dico vobis expresse, et quantum Dominus donat, libere: Non saeviunt in malos, nisi mali. Alia est potestatis necessitas. Nam judex plerumque cogitur eximere gladium, et ferire nolens. Quantum enim ad ipsum pertinet, volebat servare sententiam incruentam: sed perire noluit forte publicam disciplinam. Pertinuit ad ejus professionem, ad ejus potestatem, ad ejus necessitatem. Ad te quid pertinet, nisi rogare Deum, Libera nos a malo ? O qui dixisti, Libera nos a malo: liberet te Deus mus: nos etiam majoris periculi sarcinam sustinemus. Saepe de nobis dicitur, Ivit ad illam potestatem: et quid quaerit episcopus cum illa potestate? Et tamen omnes nostis quia vestrae necessitates nos cogunt venire quo nolumus: observare, ante ostium stare, intrantibus dignis et indignis exspectare, nuntiari, vix aliquando admitti: ferre humilitates, rogare, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
ciemus: Ait illis ioħs ꝑsemi¬
nem concusseritis nulli calũp¬
niam feceritis: sufficiat uobis
stipendium ur̃m. & uere fr̃s.
si tales eeñt milites: felix esset
miles talis eẽt. s & telonearius
talis eẽt. qualis ibi describitur
Nam dixerunt ei publicani:
id est telonearii. & nos quid
faciemus: Lesponsum est ꝑsi¬
chil amplius exigatis. quam con¬
stitutum est uobis: Correptus est
miles correptus est telonearius.
corrigatur & ꝓuincialis: Habes
uniuersalem directam correc¬
tionem. Quid faciemus omnes.
Qui habet duas tumcas: cõmu¬
nicet cum non habente & qui
habet ęscas similiter faciat
Uolumus ut audiant milites
quod p̃cepit xp̃c: audiamus & nod
Nson enim xp̃e illis est & nobie
non est Omnes audiamus. &e con¬
corditer in pace iiuamus. Opp̃s¬
sit me cum eem̃ negociator
Iu ipsum negocium bene egisti
in ipso negocio fraudẽ ñ fecisti. in
ipso negotio falsũ ñ iurasti: ñ dixisti

Expanded text:
ciemus? Ait illis Joannes: Nemiciemus? Ait illis Joannes: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis; sufficiat vobis stipendium vestrum. Et vere, fratres, si tales essent milites, felix esset non solum miles talis esset, sed et telonearius talis esset, qualis ibi describitur. Nam dixerunt ei publicani, id est, telonearii: Et nos quid faciemus? Responsum est: Nihil amplius exigatis, quam constitutum est vobis. Correptus est miles, correptus est telonearius: corrigatur et provincialis. Habes universalem directam correctionem. Quid faciemus omnes? Qui habet duas tunicas, communicet cum non habente; et qui habet escas, similiter faciat . Volumus ut audiant milites quod praecepit Christus: audiamus et nos. Non enim Christus illis est, et nobis non est. Omnes audiamus, et concorditer in pace vivamus. CAPsit me, cum essem negotiator. Tu ipsum negotium bene egisti? In ipso negotio fraudem non fecisti? In ipso negotio falsum non jurasti? Non dixisti,
Abbreviated transcription (Latin):
Liberauit te deus ut non sis
idex: Quid tibi usurpas ali¬
enum: De te redde rationem
da seuientium quando dixisti
qui sine peccato est: prior i
illam lapidem mittat Uerbo
graui &e acuto compunctis cor¬
dibus. suas conscientias agno¬
uerunt: & iusticie p̃senti eru¬
buerunt. & unus post unum
abscedentes solam mulierem
miseram reliquerunt. Sed
non fuit sola rea: quia cum
illa erat iudex nondum uidi¬
cans. s miscđiam p̃rogan
Dunisse sunt enim disceden¬
tibus. seuientibus misera et
miscdia & ait illi dñs: Nemo
de condempnauit. Respondit
Nemo dñe. Nec ego de inquit
dampnabo. Uade & deiiceps
iam noli peccare S tanta michi¬
fecit miles iste Uellem nosse fi
militares: utrum similia non fa¬
ceres: Hec uolumus talia fieri
a militibus. quibus pauperes
opprimuntur Ulolumus et
ipsos audire ȩinangłium
Non enun bene facere ꝓhibet¬
a militia: s a malicia. Uenien¬
tes enun milites ad baptismum
ioh̾is. dixerunt. &e nos quid fa¬

Expanded text:
Liberavit te Deus, ut non sis Liberavit te Deus, ut non sis judex: quid tibi usurpas alienum? De te redde rationem.da saevientium, quando dixisti, Qui sine peccato est, prior in illam lapidem mutat. Verbo gravi et acuto compunctis cordibus conscientias suas agnoverunt, et justitiae praesenti erubuerunt; et unus post unum abscedentes, solam mulierem miseram reliquerunt. Sed non fuit sola rea: quia cum illa erat judex, nondum judicans, sed misericordiam praerogans. Dimissae sunt enim, discedentibus saevientibus, misera et misericordia. Et ait illi Dominus: Nemo te condemnavit? Respondit: Nemo, Domine. Nec ego, inquit, te damnabo: vade, et deinceps jam noli peccare . CAPUT fecit miles iste. Vellem nosse, si militares, utrum similia non faceres. Nec volumus talia fieri a militibus, quibus pauperes opprimuntur: volumus et ipsos audire Evangelium. Non enim benefacere prohibet militia, sed malitia. Venientes autem milites ad baptismum Joannis, dixerunt: Et quid nos fa
Abbreviated transcription (Latin):
Quam potestatem accȩpisti:
nisi quia non sunt ista publi¬
ca supplicia. sed aꝑta latroci¬
nia: Quid enim: Considerate
in ipsis ordinibus potestatum.
destinatum supplicio & dãp¬
natum. cui gladius imminet
non licere feriri nisi ab illo qͥ
ad hoc militat. Militat que¬
stionarius. ab illo ꝑcutitur
dampnatus Si dampnatum
iam supplicio destinatum ꝑ¬
cutiat exceptorꝰ nonne & dãp¬
natum occidit & tamquam
homicida dampnatur: Cer¬
te quem occidit iam damp¬
natus erat. iam supplicio de¬
stinatus. S inhordinate feri¬
re: homicidium est Si homi¬
cidium est mnordinate ferire
dampnatum: quid est rogõ
uos uelle feriri in auditum uelle
ferire non iudicatum. uelle feri¬
re nulla accepta potestate homi¬
nem malum. Hon enim malos
defendimus: aut dicimus ma¬
los non eẽ malos. Reddent inde
rationem qui iudicant. Quare
de morte alieua tuuis reddere
difficultatem rationis. qui ñ
portas sarcinam potestatis:

Expanded text:
Quam potestatem accepisti, Quam potestatem accepisti, nisi quia non sunt ista publica supplicia, sed aperta latrocinia? Quid enim? Considerate in ipsis ordinibus potestatum, destinatum supplicio et damnatum, cui gladius imminet, non licere feriri, nisi ab illo qui ad hoc militat. Militat quaestionarius: ab illo percutitur damnatus. Si damnatum, jam supplicio destinatum, percutiat exceptor, nonne et damnatum occidit, et tanquam homicida damnatur? Certe quem occidit, jam damnatus est, jam supplicio destinatus: sed inordinate ferire, homicidium est. Si homicidium est, inordinate ferire damnatum; quid est, rogo vos, velle ferire inauditum, velle ferire non judicatum, velle ferire nulla accepta potestate hominem malum? Non enim malos defendimus, aut dicimus malos non esse malos. Reddent inde rationem qui judicant. Quare de morte aliena tu vis reddere difficultatem rationis, qui non portas sarcinam potestatis?
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter bonum tantos cruciatus
meruit ex illa. Si non haberet
laudem ex illa. hodie non hono¬
raretur. non a nobis p̾dicaretur.
non tanto p̃conio laudaretuR
habet ergo laudem ex illa: eti¬
am nolente illa: Hon enim ait
apłs bonum fac ee laudabit te
potestas ipsa. Bonum enim fe¬
cerunt apłi omnes &e martyres:
& non eos laudauerunt. s int̃¬
fecerunt potius potestates: Er¬
tem temperauit uerba circũ¬
spexit. appendit. moderatus
est circumcidit. Discite quod
audistis. Bonum fac. & habe¬
bis laudem ex illa: etiam ipsa
laudaute si bona est: Si autẽ
iniqua est: mortinis ꝓ fide ꝓ
iusticia ꝓ ueritate. habebis
laudem᷑ ex illa etiã seuiente
illa. De illa enu habebis. non
ipsa laudante. s ipsa tibi lau¬
dis occasionem p̃bente. Er go
tantos opp̾ssit. tantos ad men¬
dicitatem egestatemq ꝑduxit.
Habet iudices suos: habet pote¬
states sias Ordinata est respu¬
blica Quȩ enim sunt a deo: or¬
dinata sunt. Lu quare seuis:

Expanded text:
propter bonum tantos cruciatus propter bonum tantos cruciatus meruit ex illa? Si non haberet laudem ex illa, hodie non honoraretur, non a nobis praedicaretur, non tanto praeconio laudaretur. Habet ergo laudem ex illa, etiam nolente illa. Non enim ait Apostolus, Bonum fac, et laudabit te potestas ipsa. Bonum enim fecerunt Apostoli omnes et martyres; et non eos laudaverunt, sed interfecerunt potius potestates. Ertem temperavit verba, circumspexit, appendit, moderatus est, circumcidit. Discite quod audistis: Bonum fac, et habebis laudem ex illa; etiam ipsa laudante, si bona est. Si autem iniqua est, mortuus pro fide, pro justitia, pro veritate, habebis laudem ex illa; etiam saeviente illa. Ex illa enim habebis, non ipsa laudante, sed ipsa tibi laudis occasionem praebente. Ergo tantos oppressit, tantos ad mendicitatem egestatemque perduxit. Habet judices suos, habet potestates suas. Ordinata est respublica. Quae enim sunt, a Deo ordinatae sunt . Tu quare saevis?
Abbreviated transcription (Latin):
malicia: Hoc insanire est: non
fr̃s mei. quid uobis dicam. Non
uobis placeant tales. Itane uero¬
hoc de uobis sensurus sum. quia
placent uobis tales Absit a nob̾.
ut sentiamus ista de uobis. Sed
parum est ut tales displiceant
uobis: parum est. Est aliquid
quod de uobis exigendum est
He guis dicat. d̃s nouit quia no¬
lui fieri. Ecce duas res dixisti:
&e non feci & nolui fieri. Adhuc
parum est. Parum est ꝓrsus si
noliusti: si non etiam ꝓhibuisti
Habent mali uidices suos. ha¬
bent potestates fuas. De quibud
apłs ait Non enim sine causa
gladium portat. Windex est
enim in ira: s ei qui male agit
Inira uindex. ei qui maleagͣit
Quod si malum inquit feceris time
Non enim sine causa gladium por¬
tat. Llis autem non tuere potes¬
tatem. Bonum fac: & habebis lau
dem ex illa. Quid ergo ait aligius.
sc̃s laurentius malum fecerat.
ut a potestate occideretur: Quo
modo in illo impletum est bonũ
fac & habebis laudem ex illa. qͣndo

Expanded text:
malitia? Hoc insanire est, non malitia? Hoc insanire est, non fratres mei? quid vobis dicam, Non vobis placeant tales? Itane vero de vobis sensurus sum, quia placent vobis tales? Absit a nobis ut sentiamus ista de vobis. Sed parum est ut tales displiceant vobis, parum est: est aliquid quod de vobis exigendum est. Ne quis dicat, Deus novit quia nolui fieri. Ecce duas res dixisti: et non feci, et nolui fieri. Adhuc parum est. Parum est prorsus si noluisti, si non etiam prohibuisti. Habent mali judices suos, habent potestates suas: de quibus Apostolus ait, Non enim sine causa gladium portat. Vindex est enim in iram, sed ei qui male agit. In iram vindex ei qui male agit. Quod si malum, inquit, feceris, time. Non enim sine causa gladium portat. Vis autem non timere potestatem? Bonum fac, et habebis lauin bonum. Quid ergo? ait aliquis sanctus Laurentius malum fecerat ut a potemodo in illo impletum est, Bonum fac, et habebis laudem ex illa, quando
Abbreviated transcription (Latin):
tacuimus. Ulita eterna diligen¬
da est. p̃sens contempnenda est
Bene uiuendum est: bonum
sperandum est Mutandus est
qui malus erat᷑ mutatus ins¬
truendus est: instructus ꝑseue¬
rare debet. Qui emm ꝑseuera¬
uerit usq in finem hic saluus
ta mala. oe quiduelles du:
An amalis bona. Holi quȩ¬
rere uuam in spinis. ꝓhibitꝰ
es. Ex abundantia cordis. os
loquitur: Si aliquid potes.
si tu iam non es malus: opta
malo ut sit bonus. Quid se¬
uis in malos: Quia mali sunt
inguis Addis te illis: seuien¬
do in illos. Consilium do. Dis¬
plicet tibi malus. non sint
duo. Rep̃hendis & adiunge¬
ris: Auges eius numerum
quem condempnas: De ma¬
louis uincere malum:
De malicia uincere maliciam. Erui
malum. Forte ille peior est. Cum
& tusis malus. duo tamen mali.
Ego uellem ut uel imniis eẽt bonꝰ
Postremo seuit usq ad mortem
Quid &e post mortem ubi ad illũ
malum iam non ꝑuenit pena
& alterius mali exercetur tota¬

Expanded text:
tacuimus. Vita aeterna diligentacuimus. Vita aeterna diligenda est, praesens contemnenda est, bene vivendum est, bonum sperandum est. Mutandus est, qui malus erat; mutatus instruendus est; instructus perseverare debet. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus ta mala. Et quid velles tu? An a malis bona? Noli quaerere uvam in spinis: prohibitus es, Ex abundantia cordis os loquitur . Si aliquid potes, si tu jam non es malus, opta malo ut sit bonus. Quid saevis in malos? Quia mali sunt, inquis. Addis te illis, saeviendo in illos. Consilium do: displicet tibi malus, non sint duo. Reprehendis, et adjungeris? auges ejus numerum, quem condemnas? De malo vis vincere malum? de malitia vincere malitiam? Eruntmalum ? Forte ille pejor est: cum et tu sis malus, duo tamen mali. Ego vellem ut vel unus esset bonus. Postremo saevit usque ad mortem. Quid et post mortem, ubi ad illum malum jam non pervenit poena, et alterius mali tota exercetur
Abbreviated transcription (Latin):
passus est. quȩ horret audiri. Im¬
positus craticule om̃ibus m̃bris
adustus est. penis atrocissimis
flammarum excruciatus est:
uincens tam̃ om̃s corporis mo¬
lestias magno robore caritatis.
adiuuante illo qui talem fece¬
rat. Ipsius enini sumus figmen¬
tum creati in xp̃o iħu. in operi¬
bus bonis que p̃parauit deus
ut in illis ambulemus. At aũt
accen deret in iram ꝑsequuto¬
rem: hoc fecit. Non illum uoleis
irasci. s suam fidem cupiens
posteris comm̃dare. & quam
sec U rus moreretur ostende
rauit ea pauperibus: & redire
iussit dicens. He sunt opes eccłȩ
debeamus seruare quod habe¬
mus: Ante nos sunt egentes.
Ibi si seruauerimꝰ ñ ꝑdemus:
⁊son timemus ne aliquis dol¬
iat: ille enim qui dedit seruat.
Nec meliorem possumus inueni¬
re custodem. nec fideliorem ꝓ
impigre martyres imitemur.
si uolumus nobis ꝓdesse sollẽp¬
nitates quas cȩlebramus. Sẽꝑ
hȩc ammonuimus fr̃s. num¬
quam cessauimus. numquã

Expanded text:
passus est, quae horrent audiri. Impassus est, quae horrent audiri. Impositus craticulae, omnibus membris adustus est, poenis atrocissimis flammarum excruciatus est: vincens tamen omnes corporis molestias magno robore charitatis, adjuvante illo qui talem fecerat. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis ambulemus . Ut autem accenderet in iram persecutorem hoc fecit, non illum volens irasci, sed suam fidem cupiens posteris commendare, et quam securus moreretur ostenderravit ea pauperibus, et redire jussit, dicens: « Hae sunt opes Ecclesidebeamus servare quod habemus. Ante nos sunt egentes: ibi si servaverimus, non perdemus. Non timemus ne aliquis tollat: ille enim qui dedit servat. Nec meliorem possumus invenire custodem, nec fideliorem primpigre martyres imitemur, si volumus nobis prodesse solemnitates, quas celebramus. Semper haec admonuimus, fratres, nunquam cessavimus, nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
enim p̃parauit deus diligentibus
se &e ipsa uita ipse ds̃ esta cclamastis:
fuspirastis. Amemus hanc foriteꝵ
Donet dñs ut amemus. Illi lacrimas.
ꝓ hac non solum adipiscenda. sed
etiam diligenda fundamus Quid
monituri sumus. quid demons¬
traturi: Humquid libros recita¬
mus ut ostendamus quam fiit
ista incerta. quam transitoria
quam pene nulla. quam uerũ
sit quod scriptum est. quȩ enim
est uita ur̃a uapor est ad modi
est hodie Paulo ante uidebat᷑
modo non est qui uidebatur
Deducitur homo ad sepulchrũ:
redeunt tristes: cito obluuscen¬
tes Dicitur quam nichil est ho¬
mo & hoc dicit ipse homo et ñ¬
se corrigit homo ut non mchil
sed aliquid sit homo. Huius gͦ
amatores martires fuerunt
& huius uite acquisitores suñ
Habent quod amauerunt.
uberius habebunt in resurre¬
ctione mortuoꝵ. Hoc gͦiter
nobis magnis suis passionibꝰ
archidia conus fuit᷑ opes eccłe ab
illo a ꝑsequutore quereb antur
sicut traditur: unde tam multa

Expanded text:
enim praeparavit Deus diligentibus enim praeparavit Deus diligentibus se ; et ipsa vita ipse Deus est. Acclamastis, suspirastis. Amemus hanc fortiter. Donet Dominus ut amemus. Illi lacrymas pro hac non solum adipiscenda, sed etiam diligenda fundamus. Quid monituri sumus, quid demonstraturi? Numquid libros recitamus, ut ostendamus quam sit ista incerta, quam transitoria, quam pene nulla, quam verum sit quod scriptum est, Quae enim est vita vestra? Vapor est ad modicest hodie: paulo ante videbatur, modo non est qui videbatur. Deducitur homo ad sepulcrum: redeunt tristes, cito obliviscentes. Dicitur quam nihil est homo: et hoc dicit ipse homo; et non corrigit se homo, ut non nihil, sed aliquid sit homo. Hujus ergo amatores martyres fuerunt, et hujus vitae acquisitores sunt. Habent quod amaverunt, uberius habebunt in resurrectione mortuorum. Hoc ergo iter nobis magnis suis passionibus archidiaconus fuit. Opes Ecclesiae ab illo a persecutore quaerebantur, sicut traditur; unde tam multa