comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na conseruauit: ut in eraltatione
filii mei karissimi gauderẽ: qͥ labo
sapientie in qͥb me magister meus
dilectꝰ ethb̃tꝰ archiep̃c heredẽ reliqͥt
Itẽ sarolo augusto. Date mͥ exqͥsitores
eruditionis scolastice libellos: quales
sapientie ur̃e. remittã aliqͦs ex pueris
meis qͥ excipiant inde queq necces-¬
saria: & reuehant infranciã flo¬
res bͥtannie: & ñ sit tamtũmͦ in
eboraca ortꝰ conclusus s etiã in turo¬
nica emissiones parachsi. ¶Nie est¬

Expanded text:
na conservavit, ut in exaltatione na conservavit, ut in exaltatione filii mei carissimi gauderem, qui labosapientiae in quibus me magister meus dilectus Egbertus archiepiscopus haeredem reliquit. » Item Karolo Augusto: « Date mihi exquisitiores eruditionis scholasticae libellos, quales sapientiae vestrae, remittam aliquos ex pueris nostris, qui excipiant inde quaeque necessaria, et revehant in Franciam flores Britanniae, et non sit tantummodo in Eboraca hortus conclusus, sed etiam in Turonica emissiones paradisi. »
Abbreviated transcription (Latin):
derat ante ne uacillaret res publi-¬
ca. sustituto in regno ethb̃to pa¬
trii sui filio. Qđ ille accipiens bo¬
norũ texens orbitas: xx annis egre¬
gio moderamine cohercuit. Ha
ni potentia. secdẽ illã in geniunum
statũ reformauit. Namq quod eui¬
uis gesta anglorum legenti in promp¬
tu est. paulinus eiꝰde urb̃ pͥmꝰ antiᷤ¬
tes in ħ ostilitatis loco pulsus apd̃¬
q rofecestram diẽ obiens. ibidem
illud insigne pallii quod ab hono¬
rio papa acceperat reliquit. Plures
post eum tante urb̃ presules simpli¬
nicatꝰ cogitans animosioris ingenii
tas indebita ita ignauiĩ si negligas
debita palliũ multa apłici throni¬
riũ ĩmo sacrariũ fuit. & nobilissimã
eboraci bibliothecã instituit. Cuiꝰ rei¬
test̾e idoneũ aduoco alcuinũ qͥ are¬
gib anglie pro pace missus ad karo
hospicio. inepła ad cambaldũ tercio
loco ethb̃ti successorẽ dix̃ laus ꝙ gła
do qui dies meos in prosꝑitate bo¬

Expanded text:
derat ante, ne vacillaret respubliderat ante, ne vacillaret respublica, substituto in regnum Egberto patrui filio; quod ille acceptum, bonorum terens orbitas, viginti annis egregio moderamine coercuit. Habni potentia sedem illam in genuinum statum reformavit. Namque, quod cuivis gesta Anglorum legenti in promptu est, Paulinus, ejusdem urbis primus antistes, vi hostilitatis loco pulsus, et apud Rovecestram diem illud insigne pallii quod ab Honorio papa susceperat reliquit. Caeteri post eum tantae urbis praesules simpliinthronizatus animosioris ingenii tas indebita, ita ignavum si negligas debita, » pallium multa rium, imo sacrarium, et nobilissimam Eboraci bibliothecam instituit. Hic Etestem idoneum advoco Alcwinum, qui a regibus Angliae pro pace missus ad Karolhospitio, in epistola ad Eanbaldum, tertio loco Egberti successorem, ait, « Laus et gloria Deo, qui dies meos in prosperitate bo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ confouerunt otiũ. Ita cũ pigro sẽ¬
ꝑsucced̾et pigrior: multo dempore¬
uor. Magnũ ignauie testimonium
dabunt u̾sus epytaphii pudendi ꝓrsꝰ
& tantiuiri mausoleo indigni. Presbi¬
ter hic beda requiescit carne sepultus.
dona. xp̃e animã in celis gaudẽ per
euũ: daq illũ sophye: debriari fonte
eui iam suspirauit ouans intento sem¬
ꝑ amore. Poterit ne ulla excusatione
hic pudor extenuari ut nec in eo mo¬
nasterio uͥ illo uiuente totiꝰ literature
erultabat ginnasiũ. potuerit inueni¬
re homo. qui memoriam eiꝰ formaret.
nͥexili &e miserabili stilo:. S hoc satis
dictũ: nc̃ quod in manib erat repetã.
Aeristimans terrenis negotiis un¬
morari. post octo annos regni regẽ eru¬
ens in lindiffarnensis eccła monachũ
accepit. Quo loci quanta religionis
grã conu̾satꝰ sit. tertat᷑ celebris uuta
beatũ euthbertũ sepulta: & multa
suꝑne demissa miracula. S Proui¬

Expanded text:
vum confoverunt otium. Ita cum semper pigro vum confoverunt otium. Ita cum semper pigro succederet pigrior, 92 multo temporevor. Magnum ignaviae testimonium dabunt versus epitaphii, pudendi prorsus, et tanti viri mausoleo indigni. Presbyter hic Beda requiescit, carne sepultus: Dona, Christe, animam in coelis gaudere per aevum; Daque illum sophiae debriari fonte, cui jam Suspiravit ovans, intento semper amore. § 63. Poteritine ulla excusatione hic pudor extenuari, ut nec in eo monasterio, ubi illo vivente totius litteraturae exultabat gymnasium, potuerit inveniri homo qui memoriam ejus formaret, nisi exili et miserabili stilo? Sed de hoc satis dictum: nunc quod in manibus erat repetam. hristianam aestimans terrenis negotiis immorari, post octo annos regni regem exuens, in Lindisfarnensi ecclesia monachatum accepit: quo loci quanta meritorum gratia conversatus sit, testatur celebris juxta beatum Cuthbertum sepultura, et multa superne demissa miracula. § 65. Provi
Abbreviated transcription (Latin):
exẽpla. q̃ promebat ꝑ tẽporũ int̾ualla: pn¬
ut lemebat᷑ infesti morbi angustia. fẽra
p̾sagus & uder. Tc̃ accita cong̾gatione
inunctꝰ & cõmunicatꝰ oscło cunctis lilba¬
to. fut᷑am sui memoriã a singłis implo¬
rans: ñ nullis etiã familiriorẽ amicituam
em̾tis xeniola q̃ insecretis habebat lar¬
gitꝰ ẽ. Die uͦ ascentionis cũ iã aĩa fragilem
usũ corꝑis exõsa. eg̾diq cupiens palpitat.
contͣ oratoriũ quo orare consueuerat. cil¬
cio subiecto decũbens: illibato sensu ce
finita sup̃mũ efflauit. subsequente &
om̃iũ narib oppletis odore quałe nec
timiama nec balsama spirant.s pa¬
rũ exalat letitia. humatꝰ ẽ trmeod̾e
dunelmi sitũ fama confirmat. Sepul
diorũ eiꝰemulus nullus głarũ sequax
fuit qͥ omisse monete lineã ꝑsequere¬
tͣsauci quos equus amauit iħc quã¬
uis lit̾is ñ ignobilit̾ informati: tota ui¬
ta ingratũ sũpserunt silentiũ. Alii
uix primis labris illas gustantes igna¬

Expanded text:
exempla, quae promebat per temporum intervalla, prout leniebatur infesti morbi angustia. Feria praesagus et index. Tunc, accita congregatione, inunctus et communicatus: osculo cunctis libato, futuram sui memoriam a singulis implorans, nonnullis etiam familiariorem amicitiam emeritis xeniola, quae in secretis habebat, largitus est. Die vero Ascensionis, cum jam anima, fragilem usum corporis exosa, egredique gestiens palpitaret, contra oratorium in quo consueverat orare, cilicio subjecto, decumbens, illibato sensu et finita supremum efflavit; subsequente et omnium naribus expletis odore, qualem nec cinnama nec balsama spirant, sed parum exalat laetitia. Humatus est tunc inDunelmi situm fama confirmat. § 62. diorum ejus aemulus, nullus gloriarum ejus sequax fuit, qui omissae monetae lineam persequeretur: pauci quos aequus amavit Jesus, quamvis litteris non ignobiliter informati, tota vita ingratum consumpserunt silentium; alii, vix primis labris illas gustantes, igna
Abbreviated transcription (Latin):
scoti desꝑati reditꝰ audito ñtio ineun¬
tant̾ ⁊ plus solito inbritones irrue¬
re. murũ complanare paucos resista¬
tes opprimere.predas non ignobiles
domum age̾. at uulgus t̾re reliquũ
ad palatiũ aduolat. regis sui fidem
ethelburgam: feminã sane regii gene¬
ris & animi. Que dũ crebͦ uiri instil¬
laret aurib ut mundanis reb uel ꝙ
tremis annis ualefacerent. & ille ha¬
tantẽ de  in diẽ differrent astutandẽ
uice apud uillam ingenti tumul
tu luxus explicuissent. post tͥdi e cuͦ
discessissent uillicus et regine consei¬
entia palatiũ quanta potest deformi¬
tate. tam fimo pecudũ quã aggere
cubauerant. porcã nouit̃ enixã collo¬
mentis aggredit᷑: rogans ut uiue un¬

Expanded text:
Scotti, desperati reditus audito nuncio, et incunScotti, desperati reditus audito nuncio, et incunctanter et plus solito in Britones irruere, murum complanare, paucos resistentes opprimere, praedas non ignobiles domum agere at vero vulgus terrae reliquum ad palatium advolat, regis sui fidem Ethelburgam, feminam regii generis et animi. Quae dum crebro instillaret auribus viri, ut mundanis rebus vel in extremis annis valefacerent, et ille de die in diem differret, astu tandem vice apud villam ingenti tumultu regales luxus explicuerant; postridie cum discessissent, villicus ex praecepto reginae, palatium quanta potuit deformitate, tam fimo pecudum, quam ruderum cubuerant porcam noviter enixam collomentis aggreditur, rogans ut re
Abbreviated transcription (Latin):
uestigio scotorũ. ⁊ pictoꝵ incursione
fedata. Turbati insulam qui omĩa
tutiora putarent. quã p̾lio decerne¬
rem partĩ pedib salutẽ querentes
fugã in montana contendunt. par¬
tĩ sepultis thesauris quoꝵs pleriq in
hac etate defodiunt᷑. romã ad peten¬
das suppetias contendunt. Romani
miseratione infracti. nichilq antiqͥ¬
us extimantes quã fessis reb socioeũ
opẽ pcerigere: semel  iterũ ꝑturfa¬
longius hoste oꝑam suam exhibun
Postremo longinque ꝑegͥnationis
si aduentum in posterũ excusant.
Discerent ipsi potius a martis paniꝰ
calore non degenerare. animis a a¬
mis patͥam defensare. Adiciunt ubs
normam muri ꝓ sui tuitione confri¬
endi: ad ꝓpugnacła excubandi in hi¬
stẽ si necesse sit ꝓcursandi. & cetea
que discipline militaris exigit ȩnĩn¬
di. Post monita lacͥmis miseroꝵ con¬
tati discedunt. abeuntes felix ftotuna
psequens: uotis suorũ restituit. Eũ iͦ

Expanded text:
vestigio, Scottorum et Pictorum incursione vestigio, Scottorum et Pictorum incursione vastata; turbati insulani, qui omnia tutiora putarent quam praelio decernere, partim pedibus salutem quaerentes fuga in montana contendunt, partim sepultis thesauris, quorum plerique in hac aetate defodiuntur, Romam ad petendas suppetias ire intendunt. Romani, miseratione infracti, nihilque antiquius aestimantes quam fessis sociorum rebus opem porrigere, semel et iterum proturbato hoste, operam suam exhibuere: postremo, longinquae peregrinationis pertaesi, adventum in posterum excusant; discerent ipsi potius a Martio patrum calore non degenerare, animis et armis patriam defensare. Adjiciunt verbis formam muri pro sui tuitione construendi, ad propugnacula excubandi, in hostem si necesse sit procursandi, et caetera quae disciplina militaris exigit exequendi; post monita, lachrymis miserorum comitati, discedunt: abeuntes felix fortuna prosequens, votis eorum restituit. Tum vero
Abbreviated transcription (Latin):
ad uota fluentib. breui rerũ potitus
emeritos & laborib functos in qua¬
dam parte gallie ad occidentem suꝑ
litꝰ occeani locauit. ebi hodieq posteri eoꝵ
manentes immane quantũ coaluere: mo¬
sus purpurã induit. Statĩq in galliã
tͥnsitũ parans: ex prouintia om̃em pe¬
ne militẽ abrasit. Constantinꝰ qͥdã non
multo post ibidẽ spe nominis imꝑator
allectus. quicquid residuũ erat militaris
roboris exhausit. S alt̾ a theodosio. alt̾ ab
honorio int̾fecti: reb humanis ludibͥo
fuere. Cõpiarũ que illos ad bella secute
fuerant: pars occisa. pars post fugam
ad suꝑiores britannos concessit. Ita cũ
tiranni nullũ in agͥs p̾t̾ semibarbaros
nullũ in urbib p̾t̾ uentͥ deditos reliqͥs¬
sent: britannia omĩ patͦcinio iuueni¬
lis uigoris iuduata om̃i exercitio arti¬
ũ ex inanita: cont̾minarũ gentiũ in¬
hiationi diu obngxia fuit. Siquidẽ ẽ

Expanded text:
ad vota fluentibus, brevi rerum potitus, ad vota fluentibus, brevi rerum potitus, emeritos et laboribus functos in quadam parte Galliae ad occidentem super littus oceani collocavit; ubi hodieque posteri eorum manentes immane quantum coaluere, mosus purpuram induit, statimque in Galliam transitum parans, ex provincia omnem pene militem abrasit. Constantinus etiam quidam non multo post ibidem spe nominis imperator allectus, quidquid residuum erat militaris roboris exhausit; sed alter a Theodosio, alter ab Honorio interfecti, rebus humanis ludibrio fuere; copiarum quae illos ad bella secutae fuerant, pars occisa, pars post fugam ad superiores Britannos concessit. Ita cum tyranni nullum in agris praeter semibarbaros, nullum in urbibus praeter ventri deditos reliquissent, Britannia omni patrocinio juvenilis vigoris viduata, omni exercitio artium. exinanita, conterminarum gentium inhiationi diu obnoxia fuit. § 3. Siquidem, e
Abbreviated transcription (Latin):
angli ⁊ sarones britan¬
niã. Aduentꝰ causam
licet usquequac decan¬
ut quod intendo certiꝰ elucescat: al¬
tiꝰ ordiendũ. Romani britanniam
ꝑ uiliũ cesarẽ in latias leges uirare
compulsam. magna dignatione colu¬
erunt. ut ⁊ inannalib legere & in
ueterũ edificioꝵ uestiguis est uidere.
Ipsi etiã pͥncipes qui toti pene orbi
inperitarent. huc aucupatis occasi¬
onib libent̾ annauigare: hic euum
solebant transigere. Ieniq seuerus oe
constantius imperatores: amplissimi:
ambo apud insulam diẽ functi: &
seuerus ob prouintiã ab incursione
barbaroꝵ muniendam celebrem il¬
lam ⁊ uulgatissimã fossam: de mari
ad mare dux̃. Constantius uir ut ai¬
unt magne ciuilitatis constantinũ
ex helena stabularia susceptũ. egre¬
gie spei uiuenẽ reliquit heredẽ. Qͥ
ab exercitu imperator consalutatꝰ. ex¬
peditione in suꝑiores t̾ras indicta:
magnã manũ britannoꝵ militũ ab¬
dux̃. ꝑ quoꝵ industriam tͥhumphis.

Expanded text:
Angli et Saxones Britanniam; adventus causam, licet usquequaque decanut quod intendo clarius elucescat, altius ordiendum. Romani Britanniam , per Julium Caesarem in Latinas leges jurare compulsam, magna dignatione coluere; ut et in annalibus legere, et in veterum aedificiorum vestigiis est videre. Ipsi etiam principes, qui toti pene orbi imperitarent, huc aucupatis occasionibus adnavigare, hic aevum solebant transigere. Denique Severus et Constantius , imperatores amplissimi, ambo apud insulam diem functi et Severus, ob provinciam ab incursatione barbarorum muniendam, celebrem illam et vulgatissimam fossam de mari ad mare duxit. Constantius, ut aiunt, vir magnae civilitatis, Constantinum ex Helena stabularia susceptum, egregiae spei juvenem, reliquit haeredem; qui ab exercitu imperator consalutatus, expeditione in superiores terras indicta, magnam manum Britannorum militum abduxit, per quorum industriam, triumphis
Abbreviated transcription (Latin):
uitã consũpsit otio: & ecfer¬
thũ filiũ ante mortẽ suam¬
in regẽ inune¬
tũ successorẽ
dimisit.
lle sedulo pat ne immanitatis¬
uestigia declinans pͥuilegia om̃iũ
eccłarũ que scło suo genitor atte¬
nuauerat. prona deuotione reuoca¬
uit: prediũ quoq quod pat̾ malmes¬
burie abstulerat reddidit in manu
curb̾ti tẽ illiꝰ loci albis. hortatu ethe¬
lardi archiep̃i cantuarie strenui
sane i d̾o dign uiri. Quẽ abbatem
ibi fuisse ante constans asseuerat

Expanded text:
vitam consumpsit otio, et Egfervitam consumpsit otio, et Egfertum filium, ante mortemin regem inunctum, successorem dimisit. Ille sedulo paternae immanitatisestigia declinans, privilegia omnium ecclesiarum, quae seculo suo genitor attenuaverat, prona devotione revocavit. Praedium quoque, quod pater Malmesbiriae abstulerat, reddidit in manu Cuthberti tunc illius loci abbatis, hortatu Ethelardi archiepiscopi Cantuariae, strenui sane et Deo digni viri, quem abbatem ibi fuisse ante Cuthbert
Abbreviated transcription (Latin):
laudabilit̾ paginis repperimꝰ exarata
De peregrinis uͦ qͥ pro amore d̃i et
salute anunarũ suarũ beatoꝵ apl̃i¬
rũ limina desiderant. Adire. cũpat
sine om̃i ꝑturbatione uadant Sed
si aliqui non religiom seruientess
cis oportunis statuta soluant telone¬
a. Negotiatores uͦ uolumꝰ ut ex man¬
dato nr̃o patroemiũ habeant mus
no nr̃o legitime. E si in aliquo locd
iniusta affligant᷑ opressione: recla¬
ment ad nos uł nr̃os iudices. s pll¬
nam iubebimꝰ iusticiã fieri. ogl¬
seat qͦ dilctiour̃a quod aliquam be¬
ingnitatẽ de dalmatiçis nr̃is uł palliis
Ad singulas secdes ep̃ialẽ regni u̾ri uł echel
tercedi uibeatis. nullam habentes
dubitationẽ beatã illiꝰ animã inre¬
quie esse: sedut fide & dilectio¬
ne ostendamꝰ in amicũ nobis. na¬
rissimũ S & de thesauro humanarũ
pallia sirica.
apposur: ut posteris elusceseat.
amicitia offe & haroli. Cuiꝰ fa¬
miliaritate si etꝰ. licet multo¬
rũ impeteret᷑ odio. dulei tm̃

Expanded text:
inis reperimus exaratam. De peregrinis vero, qui pro amore Dei et salute animarum suarum beatorum apostolorum limina desiderant adire, cum pace sine omni perturbatione vadant. Sed si aliqui non religioni servientes,ntur, locis opportunis statuta solvant telonea. Negotiatores quoque volumus ut ex mandato nostro patrocinium habeant in regno nostro legitime. Et si aliquo loco injusta affligantur oppressione, reclament se ad nos vel nostros judices, et plenam jubebimus justitiam fieri. Cognectio vestra quod aliquam benedictionem de dalmaticis nostris, vel palliis ad singulas sedes episcopales regni vestri, vel tercedi jubeatis; nullam habentes dubitationem beatam illius animam in requie esse, sed ut fidem et dilectionem ostendamus in amicum nobis carissimum. Sed et de thesauro humanarum pallia serica. apposui, ut posteris elucescat amicitia Offae et Karoli; cujus familiaritate fretus, licet multorum impeteretur odio, dulci tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ualedixit. S nec ille p̾stantiꝰ ualuit re¬
pendere officiũ: ut pote qui propinqͥo¬
rẽ tendebat ͣ exitũ. Na ante benedictũ
defunctꝰ est. Successit celfridus: sub qͦ
res monasterii in immensũ aucte. Is
cũ diut᷑nosenio uiuendi satissecisset.
desiderio romam ire perͬexit. senilẽ ani
uoti effectu carens: nate debitũ apud
lingonis ciuitatẽ iniit. Reliqͥe ossiũ
posteriorib annis ad monasterium
cũ ossib beate hilde glastoniã ꝓoe¬
tate. Horũ abbatũ gr̃am que ꝑse sa¬
tis eminet. ꝯspicuus alumnus eceũ
beda in splendidiorẽ excellentiã ur¬
get: cũ quidẽ scͥptũ sit. Gła patͥs filiꝰ
sapiens: quod alt̾ eũ monachauerit.
alt̾ educauerit. Quod quia ipse becła
ꝓcõpendio notitie subiecit omnem
uitam suam: qͦd̃a epylogo cõp̃hendns:
ipsius u̾ba lector recognoscat. licebit:
ne meis sermonib uł plus uł minꝰ
ipsa noue forme ꝓcudat necessitas.

Expanded text:
valedixit. Sed nec ille praestantius valuit revaledixit. Sed nec ille praestantius valuit rependere officium, utpote qui propinquiorem tendehat ad exitum, nam ante Benedictum defunctus est. Successit Chelfridus , sub quo res monasterii in immensum auctae. Is, cum diuturno senio vivendi renuntiasset desiderio, Romam ire perrexit, senilem animis; sed, enim voti effectu carens, naturae debitum apud Lingonis civitatem iniit . Reliquiae ossium posterioribus annis ad monasterium cum ossibus beatae Hildae Glastoniam portatae. Horum abbatum gratiam, quae per se satis eminet, conspicuus alumnus eorum Beda in splendidiorem excellentiam urget, siquidem scriptum sit « Gloria patris filius sapiens; » quod alter eum monachaverit, alter educaverit. Quod quia ipse Beda pro compendio notitiae subjecit, omnem vitam suam quodam epilogo comprohendens, ipsius verba lector, recognoscere licebit, ne meis sermonibus, vel plus vel minus, ipsa novae formae procudat necessitas.
Abbreviated transcription (Latin):
insolitũ: amor pat̾e & uoluptas elegan¬
tie asꝑsos fallebãt labores. Nec enĩ añ
benedictũ lapidei tabulatꝰ. domus in
britannia nͥ ꝑ raro uidebant᷑ neq per¬
spicuitate uitͥ penetͣta. lucẽ edib solariꝰ
iaciebat radiꝰ. Patientiã quod in possessi¬
one scĩ cenobii augustini apd̃ cantua¬
riã libent̾ uenienti adriano cesserit:
ñ reueritꝰ beati theodorii archiep̃i. suꝑ¬
ciliũ s ueneratꝰ magisteriũ. Q uod dũ
ꝑ alienas t̾ras cursitat. dui absens sub¬
introductũ a monacis. Uirensib se
inconsulto. abbatẽ equanzinit̃ immo
magnanuit tulerit: domũq reu̾sꝰ
parilẽ illi honorẽ inconcessũ in omni
potestate cõmunicauerit. Qui & ictus
paralisi tam ualide ut nichil ei esset flex¬
ibile. t̾ciũ constituerit. quod alt̃ de quo
diximꝰ. eade ñ mitius decoqueret᷑ uali¬
tudine. Cũq morb increscens iam qͣte¬
ret uitalia: sotio ad se delato. solo nutu

Expanded text:
insolitum amor patriae et voluptas eleganinsolitum amor patriae et voluptas elegantiae asperos fallebant labores; neque enim ante Benedictum lapidei tabulatus domus in Britannia nisi perraro videbantur, neque perspicuitate vitri penetrata lucem aedibus solaris jaciebat radius. Patientiam, quod in possessione coenobii sancti Augustini apud Cantuariam libenter venienti Adriano cesserit, non reveritus beati Theodori archiepiscopi supercilium, sed veneratus magisterium. Quod, dum per alienas terras cursitat diu absens, subintroductum a monachis Wirensibus, se inconsulto, abbatem aequanimiter, imo magnanimiter tulerit, domumque reversus parilem illi honorem in concessu in omni porro potestate communicaverit. Quin et ictus paralysi tam valide ut nihil artuum ei esset flexibile, tertium constituerit, quod alter, de quo diximus, eadem non mitius decoqueretur valetudine. Cumque morbus increscens jam 83 quateret vitalia, socio ad se delato solo nutu
Abbreviated transcription (Latin):
scotie ꝓpinquũ. Plaga ołĩ & suaue hala¬
tib monasterioꝵ florib duleis. & urbiũ
a romanis edificatarũ. frequentia renidenꝰ
nc̃ uł antiquo danoꝵ. uł recenti norman¬
noꝵ populatu lugubris: nichil qd̾ aui¬
mos multũ allitiat p̾tendens. Ibi ẽ uuica
nec egene latitudinis nec segnis gurgitis
annis. qͥ pelago influus naues serena in¬
uectas aura. placido hostii excip̃ sinui. Cu¬
iꝰ utsq ripas. benedictꝰ qͥd̃a eccłus insigni¬
uit. & monasteria ibidẽ construxit al¬
terũpetͥ. alterũ pauli noĩe. caritatis et
regule unione. ñ discrepantia. huius
industͥam & patientiã mirabit᷑. qui le¬
get librũ quẽ beda composuit de uita
eiꝰ. & reliquoꝵ albatũ suoꝵ. Indust̾am
quod copiã libroꝵ ad uexerit: quod ar¬
tifices lapidearũ ediũ & uitrearum
senestiarũ pͥmꝰ om̃iũ angliã ascuerit. to¬
tũ pene euũ talia tͣnsigendo ꝑegͥnatus.
Eppe studio aduehendi cognatis aliqd

Expanded text:
Scotiae propinquum. Plaga olim et suave halantibus monasteriorum floribus dulcis, et urbium a Romanis aedificatarum frequentia renidens; nunc vel antiquo Danorum, vel recenti Northmannorum populatu lugubris, nihil quod animos multum alliciat praetendit. Ibi est Wira, nec egenae latitudinis, nec segnis gurgitis amnis, qui pelago influus naves serena invectas aura, placido ostii excipit gremio. Cujus utrasque ripas Benedictus quidam ecclesiis insignivit, et 82 monasteria ibidem construxit, alterum Petri, alterum Pauli nomine, charitatis et regulae unione non discrepantia. Hujus industriam et patientiam mirabitur qui leget librum quem Beda composuit De vita ejus et reliquorum abbatum suorum. Industriam, quod copiam librorum advexerit, quod artifices lapidearum aedium et vitrearum fenestrarum primus omnium Angliam asciverit, totum pene aevum transigendo peregrinatus; quippe studio advehendi cognatis aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ cũ xp̃o. Plerũq spe metuq libͣtis.
cũ neutrũ p̃ponderaret inferebat. hor¬
rendu ẽ incidẽ in manuᷤᷤ di uiuentis.
Nõ ita int̾ uos uixi. ut me pudeat
iuiui̾e: s nec mori timeo. qͥabonũ do¬
minũ habemꝰ Scĩssimi ambrosii dic¬

Expanded text:
90 § 61. Plerumque spe metuque libratis, cum neutrum praeponderaret, inferebat, « Horrendum est incidere in manus Dei viventis. » -- « Non ita inter vos vixi ut pudeat me vivere, sed nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus; » sanctissimi Ambrosii
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ itaq uitiis subibat in interiora ue¬
laminis. que intꝰ exceperat animo
foras efferens sermone castigato ¶
Nerumptam̃ animi eiꝰ pura scitas
i scã puritas. magis proximo temꝑe
gusto suspirio alitũ ꝓducens ad eo
ut eũ incõmoditas lecto. ꝓstern̾e̾t.
Totis enĩ dieh p̃t̾ debitũ ꝑUsal¬
modie pensum: assiduis ad di¬
scipłos lectionib ruminandisq ꝙ
absoluendis questionũ difficulta¬
tib gͣuedinẽ ualitudinis decipere
suspensa interĩ cogitatione nicebat᷑.
sui m̃tes legentiũ exercet: his diebus
lingua int̾p̃cat᷑ anglica: condescend
minꝰ ĩbutis latina. Subindeq mone¬
bat discipłos: dicens. Discite filioli
dũ uob̃c̃ sũ. Nescio enĩ quãdu sub¬
sistã: & si post modicũ tollat me fac¬

Expanded text:
tus itaque vitiis subibat in interiora vetus itaque vitiis subibat in interiora velaminis: quae intus exceperat animo, foras efferens sermone castigato. § 60. Verumtamen animi ejus pura sanctitas. et sancta puritas, magis tempore gusto suspirio halitum producens adeo ut eum incommoditas lecto prosterneret, Totis enim diebus, praeter debitum psalmodiae pensum, assiduis ad dicispulos lectionibus, ruminandisque et absolvendis quaestionum difficultatibus, gravedinem valetudinis decipere, suspensa interim cogitatione, nitebatursui mentes legentium exercet, his diebus, lingua interpretatus Anglica, condescendit minus imbutis Latina: subindeque monebat discipulos, dicens: « Discite, filioli, dum vobiscum sum; nescio enim quamdiu subsistam, et si post modicum tollat me Fac
Abbreviated transcription (Latin):
& nullas usq ad extremum diẽ fig̾ñ¬
tes metas scelerib pollere: conspicum¬
t᷑. iuxta illud d̃nicũ filii hꝰ scł̃i prudñ¬
tiores filiis lucis. ingeneratione sua
st̃. s ilła sapientiã nominat. q̃ disci¬
pline effugit fictũ. & q̃ seꝑat se aco
rime seneca. de causis cõmemorat ca¬
tonẽ oratoris officiũ diffinientẽ dixi¬
sse. Orator ẽ uir bonꝰ dicendi peritꝰ.
Einundabat gͦ eccłasticꝰ orator pͥus con¬
scientiã. ut sic rͣececdet ad recludenda
misticoꝵ scͥptoꝵ intelligentiã. Qͥ enĩ
fieri potest ut seruiret uitus: qͥ medul¬
las intimas hauriret: qͥ totas cogitati¬
ones consum̾et inscͥptarũ expositiõi¬
b. Naut ipse fatet᷑ in libͦ iuͦ suꝑ samu¬
hełẽ expositiones sue si ñ aliud dis af̃¬
ferrent. lectorib emolumentũ. ħ sͥ ñ
medioc̾t ualerent. qđ du ħ omĩ stu¬
dio agebat & lub̾cũ scłi unanes co¬
gitationes post tergũ ponebat. Defeca¬

Expanded text:
, nullasque ad extremum diem ponen, nullasque ad extremum diem ponentes metas sceleribus, pollere conspiciuntur, juxta illud Dominicum: « Filii hujus saeculi prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt; » sed illam sapientiam nominat quae disciplinae effugit fictum, et quae separat se a corime Seneca, in libro De causis, commemorat Catonem, oratoris officium definientem, dixisse: « Orator est vir bonus, dicendi peritus. » Emundabat ergo ecclesiasticus orator prius conscientiam, ut sic accederet ad recludendam mysticorum scriptorum intelligentiam. Qui enim fieri potest 89 ut serviret vitiis qui medullas intimas hauriret, qui totas cogitationes consumeret, in Scripturarum expositionibus? Nam, ut ipse fatetur in libro tertio super Samuelem, expositiones suae, si non aliud afferrent lectoribus emolumentum, hoc sibi non mediocriter valerent, quod, dum haec omni studio agebat, lubricum saeculi et inanes cogitationes post tergum ponebat: defaeca
Abbreviated transcription (Latin):
sprecib non diffidas. ꝓsꝑe ad te redire
pacta premissorũ capłorũ cũ auxilio
dei desiderata sollemnitate. Erit enim
ut confidimus etiam cunctis tͥ creditis
profuturum: quicquid eccłe generali
stionib enodandis indigeret eosublimi¬
tas romana. Nec uͦ unquã gallicanus
tumor inuenit in anglo quodargue¬
ret merito: adeo latinicas om̃is eius fi¬
dei & magisterio palmam dedit. Nã
& fidi sane & incursiose s dulcis fuit
eloquentie: in omib explanationibus
diuinarũ scͥpturarũ magis illa rima¬
tꝰ quib lector d̾i dilectionem & ꝓximi
combiberet. quam illa quib uel sales
libaret. uel lingue rubiginẽ limaret.
souo de uite illuis sanctitate dubitare
quẽquam arcet. illius ir refragabilis¬
dicti ueritas: quod protulit mundo di¬
ue sophye maiestas. In maliuolam
animam non introibit sapientia: nec
habitabit incooꝑe subdito peccatis.
Qd ꝓfecto non de mundana sapientia

Expanded text:
is precibus, non diffidas prospere ad te redire, is precibus, non diffidas prospere ad te redire, peracta praemissorum capitulorum cum auxilio Dei desiderata solemnitate. Erit enim, ut confidimus, etiam cunctis tibi creditis profuturum quidquid ecclesiae generali stionibus enodandis indigeret eo sublimitas romana, nec vero unquam Gallicanus tumor invenit in Anglo, quod argueret merito. Adeo Latinitas omnis ejus fidei et magisterio palmam dedit. Nam et fidei sanae et incuriosae, sed dulcis fuit eloquentiae, in omnibus explanationibus divinarum Scripturarum magis illa rimatus quibus lector Dei dilectionem et proximi cohiberet, quam illa quibus vel tales libaret vel linguae rubiginem limaret. Porro de vitae illius sanctitate dubitare quemquam arcet illius dicti irrefragabilis veritas quod protulit mundo divae sophiae majestas. « In malivolam animam non introibit sapientia, nec inhabitabit in corpore subdito peccatis: » quod de mundana sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
die ꝑducit. E infra. Benedictionis int̾a
gr̃am quã nob̃ ꝑpresentẽ portitor̃e cu¬
a misit deuota religio: libenti & hilan
animo sic̃ ab ea directa est: nos suscepise
cognosce. Oportunis gͦ ac dignis ample¬
tendȩ sollicitudinᷤᷤ due peticionib arti¬
ssima deuotione fauentes. hortam᷑ das
dilectã religiositatis tue bonitatẽ. it qͥd
exortis quib dã ecclasticarũ causarum
capłis. non sui examinatione longius
innotescendis. opꝰ nob̾ sunt ad confe¬
rendu arte literature imbut .i. sicut
deuotum auxiliatorẽ sc̃e matͥs uniu̾¬
salis eccłe obetlientẽ. deuotionẽ hiue
nr̃e hortationi ñ desistas accõmoda¬
re: s absq aliqua ĩmoratione religi¬
osum di famulũ beda uenerabilis
monasteri ti presbiterũ ad limina
apłor principum. dñor meooꝵ petri
& pauli amatoꝵ tuoꝵ ac protectorum
conr̃e mecdioc̾tatis conspectũ non mo¬
eris dirigere: quẽ fauente dño scĩs tu¬

Expanded text:
tiae producit. Et infra: Benedictionis interea tiae producit. Et infra: Benedictionis interea gratiam quam nobis per praesentem portitorem tua misit devota religio, libenter et hilari animo, sicuti ab ea directa est, nos suscepisse cognosce. Opportunis ergo ac dignis amplectendae tuae sollicitudinis petitionibus arctissima devotione faventes, hortamur Deo dilectam tuae religiositatis bonitatem, ut quia, exortis quibusdam ecclesiasticarum causarum capitulis, non sine examinatione longius innotescendis, opus nobis sunt ad conferendum arte litteraturae imbuti, sicut decet Deo devotum auxiliatorem sanctae matris universalis Ecclesiae, obedientem devotionem huic nostrae hortationi non desistas accommodare, sed absque aliqua remoratione religiosum Dei famulum Bedam venerabilis monasterii tui presbyterapostolorum principum dominorum meorum Petri et Pauli, amatorum tuorum ac protectorum, ad nostrae mediocritatis conspectum non moreris dirigere, quem, favente Domino sanctis tu
Abbreviated transcription (Latin):
uenire potuerit nr̃e nationis. legen¬
tes siue audientes simplicit̾. p̃cce
ut ꝓ meis infirmitatib & mentis
& corꝑis apd suꝑnã dementiã sepiꝰ
int̾uenire meminerint: & hanc
mͥ in suis quoq ꝓuinciis sue remu¬
nerationis uicẽ rependant. ut qͥ
de singłis prouinciis siue locis su¬
blimiorib que memoratu digna
hic ingeniũ. succũbit eloqͥũ. nesci¬
entis quid plus laucse librorum
numerositatẽ an sermonũ sobͥe¬
datẽ. Infuderat enĩ ꝓculdubio ñ
indigo haustu diuina sapientia. ita¬
gusto uite spaciolo. tanta elaboraret u¬
lumina. Qd qđ ferunt eũ romã uisi
ut libros suos uel eccłastice doct̾ne on¬
uenire p̾sens assereret: uł si reftiltarent
apłico nutu corrigeret. Nerumptamien
bis ac modis clem̃tiã di nr̃i atcpinen
rabiłe ꝓuidentiã. possumꝰ effari.e o
nas gr̃arũ actiones ꝓ immensis enta
nos beneficus. ꝑsoluere. qͥ in tenebris
& u̾bra mortis positos ad lumen sern¬

Expanded text:
pervenire potuerit nostrae nationis, legenpervenire potuerit nostrae nationis, legentes sive audientes, suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius intervenire meminerint, et hanc mihi in suis quique provinciis suae remunerationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis, sive locis sublimioribus, quae memoratu digna § 57. Deficit hic ingenium, succumbit eloquium, nesciens quid plus laudem, librorum numerositatem, an sermonum sobrietatem: infuderat eum procul dubio non indigno haustu divina sapientia, ut angusto vitae spatiolo tanta elaboraret volumina. Quid? quod ferunt eum Romam ivisse , ut libros suos vel ecclesiasticae doctrinae convenire praesens assereret, vel, si resultarent, apostolico nutu corriperet. Verumtamen verbis ac modis clementiam Dei nostri, atque inen effari, et dignas gratiarum actiones pro immensis circa nos ejus beneficiis persolvere, qui in tenebris et umbra mortis positos ad lumen scien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquorũ datꝰ sũ educandus reue¬
rentissimo abbi benedicto: at demd̃
celfrido. Cunctũq ex eo tempus
uite in eiꝰde monasterii habitatio¬
ne ꝑagens: om̃em medicandis scͥp¬
t᷑is oꝑam dedi: atq int̾ obseruanti¬
am discipline regłaris. ⁊ cotidia¬
nam cantandi ineccłia curã: sẽꝑ
aut discere aut docere aut sebere
dulce habui. Nono decimo aut̃
uite mee anno diaconatũ: tͥcisi¬
mo gͣdũ presbiteratꝰ: utrũꝙ per
ministeriũ reuerentissimi i hohan¬
nis. iubente alb̃e celfrido suscepi.¬
Et quo temꝑe accepti presbiteratꝰ.
usq ad annũ ecatis meȩ quinqͣge¬
simũ nonũ: mee meoꝵq necessitati
ex opusculis uenerabiliũ patrum
breuit̾ ħ annotare. siue etiã ad for
uoluminib: que in septuaginta . tͦ
bͥs edidit: addidit. Ce q precoe bone
iħu ut cui ꝓpitiꝰ donasti u̾ba tue sei¬
entie: dulcit haurire. dones etiam
re: & parere semꝑ ante faciẽ tuam.
frecerea om̃s ad quos hec hystoria ꝑ

Expanded text:
pinquorum datus sum educandus reverendissimo abbati Benedicto, ac deinde Ceolfrido, cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatioperagens, omnem meditandis Scripturis operam dedi, atque inter observantiam disciplinae regularis et quotidianam cantandi in ecclesia curam, semper aut discere, aut docere, aut scribere dulce habui. Nono decimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverendissimi episcopi Joannis, jubente Ceex quo tempore accepti presbyteratus, usque ad annum aetatis meae quinquagesimum nonum, meae meorumque necessitati ex opusculis venerabilium patrum breviter haec annotare, sive etiam ad formvoluminibus quae in septuaginta octo libris edidit, addidit: « Teque deprecor, bone Jesu, ut cui propitius donasti verba tuae scientiae dulciter haurire, dones etiam re, et parere semper ante faciem tuam. Praeterea omnes ad quos haec historia 85
Abbreviated transcription (Latin):
gemanicꝰ romane eccłe ꝑpetuam
in xp̃o laritatis salutẽ. Conficem᷑
coram do: quia quando prosꝑitatẽ
ur̃am ⁊ fidem ⁊ bona opera audimꝰ
letamur. Quando autẽ aliquit ad-¬
uersũ. uel in euentu bellorũ. uel de
ꝑiculo animarũ de uob̾ cognosci¬
mꝰ t̾stam᷑. Audiuimꝰ enĩ quod ele¬
mosinis intentꝰ. furta & rapinas
prohibes. & pacẽ diligis.&. defen-¬
sor uiduarum & pauperũ es: et

Expanded text:
erpetuam in Christo caritatis salutem. Confitemur coram Deo, quia, quando prosperitatem vestram et fidem et bona opera audimus, laetamur; quando aliquid adversum, vel in eventu bellorum, vel de periculo animarum, de vobis cognoscimus, tristamur. Audivimus enim quod, eleemosinis intentus, furta et rapinas prohibes, et pacem diligis, et defensor viduarum et pauperum es; et
Abbreviated transcription (Latin):
usionis facẽt ñ publicis uultib er posi¬
tꝰ crinẽ deposiit: s ut soliꝰ dei nultib
place̾t amictu plebeio tectus. clam
consenuit. Nec deerat tanti dux femi¬
na facti: que cũ antea uirũ adhoe au¬
dendum incitasset: tẽ merentẽ u̾bis
lenire. labentẽ eremplis erig̾e: prorsꝰ
quod ad salutẽ eius spectaret. nichil
dimittẽ. Ita mutua naritate conexi.
temporib suis uiã hominũ ingressi
sunt. ñ sine magnis ut acespimus mi
raculis: qͥb diuina dignatio feliciũ
ꝯuigũ sepe respondit meritis. Is¬

Expanded text:
sionis faceret, non publicis vultibus expositus, crinem deposuit; sed ut solius Domini oculis placeret, amictu plebeio tectus, clam consenuit: nec deerat tanti dux foemina facti; quae cum antea virum ad hoc audendum incitasset, tunc moerentem verbis lenire, labantem exemplis erigere, prorsus quod ad salutem ejus spectaret, nihil dimitteret. Ita mutua charitate connexi temporibus suis, viam hominum ingressi sunt; non sine magnis, ut accepimus, 55 miraculis, quibus divina dignatio felicium conjugum saepe respondet meritis.
Abbreviated transcription (Latin):
sũt. Cod̾e mͦ filii regũ anglorũ apatbus
pat̾nomica sumpsrrurit. ut filus d¬
gari edgarit filius edmundi edimil¬
dins uocent᷑: & cet̾i in ħc modũ. Cõ¬
munit᷑ uͦ adelingi dicunt᷑. Natalis
ẜͦ lingua francorũ cõmunicat eũ an¬
sus: qd de germania gentes ãbe ger¬
minauert̃. felicit̾ ⁊ potenter regnaue
renanos francos factus ẽ. Is captatis oc¬
casionib qͥl ambitũ palliaret: dñm
suũ teodericũ regẽ merouingorũ. fecẽ
sub iugũ misit. Ꝙ ut facti leniret
in famia specietenꝰ il li regis nomine
donato. cuncta intꝰ i foris regebat pro
libito. Huiꝰ pipini genealogia: supͣ in
fraq contexit᷑ ita. Ansbertꝰ senator ex fi¬
lia lotharii patͥs dagob̾ti blithilde genu
illi martellũ uocant: quod tyrannos go¬
ꝑ totã franciã emergentes contuderit.
sarracenos gallias infestantes egregie
depulerit. hic paterne sequax senten¬
tie: reges tenuit in elentela. comitis
contentꝰ nomine. Reliqͥd filios duos:

Expanded text:
 modo et filii regum Anglorum a patribus patronymica sumpserunt: ut filius Edgari, Eadgaring; filius Edmundi, Edmunding, vocentur; et caeteri in hunc modum: communiter vero Athelingi dicuntur. Naturalis ergo lingua Francorum communicat cum Anglis, quod de Germania gentes ambae germinaverint. Feliciter et potenter regnaverrhenanos factus est. Is, captatis occasionibus quibus ambitum palliaret, dominum suum Theodoricum regem, Merovingorum faecem, sub jugum misit; et, ut facti leniret infamiam, specietenus illi regis nomine donato, cuncta intus et foris regebat pro libito. Hujus Pipini genealogia supra 98 infraque contexitur ita: Ansbertus senator, ex filia Lotharii patris Dagoberti Blithilde, genuiilli Martellum vocant quod tyrannos per totam Franciam emergentes contuderit, Saracenos Gallias infestantes egregie depulerit. Hic, paternae sequax sententiae, reges tenuit in clientela, comitis contentus nomine: reliquit filios duos,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Nonne omĩa sic̃ fluuius p̃ceps:¬
& currens in mare: E ue his qͥ heserĩt.
miserabilit̾ defliuint carnes: que mͦ
in delicus nutͥunt᷑. Nonne nos qͥ ingur
Potentes potent̃ torm̃ta patient᷑. & for-¬
tiorib fortior instat cruciatio. Nec plu¬
ra locuta: maritũ cõpulit insententi¬

Expanded text:
unt. Nonne omnia fluvius praeceps currens in mare? Et vae qui ceciderit, miserabiliter defluunt carnes, quae in deliciis nutriuntur. Nos qui ingurgPotentes potenter tormenta patientur, et fortioribus fortior instat cruciatio . » Nec plura locuta, maritum compulit ire in sententi
Abbreviated transcription (Latin):
a loq̃bat᷑ ut nec uiue̾ erubescẽt nec
mori timeret. Illic ñ reueritꝰ aspectus
hominũ: istic occultũ di eqͣnimiter
expectans arbitriũ. Sepe ui doloris
pressus. his exemplis respirabat. Dili¬

Expanded text:
ut nec vivere erubesceret, nec mori metueret; hic non reveritus aspectus hominum, illic occultum Dei aequanimiter expectans arbitrium. Saepe, vi doloris pressus, his exemplis respirabat.
Abbreviated transcription (Latin):
umbrã putares. Aruerant sup̃moꝵ
munerũ lacͥme: qr omnẽ affectum
mulis. defossis om̃ib intͣ urbem locis:
q̃ potuert dare usũ sepulchri. Sepul
tor plerũ q p̃ueniebat morte sepeli¬
encłu: ⁊ tumulo qu̾e alii ꝑau̾at inclu¬
teris q machinis obsidionis. renouatꝰ¬
ẽ in romanis belli furor: ⁊ quasi ad ex¬
tremã oꝑis manũ utͥmq studiis roma¬
ꝑiculo certaminis decernebat᷑: qr et
romanis soluenda obsiclio foret. si ag¬
geres uł arietes incenderent᷑. quib
ꝑ inopiam siluaꝵ reꝑationis subsidia
ñ suppetebant: ⁊ udeis excidiũ patͥe
in cõberet si manu ceclerent. cũ qͣssa¬
ti muri repetitis arietũ ictib solu̾e̾nt᷑.
ꝓ cessere itaq iudei cũ facib adeo fero
cendia in machinis spargerent. obsi¬
nib eoꝵ eriꝑet᷑. Conserto itaq p̃lio:
repulsi iudei ⁊ pͥncipes seditionis ad
muroꝵ subsidia. bello ĩpares recurrt.¬

Expanded text:
retur. Aruerant supremorum munerum lacrimae, quia omnem affectum mulis, defossis omnibus intra urbem locis, quae potuerunt dare usum sepulchri. tor plerumque praeveniebat sepeliendum, et tumulo eo quem alii paraverat, incluterisque machinis obsidionis renouatus est belli furor et quasi ad extremam operis manum utrimque studiis copericulo certaminis decernebatur, quia et Romanis soluenda obsidio foret, si aggeres uel arietes incenderentur, quibus per inopiam siluarum reparationis subsidia non subpeditabant, et Iudaeis excidium patriae incumberet, si manu cederent, cum quassata murorum reparatis arietum ictibus resoluerentur. Processere itaque Iudaei cum facibus adeo feroccendia in machinas spargerent, obsinibus diriperetur. Conserto itaque praelio, repulsi principes seditionis, ad murorum subsidia bello impares recurr
Abbreviated transcription (Latin):
Conserto agmine instabat romanꝰ exem¬
tꝰ. iudei dũ claustris atq angustis
nitunt᷑. ne circũuenirent᷑: ꝑcursabin
diu̾sa. ut freq̃ntius sͥ a sius ess ꝑicłm
du in tenebris nͨ cognoscerent᷑ : ⁊ pleris

Expanded text:
Conferto agmine, instabat Romanus: Judaei, dum claustris atque angustiis nituntur, ne circumvenirentur, percursabant diversa: ut frequentius sibi a suis esset periculum, dum in
Abbreviated transcription (Latin):
censa ẽ itaq porticꝰ usq ad tͦrim. ꝗͣ.
ioħs cũ bellũ adu̾sus symonẽ gereret
editicauat. suꝑ portas regie dom̃: qͣ
erechias rex sͥ ad in habitanđu condidit.
ti quoq die a romanis exusta ẽ om̃is por¬
nũ fames: in tantũ ut nimia ingͣue-

Expanded text:
censa est itaque porticus usque ad turrim, quam censa est itaque porticus usque ad turrim, quam Joannes cum bellum adversus Simonem gereret, exaedificaverat super portas regiae domus, quam Ezechias sibi rex ad habitandum condidit: ti quoque die a Romanis exusta est omnis pornus
Abbreviated transcription (Latin):
porticũ septẽtrionałe ex ea parte qua
aderebat antonie castro. ne ꝑ ipsam ho¬
stis in templi suꝑiora ascendet. uł in
inferiorib sitos suꝑior urgeret: ⁊ ꝓxi¬
ma queq demetunt. ne pͦpulantib in¬
cendiis templo finitima ⁊ etiã templũ
ipsũ depasceret᷑. atq int̾cisa igne exu¬
runt. Salomonis quoq porticũ ad
fraucde parart̃: uł culminũ int̾iora pi¬
ce replerent ac bitumine. q̃ intͣ forni¬
cem sũmi laterent fastigii. Simulato¬
q qͦd eam uellent defendere. ⁊ freq̃nteᷤᷤ
hostes incesserent: sollicitant roma¬
nos atq in se excitant. Illi admotis
scalis sũma porticꝰ petunt. udei lo¬
co paulatĩ ceclere: quo plures romani
ascenderent. Hinc certatĩ ĩruꝑunt. tñ
prudentiores suspecti dolũ cauere: s
Plurimis quasi int̾ retia locatis. ad mo¬
uet᷑ ignis fornacib int̾iorib. atq adul
ut nec resistendi facultas suppeteret:
uissi ascencłint. s miserans qͦd uictoreᷤᷤ

Expanded text:
porticum septentrionalem ex ea parte qua adhaerebat Antoniae, ne per ipsam hostis in templi superiora ascenderet, vel in inferioribus sitos superior urgeret: et proxima quaeque demetunt, ne populantibus incendiis templo finitima, etiam templum ipsum ignis depasceretur, atque intercisa igni exurunt. Solomonis quoque porticum ad fraudem pararunt, ut culminum interiora replerent pice ac bitumine, quae intra fornicem summi laterent fastigii, simulatoque quod eam uellent defendere et frequenter hostem incessere sollicitant Romanos atque in sese excitant. Illi admotis scalis summa porticus petunt, Iudaei loco paulatim cedere quo plures Romani ascenderent. Hi certatim inrepere, tamen prudentiores suspecti dolum cauere, sed plurimis quasi inter retia locatis, admouetur ignis fornicibus interioribus atque adultut nec resistendi facultas suppeteret iussi ascenderant, sed miserans quod uictores
Abbreviated transcription (Latin):
nis. discipline securis frangat: ut qd mo¬
nitionib fieri ñ pot̾at. uirib discipline
postmodũ fiat. Contingit etiã qñq : ut
qͥ clauẽ portare debuit: clauẽ ꝑ d̾e sepꝰ¬
ꝯsueuit. Oportet gͥ ut hisqͥ clauẽ disc̾tio¬
uis sepiꝰ amittunt. qͥ curã sui gerere
nesciunt. aliqͥs disc̾tus ꝓuideat. qͥ de se¬
cretis eoꝵ cũ tempꝰ aduen̾it. curã gerat.

Expanded text:
nis, disciplinae securis frangat; ut quod monis, disciplinae securis frangat; ut quod monitionibus fieri non poterat, viribus disciplinae post modum fiat. Contingit etiam quandoque, ut qui clavem portare debuit, clavem perdere saeperit. Oportet igitur ut iis, qui clavem discretionis saepius amittunt quia curam sui gerere nesciunt aliquis discretus provideat, qui de secretis eorum, cum tempus advenerit, curam gerat.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Clauis. pessulim unpellit ⁊ retͣhit.
potent̾ arcet. Moralit᷑ aũ aniia in portiꝰ
seras habet: qr sensus corꝑis ue pateant
hostib. id uiciis clausos tenet. Aꝑit. qͦ¬
tiens uenienti dilecto cordis secretũ pandit.
Uiide in canticis dicit᷑. Pessulũ ostii mei:
aꝑui dilecto meo. Habet hoc ostium. cla¬
sulum. disc̾tionis modum. Ratio clauem
portat. ut qͦd nocet. ab ing̾ssu nĩtiᷤꝰ arceat:
qͦd aũ decet. ꝑ clauem disc̾tionis intrare ꝑ¬
nuctat. S qñq serȩ inueniunt᷑ obseratȩ.
ut si dilectus adueni̾t. nequaꝙͣ intͣre pos¬
sit: ⁊ si ratio q̃ clauẽ gerit accedat. int̾re
ũ ualeat. Hoc aũ fit: qͥtiens animꝰ modũ
disc̾tionis excedit. S tani diu ratio fo¬
ris ȩxpectat: donec si fieri possit. pessu¬
lum tẽptando retrahat. Clauẽ disc̾tioniᷤᷤ
apponit. mouendo u̾tit: nec tñ auimũ
conu̾tit. Cũ aũ intrare ñ ualeat qͥ clauẽ
portat. nece̾e ẽ ut pessulum obstinatio¬

Expanded text:
tum. Clavis pessulum impellit, et retrahit, potenter arcet. Moraliter autem anima in portis seras habet, quia sensus corporis, ne pateant hostibus, id est, vitiis, clausos tenet. Aperit, quoties venienti dilecto cordis secretum pandit. Unde in Canticis dicitur: Pessulum ostii mei aperui dilecto meo. Habet ostium hoc clasulum discretionis modum. Ratio portat clavem, ut quod nocet, ab ingressu mentis arceat, quod autem decet, per clavem discretionis intrare permittat. Sed quandoque serae inveniuntur obseratae, ut si dilectus advenerit nequaquam intrare possit, et si ratio quae clavem gerit accedat, intrare non valeat, Hoc autem fit, quoties animus discretionis modum excedit. Sed tandiu ratio foris exspectat, donec, si fieri possit, pessulum tentando retrahat. Clavem discretionis apponit, monendo vertit, nec tamen animum convertit. Cum autem intrare non valet, qui clavem portat, necesse est ut pessulum obstinatio
Abbreviated transcription (Latin):
ta celestia oꝑe suo exp̃ssa cernunt᷑. E iudi¬
cati sunt mortui ex his q̃ sc̃pta erant in
lib̾s. qm̃ in ostensa uita iustoꝵ. quasi in
expansione libroꝵ. legunt bonũ qͦd fac̾e̾
ne qͥ fec̾unt. ⁊ aliꝰ liber aꝑtꝰ est : qͥ ẽ uitę.
Uñ beatꝰ g̃goriꝰ. Liber uite ẽ. ipsa uisio ui¬
dicis aduenientis. in qͦ quasi scͥptũ ẽ om̃e
mandatũ. qͥa qͥsqͥs eum uid̾it. mox teste
ꝯscientia qͥcqͥd ñ fecit. intelligit. Liber
eẽ dicitur: qͥa iustꝰ in libro diuine sapi¬
entiȩ studens a uiciis lib̾atin. Dicit᷑ etiã li¬
ber uitȩ. qr iustũ liberat ab et̾na morte.

Expanded text:
ta coelestia opere impressa cernuntur. Et judicati sunt mortui ex his quae scripta erant in libris, quia in ostensa vita justorum, quasi in expansione librorum legunt bonum quod ipsi agere unt. Et alius liber apertus est, qui est vitae . Unde beatus Gregorius: « Liber vitae, est ipsa visio judicis advenientis: » in quo quasi scriptum est omne mandatum, quia quisquis eum viderit, mox teste conscientia quidquid non fecit intelligit. Liber esse dicitur, quia justus in libro divinae sapientiae studens a vitiis liberatur. Dicitur etiam liber
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluti. ũbis adulatoriis laudat. In pul¬
uere uͦ turbinẽ gen̾at: dum dissolutas
actiones impetꝰ elationis turbat. Ut pul¬
u̾em gͦ ininicos suos dauid ꝯminuit:
qũ ille manu fortis actiones ꝑu̾soꝵ. disso¬
lutas remane̾ ꝑmittit. Ut lutũ plateaꝵ
delebo eos. Lutũ in plateis. ẽ ĩmunditia
forsitan de libͦ uite¬

Expanded text:
dissoluti verbis adulatoriis laudat. In puldissoluti verbis adulatoriis laudat. In pulvere vero turbinem generat, dum dissolutas actiones impetus elationis turbat. Ut pulverem ergo inimicos suos David comminuit, quando ille manu fortis actiones perversorum dissolutas remanere permittit. Ut lutum platearum delebo eos. Lutum in plateis, est immunditia forsitan de libro vit