comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accõius bellice dicetur uictoria
ẽẽ fius. qͥr cũ maxĩe ꝯtĩgat bel¬
lantes muc̾e si beue sciãt se ꝓte¬
g̾e ⁊ alios ferire industria ꝓ¬
tegẽdi ⁊ feriendi ualde ẽ expe¬
dieus bellatorib. qualit̾ aũt
talis industria habeatur ⁊ qͣli¬
t̾ sit ferieud̾ hostem ⁊ q̃ adun¬
niculãt᷑ ad istra uifra patebit
¶Octano decet bellatores u̾e¬
cũdari ⁊ erubescͥ̾e turpem fu¬
gã. nã ut dr̃ .mͦ. etħ. apud illos
fũt uiri fortissum apud quos
honorãtur fortes. Int̾ cet̾a
ã̾ q̃ reddũt hoiẽm bellicosũ
ẽ dilig̾e honorari ex pugna
⁊ erubesc̾e turpẽ fugã ¶ ad

Expanded text:
icae dicetur victoria esse finis. Quare cum maxime contingat belantes vincere, si bene sciant se protegere et alios ferire; industria protegendi, et feriendi valde est expediens bellatoribus. Qualiter autem talis industria habeatur, et qualiter sit feriendum hostem, et quae adminiculantur ad ista, infra patebit. Octavo decet bellatores verecundari, et erubescere turpem fugam. Nam, ut dicitur 3. Ethic. apud illos sunt viri fortissimi, apud quos honorantur fortes,Inter caetera autem quae reddunt hominem bellicorum, est diligere honorari expugna, et erubescere turpem fugam. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝙͫ ad p̾seus spectat iuestiga¬
re potuꝰ quos ⁊ quales belletores
magnitudinẽ põd̾is so posse suff̾re
.q. assiduos membroꝵ motus ⁊ labo¬
res magnos. t̾tio posse tollare par¬
citatã uictͦ. quarto nõ curare de
ĩꝯioditate iacendi ⁊ stãdi. qm̃to

Expanded text:
um ad praesens spectat investigare poterimus quos aut quales bellatores magnitudinem ponderis. Secundo posse sufferre quasi assiduos membrorum motus, et labores magnos. Tertio posse tolerare parcitatem victus. Quarto non curare de incommoditate iacendi et standi. Quinto
Abbreviated transcription (Latin):
tonũ .q. nõ app̾ciare corporalẽ
uitã. nã cũ tota oꝑatõ bellica
exposita sit ꝑiculis mortis. ũ¬
ꝙͣ quis est fortis aĩo ⁊ bouus bel¬
lator nisi aliquo iͦ sit ĩpanidꝰ
ccͣ ꝑicula mortis spectat .n. ad
fortẽ ⁊ ad bouũ bellatorẽ uͭ ñu¬
it pħ̾s .iiiͦ. etħ. nõ curare ĩ bel¬
lo beue mori. tũc .ni. qͥs dr beue
mori in bello qñ iuste bellãs ut
ꝑ defensione patͥe uł ꝑ aliquo
alio magno bono iuste ⁊ auda¬
ct̾ exponit se morts ꝑiculis. dũ
ã quis ultra quã debeat diligit
corporalẽ uitã de facili eligit
tur pem fugã. ¶ sexto pugnã¬
tes uõ debent horre sauguaus
effusionẽ uã si quis cor molle
hũs uuliebris existens horre¬
at effund̾e sauguinẽ. nõ aude
¶septimo decet eos hr̃e aptitudi¬
uem ⁊ ĩdustriã ad ꝓtegẽd̾ se
⁊ ad ferieud̾ alios. uãut dr̃ pͦ¬
sub uulitari ut supra ostẽdeba

Expanded text:
onum quasi non appretiari corporalem vitam. Nam cum tota operario bellica exposita sit periculis mortis, nunquam quis est fortis qnimo et bonus bellator, nisi aliquo modo sit impavidus circa pericula mortis. Spectat enim ad fortem et ad bonum bellatorem, ut innuit Philosphus 3. Ethic. non curare in bello bene mori. Tunc enim quis dicitur bene mori in bello, quando iuste bellans, ut pro defensione patriae, vel aliquo alio magno bono, iuste et audacter exponit se mortis periculis. Cum autem quis, ultra quam debeat, diligit corporalem vitam, de facili eligit turpem fugam. Sexto pugnantes non debent horrere sanguinis effusionem. Nam si quis cor molle habens, muliebris existens, horreat effundere sanguinem; non audebSeptimo decet eos habere aptitudinem, et industriam ad protegendum se, et ad feriendum alios. Nam ut dicsub militari, ut supra ostendeba
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓpalatores ꝯsilioꝵ nec eeñt pli¬
cẽtes ut qd̾ eẽnt adulatores plꝰ
curãtes loqui placẽca ꝙͣ u̾a. sic
⁊̃ ut recitat pħs .iii. retħ. quidã
poeta noĩe alexãder indeus pͥamũ
dici nõ debent. s magis forte
adulatores ¶ Sexto ẽ ĩ ꝯsilus at¬
tẽdẽd̾ ut diu ꝯsiliem᷑ ⁊ si assit
oportinutas cito ĩoꝑe exseq̃mur
uã cũ adest oportunitas oꝑãdi si
recte uolumꝰ ⁊ nõ illud facimꝰ hoc
est qr ignoramꝰ au expediat illud
si assit oꝑandi facultas ꝓmpte
oꝑari debemꝰ. bene gͦ dc̃m ẽ ꝙ scͥ¬

Expanded text:
et propalatores consiliorum, nec essent placentes, ut quod essent adulatores, plus curantes loqui placentia, quam vera. Sicetor, quidam poeta nomine Alexander videns Priamum dici non debent, sed magis forte adulatores. Sexto est in consiliis attendendum, ut diu consiliemur; et si adsit oportunitas, cito in opere exequamur. Nam cum sadest opportunitas operandi, et si recte volumus et non illud facimus, hoc est quia ignoramus an expediat illud si adsit operandi facultas, prompte operari debemus. Bene ergo dictum es
Abbreviated transcription (Latin):
quã unus solus. decet ad huuiꝰ ne¬
gocia alios aduocare ut ꝓ eoꝵ ꝯ
siliũ possit eligi ma uelior qua
ẽ ĩ ꝯsilus atcẽtẽd̾ ut sec̾ta habeã¬
tur q̃ ibi dnͣr. nã młta negocia di¬
ꝯsed̾e debent. s forte melius di
qd̾ sił aliqui płes silent ⁊ tacẽt
nã maxĩe ẽ hoc ĩ ꝯfilus attendẽ¬
dũ ⁊ maxiẽ in ꝯsilus ubitractã¬

Expanded text:
quam unus solus: decet ad huiusmodi negocia alios advocare, ut per eorum consilium fossit eligi via melior qualest in consiliis attendendum, ut secreta habentur, quia ibi dicuntur, nam multa negocia diconsedere debent. Sed forte melius dicquod simul aliqui plures silent et tacent. Nam maxime est hoc in consiliis attendendu
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliquid ꝑagẽd̾. attñ imprudẽs
est qui suo solo capiti ĩuititur
⁊ renuit alioꝵ audire senteu¬
cias. iuague .nͥ. pͥdẽtie est ĩ ꝯsili¬
rauius quid agẽd̾ ¶O.d̾ ex duo

Expanded text:
ad aliqui peragendum, attamen imprudens est qui solo capiti innittitur, et renuit aliorum audire sententias Magnae enim prudentiae est in consiliramus qui
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝙͫ ad p̾seus spectat sex ob¬
seruanda ut sciamus qualit̾ sit
ꝯsiliandũ. pͥuũ est qr quãto a¬
liquid est magis det̾miuatum
tãto ñori eget ꝯsilio. Innuo

Expanded text:
antum ad praesens spectat sex observanda, ut sciamus qualiter sit consiliandum. Primum est, quia quanto aliquid est magis determinatum, tanto minori eget consilio: immo
Abbreviated transcription (Latin):
b ꝯ s solũ de agibilib hũans
possunt a̾ ccͣ speculabilia ⁊ ccͣ
debent ¶Uiso quid ẽ ꝯsiliũ qr
est q̃õ agibiliũ huãnoꝵ. restat
uid̾e qualit̾ est ꝯsiliand̾ et qũe¬

Expanded text:
 sed solum de agibilibus humnis: possunt autem circa speculabilia, et cidebent. Viso quid est consilium, quia est quaestio agibilium humanorum: restat videre qualiter est consiliand
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtĩgẽte deficiat a ꝯsecutõue
optati bomi uł incurrat aliqd̾
dãpnũ uł aliqd̾ aliud in alũ. q̃
gͦ sunt ualde modica ut que
sunt apta nata effic̾e ꝑuũ bo¬
nũ uł ꝓhib̾e modicũ ialũ nõ
sunt ꝯsiliabilia. est gͦ modus
attendendus ii ꝯsilus ut de mag

Expanded text:
deficiat a consecutione optati boni, vel incurrat aliquod damnum, vel aliquod aliud malum. Quae ergo sunt valde modica, ut quae sunt apta nata efficere parvum bonum, vel prohibere modicum malum, non sunt consiliabilia. Est ergo modus attendendus in consiliis, ut de mag
Abbreviated transcription (Latin):
Portet ut̃ latitudo.
d̾monis in unaqͣa
re sit scd̾m exigẽ¬
ciam illius rei. et nõ magis
Si gͦ de regurne pͥncꝙpũ.
suie regũ intenduuꝰ artem¬
et noticiam trad̾e. ut non
mones quã p̾sens copus re¬
quirat. pͦ iundend̾ est quis sit
modus ꝓcedendi in hac arte
Sciendum gͥ ꝙ ĩ toto morali
.o .n. nn talibus typo et siga¬
liter ꝑtrãsire. quia gesta iuo¬
ralia oplete so narratõne nõ
sumitur ex ꝑte mat̾ie cͥca ꝙͣ¬
u̾satur huius ars. seꝯda ex ꝑ¬
definis. qui intenditur ĩ hac
arte. t̾cia ex ꝑte auditoris qͥ
erudiendus est ꝑ talem ar¬
tem. pͥma uia sic p. Eñ .n.
doctrina de regimine pͥnci¬
puuifit de acobus humanis
et ꝯp̾hendatur sub morali.
comi est non patitur ꝑscru¬
tatõm sb̾tilem s est de ne¬
gociis singulatibus. q̃ ut de¬

Expanded text:
portet ut latitudo sermonis in unaquaque re sit secundum exigentiam illius rei, et non magis Si ergo de regimine principum, sive Regum intendimus artemet notitiam tradere, ut non rmones quam praesens opus requirat, primo videndum est, Quis sit modus procedendi in hac arte. Sciendum ergo, quod in toto morali oportet enim in talibus typo et figuraliter pertransire, quia gesta moralia complete sub narratione non sumitur ex parte materiae, circa i ars. Secunda ex parte finis. qui intenditur in hac arte. Tertia, ex parte auditoris, qui erudiendus est per talem artem. Prima via sic patet. Cum enim doctrina de regimine principum sit de actibus humanis, et comprehendatur sub morali nctum est non patitur perscrutationem subtilem, sed est de negociis singularibus: quae ut de
Abbreviated transcription (Latin):
gradus uͥtutũ. nã que¬
dã sũt politice. q̃dã pͨgatorie
hoĩes bñ se hñt ĩ rebus hũa¬
ius. s nͥtutes purgatorias¬
⁊ pͣ. purgati aĩ dicũt eẽ il¬
dus. nã sũt aliqui tẽtẽdẽtes
⁊ eũtes in diuinã siłitudi¬
nẽ ⁊ tales dicũt᷑ hrẽ uͥtutes
pur gatorias aliqui u̾o sũt
quodãiuͦ iã asseciti siłitudi¬

Expanded text:
gradus virtutum. Nam quaedam sunt politicae, quaedam purgatoriae, homines bene se habent in rebus humanis. Sed virtutes purgatorias, et purgati animi dicunt esse virdus. Nam aliqui sunt tendentes, et euntes in divina similitudine: et tales dicuntur habere virtutes purgatorias. Aliqui vero sunt quodammodo iam assecuti similitudi
Abbreviated transcription (Latin):
qr ip̃i alioꝵ debent eẽ regła
⁊ exẽplar tãte .n. bonitatis d
ẽẽ pͥnceps ut quil suus sb̾di¬
tus accipiat inde formã unĩe¬
di ⁊ cognoscat defcm̃ suũ iu¬
dẽs uitã ⁊ ꝑfectõm pͥncipãtis
qr̃ apud reges ⁊ pͥncipes nõ
solũ detestabile ÷ d turpia

Expanded text:
 ipsi aliorum debent esse regula et exemplar. Tantae enim bonitatis debet esse princeps, ut quilibet suus subditus accipiat inde formam vivendi, et cognoscat defectum suum, videns vitam et perfectionem principantis. Quare apud reges et principes non solum detestabile esse
Abbreviated transcription (Latin):
nius ꝙ sic̃ ẽ dare di̾sos gra
rũ ut p es capitulo p̾cedeu¬
ꝑatos. aliquos uͦ diumos sic
possiuꝰ distingu̾e .uiiiͬ. ordi¬
ues uͥtutũi ita ꝙ cuulib ge

Expanded text:
mus, quod sicut est dare diversos gradrum, ut patet ex capitulo praecedenperatos, aliquos vero divinos, sic possumus distinguere quatuor ordines virtutum, ita quod cuiulibet ge
Abbreviated transcription (Latin):
rantur ⁊ ut rex sit ĩ ꝯfiliatiꝰ
tiore ¶tcio ĩ mod̾at᷑ timior
reddit hoĩem tremulentu
nã ꝓp̃ timorẽ calore ꝓg̾dien¬
te ad ĩt̾iora extiqra mẽbra
frigida manẽt. uerui gͦ fi¬
ũt frigefci nõ ualentes susti¬
n̾e mẽbra qr̃ accidit eis tre¬
mor. gͦ si ĩꝯuemẽs ẽ regẽ eẽ
tremulentũ qui debet ẽẽ iu¬
dan̾e ĩmod̾atotimore. ¶ quar¬
to ĩmod̾atꝰ tior reddit ho¬
morẽ ĩmodatũ tremẽs ⁊ ob¬
stupefcũs ĩmobilitat᷑ ⁊ nes

Expanded text:
ut rex sit inconsiliativus; timore. Tertio immoderatus timor reddit hominem tremulentum. Nam propter timorem calore pregrediente ad interiora, exteriora membra frigida manent. nerui ergo fiunt frigefacti, et non valentes sustinere membra quare accidit et tremor. Ergo si inconveniens est regem esse tremulentum, qui debet esse vitimere immoderato timore. Quarto immoderatus timor reddit homorem immoderatum tremens et obstupefactus
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩ mod̾atus tmior fatit ho¬
ninẽ ĩ ꝯfiliatinũ cũ .i. qͥs in¬
iuod̾ate tiet totus obstu
rat quid faciat pp̃ & nõ re¬
cordatur reꝯsiliari ⁊ si ꝯsiliũ
ei det᷑ pp̃ obstupefaccõm ñ
app̾hẽdit illud qr̃ si ĩdecens

Expanded text:
quia immoderatus timor facit hominem inconciliativum cum enim quis inmmoderate timet, totus obstuprat quid faciat. propter quod non recordatur consiliari: et si consilium ei detur, propter obstupefactionem non apprehendit illud
Abbreviated transcription (Latin):
ceat tniudos ⁊ audaces. timor
a̾ si mod̾at᷑ sit expediẽs ẽ re¬
gib ⁊ pͥncipib mod̾ato .n.
timore eẽs pͥncipãtes tuh̾ e de¬
bent ne aliquis ĩsurgat in
regno ꝙ eiꝰ bonũ statũ depͣua¬
sens duplici uia ĩuestigare
ꝙ mod̾atus timor tictius sit
ex ꝑte ꝯsilu habẽdi. sa ex ꝑte¬

Expanded text:
Timor autem si moderatus sit, expediens est regibus et principibus. Moderato enim timore omnes principantes timere debent, ne aliquid insurgat in regno, quod eius bonum statum depravatum ad praesens duplici via investigare, quod moderatus timor necessarius sit ex parte consilii habendi. Se
Abbreviated transcription (Latin):
iuouerũt. qr̃ si aliqua ułia ĩ
morali negotõ eis tradãtur
suffragãte exꝑiẽcia quã hũt
de moralib gestis. susficiẽter
ĩstrui poterũt ĩ cognitõ mo¬

Expanded text:
in morali negocio eis tradantur, suffragante experientia quam habent de moralibus gestis, sufficienter instrui poterunt in cognitione mo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maxiẽ ĩ t̾cio plus tescẽdemꝰ
ad ꝓticulares cͥcũstãcias expe
sequẽciũ. Int̾cio gͦ lib magis
ꝑticłarit̾ tractabimꝰ fc̃a regni
nõ tñ ⁊̃ ĩ illo libro expediet

Expanded text:
 maxime in tertio plus descendemus ad particulares circumstantias. Expesequentium. In tertio ergo libro magis particulariter tractabimus facta regni: non tamen ella in illo libro ex
Abbreviated transcription (Latin):
diatur ĩ ueniẽs refistẽçiam
pugnã nõ sustinet qr qͥ fit
lato furore ĩapit tim̾e ⁊ nõ
sustiuet bellũ s arripit fu¬
gã. ¶E nĩta fortitudo ẽ ꝯfu¬
etudinalis. aliqui .n. qr ĩ płi¬
b bellis fuerũt ĩ quib for¬
te bñ accidit eis ex hac ꝯsue¬
tudine assumũt quãdẽ spem
uictorie ⁊ accipiũt ꝙͣdã auda¬
ciã bellandi. tales gͦ fortes
eẽ iudentur qr agg̾diũtur¬

Expanded text:
ediatur, inveniens resistentiam, pugnam non sustinet; quia qui sit lato furore, incipit timere, et non sustinet bellum, sed arripit fugam. Quinta Fortitudo est consuetudinalis. Aliqui enim. quia in pluribus bellis fuerunt, in quibus forte bene accidit eis, ex hac consuetudine assumunt quandam spem victoriae, et accipiunt, quandam audaciam bellandi. Tales ergo fortes esse videntur, quia agg
Abbreviated transcription (Latin):
ta malũ aliqd̾ paciãtͦ fugĩt
¶Bexta fortitudo dͦ eẽ besti¬
alis ut cũ aliquis ignorõs for¬
titudinẽ adu̾saru bellat ut pu¬
ta si habitãtes in septẽtͥone
sũt fortes ⁊̃ audaces ĩm̾idie
u̾o sũt debiles ⁊ trinidi agg̾¬
dientes pugnã cũ septẽtrioni¬
b credendo eos ẽẽ u̾idionales
hñt fortitudinẽ bestialẽ. sũt
n. tales .q. bestie nisensate ag¬
g̾diẽtes bellũ nõ cognoscen¬
tes adu̾sarioꝵ ꝓomͣ. ¶Septi
ma fortitudo d̾ urtuosa. ut
cãt qualit̾ populus siuis for¬
tis ÷ ⁊ quõ possũt ꝯ adu̾sariis
bellare ip̃i tũ debent eẽ for¬
tes fortitudine uͥtnosa ut nõ
eeponãt gẽtẽ suã ꝑiculis bel¬
litis nifi hẽant iusta bella et
nisi uideant magnũ bonũ pa¬
t̾e uł regui ꝙ ex tali bello ꝯ¬
sequi possit:¬
C xu. quid sit tẽ¬
pancia ⁊ circa que habet
ipõs possumꝰ facere tẽꝑatos

Expanded text:
ta malum aliquod patiantur, fugiunt. Sexta fortitudo dicitur esse bestialis, ut cum aliquis ignorans fortitudinem adversarii, bellatur. utputa si habitantes in septentrione sunt fortes, et audaces, in meridiano vero sunt debiles, et timidi, aggredientes pugnam cum septentrionalibus, credentes eos esse meridionales, habent Fortitudinem bestialem. Sunt enim tales quasi bestiae insensatae aggredientes bellum, non cognoscentema Fortitudo dicitur virtuosa. ut cant qualiter populus suus fortis est, et quomodo possunt cum adversariis bellare: ipsi tamen debent esse fortes fortitudine virtuosa, ut non exponant suam gentem periculis bellicis, nisi habeant iusta bella, et nisi videant magnum bonum patriae vel regni, quod ex tali bello consequi possit. Quid sit Temperantia, et circa quae habet ip
Abbreviated transcription (Latin):
pħ̾s ait. ecthoꝵr fortis erat qui
timẽs ĩcrepatõnes polynia¬
dis agg̾diebatur t̾ribilia. di¬
cebat .n. ꝙ si fug̾et polyma¬
das qui erat exꝑte adu̾sa pͥ¬

Expanded text:
phus ait Hector fortis erat, qui timens increpationes Polydamantis, aggrediebatur terribilia. Dicebat enim quod si fugeret, Polydamas, qui erat ex parte adversa, p
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ statuisse ꝙ si quis troiano¬
rũ sine bello fug̾et talit̾ ap¬
taretur ꝙ̃ nõ eẽt sufficiẽs
fugare caues. Ad hanc for¬
titudiuẽ ĩducũt ppłm du¬
ces e̾citus statuẽtes penã
fugientib façiẽdo foueas
ue possit eg̾citꝰ fug̾e. s qua¬
dã ucd̾itate bellare cogatur
tudinem. nã cũ nauigiis cũ
toto suo excitu crãffreta¬
ret ne ad de suo ex̾citu hrẽt
mat̾iã fugiendi oẽs naues.
ꝯfregit ¶tcia forditudo dͦ¬

Expanded text:
rem statuisse, quod si quis Troianorum sine bello fugeret, taliter aptaretur quod non esset sufficiens fugare canes. Ad hanc Fortitudinem inducunt populum Duces exercitus, statuentes poenam fugientibus, faciendo foveas, ne possit exercitus fugere, sed quadam necessitate bellare cogatur.tudinem. Nam, cum navigiis, et cum toto suo exercitu transfretaret, ne aliquis de suo exercito haberent materiam fugiendi, omnes naves confregit. Tertia fortitudo d
Abbreviated transcription (Latin):
lii. ⁊ qr patrũ ad filios ⁊̃ maxĩa
dilectõ in ouitate illa eẽt maxi¬
mus amor eo ꝙ antiquiores dili¬
g̾ent oẽs iunniores ut filios ⁊ iuni¬
ores eos dilig̾ent. sic̃ patres posu

Expanded text:
lii: et quia patrum ad filios est maxima dilectio, in civitate illa esset maximus amor, eo quod antiquiores diligerent omnes iuniores ut filios, et iuniores eos diligerent ut Patres. Posu
Abbreviated transcription (Latin):
mur si mutam᷑ accões uature
⁊ maxĩe bene regit᷑ auitas si
iuntet᷑ ordinẽ nͣsẽ. uena auri
ut pͥncipãtes maiori pͥncipa¬
tu uł existẽtib ĩ maiorib gͥnci¬
patib ⁊ uena argenti. ut exi¬
stẽtes nnmorib nõ debẽt ꝯu̾ti
in uenã ferri ut ꝙ fiant sb̾diti
⁊ deponãt᷑ a magistratib sius¬

Expanded text:
mur si imitamur actiones naturae, et maxime bene regitur civitas si imitatur ordinem naturalem: vena auri ut principantes maiori principatu, vel existentes in maioribus principatibus; et vena argenti ut existentes in minoribus, non debent converti in venam ferri, ut quod fiant subditi, et deponantur a magistratib
Abbreviated transcription (Latin):
me uͣlit̾ ordiuata si ad oꝑabel¬
lica ordiuẽt᷑. nõ solũ uiri s ⁊̃
mulieres quartũ ꝙ dixũt
instituend̾ eẽ ĩ cuutate ẽ qr
cipari ⁊ ẽẽ magistratu. ut qui
erãt officiales sꝑ eẽnt officia
de magistratib aluis assumie¬

Expanded text:
me naturaliter ordinata si ad opera bellica ordinentur non solum viri sed etiam mulieres. Quartum quod dixerunt instituendum esse in civitate, est, cipari, et esse in magistratu. ut qui erant officiales, semper essent officialde magistratibus aliis. Assume
Abbreviated transcription (Latin):
ninialib alus ĩ quib nõ solũ bel¬
lant iasculi s ⁊̃ femine. ĩiuo
ꝓma ferociores eẽ uidentur fe¬
mme quã mares. nã si ꝯsid̾amꝰ
aues ipãs uiuẽtes ex raptu ma¬
iores corpore ⁊ auditõres corde
⁊ p̾stanciores inrib sunt femi¬
ne quã masculi ut aucipitres ⁊

Expanded text:
aliis, in quibus non solum bellant masculi sed etiam foeminae. Immo pina ferociores esse videntur foeminae quam mares. nam si consideramus aves ipsas viventes ex raptu, maiores corpore et audaciores corde et praestantiores viribus sunt foenimae quam masculi: ut ancipitres, et
Abbreviated transcription (Latin):
ta ⁊ domos. ⁊ alia q̃ reqͥrũtur
ad uitã. bellatores quidẽ ncͣcn.
existebãt pp̃ defensionẽ cuuta¬
sis ⁊ repͥmendos hostes. dice¬
bãt a cuntatẽ si beue ordinata
erat ad miꝰ deb̾et hr̃e ulle bel¬
latores. ⁊ ad plus quĩꝙ milia
in cuutate ad dirigẽd̾ cnies ut
u̾tuose uiu̾ent ⁊̃ ut debite ob¬
seruarẽt leges tãgebãt ⁊̃ dcĩ¬

Expanded text:
alia quae requiruntur ad vitam. Bellatores quidem necessarii existebant, propter defensionem civitatis et reprimendos hostes dicebant autem civitatem si bene ordinata erat ad minus deberet habere mille bellatores, et ad plus quinque milliain civitate ad dirigendum cives ut virtuose viverent, et ut debite observarent leges. Tangebant
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ꝯtinentes pudicas ⁊ absti¬
nentes ⁊ sobͥas sic dec ⁊ fili¬
b diximꝰ sunt ad filias adap¬
das eẽ a circuitu ⁊ a discursu ꝙ
triplici nia uenari possimins¬
¶ Punia ma siͦ ut tollatur
filiab ꝯmoditas malefaciẽdi

Expanded text:
nentes, pudicas, abstinentes, et sobrias: sic decet et filibus diximus, sunt ad filias adapdas esse a circuitu, et discursu. quod triplici via venari possumus. Prima sumitur, ut tollatur filiabus commoditas malefaciendi.
Abbreviated transcription (Latin):
iisto magis uobiles ⁊ potissi¬
me reges ⁊ pͥncipes tõto maio¬
rẽ curam et ꝓpͥoͣs filias ad hi¬
b̾e debent. ite indebite cͥcuant
⁊ discurrãt quãto ex ĩpudiacia

Expanded text:
multo magis nobiles, et potissime reges et principes tanto maiorem curam circa proprias filias adhibere debent, ne indebite circuant et discurrant: quanto ex impudicitia
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝙ ꝯĩt̾ hoĩes nõ reputãt uisi
senfibilia rona qr gͦ tõtũ habemꝰ
immpetũ ad delectatõnes sensibi¬
les ut płimũ delinquimꝰ ĩ tali¬
bus si assit nobis ꝯmoditas de¬
ꝙ hoies ut płimũ malefaciũt
ꝯ possiuit. max̾ia gͦ cantela ad
aseruãdã puritatẽ ⁊ ĩnocẽciã
est iitare ꝯmoditates malefa
tancior ẽ magnũ ꝑiculũ non
uitare ꝯmoditates delictoꝵ. mł¬
to magis ÷ hoc in femimis ⁊ ad¬
hoc uagis ĩ filiabus ÷ ÷̃ uł ĩ pu¬
ellis ne gͥ detur eis ꝯmoditas

Expanded text:
iter homines non reputant nisi sensibilia bona. Quia ergo tantum habemus impetum ad delectationes sensibiles, ut plurimum deliquimus in talibus. si ad sit nobis commoditas deimum male faciant, cum possunt. Maxima ergo cautela ad conseruandam puritatem et innocentiam, est vitare commoditates malefactantior, est magnum periculum non vitae commoditates delictorum: multo magis hoc est in foeminis, et adhuc magis est in filiabus vel in puellis. ne ergo eis d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuellas u̾eꝯdas in aspectu in¬
rox ÷ͣ nõ assuesc̾e eas int̾ gẽ¬
gando ꝑ patriam assuescunt
uiroꝵ aspectibus fiunt fami¬
lares eis ⁊ tollitur ab ip̃is n̾e¬
ꝯdia ex niroꝵ ꝯsortõ tollere a
a puellis u̾endiã ẽ tolł̾e ab eis. fre¬
nũ quo retrahũtur ne male agãt
nã nn feniiis ⁊ maxĩe ĩ puellis

Expanded text:
las verecundas in aspectu virorum, est non assuescere eas inter gengando per patriam assuescant virorum aspectibus, fiunt familiares eis, et tollitur ab ipsis verecundia ex virorum consortio. tollere autem a puellis verecundiam, est tollere ab eis fraenum, quo trahuntur, ne male agant. Nam in foemina, et maxime in puellis
Abbreviated transcription (Latin):
m ex usu ꝯiugu nõ solũ
oriant᷑ filu ⁊ mares s
oriri post̾ filie ⁊ feĩe.
postquã dixuyus qualis cura
gerenda ÷ ccͣ filios restat dic̾e
quał gerenda sit ccͣ filias. s ħ̃
brem tractatu indiget qr qun
det̾minanimꝰ de reguine ꝯiu¬
gali ⁊ ostendiꝰ qualit̾ regẽ¬
de sunt femme .q. sufficient̾
tradidimꝰ quał cura cͥca filios

Expanded text:
solum oriantur filii et mares, sed oriri possunt filiae et foeminae: postquam diximus qualis cura gerenda est circa filios, restat dicere, qualis gerenda sit circa filias. Sed hoc brevi tractatu indiget: quia cum determinavimus de regime coniugali, et ostendimus qualiter regendae sunt foeminae ; quasi sufficienter trad
Abbreviated transcription (Latin):
stinet ab oꝑib uen̾eis dici¬
tur eẽ castus s gut horret
⁊̃ ipõs gestus ĩcitantes ad
uenerea dicitur eẽ honestꝰ
sũ pudicꝰ ¶Hus iusis dele¬
ui p quõ nos ip̃õs fac̾e po¬
ssumus tẽꝑatos. nã tẽꝑan¬

Expanded text:
stinet ab operibus venereis, dicitur esse castus. Sed prout horret etiam ipsos gestus incitantes ad venerea, dicitur esse honestus, sive pudicus. His visis de levi patet, quomodo nosipsos facere possumus temperatos. Nam Te
Abbreviated transcription (Latin):
o nos tẽꝑari a potu ⁊ cibo¬
⁊ tẽꝑando nos a potu sumꝰ
sobrn fic̃ qui excedũt ĩ po¬
tãdo sũt ebru. tẽꝑãdo u̾o.
nos acibo siꝰ abstinẽtes.
abstmnẽcia gͦ ⁊ sob̾etas des¬
mũt in repͥmẽdo delecta¬
tõues nutrimẽtales .s. ca¬

Expanded text:
 nos temperari a potu, et cibo. Temperando nos a potu, sumus sobrii: sicut qui excedunt in potando, sunt ebrii. Temperando vero nos a cibo, sumus abstinentes. Abstinentia ergo, et sobrietas deserviunt in reprimendo delectationes nutrimentales.
Abbreviated transcription (Latin):
as q̃ fiũt ꝑ tactũ ꝙͣ nutͥmẽta¬
les q̃ fũit ꝑgustũ Imuo ĩ ip̃is
delectatõnib nutͥuiẽtalibus
magis delectam᷑ in tactu quã
ĩgustu. comedẽto .n. ⁊ bibẽ¬
do ut unusquisq ĩ se ip̃o exꝑi¬
tur delectaunir ĩ lungua ubi
regnat gustus ⁊ ĩ guture uͭ
nõ ẽ gustus s gattus ⁊ ut ma¬
nifeste exꝑnnͦ uiagis delecta¬
uiur cũ cib aut potus attĩgit
gutur qmͣ cũ ꝯiũgit᷑ liugue
credendũ ÷ .ii. ĩ talib iudicio
gulosoꝵ. recitat a̾ pħs .iii. e¬

Expanded text:
as quae fiunt per tactum, quam nutrimentales quae fiunt per gustum. immo in ipsis delectationibus nutrimentalibus magis delectamur in tactu, quam in gustu. Comedendo et bibendo ut unusquisque in seipso experitur delectamur in lingua ubi regnat gustus, et in gutture ubi non est gustus, sed tactus. et ut manifeste experimur magis delectamur, cum cibus aut potus attingit guttur, quam cum coniungitur linguae. Credendum est enim in talibus iudicio gulosorum. Recitat autem Phi
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia gustus ⁊̃ tact᷑ magis di¬
recte ⁊ ĩmediate .unrͦ ordĩa¬
ri ad ꝯsernatõni nrãu ut de¬
lectabilia gustus ordinãtur
ad ꝯseruatõmi ĩd̾idui s delec¬
tabilia tact᷑ ut matͥuioma or¬
dinãtur ad ꝯseruatõmi spẽi

Expanded text:
sibilia gustus, et tacuts magis directe et immediate videntur ordinari ad conservationem nostram: ut delectabilia gustus ordinantur ad conservationem individui: sed delectabilia tactus, ut matrimonia, ordinantur ad conservationem speci
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia q̃ est pͥncipalior for¬
trcudine ⁊ de foraitudine q̃
ẽ pͥncipalior tẽꝑancia. res¬
tat dice de ipã tẽꝑancia q̃
int̾ nͥtutes principales ulti¬
mũ gradũ tenet. sciend̾ gͦ¬

Expanded text:
Iustitia, quae est principalior Fortitudine: et de Fortitudine, quae est principalior Temperantia. Restat dicere de ipsa Temperantia, quae inter virtutes principales ultimum gradum tenet. Sciend
Abbreviated transcription (Latin):
emꝑancia ĩt̾ nͥtutes.
cardinales ultimũ gͣ¬
iusticia pͥncipaliores sũt uͥtu¬
tib moralib qr pͥdencia÷ in
ĩtellectu iusticia ĩ uolũtate.
¶ Ututes u̾o morales sũt ĩ

Expanded text:
erantia inter virtutes cardinales ultimum grIustitia principaliores sunt virtutibus moralibus; quia Prudentia est in intellectu, Iustitia in voluntate. Virtutes vero morales sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
n᷑ qui cũ eẽt pubt uorare o¬
rauit ut gutur eiꝰ lõguis gͥ
is fi̾et. nõ .n. orauit ut lĩgua
eiꝰ eẽt lacior lingaua bouis.
ut magis deleccaretur ꝑgu
stũ s ut gutur eiꝰ ẽẽt lõgius
guture gruis ut comedẽto
⁊ bibẽto diuciꝰ delectaret᷑ ꝑ
cia pͥncipalit̾ ẽ ccͣ tactũ. ex ꝯ¬

Expanded text:
orax, oravit, ut guttur eius longius quam gruis fieret. Non enim oravit, ut lingua eius esse latior lingua bovis, ut magis delectaretur per gustum, sed ut guttur eius esset longius gutture gruis, ut comedendo, et bibendo diutius delectaretur per tia principaliter est circa tact
Abbreviated transcription (Latin):
sũt puelle ad tacitur nitatẽ
qr si ꝯtĩgat eas post modũ
ab eis si suit debite ⁊̃ tacit᷑ue
Feruẽcius diligẽtur. ¶ Pama
ad innestigãd̾ hoc idẽ sui᷑ ut
uitetur locutõ ĩ cauta. dice¬
batur .n. supͣ ibi semꝑ maio¬
rẽ caucelã adhibendã eẽ ubi
ꝯsueuit maior defectꝰ ꝯsurg̾e
cũ gͦ ex hoc quis loquatur p̃rai¬
dent̾ ⁊ caute qr iuget pͣdencia ⁊ agc¬
cimne intellectus quãto quis
magis a rõne deficit. tãto ma

Expanded text:
sunt puellae ad taciturnitatem: quia si contingat eas postmodum ab eis, si sint debite taciturnae, ferventius diligentur. Secunda via ad investigandum hoc idem, sumitur ut vitetur locutio incauta. dicebatur enim supra, ibi semper maiorem cautelam adhibendam esse ubi consuevit maior defectus consurgere. cum ergo ex hoc quis loquatur prdenter, et caute, quia viget prudentia, et acumine intellectus: quanto quis magis a ratione defi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ isiͦ ẽẽ potissima ut iuillum
gent̾ exaimet. cuĩ gͦ diligẽs
exaiumatõ ⁊ loqͣcitate stare
nõ possit ut fẽĩe ⁊̃ ab rp̃a pu¬
ellari etate discãt tautos ꝓ¬
ferre su̾ones decet eas non
te taciturnas ut possint
excut̾e ¶ t̾cia uia ad m̃e stigã¬
d̾ hoc idẽ siu᷑ ne suit ꝓue ad¬

Expanded text:
issima, ut nullum genter examinet. cum ergo diligens examinatio cum loquacitate stare non possit, ut foeminae etiam a puellari aetate discant cautos proferre sermones, decet eas non te taciturnitas, ut possint excutere. Tertia via ad investigandum hoc idem, s
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ꝓp̃ rõis defectũ de facili
loqui ꝗost̃ ꝑtinẽcia ad simpli.¬
citatẽ ⁊ ĩ prudẽciã. sic de fa¬
cili loqui post̾ ꝑtinẽtes ad li¬
tes ⁊ uirgia. decet gͦ ipãs ꝑ
debitã tacitur nitatẽ a deo ee¬
aiuinare dicẽda ut nec dicãt
aliqua ꝑ q̃ iundicẽt᷑ impruden

Expanded text:
ionis defectum de facili loqui possunt pertinentia ad simplicitatem, et imprudentiam, sic de facili loqui possunt pertinentes ad lites, et ad iurgia. Decet ergo ipsas per debitam taciturnitatem adeo examinare dicenda, ut nec dicant aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
stenso ꝙ nõ dec ꝓuellas ẽẽ
nagabñdas uec decet
eas mu̾e ociose restat
ut nũc t̾cio ostẽdamꝰ ꝙ decet eas
taciturnas eẽ ꝙtͥplici na nena¬
ri possumꝰ ¶ pama sui ut mag̃¬

Expanded text:
stenso, quod non decet puellas esse vagabundas, nec decet eas vivere otiose: restat ut nunc tertio ostendamus, quod decet eas taciturnas esse quod triplici via venari possumus. Prima sumitur, ut mag
Abbreviated transcription (Latin):
ccõnis sit exhibitõ oꝑis ⁊ ex
ħ aliquis ꝓbetur ẽẽ dilectiuus
alt̾nis. si agat q̃ ip̃ẽ nult. si pͥo¬
ceps ÷ felex diligendo deũ d
c̾dere se ẽẽ felicem oꝑaudo q̃
deus uult. maxĩe a̾ deus requi¬
rit a regib ⁊ pͥncipib. ut per
prudẽciã ⁊ legẽ ppłm sibi ꝯ¬
missum iuste ⁊ sc̃ẽ regãt. regi¬
bus gͥ ⁊ pͥncipib ponẽda est
felicitas in accu ptudencie nõ
simplicit̾ s ut ÷ speratus a ca¬
ritate pp̃ qd̾ ĩ ip̃o accu carita¬
ip̃i dẽo. magis est ponẽda fe
ali qualit̾ felicitas sit ponẽda¬
Cxiii. auãtum sit premium
regis bene regentis popu¬
lum sibi cõmiis um oocoor

Expanded text:
ibitio operis, et ex hoc aliquis probetur esse dilectivus alterius, si agat quae ipse vult: si princeps est felix diligendo Deum, debet credere se esse felicem operando quae Deus vult. Maxime autem Deus requirit a regibus et principibus, ut per prudentiam, et legem populum sibi commissum iuste, et sancte regant. regibus ergo, et principibus ponenda est felicitas in actu prudentiae, non simpliciter, sed ut est imparatus a charitate. Propter quod in ipso actu charitaipsi Deo, magis est ponenda felaliqualiter felicitas sit ponenda. Quantum sit praemium regis bene regentis populum sibi commissum. C
Abbreviated transcription (Latin):
tis sic fossis fcĩ pot̾it eocitꝰ inꝯriri santꝰ¬
.C. iẜ q̃ ⁊ quot sũt ꝯfid̾ada iu bello si
debeat ꝓblica pugua ꝯmitti. ⁊ u

Expanded text:
tis, sic fossis factis, poterit exercitus morari securus. Quae et quot sunt consideranda in bello, si debeat publica pugna committi.
Abbreviated transcription (Latin):
nes ⁊ tastra sũt ꝯstruẽta. nã
si hostes sunt absentes facile
est fossas ccͣ e̾dcitũ fod̾e mu¬
nccões erig̾e ⁊ castra ꝯstrue¬
re. s si adu̾saru p̾sentes ad sit̃
difficilius est castta iuinure. st
.MI. ĩ tali casu duo nctͣia udel

Expanded text:
nes et castra sunt contruenda. Nam si hostes sunt absentes facile est fossas circa exercitum fodere, munitiones erigere et castra construere, Sed si adversarii praesentes adsint, difficilius est castra munire. Sunt enim in tali casu duo necessaria,
Abbreviated transcription (Latin):
feusioni apta. ut ĩfra patebit¬
.
nͥ loci situs ĩ pediat. uõ ꝯtĩgit alũ si¬
tũ illũ uõ pati talem foriũ Intali
gͥ casu ꝯstruenda siit castra somitͥ¬
cularia tͥargularia quadrata uł ẽ
abꝙͣ formã aliã quã tequirit dis po
⁊ uptitudo situs porta a pͥnapalis ex
de exatu elõgali⁊ acastͥs insis ĩ signi¬
is melus sciãt ad castra redire
¶hus itaq ꝑtractatis suꝑest iud̾e qͥd
inuuitõis medus atcẽdendꝰ sit ĩ ꝯstru¬
ctõe castroꝵ nã si e̾citus diu ibi mo¬
rari ĩtendait erigẽde sunt fortõres
uutões ⁊ fiende ampliores fosse.s
at magna ius hostiũ fossad̾ eẽ lata
ac̾or ĩninet ꝯuenit fossam amplio¬
rẽ ⁊ altõrẽ fac̾e ita ut sit lata pedes
debet .ii. fossa eẽ ĩ aũ ex ꝑte hostiũ

Expanded text:
fensioni apta, ut infra patebit. nisi loci situs impediat. Nam contingit aliquando situm illum non pati talem formam. In tali ergo casu construenda sunt castra semicircularia, triangularia, quadrata, vel aliquam formam aliam quam requirit dispositio et aptitudo. Porta autem principalis ex de exercitu elongare a castris, visis insignis melius sciant ad castra redire. His itaque pertractatis superest videre quis munitionis modus attendendus sit in costructione castrorum. Nam si exercitus diu ibi morari intendat, eligendae sunt fortiores munitiones, et fiendae ampliores fossae. Sed at magna vis hostium, fossa debet esse lata acrior imminet, contingit fossam ampliorem et altiorem facere ita, ut sit lata pedes debet enim esse fossa in ante ex parte hostium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsid̾tuda idel situs. forna et
nunittõnis medus ¶ Eirtasi¬
tũ ã ꝙͫ ad p̾sens spectat sũt
pia aque ⁊ alioꝵ q̃ sũt egci¬
a quo possit ex̾citus ĩ puigna¬
spaciũ ut ꝓ uu̾o bellatoꝵ ac¬
uitões erigẽte ut nõ plus at¬
cipiatur de spacio ꝙͣreaui
debeit eporteat eecitũ ꝯstrin¬
gi tꝯstripari ¶ Saiarto sio¬
porteat ĩ loco illo eg̾ditũ morã
ꝯͣ h̾e ⁊ assit possibilitas eligẽda
ẽꝯͣ sitũ salubͥtas aeris nã et
Texcctu. nã solũ cauẽda sinit
uulu̾a hostiũ s ut offt̾ se fa¬
cultas cauẽde sunt pestes mor¬
boꝵ. declarato gͦ q̃ sunt atteu¬
deuda cͥta sitũ castroꝵ dela

Expanded text:
forma; et munitionis modus. Circa situm quantum ad praesens spectat sunt pia aquae. et aliorum quae sunt exercia quo possit exercitus impugnaspatium ut pro numero bellatorum acnitiones erigendae: ut non accipiatur de spatio ultra qudebeat, oporteat exercitum constringi et constipari. Quarto si oporteat in loco illo exercitum moram contrahere, et adsit possibilitas est eligenda circa situm salubritas aeris. Nam in exercitu non solum cavenda sunt vulnera hostium, sed ut offert se facultas, cavendae sunt pestes morborum. Declarato ergo quae sunt attendenda circa situm castrorum: decla
Abbreviated transcription (Latin):
fossis aliquos magistros p̾sti¬
tui qui negligẽtes sollicitẽt
⁊ uiucuiq ĩ iuĩgãt quid ip̃m
oportet ag̾e ¶ Ostẽso utile
ẽẽ castra ꝯstruere ⁊ qͣlit̾ ⁊̃ p̾

Expanded text:
fossis aliquos magistros prestitui, qui negligentes solicitent, et unicuique iniungant quod ipsum oporteat facere. Ostenso utile esse castra constru
Abbreviated transcription (Latin):
egocia bellica int̾ cet̾a ꝑicu¬
losiora eẽ iident᷑ i̾o ĩ ess est
magna diligẽcia adhibẽda
dare cautelis Inpugna .n. oĩo ẽ eli¬
bella ꝯmissa reqͥrerẽt ꝙͣ cͥca ip̃iĩ
aliquo neglegisse. nã tecitat uege¬
cuis dixisse catonẽ ꝙ ĩ aluis rebi si
quis erratũ ẽ pt̃ postmod̾ torrigi
delicta u̾o p̾boꝵ eiuẽdatõm nõ re¬
aplũt s statĩ ꝑeua errorẽ ꝯsequi¬
cur qr ĩꝑite ⁊ ĩ prudẽt̾ pugnãtes

Expanded text:
egocia bellica inter caetera periculosiora esse videntur, ideo in eis est magna diligentia adhibenda.superabundare cautelis. In pugna enim omnini est elibella commissa requirerent, quam circa ipsa in aliquo neglexisse. Nam recitat Vegetius dixisse Catonem, quod in aliis rebus si quid erratum est, potest postmodum corrigi. Delicta veor bellorum emendationem non recipiunt: sed statim poena errorem consequitur: quia imperite et imprudenter pugn
Abbreviated transcription (Latin):
tur. nã sic̃ medici nõ est ꝯsiliari
de sanitate s eiꝰ est intẽd̾e sauita¬
tẽ tãquã finẽ sic eiꝰ cꝰ ẽ cautatẽ
oidinare nõ ẽ ꝯsiliari de pace⁊
de ꝯcordia cuuũ. nã ut dͦ .iii. ecħ.

Expanded text:
tur. Nam sicut medici non est consiliari de sanitate, sed eius est intendere sanitatem tanquam finem: sic cuius est civitatem ordinare, non est consiliari de pace et de concordia civium. nam ut dicitur 3.
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑsona pͥuata nõ hũs potes¬
tatẽ sic̃ coguosat᷑ postquã ad
aliquã p̾põrturã uł ad aliquẽ ma¬
gistratum assiuiꝰ qt cũ deceat regiã
nosc̾e quales p̾ficiat ppõĩtos ⁊ ma¬
situras ⁊ muagistratus suꝑ ques pͥ¬
us exꝑiri quales sint quos p̾ficit᷑
in p̾poĩtos uł magistros ⁊ postea
exꝑunẽto assup̃to debet eos in di¬
ctis officus affiruare uł ad ma¬

Expanded text:
sona privata non habens potestatem, sicut cognoscitur postquam ad aliquam praeposituram vel ad aliquem magistratum assumitur. Quare cum deceat regia mnoscere quales praeficiant praepositos et masituras et magistratus, super cives prius experiri quales sint, quos praefecit in praepositos vel magistratos, et postea experimento assumpto debet eos in dictis officiis affirmare, vel ad ma
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes ꝙ ẽ seditõis cã apud uul¬
lã dignitatẽ possidentes. intẽtes
.n. se uullã dignitatẽ possid̾e si ꝯ¬
tingat eos ẽẽ iuriles ⁊ auiniosos
sẽditõnes mouẽt.¬
sic ordinãda est ciuitas ut
socrates satuebat

Expanded text:
seditionis causa apud nullam dignitatem possidentes: videntes enim nullam dignitatem possidere, si contingat eos esse viriles et animosos, seditiones moventsic ordinanda est civitas, sicut Socrates statuebat
Abbreviated transcription (Latin):
rõne deficiũt qr nec quis se
debet tm̃ alus ostendere so¬
cialem ut uideatur placidus
⁊ ulanditor nec se debet tm̃
a societate sbtrahe ut uidea¬
tur discolus ⁊ litigiosus. cũ
gͥ uͥtus sit quid mediũ inter

Expanded text:
ratione deficiunt, quia nec quis se debet tantum aliis ostendere socialem, ut videatur placidus, et blanditor: nec se debet tantum a societate subtrahere, ut videatur discolus, et litigiosus. Cum igitur virtus sit quid medium inter
Abbreviated transcription (Latin):
do cantelas regũ ⁊ pͥncipum
ait ꝙ decet reges ⁊ pͥncipes ap¬
ꝑere ꝑsonas ren̾endas ne ꝯ¬
tẽptibiles habeantur. sic̃ .n.
cibus ẽẽt multus ĩfirmo qui
tõne hoũn aliqua familiari¬
tas reputatur regi ad uͥtutẽ

Expanded text:
do cautelas Regum et principum, ait, quod decet reges et principes apparere personas reverendas, ne contemptibiles habeantur. Sicut enicibus esse multus infirmo, qui tione hominum. aliqua enim familiaritas reputa
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui suꝑhabũdãt qr se ostẽ¬
dũt nuus amicabiles cuiꝰ mo¬
di fũt qr blanditores ⁊ placidi
hn .ni. adeo se ostendũt ꝯĩcs¬
biles ⁊ socioles ut nullum
et fcã alioꝵ landant aliqui

Expanded text:
aliqui superabundant, quia se ostendunt nimis amicabiles, cuiusmodi sunt blanditores et placidi. hi enim adeo se ostendunt communicabiles et sociales, ut nullum et facta aliorum laudant. Aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
aut fcĩs maiora ostendat ꝙͣ
quã rõ dictet se ꝯtẽptibilẽ
ostendat. s sit aꝑtus ⁊ uerax
ut talẽ se ostendat quał est
possũt ad iocosas delectatõ¬
nes ut hõ sit debite iocofus
gͥ ut supra dicebat᷑ ccͣ u̾ba¬

Expanded text:
aut factis maiora ostendat quaquam ratio dictet, se contemptibilem ostendat: sed sit apertus, et verax, et talem se ostendat, qualis est. possunt ad iocosas delectationes, ut homo sit debite iocundus. Igitur ut supra dicebatu
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ad dileccõm regis ꝓuoca¬
tur si uid̾it ipm̃ eẽ cle̾uẽtem
⁊ iuisericordem ¶ t̾cio nõ de¬
cet reges ⁊ pͥncipes dubia ꝑ¬
tmnacĩt ĩ alt̾au ptẽ asserere
ne ꝑ hoc indicẽtur leues et
indisc̾ti ¶Quarto ĩ suis ac¬
tõiub debent hr̃e mod̾atõm.¬
debent foriua uiuẽdi ⁊ regula
alioꝵ. senũ gͥ ⁊ inuenũ aliqui
mores sũt mutandi aliqui fu¬
giendi s eoꝵ qui sũt ĩ statu.
quodãm᷑ oẽs mores sinit iiuitã¬

Expanded text:
num ad dilectionem regis provocatur, si viderit ipsum esse clementem, et misericordem. Tertio, non decet reges, et principes dubia pertinaciter in alteram partem asserere, ne per hoc iudicentur leves et indiscreti. Quarto in suis actionibus debent habere moderatdebent forma vivendi, et regula aliorum. Senum ergo, et iuvenum aliqui mores sunt imitandi, aliqui fugiendi. Sed eorum qui sunt in statu, quodammodo omnes mores sunt imitan
Abbreviated transcription (Latin):
nitatẽ fac̾e⁊ sequi laudabiles
mores ⁊ sic illi qui suut ĩ sta¬
tu ⁊ si de se ꝓnitatẽ hñt ad mo
corruptõm appetitus sequãt᷑
is domnãtur sequi mores

Expanded text:
nitatem facere consequi laudabiles mores. Sic et illi qui sunt in statu, et si de se pronitatem habent ad morcorruptionem appetitus sequantur is dominantur, sequi mores
Abbreviated transcription (Latin):
landabilitatis ÷ ĩ senib uł ĩ
ninus ꝑcalidi ut iuuenes nec¬
sunt ĩ frigiditati ut senes
nec sũt sic aĩosi ⁊ p̾uolãtes
ut iuuenes nec sunt sic tinu¬
di ⁊̃ pusillanmes ut senes
s tenentes mediũ ĩt̾ utros¬
q sunt timidi ubi ẽ timẽdũ
⁊ audates ubi ẽ audend̾. sic
uenes uec sũt ĩ tot decepti u

Expanded text:
laudabilitatis est in senibus, vel nimis percalidi, ut iuvenes, nec infrigidati ut senes, nec sunt sic animosi, et praevolantes, ut iuvenes, nec sunt sic timidi, et pusillanimes ut senes: sed tenentes medium inter utrosque, sunt timidi ubi est timendum; et audaces, ubi est audendum. Sic uvenes, nec sunt in tot
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipe de facili ĩcdinatur ut uu¬
sereatur ⁊ ꝯpaciatur alus. se¬
nes u̾o pp̃ ĩ becillitatẽ qr uel¬
lent sibi alios ꝯpati ⁊ unseri
de facili ꝯpaciũtur ⁊ nuseren¬
tur alus Ettio nichil dubiũ
ꝑtinatit̾ affirmãt. nã ut pħs¬

Expanded text:
 ipsi de facili inclinatur, ut miserantur, et compatiantur aliis. Senes ergo propter imbecillitatem, quia vellent sibi alios compati, et misereri, de facili compatiuntur et miserentur aliis. Tertio nihil dubium pertinaciter affirmant. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ auditor. ⁊ ita flectendꝰ
ut moueat᷑ ad agend̾ ⁊
si delectat᷑ si suauit̾ loqͣ¬
ris. Ita flectit᷑ si amet

Expanded text:
s auditor, ita flectendus, ut moveatur ad agendum; et sicut delectatur si suaviter loquaris, ita flectitur si amet
Abbreviated transcription (Latin):
uite eẽ curiosus expolo¬
rator aut teniariꝰ uidex¬
ctũ ese dep̾hendas nͨ fic
excusa excusa ĩtentõem
si opꝰ ñ potes. puta ig¬
norantiã uł surreptõ¬

Expanded text:
ut curiosus explorator, aut temerarius judexctum quid deprehendas, nec sic excusa. Excusa intentionem, si opus non potes; puta ignorantiam, puta subreptio
Abbreviated transcription (Latin):
gẽit uix uite nio salutis ut
ꝑ̾ta nos recipiat q per te dat᷑
ett nouis. excuset apud ipr̃a
ĩtegͥtas tua culpã nr̃e cor¬
ruptõis ⁊ humulitas tua deo
impecret s̃ copiosa caritastu¬
a nrõrũ cooꝑiat mltit udĩen
pͦcatorũ ⁊ fercõdit ał głofa¬
mediatꝰ y nra aduocata nrã
tuo filio nos recõcilia ⁊ uofi¬
lio nos cõmẽda tuo filio nos¬
representa ¶ fac o beataugo¬
rogatiã quã inueuisti per¬

Expanded text:
genetrix vitae, mater salutis: ut per te nos suscipiat, qui per te datus est nobis. Excuset apud ipsum integritas tua culpam nostrae corruptionis, et humilitas Deo vanitati. Copiosa charitas tua nostrorum cooperiat multitudinem peccatorum, et fecunditas glomediatrix nostra, advocata nostra, tuo Filio nos reconcilia, tuo Filio nos commenda, tuo nos Filio repraesenta. Fac, o beneratiam quam invenisti, per
Abbreviated transcription (Latin):
G. sb̾tto ꝓcedenti de um¬
bra ad solẽ. de occio ad la¬
bor̾e graue cernit᷑ om̃e
dissuestẽ.⁊ ad illa se pau¬
tollit difficultatẽ ĩuenit¬

Expanded text:
 subito procedenti de umbra ad solem, de otio ad laborem, grave cernitur omne dissuescere, et ad illa se pautollit difficultatem, invenit
Abbreviated transcription (Latin):
sin sic te diligił ut ꝑ¬
rus es eñ quẽ diligis
sic̃ te. Nolo gͦ quẽꝙͣ di¬
ligas uł solus peri. aut
corrige dilectõn̾e aut
respice secietatẽ. Tulliꝰ¬

Expanded text:
se sic te diligis ut prus es et eum quem diligis sicut te. Nolo ergo quemquam diligas: vel solus peri. Aut corrige dilectionem, aut respue societatem.
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ miqua est. s nimqͣm potestaᷤᷤ
ininsta. quia a semetipo uolunta¬
tem habet s a dño potestatem.
quod enim ipse facere inique appe¬
tit. hoc deus fieri ñ nisi iuste ꝑmutit.¬

Expanded text:
er iniqua est, sed nunquam potestas injusta, quia a semetipso voluntatem habet, sed a Domino potestatem: quod enim ipse facere inique appetit, hoc Deus fieri non nisi juste permit
Abbreviated transcription (Latin):
aqueus aduersarii sermo nost̾¬
est s etiam ipse non minus adu̾¬
sarius nob̾. Loquimur plerumq
quod excipiat tiinicus. ⁊ quasi
nr̃o gladio nos uulneret. Qnto
tolerabilius ẽ alieno gladio qmͣ
ngreditim mors ꝑ ostium tuum
si falsum loquaris. si turpit̃. si pro¬
cacit̾ postremo si ubi non oportet
nimo humano parum ẽẽ debet
inunicicias hominũ nec excitare
nec augere male loquendo. nisi eas
etiam extinguere bene lequendo
ui ociosa uerba cauere negligi¬
mus. ad noxia ꝑuenimus. ut priꝰ
loqui aliena libeat. ⁊ postmodum de¬
tractionib eoꝵ uitam de quib lo¬

Expanded text:
aqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno gladio, quam ngreditur mors per ostium tuum, si falsum loquaris, si turpiter, si procaciter, postremo si ubi non oportet, ni humano parum esse debeat inimicitias hominum nec excitare nec eas exstinguere bene loquendo  otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
letii sin censura dissipat᷑. quasi
dot rinis extra seducit᷑. Unde
redire iiterins ad sui cognitionẽ
non sufficit. quia per multiloquiũ
exterius sparsa. nim intime con¬
sid̾ationis amittit. Totam gͥ se
insidiantis hostis uulnerib deteg.
quia nulla se munitione custodie
oni uiri freno consilii retinent p̃¬
cipitationẽ uerbi ⁊ caute consi¬
d̾ant. ne relaxantes lingue lasci¬
uiam. auditoꝵ conscientiam
ieauta locutione tͣnsfigant. Co¬
rani sient in sensu lenes sunt . dẽ.¬
ita in locutione p̃cipites. ⁊ reti¬
cere ꝑtractando negligunt que
loquuntur. s quod leuis consci¬
entia concipit̾. lemor protinus
lingua prodit

Expanded text:
lentii sui censura dissipatur, quasi tot rivis extra se ducitur. Unde et redire interius ad sui cognitionem non sufficit, quia per multiloquium exterius sparsa, vim intimae considerationis amittit. Totam se igitur insidiantis hostis vulneribus detegit, quia nulla se munitione custodiae nim viri freno consilii retinent praecipitationem verbi, et caute considerant ne relaxantes linguae lasciviam auditorum conscientiam incauta locutione transfigant. r sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negligunt quae loquantur. Sed quod levis conscientia concipit, levior protinus lingua prodit
Abbreviated transcription (Latin):
ne desperatõnis lapsum. nec elatõ¬
nis incurrat. qm̃ nec temptatio ex¬
t̾ior culꝑam ꝑficit. quia int̾ior intẽ¬
tio sursum trahit. nec rursum inten¬
tõ int̾ior in suꝑbiam eleuat. quia
temptatõ exterior humiliat dũ gͣnat.

Expanded text:
nec desperationis lapsum, nec elationis incurrat, quoniam nec exterior tentatio culpam perficit, quia interior intentio sursum trahit; nec rursum interior intentio in superbiam elevat, quoniam tentatio exterior humiliat dum gravat.
Abbreviated transcription (Latin):
in specie sempit̃na est. fides uero
rerum temporalium quibdam cu¬
nabulis quasi lacte alit ꝓuulos.¬
quod in mente bestiis antecellit.
hoc est intelligentia. carmi su¬
ui id quod malum est nob̾
naturalit̃ intelligimꝰ esse n¬
tandum. ⁊ id quod bonum est
mur audire quod alia interdi¬
cat alia precipiat. Moꝵ ł¬
ex sapientia non subsistat.
quia cum altiora sinepondere
sapientie penetrat. sua illum
leuitas grauius ruiturum le¬
unc uere ad intelligendum
sapimus. cum cunctis que con¬
ditor dicit credulitatis nr̃e fi¬

Expanded text:
in specie sempiterna est, fides vero in rerum temporalium quibusdam cunabulis quasi lacte alit parvulosetiam quod in ea bestiis antecellit, hoc est, intelligentia carni suum id quod malum est, naturaliter intelligimus esse vitandum, et id quod bonum est mur audire, quod alia interdicat, alia praecipiat. Et ex sapientia non subsistat. Quia cum altiora sine sapientiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum le vere ad intelligendum sapimus, cum cunctis 65 quae conditor dicit, credulitatis nostrae fi
Abbreviated transcription (Latin):
pes est in qua salus nr̃a consistit.⁊ q̃si.
de terris aminas uelut quibdam ca¬
thenis celitus dependentib innixas
enehit ad suꝑna. ⁊ renecat ad sedes ce¬
lestes eos qui sibi uehementiꝰ inħ̾ent.
celsioresq eos uite huius ac t̾renoꝵ
maloꝵ turbinib reddit. Eodem.¬

Expanded text:
 est, in qua salus nostra consistit, et quae de terris animas velut quibusdam catenis coelitus dependentibus innexas sibi evehit ad superna, et revocat ad sedes coelestes eos qui sibi vehementius inhaerent, celsioresque eos vitae hujus ac terrenorum malorum turbinibus reddet;