comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magna erga nos beneficia tu¬
a in illo tempore: p̾sertim ad
alia maiora ꝓperanti: Reuo¬
cat enĩ me recordatio mea. ⁊ dul¬
ce mͥ fit dñe confiteri tͥ. quib
int̾uis me stimuł ꝑdomueris.
⁊ quẽadinodũ me cõplanau̾is
hiuĩliatis montib. ⁊ collibus
cogitationũ meai. ⁊ tortuosa
mea direx̾is. ⁊ aspera lenieris:
quoq m̃ ip̃m etiã alippium
frẽm cordis mei subegeris:
nomini unigeniti tui dñi et
mo dedignabatur inseri litt̾is.
Magis enim eas uolebat redo¬
iere gẏmnasioꝵ cedros quas iã
contriuit dũs: quã salubres
herbas eccliasticas aduersas¬
serpẽtibus. Quas tͥ d̾s m̃s uo¬
ces dedi. cũ legerẽ psalmos da¬
uid cantica fidelia. ⁊ sonos pie¬
tatis. excludentes tͣgidũ sp̃m
rudis in g̾mano amore tuo ca¬
thecuminus. in uilla cum ca¬
thetumino alipio feriatꝰ: ma¬
tre adherente nobis muliebri
habitu uirili fide: anili secu¬
ritate. mat̾na caritate. xͥana
pietate: Quas tͥ uoces dabã

Expanded text:
magna erga nos beneficia tumagna erga nos beneficia tua in illo tempore praesertim ad alia maiora properanti? reuocat enim me recordatio mea, et dulce mihi fit, domine, confiteri tibi, quibus internis me stimulis perdomueris et quemadhumiliatis montibus et collibus cogitationum mearum, et tortuosa mea direxeris, et aspera lenieris; quoque modo ipsum etiam Alypium fratrem cordis mei subegeris nomini unigeniti tui Domini e, quod primo dedignabatur inseri litteris nostris. Magis enim eas volebat redolere gymnasiorum cedros, quas jam contrivit Dominus, quam salubres herbas ecclserpentibus. Quas tibi, deus meus, uoces dedi, cum legerem psalmos Dauid, cantica fidelia, sonos pietatis excludentes turgidum spiritum, rudis in germano amore tuo, catechumenus in uilla cum catechumeno Alypio feriatus, matre adhaerente nobis muliebri habitu, uirili fide, anili securitate, materna caritate, christiana pietate! quas tibi uoces dabam
Abbreviated transcription (Latin):
consolantes tristẽ. salua amici¬
tia de tali conu̾sione nr̃a ⁊ ex¬
hortãtes ad fidem gradus sui
uite scilicet coniugał: nebri¬
diũ aut̃ operiẽtes qñ seq̃ret᷑
qd̃ e tã ꝓximo poterat. ⁊ erat
iam iamq ftũrus: cũ ecce e¬
uoluti st̃ dies illi tandẽ. qͥ iã
longi ⁊ multi uidebant᷑ pre
amore libertatis otiose. ad cã¬
tandum de medullis omnibꝰ
Tibi dixit cor meũ. q̃siui uult̃
tuũ:. uultũ tuum dñe reqͥram
Et uenit dies in quo etiam as¬
tu soluerer. a ꝓfessione rethori¬
ca. unde iã cogitatu solutus e¬
rã. ⁊ fc̃m ẽ ⁊ eruisti linguã me¬
am unde iam erueras cor me¬
um: ⁊ benedicebã tͥ gaudens ꝓ¬
fectus in uillã cum meis om¬
nib. Ibi quid egerĩ in litt̾is
iam quidem seruentib tͥ. s
adhuc in suꝑbie scolam tãqͣm
in pausationem anhelantibꝰ.
testant᷑ libri disputati cũ pre¬
sentib ⁊ cũ ip̃o me solo corã te.
Que aũ cum absente nebͥdio:

Expanded text:
consolantes tristem salua amiciconsolantes tristem salua amicitia de tali conuersione nostra et exhortantes ad fidem gradus sui, uitae scilicet coniugalis, Nebridium autem opperientes, quando sequeretur. quod de tam proximo poterat et erat iam iamque facturus, cum ecce euoluti sunt dies illi tandem. nam longi et multi uidebantur prae amore libertatis otiosae ad cantandum de medullis omnibus: tibi dixit cor meum, quaesiui uultum tuum; uultum tuum, domine, requiram. Et uenit dies, quo etiam actu soluerer a professione rhetorica, unde iam cogitatu solutus eram. et factum est, eruisti linguam meam, unde iam erueras cor meum, et benedicebam tibi gaudens profectus in uillam cum meis omnibus. ubi quid egerim in litteris iam quidem sentientibus tibi, sed adhuc superbiae scholam tamquam in pausatione anhelantibus testantur libri disputati cum praesentibus et cum ipso me solo coram te; quae autem cum absente Nebridio,
Abbreviated transcription (Latin):
lissimi erroris inciderat. uͭ u̾i¬
tatis filii tui carnem phãtas¬
ma crederet: tñ inde emergẽs
sic sͥ erat. nondum imbutus
ull̃ eccl̃ie tue sacramẽtis. s in¬
quisitor ardentissimꝰ u̾itatis.
Quem non mł̾to post conu̾si¬
onẽ nrãm ⁊ regn̾ationẽ ꝑ bap¬
tismum tuũ. ip̃m etiã fidelẽ
catholicũ. castitate ꝑfc̃a atꝙ¬
continentia tͥ seruientẽ in affri¬
nu abrahe. Quicqͥd illud est
qd̃ illo significat᷑ sinu. ibi ne¬
bridius m̃s uiuit. dulcis ami¬
cus m̃s: tuus aut̃ dñe adop¬
tiuus ex lib̾to filius ibi uiuit.
Nã qͥs alius tali anime locꝰ:
Ibi uiuit: unde me multa in¬
terrogabat homũtionẽ in exꝑ¬
tum. Iam ñ ponit aurẽ ad o
meũ. s sp̃uale os ad fontẽ tuũ.
⁊ bibit qͣntũ potest sapientiã.
ꝓ auiditate sua. sine fine felix.
Nec eũ sic arbitror in ebriari
ex ea. ut obliuiscat᷑ mer. cum
tu dñe quẽ potat ille. nri sis
memor. Sic gͦ eramꝰ uerecũdũ

Expanded text:
sissimi erroris inciderat, ut uerisissimi erroris inciderat, ut ueritatis filii tui carnem phantasma crederet, tamen inde emergens sic sibi erat, nondum imbutus ullis ecclesiae tuae sacramentis, sed inquisitor ardentissimus ueritatis. quem non multo post conuersionem nostram et regenerationem per baptismum tuum ipsum etiam fidelem catholicum castitate perfecta atcontinentia tibi seruientem in Afrinu Abraham. quidquid illud est, quod illo significatur sinu, ibi Nebridius meus uiuit, dulcis amicus meus, tuus autem adoptiuus ex liberto filius: ibi uiuit. nam quis alius tali animae locus? ibi uiuit, unde me multa interrogabat homuncionem inexpertum. iam non ponit aurem ad os meum, sed spiritale os ad fontem tuum et bibit, quantum potest, sapientiam pro auiditate sua sine fine felix. nec eum sic arbitror inebriari ex ea, ut obliuiscatur mei, cum tu, domine, quem potat ille, nostri sis memor. sic ergo eramus, Verecundum
Abbreviated transcription (Latin):
se uelle dicebat: qͣm illo quo
non poterat. Benigne sane ob¬
tulit: ut qͣndiu ibi essemꝰ in
re eius essemus. Retribues il¬
li dñe in resurrectione iustorũ.
quia iam ip̃am sortẽ retͥbuisti
ei. Quamuis enruĩ absentibuᷤ
nobis cũ rome iam essemus.
corporali egritudine correptus:
uita nugrauit. Ita misertꝰ es
ñ solum eiꝰ. s etiã nr̃i: ne cogi¬
tantes egregiã cͥca nos amici
humanitatem. nec eũ in gre¬
ge tuo numerantes. dolore in¬
tolerabili crutiarem᷑. Grãs tͥ d̃s
nr̃. tui sumꝰ. indicãt hortatio¬
nes. ⁊ cõsolationes tue fidelis
ꝓmissor. reddes uerecundo ꝓ
rure illo eiꝰ cassi ciaco uͥ ab estu
scłi requieuimꝰ. in te amenita¬
tẽ sẽpiterne uirentis paradysi
tui. qm̃ dimisisti ei peccata su¬
per t̾rã. in mõte in caseato. mõ¬
te tuo. mõte uberi. Angebat᷑
gͦ tũc ip̃e: nebridius autẽ col¬
letabat᷑. Qͣmuis enĩ ⁊ ip̃e ñdũ
xͥanꝰ. in illam foueam ꝑnicio¬

Expanded text:
se uelle dicebat quam illo, quo se uelle dicebat quam illo, quo non poterat. benigne tamen obtulit, ut, quamdiu ibi essemus, in re eius essemus. retribues illi, domine, in retributione iustorum, quia iam ipsam sortem retribuisti ei. quamuis enim absentibus nobis, cum Romae iam essemus, corporali aegritudine correptus uita emigrauit. ita misertus es non solum eius sed etiam nostri, ne cogitantes egregiam erga nos amici humanitatem nec eum in grege tuo numerantes dolore intolerabili cruciaremur. gratiasr, tui sumus. indicant hortationes et consolationes tuae: fidelis promissor reddis Yerecundo pro rure illo eius Cassiciaco, ubi ab aestu saeculi requieuimus in te, amoenitatem sempiternae uirtutis paradisi tui, quoniam dimisisti ei peccata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberi. Angebatur ergo tunc ipse, Nebridius autem conlaetabatur. quamuis enim et ipse nondum Christianus in illam foueam pernicio
Abbreviated transcription (Latin):
esse nũqͣm uolebant. Plenꝰ gͥ
tali gaudio: tolerabã illud in¬
ter uallũ temporis donec decͤre¬
ret. Nescio utrum uł uiginti
dies erant. s tñ fortit̾ tolerabũ¬
tur. qͥa recesserat cupiditas q̃
metũ solebat ferre gͣue negotiũ: ⁊
ego premendus remanserã. nͥ pa¬
tientia succederet. Peccasse me in
hoc quisqͣm seruoꝵ tuoꝵ fra¬
trũ meoꝵ dixerit: qd̃ iam ple¬
no corde militia tua. passuss
me fuerim. uł una hora secdere
in cathedra mendatii. At ego
non contendo. Sz tu dñe mise¬
ricordissime: nonne ⁊ hoc pecca¬
tum cum cet̾is horrẽdis ⁊ fu¬
neris in aqua sancta ignoui¬
sti mͥ. ⁊ remisisti: Macera bat᷑
auxietudine uerecundus. de
isto nr̃o bono qd̃ ꝓpt̾ uincula
sua quibz tenacissime tene¬
batur. deseri se nr̃o consortio
uidebat. nondum xͥanus con¬
iuge fideli: ea ip̃a tamẽ artio¬
re precet̾is compede ab itinere
qd̃ aggressi eramꝰ retardabat᷑.
Nec xp̃ianũ esse alio modo

Expanded text:
esse numquam uolebant. plenus igitur esse numquam uolebant. plenus igitur tali gaudio tolerabam illud interuallum temporis, donec decurreret — nescio utrum uel uiginti dies erant — sed tamen fortiter tolerabantur, quia recesserat cupiditas, quae mecum solebat ferre graue negotium, et ego premendus remanseram, nisi patientia succederet. peccasse me in hoc quisquam seruorum tuorum, fratrum meorum, dixerit, quod iam pleno corde militia tua passus me fuerim uel una hora sedere in cathedra mendacii. at ego non contendo. sed tu, domine misericordissime, nonne et hoc peccatum cum ceteris horrendis et funereis in aqua sancta ignouisti et remisisti mihi? Macerabatur anxitudine Verecundus de isto nostro bono, quod propter uincula sua, quibus tenacissime tenebatur, deseri se nostro consortio uidebat. nondum Christianus coniuge fideli ea tamen ipsa artiore prae ceteris conpede ab itinere, quod aggressi eramus, retardabatur nec christianum esse alio modo
Abbreviated transcription (Latin):
ta añ discederent. ut ñ conu̾sa
in fc̃m meũ ora cunctoꝵ intu¬
entiũ qͣm uicinũ uindemia¬
liũ diem ꝑuenire uoluerĩ. Mui¬
ti dicerẽt quod qͣsi appetissem
magnus uideri. Et quo mͥ erat
istũc: ut putaretur ⁊ disputan¬
tur de animo meo ⁊ blasphema¬
ret᷑ bonũ nr̃m: Quin etiam ep
ip̃a estate litterario labori nimis
pulmo m̃s cedere ceperat ⁊ dif¬
ficult̾ trahere suspiria. doloribꝰ¬
q pectoris testari se sautium:
uocemq clariorem ꝓductiorẽ¬
ue recusare. Primo ꝑturbaue¬
rat me. qͥa magisterii illius
sarcinam pene iam necessita¬
te depon̾e cogebat: aut si curari
⁊ conualescere potuissem. certe
uit̾ mitterẽ. S ubi plena uo¬
lũtas uacandi ⁊ uidendi. qͥa
tu es dñs. oborta mͥ est atq fir¬
mata. nosti d̾s m̃s etiã gaud̾e
cepi. qd̃ hec quoq suberat non
mendax excusatio que offẽsio¬
nem hominũ tẽperaret: qui
ꝓpt̾ liberos suos me liberum

Expanded text:
ta ante discedere, ut conuersa ta ante discedere, ut conuersa in factum meum ora cunctorum intuentium, quam uicinum uindemialium diem praeuenire noluerim, multa dicerent, quod quasi appetissem magnus uideri. et quo mihi erat istuc, ut putaretur et disputaretur de animo meo et blasphemaretur bonum nostrum? Quin etiam quod ipsa aestate litterario labori nimio pulmo meus cedere coeperat et difficulter trahere suspiria doloribusque pectoris testari se saucium uocemque clariorem productioremue recusare, primo perturbauerat me, quia magisterii illius sarcinam paene iam necessitate ponere cogebat aut, si curari et conualescere potuissem, certe intermittere. sed ubi plena uoluntas uacandi et uidendi, quoniam tu es dominus, oborta mihi est atque firmata — nosti, deus meus — etiam gaudere coepi, quod haec quoque suberat non mendax excusatio, quae offensionem hominum temperaret, qui propter liberos suos me liberum
Abbreviated transcription (Latin):
qͣnqͣm tu nobis a conualle plo¬
rationis ascendẽtib. ⁊ cãtantibꝰ
cãticũ gͣduũ. dederas sagitas
acutas. ⁊ carbones uastatores ad¬
u̾sus linguã subdolam. uelut
consulẽdo contͣdicentẽ. ⁊ sicut
cybum assolet amando consu¬
mẽtem. Sagittau̾as tu cor no¬
strũ caritate tua.⁊ gestabamꝰ
u̾ba tua tͣnsfixa uiscerib: et
exẽpla seruoꝵ tuoꝵ quos de ni¬
gris lucidos. de mortuis uiuoᷤ
feceras. Congesta in sinũ cogi¬
tationis nr̃e. urebant ⁊ assu¬
mebãt gͣuem torporẽ ne in i¬
ma uergerem᷑. ⁊ accẽdebant noᷤ
ualide: ut omĩs ex lingua sub¬
dola contͣdictionis flatus in¬
flãmare nos acriꝰ posset non
extinguere. Uerumptñ qͥa ꝓp¬
ter nomen tuũ. quod scĩficasti
ꝑ t̾ras etiam laudatores utiq
haberet uotum. ⁊ ꝓpositũ nr̃m.
iactantie simile uidebatur ñ
operiri tã ꝓximum feriarum
tempus. s de publica ꝓfessio¬
ne atq ante oculos omĩum si¬

Expanded text:
quam tu nobis a convalle ploquam tu nobis a convalle plorationis ascendentibus , et cantantibus canticum graduum, dederas sagittas acutas, et carbones vastatores adversus linguam subdolam , velut consulendo contradicentem, et, sicut cibum assolet, amando consumentem. Sagittaueras tu cor nostrum caritate tua, et gestabamus uerba tua transfixa uisceribus et exempla seruorum tuorum, quos de nigris lucidos et de mortuis uiuos feceras, congesta in sinum cogitationis nostrae urebant et absumebant grauem torporem, ne in ima uergeremus, et accendebant nos ualide, ut omnis ex lingua subdola contradictionis flatus inflammare nos acrius posset, non extinguere. uerum tamen quia propter nomen tuum, quod sanctificasti per terras, etiam laudatores utique haberet uotum et propositum nostrum, iactantiae simile uidebatur non opperiri tam proximum feriarum tempus, sed de publica professione atque ante oculos omnium si
Abbreviated transcription (Latin):
tate dulcior. sed non carni et
sanguin: omĩ luce clarior. s
omni secreto interior: omĩ ho¬
nore sublimior. s ñ sublimib
in se. Iam lib̾ erat animꝰ a cu¬
ris mordacib. ambiendi ⁊ ad¬
quirendi.⁊ uoluptandi atq
scalpendi scabiem libidinum:
⁊ garriebam tͥ claritati mee. ⁊
diuitiis meis. ⁊ saluti mee dño
deo meo. Et placuit mͥ in con¬
spectu tuo non tumultuose
arripere s lenit̾ subtrahere
ministeriũ lingue mee nun¬
diuis loquacitatis: ne ulterius
pueri meditantes. ñ legẽ tuã.
non pacẽ tuam s in insanias
mendaces. ⁊ in bella forensia.
mertarent᷑ ex ore meo arma
furori suo. Et oportune iam
paucissimi dies suꝑerant ad
uindemiales ferias. ⁊ statu
tolerare eos ut sollempniter
abscederẽ: ⁊ redẽptꝰ a te iam ñ
redirẽ uenalis. Consiliũ gͦ noᷤᷤ¬
trum erat coram te: coram ho¬
minib aut̃ nͥ nr̃is ñ erat.
Et conuenerat int̾ nos ne pas¬
sim cuiqͣm effunderetur:

Expanded text:
tate dulcior, sed non carni et tate dulcior, sed non carni et sanguini, omni luce clarior, sed omni secreto interior, omni honore sublimior, sed non sublimibus in se. iam liber erat animus meus a curis mordacibus ambiendi et adquirendi et uolutandi atque scalpendi scabiem libidinum, et garriebam tibi, claritati meae et diuitiis et saluti meae, domino deo meo. Et placuit mihi in conspectu tuo non tumultuose abripere, sed leniter subtrahere ministerium linguae meae nundinis loquacitatis, ne ulterius pueri meditantes non legem tuam, non pacem tuam, sed insanias mendaces et bella forensia mercarentur ex ore meo arma furori suo. et opportune iam paucissimi dies supererant ad uindemiales ferias, et statui tolerare illos, ut sollemniter abscederem et redemtus a te iam non redirem uenalis. consilium ergo nostrum erat coram te, coram hominibus autem nisi nostris non erat. et conuenerat intsim cuiquam effunderetur;
Abbreviated transcription (Latin):
uus tuus ⁊ filius ancille tue.
Disrupisti uincula mea: tͥ sa¬
erificabo hostiam laudis. Lau¬
det te cor meum ⁊ lingua mea.
⁊ omĩa ossa mea dicant. dñe qͥs
similis tͥ. dicant ⁊ responde mͥ:
i dic anime mee salus tua ego
sum. Quis ego ⁊ quał ego:
Quid ñ mali ego aut facta
mea. aut si non facta dicta mea:
aut si non dicta uoluntas mea
fuit: Tu aut̃ dñe bonus ⁊ mi¬
sericors. ⁊ dextera tua respiciẽs
ꝓfunditatem mortis mee: ⁊ a
fundo cordis mei exhauriens
abyssum corruptionis. Et hoc
erat totum nolle quod uolebã:
⁊ uelle quod uolebas. S ubi e¬
rat tam annoso tẽpore ⁊ de qͦ
imo altoq secreto euocat est in
momento liberũ arbitͥũ meũ:
quo subderẽ ceruicem leni iu¬
go tuo ⁊humeros leni sarci¬
redẽptor m̃s: Qͣm suaue mͥ
subito fc̃m ẽ carere suauitati¬
bus nugarũ: ⁊ quas amitt̾e
metꝰ fuerat. iã dimitt̾e gaudi¬
um erat. Eiciebas enim eas
a me uera tu ⁊ sũma suauitas.
eiciebas ⁊ intͣbas ꝓ eis omĩ uolup¬

Expanded text:
us tuus, et filius anciliae tuae. Dirupisti vincula mea; tibi sacrificabo sacrificium laudis . Laudet te cor meum et lingua mea, et omnia ossa mea dicant: Domine, quis similis tibi? Dicant, et responde mihi, et dic animae meae, Salus tua ego sum . Quis ego, et qualis ego? Quid non mali aut facia mea; aut, si non facta, dicta mea; aut, si non dicta, voluntas mea fuit? Tu autem, Domine, bonus et misericors, et dextera tua respiciensprofunditatem mortis meae et a fundo cordis mei exhauriens abyssum corruptionis. et hoc erat totum nolle quod uolebam, et uelle quod uolebas. sed ubi erat tam annoso tempore et de quo imo altoque secreto euocatum est in momento liberum arbitrium meum, quo subderem ceruicem leni iugo tuo et umeros leni sarciredemptor meus? quam suaue mihi subito factum est carere suauitatibus nugarum, et quas amittere metus fuerat, iam dimittere gaudium erat. eiciebus enim eas a me, uera tu et summa suauitas, eiciebus et intrabas pro eis omni uolup
Abbreviated transcription (Latin):
anime ⁊ clamore cogitationis.
quẽ nouit auris tua. Cũ enim
malꝰ sum. nichil ẽ aliud confit̾i
mine benedicis iustũ. s pͥus eũ
iustificas ĩpium. Confessio ita¬
q mea d̾s m̾s in conspectu tuo
tͥ tacite fit: ⁊ non tacite. Tacet e¬
nim strepitu: clamat affectu Ne¬
q enĩ dico recti aliquid homi¬
nib quod a me tu priꝰ audieriᷤ.
aut etiã tu aliquid tale audi¬
es a me quod mͥ tu ñ prius pre¬
dixeris. Quid mͥ gͦ est cũ hoĩbꝰ
ut audiant confessiones meas
quasi ip̃i sauaturi sint omnes
languores meos: Curiosũ genus
ad cognoscendam uitam alienã:
desidiosum ad corrigendam suã.
Quid a me querant audire qͥs
sim: qui nolunt a te audire qui
sint: Et unde sciunt cũ a me
ip̃o demeip̃o audiunt au uerx
dicã: qͣndo quidẽ nemo scit hõi¬
num q̃ sunt in homine nͥ sp̃c

Expanded text:
animae et clamore cogitationis, animae et clamore cogitationis, quem novit auris tua. Cum enim pius, nihil est aliud confiteri mine, benedicis iustum, sed prius eum iustificas inpium. confessio itaque mea, deus meus, in conspectu tuo tibi tacite fit et non tacite. tacet enim strepitu, clamat affectu. neque enim dico recti aliquid hominibus, quod non a me tu prius audieris, aut etiam tu aliquid tale audis a me, quod non mihi tu prius dixeris., Quid mihi ergo est cum hominibus, ut audiant confessones meas, quasi ipsi sanaturi sint omnes languores meos? curiosum genus ad cognoscendam uitam alienam, desidiosum ad corrigendam suam. quid a me quaerunt audire qui sim, qui nolunt a te audire qui sint? et unde sciunt, cum a me ipso de me ipso audiunt, an uerum dicam, quandoquidem nemo scit hominum, quid agatur in homine, nis
Abbreviated transcription (Latin):
nitor ms̃: cog¬
noscam te sicut¬
⁊ a te cognitꝰ sums uirtꝰ anime
mee Intra in cã ⁊ coapta tͥ: ut
habeas ⁊ possideas sine macła
i ruga. Hec ẽ mea spes ideo lo¬
quor. ⁊ in ea spe gaudeo qͣndo
lanũ gaudeo. Cetera uero uite
huiꝰ tantominꝰ flenda qͣntoma¬
gis fletur: ⁊ tãtomagis flenda.
qͣntominꝰ flet᷑ in eis. Ecce enim
u̾itatem dilexisti: qm̃ qͥ facit eã
uenit ad lucem. Uolo eam fac̃e
in corde meo. corã te in confes¬
sione: in stilo aũ meo corã mul¬
conscientie. quid occultũ esset ĩ
me: etiã si nollem confiteri tibi :
Te enim mͥ absconderẽ non metͥ.
Nũc aũ quod gemtꝰ mĩs testis
est displicere me mͥ. tu refulges.
⁊ places ⁊ amaris ⁊ desideraris.
ut erubescã de me. ⁊ abiciã me.
atq eligã te:⁊ nec tͥ nec mͥ place¬
am. nisi de te. Tibi gͦ dñe mani¬
festꝰ sũ. qͥcũq sim: ⁊ quo fructu
tͥ confitear dixi. Neq enĩ id ago
u̾bis carnis ⁊ uocibis: s u̾bis

Expanded text:
s, cognoscam sicut et cognitus sum . Virtus animae meae, intra in eam, et coapta tibi, ut habeas et possideas sine macula et ruga . Haec est spes mea, ideo loquor; et in ea spe gaudeo, quando sanum gaudeo. Caetera vero vitae hujus tanto minus flenda, quanto magis fletur; et tanto magis flenda, quanto minus fletur in eis. Ecce enim veritatem dilexisti , quoniam qui facit eam, venit ad lucem . Volo eam facere in corde meo coram te in confessione; in stilo autem meo coram mulconscientiae, quid occultum esset in me, etiamsi nollem confiteri tibi? Te enim mihi absconderem, non me tibi. Nunc autem quod gemitus meus testis est displicere me mihi, tu refulges et places, et amaris et desideraris; ut erubescam de me, et abjiciam me atque eligam te, et nec tibi nec mihi placeam nisi de te. Tibi ergo, Domine, manifestus sum quicumque sim; et quo fructu tibi confitear, dixi. Neque enim id ago verbis carnis et vocibus, sed verbis
Abbreviated transcription (Latin):
usq: clamat scitote. Et ego.
nesciens tã diu uanitatem di¬
lexi ⁊ mẽdatiũ quesiui. ⁊ ideo
audiui ⁊ contremui qm̃ tali¬
bus dicit᷑. qualẽ me fuisse re¬
miniscebar. In phantas mati¬
bus enim que ꝓ ueritate te¬
nueram uanitas erat ⁊ mẽ¬
datiũ. Et insonui multa gͣ¬
uit̾ ac fortit̾ in dolore recorda¬
tionis mee: que utinã audis¬
sent qͥ adhuc usq diligunt
uanitatem ⁊ q̃runt mendati¬
ũ. Forte cont̾barent᷑ ⁊ euomis¬
sent illud. ⁊ exaudires eos cum
clamarent ad te: qm̃ uera mor¬
te carnis mortuus ẽ ꝓ nobis
qui te int̾pellat ꝓ nobis. Aege¬
bã. irascimini. ⁊ nolite pectar.
Et quomͦ mouebar d̾s m̃s: qͥ
iã didicerã irasci de p̾teritis. u

Expanded text:
 clamat scitote, et ego tamdiu nesciens uanitatem dilexi et mendacium quaesiui et ideo audiui et contremui, quoniam talibus dicitur, qualem me fuisse reminiscebar. in phantasmatis enim, quae pro ueritate tenueram, uanitas erat et mendacium. et insonui multa grauiter et fortiter in dolore recordationis meae. quae utinam audissent qui adhuc usque diligunt uanitatem et quaerunt mendacium: forte conturbarentur et euomuissent illud, et exaudires eos, cum clamarent ad te, quoniam uera morte carnis mortuus est pro nobis, qui te interpellat pro nobis. Legebam: irascimini et nolite peccare, et quomodo mouebar, deus meus, qui iam didicera
Abbreviated transcription (Latin):
gẽtis tenebraiꝵ de me petca¬
bat. sicut dicũt qͥ sͥ ñ irascũt᷑
⁊ thesaurizãt sͥ irã in lie ire
⁊ reuelatõis. iusti iudicii tui
Nec iam bona mea foris erãt.
nec ocuł carneis in isto sole q̃¬
rebant᷑. Uolentes gaud̾e formn¬
secus facile euanescunt. ⁊ et¬
fundunt᷑ in ea q̃ uident᷑ ⁊ tẽpo¬
ralia sunt: ⁊ imagines eorũ
famelica cogitacione lãbunt.

Expanded text:
peccabat, sicut dicunt qui sibi non irascuntur et thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui. nec iam bona mea foris erant nec oculis carneis in isto sole quaerebantur. uolentes enim gaudere forinsecus facile uanescunt et effunduntur in ea, quae uidentur et temporalia sunt, et imagines eorum famelica cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
edituis fori. tãqͣm furẽ. Non
arbitror aliam ob causam te ꝑ¬
misisse d̾s nr: nisi ut ille uir
tantus futurꝰ iã inciperet disti
qͣm ñ facile in cognoscendis cau¬
sis ab homine dampnandus
eẽt temeraria credulitate. ¶ppe
añ tribunal deambulabat soł
cũ tabulis ac stilo: cũ ecce ado¬
lescens quidã ex numero scola¬
sticoꝵ fur uerus. securĩ clãcu
gentario desuꝑ preminent. et
precidere plũbum cepit. Sono
aut̃ securis audito. submur¬
murauerũt argentarii qͥ sub¬
ter erant:⁊ miserunt qui ap¬
prehenderẽt quẽ forte inueni¬
sẽt. Quoꝵ uocib auditis reli¬
cto instrumẽto ille discessit. ti¬
mẽs ne cũ eo teneret᷑. Alipius
aut̃ qui ñ uiderat intͣntẽ. exe¬
untẽ sensit: ⁊ celerit̾ uidit abe¬
untẽ. Et causã scire cupiẽs i¬
grelus ẽ locũ ⁊ ĩuentã securĩ¬
stans atq ãmirãs cõsiderabat:
cũ ecce illi qui missi erãt repe¬
riunt eũ solum ferentẽ ferrũ

Expanded text:
aeditimis fori tamquam furem, non aeditimis fori tamquam furem, non arbitror aliam ob causam te permisisse, deus noster, nisi ut ille uir tantus futurus iam inciperet discere, quam non facile in noscendis causis homo ab homine damnandus esset temeraria credulitate. quippe ante tribunal deambulabat solus cum tabulis ac stilo, cum ecce adulescens quidam ex numero scholasticorum, fur uerus, securim clanculgentario desuper praeminent, et praecidere plumbum coepit. sono autem securis audito submurmurauerunt argentarii, qui subter erant, et miserunt qui adprehenderent quem forte inuenissent. quorum uocibus auditis relicto instrumento ille discessit timens, ne cum eo teneretur. Alypius autem, qui non uiderat intrantem, exeuntem sensit et celeriter uidit abeuntem et causam scire cupiens ingressus est locum stans atque admirans considerabat. Cum ecce illi qui missi fuerant, reperiunt eum solum ferentem ferrum
Abbreviated transcription (Latin):
rũ tuaix: in qͦ pͥnceps mũdi
hũ ñ inuenit qͥcquã morte
dignum. ⁊ octidit eũ. ⁊ euacuatis
est cyrographum qd̃ erat cont᷑¬
nis: sacrificium tuũ. sp̃m con¬
tͥbulatũ. cor contritũ ⁊ huiliatĩ
ppłi salutẽ. sponsã ciuitatẽ ⁊ ar

Expanded text:
rum tuarum, in quo princeps huius rum tuarum, in quo princeps huius mundi non inuenit quicquam morte dignum, et occidit eum; eest chirographum quod erat contranis, sacrificium tuum, spiritum contribulatum, cor contritum et humiliatum , populi salutem, sponsam civit
Abbreviated transcription (Latin):
facies claudebat oculos meos.
Tu u̾o̾ domine inet̾num ma¬
nes ⁊ non inet̾num irasceris
nobis: qm̃ miseratus es t̾ram
⁊ cinerem. Et placuit in con¬
spectu tuo reformare de formia
mea: ⁊ stimulis int̾nis agita¬
bas me. ut impatiens essem.
donet mͥ ꝑ int̾iorem aspestum
certꝰ esses. Et sic residebat tu¬
mor m̃s ex occulta manu me¬
dicine tue: aciesq conturbata
⁊ contenebrata ineo acri collitu
salubriũ dolorum meoꝵ de due
in diem sanabat᷑. Et pͥmo uo¬
lens ostendere mͥ qͣm resistas
suꝑbis. huĩlib aut̃ des grãm
⁊ quãta miscd̃ia tua demon¬
strata sit hominib uia huĩli¬
tatis. qd̃ u̾bum tuũ caro fc̃m
ẽ. ⁊ habitauit int̾ homines ẜ¬

Expanded text:
facies claudebat oculos meos. facies claudebat oculos meos. Tu uero, domine, in aeternum manes et non in aeternum irasceris nobis, quoniam miseratus es terram et cinerem, et placuit in conspectu tuo reformare deformia mea. et stimulis internis agitabus me, ut inpatiens essem, donec mihi per interiorem aspectum certus esses. et residebat tumor meus ex occulta manu medicinae tuae aciesque conturbata et contenebrata mentis meae acri collyrio salubrium dolorum de die in diem sanabatur. Et primo uolens ostendere mihi, quam resistas superbis, humilibus autem des gratiam et quanta misericordia tua demonstrata sit hominibus uia humilitatis, quod uerbum caro factum est et habitauit inter homines
Abbreviated transcription (Latin):
nent᷑ ⁊ ñ ibi inueniebã locũ
ad requiescendũ: nec recipie¬
bãt me ista. ut dicerem sat ẽ
⁊ bene est. Nec dimittebant
redire: ubi mͥ satis esset bene.
Superior enim eram istis: te uͦ
inferior. Et tu gaudiũ uerũ
mͥ subdito tibi: ⁊ tu mͥ subice¬
ras que intra me creasti. Et
hoc erat rectum tẽperamentũ.
⁊ media regio salutis mee. ut
manerẽ ad imaginẽ tuã: ⁊ tͥ
seruiens dominarer corpori.
S cũ suꝑbe contͣ te surgerem
⁊ currerem adu̾sus dñm in c̾¬
uice trassa scuti mei. etiã ista
infima supͣ me facta sunt et
p̾mebant: ⁊ nusqͣm erat laxa¬
mentum ⁊ respiramentum.
Ip̃a occurrebant undiq acer¬
uatĩ ⁊ cõglobatĩ cernenti. cogi¬
tãti aut̃ imagines corpoꝵ ipse
opponebant᷑ redeũti: quasi dice¬
tur. Quo is indigne ⁊ sordide:
Et bec de uulnere mes creuerãt
quia humiliasti tãqͣm uuln̾a¬
tũ suꝑbũ. ⁊ tumore meo separ¬
rabar abste: ⁊ nimis inflata

Expanded text:
nentur, et non ibi inueniebam locum nentur, et non ibi inueniebam locum ad requiescendum, nec recipiebant me ista, 25 ut dicerem: "at est et bene est," nec dimittebant redire, ubi mihi satis esset bene. superior enim eram istis, te uero inferior, et tu gaudium uerum mihi subdito tibi et tu mihi subieceras quae infra me creasti. et hoc erat rectum temperamentum et media regio salutis meae, ut manerem ad imaginem tuam et tibi seruiens dominarer corpori. sed cum superbe contra te surgerem et currerem aduersus dominum in ceruice crassa scuti mei,. etiam ista infima supra me facta sunt et premebant, et nusquam erat laxa-mentum et respiramentum. ipsa occurrebant undique aceruatim et conglobatim cernenti, cogitanti autem imagines corporum ipsae opponebantur redeunti, quasi diceretur: "quo is, indigne et sordide?" et haec de uulnere meo creuerant, quia humiliasti tamquam uulneratum superbum, et tumore meo separabar abs te et nimis inflata
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturis scĩs qͣs eccł̃ie tue catho¬
lice cõmencdaret auctoritas. ui¬
am te posuisse salutis huma¬
ne ad eã uitã. q̃ pꝰ hãc mortem
fut᷑a ẽ. His itaq saluis atq
inconcusse roboratis in ani¬
mo meo: q̃ rebã estuans unde
sit malũ. Que illa tormẽta
ꝑturientis cordis mer: qͥ gemi¬
tus ds̃ m̃s: Et ibi erant aureᷤ
tue: nesciente me. Et cũ in silẽ¬
tio fortit᷑ q̃ rerẽ: magne uoces
erãt ao miscd̃iã tuã. tacite cõ¬
triciones animi mei. Tu scie¬
bas. quid patiebar: ⁊ nullꝰ ho¬
minũ. Quãtum enĩ erat ꝙ
inde dig̾ebat᷑ ꝑ linguã meã.
in aures familiarissimorũ
anime mee: cui nec tẽpora nec
os sufficiebat sonabat eis: Tot̃
tũ ibat in auditũ tuũ. qd̾ ru¬
giebam a gemitu cordis mei.⁊
ante te erat desideriũ meũ: ⁊ lu¬
men ocłoꝵ meoꝵ ñ erat mecũ.
Intꝰ enim erat: ego aut̃ foris.
Nec in loco illud. At ego intẽ¬
debam in ea que locis conti¬

Expanded text:
scripturis sanctis, quas ecclesiae tuae cathoscripturis sanctis, quas ecclesiae tuae catholicae conmendaret auctoritas, uiam te posuisse salutis humanae ad eam uitam, quae post hanc mortem futura est. his itaque saluis atque inconcusse roboratis in animo meo quaerebam aestuans, unde sit malum. quae illa tormenta parturientis cordis mei, qui gemitus, deus meus! et ibi erant aures tuae nesciente me. et cum in silentio fortiter quaererem, magnae uoces erant ad misericordiam tuam, tacitae contritiones animi mei. tu sciebas, quid patiebar, et nullus hominum. quantum enim erat, quod inde digerebatur per linguam meam in aures familiarissimorum animae meae, cui nec tempora nec os meum sufficiebat, sonabat eis? totum tamen ibat in auditum tuum, quod rugiebam a gemitu cordis mei, et ante te erat desiderium meum et lumen oculorum meorum non erat mecum. intus enim erat, ego autem foris, nec in loco illud. at ego intendebam in ea, quae locis conti
Abbreviated transcription (Latin):
cus inspecturꝰ ẽ. ut uera ꝓnũti¬
et. Et ñ erunt u̾a qͥa easdem
litt̾as inspiciens. eadẽ debuit
dic̾e de esau ⁊ iacob: s ñ cadem
utͥq acciderunt. Falsa gͦ dic̾et.
Aut si uera diceret: ñ eadẽ di¬
ceret. aut eadẽ inspiceret. Non
gͦ arte: sed sorte uera diceret.
Tu enim dñe iustissime mode¬
rator uniu̾sitatis. consulenti¬
bus. consultisq nescientibus
occulto instinctu agis: ut dũ
quisq consulit. hoc audiat ꝙ
eũ oportet audire occultis m̾i¬
tis animarũ ex abysso iusti iu¬
dicii tui eui ñ dicat homo qͥo
est hoc. aut quid hoc. Non duat
non dicat: homo enim est. Iam
itaq me adiutor m̃s illis uin¬
culis solueras: ⁊ querebam uũ
malũ ⁊ ñ erat exitus S me ñ
sinebas ullis fluctibus cogita¬
cionis auferri. ab ea fide qua cre¬
debã. ⁊ esse te. ⁊ esse ĩ cõmutabilẽ.
substantiã tuã. ⁊ esse de homi¬
nib curã ⁊ iudicium tuũ: ⁊

Expanded text:
cus inspecturus est, ut uera pronunticus inspecturus est, ut uera pronuntiet. et non erunt uera, quia easdem litteras inspiciens eadem debuit dicere de Esau et Iacob; sed non eadem utrique acciderunt. falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte uera diceret. tu enim, -domine, iustissime moderator uniuersitatis, consulentibus consultisque nescientibus occulto instinctu agis, ut, dum quisque consulit, hoc audiat, quod eum oportet audire occultis meritis animarum ex abysso iusti iudicii tui. cui non dicat homo: "quid est hoc?" "ut quid hoc?" non dicat, non dicat; homo est enim. Iam itaque me, adiutor meus, illis uinculis solueras, et quaerebam, unde malum, et non erat exitus. sed me non sinebas ullis fluctibus cogitationis auferri ab ea fide, qua credebam et esse te et esse inconmutabilem substantiam tuam et esse de hominibus curam et iudicium tuum et
Abbreviated transcription (Latin):
familiam. conditionẽ seruisẽ
⁊ cetera longe a priorib aliena.
longeq distantia. Unde autem
fieret ut eadẽ insipiens. diu̾sa
dicerem. si uera dicerem Si aũ
eadẽ dicerem. falsa dicerem.
Inde certissime collegi ea q̃ ue¬
ra consideratis constellationi¬
bus dicerent᷑. non arte dici sz
sorte: que aut̃ falsa. ñ artis ĩ¬
peritia. s sortis mendatio. Hũ
aut̃ accepto aditu. ip̃e mecũ ta¬
lia ruminãdo. nequis eoedẽ
delictoꝵ qui talẽ questũ seque¬
rent᷑ quos iam iãq inuadere
atq irrisos refellere cupiebam.
michi ita resisteret. quasi aut
firminus mͥ. aut illi pat̾ falsa
narrau̾it: in tendi consideratio¬
nẽ in eos qui gemini nascũt᷑.
quoꝵ pleriq ita pꝰ inuicẽ fun¬
dunt᷑ ex utero ut ꝑuũ ip̃m tẽ¬
poris int̾uallũ qͣntãlibet uĩ
in rerũ natura hab̾e cõtendãt
colligi tñ humana obsuatio¬
ne ũ possit. litt̾isq signari oĩ¬
no ñ ualeat. quas mathemati¬

Expanded text:
familiam, conditionem seruilem familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem inspiciens diuersa dicerem, si uera dicerem — si autem eadem dicerem, falsa dicerem - inde certissime colligi ea, quae uera consideratis constellationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte, quae autem falsa, non artis inperitia, sed sortis mendacio. Hinc autem accepto aditu ipse mecum talia ruminando, ne quis eorundem deiirorum, qui talem quaestum sequerentur, quos iam iamque inuadere atque inrisos refellere cupiebam, mihi ita resisteret, quasi aut Firminus mihi aut illi pater falsa narrauerit, intendi considerationem in eos qui gemini nascuntur, quorum plerique ita post inuicem funduntur ex utero, ut paruum ipsum temporis interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non possit litterisque signari omnino non ualeat, quas mathemati
Abbreviated transcription (Latin):
esse dicebat: ut aliã positionẽ
syderum aliasq ꝑticulas mo¬
mentorum neut̾ eorũ notare
sineret᷑. Et tamen firminꝰ am¬
plo apud suos loco natꝰ: deal¬
batiores uias scł̃i cursitabat.
Augebat᷑ diuitiis: sublimaba¬
tur honorib. Seruus aut̃ ille
conditionis iugo. nullatenꝰ re¬
laxato dnĩs seruiebat: ip̃o iu¬
dicante qui nouerat eum hi
itaq auditis ⁊ creditis talis
quippe narrauerat omĩs relu¬
ctatio mea resoluta concidit
⁊ pͥmo firminũ ip̃m conatus
sum ab illa curiositate reuora¬
re. cum dicerem constellationi¬
bus eius inspectis. ut uera
nũtiarẽ debuisse me utiq n¬
dere ibi parentes int̾ suos te
pͥmarios nobilem familiam
ꝓprie ciuitatis natales inge¬
nuos. honestam educationẽ li¬
beralesq doctrinas. At si me
ille seruus ex hisdem constel¬
lationib quia ⁊ illius ip̃se el¬
sent cõsuluisset ⁊ idem quoꝙ
uera ꝓferrẽ debuisse me rur¬
sũ ibi uidere abiectissimam

Expanded text:
esse dicebat, ut aliam positionem esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus amplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille conditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruiebat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem constellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluisset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam
Abbreviated transcription (Latin):
notarent unde illis quasi ar¬
tis experimenta colligerent. Ita
q dicebat se audisse a patre ꝙ
amici famula quedã parit̾ u¬
tero gͣndescebat. qd̾ latere ñ po¬
tuit dñm. qͥ etiã canũ suarũ
ꝑtus exanimantissima dili¬
gẽtia nosse curabat: atq ita
factũ esse ut cũ iste cõugis il¬
le aut̃ ancille dies ⁊ horas mi¬
nutionesq horai articulos cau¬
tissima obseruatione numera¬
rent. enixe essent ambe siml.
ita ut easdem constellationes
usq ad casdem minutias. utͥq
uascẽti facere cogerent᷑: iste filio.
ille seruulo. Nam cũ mulie¬
res parturire cepissent. indica¬
uerũt sͥ ambo. quid sua cuiꝰq
domo ageret᷑: ⁊ parauerũt qͦs
ad se inuicẽ mitterent simul.
ut natũ qd̃ ꝑturiebat᷑ esset
cuiq nũtiatũ. Quod tamẽ
ut continuo nũtiaret᷑: tãqͣm
in regno suo facile effecerant.
Atq ita qui ab alt̾utro missi
sunt.tam ex parib domoiꝵ
interuallis sibi obuiã factos

Expanded text:
notarent, unde illius quasi arnotarent, unde illius quasi artis experimenta colligerent. itaque dicebat audisse se a patre suamici famula quaedam pariter utero grandescebat. quod latere non potuit dominum, qui etiam canum suarum partus examinatissima diligentia nosse curabat; atque ita factum esse, ut cum iste coniugis, ille autem ancillae dies et horas minutioresque horarum articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant. atque ita qui ab alterutro missi sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos
Abbreviated transcription (Latin):
osum. ⁊ tamen scientẽ aliquid.
qd̾ a patre suo se audisse dicebat:
qd̃ quãtũ ualeret ad illiꝰ artis
opinionem euertendã ignora¬
bat. Is gͦ uir nomine firminꝰ
liberalit᷑ institutus. ⁊ excultꝰ e¬
loquio. cũ me tãꝙͣ carissimũ
de quib dã suis reb in quas
lłaris spes eiꝰ intumuerat cõ¬
suleret. qͥd mͥ sccł̃m suas quas
cõstellationes appellant uidet᷑.
ego aut̃ qui iã de hac re in ne¬
bridii sentenciã flecti ceperam.
non quidem abnuerẽ conicere
ac dicere. qd̃ nutanti occurrebat.
sed tamen subicerẽ iam esse mͥ
ꝑ suasũ ridicula illa esse ⁊ in¬
ania. tũ ille mͥ narrauit patrẽ
suum fuisse libroꝵ talium cͦi¬
osissimum. ⁊ habuisse amicũ
eque illa simulq sectantem. qͥ
pari studio ⁊ collatione flagra¬
bant in eas nugas ignẽ cordis
sui ita ut mutoꝵ quoq ani¬
malium si qua domi parerẽt.
obsernarẽt momenta nascen¬
tium: atq ad ea celi positionẽ

Expanded text:
osum et tamen scientem aliquid, osum et tamen scientem aliquid, quod a patre suo se audisse dicebat: quod quantum ualeret ad illius artis opinionem euertendam, ignorabat. is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et excultus eloquio, cum me tamquam carissimum de quibusdam suis rebus, in quas saecularis spes eius intumuerat, consuleret, quid mihi secundum suas quas constellationes appellant uideretur, ego autem, qui iam de hac re in Nebridii sententiam flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, sed tamen subicerem prope iam esse mihi persuasum ridicula illa esse et inania, tum ille mihi narrauit patrem suum fuisse librorum talium curiosissimum et habuisse amicum aeque illa simulque sectantem. qui pari studio et conlatione flagrabant in eas nugas igne cordis sui, ita ut mutorum quoque animalium, si quae domi parerent, obseruarent momenta nascentium atque ad ea caeli positionem
Abbreviated transcription (Latin):
laces diuinationes ⁊ ĩpia de¬
liramenta reicerã. Confiteãt᷑
etiã hinc tibi de intimis ui¬
scerib anime mee: miseratio¬
nes tue ds m̃s. Tu enim. tu
omĩno. nã quis alius a mortt
omĩs erroris reuocat nos. nili
uita q̃ mori nescit ⁊ sapientia
mentes indigentes illuminãs
nullo indigens lumine. qua
mundus ãministrat᷑. usq ad
arborum uelifica folia. tu pro¬
curasti ꝑuicacie mee. qua oblu¬
dtatꝰ sum. uenditiano acuto se¬
ni ⁊ nebridio adolescenti mira¬
bilis auime. illi uehement̾ af¬
firmanti. Huic cum dubita¬
cione quidem aliqua. s tñ cre¬
bro dicenti non esse illam ar¬
tẽ futura p̾uidendi. coniectu¬
ras aut̃ hominũ habere sepe
uim sortis. ⁊ multa dicendo. di¬
ci pleraq uẽtura. nescientib e¬
is quid dicerent. sz in ea non
tacendo incurrentib. ꝓcurasti
segnem consultorẽ mathema¬
ticoꝵ nec eas litteras bene cal¬
lentẽ. s ut dixi consultorem cͣi¬

Expanded text:
laces diuinationes et inpia delaces diuinationes et inpia deliramenta reieceram. confiteantur etiam hinc tibi de intimis uisceribus animae meae miserationes tuae, deus meus! tu enim, tu omnino — nam quis alius a morte omnis erroris reuocat nos nisi uita, quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes inluminans, nullo indigens lumine, qua mundus administratur usque ad arborum uolatica folia? — tu procurasti peruicaciae meae, qua obluctatus sum Yindiciano acuto seni et Nebridio adulescenti mirabilis animae, illi uehementer adfirmanti, huic cum dubitatione quidem aliqua, sed tamen crebro dicenti non esse illam artem futura praeuidendi, coniecturas autem hominum habere saepe uim sortis et multa dicendo dici pleraque uentura nescientibus eis, qui dicerent, sed in ea non tacendo incurrentibus, procurasti segnem consultatorem mathematicorum nec eas litteras bene callentem, sed, ut dixi, consultorem cari
Abbreviated transcription (Latin):
et̾na erat cur tãdiu ꝑ infini¬
ta retro spacia temporũ sic eã
sciuit esse ac tanto post pla¬
cuit aliquid ex ea facere: Aut
iam si aliquid subito uoluit
agere hoc potius ageret omĩ¬
finitum bonũ: Aut si ñ erat
bene. ut non aliquid boni en¬
am fabricaret᷑. ⁊ conderet qui
bonus erat: illa sublata ⁊ ad
nichilum redacta materie que
mala erat. bonam ipse institu
eret unde omĩa crearet. Non
enĩ esset omp̃c si condere non
posset aliquid boni: nͥ ea qͣm
ip̃e non cõdiderat adiuuaret̃
materia. Talia uoluebam pe¬
ctore misero ingrauidato cu¬
ris mordacissimis. de timore
mortis:⁊ non inuenta u̾ita¬
te stabilit̾ herebat in corde mi¬
o in catholica eccłia fides xp̃i
tui dñi ⁊ saluatoris nr̃i in mł¬
tis quidem adhuc informis.
⁊ preter doctrine normã flu¬
ctuans. Sed tamen non eam te-¬
linquebat animꝰ. ĩmo in dies
magis magisq imbibebat:
iã etiam mathematicorũ fal¬

Expanded text:
aeterna erat, cur tam diu per infiniaeterna erat, cur tam diu per infinita retro spatia temporum, sic eam sivit esse, ac tanto post placuit aliquid ex ea facere? Aut jam si aliquid subito voluit agere, hoc potius ageret omnifinitum bonum. Aut si non erat bene ut non aliquid boni etiam fabricaretur, et conderet qui bonus erat; illa sublata et ad nihilum redacta materia quae mala erat, bonam ipse insteret, unde omnia crearet? non enim esset omnipotens, si condere non posset aliquid boni, nisi ea quam non ipse condiderat adiuuaretur materia". talia uoluebam pectore misero, ingrauidato curis mordacissimis de timore mortis et non inuenta ueritate; stabiliter tamen haerebat in corde meo in catholica ecclesia fides Christi tui, domini et saluatoris nostri, in multis quidem adhuc informis et praeter doctrinae normam fluitans, sed tamen non eam relinquebat animus, inmo in dies magis magisque inhibebat. Iam etiam mathematicorum fal
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo ambit atq implet
omĩa. Ubi ergo malum ⁊ unde.
⁊ qua huc irrepsit: Que ra¬
dix eius: ⁊ quod semen eius:
An omĩno non est: Cur ergo
timemus.⁊ cauemus quod ñ
est: Aut si in anit̾ timemus.
certe ł timor ip̃e malũ est: qͦ
in cassum stimulat᷑. ⁊ excru¬
ciatur cor. Et tanto grauius
malũ. qͣnto ñ est quod time¬
amus. ⁊ timemus. Iecirto aũ
malũ quod timemus: aut hoc
malũ est quia timemus. Un
dẽ ⁊ sũmũ bonum minora fe¬
cit bona: sed tamẽ ⁊ creans et
creata bona sunt omĩa. Unde
est malum: aut unde fecit ea:
Materies aliqua mala erat
⁊ formauit atq ordinauit eã.
sed dereliquit aliquid̃ in illa.
quod in bonũ non conu̾teret:
Cur hoc: An impotens erat
totam uertere ⁊ cõmutare ut
nichil mali remaneret: cũ sit
omĩa potens: Postremo cur in¬
de aliquid facere uoluit: Ac
non potius eadẽ omnipotẽtia
fecit: ut nulla ẽet omĩno:
Aut uero existere poterat con¬
tra eius uoluntatem: Aut si

Expanded text:
quomodo ambit atque implet quomodo ambit atque implet ea. Ubi ergo malum, et unde, et qua huc irrepsit? Quae radix ejus, et quod semen ejus? An omnino non est? Cur ergo timemus et cavemus quod non est? Aut si inaniter timemus, certe vel timor ipse malum est, quo incassum stimulatur et excruciatur cor: et tanto gravius malum, quanto non est quod timeamus, et timemus. Idcirco aut est malum quod timemus, aut hoc malum est quia timemus. Undidem et summum bonum minora fecit bona, sed tamen et creans et creata bona sunt omnia. Unde est malum? An unde fecit ea, materies aliqua mala erat, et formavit atque ordinavit eam, sed reliquit aliquid in illa, quod in bonum non converteret? Cur et hoc? An impotens erat totam vertere et commutare, ut nihil mali remaneret, cum sit omnia potens? Postremo, cur inde aliquid facere voluit, ac non potius eadem omnipotentia fecit ut nulla esset omnino? Aut vero existere poterat contra ejus voluntatem? Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
in ea c̾nere possumꝰ sicuti est
t̾ra ⁊ mare. ⁊ aer. ⁊ sydera ⁊ ar.¬
bores. ⁊ alia mortalia: ⁊ quic¬
quid in ea non uidemus si¬
cut firmamẽtũ celi. insuper
⁊ om̃s angelos.⁊ cuncta sp̃ua¬
lia eius. Sed etiam ip̃a qua¬
si corpora essent: locis ⁊ locis or¬
dinauit imaginatio tua. Et
feci unam massam grandẽ.
distinctã generib corpoꝵ crea¬
turam tuam. siue que uera
corpora erant. siue que uera
ꝓspiritib finxerã ⁊ eã feci gͣn
dem. ñ qͣntũ erat qd̾ scire ñ po¬
teram. sed qͣntũ libuit undi¬
q u̾sum sane finitam: te aut̃
finitum. Tanqͣ si mare esset
ret intra se spongiam qͣmli¬
bet magnam sed finitam tn.
plena esset undiq spongia il¬
la ex omni sua parte ex ĩmẽ¬
so mari: sic creaturã tuam fi¬
nitam te infinito plenã pu¬
tabam ⁊ dicebam. Ecce d̃s. ⁊ ec¬
ce qui creauit d̃s. ⁊ bonus ẽ
d̃s̃. atq his ualidissime. lon¬
gissimeq prestantior: sed tñ
bonus bona creauit. Et ecce

Expanded text:
in ea cernere possumus, sicuti est terra et mare et aer et sidera et arbores et animalia mortalia, et quidquid in ea non uidemus, sicut firmamentum caeli insuper et omnes angelos et cuncta spiritalia eius, sed etiam ipsa, quasi corpora essent, locis et locis ordinata, ut imaginatio mea; et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re uera quae corpora erant, siue quae piritibus finxeram, et eam fecdem, non quantum erat, quod scire non poteram; sed quantum libuit, undiqueversum sane finitam. Te autem, finitum: tanquam si mare esset ret intra se spongiam quamlibet magnam, sed finitam tamen; plena esset utique spongia illa ex omni sua parte ex immenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam, et dicebam: Ecce Deus, et ecce quae creavit Deus, et bonus est Deus, atque his validissime longissimeque praestantior; sed tamen bonus bona creavit, et ecce
Abbreviated transcription (Latin):
decore tuo: moxq diripiebar
abste pondere meo ⁊ ruebam
in ista cũ gemutu:. ⁊ pondus
hoc consuetudo carnalis. S
mecũ erat memoria tui. neq
ullomodo dubitabam esse cu¬
i cohererẽ. s ñdũ me esse qͥ co¬
hererẽ: qm̃ corpꝰ quod corrũpi¬
tur aggrauat animã ⁊ depri¬
mit terrena inhabitacio sẽ

Expanded text:
decore tuo; moxque deripiebar decore tuo; moxque deripiebar abs te pondere meo, et ruebam in ista cum gemitu: et pondus hoc, consuetudo carnalis. Sed mecum erat memoria tui, neque ullo modo dubitabam esse cui cohaererem, sed nondum esse me qui cohaererem: quoniam corpus quod corrumpitur, aggravat animam; et deprimit t