comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Argum̃tũ ñ apparentiũ .i. ꝓbatio. qr si qͥs dubitat inde. ñ poss̃ aliquando ꝓba¬
ri humana rõe. ut si qͥs quereret uncde scis partũ iurginis. futurũ ⁊̃ statũ
electorum: non habeo aliucd argumentũ. nisi ꝙ credo indubitant᷑. ꝙ ꝓphete:
meis loqueretur ⁊ miracła facer&: ⁊ cum ex magna parte que dixerunt¬
fidei. quã ꝙ ipsa sit: nec ⁊̃ om̃s partes fidei ꝯphendit. cũ sꝑanda ñ pͣt̾ita¬
absentium: sup opinionẽ. ⁊ infra scientiã ꝯstituta. Uoluntaria qi non
credimꝰ ut aliqͣndo sciamius. ẜ De fide oritur spes: que sic diffiniri po¬
tesł. Spes ⁊ fidutia futuroꝵ bonoꝵ: ex g̾ra dei ⁊ ex bona ꝯscientia.
De fide ⁊ spe. scd̾m qͦsdam oritur caritas. que ⁊ amor dei ꝓpt᷑ dm̃. ⁊ ꝑximi¬

Expanded text:
um, id est probatio; quia si quis dubitat inde posse aliquando probari humana ratione; ut si quis quaerat: Unde scis partum Virginis, futurum etiam statum electorum? non habeo aliud argumentum, nisi: Credo indubitanter quod prophin eis loqueretur et miracula faceret. Et cum ex magna parte vfidei, quam absentium supra opinionem et infra scientiam constituta. Voluntaria, quia non credimus, ut aliquando sciamus. De fide oritur spes, quae sic definiri potest: spes est fiducia futurorum bonorum ex gratia Dei et bona conscientia. De fide et spe, secundum quosdam, oritur charitas, quae est amor Dei propter i
Abbreviated transcription (Latin):
mołanda sut: ne qͥd ut suꝑfluuĩ defluat dicente apło: unicuiq sic̃ ds̃
diuisit scãm mensurã fidei: de ea in pͥmis ÷ uicdendũ. qͥd sit. ⁊ qͦs lst parte̾.

Expanded text:
moderanda sunt, ne quid ut superfluum diffluat, dicente Apostolo: « Unicuique sicut Deus moderanda sunt, ne quid ut superfluum diffluat, dicente Apostolo: « Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei , » de ea inprimis est videndum, quid sit, et quas partes habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
t fide ⁊ spe que in nobis ÷ omni poscenti racionem reddere:
ut ait petrus apłs in epła sua. ꝑati esse debemꝰ: cum modes¬
tia ⁊ timore. Itaq ut pariter seruentur modestia ⁊ timor mõ¬
dest ia in sermone. timor in assertione. ⁊ ꝓfanas uerborũ no¬
uitates ut apłs pͣcipit deuitemꝰ: ⁊ in nullam partẽ pͣcipiti assertiont de¬
dmemꝰ. Meluis ÷ enim eloqui ubi sine ꝑicło ñ erratur magna: quã diffi¬
uͭ certa de ⁊ auctoritas. his potissimũ assentire sł udeamꝰ qui maxime
auctorib acceddunt. ⁊ non de sensu suo p̃sumentes. scͥpturas ex pietate in¬
ter ptantur Scptura enĩ ut ait beatus auõ. altitudine suꝑboꝵ irrid&s.
ꝓfunditate attentos tenet. Magnos paruitate. paruulos nutrit affabi¬
litate. Si q̃ igit᷑ obscura nobis occurrerit᷑. sit nr̃i ꝓpositi pͥmũ ad auctori¬
tates ꝯfuge. deinde. qͥd nr̃i tẽporis sapientes sentiant: in mediũ ꝯferre.

Expanded text:
 fide et spe quae in nobis est, omni poscenti rationem reddere, ut ait Petrus in Epistola sua, parati esse debemus cum modestia et timore . Itaque, ut pariter servetur modestia in sermone, timor in assertione, profanas verborum novitates, ut Apostolus praecipit, vitemus ; et in nullam partem praecipiti assertione declinemus. Melius est enim non eloqui ubi sine periculo non erratur magna, quam defiubi certa deest auctoritas; his potissimum assentire studeamus, qui maxime auctoribus accedunt, et non de sensu nostro praesumentes, Scripturas ex pietate interpretemur. Scriptura enim, ut ait beatus Augustinus, altitudine superbos irridet, profunditate attentos tenet, magnos veritate, parvos instruit affabilitate. Si quae igitur obscura nobis occurrerint, sit nostri propositi ad auctoritates confugere, deinde quid nostri temporis sapientes inde sentiant, in medium conferre,
Abbreviated transcription (Latin):
h incredo nmori nec in simbolo ꝙ fuit datũ in nicena siuodo. in fure¬
uĩ ciniꝰ habet᷑ qͥ alit᷑ dixit anathema sit. Q̾ nos ita exponimꝰ. & aletn aus
rit i ꝯtrariũ s. cũ istud n sit ibi affirmatũ uł negatũ: ñ dicimius
ee. om̃ipotente e̾e. et̾raim eẽ: mmensũ e̾e. sapientẽ. iustũ. ⁊ similia. Et ido
sid̃ una essentia. ⁊ ñ tres: ita unꝰ ds iñtres. unus omps. unus etͣnus. inmensus.¬

Expanded text:
in Symbolo quod fuit datum in Nicaena synodo: in fine cujus habetur, qui aliter dixerit anathema sit, quod nos ita exponimus: qui aliter, id est contrarium. Sed cum istud non sit ibi affirmatum vel negatum, non dicimus esse, omnipotentem esse, aeternum, immensum, justum, sapientem et similia, et ideo sicut una essentia et non tres; ita unus Deus et non tres, unus omnipotens, unus aeternus, unus
Abbreviated transcription (Latin):
tã alia inuenies ad subtilitatẽ geometrice discipline ꝑtinentia:
que om̃u nos ꝓpt fastidiũ declinamus. Sut alii quidicũt ĩ archa
N.Et hanc fornã nos idcͥco potius quã reliquas depixiniꝰ: quia
ñ facile altitudinẽ parietũ in plano demonsłrare potuimꝰ. In hac
enĩ foima tigna hinc inde surgentia paulatĩ ꝯtrahunt᷑. donec in

Expanded text:
ta alia invenies ad subtilitatem geometricae disciplinae pertinentia, ta alia invenies ad subtilitatem geometricae disciplinae pertinentia, quae omnia nos propter fastidium declinamus. Sunt alii, qui dicunt in arca ga. Et hanc formam nos idcirco potius quam reliquas depinximus, quia non facile altitudinem parietum in plano demonstrare potuimus. In hac enim forma tigna hinc inde surgentia paulatim contrahuntur donec in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire. Similit̃ sibasm a fronte hinc inde uenientẽ cũ catheto
ꝯtuleris: uidebis ⁊ hẏpotenusas a frontib ꝓcedentes in centum
quinquaguita duo semis porrigi. Que aute: a lat̾ib uenuit hipo¬
thenusẽ ĩ uiginti noue̾ ⁊ semis extendunt᷑: ut habentes bases
uginti qͥnq cubitoꝵ. Regula inueniendi hipotenusã hec est.
ut cithetũ m se multiplices. similit᷑ basin in se. ⁊ has sũmas simul
ꝯponas. ⁊ illius numeri qui inde excrescit latus: ꝓ hy̧potenusa ha¬
beto. In hac archa autẽ hẏ potenise uice̾ gerut tigna. oblique ab
inio. ad suꝑiora porrecta. Cathetus ÷ sfilus in medio arche erectꝰ
usq ad supremũ cubitũ. Basis ÷ linea iacens ab angulo arche. usq
a cithetum porrecła. Pugonalis linea uocat᷑ que ꝑtenditur ab
angulo in angulũ illi oppositũ. In trigonis his ⁊ tetragonis mul¬

Expanded text:
provenire. Similiter si basim a fronte hinc inde venientem cum rateto provenire. Similiter si basim a fronte hinc inde venientem cum rateto contuleris, videbis etiam hypotemisas a frontibus procedentes in centum quinquaginta duo semis porrigi. Quae autem a lateribus veniunt hypotemisae in viginti octo, et semis extendentur habentes bases viginti quinque cubitorum. Regula inveniendi hypotemisam haec est ut ratetum in se multiplices, similiter basim in se, et has summas simul componas, et illius numeri, qui inde excrescit latus pro hypotemisa habeto. In hac autem arca hypotemisae vicem gerunt tigna oblique ab imo ad superiora porrecta. Ratenus est stylus in medio arcae erectus usque ad supremum cubitum. Basis est linea jacens ab angulo arcae usque ad ratetum porrecta. Diagonalis linea vocatur, quae protenditur ab angulo in angulum illi oppositum. In trigonis his, et tetragonis mul
Abbreviated transcription (Latin):
latus id ÷ maiꝰ ⁊ minus. unũꝙq ꝑ se: ac deinde illius sũme que inde
excrescit in unũ coaceruate. latus quere: ⁊ hoc ꝓdiagono habeto. U̾bi
gr̾a. Dic trecenties trecenti. fuit nonaginta mills. Dic qͥnquagres
quinqͣginta. fuit duo milia quingenti. Huiꝰ sũme latꝰ ÷ trecenti qua¬
tuor ⁊ semis unũ: hoc ÷ integrũ. Si dimidiũ huiꝰ sumis: habes centũ
quinqͣginta duo. ⁊ semis unum minus. Hec ÷ que extendit᷑ ab angubo.
usq ad mediũ. Si hanc ꝓ base habueris. ⁊ in medio arche in altitudinẽ¬
triginta cubitoꝵ cathetũ erexeris: ⁊ de ipso catheto a suppͣmo tͣcie mansi¬
onis sursũ qͥndecĩ supseris. ⁊ id ꝓ catheto habueris. eiq pedetenus hanc
basim scd̾m geometricalẽ regulam ꝯꝑaueris: uidebis inirabili ratione
om̃s angłures hypotenusas in mensurã centũ quinquaginta duo ⁊ semis

Expanded text:
latus, id est majus, unumquodque per se, ac deinde illius summae, quae inde latus, id est majus, unumquodque per se, ac deinde illius summae, quae inde excrescit, in unum coacervatae latus quaere, et hoc prodiagonio habeto. Verbi gratia. Dic trecenties trecenti fiunt nonaginta millia: Dic quinquagies quinquaginta fiunt duo millia quingenti. Hujus summae latus est trecenti quatuor et semis unum, hoc est non integrum. Si dimidium hujus sumis, habes centum quinquaginta duo et semis uno minus. Haec est, quae extenditur ab angulo usque ad medium. Si hanc hatringinta cubitorum ratetum erexeris, et de ipso rateto a supremo tertiae mansionis sursum quindecim sumpseris, et hoc pro rateto habueris, eique pedetenus hanc basim secundum geometricalem regulam comparaveris, videbis mirabili ratione omnes angulares hypotemisas in mensuram centum quinquaginta duorum, et semis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sic magnus cubitus habebit nouẽ pedes. pariuis sexquipedẽ. Longitudo
ergo trecentoꝵ cubitoꝵ magnoꝵ habebat paruos cubitos mille octu¬
gentos. pedes duo milia septingentos. palmos aut̃ dicẽmilia octingentoᷤ.
unũ. ac ꝑ hoc patet. ꝙ hec archa in longitudie sua habuit passus quin¬
gentos quadraginta: stadia aut̃ quatuor. id ÷ dimidiũ miliare ⁊ qͦdra¬
ginta passus. Simili racio̾e possut᷑ ista in latitudine ⁊ altituđie reꝑi¬
ri. Quo si ⁊ͣ scire delectat. ꝙ quadratoꝵ siue pedũ suie cubitoꝵ fu̾it
embadum id ÷ area: multiplica maiꝰ latꝰ ꝑ minus. ⁊ qͦta sũma excre¬
uerit : tot qͣdratoꝵ ÷ area. U̾bi gr̾a. Dic quinquagies trecenti. fuint
qͥndeci milia. Tot cubitoꝵ quãdratoꝵ ÷ area: ⁊ sic de aliis. Si huiꝰ te¬
tragoni diagonalem lineã queris. hec fit tibi regłai. Multiplica utrͣq

Expanded text:
et sic magnus cubitus habebit novem pedes. Parvus sesqui pedem. Longitudo et sic magnus cubitus habebit novem pedes. Parvus sesqui pedem. Longitudo ergo trecentorum cubitorum magnorum habebat parvos cubitos mille octingentos. Pedes duo millia, et septingentos. Palmos autem decem millia et octingeunum. Ac per hoc patet, quod haec arca in longitudine sua habuit passus quingentos quadraginta, et stadia quatuor id est dimidium milliare et quadraginta passus. Simili ratione possunt ista in latitudine et altitudine reperiri. Quod si etiam scire delectat, quod quadratorum, sive pedum, sive cubitorum fuerit embadion, id est arca, multiplica majus latus per minus, et quot a summa inde excreverit, tot quadratorum erit arca. Verbi gratia: Dic quinquagies trecenti fiunt quindecim millia, tot cubitorum quadratorum est arca. Et sic de aliis: Si hujus tetragoni diagonalem lineam quaeris, haec tibi sit regula. Multiplica utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur. ut muli ⁊ burdones: necesse ñ fuit in archa ꝯtineri. Ex quibus
colligit᷑. ñ fuisse inpossibile ut reliquoꝵ om̃iu̾ animantiũ seminaria reꝑani¬
da tante. capacitatis ꝯtineret. Si autͣ lib diligentiꝰ inquire ea que ad geo¬
metͥcaliũ dimensionũ racionẽ ꝑtinet. magn̾a hic hoꝵ elucet disciplina.
ex quib aliqͣ nos causa breuitatis ꝑstringimꝰ. Digitus ÷ minima pars ag
grestiũ mensurar᷑. ꝓpriam appellationẽ habentiũ. Quicqͥd enĩ digito
minus ÷ a partib respondemus: ut scd̾a. tͣcia. uel quarta pars. ꝑ queͣ ui-¬
delicet digitũ sic mensuramꝰ. ut ꝑ tͦnsu̾sum pollice̾ pollici litterali ꝯiun¬
gentes: radices unguiũ recta linea respond̾e faciamus. Et hac ratiõe
quatuor digiti facuit᷑ palmũ unũ. quatuor palmi facuit pedem unuͣ.
pes ⁊ dimidius facui̾t cubitũ paruũ. sex parui cubiti cubitũ magnum.

Expanded text:
nascuntur, ut muli et burdones, necesse non fuit in arca contineri. Ex quibus nascuntur, ut muli et burdones, necesse non fuit in arca contineri. Ex quibus colligitur non fuisse impossibile, ut reliquorum omnium animantium seminaria reparanda tantae capacitatis locus contineret. Si autem libet diligentius inquirere ea, quae ad geometricalium dimensionum rationem pertinent, magna hic horum elucet disciplina, ex quibus nos pauca causa brevitatis perstringimus. Digitus est pars minima agrestium mensurarum propriam appellationem habentium. Quidquid enim digito minus est a partibus respondemus, ut est secunda, tertia vel quarta pars. Per quem videlicet digitum sic mensuramus, ut per transversum pollicem pollici lateraliter conjungentes radices unguium recta linea respondere faciamus. Et haec ratione quatuor digiti faciunt palmum unum, quatuor palmi faciunt pedem unum. Pes et dimidius cubitum parvum, sex parvi cubiti cubitum magnum,
Abbreviated transcription (Latin):
ta sutͣ. De quantitate dicit᷑. Trecentoꝵ cubitoꝵ erit longitudo: qͥnqͣgin¬
ta latitudo: ⁊ triguita altitudo. S sut᷑ qui dicut᷑ ꝙ hec magiutudo ad
tot genera animiliũ. ⁊ ad eoꝵ cibos quib ꝑ annũ integrũ uescerent᷑. capi¬
endos non fufficeret. Quã qͣstionẽ doctores hac ratione soliuit᷑. Auint m̃q
ꝙ nioyses qui ut de eo scͥptura testat᷑. om̃i sapientia egiptioꝵ fuerat eru¬
ditus sedm artẽ geometͥ cã qua p̃cipue egiptii callent. cubitoꝵ numerũ
in hoc loco posuit. qua in sex cubitis unus deputat᷑. Que utiq ratio si obser¬
uet̾ in huuis arche mensura: inuenient᷑ tanta spatia longitudinis et
lititudinis ⁊ altitudinis. quere̾ tociꝰ mundi reꝑanda germina: uniu̾soꝵ
animantiuĩ caꝑe potuerit rediuiua sementaria. Sciendũ qͦq ÷̃ ꝙ illa
cuilib&. alterĩ rei corruptioe. uł illa que ex ꝯmixtione diuersi generis

Expanded text:
ta sunt. De quantitate dicitur: Trecentorum cubitorum erit longitudo, quinquaginta sunt. De quantitate dicitur: Trecentorum cubitorum erit longitudo, quinquaginta latitudo, tringinta altitudo . Sed sunt qui dicant, quod haec magnitudo ad tot genera animalium, et ad eorum cibos, quibus per annum integrum vescerentur, capiendos non sufficeret. Quam quaestionem doctores hac ratione solvunt. Aiunt namque quod Moyses, qui ut de eo Scriptura testatur omni sapientia Aegyptiorum fuerat eruditus, secundum autem geometricam, quam praecipue Aegyptii callent, cubitorum numerum in hoc loco posuit, qua in sex cubitis unus deputatur. Quae utique ratio si observetur in hujus arcae mensura, invenientur tanta spatia longitudinis, et latitudinis, et altitudinis, quae vere totius mundi reparanda germina, et universorum animantium capere potuerint re divina seminaria. Sciendum quoque est, quocujuslibet alterius rei corruptione, vel illa, quae ex commistione diversi generis
Abbreviated transcription (Latin):
÷ pones ostiũ deorsum. Uel ideo deorsum qr in quacũq mansioe pone¬
retur: deorsum ponendũ erat. ut archa intrantiũ pedes exciperet.
Siuero querit᷑ utrũ equalis fuerit altitudo singłariuĩ mansionum: hec
nos quide ex auctoritate ꝓbare non possuniꝰ qͥd inde sentiendũ sit: inte¬
rim tñ ꝙ auctoritate ꝯtrariũ ñ sit nob̾ ꝯcedi postulamꝰ. Uolumus enĩ sic
dis ł ingu̾e: ut pͥme mansioni demus in altitudine̾ quatuor cubitos. scae
habeat cubitos: ⁊ qͥndeci altitudo tecti. In parietib huiꝰ arche foris facti
erant nidi siue mansiuncule. quasi ad ipsos parietes affixi. ita ut introitꝰ
eoꝵ extrisecꝰ pateret᷑: ipso pariete intrinsecus ꝑmanente integro. Et hõ
nidos dict̃ factos ẽẽ ꝓpter illa animalia que nec semꝑ in aqua. nec semꝑ
in arida uiu̾e possũt sicut ÷ luter ⁊ uituli marini. hec de forma arche dic¬

Expanded text:
est: Pones ostium deorsum. Vel deorsum ideo quia in quacunque mansione poneest: Pones ostium deorsum. Vel deorsum ideo quia in quacunque mansione poneretur, deorsum erat, ut arca intrantium pedes exciperet. Si vero quaeritur utrum aequalis fuerit altitudo singularum mansionum necne, nos quidem ex auctoritate probare non possumus, quid inde sentiendum sit. Interim tantum, quod auctoritati contrarium non sit, nobis concedi postulamus. Volumus enim sic distinguere, ut primae mansioni demus in altitudine, quatuor cubitos, secunhabebit cubitos, et quindecim altitudo tecti. In parietibus hujus arcae foris facti erant nidi sive mansiunculae quasi ad ipsos parietes affixi, ita ut introitus eorum extrinsecus pateret, ipso pariete integro permanente intrinsecus. Et hos nidos dicunt factos esse propter illa animalia, quae nec semper in aqua nec semper in arida degere possunt, sicut est lutra et vituli marini. Haec de forma arcae dic
Abbreviated transcription (Latin):
quarte mansionis extendebat᷑. Affirmat᷑ namq doctores os ł iũ arche int̾
scd̾am ⁊ tͣciam mansionẽ locatũ: ita ut limen eiꝰ fundo t̾cie mansionis
esset ꝯtiguũ. Introitus autẽ eius sursũ in latẽ eiusde mansionis excisꝰ
ita ut ab ostio due quidẽ mansiones deorsum esset᷑: tres uͦ sur sũ. Et
unã dicit᷑ ad fimũ recipiendũ animaliũ ordinatã: scd̾am ad csbaria eoꝵ.¬
In t̾cia fuisse indomita animalia. in quarta mitia animalia. in qͥnta
q̃ suppͣma erat: hores ⁊ uolatilia. Et ueri simile ÷. ꝙ due ille infe¬
riores mansiones natante archa deorsum int̾ aquas p̾merentur.
Bercia uͦ in qua animalia erant que spiramento aꝑto aeris egue¬
rut : pruma suꝑ aquas eminet. ita ut foris ꝑ aquã ad archã accecłenti.¬
bus ostiũ fere ꝑ planum occurreret. ⁊ scd̾m huc modũ fortassis dictũ

Expanded text:
quartae mansionis extendebatur. Affirmant namque doctores ostium arcae inter quartae mansionis extendebatur. Affirmant namque doctores ostium arcae inter secundam et tertiam mansionem locatum, ita ut lumen ejus fundo tertiae mansionis esset contiguum. Introitus autem ejus sursum in latere ejusdem mansionis excisus, ita ut ab ostio duae quidem mansiones deorsum essent, tres vero sursum. Et unam dicunt ad fimum animalium recipiendum ordinatam, secundam ad cibaria eoia animalia, in quinta quae suprema erat homines et volatilia. Et verisimile est, quod duae illae inferiores mansiones natante arca deorsum inter aquas premerentur. Tertia vero, in qua animalia erant, quae spiramento aperti aeris eguerunt, prima supra aquas emineret, ita ut foris per aquam ad arcam ascendentibus ostium fere per planum occurreret. Et secundum hunc modum fortassis dictum
Abbreviated transcription (Latin):
onera. Si gͦ ut dicit᷑ statĩ ab uno ꝯtrai cepit: ita ut intumescen¬
tes fluctus lat̾a hinc inde inclinantia ñ repelleret᷑ s exciperent:
⁊ ñ tã aque archã ꝗͣ. archa aquas portaret. qͦmodo fieri potͣ. ut ñ tota
statĩ ad imia descend̾et. Lursũ cũ dic̃. pones ostiũ in lat̾e deorsum.
ꝑlatus deorsum uidet᷑ significare parietẽ lit̾alẽ: ad differentiã lateris
ꝙ sur sũ erat in tecto. in quo fortassis fenestra posita fuit. Et cũ ite¬
rũ dic̃ aꝑuit noe tectũ arche: satis ꝯsequent᷑ innuit ipsam archaui
deorsum habuisse parietes. quib suꝑpositũ fuit tectũ ꝙ erat supp̃me
mansiõi: in qua homo morabat᷑ ꝯtiguũ. Propt᷑ has ⁊ alias huiꝰcemodi
causas. uidet᷑ nobis ꝙ in ipsa archa parretes in quatuor partib fue¬
rint erecti: quib cectũ suꝑpositum in cacumine suo ad mensurã

Expanded text:
onera. Si ergo, ut dicitur, statim ab imo contrahi coepit, ut intumescenonera. Si ergo, ut dicitur, statim ab imo contrahi coepit, ut intumescentes fluctus latera hinc inde inclinantia non repellerent, sed exciperent, et non tam aquae arcam, quam arca aquas portaret? quomodo fieri poterat, ut non tota statim ad ima descenderet; rursum cum dicit. Pones ostium in latere deorsum . Per latus deorsum videtur significare parietem lateralem ad differentiam lateris, quod sursum erat in tecto, in quo fortassis fenestra posita fuit. Et iterum dicit: Aperiens Noe tectum arcae , satis consequenter innuit ipsam arcam deorsum habuisse parietes, quibus superpositum fuit tectum, quod erat supremae mansioni, in qua homo morabatur, contiguum. Propter has, et alias hujuscemodi causas, videtur nobis quod in ipsa arca parietes in quatuor partibus fuerint erecti quibus tectum superpositum in cacumine suo ad mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
sapientie loqui suscepimꝰ: ⁊ idcirco reliquarũ triũ expositionem
breuit᷑ transcurremꝰ. ut in exploratio̾e huiꝰ postmodũ lib̾us
morari ualeamꝰ. Qui studiosius indagare cupiut earũ rerͣ uerita¬
tẽ que de archa noe scđm litterã referunt᷑. duo pͣcipue inquire̾
debent: iudelic& formã ⁊ qͣntitate᷑ arche. Et de forma quidem
sic dic̃ origenes. Ego puto quantũ ex his que descͥbunt᷑ apparet qͣ¬
tuor angulis ex imo ꝯsurgente̾: eiꝰdẽq paulatĩ usq ad sũmu̾ in an¬
gustũ attractis in spatio umꝰ cubiti fuisse collectã. Cui sententre
plura refragari uident᷑: pͥmũ ꝙ hec forma ad notandũ non uidet᷑
e̾e idonea. Constat namq tantã molis machinã tot ⁊ tantis onus¬
tam anmalib atq cibariis nequaꝗͣ. ita potuisse suꝑ enatare ue¬
nientib aqͥs. ut non ex magna parte sui deorsum premeret᷑. Cuiꝰ
rei exꝑimentũ: adhuc caꝑe possumꝰ in nauib magna gestantibus

Expanded text:
sapientiae loqui suscepimus, et idcirco reliquarum trium expositionem breviter transcurremus, ut in explanatione hujus postmodum liberius morari valeamustem, quae de arca Noe secundum litteram referuntur, duo praecipue inquirere debent, videlicet formam et quantitatem arcae. Et de forma quidem sic dicit Origenes: « Ego puto quantum ex his quae describuntur apparet, quatuor angulis ex imo consurgentem eisdemque paulatim usque ad summum in augustum attractis in spatium unius cubiti fuisse collectam. » Cui sententiae plura refragari videntur, primum quod haec forma ad natandum non videtur esse idonea. Constat namque tantae molis machinam, tot et tantis onustam animalibus, atque cibariis, nequaquam ita potuisse supernatare venientibus aquis, ut non ex magna parte sui deorsum premeretur; cujus rei experimentum adhuc capere possumus in navibus magna gestantibus
Abbreviated transcription (Latin):
ritudine refĩmꝰ nacure¬
soluens debitum spñ
suo reddid̾it aratori uos
ip̃ius corpe cradito re¬
uent̃ ecr̃eistice seplture¬

Expanded text:
ritudine referimus natursoluens debitum, Spiritum suo reddidit creatori, ipsius corpore tradito reuerenter ecclesiastice sepulture
Abbreviated transcription (Latin):
qm humilr̃ uoto una¬
nimi supplicamꝰ q̃ti¬
nus clctom candem
sic sollempnit̾. sic ca¬
nonice celebratam di
ac eidem escto uus
imꝑtm. ut deo actore
subregninẽ ip̃ius pos¬

Expanded text:
m humiliter voto unanimi supplicamus, quatinus electionem eandem sic solempniter sic canonice ceac eidem electo munus i, vt Deo auctore sub regimine ipsius co
Abbreviated transcription (Latin):
catem. ¶ Compinis¬
sanii aut̃ ipi ptatem
ꝑ nos sibi craditam
postmnodum seceren¬
tes tandem post trac¬
tus it̾ sehitos płuĩ¬

Expanded text:
caret. Compromissarii autem ipsi, potestatem per nos sibi traditam postmodum se trahentes , tandem post tractatus inter se habitos plu
Abbreviated transcription (Latin):
retractis igniũ uaporibus relaberentur: Sed& fecor incõ¬
loca replebat : & cũ diutius ibi pauidus consisterẽ ut po¬
te incertus quid ager ẽ. quõ uerterẽ gressum quimȩ sine
ret audro subito inpostergũ sonitũ. minanis simũ fletus
ac miferiȩ simul. ut cacinnũ crepitatẽ quasi uuil gun¬
docti: captis bostibus insultantes. Ut auͣt sonitus clari¬
or idẽ redditur ad me usq ꝑuenit: considero tur bam
medias illas tra bȩ bat intenebrds. equib udolicet. boru¬
runt inmeduĩi bara tri illuis. ardentis Factũq est ut
cũ longus sulueni entib: eis fletũ hominum & risim demo¬
niorũ dare discere nequirẽ :: itterea ascenderunt quidã spiri¬
tuĩ inmumdorũ deabissoe flamiuoma & ad currentes eꝵ cum¬
decerunt: & oculis flã mantib atq̃: ore: & narib: ignẽ putidũ
efflantes. ange bunt forcipib igneis quos tene bant in manib¬

Expanded text:
retractis ignium retractis ignium loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam / medias illas trahebat in tenebras. E quibus videlicet homirunt in medium baratri illius ardentis. Factumque est, ut cum longius subeuntibus eis fletum hominum et risum demoniorum clare discernere nequiretuum obscurorum de abysso illa flammivoma, et accurrentes circumdederunt me atque oculis flammantibus et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebaut. Forcipibus quoque igneis, quos tenebant in manib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ me p̃cedebat: Nen hoc inquiens suspiceris: non enim bic in¬
fer nus est ille que putas. Atcũ meboc specta culo ta br¬
rendo ꝑterritũ paulaton iul teriora ꝓicerȩt: uidi subi.¬
to axer nos obscurari incipere loca tenebris om̃a reple¬
ri. Iuas cũ intrare mus. itam paulis per condensatesunt: ut
nihib p̃ter ipsas aspicerẽ. & cepta dũ taxat specie & ueste.
eis ꝗ me duce bat: & cũ ꝓgre dere mur sola subiet ꝑ
um linas : ecce subiio apparent. ante noscre bra flammaum
globi ascendentes qua si deputeo magno: rur sũq decidente
ineundem: Cũq ibi ꝑductus essem: reponte ductor men
reliquit. At cũ idẽ globs ignͥum sine iter nussione modo
altarepeterent: cerno om̃a quae ascendebant: fastigia flã¬
marũ plena ẽe spirctib hominum. qui instar fauilarũ. cuni
fumo ascendentiũ : nunc ad sub kmiora. proi ẽe rentur. nuiȩ

Expanded text:
qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic inqui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus endae visionis reliquit. At cum iidem globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora projicerentur, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
deuenimus aduallẽ multȩ latitudinis acprofundatis. Infinito.
uitẽ longitudinis. quȩ adleuã nobis ista unũ latus flanonis fer¬
entib nimiũ terribile  alterum furent̾i gandinȩ acfingor
lunum omnia ꝑflante atq urente nonminus intolerabile ꝑ¬
erebat. Utrumq autẽ erat animab hominũ plenũ quȩ ui¬
ris son Nne inde uidebdt̃ quasi intẽ pestatis urpetu. sie uim¬
eruoris in mensi tolerare nõr possent : pro silleban risei ur
medum frigoris in fecli: & cũ neq ibi quispram requiei
inuenire e non ualenrent. resiliebant rusus urende in
mectiũ flamarũ inex tingui bium: Cũ hac infelici i¬
cissi tudine longe lateq pro ut aspicere poterã: sine
uulla quietis inter car pidine: Innumerabiles. For miuit
spirituũ multitud tor quȩt᷑. cogitare cepi. quod hic
fortasse infer nus eẽt decuus tor mentis intolle rabilius
mirari sepius audiui. Respondit cogitacioni meȩ ductor

Expanded text:
devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę devenimus ad vallem multe latitudinis ac profunditatis, infinitę autem longitudinis. Que ad levam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium omnia perflante atque fervente non minus intolerabile preferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quę vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu iervoris immensi tolerare non possent, prosiliebant miserae in medium frigoris infesti: et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendae in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrare saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor
Abbreviated transcription (Latin):
cens ae rtpenie rtsidens om̃s quicorpori Flentes adera
sũ iuere ꝑmissus. N ontamen ea mihi qua anit consue¬
rerã comei satione. sed ultũ dissinlue. ex hoc tẽpori
nuuenidũ st. Sratim sur gens abitt adiullulȩ drato iunc
& usque adinediã diem inorationt ꝑsistens. Mox omnẽ
que possederat sabstantiam intres diusit portiones. Eo
b uña criiugi alterã filiis tradidit: terciam sibi ipsi reten¬
tins statĩ pauperib distribuit. Et nonmultipost scłi cur
absolutus. monasteriũ mailros quotł taui difluminis err¬
cũflexi maxmia ex parte clauditu ꝑuenit. A daptal.
Cibi usq adeliem mortis intarita ments & contrinone cor¬
pers duriun. & multa illa quȩ aios latebat brrendi uel desideranda
quȩ uiderat etiam si lingua sileret. uita loqueretur. Narrabat aueo
hoc modo quod uiderat. Lucidus inquiens & darus aspectuet
cdarus indumento quime ducebat incedebamus autẽ tacentes ut in ͣ¬
d̾ebatur mibi contra solis ortũ sol stitialem. Cũq ambularemus

Expanded text:
cens ac repente residens, omnes qui corpori flentes assedes sum iterum vivere permissus; non tamen ea mihi qua ante consueram conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est. » Statimque surgens abiit ad villulae oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem quam possederat substantiam in tres divisit portiones, e quibus unam conjugi, alteram filiis tradidit, tertiam sibi ipse  Al., sibi ipsi retentans, statim pauperibus distribuit. Nec multo post saeculi curis absolutus ad monasterium Mailros, quod Tcumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit acceptaque et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis coduravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretur. Narrabat autem hoc / modo, quod viderat: 'Lucidus' inquiens ' aspectu et clarus erat indumento, qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solsticialem. Cumque ambularemus,
Abbreviated transcription (Latin):
uminimit᷑ tã sc̃i docioris uestigia: nonsimus tenti patris degeneres
filii ssed sc̃itait uitȩ illius morũ nobiliate imitemir. abiciamꝰ
anobis opera itnebiarũ. et induamus nos ar mis lucis. sicut indic
honesit ambulemus: Nuia nox ignorantie recessit: t uere
scintiȩ nobis lum̃ illuxit: ut filii lucis iomĩ castit et pietate
inxp̃o ꝑmaneam. Nonsint aliciuꝰ neqͥcie uel malicię occulta in nob
semina: qͥahomo uidet infacit. as̃ aut̃ in corde c̃siderat: nec aliꝗđ
illius om̃i potearis oculis occultari potest. Preparemꝰ nos inomnꝰ
guidcns nos ante tribunal sumi iudicis indic ultimo aeducat
quatei er numerositatt filioꝵ illius cumulemut gła et nos ciuillo
de siderabilem mercamitr audire seitentiã Uenite beaedicti
patris mei ꝑ cipitt regnũ qđ uobis paratuẽ ab origine mundi
le decelesti patria piisorationibꝰ nrm̃cotidie agonẽ
adiuuare nondenistit desierans suos carissimos filios quos

Expanded text:
unanimiter tam sancti doctoris vestigia; non simus tanti Patris degeneres filii, sed sanctitatem vitae illius morum nobilitate imitemur. Abjiciamus a nobis opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis, sicut in die honeste ambulemus : quia nox ignorantiae recessit, et verae scientiae nobis lumen illuxit, ut filii lucis in omni castitate et pietate ambulemus. Non sint alicujus nequitiae vel malitiae occulta in nobis semina; quia homo videt in facie, Deus autem corda considerat , nec aliquid illius omnipotentiae oculis occultari potest. Praeparemus et nos in omni  Bertinus abbas, gaudens nos ante tribunal summi judicis in die ultimo deducat: quatenus ex numerositate filiorum illius cumuletur gloria, et nos cum illo desiderabilem mereamur audire sententiam: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi . Ille de coelesti patria piis orationibus nostrum quotidie agonem adjuvare non desistit, desiderans suos charissimos filios, quos
Abbreviated transcription (Latin):
passiones huiꝰ cẽporis: adsuꝑ uenturã głam quȩ rtucl abtt᷑ in nebis
git᷑ breue labores tẽpꝰ diuina nobis uoluit eẽ piotas: et agonisnt̃i
fetributionẽ et ꝑpetuã : et ꝓtẽporali tribulatione : ꝑmanent is głe
acuctione quomodo ꝑ abstinentiȩ rigorem suũ castigauit corp
qualit᷑ ꝑ caritatis officia om̃ib ꝓdẽe ẽtindit: inuedam cũ alacri¬
tate m̃tis: et rota uilũ fid litate illius iut uestigi delbẽti¬
nidinis inquaregnat cũxp̃o c̃sortes efficameream. Idõ nulla
carnalis c̃cupiscentia nulla setulatis aribicio impediat it̃ nr̃ni¬

Expanded text:
 ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Igitur breve laboris tempus divina nobis voluit esse pietas, et agonis nostri retributionem esse perpetuam, et pro temporali tribulatione permanentis gloriae devotionem; quomodo per abstinentiae rigorem suum castigavit corpus; qualiter per charitatis officia omnibus prodesse contendit. Incedamus cum omni alacritate mentis et tota virium facultate illius vitae vestigia, ut beatitudinis, in qua regnat cum Christo, consortes effici mereamur. Ideo ergo nulla carnalis concupiscentia, nulla saecularis ambitio impediat iter n
Abbreviated transcription (Latin):
redactꝰ cepit rẽferarũ : qui pͥus fuerat habitatio hominũ : usqui quo regni
francor gubnacula. adeptꝰ ẽ clodoueũ filius dagoberti. Quiq ut erat
uir nobilissimus : rerũ amministratione publicarũ nuro callebat in ge¬
nio Idem etiam rex cũ egregiis poller& morib: p&tõnib: q iustis & seru¬
todĩ aptis. assensũ p̃ber& : in t̃pellatꝰ ẽ abonȩ memorie leo debodo patremo¬
nasterii sc̃i aniani. quod est sitũ ꝓpe mȩnia urbis aurelianȩ ut monasteriũ
ordini monastico congruens sibi licer& conseruere in agro Nloriacensi : datis
pro eodĩ agro inmutua uicissitudine pitdis. quȩ sibi aparentib iure hȩre¬
ditario relictis possidebot Nãq: isdẽ ager floriacensis scilic& rigalis
tunc fiscuserat. Quib auditis rex : libentissime ei pͥcib annutt &
oesiderũ illiũ quo ddiu dilatione creuerat: cõpleri iud cauit

Expanded text:
redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Dagoberti, qui ut erat vir nobilissimus rerum administratione publicarum miro callebat ingenio. Idem etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit
Abbreviated transcription (Latin):
um diu gens langobardorũ infidelitatis. suȩ carere noluiss .x. &
iugum dñi ferre detrect ans. eos qui ferebant imipugnare de rc¬
feriendos. Quȩ gens longe lateq: su ꝑ iy̧dis ei tendens crudelitatem :
beneuentanã aggressa ẽ expugnare ꝓuintiã. Cuius urbes t̃rȩ coequans
monasteria iullasq: populans : non minimas xp̃ianoꝵ strages dedit :
Ques enĩ dominicas ab ouilib: exclusãs diuersa cȩde lacerans: ouilia dnũ
euertebat ita ut in heremi uastitatẽ locaprius desi derabilia . conuersa
iuderentur. Vnde int̃ c&era facinora sita. monasteriũ exinui patric
BENEDΙE TI depopulans : reb omnib in habitabile reddidit Qđ quono¬
do acciderit : legenti binti Gregorii scđm dialogũ librũ clarũ ẽ Qu¬
ꝑ sequitꝰ : int̃ cȩtera narrat eũ ꝓphetiȩ spũ cognouisse atq pͥnunti as¬
se. ablatis reb: om̃ib: idem monasteriũ euersurũ Hac itaq patrata¬
uersione : & multis efflueniib: annoꝵ curriculis : idem locꝰ adheremum

Expanded text:
um diu gens Langobardorum infidelitatis suae tenebris carere noluisset, et jugum Domini ferre detrectans eos qui ferebant impugnare decreferiendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum esecutus, inter caetera narrat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum ireversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum
Abbreviated transcription (Latin):
laudes fragilitas humani generis
quȩ solati s conmertio. recuperandi additũ
iuenit.
Accipe itaq quascũq: uiles. quascũq meris
tius impares
grarũ actiones. & cũ susceperis uota. culpas nr̃as orando
&cusa Ad mit te nr̃as preces intrasacrarium & auditionis. & reporta
nobis antido tum reconciliationis. Sit ate & cusabile. quod ꝑte ingeri¬
mus. sit ppe trabile: qđ fideli mente poscimus. Accipe quod offerimus.

Expanded text:
humani generis quae solo tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meritis tuis impares gratiarum actiones: et cum susceperis vota, culpas nostras orando excusa. Admitte nostras preces intra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdes castitatis. At illa dixit. Ecce ancilladñi. fiat michi scđm ũbũ tium¬
O felix obedientia. õinsignis grã. Quȩ dũ humiliter fidẽ dedit. cȩli
inse opificẽ corporauit Impleuit in ea dñs qđ dudũ predixerat.
obedientiam malo quã sacrificium. & scientiã dĩ plusqũa holocausta:
ȩc fuit uera obedientia. om̃i sacrificio gratior hȩc uoluntas: cunc tis hostus
acceptior Hinc ꝓmeruit głam. quã ipsa post modu plausit. Ecce ait
ex hoc. beatã medicent om̃s generationes. Obeata maria. quis digne

Expanded text:
perdes castitatis. Iperdes castitatis. IO felix obedientia, o insignis gratia, quae dum fidem humiliter dedit, coeli in se opificem corporavit! Implevit in ea Dominus, quod dudum praedixerat: Obedientiam malo quam sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta . Haec fuit vera obedientia omni sacrificio gratior, haec voluntas cunctis hostiis acceptior; hinc promeruit gloriam, quam ipsa postmodum plausit: Ecce, ait, ex hoc beatam me dicent omnes generationes. 5. Ad beatam Virgine
Abbreviated transcription (Latin):
Hȩc est illa nouitas. hieremiȩ ꝓphetȩ uaticinio: p̃nontiata: faci& inquit
dñs nouũ suꝑ terram Femina circũndabit uirum Ofemina suꝑ om̃s
feminas benedicta. quȩ uirum om̃ino non nouit. & uirũ suo utero circũdedit
Circũda ͭ iurũ maria angło fidẽ clando. quia eua ꝑdidit uirũ. serpenti con
nouitate uerborũ: Aaquã angłs qđ superiuis pͣtulimus dixit. Netimeas
maria. inuenisti grãm apud dmñ. Ne inquit a conspectumeo mater dñi mei
terrearis Ego conceptionis tuȩ minister adueni. non ut urgiitatem
amiteres inter ueni Ipse me misit adte. quiẽ nasciturus exte: Concipi¬
es enĩ & paries filium. noncuius lib& meriti hominẽ: sed torius scłisal¬
Paries quidẽ filium. & uirginitatis nonpatieris detrimentum Efficieris
grauidi. & eris mater semꝑ intacta. Senties ponderai uentris & pudorem non

Expanded text:
Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum serpenti consnovitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne timeas, Maria; invenisti enim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, a conspectu meo, mater Domini mei, terrearis: ego conceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi SalParies quidem filium, et virginitatis non patieris detrimentum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non
Abbreviated transcription (Latin):
Ioli morari uirgo nuntium festinantẽ. responde uerbũ o suscipe filium
Da fidẽ. & senti rei uirtutem: Ecce inquit ancilla dñi. fut michi sedm
uerbũ tuum. Nec mora reuertitur noͣntius.  urginalẽ thalanũ
ingreditr xp̃s. efficitur subito pregnans beata genitrix. &
cuncta ꝑscła pͣdicatur. hinc felix moxeoncepit ad ereduiltatẽ uerbi.
uirilis ignara consortus Implet̾ uterus nullo humano pollutus amplecu.
ergo illa urginitas. & gloriosa facunditas. Exultat maria & matrẽ se
nupta terret᷑. sed quia genuerat cum ex ultatone mirat᷑ Gaudeamꝰ
ergo & nos fr̃s. indie tantȩ uirginis quȩ dũ desponsaret᷑ fabro. cobli
audiens. gaud&. cupitq efficimater: Quid igitur mirũ sisine corrupti¬
one nascitur. quide sc̃ificatione concipitur: Non enĩ decebat ut ille qui
nobis adferebat silutem. matri preriper& integritatis dignitatem
Nã qui terra mari coeloq non capit᷑. intra unius corpusculi menbra suscipit᷑

Expanded text:
Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, et senti virtutem. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per saecula praedicatur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se nupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaudeamus ergo et nos, fratres, in die tantae Virginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli audiens gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: Non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ligate. quȩ possit in altitudinẽ pelagi demergi Dtatimq:
fit iussio p̃sidis: Obscurato quoq litore: p̃cipitat᷑ in mare.
Sc̃a uero InEODOSIA suscipitur ab angłis. & ita lȩta residens
suꝑ undas sicut ante p̃dixerat a terrascũ alleluia redu
tuit aquas quasi inutre. timeat dñm om̃is terra. Nuntiet᷑
igit᷑ urbano quia ecce adsũ. cursũ martiru mei cõsumare
cat. & uictũ se confitrat᷑. & intellegat quantũ potest

Expanded text:
legate . quo possit in alti| tudinem pelagi demergi. Statimque legate . quo possit in alti| tudinem pelagi demergi. Statimque fit iussio praesidis obscurato .| quoque litore praecipitatur in mare. Sancta uero theodosia| suscipitur ab angelis . et ita laeta residens super undas| sicut ante praedixerat ad terras cum alleluia . redtuit aquas . quasi in utrem timeat dominum omnes terra| nunciate igitur . urbano . quia ecce adsum cursum marti| rii mei . consummare cat. Et uictum se confitea| tur . et intellegat. Quantum potest
Abbreviated transcription (Latin):
dine c̃fidis illi lasciuia sua duce celeumatis ad terrã reuer¬
tent᷑ Ego autẽ eũ angelico choro xp̃o guber nante nauig
castitatis meae alleluia dicendo ad postũ salutis reuestar
apes & si hoc c̃nigerit qđ dicis gladiote am̃ ad uerti faciã
aut forsitan sic igniuiuã cremabo. apulueros tuosauento
dispgi faciã ut uelsio finẽ faciã magͦos que ate cõmittunt᷑
Vet enĩ putis quia corp̾tuũ odoram̃tis a romatũ canditũ poste
terrae formauit. de corpore meo nec capillũ capits mei perire
pmitit & piilueris meos potens est colligere. & in illa die ad¬
stabotibi ludicanste. Nãsic credo indño meo iħuxp̃o quiañ
dat᷑ tibi potestas in corpore meo sic facere. Urbanꝰ p̃sos dyẽ.
Armet᷑ nauigiũ remigesquoq  MQ ueloces suꝑ
imponite. & rebellẽ regũ & principũ quae &iã nobis tantũ con¬
tumax fuit in angusto erone coartate . & saxũ ei grauissimum

Expanded text:
dinem confidis illi enim lasciuia sua duce . caelae| umantis ad terram reuerdinem confidis illi enim lasciuia sua duce . caelae| umantis ad terram reuertentur. Ego autem cum angelico| choro christo gubernante nauigium castitatis meae . alle| luia . dicendo ad portum salutis reuertar et si hoc contigerit quod dicis gladio .| te animaduerti faciam aut forsitan sic igni uiuam| cremabo et pulueris tuos a uento dispergi faciam . ut| uel sic finem faciam magiis quę a te committuntur nec| enim putes quia corpus tuum odoramentiterrae formauit| de corpore meo nec capillum capitis mei perire per| mittit et pulueres meos potens est collegere . et in illa dię| adstabo tibi iudicans te . nam sic credo in domino ihesu quia| non datur tibi potestas in corpore meo sic facere Vrbanus| praesis dixit . armetur nauigium . remeges quoque ueloces .| inponite Et rebellem regum uel pricipum . qui eti| am nobis tantum contumax fuit . in angusto herone cohar| tate . et saxum ei grauissimum
Abbreviated transcription (Latin):
&iterũ. Sicut tenebrȩ eius ita & lumen eius. quia tu possedisti
nere. Cũq om̃s respondissent amen motus. ẽ.ii. locus in qͦ
erant. & om̃ib audientib uac decelo intonuit. Ineobosia
consũmato ad me uenias quẽ ita dilexisti. & diligis. te qͥ im¬
tatꝰ fuerit sic mͥ carus erit. Sedans om̃ib pacẽ. letas dimisit
inpace. ucescente iã die. iub& eã infelicissimꝰ p̃ses siuis
aspectib presentari. Uidensq eã dixx̃. Diu incredula m̃te
uioisti. nec te exhortatio mea potuit c̃uertert. nẽq tor¬
menta mutare. ut digna es iubeo te ligato saxo inmare
p̃cipitart ut interris caro tua ñ habeat sepulturam
Beata theo dosia responđ. Inpuderate canis rabide fac
uoluntatẽ patris tui diaboli. qͥte inmittit. cuuis armis
armaris. Hoc uero qđ dicis &iã sifeceris. uidebis me crle¬
rius ad terrasremeare. quia remigos tui inquox fortitu¬

Expanded text:
et iterum sicut| tenebrae eius ita et lumen eius . quoniam tu possidisti nere Cumque om| nis. Respondissent . amen. Motus est locus in quo erant . et| omnibus audientibus uox de caelo intonuit . theodosicon| summato ad me uenias . quem ita dilexisti et dilegis . te| qui emitatus fuerit sic mihi carior erit . et dans omnibus| pacem laetas dimisit habire Luciscente uero iam die iubet| eam infelicissimus praeses . suis aspectibus praesentari Videns| que eam dixit deu incredula mentum uixisti . nec te exhor| tacio“ne” mea potuit conuertere. Neque tormenta mutare| pro qua re ut digna es iubeo te ligato saxo in mare .| praecipitare . ut in terris caro tua non habeat sepultu| ram. Beata theodosia respondit inpoderate canis rabide .| fac uoluntatem patris tui diabuli . qui te inmittit . cuius| armis armaris. Hoc uero quod dices . etiam si feceris . uide| bis me celerius ad terras remeare quam remigis tu+ in quorum| fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
patent. intrate nemo uos contẽpnit. Ca nocte apparuit
ronã in capite gestans sic alloquitur patrẽ & matrẽ suã
dicens. Ecet qualis ẽ gła. unde mȩ fraudare uolebatis.
Ecce quid merttur qui ex toto corde mundũ relinquit.
& parentes plus quã xp̃m ñ diligit sed omib conculcatis
xp̃m sequitur. Vnde penitentiã agite. & conuertimini
ad dñm ex toto corde. Ego enim ꝓ uobis regem sempiter
urĩ. F acultates uero quas mihi ꝓmit tebatis uendite & date
pauperib & eas in scło a terno ante uosmittite. & uos
ipsi si sic egeritis cito eas sequemini. Ubi est fides ur̃a
ibi sit & thesaurꝰ ur̃. qđ magnum est & animȩ uestrȩ¬

Expanded text:
patent . intrate| nemo contemnat Ea nocte apparuit patent . intrate| nemo contemnat Ea nocte apparuit coronam| in capite gestans. Sic adloquitur patrem et matrem suam .| dicens Ecce qualis est gloria unde me fraudare uolebatis| Ecce quid meretur qui ex toto corde mundum reliquit+ . et pa| rentis plus quam christum non diligit Sed omnibus conculcatis| christum sequitur unde paenitentiam agite et conuertimini| ad deum ex toto corde ego enim pro uobis regem sempiternuestri facultatis uero quas mihi promittebatis .| uendite . et date pauperibus . et eas in saeculum aeternum| ante uos mittite et uos ipsi si sic egeritis cito eas sequemini| ut ubi est fides uestra ibi sit et thesaurus uester quod magnum est .| et