comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuis ꝓpħis reuelau̾it. Abdias seritusdm̃. sic̃
ita iste legatuis adgenres: missus uider. ⁊ p̃dieat
que propħali digna sunt misterio ⁊ serui¬
tute. mñ seruus di᷑. Ionas int̃pt᷑ columba. si¬
ue dolens. columba ĩ ꝑgemitii. qñ inuentri
cete tͥduo fuit. dolens aut̃ uł ꝑpt̾ tͥsticiam
quam huĩt desalute nnuuitarum. ul pp̃ ede¬
ram subito arescentem cuiꝰ umbraculo tege¬
batur. cont᷑ solis ardorem. ⁊pse : amathi sarep¬
tane iuidue filiꝰ. ut iuidei affirmant quẽ re¬
suscitauit helias matre postea ad eum dicen
amathi uocatum.amathi enim exebreo in la¬
septuagesimo enĩ anno desolationis templi
completo. ⁊acharia p̃dicante memoratus :
dominꝰ populo suo. ⁊ussuq darii reu̾sus: dĩ
popłs ⁊ reedificatum: ⁊urbs ⁊ templum. ag¬
geus in latinam festinus ⁊ letus resonat. des¬
tructum enĩ templum etlificandũ ꝓpħat.
et post luctum captiuitatis: reg̾ssionis leti¬

Expanded text:
suis prophetis.' Abdias servus Domini. Sicut ita iste legatus ad gentes missus venit et praedicat, quae prophetali digna sunt ministerio et servitute: inde servus Domini. Ionas interpretatur columba, sive dolens. Columba pro gemitu, quando in ventre ceti triduo fuit. Dolens autem vel propter tristitiam, quam habuit de salute Ninivitarum, vel propter hederam subito arescentem, cuius umbraculo tegebatur contra solis ardorem. Ipse est et Amathi, Sareptanae viduae filius, ut Iudaei adfirmant, quem resuscitavit HAmathi vocitatum. Amathi enim ex Hebraeo in Laseptuagesimo enim anno desolationis templi completo, Zacharia predicante, memoratus est Dominus populum suum, iussuque Darii reversus est Dei populus, et reaedificatum est et urbs et templum. Aggaeus in Latino festinus et laetus resonat. Destructum enim templum aedificandum prophetat, et post luctum captivitatis regressionis laeti
Abbreviated transcription (Latin):
tes ꝑ hoc tid̃ se omĩpotenti indeo corde macta¬
uerunt etiam pacis tp̃r martyres facti sunt.
Qui etiam siꝑsecutionis tp̃r tempꝰ existeret. mar
leros et clericos hinc appellatos quia
machias sorte electus:. quem pͥmum
ꝑ apostolos legimꝰ eẽ ordinatum. Cleros enun
grece sors. uł hereditas dr̃ Propterea gͦ clenci
bent: generalit᷑ aut̃ clenci noncupantur
omnis. qui in eccłia xp̃i deseruiunt. Quoꝵ
gradꝰ ⁊ nomina hec sunt. Ostiarius. ꝓsalmis¬
ta. lector. exorcista. acolitus. subdiaͣmis. dia¬
in patarchis. archiep̃is. metropolitis. atq ep̃is.
mo honore fungitur: tali noĩe censetur. sieut
romaniis. antiochenꝰ. ⁊ alexandrinꝰ. Archi ep̃s

Expanded text:
tes per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactates per hoc, quod se omnipotenti Deo in corde mactaverunt, etiam pacis tempore martyres facti sunt, qui etiam si persecutionis tempus existeret, martDe clericis . Cleros et clericos hinc appellatos, quia Matthias sorte electus est, quem primum per Apostolos legimus ordinatum. Κλῆρος enim Graece sors vel hereditas dicitur. Propterea ergo bent. Generaliter autem clerici nuncupantur omnes qui in ecclesia Christi deserviunt, quorum gradus et nomina haec sunt: ostiarius, psalmista, lector, exorcista, acolythus, subdiaconus, diain patriarchis, archiepiscopis, metropolitis atque episcopmo honore fungitur, tali nomine censetur, sicut Romanus, Antiochenus et Alexandrinus. 6. Archiepis
Abbreviated transcription (Latin):
T̃estes aurem iõ uocati sunt᷑: qr ꝓꝓter testimonis¬
rum xͥ passiones sustinuerint. usq ad mortĩ
ꝓu̾itate certauerunt. qd̾ uo nontestes qd lati¬
ne utiq possumꝰ. s. gͥte martyres appellamꝰ fa¬
miliarib eccłie aurib. hoc grecum uerbum
sonat. sicut ⁊ multa g̾ca nomina quib plat¬
nis utunt᷑. Martyrum pͥmus in nouo testamto
stephanꝰ fuit. qͥ hebreo sermone in t̃pr norma.
quod pͥor fuit in martyrio adimitationẽ fide¬
lium. Idem aut̃ ⁊ greco smone in latinumue¬
titur coronatus. et hoc ꝓphetice ut quod sequeit¬
tur ire uaticinio quodam futuri pri ius
cabulo resonaret. Passus: enĩ ⁊ qd uocabatur
accepit. Stephanꝰ enĩ coronatus dĩ. humilit̾ la¬
pidatus. s sublumit̾ coronatus. Duo funt aut̃
martẏrii genera. Uñ inaꝑta passione. alterũ
in occulta aĩ iurtrte. Nam multi hostis insi¬
dias tołantes. cunctis carnalib desid̾is resistẽ¬

Expanded text:
Testes autem ideo vocati sunt, quia propter testimoniTestes autem ideo vocati sunt, quia propter testimoniChristi passiones sustinuerunt, et usque ad mortem pro veritate certaverunt. Quod vero non testes quod Latine utique possemus, sed Graece martyres appellamus, familiarius Ecclesiae auribus hoc Graecum verbum sonat, sicut multa Graeca nomina quae pro Latinis utimur. Martyrum primus in Novo Testamento Stephanus fuit, qui Hebraeo sermone interpretatur norma, quod prior fuerit in martyrio ad imitationem fidelium. Idem autem ex Graeco sermone in Latinum vertitur coronatus; et hoc prophetice ut, quod sequeretur in re, vaticinio quodam futuri prius in vocabulo resonaret. Passus est enim, et quod vocabatur accepit. Stephanus enim corona dicitur; humiliter lapidatus, sed sublimiter coronatus. Duo sunt autem martyrii genera, unum in aperta passione, alterum in occulta animi virtute. Nam multi hostis insidias tolerantes, et cunctis carnalibus desideriis resisten
Abbreviated transcription (Latin):
ut significaretur p̃cium copditoris qͦ uendi¬
dem meam tͥginta argenteos p̃cium qd̾ adp̃¬
cognomine solus habetur. int̃pr donatus
siue stella maris. genuit enim lũ¬
hien mundi. sermone aut̃ syro maria do¬
mina nuncupatur.⁊ pulchre qi dñm ge¬
mnut. Ely sabeth. d̾i m̃i sacuritas. ł di mei
uiram̃tum. Magdalene turris. Marra
uritans uł ꝓuocans. sermone autẽ syro
int̾pt̃ dominans. Nathanael domũ dĩ ⁊ebe
stus. siue ustificat᷑ aut iustificandꝰ. sirũ
est nomen ñ hebreum. Lazarus adiutiis.
stigatus aut sagar aut uomens ore ae
enim ore suo uistum ꝯdempnauit. quamus
hoc mist̾io ꝓpħali admintiafet. Pontius. de¬
elinans ꝯsilium utiq uideoꝵ accepta enĩ aq̃
re malleatoris utroq ferit. Barraba filius ma¬
gistri eorum absq dubio uideoꝵ magistri qui
est diabolus homicidioꝵ auctor qui usꝙ hodie
regnat in eis.
Unde ⁊ testimonia: g̾ce martyria dicuntꝰ

Expanded text:
ut significaretur pretium proditionis quo vendiut significaretur pretium proditionis quo vendidem meam, triginta argenteos, pretium quod adprcognomine solus habetur, interpretatur donatus,sive stella maris. Genuit enim lumen mundi. Sermone autem Syro Maria domina nuncupatur; et pulchre; quia Dominum genuit. Elisabeth Dei mei saturitas, vel Dei mei iuramentum. Magdalena turris. Martha inritans, vel provocans. Sermone autem Syro interpretatur dominans. Nathanael donum Dei quia ustus, sive iustificatus, aut iustificandus. Syrum est nomen, non Hebraeum. Lazarus adiutus eostigator, aut sagax, aut vomens ore. Inique enim ore suo iustum condemnavit, quamvis hoc mysterio prophetali adnuntiasset. Pontius declinans consilium, utique Iudaeorum. Accepta enim aqua re malleatoris utraque ferit. 10. BARRABA, filius magistri, eorum absque dubio Judaeorum magistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodie regnat in eis. unde, et testimonia Graece martyria nuncupantur.
Abbreviated transcription (Latin):
pheus aut̃ hebreo smone in latinũ expͥmit᷑
milesimꝰ siuedoctus. P hilippꝰ hos lampa¬
darum. uł os manuum. Thomas abyssus.
uł geminꝰ. Uñ ⁊ g̾ce didimus appellatuf.
Bartholomeus filius suspendentis aquas.
uł suspendentissime. suum ÷ ñ hebreum.
Matheus in hebro donatus ex pͥmit᷑ idem et
appellatus leui extͥbu aquo ortus fuit.
in latino ã ex opere publicani nom̃ accepit.
quia expublicanis fuit electus. ⁊ in apłatũ
translatus. Symon chananeus ad distinc̾ti¬
onem symonis pet̾. de uico galiber chana. uͥ
aquam dñs mutauit in uinum. ipse ẽ qͥ in
alio euangłio seͥbitur ⁊ elotes. chana qͥtpe
zelum int̾pr̃. Iudas iacob qui alibi appella¬
tur lebeus. figuratum nom̃ bt̃ acorde. qd̾
nos diminutiue corculum possumus appel¬
lare. ip̃e inalio euangłista thadeus sc̾bitur.
quẽ eccłiastica tradit historia missum ad ab
natione fui. i sacar enim int̃pretatur merreᷤ

Expanded text:
phaeus autem Hebraeo sermone in Latino exprimitur phaeus autem Hebraeo sermone in Latino exprimitur millesimus, sive doctus. Philippus os lampadarum, vel os manuum. Thomas abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Bartholomeus filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit histnatione sui: Ysacar enim interpretatur merces,
Abbreviated transcription (Latin):
teñt ⁊ ipło noĩe noui. sicut abram ⁊ sarra. an¬
dreas frat̃ petri carne.⁊ coheres gr̾a scd̃m hebre¬
am ethimologiam int̃pr̃ decorus. siue respon¬
dens. sermone aut g̾co auiro urilis appellatur
Ioħes quodam uaticinio exmerito nom̃ accep̃.
a patre cognominatur. quem relinquens cũ
ioħe. uerum patrem secuti s̃. Hii sunt filii to¬
nitrii. qͥ ⁊ boonarges ex firmitate ⁊ magni¬
tudine fidĩ nominati ĩ. Hic ÷ iacob filiꝰ ⁊ebe¬
dei.tfrat̃ ioħis. qͥ post ascensionem dnĩ abhe¬
rode manifestatur occisus. Iacob alphei ob
distinctionem pͥoris cognominatꝰ qui dicit᷑
filiꝰ rebedei. sic̃ iste filius alphei. cognom̃¬
tum gͥ ambo a patre sũpserunt. iste : iacob
minor qui ineuangelio frat̃ dñi noaninat᷑.
Etinaria uxor alphei soror fuit matͥs dñi.
quam mariam cleophe ioħes euangłista cog¬
nominat apatre.siue agentilitateᷤ familie.
aut quaẽq alia causa ei nom̃ imponens al¬

Expanded text:
etiam ipso nomine novi, sicut Abraham et Sarra. Andreas frater Petri carne, et cohaeres gratia. Secundum Hebraeam etymologiam interpretatur decorus, sive respondens; sermone autem Graeco a viro virilis appellatur. Iohannes quodam vaticinio ex merito nomen accepit. a patre cognominatur, quem relinquens cum Iohanne verum patrem secuti sunt. Hi sunt filii tonitrui, qui etiam Boanerges ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt. Hic est Iacobus filius Zebedaei, frater Iohannis, qui post ascensionem Domini ab Herode manifestatur occisus. Iacobus Alphaei ob distinctionem prioris cognominatus, qui dicitur filius Zebedaei, sicut iste filius Alphaei. Cognomentum igitur ambo a patre sumpserunt. Iste est Iacobus minor, qui in Evangelio frater Domini nominatur, quia Maria uxor Alphaei soror fuit matris Domini, quam Mariam Cleophae Iohannes evangelista cognominat, a patre, sive a gentilitate familiae, aut quacumque alia causa ei nomen inponens. Al
Abbreviated transcription (Latin):
segͥgate mͥbarnabam ⁊ paulum ad opus qd̾ ebe¬
gieos. Latino aut̃ smone paulꝰ amodico dictus.
saulus suꝑ elatus. qñ paulꝰ humilis modicꝰ.
Ideoq sic loqͥrur paulo pꝰ docebo te .i. post ꝑmodic̃.
Namq modicus factũ: ipse dicit. Ego enimsum

Expanded text:
Segregate mihi Barnaban et Paulum ad opus, quod elegi eos.' Latino autem sermone Paulus a modico dictus, superbus, elatus; quando Paulus, humilis, modicus. Ideo sic loquimur: 'paulo post videbo te,' id est post modicum. Nam quia modicus factus est, ipse dicit: 'Ego enim sum
Abbreviated transcription (Latin):
pantes uocant᷑. Inuocant enĩ suꝑ cathecumi¬
nos. uł suꝑ eos qui hñt spm immũdum. nom̃
dñi iħu adurantes ꝑ eum eg̾dianturabeis.
Ostiarii idem ⁊ ianitores qui inueti testam̃to elec¬
ti sunt ad custodiam templi. ut ñ ingrederet᷑
inrmundꝰ in omĩ re. Dicti aut̃ ostiarii qd̾ p̃sit̃
ostiis templi. ipsi enĩ tenentes clauem. om¬
nia intus extraq custodiunt. atq int̾bonos
⁊malos hñtes iudicium fideles recipiunt res¬
buunt infideles.

Expanded text:
nt enim super cathecumenos, vel super eos qui habent spiritum inmundum, nomen Domini Iesu, adiurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ostiarii idem et ianitores, qui in Veteri Testamento electi sunt ad custodiam templi, ut non ingrederetur eum inmundus in omni re. Dicti autem ostiarii, quod praesint ostiis templi. Ipsi enim tenentes clavem omnia intus extraque custodiunt, atque inter bonos et malos habentes iudicium fideles recipiunt, respuunt infideles.
Abbreviated transcription (Latin):
auetoritati ⁊ doctͥne cũ sac̾dotes sub̃ti sunt. sine
qͥb nich̃ reliquos ep̃os agere licet: sollicitudo enĩ
tociꝰ ꝓuntie ipsis cõmissa÷. Om̃s aut̃ suꝑius de¬
signati ordines. u ino eodemq uocabulo ep̃i no¬
minantur. s inde pͥuato nomine quidam u
tunt ꝓpt̾ distinctionem potestatum. quã sin¬
gularit̾ acceꝑunt. patarcha pat̾ pͥncipum. ar¬

Expanded text:
eri sacerdotes subiecti sunt, sine quibus reliquis episcopis nil agere licet, sollicitudo enim totius provincie ipsis commissa est. Omnes autem superius signati ordines uno et eodem vocabulo episcopi nominantur, sed ideo privato nomtuntur propter distinctionem potestatum, quam singulariter acceperunt. Patriarcha pater principum. Ar
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ forma corporea dm̃ cͥcum t̃minat.s. quẽ¬
admodum figurate uł ñ ꝓͥe multa dicunt᷑
ita ⁊̃ figurate multa monstrantur. Terdiĩ
gines capiuntur. s ꝑintuutum m̃tis qͦ intel¬
lecta ꝯspicitur u̾itas. siẽ dantel p̃ditus m̃te
uidit quod balta sar uicłat corpore. si ne qͦ ge¬
nere illa duo uel infructuosa sunt uel etiam
in errorem imutunt. Omĩa tñ hee genera sp̃s sẽs
⁊ malus pot̃. Nam uenimꝰ saulem regem phe¬
tasse. ꝑsequebat᷑ enim sc̃m dcł. ⁊ impletus spũ
eorum indicat. ⁊Iam sic̃ grece angłi.
lantur. Ipsos enim misit xp̃c euangelitare ꝑ
uniu̾sum mundũ. ita ut qͥdam ꝑsas indosq
pinetrarent. docentes gentes ⁊ facientes in no¬
mine xͥ magna. ⁊ in c̃dibilia miracula. ut at¬
cestantib signis ⁊ ꝓdigiis crederetur iłł. inhiᷤᷤ
que dicebant ⁊ uid̾ant. hñt aut̃ płiq ex his
eausas suoꝵ uocabuloꝵ. Petrus ãpetra nom̃

Expanded text:
enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemenim Deum forma corporea circumterminat, sed quemadmodum figurate, non proprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. Tertium gines capiuntur, sed per intuitum mentis quo intellecta conspicitur veritas sicut Daniel praeditus mente vidit quod Balthasar viderat corpore, sine quo genere illa duo vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia tamen haec genera Spiritus sanctus  malus potest; nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur enim sanctum David, et impletus Spirinomen indicat. Nam sicut Graece ἄγγελοι, lantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam Persas, Indosque penetrarent, docentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut, attestantibus signis et prodigiis crederetur illis in iis quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex iis causas suorum vocabulorum. 2. Petrus a pet
Abbreviated transcription (Latin):
septem. Primum genꝰ extasie. qd̾ ÷ mentis eices¬
sus. sic̃ uidit petrus uas ilid̃ sũmissum de ce¬
lo instupore m̃tis. cũ uariis animalib. Sed̾m
genus uisio. sicut apud ysaiam dicentem. uidi
dum sedentem. fr̃. so. excelsum c̃ erciumgenꝰ
somnium. sic iacob subnixam incelo scalam
dormiens uidit. quartum genꝰ ꝑnubem sicut
lomonem in ꝓu̾biis. ⁊ apud balaam eum euo¬
caretur balaac. Septimũ gemis repletio ẜp̃s
scĩ. sicut pene apd̾ om̃s ꝓpħas. Ali tria genera
uisionum ẽẽ dixerunt. Unum sc̃m oculos eor¬
poris. sic̃ uidit abraham tres uros sub ilice
mambre.⁊ moẏses ignem inrubo. ⁊ discipuli
tͣnsfiguratum dñm in monte. int̾ moysĩs he
liam. ⁊ cet̾a huiꝰmodi. Alt̾m scd̾m spm̃ quo¬
imaginam ea que ꝑcorpꝰ sentimꝰ. sic̃ uidit
petrus liscum illũ sũmuti decelo cũ ua¬
riis animalib. ⁊ sicut ysaias dñm in sede
altissima ñ corporalit̾ s spiritalit᷑ uidit. ⁊ õ

Expanded text:
t: Primum genus, Ecstasis, quod est mentis excessus, sicut vidit Petrus vas illud submissum de coelo in stupore mentis cum variis animalibus. 34. Secundum genus, visio sicut apud Isaiam dicentem: Vidi Dominum sedentem super solium excelsum . Tertium genus, somnium, sicut Jacob subnixam in coelo scalam dormiens vidit. Quartum genus, per nubem, sicut lomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus, repletio ssancti; sicut pene apud omnes prophetas. Alii tria genera visionum esse dixerunt. Unum, secundum oculos corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre; et Moyses ignem in rubo; et discipuli tranfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Eliam; et caetera hurpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi dnĩ suꝑ isrł inmanu angeli eiꝰ. Edias
adiutor. Neemias ꝯsolator adnõ qͥdam enim
p̃sagio futuri noĩa ista sortiti sunt fuerunt
enĩ in adiutoruim ⁊ ꝯsolationem om̃i illi
popło redeunti adpatam. Nam ⁊ templiun
dnĩ idem rredificauerunt. ⁊ muroꝵ aut tur¬
rium opꝰ ipsi restaurauerunt. Annaniagr̾a
dĩ id̾ ⁊ sydrac lingua caldea. qd int̃pr̃ decorus¬

Expanded text:
erbi Domini super Israel in manu angeli eius.' Esdras adiutor. Nehemias consolator a Domino. Quodam enim praesagio futuri nomina ista sortiti sunt. Fuerunt enim in adiutorium et consolationem omni illius populo redeunti ad patriam. Nam et templum Domini iidem reaedificaverunt, et murorum ac turrium opus ipsi restauraverunt. Ananias gratia Dei. Idem et Sidrac lingua Chaldaea, quod int
Abbreviated transcription (Latin):
susannam ab int̾itu lib̾auit. siue qd̾ uisioneᷤᷤ
⁊ somnia qͥb ꝑsingula quedam ⁊ enignata fu¬
tura demonstrabant᷑ sagaci m̃te disc̾nens aꝑuit.
hic ⁊ desicłiorum iur appellatus ÷. qr panẽ clesi¬
derii non manducauit ⁊ uinũ ꝯcupiscentie

Expanded text:
 visiones et somnia, quibus per singula quaedam aenigmata futura monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit . Hic desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit, et vinum concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
ge positoꝵ aures adimpleant. Cantor aut̃ uocatꝰ
quia uoce modulat᷑ incantu. huiꝰ duo genera di¬
cuntur marte musyca. sicut ea docti homines
latine ddr̃e poterunt. p̃centor. ⁊ succentor. p̃centor
scił. qui uocem p̃mitit incantu. succentor aũ
qui sub seq̃nt̃ canendo respondet. Concentoraũ¬
deportanclis cerris qñ legendum ÷ euangłium
aut sacͥficium offerendum. t̃c̃ enĩ accendunt᷑
luminaria abeis ⁊ deportantur. ñ ad effugan¬
das tenebras dum sol eod̃ temꝑe rutibet s adfig¬
num leticie demonstrandũ. scił ut sub tipo
luminis corꝑalis illa lux ostendatur. dequa

Expanded text:
ge positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus ge positorum aures adinpleant. Cantor autem vocatus quia voce modulatur in cantu. Huius duo genera dicuntur in arte musica, sicut ea docti homines Latine dicere potuerunt, praecentor et succentor. Praecentor scilicet, qui vocem praemittit in cantu. Succentor autem, qui subsequenter canendo respondet. Concentor audeportandis cereis quando legendum est Evangelium, aut sacrificium offerendum. Tunc enim accenduntur luminaria ab eis et deportantur, non ad fugandas tenebras dum sol eodem tempore rutilet, sed ad signum laetitiae demonstrandum, ut sub typo luminis corporalis illa lux os
Abbreviated transcription (Latin):
trat. Uñ ⁊ apud uesteres id̾ ep̃i ⁊ pb̾ri fuer̾t
auctoris uocati. deleui enimn leuite exortist̃.
a quib intemplo dĩ mistici sae̾menti myst̾ia
explebantur: hii gce diacones latine ministͥ.
dicuntur. qr sicut insac̃dote consecratio: i ta
indiacone misterii dispensatio habetur. Ip¬
podiacones gͥce qͦs subdiacones dicimꝰ. qui iõ
sic appellantur. qi subiacent p̃ceptis ⁊ officiis
enim in templodĩ afidelib ipsi suscipiunt.
⁊ leuitis suꝑ ponenda altarib deferunt. hii
a pud hebreos nathynnei uocant᷑. Lectores
alegendo ꝑsalmiste a psalmis canendis uocati.
Ille enim p̃dicant ppłis qͥd sequantur. isti ca-¬
nunt ut excitent ad compunctionem aĩos au-¬
dientium. licet et qͥdam lectores ita miserait̃
ꝓmntiant ut quosdam adluctum lam̃ta¬
cionemq compellant. Idem ⁊̃ et ꝓnuntia¬
tores uocant᷑. qd porro adnuntiant. tanta
enim etatam clara erat eorum uox ut ꝗͣuis lon¬

Expanded text:
trat. Unde et apud veteres iidem episcopi ettrat. Unde et apud veteres iidem episcopi etauctoris vocati. A Levi autem Levitae exorti sunt, a quibus in templo Dei mystici sacramenti ministeria explebantur. Ii Graece diacones, Latine ministri dicuntur: quod sicut in sacerdote consecratio, ita in diacono ministerii dispensatio habetur. Hypodiacones Graece, quos nos subdiacones dicimus: qui ideo sic appellantur, quia subjacent praeceptis et officiis enim in templo Dei a fidelibus ipsi suscipiunt, et Levitis superponendas altaribus deferunt. Hii apud Haebraeos Nathinnei vocantur. Lectores a legendo, psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi enim praedicant populis quid sequantur, isti canunt ut excitent ad conpunctionem animos audientium; licet et quidam lectores ita miseranter pronuntiant, ut quosdam ad luctum lamentationemque conpellant. Idem etiam et pronuntiatores vocantur, quod porro adnuntiant. Tanta enim et tam clara erit eorum vox, ut quamvis lon
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ꝓpħam sigc̾at. mͦ poetam. Antistes sac̃̾dos
dictus qd̾ ante stat. pͥmus : enĩ in ordine eccłie.
⁊ suꝑ se nullũ habet. Sacerdos auit̃ nomen h̃t
compositum exgreco ⁊ latino. quasi Scrum dars.
sicut enim rex a regendo. ita sacerdos ascĩfican¬
do uocatus:. Consecrat enim ⁊ scĩficat. sacertoteᷤ
aut̃ gentilium flamines uocabantur. hiim
capite habebant capilleum. inqͦ erat breuis
uirga de suꝑ hñs lane aliquid. qd cum ꝑ estum
ferre ñ possent filo tantum capita religare ce¬
ꝑunt. Nam nudis penitꝰ eos capitib inceclere
nefas erat. Unde afilo quo utebant flamines
dicunt᷑. qĩ filamines. Uerum festis dieb filo de¬
posito pisleum imponebant: pro sac̃dotii emi¬
nentia. Osbit̃ grece latine senior int̾pretatur.
ñ ꝓ etate ul decrepita senectute. s ꝓpt̾ honorem
⁊ dignitatem quã acceꝑunt pb̃ri nominant᷑.
dant. sicut et ep̃i. Qui licet sint sacerdotes. t̾n
pontificatus apicem ñ hñt. qr nec cͥsmate fron¬

Expanded text:
m significat, modo poetam. Antistes sacerdos dictus ab eo quod ante stat. Primus est enim in ordine Ecclesiae, et supra se nullum habet. Sacerdos autem nomen habet conpositum ex Graeco et Latino, quasi sacrum dans; sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrificando vocatus est. Consecrat enim et sanctificat. Sacerdotes autem gentilium flamines dicebantur. Hi in capite habebant pilleum, in quo erat brevis virga desuper habens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent, filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. Unde a filo, quo utebantur, flamines dicti sunt, quasi filamines. Verum festis diebus filo deposito pilleum inponebant pro sacerdotii eminentia. Presbyter Graece, Latine senior interpretatur, non pro aetate, vel decrepita senectute; sed propter honorem et dignitatem, quam acceperunt, presbyteri nominantur. dant, sicut et episcopi, qui licet sint sacerdotes, tamen pontificatus apicem non habent: quia nec chrismate fron
Abbreviated transcription (Latin):
bitatione cum sorore mea. Dan. ant̃pr᷑ udiciũ
bala enu dũ eum peꝑisset. dixit racheldo¬
mina eiꝰ. iudicauit me dñs ⁊ exandiens dedit
m̃ filium. cansam nominis exp̃ssit. ut abco
qd̾ iudicasset se dñs filio ancille iudicn nom̃
imponeret. Gath abeuentu siue ꝓcinctu uo¬
catus ẽ. quando enĩ peperit eum d̃elfa dixit dña
eius lya. beata ego et beatificant me mulieres.¬
et ab eo qd beata dicatur ex ethimologia nomini
beatum uocauit. Ioseph. ab eo qd salium adai
mat̾ optau̾at uocauit augm̃tum hẽ pharao. sa
repertorem sonat. proeo quod obscura somnia
reuelatit. ⁊ sfilitatem p̃dixit. tñ qi hoc nom̃ ab
egipto ponr̃. ipfiꝰ lingue debet hr̃e ronem. int̾pr
saphanet egiptio smone saluator mundi. eo qd̵
orbem tre abimininenti famis excidio lib̾aret.

Expanded text:
bitatione cum sorore mea. Dan interpretatur judicium. bitatione cum sorore mea. Dan interpretatur judicium. Bala enim, dum eum peperisset, dixit Rachel, domina ejus: Judicavit Dominus, et exaudiens dedit mihi filium, causam nominis ejus expressit, ut ab eo quod judicasset Dominus, filio ancillae judicii nomen imponeret. Gad ab eventu sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelfa, dixit domina ejus Let ab eo quod beata dicatur, ex etymologia nominis beatum vocavit. Joseph ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hinc Pharao Saphrepertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. IntSaphanet, egiptio sermone, salvator mundi, quia orbem terre ab imminente famis excidio liberavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enin dix̃ lya qñ peꝑit eum. qr exaudiuir me
dñs. Leui additus. drxit enĩ sya qñ peꝑit eum
ñ ambigens de amore uiri. nc̃ mecum erit uir
meus. qi peꝑi ei tres filios. Iuda confessio dicitur
quando enim eũ peꝑit lya: laudem dõ retulirdi¬
cens. nunc suꝑ hoc ꝯfitebor domino. ⁊ ob iduocat᷑
est uidas a confessione itaq nom̃ eiꝰ: dictum. qd̾:¬
uit dicitur sacar merces. hoc aut̃ iõ q mandrago¬
ris filii ruben intitum uin. q rachelidebebatur.
ad se emerat lẏa. Uñ ⁊ cum natus: dixit lya. deus
dedit mercerlem meam. ⁊abulon int̃pr᷑ habitam¬
culum. sextum enim hunc filium genuerit.
lya. propt̾ea iam secura dixit. habitabic merũ
uir meꝰ. Unde ⁊ filiꝰ eiꝰ uocatus: habitaculum.
N eptalym de conũsione. siue comꝑatione causa
nominis eiꝰ ÷. Uñ ⁊ dixit rachel cum eum peris¬
set ancilla eius bala habitare me fecit dñs ha¬

Expanded text:
Sic enim dixit Lia quando peperit eum: Quia exaudivit me Sic enim dixit Lia quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus.' Levi additus. Dixit enim Lia, quando peperit eum, non ambigens de amore viri Genes. 29, 34: 'Nunc mecum erit vir meus, quia peperi ei tres filios.' Iudas confessio dicitur. Quando enim peperit eum Lia, laudem Domino rettulicens: Nunc super hoc confitebor Domino; et ob id vocatus est Judas. A confessione itaque nomen ejus est dictum, qquippe dicitur est; sachar, merces. Hoc autem ideo quia mandragoris filii Ruben, introitum qui ad se emerat Lia: Unde et dum natus est, Lia dixit: Dedit Deus mercedem meam. Zabulon interpretatur habitaculum. Sextum enim hunc filium genuerat Lia. Propterea jam secura dixit: Habitabit mecum vir meus. Unde et filius ejus vocatus est habitaculum. Nephthalim e conversione, sive comparatione causa nominis ejus est. Unde et dixit Rachel, cum eum peperisset ancilla ejus Bala: Habitare me facit Deus ha
Abbreviated transcription (Latin):
postea appellatus abraham. qd̾ transfertur
pat᷑ multarũ gentium. qd̾ erat adhuc ꝑficem
futurum. gentium aut̃ ñ habetur in nomine
I saac exrisi nom̃ accepit. riserat enim pater
quando ei ꝓmissus: admirans ingaudio risit.
et mat̾ qͣndo ꝑ illos tres uiros ꝓmissus: dubi¬
tans ingaudio. ex hac enim causa nom̃ accer
ysaac. int̃pr̃ enĩrisus. Sciendum tam̃ qd̾ qͥ tuor
in ueteri testam̃to absq ullo uelamine no¬
minib suis antequã nasc̾entur uocati st̃.
Hismael salomon y sãas. ⁊ ot ias lege septuras.
Iacob supplantator int̾pretatur. siue qd̾ inor¬
tum plantam nascentis fris apprehenderit.
siue quod postea fr̃am arte deceꝑit. unde et es
tunc enim hoc nom̃ accepit. qͣndo tota nocte lucta¬
tus. uicit in c̃tamine angłm. ⁊ oriente lucifero bene¬
dictus :. uñ ꝓpt̃ uisionem dĩ. isrł appellatꝰ: sicut
Ruben int̾pretatur uisionis filiꝰ. sic enum qñ eum
pepit lya. uocauit nom̃ eꝰ ruben dicens. q uidit¬

Expanded text:
Postea appellatus est Abraham, quod transfertur pater multarum gentium, quod erat adhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine,Isaac ex risu nomen accepit. Riserat enim pater, quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaac; interpretatur enim risus. Sciendum autem quod quattuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt: Isaac, Salomon et Iosias. Lege Scripturas. Iacob subplantator interpretatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris adprehenderit, sive quod postea fratrem arte deceperit. Unde et EsaTunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut Ruben interpretatur visionis filius. Sic enim, quando eum peperit Lia, vocavit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pr̃. uel ꝓpt̾ hoc qd̾ int̾fec̾it eosdem sacerdo¬
tes. uł ꝓpter quod achab adu̾sitatem tołauit.
ex futuri p̾sagio suscepit. deniq ⁊ multas uͥtuteᷤᷤ
fecit ⁊ famen rellens poprilum amorte salita¬
uit ⁊ Iatham: dedit siuedantis. y saias int̾¬
pretatur saluator dñi.⁊ merito. salluatorem enĩ¬

Expanded text:
tur, vel propter quod interfecit eosdem sacerdotes, vel propter quod Achab adversitatem toleravit. ex futuri praesagio suscepit. Denique et multas virtutes fecit et famem pellens populum a morte salvavit. Nathan dedit, sive dantis. Esaias interpretatur salvator Domini. Et merito; Salvatorem eni
Abbreviated transcription (Latin):
mon bariona in lingua nr̃a sonat filiꝰ colum
sira lingua filiꝰ. iona. hebraice columba. utͦq
sermone dr bariona. alii simplicit᷑ acipiunt
qd̾ symon .i. petruᷤ filiꝰ sit ioħis. iux ta illam
scriptorum uitio deprauantur. ut ꝓbario
⁊ sy monbariona.Symon aut̃ hebraice int̃pr̃
audiens. Saulus hebreo imone temptatio dic
tus. eo qd̾ pͥus in temptatione eccłie sit u̾satꝰ.
xanos. post ea mutato noĩe de saulo factus ẽ
paulus. qd int̃pretatur mirabił siue ebectus. mi¬
rabił uel qr młta signa fecit. uł qr ab oriente usa.
ad eccasum euangłm xp̃i in om̃ib gentib p̃dica

Expanded text:
mon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter accipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta illam scriptorum vitio depravatum, ut pro et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. tus est, eo quod prius in tentatione Ecclesiae sit versatus. rsequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit; vel quia ab Oriente usque ad Occasum Evangelium Christi in omnibus gentibus praedic
Abbreviated transcription (Latin):
iditum tͣnssiliens eos. siue salienseos. qͦsdam
enim inherentes humo curuatos int̾ram. et
ea que in imo sunt cogitantes. ⁊ ireb transeun¬
tib spem ponentes transilit canendo iste qͥuo
catur tͣnssiliens. Ethan accipiens uel fortitudo
eoꝵ. Eman. robustus. Barachia. benedictus dĩ
uel bñdictus dñs. Olcla. districtio siue dui̾ticui¬
lũ. Iudith. laudans uł ꝯfitens. ẽster. absconsa.

Expanded text:
Idithun transiliens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur transiliens. Eman accipiens, vel formido eorum. Ethan robustus. Barachia benedictus Domini, vel benedictus Dominus. Olda districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa.
Abbreviated transcription (Latin):
rant. templum di p̃gasse. ac purificasse monstͣt᷑.
Iohel dñs deus siue incipiens do uł fuit dĩ hoc
enim eius uocabulum resanat. ethimologia
nominis eiꝰ certa. Amos popłs auuliꝰ ꝓphecia
enim ad ppłm fuit isrł qr iam auulsus erat¬
adomino. ⁊ aureis uitulis sinebat. siue auuls
a regno styrpis dauid. Naumg̃men. siue ꝯsola¬
tor. increpat enim ciuitatẽ sanguinũ. ⁊ post
eũsionem illam ꝯsolatur syon dicens. Ecce siꝑ
montes pides euangelitantis ⁊ annuntiantũ
pacem. Abacuc amplexans. qͥ uł exeo qd̾amabił
dño fuit uocatur amplexatio. uł quod incerta¬
mine cũ dõ cong̃ditur amplexamus id̾ luctan¬
tes sortitus ÷ nomen. nullus enĩ tam audaci
uoce ausus : dm̃ acd̃ ctisceptationem uisticie
ꝓuocare. eur in reb humanis. ⁊ mundihuniꝰ tã¬
ta rerum uersatur iniqͥtas. Micheas. quis hic
uel qͥs iste. Sofonias. speculum ł archanum

Expanded text:
i purgasse ac purificasse monstratur. Iohel Dominus Deus, sive incipiens Deo, vel fuit Dei. Haec enim eius vocabulum resonat etymologia incerta. Amos populus avulsus. Prophetia enim eius ad populum fuit Israel, quia iam aa Domino, et aureis vitulis serviebat, sive avulsus a regno stirpis David. 13. NAHUM, gemens, sive consolator. Increpat enim civitatem sanguinum, et post eversionem illius consolatur Sion dicens: Ecce super montes pedes evangelizantis et annuntiantis pacem . 14. HABACUC amplexans, quia, vel ex eo quod amabilis Domini fuit, vocatur amplexatio, vel quod in certamen cum Deo congreditur, amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare, cur in rebus humanis et mundi istius tanta rerum versatur iniquitas. Micheas, quis hic, vel quis iste? Sophonias speculum, vel arcanum
Abbreviated transcription (Latin):
Pat̃ hoc mutauit. filium dextere nominans.
Manassem dic̃tus ab eo qd̾ sit pat̃ eiꝰ oblitiis laboꝵ
suoꝵ ita enĩ hebraice uocatur obliuio. Effra¬
ym eo qd̾ auxerit eum dñs. ⁊ ex hoc uocabulo
in linguam nr̃am cͣnfertur augm̃tum.
eant. qi prefatores. q porro fant᷑ ⁊ defucuris u̾a
pỹdicunt. qͥaut̃ a nob inꝓpħe. inuet̾ testam̃to ui¬
dentes appellantur. gui uidebant ea que ceten
eamus aduidentem. hĩc ysaias. uidi inqͥddo
minũ sedentẽ suꝑ thromim excelsum ⁊ eleuatũ
Et ezechiel. aꝑtis̃ celi. ⁊ uidi usiones di. Quoꝵ

Expanded text:
um dextrae nominans. 20. Manasses dictus ab eo quod sit pater ejus oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. 21. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus, et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum.cant, quasi praefatores, quia porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis pdentes appellabantur: quia videbant ea quae caeteEamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli a
Abbreviated transcription (Latin):
sagio sic uocatur. Namcum alt̾caretur in sa¬
crificio cum qͣdrĩgentis sac̾dotib baal. inuoca¬
to nomine dñc. descendit de celo ignis suꝑ holo¬
caustum. quod cumq uidisset om̃is ppłs cecid̾
in faciem suã ⁊ ait dominus ipse: ds̃. Ex haegͥ¬

Expanded text:
praesagio sic vocatus. Nam dum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini descendit de caelo ignis super holocaustum. 'Quod cum vidisset onmis populus, cecidit in faciem suam et ait: Dominus ipse est De
Abbreviated transcription (Latin):
legib ⁊ morib ꝯstat. Lex ÷ ꝯsuetudo scͥpta.
mos ⁊ uetustate ꝓbata ꝯsuetudo. siue lex
non scͥpta. Nam lex alegendo uocata qr
scͥpta:. Mos aut̃ longa ꝯsuretudo. demori¬
b tracta tantumd̾. ꝯsuetudo aut̃ ÷ ius qd̾¬
dam morib institutũ qd̾ ꝓlege dfcipit᷑ cũ
deficit lex. nec differt uirum sc̾ptura an
rõne ꝯsistat. quando ⁊ legem ratio ꝯm̃dat.
porro si rõne lex ꝯstat. lex erit omẽ iam
qd̃ rõne ꝯstiterit. Dum taxat qd̾ religioĩ
ꝯgruat. qd̾ discipline ꝯueniat. ꝙ saluti ꝓ¬
fitiat. uocata aut̃ ꝯsuetudo: qi incõmuni

Expanded text:
legibus et moribus constat. Lex est constitutio scripta; mos est vetustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in commu
Abbreviated transcription (Latin):
ut sacratum uͥginum nuptias nulli petere¬
liceat. aut punit ut qͥcedẽ fecent capite
plectatur. eius enĩp̃mio aut pena uita mod̾at᷑
humana.
acte aut sunt leges. ut earum metu hu

Expanded text:
ut sacrarum virginum nuptias nulli petereliceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premio aut pena, vita moderatur humana. Facte sunt autem leges, ut earum metu hu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinens ꝓatrum p̃mia. ꝓ fuscipiendis libis
sub eod qͦ imꝑatore falcidiꝰ tͥbunus plebis lexẽ
fecit. neqͥs plus in extraneis testam̃to ligaret
quã ut quarta pars siꝑeẽt heredib. ex cuiꝰ
noĩe lex falcidia
condidit. que hac̃tenuis aquilia nuncupat᷑.
ratii. iuuenał. ꝑsii.¬
odie leges naualium commertioꝵ suit.

Expanded text:
ntinens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testamento legaret quam ut quarta pars superesset heredibus. Ex cuius nomine lex Falcidiacondidit, quae hactenus Aquilia nuncupatur.ratii, Iuodie leges navalium commerciorum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gentium. Ius naturale: cõmune omĩum
rationum.⁊ qd ũq instinctu natẽ. ñ ꝯstitu¬
tione aliqͣ habetur. ut uiri. ⁊ femine: cõ¬
iunctio. lib̾orum successio. ⁊ educatio com¬
munis omi possessio. ⁊ omĩ una lib̾tas. ad¬
quisitio eoꝵ que celo t̾̃ra mariq capunt᷑.
Itemdisposite rei uł ꝯm̃date pecunie. resti¬
tutio uiolentie. ꝑium repulsio. Nam hoe
aut siquid huic similes numꝗͣ inustum.
sednaturale quinq habetur.
us ciule÷ qd̃ quisq popłs uelcecitas
occupatio. edificatio munitio. bella. captiui¬
tates. seruitutes. Post lumina federa. paces.
indutie legatoꝵ. ñ uiolendoꝵ religio. conu¬
bia int̾ alienigenas ꝓhibita. ⁊ iñ uisgentiũ¬
dictum. qi eo uire om̃s fere gentes utunt᷑.
mox signato dato. eg̾sio in hostem ł ꝯmixtio
I tem signo dato receptio. Item flagitii militaris
si locus deseratur. Item stipendioꝵ modusi dig¬
nicatum gͣdus. p̃mioꝵ honor ueluti cũ coro
portio.

Expanded text:
ne omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item deposite rei vel commodate pecunie restitutio, violentie per vim repulsio. Nam hoc, ac si quid huic simile est, nunquam iniustum, sed naturale et equum habetur.us civile est quod quisque populus vel civitas occupatio, aedificatio, munitio, bella, captivitates, servitutes, postliminia, foedera pacis, indutiae, legatorum non violandorum religio, conubia inter alienigenas prohibita. Et inde ius gentium, quia eo iure omnes fere gentes utuntur. signo dato egressio in hostem vel commissio. Item signo dato receptio; item flagitii militaris disciplina, si locus deseratur; item stipendiorum modus, dignitatum gradus, praemiorum honor, veluti cum corona portio.
Abbreviated transcription (Latin):
mines aut̃ leges aut diuine st̃
aut humane. diuine natura. hu¬
mane moribꝰ ꝯstant. iõq ħ discrepant. qm̃
alie aliis gentib placent. Fas lex diuma ÷
ius lex humana ÷ fnsire ꝑ alienum fas÷ us

Expanded text:
mnes autem leges, aut sunt divine, aut humane. Divine, natura, humane, moribus constant. Ideoque he discrepant, quoniam alie aliis gentibus pius lex humana. Transire per alienum fas es
Abbreviated transcription (Latin):
non enĩ sirum lumem habe s a sole inlumi.¬
nare̾ putatur. uñ ⁊ defectum patitur. s int̾
ipsam ⁊ solem umbra t̾re int̾ueniat. patit᷑
aut̃ hoc qͥnta decima luna. eo usq quam
diu centrum atq umbra obstantis fre exe

Expanded text:
habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exe
Abbreviated transcription (Latin):
Monosticon uniꝰ. Epygrama : tituluis qͥ in lati¬
tera. ł inscͥptio dr̃. Epodon inpoemate clau¬
sula breuis:. dic̾tum aut̃ epodon. eo qd ac¬
cinatur. ad spẽm elegiaci ut p̃misso uno lon¬
giore: alt̃ breuior componr. atq insingłis
qͥbq maiorib seq̃ntes minores qĩ clausule
quasi p̃cisos uersus integͥs subiectos. uñ ÷
apd̃ horatium. Beatꝰ ille qͥ ꝓcul negotiis. De iñ
seqͥtur p̃cisus uersus. ut pͥsca gens mortalium.
sic ⁊ de inceps alt̾ qͥb aliqua pars deeẽ. ⁊ ipsis
gͣmaticos uocari solent qͥdectaminib hoium
seu uirgilii ad ꝓp̾a oꝑa more centenario ex
hinc inde compositis. in unũ sarciunt corpꝰ.
miꝰ ex eod̾ peeta int̾ cetã stili ocia sui. ttirũ¬

Expanded text:
gramma est titulus, quod in Latitera vel scriptio dicitur. Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae quasi praecisos versus integris subjectos, ut est apud Horatium: Beatus ille qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium. Sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri et Virgilii, ad propria opera more centenario, ex multis hinc inde componius ex eodem poeta inter caetera styli sui otia Tityru
Abbreviated transcription (Latin):
o trochaicũ nasc̾r. a dactilo dactilicum. sic
⁊ alia a suis pedib. Anu̾o ut exametrum
pentametrũ ł metrũ. Nam senarios uersꝰ
nos ex nũo pedum uocamꝰ. hos enĩ g̾ci qr ge¬
minos ferunt timetros dñt exametros aut̃
latinos pͥmũ fecisse. Enniꝰ tradit᷑. eosq longoᷤᷤ
uocant ab inuentoribꝰ. metͣ appellata dñt᷑.
ut anacunticũ. saphicũ. archiloicũ. Nã

Expanded text:
trum nascitur, a dactylo dactylicum; sic et alia a suis pedibus. A numero, ut hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus. Hos Graeci, quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur; eosque 'longos' vocant. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut Anacreonticum, Sapphicum, Ar
Abbreviated transcription (Latin):
dissimũ ut cap̃a eo qd̾ acutissime uideat.
Admores ut apd horatium. unꝰ loquit᷑ muri
⁊ mustela uulpetule. ut ꝑnarationẽ ad
id fictam qd̾ agitur uera sigc̃o referatur
late. uł sic̃ in libio udicum. linguas legẽ
reqͥrunt. ⁊ loquunt᷑ ad oliuam. ⁊ adficum
⁊ adutem. ⁊ adrubum qd totum admoreᷤ
fingitur ut adrem que intendit᷑ ficta qͥd en
philippum qͥ cum abatheniensib postula¬
ret. ut sͥ.x. oratores clam̃tur ⁊ disced̾et sin¬
xit. ⁊ ille fabulam qͣdissuad̾et dicens lupos
aliqñ pastorib quorum diligentiã decipe
uoluissẽt suasisse ut inamicitiam conue¬
nirent. ea tnoditione. ut si canes inqͥb era
cã iurgioꝵ nire ił tͣdderent᷑. annuisse pal¬
tores. ⁊ inip̾e securitatis dedisse canes. qͥs
ouium suaꝵ uigilantissimos custodes ha¬
bebant. Tunc lupi adempta omi formidi¬
ne omẽ qd̾ ingͥgibus ilł erat ñ ꝓsotietate
tantũ uerum ⁊̃ ꝓlibidine lacerauerunt

Expanded text:
dissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, dissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, ssimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uerax significatio referatur. late, uel sicut in libro Iudicum ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oliuam et ad ficum et ad uitem et ad rubfingitur, ut ad rem quae intenditur, ficta quidem Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et discederet, finxit ille fabulam, qua dissuaderet dicens: lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen conditione, si canes, in quibus erat causa jurgiorum, jure illis traderentur; annuisse pastores, et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
abulas poete afando
nominarunt. q ñ sunt res facte. s tm̃
lium int̾ se colloqͥo imago quedamuite ho¬
minũ nosc̾etur. haspͥmũ inuenisse titur
alehmon crotoniensis. Appellanturq hi so¬
pite. qi is apd̾ frigas in hac repolluit. Sunt
aut̃ fabłe aut hisopice aut libistice. Hifopi¬
ce s̃ cũ aĩalia muta int̾ se sermocinasse fin¬
guntur. uł q̃ aĩam ñ hñt ut urbes arbores.
montes. petre. flumina. Libistice aut̃. dũ ho¬
minũ cũ bestiis. aut bestiaꝵ cũ hõib fingit᷑
uocis eẽ cõm̃cium. fabulas poetequasdam
delectandi cã finxerunt. quasdam ad natam¬
tandi cãs fictas ut easquas uulgo dñt. ⁊ qͣles
plautꝰ ⁊ therentiꝰ cõposuerunt. ad naturas
rerũ fabulas fingunt. Ut uulcanꝰ claudꝰ qr
stia. Pma leo. postrema dracho. media ip̃achi
mera.i. caprea. etates hoĩum ꝑ illam uolen¬
tes distinguere. Quarũ ferox ⁊ horrens. pͥma
ad olescentia ut leo. dimidiũ uite tp̃c luci¬

Expanded text:
abulas poete a fando nominauerunt, quia non sunt res facte sed tantlium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad nattandi causa fictas, ut eas quas vulgo dicunt, vel quales Plautus et terentius composuerunt. Ad naturas rerum fabulas fingunt; ut Vulcanus claudus, stia, pmera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus luci
Abbreviated transcription (Latin):
nũ capͣrioꝵq sermones in his ambob ⁊ can-¬
tum ẽ. Deinde apd̃ gentiles pͥma menmia
thimothoe fecit in appollinẽ ⁊ musas q̃ fueit
temporib ennii longe post dauid. Hymni
aut̃ exg̃co inlatinum laudes int̃pretant̃. Epy
talamia s̃ carmina nubentium q̃ decanten¬
tur ascolasticis in honorẽ sponsi ⁊ sponse. her
yͥmum salomon edidit in laudẽ eccłie ⁊ xp̃i
ex quo gentiles s epithalamiũ uendicarunt.
⁊ istiꝰ gen̾is carm̃ adsũptum ÷. qd̾ genꝰ pͥmum
a gentilib inscenis celebrabat᷑. Post ea unde
in nuptiis hesit. uocatum aut̃ epythalami¬
um eo qd in thalamis decantetur. ẽrenos qd̃
latine lamentũ uocamꝰ. pͥmtm u̾su iheremi
captiuus ductus÷. Post hunc apd̃ g̾cos simo¬
nides poeta liricꝰ. adhibebant᷑ aut̃ fun̾ib
atq lam̃tis. similit̃ ⁊ nc̃. Epẏthaphium g̾ce
latine supͣ tumulum. Est enĩ titulus mortuoꝵ

Expanded text:
num caprariorumque sermones in iis et cannum caprariorumque sermones in iis et cantum est. Deinde apud gentiles prima Mnemia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. 18. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur a scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, qlatine lamentum vocamus, primus Hieremias captivus ductus est. Post hunc apud Gnides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis: similiter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus mortuorum,
Abbreviated transcription (Latin):
minũ quã apd gentiles. siqͥd̾ ⁊ iob moy si tẽ¬
porib adequatus. ex ametro u̾su. dactilo. spõ¬
deoq decurrit. hunc apd̃ g̾cos achatesiꝰ mile¬
sius fertur pͥmꝰ composuisse. uel ut alii
putant fercides sirus qd metrũ añ home¬
rum picium dictum ÷. Post homerũ heroi
uindict̾am matͥs sagutis insequeret᷑. Acole del¬
phitii hocillum metͦ hortati s̃ dicentes. ut ait
tio eiꝰdem carminis conueniat miseris. The¬
rentianꝰ hos helegos dr̃e solet qd clausula ta¬
lis tͥstib ut tͣcdunt aptior eẽ modis. hoc aũ
uix oĩo ꝯstat. aquo sit inuentũ. Nisi qͥa ap̃
nos enniꝰ eo pͥor usus ÷. Nam apd g̾cos sic ad¬
huc lis gͣmaticoꝵ pendet ut subiudice res re¬
ligata sit. Nam qͥdam eoꝵ colofonesium q̃ndã.
racusis pͥmũ cõpositum. apastorib opinant᷑.
ñ nulli a lacedemone. Namq tͣnseuntẽ in
gͥciam xerse rege ꝑsarũ cũ spartane uirgi¬

Expanded text:
minum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temminum quam apud gentiles, siquidem et Iob Moysi temporibus adaequatus hexametro versu, dactylo spondeoque, decurrit. Hunc apud Graecos Achatesisius fertur primus composuisse; vel, ut alii putant, Pherecydes Syrius, quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum Heroicpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, ut ait tio ejusdem carminis conveniat miseris. Terentianus: Hos elegos dixere, solet quod clausula talis Tristibus, ut tradunt, aptior esse modis. 15. Hoc autem vix omnino constat a quo sit inventum, nisi quia apud nos Ennius eo prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis grammaticorum pendet, ut sub judice res relicta sit. Nam quidam eorum Colophonium quemdam, racusis primum compositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Graeciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgi