comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uelat siqsqua decipiat fidȩ uissorẽ suir. itq. ile¬
sin imparabuit interuat: dsifilius timens patris
pia uerbera. p̃cipicio pereat: Ausi alius homine
libato ułne alius libet᷑ sibi ipse mortẽ inferat:
Nũꝓpe astas alienarũ mortuũ caulas. aut scderi con¬
sentiendũ: aut uindicta peccati qui ñ fit nocendi
sed corrigendi studio. & iã patna tollenda. aut
debemꝰ eis humanu dolorẽ. npropt illa nacci¬
dant. recit factoꝵ reppͥmimꝰ uoluntatẽ. Sic enĩ
cũ int̾cedimꝰ propeccatore dãpnando. secuntur
aliqͣndo que nolumus. Siut in ipso qͥura intces¬
siont nliberat᷑. uł in manius punita crassȩt auda¬
tia. subdita cupiditati: ingrata lenitati. atque
unꝰ morti ereptꝰ plurimos neoe: uł ipsoꝑbenefi¬
ciũ nr̃m in melius cõmutato. moribq corresto
alius male uiurndo pereat. sibiq huiꝰ impunita¬
to ꝓposita talia uł grauiora cõmittit. Non ut

Expanded text:
uelut si quisquam decipiat fideiussorem suum atque iluelut si quisquam decipiat fideiussorem suum atque ilsi non impetrarit, interimat? quid, si filius timens patris pia uerbera praecipitio pereat? quid, si alius homine liberato uel ne alius liberetur sibi ipse mortem inferat? num propter istas alienarum mortium causas aut sceleri consentiendum est aut uindicta peccati, quae non fit nocendi sed corrigendi studio, etiam paterna tollenda aut odebemus eis humanum dolorem, non propter illa, ne accidant, recte factorum reprimimus uoluntatem. Sic etiam, cum intercedimus pro peccatore damnando. sequuntur aliquando, quae nolumus, siue in ipso, qui nostra intercessione liberatur, ut uel immanius inpunita grassetur audacia subdita cupiditati, ingrata lenitati atque unus morti ereptus plurimos necet, uel ipso per beneficium nostrum in melius commutato moribusque correcto alius male uiute proposita, talia vel graviora committat. Non, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dicata ñ tantũ tumtatur uerũ aiam diligatur. Purimũ
aut int̾ est quo animo quisq parcat. Sicuti enĩ ÷ ali¬
quando miscđa puniens. ita & crudelitas partens.
Nam ut exempligr̃a manifestũ aliquid parã. qs ñcnide¬
lẽ uerius dixent eũ qͥpnero peꝑcrri. uolenti obsti¬
natissime deserpentib ludere : Qͥs aut̃ ñ mistricor¬
de. qͥtilia ꝓhibens cteptoiẽ uerboꝵ &um ugrberibus
emdauent: Et idõ nonusq ad mortẽ ꝓteda ÷ disci¬
plina. ut sit cui prodie possit: Quamquã & iam
cum homo ab homine occiditur: multũ dist&. utrũ
fut nocendi cupiditate. uł inuistt aliquid auferendi
sicut fit ab inimico.sicut alatroneꝵ An ulcisaendi uł
cboediendi ordint. sicut aiuidic sicut acar nifice
An enadindi. uł subut nienai nitissitite sic̃ interimi
latro aiuatore. hnistis amilite. Etaliquando qͥ cius
mortis fuit potius inculpae. quã ille qnioccidr

Expanded text:
aedicata non tantum timeatur, uerum etiam diligatur. Plurimum aedicata non tantum timeatur, uerum etiam diligatur. Plurimum autem interest, quo animo quisque parcat. sicut enim est aliquando misericordia puniens, ita et crudelitas parcens. nam, ut exempli gratia manifestum aliquid ponam, quis non crudelem uerius dixerit eum, qui puero pepercerit uolenti obstinatissime de serpentibus ludere? quis autem non misericordem, qui talia prohibens contemptorem uerborum etiam uerberibus emendauerit? et ideo non usque ad mortem protendenda est disciplina, ut sit, cui prodesse possit. quamquam etiam cum homo ab homine occiditur, multum distet, utrum fiat nocendi cupiditate uel iniuste aliquid auferendi, sicut fit ab inimico, sicut a latrone, an ulciscendi uel oboediendi ordine, sicut a iudice, sicut a carnifice, an euadendi uel subueniendi necessitate, sicut interimitur latro a uiatore, hostis a milite. et aliquando, qui causa mortis fuit, potius in culpa est quam ille, qui occidit,
Abbreviated transcription (Latin):
tarnificis armamilitis. discipliua dominantis. seut¬
ritas a um boni patris. Habent ista om̃a modos
suos. caustfationis. utilitatͤs. Hac cũtimtuq. & coher¬
tentur mali & qͥetius int malos uiuunt boni. nqͥa
boni ꝓnunciandist. quitalia mauendo npeccant
Non onibonuse dspiam timore pene. s amore iusti¬
ciȩ Uerĩtam̃ non utilit̾ & ian metulegũ humana
cohercẽ audata. & ut tutasit int in ꝑbos in noctia.
& inipsis imꝓbis dũ formidato supplicio frenatur
facubtas. inuocataͦ dõ sanae uoluntas. Dedhuicordi¬
uationi rerũ humanarũ c̾tratiȩ u̾st̃ intcessiones
epor. Immouero necciusa. necloc intcedendi ullꝰ
nͥut ostenderã recto iniquis penas estitutas: ut qđ eis
parcere noui testamti indulgentia cõmontm̃. aut
remediũ sit salutis quopeccatis pntatur & nris. aut cõm̃¬
datio mansuaudiis. utqui peos qͥpireunt uentas p̃¬

Expanded text:
carnificis, arma militis, disciplina dominantis, seuecarnificis, arma militis, disciplina dominantis, seueritas etiam boni patris. habent ista omnia modos suos, causas, rationes, utilitates. haec cum timentur, et cohercentur mali et quietius inter malos uiuunt boni, non quia boni pronuntiandi sunt, qui talia metuendo non peccant — non enim bonus est quispiam timore poenae sed amore iustitiae —, uerum tamen non inutiliter etiam metu legum humana cohercetur audacia. ut et tuta sit inter inprobos innocentia et in ipsis inprobis, dum formidato supplicio frenatur facultas. inuocato deo sanetur uoluntas. sed huic ordinationi rerum humanarum contrariae non sunt intercessiones episcoporum: immo uero nec causa nec locus intercedendi ullusnisi!\' ut ostenderetur recte iniquis poenas constitutas. ut, quod eis parcere noui testamenti indulgentia commonemur, aut reme. dium sit salutis, quo peccatis parcatur et nostris, aut commendatio mansuetudinis, ut per eos, qui parcunt. ueritas pr
Abbreviated transcription (Latin):
qurmñe sint peccato. por iuiilla lapidẽ iacut
reliquerant. Nec egote cdepnabo. Uade aunid einceps
noli peccare. Potuit tnĩ metuere flagiciosa mulier.
neillis discedentib. qͥa peccata cogitauerant. peccato
parctrent alieno. illam iustissime iamille dapnarte.
qͥerat sine peccato. Atille ñ conscientia pauidus
sed plenus demntia: cũilla respondissoe Anemine
sefuisse dipnata: netegote ingiua dap̃nabo. Laquã
dicere. Simalita tibi pastere ñ potuit. qͥd maius
in nocentia Etne dilustoꝵ ñdonator sed appbator
xeꝑcisse ñ hominis culpã sibi placuisse moustrara
Iamuidesgͥ dereligione descendere. nec nos socetite
criminũ obsiringi. qđ intcedimꝰ plerũq &iã ꝓsceleratis.
Itsi sclerati: tam propiccatorb pecatores. Et quod
utincit᷑ pouus quã in iuriosȩ dictũ accipias. puto
quod apud pracitures. nec idõ sane frustra. inslicute
sunt potist ¶ Regis ius gladii cognitoris ungulȩ

Expanded text:
um est sine peccato, prior in illam lapidem iaciat, reliquerunt: Nec ego te damnabo; uade, iam deinceps noli peccare. potuit enim metuere flagitiosa mulier. ne forte illis discedentibus, qui sua peccata cogitauerant, ut peccato parcerent alieno, illam iustissime iam ipse damnaret. qui erat sine peccato. at ille non conscientia pauidus sed plenus clementia, cum illa respondisset a nemine se fuisse damnatam: Nec ego te, inquit, damnabo, tamquam diceret: Si malitia tibi parcere potuit, quid metuis innocentiam? et ne delictorum non donator sed approbator pepercisse, non hominis culpam sibi placuisse monstraret. iam uides igitur de religione descendere nec nos societate criminum obstringi, quod intercedimus plerumque etiam pro sceleratis etsi non scelerati tamen pro peccatoribus peccatores et — quod ueraciter potius quam iniuriose dictum accipias - puto quod apud peccatores. Nec ideo sane frustra instituta sunt potestas regis, ius gladii cognitoris, ungulae
Abbreviated transcription (Latin):
uita manindo peccamius. nondolasstrͥli sed
miscdẽ sicrificus expiatur. ⁊ uod gͦ agin utfa¬
ciatis interdentib nob̾. dõuos noueritis offerre
quis dixerit dimitete & dimitã uob̾. date &e
dabitur uoł. Quã quã &um sita uiueremꝰ. ut culi
ñ ta qͥ diceremꝰ. dimitte nob debita ur̃a antͦ
neqͥtia purior eã animꝰ: tinto dem̃tia plei̾uor

Expanded text:
us, non dolore sterili sed misericordiae sacrificiis expiatur. quod ergo agimus, ut faciatis intercedentibus nobis, deo uos noueritis offerre quis dixerit: Dimittite et dimittetur uobis, date et dabitur uobis. quamquam etiam si ita uiueremus, ut non esset, quare diceremus: Dimitte nobis debita nostra, quanto nequitia purior animus esset, tanto dementia
Abbreviated transcription (Latin):
quã cum qͥa accipit. Non igͥ accipit aminus acor¬
pore uł sũmũ bonũ. uł partẽ aliquã sũmiboni.
Hoeqnuident. cecati dulcedine carualium uolupta¬
tum qu̾a ex indigentaa sauitatis uenire ñ initu¬
entur. Sauitas aut̃ ꝑfecta corꝑis. illa extrema
totius corꝑis in mortalis erit. Lãpotenti eiũ uax

Expanded text:
cipit; non igitur accipit animus a corpore uel summum bonum uel partem aliquam summi boni. hoc qui non uident caecati dulcedine carnalium uoluptatum, quam ei indigentia sanitatis uenire non intuentur — sanitas autem perfecta corporis illa extrema totius hominis inmortalitas erit; tam potenti enim na
Abbreviated transcription (Latin):
sii credo hab̾e scĩtatẽ tuam. Cos aut̃ multum
desidero qͦꝗ aduersus non nullos imꝑitissi mos
& suꝑbissimos quide platonis libris dñm ꝓfecisse
contendunt. diligentissime & copiosissimt scripsit:
beatissimꝰ fr̃ Seuerus dec̃discipulatu nr̃o mileuitane
antistes aeccłe. beneapdđ eandẽ ciuitatẽ fribus
cognitus debito nob̾cũ officio scĩtatẽ urãm
salutat. Ers quoq om̃s nob̾cũ dño seruientes tã
& tam diligunt quã estis boni. Panis quẽ misimꝰ
uberior benedictio fi& diltione accipientis urẽ
benignitatis. Custodiat uos dñs ab ista generatio¬
ne in aet̃nũ dñi dił tissimi & sincerissimi uere
benigni ⁊ habundantissima dñi gr̃a p̾stantis¬
simi frs.

Expanded text:
sii credo habere sanctitatem tuam; eos autem multum sii credo habere sanctitatem tuam; eos autem multum desidero, quos aduersus nonnullos inperitissimos et superbissimos, qui de Platonis libris dominum profecisse contendunt, diligentissime et copiosissime scripsit. Beatissimus frater Seuerus de condiscipulatu nostro Mileuitanae antistes ecclesiae bene apud eandem ciuitatem fratribus cognitus debito nobiscum officio sanctitatem uestram salutat. fratres quoque omnes nobiscum domino seruientes tam  tam diligunt, quam estis boni. panis, quem misimus. uberior benedictio fiet dilectione accipientis uestrae benignitatis. custodiat uos dominus ab ista generatione in aeternum, domini dilectissimi et sincerissimi, uere benigni et abundantissima domini gratia praestantissimi fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
nianũ scio. ꝑ quẽ ꝓpe om̃a quequibus lib&
aurib ac comodata scribere potui. Studio
innos tuo ñ apportanda dedi. solegenda in¬
dicaui. Habebat enĩ iã ille om̃a secũq gestabat.
Pereum aut̃ prima rescripta trans misi.
Credo iam exꝑtã sc̃ĩtatẽ tuã Sagacitate spũali
quamtibi dns tribuit. quid ille uir boni ani¬
mogerat. & que in illo infirmitate pars clau¬
dic&. Unde humanitati ⁊ caritati tuȩ tã ipsũ
quã filiũ cius ut spero legisti qua sollicitudine
cõmendauerim. ⁊ quanta mihi necessitudine
magis petendũ ẽ. Nam id tu quã uelis noui.
Aduersus paganos te scribere didici ex fr̃ibus.
Siquid detuo pectore meremur indifferent̃ mit¬
it ut legamꝰ. Nãpectus tuũ talẽ dñi oraculũ ẽ.
ut ex eo nob tam inplacita aduersus loqua¬
cissimos questionis ex plicatissima daturi res-¬
ponsa p̾sumã. Libros beatissimi papae Ambro¬

Expanded text:
nianum scio, per quem prope omnia, quae quibuslibet nianum scio, per quem prope omnia, quae quibuslibet auribus accommodata scribere potui, studio in nos tuo non adportanda dedi, sed legenda indicaui. habebat enim ille iem omnia secumque gestabat; per eum autem prima rescripta transmisi. credo iam expertam sanctitatem tuam sagacitate spiritali, quam tibi dominus tribuit, quid ille uir boni animo gerat et quae in illo infirmitate pars claudicet. unde humanitati et caritati tuae tam ipsum quam filium eius legisti, ut spero, qua sollicitudine commendauerim et quanta mihi necessitudine magis petendum est; nam id tu quam uelis, noui. Aduersus paganos te scribere didici ex fratribus. si quid de tuo pectore meremur, indifferenter mitte, ut legamus; nam pectus tuum tale domini oraculum est, ut ex eo nobis tantum placita et aduersus loquacissimas quaestiones explicatissima datum iri responsa praesumam. libros beatissimi papae Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ceptionẽ ac parturitionẽ cordis mei. tam̃qͥa
prudent̃ & pie intellegis nẽe istã urãm hoc est
humanã sed inuob̾ dñi głam. Nam & inimicũ
cautissime intuemini. deuotissimeq agitis ut
tam quã discipti xp̃i humiles corde & mitessitis.
U tilius enĩ opulentia t̾rena tenetur humilit̃. quã
gua dixerun. Dixi enĩ delaudib xp̃i quibus
si quicquã misericordius agitis. quã sitantũ nolitis
latere quod tales estis. quantũ tales. eẽ. uoliustis
Uetustinũ impiis quoq miserabilem puerum
urãe benignitati caritatiq commendo.
Causas calamitatis & ꝑegrinationis eiꝰ audie¬
tis exipso. Nam & ꝓpositũ eiꝰ quo seruiturũ
se eẽ pollicetur dõ: tẽpus prolixius & aetas
robustior ⁊ trans actus timor cercius indica¬
bunt. Tres libros atq utinã tuã grandis ques¬
tionis ita exxplicatores ut grandes. tantominꝰ
metuens intelaboro legendi. quanto ardorem

Expanded text:
conceptionem ac parturitionem cordis mei, tamen quia conceptionem ac parturitionem cordis mei, tamen quia prudenter et pie intellegitis non esse istam uestram, hoc est humanam, sed in uobis domini gloriam — nam et inimicum cautissime intuemini deuotissimeque agitis, ut tamquam discipuli Christi humiles corde et mites sitis; utilius enim terrena opulentia tenetur humiliter, quamgua dixerim. dixi enim de laudibus Christi, quibus si quicquam misericordius agitis, quam si tantum nolitis latere, quod tales estis, quantum tales esse uoluistis. Vetustinum, impiis quoque miserabilem puerum, uestrae benignitati caritatique commendo. causas calamitatis et peregrinationis eius audietis ex ipso. nam et propositum eius, quo seruiturum se esse pollicetur deo, tempus prolixius et aetas robustior et transactus timor certius indicabunt. tres libros atque utinam tam grandis quaestionis ita explicatores ut grandes tanto minus metuens in te laborem legendi, quanto ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
patiẽ urm̃ qui incatł:. Piscatores uocante dño quod
uaniculas & retia dimserunt. om̃a se dimisisse &
dm̃ secutos eẽ. &iam cominemorando l& atisunt.
ł treuera om̃a contempnit: qui ñ solũ quantũ potuit
sed &iam quantũ uoluit hab̾e contempnit: sed in
eo quod cupiebatur oculidĩ testessunt. in eo qđ
habebatur & hominum. Nescio qͦ aut̃ modocũ
suꝑbia flua terrena diliguntur. artius adepta
quã concupita constringunt. Nam undo tristis
ille discessit qui consiliũ c̃sequende uite act̾ nȩ
que rebat adño. cũaudissa uendenda eẽ onĩa
& distribuenda pauꝑib ⁊ habendũ thes aurum
in caelo siuell&: eẽ. ꝑ fectus. nisi qͥa magnas ut
cugłm loquitur habebat diuitias: Aliud÷ eni
iã nolle in corꝑari quȩ desunt. aliud iã in corꝑata
diuellere. Illi uelut ciui repudiantur. illa uelut
m̃bra p̃cidunt᷑. Quantogͥ & quantũ mirabili
diues audiuit. Iuam quã ullis ũbis explicem

Expanded text:
trum, qui in caelis est. piscatores uocante domino. quod nauiculas et retia dimiserunt, omnia se dimisisse et dominum secutos esse etiam commemorando laetati sunt. et re uera omnia contemnit, qui non solum. quantum potuit, sed etiam, quantum uoluit habere, contemnit. sed in eo, quod cupiebatur, oculi dei testes sunt, in eo, quod habebatur. et hominum. nescio quo autem modo, cum superflua terrena diliguntur. artius adepta quam concupita constringunt. nani unde tristis ille discessit, qui consilium consequendae uitae aeternae quaerebat a domino, cum audisset uendenda esse omnia sua et distribuenda pauperibus et habendum thesaurum in caelo, si uellet esse perfectus, nisi quia magnas, ut euangelium loquitur, habebat diuitias? aliud est enim iam nolle incorporare, quae desunt, aliud iam incorporata diuellere: illi uelut cibi repudiantur, illa uelut membra praeciduntur. quanto igitur et quantum mirabili diues audiuit! Quamquam nullis uerbis explicem
Abbreviated transcription (Latin):
rabilius & portabilius redder&. uos audio curis
eiusmodi expeditiores liberioresq uiuere. Quare
ñ impudent̃ ego rogo uos & postulo & flagito ut
in affrica maior & aliũ homine̾ siti quã siccitatis
nobilitate laborantẽ uenire dignemini. Scit ds̃
quia ñsolũ propt̃ desideriũ meũ. neq solũ propt̃
eos qui uel ꝑnos ur̃m ꝓpositũ uł unde cũq fama
p̃dicante didicer: s &iã propt̃ cȩteros qͥ partun
ñ audiunt. partun audita ñcredunt. tam̃ posst̃
cõꝑta diligere. Uos istis t̾ris &iam corpalit̾ adeẽ
cupimus. Quãuis enĩ sedulo atq miscđit̃ id agͥitis.
tam̃ & iam corã hominib regionũ nr̃arũ luceant

Expanded text:
rabilius et portabilius redderetur. uos autem audio curis rabilius et portabilius redderetur. uos autem audio curis eius modi expeditiores liberioresque uiuere. qua re non ego inpudenter rogo uos et postulo et flagito, ut in Africam maiore talium hominum siti quam siccitatis nobilitate laborantem uenire dignemini. Scit deus. quam non solum propter desiderium meum neque solum propter eos, qui uel per nos uestrum propositum uel undecumque fama praedicante didicerunt, sed etiam propter ceteros. qui partim non audiunt, partim audita: non credunt, tamen possunt comperta diligere, uos istis terris etiam corporaliter adesse cupiamus. quamuis enim sedulo atque misericorditer id agatis, tamen etiam cora
Abbreviated transcription (Latin):
dubit& nos uno sp̃u uegetari. nisi qui non sentit
qua dilectione uinciamur. Uellem tam̃ scire
utrum hanc absentiã corꝑalẽ uos patientius quã
nos facilius toler&is. Siita ẽ fateor: ñ amo istam
fortitudinẽ uram. nisi forte quia nos tales sumus.
ut minꝰ a uob̾ desiderari. quãuos desiderare debeamꝰ.
Iume certe si e& patientia urae absentię ꝑferende
fieri signiorẽ : Sed qua aeccłe cura tenear. ex
hoc urã caritas oport& adtendat. quod beatis simꝰ
pat̃ ualerius qui uos nob̾cũ quantũ salut& quan¬
impo ner&. Qđ quidẽ quia tanta eiꝰ caritate tan¬
toq popłi studio dño id uelle credidi. ñ nullis im
exemplis p̃cedentib quib. mͥom̃is excusatio clau¬
debatur uehem̃t̃ timui excusare. & Sarcina leius¬
tam̃ propt̃ nrãm asꝑitatẽ atq infirmitatẽ. si qͥd
me mord& hoc uinculũ atq urgu& hoc onus
In effabilit̃ mͥaliquanto ur̃ȩ p̾sentiȩ solatio tole¬

Expanded text:
dubitet nos uno spiritu uegetari, nisi qui non sentit, dubitet nos uno spiritu uegetari, nisi qui non sentit, qua nobis dilectione uinciamur? Vellem tamen scire, utrum hanc absentiam corporalem uos patientius quam nos facilius toleretis. si ita est, fateor, non amo istam fortitudinem uestram, nisi forte quia nos tales sumus, ut minus a uobis desiderari quam uos desiderare debeamus. in me certe si esset patientia uestrae absentiae perferendae, fieri segniorem? sed qua ecclesiae cura tenear, ex hoc uestra caritas oportet adtendat, quod beatissimus pater Valerius, qui uos nobiscum quantum salutet quaninponeret. quod quidem quia tanta eius caritate tantoque populi studio dominum id uelle credidi, nonnullis iam exemplis praecedentibus, quibus mihi omnis excusatio claudebatur, uehementer timui excusare. sed qutamen propter nostram asperitatem atque infirmitatem, si quid me mordet hoc uinculum atque urget hoc onus, ineffabiliter mihi aliquanto uestrae praesentiae solatio tole
Abbreviated transcription (Latin):
uel ocius. quanto uob̾ impensius obȩdire cupiebant.
S ed quanto id cupiebant magis. tanto nob̾ p̃sentius exi¬
bebant. Coquippe indicabant. quã cara uiscera
urã eeñt. Tanto gͥ eos minus dimittere uolebamꝰ.
quanto iustius ut dimitterentur instabant.
Orem non ferendã. nisi a nobis ista discessione non
discedeᷤ remꝰ. nisi unius essemꝰ corꝑis m̃bra. unum
habere mus caput. una ꝑ funderem᷑ grã. uno pane ui¬
ueremus. una incederemꝰ uia: eadẽ habitare mus
domo Cur enĩ ñ isdẽ uerbis uteremur: Agnoscis
ur̃a sint uerba quã mea. quȩ utiq quã uẽra sunt tã
nob̾ ab eius dẽ capitis cõmuniene proueniunt.
Etsi aliquid ꝓpͥũ uob donatũ habent. tanto magis
ea sic dilexi. ut obsiderẽ uiam pectoris mei. neꝙ
acorde ad lingũa ineam. uerba transire sinerent.
donec tanto priore quanto sunt ur̃a ꝓcederent.
Scifr̃s & dilectidõ nr̃aq inuicẽ inembra quis

Expanded text:
 ocius, quanto uobis inpensius oboedire cupiebant;  ocius, quanto uobis inpensius oboedire cupiebant; sed quanto id cupiebant magis, tanto uos nobis praesentius exhibebant; eo quippe indicabant, quam cara uiscera uestra essent; tanto eos minus igitur dimittere uolebamus, quanto iustius, ut dimitterentur, instabant. o rem non ferendam, nisi a nobis ista discessione non discederemus, nisi \'unius essemus corporis membra, unum haberemus caput, una perfunderemur gratia, uno pane uiueremus, una incederemus uia, eadem habitaremus domo\'! cur enim non etiam isdem uerbis uteremur? agnoscitiuestra sint uerba quam mea, quae utique quam uera sunt, tam nobis ab eiusdem capitis communione proueniunt? et si aliquid proprium uobis donatum haberent, tanto magis ea sic dilexi, ut obsiderent uiam pectoris mei neque a corde ad linguam meam uerba transire sinerent, donec tanto puriora, quanto sunt uestra, procederent. sancti fratres dilecti deo nostraque inuicem membra, quis
Abbreviated transcription (Latin):
unde autquando aut quomodo uł uos p̾stare
uł nos possemus exigere. ut ñ deuob̾ tanta
scribendo docer&is quanta eoꝵ ore didicimus
Ad erat &iam quod nulli carte adcẽ potest.
Tantũ innarrantib gaudiũ ut ꝑ ipsũ &ĩã uultũ
oculosq loquentiũ. uos incordib eoꝵ scriptos
cũineffabili lacticia legeremus. Hoc quoque
amplius erat qđ pagina quȩ lib& quantacumq
bona scripta c̃tineat nihil ipsa ꝓficit quanta
ad profectũ explic& alioꝵ. Hanc aut̃ aepłam
uram fr̃nã scilic& anima. Sic in eoꝵ collo quio
legebamꝰ. ut tanto beatior apparer& nob̃. quanto
uberius c̃scripta e& exuob̾. ltaq illam ad eius dẽ
beatitudinis imitationẽ studiosissime de uob̾ om̃ia
ꝑ cunctando incorda nr̃a trans cripsimus. nec idõ
tam̃ eos tãcito a nob̾lic& a aduos remeantes sine
molestia passi suntus. Uidete enĩ quȩsouos quib
quatiebamur affectib tanto utiq dimittendi erant¬

Expanded text:
unde aut quando aut quo modo uel uos praestare unde aut quando aut quo modo uel uos praestare uel nos possemus exigere, ut nos de uobis tanta scribendo doceretis, quanta eorum ore didicimus? aderat etiam, quod nulli chartae adesse potest, tantum in narrantibus gaudium, ut per ipsum etiam uultum oculosque loquentium uos in cordibus eorum scriptos cum ineffabili laetitia legeremus. hoc quoque amplius erat, quod pagina quaelibet, quantacumque bona scripta contineat. nihil ipsa proficit, quamuis ad profectum explicetur aliorum; hanc autemraternam scilicet animam. sic in eorum conloquio legebamus, ut tanto beatior appareret nobis, quanto uberius conscripta esset ex uobis. itaque illam ad eiusdem beatitatis imitationem studiosissime de uobis omnia percontando in nostra corda transcripsimus. Nec ideo tamen eos tam cito a nobis licet ad uos remeantes sine molestia passi sumus. uidete enim, quaeso uos, quibus quatiebamur affectibus. tanto utique dimittendi erant
Abbreviated transcription (Latin):
ut rebeatissimis atq habundantissi ma dĩ
g̃a prestintissimis fribus Paulino & chierasiue
augustinus in dño salutẽ. Cũ littetas meas quibus
respondi pͥorib ur̃is sitam̃ ur̃is litteris ullo modo
a me respondere potest. celerrime optauerim
uenire inurę caritatis manꝰ. ut quo pasto cito¬
ditas mea. Benedict Bonus dñs qui ñ tribuit
Sepe quod uolumus. ut quod in allemus attribuat.
Aliud ẽ enĩ qđ accepta epła mea scripturi estis.
aliua qđ non accipiendo scripsistis. Qđ cum letis¬
optauimus maximeq uoluimꝰ cito adurãm
scitatẽ nr̃ȩ littere ꝑmeassent. Nunc uero &
haet hab̾e scripta. & illa sꝑare rescripta. gaudeo
accusari potest & dñi largior benignitas fecit.
qđ nr̃o desiderio conducibilius eẽ iudicauit.
S cõs fr̃s Romanũ & agilẽ aliã epłamuram audi¬
entẽ uoces atq reddentẽ & suauissimã partẽ ur̃e
p̃sentiȩ. Sed qui uobis uisendis inhieramus aui¬
dius cũ magna in dño iocunditate suscepimus.

Expanded text:
SIMA DEI GRATIA PRAESTANTISSIMIS FRATRIBUS PAULINO ET THERASIAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM.. Cum litteras meas, quibus respondi prioribus uestris, si tamen uestris litteris ullo modo a me responderi potest, celerrime optauerim uenire in uestrae caritatis manus, ut aliquo pacto ditas mea. bonus dominus, qui non tribuit saepe, quod uolumus, ut, quod mallemus, adtribuat. aliud est enim, quod accepta epistula mea scripturi estis, aliud, quod non accipiendo scripsistis. quod cum laetisoptauimus maximeque uoluimus, cito ad uestram sanctitatem nostrae litterae permeassent. nunc uero et haec habere scripta et illa sperare rescripta gaudio caccusari potest et domini largior benignitas fecit, quod nostro desiderio conducibilius esse iudicauit. Sanctos fratres Romanum et Agilem, aliam epistulam uestram audientem uoces atque reddentem et suauissimam partem uestrae praesentiae, sed qua uobis uisendis inhiaremus auidius, cum magna in domino iucunditate suscepimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dubitas. hȩbreos int̾roga. Sed forte dicis.
Qͥ d si hȩbrti aut respondere noluerint. aut intin
uoluerint: Tota frequentia iuideoꝵ inmea
int̾praatione reticebit. nullus inuenin pote¬
rit quihebree linguę habeat noticiã : Aut
om̃s imitabunt᷑ illos uideos. quos dicis in affri¬
Nuiuscemodi enĩ inepła tua texis ftibulam

Expanded text:
dubitas, Hebraeos interroga. 21. Sed forte dices: dubitas, Hebraeos interroga. 21. Sed forte dices: Quid si Hebraei aut respondere noluerint, aut mentiri voluerint? Tota frequentia Judaeorum in mea interpretatione reticebit, nullusque invenire poterit, qui hebraeae linguae habeat notionem; aut omnes imitabuntur illos Judaeos, quos dicis in AfriHujuscemodi enim in epistola tua texis fabulam: «
Abbreviated transcription (Latin):
nia que auideis p̾t̃ missast᷑. uł corrupta ꝓferre in
mediõ. ut scirent nri quid hebrea ueritas c̃tin&.
Si cui legere non plac&: ne mocõpellit inuitum
B ibat ui nũ uetꝰ cũ suauitate. & nr̃a musta c̃tep̃nat.
quȩ in explanatione pͥoꝵ editast̃. ut sicubi illa ñ in¬
tellegant᷑. ex nr̃is manifestiora fiant. Qđ autẽ
genus int̾p̃tationis inscripturis scis sequendũ
sit li quẽ scripsi deoptimo genere int̾p̃tandi.
& oiũs p̃sticiunculȩ diunoꝵ uoluminũ quas edi¬
tioni nr̃ȩ p̃posuimͦ explicant. ad illasque pruden¬
tẽ lectorẽ remittendũ puto. Et sime ut dicis
in noui testaiti cmñdatione suscipis. exponisꝙ
causã cursuscipias. Qͥa plurimi lingu& grece
habentes scientiã. demeo possent oꝑe iudicare
candẽ integritatẽ debutras &iam inueteri
credero testa m̃to. qđ ñ nra c̃finximꝰ. sed ut apđ
hebreos inuenimꝰ diuina transtulimꝰ. Si cubi

Expanded text:
n quibusdam secutus est. respondeat mihi prudentia n quibusdam secutus est. respondeat mihi prudentia medium, ut scirent nostri, quid Hebraea ueritas contineret. si cui legere non placet, nemo conpellit inuitum. bibat uinum uetus cum suauitate et nostra musta contemnat, quae in explanatione priorum edita sunt, ut, sicubi illa non intelleguntur, ex nostris manifestiora fiant. quod autem genus interpretationis in scripturis sanctis sequendum sit, liber, quem scripsi de optimo genere interpretandi, et omnes praefatiunculae diuinorum uoluminum, quas editioni nostrae praeposuimus, explicant ad illasque prudentem lectorem remittendum puto. et si me, ut dicis, in noui testamenti emendatione suscipis exponisque causam, cur suscipias, quia plurimi linguae Graecae habentes scientiam de meo possent opere iudicare, eandem integritatem debueras etiam in ueteri credere testamento, quod non nostra confinximus, sed, ut apud Hebraeos inuenimus, diuina transtulimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ si feceris: om̃s aeccłaꝵ bybliothecas dam nare
cogeris. Uix enĩ unus aut alt̾ inueniet᷑ liber
qui ista non habeat. Porro quoddicis ũ debuisse
me int̾praari pꝰuetere & nouo uteris sillogismo.
ꝑ spicuumẽ. Tuotibi sermone respondeo.
Oñs ueteres tractatores uatoris quinos indño p̃ces¬
serunt & qui scripturas scas int̾ pra&ati sunt. aut
obscura int̃̾pretati sunt aut manifesta. Si obscura
quo modo tupost eos aususes edisserere qđ illi
explanare non potuer: Si manifesta. suꝑfluũ
ẽ te uoluisse disserere qđ illos latere ñ potuit.
maxime in explatione psalmoꝵ quos apud hȩbre¬
os int̾ptatisunt multis uoluminib Primꝰ origenss.
scđs eusebius caesariensis. tertius theodorus era¬
cdeotes. quartus asterius schytopolita. sextus didimꝰ
mos opuscula. sed nunc deintegro psalmoꝵ corꝑe
dicimus. Apud latinos aut̃ Hylarius pictauensis.

Expanded text:
quod si feceris, omnes ecclesiarum bibliothecas condemnare quod si feceris, omnes ecclesiarum bibliothecas condemnare cogeris. uix enim unus aut alter inuenietur liber, qui ista non habeat. Porro quod dicis non debuisse me interpretari post ueteres et nouo uteris syllogismo: perspicuum est,\' tuo tibi sermone respondeo. omnes ueteres tractatores, qui nos in domino praecesserunt et qui scripturas sanctas interpretati sunt, aut obscura interpretati sunt aut manifesta. si obscura, tu quomodo post eos ausus es disserere, quod illi explanare non potuerunt? si manifesta, superfluum est te uoluisse disserere, quod illos latere non potuit, maxime in explanatione psalmorum, quos apud Graecos interpretati sunt multis uoluminibus primus Origenes, secundus Eusebius Caesariensis, tertius Theodorus Heracleotes, quartus Asterius Scythopolita, quintus Apollimos opuscula, sed nunc de integro psalmorum corpore dicimus. apud Latinos autem Hilarius Pictauensis
Abbreviated transcription (Latin):
suscipi& quã adme cui iittendest̃ deferantur.
Qđ aut̃ in aluis quęris epłis curmea pͥor inlibris
canonicis unt̾p̃tatio asteriscos habeat & urgulas
p̃notͣas. & postta aliam trans lationẽ absq. his sig¬
laxͣx plus dixerint. quã hab&ur ihebreo. Ubi aut̃
asterisci iđ stellȩ plucentes ex theo dotionis editio¬
ne ab origene additũẽ. & ibi greca transtulimus.
Hic deipso hȩbr& co quod intellegamꝰ expressimus.
sensuũ potius ueritatt̃ quã uerboꝵ intdũordmẽ
libros legas ñpuros ut ab eis editi sunt. sed ab orige¬
ne em̃datos siue corruptos ꝑ oboelos &. asteris cos.
& xp̃iani hominis int̾p̾̃tati unculã ñsequaris.
p̃serticũea que addita st̃ ex hominis iudei atq blas¬
phemi post passionẽ xp̃i edetione transtulerit
ea quȩ sub asteriscissunt: im mora de
deuoluminib: utte ueterũ fautorẽ probes.

Expanded text:
suscipiet, quam ad me, cui mittendae sunt, deferantur. suscipiet, quam ad me, cui mittendae sunt, deferantur. Quod autem in aliis quaeris epistulis, cur mea prior in libris canonicis interpretatio asteriscos habeat et uirgulas praenotatas et postea aliam translationem absque his sigd septuaginta plus dixerint, quam habetur in Hebraeo, ubi autem asterisci, id est stellae praelucentes, ex Theodotionis editione ab Origene additum est; et ibi Graeca transtulimus, hic de ipso Hebraico, quod intellegebamus, expressimus sensuum potius ueritatem quam uerborum interdum ordinem terpretum libros legas non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos siue corruptos per obelos et asteriscos et Christiani hominis interpretatiunculam non sequaris, praesertim cum ea, quae addita sunt, ex hominis Iudaei atque blasphemi post passionem Christi editione transtulerit. ea, quae sub asteriscis sunt, immo rade de uoluminibus, ut ueterum te fautorem probes.
Abbreviated transcription (Latin):
gentilis erat. & sicut ñ fuit uere gentilis. sic nec
uere iudeusẽ. In eo aũt imitator gentilium est
quia p̃putiũ recipit infide xp̃i. & indifferent̃
ꝑmittit uesci cibiꝰ quos dampnant udei. ñcul¬
tũ uttuputas idoloꝵ. Inxp̃o enĩ iħu. nec circũ¬
cisio ẽ aliquid nec p̃putiũ. sed obseruatiomanda¬
toꝵ dĩ. Quȩso igͥ & te iterũ atq iterũ dep̃cor.
ut ignoscas disputatiumculȩ mtȩ. & qđ modum
meũ egressussũ tibi imputes. qͥ coegisti ut rescri-
in eo me putes magistrũ eẽ m̃datii. qđ sequor
xep̃m dicentẽ. egosu uia. & ueritas. & uita.
Nec potest fieri utueritatis cultor mñdatio submuta
dotii honore suscipiunt. Meaut̃ aetatis ultimȩ
& pene. decrepitũ ac monasterii & roris secreta
sectantẽ parui pendunt. & queras tibi eq̃ doceas
siue rep̃hendas. Adnos eiĩ tantis maris atq t̾rarũ
ate diuisos spatiis uix uocis tuȩ sonꝑuenit. Etsi
forsitan luteras scripseris. ante cas italia acroma

Expanded text:
gentilis erat, et sicut non fuit uere gentilis, sic nec uere Iudaeus erat. in eo autem imitator gentilium est. quia praeputium recipit in fide Christi et indifferenter permittit uesci cibis, quos damnant Iudaei. non cultu, ut tu putas, idolorum; in Christo enim Iesu nec circumcisio est aliquid nec praeputium sed obseruatio mandatorum dei.. Quaeso iut ignoscas disputatiunculae meae: et quod modum meum egressus sum, tibi imputes, qui coegisti ut rescribeeque me putes magistrum esse mendacii, qui sequor Christum dicentem: Ego sum via, veritas, et vita ; nec potest fieri, ut veritatis cultor, mendacio colla srdotii honore suet paene decrepitum ac monasterii et ruris secreta sectantem parui pendunt, et quaeras tibi, quos doceas siue reprehendas. ad nos enim tantis maris atque terrarum a te diuisos spatiis uix uocis tuae sonus peruenit et, si forsitan litteras scripseris, ante eas Italia ac Roma
Abbreviated transcription (Latin):
& hederȩ indigent. suo trunco se sustinens. hoc ego
ũbũ deubo edisserens. siciceion trans ferre uoluissẽ
nullus intellegera: sicucurbita. id dicerẽ qđ in he¬
braico ñ hab&ur: hederã posui. utcȩteris int̾pre¬
tib consentirẽ. Sin aut udei ur̃i utipse assens
malitia uł imꝑitia hoc dixer ẽẽ inuoluminibus
haebreoꝵ quod ingrecis & latinis codicib c̃tinet᷑.
manifestũ ẽ eos aut hȩbreas litteras ignorare.
aut ad inridendos cucurbitarios uoluisse m̃tiri.
Peo infine epłe utqͥescentẽ senẽ olimq ueteranũ
militare ñ cogas. & rursũ deuita ꝑiclitari tu
qͥ iuuenis es & inpontificali culmine c̃stitutus.
doceto popłos & nouis affricȩ frugibs romana
tecta locupleta mͥcũ auditore aclectore pau¬
ꝑculo in angulo mãnasteris Susurtare:

Expanded text:
et hederae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo et hederae indigent, suo trunco se sustinens. hoc ergo uerbum de uerbo edisserens si \'ciceion\' transferre uoluissem, nullus intellegeret, si \'cucurbitam\', id dicerem, quod in Hebraico non habetur; \'hederam\' posui, ut ceteris interpretibus consentirem. sin autem Iudaei uestri, ut ipse adseris, malitia uel inperitia hoc dixerunt esse in uoluminibus Hebraeorum, quod in Graecis et Latinis codicibus continetur, manifestum est eos aut Hebraeas litteras ignorare aut ad inridendos cucurbitarios uoluisse mentiri. peto in fine epistulae, ut quiescentem senem olimque ueteranum militare non cogas et rursum de uita periclitari. tu, qui iuuenis es et in pontificali culmine constitutus, doceto populos et nouis Africae frugibus Romana tecta locupleta. mihi sufficit cum auditore ac lectore pauperculo in angulo monasterii susurrare.
Abbreviated transcription (Latin):
corrigere uolens. p̾magnũ ꝑiculũ ñremanere
Sineplebe. Unde &iam nob̾ uidetur aliquando
te quoq inñ nullis falli potuisse. Dicis me in
iona ꝓpħa male quiddã int̾̃ praatũ. & seditio¬
ne popłi conclamante: ꝓpt̾ unius ũbi dissonan¬
ttã ep̃mpene sac̃dotiũ ꝑdidisse. & quid sit illud
quod male int̾p̾tatussim sub trahis. auferens
mͥ occasionẽ defensionis meȩ. nequicquid dixe¬
ris me respondente soluatur. nisi forte ut ante
annos plurimos cucurbita ueñ in medium.
asserente. illius tẽprĩs cor nelio & asinio pollio¬
re in cõm̃tario ionȩ ꝓpħe plenius respondi¬
mꝰ. hoc tantũ nc̃ dixisse c̃tenti: Quod ineo loco
hederã transtuler̃. id ÷ R riton. in hebreo uo¬
lumine ciceion scriptũ hab&. quantũ uulgo siri
ciceiam uocant. Est aut̃ genus uirgulti
lata habentis folia in modũ pampini. Cũq plantatũ
fuerit cito consurgit in arbusculã absq ullis cala¬
mor & hastiliũ amminiculis. Quib & cucurbitę

Expanded text:
agnum periculum non remanere sine plebe. unde etiam nobis uidetur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. Dicis me in Iona propheta male quiddam interpretatum et seditione populi conclamante propter unius uerbi dissonantiam episcopum paene sacerdotium perdidisse. et quid sit illud, quod male interpretatus sim, subtrahis auferens mihi occasionem defensionis meae, ne, quicquid dixeris, me respondente soluatur, nisi forte ut ante annos plurimos cucurbita uenit in medium adserente illius temporis Cornelio et Asinio Polliore in commentario Ionae prophetae plenius respondimus hoc tantum nunc dixisse contenti, quod in eo loco\'hederam\' transtulerunt, idest κιττόν, in Hebraeo uolumine \'ciceion\' scriptum habet, quam uulgo Syri \'ciceiam\' uocant; est autem genus uirgulti lata habens folia in modum pampini, cumque plantatum fuerit, cito consurgit in arbusculam absque ullis calamorum et hastilium adminiculis, quibus et cucurbitae
Abbreviated transcription (Latin):
ñ corꝑe sedm̃tȩ fide nascimur. ubi om̃s scĩ &
fideles dĩ post labores uelud hiemales uitȩ
huuis in etna ȩt̾nitate florebunt. Nobis
itaq cordiẽ. neq xp̃ianã amittere man¬
surtudinẽ. neq ꝑnitiosũ cęteris imitatio¬
nis exemplũ in illa ciuitate relinquere.
Quomodo id aga mͦ aderitds̃. sieis nonita
grauit᷑ in digntẽ. Alio qui ⁊ minsuetudo qua fer

Expanded text:
non corpore sed fide nascimur, ubi omnes sancti et non corpore sed fide nascimur, ubi omnes sancti et fideles dei post labores uelut hiemales uitae huius intermina aeternitate florebunt. nobis itaque cordi est neque Christianam amittere mansuetudinem neque perniciosum ceteris imitationis exemplum in illa ciuitate relinquere. quo modo id agamus, aderit deus, si eis non ita grauiter indignetur. alioquin et mansuetudo, quam ser
Abbreviated transcription (Latin):
inthes auris : cũ his uictimas immolant. uaste¬
tur pecus &ĩa paupex. Cũ hȩc histriones agunt¬
& saltant. effundant᷑ patri monia duntõ. cun¬
tates floreredicunt᷑ : hoꝵ plane florũ ñterra
fertilis. non aliqua opulens uirtus. sed illa dea
flora digna mat̾ inuentaẽ. cuiis ludiscenicitã
effusiore ⁊ licentiore turpidine cęlebrantur.
utqͥ ius intellegat. quale demoniũ sit. qđ placari.
alit̃ nom potest. nisi illic ñaues. ñ quad rupes. ñde¬
mq sanguis humanus. sed mubto scelestius pũ¬
dor humanus. tã quã ini molatus intereat.
H ec dixi propt̃qđ scripsist. Quantũ tibi ȩtas
finipocuna ÷ͥ: cuperete. ut patriã tuã in colu¬
m̃ acfborentẽ relinquas. Tollatit᷑ illa om̃a
uana ⁊ in sana. c̃uertant᷑ homines aduerũdĩ
cultũ moresq castos ⁊ pios. Tunc patriã tuã
florentẽ uidebis. nopinione stultoꝵ sed ueri¬
tate Sapientiũ. cũ hȩcpatria carnalis gene¬
rationis tuȩ portio fuerit illiupatrię. cui

Expanded text:
in theatris, cum his uictimas immolant, uastetur pecus etiam pauperum, cum haec histriones agunt et saltant, effundantur patrimonia diuitum, ciuitates florere dicuntur? horum plane florum non terra fertilis, non aliqua opulens uirtus sed illa dea Flora digna mater inuenta est, cuius ludi scenici tam effusiore et licentiore turpidine celebrantur, ut quiuis intellegat, quale daemonium sit, quod placari aliter non potest, nisi illic non aues, non quadrupedes, non denique sanguis humanus sed multo scelestius pudor humanus tamquam immolatus intereat. Haec dixi, propter quod scripsisti, quantum tibi aetas fini proxima est, cupere te, ut patriam tuam incolumem ac florentem relinquas. tollantur illa omnia uana et insana, conuertantur homines ad uerum dei cultum moresque castos et pios; tunc patriam tuam florentem uidebis non opinione stultorum sed ueritate sapientium, cum haec patria carnalis generationis tuae portio fuerit illius patriae, cui
Abbreviated transcription (Latin):
gis ꝓeis sunt istȩ leges. quȩ ulis uident᷑ ad uerse.
qm̃ multi ꝑ illas correctist. ⁊ cotidie corriguntur.
& se et̃ correctos atq ab illa furiosa ꝑnicit libatos
gr̃as agunt. & qđ erint diligunt. molestiasq sibi
fuisse salubrimas leges qͣntũ iniusania detestabant᷑
tantũ recepta sanitate gratulant᷑. & in residuos cum
qͥb futrant ꝑituri. ia simili diłcione nob cũ ut part̃
instemiꝰ neillipereant excitant᷑. Molestus: eñ &
medic̾ furenti frenetico.: & pat̾ indisciplinato filio
Iule ligando illecratndo s ãbo diligendo. Siaũtiulos
neglegsint. ⁊ꝑire ꝓmitant: ista potius salsa
mansu&udo crudelis:. Si eñ equus ⁊ mulus in
qͥb ñ: intellectꝰ morsib & calcib resistunt hominib
aqͥb tor curanda uulntia ẽtrectant᷑. ncũ int̾dentes
eoꝵ iungulas sept homines ꝑiditent᷑ ⁊ aliqͣnoo ue¬
xent᷑ ñ tam̃ eos deser̃. donec ꝑ dolores & molestias¬

Expanded text:
 eis sunt istae leges. quae illis uidentur aduersae, quoniam multi per illas correcti sunt et cotidie corriguntur et se esse correctos atque all ill\'1 furiosa pernicie liberatos gratias agunt. et, qui oderant. diligunt molestasque sibi fuisse saluberrimas leges. quantum in insania detestabantur, tantum recepta sanitate gratulantur et in residuos, cum quibus fuerant perituri, iam simili dilectione nobiscum, ut pariter instemus, ne illi pereant, excitantur. molestus est enim et medicus furenti phrenetico et pater indisciplinato filio, ille ligando ille caedendo. sed ambo diligendo. si autem illos neglegant et perire permittant. ista potius falsa mansuetudo crudelis eat. si enim equus et mulus. quibus non est intellectus, morsibus et calcibus resistunt hominibus, a quibus eorum curanda uulnera eontrectantur. et. cum inter dentes eorum et ungulas saepe homines periclitentur et aliquando uexentur, non tame
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa indicat. sed &iam te attestatũ eẽ memini.
aideris. que indiu̾sis codicib ita uaria ẽ ut
tolerari uix possit. &ita suspecta ne in greco
aliud inueniatur. ut in de aliquid ꝓferre aut
ꝓbare dubitetur. Breuẽ putabã futurã hanc
epłam. sed nescio quomodo itamihi dulce stce¬
tũ ẽ in ea ꝓgredi. acsi tecũ loquerer. Sed obse¬
crote ꝑ dnm. nete pigeat ad om̃a respondere.
& prestare mihi quantã potueris p̾sentiã tuã¬

Expanded text:
ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. ipsa indicat, sed etiam te adtestatum esse memini. dideris, quae in diuersis codicibus ita uaria est, ut tolerari uix possit, et ita suspecta, ne in Graeco aliud inueniatur, ut inde aliquid proferre aut probare dubitemus. breuem putabam futuram hanc epistulam, sed nescio quo modo ita mihi dulce factum est in ea progredi. ac si tecum loquerer. sed obsecro te per dominum, ne te pigeat ad omnia respondere et praestare mihi, quantum potueris, praesentiam tua
Abbreviated transcription (Latin):
Coactus ẽ homo uelut inendositatẽ corrigere.
uolens post magnũ ꝑiculũ ñ re manere sine
plebe. Unde &iam nob̾uidetur aliquando te
quoq in non nullis falli potuisse. Et uide hoc
quale sit in eis litteris. quȩ ñ possunt collatis usi¬
taitarũ linguarũ testimoniis em̃dari. Proinde
ñ paruas dõ gras agimus deoꝑe tuo qđ euangłm
ex greco int̾pr&atꝰ es. qͥa pene in om̃ib nulla est¬
offensio cũ scripturã grecã c̃tulerimꝰ. Unde si qͥs¬
quam ueteri falsitati c̃tentiosus fau&. platis col¬
latisq codicib uł docet᷑ facillime uł refellitur.
& si quȩdã rarissima inerito mouent. quistã durꝰꝰ
quilabori tãutili ñ facile ignoscat. ciui uice lau¬
dis referre ñsufficit: Qͥatͥ aut uideat᷑. cur in mul¬
tis alit̾ se habeat hebreoꝵ codicũ auctoritas. alit̃
grecoꝵ quȩdicit᷑ septuaginta. uellẽ dignareris
apire. Neq enĩ paruũ pondus hab& illa quesic
meruit diffamari. &. quausos apłos ñsolũ res

Expanded text:
exdositatem corrigere, volens, post magnum periculum, non remanere sine plebe. Unde etiam nobis videtur aliquando te quoque in nonnullis falli potuisse. Et vide hoc quale sit, in eis litteris, quae non possunt collatis usitatarum linguarum testimoniis emendari. 6. Proinde non parvas Deo gratias agimus de opere tuo, quo Evangelium ex Graeco interpretatus es: quia pene in offensio est, cum scripturam Graecam contulerimus. unde si quisquam ueteri falsitati contentiosus fauet, prolatis conlatisque codicibus uel docetur facillime uel refellitur. et si quaedam rarissima merito mouent, quis tam durus est, qui labori tam utili non facile ignoscat, cui uicem laudis referre non sufficit? quid tibi autem uideatur, cur in multis aliter se habeat Hebraeorum codicum auctoritas, aliter Graecorum quae dicitur septuaginta, uellem dignareris aperire. neque enim paruum pondus habet illa, quae sic meruit diffamari et qua usos apostolos non solum res
Abbreviated transcription (Latin):
mentẽ. Siaut̃ fingitis quȩ sunt ista &iam inpublico
urã secreta. uł quo ꝑtin& tamturpe mendatium.
deinde curnulla futuia canitis siuates estis:
A ut cur spoliatis circumstantes si sani estis: Cum igͥ
naec nos & alia que nunc p̃ter mutenda existimo
ꝑepłam tuã feceris recordari. qͥd nos derideamus
deos uros quos abfit ppso subtiliter derideri nemonon
intellegit qui & ingenium tuum nonit. & legit
literas tuas: Itaq si aliquid internos dehis reb uis
potest. Quȩre aliquio nr̃a discussione dignum.
& ea ꝓuris nominib cura dicert. inquib non te
causa p̃uiricatiorẽ putemꝰ. quod nos magis cõmoneas
quȩ contra illos disci possint. quã ꝓcis aliquid dicas.
Adsum mam timen netehoclattat & insa crilega conui¬
tia imprudenter̃ trahat. Scias axp̃ianis catho¬
licis quorum inurõ oppido & um acccła constitu¬
taest nullũ coli mortuoꝵ. Nihil deniq ut mim̃

Expanded text:
mentem; si autem fingitis, quae sunt ista etiam in publico mentem; si autem fingitis, quae sunt ista etiam in publico uestra secreta? uel quo pertinet tam turpe mendacium? deinde cur nulla futura canitis, si uates estis? aut cur spoliatis circumstantes, si sani estis? Cum igitur haec nos et alia, quae nunc praetermittenda existimo, per epistulam tuam feceris recordari, quid nos derideamus deos uestros, quos abs te ipso subtiliter derideri nemo non intellegit, qui et ingenium tuum nouit et legit litteras tuas? itaque si aliquid inter nos de his rebus uis potest, quaere aliquid nostra discussione dignum et ea pro uestris numinibus cura dicere, in quibus non te causae praeuaricatorem putemus, quod nos magis commoneas, quae contra illos dici possint, quam pro eis aliquid dicas. ad summam tamen ne te hoc lateat et in sacrilega conuicia inprudentem trahat, scias a Christianis catholicis, quorum in uestro oppido etiam ecclesia constituta est, nullum coli mortuorum, nihil denique ut numen
Abbreviated transcription (Latin):
Arma iouis fugiens & regnis exula demptis. &
cetera quib tum atq huius modi deos uros uult
intellegi homines fuisse. Legerat eni ille multã
hystoriam uetusta auctoritatt roboratã. quã & iã
tullius legerat. quihoc idẽ in dialogis piusquam
postulare audercmus cõmemorat. & ꝑ ducere
in hominum noticiam quantũ illa tempora
patiebantur molitur. Qđ aut dicis eo nr̃is sacra
ura p̃poni. qđ uos publice colitis deos. nos autem
secretiorib conuenticulis utimur. Primo illud abs
te quȩro. quomodo oblitussis librũ illũ quẽ paucoꝵ
sacratoꝵ oculis cõmittendũ putatis. De inde tupse
iudicas nihil aliud te agere uoluisse cũpublicam
sacroꝵ ur̃oꝵ cadebrationẽ commemorares. nisi
ut nob̾ decunones ⁊ primates ciuitatis ꝑplateas
ur̃ȩ urbis bachantes acfurentes ante oculos quasi specu¬
la poneremus. Inqua cȩlebritate si numine in ha¬
bitamini. certe uid&is quale illudsit quod adimit

Expanded text:
arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis et arma Iouis fugiens et regnis exul ademptis et cetera, quibus eum atque huius modi deos uestros uult intellegi homines fuisse. legerat enim ille mysticam historiam uetusta auctoritate roboratam, quam etiam Tullius legerat, qui hoc idem in dialogis plus, quam postulare auderemus. commemorat et perducere in hominum notitiam, quantum illa tempora patiebantur, molitur. Quod autem dicis eo nostris uestra sacra praeponi, quod uos publice colitis deos, nos autem secretioribus conuenticulis utimur, primo illud abs te quaero, quo modo oblitus sis Liberum illum, quem paucorum sacratorum oculis committendum putatis. deinde tu ipse iudicas nihil aliud te agere uoluisse, cum publicam sacrorum uestrorum celebrationem commemorares, nisi ut nobis decuriones et primates ciuitatis per plateas uestrae urbis bacchantes ac furentes ante oculos quasi specula poneremus. in qua celebritate si numine inhabitamini, certe uidetis, quale illud sit, quod adimit