comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& nos regnarennis uobiscum: Cum uera & absꝙ
omĩ sorde ꝑfectio incęlestib reseruetur : quando
sponsus loquitur ad sponsam. Tota puleraes pri¬
ma mea : & macula ñ ẽ inte. Luxta quod & illud
intelligitur. Et sitis in reprehensibiles & simpli¬
sed sitis. In futurum differens: ñ inpresenti ese
ẽ testans. Ut hic labor sit atq ẽtentio: ibi laboris
uirtutisq premia. Demꝙ ioħs scribit. Dilectissi¬
mi. filii dĩ sumus. & ñdum apparuit quid erimus.
Scunus quia cũ apparuerit. simil es ei erimus.
qm̃ iudebunus eũ sicut ẽ. Quãquã gͦ filii dĩ simus:
tam̃ similitudo dĩ & uera contemplatio tẽ nob̃ rep¬
scribens aduiduam. quomͦ scĩ debeant orare pñti
bona conscientia fundit: qui potest dicere. Tu nosti
frdude & iniuria & rapina quas ad te expando
manus. Quam iusta quã in maculata labia: & ab õĩ
qui ineugłio loquebatur. ds gacias ago tibi quia

Expanded text:
 nos regnaremus vobiscum : 798 cum vera et absque  nos regnaremus vobiscum : 798 cum vera et absque omni sorde perfectio in coelestibus reservetur, quando sponsus loquetur ad sponsam: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Juxta quod et illud intelligitur: Ut sitis irreprehensibiles et simplised sitis, in futurum differens, non in praesenti esse contestans, ut hic labor sit atque contentio, ibi laboris virtutisque praemia. Denique Joannes scribit: Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Scimus, quia cum apparuerit, similes ei ersicuti est. Quamquam ergo filii Dei simus, tamen similitudo Dei, et vera contemplatio, tunc nobis repscribens ad viduam, quomodo sancti debeant orare, pronubona conscientia fundit, qui potest dicere: Tu enim fraude et injuria et rapina, quas ad te expando manus; quam justa, quam immaculata labia et ab omni o loquebatur: Deus, gratias ago tibi, quia
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Dm̃ nemo uidit un.quam. Unigenitus filui
qui ẽ insinu patris : ipse narrabit. Qui uidit. & nar¬
rat : ñ quantu ẽ ille qui uisus ẽ. nec quantum no¬
uit ille qui narrat: sedquantũ pot̾ mortalium
maculatus in uia & ambulet in lege eius : exsequen¬
ti sensu priorem intellige. Al ultis enĩ supͣ testimo
nus didicisti : legem nillum potuisse cõplere.
lucra arbitrabatur in lege reputauit quasi ster
nullus iustificatur. quomodo ad ꝑfectum in ma
uenire festinat.u Certe qui incursu ẽ & inuia gra¬
ditur : minorẽ eo: quiꝑuenit ad finem. Si ergo
inmaculatus ẽ ille atꝙ ꝑ fectus. qui adhuc ambu¬
lat inuia. & graditur in lege. quid plus habebit
ille qui adterminum uiȩ legisq ꝑuenerit. Unde
di & consũmatione iurtutum exhibeat sibi scãm
eccłiam. Non habentẽ maculam neꝙ rugam. ꝗͣ
uos putatis iam inista carne mortali & corrupti¬
bili eẽ ꝑfectam : & audire meremini cũ corin¬
thiis. Tamꝑfecti estis : iam diuites facti estis.

Expanded text:
eum nemo vidit unquam. Unigenitus autem Filius qui est in sinibus Patris, ipse narrabit. Non enim separat, non quantus est ille qui visus est, nec quantum novit ille qui narrat: sed quantum potest mortalium maculatus in via, et ambulet in lege ejus, ex sequenti sensu priorem intellige. Multis testimoniis supra didicisti, legem nullum potuisse complere. lucra arbitrabatur in lege, reputavit quasi stercnullus justificatur, quomodo ad perfectum  Alvenire festinat? Certe qui in cursu est, et in via graditur, minor est eo qui pervenit ad finem. Si ergo immaculatus est ille atque perfectus, qui adhuc ambulat in via, et graditur in lege, quid plus habebit ille, qui ad terminum viae legisque pervenit? Unde et in consummatione virtutum exhibeat sibi sanctam Ecclesiam, non habentem maculam, neque rugam, quam vos putatis jam in ista carne mortali et corruptibili esse perfectam, et audire meremini cum Corinthiis: Jam perfecti estis, jam divites facti estis,
Abbreviated transcription (Latin):
uiuemus ingentib Mos es cui locutus ẽ dñs fa¬
ciȩ ad faciem: & salua factaẽ anima eus: ad aquas
contra¬
dictionis offendit: nec meruit
cũ fr̃ẽ aaron terrã reꝓmissioĩs
dequa aquarũ fluenta manar̾. Etcerte cũ¬
ipsi iusti fuerint. & obedierint sermonibus
dĩ. quiꝑse suauissimi sunt: Deniꝙ sequitur. De
cadaueribus insolitudine mortuoꝵ: quasi crassitu¬
do terrȩ disrupti sunt suꝑ terrã. disꝑsast̃ ossa nr̃a
secus infernum. Inoseȩ loquitur ds̃. Desponsabo te
mͥ in iusticia & iudicio. Statmꝙ subiungit. Et
miscdĩa & miserationibus. & in fide : ut ĩ argitoris
p̃mio recognoscat quod ipse sit dñs. In eodem scrip¬
tum sit libro. Deus egosũ & ñ homo. Inmedio tui
sc̃s. & ñ ingrediar ciuitatem. Uitioꝵ scilicet con¬
ciliabulum. Ipse solus hanc ñ ingreditur: ciuita¬
tem : quã edificauit cain in nomine filii sui enoch.
quȩ omĩa sacerdotum cotidie ora concelebrant

Expanded text:
vivemus in gentibus . Moyses cui locutus est Dominus favivemus in gentibus . Moyses cui locutus est Dominus facie ad faciem , et salva facta est anima ejus, ad aquas contradictionis offendit, nec meruit cum fratre Aaron terram repromissionis de qua aquarum fluenta manarunt, et certe ipsi justi fuerunt, et obedierunt sermonibus Dei, qui per se suavissimi sunt. Denique sequitur de cadaveribus in solitudine mortuorum: Quasi crassitudo terrae dirupti sunt super terram. Dispersa sunt ossa nostra secus infernum . In Osee loquitur Deus: Desponsabo te mihi in justitia et judicio . Statimque subjungit: Et misericordia et miserationibus, et in fide, ut largitoris praemio recognoscat, quod ipse sit Dominus. In eodem scriptum est libro: Deus ego sum et non homo, in medio tui sanctus, et non ingrediar civitatem , vitiorum scilicet conciliabulum. Ipse solus hanc non ingreditur civitatem, quam aedificavit Cain in nomine filii sui Enoch, quae omnia sacerdotum quotidie ora concelebrant
Abbreviated transcription (Latin):
filii araas custodis uestium. Et hȩc inquit ha¬
bitabat ierłm. in scđ̾a. Haut dubium quin urb̃
partem significet: quȩ interiori muro uallabat᷑.
Et illa respondit. Hȩcdicit dñs ds̃ ifrł. Ite : & di¬
cite uiro qui misit uos adme. In quo occulta &
regis & sacerdotum & omĩũ uiroꝵ reprehensioẽ:
quod nullus iurdꝵ sc̃s potuerit repperiri: qui po̾¬
sit futura predicere. Deniq interficitur iosias ad
pharaone rege egipti : eo quod noluerit audire u̾ba
libro scriptum ẽ: noluit iosias reuerti : sed ꝑauit
contra eũ bellum: nec qͣuieuit sermonib nec hao
exorecdĩ. Et infertur. Alortuusꝙ ẽ: & sepultus in
inausoĩeo patrũ suoꝵ: & uniũsus uda & ierłm
cantores atq cantrices usq inp̃sentem diem lam̃¬
tationes suꝑ iosia replicant. Etquasi lex obtinuit
inisrł. Eoce scriptum fertur in lam̃tacionibus.
se. peccatũ sit. De ipso iheremias loquitur : quãꝗͣ

Expanded text:
filii Aaras custodis vestium. Et haec, inquit, hafilii Aaras custodis vestium. Et haec, inquit, habitabat Jerusalem in secunda: haud dubium quin urbis partem significet, quae interiori muro vallabatur. Et illa respondit: haec dicit Dominus Deus Israel, ite et dicite viro qui misit vos ad me. In quo occulta et regis et sacerdotum et omnium virorum reprehensio est, quod nullus virorum sanctus potuerit reperiri, qui posset futura praedicere. Denique interficitur Josias a Pharaone rege Aegypti, eo quod noluerit audire verbalibro scriptum est: Noluit Josias reverti, sed paravit contra eum bellum, nec acquievit sermonibus Nechao ex oreo patrum suorum et universus Iuda et Hierusalem cantores atque cantrices usque in praesentem diem lamentationes super Iosia replicant et quasi lex obtinuit in Israhel ecce scriptum fertur in Lamentationibus se peccatum sit. De ipso Jeremias loquitur, quamquam
Abbreviated transcription (Latin):
& ira dñi concitatur : & postea isaye uaticinatione
cognoscit. Defiliis tuis eunuchi erunt : & omĩa
urssa templi transferentur babilonem. Ob quã
culpam: &iam in libro dierum scriptum est.
Cecidit et echias elatione cordissui. Cerre ez echi
Peccauit in quibusdam: & iccirco ustus ẽẽ desi¬
uit. Sed hoc scriptuta. ñ loquitur. Non enĩ
exeo quod parua peccauit iusticiȩ nom̃ ami¬
sit : sed exeo quod multa bona fecit. iusti uoca¬
bulum possidet. Hoc totũ dico: ut scriptura¬
rum scãꝵ testimoniis conꝓbetur ñ ereo pec¬
cutores eẽ iustos. quod aliquando peccauerĩt:
sed ereo uistos ꝑmanere quod multis uirtutib
floreant. De iosia scriptũ ẽ. Fecit rectũ incons¬
pectu dñi & ambulatut in uia dauid patris sui. Noure¬
cessit neq ad dexteram neq ad sinistram. Et tam̃
cũ eẽt uistus: tenpore necessitatis & angustiȩ mittit
ad oldam ꝓpħissam uxorem sellum filii tecue

Expanded text:
et ira Domini concitatur, et postea Isaiae vaticinatione et ira Domini concitatur, et postea Isaiae vaticinatione cognoscit: De filiis tuis eunuchi erunt, et omnia vasa templi transferentur Babylonem. Ob quam causam etiam in libro Dierum scriptum est: Cecidit Ezechias elatione cordis sui II Paral. XXXpeccavit in quibusdam, et idcirco justus esse desiit: sed hoc Scriptura non loquitur. Non enim ex eo quod parva peccavit justitiae nomen amisit, sed ex eo quod multa 770 bona fecit, justi vocabulum possidet. Hoc totum dico, ut Scripturarum sanctarum testimoniis comprobetur, non ex eo peccatores esse justos; quod aliquando peccaverunt; sed ex eo justos permanere, quod multis virtutibus floreant. De Josia scriptum est: Fecit rectum in conspectu Domini, et ambulavit in via David patris sui. Non recessit neque ad dextram, neque ad sinistram ; et tamen cum esset justus, tempore necessitatis et angustiae, mittit ad Oldam prophetissam uxorem Sellum, filii Tecuae;
Abbreviated transcription (Latin):
ambulauerim inconspectu tuo inueritate. &
corde ꝑfecto : & bonũ inocłis tiuis fecerim. Eleũꝙ¬
ait ez echias : fletu magno. Certe iustus erat
ris hominẽ: ñ miraberis causas doloris. Nullus
enĩ intrepiclus uadit adiudiciũ dñi: habenscon¬
scientiam peccators. Cũꝗ flesset: factus ẽ sermo
dñi ad esaiam ꝓpħam dicens. Reuertere: & dic
erechiȩ duci mõ. Dux appellatur dĩ: cui morsfue¬
erat nuntiata: quia humilitate ꝓstratus est. H ec inqͥt
dicit dñs ds̃ dauid patris tui. Audiui orationem tuã.
iudilacrimã tuam. Additur ei tempus uitȩ : & de
assirioꝵ manib liberatur. Et tamensignum
postulat : ut credat uerum ẽẽ quod dñs reꝓmise¬
rat: quod saltim parue infidelitatis indiciũ ẽ.
Mlisitquoq rex babylonius ñtios alegatos qui ei
congratularentur : obrestitutam corꝑis sanitatẽ.
Qui ostendit eis om̃s thesauros aromatum : auri
quoq & argenti & uesoꝵs suppellectilem. Non
uasa templi babylomis monstrata legatis. Unede

Expanded text:
conspectu tuo, in veritate et corde perfecto, et bonum in oculis tuis fecerim. Flevitque Ezechias fletu magno . Certe justus erat ris hominem, non miraberis causas doloris. Nullus enim intrepidus vadit ad judicium Domini, habens conscientiam peccatorum. Cumque flevisset, factus est sermo Domini ad Isaiam prophetam, dicens: Revertere, et dic Ezechiae duci meo . Dux Dei appellatur, cui mors fuerat nuntiata, quia humilitate prostratus est: Haec, inquit, dicit Dominus Deus David patris tui: Audivi orationem tuam, et vidi lacrymas tuas. Additur ei tempus vitae, et de Assyriorum manibus liberatur; et tamen signum postulat, ut credat verum esse, quod Deus repromiserit, quod saltem parvae fidelitatis indicium est. Misit quoque rex Babylonis nuntios et legatos, qui ei congratularentur ob restitutam corporis sanitatem: qui ostendit eis omnes thesauros aromatum, auri quoque et argenti, et vasorum supellectilem. Non vasa templi Babylonis monstrata legatis. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ceteris. Nos enĩ uxta amos conũtimus iusti¬
ciam in absintium: & fructũ iudicũ in amari¬
tudi nem. Loquuntur naute atq uectores in libro
iona. Rogamus dñe: neꝑdas nos ꝓpt̃ hominẽ istũ.
Neꝙ inducas suꝑ nos sangui¬
nem
in nocentẽ. Sicut enõ placuit
t : sic factũ ẽ dñe. Nescuint cau¬
fatentua: cuius oꝑa ñ norant᷑. Ed adextremum.
sicut placuit tͥ dñe: sic factũ ẽ. Nonquer̃ iꝰticiã
sententiȩ dĩ : sed ueritatẽ usti uidicis consitentur.
Micheas lacrimabili uoce testatur. Perut sõs de
mortem. Malũ manu̾ suatũ : clicunt bonum. Et
iterũ. Qui optimus inter eos: qualt paluirus est.
Et qui rectus . q̃nasi spina desepe. Hec hominum
iusticia ẽ : ut uirta uerba eiusdem ꝓphȩ : noc ami¬
co nec conuigi nec filiis sit credendum. quia mimi¬
ci hominis domestici euis. Quã sententiam. & iã
sermo dnĩcus conꝓbauit. Unde datur consilum

Expanded text:
cum caeteris. Nos enim juxta Amos convertimus justitiam in absinthium, et fructus judicii in amaritudinem . Loquuntur nautae atque vectores, in libro Jonae: Rogamus, Domine, ne perdas nos propter hominem istum, neque inducas super nos sanguinem innocentem. Sicut enim placuit tibi, sic factum est, Domine . Nesciunt caufatentur, cujus opera non norunt. Et ad extremum, Sicut placuit tibi, Domine, sic factum est. Non quaerunt justitiam sententiae Dei: sed veritatem justi judicis confitentur. Micheas lacrymabili voce testatur: Periit sanctusmortem. Malum manuum suarum dicunt bonum . Et iterum: Qui optimus inter eos est, quasi paliurus est, et qui rectus, quasi spina de sepe . Haec hominum justitia est, ut juxta verba ejusdem 772 prophetae, nec amico, nec conjugi, nec filiis sit credendum, quia inimici hominis domestici ejus . Quam sententiam etiam sermo Dominicus comprobavit . Unde datur consilium
Abbreviated transcription (Latin):
Et in omĩbus incedebat quibus sapienter agebat.
Cũꝗ rex assirioꝵ sennacherib cepisset uniuiersas
urbes uidȩ: misit ad eũ ez echias in lachis dicens.
Poccaui: recede ame. Quecũq uiseris dabo. Inpo¬
suitq rex assirioꝵ et echiȩ trecenta talen¬
ta argenti: & trignta talenta auri. Etdedit
ez echias omẽm
pecciniam quȩ in¬
uenta ẽ indomo
dñi : & inthes¬
auris domus regis. Intempore illo: concidit ual¬
uas templi dñi. & clypeos quos deaurauerat. oĩa
dedit regiassirioꝵ. Cumq de eo tanta dicantur:
ñ timuit necessitate cogente : quȩ dño conseorarat
regi offerre assirio. Diciturq ad eũ. Ego oustodiã
cititatẽ hanc : ꝓpt̃ me : & ꝓpt̾ dauid seruũ meũ.
Non ꝓpterte quia suꝑiore fecisti: quando cenium¬

Expanded text:
 in quibus incedebat, sapienter agebat .  in quibus incedebat, sapienter agebat . Cumque rex Assyriorum Sennacherib cepisset universas urbes Judae, misit ad eum Ezechias in Lachis dicens: Peccavi, recede a me, quodcumque jusseris, dabo. Imposuitque rex Assyriorum Ezechiae trecenta argenti, et triginta talenta auri: et dedit Ezechias omnem pecuniam, quae inventa est in domo Domini: et in thesauris domus regis. In tempore illo concidit valvas templi Domini, et clypeos quos deauraverat, et omnia dedit regi Assyriorum . Cumque de eo tanta dicantur, non timuit necessitate cogente, quae Domino consecrarat, regi offerre Assyrio, diciturque ad eum: Ego custodiam civitatem hanc propter me, et propter David servum meum ; non p
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit ei hieu filius anani uidens : & ait ad eũ. Im¬
pio prebes auxiltũ. & his quioderunt dnm amiticia
uingeris: & id circo iram quidem dñi merebaris.
Sed bona oꝑa inuenta sunt inte: eoquod abstuleris
lucos deterra uida: & preparaueris cortuũ ut re¬
quires dñm. Ac neputemus preteritas uisticias hoc
peccõ. &increpatione ꝓpħica fuisse deletas: postea
hieu latentem insamarta: ad ductũ que occidit : & se¬
pelierint inquit illũ eoqd̃ eẽt filius iosaphat: qui
quesierat dnm in toto corde suo. De ezechia serip¬
tum ẽ. Fecit rectũ inoculis dñi : uixta omĩa quȩ
fecit dauid pater euis. Iste abstulit excelsa: & contͥ¬
uit statuas : & incendit lucum: contruutq serpen¬
tem ȩ neũ quẽ fecerat moses. Et iterum. Indño
dõ isrł confisusẽ: & post ipsum ñ fuit similis ei
in cunctis regibus uida : & qui fuerunt ante eum.
Adhesit dño : & non recessit abeo: & custodiuit man¬
data eiusquȩ precepit dñs mosi. & erat dñs cũ eo :¬

Expanded text:
occurrit Hieu filius Anani videns et ait ad eum impio praebes auxilium et his qui oderunt Dominum amicitia iungeris et idcirco iram quidem Domini merebaris sed bona opera inventa sunt in te eo quod abstulerilucos de terra Juda, et praeparaveris cor tuum, ut requireres Dominum . Ac ne putemus praeteritas justitias hoc peccato et increpatione prophetica fuisse deletas, postea  invenerit eum Jeu latentem in Samaria, adductumque occiderit: Et sepelierunt, inquit, eum, eo quod esset filius Josaphat, qui quaesierat Dominum in toto corde suo . De Ezechia scriptum est: Fecit rectum in oculis Domini juxta omnia quae fecerat David pater ejus. Iste abstulit excelsa, et contrivit statuas, et incendit lucum, contrivitque serpentem aeneum, quem fecerat Moyses . Et iterum, In Domino Deo Israel confisus est, et post ipsum non fuit similis ei in cunctis regibus Juda, qui fuerunt ante eum. Adhaesit Domino, et non recessit ab eo, et custodivit mandata ejus, quae praecepit D
Abbreviated transcription (Latin):
in laerums in mensurami. Neque enĩ iniustus ẽ
dñs. ut tantũ pecc̃a condempnet: & bonoꝵꝑ oꝑum ñ
meminerit. Unde & in alio locoidem cdauidcanit.
Egodiri in habundantia mea. ñ morebor in ȩternũ.
Dñe : inuoluntate tua p̃stitisti decori mõ uirtutẽ.

Expanded text:
n lacrymis 765 in mensura . Neque enim injustus est Dominus, ut tantum peccata condemnet, et bonorum operum non meminerit. Unde et in alio loco idem David canit: Ego dixi in abundantia mea, non movebor in aeternum: Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtut
Abbreviated transcription (Latin):
indicet ueritatem. Tu potes oĩa pecc̾a uitare. ut ad¬
huc incorꝑe constitutus. ANTI SE ONcẽ tedoceas.u
negat fribus ac ꝓpinquis ire se ad chenophegiam:
& postea scriptumẽ. Ut aut̃ ascender̃ fr̃s eius : tẽ
& ipse ascendit ad sollempnitatem. Non manifeste.
sed quasi in ascondito. Iturũ se negauit. & fecit qd̃
prius negauerat. Latrat porfirius. in constantiȩ
ac mutationis accusat : nesciens omĩa scandalaꝰ dar¬
nem ẽẽ referenda. Moses inquit dedit uob̃ legẽ:
& nemo ex uob̃ facit legem. Utiq possibilem: & ta¬
men quod erat possibile : nemo cõpleuerat. Neq
enĩ culpa inꝑantis ẽ : sed fragilitas audientis:
ut omĩs mundus subditus fiat dõ. In eugło scđm
Accus abant aut̃ & uehement̃ urguebant scribe
& pharisei : uirta legem eam lapidare cupientes.
At iħc inclinis : digito scribebat in terra. Eors
uidelicet qui accusabant. & omĩa pecc ata

Expanded text:
indicet veritatem. Tu potes omnia peccata vitare, ut adindicet veritatem. Tu potes omnia peccata vitare, ut adhuc in corpore constitutus ἀντίθεον esse te doceas. Negat fratribus et propinquis ire se ad scenopegiam; et postea scriptum est: Ut autem ascenderunt fratres ejus, tunc et ipse ascendit ad solemnitatem, non manifeste, sed quasi in abscondito . Iturum se negavit, et fecit quod prius negaverat. Latrat Porphyrius, inconstantiae ac mutationis 762 accusat, nesciens omnia scandala ad carnem esse referenda. Moyses, inquit, dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem, utique possibilem, et tamen quod erat possibile, nemo impleverat, neque enim culpa imperantis est, sed fragilitas audientis, ut omnis mundus subditus fiat Deo. In Evangelio sAccusabant autem et vehementer urgebant Scribae et Pharisaei, juxta legem eam lapidare cupientes. At Jesus inclinans, digito scribebat in terra : eorum videlicet qui accusabant, et omnium peccata
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluisset ut ñdeficeret fides eus. qua utiq defi¬
ciente : peccatũ sub ingreditur. In quibusdam exem¬
plaribus tam grecis quã latinis : inuenitur scriben¬
te luca. Apparuit illi angls dñĩ decȩlo: confor¬
tans cũ. Haut dubiũ quindnm̃ saluatorem.
Et factus inagonia : ꝓlixuis orabat. Factusq ẽ
sudor eius. sicut guttȩ sanguinis decurrentis in
terrã. Saluator inpassione ab angło confortat᷑
& crithobolus meus ñ indiget auxilio dĩ. habens
liberi arbitriĩ potestatẽ. & tam uehementer
dormitis. surgite & orate. ne intretis in tempta¬
tationẽ. Debuit uirtauos dicere. quid dormi¬
tis. a surgite & resistite. Liberũ enĩ habetis ar¬
bitrium. & semel uob̃ concessa ad ñõ potestate:
pondet etiam exꝑsona hominis hocdici: qui as¬
sumptus ẽ. Tu econtrario loqueris. Possum sine pecc̃o
ẽẽ si uoluero. Iue nichil exse pot̾ facere: ut hominis

Expanded text:
si voluisset, ut non deficeret fides ejus, qua utique defisi voluisset, ut non deficeret fides ejus, qua utique deficiente, peccatum subingreditur. In quibusdam exemplaribus tam Graecis quam Latinis invenitur, scribente Luca: Apparuit illi Angelus de coelo confortans eum , haud dubium quin Dominum Salvatorem. Et factus in agonia 761 prolixius orabat, factusque est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram . Salvator in passione ab Angelo confortatur; et Critobulus meus non indiget auxilio Dei, habens liberi arbitrii potestatem: et tam vehementer dormitis? surgite et orate, ne intretis in tentationem . Debuit juxta vos dicere: Quid dormitis? surgite et resistite, liberum enim habetis arbitrium, et semel vobis concessa a Domino potestate, pondet Ecclesia, ex persona hominis haec dici qui assumptus est. Tu e contrario loqueris; Possum sine peccato esse, si voluero. Ille nihil potest ex se facere, ut hominis
Abbreviated transcription (Latin):
facere : quod uelimus. Dixerunt apłi. & quis
potest saluus ẽẽ. u audiunt adño. Quȩ inpossi¬
bilia sunt apud hoĩes : possibilia apud dm̃ sunt.
Ergo aliqua quȩ apud homines inpossibilia
sint. &certe ea. ẽẽ possibilia ereo ostñditur: qd̃
apud dm̃ possibilia sunt: sit gͦ & apud dm̃i possi¬
le: homim si uelit donare inpeccantiam. Non-
ipsuis merito : sed suaclementia. Et apud ho¬
mines. nequaquã possibile. liberi arbitrii
potestate : quod nutu donantis accipitur. N
suffecerat apłs dudũ. suꝑ dignitatem quę¬
sisse. quis ans maior eẽt : sed in ipso necessi¬
tatis & passionis articulo. scribitur deeis. Facta ẽ¬
aut̃ & contentio inter illos: quis eoꝵ maior eẽt.
Optimum reuera tempus. instante cruce : dedig¬
nitate contendere. Simon inquit. Simon: ecce
satanas ex petiuit uos : ut cribraret quasi triti¬
cum: Ego aut̃ rogaui ꝓte ut ñ deficiat fides tua.
Et certe uixtauos. inapłi erat positũ potestate.

Expanded text:
quis potest salvus esse? Audiunt a Domino: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia apud Deum sunt . Ergo aliqua, quae apud homines impossibilia sunt, certe ea esse possibilia ex eo ostenditur, quod apud Deum possibilia sunt. Sit ergo et apud Deum possibile, homini, si velit, donare impeccantiam, non ipsius merito, sed sua clementia, et apud homines nequaquam possibile liberi arbitrii potestate, quod nutu donantis accipitur. Non suffecerat Apostolis dudum super dignitate quaesisse, quis eorum major esset, sed in ipso necessitatis et passionis articulo scribitur de eis: Facta est contentio inter illos, quis illorum major esset . Optimum revera tempus instante cruce de dignitate contendere. Simon, inquit, Simon, ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum. Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua . Et certe juxta vos in Apostoli erat positum potestate,
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebrit quare facere ñ potuit. ut aduentus
omĩũ conscientiam declinaret. quęrit
causa cur latere ñ potuerit. Cogita assumpti
hominis ueritatẽ & omĩ carebis scandalo. Si filuᷤᷤ
cdĩ aliquid incarne & ꝓpt̾ carnẽ ñ potuisse narra¬
itir. Nos qui toti carnei sumus & cotidie sp̃c̃
oꝑibus repugnamus. contͣ apłi sententiã. quȩ uo¬
lumus cuncta faciemus. Petrus apłs triauult¬
terctũ heliȩ. Nesciens quid loquatur. tunore ꝑterritꝰ.
Etnos phitagorice phylosophiȩ ructamns suꝑbiã
dedie ⁊ hora consũmationis ultimȩ. & angłos celoꝵ.
& filiũ. ignorare respondit. & uos plenam scientiã
pollicemini. Carnis infirmitas dõ habitatore gau
tentiã ambigentis ex ꝑmit. qui in alio loco dixerat.
quȩ apitd nomines inpossibilia. apud dm̃ possibi¬
lia sunt . sed homo passurõs: hominis ũbis loquit᷑.
lue dicit. si possibile ẽ. una hora pretereat. tudicis

Expanded text:
cupiebat, quare facere non poterat, ut in adventu suo cupiebat, quare facere non poterat, ut in adventu suo omnium conscientiam declinaret? Quaeris causas, cur latere non potuerit? Cogita assumpti hominis veritatem, et omni carebis scandalo. Si Filius Dei aliquid in carne et propter carnem non potuisse narratur, nos qui toti carnei sumus, et quotidie spiritus operibus repugnamus, contra Apostoli sententiam quae volumus cuncta faciemus? Petrus apostolus t nesciens quid loquitur timore perterritus: et nos Pythagoricae philosophiae ructamus superbiam? De die et hora consummationis ultimae et Angelos coelorum, et Filium ignorare respondit, et nos plenam scientiam pollicemur? Carnis infirmitas Deo habitatore gaudtentiam ambigenter exprimebat, qui in alio loco dixerat, Quae apud homines impossibilia, apud Deum possibilia sunt ? Sed homo passurus, hominis loquitur verbis. Ille dicit: Si possibile est, una hora praetereat. Tu dicis,
Abbreviated transcription (Latin):
dauit & creata sunt omĩa : scdm hoc quod filius hoĩs
dicitur. sententiã temꝑat. Pat̃ si possibileẽ. Uerũta¬
men ñ sicut ego uolo: sed sicut tu. Et crithobolus
meus abducto suꝑcilio loquitur. Potest homo sine
pecc̃o ẽẽ si uelit. A płi audiunt. Sic ñ potuistis
una hora uigilare: Nondixit nolustis. sed non
potuistis. Apłi una bra tugilare non possunt.
sõno merore & carnis fragilitate suꝑati. & tupo¬
tes longo temꝑe omĩa siul peccata suꝑare. a
Aarchus euglista scribit de dño. Et nom poterat
ibi ne unam quidem facere uirtutem : nisi paucis
potiusse in naz arethne unam quidem facere uirtu¬
tem. & infidelitatis alienȩ stupore retinetur. &
uos potestis omẽ quod uultis. deniq in consequen¬
tibus scribitur. Abiit infines tyriae sułonis :¬
& in gressus domũ neminẽ uolebat scire : & lat̾e
non potuit. Uere utiq cupiebrit latere. Et qd̾

Expanded text:
davit et creata sunt omnia , secundum hoc quod Filius hominis davit et creata sunt omnia , secundum hoc quod Filius hominis dicitur, sententiam temperat: Pater, si possibile est; verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu : et Critobulus meus adducto supercilio loquitur, Potest homo sine peccato esse si velit. Apostoli audiunt: Sic non potuistis una hora vigilare mecum ? Non dixit, noluistis, sed, non potuistis. Apostoli una hora vigilare non possunt, somno, moerore et carnis fragilitate superati, et tu potes longo tempore omnia simul peccata superare? Marcus Evangelista scribit de Domino: Et non poterat ibi ne unam quidem facere virtutem, nisi paucis us dicitur non potuisse in Nazareth ne unam quidem facere virtutem, et infidelitatis alienae stupore retinetur: et vos potestis omne quod vultis. Denique in consequentibus scribitur: Abiit in fines Tyri et Sidonis, et ingressus domum, neminem volebat scire, et latere non potuit . Vere utique cupiebat latere, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nec quorꝑdam : sed om̃iũ posuit. Om̃s enĩ quȩ
sua sunt quȩr̃. & ñ ea quȩ dĩ sunt. Unus bonis
ds̃ dicitur. & magistri quasi hominis bonitas
refutatur. In lege doctissimus: omĩa fecisse se
dicit. Quã obrem & amatur ad no: & tam̃ ple¬
nam usticiã ñ habet: quia noluit substantiã
suã pauꝑib erogare. Undedifficultas difficul
Nec camelũs ingredi po̾fest ꝑ foram̃ acus: nec
diuitem ꝑmanentem in regna cęloꝵ. Quis
nrm ñ lauat exterioracalicis & ꝑabsidis. &
interiora nequaꝗͣ nt̃ sordib inquinata. Quis
sepulchroꝵ ertrinsecus dealbatoꝵ potest simili¬
tudinem declinare. ne & nob̃ dicat iħc. Deforis
quidem uidemini hominibus iusti Cintus
aut̃ pleni estis hypocrisi & iniquitate. quãuis
aliis uitiis carere possimus: Hypocriseos ma¬
ame. Ueruntamen ñ sicut ego uolo: sed sicut
tu. Filius dĩ qui dixit & facta sunt. man¬

Expanded text:
nec quorumdam, sed omnium posuit: Omnes enim quae nec quorumdam, sed omnium posuit: Omnes enim quae sua sunt quaerunt, et non ea quae Dei sunt . Unus bonus Deus dicitur, et magistri quasi hominis bonitas refutatur. In Lege doctissimus omnia fecisse se dicit, quamobrem et amatur a Domino; et tamen plenam justitiam non habet, quia noluit substantiam suam pauperibus erogare. Unde difficultas difficult, quia nec camelus ingredi potest per foramen acus, nec divites pervenire in regna coelorum. Quis nostrum non lavat exteriora calicis et paropsidis, et interiora habet nequaquam sordibus inquinata? Quis sepulcrorum extrinsecus dealbatorum potest similitudinem declinare; ne et nobis dicat Jesus: De foris quidem videmini hominibus justi, intus autem pleni estis hypocrisi et iniquitate ? Quamvis et aliis vitiis carere possimus, hypocriseos maa me. Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu . Filius Dei qui dixit, et facta sunt, man
Abbreviated transcription (Latin):
quęruntur. Noncolliguntur ziz ania in pre¬
senti scło: ne & frum̃tũ pariter eradicentur. Pa¬
la dominica futuro uidicio reseruatur: quando
uisti fulgebunt quasi sol. & egredientur angłi
& seꝑabunt malos demedio uistoꝵ. Petrus mer¬
gitur: & meretur audire. Modice fidĩ quaredu¬
bitasti. Si in illo modica fides: in quo magnasit
nescio. Deccede inquit egediuntur cogitationes
pessime. Homicidia. ad ulteria. fornicationes.
surta. falsa testimonia. blaspheniȩ. Hȩc sunt
quȩ co inquinant homines. Procedat qui in cor¬
de suo hȩc ñ eẽ testetur: & plenam in corꝑe isto
mortali iusticiã confitebor. Qui uult inquit sal¬
uare animã suã. ꝑ det eam. Etqui ꝑdiderit aĩã
suã ꝓpter me: saluã faciet eam. Iterũ dicã. Nȩc
sunt facilia mandata. Uȩ mundo abscandalis.
Necesse ẽ enĩ: ut ueniant scandala. Et ꝓpterea
in alio loco scriptũ ẽ. In multis offendimus siue
erramus om̃s. Non pauca peccata : sed multa.

Expanded text:
quaeruntur? Non colliguntur zizania in praesenti saeculo. ne et frumentum pariter eradicetur. Pala Dominica futuro judicio reservatur, quando justi fulgebunt quasi sol, et egredientur Angeli, et separabunt malos de medio justorum. Petrus mergitur, et meretur audire: Modicae fidei, quare dubitasti ? Si in illo modica fides, in quo magna sit, nescio. De corde, inquit, egrediuntur cogitationes pessimae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae. Haec sunt quae coinquinant homines . Procedat qui in corde suo haec non esse testetur, et plenam in corpore isto mortali justitiam confitebor. Qui vult, 757 inquit, salvare animam suam, perdet eam: et qui perdiderit animam suam propter me, salvam faciet eam . Iterum dico: Haec sunt facilia mandata? Vae mundo a scandalis, necesse est enim ut veniant scandala . Et propterea in alio loco scriptum est: In multis offendimus, sive erramus, omnes . Non pauca peccata, sed multa,
Abbreviated transcription (Latin):
ininnocentia mea ingressu sum. & pesm̃s stecit in
fragilitati suȩ: & ut uos dicitis arbitrii lib̾tati.
Ei ꝑ ad ulterium lapsus in homicidiũ : postea loqͥt᷑.
Aliserere mei dt̃ : scđm magnã miscđiam tuã.
Et scdm multitudinem miserationũ tuarũ : delemi¬
quitates meas. Nec hocdico. quo uirũ scm̃ accusẽ.
Etdequo scriptũ ẽ quod fecerit omt̃s uolumpta¬
tesdĩ : sed quod multis aliis bonis. hȩc uitia con¬

Expanded text:
in innocentia mea ingressus sum; et, Pes meus stetit in in innocentia mea ingressus sum; et, Pes meus stetit in fragilitati suae, et ut vos dicitis, arbitrii libertati, et per adulterium lapsus in homicidium, postea loquitur: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Et secundum multitudinem miserationum tuarum, dele iniquitatem meam . Nec hoc dico, quod virum sanctum accusem, de quo scriptum est, quod fecerit omnes voluntates Dei; sed quod multis aliis bonis haec vitia com
Abbreviated transcription (Latin):
te. Cur interposuit uoluntatẽ dĩ. si habebat sui ar¬
bitrii potestatem. Ia cobus apł̃s siquis ait seruaue¬
rit totam legem offendĩt aut̃ inuno: factus ẽ oĩũ
recs. Quis nr̃m innullo aliquando peccauit. si
aut̃ peccauit qd negari non potest. & ꝑunum
peccatum omĩũ reus ẽ peccatoꝵ: ñ sus uiribus¬
sed miã saluaturdi. Siquis in uerbo ñ peccauit.
iste ꝑfectus ẽ uir. Si aliquando insermone peccasti.
ubiẽ apudte p̃sumpta ꝑfectio. matime cd sequatur
liguã aut̃ hominum nullus pot̾ domare. in continẽs
malũ. plena uenera mortiferi. i rogote ut michi res¬
pondeas. Si lingua incontinens ẽ malũ. & plena uene¬
ni mortiferi. & nullus potest linguam domare mor¬
taliũ. & tanticriminis reus es. ubi inꝑpetuũ pecc̃oꝵ
inurĩs artubus militare. Dauio qui dererat confi¬
denter. ꝓbame dñe & tẽptame. ure renes mõs et cor
& conplaciu inueritate tua. Et iterum. Ego aut̃

Expanded text:
te. Cur interposuit voluntatem Dei, si habebat sui arte. Cur interposuit voluntatem Dei, si habebat sui arbitrii potestatem? Jacobus Apostolus: Si quis, ait, servaverit totam legem, offenderit autem in uno, reus est omnium factus . Quis nostrum in nullo aliquando peccavit? Si autem peccavit quod negari non potest et per unum peccatum, omnium est reus peccatorum, dia salvatur. Si quis in verbo non peccavit, hic perfectus est vir . Si aliquando in sermone peccasti, ubi est apud te praesumpta perfectio, maxime cum sequatur: Linguam autem hominum nullus potest domare, incontinens malum, plena veneni mortiferi . Rogo te ut mihi respondeas, si lingua incontinens est malum, et plena veneni mortiferi, et nullus potest domare linguam mortalium, et tanti criminis reus es, ubi in perpetuum peccaiam in vestris artubus militare. David qui dixerat confidenter: Proba me, Domine, et tenta me, ure renes meos, et cor  complacui in veritate tua . Et iterum: Ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrii pocestatem. ut ipsi se suolabore seruarent.
seo ego custodiui eos : egoser uaui. Deniq
infert. Non peto ut auferas eos demundo: sed
ut custodias illos amalo. I nactib apłoꝵ seͥp
qui cognominatus ẽ mareus ortam dissenssionem: ita
ut seꝑarentur. & barnabas marcbũ : paulus silam as¬
sumerent in eugłii ministeruim. Paulus seuerior: il¬
tamen dissensio : habet aliquit humanȩ fragilitatis.
Ineodem uolumine legitur. Transierunt frigiam
repperiri. Cũq uenissent ait inasiam : temptabãt
ire bithyniã. Sed ñ dimisit eos sp̃c ibe. Nota: quod
ñ eos ꝑmitit sp̃c ihu. satis inportune: si eis faciendi
uł ñ faciendi semel dederat lib̃i arbitrii potestatem.
Sequitur. Temꝑa inquit ignorantiȩ respiciens ds̃.
ñc precep̃ hominib ubiq pęnitentiã agere. signisi¬
cans preterita in lege temꝑa : temꝑa ignorantiȩ
demonstrari. Rursũ ait. Ueniam aduos dõ uolen¬

Expanded text:
arbitrii potestatem, ut ipsi se suo labore salvarent, arbitrii potestatem, ut ipsi se suo labore salvarent, sed, ego custodivi eos, ego servavi. Denique infert, Non peto, ut eos auferas de mundo, sed ut custodias illos a malo. In Actibus Apostoloruqui cognominatus est Marcus, ortam dissensionem, ita ut separarentur; et Barnabas Marcum, et Paulus Sylam assumeret in Evangelii ministerium. Paulus severior, iltamen dissensio habet aliquid humanae fragilitatis. In eodem volumine legitur: Transierunt Phrygiamreperiri. Cumque venissent, ait, in Mysiam, tentabant ire in Bithyniam, sed non dimisit eos Spiritus Jesu . Nota quod Snon eos permittit Spiritus Jesu. Satis importune, si eis faciendi, vel non faciendi semel dederat liberi arbitrii potestatem. 18. Sequitur: Tempora, inquit, ignorantiae respiciens Deus, nunc praecepit hominibus 764 ubique poenitentiam agere . Significanter praeterita in Lege tempora, tempora ignorantiae demonstravit. Rursum ait: Veniam ad vos, Deo volen
Abbreviated transcription (Latin):
grecum sermonem nouo uerbo exprimant: aut si
ex pressũ ẽ alatinis. ut interpretationis ueritas habe
dederat enĩ uerecundiȩ eoꝵ clem̃tissimus iudex.
spaci ũ recedendi. Rursumq interra scribens.
terramq despiciens : paulatu discedere & ocłos
illuis declinare cȩperunt : solusq remansit cũ mu¬
ei iħc. Neq egote condempnabo. Uade : & amo¬
do noli peccare. Precepit dñs ne ultra peccaret:
sicuti & alia similiter inlege mandauit. sed utrũ
ea fecerit nec ne: scriptura ñdicit. Om̃s inquit
qui uenerunt ante me: fures fuer & latrones.
Si õs: nullus excipitur. Quiuenerunt inquit:
ñ qui missi sunt. Dequib ꝑpħaait. Ipsi uenie¬
brnt a se: eͣgo ñ mittebum eos. Quo uerbo soluis
apĩ potentia reseruatur : qui adiua uenerat: &
sui eum ñ receper̃. Dũ eẽm inquit in mundo cũ
ets: Cego seruabam eos in nomine tuo. Quod
dedi eis : & custodiui. & nullus ex eis ꝑiit. nisi
unus. filius ꝑditionis. Nondixi. dedi eis liberi

Expanded text:
Graecum sermonem novo verbo exprimat, aut si expressum est a Latinis, ut interpretationis veritas habet, dederat enim verecundiae eorum clementissimus judex spatium recedendi rursumque in terra scribens, terramque despiciens: paulatim discedere, et oculos 763 illius declinare coeperunt: solusque remansit cum muei Jesus, nec ego te condemnabo. Vade, et amodo noli peccare . Praecepit Dominus, ne ulterius peccaret, sicuti et alia similiter in Lege mandavit. Sed utrum ea fecerit, necne, Scriptura non dicit. Omnes, inquit, qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones . Si omnes, nullus excipitur. Qui venerunt, inquit, non, qui missi sunt, de quibus Propheta ait: Ipsi veniebant a se, et ego non mittebam eos . Quo verbo solius Christi potentia reservatur, qui ad sua venerat, et sui eum non receperunt. Dum essem, inquit, in mundo cum eis, ego servabam eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, custodivi, et nullus ex eis periit, nisi unus filius perditionis . Non dixit, dedi eis liberi
Abbreviated transcription (Latin):
tetur. Sed respondebit tibi ꝑiheremiam. Ad sũ¬
sumam loquar contra gentem & regnũ : ut eradicẽ
& destruã & lisꝑdam illud. Si pͤtentiã egerit gens
illa amalo suo quod locutussum aduersũ eam:

Expanded text:
tetur . Sed respondebit tibi per Jeremiam: Ad sutetur . Sed respondebit tibi per Jeremiam: Ad summam loquar contra gentem et regnum, ut eradicem et destruam et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gens illa a malo suo, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ego elegi apłos. & inus de uob̾ diabolus ẽ.  Interroga
eũ cur uidam elegerit ꝓditorem: cur ei loculos cõmise¬
rit. quẽ furem eẽ ñ ignorabat. Uis audire ratio¬
nem.  ds̾ p̃sentra uidicat: ñ fittura. Nec condẽp¬
nat ex prescientia : quẽ nouerit talem fore. qui sibi
postea displiceat. Sed tante bonitatis ẽ & ieffabilis
clementiȩ : ut eligat eum quem interim bonum cer¬
nit. & scit malum futurũ : dans ei potestatem con¬
uersionis & pęnitentiȩ. uixta illũ sensum apłi.
Ignoras quia benignitas dĩ ad pęnitentiã te adducit.
scđm duriciã aut̃ tuam & inpenitens cor: thesau¬
rizas tibi iram indiȩ irȩ & reuelatioĩs iusti uidi
idõ peccauit adam quia ds̃ hoc futurum nouerat.
sed prescuuit ds quasi ds̃ : quod ille erat ꝓpria uo¬
luntate facturus. Accusa gͦ dm̃ mendacii : quare
direrit ꝑ ionam. Ad huc tres dies & ninue sub uer¬

Expanded text:
ego elegi Apostolos, et unus de vobis diabolus est ? Interroga ego elegi Apostolos, et unus de vobis diabolus est ? Interroga eum, cur Judam elegerit proditorem? Cur ei loculos commiserit, quem furem esse non ignorabat. Vis audire rationem. Deus praesentia judicat, non futura. Nec condemnat ex praescientia, quem noverit talem fore, qui sibi postea displiceat: sed tantae bonitatis est, et ineffabilis clementiae, ut eligat eum, quem interim bonum cernit, et scit malum futurum, dans ei potestatem conversionis et poenitentiae, juxta illum sensum Apostoli: Ignoras quia benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? secundum duritiam autem tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibiideo peccavit Adam, quia Deus hoc futurum noverat; sed praescivit Deus, quasi Deus, quod ille erat propria voluntate facturus. Accusa ergo Deum mendacii, quare dixerit per Jonam: Adhuc tres dies, et Ninive subver
Abbreviated transcription (Latin):
miar decidisse baratrũ : ut exutraq parte. aut
in ualidus sit ds̃ aut in uidus. Et ñ tantum ei
lauđ sit. quod bonorꝑ auctorẽ & aduitor. qͣntũ
uitupationis quod mala ñ coercuit. Detrah atur
C illi curdiabolum ẽẽ ꝑmiserit : cur passus sit.
& huc usq patiatur cotidie aliquid in mmundo
mali fieri. Quęrit hoc quare marcion. & om̃s
herethi coꝵ canes. quixtus laniant testamentũ.
& huiuscemodi silbgismũ cęxere consuerunt.
Aut sciuit ds̃ hominem inꝑadiso positũ p̾uarica¬
turum eẽ mandatũ illius aut nescruit. Sisci¬
uit ñ ẽ inculpa qui p̃scientiam dĩ utare ñ potuit:
sed ille qui talem condidit ut dĩ ñ posset scientiã
de uitare. Si nescuiͥt : cui p̃scientiã tollis. aufer
diuinitatem. Hoc enĩ genere: inculpa erit qui
edegit. saul futurũ postea regem inpũssimum:
& saluator aut ignorantiȩ. aut in iusticiȩ. tenebitua
reus . Cur ineugłio sit locutus. Nonne duodecam

Expanded text:
miarum decidisse barathrum: ut ex utraque parte, aut miarum decidisse barathrum: ut ex utraque parte, aut invalidus sit Deus, aut invidus, et non tantum ei laudis sit, quod bonorum auctor est et adjutor, quantum vituperationis, quod mala non coercuit. Detrahatur ergo illi, cur diabolum esse permiserit, cur passus sit, et hucusque patiatur quotidie aliquid in mundo mali fieri. Quaerit hoc Marcion, et omnes 788 haereticorum canes, qui vetus laniant Testamentum, t hujuscemodi syllogismum texere consueverunt. Aut scivit Deus hominem in paradiso positum praevaricaturum esse mandatum illius, aut nescivit. Si scivit, non est in culpa is qui praescientiam Dei vitare non potuit; sed ille qui talem condidit, ut Dei non posset scientiam devitare. Si nescivit, cui praescientiam tollis, aufers et divinitatem. Hoc enim genere in culpa erit qui elegit Saul futurum postea regem impiissimum. Et Salvator aut ignorantiae, aut injustitiae tenebitur reus, cur in Evangelio sit locutus: Nonne vos duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ. ER̃. N lon tollo auxiliũ dĩ. Quippe. ꝑctius
grãm possumꝰ om̃e quod possumꝰ. Sed utrũq suis fi¬
nibus terminamus. Ot & dĩ sit grẽ quod dedit libi
arbitrũ potestatem: & nr̃ȩ uoluntatis facere quid. uł
ñ facere : Quod & facientibus premiũ: & ñ facientib
adñs qua nob̃ concessit lib̃ũ arbitrium. in singulis
oꝑib uiuet: atq sustentet. cr̃. Quid gͥ coronat
in nob atq laudat quod ipse oꝑatus ẽ: at. Uoluni¬
tatem nrãm quȩ obtulit om̃e quod potuit : & la¬
borem quo contendit ut faceret. & humilitatem¬
nrãm quȩ semꝑ respexit ad auxilium dĩ. R.
Ergo si ñ fecimus quod precepit : aut uoluit
nos aduiuare ds̃. aut noluit. Si uoluit & adui¬
uit : & tam̃ fecimus quod uoliumus: Non nos
sed ille suꝑatus ẽ. Sin aut̃ noluit aduiuare: ñ ẽ
culpe eins. Qui uoluit facere: sed illuis qui ui¬
uare potuit & noluit. At̃. Non intelligis.¬

Expanded text:
auxilium. C. Non tollo Dei auxilium, quippe per cujus auxilium. C. Non tollo Dei auxilium, quippe per cujus gratiam possumus omne quod possumus; sed utrumque suis finibus terminamus: ut et Dei sit gratiae quod dedit liberi arbitrii potestatem, et nostrae voluntatis, facere quid, vel non facere: et quod facientibus praemium, et non facientibus nus, qua nobis concessit liberum arbitrium, in singulis operibus juvet atque sustentet. C. Quid ergo coronat in nobis, et laudat quod ipse operatus est? A. Voluntatem nostram, quae obtulit omne quod potuit, et laborem, qui contendit ut faceret, et humilitatem, quae semper respexit ad auxilium Dei. C. Ergo si non fecimus quod praecepit, aut voluit nos adjuvare Deus, aut noluit. Si voluit et adjuvit, et tamen non fecimus quod voluimus, non nos, sed ille superatus est. Sin autem noluit adjuvare, non est culpa ejus, qui voluit facere; sed illius qui adjuvare potuit, et noluit facere. A. Non intelligis
Abbreviated transcription (Latin):
cur ñ singula in meliori statu condita sunt. Cũq adex¬
celsas uenero potestates: causabor & dicam : quare ds
solus tantũ ds sit : & ñ omĩa dõs fecerit. Aut enĩ
in possibilitatis iuxta te : aut in uidiȩ reus erit.
Reprehende eũ : cur& diabolum in hoc mundo tantũ¬
ẽẽ concedat : & aufer coronam cũ certam̃ abstuleris.
CR. NIonsum tam uecors : ut querar curdiabolus
sit. cuius inuidia mors introiuit in orbem terraꝵ.
Sed hoc doleo: cur uiri ȩccłastici & qui magistoꝵ s
usurpant uocabulum. tollant lib̃um arbitrium.
Quo sublato: manicheoꝵ secta construitur. At̃. Ergo¬
ne lib̾um tollo arbitum. qui in tota disputa cione
mea nichil egi aliud. nͥ ut omĩpotentiã dĩ cũ libo
arbitrio conseruarem. QR Quom lib̾um seruas
arbitriũ. qui dicis hominẽ nichnl posse facere nͥ ds̃
semꝑ ad uiuerit. at. Si inculpa ẽ qui lib̾o airbito
uingit aduitoriũ d̃i: ergo ille laudetur qui dĩ tollit

Expanded text:
cur non singula in meliori statu condita sint. Cumque ad excur non singula in meliori statu condita sint. Cumque ad excelsas venero Potestates, causabor et dicam, quare Deus solus tantum Deus sit, et non omnia deos fecerit. Aut enim impossibilitatis juxta te, aut invidiae reus erit. Reprehende eum, cur et diabolum in hoc mundo esse concedat, et aufer coronam, cum certamen abstuleris. C. Non sum 787 tam vecors, ut querar, cur diabolus sit, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum: sed hoc doleo, cur viri ecclesiastici, et qui magistrorum sibi usurpant vocabulum, tollant liberum arbitrium: quo sublato, Manichaeorum secta construitur. A. Egone liberum tollo arbitrium, qui in tota disputatione mea nihil aliud egi, nisi ut omnipotentiam Dei cum libero arbitrio conservarem? C. Quomodo servas liberum arbitrium, qui dicis hominem nihil posse facere, nisi Deus semper adjuverit? A. Si in culpa est, qui libero arbitrio jungit Dei adjutorium: ergo ille laudetur, qui Dei tollit
Abbreviated transcription (Latin):
taceã illud quod ipse cõmemorat. Alȩxander ȩrariꝰ
multa mala mͥ ostendit reddet illi dñs in illa die
iustus uidex. CR. Cogisme ut loquat. quod iam
dudum gestio: & tam̃ erumpentia uerba ñ promo.
At̃. Quiste enĩ ꝓhibet quod sentis dicere. Aut
dare ñdebes: aut malũ: & idcirco ñ nr̃i grã sedpudore
siliusti. CR. Dicam aliquando quod sentio. Om̃ĩs dispu¬
tatio tua illuc delabitur: ut naturã accuses : & culpã
referas ad eum. qui talem hominẽ c̃didit. At. Hoc il¬
lud quod uolebas & nolebas dicere: dic dic queso ut om̃s
tua fruantur prudentia. Reprehendis dm̃ quare ho¬
minem fecerit hominẽ: rep̃hendant & angłi cur an¬
głi sint : om̃ĩs creatura causetur quare idsit quod ẽ¬
dita ẽ : & ñ id quod condi potuit. Scilicet nc̃ michi
puerilib de clamati unculis ludendum ẽ : & aculice
atq formica. usq adcherubim ueniam & seraphim.

Expanded text:
taceam illud, quod commemorat: Alexander aerarius taceam illud, quod commemorat: Alexander aerarius multa mihi mala ostendit: reddet illi Dominus in illa die justus judex . dudum gestio, et tamen erumpentia verba non promo. A. Quis enim te prohibet, quod sentis dicere? Aut dare non debes: aut malum, et idcirco non nostri gratia, sed pudore siluisti. C. Dicam, dicam aliquando quod sentio. Omnis disputatio tua illuc delabitur, ut naturam accuses, et culpam referas ad Deum, qui talem hominem condidit. A. Hoc illud erat quod volebas, et nolebas dicere? dic, dic quaeso, ut omnes tua fruantur prudentia. Reprehendis Deum, quare hominem fecerit hominem? reprehendant et Angeli, cur Angeli sint. Omnis creatura causetur, quare id sit quod condita est, et non id quod condi potuit. Scilicet nunc mihi puerilibus declamantiunculis ludendum est, et a culice atque formica usque ad Cherubim et Seraphim veniam,
Abbreviated transcription (Latin):
cit fragilitatẽ suã. & multa se ñ posse cognoscit. Pu¬
tas ne apłm paulum eo temꝑe quo scribebat. lacer¬
nam siue penulam quã reliqui troade apud eucar¬
pum ueniens affer. & libros. maxime m̃branas. De
cȩlestib cogitasse mysteriis. & ñ dehis que inusu
cõmunis uitȩ uel corꝑis necessaria sunt. & damichi
hominẽ qui ñ esuriat. ñ sitiat. ñ algeat : ñ doleat.
ñ febricitet. ñ turbinib & priunȩᷤ difficultatib
torqueatur : & ego tͥ concedam posse hominem
nichil aliud nͥ deuirtutib cogitare. Ceditur apłs
aministro: & contra pontificem qui cedem imꝑauerat.
sententiam dirigit. ꝑcuciet᷑ deus paries de alba te.
bn ẽ illa patientia saluatoris. qui quasi agnus
ductus ad uictimã ñ apperuit ossuũ. sed dement̃
loquitur uerb̾anti. simale locutussum argue
de malo. sin aut̃ bene quid me cdis.u ñ apło detra¬
himur : sed głam dñi predicanus : qui incarne

Expanded text:
cit fragilitatem suam, et multa se non posse cognoscit. Pucit fragilitatem suam, et multa se non posse cognoscit. Putasne apostolum Paulum eo tempore quo scribebat, Lacernam, sive penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer, ac libros, et maxime membranas , de coelestibus cogitasse mysteriis, et non de his quae in usu communis vitae vel corporis necessaria sunt? 786 Da mihi hominem qui non esuriat, non sitiat, neque algeat, non doleat, non febricitet, non torminibus et urinae difficultatibus torqueatur; et ego tibi concedam, posse hominem nihil nisi de virtutibus cogitare. Caeditur Apostolus a ministro , et contra Pontificem qui caedere imperaverat, sententiam dirigit: Percutiet te Deus, paries dealbate . Ubi est illa patientia Salvatoris, qui quasi agnus ductus ad victimam, non aperuit os suum, sed clementer loquitur verberanti: Si male locutus sum, argue de malo: si autem bene, quid me caedis ? Non Apostolo detrahimus, sed gloriam Domini praedicamus, qui in carne