comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustꝰ in hominib solus apparuit:
et tamen ad penam culpe etiam
sine culpa ꝑuenit: et hominẽ ar¬
guit ne delinq̃ret. ⁊ deo obstint
ne feriret: exempla innocentie p̃¬
buit. penam malicie suscepit. Pa¬
tiendõ gͦ utrumq arguit: qui ⁊
culpamꝰ hominis tꝰticiam asꝑirã
do corripuit: et iram iudicis mo¬
riendo temꝑauit: atq in unisq
manum posuit: qui ⁊ exempla
hominib que imitarent᷑ ꝑbuit
et deo in se oꝑa quib gͥ homineᷤ
placaretur offendit. Nullus quip¬
pe oftendit ante hunc extuit. qͥ
ti tanto quis in aliis obuiare non
poterat: quanto hunc reatꝰ a ꝓpriiᷤ
astringebat. Uenit itaq nouus ho¬
mo ad homines contradictor ad cub¬
ꝑam amicꝰ ad penam: mira mon¬
strauit. crudelia ꝑtulit. Manum gͦ
suam in ambob posuit: quia un¬
de reum resta docuit. inde iratum
iudicem placauit. Q ui hoc quoq
ip̃is suis miraculis mirabilius p̃¬
buit: quia corda delinq̃ntium mã¬

Expanded text:
justus in hominibus solus apparuit, justus in hominibus solus apparuit, et tamen ad poenam culpae etiam sine culpa pervenit, et hominem arguit ne delinqueret, et Deo obstitit ne feriret, exempla innocentiae praebuit, poenam malitiae suscepit. Patiendo ergo utrumque arguit, qui et culpam hominis, justitiam aram judicis moriendo temperavit; atque in utrisque manum posuit, quia et exempla hominibus quae imitarentur praebuit, et Deo in se opera, quibus erga homines placaretur, ostendit. Nullus quippe ante hunc exstitit, qui ti tanto quis in aliis obviare non poterat, quanto hunc reatus de propriis astringebat. Venit itaque novus homo ad homines, contradictor ad culpam, amicus ad poenam; mira monstravit, crudelia pertulit. Manum ergo suam in ambobus posuit, quia unde reum recta docuit, inde iratum judicem placavit. Qui hoc quoque ipsis suis miraculis mirabilius praebuit, quia corda delinquentium man
Abbreviated transcription (Latin):
ritr: cum per ꝓpħam dicit. Que¬
Siui uitum qu int̾poneret. Epem
et staret oppositꝰ contrame ne dis¬
siparem eam: et non inueni. Hinc
est qͦd ysaias grauiter deplorat di¬
cens. Ommes nos cecidimus qua¬
si folium: et iniqͥtates nrr̃e quasi
uentus abstulerunt nos. Non ẽ
qui inuocet nomen tuum: qui
ꝯsurgat et teneat te. S possunt
recti quilibet per accepte innocẽtie
meritum: aliquando p̃sentis mo¬
tib animadusionis obuiare: ñ
autem ualent uirtute ꝓpͥa ab hy-¬
mano genere supplicia secuture
mortis expellere. Cir gͥ sc̃s hy-¬
manum genus consideret quo de¬
fluxit: eterne mortis dampna
sꝑiciat: cui nimirũ constat. q
dicat. ¶Iideat qͣm pernerse homo
deliquerit: uideat qͣm districte
et mediatorem dei ⁊ hominis.de
plorans dicat. Non est qui utrũq
ualeat arguere: et ꝑonere mañu
suam in ambob. Redemptor. qͥp¬
pe humani generis:mediator dez
et hominis per carnem fc̃s: qͥa

Expanded text:
eritur, cum per prophetam dicitur: Quaeeritur, cum per prophetam dicitur: Quaesivi virum qui interponeret sepem, et staret oppositus contra me, ne dissiparem eam, et non inveni . Hinc est quod graviter Isaias deplorat, dicens: Omnes nos cecidimus quasi folium, et iniquitates nostrae quasi ventus abstulerunt nos; non est qui invocet nomen tuum, qui consurgat et teneat trecti quilibet per acceptae innocentiae meritum aliquando praesentis motibus animadversionis obviare, non autem valent virtute propria ab humano genere supplicia secuturae mortis expellere. Vir igitur sanctus humanum genus consideret quo defluxit; aeternae mortis damna conspiciat; cui nimirum constat quia dicat, videat quam perverse homo deliquerit; videat quam districte et mediatorem Dei et hominis, Deplorans 317 dicat: Non est qui utrumque valeat arguere, et ponere manum suam in ambobus. Redemptor quippe humani generis, mediator Dei et hominis per carnem factus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Durum sonat ut q̃ratur qͥ dñi ar¬
guat: s durum ñ etit si recurre¬
rit ad memoriã: qͦd ip̃e per aliũ
ꝓpħam dicit. Per ysaiam quippe
ammonet dicens. Quiescite age¬
re peruerse: discite benefacere: q̃¬
rite iudicium subuenite opp̃sso:
quem arguimꝰ: rationis auctori¬
tate contraimꝰ. Et quid ẽ qͦd dñs
agere scã nos ammonens adiun¬
git: uenite ⁊ arguite me: nisi qͦd
aꝑte insinuat qͣntam bonis ac¬
tib fiduciam p̃stat: Ac si ꝑatẽ¬
ter dicat. Resta agite: ⁊ animad¬
uersionis mee moub non iam
per dep̾catõis gemitũ: sed perfi¬
duciam austoritatis obuiate. Hĩt
etenim iohannes dicit. Si cor no¬
strum non rep̃henderit nos: fi¬
duciam habemꝰ ad deum. Hinc
ẽ qͦd moyses quia placet seruienᷤ.
andit᷑ tacens. cum silenti dicit᷑.
qͥd clamas ad me. Hinc est qͦd
irascentem retinet: cum audit.
Dimitte me yt irascat᷑ furor ms
contra ppłm istum. Hinc est qͦd
arguentẽ dñs non habuisse se q̃¬

Expanded text:
Durum sonat ut quaeratur qui Deum arguat; sed durum non erit, si recurrat ad memoriam quod ipse per alium prophetam dicit. Per Isaiam quippe admonet, dicens: Quiescite agere perverse, discite benefacere, quaerite judicium, suquem arguimus rationis auctoritate contraimus. Et quid est quod Dominus, agere sancta nos admonens, adjungit: Venite, et arguite me, nisi quod aperte insinuat quantam bonis actibus fiduciam praestat? Ac si patenter dicat: Recta agite, et animadversionis meae motibus non jam per deprecationis gemitum, sed per fiduciam auctoritatis obviate. Hinc etenim Joannes dicit: Si cor nostrum non reprehenderit nos, fiduciam habemus ad Deum . Hinc est quod Moyses, quia placet serviens, auditur tacens, cum silenti dicitur: Quid clamas ad me ? Hinc est quod irascentem retinet, cum audit: Dimitte me, ut irascatur furor meus contra populum istum . Hinc est quod arguentem Dominus non habuisse se qu
Abbreviated transcription (Latin):
sola terrena desideria exudant. Cõ¬
pungunt᷑ in p̃cib: sed felicitatis
tranfitorie gaudia exquirunt.Hos
itaq niuis aqua non abluit: qi
eorum fletus ab ymis uenit. Qua¬
si enim ex terre aqua persusi sunt:
qui pro terrenis bonis in pͥmrpib¬
precib compungunt᷑. Cui uero io¬
circo plorant: qm̃ premia suꝑna
desiderant. Aqua niuis hos deluit:
qr celestis compunctio infundit.
Nam cum ꝑhennẽ patriam per
lamenta appetunt. eiꝰq accensi de¬
sideriis plangunt: a summis ac¬
apiunt unde nundent᷑. Permanꝰ
autem. qͥd aliud qͣm oꝑa designã¬
tur Unde quibdam per ꝓpħam
dictur. Mlanus ur̃e sanguine ꝑle¬
nesunt: idest oꝑa crudelitats. No¬

Expanded text:
sola terrena desideria exsudant. Comsola terrena desideria exsudant. Compunguntur in precibus, sed felicitatis transitoriae gaudia exquirunt. Hos itaque nivis aqua non abluit, quia eorum fletus ab imis venit. Quasi enim ex terrae aqua perfusi sunt, qui pro terrenis bonis in precibus compunguntur. Qui vero idcirco plorant, quoniam praemia superna desiderant; aqua nivis hos diluit, quia coelestis compunctio infundit. Nam cum perennem patriam per lamenta appetunt, ejusque accensi desideriis plangunt; a summis accipiunt, unde mundentur. Per manus autem, quid aliud quam opera designantur? Unde quibusdam per prophetam dicitur: « Manus vestrae sanguine plenae sunt , » id est opere crudelitatis. No
Abbreviated transcription (Latin):
enim niuis sunt lamenta hummi¬
litatis: que profecto humilitas qͥ
ante districti iudicis oculos cecertꝰ
uirtutib p̃minet: quasi per mag¬
ni meriti colorem candet. Sunt
namq nonnulli qui lamenta ha¬
bent s humilitatẽ non hñt: qui
afflicti plangunt. s tamen in.
ip̃is fletib uł contra ꝓximorꝯ ui¬
tam suꝑbiunt. uł contͣ ordinatio¬
nem ꝯditoris erigunt᷑. Hi nimirũ.
aqͣs hñt sed niuis aqͣs non hñt:
et nundi ẽẽ nequeunt: qr humi¬
litatis fletib minime lauant᷑.
Aquis autem niuis aculpa se la¬
uerat: qui ꝯfidenter dicebat. Cor
contritum ⁊ humiliatũ ds̃ non. sꝑ¬
nit. Qui enim lamentis affligũ¬
tur: sed murm᷑ando rebelles sunt.
mentẽ quidem ꝯterunt: s humi¬
liari ꝯtempnunt: qͣmius aque
niuis intelligi ⁊ aliter possint. Aqͣ
enim fontis et fluminis: ex terra
oritu. Aqua uero niuis: ex aere ꝓ¬
ruit. Et sunt pleriq qui per oratio¬
num lamenta se cruciant: sedta
men totis lamentorꝰ laborib ad

Expanded text:
enim nivis sunt lamenta humilitatis. Quae profecto / humilitas, quia ante districti iudicis oculos cęteris virtutibus praeminet, quasi per magni meriti colorem candet. Sunt namque nonnulli, qui lamenta habent, sed humilitatem non habent, qui afflicti plangunt, sed tamen in ipsis fletibus vel contra proximorum vitam superbiunt, vel contra ordinationem conditoris eriguntur. Hi nimirum aquas habent, sed nivis aquas non habent et mundi esse nequeunt, quia humilitatis fletibus minime lavantur. Aquis autem nivis a culpa se laverat, qui confidenter dicebat: Cor contritum et humiliatum deus non spernit. Qui enim lamentis adfliguntur, sed murmurando rebelles sunt, mentem quidem conterunt, sed humiliari contempnunt. Unde penivis intelligi et aliter possunt. Aqua enim fontis et fluminis ex terra oritur, aqua vero nivis ex aere proruit. Et sunt plerique qui per orationum lamenta men totis lamentorum laboribus, ad
Abbreviated transcription (Latin):
luti quoq ad huc carnalit̾ obimus.
Bene gͦ dicitur. Sciens qͦd non parce¬
res delinquenti: quia delicta nr̃a. siue
per nos ser per semeup̃m resecat: et¬
am tum relaxat. Ab elestis enim suis
iniqͥtatum maculas studet temꝑali¬
afflictione tergere: qͣs in eis inꝑpetuũ
non uult iudere. Sed sepe mens dum
plus iusto trepidat: dum pauore qͣtit᷑.
dum sinistris suspitionib urgetur:
tedet hant uiuere que se aduitam uł
per labores ambigit peruenire. Unde
et sb̃sequenter adiungit᷑.¬

Expanded text:
luti quoque adhuc carnaliter obimus. luti quoque adhuc carnaliter obimus. Bene ergo dicitur: Sciens quod non parceres delinquenti, quia delicta nostra sive per nos, sive per semeiam cum relaxat. Ab electis enim suis iniqafflictione tergere, quas in eis in perpetuum non vult videre. Sed saepe mens dum plus justo trepidat, dum pavore quatitur, dum sinistris suspicionibus urgetur, taedet hanc vivere, quae se ad vitam vel per labores ambigit pervenire. Unde et subsequenter adjungit
Abbreviated transcription (Latin):
Suia tum delicta plangimu ͭ: ne¬
quaqͣm iam delinqñtes sumus. S
quid est qͦd petrus cum negat respi¬
citur: et redemptoris negati respecto
ad lacrimas uocat᷑: Quid quod par¬
lus cum redemptoris nomen in ter¬
ra conaret᷑ extinguere: eius uerba
decelo meruit audire. S tamẽ cul¬
pa in ytroq ꝓunita est:quia de pe¬
tro teste enungłio scͥptum est. recor.¬
datꝰ petrꝰ uerbi iħr: egressus foras
fleuit amare. Et de paulo hec eadem
que hunc uocauit: ueritas dicit..
Ego ostendam ei: quanta eum opor.¬
teat pro nomine meo pati. Delinqñ
tigͦ dñs nequaqͣm parcit: quia de¬
lictum sine ultione non deserit. Aut
enim ip̃e hoc homo inse penitens py¬
nit: aut hoc ds̃ tum homine uindi¬
cans ꝑcutit. Nequaqͣm gͥ pectatum
parciur:quia nullatenus sine uin¬
crutiatib afflictus ac fugiens rea¬
tum culꝑe qͣm ꝓpetrauerat exoluit.
Sic nos salutis unda acula primi
parentis absoluim᷑: sed tamen rea¬
tum eiusdem culpe deluentes abso¬

Expanded text:
uia cum delicta plangimus, nequaquam jam delinquentes sumus. Sed quid quod Petrus cum negat respicitur, et Redemptoris negati respectu ad lacrymas vocatur? Quid quod Paulus cum Redemptoris nomen in terra conaretur exstinguere, ejus verba de coelo meruit audire? Sed tamen culpa in utroque punita est, quia et de Petro, teste Evangelio, scriptum est: Recordatus Petrus verbi Jesu, egressus foras, flevit amare . Et de Paulo haec eadem, quae hunc vocavit, Veritas dicit: Ego ostendam ei quanta eum oporteat pro nomine meo pati . Delinquenti ergo Dominus nequaquam parcit, quia delictum sine ultione non deserit. Aut enim ipse hoc homo in se poenitens punit, aut hoc Deus cum homine vindicans percutit. Nequaquam igitur peccato parcitur, quia nullatenus sine vincruciatibus afflictus ac fugiens, reatum culpae quam perpetraverat exsolvit. Sic nos salutis unda a culpa primi parentis absolvimur; sed tamen, reatum ejusdem culpae diluentes, abso
Abbreviated transcription (Latin):
noscimꝰ: q̃si quid ip̃e dicit ignora¬
abhominatoẽm ꝯsiderans: eo am¬
plius timet quo audiri ex equo in
iudicio non ualet: quia quousq
corruptionis sue pondere p̃mit᷑. hoc
in pena sua grauius tolerat: qͦd ⁊
sensum sui rep̃hensoris ignorat.
Ac si aperte dicat. In hoc ex equo
non audior: quia ⁊ patent cuncta
que facio. et tamen ip̃e nescio per
quanta rep̃hendor. Sequitur.¬

Expanded text:
noscimus, quasi quid ipse dicit ignoranoscimus, quasi quid ipse dicit ignoraabominationem considerans, eo amplius timet, quo audiri ex aequo in judicio non valet, quia quousque corruptionis suae pondere premitur, hoc in poena sua gravius tolerat, quod et sensum sui reprehensoris ignorat. Ac si aperte dicat: In hoc ex aequo non audior, quia et patent cuncta quae facio, et tamen ipse nescio per quanta reprehendor. Sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
mee: tamen sordib intingues me.
et abhominabunt᷑ me uestimẽta
mea: qr qͣntumlibet ad sumina ex
rit. qͣntumlibet in oꝑe se per exer¬
titium laboris accinxerit: indig¬
num tamen adhuc aliquid de cor-¬
ꝑe mortis sentit: et abhominabi¬
lem se tẽ considerat in multis: q̃ de
pondere corruptionis portat. Cui
hoc quoq sit grauius qͦd sepe neq
hoc intelligit unde delinquit: fla¬
gella susciꝑit. s districto iudici qͥd
in se maius quid yeminus displi-¬
ceat non agnoscit. Unde et sb̾dit᷑.
Neq enim uiro qͥs similis mei est
respondebo: nec qui mecum in rr¬
dicio ex equo possit audiri. Bum
tum quolibet in iudicio ex equo
contendimus: et quid contͣ nos
dicat᷑ agnoscimus: et in his q̃ dici
mus audimur: Et quo obiecta pa¬
tenter app̃hendimꝰ: audenter ad
ꝓposita respondemus. Quia gͦ in¬
insibilis iudex que facimus ũdet:
quasi audit que dicimꝰ. S quia so
qͦo es displicet. nequaqͣm plene cog¬

Expanded text:
meae, tamen sordibus intinges me, meae, tamen sordibus intinges me, et abominabuntur me vestimenta mea; » quia quantumlibet ad summa ex cderit, quantumlibet in opere se per exercitium laboris accinxerit, indignum tamen adhuc aliquid de corpore mortis sentit, et abominabilem se esse considerat, in multis quae de pondere corruptionis portat. Cui hoc quoque fit gravius, quod saepe neque hoc intelligit, unde delinquit. Flagella suscipit, sed districto judici quid in se majus, quidve minus displiceat, non agnoscit. Unde et subditur: « Neque enim viro qui similis mei est, respondebo; nec qui mecum in judicio ex aequo possit audiri . » Dum cum quolibet in judicio ex aequo contendimus, et quid contra nos dicatur agnoscimus, et in his quae dimus audimur, et quo objecta patenter apprehendimus, eo audenter ad proposita respondemus. Quia ergo invisibilis judex quae facimus videt, quasi audit quae dicimus; sed quia id quod ei displicet nequaquam plene cog
Abbreviated transcription (Latin):
abhominabiles redount: sicut per
petrum quoq de uda dicit᷑. Hicpoᷤᷤ¬
sedit agrum de mercede iniqͥtatis.
nis agrum figuli possidere indas
potuit: qui relatis tͥginta argen
fecit. Itahoc loco abhominant᷑ me
bilem faciunt: qr nimitũ dum cõ¬
tra mentẽ membra suꝑbiunt. dũ
scĩ desiderii studia tęmptationũ
suaꝵ tumultib int̾rumpunt.¬
miposuo certamine posta anima
agnoscit: qͣntum adhuc a diuinitate¬
despicit᷑. que corruptoem suam plene
appetens tͣnsire s non ualens. fide
puluere cogitationis inquinat᷑. Hãc
uestim̃tor abhominatoẽm senserat
qui dicebat. Gideo aliam legem in
membris meis reꝑugnantẽ legi m̃¬
tis mee: et captiuum me ducentem
in lege peccati que est in membris
meis. Hec etiam uestimenta in qͥb
ꝑfecte placere non poterat: qͣndoq
melius resumenda deponere festi¬
ne cupiebat dicens. Infelix ego homo
quis me liberabit de corꝑe mortis
fulserint uelut mundissime manꝰ

Expanded text:
abominabiles reddunt, sicut per abominabiles reddunt, sicut per Petrum quoque de Juda dicitur: « Hic possedit agrum de mercede iniquitatis . nis agrum figuli possidere Judas potuit; quia relatis triginta argentdere fecit. Ita hoc loco, « abominabuntur me bilem faciunt, quia nimirum, dum contra mentem membra superbiunt, dum sancti desiderii studia tentationum suarum tumultibus interrumpunt,so suo certamine posita anima agnoscit, qdespicitur, quae correptionem suam plene appetens transire, sed non valens, foedae pulvere cogitationis inquinatur. Hanc vestimentorum abominationem senserat qui dicebat: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentemin lege peccati, quae est in membris meis . » Haec etiam vestimenta, in quibus perfecte placere non poterat, quandoque melius resumenda, deponere festine cupiebat, dicens: « Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis nt velut mundissimae manus
Abbreviated transcription (Latin):
supne comprineionsineinscar
quamuis per studia reste oꝑatoĩs
exercear. in tua mente munditiã
uideo: quia muncdꝰ non sum. Intẽ¬
tam quippe deo animã ipãm adhuc
corruptibilis caro deuerberat: eiꝰ¬
q amoris pulchritudinem obsemᷤ
et inlicitis cogitationum motib fe
nomine: ñ hoc t̾renum corpꝰ expri¬
mit᷑. quo induta anima tegitur:
ne in subtilitate sue sbõstantie rida
indeatur: Hinc etenim Salomon¬
ait Omni temꝑe sint uestimenta
tua candida: idest membra corꝑis¬
a sordiclis astib munda. Hint ysa¬
ias dicit. Uestimentũ myxtum sã¬
guine erit in combustionẽ Sang̾
ne quippe uestim̃tum miscere est:
desideriis carnalib corpꝰ inquinare.
Qib ninirũ se pollui psalmista
formidauerat: cum dicebat. Lib̾a̾
me de sanguinib ds̃ d̾s salutis mee.¬
Hinc uoce angłi ad Iohannẽ dicit᷑.
Habes pauca nomina in sardis:
qui non inqͥnauert̃ uestim̃ta sua.
More autem sacri eloqui uestim̃ta
nr̃a nos ab hominari referunt᷑. qr

Expanded text:
supernae compunctionis infundar, quamvis per studia rectae operationis exercear, in tua tamen munditia video quia mundus non sum. Intentam quippe Deo animam ipsa adhuc corruptibilis caro diverberat, ejusque amoris pulchritudinem obscenis et illicitis cogitationum motibus fonomine nisi hoc terrenum corpus exprimitur, quo induta anima tegitur, ne in subtilitate suae substantiae nuda videatur? Hinc etenim Salomoait: Omni tempore sint vestimenta tua candida ; id est, membra cora sordidis actibus munda. Hinc Isaias ait: Vestimentum mistum sanguine eine quippe vestimentum miscere, est desideriis carnalibus corpus inquinare. Quibus nimirum se pollui Psalmista formidaverat, cum dicebat: « Libera me de sanguinibus, Deus Deus salutis meHinc voce angeli ad Joannem dicitur: « Habes pauca nomina in Sardis, quae non inquinaverunt vestimenta sua . » More autem sacri eloquii vestimenta nostra nos abominari referuntur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
laborauiSienim remota pie¬
tare discutimur: opus ñm pena dig¬
num est qͦd remunerari. p̃miis p̃
dicia trepidans dicit. Si autem impiꝰ
sum: quare frustra loboraui: Non.
quo hunc laborasse peniteat: sed qͦ
incertꝰ ẽẽ de p̃miis et inter labores
dolet Sciendum uero est qͦd uiri
scĩ ita incerti sunt ut ꝯfidant: atq
ita ꝯsidunt ut tamen ex seturita¬
te non torpeant. Quia gͦ plerum¬
q mens et impensa rectis actib
trepidat: restat ut pꝰtqͣm bonum
opis agitur. lacrime dep̃cationis
exqͥrant᷑. qͣtimis ad eterna p̃mia
meritum recti oꝑis sb̃uehat humi
fectum reddere ueluita uł lacrime
non ualent: quo usq nos morta¬
litas nr̃e corruptionis tenet. Un¬

Expanded text:
ant. --Si enim remota pietate discutimur, opus nostrum poena dignum est, quod remunerari praemiis prdicia trepidans, dicit: Si autem et sic impius sum, quare frustra laboravi? non quo hunc laborasse poenitet, sed quo incertus esse de praemiis et inter labores dolet. Sciendum vero est quod viri sancti ita incerti sunt ut confidant, atque ita confidunt ut tamen ex securitate non torpeant. Quia ergo plerumque mens et impensa rectis actibus trepidat, restat ut postquam bonum opus agitur lacrymae deprecationis exquirantur, quatenus ad aeterna praemia meritum recti operis subvehat humilfectum reddere, vel vita, vel lacrymae non valent quousque nos mortalitas nostrae corruptionis tenet. Un
Abbreviated transcription (Latin):
adp̃hendimꝰ: sed imitat᷑. Unde ap
te sb̃iungit᷑. Tamen sordib intin¬
dib dicitur: sedintinctos sordib
de monstrarer quia qͣnto ad illum
uerius per bona oꝑa surginitis:
tanto subtilius iute nr̃e sordes ag¬
noscimꝰ. quib ad euis muniditiã
discordamus. Ait gͦ. Si lotus fue¬
ro qͣsi aquis niuis et fulserint
uelut mundissime manꝰ mẽẽ. ta¬
men sordib intingues me. Ac si a

Expanded text:
itamur. Unde et apte subjungitur: Tamen sordibus 315 intingere dicitur, intinctos sordibus demonstrare, quia quanto ad illum verius per bona opera surgimus, tanto subtilius vitae nostrae sordes agnoscimus, quibus ab ejus munditia discordamus. Ait ergo: Si lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mundissimae manus meae, tamen sordibus int
Abbreviated transcription (Latin):
meam solus: et non comedit pupillꝰ
ex ea. Et rursum. Si ñ bñdixerunt
michi latera eius: ⁊ de uellexib oui¬
uni meare calefactꝰ est. Grãm hos¬
pitalitatis exhibuit: qui dicit. Foris
non mansit ꝑegrinus. Ostium me¬
um: uiatori patuit. Et inter hec ad
uirtutũ cumulũ per excellentiorẽ
cautatis uiam et inimicos dilexit:
qui ait. Si gauisus sum ad ruinã
eius qui me oderat. Et rursum..
Nonenim dedi ad peccandũ gut¬
tur meum ut expeterem maledi¬
cens animã eius. Quegͦ uir sc̃s sua
oꝑa uerebat᷑ qui illa semꝑ exhibu¬
it᷑: ex quib placan deus et erga
iiquitates solet: Quid itaq est
qͦd et mira oꝑa faciens: hec ip̃a eti¬
am ueret᷑ pauens cum dicit. uere¬
bar omnia oꝑamea: nisi qͦd in scĩ
nobis etiam bene gesta timeaniꝰ:
Duo quippe sunt que in bonis o¬
Bentur: desidia uidelicet ⁊ fraus.

Expanded text:
meam solus, et non comedit pupillus meam solus, et non comedit pupillus ex ea . Et rursum: Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus ovium mearum calefactus est . Gratiam hospitalitatis exhibuit, qui dicit: Foris non mansit peregrinus, ostium meum viatori patuit . Et inter haec ad virtutum cumulum per excellentiorem viam charitatis, et inimicos dilexit, qui ait: Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat . Et rursum: Non enim dedi ad peccandum guttur meum, ut expeterem maledicens animam ejus . Quid ergo vir sanctus sua opera verebatur, qui illa semper exhibuit, ex quibus placari Deus erga iniquitates solet? Quid ergo est quod, mira opera faciens, haec ipsa etiam veretur pavens, cum dicit: Verebar omnietiam bene gesta timeamus. Deo quippe sunt quae in bonis odanda sunt desidia videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
linqnti. Qre beatus iob opera exer-¬
cuit: sacre huius hystorie textus
ostendit. Holocaustis quippe mul¬
tiplicib austorem placare studuit:
qui iuxta filioꝵ numerũ ut scͥptũ
est consurgens dilutulo. offerebat
holocausta persingulos: eosq ñ ab
immundis actib s a praua quoq
cogitatione mundabat. de quo scͣp¬
tura teste ꝑhibetur. Dicebat enim.
Ne forte peccau̾int filii mei:⁊ bene¬
dixerint deo in cordib suis. Affestũ
compassionis exercuit: quia ip̃e de
oe amicoꝵ q̃stionib exactus dicit.
flebam qͦndam suꝑeum qui afflit¬
tus erat. Mynisterium pietans t̃¬
pendit: qui ait. Oculus fui ceco: ⁊
pes claudo. Castitatis mundiciã ⁊¬
in corde custodiuit: qui ob test̾ãdo
se aꝑit dicens. Si deceptum est cor
meum suꝑ mulierem. Humilita¬
tis culmen medullitꝰ tenuit: qͥ dicit.
Si ꝯtẽpsi iudicium subire cum ser
uo⁊ ancille mẽe: cum disceptarent
aouersumme Benefia largirats
impendit qui ait. Si comedi bucellã

Expanded text:
Quae beatus Job opera exercuit, sacrae hujus historiae textus ostendit. Holocaustis quippe multiplicibus auctorem placare studuit, quia juxta filiorum numerum, ut scriptum est, consurgens diluculo, offerebat holocausta per singulos; eosque non solum ab immundis actibus, sed a prava quoque cogitatione mundabat. De quo, Scriptura teste, perhibetur: Dicebat enim: Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis . Affectum ergo compassionis exercuit, quia ipse de se amicorum quaestionibus exactus dicit: Flebam quondam super eum qui afflictus erat . Ministerium pietatis impendit, qui ait: Oculus fui caeco, et pes claudo . Castitatis munditiam in corde custodivit, qui obtestando se aperit, dicens: Si deceptum est cor meum super mulierem . Humilitatis culmen medullitus tenuit, qui dicit: Si contempsi judicium subire cum servo meo et ancilla mea, cum disceptarent adversum me . Beneficia largitatis impendit, qui ait: Si comedi buccellam
Abbreviated transcription (Latin):
obstaculum sed ostium petit: aꝑte
edocuit qͦd ⁊ per disciplinam reto¬
neri lingua debeat. ⁊ ex netessitate

Expanded text:
obstaculum, sed ostium petiit, aperte edocuit, quod et disciplinam retinere lingua debeat, et ex necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
tator retessit. Et domus carnis re¬
manet uacua: quia abscessit ille
inuisibilis sp̃c. qui ꝑer eiꝰ respicẽ
fenestras solebat. Q uia gͦ reb ui¬
sibilib inuisibilia p̃stantiora sũt:
carnales quiq ex semetipĩs ꝑen¬
sare debuerunt: atq per hanent i¬
ta dixerim scalam considerationis
tendere in deum. quia eo est quo
inuisibilis permanet: et eõ sum¬
musꝑmanet quo cõprehendi neqͣꝙͣ
potest Sunt uero nonnuilli qui
deum ⁊ eẽ ⁊ incomp̃hen sibilem ẽẽ
non ambigunt: qui tamen a deo
non ip̃m sed dona exteriora q̃runt.
Quecum e seruientib deeẽ consꝑi¬
tiunt: ip̃i seruire ꝯtempnunt. Se
quorum adhuc uerbis adiungit᷑.

Expanded text:
tator recessit; et domus carnis retator recessit; et domus carnis remanet vacua, quia abscessit ille invisibilis spiritus, qui per ejus respicere fenestras solebat. Quia ergo rebus visibilibus invisibilia praestantiora sunt, carnales quique ex semetipsis pensare debuerunt, atque per hanc, ut ita dixerim, scalam considerationis tendere in Deum: quia eo est, quo invisibilis permanet, et eo summus permanet quo comprehendi nequaquam potest. Sunt vero nonnulli qui Deum et esse et incomprehensibilem esse non ambigunt; qui tamen ab eo non ipsum, sed dona exteriora quaerunt. Quae cum ei servientibus deesse conspiciunt, ipsi servire contemnunt. De quorum adhuc verbis
Abbreviated transcription (Latin):
leexterius fusa. sic in reb corporeis
sparsa est: ut neq ad semetip̃am
intꝰ redeat: neq eum qui est inuisi¬
bilis cogitare sufficiat. Unde carna¬
les iuiri iussa sp̃ualia otemꝑnenteᷤ.
dm̃ quia corꝑaliter non uident. qͣn¬
doq ad hoc ꝑueniunt: ut etiam ñ
minib qͦs corporalit̾ uident: qͣra
seruire deo quem non uident. Per
omne enim qͦd faciunt: ad finem
oculors tendunt. Et quia indeo ocy¬
los corporis tendere non possunt:
ei obsequia p̃bere uel despiciunt uł
Si ceꝑint fangant᷑. Esse enim sicut
dc̃m est non credunt: quem corꝑa¬
liter non intuent᷑. Qui si auctorẽ
omniũ deum humiliter q̃rerent:
id qͦd non uidet᷑ ea re que uidet᷑ eẽ
melius in semecipĩs inuenirent.
Ip̃i quippe ex anima inuisibili: ⁊
corꝑe iusibili subsistunt. S si hoc
abeis qd non uidet᷑ abstrahitur: ili¬
co corruit qͦd uidet᷑. Et patent qui¬
dem carnis oculi: sed udere quis¬
qmͣ uel sentire non possunt Senoꝰ
enim uisionis periit: quia habi¬

Expanded text:
le exterius fusa, sic in rebus corporeis sparsa est, ut neque ad semetipsam intus redeat, neque eum qui est invisibilis cogitare sufficiat. Unde carnales viri jussa spiritalia contemnentes, Deum quia corporaliter non vident, quandoque ad hoc perveniunt, ut etiam nonminibus, quos corporaliter vident, quam servire Deo, quem non vident. Per omne enim quod faciunt, ad finem oculorum tendunt; et quia in Deum oculos corporis tendere non possunt, ei obsequia praebere vel despiciunt, vel si coeperint, fatigantur. Esse enim, sicut dictum est, non credunt, quem corporaliter non intuentur. Qui si auctorem omnium Deum humiliter quaererent, id quod non videtur, ei rei quae videtur, esse melius, in semetipsis invenirent. Ipsi quippe ex anima invisibili et corpore visibili subsistunt; sed si hoc ab eis quod non videtur, abstrahitur, illico corruit quod videtur. Et patent quidem carnis oculi; sed videre quidquam vel sentire non possunt. Sensus enim visionis periit, quia habi
Abbreviated transcription (Latin):
ti. docuit aduersa p̃sentis uite non
formidari. S quia iniqui głam iu¬
te p̃sentis appetunt ignominiã fu¬
giunt dicere memorant᷑: et scienti¬
am uiar tuar nolumꝰ. Scire qͥꝑ¬
ꝑe nolunt : qͦd facere ꝯtemꝑnũt.
Qrorum adhuc uerba subdunt᷑:

Expanded text:
ti, et adversa praesentis vitae non ti, et adversa praesentis vitae non formidari. Sed quia iniqui gloriam vitae praesentis appetunt, ignominiam fugiunt, dicere memorantur: Scientiam viarum tuarum nolumus. Scire quippe nolunt quod facere contemnunt. 489 Quorum adhuc ver
Abbreviated transcription (Latin):
uetrtas ouat: Sertius qui non ogno¬
uit uoluntatem dnĩ sui ⁊ facit dig¬
na. plagis uapulabit paucis: et ser¬
uus sciens uoluntatẽ dñi sui ⁊ non
faciens iuxta eam uapulabit mul¬
tis: nolunt scire qͦd faciunt.⁊ quasi
minꝰ se uapulaturos existimant.
sinesciant qͦd operari debuerant..
S aliud est nescisse: aliud stire no¬
luisse. Nescit namq qui adp̃hende¬
re uolet ⁊ non ualet: qui autem ut
nesciat aurem a uoce ueritatis auer¬
tit: iste non nesciens sed contemptor.
tia est S quia hec omnia iniqui de¬
spiciunt dicunt: scientiã uiarꝰ ty¬
arum nolumꝰ. Dum enim in p̃sen¬
tiuita suꝑbiunt. dum honorib in¬
flantur. dum etiam si non hñt ap¬
petunt: uias dei in sua cogitatione
tempnunt. Q uia enim uia dei in
hac uita humilitas fuit: ip̃e huc d̃s̃
dñs ac redemptor nr̃ ad probra ad cõ¬
tumelias ad passionem uenit: et
aduersa huuis mundi eqͣnimiter
ptulit. ꝓspera fortiter uitauit: et
ut ꝓspera doceret eterne uite adep¬

Expanded text:
eritas dicit: Servus qui non cognovit voluntatem domini sui, et facit digna plagis, vapulabit paucis; et servus sciens voluntatem domini sui, et non faciens juxta eam, vapulabit multis ; nolunt scire quod faciant, et quasi minus se vapulaturos existimant, si nesciant quod operari debuerunt. Sed aliud est nescisse, aliud scire noluisse. Nescit namque qui apprehendere vult, et non valet. Qui autem ut nesciat aurem a voce veritatis avertit, iste non nesciens, sed contemptor atia est. Sed quia haec omnia iniqui despiciunt, dicunt: Scientiam viarum tuarum nolumus. Dum enim in praesenti vita superbiunt, dum honoribus inflantur, dum etiam si non habent appetunt, vias Dei in sua cogitatione contemnunt. Quia enim via Dei in hac vita humilitas fuit, ipse hic Deus et Dominus redemptor noster ad probra, ad contumelias, ad passionem venit, et adversa hujus mundi aequanimiter pertulit, prospera fortiter vitavit, ut et prospera doceret aeternae vitae appe
Abbreviated transcription (Latin):
est grauius ⁊ iustis pariter ⁊ miu¬
stis nocere. Q uia gͦ hic iniquus et
iustis pariter nocuit ⁊ iniustis: in
accusatõe ꝯdempnatõis reuelabunt
celi iniqͥtatem eiꝰ. ⁊ terra consurget
aduersus eum: quia ⁊ illis obfticit
qui celestia. ⁊ cos pressit qui yma la¬
puerunt. Possunt uero per tetram
non peccõres ⁊ reprobi. sed hi quiter¬
renis actib occupati. elȩmosinarꝰ
⁊ lacrimarum ope: ad eg̾nam uitam
ꝑueniunt desigͥnari. De quib ꝑce
psalmistam dicitur. cum uenite dio
ad uidicium nunciaret᷑. adrocautos

Expanded text:
est gravius et justis pariter et injuest gravius et justis pariter et injustis nocere. Quia ergo hic iniquus et justis pariter nocuit et injustis, in accusatione condemnationis revelabunt coeli iniquitatem ejus, et terra consurget adversus eum, quia et illis obstitit qui coelestia, et eos pressit qui ima sapuerunt. Possunt vero per terram non peccatores et reprobi, sed hi qui, terrenis actibus occupati, eleemosynarum et lacrymarum ope ad aeternam vitam perveniunt designari, de quibus per Psalmistam dicitur, cum venire Dominus ad judicium nuntiaretur: Advocavit
Abbreviated transcription (Latin):
pleatur. De iustis quoq scͥptum ẽ:
celi enarrant głam dei: ⁊ peccanti
homini sententia infert᷑ qua dict᷑.
terra es et in terram ibis. Huiꝰ traq
impii ad illud terribile iudicium di¬
ducti reuelant celi iniqͥtatem: ⁊ t̾ca
ꝯsurgit aduersus eum. ut qui hic nꝰ
bonis umqͣm nec malis pepertit.
in illo eum tremendo examine.⁊ i¬
stor uita ⁊ ꝑeccõꝵ pariter actuset. Es
grauius quidem est.: si quid iustis
tius qͣm pectõrib noceat. Unde ⁊ ꝑ
ppħam dicitur Sangus eius in me¬
dio ciꝰ ẽ suꝑ limpidissimã petram etͥ¬
fudit illum. non effudit illum suꝑ
terram: ut posset operiri puluere.
per tetram uidelicet ⁊ puluerem b̾a¬
tores: per petram uero limpidissim
iustum signans. qui grauib pect̃ꝵ
ꝯtagiis non exasꝑatur Sangius gͦ l
per limpidissimam petcam effundi¬
tur: qͣndo malicia cruente mentis
in affłictione iuste anime grassat᷑.
¶uingͦ sit grauius iustos qͣm inu¬
ste iniustos affligere: multo tamẽ

Expanded text:
pleatur. De justis quoque scriptum est: Coeli enarrant gloriam Dei . Et peccanti homini sententia infertur, qua dicitur: Terra es, et in terram ibis . Hujus itaque impii ad illud terribile judicium deducti revelant coeli iniquitatem, et terra consurgit adversus eum, ut qui hic nec bonis unquam nec malis pepercit, in illo eum tremendo examine et justorum vita et peccatorum pariter accuset. Et gravius quidem est si quis justis potius quam peccatoribus noceat. Unde et per prophetam dicitur: Sanguis ejus in medio ejus est, super limpidissimam petram effudit illum; non effudit illum super terram, ut possit operiri pulvere . Per terram videlicet et pulverem peccatores, per petram vero limpidissimam justum signans, qui gravibus peccatorum contagiis non exasperatur. Sanguis ergo super limpidissimam petram effunditur, quando malitia cruentae mentis in afflictione justae animae grassatur. Cum ergo sit gravius justos quam injustos injuste affligere, multo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cum mens ad alta nititur. carnis
sue cogitatione dissipatur: ita ut
sepe animus dum intimis in hi-¬
at. dum sola celestia aspectat: su¬
bita carnali delectatione ꝑcussus.
a semetipõ scissus iaceat: ⁊ qui se
infirmitatis sue molestias superaᷤ¬
se gaudebat. repentino uulnere ꝓ¬
stratus gemat. Prauitas gͦ ⁊ in an¬
głis reperit᷑. dum ipõs quoq qui
teritatem nuntiant. non num ꝙͣ
subrepuo uite fallacis grauat.
Sigͤ hi etiam mundi huius iniꝗͥ¬
tate feriunt᷑ qͦs contͣ eum scã in¬
tentio erigit: quib ictib illi ꝑe¬
netrantur. quos ante eius iacula.
ip̃a infirmitatis sue delectatio
sfernit. .

Expanded text:
cum mens ad alta nititur, carnis cum mens ad alta nititur, carnis suae cogitatione dissipatur; ita ut saepe animus dum intimis inhiat, dum sola coelestia aspectat, subita carnali delectatione perculsus, a semetipso scissus jaceat, et qui se infirmitatis suae molestias superasse gaudebat, repentino vulnere prostratus gemat. Pravitas ergo et in angelis reperitur, dum ipsos quoque qui veritatem nuntiant, nonnunquam subreptio vitae fallacis gravat. Si ergo hi etiam mundi hujus iniquitate feriuntur, quos contra eum sancta intentio erigit quibus ictibus illi penetrantur, quos ante ejus jacula, ipsa infirmitatis suae delectatio sternit?
Abbreviated transcription (Latin):
Labia sacerdotis tustodiunt sci¬
entiam. ⁊ legem requirent ex ore
eius: quia angłs dñi exercituũ.
est. Qui qͣntalibet uirtute fulge¬
ant. eẽ omnino sine culpa neque¬
unt: tum iter p̾sentis uite grã¬
diunt᷑: quia eorum nimirũ gresg̃
tangit᷑: aut luto inlicui operis
aut puluere cogitationis. Domoᷤᷤ
autem luteas habitant: qui de in¬
lecebrosa hac uita carnis exultãt.
Hanc domum luteam paulus ha-¬
bitare ꝯtempserat cum dicȩbat:
nr̃a conuersatio in celis est. Dicat
gͦ. Etce qui seruiunt ei non sunt
stabiles: et in angłis suis reperit
pͣuitatem: qͣntomagis qui habi¬
tant domos luteas. qui terrenim
hñt fundam̃tum: ꝯsument᷑ ue-¬
lut tinea. Ac si aperte dicat. Si p̃¬
sentis uite uiam illi sine cõgitago
transire nequeunt. qui eterna n¬
tiant. ⁊ sese contͣ temporalia accin¬
gunt. que detͥmenta illi sustinẽt:
qui ẽẽ se incarnalis habitationiͤ
uoluptatib gaudent: Qui enim
seruuunt ei non sunt stabiles: qr

Expanded text:
todiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Qui quantalibet virtute fulgeant, esse omnino sine culpa nequeunt, cum iter praesentis vitae gradiuntur, quia eorum nimirum gressus tangitur aut luto illiciti operis, aut pulvere cogitationis. Domos autem luteas habitant, qui de illecebrosa hac vita carnis exsultant. Hanc domum luteam Paulus habitare contempserat, cum dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Dicat ergo: Ecce qui serviunt ei non sunt stabiles, et in angelis suis reperit pravitatem; quanto magis hi qui habitant domos luteas qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut tinea? Ac si aperte dicat: Si praesentis vitae viam illi sine contagio transire nequeunt, qui aeterna nuntiantes, sese contra temporalia accingunt, quae detrimenta illi sustinent qui esse se in carnalis habitationis voluptatibus gaudent? Qui enim serviunt ei, non sunt stabiles, quia
Abbreviated transcription (Latin):
liter cogitet auctorem nature: qr
qui mire ex nichilo hominẽ fecit.
fc̃m imꝑie non affligit. Quod tẽ
elyphar didicit: cum uocem qͣsi
aure lenis audiuit. In considera¬
tione namq diuine magnitudi¬
nis discitur: qͣm humiliter in fua
animadu̾sione timeatꝰ. Et qui
superna degustat. inferiora eqͣ¬
nuniter tolerat: quia plene int
conspicit. qͣmi estimet quod foraᷤᷤ
agit. Male enim se rectum py¬
tat: qui regulam summe restitr¬
dinis ignorat. Et sepe lignum
rectum credit᷑: si ad regulam nõ
ducatur. S cum regule iungit᷑.
per qͣntam tortitudinẽ tumescit
iuuenit᷑. quia nimirum rectitudo
abscidens increpat. qͦd oculus de¬
ceptus approbat.
Lyphar itaq quia superna
conspecit. districtum iudiciũ
de inferiorib exerit: ⁊ qͣmuis be¬
atum iob non recte redarguat. in
comꝑatione tamen creatoris. ꝯĩ¬
umi creature modum recte descri¬

Expanded text:
liter cogitet auctorem naturae, quia liter cogitet auctorem naturae, quia qui mire ex nihilo hominem fecit, factum impie non affligit. Quod tunc Eliphaz didicit, cum vocem quasi aurae lenis audivit. In consideratione namque divinae magnitudinis discitur quam humiliter in sua animadversione timeatur. Et qui superna degustat, inferiora aequanimiter tolerat, quia plene intus conspicit, quanti aestimet quod foris agit. Male enim se rectum putat, qui regulam summae rectitudinis ignorat; et saepe lignum rectum creditur, si ad regulam non ducatur; sed cum regulae jungitur, per quantam tortitudinem tumescit invenitur, quia nimirum rectitudo abcidens increpat, quod oculus deceptus approbabat. Eliphaz itaque quia superna conspexit, districtum judicium de inferioribus exerit; et quamvis beatum Job non recte redarguit, in comparatione tamen creatoris omnium, creaturae modum recte descri
Abbreviated transcription (Latin):
um: Humana iusticia diuine
iusticie comꝑata iniusticia est: qr¬
et lucerna in tenebris fulgere cer¬
nitu: sed in solis radio posita te¬
nebratur. Quidgͦ elyphas raptꝰ
in ꝯtemplatione cognouit: nisi qͦd
iustificaꝵi homo dei comꝑatõe nõ
possit: Recta naniq credimꝰ. que
exterius oꝑamur : sed cum mini¬
me interna cognoscimus. qͣsi solis
radio positi caligamus. cum uero
iudicamus: quia qͣnto quisq sb¬
tilius de tenebris iudicat. quanto
e uerius claritas lucis constat. Q
enim lucenuidet: scit quid dete¬
nebris estimet. Nam qui candorẽ
lucis ignorat: et obscura pro luci¬
dis adprobat. Dene autem sb̾dit᷑.
Aut fcore suo purior erit uiri. Qsqͥs
de ꝑcussione murmurat: quid ali¬
ud qͣm iusticiam ferientis accusat:
Puriorem Segͦ unr fcõre suo estimat:
Si otra flagellum querelam parat:
eumq sibi proculdubio pt᷑ponit: cr¬
ius iudicium de sua afflictione re¬
darguit. Ut gͦ homo rep̃hendere ñ
audeat iudicem culpe. hunc humi¬

Expanded text:
Humana justitia divinae justitiae comparata, injustitia est: qet lucerna in tenebris fulgere cernitur, sed in solis radio posita tenebratur. Quid ergo Eliphaz raptus in contemplatione cognovit, nisi quod justificari homo Dei comparatione non possit? Recta namque credimus quae exterius operamur, sed cum minime interna cognoscimus, quasi in solis radio positi caligamus. Cum vero judicamus, quia tanto quisque subtilius de tenebris judicat, quanto ei verius claritas lucis constat. Qui enim lucem videt, scit quid de tenebris aestimet. Nam qui candorem lucis ignorat, et obscura pro lucidis approbat. Bene autem subditur: 170 Aut factore suo purior erit vir? Quisquis de percussione murmurat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat? Puriorem se ergo vir factore suo existimat, si contra flagellum querelam parat; eumque sibi procul dubio postponit, cujus judicium de sua afflictione redarguit. Ut ergo homo reprehendere non audeat judicem culpae, hunc humi
Abbreviated transcription (Latin):
re p̃ualet ds non est. Cum uero ¶b¬
tile aliquid consꝑicit: hoc est qͦd de
in comp̃hensibili substantia eter¬
nitatis audit. Quasi enim sibilũ
tenuis aure percipimꝰ: cum sapo¬
rem in circum scͥpte ueritatis contẽ¬
platione subita subtiliter degusta¬
mus. Tunc gͦ uerum est qͦd de deo
cognoscimus: tum plene nos ali¬
quid de illo cognostere non posse sẽ¬
simus. Unde bene illic subdrtur .y.¬
uod cum ar¬
diss helyas oꝑuit nultũ suũ
Gallio: et ingressus stent in hostio
lpelunce. Post auete ceniuo sỹbilũ¬

Expanded text:
s non est. Cum vero subtile aliquid conspicit, hoc est quod de incomprehensibili substantia aeternitatis audit; quasi enim sibilum tenuis aurae percipimus, cum saporem incircumscriptae veritatis contemplatione subita subtiliter degustamus. Tum ergo verum est quod Deo illo cognoscimus, cum plene nos aliquid de illo cognoscere non posse sentimus. Unde bene illic subditur: « Quod cum audisset Elias, operuit vultum suum pallio, et ingressus stetit in ostio speluncae. » Post aurae tenuis sibilu
Abbreviated transcription (Latin):
parum uel aliquid potest: qui unꝰ
tiliter non potest: ⁊ tamen a suis fi¬
delib participan dicitur: cum in eĩ¬
sp̃stantia pars nullatenꝰ admittat᷑
S: quia hunc expͥmere perfecto ser¬
mone non possumꝰ: humanitatis
nr̃e modulo quasi infantie inbecil¬
litate p̃pedici. eum aliquatenus bal¬
butiendo resonamus. Quia uero et
in magna contemplatione subleua¬
ti subtile quid de eternitatis cogni¬
tione ꝑtingimus. sacre historie uer¬
bis offenditur: tum de cognitione
dei ꝓpheta nobilis helẏas edocet᷑
cui cum transiturũ ante eum se do¬
minꝰ ꝓmicteret dicens. ecce dominꝰ
tranfit sp̃c grandis ⁊ fortis: subu̾¬
tens montes et conterens petras añ
dñm ilico adiunxit: non in sp̃r do¬
minꝰ: et post spm cominotio. non
in commotõe dñs: ⁊ post comnio
toẽm ignis. non in igne dominꝰ ⁊
pt̾ ignem sẏbilus aure tenuis Sp̃t¬
quippe ante dñm euertio montes:⁊
petras conterit: quia ꝑauor qui

Expanded text:
parum, vel aliquid potest, qui unusparum, vel aliquid potest, qui unustiliter non potest, et tamen a suis fidelibus participari dicitur, cum in esubstantia pars nullatenus admittatur. Sed quia hunc exprimere perfecto sermone non possumus, humanitatis nostrae modulo, quasi infantiae imbecillitate praepediti, eum aliquatenus balbutiendo resonamus. Quia vero et in magna contemplatione sublevati, subtile quid de aeternitatis cognitione pertingimus, sacrae historiae verbis ostenditur, cum de cognitione Dei propheta nobilis Elias edocetur. Cui cum transiturum ante eum se Dominus promitteret, dicens: Ecce Dominus transit, spiritus grandis et fortis, subvertens montes et conterens petras ante Dominum; illico adjunxit: Non in spiritu Dominus; et post spiritum commotio, non in commotione Dominus; et post commotionem ignis: non in igne Dominus, et post ignem sibilus aurae tenuis. « Spiritus ante Dominum evertit montes, et petras conterit, quia pavor, qui
Abbreviated transcription (Latin):
udelicet ueniens et uehemens est.
et lenis. Lenis quia noticiam suã
qͣtinus cognosci ut cumq ualeat
ntis sensib temperat: uehemens.
quia qͣntumlibet hanc temperet.
aduento tamen suo infirmitatiᷤᷤ
nrẽ cecitatem illuminando ꝑtur¬
bat. Illustratione enim sua. nos
lentter tangit: sed inopiam no¬
stram inmaniter concutit. Uox¬
gͦ dei quasi aure lenis auditur:
quia i hac adhuc uita positis
contemplatorib suis. nequaqͣm
se diuinitas sicut est insinuat:
sed lippientib mentis nr̃e oculis
clautatem suam tenuit̾ demonsit᷑.
Qrod bene ip̃a legis acceptione sig¬
natur: cum dicnur. Quia moyses a¬
cendit. ⁊ dñs in monte descendit. Mõs¬
quippe est nr̃a ꝯtemplatio. inqͣm
nos ascendimus: ut ad ẽa que ultꝰ
infirmitatẽ nrãm sunt uidenda.
subleuemiuur. S in hanc dominuᷤ
descendit: quia nobis multum ꝑfi¬
cientib parum dese aliquid nr̃is sẽ¬
sib aperit. Si tamen dici in illo uł̃

Expanded text:
videlicet veniens, et vehemens est videlicet veniens, et vehemens est et lenis: lenis, quia notitiam suam, quatenus cognosci utcunque valeat, nostris sensibus temperat; vehemens, quia quantumlibet hanc temperet, adventu tamen suo infirmitatis nostrae caecitatem illuminando perturbat. Illustratione enim sua nos leniter tangit, sed inopiam nostram immaniter concutit. go Dei quasi aurae lenis auditur, quia in hac adhuc vita positis contemplatoribus suis, nequaquam se Divinitas sicut est insinuat, sed lippientibus mentis nostrae oculis claritatem suam tenuiter demonstrat. Quod bene ipsa legis acceptione signatur, cum dicitur, quia Moyses ascendit, et Dipsa nostra contemplatio, in quam nos ascendimus, ut ad ea quae ultra infirmitatem nostram sunt videnda sublevemur. Sed in hanc Dominus descendit, quia nobis multum proficientibus parum de se aliquid nostris sensibus aperit; si tamen dici in illo vel
Abbreviated transcription (Latin):
eternitas cernit᷑. pro ut insitmi¬
tatis nr̃e possibilitas ad mittit :
ymago eius mentis nr̃e oculis an¬
tefertur: quia cum uere in patrẽ
rendimur: hunc qͣntũ accepimꝰ.
per suam ymaginem. idest per
filium uidemꝰ. Et per eam speciẽ
que de ip̃o sine inito nata est: eũ
aliquomodo cernere qui nec cepit
nec desinit conam᷑. Unde ⁊ hec ea¬
dem ueritas in euungłio dicit. Ne¬
mo uenit ad patrem: nisi ꝑme.
Bene autem sỹditur. Et uoctm qͣsi
uocem aure lenis. nisicoͥgitatio¬
scĩ sp̃t designatur: qui de patre pro¬
cedens: ⁊de eo quod est filii accipi¬
ens: Nr̃e tenuuiter noticie infirmi¬
tatis infundit᷑. Qui tamen super
apłos yeniens. per ext̾iorem sont̃.
tamqͣm per uehementẽ sp̃m dem̃o¬
stratur cum dicitur. Et̃sq est reꝑẽ¬
te de celo sonus: tamqͣm aduemien
tis sp̃t uehementis. Sc̃s enim sp̃c
cum se noticie humane infirmitatiᷤ
insinuat. et sonitu uehementis sp̃c.
et uoce aure lenis exprimit᷑: quia

Expanded text:
aeternitas cernitur, prout infirmitatis nostrae possibilitas admittit, imago ejus mentis nostrae oculis animaginem Dei fecit illum . Et sicut per expressionem Sapientiae de eodem per suam imaginem, id est per Filium videmus; et per eam speciem, quae de ipso sine initio nata est, eum aliquo modo cernere, qui nec coepit, nec desinit conamur. Unde et haec eadem Veritas in Evangelio dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Bene autem subditur: CAPUT XXXVI vocem quSpiritus sancti designatur, qui de Patre procedens, et de eo quod est Filii accipiens, nostrae tenuiter notitiae infirmitatis infunditur? Qui tamen super apostolos veniens, per exteriorem sonum tanquam per vehementem spiritum demonstratur, cum dicitur: Factus est repente de coelo stis spiritus vehementis . Sanctus enim Spiritus cum se notitiae humanae infirmitatis insinuat, et sonitu vehementis spiritus, et voce aurae lenis exprimitur; quia
Abbreviated transcription (Latin):
elonginquo cernentes. in papyli-¬
onum suor ostiis stetisse memo-¬
rant᷑. quia hi. qͣui aduentum di¬
uinitatis ut cumq conspiciunt :
qͣsi iam ex habitaculo carnis proce¬
dunt. ¶uĩagͥ humana mens ꝙͣ¬
talibet se uirtute tetenderit: uix
de intimis extrema cognoscit: rec-¬
temuine dicitur. Et uocem qͣsi aure
lenis audiui. S qm̃ cum de se
saltem parum nobis diuina cog¬
niuo exhibet: infirmitatis nr̃e
ignorantiã ꝑfecte docet: qui uotẽ
aure lenis audiuit. Bicat quid ex
ip̃a hac auditione didicerit. Seqͥt᷑.¬

Expanded text:
e longinquo cernentes in pape longinquo cernentes in paponum suorum ostiis stetisse memorantur quia ii, qui adventum Divinitatis utcunque conspiciunt, quasi jam ex habitaculo carnis procedunt. Quia igitur humana mens quantalibet se virtute tetenderit, vix de intimis extrema cognoscit, recte nunc dicitur: Et vocem quasi aurae lenis audivi. Sed quoniam cum de se saltem parum nobis divina cognitio exbibet, infirmitatis nostrae ignorantiam perfecte docet, qui vocem aurae lenis audivit, dicat quae ex ipsa hac auditione didicerit. Seq