comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rantes aũ ꝗd sit inter dexteram & sinistram uel ꝓpter in¬
nocentiã & sim plicitatẽ & lactantẽ monstretȩtatem:
& re linquat intelle stui quantus sit numerus ȩtatis
alterius cũ tantus sit paruulorũ : Vel certe quia magna
erat urbis : & in domo magna non solum uasa sunt aurea
& argentea : sed & lignea & fistilia : erat in ea magna
multitudo quȩ ignorabat ante actã pęnitentiam
rantur iumentis insipientibus & ad simi lantur

Expanded text:
ter dextram et sinistram, vel propter innocentiam et simplicitatem, ut lactentem monstret aetatem, et relinquat intellectui, quantus sit numerus aetatis alterius, cum tantus sit parvulorum. Vel certe quia magna erat urbs, et in domo magna non solum vasa sunt aurea et argentea, sed et lignea et fictilia  erat in ea plurima multitudo, quae ignorabat ante actam poenitentiam rantur jumentis insipientibus, et assimilantur
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ felices & quos pauperes ȩstimabant atq: deiectos
potentes fieri & gloriosos: Tunccernent captiui¬
tatem eorum. ꝑ quã in hoc sȩcło duro fuerant im¬
perio subiuigati : reduci in cglestem hierusalẽ
seque sesur gere in obꝓbriũ & in confusionẽ
repul sis in isto sȩđo ut nos rocipias & ponas ingloriã

Expanded text:
esse felices, et quos pauperes existimabant atque dejectos, esse felices, et quos pauperes existimabant atque dejectos, potentes fieri atque gloriosos. Tunc cernent captivitatem eorum per quam in hoc saeculo duro fuerant imperio subjugati, reduci in coelestem Jerusalem: seque resurgere in opprobrium et in confusionem fflictis et repulsis in isto saeculo, ut nos recipias et ponas in gloriam:
Abbreviated transcription (Latin):
sum cor nr̃m: eam igitur quȩ intemptationibus uideba¬
tur abiecta suscipiet dñs infine & poneteos ingloriã
& nominatos in uniuer samterram: filios uidelicet ox¬
pressȩ & repulsȩ Idẽ huius eccłȩ : Quos aũ alios pos¬
sumus intellegere filios huius ecdȩ nominatosnisia po¬
stolos : Videmihi peerũ & paulum & madeum & iohan¬
nem & considera hoc qđ adabraham reꝓmissum ẽ
die magnificatur nomen eorum. non qđ ipsis ꝓsit
a nobis in hac eccła nominari. sed quonos magnifican¬
tes nom̃ eorũ & quȩ scripser̃ lestitantes. conse qua¬
mur salutem: Intem pore inquit illo quando ex¬
coronari sicut glorificatumẽ aduersum diabo lũde
iob: Vnde & apostđs paulus. in ꝓfesta discipulorũ
suorum exultans ait. etiã ꝑ urãm gloriã confun¬
dentur qui aduersarii ur̃i fuerant. & tulerant con¬
trauos obꝓbriũ. & tunc uidebunt eos quos miseros putauera

Expanded text:
cor nostrum. Eam igitur quae in tentationibus videbacor nostrum. Eam igitur quae in tentationibus videbatur abjecta, suscipiet Dominus in fine: et ponet eos in gloriam et nominatos in universa terra, filios videlicet expressae et repulsae, id est, Ecclesiae. Quos autem alios possumus intelligere filios Ecclesiae nominatos, nisi apostolos? Vide mihi Petrum et Paulum et Matthaeum et Joannem; et considera hoc quod ad Abraham repromissum est: die magnificatur nomen eorum: non quod ipsis prosit a nobis in Ecclesia nominari: sed quod nos magnificantes nomen eorum, et quae scripserunt lectitantes, consequamur salutem. In tempore, inquit, illo, quando excoronari, sicut gloriatus est adversus diabolum de Job: unde et Apostolus in profectu discipulorum suorum exsultans, ait: Etiam per vestram gloriam  confundentur qui adversarii vestri fuerant, et tulerant contra vos opprobrium: et tunc videbunt eos quos miseros putaverant,
Abbreviated transcription (Latin):
gueretur pre par ticipibus suis: ego puto ꝓpter
ex pressionem talisuini &olei. iobmulta ꝑpessum. post¬
quã uinũ & oleum fecerat: audisseacd̃o: putas me
aliter tibi respondisse nisi ut appores iustus: quasiad
uuam & oliuam loqueretur: ȩstimas me aliter te
pressisse & afflixisse atq: contriuisse : nisi ut uinum
dece &oleum ex primerem᷑: Sequitur . & eamquȩre¬
pulsa suerat suscipiam̃ : Videtur nos ds̃ repellere
quando relinquie temptationi ⁊ unde & iob: iustta
& dicunt nunc aut repulisti & confudistinos. sicut
expersona hominis quẽ ad sũpserat. tuaũt ait. re¬
pulisti & despexisti distulistix p̃mtuum. subuertis¬
titestamentum seruitui: Qđ aũt iustorũ ꝑsonasit.
in xl ui psal modicentium. nunc autre pulisti
& confudistinos. ex consequentibus ad ꝓbatur: hȩc
omnia uener̃ suꝑnos. & obliti non sumuste . neq: in i¬
que egimus intestamento tuo. ne crecessit retros

Expanded text:
geretur prae participibus suis. Ego puto propter geretur prae participibus suis. Ego puto propter expressionem talis vini et olei, Job multa perpessum: postquam autem vinum, et oleum fecerat, audisse a Domino; Putas me aliter tibi respondisse, nisi ut appareres justus? . Quasi ad uvam et olivam loqueretur; Existimas me aliter te pressisse et afflixisse atque contrivisse, nisi ut vinum de te et oleum exprimerem? Sequitur: Et eam quae repulsa fuerat, suscipiam. Videtur nos Deus repellere quando relinquit tentationi. Unde et Job, Visitat dicunt, Nunc autem repulisti et confudisti nos, sicutex persona hominis quem assumpserat, Tu autem, ait, repulisti et despexisti: distulisti Christum tuum; subvertisti testamentum 733 servi tui. Quod autem justorum persona sit io psalmo dicentium: Nunc autem repulisti et confudisti nos, ex sequentibus approbatur: Haec omnia venerunt super nos, nec obliti sumus te, neque inique egimus in testamento tuo: nec recessit retro
Abbreviated transcription (Latin):
diȩtuȩ & iustitiȩ quas operatus es : Quid loquarde
infidelibus : hȩc ecclesiarum nonnulli principes. huius¬
cemodi hominibus exꝓbrant & uitam ipsorũ arbitran¬
tur amentiam & non p̃sentem laudant conuersatio¬
nem sed uetera peccata ex probrant: nec audiunt ẽe
p̃ceptum noliin ꝓperare homini. qui conuertitur a pec¬
catis suis: Uȩigitur ei quituliob ꝓbriũ atq suscepit.
huius cemodise officio mancipauit. ut detraheret
sion & ciuitati dĩ. quia ꝓhac in iuria urbis suȩ ultor
ẽ dñs & dicet adsion: ecce ego faciam inte ꝓpterte :
ldẽ facicem ultionem tuã & saluaho afflictam
siue utingreco dicitar expressam: ut sit sensus. egosal¬
uabo eam quȩ pressurarum. quasiuua & oliua. Ita
temptationibus atq: p̃ssuris ut prelo. & trapeto
pressaẽ & afflicta ut uinum facer& &oleum & de
uino biberet lhr̃ in regno patris sui: deoleo aut̃ un¬

Expanded text:
diae tuae, et justitiae quas operatus es? Quid loquar de diae tuae, et justitiae quas operatus es? Quid loquar de infidelibus, cum Ecclesiarum nonnulli principes hujuscemodi hominibus exprobrent, et vitam ipsorum arbitrentur amentiam, et non praesentem laudent conversationem, sed vetera peccata exprobrent? nec audiunt esse praeceptum: Noli improperare homini qui convertitur a peccatis suis . Vae igitur ei, qui tulit opprobrium atque suscepit, et hujuscemodi se officio mancipavit, ut detraheret Sion, et civitati Dei: quia pro hac injuria urbis suae ultor est Dominus, et dicet ad Sion: Ecce ego faciam in te propter te, id est, faciam ultionem tuam, et salvabo afflictam, sive ut in Graeco dicitur, expressam; ut sit sensus: Ego salvabo eam, quae in praesentiarum quasi uva et oliva, ita tentationibus atque pressuris, ut praelo et trabe pressa est et afflicta, ut vinum faceret et oleum, et de vino biberet Jesus in regno Patris sui; de oleo autem un
Abbreviated transcription (Latin):
semi iudeos. qui sibi uidentur eẽ de ecła. eadicere &
ressumꝰ omnibus hominibus. credentes eũ uenis se qui
non uenit : Quia aũ spes nr̃a certa ẽ & iudȩ orũ cas¬
sa sunt uota secundum superiorem intelle genti
amitexamus prȩsens extremũq capitulũ & de
hie sufilio sirach testimoniũ ꝓferamus: quimuttit lapi¬
dem in ex celsum: suꝑ caput suũ mittit : Quia enĩ sion&
hierusalem in excelso positȩ sunt . quicũq: sion & hieru
salem detrahit & mittit in eã contume liarũ lapides.
insuũ eos caputiacit : & reuertit obpbriũ eius incaput
suum & doloreius & iniquitas. suꝑ uertic̃ẽ illius descen¬
dit: Quanti hodie ex ꝓbrant q mȩ dĩ mysteria con¬
spectanti uolentiq: uidere pacem eius. & dicunt. in sa¬
nur ẽ & ebrius & musto plenus. hominum coetus fugit.
pauꝑ tatem : Quiaut̃ in fideles sunt . &iam crucem
xp̃i exꝓbrant ei: & siquando eum in angustia uide¬
rint & intẽptatione. dicunt ubi sunt misericor¬

Expanded text:
semi-Judaeos, qui sibi videntur esse de Ecclesia, ita dicere et res sumus omnibus hominibus, credentes eum venisse qui non venit. Quia autem spes nostra certa est, et Judaeorum cassa sunt vota, secundum priorem intelligentiam jam texamus praesens extremumque capitulum, et de Jesu filio Sirach testimonium proferamus: Qui mittit lapidem in excelsum, super caput suum mittit . Quia enim Sion et Jerusalem in excelso positae sunt, quicumque Sion detrahit et Jerusalem, et mittit in eam contumeliarum lapides, in suum eos caput jacit, et revertetur opprobrium ejus in caput suum: Et dolor ejus et iniquitas super verticem ejus descendet . Quanti hodie exprobrant animae, 732 Dei mysteria consectanti, volentique videre pacem ejus, et dicunt: Insanus est, et ebrius, et musto plenus: hominum coetus fugit: paupertatem. Qui autem infideles sunt, etiam crucem Christi exprobrant ei, et si quando eum in angustia viderint et in tentatione, dicunt: Ubi sunt misericor
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qđ diximus significare : uidete quo modo de
xp̃o dicatur inzacharia qđ ueniat mansuetus rex
salem ut fiat unus grex & unus pastor & utrumq:
agmen tam degentibus quã de iudȩis sub pacifi¬
destruantur. unus quisq: inglado quẽ ego puto ser¬
monem eẽ dostrinȩ acutis simum & ꝑuersa quȩq: re¬
secantem : consurget aduersum fratrem suum am¬
putans omne contrarium : sed horum uniuersorũ.
finis ẽoptimus: Post destrustionẽ enĩ soliorum & for¬
te torobabel filium salathiel seruum meum: Se¬
uus aut̃ dicitur. propter corpus humanum. quia tu¬
nc & ipse subicitur ei quisibi sub iecit omnia. & in sub¬
iestis omnibus uidebitur & ipse subiectus : Sed cum hoc
fuerit impletum ponet eum ds̃ quasi signaculum in
manu sua: hunc enĩ signauit dr̃ pater & hic ẽ imagodi
iuisibilis & forma substantiȩ eius ut quicumq: cre¬
diderit indm̃ hoc quasi anulo consignetur
bsecrote lectos ut ignoscas celeri sermo¬

Expanded text:
hoc quod diximus significari: Videte quomodo de hoc quod diximus significari: Videte quomodo de Christo dicatur in Zacharia quod veniat mansuetus rex,salem, ut fiat unus grex et unus pastor, et utrumque agmen tam de gentibus quam de Judaeis, sub pacifidestruantur, unusquisque in gladio quem ego puto sermonem esse doctrinae acutissimum, et perversa quaeque resecantem consurget adversus fratrem suum, amputans omne contrarium. Sed horum universorum finis est optimus. Post destructionem enim soliorum, et forte, Zorobabel filium Salathiel servum meum. » Servus autem dicitur propter corpus humanum, quia tunc et ipse filius subjicietur ei, qui sibi subjecit omnia, et in subjectis omnibus videbitur et ipse subjectus; sed cum hoc fuerit impletum, ponet eum Deus quasi signaculum in manu sua. Hunc enim signat Deus Pater, et hic est imago Dei invisibilis, et forma substantiae ejus: ut quicumque crediderit in Deum, hoc quasi annulo consignetur. Obsecro te, lector, ut ignoscas celeri sermo
Abbreviated transcription (Latin):
eius aduentu dici alii desecundo quando in sua magges
men side fine mundi uoluerimus accipere illud dicim̃
qđ a postolus adcor inthios loquitur destruendum
omnẽ principatum & omnẽ potestatem & uirtutẽ
ut sit edssomnia inomnibus : & quia mesticum ẽ qđ cdi¬
citur & adfinem rerum ꝑtinet. Idcirco iubeturp¬
strauimus: huic ergo dicuntur quȩ in fine uentu¬
ra sint qđ transeat figura huius mundi & fiaccȩlũ
potestatem &iurtutem & dissipet sedes regum siue
uit habetur in hebreo regnorum & interficiat om¬
nẽ for titudinẽ contrariã ut ipsis quoq: quiante
regnauer̃ & gentes subsua tenuerant ditione ꝓsit
regnieorum destructio & omni p̃liandi studio
dissipato sequat̃ pax : hoc ẽ enĩ qđ ait & subuertã
qua drigã siue quadrigas & ascensor es eorũ : & de¬
scendent equi & ascensorescorum: & ut sciatis in sub¬
uersione qua cirigarum & corruentium equitu :

Expanded text:
ejus adventu dici: alii de secundo, quando in sua majestaejus adventu dici: alii de secundo, quando in sua majestamen si de fine mundi voluerimus accipere, illud dicemus quod apostolus ad Corinthios loquitur: Destruendum omnem principatum et omnem potestatem et 772 virtutem, ut sit Deus omnia in omnibus . Et quia mysticum est quod dicitur, et ad finem rerum pertinet; idcirco jubetur pstravimus. Huic ergo dicuntur quae in fine ventura sint, quod transeat figura hujus mundi, et fiat coelpotestatem, et virtutem, et dissipet reges regum, sive ut habetur in Hebraeo, regnorum, et interficiat omnem fortitudinem contrariam, ut ipsis quoque qui ante regnaverant, et gentes sub sua tenuerant ditione, prosit regni eorum destructio, et omni praeliandi studio dissipato, sequatur pax; hoc est enim quod ait: Et subvertam quadrigam, sive quadrigas, et ascensores earum, et descendent equi et ascensores eorum. Et ut sciatis in subversione quadrigarum et corruentium equitum,
Abbreviated transcription (Latin):
ina & quarta mensis dicens: loquere adtoro¬
babel ducẽ iuda dicens: ego mouebo cȩlũ partt̃
& terram & subuertam solium regnorum & conte
e & ascensorem eius & descendent equi e ascensoresco¬
tum ur inelado fratris suiindie illo dicae cdĩs epetieatuã
adsũmamite ⁊ oro babel filis a lathiel ser ue meus diet
dñs er pona te qua si signaculum. quia te eleg dicit dñs
exer citiũ : Inlex ad dita sunt salathiel mare& arida
& minus habet conterã fortitudinẽ gegniegentiũ
qđ plenius ex ipsorũ lectione nosaitur Notandũ aũ qdđ¬
in eadem hoc ẽ uicesima & quarta noni mensis. tacito
ne quarta sed tantum adaggeum. Idẽ ad dñi festace¬
lebrantem : Quine quaquã uenturum seduenientẽ
nuntiaret &cerner& : & quomodo iabraham uidu
diemxp̃i & letatus ẽ &io hannes agnum di digito¬
de monstrauit sice ille uidens regnum filudĩ habe¬
r& in se uniuersas sollemnitates : In hoc loco apud pleros¬
q: diuersa sententia ẽ: Alii enĩ suspicantur deprimo

Expanded text:
arta mensis, dicens: Loquere ad Zorobabel ducem Juda, dicens: Ego movebo coelum pariter et terram. Et subvertam solium regnorum, et conteret ascensorem ejus: et descendent equi, et ascensores eorum: vir in gladio fratris sui. In die illa dicit Dominus exercituum, Assumam te, Zorobabel fili Salathiel, serve meus, dicit Dominus, et ponam te quasi signaculum: quia te elegi, dicit Dominus exercituum. In LXX addita sunt, mare et aridam; et minus habet, Conteram fortitudinem regni gentium, quod plenius ex ipsorum lectione noscitur  Al.  est, in vicesima et quarta noni mensis, tacito ne quarta, sed tantum ad Aggaeum, id est, ad Domini festa celebrantem: quia nequaquam venturum, sed venientem nuntiaret et cerneret. Et quomodo Abraham vidit diemdemonstravit : sic et ipse videns regnum Filii Dei, haberet in se universas solemnitates. In hoc loco apud plerosque diversa sententia est: Alii enim suspicantur de primo
Abbreviated transcription (Latin):
mae :o periantur saccis & damnatis pristinis uicus to¬
tos se conferant adpenitentiam: Super diabolumin¬
terp̃tari quiinfine mundi. quia nulla rationabilis
& quȩ adõ facta sit pereat natura. descendens desua suꝑ

Expanded text:
me, operiantur saccis, et damnatis pristinis vitiis, tome, operiantur saccis, et damnatis pristinis vitiis, totos se conferant ad poenitentiam super diabolo interpretari, qui in fine mundi quia nulla rationabilis, et quae a Deo facta sit, creatura pereat descendens de sua su
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ inmanibus eorũ: Quisscit si conuertatur siconuertat᷑¬
& ignoscat ds̃ & reuertatur a furore irȩ suȩ & non per¬
ibimus: Lxx & ad propinquauit sermo adregemnn¬
neuȩ : & surrexit dechronosuo & abstulit stolam suã
ase & coopertur sacco & sedit incinere: & p̃dicatũ
ẽ innine ue arege & ab omnibus maioribus eius dicens
homines & iumenta & boues & oues nongustent quio¬
quã nec pascantur & a quã nonbibant: & cooperti sunt
saccis homines &iumenta: & clamauerunt ad eh̃
uehementer. & reuersus est unus quisq: desua uiama¬
la & abiniquitate quȩ ẽ in manibus eorũ dicentiũ:
Quis scit sipȩnitentiam agatds̃. E reuertatur ali
ira fu roris sui & non pereamus: Scio plerosq: regẽ
nineue quiextremus audiat p̃dicationem & descen¬
dect desolio suo. & pristinũ abiciat ornamentum. uestitus¬
q: sacco sedeat incinere nec sua conuersatione contentus
cetes is quoq: conducibus suis pcipisse pęnitentiam chce¬
ns : homines & iumenta boues & pecora. cruciantur fa¬

Expanded text:
us eorum. Quis scit si convertatur 418 et ignoscat Deus, et revertatur a furore irae suae et non peribimus? LXX: Et appropinquavit sermo ad regem Ninive et surrexit de throno suo, et abstulit stolam suam a se, et coopertus est sacco, et sedit in cinere, et praedicatum est Ninive a rege, et ab omnibus majoribus ejus, dicentibus: Homines et jumenta et boves et oves non gustent quidquam, nec pascantur, et aquam non bibant: et cooperti sunt saccis homines et jumenta, et clamaverunt ad Dominum vehementer, et reversus est unusquisque de via sua mala, et ab iniquitate quae erat in manibus eorum dicentium: Quis scit si convertaira furoris sui, et non pereamus? Scio plerosque regem Ninive qui extremus audiat praedicationem, et descende solio suo, et pristinum abjiciat ornatum, vestitusque sacco, sedeat in cinere: nec sua conversione contentus, caeteris quoque conducibus suis praedicet poenitentiam, dicens: Homines, et jumenta, et boves, et pecora crucientur fa
Abbreviated transcription (Latin):
res: non enĩ docere sed facere in ecđa conuenit necfa¬
ctis uerba destruere : ceterũ tucũ aliũ doce as & ñ fa¬
cias ipse non tamdoctor quã contemptor uocandus
es: de quo & in ambacuc scribitur: Videte contempto¬
res & respicite & miramini mirabilia & disꝑclamini:
Sacerdotes quoq: qui eucharistiȩ seruiunt & sangui¬
nẽ dnĩ populis eius diuidunt: impie agunt in legem
uerba non uitã & necessariã eẽ sollemnem oratio¬
tiones dño: cũ hȩc faciant principes. iudices. prophe¬
tȩ sacerdotes hierusalem inihilominus : clemens
cuiq: qđ merctur : Post quã eñĩ aduenerit mane & nox
huius scłi ꝑ transierit in luce iudiciũ suũ & non abscondet
uel ipse uel iudiciũ eius : & cũ coeperit a scłi exigere pe¬
cuniam quã eis commiserat. nonerit iniustus nec faci¬
et hippetuũ ualere iustitiam: sed suꝑ bos principes
tenebant : & dissi pabuntur anguli eorũ ldẽ prauȩ

Expanded text:
res: non enim docere, sed facere in Ecclesia convenit, non fares: non enim docere, sed facere in Ecclesia convenit, non factis verba destruere. Caeterum tu cum alium doceas, et ipse non facias, non tam doctor quam contemptor vocandus es, de quo et in Habacuc scribitur: Videte contemptores et respicite, et admiramini mirabilia, et disperdimini . Sacerdotes quoque qui Eucharistiae serviunt et sanguinem Domini populis ejus dividunt, impie agunt in legem verba, non vitam, et necessariam esse tantum solemnem oratiotiones Domino . Cum haec faciant principes, judices, prophetae, sacerdotes Jerusalem, nihilominus clemens eticuique quod meretur. Postquam enim advenerit mane, et nox hujus saeculi pertransierit, dabit in luce judicium suum, et non abscondetur vel ipse, vel judicium ejus. Et cum coeperit a singulis exigere pecuniam quam eis commiserat, non erit injustus, nec faciet in perpetuum valere injustitiam; sed superbos principes,tenebant, et dissipabuntur anguli eorum, id est pravae
Abbreviated transcription (Latin):
pere disciplinã nec confiscc ẽ in dño : quia noluit ad ꝓpin
sui audire sedic̃ & confidere in ciño quando operib fi¬
dem destruit : & magis mãmonȩ iungitur quã iñosuol
& duplicicorde accedit adeũ & duobus dominis. sȩcło
&cdõ militare secredit : huius principes sicut le ofugi¬
derimus principes eius. Ita insubiectos populos deto¬
nare & uoce trrannica rabidisq: conuitiis plebem
continere ut non pastorẽ ingrege sed leonẽ inter
ouiculas putes. Iudices quoq: eius quasi lupi arabiȩ: occi
rantur sẽꝑ intenebris: Posses siunculsis eccłe & eaquȩ
indi cdonaria conferuntur. uertentes in lucrũ suum ut
non habeant pauperes qđ mane comedant : qua s imno
cuncta diripiant : nec paruos quidem cib os indigen¬
tibus derelinquunt: Prophetȩ etiã idẽ magistri.
quise putant docere populor. & descripturis sermoci
tales & hoc ĩpont Runc. legendũ sunt uiri contẽpto¬

Expanded text:
 disciplinam, nec confisa est in Domino, quia noluit appropinqsui audire se dicit, et confidere in Domino, quando operibus fidem destruit, et magis mammonae jungitur quam Domino Deo suo, et duplici corde accedit ad eum, et duobus Dominis, saeculo et Deo militare posse se credit. Hujus principes sunt sicut leones rugiderimus principes ejus ita in subjectos populos detonare, et voce tyrannica rabidisque conviciis plebem conterere, ut non pastorem in grege, 718 sed leonem inter oviculas putes frendere. Judices quoque ejus quasi lupi Arabiae, occidrantes semper in tenebris, et possessiunculas Ecclesiae, et ea quae in Dei donaria conferuntur, vertentes in lucrum suum, ut non habeant pauperes quod mane comedant, qui quasi incuncta diripiant, ne parvos quidem cibos indigentibus derelinquunt. Prophetae etiam, id est magistri qui se putant docere populos, et de Scripturis sermocituales et hoc εἰρωνικῶς legendum sunt viri contempto
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsis meis quiadferent milu uictimas & post reliquias
populi isrł credenter in xp̃o atq: saluatas. de quibus di¬
citur. & timebunt nom̃ dñi. qui sunt reliqui de isrł.
di consũmatione p̃dicans loquit᷑. Gaude filia sion p̃di¬
ca filia hierusalem lȩtare & delectare suꝑtoto corde
tuo filia hierusalẽ : omnis quippe anima quȩ uspecu¬

Expanded text:
persis meis qui afferent mihi victimas: et post reliquias persis meis qui afferent mihi victimas: et post reliquias populi Israel, credentes in Christo atque salvatas, de quibus dicitur: Et timebunt nomen Domini qui sunt reliqui de Israel, di consummatione praedicans loquitur: Gaude, filia Sion, praedica, filia Jerusalem, laetare et delectare de toto corde tuo, filia Jerusale
Abbreviated transcription (Latin):
atur mirum ut sepediximꝰ aliter ebraica capitula &
aliter lxx greca uidelicet. ac latina finiri : Ubienĩ
in sensũ diuersa trans lacio ẽ : Ibine cesse ẽ diũsaesse
uel principia uelfines: Iudȩi cũ xp̃o quẽ putant ẽẽ
uenturum hȩ csibi omnia reꝓmeetunt: qui xp̃iano
alib̵ Quȩ nos qui xp̃m suscepimus lam cun ipsosumus om¬
nequẽ quã ledere uidear ȩstimat necdũ ꝓphetiã ẽẽ
cõpletam sciat falso xp̃i portare se nom̃ . & iudaicam ani¬
mã circũ cisionem tantum corporis non habere: Sieñĩ
hȩc necdum facta sunt sed futura frustracredidimus salua¬
toris aduentum : frustra aũ non credentes. intellegimꝰ
in nobis cõpletũ esse mysteriũ. qđ tẽ poribus ȩternista
congregationes gentiũ . ut suscipiã reges. usq ad eum
locũ ubiait . ut inuocent om̃s nomen dñi. & serui antei
subiugo uno & ultra flumina ȩ thuopiȩ suscipiã in dis¬

Expanded text:
atur mirum, ut saepe diximus, aliter Hebraica capitula, et atur mirum, ut saepe diximus, aliter Hebraica capitula, et aliter LXX Graeca videlicet Latinaque finiri. Ubi enim in sensu diversa translatio est, ibi necesse est diversa esse vel principia vel fines. Judaei cum Christo, quem putant esse venturum, haec sibi omnia repromittunt, quae nos  quae nos qui Christum suscepimus, jam cum ipso sumus omne quemquam laedere videar, existimat necdum prophetiam esse completam, sciat falso Christi portare se nomen, et Judaicam animam, circumcisionem tantum corporis non habere. Si enim haec necdum facta sunt, sed futura, frustra credidimus Salvatoris adventum: frustra autem non credentes intelligimus in nobis esse completum mysterium, quod temporibus aeternis tacongregationes gentium, ut suscipiam reges, usque ad eum locum, ubsub jugo uno: Et, ultra flumina Aethiopiae suscipiam in dis
Abbreviated transcription (Latin):
auda filia sion iubilaisrł lȩtare & exulta inomni
cordefilia hierusalem: abstulit dñs iudicium tuũ. a uer¬
tit inimicos tuos rexisrł. dñs in medio tui nonti¬
mebis malum ultra: Indie illa dicetur. huerusalem
nolitimere sion ñ dissoluant᷑ manus tuȩ. dñs dr̃tuus
inmedio tui fortis . ipse saluabit : gaudebit suꝑte in
lȩtitia silebit in dilestione tua. ex ultabit suꝑte
in laude : nugas quialege recesser̃ congregabo quia
exte erant ut non ultra habeas suꝑ eis obꝑprium: lxx¬
Lauda filia sion p̃dica hierusalem & exulta & dele¬
ctare detoto corde tuo filia hierusalem abstulit
dñs mniquitates tuas. rede miote demanu inimico¬
rũ tuorũ rex isrł dñs in medio tui non uidebis mala
ultra. in tempore illo dic̃ dñs huierusalẽ confidesion
ñ dissoluantur manus tuȩ. dns̃ ds̃ tuus intefortis
saluabitte. adducet suꝑte lȩtitiã & innouabitte in
caritate sua & lȩtabit inte indilectione quassindie

Expanded text:
auda filia Sion iubilate Israhel laetare et exulta in omni corde filia Hierusalem abstulit Dominus iudicium tuum avertit inimicos tuos rex Israhel Dominus in medio tui non timebis malum ultra in die illa dicetur Hierusalem noli timere Sion non dissolvantur manus tuae Dominus Deus tuus in medio tui Fortis ipse salvabit gaudebit super te in laetitia silebit in dilectione tua exultabit super te in laude nugas qui a lege recesserant congregabo quia ex te erant ut non ultra habeas super eis obprobrium  filia Jerusalem, exsulta et delectare de toto corde tuo, filia Jerusalem. Abstulit Dominus iniquitates tuas, redemit te de manu inimicorum tuorum, rex Israel Dominus in medio tui: non videbis mala ultra. In tempore illo, dicit Dominus Jerusalem, confide, Sion, non dissolvantur manus tuae: Dominus Deus tuus in te fortis salvabit te: adducet super te laetitiam, et innovabit te in charitate sua, et laetabitur in te 728 in delectatione, quasi in die
Abbreviated transcription (Latin):
quip̃ tioso sanguine om̃i redemt : xp̃s enĩ factus ẽ sapi¬
entia nobis adõ & iustitia & sc̃ificatio & redemptio & re¬
demitnos rex isrł qui habitat in medionr̃i dicens ego& pat̃
meus ueniemus & mansionem apud eũ faciemus : & habita¬
bo & in ambulabo in eis : & ultra non uidebimꝰ malasolas
uirtutes cogitantes atq facientes. in illo die dic̃ dñs : Viden¬
tibus nobis pacem & in sublimipositis: ne dissoluantur manus
tuȩ : qui& ꝑ esaiã dixit. confortamini manus desolutȩ &o¬
peratua robusta sint : Dñs enĩ fortis cui nemo potẽ res iste¬
re saluator tuus. Ipse tibi reddet lȩtitiã quã ꝑdidisti
& uetere homine ꝓiecto. In nouo ambulare faciet in di

Expanded text:
ine omnes redemit. Christus enim factus est sapientia nobis a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio . Et redemit nos rex Israel, qui habitat in medio nostri, dicens: Ego et Pater meus veniemus, et mansionem apud eum faciemus ; et habitabo et inambulabo in eis : 729 et ultra non videbimus mala, solas virtutes cogitantes atque facientes. In illa die, dicit Dominus, videntibus nobis pacem, et in sublimi positis, ne dissolvantur manus tuae, qui et per Isaiam dixit: Confortamini manus dissolutae, et opera tua robusta sint . Dominus enim fortis, cui nemo potest resistere: salvator tuus, ipse tibi reddet laetitiam quam perdidisti, et veteri homine projecto, in novo ambulare te faciet,
Abbreviated transcription (Latin):
tunc etiã ultra flumina et hiopiȩ. unde uenitre¬
gina saba audire sapientiã sa lonionis deferent̃:
uistimas dño & ehiopia p̃ ueniet manus eiusdõ:
ueroq: legifero quix plagis ꝑcussit ȩgrptũ
nubet ȩduo pissa inuiden¬
Qđ aũt ait iuxta ebraicũ in de supplices mei filia dispersos¬
rum meorẽ deferent munus mihilhiuius modiẽ: disrł
osinago quondam filia quã in toto orbe dispersi. licet
mnihi uietimȩ deferentur. Idẽ degentiliũ populo Indiȩ
illa id .ẽ quando gentiũ crediderit multitudo. &iam
non tupenitus confunderis. suꝑcunctis erroribustuis qui¬
bus p̃uaricata es inme. eligendo barabban & difi¬
liũ crucifigenedo: tuno auferam de mediotui scribas
& sacerdotes & phariseos magniloquos suꝑbiȩtuȩ & ne¬
quaquã temmonte scomeo. ultra iactabis sed habebis
populũ pauperem homines in liter acos & piscatores
quis perabunt in nomine dñi reliquiȩ isrł: non multi¬
tudo quȩ clamauit crucifige crucifige eũ. non ponti¬

Expanded text:
tunc etiam ultra flumina Aethiopiae unde venit regina Saba audire sapientiam Salomonis deferent victimas Domino: Et Aethiopia praeveniet manus ejus Deo : veroque legifero, qui decem plagis percussit Aegyptum , nubet Aethiopissa, invidenod autem ait juxta Hebraicum: Inde supplices mei filia dispersorum meorum, deferent munus mihi, hujuscemodi est: O Israel, o synagoga quondam filia, quam in toto orbe dispersi, licet mihi victimae deferentur, id est, de gentilium populo. In die illa, id est, quando gentium crediderit multitudo, etiam tu non penitus confunderis super cunctis erroribus tuis, quibus praevaricata es in me, eligendo Barabbam, et Dei Filium crucifigendo . Tunc auferam de medio tui Scribas, et Sacerdotes, et Pharisaeos, magniloquos superbiae tuae, et nequaquam te in monte sancto meo ultra jactabis; sed habebis populum pauperem, homines illitteratos, et piscatores, qui sperabunt in nomine Domini. Reliquiae Israel, non multitudo quae clamavit: Crucifige, crucifige eum : non ponti
Abbreviated transcription (Latin):
teri errore sublata unum confessionis redditũ ẽ labiũ :
Sed& reges qui destruunt᷑ & diuino consumuntur ardo¬
re : ꝑ uersorũ dogmatũ principes sentiendi sunt:
indie illa non confunderis suꝑcunctis adinuentio¬
nibustuis quibus p̃uaricataes inme quia tunc auferã de

Expanded text:
teri errore sublato, unum confessionis redditum est labium. teri errore sublato, unum confessionis redditum est labium. Sed et reges qui destruuntur, et divino consumuntur ardore, perversorum dogmatum principes sentiendi sunt. In die illo non confunderis super cunctis adinventionibus tuis, quibus praevaricata es in me: quia tunc aufera
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestiũ & ter restriũ & infernorũ. & omnis lingua
conficeatur. dñm ilim ingloria dĩ patris: ab¬
iestisq: lateribus & bi tumine quȩ habe bam̃
ꝓlapidib: & luto quibus & erroris nr̃i suꝑ¬
biã exstruebamus contradm̃ : Recipiamus linguam qũa
ante ꝑdidimus & simus subiugo xp̃i dicentes. Iugumenĩ
meum suaue ẽ & onus meũ leue ẽ: notandumaũ qđ in¬
& huincerror exortus ẽ quia uerbum ebraicũ barura qđ
elim̃ti nimiã similitudinẽ qđ paruo apice distinguit. nec¬
ñ ubinos transtulimꝰ indie resurrectonis meȩ in futurũ &
om̃s int̃ p̃tati sunt testimoniũ : hebreus quime inscriptu¬
risinstituit. adserebat. łetħ inp̃senti loco magis eiecti. ldẽ
locũ & deprimoxp̃i aduentu exponere. quando omnier¬
rore sub lato demonibusq: calcatis . & terrenis operib:
destructis a postoli uniuersis linguis locuti sunt. & ue¬

Expanded text:
oelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis 724 lingua oelestium, terrestrium, et infernorum, et omnis 724 lingua confiteatur Dominum Jesum in gloria Dei Patris . Abjectisque lateribus, et bitumine quae habebamus pro lapidibus et luto, quibus erroris nostri superbiam exstruebamus contra Dominum, recipiamus linguam quam ante perdidimus, et simus sub jugo Christi, dicentis: Jugum meum suave est, et onus meum leve est t hinc error exortus est, quod verbum Hebraicum BARURA  , quod elementi nimiam similitudinem, quod parvo apice distinguitur. Necnon ubi nos transtulimus, In die resurrectionis meae in futurum, et omnes interpretati sunt, in testimonium. Hebraeus qui me in Scripturis instituit, asserebat LAED   in praesenti loco magis εἰς ἔτι id est, locum et de primo Christi adventu exponere, quando, omni errore sublato, daemonibusque calcatis, et terrenis operibus destructis, apostoli universis linguis locuti sunt , et ve
Abbreviated transcription (Latin):
menta patientur : Vide gentes. & gentiũ multitudo
congregatur adiudicium: reges aũ idẽ principesdo¬
gmatũ ꝑ uersorum. adducuntur in poenam uteffunde¬
tur suꝑ eos omnis ira furoris dñi: & hoc ñ crudelita¬
te fit aliquacut arbitrentur sangiunarii iudȩi sed mi¬
sericordia & consilio medicantis: Sequitur enĩ. inigni
enĩ zelimei consumitur omnis terra: Gentibus quip¬
pe iniudiciũ congregatis & regibus ad suppliciũ. ut
effundatur saꝑ eos ira & non exparte sed tota & ira
ac furore saciato: consumetur in toto orbe quicꝗd
terrenũ ẽ quicꝗd adoperaterrȩ id est carnis ꝑti¬
net : omnes eius ue pres & spinas ac frutecta uastans
telimeiuor abit incendium: & tuno conuertam sũꝑ
populos linguã in generationẽ suam : ut unus quisq
errore de posito. adantiquũ confessionis dĩ eloquiũ
reuertatur : & in nomine ihiũ omne plectatur. cȩ¬

Expanded text:
menta patientur . Unde gentes et gentium multitudo menta patientur . Unde gentes et gentium multitudo congregatur ad judicium; reges autem, id est, principes dogmatum perversorum adducentur in poenam, ut effundatur super eos omnis ira furoris Domini. Et hoc non crudelitate fit aliqua, ut arbitrantur sanguinarii Judaei. sed misericordia, et consilio medicantis. Sequitur enim: In igne enim zeli mei consumetur omnis terra. Gentibus quippe ad judicium congregatis, et regibus ad supplicium, ut effundatur super eos ira, et non ex parte, sed tota, et ira ac furore sociato, consumatur in toto orbe quidquid terrenum est, quidquid ad opera terrae, id est, carnis pertinet: omnes ejus vepres et spinosa fruteta vastans, zeli mei vorabit incendium. Et tunc convertam super populos linguam in generationem suam, ut unusquisque errore deposito ad antiquum confessionis Domini eloquium revertatur: et in nomine Jesu omne genu flectatur, c
Abbreviated transcription (Latin):
debatur in nobis xp̃i luce radiante dispereat & ꝓlur
omnibus mercedem nobis pollicens dĩait: exspectame
indie resurs ectionis meȩ intestimonium: Post uitam
enĩ atq peccata ds̃ resurgit innobis. & iuxta id qđ ina¬
lio locop̃cipit: esto tomihi testes & egotestis dic̃
& cũ spũ scõ : ut inore duorũ uel trium testiũ stet omne
uerbum : & magis mii uidetur sic stare sententia &
subhis tribus testibus ueritas confirmari quã secundũ
literam: Duo enĩ fuer̃ testes contrasusannam & con¬
tra ipsum dñm saluatorem & tamen ñ stȩtit uerbum
inore eorum: contranaboch : e quoq: tota poene ciui¬
tas dixit testimonium consensusq: testimoniũ pessi¬
morum non firmitatem habuit ueritatis. sed sceleris
gationes gentium & suscipere reges in loco uidelicet sup¬
pliciorum suorũ uteffundam supereos iram meã om¬
nemiram furoris mei : Quiminor ẽ citomeretur ueniã.
& misericor diȩ proximus ẽ: potentes aũ potenter tor¬

Expanded text:
debatur in nobis, Christi lucerna radiante, dispereat. Et pro his omnibus mercedem nobis pollicens Deus, ait: Exspecta me in die resurrectionis meae in testimonium: post vitia enim atque peccata Deus resurget in nobis. Et juxta quod in alio loco praecipit: Estote mihi testes, et ego testis, dicet Spiritu sancto, ut in ore duorum vel trium testium, stet omne verbum . Et magis mihi videtur sic stare sententia, et sub his tribus testibus veritas confirmari, quam per  Al. secundum litteram. Duo enim fuerunt testes contra Susannam , et contra ipsum Dominum Salvatorem , et tamen non stetit verbum in ore eorum. Contra Naboth quoque pene tota civitas dixit testimonium, consensusque testium pessimorum non firmitatem habuit veritatis, sed sceleris gationes gentium, ut suscipiam reges, in loco videlicet suppliciorum suorum, ut effundam super eos iram meam, omnem iram furoris mei. Qui minor est, cito meretur veniam, et misericordiae proximus est: Potentes autem potenter tor
Abbreviated transcription (Latin):
isrł & non facient iniquitatem nec loquentur menda¬
eiuõ & non inuenietur inore eorũ lingua dolosa quõ
ipsi pascentur & accubabunt & nonerit qui exterre at:
Lxx definibus fluminũ ȩthiopiȩ suscipiã dispersosine¬
os adferent iuictimas mihi : indie illa non confunderis
ex omnibur adinuentionibur quibus impie egistunme :
quia tunc auferam ate detractionẽ contume liȩ tuȩ:
& ultra non adicies ut magnificeris suꝑ montẽs cmmeũ
et relinquã inte populum man suetum & humilẽ. &ti
ent iniquitatem & non loquentur uana. &ñ inueni¬
et᷑ inore eorũ linguadolosa : quia ipsi pascentur & ac

Expanded text:
dacium, et non invenietur in ore eorum lingua dolosa, quoniam ipsi pascentur et accubabunt, et non erit qui exterreat. LXX: De finibus fluminum Aethiopiae suscipiam dispersos meos: afferent victimas mihi. In die illa non confunderis ex omnibus adinventionibus tuis, 725 quibus impie egisti in me, quia tunc auferam a te detractionem contumeliae tuae, et ultra non adjicies ut magnificeris super montem sanctum meum: et relinquam in te populum mansuetum et humilem, et rent iniquitatem, et non loquentur vana, et non invenietur in ore eorum lingua dolo
Abbreviated transcription (Latin):
in locopas cuȩ ibime collo cauit. suꝑ aquã refectionis
educauit me. animã meã conuertit: & non erit qui
exterreat : uincente fide credentiũ ꝑ secutorũ
suꝑ biam: hoc de primot aduentu xp̃i intellestũ
sit qđ iudei sibi in

Expanded text:
collocavit. Super aquam refectionis educavit me, animam meam convertit : et non erit qui exterreat, vincente fide credentium persecutorum superbiam. Hoc de primo 726 adventu Christi intellectum sit, quod Judaei sibi in
Abbreviated transcription (Latin):
busculas quȩ inȩgrpto radicatȩ sanguineos habent
fructus. interficit & subuertit. ne bibant quia male
plantauerant & comedant ex eis fructum: Prope ẽ
dies dñi magnus & uel oxnimis: cui resisterenemo
potest: Propeaũ ẽ uel propter ȩt̃nitatem: quia
nibil ei longumẽ: uel ꝓpter poenȩ magnitudinẽ :
quia patienti. nũquã longũ uidetur suppliciũ qđ
inferendũ ẽ: sie ꝓpe ut supͣ diximus : Cum ex¬
ierimus esȩcło : & unius cuiusq: mors consum mati¬
onem mundi fecerit : & non solum ꝓpe sed etiã
ue lox nimis: ut uelocitas aduentus eius: in eo qđ¬
diei dñi amara. tribulabitur ibi fortis.

Expanded text:
busculas, quae in Aegypto radicatae sanguineos habent busculas, quae in Aegypto radicatae sanguineos habent 691 fructus, interfecit et subvertit, ne bibant qui male plantaverunt, et comedant ex eis fructum. Prope est dies Domini magnus et velox nimis, cui resistere nemo potest: prope autem est vel propter aeternitatem, quia nihil ei longum est, vel propter poenae magnitudinem, quia patienti numquam longe videtur supplicium quod inferendum est. Sive prope, ut supra diximus, cum exierimus a saeculo, et uniuscujusque mors consummationem mundi fecerit; et non solum prope, sed etiam velox nimis, ut velocitas adventus ejus in eo qdiei Domini amara: tribulabitur ibi
Abbreviated transcription (Latin):
bus habitare ꝑmittit ⁊ñ facit ut bibant᷑ deuine is quas
plantauerant: Si enĩ plantassent uine am sorech& iui¬
neam electam. totam ueram: bibis sent uinum suum &
in hebriatiessent cum patri archanoe. &iose ph inme¬
ridie: Sed quia dixerant: non faciet benedñs & non
faciet male: & de uinea sodomorũ uinea eorum
& ꝑpago eorum dego morra : Qua eorũ uua fellis
& botrus a maritudinis ine is : furor draconũ uoũ
eorũ: & furor aspidũ insanabilos Fropterea plan¬
tauer̃ uineas: & ñ bibent uinum earũ: & mystice
dicitur desodoma & gomorra: qđ omnis plantatio
eorum perierit: Sienĩ ꝑmansissent in eo qđ coe¬
perant : ut essent quasi para drsusdĩ : & ñ finissent
in inalo : ut essent quasi terra ȩ grpti: plantatio
eorum utiq: ꝑ mansisset: ⁊ alequid & illud suꝑȩgy¬
ptis in psalmis sonat: occidit in grandine uineas
eorum & moros eorũ in pruina: quasi clementissi¬
mus quippe ds̃ : omnem ȩ orptiã plantationem & ar¬

Expanded text:
bus habitare permittit: nec facit ut bibant vinum de vineis, quas plantaverant. Si enim plantassent vineam Sorec, et vineam electam totam veram, bibissent vinum suum, et inebriati essent cum patriarcha Noe et Joseph in meridie ; sed quia dixerunt: Non faciet bene Dominus, et non faciet male , et de vinea Sodomorum erat vinea eorum, et propago eorum de Gomorrha, Uva eorum uva fellis, et botrus amaritudinis eis: furor draconum, vinum eorum: et furor aspidum insanabilis , propterea plantaverunt vineas, et non bibent vinum earum. Et mystice dicitur de Sodoma et Gomorrha, quod omnis plantatio eorum perierit. Si enim permansissent in eo quod coeperant, ut essent quasi paradisus Dei, et non finissent in malo, ut essent quasi terra Aegypti, plantatio eorum utique permansisset. Tale quid et illud super Aegyptiis sonat in Psalmis: Occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina . Quasi clementissimus quippe Deus, omnem Aegyptiam plantationem et ar
Abbreviated transcription (Latin):
stigꝰ dies tenebrarum & caliginis: dies nebu¬
le & turbinis : dies tubȩ & clamoris. suꝑ ciuitates
munitas. & suꝑ angulas excelsos .Lxx: Voxdiet
dñi amara & dura posita ẽ & fortis: diesirȩ dies
illa diestribulationis & ne cessitatis: dies mseriȩ
& ꝑditionis : dies tenebrarum & turbinis: diesne¬
bulȩ &caliginis: dies tubȩ & clamoris: suꝑciui¬
tates munitas. e suꝑangulos exce lsos:¬

Expanded text:
um et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris super civitates munitas, et super angulos excelsos. LXX: Vox diei Domini amara et dura posita est, fortis: dies irae, dies illa, dies tribulationis et necessitatis, dies miseriae et perditionis, dies tenebrarum et turbinis, dies nebulae et caliginis, dies tubae et clamoris super civitates munitas, et super angulos excelsos
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt in p̃dicationeionȩ.&ecceplus quã iona
hic : Condẽnat᷑ generatio iudeorũ credente mun¬
.do & nine uitȩ agentes pęnitentiam. isrł incredulus
erit: Illi habent libros nos libro rum dnm: Illi tenent
ꝓphetas : nos intellegentiam ꝓphetarum: Illos occidit
litera nos uiuificat sp̃s : Apud illos barabbas latro
dimit ti. nobis xp̃s dĩ filius soluitur exi

Expanded text:
egerunt in praedicatione Jonae; et ecce plus quam Jonas egerunt in praedicatione Jonae; et ecce plus quam Jonas hic . Condemnatur generatio Judaeorum, credente mundo: et Ninive agente poenitentiam, Israel incredulus perit. Illi habent libros, nos librorum Dominum : illi tenent prophetas, nos intelligentiam prophetarum: illos occidit littera, nos vivificat spiritus : apud illos Barabbas latro dimittitur, nobis Christus Dei Filius solvitur. I
Abbreviated transcription (Latin):
nineuetas ueniam consecutos : postea uero in pris¬
tinis uicis ꝑseuerantes dĩ inse ꝓuocas se sententiam :¬
duntq: hebrei oseȩ & amos & esaiam ac
iona
isdem ꝓphetasse temporib: Hoc quan¬
tum ađ
toriae ꝑtinet fundamenta : Cete¬
rum non ignoremus. chro maci papa uenerabilis sudo¬
ris eẽ uel maximȩ totum ꝓphetam referre ad intelle¬
braculo : qđ rep̃hensus ado. curmaiorem curam
habuerit herbȩ uirentis & extemplo aridẽ quã
tantȩ hominum multitudims. & ceteraquȩ in ipso
uolumine ex planare nitem᷑: Et tamen ut totum ꝓ¬
phetȩ sensum breui p̃figuratione cõp̃hendam nul¬
lus melior trpisui interpres erio quã ipse qui in spi¬
rauit ꝓphetasi & futurȩ ueritatis inseruis suis line¬
as ante signauit: Loquitur ergo adiudeos suis ser¬
monibus incredulos & xp̃m dĩ filium nescientes ui¬
rinine uitȩ resurgent in iudicio cum generatio¬
ne ista & condemnabunt eã. quia pęnitentiam

Expanded text:
Ninivitas veniam consecutos: postea vero in prisNinivitas veniam consecutos: postea vero in pristinis vitiis perseverantes, Dei in se provocasse sententiam. Traduntque Hebraei, Osee, et Amos, et Isaiam ac Jonam iisdem prophetasse temporibus. Hoc quantum ad historiae pertinet fundamenta. Caeterum non ignoramus, Chromati papa venerabilis, sudoris esse vel maximi totum prophetam referre ad intellibraculo: quod reprehensus a Deo cur majorem curam habuerit herbae virentis, et extemplo aridae, quam tantae hominum multitudinis, et caetera quae in ipso volumine explanare nitemur: et tamen, ut totum prophetae sensum brevi praefatione comprehendam, nullus melior typi sui interpres erit, quam ipse qui inspiravit prophetas, et futurae veritatis in servis suis lineas ante signavit. Loquitur ergo ad Judaeos sui sermonis incredulos, et Christum Dei Filium nescientes: Viri Ninivitae surgent in judicio cum generatione ista, et condemnabunt eam, quia poenitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
helias mortuum suscitauit. matre postea dicen¬
puerum sic uocatum: Amathu enĩ in no¬
stra
litigua ueritatem sonat. & ex eoqd ue¬
rum
helias locutus õilli. qui suscitatus
filius
tibus trberiadem : haud grandis ẽ uiculas ubi& sepulchrũ
eius ostenditur: Quã quã ualii iuxta dyos polim idẽ
lrddã eũ & natum & conditum uelint Non intel¬
legentes hoc qđ additur. offer. ad distirictionem
aliarum gedi urbium ꝑtinere: quȩ iuxta heleuthe¬
ropolim siue diospolim hodieq: monstrantur: Lib
quoq: tobi licet non habeatur in canone. tamen qui¬
ausurpatur abȩcclesiasticis uiris. tale quid memo¬
rat. dicente tobi adfilium suũ: fili ecce senui. & in
eo sum ut reuertar deuitamea. tolle filios tuos &
uade in mediam: Fili scio enĩ quȩ locutus ẽ ionas pro¬
tinet : Maxime bero dotum leginius nineuen regan¬
te apud hebreos iosia atΥXAΡE rege medorũ
fuisse subuersam: Ex quo intellegimus. primo
tẽpore adione p̃dicationem acta pęnitentia

Expanded text:
heta mortuum suscitavit, matre postea dicenpuerum sic vocatum. Amathi enim in nostra lingua veritatem sonat: et ex eo quod verum Elias locutus est, ille qui suscitatus est, filius tibus Tyberiadem haud grandis est viculus, ubi et sepulcrum ejus ostenditur. Quamquam alii juxta Diospolim, id est, Liddam, eum et natum et conditum velint: non intelligentes hoc quod additur, Opher, ad distinctionem aliarum Geth urbium pertinere, quae juxta Eleutheropolim, sive Diospolim, hodie quoque monstrantur. Liber quoque Tobiae, licet non habeatur in Canone, tamen quia usurpatur ab ecclesiasticis viris, tale quid memorat, dicente Tobia ad filium suum. Fili, ecce senui, et in eo sum ut revertar de vita mea: Tolle filios tuos, et vade in Mediam, fili: scio enim quae locutus est Jonas proertinet, et maxime Herodotum, legimus Niniven, regnante apud Hebraeos Josia, et Astyage rege Medorum, fuisse subversam. Ex quo intelligimus primo tempore ad Jonae praedicationem, acta poenitentia,
Abbreviated transcription (Latin):
slector recedat quã ante fuerat quã legeret:
Nec hõc dico quo magis ingenis detraham & alios mea
laude suggillam sed cõmentatoris officiũ sit ut
quȩ obscura sunt. breuiter aꝑteq: de lucidet: Ñ.
tam dissertitudinẽ ostendat suam : quã sensum eius
quẽ ex ponit᷑ disserat: Quȩrimus igitur ionas ꝓ¬
ctus sit: &nisi fallor: in regũ uolumine deeo ita
maria qua draginta annis & uno: fecitq malum
coram dño & non reces sit ab uniuersis peccatis
hierobam filu nabath qui peccare fecit isrł Ipse
conuertit fines isrł insamariã. ab introitue math
usq ad mare solitudinis : iuxta uerbũ dñi dĩ isrł
qđ locutus ẽ i manu seruisui ionȩ filii a mathi

Expanded text:
lector recedat, quam fuerat antequam legeret. lector recedat, quam fuerat antequam legeret. Nec hoc dico, quo magnis ingeniis detraham, et alios mea laude suggillem; sed quod commentatoris officium sit, ut quae obscura sunt, breviter aperteque dilucidet, et non tam disertitudinem ostentet suam, quam sensum ejus quem exponit, edisserat. Quaerimus igitur, Jonas proctus sit? Et ni fallor in Regum volumine de eo ita s Israel in Samaria quadraginta annis et uno. Fecitque malum coram Domino, et non recessit ab universis peccatis Jeroboam filii Nabath, qui peccare fecit Israel, Ipse convertit fines Israel in Samaria ab introitu Emath, usque ad mare solitudinis, juxta verbum Domini Dei Israel, quod locutus est in manu servi sui Jon