comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nã cũ piecta uel p̾posita ẽ ñ hab& eã
formã quã sumit cũ induitur: atq:
inducitꝰ mẽbris: indutaergo accepit
formã quã ñ habebat exuta: cũ ipsa
membra: & cũ induuntur. & cũ ex u¬
untur. in suo statumaneant: Potest
eẽ &iam quartũ genur. cũ ea quȩ ac¬
cedunt ad facien dum habitũ: nec
mutant quib accedunt: nec abeis
ipsamutant̃. sicut anulus digito.
si non nimis subtiliteradtendatur:
Verum tam̃ hocgenꝰ autnullũ ẽ sidi¬
ligenter discutias: automninora¬
rissimũ: Cũ igitur apostolus deuni.¬
genito dĩ filio loquer&ur: quantũ ꝑ¬
tin& ad diuinitatem eius secundũ
id quoduerirsime dr̃ ẽ. ȩqualẽ eẽ
dix̃patri: quod ñ ei fuit tã quã ra¬
pina idẽ quasi alienum app&ere :
si sem ꝑ manens in ea aequalitate :¬
noll& hominẽ indui & hominibus
ut homo apparere : sem &ipsũ ex ina¬
niuit : ñ formã suãm utans. sed formam
serui accipiens: neq conuersus aut
transmutatus in homine : amissa in¬

Expanded text:
nam cum proiecta uel proposita est, non habet eam formam, quam sumit, cum induitur atque inducitur membris. inducta ergo accipit formam, quam non habebat exuta, cum ipsa membra, et cum induuntur et cum exuuntur, in suo statu manent. potest esse etiam quartum genus, cum ea quae accidunt ad faciendum habitum nec mutant quibus accidunt nec ab eis ipsa mutantur, sicut anulus digito, si non nimis subtiliter attendatur. uerum tamen hoc genus aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. Cum igitur apostolus de unigenito filio loqueretur, quantum pertinet ad diuinitatem eius, secundum id, quod uerissime deus est, aequalem esse dixit patri, quod non ei fuit tamquam rapina, id est quasi alienum appetere, si semper manens in ea aequalitate nollet homine indui et hominibus ut homo apparere; sed semet ipsum exinaniuit, non formam suam mutans, sed formam serui accipiens, neque conuersus aut transmutatus in hominem amissa in
Abbreviated transcription (Latin):
multum quidem ingeniosis studi¬
osis otiosis sed tamen hominibus:
Ego uerð nescio quem ad modum
dicam: Non dico uirum aquode¬
nominata dicit̾ uirtus. sed &iam
mulierem: quȩ uiro suo seruat tho¬
rifidem : Si hoc faciat propter p̃¬
ceptum & prd̃ mis sumdĩ : eiq: pri¬
mitus sit fidelis: non habere pudi¬
citiam: audiam nullam uł paruã

Expanded text:
multum quidem ingeniosis, studiosis, otiosis sed tamen hominibus. ego uero nescio. quem ad modum dicam non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel parua
Abbreviated transcription (Latin):
curabatur᷑: eadem quecero non abrahe
tantum. sed ipsius primniterrenique
hominis. simul habebat & uulnus p̃ua¬
ricationis : & medi camento uulneris :
Vulnus p̃uaricationis in legem̃brorũ.
repugnantem legimentis : quȩ ꝑ omnẽ
inde propagatã carnem. seminaleͥratio¬
ne quasitranscribitur: medicamentũ
ccũ uulneris. ineo quod inde sin eopere
concupiscentiali in sola materia cor¬
porali sideraq fulgere. diei noctisq
uices agitare aquis terrã fundatam
interlui atquecircũ lui. aerem altiur
suꝑ fudi arbusta & animalia concipi&
nasci & crescere: senesce & occidere.
& quicquid aliud in rebus interiore
naturali que motugener&ur: in hac

Expanded text:
curabatur. Eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi, terrenique hominis simul habebat et vulnus praevaricationis, et medicamentum vulneris. Vulnus praevaricationis in lege membrorum repugnante legi mentis, quae per omnem inde propagatam carnem seminali ratione quasi transcribitur. Medicamentum autem vulneris in eo quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corminaria sideraque fulgere, diei noctisque uices agitari, aquis . terram fundatam interlui atque circumlui, aerem altius superfundi, arbusta et animalia concipi et nasci, crescere. senescerere, occidere et quidquid aliud in rebus interiore naturalique motu geritur; in hac
Abbreviated transcription (Latin):
is meis ambul&is: & iudiciam ea custo¬
diatis & faciatis & habitabitis inter¬
sa quã dedi patrib urĩs. & eritismi hi
inpopulũ & ego ero uob in dm̃ & mun¬
dabo uos ex omnib: inmunditus
rum ad qđ ꝑtin& Ñsolũ unagens il¬
la in reliquiis sus dequib: alibi scrip¬
tum ẽ : Si fuerit numerus filiorũ isra¬
hel sicutarenamaris. reliquiae saluȩ
fiant. Verũ &iã c&erȩgentes quae
ꝓmirse sunt patrib eorũ qui &iã nrĩ
sunt ñ ambigit quisquis intu&ur & la¬
uacrũ regenerationis hiceẽ ꝓmissũ :
qđ n c̃uidemꝰ omnib gentib: sedditum:
Et illud quodait apostolus cũ testam̃ti
noui gratiam cõmendar&: ut in cõpa¬
ratione u&eriseminer& : Episto lanrã
uos estis. scriptsra non atramento. sed
spũdĩuiui. ñ intabulis lapideis. sed
intabulis cordis carnalib hinc eẽ re¬

Expanded text:
buletis, et judicia mea custodiatis et faciatis, et habitabitis in terra quam dedi patribus vestris, et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum, et mundabo vos ex omnibus immunditiis tum, ad quod pertinet non solum una gens illa in reliquiis suis, de quibus alibi scriptum est: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fiant; verum etiam caeterae gentes quae promissae sunt patribus eorum, qui etiam nostri sunt, non ambigit quisquis intuetur et lauacram regenerationis hic esse promissum, quod nunc uidemus omnibus gentibus redditum. et illud quod ait apostolus, cum testamenti noui gratiam commendaret, ut in comparatione ueteris emineret: epistula nostra uos estis, scripta non atramento, sed spiritu dei uiui, non in tabulis lapideis, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
legit quẽ ad modum species excedatur
& adiungatur genus Sequitur enim
& dicit dũ scĩficor in uob anteo culos
eorum: & accipiam uos degentib: & con¬
gregabo uos exomnib: terris &inducã
uos interram urãm: & aspergã uos a qua
munda & mundabimini ab omnib
simulacris urĩs & mundabo uor. & da

Expanded text:
legit, quemadmodum species excedatur et adiungatur genus. sequitur enim et dicit: dum sanctificabor in uobis ante oculos eorum. et accipiam uos de gentibus et congregabo uos ex omnibus terris et inducam uos in terram uestram. et adspergam uos aqua munda, et mundabimini ab omnibus simul
Abbreviated transcription (Latin):
& numquã extinguens. caritas dr̃
mr̃. accende me. continentiam iu¬
ber da quod iuber & iube quoduir:
Iuber ceste ut contineã a concupis¬
centia camis: & concupiscenti a
oculorum: & ambitione sȩculi:
iussisti a concubitu : & de ipso con¬
iugio melius aliquid quam conces¬
sisti moniusti et quõ de distifac¬
tumest. & ante quã dispensator
sacram̃titui fierem: sed ad huc ui¬
uunt in memoriamea. dequamul¬
ta locutus sum: talium rerx imagi¬
nes quas ibi consu& udo mea finxit:
Et occursantũrmihi uigilanti qui¬
dem carentes uiribus. in somnir
aũ non solum usque addel&tati¬
onem. sed &iã usque ad consenfi¬
onem. factumq si millimum:
et tantum ual& imaginis in lusio
inanimamea. & in carne mea
ut dormiente falsa uisa persua¬
dant: quod uigilanti uera non
possunt: Num quid tuncegon
sum. intramomentum quod
hinc ad saporemtranseo: uł huc
indere transeo Ubi est tuncratio.
quatalibus suggestionibur resistit

Expanded text:
et numquam extingueris, caritas, deus et numquam extingueris, caritas, deus meus, accende me! continentiam iubes: da quod iubes et iube quod uis. Iubes certe, ut contineam a concapiscentia carnis et concupiscentia oculorum et ambitione saeculi. iussisti a concubitu et de ipso coniugio melius aliquid, quam concessisti, monuisti. et quoniam dedisti, factum est et antequam dispensator sacramenti tui fierem. sed adhuc uiuunt in memoria mea, de qua multa locutus sum, talium rerum imagines, quas ibi consuetudo mea fixit, et occursantur mihi uigilanti quidem carentes uiribus, in somnis autem non solum usque ad delectationem sed etiam usque ad consensionem factumque simillimum. et tantum ualet imaginis illius inlusio in anima mea in cut dormienti falsa uisa persuadeant quod uigilanti uera non possunt. numquid tunc ego sum intra momentum, quo hinc ad soporem transeo uel huc inde retranseo. ubi est tunc ratio, qua talibus suggestionibus resistit
Abbreviated transcription (Latin):
superterram : quis uellit moles¬
tias & dificultater tollerari iuber
ea non aman: nemo quod tolle.¬
rat amat. & sitollerare amat.
Quãuis enim gaudeat setollerare
mall& tamen nonesse quod tollera¬
r&: prd̃spera in aduenĩs deside¬
ro: aduersa in prosperis timeo
quis interli& medius locus ubi
nonsit humana uitt temptatio:
Uae prd spentatibus sđi semel&ite¬
rum: atimore adueritatis. & a
corruptione l&itiȩ: uȩ aduerĩ¬
tatibus scłi semel & iterxtertio.
adesiderio prð speritatis Et quia
ipsa aduersitas dura est. & nefran¬
gat tollerantiam : numquid
non temptatio est uita liumana
super terram. sine ulla tristitia:
& tota spesmea. non nisi in mag¬
na ualde misen cordiatua: Da
quod iubes. & iube quod uis
imperas nobis continentiam
& cum scirem ait quidem. quia
nemo potestesse continens.
nisi dr̃ d&: & hoc ipsum erat sapi¬
entiȩ. scire cuius ess& hocdonum:
perti connentiam quippe collegi¬
mus & redigimur inunum: a quo
inmulta de fluximus minus enim

Expanded text:
super terram? quis uelit molestias et difficultates? tolerari iubes ea, non amari. nemo quod tolerat amat, etsi tolerare amat; quamuis enim gaudeat se tolerare, mauult tamen non esse quod toleret. prospera in aduersis desidero, aduersa in prosperis timeo; quis inter haec medius locus, ubi non sit humana uita temtatio? uae prosperitatibus saeculi semel et iterum a timore aduersitatis et a corruptione laetitiae! uae aduersitatibus saeculi semel et iterum ac tertio a desiderio prosperitatis, et quia ipsa aduersitas dura est et ne frangat tolerantiam! numquid non temtatio est uita humana super terram sine ullo interstitio? Et tota spes mea non nisi in magna ualde misericordia tua. da quod iubes, et iube quod uis. imperas nobis continentiam; et cum scirem, ait quidam, quia nemo poterat esse continens nisi deus det, et hoc ipsum erat sapientiae, scire cuius esset hoc donum. per continentiam quippe colligimur et redigimur in unum, a quo in multa defluximus. minus enim
Abbreviated transcription (Latin):
Cum h& ergosibi a magistro persua¬
desentur siexeo quererert illediscipulur:
utrum siquis quã exsister& uis iagnꝰ
atque diuinus. quitalia populir per¬
suader& credenda: Saltim siuirper¬
cipere non ualer& utsi qui possent
percipere non parus opinionibur

Expanded text:
cum haec ergo sibi a magistro persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus, utrum, si quisquam exsisteret uir magnus atque diuinus, qui talia populis persuaderet credenda saltem, si uere percipere non ualerent, ui, si qui possent percipere, non prauis opinionibu
Abbreviated transcription (Latin):
Ium uero rereadem non in contraria.
sed tantum in diuersa signi ficatio¬
ne ponitur. illudẽ in exemplo: qđ
fluent deuentre eius: & si quidali¬
utt atq aliutł prolocis inquib ponitur.
aqua significare intellegit᷑ Sic & aliȩ
res non singulȩ : sed unaquȩq earum.
Non solum duo aliqua diuersa: sed &i¬
am ñnũquã multa significat: ꝓloco
sententiae. sicut posita reperitur:
Vbi aut̃ aꝑtius ponuntur. ibi discen¬
dum ẽ: quomodo in locis intellegan¬
tur obscuris: Neq enim in meliurpo¬
test intellegi. quod dictum ẽ deeo
Ad prehende arma. & scutum. & ex sur¬
ge in adiutorium mihi: quam loco
illo ubi legitur : quã stuto bone uolunta

Expanded text:
um uero res eadem non in contraria, sed tantum in diuersa significatione ponitur, illud est in exemplo, quofluent de uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in quibus poaqua significare intelligitur: sic et aliae res, non singulae, sed unaquaeque earum, non solum duo aliqua diversa, sed etiam nonnunquam multa significat, pro loco sententiae, sicut posita reperitur. Ubi autem apertius ponuntur, ibi discendum est, quomodo locis intelligantur obscuris. Neque enim melius potest intelligi quod dictum est Deo: Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi, quam ex loco illo ubi legitur: Domine, ut scuto bonae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
prior : Neque enim sonus ẽ cantandi
artifex: sed cantandi animȩ subia¬
cet excorpore : de quo cantum faciat :
Vec tempore prior : Simul enim cum
canto editur: nec prior electione :
Non enim potior sonus quam cantus:
Quando quidem cantus ẽ . non tantũ
sonus: uerum etiam speciosus sonus:
Sed prior ẽ origine quia cantus for
matur ut sonus sit. sed sonus formatꝰ
ut cantus sit: hoc exemploꝗ potest.
intellegat materiã rerum pnmo
factam. & apellatam caelum &
terrã: quia inde facta sunt cȩlum
& terra nec temporȩ primo factã

Expanded text:
prior: neque enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim cum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quando quidem cantus est non tantum sonus uerum etiam speciosus sonus; sed prior est origine, quia matur, ut sonus sit, sed sonus formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelum et terram, quia inde facta sunt caelum et terra, nec tempore primo facta
Abbreviated transcription (Latin):
pati ab homine : ipsi dõuis facere Quidẽ
hoc non facis alteri quod patinonuis
carior tibi factus ẽ homo quam ds̃: Ergo
quomodo facio inquit ipsidõ: corrũpis
te ipsũ: &unde iniuriã dõfacio. quia
corrum pomeipsũ: Vnde tibi facit in iu¬
riam : qui uoluerit forte lapidare tabu¬
lã tuã pictam. inqua tabula imagotua est.
indomotua in anit̃ posita. ad uanũ honorẽ tuũ.
nec sentiens necloquens. necuidens: Siquis
illam lapide t: non inte it contumelia: cũ

Expanded text:
pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati non uis? carior tibi factus est homo quam deus? "ergo quomodo facio" inquit ,,deo ?" corrumpis te ipsum. "et unde iniuriam deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens? si quis illam lapidet, non in te it contumelia? cu
Abbreviated transcription (Latin):
ligam̃tũ sedor nam̃tũ in ipsis decẽ cordis
inuenimꝰ: decem eñ p̃cepta ad duoilla
referunt᷑ sicuti audiuimꝰ: utdi ligam̃
dm̃ & proximum: & duo illa ad unũ illud
linũ ẽaũ quod tibi fierinonuis. alip nefe¬
sifaciã: ideofacio quod patinolo Sioccidã
id facio quod ab altero patinolo: Si paren¬
tib meis honorem non deferã. quando
uolo deferat̾ mihi a filiismeis: id facio qđ
pati nolo. Sisim moechus & aliquid tale
moliar id facio quod patinolo: Namsiq̃
interrog&. dicit nolo ut uxor meatale
aliquid faciat: Si concupiscouxorẽ prox¬
id facio quod patinolo : Cum uero adme¬
retricẽ eo: cui facio quod patinoloͬ: quod
grauius ẽ ipsidõ Intellegat sc̃itas ur̃a
& enim quod tibi fierinonuis alii non fe¬
ceris. ad duo p̃cepta pertin&: quomodo
ꝑtin& ad duop̃cepta. si homini ñ feceris
quod patiñius ab homine᷑: Ad proximi
p̃ceptũ ꝑtin& : ad dilectionẽ proximi
adseptem cordas: Siaũ quod nonuis

Expanded text:
ligamentum, sed ornamentum in ipsis decem chordis invenimus. Decem enim praecepta ad duo illa referuntur, sicut audivimus ut diligamus Deum et proximum, et duo illa ad unum illud. Unum est autem: Quod tibi fieri non vis, alii ne fesi faciam, id facio quod pati nolo: si occidam, id facio quod ab altero pati nolo: si parentibus meis honorem non deferam, quando volo ut deferatur mihi a filiis meis, id facio quod pati nolo: si sim moechus et aliquid tale moliar, id facio quod pati nolo; nam si quis interrogetur, dicit, Nolo ut uxor mea tale aliquid faciat: si concupisco uxorem proxid facio quod pati nolo: cum vero ad meretricem eo, cui facio quod pati nolo? Quod gravius est, ipsi Deo. Intelligat Sanctitas vestra. Etenim, Quod fieri tibi non vis, alii ne feceris, ad duo praecepta pertinet. Quomodo pertinet ad duo praecepta? Si homini non feceris quod pati non vis ab homine, ad proximi ceptum pertinet, ad dilectionem proximi, ad septem chordas; si autem quod non uis
Abbreviated transcription (Latin):
& redibenda ẽ unde sũpta ẽ: sua
uero illa quã fames exinanierat.
abeo qui potest etiã ex alata re¬
uocare reddetͥ: quã uis & si omni¬
b perisset modis: nec ulla eiꝰ ma¬
teries. inullis naturȩ latebris re
mansisset : unde uellet eã repa¬
raretomp̃s: sed ꝓpt̃ sententiã ueri¬
tatis qua dictũ ẽ. Capillus capitis
ur̃i ñ peribit. Absurdum ẽ. ut pu¬
temus. cũ capillus hominis perire
ñ possit : tantas carnes. fame depas¬
tus atq consũptis perire potuis
sideratis atq tractatis. hȩc sũma c̃fi¬
citur ut inresur rectione carnis
in ȩt̃nũ eas mensuras habeatcor¬
porũ magnitudo quas habst ꝑ

Expanded text:
 redhibenda est, unde sumta est. sua uero illi quem fames exinanierat ab eo qui potest etiam exhalata reuocare reddetur. quamuis, etsi omnibus perisset modis nec ulla eius materies in ullis naturmansisset, unde vellet, eam repararet Omnipotens. Sed propter sententiam Veritatis, qua dictum est, Capillus capitis vestri non peribit; absurdum est ut putemus, cum capillus hominis perire non possit, tantas carnes fame depastas atque consumptas perire potuisssideratis atque tractatis, haec summa conficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas hab
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ubidr̃ agat iustissimum examen iu¬
dicusui. ut quorundam mentes excȩ¬
cantur. quorundam in luminentur:
Cuiuerissime dictumẽ: Iudiciatua ha¬
byssus multa: Quius profunditatis in¬
pene trabilem altitudinem. a postolus
ammiratus exclamat O altitudo di¬
uitiarum sapientiȩ &scientiȩdĩ. quã
inscrut abilia sunt iudicia eius & ceera

Expanded text:
tis, ubi deus agat iustissimum examen iutis, ubi deus agat iustissimum examen iudicii sui, ut quorundam mentes excaecentur, quorundam inluminentur. cui uerissime dictum est: indicia tua abyssus multa. cuius profunditatis impenetrabilem altitudinem apostolus admiratus exclamat:s o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei; quam inscrutabilia sunt iudicia eius et ceter
Abbreviated transcription (Latin):
& de monstrat potentiam suã inuasis.
quȩ ꝑfecta sunt ad perditionem &aliũ
quiostendit diuitias. inuasis mĩȩ: Nam
unum eundemq dm̃ facere utrumq: apos¬
tolica doctrina testatur: Hincẽ &illud:
Propterhoc tradiditillos dr̃. in concupis¬
centias cordiseorum : in inmundititũ: ut
contumelus afficiant corporasad in
semetipsis: Et paulo post: Propterea
tradiditillordr̃ inpassiones ignominiȩ:
Itemp̃aulo post. & quõ non probauerun
dm̃ habere innotitia. Tradidit illor dr̃
inreprobum sensum: Eccequomodo
uerus dr̃ &iustus. excȩcat mentes in¬
fidelium: Neq enim um quam in his
apostoli uerbir quȩ commemorauit.
alius dr̃ intellectus ẽ : quamille. qui fi¬
lium suũ misit dicentem : In iudicium
ueni in hunc mundũ. ut qui nonuident
uidelant. & qui uident cȩcifiant: Nam
& hic satis appar& mentib fidelium
Quomodo dr̃ excecat mentes infideliũ
Prȩcedit enim aliquid occultum in occul

Expanded text:
et demonstrat potentiam suam in uasis, et demonstrat potentiam suam in uasis, quae perfecta sunt ad perditionem, et alium, qui ostendit diuitias in uasis misericordiae. nam unum eundemque deum facere utrumque apostolica doctrina testatur. hinc est et illud: propter hoc tradidit illos deus in concupiscentias cordis eorum, in inmunditiam, ut contumeliis adficiant corpora sua in semet ipsis; et paulo post: propterea tradidit illos deus in passiones ignominiae; item paulo post: et quoniam non probauerunt deum habere in notitia, tradidit illos deus in reprobum sensum. ecce quomodo uerus deus et iustus excaecat mentes infidelium. neque enim umquam in his apostoli uerbis, quae commemoraui, alius deus intellectus est quam ille, qui filium suum misit dicentem: in iudicium ueni in hunc mundum, ut qui non uident, uideant, et qui uident, caeci fiant. nam et hic satis adparet mentibus fidelium, quomodo deus excaecet mentes infidelium. praecedit enim aliquid o
Abbreviated transcription (Latin):
tunc inferunt. sȩculihiuius excecau̾m̃ tes
infideliũ: quia &siita non distinguas. sed
exponendi gratia. it a uerborum ordinẽ
mutes : In quib dr̃ ex cecauit m̃tes infi¬
deliũ huius sȩculi : idem que milla dis¬
tinctione semus eluc&: Potestenĩ &iam
talis operatio. qua excȩcant᷑ m̃tes infide¬
lium. scdm quendam modũ. pertinere
aduerum dm̃: quod non facit malitia sed
iustitia: Sicat idempaulus alibi dicit.
Num quid iniquurdr̃ quimfert iram  Itẽ
Miserebor cui misertus ero. & misericor¬
diam prȩstabo. cuimisericors fuero: Cũ
ergo prȩmiss&. quod in concusse retinen¬
dumẽ. non eẽ iniquitatem apud dm̃. Pau¬
lopost adtendequiddicat Siaũ uolens
ds̃ ostendereiram . & demonstrare poten
tiam suam : Attulit inmulta pacientia
uasa ire. que perfecta sunt in ꝑditionem :¬
& ut notas facer& diuitias gloriȩ suȩ
in uasis miseri cordiȩ. quȩ prȩparauit in
gloriam. &c&era : Certe nullomodo
dicipotest alium dm̃ẽẽ. quiostenditirã

Expanded text:
tunc inferunt: saeculi huius excaecauit mentes infidelium. quia etsi ita non distinguas, sed exponendi gratia ita uerborum ordinem mutes: "in quibus deus excaecauit mentes infidelium saeculi huius" idem qui in illa distinctione sensus elucet. potest enim etiam talis operatio, qua excaecantur mentes infidelium, secundum quendam modum pertinere ad uerum deum. quod non facit malitia, sed iustitia, sicut idem Paulus alibi dicit: numquid iniquus deus, qui infert iram? item miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericors fuero. cum ergo praemisisset, quod inconcusse retinendum est, non esse iniquitatem apud deum, paulo post attende quid dicat: si autem uolens deus ostendere iram et demonstrare potentiam suam, attulit in multa patientia vasa trae, quae perfecta sunt in perditionem, ut notas faciat divitas gloriae suae in uasa misericordiae, quae praeparauit in gloriam et cetera. certe hic nullo modo dici potest alium deum esse, qui ostendit iram
Abbreviated transcription (Latin):
corporis uita: ut eorum uita & fenũ¬
& stipula consum matur: Alii uero
sentiant. qui eius modi secum ȩdificia
portauerunt siue ibiatentump
siue & hicͦibi siue ideo hic & non ibi in¬
ills eculo quam uis dam natione
uenialiꝰ concremantem ignem
transituriae tribulationis inueni¬
ant non redarguo. quia forsitan
uerum est: potest quippo adistam
tribulationem pertinere &iam
mors ipsa carnis: quȩ de primi pec¬
cati perp&ratione concepta est
ut secundum cuiusque ȩdificium
tempus quod eam sequitur abono

Expanded text:
corporis uita, ut eorum ligna et faent stipula consumatur, alii uero sentiant, qui eiuportauerunt, siue ibi tantum, siue et hic et ibi, siue ideo hic ut non ibi saecularia, quamuis a damnatione uenialia. concremantem ignem transitant: non redarguo, quia forsitan uerum est. potest quippe ad istam tribulationem pertinere etiam mors ipsa carnis, quae de primi peccati perpetratione concepta est, ut secundum cuiusque aedificium tempus, quod eam sequitur, ab uno
Abbreviated transcription (Latin):
ccxxxiiiii
Iuod propter ea dnr̃ non aperu¬
it cypriano debaptis mo sententi¬
am quam postea plenario con¬
cilio pate fecit ut eius caritar
plenius apparer& ex eodlib i.¬
Quod dominica sibi baptismus ue¬
rus succedere possit. sic falsi fidei
uera succedit ex eođ lib debap¬
Debonorum morum heretico
& catholico criminoso exeo dem¬
Quod aqua baptismatis & intra caluii D&rinr¬
ecclesiam salu& & extra ecclesi¬
Quod multis lupis interius insi¬
diantibus & multis ouibur exte.¬
rius errantibus scit dñr qui sunt
sacrilegium diuisionis. & descĩ lau¬

Expanded text:
CCXVIII. Quod propterea Dominus non aperuit Cypriano de Baptismo sententiam quam postea plenario concilio patefecit, ut ejus charitas plenius appareret, ex eodem Quod non ita sibi baptismus verus succedere possit sicut falsae fidei vera succedit; ex eodem libro de Baperetico et catholico criminoso. CCQuod aqua baptismatis et intra ecclesiam saluet et extra ecclesiQuod multis lupis interius insidiantibus et multis ouibus exterius errantibus sciat dominus qui sunt sacrilegium divisionis; quia illu
Abbreviated transcription (Latin):
Quodsine caritate p&cata rede¬
ant quae dimissa fuerant probat
per seruum cui om ne debitum
dimiserat dominus suus exed lib ir̃
Sebapti zando cui periculum mor
Quod ecclesia pariat siue perse
siue per ancillarum. uterum
de semine uiri sui ubi ponit simili¬
tudinem de esau & aser ex lib eođ
Quod anti qua ressit ecclesia in ali¬
ir habens animalem porti onem co

Expanded text:
Quod sine caritate peccata redeant quae dimissa fuerant probat per seruum, cui omne debitum dimiserat dominus suus. CCIIII. 222. De baptizando cui periculum mortQuod ecclesia pariat siue per se sine per ancillarum uterum de semine uiri sui; ubi ponit similitudinem de Esau et Aser. CCVII. 225. Quod antiqua res sit ecclesia, in aliis habens animalem portionem,
Abbreviated transcription (Latin):
Heeo quod ait lucas oculi eorum
tenebantur neeum agnoscerent.¬
& marcus. apparuit inquit eis
malia effigię ex eođ libro questi¬
onum ad paulinum¬
egladio qui mariȩ animam
cxui Agens debaptismo questionum
quã ex euangelio pidposuit soluit.
iđ quomodo non sit contrarium
qui mecum est contra me est illi
dicto qui contrauos non est ꝓuobẽ
Conparationem facit de comelio¬

Expanded text:
eo quod ait Lucas, Oculi eorum tenebantur ne eum agnoscerent, et Marcus: Apparuit, inquit, eis in alia effigie ex eodem libro Quaestionum ad Paulinume gladio, qui Mariae animam 215. Agens de baptismo quaestionem quam ex euangelio proposuit soluit, id est quomodo non sit contrarium: qui mecum non est contra me est illi dicto: qui contra uos non est pro Comparationem facit de Cornelio
Abbreviated transcription (Latin):
rant: sed aliquando totidem ali¬
quando plura paucioribur uel
pautiora pluribus succedebant:
hec utrã itase habe ant: dili gentiur
inquirendum est Non enim &
ista diuina sententia est quadicit᷑:
qui unã uirtutem habuerit. omr
hab& eique nulla est cuiuna de fue¬
rit: Sed hominibus hoc uisum ẽ:

Expanded text:
rant, sed aliquando totidem alirant, sed aliquando totidem aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina sententia est, qua dicitur: Qui unam uirtutem habuerit, omnes habet eique nulla est, cui una defuerit. sed hominibus hoc uisum e
Abbreviated transcription (Latin):
exercitatio quas lib& grauissims
molestiar perpetiendi atque to¬
lerandi. supra quã cuiquã credibi
le fuit: egre persuadere potest:
Sed forte acutius intuentib igna¬
uia appar& ipsa duritia: quȩ labores¬
est bonor& studiora quibus uera
adquiritur fortitudo neglexerat:
Uerum tamen quia sunt audaces.
quitimidi non sunt : & rursusti¬
midi. a quibus absit audacia: cum
sit utra&q uitium: quõ qui uera
uirtute fortis est : nec temere aud&:
nec in con sulte tim& cogemun
fateri uitia plura esse uirtutibur
Unde ali quando uitiũ uitiotoll&
ut amore laudir amor pecuniȩ:
aliquando unum cȩdit ut plura
sciccedant: uelut qui ebriosus fuit:
simodicum bibere tenacitate &am¬
bitione didicerit: Possunt itaq
uitia cedere &iam uitur succeden¬
tibus. non uirtutibus. &i deo plurar̃:
Uistus uerd quo una ingressa fue¬
rit. quõ secum c&eras ducit: prð¬
fecto uitia cedent omnia quȩcũq
merant: Non enim omnia in e¬

Expanded text:
exercitatio quaslibet grauissimas exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerumtamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt itaque uitia cedere etiam uitiis succedentibus, non uirtutibus, et ideo plura sunt. uirtus uero quo una ingressa fuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; non enim omnia ine
Abbreviated transcription (Latin):
supra quam cui que credibile est: ac
perhoc suir & sibi magna preditus
foraitudine uidebatur: Sed haec
fortitudo prudens non erat: mala
enim prbonis elegebat: tempe¬
rans nonerat: corruptelis enim
turdis simis foedabatur Iusta ñ
erat: nam contrapatriam coniu¬
rauerat: & ideo nec fortitudo erat:
sed duritia sibi ut stultos falle¬
r& nomen fostitudinis inꝓone¬
bat: Nam si fortitudo ess& nonui¬
tium seduirtus ess&: siaũ uirtus e& :
ac& eris uirtutibus. tam quam in¬
separabilibur comitib num quã
relinquer&ur: qua prðpter: cum
queritur &iam deuitiis. utrx̃ &ip¬
sa similiter & omnia sint .ubi unũ
erit: aut nulla sint ubi unum ñe
rit : laborio sum est id ostendere
Prðpter ea quia uni uirtuti duo
uitia opponi solent : & quod a per¬
te contrarium est. & quod specie
similitudinis adumbratur: Ande
illa catilenȩ: quia fostitudo non
erat quȩ secum uirtuter alias
non habebat facilius uide bat̾.
quoduerð ignauia fuent.

Expanded text:
supra quam cuiquam credibile est, ac supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc suis et sibi magna praeditus fortitudine uidebatur. sed haec fortitudo prudens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de uitiis, utrum et ipsa similiter et omnia sint, ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde, illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
in bono: sed apud illos ran snmum:
apud nror aũ fre quentatissimum ẽ:
Item que inpartibus tem perantiȩ
apertissi me contraria est effusid
parsimoni auerdi quȩ tenacitar
&iam uulgo dicisol& uitium est
quidemtamen parsi moniȩ simile :¬
non naturai sed falla cissima sp&ciȩ
Item dissimilitu dine mani festa.
contraria est iniustitia. iustitiae:
Sol& aũ quasi imitariustitiam.
uindicandi libido sed uitium est:
ignauia fostitudine perssi cuȩ
contraria est: Duritia uerd dis¬
tat. natura: fallit similitudi¬
ne con stantia: Parrquȩ dam
uirtutis est ab hac in constantia
longe ab horr&: & in dubie contra¬
sistit: Pertinatia uero constantia
dici affectat . & non est: qui a illaẽ
uistus. hoc uitium: Ut ergo ñ
iterum eaudem com memorare
necesse sit : ex empli gratia. pona¬
mus aliquid. unde possint c&erac
intellegi catilena : ut de illo scrip¬
serunt. qui nos epotuerunt: frigus.
sitim. famem. ferre poterat
Eratq patieni inedie algon suigiliȩ.

Expanded text:
in bono; sed apud illos rarissimum, apud nostros autem frequentissimum est. itemque in partibus temperantiae apertissime contraria est effusio parsimoniae; ea uero, quae tenacitas etiam uulgo dici solet, uitium est quidem, tamen parsimoniae simile non natura sed fallacissima specie. item dissimilitudine manifesta contraria est iniustitia iustitiae; solet autem quasi imitari iustitiam uindicandi libido, sed uitium est. ignauia fortitudini perspicue contraria est, duritia uero distat natura, fallit similitudine. constantia pars quaedam uirtutis est; ab hac inconstantia, longe abhorret et indubie contrasistit, pertinacia uero constantia dici affectat et non est, quia illa est uirtus, hoc uitium. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae,
Abbreviated transcription (Latin):
illius. non figuratum significabit. sed in se
nec quod ita & iudei celebram insultat.
Cũ aũ magis nos habeam̾ in representis
euangelii non inumbra futuri eius que
occisionem cũ cottidie Tum maxime anni¬
uersaria sollemnitate nonuentura p̃signe¬
mus. sed facta commemoremꝰ Ideo sane
dies paschȩ sollemnitatis nre ad diem cele¬
brationis umbratice iud eorum non oc currit
ut & dominicũ diẽ quo xp̃s resurrex̃ con¬
Azima uero quirecte fidei xp̃iani sunt: ñ
inferm̃to ueteris uite. hocẽ malitiȩ sed
in ipsius fidei ueritate & sinceritate custo¬
diunt. Non septem dieb: sed omnidie qđ
significatum ẽ numeru dierũ septinario:
quo cottidie omnis uolui turdies: Quod
&si aliquantum laborio sum ẽ in hoc scło
quõ angusta & artauiaẽ quȩ ducit ad uitã.
merces tam̃ certa seruat᷑ : Nam ipselabor
significatus ẽ illis picridiis quodaliquantu

Expanded text:
illius non figuratum significabit, sed in se nec quod ita ut Iudaei celebramus insultat? cum autem magis nos habeamus in re praesentis euangelii, non in umbra futuri, eiusque occisionem cum cotidie tum maxime anniuersaria sollemnitate non uenturam praesignemus, sed factam commemoremus, ideo sane dies paschae sollemnitatis nostrae ad diem celebrationis umbraticae Iudaeorum non occurrit, ut et dominicum diem, quo Christus resurrexit, comazyma uero qui rectae fidei christiani sunt, non in fermento ueteris uitae, hoc est malitiae, sed in ipsius fidei ueritate et sinceritate custodiunt, non septem diebus, sed omni die: quod significatum est numero dierum septenario, quo cotidie omnis uoluitur dies. quod etsi aliquantum laboriosum est in hoc saeculo, quoniam angusta et arta uia est, quae ducit ad uitam, merces tamen certa seruatur. nam ipse labor significatus est illis picridiis, quod aliquantu
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ñ peccandi indeclinabilẽ. libera
potuit ñpeccare: s potuit . peccare :
Hoc aũ nouissimũ potentius erit: quo
peccare ñ poterit: Uerũ hoc quoq
dĩ munere ñ suȩ possibilitate ᷤ naturȩ :
Aliud ẽ enĩ eẽ dm̃ aliud participẽ dĩ
ds̃ natura peccare ñ potest : particeps potes

Expanded text:
nem non peccandi indeclinabilem liberatupotuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque dei munere, non suae possibilitate naturae. aliud est enim esse deum, aliud participem dei. deus natura peccare non potest; particeps ue
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis solis & ñ factis renuntiant.
quo modo ꝑtinent adhuius arcȩ mis¬
teriũ in quib ñ ẽ c̃scientiȩ bone int̃¬
rogatio᷑: aut quomodo salui fiunt ꝑ aquã
qui scõbaptismate male utentes cũ ui¬
deant᷑ eẽ intus : usq infinẽ uitȩ infla¬
gitiosis & ꝑditis morib ꝑseuerant᷑ aut
quomodo ñs̃ ꝑ aquã saluati: quos in p̃te¬
ritũ cũ eo baptismate qđ inheresi acce¬
perant. in eđam simplicit̃ ad missos.
cyprianus ipse cõmemorat: eadem
quippe arcȩ unitas eos saluos fecit.
in quo nemo nisi ꝑ aquã saluatus ẽ: Ipse
enĩ dic̃: potens ẽ dñs ꝑmisericordiam
suam indulgentiã dare. & eis qui ad
eclesiã simplicit̃ amissi in ecclesiã dor¬
mier̃ ab ecłȩ suȩ munerib: ñ seperare :
Siñ ꝑ aquã quomodo in arca: siñ in drca

Expanded text:
uerbis solis et non factis renuntiant, quomodo pertinent ad huius arcae mysterium, in quibus non est conscientiae bonae interrogatio ? aut quomodo salui fiunt per aquam qui sancto baptismate male utentes, cum uideantur esse intus, usque in finem uitae in flagitiosis et perditis moribus perseuerant? aut quomodo non sunt per aquam saluati quos in praeteritum cum eo baptismate, quod in haeresi acceperant, in ecclesiam simpliciter admissos Cyprianus ipse commemorat ? eadem quippe arcae unitas eos saluos fecit, in qua nemo nisi per aquam saluatus est. ipse enim dicit: potens est dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus non separare. si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca,
Abbreviated transcription (Latin):
ris qđ p&it iudicandaẽ ipsa iustitia
utñ eum inanẽ dimittas: Ita omni
potentite dabir. quã uirñ semꝑ id
quod p&it dabis: & aliquando melius
aliquid dabis cum p&entẽ te iniusta
correxeris: Quodaũt ait qui uoluerit
atemutuarineauersatus fueris ad a¬
nimũ referendum ẽ: hilarem enĩ da¬
torem diligitdr̃ : mutuaturaut̃ om¬
nis qui accipit &iam siñ&iã ipsesolu¬
turus est: cũ enĩ mise ricor dib ds̃plura
restituat omnis qͥbeneficiũ prȩstat fenerat̃¬

Expanded text:
ris quod petit, indicanda est ipsa justitia, ut non eum inanem dimittas: ita omni petenti te dabis, quamvis non semper id quod petit dabis; et aliquando melius aliquid dabis, cum petentem te injusta correxeris. Quod autem ait, Qui voluerit a te mutuari, ne aversatus fueris, ad animum referendum est. Hilarem enim datorem diligit Deus. Mutuatur autem omnis qui accipit, etiamsi non ipse soluturus est: cum enim misericordibus Deus plura restituat, omnis qui beneficium praestat fenerat
Abbreviated transcription (Latin):
rę uitȩ nullius iusti & scĩ ẽ uita ista
ꝑfecta: Ideomanent inquit. fider
spescaritas triahec: maioraut̃ horũ
caritas: quia & cum quisq ad &na ꝑue¬
nerit : Duobus istis decedentib: cari¬
tas auctior &certior ꝑ manebit:
Qua propt̃ cũ quisq: cognouerit. finẽ
p̃ceptieẽ caritatem. decordepuro &
conscientiabona & fide ñ ficta. Om¬
nem intellectũ diuinarum scriptu¬
rarũ. ad istatria relaturus ad trac¬
tationem illorum librorum. secu¬
rus accedat: Cum enim dicer& cari¬
tas ad didit decordepuro: ut nihila¬
liud quamid quod diligendũ ẽ dili¬
gatur: Conscientia uerobona sub¬
iunx̃ propt̃ spem: ille enim se ad id
qđ credit & dilig&. ꝑuenturũ eẽ de¬
sperat: cuimalȩ conscientiȩ scrupu¬
lus in est: Tertio & fide in quit ñ fic¬
ta: si enim fides nr̃a mendatio caruerit:
Tunc & ñ diligimus qđ ñ ẽ diligendũ
& recte uiuendo id speramus ut nul¬
lo modo spesnr̃a fallatur:
cclxyiii. Desiouis uaturxlirus otoe

Expanded text:
e uitae nullius iusti est et sancti uita ista perfecta. ideo: manent, inquit, fides, spes, caritas, tria haec: maior autem horum est caritas, quia et cum quisque ad aeterna peruenerit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapropter cum quisque cognouerit finem praecepti esse caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, omnem intellectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus ad tractationem illorum librorum securus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: et fide, inquit, non ficta. si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum et recte uiuendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. CCLII. DE SIGNIS NATVHALIBVS ET DE
Abbreviated transcription (Latin):
ixit̃s ad moysen. Loquereergo se¬
creto inaures populi : & p&atunusquisq
a proximosuo: &mulier a proxima uasa
argentea & aurea & uestem Non hinc
ad expoliendum istomodo ꝓximũ hocẽ
Profecto sid sponte faciat. homicida est:
&iamsi ẽ uoccidit: quemscit occidi aiudice

Expanded text:
s ad Mosen: loquere ergo secreto in aures populi, et petat unusquisque a proximo, et mulier a proxima, uasa argentea et aurea et uestem. non hinc ad expoliandum isto modo proximum. hoc enim profecto si id sponte faciat, homicida est, etiam si eum occidat quem scit occidi a iudice
Abbreviated transcription (Latin):
tuur: ut & qui uiuunt iam non sibi uiuant:
sed ei qui pro omnib: mortuus ẽ & resurrex̃:
Hec inscripturir scĩs scã spectacula quemN
non delectant: sanam doctrinam non sus¬
tin& : ad fabulas conuertitur: Mille qui¬
dem fabulȩ animas in qua lib& corporis
ȩtate pueriles: uariȩ quadam delectatio¬
ne sollicitant: Sed nosiam corpus xp̃i
agnoscamus in psalmo uocẽnrãm: & dica¬
mus ei. Narrauerunt mihi in iusti disec

Expanded text:
 iam non sibi uiuant, sed ei. qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. - Haec in scripturis sanctis sancta spectacula quem non delectant. sanam doctrinam non sustinens ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniusti delec
Abbreviated transcription (Latin):
filius enim hominis sursum incapite
nrõ quodẽ ipse saluator. & filiur ho¬
minis deorsum incorporesuo quodẽ
ecłea: Ipsum &scalas intellegimꝰ. quia
ipsedixit . ego sumuia: Ad ipsum ergo
ascenditur. ut in ecclesiis intellegatur.
Etadipsum descenditur. ut in membris
suis paruulis nutriatur : Et perillum
ascenditur & descendit᷑: &emplũ quip¬
pecius sequentes prȩdicatores eius. non
solum seerigunt. ut eum sublimit̃ expec¬
tent sed &iam humiliant. ut eum tem¬
peranter adnuntient: Videte a postolũ
ascendentem: siue inquitmente excedi¬
musdõ. Videte descendentẽ: siue in¬
quit temperantes sumus. uobis: Dicat¬
& perquem ascenderit &descenderit.

Expanded text:
filius enim hominis sursum in capite nostro, quod est ipse saluator; et filius hominis deorsum in corpore suo, quod est ecclesia. ipsum et scalas intellegimus, quia ipse dixit: ego sum uia. ad ipsum ergo ascenditur, ut in ecclesiis intellegatur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis paruuli nutriantur; et per illum ascenditur et descenditur. exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sublimiter expectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter adnuntient. uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus. deo; uidete et descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. perquem facta sunt omnia: Descen¬
dentesaũ: ut eum inueniant factum ex
muliere. factum sublege. ut eos quis ab
legeerant redimer&. In illa enim scalac
a terra usq: incȩlum: a carneusq ad spm̃:
quia in illo carnales proficiendo. uelud
ascendendo spĩtalerfiunt. ad quor lacte
nutriendor. &iamipsi spĩtales descenđt
Quodam modo cumeis non possunt loqui
quasi spitalib: sed quasi carnalib: Sic &¬

Expanded text:
Deum, per quem facta sunt omnia ; descenDeum, per quem facta sunt omnia ; descendentes autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Illa enim scala a terra usque in coelum, a carne usque ad spiritum, quia in illo carnales, proficiendo, velut ascendendo spirituales fiunt, ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spirituales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. I
Abbreviated transcription (Latin):
minatim quodam modo &x primeretur.
&iam unctusẽ: nisi caput uiri xp̃s : Quis
enim xp̃mnescit abunctione appellari:
qui&iam hocipsam in euangelio comme¬
moranr : & desefiguratum a pertissime
testificans. Cum quendã nathanahelẽ dix¬
iss& uereisrahelitam in quodolus non eẽ.
Ecumille tamquam lapidem illum habar
ad caput: confessus eum eẽt filium dĩ &re¬
gemisrł. Ista confessione quodammodo
unguenr lapidem: idestipsum eẽ confi¬
commemorauit: Quod uidit iacob qui
ꝑbenedictionem appellaturi srł Amen
dico uobis inquit: uidebitis cȩlum aꝑtum.
& angelosdĩ ascendentes & descendentes
superfilium hominis: Hoc eñi isrłuiderat.
cum illum lapidẽ ad caput habebat: a terra
incȩlum scalas. perquas ascendebant
& descendebant angelidĩ: In quib
significati sunt euangelistȩ predicatores
xp̃i. Ascendentes utiq:: cum ad intelle¬
gendam eius suꝑ eminentissimam diuini¬
tatem. &cedunt uniuersam creaturam.
uteum inueniant In principio dm̃ apud

Expanded text:
minatim quodam modo exprimeretur. etiam unctus est nisi caput uiri Christus? quis enim Christum nescit ab unctione appellari? qui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapidem, id est ipsum esse conficommemorauit, quod tunc uidit Iacob, qui per benedictionem appellatus est Israhel. amen dico uobis, inquit, uidebitis caelum apertum et angelos dei ascendentes et descendentes super filium hominis. hoc enim Israhel uiderat, cum illum lapidem ad caput habebat, a terra in caelum scalas, per quas ascendebant et descendebant angeli dei; in quibus significati sunt euangelistae, praedicatores Christi. ascendentes utique, cum ad intellegendam eius supereminentissimam diuinitatem excedunt uniuersam crut eum inveniant In principio Verbum apud
Abbreviated transcription (Latin):
nec exeat demedio ȩđȩ mysteriũ iniquita¬
tis : qđ nc̃ occultum ẽ: ad ipsum eni myste¬
r̃ium ꝑtinere arbitratũ. Qđ ait in episto¬
la sua iohannes euangelista: Pueri nouis¬
sima hora ẽ & sic̃ audistis qđ antichristus
sit uenturus : Nuncaũ antichristi multi
facti sunt: Vinde cognoscimꝰ quod nouissima
sit hora: exierunt ex nobis. sed nonerunt
ex nobis : quod si fuissent ex nobis ꝑman¬
sissent utiq: nobiscum: Si cut ergo ante finẽ

Expanded text:
nec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: pueri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod antichristus sit uenturus, nunc autem antichristi multi facti sunt; unde cognoscimus, quod nonissima sit hora. ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. sicut ergo ante fine
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ergo siue ꝑ neglegentiã ꝓposito¬
rũ siue ꝑ aliquã excusabilẽ necessi¬
tatẽ: siue ꝑ occultas subreptiones.
inuenimꝰ in eđa malos. quos ecdesi¬
astica disciplina corrigere. aut co¬
hercere ñ possumus łc̃ neascen¬
dat in cor nrm. impia & ꝑnitiosa p̃¬
sũptio. qua existimemꝰ nos abhisse¬
parandos: ut peccatis eorũ ñ in qui¬
nem: atq: itap: nos trahere conem᷑.
ueluti mundos scõsq discipulos ab
unitatis c̃page quasi amalorũ c̃sor¬
tio segregatos: ueniant inm̃tẽ illȩ
descripturis similitudines. & diuina
demonstratũ e p̃nuntiatũ ẽ malos in
eđa ꝑmixtos bonis usq infinẽ scłi.
temp:q iuditii futuros: & nihilbonis
unitatẽ ac participationẽ sac ram̃to¬
rũ quieorũ factis ñ c̃senserit obfutu¬
ros : Cũuõ eis ꝑ quos ecła regit᷑. idẽ pace
salua. potestas disciplinȩ adũsus in ꝓ¬
bos aut nefarios exercende Tcrur

Expanded text:
ergo siue per neglegentiam praepositorum siue per aliquam excusabilem necessitatem siue per occultas obreptiones inuenimus in ecclesia malos, quos ecclesiastica disciplina corrigere aut cohercere non possumus, tunc, ne ascendat in cor nostrum inpia et perniciosa praesumptio, qua existimemus nos ab his esse separandos, ut peccatis eorum non inquinemur atque ita post nos trahere conemur ueluti mundos sanctosque discipulos, ab unitatis conpage quasi a malorum consortio segregatos, ueniant in mentem illae. de scrdemonstratum et pronunciatum est malos in ecclesia permixtos bonis usque in finem seculi tempusque iudicii futuros et nihil bonis in unitate fidei ac participatione sacramentorum, qui eorum factis non consenserint, obfuturos. Cum vero eis, per quos ecclesia regitur, adest pace salva potestas disciplinae adversus improbos aut nefarios exserendae; item r
Abbreviated transcription (Latin):
Sursum cor habere se ad dm̃ quid
adhuc oscitamus crapulã ester¬
nam: & in mortu is pecudibus
diuina eloquia perstrutamur:
Si quando aũ ad disputationem
uenitur: platonico nomine ora
crepitantia : quam pectus uerd
plenum. magis habere gestemur.
Qu iergo sensibilem istum mundũ
contemnere : & animam uirtute
purgandam summodõ subi cere.

Expanded text:
sursum cor habere se ad dominum: quid adhuc oscitamus crapulam hesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere