comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nescire sedixerunt. lam mordere nonualebant. Vnde non ualebant ia moccurrit uob̵:¬
Contriti erant dentes eorum in ore ipsorum: Pharis eo displicuit dñs illi qui ad prandium
uocauerat. quod peccatrixmulier accesserit ei ad pedes : Et murmurauit aduersus eũ
dicens: Sess& hic proph&a scir& quaemulier illi accessit adpedes  O tu non proph&a
undescis quod nescierit quaemulier illi accessit ad pedes. quia seruabat uidelic& mun¬
ditiam iudeorum. quae a foris quasi custo diebatur in carne. Et colebat on ba excor¬
de hoc ded nõ suspicatus est : Dñs autem qui peccata mulieris nouerat. &iam hospitis au¬
diebat cogitationes. Et respondit qua enostis : Et nediu hinc loquar. Tamen in ore eiꝰ
uoluit conterere dentes eius : Proposuit enim: duo debitores erant cuidam feneratori.
Vnus quingentos debebat dencrios. alius quinquaginta. Non habebant ambounde

Expanded text:
nescire se dixerunt: jam mordere non valebant. Unde non valebant? Jam occurrit vobinescire se dixerunt: jam mordere non valebant. Unde non valebant? Jam occurrit vobirant dentes eorum in ore ipsorum. 13. Pharisaeo displicuit Dominus illi qui ad prandium vocaverat, quod peccatrix mulier accesserit ei ad pedes; et murmuravit adversus eum dicens: Si esset hic propheta, sciret quae mulier illi accessit ad pedes. O tu non propheta, unde scis quod nescierit quae mulier illi accessit ad pedes? Quia non servabat videlicet munditiam Judaeorum, quae a foris quasi custodiebatur in carne, et exsulabat ex corde, hoc de Domino suspicatus est. Dominus autem qui peccata mulieris noverat, etiam cogitationes hospitis audiebat, et respondit quae nostis. Et ne diu hinc loquar, tamen in ore ejus voluit conterere dentes ejus Proposuit enim: Duo debitores erant cuidam feneratori: unus quingentos debebat denarios, alius quinquaginta. Non habebant ambo unde
Abbreviated transcription (Latin):
facis : Et ego in terrogo uos unum sermonem. Respondite mihi .: Et in terroga¬
uit de iohanne. unde eẽt baptismum iohannis. decaelo anex hominibus.: Ut siquid
lapidarentur ab eis. quod io hannem prophetam haberent.: Dicere decaelo plus for¬
midubant. ne faterentur ipsum xp̃m. quia io hannes predicauerat xp̃m: Coastati
utri q: ex hac paste. et ex hac paste : Qui parabant obicere crimen. responderunt
ignorantiam. : Dixer̃. nescimus ÷ Calumniarienim preparabant quando dixerunt¬
inqua potestate ista facis. Ut sidicer& xp̃ssum. quasi arrogintem. suꝑbum. sacrilegũ
inuaderent : Noluit dicere xp̃ssum. sed quaesiuit deiohanne qui dixerat qđ ipse eẽt
xp̃s.: Illi non sunt ausi reprehendere iohannem. timentes ne a populo occidereNur
N on sunt ausi dicere. Uerumdixit iohannes. Nediceretur eis. credite illi .: Obmutuer̃:

Expanded text:
facis? Et ego interrogabo vos unum sermonem; respondete mihi. Et interrogafacis? Et ego interrogabo vos unum sermonem; respondete mihi. Et interrogavit de Joanne, unde esset baptismus Joannis, de coelo, an ex hominibus; ut si quid lapidarentur ab eis, eo quod Joannem prophetam haberent: dicere, De coelo plus formidabant, ne faterentur ipsum Christum, quia Joannes praedicaverat Christum. Coarctati utrinque, ex hac parte et ex hac parte, qui parabant objicere crimen responderunt ignorantiam; dixerunt: Nescimus . Calumniam enim praeparabant, quando dixerunqua potestate ista facis? ut si diceret, Christus sum, quasi arrogantem, superbum, sacrilegum invaderent. Noluit dicere, Christus sum; sed quaesivit de Joanne, qui dixerat quod ipse esset Christus. Illi non sunt ausi reprehendere Joannem, timentes ne a populo occiderentur: non sunt ausi dicere, Verum dixit Joannes, ne diceretur eis, Credite illi. Obmutuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
me temptatis : Nunc conteram dentes ur̃os in ore ur̃o. Ostenditemihi nummum:
& demonstrauerunt ei. Et ille non dic̃ caesaris ẽ sed interrogat cuius ẽ.: Vt eorũ
dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippeillo cuius haberet imaginem
icaesaris dixer̃. : Lamnunc dñs conter& dentes eorum in oreip¬
sorum. lamrespondistis. lam contriti sunt dentes ur̃i in oreuro. Reddite caesari quae
caesarissunt. Et dõ quaedĩ sunt . Querit caesar imaginem suam. reddite: Quaerit
ds̃ imaginem suam . reddite : Non ꝑdat ex uobis caesar num mum suum. Non ꝑdat᷑ in
uobis nummum suum. Etillinon inuenerunt quid responderent. Missienim erant
ut calumniarentur ei. Et redierunt dicentes quod nemo possit respondere ei : Unde.
Quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. Inde ẽ et illud. Inqua potestate ista:

Expanded text:
me tentatis? Nunc conteram dentes vestros in ore vestro: ostendite mihi nummum. me tentatis? Nunc conteram dentes vestros in ore vestro: ostendite mihi nummum. Et demonstraverunt ei. Et ille non dicit, Caesaris est; sed interrogat, Cujus est? ut eorum dentes in ore ipsorum conterantur. Quaerente quippe illo cujus haberet imaginem et inscriptionem, illi Caesaris dixerunt. Jam nunc Dominus conteret dentes eorum in ore ipsorum. Jam respondistis, jam contriti sunt dentes vestri in ore vestro. Reddite Caesari quae Caesaris sunt, et Deo quae Dei sunt . Quaerit Caesar imaginem suam; reddite: quaerit Deus imaginem suam; reddite. Non perdat ex vobis Caesar nummum suum: non perdat Deus in vobis nummum suum. Et illi non invenerunt quid responderent. Missi enim erant ut calumniarentur ei: et redierunt dicentes quod nemo possit ei respondere. Unde? Quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. 12. Inde est et illud: In qua potestate ista
Abbreviated transcription (Latin):
reddere. Et uolebat dentes eorum quib in hiabant ut morderent conterere.sed
inore ipsorum uolebat. Si dicer& soluatur tributum caesari : Ecdumniarentur
illi qđ male dixiss&. genti iudeorum. eam tributariam faciendo : Ex peccato¬
enim tributum reddebant humiliati. sic̃ illis in lege prȩdictum erat.: Tenemus illum
Tenemus illum
auit maledictorem gentis nraẽ . sinos iusserit tributum persoluere. Si autem dixert
nolites oluere : Tenemus eum quod contradixerit nobis deuotos eẽ caesari .: Talembi¬
cipitem laqueum. quasi capiendo dño posuerunt.: Sed adquem uenerunt quir oino¬
uerat conterere dentes eorum in oreipsorum. Ostendite mihi nummum inquit.
quid me temptatis ypocritae detributo soluendo cogitatis.  Iustitiam facere non uultis.
consilium iustitiaȩ quaeritis.: Siuereutiq iustitiam loquimini. recta iudicate filui
hominum.: Nunc autem quia loquimini alia. alia iudicatis: s̃ pocrite estis.: Qud

Expanded text:
reddere. Et volebat dentes eorum, quibus inhiabant ut morderent, conterere; sed in ore ipsorum volebat. Si diceret, Solvatur Caesari tributum; calumniarentur illi quod maledixisset genti Judaeorum, eam tributariam faciendo. Ex peccatoenim tributum reddebant humiliati, sicut illis in Lege praedictum erat. Tenemus illumTenemus illum, aiunt, maledictorem gentis nostrae, si nos jusserit tributum persolvere: si autem dixerit, Nolite solvere, tenemus eum quod contradixerit nobis devotos esse Caesari. Talem bicipitem laqueum quasi capiendo Domino posuerunt. Sed ad quem venerant? Qui noverat conterere dentes eorum in ore ipsorum. Ostendite mihi nummum, inquit. Quid me tentatis, hypocritae? De tributo solvendo cogitatis? justitiam facere vultis? consilium justitiae quaeritis? Si vere justitiam loquimini, recta judicate, filii hominum. Nunc autem quia alia loquimini, alia judicatis, hypocritae estis: quid
Abbreviated transcription (Latin):
futurierant inimicixpĩanȩ fidei. quidicerent ad paruum tempus
sunt xpĩaneͥ: postea peribunt & redibunt idola: redit quod erat an¬
tea Quam du erant xp̃ĩani. usq ad senectam & senium: idest usq in
finem saeculi : Tucum exspectas miser infidelis. ut transeant xp̃iani. tran¬
sgtu sine xpĩanis : Etxp̃iani usq infinem sacculi permanebunt: Et tuꝑ
infidelitatem tuam. cum finieris breuem uitam tuam: Qua fronte
ex is adiudicem. quem cum uiueres blasphemasti .: Ergo aiuuentute
tutua. Etusquenunc. etusq insenectam & senium: Dñe nederelin¬
quasme : Non quomodo dicunt inimicimei usque ad tempus erit: nede¬
relinquas me : Donec adnuntiem brachium tuum. generationi om¬
ni super uenturae .: Etbrachium dnĩ cui reuelatum est. Brachium
dñi xp̃s: Noliergo derelinquereme : non gaudeant qui dicunt usq
ad certum tempus erunt xp̃i. sintqui adnuntient brachium dni. Cuiꝰ
Generationi suꝑuenturae Siergo generationi omni suꝑuenturȩ : usq

Expanded text:
futuri erant inimici christianae fidei qui dicerent: Ad parvum tempus sunt Christiani, postea peribunt, et redibunt idola, rediet quod erat antea. Quamdiu erunt Christiani? Usque ad senectam et senium; id est usque in finem saeculi. Tu cum exspectas, miser infidelis, ut transeant Christiani, transis tu sine Christianis: et Christiani usque in finem saeculi permanebunt; et tu per infidelitatem tuam, cum finieris brevem vitam tuam, qua fronte exies ad judicem quem cum viveres blasphemasti? Ergo a juventute mea, et usque nunc, et usque ad senectam et senium, Domine, ne derelinquas me. Non, quomodo dicunt inimici mei, usque ad tempus erit. Ne derelinquas me, donec annuntiem brachium tuum generationi omni superventurae. Et brachium Domini cui revelatum est ? Brachium Domini, Christus. Noli ergo derelinquere me; non gaudeant qui dicunt: Usque ad certum tempus erunt Christiani. Sint qui annuntient brachium tuum. Cui? Generationi omni superventurae. Si ergo omni generationi superventurae; usq
Abbreviated transcription (Latin):
tam. et in membris futuram: Caput ecclesiae xp̃s es
ecclesia : quod praecessit incapite. sequitur incorpore haec est spes nosti
Ad hoc credimus ad hoc duramus. et perseueramus intanta malignitate huius
sacculi. consolante nos spe. ante quam spes fiat. res: Resenim erit cum&
nos resurrexerimus : Et in caelestem habitũ commutati. aequalis angelis fac¬
ti fuerimus:: Quis hoc sperare auderet. nisi ueritas promitteret : hanc aut̃
spem promissam sibiiudȩi tenebant. et debonis et iequasi iustis operibus
multum gloriabantur. quod acteperant legem secundum quamui uendo
et hic haberent bona carnalia. et in resurrectione mortuorum talia spera

Expanded text:
tam, et in membris futuram. Caput Ecclesiae Christus est, membra Christi Ecclesia . Quod praecessit in capite, sequetur in corpore. Haec est spes nostra: ad hoc credimus, ad hoc duramus, et perseveramus in tanta malignitate hujus saeculi, consolante nos spe, antequam spes fiat res. Res enim erit cum et nos resurrexerimus, et in coelestem habitum commutati, aequales Angelis facti fuerimus. Quis hoc sperare auderet, nisi veritas promitteret? Hanc autem spem promissam sibi Judaei tenebant; et de bonis et quasi justis operibus multum gloriabantur, quod acceperant Legem secundum quam vivendo et hic haberent bona carnalia, et in resurrectione mortuorum talia spera
Abbreviated transcription (Latin):
ut plenitudo gentium intraret. hoc a postolo dicente Et roepit etiam gen
rexit: Inde psalmus iste est aduersus prae sumptionem et superbiam iudae¬
orum. profide gentium ad eandem spem resurrectionis uocatarum. quodam¬
modo freͣtres mei animam psalmi audistis. in hoc quod dixi. in hoc proposui.
tota uestra suspendatur intentio: Hinc uos nulla cogitatio. auertat. contra
praesumptionem dicitur iudaeorum. quide iustificationibus legis spera¬
bant sibi resurrectionem. Et crucifixerunt xp̃m. qui primus resurrexit
Non membra resurrecturu resurrectura solus iudaeos habituros. Sed omnes
qui in eum credidissent. id est omnes gentes Inde coepit
UBI LATEDÕ
QUI
OMNIS TERRA
NON

Expanded text:
ut plenitudo Gentium intraret : hoc Apostolo dicente. Coepit etiam Gentibus ut plenitudo Gentium intraret : hoc Apostolo dicente. Coepit etiam Gentibus hristum quod resurrexerit. Inde psalmus iste est adversus praesumptionem et superbiam Judaeorum, pro fide Gentium ad eamdem spem resurrectionis vocatarum. 2. Quodammodo, fratres mei, animum Psalmi audistis. In hoc quod dixi, in hoc quod proposui, tota vestra suspendatur intentio; hinc vos nulla cogitatio avertat: contra praesumptionem dicitur Judaeorum, qui de justificationibus Legis sperabant sibi resurrectionem, et crucifixerunt Christum qui primus resurrexit, non membra resurrectura solos Judaeos habiturus, sed omnes qui in eum credidissent, id est omnes gentes. Inde coepit: Jubilate Deo. Qui? Omnis terra. Non
Abbreviated transcription (Latin):
aequalitatem angelorum promittens. non humanam carnis corruptionẽ.
ait illis: Erratis nonscientes scripturas. Neq: uirtutem dĩ .: In resurrecti¬
one enim neque nubent. Neq uxores ducent : Neq: enim incipientmori.
sed erunt aequales angelisdĩ: De monstrauit quod ibi sit necessariu succe¬
sio. Vbi doletur decessio ⁊ Ibi quia decessores nonerunt. Nec successores
quaerentur. Ad hoc enim subiecit. non enim incipient mori. Verum¬
tamen quia iudaei tenebant. etsi carnaliter spem resurrectionis futurae.
gauisi sunt responsum esse saducacis. Cum quib: illis erat dehac ancipiti.
et obscura quaestione certamen: Tenebant ergo iuda ei spem resurrectionis
mortuorum. et soli se ad beatam uitam resurrecturos putabant. propter
opus legis. propter iustificationes scripturarum quas habent soli iuda ei.
etgentes non habebant.: Crucifixus est xp̃s caecitas exparte isrł facta est.

Expanded text:
aequalitatem Angelorum promittens, non humanam carnis corruptionem, aequalitatem Angelorum promittens, non humanam carnis corruptionem, ait illis: Erratis, nescientes Scripturas, neque virtutem Dei. In resurrectione enim neque nubent, neque uxores ducent: neque enim incipient mori, sed erunt aequales Angelis Dei . Demonstravit quod ibi sit necessaria successio, ubi doletur decessio: ibi quia decessores non erunt, nec successores quaerentur. Ad hoc enim subjecit: Non enim incipient mori. Verumtamen quia Judaei tenebant, etsi carnaliter, spem resurrectionis futurae, gavisi sunt responsum esse Sadducaeis, cum quibus illis erat de hac ancipiti et obscura quaestione certamen. Tenebant ergo Judaei spem resurrectionis mortuorum; et solos se ad beatam vitam resurrecturos sperabant propter opus Legis, et propter justificationes Scripturarum, quas habebant soli Judaei, et Gentes non habebant. Crucifixus est Christus; caecitas ex parte Israel facta est,
Abbreviated transcription (Latin):
bant dequalibus hic gaudebant . ⁊ Propterea saducaeis quinegabant futuram
resurrectionem. iudaei respondere non poterant. proponentibus questi¬
onem quam dño proposuerant idem saducaei.: Hic enim intellegimus
eos hanc questionem soluere non potuisse. qui ad nõ soluente mirati sunt :
Proponebant ergo saducaei quaestionem dequadam muliere quae habuit
septem uiros. Nonsimul. sed suctedentes sibi.: Erat enim legis hoc ad popu¬
lum propagandum: Vt qui forte sine liberis defungeretur. frater eius
sihaberet acciperet uxorem eius. ad resuscitandum semen fratrisuo.
Proposita ergo illu muliere quae habuit septem uiros. omnes mortuos sine
liberis. et ad hoc officium implendum ducentes fratris uxorem: dixerunt.
quaerentes in resurrectione cuius eorum erit uxor .: Proculdubio iu¬
daei non fatigarentur. Nondeficerent in ista quaestione. sinontaliu sibi
in resurrectione sperarent. qualiu sibi agebant in hac uitu. Dñs autem

Expanded text:
bant de qualibus hic gaudebant. Propterea Sadducaeis, qui negabant futuram resurrectionem, Judaei respondere non poterant proponentibus quaestionem, quam Domino proposuerunt iidem Sadducaei. Hinc enim intelligimus eos hanc quaestionem solvere non potuisse, quia Domino solvente mirati sunt. Proponebant ergo Sadducaei quaestionem de quadam muliere, quae habuit septem viros; non simul, sed succedentes sibi. Erat enim hoc legis ad populum propagandum, ut qui forte sine liberis defungeretur, frater ejus, si haberet, acciperet uxorem ejus, ad suscitandum semen fratri suo . Proposita ergo illa muliere, quae habuit septem viros omnes mortuos sine liberis, et ad hoc officium implendum ducentes fratris uxorem, dixerunt quaerentes: In resurrectione cujus eorum erit uxor? Procul dubio Judaei non fatigarentur, non deficerent in ista quaestione, si non talia sibi in resurrectione sperarent, qualia agebant in hac vita. Dominus autem
Abbreviated transcription (Latin):
NSRIBITUR IN TITULO PSALMUS IS TE
Infinem cantici psalmi resurrectionis: Infinem cumauditis quando
psalmi pronuntiantur. in xp̃m intellegite. dicente a postolo .⁊ finis
enim legis xp̃s adiustitiam omni credenti: Quomodo ergo hiccantet᷑. re¬
surrectio. et cuius resurrectio quantum ipse aperire et donare dignatur

Expanded text:
nscribitur in titulo psalmus iste, In finem, canticum Psalmi resurrectionis. In finem cum auditis, quando Psalmi pronuntiantur, in Christum intelligite; dicente Apostolo: Finis enim Legis Christus, ad justitiam omni credenti . Quomodo ergo hic cantetur resurrectio, et cujus resurrectio, quantum ipse donare et aperire dignatur
Abbreviated transcription (Latin):
sum haec et effudi superme animammeam: Quaerens dm̃meum effudi sup¬
me animam meam . ut illum attingerem non in me remansi : Ergo sperate in e
omne concilium plebis. Effundite coram illo corda ura. Non perit quod effun

Expanded text:
sum haec, et effudi super me animam meam. Quaerens Deum meum, effudi supsum haec, et effudi super me animam meam. Quaerens Deum meum, effudi supanimam meam, ut illum attingerem; non in me remansi. Ergo, Sperate in eum, omne concilium plebis. Effundite coram illo corda vestra: deprecando, con
Abbreviated transcription (Latin):
lere hicquid : Ds̃ auxilumei : Datenim auxilium certantibus : Contra quos cer¬
tantibus  Non est uobis conluctatio aduersus carnem et sanguinem. sed aduer¬
sus principes et potestates : Dr̃ ergo auxiliimei et spesmea indm̃ : Spes quam diu
non dum est quod promis sum est Et creditur quod nondumuidetur : Cum autẽ
uener it saluatio et glorificatio non tamendum illȩ differuntur deserimur. Dr̃
tamini idithun. Transilite inimicos uros repugnanter uobis. resistentes itineri
ur̃o. Odiouos habentes transilite : Sperate in eum omne concilium plebis : Es¬
fundite coram illo corda ur̃a: Nolite credere eis quidicunt uobis ubi est ds̃ uest̃¬
E actae sunt mihunquit lacrimae meac panes die ac noctedumdicitur mihi coti¬
die ubi est dr̃tuus: Sed quidibi dicit : H aec meditatus sum et effudi superme¬
animammeam : Commemoratus sum quod audio ubi est dr̃tuus : Memoratus

Expanded text:
lere, quid hic? Deus auxilii mei: dat enim auxilium certantibus. Contra quos cerlere, quid hic? Deus auxilii mei: dat enim auxilium certantibus. Contra quos certantibus? Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem; sed adversus principatus et potestates . Deus ergo auxilii mei, et spes mea in Deo. Spes, quamdiu nondum est quod promissum est, et creditur quod nondum videtur; cum autem venerit, erit salvatio et glorificatio: non tamen, dum illa differuntur, deserimur; Deustamini Idithun; transilite inimicos vestros: repugnantes vobis, resistentes itineri vestro, odio vos habentes transilite. Sperate in eum, omne concilium plebis; effundite coram illo corda vestra. Nolite cedere eis qui dicunt vobis: Ubi est Deus vesteerunt inquit mihi lacrimae meae panes die ac nocte, dum dicitur mihi cotidie: ubi est danimam meam . Commemoratus sum quod audio, Ubi est Deus tuus? memoratus
Abbreviated transcription (Latin):
dicum occidebant :. Appellauit tamen sanos iustos. ae grotantes peccatores: Vt
ergo iustificarer aitiste transiliens. ab ipso mihi est ut glorificarer. ab ipsomihi
est indõ salutaremeum etgloria mea : Salutare meumut saluus sim: Gloria
mea ut honoratursim. Hoctunc: Modo quid  Ds auxilumei et spes mea
in dõ. Donec ueniam ad perfectam iustificationem. et salutem: Speenim sal¬
ui factisumus: Spes autem qua euidetur non estspes donecueniam adillam
glorificationem ubiiusti fulgebunt in regnopatris sui. tamquam sol: Inte¬
rimnunc inter temptationes. inter iniquitates inter scandala interaper¬
tas obpugnationes et subdolas locutiones. inter eos quioresuo benedicunt
ec cordesuomaledicunt: Intereos qui honorem meum cogitauerunt repel
Hł Dep̃cando confitendo sperando : Nolite cordaurã retinere int̃cordaur̃a.
Effundite corã illo cordaura¬

Expanded text:
dicum occidebant. Appellavit tamen sanos justos, aegrotantes peccatores. Ut dicum occidebant. Appellavit tamen sanos justos, aegrotantes peccatores. Ut ergo justificarer, ait iste transiliens, ab ipso mihi est; et ut glorificer, ab ipso mihi est: In Deo salutare meum et gloria mea. Salutare meum, ut salvus sim; gloria mea, ut honoratus sim. Hoc tunc: modo quid? Deus auxilii mei, et spes mea in Deo: donec perveniam ad perfectam justificationem et salutem. Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes . Donec veniam ad illam glorificationem, ubi justi fulgebunt in regno Patris sui tanquam sol . Interim nunc inter tentationes, inter iniquitates, inter scandala, inter apertas oppugnationes et subdolas locutiones, inter eos qui ore suo benedicunt, et corde suo maledicunt, inter eos qui honorem meum cogitant repela: deprecando, confitendo, sperando. Nolite corda vestra retinere intra corda vestra: Effundite coram illo corda
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Uocanseos quid fecit Hic quos uocauit ipsos etiustificauit. Quosaute
iustificauit et ipsos glorificauit. Iustificatio ergo ad salutem pertinet. Glo¬
rificatio adhonorem : Quia glorificatio ad honorem pertinet . disputarenon
opur est : Quia iusti ficatio pertinet ad salutem. quȩramus aliquo d documentũ
Ecce occurrit exeuangelio: Erant qui sibiuidebantur iusti. etreprehendebane
dñm quod admittebat ad conuiuium peccatores. et cum publicanis. et cum pec¬
catoribus conuescebatur : Talibusitaq superbientibus fortibus terrae ual¬
de el euatis. multum desua sanitate gloriantibus quam putabant. nonquam
tenebant: Quid respondit dñs: Non est opussanis medicus. sed male habentibus
Quos dicitsanos quos dicit malehabentes: Sequitur et dicit. nonueni uocareiustos
sed peccatores inpenitentia: Appellauitergo sanos iustos.
non quia pharisaeihocerant. sed quia hoc se esse arbitrabantur. et ideo
superbiebant et medicum aegrotantibus in uidebant. ec plus aegrotantes me¬

Expanded text:
it. Vocans eos quid fecit hic? Quos vocavit, ipsos et justificavit; quos autem justificavit, ipsos et glorificavit . Justificatio ergo ad salutem pertinet, glorificatio ad honorem. Quia glorificatio ad honorem pertinet, disputare non opus est. Quia justificatio pertinet ad salutem, quaeramus aliquod documentum. Ecce occurrit ex Evangelio: erant qui sibi videbantur justi, et reprehendebant Dominum, quod admittebat ad convivium peccatores, et cum publicanis et peccatoribus convescebatur: talibus itaque superbientibus, fortibus terrae valde elevatis, multum de sua sanitate gloriantibus, quam putabant, non quam tenebant, quid respondit Dominus? Non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Quos dicit sanos? quos dicit male habentes? Sequitur, et dicit: Non veni vocare justos sed peccatores in poenitentiam . Appellavit ergo sanos justos; non quia Pharisaei hoc erant, sed quia hoc se esse arbitrabantur; et ideo superbiebant, et medicum aegrotantibus invidebant, et plus aegrotantes me
Abbreviated transcription (Latin):
et flos decidit : uerbũ dñi manet in at̃nũ .: Ibiẽ fructꝰ eiꝰ exaltatus suꝑ
libanũ Sẽꝑ enĩ caro fonũ fuit : et claritas carnis ut flos foeni: Sed
quia ñ demonstraba tur qua e fuerat cligenda. et pracponenda felicitas.
flos faeni ꝓmagno habebatur. Nec solum minime contemnebatur.
sed ctiam maxime ad petebatur.: Quasi ergo tunc ita eẽ coeperit quan¬
do anim aduersũ atq contemtũ quiquid florebat insaeculo ltadictũ
est suꝑ extolletur suꝑlibanum fructus eius. et florebunt deciuitate.
sicud faenũ terrae:diffamabitur suꝑ omnia qđineternũ ꝓmittitur.
Etconparabitur focno terrae : Qui quid ꝓmagno habtur insacculo
ergo ineternũ ꝑmanet nom̃ eius. Aeternum enĩ ante cedit tempora
nec cladit̃ tempore.: Et benedicentur in ipso omnes terrȩ: In ipso

Expanded text:
erbum autem Domini manet in aeternum . Ibi est fructus ejus exaltatus super erbum autem Domini manet in aeternum . Ibi est fructus ejus exaltatus super Libanum. Semper enim caro fenum fuit, et claritas carnis ut flos feni: sed quia non demonstrabatur quae fuerat eligenda et praeponenda felicitas, flos feni pro magno habebatur; nec solum minime contemnebatur, sed etiam maxime appetebatur. Quasi ergo tunc ita esse coeperit, quando aversum est atque contemptum quidquid florebat in saeculo, ita dictum est, Superextolletur super Libanum fructus ejus, et florebunt de civitate sicut fenum terrae: id est, diffamabitur super omnia quod in aeternum promittitur, et comparabitur feno terrae quidquid pro magno habetur in saeculoergo in aeternum permanet nomen ejus; aeternum enim antecedit tempora, nec clauditur tempore. Et benedicentur in ipso omnes tribus terrae. In ipso
Abbreviated transcription (Latin):
foenum appellatur in scã scriptura sic̃ ingenesi iussum ẽ ꝓducere ter¬
ram omne lignũ. et omne foenũ : Nec adiunctũ ẽ omne frum̃¬
tũ : qđ pcul dubio ñ p̃teripetur: nisi foeni nomine etiã hoc intelle¬
geretur: Et multis aliis scripturarũ locis hoc inuenitur: Siaũ
sic accipiendũ ẽ florebt̃ sic̃ faenũ terrae .: Quẽ ammodũ dictũ est
omnis caro foenũ : et claritas hominis sic̃ flos foeni : profecto et ci¬
uitas illa intellegendũ ẽ: quae saeculi huius societatẽ significat:
Non enĩ frustra prim̃ cam condidit ciuitatẽ : Exaltato itaq fructu
xp̃i super libanũ : idẽ super arbores diuturnas et ligna inputribilia :
quia ille fructus aet̃nẽ.⁊ Omnis claritas hominis secundũ tẽpora¬
lẽ seculi celsitudinẽ foeno cõparatur : qm̃ a credentib et uitã aet̃ nã
sperantib: spernitur felicitas tẽporalis: ut impleatur illud qđ scriptũ
ẽ : omnis caro foenũ : et omnis claritas carnis ut flos foeni.: foenũ aruit

Expanded text:
fenum appellatur in sancta Scriptura; sicut in Genesi jussum est producere terram omne lignum et omne fenum , nec adjunctum est, omne frumentum; quod procul dubio non praeteriretur nisi feni nomine etiam hoc intelligeretur; et in multis aliis Scripturarum locis hoc invenitur. Si autem sic accipiendum est, Et florebunt sicut fenum terrae, quemadmodum dictum est, Omnis caro fenum, et claritas hominis sicut flos feni; profecto et civitas illa intelligenda est, quae saeculi hujus societatem significat: non enim frustra primus Cain condidit civitatem . Exaltato itaque fructu Christi super Libanum, id est super arbores diuturnas et ligna imputribilia, quia ille fructus aeternus est; omnis claritas hominis secundum temporalem saeculi celsitudinem feno comparatur, quoniam a credentibus et vitam aeternam jam sperantibus spernitur felicitas temporalis, ut impleatur quod scriptum est. Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni: fenum a
Abbreviated transcription (Latin):
Principes ergo iuda duces eorum. quid: In ecclesiis be¬
nedicunt dnm̃: Principes zabulon. principef zabulon. principes
neptalim. Principes confessionis. fortitudinis. latitudinis. princi¬

Expanded text:
Principes ergo Juda duces eorum, qui in Ecclesiis bePrincipes ergo Juda duces eorum, qui in Ecclesiis benedicunt Dominum. Principes Zabulon, principes Nephthalim. Principes confessionis, fortitudinis, latitudinis: princi
Abbreviated transcription (Latin):
honoribus: Martyres namq in ecclesiis locum sum mum tenent. atq apice
scaẽ dignitatis excellunt. Iam uero inmartyrio prima confessio est. Et pro
illa quicquid acciderit tolerandi sequens ad sumitur fortitudo. Deinde¬
Deinde
postomnia tolerata finitis angustiis. latitudo consequitur in p̃mio: Potest
et sic intellegi. Vt quõ tria haec precipue commendat apostolus. fidem. spem
Caritatem. Confessio sit infide. fortitudo. inspe. Latitudo. incaritate.
sdder qiipperesẽ utcorddecredatur adiustitian: Sre autem confessio fiat
uipperesẽ . ut cordecredatur ad iustitiam. Ore autem¬
Ore autem confessio fiat
ad salutem: In passionibus autem tribulationum res tristisẽ. sed spesfor¬
tis ẽ.: Si enim quod non uidemus speramus. perpatientiam expectamus.
latitudinem uero prestat caritatis in corde diffusio. Nam consum mata
caritas foras mittat timorem :¬
orem: Qui timor. tormentum habet peranimae
angustias.

Expanded text:
honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice honoribus. Martyres namque in Ecclesiis locum summum tenent, atque apice sanctae dignitatis excellunt. Jam vero in martyrio prima confessio est, et pro illa quidquid acciderit tolerandi sequens assumitur fortitudo; deinde post omnia tolerata, finitis angustiis, latitudo consequitur in praemio Potest et sic intelligi, ut quoniam tria haec praecipue commendat Apostolus, fidem, spem, charitatem , confessio sit in fide, fortitudo in spe, latitudo in charitate. Fidei quippe res est ut corde credatur ad justitiam, ore autem couippe res est, ut corde credatur ad justitiam: ore autem confessio fiat ad salutem . In passionibus autem tribulationum tristis est: sed spes fortis est. Si enim, quod non videmus speramus: per patientiam exspectamus . Latitudinem vero praestat caritatis in corde diffusio. Nam consummata caritas foras mittit timorem . Qui timor tormentum habet per animae angustias.
Abbreviated transcription (Latin):
iudae mentio fieret. quõ exhac tribu reges fuerunt ex qua et dñs xp̃s
secundum carnem. Ideo exhactribu putaremus figuratos etiam prin ci¬
pes testamenti noui. Cum uero adiungit principes tabulon. principes
neptalim. Quisq forsitan dicat ex his tribubus apostolos fuisse. exaliis
autem non fuis se: Quod licet unde hoc probari possit non uideam. Ta¬
men qui anet unde refellatur inuenio. ⁊ Et hoc loco principes ecclesia¬
rum ducesq eorum qui in ecclesiis benedicunt dnm̃ uideo commendari.
Non absurde etiam istum sensum prodo: sed plusmedelectet quod existo¬
rum nominum interpretatione clirescit: aebrea quippesunt nomina
Iuorum iuda : confessio dicitur interp̃tari .: Tabulon habitaculum for¬
titudinis. Neptalim : dilatatio mea: Quae omnia uerissimos nobis insi¬
Quae omnia uerissimos nobis insi¬
nuant principes ecclesiarum dignos ducatu. dignos imitatione. dignos

Expanded text:
Judae mentio fieret, quoniam ex hac tribu reges fuerant, ex qua et Dominus Christus Judae mentio fieret, quoniam ex hac tribu reges fuerant, ex qua et Dominus Christus secundum carnem ; ideo ex hac tribu putaremus figuratos etiam principes Testamenti Novi: cum vero adjungit, principes Zabulon, principes Nephthalim; quisquam forsitan dicat ex his tribubus Apostolos fuisse, ex aliis autem non fuisse. Quod licet unde probari hoc posset non videam; tamen, quia nec unde refellatur invenio, et hoc loco principes Ecclesiarum, ducesque eorum qui in Ecclesiis benedicunt Dominum video commendari, non absurde etiam istum sensum probo; sed plus me delectat quod ex istorum nominum interpretatione clarescit. Hebraea quippe sunt nomina: quorum Juda, Confessio interpretari dicitur; Zabulon, Habitaculum fortitudinis; Nephthalim, Dilatatio mea. Quae omnia verissimos nobis insinuant principes Ecclesiarum, dignos ducatu, dignos imitatione, dignos
Abbreviated transcription (Latin):
tretur. Vnde intellegi etiam sic potest. quod hic positum ẽ in extasi
sequeris. Adempto lumine oculorum carnalium. respondebatdn
quem spũ uidebat. Qui autem cum illo erant uocem respondentis
audiebant. Neminem tamen uidentes cuiloqueretur. ⁊ Potest hic
extasis etiam illa eius intellegi. dequa ipse loquens. ait. sciens se
hominem raptum usq intertium caelum. siue autem in corpore. siue
extracorpus nescire: sed raptum in para disum audisse ineffabilia
uerba quaenon liceret homini loqui: Principes iuda duces eorum.
principes tabulon principes neptalim. Cum a postolos significet
principes. ubiẽ etbeniamin adulescentior in extasi. quibus uerbis
paulum significari nemo ambigit. ⁊ uel nomine principum omnes
significentur ineclesis excellentes. atq imitatione dignissimi
Quid sibi uolunt haec nomina tribuum israheliticarum: Si enim tantũ

Expanded text:
tretur. Unde intelligi etiam sic potest quod hic positum est, in ecstasi; tretur. Unde intelligi etiam sic potest quod hic positum est, in ecstasi;  me persequeris, adempto lumine oculorum carnalium, respondebat Domino quem spiritu videbat; qui autem cum illo erant, vocem respondentis audiebant, neminem tamen videntes cui loqueretur . Potest hic ecstasis etiam illa ejus intelligi, de qua ipse loquens ait, scire se hominem raptum usque in tertium coelum; sive autem in corpore, sive extra corpus, nescire; sed raptum in paradisum audisse ineffabilia verba, quae non liceret homini loqui . Principes Juda, duces eorum; principes Zabulon, principes Nephthalim. Cum Apostolos significet principes, ubi est et Benjamin adolescentior in ecstasi; quibus verbis Paulum significari nemo ambigit; vel nomine principum omnes significentur in Ecclesiis excellentes atque imitatione dignissimi: quid sibi volunt haec nomina tribuum Israeliticarum? Si enim tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur et dicit: In ecclesis bene¬
dicite dm̃ Tamquam diceret : ut quicumq auditis adulescentulces
Tympanistrias. lasciua deleitamenta cogitantos. In etclesus benedicite
dnm̃ : Ecclesiae quippe uobis hax mistica significatione monstran¬
tur .⁊ Eclesae sunt adulescentulae. Noucc gratia decoratae: Fcdesiȩ
sunt trmpanistriae. Castigata carne. spirita uiter sonare: In eccle¬
susergo. benedicite dnm̃. Dnm̃ defontibus israhel. Inde quippe pri¬
us elegit quos fontes faceret: Nam inde sunt electi apłi. Ethi primi¬
tus audierunt. Quibiberit aquã quam ego dabo. nonsitiet um quã
Nametego israhelita sum. exsemine abraham tribu beniamin: Sed pla¬
ne in extasi. expauescentibus omnibus. tam magnum in eius uocatione
miraculum. ⁊ Extasis namq est mentis excessus. quod aliquando pa¬
uore contingit : Nonnumquam uero peraliquam reuelationem aliena¬
tione mentis a sensibus corporis. Vt spũi quod de monstrandum ẽ demons¬

Expanded text:
sequitur et dicit, In Ecclesiis benesequitur et dicit, In Ecclesiis benedicite Dominum: tanquam diceret, Utquid, cum auditis adolescentulas tympanistrias, lasciva delectamenta cogitatis? In Ecclesiis benedicite Dominum. Ecclesiae quippe vobis hac mystica significatione monstrantur: Ecclesiae sunt adolescentulae, nova gratia decoratae; Ecclesiae sunt tympanistriae, castigata carne spiritualiter sonorae. In Ecclesiis ergo benedicite Dominum Deum de fontibus Israel. Inde quippe prius elegit quos fontes faceret. Nam inde sunt electi Apostoli; et hi primitus audierunt: Qui biberit ex aqua quam ego dabo, non sitiet unquam; Nam et ego Israelita sum ex semine Abraham, de tribu Benjamin . Sed plane in ecstasi; expavescentibus omnibus tam magnum in ejus vocatione miraculum. Ecstasis namque est mentis excessus: quod aliquando pavore contingit; nonnunquam vero per aliquam revelationem alienatione mentis a sensibus corporis, ut spiritui quod demonstrandum est demons
Abbreviated transcription (Latin):
Haecenim gratia. etisti gressus latebant inueteritestamento: Cũ
autem uenit plenitudo temporis. et placuit dõ reuelare filiũ suũ
ut adnuntiaretur ingentibus. Visi sunt gressus tui ds̃. Cressus dĩ
mei regis mei qui ẽ in scõ. In quo scõ: Nisi intemplo suo. templũ
Principes sunt apłi. Ipsi enim p̃uener.
ut populi sequerentur .
Preuenerunt : ad nuntiantes nouũ testam̃tũ :
Coniuncti psallentibus. dequorum bonis operibus etiam uisibilibus tã¬
quamorganis laudis glorificareturds̃. Idem autem principes in me¬
dio adulescentularum tympanistriarum. Inministerio scilicet honora¬
bili Nam ita sunt inmedio ministri p̃positi ecdesiarum nouarum :
Hoc enimẽ adoles centularum: carne edomita dm̃ laudantium hocẽ enim
tympanistriarum. Equod timphana fiant corio siccato etextento Ideo
ne quis quam carnaliter ista acciperet. Etex his uerbis quosdam luxuriae

Expanded text:
Haec enim gratia et isti gressus latebant in Vetere Testamento: cum Haec enim gratia et isti gressus latebant in Vetere Testamento: cum autem venit plenitudo temporis, et placuit Deo revelare Filium suum, ut annuntiaretur in gentibus , visi sunt gressus tui, Deus; gressus Dei mei, regis qui est in sancto. In quo sancto, nisi in templo suo? Templum Principes sunt Apostoli: ipsi enim praevenerunt, ut populi sequerentur. Praevenerunt, annuntiantes Novum Testamentum; conjuncti psallentibus, de quorum bonis operibus etiam visibilibus, tanquam organis laudis, glorificaretur Deus. Iidem autem principes in medio adolescentularum tympanistriarum, in ministerio scilicet honorabili: nam ita sunt in medio ministri praepositi Ecclesiarum novarum; hoc enim est, adolescentularum: carne edomita Deum laudantium; hoc enim est, tympanistriarum, eo quod tympana fiant corio siccato et extento. 35. vers. 27. Ideo ne quisquam carnaliter ista acciperet, et ex his verbis quosdam luxuriae
Abbreviated transcription (Latin):
uersionem dequa superius loquebatur : Vnde et ille psalmus. c¬
uertentur inquit adues peram et famem patientur ut canes:
Deinde ueluti quȩrentibus : Vnde hoc illis tantum bonum uttanes
eius fierent cuius fuerant in imici: responsum ẽ abipso.: Sicenim
legitur. lingua canum tuorum exinimicis ab ipso. Ipsius utiq dilec¬
tione Ipsius miseri cordia. Ipsius gratia.: Nam quando ld possent
a seipsis :: Et enim cum inimici essemus reconciliati sumus dõ. per
in illo curru peragraturus orbem terrarum: Quas etnubes in euan¬
gelio scõs et fideles suos significat. ubiait. Amodo uidebitis filium
hominis uenientem innubibus.⁊ Excepto illo aduentu in quo erit
ludex uiuorum atq mortuorum. Amodo in quit uidebitis filium ho¬
minis uenientem in nubibus: Higressus tui uisi sunt. Idest mani¬
festati sunt. reuelata gratia testamenti noui: Vndedictum ẽ. quã
speciosi pedes eorum qui adnuntiant pacem. quiad nuntiant bona:

Expanded text:
versionem de qua superius loquebatur. Unde et ille psalmus: Cversionem de qua superius loquebatur. Unde et ille psalmus: Convertentur, inquit, ad vesperam, et famem patientur ut canes. Deinde veluti quaerentibus unde hoc illis tantum bonum, ut canes ejus fierent, cujus fuerant inimici; responsum est, ab ipso. Sic enim legitur: Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso. Ipsius utique dilectione, ipsius misericordia, ipsius gratia. Nam quando id possent a seipsis? Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per in illo curru peragraturus orbem terrarum; quos et nubes in Evangelio sanctos et fideles suos significat, ubi ait: Amodo videbitis Filium hominis venientem in nubibus . Excepto illo adventu in quo erit judex vivorum atque mortuorum ; Amodo, inquit, videbitis Filium hominis venientem in nubibus. Hi gressus tui visi sunt, id est, manifestati sunt, revelata gratia Testamenti Novi: unde dictum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona !
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo canum dixit. sed canum tuorum. Neceorum dentes.
sed lingua laudata ẽ .: Quõ non utiq frustra: Nec sine magno sacra¬
mento gedeon solos eos iussus ẽ ducere. qui fluminis aquam sicut
canes lamberent: Talesque non amplius quamtrecenti intanta
multitudine inuenti sunt. In quo numero crucis signum ẽ propter
thau litterã. quae ingrecis numerorum notis trecentos significat :
Detalibus canibus. et in alio psalmo dicitur. Conuertentur adues¬
peram. et famem patientur uttanes.: Nam et quidam canes rep̾hen¬
si sunt a propheta esaia: Non ideo quod canes essent. sed quod latra¬
re nescirent. et dormitare amarent: Vbi utiq demons trauiti quia
siui gilerent. et prodño suo latrarent. laudabiles canes essent: sicut
laudantur isti dequibus dicitur. lingua canum tuorum: Quosta¬
men propheta ex inimicis futuros eẽ prȩdixit. per illam scilicet con¬

Expanded text:
tantummodo canum dixit, sed canum tuorum; nec eorum dentes, tantummodo canum dixit, sed canum tuorum; nec eorum dentes, sed lingua laudata est: quoniam non utique frustra, nec sine magno sacramento Gedeon solos eos jussus est ducere, qui fluminis aquam sicut canes lamberent; talesque non amplius quam trecenti in tanta multitudine inventi sunt . In quo numero crucis signum est propter τ litteram, quae in graecis numerorum notis trecentos significat. De talibus canibus et in alio psalmo dicitur: Convertentur ad vesperam, et famem patientur ut canes . Nam et quidam canes reprehensi sunt a propheta Isaia, non ideo quod canes essent, sed quod latrare nescirent, et dormitare amarent . Ubi utique demonstravit, quia si vigilarent et pro domino suo latrarent, laudabiles canes essent: sicut laudantur isti de quibus dicitur, Lingua canum tuorum. Quos tamen Propheta ex inimicis futuros esse praedixit, per illam scilicet con
Abbreviated transcription (Latin):
uertuntur uel adquos liberandos conuertis. licet in profundo maris
iniquitatis de pressi fuerint. in tantum gratiati
pestuus intermembra tucc ad adnuntiandum en angelium tuum:
Vtpronomine tuo diu ducentes. martyrium : usq ad sanguinem cer¬
tent. Sicenim ut arbitror conuenientius intellegitur. peseius
tinctus insanguine. Deniq adiungit. Lingua canum tuorum
ex inimicis ab ipso. ⁊ Fosdem ipsos quiusq ad sanguinem fuerant pro
fide euangelica certaturi: Etiam canes uocans prosuo dnõ latrantes⁊
Non illos canes dequibus dicit apostolus. cauete canes: sed illos qui e¬
dunt demicis quaecadunt demensa dominorum suorum.⁊ Hocenim con¬
fessa chananea meruit audire.. Omulier magna est fides tua fiat
tibi sicut uis.: Canes laudabiles. non de testabiles: fidem seruantes
dño suo. Et proeius domo contra inimicos latrantes. Non enim

Expanded text:
vertuntur, vel ad quos liberandos converteris, licet in profundo maris onere vertuntur, vel ad quos liberandos converteris, licet in profundo maris onere iniquitatis depressi fuerint, in tantum gratia tupes tuus inter membra tua, ad annuntiandum Evangelium tuum, et pro nomine tuo diu ducentes martyrium, usque ad sanguinem certent. Sic enim, ut arbitror, convenientius intelligitur pes ejus tinctus in sanguine. 32. Denique adjungit, Lingua canum tuorum ex inimicis ab ipso: eosdem ipsos qui usque ad sanguinem fuerant pro fide evangelica certaturi, etiam canes vocans, tanquam pro suo Domino latrantes. Non illos canes, de quibus dicit Apostolus, Cavete canes : sed illos qui edunt de micis quae cadunt de mensa dominorum suorum. Hoc enim confessa Chananaea meruit audire: O mulier, magna est fides tua! fiat tibi sicut vis . Canes laudabiles, non detestabiles; fidem servantes domino suo, et pro ejus domo contra inimicos latrantes. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
quod est in profunde: Nonenim illese conuertit. sedibi conuertit eos
qui in profundo huius saeculi lacent dimersi pondere peccatorum: Ubn
conuersus illedicit. De profundis clamaui ad tednẽ. Si autem non ẽ
conuertam. sed conuertar in profundum maris: hoc intellegitur dix¬
issed nm̃ nrm̃ quod sua miseri cordia conuerteretur etiam in profundũ
maris. Ad eos quoq liberandos quiessent etiam desperatissimi peccato
Quam quam in aliquo greco inuenerim non inprofundo sed in
profundis. Hocest enbythoes: quod priorem sensum confirmat:
Quod etiam ibi ds̃ conuertat adse. de profundis clamantes.: Quietsi in¬
tellegatur ibi ipse conuertit adliberandos etiam tales xonẽ in con¬
gruum. : Et ita eos conuertit. uel adeos liberandos ita conuertitur.
Utintinguatur peseius insanguine. Quod ad ipsum dnm̃ propheta
dicit. ut intinguatur pes tuus insanguine: Idest utipsi quiadte con¬

Expanded text:
quod est, profunde? Non enim ille se convertit; sed ibi convertit eos quod est, profunde? Non enim ille se convertit; sed ibi convertit eos qui in profundo hujus saeculi jacent demersi pondere peccatorum, ubi conversus ille dicit: De profundis clamavi ad te, Domine . Si autem non est, convertam, sed, convertar in profundum maris, hoc intelligitur dixisse Dominum nostrum, quod sua misericordia converteretur etiam in profundum maris, ad eos quoque liberandos qui essent etiam desperatissimi peccatores. Quanquam in aliquo graeco invenerim, non, in profundum, sed, in profundis, hoc est, ἐν βυθοῖς; quod priorem sensum confirmat, quod etiam ibi Deus convertat ad se de profundis clamantes. Qui et si intelligatur ibi ipse converti ad liberandos etiam tales, non est incongruum: et ita eos convertit, vel ad eos liberandos ita convertitur, ut tinguatur pes ejus in sanguine. Quod ad ipsum Dominum Propheta dicit: Ut tinguatur pes tuus in sanguine: id est, ut ipsi qui ad te con
Abbreviated transcription (Latin):
esuriunt et siciunt iustitiam. quõ ipsi saturabuntur.⁊ Ex ista dñs sic¬
citate conuertit.: Deanima quippe sicca illidicitur. Extendi manus
meas adte. animamea uelut terra sine aquatibi. Illud quoq non ab¬
surde intellegitur. quod habent alii codices : exbasan conuertar:
Conuertitur enim adnos etiam ipse quidicit conuertimini adme. et
conuertar aduos .: et nonnisi extra confusionem. cum peccatum nrm̃
antenos ẽ semper. et extrasiccitatem quia eius desideręmus imbrem qui
pluuiam uoluntariam segregauit hereditati suae.: Nam siccitate in fir¬
mataẽ. Ipseuero conuersus perficit eam cuidicitur : Et conuersus uiui fi¬
maris . : Si conuertam : quare in profundum maris : Inseipsum quippe con¬
uertit dñs. cumsalubriter conuertit. Et nonẽ utiq: ipse in profundũ
maris ⁊ Anforte fallit latina locutio et proeo positumẽ inprofundũ:

Expanded text:
esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ex ista Dominus sicesuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Ex ista Dominus siccitate convertit: de anima quippe sicca illi dicitur, Extendi manus meas ad te; anima mea velut terra sine aqua tibi . Illud quoque non absurde intelligitur, quod habent alii codices, Ex Basan convertar. Convertitur enim ad nos etiam ipse qui dicit, Convertimini ad me, et ego convertar ad vos : et non, si extra confusionem, cum peccatum nostrum ante nos est semper ; et extra siccitatem, qua ejus desideramus imbrem, qui pluviam voluntariam segregavit haereditati suae. Nam siccitate infirmata est; ipse vero conversus perfecit eam, cui dicitur, Et conversus vivifimaris. Si convertam, quare in profundum maris? In seipsum quippe convertit Dominus, cum salubriter convertit, et non est utique ipse profundum maris. An fallit forte latina locutio, et pro eo positum est, in profundum,
Abbreviated transcription (Latin):
habent exbasan conuertam : Ille quippe conuertit ut salui simus dequo
supra dictum est. ds̃ sanitatum nostrarum. et dĩ saluos faciendi: Fi quip¬
pe etalibi dicitur: ds̃ uirtutum conuertenos. et ostende saciem tuam
et salui erimus: Ite alibi Conuertenos ds̃ sanitatum nostrarum :
Ille autem dixit exbasan conuertam: Basan interpractatur con¬
fusio. Quid est ergo ex confusione conuertam : Nisi quia confun¬
ditur de peccatis suis qui procis dimittendis precabatur miseri cordiã
dĩ: Inde est quod ille publican us. Necocolos ad caelum leuare¬
audebat¬
Itu se considerans confunde batur.: Sed descendi¬
Sed descendit
iustificatus. quiadixit dñs exbasan conuer tam: Basanin¬
terpretatur. et siccitas.
Etrecte intellegitur dñs exsiccitate conuer¬
tere. idest ex inopia.
Nam quisibi uidentur copiosi: cum sint famelici
Et pleni cumsint in anissimi. on conuertuntur. Beatienim qui

Expanded text:
habent, Ex Basan convertam. Ille quippe convertit ut salvi simus, de quo habent, Ex Basan convertam. Ille quippe convertit ut salvi simus, de quo supra dictum est: Deus sanitatum nostrarum, et Deus salvos faciendi. Ei quippe et alibi dicitur: Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam et salvi erimus . Item alibi: Converte nos, Deus sanitatum nostrarum . Ille autem dixit: Ex Basan convertam. Basan interpretatur Confusio. Quid est ergo, convertam ex confusione, nisi quia confunditur de peccatis suis qui pro eis dimittendis precatur misericordiam Dei? Inde est quod ille Publicanus nec oculos ad coelum audebaita se considerans confundebatur; sed descendit justificatus, quia dixit Dominus, ex Basan convertam. Basanterpretatur et Siccitas; et recte intelligitur Dominus ex siccitate convertere, id est ex inopia. Nam qui sibi videntur copiosi, cum sint famelici, et pleni, cum sint inanissimi, non convertuntur. Beati enim qui