comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ec ideo securitas surrepat. eo quod in¬
digne sumentib corpꝰ dñĩ diuina patientia ad tẽ¬
pus parcit: quia cerce illi magis punientur. qui
in presenti correptione iudicantur indigni. Siqͥ¬
dẽ in exordio eccłe necesse fuit. ut ad rem de¬
monstrandã pleriq transgressores corporali etiã
pena plecterentur. Inde apłs ad cor inthios ait.
Ideo inquit inter uos multi infirmi & in becil¬
les. & dormiunt multi: somno uidelicet mor¬
tis. Ab angłis quippe qui adhoc positi sunt. etiã
nunc ꝑimerentur sicut in p̾dicto libro pascha¬
sius testatur: Quicũq uel semel indigne cõmu¬
nicant : nisi bonitas xp̃i cuius iudicio pendent
om̃a gladiũ suspenderet. & temporalẽ mortẽ¬
a quib dã ut peniteant remoueret. Alioquin¬
etiã nunc plage & infirmitates nunquã tantũ
crebrescerent. si om̃s illud misteriũ sicut opor¬
tet ꝑciperent. Resipiscentib uero duplex in
penitentia debet ẽẽ luctꝰ. uel quia peccauert̃:

Expanded text:
ec ideo securitas subrepat, eo quod indigne sumentibus divina patientia ad tempus parcit, quia certe illi magis punientur, qui in praesenti correptione judicantur indigni. Si quidem in exordio Ecclesiae necesse fuit, ut ad rem demonstrandam plerique transgressores corporali etiam poena plecterentur. Unde Apostolus ad Corinthios: Ideo, inquit, inter vos multi infirmi, et imbecilles, et dormiunt multi , somno videlicet mortis. Ab angelis quippe qui ad hoc positi sunt etiam nunc perimerentur; sicut in praedicto libro Paschasius testatur, quicunque vel semel indigne communicant, nisi bonitas Christi, cujus judicio pendent omnia, gladium suspenderet, et temporalem mortem quibusdam ut poeniteant removeret. Alioquin nunc plagae etiam et infirmitates nunquam tantum crebrescerent, si omnes illud mysterium sicut oportet perciperent. Resipiscentibus vero duplex in poenitentia debet esse luctus, vel quia peccaverunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ filios se. e̾ẽ. credent: nũꝗͦ. pꝰ diuinos
natales nobilitatẽ amirarent᷑ terrenã.
& cũ scriptũ sit. ne głeris in uestitu u̾¬
quã. isti ꝗͦd audent faciunt de religioso¬
habitu. Nã genꝰ quidẽ uestim̃ti qͦd reli¬
gioni dedicatũ ÷ penitꝰ ꝓpt̾ humanã rephensionẽ
abicere erubescunt. Colores tam̃ &e molli¬
ciem studiose quert̃: quãuis non nulli eti¬
ã abbates: ut aꝑtas utiq inimicitias int̾ se
&e scãm regulam ꝓtestentur. monasticũ
scema uidelicet cucullã induere dedi¬
gnant᷑. & certe sic̃ in libro geronticon dr̃
eadẽ gr̃a dat᷑ in monachico habitu. ꝗͣ &̾ in
albis baptismi. Et sic̃ beatꝰ ieronimꝰ in epi¬
stola ad filiã mauricii ꝑhibet. grandis di¬
uinȩ gr̃ȩ contumelia ÷ mundani & scłaris
ornamenti p̾latio. & crim̃ ÷ maximũ pꝰcris

Expanded text:
Dei filios se esse crederent, nunquam post divinos natales nobilitatem admirarentur terrenam: et cum scriptum sit: Ne glorieris in vestitu unquam , isti quod audent faciunt. Nam genus quidem vestimenti, quod religioni dedicatum est, penitus propter humanam reprehensionem abjicere erubescunt, colores tamen et mollitiem studiose quaerunt: quamvis nonnulli etiam abbates, ut apertas etiam inimicitias inter se et sanctam regulam protestentur, monasticum schema, videlicet cucullam, induere dedignantur. Et certe sicut in libro Geronticon dicitur, eadem datur gratia in monachico habitu, quae et in albis baptismi. Et sicut beatus Hieronymus in epistola ad filiam Mauricii perhibet, grandis divinae gratiae contumelia est mundani et saecularis ornamenti praefatio, et cri
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ. in illoꝵ ac tione colligunꝰ. qͦd ex nr̃a¬
estimatione pensemꝰ. cuiꝰ meriti simꝰ. Si gͦ
magistroꝵ. uita iure. rep̾henditur. oportet
ut eos subditi sufferent etiã cũ displicent.
S hoc ÷ sollerter intuendũ. ne aut quẽ uene¬
rari necesse ÷ imitari appetas: aut quẽ imi¬
tari despicis. uenerari contẽpnas. Subtilis
&e enĩ iua tenenda ÷ rectitudinis & humi¬
litatis. ut si rephensibilia magistror facta
displicent. quatinꝰ subditoꝵ. mens a seruan¬
da magisterii reuerentia ñ recedat. Debet
tam̃ a subditis humilit̾ suggeri si forte ua¬
leat in p̾latis quod displicet em̃dari. Q li¬
bere gͦ dicenda sunt quȩ sentimꝰ. & ualde
humilit᷑ ꝓmenda que dicimꝰ ne & quȩ re¬

Expanded text:
illorum actione colligimus, quid ex nosæstimatione pensemus, vel cuius meriti simus. Si ergo magistrorū vita iure reprehenditur, oportet vt eos subditi sufferant, etiam cum displicent. Sed hoc est sollerter intuendum, ne aut quem venerari necesse est, imitari appetas, aut quem imitari despicis, venerari contemnas. Subtilis etenim via tenenda est rectitudinis & humilitatis, vt reprehendispliceant, quatenus mens subditorum a servanda magisterii reverentia non recedat. Debet tamen a subditis humiliter suggeri, si forte valeat in praelatis quod displicet emendari. Et libere ergo dicenda sunt quae sentimus, et valde humiliter promenda quae dicimus, ne et qu
Abbreviated transcription (Latin):
uendi oꝑe. a cordib etiã hominũ robur fi¬
dei dissipisse. Hinc icrenuas ait. Constupra¬
uerunt te inquit usq ad uerticẽ. Hoc ÷ ab
oribͣ uiiq ad celsitudinẽ fidei quȩ est totius
uirtutis fundamentũ polluendo ꝑuenerunt.
uiq hi tales forte non patiuntur. audi¬
re. quod fidẽ ꝑdiderint. Sed nunqͥd ha¬
bere fidem dicendi sunt qͥ prorimos ꝑsequun¬
tur: cũ doc tor gentiũ dicat. qui negligit cu¬
ram ꝓximoꝵ. fidẽ negauit: &̾ certe plus
: frs oppͥmere. quã eoꝵ curã negligere. Iu¬
dex quoq om̃ium quomͦ reꝓbabit eos. qui
ut canib uł equis cibos p̃parent: uicꝰ tũ pau¬
ꝑis ꝑ sudorem conquisitum auferunt. si il¬
los in eternũ ignem ꝓiciet. qui esurientem
ñ cibant. Nam oe pater augustinus in epła¬

Expanded text:
vendi opere, etiam a cordibus hominum robur fivendi opere, etiam a cordibus hominum robur fidei dissipasse. Hinc Jeremias: Constupraverunt te, inquit, usque ad verticem , hoc est ab bris, vsque ad celsitudinem fidei, quæ est totius virtutis fundamentum, polluendo peruenerunt. Quique tales forte non patientur audire, quod fidem perdiderunt. Sed nunquid fidem habere dicendi sunt, qui proximos persequuntur? cum doctor gentium dicat: Qui negligit curam proximorum, fidem negauit. Et certe peius est fratres opprimere, quam eorum curam negligere. Iudex quoque hominum quomodo reprobabit eos, qui vt canibus vel equis cibos præpararent, victum pauperis per sudorem acquisitum auferunt; si illos in æternum ignem proiiciet, qui esurientem non cibant? Nam & Pater Augustinus in ep
Abbreviated transcription (Latin):
ad grauiora detrimenta tanto ꝓfundius
pruit. quanto longnis a conditoris humili¬
tate discedit: Id eirco hi tales uisto di iudi¬
cio obcȩcantur. ut ad eiꝰ p̾cepta durũ nł sen¬
sibile cor habeant. Unde psalmista. Aufe
atus homo qui semꝑ ÷ pauidus. ꝑ hanc ita¬
ut amittant a corde innocentiam. ab
ore ueritatẽ. ab oꝑe iusticiã. a carne con¬
tinentiã. ab intellecti quandoq fidĩ
religionem. Ds̃ enĩ dedignatur cum
suꝑbia coli. Unde & hi suȩ ĩmunditi is supbie
merito dimissi. diabolicis suasionib ita falli
ꝑmittuntur: ut etiã ad ꝑfidiã dilabantur
Hos defectus ab eisdẽ malignis spiritib sensim
ꝑstructos psalmista demonstrans. ex uoce de¬
struentiũ ierłm ait. Erinanite. exinanite.
usq ad fundamentũ. E undam̃tũ enĩ : Fi¬
des. quia suꝑ hanc bona oꝑa constrinintuur.
Peruersos gͦ sp̃s iuirtutis munimen usq ad
Fundamentũ exinanisse : uerso bene ui¬

Expanded text:
ad graviora detrimenta tanto profundius ad graviora detrimenta tanto profundius proruit, quanto longius a Conditoris humilitate discedit: idcirco tales justo Dei judicio obcaecantur, ut ad ejus praecepta durum et insensibile cor habeant. Unde Psalmista: Auferatus vir qui semper est pavidus . Per hanc itaut amittant a corde innocentiam, ab ore veritatem, ab opere justitiam, a carne continentiam, ab intellectu fidei religionem. Deus enim dedignatur cum superbia coli. Unde et hi in suis immunditiis merito superbiae dimissi diabolicis suasionibus ita falli permittuntur, ut etiam ad perfidiam dilabantur. Hos defectus ab eisdem malignis spiritibus sensim perstructos, Psalmista, demonstrans ex voce destruentium Hierusalem, ait: Exinanite, exinanite usque ad fundamentum . Fundamentum enim est fides, quia super hanc bona opera construuntur. Perversos ergo spiritus virtutis munimen usque ad fundamentum exinanisse est, everso bene vi
Abbreviated transcription (Latin):
Iut haberet penitendi occasionem requisi
tus. sed confiteri noluit. Nec in hoc ei dis¬
similes isti sunt. qͥscient̃ ꝓhibita quȩq
faciunt. uissa uͦ contempnunt: Nam ui¬
deas eos ĩpudenti p̾sũptione quȩlibet
uitia cõmittere. & quod nixta beatum
gregoriũ om̃i peccato fit grauiꝰ. etiã de
patratis scelerib suꝑbire: nt scriptũ ÷¬
Letantur cũ male fecerint. & exultant in¬
ꝑ usum crescit: ita ut hoc uitiũ in se nec
suꝑbia fuit cũ requisituis respondit. nũ qͥd
custos fr̃is mei sum ego: Sic quippe it
mente suꝑbia. sicut in oculis caligo gene¬
ratur. Nam quo latius caligo se dilatat. eo
uehementiꝰ uisum obseuratꝰ. Ita & hȩc pau¬
lisꝑ crescens. mentis oculũ a sp̾uali intellectu
daudit ut captiuus animꝰ hanc & pati pos¬
sit &e inse uidere ñ possit. Quia uero a¬
nima semel uoluntariȩ̨ lapsa nũquã illic
iacere ꝑmittitur quo primitꝰ cadit. sed

Expanded text:
vt habvt habtus est, sed confiteri noluit. Nec enim in hoc ei dissimiles isti sunt, qui scienter prohibita quaeque faciunt, jussa vero contemnunt. Nam videas eos impudenti praesumptione quaelibet vitia committere, et, quod juxta beatum Gregorium omni peccato fit gravius, etiam de patratis sceleribus superbire, ut scriptum eLaetantur cum male fecerunt . » Inper usum crescit: ut ita hoc vitium in se nec superbia fuit, cum requisitus respondit: Nunquid custos fratris mei sum ego? Sic quippe in mente superbia, sicut in oculis caligo generatur. Nam quo latius caligo se dilatat, eo vehementius visum obscurat. Ita et haec paulisper crescens, mentis oculum a spiritali intellectu dividit, ut captivus animus hanc et pati possit, et in se videre non possit. Quia vero anima semel voluntarie lapsa nunquam illic jacere permittitur quo primitus cadit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ergo recte uocantur ñ solũ qͥ exteriora
exemplo int̾na nr̃a dissipare contendunt.
Grauiorem nãq caliniam nob̾ infert qͥ ma¬
le uiuendo uĩ nr̃is morib irrogat. quã is
qui uolent᷑ dãna reb ingerit. Huiꝰ modi
aut̃ qͥsq ñ solũ calũmator. s homicida ex
uerbis dñi c̃opbatur. Ait enĩ de diabolo.
Ille homicida erat abinitio. id ÷ ex qͦ exti¬
tit homo ciu inudebat. Unde ut dicit io
hanues genꝰ homicidii. ñ gladio armatꝰ. ñ
ferro accinctus ad hominẽ uenit. Serpen¬
te inditꝰ loquutus.ẽ. mulieri. & ꝑ illam
uenenauit uirũ: illũ ut᷑q audiendo mor¬
tui sunt. Diabolus uerbum seminauit. &
occidit. Noli gͦ putare hominẽ ulũ ĩ eẽ.
homicidã quiꝰ uł exemplo uł uerbo mala
ꝑsuadet: qͥa si fr̃i ꝑsuadet: occidit. Inde ÷
qđ ille liisus hismahelis cũ isaac. ñ lusio s
illusio a matre putat᷑. & ab apło ꝑsecutio
nominatur.
cideret. s audire contẽpsit: qͥ & postea

Expanded text:
te vocantur, non solum qui exteriora exemplo interna nostra dissipare contendunt. Grauiorem namque calumniam nobis infert, qui male viuēdo vim nostris moribus irrogat, quam is qui violenter damna rebus ingerit. Huiusmodi autem quisque non solum calumniator, sed homicida ex verbis Domini comprobatur. Ait enim de diabolo. Ille homicida erat ab initio, id est, ex quo extitit homo cui inuidebat. Vide vt Ioannes dicit genus homicidij. Non gladio armatus, non ferro accinctus, ad hominem venit, serpente indutus, locutus est mulieri, & per illam venenauit virum. Illum vtique audiendo mortui sunt. Diabolus verbum seminauit & occidit. Noli ergo putare hominem illum non esse homicidam, qui vel exemplo, vel verbo mala persuadet: quia si fratri persuadet, occidit. Inde est quod ille lusus Hismaelis cum Isaac non lusio, sed illusio a matre putatur, & ab Apostolo persecutio nominatur. cideret, sed audire contempsit. Qui postea
Abbreviated transcription (Latin):
q grauiꝰ ꝑ ministros suos quã ꝑ se ipsũ no¬
cet. dũ ꝑ malos uł illicit bonos ad malum.
uł impedit eos in bono. Unde ꝓpħa. U̾ eloci¬
ores inquit fuerunt aquilis c̨eli mnimici nr̃i.
Oñis tamen quib pͥualet: ꝑtria uitia uehe¬
mentiꝰ mergit. Uidelicet alios ꝑ suꝑbiã qua
se extollunt. alios ꝑ luxuriã qua sius uolup¬
tatib seriuiunt. alios ꝑmaliciã. qua suos pro¬
ximos grauant. Unde & trib nominib ex ip¬
sis trib ac tionib appellat᷑. scilicet auis & be¬
hemoth qđ ẽ. iumentũ. & leuiathan qͦd ÷ dra¬
co. In his nãq qͦs ꝓ sp̃ualib uł temꝑalibus
diuitiis in suꝑbiam eleuat: auis ÷. In his uͦ
quos ad luxuriã eneruat: iunientũ ÷. In his
aut̃ qͦs a nocendi maliciã inflãmat: draco÷.¬

Expanded text:
que grauius per ministros suos, quam per seipsum noque grauius per ministros suos, quam per seipsum nocet, dum per malos vel illicit bonos ad malū, vel impedit eos in bono. Vnde Propheta, Velociores, inquit, fuerunt aquilis cæli inimici nostri. Omnes tamen quibus præualet per tria vitia vehementius mergit. Videlicet alios per superbiam qua se extollūt, alios per luxuriam, qua suis voluptatibus seruiunt, alios per malitiam, qua suos proximos grauent. Vnde & tribus nominibus ex ipsis tribus actionibus appellatur: scilicet auis, & Behemoth, quod est iumentum, & Leuiathan, quod est draco: In his namque quos pro spiritalibus vel temporalibus diuitiis in superbiam eleuat, auis est. In his vero, quos ad luxuriam eneruat, iumentum est. In his quos ad nocendi malitiam inflammat
Abbreviated transcription (Latin):
de his qͥ conuertunt᷑ ad cor scriptũ :. Al a
peccata quę suggerit execrari.S quis quis
hoc fecerit. leuiathan suscitat: qui ut di¬
ctũ ÷ in prauoꝵ cordib quasi quietꝰ & sopi¬
tus dormit. Qui cũq gͥ diuinitꝰ respect
quȩ dei sunt agere desiderat. leuiathan in
certamine contra se ꝓuocat: eiꝰq maliciam
sua conuersione inflamiat. N ec magnoꝑe
pe quos ñ solũ ꝑ mala: s ꝑ ipsa quoq bo¬
na oꝑa quȩ ñ sincerit gerunt sibi serui¬
re conspicit. sed tantũ confugientib ad dñi¬
uibuslibet aut̃ prauis mala quelibet
aꝑte. suggerit. eisq uelud familiarib
iniquĩtates suas manifestiꝰ insinuat. ut sci¬
enter agant que mala. eẽ. ñ ignorant.
Bonis uͦ uelud extraneis latent insidians.
mala qͣ publice ñ ualet tecta occulte¬
sub intromittit. ut qui malis consentire
refugiunt. in bonis aut tepidi sint. aut
nimio relo modũ excedant. Qiub plerii¬

Expanded text:
de his qui conuertuntur ad cor scriptum est. Malde his qui conuertuntur ad cor scriptum est. Malpeccata quæ suggerit execrari. Sed quisquis hoc fecerit Leuiathan suscitat, qui vt dictum est in prauorum cordibus, quasi quietus & sopitus dormit. Quicumque igitur diuinitus respectus, quæ Dei sunt agere desiderat, Leuiathan in certamine contra se prouocat: eiusque malitiam sua conuersione inflammat. Nec magnopere pe quos non solum per mala, sed per ipsa quoque bona opera, quæ non sinceriter gerunt, sibi seruire conspicit: sed ad Deum confugientibus Quibuslibet autem prauis mala quælibet aperte suggerit, eisque velut familiaribus iniquitates manifestius insinuat, vt scienter agant quæ mala esse non ignorant. Bonis ergo velut extraneis latenter insinuans, mala quæ publice non valet, tecta subintroducit: vt qui malis consentire refugiunt, in bonis aut tepidi sint, aut nimio zelo modum excedant. Quos plerum
Abbreviated transcription (Latin):
pauorem formidinis quereret: om̃a eiꝰ ar¬
gumenta irrita forent. Sed ut efficatiꝰ in
suã fraudẽ p̾ualeat. eo uitio quẽlibet pul¬
sat: quo eũ citiꝰ consensurũ ex qualitate
animi eiꝰ explorat. Hinc scriptũ ÷. Dnudi¬
tur estus suꝑ terrã. qr uidelicet in hac uita
temptationis ardorem callide singulis in¬
gerens : & quasi estũ diuidit. dũ uicinos
morib laqueos abscondit. In illis aut̃ qui
eius uoluntati subiecti sunt quadã securi¬
tate ꝑfruitur. dũ m̃tib eoꝵ. quasi suꝑbꝰ
rex in concussa potestate dñatur. Sed si cu¬
iuslibet mens ad desideriũ conditoris inca¬
lescit. si redemptoris gr̃ȩ meminit. & te¬
neri captiuus a uitiis erubescit: cũ idẽ ho¬
stis considerat se despici. dolet contra se
mancipiũ qđ dudũ possederat reniti: &¬
mox in omni temptationis arte se insti¬
gat. ac ne is quẽ possederat ab eiꝰ dominio
liberetur. multiplici fraude decertat. Hinc

Expanded text:
pauorem formidinis quæreret. Sed pauorem formidinis quæreret. Sed uaereret. Sed ut efficacius in sua fraude praevaleat, eo vitio quo eum citius consensurum ex qualitate animi ejus novit, explorat. Hinc scriptum est: Dividitur aestus super terram . Quia videlicet in hac vita tentationis ardorem callide singulis ingerens quasi aestum dividit, dum vicinos moribus laqueos abscondit. In illis autem qui ejus voluntati subjecti sunt, quadam securitate perfruitur, dum cordibus eorum quasi superbus rex inconcussa potestate dominatur. Sed si cujuslibet mens ad desiderium Conditoris incalescit, si Redemptoris gratiae meminit, et teneri captivus a vitiis erubescit: cum idem hostis consimancipium quod dudum possederat reniti, mox in omni tentationis arte se instigat: ac ne is quem possederat ab eius dominio liberetur, multiplici fraude decertat. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
lent̃ suggerit molitur infigere. Sup¬
plicia quę ds̃ cõminatur obliuisci suadet.
ce ad agenda quę ꝓhibet nos instigat.
mundo sublimes apparete. Tunc̃ dixit
Neqͥꝗͣ moriemini. Nunc quasi misericor¬
dem dm̃ fingens: impunitatẽ scelerũ
ꝓmittit. Sed nos qui exꝑimento pͥmi ho¬
minis didicimꝰ. quã districte iudex de¬
linquentes feriat: oportet ut minacem
bustius consistamꝰ. illud iob atltenden¬
tes. Uerebar om̃a oꝑa mea. sciens qđ
ñ parceres delinquenti. Item psalmi¬
sta. Maledicti qui declinant a manda
ingulis aut̃ hominib uitiis conuenien¬
enim consꝑsionẽ uniꝰ cuiꝰq ꝑspicit. & tunc
temptationis laqueos eidem consꝑsioni ui¬
cinos opponit. Neq enĩ facile captiuaret.
si aut luxuriosis p̾mia. aut auaris scorta ꝓ¬
poneret. Si autͣ uoraces de abstinentiȩ
gła. aut abstinentes de gulȩ in becillita¬
dium humilitatis. aut iracundos caꝑe ꝑ

Expanded text:
lenter suggerit molitur infigere. Suplenter suggerit molitur infigere. Supplicia quae Deus minatur oblivisci suadet, et ad agenda quae perhibet nos instigat. mundo sublimes apparete . Tunc dixit: Nequaquam moriemini . Nunc quasi misericordem Deum fingens, impunitatem scelerum promittit. Sed nos qui experimento primi hominis didicimus quam districte judex delinquentes feriat, oportet ut minacem bustius consistamus, illud Job majus attendentes. Verebar omnia opera mea, sciens quod non parceres delinquēti. Et itē dicit Psalmista, Maledicti qui declinant a mandatis Singulis autem hominibus vitiis conuenienenim conspersionem vniuscuiusq. perspicit, & tunc tentationis laqueos, eidem conspersioni proximos opponit. Neq. enim facile captiuaret, si aut luxuriosis præmia, aut auaris scorta proponeret. Si aut voraces de abstinentiæ gloria, aut abstinentes de gulæ imbecillitadium certaminis, aut iracundos capere per
Abbreviated transcription (Latin):
pexit in corde. Qua ꝓpt̾ dignũ ÷. ut uł
in suꝑbo animo nr̃o multa quȩ nos con¬
tristent dõ ꝑmittente sentire cogamus.
uł indelicata carne quã auctori sepe p̃
ponimꝰ: censurã supplicii sentiamꝰ.
bhoste uero maligno tã multipli¬
citer incursamur: quã ille nr̃is de¬
ceptionib: & ꝑ naturã subtilis. & ꝑ mali¬
cuncta tgiuersationis certamiua: atq
machinationis molimina dñs beato iob in¬
sinuat: a& om̃e quod oppͥmendo rapit. qͦd
insidiaudo circumuolat. qđ minando ter¬
ret. qđ suadendo blanditur. qđ despando
Frangit ostendens: exorsus est dicens. Cc¬
ce hehemoth quẽ feci tecũ. & ceteri quȩ
om̃a in illoꝵ uerboꝵ. expositione plentꝰ
panduntur. Hic autem hoc o tantũ modo
cõmemorandũ uidetur: quia generalit᷑ꝰ
In om̃ib agere nititur: quod in pͥmo
homine gessit. Uerba dei de cordib eoꝵ
euellere. suaq blandim̃ta quȩ fraudũ¬

Expanded text:
e in corde. Quapropter dignum est, vt vel e in corde. Quapropter dignum est, vt vel in superbo animo nostro multa quæ nos contristant, Deo permittente, sentire cogamur, vel in delicata carne quam actori frequenter præponimus, censuram supplices sentiamus. Ab hoste vero maligno tam multipliciter patimur, quam ille nostris deceptionibus, & per naturam subtilis, & per malicuncta tergiuersationum certamina atque machinationes Dominus beato Iob insinuat. Et quod opprimendo rapit, quod insidiando circumuolat, quod minando terret, quod suadendo blanditur, quod desperando frangit, exorsus est dicens. Ecce Behemoth quem fecomnia in illorum verborum expositione plenius panduntur. Hic autem illud tantum commemorandum videtur, quia generaliter in omnibus agere nititur, quod in primo homine gessit. Verba Dei de cordibus eorum evellere, suaque blandimenta quae fraudu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑierunt: Qui autẽ abstinens. ẽ: addicit ui¬
tã. Ds uͦ uidens quod ea quȩ nob̾ donat
& ñ ipsũ qui dator. ẽ. ꝑuerso ordine dili¬
gamus: idõ ex his quȩ ei p̃poniniꝰ. salu¬
briter nos ferit ut tanto citius abeoꝵ amo¬
re resipiscamꝰ. quanto pleniꝰ senserimꝰ. eẽ.
plena dolorib ea quȩ affectamꝰ. Neq enim
solis exteriorib male oblectamur. s etiã in¬
Nam ut ad nos ipsos ueniamꝰ ipsis nr̃is meni¬
bris quȩ nob̾ abono artifice do bene attri¬
buta sunt. male frequent̃ utimͦ: ut ocłis ad
petulantiã carnis conspiciendã. Per ipsos uã¬
q mors inatrat ad animas nr̃as. & quando¬
cũq eisdẽ ocłis species concupiscibilis appa¬
ret: qͥsi uetitu lignũ adã p̾ ocłis habet.
Lingua prompta est ad ꝓferendũ m̃daci¬
um. uł ad construendã fraudẽ. uł ad iurgi¬
a exercenda. Pedes ad currendũi uel oces
rere longũ sit: ñ solũ ꝑ ea quȩ uetuit. s¬
osi existimꝰ. Et tam̃ homo ne casũ incur¬

Expanded text:
it: Qui autem abstinens est, adjicit vitam . Deus autem videns quod ea quae nobis donat, et non ipsum qui dator est, perverso ordine diligimus, ex his quae ei praeponimus salubriter nos ferit, ut tanto citius ad ejus amorem resipiscamus, quanto plenius senserimus plena esse doloribus ea quae affectamus. Neque enim solis exterioribus male oblectaNam ut ad nos ipsos veniamus, in ipsis nostris membris, quae nobis a bono artifice Deo bene attributa sunt, male frequenter utimur, ut oculis ad petulantiam conspiciendam. Per ipsos namque mors intrat ad animas nostras. Et quandocunque eisdem oculis species concupiscibilis apparet, quasi vetitum lignum Adam prae oculis habet. Lingua prompta est ad proferendum mendacium, vel ad construendam fraudem, vel ad jurgia exercenda; pedes ad currendum in malum; rere longum sit, non solum per ea quae vetuit, sosi existimus. Et tamen homo custodi
Abbreviated transcription (Latin):
sq consilio ÷. Quid enĩ plus sine consilio ÷ quã
sicut illic sequitur. nouissima ñ ꝓuidere: Tens
bonoꝵ habet ciuitatẽ suã ierłm. cuiꝰ & ciuis
est partim in cęlo iã regnans. parti hic ꝑe¬
grinans. Ꝙ habet humilẽ regẽ xp̃m. de
quo eidẽ dr̃. Ecce rex tuus uenit tibi man¬
suetus. sedens supra pullũ asine. N ab et &
illa maloꝵ generatio ciuitatem suã ieru¬
salẽ babilonem. partĩ iã in inferno dãpna¬
tã. partĩ ad huc miquitatis ministerio oc¬
cupatã. quȩ & suꝑbum regẽ habet diabo¬
lũ. de quo dr̃. Ipse ÷ rex. suꝑ om̃s filios su¬

Expanded text:
sque consilio est. Quid enim plus sine consilio est, quam sque consilio est. Quid enim plus sine consilio est, quam sicut illic sequitur, nouissima non prouidere? Gens bonorum habet ciuitatem suam Hierusalem, cuius & ciuis est, partim in cælo iam regnans, partim hic peregrinans. Et habet humilem regem Christum, de quo eidem dicitur. Ecce rex tuus venit tibi mansuetus, sedens supra pullum asinæ. Habet & illa generatio malorum ciuitatem suam Babylonem, partim in inferno damnatam, partim adhuc in iniquitatis ministerio occupatam. Quæ & superbum regem habet diabolum, de quo dicitur, Ipse est rex super omnes filios su
Abbreviated transcription (Latin):
malignis flatib adusta. adorationis atq
confessionis opem sine cessatione se conuer¬
tat. E laminã quippe suggestionis illiꝰ: &e
unda lacrimarũ citiꝰ extinguit. & humi¬
lis confessio: fraudes eiꝰ efficit᷑ tanꝗͣ. prodi¬
tas allidit.
e his quȩ a ꝓrimis ꝓrimi patiunt᷑.
teneatur. dũ cognouerit ad quam ex eisdem
generationib. ꝑtineant oꝑa quȩ fac̃. St̃ ita¬
q duȩ generationes hominũ. quȩ a duob
filiis adam. caum uidelicet & abel exordiũ
acceꝑunt. & usq ad ultimos qͥ nascituri sunt.
nc̃ diuisȩ. nc̃ mixtim ꝓcurrunt. De bonoꝵ
generatione quȩ a iusto abel incipit. ita dr̃.
Uos autͣ genꝰ clectũ. & itẽ Generatio rectoꝵ
benedicetur: Et alias. Dñs in generatione
iusta :. De maloꝵ uͦ quȩ a cam incipit sic
dĩ. Gencratio praua & ex asꝑans. Itẽ. Gene¬
ratio quȩ ñ direxit cor suũ & illud. Gens ab¬

Expanded text:
malignis flatibus adusta, ad orationis aut malignis flatibus adusta, ad orationis aut confessionis opem sine cessatione se conuertat. Flammam quippe suggestionis illius & vnda lacrymarum citius extinguit, & humilis confessio fraudes eius efficaciter tanquam proditas allidit. De his quæ a proximis proximi patiuntur teneatur, dum cognouerit ad quam ex eiusdem generationibus pertineant opera quæ facit. Sunt itaque duæ generationes hominum, quæ a duobus filiis Adam, a Cain videlicet, & Abel, exordium acceperunt: & vsque ad vltimos, qui nascituri sunt, nunc diuise, nunc mixti percurrunt. De bonorum generatione quæ ab Abel iusto incipit, ita dicitur, Vos autem genus electum. Et item. Generatio rectorum benedicetur. Et alias. Dominus in generatione iusta est. De malorum vero, quæ a Cain incipit, sic dicitur. Generatio praua & exasperans. Et item, Generatio quæ non direxit cor suum. Et illud, Gens ab
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑare cupit. hunc in pͥma suggestione
contẽpuat. Quȩ suggestio caput eiꝰ est.
Q & idicet caput ab imo quolibet fide¬
lñi uirtutis pede facile conterit᷑. si pͥma
suggestio respuat᷑. U̾nde ad eundẽ hostẽ
de qualibet studiosa anima ds dic̃. Ipsa
conteret caput tuũ. Cauda uͦ illiꝰ ÷ operis
copletio. de qua scriptũ ÷ Stringit cau¬
dam suam sicut cedrũ. Succisa cͦedrus.¬
stione semel in corde recipit᷑: de inceps ei¬
dem cordi quasi ex iure dñatur. & iuolen¬
ta consuctudine pene insolubilit̾ in nodat᷑.
Hinc ÷ qͦd ñ nulli peccata sua fugere sata¬
gunt: s euadere hȩc etiã decertantes ne¬
queunt. quia tanto ignis suasionis illiꝰ
semel receptꝰ ampliꝰ incendit: qͥnto se ei
ad consentiendũ molliorẽ quisq in initio
p̾buerit. S qr nulla ratione concedit᷑. ut
mens humana in hac carne ꝑosita suasi¬
onis eiꝰ ardore ñ tangatur. Lestat ut

Expanded text:
superare cupit, hunc in prima suggestione superare cupit, hunc in prima suggestione contemnat. Quae suggestio caput ejus est. Quod videlicet caput ab uno quolibet fidelium virtutis pede facile conteritur, si prima suggestio respuatur. Unde ad eumdem hostem de qualibet studiosa anima Deus dicit: Ipsa conteret caput tuum . Cauda vero illius est operis completio, de qua scriptum est: Stringit caudam suam sicut cedrum . Succisa cedrstio, semel in corde recipitur, deinceps eidem cordi quasi ex iure dominatur, & violenta consuetudine pene insolubiliter innodatur. Hinc est quod nonnulli peccata sua fugere satagunt, sed euadere hæc etiam decertantes nequeunt. Quia tanto ignis suasionis illius semel receptus amplius incendit, quanto se ei ad consentiendum molliorem quisque in vitio præbuerit. Sed quia nulla ratione conceditur, vt mens in hac carne posita suasionis eius ardore non tangatur: restat vt
Abbreviated transcription (Latin):
pie sub dõ p̾mitur. caro suꝑ sp̃m illicite
non eleuatur. Quisquis ergo suꝑna ap¬
petit. si postea a uoluptate prosterniturr:
ginẽ cetidit. cũ sese ultra quã deberet
effereus latent̃ intumuit.
uitur malitia adiuolentos ꝑtinet. suꝑbia
uͦ &e luxuria. tam ad ipsos. quã etiã ad ali¬
os qui mansueti plerumq uidentur. Nã
in ipsis mendicis &e pauꝑmis. ista duo u¬
tia maxime uigere solent. Platio nãq
sp̃m erigit. luxuria carne̾ corrũpit. Un¬
de & idem nequã sp̃s sub umbra &e iri
secreto calami. atq in locis hum̃tibꝰ dor¬
mire ꝑhibetur: qm eos quos decipit: pͥ¬
mo a caritate. xp̃i tepescere facit. Tuin
nͦ ꝑ elationem quȩ ꝑcalamũ foris qdẽ
nitentẽ sed intus uacuũ designatur si¬
bi eos subiu gat. Demde ꝑ genitalia m¬
bra quȩ loca humentia intelliguntur.
ad tuiꝰpitudinem ꝓsternit. Sane qui uł
hec duo uł altera quęlibet eiꝰ figm̃ta

Expanded text:
superbiæ sub Deo premitur, caro super spiritum illicite superbiæ sub Deo premitur, caro super spiritum illicite non eleuatur. Quisquis ergo superna appetit, si postea voluptate prosternitur, ginem cecidit, cum sese ultra quam deberet efferens latenter intumuit. XIII. Igitur malitia ad violentos pertinet. Superbia vero et luxuria, tam ad ipsos, quam etiam ad alios, qui mansueti plerumque videntur. Nam in ipsis mendicis et pauperrimis ista duo vitia vigere solent. Elatio namque spiritum erigit, luxuria carnem corrumpit. Unde et isdem nequam spiritus sub umbra et in secreto calami, et in locis humentibus dormire perhibetur. Quoniam eos quos decipit, primo a charitate Christi tepere facit. Tum vero per elationem quae per calamum foris quidem nitentem, sed intus vacuum designatur, sibi eos subjugat. Deinde per genitalia membra, quae loca humentia intelliguntur, ad turpitudinem prosternit. Sane qui vel haec duo, vel caetera quaelibet ejus figmenta
Abbreviated transcription (Latin):
ma tam̃ uirtꝰ etꝰ in luxuria ÷. Unde ꝰ ad be¬
atũ iob dr̃. F ortitudo eiꝰ in lũbis eiꝰ. ide¬
uas. in umbilico uentris eiꝰ ꝓpt̾ feminas. Ubi notandũ.
quia fortitudo eiꝰ ñ dr̃. ẽẽ. in lũbis uł in
umbilico eoꝵ. qͥ prosternunt᷑. s in lũbis &¬
in u̾bilico ipsiꝰ diaboli: qr nimirũ sic̃ intri
cesimo scđo moraliũ libro ꝑhibetur. eiꝰ ꝓpͥe
corpꝰ fiunt. qͥ ei ꝑ luxuriã suc cũbt̃.
N qua tam luxuria nemine̾ usq ad consen¬
sum mergit. nisi eũ qui priꝰ in ocłis dĩ su¬
ꝑbiendo cadit. Qđ ipse pͥmꝰ homo ostendit.
qui postꝗͣ. suꝑbiendo peccauit: mox genita.¬
lia membra erubuit. Nam quia deu̾m su¬
ꝑbiendo contẽpsit. mox a subdita carue
pliũ sũpsit. Unde ꝓpħa. Respondebit
inquit arrogantia isrł in faciem. id ÷ ꝑ
cadere ꝑmittit᷑. Qui it ostenderet qͦd li¬
bido ex merito suꝑbiȩ ꝓruperit.ait. Sp̃s
fornicationis in medio eoꝵ. Si enĩ spiritꝰ

Expanded text:
d beatum Job dicitur: Fortitudo ejus in lumbis ejus . Videas, in umbilico ventris ejus . Ubi notandum, quia fortitudo ejus non dicitur esse in lumbis, vel in umbilico eorum qui prosternuntur: sed in lumbis et umbilico ipsius diaboli, quia nimirum sicut I. Moralium libro perhibetur, eius proprie corpus fiunt, qui ei per luxuriam succumbunt. In qua tamen luxuria neminem vsque ad consensum mergit, nisi eum qui prius in oculis Dei superbiendo cadit. Quod in se primus homo ostendit, qui postquam superbiendo peccauit, mox genitalia membra erubuit. Nam quia Deum superbiendo contempsit, mox a subdita carne prœlium sumpsit. Vnde Propheta, Respondebit, inquit, arrogantia Israel in faciem, Id est per cadere permittitur. Qui vt ostenderet, quod libido ex merito superbiæ proruperit, ait. Spiritus fornicationis in medio eorum. Si enim spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
saulis iussionem licet ab ignorante contẽp¬
tam ds̃ adõ uindicauit: ut ionathas mor
diuini nominis. ab ipso suo cõplice fugaban¬
tur. Cũ gͦ ita si t: uiderint qͥd faciant.
qui pastores etiam sub fide. xp̃i uiuentes
despiciunt. Ut enĩ ita dixerĩ. audaciores st̃
quã demones.
ui& si rephensibiles st̃. ut in uicesimo
quinto moraliũ libro disputat᷑ mag¬
na cautela subditis cauendũ÷ ne uitã eoꝵ
iudicare p̃sumant. Habent enĩ illi iudicẽ
suũ dm̃. qui ꝑ magistros quidẽ uitã udi¬
cat plebium: s ꝑsemet ipsũ fac ta exanui¬
nat magistroꝵ. Nam quãuis subditi. qͦs
nuit. cũ cathedras uendentiũ colubas sua
manii euertit. Si aut̃ rectores mali sunt:
subditi sẽ ipsos tantũ & ñ illos accusent.
Quia certe eoꝵ culpa est: qđ talib subici¬
untur. S criptum quippe ÷. Dabo tͥ reges
in furore meo. & item. Regnare facit

Expanded text:
Saulis iussionem ab ignorante licet contempSaulis iussionem ab ignorante licet contemptam adeo vindicauit, vt Ionathas mortiam diuini nominis ab ipso suo complice fugabantur. Cum vero ista ita sint, viderint quid faciant, qui Pastores etiam sine fide Christi viuentes despiciunt. Vt enim ita dixerim, audaciores sunt quam dæmones. Qui & si reprehensibiles sunt, vt in XXV. libro Moralium disputatur, magna cautela subditis cauendum est, ne vitam eorum iudicare præsumant. Habent iudicem suum Deum, qui per magistros quidem vitam iudicat plebium, sed per semetipsum facta examinat magistrorū. Quamuis etiam subditi, quos nuit, cum cathedras vendentium columbas sua manu evertit. Si autem rectores nati sunt, subditi seipsos tantum et non illos accusent, quia certe eorum culpa est quod talibus subjiciuntur. Scriptum quippe est: Dabo tibi reges in furore meo . Et item: Regnare facit
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Qui sic̃ ds̃ pͥscius futuroꝵ. huic teme¬
ritati contẽptoꝵ. obuiat dicens. Q uecũq
dixerint uob̾ seruate & facite.  ut hoc
inferã. quis peior quã caiphas qui de xp̃o
ꝓphetauit.Quã scilicet ꝓphetiã unde
meruit. sc̃s euuangłista monstrare studuit
dicens. Cũ. e̾ẽt. pontifex ꝓpħauit. Saul rer
impius &e reꝓbus cum̾ preciꝑet: ne quis do¬
nec ẽe̾t cõpleta uictoria comedisset. & io¬
nathas etiam iussionis eiꝰ nescius: eũ paulu¬
lũ mellis gustasset. mox diuinꝰ fauor. ita
subtiacꝰtus ÷: ut uic toria penitus int̾mit¬
teret᷑. Quam indignationem suã. id circo
ds̃ tunc palam fecit. ut quantoꝑe in contẽp¬
tu recꝰtoꝵ. offendatur. deinceps ꝑ om̃e scłm
intelligi possit. Nam & uidas ꝓclitor cũ cȩ¬
teris xp̃i dispłis demonia fugabat. qđ in li
ioh̃is crisostomi ꝑhibetur. Igitur caiphas
ꝓpter pontificatus honoren. ꝓpħauit. oo ulã

Expanded text:
tur, qui sicut præsciens futurorum huic temetur, qui sicut præsciens futurorum huic temeritati contemptorum obuiat dicens. Quæcumque dixerint vobis, seruate & facite. Et vt hoc inferamus, quis peior quam Caiphas, qui de Christo prophetauit? Scilicet qui Prophetiam vnde meruerit, sanctus Euangelista monstrare studuit, dicens. Cum esset Pontifex prophetauit. Saul Rex impius & reprobus, cum præciperet ne quis donec esset completa victoria comedisset, Ionathas etiam iussionis nescius paululum mellis gustasset, mox diuinus fauor ita subtractus est, vt victoria penitus intermitteretur. Quam indignationem suam idcirco Deus tunc palam fecit, vt quantopere in contemptu Rectorum offendatur, deinceps per omne sæculum intelligi posset. Nam & Iudas proditor cum cæteris Christi discipulis dæmonia fugabat, quod in lIoannis Chrysostomi perhibetur. Igitur Caiphas propter Pontificatus honorem prophetauit; & illam
Abbreviated transcription (Latin):
lis xp̃ianus ÷. Ssi districte iudicet᷑. ante dĩn
delicet in libro multa de nuustris etiam
eccłȩ dicunt᷑. ꝑ quę & balaam & iezabel
mitari. & antirp̃i membris uniri coꝓbant᷑.¬
t aurt̾ ad aliqͥd tale ueniamꝰ.
in qͦ ꝑsimile factũ. ẽẽ. cam seqͥces euidentiꝰ
manifestentur: ille ut dictũ ÷ monentem
dm̃ audire noluit. isti seruos eiꝰ &e rectores¬
sic̃ in ipsuis uerbis ostendit᷑ dicentis. Qui
uos audit mẽ audit. Ꝙ qui uos sꝑnit me
sꝑnit. Qui etiã eisdẽ rec torib potesta¬
t̾em ligandi atq soluendi in ꝑsona beati
petri concessit: quã ita confirmauit. ut &¬
alias diceret. De. om̃i. re quãcũq duo exuo¬
bis consenserint suꝑ t̾rã. Fiet illis a patre
meo. Sed ob hoc forte uł ex comunicatio¬
nes pastoꝵ. quas ad cõpescendã prauoꝵ. ma¬
litiã adhibent. uł ãmonitiones respuuint.
quia uitã illoꝵ. rep̾hendunt. Qđ equidem
dus. qui in his auditur utiq aut contẽpiu¬

Expanded text:
anus est, sed si districte judicetur ante Deum, delicet libro multa de ministris etiam Ecclesiae dicuntur, per quae et Balaam et Jezabel imitari et Antichristi membris uniri comprobantVt autem ad aliquid tale veniamus, in quo persimile factum esse Cain sequaces euidentius manifestentur: Ille, vt dictum est, monentem Deum audire noluit: isti seruos eius & Rectoresicut in ipsius verbis ostenditur dicenvos audit me audit, et qui vos spernit me spernit . Qui etiam ejusdem rectoribus potestatem ligandi atque solvendi in persona beati Petri concessit, quam ita confirmavit ut alias diceret: De omni re quacunque duo ex vobis consenserint super terram, fiet illis a Patre meo . Sed ob hoc forte vel excommunicationes pastorum, quas ad compescendam pravorum malitiam adhibent, vel admonitiones contemnunt, quia vitam illorum reprehendunt: quod equidem dus, qui in his auditur, & contemni
Abbreviated transcription (Latin):
tionib assuetus. ut eas ñ molestias sed
uoluptates. ẽẽ. putet. Amissa nãq cȩ¬
lesti patria. suo exilio in quoꝰ repulsus
est delectatur. Grauatur curis. & ta¬
m̃ ñ cogitat quam sit grauss: neq qͦd
suffocat. ut scriptũ ÷. Deprimit t̾rena
inhabitatio sensum multa cogitantem.
Priuatus est ergo int̾no lumine homo.
& tam̃ in hac uita diu uult ꝑpeti cecita¬
tem suã & cũ interim cotidianis casib
innumerabiles ei mortes ĩmineant: uult
tamͦ sub timore tot mortiũ diu magis
uiuere. quã semel moriendo nullã de¬
inceps timere. Nam qr p̾ceptũ condito¬
ris transgredi p̾sumpsit: ad hune siumet
defectũ iure deuenit. ut quia suã de¬
lectationẽ quã in reb exteriorib ha¬
buit. eidẽ conditori p̾posuit: nc̃ & in ip¬
sis reb & in se ipso molestias sentiat. qͥs¬
c̾e uoluptates contempto deo stultus
putauit.
Taut᷑ ce de his quȩ a foris ueniunt

Expanded text:
tionibus assuetus est, vt eas non molestias, sed tionibus assuetus est, vt eas non molestias, sed voluptates putet. Amissa namque cœlesti patria, suo exilio, in quo repulsus est, delectatur: grauatur curis, & tamen non cogitat, quam graue sit, quod suffocat, vt scriptum est, Deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Priuatus est interno lumine, & tamen in hac vita diu vult perpeti cæcitatem suam. Et cum interim cotidianis casibus innumerabiles ei mortes immineant, vult tamen sub timore tot mortium diu magis viuere, quam semel moriendo nullam deinceps timere. Nam quia præceptum conditoris transgredi præsumpsit, ad hunc suimet defectum iure deuenit, vt quia suam delectationem, quam in rebus exterioribus habuit, eidem conditori præposuit, nunc & in ipsis rebus & in seipso molestias sentiat, quas voluptates esse contempto Deo stultus putauit. Vt autem & de his quæ a foris veniunt
Abbreviated transcription (Latin):
miseriis int̾mixta repꝑies. An non mi¬
seria ÷ corruptio carnis. quȩ ad necessaria¬
caro exigit: ut contͣ frigus uestim̃ta. con¬
tra famemalimenta. contra estũ frigora
requirantur. & qđ multa cautela custodi¬
atur salus corꝑis: quȩ etiã custodita amit¬
titur. amissa cũ graui labore reparatur.
& tam̃ reꝑata semꝑ indubio ÷. quippe cũ
corpus tot exse gignat morbos. ut nec¬
in medicoꝵ. quidem libris cuncti nomi¬
nentur. &e ex quib uix aliquis sine amari¬
tudine doloris curatur. An ñ & hoc mise¬
ria ũ est. qͦd amotꝰ amicꝰ suspicione offen¬
di ualeat: Formi damꝰ namq inimicos.
atq de eis securi ñ sumꝰ. Ne uero suspiti¬
osi uideam᷑. sic eis frequent᷑ loquim᷑ quasi
amicis: & rursus dũ cauti. ẽẽ. nitim. pu¬
ra uerba ꝓximoꝵ multũq nos fortasse
nolumꝰ. ex cautela nr̃a grauiꝰ erramus.
Quid itaq hoc ÷ nͥ humane miseria
uitȩ. Nam &e ipse homo ita suis afflic¬

Expanded text:
 & miseriis intermixta reperies. An non mi & miseriis intermixta reperies. An non miseria est corruptioni carnis ad necessariacaro exigitur, vt contra frigus vestimenta, contra famem alimenta, contra æstum frigora requirantur. Quod multa cautela custoditur salus corporis: quod etiam custodita amittitur, amissa cum graui labore reparatur. Et tamen reparata semper in dubio est. Quippe cum corpus tot ex se morbos gignat, vt nec medicorum quidem libris cuncti nominentur, quorum aliqui vix sine amaritudine curantur. An non & hoc miseria est, quod amatus amicus suspectione offendi valet? Formidamus namque inimicos, atque de eis securi non sumus. Ne vero suspiciosi videamur, sic eis frequenter loquimur, quasi amicis. Et rursus dum cauti esse nitimur, pura verba proximorum, multumque nos fortasse volumus, ex cautela nostra grauius erramus. Quid itaque hoc est, nisi humanæ vitæ miseria? Nam & ipse homo ita suis afflic
Abbreviated transcription (Latin):
docet qđ aliunde pendet. Cuiꝰ prima dãp¬
natio.ẽ. ut augustinꝰ dic̾ horrenda ꝓfun¬
ditas ignorantiȩ. quȩ gignit malarũ ua¬
narũq rerũ multiplices amores. Per qͦs
appetunt᷑ in ania gaudia. & luxuria. at¬
q in numera huiꝰmodi. Ee quib succres¬
cunt mordaces curȩ. ꝑturbationes. me¬
rores. formidines. & cetera talia. quȩ ipsis
infantib ita pullulant. ut si dimittant᷑
facere qđ uolunt: ux umꝗͣ. ad aliquid ꝑ
ueniant boni. Contra qͦs eruditio magi¬
stroꝵ. diuinitꝰ ꝓcurat᷑. ut praua cupiditas
infrenetur: & appetitꝰ boni ut cũq suade¬
atur. si tam̃ aliquis magistroꝵ iuxta illud
danihelis iã in ueniri possit qui ad iusticiã
erudiat. Om̃s &e enim huic scło magis con¬
cũ ioblicet gentilis ita filios etiã adultos
scĩficabat. ut nec in corde quidẽ peccarent.
t quid autẽ multa de eiꝰmodi
malis quȩ leclunt dicã. Quandoqͥ¬

Expanded text:
docet quod aliunde pendet. Cuius prima damdocet quod aliunde pendet. Cuius prima damnatio est, vt Augustinus dicit, horrenda profunditas ignorantiæ, quæ gignit malarum vanarumque rerum multiplices amores, per quos appetuntur vana gaudia, & luxuria & innumera huiusmodi: ex quibus succrescunt mordaces curæ, perturbationes, mœrores, formidines, & cætera talia: quæ in ipsis infantibus ita pullulant, vt si dimittantur facere quod volunt, vix vnquam ad aliquid boni perueniant. Contra quos eruditio magistrorum diuinitus procuratur, vt praua cupiditas infrænetur, & boni appetitus vtcumque suadeātur. Si tamen aliquis magistrorū, iuxta illud Danielis, inueniri iam possit, qui ad iustitiam erudiat omnes. Etenim huic sæculo magis concum Iob licet gentilis ita filios etiam adultos sanctificabat, vt nec in corde quidem peccarent. Vt quid autem multa de eiusmodi malis quæ lædunt dicam? Quandoqui
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ cordis erigendo. sic eũ deiecit capti¬
ua lib̾tas: ut etiã a minimis uermiculis
& qđ magis miserũ ÷ a se ipso multa pa¬
tiatur. Porro ille magnus honor qͦ int̾
ceteras corporeas creaturas ditatus ÷. rati¬
onalis uidelicet acui itas. in eo sic hebeta¬
ta est: ut cũ om̃i creature inisibili p̾ e̾ẽ.
debuerit. nc̃ exemplo formice uiuere
iubeatuu: Uade inqͥt ad formicã opiger.
Mens uͦ quȩ fluxa mutabilitate unum
qui ei sufficere poterat dm̃ scilicet ami
qͦ pauset᷑. Sed qͣm ad solũ dm̃ appeten¬
dum creata ÷:postquã abillo recessit.
nichil inuenit quod ei sufficiat. donee ad
ipsũ redeat. Unde nc ꝑdiuersos uariat᷑
affec tus. ut cũ rerũ qualitate satiari
ñ potest. saltẽ uarietate ipsarũ rerũ
a cogitatione in cogitationẽ ducit᷑. & qͦd
fastidiebat appetit. qͦd uͦ appetebut fastidit.
Quȩ dũ quolibet posita ñ quiescit. ꝓfecto¬

Expanded text:
uicē cordis erigendo sic eum deiecit captiuicē cordis erigendo sic eum deiecit captiua libertas, vt etiam a vermiculis, & quod magis est miserum, a seipso multa patiatur. Porro ille magnus honor, quo inter cæteras corporeas creaturas ditatus est, rationalis videlicet acuita est, ut cum omni creaturae visibili praeesse debuerit, nunc exemplo formicae vivere jubeatur. Vade, inquit, ad formicam, o piger . Mens autem quae fluxa mutabilitate unum, qui ei sufficere poterat, Deum scilicet amisquo pausetur. Sed quoniam ad solum Deum appetendum creata est, postquam ab illo recessit, nihil invenit, quod ei sufficiat, donec ad ipsum redeat. Unde nunc per diversos affectus variatur, ut cum rerum qualitate satiari non potest, saltem varietate ipsarum rerum a cogitatione in cogitationem ducitur; quod fastidiebat appetit, et quod appetebat fastidit, quae dum quolibet posita, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
toris dĩ ex ea dempto ꝑiculo succĩdat᷑.
sic in p̾senti ꝑcutit᷑. ut etiã in futuro pu¬
niatur: quod illis solũmͦ accidit. quoꝵ
mentes tribulatio nͨ conuertit. De qua¬
libet illa uox conqulrentis dĩ ÷. Frustra
inqͥt ꝑcussi filios ur̃os. disciplinã enĩ nͥ
tiochus & herodes incurrit. Nã qđ di¬
uersis culpis quib utiq penarũ di¬
uersitas debetur. aut̃ ꝑ ignorantiã aut
ꝑ fragilitatẽ. aut int̾dũ ꝑ audaciã sub¬
lacemus: ñ de conditionẽ naturȩ nob
accidit. s de uitio pͥmȩ trausgressionis.
Iam postqͣ. ille primꝰ parens condito¬
ri ꝑ in obedientiã contrariꝰ extitit.
ad hoc graue iugũ cũ om̃i sua stirpe se
in curuauit: ut ueracit᷑ sit dic tũ quia
tẽptatio ÷ uita hominis suꝑ t̾rã. Diuinis
eñ iussionib sub. e̾ẽ. nolens. sub suis se
necessitatib ꝓstrauit. Quẽ ita exaltaue¬
rat lib̃a seruitꝰ: ut si uni subiec tus e̾̃et.
cuncta sibi subdita possideret. At cer¬

Expanded text:
iculo succendantur. sic in præsenti percutitur, vt etiam in futuro puniatur. Quod illis solummodo accedit, quorum mentes tribulatio non conuertit: de qualibus illa vox conquerentis Dei est. Frustra percussi filios tuos, disciplinam non tiochus & Herodes incurrit. Nam quod diuersis cultibus, quibus vtique diuersitas pœnarum debetur, aut per ignorantiam, aut per fragilitatem, aut interdum s, non de conditione naturæ nobis accidit, sed de vitio primæ transgressionis. Nam postquam ille primus parens conditori per inobedientiam contrarius extitit, ad hoc graue iugum cum omni sua stirpe sese incuruauit, vt veraciter dictum sit, quod tentatio est vita hominis super terram. Diuinis enim iussionibus subesse nolens, sub suis se necessitatibus prostrauit: quem ita exaltauerat libera seruitus, vt si vni subiectus esset, cuncta sibi subdita possideret. Sed cer
Abbreviated transcription (Latin):
sed iccirco mala creare se asserit. qͥa resqͣs
ille bene quidẽ condidit. nos male concu
ritui. de quo serpens uiuit. Inde quoq est¬
qđ ipse cib ac potus intemꝑant᷑ suptiis re¬
soluta fac̃ corpora. & immaturã senec tutẽ
adducit. Qum etiã & mortẽ ut itẽ scri

Expanded text:
 sed idcirco mala creare se asserit, quia res quas  sed idcirco mala creare se asserit, quia res quas ille bene condidit, sed nos male concupritur, de quo serpens viuit. Inde quod ipse cibus & potus intemperanter sumptus resoluta corpora facit, & immaturā senectutem adducit, quinetiam & mortem: vt item S
Abbreviated transcription (Latin):
ti iob dr̃. De humo inquit ñ egredietur
dolor. Qđ scilicet mala nr̃a exigunt. ut
a reb insensibilib feriam᷑. Ecce & enum
expec tatus imber arente t̾ra suspendi¬
tur. & caliginosus aer sole in ardescente
siccatur. Mare ꝓcellis tumentib seuit.¬
& alios ad transmeandũ susceptos int̾cipit.
aliis desideratũ iter contra dicit: t̾ra etiã
suscepta semina consumit. In quib cun¬
do in pena del inquentiũ aduersitas elem̃¬
toꝵ. militat. sic̃ itẽ dr̃. Ignis grando. fa¬
mes & mors: om̃a hȩc ad uindicꝰtã creata st̃.
Bestiarũ quoq dentes & scorpii atq oppres¬
siones. contritioq & flagella. Sed tam̃ de
humo dolor non egreditur. quia neqͣ¬
quã pena quȩ ex reꝰ insensibili ad nram
afflic tionẽ excitatur. de ea nascit᷑ creatu¬
ra que ꝑcutit: sed de ea quȩ peccando uĩ
ꝑcussionis extorsit. Hinꝰ iterũ scriptũ est.
go dñs creans mala. Mala quippe iuilla

Expanded text:
ti Job dicitur: De humo non egredietur ti Job dicitur: De humo non egredietur dolor . Quod scilicet mala nostra exigant, ut a rebus insensibilibus feriamur. Ecce enim exspectandus imber arente terra suspenditur, et caliginosus aer sole inardescente siccatur. Mare procellis tumentibus saevit, et alios ad transmeandum susceptos intercipit, aliis desideratum iter contradicit. Terra etiam suscepta semina consumit. In quibus cundo in pœna delinquentium aduersitas elementorum militat, sicut item dicitur. Ignis, grando, fames & mors, omnia hæc ad vindictam creata sunt. Bestiarum dentes & scorpij, oppressiones, contritio & flagella. Sed tamen de humo non egredietur dolor: quia nequaquam pœna, quæ ex re insensibili ad nostram afflictionem excitatur, de ea nascitur creatura quæ percutit, sed ea quæ peccando vim percussionis extorsit. Hinc itē scriptū est. Ego Dominus creans malū. Mala quippe nulla n