comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
philippi epis copi & martyris
Qui p̃fectus primũ fuit. de inde
baptismi gratia scĩficatus. epis copi
dignitatẽ suffragiũ ferentibus xp̃i¬
anis populis asse quitur. Et sub
uolusiano. & gallieno imperato¬
ribus. dirigitur perhennius p̃fec¬
tus alex andriã. Cui im peratum
est. ut philiptum occider&. Sed
cum hoc Implere non poss&. quia
omnis populus ciuitatis in amore
uidebatur astrictus.
Inmisit quos dam In ec clesiam.
quise fingerent xp̃i anos. Quiq
ingredientes. percusserunt eum.
in oratione constrtum. Sedit aut̃¬
tribus. sepultus modo innitria.
basilica condigna martrri. supra
corpus eius fabricata. Passus est

Expanded text:
Philippi episcopi et martyris qui praefectus primum fuit, deinde baptismi gratia sanctificatus, episcopi dignitatem, suffragium ferentibus Christianis populis, assequitur. Et sub Volusiano et Gallieno imperatoribus dirigitur Perennius praefectus Alexandriam, cui imperatum est ut Philippum occideret. Sed cum hoc implere non posset, quia omnis populus civitatis Philippo  videbatur astrictus, immisit quosdam in ecclesiam, qui se fingerent Christianos. Quique ingredientes, percusserunt eum in oratione constitutSepultus modo est in Nitria, basilica condigna martyri supra corpus ejus fabricata. Sedit aut
Abbreviated transcription (Latin):
relicto corpore auibus & fe¬
ris. abut antiochus. At xp̃ia¬
ni furtim uenientes. tulerunt
corpus martyris. & inspe¬
lunca quadã sepelierunt.
Sequenti uero die. beatus ser¬
gius eductus de custodia. prȩ¬
sentat᷑ antiocho. Qui cũ uer¬
bis eũ flectere non poss&.
primo qua tertus confixũ
clauib uestiri eum fecit. &
nouẽ milib Ante currere.
Post modũ insententia fixũ manere
uidens. decollari iussit. Quem tunc
xũiani eodem loco sepelierunt.
Paruo tempore interposita. beatum
baccũ aloco quo tum ulatus fuerat
deuantes. honorabili mastyribus
loco luxta scm sergiũ composuer
Vbi & uirgo iulia. quȩ sub marcia¬
no p̃side mastyriũ consum mauit.
Sociata mastyrib sepulta quiescit.
Codem die. scoꝵ mastyrũ. marcelli
& apulei Qui quidẽ primo adhȩse¬
runt simoni mago sed uidentesn
rabilia quȩ dñs operabatur ꝑ.
apostolũ suũ p&rũ. relicto sy mo¬
ne doctrina apłicȩ setradiderunt

Expanded text:
relicto corpore avibus et ferelicto corpore avibus et feris, abiit Antiochus. At Christiani furtim venientes tulerunt corpus martyris, et in spelunca quadam sepelierunt. Sequenti vero die beatus Sergius eductus de custodia, praesentatur Antiocho; qui cum verbis eum flectere non posset, primo cothurnos confixos clavis vestiri eum fecit, et novem millibus ante se currere. Postmodum in sententia fixum manere videns, decollari jussit, quem tunc Christiani in eodem loco sepelierunt. Parvo autem tempore interposito, beatum quoque Bacchum a loco quo tumulatus fuerat elevantes, honorabili Martyribus loco juxta sanctum Sergium composuerunt. Ubi et virgo Julia, quae sub Martiano praeside martyrium consummavit, sociata Martyribus sepulta quiescit. Eodem die, sanctorum martyrum marcelli et Apulei, qui quidem primo adhaeserunt Simoni mago; sed videntes mirabilia quae Dominus operabatur per apostolum suum Petrum, relicto Simone, doctrinae apostolicae se tradiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tenis inceruicib positis. Et cũ
ꝑuenissent ad palatiũ. dixit
eis impr̃. Sceleratissimi. scitis.
quia quẽ colitis xpm fabri fi¬
lius fuit : & ante quã nuptiae
legitim&e fierent adulterio
facto. mater eũ ꝓcreauit. Cui
milites xp̃i responderunt.
Erras impr̃. Nam quem colimꝰ.
ds uerus est & uita aeterna: qui
fecit caclum & terram &quȩ in eis
sunt : Amplius igitur ueris pro¬
secutionibus eorum irritatus maxi¬
mianus. iussit eos antiocho
duci tradi . ut constringer& eos
incippo. & facto mane. sedit in p̃¬
torio & adducti sunt Ante illũ
Sergius. & baccus : Et cũ nec blan¬
diciis nec minis eos a proposito
incuruare poss&. beatũ quidẽ
sergiũ iterũ iussit incustodia
recipi. Baccũ uero extensũ.
nerius cruđ tam diu cȩdi. quo¬
usq cȩdentes lassi deficerent.
Et uicissim succedentib sibi cȩ¬
sorib: mastyrgloriosus in
confessi one xp̃ĩ. totus corpo¬
re decissus. emisit spm̃. Et

Expanded text:
tenis in cervicibus positis. Et cum tenis in cervicibus positis. Et cum pervenissent ad palatium, dixit eis imperator: Sceleratissimi, scitis quia quem colitis Christum fabri filius fuit, et antequam nuptiae legitimae fierent, de adulterio facto mater eum procreavit? Cui milites Christi responderunt: Erras, imperator; nam quem colimus Deus verus est, et vita aeterna, qui fecit coelum et terram et quae in eis sunt. Amplius igitur veris prosecutionibus eorum iratus Maximianus, jussit eos Antiochio duci tradi, ut constringeret eosin cippo. Et facto mane, sedit in praetorio. Et adducti sunt ante illum Sergius et Bacchus. Et cum nec blanditiis, nec minis eos a proposito incurvare posset, beatum quidem Sergium iterum jussit in custodia recipi, Bacchum vero extensum nervis crudis tam diu caedi quousque caedentes lassi deficerent. Et vicissim succedentibus sibi caesoribus, martyr gloriosus in confessione Christi, totus corpore discissus, emisit spiritum, et
Abbreviated transcription (Latin):
iulie sergii & bachi submarimia¬
no im̃pr. Cuius honorib subli¬
mati. inpalacio eiꝰ clarihabebaTur
Nam sergius erat primi cherius.
bachus uero. secũdi cherius gentili
um scolȩ. Aquibda ego apud impe¬
ratorẽ accusati qđ essent xp̃iani.
uocati sunt ab imprẽ. ut sacrifican¬
tes ioui. desacrificis oblatis. cũ eode¬
gustarent: Ingressus imperator
templũ gustauit desacrificus. Et
circũ spiciens. ñuidit sergium
& bachum. Neq enim in gressi fu¬
erant templum : mittens milites
de astantib: sibi imperator ius¬
sit introduci Quib & dixit.
Ut uideo facti estis deoꝵ inimici
Accedite adaram louis magni. & sa¬
crificate. ac desacrificiis eius. sicut
& c& eri manducate. Responder̃
dies offerimus scm uiuumq sa¬
crificiũ atq rationabilẽ cultu¬
rã. Lapides aut̃ & ligna non ado¬
ramus . Impr̃ tunc indignatus.
iussit exutos clamide. Induci
eos muliebri colobio. & ꝑ mediã
ciuitatẽ ad palatiũ ꝑ trahi. ca¬

Expanded text:
Juliae, Sergii et Bacchi, sub Maximiano imperatore. Cujus honoribus sublimati, in palatio ejus clari habebantur. Nam Sergius erat primicerius, Bacchus vero secundicerius scholae gentilium. A quibusdam ergo apud imperatorem accusati, quod essent Christiani, vocati sunt ab imperatore, ut sacrificantes Jovi, de sacrificiis oblatis cum eo degustarent. Ingressus imperator templum, gustavit de sacrificiis, et circumspiciens, non vidit Sergium et Bacchum: neque enim ingressi fuerant templum. Mittens igitur milites de adstantibus sibi imperator, jussit eos introduci. Quibus et dixit: Ut video, facti estis deorum inimici. Accedite ad aram Jovis magni, et sacrificate, ac de sacrificiis ejus sicut et caeteri manducate. Responderunt dies offerimus sanctum vivumque sacrificium, atque rationabilem culturam; lapides autem et ligna non adoramus. Imperator tunc indignatus jussit exutos chlamyde indui eos muliebri colobio, et per mediam civitatem ad palatium pertrahi, ca
Abbreviated transcription (Latin):
Beati prochori diaco¬
ni. p̃clarissimi fide & miraculis uiri
Apud antio chiam martyrio consũ¬
mati. ibiq quiescentis:

Expanded text:
Beati Prochori diaconi, praeclarissimi fide et miraculis viri, apud Antiochiam martyrio consummati, ibique quiescentis.
Abbreviated transcription (Latin):
Natalis scãe
foebes de quabeatus apłs romanis
scribit. Commendo aũ uob foeben
sororem nr̃am quae ẽ inministerio¬
eccłae cenchris. ut eam suscipiatis
in dño digne scĩs. & assistatis ei in
quibuscumq desiderauerit uestri
Et enim ipsa quoq astrit multis.
&iam & mihi ipsi:¬

Expanded text:
Natalis sanctae Phoebes, de qua beatus Apostolus Romanis scribit: Commendo autem vobis Phoeben sororem nostram, quae est in ministerio Cenchris, ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis, et assistatis ei in quibuscunque desideraverit; vestris etenim ipsa quoque assistit multis, etiam et mihi ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
Iterũ appensi in equuleo amilitib cȩsi s̃
scorpionibus Iterũ r&rusi incusto¬
dia. ubivenerabilis femina lucina mi¬
nistrabat eis: Post triduũ paulinus
arreptus adȩmonio expirauit
Cesarius p̃fectus. hoc neroni intim uit
Cui nero p̃cepit dicens Nontar¬
dentur. sed celerius extinguantur
Tnc educti foras muros urbis romae.
inuia quae aurelia nuncupatur.
gladio caesi suNt Corpora eorũ bea¬
tissima lucina collegit. &cũ aroma¬
tib pretiosis sepeliuit in prȩdio
suo. inarenario. iuxta locũ ubi
decollati s. subdie uͭI. NÕn IUT¬

Expanded text:
Iterum appensi in equuleo, a militibus caesi sunt Iterum appensi in equuleo, a militibus caesi sunt scorpionibus, iterum retrusi in custodiam, ubi venerabilis femina Lucina ministrabat eis. Post triduum Paulinus arreptus a daemonio exspiravit. Caesareus praefectus hoc Neroni intimavit, cui Nero praecepit, dicens: Non tardentur, sed celerius exstinguantur. Tunc educti foras muros urbis Romae, in via quae Aurelia nuncupatur, gladio caesi sunt. Corpora eorum beatissima Lucina collegit, et cum aromatibus pretiosis sepelivit in praesidio suo in Arenario juxta locum ubi decollati sunt, die VI. Non. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
processi & martiniani. Qui cũ essent
magistri animello principi. & uidereNt
mirabilia quae faciebat ꝑbeatos
tunc temporis beatissimi apłi. tra¬
custodia mamũrtini inmonte
tarpeio. Ubi demonte. suis oratio¬
nib: aquã manare fecerunt. Iunc
sunt baptilati processus & martinia¬
nus. ab eato petro apło. &alii ꝓmiscui
effecti ẽent. misit milites & tenuit
eos iussitq: incustodia retrudi. Se¬
quenti die educti. cũ constantissime
xem faterentur. iussit paulinus. ut¬
cũ lapide os eorũ contunderetur
Sed illi gloriã in excelsis dõ dicebant.
Allata ẽ & tripoda. supra quã louis
aureus : Illi cũ uiderent . risum faci¬
entes expuerunt in iouẽ & intripodã
Iussi sunt in equuleo suspendi. & attra¬
hi neruis. &caedi fustibus. Iussum est.
ut flammae ponerent᷑ circa latera eorũ.
rat aũ ibi matrona nobilissima. nomi¬
ne lucina que confortabat eos dicens
Milites xẽi. constantes estote. & nolite
m& uere poenas quae adtempus sunt.

Expanded text:
Processi et Martiniani, qui cum essent magistriani Mello principi, et viderent mirabilia quae faciebat per beatos tunc temporis beatissimi apostoli tracustodia Mamurtini in monte Tarpeio, ubi de monte suis orationibus aquam manare fecerunt. Tunc sunt baptizati Processus et Martinianus a beato Petro apostolo et alii promiscui effecti essent, misit milites et tenuit eos, jussitque in custodiam retrudi. Sequenti die educti cum constantissime Christum faterentur, jussit Paulinus, ut lapidibus os eorum contunderetur; sed illi gloriam in excelsis Deo dicebant. Allata est et tripoda et supra eam Jovis aureus. Illi cum viderent, risum facientes exspuerunt in Jovem, et in tripodam. Tunc jussi sunt in equuleo suspendi, et attrahi nervis, et caedi fustibus. Jussumque est ut flammae ponerentur circa latera eorum. Erat autem ibi matrona nobilissima nomine Lucina, quae confortabat eos, dicens: Milites Christi, constantes estote, et nolite metuere poenas quae ad tempus sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
VID̃ RE RTNatalis beatissimȩ lu¬
necessitatib scõrum cõmunicans uin¬
cula & carceres eorũ semꝑ subleua¬
re studuit. atq eorũ sepulturis ue¬
nerabilit̃ inseruire Quorũ meritis
& ipsa sociata : ptiosissimã mortẽ con¬
fessione xẽi adepta. atria hierusa¬
lẽ intrare . uota sua dño ꝑsoluendo
meruit: Ac rome incripta laudabi¬
li quam ipsa ad condendũ martyrũ
corpora construxerat. honorabili¬
ter sepulta

Expanded text:
Item natalis beatissimae Lunecessatibus communicans vincula et carceres eorum semper sublevare studuit, atque eorum sepulturis venerabiliter inservire. Quorum meritis et ipsa sociata, pretiosissimam mortem confessione Christi adepta, atria Jerusalem intrare, vota sua Domino persolvendo, meruit: ac Romae in crypta laudabili, quam ipsa ad condendum martyrum corpora construxerat, honorabiliter sepulta
Abbreviated transcription (Latin):
Espoleto sabini ep̃i.
exuperantii & marcelli. & ue¬
nustiani. cum uxore & filiis
qui passi uii iđ decembris.
festiuitatem sepulture habex

Expanded text:
Spoletum, Sabini episcopi, Exsuperantii, et Marcelli, et Venustiani cum uxore et filiis: qui passi VII Idus Decembris, festivitatem sepulturae habent
Abbreviated transcription (Latin):
tes uero. tamquam hostespublicos punã.
Tunc sc̃i uiri. ioħs & paulus. xp̃ia nos adse
in uitantes. ordinauer̃ deomnib: quae
relinquere poteraNT. Ac ꝑ totos .x. dies
incessant̃ die noctuq: elemosinis insis¬
tentes. Die uero decima. sunt constric¬
t. intra suã domum. Missus namq ẽ
terentianus . campidoctor ad eos cũ mili¬
tib: ora cenandi ꝗͥ ingressus inuenit
orantes. Qui dix̃ eis . Dominus nr̃
iulianus. statunculum aureum iouis
aduos misit. ut ador&is illud. & tura
incendatis ei. Quod si non feceritis ã bo
modo gladio feriemini. Nec enĩ
dec& uos intra aulã nutritos. ut¬
publice occidamini. Ioħ & paulus
habeto partem cũ eo. Nob̵ aũ do¬
non timuit. & quia semel a facie
dĩ ꝓiectus ẽ. uult & alios secum
in interitũ deuenire. Tunc teren¬
ut sine strepitu fame punirent᷑.
saris missi fuisseñ in exiliũ. Statĩ
aũ iulian in bello ꝑsarũ int̾fectꝰ
est. iouiano facto xẽi anissimo

Expanded text:
tes vero, tanquam hostes publicos punio. tes vero, tanquam hostes publicos punio. Tunc sancti viri Joannes et Paulus Christianos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et PaDominus, habeto partem cum eo: nobis autem donon timuit. Et quia semel a facie Dei projectus est, vult et alios secum in interitum devenire. Tunc Terenut sine strepitu famae punirentur: d jussu Caesaris missi fuissent in exsilium. Statim autem ut Julianus in bello Persarum interfectus est, Joviniano facto Christianissimo
Abbreviated transcription (Latin):
frm̃. quorum primus p̃positus. scđs̃
fuit primicerius. constantiae uirgins
filiae constantini. qͥ cum omni die
turmas xpĩanorum recreareNT. exhis
opib quas sacratissima uirgo xp̃i con¬
stanłia reliquerat. ꝑuenit hoc adiulia¬
nũ. &misit qui eos conuenir& dicen
Debere sibi eos adherere. Illi uero respox¬
der̃ int̃alia. Piniquitate tua desti
sos omnino subtraximus. Sumus eñ
nos non falsi sed ueri xp̃ian: Quibus
iulianus mandauit. Considerare de¬
b&is. quia uos regia aula nutriti. non
deb&is deesse alatere meo. ut habeam
uos primos in palatio meo. Quod si c̃¬
temptus a uob fuero. necesse mih erit
agere. ut contempni non possim
qui fec̃ caelũ & terram. mare &omnia
quae in eis s̃. Et scire te uolumus. ꝗͥa
num quam ad saluationem tuam. nũꝗ
ad culturã tuã numquam ad palatiũ
tuum ueniemus. Quibus iulianus ait
Decẽ dieb uob ame dant᷑ induciae.
Decima die transacta. sponte adme ue¬
nientes. amicos uos habeã Non uenien¬

Expanded text:
. Quorum primus praepositus, secundus fuit primicerius Constantiae virginis, filiae Constantini. Qui cum omni die turmas Christianorum recrearent ex his opibus, quas sanctissima virgo Constantia reliquerat, pervenit hoc ad Julianum. Et misit qui eos convenirent, dicens debere sibi eos adhaerere. Illi vero responderunt inter alia: Pro iniquitate tua destitsos omnino subtraximus. Sumus enim nos non falsi, sed veri Christiani. Quibus Julianus mandavit: Considerare debetis, quia vos regia aula nutriti non debetis deesse a latere meo, ut habeam vos primos in palatio meo. Quod si contemptus a vobis fuero, necesse mihi erit agere, ut contemni non possim. qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt. Et scire te volumus quia nunquam ad salutationem tuam, nunquam ad culturam tuam, nunquam ad palatium tuum veniemus. Quibus Julianus ait: Decem diebus vobis a me dantur induciae: decima transacta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeam, non venien
Abbreviated transcription (Latin):
r& ꝑos eius demon: qd paulus &
ioħ incenderent eũ. Tunc teren¬
tianus ueniens. ꝓstrauit se in fa¬
ciem. clamans quod nesciens quid
facer& homo paganissimꝰ. iussi¬
onem cȩsaris adimpless& Vnde
factum ẽ. ut dato nomine suo ꝓ¬
ximo die paschȩ. ꝑciper& gr̃am
xp̃i. Et assidue orans &flens. ad
locũ illũ in quo scorũ corpora
requi escunt. donec ꝑ scõs dĩ filius
eius mundar&ur: Et abipso teren¬
tiano descripta ẽ. passio horum

Expanded text:
r os ejus daemon, quod Paulus et Joannes incenderent eum. Tunc Terentianus veniens, prostravit se in faciem clamans, quod nesciens quid faceret homo paganissimus, jussionem Caesaris adimplesset. Unde factum est, ut dato nomine suo, proximo die Paschae perciperet gratiam Christi. Et assidue orans et flens ad locum illum erat, in quo sanctorum corpora requiescunt, donec a sanctis Dei filius ejus emundaretur. Et ab ipso Terentiano descripta est passio horum
Abbreviated transcription (Latin):
misericordiã ut postea exerceat
missionẽ peccatorꝵ noluit cũ eis
& dep̃teritis artis habere ratiouẽ.
Remissionẽ peccatoꝵ fac̃ arbores
bonas. distulit sec urẽ &dedit se¬
fac̃ fructũ bonũ exeidet᷑ &inignẽ
mittetꝰ. qx un: quisꝗ ꝑuersus pa¬
ratã citius gehenne c̃cremationẽ
inuenit Qui hic boni operis fruc¬
tũ facere contẽpnit:
tͣa ocnaus qui diẽ mihi drae¬

Expanded text:
misericordiam, ut postea exerceretmissionem peccatorum, noluit cum eis et de praeteritis chartis habere rationem. Dedit remissionem peccatorum, fecit arbores bonas. Distulit securim, dedit sefacit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Quia unusquisque perversus paratam citius gehennae concremationem invenit, qui hic boni operis fructum facere contemnit. Non omnis qui dicit mihi: D
Abbreviated transcription (Latin):
quo iohannes ait. Ecce agn:
di ecce qui tollit peccata mun¬
di mons sion que speculatio
interpr&at᷑ inhoc loco eccle
nota qđ bestia superius in
arena maris agnus in monte
Hic est numorus populi dĩ
luc finitus numerus ponit̾
ꝓinfinito & sacratus sec reti
significationẽ mysteri nam
ternario numero triplicato
fit nouenarius. & quaterna¬
rio quater ducto sed ecim fa
quo numero uirginei ex ami¬
nis misticȩ insinuata est ple¬
nitudo. ut cũ de istis tam co¬
piosa dicitur multitudo de
ceteris ecclesie suȩ membris
non dubit& has enges
Sis. Superius onim dixe¬
rat dẽ bestia ascendente
deterra qđ facer& omnes
pusillos & magnos diuites & pau¬
peres liberos & seruos habe¬
r& a racter indextera manu
& in frontib suis hic autẽ
contrario deseruis đi ne tam
uehem̃ti ꝑ secutionis impetu
uel suc ubuisse aliquẽ. uel
perisse infirmus animus
estimar& subdit habentes
nom̃ ei & nomen patris ei :
scriptũ infrontib suis qđ
dicit nom̃ ei: intellegitur

Expanded text:
quo Joannes ait: Ecce agnus Dei qui tollit peccata mundi. Mons Sion, qui speculatio interpretatur, hoc loco EcclesNota quae bestia superius in arena maris, agnus in monte Hic est numerus populi Dei, hic finitus numerus ponitur pro infinito, et sacratus secreti significatione mysterii. Nam ternario numero triplicato fit novenarius, et quaternario quater ducto sedecim faciquo numero virginei examinis mystice insinuata est plenitudo, ut cum de istis tam copiosa dicitur multitudo, de caeteris Ecclesiae membris non dubitetur. Habentes etc. Superius enim dixerat de bestia ascendente de terra, quod faceret omnes pusillos, et magnos divites, et pauperes liberos, et servos habere characterem in dextera manu, et in frontibus suis. Hic autem e contrario de servis Dei, ne jam vehementi persecutionis impetu, vel succubuisse aliquem, vel periisse, infirmus animus aestimaret, subdit: Habentes nomen ejus, et nomen patris ejus scriptum in frontibus suis. Quod dicit, nomen, intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
uox scõrũ magna est deuo¬
tio caritatis. quã sedecȩlo
audisse refert qui eos qui
uocẽ ediderunt insion mon¬
te stare predicer& ut osten¬
dat se montẽ sion non aliud
dixisse quã ecclesiã q ad de¬
uincenda grauamina prȩs¬
surarũ sublimi contẽplatio¬
nis erecta gaudio regis sui
certamina laude simul &
imitatione concelebrat hoc esse
enim ueracit̃ agno stanti psallere¬

Expanded text:
vox sanctorum, magna est devotio charitatis, quam se de coelo audisse refert, cum eos qui vocem ediderunt in Sion monte stare praediceret. Ut ostendat se montem Sion non aliud dixisse quam Ecclesiam, quae, ad devincenda gravamina pressurarum, sublimi contemplationis erecta gaudio, Regis sui certamina laude simul et imitatione concelebrat. Hoc est enim veraciter Agno stanti psallere
Abbreviated transcription (Latin):
lioco. Quanto magnus es in¬
quid humiliate in omnibus
Et psalmista gloriatur. humi¬
liatus sũ usquȩ quaquȩ dñe
uiuificame secundũ uerbum
tuũ. Manifeste significans ita
se adño posse uiuificari side
suis ipse uirtutibus humilia
sentir&. ant cum uera enig
quige inurtauig dicat

Expanded text:
loco. Quanto magnus es, inquit, humilia te in omnibus. Et Psalmista gloriatur: Humiliatus sum usquequaque, Domine, vivifica me secundum verbum tuum , manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitaverit, dicat
Abbreviated transcription (Latin):
dilectio e : qua dñm ex toto co¬
de tota anima tota uirtute:
ꝓximũ autẽ tãquã nos ipsos
diligere iubenꝰ Et neutrarũ
dilectio sine altera ual& esse
ꝑfecta qͥa nec ds̃ uere sine ꝓxi¬
moneo sine dõuere potest ꝓxi¬
mus amari
dic̃ ei pasce aq¬
nos meas

Expanded text:
to corde, tota anima, tota virtute, proximum autem tanquam nos ipsos diligere jubemur, et neutra harum dilectio sine altera valet esse perfecta, quia nec Deus vere sine proximo, nec sine Deo vere potest proximus amari. Dicit ei: Pasce agnos meos
Abbreviated transcription (Latin):
uas. noui testam̃ti spei ꝑmanentis.
sirmam̃tũ tãquã ipsius montis
soliditas nullo feno int̃posito con¬
tinebat.
et accipieris sep¬

Expanded text:
as Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas nullo feno interposito continebat. Et accipiens Jesus sep
Abbreviated transcription (Latin):
Bene autẽ ait degluciens mortẽ
quod enĩ degluciam: agim: ut
uirtute nr̃i corporis adsũptũ
numquã paruit : Et deglutiuit
mortẽ dñs quã resurgens a mor¬
tuis uita funditus consumpsit
ut nihil contrase ultra ꝑ ad tactũ
alicinus corruptionis ac manente
speciei ueri corpous abesse pror¬
sus labes omnis prisce fragili¬
tatis quod ipsũ & nob̵ infine
ꝓmiteitur futurũ Dicente
a postolo cũde nrã resurrectione
loquerentur. Tunc fi& sermo
qui scriptus est. ab sorta ẽ mors¬
inuictoria. Bene absorta quia
cũ & nos uitae aterne partici¬
pes fuerim: effecti. Ita nimirũ
uirtus corporalis in mortalis
omne p̃terite corruptionis ne¬
⁊ uũ toll& quomodo sol& flãma
ignis inmissã sibi aq guttã ar¬
doris sui consumpsere uirtute.

Expanded text:
em ait, deglutiens mortem. Quod enim deglutimus, agimus ut virtute nostri corporis assumptum nusquam pareat. Et deglutivit mortem Dominus, quam resurgens a mortuis ita funditus consumpsit, ut nihil contra se ultra per attactum alicujus corruptionis valeret, ac manente specie veri corporis, abesset prorsus labes omnis priscae fragilitatis. Quod ipsum et nobis in fine promittitur futurum, dicente apostolo, cum de nostra resurrectioloqueretur: Tunc fiet sermo qui scriptus est: Absorpta est, mors, victoria. Bene absorpta, quia et cum nos vitae aeternae participes fuerimus effecti, ita nimirum virtus corporalis immortalis omne praeteritae corruptionis novum tollet, quomodo solet flamma ignis immissam aquae guttam ardoris sui consumere virtute.
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ uerax: & omni accep¬
cione dignũ hoc costimoniũ
defilio dĩ. sed multo magis ẽ testi¬
moniũ dĩ qđ testificatus ẽ ipse
defilio suo cum decelo illũ adlo¬
quens ait. Cues silius m̃r dile¬
tus inte conplacuit mihi. mag¬
nũ est testimoniũ p̃cursoris
qđ dĩ filio ꝑhibens ait. Ego bab¬
tizau uos aqua. ille uero bab¬
tizauit uos spũ scõ. maius est
dig inpilio di hasea
tesqunoriũ di inse.
Qui ita credit infilio dĩ ut
exerceat operando qđ credit
hab& testimoniũ dĩ inse. Illut
utiq quia ipse quoq infiliorũ
dĩ. numero iure conputetur.
ipso unico dĩ filio sic suis fidelib
pollicente. Siquis mihi minis¬
trauerit honorificauit eũ pat̃
m̃s. quod si dĩ testimoniũ habe¬
re merueris. sidm̃ testẽ tuae
fidei intemeritate possederis
quitte hominũ infamia aut
ꝑsecutio ledit : sienĩ dĩ ꝓ nob¬

Expanded text:
eptione dignum hoc est testimonium de Filio Dei; sed multo magis est testimonium Dei, quod testificatus est ipse de Filio suo, cum de coelo illum alloquens ait: Tu es Filius meus dilectus, in te complacuit mihi. Magnum est testimonium praecursoris quod Dei Filio perhibens, ait: Ego baptizavi vos aqua, ille vero baptizabit vos Spiritu sancto. Majus est dit in Filium Dei habet testimonium Dei in se. Qui ita credit in Filium Dei, ut exerceat operando quod credit, habet testimonium Dei in se, illud utique, quia ipse quoque in filiorum Dei numero jure computetur, ipso unico Dei Filio sic suis fidelibus pollicente: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quod si Dei testimonium habere merueris, si Dominum testem tuae fidei intemeratae possederis, quid te hominum infamia, aut persecutio laedet: Si enim D
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o pacis ei: participes facoi.
sumã innob̾ atq int̃ nos &cũ
ipso pacẽ quantũ nr̃m sũmũ ẽ.
obtinebim: isto modo ꝓsuo mo¬
do sciunt eã sõi angeli. homines
autẽ nunc longe infra quantũ¬
lib& ꝓuentu mentis excellant.
considerandũ est eñi quantus
uir dicebat ex parte scime &ex
parte ꝓphetam: donec ueniat
qđ ꝑfectũ est

Expanded text:
pes facti summam in nobis adque inter nos et cum ipso pacem, quantum nostrum summum est obtinebimus: isto modo pro suo modo sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe infra, quantumlibet prouectu mentis excellant. Considerandum est enim quantus uir dicebat: Ex parte scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfectum est
Abbreviated transcription (Latin):
dicentib aliis ꝓsecuritate & qui¬
&e quaromiani ꝓ ominib mili¬
tarent debere tributa ꝑsolui.
pharisei uero qui sibi ad plau¬
debant iniustitie contrario
nitentib ñdebere populũ dĩ
quidecimas soluer& & primi¬
tiua dar& &cetera ꝗ in lege
scripta .ĩ: humanis legib subia¬
cere: cesar augustus herodẽ
filiũ anti patri alieingenam
& ꝓselitũ regẽ iudeis consti¬
tuerat qui tributis p̃ess&r &
romano parer& imperio. Mit¬
tunt igitꝰ pharisei discipulos
suos cũ herodianis idẽ militib
herodis seu quos in ludentes
pharisei qx romanis tributa
soluebant herodianos uoca¬
bant &ñdiuino cubtun dedi¬
tos. quidã latinorum ridicu¬
le herodianos putant qui be¬
rodem xp̃m esse crederent
quod nusquã omnino legini
magisg scicnus quia te¬
rax es eo uiã di nauerita¬
ge doces eg nonesg gi
cura de al.iquo. Nom enum

Expanded text:
ntibus aliis: pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei, qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt, humanis legibus subjacere. Caesar Augustus Herodem filium Antipatris alienigenam et proselitum Regem Judaeis constituerat, qui tributis praeesset, et Romano pareret imperio. Mittunt igitur Pharisaei discipulos suos cum Herodianis, id est, militibus Herodis, seu quos illudentes Pharisaei, quia Romanis tributa solvebant, Herodianos vocabant, et non divino cultui deditos. Quidam Latinorum ridicule Herodianos putant, qui Herodem Christum esse crederent, quod nusquam omnino legimus. Magister, scimus quia verax es et viam Dei in veritate doces, et non est tibi cura de
Abbreviated transcription (Latin):
ergo sc̃i &dĩ pace uicturi s̃. pro¬
fecto in ea pace uicturi s̃. ꝗ su
autẽ superat &angeloꝵ ut nec
ipsos excepisse uideatꝰ. qui ait
omnẽ intellectũ scđ̾m hoc dic¬
tũ ẽẽ. debem: accipere qr pacẽ
dĩ qua ds̃ ipse pacatus. ẽ. sicut
ds̃ nouit non eã nos sic possure
nosse. nec ulli angeli. Superat

Expanded text:
ergo sancti in dei pace uicturi sunt, profecto in ea pace uicturi sunt, quaautem superat et angelorum, ut nec ipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectum: secundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem dei, qua deus ipse pacatus est, sicut deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. superat
Abbreviated transcription (Latin):
nondũ enĩ ascendi ad patrẽ meum.
Inis nãq uerbis ostenditur: qđ maria
amplecti uoluit eius uestigia quẽ
recognouit: sed ei magister dicit no¬
lime tangere. Nonquia post resur¬
rectionẽ dñs tactũ rennuit femi¬
narũ cumdeduab: ad sepulchrũ er
scriptum sio: accesserunt & tenuer̃
pedes ei : sedcur tangi ñ debeat ratio
quoq: addit. cũ sub infertur. nondũ
enĩ ascendi ad patrẽ meũ. Incorde
& enĩ nr̃o. tunc ihs̃ ascendit ad patrẽ
cum equalis creditur patri.nã quis
eũ equalẽ patri non credit: ad huc
in eius pectore ad patrẽ non ascendit.
Ille ergo ihm̃ ueraciter tangit qui
patri filiũ coeternũ credit: uade
ad pratres meos ei dic eis.
ascendo ad pactrẽ meũ en¬

Expanded text:
nondum enim ascendi ad Patrem meum. nondum enim ascendi ad Patrem meum. In his namque verbis ostenditur, quod Maria amplecti voluit ejus vestigia, quem recognovit, sed ei magister dicit: Noli me tangere. Non quia post resurrectionem Dominus tactum renuit feminarum, cum de duabus ad sepulcrum ejus scriptum sit: Accesserunt et tenuerunt pedes ejus. Sed cur tangi non debeat, ratio quoque additur cum subinfertur: Nondum enim ascendi ad Patrem meum. In corde etenim nostro, tunc Jesus ascendit ad Patrem, cum aequalis creditur Patri. Nam quisquis eum aequalem Patri non credit, adhuc in ejus pectore ad Patrem non ascendit. Ille ergo Jesum veraciter tangit, qui Patri Filium coaeternum credit. Vade ad fratres meos, et dic eis: Ascendo ad Patrem meum, e
Abbreviated transcription (Latin):
Post quã eam communi uoca¬
bulo appellauit. exexu. &agni¬
tus non est uocat ex nomine. Ac
si aꝑte dicat ei. Recognosce eũ aquo
recognosceris. ꝑ fecto quoq uiro
dicitur nouite ex nomine. quia
homo cominune omniũ nr̃m uo¬
cabulũ est. morses uero ꝓpriũ cui
recte dicitur quia ex nomine scit̃.
maria ergo quia uocatur ex nomi¬
ne recognoscit auetorẽ. atq eum
ꝓtinus rabboni idest magistrum
uocat: quia & ipse erat quiquȩ¬
rebatur exterius & ipse qui eam
interius querer& docebat.
cere ñdum enticn as¬
cenidi ad patrem meum.
Sic enim dictum est nolime
tangere: ut in illa femina figura¬
retur ecclosa degentib que in
xp̃o noncredidit: nisi cũ ascendis¬
sex ad patrem. Aut certe sic se credi
uoluit ihs̃ hoc est sisespĩtalit̃ tan¬
gi quod ipse & pater unũ sunt.
alit̃ non recte tangitur. idest ñ
recte creditur. Iam uero ab euuan¬
gelista non subditur quid mulier se¬
cerit sed exeo innuitur quod audi¬
uit cui dicitur nolime cangere

Expanded text:
Postquam eam communi vocabulo appellavit ex sexu, et agnitus non est, vocat ex nomine, ac si aperte dicat ei: Recognosce eum, a quo recognosceris. Perfecto quoque viro dicitur: Novi te ex nomine. Quia homo commune omnium nostrum vocabulum est, Mose vero proprium, cui recte dicitur quia ex nomine scitur, Maria ergo, quia vocatur ex nomine, recognoscit auctorem, atque eum protinus Rabboni, id est, magistrum vocat, quia et ipse erat qui quaerebatur exterius, et ipse qui eam exterius, ut quaereret, docebat. gere, nondum enim ascendi ad Patrem meum. Sic enim dictum est: Noli me tangere, ut in illa femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in Christo non credidit, nisi cum ascendisset ad Patrem. Aut certe sic se credi voluit Jesus, hoc est, sic se specialiter tangi, quod ipse est et Pater unum sint. Aliter, non recte tangitur, id est, non recte creditur. Jam vero ab evangelista non subditur, quid mulier fecerit, sed ex eo innuitur, quod audivit, cui dicitur: Noli me tangere,
Abbreviated transcription (Latin):
ad xp̃m Oex sec rabili cecitas obse¬
quiũ seprestare putabant dõ int̃¬
ficiendo famulos dĩ. Hec aũ inqͥd
uob locutus sũ ut cũ uenerit ora
Hȩc scilic& locutus sũ uob ñ tantũ
quia pasiuri estis ista sed cũ uene¬
rit paraclitus ille testimoniũ ꝑ hi¬
bebit deme neista tim̃do taceatis.
hȩc aũ uob ab inicio ñ dixi quia
uob̾cũ erã &ego uos consolabar
meã p̃sentiã corporali. nunc autẽ
uado ad eũ qui memisit: & nemo
ex uob̾ int̃rogat me quo uadis.
nubs enĩ suscepit eũ euntẽ incelũ:
& ñ uerbis int̃rogauer̃ sed oculis
deduxerunt: Sed quia hec locutus
sũ uob tristicia impleuit cor ur̃m.
contristabatur humanus affectus:
quia carnalis desolabatur aspectus.
gait᷑ dico uosis expedit uo¬
BIS ut eco uadã siaũ aion
abiero paracligus Niuenneꝙ.

Expanded text:
 O execrabilis caecitas! obsequium se praestare putabant Deo interficiendo famulos Dei. Haec autem, inquit, vobis locutus sum, ut cum venerit hora ec scilicet, locutus sum vobis, non tantum quia passuri estis ista, sed cum venerit Paracletus, ille testimonium perhibebit de me, ne ista timendo taceatis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram, et ego vos consolabar mea praesentia corporali. Nunc autem vado ad eum qui me misit, et nemo ex vobis interrogat me: Quo vadis? Nubes enim suscepit eum euntem iinterrogaverunt, sed oculis deduxerunt. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Contristabatur humanus affectus, quia carnalis desolabatur aspectus. tatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam; si enim non abiero, Pa
Abbreviated transcription (Latin):
Illius inquiens regni tã secretũ tẽ¬
pus ẽ ut patris tantu modo scientiȩ
pateat. & quando dic̃ nonẽ ur̃m scire
ostendit quos &ipse sciat : cuius om̃a
s̃ que patrissunt . sed ñ ex pediat nosse
mortalib: ut semꝑ incerti deaduentu
iudicis sic cotidiȩ uiuant quasi dealia
iudicandi sint.
sedaccipiens uir¬
tutẽ suꝑuenuenitis Sp̃s

Expanded text:
Illius inquiens regni tam secretum tempus est, ut Patris tantummodo scientiae pateat. Et quando dicit: Non est vestrum scire, ostendit quod et ipse sciat, cujus omnia sunt quae Patris sunt, sed non expediat nosse mortalibus, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Sed accipietis virtutem supervenientis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
& ut pontifex. eocũ peccata sui san¬
guinis ostia mundans. Regale sa¬
cerdotiũ eos nominat: ut regnũ
sperare ꝑpetuũ & ostias in macu¬
late conuersationis dõ semꝑ of¬
ferre meminerint. Gens quoq:
scã & populus ad quisitionis uocat
iuxta id qđ a postolus paulus ꝓphȩ¬
tiae exponens sententiã dicons
Iustus autem m̃s ex side uiuit: qđ
si subtraxerit se ñ placebit anime
mex. Nos aũ inquid ñ sumus subtrac¬

Expanded text:
et ut pontifex eorum peccata sui sanet ut pontifex eorum peccata sui sanguinis hostia mundans, Regale sacerdotium eos nominat, ut et regnum se parare perpetuum et hostias immaculatae conversationis Deo semper offerre meminerint. Gens quoque sancta et populus acquisitionis vocantur, juxta id quod apostolus Paulus prophetae exponens sententiam dicentis: Justus autem meus ex fide vivit . Quod si subtraxerit se, non placebit animae meae. Nos au
Abbreviated transcription (Latin):
credant dõ & ei: uoluntati obtẽ¬
perent salomone ad cestante cũ
ait. dm̃ time. & mandata ei: ob¬
serua hoc ẽ enim omnis homo.
Idẽ in hoc naturalit̃ factus ẽ om¬
nis homo. ut dm̃ timens ei: man¬
datis obsecund&. quidã codices
habent in quo & positi s̃: qđ intel¬
ligrẽ iuxta hoc quod paulus dedo
loquens ait. In ipso enim uiuim:
& mouemur & sumus. uos aũ
qenius el ecgũ reqal .e sa¬
cerdociũ. qetis sc̃a popu¬
bus adquisrgioris.
Hoc est laudis testimoniũ quod¬
dam antiquo dĩ populo ꝑmorsen
datum est qđ nunc recte gentib
data apostolus petrus. quia uide¬
lic& in xp̃m credider̃ qui uelut
lapis angularis in eam quã in se
israħ habuerat salutẽ gentos ad¬
unauit:. quodgeni electũ uocat
ꝑfidẽ : ut distinguat ab eis quila¬
pidẽ uiuũ reꝓbando facti sunt
ipsi reꝓbi. Regale autem sacer¬
dotiũ qui illius corpori sint uniti
qui rex summus & sacerdos est
uerus. regnũ suis tribuit: ut rex

Expanded text:
credant Deo et ejus voluntati obtemcredant Deo et ejus voluntati obtemperent, Salomone attestante cum ait: Dominum time et mandata ejus observa, hoc est omnis homo, id est, in hoc naturaliter factus est omnis homo ut Deum timens ejus mandatis obsecundet. Quidam codices habent, in quo et positi. Item quod intelligitur juxta hoc, quod Paulus de Domino loquens ait: In ipso enim et vivimus, et movemur, et sumus. Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis. Hoc est, laudis testimonium quondam antiquo Domini populo per Moysen datum, quod nunc recte gentibus dat apostolus Petrus, quia videlicet in Christum crediderunt, qui velut lapis angularis in eam quam in se Israel habuerat salutem gentes adunivit, quos genus electum vocat propter fidem, ut distinguat ab eis qui lapidem vivum reprobando facti sunt ipsi reprobi. Regale autem sacerdotium qui illius corpori sunt uniti qui rex summus et sacerdos est verus, regnum suis tribuens ut rex,
Abbreviated transcription (Latin):
tis: auttẽ lapis quecre¬
pros auer̃ edipicatiges.
Vt sicut illũ reꝓbauer̃ cũ edi¬
ficarent actus suos. nolentos
eũ infundam̃to cordis sui ponere:
ita & ipsi reꝓbentur ab eo in ad¬
uentu ei: Holente illo tuno
eos quisereꝓbauer̃ inedificati¬
onẽ. accipere dom: suae que ẽ
incelis. Et hec distinctio honoris
credentiũ Non credentiũ autem
reꝓbationis huc usq ꝑtingit. hinc
item de credentib infert. hic
facgus ẽ in capud anquli.
Quia uidelic& sicut lapis angu¬
laris duos parietes coniungit: ita
ac mox deinfidelib: addit. Et
lapis offensionus eg
petra scanidali. Hinc &
his qui otpendiat uer¬
Bo mec credunt in quo
et positisuant. Offe¬
Offendunt
ergo quieo ipse qđ uerbũ dĩ au
dire eos contigit: offendunt ani¬
modũ nolunt credere qđ audiunt:
quorũ stulticiã exagerando sub¬
iecit. Nec credunt in quod & po¬
sici sunt. qui in hoc positi idẽ in
hoc ꝑnaturã homines factis. ut

Expanded text:
tibus autem, lapis quem retibus autem, lapis quem reprobaverunt aedificantes. Ut sicut illum reprobaverunt cum aedificarent actus suos, nolentes eum in fundamento cordis sui ponere, ita et ipsi reprobentur ab eo in adventu ejus, nolente illo tunc eos qui se reprobaverunt in aedificatione accipere domus suae, quae est in coelis. Et haec distinctio honoris credentium, non credentium autem reprobatio hucusque pertingit; hinc item de credentibus infert: Hic factus est in caput anguli. Quia videlicet, sicut lapis angularis duos parietes conjungit, ita ac mox de infidelibus addit: Et lapis offensionis, et petra scandali. Hinc et His qui offendunt in verbo, nec credunt, in quo et positi sunt. Offendunt ergo qui eo ipso quod verbum Ddire eos contingit; offendunt animo, dum nolunt credere quod audiunt. Quorum stultitiam exaggerando subjecit, nec credunt in quo et positi. Sunt qui in hoc positi, id est per naturam homines facti sunt ut
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ palmes non potest ferre sruc¬
tũ a seme tipso niũ manserit in
uitae si nec uos inquid nisi in me
manseritis. paoytex quod
corinnet sonipgura.
Hoc testimoniũ deesaia ponit
ad confirmandũ hoc qđ ꝓmiserat.
adque accedentes lapidẽ uiuũ:
astruens & adfirmans dñm sal¬
uatorẽ ꝓpt̃ firmitatẽ sua lapi¬
dẽ aꝓphetis uocari et qđ addit
erocñs quicredit ineĩ
moncorfunidetut.
Propt̃ hoc ponit qđ dixerat
& uos tamquã lapides uiui
ad lapidem uiuũ uel credentes
meo ñ confundi: illius psalmi
uersiculo in quo dictũ ess&.
accedite ad eũ & inluminamini
continuo sub iunctũ est. & uul¬
tus ur̃i ñ erubescant. Cui simi¬
le ẽ qđ io hannes ait : Et nunc
filioli manete in eo irtcũ appa¬
ruerit habeam: fiduciã & ñ
confundamur abeo in aduen¬
tu eius. uoris igitur ho¬
moꝵ credentisus.
Illenimirũ honor ut ñ con¬
fundamini ab eo in aduentu
eius. sed sicut ipseait. Siquis
mihi ministrauerit honorifi¬
cauit eũ pator m̃r. RcRedeni¬

Expanded text:
palmites non possunt ferre fructum a semetipsis, nisi permanserint in vite; sic nec vos inquit nisi in me manseritis. Propter quod continet Scriptura: Hoc testimonium de Isaia ponit, ad confirmandum hoc quod praemiserat: Ad quem accedentes lapidem vivum, astruens et affirmans Dominum Salvatorem propter firmitatem suam lapidem a pomnis qui credit in eum non confundetur, propter hoc ponit quod dixerat: Et vos tanquam lapides vivi ad lapidem vivum, vel credentes in eo non confundi, illius psalmi versiculo in quo cum dictum esset, Accedite ad eum et illuminamini, continuo subjunctum est: Et vultus vestri non erubescent. Cui simile est quod Joannes ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit habeamus fiduciam et non confundamur ab eo in adventu ejus. Vobis igitur honor credentibus. Ille nimirum honor ut non confundamini ab eo in adventu ejus. Sed sicut ipse ait: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Non creden
Abbreviated transcription (Latin):
dicit cũ sit una dom: xp̃i ex angelis
electis & hominib: collecta: quomodo
cũ sit una ecclesia catholica toto
orbe diffusa. sepe pluralit̃ appel¬
lantur ecclesiae ꝓpt̃ multi fariam
scilic& fidelium conuenticula ua¬
rus tribub populis & linguis dis
angelũ meũ tostificari uob̾ hȩc in
ecclesis. nec p̃tereundũ quod qui¬
dam codices habent: numero singu¬
lari. Suꝑ edificamini domos spĩtales.
alii e dificamini indomũ spĩtalem.
In quo nimirũ unitas ipsa tocius
scãẽ ecclesiae aptius commendat.
Cũ aũ dixissex suꝑ edificamini do¬
mos spĩtales siue dom: spĩtales.
addit. Sacerdogiũ sccñ.
ergo ecclesiam sacerdotiũ scm̃ appellat
quod sola domus aaron in lege
nom̃ &officiũ habuit. Quia
mur uniuersis congruit qđ subdit.
nr̃a elemosinas &p̃ces dicit. ad
distinctionẽ carnaliũ in lege uic
miserat ꝑtin& quã ꝑ ipsius gra¬
tiã & suꝑ edificamur in illo ꝑ archi¬

Expanded text:
dicit, cum sit una domus Christi in angelis dicit, cum sit una domus Christi in angelis electis et hominibus collecta, quomodo, cum sit una Ecclesia catholica, toto orbe diffusa, saepe pluraliter appellantur Ecclesiae, propter multifaria scilicet fidelium conventicula, variis tribubus, populis, et linguis discangelum meum, testificari vobis in Ecclesiis. Nec praetereundum quod quidam codices habent numero singulari: Superaedificamini domus spiritalis. Alii rursum: Aedificamini in domum spiritalem, in quo nimirum unitas ipsa totius sanctae Ecclesiae aptius commendatur. Cum autem dixisset, superaedificamini dmos spiritales, sive domus spiritalis, addit: Sacerdotium sanctum. ergo Ecclesiam sacerdotium sanctum appellat, quod sola domus Aaron in lege nomen et officium habuit. Quia mur, universis autem congruit quod subdidit: nostra, eleemosynas et preces dicit, ad distinctionem carnalium in lege victpraemiserat pertinet, quia per ipsius gratiam et superaedificamur in illo per archi
Abbreviated transcription (Latin):
miindocho sp̃ital es.
Suꝑ edificamini illos dicit: quia
uiuo nulla spĩtalis edificatio stare¬
non potest. fundam̃tum enĩ ali¬
ud nemo potest ponere : p̃ter ipsũ
cuius participatione fidelos la¬
pidos uiui efficiunt᷑ qui ꝑ infide¬
litatẽ lapides moctui fuerant duri
scilic& & in sensibiles: quib: merito
diceretur. auferã a uob corlapi¬
deũ: & dabo uob corcarneũ. Sed
tamquã lapides uiui ad spĩtale aedi¬
ficiũ aptant : qui ꝑ discretionẽ eru¬
diti doctoris amputatis actib & co¬
gitacionib: suꝑfluis uelut ictu qua¬
drane securis. Ed sicut ordines la¬
quiq a precedentib in ecclesia ius¬
tis. poetant ipsi sequentes ꝑdoc¬
trinã & tollerantiã : usq adultimũ
iustũ quicũ apriorib portetur quẽ
portare debeat ipse sequentẽ non
habebit. quiautem aedificiũ portat:
& ipse a nemine portatur dñs est
uocatur infundam̃to fundatus.¬
Suꝑ edificamini inquit domos
spĩtales. ita illos fieri domos spĩtales

Expanded text:
in domos spiritales. Superaedificamini illos dicit, quia vivo, nulla spiritalis aedificatio stare potest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter ipsum cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum. Sed tanquam lapides vivi ad spiritale aedificium aptantur, qui per discretionem eruditi doctoris amputatis actibus et cogitationibus superfluis velut ictu quadrantur securis, et sicut ordines laquique a praecedentibus in Ecclesia justis; portant ipsi sequentes per doctrinam et tolerantiam usque ad ultimum justum, qui cum a prioribus portetur quem portare debeat, ipse sequentem non habebit. Qui autem omne aedificium portat, et ipse a nemine portatur, Dominus est vocatur in fundamSuperaedificamini, inquit, domos spiritales. Ita illos fieri domos spiritales
Abbreviated transcription (Latin):
quisitionẽ anime. Et in actibus
apostolorũ. uos sp̃s sc̃s posuit
episcopos. regere ecclesiam dni
quã adquisiuit sanguine suo.
populus ergo adquisitionis fac¬
tisum: in sanguine nr̃i redemp¬
toris qđ erat quondã populus
israłi redemptus sanguine agni
deegrpto unde & insequenti
uersiculo mistice ueteris recor
populo spĩtalit̃ doc& inplendũ

Expanded text:
Et in Actibus apostolorum, Vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Domini, quam acquisivit sanguine suo . Populus ergo acquisitionis facti sumus in sanguine nostri Redemptoris, quod erat quondam populus Israel redemptus sanguine agni de Aegypto. Unde et in sequenti quoque versiculo mystice veteris recordpopulo spiritualiter docet implendam,
Abbreviated transcription (Latin):
bre esient ad monum̃tũ. Et uidit
lapidẽ sublatũ amonum̃cum
ac E icut in principio mulior
auccor culpe inro suit inxex¬
fecutor erroris. ita nunc quȩ prius
marte gustauerat rosurrectonẽ
prior iidit. Et neꝑpetui reatus
apud uiros obꝓprium sustiner&
queculpã uiro trans fuderat trans¬
fudit & gratiã Vna sabbati dicit
queiam diem dominicam. ꝓpter
dñi resurrectionẽ mos xp̃ianus
appellat: quẽ matheus solus in
euuangelistis primã sabbati nomi¬
nauit. cucurrit ercio siconi
pearus eguenit ad simonie
petuũ eit ad aliũ discipu

Expanded text:
 et vidit lapidem sublatum a monumento, et rel. Sicut in principio mulier auctor culpae viro fuit, vir executor erroris, ita nunc, quae prius mortem gustaverat, resurrectionem prior vidit. Et ne perpetui reatus apud viros opprobrium sustineret, quae culpam viro transfuderat, transfudit et gratiam. Una sabbati dicit, quem jam diem dominicum propter Domini resurrectionem mos Christianus appellat: quem Matthaeus solus in Evangelistis primam sabbati nominavit . Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum, et ad alium discipu
Abbreviated transcription (Latin):
oniẽ ets abtis mũ aiunc
augẽ cois eracordiã ẽsecuti
Qub auditur estis misericordiã
fidei baboismi & peccatorũ ue¬
niã consecuti. in suꝑ & illũ cui
psalmista ait. ds̃ m̃s miscricor¬

Expanded text:
onem et baptismum. Nunc autem misericordiam consecuti. Subauditur, estis misericordiam fide baptismi et peccatorum veniam consecuti, insuper, et illum cui Psalmista ait: Deus meus misericor
Abbreviated transcription (Latin):
Iohannes. ẽ. inquid nom̃ ei : hoc
ẽ. non ei nos nom̃ inpoim quia
iã ado nom̃ accepit. hab& uo¬
cabulũ suũ qđ agnouim : ñ quod
elegim: Nec mireris si nomen
mulier qđ ñ audiuit ad seruit
hoc nomine: ut intellegas nom̃

Expanded text:
oannes est, inquit, nomen ejus, hoc est non ei nos nomen imponimus, quia jam a Deo nomen accepit, habet vocabulum suum, quod agnovimus non quod elegimus, nec mireris si nomen mulier, hoc nomine, ut intellegas nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Reuersis̃ incalileã ciui¬
tatẽ suã mar areth.
Preter misit hoc loco lucas quȩ
amatheo satis ex posita nouerat
dominũ uidelic&. post hȩc ne ab
herode negandus inuenir&ur
egrptũ aparentib: esse dilatũ de¬
functoq herode sic demum gali¬
leam reuersurũ naz ar&h ciuitatẽ
suã in habitare coepisse:
puer autẽ cresces at et
con portarat plenus sapi¬
entiȩ et crania dĩ erat

Expanded text:
reversi sunt in Galilaeam civitatem suam Nazareth. Praetermisit hoc loco Lucas, quae a Matthaeo satis exposita noverat, Dominum videlicet post haec, ne ab Herode necandus inveniretur, Aegyptum a parentibus esse delatum, defunctoque Herode sic demum Galilaeam reversum Nazareth, civitatem suam inhabitare coepisse. Puer autem crescebat, et confortabatur plenus sapientia, et gratia Dei erat