comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
badiuinitꝰ missa quasi ꝑuolatilia Vnde&
uespere dantur: quia cuncta quȩ carnaliter
illis conces sa sunt finem erant habitura
Manifestato aut̃ lumine fiderdatur manna
gelicas uniuers orbe pluitur: noniã mur¬
muranti & tẽptantis ynagogȩ. sed credenti
in deficiens: hic ÷ panis uerꝰ &cȩlestis crb
angłoꝵ: qđ di uerbum corruptibiles in corrup¬
tibiliter pascit: qđ utmanducar& homo:
caro factũ ÷ & habittuit in nob̾: Quꝰ & iã
qui uescuntur spĩtaliter uiuunt. Nam illi
u&erẽ figuram carnaliter accipientes.
mortuisunt Non in congruȩ & ꝑmanna &uã
celestia significantur eloquit Vnde & int̃p̃¬
tatio nominis sic sonat. Manna &iẽ siue
man hu. int̃ p̃tatur quid÷ hoc Cũ enĩ audi¬
uimꝰ lgemdĩ recitari in ecła interrogamꝰ
doctores dientes: quid ÷ hoc ltẽ moraliter
ꝑmanna qđ populo desuꝑdatum ÷ ad mira¬
tio suꝑnȩdulcedinis designat᷑ Dulcis enĩ crb

Expanded text:
verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et verba divinitus missa, quasi per volatilia. Unde et vespere dantur, quia cuncta quae carnaliter illis concessa sunt finem erant habitura. Manifestato autem lumine fidei, datur manna nubes evangelicas universo orbe pluitur, non jam murmuranti et tentanti Synagogae, sed credenti indeficiens. Hic est panis verus et coelestis cibus angelorum, quod Dei Verbum corruptibiles incorruptibiliter pascit; quod ut manducaret homo, caro factum est, et habitavit in nobis , quo etiam qui vescuntur, spiritualiter vivunt. Nam illi veterem figuram carnaliter accipientes, mortui sunt. Non incongrue et per manna etiam coelestia significantur eloquia; unde et interpretatio nominis sic sonat. Manna etiam sive manhu interpretatur, quid est hoc? Cum enim audimus legem Dei recitari in ecclesia, interrogamus doctores dicentes, Quid est hoc? Item moraliter per manna, quod populo desuper datum est, admiratio supernae dulcedinis designatur. Dulcis enim cibus,
Abbreviated transcription (Latin):
& colleger̃ alius plus alius minꝰ: &m̃sisunt
adm̃ surã gomor. Nec quiplus collegerat
habuit amplius: nec quiminꝰ parauerat rep¬
perit mini sed singuli iuxta id qđ edere po¬
terso gregauer̃ Dix̃q morses adeos. Nullus
relinquat exeo inmane. Quiñ audier cũ:
sed dimiser̃ quidã exeis usq mane: & sca¬
tere coepit uermib atq conputruit:
Etiratꝰ ÷ contracos morses: Colligebant
aut̃ mane singuli : quantũ sufficere po¬
terał aduescendum Cũq incaluis set sol:
liq fiebat. Indie uero sexta colleger̃ cibos
duplices : iđ duo gomor ꝑ singulos homines. q¬
Quidenm ꝑ uolucrũ escas nisi p̃dicationes
diuinit᷑ missȩ intellgunt᷑. que trans currunt
ꝑ uerba sonantia quasi ꝑaerẽ uolatilia penna¬
tas quib ꝑ fidẽ pascant᷑ hiqui ad patriã rognicȩ¬
lestis ꝑucni re contendunt. Potest quidem &uo¬
lucrũ esca ueterism significare legis eloquia:
quȩ plebem carnalẽ tãquã carne alebat. ꝑuer

Expanded text:
sunt ad mensuram gomor nec qui plus collegerat habuit amplius nec qui minus paraverat repperit minus sed singuli iuxta id quod edere poterant congregarunt dixitque Moses ad eos nullus relinquat ex eo in mane qui non audierunt eum sed dimiserunt quidam ex eis usque mane et scatere coepit vermibus atque conputruit et iratus est contra eos Moses colligebant autem mane singuli quantum sufficere poterat ad vescendum cumque incaluisset sol liquefiebat in die vero sexta collegerunt cibos duplices id est duo gomor per singulos homines Quid enim per volucrum escas, nisi praedicatores divinitus missi intelliguntur, qui transcurrunt per verba sonantia, quasi per aerem volatilia pennata; quibus per fidem pascantur hi, qui ad patriam regni coelestis pervenire contendunt? Potest quidem et volucrum esca veteris significare legis eloquia, quae plebem carnalem tanquam carne alebat per
Abbreviated transcription (Latin):
uis tutes exponunt : dũq multtsei: diffi¬
cultectes multaq pericula & lapsꝰ qui¬
merant : nein eundum quidẽ id aut
incipiendum iudicant. Sed multo me¬
lius ÷ mein hoc itinere uł mori sittt
necesse ÷ quam inter egrptios ꝑma¬
nentẽ necari: & salsis atq amaris.

Expanded text:
virtutis exponunt, dumque multas ejus diffivirtutis exponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falsis a
Abbreviated transcription (Latin):
nos seruire egrptus quã moriin desesto
hoc Hȩc factiscentis intẽpiactione animi
uerbasunt Sed quis ita betctꝰ : qui sic
tẽptationũ ponđ expediat ut nulla
m̃tiei. cogitatio ambiguitatis obrẽpat:
uidemagno illi ecđȩ funda m̃to & pe¬
tre solidissime suꝑquã xp̃c fundaũ¬
ecđam quiddicatur adño Modicae
inquit fidȩi quare dubita sti Cerum
tñ quiadicunt melius fuerat nos seruire
ggrptus quã mou in heremo tẽptationis.
& fragilitatis hȩc ũ bas̃ alio quin
falsũ ÷ Longee nĩmelius inheremomor
quã struir eegiptus Quienĩ inheremo
moritur : hocipseqđ separat̾ ÷ abegrptus.
& disces sit arectorib tenebrarũ & depo¬
testate satane habuit aliquẽ ꝓfectũ
&iã sicid integrũ ꝑ uenire non potuit
Melius ÷ enim ꝑ fectẽ uitt̃ querenti in
itinere mori : quã ne ꝓfisci qͣuidem ad
ꝑ fectionẽ querendam Vnde&leoꝵ falli
uidetͥ opinio quidumnimis ardiuuĩ iter

Expanded text:
nos servire Aegyptiis quam mori in deserto nos servire Aegyptiis quam mori in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, super quaesiam, quid dicatur a Domino: Modicae, inquit, fidei, quare dubitasti ? Verum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter
Abbreviated transcription (Latin):
ogrptius tequidẽ ꝑsequit᷑ & in sec tatur. sed
uidequid fiat. Leuauit se inquit angełoni
quiantecedebat castraisrł: &abut post
illos : & cueo pariter coluna nub prior adi¬
mittens postergũ stetit: inter castra aegrp¬
tioꝵ & his rthelitarũ. Hȩc coluna nub. popu¬
lo quidẽ dĩ efficit̃ murus : agrptus uero obs¬
curitatẽ in ponit & tenebras. Non enim
trans festur coluna ignis a dȩgrptios ut
uideant lucẽ: sed intenebris ꝑmanent.qr
dilexer̃ tenebras magis quã lucẽ Et tuergo
sicbȩgrptus recedas. & potestatẽ demon ũ
fugias: uidequantatibi diuinitꝰ p̃pa¬
rant᷑ auxilia: uidequantis a diutoribus
uteris. Tantũ ÷ ut ꝑmanecos fortisip
fide necte ȩgrptioꝵ ȩquitat᷑ & quadri¬
garũ formĩdo ꝑterreat: pe reclamos.
contralegẽ dĩ morsen: & dicas sicut
quidã ex illis dixer̃. ttĩquã nĩ. cẽnt.
sepulchiti in egrptoata eduxistinos
utindesesto hoc moriam᷑ Melius fuerit

Expanded text:
hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit se, inquit, angelus Domini, qui antecedebat castra Israel, et abiit post illos: et cum eo pariter columna nubis, priora dimittens, post tergum stetit inter castra Aegyptiorum et Israelitarum. Haec columna nubis populo quidem Dei efficitur murus, Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perterreat; nec reclt legem Dei, et dicas sicut quidam ex illis dixerunt: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
& sic nonin congrue accipi: qđ xpĩ sacra¬
m̃tũ tãquã in die manifestũ: In carneueluo¬
nocturno: qr tunc erit magna tribula¬
tio scłi tt̃quã ignis: & lucebit iustis. & as¬
debit iniustis Rursũ dehac colunȩ ignis
& nub̵. subtili inuestigatione discussũ
intellogi & aliter potest. Quid ÷ ergo qđ
splendore ignis nonindie sedinnocte radia¬
bat: nisi quia redẽptor nr̃ suȩ conuersationis
exeoiplo ducatũ sequentib seprestans deius¬
titia sua confidentib pullaluce claruit. pec¬
eatoꝵ suoꝵ tenebras a gnoscentib ignis sui
amoris infulsit: Sequituri dicturus que e
pharcio suꝑ filus isrł Cocstati sun in terra
sine tẽptationi. fluctib agitur: sic̃ apłs
dic̃ Om̃s qui uolunt pie uiuere in xp̃o ꝑse¬
cutionẽ patiunt᷑ : Aestimat pharao: cũ in¬
gerit ꝑsecutiones. & co astat tribulationib
qđ cito possit subuestere a fide xp̃i anum

Expanded text:
et sic non incongrue accipi, quod Christi sacraet sic non incongrue accipi, quod Christi sacramentum tanquam in die manifestatum est in carnenocturno, quia tunc erit magna tribulatio saeculi tanquam ignis, et lucebit justis, et ardebit injustis. Rursum de hac columna ignis et nubis subtili investigatione discussum intelligi et aliter potest. Quid est ergo quod splendore ignis non in die, sed in nocte radiabat, nisi quia Redemptor noster, suae conversationis exemplo ducatum sequentibus se praestans, de justitia sua confidentibus nulla luce claruit, peccatorum suorum tenebras agnoscentibus ignes sui amoris infulsit? Sequitur: Dicturusque est Pharao super filiis Israel: Coarctati sunt in terra, sine tentationum fluctibus agitur, sicut Apostolus dicit: Omnes qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patiuntur . Aestimat Pharao cum ingerit persecutiones et coarctat tribulationibus, quod cito possit subvertere a fide Christianu
Abbreviated transcription (Latin):
queducit aduitã Estergo iter quo in cedt̃
ascepisio tortuosa &as censios peculȩ ł ha¬
bens speculam. Ascensio adact̾ ꝑtin& : spe¬
cula adfidem. Ostendit ergoqr &inactib
& in fide. multa : difficulits: & mult̾ labor
Multȩ enim tẽptationes occurr̃: mulittioffep
dicula uolentib agese quedĩ sunt Tum de¬
inde in fide multa inuenies tortuosa ad
plurimas questiones: multas obiectiones
hereticoꝵ. multas contradictiones infide¬
lium. Hocergo iteragendum ÷ sequentib
dm̃ : Sed ÷ & turris in hocitinest : Que .ẽ.
istaturris : illa nimirũ quã dñs dix̃ in cugło
Dicit quippe. Qui sur̃m uolens turre aedi¬
ficare. nonne prius sed ebit & cõputabit
turris sedes ardua & excelsa uistutum
Iamtũ uidetur dñs nocte in colũna ignis:
& ꝑdiem incolune nub̵ p̃ceders populum
& fulciens infirmitatẽ nrãm Pernoctẽ
lucens : ꝑdiem non lucens: Vt qui ñ uident
uideant: & qui uident cȩci fiant Potest

Expanded text:
quae ducit ad vitam . Est ergo iter quo incedunt, quae ducit ad vitam . Est ergo iter quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurdicula, volentibus agere quae Dei sunt. Deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, objectiones haereticorum, contradictiones infidelium: hoc ergo iter agendum est sequentibus Deum; sed est et turris in hoc itinere. Quae est ista turris? Illa nimirum quam dixit in Evangelio. Dicit quippe: Quis vestrum volens turrim aedificare: nonne prius sedebit et computabit turris, sedes ardua et excelsa virtutum. Jam tum videtur Dominus nocte in columna ignis, et per diem in columna nubis praecedens populum, et fulciens infirmitatem nostram; per noctem lucens, per diem non lucens: ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Potest
Abbreviated transcription (Latin):
Deetham quippe dnõ iubente. reuer¬
si filuisrł castram &actis eregione
phiahiroth: que .ẽ. int̃ magdalum
& mase contrabehel sephon castra po¬
nentes suꝑmase Phia roth os nobili¬
um magdolũ turris: beel sephon:
dñs aquilonis Et bene ⁊ utoredoctoꝵ
instructꝰ. ascendas turrem uistutum.
& memineris tibi sẽꝑñ dnm aquilonis:
iđ diabulum principẽ in fidelium seꝑ
.ec̃. pugnandum. Iuxta aliam autem IS¬
editionem ita legitur. Deothoninquit.
conuersi iter facite intere pauleum:
&inter magdolum quod÷ contrabeel¬
sephon Hȩc autẽ interp̃tant᷑. epaulcũ
quidem ascensio tortuo sa: magdolũ tur¬
ris. beel sephon ascensio speculȩ: łha¬
bens speculam. Iuforttssis credebas qr
iter qđ ds̃ ostendit planũ. c&. & molle
& niħ ꝓrsus haber& difficultates aut labo¬
ris : ascensior &ascensio tortuosa Nenim
ꝓcliuȩ. iter : quotenditur aduistutes:
sed ascenditur. Audi &iam dnm in eugłn¬
idicentem Quã asta & angusta uia est:

Expanded text:
reversi filii Israel, castrametati sunt e regione Phihahiroth, quae est inter Magdalum et mare, contra Beelsephon, castra ponentes super mare. Phihahiroth, os nobilium: Magdalum, turris: Beelsephon, Dominus aquilas. Et bene est ut ore doctorum instructus, ascendas turrim virtutum, et memineris tibi contra Dominum aquilonis, id est diabolum principem infidelium, semper esse pugnandum. Juxta aliam autem editionem ita legitur: De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim proclive iter est, quo tenditur ad virtutes, sed ascenditur. Audi etiam Dominum in Evangelio dicentem: Quam arcta et angusta via est,
Abbreviated transcription (Latin):
rat : & cȩper̃ audiritonitrua acmicare
fulgura & nubes densis si operire montẽ :
clangorq bucinȩ uehem̃tius ꝑ stȩpebat
Quinqua gesima die postactũ pascha da¬
ta ÷ lex morsi : itt & quin quasima die p:
pas sionẽ dni cĩpascha illud p̃figurabat.
uicesimo morsaicȩ &atis numero ꝯstitutis:
uoces & lampadas montẽq fumigantẽ
tonitrua & fulgora.clangor eq̃ bucinae
ꝑ screpentẽ : Inuocib nãq & tonitruis cla¬
mor p̃dicationũ intelligit᷑: Inlãpadib cla¬
riits miraculoꝵ Insonitubutinȩ : p̃dicatio
fortis scõꝵ. Queomã in aduentu xp̃i & scĩ¬

Expanded text:
audiri tonitrua, ac micare fulgura, et nubes densissima operire montem: clangorque buccinae vehementius perstrepebat . Quinquagesima die post actum pascha, data est lex Moysi; ita et quinquagesimo die post passionem Domini, quam pascha illud praefigurabat, vigesimo Mosaicae aetatis numero constitutis voces et lampades montemque fumantem, tonitrua et fulgura, clangoremque buccinae perstrepentem. In vocibus namque et tonitruis, clamor praedicationum intelligitur; in lampadibus, claritas miraculorum; in sonitu buccinae, praedicatio fortis s
Abbreviated transcription (Latin):
eris mandatis ciꝰ custodierisq omnia p̃cep¬
ta illius cunctũ languore que posu in egrp
s p̃inducã suꝑte Ego enim dñs & sanator tuus.¬
& reliqua Quiduidet᷑ dicere: Qđ siquis
seruet mandata pullã egritudinẽ patiat᷑.
Hoc ÷ neq febriat. neq alios dolores corpo¬
ris ferat Non puto qđ hȩc sint q̃ ꝓmittant᷑
diuina mandata seruantib:: alioquin indi¬
cionob : iobiustissim & totius pietatis ob¬
seruantissimꝰ : quia capite usquead pedes
repletur ulcere pessimo. Nonergo hisca
reredicuntur infirmitatib quimandatio
custodiunt : sed non habebt̃ illas in firmi¬
tates quas ȩgrptii habent: Aegrpt̾ nãq
munđ figuraliter appellatur. Diligere
ergomundũ &eaquȩ inmundo s̃ : aegrptius
langor ÷ Dies obseruare &m̃ses & tepora:
signa requirere : stellarũ cursib: adhererȩ :¬
egrptius langor : Deseruirearni luxuriȩ.
uoluptatib operã dare. uacere delicus :

Expanded text:
eris mandatis eius custodierisque omnia praeceperis mandatis eius custodierisque omnia praecepta illius cunctum languorem quem posui in Aegypto non inducam super te ego enim Dominus sanator tuuscere quod si quis servet mandata, nullam aegritudinem patiatur, hoc est neque febrim, neque alios dolores corporis ferat. Non puto quod haec sint quae promittantur divina mandata servantibus; alioquin indicio nobis est Job justissimus et totius pietatis observantissimus, qui a capite usque ad pedes repletur ulcere pessimo. Non ergo his dicuntur carere infirmitatibus, qui mandata custodiunt: sed non habebunt illas infirmitates quas Aegyptii habent. Aegyptus namque mundus figuraliter appellatur. Diligere ergo mundum et ea quae in mundo sunt, Aegyptius languor est. Dies observare et menses et tempora, signa requirere, stellarum cursibus adhaerere, Aegyptius languor est. Deservire carnis luxuriae, voluptatibus operam dare, vacare
Abbreviated transcription (Latin):
Isi dinẽ uerses. Egressis populis demariru¬
bro occurrit eheremꝰ. in qua trib dieb in¬
gredientes ñ haberent aquã : & ꝑuener̃
ad fontẽ marti quiexamaritudine nom
accepit. Murmurat populus uidens a qͥs
& potarenonsustinens. Mittit lignũ
morses in aquas : & facte sunt dulces: In¬
tellȩ samaras aquas occidentis littere &
legis habere figurã : quib siimit titur
confessio crucis. & passionis dominicȩ sa¬
cram̃tũ iungat᷑ tunc efficitur a qua mara
suauis. &a maritudo littere uestit᷑ indul¬
cedinem intelligentie spitelis : Vnde & scri¬
tũ ÷: Constituit dñs populo suo lege & iudi¬
cia. & tẽptauit cum: alio quoq sensu qđ aq
amare ligno inse suscepto dulcescunt : in¬
dicioerat. amaritudinẽ gentiũ ꝑ lignum
crucis xp̃i inusum dulcedinis qͣnđq eẽ uer¬
tendam. Ibi constituit ei p̃cepta atq iudicia
&ibitẽpiauit tũ dic̃s Siaudieris uocẽ dñi
dĩ tui: & qđ rectũ corã co feceris : & oboedi¬

Expanded text:
Isidor. Egressis populis de mari Rubro, occurrit eremus: in qua tribus diebus ingredientes, non habuerunt aquam, et pervenerunt ad fontem Marah, qui ex amaritudine nomen accepit. Murmurat populus videns aquas, et potare non sustinens. Mittit lignum Moyses in aquas: et factae sunt dulces. Intellige amaras aquas occidentis litterae et legis habere figuram: quibus si immittitur confessio crucis, et passionis Dominicae sacramentum jungatur, tunc efficitur aqua amara suavis; et amaritudo litterae vertitur in dulcedinem intelligentiae spiritualis. Unde et scriptum est: Constituit Dominus populo suo legem et judicia, et tentavit eum . Alio quoque sensu quod aquae amarae ligno in se suscepto dulcescunt indicio erat, amaritudinem gentium per lignum crucis Christi in usum dulcedinis quandoque esse vertendam. Ibi constituit ei praecepta atque judicia, et ibi temptavit eum dicens si audieris vocem Domini Dei tui et quod rectum est coram eo feceris et oboedi
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. Profectique sunt dcelim: & uenit
om̃is multitudo filiorum isrł in desestum
sin quod ÷ inter elim & srnai. quintode¬
cimo diem̃sis scđi : postquã egressi sunt
de terra egrpti. Et murmurauit omnis
congregatio filioꝵ isrł contra morsq
& contritaaron in solitudine: Dixerque
ad eos filii isrł: Vtinã mortui eẽmꝰ ꝑmanũ
dnĩ interra egrpti : quando sedebamꝰ suꝑ
ollas carnium : & comedebam panes in

Expanded text:
ceret. Profectique sunt de Elim: et venit ceret. Profectique sunt de Elim: et venit omnis multitudo filiorum Israel in desertum Sin, quod est inter Elim et Sinai, quinto decimo die mensis secundi, postquam egressi sunt de terra Aegypti. Et murmuravit omnis congregatio filiorum Israel contra Moysen et contra Aaron in solitudine. Dixeruntque ad eos filii Israel: Utinam mortui essemus per manum Domini in terra Aegypti, quando sedebamus super ollas carnium, et co
Abbreviated transcription (Latin):
Posthȩc dt quia uener̃ in hȩlim: & erant
ibi duo decim fontes aquarũ. & septuãgintoe
arbores palmarum. Puitis ponhab& aliquid
rationis. qđ non ante in elimducitur popu¬
lus ubierant duo decim fontes aquarum
in quib: niħ amaritudinis inuenerat : immo
potius ubierat amoenitas plurima oxder¬
sitate palmarum : sed primo ductꝰ ad aquas
salsas &amaras. quib ꝑ lignum monstra¬
tum a d nõ dulcib effectis. postea uenitur
ad fontes : Sedistoriã solã sequam non
multũ nos ȩdificat. scireadquẽ locũ pͥmo
uenerint. ad quẽ scđo. Siuerorimemur in
hrs mesterium latens inuenimꝰ ordinem
fidei : primo enim ducit᷑ populus ad litterã
legis: Abhac donec ꝑmanet in amaritudi¬
nesua : recederenonpotest. Cumuero ꝑ
lignum uitȩ dulcis fuerit effecta. &in¬
tellȩgilex spĩ ttiliter coeperit: tunc de
ueteri testa m̃to transitur ad nouum. & ue¬
nitur adduodecim a postolicos fontes.
Ibi &iam arbores reperientur. septua gin¬

Expanded text:
Post haec dicit, quia venerunt in Elim: et erant ibi duodecim fontes aquarum et septuaginta arbores palmarum . Putas non habet aliquid rationis, quod non ante in Elim ducitur populus, ubi erant duodecim fontes aquarum, in quibus nihil amaritudinis invenerat; imo potius, ubi erat amoenitas plurima ex densitate palmarum. Sed primo ductus ad aquas falsas et amaras, quibus per lignum monstratum a Domino dulcibus effectis, postea venitur ad fontes. Si historiam solam sequamur, non multum nos aedificat scire ad quem locum primo venerunt, ad quem secundo. Si vero rimemur in his mysterium latens, invenimus ordinem fidei. Primo enim ducitur populus ad litteram legis: ab hac donec permanet in amaritudine sua, recedere non potest. Cum vero per lignum vitae dulcis fuerit effecta, et intelligi lex spiritualiter coeperit, tunc de Veteri Testamento transitur ad Novum, et venitur ad duodecim apostolicos fontes. Ibi etiam arbores reperientur septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
& indux̃ suꝑ eos dñs aquas maris Filiiaũ
sifilius isrł es : potes ambulare ꝑsiccum
inmedio mari. Si fueris inmedio nationis
pracuȩ & ꝑuerse sicut lum̃ solis. uerbum
uitȩ continens adgloriã: potest fieriut
inmedio peccatoꝵ inaedentẽ te ni infundat
humor peccati: potest fieri ut transeuntẽ
te ꝑ hunc mundũ nulla libidinis unda res¬
pargat : nullus cupidiactis estꝰ uerberet
Quienim ȩgrptius & sequit᷑ pharaonem :
bulat: aquqͣ eimurus fiit dextra leuaq Ip̃se
autẽ medi& ut a incedit ꝑ siccũ: p̃ declinat
addexterã nequeadsinis tram : usquequo ex¬
eat ad lib tatẽ : & hrmnũ uictoriȩ dño c̃cinat
dicens Cantemꝰ dño : gloriose enĩ honori¬
et ogres si sunt indesertũ sur. ambulauer q̃
trib dieb ꝑ solitudinẽ : & ñinueniebant aquã
Etuener̃ inmarathi nec poterant bibere
aquas demara : eo qđ tent̃. amare. Vn de
& congruũ loco nom̃ in posuit : uocan sillud
mara id ÷ a maritudinẽ. Etmur murauit

Expanded text:
et reduxit super eos Dominus aquas maris; filii autem si filius Israel es, potes ambulare per siccum in medio mari, si fueris in medio nationis pravae et perversae, sicut lumen solis verbum vitae contines ad gloriam. Potest fieri, ut in medio peccatorum incedentem te non infundat humor peccati; potest fieri, ut transeuntem te per hunc mundum nulla libidinis unda respergat, nullus cupiditatis aestus verberet. Qui enim Aegyptius est et sequitur Pharaonem, ibulat, aquae ei murus fiunt dextera laevaque: ipse autem media via incedit per siccum; non declinat ad dexteram neque ad sinistram, usquequo exeat ad libertatem, et hymnum victoriae Domino concinat dicens: Cantabo Domino, gloriose enim honoriet egressi sunt in desertum Sur: ambulaveruntque tribus diebus per solitudinem, et non inveniebant aquam. Et venerunt in Marath, nec poterant bibere aquas de Mara, eo quod essent amarae: unde et congruum loco nomen imposuit, vocans illud Mara, id est, amaritudinem. Et murmuravit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sufficere aduistutẽ contẽplationis munda¬
tionẽ operũ ꝑpenitentiȩ lam̃tũ . sineca sti¬
tate tã corpoꝵ quã &ic̃ animarũ. O port&
ergo ut mundem actus pr̃os p̃teritos Per
conpunctionẽ lacrimarũ & purttectẽ integrã
seruemꝰ p̃cordioꝵ: quia aliter ñ sufficimus
ad contẽ plationẽ dĩ & ad ꝑceptionẽ uere sapi¬
entiȩ H incipse ueritas ait Beccti mundo cor

Expanded text:
onis, mundationem operum per poenitentiae lamentum, sine castitate tam corporum, quam etiam animarum? Oportet ergo ut mundemus actus nostros praeteritos per compunctionem lacrymarum, et puritatem integram servemus praecordiorum, quia aliter non sufficimus ad contemplationem Dei, et ad perceptionem verae sapientiae. Hinc ipsa Veritas ait: Beati mundo cor
Abbreviated transcription (Latin):
conuersationẽcoꝵ uult: cẽ. sublimem
Vultnos in montib habitare: sed & in ip¬
sis nihil hominꝰ montib: non uulteos per
terrã repere. nec ultra uult uinet̃ suam
humideiectos habere fructꝰ: sed uult pal¬
mites eiꝰ sursũ duci inedto conlocari : tra¬
duces fieri : & traduces nonin quib cũque
humilib arborib sed in exclsis & altissi¬
mis cedris dĩ. Ced ros dĩ ego ꝓph&as &a¬

Expanded text:
conversationem eorum vult esse sublimem, conversationem eorum vult esse sublimem, vult nos in montibus habitare; sed et in ipsis nihilominus montibus non vult nos per terram repere, nec ultra vult vineam suam humi dejectos habere fructus; sed vult palmites ejus sursum duci, in alto collocari, traduces fieri, et traduces non in quibuscunque humilibus arboribus, sed in excelsis et altissimis cedris Dei. Cedros Dei ergo propheta
Abbreviated transcription (Latin):
in eo imago ÷ & suꝑscriptio. Cõmisisti
ad ulterium: accepisti diabolꝓ nomis ma:
łustum falsũ testimoniũ. rapacitas. uio¬
lentia: Hex omnia diabͦli census ÷ & di¬
abolithesaurꝰ : Tadis enim pecunia deeiꝰ
monetti ꝓcedit Hacigitur pecunia enit
illos quos emit: & efficit sibi seruos om̃s
qui dehuius cemodi censueiꝰ quantulũ¬
cũq susceper̃. Inducens planta cos in
monte hereditatis tue. Nonuult nos ds̃
in agrpto plantase: nec indeiectis & hu
milib locis sed in monte hereditatis suȩ
uult planta se quos plantat. Proph&a
dt̃. Vineam exaegrpto transtulisti : ex
pulis tigentes & plantastictm. Peruium
it̃ fecisti antecam. plantasti radices cĩ
& repleuit terram Operuit monte s umbra
quomodo plantat ds̃: & ubi plantat. non
plantat in uallib sed inmontib in excelsis
& sublimib locis. Quos enim educit exae¬
grpto quos desclo adducit adfidem: pon
uulteositerum in humilib: conlocare : sed

Expanded text:
in eo imago est et superscriptio. Commisisti in eo imago est et superscriptio. Commisisti adulteriumfurtum, falsum testimonium, rapacitas, violentia, haec omnia diaboli census est et diaboli thesaurus. Talis enim pecunia de ejus moneta procedit. Hac igitur pecunia emit ille quos emit, et efficit sibi servos omnes, qui de hujuscemodi censu ejus quantulumcunque susceperint. Introduces et plantabis eos in monte haereditatis tuae. Non vult nos Deus in Aegypmilibus locis, sed in monte haereditatis suae vult plantare, quos plantat. Propheta dicit: « Vineam ex Aegypto transtulisti, et pulisti gentes, et plantasti eam; pervium iter fecisti ante eam, plantasti radices ejus et replevit terram. Operuit montes umbra quomodo plantat Deus, et ubi plantat: non plantat in vallibus, sed in montibus, in excelsis et sublimibus locis. Quos enim educit ex Aegypto, quos de saeculo adducit ad fidem, non vult eos iterum in humilibus collocare, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tiestis. Sed audi quidht ꝓph&a Peccatis
urs uenundatiestis : & ꝓiniquitatib ur̃is
dimisi matr̃eurãm. Uides ergo quia dei
quidem creatura om̃s sum̃ : unquisq uero
peccatis suis uenundatur: & ꝑ iniquitatib
suis a proprio crectore discedit. Diigitur
sum serui diaboli scđm qđ peccatis pr̃is ue¬
nundatisum. Ueniens autẽ xp̃s redemit
nõs cum seruirem illidño cui nos m& ipsos
peccando uendidim. Ctitti uidetur tã¬
quam suos quidem recepisse quos creaue¬
rat : tac̃quã alienos autem ad quisisse qͥa
lienũ sibi dominũ peccando q̃ sirerant
Sed fortus se recte quidẽ dr̃ redemisse
nos xp̃c: qui p̃tium nr̃i. sanguinẽ suũ
dedit. Quid toleutem utnos merca retur
&iam diabulus dedit: Ergo siuidetur
ausculta. Homicidium pecunia diabũlis
Illeenim ab intio homicida : Fecistiho¬
micidium : dicibuli pecuniam suscepisti
Ad ulteriũ diabuli pecunia : Diaboli it

Expanded text:
ti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis ti estis . Sed audi quid dicit propheta: Peccatis vestris venundati estis, et pro iniquitatibus vestris dimisi matrem vestram . Vides ergo quia Dei quidem creaturae omnes sumus, unusquisque vero peccatis suis venundatur, et pro iniquitatibus suis a proprio Creatore discedit. Dei ergo sumus servi diaboli, secundum quod peccatis nostris venundati sumus. Veniens autem Christus redemit nos, cum serviremus illi domino cui nosmetipsos peccando vendidimus. Et ita videtur tanquam suos quidem recepisse quos creaverat, tanquam alienos autem acquisisse qui alienum sibi dominum peccando quaesiverant. Sed fortasse recte quidem dicitur redemisse nos Christus, qui pretium nostri sanguinem suum dedit. Quid tale autem ut nos mercaretur, etiam diabolus dedit? Ergo si videtur ausculta: Homicidium pecunia diaboli est. Ille enim ab initio homicida est. Fecisti homicidium, diaboli pecuniam suscepisti; adulterium, diaboli pecunia est: diaboli enim
Abbreviated transcription (Latin):
quemadquesiuit. Cecitas enim expaste contin¬
git in isrł illo scđs carne : donecplenitudo
gentiũ subintrar&. Cum enim plenitudogep¬
tiũ sub introierit : tunc &iã omnisi srł qui ip
credulitactis duritia factꝰ fuerat sicut lapis.
saluabitur. Etuis uidere quomodo saluabitur:
potens ÷ inquit ds̃ delapi dib suscitare filios
abrahȩ: Manent ergo lapides nc̃. donec trap¬
setit populus tuus dnẽ: populus tuus hicquẽ
ad quisisti. Sed supsedñs creator ÷ omnium:
uidendũ ÷ quomodo hic ad quisisse dicatur:
quȩ sua eẽ non dubiũ ÷ Dicitur & in alio can¬
tico deutero nomii: nonne hic ipse ds̃ tuus. qui
fecitte & crecuitte & ad qui siuitte: Uid&
enim unꝰ quisq illud adquirere. qđ rĩ fuit suũ:
indedeniq & heretici dicunt des aluatore qr
non erant sui quos ad qui siuit: Dato & eni
p̃tio mercatus ÷ homines quos crecctor fe¬
terat : &cestum ÷ aiunt unũ quemq illud

Expanded text:
quem acquisisti. Caecitas enim ex parte contiquem acquisisti. Caecitas enim ex parte contigit in Israel secundum carnem, donec plenitudo gentium subintraret. Cum enim plenitudo gentium subintroierit, tunc etiam omnis Israel, qui per incredulitatis duritiam factus fuerat sicut lapis, salvabitur . Et vis videre quomodo salvabitur? Potens est, inquit, Deus de lapidibus suscitare filios Abrahae. Manent ergo lapides nunc, donec transeat populus tuus, Domine, populus tuus hic quem acquisisti. Sed si ipse Dominus creator est omnium, videndum est quomodo hic acquisisse dicatur quae sua esse non dubium est. Dicitur et in alio cantico Deuteronomii: Nonne hic ipse Deus tuus, qui fecit te, et creavit te, et acquisivit te ? Videtur enim unusquisque illud acquirere quod non fuit suum. Inde denique et haeretici dicunt de Salvatore quia non erant sui quos acquisivit. Dato etenim pretio mercatus est homines, quos Creator fecerat; et certum est, aiunt, unumquemque illud
Abbreviated transcription (Latin):
Fiant tã qua lapidos ec ꝑtraonseat popu¬
lus tuus dnẽ : donec ꝑtranseat populus
tuus hic: quẽ ad quisisti. Fieri tũqua lapi¬
dem: non ÷ natura. eẽ. lapidem. Nonenim
facr&: nisi qđ ñ erat: Hoc ꝓpt̃ illos dicimꝰ:
quimale nature pharaonem ł egrptios di¬
cunt fuis se: & non ex arbitrii lib̾tate in hac
.eẽ. deduc tͦssed & ꝓpt̃ eos qui crectorem dm̃
accusant tã qua sȩuũ qͥ homines uestat in la¬
pides Hi ergo prius quã blas phement : si¬
dereNT sũma lib ratione quȩ scripta sunt:
Non enim dix̃ fiant tãquã lapis & tacuit.
sed tempꝰ tacuit. & m̃ surã condẽpnationis
decernit: aitȩnim donec ꝑtranseat popu¬
lustuus: quos cilicet p. transitũ populi p̃
sint lapides: In quomͥuidet ꝓphetiȩ aliquidl.¬
tere. Video enim quia prior populus qui fuit
antenos factus ÷ tãquã lapis durus & in credu¬
lus: uerd̃ non eatenꝰ ut in lapidis naturo ꝑma¬
neact. sed donec transeat populus hicpopulus

Expanded text:
Fiant tanquam lapis, donec transeat populus tuus, Domine, donec transeat populus tuus hic quem acquisisti. Fieri tanquam lapidem, non est natura esse lapidem. Non enim fieret nisi quod non erat. Hoc propter illos dicimus qui malae naturae Pharaonem vel Aegyptios dicunt fuisse; et non ex arbitrii libertate in haec esse deductos, sed et propter eos qui creatorem Deum accusant tanquam saevum, quo homines vertantur in lapides. Hi ergo priusquam blasphement, considerent summa liberatione quae scripta sunt. Non enim dixit, Fiant tanquam lapis, et tacuit; sed tempus statuit, et mensuram condemnationis decernit. Ait enim: donec transeat populus tuus. Quo scilicet transitu populi non sint tanquam lapides; in quo mihi videtur prophetiae aliquid latere. Video enim quia prior populus, qui fuit ante nos, factus est tanquam lapis durus et incredulus; verum non eatenus ut in lapidis natura permaneat, sed donec transeat populus hic, populus
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. fortas selicet ignotꝰ nob̵ tamep
adõ statut̃ aliquis t̃minꝰ indicatur. Qđ
uero ad dit in hocloco & ad huc pullũ sepsũ
termini alicuiꝰ autfinis reliquit᷑ Qđ cũq
enim illud cogita ueris. in quo finẽ putes pos¬
scconsistere: semꝑ dicit tibi sermo ꝓphetic̾.
& adhuc. Udut siloquat᷑ adte &dicit Pu¬

Expanded text:
nantur, fortasse licet ignotus nobis, tamen nantur, fortasse licet ignotus nobis, tamen a Deo statutus aliquis terminus indicatur. Quod vero addit in hoc loco, et adhuc, nullum sensum termini alicujus aut finis reliquit. Quodcunque enim illud cogitaveris in quo finem putes posse consistere, semper dicit tibi sermo propheticus, et adhuc: velut si loquatur ad te et dicat: Pu
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ tabnaculũ di uel teplum. abeo quod
scĩ ficat accedentes Hoc nondicit manu
hominis factum sed manudĩ. Quid ergo:
ꝓptested s̃ & plantat & ȩdificat: a gricola
efficitur: structor efficit᷑ netibi aliquid
desit: audiȩt paulũ dicere Dĩagriculturt:
dĩȩ dificatio estis. Qđergo istud ÷ scĩmo¬
nium. qđ nmanu hominũ factũ ÷ sed mani¬
b dĩ paratũ. audi sapientiã dicentẽ. quia¬
edi ficauit sibi domũ. Ego autẽ hoc dein¬
carnatione dnĩ rectius intelligendum
tũ ÷ id÷ nopere humano tẽplũ carnis
edificatur inuirgine: sedsic̃ supͣ dacnihel.
lapis sinemanib excis crescit. & factꝰ :
mons magnꝰ: istud ÷ scĩmoniũ carnis as¬
sũptȩ : & sine manib id ÷ absq operehomi¬
nũ: de monte humane naturȩ. & substan¬
longitudo quidt tẽporis sed cẽ. finis ali¬
quis indicatur. Et si in aliud scłm dicatur:
aliquis sine dubio longior quide : tamen
ponit᷑ finis. Etquotiens scła scłoꝵ nomi¬

Expanded text:
r tabernaculum Dei velut templum ab eo, quod sanctificat accedentes, hoc non dicit manu hominis factum, sed manu Dei. Qui ergo propter te Deus et plantat, et aedificat, agricola efficitur, structor efficitur, ne tibi ali quid desit. Audi et Paulum dicere: « Dei agricultura, Dei aedificatio estis » Quod ergo istud est sanctimonium, quod non manu hominum factum est, sed manibus Dei paratum? Audi Sapientiam dicentem: Qui aedificavit sibi domum . Ego autem hoc de incarnatione Domini rectius intelligendum  est, id est, non opere humano templum carnis aedificatur in virgine; sed sicut supra Daniel, lapis sine manibus excisus, crescit et factus est mons magnus. Istud est sanctimonium carnis assumptae et sine manibus, id est, absque opere hominum de monte humanae naturae, et substanlongitudo quidem temporis, sed esse finis aliquis indicatur; et si in aliud saeculum dicatur, aliquis sine dubio longior quidem, tamen ponitur finis. Et quoties saecula saeculorum nomi
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i palmites diffundant᷑ atq in ipsis
hisi traduces quedã efficiam̃. cartutis
ad inuicẽ uinculis nexi : fructũ sine dubio
plurimũ adferem. Namom̃is arbor quȩ
non facit fructũ bonũ. excidet̾ &inig¬
nẽ mittetur Inp̃parata habitatione
tua quã p̃parasti dnẽ: Uideclem̃tis dñi
bonitate᷑: Nuulte in ducert ad laborem
p̃uult ut ipse tibi facias habttculum:
lamteaid p̃parectam deducit habitationiẽ
Audi dnm̃ in eugło dicentẽ: alii laborauer̃:
&uos in labores corum introistis. Scĩ moni

Expanded text:
ri palmites diffundantur, atque in ipsis innisi, traduces quidem efficiamur, charitatis ad invicem vinculis nexi, fructum sine dubio plurimum afferimus. Nam omnis arbor quae non facit fructum, excidetur et in ignem mittetur . In praeparata habitatione tua, quam praeparasti, Domine. Vide clementis Domini bonitatem: non vult te inducere ad laborem, non vult ut ipse tibi facias habitaculum, jam te ad praeparatam deducit habitationem. Audi Dominum in Evangelio dicentem: Alii laboraverunt, et vos in laborem eorum introistis . Sanctimoni
Abbreviated transcription (Latin):
tiam non dũ intelligebant. ut desua infir¬
mitate atq pecatis ꝑlegẽ conuincerent᷑.¬
& lex illis fieret pedagogꝰ: quo ꝑduce¬
rentur ad gratiã quȩ ÷ infide ihũ xp̃i
Dehocautẽ spũ adoptionis & gratiae. iđ
dehoc opere sp̃s di. quo imꝑtit᷑ gratia &

Expanded text:
tiam nondum intellegebant, ut de sua infirtiam nondum intellegebant, ut de sua infirmitate atque peccatis per legem conuincerentur et lex illis fieret paedagogus, quo perducerentur ad gratiam quae est in fide Iesu Christi. de hoc autem spiritu adoptionis et gratiae, id est de hoc opere spiritus dei, quo inpertitur gratia et
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce iam quinto cõmemoratur sp̃s dĩ: ut in
hoc numero accipiam & qđ dictũ ÷. digit̾ dĩ ÷
toubi incantatores aegrptioꝵ dicunt. digitꝰ
dĩ ÷ hoc: Quinto in hoc cantico: misisti spͥm̃
tuũ &coeͦperuit cos mase Memine¬
rimꝰ autẽ spm̃dĩ nonsolũ ad beneficia:
uerũ &iã aduindictã cõmemorari
a quarũ diuisio. ut intrantes possent
aquis redeuntib: obrui: filiis ucro isrł
quib ꝓfuit qđ aqua diuisa ⁊÷ ñ fuit illc
sp̃s iredĩ: Vnde significatur ꝓpt̃ diui¬
sas operationes &effectus. spm̃dĩdis sima¬
lit̃ appellari: cũ sit unꝰ atq idem. illedũ.¬
ta xat qui etiat̃ sp̃s scs inunitate trinita.¬
tis accipit᷑. Pro indenonarbitror alium
quã eundem significari ubidicit apłs
Non enim accepistis sp̃m seruitutis iteriuã
intimore : sed accepistis spm̃ adoptionis.
in quo clamam abba pater: Quia eodem.
spũdi id ÷ digitodĩ quolex intaebulis la.¬
pideis conscripta ÷ timor incuss ÷ eis quigra¬

Expanded text:
ecce iam quinto commemoratur spiritus dei, ut in hoc numero accipiamus et quod dictum est: digitus dei est to, ubi incantatores Aegyptiorum dicunt: digitus dei est hoc; quinto in hoc cantico: misisti spiritum tuum et cooperuit eos mare. meminerimus autem spiritum dei non solum ad beneficia uerum etiam ad uindictam commemorari.aquarum diuisio, ut intrantes possent aquis redeuntibus obrui, filiis uero Israhel, quibus profuit quod aqua diuisa est, non fuit ille spiritus irae dei. unde significatur propter diuersas operationes et effectus spiritum dei dissimiliter appellari, cum sit unus atque idem ille dumtaxat, qui etiam spiritus sanctus in unitate trinitatis accipitur. proinde non arbitror alium quam eundem significari, ubi dicit apostolus: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis in quo clamamus: abba, pater, quia eodem spiritu dei, id est digito dei, quo lex in tabulis lapideis conscripta est, timor incussus est eis, qui gra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ soluenda erit. & hora uindictȩ adhuc ꝓte lat᷑.
hostib uidetur occasionẽ ꝑsequendi tribuere:
qui patientia dĩ ab utunt᷑ . thescuritantes sibi
irã indiȩ ire & reuelatioms iusti iudicudĩ:
cumipse ttm̃ cestissime ueni& scĩs suis reddere

Expanded text:
persolvenda erit, et hora vindictae adhuc protelatur, persolvenda erit, et hora vindictae adhuc protelatur, hostibus videtur occasionem persequendi tribuere, qui patientia Dei abutuntur thesaurizantes sibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei. Cum ipse tamen certissime veniet sanctis suis reddere
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ inimicũ uerũ &antiquum hostem ꝑcru¬
cis mrsterium interfecit: & ꝑ mortẽ destrux̃
cum quihabebat mortis imperium iđ diabulũ
alligans fortem &ua saciꝰ diripiens: atque
draconẽ . serpentẽ uidelic& antiquum qui cau
geliscius: Vnde & sequitur. Et in multitudine
gloniȩtuȩ deposuisti aduersarios i cos Gloria
utiq resurrationis dominicȩ confusio fuit
diciboli quicũ iudȩis meditatꝰ ÷ mortẽ xp̃i
Misisti irtantuã qued euor auit eos sicut stipi¬
lam ultio nouis sima quȩdia bulo & angelis
cius infligitur : uidetur patientib: ira et̃. sed
tunc ab illo quiuni uersa cũ tranquillitate iudicat
sincꝑturbatione animisui s. se peccatorib in ro
getur. Quȩcos sicut stipulã deuorat: q forat̃
dcuastit: ex omni parte cruciat. Et inspũ fu
roristuis gregates aque. Stagnum utique
sulphuris condignũ meritis eoꝵ inpenditur:
sub quo dimersi gemunt inꝑpetuũ. Sed quia
hȩc poena ad integrum in nouissimo examine

Expanded text:
ostem per crucis mysterium interfecit, et per mortem destruxit eum qui habebat mortis imperium, id est diabolum, alligans fortem et vasa ejus diripiens, atque draconem, serpentem videlicet antiquum: qui caudangelis ejus. Unde sequitur: Et in multitudine gloriae tuae deposuisti adversarios meos. Gloria utique resurrectionis Dominicae, confusio fuit diaboli, qui cum Judaeis meditatus est mortem Christi. Misisti iram tuam, quae devoravit eos sicut stipulam. Ultio novissima quae diabolo et angelis ejus infligitur, videtur patientibus jam iram esse; sed tamen ab illo qui universa cum tranquillitate judicat, sine perturbatione animi sui juste gatur, quae eos sicut stipulam devorat, quia fortiter devastat, et ex omni parte cruciat. « Et in spiritu furoris tui congregatae sunt aquae. » Stagnum utique sulphuris condignum meritis eorum impenditur, sub quo dimersi gemunt in perpetuum. Sed quia haec poena ad integrum in novissimo examine
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. & conflat & purgat filios iuda. Sed
illuc cũuenitur : siquiꝰ multa opera bona &
parum aliquid iniquitatis ad tulerit: illico
parum tãquã plũbũ igni resoluct̃ acpur¬
gat̃. & totũ reman& aurum purũ Etsiquiᷤ
plus illuc plũbi detulerit : plus exuritur ut ampli¬
us dequo quatur: utsi parum aliquid auri purgati
tam̃ resideat: Qđ siciliquis illuc totꝰ plũ beus uepe¬
rit: fiet deillo hoc qđ scriptũ ÷ demergłtur in ꝓ¬
fundo tt̃quã plumbũ in aquã ualidissimã. Quis
inquit similis tibi indus dnẽ. quis similistibi glo
comparat dm̃. nec dȩmonib qui sibi falsa deoꝵ
nom ad sciscunt: sed deos illis dt̃ qui ꝑ gratiã
& pasticipationẽ dĩ appellant᷑ dii: dequibus
& clibi scriptura dt̃ Ego dixi duestis. Etiterum

Expanded text:
Dominus et conflat, et purgat filios Juda. Sed Dominus et conflat, et purgat filios Juda. Sed illuc cum venitur, si qui multa opera bona, et parum aliquid iniquitatis attulerit, illud parum tanquam plumbum igni resolvitur ac purgatur, et totum remanet aurum purum. Et si quis plus illuc plumbi detulerit, plus exuritur, ut amplius decoquatur, ut si parum aliquid auri, purgatum tamen resideat. Quod si aliquis illuc totus plumbeus venerit, fiet de illo hoc quod scriptum est: Demergitur in profundo tanquam plumbum in aqua validissima. Quis, inquit, similis tibi in diis, Domine? quis similis tibi, glcomparat Deum, nec daemonibus qui sibi falso deorum nomen assiscunt; sed deos illos dicit qui per gratiam et participationem Dei appellantur dii. De quibus et alibi Scriptura dicit: Ego dixi
Abbreviated transcription (Latin):
sin ea diutorio gratiȩ: Demersis inquit
ttaquã plubũ inaquã uelidis simã P aea¬
tores grauesunt: Deniq &iniquitas
suꝑ talentum plumbi sedere monstrat᷑:
sicut racharias ꝓphetadt̾ Uidiinquit
mulierem sedentẽ suꝑtalentũ plumbi
dum sicut plũbum in a quã uelidissima:
scĩ autẽ non demerguntur sed ambu¬
lant suꝑ aquas: qr leues sunt. & peccati
pondere non grauant᷑. Deniq: dñs &
saluator suꝑaquas ambulauit. Ipseenĩ
÷ quiuere peccatũ nescit: ambulauit
& discipulus eiꝰ petrus: licet paululũ
trepidauerit. Non enim tantus erat¬
& talis quinihil omnino despocie plũbi
in se haber& ad mixtum Habuit licet
qui scluus fit ꝑignem saluũ fit: ut siquid
forte despecie plumbi habuerit admixtũ:
idignis dequoquat. & resoluat. uteffici¬
antur om̃s aurũ bonũ qr aurũ terre illius
fornax ꝓbat aurũ : ittihomines iustos tẽp¬
tatio. Veniendũ ÷ ergo omnib adignem.
ueniendũ ÷ ad conflatorium Sedeterim

Expanded text:
 inquit, tanquam plumbum in aquam validissimam; peccatores graves sunt, denique et iniquitas super talentum plumbi sedere monstratur, sicut Zacharias propheta dicit: « Vidi, inquit, mulierem sedentem super talentum plumbi,dum, sicut plumbum in aqua validissima: sancti autem non demerguntur, sed ambulant super aquas, quia leves sunt, et peccati pondere non gravantur. Denique Dominus et Salvator super aquas ambulavit. Ipse enim est, qui vere peccatum nescit. Ambulavit et discipulus ejus Petrus, licet paululum trepidaverit: non enim tantus erat et talis, qui nihil omnino de specie plumbi in se haberet admistum. Habuit, licetqui salvus fit, per ignem salvus fit, ut si quid forte de specie plumbi habuerit admistum, id ignis decoquat et resolvat, ut efficiantur omnes aurum bonum: quia aurum terrae illius fornax probat aurum, ita homines justos tentatio. Veniendum est ergo omnibus ad ignem, veniendum est ad conflatorium. Sedet enim
Abbreviated transcription (Latin):
litatis : & diem septimã finem uitȩ p̃sentis
uocat. Omneerum tẽpꝰ p̃sentis uitȩ conuenit
ueris israhelitis festiuũ ducere: hocxinpas¬
sionis & resurrectionis xp̃i mrsteria honora re.
niħ operis in illis facere exceptis his quȩ a dues¬
cendũ ꝑtinent: quia non licet in eis in murdi
cupiscentia & peccatoꝵ opere laborare: sed
in meditatione scãrũ scripturarũ atq inbonis
operib queȩ t̃nã incȩlis refectionẽ scĩs p̃pa¬
rant ⁊tinuo desudare Vnde sequitur
Primo m̃se quasta decima diem̃sis adues¬
perã comedetis azima usq ad diem dex .pri¬
mam eius dẽ m̃sis aduesperã. Quid significat
ues pera quasti decimi dici primi m̃sis in quo
pascha celebratũ : &agniimmolatio perfecta
nisi depositionẽ ueteris hominis &initium
c̃uersationis nouȩ qđ inbaptis mo xp̃i
mortem figurante inchoatur. Vnde& cipłs:
quicũq in quit baptizati sumꝰ in xp̃o ihũ in mor¬
teipsius baptizati sumꝰ. Consepultienim sumus

Expanded text:
tis, et diem septimam finem praesentis vocat. Omne enim tempus praesentis vitae convenit veris Israelitis festivum ducere, hoc est in passionis et resurrectionis Christi mysterio honorare; nihilque operis in illis facere, exceptis his quae ad vescendum pertinent: quia non licet eis in mundi concupiscentia et peccatorum opere laborare, sed in meditatione sanctarum Scripturarum atque in bonis operibus qua aeternam in coelis refectionem sanctis praeparant, continuo desudare. Unde sequitur: Primo mense, quarta decima die mensis ad vesperamum ejusdem mensis ad vesperam. Quid significat vespera quarta decima diei primi mensis, in quo Pascha celebratum est, et agni immolatio perfecta, nisi depositionem veteris hominis, et initium conversationis novae quod in baptismo Christi morte figurante inchoatur? Unde et Apostolus: Quicunque, inquit, baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Consepulti enim sumus
Abbreviated transcription (Latin):
lud desit sumi oportere: appar& tam̃ in xp̃o
reb impletis quidillo p̃cepto fuerit figuratũ.
Etsumenł desanguine acponent suꝑutrũq
postem & insuꝑliminarib domoꝵ. in quib:
comedant illũ : &edem carnes pocte illa¬

Expanded text:
lud desit, sumi oportere. Apparet tamen in Christo, lud desit, sumi oportere. Apparet tamen in Christo, rebus impletis, quid illo praecepto fuerit figuratum: Et sument de sanguine, ac ponent super utrumque postem, et in superliminaribus domorum, in quibus comedent illu