comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luo ꝓexhortandis animab fr̃s suos mit¬
tere benedictꝰ dei famulus curabat. Ebã
uͦ die. misit ex more: sis qui missus fue¬
rat monachꝰ. pꝰ ãmonicionem factam. a
scĩmonialibus feminis rogatus mapu¬
las accepit: sibiq eas abscondit insinu.
Qͥ mox ut reuersus ẽ: eum uir dei uehe¬
mentissima a maritudine cep̃ increpare
dicens. Qꝰ modo ingressa ẽ iniquitaᷤᷤ insinu
tuo: At ille obstupuit: ꝙ. quid egissq oblitꝰ.
unde corripiebatur ignorabat. Cui ait.
Numquid ego illic p̾sens non erã:. quando
ab ancillis dei mapulas accepisti: tͥq eas
insinu misisti: Qui mox eius uestigiis
ꝓuolutꝰ. stulte se egisse penituit: et eas
quas insinu absconderat. mapulas ꝓiecit.
Qadam qͦ die dum uen̾abilis pater.
uesꝑtina iam hora. corꝑis alimenta
ꝑci peret: eius monachꝰ cuiꝰdam de¬
fensoris filius fuerat. qͥ ei ante mensam
lucernam tenebat. Cũq uir dei eder&.

Expanded text:
luc pro exhortandis animabus fratres suos mitluc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit.Quadam quoque die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam tenebat. Cumque vir Dei ederet,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse conuersum nosti. puer trans¬
mis sus adño suo fuerat: ut dei uiro
inmonast̾ium uino plena duo lignea ua¬
scula. quȩ uulgo flascones uocant᷑ deferras.
Q unũ detulit: alt̾um uͦ ꝑgens initinere
abscondit. Uir aut̾ dñi quẽ facta absen¬
tia latere non pot̾ant: unũ cũ grarum
actione suscepit: & discedentẽ puerum
monuit dicens. Nide fili. de illo flascone
quẽ abscondisti iam non bibas. s inclina
illũ caute. & inuenies qd̾ intus habet.
Qͥ confusus ualde: a conspectu hominis¬
dei exiit. & reuersus. uolens adhuc ꝓ¬
bare qd̾ audierat: cum flasconẽ inclinas¬
s de eo ꝓtinus serpens egressus ẽ. Tunc
p̃dictus exhilaratꝰ puer. ꝑ hoc qd̾ in uino
repꝑit. ex pauit malum quod fecit.
Uon longe aut̃ a monasti̾o uicꝰ erat: in
I non minima multitudo hominũ
ad fidem dei acultu ydoloꝵ benedicti fue¬
rat exhortatione conuersa. Ibi qͦ quȩdã
scͥimoniales feminȩ inerant: & crebro il¬

Expanded text:
ipse conversum nosti, tranipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne de illo flascone quem abscondisti bibas, sed inclina illum caute, et invenies quid intus habet. Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expavit malum quod fecit.Non longe autem a monasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro il
Abbreviated transcription (Latin):
dem benedicti patͥs fuerat ãmonitide
conuersus: qͥ ꝓuitȩ suę m̾ito magnã ap̃eũ
familiaritatis fiduciam habebat. Hiccũ
nec tamen ut uir dei consueuerat. oran¬
do planger& s merendo: quenã causa tan¬
ti luctus ee̾t exister& inquisunt. Cui
ta sunt. Nix aũ obtinere potui. ut mͥer
hoc loco animȩ concederent᷑. Cuiꝰ uoc̾e tunc
theꝓbus audiuit: nos aut̃ cernimꝰ. qͥ de¬
structum mͦ a longobardoꝵ gente eiꝰ mo¬
nast̾ium scimus. Nocturno enĩ temꝑe
quiescentibꝰ fratͥbus. nuꝑ illic longobar¬
di ingressi sunt : qui diripientes omna.
ne unum quidẽ homine̾. illic tenere po¬
tuerunt: s impleuit om̃ps deus. qd̾ fide¬
lifamulo benedicto ꝓmiserat: ut si res
gentibus tradens: animas custodir. Qa
inre pauli mc̃ẽ uideo tenusse benedictum:
cuiꝰi cũ nauuis rerum om̃iũ iacturã ꝑtiiss:
ipse inconsolationẽ. uitã omĩum qͥ eũ co¬
mitabant᷑. accepit.
Sodam qͦ temꝑe Exhilaratꝰ nr̃. quẽ

Expanded text:
nedicti patris fuerat admonitione conversus; qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic nec tamen vir Domini ut consueverat orando plangeret, sed moerenclo, quaenam causa tanti luctus existeret, inquisivit. Cui ta sunt. Vix autem obtinere potui, ut mihi ex hoc loco animae cederentur'. Cuius vocem tunTheoprobus audivit, nos autem cernimus, qui destructum modo a Langobardorum gente ejus monasterium scimus. Nocturno enim tempore et quiescentibus fratribus, nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabantur, accepit.odam quoque tempore Exhilaratus noster, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uora uerba ueniamus: & os nr̃m ab et¬
nipotñte dño tantoiam minus exaudi¬
tur inprece: quanto amplius inquineᷤ
auertit aurem suam ne audiat legemꝰ
oratio eius erit ex ecrabilis. Qͥd gͦ mẽ
si postulantes tarde a domino audimir
qui p̾cipientẽ dnm. aut tarde aut mil
lomͦ audimus: & quid mirum si flaca¬

Expanded text:
via verba venimus, et os nostrum ab omvia verba venimus, et os nostrum ab omnipotente Deo tanto jam minus exauditur in prece, quanto amplius inquinatur avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo audimus? Et quid mirum si Flore
Abbreviated transcription (Latin):
os nr̾m om̃i potnti deo. tanto longin¬
quum fit : quanto huic mundo pri¬
mum. Multum quippe deorsumdu¬
cimur: dum locutione continua se¬
cularibus ad miscem᷑. Qd bene ẏsaias.
postquã regem dnm excercituũ uidit. in
semet ipso rep̃hendit: & penituit. dicens
Ue mͥ quia tacui: quia uirpollutꝰ labus
egosum. Qͥcur polluta labia haberet ap¬
ꝑuit cum subuinx᷑. W inmedio populips¬
iuta labia habentis ẽgohabito. Pollutionꝰ
namq labiorum. habere sedoluit: s uno
hanc contraxerit. indicauit: cum in mes¬
o popiili polluta labia habentis se habitar
ꝑhibuit. Halde enim difficile ẽ: ut lingie
secularium mentẽ non inquinet. quan
tangit. Quia dum plerumq eis adque¬
dam loquenda condescendimꝰ: paulifa
assueti. hanc ipsam locutionẽ que notu
indignae̾.etiam delectabilit᷑ tenemꝰ: ute
ea iam redire non libeat: ad quã uelut e
condescensione uenimꝰ inuiti. ducti. Se
fit ut ab ociosis adnaria. a leuibus ad gra

Expanded text:
os nostrum omnipotenti Deo tanto longinos nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit, quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendimus, paulisper assueti, hanc ipsam locutionem quae nobis indigna est etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut ab otiosis ad noxia, a levibus ad gra
Abbreviated transcription (Latin):
subito cȩlum intonuit: atq isdẽ tom¬
truus om̃s illos qui eundem locum
occupauerant serpentes interemit.
Quos dumuirdei florentius int̾emp¬
quis eos hinc leuat: Marq ad eius uocem
tantȩ aues uenerunt. quanti serpentes oe¬
cisi fuerant: quȩ asportantes singłos.& lon¬
gius ꝓicientes. locum habitationis mun¬
Ipud om̃ipotñtis dei singłarẽ mũ¬
ddiciam. atq eius simplicẽ naturã.
multũ pet̾ humani cordis mundicia
atq simplicitas ual&. Hoc ipso namq
qd̾ eiꝰ famuli a terrenis actibus segͣgati.
ociosa loqui nescunt. & mentẽ ꝑuerba
spargere. atq inquinare deuitant. aue¬
toris sui preceteris exauditionẽ impe¬
traͣt. cui in quantum ẽ possibile ipsa pu¬
ritate. atq simplicitate cogitationis qͣ¬
si exquadam similitudine  eoͥncordant.
Nos aut̃̾ turbis popsaribus ãmixti.
dum frequent̾ ociosa. nonnunquã uͦ
etiam qd̾ est grauius noxia loquimur:

Expanded text:
subito coelum intonuit, atque idem tonsubito coelum intonuit, atque idem tonitrus omnes illos, qui eumdem locum occupaverant, serpentes interemit. Quos cum vir Dei Florentius interempquis eos hinc levat? Moxque ad ejus vocem tantae aves venerunt, quanti serpentes occisi fuerant: quae asportantes singulos, et longius projicientes, locum habitationis illApud omnipotentis Dei singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
Pensa itaq quam grauis culpaẽ: que se¬
parat a regnouitȩ. Petrys
uidsi homo non fortasse ex malicia:
s ex linguȩ incuria maledictiois¬
ĩ ap̃ districtum uidicẽ. petre ociosꝰ
sermo repͣhendit᷑ : quantomagis.
Narius: Pensa gͦ quantum sit damp¬
nabilis. qui a malicia non uacat: siꝙ̾. il¬
le sermo penalis ẽ. qui a bonitate utili¬
tatis uacat.
Petuꝰ
Assentio.
Gregor
sem uir dei. egit aliud qd̾ silere non de¬
beo. Cum enim magna eius opinio lon¬
ge lateq crebrescers:: quidam diaconꝰ
longe positus ad eum pergere studuit:
ut eius se orationibus conmendaret.
Qͥ ad eius cellulam ueniens: omnẽ locũ
percircuitum inuenit serpentibus
innumeris plenum. Cumq uehemen¬
t̃ expauiss&: clamauit̾ dicens. Serue de¬
ĩora. Erat aut̾ tunc mira cȩli serenitas.
Egressus uͦ fiorentius adcȩlum ocłos &
palmas tetendit: ut illam pestẽ sicut
sciret dñs auferret. Ad cuuis uocem

Expanded text:
Pensa itaque quam gravis culpa est, quae sePensa itaque quam gravis culpa est, quae separat a regno vitae. PETR. Quid si homo non fortasse ex malitia, sed ex linguae incuria, maledictioni apud districtum judicem, Petre, otiosus sermo reprehenditur, quanto magis et noxius? Pensa ergo quantum sit damnabilis, qui a malitia non vacat, si et ille sermo poenalis est, qui a bonitate utilitatis vacat. PETR. Assentio. GREGOR. Idem vir Dei egit aliud, quod sileri non debeat. Cum enim magna ejus opinio longe lateque crebresceret, quidam diaconus longe ibus commendaret. Qui ad ejus cellulam veniens, omnem locum per circuitum invenit innumeris serpentibus plenum. Cumque vehementer expavisset, clamavit, dicens: Serve Dei, ora. Erat autem tunc mira serenitas. Egressus vero Florentius, ad coelum oculos et palmas tetendit, ut illam pestem, sicut sciret Dominus, auferret. Ad cujus vocem
Abbreviated transcription (Latin):
imp̃catus ẽ. dicens. Spero inom̃ipotñ¬
te deo: quia in hac uita. ante ocłos om̃i...
um ex malicia sua. uindictã recipient:
qui nichil se ledentẽ ursum meũ occide¬
runt. Cuius uocem ꝓtinus ultio diui¬
na secuta ẽ. Nam quatuor monachi qͥ
eundẽ uirsum occiderunt. statĩ elephan¬
tino morbo ꝑcussi st̃: ut menb̾s putrȩs¬
antibus interirent. Qd factum uirdĩ
Norentius uehement̾ ex pauit.: seq ita
teibus maledixisse ꝑtimuit. Om̃i enĩ
smpore uitȩ suȩ fiebat. qͥa exrauditus
fuerat: se crudelem. se in eoꝵ mortẽ clama¬
bat homicidam. Qd̃ iccirco om̃ipotñtem
dm fecisse credimus: ne uir mirȩ simpli¬
citatis quantolibet dolore conmotus.
intorquere ultra p̾sumer&. iacłm male¬
graue ualde eẽ credimꝰ. si fortasse
ouiliba exagitati iracundia maledicamꝰ:
hoc peccato curme ꝑcunctaris an Gs¬
graue sit. cum paulus dicat: neq
maledici regnum dei possidebunt:

Expanded text:
imprecatus est, dicens: Spero in omnipotenimprecatus est, dicens: Spero in omnipotenti Deo, quia in hac vita ante oculos omnium ex sua malitia vindictam recipiant qui nihil se laedentem ursum meum occiderunt. Cujus vocem protinus ultio divina secuta est. Nam quatuor monachi qui eumdem ursum occiderant statim elephantino morbo percussi sunt, ut membris putrescentibus interirent. Quod factum vir Dei Florentius vehementer expavit, seque ita fratribus maledixisse pertimuit. Omni enim vitae suae tempore flebat quia exauditus fuerat, se crudelem, se in eorum morte clamabat homicidam. Quod idcirco omnipotentem Dominum fecisse credimus, ne vir mirae simplicitatis, quantolibet dolore commotus, intorquere ultra praesumeret jaculgrave esse credimus, si fortasse cuilibet exagitanti iracundia maledicamus? GREGOR. De hoc peccato cur me percunctaris an grave sit, cum Paulus dicat: Neque maledici regnum Dei possidebunt ?
Abbreviated transcription (Latin):
hostis unde bonos ceruit eintescere ad głam.
inde ꝑuersos per inuidiam rapit ad penã:
quatuor uiri. ex discipulis ueati enthicii
uehement inuidentes. qd̾ eoꝵ magist̾ sig¬
na non faceret. & is qͥ solus abeo relictus
fuerat. tanto hoc miracło clarus appare¬
n&: eundem ursum insidiantes occidert᷑.
Cumq hora qua ussus fuerat non redi¬
ret: uir dei florentius suspectꝰ ẽ. redditꝰ.
Quẽ usq ad horam uesꝑtinam expectans:
affugi cepit. qd̃ is quẽ ex simplicitate mł¬
ta. frem̃ uocare consuerat. ursus mini¬
me reuerteret᷑. Die uͦ altera ꝑrex̃ ad agr̃
ursum parit̾ ouesq quesitur. Quẽ occi¬
sum reppit: s sollicite inquirens. citius
aquibus fuerat occisus inuenit. Tunc
sese in lam̃tis dedit: frum magis maliciã.
quã ursi mortẽ deplorans. Quẽ uen̾an¬
dͦ uir euthiciꝰ adse deductum consolari
studuit: s isdem uirdomint coram eo
doloris magnitudine stimuilis accensus.

Expanded text:
hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, hostis unde bonos cernit enitescere ad gloriam, inde perversos per invidiam rapit ad poenam, quatuor viri ex discipulis venerabilis Eutychii vehementer invidentes quod eorum magister signa non faceret, et is qui solus ab eo relictus fuerat, tanto hoc miraculo clarus appareret, eumdem ursum insidiantes occiderunt. Cumque hora qua jussus fuerat non rediret, vir Dei Florentius suspectus est redditus, quem usque ad horam vesperi exspectans, affligi coepit, quod is quem ex simplicitate multa fratrem vocare consueverat ursus minime reverteretur. Die vero altera perrexit ad agrum, ursum pariter ovesque quaesiturus; quem occisum reperit. Sed sollicite inquirens, citius a quibus fuerat occisus invenit. Tunc sese in lamentis dedit, Fratrum malitiam magis quam ursi mortem deplorans. Quem venerandus vir Eutychius ad se deductum consolari studuit; sed idem vir Domini, coram eo doloris magni stimulis accensus,
Abbreviated transcription (Latin):
bitaret: die quadam sese morationẽ de¬
illic ad habitandum aliquos solacium
donare dignaretur. Qͥ mor ut cõpleu̾
orationem: oratoriũ egressus. ante faces
ursum reppit stãtem. Qͥ dum ad t̾ram
caput deprimer&: nichilq feritatis in
siuis motibus de monstrar&. aꝑte dabit
intelligi. qd ad uiri dei obsequiũ uenis
qui pascer&s &. custodiret: eidem urso pre¬
cepit dicens. Nade: atq has oues ad pastũ
pit itaq hoc indesinenter agi. Iniungedi¬
tur urso cura pastoualis: &. quas mandu¬
care consueuerat: pascebat oues bestia ie¬
iuna. Cum uir dñi ieiunare uoluissetꝰ
ad nonã pcipiebat horam ursum cũ ouio
reuerti: cum uero noluiss. ad sextam
Atq ita inom̃ibus mandatis uiri dei optem¬
perabat ursus: ut neq ad sertam ussus.
rediret ad nonam. neq ad nonã ussus. re¬
diret ad sextam. Cũq hoc diu ageretur.
cepit in loco eodem tantȩ uirtutis longe
uatq fama crebrescere. S quia antiquus

Expanded text:
bitaret, die quadam sese in orationem prbitaret, die quadam sese in orationem prillic ad habitandum aliquod solatium donare dignaretur. Qui mox ut implevit orationem, oratorium egressus, ante fores ursum reperit stantem. Qui dum ad terram caput deprimeret, nihilque feritatis in suis motibus demonstraret, aperte dabat intelligi quod ad viri Dei obsequium venissqui pasceret et custodiret, eidem urso praecepit, dicens: Vade, atque oves has ad pastum pit itaque hoc indesinenter agere. Injungebatur urso cura pastoralis, et quas manducare consueverat, pascebat oves bestia jejuna. Cum vir Domini jejunare voluisset, ad nonam horam praecipiebat urso cum ovibus reverti; cum vero noluisset, ad sextam. Atque ita in omnibus mandato viri Dei obtemperabat ursus, ut neque ad sextam jussus, rediret ad nonam, neque ad nonam jussus, rediret ad sextam. Cumque diu hoc ageretur, coepit in loco eodem tantae virtutis fama longe lateque crebrescere. Sed quia antiquus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ex parte suȩ destructionis. solidus
instructi ꝑmanerent. Sicgͦ & inuna¬
quaq anima agitur: ut inhumilitatiᷤ
custodia aliquando ad lucra maxima.
req hoc sileam:qd̾ ex regione eadẽ.
uenerabilis uiri sanctuli p̾sbite¬
ri narratione cognoui. De cinus u̾bis
ipse non dubitas: quia eius uitã fidẽq
minime ignoras. Fodem qͦ: tempore.
insp̾itali zelo. atq inferuore uirtutis
excreuerat: multoꝵq animas add̾m
ꝑducere ex hoctando satagebat. Floren¬
tius uͦ simplicitati atq orationi dedi¬
tam ducebat uitam. Non longe aut̃
erat monast̾ium. qd rectoris sui fuerat
morte destitutum: ex quo sibi monachi eun¬
dem euthicium p̾esse uoluerunt. Qͥ eoꝵ
p̾cibus adquiescens multis annis mona¬
st̾ium rex : discipuloꝵ q animas in studio
sanctȩ conuersationis exercuit. Ac ne
oratorium in quo pͥus habitauerat. solũ
remanere potuiss&: illic uenerabilẽ uir̃
florentium reliquit. In qͦdum solus ha¬

Expanded text:
tum ex parte sue destructionis est solidius tum ex parte sue destructionis est solidius instructa. Sic ergo et in unaquaque anima agitur ut in humilitatis custodia aliquando ad lucra maxima Neque hoc sileam quod ex regione eadem venerabilis viri Sanctuli presbyteri narratione cognovi; de cujus verbis ipse non dubitas, quia ejus vitam fidemque minime ignoras. Eodem quoque temporin spirituali zelo atque in fervore virtutis excreverat, multorumque animas ad Deum perducere exhortando satagebat; Florentius vero simplicitati atque orationi deditam ducebat vitam. Non longe autem erat monasterium, quod rectoris sui morte erat destitutum, ex quo sibi monachi eumdem Eutychium praeesse voluerunt. Qui eorum precibus acquiescens, multis annis monasterium rexit, discipulorumque animas in studio sanctae conversationis exercuit. Ac ne oratorium in quo prius habitaverat solum remanere potuisset, illic 309 venerabilem virum Florentium reliquit. In quo dum solus ha
Abbreviated transcription (Latin):
uauit. ut sicut scͥptum est. ineis exꝑire¬
tur isrł: quia non nunquã ut dictũ est.
eis etiam quibus magna dona tͥbuit. par¬
ua quedam rep̾hensibilia relinquit. ut
semper habeant. contra quod bellum ge
rant : & deiuictis magnis hostibus men¬
tem non erigant: quando eos adhuc.
aduersarii etiam minimi fatigant. Fit
itaq ut miro mͦ una eademq mens et
uirtite polleat. & ex infirmnitate lascesscat:
quatinus &. ex parte constructa sit. ꝙ ex
parte conspiciat se esse destructam: ut ꝑ
bonum qd querit & habere nonuaiet. illo
seruet humilit̾ quod habet. S quid mir̃
qd̾ hoc de homine de homine dicunͦ: quan¬
do illa supna regio meuubus suis ex
parte dampna ꝑtulit. & ex parte fortit᷑
stetit: ut electi angłoꝵ spũs dumalios
per superbiam cecidisse conspicerent. ip¬
si tantt robustius. quanto humilius sta
rent. Iuli gͦ in regione sua etiam detri¬
menta ꝑtulerunt: quo ad et̾nitatis sta¬

Expanded text:
vavit, ut, sicut scriptum est, in eis experirevavit, ut, sicut scriptum est, in eis experiretur Israel. Quia non nunquam, ut dictum est, eis etiam, quibus magna dona tribuit, parva quedam reprehensibilia relinquit, ut semper habeant crant, et devictis magnis hostibus mentem non erigant, quando eos adhuc adversarii etiam minimi fatigant. Fit itaque ut miro modo una eademque mens et virtute polleat, et ex infirmitate lassescat, quatenus et ex parte constructa sit, et ex parte se conspiciat esse destructam, ut per bonum quod quaerit, et habere non valet, illud servet humiliter quod habet. Sed quid mirum quod hoc de homine dicimus, quando illa superna regio in civibus suis ex parte damna pertulit, et ex parte fortiter stetit, ut electi angelorum spiritus dum alios per superbiam cecidisse conspicerent, ipsi tanto robustius quanto rent? Illi ergo regioni sua etiam detrimenta profecerunt, que ad eternitatis sta
Abbreviated transcription (Latin):
illis tot uirtutibus nisi sciretur esse ple¬
nus. nullomͦ crederetur. Petrꝰ
uidnam quesote. qͥdnã hoc eẽ
dicimus: Sponte sibilȩticiȩ fre¬
nã laxabat: an tot uirtutib pol¬
iens. aliquando ad p̾sens gaudium etiã
renitens esꝰanimꝰ t̾hebat᷑: GREGORIUS
agna est petre omipotñtis dei dis¬
spensatio. & plerumq contingit. ut
quibus maiora bona p̾stat. quedam mni¬
nora non tbuat: ut semꝑ eoꝵ animus
habeat unde se ipse rep̃hendat: quatinꝰ
dum appetunt ꝑfecti eẽ nec possunt. &̾
laborant in hoc quod non acceꝑunt. nec
tamen elaborando ỹualent. inhusquȩ
accepta habent. minime se extollant:
s discant. quia ex semet ipsis maiora bo.¬
na non habent: qͥ insemet ipsis uin¬
cere parua uicia atq extrema non posst̃.
Sinc est enim. qd ꝑducto dñs adterram
pmissionis populo. cunctos fortes atq
pͣpotentes aduersarios eius ex tinguenᷤ:
philistheos atq chananeos. dutius reser¬

Expanded text:
illis tot virtutibus nisi sciretur esse pleillis tot virtutibus nisi sciretur esse plenus, nullo modo crederetur». Petrus: «Quidnam, queso te, hoc esse dicimus? Sponte sibi leticie frena laxabat, an tot virtutibus pollens aliquando ad presens gaudium etiam renítens eius animus trahebatur?». Gregorius: «Magna est, Petre, omnipotentis Dei dispensatio, et plerumque contigit ut, quibus maiora bona prestat, quedam minora non tribuat, ut semper eorum animus habeat unde se ipse reprehendat, quatinus, dum appetunt perfecti esse nec possum et laborant in hoc quod non acceperunt, nec tamen elaborando prevalent, in his que accepta habent se minime extollant, sed discant quia ex semet ipsis maiora bona non habent, qui in semet ipsis vincere parva vitia atque extrema non possum. Hinc est enim quod perducto Dominus ad terram promissionis populo, cunctos fortes atque prepotentes adversarios eius extinguens, Phylisteos atque Chananeos diutius reser
Abbreviated transcription (Latin):
puit. atq mitinere abscondit. unam uͦ ad
dei hominem detrilit: & petitionẽ illius
qui se ei per exenum conmendauerat enar¬
rauit. Quem uir dñi benigne suscipiens:
eundem puerum ãmonuit dicens. Grãs
agim᷑ s uide ut spoetam quã initinere po¬
siusti. ne incaute tangere p̾sumas: quia
ineam serpens ingressus est. Esto gͦ solli¬
ris: aserpente feriaris. Quibus uerbiꝰ pu¬
er ualde confusus: exultauit quidẽ quod
moetẽ euaserit: s tͥstis ad modum factꝰ ẽ
quia quainus salubrę. penam tam̃ ꝑtu¬
lit. uerecundiam suam. Qͥ reuersus ad
spoctam. cante ac sollicite attendit:. s eam iã
sicut uir dei p̃dixerat. serpens tenebat.
Nic itaq cum uirtute abstinentiȩ ꝙ con¬
amptii rerum transeuntium. ꝓpłȩ eti
m sp̃u & orationis intentione esset in¬
F emparabilit p̃cditus: unum erat quod¬
ineo rep̃hensibile esse uidebat᷑: quia ñ
nunquam tanta ei leticia merat: ut

Expanded text:
puit, atque in itinere abscondit: unam vero ad puit, atque in itinere abscondit: unam vero ad Dei hominem detulit, et petitionem illius qui se ei per xenium commendaverat enarravit. Quam vir Domini benigne suscipiens, eumdem puerum admonuit, dicens: Gratias agimus, sed vide, sportam quam in itinere posuisti ne incaute tangere praesumas, quia in eam serpens ingressus est. Esto ergo solliris, a serpente feriaris. Quibus verbis puer valde confusus, emortem evaserit, sed tristis ad modicum factus est, quia quamvis salubrem poenam, tamen pertulit verecundiam suam. Qui reversus ad sportam, caute ac sollicite attendit, sed eam jam, sicut vir Dei praedixerat, serpens tenebat. Hic itaque cum virtute abstinentiae, contemptu rerum transeuntium, prophetie spiritu, orationis intensione esset incomparabiliter preditus, unum erat quodeo reprehensibile esse videbatur, quia non nunquam tanta ei letitia inerat, ut,
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui adortum nocituri uenerant᷑ ei
laboris sui p̃mio. & repleti abeo & inoc¬
iredirent. Alio qͦ temꝑe accesserunt
eum ꝑegͥni quidam miscuiam postula¬
tes: scissis pannis obsiti: ita ut pene nu¬
di uiderentur. Cumq abeo uestimenta
peterent eoꝵ i erba uir dñi tacitus
audiuit. Qui unum ex discipuliꝰ sius.
ꝓtinus silenter uocauit: eiq p̾cepit di¬
cens. Uade: atq in illa silua in loco tal
cauam arborem require: ꝙ uestimena
qus inea in ueneris defer. Ciumq disepłs
dis atq petentibus ostendit & p̾buit. di¬
cens. Henite quia nudi estis: ecce tollite.
& uestite uos. Hec illi intuentes. recogno¬
uerunt que posuerant: magnoq pudo¬
re consternati suas. W qui fraudulent᷑
uestim̃ta querebant aliena: confusi re¬
ceꝑunt sua. Alio quoq tempore. quidam
se omtionibus eius conmendans: sportas
duas plenas alimentis ei per puerũ trans¬
misit. Quarum unam isddem puer subri¬

Expanded text:
ut qui ad hortum nocituri venerant cum ut qui ad hortum nocituri venerant cum laboris sui praemio et repleti ab eo et innocui redirent. Alio quoque tempore accesserunt ad eum peregrini quidam misericordiam postulantes, scissis vestibus, pannis obsiti, ita ut pene nudi viderentur. Cumque hunc vestimenta peterent, eorum verba vir Domini tacitus audivit; qui unum ex discipulis suis protinus silenter vocavit, eique praecepit, dicens: Vade, atque in illa silva in loco tali cavam arborem require; et vestimenta quae in ea inveneris defer. Cumque discipulus dis atque petentibus ostendit et praebuit, dicens: Venite, quia nudi estis, ecce tollite, et vestite vos. Haec illi intuentes, recognoverunt quae posuerant, magnoque pudore consternati sunt; et qui fraudulenter vestimenta quaerebant aliena, confusi receperunt sua. Alio quoque tempore quidam se ejus orationibus commendans, sportas duas plenas alimentis ei per puerum transmisit, quarum unam idem puer subri
Abbreviated transcription (Latin):
tatis suȩ securitatem ꝑdere: sic̃ aua¬
ri diuites solent diuitias perituras
miraculis: cunctis longe lateq habi¬
tantibus. uita eius inclariuit. Nam
die quadam ad uesꝑum. in oeto mona¬
sterii fecit iactari ferramenta: que
usitato nos nomine uangas uocamuꝰ
Dix̃ itaq discipłis sius. Tot uangas
inoetum ꝓicite. ẜcitius redite. Noc¬
te uͦ eadem dum ex more cum fiati
te.: ut mane primo paratum sit fa
aut̃ mane. fecit deferri pulmentis u
cia coluerunt. Quibus uir dĩ morit
ingressus est.:ait. Gaudete fis mult
laborastis: lam quiescite. Quibus ille
alim̃ta quȩ detulerat p̃buit: eosꝙ pot
tanti laboris fatigationem refecit. Sie¬
ficient᷑ aut̾ refectis: ait. Nolite fr̃o hes¬
malũ facere: s quotiens de orto aliquo
uultis. ad orti aditum uenite: tranqued
petite: cum benedictiõe ꝑcipite. s tg
ti prauitate cessate. Quos statim &lts
holeribus onustari fecit. Actumqitꝰ

Expanded text:
tatis suae securitatem perdere, sicut avatatis suae securitatem perdere, sicut avari divites solent perituras divitias agnisque miraculis cunctis longe lateque habitantibus vita ejus inclaruit. Nam die quadam ad vesperum in hortum monasterii fecit jactari ferramenta, quae usitato nos nomine vangas vocamus. Dixit itaque discipulis suis: Tot vangas in hortum projicite, et citius redite. Nocte vero eadem dum ex more cum fratricoquite, ut mane primo paratum sit. Facto autem mane, fecit deferri pulmentum quod coluerunt. Quibus vir Domini mox ut ingressus est, ait: Gaudete, fratres, multum laborastis, jam quiescite. Quibus illico alimenta quae detulerat praebuit, eosque post tanti laboris fatigationem refecit. Sufficienter autem refectis ait: Nolite malum facere, sed quoties de horto aliquid vultis, ad horti aditum venite, tranquille petite, cum benedictione percipite, et a furti pravitate cessate. Quos statim collectis oleribus onustari fecit. Actumque est
Abbreviated transcription (Latin):
inȩccła factum suisset. in notuit. Cur¬
rere uiri &feminę nobiles atq ignobi¬
les pariter ceꝑunt: certatimq eũ in su
is domibus rapere conabant᷑. Aii ad con¬
Aruendum monast̾ium p̃dia. alii pe¬
cumas. alii subsidia queq pot̾ant offer¬
re uiro dei supplicit̾ uolebant: s seruꝰ
omĩpotñtis dñi hoꝵ nichil accipiens. e¬
gressus urbem. non longe desertũ locum
repꝑit: ibiq sibi humile habitacłm con¬
struaeit. Ad quẽ dũ multi ꝑgunt: exẽ¬
plo illius eternȩ uitȩ accendi desideri
oceꝑunt: atq sub eius magist̾io mom¬
ipotñtis dei se seruitiũ decderunt. Cũq
crebro ei discipuli humilit̾ in minerẽt
ut ꝓ usu monast̾ii. possessio Nnes quę
offerebantur acciperet: ille solli¬
citꝰ suȩ pauptatis custos. ¶fortẽ sen¬
tenciam tenebat dicens. Monachꝰ qui
int̾ra possessionem querit: monachii
non est. Sic quippe metuebat pauper¬

Expanded text:
in ecclesia factum fuisset innotuit. Curin ecclesia factum fuisset innotuit. Currere viri et feminae nobiles atque ignobiles pariter coeperunt, certatimque eum in suis rapere domibus conabantur. Alii ad construendum monasterium praedia, alii pecunias, alii subsidia quaeque poterant, offerre viro Dei suppliciter volebant. Sed servus omnipotentis Domini horum nihil accipiens, egressus urbem non longe desertum locum reperit, ibique sibi humile habitaculum construxit. Ad quem dum multi pergunt, exemplo illius aeternae vitae accendi desiderio coeperunt, atque sub ejus magisterio in omnipotentis se Domini servitium dederunt. Cumque ei crebro discipuli humiliter imminerent, ut pro usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille sollicitus suae paupertatis custos fortem sententiam tenebat, dicens: Monachus qui in terra possessionem quaerit monachus non est. Sic quippe metuebat pauper
Abbreviated transcription (Latin):
cui sequentẽ continuauit & noctem. Se¬
cundo etiam die cum nocte subsequenti:
indefesso inp̃cibus ꝑstitit. Diemqͦ ter¬
cui ino not ratione conunx. Cumq
hoc unus uar ex custodibus suꝑbiȩ spũ
inflatus cerneret: unde ꝓficere debu¬
it: inde addefectus animȩ ꝑuenit. Nã
hunc simulatorem dicere & uerbo rusti¬
cocepit impostorẽ clamare: qͥ se tribus
diebus & noctibus orare ante oeulo ᷤᷤ ho¬
minum demonstiaret. Qͥ ꝓtinus cur¬
rens uirum dei alapa ꝑcussit: ut quasi
religiosȩ uitę simulator de ȩccła cũ con¬
tumelia exiret. S hunc repente ul¬
tor sp̃c inuasit. atq ad uiri dei uestigi¬
a strauit: ac ꝑos illius clamare cepit.
pe ꝑegͥnus qͦ censeret᷑ nomine nesciebat᷑:
seius nomen ille sp̃s ꝓdidit: qͥ se ab illo
posse eici clamauit. Maxaũ suꝑuerati cr¬
pus uir dei incubuit: & maligiꝰ sp̃s qͥ eum
inuaserat abscessit. In tota urbe statĩqͥd

Expanded text:
cui sequentem continuavit et noctem. Secui sequentem continuavit et noctem. Secundo etiam die, cum nocte subsequenti indefessus in precibus perstitit, diem quoque tertium in oratione conjunxit. Cumque hoc unus ex custodibus superbiae spiritu inflatus cerneret, unde proficere debuit, inde ad defectus damna pervenit. Nam hunc simulatorem dicere, et verbo rustico coepit impostorem clamare, qui se tribus diebus et noctibus orare ante oculos hominum demonstraret. Qui protinus currens, virum Dei alapa percussit, ut, quasi religiosae vitae simulator, de ecclesia cum contumelia exiret. Sed hunc repente ultor spiritus invasit, et ad viri Dei vestigia stravit, ac per os illius clamare coepit: pe peregrinus quo censeretur nomine nesciebatur, sed ejus nomen ille spiritus prodidit, qui se ab illo posse ejici clamavit. Mox autem super vexati corpus vir Dei incubuit, et malignus spiritus qui eum invaserat abscessit. In tota urbe tunc statim quid
Abbreviated transcription (Latin):
rumat acsi nulla hoc incisio ferri tetigiᷤˢ
talia signa mortuoꝵ: quȩ fuint ꝓ¬
rocibus qͦ gothoꝵ temꝑibus fuit
urta spolitanã urbem. uir uite ue¬
die suȩ tempore confritutis iamnup
nȩcc sam fugisset: ꝙ seimoniaus ui¬
te conu̾sationem quereret: ab eodem uiro
defensa. atq ad eum quem desiderabat ha¬
bitum dño ꝓtegente ꝑducta ẽ. Quȩ quia
sponsum fugit in terra: habere sponsum
meruit incelo. Multa aut̃ de eode̾ uiro
narrante uenerabili patre elentheir ag¬
noui: qͥs hunc famili arit̾ nouerat. et
eius uerbis uita fidem p̾bebat. Hic itaq
uenerabilis isaac ortus exitalia non fuit:
s ea illius narro miracula. quȩ in italia
conuersatus fecit. Cum pͥmũ de siriȩ
partibus ad spolitanam urbẽ uenisset.
ingressus ȩccłam. a custodibus petiit. ut
sibi quantum uellet. licentia concedẽt᷑
orandi: eiunq horis secretiorib egredi
non urgerent. Qͥ mox adorandũ ste¬
tit: diemq totum ꝑegit in orationem:

Expanded text:
ac si nulla hoc incisio ferri tetigisselia signa mortuorum, quae fiunt ioribus quoque Gothorum temporibus, fuit juxta Spoletanam urbem vir vitae vescentiae suae tempore constitutis jam nuptiis in ecclesiam fugisset, et sanctimonialis vitae conversationem quaereret, ab eodem viro defensa, atque ad eum quem desiderabat habitum, Domino protegente, perducta est. Quae quia sponsum fugit in terra, habere sponsum meruit in coelo. Multa autem de eodem viro, narrante venerabili Patre Eleutherio, agnovi, qui et hunc familiariter noverat, et ejus verbis vita fidem praebebat. Hic itaque venerabilis Isaac ortus ex Italia non fuit, sed ea illius norro miracula quae conversatus in Italia fecit. Cum primum de Syriae partibus ad Spoletanam urbem venisset, ingressus ecclesiam a custodibus petiit ut sibi quantum vellet 304 licentia concederetur orandi, eumque horis secretioribus egredi non urgerent. Qui mox ad orandum stetit, diemque totum peregit in oratione,
Abbreviated transcription (Latin):
suodei famulus iam securꝰ habitaret.
Cumq hoc uir dei nequaquã adquiesdes
ei qd̾ poss&s. ut faceret p̾cepit: ꝙ̃ ipse moel¬
lule sue remotiori parte se contulit. Siti¬
men ingñs moles rueret.: dubium nonttat
quod simul & specum deftrueret. & marti¬
num necaret. Itaq dum ea que uenerat
multitudo conaretur si poss sine ꝑieulo
uiri dei ingens illud qd̾ desuper ineubue¬
rat saxum leuare : cunctis uidentibus re¬
pente res ualde ãmirabilis contigit: qui¬
a moles ipsa quam conabant᷑ euellere su¬
bito ab eisdem laborantibꝰ euulsa. ne spe¬
luncȩ martini tectum tangeret. saltum
dedit: & quasi uiri dei lesionem fugiens
longuis cecidit. Qd̾ ad iussum omi potĩti

Expanded text:
suo Dei famulus jam securus habitaret. suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
uideantur. Pturbati itaq st̃ cunctiqͥ
ueniebant: sũmaq cura quesitum ẽ
sicubi coepꝰ elapsi pueri potuisset in¬
ueniri. Quis enim aliud nisi extinctuͣ
crederet: quisue eius corpus ad t̾ram in¬
tegrum ꝑuenisse suspicaret᷑: dum int̾¬
positis ubiq scopulis. in partibus discer¬
pi potuiss : S requisitus puer. inuai¬
le inuentus est: non solum uius. sed.
etiam incolumis. Tunc cunctis patñ¬
ter innotuit. qd̾ ideo ledi non potuit:
quia hunc incasu suo. martim oratio por¬
tauit. In specu uͦ illiꝰ magna desuꝑ rupiꝰ emi¬
nebat: quȩ cum ex parte erigua monti
uideretur afixa: martini cellulȩ ꝓmincĩ
casum suum cotidie. & illius int̾itum ni¬
itura minabat᷑. Ad hunc mascator. illue
uiri armentarii nepos ctm magna rua¬
corum multitudine ueniens. p̃cabatur
ut uirdei de specu eodem dignaretur
exire: quatinus ipse ruituram rupem
ex monte potuiss euellere: atq inspecu

Expanded text:
videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit. In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu
Abbreviated transcription (Latin):
lier audacter ascendit montẽ: atq ad
specum eius impudent̾ ꝓrupit. At
ILIe U paulo longius intuens .&. uenien¬
tis ad se muliebͥa indumenta conspici r̃¬
ens. sese inorationem dedit: int̾ram faciẽ
dep̾ssit. & eo usq ꝓstratꝰ iacuit. quoadusq
impudens mulier a fenestra cellcile illius
fatigata recederet. Que die eodem mor
ut de monte descendit. uitam finuit.
ut ex mortis eius sentũcia. daretur
intelligi. quia ualde om̾ipotñti dño
displicuit: qd̾ eius famulum ausu imꝓ¬
bo contͥstauit.
Ilio qͦ tempore dum multi adhũc
religiosa deuotione concurrerẽt:
atq arta eẽt semita. quȩ indeuexo
montis latere ad euis cellulam ꝓꝑanteᷤ
ducebat: puer paruulus incaute
gradiens. ex eodem monte cecidit: &.
usq ad uallem corruit: quȩ sub eodẽ
monte sita: quasi in ꝓfundo conspicit᷑
In loco quippe eodem tanta mons ipse
altitudine excreuit: ut arbusta ingen¬
tia. quȩ ex eadem ualle ꝓdeunt. ex
monte aspicientib. quasi fructecta eẽ

Expanded text:
udacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata recederet. Quae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse
Abbreviated transcription (Latin):
dem extendebat. dicens. Si licentiã
accepisti ut ferias: ego non ꝓhibeo.
Cumq hoc continue per tͥenniũ gere¬
retur: die quadam antiquus hostis
tanta hac eius fortitudine uictꝰ infre
muit: seq per deuexum montis latꝰ
arbusta loci illius. flãma exeunte
concremauit. Qͥ ineo qd̾ montis latꝰ
om̃e conbussit: cogente om̾ipotnͣte
deo monstrare compulsus ẽ. quantȩ
Perpende queso iste ur dñi inqͦ men¬
tiᷤᷤ u̾tice stetit. qui cũ serpente ꝑ tͥen¬
yditu paueo.

Expanded text:
dem extendebat, dicens: Si licentiam dem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latusiaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per trienAuditu paveo.
Abbreviated transcription (Latin):
sere meo. & aliis religiosissimis uri nar¬
rantibus agnoui. Cuiꝰ hoc miraculũ
pͥmũ fuit: qd̾ mox ut se inp̃dicti mon¬
tis foramine contulit: ex petra eadem.
quȩ insemet ipsa concaua. angustum
specum fecerat. aquȩ stilla prorupit:
quȩ martino dei famulo inusu cotidia¬
no sufficeret: ꝙ neo plus adesset. neo ne¬
cessitati deesset. Qus inre ostũdit om¬
mpotens deus. quantam sui famulis
curã gerers: cui uetusto miraculo. po¬
tum in solitudine expetrȩ duricia mi¬
natrars. S antiquus hostis huma¬
i gn̾is eius uirtutibus inuide : ns.
hunc usitata arte. pellere ex eospecu
molitus ẽ. Nam amicam sibi bestiam
serpentem scilic& ingressus: hunc ab
eadem habitatione eicere facto terro¬
re conatus est. Cepit Menim serpens
inspelunca inueniri solus cum solo: e¬
oq orante se ante illum sternere. & cũ
cubante parit᷑ cubare. S uir sc̃s om̃i¬
no imꝑterritus: eius ori manũ ł pe¬

Expanded text:
sore meo, et aliis religiosissimis viris narsore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pe
Abbreviated transcription (Latin):
ntichius uͦ qͥ p̃dicti florentii inui
dei socius fuerat: mag̾ pꝰ mortẽ cla¬
ruitꝰ inuirtute signorum. Nam eum
multac iues urbis illius deeo soleant narra¬
r miracula: illud tamen est p̃cipuum: quod
puestimentum illius assidue dignabatur
oꝑari. Nam quociens pliuuuia deerat: et
eftu nimio t̾ram longa siccitas exurebat.
collecti in unum ciues urbis illius. eius tu¬
nicam leuare. atq inconspectudñi. cum
p̃cibus offeree consueuerant. Cumqua dum
peragros exorantes pergerent: repente plu¬
uia tribuebatur. quȩ plene terram satiare
potuss. Exqua re patuit eius anima. qͥd
uirtutis intus. quid m̾iti haberet: cuius
foris ostensa uestis conditoris irã auert̾s.
Iy perqͦ in parte campaniȩ. uir ualde
uenerabilis. mat̾inus nomine in mõ¬
te masico solitariam uitam dux̃: multiꝰq
annis inspecu angustissimo inclusus fu¬
it. quẽ multi ex nrĩs nouerunt: euisq
actibus p̾sentes extiterunt. De qͦ mit̾a
ipse & beatȩ memoriȩ pãpa pelagio deces¬

Expanded text:
tychius vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illud tamen est praecipuum, quod ens Deus per vestimentum illius assidue dignabatur operari. Nam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus offerre consueverant. Cum qua, dum per agros pergerent exorantes, repente pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris ave quoque in parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio deces
Abbreviated transcription (Latin):
prestitit.
uiusdã ep̃i mei didici relatione. qd̾
narro: qͥ in anconitana urbe. ꝑ an¬
nõs młtoᷤᷤ inmonachico habitu deguit.
ibiq uitam non mediocͥt̾ religiosã dux̃.
Cui etiam quidã nr̃i iã ꝓuectioris etatis.
qͥ ex eisdẽ partibꝰ st̃ id astestant᷑ luxta eã
namq ciuitatẽ. ȩccła beati martyris ste¬
phani sita est: inqua uir̾ uitȩ dien̾abili
constantiꝰ nomine. mansionarii functꝰ
officio deseruiebat. Cuiiꝰ scitatis opinio.
sese ad noticiam hominũ longe lateq te¬
tend̾at: quia isdẽ uir funditꝰ t̾rena des¬
piciens. toto adnisu mentis ad sola cȩlesti¬
a flagrabat. Quadã uͦ die. dũ in eade ec¬
clesia oleũ decẽt. ꝙ p̃dictꝰ dei famulus
unde lampades accender& omnuitͦ non ha¬
ber&: om̃s lampades ȩccłȩ impleuit aqͣ:
atq ex more in medio papirum posuit:
quas allato igne succendit. Sicq aqua
arsit in lampadibꝰ: acsi oleũ fuiss. Per¬
qͥ necessitate cõpulsus elem̃ti naturam

Expanded text:
praestitit.praestitit.iscopi mei didici relatione quod narro: qui in Anconitana urbe per annos multos in monachico habitu deguit, ibique vitam non mediocriter religiosam duxit; cui etiam quidam nostri jam provectioris aetatis, qui ex eisdem sunt partibus, attestantur. Juxta eam namque civitatem ecclesia beati martyris Stephani sita est, in qua vir vitae venerabilis, Constantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir funditus terrena despiciens, toto annisu mentis ad sola coelestia flagrabat. Quadam vero die dum in eadem Ecclesia oleum deesset, et praedictus Dei famulus unde lampades accenderet omnino non haberet, omnes lampades Ecclesiae implevit aqua, atque ex more in medio papyrum posuit; quas allato igne succendit, sicque aqua arsit in lampadibus ac si oleum fuisset. Perqui necessitate compulsus, elementi naturam
Abbreviated transcription (Latin):
scerent. quanti ẽe̾t m̾iti. cuiiꝰ corpꝰ illic
lacer&. Fa etiam quȩ subiungo:. p̾dicti
u̾en̾abilis uiri fortunati qͥ ualde meta¬
te. oꝑe. & simplicitate plac&: relatione
cognoui. Sandem ualeriȩ ꝓuinciam
longobardis intrantibꝰ. ex monaft̾io reue¬
rentissimi uiri equicii inpͣdicto oratorio
ad sepulcrhum eiꝰ monachi fugerunt. Cũ¬
q laligobardi seiuientes oratoriũ intrassent.
ceꝑunt eosdem monacho ᷤᷤ foras trahere
ut eos aut ꝑtormenta discuterent. aut
gladiis necarent. Quoꝵ unus ingemu¬
it: atq acͥ dolore conmotꝰ clamauit. En
nos defendis:  Ad cuiꝰ uocẽ ptinꝰ seuien¬
tes longobardos  inmundꝰ sp̃c inuasit.
Qͥ oceruentes int̾ram. tandui uexati ft̃:
qͦusq hoc cuncti etiam qͥ foris erant lon
gobardi cognoscerent: quatinꝰ locuri
sacrũ temerare ult̾ius non auderent.
Sioq uir sc̾s dum discipulos defendit.
etiã multiᷤᷤ pꝰ remediũ illuc fugientibus

Expanded text:
scerent quanti esset meriti is cujus illicscerent quanti esset meriti is cujus illicersi. 4 Etiam ea quae subiungo praedicti venerabilis viri Fortunati, qui valde mihi aetate, opere et simplicitate placet, relatione cognovi. Eandem Valeriae provinciam Langobardis intrantibus, ex monasterio reverentissimi viri Equitii in praedicto oratorio ad sepulchrum eius monachi fugierunt. Cumque Langobardi saevientes oratorium intrassent, coeperunt eosdem monachos foras trahere, ut eos aut per tormenta discuterent aut gladiis necarent. Quorum unus ingemuit atque acri dolore commotus clamavit: 'E, nos defendas'? Ad cuius vocem protinus saevientes Langobardos inmundus spiritus invasit. Qui corruentes in terram, tandiu vexati sunt, quousque hoc cuncti, etiam qui fgobardi cognoscerent, quatenus locum sacrum temerare ulterius non auderent. Sicque vir sanctus dum discipulos defendit, etiam multis post remedium illuc fugientibus