comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
entes in auctorẽ fidei. & consũmatorẽ
iħm: qͥ ꝓposito sͥ gaudio sustinuit
crucẽ confusione contẽpta. Ad hoc itaq
dñs apparuit incarne. ut humanã
uitã ãmonendo excitaret: exẽpla p̃¬
bendo accenderet. moriendo redime¬
ret: resurgendo repararet. In omł suꝑ¬

Expanded text:
ntes in auctorem fidei, et consummatorem Jesum: qui proposito sibi gaudio, sustinuit crucem, confusione contempta . Ad hoc itaque Dominus apparuit in carne, ut humanam vitam admonendo excitaret, exempla praebendo accenderet, moriendo redimeret, resurgendo repararet. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
runt eũ: at ille reiecta sindone nudꝰ
ꝓfugit abeis. Qui &esi pꝰ ut u̾ba sui
redẽptoris audiret. ad arã crucis redi¬
it: pͥꝰ tam̃ t̃ritus fugit. Mulieres aũ
ñ solũ ñ timuisse. neq fugisse: s etiã
usq ad sepulchrũ memorant̃ stetisse.

Expanded text:
runt eum: at ille, rejecta sindone, nudus runt eum: at ille, rejecta sindone, nudus profugit ab eis. Qui etsi post, ut verba sui Redemptoris audiret, ad aram crucis rediit, prius tamen territus fugit. Mulieres autem non solum non timuisse neque fugisse, sed etiam usque ad sepulcrum memorantur stetisse.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmit trepidationẽ m̃tis. Qͦs electos
nominat: qͥa cernit qd infide & bono
cula nr̃i redẽptoris cerneret: hc̃ exsig¬
ceret eũ creatorẽ credere dedignabat᷑
dicens: ñ. s seducit cͣbas. S qͥd mirũ
natũ uiderunt ab eo c̃n suadente ꝑfi¬
dia diuisi. & afide u̾itatis au̾si sunt
Scͥbe itaq & legis doctores qͥerudire
popłos aduitã consueuerant dũ incar¬
natũ dm conspicerent consilus suis mul
discipłorũ corda t̃bata st̃: & cũ ad crucis
arã uentũ eẽt. eosq grauiꝰ ex ꝑsecutiõe
uideorũtimor inuasiss singłi fugert᷑
mulieresu que adp̃paranda subsidia
corporis extiorib dño minist̾us ser¬
uierant. adheserunt. Stecit qͥdẽ aliqͣn¬
diu petrus: s tñ pꝰ t̾ritus negauit
Stetit õe ioħs: cum ipso crucis tẽpore
dictũ ẽ. eccc mat̾ tua. S ꝑseu̾are mi¬
nie potuit: qͥa de ipso quoq scͥo¬
tũ ẽ. qd adolescens qͥdã seq̃bat᷑ illũ
amictus sindone suꝑ nudo: & tenue¬

Expanded text:
mit trepidationem mentis, quos electos nominat, quia cernit quod in fide et bono cula nostri Redemptoris cerneret, hunc ex sigceret, eum Creatorem credere dedignabatur, dicens: Non, sed seducit turbas . Sed quid mirum natum viderunt, ab eo tamen, suadente perfidia, divisi, et a fide veritatis aversi sunt. Scribae itaque et legis doctores, qui erudire populos ad vitam consueverant, dum incarnatum Deum conspicerent, consiliis suis multdiscipulorum corda turbata sunt, et cum ad crucis aram ventum esset, eosque gravis ex persecutione Judaeorum timor invasisset, singuli fugerunt; mulieres vero quae ad praeparanda subsidia corporis exterioribus Domino mysteriis servierant, adhaeserunt. Stetit quidem aliquandiu Petrus, sed tamen post territus, negavit. Stetit etiam Joannes, cui ipso crucis tempore dictum est: Ecce mater tua ; sed perseverare minime potuit, quia de ipso quoque scriptum est: Adolescens quidam sequebatur illum, amictus sindone super nudo, et tenue
Abbreviated transcription (Latin):
dendum. qr is qͥ placidꝰ ascendit. t̾ri¬
bilis redibit: &e quicquid nob cum
mansuetuoine p̃cepit.hoc anobis
cum distcͥtione exiget. Nemo gͥ in¬
dulta penitentie tempora paruipen¬
dat: nemo curam sui dum ualet a¬
gere negligat: qr redemptor noster
tanto tẽ in iudicio distͥctior ueniet.
qͣnto nob̾ ante iudicium magnam
cogitatione u̾sate. Quamuis adhuc
ȩt̾ua patͥa figite: intentionem mentis
inuera luce solidate. Hec gͦ seruemꝰ¬
in meditatione: qͦd dñm credimus
ad cęlum ascendisse. Et si adhtie hie
tenemur infirmitate corporis: seqͣ¬
mur tamen eum passib amoris. In¬

Expanded text:
dendum, quia is qui placidus ascendit terridendum, quia is qui placidus ascendit terribilis redibit; et quidquid nobis cum mansuetudine praecepit, hoc a nobis cum districtione exiget. Nemo ergo indulta poenitentiae tempora parvipendat, nemo curam sui, dum valet, agere negligat, quia Redemptor noster tanto tunc in judicium districtior veniet, quanto nobis ante judicium magnam cogitatione versate. Quamvis adhuc aeternam patriam figite, intentionem mentis in vera luce solidate. Ecce ad coelum versate, quod Dominum credimus ad coelum ascendisse. Et si adhuc hic tenemur infirmitate corporis, sequamur tamen eum passibus amoris.
Abbreviated transcription (Latin):
natura eui dict̾um est. t̾ra es & in t̾rã
ibis: cum dño ascendente in cęlum
tuit. ⁊hac ipsa nanq carnis nostre
subleuatione. ꝑfiguram beatꝰ iobdo¬
minum auem uocat. Quia enim as¬
cens ionis eiꝰ mist̾ium iudeam nonin¬
telligere consperit: de infidelitate eiꝰ
sententiam ꝓtulit dicens. Semitam
ignorauit auis. Auis emm recte ap
pellatus ẽ dominꝰ: q corpꝰ car neum
ad ethera librauit. Cuius auis semitã
ignorauit: quisqͥs eum ad cȩlum as¬
cendisse non credidit. Dñm gͦ no
in cęlum euntem illum duo angeli a¬
sistentes iuxta illos in uestib albis dix¬
erint. audiuimꝰ. Uiri inquiunt gali¬
lei quid statis aspicientes in celum:
Hic iħs qͥ assumptꝰ est a uob̃ in celum:
sic ueniet quemadmodum uidistis
ut illuc sequam᷑ corde: ubi eum as
cendisse credimus corpore. Desidia
trena fugiam: nicħ nos iam delec¬
tet in infimis: qͥ patrem habemus
in celis. Et hoc nob̾ ẽ magnoꝵe ꝑpen¬

Expanded text:
natura cui dictum est: Terra es, et in terram natura cui dictum est: Terra es, et in terram ibis , cum Domino ascendente in coelum ivit; pro hac ipsa namque carnis nostrae sublevatione, per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis ; avis enim ia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit, quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. Dominum ergin coelum euntem illum duo angeli assistentes juxta illos in vestibus albis dixerint, audivimus. Viri, inquiunt, Galilaei, quid statis aspicientes in coelum? Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum, sic veniet quemadmodut illuc sequamur corde, ubi eum corpore ascendisse credimus. Desideria terrena fugiamus, nihil nos jam delectet 1575 in infimis, qui patrem habemus in coelis. Et hoc nobis est magnopere perpen
Abbreviated transcription (Latin):
umq intuerent᷑ incęlum euntem .ii.¬
illum: ecce duouiri astiterunt
iuxta illos inuestibalbis. Querendũ
nob̾ est. qͥd nam sit quod nato dño ap¬
paruerunt angłi. & tamen ñ legunt᷑
in albis uestib apparuisse: ascenden¬
te autem domino missi angłi in alb
legunt᷑ tiestib apparuisse. In albis qͥp¬
pe uestib gaudium &e sollemnitas
mentis attenditur. Quid est gͦ qͦd
nato domino non in albis uestibus.
tas angłis facta est. cum cȩlum d̃s
homopenetrauit: Qͥa nascente do¬
inino ⁊udebat᷑ diuinitas humiliata:
ascendente tͦ dño ẽ humanitas ex al¬
tata. Albe etenm uestes exaltationi
magis congruunt qͣm humiliatioi.
In assumptione gͦ etus angłi in alb̃
uestib uideri debuerunt : quia qͥ
innatiuitate fua apparuit deus
humilis: in ascensione sua ostensꝰ
est homosublimis. S hoc nobis
inagnoꝑe fr̃s in ascensione dñi pen¬
sandum est: qr deletum ẽ cyrogra¬
phum damnationis nr̃e. mutata ẽ
sententia corruptionis nr̃e. Illa enĩ

Expanded text:
lum euntem illum, ecce duo viri astiterunt juxta illos in vestibus albis . Quaerendum nobis est quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. In albis quippe vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, tas angelis facta est, cum coelum Deus homo penetravit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata, ascendente vero Domino est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus, angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Sed hoc nobis magnopere, fratres, in ascensione Domini pensandum est, quia deletum est chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim
Abbreviated transcription (Latin):
uenditionem redemptoris nr̃i figura¬
uit: sic euoch translatꝰ. & ad cȩlum
aereum helyas fubletiat᷑. ascensionẽ
dominicam designauit. Ascensionis
gͦ sue dñs p̃nuncios ⁊ testes habuit.
untm ante legem. alium sub lege:
ut quandoq ueniret ipse qͥ ueracit
celos posset penetrare: unde & ordo
uatione ꝑ quedam incrementa dis¬
tinguitur. Nam enoch & ꝑcortum
genttꝰ & ꝑ coitum generans tͣnslatus.
hebyas uero ꝑ coitum genitꝰ s ñ iam¬
ꝑ coitum generans ad celum subue¬
ctus ẽẽ memorat᷑. ut ueniret postino¬
dum. qͥ neq ꝑ coitum generans neq
ꝑ coitum generatꝰ. nec translatꝰ nec
subuectꝰ celum ethereum sua uirtu¬
te penetraret: qui nob inse creden¬

Expanded text:
demptoris nostri figuravit, sic Enoch translatus, atque ad coelum aereum Elias sublevatus, Ascensionem dominicam designavit. Ascensionis ergo suae Dominus praenuntios et testes habuit, unum ante legem, alium sub lege, ut quandoqueer posset penetrare: unde et ordo vatione per quaedam incrementa distinguitur. Nam Enoch et per coitum genitus, et per coitum generans translatus, Elias vero per coitum genitus, sed non per coitum generans, ad coelum subvectus esse memoratur, ut veniret postmodum qui neque per coitum generans, neque per coitum generatus, nec translatus, nec subvectus, coelum aethereum sua virtute penetraret. Qui nobis in se creden
Abbreviated transcription (Latin):
tas grauabat. Redemptor autem ñr.
non ctirru non angłis subletiat᷑ legit᷑.
qͣm is qui fecerat omnia. nimirum su¬
per omnia sua uͥtute ferebat᷑. Iuo etem̃
reũtebat᷑ ubi erat: & inde redibat uͥ
remanebat: qr cum ꝑ humanitatem
ascendet in cęlum: ꝑ diuinitatem fuã
& t̾ram parit̃ continebat & celum.

Expanded text:
tas gravabat. Redemptor autem noster tas gravabat. Redemptor autem noster non curru, non angelis sublevatus legitur, quoniam is qui fecerat omnia, nimirum super omnia sua virtute ferebatur. Illo etenim revertebatur ubi erat, et inde redibat ubi remanebat, quia cum per humanitatem ascenderet in coelum, per divinitatem suam et terram pariter con
Abbreviated transcription (Latin):
eleuatꝰ est: & nubes suscepit eum ab
ocłis eoꝵ. Notate u̾ba. signade mistia.
contiescens eleuatꝰ est. Comedit & as¬
cendit : ut uidelicet ꝑ effectum come¬
stionis u̾itas patesceret carnis. Inue¬
teri autem testam̃to cognouimus. qͥd
helyas in cȩlum aereum quod t̾re ẽ
ꝓximum sit raptꝰ. & subleuatꝰ: ut in
secretam quandam t̾re regionem re¬
pente duceret᷑. uͥ in magna iam carni
& sp̃s qͥete uiueret : qͦusq ad finem
mundi redeat. ce mortis debitum sol¬
uat: ille enim mortem distulte non
euasit. Redemptor autem nr quiañ
distulit suꝑatut: eamq resurgendo
consumpsit: & restirrectionis suȩ
glam ascendendo declarauit. Mo¬
tandum qͦq est. quod helyas in curru
legit᷑ ascendisse: ut in delicet aꝑte de¬
monstraret᷑: qr homo purꝰ adiutoriom
digebat alieno. Pangłos quippe illa
ficta & ostensa sunt adiumenta: qͥa
neq ad celum quidem aereum ꝑse as¬
cendere potat: quem nat᷑e fue infirmi¬

Expanded text:
elevatus est, et nubelevatus est, et nubeorum. Notate verba, signate mysteria. Convescens elevatus est, comedit et ascendit, ut videlicet per affectum comestionis veritas patesceret carnis. In Veteri autem Testamento cognovimus quod Elias in coelum aereum, quod terrae est proximum, sit raptus et sublevatus, ut in secretam quamdam terrae regionem repente duceretur, ubi in magna jam carnis et spiritus quiete viveret, quousque ad finem mundi redeat, et mortis debitum solvat: ille enim mortem distulit, non evasit. Redemptor autem noster, quia non distulit, superavit, eamque resurgendo consumpsit, et resurrectionis suae gloriam ascendendo declaravit. Notandum quoque est quod Elias in curru legitur ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur, quia homo purus adjutorio indigebat alieno. Per angelos quippe illa facta et ostensa sunt adjumenta, quia neque ad coelum quidem aereum per se ascendere poterat quem naturae suae infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
rectio dñi nr̃s iħu xp̃i dubitantib
discĩpłis ꝑ multa argumenta mon¬
strata ẽ: que dum nos legentes ag¬
noscimus:quid aliud quam de illor
dubitatione solidamur: Quodenim
resurrectionem dñicam tarde c̃didert
non tam illorum infirmitas qͣm ñr̃a
ut ita dicam fut᷑a firmitas fuit. Plus
enim nob thome infidelitas ad fidem.
quam fides credentium discipulorum
ꝓfuit: qr dumille ad fidem palpando
reducit᷑: mens nr̃a omni dubitatione
postposita in fide solidat᷑. Discipulum
quippe dñs post resurrectionem suam
dubitare ꝑmisit. nec tam̃ in dubitatio¬
ne deseruit: ut dum in magistro suo
uulnera palparet carnis. in nobis uul¬
nera sanaret infidelitatis : &e dum du¬
bitando uulnerum cicatͥces tangeret.
de nr̃opectore dubietatis uulnꝰ ampu¬
taret. Ad insinuandam qͦq u̾itatem
dm̃ce resurrectionis: notandum nob̃
est. quid lucas subiungat dicens. Et
conuescens p̃cepit eis ab iherosolimis
ne discedent. Et pꝰ pauea. Uidentib illis

Expanded text:
 dubitantibus discipulis, per multa argumenta monstrata est, quae dum nos legentes agnoscimus, quid aliud quam de illorum dubitatione solidamur? Quod enim resurrectionem dominicam tarde crediderunt, non tam illorum infirmitas, quam nostra, ut ita dicam, futura firmitas fuit. Plus nobis Thomae infidelitas ad fidem quam fides credentium discipulorum profuit, quia dum ille ad fidem palpando reducitur, mens nostra, omni dubitatione postposita, in fide solidatur. Discipulum quippe Dominus post resurrectionem suam dubitare permisit, nec tamen in dubitatione deseruit, ut dum in Magistro suo vulnera palparet carnis, in nobis vulnera sanaret infidelitatis, et dum dubitando vulnerum cicatrices tangeret, de nostro pectore dubietatis vulnus amputaret. Ad insinuandam quoque veritatem dominicae resurrectionis notandum nobis est, quid Lucas subjungat dicens: Et convescens praecepit eis, ab Jerosolymis ne discederent. Et post pauca: Videntibus illis
Abbreviated transcription (Latin):
uerba dei non loquunt᷑ humi .u.¬
liter: considare debent. quod ꝑ pri¬
mum pastorem scͥptum est. Siquis
priis tument: It̾m scͥptum ẽ. Siẽ ex
deo coram deo in xp̃o loquimͣ. Ex deo
enim coram deo loquit᷑: qui p̃dicatio¬
nis u̾bum. qm̃ a deo accepit intelli¬
git. ce placere ꝑ illud deo non hoĩb
querit. Rursꝰ sc̃ptum est. Abhomi¬
natio domini ẽ omnis arrogans.
Quia uidelicet dum in uerbo dĩ
głam ꝓp̾am querit. ius dantis in¬
uadit: eumq laudi sue postponere
neguaquam metuit. a quo hoc ipsũ
quod laudatur accepit. De his qui

Expanded text:
erba Dei non loquuntur humiliter, considerare debent quod per primum pastorem scriptum est: Si quispriis tument? Iterum scriptum est: Sicut ex Deo coram Deo in Christo loquimur . Ex Deo enim coram Deo loquitur qui praedicationis verbum, quoniam a Deo accepit, intelligit, et placere per illud Deo non hominibus quaerit. Rursus scriptum est: Abominatio Domini est omnis arrogans ; quia videlicet dum in verbo Dei gloriam propriam quaerit, jus dantis invadit, eumque laudi suae postponere nequaquam metuit a quo hoc ipsum quod laudatur accepit. CAP. VI
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ nos caritas a iugo culpe liberos
reddit: cum uicissim nos nr̃o seruitio
offerentes exhibemꝰ. Q a eñĩ bona¬
nr̃a non a nob sunt. s ab eohec capi¬
mus a quo fact̾um ẽ ut ẽẽmus: tan¬
to nob̾ ea non debemꝰ retinere pͥuata.
quanto nobis ea conspicuntis ab aue¬
tore nr̃o ad communem utilitatem
data. Unde recte petrꝰ apłs in exhorta¬
tione huiꝰ rei. subdit dicens. Sicut
boni dispensatores multiformis gr̃e
dei. Tunc nanq bn multiformis
gĩa d̾i dispensat᷑: qñ acceptum do¬
num ce ei qui hoc non habet credit᷑:
q̃n ꝓpt̾ eum cui impendit᷑ datum pu¬
tatur. Unde adhue petrꝰ adiecit.Si
quis loquit᷑: quasi sermones di.Si
quis ministrat: tanquam ex uirtu¬
te quam amministrat ds. de si apte
dicat. Humilit̾ impendite bonum

Expanded text:
nc charitas a jugo culpae liberos reddit, cum vicissim nos nostro per amoofferentes exhibemus . Certinostra non a nobis sunt, sed ab eo haec accepimus a quo factum est ut essemus, tanto nobis ea non debemus retinere privata, quanto nobis ea conspicimus ab Auctore nostro ad communem utilitatem data. Unde recte Petrus in exhortatione hujus rei subdidit, dicens: Sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei. Tunc namque bene multiformis gratia Dei dispensatur, quando acceptum donum et ejus qui hoc non habet creditur, quando propter eum cui impenditur sibi datum putatur. Unde adhuc Petrus adjecit: Si quis loquitur, quasi sermones Dei: si quis ministrat, tanquam ex virtute quam administrat Deus . Ac si aperte d
Abbreviated transcription (Latin):
quas accepit debet aliis imꝑtire
& bonum quod alt̾ hẽ alt̾i debet mi¬
pendere: ut qui trenam subam accep̃
indigentis ꝓximi mopiam subleuet:
qͥ doctͥne gr̃a plenꝰ est. ignorantis ꝓxi¬
ii tenebras u̾bo sue p̃dicationis illu¬
stret: qͥ temporali potestate subnixus
nentia.bona suadendo declinet: qui
grãm curationis accepit. int̾cessione
sua salutem infirmantium pie & hu¬
militer impendat: qͥ a t̾renis actibꝰ
liber soli do uacare meruit. ꝓ delin¬
quentib ꝓximis exoret. fit autem
sepe ut qui t̾rena suba nimis oceupat.
orationi non quantum debet muigi¬
let: & fit plerumq ut is qͥad exorandũ
dñm. cunct̾is mundi onerib exutus
uacat. sustentationem mundi ñ ha¬
nem suam anime diuitis impendat.
Alius mͥ uierbum p̃dicationis exhibet.
& lumine u̾itatis ex corde meo igno¬
rantie tenebras expellit: ego autem
illi qr fortasse a muidi huiꝰ potente
oppͥmit᷑. solatium meȩ defensionis
imꝑtior & hc de uiolentis manib

Expanded text:
quas accepit debet aliis impartire; et bonum quod alter habet alteri debet impendere: ut qui terrenam substantiam accepit, indigentis proximi inopiam sublevet; qui doctrinae gratia plenus est, ignorantis proximi tenebras verbo suae praedicationis illustret, qui temporali potestate subnixus nentia, bona suadendo, declinet; qui gratiam curationis accepit, intercessione sua saluti infirmantium pie et humiliter impendat; qui, a terrenis actibus liber, soli Deo vacare meruit, pro delinquentibus proximis exoret. Fit autem saepe ut qui terrena substantia nimis occupatur orationi non quantum debet invigilet. Et fit plerumque ut is qui ad exorandum Dominum cunctis mundi oneribus exutus vacat sustentationem vivendi non hanem suam animae divitis impendat. Alius mihi verbum praedicationis exhibet, et lumine veritatis ex corde meo ignorantiae tenebras expellit; ego autem illi, quia fortasse a mundi hujus potente opprimitur, solatium meae defensionis impartior, et hunc de violentis manibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionem foris intꝰq patiunt᷑.
non solum in dei iniurus minime
excedunt: s neq contͣ ipsos adu̾sa¬
rios contumelios a tiba iacłantur.¬
Qͦd ux bonoꝵs recte petrꝰ admo¬
nec dicens. Nemo tir̃m patiat᷑ qͣsi
homicida aut fur. aut maledicus.
Maledicꝰ enim patit᷑: qui passionis
sue tempore in suisaltem uuria
ꝑsecutoris effrenatur. O. ualit̾ qͥsqi¬

Expanded text:
secutionem foris intusque patiuntur, non solum in Dei injuriis minime excedunt, sed neque contra ipsos adversarios contumeliosa verba jaculantur.Quod, dux bonorum, recte Petrus admonet, dicens: Nemo vestrum patiatur quasi homicida, aut fur, aut maledicus. Maledicus enim patitur, qui passionis suae tempore in sui saltem injuriam persecutoris effrenatur. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmꝰ eccłiȩ pastor diẽ. Apter quod sue¬
cincti lumbos mentis ur̃e: sobrii de¬
ꝑfect̾i sꝑate in eam que offert᷑ uob̃
grãm. Lumbos enim carnis succin¬
gere ẽ: luxuriam ab effectu refre¬
nare. Lumbos u̾ mentis succing̾e̾
est: hanc etiam a cogitatione restrin¬

Expanded text:
r dicit: Propter quod succincti lumbos mentis vestrae, sobrii perfecte sperate in eam quae offertur vobis gratiam ; lumbos enim carnis succingere est luxuriam ab affectu refrenare, lumbos vero mentis succingere est hanc etiam a cogitatione restrin
Abbreviated transcription (Latin):
Incipiat udicium a domo dei.uii.
Ex electorum uita nẽ ce labore cog¬
noscere possumꝰ: si emendari dum
tempus est uolumus. quanta post
animaduersione feriamur. Clectos
qͥppe deicerminus & pra agere: ce
crudelia multa tolerare. E lectorum
qͥppe est hic cont̾i: ut ad p̃mia debe¬
ant et̾ne hereditatis erudiri. Clectoꝵ
est hic flagella ꝑciꝑe: quib seruat᷑
de et̾nitate gaude. Hinc ad ioħm dr.
Ego quos amo arguo & castigo. Hinc
petrꝰ ait. Tempꝰ est ut incipiat iudi¬
cium a domo dei. Ubi mox ammi¬
rando subiunxit. Si autem pͥmum
a nob̃: quis finis eoꝵ qui non credt̃
dei euangłio: H inc gͦ colligit᷑. di¬
strict̾us iudex quanta feriat ilhie

Expanded text:
cipiat judicium a domo Dei . Ex electorum vita nunc et labore cognoscere possumus, si emendari, dum tempus est, nolumus, quanta post animadversione feriamur. Electos quippe Dei cernimus, et pia agere et crudelia multa tolerare. Electorum quippe est hic conteri, ut ad praemia debeant aeternae haereditatis erudiri. Electorum est hic flagella percipere, quibus servatur de aeternitate gaudere. Hinc ad Joannem dicitur: Ego quos amo arguo et castigo . Hinc Petrus ait: Tempus est, ut incipiat judicium a domo Dei. Ubi mox admirando subjunxit: Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt Dei Evangelio? Hinc ergo colligitur districtus iudex quanta illic animadu
Abbreviated transcription (Latin):
ut dum singła queq sunt omniũ.
int̃posita quadam caritatis necessita¬
te.fiant omnia singłors: & unꝰquisq
sic quod non accepit in alt̾o possideat: ut
ipse alt̃i possidendum qͦd accepit hu¬
milit̾ impendat. Hinc ꝑ paulũ dr.¬

Expanded text:
ut dum singula quaeque sunt omnium, interposita quadam charitatis necessitudine, fiant omnia singulorum: et unusquisque sic quod non acipse alteri possidendo quod accepit humiliter impendat. Hinc Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥppe ꝑ auetoritatem imꝑii iniungen¬
da erat seueritas u̾oi: is autem qui ꝑ
sp̃m fertiebat. ꝑ patientiam temꝑ¬
andus fuerat: ne si plus iusto ferueᷤᷤ¬
ceret. non ad salutem uulnera sub¬
iect̃ors reduceret: s sana uulnera¬
ret.Nam sepe uba que hunc ad sa¬
lutem reuocant: alium uulnerant.

Expanded text:
quippe per auctoritatem imperii injungenquippe per auctoritatem imperii injungenda erat severitas verbi, is autem qui per spiritum fervebat, per patientiam temperandus fuerat, ne si plus justo fervesceret, non ad sanandum vulnera subjectorum reduceret, sed sana vulneraret. Nam saepe verba quae hunc ad sanandum revocant, alium vulnerant.
Abbreviated transcription (Latin):
ansueti p̃lati debent stude i
ut etiam emulationem iusticie
habeant: nracundi uͦ ut emulatiõi
quam se habe estimant. mansue
stratus est: quia uidelicet omnes
quos implec. ⁊ columbe simplicita¬
te mansuetos: & igne zeli ardenteᷤᷤ
mansuetudinis feruorem emu¬
lationis deserit: aut rursũ m emy¬
lationis ardorem. uirtutem man¬
suetudinis amiitit. Quod fortas¬
se meliꝰ ostendimus: si in medium
pauli magistĩum ꝓferamꝰ : qͥ duob
discipłis ce non diuersa caritate
p̃ditis: diuersa tam̃ adiutoria p̃di¬
cationis impendit. Timotheum
increpa: in omni patientia & doc¬
trina. Citum quoꝙ admonet di¬
cens. Hec loguere &e exhortare: ⁊
& alt̾i patientiam ꝓponat: nͥ qͦd man¬
suctioris sp̃s titum. & feruentioris ui¬
dit ẽẽ timotheum : Illum itaq per
emulationis studrum inflammat:
hunc ꝑlenitatem patientie temꝑat.
Ill qͦd deest iungit: huic quod suꝑẽ
fubtrahit. Illum stimulo impellere
nititur: hunc freno moderat᷑. Leni

Expanded text:
ansueti praelati debent studere ut etiam aemulationem justitiae habeant, iracundi vero ut aemulationi quam se haberestratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicincrepa in omni patientia et doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhortare, et et alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et ferventioris vidit esse Timotheum? Illum itaque per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod superest subtrahit; illum stimulo implere nititur, hunc freno moderatur. Leni
Abbreviated transcription (Latin):
ire in regnum đi. Hinc it̾m ait. N
coronabit᷑: insi qui legitime certañt.¬
Ad coronam enim & ad magna ỹmia
ꝑueniri non potest: insi ꝑmagnos
labores. Quem cunq gͦ cęlesttum de¬
lectat magnitudo p̃miorum: nonde¬
terreat certamen laborum.

Expanded text:
num Dei . Hinc iterum ait: Non coronabitur, nisi qui legitime certAd coronam enim et ad magna praemia perveniri non potest, nisi per magnos labores. Quemcunque ergo coelestium delectat magnitudo praemiorum, non deterreat certamen laborum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ societatem scłaritim ducit᷑: ad amorẽ
semꝑ sp̃ialis patͥe compunctionis ae pira¬
tione renouet᷑. Ualde nanq cor int hu¬
mana tiba defluit. Cumq indubitant
constet. qͦd ext̾nus occupationum tumul¬
tib impulsum a semetipso corruat: in¬
cessabilit̾ studere debet. ut ꝑeruditio¬
nis studium resurgat. Hinc est enun¬
quod p̾latum gregi discipłm. paulus
admonet dicens. Dum uenio attende
lectioni. Hinc dauid ait. Quomodo
dilexi legem tuam domine: tota die
meditatio mea ẽ. Capła de epistola

Expanded text:
 ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque cor inter humana verba defluit, cum indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, incessabiliter studere debet ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio, attende lectioni. Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine? Tota die meditatio mea est . CAP. IX.--
Abbreviated transcription (Latin):
atq in eo sue locutionis edificium fir¬
met. Sepe enim beretici dum sua ꝑu̾sa
student astruere: ꝓfert̾ ea. que ꝓfecto
in sacroꝵs libroꝵs paginis non denent᷑
Unde &e discipłm suum p̃dicator am¬
monet dicens. O timothee depositum cu¬
stoch: deuitans ꝓphanas uocum notati¬
tes. Dum enim laudari heretici tanqͣm
de eccellenti ingenio eupitnt. qͣsi noua
quedam ꝓferunt: que in patrum antiqͦrs
lib̾s uet̾ib non tenent᷑. Sieq fre: ut dũ
uideri sapientes desidant: miseris audi¬
torib suis stulticie semina spargant.
um uenio attende lectioni. Omnis
p̃latus & rector. cotidie sac̾ eloquii
studiose debet p̃cepta meditar: ut in eo
uim sollicitudinis. & erga cȩlestemui¬
tam ꝓuidȩ circum spectionis quam

Expanded text:
tur in eo suae locutionis aedificium firmet. Saepe enim haeretici, dum sua perversa student astruere, proferunt ea quae profecto in sacrorum librorum paginis non tenentur. Unde et discipulum suum praedicator admonet, dicens: O Timothee, depositum custodi, devitans profanas vocum novitates. Dum enim laudari haeretici tanquam de excellenti ingenio cupiunt, quasi nova quaedam proferunt, quae in Patrum antiquorum libris veteribus non tenentur. Sicque fit ut dum videri sapientes desiderant, miseris auditoribus suis stultitiae semina spargant. Dum venio, attende lectioni . Omnis praelatus et rector quotidie sacri eloquii studiose debet praecepta meditari, ut in eo vim sollicitudinis et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
euntia sine defectu certauierat: de
mansuris nimirum gaudus sine di¬
bietate p̃sumebat. Ubi & apte sub¬
rangit. Non solum autem mͥ: s &
his qui diligunt aduentum eiꝰ. Ac si
dicat. S & omnib qui sͥ de bonaoꝑa¬
tione sunt conscii. Aduentum eñ
iudicis non diligunt: nͥ qui in cauea
sua hab̾e se iusticie meritum serunt
Mequaquam qͥppe gaudium ł coro¬
na retͥbutionis de eternitate recipit᷑.
quod non hic pꝰ pia tͥbulatione & labo¬
re conquirit᷑. Hine paulus ait. Si
commorimur. & conuiuemus: si su¬
stinemus & conregnabimꝰ. Hine scoꝵ¬

Expanded text:
euntia sine defectu certaverat, de euntia sine defectu certaverat, de mansuris nimirum gaudiis sine dubietate praesumebat; ubi et aperte subjungit: Non solum autem mihi, sed et his qui diligunt adventum ejus. Ac si dicat: Sed et in omnibus qui sibi de bona operatione sunt conscii. Adventum enim Judicis non diligunt nisi qui in causa sua habere se justitiae meritum sciunt. Nequaquam quippe gaudium, vel corona retributionis de aeternitate colligitur, quod non hic prius pia tribulatione et labore seminatur. Hinc Paulus ait: Si commorimur, et convivemus; si sustinemus, et conregnabimus . Hinc s
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uiri qr fidelit̾ dñi p̃ceptis inser¬
uiunt. aduentum illiꝰ spe certa
p̃stolant᷑: extremum uenire uidi¬
cium. ostendi cęlestem patriam.
ꝑsolui p̾mia itistis appetunt. Sci¬
endum enim ẽ. quod bonorum
mens quo duriora ꝓueritate tole¬
rat. eo et̾nitatis p̃mia certiꝰ sperat:¬
& tanto spes in dm̃ solidior surgit.
qͣnto ꝓillo quisq grauiora ꝑtulerit.
Labores qͥppe suos scĩ considerantes
mercedem retͥbutionis querunt:
&e cause sue meritum scientes. p̃¬
sentiam iudicis expetunt: eumq
ut ueniat in flamma ignis.dans
tindictam impiis.⁊ contem platio¬
nis sue speciem. in retͥbutione de¬
ferens piis. ardore summo concui¬
piscunt. Labores gͦ suos intuens p̃¬
dieator egregiꝰ dicit. Ego enim rã
delibor: & tempꝰ res olutionis meȩ in¬
stat. Bonum certamen certaui: cursũ
consummaui. fidem seruaui: de reli¬
quo reposita ẽ michi corona iusticie.
quam reddet mͥ dñs in illa die iustꝰ
iudex. Quia enim contͣ mala trans¬

Expanded text:
viri quia fideliter Domini praeceptis inserviunt, adventum illius spe certa praestolantur: extremum venire judicium, ostendi coelestem patriam, persolvi praemia justis appetunt. Sciendum enim est quod beatorum mens, quo duriora pro veritate tolerat, eo aeternitatis praemia certius sperat, et tanto spes in Deum solidior surgit, quanto pro illo quisque graviora pertulerit. Labores quippe suos sancti considerantes, mercedem retributionis quaerunt, et causae suae meritum scientes, praesentiam Judicis expetunt: eumque ut veniat in flamma ignis, dans vindictam impiis, et contemplationis suae speciem in retributione deferens piis, ardore summo concupiscunt. Labores ergo suos intuens praedicator egregius dicit: Ego enim jam delibor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen idem servavi. De reliquo reposita est mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus Judex. Quia enim contra mala trans
Abbreviated transcription (Latin):
entium corda incaute loquacitatis
importuntate leuigat᷑. Unde paulꝰ
cum discipłm de instantia p̃dicatio¬
nis admoneret. dicebat. Testificor co¬
ram deo & xp̃o iħu qui iudieaturꝰ
est uiuos &e mortuos. & aduentũ eiꝰ ⁊
regnum ipsiꝰ: p̃dica ũbum. insta o¬
portune. importune. Dicturꝰ impor¬
tune p̃misit oportune: qr scilieet
apud auditoris mentem. ipsa sua ui¬
litate se destruit: si hab̾e importun¬
tas oportunitatem nescit. De mansue¬

Expanded text:
entium corda incautae loquacitatis entium corda incautae loquacitatis importunitate levigatur. Unde Paulus, cum discipulum de instantia praedicationis admoneret, dicebat: Testificor coram Deo et Christo Jesu, qui judicaturus est vivos et mortuos, per adventum ejus, et regnum ipsius: Praedica verbum, insta opportune, importune. Dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris mentem; ipsa sua utilitate se destruit si habere importunitas opportunitatem nescit. CA
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ uiri ab huius mund inqͥ¬
eta concupiscentia se penit᷑
subtrahunt: ac terrenarum
actionum strepitum deseruñ.
& ꝑquietis studium. ab ext̾ioribus oꝑibꝰ
cessantes. int̾na penetrare satagunt.
Neq enim ad int̾na contemplanda ꝑ¬
ducunt᷑: nisi ab his que ext̾ius impli¬
cant. studiose subtrahant᷑. Huc ẽ enĩ
quod ꝑ semetipsam ueritas diẽ. Nemo
potest duobꝰ dominis seruire. Hinc
paulus ait. Nemo militans deo im¬
plicat se negotus scłarib: ut ei place¬
at cui se ꝓbauit. Hunc ꝑ ꝓpħam dñs¬
admonet dicens. Uacate &e uidete qm̃
ego sum ds. Nequaquam enim inter¬
na noticia conspicit᷑. nisi ab externa
implicatione cesset᷑: &e mens nr̃a nul¬
lomodo ad uim intime contemplatio¬
nis raptt᷑: insi studiose pꝰ a t̾renorum
desidioꝵs tumultu sopiatur.
cita rectorib. ut abeis non solum
praua nullomͦ. s ne recta quidem n¬
mie &e mordinate ꝓferant᷑: qr sepe dicꝰ¬
torum uirtꝰ ꝑditur: cum apud audi¬

Expanded text:
i viri ab hujus mundi inquieta concupiscentia se penitus subtrahunt, ac terrenarum actionum strepitum deserunt, et per quietis studium ab exterioribus operibus cessantes, interna penetrare satagunt. Neque enim ad interna contemplanda perducuntur, nisi ab his quae exterius implicant studiose subtrahantur. Hinc est enim quod per semetipsam Veritas dicat: Nemo potest duobus dominis servire . Hinc Paulus ait: Nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit. Hinc per admonet, dicens: Vacate et videte, quoniam ego sum Deus . Nequaquam enim interna notitia conspicitur, nisi ab externa implicatione cessetur, et mens nostra nullo modo ad vim intimae contemplationis rapitur, nisi studiose prius a terrenorum desideriorum tumultu sopiatur. cita rectoribus, ut ab eis non solum prava nullo modo sed ne recta quidem nimie et ordinate proferantur, quia saepe dictorum virtus perditur, cum apud audi
Abbreviated transcription (Latin):
eccatum illud usq ad inferos du¬
citur: quod ante finem uite p̃sen¬
tis ꝑ correptionem & pęnitentiam
Peccatum nanq ad mortem ẽ. pec¬
catum usq ad mortem: qr scilicet
peccatum quod hic non corrigitur:
eius uenia frustra postulatur.
distat: quod peccatum ẽ mala face̾.
delictum uͦ bona derelinquere. q̃
summoꝑe sunt tenenda. Uel certe¬
peccatum est in oꝑe: delictum in

Expanded text:
eccatum illud usque ad inferos ducit quod ante finem vitae praesentis per correptionem et poenitentiam Peccatum namque ad mortem est peccatum usque ad mortem; quia scilicet peccatum quod hic non corrigitur, ejus venia frustra postulatur. distat, quod peccatum est mala facere, delictum vero bona derelinquere: quae summopere sunt tenenda. Vel peccatum certe in opere est, delictum in
Abbreviated transcription (Latin):
neris: tangit tam̃ animum ñ sine me¬
rore pulsꝰ doloris. Siẽ enim uir fortis
cum uicino iam belli c̾tamine armis
accingit᷑. palpitat & festinat. tremit ⁊
seuit. qͣs i pauere ꝑpallorẽ cernit᷑. s ꝑ
iram uehement̾ urget᷑: itauir sc̃s cũ
firmitate ꝯcutit᷑: & sue spei soliditate
roborat᷑. E de uicina morte trepidat:
a t̃ qͥd moriendo ueriꝰ uuat exultat.
Adregnum qͥppe ñ potest nͥ morte int̾.¬
posita tͣnͣsire: & iccirco gaudens metuit.
& metuens gaudet: qr scit qͦd ad brauiũ
quietis ñ ꝑueniat: nͥ hoc qͦd int̾iacet
cum labore transcendat. Q lit̾ elec̾ti¬

Expanded text:
neris, tangit tamen non sine moerore animum pulsus doloris. Sicut enim vir fortis, cum vicino jam belli certamine armis accingitur, palpitat et festinat; tremit et saevit; quasi pavere per pallorem cernitur, sed per iram vehementer urgetur: ita vir sanctus firmitate concutitur, et spei suae soliditate roboratur, et de vicina morte trepidat, et tamen quod moriendo verius vivat, exultat. Ad regnum quippe non potest nisi interposita morte transire, et idcirco  metuens gaudet, quia scit quod ad bravium quietis non perveniat, nisi hoc quod interjacet cum labore transcendat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Electi d̃i qͣntalibet chortis catione
oꝑis fulgeant. qͣntolibet se igne com¬
ptictionis accendant: nimirum con¬
stat. qr dum corruptibili adhue earne
possunt. Sepe aut̃ ita mens eoꝵs accen¬
dit᷑: ut qmͣuis in carne sit posita. in
dm̃ tam̃ oĩ subiugata carnali cogit̾one
rapiat᷑. Nec tam̃ dm̃ sic̃ ẽ ꝯsꝑic̃: quia
nimirum hanc sic̃ dictum ẽ. in carne
corruptibili pondꝰ pͥme damnatioĩs
p̃mit.Seꝑe ita ut ẽ absorb̃i desiderat:
ut ȩt̾nam uitam si possit fieri sine int̾¬
uentu corporee mortis attingat. Unde
paulꝰ cum ardent̃ int̾nam lucem q̃ re¬
ret. s tam̃ utcumq mortis ext̃ioris dã¬
na formidaret: ait. Quandiu sumꝰ in
hoc habitacło ingemiscimꝰ gͣuati. eo qͦd
nolumꝰ expoliari s suꝑuestirq: ut absor
lum̃ uerum appetunt. ⁊ si concedatur
&̃ cum corpore illd attingere lucis inti¬
mȩ secretum uolt̾: s qͣntolibet ardore
intentionis exsiliant. adhuc antiqͣ nox
uat: & corruptibiles hꝰ carnis ocłos qͦs

Expanded text:
ent; sed quantalibet coruscatione operis fulgeant, quantolibet se igne compunctionis accendant; nimirum constat quia dum corruptibili adhuc carne possunt. ditur, ut quamvis in carne sit posita, in Deum tamen omni subjugata carnali cogitatione rapiatur. Nec tamen Deum sicut est conspicit, quia nimirum hanc, sicut dictum est, in carne corruptibili pondus primae damnationis premit. Saeperita ut est se absorberi desiderat, ut aeternam vitam, si possit fieri, sine interventu corporeae mortis attingat. Unde Paulus, cum ardenter internam lucem quaereret, sed tamen utcunque mortis exterioris damna formidaret, ait: Quandiu sumus in hoc habitaculo, ingemiscimus gravati: eo quod nolumus exspoliari, sed supervestiri: ut absorverum lumen appetunt, et si concedatur, etiam cum corpore illud attingere lucis intimae secretum volunt. Sed quantolibet ardore intentionis exiliant, adhuc antiqua noxvat; et corruptibilis hujus carnis oculos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine dixit dñs ad eaim. Uox
sanguinis fiĩs dui clamat ad me
de t̾ra. Ipse qͦq qui sumit᷑ sanguis
redemptionis. elamor est nostri re¬
demptoris: unde etiam paulus dic̃
& sanguinem asꝑsionis melius lo¬
quentem quam abel. Sanguis qͥp¬
pe iħu meliꝰ loquit᷑ quam abel: qͥa
sanguis abel. mortem fratricide fr̃is
petiit: sanguis autem domini ui¬
tam ꝑsecutoribusimpetrauuit.
Unde factum est: ut llei redemptoris
nr̃i sanguinem quẽ ꝑsecutores se¬
uientes fucdant. pꝰmodum credentes

Expanded text:
ad Cain: Vox sanguinis fratris tui clamat ad me de terra. Ipse quoque qui sumitur sanguis redemptionis, clamor est nostri Redemptoris. Unde etiam Paulus dicit: Et sanguinem aspersionis melius loquentem quam Abel . Sanguis quippe Jesu melius loquitur quam Abel, quia sanguis Abel mortem fratricidae fratris petiit, sanguis autem Domini vitam persecutoribus impetravit. Unde factum est ut Redemptoris nostri sanguinem quem persecutores saevientes fuderunt p
Abbreviated transcription (Latin):
quem quasi iuste tenebat amisit.
Prudentra itaq non uirtute deuic̃¬
tus est: qui dum ad temptandum
dm̃ soluit᷑. ab homine possidendore¬
ligatur: ut inde eum qui sub ipso e¬
rat ꝑdet : unde cum illo qui suꝑ ipsũ
est congredi presumꝑsisset. De
UI plene mortificationem suam
appetunt. quanto fiunt ad finem
uiciniores. tanto se exhibent in oꝑe
ardentiores: laborando non deficiũt:
s magis adusum laboris crescunt:
qr qͦ iam p̃mia ꝓpinquiora conside¬
rant. eo in oꝑe delect̾abiliꝰ exsudant.
rentes collectionem nr̃am. sic̃ est cõ¬
suetudinis quibdam. s consolantes.
& tantomag̃. quanto iuiditis appro¬
pinquantem diem. Laborantem qͥp¬
pe consolari ẽ. parit̾ in labore ꝑsi¬
stere: qr subleuatio laboris est trisio
collaborantis ⁊ sic̃ cum in itinere co¬
mes iungitur. uia quidem non ab¬
strahitur: s tam̃ de societate comtaᷤ.
labor itineris leungat᷑. Dum itaq pau¬

Expanded text:
quem quasi juste tenebat amisit. quem quasi juste tenebat amisit. Prudentia itaque non virtute devictus est, qui dum ad tentandum Deum solvitur, ab homine possidendo religatur; ut inde eum qui sub ipso erat perderet unde cum illo qui super ipsum est congredi praesumpsisset. CAP. ui plene mortificationem suam appetunt, quanto fiunt ad finem viciniores, tanto se exhibent in opere ardentiores: laborando non deficiunt, sed magis ad usum labores crescunt, quia quo jam praemia propinquiora considerant, eo in opere delectabilius exsudant. rentes collectionem vestram, sicut est consuetudinis quibusdam, sed consolantes, et tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem . Laborantem quippe consolari, est pariter in labore persistere, quia sublevatio laboris est visio collaborantis: sicut cum in itinere comes jungitur, via quidem non abstrahitur, sed tamen de societate comitis labor itineris leviatur. Dum itaque Pau
Abbreviated transcription (Latin):
est uictus: atq ipsa in expugnabilis
mentis eiꝰ integritate ꝓstratus. Sed
quia adint̾iora non ualuit. ad eiꝰ se
ext̾iora comu̾itit: ut qr mentis uirtute
uictꝰ est. eum quem deciꝑe tempta¬
tione non ualuit. carnis saltem uide¬
retur morte suꝑare: atq ut ante nos¬
dictum est ꝑmissus est in illud. qͦd
ex nob mortalib mediator acceꝑat
Sub potuit aliquid facere. ibi de¬
uict̾us est ex omni parte: & unde ac¬
cepit ext̾ius potestatem dominice
carnis occidende. inde int̾ius potestaᷤᷤ
eiꝰ qua nos tenebat occisa ẽ. Ipse nãq
ext̾ius. Q qui nosiure debitores mor¬
tis tenuit.Iure in nob ius mortis
amisit: qr ꝑ satellites suos eiꝰ carnẽ
nobis mortem soluit indebitam:
ut nobmors debita non nocerẽ. An¬
tiquus autem hostis ꝑ excessum prȩ¬
sumptionis sue eum etiam ꝑdidit
quem inique ꝑfuasionis lege posse¬
dit: & dum audaet̾ eum in quonil
sib competebat appetiit: Iure illũ

Expanded text:
est victus, atque ipsa inexpugnabilis est victus, atque ipsa inexpugnabilis mentis ejus integritate prostratus. Sed quia ad interiora non valuit, ad ejus se exteriora convertit, ut quia mentis virtute victus est, eum quem decipere tentatione non valuit, carnis saltem videretur morte superare: atque ut ante dictum est, permissus est in illud quod ex nobis mortalibus Mediator acceperat. Sed ubi potuit aliquid facere, ibi devictus est ex omni parte; et unde accepit exterius potestatem Dominicae carnis occidendae, inde interior potestas ejus qua nos tenebat occisa est. Ipse namque exterius; et qui nos jure debitores mortis tenuit, jure in nobis jus 553 mortis amisit, quia per satellites suos ejus carnem nobis mortem solvit indebitam, ut nobis mars debita non noceret. tiquus autem hostis per excessum praesumptionis suae eum etiam perdidit quem iniquae persuasionis lege possedit; et dum audacter eum in quo nil sibi competebat appetiit, jure illum
Abbreviated transcription (Latin):
erat homo qui ꝓhominib offerri
debuisset: ut ꝓ rationali peccante
rationalis hostia mact̾aret᷑. S quid
quod homo sine peccato inuenir⁊ ñ
pot̾at : & oblata ꝓ nob̾hostia. qnͣdo
nos aꝑeccato mundare potiusset.
snpsa hostia peccati contagio non
careret: In quinata quippe: inqui¬
natos mun dare ñ posset. G ut ra¬
tionalis c̃thostia: homo fuerat
offerendus. Ut gͦ a peccatis mun¬
daret homi nem: homo. & sine
peccato. S qͥ s eẽt homo sine peccõ:
sier peccati commixtione descen¬
deret: dinde uenit ꝓpt̾ nos in
utero uirginis filius di: ibi pro
nobis fact̾us est homo. Sumpta est
ab illo nat᷑a. non culpa. fecit ꝓ nob̾
Sacrificium corpus suum : exhi¬
butt ꝓ peccatorib iuctimam
Sine peccato : que ce humanita¬
te mori. & iusticia mundare
potuisset. Hunc gͦ cum post
baptisma uidit antiquus hostis. mox
temptationib impetiit: & ꝑ diuersos
aditꝰ. ad erus int̾iora molitꝰ irrumꝑẽ

Expanded text:
erat homo qui pro hominibus offerri erat homo qui pro hominibus offerri debuisset, ut pro rationali peccante rationalis hostia mactaretur. Sed quid quod homo sine peccato inveniri non poterat, et oblata pro nobis hostia, quando nos a peccato mundare potuisset, si ipsa hostia peccati contagio non careret? Inquinata quippe inquinatos mundare non posset. Ergo ut rationalis esset hostia, homo fuerat offerendus; ut vero a peccatis mundaret hominem, homo et sine peccato; sed quis esset homo sine peccato, si ex peccati commistione descenderet? Proinde venit propter nos in utero Virginis Filius Dei: ibi pro nobis factus est homo. Sumpta est ab illo natura, non culpa. Fecit pro nobis sacrificium corpus suum, exhibuit pro peccatoribus victimam sine peccato, quae et humilitate mori, et justitia mundare potuisset. Hunc ergo cum post baptismavidit antiquus hostis, mox tentationibus impetiit, et per diversos aditus ad ejus interiora molitus irrepere,
Abbreviated transcription (Latin):
ud saꝑe & aliud fortem ẽẽ: quippe qr
ipsa fortitudo qͦ sapientia. & ips a sap¬
entia que cdiuinitatis eẽntia ẽ: dñs
tamen diabolum quantum ad faciẽ
spectat. non uirtute s ratione suꝑa¬
uit. Ipse nanq diabolus in illa nos
parentis pͥmi radice supplantans.
sub captiuitate sua hominem quas
iuste tenuit: qͥ lib̾o conditꝰ arbitͥo ei in¬
iusta suadenti consensit. Ad uitã nãq
conditꝰ in lib̾tate ꝓpͥe uoluntatis: spon¬
te sua factꝰ est debitor mortis. Delenda
gͦ erat talis culpa: s nͥ ꝑ sacͥficium de¬
leri non pot̾at.Querendum erat sacͥ¬
ficium: s quale sacͥficium poterat ꝓ
absoluendis hominib inueniri: Neq
enim iustum fuit. ut ꝓ rationali hoĩe
brutorum animalium uictime cede¬
rentur: unde ait apls. Necesse ẽ gͦ
exemplaria cȩlestium his mundari:
ipsa autem celestia melioribus hosti¬
is quam istis. Gͤ si bruta animalia
aꝓpt̃ rationale animal id ẽ ꝓ homine
digne uictime ñ fuerunt: reqͥrendꝰ

Expanded text:
rtem esse: quippe quia ipsa fortitudo, quae sapientia, et ipsa sapientia quae divinitatis essentia est; Dominus tamen diabolum quantum ad faciem spectat, non virtute sed ratione superavit. Ipse namque diabolus nulla nos parentis primi radice supplantans, sub captivitate sua hominem quasi juste tenuit, qui libero conditus arbitrio ei injusta suadenti consensit. Ad vitam namque conditus in libertate propriae voluntatis, sponte sua factus est debitor mortis. Delenda ergo erat talis culpa, sed nisi per sacrificium deleri non poterat. Quaerendum erat sacrificium, sed quale sacrificium poterat pro absolvendis hominibus inveniri? Neque enim justum fuit ut pro rationali homine brutorum animalium victimae caederentur. Unde ait Apostolus: Necesse est ergo exemplaria coelestium his mundari; ipsa autem coelestia melioribus hostiis quam istis. Ergo si bruta animalia propter rationale animal, id est, pro homine, dignae victimae non fuerunt, requirendus
Abbreviated transcription (Latin):
pit: quod qͥ ꝓ nob̾ patrem qͣmuis di¬
uinitate eẽt ȩqualis adorauitꝰ.subir¬
risione ad orat᷑ tacuit: quod uitam
mortuis p̃parans. usq ad mortem ip¬
se uita ꝑuenit. Cur itaq asperum
creditur. ut homo toleret a deo fla¬
gella ꝓ malis: si tanta d̃s ab homi¬
nibus ꝑtulit mala ꝓbonis: Aut
quis sane intelligentie de ꝑcussione
sua ingratus existat. si hinc ips e si¬
ne flagello non exiit: qui hic sine

Expanded text:
pit; quod qui pro nobis Patrem, quamvis dipit; quod qui pro nobis Patrem, quamvis divinitate esset aequalis, adoravit, sub irrisione adoratus tacuit; quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur ut homo toleret a Deo flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sanae intelligentiae de percussione sua ingratus existat, si hinc ipse sine flagello non exiit qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
res. & reuerebamur eos: num multo
magis obtemꝑabimꝰ patͥ sp̃uum &¬
uiuemus: Qilli quidem in tempore
paucoꝵ dierum scđm uoluntatem
suam erudiebant nos: hic autem
adid quod utile ẽ in recipiendo scĩfi¬
cationem eiꝰ. Quos gͦ dñs flagellat
sollicite patientie uirtutem studeat̃
seruare: incessanter enim qͣnta
redemptor nr̃ ab his qͦscreauerat ꝑ¬
tulit mala debent con/ siderare: qͦd
tot abiecta conuitioꝵ ꝓbra sustinu¬
it: quod de manu hostis antiqui cay¬
tiuor animas cotidie rapiens. in¬
sultantium alapas accepit: qͦd aqui
nos salutis diluens. a ꝑfidorum spu¬
tis faciem non abscondit: qͦd aduoca¬
tione sua nos ab ȩt̾nis suppliciis li¬
berans.tacitꝰ flagella tolerauit: qͦd
int̾ angłors choros nobis ꝑhen¬
nes honores tͣbuens. colaphos ꝑ¬
tulit: quod a peccator nos pun¬
ctionib saluans. spinis caput
supponere non recusauit.: qͦd et̾na
dulcedine nos inebrians. insiti
sua fellis amaritudinem.I: acce¬

Expanded text:
res, et verebamur eos. Num multo res, et verebamur eos. Num multo magis obtemperabimus Patri spvivemus? Et illi quidem in tempore paucorum dierum secundum voluntatem suam erudiebant nos, hic autem ad id quod utile est, in recipiendo sanctificationem ejus. Quos ergo Dominus flagellat, sollicite patientiae virtutem studeant servare; incessanter enim quanta Redemptor noster ab his quos creaverat pertulit mala debent considerare: quod tot abjecta conviciorum probra sustinuit, quod de manu hostis antiqui captivorum animas quotidie rapiens, insultantium alapas accepit; quod aqua nos salutis diluens, a perfidorum sputis faciem non abscondit; quod vocatione sua nos ab aeternis suppliciis liberans, tacitus flagella toleravit; quod inter angelorum choros nobis perennes honores tribuens, colaphos pertulit; quod a peccatorum nos punctionibus salvans, spinis caput supponere non recusavit; quod aeterna dulcedine nos inebrians, in siti sua fellis amaritudinem acce