comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicto matris recenti patris eoꝵ obitu de¬
stitute. quȩ iniuriã sibi ab eis factam a¬
cerbissime tulit: tali pęna sunt diuinitꝰ
cõherciti: ut horribiliter quaterentur
om̃s tremore membroꝵ. Inqua fedissi¬
ma specie oculos suoꝵ eiuium non feren¬
tes. quaquauersum cuiq ire uisum est
toto pene uagabantur orbe romano.
Ex his etiã ad nos uenerunt duo. frater
& soror paul us & palladia: multis aliis
locis imseria diffamante iam cogniti. Ue¬
nerunt autẽ ante pascha: ferme dies quin¬
decim. Eccłiam cotidie & in ea memori¬
am glor̾iosissimi stephani frequentabãt::
orantes ut iam sibi placaret᷑ ds. & salutẽ
pristinam redderet: & illic & quacũq
ibant conuertebant in se ciuitatis aspec¬
tũ. Et non nulli qui eos alibi uiderant.
causamq tremoris eoꝵ nouerant: aliis ut
cũq poterant indicabant. Uenit & pas¬
cha: atq ipso die dominico mane cũ iam
frequens popłs p̃sens esset. & loci sc̃i can¬

Expanded text:
dicto matris recenti patris eorum obitu dedicto matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto paene uagabantur orbe Romano. Ex his etiam ad nos uenerunt duo, frater et soror, Paulus et Palladia, multis aliis locis miseria diffamante iam cogniti. Venerunt autem ante Pascha ferme dies quindecim, ecclesiam cottidie et in ea memoriam gloriosissimi Stephani frequentabant, orantes ut iam sibi placaretur Deus et salutem pristinam redderet. Et illic et quacumque ibant conuertebant in se ciuitatis adspectum. Nonnulli. qui eos alibi uiderant causamque tremoris eorum nouerant, aliis. ut cuique poterant, indicabant. Venit et Pascha, adque ipso die dominico mane, cum iam frequens populus praesens esset et loci sancti can
Abbreviated transcription (Latin):
fide animam posuit. Eiunt etiã nune
multa miracula eodẽ dõ faciente ꝑ qus
uult & quẽ admodũ uult: qui & illa quȩ
legimus fecit. Sed ista nec similiter inno¬
tescunt: neq ut non excedant animo. qͣsi
glarea memoriȩ crebra lectione cundunt᷑.
Nam & ubi diligentia est quȩ nunc apud
nos ẽẽ cȩpit ut libelli eoꝵ qui beneficia
ꝑcipiunt recitentur inpopło: semel au
diunt qui ad sunt pluresq non ad sunt:
ut nec illi qui affuerunt post aliquot die ᷤᷤ
qͦd audierunt mente retineant & uix qͥs¬
q reperiatur illoꝵ qui ei quẽ non affu¬
isse cognouerit indicet qͦd audint. Unũ
est apud nos factum non maius quã illa qͦ
dixi. sed tam clarum atq illustre miracu¬
lum: ut nullũ arbitrer esse yppomensiũ
qui hoc non uel uiderit uel didicerit. nul¬
lũ qui obliuisci ulla ratione potuerit.
ECEM Auidã frs. quorũ septem
sunt mares. tres feminȩ. de cesarea ca¬
padociȩ suoꝵ ciuiũ non ignobiles: male¬

Expanded text:
t ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per quos uult et quem ad modum uult, qui et illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt neque, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, quae nunc aput nos esse coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt pluresque non adsunt, ut nec illi, qui adfuerunt, post aliquot dies quod audierunt mente retineant et uix quisque reperiatur illorum, qui ei, quem non adfuisse cognouerit, indicet quod audiuit. Unum est aput nos factum, non maius quam illa quae dixi, sed tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponiensium, qui hoc non uel uiderit uel didicerit, nullum qui obliuisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fratres quorum septem sunt mares, tres feminae de Caesarea Cappadociae, suorum ciuium non ignobiles, male
Abbreviated transcription (Latin):
nisterii. medificationem corꝑis xp̃i: ac de¬
inde subiectũ unde nunc agimus. donec
occurramus om̃s inunitatem fidei. & agni¬
tionem filii dĩ. inuirũ ꝑfecꝰtum in mensu¬
ram ȩtatis plenitudinis xp̃i & cętera: do¬
nec eade mensura in quo corꝑe intelligen¬
da esset ostenderet dicens. augeam iillo
totũ conexum & cõpactum ꝑ omnẽ tac¬
tũ subministrationis scdm oꝑationẽ in
mensuram uniuscuiusq partis. Sicut gͦ
est mensura uniuscuiꝰq partis. ita totius
corꝑis quod omib suis partib constat est
utiq mensura plenitudinis de qua dictũ
est inmensura ȩtatis plenitudinis xp̃i.
Quã plenitudinem etĩa illo cõmemora¬
uit loco: ubi ait de.xp̃o. Et illũ dedit
pus eius. & plenitudo eiͦ. qui omĩa in om¬
nib adimpletur. Uerũ si hoc ad resurre¬
ctionis formam in qua erit unusquisq re¬
ferendũ ẽẽt: quid nos impediret nomina
ꝓ homine positum acciperemus. sicut in

Expanded text:
nisterii, in aedificationem corporis Christi ac denisterii, in aedificationem corporis Christi ac deinde subiectum unde nunc agimunitatem fidei et agnitionem filii Dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi, et cetera; donec eadem mensura in quo corpore intellegenda esset, ostenderet dicens: Augeamur in illo corpus conexum et conpactum per omnem tactum subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque partis. Sicut ergo est mensura uniuscuiusque partis, ita totius corporis, quod omnibus suis partibus constat, est utique mensura plenitudinis, de qua dictum est: In mensuram aetatis plenitudinis Christi. Quam plenitudinem etiam illo commemorauit loco, ubi ait de Christo: Et ipsum dedit pus eius, plenitudo eius, qui omnia in omnibus inpletur. Verum si hoc ad resurrectionis formam, in qua erit unusquisque, referendum esset, quid nos inpediret nominatpro homine positum acciperemus? sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
occurramus om̃s munitatẽ fidĩ & agniti¬
onem filii di inuirũ ꝑfectũ in mensurã
ȩtatis plenitudinis xp̃i. ut ultra non simꝰ
paruuli iactati & circũlati om̃i uento do¬
ctrine. in illusionem hominũ in astutĩa
ad machinationem erroris: ueritatẽ autẽ
facientes in caritate augeam᷑ in illo ꝑ om¬
nia qui est caput xp̃c. ex quo totũ corpus
conȩxum & compactũ ꝑ omñe tactũ sub¬
ministrationis scđm oꝑationẽ in mensurã
uniuscuiusq partis incrementũ corporis
facit inȩdificationem sui incaritate. Ecee qͥ
est uir ꝑfectus. caput & corpiis quod con¬
stat omnib membris. quȩ suo temꝑe com¬
plebuntur. cotidie tam̃ eidẽ corꝑi accedũ
dũ ȩdificatur eccłia eui dicit᷑. uos autem
estis corpus xp̃i & membra. Et alibi. Pro
corꝑe eius inquit quod . ẽ. eccłia. Itemq
alibi. Unus panis. unũ corpus multi sumꝰ.
De cunus corꝑis edificatione & hic dicꝰtũ
est. ad consummationẽ sc̃oꝵ mopus mi¬

Expanded text:
 unitatem fidei et agnitionem filii Dei, in uirum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi; ut ultra non simus paruuli iactati et circumlati omni uento doctrinae, in inlusione hominum, in astutia ad machinationem erroris, ueritatem autem facientes in caritate augeamur in illo per omnia, qui est caput Christus; ex quo totum corpus conexum et conpactum per omnem tactum subministrationis secundum operationem in mensuram uniuscuiusque partis incrementum corporis facit in aedificationem sui in caritate. Ecce qui est uir perfectus, caput et corpus, quod constat omnibus membris, quae suo tempore conplebuntur, cottidie tamen eidem corpori accedunt, dum aedificatur ecclesia, cui dicitur: Vos autem estis corpus Christi et membra, et alibi: Pro corpore, inquit, eius quod est ecclesia, itemque alibi: Unus panis, unum corpus multi sumus. De cuius corporis aedificatione et hic dictum est: Ad consummationem sanctorum in opus mi
Abbreviated transcription (Latin):
inuentũ bouis. Hoc alligata quasi reme¬
dio: ad sc̃i martyris limina ueniebat
Sed ꝓfecta acarthagine cũ inconfinio
fluminis bagradȩ insua possessione man¬
sisset: surgens ut iter ꝑageret. ante pe¬
des suos illum iacentem anulũ uidit: &
capillatiam zonam qua fuerat alligat

Expanded text:
 bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret ante pedes suos illum iacentem anulum uidit et capillaciam zonam, qua fuera
Abbreviated transcription (Latin):
non datis libellis de his quȩ mirabiliter
facta sunt. illi ipsi qui dati sunt ad sep¬
tuaginta ferme numerũ ꝑuenerant.
quando ista conscripsi. Calamȩ uͦ uͥ &
ipsa memoria prius ẽẽ cȩpit. & crebri¬
us dantur. incõparabili multitudine¬

Expanded text:
quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum peruenerant, quando ista conscripsi. Calamae uero, ubi et ipsa memoria prius esse coepit et crebrius dantur, inconparabili multitudin
Abbreviated transcription (Latin):
unitate manserunt. Ea dubitatio. p¬
cedente tempore ꝑspecta ueritati subl¬
ta est. Questio quȩ nondum fintau
prianum non deterruit. ut recederet
uos finita ut redeatis inuitat. Uenti
ad catholicam concordantẽ: quam cipi¬
nus non deseruit fluctuantẽ. Nutsi
uobis exemplum cipriani iam disp¬
cet. qui cõmunicauit eis qui cunba¬
ptismate hereticorum recipiebamt a
te dicens. neminẽ iudicantes. aut a ni¬
re cõmunionis aliqu̾ẽ si diuersum sn¬
serit amouentes. quo itis miseri: Quio
agitis: Et uos ipsos fugite: quia indiꝓ
cessistis. ubi ille ꝑmansit. Si uero n pt̃
abundantiam caritatis. & amorẽ frm¬
tatis. ꝙ uinculum pacis. nec sua pecca¬
ta nec aliena obesse potuerunt: huc re¬
dite. ubi & nobis & uobis multo minꝰ
oberunt quȩ ur̃i finxerunt.

Expanded text:
unitate manserunt. ea dubitatio punitate manserunt. ea dubitatio procedente tempore perspecta ueritate sublata est: quaestio, quae nondum finita Cyprianum non deterruit ut recederet, uos finita ut redeatis inuitat. uenite ad catholicam concordantem, quam Cyprianus non deseruit fluctuantem. aut si uobis exemplum Cypriani iam displicet, qui communicauit eis, qui cum baptismate haereticorum recipiebantur, aperte dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes, quo itis, miseri, quid agitis? et uos ipsos fugite, quia inde processistis ubi ille permansit. si uero ei propter abundantiam caritatis et amorem fraternitatis et uinculum pacis nec sua peccata nec aliena obesse potuerunt, huc redite, ubi et nobis et uobis multo minus oberunt quae uestri finxerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
existimabat admissos: in eodẽ uinculo
pacis credimus ꝑ eande miscdiam di me¬
reri ueniam posse rebaptizatos. Eccłia
quippe catholica temporibꝰ beati cipri¬
ani & ante ipsum p̃terito tempore aut
rebaptizatos aut baptismum non ha¬
bentes unitatis gremio continebat. aut
illi aut illi salutẽ non nisi unitatis
ipsius merito consecuti sunt. Si enĩ
non habebant baptismũ qui ab he-¬
reticis ueniebant: sicut asserit cipri¬
anus non recte admittebant᷑. & tam̃
eisdẽ ipse indulgentiã de dñi miscda¬
ꝓpt̃ unitatẽ exdĩȩ non desꝑauit. Ita
gͦ si habebant baptismũ: non recte re¬
baptirabantur. Quid itaq illos nisi
eadem unitatis caritas adiuuabat p
quod in sacramento tractando late¬
bat humanam infirmitatẽ. diuina
miscđia non reputaret amantibꝰ paẽ
Cur ergo cum ur̃os rebaptizatos ciumno¬
tis: & illis & uobis salutis aditus m¬
uidetis: fuit aliquando de baptismo
dubitatio. Qui diuersa senserunt in

Expanded text:
existimabat admissos, in eodem uinculo existimabat admissos, in eodem uinculo pacis credimus per eandem misericordiam dei mereri ueniam posse rebaptizatos. Ecclesia quippe catholica temporibus beati Cypriani et ante ipsum praeterito tempore aut rebaptizatos aut baptismum non habentes unitatis gremio continebat: aut illi aut illi salutem non nisi unitatis ipsius merito consecuti sunt. si enim non habebant baptismum qui ab haereticis ueniebant, sicut asserit Cyprianus, non recte admittebantur; et tamen eisdem ipse indulgentiam de domini mispter unitatem ecclesiae non desperauit. ita ergo, si habebant baptismum, non recte rebaptizabantur. quid itaque illos nisi eadem unitatis caritas adiuuabat, ut, quod in sacramento tractando latebat humanam infirmitatem, diuina misericordia non reputaret amantibus pacem? cur ergo, cum uestros rebaptizatos timetis, et illis et uobis salutis aditus inuidetis? fuit aliquando de baptismo dubitatio: qui diuersa senserunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tem lauandi. & non intrabit in re-¬
gnum cȩlorum. Ipsa deniq eccłia sic
traditum tenet. ut hominẽ sine bapti¬
smo ad altare ꝓrsus non possit admit¬
tere: rebaptiratũ autẽ cum post peni¬
tentiam liceat admitti. quid aliud
ostenditur. nisi eum baptismo ñ carere.
Si ergo ciprianus quos esse sine bapti¬
smo arbitrabatur. tam̃ ꝓpter unitatis
uinculum ad ueniam ꝑtinere prȩsu-¬
mebat: potens ẽ dñs ꝑ ipsum uinculũ
unitatis & pacis etiam rebaptiratis pla¬
cari. & eis a quibus rebaptizati sunt ex
ipsa pacis compensatione mitescere.
& om̃ia quȩ in errore commiserant
delicta donare: offerentibꝰ sacrificium
caritatis. quȩ cooperit multitudinem
peccatorum: ut non attendat qũa mul¬
ti eorum discessu uulnerati sunt. sed qͣ.
plures eoꝵ reditu liberati. In quo enim
uinculo pacis credit ciprianꝰ. posse ꝑmise¬
ricordiam di ab ȩccłiȩ muneribꝰ eos non
separari. quos in eccłiam sine baptismo

Expanded text:
tem lauandi et \'non intrabit in retem lauandi et \'non intrabit in regnum caelorum\'. ipsa denique ecclesia sic traditum tenet, ut hominem sine baptismo ad altare prorsus non possit admittere; rebaptizatum autem cum post paenitentiam liceat admitti, quid aliud ostenditur nisi eum baptismo non carere? si ergo Cyprianus, quos esse sine baptismo arbitrabatur, tamen propter unitatis uinculum ad ueniam pertinere praesumebat, potens est dominus per ipsum uinculum unitatis et pacis etiam rebaptizatis placari et eis, a quibus rebaptizati sunt, ex ipsa pacis conpensatione mitescere et omnia quae in errore commiserant delicta donare, offerentibus sacrificium caritatis quae cooperit multitudinem peccatorum, ut non adtendat quam multi eorum discessu uulnerati sint, sed quam plures eorum reditu liberati. in quo enim uinculo pacis credidit Cyprianus posse per misericordiam dei ab ecclesiae muneribus non separari eos, quos in ecclesiam sine baptismo
Abbreviated transcription (Latin):
ad eccłam uenientes. sine baptismo ad¬
missi sunt: Potens est dñs miscdia sua
indulgentiam dare: & eos qui ad ec¬
cłiam simplicit̾ admissi in ȩccłia dor¬
mierunt: ab ȩccłȩ suȩ muneribus non
separare. Quid sit autẽ ꝑnitiosius. utrũ
om̃ino non baptirari. an rebaptirari:
uidicare difficile ẽ. Uideo quidẽ qͥd
amplius homines detestent᷑ atq hor¬
reant. Uerum recurrens ad illam sta¬
teram dominicã. ubi non ex humano
sensu sed ex auctoritate diuina rerum
momenta pendunt᷑: inuenio de utraq
re dñi sententiã. Nam & petro dixit.
qui lotus ẽ. ñ habet necessitatẽ iterũ lauan¬
di: & nichodemo. nisi quis renatus
fuerit ex aqua & sp̃u. non intrabit
in regnum celoꝵ. Quid habeat se¬
cretior diiudicatio di. hominibꝰ qua¬
les nos sumus difficile ẽ fortasse cogno¬
scere. Quantum tam̃ ad ipsa uerba atti¬
net. cuilibet homini manifestũ est. qͣn¬
tum distet inter non habet necessita¬

Expanded text:
ad ecclesiam uenientes sine baptismo adad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt?\' potens est Dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormierunt ab ecclesiae suae muneribus noseparare.\' Quid sit autem pernieiosius, utrum omnino non baptizari an rebaptizari, iudicare difficile est. uideo quidem quid amplius homines detestentur adque horreant, uerumtamen recurrens ad illam stateram dominicam, ubi non ex humano sensu sed ex auctoritate diuina rerum momenta penduntur, inuenio de utraque re domini sententiam. nam et Petro dixit: qui lotus est non habet necessitatem iterum lauandi et Nicodemo: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum. quid habeat secretior diiudicatio dei, hominibus quales nos sumus difficile est fortasse cognoscere. quantum tamen ad ipsa uerba adtinet, cuilibet homini manifestum est quantum distet inter \'non habet necessita
Abbreviated transcription (Latin):
te curandos quos uulnerastis: uitȩ
karitatis offerte suscitandos. quos occi-¬
distis. Oultum ualet ad ꝑpitiandum
dm̃. fr̃na concordiaSSi duobus ex uo¬
bis ait dñs conuenerit in terra: quicqͥd
petieritis fiet uobis. Si duobꝰ homini¬
bꝰ: quantomagis duobꝰ popłis: Simul
nos dño ꝓsternamus: participamini
nobiscum unitatẽ. participemus uob̃.¬
cum dolorem: & caritas cooperiat
multitudinẽ peccatorum. Ab ipso bea¬
to cipriano consilium querite: atten-¬
dite quantum diuinitatis bono p̃sũ-¬
pserit. unde se non difrupit a diuer-¬
sa sentientib. & cum arbitraret᷑ eos qͥ
extra eccłiȩ cõmunionẽ baptiraren¬
tur baptismũ non habere. credidit ta¬
men eos in ȩccłia simplicit̾ ad missos.
ꝓpt̾ ipsius unitatis uinculum posse
ad ueniam ꝑtinere. Sic enĩ soluit quȩ¬
stionẽ. qũa sibi ipse ꝓposuit ad iubaia-¬
nũ ita scribens. Sed dicit aliquis. Qͥd
gͦ fiet de his qui in p̃teritum de heresi¬

Expanded text:
te curandos quos uulnerastis, uitae te curandos quos uulnerastis, uitae caritatis offerte suscitandos quos occidistis. multum ualet ad propitiandum deum fraterna concordia. si duobus ex uobis, ait dominus, conuenerit in terra, quidquid petieritis fiet uobis. si duobus hominibus, quanto magis duobus populis! simul nos domino prosternamus, participamini nobiscum unitatem. participemur uobiscum dolorem et caritas cooperiat multitudinem peccatorum. ab ipso beato Cypriano consilium quaerite, adtendite quantum de unitatis bono praesumpserit. unde se non dirrupit a diuersa sentientibus, et cum arbitraretur eos qui extra ecclesiae communionem baptizarentur baptismum non habere, credidit tamen eos in ecclesiam simpliciter admissos propter ipsius unitatis uinculum posse ad ueniam pertinere. sic enim soluit quaestionem quam sibi ipse proposuit, ad Iubaianum ita scribens: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in p
Abbreviated transcription (Latin):
stas de basilicis excluderent: & iudi¬
ciorum strepitu atq auxiliorum impe¬
tu ꝓturbarent. Si dixerint felicianũ
mustitanum & p̃textatum assuritanũ
quos postea receperunt cum maximia¬
no non fuisse: recitantur gesta quibus
eos de basilicis excludendos. ex conci-¬
lio suo quod aduersus maximianistas
fecerunt. de iudiciis publicis postula-¬
runt. Si dixerint. ꝓ pace suscepti sunt.
respondetur. Cur ergo uerã & plenã ñ
agnoscitis pacem: Quis uos impulit. qͥs
coegit ꝓ pace donati scismaticum reci-¬
pere damnatum: & contra pacẽ xp̃i or¬
bem damnare inauditum: Urget eos
quid faciant: qͥd loquant᷑ non inue¬
niunt. tacere non ꝑmittunt᷑. Malunt
ꝑuersis uocibus ueritati reluctari. qua
confesis erroribus paci restitui. Quis
autẽ non intelligat: quid in corde
suo possint dicere: Quid ergo facimus
inquiunt de his quos iam rebaptira-¬
uimus: Respondetur. Redite cum eis
ad eccłiam medicamento pacis. offer¬

Expanded text:
stas de basilicis excluderent et iudistas de basilicis excluderent et iudiciorum strepitu adque auxiliorum impetu proturbarent. si dixerint Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum, quos postea receperunt, cum Maximiano non fuisse, recitantur gesta quibus eos de basilicis excludendos ex concilio suo, quod aduersus Maximianistas fecerunt, de iudiciis publicis postularunt. si dixerint: \'pro pace suscepti sunt,\' respondetur: \'cur ergo ueram et plenam non agnoscitis pacem? quis uos inpulit, quis coegit pro pace Donati schismaticum recipere damnatum et contra pacem Christi orbem damnare inauditum?\' urget eos quid faciant. quid loquantur non inueniunt, tacere non permittuntur: malunt peruersis uocibus ueritati reluctari quam confessis erroribus paci restitui. Quis autem non intellegat quid in corde suo possint dicere? \'quid ergo facimus\', inquiunt, \'de his quos iam rebaptizauimus?\' respondetur: \'redite cum eis ad ecclesiam, medicamento pacis offer
Abbreviated transcription (Latin):
erant foris. atq hoc modo suȩ nefariȩ cor¬
suetudini p̃scripserunt. Sentiunt qũã
sceleratȩ iam faciant recepto baptismo
macumanistarum uiolare baptismũ
dibis cerrarũ: sed timent rebaptiratos
suos ne forte non eis pareant. suipfi
heserterint cȩteris. ne de illis exigant
animas suas. si animas aliorum tru¬
cidare cessauerint. Quid de receptis
maximianistis respondeant. ñ inuemi¬
unt. Si chxerint in nocentes recipimus.
respondetur eis. Ergo innocentes da¬
naueratis. Si cdixerint nesciebamus. gͦ
temere iudicastis. Si etiã de traditoribꝰ
sententiã temerariam ꝓtulistis. falsumq
ddocistis. Plenarii concilii ore ueridico
damnatos esse cognoscite Neq enĩ orȩ
ueridico innocentes damnari potuert̃.
Si dicerint non eos damnauimꝰ. recita
ꝙ cuitatum. Si dixerint. non ẽ ipsũ
concilium nr̃m: recitant᷑ gesta ꝓcon¬
sularia. ubi non semel idem conciliũ
allegauerunt ut eosdem maximiani¬

Expanded text:
erant foris, adque hoc modo suae nefariae conerant foris, adque hoc modo suae nefariae consuetudini praescripserunt. sentiunt quam scelerate iam faciant recepto baptismo Maximianistarum uiolare baptismum orbis terrarum, sed timent rebaptizatos suos, ne forte non eis parcant, si ipsi pepercerint ceteris, ne de illis exigant animas suas, si animas aliorum trucidare cessauerint. Quid de receptis Maximianistis respondeant non inueniunt. si dixerint: innocentes recepimus,\' respondetur eis: \'ergo innocentes damnaueratis.\' si dixerint: \'nesciebamus,\' \'ergo temere iudicastis — sic etiam de traditoribus sententiam temerariam protulistis — falsumque dixistis: plenarii concilii ore ueridico damnatos esse cognoscite\'; neque enim ore ueridico innocentes damnari potuerunt. si dixerint: \'non eos damnauimus\', recitatoporum et ciuitatum. si dixerint: \'non est ipsum concilium nostrum\', recitantur gesta proconsularia, ubi non semel idem concilium allegauerunt, ut eosdem Maximiani
Abbreviated transcription (Latin):
gunt głam hominũ magis qũa dĩ a&
reprehendi ad tempus timent. damnui¬
ri in sempiternũ non timent. Uident
etiam ipsi quid mali faciant. uident ĩ
ẽẽ. qͥd om̃ino respondeant. sed nebulas
in p̾teritis offendunt. cũ ipsi uiui sorbean¬
tur. id est scientes & agnoscentes int¬
reant. Uider unt horrere homines
& grauiter detestari. quod etiã se ipsi
in multa scismata diuiserunt. Et maxi¬
me in affricȩ capite & notissima ciuita¬
te cartagine. conati sunt resarcire dede¬
cus pannoꝵ suorum. Putantes quod
possent maximianistas auferre. magn
conatu ꝑ optatum gildonianũ fortta
institerunt: multa illis mala & ꝑscusd¬
nes seuissimas intulerunt. receperunt
inde aliquos. putantes quod possent õs
eodẽ terrore conuerti. His autẽ quos
receperunt noluerunt facere iniuriam:
ut ab eis in scismate baptizatos denuo
baptirarent: uel potiꝰ ab his ipsis rebap¬
tirari eos facerent int̾ a quibꝰ baptrad

Expanded text:
gunt gloriam hominum magis quam dei et gunt gloriam hominum magis quam dei et reprehendi ad tempus timent, damnari in sempiternum non timent. uident etiam ipsi quid mali faciant, uident non esse quid omnino respondeant, sed nebulas imperitis offundunt, cum ipsi uiui sorbeantur, id est scientes et agnoscentes intereant. uiderunt horrere homines et grauiter detestari, quod etiam se ipsi in multa schismata diuiserunt et maxime in Africae capite et notissima ciuitate Karthagine. conati sunt resarcire dedecus pannorum suorum; putantes quod possent Maximianistas auferre magno conatu per Optatum Gildonianum fortiter institerunt, multa illis mala et persecutiones saeuissimas intulerunt, receperunt inde aliquos, putantes quod possent omnes eodem terrore conuerti, his autem quos receperunt noluerunt facere iniuriam, ut ab eis in schismate baptizatos denuo baptizarent uel potius ab his ipsis rebaptizari eos facerent intus a quibus baptizati
Abbreviated transcription (Latin):
terrarũ baptismũ potius amplectant᷑.
Reddant᷑ radici reconcilient᷑ unitati.
Uideant nichil sibi remansisse quos¬
dicant. sed tam̃ remansisse quod fac¬
ant: ut ꝓ factis eorum p̃teritis sacris¬
cium dilectionis offeratur placabili as
cuiꝰ unitatẽ nefacio scelere disruperim
cuius sacramentis tam diuturnas in¬
uirias irrogarunt. Misericors ẽ enĩ ꝙ
miserator dñs: longanimis & multum
misericors && uerax. Amplectant᷑ in p̃sm¬
ti uita misericordẽ & longanimẽ. &
timeant in futura ueracẽ. Non uult
enim mortẽ impii quantũ ut reuerta¬
tur & iuuat: quia sententiam flectit
aduersus inurias irrogatas. Hȩc ẽntã
exhortatio. Propter hoc eos habemꝰ in¬
micos. quia uera dicimꝰ. quia tacere mi¬
tuimus. quia cessare ab instantia qurn¬
ta possumꝰ formidamus. quia obtĩx¬
ramus apło dicenti. p̃dica uerbun
sta oportune importune. argue. hortan
increpa. Sed sicut euangłm loquit᷑. adui¬

Expanded text:
terrarum baptismum potius amplectantur, terrarum baptismum potius amplectantur, reddantur radici, reconcilientur unitati, uideant nidicant, sed tamen remansisse quod faciant, ut pro factis eorum praeteritis sacrificium dilectionis offeratur placabili Deo, cujus unitatem nefario scelere disruperunt, cujus Sacramentis tam diuturnas injurias irrogarunt. Misericors est enim et miserator Dominus, longanimis et multum misericors et verax . Amplectantur in praesenti vita misericordem et longanimem, et timeant in futura veracem. Non vult enim mortem impii, quantum ut revertatur et vivat : quia seaduersus iniurias inrogatas. haec est nostra exhortatio. Propter hoc eos habemus inimicos, quia uera dicimus, quia tacere metuimus, quia cessare ab instantia quanta possumus formidamus, quia obtemperamus apostolo dicenti: praedica uerbum, insta opportune inportune, argue hortare increpa. sed, sicut euangelium loquitur, dili
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ impudici. fures. raptores. homicidȩ.
latrones. malefici. idolatrȩ. qͥd aliud re¬
spondent cum eos ueritas arguit. nisi
hoc uolo: hoc me delectat:  si xp̃ia¬
no tincti sunt nomine: dicunt etiã. Tu
quis es qui uidices alienum seruumͤ
Uerũtamen eo sunt isti modestiores. qr
cum legibus diuinis & humanis ali¬
quid penarũ ꝓ suis ꝑditis moribꝰ factiꝰq
patiunt᷑. non se martyres dicunt: isti
autẽ simul habere uolunt & sacrilego¬
rum uitã. & innocentiũ famam: & in
sceleratis factis nullam penã. & in pęnis
iustis martyrum głam: quasi non tan¬
to sit erga illos maior miscłia. & pati¬
entia di. quantomagis eos partibus
corripiens dat locũ pęnitentiȩ: & in hac
uita flagella ingeminare non cessat.
ut considerantes quȩ patiant᷑ ꝙ quare
patiant᷑. aliquando resipiscant: ꝙ qui
iam ꝓ unitate donati maximianistaꝵ
baptismũ receperunt. ꝓ pace xp̃i orbis

Expanded text:
nibus inpudici, fures raptores homicidae nibus inpudici, fures raptores homicidae latrones malefici idololatrae? quid aliud respondent, cum eos ueritas arguit, nisi: \'hoc uolo, hoc me delectat\'? et si christiano tincti sunt nomine, dicunt etiam: tu quis es qui iudices alienum seruum? uerumtamen eo sunt isti modestiores, quia, cum legibus diuinis et humanis aliquid poenarum pro suis perditis moribus factisque patiuntur, non se martyres dicunt. isti autem simul habere uolunt et sacrilegorum uitam et innocentium famam et in sceleratis factis nullam poenam et in poenis iustis martyrum gloriam, quasi non tanto sit erga illos maior misericordia et patientia dei, quanto magis eos partibus corripiens dat locum paenitentiae et in hac uita flagella ingeminare non cessat, ut considerantes quae patiantur et quare patiantur aliquando resipiscant et, qui iam pro unitate Donati Maximianistarum baptismum receperunt, pro pace Christi orbis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ponendum. cuius se mẽbrum esse
gaudebat: & ut se in totuis corporis
compagȩ retinenda cȩteri imitarent̃¬
sepus ammonebat. Nlam & concilia
posteriora. prioribus apud posteros p̃¬
ponuntur: & uniuersum. partibus sẽꝑ
optimo iure p̃ponit᷑. Quid autẽ aguis
isti: cũ docetur sc̃s ciprianꝰ etiãsi non ad¬
misit. in heresi uel scismate baptiratos.
tamen cõmunicasse admittentibus:
Quod aꝑtissime declarauit dicens. Ne-¬
minem uidicantes: aut a iure cõmu¬
nionis aliquem si diuersũ senserit amo¬
uentes. Si talium communione macu¬
latus ẽ. cur in tractando baptismo eius
auctoritatẽ sectantur: Si autẽ talium
communione maculatus non ẽ: cur in
unitate retinenda exemplum eius non
imitant᷑: Nũquid hic restat. nisi ut
dicant. sic uolumus: Quid aliuds ox¬
sermoni ueritatis iustitiȩq respondeł.
om̃s flagitiosi. & facinorosi homines.
luxuriosi. ebriosi. adulteri. ꝙ modis om¬

Expanded text:
praeponendum, cuius se membrum esse praeponendum, cuius se membrum esse gaudebat et, ut se in totius corporis compage retinenda ceteri imitarentusaepius ammonebat. nam et concilia posteriora prioribus aput posteros praeponuntur et uniuersum partibus semper optimo iure praeponitur. Quid autem agunt isti, cum docetur sanctus Cyprianus, etiamsi non admisit in haeresi uel in schismate baptizatos, tamen communicasse admittentibus, quod apertissime declarauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes? si talium communione maculatus est, cur in iterando baptismo eius auctoritatem sectantur? si autem talium communione maculatus non est, cur in unitate retinenda exemplum eius non imitantur? num quid hic restat nisi ut dicant: \'sic uolumus\'? quid aliud sermoni ueritatis iustitiaeque respondent omnes flagitiosi et facinerosi homines, luxuriosi ebriosi adulteri et modis om
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ satis ostendit᷑ & ipsius beati cipria¬
ni uerbis. in eade ad iubaianum epła
quȩ in concilio lecta cõmemorat᷑. Ait
emĩ. Sed dicit aliquis. Quid ergo fiet
de his: qui in prȩterito de heresi ad ȩc¬
cłiam uenientes. sine baptismo admis¬
si sunt: Ubi certe quid fieri soleret &¬
si non fieri uellet satis ostendit: & co-
ipso quod concilium agrippinũ cõme¬
morat aꝑte indicat aliam fuisse consue¬
tudinẽ ȩccłiȩ. Neq enim opus erat hoc
concilio uelle statuere. si iã consuetudi¬
ne tenebatur. Et ui ipso concilio ñ nul¬
le sententiȩ om̃ino declarant: eos con¬
uisse: quod decernendũ esse arbitrati
sunt. Quaꝓpter illud unũ isti conside¬
rent quod om̃ibus patet: si auctoritas
cipriani sequenda est. magis eã sequen¬
dam esse in unitate seruanda. qũa in
ȩccłiȩ consuetudine cõmutanda. Si
autẽ concilium eius attendit᷑ huic
esse uniuersȩ eccłȩ posterius concilium

Expanded text:
ta est, satis ostenditur et ipsius beati Cypriata est, satis ostenditur et ipsius beati Cypriani uerbis in eadem ad Iubaianum epistula quae in concilio lecta commemoratur. ait enim: sed dicit aliquis: quid ergo fiet de his qui in praeteritum de haeresi ad ecclesiam uenientes sine baptismo admissi sunt? ubi certe quid fieri soleret, etsi non fieri uellet, satis ostendit et eo ipso, quod concilium Agrippini commemorat, aperte indicat aliam fuisse consuetudinem ecclesiae. neque enim opus erat hoc concilio uelle statuere, si iam consuetudine tenebatur, et in ipso concilio nonnullae sententiae omnino declarant eos conuisse quod decernendum esse arbitrati sunt. quapropter. illud unum isti considerent quod omnibus patet, si auctoritas Cypriani sequenda est, magis eam sequendam esse in unitate seruanda quam in ecclesiae consuetudine commutanda, si autem concilium eius adtenditur, huic esse uniuersae ecclesiae posterius concilium
Abbreviated transcription (Latin):
statuit. & librata consilii cõmunis exa-¬
minatione firmauit. quorum legitimã¬
& religiosam sententiã salutarẽ fidei
eccł̃ie catholicȩ congruentẽ. nos etiam
secuti sumus. Hac attestatione satis
ostendit: quantomagis fuisse cõmemo¬
raturum. si quod de hac re transmari.¬
num uel uniuersale concilium factũ
esset. Nondum autẽ factum erat: quia
consuetudinis Robore tenebat᷑ orbis
terrarum. & hȩc sola opponebat᷑ indu-¬
cere uolentibis nouitatẽ: quia non po¬
terant apprehendere ueritatẽ. Postea ta¬
men dum uter multos ex utraq par¬
te tractat᷑ & quęxit᷑: non solum inuen¬
ta est. sed etiam ad plenarii conci¬
lii auctoritatẽ roburq ꝑducta. post
cipriani quidem passionem. sed ante¬
quam nos nati essemus. Hanc audẽ
fuisse consuetudinem ȩccłiȩ. quȩ post¬
ea. cĩr multis discussis ambagibus ꝑspe-¬
cta ueritate plenario concilio confirma¬

Expanded text:
statuit et librata consilii communis exastatuit et librata consilii communis examinatione firmauit. quorum sententiam religiosam et legitimam, salutarem fidei, ecclesiae catholicae congruentem nos etiam secuti sumus. hac adtestatione satis ostendit multo magis se fuisse commemoraturum, si quod de hac re transmarinum uel uniuersale concilium factum esset. nondum autem factum erat, quia consuetudinis robore tenebatur orbis terrarum, et haec sola opponebatur inducere uolentibus nouitatem, quia non poterant adprehendere ueritatem. postea tamen dum inter multos ex utraque parte tractatur et quaeritur, non solum inuenta est sed etiam ad plenarii concilii auctoritatem roburque perducta, post Cypriani quidem passionem sed antequam nos nati essemus. hanc autem fuisse consuetudinem ecclesiae, quae postea multis discussis ambagibus perspecta ueritate plenario concilio confirma
Abbreviated transcription (Latin):
assertȩ consuetudini cedere. Qũa ta¬
m̃ consuetudinem. nisi prior ante agͥ¬
ppinus & nonnulli ꝑ affricam eoep̃i eiꝰ
etiam ꝑ concilii sententias disserere
temptauissent: non auderet iste saltẽ
ratiocinari aduersus eam. sed in tam
obscura questione turbatꝰ. & ubiq in¬
tuens uniuersalem robustãq consue-¬
tudinem. coartaret se potius & p̃ce
& intentione mentis ad dm̃. ut quod
postea plenario concilio uisum est. id
uerum esse ꝑspiceret ꝙ̃ doceret. Sed cũ
fatigatum p̃cedentis concilii. quod ꝑ
agrippinum factũ est excepisset aucto¬
ritas: maluit p̃decessoꝵ suoꝵ tanquã
muentum defendere. qũa inquirendo
amplius laborare. Nam in fine epłȩ
ad quintum ita ostendit: in quo tamꝙͣ.
lectulo auctoritatis. quasi fessus adqͥe¬
uerit. Quod autẽ inquit &̃ agrippinꝰ
bonȩ memoriȩ uir. cum cȩteris coep̃is
suis qui illo in tempore in ꝓuintia afri¬
ca. ꝙ numidia ȩccłiam dñi gub̃nabant.

Expanded text:
assertae consuetudini cedere. quam taassertae consuetudini cedere. quam tamen consuetudinem nisi prior ante Agrippinus et nonnulli per Africam coepiscopi eius etiam per concilii sententias deserere temptauissent, non auderet iste saltem ratiocinari aduersus eam, sed in tam obscura quaestione turbatus et ubique intuens uniuersalem robustamque consuetudinem coartaret se potius et prece et intentione mentis ad deum, ut quod postea plenario concilio uisum est id uerum esse perspiceret et doceret. sed cum fatigatum praecedentis concilii quod per Agrippinum factum est excepisset auctoritas, maluit prodecessorum suorum tamquam inuentum defendere quam in quaerendo amplius laborare. nam in fine epistulae ad Quintum ita ostendit, in quo tamquam lectulo auctoritatis quasi fessus adquieuerit. Quod quidem, inquit, et Agrippinus bonae memoriae uir cum ceteris coepiscopis suis qui illo in tempore in prouincia Africa et Numidia ecclesiam domini gubernabant
Abbreviated transcription (Latin):
parte inquit docuit & ostendit mul
ta singulis in melius reuelari: & de¬
bere unumqũeq non ꝓ eo quod se¬
mel imbiberat ꝙ tenebat ꝑtinacit᷑
congredi. sed siquid meliꝰ ꝙ utilius
extiterit. libenter amplecti. His uti¬
ꝙ uerbis non solũ eos ammonuit s
consentire qui melius aliquid non ui¬
debant: sed etiam eos hortatus ẽ. siqui
possent afferre aliquid quo prior con¬
suerudo seruanda potius firmaret᷑: ut
si tale esset quod repelli non posset. etiã
ipse ostenderet quam ueracit dixerit.¬
unũquẽ non ꝓ eo quod semel imbi¬
berat ꝙ. tenebat ꝑtinaciter congredi.
sea si quid melius & utilius extiterit
libenter amplecti. Sed quia tunc ñ
exciterant nisi qui ei consuetudinẽ
opponerent. defensionef autẽ ipsius
consuetudinis non tales afferrent qͥbꝰ
illa talis anima moueretur. noluit uir
grauissimus. rationes suas & si non ue¬
ras. quod eum latebat. sed tamen non
uictas ueraci quidem. sed tam̃ nondũ

Expanded text:
parte, inquit, docuit et osteparte, inquit, docuit et osteta singulis in melius revelari, et debere unumquemque, non pro eo quod semel imbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed, si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. his utique uerbis non solum eos ammonuit sibi consentire qui melius aliquid non uidebant, sed etiam eos hortatus est, si qui possent adferre aliquid quo prior consuetudo seruanda potius firmaretur, ut, si tale esset quod refelli non posset, etiam ipse ostenderet quam ueraciter dixeritquod semel inbiberat et tenebat pertinaciter congredi, sed si quid melius et utilius extiterit libenter amplecti. sed quia tunc non extiterant nisi qui ei consuetudinem opponerent, defensiones autem ipsius consuetudinis non tales adferrent quibus illa talis anima moueretur, noluit uir grauissimus rationes suas etsi non ueras, quod eum latebat, sed tamen non uictas ueraci quidem sed tamen nondum
Abbreviated transcription (Latin):
ei consenserant hominũ in hac question
deficientium. qui maluerant aliqͥa
nouum moliri. quam tenere consuc¬
tudinem cuius defensionẽ non intel¬
ligebant: induxerunt in oculos an¬
me uerisimiles rationes. & intercluse¬
runt iter ꝑuestigandȩ ueritatis. Nli
arbitror beatum ciprianum ꝓptea
aliud contra consuetudinem quia sin¬
tiret liberius exꝓmpsisse. prioremq
dixisse: nisi ut alium si forte existerit
cui esset meliꝰ reuelatũ gratissime acci¬
peret. & ostenderet imitandam noc
solum docendi diligentiam. sed etia
discendi modestiã: si autẽ nullus existe¬
ret qui tale aliquid afferret unde
illȩ om̃s uerisimiles tationes quibus
mouebatur refellerent᷑. in eadem sen¬
tentia ꝑmaneret: bene sibi conscius &
non occultatȩ quȩ putabatur uerita¬
tis. ꝙ retentȩ quȩ amabat᷑ unitatis.
Nam & illud sic intellexit quod ait
& cȩteri examinent: si alii reuelatũ se¬
denti fuerit. ille prior taceat. Qua sil

Expanded text:
ei consenserant hominum in hac quaestione ei consenserant hominum in hac quaestione deficientium, qui maluerant aliquid nouum moliri quam tenere consuetudinem cuius defensionem non intellegebant, inruerunt in oculos animae uerisimiles rationes et intercluserunt iter peruestigandae ueritatis. Nec arbitror beatum Cyprianum propter aliud contra consuetudinem quid sentiret liberius exprompsisse prioremque dixisse, nisi ut alium, si forte existeret cui esset melius reuelatum, gratissime acciperet et ostenderet imitandam non solum docendi diligentiam sed etiam discendi modestiam, si autem nullus existeret qui tale aliquid adferret, unde illae omnes uerisimiles rationes quibus mouebatur refellerentur, in eadem sententia permaneret, bene sibi conscius et non occultatae quae putabatur ueritatis et retentae quae amabatur unitatis. nam et illud sic intellexit quod ait  ceteri examinent. si alii reuelatum sedenti fuerit, ille prior taceat. qua in
Abbreviated transcription (Latin):
rigere quod prauum est. non iterare
quod datum est: sanare quod uulne¬
ratum ẽ. non curare quod sanũ ẽ. Qũa
consuetudinẽ credo ex apłica traditio¬
ne uenientẽ: sicut multa quȩ non inue¬
niunt᷑ in litteris eoꝵ. nec in conciliis
posteroꝵ. & tam̃ quia ꝑuniuersam
custodunt᷑ eccł̃iam. non nisi ab ipsis
tradita ꝙ cõmendata credunt᷑. Hanc
gͦ saluberrimã consuetudinẽ. ꝑ agrip¬
pinum predecessorem suum dicit sẽs
ciprianꝰ quasi cepisse corrigi: sed sicut
diligentius inquisita ueritas docuit.
quȩ post magnos dubitationis fud
ad plenarii concilii confirmationẽ pa¬
ducta est. uerius creditur ꝑ agrippims
corrumpi cȩpisse non corrigi. Irruem
itaq tam magna quęstione cum de
remissione peccatoꝵ & sp̃uali homi¬
nis regeneratione. utrum posset apus
scismaticos uel hereticos fieri diffici¬
le ratio redderetur. ꝙ prȩcederet au¬
ctoritas agrippini. & non nulloꝵ qui

Expanded text:
ririquod datum est; sanare quod vulneratum est, non curare quod sanum est. Quam consuetudinem credo ex apostolica traditione venientem sicut multa quae non inveniuntur in litteris eorum, neque in conciliis posteriorum, et tamen quia per universam custodiuntur Ecclesiam, nonnisi ab ipsis tradita et commendata creduntur: hanc ergo saluberrimam consuetudinem per Agrippinum praedecessorem suum dicit sanctus Cyprianus quasi coepisse corrigi. Sed sicut diligentius inquisita veritas docuit, quae post magnos dubitationis fluctus ad plenarii concilii confirmationem perducta est, verius creditur per Agrippinum corrumpi coepisse, non corrigi. Irruente itaque tam magna quaestione, cum de remissione peccatorum et de spirituali hominis regeneratschismaticos uel haereticos fieri, difficile ratio redderetur et praecederet auctoritas Agrippini et nonnullorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
uel in heresi fuerant baptirati: quia tͣn-¬
seundo ad ȩccłiam. & errores suos pristi¬
nos anathematirando destiterant esse
quod erant: Quomͦ gͦ sine baptismo
non suꝑ eos remanserant scelera eoꝵ:
An ille baptismus xp̃i erat. sed eis extͣ
ȩccłiȩ communionẽ ꝓdesse non poterat.
cum autẽ uenerunt & anathematira¬
to prȩterito errore in ȩccłiȩ pace ꝑ ma¬
nus impositionẽ recepti sunt. tunc in
caritate radicatis atq fundatis sine qua
infrutuosa sunt cȩtera: ꝓdesse cȩpit ꝙ̾
ad remissionem peccatoꝵ & ad scĩfica¬
tionẽ uitȩ. quod sine fructu extra por¬
tabant: Nolite ergo nobis auctorita¬
tem obicere cipriani ad baptismi repe¬
titionẽ sed tenete nobiscum exempłu
cipriani ad unitatis conseruationẽ.
Nondũ enim erat diligenter illa quę¬
stio baptismi ꝑtractata. sed tam̃ saluber¬
rimã consuetudinẽ tenebat ęccłia: in
ipsis quoq scismaticis & hereticis cor¬

Expanded text:
uel in haerese fuerant baptizati, quia tranuel in haerese fuerant baptizati, quia transeundo ad ecclesiam et errores suos pristinos anathemando destiterant esse quod erant? quomodo ergo sine baptismo non super eos remanserant scelera eorum? an ille baptismus Christi erat, - sed eis extra ecclesiae communionem prodesse non poterat, cum autem uen-erunt et anathemato praeterito errore in ecclesiae pacem per manus inpositionem recepti sunt, tunc in caritate radicatis adque fundatis, sine qua infructuosa sunt cetera, prodesse coepit et ad remissionem peccatorum et ad sanctificationem uitae quod sine fructu extra portabant? Nolite ergo nobis auctoritatem obicere Cypriani ad baptismi repetitionem, sed tenete nobiscum exemplum Cypriani ad unitatis conseruationem. nondum enim erat diligenter illa quaestio baptismi pertractata, sed tamen saluberrimam consuetudinem tenebat ecclesia in ipsis quoque schismaticis et haereticis cor
Abbreviated transcription (Latin):
sule animȩ tuȩ esto xp̃ianus. Oimꝓbam
Nũquid erat aliud. quod docere cupie¬
bant illi xp̃ianorum ꝑsecutores: Quibꝰ
qui restiterunt: martyres facti sunt. n
leuius putatur. quod gladio minante.
qũa quod lingua insidiante cõmittit᷑:
Ad ista respondete lupi rapaces: qui
pellibus ouinis indui cupientes. beati
cipriani litteras ꝓ uobis esse arbitrami¬
ni. Contaminabat ciprianũ sacrilegiũ
scismaticorum. an non contaminabat:
Si contaminabat iam tunc perut ȩccl̃ia.
non crat unde ꝓpagaremini. Si autẽ
non contaminabat: quo scelere alieno
possunt inunitate contaminari in no¬
centes. si scismatis sacrilegio non possirg̃:
Quare uos ergo separastis: Quare cũ
leuiora quȩ fingitis fugitis: ipsum sa¬
crilegium scismatis quod est om̃ibus
grauius cõmisistis: An forte iam pla¬
cet fateri. non fuisse iam illos uel scis¬
maticos uel hereticos. qui extra com¬
mumionẽ ȩccłiȩ uel in scismate aliquo.

Expanded text:
sule animae tuae, esto christianus.\' o inprobam sule animae tuae, esto christianus.\' o inprobam numquid erat aliud quod docere cupiebant illi christianorum persecutores, quibus qui restiterunt martyres facti sunt? an leuius putatur quod gladio minante, quam quod lingua insidiante committitur? Ad ista respondete, lupi rapaces, qui pellibus ouinis indui cupientes beati Cypriani litteras pro uobis esse arbitramini: contaminabat Cyprianum sacrilegium schismaticorum an non contaminabat? si contaminabat, iam tunc periit -ecclesia, non erat . unde propagaremini. si autem non contaminabat, quo scelere alieno possunt in unitate contaminari innocentes, si schismatis sacrilegio non possunt? quare uos ergo separastis? quare, cum leuiora quae fingitis fugitis, ipsum sacrilegium schismatis quod est omnibus grauius commisistis? an forte iam placet fateri non fuisse iam illos uel schismaticos uel haereticos, qui extra communionem ecclesiae uel in schismate - aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit. nolite uidicare ꝑsonalit̾. sed
rectum iudicium uidicate: si non licet
de aliquo iudicare: Postremo ipsi de¬
illis traditoribus. de quibꝰ falsa iudica¬
uerunt: cur om̃ino iudicauerunt de
seruis alienis: Suo dño stabant. aut ca¬
debant. Cur deniq de recentibꝰ maxi¬
mianistis. plenarii concilii sicut dict
ore ueridico ñ dubitauerunt tale
ꝓferre iudicium: ut eos primis illis scis¬
maticis quos uiuos terra sorbuit com¬
pararent: Quoꝵ tamen quosdam qͦd
negare non possunt. aut innocentes
damnauerunt. aut nocentes iterum
receperunt. Sed cum uerum dicitur
cui respondere non possunt: rodunt
murmura salebrosa. Sic uolumꝰ. Tu qͥs
es qui uidices alienũ seruum: Suo dño
stat aut cadit. Cum autẽ infirma ouiᷤ
in solitudine aspicitur: ubi pastor qui
reclamet absens uidetur: dentes exerun¬
tur. frangitur guttur inualidum. bo¬
nus homo esses. si non esses traditor. Con¬

Expanded text:
dominusdicit:nolite iudicare personaliter, sed dominusdicit:nolite iudicare personaliter, sed rectum iudicium iudicate, si non licet de aliquo iudicare? postremo ipsi de.illis traditoribus, de quibus falsa iudicauerunt, cur omnino iudicauerunt de seruis alienis? suo domino stabant aut cadebant. cur denique de recentibus Maximianistis plenarii concilii, sicut dicunt, ore ueridico non dubitauerunt tale proferre iudicium, ut eos primis illis schismaticis quos uiuos terra sorbuit conpararent? quorum tamen quosdam, quod negare non possunt, aut innocentes damnauerunt aut nocentes iterum receperunt. sed cum uerum dicitur, cui respondere non possunt, rodunt murmura salebrosa: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit. cum autem infirma ouis in solitudine aspicitur, ubi pastor qui reclamet absens uidetur, dentes exeruntur, frangitur guttur inualidum: \'bonus homo, si non esses traditor; con
Abbreviated transcription (Latin):
quod est grauius uindicatum:. Atalibꝰ
sacrilegis uenientes sine baptismo ut
dicitis. ciprianum non contaminabãt.
Quomͦ uos contaminare poterant. ñ
conuicti sed conficti traditores: Qui
si non libros incendendos tradidissent.
sed eos ipsi sius manibꝰ incendissent.
minoris fuissent utiq sceleris. qũã si
scisma cõmitterent. quia illud mitius.
illud grauiꝰ uindicatum ẽ: non huma-¬
no arbitrio. sed diuino uidicio. Qua-¬
re uos ergo separastis. Si ullus sensus in
uobis est: uidetis uos certe quid respon-¬
deri possit non inuenire. Non usq
possimus respondere. Sic uolumus. Tu
quis es qui uidices alienum seruum.
Suo dño stat aut cadit. Quod eis di¬
ctum non intelligunt. qui uolebant
non de factis manifestis. S de alienis
cordibus iudicare. Nam quom ipse
tam multa de sceleribꝰ scismatũ & he¬
resium loquitur: Aut quomͦ canit᷑ in
psalmis: si uere iustitiam diligitis recte
iudicate filii hominum: Cur autẽ ipse

Expanded text:
quod est grauius uindicatum? a talibus quod est grauius uindicatum? a talibus sacrilegis uenientes sine baptismo ut dicitis Cyprianum non contaminabant: quomodo uos contaminare poterant non conuicti sed conficti traditores? qui non si libros incendendos tradidissent, sed eos ipsi suis manibus incendissent, minoris fuissent utique sceleris quam si schisma committerent, quia illud mitius, illud grauius uindicatum est non humano arbitrio, sed diuino iudicio. Quare uos ergo separastis? si ullus sensus in uobis est, uidetis uos certe quid responderi possit non inuenire. non usque possimus respondere: sic uolumus. tu quis es qui iudices alienum seruum? suo domino stat aut cadit it. quod eis dictum non intellegunt, qui uolebant non de factis manifestis, sed de alienis cordibus iudicare. nam quomodo ipse tam multa de sceleribus schismatum et haeresum loquitur? aut quomodo canitur in psalmis: si uere iustitiam diligitis, recta iudicate, filii hominum? cur autem ipse