comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mentita est iniquitas sͥ. Hoc so¬
let habere p̃cipuũ apł̃ica sedes:
ut ñ pigeat reuocare quod a
se forte dep̾henderis fraude eli¬
citũ: ñ ueritate ꝑ meritũ. Res
plena equitate ⁊ laude digna:
ut de m̃tlatõ nemo lucret᷑: p̃¬
sertĩ apud scãm ⁊ sũmã sedem.
Hec sciens puer ũr. secure sup¬
plicat ꝓtreuensi : et sic instat
ñ qiͣ inincectũ. Ego quippe. e¬
go hoĩs illius noui merita. cau¬
sam intentionẽ. ꝓpt̾ quod ho¬
dare: Quia male meruit: S
fidelit̾ asticit: ⁊ mulcũ seruiuit.
Ob cause ĩuisticrã: S in iust̾ũ
nemo nͥ in iustus causabit᷑. ꝙ
de manu laica uendicauit. ĩmo
recuꝑauit sedi ep̃ali monastĩ¬
ũ. tanqͣm clauam demanu
bercuł excorq̃ns in manu for¬
tiori. Ob pͣuitatẽ intentõiseᷤ
piũ est reformare religione
in monastĩo: qd̃ ille intendit.
Ad sit dñs cordi dnĩ mei. ne
iterum pofsit ei subripi a mo¬
nachis. ñ tam ut simulant
appetentib libertatẽ: qm fu¬

Expanded text:
mentita est iniquitas sibi . Hoc solet habere praecipuum apostolica Sedes, ut non pigeat revocare quod a se forte deprehenderit fraude elicitum, non veritate promeritum. Res plena aequitate, et laude digna, ut de mendacio nemo lucretur, praesertim apud sanctam et summam Sedem. Haec sciens puer vester secure supplicat pro Treverensi, et sic instat non quasi in incertum. Ego quippe, ego hominis illius novi merita, causam, intentionem. Propter quod hodare? Quia male meruit? sed fideliter adstitit, et multum servivit. Ob causae injustitiam? sed injustum nemo, nisi injustus, causabitur. Quod de manu laica vindicavit? imo recuperavit sedi episcopali monasterium, tanquam clavam de manu Herculis extorquens in manu fortiori. Ob pravitatem intentionis? sed pium est reformare religionem in monasterio: quod ille intendit. Adsit Dominus cordi domini mei, ne iterum possit ei subripi a monachis, non tam ut simulant appetentibus libertatem, quam fu
Abbreviated transcription (Latin):
cessum. scdo cõfirmatũ. t̾cio ut
aiunt roboratũ: rursũ ueniat ĩ
ius. reuocet᷑ in discussionẽ: Si¬
quidem ⁊ duo illa supͣ memora¬
ta. ꝑ uos nichilominꝰ sancita.
ꝑ uos ⁊ ꝯuulsa dicunt᷑. Talib
hostiis ñ ꝓm̾et᷑ d̾s: heu ñ pla
adhuc brachisi eius extentũ:
⁊ iurga illa apud ieremiam
tentõe ꝑielitat᷑. Sr̃ quo quid
decern̾e uobis placuerit. uos sci¬
tis: s pax ñdum ẽ. nͨ ꝓxime
fut᷑a sꝑatur. Ego ut qͣuod suꝑ
ꝑhis mee uisũ est ꝑuitati ñ
taceam: ⁊ hoc ⁊ duo illa alia.
tullense dico qnt uirdunẽse
tminanda negocia. securiꝰ me¬
tͦpolitano acꝙ ꝯuenientius
posse comittĩ putarĩ. qui
& om̃ia nouit ⁊ in multis
ꝓbatus eccłie testunonio fideł
ĩnuentus ẽ. Alioqum uidete qͥd¬

Expanded text:
confirmatum, tertio, ut aiunt, roboratum, rursum veniat in jus, revocetur in discussionem? siquidem et duo illa supra memorata, per vos nihilominus sancita, per vos et convulsa dicuntur. Talibus hostiis non promeretur Deus; heu! non placadhuc brachium ejus extentum, et virga illa apud Jeremiam tentione periclitatur. Super quo quid decernere vobis placuerit, vos scitis: sed pax nondum est, nec proxime futura speratur. Ego ut quod super his meae visum est parvitati, non taceam et hoc, et duo illa alia, Tullense dico ac Virdunense, terminanda negotia securius metropolitano, atque convenientius posse committi putaverim, qui et omnia novit, et in multis probatus, Ecclesiae testimonio fidelis inventus est. Alioqu
Abbreviated transcription (Latin):
one laborant. fidelit̾ quidem.
s uereor ne ĩ efficacit᷑. Quid uo¬
bis uices minuitis: qͥd robur
ur̃m dep̾mitis: Quo usq re¬
cunditis arma fidelia mili¬
tantia uob̾. humiliatis cor¬
nua erecta ur̃e u̾cutis ⁊ sa¬
lutis: Plorans plorat desola¬
toẽm suam apud tullũ ecclia
scĩ gengulfi: nec est qui ꝯso¬
let᷑ eam.Quis enĩ se opponat
brachio excelso. torrentis ĩpe¬
cuIi: sũme arbit̾o potestatis:
Eandem se sustinere beatus
paulus uiolentiam apud u̾¬
ñ ualente eũ defende ab ĩsania
monachoꝵ. quippe aplĩcis su¬
stentatoĩb amplius cõfortata. qͣi
ñ satis ꝑse in samerĩt. Quid q̃¬
so noue rationis tandẽ inuen

Expanded text:
one laborant fideliter quidem, sed vereor ne inefficaciter. Quid vobis vires minuitis? quid robur vestrum deprimitis? quousque retunditis arma fidelia militantia vobis, humilitatis cornua erecta vestrae virtutis et salutis? Plorans plorat desolationem suam apud Tullum Ecclesia sancti Gengulfi; nec est qui consoletur eam. Quis enim se opponat brachio excelso, torrentis impetui, summae arbitrio 175 potestatis? Eamdem se sustinere Beatus Paulus violentiam apud Vinon valente eum defendere ab insania monachorum, quippe apostolicis sustentationibus amplius confortata, quasi non satis per se insanirent. Quid, quaeso, novae rationis tandem inven
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ aplice defensionis op¬
posito. Ochpudor. quos cachin¬
nos res ista mouit ⁊ mouet ec¬
cłie inimicis. eisq eciã ipsis
quoꝵ fortasse metu aut fauo¬
re. a recto tͣmite abducti sumꝰ.
Amici ꝯfundũt᷑. fidelib in sul¬

Expanded text:
nimirum apostolicae defensionis opnimirum apostolicae defensionis opposito. Proh pudor! quos cachinnos res ista movit et movet Ecclesiae inimicis, eisque etiam ipsis, quorum fortasse metu aut favore a recto tramite abducti sumus! Amici confunduntur, fidelibus insul
Abbreviated transcription (Latin):
suus .B. qd̾ suus. fident᷑ loqr:
qr fidelit̾ amo. Nec enĩ sincerus
est amor: uͥ dubietatis scrupłs
suspitoĩs fecem retinet. Queri¬
monia dñi treuerensis. ñ est
eius solius. ẜ cõmunis mltoꝵᷤ¬
eoꝵ ꝙ p̃cipue quin sinserior.
affectu uos diligunt. uox una
oũniqui fcdeli apud nos cu¬
ra ppłis p̃sunt: iusticiam ĩ
eccł̃io deꝑire. annullari eccłie
rias dĩ: nulli liceat illicita q̃¬
uis ne inꝓpͥa quidem ꝑrochia
castigare. Causam referunt
in uos. curiamq romanã. fie¬
cte gesta ab ip̃ĩs. ut aiunt de¬
stritis: uiste destructa statu¬
itis. Qui cflagitiosi ⁊ ꝯtenti¬
osi de ppło siue de clero. aut
⁊ ex monast̾iis. pulsati eur¬
runt ad uos redeuntes iactãt
⁊ iestiunt seoptinuisse tuto¬
res. quos magis ultores sen¬
sisse debuerant. An ñ gladius
fynees ꝓmptissime atq iusti̾¬
sime eductus fuerat ad ꝯdẽp¬
nandũ incestuosũ ꝯcubitũ dro¬
gonis ⁊ mil: S cõfusus acq
retusus abiit retrorsũ: scuto

Expanded text:
suus. 1. Fidenter loquor, quia fideliter amo. Nec enim sincerus est amor, ubi dubietatis scrupulus suspicionis faecem retinet. Querimonia domini Treverensis non est ejus solius, sed communis multoe praecipue, qui sinceriori affectu vos diligunt. Vox una omnium, qui fideli apud nos cura populis praesunt, justitiam in Ecclesia deperire, annullari Ecclesirias Dei, nulli liceat illicita quaevis, ne in propria quidem parochia, castigare. Causam referunt in vos, curiamque Romanam. Recte gesta ab ipsis, ut aiunt destruitis, juste destructa statuitis. Quique flagitiosi et contentiosi de populo, sive de clero, aut etiam ex monasteriis pulsati, currunt ad vos: redeuntes jactant et gestiunt se obtinuisse tutores, quos magis ultores sensisse debuerant. An non gladius Phinees promptissime atque justissime eductus fuerat ad condemnandum incestuosum concubitum Drogonis et Milis? Sed confusus atque retusus abiit retrorsum, scuto
Abbreviated transcription (Latin):
midior sũ fateor qmͣ ꝓ misi. S
tuttꝰ adduco magistrũ: qui ñ
u̾eatur ep̃c ep̃o nudam dice ue¬
ritatẽ. Hoc ipm inqͥt delictũ
est in uob: qđ causas habetis ĩ¬
ter uos. Quare ñ magis frau¬
dem patimini  Opposut spe¬
cłm. refulsit iusticie sol: emi¬
cuit ueritas. neius apparuit
Qnͣti est gͥ nescio q̃ illa possessi¬
uncła maledicta. ut ultius iã
possit aut obũbrare tã manife¬
stam ueritatẽ quit impedire tã
optatã correttionẽ : Inspiret d̾s
uobis acqͥescere. ꝯsilio ut ñ di¬

Expanded text:
midior sum, fateor, quam promisi. Sed midior sum, fateor, quam promisi. Sed tutius adduco magistrum, qui non vereatur episcopo nudam dicere veritatem. Hoc ipsum, inquit, dilectum est in vobis, quod causas habetis inter vos. Quare non magis fraudem patimini? Opposuit speculum, refulsit justitiae sol, emicuit veritas, naevus apparuit. Quanti est igitur nescio quae illa possessiuncula maledicta, ut ulterius jam possit aut obumbrare tam manifestam veritatem, aut impedire tam optatam correptionem? Inspiret Deus vobis acq
Abbreviated transcription (Latin):
te sanctius uobis illatã ĩ iu¬
riam fortit᷑ sustineretis: ⁊ for¬
mam urãm ad glam dĩ custo¬
diretis. Qmͣqͣm nescio qͦmꝰ uł
fiditis sub hoc scandalo. Nece¬
nim excusat uos: ⁊̃ si in quẽ piã
alterũ iire culpam refundi¬
tis. Esto qd̃ alius mouerit scã¬
dalũ : ꝓfco cõpescere uos pote¬
stis. Nolle ꝯpesce̾ sñ culpa erlt:¬
Malũ si cõpͥmas tuũ. reputa¬
bitur cͥ ad iusticlam: si alieñ
ad glam. Quitũq auctor sit
scandali auobis oĩmdis exi¬
gitur colli: ⁊ in eo loco excusa¬
tũ dicimꝰ. si ñ potestis. Anñ de¬
niq minist̾ium ẽ angłoꝵ tol¬
lere scandala de regno cłi:
Si dixertts quid aduos. ar¬
guet uos illa sententia.La¬
bia sacerdotis custodiutsciẽ¬
tiam: et legem reqͥrunt de o¬
re eius: angłs enĩ dñ ẽ. Si
gͦ hoc scandalũ cũ positis ñ
tollitis: plane ñ impletis mi¬
nulla sit culpa: uos iudica¬
bitis. Ergo uꝰ ne hoc sufficere
dixerun: si ñ ⁊ honorificatis.

Expanded text:
te sanctius vobis illatam injuriam fortiter sustineretis, et famam vestram ad gloriam Dei custodiretis! quanquam nescio quomodo vel fiditis sub hoc scandalo. Nec enim excusat vos, etiamsi in quempiam alterum jure culpam refunditis. Esto quod alius moverit scandalum: profecto compescere vos potestis. Nolle compescere, sine culpa eritMalum si comprimas tuum, reputabitur tibi ad justitiam; si alienum, ad 192 gloriam. Quicumque auctor sit scandali, a vobis omnimodis exigitur tolli: et in eo loco excusatum dicimus, si non potestis. An non denique ministerium est Angelorum, tollere scandala de regno Dei? Si dixeritis: Quid ad nos? arguet vos illa sententia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt de ore ejus; angelus enim Domini est . Si ergo hoc scandalum, cum possitis, non tollitis, plane non impletis minulla sit culpa, vos judicabitis. Ego vero nec hoc sufficere dixerim, si non et honorificatis. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
sus religiosoꝵ qͥ sunt ĩ ep̃ãtu:
atq ĩ ꝯmune cͣctandũ ꝯmu¬
ne negociũ. Alioqͥn dilectissi¬
mi moleste credice intuebim᷑
Q ꝯtinget facile. si illud ꝯtin¬
gat effici. qd̃ oporteat reuoca¬
ri. Ergo indicat᷑ ieiuniũ. quo¬
cent᷑ ep̃i. religiosi asciscant᷑:
nec sua qd̃ absic sollempnita¬
te fraudetur canci sacerdos rite
celebranda electio. Aderit ut

Expanded text:
sus Religiosorum qui sunt in episcopatu, sus Religiosorum qui sunt in episcopatu, atque in commune tractandum commune negotium. Alioquin, dilectissimicontinget facile, si illud contingat effici, quod oporteat revocari. Ergo indicatur jejunium, convocentur episcopi, Religiosi adsciscantur: nec sua quod absit! solemnitate fraudetur tanti sacerdotis rite celebranda electio, Aderit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ħ: u̾bũ. exemplũ. oratio. Ma¬
tor aũt his ẽ oratio.Nam ⁊ si
ut dictũ est. uocis u̾tus sit opꝰ:
amq ꝓmeret᷑ oratio. Heu a¬
uellor arripior. ñ licet ultra.
Illud tñ breuit̾ ãmonitꝰ sis.
ut qm citiꝰ potis. gͣui me cu¬
res solu̾e cura: ⁊ quids uult
quod int̾ alia q̃stus es. uulnꝰ
a quo ñ sperabas te ꝑtulisse:
ñ negligas manifestius aꝑire.
Id enim. anxie me sollicitat.
estituti ad clerũ senone
benedicto pastore ur̃o: opꝰ
do alio sollicite satagatis. S
sane id ñ p̾cipitant̾ agendũ.
ñ cumłtuose. aut in ꝯfulte: ne
forte euacuet᷑ qd̃ p̾der rationẽ
⁊ ordinẽ p̾sumet᷑ oe uos intͣ¬
re incipiatis circuitũ quorũ¬
dam qͥ in circuitu ur̃o sunt.
De uicinis si placet ecclis su¬
mice exꝑim̃tũ: ⁊ illarũ uex¬
atio detͥ intellectũ audiciu
in causa p̾senti. Grãdis qͥp¬
pe res est in manib: nobili
senonensi ecclie instaurare
pastorem.Grandis ꝓrsus: nͨ sñ

Expanded text:
haec: verbum, exemplum, oratio: mahaec: verbum, exemplum, oratio: major autem his est oratio. Nam etsi, ut dictum est, vocis virtus sit opus; amque promeretur oratio. Heu avellor, abripior! non licet ultra. Illud tamen breviter admonitus sis, ut, quam citius poteris, gravi me cures solvere cura; et quid sibi vult, quod inter alia questus es, vulnus a quo non sperabas te pertulisse, non negligas manifestius aperire: id enim anxie me sollicitat. EPISTOLA CCII. AD CLERUM SENONEbenedicto pastore vestro, opdo alio sollicite satagatis. Sed sane id non praecipitanter agendum, non tumultuose aut inconsulte, ne forte vacuetur quod praeter rationem et ordinem praesumetur et vos intrare incipiatis circuitum quorumdam qui in circuitu vestro sunt. De vicinis, si placet, Ecclesiis sumite experimentum; et illarum vexatio det intellectum auditui in causa praesenti. Grandis quipe res est in manibus, nobili Senonensi Ecclesiae instaurare pastorem. Grandis prorsus, nec sine
Abbreviated transcription (Latin):
discas. qͣlit̾ oporteat aliis mo¬
derari. Alioquin subsannabit
te sapiens. ut pote pigrũ illũ
cui labor sit manũ porrige̾ ad
os. Arguet te ⁊ apls dicẽs. Tu
qui alios doces. te ipm̃ ñ doces:
S ⁊ notabis uicio phariseoꝵ.
qui alligant onera gͣuia ⁊ ĩ¬
portabilia. ⁊ imponũt ea ĩ hu¬
meros hoĩm: digito autẽ suo
nolunt ea mouere. Sermo qͥ
dem uiuus ⁊ efficaxx. exẽplũ ẽ
oꝑis: facile faciens suadibele
qd̃ dicit᷑: dũ monstrat factibi¬
le qd̃ suadet᷑. Ergo in his duo¬
b mandatis. u̾bi scł atq ex¬
empli: sũmã tui officii. ad ꝯ¬
scientie securitatẽ pend̾e in¬
tellige. Tu tñ si sapis iungeᷤ
ad cõplem̃tũ utiq tͥne illius
repentionis ĩ enͣgłio de pascẽ¬
dis ouibz. In hoc nouis illius
tͥnitatis sacram̃tũ. innullo fru¬
stratũ a te si pascas u̾bo. pas¬
cas exẽplo. pascas scãcũ fru¬
ctu orationũ. Manent itaq tͥa

Expanded text:
discas qualiter oporteat aliis modiscas qualiter oporteat aliis moderari. Alte sapiens, ut pote pigrum illum cui labor sit manum porrigere ad os: arguet te et Apostolus dicens: Tu qui alios doces teipsum non doces; sed et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. Seidem vivus et efficax, exemplum est operis, facile faciens suadibile quod dicitur, dum monstrat factibile quod suadetur. Ergo in his duobus mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui officii ad conscientiae securitatem pendere intellige. Tu tamen, si sapis, junges  trinae illius repetitionis in Evangelio de pascendis ovibus . In hoc noveris illius trinitatis sacramentum in nullo frustratum a te, si pascas verbo, pascas exemplo, pascas et sanctarum fructu orationum. Manent itaque tria
Abbreviated transcription (Latin):
domini tui. Tu aũ cura ĩueni¬
ri fidelis seruus ⁊ prudens:
ꝯserius tius celeste tͥtieum
ꝯmunicare absq inuidia. ⁊
absq desidia erogare: ⁊ noli
frustra assume excusationem.
qͣi de tui nouitate aut de im¬
ꝑitia. qd̃ putas forte uł simu¬
las. Nam nͨ sterił uecundia
grata ẽ. nͨ humilitas p̃ter ue¬
ritatẽ laudabił. Offictũ gͦ tuũ
attende. Pelle pudorẽ. ꝯsid̾a¬
tione officii: age ut magist.
Nouus es: s debitor. Oł ex tẽ
te noueris debitorẽ: ex quote
alligasti. Nunqͥd nouitas ex¬
cusabit apud creditorẽ. dãp
nerator S ñ sum inqͥs ad
ista sufficies. Quas⁊ uͭ deuotio¬
tia tua accepta ñ sit exeo
quod ħs: ñ ex eo qd̾ ñ ħs. De
solo tͥ credito talento respond̾e
tum accepisti: da multũ. Quod
si modicũ ẽ: ⁊ id tͥbue. Et enĩ qͥ
in modico fidelis si est: nͨ in max
luberrumꝰ. ut onꝰͦ qd̾ portandũ
imponis. tu potes pͥor: oe ex te

Expanded text:
Domini tui. 2. Tu autem cura inveniDomini tui. 2. Tu autem cura inveniri fidelis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere excusationem, quasi de tui novitate aut de imperitia, quod putas forte, vel simulas. Nam nec sterilis verecundia grata est, nec humilitas praeter veritatem laudabilis. Officium ergo tuum attende. Pelle pudorem consideratione officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitas excusabit apud creditorem  al. nerator? Sed non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eo quod habes, non ex eo quod non habes. De solo tibi credito talento responderetum accepisti, da multum. Quod si modicum est, et id tribue. Etenim qui in modico fidelis non est, nec in maxiluberrimus, ut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ cuũ redolet: cc¬
iouet meũ. E doleo. qd pro¬
ut moueor. ñ possũ rescͥbere.
Nec ĩmoror in excusandis ex¬
cusatoib: sciens qd̃ scienti me
loquor. Nosti in qm sub qua
sartina gemo. ⁊ gemitꝰ m̃s a
te ñ est absconditꝰ. Tu uͦ ꝓsce¬
dule breuitate affectũ no e¬
stimes: quẽ nulla qͣnͣtalibet
sui ꝓlicitate explicare poss
oratio. Et malicia quidẽ occu¬
patõiuĩ potest face̾ ut paucis
scribã. s ñ ut parũ diligam.
Ac̾tum sane excludat uł un¬
pediat actus ͥ s ñquid affe¬
ctũs Sicut mat̾ unicũ amat
filium. ita te diligebam. herẽ¬
tem lateri mõ: placentẽ cordi
m̃o. Diligam ⁊ absentẽ: ne sola¬
tiũ meu exte. ⁊ ñ te iudear di¬
lexisse. Eras ꝑ necessarius mͥ:
Atq hinc uł maxime claret.
qm sincere te diligam. hodie
nempe te caruissem: si q̃ sissem
des qd̃ spretis utilitatib me¬
is. tuis cõpendiis ñ inudi.
ponens te utiq ibi. unde a¬
liqñ tnponatis. sr̃ om̃ia bona

Expanded text:
affectum tuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est absconditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Sicut mater unicum amat filium, ita te diligebam, haerentem lateri meo, placentem cordi meo. Diligam et absentem, ne solatium meum ex te, et non te videar dilexisse. Eras perneccessarius mihi. Atque hinc vel maxime claret quam sincere te diligam. Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem des quod, spretis utilitatibus meis, tuis compendiis non invidi, ponens te utique ibi, unde aliquando transponaris super omnia bona
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ respondistis eis malũ ꝓ ma¬
lo aut maledictũ ꝑ maledicto.
porro illas quas ad me adu̾sus
p̾fatos abb̃es ante scripseratis
licteras: nec studio nͦ uoluntate
mea. ad ip̃õꝵ noticiam ꝑuenis¬
se sciatis. Q de his satis. Tempꝰ
est. ut ñ obliuiscar mei. Clamat
ad uos mea monstruosa uitaͤ
mea er̃pnosa ꝯscientia. Ego enĩ
q̃dam chuera meiscłi nec cle¬
rieũ gero. nͨ laicũ. Nam mona¬
chi iam dudũ exui cõu̾satio¬
nẽ: ñ habitũ. Nolo scͥbere deme.
qd̃ uos ꝑ alios audisse existi¬
mo: quid actitẽ. quid studeã.
ꝑ que discrimina u̾ser ĩmun¬
do: immo ꝑ que iacter p̾cipitia.
Si quominꝰ audistis. p̾cor ut ĩ¬
quiratis: ⁊ scdm qd̃ audiericis.
⁊ ꝯsilium impendatis. ⁊ ora¬
tionum suffragia. petrus

Expanded text:
quia non respondistis eis malum pro maquia non respondistis eis malum pro malo, aut maledictum pro maledicto. Porro illas, quas ad me adversus praefatos abbates ante scripseratis litteras, nec studio nec voluntate mea ad ipsorum notitiam pervenisse sciatis. Et de his satis. 4. Tempus est ut non obliviscar mei. Clamat ad vos mea monstruosa vita, mea aerumnosa conscientia. Ego enim quaedam chimaera mei saeculi, nec clericum gero, nec laicum. Nam monachi jamdudum exui conversationem, non habitum. Nolo scribere de me quod vos per alios audisse existimo, quid actitem, quid studeam, per quae discrimina verser in mundo, imo per quae jacter praecipitia. Si quominus audistis, precor ut inquiratis, et secundum quod audieritis, et consilium impendatis, et orationum suffr
Abbreviated transcription (Latin):
siue. aliud. me ignorasse sci¬
atis illud eius consiliũ. ne
qiis dicat. qd̃ meo instinctu
id̃ fecerit. Nam qd̾ ad me ꝑti¬
net. mͥ decretũ est uͥ oportu¬
ne possem. ñ solum ñ ĩpedi¬
re. s ⁊ totis uirib or amba¬
b ut dicit᷑ trahere manib:
il degr̃a que in eo est. dõ fru¬
ctificare ualeret. Quis dabre
mͥ homines littãtos. ⁊ scõs ĩ
eccłiis di p̾esse pastores: si
te in aliquib saltem: Qd̃
enĩ si iuuenis aliqua olun
iuuenilit᷑ egis se memorat᷑:
uetera tͥnsierũt: oe noua fa¬
cta sunt omĩa. Consepultͦ
baptismit. ego olim sepul¬
ta uicia retractabo. Iam od
abb̾ car iacẽsis. sure trecensis
dure dicunt᷑ scripsisse uob̾.
oĩno cũ audiui dure acce¬
pi:. ⁊ cũ accepero tẽpus ñ
dissimulabo. qͥnͣtum qui¬
dem cartias postidlabit. oe
familiaritas que mͥ ꝓ eoꝵ re¬
ligiositate ad ipõs est. Deo aũt
grãs qui dedit uobis ñ uinci a
malo. s iuncere in bono malũ.

Expanded text:
sive aliud, me ignorasse scisive aliud, me ignorasse sciatis illud ejus consilium: ne quis dicat quod meo instinctu id fecerit. Nam quod ad me pertinet, mihi decretum est, ubi opportune possem, non solum non impedire, sed etiam totis viribus, et ambabus, ut dicitur trahere manibus, ubi de gratia, quae in eo est, Deo fructificare valeret. Quis dabit mihi homines litteratos et sanctos in Ecclesiis Dei praeesse pastores, si rte in aliquibus saltem? Quid enim si juvenis aliqua olim juveniliter egisse memoratur? Vetera transierunt, nova facta sunt omnia. Consepultus baptismum: ego olim sepulta vitia retractabo? 3. Jam quod abbas Caziacensis sive Trecensis dure dicuntur scripsisse vobis, omnino, cum audivi, dure accepi, et cum accepero tempus, non dissimulabo, quantum quidem charitas postulabit, et familiaritas, quae mihi pro eorum religiositate ad ipsos est. Deo autem gratias, qui dedit vobis non vinci a malo, sed vincere in bono malum,
Abbreviated transcription (Latin):
re abiectionẽ suã uideatur
minus est a ꝑfecto. Porro in
ꝓposito ꝑfectionis apparere
imꝑfem. neuus ẽ. Ergo hic
color mͥ in fr̃e natali displi¬
cuit. Quid enĩ et si castum
id fuerit corã dõ: Nempe o¬
porcet ꝓ udere bona.⁊̃ corã
hominib.S dicitis. Non ipẽ
gͣuit̾ tulit: s nos. Ad idem
reu̾tit᷑: itm̃ dico qd sentio.
Cur uobis gͣue fuerie. ñ ui¬
deo. ñ qr ip̃i graue ẽẽ sensi¬
stis. uos iudicate an hoc eũ
decuerit: p̾seruĩ innouitate
uite. Nam añ hane ut salua
eius pace dixerĩ. ñ caruit
hac nota: an uꝰ nec culpa.
sue ip̃ius ꝯscientie relinqñ¬
dũ est. Q quid si forte hoc
dicitis. electioni eius assen¬
tire renuit: Uerttus quippe
ut estimo. lingͣs obcrectatoꝵ
uetuit festinã noui heremi¬
te ꝓmotionẽ: ne ut dixi lui¬
gua maliloqua dicẽ posset
hunc ẽẽ quẽ semꝑ optauerat
heremi fructũ. Uerũtũ qͥsqͥd
dominꝰ pp uitenderit. siuehͦ

Expanded text:
rre abjectionem suam videatur,rre abjectionem suam videatur,minus est a perfecto. Porro in proposito perfectionis apparere imperfectum, naevus est. Ergo hic color mihi in fratre Natali displicuit. Quid enim, 248 etsi castum id fuerit coram Deo? Nempe oportet providere bona etiam coram hominibus. 2. Sed dicitis: Non ipse graviter tulit, sed nos. Ad idem revertitur. Iterum dico quod sentio. Cur vobis grave fuerit, non video, nisi quia ipsi grave esse sensistis. Vos judicate, an hoc eum decuerit, praesertim in novitate vitae. Nam ante hanc ut salva ejus pace dixerim non caruit hac nota: an vero nec culpa, suae ipsius conscientiae relinquendum est. Et quid si forte hoc dicitis, electioni ejus assentire renuerit? Veritus quippe, ut aestimo, linguas obtrectatorum, vetuit festinatam novi eremitae promotionem: ne, ut dixi, lingua maliloqua dicere posset, hunc esse, quem semper optaverat, eremi fructum. Verumtamen quidquid dominus Papa intenderit, sive hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
qui cũ eo sunt. s̾. clareuali
uocatus abb. salitem ĩ dño.
Ex quodã beatitudinis ur̃e
rescripto cõꝑi sc̃psisse me ali¬
quid qd̃ me indicaree cõmo¬
tũ. uosq istud ñ parũ me¬
tuere. uerũ. id frustra. Non
est qd̃ a puero ur̃o tim̃dũ sit
uob̾ reu̾entissim patres. qͥ
uos iniu̾tate diligo ut a¬
micos. ⁊ suspicio ut scõs. Mi¬
si force ñ ame. s mͥ pat̾no
timiustis affectu. qd̾ motus
te plusꝙͣ oporteret. Motus
fateor fui. s ꝓ uobis ñ ꝯtra
uos: atq id tͥenuit̾ satis.Si
⁊ hoc temere. s ñ teni̾e ꝯfite
or adu̾sum me in iusticiam
meam: & uos remittetis te¬
meritatẽ peccati mei. Ignosci¬
te m sic sum: ⁊elus domꝰ ur̃e
comedit me. Non pattor pla¬
ne qd̃ in me est decolorari tã¬
te specimen scĩtatis: nã cor¬
rũpi posse absit ut uerear
Orsus aũt displicet ĩpulche⁊¬
limo corꝑe ñ solũ morbus.
s ⁊ neuus. Non plane bonꝰ
color. si scõꝵ quispiã amxte f̾¬

Expanded text:
S Clarae Vallis vocatus abbas, salutem in Domino. 1. Ex quodam Beatitudinis vestrae rescripto comperi, scripsisse me aliquid, quod me indicaret commotum, vosque istud non parum metuere. Verum id frustra. Non est quod a puero vestro timendum sit vobis, reverendissimi patres, qui vos in veritate diligo ut amicos, et suspicio ut sanctos. Nisi forte non me, sed mihi paterno timuistis affectu, quod motus te plus quam oporteret. Motus, fateor, fui, sed pro vobis, non contra vos, atque id tenuiter satis: si et hoc temere, sed non temere or adversum me injustitiam meam, et vos remittetis temeritatem peccati mei. Ignoscite mihi: sic sum, zelus domus vestrae comedit me. Non patior plane, quod in me est, decolorari tantae specimen sanctitatis: nam corrumpi posse, absit ut verear. Prorsus autem displicet in pulcherrimo corpore non solum morbus, sed et naevus. Non plane bonus color, si sanctorum quispiam anxie fe
Abbreviated transcription (Latin):
ce amicis. aclade intestina:
a cruciatu p̾corolioꝵ. a tortio¬
nib iusceram. Agnosis ne iã
qr ñ om̃s pacifici qui domesti¬
ci. nͨ om̃s amici qui uident᷑:
Q si alias noueramꝰ. s ne ꝑ
te manifestiꝰ edocem om̃em
uitatẽ illius sermonis dñu¬

Expanded text:
et amicis, a clade intestina, et amicis, a clade intestina, a cruciatu praecordiorum, a tortionibus viscerum. 5. Agnoscisne jam quia non omnes pacifici qui domestici, nec omnes amici qui videntur? Et si alias noveramus, sed nunc per te manifestius edocemur omnem veritate
Abbreviated transcription (Latin):
Reu̾tere reu̾t̾e sunamitis: reu̾¬
tẽ ad cor tuũ: agnosce ia uel
sero. q̃. qͣnta. ⁊ quib patigris.
uł passa sis. Recordare qͥ cau¬
sa. quo fine ꝑ quos et in quos
usus. ñ longe ante hos dies.
cunctar̃ que in tesũt ecclĩar̃.
onũs ornatus ⁊ census ꝓfli¬
gatus est: qͥcqͥd in altaribus
⁊ in altariũ uasis. quicqͥd ĩ
ip̃is sacͥs ymaginib auxi
argenti reꝑii tẽ potuit ma¬
nib ĩpioꝵ dixeptũ ⁊ asporta¬
tatũ est. Quid ex his oĩb tu
in tuis ñc marsupiis ĩuenis:
Porro decor domꝰ dñi irrecu¬
ꝑabilit ꝑiit. Q nc̃ quid tͥ u
sum est ĩterare malitiam:
ĩnouare denuo sr̃ te clies ma¬
los: Quidm uł lucri amplio¬
ris. uł certioris spet arridet tͥ:
Nisi qd̾ in eo nouissima tua ẽ¬
nunt᷑ in cautiora pͥorib: qđ te
qͥde ñ solum multi de plebe.
plo ꝙͣ añ: ñ ab exteris̾ natio¬
nib. ñ a feritate barbaroꝵ.
ñ a milib armatoꝵ. ue tãtũ
a facie tuoꝵ tͥ. ue a domestici

Expanded text:
tere, revertere, Sunamitis, revertere ad cor tuum: agnosce jam vel sero, quae, quanta, a quibus patiaris, vel passa sis. Recordare qua causa, quo fine, per quos, et in quos usus, non longe ante hos dies cunctarum, quae in te sunt, ecclesiarum omnis orantus et census profligatus est. Quidquid in altaribus et in altarium vasis, quidquid in ipsis sacris imaginibus auri et argenti reperiri tunc potuit, manibus impiorum direptum et asportatum est. Quid ex his omnibus tu in tuis nunc marsupiis invenis? Porro decor domus Domini irrecurabiliter periit. Et nunc quid tibi visum est iterare malitiam, innovare denuo super te dies malos? Quid modo vel lucri amplioris, vel certioris spei arridet tibi? nisi quod in eo novissima tua cernuntur incautiora prioribus, quod tunc quidem non solum multi de plebe, plo quam ante, non ab exteris nationibus, non a feritate barbarorum, non a millibus armatorum. Vae tantum a facie tuorum tibi; vae a domesticis
Abbreviated transcription (Latin):
secrationẽ. Obsecramꝰ ꝓ xp̃o. re¬
conciliamĩ d̾o : reꝯeilianu̾ pͥn¬
cipib ur̃is pecrũ loquor ⁊ pau¬
lumͤ quos utiq ĩuicario ce
successore suo eugenio. suis
sedib ⁊ edib effugasti s. Riecõ¬
ne forte incipiat ꝓ ets pug¬
nare orb̾ t̾re. ꝯtͣ infensatos.
An nescitis. qr his offensis ni¬
ch̾oĩno ualetis his ꝓpitiis. ni¬
timebis sub hor tu tela milia
ppłi cucũdartis te ubrs ĩcli¬
ta: ciuitas fortiũ. Reconcilia¬
re ꝓinde illis. simł ⁊ milib
mr̃m. qͥ quidẽ apud ce s cõ¬
tra te sũt ꝓpt̾ grande pcc̃m.
qd̃ peccasti. in quo ⁊ ꝑsistisꝰ.
Reconciliare ⁊ om̃i ecclie scõ¬
rũ: qui u̾q c̾rarũ auditohꝰ
ubo scandalizati st̃. Alioqͥn pa¬

Expanded text:
secrationem. Obsecramus pro Christo, reconciliamini Deo, reconciliamini principibus vestris, Petrum loquor et Paulum, quos utique in vicario et successore suo Eugenio suis sedibus et aedibus effugastis. Reconne forte incipiat pro eis pugnare orbis terrae contra insensatos. An nescitis quia his offensis nihil omnino valetis, his propitiis nitimebis sub horum tutela millia populi circumdantis te, urbs inclyta, civitas fortium. Reconciliare proinde illis, simul et millibus martyrum, qui quidem apud te, sed contra te sunt propter grande peccatum quod peccasti, in quo et persistis. Reconciliare etiam omni Ecclesiae sanctorum, qui ubique terrarum audito hoc verbo scandalizati s
Abbreviated transcription (Latin):
nañdũ ue putauint. hec fit.
Si neq hoc satis ese. ⁊ istud a¬
ditio. Cõmunis ẽ cauła: ⁊ ñ ẽ
distinctio pusilli ⁊ magni. Do¬
lor nẽpe in capite est. ac ꝑ hoc
minime alienus. ne a mininu
quidẽ uł extremis qͥbq corpo¬
ris ꝑtib. Nec a me gͣ. ꝑuenit
ꝑfecto usq ad me. ꝙuis oĩmi
minimũ dolor maximꝰ iste. qr
maximꝰ ẽ s ⁊ qr cũ sit capitis ñ¬
sum ego. Nunquid ñ dolente
capite. clamat lingua ꝓ oĩb
corꝑis m̃b̾s. in capite se dele¬
sui q capitis facent᷑ in ꝯmo¬
dũ: Dimictite ꝑ inde queso:
dimittite. ut plangã paululũ
apucd uos dolorẽ meũ. Nec
meũ tantũ. s ⁊ totius eccłie.
Nonne ip̃uis uox est hodie ꝑ
sit orbe qui ñ głet᷑ hoc capite.
qd ambo illi głosi pͥncipes t̾re
alt̾ amisso. alt̃ submisso ĩ cru¬
ce capite. suo tͥumpho extu¬
lerunt. suo sangͥne ornauert:
Ad omem itaq spectat xͥanũ.¬

Expanded text:
nandumve putaverint, haec sit. 2. Si neque hoc satis est, etiam istud adjicio. Communis est causa, et non est distinctio pusilli et magni. Dolor nempe in capite est, ac per hoc minime alienus ne a minimis quidem vel extremis quibusque corporis partibus. Nec a me ergo. Pervenit profecto usque ad me, quamvis omnium minimum, dolor maximus iste, quia maximus est; et quia cum sit capitis, nsum ego. Numquid non dolente capite clamat lingua pro omnibus corporis membris, in capite se dolesuumque capitis fatentur incommodum? Dimittite proinde, quaeso, dimittite, ut plangam paululum apud vos dolorem meum; nec meum tantum, sed et totius Ecclesiae. Nonne ipsius vox est hodie pesit orbe, qui non glorietur hoc capite, quod ambo illi gloriosi principes terrae, alter amisso, alter submisso in cruce capite, suo triumpho exstulerunt, suo sanguine ornaverunt? Ad omnem itaque 241 spectat
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ me ĩ deo in tot scriptitati¬
capit in te sermo m̃s. Scͥpsi
semel iͦndenuo nͥ fallor: et exi¬
gentib pcc̃is meis. in nullo
adhuc respondet mͥ labor m̃s.
fcce t̾cio iacto semen. dm̃i õipo
at ad qdͤ illud muto: letifi¬
ocĩs nos tandẽ aliqn. de fru¬
ctu cue obedientie ⁊ salutis.
Si adreris me. ĩmo si exau¬
dierit me ds. lucratꝰ sũ fili¬
um meũ. Si ñ: cõu̾tã me
denuo ad arma assueta. ora¬
tiones uidł ⁊ lacͥmas : ñ qui¬
dẽ ꝯtͣ te. s ꝓ te. Luxi ⁊ lu¬
gebo: ⁊ anxcͦia tͣham suspiria
eximis uiscĩb. ꝓ meis uis¬
cib. Quis det te̾ mͥ frẽm me¬
ũ. sugentẽ uba matͥs mees
Qius reuocet te mͥ in illam qͥ¬
etẽ animi. ꝯcordiã moꝵ socte¬

Expanded text:
d me video in tot scriptitaticapit in te sermo meus. Scripsi semel et denuo, nisi fallor: et exigentibus peccatis meis in nullo adhuc respondet mihi labor meus. Ecce tertio jacto semen, Deum omnipoat ad quod illud mitto, laetificans nos tandem aliquando de fructu tuae obedientiae et salutis. Si audieris me, imo si exaudierit me Deus, lucratus sum filium meum: si non, convertam me denuo ad arma consueta, orationes videlicet et lacrymas, non quidem contra te, sed pro te. Luxi, et lugebo, et anxia traham suspiria ex imis visceribus pro meis visceribus. Quis det te mihi fratrem meum sugentem ubera matris meae? quis revocet te mihi in illam quietem animi, concordiam mo
Abbreviated transcription (Latin):
b. ue ñ a glacliis. s alabiis
iniqs. ⁊ a lingͣ dolosa.usqͦ ĩ
male in malo uos ałtutrũ
cõfortatis  ⁊ glãdiis labioꝵ
inuicem st̾nitis. inuicẽ ꝑditiꝰ.
ut abinuicẽ ꝯsumami : Con¬
greganũ oues disꝑseͥ redite ad
pascua redite ad pastorẽ. ⁊ epo¬

Expanded text:
n a gladiis, sed a labiis iniquis et a lingua dolosa! Usquequo male in malo vos alterutrum confortatis, et gladiis labiorum invicem sternitis, invicem perditis, ut ab invicem consumamini? Congregamini, oves dispersae, redite ad pascua, redite ad Pastorem et Ep
Abbreviated transcription (Latin):
uallis uocatꝰ abb: declinare a
malo.⁊ facere qd bonũ est. Ser¬
mo mͥ est ad tepple sublimis
⁊ illustͥs. cũ sim uilis exiguao
ꝑsona. ac nullius pene mom̃ti
homũtio. Id qͥdem uecundũ at¬
q honero sum mͥ. ꝯsiderante
quis. quib seribam: simul¬
ꝙ qm alit̾ hoc alius iudica¬
re possit. S leuius reor u̾etũ¬
dia apud hoĩes ꝑiclitari: ꝙͣ¬

Expanded text:
abbas, declinare a malo, et facere quod bonum est. 1. Sermo mihi est ad te, popule sublimis et illustris, cum sim vilis exiguaque persona, ac nullius pene momenti homuncio. Id quidem verecundum atque onerosum mihi consideranti, quis, quibus scribam, simulque quam aliter hoc alius judicare possit. Sed levius reor verecundia apud homines periclitari,
Abbreviated transcription (Latin):
niam. uno symone magñt. &¬
Et
ut planius qd̾ loqͥm᷑ fiat. ꝑ ẽp¬
toriã dare sententiã. ad deposi¬
tionẽ epõꝵ soluis romani pon¬
ꝑtem sollicitudinis: solus ip̃e
plenicudinẽ habear potestatis
Solus ꝓ inde si dice audeam
in culpͣa est. si culpa ñ ferit᷑
q̃ ferienda ẽ : ⁊ eo ĩpetu quo fu¬
erit ferienda. Quo aũ in petu
ñ dico ferienda. s fulminanda
fuerit p̾dicti eboracẽsis culpa:
ur̃e ꝯscientie delinquo. Cetm̃¬

Expanded text:
niam, uno Simonem Magum: niam, uno Simonem Magum: et, ut planius quod loquimur fiat, peremptoriam dare sententiam ad depositionem episcoporum, solius Romani Ponpartem sollicitudinis, solus ipse plenitudinem habeat potestatis. Solus proinde si dicere audeam, in culpa est, si culpa non feritur, quae ferienda est: et eo impetu, quo fuerit ferienda. Quo autem impetu, non dico ferienda, sed fulminanda fuerit praedicti Eboracensis culpa, vestrae conscientiae derelinquo. Caet
Abbreviated transcription (Latin):
dñationis eoꝵ pancitatẽ die¬
iũ tuoꝵ nunciet mͥ tͥ. Iugi
seuntis głe blandim̃ta. memo¬
rare nouissima tua: qr quibꝰ
successisti in sedem: ipõs sine
dubio seq̃ris ad mortẽ. ad eud¬
apłatus excusat me Aiunt ñ
uos ẽẽ papã. s me ⁊ undiq ad
me ꝯfluunt qui hñt negocia
Nec desunt in tanta multitu¬
dine amicoꝵ. quib officium
negare ñ possi mn: ñ solũ ab̾ꝙ
scandalo. s etiam absq pẽco.
stissima ẽ. Cont᷑ ydolũ illud
eboracẽse iterato stilus dirigi¬
tur: ea scł necessitate qd̃ sẽpe¬
numero hoc telo ĩpetitum a
nobis. ndum ꝯͥfossum est.
Cur hoc: Quia nil fortea no¬
bis tale duectum ẽ. qualis fu¬
it gladius tonathe: qui ñꝙͣ
rediit recrorsũ. Nec sane furt
culpa iaculantis. s dirigentis
iacłm. Patet enĩ. qd̃ ñ in ea qͣ
oportuit fortitudine missũ ẽ.
Necmitũ. Quis enĩ ĩ manu for¬
ti sagittas extut̾e potest: nͥ filiꝰ
excussoꝵs Qui locũ petͥ tenee.
potest uno ictu extinguere ana¬

Expanded text:
ierum tuorum nuntiet tibi. Jugi nseuntis gloriae blandimenta, memorare novissima tua: quia quibus successisti in sedem, ipsos sine dubio sequeris ad mortem. Eapostolatus excusat me. Aiunt non vos esse Papam, sed me: et undique ad me confluunt, qui habent negotia. Nec desunt in tanta multitudine amicorum, quibus officium negare non possum, non solum absque scandalo, sed etiam absque peccato. stissima est. Contra idolum illud Eboracense iterato stilus dirigitur: ea scilicet necessitate, quod saepenumero hoc telo impetitum a nobis, necdum confossum est. Cur hoc? Quia nil forte a nobis tale directum est, qualis fuit gladius Jonathae, qui nunquam rediit retrorsum. Nec sane fuit culpa jaculi, sed dirigentis jaculum. Patet enim quod non in ea, qua oportuit, fortitudine missum est. Nec mirum. Quis enim in manu forti sagittas mittere potest, nisi filius excussorum? Qui locum Petri tenet, potest uno ictu extinguere Ana
Abbreviated transcription (Latin):
tuam ñ abscondi in corde mõ.
ueritatẽ tuam ⁊ salutare tu¬
reor qmius uecundia relu¬
ctante. ꝑ mea ignobilitate
scribere de longarquo ad ppłm
głosũ. atq de his littis tr̃as¬
montanis. sui ip̃oꝵ ꝑicłi at¬
q pcc̃i cõmonẽ romanos: fi
forte audiant ce quiescant.
Quis seit si ꝯu̾tant᷑ ad p̾cem
pauꝑis. qui ñ cedurt potẽ¬
tũ minis: ñ om̃i armature
fortiũ: Nonne quondã in
babylone ad uocẽ pueri iu¬
nioris unius. oĩs ille ppłs. qui
senib ũ quis iudicib seductus
fuerat. reu̾sus ẽ ad iudituĩ. ⁊
sic seruatus est sangius ĩ noxiꝰ
in die illa. Ita ne qͦs oe si ado¬
lescentłs sum ego ⁊ contẽptus.
adolescentulus dico ñ annoꝵ
paucitate.s meritoꝵ: potens
est tñ ds dare ⁊ uoci mee uo¬
cem uurtutis: ꝑ qͣm fiat ut ⁊¬

Expanded text:
uam non abscondi in corde meo, veritatem tuam et salutare tureor, quamvis verecundia reluctante, pro mea ignobilitate scribere de longinquo ad populum gloriosum, atque his litteris transmontanis sui ipsorum periculi atque peccati commonere Romanos, si forte audiant, et quiescant. Quis scit si convertantur ad precem pauperis, qui non cedunt potentium minis, non omni armaturae fortium? Nonne quondam in Babylone, ad vocem pueri junioris unius, omnis ille populus, qui a sensibus iniquis judicibus seductus fuerat, reversus est ad judicium, et sic servatus est sanguis innoxius in die illa ? Ita nunc quoque, etsi adolescentulus sum ego et contemptus adolescentulus dico, non annorum paucitate, sed meritorum, potens est tamen Deus dare etiam voci meae vocem virtutis, per quam fiat ut
Abbreviated transcription (Latin):
ant ꝓpħam ẽẽ in isrł. Quis mͥ
det anteꝙͣ moriar. uĩde eccłiã
di̾ sicut in dieb antiqͥs: qnͣdo
apłi laxabant recia ĩ capturã.
ñ incapturã argenti uł auri.
s in capt᷑am aĩat: Qm cupio
illius ce heditare uocem: cuius
adeptꝰ es sedem. Pecunia inqͥt
tua tecũ sit inꝑditionẽ. Ouox
thonitrui: o uox magnificẽtie
ce u̾cutis: ad cuiꝰ t̾rorẽ cõfun¬
oderunt syon. Hoc uehem̃ter
expectat ⁊ om̃ino expetit a te
mat̾ tuac hoc filii matͥs tue
pusilli cũ maiorib desiderãt.
hoc suspirãt ut om̃is plantato
ꝙͣ ñ plantauit pater celestis
tius manib eralicetur. Ad ħ¬
enim ꝯstitutꝰ es sr̃ gentes ⁊
regna: ut euellas. ⁊ destruas.
⁊ edifices. ⁊ plantes. Hulti
audito hoc u̾bo dixert̃ apd̾ se.
Iam securis ad raclicẽ arboꝵ
pofita est. Multi dicũt ĩ cor¬
de suo. Flores apparuert in t̾ra
nr̃a: cẽpus putatoĩs aduenit.
in quo sarm̃ta sterilia reciden¬
t᷑: ut ea q̃ p̾ualent. uberius

Expanded text:
tam esse in Israel. 6. Quis mihi det, antequam moriar, videre Ecclesiam Dei, sicut in diebus antiquis; quando apostoli laxabant retia in capturam, non in capturam argenti vel auri, sed in capturam animarum? Quam cupio illius te haereditare vocem, cujus adeptus es sedem! Pecunia, inquit, tua tecum sit in perditionem . O vox tonitrui! o vox magnificentiae et virtutis! ad cujus terrorem confunoderunt Sion! Hoc vehementer exspectat et omnino expetit a te mater tua; hoc filii matris tuae, pusilli cum majoribus desiderant, hoc suspirant: ut omnis plantatio, quam non plantavit Pater coelestis, tuis manibenim constitutus es super gentes et regna, ut evellas, et destruas; et aedifices, et plantes. Multi audito hoc verbo dixerunt apud se: Jam securis ad radicem arborum posita est. Multi dicunt in corde suo: Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis advenit, in quo sarmenta sterilia recidentur, ut ea quae praevalent, uberius
Abbreviated transcription (Latin):
ratũ. Si qua gͦ ꝯsolatio ĩ uo¬
bis. siqua uirtꝰ caritatis in
ddño. si qua miseratõ pietatis.
siqua. cõpassiomis uiscera: as¬
sistite ⁊ collaborate illi. in oꝑe
quo assũptus est ꝑ uos a dño.
Quec̃q sũt uera quec̃q pudi¬

Expanded text:
ratum. Si qua ergo consolatio in voratum. Si qua ergo consolatio in vobis, si qua virtus charitatis in Domino, si qua miseratio pietatis, si qua compassionis viscera, assistite et collaborate illi in opere ad quod assumptus est per vos a Domino. Quaecunque sunt vera, quaecunque pudi
Abbreviated transcription (Latin):
dauid sernũ suũ. ⁊ suscepite¬
ũ degregib ouiũ. de pꝰtferã¬
tes accepit eũ: ita inqͣm ita
⁊ de nr̃o eugenio. in bñplaci¬
to dñ potuit ꝯtigisse. Non
licatus ẽ. ⁊ tenera uecundia
eius. assueta potius otio ⁊ qͥ¬
eti. qm tͣctandis que foris
sunt: tim̃dumq ne ñ ea au¬
ctoritate qua õportuerit sui
apłatus officia exeqͥ at. erd
putatis gerete animi nũc
Nominẽ illum. quĩ de secreto
int̾ne cõtẽplationis. ⁊ amica so¬
litudine cordis. tanꝙͣ uifans
eg̾nuo et sinu matris. subito
ꝓtͣbatus tractũ se ad mediũ
uidet: ⁊ quasi ouẽ ad uictimã.
ductum ad tã in sueta ⁊ ĩ su¬
aiua; Nisi dñs supponat ma¬
nũ suam. heu necesse ẽ obru¬
atur⁊ oppͥmat᷑ honore in sue¬
to ⁊ nimio: qd ⁊ gygantinis
ut aiunt uł ip̃is quoq an¬
gelicis humeris. formidabile
uideatur. Uerũtũ qr sic fc̃m ẽ.
⁊ sicut multi dicunt a dño fa
bq obseqͥis sollicite ꝯfoueri.
qd̾ ur̃is manib cõstat elabo¬

Expanded text:
David servum suum, et suscepit eum de gregibus ovium, de post fetantes accepit eum ? Ita, inquam, ita et de nostro Eugenio in beneplacito Domini potuit contigisse. 3. Non licatus est, et tenera verecundia ejus, assueta potius otio et quieti, quam tractandis quae foris sunt: timendumque ne non ea auctoritate, qua oportuerit, sui apostolatus officia exsequatur. Quid putatis gerere animi nunc hominem illum, qui de secreto internae contemplationis et amica solitudine cordis, tanquam infans e gremio et sinu matris subito perturbatus, tractum se ad medium videt, et quasi ovem ad victimam ductum ad tam insueta et insuavia? Nisi Dominus supponat manum suam, heu! necesse est obruatur et opprimatur onere insueto et nimio, quod et gigantinis, ut aiunt, vel ipsis quoque angelicis humeris formidabile 233 videatur. Verumtamen quia sic factum est, et, sicut multi dicunt, a Domino busque obsequiis sollicite confoveri, quod vestris manibus constat elabo
Abbreviated transcription (Latin):
seruatũ ᷤ ut in eo exꝑiat᷑ eccłia
di. cui ip̃o auctore p̾estis. feruo¬
rem zeli ur̃i. potentiã brachii
uri. ⁊ animi sapientiam: ce ti¬
meat oĩs ppłs sacerdotẽ dñi.
audiens sapientiã dĩ ẽẽ in illo.
ad faciendũ iuditiũ ad Roma¬

Expanded text:
ut in eo experiatur Ecclesia Dei, cui ipso auctore praeestis, fervorem zeli vestri, potentiam brachii vestri et animi sapientiam: et timeat omnis populus sacerdotem Domini, audiens sapientiam Dei esse in illo ad faciendum judicium
Abbreviated transcription (Latin):
uocabit᷑ tibi nom̃ nouum
q̃d̾ os lm̃i nõiauit. Hec est
mutatio clextere excelsi:o
mulit in mutatõe ista gau¬
debunt. Nam quẽadmodum
olim abram in abraham: iacob
in ifrł. ⁊ ut de tuis magis p̃de¬
cessorib cilis ꝓponam. sicut sy¬
mon incepham. saulus in pau¬
lum: sic filius m̃s bernardus
in patrẽ meũ eugeniũ. leca
ꝓrsus ⁊ utili ⁊ sꝑamꝰ cranslati¬
one ꝓmotus est. Digitus dei
est iste: suscitans de pulu̾e e¬
genũ. oe de stercore erigẽs pau¬
ꝑem: ut sedeat cũ pͥncipib.
ce solium głe teneat. Suꝑ est

Expanded text:
vocabitur tibi nomen novum, quod os Domini nominavit . Haec est mutatio dexterae Excelsi, et multi in mutatione ista gaudebunt. Nam quemadmodum olim Abram in Abraham . Jacob in Israel ; et, ut de tuis magis praedecessoribus tibi proponam, sicut Simon in Cepham , Saulus in Paulum : sic filius meus Bernardus in patrem meum Eugenium, laeta prorsus et utili, ut speramus, translatione promotus est. Digitus Dei est iste, suscitans de pulvere egenum, et de stercore erigens pauperem, ut sedeat cum principibus, et solium gloriae tene
Abbreviated transcription (Latin):
a multi s retro tẽꝑib uisa est
habuisse: exultat merito nͥq
rus te portauit. ⁊ cuiꝰ uba tu
suxisti. Quid gͦ;Nonne ⁊ mͥ
licet gaud̾e cũ gaudentib
sunquid ñ ero unꝰ de numo
letantiũ: Exultaui fateor: s

Expanded text:
a multis retro temporibus visa est a multis retro temporibus visa est habuisse, exsultat merito ubiqrus te portavit, et cujus ubera tu suxisti. Quid ergo? Nonne et mihi licet gaudere cum gaudentibus? nunquid non ero unus de numero laetantium? Exsultavi, fateor,
Abbreviated transcription (Latin):
mutet᷑ ĩ melius: ⁊ iã neqͣꝙͣ sarai
s sara decet̾e nõiet᷑. Incellige q̃
dico. Dabit enĩ cibi dñs inteir¬
lectum. Si amicus sponsi esꝰ.
ne dixeris dilectam eius pͥnci¬
pẽ meã. s pͥncipẽ: iul tuũ in
ea uendicans. nͥ qd̾ ꝓ ea si o¬
portuerit ⁊ animã dare debes.
Si xp̃c ce misit. estimabis te
ñ ministͣri. s minuistrare ue¬
nisse: ⁊ ministrare ñ solum
substantiã. s ipãm qͦ aiam
sicut p̾fatus sum. uerus. suc¬
cessor pauli. dicet cũ paulo
iutores sumꝰ gaudii ur̃i. Pe¬
tͥ heres: audiet petrũ dicẽtẽ.
Neq ut dnantes in clerum:
s forma fc̃i gregis. Sic enim
iam ñ ancilla. s libera ⁊̃ ⁊ for¬
mosa: speciosissimi sponsi ꝑ te
indesideratos ascisscet᷑ amplexꝰ.
Alioqͥn. ꝑ quẽ aliũ hec tam de¬
bita lib̾tas sꝑabit᷑. si ⁊ tu qd̾ab¬
co tua ñ retinere. s nec tuꝰ e̾̃eͤ
Ergo fidutiam calem hñs ĩte
qualem ĩ nullo p̃decessoꝵ tuoꝵ

Expanded text:
melius, et jam nequaquam Sarai, sed Sarra de caetero nominetur . Intellige quae dico: dabit enim tibi Dominus intellectum. Si amicus sponsi es, ne dixeris dilectam ejus. Principem meam; sed, Principem: nil tuum in ea vindicans, nisi quod pro ea, si oportuerit, etiam 234 animam dare debes. Si Christus te misit, aestimabis te non ministrari, sed ministrare venisse: et ministrare non solum substantiam, sed ipsam quoque animam, sicut praefatus sum. Verus successor Pauli dicet cum Paulo: jutores sumus gaudii vestri . Petri haeres audiet Petrum dicentem: Neque ut dominantes in clerum, sed forma facti gregis . Sic enim jam non ancilla, sed libera etiam et formosa speciosissimi sponsi per te in desideratos adsciscetur amplexus. Alioquin per quem alium haec tam debita libertas sperabitur, si et tu quod abec tuus esse? 3. Ergo fiduciam talem habens in te, qualem in nullo praedecessorum tuorum
Abbreviated transcription (Latin):
Udicũ est in t̾ra nr̃a.⁊ ce¬
lebͥ sermone nulgatũ: u̾¬
bũ hoc qd̾ factum ẽ de uo¬
bis a dño. Pcesserã stilum
hactenus: rem tacitus ꝯsicle¬
rabam. Expectabam enĩ litce¬
neclictionib dulcedinis. Expe¬
ctabam uirũ fidelem qui ue¬
niret a latere tuo: qui dic̾ent
cuncta ꝑ orcliñe. quid. quomͦ.
uł qͣlit̾ actum et̃e. Expectabã
siqiuis force de filiis meis re¬
uerteret᷑. qui leniret dolorẽ
patris : qui cdicet. Ioseph filiꝰ
tuus uiuit: ⁊ ip̃e dominat᷑ ĩ
tota t̾ra egipti. Hinc est quod
litt̾ẽ iste ñ sunt uoluntatis.
s necessitatis. & amicorũ ex¬
corte p̾cib: quib negare ñ
possum modicũ istũd. qͥcqͥd
residuum ẽ uite mee. Quia
tñ semel cepu loquar ad do¬
minũ meũ. Iam enim filiũ
dicere ñ audeo : quia filius in
pattẽ. pater mutatꝰ est ĩ fili¬
um. Q̾ pt meuenit ante me
fc̃s est. s ñ inuideo: quia qd̃
mͥ deerat in eo me haber ⁊ cõ
ꝑ me uenit. Nam si dignariꝰ:

Expanded text:
 est in terra nostra, et celebri sermone vulgatum verbum hoc, quod factum est de vobis a Domino. Presseram stilum hactenus, rem tacitus considerabam. Exspectabam enim littenedictionibus dulcedinis. Exspectabam virum fidelem, qui veniret a latere tuo, qui diceret cuncta per ordinem: quid, quomodo, vel qualiter actum esset. Exspectabam si quis forte de filiis meis reverteretur, qui leniret dolorem patris, qui diceret: Joseph filius tuus vivit; et ipse dominatur in tota terra Aegypti . Hinc est quod litterae istae non sunt voluntatis, sed necessitatis, et amicorum extortae precibus, quibus negare non possum modicum illud quidquid residuum est vitae meae. Jatamen semel coepi, loquar ad dominum meum. Jam enim filium dicere non audeo, quia filius in patrem, pater mutatus est in filium. Qui post me venit, ante me factus est: sed non invideo, quia quod mihi deerat, in eo me habere confitiam per me venit. Nam si dignaris,