comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia malum est esse in partedo¬
nati. & non esseinunitate catho¬
lica. Hoc igitur malum quot
diebus feceris. tot dierum ma¬
lum facturus es. Et dici potest
maius malum fieri plurium
dierum. minus autem pau¬
corum. Nulluma utem ma¬
lum fieri dicinon pot est
Vuidautem opus eft. hoc tam
execra bilemalum. uel uno die
uel unahora commit tere:
Hocenim qui sibi concedi uult
potest abȩcclesia. uel apipso
dõ p&ere. ut sibi uel unodie
a posta re concedat.
Namcurunius diei esse a pos¬
tata timeat. & unius diei
esse schis maticus. her&icus ue
non timeat. nulla causa est.
Illicinquit accipere malui ubi
baptismum xp̃i esse utrique
consentiunt. Sed illic non
recte accipi. Illi ad quos migra¬
turus es dicunt. Recte uero
illic accipi. Illi aquibus migra¬
turus es dicunt. I llud itaq
quod hi dicunt quos ipse post¬
ponis contra dicentibus illis
quos ipse anteponis. Aut fal¬
sum est. Aut ut mi tius dica¬
tur incertum. Uera ergo a¬

Expanded text:
quia malum est esse in parte Doquia malum est esse in parte Donati et non esse in unitate catholica? hoc igitur malum quot diebus feceris, tot dierum malum facturus es, et dici potest maius malum fieri plurium dierum, minus autem paucorum, nullum autem malum fieri dici non potest. quid autem opus est hoc tam execrabile malum uel uno die uel una hora committere? hoc enim qui sibi concedi uult potest ab ecclesia uel ab ipso deo petere, ut sibi uel uno die apostatare concedat. nam cur unius diei esse apostata timeat et unius diei esse schismaticus haereticusue non timeat, nulla causa est. \'Illic\', inquit, \'accipere malui ubi baptismum Christi esse utrique consentiunt. sed illic non recte accipi illi ad quos migraturus es dicunt, recte uero illic accipi illi a quibus migraturus es dicunt. illud itaque, quod hi dicunt quos ipse postponis contradicentibus illis quos ipse anteponis, aut falsum est aut ut mitius dicatur incertum. uera ergo
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlo consedentes dicit aposto¬
lus. Nondum in resed inspe.
Ideoques equitur psalmus &
dicit. Dedux istime. qui a
factus es spesmea turris forti¬
tudinis a facie inimici. Ex illius
qui ppepromissione tamquam
telis & iaculis inturri munitissi¬
ma constrcutis. Non solum ca¬
u&ur. sed &iam expugnatur in¬
imicus. induens lupos suos pelli¬
bus ouium. ut dicant. eccehic
est xp̃s. ecceillic. & abuni aersi¬
tate ciurtatis supermontem con¬
stitutȩ ad particulas insidia rũ
suarum multos separent. & iugu¬
latos absumant. Etcum hocno¬
uerint. eligunt extra communi¬
onem unitatis corporis xp̃i. ac¬
cipere baptis mum xp̃i. Ad ean¬
dem communionem cum eo quod
alibi acceperint postea migra¬
turi. Scientes enim. habriuri
sunt aduersus a ecclesiamx p̃i
baptismum xp̃i. Uel eo ipsodie
quo accipiunt. quod siscelaera
mihi uno diescelus ad mit tere.
Sienim transiturus est ad catho¬
licam. ꝗuȩro causam. quida¬
liud responsurus eft. Nisi ui

Expanded text:
caelo considentes dicit apostocaelo considentes dicit apostolus nondum in re, sed in spe. ideoque sequitur psalmus et dicit: deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinisafacieinimici. ex illius quippe promissionibus tamquam telis et iaculis in turri munitissima constitutis non solum cauetur, sed etiam expugnatur inimicus, induens lupos suos pellibus ouium, ut dicant: ecce hic est Christus, ecce illic et ab uniuersitate ciuitatis super montem constitutae ad particulas insidiarum suarum multos separent et iugulatos absumant. et cum hoc nouerint, eligunt extra communionem unitatis corporis Christi accipere baptismum Christi, ad eandem communionem cum eo quod alibi acceperint postea migraturi. scientes enim habituri sunt aduersus ecclesiam Christi baptismum Christi uel eo ipso die quo accipiunt. quod si sceleratmihi uno die scelus admittere\'? si enim transiturus est ad catholicam, quaero causam. quid aliud responsurus est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
quis non intellegit quo modo
fieri possit. ut quod ibi esse
consitemur. non ibi recte
dari dicamus. Illuc adten¬
dat. quia nec recte ibi esse
dicimus. quod & illi dicunt
inhis qui abeorum commu¬
nione discedunt. In tuean¬
tur &iam similtcudi nem
notȩ militaris. quia extra
militiam adesertoribus. &¬
test. Sed tamen extra militi¬
am. Nec habenda. nec accipien¬
da est. Et .reducto uel perduc¬
to admilitiam. nec mutanda
nec it eranda eft. Uerum ta¬
men alia causa est eorum. qui
in istos her&icos in prudenter
incurrunt. Ipsam esse xp̃i
aecclesiam existimantes. Alia
eorum qui nouerunt non esse
catholicam aecclesiam. nisi eã
quaesicut promissa est. toto
terrarum orbe diffunditur
& extenditur usque ad fines
terrae. Quae crescens inter
Titania & intedio scandolorũ.
requiem futuram desiderans.
Dicit inpsalmis. Afinibus ter¬
rae adte clama ui cum tede¬
r& anima mea. in p&ra exal¬
tastime. p&ra autem erat xp̃s
In quonos iam resuscitatos. & in

Expanded text:
quis non intellegit quomodo quis non intellegit quomodo fieri possit, ut quod ibi esse confitemur non ibi recte dari dicamus, illuc adtendat, quia nec recte ibi esse dicimus, quod et illi dicunt in his qui ab eorum communione discedunt. intueantur etiam similitudinem notae militaris, quia extra militiam a desertoribus test, sed tamen extra militiam nec habenda nec accipienda est et reducto uel perducto ad militiam nec mutanda nec iteranda est. uerumtamen alia causa est eorum qui in istos haereticos inprudenter incurrunt ipsam esse Christi ecclesiam existimantes, alia eorum qui nouerunt non esse catholicam ecclesiam nisi eam quae, sicut promissa est, toto terrarum orbe diffunditur et extenditur usque ad fines terrae, quae crescens inter zizania et in taedio scandalorum requiem futuram desiderans dicit in psalmis: a finibus terrae ad te exclamaui, cum taederet anima mea: in petra exaltasti me. petra autem erat Christus, in quo nos iam resuscitatos et in
Abbreviated transcription (Latin):
Flegit autem ipse in eo quod non
utrique dicimus nobis potius
inherere. Hic ergo securus acci¬
piat. ubi & c&eri. Recte acci¬
picertus est. Illic autem non
accipiat quod esse ibi quidem
dicunt. Sed ibi accipiendum
esse nondicunt. quorum sen¬
tentiam decreuit eligere.
Quamquam &iam si dubium
haber&. non illic recte accipi.
quod incatholica recte accipi
certum haber&. grauiter pec¬
car& in rebus adsalutem ani¬
mȩ pertinentibus. uel cosolo
quod certis incerta prȩpone¬
r&. Recte qui ppe hominem
in ecclesia catholica baptizan
coipso certus est. quod &iam
alibi baptizatus hunc transi¬
redecreuit. Non autem recte
apud donatis tas hominem
bapti zari saltim incertum ha¬
beat. cum hoc illi dicunt: quo¬
rum sententiam donati stis
ante ponendam esse certum
hab&. & incertis certa praefe¬
rendo . H ic baptiretur. ubi
propterea certus est rectefie¬
ri. quia & cumalibi facere
cogitabat. huc transeundũ
essedecreuerat. Iam uero si

Expanded text:
Elegit autem ipse, in eo quod non Elegit autem ipse, in eo quod non utrique dicimus, nobis potius inhaerere. Hic ergo securus accipiat, ubi et esse et recte accipi certus est: illic autem non accipiat, quod esse ibi quidem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt, quorum sententiam decrevit eligere. Quanquam etiam si dubium haberet, non illic recte accipi quod in Catholica recte accipi certum haberet, graviter peccaret, in rebus ad salutem animae pertinentibus, vel eo solo quod certis incerta praeponeret. Recte quippe hominem in Ecclesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decrevit. Non recte autem apud Donatistas hominem baptizari, saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant, quorum sententiam Donatistis antephabet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea certus est recte fieri, quia et cum alibi facere cogitabat huc transeundum esse decreuerat. Iam uero si
Abbreviated transcription (Latin):
mus esse credendum. ita hoc
potius faciat. quod nos solidi¬
cimus esse faciendum. Q uod
tius credat. quamid quod asolis no¬
bis dicitursolis. Nobustius
enim crediturus est esse baptis¬
mum xp̃i in parte donati. quod
abutrisq nostrum dicitur
quam es sebaptis mum incatho¬
lica quod acatholicis tantum¬
modo dicitur. Sed rursus
magis crediturus est esse baptis¬
mum xp̃i &iam apudnos. quod
nos soli dicimus. quam nos esse
apud nos quod illi solidicunt:
Iamenim decreuit & certus eft
in quibus dissentimus. nos illis
essepraeponendos. I taergo
quod nos. solidicimus recteapud
nos accipi magis crediturus est
quam non recte apud nos accipi
quia hoc illi solidicunt. Fadem
regula quod nos soli dicimus:
non recte apud illos accipima¬
gis crediturus est. quamid quod
illi soli dicunt: idest recte apud
illos accipi. Frustra itaquesi¬
bi uid&ur securus ibi accipere.
quod esse qui dem ibi ut rique
dicimus. sed ibi esse accipien¬
dum. non utrique dicimus.

Expanded text:
mus esse credendum; ita hoc mus esse credendum; ita hoc potius faciat quod nos soli dicimus esse faciendum. Quod tius credat; quam id quod a solis nobis dicitur. Robustius enim crediturus est esse Baptismum Christi in parte Donati, quod ab utrisque nostrum dicitur, quam esse Baptismum in Catholica, quod a catholicis tantummodo dicitur. Sed rursus magis crediturus est esse Baptismum Christi etiam apud nos, quod nos soli dicimus, quam non esse apud nos, quod illi soli dicunt. Jam enim decrevit et certus est, in quibus dissentimus, nos illis esse praeponendos. Ita ergo, quod nos soli dicimus, recte apud nos accipi, magis crediturus est, quam non recte apud nos accipi, quia hoc illi soli dicunt. Eadem regula, quod nos soli dicimus, non recte apud illos accipi, magis crediturus est, quam id quod illi soli dicunt, id est, recte apud illos accipi. Frustra itaque sibi videtur securus ibi accipere, quod esse quidem ibi utrique dicimus, sed ibi esse accipiendum non utrique dicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
teillic accipi. & apud donatistas n
recteaccipi. nostantum dicimus
Esseuero baptismum & apud
donatistas & illiasserunt. &
nos concedimus. Quis quiser¬
go uult baptitari: & certus est
iam nr̃am sibi ecclesiam ad xp̃i¬
anam salutem essediligendam.
& in easola prodesse baptismũ
xp̃i. &iam si alibi acceptum fue¬
rit. Sedideo inpartedonati
uult baptizari. quia esse ibi
baptismum. Non illisoli. neq
nos soli sed utriq: dicimus:
Adtendat aliatria. Sienim
nos elegit sequi in his quȩ illinon
dicunt. eauero quȩ utriq dici¬
mus. praeponit his quaenos
soli dicimus. Satis est nobis
quod ea quȩilli non dicunt. &
nos soli dicimus. praeponit eis
quȩ illi soli dicunt. Esse autẽ
incatholica baptis mum nos di¬
cimus. illi non dicunt. recte ac¬
cipi incatholica baptis mum.
Nos dicimus illi non dicunt¬
Non recte accipi inparte dona¬
ti baptismum. Nos dicimus
illi nondicunt. Sicut ergo id
potus credit quod nos soli dici¬

Expanded text:
te illic accipi et aput Donatistas non te illic accipi et aput Donatistas non recte accipi nos tantum dicimus, esse uero baptismum et aput Donatistas et illi asserunt et nos concedimus. quisquis ergo uult baptizari et certus est iam nostram sibi ecclesiam ad christianam salutem esse deligendam et in ea sola prodesse baptismum Christi, etiamsi alibi acceptum fuerit, sed ideo in parte Donati uult baptizari, quia esse ibi baptismum non illi soli neque nos soli, sed utrique dicimus, adtendat alia tria. si enim nos elegit sequi in his quae illi non dicunt, ea uero quae utrique dicimus praeponit his quae nos soli dicimus, satis est nobis quod ea, quae illi non dicunnos soli dicimus, praeponit eis quae illi soli dicunt. Esse autem in Catholica Baptismum, nos dicimus, illi non dicunt. Recte accipi in Catholica Baptismum, nos dicimus, illi non dicuntNon recte accipi in parte Donati Baptismum, nos dicimus, illi non dicunt. Sicut ergo id potius credit quod nos soli dici
Abbreviated transcription (Latin):
Non hominum. sed di esse
cognouit. Noluit ex hac uita
emigrare. Siquis autem cum
possit in ipsa catholica accipere
per aliquem mentis perucrsita¬
tem eligit inchismate baptita¬
ri. &iam si postea uenire ad ca¬
tholicam cogitat. quia certus
est ibi prodesses acramentum
quodalibi accipi quidem potest
prodesse autem non potest.
Procul dubio peruersus & iniquus
est. & tanto pernitiosius. quan¬
to scientius. Ita enim non du¬
bitat recteillic accipi. sicut non
dubitat illic prodesse &iam qđ
alibi acceperit. Quo sunt enim
quȩ dicimus & esse incatholica
baptismum. & illic tantum
recte accipi. utrum que horũ
donatistae negant. Item alia
duo dicimus. esse apud donatis¬
tas baptismum. non autem
illic recte accipihorũ  duo¬
rum. illiunum magnopere
adfirmant. Idẽ esse ibibap¬
tismum. non autem illic recte
accipi. nolunt fateri Harum
quat tuor sententiarum.
tres nr̃ȩ tantum sunt una
uero utrique dicimus . Nam
esseincatholica baptis mum & rec¬

Expanded text:
non hominum sed dei esse non hominum sed dei esse cognouit, noluit ex hac uita emigrare. si quis autem, cum possit in ipsa catholica accipere, per aliquam mentis peruersitatem eligit in schismate baptizari, etiamsi postea uenire ad catholicam cogitat, quia certus est ibi prodesse sacramentum, quod alibi accipi quidem potest, prodesse autem non potest, procul dubio peruersus et iniquus est et tanto perniciosius quanto scientius. ita enim non dubitat recte illic accipi, sicut non dubitat illic prodesse etiam quod alibi acceperit. Duo sunt enim quae dicimus, et esse in catholica baptismum et illic tantum recte accipi; utrumque horum Donatistae negant. item alia duo dicimus, esse aput Donatistas baptismum, non autem illic recte accipi; horum duorum illi unum magnopere adfirmant, id est esse ibi baptismum, non autem illic recte accipi nolunt fateri. harum quattuor sententiarum tres nostrae tantum sunt, unam uero utrique dicimus. nam esse in catholica baptismum et rec
Abbreviated transcription (Latin):
undo recipiant. ad ortamur.
Et quibus modis possumus ut
id eligant emendati. atq. cor¬
recti cum carita tes atagimus
Noncis itaquedicimus nolite
dare. sed nolite inschismate
dare nec eis quos uidentur
baptitari dicimus. Noliteac¬
cipere. sed nolite inschisma¬
te accipere: N am siquem
forte coegerit ex trema necessi¬
tas ubicatholicum perquem
accipiat non inuenerit. & in
animo pace catholica custo¬
dita. per aliquem extra uni¬
tatem catholicam positum
acceperit. quod erat in ipsa ca¬
tholicae unitate accepturus.
si statim &iam dehacuita emi¬
grauerit. non eum nisicatholi¬
cum deputamus. Siautem
fuerit acorporali mortem libe¬
ratus. cum se catholicȩ congre¬
gatione &iam prȩsentia corpo¬
rali reddiderit. undenum quã
corde discessit non solum
non in probamus quod fecit.
sed &iam securissime: uerissi¬
meque laudcmus. quia prae¬
sentem dm̃ credidit cordisuo
ubi unitatem seruabat & si¬
nescĩ baptismi sacramento.
quodubicum que inuenit.

Expanded text:
undo recipiant adhortamur undo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'. nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam corde discesserat, non solum non inprobamus quod fecit, sed etiam securissime uerissimeque laudamus, quia praesentem deum credidit cordi suo ubi unitatem seruabat et sine sancti baptismi sacramento, quod ubicumque inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
piefacere qui rebapti tare conan¬
tur orbis unitatem. & nos
recte facere. qui đĩ sacramen¬
ta in probare. nec inupsoschis¬
mate audemus. In quo enĩ
nobis cũ sentiunt. In eo &iã
nobiscumsunt. In eo
autem anobis recesserunt.
inquo anobis dissentiunt.
Non enim accessus ifte atque
discessus corporalibus moti¬
tibus & non spiritalibus m&i¬
endus est. Sicut enim coniunc¬
tio corporum sit percontinuati¬
onem locorum. sic animorum.
quidam contactus est consensio
uoluntatum. Sic ergo qui re¬
cessit abunitate aliquid aliud
agere uoluerit quam quod in uni¬
tate percepit. in eorecedit atq
disiuingitur. Quod autem ita
uult agere sicut inunitate agi¬
tur: ubi hoc accepit & didicit.
in eoman&. at que coniungitur.
Itaque ifui inquibus dam rebus
nobiscum sunt. In quibus dam
uero anobis exierunt. Proin¬
deilla inquibus nobis cum sunt
eos agere nonu& amus. Inqui¬
bus autem nobiscum non sunt
ut ueniendo accipiant. uel rede¬

Expanded text:
pie facere qui rebaptizare conanpie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui dei sacramenta inprobare nec in ipso schismate audemus. in quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt, in eo autem a nobis recesserunt in quo a nobis dissentiunt; non enim accessus iste adque discessus corporalibus motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corporum fit per continuatonem locorum, sic animorum quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud agere uoluerit quam quod in unitate percepit, in eo recedit adque disiungitur; quod autem ita uult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit et didicit, in eo manet adque coniungitur. Itaque isti in quibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel rede
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ergo acceptatur baptis¬
mus quem non potuit amit¬
tere qui abunitate discesserat.
sic acceptandus est baptismus.
quem dedit ille qui sacramen¬
tum dandi cum disceder&.
non amiserat. Nam sicut re¬
deuntes. qui prius quam rece¬
derent bapti tau sunt. non re¬
baptitantur. Ita red eunt es
qui prius quam recederent ordi¬
natisunt . non utiq rursus or¬
dinantur. S ed aut adminis¬
trant quod administrabant:
Si hoc ecclesiȩ utilitas postulat:
Aut sinon adminiftrant sacra¬
mentum tamen ordinationis
suȩ gerunt. &ideo eis manus
inter lacos non in ponitur.
Nam neq sacramentum baptis¬
mi neque sacramentum dandi
baptismi quando ab eis cumma¬
ximiano discessit. felicianus
amisit . N unc enim cum secum
habent cum eis ipsis. quos cum
foris ess&. in maximianischis¬
mate baptizauit. Quaprop¬
ter potuerunt ab eis accipere
ceteri cum adnostrum con¬
sortium non accessissent.
quod non amiserant. cum a nr̃o
consortio recessissent. Quibus
rebus ostenditur & ipsos im¬

Expanded text:
sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate discesserat, sic acceptandus est baptismus, quem dedit ille qui sacramentum dandi cum discederet non amiserat. nam sicut redeuntes, qui priusquam recederent baptizati sunt, non rebaptizantur, ita redeuntes, qui priusquam recederent ordinati sunt, non utique rursus ordinantur, sed aut administrant quod administrabant, si hoc ecclesiae utilitas postulat, aut si non administrant, sacramentum tamen ordinationis suae gerunt, et ideo eis manus inter laicos non inponitur. nam neque sacramentum baptismi neque sacramentum dandi baptismi quando ab eis cum Maximiano discessit Felicianus amisit; nunc enim eum secum habent cum eis ipsis, quos cum foris esset in Maximiani schismate baptizauit. quapropter potuerunt ab eis accipere ceteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. quibus rebus ostenditur et ipsos im
Abbreviated transcription (Latin):
ut offerrent prose sacrificiũ sacer¬
dotibus quia nondum eis successe¬
rat sacrificiũ qđ ipse in ecclesia post
uoluit celebrari ꝓ illis omnibus
quia in illis omnib ipse ꝓnuntiaba¬
tur. quanto magis nos sacramenta
noui testamenti aputłquos lib& hȩ¬
reticos uel scis maticos inuenientes
non debemus ipsis tribuere nec quasi
non agnita reprobare sed quã uis
apud fornicariã mulierẽ dona uiri
legitimi agnoscere & uerbo ueritatis
illam fornicationẽ emendare quȩ
ꝓpria est inpudicae mulieris: Non
illa dona culpare quȩ propria s̃
dñi miserantis : Harum &talium
rerum consideratione patres nr̃i
non solum ante cyprianũ uel agrip¬
pinum sed &iã postea saluberrimã
consuetudinẽ tenuerunt ut quic¬
quid diuinũ atq legitimũ in aliqua
haeresi uel scismate integrum rep¬
perirent. approbarent potius quã
negarent. quicquid aũ alienũ &
erroris illius uel dissensionis ꝓpri¬
um ueratiter arguerent & sanarent :

Expanded text:
ut offerrent pro se sacrificium sacerut offerrent pro se sacrificium sacerdotibus, quia nondum eis successerat sacrIficium, quod ipse in ecclesia post uoluit celebrari pro illis omnibus, quia in illis omnibus ipse praenuntiabatur: quanto magis nos sacramenta noui testamenti aput quoslibet haereticos uel schismaticos inuenientes non debemus ipsis tribuere nec quasi non agnita reprobare, sed quamuis aput fornicariam mulierem dona uiri legitimi agnoscere et uerbo ueritatis illam fornicationem emendare, quae propria est inpudicae mulieris, non illa dona culpare, quae propria sunt domini miserantis! Harum et talium rerum consideratione patres nostri non solum ante Cyprianum uel Agrippinum, sed etiam postea saluberrimam consuetudinem tenuerunt, ut, quidquid diuinum adque legitimum in aliqua haeresi uel schismate integrum repperirent, adprobarent potius quam negarent, quidquid autem alienum et erroris illius uel dissensionis proprium, ueraciter arguerent et sanarent.
Abbreviated transcription (Latin):
seducuntur. ꝓpterea non debemus
agnoscere cuius sint cũ ipse dicat.
& haec non cognouit quod ei ego de¬
derim frumentũ etuinũ &oleũ &
pecuniã multiplicaui illi: Non enĩ
dixit eam non habiusse ista quia
fornicaria erat sed & habuisse dici¬
tur & non sua nec amatorũ suorũ
sed dĩ cuius unius ista sunt: Quã¬
uis ergo habuerit fornicationẽ suã
illa tamen quib eandem fornicati¬
onem suã ornahat uel seducta uel
seducens. nonerant eius sed dĩ: Si
haec de iudeagente figurabantur
ubi scribȩ & pharisȩi reiciebant man¬
datũ dĩ ut traditiones suas constitu¬
erent ut cũ plebe dm̃ relinquente
sic quodam modo fornicarentur :
Nec tamen talis illius tẽporis inpopulo
fornicatio quã dñs arguendo ꝓdebat
effecit ut eorũ essent sacramenta
quȩ non erant eorũ sed dĩ. qui loquens
ad fornicariã dicit illa om̃a sua esse :
Vnde ipse dñs etiã quos mundauit
alepra ad eadem sacramenta misit

Expanded text:
seducuntur, propterea non debemus seducuntur, propterea non debemus agnoscere cuius sint, cum ipse dicat: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi? non enim dixit eam non habuisse ista quia fornicaria erat, sed et habuisse dicitur et non sua nec amatorum suorum, sed dei cuius unius ista sunt. quamuis ergo habuerit fornicationem suam, illa tamen, quibus eandem fornicationem ornabat uel seducta uel seducens, non erant eius, sed dei. si haec de Iudaea gente figurabantur, ubi scribae et Pharisaei reiciebant mandatum dei, ut traditiones suas constituerent, ut cum plebe deum relinquente sic quodammodo fornicarentur, - nec tamen talis illius temporis in populo fornicatio quam dominus arguendo prodebat effecit, ut eorum essent sacramenta quae non erant eorum sed dei, qui loquens ad fornicariam dicit illa omnia sua esse, unde ipse dominus etiam quos mundauit a lepra ad eadem sacramenta misit,
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ deauro meo & de argento meo
ex quibus deditibi. & fecisti tibi
imagines masculinas. & fornicata
es in eis. et accepisti uestem meã uer¬
sicolariã & cooperuisti idolatua.
& oleum meũ &incensũ meũ posu¬
isti ante faciem idolorũ tuorũ. &
panes meos quos deditibi. & simi¬
lagine et melle & oleo cibauite. &
posiustihaec ante faciem idolorũ
tuorũ in odorem bene olentem.
& ꝑfecisti hȩc: Aclimagines enĩ
phantas matũ suorũ cum quib uo¬
lutari delectatur carnalis anima.
conuertit om̃a sacramenta & uer¬
ba scõrum librorũ. nec tam̃ quia
illȩ imagines false sunt & doctri¬
ne sunt demoniorũ in ypocrisi
mendaci loquorũ ꝓpterea & illa
sacramenta & diuina eloquia sic
exhornanda sunt uteorũ illa esse
deputentur. cũ dñs dicat. de auro
meo & deargento meo & ueste mea
uersicolaria &oleo meo & incenso
& panibus meis &c&era: An quia¬
illi errantes eorũ ẽẽ putant a quib

Expanded text:
tuae de auro meo et de argento meo, tuae de auro meo et de argento meo, ex quibus dedi tibi, et fecisti tibi imagines masculinas et fornicata es in eis. et accepisti uestem meam uersicoloriam et cooperuisti idola tua, et oleum meum et incensum meum posuisti ante faciem idolorum tuorum, et panes meos quos dedi tibi. et similagine et melle et oleo cibaui te, et posuisti haec ante faciem idolorum tuorum in odorem bene olentem; et perfecisti haec. ad imagines enim phantasmatum suorum, cum quibus uolutari delectatur, carnalis anima conuertit omnia sacramenta et uerba sanctorum librorum. nec tamen, quia illae imagines falsae sunt et doctrinae sunt daemoniorum in hypocrisi mendaciloquorum, propterea et illa sacramenta et diuina eloquia sic exhonoranda sunt, ut eorum illa esse deputentur, cum dominus dicat \'de auro meo et de argento meo et ueste mea uersicoloria et oleo meo et incenso et panibus meis\' et cetera. an, quilli errantes eorum esse ista putant a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
perquȩ seducunt ad falsitatis doc¬
matum & dissensionũ suarum
ne illa ergo quȩ habent integra
ipsorũ putentur. addidit continuo.
& haec non cognouit quod ergo ei
dederim frumentum &uinum
&oleum & pecuniam multipli¬
caui illi ipsa uero fecit aurea &
argentea bahal. dixerat enĩ supe¬
rius. ibo post amatores meos qui
mihi dant panes meos & cetera.
non utiq intellegens haec dĩ eẽ
non hominũ. quȩ cũq &iã seduc¬
tores integra & legitima tenent
nec ea sibi etiã ipsi arrõgarent.
& quasi ꝓpria uindicarent. nisi a
plebis seductis uicissim seduce¬
rentur cũ eis creditur & tales ho¬
nores deferuntur ut ꝑ eos habeant
potestatẽ talia dicendi. & sibi
talia uindicandi. ut error eorũ
ueritas appelletur. & scelus eorũ
iustitia putetur propter sacramen¬
ta & scripturas quas tenent ad spe¬
ciem non ad salutem: Ideoq &
periezechielem eidem fornicariȩ
dicitur & protulisti deuasis gloriȩ

Expanded text:
per quae seducunt ad falsitates dogper quae seducunt ad falsitates dogmatum et dissensionum suarum, ne illa ergo quae habent integra ipsorum putentur, addidit continuo: et haec non cognouit, quod ego ei dederim frumentum et uinum, et oleum et pecuniam multiplicaui illi. ipsa uero fecit aurea et argentea Bahal. dixerat enim superius: ibo post amatores meos, qui mihi dant panes meos et cetera, non utique intellegens haec dei esse, non hominum, quaecumque etiam seductores integra et legitima tenent. nec ea sibi etiam ipsi arrogarent et quasi propria uindicarent, nisi a plebibus seductis uicissim seducerentur, cum eis creditur et tales honores deferuntur, ut per eos habeant potestatem talia dicendi et sibi talia uindicandi, ut error eorum ueritas appelletur et scelus eorum iustitia putetur propter sacramenta et scripturas quas tenent ad speciem, non ad salutem. ideoque et per Ezechielem eidem fornicariae dicitur: et protulisti de uasis gloriae
Abbreviated transcription (Latin):
panes meos & aquam meã uestes
meas & linteamina mea & oleum
meũ & uniuersa quȩ mihi conde¬
cent⁊ Sic enĩ fiunt haereses &
scismatã cum dicit plebs carnalis
quȩ incaritate dĩ fundata non ẽ
Ibo post amatores meos. cũ quib
utiq siue ꝑfidei corruptionem
siue per elationem superbiȩ. tur¬
piter fornicatur. sed propter eos
qui passi difficultates &angusti¬
as & interclisiones inuanis ratioci¬
nationibus eorũ aquibus seducun¬
tur. conpunguntur timoribus
& redeunt aduiam pacis & queren¬
dum sinceriter dm̃. Ideo sequitur
et dicit : Propterea ecce ego
sȩpio sudibus uiam illius. & aedi¬
ficabo inuia ipsius spinas & trami¬
tem suũ non inueniet. & ꝑseque¬
tur amatores suos nec eos ad pre¬
hendet. & requiret eos nec inue¬
niet illos. & dicet. Ibo & reuer¬
tar aduirum meũ pristinum
quia bene mihi tunc fuit quam
nunc.: De inde neputentur illa
quȩ seductores habent integra
& deueritatis doctrina uenientia

Expanded text:
panes meos et aquam mepanes meos et aquam memeas et linteamina mea et oleum meum et uniuersa quae mihi condecent. sic enim fiunt haereses et schismata, cum dicit plebs carnalis quae in caritate dei fundata non est: ibo post amatores meos, cum quibus utique siue per fidei corruptionem siue per elationem superbiae turpiter fornicatur. sed propter eos, qui passi difficultates et angustias et interclusiones in uanis ratiocinationibus eorum, a quibus seducuntur, conpunguntur timoribus et redeunt ad uiam pacis et quaerendum sinceriter deum, ideo sequitur et dicit: propterea ecce ego saepio sudibus uiam illius et aedificabo in uia ipsius spinas et tramitem suum non inueniet. etpersequetur amatores suos neceosadprehendet, et requiret eos nec inueniet illos et dicet: ibo et reuertar ad uirum meum pristinum, quia bene tunc mihi fuit quam nunc. deinde, ne putentur illa quae seductores habent integra et de ueritatis doctrina uenientia,
Abbreviated transcription (Latin):
meliam. si quis ergo emundauerit
semetipsum ab istius modi erit
uas in honorem scĩficatũ utile
dño ad omne opus bonũ paratum.
Quid est aut mundare semetipsum
atalibus nisi quod paulo ante dix̃
recedat ab iniustitia omnis qui
nominat nomen dñi: Et nequis¬
quã putar& tam quã in una do¬
mo magna perire se posse cum
talibus uigilantissime prȩdixit.
nouit dñs qui sunt eius : Fos ui¬
delic&. qui recedendo. ab iniquita¬
te semundant auasis fictis in con¬
tumeliam. necum ipsis pereant.
quos indomo magña tolerare co¬
guntur Mali ergo & facinerosi
carnales. animales diãbolici. a se¬
ductoribus suis sibi dari arbitran¬
tur. quȩ non nisi munera di sunt
siue sacram̃ta siue spiritales aliquas
operationes circa presentẽ salutẽ.
non aũ habent isti caritatẽ in dm̃.
sed circa eos occupati sunt᷑ quorũ
suꝑbia seducuntur & comparan¬
tur fornicanti mulieri. quã pro¬
ph&ca commemorat dicentẽ. Iho
post amatores meos qui mihi dant

Expanded text:
meliam. si quis ergo emundauerit semet ipsum ab istiusmodi, erit uas in honorem sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum paratum. quid est autem mundare semet ipsum a talibus nisi quod paulo ante dixit: recedat ab iniustitia omnis qui nominat nomen domini? et ne quisquam putaret tamquam in una domo magna perire se posse cum talibus uigilantissime praedixit: nouit dominus qui sunt eius, eos uidelicet qui recedendo ab iniquitate se mundant a uasis factis in contumeliam, ne cum ipsis pereant quos in domo magna tolerare coguntur. Mali ergo et facinerosi carnales animales diabolici a seductoribus suis sibi dari arbitrantur, quae non nisi munera dei sunt, siue sacramenta siue spiritales aliquas operationes circa praesentem salutem. non autem habent isti caritatem in deum, sed circa eos occupati sunt quorum superbia seducuntur, et conparantur fornicanti mulieri, quam propheta commemorat dicentem: ibo post amatores meos, qui mihi dant
Abbreviated transcription (Latin):
baptismo baptirare & sc̃ĩficario¬
portere. Item lectȩ sunt uobis &
aliȩ iubaiani literȩ. quib: ꝓsua since¬
ra & religiosa deuotione ad epis¬
tolam nr̃am reseribens nontantũ
consensit. sed & instructum se es
se gratias egit super est ut dehac
ipsacre singuli quid sentiamus ꝓfe¬
ramus: Neminem iudicantes aut
a ire communionis aliquem sidi

Expanded text:
ficari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tantum consensit, sed etiam instructum se esse confessus gratias egit. superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliq
Abbreviated transcription (Latin):
inunitate positi . non potuis se
amitt ereseparati . Quod sihabe¬
riforis potest &iam dan cur
non poteft᷑. Sidicis non recte
non recteforis hab&ur. & tam̃
cteforis datur.
seđ

Expanded text:
in unitate positi, non potuisse amittere separati. Quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? Si dicis, Non recte non rcte foris datur; sed
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã unitatis aduersa rii mori¬
untur. Sicut ergo non alia sed eadẽ
aqua & in archa positos saluos fec̃.
& extra archam positos interemit.
sicut non alio. sed eodem baptismo.
& bonicatholici salui fiunt. & mali
catholici uel her&ici pereunt.
Quid aut̃ beatissimus cyprianus de
catholica sonitiat. & quomodo eius
auctoritate poenitus obterantur here¬
tici quãquam multa dixerim seorsũ.
tamen sidño placuerit. aliquanto
uberi us. atq manifestius dicere sta¬
tui. cum prius deconcilio eus dixero.
quae deberi a me puto. quod indĩ
uoluntate . sequenti uolumne aggrediar¬

Expanded text:
tamquam unitatis aduersarii moritamquam unitatis aduersarii moriuntur. sicut ergo non alia sed eadem aqua et in arca positos saluos fecit et extra arcam positos interemit, sic non alio sed eodem baptismo et boni catholici salui fiunt et mali catholici uel haeretici pereunt. quid autem beatissimus Cyprianus de catholica sentiat et quomodo eius auctoritate penitus obterantur haeretici, quamquam multa dixerim, seorsum tamen, si domino placuerit, aliquanto uberius adque manifestius dicere statui, cum prius de concilio eius dixero quae deberi a me puto. quod in dei uoluntate sequenti uolumine adgrediar
Abbreviated transcription (Latin):
uatus est. Ipse enim dic̃. Potens est
dñs misericordia sua indulgentiã
dare & eos qui ad eđam simplitit̃
ad missi. in eđa dormierunt. ab
ecłae suae munerib: non separare :
si non per aquam quomodo in archa
sinon in archa quomodo inecła: siaut̃
tizati. ꝑdĩ praescientiam uerius in¬
tus baptizati deputentur. quia illic
eis incipit aqua prodesse ad salutem
Neq enimalit̾ dici possunt salui facti
in archa nisi ꝑ aquam. Ftrursus
quidam qui uidebantur intus bap¬
tizati. ꝑ eandem prȩscientiam dr̃ fo¬
ris baptizati uerius deputentur
Male qui ppe utentes baptismo. per
aquam moriuntur. quod nulli tunc
accidit. nisi qui pr&er arcam fuit
Certe manifestum ẽ id quod dititur
in ecła intus & foris. incorde non in
corpore cogitandum. Quando qdẽ
om̃s qui corde sunt intus in arcae u¬
nitate. ꝑ eandem aquã salui fiuat.
ꝑ quam om̃s qui corde s̃ foris. siue
&iam corpore forissint. siuensint.

Expanded text:
uatus est. ipse enim dicit: potens est uatus est. ipse enim dicit: potens est dominus misericordia sua indulgentiam dare et eos qui ad ecclesiam simpliciter admissi in ecclesia dormieruntab ecclesiae suae muneribus non separare. si non per aquam, quomodo in arca? si non in arca, quomodo in ecclesia? sitizati per dei praescientiam uerius intus baptizati deputentur, quia illic, eis incipit aqua prodesse ad salutem — neque enim aliter dici possunt salui facti in arca nisi per aquam —, et rursus quidam, qui uidebantur intus baptizati, per eandem praescientiam dei foris baptizati uerius deputentur. male quippe utentes baptismo per aquam moriuntur, quod nulli tunc accidit nisi qui praeter aream fuit. certe manifestum est id, quod dicitur in ecclesia intus et foris, in corde, non in corpore cogitandum, quandoquidem omnes, qui corde sunt intus, in arcae unitate per eandem aquam salui fiunt, per quam omnes qui corde sunt foris, siue etiam corpore foris sint siue non sint,
Abbreviated transcription (Latin):
ditior arcae illius cuius noe fabri¬
cator & gubernator fuit conside¬
ratio proponitur. Ait enim p&erus.
In archa noe pauer. idest octo animȩ
hominum saluae factae sunt per
aquam. Quod & uos simili forma
baptisma soluos facit . non carnis
depositio sordium. sed conscientiae
bonae inter rogatio. Qua propter
sicut apparent hominib inunitate
catholica baptizati. qui seło uerbis
solis & non factis renuntiant. quo¬
modo pertinent adhuis arcae
mysterium inquib non est consci¬
entiae bonȩ interrogatio: Aut
quomodo salui fiunt per aquam
qui sc̃o baptismate male utentes.
cum uide antur esse intus. usque
infinem uitae inflagitiosis & per¬
ditis moribus perseuerant : Aut
quomodo non sunt peraquam sal¬
uati. quos in pr&eritum cumeo bap¬
tismate quod inheresi acceperant.
in eclesiam simplititer ad missos
cyprianus ipse commemorat
Fadem quippe arcȩ unitas. eos saluos
fecit. inqua nemo nisi ꝑ aquam sal¬

Expanded text:
ditior arcae illius, cuius Noe fabriditior arcae illius, cuius Noe fabricator et gubernator fuit, consideratio proponitur. ait enim Petrus: in arca Noe pauci, id est octo animae hominum saluae factae sunt per aquam; quod et uos simili forma baptismi saluas facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio. quapropter, sicut apparet hominibus, in unitate catholica baptizati, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiant, quomodo pertinent ad huius arcae mysterium, in quibus non est conscientiae bonae interrogatio ? aut quomodo salui fiunt per aquam qui sancto baptismate male utentes, cum uideantur esse intus, usque in finem uitae in flagitiosis et perditis moribus perseuerant? aut quomodo non sunt per aquam saluati quos in praeteritum cum eo baptismate, quod in haeresi acceperant, in ecclesiam simpliciter admissos Cyprianus ipse commemorat ? eadem quippe arcae unitas eos saluos fecit, in qua nemo nisi per aquam sal
Abbreviated transcription (Latin):
fidei diligent᷑ in quisitam firmissi me
tenent. & siqui ab ea deuiant. cito
auctoritate catholica corrigunt᷑.
Quam uis in eius uerbis propensu car¬
nali. uarus adhuc fantasmatum
concursibus fluctuent. Sunt &iã
quidam e eo numero. qui ad huc
nequiter uiuunt. Aut &iam in he¬
resibus ł ingentilium superstitionib:
iaceant. Et tamen &iam illic nouit
dñs qui sunt eius. Namqu ineffabili
praescientia dĩ. multi qui foris uiden¬
tur intus sunt. & multi qui intus
uidentur. forissunt. Exillis ergo
omnibus qui ut ita dicam intrin¬
secus & inocculto intus sunt. Con¬
stat ille hortus conclusus. fons sig¬
natus. puteus aquae uiuae. para¬
disus cum fructu pomorum. Horũ
munera concessa diuinitus. par¬
tim sunt propria. sicut in
hoc tempore infatigabilis caritas.
& in futuro sȩcło uita &erna.
Partim uero cum malis peruersisq
communia. sicut oma c&era
inquib: sunt & sacro scã mystt̾ria
Hinc itaq iam facilior nobis & expe¬

Expanded text:
fidei diligenter inquisitam firmissime fidei diligenter inquisitam firmissime tenent et, si quid ab ea deuiant, cito auctoritate catholica corriguntur, quamuis in eius uerbis pro sensu carnali uariis adhuc phantasmatum concursibus fluctuent, sunt etiam quidam ex eo numero, qui adhuc nequiter uiuant aut etiam in haeresibus uel in gentilium superstitionibus iaceant, et tamen etiam illic nouit inusquisunteius. namque in illa ineffabili praescientia dei multi qui foris uidentur intus sunt et multi qui intus uidentur foris sunt. ex illis ergo omnibus, qui ut ita dicam intrinsecus et in occulto intus sunt, constat ille hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. horum munera concessa diuinitus partim sunt propria, sicut in hoc tempore infatigabilis caritas et in futuro saeculo uita aeterna, partim uero cum malis peruersisque cin quibus sunt et sacrosancta mysteria. Hinc itaque iam facilior nobis et expe
Abbreviated transcription (Latin):
cum fructu pomorum. Exhoc numero
quidã spiritalit̃ uiuunt . & super¬
eminentem uiam ueritatis in gredi¬
untur . &cum p̃occu patum homnẽ
in aliquo delicto. instruunt inspũ
lenitatis. intendunt ne & ipsi temp¬
tent᷑. & cũ forte & ipsi p̃occupant᷑.
reprimitur in eis aliquantulum. non
aũt ex tinguitur caritatis affactus.
Rursusq insurgens & in ardescens pris¬
tino cursui restituitur. Norunt
enim dicere. dormitauit anima
mea p̃tedio. confirma me in uerbis
tus. Cũ aut aliquid alit̃ sapiunt.
idqq̃ illis incaritatis flagrantia ꝑ¬
manentib: nec rum pentib: uinculũ
pacis ds̃ reuelabit. Quidã uero ad¬
huc carnales & animales. prouectus
suos instanter ex ercent. & ut cibo
spiritalium fiant idonei. scõrum
mysteriorum lacte nutriuntur.
Ea quae in prauis moribus. populari
&iam uidicio manifesta sunt. indĩti¬
more deuitant. & ut minus minusq
reb: trenis & tem poralib: delectent᷑.
uigilantissime satagunt. Regulã

Expanded text:
cum fructu pomorum. ex hoc numero cum fructu pomorum. ex hoc numero quidam spiritaliter uiuunt et supereminentem uiam caritatis ingrediuntur et, cum praeoccupatum hominem in aliquo delicto instruunt in spiritu lenitatis, intendunt ne et ipsi temptentur, et cum forte et ipsi praeoccupantur, reprimitur in eis aliquantulum, non autem extinguitur caritatis adfectus rursusque insurgens et inardescens pristino cursui restituitur. norunt enim dicere: dormitauit anima mea prae taedio: confirma me in uerbis tuis. cum autem aliquid aliter sapiunt, id quoque illis in caritatis flagrantia permanentibus nec rumpentibus uinculum pacis deus reuelabit. quidam uero adhuc carnales et animales prouectus suos instanter exercent et, ut cibo spiritalium fiant idonei, sanctorum mysteriorum lacte nutriuntur, ea quae in prauis moribus populari etiam iudicio manifesta sunt in dei timore deuitant et, ut minus minusque rebus terrenis et temporalibus delectentur, uigilantissime satagunt, regulam
Abbreviated transcription (Latin):
nus. & tam̃ intus fuisse testatur.
Sienim & ipsi ibi sunt & ipsi sponsa
xp̃i sunt. Itane uero talis est illa
sine macula & ruga. & illa speci¬
osa colũba talimebrorũ parte t᷑bat᷑
Anistac sunt spinae. inquarum medio
estͥ sicut lilium. quod in eodem canti¬
codititur. In quantum ergo lilium
intantum &hortus condusus . & fons
signatus. in illis uidelic& iustis. qui
in occulto iudei sunt circũ cisione cor¬
dis. Omis enim pul chritudo filiȩ
regis intrinsecus. inquib: est certus
numerus scõrum. praedistinatus
ante mundi constitutionem. Illa
uero multitudo spinarum. siue oc¬
cultis. siue apertis separationib
forinsecus ad iac& super numerum.
Ad nuntiaui inquit &elocutus sum
multiplicati sunt super numerũ.
N umerus ergo ille iustorum qui secun¬
dum propositum uocati sunt. de
quib: dictum est. Nouit dñs quis
eus. Ipse est hortus conclusus. fonssig¬
natus. puteus aquę̧ uiuȩ. para disus

Expanded text:
nus et tamen intus fuisse testatur. nus et tamen intus fuisse testatur. si enim et ipsi ibi sunt, et ipsi sponsa Christi sunt. itane uero talis est illa sine macula et ruga, et illa speciosa columba tali membrorum parte turpatur? an istae sunt spinae, in quarum medio est illa sicut lilium, quod in eodem cantico dicitur? in quantum ergo lilium, in tantum et hortus conclusus et fons signatus, in illis uidelicet iustis qui in occulto Iudaei sunt circumcisione cordis — omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus —, in quibus est numerus certus sanctorum praedestinatus ante mundi constitutionem. illa uero multitudo spinarum siue occultis siue apertis separationibus forinsecus adiacet super numerum. adnuntiaui, inquit, et locutus sum: multiplicati sunt super numerum. numerus ergo ille iustorum qui secundum propositum uocati sunt, de quibus dictum est: nouit dominus qui sunt eius, ipse est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus
Abbreviated transcription (Latin):
manducemus & bibamus. cras
enim moriemur. Dicentes quod
non e& resurrectio mortuorũ.
& tam̃ in ipsis erant quib idem
apłus dicit. Numquid paulus
ꝓuobis crucificus ẽ. aut in nomi¬
ne pauli baptizati estis : ad eos
enim apertissime scribit dicens.
Quomodo dicunt quidam in uobis
quia resur rectio mortuorum
non est. Et quod incanticis can¬
ticorum ecła sic describitur
Hortus conclusus. soror mea sponsa
fons signatus. puteus aquae uiuae
para disus cum fructu pomorum.
H oc intellegere non audeo. nisi in
scis & iustis. non in auaris & frau¬
datoribus. & raptorib & foenera¬
toribus. & ebriosis. & inuidis.
Quos tam̃ cum ustis baptismum
habuisse cõmunem. cũ quib com¬
munẽ non habebant utiq carita¬
tem : ex ipsius cypriani literis. sicut
saepe cõmemoraui. uberius disci¬
mus & docemus. Nam dicat mihi
aliquis quomodo in repserint in
hortum condusum & fontẽ sig¬
natum. quos sȩculo uerbis solis
& non factis renuntiasse cypria¬

Expanded text:
Manducemus et bibamus, cras Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , dicentes quod non esset resurrectio mortuorum? et tamen in ipsis erant quibus idem apostolus dicit: numquid Paulus pro nobis crucifixus est aut in nomine Pauli baptizati estis? ad eos enim apertissime scribit dicens: quomodo dicunt quidam in uobis quia resurrectio mortuorum non est? Et quod in Canticis canticorum ecclesia sic describitur: hortus conclusus, soror mea sponsa, fons signatus, puteusaquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum, hoc intellegere non audeo nisi in sanctis et iustis, non in auaris et fraudatoribus et raptoribus et faeneratoribus et ebriosis et inuidis, quos tamen cum iustis baptismum habuisse commune, cum quibus communem non habebant utique caritatem, ex ipsius Cypriani litteris, sicut saepe commemoraui, uberius discimus et docemus. nam dicat mihi aliquis, quomodo inrepserint in hortum conclusum et fontem signatum, quos saeculo uerbis solis et non factis renuntiasse Cypria
Abbreviated transcription (Latin):
& diuturniorib in quisitionib:
compertum eđa confirma ũ.
Non ambigamus quia sicut mul¬
ta erant. quae doctus cypri¬
anus docer&. sic erat & aliquid
qđ cyprianus docibilis discer&.
Quod autem nos ammonde ut
ad fontem recurramus. id est
ada postolicam traditionem.
& inde carnalem in nr̃a ttm¬
pora dirigamus. Optimum
est & sine dubitatione faciendum.
Traditum estꝰ nobis sicut ipse com¬
memorat ab apostolis. quod sit unus
una & una cła & baptis maunũ:
cum ergo ipsis apostolorum tempo¬
rib: inuenia mus fuisse quosdam.
quibus una spes nonerat. & unus
baptis mus erat. Ex ipso fonte ita
in nos ducitur ueritas. ut appa¬
reat nobis sic fieri posse ut cum
sit una ecła sicut spesuna. & bap¬
tisma unum. Habeant tam̃
unum baptisma. qui non habent
unam ełam. sicut illis &iam
tem porib fieri potuit. ut bap¬
tisma unum haberent. qui u¬
nam spem non haberent : Quo¬
modo enim habebant unam spẽ
cum scĩs & iustis: illi quidicebant

Expanded text:
et diuturnioribus inquisitionibus et diuturnioribus inquisitionibus conpertum ecclesia confirmauit, non ambigamus, quia, sicut multa erant quae doctus Cyprianus doceret, sic erat et aliquid quod Cyprianus docibilis disceret. quod autem nos ammonet, ut ad fontem recurramus, id est ad apostolicam traditionem, et inde canalem in nostra tempora dirigamus, optimum est et sine dubitatione faciendum. traditum est ergo nobis, sicut ipse commemorat, ab apostolis, quod sit unus una et una ecclesia et baptisma unum. cum ergo ipsis apostolorum temporibus inueniamus fuisse quosdam quibus una spes non erat et unus baptismus erat, ex ipso fonte ita in nos ducitur ueritas, ut appareat nobis sic fieri posse, ut, cum sit una ecclesia sicut spes una et baptismunum Baptisma qui non habent unam Ecclesiam: sicut illis etiam temporibus fieri potuit ut Baptisma unum haberent, qui unam spem non haberent. Quomodo enim habebant unam spem cum sanctis et justis illi qui dicebant,
Abbreviated transcription (Latin):
putauerat. qui desuscipiendis
her&icis priscam consu&udinem
conuellere conarentur. Iste aũt
questionis ipsius difficultate per¬
motus : & scis caritatis uis cerib: lar¬
gissime praeditus inunitate cum
eis manendum quidiuersa sentirea.
Ita quã uis cõmotius sed tam̃ frat̾̃nę
indign&ur  uicit tam̃ pax xpĩ
incordib: eorũ ut intali discepti¬
one nullum inter cos malum
scismatis orir&ur. Non autem
hinc uberius excreuer̃ hereses &
probatur: magis enim qui hanc
legem rebaptizandi tenuerunt in
plura frustra concisi sunt. lam uero
cum dicit episcopum do cibilem eẽ
debere & aduingit. docibilis aut̃
ille est. qui est addiscendi patien¬
tiam lenis & mitis. Oport& enĩ
episcopos non tantum docere. sed
& discere. quia & ille melius do¬
c& qui cotidie crescit &proficit
discendo meliora. His utiq uer¬
bis satis indicat uir sc̃s. &pia ca¬
ri ita te praeditus non et̃ me¬
tuendum sic eius epistolas le¬
gere: utsiquid postea plurib

Expanded text:
putauerat qui de suscipiendis putauerat qui de suscipiendis haereticis priscam consuetudinem conuellere conarentur, iste autem quaestionis ipsius difficultate permotus et sanctis caritatis uisceribus largissime praeditus in unitate cum eis manendum qui diuersa sentirent. ita quamuis commotius sed tamen fraterne indignetur, uicit tamen pax Christi in cordibus eorum, ut in tali disceptatione nullum inter eos malum schismatis oreretur. non autem hinc uberius excreuerunt haereses et probatur. magis enim qui hanc legem rebaptizandi tenuerunt in plura frusta concisi sunt. Iam uero cum dicit episcopum docibilem esse debere et adiungit: docibilis autem ille est qui est ad discendi patientiam lenis et mitis. oportet enim episcopos non tantum docere, sed et discere, quia et ille melius docet qui cotidie crescit et proficit discendo meliora, his utique uerbis satis indicat uir sanctus et pia caritate praeditus non esse metuendum sic eius epistulas legere, ut, si quid postea pluribus