comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
trem Unde nisi quia in forma dĩ
non rapinam arbitratus est ẽẽ ȩqͣ¬
lis deo: Quid gͦ. si philippus uidebat
quod semet ipsum exinaniuit for¬
mam serui accipiens: in similitu¬
dinem hominum factus. & habi-¬
tu inuentus ut homo: Hoc uidebat
philippus: formam serui. liber fu¬
turus ad formam dei. Ergo uocum
Amando: ad xp̃m uidendum ꝓfici¬
mus Quantum enim ꝓfieis ad
uidendam sapientiam: tanto minus
tibi uox necessaria est Uox in ꝓpħis:
uox in apłis Ulox in psalmis: uoxx
in ȩuuangłio Ueniat illud. in prin¬
cipio erat uerbum. & uerbum erat
apud dm̃: & deus erat uerbum: Cũ
enim uiderimus sicuti est. numqͥd
ibi recitabitur ȩuuangłium: Nũ¬
quid ꝓpħas audituri sumus: Nũ
quare: Quia deficiunt uoces cres-¬
cente uerbo: quia illum oportet
crescere me autem minui. Q uer¬
bum quidem ꝑ se ipsum nec cres¬
cit. nec decrescit in se: In nobis aũt
cresc̾e dicit᷑ cũ ꝓficiendo in illo cres¬

Expanded text:
trem. Unde, nisi quia in forma Dei trem. Unde, nisi quia in forma Dei non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Quid ergo Philippus videbat? Quod semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo . Hoc videbat Philippus, formam servi, liber futurus ad formam Dei. Ergo omniumquando ad Christum videndum proficimus. Quanto enim proficis ad videndam sapientiam, tanto minus tibi vox est necessaria. Vox in Prophetis, vox in Apostolis, vox in Psalmis, vox in Evangelio. Veniat illud, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Cum eum viderimus sicuti est, numquid ibi recitabitur Evangelium? Numquid prophetias audituri sumus? NumqQuare? Quia deficiunt voces, crescente verbo: quia Illum oportet crescere, me autem minui. Et Verbum quidem per se ipsum nec crescit, nec deficit in se. In nobis autem crescere dicitur, cum proficiendo in illum cres
Abbreviated transcription (Latin):
s formam serui Tam quam
uocem ꝓpriam suam. inter multas
uoces quas p̃misit: etiam ipsam car¬
nẽ suam ostendit. Pater quęrebat᷑
quasi iam ipse sicuti est uideretur.
qui patri ȩqualis filius. in forma
serui seruis loquebatur. Dñe ait illi
philippus. ostende nobis patrem:
& sufficit nobis Om̃ĩs intentionis
suȩ finem querebat: hoc est ꝓfectus fui
terminum: quo cum ꝑuenisset: nichil
amplius iam requireret Ostende in
bene. optime intelligis: quod tibi suf¬
ficit pater. Quid est sufficit: Nichil
ultra quęres Implebit te. saciabit
te: ꝑficiet te. S uide ne forte sufficiat
tibi &e iste quem audis Solus sufficit
an cum patre: S quomͦ solus: qͦn¬
do numquam discedit a patre: Fr¬
go respondeat philippo uolenti ui¬
dere Tanto tempore uobiscum sum.
Tu autem uides me: &e ñ uides me.
Non uides enim me qui fecite:sed
uides quod factus sum ꝓpter te
Qui me inquit uidet uidet & pa-¬

Expanded text:
sed formam servi; tanquam sed formam servi; tanquam propriam vocem suam, inter multas voces, quas praemisit, ipsam etiam carnem suam ostendit. Pater quaerebatur, quasi jam ipse sicuti est videretur: qui aequalis Patri Filius, in forma servi servis loquebatur. Domine, ait illi Philippus, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Omnis intentionis suae finem quaerebat, hoc est, profectus sui terminum, quo cum pervenisset, nihil amplius jam requireret. Ostende, inbene, optime intelligis quod tibi sufficit Pater. Quid est sufficit? Nihil ultra quaeres: implebit te, satiabit te, perficiet te, Sed vide ne forte sufficiat tibi et iste quem audis. Solus sufficit, an cum Patre? Sed quomodo solus, quando nunquam discedit a Patre? Ergo respondeat Philippo volenti videre: Tanto tempore vobiscum sum, Tu autem vides me, et non vides me. Non vides enim me qui feci te; sed vides quod factus sum propter te. Qui me, inquit, vidit, vidit et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ioħs: illum oportet crescere:
me autem minui O magnum et
mirabile sacramentum. Attendi¬
te ꝑsonam uocis. in qua ꝑsona
erant sacram̃ta onĩium uocum.
dicentem de ꝑsona uerbi. illum
oportet crescere me autem minui:
Qua re attendite. Apłs dicit. Ex par¬
te seimus: &e ex parte ꝓpħamus:
Cum autem uenerit quod ꝑfectũ ẽ:
quod ex parte est euacuabitur: Quid
est ꝑfectum: In principio erat uer-¬
bum: &e uerbum erat apud dm̃: &
deus erat uerbum. Hoc est ꝑfectum:
Quid est ꝑfectum: Dicat oe apłs
pauliis Qui cum in forma dei eẽt:
non rapinam arbitratus est ẽẽ eqͣlid
deo: Hunc ȩqualem deo patri. hoc
uerbum dei apud dm̃ ꝑ quod facta
sunt om̃ia. uidebimus sicuti est. sed
mus. Dilectissimi scimus quia cũ
apparuerit similes ei erimus: qm̃
uidebimus eum sicuti est. Hȩc uisio
corda mundemus Beati enim mun
do corde: quia ipsi dm̃ uidebunt:
Ostendit carnem suam: ostendit seruis.

Expanded text:
ipse Joannes, Illum oportet crescere, ipse Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . O magnum et mirabile sacramentum! Attendite personam vocis, in qua persona erant sacramenta omnium vocum, dicentem de persona Verbi, Illum oportet crescere, me autem minui. Quare? Attendite. Apostolus dicit, Ex parte scimus, et ex parte prophetamus; cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est evacuabitur . Quid est perfectum? In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc est perfectum. Quid est perfectum? Dicat et apostolus Paulus, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Hunc aequalem Deo Patri, hoc Verbum Dei apud Deum, per quod facta sunt omnia, videbimus sicuti est, sed mus. Dilectissimi, scimus, quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est » . Haec visio corda mundamus. Beati enim, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ostendit carnem suam, ostendit servis,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam non ipse solus uox erat: Om̃is
enim homo annunciator uerbi:
uox uerbi est: Quod enim est sonꝰ
oris nr̃i ad uerbum quod corde
gestamus: hoc om̃is anima pia
p̃dicatrix ad illud uerbum de qͦ
dictum est. In principio erat uer¬
bum: & uerbum erat apud dm̃.
&e deus erat uerbum. Hoc erat in pͥn¬
cipio: apud dm̃ Quanta uerba. im¬
mo quantas uoces facit uerbum cor¬
de conceptum Quantos p̃dicatores
fecit uerbum: apud patrem manens
Misit patriarchas⁊ misit ꝓpħas:
misit tot or tantos p̃nunciatores
suos Uerbum manens: uocem mi¬
sit & post multas p̃missas uoces.
unum ipsum uerbum uenit. tam¬
quam in uehiculo suo: in uoce sua.
Harum om̃ium ꝑsona sacrata et
mystica: ille unus erat. Ideo ꝓpriȩ
dictus est uox: tamquam om̃ium
illum oportet crescere: me autem
minui: Attendite si possim eloqui.
si non dicam insinuare. s saltim cogi¬
distinctionem quam loquutus sũ
uocis &e uerbi. dixerit ipsa uox.

Expanded text:
nam non ipse solus vox erat. Omnis nam non ipse solus vox erat. Omnis enim homo annuntiator Verbi, vox Verbi est. Quod enim est sonus oris nostri ad verbum quod in corde gestamus, hoc omnis anima pia praedicatrix ad illud Verbum de quo dictum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Quanta verba, imo quantas voces facit verbum corde conceptum! Quantos praedicatores fecit Verbum apud Patrem manens! Misit Patriarchas, misit Prophetas, misit tot et tantos praenuntiatores suos. Verbum manens voces misit, et post multas praemissas voces, unum ipsum Verbum venit tanquam in vehiculo suo, in voce sua, harum omnium persona sacrata et mystica ille unus erat. Ideo proprie dictus est vox, tanquam omnium Illum oportet crescere, me autem minui. Attendite, si possim eloqui; si non dicam, insinuare, sed saltem cogidistinctionem quam locutus sum vocis et verbi, dixerit ipsa vox,
Abbreviated transcription (Latin):
ante quam sibi adhiberet uocan
in qua ꝓcȩderet ad aures ur̃as. Pu¬
to. quia intelligant om̃s homines:
quia quod mͥ accidit. hoc om̃i lo¬
quenti Fcce iam scio quod uolo
dicere: corde teneo: ministerium
uocis inquiro: Ante quam sonet
uox in ore meo: iam tenetur uer¬
bum in corde meo Precessit gͦ uer¬
bum uocem meam: & in me priꝰ
est uerbum: posterior uox: Ad te
autem ut intelligas. prior uenit
uox auri tuȩ: ut uerbum insinuẽ
menti tuȩ: Hosse en im non posses
quod in me fuerat ante uocem: nisi
in te fuerit post uocem: Ergo si uox
fr̃s intendite: accipite magnitudi¬
nem rei etiam atq etiam: delectat
enim me intellectus ur̃:l & auda¬
ciorem me facit ad uos. adiuuan¬
te illo quem p̃dico: tantillus. tan¬
tum: homo qualiscumq uerbũ
dm̃: ipso gͦ adiuuante audacior
fio ad uos: & p̃missa ista informatio¬
ne distinctionis uocis & uerbi. quȩ
consequant᷑ insinuo: ꝑsonam gere¬
bat iohannes uocis. in sacramento:

Expanded text:
antequam sibi adhiberet vocem, antequam sibi adhiberet vocem, in qua procederet ad aures vestras. Puto quia intelligant omnes homines: quia quod mihi accidit, hoc omni loquenti. Ecce jam scio quod volo dicere, corde teneo, ministerium vocis inquiro; antequam sonet vox in ore meo, jam tenetur verbum in corde meo. Praecessit ergo verbum vocem meam, et in me prius est verbum, posterior vox: ad te autem, ut intelligas, prior venit vox auri tuae. ut verbum insinuetur menti tuae. Nosse enim non posses quod in me fuerat ante vocem, nisi in te fuerit post vocem. Ergo si vox fratres. Intendite, accipite magnitudinem rei etiam atque etiam. Delectat enim me intellectus vester, et audaciorem facit ad vos, adjuvante illo quem praedico, tantillus tantum, homo qualiscumque Verbum Deum. Ipso ergo adjuvante, audacior fio ad vos, et praemissa ista informatione distinctionis vocis et verbi, quae consequantur insinuo. Personam gerebat Joannes vocis in sacramento:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad audientem ꝑuenit. nec ã loquente
discedit. Humquid enim quod dicen¬
do in alio facio: ego amitto: Sonus ille
adhibitus medius. in de aliquid ꝓpa¬
gauit: a me non emigrauit Dm̃ iam
ego cogitabam: tu non dum audieras
uocem meam: Hac audita. cępisti et
tu habere quod cogitabam: s ego
non ꝑdidi quod habebam Ergo in
me. tamquam in cardine cordis mei:
tamquam in secreto mentis meȩ:
p̃cessit uerbum uocem meam: Non¬
dum sonuit uox in ore meo: & in est
iam uerbum cordi meo Ut autem
exeat ad te quod corde concepi: mi¬
nisterium uocis inquirit. Si possẽ
onibus dicere quod uolo: puto quia
gaudebit qui intelligit Qui autẽ
non intelligit: ignoscat homini la¬
boranti: deo supplicet miseranti:
& enim & quod loquor: inde ẽ. un¬
de loquor: In est cordi quod dicam:
s uocum ministeria laborant ad
aures uras Quid gͦ fr̃s. quid ergo:
Certe intenditis. certe intelligitis.
quia uerbum erat in corde meo.

Expanded text:
Ad audientem pervenit, nec a loquente Ad audientem pervenit, nec a loquente discedit. Numquid enim quod dicendo in alio facio, ego amitto? Sonus ille adhibitus medius in te aliquid propagavit, a me non emigravit. Deum jam ego cogitabam: tu nondum audieras vocem meam; hac audita, coepisti et tu habere quod cogitabam: sed ego non perdidi quod habebam. Ergo in me, tanquam in cardine cordis mei, tanquam in secretario mentis meae, praecessit verbum vocem meam. Nondum sonuit vox in ore meo, et inest jam verbum cordi meo. Ut autem exeat ad te quod corde concepi, ministerium vocis inquirit. 4. Vocis onibus, dicere quod volo, puto quia gaudebit qui intelliget: qui autem non intelliget, ignoscat homini laboranti, Deo supplicet miseranti. Etenim et quod loquor inde est. Inde unde loquor, inest cordi quod dicam: sed vocum ministeria laborant ad aures vestras. Quid ergo, fratres? quid ergo? Certe intendistis, certe jam intelligitis, quia verbum erat in corde meo,
Abbreviated transcription (Latin):
quod corde conceptum est nec grecũ
est. nec latinum. nec punicum: nec
cuiusquam linguȩ. Talem uocem
quęrit ꝓcȩdendi: qualis assistit au¬
ditor Modo fr̃s ut aliquid ꝓposi¬
tum sit quod intelligatis: concȩpi
corde ut dicam deus: Hoc quod con¬
cepi corde: magnum aliquid est
Non et enim duȩ sillabȩ sunt deus:
Non &e enĩ uox ista breuis: est deus:
Deum uolo dicere: intendo eui dicã
Latinus est: dm̃ dico: Grecus ẽ. theon
Litterȩ aliȩ sunt hic: aliȩ ibi. In cor¬
de autem meo. in eo quod uolo dice¬
re. in eo quod cogito. nulla est diuer¬
sitas litterarum: nullus sonus ua¬
rius sillabarum: Hoc ẽ. quod est:
Ut enunciaretur latino: alia uox
adhibita est Ut greco: alia: Si pu¬
nico enunciare uellem: aliam ad¬
hiberem: Si hebreo: aliam: Si
egyptio: aliam: Si indo: aliam:
Quam multas uoces faceret ꝑso¬
noꝵ mutationes uerbum cordis:
sine ulla sui mutatione uel uarie¬
tate. ꝑgit ad latinũ uoce latitia:
ad grecum greca: ad hebreum hebrea:

Expanded text:
quod corde conceptum est, nec graecum est, nec latinum, nec punicum, nec cujusquam linguae. Talem vocem quaerit procedendi, qualis assistit auditor. Modo, fratres, ut aliquid propositum sit quod intelligatis, concepi corde ut dicam, Deus. Hoc quod concepi corde, magnum aliquid est. Non enim duae syllabae sunt Deus; non enim vox ista brevis est Deus. Deum volo dicere, intendo cui dicam. Latinus est? Deum dico. Graecus est? litterae aliae sunt hic, aliae sunt ibi: in corde autem meo, in eo quod volo dicere, in eo quod cogito, nulla est diversitas litterarum, nullus sonus varius syllabarum: hoc est quod est. Ut enuntiaretur Latino, alia vox adhibita est; ut Graeco, alia. Si Punico enuntiare vellem, aliam adhiberem; si Hebraeo, aliam; si Aegyptio, aliam; si Indo, aliam. Quam multas voces faceret personarum mutatione verbum cordis, sine ulla sui mutatione vel varietate? Pergit ad Latinum voce latina, ad Graecum graeca, ad Hebraeum hebraea.
Abbreviated transcription (Latin):
est: sicut dicit apłt: Hatum de
muliere⁊ factum sub lege: ut
qui matrem habet in terris: patrem
haberet in cęlis Ergo in laudem ioħid
fecundioris sexis generationis poni¬
tur: ut nulluis ab eo natiuitas sepa¬
retur. Dicit fortasse aliquis Si inter
Iohannes enim natus mulieris: xp̃c
autem uirginis natus est: Ille corrup¬
tibilis uteri sinibus effusus: iste un¬
pollutȩ uuluȩ flore ꝓgenitus. Id eo
autem cum iohannis natiuitate
dĩ generatio deputatur: ne dñs
extra ueritatem uideretur ẽẽ con-¬

Expanded text:
est, sicut dicit Apostolus: Factum de est, sicut dicit Apostolus: Factum de muliere, factum sub Lege ; ut qui matrem in terris habet, Patrem haberet in coelis. Ergo in laudem Joannis fecundioris sexus generatio ponitur, ut nullius ab eo nativitas separetur. 7. Dicit forte aliquis: Si inter Joannes enim natus mulieris, Christus autem virginis natus est: ille corruptibilis uteri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videretur esse con
Abbreviated transcription (Latin):
sum uox clamantis in deserto Ui¬
dete quid dixerit: Non enim ait tan¬
tum ego sum uox: s & clamantis
uox. Scilicet ut ad fidem consequen¬
dam uox aures penetret: clamor cor-¬
da concutiat. uox regnum p̃dicet:
elamor iudicium comminetur:
ni etiam saluator testimonium ꝑhi-¬
bet dicens: Inter natos mulierum:
maior non est iohe baptista: Precellit
cunctis: eminet uniuersis ⁊ ante¬
cedit ꝓpħas: suꝑ greditur patriar¬
chas: & quisq de muliere nascitur.
inferior est iohanne S debemus di¬
ligenter inquirere. cur ita dixerit
dñs: hoc est inter natos mullerum.
&e non potius dixerit inter filios
uroꝵ. non est maior iohe: cum utiq
mulieres natos sine uiris habere ñ
possint: hoc autem dixit. quia nu¬
mertosior est. ꝓles mulierum: quã
uiroꝵ Est enim mulieris filius.
qui uiri filius non est. Deniq sc̃a
Maria genuit filium: qui patrem
hominem non haberet. Dñs enim
est mulieris filius. & uiri filius ñ

Expanded text:
sum vox clamantis in deserto . Visum vox clamantis in deserto . Videte quid dixerit; non enim ait tantum: Ego sum vox; sed et clamantis vox: scilicet ut ad fidem consequendam vox aures penetret, clamor corda concutiat: vox regnum praedicet, clamor judicium comminetur. ni etiam Salvator testimonium perhibet, dicens: Inter natos mulierum major non est Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas; et quisquis de muliere nascitur, inferior est Joanne. 6. Sed debemus diligenter inquirere, cur ita Dominus dixerit, hoc est: Inter natos mulierum, et non potius dixerit: Inter filios virorum non est major Joanne, cum utique mulieres natos sine viris habere non possint. Hoc autem dixit, quia numerosior est proles mulierum, quam virorum; est enim mulieris filius, qui viri filius non est. Denique sancta Maria genuit filium, qui patrem hominem non haberet; Dominus enim est mulieris filius, et viri filius non
Abbreviated transcription (Latin):
mone non poterat. litteris loqueret᷑.
Tunc mirum in modum acceptis
pugillaribus ut stilum figeret. linguã
resoluit: ac litteras sermone p̃uenit.
cem patri reddidit. sacerdoti eloquen¬
tiam reparauit Uidete inquam me¬
ritum: Os quod angłs alligauerat.
iohannes absoluit: quod gabrihel
obstruxerat paruulus reserauit:
quamquam & ipse sit angłs. sicut
scriptum est de eo Ecce mitto an¬
gelum meum: ante faciem tuam:
muto uocem: patri pietatem: popło
sacerdotem: Prius enim erat tacend
lingua. sterilis filio. priuatus offi-¬
cio: At ubi ioħ̾s nascitur : fit repen¬
te pater ꝓpħa uel pontifexͣ loquęla
usum recipit: ꝓlem affectio susci¬
pit: sacerdotem functio recognoscit.
Cum gͦ tanta uis sit eius uocabuli:
dicturi de eo. ee si tacere uolumus
silere non possumus: Ipse enim ioħs uox
clamantis dicitur Quis gͥ qui uocem
laudet &e taceat: clamorem ammiret᷑¬
& mutus sit: Ait enim ipse de se. Ego

Expanded text:
mone non poterat, litteris loqueretur: mone non poterat, litteris loqueretur: tunc mirum in modum acceptis pugillaribus, ut stylum figeret, linguam resolvit, ac litteras sermone praevenitcem patri reddidit, sacerdoti eloquentiam reparavit. Videte, inquam, meritum: os quod angelus alligaverat, Joannes absolvit: quod Gabriel obstruxerat, parvulus reseravit; quamquam et ipse sit angelus, sicut scriptum est de eo: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam .muto vocem, patri pietatem, populo sacerdotem. Prius enim erat tacens lingua, sterilis filio, privatus officio: at ubi Joannes nascitur, fit repente pater, propheta, vel pontifex; loquela usum recipit, prolem affectio suscipit, sacerdotem functio recognoscit. 4. Cum ergo tanta vis sit ejus vocabuli, dicturi de eo, etsi tacere volumus, silere non possumus; ipse enim Joannes vox clamantis dicitur. Quis igitur, qui vocem laudet, et taceat? clamorem admiretur, et mutus sit? Ait enim ipse de se: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ancti ioħis baptistȩ na¬
talem hodie ꝓsequuturud
tacere uelim: & laborem
atq imperitiam meam silentio coher¬
cere:. s eius ipsa uis nominis minime
silere ꝑmittit. Esam nuncupatio uo¬
cabuli ipsius. pectoris nr̃i urget se¬
creta: silentii nr̃i resoluit archana:
&e quod dissimulatione reticetur:
ammiratione compellitur Si enim
pater tacharias cum eum nomi¬
nauit. uocem recepit: quantoma¬
gis nos cum laudamus illum. elo¬
quium ꝓmeremur: Q̾ si illius os
cum scło nasceretur aperuit:
quantomagis cum ꝓ xp̃o patitur
ora nr̃a fȩcundat: Cum enim ⁊ a¬
charias pater euis ꝓpt̾ in credulitatẽ
natiuitatis illius. ab angło gabriele si-¬
lentiĩ eẽt taciturnitate multatus: &e
iam dui mutus uerboꝵ dispendio m̃¬
tis secreta uelaret. subito nato iohanne
filio. cum apud ꝓximos eẽt intentio
quo nomine uocaretur: offeruntur
patri tabulȩ. ut uocabulum ei ꝓ sui
arbitrio ipse describeret: & quod ser¬

Expanded text:
ancti Joannis Baptistae naancti Joannis Baptistae natalem hodie prosecuturus tacere vellem, et laborem atque imperitiam meam silentio coercere: sed ipsa vis nominis ejus minime me silere permittit: nam nuncupatio vocabuli ipsius, pectoris nostri urget secreta, silentii nostri resolvit arcana, et quod dissimulatione reticetur, admiratione compellitur. Si enim pater Zacharias cum eum nominavit, vocem recepit ; quanto magis cum laudamus illum, eloquium promeremur? et si illius os cum in saeculo nasceretur aperuit; quanto magis cum pro Christo patitur, ora nostra fecundat? 2. Cum enim Zacharias pater ejus propter incredulitatem nativitatis illius ab angelo Gabriele silentii esset taciturnitate multatus, et jam diu mutus verborum dispendio mentis secreta velaret, subito nato Joanne filio, cum apud proximos esset contentio quo nomine vocaretur, offeruntur patri tabulae; ut vocabulum ejus pro suo arbitrio ipse describeret, et quod ser
Abbreviated transcription (Latin):
Illud autem quam mirandũ. qđ
idem gabrihel anchangłs utriusq
natiuitatis officiũ rep̃sentat. ⁊ acha-¬
riam solatur incredulum: mariã¬
confidentem cohortatur. Ille cur
dubitauerit uocem ꝑdidit: hȩc
quia statim credidit. uerbum sa¬
lutare concȩpit: Hoc etiam in lau¬
dibus ioħis minime tacendum
uidetur: quod non dum natus est¬
uteri sinibus constitutus. aduen¬
tum xp̃i quia uoce non poterat.
gaudiis confitetur. Dicit enim
helisabet̾ ad scãm mariam: Si¬
mul ut facta est uox salutatiomd
ante quam nascatur: & prius quam
oculis mundi habitum recognoscat:
iam sp̃u mundi dnm recognoscit:
In quo arbitror ꝓpħicam conueni¬
re sententiam: quȩ dicit. Prius quã
te formarem in utero noui te: et
prius quam exires de uulua scĩfica¬
ui te. Unde mirari non debemus.
quod ab herode in carcere clausus.
xp̃m semꝑ suis discipulis intimarit:
cum etiam clausus in utero eundẽ
dnm̃ gestibus p̃dicauit .ii.

Expanded text:
6. Illud autem quam mirandum, quod 6. Illud autem quam mirandum, quod idem Gabriel archangelus utriusque nativitatis officium repraesentat? Zachariam solatur incredulum, confidentem Mariam cohortatur. Ille quia dubitavit, vocem perdidit: haec quia statim credidit, Verbum salutare concepit. 7. Hoc etiam in laudibus Joannis minime tacendum videtur, quod nondum natus juteri sinibus constitutus, adventum Christi, quia voce non poterat, gaudiis confitetur. Dicit enim Elizabeth ad sanctam Mariam: Simul ut facta est vox salutationisantequam nascatur, et priusquam mundi oculis habitum recognoscat, jam spiritu mundi Dominum recognoscit. In quo arbitror propheticam convenire sententiam, quae dicit: Priusquam te formarem in utero, novi te; et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Unde mirari non debemus quod ab Herode in carcere clausus, Christum semper suis discipulis intimavit; cum etiam clausus in utero eumdem Dominum gestibus praedicarit.
Abbreviated transcription (Latin):
erit. Debuit enim p̃cussor &e p̃uius
xp̃i aliquid simile habere natiuitati
dnĩ saluatoris: si quidem dñs de uir¬
gine gignitur: iohannes de sterili
ꝓcreatur Ille de adolescentula ĩma¬
culata deꝓmitur: hic de uetula iã
fessa generatur. Habet gͦ & huius
natiuitas aliquid głe atq mira¬
culi Quamuis enim uilior partus
mulieris ideatur ẽẽ quam uirginis:
tamen sicut mariam suscepimus qđ
uirgo peperit: ita & in helisabeth mi¬
ramur quod anicula ꝓcreauerit Qđ
arbitror continere: ut iohannes qui
ueteris testamenti figuram gerebat
senis mulierculȩ frigido sanguine
nasceretur. dñs autem qui regni cȩ¬
lestis euuangłium p̃dicaret. feruen¬
tis iuuenculȩ flore ꝓgrederetur:
Maria enim conscia uirginitatis
miratur fętum uisceribus inuo¬
lutum: helisabeth autem conscia
senectutis. erubescit partu uterum
p̃grauatum Dicit enim ȩuuange¬
lista Occultabat se mensibus qͥnq:

Expanded text:
erit; debuit enim praecursor et praevius erit; debuit enim praecursor et praevius Christi aliquid simile habere nativitati Domini Salvatoris. Siquidem Dominus de Virgine gignitur, Joannes de sterili procreatur: ille de adolescentula immaculata depromitur, hic de vetula jam fessa generatur. Habet ergo et hujus nativitas aliquid gloriae atque miraculi. Quamvis enim vilior partus mulieris videatur esse, quam 460 virginis; tamen sicut Mariam suspicimus, quod Virgo pepererit, ita Elizabeth miramur, quod anicula procreaverit. 5. Quod arbitror continere, ut Joannes qui veteris Testamenti figuram gerebat, senis mulierculae frigido jam sanguine nasceretur: Dominus autem qui regni coelestis Evangelium praedicaret, ferventis juvenculae flore progrederetur. Maria enim conscia virginitatis, miratur fetum visceribus involutum: Elizabeth autem conscia senectutis, erubescit partu uterum praegravatum; dicit enim evangelista: Occultabat se mensibus quinque .
Abbreviated transcription (Latin):
rent. subita ꝑ angłm reꝑmissione
donantur: & nasci ioħem gabrihel sc̃s
annunciauit dicens:. Ne timeas ⁊ acha¬
ria: ecce exaudita est dep̃catio tua:
& uxor tua helisabeth concipiet ee¬
& pariet filium Ex audita est in¬
quit oratio tua Unde intelligimꝰ
quod iohem ⁊achariȩ iusticia ma¬
gis orando genuerit: quam helisa¬
bet senectus ꝓcreando susceperit
Hinc inquam intelligimus: quod
iohannem obsecratio creauerit. ñ
uoluptas Cum enim mat̾ni uteri
uiscera ȩtatis senectute frigesce¬
rent: & fessi corporis membra fecun¬
ditatis grãm ꝑdidissent: contra im¬
possibilitatem corporis. contra ste¬
rilitatem uiscerum. ⁊achariȩ p̾cibus
helisabeth uterus intumescit: &e con¬
cipit iohannem non natura. s grã:
Unde necesse erat scm̃ nasci fulium:
qui non tam complexibus quam
orationibus gigneretur Minus au¬
tem mirari debemus. quod tantam
iohannes grãm in nascendo meru-¬

Expanded text:
rent, subita per angelum repromissione rent, subita per angelum repromissione donantur, et nasci Joannem Gabriel sanctus annuntiat dicens: Ne timeas, Zacharia, ecce exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth concipiet et pariet filium . 3. Exaudita est, inquit, oratio tua, unde intelligimus quod Joannem Zachariae justitia magis orando genuerit, quam Elizabeth senectus procreando susceperit. Hinc, inquam, intelligimus quod Joannem obsecratio creaverit, non voluptas. Cum enim materni uteri viscera aetatis senectute frigescerent, et fessa jam corporis membra fecunditatis gratiam perdidissent, contra impossibilitatem corporis, contra sterilitatem viscerum, Zachariae precibus Elizabeth uterus intumescit, et concepit Joannem non natura, sed gratia. Unde necesse erat sanctum nasci filium, qui non tam complexibus, quam orationibus gigneretur. 4. Minus autem mirari debemus quod tantam Joannes gratiam in nascendo meru
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi ioħis baptistȩ laudibꝰ
cuius nata lem hodi e
celebramus. quid potissi¬
mum predicem nescio:
Utrum quod mirabiliter
natus est. an quod mirabiliꝰ¬
sit occisus. Natus enim in
ꝓphetia: in ueritate ꝑemp¬
tus est. Nascendo annuncia¬
uit saluatoris aduentum: mo¬
riendo condempnauit hero¬
dis incestum: Uir enim sc̃s
& iustus. & qui p̃ter commu-¬
Nem hominum natiuitatem
ex repmissione generatus fuerat.
hoc de deo meruit: ne commurii
cum ceteris de scło morte discede¬
ret: s corpus quod domino donan¬
te susceperat. dnm̃ confitendo de¬
poneret. Ergo ioħs ꝑ om̃ia uolun¬
tatem dnĩ fecit: quia ꝓpter opus
dñi natus est. & defuntus Ham
ut natiuitatis eius seriem breuiter
repetamus: cum eẽt pater ei zacha¬
rias. & mater ei helisabeth ȩtatis
senectute defessi. ce nulla filioꝵ
ꝓle gauderent̾. ꝓcreandi etiã illid
liberos tempus florentissimum
p̃terisset. ita ut de suscipienda iã
sobole ipsa etiam eos uota defice¬

Expanded text:
tissimi Joannis Baptistae laudibus, cujus natalem hodie celebramus, quid potissimum praedicem nescio: utrum quod mirabiliter natus sit, an quod mirabilius occisus? Natus enim est in prophetia, in veritate peremptus est; nascendo annuntiavit Salvatoris adventum, moriendo condemnavit Herodis incestum. Vir enim sanctus et justus, et qui praeter communem hominum nativitatem ex repromissione generatus fuerat, hoc de Deo meruit, ac communi cum caeteris de saeculo morte discederet; sed corpus quod Domino donante susceperat, Dominum confitendo deponeret. Ergo Joannes per omnia voluntatem Dei fecit; quia propter opus Domini et natus est et defunctus. Nam ut nativitatis ejus seriem breviter repetamus, cum essent pater ejus Zacharias et mater ejus Elizabeth aetatis senectute defessi, et nulla filiorum prole gauderent; procreandi etiam illis liberos tempus florentissimum praeteriisset, ita ut de suscipienda jam sobole ipsa etiam eos vota defice
Abbreviated transcription (Latin):
non sum inquit xp̃e. nec helias. nec
ꝓpħa &e illi Quis gͦ es: Ego sum
uox clamantis in deserto Uocem
& quale uerbum: Audi illud tibi
clare ostendentem: In principio in-¬
quit erat uerbum: & uerbũ erat
apud dm̃: &e deus erat uerbum:
Hoc erat in principio: apud dm̃:

Expanded text:
Non sum, inquit, Christus, nec Elias, nec propheta. Et illi, Quis ergo es? Ego sum vox clamantis in deserto. Vocem Et quale Verbum? Audi illud tibi clare ostendentem, « In principio, » inquit, « erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio a
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus:i quare est baptizatus:
Inueni quare est natus: & ibi inue¬
mes quare sit baptizatus: Ibi quippe
iuenies humilitatis uiam: quam
pede suꝑbo non capis: Quam nisi
humili pede calcaueris: ad celsitu¬
dinem quo ꝑducit ꝑuenire non po¬
teris: Baptizatus est ꝓpter te: qui
descendit ꝓpter te: Uide: quantꝰ
factus sit tantillus: Qui cum in
forma dei eet: non rapinam arbitra¬
tus est eẽ equalis deo. ꝑson enim erat
rapina. s erat natura: ȩqualitas filii
cum patre: Iohannes si se xp̃m puta¬
ri uellet: illi rapina eẽt. Non gͦ ra-¬
pinã arbitͣtꝰ ẽ. eẽ equalis dõ. Erat enĩ
& sine rapina erat. Coet̃nus ab eterno
erat Iamen semetipsũ exinaniuit
formam serui accipiens: hoc est
formam hominis accipiens: Qui
cum in forma dei eẽt: non formã
dei accepit Ergo cum in forma
dei eẽt: semetipsum exmnaniuit
formam serui accipiens Sie suscepit
quod non erat: ut non perderet
quod erat. Manens deus: hominem
assumpsit. Formam serui accepit:

Expanded text:
unigenitus, quare est baptizatus? Inveni quare est natus, et ibi invenies quare sit baptizatus. Ibi quippe invenies humilitatis viam, quam pede superbo non carpis: quam nisi humili pede calcaveris, ad celsitudinem, quo perducit, pervenire non poteris. Baptizatus est propter te, qui descendit propter te. Vide quantus factus sit tantillus: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Non enim erat rapina, sed erat natura aequalitas Filii cum Patre. Joannes si se Christum putari vellet, illi rapina esset. Non ergo rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Erat enim, et sine rapina erat, coaeternus ab aeterno natus erat. Tamen semetipsum exinanivit formam servi accipiens ; hoc est, formam hominis accipiens. Qui cum in forma Dei esset, non formam Dei accepisset: ergo cum in forma Dei esset, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens. Sic accepit quod non erat, ut non perderet quod erat. Manens Deus, hominem assumpsit. Formam servi accepit,
Abbreviated transcription (Latin):
tegrum manet in corde Quęxit
ꝓcedere: ut dicatur audienti: At¬
tendit ille qui concepit uerbum
quid dicat: &e notum habet uerbũ
sibi in corde suo: attendit cui die¬
turus est. Loquar in nomine xp̃i
auribus eruditis in ȩccła: & audeo
subtilius. non rudibus. Intendat
gͦ caritas ur̃a Widete uerbum
corde conceptum: Quȩrit ꝓcede¬
re ut dicatur: attendit eui dicat᷑

Expanded text:
tegrum, manet in corde: quaerit tegrum, manet in corde: quaerit procedere, ut dicatur audienti. Attendit ille qui concepit verbum quod dicat, et notum habet verbum sibi in corde suo, attendit cui dicturus est. Loquar in nomine Christi auribus eruditis in Ecclesia, et audeo subtilius, insinuare non rudibus. Intendat ergo Charitas vestra. Videte verbum corde conceptum, quaerit procedere, ut dicatur: attendit cu
Abbreviated transcription (Latin):
uoces significantes dixi: non ina¬
nes: non sonantes: & nichil docen¬
tes Si gͦ iam distinxistis inter
uocem &e uerbum: audite quid
miremini in his duobus iohanne
& xp̃o. Uerbum ualet plurimũ.
& sine uoce: uox manis est sine uerbo:
Reddamus rationem: & quod ꝓpo-¬
suimus si possumus explicemiis: Ecce
uoliusti aliquid dicere. Hoc ipsum
quod uis dicere: iam corde concep¬
tum est Tenetur memoria: parat᷑
uoluntate: uiuit intellectu: & hoc
ipsum quod uis dicere: non est ali¬
cuius linguȩ: Res ipsa quam ius
dicere quȩ corde corde concepta est
non est alicuius linguȩ nec grece.
nec latinȩ. nec punicȩ nec hebreȩ:
nec cuiusquam gentis: Res est tan¬
tum corde concepta: parata ꝓcede¬
re. Ergo ut dixi res est quȩdam
sententia. quȩdam ratio corde con¬
cepta. parata ꝓcedere: ut insinuetur
audienti. Si gͦ nota est ei in cuius
corde est: uerbum est iam notum
dicturo: nondum audituro: Ecce
gͦ uerbum iam formatum: iam in¬

Expanded text:
voces significantes dixi, non inavoces significantes dixi, non inanes, non sonantes et nihil docentes. Si ergo jam distinxistis inter vocem et verbum, audite quod miremini in his duobus, Joanne et Christo. Verbum valet plurimum et sine voce: vox inanis est sine verbo. Reddamus rationem, et quod proposuimus, si possumus, explicemus. Ecce voluisti aliquid dicere: hoc ipsum quod vis dicere, jam corde conceptum est; tenetur memoria, paratur voluntate, vivit intellectu. Et hoc ipsum quod vis dicere, non est alicujus linguae. Res ipsa, quam vis dicere, quae corde concepta est, non est alicujus linguae, nec graecae, nec latinae, nec punicae, nec hebraeae, nec cujusquam gentis. Res est tantum corde concepta, parata procedere. Ergo, ut dixi, res est quaedam, sententia quaedam, ratio corde concepta, parata procedere, ut insinuetur audienti. Sic igitur quomodo nota est ei in cujus corde est, verbum est, jam notum dicturo, nondum audituro. Ecce ergo verbum jam formatum, jam in
Abbreviated transcription (Latin):
Queramus: quid inter sit. inter
uocem &e uerbum: Attenti quęxamꝰ:
Non parua res est: nec paruam inten¬
tionem desiderat: Babit dñs ut nec
ego in explicando fatiger: nec uos
in audiendo: Ecce duo quȩdam: uox
& uerbum: Quid est uox: Quid est
uerbum: Quid: Audite quod in uo¬
bis ipsis apꝓbetis: & uobis ipsis a uo¬
bismet ipsis interrogati responde¬
atis Uerbum nisi habeat racionẽ
significantem: uerbum non est. Uox
autem & si tantummꝰ sonet. & irra¬
tionabiliter ꝑstrepat. tam quam
sonus clamantis non loquentis.
uox dici potest: uerbum dici non
potest. Eescio quis in gemuit: uex
est Eiulauit: uox est. Informis qui¬
dam sonus est. gestans uel inferens
auribus strepitum: sine aliqua
ratione intellectus Uerbum au-¬
tem nisi aliquid significet. nisi
aliud ad aures ferat. aliud menti
inferat: uerbum non dicitur:
Sicut gͦ dicebam: si clames. uox ẽ:
Si dicas homo: uerbum est Si
dicas pecus: si mundus: si deus:
uel quid aliud Has enim omnes

Expanded text:
Quaeramus quid intersit inter vocem et verbum: attenti quaeramus; non parva res est, nec parvam intentionem desiderat. Dabit Dominus, ut nec ego in explicando fatiger, nec vos in audiendo. Ecce duo quaedam, vox et verbum. Quid est vox? quid est verbum? Quid? Audite quod in vobis ipsis approbetis, et vobis ipsis a vobismetipsis interrogati respondeatis. Verbum, si non habeat rationem significantem, verbum non dicitur. Vox autem, etsi tantummodo sonet, et irrationabiliter perstrepat, tanquam sonus clamantis, non loquentis, vox dici potest, verbum dici non potest. Nescio quis ingemuit, vox est: ejulavit, vox est. Informis quidam sonus est, gestans vel inferens strepitum auribus sine aliqua ratione intellectus. Verbum autem, nisi aliquid significet, nisi aliud ad aures ferat, aliud menti inferat, verbum non dicitur. Sicut ergo dicebam, si clames, vox est: si dicas, Homo, verbum est; si dicas, Pecus; si, Deus; si, Mundus, vel aliquid aliud. Has enim omnes
Abbreviated transcription (Latin):
.lxxxii.
.LXXXIII.
.lXXXIIII.
LXXXU.
.LXXXUII.
.lXXXUIII.
.LXXXIX.
lxxxx
lxxxxii.
.lXXXXIII
lxxxxiiii
lXXXXU
.lxxxxui
.lxXXXUII.
lXXXXUIII.
.lxxxxix
.ciI.
.ciIII.¬

Expanded text:
LXXXII LXXXIII LXXXIIII LXXXV LXXXVII LXXXVIII LXXXIX LXXXX LXXXXII LXXXXIII LXXXXIIII LXXXXV LXXXXVI LXXXXVII LXXXXVIII LXXXXIX CII CIIII
Abbreviated transcription (Latin):
.liiii.
.LuiII.
.LXII.
.lxIII.
.LxIIII.
.lXUII.
.lXUIII.
LXIX
LXX
.lXXI
.lxxiii.
.lXXIIII
lxxU.
lXXui.
.lxxuii.
.LXXUIII
LXXIX
.lxxx
lxxxi

Expanded text:
III LVIII LXII LXIII LXIIII LXVII LXVIII LXIX LXX LXXI LXXIII LXXIIII LXXV LXXVI LXXVII LXXVIII LXXIX LXXX LXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem facti sumus Ideo apłs quam
dixit. cum de uideoꝵ p̃cedentibus
suꝑ om̃ia dm̃. ac ꝑ hoc utiq super
om̃ia. quia ꝑ illum facta sunt omĩa.
uentum est ut commendaret medi-¬
atorem. & non dicit dm̃ Eson enim
ꝑ hoc mediator est quod ds̃ ẽ: ẜ ꝑ
hoc mediator quia homo factus est.
Ipsa est liberatio nr̃a Unus enim
ds̃. Quia utiq catholici auditis:
instructi auditis: uigilanter audi¬
lum quid solus pater: num quid
solus filius: numquid solus sp̃s sc̃s
& mediator dei & hominum. homo

Expanded text:
per quem facti sumus. Ideo Apostolus per quem facti sumus. Ideo Apostolus dixit, cum de Judaeorum praecedentibus super omnia Deum; ac per hoc utique super omnia, quia per illum facta sunt omnia; ventum est ut commendaret mediatorem, et non dixit Deum; non enim per hoc mediator est, quod Deus est; sed per hoc mediator, quia factus est homo. Ipsa est liberatio nostra. Unus enim Deus. Quia utique Catholici auditis, instructi auditis, vigilanter audiumquid solus Pater? numquid solus Filius? numquid solus Spiritus set mediator Dei et hominum homo
Abbreviated transcription (Latin):
S hic inter est: & plane multum int̾ est
Quod in nuptiis humanis homo homi¬
ni paranimphus est. hoc est ioħs xp̃o
dei & hominum. s in quantum homo
Nam in quautum deus. non media¬
tor s ȩqualis patri. hoc idem quod pa
ter. unus deus. Quando eẽt ista sub¬
limitas mediatrix:ã qua multum
longe disiuncti iacebamus: Ut medi¬
us sit aliquid assumatur quod ñ erat.
s ut ꝑueniat maneat quod erat:
Ecce ds suꝑ nos: ecce nos infra illum:
& multa interiacent spacia:. maxi¬
me peccati interuallum longe nos
distinguit atq abicit. In hac tanta
distantia cum ueniendum eẽt ad
dm̃. qua uenturi eramus: Ipse ds̃.
ds̃ manet Accedit homo dõ &e fit
una ꝑsona. ut sit non semideus. qͥsi
parte dei ds̃. & parte hominis homo:
s totus deus & totus homo. ds̃ libe¬
rator. homo mediatorꝰ. ut ꝑ illum ad
illum non ꝑ alium. ne non ad illũ.
s ꝑ id quodin illo nos sumus: ad illũ

Expanded text:
Sed hic interest, et plane multum interest. Sed hic interest, et plane multum interest. Quod in nuptiis humanis homo homini paranymphus est, hoc est Joannes ChDei et hominum; sed in quantum homo. Nam in quantum Deus non mediator, sed aequalis Patri, hoc idem quod Pater, cum Patre unus Deus. Quando esset ista sublimitas mediatrix, a qua multum longe disjuncti jacebamus? Ut medius sit, aliquid assumat quod non erat: sed ut perveniamus, maneat quod erat. Ecce enim Deus super nos, ecce nos infra illum, et multa interjacent spatia, maxime peccati intervallum longe nos distinguit atque abjicit. In hac tanta distantia cum veniendum esset ad Deum, qua venturi eramus? Ipse Deus, Deus manet: accedit homo Deo, et fit una persona, ut sit non semideus, quasi parte Dei Deus, et parte hominis homo; sed totus Deus et totus homo: Deus liberator, homo mediator; ut per illum ad illum, non per alium, nec non ad illum; sed per id quod in illo nos sumus, ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
petrus: andreas. ioħs. cęteri: cum
diceretur eis: Laudatis quem sequi-¬
mini: p̃dicatis cui adheretis: ueniat
lucerna confundens inimicos: colli.¬
gat discipulos: Habet xp̃c: habet
& iohannes: Baptizat xp̃c: bapti¬
zat & iohãnes & uenitur ad ioh̾em:
& dicitur ei. Ille cui testimonium
ꝑhibuisti. ecce baptizat: &e om̃s ue¬
niunt ad eum: Ut quasi emulus
inuidiȩ. de xp̃o aliquid mali lo¬
quęretur. Ibi lucerna ardetꝰ. tutius
ibi splendet. clarius ibi uegetatur.
quanto distinctius: tanto securius
Iam inqͥt dixi uob: qͥa ego ñ sũ xp̃c Qͥ¬
ht̃ sponsã sponsꝰ ẽ. Qͥ de cęlouenit. suꝑ
bantur: quando quodam modo
compellebatur predicare: qui cre¬
di poterat inuidere: Cogitur enĩ
dnm̃ seruus agnoscere: cogitur
creatura creatori testimonium
dam in nuptiis humanis sollemp¬
nitas: ut exceptis aliis amicis etiã
paranimphus adhibeatur: amicus
interior: conscius secreti cubiculariꝰ

Expanded text:
Petrus, Andreas, Joannes et caeteri; cum Petrus, Andreas, Joannes et caeteri; cum diceretur eis, Laudatis quem sequimini, praedicatis cui adhaeretis. Veniat lucerna confundens inimicos, colligat discipulos. Habet Christus, habet et Joannes. Baptizat Christus, baptizat et Joannes; et venitur ad Joannem, et dicitur ei, Ille cui testimonium perhibuisti, ecce baptizat, et omnes veniunt ad eum: ut quasi aemulus invidiae de Christo aliquid mali loqueretur. Sed ibi lucerna ardet tutius, ibi splendet clarius, ibi vegetatur, quanto distinctius, tanto securius. Jam, inquit, dixi vobis, quia ego non sum Ct sponsam, sponsus est: qui de coelo venit, super bantur, quando quodam modo compellebatur praedicare, qui credi poterat invidere. Cogitur enim Dominum servus agnoscere, cogitur creatura Creatori testimonium dam in nuptiis humanis solemnitas, ut exceptis aliis amicis, etiam paranymphus adhibeatur, amicus interior, conscius secreti cubicularis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut andreas. ut iohannes. ut ceteri:
s discipulos sibi ipse etiam congre¬
gauit: & constituto hic dnõ cum
discipulis suis. habebat discipulos
& iohannes: Dicebantur discipuli
iohannis Dicebatur ipsi dño: Qua¬
re ioħis discipuli ieiunant: disci-¬
puli autem tui non ieiunant. Hoc
erat ꝓculdubio necessarium p̃cur¬
sori fidei. ab eo xp̃m p̃dicari: qui
posset ȩmulus credi. Habebat disci¬
extra docebat: s testis inherebat:
Ideo in natis mulierum nemo exur¬
rexit maior ioħe baptista Fuerunt
ꝓphȩ :⁊ habuerunt discipłos: s non
p̃sente xp̃o: fuerunt postea magni
apostoli : s quia discipłi xp̃i. non
quia discipłos potuerunt habere
cum xp̃o. Habet ille di scipłos: con¬
gregat. baptizat: Quid putamꝰ:
foris. an intus: Immo uͦ re ipsa
intus. ⁊ ut tamquam homo ã deo
liberaretur: specie quasi foris ut testis
crederetur: Intende hoc ipsum: Phi¬
bebans dño testimonium: uerbi gr̃a.

Expanded text:
ut Andreas, ut Joannes, ut caeteri. ut Andreas, ut Joannes, ut caeteri. Sed discipulos sibi ipse etiam congregavit, et constituto hic licet Domino cum discipulis suis, habebat discipulos et Joannes. Dicebantur discipuli Joannis. Dicebatur ipsi Domino, Quare Joannis discipuli jejunant, discipuli autem tui non jejunant ? Hoc erat procul dubio necessarium praecursori fideli, ab eo Christum praedicari qui posset aemulus credi. Habebat disciextra docebat, sed testis inhaerebat. Ideo in natis mulierum nemo exsurrexit major Joanne Baptista. Fuerunt Prophetae, habuerunt discipulos, sed non praesente Christo. Fuerunt postea magni Apostoli, sed quia discipuli Christi, non quia discipulos potuerunt habere cum Christo. Habet ille discipulos, congregat, baptizat: quid putamus? foris, an intus? Imo vero reipsa intus, ut tanquam homo a Deo liberaretur; specie quasi foris, ut testis crederetur. Intende hoc ipsum: perhibebant Domino testimonium, verbi gratia,
Abbreviated transcription (Latin):
quitatem: & ipse quęreret salua¬
torem: Suscepit tamen ferendam
&e sanandamꝰ: non autem haben¬
dam: & homo apparuit inter ho-¬
in quadam nube carnis: Da lucer-¬
nam: testetur diem S hanc lucer¬
nam auge. ut quicquid plus illa
fuerit: dies sit: In natis mulierum:
nemo exurrexit maior iohanne
baptista O in effabilis dispensatio:
Ego fr̃s cum hȩc cogito: multũ
miror quod dixit ioħs de xp̃o.
teste ȩuuangłio: sion sum inquit
dignus: corrigiam cal ciamenti
eius soluere Quid humilius dici
potest: Quid excelsius xp̃o: quid
humiluis crucifixo: Qui habet
sponsam: sponsus est Amicus autem
sponsi stat & audit eum: & gaudio
gaudet ꝓpt̃ uocem sponsi: non ꝓpt̃
suam. Hsos inquit de plenitudine
eius omnes accepimus Quanta dicit
de xp̃o: quam p̃clara. quam excel¬
sa. quam digna: si tamen de illo ali¬
quid ab aliquo digne dicitur & ta-¬
men non ambulat inter discipulos
dñi: Non eum sequutus est ut petrꝰ.⁊

Expanded text:
quitatem, et ipse quaereret salvaquitatem, et ipse quaereret salvatorem. Suscepit tamen ferendam et sanandam, non autem habendam: et homo apparuit inter hoin quadam nube carnis? Da lucernam, testetur diem: sed hanc lucernam auge, ut quisquis plus illa fuerit, dies sit: In natis mulierum non exsurrexit major Joanne Baptista . O ineffabilis dispensatio! Ego, fratres, cum haec cogito, multum miror quod dicit Joannes de Christo, teste Evangelio: Non sum dignus, inquit, corrigiam calceamenti ejus solvere . Quid humilius dici potest? Quid excelsius Christo? quid humilius crucifixo? « Qui habet sponsam, sponsus est; amicus autem sponsi stat, et audit eum, et gaudio gaudet propter vocem sponsi » , non propter suam. « Nos, » inquit, « de plenitudine ejus omnes accepimus » . Quanta dicit de Christo, quam praeclara! quam excelsa! quam digna! si tamen de illo aliquid ab aliquo digne dicitur. Et tamen non ambulat inter discipulos Domini, non eum secutus est, ut Petrus,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum deus erat. & om̃ia ꝑ ipsum
facta sunt. & sine ipso factum est
nichil. &e in quo uita est quod fae¬
tum est: uenit ad nos Ad quos. Dig
misereretur: s dignus ille qui mi¬
sereretur: cui diceretur: ꝓpter mi¬
sericordiam tuam dñe libera nos:
Non ꝓpt̃ p̃cedentia nr̃a merita. s¬
ꝓpt̃ miscđiam tuam dñe libera
nos. & ꝓpicius esto peccatis nris
ꝓpter nomen tuum: non ꝓpter
meritum nr̃m Ham non ꝓpter
meritũ peccatoꝵ. s ꝓpt nom̃ tuũ
Nsam meritum peccatoꝵ. non utiq
p̃mium. s supplicium: Ergo ꝓpter
nomen tuum. Ecce ad quos uenit:
ecce quantus uenit: Ad hos quomodo¬
ille ueniret: quis eum ferret: quis eũ¬
caperet: quis susciperet: Suscȩpit
quod nos eramus: ne remaneremus
quod eramus S quod nos eramus
natura. non culpa: Quia enim ad
homines homo: non tamen quia ad
peccatores peccator: De duobus istis
natura humana &e culpa huma-¬
na. unum suscepit: aliud sanauit:
Ham si &e ipse susciperet nrãm ini¬

Expanded text:
 omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil: et in quo est vita quod factum est , venit ad nos. Ad quos? ad dignmisereretur; sed dignus ille qui misereretur, cui diceretur, Propter misericordiam tuam, Domine, libera nos. Non propter praecedentia nostra merita, spter misericordiam tuam, Domine, libera nos; et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum , non propter meritum nostrum. Nam non propter meritum peccatorum, sed propter nomen tuum. Nam meritum peccatorum, non utique praemium, sed supplicium. Ergo propter nomen tuum. Ecce ad quos venit, ecce quantus venit. Ad nos ille caperet? quis susciperet? Sed suscepit quod nos eramus, ne remaneremus quod eramus: sed quod nos eramus natura, non culpa. Quia enim ad homines homo, non tamen quia ad peccatores peccator. De duobus istis, natura humana et culpa humana, unum suscepit, aliud sanavit. Nam si ipse susciperet nostram ini
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes autem iam p̃dicantem:
iam discipulos eligentem Ubi:
Ad flumen iordanis: Inde enim cȩ-¬
pit magisterium xp̃i: ibi baptis-¬
mus xp̃i commendatus est futurus:
quia susceptus est p̃ueniens baptis¬
tas eius. Baptizari enim uoluit
dñs a seruo: ut uiderent quid ac-¬
cipiunt qui baptizantur a dño
Inde gͦ cȩpit: unde merito ꝓpħetia
p̃cesserat Oñabitur a mari usq ad
mare: & a. flumine usq ad termi¬
nos orbis terrȩ: Ad ipsum flumen
hibuit: magno se humiliauit. ut
a magno exaltaretur humilis:
& se amicum sponsi dixit & qua¬
lem amicum: Fortassis ȩqualem:
Absit: Longe infra: Quantum
longe: Non sum dignus corrigiã
calciamenti eius soluere Hic ꝓpħa
immo amplior quam ꝓpheta :
p̃nunciari meruit ꝑ ꝓphetam¬

Expanded text:
Joannes autem jam praedicantem, Joannes autem jam praedicantem, jam discipulos eligentem. Ubi? Ad flumen Jordanis. Inde enim coepit magisterium Christi. Ibi Baptismus Christi commendatus est futurus: quia susceptus est baptistas ejus . Baptizari enim voluit Dominus a servo, ut viderent quid accipiunt qui baptizantur a Domino. Inde ergo coepit, unde merito prophetia praecesserat: Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Ad ipsum flumen,estimonium perhibuit. Magno se humiliavit, ut a magno exaltaretur humilis. Et se amicum sponsi dixit: et qualem amicum? fortassis aequalem? Absit: longe infra. Quantum longe? Non sum dignus, ait, corrigiam calceamenti ejus solvere . Hic propheta, imo amplius quam propheta, praenuntiari meruit