comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
narius candelã extinxit: quã pꝰ usꝑũ
succendere cupiens. accensã repꝑit:
eamq se negligent̃ extinxisse ꝑpen¬
dens. die altera sollitiꝰ ꝓrsus extinxit:
&. obseratis ianuis ad uesꝑum succensu¬
rus lampadẽ remeauit. Quã ubi n¬
chilominus accensam repperit: ex con¬
scientia seruatȩ a se clauis. &. ex mira¬
culo ñ diminuti olei ꝓfecto cognouit.
qr lãpidem ille succenderat: qui ne ole¬
um inea diurna succentione minui po¬
cuisset. diuinitꝰ ampliauit.
arũ quidẽ uestiũ sicut opinor. alt̃a
Ique districtiorib manicis constat:
ueracit̃ scĩ ioħis est tunica. Quã beatꝰ gͥgo¬
riꝰ suo tp̃r quodã ep̃o deferente suscepit.
Unde ioħi abb̃i int̾cetã seribit dicens.
De tumca scĩ ioħis om̃ino grate suscepi
quia sollicitꝰ fuisti mͥ indicare. S stu¬
deat dilectio tua mͥ ipsam tunicã. aut
qđ ost melius eundẽ epm qui illãha¬
bet cum clericis suis. &. cũ ipsa ad me

Expanded text:
narius candelam exstinxit. Quam post vesperum narius candelam exstinxit. Quam post vesperum succendere cupiens, accensam reperit; eamque se negligenter exstinxisse perpendens, die altera sollicitius prorsus exstinxit; et obseratis januis, ad vesperum succensurus lampadem remeavit. Quam ubi nihilominus accensam reperit, ex conscientia servatae a se clavis, et miraculo non diminuti olei, profecto cognovit quia lampadem ille succenderat, qui, ne oleum in ea diurna succensione minui potuisset, divinitus ampliarat. » 59. Harum quidem vestium, sicut opinor, altera, quae strictioribus manicis constat, veraciter sancti Joannis est tunica, quam beatus Gregorius suo tempore, quodam episcopo deferente, suscepit. Unde Joanni abbati inter caetera scribit, dicens: « De tunica sancti Joannis omnino grate suscepi, quia sollicitus fuisti mihi indicare. Sed studeat dilectio tua mihi ipsam tunicam, aut, 119 quod est melius, eumdem episcopum qui eam habet, cum clericis suis et cum ipsa, ad me
Abbreviated transcription (Latin):
tis tp̃r excusse pluuiã conferant: in¬
undationis uero serenitatẽ reducant.
Nam suꝑ hec que ꝑsingulas eccłias fa¬
ciunt: quȩ in oratorio domus tuę sub¬
ura positȩ ꝑ eas d̾s omp̃c fecerit ñ ce¬
labo. Nuꝑ adriam pontificis tp̃r uisũ¬
est mͥ ut altare sc̃e dĩ genitͥris mariȩ: qͦd
ertra oratoriũ scĩ ioħis in aꝑtissimo atͥo
positũ. congruis luminarib honorari
non poterat: intra oratoriũ locari de¬
xidulas duas sigillitas excussit. Quarũ
alterã me dep̃cante nimiũ timoratꝰ
aꝑiens: de illis tunicis quantũ ex simi¬
litudine curiosis ocłis potuit dep̃hen¬
di particulas repꝑit. Quas sollempnit̃
sub nouo altari deposuit: ubi ex tunc
sicut multi norunt qui adhuc suꝑsti¬
tes esse ꝓbant᷑: diuinitꝰ accensȩ lampa¬
des frequentius solito patuerunt. Nã
ista octaua indictione in ebdomada
ante dnĩci natał diem. cũ ego suꝑ
huiusmodi parũ quid dubitarem:
cõpletis matutinalib ymnis mansio¬

Expanded text:
s excussae pluviam conferant, inundationis vero serenitatem reducant. Nam super haec, quae per singulas ecclesias faciunt, quae in oratorio domus meae in Suburra positae per eas Deus omnipotens fecerit, non celabo. Nuper Hadriani pontificis tempore visut, ut altare sanctae Dei Genitricis Mariae, quod extra oratorium sancti Joannis in apertissimo atrio positum, congruis luminaribus honorari non poterat, intra oratorium locari dexidulas duas sigillatas excussit. Quarum alteram, me deprecante, nimium timoratus aperiens, de illis tunicis, quantum ex similitudine curiosis oculis potuit deprehendi, particulas reperit, quas solemniter sub novo altari deposuit. Ubi ex tunc, sicut multi norunt, qui adhuc superstites esse probantur, divinitus accensae lampades frequentius solito patuerunt. Nam ista octava indictione in hebdomada ante Dominici Natalis diem, cum ego super hujusmodi parum quid dubitarem, completis matutinalibus hymnis, mansio
Abbreviated transcription (Latin):
nire potuisses. fugisse te uelle memini
Quẽ tñ adeptũ. ita erercere desidas:
ep̃ẽ dici debuisses.: adhoc qͣdoq ꝑdu¬
solus appellari. Et paulo post. Ulere
enĩ flens dico. atq ex intimo uisce¬
rũ dolore peccatis meis reputo: qd̾
ille fr̃ meus nunc usq reduci ad hu¬
militatẽ non ualuit . qui ad hoc in
episcopatꝰ gͣdu constitutꝰ ẽ ut alioꝵ
animas ad humilitatẽ reducat.
Quã ille qͥdẽ ueritatẽ docet: alios se¬
consensit. Itẽ post aliqua. Quis ro¬
go in hoc tam ꝑuerso uocabulo.
nͥ ille adimitandũ ꝓponit᷑. qͥ despec¬
tis angeloꝵ legionib secũ socialit con¬
stitutis. ad culm̃ conatꝰ est singula¬
ritatis erũꝑe: ut nulli sub esse & solꝰ
p̃esse om̃ĩb uideretur: Qui etiã¬

Expanded text:
scopatum venire potuisses, fugisse te velle memini: scopatum venire potuisses, fugisse te velle memini: quem tamen adeptum ita exercere desideras, episcopus dici debuisses, ad hoc quandoque perdusolus appellari. » Et paulo post: « Vere enim flens dico, atque ex intimo viscerum dolore peccatis meis reputo, quod ille meus frater, nunc usque reduci ad humilitatem non valuit, qui ad hoc in episcopatus gradu constitutus est, ut aliorum animas ad humilitatem reducat: quod ille qui veritatem docet alios, seconsensit. » Item post aliqua: « Quis, rogo, in hoc tam perverso vocabulo, nisi ille ad imitandum proponitur, qui despectis angelorum legionibus secum socialiter constitutis, ad culmen conatus est singularitatis erumpere, ut et nulli subesse, et solus praeesse omnibus videretur? Qui etia
Abbreviated transcription (Latin):
one flectendus: qui p̃ceptis cano¬
nicis obedientiã p̃bere contẽpnit.
iniuriã facit. qͥ corde tͥimet: qui
gaudere de nomine singularita
suꝑponit. Ecce om̃s hao de re scan¬
dalũ patim᷑. Ad uiã gͥ reotã re¬
uertamur auctor scandali. & oĩa
sacer dotũ rurgia cessabunt. Ego
enĩ cunctorũ sacerdotũ seruus
sum: in quantũ ipsi sacerdotalit̃
uiuunt. Nã qͥ contra omĩpotentẽ¬
đm ꝑ manis głe tumorẽ. atq con¬
tra statuta patrũ suã ceruicẽ eri¬
git: inõipotente dno confido. qr
meã sibi nec cũ gladiis flectet. Qd
aut̃ in hac urbe nuꝑ ex huiꝰ uoca¬
buli auditu gestum sit: sabiniano¬
ep̃o diacono. ac responsali meo sub¬
tilius indicauii.
tp̃r qͦ fr̃nitas ur̃a in sacerdotali
honore ꝓducta est: quantã eccłia¬
rũ pacẽ atq concordiã inuenerit
recolit. S quo ausu qͦ ue tumore
nescio nouũ sibi conata est nom̃
arriꝑe: unde om̃iũ frm̃ corda potu¬
issent ad scandalũ ꝑuenire. Qua in

Expanded text:
one flectendus, qui praeceptis canonicis obedientiam praebere contemnit. injuriam facit, qui corde tumet, qui gaudere de nomine singularitatsuperponit. Ecce omnes hac de re scandalum patimur. Ad viam igitur rectam revertatur auctor scandali, et omnia sacerdotum jurgia cessabunt. Ego enim cunctorum sacerdotum servus sum, inquantum ipsi sacerdotaliter vivunt. Nam qui contra omnipotente atque contra statuta Patrum, suam cervicem erigit, in omnipotente Domino confido, quia meam sibi, nec cum gladiis, flectet. Quid autem nuper in hac urbe ex hujus vocabuli auditu gestum sit, Sabiniano diacono ac responsali meo subtilius indicavi. »tempore quo fraternitas vestra in sacerdotalem honorem provecta est, quantam ecclesiarum pacem atque concordiam invenerit, recolit: sed quo ausu, quove tumore, nescio, novum sibi conata est nomen arripere, unde omnium fratrum corda potuissent ad scandalum pervenire. Qua in
Abbreviated transcription (Latin):
ut fr̃nitas tua ab eo eccłia q eiꝰ.
omnẽ ante habitã potestatẽ iu¬
ris ditione abstineat: s scd̾m scͥp¬
ta decessoris nr̃i. si qua causa uł
fidei uel cͥminis. uł pecuniaria
aduersus p̃fatum adrianũ con¬
sacer dot̾ẽ nrm potuerit eueni¬
re: uł ꝑ eos qui nr̃i sunt uł fue¬
rint in urbe regia responsales.
si medioeris est questio cognoscut᷑.
uł huc ad apłicã sedem si ẽ ardua
deducatur. quatinus nr̃e audi¬
entie sententia decidatur. Qđ
si contra hec que statuimꝰ quolibet
tp̃r qualibet occasione uel sub¬
reptione uenire tẽptaueris te sa¬
era cõmunione pͥuatũ. nec eã te
excepto uitȩ tuȩ tempore nͥ con¬
cessa romani pontificis decerni¬
mus ussione reciꝑe. Hec enĩ con¬
sona scĩs patͥb definitione sanci¬
mus: ut qui sacͥs nescit obedire
canonib nec sacris administrare
uł cõmunionẽ caꝑe sit dignus
lationes quas adrianus teba¬
ne ciuitatis ep̃s. donsacer dotib
siuis uelut abhostib est ꝑpessus.

Expanded text:
ternitas tua ab eo Ecclesiaque ejus omnem ante habitae suae potestatem jurisdictionis abstineat, sed secundum scripta decessoris nostri, si qua causa vel fidei vel criminis, vel pecuniaria adversus praefatum Adrianum consacerdotem nostrum potuerit evenire, vel per eos qui nostri sunt vel fuerint in urbe regia responsales, si mediocris est quaestio, cognoscatur, vel huc ad apostolicam sedem, si ardua est, deducatur, quatenus nostrae audientiae sententia decidatur. Quod si contra haec quae statuimus, quolibet tempore, qualibet 631 occasione vel surreptione venire tentaveriste scias communione privatum; nec eam te, excepto ultimo vitae tuae tempore, nisi concessa Romani pontificis decernimus jussione recipere. Haec enim consona sanctis Patribus definitione sancivimus, ut qui sacris nescit obedire canonibus, nec sacris administrare vel communionem capere sit dignus lationes quas Hadrianus Thebanae civitatis episcopus, a consacerdotibus suis velut ab hostibus pertulit,
Abbreviated transcription (Latin):
Dicut iussistis. qđ uerbũ ussionis pe¬
to a meo auditu remouete: qr scio qͥ
sum qͥ estis. Loco enĩ michi fr̃s estis.
utilia sunt indicare euraui: non
tam̃ inuenio urãm beatitudinem
hoc ipsũ qđ memoris ur̃ȩ intuli ꝑ¬
fecte tenere uoluisse. Nã diri: neo
mͥ uos nec cuiquã tale aliquid scri¬
bere debere. Et ecce in prefatione
epłe quã ad me ipsũ qui ꝓhibui di¬
rexistis. suꝑbe appellationis uerbo
uniuersalem me pap̃ã dicentes impͥ¬
mere curastis: qđ peto dulcissima
mͥ sc̃itas ur̃a ultra non faciat: qr uo¬
bis subtrahitur qđ alteri plusquã
racio erigit p̃betur. Ego non uerbis
quero ꝓsꝑari: s morib. Nlec honorẽ
esse deputo: in quo fr̃s meos honorẽ
est honor est. honor uniuersalis ec¬
enĩ uniuersalem papã ur̃a scĩtas di¬
cit: negat se hoc esse qđ me fatetur
uniuersũ. S absit hoc. Recedant uer¬
ba que uanitatẽ inflant: caritatem
uulnerant. Et qͥdem in scã cacedo¬

Expanded text:
'Sicut iussistis'. Quod verbum iussionis peto a meo auditu removeri, quia scio qui sum et qui estis: loco enim michi fratres estis, utilia visa sunt, indicare curavi. Non tamen invenio vestram beatitudinem hoc ipsum quod memoriae vestrae intuli, perfecte retinere voluisse. Nam dixi, nec mihi vos, nec cuiquam alteri tale aliquid scribere debere; et ecce in praefatione epistolae quam ad me ipsum qui prohibui direxistis, superbae appellationis verbum universalem, me papam dicentes, imprimere curastis. Quod peto dulcissima mihi sanctitas vestra ultra non faciat, quia vobis subtrahitur quod alteri plus quam ratio exigit praebetur. Ego enim non verbis quaero prosperari, sed moribus. Nec honorem esse deputo, in quo fratres meos honorem e honor est honor universalis Ecenim universalem me papam vestra sanctitas dicit, negat se hoc esse quod me fatetur universum. Sed absit hoc Recedant verba quae vanitatem inflant, et charitatem vulnerant Et quidem in sancta Chalcedo
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ aliquã uob̃ tnͣsmitt̾e festinabo.
sitam̃ hanc tollere limando ualue¬
ro: qr dũ frequent̃ ex catenis essdẽ
multi ueniunt. & benedictionẽ pe¬
tunt. ut parũ quid ex limatura
ꝑcipiant: assistit sacerdos cũ lima:
&. aliqͥb petentib ita concite aliqͥd
de catenis eius excutitur: ut mora
nulla sit. Quib dã uͦ petentib diu
ꝑ catenas ipsas lima ducitur: & ta¬
men ut aliquid inde exeat ñ obtinet᷑.:
Inqͥb gregorii ueracib utiq uerbis
apparet: qr usq ad illa tẽpora ꝓ reliqͥis
pͣndeũ romanus pontifex conferebat.
cũ posteriori tempore de uestib que
sub altare scĩ ioħis in basilica constan¬
tiniana seruant᷑ partire̾ ceꝑint. & ꝓ
sacͥs reliquiis petentib dare.

Expanded text:
 aliquam transmittere festinabo, si tamen hanc tollere limando valuero: quia, dum frequenter ex catenis eisdem multi veniunt, et benedictionem petunt, ut parum quid ex limatura percipiant, assistit sacerdos cum lima, et aliquibus petentibus ita concite aliquid de catenis ejus excutitur, ut mora nulla sit; quibusdam vero petentibus, diu per catenas ipsas lima ducitur, et tamen ut aliquid exinde exeat non obtinetur. 57. In quibus Gregorii veracibus utique verbis apparet, quia usque ad illa tempora pro reliquiis brandeum Romanus pontifex conferebat, cum posteriori tempore de vestibus quae sub altari sancti Joannis in basilica Constantiniana servantur, particulae coeperint pro sacris reliquiis petentibus dari.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde tua dilectio. in nulla trepi¬
det. Diĩa que in
hoc scło
uidet alta esse
contra
ueritatẽ ꝓ ueri¬
tate des¬
piciat: in omipo¬
tentis di
grã. atq beati petͥ adiutorio con¬
fidat. Nocẽ ueritatis recolat di¬
centis. Maiorẽ qui in uobis est: quã
qui in hoc mundo. Et in hac cau¬
sa qͥcqͥd agendũ est: cũ sũma au¬
ctoritate agat. Post quã enĩ de¬
fendi ab inimicoꝵ insidiis nullo
mͦ possumꝰ: pꝰquã ꝓ amore rei pu¬
blice argentũ. aurũ. mancipia.
uestesq ꝑdidimꝰ: nimis ignomini¬
osũ est ut ꝑ eos etiam fidẽ ꝑdamꝰ.
In isto enĩ scelesto uocabulo con¬
sentire: nichil est aliud quã fi¬
dem ꝑdere. Unde sic̃ iã tͣnsactis
epłis scͥpsi: nũquã cũ eo ꝓcedere¬

Expanded text:
Unde tua dilectio in nullo trepiUnde tua dilectio in nullo trepidet. Omnia quae in hoc saeculo videt alta esse contra veritatem, pro veritate despiciat; et in omnipotentis Dei gratia atque beati Petri adjutorio confidat. Vocem Veritatis recolat, dicentis: Major est, qui in vobis est, quam qui in hoc mundo . Et in hac causa, quidquid agendum est cum summa auctoritate agat. Postquam enim defendi ab inimicorum gladiis nullo modo possumus, postquam pro amore reipublicae argentum, aurum, mancipia, vestesque perdidimus, nimis ignominiosum est ut per eos etiam fidem perdamus. In isto enim scelesto vocabulo consentire, nihil est aliud quam fidem perdere. Unde sicut tibi jam transactis epistolis scripsi, numquam cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
ris ei dare stucdeat. Nam de subse¬
quenti talis alia transmitet᷑. de qua
eius suꝑbia ñ letet᷑. Ad hoc enĩ usq
ꝑuenit: ut sub occasione prb̃i ioħis
gesta hic tͣnsmitceret: inqua se pe¬
ne ꝑ omnẽ uersũ. ycomenicon pa¬
triarchã nominaret.S sꝑo in oĩpo¬
tentẽ dñm: qr hypocͥsin illius suꝑ¬
na maiestas dissoluet. Miror aut̃
qd̾ dilectionẽ tuã fallere potuit.
ut ꝑmitt̾es dõno imꝑatori ꝑsua
moneret. ut cũ eo pacẽ habere de¬
buissem. Qui si iusticiã tenere uult:
illũ debuit amonere. ut se a suꝑ¬
bo uocabulo cõpesceret. & ꝓtinus
int̃ nos par fieret. Tam̃ qd calli¬
ditate a p̃dicto frẽ nr̃o ioħe factũ
sit: suspicor minine pensasti. Idcir¬
co enĩ hoc ille fec̃. ut audiretur
domunꝰ imꝑator: & ille insua uani¬
tate confir matꝰ esse uideretur:
aut ñ a me audiretur. & eiꝰ ani¬
mꝰ contra me irritaret᷑. S nos re¬
ctã uiã tenebimꝰ: in hac causa ali¬
ud nͥ omĩpotentẽ dm metuentes

Expanded text:
ris, ei dare studeat. Nam de insequenti talis alia transmittetur, de qua ejus superbia non laetetur. Ad hoc enim usque pervenit, ut sub occasione presbyteri Joannis gesta huc transmitteret, in quibus se pene per omnem versum oecumenicum patriarcham nominaret. Sed spero in omnipotentem Deum, quia hypocrisim illius superna majestas dissolvet. Miror autem quod dilectionem tuam fallere potuit, ut permitteres domno imperatori persuadmoneret ut cum eo pacem habere debuissem qui si justitiam tenere vult, illum debuit admonere, ut se a superbo vocabulo compesceret, et protinus inter nos pax fieret. Tamen qua calliditate a praedicto fratre nostro Joanne factum sit, ut suspicor, minime pensasti. Idcirco enim hoc ille fecit, ut aut audiretur domnus imperator, et ille in sua vanitate confirmatus esse videretur; aut non a me audiretur, et ejus animus contra me irritaretur. Sed nos rectam viam tenebimus, nil in hac causa aliud, nisi omnipotentem Dominum, metuentes.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit: ne qͥ radix amaritudinis sur¬
sũ germinans impediat. & ꝑ illã co¬
inqͥnent᷑ multi. Qđ tam̃ si nos consi¬
derare negligimꝰ: contra tante elatio¬
nis tumorẽ iudicia suꝑna uigilabunt.
Itẽ eidẽ in alia epła post multa. S etiã
nc̃ dico: aut easdẽ ꝑsonas uidelicet
ioħem calcedonensem. athanasiũ isau
rie prb̃os. in suis ordinib suscipe. eisq
qͥetẽ p̃be Aut si hoc fortasse nolueris:
omi alt̾catione pꝰposita. de eoꝵ causa
statuta maiorũ. aut canonũ t̾minos
custodi. Si uͦ neutrũ fec̾is: nos qͥdẽ
rixã inferre nolumꝰ. s tam̃ uenientẽ
a uob̾ non deuitamꝰ. Quid aut̃ de
ep̃is qͥ uerberib timeri uolunt ca¬
tores. Et egregiꝰ p̃dicator dicit. Argue.
obsecra. increpa. in õi patientia &.
doctrina. Noua uͦ ati inaudita ẽ
ista p̾dicatio: que uerberib c̨xigit¬

Expanded text:
venit, ne qua radix amaritudinis survenit, ne qua radix amaritudinis sursum germinans impediat, et per illam coinquinentur multi: quod tamen si nos considerare negligimus, contra tantae elationis tumorem judicia superna vigilabunt. » Item eidem in alia epistola post multa: « Sed etiam nunc dico: aut easdem personas videlicet Joannem Chalcedonensersonas in suis ordinibus suscipe, eisque quietem praebe; aut si hoc fortasse nolueris, omni mihi altercatione postposita, de eorum causa statuta majorum et canonum terminos custodi. Si vero neutrum feceris, nos quidem rixam inferre nolumus, sed tamen venientem a vobis non devitamus. Quid autem de episcopis qui verberibus timeri volunt, catores. Et egregius praedicator dicit: Argue, obsecra, increpa, in omni patientia et doctrina . Nova vero atque inaudita est ista praedicatio, quae
Abbreviated transcription (Latin):
trus. andreas. ioħs. qͥd aliud quã sin¬
gularũ funt plebiũ capita : Et c̃n
sub uno capite om̃s mẽbra: atq ut
cuncta breuis cingulo locutionis
astringã: scĩ ante legẽ. scĩ sub lege.
scĩ sub grã. om̃s hi ꝑficientes corpꝰ
ti: & nemo se umquã uniuer salem
uocari uoluit. Urã gͦ scĩtas agnoscat
qͣntũ apud se tiͣmeat que illo noĩe
uocari appetit: qͥ uocari nullus p̃suip¬
sit. qͥueracit̃ ses̃ fuit. Itẽ post pauca.
Certe olim clamat᷑ ꝑ apłm. filioli no¬
uissima hora ẽ. scđm qđ ueritas p̃di¬
cit. pestilentia & gladiꝰ ꝑ mundũ seũ.
gentes insurgunt: ingenti terrore
concutitur orbis. Cum habit᷑orib su¬
rat᷑ erercitꝰ: qr ceruici militant elati¬
onis. qͥ positi fuerant. ut ducatũ p̃be¬
rent humilitatis. S hac in re etiã si
nr̃a lingua minime contradicat. illiꝰ
uirtute contra elationẽ erigit᷑: qͥ suꝑ¬
bie uicio ꝑ semetipsũ specialĩt ñ ad u̾¬
satur. Et infra. Considerare uos con¬

Expanded text:
ulus, Andreas, Joannes, quid aliud quam singularium sunt plebium capita? et tamen sub uno capite omnes membra. Atque ut cuncta brevi cingulo locutionis astringam, sancti ante legem, sancti sub lege, sancti sub gratia, omnes hi perficientes corpus m vocari voluit. Vestra ergo sanctitas agnoscat, quantum apud se tumeat, quae illo nomine vocari appetit, quo vocari nullus praesumpsit, qui veraciter sanctus fuit. » Item post pauca: « Certe olim clamatur pvissima hora est, secundum quod veritas dicit: Pestilentia et gladius per mundum sevit, gentes insurgunt gentibus, terre concutitur orbis cum habitatoribratur exercitus: quia cervici militant elationis, qui ad hoc positi fuerant, ut ducatum praeberent humilitatis. Sed hac in re, etiamsi nostra lingua minime contradicat, illius virtus contra elationem erigitur, qui superbiae vitio per semetipsum specialiter adversatur. » Et infra: « Considerare vos con
Abbreviated transcription (Latin):
pora qͥ hoc ex dñi pietate merue¬
runt leuauerunt: & in locis qͥbus
uc̃ sunt condita posuert̾. Quis gͦ
serenissima dña tam temerarius
possio existere: ut hec sciens eoꝵ
corpora non dico tangere. s uel ali¬
quatenus p̃sumat inspicere: Dũ gͥ ta¬
lia mͥ a uob̾ p̃cepta sunt. de quib pare¬
re nullatenus potuissem: qntũ inue¬
nio non urm. ẽ. s quidã homines con¬
tra me pietatẽ ur̃am exoitare uolu¬
erunt: ut mͥ qđ absit uoluntatis
ur̃ȩ grãm subtraherent. & ꝓptea que¬
sierunt capłm de quo quasi inobedi
ens inuenirer. S in omĩpotende dño
confido. qr nullomͦ benignissime uo¬
ligitis: ñ ex corporali p̾sentia s er ꝓ¬
tectione semꝑ habebitis. Sudariũ
uͦ qđ similit̃ tnͣsinitti iussistis cum
corpore ᷤᷤ eiusdem: qđ ita tangi ñ
potest sicut nec ad corpꝰ illiꝰ acce¬
di. S qr serenissime dñe tã religiosũ
desideriũ uacuũ esse non debet:

Expanded text:
pora, qui hoc ex Domini pietate meruepora, qui hoc ex Domini pietate meruerunt, levaverunt, et in locis quibus nunc sunt condita posuerunt. Quis ergo, serenissima domina, tam temerarius possit existere, ut haec sciens, eorum corpora non dico tangere, sed vel aliquatenus praesumat inspicere? Dum igitur talia mihi a vobis praecepta sunt de quibus parere nullatenus potuissem, quantum invenio, non vestrum est, sed quidam homines contra me pietatem vestram excitare voluerunt, ut mihi, quod absit, voluntatis vestrae gratiam subtraherent, et propterea quaesierunt capitulum de quo ens invenirer. Sed in omnipotente Domino confido, quia nullo modo benignissimae voligitis, non ex corporali praesentia, sed ex protectione semper habebitis. Sudarium vero, quod similiter transmitti jussistis, cum corpore ejus est, quod ita tangi non potest, sicut nec ad corpus illius accedi. Sed quia serenissimae dominae tam religiosum desiderium esse vacuum non debet,
Abbreviated transcription (Latin):
entes. noctur no silentio uixta eccłiã
scĩ pauli corpora mortuorũ in cãpo
iacentia effodiebant: atq eoꝵ ossa
recondebant seruantes sibi dum re¬
ceclerent. Qui cũ denti & eur hoc
facerent diligent̃ fuissent discussi:
confessi sunt qđ illa ossa ad gre¬
cias essent tanqua sc̃oꝵ reliquias
portatur i. Er quoꝵ ex quoꝵ exẽpło
sicut p̃ dictum est. maior nob̾ du¬
bietas nata est. utrũ uerũ sit qd̾
leuari ueracit̃ ossa scõꝵ dicuntur
dicturus sum: dum constet qđ eo
tp̃r quo passi sunt ex oriente fide¬
les uenert̃. qui eoꝵ corpora sicut
ciuiũ suoꝵ repeterent: Quȩ du¬
cta usq ad scđm urbis miliariũ:
in loco qui dr cata cũbas collocata st̃.
S dum ea exinde leuare omĩs eoꝵ
multitudo conueniens nsteretur:
ita ut eos uis tonit᷑ui atq fulguris
terruit ac disꝑsit: ut talia denuo
nullatenus temptare p̃sumerent.
Tunc aut̃ ereuntes romani. eoꝵ cor¬

Expanded text:
entes, nocturno silentio juxta ecclesiam entes, nocturno silentio juxta ecclesiam sancti Pauli corpora mortuorum in campo jacentia effodiebant, atque eorum ossa recondebant, servantes sibi, dum recederent. Qui cum tenti, et cur hoc facerent diligenter fuissent discussi, confessi sunt quod illa ossa ad Graeciam essent tamquam sanctorum reliquias portaturi. Ex quorum exemplo, sicut praedictum est, major nobis dubietas nata est utrum verum sit quod levari veraciter ossa sanctorum dicuntur.dicturus sum? Dum constet quia eo tempore quo passi sunt, ex Oriente fideles venerunt, qui eorum corpora, sicut civium suorum repeterent, quae ducta usque ad secundum urbis milliarium, in loco qui dicitur Catacumbas, collocata sunt. Sed dum ea exinde levare omnis eorum multitudo conveniens niteretur, ita eos vis tonitrui atque fulguris terruit ac dispersit, ut talia denuo nullatenus tentare praesumerent. Tunc exeuntes Romani, eorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
reliquias dant ut qͥcquã tangere
p̃sumant de corpore. s tantũ mͦ
in piride pͥndeũ mittitur: adq ad
scissima sc̃oꝵ corpora ponit᷑. Qđ le¬
uatũ: in eccłia que est dedicanda
debita cũ ueneratione reconditur.
Et tantę ꝓhoc ibidem uircutes
fiunt: ac si illic specialit᷑ eoꝵ cor¬
pora deferantur. Unde contigit
ut beate recordationis leonis pape
tẽpore. sicut a maiorib traditur.
dũ quidã greci de talib reliqͥis
dubitarent: p̃dictꝰ pontifex hoc ip¬
sum pͣndeũ allatis forcipib incidit:¬
& ex ipsa incisione sanguis effluxit.
Inromanis nãq uł totius occiden¬
tis partib. omĩno intolerabile est
tangere fortasse uoluerit: qđ si qͥs¬
p̃sũpserit: certũ est qr hec temeri¬
tas impunita nullomͦ remanebit.
Pro qͥ re de grecoꝵ consuetudine qui
ossa leuare scõꝵ se assert̃ uehem̃ter
miramͣ: & iuxcredimꝰ. Nã quidã gre¬
ci monachi. hic aute bienniũ ueni¬

Expanded text:
reliquias dant, ut quidquam tangere reliquias dant, ut quidquam tangere praesumant de corpore, sed tantummodo in pyxide brandeum mittitur, atque ad sacratissima sanctorum corpora ponitur: quod levatum in ecclesia quae est dedicanda, debita cum veneratione reconditur; et tantae per hoc ibidem virtutes fiunt ac si illic specialiter eorum corpora deferantur. Unde contigit ut beatae recordationis Leonis papae tempore, sicut a majoribus traditur, dum quidam Graeci de talibus reliquiis dubitarent, praedictus pontifex hoc ipsum brandeum allatis forficibus incidit, et ex ipsa incisione sanguis effluxit. In Romanis namque vel totius Occidentis partibus omnino intolerabile est quisquam fortasse voluerit. Quod si praesumpserit, certum est quia haec temeritas impunita nullo modo remanebit. Pro qua re de Graecorum consuetudine, qui ossa levare sanctorum se asserunt, vehementer miramur, et vix credimus. Nam quidam Graeci monachi huc ante biennium veni
Abbreviated transcription (Latin):
milit̃ ad sacratissimũ corpꝰ scĩ pau¬
li apłi meliorare uolui. Et q neces¬
se erat. ut uixta sepulchrũ eiꝰmodi
effodi altius debiusset: p̃positꝰ loci
illius ossa aliqua non quidẽ sepul¬
chrũ coniuncta repperit. Que qm̃
leuare p̃sumpsit. atq in alio loco
transponere: apparentib quib dã
tristib signis. subita morte defunctꝰ
est. Pret̃ hec aut̃ scẽ memoriȩ deces¬
sor meus idem ad corpus scĩ lauren¬
tii mr̃is quedã meliorare desid̃ans.
nerabile collo catũ. effoditur exqͥren¬
do.&. subito sepuler um ipsius igno¬
Et hii qui p̃sentes erant atq laborabãt
monachi . &. mansionarii qui corpus
eiusdẽ mrĩs uiderunt qđ qͥdẽ mi¬
mine tangere p̃sumpserunt. om̃s
intra decem dies defuncti sunt: ira
ut nullus uitȩ suꝑ esse potuisset. qui
scm̃ iustũ corpus illiꝰ uiderat. Sognos¬
cat aut̃ tranquillissima dũa qr roma
nis consuetudo non est. quando sc̃oꝵ

Expanded text:
militer ad sacratissimum corpus sancti Paumiliter ad sacratissimum corpus sancti Pauli apostoli meliorare volui; et quia necesse erat ut juxta sepulcrum ejus effodi altius debuisset, praepositus loci ipsius ossa aliqua non quidem eidem sepulcro conjuncta reperit. Quae quoniam levare praesumpsit, atque in alium locum transponere, apparentibus quibusdam tristibus signis, subita morte defunctus est. Praeter haec autem sanctae memoriae decessor meus, itidem ad corpus sancti Laurentii martyris quaedam meliorare desiderans, esset collocatum, effoditur exquirendo, et subito sepulcrum ipsius ignoet ii qui praesentes erant atque laborabant, monachi et mansionarii, qui corpus ejusdem martyris viderunt, quod quidem minime tangere praesumpserunt, omnes intra decem dies defuncti sunt, ita ut nullus vitae superesse potuisset, qui sanctum justi corpus illius viderat. Cognoscatnis consuetudo non est, quando sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
tor. ubi mauriciũ dõ adu̾so
gregorio cũ suis cõplicib fecit
infensũ: cernens constantinã im¬
ꝑatͥcem totis conatib romane ȩo¬
cłiȩ seruancda pͥulegia suadere.
qͣntis ualuit artib incitauit: ut
ꝓpt̃ ecã quã in honore sci pauli apłi
in palatio edificabat eccłiã. gregorio
caput eiusdẽ apłi. aut aliud qͥd de
ipsius corpore sibi dirigi postularet.
Quã calliditatẽ beatissimꝰ papa cognos¬
plius ꝓuocare: maior me mesticia
tenuit. qđ illa p̃cipitis. que facere ñ
possum nec audeo. Na corpora sc̃oꝵ
petͥ &. pauli apłoꝵ. tantis in eccłiis sus
coruscant miraculis atq terrorib:
ut neq adorandũ. sine magno illic ti¬
more possit accedi. Deniq dũ beatȩ
recordationis decessor meus. qr ar¬
gentũ qđ supra sacratissimũ corpꝰ
scĩ petri apłi erat. longe tam̃ ab eo¬
dem corpore fere quindeci pedib
mutare uoluit: signũ ei ñ parui
tꝑris apparuit.s & ego aliquid si¬

Expanded text:
tor, ubi Mauricium Deo adversum, Gregorio cum suis complicibus fecit infensum, cernens Constantinam imperatricem totis conatibus Romanae Ecclesiae servanda privilegia suadere, quantis valuit artibus, incitavit ut propter eam quam in honorem sancti Pauli apostoli in palatio aedificabat ecclesiam, a Gregorio caput ejusdem apostoli aut aliud quid de ipsius corpore sibi dirigi postularet. Quam calliditatem beatissimus papa cognosprovocare, major me moestitia tenuit, quod illa praecipitis quae facere nec possum, nec audeo. Nam corpora sanctorum Petri et Pauli apostolorum tantis in Ecclesiis suis coruscant miraculis atque terroribus, ut neque ad orandum sine magno illuc timore possit accedi. Denique dum beatae recordationis decessor meus, quia argentum, quod supra sacratissimum corpus beati Petri apostoli erat, longe tamen ab eodem corpore fere quindecim pedibus mutare voluit, signum ei non parvi terroris apparuit. 709 Sed et ego aliquid si
Abbreviated transcription (Latin):
& de uerbo mutili rationẽ subtili¬
t̃ exqͥret. Pensa gͦ qͥd facturꝰ est.
de ꝑuerso oꝑe: si qͦsdã in iudicio suo
rȩꝓbat de sermone: Ananias cło pe¬
cunias uouerat: qͦs pꝰ diabolica uictꝰ
ꝑsuasione subtrarit. S qua morte
multatꝰ ẽ sapis. Si ille gͥ mortis ꝑicło
dignus fuit. qui eos qͦs dederat nũ¬
mos do abstulit: considera quanto
ꝑiculo indiuino iudicio dignus eris:
qui non nũmos s temetipsũ om̃ipo¬
tenti do cui te sub monachio̾ habitu
deuoueras subtraristi. Qua ꝓpt̾ sicor¬
reptionis meȩ uerba secuturꝰ audi¬
eris. quã sint blanda &. dulcia infi¬
ne cognosces. Ecce fateor. merens
loquor: & facti tui tͥsticia addictꝰ.
edere uerba uix ualeo: & tam̃ ani¬
mꝰ turus actionis suȩ contutꝰ uix
suffic̃ ferre qđ audit. Erubescit.
confundit᷑. aduersat᷑. Si gͦ ferre ñ
ualet uerba pulueris: quid facturꝰ
ẽ ad iudiciũ conditoris. Fateor tam̃

Expanded text:
et de verbo inutili rationes subtiliet de verbo inutili rationes subtiliter exquirit. Pensa ergo quid factura est de perverso opere, si quosdam in judicio suo reprobat de sermone? Ananias pecunias Deo voverat, quas post, diabolica victus persuasione, subtraxit. Sed qua morte multatus est, scis. Si ergo ille mortis periculo dignus fuit, qui eos quos dederat nummos Deo abstulit, considera quanto periculo in divino judicio dignus eris, qui non nummos, sed temetipsum Deo omnipotenti, cui te sub monachico habitu devoveras, subtraxisti. Quapropter si correptionis meae 524 verba secuturus audieris, quam sint blanda et dulcia in fine cognosces. Ecce, fateor, moerens loquor, et facti tui tristitia addictus, edere verba vix valeo, et tamen animus tuus actionis suae conscius vix sufficit ferre quod audit, erubescit, confunditur, adversatur. Si ergo non valet verba ferre pulveris, quid facturus est ad judicium Conditoris? Fateor tamen
Abbreviated transcription (Latin):
iterũ q̃s ut excellentia ur̃a in taliũ
se causarũ defensione non misceas.
ne & qs suã defendat inuiriã. a it̃
nos alioꝵ pariat culpa discor diam
Item uenantio ex monacho patͥcio Mul¬
ti hominũ stulti putauert̃ qđ si ad
ordinẽ ep̃atꝰ eueherer: te alloqͥ ac ꝑ
epłas frequentare recusarẽ. S ñ ita
ẽ: qr ipsa iam loci mei necessitate cõ¬
pellor. ut tacere non debeã. Et post
pauca. Hac gͥ consideratione cõpulsus.
uelis an nolis locuturꝰ sum: quia omi
uirtute aut te cupio saluari aut
de tua morte me eripi. In quo enĩ
habitu fueris recolis: & suꝑnę distri¬
ctionis animaduersione post posita
adquid sis de lapsus agnoscis. Culpã
gͦtuã pensa dũ uacat. Districtionẽ
futuri uidicis dũ uales exhorresce:
ne tunc illã amarã sentias. cũ eam
iam nullis fletib euadas. Et infra
teste euuangelio. Scis qr diuina seue¬
ritas de ocioso sermone nos arguit

Expanded text:
iterum quaesumus ut excellentia vestra in talium iterum quaesumus ut excellentia vestra in talium se causarum defensione non misceat: ne et Deus suam defendat injuriam, et inter nos aliorum pariat culpa discordiam. » Item Venantio, exmonacho, patricio: « Multi hominum stulti putaverunt quod si ad ordinem episcopatus eveherer, te alloqui ac per epistolas frequentare recusarem. Sed non ita est, quia ipsa jam loci mei necessitate compellor ut tacere non debeam. » Et post pauca. « Hac igitur consideratione compulsus, velis an nolis, locuturus sum, quia omni virtute, aut te cupio salvari, aut de tua morte me eripi. In quo enim habitu fueris recolis, et supernae districtionis animadversione postposita, ad quid sis delapsus agnoscis. Culpam ergo tuam pensa dum vacat, districtionem futuri Judicis dum vales exhorresce, ne tunc illam amaram sententiam audias cum eam jam nullis fletibus evadas. » Et infra: « Teste Evangelio , scis quia divina severitas de otioso sermone nos arguit,
Abbreviated transcription (Latin):
Apud excellentiã urãm prauoꝵ au¬
datia correptionis debet aculeos
magis quã defensionis inuenire so
speciosũ quendã prõm qui causa po¬
pastoris ęxinde uoluntatẽ exisse. &
eccłiasticȩ constitutionis iugore des¬
pecto ante dicto ep̃o urr̃a fretũ tui¬
tione resiste̾. Qđ qi excellentia ur̃a
sine dubio pulsat᷑ inuidia: necesse
est ut eiꝰ habita discretione debeatis
tuitione suspendere. ne si nominis
ur̃i occasione pastori mobediens
uł contumax fuerit ad tẽpꝰ: uros
contra uos uidices defensare. atq
excellentiã urãm. hac ex recogatur
bitu permanserunt. religiosamue
sociari. S hoc quidẽ ut facere atꝙ
temptare p̃sumant: fauor is pͥatro¬
cinio fulciri dnͣr. Qđ nos credere
ꝑuersitatis ipsius acerbitas ñ ꝑmit¬
tit. Petimus gͦ ut in tanto uos pecca¬
tomiscere nullatenus debeatis. Nã
huiusmodi iniqͥtatẽ impunitã ꝓpt̃
ãm nullo mͦ patim᷑ remanere. llnde

Expanded text:
« Apud excellentiam vestram, pravorum au« Apud excellentiam vestram, pravorum audacia correptionis debet aculeos magis quam defensionis invenire solSpeciosum quemdam, presbyterum, qui, causa popastoris exinde voluntatem exiisse, et ecclesiasticae constitutionis vigore despecto, antedicto episcopo vestra fretum tuitione resistere. Quod, quia excellentiae vestrae sine dubio pulsat invidiam, necesse est ut ab ejus vos, habita discretione, debeatis tuitione suspendere: ne si nominis vestri occasione pastori suo inobediens vel contumax fuerit ad tempus vestros contra vos judices defensare, atque excellentiam vestram hac ex re cogatur bitu permanserunt, religiosam vesociari. Sed hoc quidem, ut dicere vel attentare praesumant, favoris vestri patrocinio fulciri dicuntur. Quod nos credere perversitatis ipsius acerbitas non permittit. Petimus ergo ut in tanto vos peccato miscere nullatenus debeatis. Nam hujusmodi iniquitatem impunitam propter Deum nullo modo patimur remanere. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ba non transeunt s ꝑ omĩa ĩplent᷑.
metuamꝰ qđ iterũ dicit. in qua m̃su¬
ra mensi fueritis in ea metiet᷑ uob̾.
si crudelit̾ agimꝰ. despecto do nob̃ ho¬
minẽ placamꝰ: nullomodo. Nã ipse qͥ
despicit᷑:. eum cont᷑ nos cui despecto
d̃o placere uolumꝰ irritat. Curemꝰ
gͦ ꝑ omĩa placere dõ. qͥ potens eist e¬
tiã iratos homines ad mansue tudi¬
nẽ reducere. Nã sic̃ dixi: etiã man¬
sueti homines indignante dõ ad ua
ce inueniri ñ possunt: hoc adracct̾e
poterã: si in ratiocinioꝵ causã dominꝰ
leontius non uenisset. Ulerũ ẽ qr il¬
li solent manib excedere: qui in sen¬
su & lingua deficiunt. xlix.
unctoꝵ iudicũ cupiditates uł
scelera gregoriꝰ. quasi chamo fre¬
noq pontificii sui ualidissimis au¬
ctorib restringebat: & si quos dulcit̃
a prauitate corrigere non ualebat.
scriptoꝵ suoꝵ redargutionib publi¬
cabat. Ilnde romano ex archo italiȩ
residenti rauennę seribit inqͥens.

Expanded text:
ba non transeunt, sed per omnia implentur, metuamus quod iterum dicit: In qua mensura mensi fueritis, in ea metietur vobissi crudeliter agimus, despecto Deo nobis hominem placamus? Nullo modo. Nam ipse qui despicitur, eum contra nos, quem despecto Deo placare volumus, irritat. Curemus ergo per omnia placare Deum, qui potens est et iratos homines ad mansuetudinem reducere. Nam, sicut dixi, etiam mansueti homines, indignante Deo, ad ircae inveniri non possunt, hoc admittere poteram, si in ratiociniorum causa domnus Leontius non venisset. Nam verum est quia illi solent manibus excedere, qui in sensu et lingua deficiunt. » 48. Cunctorum judicum cupiditates, vel scelera Gregorius quasi camo frenoque pontificii sui, validissimis auctoritatibus restringebat, et si quos dulciter a pravitate corrigere non valebat, scriptorum suorum redargutionibus publicabat. Unde Romano, exarcho Italiae, residenti Ravennae, scribit, inquiens:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ dignatꝰ ẽ dicens : qr dñat᷑ excelsꝰ in
regno hominũ: & cui uoluerit. ipse
dat illud In omĩpotentis dĩ qͥppe in¬
cõp̃hensibili dispensatione. alt̾na uite
mortalis sunt moderamina: & aliqͣn¬
do cum multoꝵ peccata ferienda sc̃.
unꝰ erigit᷑ ꝑ cuiꝰ ditriciã tͥbulatio¬
nis iugo subiectoꝵ colla depͥmant᷑.
qđ nos in nr̃a diutiꝰ tͥbulatione ꝓba
uimꝰ. Aliqͣndo uͦ cũ misericors ds me¬
rentia multoꝵ corda sua decernit
consolatione refouere: unũ ad regi
uiscera incunctoꝵ mentib exulta¬
tionis sue grãm infundit. De qua
exultationis abundantia in robo¬
rari nos citius credimꝰ: qͥ benigni¬
tatẽ ur̃e pietatis ad imꝑiale fasti¬
giũ ꝑuenisse gaudemꝰ. Letent᷑
celi & exultet t̾ra: & de benignis
ur̃is actib uniuerse rei publice

Expanded text:
 dignatus est, dicens: Quia dominatur excelsus in regno hominum, et cui voluerit ipse dat illud. In omnipotentis quippe Dei incomprehensibili dispensatione alterna sunt vitae mortalis moderamina, et aliquando cum multorum peccata ferienda sunt, unus erigitur per cujus duritiam tribulationis jugo subjectorum colla deprimantur, quod in nostra diutvimus. Aliquando vero cum misericors Deus moerentium multorum corda, sua decernit consolatione refovere, unum ad regimricordiae viscera in cunctorum mentibus exultationis suae gratiam infundit. De qua exultationis abundantia roborari nos citius credimus, qui benignitatem vestrae pietatis ad imperiale fastigium pervenisse gaudemus. Laetentur coeli, et exultet terra ; et de benignis vestris actibus univers
Abbreviated transcription (Latin):
ctũ semꝑ existere. cirius laboris.
cuius doloris sit: ur̃a fr̃ntas tan¬
toueriꝰ pensat. qnͣto me qui hec
patior puriꝰ amat. Item anastasio
patͥarchȩ post multa. Que mala
a barbaroꝵ gladiis. que a ꝑuersi¬
tate iudicũ patim᷑. beatitudini
ur̃ȩ narrare fugio: ne eiꝰ gemitũ
augeã. quẽ minuere consolando
te sẏna post plurima Peto ut ꝓ
malis me spiritib &. a ꝑuersis homi¬
nib custodire dignetur: quia in hac
uitȩ meȩ ꝑegͥnatione mala me simul
.&. multa circundant: ita ut cũ psal¬
mista uire dic̃a. In me tͣnsiert trȩ
tuȩ: & terrores tui cont᷑bauert̃ me
Circũdederunt me sicut aqua tota

Expanded text:
ctum semper existere: cujus laboris, ctum semper existere: cujus laboris, cujus doloris sit, vestra fraternitas tanto verius pensat, quanto me, qui haec patior, purius amat. » Item Anastasio patriarchae post multa: « a barbarorum gladiis, quae a perversitate judicum patimur, beatitudini vestrae narrare refugio, ne ejus gemitum augeam, quem minuere consolando te Sina, post plurima: « Peto ut malis me spiritibus, et a perversis hominibus custodire dignetur: quia in hac vitae meae peregrinatione mala me simul et multa circumdant, ita ut cum Psalmista jure dicam: In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt
Abbreviated transcription (Latin):
suggessisse sufficiat: ne si ea quȩ
in his partib agunt᷑ pietas ur̃a
cognoseret: me apud districtum
iudicẽ silentii mei culpa multaret.
tot sacerdotes & laici ꝑdiuersas
ꝓuincias miracłis chorꝰcasse dialogo
teste ꝓbantur : qđ nũquã sub poste¬
riorib pontificib inueniri pꝰea potu¬
ert̃. Tantis gͥ eccłiȩ di felicitatib ho¬
stis humani generis inuidens: ñ nul
ad eiꝰ inuidiã conflagrauit. Suꝑ qͦrũ
afflictionẽ ioħi rauennati ep̃o int̾
cetera querit᷑ dicens. Peccatis hoc
meis reputo. qr iste qͥ in uno int̾ ẽ
haut dubiũ quin romanus exarcꝰ
ni ꝑsona. i hac terra patim᷑: loqͥ
minime ualemus. Breutt̃ tam̃
dico. qr eiꝰ in nos malicia gladios
langobardoꝵ incitat: ita ut beni¬
gniores uideantur hostes qͥ nos in¬
timunt: quã rei publice iudices
qͥ nos malicia sua rapinis atq fal¬
insidias sollicitũ uigilare. cont᷑
ducũ fallacias atq malicias suspe¬

Expanded text:
suggessisse sufficiat, ne si ea quae suggessisse sufficiat, ne si ea quae in his partibus aguntur pietas vestra non cognosceret, me apud districtum judicem silentii mei culpa multaret.tot sacerdotes et laici per diversas regiones miraculis coruscasse, Dialogo teste, probantur, quot nunquam sub posterioribus pontificibus inveniri postea potuerunt. Tantis igitur Ecclesiae Dei felicitatibus hostis humani generisad ejus invidiam conflagravit. Super quorum afflictione Joanni Revennati episcopo, inter caetera queritur, dicens: « Peccatis meis hoc reputo, quia iste, qui nunc interest haud dubium quin Romanus exarchuni persona in hac terra patimur, loqui minime valemus: breviter tamen dico quia ejus in nos malitia gladios Langobardorum vicit, ita ut benigniores videantur hostes, qui nos interimunt, quam reipublicae judices, qui nos malitia sua, rapinis atque falum insidias sollicitum vigilare, contra ducum fallacias atque malitias suspe
Abbreviated transcription (Latin):
ctionũ: ut ipsi qui in illa sunt. eadẽ
que exigunt᷑. complere uis filios su¬
os uendendo sufficiant. Unde fit: ut
derelicta pia re publica. possessores
eiusdẽ insulȩ ad nefandissimã lango¬
bardoꝵ gentẽ cogant᷑ effugere. Qd
enĩ gͣuius. qͥd crudeliꝰ pati possunt.
a barbaris. quã ut constricti. atq
Insicilia aut̃ insula. stephanus quidã
marinarũ chartulariꝰ. tanta p̾iudi¬
cia tantasq opp̃ssiones agit. ac do
mos titulos ponendo inuadit: ut si
uelĩ acta eiꝰ singula quȩ ad me uene¬
runt dicere: uolumine magno hȩc
explere ñ possim. Que omĩa sere¬
nissima dña sollert᷑ aspiciat: &. op¬
p̃ssoꝵ gemitꝰ cõpescat. Et post pau¬
ca. Quȩ enĩ mentes. qualia uiscera
parentũ esse possunt ꝑpendite:
qͣndo filios suos distrahunt ne tor-¬
queantur: Qualit̃ aut̃ miserandũ
sit filiis alioꝵ: hoc bene sciunt. qͥ¬
habent ꝓpͥos. Unde mͥ hec breuit

Expanded text:
ctionum, ut ipsi qui in illa sunt, eadem ctionum, ut ipsi qui in illa sunt, eadem quae exiguntur complere vix filios suos vendendo sufficiant. Unde fit ut derelicta pia republica, possessores ejusdem insulae ad nefandissimam Langobardorum gentem cogantur effugere. Quid enim gravius, quid crudelius pati possunt a barbaris, quam ut constricti atque In Sicilia autem insula Stephanus quidam marinarum partium chartularius tanta praejudicia tantasque oppressiones mos titulos ponendo, ut si velim acta ejus singula quae ad me pervenerunt dicere, magno volumine haec explere non possem. Quae omnia serenissima domina solerter aspiciat, et oppressorum gemitus compescat. » Et post pauca: « Quae enim mentes, qualia viscera parentum esse possunt, perpendite, quando filios suos distrahunt, ne torqueantur. Qualiter autem miserendum sit filiis aliohabent proprios. Unde mihi haec breviter
Abbreviated transcription (Latin):
penes pͥncipes denotabat. Unde con¬
stantine auguste querit᷑ dicens. Dũ
in sardinia insula multos esse gen¬
tiliũ cognouissem. eosq adhuc pͣue
gentilitatis more idoloꝵ sacrificiis
deseruire: &. eiꝰdẽ insulȩ sacerdotes ad
p̃dicandũ redemptorẽ nrm̃ torpentes
existerent: unũ illuc ex italiȩ epĩs
misi: qui multos gentiliũ ad fidem
dño cooꝑante ꝑdurit. S rẽ mͥ sacͥle¬
gã nuntiauit: qr hi qͥ m ea idolis im¬
molabant. iudici p̃miũ ꝑsoluunt.
ut hoc eis facere liceat. Quoꝵ dũ qͥ¬
dã baptizati essent. & unmolare dis
de se riuissent: adhuc ab eodẽ insule
iudice. etiã post baptisiũ illud p̃mi¬
ũ exigit᷑: qđ dari pͥus ꝓ idoloꝵ im¬
molatione consueuerat. Quẽ cũ p̃¬
dictꝰ ep̃c increparet: tantũ se suffra¬
giũ ꝓmisisse respondit. ut nisi de
causis etiã talib impleri ñ possit
Corsica uͦ insula tanta nimietate ex¬
igentium & grauamine p̃mit᷑ exa¬

Expanded text:
penes principes denotabat. Unde Conpenes principes denotabat. Unde Constantinae Augustae queritur, dicens: « Dum in Sardinia insula multos esse gentilium cognovissem, eosque adhuc pravae gentilitatis more idolorum sacrificiis deservire, et ejusdem insulae sacerdotes ad praedicandum Redemptorem nostrum torpentes existere: unum misi, qui multos gentilium ad fidem Domino cooperante perduxit. Sed rem mihi sacrilegam nuntiavit, quia hi qui in ea idolis immolant judici praemium persolvunt, ut eis hoc facere liceat. Quorum dum quidam baptizati essent, et immolare jam idolis desivissent, adhuc ab eodem insulae judice, etiam post baptismum, praemium iexigitur quod dari prius pro idolorum immolatione consueverat. Quem cum praedictus episcopus increparet, tantum se suffragium promisisse respondit, ut nisi de causis etiam talibus impleri non possit. Corsica vero insula tanta nimietate exigentium, et gravamine premitur exa
Abbreviated transcription (Latin):
& missas indomo ur̃a. non solũ cele¬
brari ꝑmitteret. s si uelitis etiã ipse
epõ inconcordiã rediens. cũ ꝑ duo¬
dec̃i annos a gregorio multiplicib
litteris exhortatꝰ. redire ad mona¬
chicũ ꝓpositũ detrectasset: ingͦuis¬
simã egͥtudinẽ cecidit. Qđ a ioħe
syracusano ep̃o gregorius audiens.
rescripsit dicens. Fr̃nitatis ur̃ȩ
seripta suscepi: quȩ mͥ de dulcissi¬
mi filii mei dñi uenantii egͥtudine
loquebant᷑. & cuncta quȩ erga eũ
corde meo dolor caꝑe poterat. S
in hoc fuit solatiũ: qđ lacͥmȩ mͥ ꝑ
debet: ut de aĩa eius cogitare de¬
beat exortando. rogando: di t̾ribi¬
le iudiciũ ꝓponendo. meffabilẽ
eiꝰ miscdiã ꝓmittendo. ut ad habi¬
tũ suũ redire uel in extremo de¬
beat: ne ei reatꝰ tantȩ culpȩ mȩt̾no
iudicio obfistat. Si quos tam̃ iudicũ
a suis prauitatib inconuer tibiles
gregoriꝰ aduertebat: eos scriptis ꝓpͥis

Expanded text:
 missas in domo vestra non solum cele missas in domo vestra non solum celebrari permitteret, sed si velitis, etiam ipse episcopo in concordiam rediens, cum per undecim annos a Gregorio multiplicibus litteris exhortatus redire ad monachicum propositum detrectaret, in gravissimam aegritudinem cecidit. Quod a Joanne Syracusano episcopo Gregorius ipsit, dicens: « Fraternitatis vestrae scripta suscepi, quae mihi de dulcissimi filii mei domni Venantii aegritudine loquebantur, et cuncta erga eum corde meo dolor capere poterat. Sed in hoc fuit solatium, quod lacrymae mihi per debet, ut de anima ejus cogitare debeat, exhortando, rogando, Dei terribile judicium proponendo, ineffabilem ejus misericordiam promittendo; ut ad habitum suum redire, vel in extremis, debeat: ne ei reatus tantae culpae in aeterno judicio obsistat. » Si quos tamen judicum a suis pravitatibus inconvertibiles Gregorius advertebat, eos scriptis propriis
Abbreviated transcription (Latin):
cit. &. tam̃ adhuc ad uitã reseruat:
qđ suꝑbientẽ te uidet & tolerat.
Qumq uenantiꝰ in eadẽ apostasia ꝑ¬
manens. ab ortis quibdã simultatib
oblationes suas a ioħe syracusano
ep̃o execratas cognosceret: cõntra
epm̃ hostili more cõmotꝰ ẽ: eũq ñ
timuit gregorio accusare. Cui ipse
rescribit dicens. Multũ nos ea quã
direristis iã contͥstatos fecit epła. qd̾
de qͦrũ desiderabanius gaudere con¬
adhoc debuit furor erũꝑe. ut ar¬
mati homines ur̃i sic̃ audiuimus
a patna interĩ caritate diuideret
Nũqͥd ñ pot̾at siquelibet contentio
fuit tranqͥlle disponi: ut nec par¬
tiũ utilitas detͥmentũ nec sentiret
fr̃ nr̃ sit: ñ habemꝰ incognitũ. Ex
qua re colligimꝰ. qr nisi eũ doloris¬
uis nimia coegisset. ad hanc rem
de qua nos contͥstatos asseritis eius
fr̃nitas nullatenꝰ ꝑuenisset. Nos
tantũ ut hoc eo seribente cõꝑimꝰ:
ilico ei scripsimꝰ. admonentes ut o
blationes ur̃as sicut ante susciꝑet¬

Expanded text:
c ad vitam reservat: quod superbientem 109 te videt et tolerat. » Cumque Venantius, in eadem apostasia permanens, obortis quibusdam simultatibus, oblationes suas a Joanne, Syracusano episcopo, execratas cognosceret, contra episcopum hostili more commotus est, eumque non timuit Gregorio accusare. Cui ipse rescribit, dicens: « Multum nos ea quam direxistis jam contristatos invenit epistola, quod de quorum desiderabamus gaudere conad hoc debuit furor erumpere, ut armati homines vestri, sicut audivimus, a paterna interim charitate divideret. Nunquid non poterat, si quaelibet contentio fuit, tranquille disponi, ut nec partium utilitas detrimentum, nec sentiret frater noster sit, non habemus incognitum. Ex qua re colligimus, quia nisi vis eum doloris nimia coegisset, ad hanc rem, de qua vos contristatos asseritis, ejus fraternitas nullatenus pervenisset. Nos autem, ut hoc eo scribente comperimus, illico ei scripsimus, admonentes ut et oblationes vestras, sicut ante susciperet, et