comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tabili angustaq metiuntur. & fitillis quod
ait apostolus. Comparantes enim semetip¬
sos sibimetipsis non intellegunt.: Nam qui¬
a illis quicquid noui facien dum uenit inmentẽ.
nouo consilio faciunt. mutabiles quippemen¬
tes gerunt: ⁊ Pro fecto nondm̃ quem cogitare ñ
possunt. sed semet ipsos pro il lo cogitantes
non illum sed scipsos. nec illi sed sibi comparant:
Nobis autem non est fas credere. aliter dm̃ affi
ci cumuacat. aliter cum operatur. quia nec
affici dicendus est. tam quam in cius natura fiat
aliquid quod ante nonfuerit.: Patitur quip¬
pe quiafficitur. & mutabile est omne quod
patitur aliquid. Nonitaq in eius uacatione
cogitetur: ignauia. desidia. inertia: sicut in
eius opere. labor. conatus. industria: nouit

Expanded text:
tabili angustaque metiuntur; et fit illis quod ait apostolus: Conparantes enim semet ipsos sibimet ipsis non intellegunt. Nam quia illis quidquid noui faciendum uenit in mentem, nouo consilio faciunt mutabiles quippe mentes gerunt: profecto non Deum, quem cogitare non possunt, sed semet ipsos pro illo cogitantes, non illum, sed se ipsos, nec illi, sed sibi conparant. Nobis autem fas non est credere, aliter affici Deum cum uacat, aliter cum operatur; quia nec affici dicendus est, tamquam in eius natura fiat aliquid, quod ante non fuerit. Patitur quippe qui afficitur, et mutabile est omne quod aliquid patitur. Non itaque in eius uacatione cogitetur ignauia desidia inertia, sicut nec in eius opere labor conatus industria. Nouit
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc ꝑtinere aiunt & inoratione dominica cotidi¬
anam postulationem : Dimitte nobis debita nr̃a.
sicut & nos dimittimus debitoribus nostris: Quisquis
enim illi qui in eum peccauit dimittit ignoscendo
peccatum: proculdubio elemosinam facit: Quam
rem dñs ipse sic commendauit ut dicer&. Nienim dimi¬
seritis peccata hominibus dimitt& uobis & paterurt
peccata uestra. Siautem non dimi seritis homini¬
bus neque pater urster qui incȩlis est dimitt&
uobis: Ergo & ad hoc genus elemosinarum perti
n& quod ait apostolus ia cobasudicium futurum
sine misericordia ei qui non fecit misericordiam.
Nec dixit dñs in quiunt: magna uel parua: sed cdi¬
mitt& uobis pater uester peccata uestra si& uos
dimiseritis hominibus: Acper hoc putant : &iã
eis qui perdite uixerint: donec claudant di¬
em uitȩ huius & tremum: ꝑ hanc orationem qua¬
lia cumque. & quanta cumque fuerint: omnia
cotidie peccata dimitti: sicut ipsa cotidie frequen¬
tatur oratio: si hoc tantum modo custodire me¬

Expanded text:
Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulationem: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quisquis enim illi. qui in eum peccauit, dimittit ignoscendo peccatum, procul dubio elemosynam facit. Quam rem Dominus ipse sic commendauit, ut diceret: Si enim dimiseritis peccata hominibus, dimittet uobis et pater uester peccata uestra; si autem non dimiseritis hominibus, neque pater uester, qui in caelis est, dimittet uobis. Ergo et ad hoc geapostolus Iacobus iudicium futurum sine misericordia ei, qui non fecit misericordiam. Nec dixit Dominus, inquiunt, magna uel parua, sed: Dimittet uobis pater uester peccata uestra, si et uos dimiseritis hominibus. Ac per hoc putant etiam eis, qui perdite uixerint, donec claudant diem uitae huius extremum, per hanc orationem, qualiacumque et quantacumque fuerint, omnia cottidie peccata dimitti, sicut ipsa cottidie frequentatur oratio, si hoc tantummodo custodire me
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ necessitudinũ uincula mentis inmiti
stupore disrũpat: & sic eis utendũ censeat :
ut nulla ex eis animũ dulcedo perfundat: Quod
si fieri nullo modo potest: &iam hoc quo pacto
futurũ ẽ ut eius nobis amara mors non sit cu¬
ius ẽ dulcis uita: Hinc enĩ est &luctus. quod¬
dã non in humani cordis quasi uulnus aut ul¬
cus. cui sanando adhibentur officiosȩ consolati¬
ones: Non enĩ ꝓpter ea non est quod sanetur.
qũõ quanto est animus melior tanto in eo citius
faciliusque sanatur: Cumigitur &iam decaris¬
simorum mortibus maxime quorũ sunt huma¬
nȩ societati officia necessaria: nunc mitius
nunc asperius affligatur uita mortaliũ . mor¬
tuos tamen eos quos diligimus: quam uel afide uel

Expanded text:
omnium necessitudinum uincula mentis inmiti omnium necessitudinum uincula mentis inmiti stupore disrumpat aut sic eis utendum censeat, ut nulla ex eis animum dulcedo perfundat. Quod si fieri nullo modo potest, etiam hoc quo pacto futurum est, ut eius nobis amara mors non sit, cuius dulcis est uita? Hinc enim est et luctus quoddam non inhumani cordis quasi uulnus aut ulcus, cui sanando adhibentur officiosae consolationes. Non enim propterea non est quod sanetur, quoniam quanto est animus melior, tanto in eo citius faciliusque sanatur. Cum igitur etiam de carissimorum mortibus, maxime quorum sunt humanae societati officia necessaria, nunc mitius, nunc asperius adfligatur uita mortalium: mortuos tamen eos, quos diligimus, quam uel a fide uel
Abbreviated transcription (Latin):
res & in locis pluribus habemus tanto longius
latiusque metuimus ne quid eis contingat
mali detantis malorum aggeribus huius
sȩculi : Non enĩ tantũ modo solliciti sumus.
ne fame nebellis. ne morbis. ne captiuitati¬
b: affligantur : ne in eadem seruitute talia
patiantur. qualia nec cogitare suffimus. ue¬
rũ &iã ubitimor ẽ multo amarior: nein per¬
fidiam malitiã : nequitiamq mutentur: Et
quando ista contingunt : tanto utiq plura.
quanto illi sunt plures: & in nostrã notitiam
ꝑferuntur quib: cornostrũ flagris uratur.
quis potest nisi quitalia sentit aduertere:
Mortuos quippe audire mallemus quã uis
& hoc sine dolore possimus audire : quorũ nos
uita ꝓpter amicitiae solatia delectabat: Vn¬
de fieri potest ut eorũ mors nullam nobis in¬
gerat mȩstitudinẽ : quam qui ꝓhib& ꝓhibeat
si potest amica conloquia Interdicat amicalem¬
societatẽ. uel interdicat effectũ humanarũ

Expanded text:
res et in locis pluribus habemus, tanto longius res et in locis pluribus habemus, tanto longius latiusque metuimus, ne quid eis contingat mali de tantis malorum aggeribus huius saeculi. Non enim tantummodo solliciti sumus, ne fame, ne bellis, ne morbis, ne captiuitatibus adfligantur, ne in eadem seruitute talia patiantur, qualia nec cogitare sufficimus; uerum etiam, ubi timor est multo amarior, ne in perfidiam malitiam nequitiamque mutentur. Et quando ista contingunt tanto utique plura, quanto illi sunt plures et in nostram notitiam perferuntur, quibus cor nostrum flagris uratur, quis potest, nisi qui talia sentit, aduertere? Mortuos quippe audire mallemus, quamuis et hoc sine dolore non possimus audire. Quorum enim nos uita propter amicitiae solacia delectabat, unde fieri potest, ut eorum mors nullam nobis ingerat maestitudinem? Quam qui prohibet, prohibeat, si potest, amica conloquia, interdicat amicalem uel intercidat adfectum, humanarum
Abbreviated transcription (Latin):
quia nisi iusta essent : ei gerenda nonessent :
ac ꝑhoc sapienti nulla bella essent: Iniqui¬
tas enim partis aduersae : iusta bella ingerit geren¬
dasapienti : quȩ in iquitas utiq: homini ẽ dolenda :
quia hominũ ẽ : & sinulla exea bellandi ne¬
cessitas nasceretur : hȩc itaque mala tam
magna. tã horrenda. tã sȩua quisquis cũdo¬
lore considerat miseriã necesse ẽ fateatur :
Quis quis autẽ uel patitur ea sine animi do¬
lore uel cogitat multo utiq: miserius ideo
se putat b eatum quia & humanũ ꝑdidit sensũ.
Siautem non contingat quȩdã ignorantia
similis dementiae : quȩ tamen in huius uitae
misera conditione. sȩpe contingit utcredatur
uel amicus esse qui in imicus ẽ uel in imicus
qui amicus est : quid nos consolatur in hac huma¬
na societate errorib: erumnisque plenissi¬
ma nisi fides nonficta & mutua dilectio ue¬
rorũ & bonorũ amicorum : quos quanto plu¬

Expanded text:
quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, quia nisi iusta essent, ei gerenda non essent, ac per hoc sapienti nulla bella essent. Iniquitas enim partis aduersae iusta bella ingerit gerenda sapienti; quae iniquitas utique homini est dolenda, quia hominum est, etsi nulla ex ea bellandi necessitas nasceretur. Haec itaque mala tam magna, tam horrenda, tam saeua quisquis cum dolore considerat, miseriam fateatur; quisquis autem uel patitur ea sine animi dolore uel cogitat, multo utique miserius ideo se putat beatum, quia et humanum perdidit sensum.Si autem non contingat quaedam ignorantia similis dementiae, quae tamen in huius uitae misera condicione saepe contingit, ut credatur uel amicus esse, qui inimicus est, uel inimicus, qui amicus est: quid nos consolatur in hac humana societate erroribus aerumnisque plenissima nisi fides non ficta et mutua dilectio uerorum et bonorum amicorum? Quos quanto plu
Abbreviated transcription (Latin):
dar& &iam interpretum copia : uerum est:
Sed hoc quã multis & quam grandibus bellis.
quanta strage hominũ quanta effusione hu¬
mani sanguinis cõparatum est : quibus trans¬
actis non est tamen eorundem malorum fi¬
nita miseria: Quamuis enĩ non defuerint: neq
desint hostes. exterȩ nationes: contra quas
semper bella gesta sunt & geruntur : tamen
&iã ipsa imperii latitudo : peperit peioris ge¬
neris bella: socialia scilic& & ciuilia: quibus
miserabilius quatitur humanũ genus: siue cũ
belli geratur. ut aliquando conquiescant siue
cũtimetur nerursus exsurgant: Quorũ ma¬
lorũ multas & multiplices clades duras & di¬
ras necessitates siut dignũ est eloqui uelim quã¬
quã nequaquam sicut res postulat possim.
Quis erit ꝓlixe disptutionis modus: Sed sapi¬
ens inquiunt iusta bella gesturus ẽ : Quasi non
si se hominẽ meminit multo magis dolebit.
iustorũ necessitatẽ sibi exstitisse bellorũ.

Expanded text:
daret etiam interpretum copia. Velum est; daret etiam interpretum copia. Velum est; sed hoc quam multis et quam grandibus bellis, quanta strage hominum, quanta effusione humani sanguinis conparatum est? Quibus transactis, non est tamen eorundem malorum finita miseria. Quamuis enim non defuerint neque desint hostes exterae nationes, contra quas semper bella gesta sunt et geruntur: tamen etiam ipsa imperii latitudo peperit peioris generis bella, socialia scilicet et ciuilia, quibus miserabilius quatitur humanum genus, siue cum belligeratur, ut aliquando conquiescant, siue cum timetur, ne rursus exsurgant. Quorum malorum multas et multiplices clades, duras et diras necessitates si ut dignum est eloqui uelim, quamquam nequaquam sicut res postulat possim: quis erit prolixae disputationis modus? Sed sapiens, inquiunt, iusta bella gesturus est. Quasi non, si se hominem meminit, multo magis dolebit iustorum necessitatem sibi extitisse bellorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ost ciuitatẽ uelurbem sequitur orbis ter¬
rȩ In quo tertium gradum ponunt societatis
humanȩ : Incipientes adomo atq: inde adur¬
bem : deinde adorbem terrȩ progrediendo
uenientes: Quiutique sicut aquarũ conge¬
ries quanto maior est tanto periculis plenior:
Inquo primuni linguarũ diuersitas. hominem
alenat ab homine : Nam siduo sibim& in¬
uicem fiant obuiam : neque praeterire . sed
simul esse aliqua necessitate cogantur: quo¬
rũ neuter linguã nouit alterius: facilius sibi
muta animalia &iam diuersi generis. quã illi
cum sint homines ambo sociantur: Quando
enim quȩ sentiunt. interse communicare
non possunt: propter solam diuersitatẽ lin¬
guȩ : nihil prodest ad consociandos homi¬
nes. tanta similitudo naturae : ita ut libenti¬
us homosit cumcane suo quãcũ homine alieno:
Ante enim opera data est: ut imperiosa ciui¬
tas non solum iugum uerum &iam linguam
suam domitis gentib perpacem societatis im¬
poner& perquam non de ess& immo & abun¬

Expanded text:
ost ciuitatem uel urbem sequitur orbis terrae, in quo tertium gradum ponunt societatis humanae, incipientes a domo adque inde ad urbem, deinde ad orbem progrediendo uenientes; qui utique, sicut aquarum congeries, quanto maior est, tanto periculis plenior. In quo primum linguarum diuersitas hominem alienat ab homine. Nam si duo sibimet inuicem fiant obuiam neque praeterire, sed simul esse aliqua necessitate cogantur, quorum neuter linguam nouit alterius: facilius sibi muta animalia, etiam diuersi generis, quam illi, cum sint homines ambo, sociantur. Quando enim quae sentiunt inter se communicare non possunt propter solam diuersitatem linguae, nihil prodest ad consociandos homines tanta similitudo naturae; ita ut libentius homo sit cum cane suo quam cum homine alieno. At enim opera data est, ut imperiosa ciuitas non solum iugum, uerum etiam linguam suam domitis gentibus per pacem societatis inponeret, per quam non deesset, immo et abun
Abbreviated transcription (Latin):
si hominem facere possent: non ei pituitã
quod grece flegma dicitus . & tamquam ine¬
lementis corporis nr̃i aquarum uicem opti¬
net. incapite ponerent: ibi enim sedes est
flegmas secundum dĩ opus utiq aptissime :
secundum istorum coniecturam tam absurde

Expanded text:
si hominem facere possent, non ei pituitam, quod Graece φλέγμα dicitur et tamquam in elementis corporis nostri aquarum uicem obtinet, in capite ponerent. Ibi enim sedes est phlegmatis, secundum Dei opus utique aptissime, secundum istorum autem coniecturam tam absurde
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi suis cordibus suspicantur: ideo putant
scripturas tacui sdiuina s. utmulti se corri¬
gant: uł ꝓlixarum uel &ernarum timore poe¬
narum: & sint qui possint orare ꝓeis qui non
se correxerint: nec tamen oppinantur omni
modo id eloquia diuina. tacuisse: Nam quo
ꝑtin& inquiunt quod scriptum est: Quam
multa multitudo dulcedinistue dñe quam ab¬
scondisti timentibuste nisiut intellegamus
ꝓptertimorem fuisse absconditam misericor¬
diȩ diuinȩ. tam multam secretamq dulcedi¬
nem.  Addunt &iam ꝓpterea dixis se aposto¬
lum: conclusit enim ds̃ omnes in infidelitate.
ut omnium misereatur : quo significar& quod ab
illo nemo damnabitur: Nec isti tamen qui hoc
sentiunt hanc opinionem suam usque ad libera¬
tionem uł nullam damnationem diaboli
atque angelorum eius. Ectendunt. Humana

Expanded text:
ipsi suis cordibus suspicantur, ideo putant ipsi suis cordibus suspicantur, ideo putant scripturas tacuisse diuinas, ut multi se corrigant uel prolixarum uel aeternarum timore poenarum, et sint qui possint orare pro eis, qui non se correxerint; nec tamen opinantur omni modo id eloquia diuina tacuisse. Nam quo pertinet, inquiunt, quod scriptum est: Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timepropter timorem fuisse absconditam misericordiae divinae tam multam secretamque dulcedinem? Addunt etiam propterea dixisse Apostolum, Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur , quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec isti tamen qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem vel nullam damnationem diaboli atque angelorum ejus extendunt. Humana
Abbreviated transcription (Latin):
inquiunt: quod sine ulla conditione prȩdixit.
Nonenim ait: Niniue euertetur. si nonegerint
pęnitentiam seque correxerint: sed hoc non
addito p̃ręnuntiauit futuram euersionem illi¬
us ciuitatis Quam comminationem: ꝓpter¬
ea ueracem putant quia hoc prędixit ds̃
quod uere digni erant pati: quam uis hoc non
ess& ipse facturus : Nam &sipȩnitentibus
pepercit inquiunt : utique illos pęnitentiã
non ignorabat acturos. & tamen absolute ac
diuinttu eorũ euersionem futuram esse prȩ¬
dixit. Hoc ergo erat inquiunt inuerita¬
te seueritatis quia id erant digni: sed in xuiiui¬
ratione miserationis nonerat: quam
non continuttinira sua: ut abea poena sup¬
plicibus parter& quam fuerat contumacib
comminatus Siergo tunc peꝑcit aiunt
quando scm̃ suum ꝓph&am fuerat parcen¬
do contristaturus. quanto magis tunc mi¬
serabilius. supplicantibus parc&: quando
ut parcat õmnes scĩ eius orabunt : sed hoc quod

Expanded text:
inquiunt, quod sine ulla condicione praedixit. inquiunt, quod sine ulla condicione praedixit. Non enim ait: \'Nineue euertetur, si non egerint paenitentiam seque correxerint; sed hoc non addito praenuntiauit futuram euersionem illius ciuitatis. Quam comminationem propterea ueracem putant, quia hoc praedixit Deus quod uere digni erant pati, quamuis hoc non esset ipse facturus. Nam etsi paenitentibus pepercit, inquiunt, utique illos paenitentiam non ignorabat acturos, et tamen absolute ac definite eorum euersionem futuram esse praedixit. Hoc ergo erat, inquiunt, in ueritate seueritatis, quia id erant digni; sed in ratione miserationis non erat, quam non continuit in ira sua, ut ab ea poena supplicibus parceret, quam fuerat contumacibus comminatus. Sic ergo tunc pepercit, aiunt, quando sanctum suum prophetam fuerat parcendo contristaturus, quanto magis tunc miserabilius supplicantibus parcet, quando ut parcat omnes sancti eius orabunt! Sed hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dimentum: Testimonium uero psalmi: &illi quidẽ
qui ꝑ mittunt. in fideles atq: impios homines. sal¬
tim longo tempore cruciari: &postea de malis om¬
nib erui sed magis isti ꝓsedicunt esse : ubilegitur.
Num quid obliuiscetur miserere ds̃ aut continebit in
ira sua miserationes suas ⁊ Ira eius est inquiunt: ut
omnes indigni beatitudine sempiterna: ĩpso uidican¬
te puniantur supplicio sempiterno: Sed siuel lon¬
gum uł proesus ullum esse ꝑmiserit: ꝓsecto ut posiit
hoc fieri continebit in ira sua miserationes suas. qđ
eum psalmus dicit non esse facturum. ⁊ non enim ait.
numquid diu continebit inira sua miserationes suas.
sed quod prorsus non continebit ostendit .: Dicergo
istiuolunt iudiciidĩ comminationem non esse
mendacem: quam uis sit neminem dam naturus.
quem ad modum eius comminationem: quadixit
euersurum se esse nini uenciuitatem: mendacen
non possumus dicere: & tamen factum non est

Expanded text:
dimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, dimentum? Testimonium uero psalmi et illi quidem, qui permittunt infideles adque inpios homines saltem longo tempore cruciari et postea de malis omnibus erui, sed magis isti pro se dicunt esse, ubi legitur: Numquid obliuiscetur misereri Deus aut continebit in ira sua miserationes suas? Ira eius est, inquiunt, ut omnes indigni beatitudine sempiterna ipso iudicante puniantur supplicio sempiterno. Sed si uel longum uel prorsus ullum esse permiserit, profecto, ut possit hoc fieri, continebit in ira sua miserationes suas, quod eum psalmus dicit non esse facturum. Non enim ait: \'Numquid diu continebit in ira sua miserationes suas? sed quod prorsus non continebit ostendit. Sic ergo isti uolunt iudicii Dei comminationem non esse mendacem, quamuis sit neminem damnaturus, quem ad modum eius comminationem, qua dixit euersurum se esse Nineuen ciuitatem, mendacem non possumus dicere; et tamen factum non est,
Abbreviated transcription (Latin):
& pertus quicum uenerari uideantur scripturas
sanctas. morib imꝓbandi sunt: &agendo causam su¬
am : multo maiorem quam isti. miseri cordiam dõ tri¬
buunt ẽrga humanum genus: Dicunt enim dema¬
ls & infidelibus hominibus. diuinits quidem uero
prȩdictum esse qđ digni sunt: sed cum adiudiciũ
uentum fuerit misericordiam esse superaturam.
Conauit eos inquiunt misericors ds̃ precib & inter¬
cessionibus sanctorum suorum: Sienim orabant
pillis quando eos patiebantur inimicos. quanto ma¬
gis quando uidebunt humiles. supplicesq ꝓstratos:
Neq: enim credendum est aiuint . tunc amissuros
sanctos uiscera misericordia e cum fuerint plenis si¬
mȩ ac ꝑfetissimȩ sanctitatis utquitunc orabant ꝓ
inimicis su is quando & ipsi sine peccato nonerant.
tunc non orent pro supplicibus suis: quando nul¬
lum cȩperint habere peccatumꝰ. Rut uero ds̃ tunc
eos non&caudi&. tot &tales filios suos. quando intan¬
ta eorum sanctitate nullum inueni & orationis impe¬

Expanded text:
pertus, qui, cum uenerari uideantur scripturas sanctas, moribus inprobandi sunt et agendo causam suam multo maiorem quam isti misericordiam Deo tribuunt erga humanum genus. Dicunt enim de malis et infidelibus hominibus diuinitus quidem uerum praedictum esse, quod digni sunt; sed cum ad iudicium uentum fuerit, misericordiam esse superaturam. Donabit enim eos, inquiunt, misericors Deus precibus et intercessionibus sanctorum suorum. Si enim orabant pro illis, quando eos patiebantur inimicos, quanto magis quando uidebunt humiles supplicesque prostratos! Neque enim credendum est, aiunt, tunc amissuros sanctos uiscera misericordiae, cum fuerint plenissimae ac perfectissimae sanctitatis, ut, qui tunc orabant pro inimicis suis, quando et ipsi sine peccato non erant, tunc non orent pro supplicibus suis, quando nullum coeperint habere peccatum. Aut uero Deus tunc eos non exaudiet tot et tales filios suos, quando in tanta eorum sanctitate nullum inueniet orationis inpe
Abbreviated transcription (Latin):
noe. et uineae plantatio: et ex eiꝰ fructu in e¬
briatio : et dormientis nudatio: et quȩ ibi
cȩtera facta atq conscripta sunt: ꝓpheticis
sunt grauidata sensib: et uelata tecminib::
cuto quȩ operta fuerunt: satis aperta sunt
Qui senim diligenter hȩc et intellegenter ad¬
uertens non agnoscat in xp̃o.: Sem quippe
decuius semine in carne natus ẽ xp̃s. interp̃¬
tat᷑ nominatus. Quid aũ nominatius xpo
cuius nom̃ ubiq iam fraglat: ita ut incanti

Expanded text:
Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, et quae ibi cetera facta adque conscripta sunt, propheticis sunt grauidata sensibus et uelata tegminibus.cuto, quae operta fuerant, satis aperta sunt. Quis enim haec diligenter et intellegenter aduertens non agnoscat in Christo? Sem quippe, de cuius semine in carne natus est Christus, interpretatur nominatus. Quid autem nominatius Christo, cuius nomen ubique iam fragrat, ita ut in canti
Abbreviated transcription (Latin):
do dissoluat : non medio criter promouentur.
atq omnia ista recolligi incarnem &redintegrari
posse non credunt.¬
dunt.: Consectantur &iam
quasq fȩditates &uitia sue accidant᷑ siue nas¬
cantur : ubi a monstruosos pastus cum horrore
atq iñrisione commemorant : & requirunt quȩ¬
nam cuiusq deformitatis resurrectio sit futura:
Sienim nihil tale redire in cõpus hominis dixe¬
rimus : responsionem nr̃am delocis uulnerũ
cum quibus dnm̃ nr̃m. xp̃m resurrexisse prȩ¬
dicamus. se confutaturos esse pracsumunt.
Sed inter haec omnia: quȩstio difficillima
illa proponitur : incuius carnem reditura
sit caro quacorpus alterius uescentis huma¬
na uiscera fame compellente nutritur.
In carnem quippe conuersa est eius: quita lib
uixit alimentis: &ea quȩ macies ostenderat
detrimenta suppleuit.. Utrum ergo illi
redeat homini cuius caro prius fait: an illi po¬
tius cuius postta facta est.: Ad hoc ꝑcontan¬
tur. ud fidem resurrectionis inludant: ac sic ani¬

Expanded text:
do dissoluat, non mediocriter permouentur adque omnia ista recolligi in carnem et redintegrari posse non credunt. Consectantur etiam quasque foeditates et uitia, siue accidant siue nascantur, ubi et monstrosos partus cum horrore adque inrisione commemorant, et requirunt, quaenam cuiusque deformitatis resurrectio sit futura. Si enim nihil tale redire in corpus hominis dixerimus, responsionem nostram de locis uulnerum, cum quibus Dominum Christum resurrexisse praedicamus, se confutaturos esse praesumunt. Sed inter haec omnia quaestio difficillima illa proponitur, in cuius carnem reditura sit caro, qua corpus alterius uescentis humana uiscera fame conpellente nutritur. In carnem quippe conuersa est eius, qui talibus uixit alimentis, et ea, quae macies ostenderat, detrimenta subpleuit. Utrum ergo illi redeat homini cuius caro prius fuit, an illi potius cuius postea facta est, ad hoc percontantur, ut fidem resurrectionis inludant ac sic ani
Abbreviated transcription (Latin):
& hoc dematuritate pubertatis. qua idonee
filii gignerentur. conaretur ostendere :
atque ideo incentum annis. decem nostros in¬
sinuandos putar& incredulis. ne homines
tã diu uixisse recipere infidem nollent: ad¬
didit centum. ubi gignendis filus habilem non
inuenit &atẽ : eosdemq: postgenitos filios.
ut congruer& summa. detraxit : Sic quippe
uoluit credibiles facere : Idon earum generan¬
dȩ ꝓlis conuenientias &atũ : ut tamen numero
non fradar& uniuersas &ates. uiuentium sin¬
gulorum: Quod autẽ id insexta generatio¬
ne non fecit : hoc ipsum est quod magis mou&.
ideo illum fecisse : cũ res quam dicimus postu¬
lauit : quia non fecit. ubi non postulauit .
Inuenit namq: in eadem generatione. apud
hebreos uixisse lar&h: ante quamgenuis s&
enoch: centũ sexaginta duos: qui secundum
illas rationes breuium annorum. fiunt anni
sedecim: & aliquid minus quã menses duo. quȩ
iam aetas apta est ad gignendum : &ideo

Expanded text:
 hoc de maturitate pubertatis, qua idonea  hoc de maturitate pubertatis, qua idonea filii gignerentur, conaretur ostendere, adque ideo in illis centum annis decem nostros insinuandos putaret incredulis, ne homines tamdiu uixisse recipere in fidem nollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenit aetatem, eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa, detraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere idonearum generandae proli conuenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret uniuersas aetates uiuentium singulorum. & Quod autem id in sexta generatione non fecit, hoc ipsum est quod magis mouet ideo illum fecisse, cum res, quam dicimus, postulauit, quia non fecit, ubi non postulauit. Inuenit namque in eadem generahebraeos vixisse Jareth, antequam genuisset Enoch, centum sexaginta duos annos , qui secundum illam rationem brevium annorum fiunt anni sexdecim, et aliquid minus quam menses duo; quae jam aetas apta est ad gignendum: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
parilitas : nec malitiae iudaeorũ. nec dili¬
gentiȩ uel prudentiȩ septuaginta inter p̃tũ.
sed scriptoris tribuatur errori : qui debyblio¬
teta supra dicti regis. codicem describendum
primus accepit : Nam &iam nunc: ubi nume¬
ri non faciunt intentum ad aliquid quod fa¬
cile possit intellegi: uel quod appareat
utiliter disci : & neglegenter describuntur
& neglegentius emendantur: Quis enim sibi
existim& esse discendum: quot milia hominũ.
tribus israhel singillatim habere potuerunt:
qũo prodesse aliquid non putatur: & quo¬
tus quisque hominum est: cui profunditas
utilitatis huius appareat᷑ : Hic uero ubi
pertot contextas generationes. centum anni
alibi ad sunt. alibi desunt: & post natum qui
commemorandus fuerat filium. de sunt ubi
ad fuerunt: ad sunt ubi defuerunt : ut sum ma
concord& : Nimirũ cum uell& persuadere
qui hoc fecit: Ideo numerosissimos annos uixis¬
se antiquos. quod eos breuissimos nuncupabant.¬

Expanded text:
parilitas, nec malitiae Iudaeorum nec diliparilitas, nec malitiae Iudaeorum nec diligentiae uel prudentiae septuaginta interpretum, sed scriptoris tribuatur eirori, qui de bibliotheca supradicti regis codicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt intentum ad aliquid, quod facile possit 15 intellegi uel quod appareat utiliter disci, et neglegenter describuntur et neglegentius emendantur. Quis enim sibi existimet esse discendum, quot milia hominum tribus Israel singillatim habere potuerunt? quoniam prodesse aliquid non putatur; et quotus quisque hominum est, cui profunditas utilitatis huius 10 appareat? Hic uero, ubi per tot contextas generationes centum anni alibi adsunt, alibi desunt, et post natum, qui commemorandus fuerat, filium desunt ubi adfuerunt, adsunt ubi defuerunt, ut summa concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixisse » antiquos, quod eos breuissimos nuncupabant, et
Abbreviated transcription (Latin):
incodice uno sed primitus inde descripto.:
unde iam latius emanar&: ubi potuit qui¬
dem accidere &iam scriptoris error:
Sed hoc in illa quaestione deuita mathu¬
salȩ non absurdum est suspicari : & in illo
alio ubi superantibus uiginti quatuor annis.
summa non conuenit: In his autem. inqui¬
bus continuatur ipsius mendositatis simili¬
tudo : ita ut ante genitum filium quior dini
inseritur. alibi super sint centum an¬
ni. alibi desint: Post genitum autem ubi
de erant supersint: ubi super erant de¬
sint : ut summa conueniat: & hoc inprima.
secunda. tertia. quarta. quinta. sexta.
septima generatione inuenitur : uidetur
habere quandam sidici potest error ipse
constantiam : nec casum redole sed indus¬
triam : Itaque diuersitas numerorum:
aliter se habentium incodicibus grecis &
latinis : aliter in hȩbreis : ubi non est ista
decentum annis prius additis. & postea
detractis pertot generationes continuata

Expanded text:
in codice uno, sed primitus inde descripto, in codice uno, sed primitus inde descripto, unde iam latius emanaret; ubi potuit quidem accidere etiam scriptoris error. Sed hoc in illa quae- 1!5 stione de uita Mathusalae non absurdum est suspicari, et in illo alio, ubi superantibus uiginti quattuor annis summa non conuenit. In his autem, in quibus continuatur ipsius mendositatis similitudo, ita ut ante genitum filium, qui ordini inseritur, alibi supersint centum anni, alibi desint; post genitum autem ubi deerant supersint, ubi supererant desint, ut summa conueniat; et hoc in prima, secunda, tertia, quarta, quinta, septima generatione inuenitur: uidetur habere quandam, si s dici potest, error ipse constantiam nec casum redolet, sed industriam. . Itaque illa diuersitas numerorum aliter se habentium in codicibus Graecis et Latinis, aliter in Hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius adbitis et postea detractis per tot 10 generationes continuata
Abbreviated transcription (Latin):
quaeram quid sit credibilius: iud ȩorum gen¬
tem tam longe lateque diffusam. In hoc con¬
scribendum mendacium : uno consilio con¬
spirare potuisse : &dum aliis inuident au¬
ctoritatem : sibi abstulisse ueritatem: An
septuaginta homines. qui &iam ipsi iudȩi
erant : uno in loco positos : quõ rex aegypti¬
us ptho lomeus. eos in hoc opus assciuerat :
ipsam ueritatem gentibus alienigenis in ui¬
disse : & communicato istud fecisse consilio:
quis nonuideat. quid procliuius facilius que
credatur : Sed ab sit. ut prudens quis piam:
uel iudeos cuius lib& peruersitatis atque
malitiae : tantum potuisse credat : In codi¬
cibus tam multis. & tam longe lateque di¬
spersis: uel septuaginta illos memorabi¬
les uiros hoc de inuidenda gentibus ueri¬
tate : unum communicasse consilium: Cre¬
dibilius ergo quis dixerit : cumprimum
debyblioteta ptholomei describi ista coe¬
perunt : tunc aliquid tale fieri potuisse

Expanded text:
quaeram, quid sit credibilius, Iudaeorum genquaeram, quid sit credibilius, Iudaeorum gentem tam longe lateque diffusam in hoc conscribendum men- 10 dacium uno consilio conspirare potuisse et, dum aliis inuident auctoritatem, sibi abstulisse ueritatem, an septuaginta homines, qui etiam ipsi Iudaei erant, uno in loco positos, quoniam rex Aegyptius Ptolomaeus eos ad hoc opus asciuerat, ipsam ueritatem gentibus alienigenis inuidisse et communicato istuc 15 fecisse consilio: quis non uideat quid procliuius faciliusque credatur? Sed absit ut prudens quispiam uel Iudaeos cuiuslibet peruersitatis adque malitiae tantum potuisse credat in codicibus tam multis et tam longe lateque dispersis, uel septuaginta illos memorabiles uiros hoc de inuidenda gentibus so ueritate unum communicasse consilium. Credibilius ergo quis dixerit, cum primum de bibliotheca Ptolomaei describi ista coeperunt, tunc aliquid tale fieri potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
repͥperitur : quando tertium genuit filium:
quianni tredecim nostrisunt: procul dubio
primum quando genuit: undecim uel non mul¬
to amplius fuit annorum: Quis potest hac
ȩtate generare. usitata ista nobisq notis¬
sima lege naturae :: Sed hunc omittamus. qui
fortasse &iam quando creatus est potuit:
Non enim eum tam paruum quam in fantes nr̃i
sunt factũ fuisse credibile ẽ: Seth filius
fuit . quando genuit enos.: Ac perhoc. secun¬
dum istos. nondum habebat undecim annos
&atis: Quid dicam decainan eius filio qui
cum apud nos centum septuaginta rep̾peri¬
atur : apud hebreos septuaginta legitur
fuisse : quando genuit malelehel: quis gene¬
rat homo septennis : situnc anni septuagin¬
ta nuncupabantur. qui septem fuerunt:
Sed cum hoc dixero : continuo refertur
illud iudȩorum esse mendacium de quo
superius satis actum est: Nam septua¬
ginta inter pretes: laudabiliter celebra¬
tos uiros: non potuisse mentiri: Vbi si

Expanded text:
reperitur, quando tertium genuit filium; reperitur, quando tertium genuit filium; qui anni si tredecim nostri sunt, procul dubio, primum quando genuit, undecim uel non mulo amplius annorum fuit. Quis potest hac aetate generare usitata ista nobisque notissima lege naturae? Sed hunc omittamus, qui fortasse etiam quando creatus est potuit; non enim eum tam paruum, quam infantes nostri sunt, factum fuisse credibile est. Seth filius sed centum quinque fuit, quando genuit Enos; ac per hoc secundum istos nondum habebat undecim annos aetatis. Quid dicam de Cainan eius filio, qui cum aput nos centum septuaginta reperiatur, aput Hebraeos septuaginta legitur fuisse, quando genuit Maleleel? Quis generat homo septennis, si tunc anni septuaginta nuncupabantur qui septem fuerunt? Sed cum hoc dixero, continuo referetur illud Iudaeorum esse mendacium, de quo superius satis actum est; nam septuaginta interpretes laudabiliter celebratos uiros non potuisse mentiri. Ubi si
Abbreviated transcription (Latin):
hieme: alii quadripertitis temporibus.
sicut arcades inquit : quorum anni trimen¬
ses fuerunt: Adiecit &iam. aliquando ae¬
gyptios : quorũ paruos annos
qua¬
ternorum mensiũ fuisse supra diximus:
lunȩ fine limitasse annum: Itaque apud
eos inquit . & singula milia annorum uixis¬
se produntur: His uelut probabilib
argumentis quidam non destruentes fi¬
dem sacrȩ huius historiȩ. sed astruere
nitentes: ne sit incredibile. quod tam multos
annos uixisse referuntur antiqui : ꝑsua ser̃
sibi : nec se suadere impudenter existimant.
tam exiguum spatium temporis tunc annum
uocatum : ut illi decem sint unus noster: & de¬
cem nr̃i centum illorum: Noc autem esse
falsissimum : documento euidentissimo osten¬
ditur: Quod ante quam faciam: non mihi ta¬
cendum uidetur: quae credibilior possit esse
suspicio : Poteramus certe hanc asseueratio¬
nem ex hebreis codicibus redarguere : atque
conuincere : ubi adam non ducentorũ trigin¬
ta. sed centum triginta annorum fuisse

Expanded text:
hieme, alii quadripertitis temporibus. sicut Arcades, inquit, quorum anni trimenstres fuerunt.\' Adiecit etiam aliquando Aegyptios, quorum paruos annos quaternorum mensum fuisse supra diximus, lunae fine limitasse annum. \'Itaque aput eos, inquit, et singula milia annorum uixisse produntur.\' His uelut probabilibus argumentis quidam non destruentes fidem sacrae huius historiae, sed adstruere nitentes, ne sit incredibile quod tam multos annos uixisse referuntur antiqui, persuaserunt sibi, nec se suadere inpudenter existimant, tam exiguum spatium temporis tunc annum uocatum, ut illi decem\' sint unus noster et decem nostri centum illorum. Hoc autem esse falsissimum documento euidentissimo ostenditur. Quod antequam faciam, non mihi tacendum uidetur, quae credibilior possit esse suspicio. Poteramus certe hanc adseuerationem ex Hebraeis codicibus redarguere adque conuincere, ubi Adam non ducentorum tringinta, sed centum triginta annorum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
panem:: Non est ut dicatur ista prophe¬
tia ubi sacerdotu ueteris tanta manifesta¬
tione prenuntiata mutatio est. insamu¬
hele fuisse completa.⁊ Quam quã enim
non esset de alia tribu samuhel : quam quȩ
Iconstituta fuerat ad nõ ut seriuret al¬
tari: tamen non erat defilus aaron:
cuius progenies fuerat deputata: un¬
de fierent sacerdotes.
Ac per
hoc in ea quoque re gesta eadem mutatio

Expanded text:
panem. Non est ut dicatur ista prophepanem. Non est ut dicatur ista prophetia, ubi sacerdotii ueteris tanta manifestatione praenuntiata mutatio est, in Samuele fuisse conpleta. Quamquam enim non esset de alia tribu Samuel, quam quae constituta. fuerat a Domino, ut seruiret altari, tamen non erat de filiis Aaron, cuius progenies fuerat deputata, unde fierent sacerdotes; ac per hoc in ea quoque re gesta eadem mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
crificium meum impudentioculo: et glo¬
nficasti filios tuos super me. benedicere
primitias nominis sacrificu in israhel in
conspectu meo.
Propter hoc hec dicit
dñs ds̃ israhel: Nixi : domus tua et domꝰ¬
patris tui transibunt coramme : usque in
aetesnum. Et nunc dicit dñs̃. nequa quã
sed glorificantes me glonficabo. et qui
domus patris tui: et non erit tibi senior
indomo mea omnibus dieb: et uirum etex¬
terminabo tibi ab altari meo ut deficiant
oculi eius et defluat anima eius: et omnis
ingladio uirorum. Et hoc tibi signũ:
quod ueniet superduos filios tuos hos.
ofni et finees: una die morientur ambo.¬
Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem:
qui omnia quȩ in corde meo etquae
in anima mea faciat. et edificabo et do¬
mum fidelem et transibit coram xpo
meo omnibus diebus. : Eterit qui su¬
perauerit in domotua: ueniet adora re
ibi obolo argenti dicens. lacta me in u¬
nã partem sacerdotutiũ manducare

Expanded text:
crificium meum impudenti oculo, et glocrificium meum impudenti oculo, et glorificasti filios tuos super me, benedicere primitias omnis sacrificii in Israel in conspectu meo? Propter hoc haec dicit Dominus Deus Israel: patris tui permanebunt coram me usque in aeternum; et nunc dicit Dominus: Nequaquam, sed glorificantes me glorificabo, men patris tui, et non erit tibi senex in domo mea omnibus diebus, et uirum disperdam tibi a sacrario meo, ut deficiant oculi eius, et defluet anima eius. et omnis a decidet in gladio uirorum. et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos Ofni et Finees, in uno die morientur ambosacerdotem fidelem, qui omnia, quae in corde meo et quae in anima mea, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit coram Christo meo omnibus diebus. Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei obolo argenti dicens: lacta me in unam partem sacerdotii tui manducare
Abbreviated transcription (Latin):
ymni ait. Exaltatum est cornu meum in dõ
meo: Omnes quippe unctos
eius
chrismate recto. xpõs possumus dicere :
Quod tamen totum cum suo capite corpus.
unus est xp̃s : Haec anna prophetauit
samuhelis mater sci uiri multum que
laudati: In quo quidem tunc figura¬
ta est mutatio ueteris sacerdotii: et nunc
impleta: quando infirmata est quae
multa erat infiliis. ut nouum haberet
inxpo sacerdotium. sterilis quae pepe¬
rit septem.: Sed hoc euidentius ad ip
sum heli sacerdotem missus loquitur
homo dĩ: cuius quidem nomen tacet:
sed intellegitur officio ministerioque¬
suo sine dubitatione propheta Sicenim
scriptum est Et uenit homo dĩ adhely
serui indomo phardo: et elegi domum patris
tui exomnibus sceptris isrł mihi sacerdotio¬
fungi: ut ascenderent ad altare meum.
et incenderent in censũ : et portarent ephod.
et dedi domui patris tui omnia quae sunt
ignis filiorum is rahel in escam.: Et ut¬
quid respexisti in incensum meum: et insa¬

Expanded text:
hymni ait: Exaltatum est cornu meum in Deo hymni ait: Exaltatum est cornu meum in Deo meo? Omnes quippe unctos eius chrismate recte christos possumus dicere; quod tamen totum cum suo capite corpus unus est Christus. Haec Anna prophetauit, Samuelis mater, sancti uiri multumque laudati; in quo quidem tunc figurata est mutatio ueteris sacerdotii et nunc inpleta, quando infirmata est quae multa erat in filiis, ut nouum haberet in Christo sacerdotium sterilis, quae peperit septesum Heli sacerdotem missus loquitur homo Dei, cuius quidem nomen tacetur, sed intellegitur officio ministerioquesuo sine dubitatione propheta. Sic enim scriptum est: Et seruientes in domo Pharaonis, et elegi domum patris tui ex omnibus tribubus Israhel mihi in sacerdotium, ut ascenderent ad aet incenderent incensum, et portarent Ephod; et dedi domui patris tui omnia quae sunt ignis filiorum Israel in escam. Et utquid respexisti in incensum meum, et in sa
Abbreviated transcription (Latin):
non uidi cabit: qui omnes homines procul
dubio uidicabit . Sed melius intelle¬
guntur extrema terrae. extrema homi¬
nis : quoniam non udicabuntur quae
in melius uel indeterius. medio tempore
commutantur.
Sed in quibus extre¬
mis inuentus fuerit qui uidicabitur.
propter quod dictum est.
Qui perse¬
uerauerit usque in finem. hic saluus
erit  Qui ergo perseueranter facit
iudicium etiustitiam in medio terrae :
non damnabitur cum iudicabuntur ex¬
trema terrae. Et dat inquit uir¬
tutem regibus nostris. ut non eos uidican¬
do condemnet.dat eis uirtutem quu
carnem sicut reges reg. ant. et in illo
mundum qui propt̾eos fudit sangiunem iun¬
cant: Et exaltabit cornu xp̃i sui.. Quo
modo xp̃s ex altabit cornu xpĩ sui: De quo
enim supra dictum est: Dñs ascendit incelos
exaltabit cornũ xp̃i sui. Qi
Quis ergo ẽ xp̃s
xp̃i sui : An cornũ exaltabit unius cuiusq
fidelis sui : sicut ista ipsa in principio huius

Expanded text:
non judicabit, qui omnes homines procul non judicabit, qui omnes homines procul dubio judicabit. Sed melius intelliguntur extrema terrae, extrema hominis: quoniam non judicabuntur, quae in melius vel in deterius medio temcommutantur, sed in quibus extremis inuentus fuerit, qui iudicabitur. Propter quod dictum est: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit. Qui ergo perseueranter facit iudicium et iustitiam in medio terrae, non damnabitur, cum iudicabuntur extrema terrae. Et dat, inquitutem regibus nostris; ut non eos iudicando condemnet. Dat eis uirtutem, qua carnem sicut reges regant et in illo mundum, qui propter eos fudit sanguinem, uincant. Et exaltabit cornu christi sui. Quo modo Christus exaltabit cornu christi sui? De quo enim supra dictum est: Dominus ascendit in caelos,exaltabit cornu christi sui. Quis ergo est christus Christi? An cornu exaltabit uniuscuiusque fidelis sui, sicut ista ipsa in principio huius
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum facta sunt secula Operatus salutem¬
nram̃ in medio terrȩ: cum uerbum caro fac¬
tum est : et terreno habitauit incorpore
Deinde post ea quam prophetatum ẽ in his uer¬
bis annȩ : quomodo gloriari debeat. quigloria¬
tur. non in se utique sed in dnõ propter retributi¬
onem quȩ indie iudicu futura est : Oñsascen¬
dit inquit incelos et tonuit: ipse uidicabit ex¬
trema terrȩ : quia iustus est : Prorsus ordinẽ
tenuit confessionis fidelium.: Ascendit e
dit sicut dicit apostolus: nisi qui et descendit
in inferiores partes terrȩ. Qui descendit
ipse est et qui ascendit super omnes celos. ut
a Pernubes ergo suas
tonuit : quas scõ spũ cum ascendisset imple¬
uit. De quibus ancillȩ hierusalem hoc ẽ
in grate uineae comminatus est apud esaiã
prophetam: nepluant super eam imbrẽ :
Sic autem dictum est: ipse uidicauit extre¬
ma terrȩ. Acsi diceretur etiam extre¬
ma terrae Non enim alias partes

Expanded text:
ipsum facta sunt saecula, operatus est saluteipsum facta sunt saecula, operatus est salutem in medio terrae, cum Verbum caro factum est, et terreno habitavit in corpore. Deinde posteaquam prophetatum est in his verbis Annae, quomodo gloriari debeat qui gloriatur, non in se utique, sed in Domino: propter retributionem, quae in die judicii futura est . Dominus ascendit inquit in coelos, et tonuit: ipse judicabit extrema terrae, quia justus est. Prorsus ordinem tenuit confessionis fidelium; ascendit endit sicut dicit Apostolus nisi qui et descendit in inferiores partes terrae? Qui descendit ipse est, et qui ascendit super omnes coelos ut a Per nubes ergo suas tonuit, quas Spiritu sancto, cum ascendisset, implevit. De quibus ancillae Jerusalem, hoc est ingratae vineae, comminatus est apud Isaiam prophetam, ne pluant super eam imbrem . Sic autem dictum est, Ipse judicabit extrema terrae: ac si diceretur, Etiam extrema terrae. Non enim alias partes
Abbreviated transcription (Latin):
esse tempus. iudicium iustitiamq faciendi
quam dum esset in carne non fecit: et sic diui¬
num euadi posse iudicium: Inmedio terrȩ
mihi uidet᷑ dictũ cũ quisq uiuit incorpore:
In hac quippe uita suã terrã quisq circũ fert
quã moriente homine recipit terra cõmunis.
resurgenti utiq redditara.: Proinde inmedio:
terre : idẽ cũ anima nra isto terreno claudit᷑
corpore faciendũ ẽ iudiciũ atq uistitia qđ
Percorpus quippe ibi dixit apostolus. pertempus
quouixit incorpore .: Neq enimsiquis malig¬
na mente atq impia cogitatione blasphemet:
neq: idullis membris corporis operetur : Ideo
non erit reus quia non motu corporis gessit :¬
Cum hoc per illud tempus gesserit : quo gessit
et corpus: Isto moeon gruenter intellegipo¬
test etiam illud quod in psalmolegitur.
Ds autem rex noster ante secula. operatus est¬
salutem in medio terre: Ut dñs ihs accipia¬
tus ds̃ noster qui est ante secula : quia per

Expanded text:
esse tempus iudicium iustitiamque faciendi, esse tempus iudicium iustitiamque faciendi, quam dum esset in carne non fecit, et sic diuinum euadi posse iudicium: in medio terrae mihi uidetur dictum \'cum quisque uiuit in corpore\'. In hac quippe uita suam terram quisque circumfert, quam moriente homine recipit terra communis, resurgenti utique redditura. Proinde in medio terrae, id est, cum anima nostra isto terreno clauditur corpore, faciendum est iudicium adque iustitia, quod e malum. Per corpus quippe ibi diiit apostolus per tempus, quo uixit in corpore. Neque enim si quis maligna mente adque inpia cogitatione blasphemet neque id ullis membris corporis operetur, ideo non erit reus. quia id non motu corporis gescum hoc per illud tempus gesserit, quo gessit et corpus. Isto modo congruenter intellegi potest etiam illud, quod in psalmo legitur: Deus autem rex noster ante saeculasalutem in medio terrae. Ut Dominus Jesus accipiatur Deus noster, qui est ante saecula , quia per
Abbreviated transcription (Latin):
hoc adnõ sibi dari ut intellegat et sciat dñm.
Quid enim habes ait apostolus qđ non accepisti :
Si aũ et accepisti quid gloriaris quasi non acce¬
peris: Id est quasi ate ipso tibi situnde gloriaris a
Facit autẽ uidicium et iustitiã qui recte uiuit : rec¬
te aũ uiuit qui obtemperat prȩcipientidõ: et fi¬
nis p̃cepti id est ad quod refertur p̃ceptum: cari¬
tas est decorde puro et conscientia bona et fide
non ficta. Porro ista caritas sicut iohannes a¬
postolus testat ex dõ est: facere igit᷑ iudicium
et iustitiã ex dõ est Sed quid est inmedio ter¬
rae. Neq enim non debent facere udicium
Cur ergo additum ẽ in medio terrȩ: quod si ñ
adderetur : et tantũ modo diceretur facere iu¬
dicium et iustitiã: magis hoc preceptum adu¬
trosq homines pertineret . et mediterraneos
et maritimos. Sed nequis quam putaret p̾
finem uite quȩ in hoc agitur corpore super¬

Expanded text:
hoc a Domino sibi dari, ut intellegat et sciat Dominum. hoc a Domino sibi dari, ut intellegat et sciat Dominum. Quid enim habes, ait apostolus, quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris, quasi non acceperis? id est, quasi a te ipso tibi sit, unde gloriaris. Facit autem iudicium et iustitiam, qui recte uiuit. Recte autem uiuit. qui obtemperat praecipienti Deo; et finis praecepti, id est, ad quod refertur praeceptum, caritas est de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. Porro ista caritas, sicut Iohannes apostolus testatur, ex Deo est. Facere igitur iudicium et iustitiam ex Deo est. Sed quid est: In medio terrae? Neque enim non debent facere iudiciumoc dixerit? Quur ergo additum est: In medio terrae? Quod si non adderetur et tantummodo diceretur: Facere iudicium et iustitiam, magis hoc praeceptum ad utrosque homines pertineret, et mediterraneos et maritimos. Sed ne quisquam putaret post finem uitae, quae in hoc agitur corpore, super