comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
megis quiacũ euidenterdicatapostolus paulus. exseminedauid secundum
carnem xp̃m ipsam quoque mariam destirpedauid aliquam consanguinita¬
tem duxisse : dubitare utique nondebemus: Cuius feminae quõ nec sacer¬
dotalegenus tac&ur insinuanteluca. quod cognata eius ess& helis ab& h.
quam dicit defiliabus aaron. firmissime tenendum est. Carnem xp̃ĩ
exutroque genere propagatam. & regumscilic&. & sacerdotum
Inquibus ꝑsonis apud illum populum hebreorũ &uiã mystica unctiofigurabaitur
Id est crisma undexp̃i nomen eluc& tanto ante &i am ista euidentissima
significatione praenuntiatum : Quos aũ mou& quod alios progenera¬
tores mattheus enumerat descendens ad auig usque adioseph : Alio sautẽ
lucas ascendens aioseph usque ad dauid. facile est ut aduertant duos pa¬
tres habere potuisse ioseph. Vnum a quogenitus altorum aquo fuerut

Expanded text:
magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Dauid secundum magis, quia, cum euidenter dicat apostolus Paulus ex semine Dauid secundum carnem Christum, ipsam quoque Mariam de stirpe Dauid aliquam consanguinitatem duxisse dubitare utique non debemus! cuius feminae quoniam nec sacerdotale genus tacetur insinuante Luca, quod cognata eius esset Elisabeth. quam dicit de filiabus Aaron, firmissime tenendum est carnem Christi ex utroque genere propagatam, et regum scilicet et sacerdotum, in quibus personis aput illum populum Hebraeorum etiam mystica unctio figurabatur, id est chrisma, unde Christi nomen elucet tanto ante etiam ista euidentissima significatione praenuntiatum. III. Quos autem mouet, quod alios progeneratores Mattheus enumerat descendens a Dauid usque ad Ioseph, alios autem Lucas ascendens a Ioseph usque ad Dauid, facile est, ut aduertant duos patres habere potuisse Ioseph, unum a quo genitus, alterum a quo fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
indie sollemni paschae.: Sed nequis quã hic parentes consanguineos potius
mariae cũ ipsa matre eius intellegendos put&. quid ad illud respondebit
quodipseitemlucas superius dixit. Et erat pater eius & matermirantes
suꝑhis quaed icebantur deillo: Cumigitur ipsenarrar& non ex concubitu
ioseph. sed exmaria uirgine natum xp̃m. Vnde eum patrem eius appellat :
Nisi quia & uirũ mariae recte intellegimus: sine cõmixtione carnis ipsa copula¬
tione coniugii. & obhoc&iam xp̃ipatrem. multo coniunctius qui ex eius coniu¬
genatussit : quamsi eiess& aliunde adoptatus. Vnde manifestum est illud
quod ait. Si cut putabaturfilius ioseph. propter illosdixisse qui eum exioseph
si demonstrare aliquis poss& mariam exdauid nullã consanguinitatis
originem ducere. sat erat secundum istam narrationẽ acciperex p̃mfiliũ
dauid. quaratione &iamiosephpater eius recte appellatus est. Quanto

Expanded text:
in die sollemni paschae. sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius in die sollemni paschae. sed ne quisquam hic parentes consanguineos potius Mariae cum ipsa matre eius intellegendos putet, quid ad illud respondebit quod ipse item Lucas superius dixit: et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo? cum igitur ipse narret non ex concubitu Ioseph, sed ex . Maria uirgine natum Christum, unde eum patrem eius appellat, nisi quia et uirum Mariae recte intellegimus sine commixtione carnis ipsa copulatione coniugii et ob hoc etiam Christi patrem multo coniunctius, qui ex eius coniuge natus sit, quam si ei esset aliunde adoptatus? unde manifestum est illud, quod ait: sicut putabatur, filius Ioseph, propter illos dixisse, qui eum ex Ioseph, si demonstrare aliquis posset Mariam ex Dauid nullam consanguinitatis originem ducere, sat erat secundum istam rationem accipere Christum filium Dauid, qua ratione etiam Ioseph pater eius recte appellatus est: quanto
Abbreviated transcription (Latin):
posso ꝑmanere uocari que coniugium. Non ꝑmixto corporissexu. sed custodito
mentis affectu. Presertim quia nascieis &icm filius potuit sine ullo complexu
carnali : qui propter solos gignendos filios adhibendus est. Neque enim
propter ea nonerat appellatus ioseph paterxp̃i quia noneũ concubendo geni¬
erat : Quando quidem recte pater ess& &iam eius quem non exsua coniu¬
reprocretitum aliunde adoptass&. Putabatur quidem xp̃s &icom aliter
filius ioseph. tamquã exeius omnino carne progenitus. Sed ab his hoc puta¬
batur quos mariae latebat uirginitas. Namlucas ait. Et ipseiħs erat in¬
cipiens quasi annorum triginta ut putabatur filius ioseph. Quitamen lucas
uon eius parentẽ solammariam: sed ambosparenteseius appella remin ime
dubitauit ubi cut. Puerdũ crescebat & confortabatur plenussapientia
& gratiadierat in illo: &ibant parentes eius ꝑ omnes annos in hieru salem

Expanded text:
posse permanere uocarique coniugium non permixto corporis sexu, sed custodito posse permanere uocarique coniugium non permixto corporis sexu, sed custodito mentis affectu, praesertim quia nasci eis etiam filius potuit sine ullo conplexu carnali, qui ppropterea non erat appellandus Joseph pater Christi, quia non eum concumbendo genuerat, quandoquidem recte pater esset etiam ejus quem non ex sua conjuge procreatum, aliunde adoptasset. 3. Putabatur quidem Christus etiam aliter filius Joseph, tanquam ex ejus omnino carne progenitus; sed ab eis hoc putabatur, quos Mariae latebat virginitas. Nam Lucas ait: Et ipse Jesus erat incipiens quasi annorum triginta, ut putabatur, filius Joseph . Qui tamen Lucas non ejus parentem solam Mariam, sed ambos parentes ejus appellare minime dubitavit, ubi ait: Puer autem crescebat et confortabatur plenus sapientia, et gratia dei erat in illo. et ibant parentes eius per omnes annos in Hierusalem
Abbreviated transcription (Latin):
dauid. filii ꝓ abraham: Quo exordio suo scctis ostendit generationem
xpĩ scđm carnem: suscepissenarrandam. scđm hancenim xp̃sfilius hominis est
quod &iam seipse sepissime appellat. Commendans nobis quid miseri¬
corditer dignatus sit eẽ pronobis. N amilla suꝑna & a erna genera¬
tio scđmquam filius dĩ unigenitus ost Ante omnemcreaturã. quia omnia
ꝑ ipsum stacta sunt . Ita in efftibilis est. ut de illo dictum a proph&a intel¬
legatur. Generationem eius quis en arrabit:  Ex sequitur ergo
humanam generationem xp̃i mattheus. Ab abraham generatores
commemorans. quosꝑducit ad iosephuirũ maria dequanatus est ihs.
Neque enimftis erat ut eum obhoc a coniugio maria separandũ putar&
quod non exeius concubitu. sed uir gopeperit xp̃m. Noc enim exemplo magni¬
fice insinuatur fidelibus coniugatis. &iam seruata pari consensu continentia

Expanded text:
Dauid, fili Abraham. Dauid, fili Abraham. Christi secundum carnem, se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam seipse saepissime appellat, commendans nobis quod misericorditer dignatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam filius dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta intellegatur: generationem eius quis enarrabit? exsequitur ergo humanam generationem Christi Mattheus ab Abraham generatores commemorans, quos perducit ad Ioseph uirum Mariae, de qua natus est Iesus. neque enim fas erat ut eum ob hoc a coniugio Mariae separandum putaret, quod non ex eius concubitu, sed uirgo peperit Christum. hoc enim exemplo magnifice insinuatur fidelibus coniugatis etiam seruata pari consensu continentia
Abbreviated transcription (Latin):
UONIAM SERMONE NONBREUI. ETAOMODUM
necessario quem libro uno complexisumus. refutauimus eoꝵ
uanitatem. quidiscipulos xp̃i euan gelium conscribentes. ideo
contemnendos putant. quia ipsius xp̃i quemlic& non ut dm̃.
tamen ut hominem sapientia longe praec&eris excel¬
lentem honor aondũ eẽ non dubitant nulla scripiae proferuntur anobis
& eumitilia scripsis se uideri uolunt . quaalia peruersidiligunt. Nonqua¬
libuslectis & creditis aperuersitate corrigipossunt: N unciam uidea¬
mus et quaequattuor euangelistae dexp̃oscripserunt quem ad modum
sibi atque interse congruant. Nequid ex hoc infid exp̃iana offendicul
patiantur. quicuriosiores. quam capatioressunt. quod nonut cumque
perlectis. sed quasi diligentius ꝑscrutatis eu angelics libris. in conueni¬
entia quaedam & repugnantia sede prehendisse existimant. & magis
et contentiose obiectanda quã prudenter consideranda eẽ arbitrantur :
Nattheus euangelista sic orsus est. Liber generationis ihũx̃p̃i fili

Expanded text:
uoniam sermone non breui et admodum necessario, quem libro uno conplexi sumus, refutauimus eorum uanitatem qui discipulos Christi euangelium conscribentes ideo contemnendos putant, quia ipsius Christi, quem licet non ut deum, tamen ut hominem sapientia longe prae ceteris excellentem honorandum esse non dubitant, nulla scripta proferuntur a nobis, et eum talia scripsisse uideri uolunt, qualia peruersi diligunt, non qualibus lectis et creditis a peruersitate corrigi possunt, nunc iam uideamus ea quae quattuor euangelistae de Christo scripserunt quemadmodum sibi adque inter se congruant, ne quid ei hoc in fide christiana offendiculi patiantur qui curiosiores quam capaciores sunt, quod non utcumque perlectis, sed quasi diligentius perscrutatis euangelicis libris inconuenientia quaedam et repugnantia se deprehendisse existimantes magis ea contentiose obiectanda quam prudenter consideranda esse arbitrantur. Mattheus euangelista sic orsus est: liber generationis Iesu Christi, fili
Abbreviated transcription (Latin):
umusq ad cenam dñi. Vnde omnium omnia usq infine considerata sunt
nullam &ic̃ ex euangelio lucȩ trac̾tam esse quaestionem
Deiohanne euangelista quid a tribus c&eris dist&¬

Expanded text:
iam usque ad cenam domini, unde omnium omnia usque in finem considerata sunt, iam usque ad cenam domini, unde omnium omnia usque in finem considerata sunt, nullam etiam ex euangelio Lucae tractatam esse quaestionem. De Iohanne euangelista, quid a tribus ceteris dist
Abbreviated transcription (Latin):
De quo suggessit ioħ qđ in nomineeius eicer& dȩmonia non sotiatus discipulis & dixit
nolite prohibere : qui enim contrauos non est. prouobis est . quomodonon repugn&
illi sententiae ubiait. qui non est mecum aduersũ me est¬
Quod occasi onehuius quiin nomine x p̃i eiciebat dȩ monia quc̃uis cũ discipulis ñ sequer&us :
marcus amplius quamlucas dnmdixisse narrauit. quomodo ostendatur adhocipsũ
ꝑtinere quod illum in nominesuo uirtutẽ facientem u&uit prohiberi
Hin cusq ad cenã dñi und eomniaomniũ considerari ceperuNt nullã demarco questionem eẽ
tractatum
Delucae euangelio quomodo principiũ eius congruat principiolibri actuũ cipłoꝵ
Quomod o ostendatur quod depis cibus captis lucas commemorauit. non ꝑtinere
adillud quod uid&ur simil eiohannes narrasse postdnĩ resurretionem. atq inde

Expanded text:
De quo suggessit Iohannes quod in nomine eius eiceret demonia non sociatus discipulis et dixit: De quo suggessit Iohannes quod in nomine eius eiceret demonia non sociatus discipulis et dixit: nolite prohibere, qui enim contra uos non est, pro uobis est, quomodo non repugnet illi sententiae, ubi ait: qui non est mecum, aduersus me estQuod in occasione huius qui in nomine Christi eiciebat demonia, quamuis cum discipulis non sequeretur, Marcus amplius quam Lucas dominum dixisse narrauit, quomodo ostendatur ad hoc ipsum pertinere quod illum in nomine suo uirtutem facientem uetuit prohiberi. Hinc usque ad cenam domini unde omnia omnium considerari coeperunt nullam de Marco quaestionem esse tractatam. De Lucae euangelio quomodo principium eius congruat principio libri actuum apostolorum. Quomodo ostendatur quod de piscibus captis Lucas commemorauit non pertinere ad illud quod uidetur simile Iohannes narrasse post domini resurrectionem adque inde
Abbreviated transcription (Latin):
Nehis quaecirca tempus resurrectionis dñi facta sunt quẽ ad modũ om̃s non inters edissentian
neo quod sepostea discipulis manifestauit. quomodo sibi omnos euan gelistae non aduer¬
sentur conlatis testimoniis. & detipło paulo & deactibus a postolorum
neu an geliomarci exceptis his quaecũ mattheo dixit. quomodo nulla repugnantia de¬
monstr&ur abinitio usque ad illud ubiait & in grediuntur caftirnaum. & statim
sabbatis docebat eos quod cumlucadicit.
De homine a quosp̃sinmundus eiectus est conuexans eũ. quomodolucae qui hoccũ eo dix̃ ñ repugn&.
Denomine p&ri quomodo &ic̃ atq: &iã cõmend& non repugnare iohanni quiđ quando hoc nõm̃ acceperit
Quod dixit quantomagis eis precipiebat ut tacerent tantomagis plus dicobant
quomodo non repugna p̃sentiae ipsius quae in euangelio commondatur

Expanded text:
De his quae circa tempus resurrectionis domini facta sunt, quemadmodum omnes non inter se dissentianDe his quae circa tempus resurrectionis domini facta sunt, quemadmodum omnes non inter se dissentiant. XXV. In eo quod se postea discipulis manifestauit, quomodo sibi omnes euangelistae non aduersentur conlatis testimoniis et de apostolo Paulo et de actibus apostolorumEvangelio Marci, exceptis his quae cum Matthaeo dixit, quomodo nulla repugnantia demonstretur ab initio usque ad illud ubi ait, Et ingrediuntur Capharnaum, et statisabbatis docebat eos, quod cum Luca dicit. De homine, a quo spiritus inmundus eiectus est conuexans e u m, quomodo Lucae, qui hoc cum eo dixit, non repugnet. De nomine Petri quomodo etiam adque etiam commendetur non repugnare Iohanni, qui dixit, quando hoc nomen acceperit. Quod dixit: quanto magis eis praecipiebat ut tacerent, tanto magis plus dicebant, quomodo non repugnet praescientiae ipsius; quae in euangelio commendatur.
Abbreviated transcription (Latin):
De potuque d ederui ei prius quã cõme morata g&̃ euiscrucifixio. quomodo conuenuat int̃ macħ &lmnãrt̃.
Deduobus latronibus cum illo crucifixis quomodo omnes concordent
Dehis quid ño insuliti uerunt quomodo int̃se consonent maitheus marcus. &lucas
etrum insultusse aliumcredidisse.
De potii dicosi quomodo interso ommes consentiant. &ipsi .ii. iohanni¬
De uocibus dñi quas continuo moriturus emisit. quomodo nom repugnen matħ & mare lucae
Demulieribus quae ibi stabant quomodomatħ marcus & lucas quid ixeruneas longe
st& isse non repugnent iohanni. qui nominaint unã etrũ iuxta crucem staisse
Deio sepli qui corpus dm̃i p&liuit apilato quomodo om̃s consentiant & quomodo a seipso idb̃ ñ dissentiat:
Desepultura eius quomodo tres aiohanno non dissentiaNT

Expanded text:
De potu, quem dederunt ei, priusquam commemorata esset eius crucifixio, quomodo conueniat inter Mattheum et MarDe potu, quem dederunt ei, priusquam commemorata esset eius crucifixio, quomodo conueniat inter Mattheum et MarDe duobus latronibus cum illo crucifixis, quomodo omnes concordent. De his qui domino insultauerunt, quomodo inter se consonent Mattheus, Marcus et Lucas. eorum insultasse, alium credidisse. De potu aceti, quomodo inter se omnes consentiant. De uocibus domini. quas continuo moriturus emisit, quomodo non repugnent Mattheus et MarcuDe mulieribus, quae ibi stabant, quomodo Mattheus, Marcus et Lucas, qui dixerunt eas longe stetisse, non repugnent lohanni, qui nominauit unam earum iuxta crucem stetisse. De Ioseph, qui corpus domini petiuit a Pilato, quomodo omnes consentiant et quomodo a se ipso Iohannes non dissentiat. De sepultura eius, quomodo tres a Iohanne non dissentiant.
Abbreviated transcription (Latin):
Dehis quadicta sunł adño donec exir& dedomo ubi cenauerañ quẽ ad modũ nihildiscrepare monstre
Dehis quae gesta sunt in illo pradio uelhorto quo exilla domo post cenã uenerun. quomo do
Dehis quae ineius ad p̃hensione ftcta &dicta om̃s cõmemorant quomodo eos int̃se nihi lapparcat disser
Dehis quae gesta sunt cumducer& urdñs ad d omũ principis sacerdotum & quae in ipsadomo
cũ noctoꝑductus ess& . & maxime dep&rinegatione. quẽ ad modũ int̃se omnes comgruant
Dehis quaegestasũ prius quã pilato trader&ur quomodo euangelistae int̃senondiscrepent & de
Dehis quae cipud pilatum gesta sunt quo modo interse uihildissentiant
De in lusi one qua in lusus est aco hostepilat quomodo nondissonent tres qui hocdicunt matħ marcus ioħ
eius cruem cũ iohannesdicat quod eamihs̃ ipseportauerit

Expanded text:
De his quae dicta sunt a domino, donec exiret de domo, ubi cenauerant, quemadmodum nihil discrepare monstrentur. De his quae dicta sunt a domino, donec exiret de domo, ubi cenauerant, quemadmodum nihil discrepare monstrentur. De his quae gesta sunt in illo praedio uel horto, quo ex illa domo post cenam uenerunt, quomodo hoc tacet. De his quae in eius adprehensione facta et dicta omnes commemorant, quomodo eos inter se nihil appareat dissentire. De his quae gesta sunt, cum duceretur dominus ad domum principis sacerdotum, et quae in ipsa domo, cum nocte perductus esset, et maxime de Petri negatione, quemadmodum inter se omnes congruant. De his quae mane gesta sunt, priusquam Pilato traderetur, quomodo euangelistae inter se non discrepent, et de De his quae aput Pilatum gesta sunt, quomodo inter se nihil dissentiant. De inlusione, qua inlusus est a cohorte Pilati, quomodo non dissonent tres qui hoc dicunt, Mattheus, Marceius crucem, cum Iohannes dicat, quod eam Iesus ipse portauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
cuius t̃ filius quiresponder̃ dicuid scđm illos acũt quomodo dicunt scribe xp̃mfilium ẽc dicuid
theic̃ griue telus duiob & muxim ȩ lucȩ qui ñ hocordine sededibi similem cõmemorut
Cum prenuntiauit templi euersionẽ. quo modo alis duobus narrandiordino congruat
Desermone quem habuit in monte oliu&i quaerentibus discipulis quando erit consummatio
quem ad modum tresisti. interse congruant. str omomto
quem ad modum tresisti. interse congruant.
Qđ cõmemoraũ matħ & martus antebiduum future paschaẽ. & posteadicunt qđ in b& hania fuit.
quo modonon repugn& iohanni quicũ ipsis nerrat hocidẽqđ stactũ ẽ inbabania &dic̃ antesexdiespascda
Decena in bahania ubimulier unguento p̃tioso dͥñm ꝑfudit. quomodo inter se congruant
Ubimittit discipulos suos ut praeparent ei manducarepascha. quomodo inte se comgruant
Depredicta negatione p&ri quemad modũ ostendantur nihil interse repugnare.

Expanded text:
cuius est filius? cui responderunt: Dauid, secundum illos autem: quomodo dicunt scribae Christum filium esse Dauid? thei congruat aliis duobus et maxime Lucae, qui non hoc ordine, sed alibi similem commemorat. Cum praenuntiauit templi euersionem, quomodo aliis duobus narrandi ordine congruat. De sermone, quem habuit in monte Oliueti, quaerentibus discipulis: quando erit consummatio? quemadmodum tres isti inter se congruant- Quod coquemadmodum tres isti inter se congruant- Quod commemorant Mattheus et Marcus ante biduum futurae paschae et postea dicunt quod in Bethania fuit, quomodo non repugnet Iohanni, qui cum ipsis narrat hoc idem quod factum est in Bethania et dicit: ante sex dies paschae. De cena in Bethania, ubi mulier ungento pretioso dominum perfudit, quomodo inter se congruant Ubi mittit discipulos, ut praeparent ei manducare pascha, quomodo inter se congruantDe praedicta negatione Petri, quemadmodum ostendantur nihil inter se repugnare.
Abbreviated transcription (Latin):
Iiuperiore libro aeuidentib: testimoniis scriptuntrũ docuimus aplõs
& proph&as illos ad propb&andum eos ad euangeli taendũ ascõspũ
sicut a patre & filio destinacos : Nuncdicimꝰ qđ om̃sui remirentur
completa ẽ. hȩc scriptune in aurib: ur̃is ut desedictum eẽ signar& ergomi¬
ebene suꝑ medixit quia quasi filius hominis loquebatur. Quasi filiuseni
hominis etunctus comissus ẽ ad euangeliũ praedicandum : sed sinonere u¬
diturfilio audicnt etiam patremloquentem quia sps dnĩ superxpm̃

Expanded text:
Superiori libro evidentibus testimoniis Scripturarum docuimus apostolos et prophetas, illos ad prophetandum, hos ad evangelizandum a sancto Spiritu, sicut a Patre et a Filio destinatos: nunc adjicimus quod omnes jure mirentur, completa est haec Scriptura in auribus vestris ; ut de se dictum esse signaret. 2. Ergo mibene, super me, dixit, quia quasi filius hominis loquebatur. Quasi filius enim hominis et unctus et missus est ad Evangelium praedicandum. 3. Sed si non creditur Filio, audiant etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sunt & minuta qui plerũq aacmenetiã sio penitione ñ congruunt congruuit
uolumtte . Vndequidã in t̃rogatus quid amicus e&. alt̃ in quitego siaut̃
ergo amicũ itadefiniuit ut alterũ se eẽ dicer& ꝑ unicatẽ uidelic& amoris &
gratiȩ quanto magis in patre& filio & spũ scõ unitatẽ maiestitis aestimare

Expanded text:
sunt et minuta, qui plerumque tamen etiamsi operatione non congruunt, congruunt sunt et minuta, qui plerumque tamen etiamsi operatione non congruunt, congruunt voluntate. Unde quidam interrogatus quid amicus esset: Alter, inquit, ego. Si ergo homo amicum ita definivit, ut alterum se esse diceret, per unitatem videlicet amoris et gratiae; quanto
Abbreviated transcription (Latin):
omnimuni fica gnetiarum .ẽ. deniq posut aplõs ds̃ hos quos ds̃ posuit inecclesi ax p̃c
euangeliũ uniuerse creaturte . et qui crediderit & bapti zatus fuerit hic saluus
in nomine meo demonia eiuent . linguis loquentur nouis. serpente stollent
et si morti ferũ qđ biberint non eos nocebit. suꝑȩgrotos manus imponent& be¬
ne habebunt eccedoctores posuit pat̃ posuit etiã xp̃c in ecclesiã et sicut pat᷑
dat gratiã curitionũ itaedicit & filius : Sicut pat̾dat donalinguarũ itelargi
ergo eadẽdat sp̃s quȩd at pat̃ dat etiã filius Accipiamus nunc pressiũ
eodemq constituat : Dicit enĩ paulus. Ad tendite uobis & omnigregi inquouos
titutionis unitus largitacuis Nac̃ si constitutionẽ separes & potestatẽ quȩ ert
homines tt̃quã in consortio possessionis aut iuris praeiudiciũ uerebantur:
etideodiuidebat᷑ openitio distruebat̃ imperiũ. hȩc int̃ ipsos homines angusta

Expanded text:
m munifica gratiarum est. 151. Denique posuit apostolos Deus. Hos quos Deus posuit in Ecclesia, Chrieuangelium uniuersae creaturae et qui crediderit et baptizatus fuerit, hic saluus in nomine meo daemonia ejicient, linguis loquentur novis, serpentes tollent; et si mortiferum qposuit etiam Christus in Ecclesiis; et sicut Pater dat gratiam curationum, ita dat et Filius; sicut Pater dat dona linguarum, ita lar. Ergo eadem dat Spiritus, quae dat Pater, dat etiam Filius. Accipiamus nunc expressiueosdemque constituat; dixit enim Paulus: Attendite vobis, et omni gregi, in quo titutionis, unitas largitatis. Nam si constitutionem separes et potestatem, quae erat homines tamquam in consortio possessionis aut juris praejudicium verebantur? Et ideo dividebatur 664 operatio, distribuebatur imperium. 154. Haec inter ipsos homines angusta
Abbreviated transcription (Latin):
uocationis itx põ inũ diuersis passionib: erudiebat: Barnabas quoq credidit
in signe meritorũ. non fuittanto indignꝰ collegio uncienĩ gratia fulgebat in his
quo sp̃s unũs legerat : Nec paulus inferior p& roquãuis ille ecdesiȩ fundam¬
tũ ehicso piens architetus sciens uestigia credentiũ fundarepopuloꝵ nec pauł
inquã indignus a plõꝵ collegio cũ pnrimo quoq facile conferendus equuillis cđm
fumquiseimparẽne sat fecit aequalẽ. EXPLC LIBERSCOS̃¬

Expanded text:
vocationis in Christo Jesu diversis passionibus erudiebat . 157. Barnabas quoque crediditinsigne meritorum, non fuit tanto indignus collegio. Una enim gratia fulgebat in his, quos Spiritus unus elegerat. 158. Nec Paulus inferior Petro, quamvis ille Ecclesiae fundamentum, et hic sapiens architectus sciens vestigia credentium fundare populorum: nec Paulus, inquam, indignus apostolorum collegio, cum primo quoque facile conferendus, et nulli secundus. Nam qui se imparem nescit, facit aequalem. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
catdifilius Sp̃s dni suꝑme : Ettilibi : ego sũ prim: etego inaetiũ & manus mec fun¬
dcuitterrẽ. Dextertmet solidauit cȩlũ : Vocabo eos & ad scibunt simul Congre¬
gabuntu rom̃s et audient : Quis illis hȩc nunticiuit : diligenste feciuio luntictẽtuã
aduersus babrlonẽ ut tollat̃ semencaldeo& ego locutꝰ sũ & ego uocaui ad duxieum
ut prosperũ itei feci accedite adme. et cuditehȩc ñne abinitiolocut᷑ sũ : cũfierent
treut saluos facer & peccatores : quẽ ut audissa sp̃s misit Necũlegis q filius spm̃mit¬
tit inferioris eẽ spm̃ crederes potestitis e go& pat̃ filiũmisit & sp̃s spm̃ quoque

Expanded text:
et manus mea fundavit terram, et dextera mea solidavit coelum: vocabo eos, et astabunt simul, et congregabuntur omnes, et audient. Quis illis haec denuntiavit? Diligens te, feci voluntatem tuam adversus Babylonem, ut tollatur semen Chaldaeorum. Ego locutus sum, et ego vocavi: adduxi eum, et prosperum iter tre, ut salvos faceret peccatores? Quem ut audis, et Spiritus misit; ne cum legis quia Filius Spiritum mittit, inferioris esse Spiritum crederes potestatis. 8. Ergo et Pater Filium misit, et Spiritus:
Abbreviated transcription (Latin):
tuae tamquã uinum optimum : Bonisergo illenos legis & gratiȩ nutriuit uberibus:
caelesti curhominum p̃dicatione demulcens: Etnos bonum negamus cum sitima¬
gobonitatis ex primens aecernȩ in sesebonitatis effigiem : sicut & supna ostendimus
scriptum : Quia ipseest speculum sinemacula Etimago bonitatis illius :
tum sit. quod nullus ds̃ nisiunus : Nam ecsisunt quidicantur dii. an intereos
teripsum. Bonus etuerus alius ds̃ nonsit. quõ in ipsoesedẽ Speciale autem
etiam patrissit ut poseuipsum uerus alius ds̃ nonsit quiaunus dr̃. Neciuxta sabel¬
lianos patrem filiumq: confundens : Nec iuxta arrianos. patrẽ filiũq secemasi
Paterenim & filius diftinctionem habent Tetpater & filius separationem diuini
queas lectionem : Ecceuenitinquit cumnubibus. & uidebiteũ omnis oculus. et
quieum cõpunxerunt : & plangentse suꝑeum omnes tribus temre : etiã amen:

Expanded text:
tua tamquam vinum est optimum . Bonus ergo ille nos Legis et gratiae nutrit uberibus, tua tamquam vinum est optimum . Bonus ergo ille nos Legis et gratiae nutrit uberibus, coelesti curas hominum praedicatione demulcens; et nos bonum negamus, cum sit imago bonitatis, exprimens aeternae in se bonitatis effigiem, sicut et supra ostendimus scriptum, quia ipse est speculum sine macula, et imago bonitatis illius . tum sit quod nullus Deus, nisi unus ? Nam etsi sunt qui dicantur dii, an inter eos ter ipsum bonus et verus alius Deus non sit; quoniam in ipso est Deus: speciale autem etiam Patris sit, ut post ipsum verus alius Deus non sit; quia unus Deus, nec juxta Sabellianos Patrem Filiumque confundens, nec juxta Arianos Patrem Filiumque secernens. Pater enim et Filius distinctionem habent, ut Pater et Filius; separationem diviniqueas, lectionem: Ecce venit, inquit, cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum compunxerunt: et plangent se super eum omnes tribus terrae. Etiam, amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ingnate quidagis : Bonumnegas. perquem bona spenes : si tamencredas : Bonũ
Confitemini dño : quõ bonus : Mihi expedit utiudicem meum: bonum arbitrer: dis
enimbonus iudex : domui isrł. Ergo siiudex : dĩ filius utiq Q uõ iudex dñs¬
tasse non credas aliis. noncredas filio: Audi patrem dicentem : Eructauit corme¬
um uerbum bonum : Bonum ergo uerbum est : uerbum hoc dequo scriptumest
Et uerbum erat apuddm̃ : e ds̃ erat uerbum : Ergo si uerbum bonum est. filius au¬
tem dĩ uerbum est Bonus utiq ds̃ est dĩfilius : etiam sinon placeat arrtanis : E¬
rubescant aliquando : Iud ei dicebant bonus est : Et si alii dicebant non est : alu
mundi abstulit: Deipso enim dictum est : Ecceagnus dĩ : eccequi tollit peccatũ
mundi : sed quid dubitamus : Crediditiam eccłabonum et confessa dicendo ẽ :
Osculeturme ab osculo orissui : quõ bonũm uberatua suꝑuinũ : Etalibi : Et fauces

Expanded text:
Ingrate, quid agis? Bonum negas, per quem bona speras, si tamen credas? Bonum Ingrate, quid agis? Bonum negas, per quem bona speras, si tamen credas? Bonum Confitemini Domino, quoniam bonus . 28. Mihi expedit, ut judicem meum bonum arbitrer; Dominus enim judex bonus domui Israel. Ergo si judex Dei Filius, utique quoniam judex Dtasse non credas aliis, non credas Filio; audi Patrem dicentem: Eructavit cor meum Verbum bonum . Bonum ergo Verbum est, Verbum hoc de quo scriptum est: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Ergo si Verbum bonum, Filius autem Dei Verbum est: bonus utique Deus est Dei Filius; etiamsi non 476 placeat Arianis. Erubescant aliquando. 30. Judaei dicebant: Bonus est . Etsi alii dicebant: Non est, alii mundi abstulit? De ipso enim dictum est: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi . 32. Sed quid dubitamus? Credidit jam Ecclesia bonum, et confessa est dicendo: Osculetur me ab osculis oris sui; quoniam bona ubera tua super vinum ; et alibi: Et faux
Abbreviated transcription (Latin):
nis ostendens quod nec a factorum decorx splendidorum: nec circum fusȩ uirtutis nitor. nec
uitȩ cursus periret bumanae : hicne nonbonus quin obis cadum fecitesse quod terra
est. ut sicutincado quasi inspeculo quodam stellarum lucentium refulgent globutaq
etiam apłorum & martrrum & sacerdotum uicestellarum splendentium toto in lucesce¬
rent chorimundo : Ergo non solumbonus : sed etiam pastorbonus: Hoc est non sibi
tantum : sed etiam ouibussuis bonus: Bonus enim pastor : animã suam ponit prooui¬
bussuis : p osuitplane animam suam ut nrem leuar&. sẽpro diuinitatis potestate
posuit & sumpsit sicut scriptum est: Potestatem habeo ponendi animã meã : et
potestatem habeo sumendieam : N ullus eam tollit ame : sed ego amemetipso pono
num negas. cumipsedese in eugło dixerit. Siegobonus quare o culus tuus nequã :

Expanded text:
nis ostendens, quod nec factorum decor splendidorum, nec circumfusae virtutis nitor, nec nis ostendens, quod nec factorum decor splendidorum, nec circumfusae virtutis nitor, nec vitae cursus periret humanae? 24. Hiccine non bonus, qui nobis coelum fecit esse, quod terra est; ut sicut in coelo, quasi in speculo quodam, stellarum lucentium refulgerent globi; ita etiam apostolorum et martyrum et sacerdotum, vice stellarum fulgentium, toto illucescerent chori mundo? 25. Ergo non solum bonus, sed etiam pastor bonus, hoc est, non sibi tantum, sed etiam ovibus suis bonus: Bonus enim pastor animam suam ponit pro ovibus suis . Posuit plane animam suam, ut nostram levaret: sed pro divinitatis potestate posuit et sumpsit, sicut scriptum est: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo sumendi eam. Nullus eam tollit a me, sed ego a memetipso pono num negas, cum ipse de se in Evangelio dixerit: Si ego bonus, quare oculus tuus nequam ?
Abbreviated transcription (Latin):
legio natuncesuae utantur : Nondica turbonus : si non meretur a nobis : Si hoc
non meretur operibus: sibenificiis non meretur: Vbdicetur suaeiuntenatunte :
subdatur nr̃o iudicio: Quiiudicaturus denobis est non dedignatur iudicari ut
iustificetur in sermonibus suis : & uincatcum iudicatur : Hicine ergo nonbonus qui
bona tribuitmihi : hicin e nonbonus quicum sȩecenta milia populi iudeorũ ꝑsecuto¬
ribus suis crederent deiscentem subito rubrimaris aestuum. indiuidua aquarum
molediuisit . ut fideles circum fusa unda munir& infidos refusa demergeretur : hic¬
cinenonbonus cuius imperio maria solidata fugientibus. saxa hume facta sitientib
utopus ueri a gnosceretur auctoris. cum humor regesceret. petrx inundaret : qđ
sulaboris cum fructu quietis. Itauteorum ꝑ quad nrginta annos nec uestimenta
ueterascerent. nec calciam enta terrentur. instar infidelibus futunte resurrectio¬

Expanded text:
legio potestatis utatur. Non dicatur bonus, si non meretur, a nobis. Si hoc legio potestatis utatur. Non dicatur bonus, si non meretur, a nobis. Si hoc non meretur operibus, si beneficiis non meretur, abdicetur suae jure naturae, subdatur nostro judicio. Qui judicaturus de nobis est, non dedignatur judicari; ut justificetur in sermonibus suis, et vincat cum judicatur , 475 21. Hiccine ergo non bonus, qui bona tribuit mihi ? Hiccine non bonus, qui cum sexcenta millia populi Judaeorum persecutoribus suis cederent, dehiscentem subito Rubri maris aestum individua aquarum mole divisit ; ut fideles circumfusa unda muniret, infidos refusa demergeret? 22. Hiccine non bonus, cujus imperio maria solidata fugientibus, saxa humefacta sitientibus; ut opus veri agnosceretur auctoris, cum humor rigesceret, petra inundaret ? Quod su laboris, cum fructu quietis : ita ut eorum per quadraginta annos nec vestimenta veterascerent, nec calceamenta tererentur , instar fidelibus futurae resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
ne quaquamtamen dĩ filius : a diuinitatis plenitudine separaitur : Quomodo ubi unus
dc̃ bonus nuncupatur aplenitudine potestatis unigenitus ex cluditure Necesseigitur.
autdm̃ negent difilium : autdm̃ bonum esse fateantur : Etideo circum spectione cȩ¬
lesti. non dixit nemobonus nisi unus pater sed nemobonus nisi unus dr̃ : Paterenim :¬
proprium generantis est nomen : Dsautem : unus est : Nequaquã dĩtatẽ trinitatis
excludit : Etideo natura laudatur : Bonitas ergo innatura estdĩ : et innatura
dĩ etiam dĩfilius : Etideo non quod singularitatis : sed quod unitatis est p̃dicatur
Vonigitur a dño bonitas negatur : sed talis discipulus refutatur : Namcums criba
dixisset magis terbone : responditdñs : Quid medicis bonum sid est. quẽ dmn non
credis : non est satis ut bonum dicas : Non tales ergo quaero discipulos. qui mes cđm

Expanded text:
nequaquam tamen Dei Filius ab unitatis plenitudine separatur; quomodo ubi unus nequaquam tamen Dei Filius ab unitatis plenitudine separatur; quomodo ubi unus Deus bonus nuncupatur, a plenitudine divinae bonitatis unigenitus excluditur? Necesse est igitur aut Deum negent Dei Filium, aut Deum bonum esse fateantur. 18. Et ideo circumspectione coelesti non dixit: Nemo bonus, nisi unus Pater; sed: Nemo bonus, nisi unus Deus. Pater enim proprium generantis est nomen, Deus autem unus nequaquam deitatem Trinitatis excludit, et ideo natura laudatur. Bonitas ergo in natura est Dei, et in natura Dei etiam Dei Filius; et ideo non quod singularitatis, sed quod unitatis est, praedicatur. 19. Non igitur a Domino bonitas negatur, sed talis discipulus refutatur. Nam cum scriba dixisset: Magister bone, respondit Dominus: Quid me dicis bonum ? id est, quem Deum non credis, non est satis ut bonum dicas. Non tales ego quaero discipulos, qui me magis
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis ex pers: auccormalitiȩ : Nemobonus : nisiunus dr̃ : OSD¬
QUOO ARRIANIBONUM DIFILIU NIGAN
Otupeo itaq ad reliqua scẽ impenitor. et toco corpore animoq deficio : esse
aliquos homines uel potius non homines sed humana adopertos specie intus
autem dementiȩ bestialis : qui post tanta dñi. ettã diuina benificia. bonũ negat
esseauctorem bonorum : Scriptum est inquiunt : Ne mobonus nisi unus dr̃ S
cmptum cognosco sed littent errorem non habet: utinam arriana interpr&a¬
tio non haberet : Apices si necrimine sunt : sensus in crimine : Dictum dni salua¬
toris agnosco sed consideremus quandodicat : cuidicat. qua circum spectione
dicat: Dicitutiq in hominis forma difilius: Etdicit scribȩ ciscilic& quima
magis trumbonum dĩfilium nominar& : dm̃ negare& : quod illeñ credidit xp̃m. adiungit
di filium÷ nonutbonum magistrum. sedutbonum dm̃ credat : Namsi ubi unus ds̃ dicit̃

Expanded text:
nitatis expers, auctor malitiae: Nemo bonus, nisi unus Deus . CAPnitatis expers, auctor malitiae: Nemo bonus, nisi unus Deus . CAPIMUM. Arianorum Dei Filio bontupeo itaque ad reliqua, sancte imperator, et toto corpore animoque deficio, esse aliquos homines, vel potius non homines, sed humana adopertos specie, intus autem dementiae bestialis; qui post tanta Domini et tam divina beneficia, bonum negent ipsum auctorem bonorum. 16. Scriptum est, inquiunt: Nemo bonus, nisi unus Deus. Scriptum agnosco: sed littera errorem non habet; utinam Ariana interpretatio non haberet! Apices sine crimine sunt, sensus in crimine. Dictum Domini Salvatoris agnosco: 474 sed consideremus quando dicat, cui dicat, qua circumspectione dicat. 17. Dicit utique in hominis forma Dei Filius, et dicit Scribae, ei scilicet qui magistrum bonum Dei Filium nominaret, Deum negaret. Quod ille non credit, Christus adjungit; ut Dei Filium non ut bonum magistrum, sed ut bonum Deum credat. Nam sicubi unus Deus dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
senmninatum. probatum tenrȩ : purgitum septuplum: Iacinctus autem acrisbab&
similitudinem : quem spimmus & cuius carpimus flatum: Purpunt quoq spediẽ
a quarum exprimnit: Percoccum ignis intelligtur : Tenir perbrssum: Hocenim
exterra gignitur. Ex his autem quattuor dementis : corpus subsistit humanũ
S iucergo mentis fidei p̃cedente conscientia corporis facta subnectas siue facta prȩ¬
cedant & fides ad stipuletur comes relegiosa factorum: hicrelegiosi ornatus an¬
tastitis. hocuelamen est sacerdotis : Bonaergo fides cum pulchro operũ renit&
ornatu Dequaut ad sumam loquar. Definitiones istac sunt : quae non queunt sor¬
ui: Si ex nihilo : non est filius: si creatunt est : non estcreator : Si factunt estthon
estomnium factor : sidiscens non p̃cognitor : Si a ccipiens : non est̃ ꝑfectus : si pro¬
ficiens: non estds̃ : Si dissimilis : nonimago: si ꝑgnatiam: non ꝑnaturã : Sibo¬

Expanded text:
examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Hyacinthus autem aeris habet examinatum, probatum terrae, purgatum septuplum . Hyacinthus autem aeris habet similitudinem, quem spiramus, et cujus carpimus flatum: purpura quoque speciem aquarum exprimit: per coccum ignis intelligitur: terra per byssum; haec enim ex terra gignitur. Ex his autem quatuor elementis corpus subsistit humanum. 13. Sive ergo mentis fidei praecedenti concinentia corporis facta subnectas: sive facta praecedant, et fides astipuletur comes religiosa factorum, hic religiosi ornatus antistitis, hoc velamen est sacerdotis. 14. Bona ergo fides, cum pulchro operum renitet ornatu: de qua, ut ad summam loquar, definitiones istae sunt, quae non queunt solvi. Si ex nihilo est, non est Filius: si creatura est, non est creator: si factura est, non est omnium factor: si discens, non praecognitor: si accipiens, non est perfectus: si proficiens, non est Deus: si dissimilis, non imago: si per gratiam, non per naturam: si divi
Abbreviated transcription (Latin):
triptitam dequaternis: subteruero quadriꝑtitam deternis fecidistineti¬
onem: bonioperis gratia: Perdiuersas plus placet formas: Bonaeni et
illa : quaatex trinum indumenti sacerdo talis ostendit : Vellex sclicet.
uel ecła : quibinas uestes fecituiro suo : Sicut scriptum est : Vnã operis
altenem mentis. fidei intexens : F actorumq uelamina : Itaq alibi sicut
legimus aurũ precexit. & postea iacinttũ acpurpunt̃ : cũ cocco subiup¬
subiungit & brsso : Rursus alibi ex iacincto etceteris prius flosculos format aurum¬
quae subnectit. etunus est habitus sacerdotis : Vtisdem coloribus micans gratiȩ de¬
coris quaediuersitas ordinis diuersitate resplendeat : Itaq ute tam pationiscrpie
senes designatur auro etargento probabilie nondubium eloquia dñi designan qui¬
bus fides constit: Serptum estenim: Eloquiadñ eloquia casta argentum igne

Expanded text:
tripartitam de quaternis, subter vero quadripartitam de ternis feci distinctitripartitam de quaternis, subter vero quadripartitam de ternis feci distinctionem. Boni operis gratia per diversas plus placet formas. Bona enim et illa quae textrinum indumenti sacerdotalis ostendit, vel lex scilicet, vel Ecclesia, quae binas vestes fecit viro suo, sicut scriptum est : unam operis, alteram mentis, fidei intexens factorumque velamina. Itaque alibi, sicut legimus, aurum praetexit, et postea hyacinthum 473 ac purpuram cum cocco subjungit et bysso. Rursus alibi ex hyacintho et caeteris prius flosculos format, aurumque subnectit, et unus est habitus sacerdotis; ut iisdem coloribus micans, gratiae decorisque diversitas ordinis diversitate resplendeat. 12. Itaque ut etiam rationis typicae series digeratur, auro et argento probabili non est dubium eloquia Domini designari, quibus fides constat. Scriptum est enim: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne
Abbreviated transcription (Latin):
baretur: Hocigitur estillud uestimentum p̃tiosis lapidibus ad ornatum
hocueri a mictus est sacerdotis : haecuestis nuptialis. hic textus propheticus
qui benehouerit ista contexere : Neq uilis istatex turr est : de quadicitdñs ꝑ
prophetam : quis dedit mulierbus textunte sapientiam : Nec cõmunesis
tilapides ut legimus supplementi : Omnis enim in eo ꝑfectio est : sinihil de¬
sit lapidis compositi & circumdati auro : intelligibili scilicet naturr : Si enĩ
mens nr̃a bene cõponat : naturdisq sensus probali ratione compaginet :¬
eniq: quam non mediocres lapidessint : lectio docet Quod cum alii alia
uiliort deferrent. istos tamen lapides. suꝑ humeros suos religiosi principes
attulerunt. ex quib fecerunt rationale opus textile : Textile enim opus
est : quando fidei facta concordant : Nec mealiquis errarẽputet: quia supͣ

Expanded text:
baretur. 10. Hoc igitur est illud vestimentum pretiosis lapidibus adornatum, baretur. 10. Hoc igitur est illud vestimentum pretiosis lapidibus adornatum, hic veri amictus est sacerdotis, haec vestis nuptialis; hic textor propheticus, qui bene noverit ista contexere. Neque vilis ista textura est, de qua Dominus dicit per prophetam: Quis dedit mulieribus texturae sapientiam . Nec communes isti lapides, lapides, ut legimus, supplementi: omnis enim in eo perfectio est, si nihil desit. Lapides compositi et circumdati auro, intelligibili scilicet natura; si eos bene mens nostra componat, naturalisque sensus probabili ratione compaginet. Denique quam non mediocres lapides sint, lectio docet , quod cum alii alia viliora deferrent; istos tamen lapides super humeros suos religiosi principes attulerunt, ex quibus fecerunt rationale, opus textile . Textile enim opus est, quando fidei facta concordant. 11. Nec me aliquis errare putet, quia supra
Abbreviated transcription (Latin):
tus non est nec filius : nec satis est dixisse filium. nisi ecunigenitũ filiũ de¬
signaueris : Sicruitura est : ds̃ non est : Sids̃ non est : nec uita est : Sinonẽ
uita : nec ueritas est : Ergo tna illa id est generttio. filius unigenitus :
principaliter & proprit indicant ex dõ filium: Tria sequentia id est ds̃
uta ecuentas uirtutmciuis manistsant: quia condidit & secut sub sisfere ereacuntuꝰ
Imipsoenim uiumus &c sumus & nouenut Sicutait apłs: Etideo milluftribus ꝓ
pnetas faui Inistis alisp̾atemȩ acfiluopenttionis untas declant duthel suago
quoq & splendor. etcanteter dicitur difilius: quia haet in comprehensibilem
cunuefa gabilem patemȩ diuinitatem maiestatis infilio. & ex pressam similitu¬
dinem reuclarunt : haec quoq tria : uidemus ad similitudinem ꝑtinere : R eli¬
qum est uircus sapientia iustitia : uthis singulis operationibus aeternitas pro¬

Expanded text:
tus non est, nec Filius est. Nec satis est dixisse Filium, nisi et unigenitum Filium detus non est, nec Filius est. Nec satis est dixisse Filium, nisi et unigenitum Filium designaveris. Si creatura est, Deus non est: si Deus non est, nec vita est: si non est vita, nec veritas est. 6. Ergo tria illa, id est, generatio, Filius, unigenitus, principaliter et proprie indicant ex Deo Filium. 7. Tria sequentia, id est, Deus, ta, veritas, virtutem ejus manifestant, qua condidit et fecit subsistere creaturam: Is aliis paternae ac Filii operationis unitas declaratur. 8. Imago quoque et splendor et character dicitur Dei Filius, quia haec incomprehensibilem et investigabilem paternae majestatis divinitatem in Filio, et expressam similitudinem revelarunt. Haec quoque tria videmus ad similitudinem pertinere. 9. Reliquum est, virtus, sapientia, justitia; ut his singulis operationibus aeternitas pro
Abbreviated transcription (Latin):
maiestatis imago : Debonobonitas Desapiente. sapientia. Deforti uir¬
tus Deuero. ueritas : Deuiuente. uita : Concordantigitur patris ecfiliu
indicia: quibus non discrepare interse. sed unius maiestatis essenemodu¬
bitauerit : quorũ singulorum proferem exempla nominũ nisi coartan¬
di sermonis studio teneremur : His duodecm tãquam lapidib: p̃tiosis:
colũna fidei consurgit : Hi suntenim p̃tiosi illi lapides. sardius. iaspis.
smaragdus. chrisolitus. ecceteri quibusscĩ aaron illius utiq qui figunt̃ gesit
xp̃i ueri scilicet uestimentum sacerdotis intexitur. circumdatiauro lapides :
et sculpti de nominibus filiorum isrł deduodecm lapides sibi inuicẽ cohere¬
tes : Namsieos aliquis s&ẽparet. atq secernat : omnis fidei structura dissol¬
uitur : Itaq principiũ fideinrr̃e est : scire quod genitus estdi filius : Sigeni¬

Expanded text:
majestatis imago, de bono bonitas, de sapiente sapientia, de forti virmajestatis imago, de bono bonitas, de sapiente sapientia, de forti virtus, de vero veritas, de vivente vita. Concordant igitur Patris et Filii indicia, quibus non discrepare inter se, sed unius majestatis esse nemo dubitaverit. Quorum singulorum proferremus exempla nominum, nisi coarctandi sermonis studio teneremur. 4. His duodecim tamquam lapidibus pretiosis fidei columna consurgit. Hi sunt enim pretiosi illi lapides , sardius, jaspis, smaragdus, chrysolithus, et caeteri, quibus sancti Aaron, illius utique qui figuram gerit Christi, veri scilicet vestimentum sacerdotis intexitur: circumdati auro lapides, et insculpti de nominibus 472 filiorum Israel, duodecim lapides sibi invicem cohaerentes. Nam si eos aliquis separet atque secernat, omnis fidei structura dissolvitur. 5. Itaque principium fidei nostrae est scire quo genitus est Dei Filius: si geni
Abbreviated transcription (Latin):
ATISUTARBITROR LIBRO SUPIRIORE SC̃E IMPERATOREDOCT
est: sempitemum esse dñ difiliũ. Non dissimilem patrigenitũ ñ creatum:
Dm̃ quoq uerũ dĩ filium. Scripturarum lectionibus approbauim : etaꝑtis maiestatis
suae indicus designatum : Itaq quamuis ista ad fidem copiosa redundantia sint.
quod a fontis meatu magnitudo plerumq decurrentis fluminis a estimatur.: c̃am̃
indicia : quae pro prietatẽ dĩtatis ostendunt : Sunt quae similitudinẽ pacris &
filii: Suntetiam quae ꝑspicuã diuinȩ maiestatis : ex primant unitatẽ proprie¬
tatis : Itaq sunt generatio dĩfilius uerbũ similitudinis splendor caracter
speculum imago unitatis aeternȩ. Sapientia uirtus. ueritas. uita : Haec
indicia ita dĩ filium signant . ut ex his. & sẽpiternũ patrẽ esse cognoscas ne
ab eo filium discrepantem : Ex eo enĩ qui estgeneritio exsepitemods̃ ex pa¬
trefilius. ex dõ uerbum. Splendorgłae carxcter substantiȩ. speculũ dĩ.

Expanded text:
atis, ut arbitror, libro superiore, sancte Imperator, edoctum est sempiternum esse Dei Filium, non dissimilem Patri, genitum, non creatum: Deum quoque verum Dei Filium Scripturarum lectionibus approbavimus, et apertis majestatis suae indiciis designatum. 2. Itaque quamvis ista ad fidem copiose redundantia sint, quod a fontis meatu magnitudo plerumque decurrentis fluminis aestimatur; tamen indicia quae proprietatem deitatis ostendant: sunt quae similitudinem Patris et Filii: sunt etiam quae perspicuant divinae majestatis exprimant unitatem. Proprietatis itaque sunt, generatio, Deus, Filius, Verbum: similitudinis, splendor, character, speculum, imago: unitatis aeternae, sapientia, virtus, veritas, vita. 3. Haec indicia ita Dei Filium signant, ut ex his et sempiternum Patrem esse cognoscas, nec ab eo Filium discrepantem. Ex eo enim qui est, generatio; ex sempiterno Deus, ex Patre Filius, ex Deo Verbum, splendor gloriae, character substantiae, speculum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo uoluntas : ubi una operatio : Indõ enim uoluntatis series openationis effectꝰ
est : sed alia uoluntas hominis aliadĩ : Deniq utscias uitam in uoluntate essehomi¬
nis. quia mortẽ timemus Passionẽ autem xp̃i in uoluntate diuina. ut pateretur
pronobis: Cum petrus dnm uellet a passione reuocare. Dñs ait : Non sapis quȩ duĩ
sunt : sed quae sunt hominũ : Suscepitergo uoluntatẽ in eam : suscepit tristitiã meam :
Confidenter tristitiã nomino. quia crucẽ predico: Mea est uoluntas. quã suamdix̃
quia ut homo suscepit tristitiam meam : Vt homo locutus est : Ideo ait Non sicutego
uolo : sed sicut tuuis : Mea est tristitia : quã meo suscepit affectu : Ne moenĩ mori¬
turus exultat : Mihi compatitur. mihi tristis est : mihi dolet : Ergo prome & inme
doluit : qui prose nihil habuit quod doleret: Dolesigitur dnẽ itiu : nontua sed

Expanded text:
ergo voluntas, ubi una operatio. Sed alia volergo voluntas, ubi una operatio. Sed alia volest. Sed alia voluntas hominis, alia Dei. Denique ut scias vitam in voluntate esse hominis; quia mortem timemus: passionem autem Christi in voluntate divina; ut pateretur pro nobis: cum Petrus eum vellet a passione revocare, Dominus ait: Non sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominum . 53. Suscepit ergo voluntatem meam, suscepit tristitiam meam. Confidenter tristitiam nomino, quia crucem praedico. Mea est voluntas, quam suam dixit; quia ut homo suscepit tristitiam meam, ut homo locutus est; et ideo ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Mea est tristitia, quam meo suscepit affectu: nemo enim moriturus exsultat. Mihi compatitur, mihi tristis est, mihi dolet. Ergo pro me et in me doluit, qui pro se nihil habuit quod doleret. 54. Doles igitur, Domine Jesu, non tua, sed