comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt templum dĩ. Quo quae
soti&as templo dĩ cum idolis.
Si autem non habent auari spm
dĩ. & tamen habent baptisma.
potest esse sine spũ baptisma.
Si propterea filios dõ generare
non potest heresis per xp̃m. quia
xp̃i sponsa non est. nec turba
illa malorum intus constituto¬
rum potest. quia & ipsa xp̃i
sponsa non est. Designatur
enim xp̃i sponsa. sine macula
& ruga. Ergo aut non om̃s bap¬
titati filii sunt dĩ. Aut potest &¬
non sponsa generare filiosdĩ.
Sicut autem queritur. utrum
spirita liternatus sit. quibaptismu
xp̃i apud her&icos accepit. Itaquęri
potest utrum spiritaliter natus
sit. qui baptis mum xp̃i non ad
dm̃ ueraci corde con uersus in ca¬
tholica accepit. nec tamen ideo
quae instephanum irritatus effu¬
dit r&eractare nolo quia & non
opus ẽ: Fadem quippe ipsa dicunt᷑.
quae iam satis discussa sunt. & ea
pr&erire melius est. quae pericu¬
lum ꝑnitiose dissensionis habuer̃:
staphanus enu &iam abstinendos

Expanded text:
non sunt templum dei, quoniam quae non sunt templum dei, quoniam quae societas templo dei cum idolis? si autem non habent auari spiritum dei et tamen habent baptisma, potest esse sine spiritu baptisma. Si propterea filios deo generare non potest haeresis per Christum, quia Christi sponsa non est, nec turba illa malorum intus constitutorum potest, quia et ipsa Christi sponsa non est. desienim Christi sponsa sine macula et ruga . Ergo aut non omnes baptizati filii sunt Dei, aut potest et non sponsa generare filios Dei. Sicut autem quaeritur, utrum spiritualiter natus sit, qui Baptismum Christi apud haereticos accepit: ita quaeri potest, utrum spiritualiter natus sit, qui Baptismum Christi non ad Deum veraci corde conversus in Catholica accepit, nec tamen ideo quae in Stephanum irritatus effudit, reopus est. eadem quippe ipsa dicuntur quae iam satis discussa sunt et ea praeterire melius est, quae periculum perniciosae dissensionis habuerunt. Stephanus enim etiam abstinendos
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur abheresi uenienti. tam qua
extra omnem culpã eẽ iudicar&
Propter caritatis aut̃ copulationẽ
qđ est maximum donum sp̃s scĩ.
sine quo non ualent ad salutem
quȩcumq alia scã in homine fu¬
erint. manus her&icis correctis
quotquot in xp̃o bapti⁊ati estis
Ap̃m induistis. satis disseruisse
me memini. Neq enim auari tem¬
plum dĩ sunt. cum scriptũ sit. quȩ
soci&as templosit cũ idolis. & aua¬
ritiam idolatriam eẽ. testimoni¬
um pauli cyprianus assumpserit.
nduunt aut̃ homines ap̃m ali¬
quando usq ad sacramenti ꝑ¬
ceptionem. Aliquando &usq
aduitae scĩ ficationẽ. Atq illud
primum . & bonis & malis potest
proprium est bonorum &piorum.
Qua propter sibaptisma esse sine
spu non pote̾st. habent & sp̃m
her&ici. sed ad per netiem. non
ad salutem. sicut habuit saul.
eiciuntur daemonia. quod & ille
poterat qui erat extra eclȩsiam.
dequo discipuli dño suggesser̃
Sicut habent auari. quita men

Expanded text:
retur ab haeresi venienti, tanquam retur ab haeresi venienti, tanquam extra omnem culpam esse judicaretur: propter charitatis autem copulationem, quod est maximum donum Spiritus sancti, sine quo non valent ad salutem quaecumque alia sancta in homine fuerint, manus haereticis correctis Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis , satis disseruisse me memini. Neque enim avari templum Dei sunt, cum scriptum sit, Quae societas templo Dei cum idolis ? et avaritiam idololatriam esse, testimonium Pauli Cyprianus assumpserit. Induunt autem homines Christum, aliquando usque ad Sacramenti perceptionem, aliquando et usque ad vitae sprimum bonis et malis potest proprium est bonorum et piorum. quapropter si baptisma esse sine spiritu non potest, habent et spiritum haeretici, sed ad perniciem, non ad salutem, sicut habuit Saul — eiciuntur daemonia, quod et ille poterat qui erat extra ecclesiam, de quo discipuli domino suggesserunt —, sicut habent auari, qui tamen
Abbreviated transcription (Latin):
dem regulis breuiter ꝑcur rere ñ
morabor. Contra mandatum dĩ
eẽ qđ uenientes abher&icis. siiam illic
baptis mum xp̃i acceper̃. non baptirant᷑
Qua scripturarũ scãrum ostenditur.
sed plane ostenditur multos speudo apĩ¬
anos. qua non habeant eandem caritatẽ¬
cũ scĩs. sine qua nihil prosunt quȩ cũq
sc̃a haberi potuerint. baptismũ tam̃
cõmune habere cũ scis. qđ iam satis atq
inecła catholica baptismũ accepe¬
rit. tamdiu in eo man&. quã diu
quod non ita est. Nam ideo rede¬
unti non redditur. quia cũ disce¬
der&. non amisit. Quem ad¬
modum autem sp̃m sc̃m sicut
habent filii dilecti. non habent
filumaligni. & tamen baptis¬
mum habent sic & ecłam sicut
hbancatholici. non habent her&eici
& tamen baptismum habent
Nam sps sc̃s disciplinae fugi&
fictum nec tamen cum fugi& baptis¬
mus. Itaq sicut potest baptisma
test ẽẽ baptisma ubi non est eđa
Manus aũt impositio si non ad hibe¬

Expanded text:
dem regulis breuiter percurrere non dem regulis breuiter percurrere non morabor. contra mandatum dei esse, quod uenientes ab haereticis, si iam illic baptismum Christi acceperunt, non baptizantur, qua scripturarum sanctarum ostenditur? sed plane ostenditur multos pseudochristianos, quamuis non habeant eandem caritatecum sanctis, sinsancta habere potuerint, Baptismum tamen communem habere cum sanctis: quod jam satis atque in Ecclesia catholica Baptismum acceperit, tamdiu in eo manet, quamdiu quod non ita est. Nam ideo redeunti non redditur, quia cum discederet, non amisit. Quemadmodum autem Spiritum sanctum sicut habent filii dilecti, non habent filii maligni, et tamen Baptismum habent: sic et Ecclesiam sicut habent Catholici, non habent haeretici, et tamen Baptismum habent. Nam Spiritus sanctus disciplinae fugiet fictum , nec tamen eum fugiet Baptismus. Itaque sicut potest Baptisma test esse Baptisma ubi non est Ecclesia. Manus autem impositio, si non adhibe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuersitate integrũ mansisse cog¬
noũ i ꝓbare ñ aususẽ Na sinha
bentbaptis mũ qͥ dedõ praua sentiuas
hoc posse & intus accidere: lamsatis
ut arbritror disputa tum ẽ. A płi
aut̃ nihil quidem ex inde p̃ceperunt.
sed consu&udo illa quae opponebat᷑
cypriano ab eorum traditione exor¬
dium sumpsisse credenda est. sicut
sunt multa quae uniuersa ten&
duntur. quãquam scripta non re¬
periantur. At enim scripta s̃ dehe¬
r&icis qđ a sem& ipsis damnati sunt.
Quid ergo & illi non a sem& ipsis dam¬
nati sunt. quib: dictum est. In quo
enim alterum iudicas ttm& ipsum
condemnas. His autem dicit apłus.
qui predicas non furandum furaris.
cum essent ep̃i & cum ipso u priano
inunitate catholica constituti. fun¬
dos insidiosis fraudib rapiebant.
Prȩdicantes utiq populo. a postoliuer¬
ba dicentis. neq rapaces regnum
dĩ possidebunt. Qua propter ipsi¬
us &iam epistolae quae ad pompeiũ
scripta est. c&eras sententias ex is¬

Expanded text:
peruersitate integrum mansisse cogperuersitate integrum mansisse cognouit, inprobare non ausus est. nam si non habent baptismum qui de deo praua sentiunt, hoc posse et intus accidere iam satis ut arbitror disputatum est. apostoli autem nihil quidem exinde praeceperunt, sed consuetudo illa quae opponebatur Cypriano ab eorum traditione exordium sumpsisse credenda est, sicut sunt multa quae uniuersa tenetduntur, quamquam scripta non repperiantur. \'At enim scriptum est de haereticis quod a semet ipsis damnati sunt.\' quid ergo? et illi non a semet ipsis damnati sunt quibus dictum est: in quo enim alterum iudicas temet ipsum condemnas? his autem dicit apostolus: qui praedicas non furandum furaris et cum essent episcopi et cum ipso Cypriano in unitate catholica constituti, fundos insidiosis fraudibus rapiebant, praedicantes utique populo apostoli uerba dicentis: neque rapaces regnum dei possidebunt. Quapropter ipsius etiam epistulae quae ad Pompeium scripta est ceteras sententias ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
baptismus datur. sed ipsa uenia
quã tunc accipere non meru¬
er̃ inuera conuersione prestat᷑.
Ideoq &iam illa quae ad quintum
scripsit cyprianus. & illa quae cũ
collegis sus liberali. caldonio
iunio. & c&eris ad saturninum
maximum & alios bene conside¬
rata nullo modo ꝑferenda sunt aduer¬
sus totius edesiae catholicae consen¬
sionem. cuius se illi membra cẽ gau¬
debant . & unde se neq: ipsi p̃cider̃
neq diuersa sentientes p̃cidi passi
sunt. donec aliquando in dñi uo¬
luntate ꝑplenarium concilium.
lic& post multos annos quid ess&
rectius elucer&. non aliqua noui¬
tate instituta. sed antiquitate
roborata. Ad pompeium &iam
scripsit cyprianus de hac eadem
re. ubi aperte indicat stephanũ
quem romane ecłȩ episcopum tunc
fuisse didicimus. non solum sibi ad
ista non con sensisse. uerum &iã
c̃ scripsisse atq p̃cepisse. Qui utiq
stepha nus ñ ꝓptea cõmunicauit
her&icis quia baptisma xp̃i qđ ineorũ

Expanded text:
baptismus datur, sed ipsa uenia baptismus datur, sed ipsa uenia quam tunc accipere non meruerunt in uera conuersione praestatur! ideoque etiam illa, quae ad Quintum scripsit Cyprianus, et illa, quae cum collegis suis Liberali Caldonio Iunio et ceteris ad Saturninum Maximum et alios, bene considerata nullo modo proferenda sunt aduersus totius ecclesiae catholicae consensionem, cuius se illi membra esse gaudebant et unde se neque ipsi praeciderunt neque diuersa sentientes praecidi passi sunt, donec aliquando in domini uoluntate per plenarium concilium licet post multos annos quid esset rectius eluceret non aliqua nouitate instituta, sed antiquitate roborata. Ad Pompeium etiam scripsit Cyprianus de hac eadem re, ubi aperte indicat Stephanum, quem Romanae ecclesiae episcopum tunc fuisse didicimus, non solum sibi ad ista non consensisse, uerum etiam contra scripsisse adque praecepisse. qui utique Stephanus non propterea communicauit haereticis, quia baptisma Christi, quod in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
homicidas qui intenebris susq
adhuc. quia decordib eorũ fra¬
ternũ odium. ñe clusũ ẽ siue ul¬
la eis peccata dimissa sntsiñ mutato
in melius corde baptizati sunt. siue
continuo dimissa redierint ꝑseipsũ.
quia dĩ ẽ. scm̃ eẽ cognoscimus. & siue
tra datur siue accipiatur atalib
timus cypriano. her&icos remissi¬
onem dare non posse. qđ quidem
illis & dantib & accipientib ualeat
ad ꝑnetiem. tamquam tanto dĩ
munerae male utentib sicut &iam
maligni & inuidi. quos & intus eẽ ip¬
se testatur remissionẽ peccatorem
dare non possunt. cum eos baptis¬
mũ dare posse om̃s fatemur. Si
enim de his qui innos peccauerant
dictum est. si non dimiseritis pecca¬
ta hominib: nec pater ur̃ dimit¬
t& uobis peccata ur̃a. Quanto
magis fieri non potest ut eis pec¬
cata dimiitantur. qui fratres
a quib: diliguntur. oderunt &¬
in ipso odio baptizantur. quib
tam̃ postea correctis. non rursũ

Expanded text:
homicidas posse, qui in tenebris sunt usque homicidas posse, qui in tenebris sunt usque adhuc, quia de cordibus eorum fraternum odium non exclusum est: sive nulla eis peccata dimissa sint, si non in melius mutato corde baptizati sunt, sive continuo dimissa redierint: et per se ipsum, quia Dei est, sanctum esse cognoscimus, et sive tradatur sive accipiatur a talibutimus Cypriano, haereticos remissionem dare non posse, Baptismillis et dantibus et accipientibus ualeat ad perniciem tamquam tanto dei munere male utentibus, sicut etiam maligni et inuidi, quos et intus esse ipse testatur, remissionem peccatorum dare non possunt, cum eos baptismum dare posse omnes fatemur. si enim de his qui in nos peccauerant dictum est: si non dimiseritis peccata hominibus, nec pater uester dimittet uobis peccata uestra, quanto magis fieri non potest ut eis peccata dimittantur, qui fratres a quibus diliguntur oderunt et in ipso odio baptizantur, quibus tamen postea correctis non rursum
Abbreviated transcription (Latin):
dñ ñ dicimus homicidas. qui aut̃
odit fr̃m homicida ẽ. Quomodo
ergo baptizabant qui paulũ seruũ
& ih̃m qui & saulo ipse dix̃. Quid
me ꝑsequeris. quando eius seruos
est. Cum uni ex minimis meis non
fecistis. mihi non fecistis. Quã obrẽ
om̃s qui ex nobis ex eunt. ñsunt ex no¬
bis sed non om̃s qui nobis cum sunt
ex nobiss. Sicut area cũ triturat᷑.
quicquid inde uolat. nonẽ triticũ.
sed non quicquid ibi ẽ triticum est¬
Ideoq & iohannes &x nobis inquit ex¬
ierunt. sed ñ erant ex nobis. Sicnĩ
fuissent ex nobis. ꝑmansissent utiq
nobiscum. Qua propt̃ sacram̃tum
gratiae ds̃dat &iam ꝑmalos. Ipsã
uero gratiam non nisi ꝑse ipsum fac̃
ł scõs suos. & ideo remissionem pec¬
catorum. ł perse ipsum facit ł per
illius columbae membra. quibus
sic ui tenueritis. tenebuntur.
Baptismũ uero qđ est sa cram̃tũ
remissionis peccatorum. quia
nulli dubium ẽ habere posse &iã

Expanded text:
Domini non dicimus homicidas? Qui autem Domini non dicimus homicidas? Qui autem odit fratrem suum homicida est. quomodo ergo baptizabant, qui oderant Paulum seruum et Iesum, qui et Saulo ipse dixit: quid me persequeris, quando eius seruos est: cum uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis? quamobrem omnes qui ex nobis exeunt non sunt ex nobis, sed non omnes qui nobiscum sunt ex nobis sunt, sicut area cum trituratur quidquid inde uolat non est triticum, sed non quidquid ibi eIdeoque et Joannes: Ex nobis, inquit, exierunt, sed non erant ex nobis. Si enim fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum . Quapropter Sacramentum gratiae dat Deus etiam per malos; ipsam vero gratiam non nisi per se ipsum vel per sanctos suos. Et ideo remissionem peccatorum vel per se ipsum facit, vel per illius columsi cui tenueritis, tBaptismum vero, quod est Sacramentum remissionis peccatorum, quia nulli dubium est habere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Sinon potest inhomine aliquid
inane esse & aliquid pre ualere
quare potest inhomicida sacra¬
mentum scm eẽ & cor sc̃m non ẽẽ
Siquisquis scm̃ sp̃m dare ñ potest nec
baptizare potest. Cur intus bap¬
tirat homicida: Aut quomodo
sp̃m sc̃m hab& homicida. cumom¬
nis qui sp̃m sc̃m hab& inluminatus
sit. Qui aut̃ odit fratrem suum
intenebris sit usque ad huc. Siquia
unus est baptismus & unus sp̃s.
ideo non possunt habere unum
baptisma qui non habent unũ
sp̃m. Cur intus in nocens ethomi¬
cida baptisma unum habent &
eundem sp̃m non habent: Ita er¬
go potest her&icus & catholicus
baptisma unum habere. & unũ
num est baptisma. sic unus sp̃s
quoq agnos cendum sit quod ha¬
b&. hoc ei dandum quod non ha¬
b&. Sinihil potest ratum & firmũ
eẽ apud dm̃ qđ illi faciunt quos dñs
hostes & aduersarios suos eẽ dicit.
Cur furmus ẽbaptismus quẽ tradun
homicidae : Anhostes & aduersarios

Expanded text:
si non potest in homine aliquid si non potest in homine aliquid inane esse et aliquid praeualere, quare potest in homicida sacramentum sanctum esse et cor sanctum non esse? si, quisquis sanctum spiritum dare non potest, nec baptizare potest, cur intus baptizat homicida? aut quomodo spiritum sanctum habet homicida, cum omnis qui spiritum sanctum habet inluminatus sit, qui autem odit fratrem suum in tenebris sit usque adhuc? si, quia unus est baptismus et unus spiritus, ideo non possunt habere unum baptisma qui non habent unum spiritum, cur intus innocens et homicida baptisma unum habent et eundem spiritum non habent? ita ergo potest haereticus et catholicus baptisma unum habere et unam num est Baptisma, sic unus est Squoque agnoscendum sit quod habet, hoc ei dandum quod non habet. Si nihil potest ratum et firmum esse apud Dominum quod illi faciunt, quos Dominus hostes et adversarios suos esse dicit; cur firmus est Baptismus quem tradunt homicidae? An hostes et adversarios
Abbreviated transcription (Latin):
Siergo adhuc ualet quod dictũ
est in euuangelio. ds̃ peccato rẽ
non audit. ut per peccatorem
sacramenta non celebrentur.
quo modo ex audit homicidam
deprecantem. uel super aquã
baptismi. uel super oleum.
uel super eucharistiam. uel
super capita eorum quibus ma¬
nus imponitur : quae tamen
omnia & fiunt. & ualent &iã
per homicidas. idest per eos qui
oderunt fratres: &iam in ipsa in¬
tus eclesia cumdare nemo possit
quod non hab&. quomodo dat
&iam intus ipse baptizat. Dse
go dat &iam ipso baptizante sp̃m
sc̃m. Quod uero ait. baptizan¬
dus est & innouandus. qui ad
eclesiam uenit ut intus per scõs
scĩ fic&eur. Quid faci& si& in¬
tus in non scõs incurrerit: Anforte
sc̃s est homicida. & si propterea
baptiratur in ecclesia. ut &iam
hoc ipsum deponat. quod homo
ad dm̃ ueniens dum sacerdotẽ
querit : in sacrilegum fraude erro¬
ris incurrit. Ubi postea deposi¬
dum hominem dĩ querit. in ho¬
micidam fraude incurrit erroris.

Expanded text:
si ergo ad hoc ualet quod dictum si ergo ad hoc ualet quod dictum est in euangelio: deus peccatorem non audit, ut per peccatorem sacramenta non celebrentur, quomodo exaudit homicidam deprecantem uel super aquam baptismi uel super oleum uel super eucharistiam uel super capita eorum quibus manus inponitur? quae tamen omnia et fiunt et ualent etiam per homicidas, id est per eos qui oderunt fratres, etiam in ipsa intus ecclesia. cum dare nemo possit quod non habet, quomodo dat et tamen etiam intus ipse baptizat: deus ergo dat etiam ipso baptizante spiritum sanctum. Quod uero ait: baptizandus est et innouandus qui ad ecclesiam uenit, ut intus per sanctos sanctificetur, quid faciet, si et intus in non sanctos incurrerit? an forte sanctus est homicida? et si propterea baptizatur in ecclesia, ut etiam hoc ipsum deponat, quod homo ad deum ueniens, dum sacerdotem quaerit, in sacrilegum fraude erroris incurrit, ubi postea deposidum hominem dei quaerit, in homicidam fraude erroris incurrit?
Abbreviated transcription (Latin):
qui intus non factis sed uerbis
seculo renuntiat. non hoc inbap¬
tismo interrogatur. sicut ergo
huius falsa responsio non efficit
ut baptismus non sit quem per¬
cipit. sic & illius de ecclesia scã
falsa responsio non efficit. ut
baptis mus nonsit quem perce¬
pit. & sicut ille si postea quod fal¬
laciter responderat. uera citer
impleat. non ei baptismus repe¬
titur. sed uita corrigitur. sic &
ille si postea ueniat adecclesiã
de qua inter rogatus falsum respon¬
derat. quia eam se habere dum non
haber& putabat ipsa quam non ha¬
bebat eidatur. non quod accepe¬
rat iteratur. Cur autem aduer¬
ba quae procedunt e ore homici¬
dae. possit tamen ds̃ oleum sc̃ĩ fi¬
care & in altari quod her&ici posu¬
erunt non possit. nescio. nisi forte
quem cor hominis fallaciter con¬
uersum intus. non im pedit lig¬
num fallatiter positum impedit
foris. quominus sacramentis suis.
ad esse dignetur: nullis homi¬
num falsitatibus impeditus.

Expanded text:
qui intus non factis sed uerbis qui intus non factis sed uerbis saeculo renuntiat, non hoc in baptismo interrogatur. sicut ergo huius falsa responsio non efficit, ut baptismus non sit quem percipit, sic et illius de ecclesia sancta falsa responsio non efficit, ut baptismus non sit quem percipit, et sicut ille si postea quod fallaciter responderat ueraciter impleat, non ei baptismus repetitur sed uita corrigitur, sic et ille si postea ueniat ad ecclesiam de qua interrogatus falsum responderat, quia eam se habere dum non haberet putabat, ipsa quam non habebat ei datur, non quod acceperat iteratur, cur autem ad uerba quae procedunt ex ore homicidae possit tamen deus oleum sanctificare et in altari quod haeretici posuerunt non «possit nescio, nisi forte quem cor hominis fallaciter conuersum intus non inpedit, lignum fallaciter positum inpedit foris, quominus sacramentis suis adesse dignetur nullis hominum falsitatibus- inpeditus.
Abbreviated transcription (Latin):
iam eodem baptis mobaptitatus
erat. quamuis adhuc oius nerat.
Qua propt̃ cum om̃s &iam intus
mali auari. inuidi. ebriosi &
contra disciplinã xpĩanã uiuen¬
tes merito dici possint & menda¬
ces & tenebrosi. & mortui . & an¬
tixp̃i. num quid tam̃ propterea
non baptizant quia nihil potest
eẽ commune mendatio & ueritati
tenebris &luci. morti &immor¬
rũ homnũ ꝑuersitate ꝑuersũ fieri
dic̃ sacram̃tum dĩ qđ &iã inper¬
uersi eẽ declaratur. Certe io¬
hannes a postolus aꝑtissime dic̃ :
Quur ergo tales intus baptitant
quos in maliuola inuidia fuisse
cyprianus ipse commemorat :
quomodo aquam mundam & sanc¬
tificat homicida : quomodo be¬
nedicunt oleum tenebrae : Siaũ
ds̃ ad est sacramentis. & uerbsuis
per quas lib& administrentur
& sacramenta dĩ ubiq recta sunt
& mali homines quib nihil pro¬
sunt ubiq ꝑuersi sunt. Illud aũ
quale est ut ideo put&ur herdei¬
cus non habere bapͥtismum quia

Expanded text:
iam eodem baptismo baptizatus iam eodem baptismo baptizatus erat, quamuis adhuc ouis non erat. quapropter cum omnes etiam intus mali auari inuidi ebriosi et contra disciplinam christianam uiuentes merito dici possint et mendaces et tenebrosi et mortui et antichristi, numquid tamen propterea non baptizant, quia nihil potest esse commune mendacio et ueritati, tenebris et luci, morti et inmorrum hominum peruersitate peruersum fieri dicit sacramentum dei quod etiam in peruersis esse declaratur. certe Iohannes apostolus apertissime dicit: cur ergo tales intus baptizant, quos in maliuola inuidia fuisse Cyprianus ipse commemorat? Quomodo aquam mundat et sanctificat homicida? quomodo benedicunt oleum tenebrae? si autem deus adest sacramentis et uerbis suis, per qualeslibet administrentur, et sacramenta dei ubique recta sunt et mali homines quibus nihil prosunt ubique peruersi sunt. Illud autem quale est, ut ideo putetur haereticus non habere baptismum, quia
Abbreviated transcription (Latin):
heresis existebat & a congregati¬
one catholicae cõmunionis exibat
nondico alio die sed & ipso die pote¬
rat irruentes inse aliquos bapti¬
rare & ideo siu&us hȩc erat consue¬
tudo ut sic susciperentur. qđ nec
ipsi qui contra disserebant nega¬
re potuer̃. nulli paulo attentius
aduertenti potest cẽ dubiũ &iã
eossic eẽ susceptos qui foris inhere¬
sib baptizati s. illud aũ quid ha¬
beat rationis ñ iudeo ut ñdũ di¬
cat᷑ oius errans cui querenti salutẽ
xp̃iana inher&icorũ incidere er¬
rorẽ. & apt̃ eos c̃tingit baptitari
& oius iã facta dicat᷑ in ipsa intus
catholica qui sȩło uerbis solis
& non factis renuntiaũ & inea
corđ falsitate baptismũ accepit
Aut si& talis nonfit ouis nisi cũ se
addm̃ ueraci corde c̃uerterit. sic̃
iste ñquando fit oius baptitatur
siũ pabtiatuserat. sedo ius nondũ erat. sic & ille
quiuenit abher&icis ut ouis fiat
ñ tunc baptitandus ẽ siaput illos

Expanded text:
haeresis existebat et a congregatihaeresis existebat et a congregatione catholicae communionis exibat, non dico alio die, sed et ipso die poterat inruentes in se aliquos baptizare. et ideo si uetus haec erat consuetudo, ut sic susciperentur, quod nec ipsi qui contra disserebant negare potuerunt, nulli paulo adtentius aduertenti potest esse dubium etiam eos sic esse susceptos, qui foris in haeresibus baptizati sunt. Illud autem quid habeat rationis non uideo, ut nondum dicatur ouis errans, cui quaerenti salutem ohristianam in haereticorum incidere errorem et aput eos contingit baptizari, et ouis iam facta dicatur in ipsa intus catholica, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiauit et in ea cordis falsitate baptismum accepit. aut si et talis non fit ouis nisi cum se ad deum ueraci corde conuerterit, sicut iste non quando fit ouis baptizatur, si iam baptizatus erat, sed ouis nondum erat, sic et ille qui uenit ab haereticis ut ouis fiat non tunc baptizandus est, si aput illos
Abbreviated transcription (Latin):
b baptizantur siuera conuer¬
sione cordis accedunt. ab eo uiui¬
ficari cuius ẽ baptismus. Siau
seculo uerbis & non factis rentiaat
quales cyprianus & intus cẽ testa¬
tur. nec ipsos uiuificari nisi con¬
uertantur . & uerum ta men ha¬
bere baptismum &iam si non con¬
uertantur. Uinde &iam exteri¬
ores mortuos quã uis neq uiuant
neq uiuificent. habere tam̃ bap¬
tismu uiuum qui eis tunc prosit
adiutã si conuertantur ad pacẽ
similit̾ mani festum ẽ Qua ꝓpt̃
quitunc abheresib uenientes
in eodem xp̃i baptismo quẽ foris
acceperant suscipiebant & dice¬
bant seu&erem c̃su&udinẽ seqͥ
sicut &iam nunc eła suscipit
frustra c̃tra eos dicebat᷑ ap̃t u&c¬
res hereses & scis mata prima ad¬
huc fuisse initia ut hi illic essent.
qui de ecła recedebant . & hic bap¬
tizati prius fuerant. quos tunc
ad ełam reuertentes & peniten¬
tiam agentes. necesse ñerat bap¬
tizari. statim enim ut una quȩq:

Expanded text:
bus baptizantur, si uera conuerbus baptizantur, si uera conuersione cordis accedunt, ab eo uiuificari cuius est baptismus, si autem saeculo uerbis et non factis renuntiant, quales Cyprianus et intus esse testatur, nec ipsos uiuificari nisi conuertantur et uerum tamen habere baptismum, etiamsi non conuertantur; unde etiam exteriores mortuos, quamuis neque uiuant neque uiuificent, habere tamen baptismum uiuum qui eis tunc prosit ad uitam, si conuertantur ad pacem, similiter manifestum est. Quapropter qui tunc ab haeresibus uenientes in eodem Christi baptismo quem foris acceperant suscipiebant et dicebant se ueterem consuetudinem sequi, sicut etiam nunc ecclesia suscipit, frustra contra eos dicebatur aput ueteres haereses et schismata prima adhuc fuisse initia, ut hi illic essent qui de ecclesia recedebant et hic baptizati prius fuerant, quos tunc ad ecclesiam reuertentes et paenitentiam agentes necesse non erat baptizari. statim enim, ut unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
Procuius pace acsalute nesimul
cumrizaniis eradicar&ur &tri¬
ticum tanta mala hominum
secum inunitate constitutorũ
& ueritatis libertate redar guit
& caritatis uirtute sustinuit.
Vnde nos idem ipse copiosissime am¬
mon& multos indelictis &pecca¬
tis suis mortuos quã uus ad xp̃i soci¬
&atem & ad illius colũbȩ unicae
innocentis & simplicis mẽbra ñ
ꝑtinentes quȩ sisola baptitar&
illiutiq ñ baptizarent. Specie
tam̃ intus uideri &baptirari &bap¬
tizare . & in eis quã ius mortius illiũ
tam̃ baptismũ uiuere qͥ ñ morit᷑
& morsei ultra ñdomi¬
nabit᷑. Cũ rergo & intussint
mortiu neq latentes nã deillis tanta
dicer& cyprianus qui ł non ꝑtine¬
ant ad illam uiuam columbam ł
ñdum ꝑtineant. & foris sint mor¬
tui qui manifestius ad eam ł non
ꝑtincant ł non dum ꝑtineant ue¬
rum quae sit ñposse abeo uiui fi¬
cari alterum qui ipse non uiuit.
manifestum ẽ esse qui intus atali¬

Expanded text:
pro cuius pace ac salute, ne simul pro cuius pace ac salute, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, tanta mala hominum secum in unitate constitutorum et ueritatis libertate redarguit et caritatis uirtute sustinuit. Unde nos idem ipse copiosissime ammonet multos in delictis et peccatis suis mortuos, quamuis ad Christi societatem et ad illius columbae unicae innocentis et simplicis membra non pertinentes, quae si sola baptizaret illi utique non baptizarent, specie tamen intus uideri et baptizari et baptizare, et in eis quamuis mortuis illius tamen baptismum uiuere, qui non moritur et mors ei ultra nonabitur. cum ergo et intus sint mortui neque latentes — nam non de illis tanta diceret Cyprianus —, qui uel non pertineant ad illam uiuam columbam uel nondum pertineant, et foris sint mortui qui manifestius ad eam uel non pertineant uel nondum pertineant, uerumque sit non posse ab eo uiuificari alterum qui ipse non uiuit, manifestum est eos, qui intus a tali
Abbreviated transcription (Latin):
flarentur superbia quam gau¬
d& cyprianus quanto serenius
in illa luce contuetur. pro quan¬
ta salute humani generis fac¬
tum sit ut inueniatur aliquid
quod merito repraehendi possit.
oratorum. & non in ueniatur in li¬
teris piscatorum. De hoc ego
gaudeo scãẽ illius animae om¬
nino securus. neq ullo modo me¬
as literas ab omni errato literas
audeo ł putare ł dicere. neq illi¬
us huic sententiae inqua eiuisũ
ẽ alit̃ suscipiendos abher& icis ue¬
nientes quã ł inp̃teritũ suscipie¬
bantur. sic̃ ipse testatur. ł nunc
suscipiunt᷑ sic̃ totius or xp̃ian
plenario concilio rationabilis c̃¬
su&udo firmata ẽ meam p̃pono
sententiam. sed ecłae scãe catholicȩ
quam sic ille dilex̃ & diligit. inqua tã
uberem cũ tolerantia fructũ attulit
cuius uniuersitas ipse non fuit sed
in eius uni uersitate ꝑmansit cuius
radicem nũquã deseruit. sed incuius
radice fecundus ut ess& fecundior
ab agricola caelesti purgatus ẽ

Expanded text:
flarentur superbia. quam gauflarentur superbia. quam gaudet Cyprianus, quanto serenius in illa luce contuetur, pro quanta salute humani generis factum sit, ut inueniatur aliquid, quod merito reprehendi possit, oratorum, et non inueniatur in litteris piscatorum! de hoc ego gaudio sanctae illius animae omnino securus neque ullo modo meas litteras ab omni errato liberas audeo uel putare uel dicere neque illius huic sententiae, in qua ei uisum est aliter suscipiendos ab haereticis uenientes quam uel in praeteritum suscipiebantur, sicut ipse testatur, uel nunc suscipiuntur, sicut totius orbis christiani plenario concilio rationabilis consuetudo firmata est, meam praepono sententiam sed ecclesiae sanctae catholicae, quam sic ille dilexit et diligit, in qua tam uberem cum tolerantia fructum adtulit, cuius uniuersitas ipse non fuit sed in eius uniuersitate permansit, cuius radicem numquam deseruit sed in cuius radice fecundus ut esset fecundior ab agricola caelesti purgatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a nonsolum ueratit᷑ sed &iã
pariter sine ista uir tute sentir&
Neq enim ei placeo sicius ingeniũ
facultatemq sermonis & doctrinȩ
ubertatẽ scõ concilio cunctarum
gentium cui profecto inter fuit
persps unitatem prae ponere af¬
fectum. Praesertim iam intali
ueritatis luce posito ubi certissime
cernit quod hic pacatissime requi¬
rebat. Exilla enim ubertate hȩc
nr̃a quȩ uidentur eloquia tam¬
quã infantilia rudimenta de¬
rid&. ibi uid& qua regula pi&a¬
tis hic egerit ut nihil ei ess& in ecła
carius unitate. Ibi &iam in effa¬
bili delectatione contu&ur quã
prouida & misericordissima dis¬
pensatione dñs ut tumores nros curar&
stulta mundi elegit ut cfunderde
sapientes . atq in ordinib: membrorũ
ecłae suae tam salubriter omnia
collocarent. nede ingenio uel lit eris
suis quas adhuc ignorarent cuius
munere haberent dectosse ad iu¬
torium cuuangelicum homines
dicerent atq inde pestifera in¬

Expanded text:
omnia non solum ueraciter sed etiam omnia non solum ueraciter sed etiam pariter sine ista uirtute sentiret. neque enim ei placeo, si eius ingenium facultatemque sermonis et doctrinae ubertatem sancto concilio cunctarum gentium, cui profecto interfuit per spiritus unitatem, praeponere adfectem, praesertim iam in tali ueritatis luce posito, ubi certissime cernit quod hic pacatissime requirebat. ex illa enim ubertate haec nostra quae uidentur eloquia tamquam infantilia rudimenta deridet. ibi uidet qua regula pietatis hic egerit, ut nihil ei esset in ecclesia carius unitate. ibi etiam ineffabili delectatione contuetur, quam prouida et misericordissima dispensatione dominus, ut tumores nostros curaret, stulta mundi elegit, ut confunderet sapientes adque in ordinibus membrorum ecclesiae suae tam salubriter omnia conlocaret, ne de ingenio uel litteris suis, quas adhuc ignorarent cuius munere haberent, electos se ad adiutorium euangelicum homines dicerent adque inde pestifera in
Abbreviated transcription (Latin):
mini prae scribens neq prȩ iu¬
dicans. quo minus unusquisq
episcoporum quod putat faciat.
habens arbitrii sui liberampo¬
testatem &iam nobis qualibus¬
cum ista tractandi. Presens ẽ
enim non solum ꝑliterassuas.
sed &iam per ipsam quae iillo
maxime iuguit. & mori num¬
quam potuit caritatem. huic
ergo inherere & conglutinari
desiderans Sinon impediar
inconuenientia peccatorum
meorum. orationib eius ad u¬
tus discãt si potero per literas
eius. quanta pace pereum eđam
bernauerit & per eius sermonis
affectum uiscerib: humilitatis
indutus. siquid uerius sentio.
cũ orbe t̾rarũ. ñ ei p̃ponã
cormeũ. nec in eo ipso qđ alit̃
sentiens ñtam̃ dirept̾ ẽ ab orbe t̃¬
rarum. Maius quippe in eo robur
uirtutis emicuit. cum ista ques¬
tio non dum discussa nutar&
quod alit̃ sentiens quam multi col¬
legȩ tantum moderationẽ optuit
ut eclesiae dĩscã soti&atẽ nulla scis¬
matis labe truncatur. quam si

Expanded text:
mini praescribens neque praeiumini praescribens neque praeiudicans, quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat habens arbitrii sui liberam potestatem, etiam nobis qualibuscum ista tractandi. praesens est enim non solum per litteras suas, sed etiam per ipsam quae in illo maxime uiguit et mori numquam potuit caritatem. huic ergo inhaerere et conglutinari desiderans si non inpediar inconuenientia peccatorum meorum, orationibus eius adiutus discam, si potero, per litteras eius, quanta pace per eum ecclbernauerit, et per eius sermonis adfectum uisceribus humilitatis indutus si quid uerius sentio cum orbe terrarum, non ei praeponam cor meum nec in eo ipso, quod aliter sentiens non tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius quippe in eo robur uirtutis eminuit, cum ista quaestio nondum discussa nutaret, quod aliter sentiens quam multi collegae tantam moderationem optinuit, ut ecclesiae dei sanctam societatem nulla schismatis labe truncaret, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
caritas animi. colleguhonor. iun¬
culum fidei concordia sacerdotii.
propt̃ hoc &iam libellum debono
patientiȩ quantum ualuit nr̃a
medio critas ꝑmittente dño & in¬
spirante c̃scripsimus quẽ ad te ꝓ
tua dilectione trans misimus.
In his uerb multa c̃sideranda sunt.
quib in hoc uiro quidilex̃ decorẽ
domus dñi & locum tab̵naculi
habitationis eius. xp̃iane caritatis
fulgura lucent. primo quia id
qđ sentit nontacuit. deinde quia
tam mansu&e & pacifice protulit.
quia cum his qui aliud sentiebant
eclesiasticã pacẽ tenuit. quia in
unitatis uinculo tantã salubri¬
tatem eẽ intellex it. quia eam tan¬
tum dilexit & sobrie custodiuit
quia uidit & sensis &iam diuer¬
sa sentientes posse salua carita¬
te sentire. Neq enim cum
malis tenere sedicer& diuinã
concordiam & dominicam pa¬
cem bon quippe habere erga malos
pacem potest tenere autem cum
eis pacem non potest quam ipsi
non tenent. Postremo quia ne¬

Expanded text:
caritas animi, collegii honor, uincaritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam libellum nunc de bono patientiae quantum ualuit nostra mediocritas permittente domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. In his uerbis multa consideranda sunt, quibus in hoc uiro, qui dilexit decorem domus domini et locum tabernaculi habitationis eius, christianae caritatis fulgor elucet: primo quia id quod sensit non tacuit, deinde quia tam mansuete et pacifice protulit, quia cum his qui aliud sentiebant ecclesiasticam pacem tenuit, quia in unitatis uinculo tantam salubritatem esse intellexit, quia eam tantum dilexit et sobrie custodiuit, quia uidit et sensit etiam diuersa sentientes posse salua caritate sentire — neque enim cum malis tenere se diceret diuinam concordiam et dominicam pacem; bonus quippe habere erga malos pacem potest, tenere autem cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent —, postremo quia ne
Abbreviated transcription (Latin):
dentur. & baptismum dare & habe
re. anullo nostrum negantur. Nã
eos primatum indiuinis habere
quis dicat. nisi qui nihil diuinum
sapit. Sed iam ad illa eloquia pa¬
cifica cypriani hoc est adepistolȩ
finem omnib: consideratis pertrac¬
tatisq peruentum ẽ. quae me le¬
gentem & saepe rep& entem non
satiant. tanta ex eis iocunditas
fraterni amoris exhalat. tan¬
ta dulcedo caritatis ex uberat.
Haec tibi inquit breiuiter pro
nostra medio critate rescripsi¬
mus. frater carissime. Nemini
praescribentes. aut prae iudi¬
cantes. quominus unus quisq
epis coporum qđ putat faciat.
habens arbitrii sui liberã potes¬
tatem. nos quantum in nobis
ẽ propt̃ her&icos cũ collegis & coe¬
piscopis nris non contendimus.
cum quib: concordiã & dominicã
pacẽ tenemus. maxime cũ aposto
lus dicat. siquis aũt puta uerit con¬
tentiosus eẽ. nos talem consu&udi¬
nem non habemus neq ecdesia dĩ
Seruatur a nob̵ patient̃ & leniter

Expanded text:
dentur, et baptismum dare dentur, et baptismum dare re a nullo nostrum negantur. nam eos primatum in diuinis habere quis dicat, nisi qui nihil diuinum sapit? Sed iam ad illa eloquia pacifica Cypriani, hoc est ad epistulae finem omnibus consideratis pertractatisque peruentum est, quae me legentem et saepe repetentem non satiant. tanta ex eis iucunditas fraterni amoris exhalat, tanta dulcedo caritatis exuberat. haec tibi, inquit, breunostra mediocritate scripsimus, frater charissime, nemini praescribentes, aut praejudicantes, quominus unusquisque episcoporum quod putat, faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. Nos, quantum in nobis est, propter haereticos cum collegis et coepiscopis nostris non contendimus, cum quibus divinam concordiam et Dominicam pacem tenemus, maxime cum Apostlus dicat: si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter
Abbreviated transcription (Latin):
tere cum recederit quem iamñ
habere cđam dicimus. & tamen
baptis mum habere concedimus
Nec primatum quisq sibi derogat
& her&ico tribuit. quia eum dicit
secum abstulisse quod non legi¬
time dar&. sed tamen legitimũ
dar&. Nec iam legitime haber&
sed legitimum haber&. primatus
aũt non est. nisi in scã conuersatio¬
ne &uita bona. quo pertinent om¬
nes & quib: tamquam membris
constat illa sponsa non habens
maculam neq rugam. & illa
columba intermultorum cor¬
uorum in probitatem gemens.
nisi forte cum esau propter len¬
ticulae concupis centiam pri¬
matum per diderit. tenere pri¬
matum arbitrandi sunt. frau¬
datores. raptores. foeneratores.
inuidi. ebriosi. & ceteri huius¬
modi quales in aeclesia suitem¬
poris &iam perliteras cypria¬
nus ingemuit. Qua propter aut
quod est tenere ecclesiam non
hoc ẽ indiuinis tenere primatũ
aut si omnis quiten& ecłam &iã
primatũ ten&. Om̃s illi iniqui
eđam nontenent. qui tam̃ intus ui¬

Expanded text:
tere cum recederet, quem iam non tere cum recederet, quem iam non habere ecclesiam dicimus et tamen baptismum habere concedimus. nec primatum quisque sibi derogat et haeretico tribuit, quia eum dicit secum abstulisse quod non legitime daret sed tamen legitimum daret, nec iam legitime haberet sed legitimum haberet. primatus autem non est nisi in sancta conuersatione et uita bona, quo pertinent omnes, ex quibus tamquam membris constat illa sponsa non habens maculam neque rugam et illa columba inter multorum coruorum inprobitatem gemens; nisi forte, cum Esau propter lenticulae concupiscentiam primatum perdiderit, tenere primatum arbitrandi sunt fraudatores raptores faeneratores inuidi ebriosi et ceteri huiusmodi, quales in ecclesia sui temporis etiam per litteras Cyprianus ingemuit. quapquod est tenere Ecclesiam, non hoc est in divinis tenere primatum, aut si omnis qui tenet Ecclesiam, etiam primatum tenet, omnes illi iniqui Ecclesiam non tenent, qui tamen intus vi
Abbreviated transcription (Latin):
autem inseparabiliter baptisma
per manere manifestum est.
quia inquem lib& profundum
malorum & in quam lib& horri¬
bilem uoraginem peccatorum in¬
ruat baptiratus usq ad a postaticã
ruinam non car& baptismo. &i
deo per penitentiam redeunti.
non redditur. quia eo non potu¬
isse carere iudicatur. Baptiza¬
tum autem posse separari ab ac̾¬
clesia quis dubita uerit: Inde
quippe omnes hereses eierunt
quae uocabulo xp̃iano decipiuã :
Quam obrem. quia manifestum
ẽ inbaptizato esse baptismum.
cumbaptiratus deeclesia separa¬
tur. baptismus quimn illo est cũ
illo utiq separatur. Et ideo non
omnes quitenent baptismum.
tenent &eclesiam. sicut non oms
quitenent eclesiam. tenent & ui¬
tam a&ernam. Aut sieclesiam
tenere non dicimus nisi eos quidiui¬
na mandata custodiunt. mul¬
tos iam esse concedimus baptismu
tenentes. & eclesiam non tenentes.
quam obrem non pre occupat he¬
reticus baptismum. cum eum ab
eclesia sumpserit. nec potuit amit¬

Expanded text:
autem inseparabiliter baptisma autem inseparabiliter baptisma permanere manifestum est, quia, in quemlibet profundum malorum et in quamlibet horribilem uoraginem peccatorum inruat baptizatus usque ad apostaticam ruinam, non caret baptismo et ideo per paenitentiam redeunti non redditur, quia eo non potuisse carere iudicatur. baptizatum autem posse separari ab ecclesia quis dubitauerit? inde quippe omnes haereses exierunt quae uocabulo christiano decipiunt. Quamobrem quia manifestum est in baptizato esse baptismum, cum baptizatus de ecclesia separatur, baptismus qui in illo est cum illo utique separatur. et ideo non omnes qui tenent baptismum tenent et ecclesiam, sicut non omnes qui tenent ecclesiam tenent et uitam aeternam. aut si ecclesiam tenere non dicimus nisi eos, qui diuina mandata custodiunt, multos iam esse concedimus baptismum tenentes et ecclesiam non tenentes. Quamobrem non praeoccupat haereticus baptismum, cum eum ab ecclesia sumpserit, nec potuit amit
Abbreviated transcription (Latin):
ebriosum baptizandũ ẽ quia io¬
hannes sobrius erat . & tam̃ posteũ
baptizatum ẽ. & quid ei responde¬
amus ñ habebimus. nisi baptira¬
tis a iohanne baptismũ xp̃i ñ haben¬
nullo modo fieri. ut non sit in eis bap¬
tismus xp̃i. Non itaq: id circo herdci¬
cus uus baptismi optinere potuit
quia prior baptizauit. sed quia ñ
non habuit. tam̃ xp̃i ẽ quod dedit.
& ille xp̃i est qđ accepit. multa enĩ
contra ius dantur. nec tam̃ ideo uel
nulla ł non data dicuntur. Neq
enim & ille qui sȩculo uerbis solis &
non factis renuntiat ire. accipit bap¬
tismũ & tam̃ accipit. Nec tales in
elesia & cyprianus suis temporib
fuisse cõmemorat . & nos experimur
& gemimus. Mirum ẽ autẽ quomodo
dicatur separari ase & diuidi om¬
nino ñ posse. baptismũ & ecłam
Sienim baptisma inbaptizato inse¬
para bilit̃ man&. quomodo bap¬
tizatus separari ab ecła potest &
baptisma ñ potest. Inbaptirato

Expanded text:
ebriosum baptizandum est, quia Ioebriosum baptizandum est, quia Iohannes sobrius erat et tamen post eum baptizatum est\', et quid ei respondeamus non habebimus nisi baptizatis a Iohanne baptismum Christi non habentatibus eorum nullo modo fieri, ut non sit in eis baptismus Christi. Non itaque idcirco haereticus ius baptismi optinere potuit quia prior baptizauit, sed quia nonnon habuit, tamen Christi est quod dedit et ille Christi est quod accepit. multa enim contra ius dantur nec tamen ideo uel nulla uel non data dicuntur. neque enim et ille, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiat, iure accipit baptismum et tamen accipit. nam tales in ecclesia et Cyprianus suis temporibus fuisse commemorat et nos experimur et gemimus. Mirum est autem, quomodo dicatur separari a se et diuidi omnino non posse baptismum et ecclesiam. si enim baptisma in baptizato inseparabiliter manet, quomodo baptizatus separari ab ecclesia potest et baptisma non potest? in baptizato
Abbreviated transcription (Latin):
&ates. comnessationes & his simi¬
lia. Similiter dititur post iohan¬
nem baptihatisunt homines. &
post her&icos nonbaptirantur
quur non mirabiliter dicitur
post io hannem baptizati sunt
homines & post in uid os nonbap¬
tirantur. cũ ex parte diaboli eẽ in¬
uidos ipse cyprianus in epła dezelo
ipsis apostolicis temporib ipse cy¬
prianus ex apostolo paulo sicut iam
dociumus manifest&. quia ergo io¬
hannis baptis mus non erat idem
qui baptis mus xp̃i. satis arbitror
eẽ declaratum. & propterea nihil
ex illo documenti. ad ferri potest
quur propterea post her&icos bap¬
tizandum sit. quia baptizatum
est post iohannem. Cum iohannes
her&icus non fuerit & potuerit ha¬
bere baptismum quamius axp̃o con¬
cessum. nonta men xp̃i propriũ.
cum xp̃i habuerit caritatem. & pos¬
sit her&icus habere baptis mum
xp̃i & ꝑuersitatem diaboli. sicut
intus alius post habere baptis mũ
xp̃i inuidiam diaboli. at enim mul¬
tomagis post her&eicum baptiran¬
dumẽ. quia iohannes hereticus

Expanded text:
similia, si mirabiliter dicitur: \'post Iohannem baptizati sunt homines et post haereticos non baptizantur,> cur non mirabiliter dicitur: \'post Iohannem baptizati sunt homines et post inuidos non baptizantur,\' cum ex parte diaboli esse inuidos ipse Cyprianus in epistula de zelo ipsis apostolicis temporibus ipse Cyprianus ex apostolo Paulo, sicut iam docuimus, manifestet? Quia ergo Iohannis baptismus non erat idem qui baptismus Christi, satis arbitror esse declaratum. et propterea nihil ex illo documenti adferri potest, cur propterea post haereticos baptizandum sit, quia baptizatum est post Iohannem, cum Iohannes haereticus non fuerit et potuerit habere baptismum quamuis a Christo concessum non tamen Christi proprium, cum Christi habuerit caritatem, et possit haereticus habere baptismum Christi et peruersitatem diaboli, sicut intus alius potest habere baptismum Christi et inuidiam diaboli. \'At enim multo magis post haereticum baptizandum est, quia Iohannes haereticus
Abbreviated transcription (Latin):
me qui infantes uel pueri bapti¬
zati sunt. quanto magis eorũ
intellectus serenatur & in lumi¬
natur. dum interior homo re¬
nouatur dedie indiem priores
suas oppiniones quas de dõ habe¬
bant cum suis fantasmatis ludi¬
ficarentur iñridentes & detestan

Expanded text:
me qui infantes uel pueri baptime qui infantes uel pueri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant cum suis phantasmatis ludificarentur, inridentes et detestan
Abbreviated transcription (Latin):
tiare quae omnia &iam intus
geri. satis idoneus testis ipse
declarat Iam uero quod mul¬
tis uerbis prosequitur non posse
in xp̃o baptigari eos qui patrẽ
xp̃iblasphemant cum eoserrore
blasphemare manifestum sit.
Non enim qui accedit ad bap¬
tismum xp̃i aperte blasphemat
patrem xp̃i. sed aliud quam
ueritas doc& de patre xp̃i senti¬
endo blasphemare conuincitur.
Iam satis ostendimus ad baptismũ
qui uerbis euangelicis consecra¬
tur non pertinere cuius quam
uel dantis uel accipientis errorẽ
siue depatre siue defilio siue
de spũ scõ aliter sentiat quã
doctrina caelestis insinuat.
Multi enim carnales & animales
&iam intus baptigantur cum a¬
perte dicat apostolus. animalis
autem homo non percipit quȩ
sunt sp̃s dĩ. & percepto iam bap¬
tismo dicit eos adhuc animales
esse secundum sensum autem car¬
nalem non potest nisi carnaliter
de đo sapere. Anima corporeis
sensibus dedita unde multi post
baptismum proficientes : & maxi¬

Expanded text:
tiare. quae omnia etiam intus tiare. quae omnia etiam intus geri satis idoneus testis ipse declarat. am uero quod multis uerbis prosequitur non posse in Christo baptizari eos qui patrem Christi blasphemant, cum eos errore blasphemare manifestum sit — non enim qui accedit ad baptismum Christi aperte blasphemat patrem Christi, sed aliud quam ueritas docet de patre Christi sentiendo blasphemare conuincitur —, iam satis ostendimus ad baptismum qui uerbis euangelicis consecratur non pertinere cuiusquam uel dantis uel accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat apostolus: animalis autem homo non percipit quae sunt spiritus dei, et percepto iam baptismo dicit eos adhuc animales esse. secundum sensum autem carnalem non potest nisi carnaliter de deo sapere anima corporeis sensibus dedita. unde multi post baptismum proficientes et maxi