comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inrequiem : quib mors somnus . ẽ. & secu¬
ra pausatio. Dilectienim dĩ sunt: qui eũ
nimia caritate ꝑquirunt. Sed quanta illis
praestantur . hinc potest intellegi ut ta¬
lẽ nom̃ acceperint. Nam qui dilect᷑ dĩ dr̃:¬

Expanded text:
in requiem, quibus mors somnus est, et secuin requiem, quibus mors somnus est, et secura pausatio. Dilecti enim Dei sunt qui eum nimia charitate perquirunt. Sed quanta illis praestantur, hinc potest intelligi, ut tale nomen acceperint; nam qui dilectus Dei d
Abbreviated transcription (Latin):
ante lucẽ . id .ẽ. ante scđm aduentũ dñi:
niħ gaudioꝵ dicit. eẽ. prȩsum̃ dum
Hieremias uero antelucẽ. id .ẽ. ante pi¬
mum aduentũ xp̃i. populos cõmon&
a prauitate discedere : ne possint intor¬
tuosis itinerib inueniri: sicamboꝓpħtȩ
aduentũ dñi utrum que t&igerunt
Quimanducatis panem doloris
cũ dedepte dilectissuis som num
Declarauit quib dixerit inuanum
uob .c̃. antelucẽ surgere : quando ipse
testatur: ꝓanem doloris ꝑfecti comedunt
xp̃iani. Dequib alius psalmꝰ ait: Euer
mihi lacrimȩ meae panes die ac nocte. &
alibi. Cibabnos panem lacrimarum: & po¬
tum dab̵ nob̵ in lacrimis inm̃sura. Quib:
dolor panis . ẽ. cum se deafflictione
Panis enim ꝑtin& ad nutrim̃tũ : qđ in il¬
la puritate contingit: quando fideles
sibi daripoenas non ad interitum aesti¬
mant : sed ad salatem. Sequitur. Quando
debeat surgere : qui prius iussis sedere
Illo scilic& tẽpore: cũ fideles suscipiunt᷑

Expanded text:
ante lucem, id est ante secundum adventum Domini nihil gaudiorum dicit esse praesumendum. Jeremias vero, ante lucem, id est ante primum adventum Christi populos commonet a pravitate discedere: ne possint in tortuosis itineribus inveniri. Sic ambo prophetae adventum Domini utrumque tetigeruntQui manducatis panem doloris: cum dederit dilectis suis somnum. Declaravit quibus dixerit: In vanum vobis est ante lucem surgere, quando, ipso teste, panem doloris perfecti comedunt Christiani, de quibus alius psalmus ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Et alibi: Cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura . Quibus dolor panis est, cum se de afflictione Panis enim pertinet ad nutrimentum, quod in illa puritate contingit, quando fideles sibi dari poenas non ad interitum aestimant, sed ad salutem. Sequitur quando debeant surgere, qui prius jussi sunt sedere; illo scilicet tempore cum fideles suscipiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
illuduacat : qđ sequitur. dicatnc̃ isrł
Scilic& in hoc scło: quando tempꝰ.ẽ poe¬
nitentiȩ. ut instruam̃ reliqui fideles
Nam post resurrectionẽ generalẽ : solas
dñĩ laudes cantabit sẽꝑ eccła Istud enĩ
qđ positũ ẽ. dicat nunc isrł: ꝑtres uersus
quis equuntur. ubiq sub audiendum. ẽ:¬

Expanded text:
illud vacat quod sequitur, dicat nunc Israel; illud vacat quod sequitur, dicat nunc Israel; scilicet in hoc saeculo, quando tempus est poenitentiae, ut instruantur reliqui fideles. Nam post resurrectionem generalem solas Domini laudes cantabit semper Ecclesia. Istud enim quod positum est, dicat nunc Israel, per tres versus qui sequuntur ubique subaudiendum e
Abbreviated transcription (Latin):
culinum. genꝰ adiunxit: quod interidio¬
mata scripturȩ diuine constat. eẽ. nume¬
randum Egentẽ pane nonenim uł puer
uł adolescens: hocuiderat qđ dicebat
Aiuuen tu teergo significat: quando a
fratre ꝑuerso : abel iustus occisus ẽ
Pertulit quoq: tẽporib: loth: quando
multas iniquitates sodomoꝵ uirfidelis
exꝑtus .ẽ. Pestulit in iob notissimas illas
& creberrimas calamitates : quando di¬
abolim achinam̃ta gloriosȩ tolerantia
passionis uictȩ abcesserunt. Pharaonẽ
quin &iam : popułdĩ a cerua dominatione
sustinuit: multi uero sc̃ĩs simi tribulatio¬
nib & periculis appeciti : cestam̃ atrocis¬
simum suftinentes: mastrru coronam
consũmata cdade meruerunt Ipsius quoq
xp̃i dñi passione expugnata ẽ. eccła
quando in prudentib uisa ẽ dnm̃ꝑ dere
quẽ uitȩ suae p̃dicauit auctorem: Sed in¬
de potus creuit: unde&iam infideles
putabant . nihil hominus indinari Nec

Expanded text:
culinum genus adjunxit; quod inter idioculinum genus adjunxit; quod inter idiomata Scripturae divinae constat esse numerandum. Egentem pane, non enim vel puer, vel adolescens hoc viderat quod dicebat. A juventute ergo significat, quando a fratre perverso Abel justus occisus est. Pertulit quoque temporibus Loth, quando multas iniquitates Sodomorum vir fidelis expertus est. Pertulit in Job notissimas illas et creberrimas calamitates, quando diaboli machinamenta gloriosae tolerantia passionis victa cesserunt. Pharaonis quinetiam populus Dei acerbam dominationem sustinuit. Multi vero sanctissimi tribulationibus et periculis appetiti, certamen atrocissimum sustinentes, martyrii coronam consummata clade meruerunt. Ipsius quoque Christi Domini passione expugnata est Ecclesia, quando imprudentibus visa est Dominum perdere, quem vitae suae praedicavit auctorem; sed inde potius crevit, unde eam infideles putabant nihilominus inclinari. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
Audiamꝰ eum in alto positum dulcius canen¬
tem : qm̃ altitudo graduum psalmorum rob
intellegendorum praestat ascensum. Subit
quippe merito: qui ad dñi ꝓximatur
aspectum. Sed tam̃ hȩc omnia humilitas
prestat : quaedĩ famulos decent̃ ex altat
Videamꝰ quid sit positum in hocnu mero p̃¬
miali : quia ipse .ẽ. denarius quẽ labor an¬
tib inuinea sua: diues dñs pia largitate
concedit. Doc& enim ꝓpħta toleranter
nos saeculi molestias sustinere: quando
positione mon& isrł. utdicat quan¬
ta certamina & quales insidias asuis
p̃catur : quod eis iniudicio futuro nouerat
es se uenturum
expugna tẽ se sȩpe: aiuiuentute Sȩpe:
significat frequentiam passionum
Auiuentute.: primum tẽpus &atis. qnđ̃o
abipsis primordus saeuis simis contrari¬
etates. diabolo instigante sustinuit
Sic enim alius psalm̾ ait. Iuuenior fui
& senui : & non uidiiustum derelictum
nec sem̃ eius egentẽ Neutro generi. mas¬

Expanded text:
Audiamus eum in alto positum dulcius canenAudiamus eum in alto positum dulcius canentem, quoniam altitudo graduum psalmorum nobis intelligendorum praestat ascensum. Subiit quippe merito, qui ad Domini proximatur aspectum. Sed tamen haec omnia humilitas praestat, quae Dei famulos decenter exaltat. Videamus quid sit positum in hoc numero praemiali, quia ipse est denarius quem laborantibus in vinea sua dives Dominus pia largitate concedit . Docet enim propheta toleranter nos saeculi molestias sustinere, quando positione monet Israel ut dicat quanta certamina et quales insidias a suis precatur, quod eis in judicio futuro noverat esse venturumexpugnatam se saepe et a juventute. Saepe significat frequentiam passionum. A juventute, primum tempus aetatis, quando ab ipsis primordiis saevissimas contrarietates, diabolo instigante, sustinuit. Sic enim alius psalmus ait: Juvenior fui et senui, et non vidi justum derelictum, nec semen ejus egentem pane . Neutro generi mas
Abbreviated transcription (Latin):
uir tute complectitur Hoc . ẽ qđ supe¬
rius dix̃ : uideas. quaebonas in hierus ł
Ista enim pax . ẽ : quam om̃is desiderat
deuotus. cui suspirat. cui gemit. ꝓqua ip̃¬
sã animam libenter effundit CONCLSIO
psalmo. quaedm̃ tim̃tib sunt pro¬
missa. quos fructus respiciat. quid nm
sincera m̃te formidat Studio ergo ma¬
ximo dep̃cem᷑: utistũ timorem accipe¬
re increamur : qui non ad poenam p&it᷑.
sed ad salutem. Unde talia proueniunt:
qualia numquam demundi oblectati¬
one nascuntur Dec& enim petinimia
supplicatione : quod sũmũ .ẽ. Quaꝓp¬
ter ut dictũ . ẽ dnm iugiter expectamꝰ.
utipsius largitate. mercam ad talia mu¬
nera ꝑuenire. Nam qui peccatores o¬
portune & in portune p̃cipit supplicare.
ꝓmisit qđ &iã & nos in meritos possit au¬
dire¬
radus iste decimꝰ denario GRAOUṼ¬
ꝓ mouetur ascensu: terrena deserens:
& suꝑnis segloriosa uicinitate coniungers

Expanded text:
virtute complectitur. Hoc est quod supevirtute complectitur. Hoc est quod superius dixit: Videas quae bona sunt in Jerusalem. Ista enim pax est quam omnis desiderat devotus, cui suspirat, cui gemit, pro qua ipsam animam libenter effundit. Conclusipsalmo quae Deum timentibus sint promissa, quos fructus recipiat qui Dominum sincera mente formidat. Studio ergo maximo deprecemur, ut istum timorem accipere mereamur, qui non ad poenam petitur, sed ad salutem; unde talia proveniunt, qualia nunquam de mundi oblectatione nascuntur. Decet enim peti nimia supplicatione quod summum est. Quapropter ut dictum est Dominum jugiter expetamus, ut ipsius largitate mereamur ad talia munera pervenire. Nam qui peccatores opportune et importune praecipit supplicare, promisit quod etiam et nos immeritos possit audireradus iste decimus denario jam promovetur ascensu, terrena deserens, et supernis se gloriosa vicinitate conjungens.
Abbreviated transcription (Latin):
dicit & huncuer sum benedictioni¬
b suis : ut ille qui hic tim & dñmui¬
deat in illa beatitudine filios filioꝵ suoꝵ
Quod &iam & spad onib: accidere posse :¬
non dubium .g̃.: Filu sunt sicutiã dictũ ÷
qui spiritali doctrina generantur. Sed
minus gaudii fucrat filios ad quisis se
spiritales : nisi &iam & ipsi quidoctis
alios filios generasse uiderentur: Filios
enim filioꝵ significat feepotes¬
Quodutiq beatis contin gere potest: qui p̃¬
dicationib scĩs. populos in struere c̃suer̃:
& intuere : qđ int̃ sũma gaudia memorat
hoc uidendum. Neces se . ẽ. enim ut adqͥ¬
situs fidelis. magnũ gaudiũ pariat ad qui¬
renti: qui magna in de ꝓbatur mercede
cumulandus. Ad quos illud talentũ res¬
picit: quod pater familias duplicatum
laetus inuenit Seq̃ sententia: quaebea¬
titudinis illius culm̃ suauitatẽ qredecla¬
rat: ut supra illã beatã hicrusalem pax
id . ẽ. dñs saluator in sedeat : & cuncta
beata faciat quaȩcũq maiestatis suac

Expanded text:
jecit et hunc versum benedictionibus suis; ut ille qui hic timet Dominum videat in illa beatitudine filios filiorum suorum; quod etiam et spadonibus accidere posse non dubium est. Filii sunt sicut jam dictum est qui spirituali doctrina generantur. Sed minus gaudii fuerat filios acquisiisse spirituales, nisi etiam et ipsi qui docti sunt, alios filios generasse viderentur. Filios enim filiorum significat nepotesquod utique beatis viris contingere potest, qui praedicationibus sanctis populEt intuere quod inter summa gaudia 445 memorat hoc videndum. Necesse est enim ut acquisitus fidelis magnum gaudium pariat acquirenti, quia magna inde probatur mercede cumulandus. Ad quos illud talentum respicit, quod paterfamilias duplicatum laetus invenit. Sequitur sententia quae beatitudinis illius culmen suavitatemque declarat; ut supra illam beatam Jerusalem pax, id est Dominus Salvator insideat, et cuncta beata faciat, quaecunque majestatis suae
Abbreviated transcription (Latin):
crucis patibulũ ꝓnr̃a salute dignatꝰ fue¬
rit ꝑuenire : quod inpulcherrima cõ¬
paratione monstratũ ẽ: Nã qui ante lu¬
cẽ surgit. adhuc intenebris ãbulat:
& iter suum ꝓpter obscuritatẽ noctis
expedire non preual&. Sic & illi sunt
qui hic degere sub securitate contendunt:
antequam resurrectionis gaudia con¬
sequantur. Quib dr̃. Sir qite post¬
quam sedepitis Id .ẽ. prius humili¬
ationem sustinete: & post ascensũ p̃mia
quȩrite gaudioꝵ. hicenim sessio: hu¬
militatẽ significat Nonhonorem: Quod
sic. eẽ. omnimodis sentiendum: sequens uer¬
sus ostendit: nãut capitis nr̃i euidentius
instruam̾ exemplis. sedit quando dixit
Tristis . ẽ. animamea usq ad mortem.
Surrex̃ cũait : data. ẽ. om̃is potestas in
caelo & interra. Legitur & inbono ante
lucem : ut hieremiasait : Ego autẽ locu¬
tus sũ aduos ante lucẽ & ñ audiftisme.
& misi aduos om̃s seruos meos ꝓph&as
ante lucẽ dicens : Reuestimini un quisq¬

Expanded text:
tibulum pro nostra salute dignatus fuerit pervenire. Quod pulcherrima comparatione monstratum est. Nam qui ante lucem surgit, adhuc in tenebris ambulat, et iter suum propter obscuritatem noctis expedire non praevalet: sic et illi sunt qui hic degere sub securitate contendunt, antequam resurrectionis gaudia consequantur. Quibus dicitur: Surgite postquam sederitis, id est prius humiliationem sustinete, et post ascensum praemia quaerite gaudiorum. Hic enim sessio humilitatem significat, non honorem. Quod sic esse omnimodis sentiendum sequens versus ostendit. Nam ut capitis nostri evidentibus instruamur exemplis, sedit quando dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem . Surrexit cum ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Legitur et in bono, ante lucem; ut Jeremias ait: Ego autem locutus sum ad vos ante lucem, et non audistis me. Et misi ad vos omnes servos meos prophetas ante lucem, dicens: Revertimini unusquisq
Abbreviated transcription (Latin):
ecordans ꝓph&a quaemala iudaic
populus fecerit in desesto : uł postea
quanta dño iniquitate peccauerit: p̃uidens
&iam quã ingesturus erat salutarẽ qui¬
dem mundo: sed ipsis lamentabilem
passionem indĩ patris se supplicatione
ꝓfternit : ne. ifaciem xp̃i sui id ẽ. pre¬
sentiam auertat agente iudaica : quam
olim ꝓmiserat ꝑꝓphetas. ut quierat recon¬
ciliaturus mundũ: offensam quoq: abster¬
ueritatem & non fRus trauit eũ:
defRuctu uentRis tui ponã suꝑ
Se dem tuaco
ostillam supplicationẽ quaednĩ aduen¬
tũ breuiter quidem sed magno desiderio
postulauit: tertiam narrationẽ sermo
ꝓphetalis ingreditur: ubi ea quaefilio
ꝓmissa fuerant: a patre letꝰ enumerat :
Quidenim firmius. quidue potest dici
constantius. quando ille iurat ꝑquem
iuratur. ille ꝓmittit qui non potest falli
sed nonistidauid filioies se quia dicere
potuit. iurauit dñs mihi: sicut & in huiꝰ
psalmi principiis dixit. Nam qđ dicit

Expanded text:
ecordans propheta quae mala Judaicus populus fecerit in deserto, vel postea quanta Domino iniquitate peccaverit; praevidens etiam quam ingesturus erat salutarem quidem mundo, sed ipsis lamentabilem passionem, in Dei Patris se supplicatione prosternit: ne faciem Christi sui, id est praesentiam avertat a gente Judaica, quam olim promiserat per prophetas; ut qui erat reconciliaturus mundum, offensam quoque absterveritatem, et non frustrabitur eum: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Post illam supplicationem quae Domini adventum breviter quidem, sed magno desiderio postulavit, tertiam narrationem sermo prophetalis ingreditur, ubi ea quae Filio promissa fuerant a Patre, laetus enumerat. Quid enim firmius quidve potest dici constantius, quando ille jurat per quem juratur, ille promittit qui non potest falli? Sed non isti David filio Jesse, quia dicere potuit: Juravit Dominus mihi, sicut et in hujus psalmi principiis dixit. Nam cum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃m̃s & sus ceptor salutis meae & ego
primo genitũ ponã illum: excelsũ prȩ
regib terrȩ Hoc ẽ. quod hic posuit.
non frustrabitur eum. Frustra re. ẽ enĩ
in irritum ꝓmissa deducere. Quod hic
mertto negat posse ꝓuenire : qm̃ decep¬
tionis locus ẽe. non potuit. ubi ꝓmissio
ueracissimi declaratur auctoris: sequit᷑
Defructu uentris tui ponã suꝑ sedem tuã
Fructus uentris .e. dñi saluatoris. doc¬
trina caelestis : dequa popuł xp̃i anus
noscitur. eẽ. generatus: Frequenter enĩ
diximꝰ infatutione fideli: quasi quodã
uentre generari posse credentes Hoser¬
poendos : quando conuersi auctoris
sui mandatis docere similia cõꝓbantur:
In illius enim sede rectȩ sedere quis dict
cuius & prȩcepta docere monstratirqa
haec quȩ docẽbo eos: & pi¬
lueorum usq inscloo saeculi sede

Expanded text:
susceptor salutis meae. Et ego primogenitum ponam illum, excelsum prae regibus terrae . Hoc est quod hic posuit, non frustrabitur eum. Frustrare est enim in irritum promissa deducere; quod hic merito negat posse provenire, quoniam deceptionis locus esse non potuit, ubi promissio veracissimi declaratur auctoris. Sequitur, De fructu ventris tui ponam super sedem tuam. Fructus ventris est Domini Salvatoris doctrina coelestis, de qua populus Christianus noscitur esse generatus. Frequenter enim diximus institutione fideli, quasi quodam ventre generari posse credentes. Hos er sedem ponendos, quando conversi auctoris sui mandatis, docere similia comprobantur. In illius enim sede recte sedere quis dicitur, cujus et praecepta docere monstratur. Vhaec quae docebo eos: et filii eorum usque in saeculum saeculi sede
Abbreviated transcription (Latin):
culus ꝑ ouilia tota uagatur. Errata matre : & cũ eã reperire non possit. balatu frequenti
absentum incitat ut responsuriae uocem excit& : quo ad eiussonũ errabunda replic& ues¬
tigia : multis lic& uers&ur inmilib: ouium: recognoscit uocem parentis festinat ad ma¬
trem : Iactis quoq: materni notos sibi fontes requirit : quam uis cibi desiderio detineatur
&po tus trans currit tamen alien aubera. grauidalic& humore lactis exundent: solã
matrem requirit solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare : Illa
quoq: inter multa agniculorũmilia : solumfilium nouit : Vnus plurimorum balatus :¬
ademspecies sed illatamen fa&um suum discernit ac&eris : & solum filium tacitopi&a
tis testimonio recognoscit. Pastor errat in discretione ouũ : agniculus in agnitione
matris nescit errare: pastor fallitur speciae : sed ouis pi&ate non fallitur: unusodor

Expanded text:
culus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti culus per ouilia tota uagatus errat a matre et, cum eam repperire non possit, balatu frequenti absentem citat, ut responsurae uocem excitet, quo ad eius sonum errabunda replicet uestigia. multis licet uersetur in milibus ouium, recognoscit uocem parentis, festinat ad matrem, lactis quoque materni notos sibi fontes requirit. quamuis cibi desiderio teneatur et potus, transcurrit tamen aliena ubera grauida, licet umore lactis exundent, solam matrem requirit, solius sibi materni uberis pauperes sucos significat abundare. illa quoque inter multa agniculorum milia solum filium nouit. unus plurimorum balatus, eadem species: tis testimonio recognoscit. Pastor errat in discretione ovium, agniculus in agnitione matris nescit errare. Pastor fallitur specie: sed ovis pietate non fallitur. Unus odor
Abbreviated transcription (Latin):
do iugempossit seruare temperiem . a ceruos reserat suos. & decauernis foras. suis humeris
exportat ut iugisolae propria frumenta siiccentur : Denique haud quaquã illis dieb om¬
nib: rũpi denubibus imbres uidebis: nisicumfruges suas horreis propriis formica reuo¬
carit. Boues inpendente pluuia ad p̃sepia ser&inere nouerunt. Idẽ ubi naturali sen¬
sumutationem caeli collegerint : foras spectant & ultra p̃sepia ceruices extendunt suas :¬
una om̃s speciae ut prodire se uelle testentur. Ouis sub aduentu hiemis: in explebilis
adescam in saciabiliter  herbam rapit. eo quod p̃sentiat asperitatem hiemis ad futu¬
ram : ut seprius haerbae pabulo fartiat quã gelu adurente omnis herba deficiat
Echinus iste terrenus quem uulgo ericium uocant : siquid insidiarum p̃senserit. spi¬
nis suis clauditur atq in suase arma colligit : ut quicumq: eum contingendum putauerit

Expanded text:
do jugem possit servare temperiem, acervos reserat suos, et de cavernis foras suis humeris do jugem possit servare temperiem, acervos reserat suos, et de cavernis foras suis humeris exportat; ut jugi sole propria frumenta siccentur. Denique haud quaquam illis diebus omnibus rumpi de nubibus imbres videris, nisi cum fruges suas horreis propriis formica revocauerit. boues inpendente pluuia ad praesaepia se tenere nouerunt. idem ubi naturali sensu mutationem caeli collegerint, foras spectant et ultra praesaepia ceruices extendunt suas una omnes specie, ut prodire se uelle testentur. onisouis sub aduentu hiemis inexplebilis ad escam insatiabiliter herbam rapit, eo quod praesentiat asperitate hiemis defuturam, ut se prius herbae pabulo farciat quam gelu adurente omnis herba deficiat. echinus iste terrenus, quem uulgo iricium uocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis c
Abbreviated transcription (Latin):
tiarum & reptilium. Quid argumenta moralia. ubi euidenter creaturarũ terrestrium
natura formatur : Currit enim in constitutione mundi ꝑ omnem creaturam dĩ uerbũ
ut subito deterris om̃ia quae statuit ds̃ animantium genera producantur. & in futurũ
legepscripta secundum genus sibi similitudinemq: uniuersa succedant. ut leo : leonẽ gener&
tigris ugridem -bos bouem cycnus cucnum aquila : aquilam semel p̃ceptum : in ꝑp&uũ
in oleuit naturae: & id eo ministrisui obsequium p̃bereterram non desinit: ut prisce animã¬
nis diriuare quae genita sunt: Noli ueritatem unicuiq generinaturae ꝓpriae denegare
& multo magis ea ad gratiam ab tabis humanã: Primum quia om̃ia genera pecorum bestiarũ
acpiscium in aluum natura ꝓstrauit : ut alia uentre repant : aliaq pedib: sustinentur de mer¬

Expanded text:
tiarum et reptilium. quid argumentamur alia, ubi euidenter creaturarum terrestrium tiarum et reptilium. quid argumentamur alia, ubi euidenter creaturarum terrestrium natura formatur? currit enim in profundis mundi per omnem creaturam dei uerbum, ut subito de caue omnia quae statuit deus animantium genera producantur et in futurum lege praescripta secundum genus sibi similitudinemque uniuersa succedant, ut leo leonem generet, tigris tigridem, bos bouem, cygnus cygnum, aquila aquilam. semel praeceptum in perpetuum inoleuit naturae, et ideo ministerii sui obsequium praebere terra non desinit, ut priscae consnis deriuare quae genita sunt? noli ueritatem unicuique generi naturae propriae denegare, et multo magis ea ad gratiam aptabis humanam, primum quia omnia genera pecorum, bestiarum ac piscium in feruntur natura prostrauit, ut alia uentre repant, alia quae pedibus sustinentur demer
Abbreviated transcription (Latin):
ratione post habuit. Et ea descripsit mihi qua en rae spei accomoda iudicauit quod terrã
feceritds̃ quod produxerit terra iuxtadĩ omnipotentis imperium operationẽq dñi ihũ
uirgulta deterris & omnẽ animam uiuentem secundum genus : An non ille putauit dicen¬
dum quantum despatio aeris occup& umbra terrae. cum sol recedit a nobis diemq ab¬
ducit inferiora axis in luminans & quem ad modum in regionẽ mundi huius incidens lu¬
nae globo eelipsin faciat : Qm̃ qua e nihil ad nos: quasinihil profutura p̃terut. Viditenĩ
in scospũ non illas marcescentes iam sapientiae uanitates sequendas : quaereb: inexplica¬
bilib mentero nram occupant : Iaudamq: operã : sed ea potius describenda quae aduirtu¬
tis spectarent profectum: In haereamus igitur proph& cis dictis: nec sp̃s sc̃i quasiuilia
despectui habeamus ad loquia: Producat inquit terram animã uiuentem : pecorum & bes¬

Expanded text:
rationi posthabuit et ea descripsit mihi quae nostrae spei adcommoda iudicauit, quod terram rationi posthabuit et ea descripsit mihi quae nostrae spei adcommoda iudicauit, quod terram fecerit deus, quod produxerit terra iuxta dei omnipotentis imperium operationemque domini Iesu uirgulta de terris et omnem animam uiuentem secundum genus. at non ille putauit dicendum quantum de spatio aeris occupet umbra terrae, cum sol recedit a nobis diemque abducit inferiora axis inluminans, et quemadmodum in regionem mundi huius incidens lunae globus eclipsis faciat, quoniam quae nihil ad nos quasi nihil profutura praeteriit. uidit enim in sancto spiritu non illas marcescentis iam sapientiae uanitates sequendas, quae rebus inexplicabilibus mentem nostram occupant luduntque operam, sed ea potius describenda quae ad uirtutis spectarent profectum. Inhaereamus igitur propheticis dictis nec spiritus sancti quasi uilia despectui habeamus adloquia. producat inquit terra animam uiuentem pecorum et bes
Abbreviated transcription (Latin):
ordeatios panes no n erubes cere &ad ponere quod habeas quam negare. hacbiscus quis buonbrl
ꝓrliquit populus habundauit. ħ discus ergo ordeacios panes non erubiut ad ponesie noseru
lim nagimuis cacdum accipiamus Terrã legimus terrã intelligamus frueiserã. Quid indo
quaerere quaesit eius mensura circuitos quã gecime trecentum oetua ginta mulibisstadiotũ
aestum auerunt. Libenter fateor me nescire quodnescio immonestiro: qd nbilsaropderit
melius ẽ genera terrarũ scire quã spacia quae circum fuso mari inter iectis balr baror in¬
rgionios onfusa atq in uia puludib limo  Quemad modum possamius conpber dreqđ
in posibilees omnib sriptuta demonstrat: Dicentedõ quis mensus c̃ menu a qua orcnelũ
anemora miugo & insra. quiten& gy ruinterrat: & habitantes imea sieut loe custa uincusuari
accepit quasiministerdĩ in anem illam & usurpatoriam philosophiae doc trinam ueritatis

Expanded text:
ordeacios panes non erubescere et adponere quod habeas quam negare. Helisaeus, qui sibi nihil ordeacios panes non erubescere et adponere quod habeas quam negare. Helisaeus, qui sibi nihil reliquit, populis abundauit. Helisaeus ergo ordeacios panes non erubuit adponere: nos erlum legimus, caelum accipiamus; ten\'am legimus, terram intellegamus frugiferam. Quid mihi quaerere quae sit eius mensura circuitus, quam geometrae centum octoginta milibus stadiorum aestimauerunt? libenter fateor me nescire quod nescio, immo scire quod scire nihil proderit. melius est genera terrarum scire quam spatia, quae circumfuso mari, interiectis barbarum regionibus, suffusa atque inuia paludibus humo quemadmodum possumus conprehendere? quod inposnemora in jugo ? et infra: Qui tenet gyrum terrae, et habitantes in ea sicut locustas: qui statuit accepit, quasi minister Dei inanem illam et u
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est uade adillum fontem in quo cruxdm̃ p̃dicatur. V ade adillum sontem in quo om¬
nium xp̃s redemit errores. Iisti lauisti uenisti adaltare uiderecoepisti que non uide¬
ras hoc ist ꝓ foniem dñi & p̃dicationem dominicae passionis tunc aperti sunt oculitui
qui ante corde uidebaris cẽ cecatus: coepisti lumen sa cramentirum uidere. ergo fr̃s
dilectissimi uenimus usq: ad altare: ad traccum uberiorem: &ideo qr id cmporis est
disputationem in tegramnum possumus incipere. quia prolixica tractatus ẽ satissit qđ
dictum ⁊ hodie & crastina die sid ñ oplaces desacramentis ipsis tractabimus

Expanded text:
hoc est: Vade ad illum fontem in quo crux Domini praedicatur: vade ad illum fontem in quo omhoc est: Vade ad illum fontem in quo crux Domini praedicatur: vade ad illum fontem in quo omnium Christus redemit errores. 366 15. Isti, lavisti, venisti ad altare, videre coepisti, quae ante non videras; hoc est, per fontem Domini et praedicationem Dominicae passionis tunc aperti sunt oculi tui: qui ante corde videbaris esse caecatus, coepisti lumen sacramentorum videre. Ergo, fratres dilectissimi, venimus usque ad altare, ad tractatum uberiorem. Et ideo quia id temporis est, disputationem integram non possumus incipere: quia prolixior tractatus est, satis sit quod dictum est hodie; et crastina die, si Domino placet, de sacramentis ipsis tractabimus
Abbreviated transcription (Latin):
recognosceres ut penitentiam ageres delictorum hocest sortẽ humane generationis
agnosceres nam&iam si non confiteatur peccatum quiuenit ad baptis mnum: tam̃ hoc
ipse impl& confessionem omnium peccatorum quod baptizari p&it ut iustific&ur.
hoc ẽ ut aculpa ad gratiam transeat: nolite otiosum putare. sicut quidam : scio certe
aliquem fuisse quidicer& cum illi diceremus in hac adate magis baptizaridebes
Dicebatislos quare bapti t er: peccatum non habeo: numquid peccatũ contraxi
hiclutum non babuit. quod eixp̃s non lauerat: hoc est: non ei aperuerat oculos nul¬
lus eñi homo sine peccato. Ergo agnoscit se hominem. qui confugit ad baptismũ xp̃i
Itaq & tibi in posuit lutum. hoc est uerecundiam prudentiã considerationem fra¬
gilitatistuae & dix̃tibi. uadeinsi loã quid ÷ siloas : quod int̃p̃ tatur in quit mis sus

Expanded text:
recognosceres, ut poenitentiam ageres delictorum, hoc est, sortem humanae generationis recognosceres, ut poenitentiam ageres delictorum, hoc est, sortem humanae generationis agnosceres. Nam etiamsi non confiteatur peccatum, qui venit ad baptismum, tamen hoc ipso implet confessionem omnium peccatorum, quod baptizari petit, ut justificetur, hoc est, ut a culpa ad gratiam transeat. 13. Nolite otiosum putare. Sunt quidam, scio certe aliquem fuisse qui diceret, cum illi diceremus: In hac aetate magis baptizari debes, dicebat ille: Quare baptizor? Peccatum non habeo. 365 Numquid peccatum contraxi? Hic lutum non habuit, quod ei Christus non leverat, hoc est, non ei aperuerat oculos; nullus enim homo sine peccato. 14. Ergo agnoscit se hominem, qui confugit ad baptismum Christi. Itaque et tibi imposuit lutum, hoc est, verecundiam, prudentiam, considerationem fragilitatis tuae; et dixit tibi: Vade in Siloam. Quid est Siloas? Quod interpretatur, inquit, missus,
Abbreviated transcription (Latin):
& sermone curabat & refundebat imperio lumen oculorum: tamen in libro euangdi
qui scribitur secundũ iohannem quiuere p̃c&eris uidit magna mrsteria. & designauit
& declarauit misterium hoc: in illo uoluit p̃figurare. om̃s quidem scĩ euangelistae
quasi necessarius requisitus et electus axp̃o: maiore quadam tuba fudit a &na misteria
quicquid locutisr ÷ misterium ÷ Aliis dix̃ caecum curatum. dix matheus. dix̃ lucas
dix marcus solus iohannes quidait: tulitlutum & liniuit suꝑ oculosei & dix̃ei: uiade
insiloã et ex surgens iuit. & lauit. & uenit uidens, Considera & tu oculos cordis tui
Videbas quaecor poralia sunt. corporalib: oculis : sed quae sa cramentorũ sunt cordis
oculis adhucuidere non poteras Ergo quando dedistinomentuum : tulit lutum &
liniuit suꝑ oculos tuos. quod significat ut peccatum tuum fatereris : ut conscientiam

Expanded text:
et sermone curabat, et refundebat imperio lumen oculorum; tamen in libro Evangelii et sermone curabat, et refundebat imperio lumen oculorum; tamen in libro Evangelii qui scribitur secundum Joannem, qui vere prae caeteris vidit magna mysteria, et designavit, et declaravit; mysterium hoc in illo voluit praefigurare. Omnes quidem sancti evangelistae,quasi necessarius requisitus et electus a Christo, majore quadam tuba fudit aeterna mysteria. Quidquid locutus est, mysterium est. Alius dixit caecum curatum, dixit Matthaeus, dixit Lucas, dixit Marcus: solus Joannes quid ait? Tulit lutum, et linivit super oculos ejus, et dixit ei: Vade in Siloam. Et exsurgens ivit, et lavit, et venit videns . 12. Considera et tu oculos cordis tui. Videbas quae corporalia sunt, corporalibus oculis: sed quae sacramentorum sunt, cordis oculis adhuc videre non poteras. Ergo quando dedisti nomen tuum, tulit lutum, et linivit super oculos tuos. Quid significat? Ut peccatum tuum fatereris, ut conscientiam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
tur spiritale signaculum : quod audistis hodie legi quia post fontem suꝑ est.
ut ꝑfectiofiat quando ad inuocationem sacerdotis sp̃s sc̃s infunditur. sp̃s sapien
cardinales sunt quasi principales: Quid enim tam principale quã pi&as. quidiam
principale quã cognitiodĩ. quidtam principale quã uirtus. quid tã principale. quã
consilium dĩ quid tam principale quã timordĩ. sicut timor scłi infirmitas. itatimor
dĩ magna ẽ fortitudo. istȩ sunt septem uirtutes: quando consignaris. nã ut ait
dicitur : quod aptari potest patri& filio & spiuscõ sed hoc alterius disputationis alte¬
rius ÷ temporis. Posthaec quid sequitur: uenirehabes ad altare: qm̃ uenisti: uidere
habes quae ante non uidebas hoc est mysterium quod legisti in euangelio. si tamenlegis¬
ti certe audisti. cecus obtulit se salua tori ut curar&ur. et illequialios uerbo tantum

Expanded text:
tur spiritale signaculum quod audistis hodie legi ; quia post fontem superest tur spiritale signaculum quod audistis hodie legi ; quia post fontem superest ut perfectio fiat; quando ad invocationem sacerdotis Spiritus sanctus infunditur, Spiritus sapcardinales sunt, quasi principales. Quid enim tam principale, quam pietas? 364 quid tam principale, quam cognitio Dei? quid tam principale, quam virtus? quid tam principale, quam consilium Dei? quid tam principale, quam timor Dei? sicut timor saeculi infirmitas, ita timor Dei magna est fortitudo. 10. Istae sunt septem virtutes quando consignaris. Nam ut ait dicitur: quod aptari potest Patri et Filio et Spiritui sancto. Sed hoc alterius disputationis, alterius est temporis. 11. Post haec quid sequitur? Venire habes ad altare . Quoniam venisti, videre habes quae ante non videbas, hoc est, mysterium quod legisti in Evangelio; si tamen non legisti, certe audisti. Caecus obtulit se Salvatori ut curaretur: et ille qui alios verbo tantum
Abbreviated transcription (Latin):
tioni Ad hoc ecđa romana quid res pond&. utiq ipse auctor ẽ nobis huius ad serti¬
onis parus apłs qui s acerdos fuit eđe romanae ipsep&rus ait. Dñe non solumpedes
sed &iã manus & caput. Uide fidem quod ante excusauit humilitatis fuit: quod
postea obtulit deuotio fidei. Res pondit illidñs quia dixerat manus & caput. qui
lauit : non necesse hab& iterum lauare nisi ut solos pedes lau& Quarehoc: quia
in baptis mate om̃is culpa diluitur. receditergo culpa. sed quia adã supplantat᷑
adiabolo ÷ & uenenum ei effusum ÷ suprapedes: ideo lauas pedes ut in caparte in qua
insidiatus ẽ serpens : maius subsidium scĩficationis accedat quo postea tesupplanta¬
re non possit . Lauas ergo pedes: ut laues uenena serpentis: Adhumilita tẽquoq
proficit : ut in misterio non erubescamus quod dedignamꝰ in obsequio sequi¬

Expanded text:
tioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique ipse auctor est nobis hujus assertitioni. Ad hoc Ecclesia Romana quid respondet? Utique ipse auctor est nobis hujus assertionis Petrus apostolus, qui sacerdos fuit Ecclesiae Romanae. Ipse Petrus ait: Domine, non solum pedes, sed etiam manus et caput . Vide fidem. Quod ante excusavit, humilitatis fuit: quod postea obtulit, devotionis et fidei. 7. Respondit illi Dominus, quia dixerat manus et caput: Qui lavit, non necesse habet iterum lavare, nisi ut solos pedes lavet . Quare hoc? Quia in baptismate omnis culpa diluitur. Recedit ergo culpa: sed quia Adam supplantatus a diabolo est , et venenum ei effusum est supra pedes, ideo lavas pedes; ut in ea parte in qua insidiatus est serpens, majus subsidium sanctificationis accedat, quo postea te supplantare non possit. Lavas ergo pedes, ut laves venena serpentis. Ad humilitatem quoque proficit, ut in mysterio non erubescamus, quod dedignamur in obsequio
Abbreviated transcription (Latin):
inquit pedes : non haliebis mecum partem. Non ignoramus quod ecclesia roma¬
na banc consu&udinem non babeat : cuius trpum in omnib sequimur & formam:
Hanc tamen consu&udinem non hab&: ut pedes lau& Ui deergo forte ꝓp̃t multitu¬
dinem declinauit sunt tamen quidicant & ex cusare conentur: qr hoc non in mis¬
terio faciendum ẽ non in baptis mate non in regeneratione sed quasi hospiti pedes
lauandi sint aliud ÷ humilitatis aliud sc̃ficationis. Deniq audi : qr misterium ÷
& sci ficatio nisi lauero t̾ibi pedes : non habebis mecũ partem. hoc ideodico non quod
alios rephendã sed mea officia ipse commendem in omnib: cupiose qui eccłae rom¬
nam sed tamen & nos homines sensum habemus: ideo quod alibi rectius seruat᷑.¬
& nos rectius custodimus ipsum sequimur apłum p&rum. ipsius incremus deuo¬

Expanded text:
inquit, tibi pedes, non habebis mecum partem. 5. Non ignoramus quod Ecclesia Romainquit, tibi pedes, non habebis mecum partem. 5. Non ignoramus quod Ecclesia Romana hanc consuetudinem non habeat, cujus typum in omnibus sequimur et formam: hanc tamen consuetudinem non habet, ut pedes lavet. Vide ergo, forte propter multitudinem declinavit. Sunt tamen qui dicant et excusare conentur, quia hoc non in mysterio faciendum est, non 363 in baptismate, non in regeneratione: sed quasi hospiti pedes lavandi sint. Aliud est humilitatis, aliud sanctificationis. Denique audi quia mysterium est et sanctificatio: Nisi lavero tibi pedes, non habebis mecum partem . Hoc ideo dico, non quod alios reprehendam, sed mea officia ipse commendem. In omnibus cupio sequi Ecclesiam Romanam: sed tamen et nos homines sensum habemus; ideo quod alibi rectius servatur, et nos rectius custodimus. 6. Ipsum sequimur apostolum Petrum, ipsius inhaeremus devo
Abbreviated transcription (Latin):
uocasti. quando implesti uolunta tem meã. probastimeum te eẽfiliũ: Ascendisti
defonte quid secutum ÷ : Audistilectionem succinctos sacerdo &s Lic& eñi & prbi
fecerint : tamen ex ordium mrnisterii . a summo ẽ. sacerdote succinctus in quam
summus sacerdos: pedes tibi lauit. quod istud mysterium : audistiutiq: quia dñs
cũ lauis s& discipulis aliis pedes uenit ad p&rum et ait illip&rus. tumihi lauas
pedes hoc ÷ tudñs seruo lauas pedes : tu in maculatus mihi lauas pedes: tuauctor
caclorum mihi lauas pedes: habes hoc & alibi. Venit ad iohannem & ait illi ioł ins
Ego ad tedebui baptizari & tuuenis ad me ego sum peccator & tuuenis adme pec¬
catorem & tua quasi peccata deponas. qui peccatum non feceris : uidec omnem
iustitiam uide humilitatem uide gratiam. uidescĩ ficationem. nisi lauero tibi

Expanded text:
vocasti, quando implesti voluntatem meam, probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti vocasti, quando implesti voluntatem meam, probasti meum esse te Filium. 4. Ascendisti de fonte, quid secutum est? Audisti lectionem. Succinctus summus sacerdos, licet enim et presbyteri fecerint, tamen exordium ministerii a summo est sacerdote. Succinctus, inquam, summus sacerdos pedes tibi lavit. Quod est istud mysterium? Audisti utique quia Dominus cum lavisset discipulis aliis pedes, venit ad Petrum, et ait illi Petrus: Tu mihi lavas pedes ? Hoc est, tu dominus servo lavas pedes? tu immaculatus mihi lavas pedes? tu auctor coelorum mihi lavas pedes? Habes hoc et alibi: Venit ad Joannem, et ait illi Joannes: Ego a te debeo baptizari, et tu venis ad me ? Ego sum peccator, et tu venis ad me peccatorem, ut tua quasi peccata deponas, qui peccatum non feceris? Vide omnem justitiam, vide humilitatem, vide gratiam, vide sanctificationem: Nisi lavero,
Abbreviated transcription (Latin):
surgis & similitudo fit resurrectionis Recte itaq: secđm int̃ p̃tationem apłip&ri
sicut illa resurrectio generatio fuit : ita & ista resurrectio generatio est sed quid dicis
quia in aquã mergis ideo peregrinaris. ideo tedubitatioten&. Legimus quid am p¬
ducat terra exsefructum germinantem similit̃ &deaquis legisti:. Producant
aquae animantia & nata sunt animantia. Illaquidem in principio creaturae :
sed tibi reseruatum ÷̃ ut aquate regenerar & ad gratiam sicut alia generauit aduitã
Imitare illum piscem quiminorẽ quidem adeptus ẽ gratiam. tamendeb& tibi eẽ
pestas furit stridunt procelle sed piscisnat nondemergitur qr natare consueuit:
tes & tuestopiscis: ut scłi te unda non mergat. pulchre aũt pat̃ dicit ad si¬
lium ego hodie genuite hoc ẽ quande redemistipopulum. quando ad caeli regnũ

Expanded text:
surgis, similitudo fit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretationem apostoli Petri surgis, similitudo fit resurrectionis. Recte itaque secundum interpretationem apostoli Petri sicut illa resurrectio regeneratio fuit, ita et ista resurrectio regeneratio est. 3. Sed quid dicis quia in aquam mergis? Ideo peregrinaris, ideo te dubitatio tenet? Legimus quidem: Producat terra ex se fructum germinantem . Similiter et de aquis legisti: Producant aquae animantia Ibid, 20, et nata sunt animantia. Illa quidem in principio creaturae: sed tibi reservatum est, 362 ut aqua te regeneret ad gratiam, sicut alia generavit ad vitam. Imitare illum piscem qui minorem quidem adeptus est gratiam; tamen debet tibi espestas furit, stridunt procellae: sed piscis natat, non demergitur; quia natare consuevit. tes. Et tu esto piscis, ut saeculi te unda non mergat. Pulchre autem Pater dicit ad Filium: Ego hodie genui te , hoc est, quando redemisti populum, quando ad coeli regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi peccatatua: ipse te unguit inuitam a&ernam. uide ubiunctus es: inuitã inquit
adernam. Noli hanc uitam illiuitae ante ferre : Uerbi gratia siex surgat in imicus
aliquis si uelit tibi fidemtuam auferre siminatur mortem ut p̃uaric&ur quisquã
Vi dequid eligas noli eligere illud elige in quo unctus es uitam adernam. uitae prae¬
resurgimus hoc ẽ resuscitamur Accipis aũt mysterium hocẽ unguentum supraca¬
pud Quare supra caput. quia sensus sapientis in capite eiꝰ salomonait srig& eñi
amortuis patris uox resulta uerit filius meus estu. egohodiae genuite: Vnde primo¬
genitus amortuis dr̃ ergo resurrectio quid ẽ nisi quando demorte aduitã resur¬
gimus ÷ si cergo & in baptis mate qm̃ similitudomortis ẽ sine dubio dũmergis & re¬

Expanded text:
ncessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide ubi unctus es: in vitam, inquit, ncessitque tibi peccata tua, ipse te ungat in vitam aeternam. Vide ubi unctus es: in vitam, inquit, aeternam. Noli hanc vitam illi vitae anteferre. Verbi gratia, si exsurgat inimicus aliquis, si velit tibi fidem tuam auferre, si minatur mortem, ut praevaricetur quisquam, vide quid eligas: noli eligere illud in quo non es unctus, sed elige illud in quo unctus es; ut vitam aeternam vitae praet surgimus, hoc est, resuscitamur. Accipis autem μύρον, hoc est, unguentum supra caput . Quare supra caput? Quia sensus sapientis in capite ejus, Salomon ait ; friget enim a mortuis, Patris vox resulta verit: Filius meus es tu, ego hodie genui te . Unde et primogenitus a mortuis dicitur. Ergo resurrectio quid est, nisi quando de morte ad vitam resurgimus? Sic ergo et in baptismate, quoniam similitudo mortis est, sine dubio dum mergis et re
Abbreviated transcription (Latin):
patris & silu & sp̃ssc̃i : Nolimirari : quia dixiunũ nomen ubi una substantia una
diuinitas una maiestas hocẽ nomen de quo dictum ẽ in quo oport& om̃s saluos fieri:
in hoc nomine : om̃s sali atiestis. redditiestis ad gratiam uitae. Clamat ergo apłs
sicut audisti in lectione p̃senti. qm̃ quicumq bapti tatur inmorteihũ baptizatur
Quidẽ in morte : autquomodo xp̃s mortuus est : sic &tumortem degustes : Quomo
doxp̃s mortuus ẽ peccato & dõ uiuit: ita & tusuperiorib in lecebris peccatorũ
mortuussis ꝑ baptis matis sacramentum. & resurrexeris ꝑgratiam xp̃i. Morser¬
go ẽ : sed non in mortis corporalis ueritate sed insimilitudine : Cum enĩ mergis :
mortis suscipis & sepulturae similitudinẽ: Crucis illius accipis sacramentum qđ
quem reuocat humane conditionis infirmitas. Ergomersisti: uenistiad sacer dotẽ

Expanded text:
et Spiritus Sancti. Noli mirari quia dixit unum nomen ubi est, una substantia, una et Spiritus Sancti. Noli mirari quia dixit unum nomen ubi est, una substantia, una divinitas, una majestas. Hoc est nomen de quo dictum est: In quo oportet omnes salvos fieri In hoc nomine omnes salvati estis, redditi estis ad gratiam vitae. 23. Clamat ergo Apostolus, sicut audistis in lectione praesenti: Quoniam quicumque baptizatur, in morte Jesu baptizatur . Quid est in morte? Ut quomodo Christus mortuus est, sic et tu mortem degustes: quomodo Christus mortuus est peccato, et Deo vivit; ita et tu superioribus illecebris peccatorum mortuus sis per baptismatis sacramentum, et surrexeris per gratiam Christi. Mors ergo est, sed non in mortis corporalis veritate, sed in similitudine; cum enim mergis, mortis suscipis et et sepulturae similitudinem: crucis illius accipis sacramentum, quod quem revocat humanae conditionis infirmitas. 24. Ergo mersisti , venisti ad sacerdotem:
Abbreviated transcription (Latin):
nexus diaboli soluer&ur. Inuentum ẽ quomodo homo uiuus morer&ur. &uiuus
resurgera. Quid est uiuus. hoc estuita corporis uiuens cumuenir& ad fontem & ma¬
ger&ur infontem. Quid est aqua nisi deterra satis fit ergo sententia cael estis sine
mortis stupore: quod mergis: soluitur sententia illa terraes & in terrã ibis. imple¬
ta sententia locus ÷ beneficio remedioq caelesti. Ergo aqua decerra possibilitas
aũt uitae nrae : non ammit tebat ut terra operiremur. & de terra resurgerem̃.
Deinde non terra lauat sed aqua lauat. Ideo fons : quasi sepultura ẽ interroga
tus es credis indm̃ patrem omni potentem e dixis ticredo et mersisti hoc ẽ sepul¬
multiplicem lapsum superioris a&atis absoluer& trina confessio : Deniq ut uob
quia amote. Tertio dixit ut tertio ab soluer&ur sicut ergo peccatũ dimit titput̃

Expanded text:
nexus diaboli solveretur, inventum est quomodo homo vivus moreretur, et vivus nexus diaboli solveretur, inventum est quomodo homo vivus moreretur, et vivus resurgeret. Quid est vivus? Hoc est vita corporis vivens, cum veniret ad fontem, et mergeretur in fontem. Quid est aqua, nisi de terra? Satisfit ergo sententiae coelesti sine mortis stupore. Quod mergis, solvitur sententia illa: Terra es, et in terram ibis ; impleta sententia, locus est beneficio remedioque coelesti. Ergo aqua de terra, possibilitas autem vitae nostrae non admittebat ut terra operiremur, et de terra resurgeremus. Deinde non terra lavat, sed aqua lavat; ideo fons quasi sepultura est. CAtus es: Credis in Deum Patrem omnipotentem? Dixisti: Credo, et mersisti, hoc est, sepulmultiplicem lapsum superioris aetatis absolveret trina confessio. 21. Denique ut vobis it: Tu nosti, Domine, quia amo te . Tertio dixit, ut tertio absolveretur. 22. Sic ergo peccatum dimittit Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
re ut &illud quod ante dampnationis loco cesserat lococeder& beneficii: quid
illud ÷ nisimors : quaeris quomodo ÷ quia mors interueniens. finem facit peccati:
Quando eñimorimur e utiq peccare desistimus. satis factum ergo sententiae ui¬
debatur : quando homo qui factus fuerat ut uiuer& si tamen non peccar& incipi¬
ebat mori: Sed ut dĩ gratia ꝑp&ua perseuerar&: mortuus ẽ homo sed xp̃s inuenit
resurrectionem id est ut redintegrar& caeleste beneficium. quo d fraude fuerat
serpentis amissum. utrumq ergo pronobis quia & mors finis ẽ peccatorum & resurrec¬
tionaturae est reformatio: Veruntamen ne in hoc scło diaboli fraus uł insidiae p̃ualerent
inuentum ÷ baptisma. Dequobaptis mate audi quid dicat scriptura immofilusdi qr
pharisei qui noluer̃ baptizari baptis mo io hannis consiliũ dĩ spreuerunt Er gobaptis¬

Expanded text:
re? Ut illud quod ante damnationis loco cesserat, loco cederet beneficii. Quid re? Ut illud quod ante damnationis loco cesserat, loco cederet beneficii. Quid illud est nisi mors? Quaeris quomodo? Quia mors interveniens finem facit peccati. Quando enim morimur, utique peccare desistimus. Satisfactum ergo sententiae videbatur, quia homo qui factus fuerat ut viveret, si tamen non peccaret, incipiebat mori. Sed ut Dei perpetua gratia perseveraret, mortuus est homo: sed Christus invenit resurrectionem, id est, ut redintegraret coeleste beneficium, quod fraude fuerat serpentis amissum. Utrumque ergo 359 pro nobis; quia et mors finis est peccatorum, et resurrectio naturae est reformatio. 18. Verumtamen ne in hoc saeculo diaboli fraus vel insidiae praevalerent, inventum est baptisma. De quo baptismate audi quid dicat Scriptura, immo Filius Dei, quia Pharisaei qui noluerunt baptizari baptismo Joannis, consilium Dei spreverunt . Ergo baptis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsa cramentum. Ergomanifestum testimonium eiꝰ aduentus. nobis aut̃ iam fidei
p̃rogatiua defertur. quia in principio signa incredulis fiebant. nobisiam inpleni¬
tudine ecłae non signa sed fide ueritas colligenda ẽ. nuncdis putemꝰ quid sit: quod¬
dicitur baptis ma uenisti ad fontem : descendistiineum. ad tendisti summũ sacer¬
dotem : leuitas & presbiterũ in fonte ui disti. Quid ẽ. baptismum : in principiods̃
nr̃t hominem fecit : ut si peccatum non gustar& mortem non morer&ur. Peccatũ
contraxit factus est obnoxius morti. eiectus ÷ depara drso. Sed dñs quisua uella
benefitia ꝑmanere & insidias abolere om̃s serpentis. rescindere quoq omne
quod nocuit primum quidem sententiam tulit in homine. Terra es & interrã
ibis & morti hominem fecit obnoxium. Erat diuina sententia solui humana
conditione non poterat remedium ÷ ut homo morer&ur & resur gera qua¬

Expanded text:
per sacramentum? Ergo manifestum testimonium ejus adventus, nobis autem fidei per sacramentum? Ergo manifestum testimonium ejus adventus, nobis autem fidei jam praerogativa defertur; quia in principio signa incredulis fiebant, nobis jam in plenitudine Ecclesiae non signo, sed fide veritas colligenda est. dicitur baptisma. Venisti ad fontem, descendisti in eum, attendisti summum sacerdotem, levitas et presbyterum in fonte vidisti. Quid est baptismum? 17. In principio Deus noster hominem fecit, ut si peccatum non gustaret, morte non moreretur. Peccatum contraxit, factus est obnoxius morti, ejectus est de paradiso. Sed Dominus qui sua vellet beneficia permanere, et insidias omnes abolere serpentis, rescindere quoque omne quod nocuit; primum quidem sententiam tulit in hominem: Terra es, et in terram ibis ; et morti hominem fecit obnoxium. Erat divina sententia, solvi humana conditione non poterat. Remedium datum est, ut homo moreretur, et resurgeret. Qua