comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
His qͦ nominib pulchre satis hostia tͥplex.
Innuit᷑ scripto iã recitata meo.
Hec ⁊ enĩ totum qd spondebat᷑ in illis.
Complecũ memorant sub sp̃eq gert.
Aam qd sꝑauit pͥus inueruece sac̾dos
In capro ppłs. in uituloq duces.
Erux dẽdit. esca sapit. totũ sapit. escatͥbutũ.
N ominib tͥnis. hec tria sacra notans.u
Ante eruce xp̃c rogat ipsos clarificari
⁊ custodiri quos dedait ipse aͦs.
In celis c̃ semꝑ pro plebe sacerdos. ri¬
ꝓ seruo dñs. ꝓ grege pastor agit.uexi
N oster ĩ hoc sacrifex aaron xp̃mq secutꝰ.
Hinc etiam ꝓ pontificis regisq salute.
ꝑro reliquis infra sicut oportet agens
Carbones uruos in sacrosc̃a geri
Lege iubebat᷑ aaron festiuus eiꝰdem.
⁊ huribulo positis. thus adolere d̾o.
⁊ huribulum carnis tanꝗͣ. carbone refertũ:
U ittutũ eumulo xp̃c ad aftra tulit. crxx¬
Has ex igne d̾o quo mentis fluxa cremant᷑.

Expanded text:
His quoque nominibus pulchre satis hostia triplex His quoque nominibus pulchre satis hostia triplex Innuitur, scripto jam recitata meo. Hoc etenim totum quod spondebatur in illis, Completum memorant, sub specieque gerunt. Nam quod speravit prius in vervece sacerdos, In capro populus, in vituloque duces: Crux dedit, esca sapit, totum canit esse tributum, Nominibus trinis haec tria sacra notans. Ante crucem Christus rogat, et se clarificari, Et custodiri quos dedit ipse Deus. In coelis etiam semper pro plebe sacerdos, Pro servo dominus, pro grege pastor agit. Noster in hoc sacrifex Aaron, Christumque seHinc etiam pro pontificis, regisque salute, Pro reliquis infra sicut oportet agens.Carbones vivos in sacrosancta geri. Lege jubebatur Aaron festinus eisdem Thuribulo positis thus adolere Deo. Thuribulum carnis tanquam carbone refertum Virtutum cumulo Christus ad astra tulit. Hos ex igne Deo quo mentis fluxa cremantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Intrat agens sacͥfex ĩ sanguĩe sẽꝑad ałam.
effusi semꝑ saiguinis ip̃e memorau
Aã qͦtiens fusu. u̾bo. eruce. m̃te retractat.
t ẽ sp̃es toties in sacrosẽa gerit. xxxxxxx¬
Qͥ ppe uelut qͥd̾a cruor ẽ memi nisse cͥoris
Cuiꝰ nos memores crux iterata facit. xxx¬
en entio mortis ad est ubicũq ꝑhennib escis
Impͥmit uncta manꝰ mistica signa crucis.
S ic aaron xp̃mq sequens altare freqͣntat.
Presb̾r hunc haustũ sangĩs ip̃e gerit.
In pͥmo siqͥdem u̾su uexilla salutis.
⁊ res suꝑ appositas p̃rogat ille dapes.x.
I n qͦiam mortis mitisq piiq recordansarci
Appellat triplici nomĩe munꝰ idem.
D ona uocat pͥmũ. mox mun̾a ñcupat escas.
Post mͦ sacͥfico nomine censet eas. xi
Quod sacficii censent᷑ nomĩe. monstrat.
Qua rat̾one pͥus mun̾a dicat easi
Seilien iccirco qr sacͥficant᷑. ⁊ apte: xn¬
M un̾at auctorẽ qͥ data reddit ei.
S ie eade q̃ dona uocat cum sacͥficant᷑.

Expanded text:
Intrat agens sacrifex in sanguine semper ad aram, Effusi semper sanguinis ipse memor. Nam quoties fusum, verbo, cruce, mente retractat, Hunc specie toties in sacrosancta gerit. Quippe velut quidam cruor est meminisse cruoris, Hujus nos memores crux iterata facit. Mentio mortis adest, ubicunque perennibus escis Imprimit uncta manus mystica signa crucis: Sic Aaron, Christumque sequens, altare frequentat Presbyter; hunc haustum sanguinis ipse gerit. In primo siquidem versu vexilla salutis Ter super appositas praerogat ille dapes. In quo jam mortis, mitisque piusque recordans, Appellat triplici nomine munus idem. Dona vocat primum, mox munera nuncupat escas, Post sacrificii nomine censet eas. Donquod sacrifici censentur nomine, monstrat Qua ratione prius munera dicat eas. Scilicet idcirco, quia sacrificantur, et apte Munerat auctorem, qui data reddit ei. Sic eadem quae dona vocat, cum sacrificantur
Abbreviated transcription (Latin):
sterium in diocesi bisun¬
tina. cui nom̃ est carus locus:
⁊ erant cũ eo ex abbatib siuor¬
dinis multi. Ubi matrona q̃¬
dam de finib illis ex multo
iam tempore clauda. in carro
allata. ⁊ oblata est ei. Orans u
ne dñi erexit ⁊ sanauit: ut ea-¬
dem hora incolumis remea¬
ret ad propria.

Expanded text:
sterium in dioecesi Bisuntina, cui nomen est Charus-Locus, et erant cum eo ex abbatibus sui Ordinis multi, ubi matrona quaedam de 1146 finibus illis ex multo jam tempore clauda, in carro allata et oblata est ei. Orans vene Domini erexit et sanavit, ut eadem hora incolumis remearet ad propria.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽꝑ ut ĩ celo sie ĩ telsure uoluntas.
Preterea sicut qͥd̾a sensere priorp.¬
Ctĩnsũ mat᷑ in his parit̾ diuina uoluntas.
Hec tͥa nunc iusto uariis euentib adsurt.
Post mundi finẽ nescia finis erunt.
Quatuor ẽẽ sinent. nã pasci nullꝰ egebit.
Cuiue remittant᷑ debita nullus erit.
T ẽptari nemo pot̾it mala nulla deinceps.
A qͥb electos liberet auctor erunt.
Nã u̾bu uite. panẽ puto cotidianũ.
Siue sacramentũ quo uiget inrtꝰ ho.

Expanded text:
terna voluntas, Praeterea, sicut quidam sensere priorConsummatur in his pariter divina voluntas, Haec tria nunc justo variis eventibus adsunt, Post mundi finem nescia finis erunt. Quatuor esse sinent: nam pasci nullus egebit Cuive remittantur debita, nullus erit. Tentari nemo poterit; mala nulla deinceps, A quibus electos liberet auctor, erunt. Nam Verbum vitae, panem puto quotidianum, Sive sacramentum, quo viget intus ho
Abbreviated transcription (Latin):
dppłm regredi uestesq lauare sup̾mũ.
Pontifice. legis mystica uissa uolunt.
I pse tam̃ mundus ead̾e sic iussa canebant
N on nͥ cum iam sol occubuisset erat.
Subueniens ad eam compatiendo
F onst̃n illa lauans donͨ famłab̾r orbi.
Sol. uenit immundꝰ atq lauandꝰ erit.
E iꝰ enĩ membris dũ sol aget iste labores.
herebunt macłe. qd̾q lauetur erit.
Dicit᷑ ad ppłm tanqͣm remeare sacerdos.
ꝓppło rursum multiplicando p̃ces.
I amq uelut foris ẽ c̃ uocẽ mutãt. & orans.
Admonet ut parit̃ oret ce ip̃e chorus.
Admonet orandi formã sublime retͣctaris.
Qũa statuit xp̃c edocuitq suos.
& simul intinctu scĩficantis aque.
Ipse lauans ppłm. sua uestimenta lauare.
Fertur. & aptado reddere fonte p̃cum.
E st tñ immundꝰ donͨ sol occidat idem.
Sic sacͥfex remeat ut dignꝰ ꝑcipiendis.
Fiat. ce ad uitam sumat utrunq simł.
Q d metuat qd̾ amet qd̾ uereat᷑ erit.

Expanded text:
m regredi, vestesque lavare supremum Pontificem, legis mystica jussa volunt. Ipse tamen mundus eadem sic jussa cavebant Nonnisi, cum jam sol occubuisset, erat.Subveniens, ad eam compatiendo Fons tamen illa lavans, donec famulabitur orbi Sol, velut immundus, atque lavandus erit. Ejus enim membris, dum sol aget iste labores, Haerebunt maculae, quodque lavetur, erit. Dicitur ad populum tanquam remeare sacerdos, Pro populo rursum multiplicando preces. Jamque velut foris est, cum vocem mutat, et orans Admonet, ut pariter oret et ipse chorus. Admonet orandi formam, sublime retractans, Quam statuit Christus, edocuitque suos.Et simul intinctu sanctificantis aquae. Ipse lavans populum, sua vestimenta lavare Fertur, et apta Deo reddere fonte precum. Est tamen immundus, donec sol occidat, idem;Sic sacrifex remeans, ut dignus percipiendis. Fiat, et ad vitam sumat utrumque simulQuod metuat
Abbreviated transcription (Latin):
unde plurimũ gratulabamͦ.
eo qd̃ presens esset dux qͥdam
grecus missus a rege constan¬
tinopolitano. Hic in capella
regis loquebat᷑ patͥ nr̃o cum
mulier ceca oblata ẽ. Ubi uͦ
multis. puer elaudꝰ offereba¬
tur. Protinꝰ aũt fiduci aliter
loquens uir fidelis audien¬
tib om̃ib ait. In nomine
ihu xp̃i tibi precipio surge
⁊ ambula. Sonut uox uir¬
tutis. ⁊ secuta est iuirtꝰ: surgeis¬
ꝙ puer libere ambulabat.
⁊ prius qͥdem trementibus
membris uł cibiis ibat. sed
paulatim sub ocłis om̃ium
roborabatur. Gaufridus.
Anselmus ep̃c hauember¬
gensis in fronte ⁊ faucibus
grauissime patiebatur. ut
uix aliqͥd gustare poss aut
loqui. Hic gͦ rogabat beatũ
curare.Cui ioꝯde respondens
si eandem inqͥt haberes fidem
qͣm habent muliercule poss
forte ꝓdesse. At ille. ꝙ si ego
ait fidem non habeo.salĩi me
faciat fides tua. Tandem sig¬
nauit eum pater ⁊ cetigit.
⁊ continuo dolor om̃isq tu¬

Expanded text:
unde plurimum congratulabamur, unde plurimum congratulabamur, eo quod praesens esset dux quidam Graecus, missus a Rege Constantinopolitano. Hic in capella Regis loquebatur Patri nostro, cum mulier caeca oblata est: ubi vero multis, puer claudus offerebatur. Protinus autem fiducialiter loquens vir fidelis, audientibus omnibus ait: « In nomine Jesu Christi tibi praecipio, surge et ambula. » Sonuit vox virtutis, et secuta est virtus: surgensque puer, libere ambulabat, et prius quidem trementibus membris vel tibiis ibat, sed paulatim sub oculis omnium roborabatur. 19. GERARDUS. Anselmus episcopus Havenbergensis in fronte et faucibus gravissime patiebatur, ut vix aliquid gustare posset, aut loqui. Hic ergo rogabat beatum curare. » Cui jucunde respondens: « Si eamdem, inquit, haberes fidem, quam habent mulierculae, posset tibi forte prodesse. » At ille: « Et si ego, ait, fidem non habeo, salvum me faciat fides tua. » Tandem signavit eum Pater et tetigit: et continuo dolor, omnisque tu
Abbreviated transcription (Latin):
alter. ⁊ alter curuus erecti.
⁊ me p̃sente ad maiorẽ eccłiã
ab uniu̾so ppło st̃ deducti.
Nam uociferationẽ ⁊ sonan¬
tes campanas om̃s audistis.
Uix redieram domum. ⁊ ecce
iterũ clamor. it̃m compulsa¬
cio. Festinaui ad eccłiam. &
duos item claudos adduce¬
bant qui ip̃a hora receꝑant
dum rediret pater acuria re¬
gis: multitudo languentiũ
hospitii ianuas obsidebat:
Quos in ordinem fecimꝰ re¬
sidere. ⁊ singłos tengit ac sig¬
nauit. Ibi puer claudꝰ ex u¬
tero gressum recepit. alter
cecus uno ocło illuminatꝰ.
⁊ uir claudꝰ ab annis decẽ.
erectus ẽ. Hos ego uidi sta¬
tim sanatos sub manu be¬
nedicentis. Unus e fratrib
nr̃is unum adhuc surdum
qui auditum recepit se ui¬
disse cestatur.⁊ mulierem
gr̃as referentem qd̃ a dolore
capitis conualuisse. Ebre¬
hardis. Ceria tercia puerce¬
cus illuminatus ẽ. quem
ego uidi. Philippꝰ. Item uir
quidam in p̃sentia regis et
principum uniꝰ ocłi uisum
recepit. In ip̃o loco factum ẽ

Expanded text:
urvus, erecti, et me praesente ad majorem ecclesiam ab universo populo sunt deducti. Nam vociferationem et sonantes campanas omnes audistis. Vix redieram domum, et ecce iterum clamor, iterum compulsatio. Festinavi ad ecclesiam, et duos iterum claudos adduxerant, qui ipsa hora receperant dum rediret Pater a curia Regis, multitudo languentium hospitii januas obsidebat: quos in ordinem fecimus residere, et singulos tetigit ac sanavit. Ibi puer claudus ex utero gressum recepit. Alter caecus uno oculo illuminatus, et vir claudus ab annis decem erectus. Hos ego vidi statim sanatos sub manu benedicentis. Unus e fratribus nostris, unum adhuc surdum qui auditum recepit, se vidisse testatur, et mulierem gratias referentem, quod a dolore capitis convaluisset. EBERHARDUS. Feria tertia puer caecus illuminatus est, quem ego vidi. PHILIPPUS. Item vir quidam in praesentia Regis et principum, unius oculi visum recepit. In ipso loco factum est
Abbreviated transcription (Latin):
dederat transigebat. Quomͦ
ociosus quando exercebatur
in iustificationib dñi Nã
et si habebat cempus libe¬
rum a necessitatib plebium.
non camen a scĩs meditati¬
onib feriatum ñ orandi stu¬
dio. ñ ipso ocio contempła¬
di. Sermo illi intempore
ocii. aut serus aut nulus.
Aspectus aut officiosus aut
demissus. et choibitus intra
se. Nempe quod non medi¬
ocri laudi ducitur inter sapi¬
entes. oculus eius in capite
eius nusquam auolans nisi
cum uirtuti pariusset. Rigꝰ
aut indicãs caritatis aut
prouocans: tarus tam̃ et ip̃e.
Et quidem int̾dum eductꝰ.
excussus nunquam. Qui
ita nunciaret cordis letici¬
am.ut orisgr̃am nuncia¬
ret. s augeret. Tam modestꝰ
ut leuitatis non posset esse
suspectus : tantillus tamen.
ut hẏlarem uultum ab om̃i
tristicie neuo uel nebulo

Expanded text:
dederat, transigebat. Quomodo otiosus, quando exercebatur in justificationibus Domini? Nam etsi habebat tempus liberum a necessitatibus plebium, non tamen a sanctis meditationibus feriatum, non orandi studio, non ipso otio contemplandi. Sermo illi in tempore otii aut serius, aut nullus. Aspectus ejus aut officiosus, aut demissus, et cohibitus intra se. Nempe quod non mediocri laudi inter sapientes ducitur oculus ejus in capite ejus , nusquam avolans, nisi cum virtuti paruisset. Risus aut indicans charitatis, aut provocans: rarus tamen et ipse. Equidem interdum eductus, excussus nunquam: qui ita nuntiaret cordis laetitiam, ut ori gratiam non minueret, sed augeret. Tam modestus, ut levitatis non posset esse suspectus: tantillus tamen, ut hilarem vultum ab omni tristitiae naevo vel nubilo
Abbreviated transcription (Latin):
ccedens int̾ ħ mulier ho¬
norata coloniensis itid̾e
ciuis: que alteriꝰ ocłi lumen
amiserat. płima iam ꝑ quin¬
quennium inutilit sese ĩ me¬
dicos expendisse dicebat. Et
ip̃am quoq ꝯtinuo ꝑ signũ
crucis illuminans uirbeatꝰ:
qd̃ gͣtis acceperat. gratis dedit.

Expanded text:
ccedens inter haec mulier honorata, Coloniensis itidem civis, quae alterius oculi lumen amiserat, plurima jam per quinquennium inutiliter sese in medicos expendisse dicebat. Et ipsam quoque continuo per signum crucis illuminans Vir beatus, quod gratis acceperat, gratis dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
iussit: ⁊ aurũ confringi p̃ce¬
pit. ut uenderent᷑. ⁊ de precio
eoꝵ dilecta dño suꝑ aurũ et
toparion tabernacła fundaren¬
tur. Nec desistebat amalech
ab infestatione isrł: s moyses
eleuatis in celum manib po¬
titus est uictoria: et retrahen¬
tibus se hostib abbas sanctꝰ
sequester sollicitus clamanti¬
b ad m et domi ploranti¬
b fr̃ib irrupit in acies: et
in tempore iracundie factus ẽ
reconciliatio: ⁊ allegationib di¬
ꝓcelle:⁊reuersa est ĩter regẽ
et principem tranquillita¬
nsi et pacis defiderata sere¬
nitas.

Expanded text:
trahi, et aurum confringi praecetrahi, et aurum confringi praecepit, ut venderetur, et de pretio eorum dilecta Domino super aurum et topazion tabernacula fundarentur. Nec desistebat Amalech ab infestatione Israel: sed Moyses elevatis in coelum manibus potitus est victoria, et retrahentibus se hostibus Abbas sanctus sequester sollicitus, clamantibus ad Deum et domi plorantibus fratribus, irrupit in acies, et in tempore iracundiae factus est reconciliatio, et allegationibus diprocellae, et reversa est inter Regem et Principem tranquillitatis et pacis desiderata serenitas.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽret in sterquilinio. quã fuis¬
set. cũ circunstante exercitu
sedisset illesus in solio. Oftendit
ei uir sẽs salomonẽ peccasse
in ocio᷑⁊ abusum bono pacis
defluxisse in uicia: cũ dauid
pater cius absalon filio ꝑer¬
sequente.⁊ uniuerso israele
aduersus eum animato per¬
mansisset in gr̃a. Intimauit
etiam quomͦ ip̃m sathanas
colafirauit apłm: ĩ qua tri¬
bulatione immobilit̃ ꝑseue
faciunt ꝓsꝑa. ⁊ circunspectio¬
res aduersa. Audiens hec ue¬
nerabilis comes magnifice
animatꝰ. duo immensi pondis
⁊ miri oꝑis uasa aurea ĩ qui¬
b p̃ciosissimȩ gemiȩ habe¬
bantur incluse. quȩ ĩ sollem¬
nitate corone suȩ rex angloꝵ
henricus auuncłs eius ad osten¬
tationem diuitiarum suarum
ꝙ głe suȩ. in mensa corã se ha¬
bere consueuerat: sub omni
celeritate ꝓferri iussit in me¬
dium: ⁊ a corde suo delectati¬
onem huiꝰmodi auellens. gẽ¬
mas a retinacłis suis abstrahi¬

Expanded text:
deret in sterquilinio, quam fuisderet in sterquilinio, quam fuisset, cum circumstante exercitu sedisset illaesus in solio . Ostendit ei Vir sanctus Salomonem peccasse 1115 in otio, et abusum bono pacis defluxisse in vitia: cum David pater ejus, Absalon filio persequente, et universo Israel adversus eum armato, permansisset in gratia. Intimavit etiam quomodo ipsum satanas colaphizarit Apostolum, in qua tribulatione immobiliter persefaciunt prospera, et circumspectiores adversa. » 55. Audiens haec venerabilis Comes, magnifice animatus, duo immensi ponderis et miri operis vasa aurea in quibus pretiosissimae gemmae habebantur inclusae, quae in solemnitate coronae suae rex Anglorum Henricus avunculus ejus ad ostentationem divitiarum suarum et gloriae suae in mensa coram se habere consueverat sub 1116 omni celeritate proferre jussit in medium; et a corde suo delectationem hujusmodi avellens, gemmas a retinaculis suis jussit abs
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm pͥncipes: ⁊ cominota ẽ et
contremuit t̾ra. ⁊ quasi iratus
esset ei ds: rapinis ⁊ incendiis
fere om̃ia ad eũ ꝑtinentia de¬
populatorib exposita erant.
⁊ oꝑuit faciem t̾re regis exer¬
citus: ⁊ passim om̃ia uastaban¬
tur. Nec erat ei tutũ resistere
uł obuiare. ꝑsecritorib: qr et
sui deseruerant cũ. manifeste
infestantes: ⁊ qͥ remanserant
in insidiis ñ ad subsidia e¬
rant. Undiq angustiȩ graues:
qr nec domi sͥ cauere. nec extͣ
poterat congrua ꝓuidere: cũ
om̃ino qͥ sui essenͣt nesciret:
⁊ tam de ꝑfidia refuguaꝵ. qͣm
de duplicitate suoꝵ prorsus
diffideret. Inter has angustias
conuersus ad dñm de celo que¬
siuit auxilium.⁊ accito uiro
d̾i cuiꝰ consilio maxime ute¬
batur. ñ desꝑans de clemen¬
tia d̾i. hoc ex eius responso
accepit: ut intelligeret quia
flagellat d̾s filium quẽ reci¬
pit:⁊ huiusmodi correctiones
⁊ głosiorem fuisse iob cum se¬

Expanded text:
quam principes, et commota est et quam principes, et commota est et contremuit terra; et quasi iratus esset ei Deus, rapinis et incendiis fere omnia ad eum pertinentia depopulatoribus exposita erant; et operuit faciem terrae Regis exercitus, et passim omnia vastabantur. Nec erat ei tutum resistere, vel obviare persecutoribus: quia et sui deseruerant eum, manifeste infestantes; et qui remanserant, in insidiis, non ad subsidia erant. Undique angustiae graves, quia nec domi sibi cavere, nec extra poterat congrua providere, cum omnino qui sui essent, nesciret; et tam de perfidia refugarum, quam de duplicitate suorum prorsus diffideret. Inter has autem augustias conversus ad Dominum, et de coelo quaesivit auxilium: et accito Viro Dei, cujus consilio maxime utebatur, nec desperans de misericordia Dei, hoc ex ejus responsione accepit, « ut intelligeret quia flagellat Deus omnem filium quem recipit; et hujusmodi correptiones et gloriosiorem fuisse Job cum se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓurderent:⁊ de penu ⁊ horreo
comitis necessaria ministrarer.
Circunferebant etiã rigente
bruma aptatis sarcinis paupe¬
rum indumenta. ⁊ pelles. ⁊ bir¬
ros: ⁊ calciamenta ĩ quib nec
absungia deerat. quȩ ꝑ uicos
indigis erogabant. Nullum ĩ
comitatu illo clementiȩ deerat
opꝰ: ad portũ illum naufragi
om̃s tutũ habebant refugium.
Temporib famis ñ sic̃ pharao
frumenta uenundedit. ppło: nͦ
in seruitutẽ qͥ erogatis annonis
subiecit egyptũ: s abbate sc̃o
quasi altero ioseph diumniore usꝰ
consili ario gratis egenis aꝑuit
horrea: nec exhausit pecunia
ppłm: nec astu circumienit af¬
flictos: nec re publica ad se tͣns¬
lata. priuatos in t̾ra cumulauit
thesauros. s in celo potius thes¬
aurizans infatigabilis distribu¬
tor. cũ magna alacritate.⁊ pecu¬
nias distribuit.⁊ annonas. Nec
defuit uiro inhianti celestib.
magni pond̾is ⁊ horrendi demp¬
tatio. s aggressus ẽ eũ tã rex

Expanded text:
providerent, et de penu et horreo providerent, et de penu et horreo Comitis necessaria ministrarent. Circumferebant etiam rigente bruma, aptatis sarcinis, pauperum indumenta, et pelles, et birros, et calceamenta, in quibus nec axungia deerat, quae per vicos indigis erogabant. Nullum in comitatu illo clementiae deerat opus: ad portum illum naufragi omnes tutum habebant refugium. Temporibus famis non, sicut Pharao, frumenta venumdedit populo, nec in servitutem sibi erogatis annonis subjecit Aegyptum: sed Abbate sancto, quasi altera Joseph, diviniore usus consiliario, gratis egenis aperuit horrea, nec exhausit pecunia populum, nec astu circumvenit afflictos, nec re publica ad se translata, privatos in terra cumulavit thesauros; sed in coelo potius thesaurizans infatigabilis distributor, cum magna alacritate et pecunias distribuit, et annonas. 54. Nec defuit viro inhianti coelestibus magni ponderis et horrenda tentatio: sed aggressus est eum tam Rex,
Abbreviated transcription (Latin):
dant̾ refici iussit. s ⁊ aliis pau¬
ꝑib largas ⁊ congruas ꝑsonis
elemosinas: siue in cibis. siue
in uestib. eoꝵ ministerio do¬
nari instituit. & ill quidem
tantũ in domo sua uoluit ẽẽ
dñium: ut potestatiue pincer¬
nis ⁊ pistorib ⁊ cocis ⁊ reliquis
ministerialib quȩ uellent iu¬
berent: quȩ placeret tollerent.
nec esset qui aliquid ꝓhiberet.
uel referret ad comitem. si in ali¬
quo prodigi uiderent᷑. S ⁊ iuri
ipsi timentes dm̃. ⁊ tam ei pla¬
cere qͣm comiti cupientes. nec
magnificentiã pͥncipis minue-¬
bant: qͥ caritatis plenitudinẽ de
suis impleri preceꝑat: nͨ d̾o ĩgra¬
ti esse uolebant. si inuenirent᷑
desides ⁊ auari uͥ eos promptos
⁊ munificos dispensatores esse
tam uoluntas dĩ. qͣm pͥncipis
sufficiens bonitas iniunxisset.
Erat p̃terea hoꝵ officio depu¬
tatum: ut monachis ⁊ religio¬
sis uiris quos ad curiã diu̾sa
mictebant negocia. hospicia

Expanded text:
danter refici jussit. Sed et aliis paudanter refici jussit. Sed et aliis pauperibus largas et congruas personis eleemosynas, sive in cibis, sive in vestibus, eorum ministerio donari instituit. Et illis quidem tantum in domo sua voluit esse dominium, ut potestative, pincernis, et pistoribus, et coquis, et reliquis ministerialibus, quae vellent juberent, quae placeret tollerent; nec esset qui aliquid prohibere auderet, vel referret ad Comitem, si in aliquo prodigi viderentur. Sed et viri illi timentes Deum, et tam ei placere, quam Comiti cupientes, nec magnificentiam Principis minuebant, qui charitatis plenitudinem de suis impleri praeceperat; nec Deo ingrati esse volebant, si invenirentur desides et avari, ubi eos promptos et expeditos dispensatores esse, tam voluntas Dei, quam Principis sufficiens bonitas injunxisset. Erat praeterea horum officio deputatum, ut monachis et religiosis viris, quos ad curiam diversa mittebant negotia, hospitia
Abbreviated transcription (Latin):
litatem ⁊ honestatem ꝯuertit:
nec erat qͥ in p̃sentia eiꝰ auderet
aliquid indecens uł agere uł
loqui: s in hoc etiam ei place¬
re studentes. siue ficto. siue
puro animo: ea ĩ quib dñm
suum delectari uidebant ipsi
quoq sepiꝰ factitabant. Intro¬
ducebant gͥ ad eum qͥ familia¬
rius ei assistebant pauꝑes. paci¬
entes caliumniam nunciabant.
languentes in plateis iacentes:⁊
quoscuq ĩ amaritudine ⁊ mi¬
seria constitutos: et ipse obla¬
ta sͥ occasione clementie letaba¬
tur: ⁊ altiori gr̃a amplectebat᷑.
quos de huiꝰmodi reb uidebat
magis esse sollicitos. ⁊ qr suoꝵ
neminem uł in illa curia. uel
ꝓ causa illa uir dĩ passus ẽ de¬
morari. duos religiosos uiros
de p̃monstratensi ordine euo¬
catos. elemosinȩ suȩ p̃posuit. ad
quoꝵ curam spectaret circuire
castella ⁊ uicos: in quib ipse
maneret.⁊de ꝓpria mensa lan¬
guentes ⁊ lepsos qͥ ibi manebart
quandiu in ilł locis esset abun¬

Expanded text:
litatem et honestatem convertit: litatem et honestatem convertit: nec erat qui in praesentia ejus auderet aliquid indecens vel agere, vel loqui; sed in hoc etiam ei placere studentes, sive ficto, sive puro animo ea, in quibus dominum suum delectari videbant, ipsi quoque saepius factitabant. Introducebant igitur ad eum, qui familiarius ei assistebant, pauperes patientes calumniam, nuntiabant languentes in plateis jacentes, et quoscumque in amaritudine et miseria constitutos; et ipse oblata sibi occasione clementiae laetabatur, et altiori gratia amplectebatur, quos de hujusmodi rebus videbat magis esse sollicitos. Et quia suorum neminem vel in illa curia, vel pro causa illa Vir Dei passus est demorari; duos religiosos viros de Praemonstratensi Ordine evocatos eleemosynae suae praeposuit, ad quorum curam spectaret circumire castella et vicos, in quibus ipse maneret: et de propria mensa languentes et leprosos, qui ibi manebant, quamdiu in illis locis esset, abun
Abbreviated transcription (Latin):
elemosinas ea sagaticate dis¬
ponere: ut semꝑ fructificantes
rediuiuis ⁊ renascentib accessi¬
onib nouas semꝑ elemosinas
parturirent. Semum egenis
quos hac atq illac quasi ues¬
pe. pungentes stimuli pauꝑ¬
tatis exagitant: om̃imodis do¬
cuit misereri: aliis indumen¬
ta. aliis alimenta largiri. Mo¬
nuit ⁊ suggessit. ut ꝑ seipsum
xenodochia uisitaret: nec horre.
in hoc duplicaretur clemen¬
tie bonum. si & uideret ꝙ fo¬
ueret: si consolaret᷑ & reficet.
Humiliare pauꝑum oppresso¬
res. defendere pupillum et
uiduam. misereri ⁊ commo¬
dare. sermones in iudicio dis¬
ponere. prouidere quieti eccłe.
rationem gladii intellig̾e. qͣsi
elementarium instruxit: sũ¬
mam pͥncipalis officii ei inti¬
mans.⁊ hoc a pͥncipe exquiri
ex debito. ut laudi bonoꝵ. et
uindictȩ maloꝵ intendat. Hec
⁊ alia huiꝰmodi salubria mo¬
nita homo rationabilis reue¬
rent̃ accipiens. luxum curiȩ
⁊ fastum altitudinis in humi¬

Expanded text:
eleemosynas ea sagacitate diseleemosynas ea sagacitate disponere, « ut semper fructitantes redivivis et renascentibus accessionibus novas semper eleemosynas parturirent. Deinde egenis, quos hac atque illac quasi vespae pungentes stimuli paupertatis exagitabant, omnimodis docuit misereri; aliis indumenta, aliis alimenta largiri monuit: et suggessit, ut per se ipsum xenodochia visitaret, nec horrerein hoc duplicaretur clementiae bonum, si et videret, et foveret; si consolaretur, et reficeret. Humiliare pauperum oppressores, defendere pupillum et viduam, misereri et commodare, sermones in judicio disponere, providere quieti Ecclesiae, rationem gladii intelligere quasi elementarium 1114 instruxit, summam principalis officii ei intimans, et hoc a principe requiri ex debito, ut laudi bonorum et vindictae malorum intendat. » 53. Haec et alia hujusmodi salubria monita homo rationabilis reverenter accipiens, luxum curiae, et fastum altitudinis in humi
Abbreviated transcription (Latin):
dhesit ei pre ceteris qͥdem
pͥncipib comes theobaldꝰ:
& dilectionem oꝑe ꝓsecutus. se
ꝙ sua in subsidia clareualł ex¬
posuit: & in manib abb̃is po¬
suit animam suã: deposita al¬
titudine pͥncipali. se int̾ seruos
d̾i conseruũ exhibens ñ dñm.¬
ut obediret ad om̃ia que do¬
mus illius infimi postulasser.
domos: abbatiis nouis p̃bebat
impensas: et ubicunq serui
d̾i extendissent ꝓpagines. de¬
legabat pecunias : ñ unam
domum sicut salomon iero¬
solimis statuens: s ubicunꝙ
huiꝰ scematis consedissent ꝑ¬
sone. satagebat eis ministrare
necessaria: quasi xp̃o in terris
presenti ꝓpͥam faceret mansio¬
nem.S ⁊ hoc in arbitrio ui-¬
ri d̾i posuit: ut quibcunq
egentib eo mandante ad o¬
pus di sumptꝰ preberet. Ui¬
dens gͥ abbas promptũ prin¬
cipis animum: pietatẽ pieta¬
te accendit: ⁊ maxime qͥd̾e
domesticis fidei. uoluit enĩ
esse obnoxium. ⁊ immortalia
templa fundare consuluit:⁊

Expanded text:
dhaesit ei prae caeteris quidem principibus comes Theobaldus, et dilectionem opere prosecutus, et se, et sua in subsidia Clarae-Vallis exposuit, et in manibus Abbatis posuit animam suam, deposita altitudine principali, se inter servos Dei conservum exhibens, non dominut obediret ad omnia, quaecumque domus illius infimi postulassent domos, abbatiis novis praebebat impensas; et ubicumque servi Dei extendissent propagines, delegabat pecunias: non unam domum, sicut Salomon Jerosolymis, statuens; sed ubicumque hujus schematis consedissent personae, satagebat eis ministrare necessaria, quasi Christo in terris praesenti propriam faceret mansionem. Sed et hoc in arbitrio Viri Dei posuit, ut quibuscumque egentibus eo mandante ad opus Dei sumptus praeberet. Videns igitur Abbas promptum Principis animum, pietatem accendit, et maxime quidem domesticis fidei voluit eum esse obnoxium; et immortalia templa fundare consuluit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ed et ꝑalitica qued̾a mu¬
lier de eadem regione.
diues & honorata: ibidem re¬
cepit amissam ex multo dem¬
pore sospitatem. Dumq exilieñ
ambularet. om̃s quid̃ letati
sunt qͥ uidebant: s p̃ cȩteris
exultauere milites qui attu¬
lerant ⁊ obculerant eam. Nã
⁊ ipsiꝰ sͥ particeps ẽẽ uirtutis:
religiosa deuotio uidebatur.
er idem tempꝰ tͣnseunte
sc̃o ꝓpe uicum in littore
reni positum quem bobardũ
uocant. ⁊ uarios ꝑ uniu̾sam ꝓ¬
uinciam curantẽ langores.
oblatꝰ est paraliticꝰ in grabato.
Audita si quid̾e fama u̾tutum.
a predicto uico in occursum
eius se fecerat absportari. Cui
in medio ppłi manus imponeis.
erexit hominem: incolum̃q
remisit ad ꝓpͥa. Eodem anno
ingredienti urbem treu̾ensiũ
seruo xp̃i: ex more obuiã ru¬
it ppłs uniu̾sus. Offerunt aũt
ei sorores duas: quȩ ab annis
quatuor amborum lum̃ ami¬
serant ocłoꝵ. Quarum ille u¬
triq impͥmens signũ crucis:
uisum reddidit lucis. ⁊ uidentes

Expanded text:
ed et paralytica quaedam mulier de eadem regione, dives et honorata, ibidem recepit amissam ex multo tempore sospitatem. Dumque exsiliens ambularet, omnes quidem laetati sunt qui videbant, sed prae caeteris exsultavere milites qui attulerant et obtulerant eam. Nam et ipsius sibi particeps esse virtutis religiosa devotio videbatur. Per idem tempus transeunte Sancto prope vicum in littore Rheni positum, quem Bobardum vocant, et varios per universam provinciam curante languores, oblatus est paralyticus in grabato. Audita siquidem fama virtutum, a praedicto vico in occursum ejus se fecerat apportari. Cui in medio populi manus imponens, erexit hominem, incolumemque remisit ad propria. 32. Eodem anno ingredienti urbem Treverensium Servo Christi, ex more obviam ruit populus universus. Offerunt ei sorores duas. quae ab annis quatuor, amborum lumen amiserant oculorum. Quarum ille utrique imprimens signum crucis, visum reddidit lucis: et videntes
Abbreviated transcription (Latin):
memoria eoꝵ cum sonitu. Quo¬
mͦ facti sunt in desolationem.
subito defecerunt. pperierunt
ꝓpt̾ iniquitatem suã: Grande
hodieq miracłm facit tam ue¬
lox generationis illius deletio:
his presertim qui eoꝵ nou̾ant
suꝑbiam atq potentiam. Mul¬
ta quidem et alia signa fuere
quib deus glorificauit nom̃¬

Expanded text:
memoria eorum cum sonitu? quomemoria eorum cum sonitu? quomodo facti sunt in desolationem, subito defecerunt, perierunt propter iniquitatem suam! Grande hodieque miraculum facit tam velox generationis illius deletio, his praesertim qui eorum noverant superbiam atque potentiam. Multa quidem et alia signa fuere, quibus Deus glorificavit nom
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemeas contumeliasq euo¬
mebat in ⁊ sc̃m: dicens hẏpo¬
critam et. inuasorem aliene
heredita. ⁊tis: s et caluiciei il¬
litis improꝑans. At ille nichil res¬
pondit ei. sicut erat uerecun¬
dis et mitis: s dñs respondit
pro eo.Uersa illa minsaniam ẽ
dño iudicante: et crebris uoci¬
bus clamitans se suffocari a
malachia: morte demum hor¬
renda luit peccatum blasphe¬
mie. Sic misera assumens ad¬
uersus malachiam imꝑperiũ
helysei: uere illum sibi alterũ
exꝑta est helẏseum. Porro quia
causa pestilentie cuiusclam orte
in eiuitate multitudinem cleri
ne hoc quidem p̃tereundu qd̃
orante malachia. pestilentia
lico conquieuit. Ex hoc iam qͥ
mutiret aduersus eum ñ fuit:
dicentib qui de semine chana¬
am sunt. fugiamus malachiã
quia dñs pugnat pro eo. At
sero istuo : quia zelus domi¬
ni ubiq occurrens eis. perse ci¬
cutꝰ est eos usq ad int̾nitionẽ.
Quomͦi intra paucos dies periit

Expanded text:
blasphemias contumeliasque evoblasphemias contumeliasque evomebat in Sanctum, dicens hypocritam et invasorem alienae haereditatis, sed et calvitiei illius improperans. At ille nihil respondit ei, sicut erat verecundus et mitis: sed Dominus respondit pro eo. Versa illa in insaniam est, Domino judicante: et crebris vocibus clamitans se suffocari a Malachia, morte demum horrenda luit peccatum blasphemiae. Sic misera assumens adversus Malachiam improperium Elisaei , vere illum sibi alterum experta est Elisaeum. 30. Porro quia causa pestilentiae cujusdam ortae in civitate, multitudinem cleri ne hoc quidem praetereundum, quod orante Malachia, pestilentia illico conquievit. Ex hoc jam, qui mutiret adversus eum, non fuit, dicentibus qui de semine Chanaan sunt: Fugiamus Malachiam, quia Dominus pugnat pro eo. At sero istud: quia zelus Domini, ubique occurrens eis, persecutus est eos usque ad internecionem. Quomodo intra paucos dies periit
Abbreviated transcription (Latin):
ec modo malefactores sed et
detractores malachie corripu¬
it d̃s. Quidam uerbigr̃a. grãm
habens principum et potentũ.
etiam ipsius regis quod esset ad¬
ulator et garrulus et potens in
lingua. fauebat ꝑ om̃ĩa aduer¬
sariis malachie: et procacit̾ tue¬
batur partem eoꝵ. Sc̃o uͦ et pre¬
senti resistebat infacie: et detra¬
hebat absenti: irreuerenter occur¬
rens ei in omni loco. maximeq
ubi celebriorib illum sciret int̾¬
esse conuentib. S eito dignalin¬
gue procacis mercede donatus
est. Intumuit et conputruit lin¬
guia maledica: uermib ex ea
scatentib et diffiuentib. toto
ore blasphemo. Quos ꝑseptem
ferme dies incessant̾ uomens:
tandem cum illis miseram ex¬
puit animam.
oquente coram aliquando
Mallachia. et ppłm exhortante:
mulier quecdam infelix ausa
est int̾rumꝑe sermonem clamo¬
rib improbis: non deferens sa¬
cerdoti et spiritui qui loqueba¬
tur. Erat autem de ꝓgenie im¬
piaᷤ et sp̃m habens in narib

Expanded text:
ec modo malefactores, sed et detractores Malachiae corripuit Deus. Quidam, verbi gratia, gratiam habens principum et potentum, etiam ipsius Regis, quod esset adulator et garrulus, et potens in lingua; favebat per omnia adversariis Malachiae, et procaciter tuebatur partem eorum: Sancto vero et praesenti resistebat in facie, et detrahebat absenti, irreverenter occurrens ei in omni loco, maximeque ubi celebrioribus illum sciret interesse conventibus. Sed cito digna linguae procacis mercede donatus est. Intumuit et computruit lingua maledica, vermibus ex ea scatentibus, et diffluentibus toto ore blasphemo: quos per septem ferme dies incessanter vomens, tandem cum illis miseram exspuit animam. 29. Loquente coram aliquando Malachia, et populum exhortante, mulier quaedam infelix ausa est interrumpere sermonem clamoribus improbis, non deferens sacerdoti, et spiritui qui loquebatur. Erat autem de progenie impia, et spiritum habens in naribus,
Abbreviated transcription (Latin):
et siiam nemo qui palamno¬
ceret: ab insicdiantib tamen
nec locus satis tutus ep̃o erat.
nec tempus feriatum. Et de¬
putati sunt ei uiri armati
ad custodiam die ac nocte: s
ille magis in dño conficlebat.
Fuit uͦ consilium p̾fatũ scis¬
maticum insequi: eo quod se¬
duceret multos ex insignibus
que ferebat. suadens omnib
se ep̃m esse debere: et sic sollici¬
tans plebes aduersus malachiã
atq eccłie unitatem. Et fecit
sic. Et sine difficultate ita in
breui uniuersas sepiuit uias
eius per gr̃am sibi adomino
datam. et quã habebat ad om̃s.
ut malignus ille coactus sit
dare manꝰ. reddere insignia.
& quiesc̾e de reliquo in omni
subiectione. Ita Malachias licy¬
de reliquo ꝑ multa ꝑicula et
labores prosꝑabat᷑ in dies ⁊ con

Expanded text:
etsi jam nemo qui palam noetsi jam nemo qui palam noceret, ab insidiantibus tamen nec locus satis tutus Episcopo erat, nec tempus feriatum. Et deputati sunt ei viri armati ad custodiam die et nocte: 671 sed ille magis in Domino confidebat. Fuit vero consilium, praefatum schismaticum insequi eo quod seduceret multos ex insignibus quae ferebat, suadens omnibus episcopum se esse debere; et sic sollicitans plebes adversus Malachiam, atque Ecclesiae unitatem. Et fecit sic: et sine difficultate ita in brevi universas sepivit vias ejus per gratiam sibi a Domino datam, et quam habebat ad omnes, ut malignus ille coactus sit dare manus, reddere insignia, et quiescere de reliquo in omni subjectione. Ita Malachias, licet per multa pericula et labores, prosperabatur in dies, et con
Abbreviated transcription (Latin):
Pacem offerunt: qui necem pa¬
rauerant. Non est quod abnu¬
at: qui et uite ꝑiculo quesierat
eam. Itaq facta est pax: et tam
firma ut ab illa die hostem sacer¬
dos non mͦ pacatum habuerit. s
subditum. s deuotum. Quo au¬
dito fideles quiq gauisi sunt:
quod ñ mͦ saluatus sit sanguis
in noxius in die illa: sedet no¬
centium multor anime ma¬
lachie meritis euaserint ad salu¬
tem. Et apprehendit om̃s cir¬
cumquaq timor: audientes quo¬
mͦ duos inimicoꝵ eius. qui ui¬
derentur ferociores et fortiores in
generatione sua. sic subita uir¬
tute prostrauit d̃s: istum loqͣ
qui in manib est. et eum de qͦ
suꝑius dixi. Alterum eñĩ terri¬
biliter multatum in corpore.
alterum misericordit̾ mutatũ
in corde: ambos mirabilit̾ com¬
prehendit in consiliis que co¬
gitabant: is ita peractis cepit
iam in ciuitate ep̃c tota liber¬
tate disponere et ordinare de
omnib ꝑtinentib ad ministe¬
rium suum: ñ tamen sñ con¬
tinuo discrimine uite sue. Nam

Expanded text:
pacem offerunt, qui necem paraverant. Non est quod abnuat, qui et vitae periculo quaesierat eam. Itaque facta est pax, et tam firma, ut ab illa die hostem Sacerdos non modo pacatum habuerit, sed subditum, sed devotum. Quo audito, fideles quique gavisi sunt, quod non modo salvatus sit sanguis innoxius in die illa; sed et nocentium multorum animae, Malachiae meritis, evaserint ad salutem. Et apprehendit omnes circumquaque timor, audientes quomodo duos inimicorum ejus, qui viderentur ferociores et fortiores in generatione sua, sic subita virtute prostravit Deus: istum loquor, qui in manibus est, et eum de quo superius dixi. Alterum enim terribiliter mulctatum in corpore, alterum misericorditer mutatum in corde, ambos mirabiliter comprehendit in consiliis, quae cogitabant. 27. His ita peractis, coepit jam in civitate Episcopus tota libertate disponere et ordinare de omnibus pertinentibus ad ministerium suum, non tamen sine continuo discrimine vitae suae. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
amplius qͣm centũ sexaginta
monast̾iorũ pat. c̃cio decimo
kalendas septembris int̾ filioꝵ
manus obdormiuit in xp̃o. Se¬
pultꝰ ẽ aũt undecimo kalendas
eiusdem mensis aute sc̃m altare
beate uirginis mat̾s. cuiꝰ fuerat

Expanded text:
amplius quam centum sexaginta amplius quam centum sexaginta monasteriorum Pater, decimo tertio kalendas septembris inter filiorum manus obdormivit in Domino. Sepultus est autem undecimo kalendas ejusdem mensis ante sanctum altare beatae Virginis matris, cujus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
colerabilis iam fiebat impetus
concurrentium ac desid̾abiles te¬
uentium pedes. oscłantium ma¬
nꝰ. applicantium panes. balteos.
nũmos. ⁊ alia queq seruanda sͥ
ꝓbñdictione. ⁊ uariis necessita¬
uenturi. Nam ⁊ scd̾a die tantꝰ
curca meridiem ppłs fuerat con¬
gregatꝰ. ⁊ tanto pietatis zelosti¬
pati undiq sacrũ corpꝰ obsed̾ant:
ut nulla pene episcopis reu̾en
tia nulla fr̃ib haberet᷑. Unde
ueriti ne qͥd simile aut forte gra¬
uiꝰ accideret die t̾cia p̃ocupan¬
tes horam ⁊ mane diuina ex
more sacrificia ꝯsũmantessiẽ⁊
biduum iam incelebͣtione mis¬
sarũ. ⁊ iugi fecerant psalmodia.
purissimũ illd̾ balsamĩi suouas¬
culo cõmisere in lapide repo¬
nentes lapidem preciosum:
oꝑtimani margaritam.
onsũmatis gͦ felicit̾ uitȩ
sue dieb.⁊ annis circiter
sexaginta trib expletis. dilectꝰ
dñi bernardꝰ clareuallensis ce¬
nobii pͥmus ałbas. alioꝵ qͦq

Expanded text:
tolerabilis jam fiebat impetus tolerabilis jam fiebat impetus concurrentium, ac desiderabiles tenentium pedes, osculantium manus, applicantium panes, baltheos, 1157 nummos, et alia quaeque servanda sibi pro benedictione, et variis necessitaventuri. Nam et secunda die tantus circa meridiem populus fuerat congregatus, et tanto pietatis zelo stipati undique sacrum corpus obsederant, ut nulla pene episcopis revetia, nulla fratribus haberetur. Unde veriti ne quid simile, aut forte gravius accideret die tertia, praeoccupantes horam, et mane divina ex more sacrificia consummantes, sicut et biduum jam in celebratione Missarum et jugi fecerant psalmodia, purissimum illud balsamum suo vasculo commisere, in lapide reponentes lapidem pretiosum, optimam margaritam. 88. Consummatis ergo feliciter vitae suae diebus, annis circiter sexaginta tribus expletis, dilectus Domini Bernardus, Clarae-Vallensis coenobii primus abbas, aliorum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dulcedinẽ. gaudia fund̾e. flue¬
re consolationes.
Dum fidelis minister ⁊ sacer¬
dos altissimi felicit᷑ ingre¬
ditur ĩ locũ tab̾nacłi ammirabi¬
lis ad altare di. sacram eriaccep¬
tabilem hostiam sui sp̃c oblatu¬
rus: corpꝰ etiam ride ꝑatum et or¬
natum sac̾dotalib instrumentis.
oratorio beate di genitͥcis infert᷑.
Plurima qͦ nobilium ⁊ ignobili¬
um de uicinis qͥbrq locis geme¬
bunda ꝓtinꝰ turba conuenit: et
uallem totam ploratus ⁊ ululatꝰ
multꝰ implebat. Amariꝰ tamen
ꝓforib monasterii lamentabat᷑
sexus miserabilior mulieru: qd̾
accedentib ad beata uestigia
uiris. monastici ordinis discipli¬
na mexorabilit̃ eis etiam tunc
negaret ingressum. Biduo man-¬
sit in medio gregis pastor extincłꝰ.
dum pͥstina illa dulcissimi gr̃a
uultꝰ. nil minorata s augta
mag̃ om̃ium inse fig̾et ocłos.
ammos tͣheret. sepeliret affectꝰ
Crescebat aũt supra modũ ru¬
ens undiq ppłi multitudo & in¬

Expanded text:
dulcedinem, gaudia fundere, fluere consolationes. Dum fidelis minister et sacerdos Altissimi feliciter ingreditur in locum tabernaculi admirabilis, ad altare Dei, sacram ei et acceptabilem hostiam sui spiritus oblaturus; corpus etiam rite paratum et ornatum sacerdotalibus indumentis, oratorio beatae Dei Genitricis infertur. Plurima quoque nobilium et ignobilium de vicinis quibusque locis gemebunda protinus turba convenit, et vallem totam ploratus et ululatus multus implebat. Amarius tamen pro foribus monasterii lamentabatur sexus miserabilior mulierum, quod accedentibus ad beata vestigia viris, monastici Ordinis disciplina inexorabiliter eis etiam tunc negaret ingressum. Biduo mansit in medio gregis pastor exstinctus, dum pristina illa dulcissimi gratia vultus nil minorata, sed aucta, magis omnium in se figeret oculos, animos traheret, sepeliret affectus. Crescebat autem supra modum ruens undique populi multitudo, et in
Abbreviated transcription (Latin):
H ic inhiat. studet hic. affluit ille bouis.
Iste manu purꝰ. sermone. manu. sacer ille.
In teger est ille. pectore. uoce. manu.
H i cres in mundo fiuitant. tam̃ ille perieli:
P aulisꝑ patitur. hic minus. ile nichil.
U t mare tͣnseat ille mouet qͣsi bͣchia. naues:
P reparat hic. pontem fabricat ilie sibi¬
ħ unc manuum motꝰ. racͥis hunc. pons adiuuat illum.
Hic nat. remigat hic. transiit ine fietume
⁊ er denos fructꝰ emit hie. duplum metit ille.
Illi centenus premia debet honor.

Expanded text:
Hic inhiat, studet hic, affluit ille bonis. Hic inhiat, studet hic, affluit ille bonis. Iste manu purus, sermone, manu sacer ille, Integer est ille pectore, voce, manu. e gradus. Hi tres in mundo fluitant; tamen iste pericli Paulisper patitur, hic minus, ille nihil. Ut mare transeat hic mons, hic quasi brachia navem Praeparat hic, pontem fabricat ille sibi. Hunc motus manuum, ratis hunc, pons adjuvat illum; Hic nat, remigat hic, transilit ille fretum. Ter denos fructus emit hic, duplum metit ille, Illi centenus praemia debet honor.
Abbreviated transcription (Latin):
Ires recipit celum. damelem iob. noe. aauso:
Limine. mendicat cetera curba foris.
Si pondiis rerum ratio bene considat. om̃s.
E xprimet ȩcbͥmet electos illa figura trium.
Castoꝵ mores damelis uita figurat.
Fioruit illesus in damiele pudor.
Iob designat eos quos fedꝰ meseat amoris.
Sob compleuit opus prolis amore suum.
Hos noe designat quos eccłie racis audit.
Archa secuta noe. sub noe tuta fuit.
Qui caste iiuunt daniel. qͥ coiugis implent:
Debita iob. noe qui bene corda regunt.
Uoluit᷑ in saxo qui nubit. fudac in agro:
Qui docet. in lecto uiuere castꝰ amat.
Huic mola debet᷑. ager huic. therꝰ hue. mola mundꝰ
Subdita plebs ager est. uita qͥeta thorus.
S pe prolis. lucro fratris. amoie di.
H ic cener. hic fortis. hic ẽ ienis. quasi lacte:
Uescitur. hic. ille panibus. ille fauis.
Quem domat hic. ille uulnerat. ille necat.
Istum campꝰ hab. hunc collis. mons hab illum.
Ambulat hic. ule cursitat. ille uolat.
Q ucquid peccati ẽ cauet hie. timet hic. fugit ille.

Expanded text:
res recipit coelum, Danielem, Job, Noe; clauso Limine mendicat caetera turba foris. Si pondus rerum ratio bene consulat omnis, Exprimet electos illa figura trium. Castorum mores Danielis vita figurat; Floruit illaesus in Daniele pudor. Job designat eos quos foedus inescat amoris; Job complevit opus prolis amore situm. Hos Noe declarat quos Ecclesiae ratis audit; Arca secuta Noe, sub Noe tuta fuit. Qui caste vivunt Daniel, qui conjugis implent Debita Job, Noe sunt qui bene corda regunt. Volvitur in saxo qui nubit, sudat in agro Qui docet, in lecto vivere castus amat. Huic mola debetur, ager huic, torus huic; mola mundus, Subdita plebs ager, vita quietat torus. Spe prolis, lucro fratris, amore Dei.Hic tener, hic fortis, hic est lenis; quasi lacte Vescitur hic, ille panibus, ille favis. Quem domat hic, ille vulnerat, ille necat, Istum campus habet, hunc collis, mons habet illum, Ambulat hic, ille cursitat, ille volat. Quidquid peccati est cavet hic, timet hic, fugit ille;
Abbreviated transcription (Latin):
enim uiderunt in qua facili¬
tate et uelocitate loco eodem
enixa sit: et triste negati par¬
tus miracłm miracło cõmu¬
tatum iocundiori.

Expanded text:
enim viderunt, in qua facilitate et velocitate loco eodem enixa sit, et triste negati partus periculum miraculo commutatum jucundiori.
Abbreviated transcription (Latin):
nullis quoq reuelationib
preostensis. Gauisi st̃ fr̃es:
ubi effusum est uerbum
in publicum. Audiuit hoc
sce memorie nobilissimus
pͥnceps theobaldus:⁊ mul¬
ta in sumptꝰ dedit: ⁊ am¬
pliora spopondit subsidia.
Audierunt ep̃i regioniun
⁊ uiri incliti ⁊ negotiato¬
res t̾re: et hylari animo
sine exactore ultro ad opus
dĩ. copiosa ꝯtulere suffra¬
gia. Abundantib sumptib
condiictis festinant̃ oꝑariis:
ip̃i fr̃es ꝑ om̃ia incũbebant
oꝑib: alii cedebant ligna᷑.
alii lapides conquadrabait.
alii muros struebant. &e a¬
lii diffusis limitib parti¬
ebantur fliuiium. ⁊ extolle¬
bant saltus aquarũ. ad mo¬
las. s & fullones. ⁊ pistores.⁊
coriarii.⁊ fabri. aliiq artifi¬
ces. congruas. aptabant su

Expanded text:
nullis quoque revelationibus nullis quoque revelationibus praeostensis. Gavisi sunt fratres, ubi effusum est verbum in publicum. 31. Audivit hoc sanctae memoriae nobilissimus princeps Theobaldus, et multa in sumptus dedit, et ampliora spopondit subsidia. Audierunt episcopi regionum, et viri inclyti, et negotiatores terrae, et hilari animo sine exactore ultro ad opus Dei copiosa contulere suffragia. Abundantibus sumptibus, conductis festinanter operariis, ipsi fratres per omnia incumbebant operibus. Alii caedebant ligna,  alii lapides conquadrabant, alii muros struebant, alii diffusis limitibus partiebantur fluvium, et extollebant saltus aquarum ad molas. Sed et fullones, et pistores, et coriarii, et fabri, aliique artifices, congruas aptabant su
Abbreviated transcription (Latin):
diuicie nos faciunt insani¬
re. Cumq certissimũ uobis
sit penes nos ñ esse peciini¬
as: uerbo eugłico uob̾ di¬
co: qr edificaturo turrim.
futuri oꝑis necesse ẽ suppu¬
tare expensas. Alioqͥn cũ
ceꝑit ⁊ defecerit : dicetur ei.
Hic homo fatuus cep̃ edifi¬
care.⁊ ñ potuit ꝯsummare.¬
Ad hoc frẽs respondent. Si
ꝯsũmatis his que ad mona¬
sterium ꝑtinent. habitato¬
res cessasset mittere d̾s: sta¬
re posset sententia:⁊ cessan¬
dum ab oꝑib rationabilis
esset censura. Nunc uͦ cum
cotidie gregem suũ d̾s mł¬
tiplicet: aut repellendi st̃
quos mittit: aut ꝓuiden¬
da mansio in quã suscipi¬
antur. Nec dubium ẽ qui
parat mansores: quin p̃¬
paret mansiones. Absit au¬
dem ꝓ diffidentia sumptu¬
um. confusionis huiꝰ in¬
curramꝰ discrimina. Nudi¬
ens abbas fide ⁊ caritate eoꝵ
delectatus est: & aliqñ tan¬
dem consiliis acquieuit:
płimis tam̃ prius super
hoc ad dm̃n precib fusis. ñ¬

Expanded text:
divitiae nos faciunt insanidivitiae nos faciunt insanire. Cumque certissimum vobis sit, penes nos non esse pecunias; verbo evangelico vobis dico, quia aedificaturo turrim, futuri operis necesse est supputare expensas: alioquin cum coeperit, et defecerit, dicetur: Hic homo fatuus coepit aedificare, et non potuit consummareAd haec fratres respondent: « Si consummatis iis quae ad monasterium pertinent, habitatores cessasset mittere Deus, stare posset sententia, et cessandum ab operibus rationabilis esset censura. Nunc vero cum quotidie gregem suum Deus multiplicet, aut repellendi sunt quos mittit, aut providenda mansio in qua suscipiantur. Nec 1104 dubium est, qui parat mansores, quin praeparet mansiones. Absit autem ut pro diffidentia sumptuum confusionis hujus incurramus discrimina! » Audiens haec Abbas, fide et charitate eorum delectatus est, et aliquando tandem consiliis acquievit; plurimis tamen prius super hoc ad Deum precibus fusis, non