comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nui sitit. ueniat ad me ⁊ bibat. Et uenite ad me om̃s
qui laboratis ⁊ onerati estis: ⁊ ego uos reficiã. Tu gͦ ti¬
mes defic̾e̾.  ubi se ueritas refice̾ te ꝓmittit: Certe si
tantũ te delectat tenebrosa aqua in nubibus aeris:
qͣnto iocundins hauries de serenissimis fontib salua¬
toris: O si semel paululũ quid de adipe frumenti unde
saciat᷑ ihrłm degustares: ꝙͣ libenter suas crustas roden¬
das litteratoribus iudeis relinqueres. O si te umꝙͣ in
scola pietatis. sub magistro ihu m̾ear habere sodalem.
O si michi liceat purificatũ prius tui pectoris uasculũ¬
supponere unctioni: q̃ docet de om̃ibus. O ꝙͣ libens par¬
et qͣsi mͥ de furno ut auĩt recens tractos. de celesti laigi¬
tate crebro suis xp̃c pauꝑibus frangit. Utinã si quã
hereditati sue stillare dignetur in dulcedine sua pauꝑi
deus. mor eã tibi possem refund̾e: ⁊ rursus a te uicissim
reciꝑe quod senseris. Exꝑto crede: aliquid amplius in¬

Expanded text:
eniat ad me, et bibat ; et: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos . Tu ergo times deficere, ubi se Veritas reficere te promittit? Certe si tantum te delectat tenebrosa aqua de nubibus aeris, quanto jucundius haurias de serenissimis fontibus Salvatoris? 2. O si semel paululum quid de adipe frumenti, unde satiatur Jerusalem, degustares! quam libenter suas crustas rodendas litteratoribus Judaeis relinqueres! O si te unquam in schola pietatis sub magistro Jesu merear habere sodalem! O si mihi liceat purificatum prius tui pectoris vasculusupponere unctioni quae docet de omnibus! O quam libens tibet quasi modo de furno, ut aiunt, recens tractos, de coelesti largitate crebro Christus suis pauperibus frangit! Utinam si quam vit haereditati suae, stillare dignetur in dulcedine sua pauperi Deus, mox eam tibi possem refundere, et rursus a te vicissim recipere quod senseris! Experto crede: aliquid amplius in
Abbreviated transcription (Latin):
si atriũ dẏaboli mũdus erat. ⁊ hoĩes uasa eius: qͦmͦ non
ra ur̃a: et potestas tenebraꝵ. Pocatas ista nõ latuit
illũ qui dicebat. Qui eruit nos de potestate tenebraꝵ:
et transtulit in regnũ filii claritatis suc. Hant gͦ
dñs ne in se quidem negauit dyaboli potestatẽ. sicut py
lati qui menbrũ erat dẏaboli Nit siquidem. Non hã¬
beres potestatẽ in me ullam: nͥ data tibi fuisset desuꝑ
Q si in uiride lignũ in tantũ grassata est ista desuꝑ da¬
ta potestas ͥ aridũ quomͦ nõ fuit ausa contiug̾e: Nẽt in¬
iustã. puto iste causabit᷑ potestatẽ datã desuꝑ. Discat gͦ
dyabolum nõ solũ potestatẽ. s et iustã habuisse ĩ hoĩes:¬

Expanded text:
si atrium diaboli, mundus erat; et homines vasa ejus; quomodo non si atrium diaboli, mundus erat; et homines vasa ejus; quomodo non ra vestra, et potestas tenebrarum . Potestas ista non latuit illum qui dicebat: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, nisi data tibi fuisset desuper . Quod si in viride lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contingere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphis sic sͥ cõtiuentibus de dẏaboli potestate ĩ hoĩem: ueni
uecũ et ad apsos. Dixidti nempe te nõ consentire cũ iłns qͥ
post apłos uenerũt. assentias uł apłis: si forte ⁊ tͥ cõtingat
quod unꝰ eoꝵ loquitur de quibusdã. neqñ inquiens det illis
deus penitentiã ad cognoscendã ueritatẽ. ut resipiscãt a
dyaboli laqueis. a quo captiui tenentur ad ip̃ius uolunta¬
tẽ. Paulus est iste qui hoĩes a dyabolo captiuos teneri
asserit ad eius uoluntatẽ. pudis ad eius uolũtatẽ ⁊ ne¬
gas potestatẽ : Si et paulo nõ credis. ueniã ad ip̃m dñm:
si forte audias ⁊ quiescas. Nempe ab ip̃o appellatur pͥn¬
ceps huiꝰ mũdi. et fortis armatꝰ. possessorq uasoꝵ et
dicis eũ nõ habere potestatẽ in hoĩes: Nisi tu aliud pu¬
tas hoc loco intelligi atriũ ꝙͣ mũdũ: uasa ꝙͣ hoĩes. ¶x

Expanded text:
Prophetis, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni Prophetis, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni mecum et ad Apostolos. Dixisti nempe te non sentire cum illis qui post Apostolos venerunt. Assentias vel Apostolis, si forte et tibi contingat quod unus eorum loquitur de quibusdam: Nequando, inquiens, det illis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Paulus est iste, qui homines a diabolo captivos teneri asserit ad ejus voluntatem. Audis ad ejus voluntatem, et negas potestatem? Si et Paulo non credis, veni jam ad ipsum Dominum; si forte audias, et quiescas. Nempe ab ipso appellatur Princeps hujus mundi , et fortis armatus , possessorque vasorum : et dicis eum non habere potestatem in homines? Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atrium, quam mundum; vasa, quam homines. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui uarrat sequit᷑ dicens: nõ tm̃ ꝓ gente : s ut filios dei
qui erant disꝑsi cõgregaret in unũ. Quo erant disꝑsi: In
om̃s regiones. Ergo quos redemit: de regionibus cõgre¬
gauit eos. Non cõgregaret : nͥ redimeret. Erant eñ nõ
solũ disꝑsi. s captiui. Redemit et congregauit: redemit
antẽ de manu numiti. Non dicit inimicoꝵ: s iimici. Im¬
mitꝰ unus. regiones multe: siquidẽ nõ de regione. s de re¬
gionibus congregauit eos. N solis ortu ⁊ occasu: ab aquilo¬
ne et mar. Quis est unꝰ tam potens dñs: qui nõ uni p̃-¬
fuit regioni s oĩbus: Non alius ut arbitror ꝙͣ ille qui ab
alio ꝓpb̃a dicit᷑ absorb̾e̾ fluinũ. id est genꝰ humanũ ⁊ non
mirari. habe̾ autẽ fiduciã ꝙ et iordanis hoc est electio ip̃a
influat in os eius. Heati qui sit influũt ut effluant᷑:
qui sic intrant ut exeant. S quid: Nondũ forte credis

Expanded text:
qui narrat, sequitur dicens: Non tantum pro gente; sed ut filios Dei, qui narrat, sequitur dicens: Non tantum pro gente; sed ut filios Dei, qui erunt dispersi, congregaret in unum . Quo erant dispersi? In omnes regiones. Ergo quos redemit, de regionibus congregavit eos. Non congregaret, nisi redimeret. Erant enim non solum dispersi, sed et captivi. Redemit, et congregavit: redemit autem de manu inimici. Non dicit, inimicorum; sed, inimici. Inimicus unus, regiones multae. Siquidem non de regione, sed de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Quis iste unus tam potens dominus, qui non uni praefuit regioni, sed omnibus? Non alius, ut arbitror, quam ille, qui ab alio propheta dicitur absorbere fluvium, id est genus humanum, et non mirari: habere autem fiduciam, quod et Jordanis, hoc est electio ipsa, influat in os ejus . Beati qui sic influunt ut effluant, qui sic intrant ut exeant. 14. Sed quid? Nondum forte credis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓscripsisti. q̃ld ꝓph̾as. te ducã. Loquit᷑ sub typo ihrłm ad
te. ⁊ liberabo te: noli timere. Queris a qua potestate.:
Non enĩ uis ut dẏabolus in hoĩem habeat uł habuent
potestatem. fateor nec ego. Non tñ ituto nõ habẽt:
qr ego ⁊ tu hoc nolumꝰ. Si nõ confiteris tu nͨ cognoscis:
cognoscũt et dicunt qui redempti st̾ a dño: quos redemit
de manu iniuci. Non potes gr̃as age̾ cũ redemptis: qͥ¬
redemptus nõ es. Nam si redemptus esses. redemptorem
agnosc̾es: ⁊ nõ negares redemptionẽ. Nec querit redimi:
qui se nescunt captiuũ. Qui autẽ scierũtͥ clamauer̃t
ad dñm ⁊ dñs exaudiuit eos: et redemit eos de manu
inunici. Et ut intelligas hunc inmicũ qui sit: quos
redemit ait de manu inimici. de regionib cõgregauit
eos. S pͥmũ quidem agnosce hunc congregatorẽ de qͦ cay¬
phac ꝓphetat in euãgelio: qr iht moreretur ꝓ gente. Et

Expanded text:
proscripsisti: ad Prophetas te ducam. Loquitur subproscripsisti: ad Prophetas te ducam. Loquitur subte, et liberabo te, noli timere . Quaeris a qua potestate? Non enim vis ut diabolus in hominem habeat, vel habuerit potestatem: fateor, nec ego. Non tamen idcirco non habet, quia ego et tu hoc nolumus. Hoc si non confiteris tu, nec cognoscis: cognoscunt et dicunt qui redempti sunt a Domino, quos redemit de manu iniredemptus non es. Nam si redemptus esses, Redemptorem agnosceres, et non negares redemptionem. Nec quaerit redimi, qui se nescit captivum. Qui autem scierunt, clamaverunt ad Dominum, et Dominus exaudivit eos, et redemit eos de manu inimici. Et ut intelligas hunc inimicum qui sit, Quos redemit, ait, de manu inimici, de regionibus congregavit eos . Sed primum quidem agnosce hunc congregatorem, de Caiphas prophetat in Evangelio, quia Jesus moreretur pro gente. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ hoc a sapiente. nõ a ꝓph̃a . nõ ab apło . nõ de¬
niq ab ip̃o dño accepisti. Magister gentiũ accepit a dño:
quod ⁊ tradidit nobis. Magr̃ oĩum suã doctrinã fatetur
nõ esse suãͥ nõ enĩ ait a incipõ loquor: tu uͦ de tuo no¬
bis tradis. et quod a nemine accepisti. Qui loqͥtur men¬
datiũ. de suo loquit᷑. Tibi ꝓinde sint q̃ tua st̃. Ego ꝓph̾as
et apłos audio: obedio euangelio: s nõ euãgelio scd̃m
petruni. Tu nouũ nobis condis euãgeliũ. Qtuntũ eccłia
deũ iudelicet factũ hoĩem ut hoĩen liberaret : Et si
angelus de celo aliud nobis euãgelizau̾it: auathema
sit. S qui uenerũt post apłos doctores nõ recipis: homo
qui suꝑ om̃s docentes te intellexisti. Diceniq nõ eru¬
bescis dic̾e quod adu̾sũ te om̃s sentiant: ꝯ abinuicẽ dissẽ¬
tiant. frustra ꝓinde illoꝵ fidẽ doctrinãq ꝓponerẽ: quos iã

Expanded text:
Non enim hoc a sapiente, non a propheta, non ab apostolo, non deNon enim hoc a sapiente, non a propheta, non ab apostolo, non denique ab ipso Domino accepisti. Magister Gentium accepit a Domino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim, ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, de proprio loquitur . Tibi proinde sint, quae tua sunt. Ego prophetas et apostolos audio, obedio Evangelio, sed non Evangelio secundum Petrum. Tu novum nobis condis Evangelium? Quintum Ecclesia Deum videlicet factum hominem, 651 ut hominem liberaret? Et si angelus de coelo aliud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra proinde illorum tibi fidem doctrinamque proponerem, quos jam
Abbreviated transcription (Latin):
hat uecessitate uicaruatus est filus dei. ut homo qui
alit libari nõ poterat. ꝑ mortẽ uinocentis iure lib̾aro¬
mitente. ut carterarius: nec filius dei ut hoĩen libe¬
pauet cuduẽ assumpsit. Quid in his uerbis intolera¬
bilurs iudicẽ. blasphemiam an arrogantiã Quid
dempnabiluis temeritate. an impietãte. ⁊̃ q̃ln nõ uistis
os lonueriditalia fustibus tundetur: ꝙ rationibus
refelleretur : Nonne oĩum merito in se ꝓͥuocat ma¬
nuo cuiꝰ utanus tontra om̃s : Oñis itquit sit:
si nõ ego sic. Quid gͦ tu. Gtiud meliuo asfero. ÷¬
quid subtilius inuenis: Quid secretius tͥ reuelatũ iactas
quod tot p̾terierit scõs. effugerit sapientes: Qquas furti¬
uas ⁊ panes absconditos puto apponet nobis iste. Dic tñ
dic quicqͥd illud est quod tibi uidetur: et nulli alteri. In
ꝙ filius dei nõ ut hoĩem liberaret. hoĩem induit: Hoc
plane nemim te excepto undetur : tu uideris ubi uideris

Expanded text:
hac necessitate incarnatus est Filius Dei, ut homo, qui hac necessitate incarnatus est Filius Dei, ut homo, qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure liberare Deo permittente, ut carcerarius: nec Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. 12. Dic tamen, dic quidquid illud est, quod tibi videtur, et nulli alteri. An quod Filius Dei non ut hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane nemini, te excepto, videtur: tu videris ubi videris.
Abbreviated transcription (Latin):
penia sthmicum. Het inq̃m oĩa aliasq istinsimodi
penias eius nõ pautas p̃tereo uenio ad gramora. nõ
ꝙ uł ad ip̃ã cũcta respondeam: magnis eñi opus uo¬
buu nibus esset. illa loquor q̃ tacere nõ possũ. Myste¬
riũ ñe rederuptionis ficut in libro quodã sententia¬
rũ ipĩus. et item in quadã eius expositione epłe ad
rorranos legi. temerarius scrutator maiestatis ag¬
grediens. in ip̃o statimi suc disputatiõis exordio. eccle¬
siasticoꝵ doctoꝵ unã oĩum de hac re dicit ẽẽ senten¬
meno. e̾t ipãm ponit at sꝑuit. ⁊ gloriatur se habere
melior̃ i nõ ueritus tontin p̃ceptũ sapientis trausgre¬
di terminos antiquos quos posuerĩt patres nrĩ. Sci¬
endũ est ait ꝙ om̃s doctores nr̃i post apłos in hoc
cõueniunt. ꝙ dyabolus dominiũ ⁊ potestate᷑ habebat
suꝑ hoĩem. et iure eũ possidebat. ideo scilic s ꝙ homo
eñ lib̾tait arbitru quã habebat: sponte dẏabolo consen¬

Expanded text:
ia, aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae tacere non possuntrium nostrae redemptionis, sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis transgredi terminos antiquos, quos posuerunt patres nostri . « Sci est, quod doctores nostri post apostolos in hoc conveniunt, quod diabolus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidebat, ideo scilicet, quod homo ex libertate arbitrii quam habebat, sponte diabolo consen
Abbreviated transcription (Latin):
bernardus careuallis uocatus abbas. salutem
⁊ deuotas orõnes Gestem habes ĩ celis ꝙͣ multũ om̃s
uos cupiã in iusceribus ih̃u xp̃ĩ qͣnto si fieri posset
cui magnũ terte solatiũ ⁊ p̃grandis esset leticia ample¬
cti iuscera mea. gaudiũ meũ et coronã meam. quod
estis uos. At qm̃ id nondũ concediturͥ concedet᷑ enĩ sic̃
bene confido de miscd̾ia dei. ⁊ erit qñ uidebimꝰ nos et
gaudebit cor nr̃m. et gaudiũ nr̃m uemo tollet a nobis:
int̾im certe magna mͥ est cõsolatio. et leticia multa
in his q̃ de uobis audiui ꝑ dilectissimũ frẽm ⁊ coabba¬
tẽ nr̃m . uen̾abilẽ bernardũ ur̃m. Multã enĩ uobis ha

Expanded text:
alutem et devotas orationes. 1. Testem habeo in coelis, quam multum omnes vos cupiam in visceribus Jesu Christi, quanto, si fieri posset,cui magnum certe solatium et praegrandis esset laetitia amplecti viscera mea, gaudium meum, et coronam meam, quod estis vos. At quoniam id nondum conceditur concedetur enim, sicut bene confido de misericordia Dei, et erit quando videbimus vos, et gaudebit cor nostrum, et gaudium 316 nostrum nemo tollet a nobis; interim certe magna mihi est consolatio et laetitia multa in his quae de vobis audivi per dilectissimum fratrem et coabbatem nostrum venerabilem Bernardum vestrum. Multam eni
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenit filiũ portare iniquitatẽ patris: ⁊ frat̾ne fien
exortẽ iustitie. Nunt gͦ ꝑ hoĩem mors: et ꝑ hoĩem ui¬
ta. Sicut ciũ om̃s in adam moriũtur ͥ ita ⁊ ĩ xp̃o om̃s¬
uiuificabunt᷑ : qm̃ nõ sit illi actineo. ut tõ et isti. Si illi
ꝑ carnẽ: et ꝑ fidẽ huit. Et si infectus ex illo origuiali
cõcupiscentia: eciã ⁊ xp̃i gr̃ã spĩtali ꝑfusus sũ Quid
iͥ plus imputatur de p̃uaricatore : Si gen̾atio: regene¬
rationẽ oppono. Nisi ꝙ sp̃italis est ista. illa carnalis: nec
patitur ratio equitatis. Ut ex equo contendant: s uintat
necesse est sp̃c carnẽ. ⁊ sit efficatior causa cꝰ est potior ⁊
natura: quo plus uidelicet ꝓsit gn̾atio scd̾a. ꝙͣ pͥma nocue¬
rit. Sane ꝓuenit delictũ ad me: s ꝑuenit ⁊ gr̃a. Et nõ¬

Expanded text:
convenit filium portare iniquitatem patris, et fraternae fieri convenit filium portare iniquitatem patris, et fraternae fieri exsortem justitiae. Nunc ergo per hominem mors, et per hominem vita. Sicut vivificabuntur : quoniam non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi per carnem; et per fidem huic: et si infectus ex illo originali concupiscentia; etiam Christi gratia spirituali perfusus sum. Quid mihi plus imputatur de praevaricatore? Si generatio, regenerationem oppono: nisi quod spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus videlicet prosit generatio secunda, quam prima nocuerit. Sane pervenit delictum ad me, sed pervenit et grat
Abbreviated transcription (Latin):
quod erat cõtrariũ nobis. ⁊ ip̃m tulit de medio. affigẽs
illud cruci. expolians pͥncipatus ⁊ potestates. Utinam
ego inuenian in his spoliis quibus spobate st̃ cõtrarie
potestates: traductꝰ et ipẽ in possessionẽ dñi. Si me in¬
secutus laban argueret ꝙ recesserim clam ab eo: au¬
diet clam me accessisse ad eũ: ⁊ ob hoc clam recessisse.
Subiecit me illi causa secretior pct̃i: subduxit me illi
ratio occultioris iusticie. Aut si gratis uenudatus sum
euasionis. O si dixerit. ꝑater tuus addixit te: respon¬
debo. s frater meus redemit me. Cui nõ aliũde iusticia:  ꝯ
aliũde reatus : Alius qui pct̃orem cõstituit: alius qui
iustificat a pcc̃o: alter in semine. alter in sanguine. An
pctm̃ in semine pct̃oris: et nõ iustitia in xpi sanguine:
S iusticia inquiet sit cuuus est : quid ad te : Esto: s
sit eciã culpa cuius est quid ad me : An iustitia iusti
suꝑ eũ erit.ͥ et impietas impii nõ eut suꝑ cũ : Non

Expanded text:
t contrarium nobis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exspolians principatus et potestates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domini! Si me insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratis venumdatus sum, evasionis. Quod si dixerit, Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater meus redemit me. Cur non aliunde justitia, cum aliunde reatus? Alius qui peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? Sed justitia, inquiet, sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa cujus est: quid ad me? An justitia justi super eum erit, et impietas impii non erit super eum? Non
Abbreviated transcription (Latin):
lubre consiliũ ͥ tenere ⁊ suuplecti sollempne gaudiũ: mã¬
ducare uita beata. Ctar etũ eius uere est cibus: ⁊ san¬
guis eius uere est potus. Panis est dei qͥ de celo descen
absq uita : Nempe haud alius. ꝙͣ picture absi solido
de labore manuũ pueri ur̃i qualiacũq tenetis adu̾sus
pauta quidẽ noue heseos capitula. Dbi et si nõ aliud ꝙͣ
ꝯ nõ esset quod agerem ꝓ inuiria fidei quã dolebam: oꝑe
mͥ p̃ciũ arbitror. sullũ monui. cꝰ arma potentia adeo ad
in aliis eius scriptis nõ pauca. n ͨ minꝰ mala capitula.
ad q̃ nec temporis n ͨ epłe angustia respond̾e̾ ꝑnuttit. Qmͣ¬
qͣm nec necessariũ putem ꝙ suit adeo maĩfesta. ut ipsa
eciã uulgata fide facile refellantur. Collegi tñ aliqua:¬

Expanded text:
plecti, solemne gaudium; manducare, vita beata. Caro enim ejus vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Panis est Dei qui de coelo desceabsque vita? Nempe haud alius quam picturae absque solido. de labore manuum pueri vestri qualiacunque tenetis, adversus pauca quidem novae haereseos capitula: ubi etsi non aliud quam m non esset quod agerem pro injuria fidei quam dolebam; operae mihi pretium arbitror, si illum monui, cujus arma potentia a Deo adin aliis ejus scriptis non pauca, nec minus mala capitula, ad quae nec temporis, nec epistolae angustia respondere permittit. Quanquam nec necessarium putem, cum sint adeo manifesta, ut ipsa etiam vulgata fide facile refellantur. Collegi tamen aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia id scid. homo eeigeret᷑. Homo siquidẽ qui de¬
buit: homo qui soluit. Nam si unꝰ inquit ꝓ oĩbus mor¬
tuus est. gͦ om̃ĩs mortui st: ut iudelicet satisfactio uniꝰ
omũbus imputet᷑. sicut oĩum pct̃a unꝰ ille portauit. nͨ
alter iam inueniat᷑ qui forefecit. alter qui satisfecit:
q caput ⁊ corpus inꝰ est xp̃c. Satisfecit gͦ caput

Expanded text:
justitia id secundo homo exigeretur? Homo siquidem qui dejustitia id secundo homo exigeretur? Homo siquidem qui debuit, homo qui solvit. Nam si unus, inquit, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : ut videlicet satisfactio unius omnibus imputetur, sicut omnium peccata unus ille portavit; nec alter jam inveniatur qui forefecit, alter qui satisfecit: quia caput et corpus unus est Christus. Satisfecit ergo caput
Abbreviated transcription (Latin):
uustus ne quis dicit᷑. Hoc gͦ quoddã dyaboli in homi¬
nẽ nis: et si nõ uire acquisitũ. s nequiter usurpatũ
iuste tñ ꝑmissũ. Sic itaq homo iuste captuius teneba¬
tur. ut tamen nec in hoĩe nec in dyabolo ess illa iusti¬
ratus. Dic tñ miscd̾iter ut nõ defuerit iusticia quedam
et in ip̃a liberatione: qm̃ hoc qͦ fuit de nuiscd̾ia liberã¬
tis  ut quod cõgruebat remediis liberandi. iusticia ma¬
gis contra inuasorem. ꝙͣ potentia uteret᷑. Quid nãq
ex se ag̾e poterat: ut semel amissã iusticiã recuꝑar
homo scruus pctĩ. iunctus dẏaboli : Assignata est ei
ꝓuide aliena qui caruit sua: et ip̃a sic est. Teuit pͥn¬
ceps huiꝰ mũdi. et in saluatore nõ inuenit quicqͣm
⁊ ꝯ nichilominꝰ in nocenti manus mecit. iustissime
quos tenebat amisit: qñ is qui morti nichil debebat.
accepta mortis inurria. iure illũ qui obuoxius erat.
et mortis debito. ⁊ dyaboli soluit dominio. Qua enim

Expanded text:
ustusve quis dicitur. Hoc ergo diaboli quoddam in hominem jus, etsi non jure acquisitum, sed nequiter usurpatum; juste tamen permissum. Sic itaque homo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in homine, nec in diabolo illa esset justiratus; sic tamen misericorditer, ut non defuerit justitia quaedam et in ipsa liberatione: quoniam hoc quoque fuit de misericordia liberantis, ut quod congruebat remediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia uteretur. Quid namque ex se agere poterat, ut semel amissam justitiam recuperaret homo servus peccati, vinctus diaboli? Assignata est ei proinde aliena, qui caruit sua; et ipsa sic est. Venit princeps hujus mundi, et in Salvatore non invenit quidquam: et cum nihilominus innocenti manus injecit, justissime quos tenebat amisit: quando is qui morti nihil debebat, accepta mortis injuria, jure illum, qui obnoxius erat, et mortis debito, et diaboli solvit dominio. Qua enim
Abbreviated transcription (Latin):
n si iete eciã pãm latenter insimulet. sides est ait sosta¬
r ꝓ libitu. nõ hac illacq uagari ꝑ mania opinionum.
p sdenua erioꝵ. ⁊ubstantie noiẽ aliquid t certũ. fixũq
psigitura Certis clauderis finibus: certio limifibus
cartario eIon est enĩ fides estimatio. s certitudo. S
fuisse in dño :ͥ timorẽ dñi castũ in futuro scło nõ futu¬
nĩ post tõsetrationẽ ea panis ⁊ calicis pora accidentia
⁊ incianent pendere in aere: demonũ in nobis sugge¬
stiones coutactu fieri lapidũ ⁊ herbarũ. ꝓut illoꝵ sa¬
dar nisicia nouit harũ rerũ uues diu̾sas. diui̾sis inci¬
taa dis. ⁊ incendendis uiciis cõuenire: sp̃m scmm̃ esse atu

Expanded text:
etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substaetsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substapro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, per devia errorum. Substantiae nomine aliquid tibi certum fixumque praefigitur: certis clauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fides aestimatio, sed certitudo. 10. Sed fuisse in Domino; timorem Domini castum in futuro saeculo non futurum; post consecrationem panis et calicis, priora accidentia, quae remanent, pendere in aere; daemonum in nobis suggestiones contactu fieri lapidum et herbarum, prout illorum sagax malitia novit harum rerum vires diversas diversis incitandis et inc
Abbreviated transcription (Latin):
suftmentes tamneterba ꝓpter incerta: nec dubite ntes
suis dubio remuncerationis p̃mio. durũ ꝑ exitã diut ni
qius et iliũ id aibsit ut putemꝰ in fide uł spe nra ali¬
quadi dit s pitat dubia estimatione ꝑendubũ. et nõ ma¬
oraculas. etaniaculis diuinitus ꝑsuasũ. stabilitũ et
consecratũ partu Egino sanguinẽ redemptoris gla re¬
uitentis. Tetimonia ista credibilis facta st̃ nimis. Si
quniuꝰ pẽ postremo sp̃ẽ reddit testimontũ fu pu no¬
tionẽ isi qui spm̃ astũ nondũ acepit. qui se enaugenũ
luit iguort aut f abulã estimet: Scio aus euangelit̃
habetur in corde ĩ quo est. ab eo cuiꝰ eat: s terta stiẽn¬
tia ectamante conscientia. Absit gͦ absit: ut hos fincs
habeat fides xp̃iana. Achademicoꝵ sint iste estinat¬
nes. quoꝵ est dubitare de om̃ibus. scire nichilt. ao
ũ. secupus in magr̃i gentuĩ sententiã ꝑgo: et scio qm
nõ confundar pdlacet mͥ fateor illiꝰ de fide diffinitio.

Expanded text:
sustinentes tam acerba propter incerta, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia aestimatione pendulum; et non maoraculis et miraculis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptoris, gloria resurgentis. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis. Si quo minus, ipse postremo Spiritus reddit testimonium spitionem, nisi qui Spiritum istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? Scio cui credidi, et habetur in corde in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiam pergo, et scio quoniam non confundar. Placet mihi, fateor, illius de fide definitio,
Abbreviated transcription (Latin):
tuirũ si homo qui nõ curat q̃ dicat. uruens in archana
fidei thesauros absconditos pietatis tã ureuerent᷑ inua¬
dit atip disecpit: ꝯ de ip̃a ꝓietate fidei uet pien fie¬
tune. fentiat deniq in pͥmo limino theologie. uł po¬
tius. Aultologie sue. fide̾ diffinit estimationẽ : quasi cu¬

Expanded text:
irum si homo, qui non curat quae dicat, irruens in arcana fidei, thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Theologiae, vel potius Stultilogiae suae, fidem definit aestimationem Theolog
Abbreviated transcription (Latin):
ereũ sigillũ: qm̃ quod inde in eandẽ usurpatur similitudĩs
nem rõnem. simile est huic idem uidiciũ. Cũ enĩ sp̃es ut
dixi minor sit et inferior gene: absit ut hant ĩ patre
n filio diu̾sitatẽ cogitemꝰ. absit ut huit acquiestamꝰ dicẽti
hoc esse filiũ ad patrẽ qͦd spẽm ad genus. quod hoĩem ad
animal. qͦd ereũ sigillũ ad es. qͦd aliquã potentiã ad potentiã
Suit. ꝯpe cuncta hec mutua sue conexione nature ad se
uiuitẽ supiora et infcriora. et ob hoc nulla ꝓrsus admistẽ¬
da similitudo ex his ad illud: ubi nichil est iequale. nichil
dissimule. Uidetis de qͣnta uł imꝑitia uł impietate descẽdat
harũ adinuentio similitudiñ: Ndhut aduertite claruis:
quid sentiat. doceat. stribat. Ditit ꝓpͥe ⁊ specialit̾ ad pr̃cm
potentiã. ad filiũ saipĩam ꝑtinere: quod quidẽ falsũ. Nam
et pater sapientia. ⁊ filius potentia uenssime st̾ samssĩẽq

Expanded text:
aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis rationem, simile est huic, idem judicium. Cum enim species, ut dixi, minor sit et inferior genere, absit ut hanc in Patre et Filio diversitatem cogitemus; absit ut huic acquiescamus dicenti, hoc esse Filium ad Patrem, quod speciem ad genus, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes, quod aliquam potentiam ad potentiam. Sunt quippe cuncta haec, mutua suae connexione naturae, ad se invicem superiora et inferiora: et ob hoc nulla prorsus admittenda similitudo ex his ad illud, ubi nihil est inaequale, nihil dissimile. Videtis de quanta vel imperitia, vel impietate descendat harum adinquid sentiat, doceat, scribat. Dicit proprie et specialiter ad Patrem potentiam, ad Filium sapientiam pertinere: quod quidem falsum. Nam et Pater sapientia, et Filius potentia verissime sunt, sanissimeque
Abbreviated transcription (Latin):
ad alterũ ueratissime dicitur: ꝑsonaꝵ sane designatio ẽ
nõ unitatis diuisio. Licet nam̃q in hac ineffabili ⁊ ĩ com¬
p̃hensibili deitatis essentia alter ⁊ alt̾. id quidẽ requirẽ¬
tibus ꝓpͥetatibus ꝑsonaꝵ sobrie catholiceq dicat᷑. nõ tñ
ibi est alterũ ⁊ alterũ. s simplex unũ: Ut nec p̃mdiciũ
faciat unitati trinitatis corfessio. nec ꝓpͥetatũ sit ex¬
clusio uera assertio unitatis. Tam longe ꝓinde fiat ⁊ a
sensibus nris. ꝙͣ est et a regula ueritatis execranda illa
de genere ⁊ sp̃e nõ sumlitudo s dissimilitudo: et nichilo¬
uinꝰ illa de ere creoq sigillo: qm̃ ꝯ genus quidẽ ⁊ spẽs¬
ad se inuitẽ st̃. alterũ suꝑius. altera inferion sit. deus
autẽ unꝰ sit. nũqͣm bene ꝓfecto cõueniet tante equalitati
et taute disparilitati. Et rursũ de ere ⁊ quodã ere quode

Expanded text:
ad alterum veracissime dicitur, personarum sane designatio est, ad alterum veracissime dicitur, personarum sane designatio est, non unitatis divisio. Licet namque in hac ineffabili et incomprehensibili Deitatis essentia, alter et alter id quidem requirentibus proprietatibus personarum sobrie catholiceque dicatur; non tamen ibi est alterum, et alterum, sed simplex unum: ut nec praejudicium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam longe proinde fiat a sensibus nostris, quam est et a regula veritatis exsecranda illa de genere et specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum genus quidem et spead se invicem sunt, alterum superius, altera inferior sit, Deus autem unus sit; nunquam bene profecto conveniet tantae aequalitati, et tantae disparitati. Et rursum de aere, et quodam aere, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
et unitas pendet. nec istud sane absq inuria maiesta¬
tis. Quicquid namq illud est quod deus sit: id sine du¬
bio est quo nõ possit maius aliquid cogitari. Si gͦ in hac
uiuca et sũma maiestate uixta considerationẽ ꝑsonaꝵ
uł parũ aliquid claudicare recipimꝰ. dũ quod un płus
datur. alteri minuitur: minꝰ ꝓfecto est totũ ab eo qͦd
nil maiiis ualeat cogitari. Maius enĩ sinc dubio est
quod totũ marimũ est: ꝙͣ quod ex ꝑte Ille uͦ digne ꝓ sua
possibilitate diuinã estimat magnificentiã. qui nł in ea
cogitat dispar. ubi est totũ sũmũ. ul distans ubi ẽ totũ
unũ est totũ: nec suꝑhabundans in tribus. nec ĩmituitũ
u singulis. Nec enĩ uerũ sũmũq bonũ quod st̾ int̾ se ꝑti¬
culariter diuidunt. qm̃ n ͨ participialit̾ id possident: sed
hoc ip̃m essentialit᷑ st̃. Nam quod alter ex alto. uł alter

Expanded text:
et Unitas pendet; nec istud sane absque injuria majestaet Unitas pendet; nec istud sane absque injuria majestatis. Quidquid namque illud est quod Deus sit, id sine dubio est, quo non possit majus aliquid cogitari. Si ergo in hac unica et summa majestate juxta considerationem personarum vel parum aliquid claudicare recipimus, dum quod uni plus datur, alteri minuitur; minus profecto est totum ab eo, quo nihil majus valeat cogitari. Majus enim sine dubio est quod totum maximum est, quam quod ex parte. Ille vero digne pro sua possibilitate divinam aestimat magnificentiam, qui nil in ea cogitat dispar, ubi est totum summum; nil distans, ubi totum unum est totum, nec superabundans in tribus, nec imminutum in singulis. Nec enim verum summumque bonum, quod sunt, inter se particulariter dividunt: quoniam nec participaliter id possident, sed hoc ipsum essentialiter sunt. Nam quod alter ex altero, vel alter
Abbreviated transcription (Latin):
tia recedente: nõ triuitas remanet s dualitas. Neq em̃
stantia cõmune cũ reliquis. Desinat gͦ sp̃t̃ sancti ꝓcessionẽ
a patris filiiq sb̃stantia separare. ne duplici unpietate mi¬
merũ et trinitati minuat. et tribuat unitati: quod ux¬
utrũq abnuit fides xp̃iana. Et ne de re tanta solis iude¬
ar humanis inniti racionibus. legat epłam ih̾onum ad
auitũ. et certe iudebit inter ceteras quas redarguit ori¬
geiuis blasphemias. eciã hoc eũ detestantẽ ꝙ dixerit spm̃
sauctũ de substantia patris nõ esse. Beatus athanasius
ui libro de unita trinitate ita loquitur Solũ deũ ubi me¬
moratus sum. nõ solũ ꝑsonã patris iudicaui: qr filnt̃
filiũ et spm̃i sanctũ de hac ip̃a sola substantia patris ẽẽ nõ
abnegam. Hoc athanasuis. Uidet sanctitas ur̃a. qm᷑¬
isto nõ disputante s dementante. et trinitas nõ coheret

Expanded text:
tia recedente, non Trinitas remanet, sed dualitas. Neque enitia recedente, non Trinitas remanet, sed dualitas. Neque enistantia commune cum reliquis. Desinat ergo Spiritus sancti processionem a Patris Filiique substantia separare; ne duplici impietate numerum et Trinitati minuat, et tribuat Unitati: quod utrumque fides abnuit christiana. Et ne de re tanta solis videar humanis inniti rationibus, legat epistolam Hieronymi ad Avitum: et certe videbit inter caeteras quas redarguit Origenis blasphemias, etiam hoc cum detestantem quod dixerit, Spiritum sanctum de substantia Patris non esse. Beatus Athanasius in libro de unita Trinitate ita loquitur: « Solum Deum ubi memoratus sum, non solam personam Patris indicavi: quia Filium et Spiritum sanctum de hac ipsa sola substantia Patris esse non abnegavi. » Hoc Athanasius. isto non disputante, sed dementante, et Trinitas non cohaeret,
Abbreviated transcription (Latin):
quidem mauditũ est ⁊ uefandũ. Si autẽ nec is de illor.
nec illi de huiꝰ substantia st̃: ubi queso consubstancia¬
litas : Nut gͦ fateatur cũ eccłia spm̃ sanctũ de substã¬
tia illoꝵ esse a quibus nõ negat ꝓced̾e: aut terte cũ arrio
cõsubstantialuatẽ deneget. ⁊ p̃dicet. aꝑte creationẽ. Deuide
si filius de substantia patris est. sp̃t santꝰ nõ est: diffe¬
rant necesse a se inuicem. nõ solũ qr sp̃t sanctus genitus
nõ est. ꝙ filius est. s etiã ꝙ filius de sb̾a patris est qͥd
sp̃t sanctus non est. Qruã quidẽ posf̾iore differentiã
catholica hucusq uesciunit. Si eã admictimus: ubi tri¬
uitas. ubi uuitas: Biquidem spũ sc̃õ filioq noua a se diste¬
rentiaꝵ nuinicrositate distantibus unitas dissiꝑatur: p̃¬
sertim ꝯ substantialem esse patent differentiã quã iste cõ¬
natun induc̾e. Porio autẽ spũ sancto a patris filii s̾stã¬

Expanded text:
quidem inauditum est, et nefandum. Si autem nec is de illorum, quidem inauditum est, et nefandum. Si autem nec is de illorum, nec illi de hujus substantia sunt; ubi, quaeso, consubstantialitas? Aut ergo fateatur cum Ecclesia, Spiritum sanctum de substantia illorum esse, a quibus non negat procedere; aut certe cum Ario consubstantialitatem deneget, et praedicet aperte creationem. Deinde si Filius de substantia Patris est, Spiritus sanctus non est: differant necesse est a se invicem, non solum quia Spiritus sanctus genitus non est, quod Filius est; sed etiam quod Filius de substantia Patris est, quod Spiritus sanctus non est. Quam quidem posteriorem differentiam Catholica huc usque nescivit. Si eam admittimus, ubi Trinitas, ubi Unitas? Siquidem Spiritu sancto Filioque nova a se differentiarum numerositate distantibus, unitas dissipatur: praesertim cum substantialem esse pateat differentiam, quam iste conatur inducere. Porro autem Spiritu sancto a Patris Filiique substan
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et ip̃a ex deo esse nõ diffitetur apss: nec ueret᷑ dice̾
ex quo omĩa. Quid gͥ : Dicemꝰ ex patre ⁊ filio spm̃ sciñ¬
nõ alio ꝑcede̾ modo ꝙͣ oĩa. id est nõ essentialiter. s creabi¬
liter: ac̃ ꝓ inde creatũ sicut ⁊ oĩa: Nut nũquid tertium
inueniet᷑ sͥ modũ. quo ꝯ ex prẽ filioq ꝓducat. homo qui¬
semꝑ noua semꝑ inquirit. et q̃ nõ iuenit fingit. affirmãs
om̃e quod de substancia aliqua est. cõtinuo ip̃m a quo est
habeat genitorẽ. Num uero pediculi aut lentes. a̾ fleg¬
mata uł filii carnis st̾. uł nõ ft̾ de substantia carnis aut
uermes de ligno putrido ꝓdenntes. aliũde ꝙͣ de ligni sb̾stan¬
tia st̾. qui tñ filii ligni nõ sunt : S et tinee de pannoꝵ
patri et filio consubstantialẽ ͥ neget tñ ex patris filiiq
ꝓdire substantia: nͥ forte illos ex ipĩs ꝓced̾e uelit. qͦd

Expanded text:
Nam et ipsa ex Deo esse non diffitetur Apostolus, nec veretur dicere: Nam et ipsa ex Deo esse non diffitetur Apostolus, nec veretur dicere: Ex quo omnia . Quid igitur? dicemus ex Patre et Filio Spi procedere modo, quam omnia, id est non essentialiter, sed creabiliter; ac perinde creatum sicut et omnia? aut numquid tertium inveniet sibi modum, quo eum ex Patre Filioque producat, homo qui nova semper inquirit, et quae non invenit fingit, affirmans  omne quod de substantia aliqua est, continuo ipsum a quo est habeat genitorem. Num vero pediculi, aut lendes  almata, vel filii carnis sunt, vel non sunt de substantia carnis? aut vermes de ligno putrido prodeuntes, aliunde quam de ligni substantia sunt, qui tamen filii ligni non sunt? Sed et tineae de substaPatri et Filio consubstantialem, neget tamen ex Patris Filiique prodire substantia. Nisi forte illos ex ipsius procedere velit: quod
Abbreviated transcription (Latin):
contͣ theolegus nr̃. quid inqͥt ad doctrinã loqui ꝓficit. ⁊¬
si quod docẽ uolumꝰ. exponi nõ potest ut intelligatui:
Et sic ꝓmittens intellectũ auditorib suis. in his eciam
q̃ sublimiora ⁊ sacratiora ꝓfũdo illo suui sacre fidei con¬
tinentur: ponit in trinitate gradus. in maiestate mo¬
dos. tiumeros in eternitate. Deniq cõstituit deũ patrẽ
plenã esse potentiã. filiũ quãdam potentiã. spm̃ sanctũ
nullã potentiã: atq hoc esse filiũ ad patrẽ. ꝙ qͣndam
potentiã ad potentiã. qͦd spẽm ad gonꝰ. qͦd materiatũ
ad materiã. qͦd hoĩem ad aĩal. quod ereũ sigillũ ad es
Nonne plusqͣm arrius hic : Qtuis hec ferat: Qͥs
nõ claudat aures ad uoces sacrilegas: Quis nõ
hoireat ꝓphanas nouitates ⁊ nocũ ⁊ sensuũ: Dicit
eciã spm̃ sanctũ ꝓred̾e̾ quidẽ ex patre ⁊ filio: s mi¬
nime de patris esse filii ue substantia. Unde ergo: ⁊¬
an forte ex nichilo sicut d uniuersa q̃ facta sunt:

Expanded text:
oster: « Quid, » inquit, « ad doctrinam loqui proficit, si quod docere volumus, exponi non potest, ut intelligatur? » Et sic promittens intellectum auditoribus suis, in his etiam quae sublimiora et sacratiora profundo illo sinu sacrae fidei continentur, ponit in Trinitate gradus, in majestate modos, numeros in aeternitate. Denique constituit « Deum Patrem plenam esse potentiam, Filium quamdam potentiam, Spiritum sanctum nullam potentiam: atque hoc esse Filium ad Patrem, quod quamdam potentiam ad potentiam, quod speciem ad genus, quod materiatum ad materiam, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes. » Nonne plus quam Arius hic? Quis haec ferat? quis non claudat aures ad voces sacrilegas? quis non horreat profanas novitates et vocum, et sensuum? Dicit etiam « Spiritum sanctum procedere quidem ex Patre et Filio, sed minime de Patris esse Filiive substantia. Unde ergo? an forte ex nihilo, sicut et universa quae facta sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
uandã spc̃ sancti iniuriam. In psaia legit᷑. sp̃t sapĩe.¬
sp̃t. fortitudinis. ꝑ quod utiq aꝑte satis istius auda¬
ria et si nõ cõpͥmitur: cõuntitur tamen. O lingua
muaguiloqua. Eeto ut iniuria filii uł patris remitatu
tebe ⁊ nũquid blasphemia sp̃t: Mauet angelus dni
feteti te mediũ. Diriti enĩ. Non est sp̃t sancts i deo¬

Expanded text:
vendam Spiritus sancti injuriam. In Isaia legitur, Spiritus sapievendam Spiritus sancti injuriam. In Isaia legitur, Spiritus sapies fortitudinis ; per quod utique satis aperte istius audacia, etsi non comprimitur, convincitur tamen. O lingua magniloqua! Esto ut injuria Filii vel Patris remittatur tibi: numquid blasphemia Spiritus? Manet angelus Domini qui secet te medium: dixisti enim, « Non est Sp
Abbreviated transcription (Latin):
mal. siue inter ereũ sigillũ ⁊ es. in ueritate cõuertibilem
texere consequentiã. Nam ⁊ si uerũ sit dice̾. si homo est
animal est. nõ tñ uera est cõuersa qua dicit᷑. si aĩal ẽ
homo est: et itẽ si sigillũ creũ est n necessario seqͥtur ut
potentiam in patre. quadam potentiã in filio: dicat nobis
eciã de spũ sancto quid sentiat. Benignitas ip̃a inquit
q̃ hoc noĩe quod ẽ spc̃ sanctꝰ demõstratur: nõ est in doo po¬
tentia sine sapĩa. Uidebam sathanã tanꝙͣ fulgur de¬
celo cadentẽ. Sic debet cad̾e̾. qui ambulat in magnis:¬
t in mirabilibus suꝑ se. Hides pater sancte quas scalas
ĩmo q̃ p̾cipicia iste sibi parauit ad ruinã : Omĩpotentiã
semipotentiã. nullam potentiã. Ipso auditu honeo: et
ip̃m horrorem puto sufficere ad refellendũ. Berũtamen
festimoniũ pono. quod turbato int̾im occurrit. ad reno¬

Expanded text:
imal, sive inter aereum sigillum et aes, in veritate convertibilem imal, sive inter aereum sigillum et aes, in veritate convertibilem texere consequentiam. Nam etsi verum sit dicere, Si homo est, animal est: non tamen vera est conversa, qua dicitur, Si animal est, homo est. Et item si sigillum aereum est, necessario sequitur 64stum habemus omnipotentiam in Patre, quamdam potentiam in Filio: dicat nobis etiam de Spiritu sancto quid sentiat. « Benignitas ipsa, » inquit, « quae hoc nomine quod est Spiritus sanctus demonstratur, non est in Deo potentia, sive sapientia . » Videbam. Satanam tanquam fulgur cadentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, Pater sancte, quas scalas, imo quae praecipitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interim occurrit ad remo
Abbreviated transcription (Latin):
recusat : tam patrẽ uidelicet esse qui filius est.ꝙͣ esse
filiũ qui pater est. Nam alius ꝓculdubis pater. atq a¬
luis filius. qͣmuis nõ aliud pater ꝙͣ filius. Nam ꝑ aliꝰ
et aliud. nouit pietas fidei cante inter ꝑsonaꝵ ꝓpͥeta¬
tes. et indiuiduã essentie unitatẽ disceruere: et mediũ
iter tenens. rege mnce regia incede uia. ut nec decliet
ad dexterã confundendo ꝑsonas. nec respiciat ad suustrã sb̃¬
stantiã diuidendo. Qd̾ si ꝑ simplex esse dicas uere cõsequi.
ut si filius est uecessario pater sit. nil te uiuat ꝯ ratio
relationis necessario exigat ut cõuertatur. et eadẽ uerita
comitet᷑ cõuersam. quod nõ cõgruit adducte de gen̾e et
spẽ. uł de ere ercoq sigillo similitudini. Neq enĩ sicut ꝑ
simplex esse dũtarat uerissime dicit᷑. si pater est filius ẽ
et si filius est pater est: ita eciã possumꝰ inter hoĩer et am¬

Expanded text:
recusat, tam Patrem videlicet esse qui Filius est, quam esse recusat, tam Patrem videlicet esse qui Filius est, quam esse Filium qui Pater est. Nam alius procul dubio Pater, atque alius Filius: quamvis non aliud Pater, quam Filius. Nam per Alius et Aliud, novit pietas fidei caute inter personarum proprietates et individuam essentiae unitatem discernere; et medium iter tenens, regia incedere via: ut nec declinet ad dexteram, confundendo personas; nec respiciat ad sinistram, substantiam dividendo. Quod si per simplex esse dicas vere consequi ut si Filius est, necessario Pater sit; nil te juvat, cum ratio relationis necessario exigat, ut convertatur, et eadem veritas comitetur conversam: quod non congruit adductae de genere et specie, vel de aere, aereoque sigillo similitudini. Neque enim, sicut per simplex esse duntaxat verissime dicitur. Si Pater est, Filius est; et si Filius est, Pater est: ita etiam possumus inter hominem et an
Abbreviated transcription (Latin):
to labore colligis. tanta inculcas iani multiplicitate ñ¬
borũ. tantis effers laudibus. si nõ facit ad quod addu¬
titur. ut udelicet menbra ad menbra cõgruis ꝓportioni¬
bus reducanti: Nonne hoc apus. hic labor est. ut
ꝑ ip̃am nos doceas eã que est inter patrẽ ⁊ filiũ habi¬
tudiuẽ. Tenemꝰ autẽ te docente ad hoĩs positionem
poni animal. s nõ ecõuerio. scd̃m regulã dỹalectice tue.
qr nõ quidẽ posito genere ponit᷑ spẽs. s posita spẽ ponit᷑
genus. Cũ gͦ patrẽ ad genus. filiũ ad spẽm referas:
nõne id ratio similitudinis postulat. ut similit̾ posito fi¬
lio patiẽ poui ostendas. et nõ cõuerti: Ut quom᷑ qui ho¬
nio est. netessario animal est. s nõ cõuertit. ita qͦꝵ qui
filius est necessario pater sit. t̃ eque nõ conuertatur:
S tontdicit tibi in hoc catholica fides. q̃ ꝓfecto utrũq

Expanded text:
to labore colligis, tanta inculcas inani multiplicitate veto labore colligis, tanta inculcas inani multiplicitate verborum, tantis effers laudibus, si non facit ad quod adducitur, ut videlicet membra ad membra congruis proportionibus reducantur! Nonne hoc opus, hic labor est, ut per ipsam nos doceas eam, quae est inter Patrem et Filium, habitudinem! Tenemus autem te docente ad hominis positionem poni animal, sed non e converso secundum regulam dialecticae tuae: qua non quidem posito genere ponitur species, sed posita specie ponitur genus. Cum ergo Patrem ad genus, Filium ad speciem referas; non id ratio similitudinis postulat, ut similiter posito Filio, Patrem poni ostendas, et non converti? ut quomodo qui homo est, necessario animal est, sed non convertitur; ita quoque qui Filius est necessario Pater sit, et aeque non convertatur. Sed contradicit tibi in hoc catholica fides, quae profecto utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
potentiã dare integrã. concedit dimidiã. Et qͦd dicit. ma¬
nifestis declarat exemplio: asserens potentiã q̃ est filius
ita quãdã esse potentiã. quẽadmodũ homo quoddã est ai¬
mal. et sigillũ ereũ quoddã es est es: atq hoc esse po¬
tentiã discernendi. ad gerendi discemendiq potentiam
id est filiũ ad patrem quod homo ad animal. quod ereñ
sigillũ ad es. Sicut enĩ inquit ex eo quod ẽ ereũ si¬
gillũ exigit necessario ut es sit. N ex eo qͦd ẽ homo. ut
animal sit. s nõ ecõuerso: ita diuina sapĩa q̃ est potentia
discernendi exigit ꝙ sit diuina potentia. s nõ econuĩso.
Quid gͥ: Uis ut iuxta tuã similitudinẽ ad instar p̃cedẽ¬
qͣm nõ ecõuerso : Si hoc dicis. hereticus es: si nõ dicis.
uacat similitudo. qd quid enĩ tͥ ip̃am tanto cutuitu delõ¬
ge positis rebus. et minꝰ cõuementibus emendicas. tan¬

Expanded text:
potentiam dare integram, concedit dimidiam. Et quod dicit, mapotentiam dare integram, concedit dimidiam. Et quod dicit, manifestis declarat exemplis, asserens potentiam discernendi, quae est Filius, ita quamdam esse potentiam, quemadmodum homo quoddam est animal, et sigillum aereum quoddam est aes: atque hoc esse potentiam discernendi, ad gerendi discernendique potentiam, id est Filium ad Patrem, quod homo ad animal est, quod aereum sigillum ad aes. « Sicut enim, » inquit, « ex eo quod est aereum sigillum, exigit necessario ut aes sit; et ex eo quod est homo, ut animal sit, sed non e converso: ita divina sapientia, quae est potentia discernendi, exigit quod sit divina potentia, sed non e converso . » Quid igitur? vis ut juxta tuam similitudinem, ad instar praecedenanquam non e converso! Si hoc dicis, haereticus es: si non dicis, vacat similitudo. 7. Ad quid enim tibi ipsam tanto circuitu de longe positis rebus, et minus convenientibus emendicas, tan