comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo huius disciplinȩ particio. ẽ.
armonicãritmica metrica. Secun¬
da particio: instrumentorum
eius est: inpercussionalia intensi¬
bilia inflatilia: Certia diuiditur
insimphonis sex: Quarta diuidit᷑
inthonos quindecim: Sictotius uirt᷑
pulcerrimȩ istius disciplinę̧ talibus
priscorum distinctionibus explicat᷑
perquos modos insecularibus libris
multa quidem legimus ostensa fu¬
isse miracula : Sedut fabulosa for¬
tetaceamus. per crtharam canorã:¬
& dauidlegimus a saule fugasse
demonium: Muros ierichoclan¬
gentibus tubis protinus corruis se:
lectio diuina testatur. Vt dubium
non sit musicos sonos. iubente tam̃
acpermittented nõ magnas plerũ¬
q fecisse uirtutes. QUIA PRAECEP¬
TUMISI INISRAEL ETIUDIUUM
DEO IA COB
Hicit causam quare debeant tuba
isrł iti copopulo. qua cognita nullus
peccare debuiss&: Iudicium autẽ
dõ iacob idest dõ xpĩ anorũ: Ipseenĩ
rationalem creaturã caelesti ueri

Expanded text:
ergo hujus disciplinae partitio est ergo hujus disciplinae partitio est harmonica, rhythmica, metrica. Secunda partitio instrumentorum ejus est in percussionalia, in tensibilia, in flatilia. Tertia dividitur in symphonias sex. Quarta dividitur in tonos quindecim. Sic totius virtus pulcherrimae istius disciplinae talibus priscorum distinctionibus explicatur; per quos modos in saecularibus libris multa quidem legimus ostensa fuisse miracula. Sed ut fabulosa forte taceamus, per citharam canoram David legimus a Saule fugasse daemonium ; muros Jericho clangentibus tubis protinus corruisse , lectio divina testatur; ut dubium non sit musicos sonos jubente tamen ac permittente Domino magnas plerumque fecisse virtutes. Vers. 4. Quia praeceptum in Israel est, et judicium Deo Jacob. Dicit causam quare debeant tuba n in Israelitico populo, qua cognita nullus peccare debuisset. Judicium autem Deo Jacob, id est Deo Christianorum. Ipse enim rationalem creaturam coelesti
Abbreviated transcription (Latin):
hodie usq: carnaliter faciunt Non
intellegentes ideo fuisse iussum: qm̃
dis erat toto orbe praedicanda Vn¬
denunc fideles ad mon& xpĩ an os:
ut laudes dnĩ prȩconiali debeant uo¬
ce cantare: cum nouȩ regenerati onis
fuerint gaudia consecuti. Iuba enim
cum ponitur: grandisonis aliquid
praedi cari clamoris indicatur Sic
& alius prophetadicit. Exclama &
exalta: sicut tuba uocemtuam. Con¬
siderandum .ẽ. quoque : quod per or¬
gana musice disciplinȩ &psallerednõ:
& diem precipimur solemnitatis im¬
plere. Utsĩtut illa rediguntur addul¬
cissonum melos & inunã conueni¬
entiam suauiter colliguntur: Ita
omĩs actus nosterredigatur ad dnm̃
&iticundissimã modulationẽ
eius auribus offeratur. Estdisci¬
pline ipsius magnauis delectabi¬
lis que cognitio: quam doctores se¬
cularium litterarum largiente dõ
qui concedit omne quod utileest.
feterunt doctrinabili lectione cog¬
nosci. quȩ inrerum natura prius
tenebantur abscondita Prima

Expanded text:
hodieque carnaliter faciunt, non hodieque carnaliter faciunt, non intelligentes ideo fuisse jussum, quondis erat toto orbe praedicanda. Unde nunc fideles admonet Christianos, ut laudes Domini praeconiali debeant voce cantare, cum novae regenerationis fuerint gaudia consecuti. Tuba enim cum ponitur, grandisonis aliquid praedicari clamoribus indicatur. Sic et alius propheta dicit: Exclama et exalta sicut tuba vocem tuam siderandum est quoque quod per organa musicae disciplinae et psallere Domino, et diem praecipimur solemnitatis implere, ut sicut illa rediguntur ad dulcisonum melos, et in unam convenientiam suaviter colliguntur, ita omnis actus noster redigatur ad Dominum, et jucundissima modulatione ejus auribus offeratur. Est enim disciplinae ipsius magna vis delectabilisque cognitio, quam doctores saecularium litterarum largiente Deo, qui concedit omne quod utile est fecerunt doctrinabili lectione cognosci, quae in rerum natura prius tenebatur abscondita. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
cumieiuniis corpus ad fligimus. cũ
uitia saeculi cum suonihil ominus
auctore despicimus. Addidit: psal¬
teriumisicundum cum cythara
Admon& &iam & hȩc duobus iacun¬
dissime copulari: ut & uerbadĩ quȩ
inpsalterio continentur. &crthara
qua ehumanos actus significare cog¬
noscitur: inunam socictatem debe¬
ant conuenire. Quiautrumq me¬
los sibi m& copulatum : dnõ probat᷑
acceptum. Psalterium enim signi¬
ficat quodpsalmus: crthara quod
trmpanum : sed diuersitate nomi¬
num: easdem res subbreuitate con¬
clusit. Nam quem ad modum crha¬
ra. contrapsalterium conformata
sit: frequenter expositum ẽ In hoc
dutem &sequenti uersu: iterum no¬
bis enthi mematicus. idestrhetoricus
sillogismus elucescit. Codem modo
ininitio mensis tuba insigni in die
perscrutemur CANITE ININITIUM
MINSISIUBA. INDIE INSIGNIS
SOLEMMITATIS UESTRAT¬
Pracceptum fuerat inter alia iudę¬
Iis: ut a primodie septimimensis:
septem dicbus tuba canerent: quod

Expanded text:
cum jejuniis corpus affligimus, cum cum jejuniis corpus affligimus, cum vitia saeculi cum suo nihilominus auctore despicimus. Addidit, psalterium jucundum cum cithara. Admonet etiam et haec duo jucundissime copulari; ut et verba Dei quae in psalterio continentur, et cithara quae humanos actus significare cognoscitur, in unam societatem debeant convenire: quia utrumque melos sibimet copulatum Domino probatur acceptum. Psalterium enim idem significat quod psalmus, cithara quod tympanum; sed diversitate nominum easdem res sub brevitate conclusit. Nam quemadmodum cithara contra psalterium conformata sit, frequenter expositum est. In hoc autem et sequenti versu iterum nobis enthymematicus, id est rhetoricus syllogismus elucescit eodem modo: in initio mensis tuba, in die insignicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insignis solemnitatis vestraPraeceptum fuerat inter alia Judaeis, ut a prima die septimi mensis, septem diebus tuba canerent, quod
Abbreviated transcription (Latin):
adquẽ mens incerta atque titubans
non potest peruenire la cobsignifi¬
catpopulum xpĩ anum : cui anterior
synagoga consentit : dum adistum per
gratiam trans latum . c̃: quod illicons¬
tat ablatum. hisunt quos dixit quin¬
tas abbati: quidesacra scilic& regene
ratione nascuntur. SUMITLESAL
Organa quidem ista utraq musi¬
casunt: sed causas continere proban¬
tur egregias. Dicitenim. Accipite
psalmum : & date bonas operas
ꝓsalmus enim addiuina uerba per¬
tin& intimanda : qm̃ confirmatio
ipsius canorum uentrem sicut sȩpe
diximus hab& in capite. Quod meri¬
to. ad psalmũ refertur : quisem per
resonat superna misteria. Timpanũ
est : quod tenso corio quasi supra du
as ut ita dixerimmetas sibi ab acuta
parte copulatas sol& resonare per¬
cussum Sicut hominum corpus dũ
prodnõ tribulatione quatitur. ad
superna mandata dulcius temperat.¬
Hocergo common& ut accipientes
diuina uerba dnõ debeamur offerre

Expanded text:
ad quem mens incerta atque titubans ad quem mens incerta atque titubans non potest pervenire. Jacob significat populum Christianum, cui anterior Synagoga consentit, dum ad istum per gratiam translatum est, quod illi constat ablatum. Hi sunt quos dixit: Quinta sabbati, qui de sacra scilicet regeneratione nascuntur. Vers. 2. SuOrgana quidem ista utraque musica sunt, sed causas continere probantur egregias. Dicit enim: Accipite psalmum, et date bonas operas. Psalmus enim ad divina verba pertinet intimanda, quoniam conformatio ipsius canorum ventrem sicut saepe diximus habet in capite; quod merito ad psalmum refertur, qui semper resonat superna mysteria. Tympanum eas, ut ita dixerim, metas tibi ab acuta parte copulatas solet resonare percussum, sicut hominum corpus dum pro Domino tribulatione quatitur, ad superna mandata dulcius temperatHoc ergo commonet, ut accipientes divina verba Domino debeamus offerre
Abbreviated transcription (Latin):
sesolus adoretur. qui prȩstare dm̃¬
profutura munera consueuit. In
tertia parte: asaph ex sua iterũ per¬
sona reloquitur. argues infideles
curfallaces extiterint. cum eis dona
dnĩ copiosa largitate conlatasint
Asaphiste. quem sepediximus signi¬
Aficare sinagogam: populos com¬
mon& fideles: ut non desinant cum sũ¬
maletitia dõ laudes dicere: quieos a
seuis simis periculis est dignatus eri¬
pere. Ad iutori autem quod dixit:
uerus ds̃tali uerbo declaratur : quia
ficti cius dr̃ non est adiutor: sed elisor
Nonsanans sed uulnerans. Non sub¬
leuans: sed ualde demergens: Nrõ
enim dumdicit: deuotos sẽ commo¬
nere testatur lubilatedictum. ẽ.
aiuuando: idest delectando: ut quib
non poterat exultatio uerborũ suf¬
ficere: In abundantissimam atque
inexplicabilem letitiam psilirent:
Docens gaudentibus animis dnõ de¬
beregratias agere: non confusis aliqua
anxietate cantare. Namsi terrena
despicimus: semper exillo lȩtisumus

Expanded text:
se solus adoretur qui praestare se solus adoretur qui praestare profutura munera consuevit. In tertia parte Asaph ex sua iterum persona reloquitur, arguens infideles, cur fallaces exstiterint, cum eis dona Domini copiosa largitate collata sintAsaph iste, quem saepe diximus significare Synagogam, populos commonet fideles, ut non desinant cum summa laetitia Deo laudes dicere, qui eos a saevissimis periculis est dignatus eripere. Adjutori autem quod dixit, verus Deus tali verbo declaratur: quia fictitius deus non est adjutor, sed elisor; non sanans, sed vulnerans; non sublevans, sed valde demergens. Nostro enim dum dicit, devotos se commonere testatur. Jubilate dictum est a juvando, id est delectando; ut quibus non poterat exsultatio verborum sufficere, in abundantissimam atque inexplicabilem laetitiam prosilirent: docens gaudentibus animis Domino debere gratias agere, non confusos aliqua anxietate cantare. Nam si terrena despicimus, semper ex illo laeti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
creauit animali&: sicut genesis lecti¬
o decursa testatur. Dixitds̃. Produ¬
cant aquȩ reptilia animarum uiua¬
rum. Hoc ad baptismatis gratiam:
similitudine decora coniungitur:
quaereuera animalia uiua: sua fe¬
cunditate producit. dumscĩficate
aque in maculatos reddunt: quos
pollutos propriis sceleribus acceper̃
Sedut partibus resexpositas inunã
seriem colligamus : Intentiotituli
talis est. ut infinem design& dnm̃
Asaph congregatione Quinta
sabbati: baptizatos. Vnde colligit᷑
psalmum in ecdesiadnĩ regenerate
congregationi esse locuturũ Hinc
enim asaph adhistoriam quidẽ lo¬
quitur iudȩis. sed melius spiritalit̃
intelligitur depopulo xpĩ ano
DIUISIO ESALMT
nprima parte psalmiloquitur
asaphfidelibus ut perorgana
diuersa. musicorum laudes debe¬
antdnõ personare Qm̃ multa be¬
neficia: suo populo prȩstare digna¬
tus est. Secunda uerba sunt dnĩ cõ¬
minantis neidola colantur. Sedip¬

Expanded text:
creavit animalia, sicut Genesis lecticreavit animalia, sicut Genesis lectio decursa testatur: Dixit Deus: Producant aquae reptilia animarum vivarum . Hoc ad baptismatis gratiam similitudine decora conjungitur; quae revera animalia viva sua fecunditate producit, dum sanctificatae aquae immaculatos reddunt, quos pollutos propriis sceleribus acceperunt. Sed ut partibus res expositas 278 in unam seriem colligamus, intentio tituli talis est, ut In finem designet DomiAsaph congregationem; quinta sabbati baptizatos. Unde colligitur psalmum in Ecclesia Domini regeneratae congregationi esse locuturum. Hic enim Asaph ad historiam quidem loquitur Judaeis; sed melius spiritualiter intelligitur de populo Christiano. Divisio psalmi. In prima parte psalmi loquitur Asaph fidelibus, ut per organa diversa musicorum laudes debeant Domino personare: quoniam multa beneficia suo populo praestare dignatus est. Secunda, verba sunt Domini comminantis ne idola colantur, sed ip
Abbreviated transcription (Latin):
tus Dequibus scriptum. ẽ Perdiem
solnon ur&te : nequeluna ꝑ noctem
Verum istauinea probotris mus tuo¬
sis scos infert fructus. Martires creat:
prophetas educat: apostolos gignit.
fideles edit in numeros. Et quicquid
in ecclesia scã gloriose geritur: istisi¬
militudini decenter aptatur
IN FINEM PROTURCULARIBUS
AS APH QUINTA SABBATI
Pro torcularibus ecclesiam signifi¬
cari: superi oribus est titulis indica¬
tum Sed qm̃ ibi hanc prȩfiguratio¬
nem inuuarum expressione posui¬
mus: nunc inuuarum uindemiis
explicemus. Cum tunsus aceruus
oliuarum subi ectus fuerit agrico¬
larum arte ponderibus. nimiaq coe¬
perit pressura torqueri: &amur cam
cenosam. & oleum pinguissimi puri¬
tatis emanat: quod in ecclesie perse¬
cutionibus ficri non dubium. ẽ: quan¬
do &dõ puras mentes declarat: & fe¬
celentas conscientias euidenter ad¬
signat Quinta uerosabbati: signifi¬
cat asabbato quintum diem : quan
dodñs in conditionererum. eaquis

Expanded text:
tus; de quibus scriptum est: Per diem tus; de quibus scriptum est: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Verum ista vinea pro botris mustuosis sanctos infert fructus, martyres creat, prophetas educit, apostolos gignit, fideles edit innumeros; et quidquid in Ecclesia sancta gloriose geritur, isti similitudini decenter aptatur. In finem, pro torcularibus, Asaph, quinta sabbati. Pro torcularibus, Ecclesiam significari superioribus est titulis indicatum; sed quoniam ibi hanc praefigurationem in uvarum expressione posuimus, nunc in baccarum vindemiis explicemus. Cum tunsus acervus olivarum subjectus fuerit agricolarum arte ponderibus, nimiaque coeperit pressura torqueri, et amurcam coenosam, et oleum pinguissimae puritatis emanat. Quod in Ecclesiae persecutionibus fieri posse non dubium est, quando et Deo puras mentes declarat, et faecilentas conscientias evidenter assignat. Quinta vero sabbati, significat a sabbato quintum diem, quando Dominus in conditione rerum ex aquis
Abbreviated transcription (Latin):
IT SALUTERI MUS
uae suauitas. quaesit utilitas
uersiculi huius hincdatur
intellegi: qm̃ in hoc psalmo triplici.
repetitione memorauit Vt quasi
pratifloriferi planitiem tensa per
ordines certos iacunditas rosei colo¬
ris ornar& Inistasiquidem breuita¬
te regulam totius religionis exponit
Primum ẽ. enĩ utnos dñs conuertat:
Deinde. utostendat faciem suam:
Iertio. ut saluos efficiat. Non enim
antequam conuertat ostendit faciẽ
suam: nec saluat nisinos prius lumi¬
nesuȩpictatis inspexerit. Qua propt
uersus iste mente condendus. ẽ: quia
peripsum subbreuitate petimus :
quicquid nobis expedire monstratur
Uimis asaph istum commutatũ
constat in melius: quiuineam
xpi dilatatam totoorbe conspexit :
Ctpalmites eius montes obumbrare
uidit & cedros. Spectaculum reuera
beatum: cuius amoenitas ipsa cogita¬
tiorefectio est. Vt toto mundo una
uinea umbram faciat suis frondib:
nequis fidelium reddatur solefus ca¬

Expanded text:
et salvi erimus. et salvi erimus. Quae suavitas, quae sit utilitas versiculi hujus hinc datur intelligi, quoniam in hoc psalmo triplici eum repetitione memoravit; ut quasi prati floriferi planitiem tensam per ordines certos jucunditas rosei coloris ornaret. In ista siquidem brevitate regulam totius religionis exponit. Primum est enim, ut nos Dominus convertat; deinde, ut ostendat faciem suam; tertio, ut salvos efficiat. Non enim antequam convertat, ostendit faciem suam; nec salvat, nisi nos prius lumine suae pietatis inspexerit. Quapropter versus iste mente condendus est, quia per ipsum sub brevitate petimus, quidquid nobis expedire monstratur. Nimis Asaph istum commutatum constat in melius, qui veniam Christi dilatatam toto orbe conspexit, et palmites ejus montes obumbrare vidit et cedros. Spectaculum revera beatum, cujus amoenitas ipsa cogitata refectio est: ut toto mundo una vinea umbram faciat suis frondibus, ne quis fidelium reddatur sole fusca
Abbreviated transcription (Latin):
Hicest filius ms̃ dilectus. in quomihi
bene complacui ipsum audite. Quod
non pig& eius dem exempli iteratione
declarare: quando & in auctoritate
eadem uerba constat eẽ. repetita
ETNON DISCEDIMUSATE UIUIEICA¬
BISNOS ETNOMIUUM INUOCABINA
Idsuperiora respicit: pars istauer¬
siculi. Dicitenĩ. li atmanustua
superuirum dexterȩtuȩ: id est ut
mittere digneris filium tuum : qui
reum mundum liber& a crimine
peccatorum. Etnon discedimus ate:
idest quem semelmente concepimus.
cordis oculis iugiter intuemur.
Necate deuotionemnrãm possumus
amouere: cuius aduenire filium:
magnopere cognoscimur expetisse.
Etquȩsit utilitas ab ipso non discedere:
consequenter exponitur. Viuifica¬
bis nos & nomentuum in uocabimus
Uiuificabis nos: quando peccatorũ
morte deposita. exaqua & spũscõ re¬
nascimur. Nomen autem eius inuo¬
cabimus. hoc significat. qm̃ xpi dnĩ
tidiana nomenpatris iugiter inuo¬
TENOS ETOSTEN DEEACI EMTUAM

Expanded text:
Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui; ipsum audite . Quod non piget ejusdem exempli iteratione declarare, quando et in auctoritate eadem verba constat esse repetitanon discedimus a te; vivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Ad superiora respicit pars ista versiculi. Dicit enim: Fiat manus tua super virum dexterae tuae, id est, ut mittere digneris Filium tuum, qui reum mundum liberet a crimine peccatorum. Et non discedimus a te; id est, quem semel mente concepimus, cordis oculis jugiter intueamur; nec a te devotionem nostram possimus amovere, cujus advenire Filium magnopere cognoscimur expetisse. Et quae sit utilitas ab ipso non discedere consequenter exponitur, vivificabis nos, et nomen tuum invocabimus. Vivificabis nos, quando, peccatorum morte deposita, ex aqua et Spiritu sancto renascimur. Nomen autem ejus invocabimus, hoc significat, quoniam Domintidiana nomen Patris jugiter invote nos; et ostende faciem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
nus diuinitatis exponitur. Quiatã¬
diuforsitan dubitare potuit. quod
isrł saluus fier&: donec salutaris dñs
aduenir&. Illo enim ueniente : pro¬
missio tota completaest. Neculteri¬
us ab ipso discedit ecdesia: quȩspon¬
sisui spiritali dilectione coniuncta
est. Nam cum dicit fiatmanus tua
superuirumdexterȩ tuȩ : operationẽ
scȩ̃ incarnationis exposcit Ipse est
enim dextera patris: dequo alio loco
dicit. Non enim in arcum eo spera¬
bo: & gladius m̃s non saluabit me
Sed dexteratua & brachium tuum:
& inluminatione uultus tui. Deinde
moresuo. propter explanationem re¬
petit: quod superius dixit: & super
filium hominis. Acommuni iungen¬
dum est fiatmanustua: id .c̃. operatio
scã ad effectum promissa perducat.
Filius enim hominis idem ipse est dñs
quitur: quem confirmasti tibi. Con¬
firmatus . ẽ. utiq apudliomines si cut
iam dictum . ẽ: quando deipso uox
paterne ueritatis in sonuit dicens.

Expanded text:
nus Divinitatis exponitur: quia tannus Divinitatis exponitur: quia tandiu forsitan dubitari potuit, quod Israel salvus fieret, donec salutaris Dominus adveniret. Illo enim veniente promissio tota completa est, nec ulterius ab ipso discedit Ecclesia, quae Sponsi sui spirituali dilectione conjuncta est. Nam cum dicit: Fiat manus tua super virum dexterae tuae, operationem sanctae incarnationis exposcit. Ipse est enim dextera Patris, de quo alio loco dicit: Non enim in arcu meo sperabo, et gladius meus non salvabit me; sed dextera tua, et brachium tuum, et illuminatio vultus tui . Deinde more suo propter explanationem repetit quod superius dixit, et super filium hominis. A communi jungendum est, Fiat manus tua, id est operatio sancta ad effectum promissa perducat. Filius enim hominis idem ipse est Dominquitur, quem confirmasti tibi. Confirmatus est utique apud homines sicut jam dictum est quando de ipso vox paternae veritatis insonuit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
quem confirmastitibi. Omnino de¬
claratum ẽ. quod superius dixit uisita
Filius quippe hominis xpĩ est dñs ex
maria uirginc genitus. a patre natis
ante omã sȩcula Qui utiq confirma¬
tus est : quando deipso ueritas paterna
in sonuit dicens. Hic est filius m̃s dilec¬
tus in quo mihi bene complacui ipsũ¬
ABIN CREEATIONE UULIUST UI PERIBUNT
Incensa igni & effossamanu : huma¬
nauitia significata debemus aduer¬
tere. Incenditur quippe aliquisigne
cupiditatis siuecalore superbiae :
quando criminanefanda commise¬
rit. Effossauero manusunt: cumꝑ.
operationem sceleratam : aliis prae¬
paramus insidias : & decipere uolum
nescientes: dumnos in ipsam magis
foueam corruamus. haecergo pecca¬
ta ab increpatione uultus dnĩ peribt̃.
quando illis dicendum ẽ ite in ignẽ
acternum quiparatus ẽ. diabolo &
angelis eius: Non en imulterius ui¬
surisunt: quem propter suascelera
Grande sacramentum: grandemii¬

Expanded text:
quem confirmasti tibi. Omnino dequem confirmasti tibi. Omnino declaratum est quod superius dixit, visita. Filius quippe hominis Christus est Dominus ex Maria Virgine genitus, a Patre natus ante omnia saecula. Qui utique confirmatus est, quando de ipso veritas paternae vocis insonuit, dicens: Hic est Filius meus dilectusmanu ab increpatione vultus tui peribunt. Incensa igni et effossa manu, humana vitia significata debemus advertere. Incenditur quippe aliquis igne cupiditatis, sive calore superbiae, quando crimina nefanda commiserit. Effossa vero manu sunt, cum per operationem sceleratam aliis praeparamus insidias, et decipere volumus nescientes, dum nos in ipsam magis foveam corruamus. Haec ergo peccata, ab increpatione vultus Domini peribunt, quando illis dicendum est: Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Non enim ulterius visuri sunt, quem propter sua sceleraGrande sacramentum, grande mu
Abbreviated transcription (Latin):
QUAMPLANTAUIT DIXTERAIUA ET
SUPERFILIUMHOMINIS QUEM
CONTIRMASTITIBI
Helatis omnibus quae superius con¬
Atigerunt: a saphuenit ad tertiã
sectionem: inquarogat ut omnipo¬
tens agricolauisit& uineam dissipa¬
tam : quam planta redignatus est
Etrespiciat superfilium hominis
quem consirmauit sibi Commutatis
quippe in melius : hoc singulare re¬
medium rebus omnibus expetebat:
uixpõ dnõ supplicar& Cum dicit
ds̃ uirtutum conuertere : petiteum
ut supplices suos serenus aspicer& :
& pereclitantibus subuenir&. Sequit̃
Respice decelo &uide. Scilic& quib:
fluctibus labor & humanitas quib
peccatis adinferna rapiatur: & delec¬
teturuitus undeeam perpetia morte
constat extingui. Cum autem dicit
uisita uincam istam & dirigeeam quã
plantauit dexteratua: aduentũ scẽ
incarnationis expostulat Vt presen¬
tecultore uo uinea plantata pro.¬
ficiat: sine quonec fructus inferre po¬
terat nec proficuam habere culturã
Addidit Et superfilium hominis

Expanded text:
quam plantavit dextera tua; et super filium hominis, quem confirmasti tibi. Relatis omnibus quae superius contigerunt, Asaph venit ad tertiam sectionem, in qua rogat ut omnipotens agricola visitet vineam dissipatam quam plantare dignatus est, et respiciat super filium hominis, quem confirmavit sibi. Commutatus quippe in melius, hoc singulare remedium rebus omnibus expetebat, ut Christo Domino supplicaret. Cum dicit: Deus virtutum convertere, petit eum ut supplices suos serenus aspiceret, et periclitantibus subveniret. Sequitur, respice de coelo et vide; 277 scilicet quibus fluctibus laboret humanitas, quibus peccatis ad inferna rapiatur, et delectetur vitiis, unde eam perpetua morte constat exstingui. Cum autem dicit: Visita vineam istam, et dirige eam quam plantavit dextera tua, adventum sanctae incarnationis expostulat, ut praesente cultore suo vinea plantata proficiat, sine quo nec fructus inferre poterat, nec proficuam habere culturam. Addidit, et super filium hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
ante quos ut appareat spiritali uir¬
tute deprecatur Hoc est: ut sicut pro¬
missus fuerat perprophetas: exiudeo¬
rum gente nascatur: Sed qm̃ non in¬
cassum hȩ nomina more scripturȩ
diuinȩ uidentur aptatã interprȩtati¬
ones eorum studiosissime requiramus:
Effrem: significat fructificatio: Benia¬
minꝰ: filius dexterȩ: Manasses. oblitus :
Has uirtutes: in esse constat dnõ saluato¬
ri: Fructificauit enim: quando adtẽ¬
pus corpore trucidato: adperpetua
caclorũ regnasurrexit : Filius dextere
idest filius omnipotentis patris Obli¬
tus illud indicat: quando iniuriarum
suarum oblitus incrucepositus proiu¬
daicopopulo supplicauit: Orabat ergo
ut in his uirtutibus uenir&: quas eum
facturum eẽ nullatenus ambi ger&:
Sequitur: Excita potentiam tuam &
uenrut saluos faciasnos: Quantãnobis
utilitatem per incarnationem dnĩ noue¬
rat eẽ tribuendam. tanto studiose dep̃¬
catur. ut excitet potentiam suã: & ueni¬

Expanded text:
ante quos ut appareat, spirituali virante quos ut appareat, spirituali virtute deprecatur; hoc est, ut sicut promissus fuerat per prophetas ex Judaeorum gente nascatur. Sed quoniam non incassum haec nomina more Scripturae divinae videntur aptata, interpretationes eorum studiosissime requiramus. Ephrem interpretatur fructificatio; Benjamin, filius dexterae; Manasses, oblitus. Has virtutes inesse constat Domino Salvatori; fructificavit enim quando ad tempus corpore trucidato, ad perpetua coelorum regna surrexit. Filius dexterea, id est Filius omnipotentis Patris. Oblitus, illud indicat quando injuriarum suarum oblitus, in cruce positus pro Judaico populo supplicavit. Orabat ergo ut in his virtutibus veniret, quas eum facturum esse nullatenus ambigeret. Sequitur, excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos. Quantam nobis utilitatem per incarnationem Domini noverat esse tribuendam, tanto studiose deprecatur ut excitet potentiam suam, et veni
Abbreviated transcription (Latin):
interpretatur sicut sepedictum . ẽ. uir
mente uidens dm̃: Intende: acsidicer&
supernos lumentuȩ pictatis infunde
Vtqui pernos sumus tenebro si aspec¬
Sequitur: Qui deducis uelut oues ios ep:
loseph. fidelempopulum debemus ad¬
uertere : quisic incaulas dnĩ deducitur
quasi oues ad pascua congregentur :
Nam &ipsum nomen ioseph significat
sine obprobrio: quod de uoto populo
certum ẽ. conuenire: Etnota propria
uerba. singulis data fuisse personis.
Regitur qui isrlest: deducitur qui io¬
sephest: Addidit quisedes super che¬
rubim appare: Cherubim: plenitudo
insecreto suȩ maiestatis erat: rogat ut
beneficio scẽincarnationis appareat:
quatinus fideles suos firmissima cre¬
dulitate consolid&: Etuide quia trina
inuocatione uersus iste contextus. ẽ:
ut omnia cooperari scam signific& tri¬
MIN EEMANASSE : EXCITA EOTENTIA
TUAMETUENI. UISALUOS FACIAS NOS
sta nomina constateẽ. gentis hebraice.

Expanded text:
interpretatur sicut saepe dictum est vir interpretatur sicut saepe dictum est vir mente videns Deum. Intende; ac si diceret: Supra nos lumen tuae pietatis infunde, ut qui per nos sumus tenebrosi, aspecSequitur, qui deducis velut oves Joseph. Joseph fidelem populum debemus advertere, qui sic in caulas Domini deducitur, quasi oves ad pascua congregantur. Nam et ipsum nomen Joseph significat sine opprobrio, quod devoto populo certum est convenire. Et nota propria verba singulis data fuisse personis. Regitur qui Israel est; deducitur qui Joseph est. Addidit, qui sedes super cherubim, appare. Cherubim, plenitudo in secreto suae majestatis erat, rogat ut beneficio sanctae incarnationis appareat; quatenus fideles suos firmissima credulitate consolidet. Et vide quia trina invocatione versus iste contextus est, ut omnia cooperari sanctam significet Trimin, et Manasse. Excita potentiam tuam et veni, ut salvos facias nos. Ista nomina constat esse gentis Hebraicae,
Abbreviated transcription (Latin):
Isaphiste quemtitulus praecinuit
commutatum: in prima sectione
dnĩ deprecatur aduentum Secunda
testatur quem ad modum uinea quȩ
est ecclesia totosit orbedilatata Terti¬
oloco: incarnationis eius beneficio per
similitudinemuineae uisi tari depre¬
catur ecclesiam: sequed nõ postulat
Persecũdam speciem definitionis: quȩ
grece ennoematicedicitur: latine
notio nuncupatur: magnodesiderio.
uenire xp̃s dñs postulatur: ut perid
quod facit planissime indicatus eẽ. ui¬
deatur: Nam ista species definitionis
non persubstantiam: sed peractus suos
unam quam que personam indicare
cognoscitur: Recteigitur dicitur regi
cacdi &terrȩ qui regis isrł. cuius arbitrio
&creata sunt: & administrantur uni¬
uersa: Sed quãuis omã in eius potesta¬
te sint posita: illa tamen regere dicitur.
quaese tractare caelesti conuersatione
nouerunt: Ideo enim subiunctum. ẽ.
isrł: qui a ipsos propitius rogit: qui cum
puro corde respiciunt: Is rahel enim

Expanded text:
Asaph iste quem titulus praecinuit Asaph iste quem titulus praecinuit commutatum, in prima sectione Domini deprecatur adventum. Secunda testatur quemadmodum vinea, quae est Ecclesia, toto orbe sit dilatata. Tertio loco incarnationis ejus beneficio per similitudinem vineae visitari deprecatur Ecclesiam, seque Domino postulat Per secundam speciem definitionis quae Graece ennoematice 275 dicitur, Latine notio nuncupatur, magno desiderio venire Christus Dominus postulatur; ut per id quod facit, planissime indicatus esse videatur. Nam ista species definitionis non per substantiam, sed per actus suos unamquamque personam indicare cognoscitur. Recte igitur dicitur Regi coeli et terrae: Qui regis Israel, cujus arbitrio et creata sunt et administrantur universa. Sed quamvis omnia in ejus potestate sint posita, illa tamen regere dicitur, quae se tractare coelesti conversatione noverunt. Ideo enim subjunctum est Israel, quia ipsos propitius regit qui eum puro corde respiciunt. Israel enim
Abbreviated transcription (Latin):
locupletare monstratur. EXPLIC
QUIIM MUTABUNTURTESTI¬
MONIUM ASAPH RISALMUS:
Noctis uiris & in auditorio xpĩ saluta¬
riter eruditis: siquis usitata repete¬
re conetur offendit : Nam cum omã
tituli istius uerba iam notasint: restat
uthoc quod noui terdixit. testimoniũ
a saphperquirere debeamus: Isteasaph
ante trepidus ante sollicitus. qui pro
synagogȩ peccatisuisus . ẽ. psalmis pri¬
oribus exorare : tanta nunc praesump¬
tione completur: utiam commutatis
in melius testimonium conuersionis
praebere uideatur : Dicit enim depri¬
qui hominem deterioratum legepeccati:
ad scc̃ conuersationis dona perduxit:
trans latamq uincam decgypto poten¬
tiȩ sue radice solidauit: Hocest quoddic̃
testimonium prohis quiimmu tabunt᷑:
Cantatur ergo hrmnus iste deaduen¬
tuueri agricultoris: &uineȩ dnĩ. utiã
non obscuris : sed manifestis precibus
cius postuletur aduentus: Quipsalm
cius demrei secundus eẽ dinoscitur.
DIUISIO PSALMI.

Expanded text:
locupletare monstratur. EXPOSITIO locupletare monstratur. EXPOSITIO qui immutabuntur, testimonium Asaph, psalmus. Doctis viris et in auditorio Christi salutariter eruditis si quis usitata repetere conetur, offendit. Nam cum omnia tituli istius verba jam nota sint, restat ut hoc quod noviter dixit testimonium Asaph perquirere debeamus. Iste Asaph ante trepidus, ante sollicitus, qui pro Synagogae peccatis visus est psalmis prioribus exorare, tanta nunc praesumptione completur, ut jam commutatis in melius testimonium conversionis praebere videatur. Dicit enim de priqui hominem deterioratum lege peccati, ad sanctae conversationis dona perduxit, translatamque vineam de Aegypto potentiae suae radice solidavit. Hoc est quod dicit testimonium pro his qui immutabuntur. Cantatur ergo hymnus iste de adventu viri agricultoris, et vinea Domini, ut jam non obscuris, sed manifestis precibus ejus postuletur adventus. Qui psalmus ejusdem rei secundus esse dignoscitur. Divisio psalmi.
Abbreviated transcription (Latin):
honorabi lem hierusalem pialam̃¬
tatione defleuit. Sed sciendum: qđ
septuagesimus tertius captiui tatem
contin& quamꝑtulit subromanis:
Isteuero antio chi regis defl& sacrilegã
& crudelissimam uastitatem. Consi¬
derandum quoque & altamente con¬
dendum . ẽ: quod caritatis studio cõ¬
monemur. ecclesiȩdĩ bonis leturi: &
iterum calamitatibus cius uehement̃
affligi Legiturenim. Eclices quigau¬
dent inpacetua: & felices om̃s qui con¬
tristabuntur in omnibus flagellis tu¬
is. Qua propter conuenit. ut quod
unicuiq fidelium prouenerit: ad
nostros dolores proximitatis studio
trans feramus: si cutdicit a postolus
Siquid patitur unum membrũ: com¬
patiuntur omnia membra. Siueglo¬
riatur unum membrum: congaudent
omã membra. Hicenim carita prȩcel¬
sa conquiritur: hinc prȩdicata uni.¬
tas inuenitur. Et sicausam boni istius
altius perscruteris: hinc& illa caeles¬
tis affectio gignitur: quaednĩ ę̧cclesi ã

Expanded text:
honorabilem Jerusalem pia lamehonorabilem Jerusalem pia lamentatione deflevit. Sed sciendum quod septuagesimus tertius captivitatem continet quam pertulit sub Romanis: iste vero Antiochi regis deflet sacrilegam et crudelissimam vastitatem. Considerandum quoque et alta mente condendum est quod charitatis studio commonemur Ecclesiae Dei bonis laetari, et iterum calamitatibus ejus vehementer affligi. Legitur enim: Felices qui gaudent in pace tua, et felices omnes qui contristabuntur in omnibus flagellis tuis! Quapropter convenit ut quod unicuique fidelium provenerit, ad nostros dolores proximitatis studio transferamus, sicut Apostolus dicit: Si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra; sive glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Hinc enim charitas illa praecelsa conquiritur, hinc praedicata unitas invenitur. Et si causam boni istius altius perscruteris, hinc et illa coelestis affectio gignitur, quae Domini Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
GREGISIVI. CONEITEBIMURTIBI INSELA
Peillis sicut arbi trordicit reliquiis.:
quimathathiȩ studio congregati :
legem dnĩ custo dire meruerunt
Istercuera sunt ouesdni: quaecius glo¬
riam confitentes infidei firmitate
manserunt. Potest autem hoc&gene¬
raliter accipi: ut ibi mixtus uideatur
Et populus xpĩ anus: qm̃ sicut sepe
dictum est ex duobus populis congre¬
gatio facta est unascõrum Intuendũ
est autem lamentationem suam. qua
suauitate concluserit utdnĩ dicat ẽẽ
gregem pro quo deuotissimus suppli¬
cabat: nediutius iras ceretur eis : quos
suos eẽ meminerit. ETINSAECULU
SCLI NARRABIMUS LAUDETUA¬
Iicillam tangit futuri sacculi be¬
atissimam psalmodiam: quam
chorus scõrũ sinecessatione dicturus
est: non utalios instruat : quianullus
erit indoctus. Seduth onorem debi¬
tum reddentes: praeconiorum ipsorũ
suauitate pascantur. CONCLUSIO
Secundus iste iampsalmus. ẽ: qui

Expanded text:
gregis tui, confitebimur tibi in saeculum. gregis tui, confitebimur tibi in saeculum. De illis sicut arbitror dicit reliquis qui Mathathiae studio congregati, legem Domini custodire meruerunt. Istae revera sunt oves Domini, quae ejus gloriam confitentes in fidei firmitate manserunt. Potest autem hoc et generaliter accipi, ut ibi mixtus videatur et populus Christianus: quoniam sicut saepe dictum est ex duobus populis congregatio facta est una sanctorum. Intuendum autem est lamentationem suam qua suavitate concluserit, ut Domini dicat esse gregem, pro quo devotissimus supplicabat, ne diutius irasceretur eis, quos suos esse meminerat. Et in saeculum saeculi narrabimus laudem tuaHic illam tangit futuri saeculi beatissimam psalmodiam, quam chorus sanctorum sine cessatione dicturus est; non ut alios instruat, quia ibi nullus erit indoctus; sed ut honorem debitum reddentes, praeconiorum ipsorum sua vitate pascantur. Conclusio psalmi. Secundus iste jam psalmus est qui
Abbreviated transcription (Latin):
IMPROCERIUM IESORUM QUOO
IXPRO BRAUERUNT IIBIDNL
aleest redde: quale quod superi¬
us dixit uindica. Quod&si af¬
flictionem tribuit corporum: salutẽ
tamen efficit animarum. Vicinos
finitimos dicit : dequibus superius ait
Factisumus obprobrium uicinis nr̃is:
Septuplum. perfectionem significat
muneris caclestis: quod accipimus
quando sp̃s scĩ illuminatione cõple¬
mur. Dequo alio locodictum. ẽ
Argentum igne examinatũ: proba¬
tum terre : purgatum septuplum
Quod ad conuersionem ipsorum. ñ
est dubium pertinere: quando sicre¬
cipiunt. ut inbonis partibus commu¬
tentur. Insinueorum: utiq in anima¬
rum setreto debemus accipere. ubi
semperfit gloriosa conuersio. Sequit᷑
Improperium ipsorum quod expro¬
brauerunt tibi dnẽ fecerunt in iuri¬
as : dicant luͣdes. łuerunt increduli :
Sint deuoti. Extiterunt superbi: fi¬
anthumiles. Tuncenim dñsgloriosȩ
uindicatus agnoscitur: quando ma¬
ledicorum ore laudatur. m
NOS AUTEMTOPULUSIUUS ITOUIS

Expanded text:
improperium ipsorum, quod improperium ipsorum, quod exprobraverunt tibi, Domine. Tale est Redde quale quod superius dixit, Vindica; quod etsi afflictionem tribuit corporum, salutem tamen efficit animarum. Vicinos, finitimos dicit, de quibus superius ait: Facti sumus opprobrium vicinis nostris. Septuplum perfectionem significat muneris coelestis, quod accipimus quando Spiritus sancti illuminatione complemur, de quo et alio loco dictum est: Argentum igne examinatum, terrae purgatum septuplum . Quod ad conversionem ipsorum non est dubium pertinere, quando sic recipiunt, ut in bonis partibus commutentur. In sinu eorum, utique in animarum secreto debemus accipere, ubi semper fit gloriosa conversio. Sequitur, improperium ipsorum, quod exprobraverunt tibi, Domine. Fecerunt injurias, dicant laudes; fuerunt increduli, sint devoti; exstiterunt superbi, fiant humiles. Tunc enim Dominus gloriose vindicatus agnoscitur, quando maledicorum ore laudatur. Vers. 16. Nos autem populus tuus et oves
Abbreviated transcription (Latin):
similia. Ad postremũ : ipse dñs prȩcep¬
torum suorum potentissimus execu¬
tor incrucepositus ait. Pater ignos
ceillis : qui anesciunt quid faciunt.
TUDINEM BRAHIITUI. POSSIDEEILI¬
OS MORTI EUNIIO RUM
Peillis dicit: quospronomine dnĩ
uixerat in religiosa gentilitas: qui
crebris gemitibus omnipotenti dnõ
supplicabant: uteius ecclesia infratri¬
bus non deficer& : &iamsi ipsos immi¬
nens pena consumer&. Scĩ enimuiri
talia semperpetunt: quae ad fidei aug¬
menta proficiunt. Sequitur. Secun¬
dum magnitudinem brahiitui. pos¬
side filios mortepunitorum. Nimis
pia suboritur. & affectiosa praecatio:
nefilios corum dñs a sua possessione
proiciat : qui pro eius religione mor¬
tepunitisunt. Innumera enim tunc
ibi turba martirum fuit: quorũ poste
ros dnm̃ desiderat possidere : nealiquo
errore uitientur. Iuesi quidẽ quan¬
donospossid& diabolica in nobis
iura non preualent. REDDIUICI¬
NISNRIS SEEIUELU IN SINUIORŨ

Expanded text:
similia. Ad postremum ipse Dominus praecepsimilia. Ad postremum ipse Dominus praeceptorum suorum potentissimus exsecutor in cruce positus ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt .tudinem brachii tui posside filios morte punitorum. De illis dicit quos pro nomine Domini vinxerat irreligiosa gentilitas, qui crebris gemitibus omnipotenti Domino supplicabant ut ejus Ecclesia in fratribus non deficeret, etiamsi ipsos imminens poena consumeret. Sancti enim viri talia semper petunt, quae ad fidei augmenta proficiunt. Sequitur, secundum magnitudinem brachii tui posside filios morte punitorum. Nimis pia suboritur et affectuosa precatio, ne filios eorum Dominus a sua possessione projiciat, qui pro ejus religione morte puniti sunt. Innumera enim tunc ibi turba martyrum fuit, quorum posteri Dominum desiderant possidere, ne aliquo errore vitientur. Ille siquidem quando nos possidet, diabolica in nobis jura non praevalent. Venostris septuplum in sinu eorum:
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. Sequitur. Etinnotescatinn ati¬
onibus coramoculis nostris. Hic est sub:¬
audiendum uindicta: quam sol& dñs
deperfidis facere: quando eos cogit de¬
sideria prauad amnare Cumdicit
coram oculis nr̃is: celeritatem postu¬
lat ultionis: utuideat fieri quod aliquan¬
donouerat posse concedi. UINDICA
quitur: utuindi c& sanguinem fi¬
delium: qui pro eius nomine martiria
pertulerunt. Vindicatio estenim : per
quamuis &iniuria iustaretributione
defenditur. Sed hic illuduidetur op¬
tari: quod ad conuersionem respicit
inimici. Nam cum hic ineis tempora¬
liter uindicatur: interitum ȩternȩ
damnationis euadunt. Sicenĩ in apo¬
calipsi legimus. subara dĩ martirum
animas postulare : ut diuino iudicio
uindicentur. Qua euindicta accipi¬
endaest Ad modum quem diximus
Quiabeatiuiri crudeliter senon ex¬
petunt uindicari: cumacceperint
monita orate promimicis uestris:
bene facitehis qui oderunt uos: & his

Expanded text:
meliam. Sequitur, et innotescat in natimeliam. Sequitur, et innotescat in nationibus coram oculis nostris. Hic est subaudiendum, vindicta, quam solet Dominus de perfidis facere, quando eos cogit desideria prava damnare. Cum dicit, coram oculis nostris, celeritatem postulat ultionis; ut videat fieri quod aliquando noverat posse concedi. Vers. 13quitur, ut vindicet sanguinem fidelium, qui pro ejus nomine martyria pertulerunt. Vindicatio est enim per quam vis et injuria justa retributione defenditur. Sed hic illud videtur optari, quod ad conversionem respicit inimici. Nam cum hic in eis temporaliter vindicatur, interitum aeternae damnationis evadunt; sic enim in Apocalypsi legimus : Sub ara Dei martyrum animas postulare ut divino judicio vindicentur. Quae 274 vindicta accipienda est ad modum quem diximus, quia beati viri crudeliter se non expetunt vindicari, cum acceperint monita: Orate pro inimicis vestris, benefacite his qui oderunt vos , et his
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩ uirtute iuuaretur. Et bene infir¬
mitatem suam intellexit : quis aluato¬
rem medicum totis uiribus inuocauit:
quatinus erepti iud ȩi: honorem eius
nomini reddere potuissent: Vtiliter
autem seadiuuandum propterhon¬
rem dnĩ dicit: non propter aliquod
ETPROPITIUS ISTO PEECALIS NOSTRIS
PROETER NOMENTUUM
Suidepropriis uiribus desperat:
necessariȩ ad auxilium omni¬
potentis iudicis currit: ut quod actib
proprus conferre non potest piçtate
scĩ nominis tribuatur. Ideo enim sal¬
uator dicitur: quiainse sperantes sal¬
uat : &imminentes peccatorum. poe
dni debereliberari Scilic&: ne
illud usitatum dicatur aꝑfidis. ubi est
ds̃ corum. Nam quam uis fideles diuer¬
saflagella patiantur. ĩstud tamen ab eis
non potest fieri : quando creaturarũ
omnium insultaturauctori. Dicendo
enim ubi est: putatur praesens non. eẽ
aut non posse defendere. Ctrespice
quam necessarie intercalamitates su¬
as illudobprobrium commemorat:

Expanded text:
Domini virtute juvaretur. Et bene infirDomini virtute juvaretur. Et bene infirmitatem suam intellexit, qui Salvatorem medicum totis viribus invocavit; quatenus erepti Judaei honorem ejus nomini reddere potuissent. Utiliter autem se adjuvandum propter honorem Domini dicit, non propter aliquod et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum. Qui de propriis viribus desperat, necessarie ad auxilium omnipotentis judicis currit, ut quod actibus propriis conferri non potest, pietate sancti nominis tribuatur. Ideo enim Salvator dicitur, quia in se sperantes salvat, et imminentes peccatorum poenDomini debere liberari, scilicet ne illud usitatum dicatur a perfidis: Ubi est Deus eorum? Nam quamvis fideles diversa flagella patiantur, istud tamen ab eis non potest ferri, quando creaturarum omnium insultatur auctori. Dicendo enim, Ubi est? putatur aut praesens non esse, aut non posse defendere. Et respice quam necessarie inter calamitates suas illud opprobrium commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
bat futuris quoque temporibus ingen¬
tia scelera perpetrare. Sed hic antiquas:
similes antiquis culpis aestimo debere
sentire : quibus perinnum eros annos
nefandamundi prauitate peccatũ. ẽ
Sicut & alius psalmus dicit Ceceuete¬
res posuistidiesmeos. Sequitur. Cito
nos anticip&: miseri cordiatua. Qui
tim & iudicium dnĩ: anticipari sceius
miscricordia rectedesiderat. Qui a
nisi indulgentia praeuenerit peccato¬
rem : iniudicio non absolu& errantem
Addidit quia pauperes factisumus.
Paupertas est enim in nobis bonorum:
sinos in cipiat uigor ȩquitatis in quire¬
re. Superhoc ponit &nimis. nequis
seputar& de probitate actuum suorũ
debere pracsum ere: cumse bonis meri¬
tis nimis pauperem eẽ cognoscer&¬
ADIU UANOSDS SALUTARIS NOSĨ
PROPTIR HONOREM NOMINISTUI
umdicit adiuuanos: significat
forsitan illud certamen quod matha¬
thias assumpturus erat uthebreosa
superstitionum cladeliberar&. Vt
causahumanis uiribus desperata:

Expanded text:
bat futuris quoque temporibus ingenbat futuris quoque temporibus ingentia scelera perpetrare. Sed hic, antiquos, similes antiquis culpis aestimo debere sentire, quibus per innumeros annos nefanda mundi pravitate peccatum est; sicut et alius psalmus dicit: Ecce veteres posuisti dies meos . Sequitur, cito nos anticipet misericordia tua. Qui timet judicium Domini anticipari se ejus misericordia recte desiderat, quia nisi indulgentia praevenerit peccatorem, in judicio non absolvet errantem. Addidit, quia pauperes facti sumus nimis. Paupertas est enim in nobis exiguitassi nos incipiat vigor aequitatis inquirere. Super hoc ponit et, nimis: ne quis se putaret de probitate actuum suorum debere praesumere, cum se bonis meritis nimis pauperem esse cognoscerAdjuva nos, Deus salutaris noster, propter honorem nominis tui. Cum dicit, Adjuva nos, significat forsitan illud certamen quod Mathathias assumpturus erat ut Hebraeos a superstitionum clade liberaret; ut causa humanis viribus desperata
Abbreviated transcription (Latin):
utrecordatio scĩssimiuiri: populi de¬
licta mitigar& Quaefiguradicitur
ante prosopon: quando prohomine
ingrato ponitur personagratissima
Dicendo enim comederunt᷑: significat
comedi fecerunt Seuitiam impiȩ
gentis ostendit: dum cadauera mor¬
tuorum ferarum comestionibus ex¬
ponebant. Siuecomedi significat
eos: qui lege dnĩ derelicta. impia suꝑ¬
stitione gluttiti sunt Sequitur. Etlocũ
cius desolauerunt. Cuersionem & so¬
litudinem deplorat. pulcherrimae
ciuitatis: quando impia dom inatione
persuasi onegentilium : cum suorum
CITO ANTICIPET MISERICORDIATUA
QUIA PAUPERES FACTI SUMUS NIMIS
onfessione delictorum propitium
sibi reddit: utquise periustitiam
uindicare non poterat : persupplica¬
tiones necessarias expiar&. Sed cum
scir& asaph antiochi regis tempore.
non nullos iud ȩorum ẽe. seducendos.
ut dnĩ cultura derelicta nefanda ido¬
la sequerentur: non poterat proanti¬
quis tantum rogare culpis: quos scie¬

Expanded text:
ut recordatio sanctissimi viri populi deut recordatio sanctissimi viri populi delicta mitigaret. Quae figura dicitur anteprosopon, quando pro homine ingrato ponitur persona gratissima. Dicendo enim, comederunt, significat comedi fecerunt. Saevitiam impiae gentis ostendit, dum cadavera mortuorum ferarum comestionibus exponebant. Sive comedi significat eos qui, lege Domini derelicta, impia superstitione glutiti sunt. Sequitur, et locum ejus desolaverunt. Eversionem et solitudinem deplorat pulcherrimae civitatis, quando impia dominatione, persuasione gentilium civium suorum cito nos anticipet misericordia tua, quia pauperes facti sumus nimis. Confessione delictorum propitium sibi judicem reddit, ut qui se per justitiam vindicare non poterat, per supplicationes necessarias expiaret. Sed cum sciret Asaph Antiochi regis tempore nonnullos Judaeorum esse seducendos, ut Domini cultura derelicta, nefanda idola sequerentur, non poterat pro antiquis tantum rogare culpis, quos scie
Abbreviated transcription (Latin):
ut quendam iud eum idolis immolan¬
nunepetit aiusto iudic. utuastatores
eorum afflictiones sustineant : qui
nomen eius omnimodis nesciebant
Effunde iram tuam dic̃: id est supra
aduersarios indignationemtuam
abundanter emitte : ut sicut nos illi
comprimunt: itatuis uirtutibus ob¬
ruantur. Sciebat enimhumanam
uictoriam tam diuposse pręualere :
quam diudiuin a potentia permisis¬
s&. Etcum dicit quaete non cognoue¬
runt: culpas mitigat iudeorum. Qm̃
& simulti deliquerant: erant tamen
inter eos : qui dominicis iussi onibus
seruiebant. Istos enim dicit merito
persequendos : qui nomendnĩ omni¬
modisignorabant. Sicculpa quȩ ex¬
cus ari non potest: superioris criminis
collatione leuigatur. Necuacat qđ
ante dixit ingentes. postea in regna.
Prius enimpopulis imprecatus est:
deinde ipsis regnis: quitalia fiericru¬
deliter imperabant. QUIA COMIDIR
Progente quaepeccauerat: gratis¬
simi patri archȩ nomen obiectum. ẽ:

Expanded text:
ut quemdam Judaeum idolis immolanut quemdam Judaeum idolis immolannunc petit a justo judice ut vastatores eorum afflictiones sustineant, qui nomen ejus omnimodis nesciebant. Effunde iram tuam, dicit, id est, supra adversarios indignationem tuam abundanter emitte; ut sicut nos illi comprimunt, ita tuis virtutibus obruantur. Sciebat enim humanam victoriam tandiu posse praevalere, quandiu divina potentia permisisset. Et cum dicit, quae te non cognoverunt, culpas mitigat Judaeorum: quoniam etsi multi deliquerant, erant tamen inter eos qui dominicis jussionibus serviebant. Istos enim dicit merito persequendos qui nomen Domini omnimodis ignorabant. Sic culpa quae excusari non potest, superioris criminis collatione levigatur. Nec vacat quod ante dixit, in gentes, postea in regna; prius enim populis imprecatus est, deinde ipsis regnis quae talia fieri crudeliter imperabant. Vers. 8. QuiaPro gente quae peccaverat, gratissimi patriarchae nomen objectum est;