comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que ubi tractat aristotiles de ꝓpositionibꝰ singularibus.
fut᷑is. uidetur utr̃ lib&& destruere. ⁊ omĩa eẽ ex necessita¬
te astruere.hac sequenti ⁊ nichil efficienti necessitate.
qm̃ uera fuit fides uł ꝓphetia de xp̃o. quia ex uolunta¬
te ñ exnecessitate morit᷑us erat. neceẽ fuit ut fic eãt.
hac homo factus. ẽ. hac fecit ⁊ passus ẽ. quicqͥd fecit &
passus ẽ. hac uoluit quecũq uoluit. Ideo enĩ necessita¬
te fuerunt. quia fut᷑a erant. ⁊ fut᷑a erant quia fuerunt
⁊ fuerunt quia fuert̃. & si uis omniũ que fecit ⁊ q̃ pas¬
susẽ. uerã scire necessitatẽ: scito omĩa ex necessitate

Expanded text:
stoteles de propositionibus singularibus et futuris videtur utrumlibet destruere, et omnia esse ex necessitate astruere. Hac sequenti et nihil efficienti necessitate, quoniam vera fuit fides, vel prophetia de Christo, quia ex voluntate, non ex necessitate moriturus erat, necesse fuit, ut sic esset: hac homo factus est: hac fecit, et passus est, quidquid fecit et passus est: hac voluit, quaecunque voluit. Ideo enim necessitate fuerunt, quia futura erant: et futura erant, quia fuerunt: et fuerunt, quia fuerunt: et si vis omnium, quae fecit et quae passus est, veram scire necessitatem; scito omnia ex necessitat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ habuit ponendi aunnã suã ⁊ iterũ sumendi eã sicit¬
ipsedicit .s. Satiffecisti mͥ atũ non posse ꝓbari ulla ne¬
cesitate mortẽ subisse. nec me penitet ut hoc faceres
importimũ tͥ extitisse. a. Ostendimꝰ ut puto certã rationẽ
quoũi dͥs̃ asũpserit hominẽ sine peccato de massa peccat¬
art d nequaquã negandũ existimo aliã eẽ p̃ter istam quã
dirimꝰ. excepto hoc quia ds̃ facere potest qd hominis racio

Expanded text:
animam suam, et iterum sumendi eam, siipse dixit . BOS. Satisfecisti mihi illum non posse probari ulla necessitate mortem subiisse; nec me poenitet, ut hoc faceres, importunum tibi exstitisse. ANS. Ostendimus, ut puto, certam rationem, quomodo Deus assumpserit hominem sine peccato de massa peccatrice; sed nequaquam negandum aestimo aliam esse praeter istam, quam dixi
Abbreviated transcription (Latin):
lñ pstest uinci ꝓmalus alũ uincere potest Monenie
potestas posse uinci s ipotentia. nec uincinͥ posac em¬
potentia ẽ s potestas. Nec dicimꝰ dm̃ necessitate facere
aliquid. eo qd in illosit ulla necessitas. s qm̃ẽ. malio. s
cut ddixi de impotentia qͣndo dr̃ ñ posse. Omĩs quippe
necessitas ẽ. aut coactio aut ꝓhibitio. que due necessita¬
tes conuertunt᷑ imuicẽ cont̾rarie. sic̃ necẽẽ ⁊ impossibi¬
le. Quicqͥd namq cogit᷑ eẽ. ꝓhibet᷑ ñ eẽ. ⁊ qd̾ cogitur ñ

Expanded text:
um vincere potest. Non enim potestas est posse vinci, sed impotentia: nec vinci non posse impotentia est, sed potestas. Nec dicimus Deum necessitate facere aliquid, eo quod in illo sit ulla necessitas; sed quoniam est in alio: sicut dixi de impotentia, quando dicitur non posse. Omnis quippe necessitas est aut coactio, aut prohibitio: quae duae necessitates convertuntur invicem contrarie; sicut necesse, et impossibile. Quidq
Abbreviated transcription (Latin):
deo nonfit uecessitas uł mpossibilitas. ⁊ qd sit nedestos o¬
geiis. ⁊ necessitas non cogens. xuii
cesfitate facere. Om̃is quippe necessitas ⁊ impossibiltas
ei sibia cet uoluntatiatiꝰ aut̃ toluntas inilii subditr
necessitati aut impossibilitati. Nichil ent̃ est necesarũ
aut impossibile. msi quia ipse ita uult ipsũ uͥ aut uele
aut nosle aliquid ꝓpt̾ necessitatẽ aut impossibilitatem
alienũ est aueritate. Quare qm̃ omĩa que uult ⁊ ñ insi
ꝯlle uult facit. sicut milla necessitas siue imposibilita
p̃cedit eiꝰ uelle aut nolle ita nec eiꝰ facere aut ñ facere
quãtis multa uelit ĩmut abiliter ⁊ faciat. & sicut cũ
Ao facit aliqͥd postquã factũ est. iamñ potest ñ ẽ fac¬

Expanded text:
Deo non sit necessitas, vel impossibilitas: et quid sit necessitas cogens, et necessitas non cogens. ANS. cessitate facere. Omnis quippe necessitas, et impossibilitas, ejus subjacet voluntati; illius autem voluntas nulli subditur necessitati aut impossibilitati. Nihil enim est necessarium aut impossibile, nisi quia ipse ita vult: ipsum vero aut velle aut nolle aliquid propter necessitatem aut impossibilitatem, alienum est a veritate. Quare, quoniam omnia quae vult, et non nisi quae vult, facit: sicut nulla necessitas, sive impossibilitas, praecedit ejus velle aut nolle; ita nec ejus facere aut non facere: quamvis multa velit immutabiliter, et faciat. Et, sicut cum Deus facit aliq
Abbreviated transcription (Latin):
potuit ñ eẽ qd̾ erat. ita potes asserere ilũ ñ potuisse uelle n
mor aut necessitate mori uoluisse. qm̃ quoil erat ñ esse non
potuit. Non enĩ magis ipse factus ẽ. homo ad hoc ut moren¬
ture quã ut nellet mori. Quappter sicut ñ debes dicere qͥa
ũ potiut uelle ñ mori. aut necessitate uoluit mori: sic ñ est
mori: utrũq uidet᷑ in illo necessitate fuisse.a. Quisse spon¬
te uoluit hominẽ facere. ut eadẽ ĩmutabili uohintate
moreref.⁊ꝑ huiꝰ fidem certitudims uirgo mundafieret
de qua homo ille assumeret᷑: s. ds̃ filius dĩ. a. Nonnie su¬
pra monstratũ est. quia dei uoluntas milla cogit᷑ neces¬
sitate. s ipsa se spontanea sua seruat ĩmutabilitate. q̃n
do aliquid dr necessitate facere .B. Uere monstratũ est.
S uidemus econtra quia qd̾ ds̃ immutabilit᷑ uult ñ po¬
moreret᷑: ñ potuit ñ mori.a.Ex eo quia filius d̃i assũpst¬
honinẽ ea uoluntate ut moreret᷑: gbas eunlẽ tioninie non

Expanded text:
n potuisse velle non mori, aut necessitate mori voluisse; quoniam quod erat, non esse non potuit: non enim magis ipse factus est homo ad hoc ut moreretur, quam ut vellet mori. Quapropter sicut non debes dicere quia non potuit non velle mori, aut necessitate voluit mori: sic non estmori; utrumque videtur in illo necessitate fuisse. ANS. Quis se sponte voluit hominem facere, ut eadem immutabili voluntate moreretur, et per hujus fidem certitudinis virgo munda fieret, de qua homo ille assumeretur? BOS. Deus Filius Dei. ANS. Nonne monstratum est supra quod Dei voluntas nulla cogitur necessitate; sed ipsa se spontanea sua servat immutabilitate, quando dicitur aliquid necessitate facere? BOS. Vere monstratum est. Sed videmus econtra quia quod Deus immutabiliter vult, non pomoreretur, non potuit non mori. ANS. Ex eo quia Filius Dei assumpshominem ea voluntate ut moreretur, probas eumdem hominem non
Abbreviated transcription (Latin):
da fuit. qd insi ila fuis: ipse deilla cẽ ñ potuisset. Auo
i g ñ necessitate mortinis ẽ. qui ñ nisi quia moritu us
crat potuit eẽ: Nam si moriturus ñ eẽt. mrgo dequa as¬
sumptiis ẽ. munda ñ fuiss. qm̃ hoc nequaquã uoluit
& nisi uerã enis mortẽ credendo. nec de illa potuit ille¬
ait᷑ assumi. Quare si ñ mortiuis.ẽ. ex necessitate postqͣm
assũptus ẽ. de nirgme potuit ñ eẽ de uingine assũptꝰ.
pra dicta st̃ considerasses: hãc questionẽ in aus ut puto
solutã intellexisses .b. Non uideo quomͦ. a. Nonne quã¬
do quesiuimꝰ utrũ ille mentiri potuerit. monstrauimꝰ
nmentiendo duas eẽ potestates. unã uidelicet uolendi
mentiri. alt̾am mentiendi. ⁊ qm̃ cũ mentiendi potestatẽ
habet. hoc ase ipsohabuit: ut ñ poss uelle m̃tiri iccurto
desua usticia qua ueritatẽ seruanit. eũ laudandũ esse:¬

Expanded text:
da fuit, quod nisi illa fuisset, ipse de illa esse non potuisset. Quomodo da fuit, quod nisi illa fuisset, ipse de illa esse non potuisset. Quomodo ergo non necessitate mortuus est, qui non nisi quia moriturus erat, potuit esse? Nam si moriturus non esset, Virgo, de qua assumptus est, munda non fuisset: quoniam hoc nequaquam valuit esse, nisi veram ejus 93 mortem credendo; nec ille de illa potuit aliter assumi. Quare, si non mortuus est ex necessitate, postquam assumptus est de Virgine, potuit non esse assumppra dicta sunt, considerasses, sane quaestionem in illis, ut puto, solutam intellexisses. BOS. Non video quomodo. ANS. Nonne, quando quaesivimus utrum ille mentiri potuerit, monstravimus in mentiendo duas esse potestates; unam, videlicet, volendi mentiri, alteram mentiendi: et quoniam, cum mentiendi potestatem haberet, hoc a seipso habuit ut non posset velle mentiri; idcirco de sua justitia, qua veritatem servavit, cum esse laudandum? BOS
Abbreviated transcription (Latin):
li qua hominẽ fecit ꝑficeret᷑. nec e. aliquid qͣd inrc o¬
met ratuorn neccẽ ẽ. semꝑ aliquẽ ad p̃dictã reconciliat¬
onẽ ꝑtientẽ fuisse. Unde adam ⁊ euã ad illã ꝑniuast
redemptionẽ dubitandũ ñ est. quãuis hoc auctortas
quania aꝑte ũ ꝓnuntiet.a. Incredibile quioq uidetat
quando ds illos fecit ⁊iposuit ĩmutabiltter facere ae
ailis om̃s homines quos ad celestẽ cuntatẽ assuptura
nat. qͦd eduos illos ab hoc excluserit ꝓposito. ẜ Iminoulos
mos rine ad hoc fecisse crecdideb&e. ut cẽnt de illis ꝓte
quos facti sunt.a. Bene consideras. Nulla tam̃ anima
autt mortẽ xp̃i paradi sũ celestẽ ingredi potuit. sict
supradixi de regispalatio.s. Sic tenemꝰ. a. Uirgo auilla
de qua homo ille assũptus ẽ. de qͦ loquim᷑. fuit de alis qͥ
ante natitutatẽ eius ꝑ cũ minidati st̃ a peccatis.⁊ meni
ipsa mundicia de illa assuptus. ẽ .s. Raceret mͥ multã
quod dicis nisi cũ ipse debeat aseipso hab̾e mundiciã

Expanded text:
c est aliquid quod huic obviet rationi: necesse est semper aliquem ad praedictam reconciliationem pertinentem fuisse. Unde Adam et Evam ad illam pertinuisse redemptionem dubitandum non est, quamvis hoc auctoritas divina aperte non pronuntiet. ANS. Incredibile quoque videtur, quando Deus illos fecit, et proposuit immutabiliter facere de illis omnes homines, quos ad coelestem civitatem assumpturus erat; quod illos duos ab hoc excluserit proposito. BOS. Imo illos maxime ad hoc fecisse credi debet, ut essent de illis, propter quos facti sunt. ANS. Bene consideras. Nulla tamen anima ante mortem Christi, paradisum coelestem ingredi potuit; sicut supra dixi de regis palatio. BOS. Sic tenemus. ANS. Virgo autem illa, de qua ille homo assumptus est de quo loquimur, fuit de illis, qui ante nativitatem ejus per eum mundati sunt a peccatis; et in ejus ipsa munditia de illa assumptus est. BOS. Placeret mihi multum quod dicis; nisi cum ipse debeat a seipso habere munditiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ potentiã illi ñ decẽ. ut hoc sine peccõfiat .s. Sic libent̃
accipio.a. Oportime utiq ut illa redemptio quã xp̃c fecit
rex aliquis cui totus ppłs sue cuiusdã ciuitatis sic pecca¬
uit excepto uno solo qui tam̃ de illoꝵ .ẽ. genere. ut mu¬
lus eoꝵ facere possit unde mortis dampnationẽ euadat
Ille autẽ qui solus. ẽ. innocens tantã apud regẽ habet gra¬
ciã. ut possit ⁊ tantã dilectionẽ erga reos ut uelit om̃s¬
qͥ suo credent consilio reconciliare quodã seruicio ual¬
de tysi regi placituro qͦd facturus. ẽ. dic scd̃m uoluntatẽ
regis statuto. Et qm̃ ñ om̃s possunt qui reconciliandi ft̃
ad diẽ illã conuenire. concedit rex ꝓpt̃ magnitudinem
slliꝰ seruicii. ut quicũq uel ante uł post diẽ illã confessi
fuerint se uelle ꝑ illud opus qd̾ ea die fiet ueniã impetra¬
re. ⁊ ad pactũ ibi constitutũ accedere: ab omni culpa sint

Expanded text:
et potentiam illi non deesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter et potentiam illi non deesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter accipio. ANS. Oportuit utique ut illa redemptio, quam Christus frex aliquis, cui totus populus suae cujusdam civitatis sic peccavit, excepto uno solo, qui tamen est de illorum genere; ut nullum eorum facere possit unde mortis damnationem evadat: ille autem, qui solus est innocens, tantam apud regem habeat gratiam, ut possit; et tantam dilectionem erga reos, ut velit omnes, qui credent suo consilio, reconciliare quodam servitio ipsi regi valde placituro, quod facturus est die secundum voluntatem regis statuto. Et quoniam non omnes possunt, qui reconciliandi sunt, ad diem illam convenire, concedit rex, propter magnitudinem servitii illius, ut quicunque vel ante, vel post diem illam, confessi fuerint, se velle per illud opus, quod ea die fiet, veniam impetrare, et ad pactum ibi constitutum accedere, ab omni culpa sint
Abbreviated transcription (Latin):
dactus eẽt. Tanto gͦ mirabiliꝰ ds̃ illũ restituit. quã insti¬
tuit. quanto hoc de peccatore contra meritũ. illud ñ de
peccatore nec contra meritũ fecit. Quantũ etiã est dm̃⁊
hominẽ sic in unũ conuenire ut seruata integͥtate utͣ¬
usq nature ioem sit homo qͥ ds̃: Quis gͦ p̃sumat uel
cogitare qd̾ humanꝰ intellectus ualeat penetrare quã sa¬
pient᷑ quã mirabilit̾ tã inscrutabile opus factũ sit: a.
Asseutior quia nullus homo pocest in hac uita tantũ setretũ
penitus apire. nec peto ut facias. quod nullus homo facere
nullã mnea rationẽ intellig̾e nichil dicendo ꝓbaueris.a.
uideo me ab importunitate tua ñ posse liberaris: si aliq̃¬
tenus potero qͦd postulas ostendere: grãs agamiis do. Si n
non potero: stifficiant ea que dicta st̃ supra. Cũ enĩ con¬
stat dm̃ hominẽ fieri oport̾e: dubiũ non ẽ. sapientrã

Expanded text:
dactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instidactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Quantum etiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata integritate utriusque naturae, idem sit homo qui Deus. Quis ergo praesumat vel cogitare quod humanus intellectus valeat penetrare quam sapienter, quam mirabiliter tam inscrutabile opus factus sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum secretum penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo facere nullam in ea rationem intelligere, nihil dicendo, probaveris. ANS. Video me ab importunitate tua non posse liberari: sed si aliquatenus potero quod postulas ostendere, gratias agamus Deo. Si vero non potero, sufficiant ea quae supra probata sunt. Cum enim constat Deum hominem fieri oportere, dubium non est sapientiam
Abbreviated transcription (Latin):
quas aoumĩ deferm̃tato as̃ assumꝑsit. Nam litet i sa
pominis euisdẽ conceptio munda sit. ⁊ abscꝙ carnalis delet¬
percatonata ẽ. qm̃ ⁊ ipsa in adã peccauit. in qͦ oĩs peccaue¬
runt a. Postquã constat hominẽ alũ dm̃ ⁊ hoĩem eẽ ⁊ pec
citoꝵ reconciliatorẽ. dubiũ nonẽ. eũ omnino eẽ fine pee¬
cato hoc aut̃ eẽ non ualet nisi absꝙ peccato de massa pec¬
catte sit assumptus. Qua uͦ ratione sapientia di hoc fecat.
siñ possuimis intellige̾ ñ debemus mirari. s cũ ueneratio¬
ne tolerare aliguid eẽ insecretis tante rei qͦd ignorenitis.
E qualiter eñ utrũq do facile ẽ. s homo ante quã eẽt n
pecauit. ut fieri ñ deberet: postquã uͦ factusẽ. peccando
meruit. ut qđ ⁊ ad qd factus erat ꝑderet. quãus ñ ꝑdide¬
rat omino qd̃ factus erat. ut eẽt qui puniret᷑. aut cui
as misereret᷑. Neutrũ enĩ hoꝵ fieri poss. si in nichilũ re¬

Expanded text:
am licet ipsa hominis ejusdem conceptio sit munda, et absque carnalis delectpeccato nata est, quoniam et ipsa in Adam peccavit, in quo omnes peccaverunt. ANS. Pocatorum reconciliatorem, dubium non est eum omnino sine peccato esse: hoc autem esse non valet, nisi absque peccato de massa peccatrice sit assumptus. Qua vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tantae rei quod ignoremus.equaliter enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit, ut fieri non deberet. Postquam vero factus est, peccando meruit ut quod et ad quod factus erat perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui puniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si in nihilum re
Abbreviated transcription (Latin):
si potuit ñ mori. potuit facere ñ eẽ uerũ qͥd uerũ eraa
a Quare uerũ erat ante quã moreret᷑ quia mortorus
trat ⁊ͣs. Qm̃ hoc ipse sponte uoluit ⁊ ĩmutabili uoluen¬
tate. A Si gͦ sicut dicis iccirco ñ potuit ĩ mori qͥaui ers
moriturus erat.⁊ ideo uere erat morit᷑us. quia hoc ipse
sponte ⁊ĩmutabilit̾ uoluit. sequit᷑ illũ ñ obaltid non
potuisse ñ mori. insi quia ĩ mutabili uoluntate uoluit

Expanded text:
t facere non esse verum quod verum erat. ANS. Quare verum erat, antequam moreretur, quia moriturus erat? BOS. Quoniam hoc ipse sponte voluit et immutabili voluntate. ANS. Si ergo, sicut dicis, idcirco non potuit non mori, quia vere moriturus erat: et ideo vere erat moriturus, quia hoc ipse sponte et immutabiliter voluit: sequitur illum non ob aliud non potuisse non mori, nisi quia immutabili
Abbreviated transcription (Latin):
Congruenti ratione ⁊ cui nichil repugnare iuidet᷑ mon¬
stras nuatũ unquã fuisse tempꝰ ex quo factus ẽ. homo.
abses aliquo qui ad eam ꝑtineret sine qua uane factus s¬

Expanded text:
Congruenti ratione, et cui nihil repugnare videtur, monCongruenti ratione, et cui nihil repugnare videtur, monstras nullum unquam tempus fuisse, ex quo factus est homo, absque aliquo, qui ad eam pertineret sine qua factus
Abbreviated transcription (Latin):
wosentes nel loco uel temꝑe eius ꝓtendat᷑ effectus. Quoil aũ
⁊ solis psentib ꝓcieẽ debeat hinc facile cognoscit. quia nõ
dt pͥsentes eis morti ẽẽ potuerunt quot ad suꝑne cuitta¬
tis constructionẽ uecessarii ft̃: etiã som̃s qui eiusdẽ mortiꝰ
tempore ubicũq erant ad illã redẽptionẽ adinitterent᷑.
Piures enĩ sunt demones quã de quib restaurandus
e numeriis eoꝵ ea cie uiuerent homines. Hec credendũ
et ex quo factus ẽ homo. ullũ tempꝰ fuisse qͦ mundus
iste cũ creatis que facte sunt adusus hominũ sic uacuns
fuiss: ut msslus eẽt nullo ex humano geñe adhoc ꝑtinẽs
apt̃ quod factus ẽ homo Uidet᷑ enĩ inconueniens qͣd s̃ uł
uno momento ꝑunserit humamĩ genꝰ ⁊ ea que fecit ꝓpter
nsũ eoꝵ dequib suꝑna ciuitas ꝑficienda ẽ. quasifrustra ex¬
titisse. Nã aliquatenus inuanũ ẽẽ uiderent᷑. quãdiu ñ ad
hoc ꝓpt̃ quod maxime facta ẽẽnt uiderent᷑ subsistere .B.

Expanded text:
absentes vel loco, vel tempore, ejus protendatur effectus. Quo autem non solum praesentibus prodesse debeat, hinc facile cognoscitur; quia non tot praesentes esse ejus morti potuerunt, quot ad supernae civitatis constructionem necessarii sunt; etiamsi omnes, qui ejusdem mortis tempore ubicunque erant, ad illam redemptionem admitterentur. Plures enim sunt daemones, quam, de quibus restaurandus merus eorum, ea die viverent homines. Nec credendum est, ex quo factus est homo, ulium tempus fuisse, quo mundus iste cum creaturis quae factae sunt ad usus hominum, sic vacuus fuisset, ut nullus esset in illo ex humano genere ad hoc pertinens, propter quod factus est homo. Videtur enim inconveniens quod Deus vel uno momento permiserit humanum genus, et ea quae fecit propter usum eorum, de quibus superna civitas perficienda est, quasi frustra exstitisse. Nam aliquatenus in vanum esse viderentur, quandiu non ad hoc, propter quod maxime facta essent, viderentur subsistere. BOS.
Abbreviated transcription (Latin):
mo qui ñ moriat᷑: iccico mortale ponit᷑ in hõis diffinm¬
oe aphilosophis. qui ñ credidert̃ totũ hominẽ aliqͣn¬
do potitisse. aut posse ẽ ĩnortalẽ. Quare ñ sufficit ad¬
monstrcandũ alũ hominẽ deb̾e mortalẽ ẽe. hoc qͥa uersis¬
mondrent. s atiere tu gͦ aliã rationẽ. quia ego illãnescio
httin escis. qua ille ꝓbet᷑ posse mori. a Dubñ nest. quia
scut ds erit: ita omp̃s erit .ẜ. uerũ ẽ. a Sisͦ uolet po

Expanded text:
t, qui non moriatur: idcirco mortale ponitur in hominis diffinitione a philosophis, qui non crediderunt totum hominem aliquando potuisse aut posse esse immortalem. Quare non sufficit, admonstrandum illum hominem debere mortalemo erit. BOS. Quaere ergo tu aliam rationem, quia ego illam nescio si tu nescis, qua ille probetur posse mori. ANS. Dubium non est quia sicut Deus erit, ita omnipotens erit. BOS. Verum est. ANS. Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sta eẽ de omnibꝰ peccatis que ꝑsonam dei non tangunt
ed nũc uideo aliud querendũ. Ham tutunta eł ur¬
sitam matũ est eũ occidere quã bona ẽ. uita eiꝰ. quom̾
potest mors eiꝰ suꝑare ⁊ delere pectata eoꝵ. qͥ eũ odcaĩ &
Aut si alicuiꝰ eoꝵ peceatũ delet. quomͦ potest alioꝵ quoep

Expanded text:
Ita esse de omnibus peccatis, quae personam Dei non tangunt, ed nunc video aliud quaerendum. Nam si tam malum est eum occidere quam bona est vita ejus, quomodo potest mors ejus superare et delere peccata eorum qui eum occiderunt? Aut si alicujus eorum peccatum delet, quomodo non potest al
Abbreviated transcription (Latin):
manẽ confitem̃ ⁊ mortuũ ꝓpt᷑ nos. hoc aut̃ absq omindu¬
bietate cognito. cuncta que ipse dicit certa eẽ. qĩ ãs me
tiri nequit. ⁊ sapient̃ et̃ facta que cficit dubitandũ nest
qͣmuis ñ eoꝵ racio intelligat᷑ anobis .B. Uerũ ẽ qd dicis
nec aliquatenꝰ quod dixit eẽ uerũ. aut qd̾ fecit racionabili¬
ter eẽ factũ dubito. S hoc postulo. ut qͦd quasi ñ deb̾e aut ñ
posse fieri uidet᷑ infidelib infide xͥana: hoc mn qua racion
fieri debeat. aut possit. aꝑias. ñ ut me uside confirmes.

Expanded text:
minem confitemur, esse mortuum propter nos: hoc autem absque omni dubietate cognito; cuncta quae ipse dicit, certa esse, quoniam Deus mentiri nequit, et sapienter esse facta quae fecit, dubitandum non est, quamvis eorum ratio non intelligatur a nobis. BOS. Verum est quod dicis: nec aliquatenus quod dixit, esse verum; aut quod fecit, rationabiliter esse factum, dubito. Sed hoc postulo, ut quod quasi non debere: aut non posse fieri videtur infidelibus; in fide Christiana hoc mihi qua ratione fieri debe
Abbreviated transcription (Latin):
tbonũ uidet cuius interemptio tã mala ẽ. s Siomẽ
bonũ tam bonũ est quã malaẽ. eits destructio. plis
est bonũ incomparabilit̃ quã sint ea peccata mala.
que fine estimatione suꝑat eiꝰ int̾emptio. a. Uer̃dicis
Cogita etiã quia peceata tantũ sunt odibilia quantũ¬
sunt mala. ⁊ uita sta tantũ amabais. quautũ es dibriia pe¬
iert. quua uita hec płus ẽ. amabilis: quã funt odibiliapre
cata. Slion possum hoc ñ intelligere. a Auitasues tanbusdir¬
nũ tani aabile posse sufficere adsoluendũ quodessebetur
pp teat s tocuis mumdtis s. Immo pluspocest mnuisun dẽt

Expanded text:
bonum tibi videtur, cujus interemptio tam mala est? BOS. Si esse bonum tibi videtur, cujus interemptio tam mala est? BOS. Si esse ejus tam bonum est, quam mala est ejus destructio, plus est bonum incomparabiliter, quam sint ea peccata mala, quae sine aestimatione superat ejus interemptio. ANS. Verum dicis. Cogita etiam quia peccata tantum sunt odibilia, quantumala: et vita ista tantum amabilis est, quantum est bonar quia vita ista plus est amabilis quam sint peccata odibilia. BOS. Non possum hoc non intelligere. ANS. Putasne tantum bonum tam amabile posse sufficere ad solvendum quod debetur pro peccatis totius mundi? BOS. Imo plus potest in infinit
Abbreviated transcription (Latin):
ique suta st̾ s ⁊ quecũꝙ suꝑ hec cogitari possunt apã
ustud soluẽ. Quod ñ solũ de occisione eiꝰ. s ⁊ de qualib put¬
ua lesione que illũ tangeret respondere me etistimode¬
bere a Rete existimas. S dic m cur ita corttnĩ iudiat
ut ꝓbus horreat unũ peccatũ in lesione huiꝰ homius
quã omĩa illa que cogitari possunt: cũ omĩa queciu
tonnt peccata contra ulũ sint .ẜ. Qm̃ peccatũ qd ip
soua eiꝰfit: incomparabilit suꝑat oña ula que tp
ꝑsonã ilius cogitari possunt . a. Quid dices ad hoe qͥa
sepe libent aliquis patit᷑ quasdã in fuas ꝑsonas mo¬
lestias. ne maiores patiat᷑ inieb siris .s. Qiia as̾ ñ egit
has patientia. cuius potestati cuncta subiacent: sicut
due fupra cuidã int̾rogatiom respondisti .a. Bene refpõ
aes n idemur g̃ quia uiolationi uite corꝑalis hmiꝰ bo¬
minis. mlla ĩmensitas uł multitudo peccatoꝵ extia
ꝑsonã dei comparari ualet .b. aꝑtissimũ ẽ. a. Quantũ

Expanded text:
possunt, quam istud solum. Quod non solum de occisione ejus, sed et de qualibet parva laesione quae illum tangeret, respondere me existimo debere. ANS. Recte existimas: sed dic mihi cur ita cor tuum judicat, ut plus horreat unum peccatum in laesione hujus hominis, quam alia omnia quae cogitari possunt: cum omnia quaecunque fiunt peccata, contra illum sint? BOS. Quoniam peccatum quod in persona ejus fit, incomparabiliter superat omnia illa, quae extra personam illius cogitari possunt. ANS. Quid dices ad hoc, quia saepe libenter aliquis patitur quasdam in sua persona molestias, ne majores patiatur in rebus suis? BOS. Quia Deus non eget hac patientia, cujus potestati omnia subjacent, sicut tu suprgo quia violationi vitae corporalis hujus hominis nulla immensitas vel multitudo peccatorum extra personam Dei comparari valet. BOS. Apertissimum est. ANS. Quantum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ genus humanũ p̃ter illũ de quo agimꝰ hominẽ dif¬
tundat᷑. ⁊ ncidere inalias quasdã questiones que suũ
postulant tractatũ. ea quã diximus ratione contenti
que de incepto restant oꝑe ꝓ sequam᷑ .b. Ut uiss eo pac¬
to. ut tu aliquando auxiliante do illã aliã rationem
quã uc inquirere uitas. quasi debitũ ex soluas.a. Qm̃
uolimtatẽ hanc scio me gerere. qͦd petis ñ denego. sqͥa
de futis incertus sũ ꝓmitt̾e ñ audeo. s dei dispofitioni

Expanded text:
umanum, praeter illum, de quo agimus, hominem diffundatur, et incidere in quasdam alias quaestiones, quae suum postulant tractatum: ea, quam diximus, ratione contenti, quae de incoepto restant opere prosequamur. BOS. Ut vis: sed eo pacto, ut tu aliquando, auxiliante Deo, illam aliam rationem, quam nunc inquirere vitas, quasi debitum exsolvas. ANS. Quoniam voluntatem hanc scio me gerere, quod petis non denego: sed quia de futuris incertus sum, promittere non audeo; sed Dei dispositioni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑut se ipso erit. Unde minqͣmerit sine eiuis podentia
fortituiame ⁊ sapientia .s. Qnãuis hoc in xp̃o semꝑ fuisse
ñ dubitarẽ. ideo tam̃ quesiui ut dehoc quoq rat̾ionem
audirẽ. Sepe nãꝙ aliquid ẽẽ certi sumꝰ. ⁊ tam̃ hoc racio¬
ut doceas me quomͦꝰ mors eiꝰ p̃ualeat numero ⁊
magnitudim peccatoꝵ ommũ. cũ unũ qͦd putamus
Sleuissimũ pecc̾m. tã infinitũ monstres. ut si mimeruᷤ
obtendat᷑ infinitus mun̾oꝵ qui sic pleni sint creat̃is
sicut ẽ iste. nec possint seruari qͥn redigant᷑ in nichi¬
lũ. nisi faciat aliquis aspectũ unũ contra uoluntatẽ
cłi. uon tam̃ fieri debeat. a. Si ẽet p̾sens homo ille et
quis eẽt scires. ⁊ diceret᷑ tͥ. nisi occid̾is hominẽ hunc
ꝑibit mundus iste totus ⁊ quicqͥd ds ñ est. faceres hoc
ꝑ conseruanda omni alia creatura: b. Nonfacerem
etiã si infinitus in mimerus mundoꝵ obtenderet᷑.
ansi uod sitterũ t diceret᷑. aut eũ occides. aut oĩa peccata

Expanded text:
potentia, et fortitudine, et sapientia. BOS. Quamvis hoc in Christo semper fuisse non dubitarem, ideo tamen quaesivi ut de hoc quoque rationem audirem. Saepe namque aliquid esse certi sumus; et tamen hoc ratio Nunc rogo ut doceas me quomodo mors ejus praevaleat numero et magnitudini peccatorum omnium; cum unum quod putamus levissimum peccatum tam infinitum monstres, ut si numerus obtendatur infinitus mundorum, qui sic pleni sint creaturis, sicut iste est, nec possint servari quin redigantur in nihilum, nisi faciat aliquis aspectum unum contra voluntatem Dei, non tamen fieri debeat. ANS. Si praesens esset homo ille, et quis esset scires, et diceretur tibi: Nisi occideris hominem illum, peribit mundus iste totus, et quidquid Deus non est: faceres hoc pro conservanda omni alia creatura? BOS. Non facerem; etiamsi mihi infinitus numerus mundorum obtenderetur. ANS. Qui, si iterum tibi diceretur: Aut eum occidas, aut omnia peccata
Abbreviated transcription (Latin):
mo ꝑfecte nouit. nisi qui illud amalo scit discernere.
hanc qͦ discretionẽ nustus scit facere qͥ malũ ignoratidic̃
gͥ ille deqͦ loquim᷑ omẽ ꝑfecte sciet bonũ. i tanuillũ igno¬
rabit malũ. Omnẽ gͥ habebit scientiã: quãuis eam pu¬
blice in hominũ conu̾satione ñ ostendat .s. hoc in ma¬
iori etate ita uidet᷑ sic̃ dicis. s in infantia sic̃ ñ erit tẽ¬
pus congruũ. ut inillo appareat sapientia. ita ñ ent
opus. ⁊ ideo nec congrũ ut illã habeat.a. Nonne di¬
xi quia sapientia fiẽt illa incaruatio: Sapient̃ nãꝙ¬
isuimet cħ mortalitatẽ. qua sapient̃ quia uiande ui¬

Expanded text:
mo perfecte novit, nisi qui illud a malo scit discernere: mo perfecte novit, nisi qui illud a malo scit discernere: hanc quoque discretionem nullus scit facere, qui malum ignorat. Sicut igitur ille, de quo loquimur, omne perfecte sciet bonum: ita nullum ignorabit malum. Omnem igitur habebit scientiam, quamvis eam publice in hominum conversatione non ostendat. BOS. Hoc in majori aetate ita videtur, sicut dicis: sed in infantia, sicut non erit tempus congruum, ut in illo appareat sapientia, ita non erit opus, et ideo nec congruum ut illam habeat. ANS. Nonne dixi quia sapienter fiet illa incarnatio? Sapienter namssumet Deus mortalitatem; qua sapienter, quia valde u
Abbreviated transcription (Latin):
hac stmnilitudie quã habere debet cũ homimbꝰ
dic utr̃ ignorantiã quoq sic̃ alias infirmitates nrãs ha¬
biturus sit .a. Quid dubitas dedo utrũ sit oĩa sciens.
b. Quia qͣmuis sit ĩmortalis fut᷑us exdiuina nata
mortalis tam̃ erit exhumana. Nam cur ñ similiter
pot̾it homo ille eẽ uere ignorans. sic̃ uere mortalis erit:
A. Illa hominis assumptio munitatẽ ꝑsone dłi. ñ insisi
pient̃ asũma sapientia fiet. ⁊ ideo ñ assumet in homne
qđ nullo mͦ utile s ualde noxiũ est. ad opus qd̾ idẽ ho¬
mo facturus ẽ. Ignorantia nãq ad nichil illiutilis ẽt
s ad multa noxia. Quomͦ enĩ tot ⁊ tanta oꝑa que fac¬
turus.ẽ. faciet sine immensa sapientia : Aut quom illi
credent homines. si eũ scient nesciũ: si aut̃ nescient ad
quid erit illi utilis illa ignorantia: Deinde sinichila¬
matur nisi qd̵ cognoscit᷑: sicut nichil erit boni qd̾ ñ
aniet. ita nullũ bonũ erit qͦd ignoret. Bonũ aut̃ ne¬

Expanded text:
hac similitudine, quam habere debet cum hominibus, dic utrum ignorantiam quoque, sicut alias infirmitates nostras, habiturus sit? ANS. Quid dubitas de Deo, utrum sit omnia sciens? BOS. Quia quamvis sit immortalis futurus ex divina natura, mortalis tamen erit ex humana. Nam cur non similiter poterit illis homo esse vere ignorans, sicut vere mortalis erit? ANS. Illa hominis assumptio in unitatem 91 personae Dei non nisi sapienter a summa sapientia fiet; et ideo non assumet in homine quod nullo modo utile, sed valde noxium est ad opus quod idem homo facturus est. Ignorantia namque ad nihilum illi utilis esset, sed ad multa noxia: quomodo enim tot et tanta opera, quae facturus est, faciet sine summa sapientia, aut quomodo illi homines credent, si eum scient nescium? Si autem nesciunt, ad quid erit ei utilis ignorantia illa? Deinde, si nihil amatur nisi quod cognoscitur: sicut nihil erit boni quod non amet, ita nullum bonum erit quod ignoret. Bonum autem ne
Abbreviated transcription (Latin):
inte qua fiat. ñ possit ñ ẽẽ futurũ. ñ tam̃ ulla meo est
lcie ndi necessitas. aut ñ faciendi impossibilitas. qro
potentia ⁊ fortitudo. Non enĩ aliud inteligtt nisi qud
milli res potest efficere ut ille agat qd negat posse. tã
uitata ẽ. huiꝰ modi multũ locutio. ut dicat᷑ resaliqua

Expanded text:
antequam fiat, non possit non esse futurum; non tamen ulla est in eo faciendi necessitas, aut non faciendi impossibilitas: quiapotentia et fortitudo. Non enim aliud intelligitur, nisi quia nulla res potest efficere ut agat ille quod negatur posse. Nam multum usitata est hujusmodi locutio, ut dicatur res aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
lrari possint. Quis enĩ explicet quã necessarie quã sapi¬
enter factũ ẽ. ut ille qui homines erat redẽpturus ⁊ de
ma mortis ⁊ ꝑditionis aduiã uite ⁊ beatitudinis et̃ne
dotendo reducturiis cũ hominib comersaret᷑ ⁊ in
tpsa comiersatione cũ eos doceret uerbo qualit uiue¬
re deb̾ent. se ipsũ exemplũ preb̾et: Exemplũ autẽ
se ipfũ quomꝰ daret nfirmis ⁊ mortalib ut ꝓpt̾ urui

Expanded text:
strari possint. Quis enim explicet, quam neccessarie, quam sapistrari possint. Quis enim explicet, quam neccessarie, quam sapienter factum est, ut ille, qui homines erat redempturus, et de via mortis et perditionis ad viam vitae et beatitudinis aeternae docendo reducturus, cum hominibus conversaretur; et in ipsa conversatione, cum eos doceret verbo qualiter vivere deberent, seipsum exemplum praeberet? Exemplum autem seipsum quomodo daret infirmis et mortalib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ pecc̃o tanta difficultate uincat diabolũ ad honore
di. ut maiori ñ possit: An ñ est dignũ quatinꝰ qui sehic
abstulit dõ. peccando ut se plus auferre ñ pon. si se
det do satisfaciendo ut magis se ñ possit dare : s. Nonẽ
aliquid rationabiliꝰ.a. Nicħ aut̃ asꝑus. aut difficilus
potest homo adhonorẽ dĩ sponte ⁊ ñ ex debito pati. q̃
uortẽ ⁊ nullatenꝰ se ipsũ potest homo dare magis deo
quã cũ se morti tradit ad honorẽ illꝰ .ẜ. uera st̃ onĩa
hec.a. Talem gͥ oportet eũ eẽ qui ꝓpeccato hominis
satisfacere uolet. ut mori possit si uełit .s. Uideo pla¬
ne ulũ hominẽ quẽ querimus talẽ eẽ oport̾ẽ. qui nec
minquã peccator erit. ⁊ mori possit ex liba uoluntate
qa nec esariũ erit.a.St̃ ⁊ alia mlta cur eũ ualde
quenuat hominũ similitudinẽ ⁊ comĩsationẽ absa
perato habe que facibꝰ ⁊ clarius ꝑ se patent incl̾moa

Expanded text:
Deo pro peccato, tanta difficultate vincat diabolum ad honorem Deo pro peccato, tanta difficultate vincat diabolum ad honorem Dei, ut majori non possit? An non est dignum quatenus, qui se sic abstulit Deo peccando, ut se plus auferre non posset, sic se det Deo satisfaciendo, ut magis se non possit dare? BOS. Non est aliquid rationabilius. ANS. Nihil autem asperius aut difficilius potest homo ad honorem Dei sponte et non ex debito pati, quam mortem: et nullatenus seipsum potest homo magis dare Deo, quam cum se morti tradit ad honorem illius. BOS. Vera sunt omnia haec. ANS. Talem ergo oportet eum esse, qui pro peccato hominis satisfacere volet, ut mori possit, si velit. BOS. Video hominem illum plane, quem quaerimus, talem esse oportere, qui nec nquam peccator erit; et mori possit ex libera voluntate, quia necessarium erit. ANS. Sunt et alia multa, cur eum valde conveniat hominum similitudinem et conversationem absque peccato habere; quae facilius et clarius per se patent in ejus v
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾it ddeo. aut aliquid de se quasi ñ habenti. ut fuus
sit. qm̃ omĩis creatura ci ẽ . ẜ. Sic ẽ.a. Sic gͦ intelligen¬
dda ẽ clatio. quia aliqͦ mͦ ponet se ad honorẽ dĩ. aut ali¬
qͥd de se quomꝰ debitor ñ erit.ẜ. Ita sequit᷑ ex supradic¬
eiꝰ. non erit hoc dare qͦd ds̃ abillo ñ exigat ex debito.
Uritis ciñ rationalis creattra debet hãc obedientia cdo Shi
negari nequit .a. alio itaq mnͦ oportet nt det scibsi d
aut aliquid dese.B. Ad hoc nos impellit racio. a. uileat
si forte hoc sit dare nitã suã. sine ponere animã sian
siuie trałe sc ipsũ morti ad honorẽ dei. hoc emĩ ex aano
Consideremꝰ adhuc utrũ sic rationabilit̃ conuenit
DDic tuz ego libent̃ audiã. a Sihomo ꝑsi aantaten
peccauit. anñ pecomienit ut ꝑ asꝑitatẽ satisfaciat ꝙ
sitã facile uictus ẽ. adiabolo ut dm̃ peccando exhonora¬
ret ut faciliꝰ ñ poss. ñne iustũ est ut homo satistatrens

Expanded text:
poterit Deo, aut aliquid de se quasi non habenti, ut suus sit: quoniam omnis creatura Dei est. BOS. Sic est. ANS. Sic ergo intelligenda est haec datio: Quia aliquo modo ponet se ad honorem Dei, aut aliquid de se quo modo debitor non erit. BOS. Ita sequitur ex supradicuntati; non erit hoc dare, quod Deus ab illo non exigat ex debito. Omnis enim rationalis creatura debet hanc obedientiam Deo. BOS. Hoc negari nequit. ANS. Alio itaque modo oportet ut det se ipsum Deo, aut aliquid de se. BOS. Ad hoc nos impellit ratio. ANS. Videamus si forte hoc sit vitam suam dare, sive ponere animam suam, sive tradere seipsum morti ad honorem Dei. Hoc enim ex debitConsideremus adhuc utrum sic rationabiliter conveniat. BOS. Dic tu; et ego libenter audiam. ANS. Si homo per suavitatem peccavit, an non convenit ut per asperitatem satisfaciat? Et si tam facile victus est a diabolo, ut Deum peccando exhonoraret, ut facilius non posset, nonne justum est ut homo satisfaciens
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit. ñne laudandus. ẽ. ꝓinsticia sua: s. hic uolo
tit respondeas ꝓme. Nam sidico eũ non eẽ laudandũ
scio me m̃tiri. si aut̃ dico laudandũ. timeo infirma¬
re rationẽ quã dixi de angłis. a. angłi ñ sunt lau¬
dandi deuisticia sua quia peccare potuerunt: s quia
ꝑhoc quodã mͦ a se habent qd̾ petrare nequeunt iq̃
aliquatenꝰ similes st̃ deo. qͥ a se habet quicqͥd habet.

Expanded text:
peccavit: nonne laudandus est pro justitia sua? BOS. Hic volo peccavit: nonne laudandus est pro justitia sua? BOS. Hic volo ut respondeas pro me: nam si dico eum non esse laudandum, scio me mentiri. Si autem dico laudandum, timeo infirmare rationem, quam dixi de angelis. ANS. Angeli non sunt laudandi de justitia sua, quia peccare potuerunt; sed quia per hoc quodammodo a se habent quod peccare nequeunt: in quo aliquatenus similes sunt Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
potestas s necessitas. ⁊ potestas alt̾iuis. Quippe non est
alired possũ trahi uł uinci: quã alius metraħe uł uinden
potest. Possuimꝰ itaꝙ dicere dexͦ quia potuit mentiri ⁊
subaudit᷑ si uellet. & qm̃ mentiri ñ potuit. nolens. nec pi¬
tut uelle mentiri ñ minus dici potest neqͥuissẽ m̃tr
Sic itaq potuit ⁊ ñ potuit m̃tiri .ẜ. Nñc redeamꝰ Mi
uestigandũ deillo quasi ñdũ sit. sic̃ incepimꝰ Dico g ꝯi
peccare ñ pot̾it. quia sic̃ dicis ñ pot̾it uelle. exnecessita
cere dm̃ iccirco fecisse angłm ⁊ hominẽ tales qͥ peccare
possent. quatinꝰ cũ possent deserere insticiã ⁊ exlib̾tate
arbitrii seruarent. grãm ⁊ laudẽ mererent᷑. que illiss
ex uecessitate usti eẽnt. ñ deberent᷑. a. Nõne
qd̾ potuert̃ ⁊ noluert̃.a. Quid dicis de edeo qͥ peccar
ñ potest nec hoc m̃uit ꝑ potestatẽ peccandi quia ñ

Expanded text:
potestas, sed necessitas, et potestas alterius. Quippe non est potestas, sed necessitas, et potestas alterius. Quippe non est aliud, possum trahi vel vinci, quam, alius me trahere vel vincere potest. Possumus itaque dicere de Christo, quia potuit mentiri, si subaudiatur, si vellet: et quoniam mentiri non potuit nolens, nec potuit velle mentiri; non minus dici potest nequivisse mentiri. Sic itaque potuit, et non potuit mentiri. BOS. Nunc redeamus ad investigandum de illo quasi nondum sit, sicut incoepimus. Dico igitur, si peccare non poterit, quia sicut dicis, non poterit velle; ex necessitacere Deum idcirco fecisse angelum et hominem tales qui peccare possent; quatenus cum possent deserere justitiam, et ex libertate arbitrii servarent, gratiam et laudem mererentur, quae illis, si necessitato justi essent, non deberentur. ANS. Nonne quod potuerunt et noluerunt. ANS. Quid dicis de Deo, qui peccare non potest: nec hoc meruit per potestatem peccandi, qua non
Abbreviated transcription (Latin):
creui debe indetur Ut enĩ aliquantulũ loquar ñ quan
Ae illo qͥ minquã fuerit sicut hactenus fecunꝰ. s uelut
Ae eo quẽ ⁊ cunis facta nouimꝰ. quis neget illũ nulta po¬
tiusse fatere que peccata dicumis: Qmppe ut alia taceã
quom̾ dicemus eũ ñ potuisse mentiri. qd̾ semꝑ pect̾m
e: Cũ enĩ dicat udeis de patre. si dixero quia
ñ scio eũ. ero sumlis uobis mendax. ⁊ int̾ hec
badicat. ñ scio eũ. quis eũ dicet easdẽ tres nequiuisse
ꝓferre dictiones sine aliis uerbis. ut sic diceret. ñ scio
eũ: Quod si faceret ut ipse ait ẽẽt mendax qd . ẽ. ẽe pec¬
catorẽ. Quare qm̃ hoc potint: peccare potuit a. & hoc
dicere potuit ⁊ peccare ñ potuit .ẜ. hoc ostende .a. Om¬
nis potestas sequit᷑ uoluntatẽ. Cũ enĩ dico qͥa possũ
loqui uł ambulare: subaudit᷑ siuolo Sienĩ ñsubin¬
telligit᷑ uoluntas. ñ est potestas s necessitas. Nam cũ
dico quia nolens possũ trahi aut uinci: ñ est hec mea

Expanded text:
credi debere videtur: ut enim aliquantulum loquar non quasi de illo, qui nunquam fuerit, sicut hactenus fecimus, sed velut de eo, quem et cujus facta novimus, quis neget illum multa potuisse facere, quae peccata dicimus? Quippe, ut alia taceam, quomodo dicemus eum non potuisse mentiri: quod semper peccatum est? Cum enim dicat Judaeis de Patre: Si dixero quia non scio eum, ero similis vobis mendax : et inter haec verba dicat: non scio eum: quis eum dicat easdem tres nequivisse proferre dictiones, sive aliis verbis, ut sic diceret, non scio eum? Quod si faceret, ut ipse ait, esset mendax, quod est esse peccatorem. Quare, quoniam hoc potuit, peccare potuit. ANS. Et hoc dicere potuit; et peccare non potuit. BOS. Hoc ostende. ANS. Omnis potestas sequitur voluntatem. Cum enim dico quia possum loqui vel ambulare, subauditur, si volo. Si enim non subintelligitur voluntas, non est potestas, sed necessitas. Nam cum dico quia nolens possum trahi aut vinci, non est haec mea
Abbreviated transcription (Latin):
ñmidet᷑ qd fit omp̃s.a. P oterit gͥ munquã mori si uolet.
⁊ pot̾it mori ⁊ refurg̾e. Siue aut̃ annnã suã ponat nullo
Alio faciente. siue aliꝰ hoc faciat. ut eã ponat ipso ꝑunicẽ¬
te quantũ ad potestatẽ nichil differt.ẜ. Non est lubñ¬
Adig uoluerit ꝑmitt̾ẽ pot̾it occidi ⁊ si noluerit ñ ꝓot̾it.
S. Ahoc nos indeclinabilit̃ ꝑducit ratio.a. Racio qͦz noᷤ
docuit. quia oportet eũ manis aliqͥd hab̾e quã quicqd sub
mueniendũ est .B. Sic sequit᷑. a. aut gͥ se ipsũ. aut aliqͥd

Expanded text:
omnipotens. ANS. Poterit igitur nunquam mori, si volet; et poterit mori et resurgere. Sive autem animam suam ponat nullo alio faciente, sive alius hoc faciat ut eam ponat ipso permittente; quantum ad potestatem nihil differt. BOS. Non est dub voluerit permittere, poterit occidi: et, si noluerit, non poterit. BOS. Ad hoc nos indeclinabiliter perducit ratio. ANS. Ratio quoque nos docuit quia oportet eum majus aliquid habere, quam quidquid sub inveniendum est. BOS. Sic sequitur. ANS. Aut igitur seipsum, a
Abbreviated transcription (Latin):
sua. S ñc̃ querendñ existimo cũ ds̃ talẽ possit facere
hominẽ cur ñtales fecit angłos. ⁊ duos pͥmos hoĩes.
ut similit᷑ ⁊ peccare ñ possent.⁊ de iusticia sua lau¬
dandi eẽnt. a. Intelligis quid dicas .B.Uideor m intel¬
ũ uel detot quot sunt ꝑsone di. uł saltẽ deuno hoc fecr
respondeo. quia ratio tũc fieri nullatenꝰ hoc exigebat. ed
omnino quia dd̃ uichil sine ratione facit ꝓhibebat. s. en¬
besco quia hoc questui. dic que dicturus eras .a. Bicamuse
cur dubitare debemꝰ. cũ ipse uerus homo fut᷑us sit. ⁊ ommnis
homo naturalit̾ mortalis sit: a. Non prito mortalitatẽ ad
ñ tam̃ minus homo ueruseẽt. ⁊ quando mortales in mcon¬
ruptibilitatẽ refurgent: ñ mimis ert̃ ueri hoĩes Nã sip

Expanded text:
sua. Sed nunc quaerendum aestimo; cum Deus talem posset facere sua. Sed nunc quaerendum aestimo; cum Deus talem posset facere hominem, cur non tales fecit angelos et duos primos homines, ut similiter et peccare non possent, et de justitia sua laudandi essent? ANS. Intelligis quae dicis? BOS. Videor mihi intelur non de tot quot sunt personae Dei, vel saltem de uno hoc fecit, respondeo: quia ratio tunc fieri nullatenus hoc exigebat, sed omnino quia Deus nihil sine ratione facit prohibebat. BOS. Erubesco quia hoc quaesivi: dic quae dicturus eras. ANS. DicamusOS. De hoc cur dubitare debemus; cum ipse vetus homo futurus sit, et omnis homo naturaliter mortalis sit? ANS. Non puto mortalitatem ad non tamen minus homo esset verus: et quando mortales in incorruptibilitate
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit᷑ cinm date aliquid qui ñ aufert qͣndo potest. i fate
moe anguia qͥ cũ possit iclipsũ facere ñ ee ñ facte dle ita¬
ꝙ cũ angłs potuit auferre sibi iusticiã ⁊ ñ abstulite.
tacere señ ẽt̃ iustũ ⁊ ñ fecit. recte asserit᷑ ipse sibi de¬
dise insticiã. ⁊ se ipsũ iustã fecisse hoc ÷̃ euhabetase¬
iisticia. quia creatura eã alit̃ a se hab̾e nequit. hictreco
lalidandus ẽ defua nisticia. nec necessitate s libtate
ñ tilla necessitate s sic̃ supra dixi ꝓpͥa ⁊ et̾na ũmitabi¬
litate dic gͦ homo ille qui idẽ ipse ds̃ erit. qm̃ omẽ
bomiĩ quodipse habebit ase habebit ñ necessitate ẜ
libtate ⁊ ase ipso iistus ⁊ ictirco laudandus erit. Quã¬
is enĩ natura humana adiuina habeat qͦd habebit
idem tam̃ ipse aseipso qm̃ due nat᷑e una ꝑ sona ert̃
habebit.ẜ. Satisfecisti m ex hoc.⁊ hoc aꝑte uideo qͥa
⁊ peccare ñ pot̾it. ⁊ tam̃ laudandus erit de iusticia

Expanded text:
fert quando potest; et facere esse aliquid, qui cum possit idipsum facere non esse, non facit. Sic itaque cum angelus potuit auferre sibi justitiam, et non abstulit; et facere se non esse justum, et non fecit; recte asseritur ipse sibi dedisse justitiam, et seipsum justum fecisse. Hoc igitjustitiam quia creatura eam aliter a se habere nequit: et idcirco laudandus est de sua justitia, nec necessitate, sed libertate non ulla necessitate; sed, sicut supra dixi, propria et aeterna immutabilitate. Sic ergo homo ille, qui idem ipse Deus erit, quoniam omne bonum quod ipse habebit, a se habebit, non necessitate, sed libertate, et a seipso justus, et idcirco laudandus erit. Quamvis enim humana natura a divina habeat quod habebit, idem tamen ipse a seipso quoniam duae naturae una persona erunt habebit. BOS. Satisfecisti mihi ex hoc; et aperte video quia et peccare non poterit; et tamen laudandus erit de justitia
Abbreviated transcription (Latin):
dnm głe crucifixissent. T̃antũ namq differuit scient̃
factũ pectatũ ⁊ qd̾ ꝑignorantiã fit: ut inalũ qd̾ minq̃
facere possent ꝓnimietate sua si cognosceret᷑. ueniale
sit. quia ignorant᷑ factũ est. Deũ enĩ occidẽ nullus ho¬
mo unquã scienter saltẽ uelle poss. ⁊ ideo
qͥ illũ occidert̃ ignorant̾. ñ in illud infinitum
pectatũ cui niula alia comparari peccata possunt. ꝓ¬
tuerunt. Ham ũ considerauimꝰ eius magnitudiẽ ad iudta¬
in qulã bona cẽt uita ila sccłm hoc qd ignorant̃ factust¬
hauasi scient̃ ficret. qd̾ nec unquã fecit aligutis nec faere
potuit is. Rationabilit̃ interemptores xp̃i aduenia pec̃
futi ꝑtingere potiusse monstrasti. a Quid iã queris amplit
Eae uides quomͦ rationabitis necessitas ostendat exhon¬
mbꝰ psiciendam ẽẽ suꝑnã ciuitatẽ nec hoc possetieri inii
remissionẽ peccatoꝵ. quã homo mullus potest habe msi

Expanded text:
differunt scienter factum peccatum, et quod per ignorantiam fit: ut malum, quod nunquam facere possent pro nimietate sua, si cognosceretur, veniale sit, quia ignoranter factum est. Deum enim occidere nullus homo unquam, scienter saltem, velle posset: et ideo qui illum occiderunt ignoranter, non in illud infinitum peccatum, cui nulla alia comparari possunt peccata, proruerunt. Nam non consideravimus ejus magnitudinem ad videndum quam bona ealiquis, nec facere potuit. BOS. Rationabiliter interemptores Christi ad veniam peccati sui pertingere potuisse monstrasti. ANS. Quid jam quaeris amplius? Ecce jam dives quomodo rationabilis necessitas ostendat ex hominibus perficiendam esse supernam civitatem, nec hoc posse fieri nisi per remissionem peccatorum, quam homo null
Abbreviated transcription (Latin):
hopanã naturã inunã conuenire ꝑsonã. nec hoc fieri
posit in plurib ꝑsonis di. ⁊ hoc ꝯuenientiꝰ fieri pateat
in ꝑsoua uerbi quã in ali̾is. neceẽ ẽ. uerbũ dm̃ ⁊ hoiẽm

Expanded text:
humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri humanam naturam in unam convenire personam: nec hoc fieri possit in pluribus personis Dei, et hoc convenientius fieri pateat in persona Verbi, quam in aliis, necesse est Verbum Deum et hom
Abbreviated transcription (Latin):
re muna tantũ ꝑsona hocfieri neceẽ ẽ. S de hac uni¬
papã urbanũ directa. quantũ ad p̾sentẽ inuestigationẽ
sufficere puto locutus sũ .ẜ. Breuit᷑ tam̃ hic tange. cur
tͥnitate. fsliꝰ scł&e d̾i qui ⁊ ante incaruationẽ filus⁊ est
⁊ sle qui ꝑ incarnationẽ filiꝰ erit uirgius. ⁊ erit in ꝑso
is que semꝑ equales eẽ debent mequalitas scd̾m dig¬
nitatẽ natiuitatũ. Digniorẽ namq natiuitatẽ ha¬
bebit natus ex d̃o. quã natus ex uirgine. Itẽ si pater
fuerit us ar natus. erunt duo nepotes intͥnitate. qͥane
ꝯilia si ĩ tiꝰ erit fallꝰ Que omĩa inconuenientia st ue
uoricaruatione uerbi contingunt. Es ⁊ alrud curnus
connemat incaruari filio quã aliis ꝑsonis. quia conati¬
re psumpserant Unde quasi specialiꝰ buersis olipo¬
etaos ciuispetialꝰ fit inuiria. conuenientiꝰ attributu
cusoe mindicta. aut indulgentia. Quappt̃ noscũratio
ineuitabidlis pduxerit ad hoc. ut neceẽ sit diumam.

Expanded text:
persona tantum hoc fieri necesse est. Sed de hac unipapam Urbanum directa, quantum ad praesentem investigationem sufficere puto, locutus sum. BOS. Breviter tamen hic tange cur Trinitate, Filius scilicet Dei, qui et ante incarnationem Filius est; et ille, qui per incarnationem filius erit quae semper aequales esse debent, inaequalitas secundum dignitatem nativitatum. Digniorem namque nativitatem habebit natus ex Deo, quam natus ex Virgine. Item: si Pater fuerit incarnatus, erunt duo nepotes in Trinitate; quia Pater quia filii ejus erit filius: quae omnia inconvenientia sunt, nec in incarnatione Verbi contingunt. Est et aliud cur magis conveniat incarnari Filio, quam aliis personis: quia convevoluntatem praesumpserant. Unde quasi specialius adversus pitaque, cui specialius fit injuria, convenientius attribuitur culpae vindicta, aut indulgentia. Quapropter, cum ratio nos inevitabilis perduxerit ad hoc, ut necesse sit divinam et