comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D aulꝰ imꝑatorẽ uictis cã hidem
institi iniudiosu̾ est nec calũ¬
p̃me facultatem ex pͥncipali
maiestate capi o
nius andiotenes pancunie¬
uiã magn n. am filiã pancu
prẽm eius sb̾stitueret pautu
menis occiso rumore ꝓlato qͣi
filia qͦ eius mortua mutanit
testm̃ nouũq ruffũ hrdemin¬
stituit hac prefatõne qr hr̃des
cepta licet modus iustitutõnis
ꝯtinetur qr falsus modꝰ nõ sol
obẽe tñ exuolũtate testatoris
putanit imꝑator eĩ sb̃ueniend̾

Expanded text:
um Imperatorem litis causa heredem institui invidiosum est nec calumnia facultatem ex principali maiestate capi oportet. ius Androsthenes Pactumeiam Magnam patrem eius substituerat.Pactumeio Magno occiso et rumore perlato, quasi filia quoque eius mortua, mutauit testamentum Nouiumque Rufum heredem instituit hac praefatione: 'quia heredes,cepta, licet modus institutioni contineretur, quia falsus non solet obesse, tamen ex uoluntate testantis putauit im
Abbreviated transcription (Latin):
nit si ꝗ nõ admitritur ut sb̾stitutꝰ
ut adiectus his qũq nõ erit ne nat
ꝯtra uolũtatem si filiꝰ uõ heat to¬
lp̃ q̃ in lib̾is im̃pub̾ib sb̾stituit
aut pure aut sb̾ ꝯditõne solet sb̾¬
stituere pure sic si filiꝰ meꝰ intͣ pub̾¬
tatẽ decessit seius hr̃s esto siue se¬
ius iste hĩs institutꝰ sit̾ an ͣ ꝓͥub̾i

Expanded text:
nit: sed qui non admittitur ut substitutus, ut adiectus heres quandoque non erit, ne fiat contra voluntatem, si filius non habeat toQui liberis impuberibus substituit, aut pure aut sub condicione solet substituere. pure sic: 'si filius meus intra pubertatem decesserit, Seius heres esto': siue Seius iste heres institutus sit et impuberi
Abbreviated transcription (Latin):
Tiaboł Si pr̃ filio impubi eostẽ
tuit h̾idem bonoꝵ filii dimidi¬
uni cet̾os pris hr̃des cõiter dimi¬
is apd̾ te maneat alt̾ius semis¬
sis pro hus ꝑtib int̾ hĩdes pr̃nos
diuisio fiat quib ex ꝑtib ita hr̃¬
ditatẽ pr̃nam hẽrent
lp̃ ⁊ płes sĩt ita sb̃stituti qͥsqͥs
inͥ ex supͣ scriptis hĩs erit deiude
quidã ex illis postquã hĩdes extĩ¬
rata partiũ ex quib instituti sũt
nõ quisquã ualebit ex ꝑ᷑ defuncto¬
rios possũ ⁊ filio mõ seruũ meũ et
frem̃ suũ quãuis m̃ reb hũanis ñ¬
dũ sit postumꝰ gͥ er̃ fri hr̃s ncc̃arius¬

Expanded text:
i et te tuit, bonorum filii te dimidium, ceteros patris heredes communiter dimiis apud te maneat, alterius semissis pro his partibus inter heredes paternos diuisio fiat, quibus ex partibus hereditatem paternam haberentta substituti: "quisquis mihi ex supra scriptis heres erit", deinde quidam ex illis, posteaquam heredes exstitt pro rata partium, ex quibus instituti sint, nec quicquam valebit ex persona defunctorios, possum et filio, ut servum meum et fratrem suum, quamvis in rebus humanis nondum sit: postumus igitur erit fr
Abbreviated transcription (Latin):
tatem extorq̃re islib̾ ẽẽ iussus nõ
magnuim in bñficiũ a desuc̃to cõ¬
sequi ĩmo nicħ cõmodi sensisse
s mag̃ debitã sibi acceꝑisse ub̾¬
tatem idem proband̾ erit ⁊ in il¬
lo seruo qm̃ testator ealege en̾¬
at ut maũmitt̾ Si hrs fui̾t in¬
stitutus nã ⁊ ꝯͥ seposito bũficio te¬
statoris proprio iure pot̾it ad li¬
b̾tatẽ ꝑuẽĩre ex ꝯstitutõne diui
marti Idem ⁊ in eo qͥ propͥa sua
data peciña emptꝰ est ab aliquo
nam ⁊ ħ pot̾it ab ip̃o testatore li¬
b̾tatem extorquere

Expanded text:
rtatem extorquere, is liber esse iussus non magnum uidetur beneficium a defuncto consequi, immo nihil commodi sensisse, sed magis debitam sibi accepisse libertatem.Idem probandum erit et in illo seruo, quem testator ea lege emerat, ut manumitteret, si heres fuerit institutus: nam et hic seposito beneficio testatoris proprio iure poterit ad libertatem peruenire ex constitutione diui Marci.Idem et in eo, qui propria sua data pecunia emptus est ab aliquo: nam et hic poterit ab ipso testatore libertatem extorquere
Abbreviated transcription (Latin):
sũt quã ħ si noll hr̃s eẽ exhr̃s esto
ꝗ quã sit ridiculũ ulłi non patet¬
¶ nõ ab ͤ re añ ħ loco uł excessushͥ
sb̾iũgitur suis ita hrdib instici¬
tis siuoliui̾t hr̃des eẽ nõ ꝑmittẽ¬
dũ amplins abstin̾e se hr̃ditate
cũ ea conditõne instituti iã nõ

Expanded text:
sunt quam haec "si nolet heres esse, exheres esto?" quod quam sit ridiculum, nulli non patet. Non ab re autem hoc loco velut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis "si voluerint heredes esse" non permittendum amplius abstinere se hereditate, cum ea cond
Abbreviated transcription (Latin):
Daulꝰ isociꝰ h̃s institutꝰ sit ex as¬
se ⁊ s̃uo cõi legetur p᷑e ⁊ sũ lib̾ta¬
te ħ legntũ non constitit pla¬
ne sb̾ꝯditõne ei utilit̾ ⁊ sñ uber¬
tate legabit᷑ qm̃ ⁊ proprio suo
ab hẽde recte sb̃ ꝯdicõne legat᷑¬

Expanded text:
Si socius heres institutus sit ex asse et servo communi legetur pure sine libertate, hoc legatum non constitit. plane sub condicione ei utiliter et sine libertate legabitur, quoniam et proprio servo ab herede recte sub condicione legat
Abbreviated transcription (Latin):
dem ⁊d̾ meuiꝰ ulłius capax sit iñ
ut si sibi filius natꝰ fuisset histẽt
si duo filii ex equis ꝑtib hĩdes es¬
sent si due filie siłr si filiꝰ ⁊ filia
filo duas ꝑtes filie tm ded̾at du¬
ob filiis ⁊ filia natis q̃ rebat᷑ q̃m̃a¬
diuod̾ in ꝓposita spẽ ꝑtes faciemꝰ
cũ filiis debeant ꝑes esse uł ⁊̃ singu¬
lis duplo plus quã soror acciꝑẽt
culi unã femĩa accipiat ł accitet
Suta scͥpsit testator qͣrta ex ꝑtͣca
me ͦ ticiũ hĩdem insticutũ recitas
est captatoria institutõ plane nł¬
lo recitato cest̾s ab ipõ testatore
inanis uidebat᷑ institutõ ⁊ remota
suspitõne captatorie institutõnis

Expanded text:
d si Maeuius nullius capax sit, in ut, si sibi filius natus fuisset, heres esset, si duo filii, ex aequis partibus heredes essent, si duae filiae, similiter: si filius et filia, filio duas partes, filiae tertiam dederat. duobus filiis et filia natis quaerebatur, quemadmodum in proposita specie partes faciemus, cum filii debeant pares esse uel etiam singuli duplo plus quam soror accipere.culi, unam femina accipi‹a›t.Si ita scripserit testator: 'Quanta ex parte me a Titio heredem institutum recitass esto', non est captatoria institutio: plane nullo recitato testamento ab ipso testatore inanis uidebitur institutio remota suspicione captatoriae institutionis
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse tũc .n. ex alt̾o asse por¬
tõnem intlłigi relictã cũ asse
noĩatim dato. uł duo. xͫ ũciis d¬
istributis residua portõ nõ in¬
nenit᷑ Nich añ int̾est quo locos¬
ine portõne quis hr̃s instituat᷑ qͦ
mag̃ assis residnũ accepisse uide¬
gẽ cape possit hr̃dem mñstituit ex
reliqua ticiũ si memꝰ solid̾ caꝑe̾
pot̾i̾t ticiꝰ adiectus uł sb̾stitutꝰ hr̃s

Expanded text:
tunc enim ex altero asse portionem intellegi relictam, cum asse nominatim dato vel duodecim unciis distributis residua portio non invenitur: nihil autem interest, quo loco sine portione quis heres instituatur, quo magis assis residuum accepisse videges capere possit, heredem instituit, ex reliqua Titium. si Maevius solidum capere poterit, Titius adiectus aut substitutus heres
Abbreviated transcription (Latin):
ta iuͦ s ħ tm̃ ex hĩditate h̾ebit
bat lib̾tum hĩdem. instituit. pr̃¬
noꝵ que h̾ebat in siria ticiũ ieͦ
semisses ambos hr̃e ꝯstituit s ar¬
bitciũ diuidende h̃iditatis supp̃mã
uolũtatẽ fcĩs adiudicacõnib ⁊ in

Expanded text:
tantum ex hereditate habebit, bat, libertum heredem instituit, paternorum, quae habebat in Syria, Titium. iure semisses ambos habere constitit, sed arbitrum dividendae hereditatis supremam voluntatem factis adiudicationibus et in
Abbreviated transcription (Latin):
lũ eiue nactus sit plac nõ obligͣ¬
ri eũ hĩdicati ĩdem gͦ dicemꝰ ut ait
pomp̃ si qiͣ lib̾tini sui cũ is ingenuus
eẽt uoã eius occupanii nã ut qͥs pro
hrde gẽnto obstrĩgat se hĩditati
scire deb̾ qua ex cã hĩditas ad eũ ꝑ¬
tiẽa ¶uelut ad gradus ꝓxiõs iusto
proferant᷑ cũ existiãi in testoͣ prẽ

Expanded text:
non obligari eum hereditati. idem ergo dicemus, ut ait Pomponius, si quasi libertini sui, cum i‹n›genuus esset, bona eius occupauit. nam ut quis pro herede gerendo obstringat se hereditati, scire debet, qua ex causa hereditas ad eum pertineat: ueluti adgnatus proximus iusto proferantur, cum existimaret intestato patrem
Abbreviated transcription (Latin):
pro hrde g̾it nã aͦmissũ ꝯtrariã uo¬
lũtatem declarat ¶int̾dũ aũ aĩnuis
solus eũ astrĩgit hrditati uputa
sire nõ hr̃ditaria qiͣ hĩs usussit s
ita demũ pro h̾de gͥendo acqͥret hr̃¬
ditatem si iã sit ei delata ceterũ ex
quib caĩs repudiãtem nich̾ ag̾e oi¬
ximiꝰ ex eisdem caĩs gͥendo nec pro hr̃
te quicquã aget sciendũ est si qͥs

Expanded text:
gerit: nam admissum contrariam uoluntatem declarat. Interdum autem animus solus eum obstringet hereditati, ut puta si re non hereditaria quasi heres usus sit. Sed ita demum pro herede gerendo adquiret hereditatem, si iam sit ei delata: ceterum ex quibus causis repudiantem nihil agere diximus, ex isdem causis nec pro herede gerendo quicquam age
Abbreviated transcription (Latin):
iuł aũ ⁊ siñ abstiũit idem existima¬
uit ita demũ aũt pro hrde gessisse
ait ꝑap̃ sisolus hr̃s sit cecerũ si coh̾¬
edem ht̃ ⁊ cohr̾s adiit nõ est cogñdꝰ
inqͥt is qui accepit a statitlib̾o actõ¬
nes credicoꝵ susciꝑe nam cũ se fuius
tulib̾ filio noĩatim pecũiam dare
iussus potuiss non hr̃di dando ad li¬

Expanded text:
us autem et si non abstinuit, idem existimauit. ita demum autem pro herede gessisse ait Papinianus, si solus heres sit: ceterum si coheredem habeat et coheres adiit, non est cogendus, inquit, is qui accepit a statulibero actiones creditorum suscipere: nam cum se filius tuliber filio nominatim pecuniam dare iussus potuisset non heredi dando ad li
Abbreviated transcription (Latin):
nccãrũ existũt nõ aiõ hrdis se g̾ere
que g̾unt s aut pietatis aut cͦtodie
cã aut prosus utputa prẽm sepeli¬
unt uł iusta ei fecit si aiõ hĩdis pro
os hĩditarios ꝑ auit iumẽta h̃rdita¬
ria aut paint aut distraxit si ħ̾ ut
hie gessit pro hĩde aut si nõ ut hrs
s ut custodiat aut putauit sua au
dũ delib̾at quid fecit ꝯsulẽs ut sal¬
ue eeñt hĩditarie res si forte ei nõ
placu̾it pro hĩde g̾ereappar non
uid̾i pro hĩde gessisse prom̃ ⁊ si fũ¬
dos aut edes locauit uł fulsit uł qͥd
aliuo fecit nõ ħ aĩo ꝙiͣ pro hr̃de gͥe¬
ret set s dũ ei qui sb̾stitut᷑ est urab¬

Expanded text:
o heredis se gerere quae gerunt, sed aut pietatis aut custodiae causa aut pro suo. ut puta patrem sepeliuit uel iusta ei fecit: si animo heredis, pro os hereditarios pauit iumenta aut pauit aut distraxit: si hoc ut heres, gessit pro herede: aut si non ut heres, sed ut custodiat, aut putauit sua, aut dum deliberat, quid fecit, consulens ut saluae sint res hereditariae, si forte ei non placuerit pro herede gerere, apparet non uideri pro herede gessisse. proinde et si fundos aut aedes locauit uel fulsit uel si quid aliud fecit non hoc animo, quasi pro herede gereret, sed dum ei, qui substitutus est u
Abbreviated transcription (Latin):
hiis que ad hr̃dem exͣneum nõ trã¬
sseut uideamꝰ an hon̾ibus se ĩmis¬
cuĩt hĩditarũs ntputa a liẜ̾topa¬
rentis oꝑas pecit qiͣ hĩs extͣneus pe¬
t̾e non potuit hic tpĩ ꝯͣsequi potest

Expanded text:
 quae ad heredem extraneum non transeunt, uideamus, an oneribus se immerserit hereditariis. ut puta a liberto parentis operas petit: has heres extraneus petere non potuit, hic tamen pet
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ⁊̃ ẽ si lima hrditas faiis obuen̾it
uolũtarius nõ pot̾it repudiare nã
cut a deũdo acqͥrit̃ ita ⁊ repudiando a¬
nittit h̾idicat¶ hãs institutus ide
ꝙ linius si ꝙͣ nistitutus repudi auit¬

Expanded text:
 legitima hereditas filiis obuenit. uoluntarius, non poterit repudiare: nam cut adeundo adquirit, ita et repudiando amittit hereditatem.Heres institutus idemque legitimus si quasi institutus repudiau
Abbreviated transcription (Latin):
se hr̃dicati⁊ est in semestrib uiui
ncc̃e pupilł in integrũ restitui ex
anico contractu quoꝵ pr̃ ꝯstituẽtu
non agnosc̾e h̾iditatem n qͥcaͣ ꝯͣm¬
ou̾at uł pro hĩde gesserat
pudiatõne hiditatẽ amittit ħita
q umi est si iñ ea cã erat h̾rditasut
adiri possit ceterũ hĩs iustitutus
ditõ ⁊ si in arbitrio colata sit si
quis dubitz mũeͣt testator nͥne repu
nat de inditate nich̾ualebit repu

Expanded text:
se hereditati. et est in semenstribus Uibiis necesse pupillis in integrum restitui ex auito contractu, quorum pater constituerat non adgnoscere hereditatem neque quicquam amouerat uel pro herede gesserat.pudiatione hereditatem amittit. hoc ita uerum est, si in ea causa erat hereditas, ut et adiri posset: ceterum heres institutus condicio, etsi in arbitrium collata est. Si quis dubitet, uiuat testator nec ne, repudnat de hereditate, nihil ualebit repud
Abbreviated transcription (Latin):
fa an pã fa. morte prĩs fcu̾s sit posse
adire hidicatẽmag̃ admitti sintdum
filii fa ⁊ sũ aditõne acqͥrent ħrditatẽ
hus in quoꝵ sũt potãte utputa si ne¬
pos ex filio exh̾idato hr̾s sit institutꝰ
prem enĩ suũ sũ aditõne faciet ħr̃de¬

Expanded text:
familias morte patris factus sit, posse adire hereditatem magis admittit. interdum filii familias et sine aditione adquirent hereditatem his in quorum sunt potestate, ut puta si nepos ex filio exheredato heres sit institutus: patrem enim suum sine aditione faciet herede
Abbreviated transcription (Latin):
quo q̃reret ᷑ siita dedisset ut mł¬
ier ratũ h̾eret posse ꝯͣdr̃e Seia
stituit apiã alũpnã fidiq hĩdis
ꝯmisit ut pꝰ mortẽ suã hĩditatẽ
añ ꝯtigisset alup̃ne tc̃ uasiano
fr̃s filio restituer eand̾ hr̃ditatẽ
ex h̾rditate ꝑuẽisset alup̃ne rest

Expanded text:
quo quaereretur, si ita dedisset, ut mulier ratum haberet, posse condicere.Seium stituit Appiam alumnam fideique heredis commisit, ut post mortem suam hereditatem ante contigisset alumnae, tunc Ualeriano fratris filio restitueret eandem hereditatem. ex hereditate peruenisset, alumnae rest
Abbreviated transcription (Latin):
hĩdes fid̾i seie ꝯmisit in ħ uba a
te peco cueq fidĩ ꝯmitto ut qͥcqͥd
ex hr̃ditate mea ad te ꝑuen̾it rest¬
ituas filio tuo retñtis tibi ortis ui¬
eis qĩtum est cũ gnãli capite fid̾i¬
ꝯmisisset quisqͥs hĩs eẽt de oĩbus
ut pĩaret ꝗ cuiq leg̃sset pr̃ari fi̾¬
ue iusfisset ancũ dodrãtem hrdi¬

Expanded text:
dei Seiae commisit in haec uerba: 'a te peto tuaeque fidei committo, quidquid ex hereditate mea ad te peruenerit, restituas filio tuo retentis tibi hortis meis'. quaesitum est, cum generali capite fideicommississet 'quisquis heres esset' de omnibus, ut praestarent quod cuique legasset praestari fieriue iussisset, an
Abbreviated transcription (Latin):
tũ fuit domũ meã cũ oito appli¬
tito lib̃tis meis ꝯcedi uolo ⁊ ali¬
o capite fortuãto lib̾to mõ ex
domo mea quã lib̾ts mĩs dedidie¬
tam inqua h̾itabam item elła¬
meo ei concedi uolo qĩtum est ã
hĩs testatoris hoñatus nideatur

Expanded text:
tum fuit: 'domum meam cum horto applicito libertis meis concedi uolo' et alio capite: 'Fortunio liberto meo ex domu mea, quam libertis dedi, diaetam, in qua habitabam, item cellameo concedi uolo'. quaesitum est, an heres testatoris oneratu
Abbreviated transcription (Latin):
Ee nõ ẽẽ hon̾atum ⁊ odicilis con¬
firmatis ita cauit omĩb aũ lib̾tis
meis ⁊ quos uiuꝰ ⁊ quos codici¬
hus maĩisi uł pꝰea maũmisero
contub̾nales suas item filios fui¬
as ue lego ñ siquos quas ne ad

Expanded text:
lis confirmatis ita cauit: 'omnibus autem libertis meis et quos uiuus et quos his codicillis manumissi uel postea manumisero, contubernales suas, item filios filias lego, nisi si quos quasue ad
Abbreviated transcription (Latin):
illꝰ fu̾nt quib ꝑmisat testatͥx ue¬
nũdari nec ꝯditõ extitit rei pu
dati fid̾icͥ tusculamis fid̾i̾ꝯmisit
eius cui duo milia solidoꝵ legauit
in ħ uba. a te piõne peto uti ea duo
milia solidoꝵ reddas collegio hꝰ tẽ¬

Expanded text:
unt, quibus permiserat testatrix uenundari, nec condicio exstitit dati fideicommissi Tusculanis.Fidei commissit eius, cui duo milia legauit, in haec uerba: 'a te, Petroni, peto, uti ea duo milia solidorum reddas collegio
Abbreviated transcription (Latin):
positũ est nõ hñtem ubõs ⁊ nͨ cogna¬
tos in discͥmiẽ uite ꝯstitutũ ꝑ infir¬
mitatẽ accersitis amicis gaio sei
o ꝯtub̾nali dixisse ꝗ ulłet ei rels¬
quere p̃dia que noĩass ea ꝙ̃dcã in
testatõne gaiuĩ sem̃ redegisse ⁊̃ ipõ

Expanded text:
ropositum est non habentem liberos nec cognatos in discrimine uitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod uellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium red‹e›g‹i›sse etiam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uxori fid̾ ĩꝯmisit in ħ uba peto
ate duã uxor ne ex fũdo ticiano
ꝑtem tͥuendices cũ stias meu¬
niui̾sam emptõnem eius fũdĩfe¬
cisse si bñficõ affectõnis ⁊ pieta¬
tis quã tͥ debui eaudem emꝑtõnẽ
cũ nũmus meis ꝯꝑassem teꝯ cõitas¬

Expanded text:
et uxoris fidei commisit in haec uerba: 'peto a te, domina uxor, ne ex fundo Titiano partem tibi uindices, cum scias me uniuersam emptionem eius fundi fecisse, sed beneficio affectionis et pietatis, quam tibi debui, eandem emptionem, cum nummis meis comparassem, tec
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpon̾entur recte ꝯtractũ si non
tum ex soluisset Onoblib̾tis
stico ⁊̃ h̾oce hĩdib institutis ita
cauit fũdũ cornelianũ de noĩe
m̃õꝵ exire uolo uuꝰ ex hr̃dibus
sticus ancillam a rechusã test̾o
lib̾am ẽẽ uissit eiq ꝑtẽ suã fu̾di
legauit q̃ro an eros ⁊ cet̾i colli¬

Expanded text:
ponerentur recte contractum, si non tum exsoluisset.Duobus libertis Sticho et Erote heredibus institutis ita cauit: 'fundum Cornelianum de nomine meorum exire ueto': unus ex heredibus Stichus ancillam Arescusam testamento liberam esse iussit eique partem suam fundi legauit: quaero, an Eros et ceteri conli
Abbreviated transcription (Latin):
qũquaguita .n. debent᷑s si plus leg¬
re uoluit ꝑ nmꝰ scͥpsit ualebit le¬
gatũ ¶ Si quis unã summã filiab
legau̾it ut ⁊̃ de postuma sentiret
si ea nõ esset nata suꝑstiti solidũ de¬
bebit᷑¬

Expanded text:
plus legare voluit et minus scripsit, valebit legatum. Si quis unam summam filiabus legaverit, ut etiam de postuma sentiret, si ea non est nata, superstiti solidum debebit
Abbreviated transcription (Latin):
lam ꝑtem deb ⁊ hi ꝑuto uñ esse Iħ¬
es adiecto ei noł tuus dã qui h̾es nõ
sit dare dap̃natus totũ legatũ debi
nam ⁊ si duos ex h̾edib sius noĩa¬
tum quis dap̃nass ⁊ alt̾ heditatẽ
nõ adiisset qͥue adnͣsset totũ debet
si ꝑs eius qui nõ adu̾set ad eñ qͥ nͥ
legatũ sit non nato postumo totũ
tuiꝰ uendicabit ¶Si ⁊ si testacorticio
⁊ postumo uiril es ꝑtes dari uoluiss
¶ui ⁊̃ id exp̃ssisset totũ logatũ ticio
debet᷑ non nato postumo¬
aliqͣ ꝑ te test̾i postume fecit inͦ in
filiaꝵ legato ⁊ de postuma sensisse¬
¶ Si qͥs ita legau̾it si qua filia mͥ ge
qd̾ ita accipiend̾ est insi euidens sit ꝯͣ¬
ria stña cestatons si uni ex hedibus

Expanded text:
lam partem deberi puto verum esse. Heres adiecto ei nomine cuiusdam, qui heres non sit, dare damnatus totum legatum debet: nam et si duos ex heredibus suis nominatim quis damnasset et alter hereditatem non adisset, qui adisset totum deberet, si pars eius qui non adisset ad eum qui legatum sit, non nato postumo totum Titius uindicabit. sed et si testator Titio et postumis uiriles partes dari uoluisset uel etiam id expressisset, totum legatum Titio debetur non nato postumoaliqua parte testamenti postumae fecit, videtur in filiarum legato et de postuma sensisse. Si quis ita legaverit: "si qua filia mihi gquod ita accipiendum est, nisi evidens sit contraria sententia testatoris. Si uni ex heredibus
Abbreviated transcription (Latin):
nis ĩe susciꝑe nolu̾it ab huis ꝙͦ legͣtis
sb̾mouendꝰ erit q̃ filiĩs eiꝰ relca sũt mͦ
silegata filii nõ affectone ꝓpͥa s ĩpr̃i
mistꝰ nõ iure tutor test̾o dat᷑ pꝰ lib̾ta¬
tẽ ita redditã ex uolũtate testatoris

Expanded text:
nis iure suscipere noluit, ab his quoque legatis summouendus erit, quae filiis eius relicta sunt, modo si legata filii non affectione proprimissus non iure tutor testamento datur: post libertatem itaque redditam ex uoluntate testatoris
Abbreviated transcription (Latin):
qr tutorẽ h̾nti cucopdarĩ nõ potest
dabr ut sñ ullo lttiẽ p̃uiditõ iustꝰ acͥtor
tutor pupillo ad eam littẽ fiat cũ aũ
ip̃ẽ pr̃ĩuiᷤ ꝗ turorẽ łimũ sibi dicebat
pupusꝰ esse sb̾iectũ filiũ cͥmĩaret᷑ ⁊ ad

Expanded text:
est. dabitur, ut sine ullo litis praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat.Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pupillus esse, subiectum filium criminaretur et ad
Abbreviated transcription (Latin):
hꝰi .i. qͣrte ex qͦ uissꝰ e ãmĩstrare illiꝰ
ex quo datũs est ꝑicłm sustin¶ eñ
qui pupillũ pr̃nis bõis abstiũerãt
decinend̾ in quarta tutela existiã¬
ui qͣiũ deposita illa ceterũ putarẽ
recte facturũ p̃torẽ s ⁊̃ unã tucelã
suffic̾e credid̾it si tã difsusa ⁊ negõ¬
sasit ut pio płib cedat in gͥfrẽs

Expanded text:
 est quartae, ex quo iussus est administrare, illius ex quo datus est periculum sustinet.Eum, qui pupillum bonis paternis abstinuerat, detinendum in quarta tutela existimaui quasi deposita illa.Ceterum putarem recte facturum praetorem, si etiam unam tutelam sufficere crediderit, si tam diffusa et negotiosa sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtemiũ publicũ re dacturũ¬
elis gausei ticio debebat ab hr̃¬
dibus sctͣicius accepit q̃situm est
cũ necẽ gau seũ hĩdes eius nõ nĩ¬
dicau̾nt an ticius nichilominꝰ
eos hides ut indignos accꝰare po¬
ssit ob id qd̾ necem eius non uñ¬
dicau̾it nec obsit eĩ qd̾ ab eisde

Expanded text:
partem in publicum redacturupartem in publicum redacturuelis Gaius Seius Titio debebat, ab heredibus Seii Titius accepit: quaesitum est, cum necem Gaii Seii heredes eius non uindicauerint, an Titius nihilo minus eos heredes ut indignos accusare possit ob id, quod necem eius non uindicauerint, nec obsit ei, quod ab isdem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ L ege tornelia cauet᷑ de pre¬
iiõ accusatorie qui reqͥsiuit et
renõciauit cos seruos qui exea
famiiliã añ qõnem fug̾int ut iũ
singnlos seruos qͦs uic̾it .u. aure
os ex tonis occisi aut si inde redi¬
gi ea quãtitas nõ possit ex pu¬
blico accipiat qd̾ p̃miuĩ nõ in
omnes seruos qui sb̾ eodem tec¬
to loco ue fun̾t set in eos solus
qui cedem admisissent accͦatõni
rint si aꝑto test̾o lib̾i scripti nĩ¬
ueniantur lege de siccariis iũ¬
diciũ fiẽt ita ut ex ñculis cam̃
dicãt ⁊ ꝯuĩcti ꝑiide acsi seriũ
pumantur ⁊ ei qui ꝯuic̾it deui
aurei p̃nui noĩe darentur ex bo¬
nis dap̃nati Ex heccõ actiõ ꝓ¬
ficiscitur contra eũ qui aduer¬
sus eccm̃ pretoris tabłas test̾ĩaꝑ¬
pp̃ que pena edcĩ ꝯstituta est pa¬
lam est aũt popularẽ actõnem es¬
se cuiꝰ pena nĩ .c. aureos ex bo¬
nis dap̃nati extenditur ⁊
inde ꝑcem di̾ndiam eitꝰ oͣꝑa ꝯ
mine se dacurũ precor pollicet᷑

Expanded text:
Lege Cornelia cauetur de praemio accusatoris, qui requisiuit et renuntiauit eos seruos, qui ex ea familia ante quaestionem fugerint, ut in singulos seruos quos conuicerit quinque aureos ex bonis occisi aut, si inde redigi ea quantitas non possit, ex publico accipiat. quod praemium non in omnes seruos, qui sub eodem tecto locoue fuerint, sed in eos solos, qui caedem admisissent, accusatori rint, si aperto testamento liberi scripti inueniantur, lege de sicariis iudicium fiat ita, ut ex uinculis causam dicant et conuicti perinde ac serui puniantur et ei qui conuicerit deni aurei praemii nomine darentur ex bonis damnati.Ex hoc edicto actio proficiscitur contra eum, qui aduersus edictum praetoris tabulas testapropter quae poena edicti constituta est. palam est autem popularem actionem esse, cuius poena in centum aureos ex bonis damnati extenditur: et inde partem dimidiam ei, cuius mine se daturum praetor pollicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ere Is aut̃ qui tͦ gradu scͥptꝰ est
succede̾ gͦ exspectamꝰ in singulis
ut priꝰeis defatur hĩditas tuc̃ qͥd̾
pꝰ ea quã delata sit exspectamꝰ diẽ
p̃stitutũ intra q̃ uisi aut adeat aũ
pro hide g̾at denegamꝰ eĩ actõnes
auł̾ Inpłiũ hĩdum gradib ħ ser¬
fiat ad eos ad quos sima hrditas ꝑ¬

Expanded text:
ere. is autem, qui tertio gradu scriptus est, succedere. ergo exspectamus in singulis, ut prius eis deferatur hereditas: tunc deinde, posteaquam delata est, exspectamus diem praestitutum, intra quem diem nisi aut adeat aut pro herede gerat, denegamus ei actionesum In plurium heredum gradibus hoc serfiat ad eos ad quos legitima hereditas
Abbreviated transcription (Latin):
ini pos. sũ gͥ pucem pg̃nantẽ sine sit
reu̾a p̃gnans que eũ ꝑ it᷑a est qui fi¬
sius hĩs futurꝰ est adire hr̃ditatẽ nõ
rg̃nante esse ad huc adiri hrditas
non pͭ finge obstetrites drẽ ꝗ si ipẽ
putat solus usta rõne ductus est nõ¬
esse pg̃nante ⁊ adiit mox abortum
fcm̃ est procul dubio nich egit tocĩ¬
ens gͥ ei sua p̃sap̃cõ proftut quociẽs
istitutꝰ sit̃ que ce rgͥnautẽ fingit ao¬
nõ acqͥret si se putz esse p̃gnantẽ cũ
non sit ¶suu hĩdem esse c̾cum est ex
asse hr̃dem esse ⁊ si putat esse pg̃nã
hĩs sũ m̃stitutũ postumũ ꝓponas siue
intestatũ prem̃ decessisse ⁊ ꝙ ⁊ sext̃¬

Expanded text:
siue sit re uera praegnas, quae eum paritura est qui suus heres futurus est, adire hereditatem non praegnatem esse? adhuc adiri hereditas non potest: finge obstetrices dicere. quid si ipse putat solus? si iusta ratione ductus, noesse praegnatem et adiit, mox abortum factum est? procul dubio nihil egerit. totiens igitur ei sua praesumptio proficit, quotiens instituta sit, quae se praegnatem fingit, adnon adquiret, si se putet praegnatem, cum non sit. Suum heredem certum est ex asse heredem esse, heres, siue institutum postumum proponas siue intestatum patrem decessisse? quod et Sext
Abbreviated transcription (Latin):
ydoneam renõciari itaq deb̾e enm
diligũcius explorare ⁊ ita adire si
ydoneam ꝯꝑisset filiꝰ acceptĩt lirt̾is
pñs adũt hĩdicatem dubitatũ est
an recte adiiss s probabiliꝰ dĩcetur
quãdiũ ꝑsuasum ei nõ sit soluẽdo
eẽ h̾rditate prẽm non obligasse
s si quis ita dix̾it si soluẽdo hr̃ditas
est adeo hi̾ditater ulra adicõ est

Expanded text:
idoneam renuntiari itaque debere eum diligentius explorare et ita adire, si idoneam comperisset: filius acceptis litteris patris adiit hereditatem: dubitatum est, an recte adisset. probabilius diceretur, quamdiu persuasum ei non sit solvendo esse hereditatem, patrem non obligasse. Sed et si quis ita dixerit: "si solvendo hereditas est, adeo hereditatem ", nulla aditio est
Abbreviated transcription (Latin):
lio seruos ꝯꝑasse eos qia prẽ ma¬
uimutt̾e rogatus cũ hr̃s eẽt ab eo
institutꝰ q̃ rebatur si se abstĩmnisset
pr̃na hiditate eos q mam̃msisset
an miscuisse se p̃rne hr̃ditati ui¬
deatur dicimꝰ nisi euitent̾ qͣi his mauini¬
sissi non deb̾e enn calup̃niam pati qͣi

Expanded text:
lio seruos comparasse eosque a patre malio seruos comparasse eosque a patre manumittere rogatus, cum heres esset ab eo institutus: quaerebatur, si se abstinuisset paterna hereditate eosque manumisisset, an miscuisse se paternae hereditati uideatur. dicebamus, nisi euidenter quasi heres manumiserit, non debere eum calumni
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃nis responde̾ nͥ sb̾stitutꝰ eĩ fuit
iclinat .i. se in hut put sb̾stitu¬
marclło recte notata ẽ ĩpugnat
n. utilitatẽ pupilli quiipẽ saltẽ p᷑
hĩe successorem metir .n. hon̾u
pu̾s timidͥus quis ⁊̃ impub̾ie ħrdi¬
tatem adibit aboquĩ inqͥt ⁊ si suꝑ
fui̾t obmissa cã testi ab inrest̾ato
possidebit hr̃ditatẽ ⁊ qͥ impugne
nec .n. uiͦ uoluisse fraudare eccm̃
qui sibi ꝓspicit ne hon̾ib pr̾is pu¬
pimi hr̃ditas implicaret᷑ si ꝗ in fr̃ẽ
scͥpsit credo intlłigñdum si nõ iuꝑ¬
ub̃is fr̃ fuit s testatoris ceterũ uti¬
q si fr̾ a prẽ fr̾ĩs sb̾stitutꝰ impub̾i
sit sũ dubio ncc̃arius hr̃s existet
si in societatem quã uiuõ prẽ in¬
oquit nam siquid̾ nouũ in sociẽta¬
teni inchoauit nõ uid̾i̾ se miscuis¬
se hr̃ditati prĩs scripsit ¶si seruũ
pĩnũ filiꝰ maũmisit sũ dubio misc¬
uisse se pĩne hĩditati uideb᷑¶ ꝓpo¬
nebatur filiꝰ a pr̃e de castrẽsi pecu¬

Expanded text:
stitutus ei fuit: inclinat enim in hoc, ut putet substituMarcello recte notata est: impugnat enim utilitatem pupilli, qui ipse saltem potest habere successorem: metu enim onerum patris timidius quis etiam impuberis hereditatem adibit. alioquin, inquit, et si frater fuit, omissa causa testamenti ab intestato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim uidetur uoluisse fraudare edictum, qui sibi prospicit, ne oneribus patris pupilli hereditas implicaretur. sed quod in fratre scripsit, credo ita intellegendum, si non impuberis frater fuit, sed testatoris: ceterum utique si frater a patre fratri substitutus impuberi sit, sine dubio necessarius heres existet. Si in societat‹e›, quam uiuo patre inoauit: nam si quid nouum in societat‹e› inchoauit, non uideri miscuisse hereditati patris scripsit. Si seruum paternum filius manumiserit, sine dubio miscuisse se paternae hereditati uidebitur. Proponebatur filius a patre de castrensi pecu
Abbreviated transcription (Latin):
te suio test̾o certus est s ⁊ si cũeẽt
pure institutꝰ putauit so̾ ꝯdit̾one et
impleta ꝯditõne quã nuectã puta¬
nit adiit an possit acqͥrere ħrditatẽ
ꝯseqũs ẽ dr̃ẽ posse eũ a dire maxiẽ

Expanded text:
testamento certus est. Sed et si cum esset pure institutus, putavit sub condicione et impleta condicione, quam iniectam putavit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime
Abbreviated transcription (Latin):
cessariꝰ hĩs se abstineat ꝯdicõ coh̃¬
di sine suo siue ex neo defertur ita ut
aut totam agnoscat aut a cota rece¬
n̾ari nisi deferatur ꝯdicõ ⁊ alt̾ius ꝑte
abstin̾e se creditores debñt ut eiꝰ act̾o¬
nes ei qui ꝯuenitur dentur Ip̃
da est hr̃di eius que ipĩ ꝗ ⁊ martlłus
ab hr̃ditatem proꝯsul potãtem facit
neantur tñ iñ eos acto non detur si
uelit̃ relinq̃re hĩditatem si mm̃pub̾i¬

Expanded text:
cessarius heres se abstineat, condicio coheredi sive suo sive extraneo defertur, ut aut totam adgnoscat aut a toto recenerari, nisi deferatur condicio, et alterius parte abstinere se creditores debent, ut eius actiones ei qui convenitur dentur. Vlpda est heredi eius quae et ipsi, quod Marcellus ab hereditate proconsul potestatem facit,neantur, tamen in eos actio non detur, si velint derelinquere hereditatem. sed impuberi
Abbreviated transcription (Latin):
itutõnis qũ muito ei accrescit po
mox emacipatꝰ uł maũmissus ex
cã sb̾stitutõnis adierat erũt nã
hrdes sũt naiz appendices instit¬
ꝯdicõnẽ sibi datã pĩ filiũ iussit ad¬
ire dicñdñ est eũ nõ q̃lisse suam
portõnem s si ex duob filiis unũ
usserit debebit ⁊ aliũ filiũ iuł̾e
adire. Pompoñ¬

Expanded text:
ito quoque ei adcrescit pormox emancipatus vel manumissus ex causa substitutionis adeant: erunt namque heredes: sunt enim appendices praeccondicionem sibi datam pater filium iussit adire, dicendum erit eum non quaesisse suam portionem. Sed si ex duobus filiis unum iusserit, debebit et alium filium iubere adire. Pompon
Abbreviated transcription (Latin):
adeat hĩditatem uł quid si pr̃o hĩ¬
de g̾ere mãdauit mox filiꝰ adũt hĩ¬
ditatem an iussu uideatur adiisse
dubitari pͭ ñno uius est ex huis oĩ¬
b aditõnem esse intͦducendã pr̃
filio ita scͥpsit scio fili ꝗ pro tua
ꝓuitencia ĩugilabit hĩditati de¬
late lucii citil tͥ puto i̾ssu prĩs
adiisse qr si mãdauit si expedit
adire adico siputas expedire adito erit
iussti aditu¶si coram titõ iussit adire
si arbitrio nicui titu recte puto inssis¬
se si si mãdauit qͣi exassemstituto et¬
inueĩatur ex ꝑte nõ puto ex inssua
diisse ¶ qd̾ nex ꝑte iussit potest ex as¬
se adire aliter atq si mãdauit qͥiab
intestato ^ ex test̾o adiit nã nõ puto qͥ¬
tquã egisse atsi ex testo̾ mãdauit po¬
t̾it ⁊ ab intestatõ qm̃ nõ fecit det̾i̾orẽ
condicõnem puissidemq ⁊ si qiͣ instĩ

Expanded text:
adeat hereditatem? uel quid si pro herede gerere mandauit, filius adiit hereditatem? an iussu uideatur adisse, dubitari potest. immo uerius est ex his omnibus aditionem esse introducendam. Pater filio ita scripsit: 'scio, fili, quod pro tua prudentia inuigilabis hereditati delatae tibi Lucii Titii'. puto iussu patris adisse. Quid si mandauit: 'si expedit adire, adito'? 'si putas expedire adire, adito'? erit iussu aditum. Si 'coram Titio' iussit adire, si 'arbitrio Lucii Titii', recte puto iussisse. Sed si mandauit quasi ex asseinveniatur ex parte, non puto ex iussu adisse. quod si ex parte iussit, potest ex asse adire. aliter atque si mandavit quasi ab intestato et ex testamento adiit: nam non puto quicquam egisse. at si ex testamento mandavit, poterit et ab intestato, quoniam non fecit deteriorem condicionem patris. idemque et si quasi inst
Abbreviated transcription (Latin):
od̾ ꝑ epłam seruo pupillitutor
h̾iditate adire iusserit si pꝰ sb̾scͥptã
epłam tutor mouat᷑ añquã ex epła
seruꝰ adierit uemo dcũrꝰ est obliga¬
ri p̾ea pupillũ h̾idicatĩ fsi

Expanded text:
am seruo pupilli tutor hereditatem adire iusserit, si post subscriptam epistulam tutor moriatur, antequam ex epistula seruus adiret, nemo dicturus est obligari postea pupil
Abbreviated transcription (Latin):
ur his m̃stitutꝰ prohireat᷑ ab eo qui i¬
na mñstitutusiam hiditatem adũt
cabłas utt̾as rõnes inspic̾e mortui
uñ scire poss au adeũda sibi eẽt hĩdi¬
tas nõ ui᷑ pro hide g̾ere ¶ip̃¬

Expanded text:
res institutus prohibeatur ab eo, qui una institutus iam hereditatem adiit, tabulas litteras rationes inspicere mortui, unde scire posset an sibi adeunda esset hereditas, non videtur pro herede gere
Abbreviated transcription (Latin):
uł ccͣs si mandauit ut pr̾is adiret
non sufficit iussũ plaue si sic mãda¬
uit si qrex test̾o lucũ ticii def᷑atur ħ¬
editas potest defendi iussu adiisses
s si pꝰea quã iussit puĩam aͤgit pͥus
quã filius adiret nicħ agit adeundo
Item si se ad anogandũ dedĩt prius¬

Expanded text:
 Sed si mandavit, ut patris adiret, non sufficit iussum. Plane si sic mandavit "si qua ex testamento Lucii Titii deferatur hereditas", potest defendi iussu adisse. Sed si posteaquam iussit, paenitentiam egit prius quam adiret, nihil agit adeundo. Item si se ad
Abbreviated transcription (Latin):
nociens pupiltus pã hĩs extitiss ⁊ ab¬
stinet se hĩditate q̃uãnis prĩs bona
sb̾ creditonb fiant tñ raca hrĩ debñt
queꝯq pupillus bona fide gessi̾t ⁊ iõ
qͣus fundũ tutore actore apupillo e¬
m̾it succiuirend̾ erĩt nec int̾est pu¬
pillus soluendo sit necne dem
circo siseruus dotalis adierit actõne
de doce eam hĩditate młier recuꝑ¬
abit quãnis ea que ex oꝑis dotaliũ
acqͥruntur ad uir̃a ꝑtineant ⁊ coñ
questus ⁊ ꝯpendũ societas initur
quicquid ex suis oꝑis socuis acqͥsi¬
erit in mediũ ꝯfeiri sibi aũ qͥsq
ħiditatem acqͥrit pretͥea nͨ fructu¬
arius quide seruꝰ nissu eius qui u

Expanded text:
otiens pupillus patri heres exstitit et abstinet se hereditate, quamvis patris bona sub creditoribus fiant, tamen rata haberi debent, quaecumque pupillus bona fide gesserit: et qui fundum tutore auctore a pupillo emerit, succurrendum erit: nec interest, pupillus soluendo sit nec ne. 45circo si seruus dotalis adierit, actione de dote eam hereditatem mulier reciperabit, quamuis ea, quae ex operis dotalium adquiruntur, ad uirum pertineant. Et cum quaestus et compendii societas initur, quidquid ex operis suis socius adquisierit, in medium conferet: sibi autem quisque hereditatem adquirit. Praeterea nec fructuarius quidem seruus iussu eius, qui u
Abbreviated transcription (Latin):
incid̾e suie gͥa sb̾stituto hĩs accepit
ei pecuĩa nã ⁊ stipłando mortis cã
tem adeũdo nich̾ promonebit nec
acqͥrit mͥ nec fructuariꝰ quid̾ ser¬
natus adibit hr̾ditateniss si fiscif
as uł in metallũ dap̃natꝰ si fui̾t h̾is
iistitutꝰ pro nõ scͥpto ħ hebit᷑ id¬
q diuꝰ piꝰ sxuissum nͥ qui ĩ potã

Expanded text:
igitur a substituto non heres accepit ei pecunia: nam et stipulando mortis caustem adeundo nihil promouebit nec adquiret mihi, nec fructuarius quidem sernatus adibit hereditatem. Si fisci as vel in metallum damnatus, si fuerit heres institutus, pro non scripto hoc habebitur: idque di
Abbreviated transcription (Latin):
uns uissu emptoris adire ħ̾iditatem
pͭ qr ⁊ constitit institucõ ⁊ ẽ qui ius
uẽ auenatus fuisset nõ potest ius¬
su emptoris h̾rditatẽ adire qi eo tẽ¬
ꝑead eũ ꝑuenisset quo iã extĩcta ĩ¬

Expanded text:
reditatem potest, quia et constitit institutio et est qui ius nem alienatus fuisset, non potest iussu emptoris hereditatem adire, quia eo tempore ad eum pervenisset, quo iam extincta in
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpterit h̃des u hos n illos ꝯ¬
uĩctos s siasse exꝑleto aliũ sũ
um assem ueniet alit̾ atq suͣ
scͥpsisset expleco asse ex relicͣ
ꝑte hr̃s esto quĩ cũ nichi reli¬
qũ est ex ulła ꝑtehĩs insticut᷑

Expanded text:
pserit, neque hos neque illos coniunctos.Sed si asse expleto alium sine um assem ueniet. aliter atque si ita scripsisset expleto asse: 'ex reliqua parte heres esto', quoniam, cum nihil reliquum est, ex nulla parte heres institutus
Abbreviated transcription (Latin):
lto senatus censuit
re ex alc̾a sõ ꝯditõne hĩdem in¬
stituero ⁊ sb̾stituero tͥ nõ existẽ¬
te ꝯditõne sb̾stitutũ ex ea ꝑte ħ¬
edem fore celsusait o si te hĩdẽ
fuss s si płes institutõnes ex ea¬
id faciet qd̾ supradixinus si pure
⁊ sb̾ condicõne idem instituantur
esto si sed̾us erit non hĩs deinde se¬
cundus his esto plac pͥmo gra¬

Expanded text:
to senatus censuit.re, ex altera sub condicione heredem instituero et substituero tibi, non existente condicione substitutum ex ea parte heredem fore Celsus ait: Sed si te heredem fuisset. Sed si plures institutiones ex eaid faciet quod supra diximus, si pure et sub condicione idem instituatur. esto, si Secundus heres non erit", deinde: "Secundus heres esto": placet primo gra
Abbreviated transcription (Latin):
scentis ꝯtineatur ut nͭ ãplins it
qui ex re institutus ẽ quã rẽ exqͣi
hr̃s scͥptus est ꝯsequat᷑ ita gͥ res
accipietur ubi grã pone duos eẽ
hĩdes institutos unũ ex fũdo uib¬
ut unicͥq eoꝵ fundꝰ qui relictus
est adiudicetur uł attͥbuat uñ
seio qĩtum eris alieni honꝰ pro

Expanded text:
oscentis contineatur nihil amplius eum, qui ex re institutus est, quam rem, ex qua heres scriptus est, consequi. ita igitur res accipietur. verbi gratia pone duos esse heredes institutos, unum ex fundo Corut unicuique eorum fundus qui relictus est adiudicetur uel adtribuatur.Unde scio quaesitum, aeris alieni onus pro
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ sicuci ꝯuent᷑ in possessõ¬
ne sit aut pupalus hĩs cutorẽ ñ
h̾eat ⁊ iõ ait cassius cãe cogͥtõnẽ
adiectã pp̃ eos qui sine dilatõne ꝑ¬
ita impedirent᷑ ut in ius ꝓduci
nõ possĩt nec cũ defenderent᷑

Expanded text:
possessione sit aut pupillus heres tutorem non habeat. Et ideo ait causae cognitionem adiectam propter eos, qui sine dilatione pita impedirentur, ut in ius produci non possint, nec tamen defenderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
auł Si meqͣlib ꝑtib datĩeita adi¬
chr̃des sñto testatoris uolũtatẽ hãc¬
exp̾mit ucpuca pͥmus ⁊ frĩs mei
filii eq̃ hrdes sup̃co nã ħ adiectio
declarat om̃s in uirilib portõnib
institutos ut ⁊ labo scͥpsit quade¬
tracta semissẽ frĩs filii semussem
ubutõ in .xii. ñcias fit denio si
min᷑ distribuit potestas iuris in ħ
uoluntur utputa si duos hĩdes ex
quadrante scripsit uã ħrditas eiꝰ
residua accidit ut ex semissib in¬
deantur scͥpti s si alt̾ ex quadnͣte
alter ex semisse hĩdes scͥꝑti sũt qͥ
accedit quadrãs ꝓ ꝑtib hrditars
eis accessit s si ex cess̾it in disio¬
ne xii. uncias eq̃ prorata decres¬
cet utputa me ex xii ũciis hĩdem¬
⁊ te ex sex scͥpserit ego hĩditatis
heo bessem tu tͥentẽ s siduos exas¬
se hĩdes scͥpsit alios duos ex xii.
ũciis an eq̃ distributõ fiat ap̃ la

Expanded text:
um Si inaequalibus partibus datis ita adiheredes sunto" testatoris voluntatem exprimit, ut puta "Primus et fratris mei filii aeque heredes sunto": nam haec adiectio declarat omnes ex virilibus partibus institutos, ut et Labeo scripsit, qua detracta semissem fratris filii, semissem ributio in duodecim uncias fit. Denique si minus distribuit, potestate iuris in hoc revolvitur: ut puta si duos heredes ex quadrante scripserit: nam hereditas eius residua accedit, ut ex semissibus videantur scripti. Sed si alter ex quadrante, alter ex semisse heredes scripti sunt, qui accedit quadrans pro partibus hereditariis eis adcrescit. Sed si excesserit in divisione duodecim uncias, aeque pro rata decrescet: ut puta me ex duodecim unciis heredem, te ex sex scripsit: ego hereditatis habeo bessem, tu trientem. Sed si duos ex asse heredes scripserit, alios ex duodecim unciis, an aeque distributio fiat, apud La
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ pͥmo an medio uł nonissiõ
¶ nͥ int̾est suã mortuo quadrãs
aui dodians datꝰ sit ⁊ aliꝰ sũ ꝑte
scͥptus sit lab̾o̾ ait eũ qͥ sñ ꝑte ħ¬
es institutꝰ sit alterũ assem hi¬
turũ ⁊ hãc mẽtem ẽẽ testãcis

Expanded text:
utrum primo an medio uel nouissimo, nihil interest.Si iam mortuo quadrans, alii do‹d›rans datus sit et alius sine parte scriptus sit, Labeo eum, qui sine parte heres institutus sit, alterum assem habiturum et hanc mentem esse testantis
Abbreviated transcription (Latin):
duos semisse¶ꝗ si qͥs dispondiũ
distribuit ⁊ t̾cium sñ ꝑte instit
uit hic nõ in aliũ assem secin
fa. distribuissi ⁊ aliqm̃ sñ ꝑte fe¬
ss h̃dem utrũ ne is assẽ fcũ¬
iis foret an id dũcaxat ꝗ exdis¬
pondio deẽt ⁊ hac̃ ẽẽ toł abilissim¬
pondio ocm̃ ꝙ põnẽ deinceps q̃

Expanded text:
duos semisses.Quod si quis dupundium distribuit et tertium sine parte instituit, hic non in alium assem, sed ifamilias distribuisset et aliquem sine parte fecisset heredem, utrumne is assem habiturus foret an id dumtaxat, quod ex dupundio deesset. et hanc esse tolerabilissimpondio o
Abbreviated transcription (Latin):
tõne instituti. possũt ⁊ si redig̃nt
ad filii ꝯditõne ¶solemꝰ drẽ me¬
dia tpĩanõ noc̾e uuputa ciuis ro¬
manus hĩs scͥptꝰ muus testatore
fcũs ẽ ꝑegrinus mox ad cuntatẽ
romianã ꝑuenit media tẽꝑa nõ
nocũt. ¶Seruꝰ alienꝰ sb̾ ꝯditõne
hĩs scͥptus tradit᷑ ẽ suo ħidita¬
no mox usucaptꝰ ab exͣneo ñ est
uiciata institutõ si sernũ ꝯͤm
cũ lib̾tate dñs hidẽ scͥpsit ⁊ eũ re¬
dem̾it nccͣrius efficietin s si sbͥst

Expanded text:
one institui possunt, etsi redigantur ad filii condicionem.Solemus dicere media tempora non nocere, ut puta ciuis Romanus heres scriptus uiuo testatore factus peregrinus mox ciuitatem Romanam peruenit: media tempora non nocent. seruus alienus sub condicione heres scriptus traditus est seruus hereditario, mox usucaptus ab extraneo: non est uitiata institutio.Si seruum communem cum libertate dominus heredem scripserit et eum redemerit, necessarius efficietur. sed si subst
Abbreviated transcription (Latin):
lũtate̾ defecitru n eũ qm̃euoluit
quĩ scͥptꝰ nõ e̾. s si inre qͥs enra¬
uit utputa dũ uult lancẽ relĩ¬
q̃re uestem leget nentͣm debe¬
dictau̾it s si nõ in corꝑe eiran̾¬
it̃ s in ꝑte puta si cũ ditasset¬

Expanded text:
luntate deficitur, neque eum quem uoluit, quoniam scriptus non est.Et si in re quis errauerit, ut puta dum uult lancem relinquere, uestem leget, neutrum debedictauerit.Sed si non in corpore errauit, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
dem ⁊ ũ in testõ ita scrib̾r sifilius m¬
eus me uiuo morietur nepos ex eo
pꝰ mortem meã natus hĩs esto duo
ad siditatẽ adunitit᷑ ex quo aꝑp
si nepotiticiꝰ sb̾stitutꝰ fu̾it ⁊ filł prĩ
hĩs extit̾it nõ posse ticiũ una cũ si¬
lio hr̃dem ẽẽ qr nõ in pͥmũ s ĩ sin

Expanded text:
m Cum in testamento ita scribitur: "si filius meus me vivo morietur, nepos ex eo post mortem meam natus heres esto", duo ad hereditatem admittitur. ex quo apparet, si nepoti Titius substitutus fuerit et filius patri heres exstiterit, non posse Titium una cum filio heredem esse, quia non i
Abbreviated transcription (Latin):
dem lla institutõ quos ticiꝰ uoiuit
id̾o uiciosa est qd̾ alieno arbito ꝑ
missa est nã satis ꝯstanter ueteres
decreuerũt testam̃toꝵ nim ip̃a ꝑ
se firma eẽ oport̾e non ex alieno
arbitrio pñd̾e ¶Is qui ap̃ hostes est
in suspenso retinentur nͨ oppͥmũ¬
tur Ita si reu̾sus fui̾t ab hostib
a dire hĩditatẽ pot̾it seruꝰ qͣi eius rͤ¬

Expanded text:
lla institutio 'quos Titius uoluerit' ideo uitiosa est, quod alieno arbitrio permissa est: nam satis constanter ueteres decreuerunt testamentorum iura ipsa per se firma esse oportere, non ex alieno arbitrio pendere.Is qui apud hostes est in suspenso retinentur, non abrumpuntur: itaque si reuersus fuerit ab hostibus, adire hereditatem poterit. seruus quoque eius r
Abbreviated transcription (Latin):
des instituti unꝰ ex ꝑte t̾cia fundi
corneliani alt̾ ex besse eiꝰdem fun¬
di celsus expeditissimã sabini sẽ¬
tũciam sequit᷑ ut decͣcta fũdimẽ¬
tate potirent᷑ si mͦ nolũtas prĩs
fa maĩfestissiẽ nõ refragatur¬
¶ Si quis ita scͥpsit sticꝰ liberesto
ner̃ ⁊ aristo opinãtur decͣcto ubo

Expanded text:
edes instituti, unus ex parte tertia fundi Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentate potirentur, si modo voluntas patris familias manifestissime non refragatur. Si quis ita scripserit: "Stichus liber esto Neratius et Aristo opinantur detracto verbo
Abbreviated transcription (Latin):
tõ est ꝗ si corꝑi cuil coire legacũ sit
debeatur cui aũ nõ l si leg᷑e nõ uale¬
bit nisi singłis leget᷑ hii n nõ ꝙͣ col¬
legiũ s q̃i ceti hõmes admictũtur
ad legatum
es carcaginis cũ sif due cartagunies¬
sꝑ .n. in dubiis id agñdũ est utqͣm
tutissimo loco sit res boã fide ꝯt᷑cta
ñ cum aꝑte contra leges scriptũ est
tinctus sit huãnius est cred̾e filiumi
duicuis uixisse ⁊̃ aĩs

Expanded text:
t, quod, si corpori cui licet coire legatum sit, debeatur: cui autem non licet si legetur, non ualebit, nisi singulis legetur: hi enim non quasi collegium, sed quasi certi homines admittentur ad legatumuel Carthagini, cum sint duae Carthagines.Semper in dubiis id agendum est, ut quam tutissimo loco res sit bona fide contracta, nisi cum aperte contra leges scriptum est.stinctus sit, humanius est credere filius diutius uixisse. 23 Gaius
Abbreviated transcription (Latin):
prius dies legati cedit quã ꝯditõ
fui̾t impleta ne quid̾ si ea sit cõ¬
ditõ que in ꝑt̃ate siclegatarũ si si
ea ꝯditõ fuit quã p̃cor renuctit sta¬
tim dies cedit id̾ ꝙ ⁊ impossibilicõ¬
ditõne. quiaa propuro h legacũ
hẽtur item siqua ꝯdicõ sit q̃ ꝑ le
gatariũ non stat quomuuꝰ implea¬
tur s aut ꝑhidem aut ꝑ eiꝰ ꝑͣmiñ¬

Expanded text:
prius dies legati cedit quam condicio fuerit impleta, ne quidem si ea sit condicio, quae in potestate sit legatarii.Sed si ea condicio fuit, quam praetor remittit, statim dies cedit: Idemque et in impossibili condicione, quia pro puro hoc legatum habetur.Item si qua condicio sit, quae per legatarium non stat quo minus impleatur, sed aut per heredem aut per ei
Abbreviated transcription (Latin):
n̾entur nõ deb̾e resfituere p̃cep¬
tõnem cũ ipẽ testator legata ex¬
ciꝑe uoluiss. Marutꝰ uxore insti
¶ huis nbis seieuxori mee daĩ uolo
a filuis meis sũmam eiꝰ dotis que
mͥ pro ea illata est eiusd nxons̃

Expanded text:
entur non debere restituere praeceptionem, cum ipse testator et legata excipi uoluisset.Maritus uxore instithis uerbis: 'Seiae uxori meae dari uolo a filiis meis summam dotis eius, quae mihi pro ea ill
Abbreviated transcription (Latin):
ienci adire hrditatẽ creditores
tuos tali ꝯmodo fraudare ⁊ ego
nicħ turpit᷑ faciam recipiendoe¬
am hid icatem quã remota scip¬
lone mea ac tredicores ꝯplłere
rocte ut adires nõ potũit si ⁊ fi¬

Expanded text:
lenti adire hereditatem creditores tuos tali commodo fraudare, et ego nihil turpiter faciam recipiendo eam hereditatem, quam remota postulatione mea creditore‹s› compellere te ut adires non potuerint.Sed et fi
Abbreviated transcription (Latin):
quãtitatẽ quã solũ in bonis fu
debebatur restituit pꝰea reꝑtit
instrumẽtis apparuit quadru¬
plo ampliꝰ hĩditatem fuisse qĩ¬
sinon transactum eẽt posse
dem ⁊ ipupilliis ꝑenti suo hĩs ex¬
titit ⁊ fid̾iꝯmissariã hditatẽ pa¬
tris restituit mox abstin pm̃a hĩ¬
ditate optõ deferenda est fid̾i ꝯ¬
missario ut aut porcõnẽ pupilli
agnoscat aut a tota discedat aũ
onũ mͦ bona uentẽda sũt ut id

Expanded text:
quantitatem, quam solam in bonis fuiissum debebatur restituit: postea repertis instrumentis apparuit quadruplo amplius hereditate fuisse: quasi non transactum esset, possem.Si pupillus parenti suo heres extitit et fideicommissam hereditatis partem restituit, mox abstinetur paterna hereditate: optio deferenda est fideicommissario, ut aut portionem quoque pupilli adgnoscat aut toto discedat. aut omnimodo bona uendenda sunt, ut id
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ f ea que ꝓponentur ostñde x. dũ¬
taxat micias filio datas his institu¬
tus uxou rogatꝰ tocam hrditatẽ re¬
die ⁊ reliꝗͣ pꝰ tempꝰ aliĩ rognta a te¬
statore fuiss restituere anid ꝗ h̃sei

Expanded text:
 ea quae proponerentur ostendere decem dumtaxat uncias filio datas.Heres institutus uxori rogatus totam hereditatem redie et reliquam post tempus alii rogata a testatore fuisset restituere, an id, quod heres ei