comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
senirii numeripiaeuone. qui iannus ipse conftut xore Locts simi tricta¬
toris imtellegas
bhoc iu bissexti diem in mense frebruati placuit interl ilare romigs
quia hic breuior cęieris iextremus annimens. serit uerum ideondũ expleco
eo quem ad mudum iegiptii & greci. decuisu torius insui circulo facere uolebans
ncomnino descissu lege sua ueteri initium masuui mensis a februanii fine iun¬
gerent. ideo non ame sextum liłarum mafuarũ diem qui adeũ uinnũ colen¬
diem mutare prorsus non audebant. sed his rtȩ celediratis sic tandem necessaro¬
ponebant diem heu misere desipientes. qui nes cientes en ncuius regui nerit fins
qui dixit. ego sum principium quod oloquor uabis terryium diui xultu hono¬
randum. &eisacia ac sacrificia credebant agendu sed mulomiserius demen¬
tes quib abentes promissionem regni calestis hispotius quae tenminõ suo obno
athherere penturi. quod ad arternu uolum properate sine sina gieturi.

Expanded text:
senarii numeri perfectionem, qua et annus ipse constat, ex ore doctissimi tractatoris intelligashoc autem bissexti diem in mense Februario placuit intercalare Romanis, quia hic brevior caeteris, et extremus anni mensis erat. Verum ideo nondum expleto eo, quemadmodum Aegyptii et Graeci de cursu totius circulo facere volebant, ne omnino decisa sua lege veteri, initium Martii mensis a Februarii fine sejungerent. Ideo non sextum Kalendarum Martiarum diem, quia Deum Terminum colen in aliam diem mutare prorsus non dubitabant. Sed his rite celeis interponebant diem. Heu miseri desipientes! qui nescientes eum cujus regni non erit finis, qui dixit: Ego sum principium, quod et loquor vobis, terminum divino cultu honorandum, et ei sacra ac sacrificia credebant agenda. Sed multo miserius dementes qui habentes promissionem regni coelestis, his potius quae termino sunt obnoxia adhaerere petituri quam ad aeterna volunt properare, sine fine victuri.
Abbreviated transcription (Latin):
are decernug. hiemis indelicet exestitis mitia uesptino lueł manitio uirgi¬
liaruit ortu oceasuq ignantes Item ueris &autumni cũplia desraliã ceredis
uel noere dr iuntus dccidum. ponentes ingresum. demiq & in libris cosino trapho
num nuthentieis ae nobilissuns ita cidem tempora aulit eara distis ets egre i¬
mus atinotato eulamestu iurgiliarum vIiꝗ iõ mai occasi quoq carinde t̃ anI
tus ce solstitus deq horarum ac monitorum. crementis subtilisimte dispus¬
tas sees un dsputtationem suam simul nipsum libellũ term auit: hoc actis pion
estanis aittum qi cehiemis teneat & non exinde temporum principia in chats
pre men siũ dede e mniciantur. sedito unum quodq aeripus incho indũ est uta
prima die ueris tempus eo uinoetium diuidat & estatis. unil iut erautumn.

Expanded text:
are decernunt, hiemis videlicet et aestatis initia vespertino vel matutino Vergiliarum ortu occasuque signantes, item veris et autumni, cum Pleiades medio fere die vel nocte oriuntur et occidunt, ponentes ingressum. Et Plirum authenticis ac nobilissimis, ita eadem tempora ad lineam distincta reperimus, adnotato etiam ortu Vergiliarum VII, Id. Maii, occasu quoque eorumdem VII Id. tiis et solsticiis, deque horarum ac momentorum incrementis subtilissime disputasset, ita disputationem suam simul et ipsum libellum terminavit: « Hoc autem non aestatis, autumni et hiemis teneat, et non exinde temporum principia inchoentur, unde mensium Calendae initiantur, sed ita unumquodque tempus inchoandum est, ut a prima die veris tempus aequinoctium dividat, et aestatis IX Cal. Jul., et autumni
Abbreviated transcription (Latin):
cessat eui sunilis est australis & ipse ubioagniquitatem solis gelidus. obq.
tertae ob iectum nol is semꝑ absconsus. dequo uitoq indi laude dr̃. qui
facit arcturum dorina yadas & imeriora austrr &lalihi qui ex ten¬

Expanded text:
cessat. Cui similis est Australis, et ipse ob longinquitatem solis gelidus, obque cessat. Cui similis est Australis, et ipse ob longinquitatem solis gelidus, obque terrae objectum nobis semper absconditus. De quo utroque in Dei laude dicitur: Qui facit Arcturum et Oriona
Abbreviated transcription (Latin):
mest dies ia omni nutae soltunu agtt sub terra iter uantũ ante sexnen¬
seieit i post sex sex menses exacturus ẽ suꝑterram tantũ nunc noctu ad
saquilonem quantum tun interdiu grians ad ineriẽ sed & stelle om̃sex¬
pleto sex mensulio curricido illam cęliplagam inte diu quam uoc tu an¬
re alustrando circucunt. candem replicaaltotidem iensium tempore
repetentes scliis noctu trans igunt excubus tanto latiorem queq. subter¬
is quanto angustiorem supraiteraq. tanto breuiorem subtus. quanto pro¬
ducuere i supi. terias cursum ꝑ agentes unde fit uim annosolari arcturus
en onercanis. Bec lacreus circulus eeteraq militia ladi una uice plus ter¬
re orłen quamsol ipse circueat. ex trahos sane circulos solistres. duos
ut rubiq circulos septentrionalem ponunt &iaustralem quorum septen
stellarun amlna conficitui. &i quia uicinitate car& solis frigidus ec̃ nonꝰ

Expanded text:
est dies, ita omni nocte sol tantum agit iter sub terra, quantum ante VI menest dies, ita omni nocte sol tantum agit iter sub terra, quantum ante VI menses egit, et post VI menses acturus est super terram; et tantum nunc noctu ad Aquilonem, quantum tunc interdiu gyrans ad meridiem. Sed et stellae omnes, expleto VI mensium curriculo, illam coeli plagam interdiu, quam noctu antea lustrando, circumeunt, eandem replicato totidem mensium tempore repetentes, solitis noctu transigunt excubiis, tanto latiorem quaeque sub terris quanto angustiorem supra, itemque tanto breviorem subtus quanto productiorem supra terras cursum peragentes. Unde fit ut in anno solari, Arcturus, Orion, et canis, sed et lacteus circulus, caeteraque militia coeli una vice plus terrae orbem quam sol ipse circumeat. Extra hos sane circulos solis tres, duos utrobique circulos, Septentrionalem ponunt et Australem: quorum Septentstellarum ambitu conficitur; et quia vicinitate caret solis, frigidus esse non
Abbreviated transcription (Latin):
alis tam parum spaetn subterris quo dbrum alis agit supertirras nemq. brunia¬
lis qui suꝑ tertas arꝗ ustus est tantam habet am̃plitudinem circittus sulterr
qua fitum solstitialis superterram quia nimituin sel inequinoetio tantũ
spatii noctu sub terris quanium interdiũ suꝑ terris eut tanto ut i. dscri¬
nine subores pastes occultus quanto iusus nersuum defleciens adalistros¬
S orto inbruma tantum subterrae infericra longe lateq circũ ferum quan¬
tuminsolstiac supͣ terre edita lonoa latoꝙ circumsabitur flexũ sim¬
bter ȩstiuo id est solsticiali decurrens incirculo tambreuem sub aquiloni¬
aterrac loca moctu facit digressam quam suꝑ meridia na eiusloca diebus
hibernis breuem facit asconsum sicut enĩ quelib et ann uestentis noxillam
hab et longitudinem quemante ser menses haluit. & pest sex menses h abito

Expanded text:
alis tam parum spatii sub terris quam brumalis, agit super terras. Itemque brumaalis tam parum spatii sub terris quam brumalis, agit super terras. Itemque brumalis, qui super terras angustus est, tantam habet amplitudinem circuitus sub terra, quantam solstitialis supra terram, quia nimirum sol in aequinoctio tantum spatii noctu sub terris quantum interdiu super terras exigit, tanto utique discrimine sub Boreas partes occultus quanto visus iter suum deflectens ad Austros. Porro in bruma tantum sub terrae inferiora longe lateque circumfertur quantum in solstitia supra terram edita longo latoque circumlabitur flexu. Similiter aestivo, id est, solstitiali, decurrens in circulo, tam brevem sub aquilonia terrae loca noctu facit digressum quam super meridiana ejus loca diebus hybernis brevem facit ascensum. Sicut enim quaelibet anni vertentis nox illam habet longitudinem quam ante VI menses habuit, et post VI menses habitura
Abbreviated transcription (Latin):
posuere tirculos duos primũ ꝑ inselam meroen ⁊ ptolom aidem unrubio
mari addephaitorum uenatus conditam. ubi longis simus dies xuhora¬
rum cet dimdia hori amplior scđm: per srenenegipti euntem. quie
horarum ni hec deplinu secundi scriptis excetpta hune in nr̃i oꝑus adis¬
haberot locũm.
uel solsutulis ubruc alis meminisse circuli ulzonȩ & dus saulo latiua
dicenda ÷ putdiur us sle se mtohil soghi in equalitates temporum uelcur sum
solis aniuorun bis disteñgute ã tabulis ut equi nortialem uneo onam ub
dit culam illam eli regionem quã selei caequi hoetax solsticialem quacir ca
alstitium brilmalem qiea i idieme mundum consueuit ambite cit ili iutem
teł uone uccantur eeeo quaduruitũ solis esficiuntur. equib: equi noctialis qua
Imedia est zona equalispatio terras super sub tusq. circum flextitur. a solitien¬

Expanded text:
posuere circulos duos. Primum per insulam Meroen, et Ptolemaidem, in Rubro posuere circulos duos. Primum per insulam Meroen, et Ptolemaidem, in Rubro mari ad elephantorum venatus conditam, ubi longissimus dies XII horarum esset, dimidia hora amplior; secundum per Syenen Aegypti euntem, qui esset horarum XIII. » Haec de Plinii Secundi scriptis excerpta hunc in nostris opuhabeant locum. vel solstitialis, vel brumalis, meminisse circuli, vel zonae, de iis paulo latius dicendum putavimus. Solent enim philosophi inaequalitates temporum, vel cursuum solis annuorum, iis distinguere vocabulis, ut aequinoctialem vocent zonam, vel circulum, illam coeli regionem, qua sol circa aequinoctia; solstitialem, qua circa solstitium; brumalem, qua in hyeme mundum consuevit ambire. Circuli autem vel zonae vocantur ex eo quod circuitu solis efficiuntur, e quibus aequinoctialis, quae media est zona, aequali spatio terras super subtusque circumflectitur, at solstiti
Abbreviated transcription (Latin):
nrtra incipit uuadũ suꝑ callatim bos ꝑhorum boris thenen. ste uosi traeene
auersa enu allos illi ci teliqua hadriticu mate aquileram abdue. uene¬
ciu niceciam. patia ꝑant ueronam ciemonã rauennũ anchona picenun
marss peligros. sabiios uribriam. arieinum bononiam placentiam me¬
diolanum. omniaq papamino traisq. alpis galliam aquitaniẽ uiennã
pastem uenetie xequetut gnomaomni umibra: amplis sima dies horarum equi¬
noctialium xx &quatarũ partium hore trium ac tenus antiquaꝵ exie¬
ta celeł rauimnus. sequqtum diligentissimi qued suꝑ eft terrarum. suo¬
trib ad signagere sgnientis ataner ꝑmeotu lacum: & sarmatas usque
boris thenen atq. ita ꝑdacos partemq. gernianie gallius occan latora
amiplexi quad ect horarũ xui alierumꝰ per yperboreos & letianiam
horarum x uii Post remũ serthicũ aripheis iugis inthylen in quodies
continuarentur ut diximus noctesq ꝑiuces. udem & ante priucipia que fecimꝰ

Expanded text:
ris ora incipit, vadit super Callatim, Bosporum, Borysthenen, Tomos, Thraciae aversa, Triballos, Illyrici reliqua, Hadriaticum mare, Aquileiam, Altinum, Venetiam, Vicetiam, Patavium, Veronam, Cremonam, Ravennam, Anconam, Picenum, Marsos, Paelignos, Sabinos, Umbriam, Ariminum, Bononiam, Placentiam, Mediolanum omniaque ab Appennino, transque Alpis Galliam Aquitanicam, Viennam, partem Venetiae exaequetur umbra gnomoni, amplissima dies horarum aequinoctalium XV, et quintarum partium horarum trium. Hactenus antiquorum exacta celebravimus. Sequentium diligentissimi quod superest terrarum tribus assignavere segmentis. A Tanai per Maeotim lacum, et Sarmatas usque Borysthenem, atque ita per Dacos partemque Germaniae, Gallias, Oceani littora amplexi, quod esset horarum XVI. Alterum per Hyperboreos et Britanniam, horarum XVII. Postremum Scythicum a Riphaeis jugis in Thulen, in quo dies continuarentur, ut diximus, noctesque per vices. Iidem et ante principia quae fecimus,
Abbreviated transcription (Latin):
portenunl uusitu nempoiauuo cad̃ . lieres enoa uapoete laniius tale
& calidani aestas illo sio feruente calida ceficca aiccumnus illo adinseriora de¬
tidente siocus &frigidus sicq fit utamplex antib singulis medio moderamne
qua circase sunt orbis instior ad mincẽ cuncta concludantio quib eq qu alitatibus
tiparib quide pse sed alrerutra ad inuium soceaie conexs ipra quoq unund eleta
constat et̃ distineta terainamq sita & sugida: aquasngida s tomda ar humi¬
dus ecilidur ignis est ꝗcalidus a siccus ideoq hec autumno illa hier e den
appellatur. cisdem peromma quuluatib: hab& tomperatum corrus. imiturab iune
singulis eius quibus coristat humorib: modum iemporũ quibus maxime polle
sangius siquidẽ ouiuere en scit umidis e calidur. colera rubea quit estate calada

Expanded text:
pote longius sole et calidum. Aestas, illo superfervente, calida et sicca. Autumnus, illo ad inferiora decedente, siccus et frigidus; sicque fit ut amplexantibus singulis medio moderamine quae circa se sunt, orbis instar ad invicem cuncta concludantur. Quibus aeque qualitatibus disparibus quidem per se, sed alterutra adinvicem societate connexis, ipsa quoque mundi elementa constat esse distincta. Terra namque sicca et frigida, aqua frigida et humida, aer humidus et calidus, ignis est calidus et siccus; ideoque haec autumno, illa hiemi, istappellatur, iisdem per omnia qualitatibus habet temperatum corpus, imitantibus nimirum singulis iis, quibus constat humoribus, modum temporum quibus maxime pollet. Sanguis siquidem qui vere crescit, humidus et calidus. Cholera rube
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ asus casatidita ⁊hesalia macedom e larissa amphipelis thesalomiee
glla sdesus ht ax parsalia caristun: eubo cabo eouuim calcis del peru
ducinaa polis puteoli tus cum mate corsua baleates. dispranuco medis to¬
peites can sum sertentrionaliu armenuie apelloniam supta hten dacurn
comessun iletam cilcidonẽ bntantiũ. Irs& acheam cherronesum mela¬
uinsium ab deta sa nothraciam. maroneam enumbessiam trachaara medicam
nterti coneri Inspantiam terraconen sem tnedicinł ende eladianã gremoiti¬

Expanded text:
Thassus, Cassandria, Thessalia, Macedonia, Larissa, Amphipolis, Thessalonice, Pella, Edesus, Beroea, Pharsalia, Carystus, Euboea, Boeotum, Chalcis, Delphi, Neapolis, Puteoli, Tuscum mare, Corsica, Baliares, Hispania media. gngentes, Caucasum, septentrionalia Armeniae, Apolloniam supra Rhyndacum, Nicomediam, Nicaeam, Calchadonem, Byzantium, Lysimacheam, Cherronesum, Melanem sinum, Abderam, Samothraciam, Maroneam, Aenum, Bessicam, Thraciam, Maedicam, Tarraconem, Hispaniam Tarraconensem mediam et inde
Abbreviated transcription (Latin):
re due domon siu sberet aii deniq: dionisiis pse nob quodam medost ene eit duidim
pletum item ad sciendũ quotus sit annes cili lun aris sumere monediureosuu ̃te eru
sub trahere semꝑ duo ac sic ꝑ x & uiiii pastiri ut uidelic& duobi quireteur tẽ gru
aunis sublatis ceteros calculator ꝑ nona decimam pustem diudens qd reliquĩ fo¬
uirum secundo decen aouelis eicliamo ineipientes q icte. dinuen eb dẽ fau

Expanded text:
 decimam sextam. Denique Dionysius ipse nobis quodammodo tacite quae dicimus pletum. Item ad sciendum quotus sit annus cycli lunaris, sumere monet annos Domini, et subtrahere semper duo, ac sic per X et IX partiri, ut, videlicet, duobus qui reliqui tunc erant annis sublatis, caeteros calculatos per nonam decimam partem dividens, quod reliquum fonimirum secundo decennovenalis cycli anno, incipientes epactae, ad inveniendum su
Abbreviated transcription (Latin):
insinotus u delic& aecensions circamȩridiem facto quodsi qͥgra uius huic
insiftens questioni dixerit se nouu lunũ eo annꝰ quo sultus inserendus est
moc es ultimo circuli decennouenalis bidua prius qua: prim e caneretet
inns mesu eẽ priina ualeit rationẽ a nobis huius causȩ exierit. hic nr̃a pusil¬
li .so nesuifragilitate deficiat ad pat ne immoq. Qiulne aucto ne ña pusu¬
liũ eou cum ndet Pat̃ne etenim auccoritatis sub sidio fulcimur dũ nicene
ut de cennouenudis eoꝵ circiuntus nusquã uacillare nũ quã fallere posis inquo
idelicet uircuitu. lunũ paschale anmi dequo agiuir ii non a p̃t fieriptimiũ
uldi taleulantiũ indubio ẽ Ideoq hnc alit defugre nullifideliũ fase

Expanded text:
ni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic ni, motu videlicet ascensionis circa meridiem facto. Quod si qui gravius huic insistens quaestioni, dixerit se novam lunam eo anno quo saltus inserendus est, hoc est, ultimo circuli decennovenalis biduo priusquam prima caneretur muiles esse prima valeat, rationemque a nobis hujus causae exegerit, hic nostra pusillitas, ne sui fragilitate deficiat, ad paternae, imo divinae auctoritatis auxilium concurrat. Paternae etenim auctoritatis subsidio fulcimur, dum Nicaenut decennovenalis earum circuitus nusquam vacillare, nunquam fallere possit. In quo videlicet circuitu, lunam paschalem anni de quo agitur II Nonas Aprilis fieri primam nulli calculantium in dubio est. Ideoque hanc ali
Abbreviated transcription (Latin):
aeternã beatissimũ qñdo eritlux solis lunae sicut solis ⁊ lux solis septempli¬
cit̃ sicint lix uii dieru uerũ quia sicut scriptũ ÷ aluna diei festi & quo¬
modo primia luneoe lix auesperi mundũ inradiauit itaomns dies sefius in
qd uespere inchoat sequentẽ usq seruabit ad uesperiꝰ a siqͥdomn campauto
ante uesperam accendi asole sonigirit iax sole occidente primit copata
n eete nedesse equia uidelic& illa temporis horũ qua praui centss
boras poruasum solis accens suppleuerit illũ tamen qua occidente sole habu¬
orta neprimae conditions ordo turbetur usq adaliũ cius occasum reuinere debe¬
bit erate aapec mirũ lunã cũ tothoras noua trans egerit i anis esia incaelo snbo¬
ftrare ue aliquouers euã sexta ł uIi postaccensionẽ pateathort. Scpenanq cue¬
nit maxie posita ea mariete una cadẽq diȩ illũ manesimul ⁊uesprt cer¬

Expanded text:
aeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliaeterna beatissimam, quando erit lux lunae sicut lux solis, et lux solis septempliciter sicut lux VII dierum. Verum quia, sicut scriptumodo prima lune lux a vespera mundum irradiavit, ita omnis dies festus in quam vespere inchoat, sequentem usque servabit ad vesperam. Et siquidem eam paulo ante vesperam accendi a sole contigerit, mox sole occidente primam computari et esse necesse est, quia videlicet illam temporis horam, qua primum terris horas post occasum solis accensa suppleverit, illam tamen quam occidente sole habuerat, ne primae conditionis ordo turbetur, usque ad alium ejus occasum retinere debebit aetatem. Nec mirum lunam cum tot horas nova transegerit manifestam in coelo monstrari cum aliquoties etiam sexta vel septima post accensionem ait, maxime posita ea in Ariete, una eademque die illa mane simul et vespere cer
Abbreviated transcription (Latin):
primũ mundo exasla ẽ uesꝑtins ex eo semꝑ horis necesse ẽ aliã aliũq. sumat etatẽ
Singulus quasqͥ. uicens ĩ quaĩns explicans horis sic̃ ecomrario solquimane pͥmo ot¬
tus ẽ tesle genesis scriptura am ane usq ad mane diem cõpleuit unũ. quideñ
tations ẽ lunae mittationt̃ meridians cõpu̾tari ab horis cũ nec inposta tunc in c¬
lomec sit egressu suꝑ tertã. s nec ullu legis sollemnu metidi ans ł ꝑmeridia¬
ns. sed omnia uesꝑtins incipiant simul ⁊ consamentur in horis. N si forte
quia adem peccans adauram postmeridiẽ increpatus ad ño i depara disiest
tamur. in ea specialit̃ qua exula recenim debun hora notari. at ex ipsi lunaris
hori mutationis cottidie uersiculi illius ad monemur qr stultus in lunimuti¬
tur nam sapiens cũ sole ꝑmanebit. suspiremusq. adillã ardentius utũ pace

Expanded text:
primum mundo exorta est vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumat aetatem, primum mundo exorta est vespertinis ex eo semper horis necesse est aliam aliamque sumat aetatem, singulas quasque vicenis et quaternis explicans horis, sicut e contrario sol qui mane primo ortus est, teste Genesis Scriptura a mane usque ad mane diem complevit unum. Quid enim rationis est lunae mutationem meridianis computari ab horis, cum nec imposita tunc in coelo, nec sit regressa super terram, sed nec ulla legis solennia meridianis vel pomeridianis, sed omnia vespertinis incipiant simul et consummentur in horis? Nisi forte quia Adam peccans ad auram post meridiem increpatus a Domino, et de paradisi imitatur, in ea specialiter qua exulare coepimus debuit hora notari, ut ex ipsa lunaris hora mutationis quotidie versiculi illius admoneremur, quia stultus ut luna mutatur, nam sapiens cum sole permanebit, suspiraremusque, ad illam ardentius vitam pace
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc in penultmo anni su cm̃se qui ẽ nr iulius facere ꝑhibentꝰ. Sedsi ehic
siue illicsiue alibi feceris. necesse ẽ ibidẽ nifallor tresparit̃ m̃ses unde trice¬
norum conputare dierum.
Notandũ sans quod huius ratio saltus lunaris longa sui facit¬
S. exundadua cremti luna aliquoties maiorẽ quac putatur uideri adeo ut ȩxa
die xxx uesperascente illũ ñ gratilẽ in celo apparere c̃ ungat & quanto circuli
decenno uenalis emnus amplius instat. tanto hoc itebrius patiatur. causa existente
ꝑspicua quod saltus ille dequo loquimur um maxima tesit expaste ꝑfectus. sed in
naturalis asseruone ueritatis que & nieęno ccilio plata firmatut. haec ẽ specialtt̃
regula tenenda ut lunȩ aeraiem nuixta quosda a meridiana ł dindia p̃mer¬
diem s aues puna potius hora mutari nouerim : Quenimrũ luna que uespete

Expanded text:
qui hoc in penultimo anni sui mense, qui est noster Julius, facere perhibentur. Sed sive hic, qui hoc in penultimo anni sui mense, qui est noster Julius, facere perhibentur. Sed sive hic, sive illic, sive alibi feceris, necesse est ibidem, ni fallor, tres pariter menses undetricenorum computare dierum.ujus ratio saltus lunaris, longa sui facit exundantia crementi lunam aliquoties majorem quam putatur videri, adeo ut etiam die tricesima vesperascente illam non gracilem in coelo apparere contingat, et quanto circuli decennovenalis terminus amplius instat, tanto hoc crebrius patiatur causa existente perspicua, quod saltus ille, de quo loquimur, jam maxima tunc sit ex parte perfectus. Sed in naturalis assertione veritatis, quae et Nicaeno concilio probata firmatur, haec est specialiter regula tenenda, ut lunae aetatem non juxta quosdam a meridiana vel dimidia post meridiem, sed a vespertina potius hora mutare noverimus, quia nimirum luna quae vespere
Abbreviated transcription (Latin):
topt̃ quodidemultimus ep actas iđ adiectiones lunares xIUIIi tunc retinens
primo ano non xi ut incęteris annis fieri solet. soxii dies ad cõmodat & quiã
rrx dicrũ fine uoluunt᷑ nulla epaeia in principio ipsius circuli ponitur. Secunđ
nẽ ciuis in comunb temholisis anns pfixos dies nos inuenre ñdubiũ ẽ. huius modier
uigit diũsitas sex scdũ primoscirculi decennouenalis anñ equali nob cũ etate lunã
putue utoriũ Nã deinceps inserta mutatione salius una semꝑ die maiorẽ nob
cã usq dũ etiã nos finito di circulo toto inserimus habere ñcessat qui ꝓfecto
c& quã p̃fati sum̃ c̃diuonis siderum ut luna mensis mastii quȩ cofit die XXUII
tumen quatinus huius modi inpedintus. Cũ praecedentis anni fine obsolittis noui
dececero annũ libero possint cõputo ingredi uxta exemplũ uidelicet egiptio

Expanded text:
Propter quod idem ultimus epactas, id est adjectiones lunares, octodenas tunc retinens, Propter quod idem ultimus epactas, id est adjectiones lunares, octodenas tunc retinens, primo anno, non undecim, ut in caeteris annis fieri solet, sed duodecim dies accommodat. Et quia triginta dierum fine volvuntur, nulla epacta in principio ipsius cycli ponitur, secundus nibus annis et embolismis praefixos dies nos invenire non dubium est. Hujusmodi ergo cogit diversitas, sex solum primos circuli decennovenalis annos aequali nobiscum aetate lunam putare Victorium. Nam deinceps inserta mutatione saltus, una semper die majorem nobis eam usque dum etiam nos finito eam circulo toto inserimus habere non cessat; qui profecto cet quam praefati sumus conditionis siderum, ut luna mensis Martii, quae eo fit die vicetument, quatenus hujusmodi impedimentis cum praecedentis anni fine absolutis, novum de caetero annum libero possint computo ingredi, juxta exemplum videlicet Aegyptiorum,
Abbreviated transcription (Latin):
nalis. diuersiqͥq calcdatores hunc cundẽ lunȩ saltũ int̃ ponendũ id mensem
lunarẽ qui ceteris anis tricenos dies habere o sueuerat. uade axx dierã eẽ fro¬
endũ putauere. iratio quidẽ naturalis in pntu ẽ. Cuncta huius haius mddi crementa
ł detrimenta solis ilune in pastib. equinoctitx ubi pͥmo creatas. initiũ finemq. sorti¬
ri solis quidem in uernilune uõ in autumꝰ alis loco equi noctii : denq: anatoliis qui ue¬
rissime in equi noctio uerno inicismensum & caput circuli totius ier nimiq decer¬
egiptii in quarũ sentenciã catholica nunc consentit aeccła aandem muta¬
toiẽ pͥmo anno circuli dicenio uenalis adfigunt. facientes epactas lungannua
qu a lacus e in xeł calenđ ap̃r: deoctaua decima in nullũ facere saliũ idenq.¬
duimas cec laxx iii . quodsiunus dies plus minus ue contigeri euidens erret est

Expanded text:
nalis diversi quique calculatores hunc eumdem lunae saltum interponendum, id est, mensem nalis diversi quique calculatores hunc eumdem lunae saltum interponendum, id est, mensem lunarem, qui caeteris annis tricenos dies habere consueverat, unde triginta dierum esse faciendum putavere; et ratio quidem naturalis in promptu est, cuncta hujusmodi crementa, vel detrimenta solis et lunae in partibus aequinoctiorum, ubi primo creata sunt, initium finemque sortiri, solis quidem in verni, lunae vero in autumnalis loco aequinoctii. Denique Anatolius, qui verissime in aequinoctio verno initium mensium, et caput circuli totius, terminumque decerAegyptii, in quorum sententiam catholica nunc consentit Ecclesia, eamdem mutationem primo anno circuli decennovenalis adfigunt, facientes epactas lunae annuas, quarum locus est in XI Calendas Aprilis, de octava decima in nullam facere saltum. Ideoqlismus, CCCLXXXIV. Quod si unus dies plus minusve contigerit, evidens error est,
Abbreviated transcription (Latin):
qua uulgo putdur lunatis incensions locus & hora perca nam quod¬
modo ficripos et uit paunos denos cenouenos unu necesso cet solio dierum
lunari numero: iumero auseri. sinonhoc uclocits aliqua lunaris rripau¬
tom toto circuli lecen nouenalis rempora ꝓcurat&. quomo lo sytardi¬
ta conficitur homꝑ anuos siigulos. & uno puneto & nona decna paste
uenũs paneti augetur. dies nanq. xxiiii. habet hotas. equib cũx& UIII
Etotidem annis circubi decenno uenalis distrilueris renanea .u. hos pmi
mnultiplica quia uidelie& hori ui punctis ꝯftat fiunt xx. oasiglosan¬
os singuloͥs & remanent unus. hunc diuide ꝓxxviiii. & iudebis quodadial¬
tu finae cõplendũ ut diximꝰ annuatim hori &xpunctus. inona decupa pars
punetitinius ad crescit. nonergo ugs isdeq uel asticulis tẽpox ulceli climatib
lunae caelebratꝰ accensio sed sẽꝑ aliquanto cinius qua ꝓcederte ñ se ꝓuenetit u
sit unde unu annornono decimo transiliat dies. diusis ũ locis citculidecep nouẽ¬

Expanded text:
ensionis locus et hora procreet. Nam quomodo fieri posset ut per annos denos et novenos unum necesse esset solito dierum lunae numero auferri, si non hoc velocitas aliqua lunaris gyri paulatim toto circuli decennovenalis tempore procuraret? Quomodo e contra tardita conficitur, hora per annos singulos, et uno puncto, et nona decima parte unius puncti, augetur. Dies namque XXIV habet horas, e quibus cum XIX totidem annis circuli decennovenalis distribueris, remanent V; has per IV multiplica, quia videlicet hora quatuor punctis constat, fiunt XX; da singulos annis singulis, et remanet unus: hunc divide per XIX, et videbis quod ad saltum lunae complendum, ut diximus, annuatim, hora et punctus, et nona decima pars puncti unius adcrescit. Non ergo unis iisdemque vel articulis temporum, vel coeli climatibus lunae celebratur accensio, sed semper aliquanto citius quam praecedenti mense provenerat, ut sit unde unus anno nono decimo transiliatur dies. Diversis autem locis circuli decennove
Abbreviated transcription (Latin):
qun uetialium ẽ accedenio bis quima parte. unius hore. testius cit uilus
alundis. mauo proximis oritur tendu ꝑ caspias pastes medię proximȩ. cata¬
uniamt cappadotiam taurum imanissum ciliciũs postas. solos tarsum. exptu
phesi diam pamphiliam. srden. Ircaoniã. Irciam patarum . xanthum. caunũ
rhodum ceum. hali carnasum gnidum: dori dachium delum cicladas medi¬
us citium malean argõs laniam elimo lim piam mesanam pelo ponnesi srra¬
cus as. atunam. siciliam mediam sardiqie austrina caste zam gades gnomo¬
nis cunctac umibram .xxx uiii unciarum faciunt longissimꝰ diesẽ equi
subiato dirculo quȩ suN ab altero latere imaui cappadotiee. austrina ga¬
latianxsig. sardis sinyrna sipulus. imolus mons. erdia caria ionia. trallis.
elophon ephes .s. inletus. chiossamos icarium. mare ciladũ. septentrio athe¬

Expanded text:
aequinoctialium est accedente bis quinta parte unius horae. Tertius circulus aequinoctialium est accedente bis quinta parte unius horae. Tertius circulus ab Indis Imavo proximis oritur. tendit per Caspias Portas, Mediae proxima, Cataoniam, Cappadociam, Taurum, Amanum, Issum, Cilicias Portas, Solos, Tarsum, CypruPisidiam, Pamphiliam, Siden, Lycaoniam, Lyciae Patarum, Xanthum, Caunum, Rhodum, Coum, Halicarnasum, Gnidum, Dorida, Chium, Delum, Cycladas medias, Cythium, Maleam, Argos, Laconiam, Elin, Olympiam, Messanam Peloponnesi, Syracusas, Catinam, Siciliam mediam, Sardiniae Austrina, Cartegiam, Gades. Gnomonis cunctae umbram XXXVIII unciarum faciunt. Longissimus dies est asubjacent circulo, quae sunt ab altero latere Imai, Cappadociae Austrina, Galatia, Mysia, Sardis, Smyrna, Sipylus, Tmolus mons Lydiae, Caria, Ionia, Trallis, Colophon, Ephesus, Miletus, Chios, Samos, Icarium mare, Cyclades Septentrionales, Athe
Abbreviated transcription (Latin):
hippo irundia. mauritania utraq. athlanticũ mare. colunine sserculis in hoc cel
cir cũ plexũ equi noctu diemedio umbilidis quem gnonionẽ uo̾cant septem pedes
longus ambram non amplius ui:ioi pedes longam reddit. noc tes uõ dieq longis¬
sima spđtia xiiii horas equi noeiiales nabens. hreuissima econtrario x sequens
circulus incipit ab india uergente: dnecasum uadit ꝑmedos. paithas ꝑ sepoli
citima ꝑsidis arabiã citeriorem: udẽam libani montes ac colas ampleetitur.
babylonem idumeam samariã hiero solima ascolonem ioppen cesariã. phe¬
ncen ptolomaidem sidonem trrum beritum. botrim. tripolim biblum an¬
uodiiã laoditiã seleutiã ciliȩ maritimo croñ austrina. cretam lilib ȩum
insicilia septentrionilia africȩ &num idię. umbilicus equi noctio xxxu.
pedum umbram xxiii dedes longan facit. diesaũt noxq maxima xiiii horarx

Expanded text:
Hippo, Numidia, Mauritania utraque, Atlanticum mare, columnae Herculis. In hoc coeli Hippo, Numidia, Mauritania utraque, Atlanticum mare, columnae Herculis. In hoc coeli circumplexu aequinoctii die media umbilicus, quem gnomonem vocant, septem pedes longus, umbram non amplius quatuor pedes longam reddit. Noctes vero diesque longissima spatia quatuordecim horas aequinoctiales habent, brevissima e contrario decem. Sequens circulus incipit ab India vergente ad occasum, vadit per Medos, Parthos, Persepolin, citima Persidis, Arabiam citeriorem, Judaeam, Libani montis accolas. Amplectitur Babylonem, Idumaeam, Samariam, Hierosolymam, Ascalonem, Joppen, Caesaream, Phoenicen, Ptolemaidem, Sidonem, Tyrum, Berytum, Botrin, Tripolin, Byblum, Antiochiam, Laodiceam, Seleuciam, Ciliciae maritima, Cypri austrina, Cretam, Lilybaeum in Sicilia, septentrionalia Africae et Numidiae. umbilicus, aequinoctio XXXV pedum, umbram XXIIII pedes longam facit, dies autem noxque maxima XIIII horarum
Abbreviated transcription (Latin):
t quia supradis tantiam dierum solsticialium inter cos qui ad meridiem &sep¬
tentrionem ab inuicem sunt iemoti plinii secundi dictis oftendimus. uidetur
opostunum &eadem nunc latius x consonantiũ quoq dierum inter eos qui ingu¬
cumq mundi paste sub eidem ab oriente in occidentem ducene.linea cõmoran
ciudem declarare sermonib Igitur insexto naturalis historiae libro dehis scribeas
lurima sunt inquit segmenta mundi que nr̃i circulos appellauere greci. paral¬
lelos principium habet in die parsuersu ad austrum patet usq arabiam ⁊ rubr
maris accolafe cominentur. gedosi. carmani. persȩ. eli mei pasthiene. naria susi¬
ane mesopotamia. selcuncia. cognominata babiloma. arabia ad petras usq si¬
tia coele pelusium egipti inferioraq: cora uocatur alexandria. afrae maritim̃.
errenaica oppida omnia thapsus. hadrumetum dipea cartag. utica iuerq

Expanded text:
t quia supra distantiam dierum solstitialium inter eos, qui ad meridiem et septentrionem ab invicem sunt remoti Plinii Secundi dictis ostendimus, videtur opportunum et eadem nunc latius, et consonantiam quoque dierum, inter eos qui in quacunque mundi parte sub eadem ab Oriente in Occidentem ducente linea commorantur, ejusdem declarare sermonibus. Igitur in sexto Naturalis historiae libro de his scribens: « Plura sunt, inquit, segmenta mundi, quae nostri circulos appellavere, Graeci παραλλὴλους: principium habet Indiae pars versa ad Austrum, patet usque Arabiam, et Rubri maris accolas; continentur Gedrosi, Carmani, Persae, Elymaei, Parthi, Syene, Aria, Susiana, Mesopotamia, Seleucia, cognominata Babylonia, Arabia ad petras usque Syriacoele, Pelusium Aegypti; inferiorque ora quae Cora vocatur, Alexandria, Africae maritima, Cyrenaica oppida omnia, Tapsus, Hadrumetum, Clupea, Carthago, Utica, utraque
Abbreviated transcription (Latin):
res habent in hieme. quod non desolari grrotinsi nodo sed destellarua
quips e facit terrae rotunlitas ut non ellu edia clorissina stralis siͭ¬
dera dintis nobis nunquim pereN nostra septotrnꝰ illis uon pat¬
ua cxpastr celentur dentq. ipsos septentones qui nlssipra uerncgra

Expanded text:
ores habent in hyeme. Quod non de solari gyro tantummodo, sed de stellarum ores habent in hyeme. Quod non de solari gyro tantummodo, sed de stellarum ; eadem quippe facit terrae rotunditas, ut nonnulla etiam clarissima Australis sidera climatis nobis nunquam pareant, contra nostra Septentrionalia illis non parva ex parte celentur. Denique ipsos Septentriones, qui nobis supra verticem
Abbreviated transcription (Latin):
a. lducait cisdem timo laigrlioł nis inꝗ utrisq. toto anno sicut enenifa¬
ciat ttem necesse ẽ omnib sub miuloris & uistri plaga  inuuen ieis
linea postris ꝑtotum anis nos inis cu cutum. uno eodemq timporspur¬
to solmediũ aeli conscenat gneusaerbem nec tamen eodem utriq. pu¬
to uilliora ꝯriatur aut occilat. seqͥcum plagam austri circuieas bilirio
tempore ꝑ uehiitur cos quin eridianini terme latus in habita Intedtit
adnt sed senus dimeria oreidens amnos quiad septentt iene politidi
bo terrrum uł ftante. iarddis eius oraro sescitus sospriutot om
idem in estiuo degens cit calo multo nelis ⁊ isuł codeta habitso i
ostus appane multo diutius uidetur ec casurus. quã eis quirmeriqi uio
serraesinu conuersiti. ⁊ prus. lũ eiusden terne & lectu cernere ustan
& post ocius amitiere coguntur ideoq. illi breuiores s ob is dies. estate longn¬

Expanded text:
adducat, ejusdem tamen longitudinis dies utrisque toto anno, sicut et noctes, faadducat, ejusdem tamen longitudinis dies utrisque toto anno, sicut et noctes, faciat, item necelinea positis, per totum annum vertentis circuitum, uno eodemque temporis puncto Sol medium coeli conscendat igneus orbem. Nec tamen eodem utrisque puncto vel hora oriatur, aut occidat, sed cum plagam austri circumiens hyberno tempore pervehitur, eos qui meridianum terrae latus inhabitant, ante oriens adit, sed serius dimittit occidens, quam nos, qui ad Septentrionem positi, globo terrarum obstante, tardius ejus ortum, sed citius sortimidem in aestivo degens circulo, multo nobis qui sub eodem habitamus ante ortus apparet, multo diutius videtur occasurus, quam eis qui in meridiano terrae sinu conversati, et prius illum ejusdem terrae obtectu cernere vetantur, et post ocyus amittere coguntur. Ideoque illi breviores nobis dies aestate, longi
Abbreviated transcription (Latin):
Taus uautẽ inequaltiatis et rundem dierum terte rotinditas ed grpgnim
fi ustra & nscriptime diuine & in conmuniũ litteritra paginis orbistrae
uto mir. es enim reuera orbuis idera in medio totius mundi positus. non in la¬
ttudinis solum ar ro qrasiinfiar seit aͥtondus. edinstar potius pilȩ undiq ueriu
tquali retutidune psimilis neq. au intanie mole magnitidinis. quamutis etore
montium ualliunq diflantiam quantũ inpla lodicta unum digitum tantũ
aldere uel demere credideim. talis ergo fcem tts terramortalis. inhab¬
tandũ dga solis citcuitus semper inł eemundo lucentis cestarationt confti¬
tutions thulis. diomi exhib&. aliba noe tem relinquit & quia sicut acclesias¬
tes ait ornur soł &a ceidit . inlocũ suna beseiut. ibiq renascens xnt
ꝑmeridieri flectitur ad rrelone nciqsee circuiens orientali. quibiq
prius quamocridentabib suł aelinra tositis mane meridiem speram

Expanded text:
Causa autem inaequalitatis eorundem dierum terrae rotunditas est; neque enim frustra et in Scripturae divinae, et in communium literarum paginis orbis terrae vocatur. Est enim revera orbis idem in medio totius mundi positus, non in latitudinis solum gyro, quasi instar scuti rotundus, sed instar potius pilae undiqueversum aequali rotunditate persimilis, neque autem in tantae mole magnitudinis, quamvis enormem, montium valliumque distantiam, quantum in pila ludica unum digitum, tantum addere vel demere crediderim. Talis ergo schematis terra mortalibus ad inhabitandum data, solis circuitus in hoc mundo lucentis certa ratione constitutionis Dei, alibi diem exhibet, alibi noctem relinquit. Et quia, sicut Ecclesiastes ait, Oritur sol, et occidit, et in locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per Meridiem, et flectitur ad Aquilonem, necesse est circumiens Orientalibus quibusque prius quam Occidentalibus sub eadem linea positis mane, meridiem, vesperam
Abbreviated transcription (Latin):
adim dequestionibus eisdem ut ad plurimos resipsa ꝑueniat aid adios sic ad alios autõ sic
udiat eeme ꝓme simpliciter respondentem Cia displic& ud super fluum uide ur qđ
halcregutufratrum undecu ⁊que collegi unisque libelli tenore condusi. Dimittt¬
turdauo iesiqni uelint &e ipse de cõmunib: patru fontib que sibi siusq sufficcre io btr¬
tur hauriens mecrmi nihil ominus debita ffacernitatis incmerata ut siodiat.
Detrimoda temporton ratione

Expanded text:
etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat: ad alios sic, ad alios autem sic. etiam de quaestionibus eisdem, ut ad plurimos res ipsa perveniat: ad alios sic, ad alios autem sic. Audiat et me pro me simpliciter respondentem: Cui displicet, vel superfluum videtur, quod haec rogatu fratrum undecunque collegi, uniusque libelli tenore conclusi, dimittda, si quis velit, et ipse de communibus patrum fontibus, quae sibi suisque sufficere arbitretur hauriens, mecum nihilominus debita fraternitatis intemerata jura custodDe Temporum ratione
Abbreviated transcription (Latin):
exiuonbi quilxox magnis diuinisq laudib: ad caelos collup dubitant. Quoe quisq dicti per¬
socrert sredo mox nr̃o lubori calumniu facere desista sinon huni imepo liuidis qđ absit
eont mplets obtutibus. Vetun ut cumq ferant haec incicscripta legentes primo editũ
ꝓciptuicolibellum tibi dilec tissime ubbameus huetbbericte ꝑcurrendum ato ex :¬
suun diun offero multũ dep̃cans ut si quid neo tu u tuperabile deꝑhenderis stactim in
u rigendum in sinues. At ubi ordinate acration abiliter actum uideris metũdõ quidona¬
uit & sine quo nihil possum facere diuotus gratiacs agus. Siquem siqie uel illud offendit
cura liquid dehuius modi negotio temptire p̃sumpserim quare dehis spar sim in ic t¬
rum scriptis inueniri petuerant ipse nouum opuscondere studucrim Audit dicente sc̃o
augustino quia ileo natesse est pluris apluribis ficri libros diuerso stilo nondiuersa fide

Expanded text:
magnis divinisque laudibus ad coelos tollunt, dubitant: quorum quisquis dicta perspexerit, credo mox nostro labori calumniam facere desistet, si non hunc tamen lividis, quod absit, contemplatur obtutibus. Verum utcunque ferant, haec mea scripta legentes, primo editum pro captu meo libellum, tibi, dilectissime abba meus Huetberte, percurrendum atque examinandum offero, multum deprecans, ut si quid in eo tu vituperabile deprehenderis, statim mihi corrigendum insinues. At ubi ordinale ac rationabiliter actum videris, mecum Deo qui donavit, et sine quo nihil possumus facere, devotus gratias agas Si quem sane vel illud offendit, cur aliquid de hujusmodi negotio tentare praesumpserim: quare de his quae sparsim in veterem scriptis inveniri potuerant, ipse novum opus condere studuerim, audiat, dicente sancto Augustino: Quia ideo necesse est plures a pluribus fieri libros diverso stylo, non diversa fide,
Abbreviated transcription (Latin):
creictus omniũ illum nator ustrorx acternũ uerũq lucem significat quȩ illumi¬
nat omnẽ homnẽ uenienem in hunc mundũ. Lunic aut & stellae quȩ ñ ꝓprio ut di¬
cup sed aduenticio & u sole mutucto lumne fulgent. ipsum accł e corpus & quosq
uirtim scõs insinuan qui illum nari p̃illumnure uulentes cal estis grictiae mu

Expanded text:
creatus omnium illuminator astrorum, aeternam veramque lucem significat, quae illumicreatus omnium illuminator astrorum, aeternam veramque lucem significat, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Luna autem et stellae, quae non proprio ut dicunt, sed adventitio, et a sole mutuato lumine fulgent, ipsum Ecclesiae corpus, et quosque viritim sanctos insinu
Abbreviated transcription (Latin):
nalis aequi noctii punctus. modo mane modo meridie modo uespere modo medio no¬
ctis occurrat. Luna econtrario uespere plenissima neq enim quid imꝑfectum creictor
aequissimꝰ instituer& stellis una fulgenib: amedio apparens orientis. quastc̃ par¬
tem librae qua aequi noctium autum nale asseuerant tenuit. intiumq. paschade suo ꝯse¬
crauit exostu. neq enim ulia seruandi paschae regula est quũ ut acquinoctiũ uernale
plenilumio succedepe ꝑficiatur. At siuł una die plenitudo lunae p̃cesserit aequi noctiũ:
lum ñ primi mensis sedultimi luna putitur. Opost& enim ut sicut tunc primo sol potes¬
tatem diei . de indeluna cũ stellis potestitẽ noctis accepit. Iticinunc ad insinuandum
praẽ redemptionis gaudium primo dies noctem longitudine ad aqu&. ac deinde luna
plenissima eam luce ꝑrundat cesti utiq mysterii gractia quia uidelic& sol ille

Expanded text:
nalis aequinoctii punctus modo mane, modo meridie, modo vespere, modo medio nonalis aequinoctii punctus modo mane, modo meridie, modo vespere, modo medio noctis occurrat, luna e contrario vespere plenissima; neque enim quid imperfectum Creator aequissimus instituit, stellis una fulgentibus, ac medio apparens Orientis, quartam partem librae, qua aequinoctium autumnale adseverant, tenuit, initiumque paschae suo consecravit exortu. Neque enim alia servandae paschae regula est, quam ut aequinoctium vernale plenilunio succedente perficiatur; at si vel uno die plenitudo lunae praecesserit aequinoctium, jam non primi mensis, sed ultimi luna putetur. Oportet enim ut sicut tunc primo sol potestatem diei, deinde luna cum stellis potestatem noctis accepit, ita e nunc, ad insinuandum nostrae redemptionis gaudium primo dies noctem longitudine adaequet, ac deinde luna plenissima eam luce perfundat, certi utique mysterii gratia, quia videlicet sol ille
Abbreviated transcription (Latin):
dem inquirentes sed ñplene qđ dicereñ ꝑuidentes. Multo utiq peritius acturi sitem pꝰ
acqui noctii ñprimodiei quolux sed quasto quolum naria sup facta potius assignarenł
ibinãq temporis initium statuit quilumnarib conditis dixit. ut sint in signaitem
pora ĩ dies & annos. Nam p̃cedens triduũ ut omnib. uisum ÷ absq. ullis horur dim̃¬
sionib: ut pote nedum factis sideribus aequadilance lum̃ tenebrasq pendebut &
quasto demũ mane sol amedio ꝓcedens orientis. horis umbratim sudes plineascurrenib
& qui noctiũ qđ annuatim seruaretur inchoauit positus uidelic& cũ primo terris oriretur
in eo caeli loco quẽ philosophi quastã pastem ari&is appellant. eundemq ꝑacto amiuo circu¬
itu post dies ccc lxv &ui. horas repetiturus. cui augmto quadranis efficit᷑ ut ipse uer¬

Expanded text:
dem inquirentes, sed non plene quae dicerent providentes, multo utique peritius acturi, si tempus dem inquirentes, sed non plene quae dicerent providentes, multo utique peritius acturi, si tempus aequinoctii non primo diei quo lux, sed quarto quo luminaria sunt facta, potius adsignarent; ibi namque temporis initium statuit, qui luminaribus conditis dixit: Ut sint in signa, et tempora, et dies, et annos. Nam praecedens triduum, ut omnibus visum est, absque ullis horarum dimensionibus, utpote necdum factis sideribus, aequali lance lumen tenebrasque pendebat; et quarto demum mane sol a medio procedens Orientis, horis umbratim suas per lineas currentibus, aequinoctium quod annuatim servaretur inchoavit, positus videlicet cum primo terris oriretur in eo coeli loco quem philosophi quartam partem Arietis appellant, eumdemque peracto annuo circuitu, post dies CCCLXV et sex horas repetiturus, cujus argumento quadrantis efficitur ut ipse ver
Abbreviated transcription (Latin):
in exemplum ionae tresdies & tres noctes iu corde terre fuerit. ubi sine dochicos
sidiei parasceues paestem qua sepultus est cũ p̃terita nocte ꝓ nocte & die accipies
hoc est ꝓtoto dis. Subbati noctem & diem in tegram & noc tem dominicã cue demhie il¬
lucescente ac ꝑhoc incipiente pustem ptoto. hubes ꝓferto triduum &etres noctes. Merito cũt
queritur quare popilus isrł quidies ordinẽ uxta mosi tradtionẽ amine semꝑ usq ad mone
seruabit. festa tum̃ om̃a sua sicut & nos hode facimus uespere incipiens uesper osumma¬
rit Dicepe logis latore auespera usq inuesperam celebrabitis sabbacta uestra
nĩtentis quasi rationiꝰ congruat. ut quia ds aequis in principio pastib: lucem tenebrasq.
diui serit ibi p̃cipuetune caput mundi ubi nunc aequinoctium ficri credect᷑. Bee qui¬

Expanded text:
in exemplum Jonae tres dies et tres noctes in corde terrae fuerit: ubi synecdochic ῶs, in exemplum Jonae tres dies et tres noctes in corde terrae fuerit: ubi synecdochic ῶs, si diei Parasceves partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte, pro nocte ac die accipies, hoc est pro toto die Sabbati noctem, et diem integram, et noctem Dominicam cum eodem die illucescente, ac per hoc incipiente partem pro toto, habes profecto triduum et tres noctes. Merito autem quaeritur quare populus Israel, qui diei ordinem juxta Moysi traditionem a mane semper usque ad mane servabat, festa tamen omnia sua, sicut et nos hodie facimus, vespere incipiens, vespere consummaverit, dicente legislatore: A vespera usque ad vesperam celebrabitis Sabbata vestra. nitentes, quasi rationi congruat ut quia Deus aequis in principio partibus lucem tenebrasque diviserit, ibi praecipue tunc caput mundi, ubi nunc aequinoctium fieri credatur; bene qui
Abbreviated transcription (Latin):
dies amane usq ad mane cõputandos eẽ decreuit. eudem in euangedio totius dieitem¬
pus auespera inchoari & consummari sanxit in uesperam. quia qui in ex ordio mup¬
di prius lucem uocauit diem deinde tenebras noctim ipse infine scłoꝵ primono¬
ctem gloria suae resurrectionis illustrauit. & sic diem se discipulis ostendẽp do¬
secrauit. quos &iũ uespera ꝓced ete conuescendo & sepulpandũ offerendo sp̃s quoq sc̃ĩ
gratium tribuendo plenius suae resurrectionis fide confirmauit & quia tunc post
crectam lucem factũ est uespere & mane dies unus. nunc aũ uespera sabbat lucescit inpͥ¬
mã subbati ipsa mutatio temporis nos qq̃ aparadysi quondũ lumine translatos
in conuallem lacrimarx iam modo a peccatoꝵ tenebris ad celeste gaudiũ trinssirepi¬
dos esse designat. neq enim aliter quã nocte diei p̃posita potest explicari qđ oris

Expanded text:
dies a mane usque ad mane computandos esse decrevit, eadem in Evangelio totius diei temdies a mane usque ad mane computandos esse decrevit, eadem in Evangelio totius diei tempus a vespere inchoari, et consummari sanxit in vesperam, quia qui in exordio mundi prius lucem vocavit diem, deinde tenebras noctem, ipse in fine saeculorum primo noctem gloria suae resurrectionis illustravit, et sic diem se discipulis ostendendo consecravit: quos etiam, vespera procedente, convescendo, et se palpandum offerendo, spiritus quoque sancti gratiam tribuendo, plenius suae resurrectionis fide confirmavit. Et quia tunc post creatam lucem factum est vespere et mane dies unus, nunc autem vespera Sabbati lucescit in prima Sabbati, ipsa mutatio temporis nos quoque a paradisi quondam lumine translatos in convallem lacrymarum, jam modo a peccatorum tenebris ad coeleste gaudium transferendos esse designat. Neque enim aliter quam nocte diei praeposita potest explicari quod Dominus