comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tq ita edoctꝰ sensim atq paulatim heresis
ala miseratione diuina eiꝰ ex animo pul
ficiendi in religione eiꝰ dẽ amoris amor natꝰ
est: quo ꝓpinquantib dieb scĩssimis pasche.¬

Expanded text:
tque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis tque ita edoctus, sensim atque paulatim haeresis illa miseratione divina ejus ex animo pulsatus, proficiendi in religione eidem amoris ardor innatus est, quo propinquantibus diebus sanctis Pasch
Abbreviated transcription (Latin):
niero curialiũ. parentib honestis & xp̃ianis
ꝓgenitꝰ erat. alitꝰq ac nutritꝰ eoꝵ cura ac di¬
ligentia. impensisq scłarib litteris eruditus
ad prime. onĩib indelicet disciplinis imbutꝰ.
& grãmaticã priꝰ in sua ciuitate. & rethoricã in
affrice capite carchagine. Postea docut con¬
sequenti etiã tempore transmare in urbero¬
ma & apud mediolanũ. ubi tẽ imꝑatoris ua¬
lentiniam minoris comitatu fuerat constitutꝰ.
strbat acceptissimꝰ deo. &̾ in optimis uiris
p̾clarissiniꝰ sacerdos ambrosiꝰ. hinꝰ iuterea ui¬
bis uerbi dei p̃clicator frequentissimis in eccła
dispritationib astans: in popło intendebat
tamen aliquando manicheaꝵ apud cartha¬
ginẽ adolescens fuerat errore seductꝰ: & ideode¬
teris suspectior aderat. nequid uł ꝑipsa uł cor̃¬
tra ipsã heresim diceret᷑. Et ꝓuenit dei liberato¬
ris clementia sui sacerdotis cor ꝑtractantis:
ut contra illũ errorẽ incedentes legis solueren¬

Expanded text:
mero curialium parentibus honestis et christianis progenitus erat; alitusque ac nutritus eorum cura, et diligentia impensisque, secularibus litteris eruditus apprime, omnibus videlicet disciplinis imbutus, t grammaticam prius in sua civitate, et rhetoricam in Africae capite Carthagine postea docuit. Consequenti etiam tempore trans mare in urbe Roma, et apud Mediolanum, ubi tunc imperatoris Valentiniani minoris comitatus fuerat constitutus. bat acceptissimus Deo, et in optimis viris praeclarissimus sacerdos Ambrosius. Hujus interea verbi Dei praedicatoris frequentissimis in ecclesia disputationibus astans in populo, intendebat m aliquando Manichaeorum apud Carthaginem adolescens fuerat errore seductus: et ideo caeteris suspensior aderat, ne quid vel pro ipsa, vel cotra ipsam haeresim diceretur. Et praevenit Dei liberatoris clementia sui sacerdotis cor pertractantis, ut contra illum errorem incidentes legis solveren
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta. Moxq ex intuus cordis medullis.
spẽ omnẽ quã habebat in scło dereliquit &¬
Am ñ uxorẽ ñ filios carnis. ñ. Uͣi Inuem.
diuitias. ñ honores scłi querens. s deo cũ
suis seruire statuit in illo & ex illo pusillo
giege eẽ studens. quẽ dũs alloquit᷑ dicens. No¬
lite timere pusillus grex: qm̃ complacuit
patri ur̃o dare uobis regirũ. Nste sc̃i. Re uiii¬

Expanded text:
riginta. Moxque ex intimis cordis medullis spem omnem quam habebat in saeculo, dereliquit; jam non uxorem, non filios carnis, non divitias, non honores saeculi quaerens; sed Deo cum suis servire statuit, et in illo, et ex illo pusillo grege esse studens, quem Dominus alloquitur, dicens: Nolite timere, pusillus grex, quoniam complacuit Patri
Abbreviated transcription (Latin):
dñi iħu: quis eoꝵ inderetur esse maior. Et Reł.
a c̃tibus humiliter inquirere: siẽ ẽcõntrario
repbi si quid forte in electis reprehenraile
repperumt. quasi suas ex ea nequitia bbtec¬
turi ac ꝑ iusto defensuri. libentissime solcur
dentiꝰ legunt. qd̾ facta est contentio int̃ dis¬
cipłos xp̃i. quis eoꝵ inderetur eẽ maior. quã
qd multitudinis crẽdentiũ erat cor unũ &

Expanded text:
u, quis eorum videretur esse major, etc. actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent rdentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium er
Abbreviated transcription (Latin):
rumq ideo patientes eẽ uidemur: qͥa retri¬
buere mala ñ possumꝰ. S qui idcirco malũ
ñ retribuit quia neqͣquã ualet: ꝓculdubio
ut p̃cliximꝰ patiens ñ est: quia pͥatientia
ñ in ostensione in quirit᷑ s in corde RTnirir¬

Expanded text:
rumque patientes videmur, quia retribuere mala non possumus; sed qui idcirco malum non retribuit, quia nequaquam valet, procul dubio, ut diximus, patiens non est: quia patientia non in ostensione acquiritur, sed in corde
Abbreviated transcription (Latin):
quo beata maria felicit̾ introiuit. alt̾uantib
humudicis angłoꝵ choris. uifra pascue et̾ne
ruriditatis: ubi una societas omniũ cimũ su¬
ꝑnoꝵ. ubi dulcis sollemnitas angłoꝵ: ubi pͥ
laborẽ ce̾ erumnas. felix & suauis est refectio

Expanded text:
quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas angelorum, ubi post labores et aerumnas felix et suavis refectio
Abbreviated transcription (Latin):
Nc̃m euangłiũ cũ legeret᷑ audiuimꝰ a femi¬
na religiosa susceptũ eẽ dũm hospicio:¬
ab ea que martha uocabatur. Et cũ esset ip̃a
occupata in cura ministrandi: soror eiꝰ maria
sedebat ad pedes dm̃i. & audiebat uerbũ eiꝰ.
aborabat illa: nacabat ista. Illa eroga.xͣ.¬
bat: hec implebat᷑. Ueruntamen martha la¬
borans. multũ in illa occupatione & negotio
nunistrandi int̾pellauit dnm: &̾ de sorore

Expanded text:
nctum Evangelium cum legeretur, audivimus a femina religiosa susceptum esse Dominum hospitio, eaque Martha vocabatur. Et cum esset ipsa occupata in cura ministrandi, soror ejus Maria sedebat ad pedes Domini, et audiebat verbum ejus. Laborabat illa, vacabat ista: illa erogabat, haec implebatur. Verumtamen Martha laborans multum in illa occupatione et negotio ministrandi, interpellavit Dominum, et de sorore
Abbreviated transcription (Latin):
impollutꝰ. & alienꝰ a contagione pecrati:
quãtus sc̃s tam̃ adhuc uilitate humauitatis
induit᷑. ut ita dicã ac si lana candidissima
inficit᷑ sanguine concli uel nuricis uertit᷑
in purpurã. uersa est ce ipsa sine coitu in
matrẽ. ut ñ sit iam admodũ qd̃ fuerat. s
purpura uerissima ad indumentũ a̾ głam
sũi regis diuinitꝰ aptissime dedicata: ut
nulli deinceps ca uti usu femineo licuerit i¬
si deo. lexͣi. Quippe ut ita dicã beata & gło¬
sa uirgo maria eo modo quãius dudũ in¬
comparabilis esset unriuersis que sub celo st̃
uirginib. ut decenter posser ni se sus cipere
diuinitatis ad nuxtionem salua utraq na¬
fura: tam̃ cũ grã replet᷑. cũ spũ scõ ꝑfundit᷑¬

Expanded text:
  Al. cogitatione peccati, quamvis sanctus: tamen adhuc vilitate humanitatis induitur: ut ita dicam, ac si lana candidissima,inficitur sanguine conchylii vel muricis, vertitur in purpuram: versa est et ipsa sine coitu in matrem: ut non sit jam amodo quod fuerat, sed purpura verissima ad indumentum et gloriam summi regis divinitus aptissime dedicata: ut nulli deinceps ea uti usu femineo licuerit nisi Deo. Quippe ut ita loquar beata et gloriosa virgo Maria eo modo, quamvis dudum incomparabilis esset universis quae sub coelo sunt virginibus, ut decenter posset in se suscipere divinitatis admixtionem, salva utraque natura: tamen cum gratia repletur, cum Spiritu sanct
Abbreviated transcription (Latin):
sollemnitate genitricis dei marie: no¬
lite cessare a laudib. Qd̾si uirgo gaude: qͥa
meriusti eẽ & tu qd̾ landas. Tantũ cura ut
sis: que digne laudare possis. Ruidi specio¬
sã.ii. Quod si continenses & casta. uene¬
rare & lauda: quia ñ aliunde constat ut
possis eẽ casta: quã ex gr̃a xp̃i que fuit ple¬
nissime in maria quã laudas .⁊ Sic̃ cedrus.¬
uod si coniugata certe aut pecca. iii.
laudent. Et quãuis ñ sit speciosa laus m
ore pegcatoris: noli cessare: quia in de ꝓ¬
ut festiuitatẽ głose semꝑ uirginis marie
deuotissime celebremꝰ: quia hec est dies
preclara in qua meruit exaltari suꝑ cho¬
ros angłoꝵ. & ꝑuenire ultra quã ñre huma¬

Expanded text:
s Dei Mariae nolite cessare a laudibus. Quod si virgo es, gaude quod meruisti et tu esse quod laudas: tantum cura ut sis quae digne laudari possis. Quod si continens et casta es, venerare et lauda, quia non aliunde constat ut possis esse casta, quam de gratia Christi, quae fuit plenissime in Maria quam laudas. Quod si conjugata es certe aut peccatrix, natia ut laudent. Et quamvis non sit speciosa laus in ore peccatoris, noli cessare a laude, qer festivitatem gloriosae semper virginis Mariae devotissime celebremus: quia haec est dies praeclara, in qua meruit exaltari super choros angelorum, et pervenire ultra quam nostrae huma
Abbreviated transcription (Latin):
beate uirginis: de qua natꝰ est ipse d̾s
& homo. Idcirco &̾ ipsa plus est meritis &
nde &̃ cetere uirgines imitant᷑ illam
usq ad conceptũ partꝰ. ce gabrielis no
ue salutationis obsequiũ: demceps totũ di

Expanded text:
beatae virginis Mariae, de qua natus est ipse Deus et homo. Idcirco et ipsa plus est meritis, et et si caeterae virgines imitantur illam usque ad contemptum partus, et Gabrielis novae salutationis obsequium: deinceps totum di
Abbreviated transcription (Latin):
T. Quid mͥ ae̾ tibi est mulier: Nondũ ue¬
ttaq horã p̃dixerat. que tẽ nondũ uene¬
tat. in qua deberet agnosci moriturus. de
qua fuerat mistice locutꝰ. Ec̃ ergo diuna
facturus muracła: ñ diuinatis s infirmi
ex qua fuerat factꝰ homo: affectũ cõmen¬
rat pendebat in cruce.R B eatã In iͦ nͦ d̾. digna¬

Expanded text:
lier? Nondum veoram praedixerat, quae tunc nondum venerat, in qua deberet agnosci a matre moriturus, de qua fuerat mortaliter natus. Tunc ergo divina facturus, non divinitatis, sed infirmitex qua fuerat factus homo, affectu commenrat, pendebat in cruce. « Mortalis igitur in
Abbreviated transcription (Latin):
ac eadẽ igntate facta est etiã imꝑiosa
scłm caritatẽ erga suꝑos. ac suꝑ inferos
ꝑ districtionẽ. Unde plurima sccipta st̃ exẽ¬
ploꝵ argumenta: de quib ad p̃sens utrũq¬
tris basilii misit scm̃ angłm &̾ mortuũ
suscitauit: qui male uiuentẽ pessũdedit ꝑ¬
secutorẽ eiꝰ iulianũ apostatã. Et hec hystoria¬

Expanded text:
eadem dignitate facta est etiam imperiosa, secundum charitatem erga superos, ac super inferos per discretionem. Unde plurima scripta sunt exemplorum argumenta, de quibus ad praesens qtris Basilii misit sanctum angelum, et mortuum suscitavit, qui male viventem pessumdedit persecutorem ejus Julianum apostata
Abbreviated transcription (Latin):
n scriptura sacra resuna &e eadẽ multociẽs
inuenit᷑ diuersa significare: sicut leo. hedus
ignis. a qua. uel etiãsol. & alia muslta. Est enĩ
leo de tribu iuda:est leo qui çircuit querens
sariꝰ qui peccata nr̃a portauit: est hedꝰ a sini¬
stris qui damnat᷑. Est iguis quẽ dñs misit in
t̾rã. &e quẽ uult ut ardeat: est ignis qui suꝑ
st aqua ciuꝰ flumina fluunt de uentre cre¬
dentis. Est aqua euiꝰ tempestas ñ nos de¬
mergat. Est sol iusticie qui nos illuminet: est
sol qui nos ñ urat ꝑ diẽ. Licet ergo castellũ
alias malũ signaficet. ut illud de quo dicit᷑. ite
in castellũ. & addicit᷑ qd̾ contͣ nos est: plane
manifestans qͥd significet. tam̃ hoc castellũ
in quo intrauit iħc. singularẽ & intenera¬
tã uirginẽ eiꝰdẽ iħr genitricẽ salua scriptu¬

Expanded text:
n Scriptura sacra res una et eadem multoties invenitur diversa significare, sicut leo, haedus, ignis, aqua, vel etiam sol, et alia multa. Est enim leo de tribu Juda ; et est leo, qui circuit quaerens sarius , qui peccata nostra portavit, est haedus a sinistris , qui damnatur. Est ignis quem Dominus misit in terram, et quem vult ut ardeat : est ignis, qui super st aqua cujus flumina fluunt de ventre credentis ; est aqua cujus tempestas non nos demergat . Est Sol justitiae, qui nos illuminet Eccli, XLII, et sol qui nos non urat per diem . Licet ergo castellum alias malum significet, ut illud de quo dicitur: Ite in castellum: ubi, additur , quod contra vos est, plane manifestatur quid significet; tamen hic castellum, in quod intravit Jesus, singularem et intemeratam Virginem ejusdem Jesu genitricem, sal
Abbreviated transcription (Latin):
audedit. eũ cuidã uicario in custodia: noie
ipolito. Ille uero heatũ laurentuĩ reclusit in
clpxere cũ multis. Erat autẽ ibi homo in cu¬
todia niulto tempore gentilis: qui ploran¬
de amissis ocłis cecus factus suerat. NHolime de¬

Expanded text:
anus dedit eum cuidam uicario in custodiam nomine ypolito;| Ille uero beatum laurentium reclusit in carcerem . cum multis; Erat autem ibi homo| in custodia multo tempore gentilis . qui plorando amissis oculis . cecus factus fue| rat l
Abbreviated transcription (Latin):
ue salutatio qͣntũ humane consuetudi¬
ni maudita:tantũ est be marie digni¬
tati congrua. Uere etenĩ gr̃a erat plenaͭ cui
dnui niunere concessũ est. ut prima int̾ femi¬
nas głosissimũ deo uirgmitatis nuiꝰ offerrer.
tu simuil &e affatu meruit ꝑfrui: que an¬
głicã uitã studuit imitari. Uere gr̃a erart
nono castitans amore.a t̾renis ad celestia

Expanded text:
utatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. tu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam studebat vitam imitari. Vere gratia erat novae castitatis amore a terren
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ absentia deuotꝰ obtuli. ut habeat sc̃ col¬
legiũ ur̃m in die tante sollemintans munꝰ
latiui sermonis. in quo discat tenera infan¬
tia lactis experiri dulcedinẽ. & de exiguis mag¬
na cogitari: qualiter fauemȩ deo ꝑ singulos
annos tota hec dies expendat᷑ in laudẽ. & cñ
gaudio celebret᷑: ne forte si uenerit ad ma¬
nꝰ ur̃as illud apocrifũ de transitu eiꝰdẽ uirgi

Expanded text:
aesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manus vestras illud apocryphum, De Tran
Abbreviated transcription (Latin):
negare nequeo quicqͥd iniigitis. ni¬
mia ur̃ã deuinctꝰ dilectione experiar que
hortanimi. affectu infantiũ more balbu¬
tientium : qui quecũq audierint fari
gestiunt. cũ necdũ possint ad plenũ uer¬
ba formare. RSicur cedrus exaltata sum u li¬

Expanded text:
negare nequeo quidquid injungitis, nimia vestra devictus dilectione, experiar quae hortamini affectu infantium, more balbutientium, qui quaecumque audierint, fari gestiunt, cum necdum possint ad plenum verba formare:
Abbreviated transcription (Latin):
uid enĩ aliud sonant euangłia. nisi uas¬
Increnienta quousq fuit in mundo. dũta¬
Irat diumis efferiuit p̃coniis: Porro ab exor¬
tẽ marie audistis: ce deinceps reliqua omĩa
pleniꝰ legi̾stis. Xad mitam dñi nr̃m̃ ditantis honorẽ

Expanded text:
uid enim aliud sonant Evangelia, nisi Doincrementa, quousque fuit in mundo dumtaxat, divinis efferunt praeconiis. Porro ab exortem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia p
Abbreviated transcription (Latin):
quio. exhortationis grã sermonẽ faciã
de assumptione beate & głose semꝑq uir¬
ginis marie. more eoꝵ qui declamatorie
in eccłiis solent loqui ad popłm. Qd̾ utiq
genus docendi: necdũ attigerã. R. Uidi¬

Expanded text:
rmonem faciam de Assumptione beatae et gloriosae semper Virginis Mariae, more eorum qui declamatorie in Ecclesiis solent loqui ad populum: quod utique genus docendi, necdum attigeram. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ceue. hoc est sexta feria. que est tercio nouas
decembris. consularii honorii decies. & theodo¬
si sexies augustoꝵ. aduenierte nocte dormi¬
ensin cubiculo meo. ia loco scõ baptisterii. in
quo consuetudo erat iͥ dormire ce custoclire
ecelastica que erant in nuisterio. hora texcia
in extasi effectꝰ. Cemungilans indi uirũ senem
longũ ieroprepẽ. hoc est dignũ sacerdotẽ. ca¬
num. barbã ꝓlixã habentẽ. palliatũ stola.
cui merant᷑ gẽmule auree. habentẽ iutrin¬

Expanded text:
ceve, hoc est sexta feria, quae est tertio nonas decembris, consulatu Honorii decies et Theodosii sexies Augustorum, adveniente nocte dormiens in cubili meo, in loco sancto baptisterii, in quo consuetudo erat mihi dormire, et custodire ecclesiastica quae erant in ministerio, hora tertia i in ecstasi effectus semivigilans, vidi virum senem, longum, hieroprepen, hoc est dignum sacerdotem, canum, barbam prolixam habentem, palliatum alba stola, cui inerant gemmulae aureae habentes intrin
Abbreviated transcription (Latin):
umq ꝑauꝑ occursu reddito qd̾ petierat
impetrasset: bricciũ tam̃ diaconũ iur beatꝰ allo¬
quit᷑ dicens. En ego tibi bricci delirus iudeorꝰ Cũq
ille confusus hec audiens dlixisse se deuegarer: ait
sc̃s martinꝰ. Nonne aures mee ad os tuũ aderãt:

Expanded text:
uper ille, occursu reddito, quod petierat inpetrasset, Brictionem diaconem vir beatus adloquitur: 'En ego, Brictio, delerus tibi videor?' Cumque ille confusus haec audiens dixisse se denegaret, ait vir sanctus: 'Nonne aures meae ad os tuum erant,
Abbreviated transcription (Latin):
in milã se partẽ ꝓmor inclinanerit: qui nec
mori tiunt nec uiuere recusauit. Itaq cũ
iã ꝑ ali quot dies in febrium ten eretuiꝰ infu
orationib & igiliis. fatiscentes artus spũi
seruire cogebat: nobili illo stratu suo inci¬

Expanded text:
partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in ci
Abbreviated transcription (Latin):
uedam specialiter solis precipit nobis: que¬
dam uero generaliter &̾ nobis &̾ nobis.
Nobis namq idest seruis quos ille ꝑaterfa¬
nilias uerũ omniũ dñs ad hoc in sua mag¬
ua domo consticuit. ut popło eiꝰ uerbum gr̃e
ministremꝰ: specialiter iniungit᷑ scẽ predi¬
cationis officiũ. Generalites uero &̾ nobis &

Expanded text:
edam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedication
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ a discipłis rogaret᷑. ut saltẽ uilia si¬
bi sineret stramenta supponi: ũ decet in qͥt
filii xpĩanũ insi m cinere mori. Egosi aliud.
uobis exemplũ relinquo: ipse peccam. Ocłis
autẽ ac manib in celũ semꝑ intentꝰ. in¬
uctũ ab oratione spm ñ relaxabat. & Ocłis ac¬

Expanded text:
t cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione sp
Abbreviated transcription (Latin):
liquandiu ergo in uico illo uelm eccła
ad quã ierat cõmoratꝰ. pace inter cleri¬
cos restituta. cũ iã regredi ad monasteriũ
cogitaret: uirib corporis cepit repente des¬
titui. Conuocatisq discipłis: indicat se iã

Expanded text:
liquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocati
Abbreviated transcription (Latin):
ubeus dñs ut suit lumbi ur̃i p̃ciucti: man¬
dat ut desideria mala atq opera fugiam
Iubens ut sint lucerne nr̃e ardentes: mouet
ut bona diligamus atq faciamꝰ Rolmauit. ui¬
sta que de euangłio ꝓposuimꝰ: cĩ ꝓpheti¬
cis sermonib conferamꝰ. U trumq testamen¬
tum d̾s unꝰ constituit: unꝰ dñs dedit. Et si siuit
utriꝰq testamenti diuersa ꝓtemporib sacra¬
a malo &e fac bonũ. ꝑ ysaiam quoq om̃s
bis admonet uerbis. Auferte malum cogrra¬
tionum ur̃arũ ab ocłis meis. Quiescite agere
ꝑuerse: discite benefacere. Iste homo ꝑsrat. uiii.¬

Expanded text:
ubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacraa malo, et fac bonum . Per Isaiam quoque omnes his admonet verbis: Auferte malum cogitationum vestrarum ab oculis meis; quiescite perverse agere, discite benefacere . Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
par apłis festum colentes tu fone. qui uiue¬
re discpłis uis. aut mori nos respice. Pac
nunc qd̃ olu gesseras. nc̃ presules clarifica.
auge decus eccłe. frandes relide sathane. Qui
ter chaos eiusceras mersos reatu suscita. li¬
uiseras ut clanudẽ nos indue iusticiã. It spe¬
cialiꝰ o głe quondã recorderis tue. monastico
nẽ ordim iã pene lapso subueni. Sit trit¬

Expanded text:
par Apostolis, Festum colentes tu foue: Qui viuere discipulis Vis, aut mori, nos respice. Fac nunc quod olim gesseras, Nunc Præsules clarifica: Auge decus Ecclesiæ, Fraudes relide Sathanæ. Qui ter chaos euiceras: Mersos reatu suscita: Diuiseras vt chlamydem, Nos indue iustitiam. Vt specialis gloriæ Quondam recorderis tuæ: Monastico nunc Ordini Iam pene lapso subueni,
Abbreviated transcription (Latin):
stratꝰ est gẽma sacerdotum. Duẽ qͥs ħ. a Glorifi¬
cati homnnus uiderunt głam qui affucrunt nã ca¬
ro quã cinis suꝑobtexerat ita resplenduit ut quoddã
flebant cũ sentirent magis eẽ gaudendu si rationeni
uis doloris admitteret.Dñi ẽ c̾ra. Exequie martini
ñ dicantar faneris s truimpli greges suos qui ductn
eiꝰ uundũ uicerant agebat ante se pastor exunctus
qui corpus ad sepulchrũ sequentes psallebant⁊ flebãt.¬
¶Cartate.i.ĩ Martinꝰ sigmpotens fulgore uirtutũ
ipsa reuerberat astra hic diuersa multoꝵ compleurt
tate miscdia caritate qͣntũ ut uiscerib semꝑ totus es¬
fluebat in dño sic ñ desit nobis ñ desit in euum. P.¬

Expanded text:
sacerdotum. VIII. Glorificati hominis viderunt gloriam qui adfuerunt: nam caro quam cinis semper obtexerat, ita resplenduit, ut quoddam flebant, cum sentirent magis esse gaudendum, si rationem vis doloris admitteret. Exequiæ Martini non dicantur funeris, sed triumphi: nam greges suos qui ductu eius mundum vicerant, agebat ante se pastor extinctus, qui corpus ad sepulchrum sequentes psallebant & flebant. Martinus signipotens, fulgore virtutum ipsa reuerberat astra, hic diuersa multorum compleuitate, misericordia, charitate! quarum vt visceribus semper totus affluebat in Domino, sic non desit nobis, non desit in æuum.
Abbreviated transcription (Latin):
artinus igitur obitũ suũ le pͥm
longe ante presciuit: dixitq frarrib
dissolutionẽsi corporis inimmere. Interea
causa extitit qua condacensẽ diocesim uisi¬
liꝰ pacem cupiens reformare: licet finẽ dierũ
suoꝵ ñ ignoraret. ꝓficisci tamen obistimo di
causã ñ recus auit. bonã hanc uircutũ sua¬
rum consũmationẽ existinians. si pacẽ eccł̾e

Expanded text:
artinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisirdantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem eccle
Abbreviated transcription (Latin):
&e lucerne ardentes. Si istum dñi sermonem
scđm litterã uelimꝰ acciꝑe: nichil in eo cõmo¬
iud enĩ ꝓfrcit ad aime salutẽ. si aliqͥs
corporaliter aut lumbos suos preciugat:
aut luceruã accendat: Alia ergomi p̾cinc̃tis
lumbis & lucernis ardentib querenda est in¬
telligentia spiritalis. que licet diuino presit

Expanded text:
et lucernae ardentes . 9. Si istum Domini sermonem secundum litteram velimus accipere, nihil in eo commoid enim proficit ad animae salutem, si aliquis corporaliter, aut lumbos praecingat, aut lucernam accendat? Alia ergo in praecinctis lumbis et lucernis ardentibus quaerenda est intelligentia spiritalis, quae scilicet divin
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmodo ipse dñs ait. Uerba quẽ ego locrit
sum uobis: sp̃c & uita sunt. In lumbis itaq
concupiscentia carnalis ostendit᷑: in lucerus
fides & caritas xp̃iana monstratur.& Iurauit .iiii.¬
ubens igit᷑ dñs lumbos nr̃os precuigi: con¬
cupisceutias carnis sine dubio p̾cipit refre¬
narl. Imperans autẽ ut lucernas ardentes
habcamꝰ: hoc utiq iubet ut &̾ lumineue¬
re fidei splendeamꝰ. & scẽ caritatis operib fer

Expanded text:
quodam loco ipse Dominus ait: Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt . In lumbis itaque 550 concupiscentia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus fer
Abbreviated transcription (Latin):
tua deuotꝰ implebo: sub signis tuis quoad
ipse irsseris mulitabo. Et q̃uãius optata sit
seni sessio post laborẽ: est tamen ammꝰ uic¬
tor annoꝵ. & cedere nesciꝰ senecturi. At si
iã parcis etati. bonũ est mͥ dñe: fiat uoluntas
tua. Hos uero quib timeo ipse custodias.¬

Expanded text:
tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies.
Abbreviated transcription (Latin):
tempore dum iter ageret beatꝰ martinꝰ. ut
gentilis cuiꝰdã corpus quod ad sepulchrũ
cum suꝑsticioso funere deferebatur obin¬
un haberet. Conspicatͦq eminꝰ uemientiũ
turban: quiduã esset ignarus stecit pau¬
lulũ. Nã fere quingentoꝵ passuũ int̾ual

Expanded text:
tempore, dum iter ageret, ut gentilis cuiusdam corpus, quod ad sepulchrum cum superstitioso funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passu
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ ceteraq gentilium turba cepit obsistere. R¬
t cũ idem dũ templũ eriercitur Uͣii¶ Ouere.¬
imꝑante dño quieuissent: succidi arborẽ
ñ patiebant᷑. Ille eos sedule cepit cõmonere:
nichil esse religionis instipite. dm̃ potiꝰ auser¬
illã excidi oportere dicebat: quia esset demonib
declicata. Cum unꝰ ex his qui erat audacior ce¬
teris. si habes in quit aliquã de deo trio quẽ di¬
cis te colere fiduciã. uosmet ipsi succidimꝰ hanc
arborẽ: turuentẽ excipe. Et si tecũ ut dicis dñs

Expanded text:
illius, caeteraque gentilium turba coepit obsistere, eillius, caeteraque gentilium turba coepit obsistere, et cum iidem illi, dum templum evertitur, imperante Domino quievissent, succidi arborem non patiebantur. Ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui serillam excidi oportere, quia esset daemoni dedicata. Tum ex illis unus, qui erat audacior caeteris: Si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmetipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et, si tecum est tuus
Abbreviated transcription (Latin):
uideret &̾ Gcatꝰ martinꝰ. ii Tamen cũ rusti¬
cã inanũ cerneret. q agente uento liuteamu¬
na corpori suꝑiecta uolitarent. ꝓphanossa¬
crificioꝵ ritus agi credidit: quia esset rusti
candido tecta uelamine misera ꝑ agros
leuato ergo in aduerso signũ crucis mi¬
perat turbe ñ moueri loco: onusq depo¬
nere. Hic uero mrũ in modũ: underesiuseros
enide cũ primo monere se sũmo conami¬
ne initerentur. ultra accedere ñ ualentes.
ridiculã inuertiginẽ rotabant᷑: donee uic̃ti
corporis onus deponerent attoumi. & semet
inuicẽ expectantes. quiduã sibi accidisset ta¬
ed cũ beatꝰ uir comperisset exequiarũ eẽ
illã frequentiã ñ sacroꝵ : eleuata rursũ
manũ dat eis potestatẽ abeundi ce tollendi
cũ libent abire ꝑmisit. & O beatũ. uͣ tem
dũ inuico quodã templũ antiquissimũ diru¬
isset. c arborẽ pinum que fano erat ꝓxima
esset aggressus excidere: tum uero ant̾istes loci

Expanded text:
Tamen quia rusticam manum cerneret, et agente vento linteamina corpori superjecta volitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gcandido tecta velamine misera per agros levato ergo in adversos signo crucis, imperat turbae non moveri loco, onusque deponere. Hic vero mirum in modum videres miseros n, cum promovere se summo conamine niterentur, ultra accedere non valentes, ridiculam in vertiginem rotabantur, donec victi, corporis onus ponunt. Attoniti et semet invicem aspectantes, quidnam sibi accidisset, tair cum comperisset, exsequiarum esse illam frequentiam non sacrorum, elevata rursum manu, dat eis abeundi et tollendi cum libuit, abire permisit. XIII. Item cum in vico quodam templum antiquissimum diruisset, et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset agressus excidere; tum vero antistes loci
Abbreviated transcription (Latin):
discipłoꝵ scĩssumo comitatu. mergos in flu¬
mine conspicat᷑ piscium predã sequai. &ͥ ra¬
pacẽ inglum em̃ assiduis urgere capturis.
bormainquit hec demonũ est. Insidiant᷑ in¬
cairtis. capiunt nescientes: captos denorant.
ce saturari ñ queunt deuoratis. RDixerũt dici

Expanded text:
issimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat dei
Abbreviated transcription (Latin):
ua dere surrexit om̃is popłs turonoꝵ in irã.
ce̾ om̃e crunen suꝑ ep̃m referunt: uolen¬
tes eum unanimuter lapidare. Aiunt enmi.
Diu ꝑiecas sci tuã celauit luxiriã: ne nos de¬
us diutiꝰ sinat manꝰ tuas indignas oscłando

Expanded text:
ua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando
Abbreviated transcription (Latin):
quenter uisionib ac renelationib int̾esset. R¬
Sergo ꝑuigil in oratione ꝓ.iiiͦ. ¶ Eore sacdos.
pace scẽ eccłe: que multis ac diuersis asflictionibꝰ
apud galliarũ & belgicarũ ꝓuincias uexabatur.
dei omĩpotentis clenientiam iudefessis precib
exoraret: nocte quãdã plus solito orationẽ ꝓte¬
lans. usq ad lucis crepusculũ in contemplatio¬
dme ac fragilitate carnis compelleate men

Expanded text:
 ac revelationibus interesset. Is ergo cum pervigil in oratione pro pace sanctae aecclesiae, quae multis ac diversis afflictionibus apud Galliarum et Belgicarum provincias vexabatur, Dei omnipotentis clementiam indefessis precibus exoraret, nocte quadam plus solito orationem protelans, usque lucis crepusculum in contemplatiod
Abbreviated transcription (Latin):
uoꝵ uiens lucidissima. manꝰ uero plene sc̃
mundicia: eo qd̾ in mensa altarissa croscã
in sui cordis penetralib hostiã uiuã deoq pla¬
centẽ. id est semetipsos sine macła atq ad¬
uuxtione praui oꝑis offerre ñ desistunt. Et
licet ꝑsecutoꝵ ñ senserit gladiũ: tamen ꝑ
uite meritũ deo digni martyrio ñ priuan¬
tur. quia martyrium ñ solum sangrunis
effrisione: s abstinentia peccatoꝵ & exer¬
citatione dei p̾ceptoꝵ ꝑficitur.  Quinq pru¬

Expanded text:
um mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosanctntes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum perficitur. Nos er
Abbreviated transcription (Latin):
ex xp̃e martini decus. hiclaus  ¶Eer¬
Atua tu illiꝰ tu nos in hunc te colere qui in
ipsũ te tribue. Qui dasꝑ orbis cardines quos
gẽnia fulget presulũ. da quos premunt culpe
graues soluad ꝑ ingens meritũ. En pauꝑ
hic ae modicus celum diues ingrẽdit᷑. celi co¬
hortes obuant. lingne. trib. gentes ouant.
t uita fulget transitꝰ. celis &̃ arno splendid ͤ
gaudere cunctis piũ est. cunctis salus sit hec di¬

Expanded text:
e Martini decus Hic laus tua, tu illius: Tu nos in hunc te colere, Quin ipsum in te, tribue. Qui das per orbis cardines, Quod gemma fulget Præsulum: Da quo, premunt culpæ graues Soluat peringens meritum. En pauper hic & modicus, Cœlum diues ingreditur: Cœli cohortes obuiant, Linguæ, tribus, gentes, ouant. Vt vita, fulget transitus, Cœlis, & aruo splendidus: Gaudere cunctis pium est, Cunctis salus sit hæc di
Abbreviated transcription (Latin):
rium sp̃c sci: urgo ante partũ & uirgo
ul partu. & uirgo post partũ. presentis sol¬
lemnitate diei. cum suis urginib expers mil
lomͦ credenda est: que dei popłm faciendo
monebat spernere perituri luxus scli ac leno¬
cinia mortalis nature declmare: carnis pu¬
dicitiã cũ uirgnutatis honore intra cordi
hospicia obseruare. eamq omniũ uirtutũ
regiã fructũ salutis ꝓpetue sociã eẽ angłoꝵ¬
sins affirmabat exemplis: ita ut innumera¬
bilis utriꝰq sexus muiltitudo eiꝰ sequerẽt ue¬
stigia. iꝰ relictis nuptiarũ copulationib.
spretaq liberoꝵ ꝓpagine. sponsi qui in ce¬
lis est ꝑheniu inente. actri habriti. a gestu ap¬
plicare inaluerunt. Orationib instantes.ie

Expanded text:
ritus sancti, virgo ante partum, virgo in partu, virgo post partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum reginam, et fructum salutis perpetuae: sociam quois affirmabat exemplis, ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu et gestu, applicare se maluerunt; orationibus non deficien
Abbreviated transcription (Latin):
unc ergo reuercanur ad eos quos undu
baptismatis &e effrisio sangninis xp̃n ab
abluendo purgauit. Quoꝵ oculi beati: qui
xp̃m in carne uenientẽ uidere mernerunt
In hac tam preclara uisione ioh̾es bapti¬
sta qui eodẽ angło quo xp̃c denuntiante
conceptꝰ: in exordio predicationis atq bap¬
tismatis primatũ tenebat. Qui xp̃m pec
digito demonstrauit: quo inter natos mu¬
Q O constantia nrm̃ laudabilis o caritas in exangiu¬
bilis o patientia inuin cibilis que licet inter pressuras
ꝑsoquentiũ uisa sit despicabilis inueniet᷑ in laudẽ
⁊głam ⁊ honorẽ in tempore cetribunionis. Uobs gͦ¬

Expanded text:
unc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab tus sancti, abluendo purgavit; quorum oculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum pecdigito demonstravit, quo inter natos mu O constantia martyrum laudabilis! O charitas inexstinguibilis! O patientia invincibilis! Quae, licet inter pressuras persequentium visa sit despicabilis, invenietur in laudem et gloriam et honorem, in tempore retributionis. --
Abbreviated transcription (Latin):
infirniꝰ medicinam a beato martino expeteret:
bricciũ adhuc diaconũ in platea rĩuentt. Cui
simpliciter ait. Erce ego prestolor beatũ uirũ
ͦ nescio ubisit: uel quid oꝑis agat. Cui bris¬
ciuis. Si inquit delirũ illũ queris: ꝓspice enimꝰ.
Ecce celum solito: si cut amens respicit.& Cũ essec¬

Expanded text:
infirmus medicinam a beato Martino expeteret, Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque
Abbreviated transcription (Latin):
tyrum sanguis exornat: quã niuolate con¬
fessionis candila induit uirgiitas. Norib
eiꝰ: nec rose nec lilia desunt. Certent nẽ kmñi
accipiant dignitatũ coronas. uel de irgi¬
nitate candidas. uel depassione purpu¬
reas. In celestib castris pax & acies habẽt
Elores suos: quib milites xp̃i creo naut᷑¬

Expanded text:
m sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. Certent nunc, characcipere dignitatum coronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelestibus castris pax et acies habent flores suos, quibus milites Christi coronant
Abbreviated transcription (Latin):
tuum collocauit. De quib plura loqui ꝑ¬
timescimꝰ: quia soli deo scire est. quomͦ nel
quẽadmodũ eoꝵ nobis inuisibilis absq
contagionis diminutione in sola sua pu¬
ritate consistat natura. S tamen noriem
ria conplenda. testante sacro eloquio ag¬
nouimꝰ : quoꝵ. principatꝰ & potestates sub¬
tiliter ac mirabiliter dei om̃ipotentis mitu
distingunt᷑. Ali ex illis ad nos in mundũ
missi. fritura p̾clicando p̃ueniunt: alii ad
hoc sunt conllituti. ut ꝑ eos signa & mira¬
cula frequentiꝰ fiant. RQui sunt isti qui ut¬

Expanded text:
 collocavit. De quibus plura loqui pertimescimus, quia soli Deo scire est quomodo vel quemadmodum eorum invisibilis absque contagione seu diminutione in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem ria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis
Abbreviated transcription (Latin):
est criumphalemirĩn nomen. qui ꝑ diuer¬
Ca tormentoꝵ genera xp̃i passionem. ñ la¬
cescentib precordioꝵ mentib mitabantur.
Alii ferro ꝑempti. ali flãmis exusti: alii fla¬
gris uerberati. alii uectib ꝑforati. aliĩ cru¬
alii lingis priuati. alii lapidib obruti.¬
alii frigore afflicti: alii fame cruciati. alii
uero truncatis manib siue ceteris menbris.
spectaculũ contumelic in popłis. mudi ꝓpter
nonien cdñi portantes. A. Scĩssime confessor diũ

Expanded text:
 nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii crualii vinculis mancipati, alii lalii frigore afflicti, alii fame macerati, alii vero truncatis manibus sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes.
Abbreviated transcription (Latin):
um. quo ue pausauerit. quo sacrũ deportatũ
fuerit cadarier loco. in singulis singnla repe¬
ri: & pauca de plurib carpens. ꝓut sensu ca¬
pere potru ingenioli mei. partĩm stilo ꝓprio
explicatꝰ sim: partim autẽ sicut a quib dã
reppcri scaptũ doctorib exarans. ut uris nc̃¬
nitentis caritatis aurib. nc̃ subsequens ser¬

Expanded text:
 quove pausaverit, ejusque sacrum deportatum fuerit cadaver loco, in singulis singula reperi; et post pauca de pluribus carpens, prout sensu capere potui ingenioli mei, partim stylo proprio explicare conatus sum, partim autem sicut a quibusdam reperi scripta doctoribus exarans, vestrae intentis charitatis auribus n
Abbreviated transcription (Latin):
ferte in celestib. E hori scarũ uirginũ mona¬
choꝵq oniniũ simul cã scĩs omĩb consortes
xp̃i facite. G entẽ auferte ꝑfidã credentium
de finib. ut xp̃o laudes debitas ꝑ soluamꝰ ala¬
criter. G ł̾a patri ingenito. eiꝰq umigenito.
una cũ scõ spũ in sempit̾ua scła am̃. . Mira

Expanded text:
ferte in coelestia. Chorus Sanctarum Virginum: Monachorumque omnium: Simul cum Sanctis omnibus Consortes Christi facite. Gentem auferte perfidam Credentium de finibus: Ut Christo laudes debitas Persolvamus alacriter. Gloria Patri ingenito, Ejusque Unigenito, Una cum Sancto Spiritu In sempiterna saecula. A
Abbreviated transcription (Latin):
tietur nomen eiꝰ in gentib. in conueniendo
popłos in unum & reges ut sermant ei  In¬
filiũ pariet nomine Renngiũ : cui meus
saluandus popłs cõmittet᷑. Bcata si quidẽ cili¬
ma intenta piis oꝑib. licet corpore teneretur
in mundo: mente conuersabatur in celo.
ue in flore iuuentutis peꝑerat. n iste ho¬
usq ad ultima głosi Renugii tempora sacer¬

Expanded text:
eniendo populos in unum et reges, ut serviant ei: Cfilium pariet nomine Remigium, cui a me salvandus populus committetur'. Beata siquidem Cilinia intenta piis operibus, licet corpore teneretur in mundo, mente conversabatur in caelo. Quae in flore iuventutis pepererat usque ad ultima gloriosi Remigii tempora sacer
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ mibi degentiũ sollicitado sollem¬
nib in ea uotis & assiduis meditationib re¬
gulariter inster. uiri scĩ. iii. Habita estau¬
tẽ huiꝰ translationis sollemintas. tempore quo
nobilissimis francoꝵ sceptris tees incliti pri.¬
cipes auguste recosdationis ludouiri cesaripo¬
steri. Lothariꝰ scilicet itẽq ludouicꝰ atq karo¬
A

Expanded text:
monachorum inibi degentium sollicitudo solemnibus in ea votis et assiduis meditationibus regulariter instet. Habita est autem hujus translationis festivitas tempore quo nobilissimis Francorum sceptris tres inclyti principes, augustae recordationis Ludovici Caesaris posteri, Lotharius scilicet, itemque Ludovicus et Caroa
Abbreviated transcription (Latin):
andiendũ: quia nocte igiliarũ cuꝰ sucre¬
dente die ueneranda patrocinia uehenda fu¬
erant. uoces angłice ab astris uelut choripsai¬
lentes humanis aurib intonuerunt. erb.¬
ontifex uero ad celebranda ingiliarũ ui.¬

Expanded text:
endum quod nocte vigiliarum, cujus succedente die veneranda patrocinia transvehenda fuerant, voces angelicae ab astris, velut chori psallentes, humanis auribus intonuerunt. Pontifex namque ad celebranda vigiliarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃m ꝓbibiti memorantur: &̾ tanien ipse
sp̃c qui priꝰ predicationẽ ꝓhibuit: hanc asi¬
anoꝵ cordib postmodũ infudit. Nã diu est:
qd̾ asia cuncta iã credidit.Ibant gaud̾¬
dcirco ergo ꝓhibine priꝰ qd̾ postinodũ fecir:
quia cẽ in illa erant quisaluandi ñ erant.
quorñdã aurib p̾cdicatio scã subtrabitur:
quia suscitari ꝑ grãm ũ merentur. &ͥ uus qͥscc̾.¬
occulta timeamꝰ : nedũ mens nr̃a exteriꝰ fu¬
sa. a sua uoluntate se ñ reuocat. uitꝰ contra

Expanded text:
 prohibiti esse memorantur ; et tamen ipse Spiritus qui prius praedicationem prohibuit, hanc Asianorum cordibus postmodum infudit. Nam diu est quod Asia cuncta jam credidit. Idcirco ergo prius prohibuit quod postmodum fecit, quia tunc in illa erant qui salvandi non erant. quorumdam auribus praedicatio sancta subtrahitur, quia suscitari per gratiam non merentur. Uocculta timeamus, ne dum mens nostra exterius fusa, a sua se voluptate non revocat, intus contra
Abbreviated transcription (Latin):
se cdĩ arbitrio potestatiq cõmutens. Non¬
Grarus quidẽ est dñe corporee pugna mili¬
tie. & iam satis est qd̾ hucusq certaui: s si
adhuc in eodem labore ꝓ castris tuoꝵ stare
me precipis: ñ recuso nec fatiscentẽ causabor

Expanded text:
tatique committens, grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor
Abbreviated transcription (Latin):
diei ũ ignotã esse credimꝰ. qui corda fideliũ
spiritaliter qͣsi imbrib trrigabant celestib.
ut feliciter ꝓferre immarcessibilẽ bonoꝵ
operũ possint fructũ. Qui talenta sibi cre¬
dĩta ñ solum redlere. uerũ etiã cũ risura
sine fraude amplificare curauerunt: quia
cere. ñ sibinet tantĩuodo ꝓfuturũ. s &

Expanded text:
otam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificare procuraverunt; qucere, non sibimet tantummodo profuturum, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
cundie deditꝰ. plerisq pulchrior. aspectride¬
corus. eloquio suauis. ingenio accutusimꝰ. ꝓ¬
cripturis sacris ac leguni doctrmis simulq
cauouicis: pene custos precellebat. Parro¬
chiam quã regendã susceꝑat habitantib
in tantũ aptissimꝰ erat: ut om̃ib senib ce̾
coequalib &̾ subiectis sua placerait eloqͥa:¬
om̃ibq sibi colloquentib. ita ut meren¬
tib redderet leticiã: scelera gerentib disci¬
poris spacio sub pontificis scilicet imꝑio.
monasterio qd̾ est sitũ in honore sc̃i maxen¬
ti obisset: iussu pontificis isdẽ suscepit regen¬
dum. Quõd ꝑ sex annos streraie rexit: illudq
cũ iuxta monita si pontificis idoneũ se pre¬
parasset & claruis haberet᷑ preconiis : tẽ odor
eiꝰ suauitanis in tantũ ꝓcessit: ut usq in pala¬
tium regis redoleret. Er̃at autẽ cõdẽ tempore iu¬
mor clotariꝰ cũ baldechilde genitrice sua rex

Expanded text:
us, inter plerisque pulcherrimus, aspectu decorus, eloquio suavis, ingenio acutissimus, pcustus. Scripturis sacris ac legum doctrinis simulque canonicis poene cunctis praecellebat parrochie quem regendam susciperat habitantibus. In tantum vero aptissimus omnium seniorum et coequalimnibus sibi colloquentibus, ita ut moerentibus redderet laetitiam, scelera gerentibus disciporis spatio, sub pontificis scilicet imperio, monasterio quod est situm in honore beati Maxentii obiisset, jussu pontificis idem suscepit regendum: quod per sex fere annos strenue rexit, illudque cum juxta monita sui pontificis idoneum se praepararet, et clarus haberetur prae omnibus, tunc odor ejusdem suavitatis intantum processit, ut usque in palatium regis redoleret. Erat enim eodem tempore minor Lotharius cum Baltechilde matre rex
Abbreviated transcription (Latin):
sp acia sunt secute. Cuiꝰ modulationis armo¬
dã uulgiibi ⁊ dẽ excubantis auditu ꝑcepisse
trantes uoces huiꝰmodi humanas eẽ: opinan¬
confluere. qui cã iocundo strepitu fungerentur.
rursũq stupentes cua in tempeste noctis filen¬
tio aduentum maturarent. exploratores cir¬
cũ quaq dirigere studuerunt: ut quoꝵ excu¬
bie essent expirentur. & Sc̃mei. un.. O issi
autẽ cũ loca uicina ꝑlustrantes nemmẽ repi¬
rerit. & iuchilomimꝰ melodie suanitatẽ sine
int̾missione audirent. offici celestis exequi¬

Expanded text:
ia sunt secutae. Cujus modulationis harmodam vulgi ibidem excubantis auditu percepisse trantes voces hujusmodi humanas esse, opinanconfluere, qui tam jucundo strepitu fungerentur, rursumque stupentes cur intempestivae noctis silentio adventum maturarent, exploratores circumquaque dirigere studuerunt ut quorum excubiae essent experirentur. Missi autem, cum loca vicina perlustrantes neminem reperirent et nihilominus melodiae suavitatem sine intermissione audirent, coelestis officii exsequi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c. P bndicã. ã Dansq illi scã dixit accipe hoc careine¬
us qd̾ mox complebo tibi uuia cũ patre meo. d̾s nr̃.
Mecũ enĩ est maxima merces tua. ⁊ his qui audiermro
te salus in regno meo.Exandi d̾s dep̾.Nunc facies
fortiter ⁊ memoria tua erit in laudẽ ac semꝑ ꝓ quib¬
confessoꝵ turba scm̃ &̾ uenerandũ meritis sa¬
turninum. primũ se urbs tholosana ꝓmerins¬
se gandet ep̃ni: quẽ impietas peccautiũ popu¬
loꝵ. posterib thauri multis firmũ nexib illi¬
gatũ dedit capitoli gradib illideudrĩ & Me¬

Expanded text:
lli, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio auconfessorum turba sanctum et venerandi meriti Saturninum primum se urbs Tolosana promeruisse gaudet episcopum, quem impietas peccantium populorum posterioribus tauri multis funium nexibus inligatum dedit capitulinis gradibus inlidend
Abbreviated transcription (Latin):
tates sauiaritanoꝵ ne intraneritis: s potiꝰ
ite ad oues que ꝑierunt domꝰ isrł. nisi hoc
qd̾ ex facti fine colligimꝰ: quia priꝰ soli iu¬
dee uoluit &e postĩnodũ cunctis gentib p̃¬
dieari: ut dum illa conuerti uocata renue¬
rit. predicatores scĩ ad uocationẽ gentiun
p ordinẽ uenirent: quatinꝰ redẽptoris nri pre¬
dicatio aꝓpris repulsa. gentiles popłos qͣsi

Expanded text:
itates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israel? Nisi hoc quod ex facti fine colligimus, quia prius soli Judaeae voluit, et postmodum cunctis gentibus praedicari, ut dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent, quatenus Redemptoris nostri praedicatio a propriis repulsa, gentiles populos quas