comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
estirin populo & stulti aliquando sa¬
pite: lam ille quidicit : uiꝰ desquomo¬
do nob p̃cepit dr̃ ut sapiamus : trgo
sapientiaẽ in nr̃a potestate: lãdixi
prȩceptũ audiui: uoluntatẽ cogno¬
ui Audiorationẽ : ut gratiã tupos¬
sis agnoscere: Desapientia agitur
quȩ iussa ẽ nob: audiamꝰ quid dicat
apostolus ia cobus: Siquis aut̃ ur̃m
indig& sapientiã postol& adõ qui
dicat omnib affluenter: Iub&ur
nobis continentia: ubi iub&ur: a pos¬
tolus ad timotheum: contine te
ipsum: iussio ẽ : p̃ceptioẽ: audien¬
dumest: faciendũ ẽ: Sed nisi ds̃ad¬
iuu& remanemꝰ: conamur quidem
facere uoluntatẽ : & nitit̾ ali quid
uoluntas. ñ p̃sumat potestas nisi
aduiu&ur infirmitas: Certe enĩ ius¬
sũ ẽ contine teipsũ: audi aliũ locũ
scripturȩ & cũ scirẽ inquit: quia
nemo ẽe potest continens : nisidr̃

Expanded text:
estis in populo, et stulti aliquando sapite. iam ille quid dicit? uides, quomodo nobis praecipit deus, ut sapiamus. ergo sapientia in nostra est potestate? iam dixi, praeceptum audiui, uoluntatem cognoui audi orationem, ut gratiam tu possis agnoscere. de sapientia agitur, quae iussa est nobis. audiamus, quid dicat apostolus Iacobus: si quis autem uestrum indiget sapientia,I postulet a deo, qui dat omnibus affluenter. iubetur nobis continentia. ubi iubetur? apostolus ad Timotheum: contine te ipsum. iussio est, praeceptio est; audiendum est, faciendum est. sed nisi deus adiuuet, remanemus. conamur quidem facere uoluntate et nititur aliquid uoluntas; non praesumat potestas, nisi adiuuetur infirmitas. certe enim iussum est: contine te ipsum. audi alium locum scripturae: et cum scirem, inquit, quia nemo pot
Abbreviated transcription (Latin):
quando decȩlo ignis cecidit & tant̾a fami¬
liã cum tantis gregib pecorũ scĩ iob: uno im¬
petu absumpsit : & turbo inruens. & domũ
deiciens. filioseius occidens: phantasmata
fuerunt: quȩ tam̃ fuerunt operas atane: cuids̃
dederat hancpotestatem: Sed pͣropt̃ qđ eorũ
ergo dicta sint: seducent eos signis atq: pro¬
digiis. qui seduci merebuntur: proeo quod di¬
lectionẽ inquid ueritatis non receperunt
ut salui fierent: Nec dum uitau apłs addere.
acdicere: Ideomit at illisds̃ operationem
erroris. ut tredant mendatio: Ds̃ eñĩ mitt&:
quia ds̃ diabulum facere ista ꝑmittit. lusto
iꝑso iudicio: quamuis faciat ille iniquo malig¬
noq: consilio: ut iudicent̃ inquidom̃s qui ñ
crediderunt ueritati : sed consenser̾ iniqui¬
tati: promde iudicati seducentur: & seduc

Expanded text:
quando de coelo ignis cecidit, et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Job uno impetu absumpsit, et turbo irruens et domum dejiciens filios ejus occidit , phantasmata fuerunt: quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum horum dictum sit, seducentur eis signis atque prodigiis qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis non receperunt, ut salui fierent nec dubitauit apostolus addere ac dicere: ideo mittet illis deus operationem erroris, ut credant mendacio. deus enim mittet, quia deus diabolum facere ista permittit iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio. ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. proinde iudicati seducen
Abbreviated transcription (Latin):
dieb & trib noctib sicerit filius honnis
incorde terre : tribus dieb & trib noctib:
Sexͤferiȩ dieipartem quasepultus ẽ: cum
prȩterita nocte: pronocte & die accipies :
hocẽ prototodie sabbatoꝰ nocte & die. &
noctẽ dominicã cum eodemdie inlucarcen¬
te: Acperhoc accipiendo partẽ ꝓtoto :¬
habes triduum & tres noctes: Quod enim
dicuntur .x. mensis prȩgnantis : nouem sunt
pleni: Sed initũ decimi prototo accipitur:
& quod sedñs ostendit inmonte. postsexdies
factum dicit unus euangelista: Alter uero
post octodies dicit Partem posteriorẽ pri¬
midiei inquo futurum hocdñs promisit &
partem priorem nouissimidiei in quo con¬
pl&umẽ quod ꝓmisit Prototis atq integris
dieb annumerans: ut intellegas eũ quidix̃
post sexdies. solas medias commemorasse.
quiuere toti atq integri conpletisunt: Inge¬
nesienim: alumine incipit dies. & finit
intenebras. ad significandum lapsũ hominis :

Expanded text:
diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corda terrae tribus diebus et tribus noctibus. sextae. feriae diei partem, qua sepultus est, cum praeterita nocte pro nocte et die accipies, hoc est pro toto die, sabbati noctem et diem et noctem dominicam cum eodem die inlucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto habes triduum et tres noctes. quod enim dicuntur decem menses praegnantis, nouem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. et quod se dominus ostendit in monte, post sex dies factum dicit unus euangelista, alter uero post octo dies dicit, partem posteriorem primi diei, in quo futurum hoc dominus promisit, et partem priorem nouissimi diei, in quo completum est quod promisit, pro totis atque integris diebus annumerans: ut intellegas eum qui dixit: post sex dies solos medios commemorasse, qui toti atque integri completi sunt. in Genesi enim a lumine incipit dies et finit ad tenebras ad significandum lap sum hominis;
Abbreviated transcription (Latin):
gessit : Nisi secundumea quȩ gessit
eotempore quo incorpore suit ut
ꝑcorpus intellegamus ꝑcorporis
tempus: Positor pur autem nemo
git in corpore: nisi resur rectione
nouis sima non ad ulla merita con¬
paranda sed adrecipienda probo
PERIATURCUMCOR ADI ENTIS ADE¬
riat¬

Expanded text:
gessit, nisi secundum ea quae gessit eo tempore quo in corpore fuit, ut per corpus intelligamus per corporis tempus? Post corpus autem nemo erit in corpore, nisi resurrectione novissima, non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro boperiatur cum cor audientis aperiat
Abbreviated transcription (Latin):
bus uiuunt. ut admittantur ad¬
ꝑ me quȩrunt incorde meo non¬
nullius dignitatis locum. &uix
eis prebeo congruentem: Ali¬
quando enim plus mihi uideor
honoris eis tribuesquã dec&dũ
a ipsis scirdictis. religiosius & ar¬
edentior. sentio moueri animor
nrðr in flammã pi&atir: cumita
cantantur. quam si nonita caen¬
tarentur: &omnes affectur spi¬
ritus nr̃i pro sui diuessitate ha¬
bere prs prios modor in uoce
atque cantu : quorum nescio qua
occulta famuliaritate excitentꝰ
Sed dil&ctio carnis meȩ : cuim̃tẽ

Expanded text:
bus uiuunt ut admittantur adbus uiuunt ut admittantur ad me, quaerunt in corde meo nonnullius dignitatis locum, et uix eis praebeo congruentem. aliquando enim plus mihi uideor honoris eis tribuere, quam decet, dum ipsis sanctis dictis religiosius et ardentius sentio moueri animos nostros in flammam pietatis, cum ita cantantur, quam si non ita cantarentur, et omnes affectus spiritus nostri pro sui diuersitate habere proprios modos in uoce atque cantu, quorum nescio qua occulta familiaritate excitentur. sed delectatio carnis meae, cui me
Abbreviated transcription (Latin):
tuo omnia scribentur: De in lece¬
bra odorum non satago nmis:
cum ab sunt: non requird cũ ad sunt.
non respuo paratur eis &iã semꝑ
carere : itamihi uideor: fossitan
fallar.: Sunt enim &istae plangen¬
dȩ tenebre: inquibur melat& fa¬
cultas mea quȩ in me est: ut ani¬
mus m̃s de uirib suis ipsese inter¬
rogans. non fucile sibi credendũ
existim&: quia & quod in est ple¬
rumq oc cultum est. nisi experien¬
tia manifestentur: et nemo se¬
curus esse deb& inista uita quȩ
totatemptatio nominatur.:¬
ibi dicutrx qui fien potuit ex de terio¬
re melior nonfiat &iam ex me¬
liore d&erior ⁊ Una spes: una fi¬
ducia. una fisia prdmissio. mise¬
n cordiatua uoluptates aunũ
tenaciur me inplicauerunt.
& sub iugauerunt: sed resoluisti
& liberastime Nunc in sonis
quos animant elo qui atua:
cum suaui &astifitiosa uoce
cantantur : fateor aliquantu¬
lum adqui esco: non quidem ut
hȩream: sed ut surgam cum uolo:
Attamen cum ipsis sententiis qui¬

Expanded text:
tuo omnes scribentur. De inlecebra odorum non satago nimis: cum absunt, non requiro, cum assunt, non respuo, paratus eis etiam semper carere. ita mihi uideor; forsitan fallar. sunt enim et istae plangendae tenebrae, in quibus me latet facultas mea, quae in me est, ut animus meus de uiribus suis ipse se interrogans non facile sibi credendum existimet, quia et quod inest plerumque occultum est, nisi experientia manifestetur et nemo securus esse debet in ista uita, quae tota temptatio nominatur, utrum qui fieri potuit ex deteriore melior, non fiat etiam ex meliore deterior. una spes, una fiducia, una firma promissio misericordia tua. Voluptates aurium tenacius me inplieauerant et subiugauerant, sed resoluisti et liberasti me. nunc in sonis, quos animant eloquia tua, cum suaui et artificiosa uoce cantantur, fateor, aliquantulum adquiesco, non quidem ut haeream, sed ut surgam, cum uolo. attamen cum ipsis sententiis qui
Abbreviated transcription (Latin):
martyrũ sanguine sereretͥ Lege¬
bantͥ eñi p̃conia p̃cedentia ꝓphe¬
tarũ concurrebant ostenta uirtu¬
tũ & ꝑsuadebat ueritas. noua con¬
suetudine ñ contraria ratione: do¬
nec orbis t̾rȩ. quiꝑ sequaebatͥ furore.
sequeretͥ fide. CLxV.
DE MICULIS QUEUT MUNDUS IN
XP̃O CREDERET FACTA SUNT ET
FIERI MUNDO CREDENTE ÑDESI

Expanded text:
martyrum sanguine sereretur. Legebantur enim praeconia praecedentia prophetarum, concurrebant ostenta virtutum, et persuadebatur veritas nova consuetudini, non contraria rationi, donec orbis terrae, qui persequebatur furore, sequeretur fide. CAPUT CLVI. De miraculis quae ut mundus in Christo crederet facta sunt, et fieri mundo credente non desi
Abbreviated transcription (Latin):
tare: uerȩdense sunt: tenebre Nihil
enim sic dol& in corde pacientis: & qui hoc
facit alteri: nihil sicuol& pati ad aliena.

Expanded text:
tare uere densae sunt tenebrae. nihil enim sic dolet in corde patientis; et qui hoc facit alteri, nihil sic uolet pati. ad alia
Abbreviated transcription (Latin):
gredirent᷑: sic ꝑunũ hominẽ . qui &iã
peccatis p̃teritis: credentes in eũ om̃s
inȩt̃nã uitã ingrederentͥ: Om̃a eñĩ
quȩ nc̃ uides in ecdesia dĩ & subxp̃i
nomine ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ geri ante
demꝰ & inde edificam infide factũ
ẽ aliquando diluuiũ ꝑtotã t̾rã ut pec¬
catores delerent᷑ & tam̃ illi qui eua ser̃
rant᷑ : p̃dictũ ẽ abrahȩ : fideli seruo dĩ.
uni homini : qđ de illo eẽt populus nas¬
citurus: qui coleret unũ dm̃ int̃cȩte¬
ras gentes. quȩ idola colebant: & om̃a
quȩ illi populo uentura p̃dicta s: sic eue¬
ner̃ ut pdicta s̃ : & ꝓphetatus ẽ in illo po
turus ex semine ipsius abraham scđm
carnẽ quã ad sũpsit : ut homines &iã
filu eent abrahȩ : qui fidẽ eius imitarent
& sic ẽ factũ : natus ẽ xps demaria uir

Expanded text:
grederentur: sic per unum hgrederentur: sic per unum hpeccatis praeteritis credentes in eum omnes in aeternam uitam ingrederentur." n Omnia enim, quae nunc uides in ecclesia dei et sub Christi nomine per totum orbem terrarum geri, ante inde aedificamur in fidem. factum est aliquando diluuium per totam terram, ut peccatores delerentur; et tamen illi qui euaserunt ratur. praedicatum est Abrahae fideli seruo dei, uni homini, quod de illo esset populus nasciturus, qui coleret unum deum inter ceteras gentes, quae idola colebant; et omnia, quae illi populo uentura praedicata sunt, sic euenerunt, ut praedicta sunt. prophetatus est in illo popturus ex semine ipsius Abraham secundum carnem, quam assumsit, ut omnes etiam filii essent Abrahae, qui fidem eius imitarentur; et sic est factum. natus est Christus de Maria uir
Abbreviated transcription (Latin):
& tempora subtrahunt᷑ & transeunt.
morib: & dolorib: eos agitant nec
quietos eos ꝑmittant: Siue eñĩ indi¬
uitus uelit homo requiescere magis
suꝑb efficit᷑ quã securus : Vere fr̃ illa
magna &uere beatitudo ẽ quȩ in futu¬
ro scło scĩs ꝓmittit᷑: Om̃a uõ uisibilia
uitiȩ &curiositas interibt̃ & secũ u¬
ad interitũ trahunt amãtores suos:¬
a quo interitu hoc ẽ pęnis sẽꝑternis
ds̃ misericors uolens homines liberaie
si sibi ipse ñ sint in imici & ñ resiftant mise¬
ri cordi& creatoris sui Misit unigenitũ
filiũ suũ hoc ẽ ũbũ suũ ęqualem sibi ꝑ
qđ condidit om̃a : & manens quidem
in sua diuinitate : & ñ recedens a patre:
nec in aliquo mutatus: assum̃do tam̃
hominẽ : & in carne mortali hominib
apparendo: uenit ad homines ut quẽ¬
ad modũ ꝑunũ hominẽ qui prius fac¬
tus ẽ : idest adam : mors intrau inge¬
nus humanũ : quia c̃sensit mulien suȩ
seductȩ adiabulo : ut p̃ceptũ dĩ trans¬

Expanded text:
 tempore subtrahuntur et transeunt, timoribus et doloribus eos agitant, nec quietos eos permittunt; sive enim in divitiis velit homo requiescere, magis superbus efficitur quam securus. Vere, frater: Illa magna et vera beatitudo est, quae in futuro saeculo sanctis promittitur; omnia vero visibilia liciae, et curiositas, interibunt; et secum ad interitum trahunt amatores suoa quo interitu, hoc est poenis sempiternis, Deus misericors, volens homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici, et non resistant misericordiae Creatoris sui, misit unigenitum Filium suum, hoc est, Verbum suum, aequale sibi, per quod condidit omnia. Et manens quidem in sua divinitate, et non recedens a Patre, nec in aliquo mutatus, assumendo tamen hominem, et in carne mortali hominibus apparendo, venit ad homines: ut quemadmodum per unum hominem qui prius factus est, id est Adam, mors intravit in genus humanum, quia consensit mulieri suae seductae a diabolo, ut praeceptum Dei trans
Abbreviated transcription (Latin):
in aliorũ hominũ potestate ẽ: qui er¬
go imitatꝰ bonos nullius hominis appẽ.¬
tit laudem quia malus ñ dignꝰ ẽ laude:
Siaũ placere hominib: id eo uis ut eis ꝓ¬
sis ad diligendũ dm̃ ñiã hoc sed aliud
cupis: quiaũ placere cupit necessari¬
um adhuchab& timorẽ primũ necoc¬
culte peccando inter hẏpocritarad nõ
conput&ur: Deinde sibene factirpla¬
cere app&it nehanc mercedem aucu¬
pans ꝑdat qđ daturusẽ dr̃. sed deuic¬
taista cupiditate cauenda suꝑbiaẽ.
Difficileẽ enim ut dign& consotiariho¬
minib qui eis placere iã ñ desiderat
& plenũ seuirtutis putat. itaq ad huc
necessariur ẽ timor. neillud &iã qđ
uid&ur habere auferatꝰ abeo. & mani¬
b: acpedib ligatismit tatur intene¬
bras exteriores: Qua ꝓpt̃ dĩtimor
ñ solũ inchoat: sed &iã ꝑficitsapientẽ:
Is ẽ aut̃ qui sũ me diligitdm̃ & ꝓximũ
tãquã seipsum. Quȩ aũ in hoc itinere

Expanded text:
in aliorum hominum potestate est. Qui erin aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatur bonos, nullius hominis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desiderat, et plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat, sed etiam perficit sapientem. est autem qui summe diligit deum et proximum tamquam se ipsum. quae autem in hoc itinere
Abbreviated transcription (Latin):
Quosmores & disciplinã u& an tominꝰ
quisquã aggredi audeat. quanto il
lud magis honorat & depollicitatio¬
nib: atq honorationib: eius & imitan¬
tium multitudine a postolorũ mar¬
trrũ scorũ que innumerabiliũ quã
ñ sint illa disperanda ostendũ ẽ: At u¬
bi fuerint carnaliũ uoluptatũ in le¬
cebre superatȩ : Cauendũ ẽ nesubre¬
pat quȩ succedat cupiditas placen¬
di hominib aut ꝑ aliqua facta mirabi¬
lia autꝑ difficilem continentiã siue
patientiã autꝑ aliquã largicionẽ :
aut nomine scientiae uł eloquentie
in eo genere & cupiditas honoris: Con¬
tra quȩ om̃a ꝓferantur eaquȩ scrip¬
ta sunt. de laudecaritatis & de in ani¬
tate iactantiae doceaturq quã sit
putten dũ eis placere uelle quo snolis
imitari: Autenĩ boniñ sunt &nihil
magnũ ẽ amalis laudari: autbonir
& eosoport& imitari: sed quiboni sunt
uirtutebonis. uirtusaũ ñ app&it̃ qđ

Expanded text:
quos mores et disciplinam, ne tanto minus quos mores et disciplinam, ne tanto minus quisquam aggredi audeat, qulud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus ejus, et de imitantium multitudine Apostolorum, martyrum, sanctorumque innumerabilium, quam non sint illa desperanda ostendendum est. 3. At ubi fuerint carnalium voluptatum illecebrae superatae, cavendum est ne subrepat atque succedat cupiditas placendi hominibus aut per aliqua facta mirabilia, aut per difficilem continentiam sive patientiam, aut per aliquam largitionem, aut nomine scientiae vel eloquentiae: in eo genere est et cupiditas honoris. Contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude charitatis, et de inanitate jactantiae; doceaturque quam sit pudendum eis placere velle, quos nolis imitari. Aut enim boni sunt, et nihil magnum est a malis laudari; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt, virtute boni sunt: virtus autem non appetit quod
Abbreviated transcription (Latin):
quod onero sum putabatur facile eẽ
ꝑsua ser& incipiat gustare dulcedo pi¬
&atis & cõmendari pulchritudo uir¬
tutis : ut caritatis libertas proserui¬
tute timoris emineat: Tunc &i am
ꝑsuadendũ est fidelib: prȩcedenti¬
b regenerationes sacramentis. quȩ
necer se est plurimũ moueant quid in¬
tersit interduos homines uere met
nouum : & exteriorem & interiorẽ : ter¬
renũ &cȩlestem: id est inter eũ qui bona¬
& carnalia & temporalia & eum quispi¬
ritalia & a&nasectatur: monendũq:
neperitura beneficia & transeuntia ex¬
pectentur adõ quib &iã p̾arui homines
habundare p̃ossunt: sed firma & sẽpit̾na
ꝓquib accipiendis om̃aquȩ in hocmun¬
do bona putantꝰ & mala penitus con¬
tẽnenda sunt: his prestantis simũ
illud &unicũ exemplũdnĩ ꝓponen¬
dũ ẽ squicũ se tot miraculis tantũ re¬
rũ potestatẽ habere monstrar&. & ea
spreuit quȩ magnabona: & ea sustinu¬
it quȩ magna mala in peritiputant:

Expanded text:
quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis, et commendari pulchritudo virtutis, ut charitatis libertas prae servitute timoris emineat; tunc jam persuadendum est fidelibus, praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moveant, quid intersit inter duos homines, veterem et novum, exteriorem et interiorem, terrenum et coelestem, id est inter eum qui bona carnalia et temporalia, et eum qui spiritalia et aeterna sectatur; monendumque ne peritura beneficia et transeuntia exspectentur a Deo, quibus etiam pravi homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis, omnia quae in hoc mundo bona putantur, et mala penitus contemnenda sunt. His praestantissimum illud et unicum exemplum Domini proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea sprevit quae magna bona, et ea sustinuit quae magna mala imperiti putant;
Abbreviated transcription (Latin):
ponit & locorũ situs autnaturas ani¬
malium uł strpium uł lapidum quios¬
tendit ñõ res ostendit ab hominib in¬
stitutas: & illequidemonstrat sidera:
eorumq motus. ñ aseuelut ab homine
aliquorem institutã de monstrat:
Sic &iã quidicit cũ falsum ẽ qđ conseqͥ¬
tur. neces se ẽ ut falsum sit qđ p̃cedit
uerissimedicit neq ipse facit utita
sit. sed tantum ita eẽ demonstrat: ex
hac regula illudẽ: qđ de apostolo cõ¬
memorauimus : prȩceditenĩ ñ eẽre¬
surrectionẽ mortuorũ : qđ dicebant
illo quorũ errorẽ distruere uolebat
apostolus: porro illã sententiã prȩ

Expanded text:
ponit, et locorum situs et naturas aniponit, et locorum situs et naturas animalium uel stirpium uel lapidum qui ostendit, non res ostendit ab hominibus institutas, et ileorumque motus, non a se vel ab homine aliquo rem institutam demonstrat: sic etiam qui dicit, Cum falsum est quod consequitur, necesse est ut falsum sit quod praecedit; verissime dicit, neque ipssit, sed tantum ita esse demonstrat. ex hac regula illud est quod de apostolo commemorauimus. praecedit enim non esse resurrectionem mortuorum, quod dicebant illi quorum errorem destruebat a
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ damnatenere cogatur Ñ enim
uera inferebat A posto luscũ dicer&
predicatio nr̃ã in anirẽ & fides urã:
& deinceps alia quȩ omnino falsas
predicatio eorũ qui hoc annuntia¬
bant nec fides illorũ. qui hoccredide¬
runt: sed ista falsa uerissime conec¬
tebantur illȩ sentent iae: quadiceba¬
tur. ñ eẽ resurrectionẽ mortuorum:
istisaut̃ falsi srepudiatis: qm̃ uera e¬
rant. si mortui ñ resurgunt conre¬
quen serit resurrectio mortuorũ:
Cũ ergo sint uerȩ conex iones. ñ solum
uerarũ sed &iã falsarũ sententiarum:
facile ẽ ueritatem conexionum: &iã
inscolis illis discereq pr&er aeccdesiã
sunt: sententiarũ autẽ ueritas. inscĩs
libris aeclenasticis uestigandaẽ ipsa
tamen ueritas conexionum ñ stituta:
sed anim aduersaẽ ab hominib & no¬
tata.uteã possint ułdiscere. uł docẽ¬
re: nam aest inrerũ ratione ꝑ p&ua.¬
& diuinitus instituta: sicutenĩ quinar¬
rat ordinem temporũ. ñ eũ ipse con¬

Expanded text:
quae damnat tenere cogatur. non enim uera inferebat apostolus, cum diceretpraedicatio nostra, inanis est et fides uestra et deinceps alia. quae omnino falsa su erat inanis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem mortuorum. istis autem falsis repudiatis, quoniam uera erant, si mortui non resurgunt, consequens erit resurrectio mortuorum. cum ergo sint uerae conexiones non solum uerarum sed etiam falsarum sententiarum, facile est ueritatem conexionum etiam in scholis illis discere, quae praeter ecclesiam sunt; sententiarum autem ueritas in sanctis libris ecclesiasticis uestiganda est. Ipsa tamen ueritas conexionum non instituta, sed animaduersa est ab hominibus et notata, ut eam possint uel discere uel docere; nam est in rerum ratione perpetue diuinitus instituta. sicut enim qui narrat ordinem temporum, non eum ipse com
Abbreviated transcription (Latin):
tistuȩ coronastinos Nectam en ita
ut &iam ubicũq scutum proaliquo
munimento positum legerimur:
Non accipiamus nisi bonam uolunta¬
tem dĩ dictum ẽ enim. & scutũ fidei:
in quo possitis inquit omnes sagittas
maligni ignitas extinguere : Nec
rursus ideo debemus in armis huius¬
cemodi sp̃italib scuto tantũ modo fi¬
dem tribuere cum alio loco &iã larica
dictasit. fidei induti inquit lorica
fidei:

Expanded text:
tis tuae coronasti nos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonam uoluntatem dei. dictum est enim: et scutum fidei. in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas extinguere. nec rursus ideo debemus in annis huiusce modi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: induti, inquit, loricam fidei
Abbreviated transcription (Latin):
icquam quam igitur persacri¬
legas similitudiner & impiar
curiositater. & magicas consecratio¬
ner. animȩ purgantur & reconcili¬
anturdõ: quia falsus mediator ñ
trahit adsupenora. sed potiur ob¬
sidenr interdudit uiam. pera ffe&¬
tur quartanto maligniorer. quanto

Expanded text:
quaquam igitur per sacrilegas similitudines et impias curiositates et magicas consecrationes animae purgantur et reconciliantur deo, quia falsus mediator non traicit ad superiora, sed potius obsidens intercludit uiam per affectus, quos tanto maligniores quanto
Abbreviated transcription (Latin):
gelista in euangelio suo. Posthȩc ex ut
ih̃s & discipuli eiꝰ iniuideã t̾rã. & illic
morabat᷑ cũ eis & baptizabat : Tc̃ paulo
post de illo loquens ait : utergo cog¬
nouit ihs. quia audierant pharisei qđ
ihs̃ plures discipulos haber& & bapti¬

Expanded text:
Post haec exiit Iesus et discipuli eius in Iudaeam terram et illic morabatur cum eis et baptizabat, tunc paulo post de illo loquens ait: Ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quod Iesus plures discipulos haberet et bapti
Abbreviated transcription (Latin):
lunt fortiorem nos reddererationẽ
quando aliquid uelutimpossibile
nolunt credere: eisꝰ queredditionem
rationes poscentib Respondemus:
hancẽe uoluntatem omnipotentis
dĩ : quicerte non aliuduocatur omni¬
potens: isiquõ quidquid uult potẽ:
qui potuit creare tam multa quȩ
hodie que dicerentur testib profecto
inpossibilia putarentur: Non solum
quȩ agnstissima apud nos: uerum &iam
quȩ notissima posui Sicut decalce quod

Expanded text:
lunt fortiorem nos reddere rationem, quando aliquid uelut inpossibile nolunt credere eisque redditionem rationis poscentibus respondemus hanc esse uoluntatem omnipotentis Dei? qui certe non ob aliud uocatur omnipotens, nisi quoniam quidquid uult potest, qhodieque dicerentur testibus, profecto impossibilia putarentur, non solum quae ignotissima apud nos, verum etiam quae notissima posui: sicut de calce quod
Abbreviated transcription (Latin):
ttemptauit dr̃ abraham Queri sol&
quomodo hocuerumsit: cum dicat in
epistola sua iacobur. quod ds̃ neminem
temptat: nisi qui alocutione scripturarũ
sol& dici temptat. Pro eo quodẽ probat:
temptatio uero illadie dequaia cobus
dicit: non intellegitur nisiquisq: pecca¬
to inplicatur: Uinde apos tolus dicit: Ne
forte temptauerintuor isti quitemptant

Expanded text:
temtauit deus Abraham. quaeri solet quomodo hoc uerum sit, cum dicat in epistola sua Iacobus, quod deus neminem temtet, nisi quia locutione scripturarum solet dici "temtat" pro eo quod est "probat". temtatio uero illa, de qua Iacobus dicit, non intellegitur nisi qua quisque peccato implicatur. unde apostolus dicit: ne forte temtauerit uos is qui temtat
Abbreviated transcription (Latin):
cds arguit. increpando: & ipse abluit peni¬
tendo Uerum tam̃ ille desiderabiles om¬
nib: gentibus: adammauit ȩcclesiam suꝑ
tectum selauantem : id est mundantem se
a sordibus seculi : & domum luteam spiritali
contemplatione transcendentem: atq se

Expanded text:
Deus arguit increpando, et ipse abluit poeniDeus arguit increpando, et ipse abluit poenitendo: verumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus, adamavit Ecclesiam super tectum se lavantem, id est, mundantem se a sordibus saeculi, contemplatione transcendentem atque
Abbreviated transcription (Latin):
dat̃: in hacratione uiuit. Apostolica illac
sententia sufferentis inuicẽ indilectio¬
ne : studentes seruare unitatem sp̃s : in
uinculo pacis Dono itaq spiritali hocẽ
septinario: factaẽ in ecclesia puteus saci¬
&atis quia factus est in ea fonsaq salien¬
tis inuitam & ernam: Quem qui habuerit
non sici& in ȩternum: Vriam uero qui fue¬
tus eius. quid aliud quam diabolũ nominis
huius interpretatione significat: huius
erant pessimo coniugio delegatio m̃s
quos gratiadĩ libere&: ut ecclesia sinema¬
cula & ruga saluatori proprio conpul&ur:
Vrianamq: interpr&atur lux meccdĩ:
E& heus aũ abscisus: siue quod inueritate
nonstetit : sed alucesua superna: quam
dedõ habebat: superbia merito abscisus est:
siue quod cadendo: ueris uirib ꝑditis :¬
trans figurat se tamen in angelumlucis.¬
Audens adhuc dicere : lux meccdiesẽ ergo
istequidem dauid grauit̃ scelerateq
peccauit

Expanded text:
datur. in hac ratione uiuit apostolica illa datur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit non sitiet in aeternum. iam uero qui fue quid aliud quam diabolum nominis eius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine macula et ruga saluatori proprie copuletur. Vria namque interpretatur "lux mea dei". Cettheus autem "abscissus", siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transaudens adhuc dicere, Lux mea Dei est. Ergo iste quidem David graviter scelerateque peccavit;
Abbreviated transcription (Latin):
unc peccatum dauid. quid in ꝓphetia
significauerit quanta possum breui¬
tate perstringam: Nomina quippe ipsa
interpr&ata. satis ostendunt. quid &iam
hoc factum prȩfigurauerit: Dauid int̃¬
pr&atꝰ manufortis siue desiderabilis : Et
quid fortius leoneillo de tribuiuda qui
umcit mundũ : & quid desiderabilis illo
dequo proph&adicit. ueni& desideratus
omnib gentib Persabe ͤ in terp̃tat᷑ puteus
saci&atis. siue puteus septimus: quã lib&
aũ harum nominis huius int̃pretationem
in id quod dicere intendimus. Assumam̃:
satis congruit : Nam & incanticis cantico¬
rum sponsa illa ecłeaẽ quȩ uocat̃ puteus
aquȩ uiue: Et huic puteo: septinariinu¬
meri nomen. inspũssc̃ĩ significatione con¬
iungitur : propt̃ rationem pente costes.
Quo diedecelo missus sc̃s̃ sp̃s uenit De
septimanis aũ constare eundem festum
diem tobiȩ quoq: scriptura testatur. Ad
quad raginta nouemaũ quodẽ septies sep¬
tem unum additur: quounitas commen¬

Expanded text:
unc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum? et quid desiderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee interpretatur "puteus satietatis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere insatis congruit. Nam et in Canticis canticorum sponsa illa Ecclesia est, quae vocatur puteus aquae vivae : et huic puteo septenarii numeri nomen in Spiritus sancti significatione conjungitur; propter rationem Pentecostes, quo die de coelo missus Spiritus sanctus venit . De septimanis enim constare eumdem festum diem, Tobiae quoque Scriptura testatur . Ad quadraginta novem autem, quod est septies septem
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ in sacerdotes atq in leuitas iudȩ¬
bͥs quisq operat in xp̃i ecdesiã: ha¬
bundet iusticia ei suꝑ scribarũ &
phariseorũ: ut cũ illi decimas darent.
isti dimidiasdent: sic̃ ñ defructib
superet inpendia iudȩorum: Mã¬
mona uõ iniquitatis. obhoc adño
appellata ẽ ista pecunia quã pos¬
sidemus ad tempus : quia mamiona
diuitiȩ int̃pretant᷑: Nec s istȩ diui¬
tiȩ. nisi iniquis : qui in eis constituunt
spem atq copiam beatitudinis suȩ:
Aiustis uõ cũ hȩc possident᷑ ẽ quidem
ista pecunia: sed ñ sunt illis diuitiȩ
nisi cęlestes & spitales : quib indigen¬
tiã suã sp̃italit̃ supplentes exdusa¬
ȩgestate miseriȩ beatitudinis copia
De illo qui intecto ẽ et qui in
agro et deuxone loth exlipro

Expanded text:
liter in sacerdotes atque in leuitas Iudaliter in sacerdotes atque in leuitas Iudaeus quisque operatur in Christi ecclesia abundet iustitia eius super scribarum et Pharisaeorum, ut cum ilisti dimidias dent: sicut non de fructibus, superet impendia Judaeorum. Mammona vero iniquitatis ob hoc a Domino appellata est ista pecunia, quam possidemus ad tempus, quia Mammona divitiae interpretantur, nec sunt istae divitiae nisi iniquis, qui in eis constituunt spem atque copiam beatitudinis suae: a justis vero cum haec possidentur, est quidem ista pecunia, sed non sunt illis divitiae nisi coelestes et spirituales, quibus indigentiam suam spiritualiter supplentes exegestate miseriae, beatitudinis copia XXXVI. 2 De illo qui in tecto et qui in agro, et uxore Loth; ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquo fraus: ut de ipsa fraude ele¬
mosinas faciamus: aut eos a quib re¬
cipi uolumus in tabnacula ȩ̨t̃na Tã¬
quã debitores dĩ & dñ inr̃i fas ẽ intel¬
legiicũ iusti & sc̃i significent᷑ hoc loco
qui eos introducant in tab̵nacula ȩt̃na
qui necessitatib: suis int̃rabona cõmu¬
nicauer̃ De quib &iã dic̃. qđ siquis
alicui eorũ calicẽ aquę frigidȩ dede¬
rit tantũ in nomine disđi : ñ ꝑdec mer¬
cedem suam: sed etiã econtrario di¬
cunt᷑ iste similitudines: ut intellega¬
mus selaudare potuit ille adño. cui¬
quanto magis placeant dño dõ qui
scđm ei p̃ceptũ. illa opera faciunt: sic̃
&iam deiudice iniquitatis qui int̃¬
pellabat᷑ auidua. comparationem
dux̃ adiudicẽ dm̃ cui nulla exparte
iudex iniquus conferendus ẽ: Qđ aũ
decentũ cados olei quinquaginta
scribi fec̃ adebitore & decentũ cho¬
ris tritici octoginta: ad nihil aliud
ualere arbitror nisi ut ea quȩ simi¬

Expanded text:
in aliquo fraus, ut de ipsa fraude eleemosynas faciamus, aut eos, a quibus recipi volumus in tabernacula aeterna, tanquam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, cum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aeterna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint, de quibus etiam dicit: Quod si quis alicui eorum calicem aquae frigidae dederit, tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam, sed etiam e contrario dicuntur istae similitudines, ut intelligamus si laudari potuit ille a Domino cuiquanto amplius placeant Domino Deo qui secundum ejus praeceptum illa opera faciunt. Sicut etiam de judice iniquitatis qui interpellabatur a vidua comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est. Quod autem de centum cadis olei quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum choris tritici octoginta, ad nihil aliud nalere arbitror, nisi ut ea quae simi
Abbreviated transcription (Latin):
Ciergo spũ mentis nostrȩ re¬
nouamur &ipse est nouus ho¬
mo. qui renouatur in agnitio¬
nedĩ secundum imaginem eius.
qui creauit eum nulli dubiũ
est non secundum corpus. neq
secundum quamlibet animi
partem: sed secundum rationalẽ
mentem. ubi potest esse agni¬
tio dĩ hominem factum adima¬
ginem eius quicreauit eum: Se¬
cundum hanc autem renouatio¬
nem efficimur etiam filii dĩ
ꝑbaptismum xp̃i: & induentes
nouum hominem xpm̃ utique
induimus perfidem: qui est
ergo: qui ab hoc consortio femi¬
nas alienet: cum sint nobiscum
grati& coheredes. &alio loco
idem apostolus dicat Omnes
masculus neque femina: omnes
enim uos unum estis inxpo ihũ:
Num quid nam igitur fideles
feminȩ sexum corporis amiser̃:
Sed quia ibi renouantur adima¬
ginem dĩ ubi sexus nullus est
ibi factus homo adimaginem dĩ
ubi sexus nullus est hoc est in
spũ mentis suȩ : Cur ergo uir

Expanded text:
ergo spiritu mentis nostrae renouamur et ipse est nonus homo, qui renouatur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum, nulli dubium est non secundum corpus neque secundum quamlibet animi partem, sed secundum rationalem mentem, ubi potest esse agnitio dei, hominem factum ad imaginem eius qui creauit eum. secundum hanc autem renouationem efficimur etiam filii dei per baptismum Christi et induentes nouum hominem Christum utique induimus per fidem. quis est ergo, qui ab hoc consortio feminas alienet, cum sint nobiscum gratiae coheredes et alio loco idem apostolus dicat: omnes masculus neque femina: omnes enim uos unum estis in Christo Iesu ? numquidnam igitur fideles feminae sexum corporis amiserunt? sed quia ibi renouantur ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, ibi factus est homo ad imaginem dei, ubi sexus nullus est, hoc est in spiritu mentis suae. cur ergo uir
Abbreviated transcription (Latin):
alios intrõc endos: Itaq multi ꝑ hȩc tri¬
a &iam in solitudine. sine codicib ui¬
uunt: Vnde in illis arbitror. lamim¬
pl&um eẽ qđ dictũ ẽ: siue ꝓph&ii ȩ
e uacuabunt᷑. siue linguȩ cessabt̃: siue
scientia euacuabitur quib tam̃ qua¬
simachinis: tanta fidei & spei & carita¬
tis incissurrexit instructio : ut ꝑ fec¬
tũ aliquid tenentes eaquȩ sunt ex parte
ñ quȩrant ꝑfectũ sane quantũ in hac
uita potest: Namin paratione futu

Expanded text:
alios instruendos. itaque multi per haec trialios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futu
Abbreviated transcription (Latin):
taq triahec sunt quib scientia om¬
nis & proph&ia militat: fides spes cari
debimus: & spei succedit beatitudo
ipsa ad quam ꝑuenturi sumus: cari¬
tas aut̃ &iam istis decedentib auge¬
bitur potius: Sienim credendo di¬
ligimus. qđ non dum uidemus:
quanto magiscum uidere coeperi¬
mus : &si sperando diligimus quo ñ¬
dum ꝑuenimus quantto magiscũ
ꝑuenerimus: Intertem poralia quip¬
peatq &erna. hoc inter est quodtẽ
porale aliquid plus diligitur ante¬
quam habeatur : Uilescitaut̃ cũ ad¬
uenerit: ñ enim satiat animã cuiue¬
raest & certa sed es a&ernitas: a& nũ
aut̃ ardentius diligitur adeptũ quã
desideratũ : Nullienim desideranti
conceditur. plusde illo ex istimape
quam se hab& ut eiui lescat cũminus
inuenerit: Sed quantum quisq ueni¬
ensexistimare potuerit : Plus ꝑueni¬
ens inuenturus ẽ homo Itaq fide.
spe. caritate subnixus : caq in concus¬
se r& inens ñ indig& scripturis nisiad

Expanded text:
taque tria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat, fides, spes, chadebimus; et spei succedit beatitudo ipsa, ad quam perventuri sumus: charitas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. Si enim credendo diligimus quod nondum videmus, quanto magis cum videre coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum pervenimus, quanto magis cum pervenerimus? Inter temporalia quippe atque aeterna hoc intporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nobis uita a &erna sic̃ dixituentas.
Non quȩ si& sicut futura est fides nr̃a.
sed quȩ semper est ueritar: quia ibiẽ
a& ernitar: Dixit ergo ueritar: H&
est aũ uita &erna: ut cognos cantte
unum &uerum dm̃ & quẽ misisti
fi& ueritas : Tunc mortalitatẽ nrãm
com mutatam tenebit a&ñitar : quod
don& fiat. & ut fiat : qui a rebus ortis
a commodamus fidem credulitatis:
sicut in a&ernis spera murueritate
contem plationis. nefides mutalis
uitae dissonar&. aueritate &ernȩ ui¬
tae ipsaueritas patri co&erna d& ra
orta est : Cum filius dĩ sicuenit. ut si¬
er& filius hominis: & ipse inse exci¬
per& fidem nostram : quanos per¬
ducer& adueritatem suam : Qui sic
suscepit mortalitatem nostram: ut
non amitter& & ternitatem suam:
Quantum enim adid quodortum est
&ernitas ual&: tantum ad fidem uen¬
tas: Itaergo nor purgan oportebat :
utille nobis fier&ortus qui maner&

Expanded text:
autem nobis uita aeterna; et dixit ueritas, autem nobis uita aeterna; et dixit ueritas, non quae fiet, sicut futura est fides nostra, sed quae semper est ueritas, quia ibi est aeternitas; dixit ergo ueritas: haec est autem uita aeterna ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti fiet ueritas, tunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. quod donec fiat et ut fiat — quia rebus ortis acsicut in aeternis speramus veritatem contemplationis, ne fides mortalis vitae dissonaret a veritate aeternae vitae, ipsa Veritas Patri coaeterna de terra orta est , cum Filius Dei sic venit ut fieret filius hominis, et ipse in se exciperet fidem nostram, qua nos perduceret ad veritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternitatem suam. Quantum enim ad id quod ortum est aeternitas valet, tantum ad fidem veritas. Ita ergo nos purgari oportebat, ut ille nobis fieret ortus qui maner
Abbreviated transcription (Latin):
a&ernis . sic purgatatemporalibur
fidem : Dixit quidam illorum: qui
quondam apud greços sapienter
habiti sunt: quantum adid quodor¬
tum est a&ernitas ual& tantum
ad fidem. ueritas: & pro fectus est
uera sententia. Quod enim nos
temporale dicimus hoc ille quod
ortum est appellauit .: ex quo gene¬
re &iam nos sumus : Nontantũ
secundum corpus: sed &iã secun¬
dum animi mutabilitatem: Non
enim propriȩ uocatur a&ernum:
quod aliqua exparte mutatur
Inquantum igitur mutabiles sumꝰ:
in tantum ab &ernitate distamur:
promittitur aũ nobis uita &erna ꝑue
ritatem: acuius pergpicuitate
russus tantum distat fides nostra
quantum ab&ernitate mortalitar:
Nunc ergo adhibemus fidem. reb:
tempora liter gestis propternor.
& periꝑsamunda mur: ut cum ad
speciem uenerimus: que mad mo¬
dum succsdit fidei ueritas: itamor¬
talitati succedit᷑ a&ernitas: qua prop¬
ter quõ fides nostra fi& ueritar: Cũ
adid quod nobis credentibur pro¬
mittitur uenerimus: pro mittitꝰ

Expanded text:
ernis; sic purganda, temporalibus fidem. Dixit quidam et illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt: Quantum ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. et profecto est uera sententia; quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellauit. ex quo genere etiam nos sumus, non tantum secundum corpus sed etiam secundum animi mutabilitatem; non enim proprie uocatur aeternum quod aliqua ex parte mutatur. in quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. promittitur autem nobis uita aeterna per ueritatem, a cuius perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos et per ipsam mundamur, ut etiam cum ad speciem uenerimus, quemadmodum succedet fidei ueritas, ita mortalitati succedat aeternitas. quapropter quoniam fides nostra fiet ueritas, cum ad id quod nobis credentibus promittitur uenerimus — promittitur
Abbreviated transcription (Latin):
scripturadicit a quo enim quis
deuictus ẽ: huic & seruus addictu
est: Sic̃
ergononẽ opus sanis
medi¬
cus sed male haben¬
tibus:
lta non est opuslibe¬
ris liberator sed seruis. ut ei dicat
gratulatio libertatis: saluam fecis¬
tidenecessitatib animã meam:
Ipsa enim sanitar est ueralibertar:
uoluntas: Quiauero peccauit uo¬
luntas : secuta est peccantẽ. Pec¬
catum habenditluran necessitas.
Donectota san&ur infirmitas. &
accipiatur tanta libertas. in qua
sicut necesseẽst ꝑman& beate
uiuendo uoluntas. Itaut sit&iã
beate uiuendi : &num quam pec¬
candiuoluntaria felixq necessitas:
Proinde inquit : or̃ bonum homi¬
nem fecit : & p̃ter quãm illum bo

Expanded text:
scriptura dicit: a quo enim quis scriptura dicit: a quo enim quis deuictus est, huic seruus addictus est. sicut ergo, non est opus sanis medicus, sed male habentibus, ita non est opus liberis liberator, sed seruis, ut ei dicat gratulatio libertatis: saluam fecisti de necessitatibus animam meam. ipsa enim sanitas uoluntas. quia uero peccauit uoluntas, secuta est peccantem peccatum habendi dura necessitas, donec tota sanetur infirmitas et accipiatur tanta libertas, in qua sicut necesse est permaneat beate uiuendi uoluntas, ita ut sit etiam bene uiuendi et numquam peccandi uoluntaria felixque necessitas. Proinde\\ inquit, \'deus bonum hominem fecit et praeterquam illum bo
Abbreviated transcription (Latin):
culpa car&: Si ꝑ arbitru libertatẽ.
quȩrendum ẽ : a quo ipsam arbitri
libertatem acceperit: Procul dubi
oadõ: Ds̃aũt quod dedit: certebo¬
numest: Negarienim non potest:
Quiaigitur ratione bonum probat᷑.
Si magis ad malum quam adbonum
pronum est: Magis enimad malũ.
quam adbonum pronũ est: Si ho¬
mo ꝑ illud potest ẽẽ cum peccato.
& non potest ẽẽ sinepeccato Re¬
spondetur: ꝑ arbitrui libertatem
factum: utess& homo cũ peccato:
Sediam poenalis uitiositas sub secu¬
ta: & libertate. fecit neces sitatẽ
Vnde ad eum fidesclamat: deneces¬
sitatib meis educme Subquibus
positi. uel non possumus qđ uo lu¬
mus intellegere: uel quod in tel¬
lex erimus uolumus necualemus
implere : Nam & ipsa libertas c̃re¬
dentib aliberatore promittitur :
Siuos inquit filius liberauerit:
Tuncuere liberieritis ucta enim
uitio in quod cecidit uoluntate.
caruit libertate naturȩ: Nincalia

Expanded text:
culpa caret; si per ! arbitrii libertatem, culpa caret; si per ! arbitrii libertatem, quaerendum est, a quo ipsam arbitrii libertatem acceperit. procul dubio a deo. deus autem quod dedit, I certe bonum est. negari enim non potest. qua igitur ratione bonum probatur, si magis ad malum quam ad bonum pronum est? magis enim ad malum quam ad bonum pronum est, si homo per illud potest esse cum peccato et non potest esse sine peccato." Respondetur per arbitrii libertatem factum, at, esset homo cum peccato; sed iam poenalis uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi uel non possumus quod uolumus intellegere uel quod intellexerimus uolumus nec ualemus implere. nam et ipsa libertas credentibus a liberatore promittitur: si uos, in- I quit, filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. I uicta enim uitio, in quod cecidit uoluntate, caruit libertate natura. hinc alia
Abbreviated transcription (Latin):
UIIIItemait queren dum est: quomo¬
douult dr̃ hominemes se. cum pec¬
cato: ansine peccato proculdubi¬
o nonuulee cumpeccato Quanta
haec impi&atis blasphemiasit co¬
gitandum est utdicatur hominẽ
posse cum peccato: quod dr̃ ñ uult .x
Quasiquem adhoc dr̃ creauerit: ut
possit esse quodnolit: & non possit
esse quoduelit: Etut contrasuã :¬
magisquam ut secundum suam
exstiterit uoluntatem: Iam supe¬
rius responsum est: Sed addendũ
uideo : quod spe salui facti sumur:
spesaũt quȩ uid&ur non est sper:
Quodenim uid& quis quidsperat.
Siaũt quo d ñ uidemꝰ
spera¬
mur. ꝑpatientiam
exspec¬
tamus: Tuncergo
plena
iustitia: quando plena sanitas:
Tunc plena sanitas: quando plena ca
cuti est Neq enim nonerit qđ ad¬
datur addilectionem: cumfides ꝑ¬
uenerit aduisionem:
UIIII.Iterum quȩrendum inquit : ꝑ quid
efficitur homo cum peccato ꝑnatu¬
re necessitatem : anꝑarbitrii liber¬
tatem Siꝑnaturȩ necessitatem:

Expanded text:
. Item, ait, quaerendum est quomo. Item, ait, quaerendum est quomodo vult Deus hominem esse cum peccato, an sine peccato. Procul dubio non vult esse cum peccato. Quanta haec impietatis blasphemia sit cogitandum est, ut dicatur hominem esse sine peccato, quod deus uult; quasi quem ad hoc deus creauerit, ut posset esse quod nolit et non posset esse quod uelit et ut contra suam magis quam ut secundum suam existeret uoluntatem\'. iam superius responsum est, sed addendum uideo, quod spe salui facti sumus; spes autem, quae uidetur, non est spes; quod enim uidet quis, quid et sperat? si autem quod non uidsperamus, per patientiam exspectamus: tunc ergo plena iustitia, quando plena sanitas, tunc plena sanitas, quando plena carcuti est. neque enim non erit quod addatur ad dilectionem, cum fides peruenerit ad uisionem.I VIIII. "Iterum quaerendum est" inquit: "per quid efficitur homo cum peccato, per naturae necessitatem an per arbitrii : libertatem? si per naturae necessitatem,