comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: sicut beatus iob ait. Et abomina¬
buntur me uestimenta mea. idest
abominabilem me menbra corrup¬
tibilia reddent. Et suspensus crepuit
melius. Dignam sibi penam traditor
amens inuenit. ut iudelicet guttur
quo uox ꝓdicionis exierat laquei
nodis necaret. Dignũ etiam locum
interitusq̃ siuit. Ut qui hominum
angłorumq dñm morti tradiderat
celo terreq ꝑosus quasiaeris tãtũ¬
modo spiritib sociandus. uixta ex¬
emplum achitophel et abssalon ꝗ
regem dauid ꝑsecuti sunt. aeris me¬
dio ꝑir et: cui utiq satis digno exi¬
tu mors ipsa successit: ut uiscera
quȩ dolum ꝓdicionis conceperant
rupta caderent: et uacuas euolue¬
rentur. inauras. Cuiꝰ similluna pe¬
nȩ mors arrium heresiarchẽ damp¬
nasse refertur. ut quia ille humanz¬
tatem xpi. iste duunitatem extingue¬
re moliebantuR ambo sicut sensu
inanis uixerant: sic quoq uentre ua¬
cui ꝑirent. fiat habitacio eius deser¬

Expanded text:
fecit. Sicut beatus Job ait: Et abominafecit. Sicut beatus Job ait: Et abominabuntur me vestimenta mea, id est, abominabilem me membra corruptibilia reddent. Et suspensus crepuit medius. Dignam sibi poenam traditor amens invenit, ut videlicet guttur quo vox proditionis exierat laquei nodus necaret. Dignum etiam locum interitus quaesivit, ut qui hominum angelorumque Dominum morti tradiderat coelo terraeque perosus, quasi aeris tantummodo spiritibus sociandus, juxta exemplum Achitophel et Absalon qui regem David persecuti sunt, aeris medio periret. Cui utique satis digno exitu mors ipsa successit, ut viscera quae dolum proditionis conceperant rupta caderent, et vacuas evolverentur in auras. Cujus simillima poenae mors Arium haeresiarcham damnasse refertur, ut quia ille humanitatem Christi, iste divinitatem exstinguere moliebatur, ambo sicut sensu inanes vixerant, sic quoque ventre vacui perirent. Fiat habitatio ejus deser
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑduas septenarii pardes: der enim
quaterni decus dipondii grãm quã
uerbo predicabant. et cum numero
seruabant: ut qui moͬdo quadrifor¬
mi fidem sc̃ȩ trinitatis predicaturi
fectionem numeri quoq sacram̃to
firmarent. Iuxta altiorem autem
indellectum danum eccłȩ quod in
falsis frĩb paticur: actenus ex parte
maxima ꝑdurat incorrectum. at
cum infine mundi ppłs udeorum
qui dñm crucifixit reconciliandus
eccłȩ creditur uelut quinquagesi¬
mo die ꝓpinquante. apłorum ẽ sũ¬
ma restaurata. Et hic quidem posse¬
dit agrum de mercede iniquitatis.
Qui dũm uite uendidit terra uiuẽ¬
tium amissa: agrum sanguinis et
mortis eterna sceleris et nominis
sui memoriã possidet. alioquin:
ne ipse uidas emptum p̃cio sangui¬
nis agrum figuli possidere meruit
Qui relatis triginta argenteis tradi¬
tionis crimen criminosiori inse
ꝓtinus morte multauit. S more sa¬
cri eloquu possedit dictum ẽ possidr

Expanded text:
ut per duas septenarii partes ter enim ut per duas septenarii partes ter enim quaterni decus dipondium gratiam quam verbo praedicabant, et cum numero servarent, et qui mundo quadriformi fidem sanctae Trinitatis praedicaturi fectionem numeri quoque sacramento firmarent. Juxta altiorem autem intellectum, damnum Ecclesiae quod in falsis fratribus patitur, hactenus ex parte maxima perdurat incorrectum. At cum in fine mundi populus Judaeorum qui Dominum crucifixit reconciliandus Ecclesiae creditur, velut quinquagesimo die propinquante, apostolorum est summa restituta. Et hic quidem possedit agrum de mercede iniquitatis. Qui Dominum vitae vendidit, terra viventium amissa, agrum sanguinis et mortis aeternae, sceleris et nominis sui memoriam possidet. Alioquin non ipse Judas emptum pretio sanguinis agrum figuli possidere meruit, qui, relatis triginta argenteis, traditionis crimen criminosiore in se protinus morte mulctavit. Sed, more sacri eloquii, possedit dictum est possidere
Abbreviated transcription (Latin):
ne effugiet fictum. Et ideo quicũq
euis ꝓmissa cupierit accipere dona
ꝑseueranter debet instare p̃cibus
fraterna caritate conditis. Er̾at aut̃
turba hominum fere centum uigĩ¬
ti. hii centum uiginti ab uno usq
ad quindecim paulatim et ꝑ incre¬
menta surgentes. quindecim gra¬
duum numerum efficiunt: qui
ꝓpt̾ utriusq legis ꝑfectionem in psal¬
terio mistice continetur. Et inquo
uas electionis apud petrũ hieroso¬
limis cõmoratur. Oportebat enim
ut sacramentũ quod legis lator in
annis exibuit. hoc noue grẽ p̃dica¬
tores suo numero designarent. Uiri
fratres oportet implen scripturam
nario numero petrus apłs remanẽ
metuit. Omne enim peccatur.i unde¬
narium ẽ. quia dum ꝑuersa agit
p̃cepta decalogi transit. Unde quia
nulla nr̃a uisticia ꝑse in nocens ẽ.
taberuaculum quod archam dñi cõ¬
tinebat intus undecim uelis cilici¬
nis de suꝑ obuelabat᷑. Numerumq
apłorum duodenarium redintegrat.

Expanded text:
nae effugiet fictum . Et ideo quicunque nae effugiet fictum . Et ideo quicunque ejus promissa cupierit accipere dona, perseveranter debet instare precibus fraterna charitate conditis. Erat autem turba hominum simul, centum fere viginti. Hi centum viginti ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui propter utriusque legis perfectionem in Psalterio mystice continetur, et in quo Vas electionis apud Petrum Jerosolymis commoratur. Oportebat enim ut sacramentum quod legislator in annis exhibuit, hoc novae gratiae praedicatores suo numero designarent. Viri fratres, oportet impleri Scripturam nario numero Petrus apostolus remanere metuit. Omne enim peccatum undenarium est, quia dum perverse agit, praecepta Decalogi transit. Unde quia nulla nostra justitia per se innocens est, tabernaculum quod Arcam Domini continebat intus undecim velis cilicinis desuper obvelabatur. Numerumque apostolorum duodenarium redintegrat,
Abbreviated transcription (Latin):
quas erat maria magdalene. et maria
iacobi minoris. et ioseph mater et salo¬
mȩ. Cum enim maior et minor ñ inter
tres. s inter duos soleant p̃bere distan¬
ciam: minor iacobus alphei appellat᷑
ad distinctionem maioris quierat fi¬
lius zebedei. lege librum beati ieronim
aduersus heluidium. Simon autem
relotes ipse ẽ qui ineuangłiis scribitur
cananeus. Cana quippe zelus interp̃¬
tatur. Erat enim deuico galileȩ cana
ubi dñs aquas conuertit inuinum
Et post fratrem suum iacobum iero¬
solunorum rexit eccłam centumq et
iuginti annorum subtraiano. crucẽ
ascendit Sy mon consobrinꝰ secundũ carnẽ
saluato. ris fuisse dicebat᷑ quia patrẽ
ipsius cleophã fratrem fuisse ioseph.
ege sẏppus contestatus ẽ. Iudas uero
lacobi. idẽ frater iacobi. idẽ ẽ qui in
euuangłiis uocatus tadeus: missus ꝙ
ẽ edissam ad abgarum regem osroene
ut eccłastica tradit historia. Sequitur.
sp̃s expeccant. Sp̃s enim sc̃s discipli¬

Expanded text:
quas erat Maria Magdalene, et Maria quas erat Maria Magdalene, et Maria Jacobi minoris, et Joseph mater, et Salome . Cum enim major et minor non inter tres, sed inter duos soleant praebere distantiam, minor Jacobus Alphaei appellatur, ad distinctionem majoris qui erat filius Zebedaei. Lege librum beati Hieronymi adversus Helvidium. Simon autem Zelotes, ipse est qui in Evangeliis scribitur Cananaeus. Cana quippe zelus interpretatur. Erat enim de vico Galilaeae Cana, ubi Dominus aquas convertit in vinum, et post fratrem suum Jacobum Jerosolymorum rexit Ecclesiam, centumque et viginti annorum sub Trajano crucem ascendit. Consobrinus is secundum carnem Salvatoris fuisse declaratur, quia patrem ipsius Cleopham, fratrem fuisse Joseph, Hegesippus contestatus est. Judas vero Jacobi, id est, frater Jacobi, idem est qui in Evangeliis vocatur Thaddaeus, missusque est Edessam ad Abagarum regem Osroenae, ut ecclesiastica tradit historia. Sequitur: Spiritus exspectant. Spiritus enim sanctus discipli
Abbreviated transcription (Latin):
fiat fuga urã hieme uel sabbato. Se¬
quitur. Et cũ introissent incenaculũ.
ascenderunt ubi manebant locum
insuꝑiori designat. quia iam aterͣna
conuersatione sublati. ad suꝑiora
scientiȩ uirtutisꝰ :scenderant. Iacobꝰ
alphei et simon zelotes et uidas iacobi.
Putant quidam duos fuisse apłos:
iacobi uocabulo nũcupatos: iacobũ
alphei: apłm p̃fuisse ierosolimis. Sci¬
endum ẽ quia frater dñi dictiis ẽ.:
eo quod fuerit mariȩ matertere dñi
minit. Stabant autẽ inquiens iuixta
crucẽ dñi iħu mater euis et soror ma-¬
tris eius maria cheophe: mariam hãc
cleo phe a patre siue familia cogno¬
minans. Quomodo enim frater dnĩ nõ
apłs. s tercuis iacobus ẽẽ dicat᷑ cum et
paulus eum nominet apłm: Alium
autem inquiens apłorum uidi nemi¬
nem nͥ iacobum fratrem dinĩ. et euuã¬
głista marcus eumdem nontereium
s alterum appellat dicens: Erant aut̃
et mulieres de longe aspicientes inter

Expanded text:
fiat fuga vestra hieme vel Sabbatofiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Et cum introissent in coenaculum, ascenderunt ubi manebant. Locum in superiori designat, quia jam a terrena conversatione Sabbati, ad superiora scientiae virtutisque conscenderant. Jacobus Alphaei, et Simon Zelotes, et Judas Jacobi. Putant quidam duos fuisse apostolos Jacobi vocabulo nuncupatos, Jacobum Alphaei apostolum praefuisse Jerosolymis sciendum est, qui frater Domini dictus est, eo quod fuerit Mariae materterae Domini minit. Stabant autem inquiens juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophae . Mariam hanc Cleophae a patre sive a familia cognominans. Quomodo enim frater Domini non apostolus, sed tertius Jacobus esse dicatur, cum et Paulus eum nominet apostolum: Alium autem inquiens apostolorum vidi neminem nisi Jacobum fratrem Domini ? et evangelista Marcus, eumdem non tertium, sed alterum appellet dicens: Erant autem et mulieres de longe aspicientes, inter
Abbreviated transcription (Latin):
qui uocatur oliueti. Dñs et salua¬
tor nr̃ pͥncipe tenebrarum deuicto
in locum pacis et luminis fideles
educit. Meritoq montem chrimatis
a scendit. scm̃ ꝓmissurus spm: cuius
nos unctio docet de omnib Qui ẽ
uixta ierusalẽ. sabbati habens iteR
Iuxta istoriam indicat montẽ oliua¬
rum spacio miliarii ab urbe ierusa¬
lem eẽ discretum. Sabbato enim uix¬
ta legem plusquã mille passus ince¬
dere ñ licebat. Iuxta allegoriam uero
qui głam dni ad patrẽ ascendentis
intus intueri merebitur: et sp̃s scĩ
ꝓmissione ditari: hic sabbati. itinere
urbẽ ꝑpetue pacis ing̃ditur. Eritq ei
uixta isaiam sabbatum ex sabbato:
Quia cũ hic cessabit aꝑuerso opere:
illic quiescet incelesti retributione.
at contra. qui in hoc scło quasi ꝑtẽpꝰ
sex dierum salutem oꝑari neglexerit.
illo ꝑpetue quietis tempore definib
ierusalem beate excludit᷑⁊ illud eu¬
uangelicum contempnẽs: Oiate. ne

Expanded text:
qui vocatur Oliveti. Dominus et Salvaqui vocatur Oliveti. Dominus et Salvator noster, principe tenebrarum devicto, in locum pacis et luminis fideles educit. Meritoque montem charismatis ascendit, sanctum promissurus Spiritum, cujus nos unctio docet de omnibus. Qui est juxta Jerusalem, Sabbati habens iter. Juxta historiam indicat montem Olivarum spatio milliarii ab urbe Jerusalem esse discretum. Sabbato enim juxta legem plus quam mille passus incedere non licebat. Juxta allegoriam vero, qui gloriam Domini ad Patrem ascendentis intus intueri merebitur, et Spiritus sancti promissione ditari, hic Sabbati itinere urbem perpetuae pacis ingreditur. Eritque ei, juxta Isaiam, Sabbatum ex Sabbato, quia qui hic cessavit a perverso opere, illic quiescet in coelesti retributione. At contra qui in hoc saeculo quasi per tempus sex dierum, salutem operari neglexerit, illo perpetuae quietis tempore, de finibus beatae Jerusalem excludetur, illud Evangelium contemnens: Orate ne
Abbreviated transcription (Latin):
qui nato dnõ in albis uestibis appa¬
rere ñ dicuntuR: quia qui innatiui¬
tate sua apparuit deus humilis: in
ascensione sua ostensus ẽ homo sub¬
limis Nam et locus congruit: dũ his
qui in humili ciuitatula natus ẽ ho¬
mo: demonte sublimi regͥssus ẽ ad
celusn. hic iħs qui assũptus ẽ auob̾
incelum. Obduas illas causas angłi
uidentur: ut udelicet ascensionis
tristiciã: regͥssionis cõmemoratione
consolarentua: Et ut uere incelum
illum ire monstrarent. et non qua¬
si incelum sicut heliam. Sic ueniet.
quẽadmodũ uidistis eum eumtẽ
incelum. Idẽ ineadem forma carnis
atq substantia ueniet iudicaturus.
inqua uenerat uidicandus. Cui
ꝓfec̾to inmortalitatem dedit natu¬
ram ñ abstulit. Cuius etiam gła
diuina quȩ quondã in monte tribꝰ
discpłis apparuit. ꝑacto udicio
ab omĩb scĩs uidebitur. quando
tolletur impius ne uideat głam di.
Tunc reuersi sunt ierłem: amonte

Expanded text:
qui nato Domino in albis vestibus appaqui nato Domino in albis vestibus apparere non dicuntur, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Nam et locus congruit, dum his qui in humili civitatula natus est homo, de monte sublimi regressus est ad coelum. Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum. Ob duas illi causas angeli videntur, ut videlicet ascensionis tristitiam regressionis commemoratione consolarentur, et ut vere in coelum illum ire monstrarent, et non quasi in coelum sicut Eliam. Sic veniet quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Id est, in eadem forma carnis atque substantia veniet judicaturus, in qua venerat judicandus. Cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit. Cujus etiam gloria divina, quae quondam in monte tribus discipulis apparuit, peracto judicio ab omnibus sanctis videbitur, quando tolletur impius ne videat gloriam Dei. Tunc reversi sunt Jerusalem a monte
Abbreviated transcription (Latin):
lum hanc ierosolimoꝵ urbem. ue
rum omnes uidee fines: de hinc
autem et ꝓximas gentis samarie.¬
& ad extremum nouissimos qͦsq
ꝑ circuitum mundi terminos euu¬
angłu fama ꝑeurrat: & cum hecs
dixisset uidentibus illis eleuatus ẽ¬
et cetera. Marcus quidem aliam dñi
locutionem cõmemorans ait. Et dñs
quidem iħs post quã locutus ẽ eis.
ad sũptus ẽ incelum. S quia lucas
significantius adiecit cũ hec dixisset
eleuatus ẽ: ostendit ꝓfecto illis quos
cõmemorauerat sermonibus expletis:
dñm ascendisse ad celos. Et nubes su¬
scepit eum ab oculis eorum. Ubiq
creatura suo ereatori p̃stat obsequiũ
astra indicant nascentẽ. patientem
obnubilant: recipunt nubes aseen¬
dentem: redeuntem ad uidicium co¬
mitabuntur. Eece duo uiri astiferũt¬
uixta illos inuestibus albis: Albe ue¬
stes exaltatiomi magis congruunt:
quã humiliationi. Et ideo dnõ ascen¬
dente inalbis uestib angeli apparẽt.

Expanded text:
lum hanc Jerosolymorum urbem, verum lum hanc Jerosolymorum urbem, verum etiam omnes Judaeae fines, dehinc autem et proxime gentem Samariae, ad extremum novissimos quoque per circuitum mundi terminos Evangelii fama percurrat. Et cum haec dixisset, videntibus illis elevatus est. Marcus quidem aliam Domini locutionem commemorans, ait: Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum . Sed quia Lucas significantius adjecit Cum haec dixisset, elevatus est, ostendit profecto, illis quos commemoraverat sermonibus expletis, Dominum ascendisse ad coelos. Et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Ubique creatura suo Creatori praestat obsequium. Astra indicant nascentem, patientem obnubunt, recipiunt nubes ascendentem, redeuntem ad judicium comitabuntur. Ecce duo viri astiterunt illis in vestibus albis. Albae vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. Et ideo, Domino ascendente, in albis vestibus angeli apparent,
Abbreviated transcription (Latin):
Deus meus d̾s meus quare me derelin¬
quisti: distulit autem ut quẽ scĩ
illo tempore regnaturum putabant:
ex pectabant indie uidicii insua ma¬
iestate uenturum. ynde et ipse dñs
spiritualem isrł et regnum celeste
aꝓphetis fuisse ꝓmissum insinuans
ait. Non ẽ urm nosse tempora uel mo¬
menta quȩ pater posuit insua pote¬
state. Illuis inquiens regni. tam secre¬
tum tempus ẽ: ut patris tantum mo¬
do scpentie patet. Et qñ dicit. non ẽ
urm̃ scire: ostendit quod ipse sciat.
euius omnia sunt que patris sunt.
s non expediat nosse mortalibus:
ut semꝑ incerti de aduentu udicis.
sic cotidie uiuant quasi die alia ui¬
dicandi sint S accipietis uirtutem
michi destes uuerusalem et cetera¬
Et cum suꝑ uenerit inquit inuos
sp̃s sc̃s: nequaquam regnũ isrł. siue
regnum di inisrł ut putatis afferet.
s uobis uirtutem deme testificandi
pre bebit. Tantumq regni illius tẽ¬
pora longe funt. ut prius non so¬

Expanded text:
Deus, Deus meus, quare me dereliDeus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Distulit autem, ut quem sancti illo tempore regnaturum putabant, exspectent in die judicii in sua majestate venturum. Unde et ipse Dominus et spiritualem Israel, et regnum coeleste a prophetis fuisse promissum insinuans ait: Non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae Pater posuit in sua potestate. Illius, inquiens, regni tam secretum tempus est, ut Patris tantummodo scientiae pateat, et quando dicit: Non est vestrum scire, ostendit quod et ipse sciat, cujus omnia sunt, quae Patris sunt, sed non expediat nosse mortalibus, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Sed accipietis virtutem mihi testes in Jerusalem, etc. Cum supervenerit, inquit, in vos Spiritus sanctus, nequaquam regnum Israel, sive regnum Dei in Israel, ut putatis, afferet, sed vobis virtutem de me testificandi praebebit. Tantumque regni illius tempora longe sunt, ut prius non so
Abbreviated transcription (Latin):
enim erat sp̃s datus: quia iħs non¬
dum fuerat głificatus. Sequitur.
Igitura quiconuenerant interroga¬
bant eum dicentes.: Dñe si intẽpo¬
re hoc restitues regnum isrł: qm̃
apparenseis locutus ẽ deregno đi.
sp̃s quoq scĩ non post multos dies
ꝓmisit aduentum: consequenter
eum deeodem regno ꝑcunctãtur.
utrum uidelicet mox adueniente
spũscõ inpresenti restituendum: an
infuturo scĩs reseruandum credere
debeant. Carnales enim ad huc disci¬
puli resurectione xp̃i completa.
continuo regnum isrł credebant eẽ
uenturum. uixta quod el eophas
ait. Nos autem sperabamus quod ip¬
se eẽt redempturus isrł. Et euuãgłi¬
sta p̃misit: quia dnõ ierosolimam
uenturo: exstimarent quod confeftĩ
regnum di manifestaretua. S opor¬
tebat impleri ꝓpħam qua patri canẽs
ait. Tuuero repulisti. et spreuisti. et
distulisti xp̃m tuum. Repulit enim
et spreuit filium pater: quando in
passione eum deseruit loquentem.

Expanded text:
enim erat spiritus datus, quia Jesus nonenim erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Igitur qui convenerant interrogabant eum dicentes: Domine, si in tempore hoc restitues regnum Israel. Quoniam apparens eis locutus est de regno Dei, spiritus quoque sancti non post multos dies promisit adventum; consequenter eum de eodem regno percunctantur, utrum videlicet mox adveniente Spiritu sancto, in praesenti restituendum, an in futuro sanctis reservandum credere debeant. Carnales enim adhuc discipuli resurrectione Christi completa, continuo regnum Israel credebant esse venturum, juxta quod Cleophas ait: Nos autem sperabamus, quod ipse esset redempturus Israel, et evangelista praemisit, quia Domino Hierosolymam venturo existimarent, quod confestim regnum Dei manifestaretur. Sed oportebat impleri prophetiam, qua Patri canens ait: Tu vero repulisti et sprevisti et distulisti Christum tuum . Repulit enim, et sprevit filium pater, quando eum in passione deseruit loquentem:
Abbreviated transcription (Latin):
munerans. p̃sentia scĩ sp̃s quasuera
iubilei quiete beatificet. Uos autem
baptiramini spũscõ: non post mul¬
tos hos dies. Nondum fuerant apłi
baptirati. non tamen aqua. s spũscõ.
quos intelligimus iam fuisse baptira¬
tos.⁊ siue baptismo ioħis ut non nul¬
li arbitrantur: seu quod magis cre¬
dibile ẽ baptismo xp̃i. Neq enim
ministerium baptirandi defuerat. ut
haberet baptiratos seruos ꝑquos cete¬
ros baptiraret:quia non defuit memo¬
rialis illius humilitatis ministeriũ:
quando eis lauit pedes. Cumgͦ dice¬
ret dñs. quia ioħes quidẽ baptirauit
aqua: ne quaquã subiuncxit. uos
autem baptitabitis: s uos autem
baptirant in eccła: aliter quam ioħes:
idẽ inaqua baptirare p̃ualent. Sed
tantum inuocato xp̃i nomine ad ẽ
interior uirtus sp̃s sci. quȩ homine
aquam tribuente baptiratorum am¬
mas simul et corpora purificet: quod
in ioħis baptismo non fiebat. Non

Expanded text:
munerans, praesentia sancti Spiritus quasi vera munerans, praesentia sancti Spiritus quasi vera jubilaei quiete beatificet. Vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies. Nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqua, sed Spiritu sancto, quos intelligimus jam fuisse baptizatos, sive baptismo Joannis ut nonnulli arbitrantur, seu quod magis credibile est baptismo Christi. Neque enim ministerium baptizandi fuerat ut haberet baptizatos servos per quos caeteros baptizaret, quia non defuit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lavit pedes. Cum ergo diceret Dominus: Quia Joannes quidem baptizavit aqua, nequaquam subjunxit: Vos autem baptizabitis, sed: Vos autem baptizant in Ecclesia, aliter quam Joannes, id est, in aqua baptizare praevalent, sed tantum invocato Christi nomine, adest interior virtus spiritus sancti, quae, homine aquam tribuente, baptizatorum animas simul et corpora purificet, quod in Joannis baptismo non fiebat; non
Abbreviated transcription (Latin):
uel ineuuangeliis leguntur. Est gͦ
sensus scripsi de iħu atempore qͦ
cepit signa facere et docere: uisq in
diem qua eisdem consũmatis unde
uenerat rediit. ꝑdies quad raginta
apparens eis et loquens deregno đi:
et conuescens: Ad instruendam dñs
fidem suȩ resurectionis sepius apłis
post passionem suam uiuus appa¬
ruit cibos sumsit. eademq quam
amortuis suscitauerat palpandam
carnem exibuit: S altiori mysterio
uersationem: significat. se occulta
presentia. suam qua ꝓmiserat
impleturum. Eceȩ ego uobiscum sum
omnib dieb usq ad consũmationẽ
scł. Iste enim numerus hanc tempo¬
ralem terrenãq uitam: uel ꝓpt̾ quat¬
tuor anni tempora. uel ꝓpt̾ quattuor
uentos celi designat. Nam postquã
consepulti fuerimus cum xp̃o per
baptismũ inmortem. quasi rubri
maris calle transito. necessarium
in hac solitudine dnĩ habemus du¬
catum: qui nos ad celestia regna ꝑ¬
diicat: & imaginis suȩ denario re¬

Expanded text:
vel in Evangeliis leguntur. Est ergo vel in Evangeliis leguntur. Est ergo sensus: Scripsi de Jesu a tempore quo coepit signa facere et docere, usque in diem, qua eisdem consummatis, unde venerat rediit, per dies quadraginta apparens eis, et loquens de regno Dei et convescens, etc. Ad instruendam Dominus fidem suae resurrectionis, saepius apostolis post passionem suam vivus apparuit, cibos sumit, eamdemque quam a mortuis suscitaverat palpandam carnem exhibet. Sed altiori mysterio versationem, significat se occulta praesentia quae promiserat impleturum. Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Iste enim numerus hanc temporalem terrenamque vitam vel propter quatuor anni tempora, vel propter quatuor ventos coeli designat. Nam postquam consepulti fuerimus cum Christo per baptismum in mortem, quasi Rubri maris calle transito, necessarium in hac solitudine Domini habemus ducatum, qui nos ad coelestia perducat, et imaginis suae denario re
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus othe¬
ophile. que cepit
iħs facere et doce¬
re. De omnib se dicit
xp̃i factis et dictis ineuuan¬
głio scripsisse. non quod omĩa
comprehendere potuerit. ne sit
contrarius ioħi. quiait. Mul¬
ta quidem et alia signa fecit
iħs in conspectu discipłorum
suorum quȩ non sunt scripta in li¬
bro hoc: S quod de omnib elegerit
unde faceret sermonem: quȩ iudi¬
cauit apta et congrua sufficere
officio dispensacionis sue. Theophi¬
lus interpretatur dei amator: uel
adeo amatus. Quicumq gͦ di ama¬
tor ẽ: ad se scriptum credat: sueq
hic animȩ quia lucas medicus serr¬
psit inueniet salutem. Et notan¬
Primo facere: postea docere: qr
iħs bonum doctorem instituens.
nulla nisi que docuit fecit. Usq
indiem qua p̃cipiens apłis ꝑ sp̃m¬
scm̃ quos elegit assũptus ẽ. T ranscẽ¬
sio uerborum ordinem turbans.
ꝑyperbaton legendum. usq indiem
qua assũptus est. Precipiens añ assũptio¬
nem idẽ p̃cepta dans apłis: que uł hic

Expanded text:
omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere. De omnibus se dicit Christi factis et dictis in Evangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc , sed quod de omnibus elegerit unde faceret sermonem, quae judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum credat, suaeque hic animae, quia Lucas medicus scripsit, inveniat salutem. Et notanPrimo facere, postea docere. Quia Jesus bonum doctorem instituens, nulla nisi quae fecit docuit. Usque in diem qua praecipiens aposm, quos elegit assumptus est, etc. Transcensio verborum ordinem turbans, per hyperbaton legendum, usque in diem qua assumptus est, praecipiens ante assumptionem, id est, praecepta dans apostolis, quae vel hic
Abbreviated transcription (Latin):
indiuidue trinitatis mundo p̃dica¬
turus. tereia conuenient̾ hora descẽ¬
dit. Et quia supra dicit᷑ erant inora
tione ꝑseuerantes: recte sp̃m scm̃
oracionis hora ꝑcipiunt: ut ostenda
intencione eleuetur. Tria enim tẽ¬
pora quibus daniel indie flectere ge¬
mia sua. et adorare legit᷑. tercia. sexta
et nona hora abȩccła intelligit᷑. quia ce
dominus tercia hora sp̃m scm̃ mittẽs
Sexta ipse crucem ascendẽs: nona
animã ponens: easdẽ horas nobis ce¬
teris excellentius intimare et scĩfica¬
re dignatus ẽ. E fundã de spũmeo su¬
ꝑ omnem carnẽ. yerbũ effusionis
ostendit mueris largitatẽ: quia ñ ut
dotib tantum s omnibꝰ passim inutͦq

Expanded text:
individuae Trinitatis mundo praedicaturus, tertia convenienter hora descendit, et quitione perseverantes, recte Spiritum sanctum orationis hora percipiunt, ut ostendatintentione elevetur. Tria enim tempora quibus Daniel in die flectere genua sua, et adorare legitur, tertia, sexta, et nona hora, ab Ecclesia intelligitur. Quia et Dominus tertia hora Spiritum sanctum mittens, sexta ipse crucem ascendens, nona animam ponens, easdem horas nobis caeteris excellentius intimare et sanctificare dignatus est. Effundam de spiritu meo super omnem carnem. Verbum effusionis ostendit muneris largitatem, quia non ut rdotibus tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
et insensũ euis atq ut ita dicã adi¬
tum cordis introiens: Si quidẽ hȩc
potestas soluis ẽ diuinitatis. S qi
callidus quidã. & nequã ac fallax
fraudulentusq deceptor in eos ani¬
mã humanã maliciȩ effectuᷤᷤ trahẽs
ꝑcogitaciones & incentiua uiciorũ
quibus ipse plenus ẽ. Impleuit ergo
satanas cor ananie ñ ipse intrando:
s sue malicie uirus inserendo. Non
es mentitus hominib s do. Supra
macedonii damnatũ: pͥusquã natũ
fuisse. audiens autẽ ananias hȩc
uerba: cecidit et exspirauit. Nonq̃¬
stus causa tã seuerã inpreuaricatores
sentenciam dedit: s p̃uidens inspũ
zitania futura que simplicitatem
eccłȩ prauis moribus ad ulterarent.
Exhis enĩ teterrimũ sa rabaitarum
genus ꝑibetur exortũ: qui rebus
suis nequaquã derelictis apostoli¬
cã sedistrictionẽ custodire simulãt:
nulla reos passus ẽ penitencia eura¬
ri. uerũ ad timorem posteris incuci¬

Expanded text:
et in sensum ejus, atque ut ita dicam adiet in sensum ejus, atque ut ita dicam aditum cordis introiens, siquidem haec potestas solius divinitatis est, sed quasi callidus quidam et nequam ac fallax fraudulentusque deceptor, in eos animam humanam malitiae affectus trahens per cogitationes et incentiva vitiorum, quibus ipse plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non ipse intrando, sed sua malitiae virus inserendo. Non es mentibus hominibus, sed Deo. Supra Macedonii damnatum, priusquam natus fuisset. Audiens autem Ananias haec verba, cecidit et exspiravit. Non quaestus causa tam severam in praevaricatore sententiam dedit, sed praevidens in spiritu zizania futura, quae simplicitatem Ecclesiae pravis moribus adulterarent ex his enim teterrimum Sarabaitarum genus perhibetur exortum, qui, rebus suis nequaquam derelictis, apostolicam se districtionem custodire simulant, nulla reos passus est poenitentia curari, verum ad timorem posteris incuti
Abbreviated transcription (Latin):
spe futurorũ cõsolat᷑. Nã sp̃s sc̃s i des
paraclitus cognominatur. quia
inmundo p̃ssurã habentibus: ꝑ in¬
ternã sui numeris infusionẽ para¬
elisin idẽ consolacionẽ celestium
p̃stat gaudiorũ. Sic beatus petrus
filius colũbe uocatus est: Et
attulit p̃cium et posuit ante pe¬
des apłorũ. Dehoc arator. destitui
debere ꝓbant. quod tangere uitãt.
salcandumq docent: quod subdũt
gressibus aurũ. De quo terrene ue¬
niunt ad pectora cure: consimili
lacione uixta grecũ exemplas ita
legitur. anania: quare impleuit
sathanas cortuum: ubi notandum
quod animã et mentẽ hominis
nulla creatura uixta quã substan¬
ciam possit implere: s ereatrix so¬
la trinitas: quia tantum modo
scđm operacionẽ et uolũptatis in¬
stinctum. animus de his quȩ crea¬
ta sunt impletus. Implet enĩ satͥa¬
nas mentẽ alicuius. & pͥncipale
cordis. Non quidẽ ingrediens ineũ

Expanded text:
spe futurorum consolatur. Nam Spiritus sanctus ideo spe futurorum consolatur. Nam Spiritus sanctus ideo Paracletus cognominatur, quia in mundo pressuram habentibus, per internam sui muneris infusionem, paraclisin, id est, consolationem coelestium praestat gaudiorum. Sic beatus Petrus filius columbae, vocatur. Sequitur: Et attulit pretium, èt posuit ante pedes apostolorum. De hoc Arator: Destitui debere probant, quod tangere vitant Calcandumque docent quod subdunt gressibus aurum. De quo terrenae veniunt ad pectora curae, Consimili latione, juxta Graecum Exemplar, ita legitur: Anania, quare implevit Satanas cor tuum? Ubi notandum quod animam et mentem hominis nulla creatura juxta substantiam possit implere, sed creatrix sola Trinitas. Quia tantummodo secundum operationem et voluntatis instinctum, animus de his quae creata sunt impletur. Implet enim Satanas mentem alicujus, et principale cordis, non quidem ingrediens in eum
Abbreviated transcription (Latin):
do credencium rebus suis spretis:
caritatis inuicẽ copula uncta est
cunctis misteria pandebant. Ioseph
autẽ qui cognominatus ẽ barnabas
abapłis. hunc puto eẽ barnabam.
qui infra cũ paulo genciũ legitur.
apłs ordinatus. Unde quia ciprius
genere erat postea discedens apau¬
lo patriã repetit insulã. licet quidã
arbitrent᷑ pauli collegã eũ pocuis
fuisse. qui supra cũmathia ad a-¬
płatus ẽ sortẽ statutus: minus in¬
tuens: quia uixta emendaciora
exemplaria hic barnabas ille mu¬
tata littera barsabas appellet᷑. Et in
libro hebreorũ nominũ hic filius
consolacionis: ille aut̃ filus quie¬
tis interp̃tat᷑. quod ẽ interp̃tatum
filius consolacionis. Ubicumq seri¬
ptura sacra nomina rerũ uel ꝑso¬
narũ cũ interp̃tatione ponit: sen¬
sũ utiq sacraciorẽ hisdẽ inẽẽ si¬
gnificat. Merito gͦ filius cõsolacio¬
nis uocat᷑. qui p̃sencia contẽpnẽs

Expanded text:
do credentium, rebus suis spretis, do credentium, rebus suis spretis, charitatis invicem copula juncta est. cunctis mysteria pandebant. Joseph autem, qui cognominatus est Barnabas ab apostolis. Hunc puto esse Barnabam qui infra cum Paulo gentium legitur apostolus ordinatus. Unde quia Cyprius genere erat, postea discedens a Paulo, patriam repetit insulam. Licet quidam arbitrentur Pauli collegam eum potius fuisse, qui supra cum Matthia ab apostolatus est sorte statutus, minus intuentes, quod juxta emendatiora exemplaria hic Barnabas, ille mutata littera Barsabas appelletur, et in libro Hebraeorum nominum, hic filius consolationis, ille autem filius quietis interpretatur. Quod est interpretatum FILIUS CONSOLATIONIS. Ubicunque Scriptura sacra, nomina rerum vel personarum cum interpretatione ponit, sensum utique sacratiorem iisdem inesse significat. Merito ergo filius consolationis vocatur, qui, praesentia contemnens,
Abbreviated transcription (Latin):
nis fiduciã sibi resistendi ꝑuirtuti᷑
signa depostũt. Ad u̾sus scm̃ puerũ
tuum iħm. quẽ uncxisti. xpĩnom̃
de quo dictum ẽ. & aduersus xp̃m
euis. ad uerbũ exponunt. xp̃s enim
Et cum orassent motus ẽ locus inquo
erant congregati. Qui uirtutẽ robusti
pectoris contra fraudẽ querebant
hostiũ. indiciũ iã audite p̃cis. terre
motu ꝑcipiunt: quatenus agnosce¬
rent terrena sibi corda eẽ cessura sub
quorũ pedibus scõ adueniente spũ
terra ipsa sit pauore concussa. Quãuis
letus timor eorum qui credendo apłis
fuerant subiciendi possit intelligi.
qui infirma grauedine discussa con¬
re surgere cum xpõ et celestia sapere
didicerĩt. Multitu dinis aut̃ creden¬
cium erat cor unum et anima una.
Qui scłm ꝑfecte reliquerant. nequaꝗͣ
de gnis nobilitate gloriantes se inui¬
cem p̃ferebant: S uelut unus eiusdẽq
matris ȩccłẽ iusceribus edit: eodem
hanc iuincti fiateruitatis a more gau

Expanded text:
nis fiduciam sibi resistendi per virtutum nis fiduciam sibi resistendi per virtutum signa deposcunt. Adversus sanctum puerum tuum Jesum, quem unxisti. Christi nomen, de quo dictum est: Et adversus Christum ejus , ad verbum exponunt. Christus enim Et cum orassent, motus est locus in quo erant congregati. Qui virtutem robusti pectoris contra fraudem quaerebant hostium, indicium jam auditae precis terrae motu percipiunt, quatenus agnoscerent terrena sibi corda esse cessura, sub quorum pedibus sancto adveniente Spiritu, terra ipsa sit pavore concussa. Quamvis laetus timor eorum qui credendo apostolis fuerant subjiciendi possit intelligi, qui infima gravedine discussa conresurgere cum Christo, et coelestia sapere didicerunt. Multitudinis autem credentium erat cor unum et anima una. Qui saeculum perfecte reliquerunt, nequaquam de generis nobilitate gloriantes se invicem praeferebant, sed velut unius ejusdemque matris Ecclesiae visceribus editi, eodem cuncti fraternitatis amore gaud
Abbreviated transcription (Latin):
apłos factã: eãdẽ illi dispensationẽ
Neq enim ẽ redẽptio captiuitatis huma¬
ne: nisi insangiine euis qui dedit se¬
met ipsum redẽptionem ꝓomnibus.
Conꝑto quod homines eẽnt sine lit¬
teris et idiote ad mirabant᷑. Illittera¬
ti mittunt᷑ ad p̃dicandum: ne fides
credentiũ ñ uirtute dĩ s eloquentia
atq doctrina fieri putaret᷑. ut apl̃s
ait. Non insapiencia uerbi: ut euacuet᷑
crux xp̃ĩ. Idiote enim dicebantur qui
ꝓpͥa tantum lingua naturaliq scien¬
cia contenti. litterarum studia nesci¬
ebant. Siquidẽ greci ꝓpͥum idion uo¬
cant. Annorum enim erat homo am¬
plius quadraginta in quo factũ est
signũ istud sanitatis. Iuxta istoriam
mo sordes egiptias manna contẽpto
requirit: uerũ et interra reꝓmissionis
inter dñi semꝑ idolorumq ritus clau¬
dicabat. hel si numerus quadragena
scendit. Domine tu qui fecisti eelum
et terrã. et cet̾a. auditis ꝑsecutorũ mi¬

Expanded text:
apostolos factam, eamdem illi dispensationem apostolos factam, eamdem illi dispensationem Neque enim est redemptio captivitatis humanae, nisi in sanguine ejus, qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus. Comperto quod homines essent sine litteris et idiotae, admirabantur. Illitterati mittuntur ad praedicandum, ne fides credentium, non virtute Dei, sed eloquentia atque doctrina fieri putaretur, ut Apostolus ait: Non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi . Idiotae enim dicebantur, qui propria tantum lingua, naturalique scientia contenti, litterarum studia nesciebant. Siquidem Graeci proprium, ἴδιον vocant. Annorum enim erat homo amplius quadraginta, in quo factum erat signum istud sanitatis. Juxta historiam mo sordes Aegyptias manna contempto requirit, verum et in terra repromissionis inter Domini semper idolorumque ritus claudicabat. Vel si numerus quadragenarendo transcendit. Domine, tu qui fecisti coelum et terram, etc. Auditis persecutorum mi
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ morantib ipsi soli legẽ et ꝓpħas
ad edifficacionem ppłi cotidie lege¬
bant: hii dum edifficabant ꝑuene¬
runt ad lapidẽ angularẽ qui duos
parietes amplecteret᷑: idẽ inuenerũt
inscripturis ꝓpheticis xp̃m incarne
uenturum: qui duos conderet ppłos
insemet ipso. Et quia ipsi in uno pa¬
riete stare: hoc soli salui fieri male¬
bant. repbauerunt lapidem qui ñ
erat aptuis adunũ s ad duos. uerum
deus illis licet nolentibus hunc ip¬
se ꝑse posuit incapud anguli. ut
ex duobus testamentis et exduobus
ppłis edifficacio surgeret. unius eiꝰ¬
demq fidei. Et ñ ẽ inalio aliquo salus
Sunnullo alio s in xp̃o tantum mũ¬
di salus. E gͦ et patres testamenti ue¬
teris eiusdem redẽptoris incarna¬
tione et passione saluati sunt. mqͣ
nos saluari credimus et speramus.
Et si enim sacramenta ꝓtẽporum
ratione discrepent. fides tamen una
eademq concordat: quia quã nos per

Expanded text:
lorum morantibus, ipsi soli legem et prophetas lorum morantibus, ipsi soli legem et prophetas ad aedificationem quotidie legebant. Hi dum aedificabant, pervenerunt ad lapidem angularem, qui duos parietes amplecteretur, id est, invenerunt in Scripturis propheticis Christum in carne venturum, qui duos conderet populos in semetipso. Et quia ipsi in uno pariete stare, hoc est, soli salvi fieri malebant, reprobaverunt lapidem, qui non erat aptatus ad unum, sed ad duos. Verum Deus, illis licet nolentibus, hunc ipse posuit in caput anguli, ut ex duobus testamentis, et ex duobus populis aedificatio surgeret unius ejusdemque fidei. Et non est in alio aliquo salus. Si in nullo alio, sed in Christo tantum mundi salus est, ergo et patres Testamenti veteris ejusdem Redemptoris incarnatione et passione salvati sunt, in qua nos salvari credimus et speramus. Et si sacramenta pro temporum ratione discrepent, fides tamen una eademque concordat. Quia quam nos per
Abbreviated transcription (Latin):
saducei et cetera. Sacerdotes et magi¬
stratus siue pretorii templi ut alia
dicit edicio. qui doctores et iudices
udebant᷑ ppłi dolebant quod adapłos
audiendos multitudo confluxerat:
Saducei aut̃ quod resurectionẽ pre¬
dicarent. Ytriq uero quod iħm quẽ
a se occisum nouerant hominẽ. illi
hunc affirmarent ado patre glorificatũ
Et factus ẽ numerus uirorũ quinq
milia. Sinquinq milibus homi¬
nũ quos inheremo dñs pauit ppłs¬
sub lege constitutus s xp̃i munere
recreatiis accipit᷑. possunt & hec
quinq milia apłorũ instruct᷑a doc¬
trinis ppłm designare gentium:
eusdem legis sꝑitalit̾ misteria secu¬
turũ. Et bene utriq uesꝑe celesti mu¬
nere donant᷑. quia cũ uenit plenitu¬
do temporis misit ds filium suum.
hic ẽ lapis qui reꝓbatus ẽ auobis
edifficantib qui factus ẽ incapud
anguli. E difficantes erant uidei. qr
cunctis gentibus indesolacione ido¬

Expanded text:
Sadducaei, et caetera. Et sacerdotes et magiSadducaei, et caetera. Et sacerdotes et magistratus, sive praetor templi, ut alia dicit Editio, qui doctores et judices videbantur populi, dolebant quod ad apostolos audiendos multitudo confluxerat. Sadducaei autem, quod resurrectionem praedicarent. Utrique vero, quod Jesum, quem a se occisum noverant hominem, illi hunc affirmarent a Deo Patre glorificatum. Et factus est numerus virorum quinque millia. Si in quinque millibus hominum, quos in eremo Dsub lege constitutus, sed Christi munere recreatus accipitur, possunt et haec quinque millia apostolorum instructa doctrinis, populum designare gentium, ejusdem legis spiritualiter mysteria secutum. Et bene utrique vespere coelesti munere donantur, quia cum veniret plenitudo temporis, misit Deus Filium suum . Hic est lapis qui reprobatus est a vobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. Aedificantes erant Judaei, qui cunctis gentibus in desolatione ido
Abbreviated transcription (Latin):
acunctis audiendum gentibus: et in¬
credulos quidem dãpnaturũ. fideles
uͦ et̾na bñdictione donaturũ. ẜom̃s¬
feste scripserunt. asamuele subquo
et regnũ inuidea tempora ceperunt
exordium sũpsit: et usq ad babilonie
captiuitatis solutionẽ ꝑmansit. Et
insemine tuo benedicent᷑ omnes fami¬
lie terre. Semen quidẽ habrae xp̃s ẽ.
incuius fide nominis omnib terrę
familiis. ui deis uidelicet et gentibus
ẽ benedictio ꝓmissa. Demulcet autẽ
apłs animos uideorum. quo ad creden¬
dum faciat promptiores dicendo.
quod tocius mundi saluator eos pri¬
mũ uisitaturus. et benedicturus
elegerit: uobis inquiens pͥmum dm̃
suscitans filium suum. Ubi pariter
intuendũ. quod eumdẽ dĩ filium
quẽ semen habrae nũcupat: obdu¬
as utiq eiusdem xp̃i naturas. ne uel
hominẽ tantũ xp̃m uel alterũ homi¬
nis et alterum di crederent filium.
quo heresis laqueo manes insanus
et nestorius sunt decepti. Suꝑ uenerũt

Expanded text:
a cunctis audiendum gentibus, ina cunctis audiendum gentibus, incredulos quidem damnaturum, fideles vero aeterna benedictione donaturum. feste scripserunt, a Samuele, sub quo et regum in Judaea tempora coeperunt, exordium sumpsit, et usque ad Babylonicae captivitatis solutionem permansit. Et in semine tuo benedicentur omnes familiae terrae. Semen quidem Abrahae Christus est, in cujus fide nominis omnibus terrae familiis, Judaeis, videlicet, et gentibus est benedictio promissa. Demulcet autem apostolus animos Judaeorum, quo ad credendum faciat promptiores, dicendo quod totius mundi Sanator eos primum visitaturus et benedicturus elegerit. Vobis inquiens primum Deus suscitans Filium suum. Ubi pariter intuendum quod ad eumdem Dei Filium, quem semen Abrahae nuncupat, ob duas utique ejusdem Christi naturas, ne vel hominem tantum Christum, vel alterum hominis, et alterum Dei crederent Filium. Quo haeresis laqueo Manes insanus et Nestorius sunt decepti. CAPUT IV. Loq
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo erigit. hunc etiam dextera cõ¬
fortat: quia sermo docentis incorde
auditorũ minus ualet: siñ etiam ꝓ¬
prie actionis cõmendet᷑ exemplis.
Et ex siliens stetit & ambulabat: et in¬
trauit cum illis intemplũ. Ordo ꝑ¬
fectionis egregius: pͥmũ illũ surgẽ
qui iacuerat. deinde iter arripere
urtutum: & sic regni ianuam cũ
apłis intrare. Et impleti sunt stupore
et extasi. Extasin pauorem dicit. Nã
et alio modo drextasis. cũ mens ñ
pauore alienat᷑. s aliqua inspiracione
reuelacionis assumit᷑. Cͦ curit omnis
ppłs adeos adporticum quȩ appellatur
currit omnis mũdus ad limina ueri
et pacifici salomonis. dequo dicit᷑.
Multiplicabit᷑ eius imꝑium et pacis
non erit finis. Ipse aut̃ lapis demõte
abscisus quiterreno regno fidei inimi¬
co ruente: pacificũ ꝑ orbẽ solus tenet
imꝑium. Erit aut̃ omnis anima quͤ
non audierit ꝓpħam illũ extermina¬
pħarũ legisq testimonio. docet dnm̃

Expanded text:
verbo erigit, hunc etiam dextera coverbo erigit, hunc etiam dextera cofortat. Quia sermo docentis in corde auditorum minus valet, si non etiam propriae actionis commendatur exemplis. Et exsiliens stetit, et ambulabat. Et intravit cum illis in templum. Ordo perfectionis egregius, primum illum surgere qui jacuerat, deinde arripere virtutem, et sic regni januam cum apostolis intrare. Et impleti sunt omnes stupore et extasi. Extasim pavorem dicit. Nam et alio modo dicitur extasis amens, non pavore alienatus, sed aliqua inspiratione revelationis assumptus. Cucurrit omnis populus ad eos, ad porticum quae appellatur currit omnis mundus ad limina veri et pacifici Salomonis, de quo dicitur: Multiplicabitur ejus imperium et pacis non erit finis . Iste est autem lapis de monte abscisus, qui terreno regno fidei inimico ruente, pacificum per orbem solus tenet imperium . Erit autem, omnis anima quae non audierit Prophetam illum exterminarophetarum legisque testimonio docet Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ire ñ ualens legis ꝓphetarũq uocibꝰ
affertur: ut ab ingredientib inin¬
teriora sapiencie fidei audiendo
deposcat auxilum. Que uaticinia
futurorũ quasi ad portã ponunt
auditores: s petriẽ intemplum
ꝑ ducere. cui ꝓconfessione forti
et cognomen petre et claues cȩli sũt
date. Argentum et aurum ñ ẽ mich¬
et cetera. habuit quidem uetus tab̾
naculũ iustificaciones culture. et
scm̃ scłare auro argentoq distinc¬
tũ. s metallis legis sangius euuãgłii
p̃ciosior emicat: quia ppls ille qui
ante auratos postes mente debilis
iacuerat: innomine crucifixi salua¬
tus templum regni celestis ingredit᷑.
alioquin beatus petrus dnĩci memor.
p̃cepti quo dicit᷑. nolite possidere
aurum et argentũ. pecunia m quam
ad pedes apłorũ ponebant᷑: ñ sibi
recondere s adusus pauperũ qui
sua patrimonia relinquerant. ser¬
uare solebat. Et apprehensa eus
manu dextera alleuauit eum. Quẽ

Expanded text:
ire non valens, legis prophetarumque vocibus ire non valens, legis prophetarumque vocibus affertur, ut ab ingredientibus in interiora, sapientiam fidei audiendo, deposcat auxilium. Qui vaticinio futurorum quasi ad portam ponunt auditores, sed Petri est in templum perducere, cui pro confessione forti et cognomen petrae et claves coeli sunt datae. Argentum et aurum non est mihi, etc. Habuit quidem vetus trnaculum justificationes culturae, et sanctum saeculare auro argentoque distinctum, sed metallis legis sanguis Evangelii pretiosior emicat, et populus ille, qui ante auratos postes mente debili jacuerat, in nomine crucifixi salvatus, templum regni coelestis ingreditur . Alioquin beatus Petrus, Dominici memor praecepti, quo dicitur: Nolite possidere aurum et argentum , pecuniam quam ad pedes apostolorum ponebant, non sibi recondere, sed ad usus pauperum, qui sua patrimonia reliquerant, reservare solebat. Et apprehensa manu ejus dextera, allevavit eum, etc. Quem
Abbreviated transcription (Latin):
apłi nona hora tẽplũ in gressuri.
pͥmum claudũ dui debilẽ saluant.
deinde aduesperam usq laboran¬
tes: multa hominũ milia uerbo fi¬
dei inbuunt quia doctores eccłȩ in
finẽ mundi uenientes: et languen¬
ti prius isrł et pꝰmodũ etiã gentilita¬
ti p̃dicant: hii sunt enim operarii.
quos nona & undecima hora inuine¬
am paten familias inducit. Et quidã
uir quierat claudus exutero matͥs
sue bauilabat᷑. quia ppłs isrł qui ñ
solum dnõ incarnato. s apͥmis etiã
legis temporib date rebellis extitit:
quasi exutero matris claudus fuit.
Quod bene iacob eum angło luc¬
tante. benedicto quidẽ. s claudi¬
cante figurat᷑. quia ppłs i̾dem dño
inpassione p̃ualens. inquibusdã
ꝑfidem benedictus. inquibusdam
uero ẽ ꝑinfidelitatẽ claudus. Quẽ
ponebant cotidie ad portã templi.
quȩ dicit᷑ speciosa. Porta templi spe¬
ciosa dñs ẽ. ꝑquẽ siquis introierit
saluabit᷑. ad hanc portã debilis isrł

Expanded text:
i nona hora templum ingressuri, primo claudum diu debilem salvant, deinde ad vesperam usque laborantes, multa hominum millia verbo fidei imbuunt. Quia doctores Ecclesiae, in finem mundi venientes, et languenti prius Israeli, et postmodum etiam gentilitati praedicant. Hi sunt enim operarii, quos nona et undecima hora in vineam paterfamilias inducit . Et quidam vir, qui erat claudus ex utero matris suae, bajulabatur. Quia populus Israel non solum Domino incarnato, sed a primis etiam legis temporibus datae rebellis exstitit, quasi ex utero matris claudus fuit. Quod bene Jacob cum angelo luctante, benedicto quidem, sed claudicante figuratur , quia populus idem Domino in passione praevalens, in quibusdam per fidem benedictus, in quibusdam vero per infidelitatem claudus. Quem ponebant quotidie ad portam templi, quae dicitur Speciosa. Porta templi Speciosa Dominus est, per quem si quis introierit, salvabitur. Ad hanc portam debilis Israel
Abbreviated transcription (Latin):
terreni regni armat᷑. Inseptem enĩ
capitibus om̃s regessuos. et in decẽ
cornibus omẽ regnũ dicit. Et cauda
euis trahebat terciã partẽ stellarũ
partẽ angłoꝵ uel hominũ dolo
fallente quasi cauda deiecerit. Cau¬
da ẽ enĩpars ceca. pars inmunda.
suiq uelamine contegens inmun¬
da ne pereant Tichoniuis more suo
terciã partẽ stellarũ quȩ cecidit.
falsos fratres intͥp̃tat᷑. qd̃ altera t̾cia
eccła sid et hostes foriseci certia. E ĩ
draco stetit ante mulierẽ. ut cũ
peperisset filuĩ eius deuoraret.
Insidiat ecclȩ diabolus fidem
tp̃i contendens incordib extinguere
credentiũ ut quem illa docendo ge¬
nuit ipse quasi occidat. dñm: cuuis
inherode dolifigura ostensa ẽ. Qui sic̃
hostes intestini dñmut perimat ad¬
orare se uelle simulat. Et peꝑit pue¬
rum masculum. Semꝑ eccła dracone
licet adu̾sante xp̃m parit. Masculũ
aũt dixit uictorẽ diaboli quifeminã

Expanded text:
terreni regni armatur. In septem enim terreni regni armatur. In septem enim capitibus omnes reges suos, et in decem cornibus omne regnum dicit. Et cauda ejus trahebat tertiam partem stellarum partem angelorum, vel hominum, dolo fallente quasi cauda dejecerit. Cauda enim est pars caeca, pars immunda, suique velamine contegens immunda ne appareant. Tychonius more suo tertiam partem stellarum quae cecidit falsos fratres interpretatur, quod altera tertia Ecclesia sit, et hostes forinseci tertia. Et draco stetit ante mulierem, ut cum peperisset, filium ejus devoraret. Insidiatur Ecclesiae diabolus, fidem Christi contendens in cordibus exstinguere credentium, ut quem illa docendo genuit ipse quasi occidat doctum. Cujus in Herode doli figura ostensa est, qui, sicut hostes intestini, Dominum ut perimat, adorare se velle simulat. Et peperit puerum masculum. Semper Ecclesia, dracone licet adversante, Christum parit. Masculum autem dixit victorem diaboli qui feminam