comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum pro assertione in dispuruł
deitatis. spũ feruentiori consir¬
gens arrianis impietatib ob¬
lutaretur. et eccłias dei concertã¬
tium. hereticoꝵ procellis ac ur¬
binib ꝑturbatas. serene fideitͣn¬
quillitate placauit. et sibi ete¬
na premia multimoda passiore

Expanded text:
dum, pro assertione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna praemia multimoda passione
Abbreviated transcription (Latin):
contussa secutus ẽ uestigia: ad qͥͣm
dñs ait. Tu es petrus et suꝑ hãc
periam eduficabo etrm meam. ⁊
porte inferi nõ p̃ualeunt ad¬
uersus eam Uere ac merito cũc

Expanded text:
concussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunc
Abbreviated transcription (Latin):
tes fres kmni. et propria eoꝵ me¬
rita et diuina in eis dona mirã¬
mur. Qͥ idcirco nobis sunt ue¬
nerabiles. qͥ a p̃sentis uite luce
despecta. contemptoq suoꝵ cor¬
porum cruciatu. seuientẽ mun¬
dum dei ꝓ amore uicerunt. R¬

Expanded text:
res carissimi, et propria eorum merita, et munera in eis divina miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despecta, contemptoque suorum corporum cruciatu, saevientem mundum Dei pro amore vicerunt
Abbreviated transcription (Latin):
am electus quilibet qͣn ix¬
do ad fidem imbuitur filius
est: quando alios imbuit mater.
An non materno erga paruulos
angebatur affectu qui ait: filioli
mei quos iterum parturio. Donec
formet᷑ xp̃c in nobis : portam ciuita¬
tis qua defunctꝰ efferebatur: puto
aliquem de sensib ẽe corporeis. Qͥ
enim seminat int̾ fr̃es discordias.
qͥ iniquitatẽ in extelso loquitur. ꝑ
oris portam extrahitur mortuus.

Expanded text:
 electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est; quando alios imbuit, mater. Annon materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis ? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur , per oris portam extrahitur mortuus.
Abbreviated transcription (Latin):
arra portam ciuitatis multis
A intuentib elatꝰ: significat.
uminẽ letali criminum fune
cporatum. eandẽq in suꝑ anime
norten non cordis adhuc cubili
gnntẽ: s ad multorum noticiã
ꝑlocutionis oꝑi sue indicium. qͣ
Lu uenc filius unicus matri su¬
i fuss ꝑhibetur. qͥa licet e multiᷤᷤ
Aecta ꝑsonis. una sit ꝑfecta. et
uaacidata uirgo mater eccł̃ia.
ali quiq tam̃ fidelium uni

Expanded text:
tra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve indicium, quasi Qui bene filius unicus matri suae fuisse perhibetur, quia licet e multis collecta personis una sit perfecta et immaculata virgo mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium uni
Abbreviated transcription (Latin):
N. a Domine ihesu criste seminator
cãsti consilii suscipe seminum fructus qu̾os
in cetiliam seminasti p̃ Cum in uoc̾.¬
A Beata cecilia dixit ad t̾yburtium hodi

Expanded text:
. Domine Jesu Christe, seminator casti consilii, suscipe seminum fructus, quos in Caecilia seminasti. Psal. Cum invocarAnt. Beata Caecilia dixit ad Tiburtium: Hodi
Abbreviated transcription (Latin):
..
Obeata ceciliaqũe dlios fratres
conuer tisti almachium indicem su¬
pera sti urbanum episcopum
uultu angelico de mon stra sti U Ceti¬
lia me misit ad uos ut ostendatis mi

Expanded text:
. O beata Caecilia, quae duos fratres convertisti, Almachium judicem superasti, Urbanum episcopum in vultu angelico demonstrasti. Vers. Caecilia me misit ad vos, ut ostendatis mi
Abbreviated transcription (Latin):
es et dies noctis tenẽbras detigs
lucis q lum̃ crederis lum̃ beam̃ p̃dc̃s
Precamur scẽ dñe defende nos in de
te. sit nobis in te requies qͥetam entba
tribue. Ne grauis somnus irort ua l
stis nos subripiat nec caro illi conseititẽ
nos tͥ rees statuat. Oculi somnĩ apiuit
cor ad te semꝑ uigilet. dextera tua rtt̃¬
gat. familes qui te diligunt. destb¬

Expanded text:
es et dies, Noctis tenebras detegis, Lucisque lumen crederis Lumen beatum praedicans. Precamur, sancte Domine, Defende nos in hac nocte, Sit nobis in te requies, Quietam noctem tribue. Ne gravis somnus irruat, Nec hostis nos surripiat, Nec caro illi consentiens Nos tibi reos statuat. Oculi somnum capiant Cor ad te semper vigilet, Dextera tua protegat Famulos qui te diligunt. De
Abbreviated transcription (Latin):
Uere q̃s dñe plẽbem tuam et sa¬
cram sollempnitatem recolentt.
gr̃e celestis largitate prosequere. ats
sibilib ad uita solatus: ad inuisseili
bona pr̃õptiꝰ incitetur ꝑ. ad complt¬

Expanded text:
us, Domine, plebem tuam, et sacram solemnitatem recolentem gratiae coelestis largitate prosequere, ut, visibilibus adjuta solatiis, ad invisibilia bona promptius incitetur. P
Abbreviated transcription (Latin):
qui carnis abstinentiam nõ ꝓ deo
pleriq qui cum passionem ꝓxĩo
non spiritalit᷑ s carnalit̾ impen¬
dunt. ut ei non aduirtutem. s
qiͣ miserando ad culpas faueant
Hii ergo crucem quidem uident᷑
ferre. s dñm nõ secuntur. R¬

Expanded text:
qui carnis abstinentiam non pro plerique qui compassionem proximo non spiritaliter, sed carnaliter, impendunt, ut ei non ad virtutem, sed quasi miserando ad culpas faveant. Hi itaque crucem quidem videntur ferre, sed Dominum non sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uenire ꝑ studiũ considera¬
tionis debemus. Ecce enim iuixta
ueritatis uocem qui turrem e¬
dificat. prius edificii sumptus
parat. Si igitur humilitatis tͦ¬
rem construere cupimꝰ. pͥus nos p̃¬
parare debemꝰ. ad aduerła huiꝰ se¬

Expanded text:
evenire per studium comparationis debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat, prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrim construere cupimus, prius nos praeparare ad adversa hujus sae
Abbreviated transcription (Latin):
hec eadem ueritas dicit. Qͥ
non baulat crucem suam et ue¬
nit post me: non potest meus ẽẽ
discipulus. Baiulare et eñi cru¬
cem et post dñm ire est. uel car¬
nis abstinentiam uel compassio¬
nem ꝓximo studio eterne inten¬
tionis exhibere. Nam quisquis
hec pro temporali intentione ex¬
hibet. crucem quidem baiulat. s
ire post dominum recusat. R¬

Expanded text:
dem Veritas dicit: Qui non bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Bajulare etenim crucem et post Dominum ire, est vel carnis abstinentiam, vel compassionem proximo pro studio aeternae intentionis exhibere. Nam quisquis haec pro temporali intentione exhibet, crucem quidem bajulat, sed ire post Dominum recusat.
Abbreviated transcription (Latin):
rona premiũ. Laudes cauentes
mr̃is ab solue nexu criminis. hic
nempe mundi gaudia et blandi¬
manta noxia caduca rite depu¬
tans ꝑuenit ad celestia. Penas
cucurrit fortiter ⁊ sustulit uiri¬
liter ꝓte effundens sanguinẽ et̾¬
na dona possidet. Ob hoc p̃caru.
supplici te poscimꝰ piissune ui hoc

Expanded text:
rona premium Laudes canentes martiris Absolbe nexu criminis Hic nempe mundi gaudia Et blandimenti noxia Caduca rite deputans Pervenit ad celestia Penas cucurrit fortiter Et sustulit viriliter Pro te refundens sanguinem Eterna dona possidet Ob hoc precatu sup
Abbreviated transcription (Latin):
ui bauilat crucem suam
et uenit post me: nõ potest
meus ẽẽ discipulus. Crux quip¬
pe a cruciatu dicitur. Et duob
modis crucem dñi baiulamꝰ. cũ¬
aut ꝑ abstinentiã corpꝰ asficimꝰ.
aut ꝑ compassionẽ prorimi neces¬
sicatem illiuis nr̃am putamus.
Qͥ enĩ dolorem exhibet in alia
necessitate crucem domini portat

Expanded text:
 bajulat crucem suam, et venit post me, non potest meus esse discipulus. Crux quippe a cruciatu dicitur. Et duobus modis crucem Domini bajulamus, unde per abstinentiam carnem afficimus, aut per compassionem proximi necessitatem illius nostram putamus. Qui enim dolorem exhibet in aliena necessitate, crucem portat
Abbreviated transcription (Latin):
nũtiante credis. responde credo.
Et benedixit aquã. Et cũ expo¬
liass eum. fudit aqͣm suꝑ ca¬
put eius. et dixit ei. Credis in
deum patre om̃ipotentẽ lucille:
At ille dixit. Credo. Et in ihm¬
pontio pilatoͤ At ille respondit.¬
us est. et sepultꝰ. et post t̾ciam
diem resurrexit: at ille respon¬
dit. Credo. Et ascendit in celũ
unde uenturꝰ est udicare uiuos
et mortuos. et scłm ꝑ ignem.

Expanded text:
ante . responde . credo; Et benedixit aquam;| Et cum expoliasset eum . fudit aquam super caput eius . et dixit;| Credis in deum patrem omni . potentem lucille? At ille dixit;| Credo; Qui pontio pilato? At ille responditus est et sepultus . et post tercia die resur| rexit? At ille respondit; Credo; Ascendit ad celum inde uenturus| est iudicare uiuos et mortuos et sae
Abbreviated transcription (Latin):
ui tui p̃s Cum inuõt. Quia accũ¬
satus non negaui nomen sanctum
tuum interrogarus te cristum con¬
fessufisum  Dixit romanus ad be¬
atum laurentium uideo ante te ho¬
minem pulcherrimum festitia me¬
baptizatẽ .p̃s uer̃ba mea d̃ Afferens
autem urteum cum aqua misit se
ad pedes eius. A Beatus laurent̾ius
dixit mea nos obscurum non habet
s omniã in luce clarescunt. Dñe

Expanded text:
. Quia accusatus non negavi nomen sanctum tuum, interrogatus te Christum confessus sum. Ant. Dixit Romanus ad beatum Laurentium: video ante te juvenem pulcherrimum; festina mebaptizare. Psalm. Verba mea. Vers. Afferens autem urceum cum aqua, misit se ad pedes ejus. Ant. Beatus Laurentius dixit: Mea nox obscurum non habet, sed omnia in luce claresc
Abbreviated transcription (Latin):
di lumina. Deuota scõꝵ fides
inuicta spes credentium ꝑfecta
xp̃i caritas mundi triumphat
principem. In his paterna gła ĩ
hs uoluntas sp̃c. exultat in his
flius celum repletur gaudio. Te

Expanded text:
gratia. Devota sanctorum fides, Invicta spes credentium; Perfecta Christi charitas, Mundi triumphat principem. In his Paterna gloria, In his voluntas Filii, Exsultat in his Spiritus, Coelum repletur gaudiis. Te
Abbreviated transcription (Latin):
multas mr̃m mentes a timi¬
re passionis eripuit. et ad core
uiris marcelliano et marco dus
geminis fr̃ib pro xp̃i noie in u¬
culis cõstitutis. cotidie solatiũ exibe¬
salutaria fidei consilia ministrabat.
quib fugitiua scł̃i blandimenta res¬
puerent. et momentanea tormentoꝵ
genera non timerẽt Tuaut̃ R¬

Expanded text:
martyrum mentes a timore passionis eripuit, et ad coronigitur viris Marcelliano et Marco duobus geminis fratribus pro Christi nomine in vinculis constitutis, quotidie solatium exhibesalutaria fidei consilia ministrabat: quibus fugitiva saeculi blandimenta respuerent, et momentanea tormentorum genera non timerent. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uiq cum beatissimi sebastiant
consolationib ad quiescerent. et
uerbera carnificum animo ꝑseuerã¬
ti transirent. capitalem uissi sunt su¬
bire sententiam. Ea scilicet ratione.
ut si eodem momento quo decollan¬
Dierant sacrificuis consensissent: et
parentib suis et coniugib suis et fi¬
hos er fatultatib

Expanded text:
ui cum beatissimis consolationibus acquiescerent, et verbera carnificum animo perseveranti transirent, capitalem jussi sunt subire sententiam: ea videlicet ratione, ut si eodem momento quo decollandi erant sacrificiis consensissent, et parentibus suis et conjugibus et filiis et facultatibus
Abbreviated transcription (Latin):
tet ut non solum constantiam s¬
sionis ilius. ꝑia deuotione rete.¬
mus. s et eoꝵ a quib passus se
liciam nobis in arma uerta¬
aurꝰ salutis. Tunc et enim scriptu¬
ns sc̃s utiłr animum intendimus.
cum non solas in eis uirtutes. ac p̃¬
nia iustoꝵ. uerum etiam uicia.
uindictamq reproboꝵ. ad incita¬
menta nobis bene agendi ꝓponimꝰ

Expanded text:
ut non solum constantiam passionis illius pia devotione recolamus, sed et eorum a quibus passus est alitiam nobis in arma vertamus salutis. Tunc etenim Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitame
Abbreviated transcription (Latin):
rissimi nisi ut nos aꝑte intelliga¬
mus. non incredibile resurrectioĩs
miraculũ. s prauoꝵ animos a cre¬
dendi gr̃a pectatis obstantib eẽ
p̃peditos maiores q illi gr̃as refe¬
ramꝰ. qui nr̃is cordib ablato erro¬
ris uelamine. lutem ueritatisaꝑi¬
re dignat᷑ est Herodes enim tenu¬
it iohem ⁊ alligauit eũ. Et posuuit in
carcerem prop̃t herodiadem uxo¬
rem frĩs sui. Dicebat enim ille io

Expanded text:
rissimi, nisi ut nos aperte intelligamus, non incredibile resurrectionis miraculum, sed pravorum animos a credendi gratia peccatis obstantibus esse praepeditos, majoresque illi gratias referamus, qui nostris cordibus, ablato erroris velamine, lucem veritatis aperire dignatus est. Herodes enim tenuit Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcerem, propter Herodiadem uxorem fratris sui. Dic
Abbreviated transcription (Latin):
̾ Lumq introisset ad regem pe
dnur exemplo. qui ut humane suꝑ¬
di ceruitem frangat. ac sublime
As Humilitatis iugum imponat
uon sue tantum humilitatis form̃a
im sequam᷑ insinuat dicens: disci
Eame quia mittis sũ et humilis
ide. s etiam angłice suꝑbie deiec

Expanded text:
e emur exemplo, qui ut humanae superbiae cervicem frangat, ac sublime nobis humilitatis jugum imponat, non suae tantum humilitatis formam quam sequamur, insinuat dicens: Discite a me, quia mitis sum, et humilis corde , sed etiam an
Abbreviated transcription (Latin):
Nuid pͥetam mater mctil
ealiud petas nisĩ captit iohannls que
cum introisset cum festinatione ad it¬
gem petiuit dicens pretor te domi¬
mine mi rex ut des mi chi apuͣt

Expanded text:
uid petam, mater? Nihil aliud petas, nisi caput Joannis. Quae cum introisset cum festinatione ad gem, petivit dicens: Precor te, domine rex, ut des mihi caput
Abbreviated transcription (Latin):
erodes te petre causa te ar ui
guunt uincula. te carcer ac¬
cusat. te diuulgat producta in pu¬
uenit qd̃ puniat . et in ioħe qd̃ do¬
leat. Iohes ur̃bi notꝰ. fame uirtu¬
te cognitꝰ. celebratissimꝰ sc̃ĩtate. dũ
attrahit ad se inquisitores inurie.
facit ut tuus cunctis innotescat
incestus. Agit ut te habeat con¬
fusio publica quem corrigere non
ualuit secreta cor rectio et pͥuata¬
Herodem ioħes monitis non actusa¬
tione pulsauit. ut pote amator ca¬

Expanded text:
erodes, te causa petit, te arguunt vincula, te carcer accusat, te divulgat producta in puin te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correctio. Herodem Joannes monitis, non accusatione pulsabat;
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis uirt᷑ herodis ferocitas
cum refertur confusa sunt uis¬
cera corda tremnerunt. caligauit
auditus. Aut quid constat in sensi¬
bus humanis. qͣndo ꝑdit uirtutũ
magnitudinem. criminum magni¬
tudo: Herodes inquit tenuit iohem

Expanded text:
is virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
pudicicie titulus. castitatis exemꝗ
penitentie uia. petcatoꝵ uenia. fe
discrplina. Iohannes mraior icħe piẽ
angelis. legis summa. enanget s
cestui. traditur adultere. abdit̃
salta¬

Expanded text:
itulus, castitatis exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii cestae, traditur adulterae, addicitur salta
Abbreviated transcription (Latin):
adulterium facis. et in car¬
cerem uladit ioh̾es. Sic uidicat se¬
dens in loco iudicis. reus in locoui¬
dicis. innocentie ꝑsecutor. Rogo
ubi rerũ facies. ubi forma. ubi pu¬
dor. ubi existimatio publici cogni¬
toris: ubi deꝰ. ubi homo. ubi fax.
ubi lex. ubi ip̃ius iura nature: Si¬
mul omĩa sunt herodes te agen¬
te.te uidicante.te uiuente confu¬
sa. Tenuit inquit ioh̃em et alligãs
eum posuit in carcere Respons
et

Expanded text:
adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis reus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquit, Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcere. pet
Abbreviated transcription (Latin):
Herodes inquit temut iohem et al¬
ligauit eum. Qͥ uintula soluerat
pectatorum. peccatoris unculis
alligatur. ut uĩcta uena. locum ue¬
nie non relinquat. Alligauit eum
et posuit incartere. Respons.¬
retur a iohan ne de herodia de u¬
xore fratris sui et de omnib ma¬
lis que fecit he ro des adie cit¬
et hoc supra omnia et inclusit e¬

Expanded text:
Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. retur a Iohanne de Herodíade uxore fratris sui et de omnibus malis que fecit Herodes, adiecitet hoc supra omnia et inclusit I
Abbreviated transcription (Latin):
corda tremuerunt. Herodes ue¬
to ptophanauit templum. sacerdo¬
tum abstulit. confudit ordinem. te¬
nerauit regnum. corrupit quicqͥd
at. et confudit. Herodes sicarius in
cues in nobiles latro. in domestitos¬

Expanded text:
corda tremuerunt. At Herodes  profanavit templum, sacerdotium sustulit, confudit ordinem, temeravit regnum, corrupit quidquiddit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobiles latro, populato
Abbreviated transcription (Latin):
.
audabilis popu lus quem domi¬
nus excertituum benedixit dicens opus¬
st
manuum mea rum tũ es hereditas

Expanded text:
. Laudabilis populus, quem Dominus exercituum benedixit dicens: Opus manuum mearum tu es, haereditas
Abbreviated transcription (Latin):
tio scĩ euangelii. qͣm mͦ frẽs au¬
distis: expositione non indiget.s
ne hanc taciti transisse. uideamur:
ex hortando potiꝰ qͣm exponendo in ea
aliquid loquimur. Noc autem no¬
bis solummͦ de expositione uideo re
quirendum. cur his qͥ ad salutem
petendam uenerat audiuit: nisi sig¬
na et prodigia uideritis non creditis.
Qͥ enim salutẽ q̃ rebat filio: procul

Expanded text:
tio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui en
Abbreviated transcription (Latin):
Auideritis. qui ante credidit. quã
signum uideret: S mementote
quid petiit. et aperte cognoscetis.
quia in fide dubitauit. Poposcit
nãq ut descendet et sanaret filiũ
nus itaq in illum credidit. qũẽ
nõ putauit posse salutem dart nsi
p̃sens eẽt ⁊ corpore. Si enim ꝑficte cͤ¬
didisset: ꝓculdubio sciret. quia nõ
eẽt locus. ubi non eẽt deus.R¬

Expanded text:
ditis, qui ante credidit quam signum videret? Sed mementote quid petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet, et sanaret filium nus itaque in illum credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
Ui sine cõmutatione sui ui¬
mutabilia creauit. et guber¬
nichil accidens eẽ poterit. quia sĩ¬
plici diuinitatis nature. nichil ad¬
di uel minui potest. q̃uia semꝑ est
qd̾ est: cui proprium est. cui sem¬
piternũ est. tui idem est uiuere ⁊
intelligere

Expanded text:
ui sine commutatione sui mutabilia creavit et creacui nihil accidens esse poterit, quia simplici divinitatis naturae nihil addi vel minui potest, quia semper quod est, cui semper primum est, cui sempiternum est, cui idem est esse, vivere, et intelligere.
Abbreviated transcription (Latin):
et educerem de terra ilia in tert
nam. et spatiosani: in terram q̃ l
lacte et melle. ad loca chanant.
me: uidiq afflictionẽ eoꝵ E
ab egiptus opprimuntur. d acas
Im te ad phardonem: lit educas po¬

Expanded text:
et educerem de terra illa in terram bonam, et spatiosam, in terram quae fluit lacte et melle, ad loca Chananaeime: vidique afflictionem eorum, qua ab Aegyptiis opprimuntur. Sed veni, mittam te ad Pharaonem,
Abbreviated transcription (Latin):
umq minasset gregem¬
moyses ad interiora deserti
uenit ad moutem dei oreb Appa¬
ruitq dñs illi in flanima ggnis
de medio rubi: et uidebat ꝙ rubꝰ
arderet. et nõ cõbureretur. Dixit
ergo moyses. Uadam et uidebo ui¬
sionem hauc magnam. qͣre nõ com¬
ad uidendũ: uocauit eum
de medio rubi et ait. Moyses mo¬
ises. Qͥ respondit. adsũ. at ille.: Ne
appropries inqͥt huc. Solue calti¬
amentũ de pedib tuis. Locus enĩ
ui qͦ stas. terra sc̃i est: et ait. Ego

Expanded text:
Cumque minasset gregem ad interiora deserti: venit ad montem Dei Oreb. Apparuitque ei Dominus in flamma ignis de medio rubi: et videbat quod rubus arderet: et non combureretur. Dixit ergo Moyses. Vadam et videbo visionem hanc magnam: quare non comad videndum: vocavit eum de medio rubi: et ait. Moyses. Moyses. Qui respondit. Adsum. At ille. Ne approprieris inquit huc. Solve calciamentum de pedibus tuis: locus enim in quo stas: terra sancta est. Et ait
Abbreviated transcription (Latin):
nis. hec dies dicata declarat᷑
His subiectum ẽ triumphale
martyrium nom̃: qui ꝑ diuer¬
sa tormentoꝵ genera. xp̃i passi¬
onem non lacess lassescentib p̃¬
cordioꝵ mentib umitabantur.
Alii ferro ꝑempti: alii flaminis
ycusti. alii flagris uerberati. alii
uectib ꝑforati. alii crũciati pa¬
pidib obruti. alii frigore afflicti.
alii fame cruciati. alii uero trũ¬
catis manib siue ceteris cesis mẽ¬
bris spectaculũ contumelie ĩ ppłis.

Expanded text:
onis haec dies subjecta declaratur. His subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati palii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis
Abbreviated transcription (Latin):
geloꝵ: ad dei uidicia ac miste¬
ria cõplenda. testante sacro e¬
loquio cognouimꝰ. quoꝵ pͥnci¬
patus et potestates subtiliter ac
mirabilit̃ dei oĩpotentis nutu
distinguntur. Alii ex illis ad nos
in mundum missi futura p̃dicẽ¬
do preuenunt. Alii ad hec sunt
constituti. ut ꝑ eos signa et mira¬
cula: frequentius fiant. Auii sub¬
iecti angłoꝵ spiritib presunt. eis¬
q ad explenda diuina misteria.
disponendo principantur. Alii mi¬
ra potentia ceteris p̃minent. ꝓ
eo ꝙ eis adobediendũ alia ange¬
lorum agmina subiecta sunt.
Alii tanta diumnitatis gr̃a replẽ¬
tur. ut in eis dñs sedeat. et ꝑ
eos sua iudicia decernat. Alii t̾a¬
to ꝑfectiori scientia pleni sunt.
quanto claritatẽ dei uicinius
contemplãtur.¬

Expanded text:
dicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur
Abbreviated transcription (Latin):
ieuiniis adorantes. uigilias
liccas amantes. elemosinas sectã¬
ms: pauperes recreantes. nudos
ustiantes. infirmos uisitantes.
in tribulatione gaudentes. ĩ uer¬
bes calumpnie uel contumelie pa¬
tentes. in augmento sue ꝓfecti¬
ons humiles. in dampno terum
temꝑalium deo gras agentes. Hec
cũ et his similia. ꝓ desiderio reg¬
ni celestis. et propter spem et̾ne
ranunerationis. ardentissimo a¬
nore indesment̾ atq libent̾ insil¬
unt. et sic in caritate dei. ac ꝓxĩo

Expanded text:
jejuniis adhaerentes, vigilias sacras adamantes, eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in c
Abbreviated transcription (Latin):
innotuit. At illa dixit ad mõtamũ.
Qͦ modo fieri potest. ut anus lac¬
tem. filium cum mͥ a temꝑalib
diu transactis muliebria defecinit
et uir meus emiliꝰ uetulus sit: Al
in annoso eiꝰ corpore frigidus ex¬
tet circump̃cordia sanguinis ⁊ uo¬
luptatis opera in eo penitꝰ ematil

Expanded text:
innotuit. At illa dixit ad Montanum: 'Quomodo fieri potest, ut anus lactem filium, cum michi a temporibus diu transactis muliebria defecerint, et vir meus Emilius vetulus sit, ac in aevoso eius corpore frigidus extet circum precordia sanguis, et voluptatis opera in eo penitus ema
Abbreviated transcription (Latin):
miraculis choruscans. E
tutum signis. que athemensis
magr. paulo docente didicerat
galliis ministrauit. Nam ueritꝰ
incredule gentis expetere ferita

Expanded text:
miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere ferita
Abbreviated transcription (Latin):
uir dei cernens illi cõmumonem
sacram subtrarit: et separatim
suꝑ altare reposuit. eamq diaco¬
no seruandam usq dũ cuncti fi¬
deles cõmunicarentur tͣdidit.
Expleto sacro misterio int̾roga¬
uit eam beatꝰ gregorius dicens.
Dic rogo quid corde tuo em̾serit.
cũ cõmunicatura risisti᷑ at illa
Recognoui inquit portiunculam
illam ex eadem oblatione fuisse
qͣm ego manib meis feci: et tͥ
obtuli. Et cũ eam te intellexerĩ
corpꝰ dñi appellasse: subrisi u ius¬

Expanded text:
ini cernens, illi communionem sacram retraxit, et separatim super altare posuit, eamque diacono servandam usquedum cuncti fideles communicarent tradidit. Expleto vero sacro mysterio, interrogavit eam beatus Gregorius, dicens: Dic, rogo, quid cordi tuo emerserit, cum communicatura risisti? At illa: Recognovi, inquit, portiunculam illam ex eadem oblatione fuisse quam ego manibus meis feci, et tibi obtuli; et cum eam te intellexerim corpus Domini appellasse, subrisi. Tu
Abbreviated transcription (Latin):
isciplinis liberalib hoc ẽ
gramatica. rethorica. dia¬
letica. ita a puericia est iastitu¬
tus. ut qͣmuis eo tempore potis
ꝯsimum florerent studia littera
ua etate maturum iam studiũ.
si quid dignum potuiss dictu
ꝑcipere non segnit̾ obluuomi tͣ¬
dere. s tenaci memorie cõmenda¬
re. Hauriebatq iam tẽ sitibun¬
do doctrine fluenta pectore q̃ post
congruenti tempore mellito gut¬
ture eructaret R Iurauit dñs Inii.

Expanded text:
isciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romae studia litterarum, adhuc aetate maturum jam studium: si quid dignum potuisset auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. Hic in annis
Abbreviated transcription (Latin):
lescentie. in quib solet huiꝰ modi
etas scłi uias ingredi deo cepit de¬
uot᷑ existere. et ad suꝑne uite patͥ¬
am totis desideriis anhelare. S dũ
diu longeq conuersionis grãm
differret. et postqͣm celesti ẽ afflatꝰ
desiderio. seculari habitu contegi me¬
lius putaret. uelletq p̃senti mũdo
qͣi spetietenꝰ deseriure. ceperũt mul¬
te contͣ eum ciusdem mundi cure
succrescere. ut in eo non iam spetie
s ut ipse de se asserit retineretur et
andem cum parentũ. iamdu¬
dum obitu liberam disponẽ¬
darum suarum rerum haberet fa¬
cultatem. qd̾ prius mente gestabat
aꝑuit. qd̾q iam in diumis erat ob¬
tutib humanis etiam nisib osten¬
dit. Mox et enĩ cuncta que habere
potuit. ad pietatis opꝰ distribuit.
nt xp̃m ꝓ nobis fc̃m egenũ: egẽs
nasteria construens. frẽs illic
xp̃o seruituros ad gregauit. Septi¬
mum uero intͣ urbis muros instides
in qͦ et ip̃e postmodũ regulati tͣmite
multis sibi sociatis fratrib. sub atti¬

Expanded text:
lescentiae in quibus solet ea aetas vias saeculi ingredi Deo coepit devotus existere, et ad supernae vitae patriam totis desideriis anhelare. 3. Sed dum diu longeque conversionis gratiam differret et postquam coelesti est afflatus desiderio, saeculari 2 habitu contegi melius putaret, velletque praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra eum ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo non jam specie, sed ut ipse de se asserit retineretur et andem cum parentum jam dudum obitu liberam disponendarum rerum suarum haberet facultatem, quod prius mente gestabat aperuit; quodque jam in divinis erat obtutibus, humanis etiam visibus ostendit. Mox etenim cuncta quae habere potuit, ad pietatis opus distribuit, ut Christum pro nobis factum egenum egens nasteria construens, fratres illic Christo servituros aggregavit: septimum vero intra urbis hujus muros instituit, in quo et ipse postmodum regulari tramite, multis sibi sociatis fratribus, sub abba
Abbreviated transcription (Latin):
regoriꝰ ⁊ irbe roma patre gordia¬
no. matre uero siluia editus. nõ
selum spectabilis senatoꝵ prosapia:
nerum etiam religiosam originem
nobilitatis lincam ex tulit. probis mo¬
Ieniq ut post in propatulo cla¬
ruit. non sine magno quodã
nsagio tale sortitus ẽ nomen.
stegoniꝰ namq ex greco eloquio ĩ
nuãm linguam ugilator. seu uigilã¬
dus sonat. Recte ⁊ m̃i iugilauit si
dum diuinis ĩ herendo p̃ceptis.
dabilitͥ uixit. Uigilauit et fideli

Expanded text:
regorius hac urbe Romana, patre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem nobilitatis lineam moribus extulit, probis acenique, ut post in propatulo claruit, non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque ex Graeco eloquio in nostra lingua vigilator, seu vigilans sonat. Re etenim vera vigilavit sibi, dum divinis inhaerendo praeceptis, laudabiliter vixit. Vigi
Abbreviated transcription (Latin):
tatis diuina gr̃a largiente comidẽ
Et qui anteserico contextu ae ge¬
mis micantib solitꝰ erat. ꝑ urbem
procedere trabeatꝰ post uili contextus
tegmine ministrabat pauꝑ ip̃e pau¬
perib. Et enim in utato repente se¬
culi habitu monasterium petiit: et
er huiꝰ mundi naufragio nudus eua¬
sit. In qua tanta ꝑfectionis grã cepit
conuersari ut iam tunc in ip̃is initus
ꝑfectoꝵ posset numero deputaris Iste¬
ta abstinentia in cibis. uigilaatia ĩ
nationib. strenuitas in ieiuniis. ut
infirmato stomacho uix consistere
pilt. Sustinebat p̃terea assiduas
coppus infirmitates maximeq ea
pusabatur molestia. qͣm medici gre¬
fanilias quedam nobilis erat in ciui¬
ati romana q̃ religionis et deuotiõis
tedio oblationes. face̾. et die dñico
Detcͣm deferre. sum̃moq pontifici
itstit consuetudinis et familiarita
Io̾dem gr̃a offerre solebat s amant¬
ue cum qͣdam die ex more irͣ¬
ad cõmunicandũ de manu a¬
tolici ordine suo accederet illi ꝙ

Expanded text:
tatis, divina gratia largiente, convertit. Et qui ante serico contextu ac gemmis micantibus solitus erat per urbem procedere trabeatus, post vili contectus tegmine, ministrabat pauper ipse pauperibus. 5. Etenim mutate repente saeculi habitu, monasterium petiit, et ex hujus mundi naufragio nudus evasit. In quo tanta perfectionis gratia coepit conversari, ut jam tunc in ipsis initiis perfectorum posset numero deputari. Ita abstinentia in cibis, vigilantia in orationibus, strenuitas 3 in jejuniis, ut infirmato stomacho vix consistere posset. Sustinebat praeterea assiduas corporis infirmitates: et maxime ea pulsabatur molestia, quam Grfamilias quaedam nobilis erat in hac civitate Romana, quae religionis et devotionis studio oblationes facere, et die Dominica ad ecclesiam deferre, summoque pontifici ecclesiasticae consuetudinis et familiaritatis ejusdem gratia offerre solebat. Quae cum quadam die ex more ad communicandum de manu apostolici ordine suo accederet, illique
Abbreviated transcription (Latin):
humana humilitate consortiũ.
ut suscepta nr̃e carnis aĩeq sub¬
stancia. uinꝰ acq idem dei filius
ꝑmaneret nr̃a augendo nõ ꝓpͥa
qͥa infirmitas erat ꝓuehenda nõ
uirtus. ut cũ suo creatori crea¬
tura eẽt unita. nichil ad sump¬
to diuinũ aichil assumenti de¬
oc consiliũ iusticie et le iiͣ¬
mĩe dei. Licet in p̃teritis se¬
culis quibdam uelaminib fuit
obumbratum. non tamen ita eb¬
tectum est. ut scoꝵ qui ab initio
usq ad auentũ dñi laudabiles
extiterunt. intellectui negaretur.
tum et prophetics uerbis. et rerũ
gestarum significationib: salus q̃
in xp̃o erat uentura promissa sit:
qͣm non solũ qui predicãbant ad¬
der̃a quoniam tridulor uelociter ecau¬
am domine ab homine iniquo
larer clamaui ad dominum de uenta

Expanded text:
ilitate consortium, ut suscepta nostrae carnis animaeque substantia unus atque idem Dei Filius permaneret, nostra augendo, non propria: quia infirmitas erat provehenda, non virtus: ut cum suo Creatori creatura esset unita, nihil 244 assumpto divinum, nihil assumenti deHoc consilium misericordiae et justitiae Dei, licet in praeteritis saeculis quibusdam velaminibus fuerit obumbratum, non tamen ita obtectum est ut sanctorum, qui ab initio usque ad adventum Domini laudabiles exstiterunt, intellectui negaretur: cum et propheticis verbis, et rerum gestarum significationibus, salus quae in Christo erat ventura, promissa sit: quam non solum qui praedicabant addera, quoniam tribulor, velociter exaumeam, Domine; ab homine iniquo larer, clamavi ad Dominum, de vent
Abbreviated transcription (Latin):
aciem tuam non auerti ab Inł¬
increpant̾ib ⁊̃ conspuentib in me p̃s
Misetere ant framea suscitare aduer¬
sus eos qui dispergunt gregem me um¬
̃ uerba mea a Appenderunt mertedem
mẽam triginta argenteis quos app̾rẽcia¬
diuerunt aque suꝑ caput meum dixi

Expanded text:
aciem meam non averti ab increpantibus et conspuentibus me. Ant. Framea, suscitare adversus eos qui dispergunt gregem meum. Ant. Appenderunt mercedem meam triginta argenteis, quod appretiadaverunt aquae super caput m
Abbreviated transcription (Latin):
Isimi dũice passionis. de qua nos iiĩ¬
etiam hodie locuturos ẽẽ ꝓmisimꝰ.
humilitatis maxime ẽ miranda
misterio. que om̃s nos redemit. ⁊¬
docuit. ut unde datu ẽ p̃cium.
inde et iusticia sumeretur. Om̃i¬
potentia enĩ filii dei q̃ ꝑ eandẽ
eẽntiam eqͣlis ẽ patri. potuiss
humanũ genus adom natu di¬
aboli. solo imꝑio sue uoluntatis
eruere. nisi diuinis operib ma¬
xime congruiss. ut nequitie ho¬
stilis adu̾sitas. de eo qđ̃ uincerat
uinceretur. et ꝑ ip̃am materiã
naturalis repareretur libertas.
icente aut̃ euungelista. ꝙ¬
D
uerbum caro fc̃m ẽ et habitauit¬

Expanded text:
Dominicae passionis, de qua nos etiam hodie locuturos esse promisimus, humilitatis maxime est miranda mysterio; quae omnes nos et redemit et docuit: ut unde datum est pretium, inde et justitia sumeretur. Omnipotentia enim Filii Dei, qua per eamdem essentiam aequalis est Patri, potuisset humanum genus a dominatu diaboli solo imperio suae voluntatis eruere, nisi divinis operibus maxime congruisset, ut nequitiae hostilis adversitas de eo quod vicerat vinceretur, et per ipsam naturam naturalis repararetur libertas, icente autem evangelista quod Verbum caro factum e
Abbreviated transcription (French):
Tu es qui uenturus es an alium ex¬
pectamus dicite iohanni que uidistis ad
lumen redeunt ceci mortui funt resur

Expanded text:
Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Dicite Joanni 737 quae vidistis: Ad lumen redeunt caeci, mortui resur
Abbreviated transcription (Latin):
laniarentur. seip̃m lupoꝵ
morsib tam confidenter ex¬
posuit. Et quia mũdum abie¬
cerat. mundꝰ uolens eũ oppͥme¬
re nescius sublimauit le¬
einde alio ictu in capice
xit. et cubitos seipm̃ hostiã ui¬
uent̾ẽ deo offerendo dicens. ꝑ no
mine ihesu ⁊ eccłie tutione. li¬
benti animo mortẽ amplecti pi¬

Expanded text:
laniarentur, seipsum luporum morsibus tam confidenter opposuit! et quia mundum abjecerat, mundus eum volens opprimere nescius sublimavit. Deinde alio ictu in capite xit et cubitos, seipsum hostiam viventem Deo offerendo, dicens: « Pro nomine Jesu et Ecclesiae tuitione libenti animo mortem amplecti pa
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑ de patre. de qͦ illi ẽ. natu¬
ralit̃ et̾na natiuitas. Semꝑ ĩ pa¬
tre. tum quo illi una est. riatu¬
ralit̾ equalis ꝙ diuinitas. Et al¬
ter quidem ille ꝙ pater est: alt'
ille qd filius ẽ. Neut̾ tñ alter
deus: quia pater et filius unꝰ
est

Expanded text:
li est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalisque divinitas: et alter quidem ille qui Pater est, alter ille qui Filius est; neuter tamen alter Deus, quia Pater et Filius unus est
Abbreviated transcription (Latin):
cit. nec minus tamen in enarrabie¬
gr̃a. qua nos õipotentissima mi¬
seratione saluauit. Qͥ et opꝰ crea
tricis om̃ipotentie gratis fecit. et
opus gr̃e saluatricis oĩpotenter
impleuit. Iuic habens potestatem
condendi et regendi creaturam
suam

Expanded text:
cit; nec minus tamen inenarrabia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus ctricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit. Illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam
Abbreviated transcription (Latin):
le
N hoc aut̃ qd̃ ꝑ illud uerbũ d̾s
pater omĩa fecit. ostenditur. qͥa hoc
uerbum genuit ip̃e non fecit. Illud
igitur uer̃bum de deo deus ẽ. de crea¬
tore creator ẽ: unde hoc inse natu¬
ralit᷑ habet ẽẽ qd̾ pater est. Nat᷑ est
itas de patre deo filius deus. alter
in ꝑsona non alt̾ in natura. Sem¬
ꝑ apud patr̃e. semper cũ patre. semꝑ
de patre. semꝑ in patre. Resp̾¬

Expanded text:
e n hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semp
Abbreviated transcription (Latin):
ustissime frẽs krm̃i festiuitate p̃se¬
tis diei in om̃e se gaudiũ totꝰ ubii
suscitat mundꝰ. quia hodie ꝓmis¬
tus est et redemptor. Necesse ẽ ut
in cõmune. nos om̃s qu futuri ei¬
aminis resurrectionisꝙ ꝓmisse. si¬
lutarem suscepimꝰ fidem. habeamꝰ
metũ quidẽ de iudice. s de redẽpte¬
D leticiam.

Expanded text:
ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promisrtus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam.
Abbreviated transcription (Latin):
po suisti terminũ. et effusionẽ
sanguinis horrusti: missi sumꝰ
nitatis recuꝑande consiliũ. Audi
ergo monita ur̃a: et quecũq indi
det. in qua te dum tercio nu̾sit̾
om̃is ualitudo deseret lepre. Qd̾
dum fc̃m fuit̾ hanc uicissitudi¬
nem tuo saluatori cõpensa ut
om̃s iussu tuo ꝑ orbem romanũ
eccl̃ie restaurentur lectio ixͣ.¬

Expanded text:
posuisti terminum, et effusionem innocentum sanguinis horruisti, missi sumus nitatis recuperandae consilium. Audi ergo monita nostra, et fac quaecunque indicvet. o ista deseret leprae. Quod dum factum fuerit, hanc vicissitudinem tuo Salvatori compensa, ut omnes jussu tuo per totum orbem Romanum ecclesiae restaurentur, tu
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis. ita a capite separauit.
ut sanguis albens ex cerebro:
cerebrũ rubens ex sanguine. li¬
lii et rose colorib uirginis et
matris eccl̃ie faciem: in confil¬
soris et martyris uitali morti

Expanded text:
fuit ita a capite separavit, ut sanguis albens ex cerebro, cerebrum nihilominus rubens ex sanguine, lilii et rosae coloribus virginis et matris Ecclesiae faciem confessoris et martyris vita et morte
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illos aualius remouet. ne im¬
pedito itinere hostium eiꝰ impe¬
Ntrantib ergo carnificib ⁊ uoci¬
ferantib ubi est ille regis ⁊ reg¬
ni proditor et falsus presub. ĩs qͥ¬

Expanded text:
llos a valvis removet, ne impedito itinere hostium, ejus impentrantibus ergo carnificibus et vociferantibus: « Ubi est ille regis et regni proditor et falsus praesul? »
Abbreviated transcription (Latin):
u in eccłia uesꝑtinũ celebrare
p̃ferri p̃cepit. Mutato ergo or¬
dine. p̃sul qui precedere debebat.
pastoris more cogentis oues in
cãm incessu temperato clericos
sequitur ꝓperantes lc. iiii.¬
Ntranti monasterium omissis
uesperis qͣs deo libare incepe¬
rant. occurrũt monachi grãs
agentes. qd̃ patrem suũ quẽ extĩc¬

Expanded text:
ium celebrare, praeferri praecepit. Mutato ergo ordine praesul qui praecedere debebat, pastoris more cogentis oves in caulam incessu temperato clericos sequitur properantes. Intranti monasterium omissis vesperis, quas Deo libare incoeperant, occurrunt monachi: gratias agentes Deo, quod patrem suum, quem jam exstinc
Abbreviated transcription (Latin):
suo redemit. Absigut propter
gladios ur̃os fugiam. ant auis¬
ccelera as aut̃ q̃uidam ꝓpiꝰ¬
preceteris plenus scelere. bisa¬
cutam sacrato pectori impo¬
suit ꝓdolor cõminans qd̃ sc̃is¬
simũ cor ip̃ius extͣheret. S tẽ¬
perans ab ictu una cũ ceteris
manũ uiolentã iniecit. tra
amoueri non possz qͥdam
ex prefatis filiis leuiathan:
eleuato gladio qũe tenebat.
agnum deo ĩmolandũ in ca¬
pite ꝑcussit. p̃ciso eodem ictu
hec referentis brachio: patrem
propͥum in matris utero peri¬
mens. diem circa undecimam
horã diei extinguẽs. Ecce serp̃e¬
tis in hoc martyre prudentiã

Expanded text:
r gladios vestros fugiam, aut a jusccelerans igitur quidam pracaeteris plenus scelere, bisacutam sacrato pectori imposuit, proh dolor! comminans quod sanctissimum cor illius extraheret; sed temperans ab ictu, una cum caeteris manum violentam injecit, trahamoveri non posset, quidam ex praefatis filius Leviathan, elevato gladio quem tenebat, agnum Deo immolandum in capite percussit, praeciso vero eodem ictu haec referentis brachio, patrem proprium in matris utero perimens, diem circa undecimam horam diei exstinguens. Ecce serpentis
Abbreviated transcription (Latin):
ere in hoc pastore thoma.¬
lux orta est nobis. quia assi¬
due ante lucis ortũ. ab oratione
surgens. Linteo se precinxit. et pel¬
ium cũ aqua sacratis gerens mani¬
b tredecim pauperib in secretiori
loco congregatis. floxis genib pe¬
des deosculans la uit. et detersit.
M. ut sic primitias operis diuini d̾o
qͣm exp̃ssius imitabatur sc̃ifica¬
otidie etiam tot pauꝑib ui
te necessaria. tum in cibis. tũ
titudo infinita medicantiũ ad eum
conflueret. potius tamen ex pau¬
citate eoꝵdem qͣm ex uoluntate co¬
hibendi manum. Largiri cessabat.
Btminiscens illius propħici. disꝑ¬
it dedit pauperib. Non uni to¬
tum s ꝑtes multis. ut in exulta¬
none meteret. quod hic semina¬

Expanded text:
ere in hoc pastore lux orta est nobis, qui assidue ante lucis ortum ab oratione surgens, linteo se praecinxit, et pelvim cum aqua sacratis gerens manibus, tredecim pauperibus in secretiori loco congregatis flexis genibus pedes deosculans lavit et detersit, os, ut sic primitias operis diurni Deo, quem expressius imitabatur, sanctificaotidie etiam tot pauperibus e necessaria tum in cibis tum ititudo infinita medicantium ad eum conflueret, potius tamen ex paucitate eorumdem, quam ex voluntate cohibendi manum largiri cessaret. Reminiscens illius prophetici: « Dispersit, dedit pauperibus, » non uni totum, sed partes multis, ut in exsultatione meteret quod hic semina
Abbreviated transcription (Latin):
uando uero sufficient̾ aut
Digne loqͥ poterit quis de qͦ:
Homo de deo. mortalis de immor¬
tali. uisibilis de inuisibili. mitta¬
bilis de imrautabili. opꝰ de opifice.
de creatore creatura. de fcõre factu¬
ra. paruus de immenso: teniꝑalis
de eterno. humilis de altissimo.
plasmatus elimo. de illo qͥ om̃ia
creauit ex nichilo: Responsũ¬
Omagnum misterium ⁊ admus¬
bile sacra mentum ut anima lia u¬
derent dominum natum iacentemi
presepi o beata uir go cuins iusc¬
ra meruerunt portare dominum ca¬

Expanded text:
omodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cumagnum mysterium, et admibile sacramentum, ut animalia derent Dominum natum jacentem praesepio! Beata Virgo, cujus viscera meruerunt portare Christum
Abbreviated transcription (Latin):
quando de patre deo ⁊ filio deo
nascitur sermo. digne dicimꝰ al¬
terum ẽẽ patrem. et alterũ fili¬
um: et nichilominꝰ digne dicimꝰ
unum dm̃ ẽẽ patrem et filium
Cum enim dicimꝰ alterũ eẽ pa¬
trem et alterum filium: discre
tas ꝑsonas genitoris genitiq mõ¬
stramꝰ. Cum uero dicimꝰ unum
deum ẽẽ patrẽ et filium. ip̃am
unam naturã indiscrete duunita¬
tis ostendimꝰ. Altera est ergo ꝑso¬
na genitoris et geniti Respoñs

Expanded text:
quando de Patre Deo et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium; et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem, alterum Ftas personas Genitoris Genitique monstramus; cum vero dicimus unum Deum esse Patrem et Filium, ipsam unam naturam indiscretae divinitatis ostendimus. Altera est ergo persona Genitoris et Geniti; sed
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Beatus uenter qͥ te portauit.
et ubera q̃ subxisti. ⁊ rel. Magne de¬
uotionis et fidei hec mulier ostetda¬
tur. q̃ scribis et phariscis dominus.
temptantib simul et blaspbemanti¬
b tanta eiꝰ incarnationem ꝑtecti¬
b sinceritate cognosait. tanta fidra
confitetur. ut et presentiũ proe¬
rum calumpniã. et fututã coufĩ¬
dat hereticoꝵ ꝑfidiam let¬
am sicut tunc uidei sã sti
consubstantialẽ q pari filiũ uei
te nascituro ex humanis menbrꝰ¬
migenito dei carnis sue substanci¬
en ministrasse. uerum consubsten¬
ualinq matri filium hoĩs fateri
ed si caro uerbi dei scd̃m carñe
nascentis a carne uirginis ꝓ
mitiatur extranea. sine causa uẽ¬
at qui eum portasset. ubera nue
litassent beatificantur. Qͣ enim
ansequentia eiꝰ lacte credatur nu¬
nitus. cuiꝰ semine negatur ẽẽ ꝯcep¬
⁊ cũ ex uniꝰ eiusdemq fontis origi¬
u scd̃m phisicos uterq liquor ema¬
ure probetur: nisi forte putanda
e uirgo semen tuum sue carnis

Expanded text:
illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera quae suxisti. Magnae devotionis et fidei haec mulier ostenditur, quae Scribis et Pharisaeis Dominum tentantibus simul et blasphemantibus, tanta ejus incarnationem prae omnibus sinceritate cognoscit, tanta fiducia confitetur, ut et praesentium procerum calumniam, et futurorum confundat haereticorum perfidiam. Nam sicut tunc Judaei sancti consubstantialemque Patris Dei te nascituro ex humanis membriunigenito Deo carnis suae materiam ministrasse, verum consubstantialemque matri Filium hominis fateri ed si caro Verbi Dei secundum carnem nascentis a carne virginis matris pronuntiatur extranea, sine causa venter qui eam portasset, ubera quae lactassent, beatificantur. Qua enim consequentia ejus lacte credatur nutritus, cujus semine negatur esse conceptus? cum ex unius ejusdemque fontis origine, secundum physicos, uterque liquor emanare probetur. Nisi forte putanda est virgo sementivam suae carnis
Abbreviated transcription (Latin):
lempnitate p̃cellens. Adest in qͣm
p̃clara. dies inclita. dies in qͣ emũ¬
do migra se gredit᷑ uirgo maria.
Et ideo cum sumina exultatione
laudes intonat uniuersa te ra.
tante uirginis illustͣta excessu: qͥa
et indignũ ualde est: ut illius re¬
cordationis sollempnitas sit apud¬
nos sine maximo honore. ꝑ qͣm me¬
riumꝰ suscipere auctorem uite. Satis¬

Expanded text:
lemnitates praecellens, adest inquam, dies praeclara, dies inclyta, dies in qua e mundo migrasse creditur virgo Maria. Et ideo cum magna exsultatione laudes insonet universa terra, tantae virginis illustrata excessu, quia et indignum valde est ut illius recordationis solemnitas non sit in maximo honore per quam meruimus suscipere vitae Auctorem; satis