comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os. &. pͥus stetiles. facit fructifero ᷤ: sicut ali¬
quis prius t̾ram desertam concutiendo ⁊ exco¬
lendo eam facit fructiferam. Et sic concutien¬
do homines prius descito ᷤ: comm̃ .d.c.i.im¬
factum in descito cades. Cades est descrtum
tͥ mons syna est. in quo deserto dñs ꝑ moỹ
atidam fecit irriguam: signum fuit qd̾
homines qui prius andi erant ⁊ steriles.
irriguoᷤ & fructifero ᷤᷤ faccret. Uel concu.d.¬

Expanded text:
os, et prius steriles facit fructiferos, sicut aliquis terram prius desertam concutiendo et colendo facit eam fructiferam: « et » concutiendo homines prius desertos « commfactum in deserto Cades. Cades est desertum ubi mons Sina est, in quo deserto Dominus per aridam fecit irriguam, signum fuit quod homines, qui prius aridi erant et steriles, irriguos et fructiferos faceret. Vel « concu
Abbreviated transcription (Latin):
elosintellig̃. licet nob̾ ñ ste dif¬
finitũ quot sint. ⁊ illos cȩlos ñ fec̃ ad aliqͦd exẽ¬
plar. s intellectu. ꝓ ut in mente sua disposutt
s. ꝑ suam sapĩam. In quo intelligimꝰ cȩlos illos
fluit occeanus. uel ꝑ terram accipiamꝰ eccłiã
quã firmauit d̃s suꝑ aquas .i. inundationes
huiꝰ scłi. uł aquas baptisini. ut eccłia suꝑetõs
istas inundationes. ⁊ nũquã demergat᷑ ab ipsis.
Sicut terra realis suꝑat aquas que nũꝗͣ dem̾igit᷑
scõs angłos. quos creauit ds̃ in maxima clarita¬
te. Exponit illa luminaria dicens. Solem fec̃
in potestatẽ diei. quȩ potestas diei apparet.qr illu¬

Expanded text:
cet nobis non sit diffinitum quot sint; et illos coelos non fecit ad aliquod exemplar, sed « intellectu » prout in mente sua disposuit, sed per suam sapientiam, in quo intelligimus illos coelosfluit Oceanus. Vel per terram accipimus Ecclesiam, quam firmavit Deus super aquas, id est, inundationes hujus saeculi: vel aquas baptismi, ut Ecclesia superet istas inundationes, et nunquam dimergatur ab istis, sicut terra realis superat aquas, quae nunquam dimergitur os angelos, quos creavit Dominus in maxima claritate. Exponit illa luminaria, dicens: « Solem fecit in potestatem diei, » quae potestas diei apparet quia illu
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsi facti isrł iam abiciant de se spinas. et
bonũ semĩ nutriant. Uel terrã celestem quã
posseder̃ pͥus demones. dedit isrł. ñ iudeo eu¬
ulibet s seruo suo. Intelligens ꝓpħa se unũ
ex itł qui possederunt illã hereditatẽ: dicit.

Expanded text:
ut ipsi facti Israel, jam abjiciant de se spinas, et bonum semen nutriant. Vel terram coelestem, quam possederunt daemones, dedit Israel: non Judaeo cuilibet, sed servo suo. Intelligens prophetase unum de illis qui possidebant illam haeredit
Abbreviated transcription (Latin):
phẽ iundũ festinent addm̃. alius eiũ ꝑieiu¬
na. alius ꝑelemosinas. alii ꝑ alias iuitutes.
mundi. ꝙr nullis illecebris hꝰ mundi potuit
uir isi t factus impediri. uel ꝑmediũ baptis¬
ii. qr per fidem catholicã quã isrł iubaptis¬
diaboli eripit᷑. laudate  eũ qui tradux. po .s.
ꝑquẽ transeunt scĩ quasi ꝑegrinantes  ad ue¬
ram t̾ram ꝓmissionis festinantes. ¶ Qͥ ꝑc̾xm.

Expanded text:
nc mundum festinent ad Dominum: alius enim per jejunia, alius per eleemosynas, alii per alias virtutes. mundi, quia nullis illecebris hujus mundi potuit vir Israel factus impediri. Vel, per medium baptismi, quia per fidem catholicam, quam in baptisdiaboli ejicitur. Laudate etiam eum, « qui traduxit populum per quem transeunt sancti quasi peregrinantes, et ad veram terram promissionis festinantes. « Qui percus
Abbreviated transcription (Latin):
.i. quia nos ostendimus humiles .s. cognoscentes
neq naturalẽ neq scriptã legem sufficere
nob̾ adsalutem. Et quia memor fuit. ĩo redenut
nos dato precio sanguinis filii sui. abinimieisea.
omne animal intelligimꝰ. eui deus p̃bet escã¬

Expanded text:
 quia nos ostendimus humiles, scilicet, cognoscentes, neque naturalem, neque scriptam legem nobis sufficere ad salutem. « Et » quia memor fuit, ideo « redemit nos, » dato pretio sanguinis Filii sui; « ab inimicis omne animal intelligamus, cui Deus cor
Abbreviated transcription (Latin):
si imꝑie: qm̃ om̃ia iudic̃ .e. sunt in conside¬
ittione mea. ⁊ hoc ẽ in conspectu meo oĩa .i. tã
bonoꝵ qm maloꝵ. tam in hac uita qmͣ in fu¬
tura. ⁊ ideo nec fessus humana fragilitate reꝑ¬
telam eẽ adhibeidam ad custodiam uirtutũ:
Nunc aget de tribulatione iustor in futura
uita. Contõ. In hac uita eto immałatus. ⁊ in fu¬

Expanded text:
si » quia « omnia judicia ejus » sunt in consideratione mea: et hoc est « in conspectu meo » omnia tam bonorum quam malorum, tam in hac vita, quam in alia: et ideo nec fessus humana fragilitate « retelam esse adhibendam ad custodiam virtutum. Nunc agit de retributione justorum in futura vita. Continuatio: In hac vita ero immaculatus
Abbreviated transcription (Latin):
fuit qualcumq: s de umo ad altum. Ethoc est
ꝙ erecti .s. Dicendo surreximꝰ. notat arbitrii
libtatem: dicendo erecti sumꝰ. notat grãm adiu¬
uantẽ. ¶Et istum regem qui tales nos facit ne
ꝑmutas morte detineri: s tu dũe saluum fac
illum regẽ. resuscitando ip̃m: & ꝑ illtĩ saluatũ

Expanded text:
ue, scilicet de uno ad alterum, et hoc est « erecti sumus. » Dicendo surreximus, notat arbitrii libertatem. Dicendo erecti sumus, notat gratiam adjutricem. Et istum regem qui tales nos facit, ne permittas morte detineri, sed tu, « Domine, salvum fac » illum » « regem » resuscitando ipsum: et per illum salvatum «
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsꝑari in aduentu xp̃i. in acceptione sacrificii.
ꝙ.G̾. De hac autẽ sic agit. Optauerat illa eue¬
nire eccłiȩ. ꝙ affirmat qm̃ uere euenient. Et̃
cum sic ostend se optantem . ꝓponit nob̃ sem
exemplum pictatis. ꝑ qđ nos ad pietatẽ inuita¬
re uitend̾. Ꝙ ab optatione sic incipit. Oeccłia

Expanded text:
ari in adventu Christi, in acceptione sacrificii, etc. De ea autem sic agit: optat illa evenire Ecclesiae, et affirmat quoniam evenient. Et cum sic ostendit se optare, praeponit nobis se exemplum pietatis, per quod nos ad pietatem invitare contendit: et ab optione sic incipit: O Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
Hic incip̃ rogare ut ds seipsum mundet a de¬
lictis. ut digne possit incarnation̾e illam lau
dare. ꝙ de ea cogitare digne & loqui.Contõ:
Ego laudo illam incarnationẽ: & ut digne
peccata illa que ex se sunt .s. quȩ nullo sugge¬
iente fiunt. quȩ scd̾m naturã suam. ñ cognoscũt᷑.

Expanded text:
Hic incipit rogare, ut Deus ipsum mundet a delictis, ut digne laudare possit incarnationem, et de ea cogitare et digne loqui. Continuatio: Ego laudo illam incarnationem, et ut digne  Occulta vocat peccata illa quae ex se sunt, scilicet, quae nullo suggerente fiunt, quae secundum naturam suam non cognoscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
deat. Etiam hic ꝑ calorem terciam ꝑsonã no¬
tat. ¶Hic ꝑ legem ⁊ institutionẽ ipsiuᷤs. ip̃ãm
uncarnationem incip̃ comm̃dare. Sub nomine
legis continent᷑ ista .ui. lex. testimoniũ. iusticiȩ
preceptũ. timor. iudicia. Contõ. Ipse egressus

Expanded text:
deat? » Et hic per calorem tertiam personam nodeat? » Et hic per calorem tertiam personam notat. Hic per legem et institutionem ipsius, ipsam incarnationem incipit commendare. Sub nomine legis continentur ista sex: lex, testimonium, justitia, praeceptum, timor, judicia. Continuatio: Ipse egressus
Abbreviated transcription (Latin):
bant apm̃n incarnatum. natũ. ⁊ c̾: exierunt in
tionẽ ꝑ seipam. ostendendo dignitatẽ ipstus.
Contõ. Celi enarrant et hec omnia fiunt. &
qͣre hoo  ᷤᷤ Quia filius di uenit in mundum.
amica sua .i. eccłia. libent̃ cum tccipiat. sicut
bonum thalamũ habuit.Et ipse ita
comꝑabił giganti. Sicut enim gigas non
timet minas. non curat molliciem. infati
aliquis quereret qͥs ẽ ille: ꝑ queda indicia o¬
stendit eẽ filium dĩ dicens. Egiessus eiꝰ qui hec
occultꝰ. ꝑ carnem se manifestauit. ꝑ hoc quod
dicit egͥssio. ꝑsonarum distinctionẽ notat. ꝑ
hoc qd̾ dicit a sumnio. notat qđ in summo
sio fuit a patre. & ipse qui egͥssus ẽ. ĩ ascensi¬
ille occursus eiꝰ fuit usq ad summuĩ eiꝰ .i. ad pa¬
guet mundũ de peccõ. ⁊ de iusticia. ⁊de iuidi
cio. ꝑcalorem sp̃m scm̃ accipimꝰ. qr ipse uͦ igne
fidelium corda succendit. Unde dñs ait. Ignẽ
ueni mitt̾e̾ in terrã: et quid uolo nisiut ar¬

Expanded text:
tum incarnatum, natum, et caetera. Exierunt « itionem per seipsam, ostendendo dignitatem ipsius. Continuatio: « Coeli enarrant, » et haec omnia fiunt. Et quare hoc? quia Filius Dei venit in mundum, amica sua, id est Ecclesia, libenter eum reciperet, sicut bonum thalamum habuit. Et ipse ita comparabilis giganti. Sicut enim gigas non timet minas, non curat mollitiem, infatigaliquis quaereret, quis est ille? per quaedam indicia ostendit esse Filium Dei, dicens: « Egressus illius » qui hoc occultus, per carnem se manifestavit. Per hoc quod dicit egressio, personarum distinctionem insinuat: per hoc quod dicit a summo, notat quod in summo, sio fuit a Patre, et ipse qui egressus est, in ascensiille occursus ejus fuit usque ad summum ejus, » id est ad Paguet mundum de peccato et de judicio . » Per calorem Spiritum sanctum accipimus, quia ipse vero igne fidelium corda succendit. Unde Dominus ait: « Ignem veni mittere in terram, et quid volo, nisi ut ar
Abbreviated transcription (Latin):
bed mͥ. Laus ista gentium. ẽ uituꝑatio iude¬
ors. N deo eripies qͥa illi qui debuciant eẽ fi¬
de me: negantes me eẽ filium dĩ. ⁊ multa alia
inuenerunt quascła traditiones.s. ut lauarẽt
manꝰ anteqm comederent. ⁊ ne uimũdum
tangerent. ⁊.d̾. Unde dñs in euangłio. Qre

Expanded text:
Laus ista gentium, est vituperatio Judaeorum. Ideo eripies, quia illi qui debuerant esse « fide me, negantes me esse Filium Dei, et multa alia, invenerunt quasdam traditiones, scilicet ut lavarent manus antequam comederent, et ne immundum tangerent.
Abbreviated transcription (Latin):
speculat᷑. Memor etiam sit .i. memorẽ se osten¬
dat ꝑ aliquã remuneiationẽ. omĩs sactificii t̃.
idẽ. illiꝰ oblationis quȩ cotidie fit in altari.
Omnis ideo dicit: quia licet unũ sit. tam̃ in
obtulit des secãm compꝰ co aninã. pauendo
usq ad ipsam mortẽ: hoc tale sacrificium. fiat
firmet in te ne ꝑuertaris ad alique crrorem.
Et mito hec peto. quia ero particeps illiꝰ boni:
Et hoc ẽ. Letabim᷑ ego & filii eccłie quors ego

Expanded text:
memorem se ostendat per aliquam remunerationem « omnis sacrificii tui, » id est illius oblationis, quae quotidie fit in altari. Omnis ideo dicit, quia licet unum sit, tamen in obtulit Deo secundum corpus et animam patiendo usque ad ipsam mortem. Hoc tale sacrificium « fiatfirmet in te, ne pervertaris ad aliquem errorem Et merito hoc peto, quia ero particeps illius boni. Et hoc est. « Laetabimur » ego et filii Ecclesiae, quorum ego
Abbreviated transcription (Latin):
et quod ñ placet negligere. Quia suꝑiꝰ dire¬
rat iusticiam meã: ne uideat᷑ rusticia eẽ ab ho¬
mine. ostendit qđ sine deo nulla uisticia pot̃
innocentem. Et cum elecco .i. ad hoc ut aliqͥs
sit clectus .i. seꝑatus a ꝑditis. eris. quia electus:

Expanded text:
e, quod non placet negligere. Quia superius dixerat, justitiam meam, ne videatur justitia esse ab homine, ostendit quod sine Deo nulla justitia esse innocentem. « Et cum electo, » id est ad hoc ut aliquis sit electus, id est separatus a perditis « electus.
Abbreviated transcription (Latin):
one scł. xp̃i. annuntiat canqmͣ rem gestam
& multi eum passum uł mortuũ p̃dicare e¬
rubescebant. Uel ita. ut oꝑa sit nominatuuu
quietis fluctib huiꝰ mundi. Qd̾ significa¬
tum fuit ꝑ firmamentũ qđ fuit factũint̃
aquas. Uel pot̾̃ dici celos materialit̃ enarrare
głam dĩ. ꝑ stellam quȩ mundo dm̃ factum
hominem nuntiauit. Phic commendat
ipãm incarnationẽ ꝑdiscretionem ipsus
dinem saturis. Sicut enim aliquis satur
ex interiori plenitudine ctuctat aliquid. sic
sapiens ȩx habundanti sapĩam loquitur:

Expanded text:
one Christi, « annuntiant » tanquam rem gestam  multi eum passum vel mortuum praedicare erubescebant. Vel ita, ut opera sit nominativusquietis fluctibus hujus mundi. Quod significatum fuit per firmamentum quod fuit factum inter aquas. Vel potest dici coelos materialiter enarrare gloriam Dei, per stellam quae mundo Deum factum hominem nuntiavit . Hic commendat ipsam incarnationem, per discretionem ipsiusdinem saturi: sicut enim aliquis satur ex interiori plenitudine eructat aliquid, sic sapiens ex abundantia loquitur, «
Abbreviated transcription (Latin):
Est quid̾a aliꝰ timor qui bonus ẽ: qui sic diffinit᷑.
Duectio ⁊ reuerentia cum pauore. Diligimꝰ enu
Et de hoc tunore hic agit᷑: quẽ dñs in ȩuanguio
comꝓbat dicens. Potius eum timete qui pot
animã ⁊ corpus mutere in geheunã. ⁊ ille ti¬

Expanded text:
» Est quidam alius timor, qui bonus est, qui sic definitur: dilectio et reverentia cum pavore. Diligimus eniet de hoc timore hic agitur, quem Dominus in Evangelio comprobat, dicens: « Potius eum timete, qui potest animam et corpus mittere in gehennam ; » et ille ti
Abbreviated transcription (Latin):
ascensione.⁊. etiam. exaudiet .i. clamantem
ꝓ nob̃ ꝑ rep̃sentationem humanitatis. de cẽlo.
.i. de carne sua. uel de celo mat̾iali. scõ suo.
tis dator est. ꝙ illa salus non ẽ in infirmitate.
s in potentatĩb .i. in magnis potencus. qm̃
nullomͦ pot̾ destru sicut salus humana. Sa¬
dm̃i habitatorem nr̃i. in nomine dñi di nr̃i.¬
ni uocam᷑. uł famã iꝑsius habemus. sine
cognitione een̾tiȩ. Ppsi sunt incurrib
⁊ in equis. & nos spem habemꝰ in domino:
s illa suꝑbia ilł ad malũ uenit. nrã autem
humilitas in bonum nob̾. Et hoc ẽ. Ipsi

Expanded text:
clamantem pro nobis repraesentatione humanitatis « de coelo, » id est de carne sua, vel de coelo materiali « sancto suo » tis dator est, et illa salus non est in infirmitate, sed « in potentatibus, » id est in magnis potentiis, qua nullo modo potest destrui sicut laus humana. Saimus » habitatorem nostrum « in nomine Dei nostrini vocamur: vel famam ipsius habemus sine cognitione essentiae. Ipsi sunt in curribus et in equis, et nos habemus spem in Domino, et illa superbia illis ad malum evenit, nostra autem humilitas in bonum nobis. Et hoc est. « Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
comquinat tratiseuntes ꝑ plateam. Sic iudes
⁊ in se inquinati fc̃: ꝙ alio s ꝑ plateas ambu
appellat: quia ꝑ ea sine omni refrenatione
ad diabolum transit᷑. Et ne aliqͥs putaret istis
iudeis deiectis. xp̃m regem siuĩ amitt̾e: osten¬
dit se ab eis stibtractũ ⁊ obtinere regnt̃. Contõ

Expanded text:
transeuntes per plateam, sic Judaei et in se inquinati sunt, et alios per plateas ambulappellat, quia per ea sine omni refrenatione ad diabolum transitur. Et ne aliquis putaret, istis Judaeis deletis, Christum regnum suum amittere, ostendit se ab illis subtractum etiam obtinere regnum. Con
Abbreviated transcription (Latin):
compluunt t̾ram dĩ. ⁊ fructificare faciunt spi¬
rituali doctrina. Quȩ nubes sunt p̃fulgore.
quia manifeste predicant. & om̃s intelligi¬
biles sunt. in conspectuciꝰ quȩ ideo p̃fulgore
dicunt᷑. quia p̃sentem illuminationẽ recipuit̃.
a cognitione ipsius. Et huiꝰmodi nubes tran¬
sierunt in diuersas partes mundi. annitntia¬
qui mortui erant. feruore caritatis st̃ igniti:
creta clestia continent. Domuius intonuit.
idẽ. ꝑ minas uidicii incirpauit. Ꝙ ipse al¬

Expanded text:
compluunt terram Dei, et fructificare cam faciunt spirituali doctrina, quae « nubes prae fulgore, » quia manifeste praedicant et omnibus intelligibiles sunt « in conspectu ejus » quae ideo prae fulgore dicuntur, quia praesentem illuminationem recipiunt a cognitione ipsius, et hujusmodi « nubes transierunt » in diversas partes mundi, annuntia, quidam qui mortui erant, fervore charitatis fiunt igniti. creta coelestia continent: « Dominus intonuit, » id est, per minas judicii increpuit, et ipse « Al
Abbreviated transcription (Latin):
diaboloᷤ qui uolebant me deprimere. et
regnum optinere. Supplantasti .i. insci¬
mea. qͥa nicħ faciunt nisi ꝑmissione
xp̃i. ⁊ p̃mittit causam ꝑ quã ostendit
sum dñi quia sequunt᷑ eũ adorso: sic se
rati sunt in odio mei. ¶Disꝑdidisti: ⁊ in

Expanded text:
diabolos qui volebant me opprimere, et regnum obtinere « supplantasti, » id est, inscimea, quia nihil faciunt nisi permissione Christi: et praemittit causam per quam ostendit sum domini, quia sequuntur eum a dorso, sic seqrati sunt in odio mei. « Disperdidisti, » et in
Abbreviated transcription (Latin):
qua in seriptuns literale cm̃ intelligentiã et
ñ sprialem hñt. Quȩ seͥptute ideo dicunt᷑ semi¬
te: quia bñ intellectȩ ducunt ad uitam. Clau¬
dicauerunt dicit ꝑ simile. Sicut enĩ claudꝰ
uno pede firmus ẽ ⁊ alio infirmus. sic iudei
in litt̾ali sensu fc̃ firmi. et in sp̃uali infirmi.
qͥa male ⁊ raro allegona utunt᷑. Quoꝵ clau¬
dicare. claudꝰ iacob significauit. Ipsi menti¬
.i. laudatꝰ. et ipse d̾s exaltet᷑ inultitudine cre¬

Expanded text:
lligentiam et non spiritualem habent. Quae Scripturae ideo dicuntur semitae, quia bene intellectae ducunt ad vitam. Claudicaverunt dicit per simile: sicut enim claudus uno pede firmus est, alioque infirmus, sic Judaei in litterali sensu sunt firmi, et spiritali infirmi: quia male et raro allegoria utuntur. Quorum claudicare claudus Jacob figuravit . Ipsi  laudatur et ipse Deus « exaltetur » in multitudine cre
Abbreviated transcription (Latin):
m.i. quosda de ȩecłia ad hoc ut illuminent
ceto̾s. qui dicunt᷑ lucerna. quia in eis lum̃ scĩ
spẽ resplendet. Meam dicit: quia de sua socie¬
les et idiotas. qui sunt in tenebris. qͥa de deo
mei. Rogo ut illumines tenebias. et hoc se

Expanded text:
est quosdam de Ecclesia ad hoc ut illuminent alios: qui dicuntur lucerna, quia in eis lumen sancti Spiritus resplendet. Meam dicit quia de sua socieles et idiotas, qui sunt in tenebris, quia de Deo ati ut sint mei. Rogo ut illumines tenebras, et hoc sec
Abbreviated transcription (Latin):
Puentos. scõs accipimꝰ ꝓpter aguitatẽ. ꝑ peunaᷤ.
uelocem eoꝵ intellectum. Et si ipsi cognoue¬
runt aliquid in eo. uolauit: quia quidda
aliuid erat. qd̃ cognoscere non potuerunt. Et
si illud aliquo labore cognouerunt. tteruĩ uo¬
dueiat. eum assumpsisse humanitatẽ. qd̾
mͦ in sequenti manifeste ostendit. Continua¬
tio: Illum qui ascendit ⁊ descendit ñtantũ
citlatis cẽ dm̃: s etiam homine̾. Et hoc est
tenebrȩ accipiunt᷑ in bono. sicuti tenẽbrosum
sermoriẽ uocamꝰ. ubi magna ꝓfunditas latet

Expanded text:
entos sanctos accipimus, propter agilitatem: per pennas, velocem eorum intellectum, et si ipsi aliquid cognoverunt in eo: volavit, quia quoddam aliud erat quod cognoscere non potuerunt, et si illud aliquo labore cognoverunt, iterum vodixerat eum assumpsisse humanitatem, quod modo in sequenti manifeste ostendit. Continuatio: Illum qui ascendit et descendit non tantum credatis esse Deum, sed etiam hominem: et hoc est tenebrae accipiuntur in bono. Sicuti tenebrosum sermonem vocamus ubi magna profunditas est, «
Abbreviated transcription (Latin):
ctos. uob̃ autem lac potum dedi. ñ escam:
Postqmͣ ostendit discittionẽ predicationis:
ostendit magnificentiã eiꝰdem p̃dicatiois
nez setmones .i. modi loquitionũ. alio em̃
mͦ in eodem lingua loquim᷑ sapienitib. alio medi
Omnib lingius sunt loquuti.⁊ ñ in una terra

Expanded text:
 vobis autem lac potum dedi, non escam . » Postquam ostendit discretionem praedicationis, ostendit magnificentiam ejus praedicationise sermones » modi locutionum: alio enim modo in eadem lingua loquimur sapientibus, alio modo medioOmnibus linguis sunt locuti, et non in una terra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. sunt ꝓeuelata .i. manifestata. Et sci apłi¬
et ali predicatores. etiam ꝓpharum seriptiirã.
fuit ab increꝑatione predicantiũ. qui cũ alios
increparent. ꝑ ip̃am increpationẽ ab aliis eẽ sa¬
mentis aduentꝰ. uult ostendeie quid illa sacta
misit etiam spm scm. de summo .i. de patre:
Dicens misit: notat donũ. dicendo de summo:
notat equalitatẽ. Cum dicit misit. ñ dicit. eo
qđ minorẽ mittente missũ intelligat: s co

Expanded text:
estata: quia sancti apoet alii praedicatores etiam prophetarum Scripturam fuit « ab increpatione » praedicantium: qui cum alios increparent, per ipsam increpationem ab aliis esse samentis adventus, vult ostendere quid illa sacram» misit etiam Spiritum sanctum, « de summo » , id est, de Patre. Dicendo misit, notat donum: dicendo de summo, aequalitatem. Cum dicit misit, non dicit eo quod minorem mittente missum intelligat, sed to
Abbreviated transcription (Latin):
Matĩa est incarnatio xp̃i: ac qua sit agit:
Comm̃dat eam ꝑ comnĩdabiłe p̃dicationẽ
ꝑ bonam institutionẽ qua mũdo actulit. Com¬
mendat etiam eam mando se mundari apeccĩs.
ut digne possit laudare eam. Et a p̃dicatioẽ¬
sic incipit. Uos dimittite uetustatẽ: ⁊ audite

Expanded text:
qua sic agit: commendat eam per commendatam praedicationem, r bonam institutionem, quam mundo attulit. Commendat eam etiam orando se mundari a peccatis, ut digne possit laudare eam, et sic a praedicatione incipit: Vos dimittite a vetustate mente
Abbreviated transcription (Latin):
tiuũ collegit: ⁊ hec acceptio ẽ ꝑ inspirationem.
⁊ assumꝑsit .m. uidignitat̾ẽ ꝑ fidem. ꝑ bapti ᷤ¬
multis. Unde ioh̾es. Aquȩ multȩ: ppłi mul¬
ti. Uel de aquis .i. de multis baptismatib. Qa
licet baptismꝰ sit unꝰ. tam̃ in muitis ppłis fit:
Et me sic assumptam. eripuit.d.ĩ. ⁊.c̾ .i. de
confortati sunt suꝑ me. Quanto enĩ magis
fideles tͥbulant᷑. tantomagis in fide accendunt᷑.
⁊ firmiores sunt: et alios ad fidem conu̾tunt:

Expanded text:
tivum collegit, et haec acceptio est per inspirationem, « et assumpsit me » in dignitatem per fidem, per baptismultis. Unde Joannes: Aquae multae sunt populi multi. Vel de aquis, id est, de multis baptismatibus: quia licet baptismus sit unus, tamen in multis populis fit. Et me sic assumptum « eripuit de inimicis mefortati sunt super me. » Quanto enim fideles magis tribulantur, tanto magis in fide accenduntur, et firmiores sunt, et alios ad fidem convertunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& etiam curum dederunt me in cruce. qͣsi
ad spectacłm crucifixionis. ꝓ icientes extra
ci uitatem. me nunc .i. cum pͥus seruos. nc̃
⁊̃ meip̃m. herede missũ ad uineã. Oculos
iuerunt ꝑdere locum ⁊ gentem. Uel de¬
clinauerunt oculos in terram: quia eũ ñ
dm̃ eẽ s purum homin̾ẽ putauerunt:
¶Circumded̾unt me fustib ⁊ gladis. circum¬
dedunt me ad spectacłm crucifixionis. ⁊ hoc
ido quia susceꝑunt.i. cum gaudio quasi¬
munꝰ maximui receꝑunt a pilato uła iuda
dñi machinantium. MHic inciꝑit de remune¬
ratione sua in bono: et ꝑsequutor in maloora¬
te. Continuatio. Ipsi hec mala mͥ machinantur.
s tudnẽ. qui hucusq uid̾is doimisse. exur. p̃. e
fert p̃mium ⁊ efficit uoluntatẽ suam: ita ds̾
et iudei cum ad mortẽ xp̃i currerent. p̃uenit
eos ds̃. illum resuscitans quẽ illi in mortẽ reci¬
litudine luctatoꝵ hoc dicit. Preueni. ita scilicet:
humanum genus redimere. Subplanta hoc

Expanded text:
et etiam circumdederunt me in cruce, quasi et etiam circumdederunt me in cruce, quasi ad spectaculum crucifixionis « projicientes » extra civitatem « me nunc, » id est cum prius servos, nunc etiam meipsum haeredem missum ad vineam ; « oculos, timuerunt perdere legem et gentem. Vel declinaverunt oculos in terram, quia eum non Deum esse, sed purum hominem putaverunt. Circumdederunt me fustibus et gladiis, circumdederunt ad spectaculum crucifixionis: et hoc ideo, quia « susceperunt, munus maximum receperunt a Pilato, vel a Juda Domini machinantium. Hic incipit de remuneratione et sua in bono, et persecutorum in malo orare. Continuatio: Ipsi haec mala mihi machinantur, sed tu qui hucusque videris dormisse « exsurgefert praemium, et efficit voluntatem suam: ita Deus et Judaei, cum ad mortem Christi currerent, praevenit illos Deus, illum resuscitans, quem illi in morte telitudine luctatorum. Hoc dicit « preveni » ita scilicet humanum genus redimere. Supplanta hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tate suȩ conscientiȩ sccuie clamant ⁊ exau¬
diri non dubitant. Alii uͦ exaudiunt᷑ qͥa
clamant: qͦs sua conscientia in aliquib
accusat. Exaudi u̾ba mea. ⁊ mͥ abundan¬
tius facias qmͣ aliis. Et hoc est. Mirifica
immunis a pecato fuit. ⁊ om̃s ꝑsequutio¬
nes patientiꝰ omnib aliis sustinit. ¶Et
sicut oporet custoairi pupillã oculi. Dene le
xp̃o pupille ocłi comꝑat. Sicut enĩ pupilla ẽ
illuminat. ¶Custodi et ꝓtege. ut non sentiã
pugnationem quare necẽẽ erat ut ꝓtegeret᷑:
simile loquit᷑. Sicut enim auis ꝓtegit pulloᷤ
runt etiam adipem suum. Sicut enĩ aliqͥ
pingues concludunt suã pingnedinem.
alia pingnedine. ita ut iam nicħ possit in
eos intrare: sic iudei pingues in multis ma¬
liciis suas malicias concluserunt. ita quod
iam nicħ ueritatis in eos uitiare posset. ꝑ
peccatũ dominicȩ passionis.⁊. ideo os eois.
suꝑ nos. Non habemius regem. nisi cesarẽ
Circumded̾unt me cum gladiis ⁊ fustib.

Expanded text:
tate suae conscientiae secure clamant, et exaudiri non metuunt: alii vero exaudiuntur quia clamant, quos sua conscientia in aliquibus accusat. « Exaudi verba mea » et mihi abundantius facias quam aliis: et hoc est « mirificaimmunis a peccato fuit, et omnes persecutiones patientius omnibus aliis tulit. Et sicut oportet custodire pupillam. Bene se Christus pupillae oculi comparat. Sicut enim pupilla est illuminat. « Custodi me et protege » ut non sentiam pugnationem: quare necesse erat ut protegeretur, « simile loquitur. Sicut enim avis protegit pullos runt etiam « adipem suum. » Sicut enim aliqui pingues concludunt suam pinguedinem cum alia pinguedine, ita ut jam nihil possit in eos intrare: sic Judaei pingues, id est multis malitiis suas malitias concluserunt, ita quod jam nihil veritatis in eos intrare posset, propter peccatum Dominicae passionis: et ideo « os super nos: non habemus regem, nisi Caesarem . » Circumdederunt cum gladiis et fustibus:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑati ab hostib. Necesse enĩ erat ut illi qui
cerant milli ut alio docrent. irrep̾ heusibiles
ceñt in omnib. Uel ita. Disciplina tua correx̃
meos ⁊ docuit. et sic dilatasti in uirtittib
gressus meos .i. discipulos ineo ᷤ qui dicunt᷑
his quȩ passus ẽ didicit obedientiam. Disciplĩ
⁊ ipsi idem qui ꝓpt̃ aliud sunt uestigia.m.
ñ sunt infirmati.¶Et ꝑ istos tales ꝑseuar
in ratione. quia ñ habebunt quomͦ possuit
resistere.  ñ conũtar ab increꝑatione eorũ
donec desiciant a secta sua .i. conuertant᷑.
¶Quosdã ꝑsequar ratione sicut dictum est.
illo ᷤ alioᷤ confringam t̾ͥbulationib. nec
poterunt. sta. contͣ mne. s potiꝰ cadent . s.¬

Expanded text:
ati ad hostibus. Necesse enim erat, ut illi qui erant missi, ut alios docerent, irreprehensibiles essent in omnibus. Vel ita « disciplina tua correxit » meos et docuit, et sic « dilatasti » in virtutibus « gressus meos, » id est discipulos meos qui dicuntur his quae passus est, didicit obedientiam . » Discipuli et ipsi idem qui praeter aliud sunt « vestigia mea non sunt » infirmati. Et per istos tales « persequar » in ratione, quia non habebunt intus quomodo possint resistere « et non convertar » ab increpatione eorum « donec deficiant » a secta sua, id est convertantur. Quosdam persequar ratione sicut dictum est, alios « confringam » in tribulatione « nec poterunt stare » contra me, sed poti
Abbreviated transcription (Latin):
.i. discipulos qui dicunt᷑ sagutȩ. quia uulne¬
rant corda hominum u̾bo dĩ. ⁊ eos ad quos
missi sunt dissipauit. qͥa alios assumpsit.
alios reiecit. Misit sagitas: et ꝑ eas sagittas.
multiplicauit sulgura .i. multiplicia fecit
miracula. ꝑfulgura miracula acciꝑimus. qr
sicut ꝑ fulgura homines terrent᷑ ⁊ stupefiut̃
sic etiam ꝑ miracula. Et ꝑ illa fulgura. con¬
turbauit eos. de peccatis ad conuersionem:
& ꝑ illas sagittas habuit mundus cogniti¬
onem uitatis. Et hoc ẽ. Et apparuerunt
.u. ab hominib cogniti sunt. fontes .i. sapien¬
entia cum prius lateret. in eis mͦ cognita

Expanded text:
qui dicuntur sagittae, quia vulnerant corda hominum verbo Dei: et eos ad quos sunt missi dissipant, quia alios assumpsit, alios rejecit; misit sagittas, et per eas « sagittas multiplicavit fulgura » , id est, multiplicia fecit miracula. Per fulgura miracula accipimus, quia sicut per fulgura homines terrentur, sic per miracula et per illa miracula « conturbavit eos » de peccatis ad conversionem. Et per illas sagittas habuit mundus cognitionem veritatis, et hoc est « et apparuerunt » , id est, omnibus cogniti sunt « fontes » , id est sapienentia cum prius lateret, in eis modo cognita
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dicit cornu. quia sicut animalia ꝑ cornu
fugant inunicos. ita ds ininicos xp̃i dissipat.
& ip̃m saluum facit. Hoc enun qđ ẽ cormi:
ẽ causa salutis meȩ. Hec autem p̃dicta ñ fecit
mͥ ex mea dignitate. s me quasi pupillum
suscepit:⁊ hoc ẽ susceptor ms. Et quia hec
habendis. et ꝑ ipsum inuocatum. ero saluus
est de exultatione datoris. nuuc in ꝑsona anti¬
quoꝵ patrum. lo quit᷑ de calamitate in qua

Expanded text:
hoc dicit cornu, quia sicut animalia per cornu fugant inimicos, ita Deus inimicos Christi dissipat, et ipsum salvum facit. Hoc enim quod est cornu est causa salutis meae. Haec autem praedicta non fecit mihi ex mea dignitate, sed me quasi pupillum suscepit, et hoc est « et susceptor meus. » Et quia haec habendis, et per ipsum invocatum « ero salvus est de exsultatione datoris, nunc in persona antiquorum patrum loquitur de calamitate in qua
Abbreviated transcription (Latin):
onem hominũ. Uel ipsos angłos mnelmauit
ꝑ commiserationẽ qmͣ hñt de reparatione
humani geni̾s. ⁊ ipse ds̃ descendit uniendo¬
sͥ humanã naturã. Inclinati sunt etiã angłi
cum accedentes ad dñi ministrauerunt ei.
Inclinauit. descendit. et licet ita sit humilia¬
tus. tam̃ ñ ꝑdidit potestatem. s caligo .i. di
sicut ies quȩ ẽ sub pedib. ꝑcaliginẽ ido di¬
abolũ accipimꝰ. quia sicut caligo obtenebrat
oculos. sic diabolus peccatores ercecat ⁊ caligino¬
sos reddit. ne ualeant lumen ueritatis agnos¬
cere. Descendit dico. ⁊ ascendit idem ipse suꝑ¬
in ascensione exaltatus est. Pulum ordinem:
natꝰ fuit cognitus fuit in chaldea ꝑ stellam
dum crucifigeret᷑ cognitus fuit athenis ꝑ obs¬
curationem solis. Uentos describit penna¬
tos: ꝓpt̃ agilitatem. Cum bis dicit uolauit:
maximã celeritatem ipsius notat. Uelita. as
qui possit cognoscere secietum illud. qd̾ pene¬
trauit in ascensione. Et uolauit suꝑ pennas

Expanded text:
. Vel ipsos angelos inclinavit, per commiserationem quam habuit per reparationem humani generis: et ipse Deus « descendit » uniendo humanam naturam. Inclinati sunt etiam angeli, cum accedentes ad Dominum ministraverunt ei . « Inclinavit, descendit, » et licet ita sit humiliatus, tamen non perdidit potestatem, sed « caligo, » id est, sicut res quae sub pedibus est. Per caliginem ideo diabolum accipimus, quia sicut caligo obtenebrat oculos, sic diabolus peccatores obcaecat, et caliginosos reddit ne valeant lumen veritatis agnoscere. Descendit dico, et ascendit ipse idem suin ascensione exaltatus est. Per illum ordinem onatus fuit agnitus fuit in Chaldaea per stellas : dum crucifigeretur cognitus fuit Athenis, per obscurationem solis. Ventos describit pennatos propter agilitatem: cum bis dicit volavit, maximam ejus celeritatem notat. Vel ita: « qui possit cognoscere illud secretum, quod penetravit in ascensione « et volavit
Abbreviated transcription (Latin):
calanuitatib humani geni̾s ante aduentum
xp̃i. ostendit remedia ꝑ eius aduentũ huina¬
no generi a deo facta. ⁊ ip̃m aduentũ indicat
nobis ꝑ queda misteria. Contimiatio. Exaudi¬
uit clamoĩe meũ: quia misit filium suũ. In cuiꝰ
aduentu terra .i. terreni. commota ẽ a securitate
in qua erant audita noua p̾dicatione. incerti
quid tenerent. Ꝙ contirm̃. quia audiuit cum
quoꝵ fundamentũ sunt diuiciȩ ⁊ honores
Commoti sunt ipsi diuites ad penitentian:
Ideo t̾ra commota ẽ ⁊ conturbata: qm̃ dominꝰ¬
cognouerunt. Aratus ẽ cis. ⁊ in ira eius .i. in
uet lacͥmas: ita penitentia est pͥmum indi¬
cium ignis caritatis: ꝙ lacrimas fructuosissi¬
mas exerit. Nicendo ascendit. notat quod peni¬

Expanded text:
calamitatibus humani generis ante adventum Christi, ostendit remedia per ejus adventum humano generi a Deo facta, et ipsum adventum indicat nobis per quaedam mysteria. Continuatio: Exaudivit clamorem meum, quia misit Filium suum, in cujus adventu « terra, id est terreni, commota est » a securitate in qua erat, audita nova praedicatione, incerti quod tenerent; « et contremuit » quia timuit eum quorum fundamentum sunt divitiae et honores » id est, commoti sunt ipsi divites ad poenitentiam: ideo terra commota et conturbata, est cognoverunt. Iratus est eis, et in ira ejus, » id est, in vet lacrymas, ita poenitentia est primum indicium charitatis, et lacrymas fructuosissimas exerit. Dicendo « ascendit » notat quod poeni
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ab illuminatione eiꝰ feruentior ẽ facta. Pex
arsit. apparitionẽ notat caritatis. Car bones
etiam succensi fc̃. scił homines in quib feruor
caritatis extinctus erat ꝑculpam pͥmi parentis:
succensi sunt. ab eo. dco .s. dante ignem caritatis.

Expanded text:
 ab illuminatione ejus ferventior est facta. Per exarsit, apparitionem notat charitatis: « carbones » etiam succensi sunt, id est, hominus, in quibus ardor charitatis exstinctus est per culpam primi parentis « succensi sunt ab eo, » id est Deo dante ignem charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
sum ibecillꝰ. in de sum fortis. ad pugnan¬
dum contͣ malignos. E quasi diceret uul¬
tis cognoscere illum ad quẽ loquor. ipsee¬
turrim. Si enum ignorant fideles quida¬
geudum sit. consilio diuino instituunt᷑.
quid sit agendum. Et quia posset eẽ for¬
tis. firmus. ꝙ sciens etiam qͥd agendũ cẽt
i posset deficcre: quẽad modum quidam
herctici. qui putabant postqmͣ instructi¬
eeñt a deo ꝑ suas iuires suffic̾e̾: subdit. Et
dum. quia sine eo nichil boni possum
facere. ⁊ ideo spabo in eum .i. spem meam¬

Expanded text:
sum imbecillis, in te fortis ad pugnansum imbecillis, in te fortis ad pugnandum contra malignos: quasi diceret: Vultis cognoscere illum ad quem loquor, ipseturrim. Si enim ignorant fideles quid agendum sit, consilio divino instruuntur quid sit agendum: et quia posset esse fortis, firmus, et sciens etiam quod agendum esset, et posset deficere: quemadmodum quidam haeretici, qui putabant postquam essent instructi a Deo, per suas vires sufficere: subdit « etus » ad cooperandum, quia sine eo nihil boni possum facere, et ideo « sperabo in eum,raq
Abbreviated transcription (Latin):
totum dñs ds̃. de manu .i. de potestate. omni¬
um inimicoꝵs. sioꝵs. tam inuisibilũ quam
uisibilium.&e. de manu saul .i. de manu
mortis. Psaul ideo mortẽ accipimus: quia
saul peticio interp̃tat᷑. Peciit enim cum isra¬
heliticus populus sͥ in regem contra dñi
uoluntatẽ. Similit homo quẽ ds̃ feccrat
immortałe sub conditione obedientie mor¬
dẽ qm ds̃ non fecerat. ipse sͥ manib ac pedi¬
b appetiuit. Dico. hec uerba attribuunt᷑
xp̃o. cum omnib menbris. uerba dico di¬
enim nos inuitare ad dilectionẽm dĩ. ꝑ su
eremplum. Materia sunt munera uel
miscdiȩ dĩ. saluatio populoꝵs. subiectio.
uindicatio de ininicis. De hac autẽ sit ag̃:
calamitates humnani geni̾s ante aduentũ
xp̃i. et contra remedia ꝑ aduentum ipsui ᷤ¬
xp̃i. terciam partem de pocestate ipsiꝰ xp̃i.
dilexi ⁊ diligo. ⁊ diligam te. diligam di¬
cendo: notat ꝑseuerantiam ipsius dilectioĩs.
quia tu es fortitudo mea. quia qui in me

Expanded text:
us Deus de manu, » id est de potestate « omnium inimicorum suorum » tam visibilium quam invisibilium, « et de manu Saul, » id est de manu mortis. Per Saul ideo mortem accipimus, quia Saul petitio interpretatur. Petiit enim eum Israeliticus populus sibi in regem , contra Domini voluntatem. Similiter homo quem Deus fecerat immortalem sub conditione obedientiae, mortem quam Deus non fecerat, ipse sibi manibus ac pedibus appetivit. Dico haec verba attribuuntur Christo cum omnibus membris: verba dico, dienim nos invitare ad dilectionem Dei per exemplum sui. Materia sunt munera vel misericordiae Dei, salvatio, populorum subjectio, vindicatio de inimicis. De hac autem materia scalamitatem humani generis ante adventum Christi, et contra: remedia per adventum Christi tertiam partem de potestate ipsius Chrisdilexi, et diligo, et « diligam te. » Diligam dicendo, notat perseverantiam ipsius dilectionis: quia tu es « fortitudo mea, » quia in me
Abbreviated transcription (Latin):
pore meo. Tunc enim tande corpus. xp̃i com¬
pletũ erit. cum deo patri regnum tradidit:
uerba cantici huiꝰ quȩ loquutꝰ est domi¬
no in diȩ qua eripuit eum dñs de manu om¬
nium inimicoꝵ suoꝵ. ⁊ de manu saul. ⁊ dixit:
saul qđ ab tnimicis liberatus eẽt. non tam̃
qd de sua exultatione scriberet. s quia uidẽbat
ap̃m eẽ liberandum ab inimicis. unde mari¬
.i. seruo dñi. Quem bene ꝑ puerum significat.
quia in simplicitate & puritate seruiunt do¬
miuo.Sunt enim quidam serui qͥ ñ dicunt᷑
porał mercedis dominis seruiunt. Si dixisset
simplicit̾ ꝑuero dd̃. posset intelligi de historali
de spũali dd̾: apponendo cantici remouet hi¬
storiam. Tantꝰ enim ille ꝓpha de temporalib e
xultandum eẽ non diceret. Quȩ uerba locutꝰ
ẽ comꝑlendo dño .i. ad honorem dñi. in die .i.¬

Expanded text:
pore meo. Tunc enim corpus Christi compore meo. Tunc enim corpus Christi completum erit, cum Deo et Patri regnum tradideritverba cantici hujus, quae locutus est Domino, in die qua eripuit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul, et dixit:d ab inimicis liberatus esset: non tamen quod de exsultatione sua scriberet, sed quia videbat Christum esse liberandum ab inimicis: unde maxi servo Domini, quem bene per puerum significat, quia in puritate et simplicitate servivit Domino. Sunt enim quidam servi qui non dicuntur poralis mercedis Dominis serviunt. Si dixisset simpliciter puero David, posset intelligi de historialide spirituali David, apponendo cantici, removet historiam. Tantus enim ille propheta de temporalibus esse exsultandum non diceret: quae verba locutus est complendo do
Abbreviated transcription (Latin):
Nel ꝑ paucos intelligamus eos qui angłi am¬
monitione annuntiantis destructionẽ ierłm
in regnum agrippe secesserunt. Et merito di¬
adimpł . d.a.t̃.i. de peccatis quȩ tibi abscondi¬
ta sunt. non in cognitione. s in ꝑpetratione:
Et ꝓpter hoc debes cos diuidere. qͥa sunt sa
rati dico filiis .i. ad incommodũ fioꝵ: & hoc
mͦ dimisert̃.r.i. suꝑhabundantiam maledicti
nontm̃ sͥ. s etiam filtis sius maxime nocuert̃.
quia usq in hodiernum diem excecati sunt:
facere suas. de quib ꝓpha dixerat. reliquiȩ
saluȩ fient. ñ fecerunt se ullas teliquias. idest
numues ⁊ subditos: ħ diuiserunt paruulis
suis. qui ꝑ humilitatem & abiection̾e sunt facti
ille reliquiȩ. Alia translatio habet porcina .i. in
mundicia.¶ Quia xp̃c ꝑ totum psalmũ suã
infirmitatem ostenderat. ne ideo purus ho¬
mo uideret᷑: altitudinem suam ostend. Con¬
Et hec apparitio erit in iudicio. & cum apꝑa¬
ruerit gła tua. tunc ego satiabor completo cor¬

Expanded text:
el paucos intelligamus eos qui angeli admonitione annuntiantis destructionem Hierusalem, in regnum Agrippae secesserunt. Et merito diis, » id est de peccatis, quae tibi abscondita sunt, non in cognitione, sed in perpetratione. Et propter hoc etiam debes eos dividere, quia « sunt satrati dico « filiis, » id est ad incommodum filiorum: et hoc id est, superabundantiam maledictiontum sibi, sed etiam filiis suis maxime nocuerunt: quia usque ad hodiernum diem excaecati sunt.facere suas, de quibus propheta dixerat: « Reliquiae salvae fient : non fecerunt se illas reliquias, scilicet humiles et subditos, sed « diviserunt parvulis suis » qui per humilitatem et abjectionem sunt facti illae reliquiae. Alia translatio habet porcina, id est, immunditia. Quia Christus per totum psalmum suam infirmitatem ostenderat, ne ideo purus homo videretur, altitudinem ostendit. Conet haec apparitio erit in judicio, et « cum apparuerit gloria, tunc ego satiabor » completo cor
Abbreviated transcription (Latin):
dolores de potestate diaboli. eutunid. in.⁊.t.
sicuti torrens. quia sic̃ cortens ꝑ pliuuã crescit
⁊ impetuosus fit: sic uquitates hominum
cumulatĩ crescunt. ⁊ in scõs impetuose sunt:
Conturbauerunt me .i. anxium fecerunt:
circum dedissent. nisi aduetitꝰ xp̃i me redi¬
mat. Iterum ponit alteram partẽ suȩ cala¬
mitatis: ctim dicit. Laquei .in .i. peccatum

Expanded text:
dolores de potestate diaboli, circumdederunt mesicuti torrens: quia sicuti torrens per pluviam crescit et impetuosus fit, sic iniquitates hominum tumultu crescunt, et in sanctos impetuose fiunt, « turbaverunt me, » id est, anxium fecerunt me. circumdedissent me, nisi adventus Christi redimat me. Item ponit alteram partem suae calamitatis, cum dicit « laquei mortis, » id est,
Abbreviated transcription (Latin):
partem. Et dñs est pare calicismei. ꝑhere¬
ditatem fidelium possessio: ꝑ calicem uͦ ipsoꝵ
meritoꝵ distributio intelligit᷑. ꝑ calicem
idem significamꝰ qđ ꝑ herelitatem. s scd̾m
hoc qd d̾s eis diu̾sa dona distribuit. Uel ꝑ
onis xp̃i. Dominus ẽ pars: & tu dñe resti¬
tues hereditatẽ .m. mͥ. qmͣ ego pͥmi paientiᷤᷤ
p̃uaricatione amiseram. Et illa hercditaᷤ
derunt. Inuentt᷑ cadere alibi in bono. ubi
co in p̃claris. Ideo ꝑ funes. electiones intel¬

Expanded text:
et Dominus est pars calicis mei. » Per haereditatem fidelium, Dei possessio: per calicem vero, ipsorum meritorum distributio intelligitur; per calicem idem significamus quod per haereditatem, sed secundum hoc quod Deus eis diversa dona distribuit; vel per sti. « Dominus est pars, et tu, Domine, restitues haereditatem meam mihi » quam ego primi parentis praevaricatione amiseram. Et illa haereditas gerunt. Invenitur cadere alibi in bono, ubi co « in praeclaris. » Ideo per funes intel
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: tam̃ diuersa ponit ꝓpt̃ dissimilittidi¬
nem homuium. ꝑcipe oratione meã quod¬
bene debes faccre. qͥa non ẽ facta in labus
dolosis. quia neq fuit malũ in ore neq
in corde. Priorem partẽ orationis exaquit᷑

Expanded text:
ersa ponit secundum similitudinem hominum. « Percipe orationem » quod debes facere, quia « non » est facta « in labiis dolosis, » quia neque fuit malum in ore neque in corde. Priorem partem orationis exsequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
.i. tͥbulationes. Alia translatio ht̃ uias la¬
tronis. ⁊ ideme. Uias dico oꝑa hominũ
idẽ. quas ꝓmeient᷑ oꝑa hominum .s. car¬
nalium. Uel aliter Intantũ. non ẽ inuen¬
ta in me iniquitas: ut os meũ non laqͣt᷑
oꝑa hominũ .i. mendatiũ. Et ħ ostendit
maximã ꝑfectionẽ ipsius. ꝑ fectissimus
enĩ ẽ: qui nec lingua peccat. Mendatia uo¬
cat oꝑa hominũ. qͥa homines a seipsis ñ a
deo hñt mentiri. Uel sic. Dico qd̾ inme ñ

Expanded text:
t, viae latronis, et idem est. Vias dico « opera hominum » quas promerentur opera hominum, id est carnalium. Vel aliter: Intantum non est inventa in me iniquitas, ut os meum « non loquatur opera hominum, » id est mendacium: et hic ostendit maximam ejus perfectionem. Perfectissimus enim est, qui nec lingua peccat. Mendacia vocat hominum, quia homines a seipsis, non a Deo habent mentiri. Vel sic dico, quod « in me non
Abbreviated transcription (Latin):
certum ẽ: testante petro in actib apłorum. ꝑ
hoc enim ipse idem ostendit ꝓpħam annun¬
tiasse de resuriectione xp̃i.Non dab̃ uidere
corruptionem. s potus notas facies mͥ.u.u.
tu tuo .i. in p̃sentia tria. & ibi mͥ posito in
dexgratua .i. in ꝑotiorib bonis tuis: erunt
delectationes .i. ineffabiles beatitudmes. usq
psalmis orationes contineant᷑. iste ⁊
quida sequentium oratio appellant᷑: quia
ꝑ totam suam contextionẽ continent oiati¬
ones.⁊ nos ad orandum informant. Orago
i. iste p̃s qui uocat᷑ oratio attribuit᷑ dauid
uł ꝓ suipplicatione. uel ꝓ quacũq sermoci¬
natione. hic autẽ accipit᷑ ꝓ supplicatione:
Materia est xpc orans: de qua sicagit. Orat
.s. ut ds dirigat gressus suos in semitis suis.
pecit etiam lib̾ari a iudeis in imminentia
passionis. postulat ã retribui sͥ scd̾m sua
nos adorandum instruere. In hoc pͥmo uer¬
su ⁊ in scd̾o contiuent᷑ ille tres peticiones ꝗͣs

Expanded text:
certum est, testante Petro in Actibus apostolorum . Per hoc enim ipse idem ostendit prophetam annuntiasse de resurrectione Christi. Non dabis videre corruptionem, sed potius « notas facies mihi viatu tuo, » id est in praesentia tua: et ibi mihi posito « in dextera tua, » id est in potioribus bonis tuis « delectationes, » id est, ineffabiles beatitudines « usque psalmis orationes contineantur, iste et quidam sequentium oratio appellantur, quia per totam suam contextionem continent orationes, et nos ad orandum informant. Oratio, id est psalmus qui vocatur oratio, attribuitur David, vel pro supplicatione, vel pro quacunque sermocinatione; hic autem accipitur pro supplicatione. Materia est Christus orans, de qua sic agit: Orat  scilicet, ut Deus dirigat gressus suos in semitis suis. Petit etiam liberari a Judaeis in imminentia passionis: postulat etiam retribui sibi secundum sua nos ad orandum instruere: in hoc primo versu et secundo, continentur illae tres orationes quas
Abbreviated transcription (Latin):
dñm .i. laudabo. Benediccre dominum ẽ.
eũ annuntiare.⁊ cognoscere de eo quȩ de
ipso sunt naturalit̾. Quẽ benedicere de¬
bendicam de passione. Et hoc ẽ renes mei
idẽ carnales cognati. Prenes accipiunt᷑ illi.
qͥ sunt de una generatione: qr in renib
est seminarium generationis. Increpuert̃

Expanded text:
d est laudabo. Benedicere Dominum, est eum annuntiare et cognoscere de ipso, quae de ipso sunt naturaliter: quem benedicere debenedicam de passione: et hoc est « renes mei, » id est carnales cognati. Per renes accipiuntur illi qui sunt de una generatione, quia in renibus est seminarium generationis; « increpuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
contradicerent dicentes pilato. noli scribere
rex iudeoꝵ. s quia ipse dixit rex sum itideoꝵ:
ad confirmationẽ illius tituli sic intitulauit
psalmũ istum. Ubi enim dicit psalmũ eẽ in¬
scͥptum ostend̾ etiam titulum eẽ inscrptum.
gno xp̃i. Titulus autẽ sic exponit᷑. Ista inscri
loquit᷑ inscriptus ẽ. idẽ. immutabilit᷑ scriptꝰ.
qͥa quicũq contradicant. ipse semꝑ ẽ rex iude¬

Expanded text:
contradicerent, dicentes Pilato: « Noli scribere, rex Judaeorum, sed quia ipse dixit, rex sum Judaeorum , » ad confirmationem istius tituli, sic intitulavit psalmum istum. Ubi enim dicit psalmum esse inscriptum, ostendit etiam titulum esse inscriptum, icet de regno Christi. Titulus autem sic exponitur: Ista inscrip. Inscriptus est, id est immutabiliter scriptus: quia quicunque contradicant, ipse semper est rex Jud
Abbreviated transcription (Latin):
cepto tuo. Sic dirige gressus. ut etiam ue
moueant᷑ a semitis tuis. Uestigia st̃ signa
pedum. ⁊ ꝓpt̃ hoc dicunt᷑ apłi uestigia. qͥa
in ipsis apparent signa iusticie xp̃i. ¶ quia
sunt uestigia ñ possent eẽ ꝑfecq nisi ille
iuclina .a .t.mͥ. condescende mͥ. Noscens
enim suam infirmitatẽ. ñ posse tantam
dignitatem ꝓmercri. rogat ipãm ditatem
ut se humiliet ad subueniendum ei:
quasi infirmꝰ aliquis qui ñ posset seert¬
gere. ⁊ rogaret medicum ut se humiliaret
ad subueniendum ei. Et eraudi uerba¬

Expanded text:
cepto tuo. Sic dirige gressus meos, ut etiamoveantur » a semitis tuis. Vestigia sunt signa pedum, et propter hoc dicuntur apostoli vestigia, quia in ipsis apparent signa justitiae Christi. Et quia sunt vestigia, non possunt esse perfecti, nisi ille id est, condescende mihi. Noscens enim suam infirmitatem non posset tantam dignitatem promereri, rogat ipsam deitatem ut se humiliet ad subveniendum ei, quasi infirmus aliquis qui non posset se erigere, et rogare medicum, ut se humiliet ad subveniendum ei « exaudi verba
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ uetꝰ ⁊ nouum testamentũ. Quȩ testam̃ta
ideo dicunt᷑ labia. qr sicut labia contieniunt
ad aliqd̃ uerbum formandum. itaduo de¬
stam̃ta in ꝓmissionẽ remissionis peccator
conuentunt. In testamento uct̾i: ut in ihe¬
rechiele. filius non portabit iniquitatẽ . p.¬

Expanded text:
 et Novum Testamentum, quae Testamenta ideo dicuntur labia, quia sicut labia conveniunt ad aliquod verbum formandum, ita duo Testamenta in promissione remissionis peccatorum conveniunt. In Testamento Veteri, ut in Ezechiele: « Filius non portabit iniquitatem p
Abbreviated transcription (Latin):
addit in eis. Ita scił mirificauit: ut cẽnt po¬
site in eis. ¶ Mirificauit. Prius erant infir¬
mi. ⁊ cum eeñt infirmi sub naturali lege:
infirmitates eor .i. peccata. sc̃ muttiplica¬
tẽ. ꝑ legem scriptã. Unde apls. Aex subintra¬
uit ut habundant delictum. Posta .i. p̾qrm̃

Expanded text:
addit « in eis » ita scilicet « mirificavit, » ut essent poaddit « in eis » ita scilicet « mirificavit, » ut essent positae in eis; « mirificavit » prius erant infirmi, et cum essent infirmi, sub naturali lege « infirmitates eorum, » id est peccata « multiplicata » per legem scriptam. Unde Apostolus: Lex subintravit ut abunda