comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus illo modo faciebat. qui homi¬
nem loquentẽ intellegeret sieũ
adiabolica passione in munis au¬
dir& : nam & quod putantur au¬
dire & intellegere serpentes uer¬
ba marsorum ut eis incantantib.
ꝓsiliant. plerumq delatebris:
&iam illic diabolica uis operatur.
adagnoscendam ubiq ꝓuidenti¬
am. quam rem. cui rei. natura li
ordine subiciat. & quid &iam uo¬
luntatib malis sapientissima po¬
testate permittat: ut hoc habe¬
at magis usus. serpentes moueri
carminib hominũ quã ullũ ali¬
ud genus animantiũ: &iã hȩc eñ
ñ parua testatio ẽ. naturã primitꝰ
hãmanã serpentis seductã esse
conloquio. Gaudent enĩ demones. hanc
sibi potestatem dari. ut ad incantatio¬
nem hominũ serpentes moueant : ut quo¬
ꝑmittuntur ad primi facti memoriã
commendandã quod sit eis quȩ dam
cũ hoc genere familiaritas: porro ip¬
sum primũ factũ ad hoc ꝑmissũ est.
ut ꝑnaturã serpentis significar&ur

Expanded text:
lus illo modo faciebat, qui homilus illo modo faciebat, qui hominem loquentem non intellegeret, si eam a diabolica passione immunis audiret. nam et quod putantur audire et intellegere serpentes uerba Marsorum, ut eis incantantibus siliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica uis operatur, ad agnoscendam ubique prouidentiam quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate permittat, ut hoc magis habeat usus serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam primitus humanam serpentis seductam esse conloquio. gaudent enim daemones hanc sibi potestatem dari. ut ad incantationem hominum serpentes moueant, ut quopermittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum hoc genere familiaritas. porro ipsum primum factum ad hoc permissum est, ut per naturam serpentis significaretur
Abbreviated transcription (Latin):
ratio atq. persuasio: quam uis
occulta inftinctu adiuuar&
interius. quod exterius ege¬
rat perserpentem : quod qui¬
dem si solo instinctu occultius
ager&. sicut egit iniudam
ut trader& xpm̃. poss& effice¬
re in anima superbo amore
suae potestatis inducta: sed
sicut iam dixi temptandi ha¬
b& uoluntatem diabolus ha
b&. in potestate autem nec
ut faciat hab&. nec quomodo
faciat: quia ergo permissus
est: temptauit. & quomodo
permissus est : ita temptauit :
quod autem generi hominũ
prodess& quod faciat neq
sciebat. neq uolebat : & eo ipso
in ludebatur abangelis : non itaq.
serpens uerborum sonos intelle¬
gebat quiexillo fiebat ad muli¬
erem. neꝙq. erum conuersa creden¬
da est anima cius innaturam ra¬
tionalem : quando quidem nec
ipsi homines quorum rationalis
natura ẽ cum daemoniis loquit᷑
ea passione cui exorcista requirit᷑
sciunt quid loquantur. quanto
minus intelleger& uerborum
sorios. quos pereum exeo diabo¬

Expanded text:
ratio atque persuasio, quamuis ratio atque persuasio, quamuis occulto instinctu adiuuaret interius, quod exterius egerat per serpentem. quod quidem si solo instinctu occultius ageret, sicut egit in Iuda, ut traderet Christum, posset efficere in anima superbo amore suae potestatis induta. sed, sicut iam dixi, temtandi uoluntatem habet diabolus, in potestate autem nec ut faciat habet nec quomodo faciat. quia permissus est ergo, temtauit et, quomodo permissus est, ita temtauit; cui autem generi hominum prodeesset quod faciebat, neque sciebat neque uolebat et eo ipso inludebatur ab angelis. Non itaque serpens uerborum sonos intellegebat, qui ex illo fiebant ad mulierem. neque enim conuersa credenda est anima eius in naturam rationalem, quandoquidem nec ipsi hominatura est, cum daemon in eis loquitur ea passione cui exsciunt quid loquantur: quanto minus ille intellegeret uerborum sonos, quos per eum ex eo diabo
Abbreviated transcription (Latin):
sionis gratia recreamur: quicquid
aut̃ &iam dedia bolo dici potest :
Cur euiti ds̃ creauerit. cumtalem
p̃scir& futurum. & cur omni¬
potens eius uoluntatem non
conuestat in bonum. secundum
ea quae disseruimus. cum de
malis hominibus similiter quȩ¬
siue intellegatur siue creda¬
tur. siue quid melius inueniri
potest inueniatur: ab illo enim
cuius suꝑ omnia quae creauit
summa potestas est. perange¬
los scõs aquibus inluditur di¬
abolus. cum & deipsius maliuo¬
lentia consulitur a ecclesiaedĩ.
Non est permissus temptare
feminam nisi perser pentem.
necuirum nisi per feminam :
sed in serpente ipse locutus est
utens eo uelut organo. mouensq
eius naturam. eo modo quomoue¬
reille. & moueri illa potuit. adex¬
primendos uerborum sonos.
& signa corporalia. per quae
mulier suadentis intellege¬
r& uoluntatem: in ipsa uero
muliere quia illa rationabił
creatura erat : quae motu suo
poss& uti aduerba facienda : ñ
ipse locutus est. sed eius ope¬

Expanded text:
sionis gratia recreamur. quidquid sionis gratia recreamur. quidquid autem etiam de diabolo dici potest, cur eum deus creauerit, cum talem praesciret futurum, et cur omnipotens eius uoluntatem non conuertat in bonum, secundum ea, quae disseruimus. cum de malis hominibus similiter quaesiue intellegatur siue credatur siue quid melius inueniri potest inueniatur. Ab illo ergo, cuius super omnia, quae creauit, summa potestas est, per angelos sanctos, a quibus inluditur diabolus, cum et de ipsius maliuolentia consulitur ecclesiae dei, non est permissus temtare feminam nisi per serpentem nec uirum nisi per feminam. sed in serpente ipse locutus est utens eo uelut organo mouensque eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est, sed eius ope
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ si potest. aut ceste rationẽ
requi rendam: quem ad modũ om̃s
scĩ angeli. inter illos aliquando
pariter beatos. cũ suis angelis dia¬
bolus uixit. non dum habuerint¬
&iam ipsi cestam p̃scientiam per¬
p&uae felicitatis suae. sed eã post
casũ eius acceperint. aut quo me¬
rito. ante suum peccatum diabolus
cum sociis suis. ac&eris angelis
discr&us fuerit : ut ipsesui futuri
casus ess& ignarus. illi autem cer¬
ti permansionis suae. dum tam̃
& peccatores angelos. minime
dubitemus detrusos tam quam
incarcerem caliginis huius aerie
circa terras. secundum aposto¬
licam fidem: in uidicio pumen¬
dosseruari : et in illa superna beatitdine
titate. scõrum angelorum ñ eẽ in¬
cestam uitam acternam: nec nobis
scđm dĩ misericordiam. & gratiam.
& fidelissimã pollicitationẽ. incer¬
tam futuram: cũ fuerimus eis p̾
resurrectionem & istorum mutati¬
one corporum copulati: ad hanc
enim spem uiuimus. & eius ꝓmis¬

Expanded text:
mirum si potest — aut certe rationem mirum si potest — aut certe rationem requirendam, quemadmodum omnes sancti angeli, si inter illos aliquando pariter beatus cum suis angelis diabolus uixit, nondum habuerint etiam ipsi certam praescientiam perpetuae felicitatis suae, sed eam post casum eius acceperint, aut quo merito ante peccatum suum diabolus cum sociis suis a ceteris angelis discretus fuerit, ut ipse sui futuri casus esset ignarus, illi autem certi permansionis suae, dum tamen et peccatores angelos minime dubitemus detrusos tamquam in carcerem caliginis huius aeriae circa terras secundum apostolicam fidem in iudicio puniendos seruari et in illa superna beatitate sanctorum angelorum non esse incertam uitam aeternam nec nobis secundum dei misericordiam et gratiam et fidelissimam pollicitationem incertam futuram, cum fuerimus eis post resurrectionem et istorum mutationem corporum copulati. ad hanc enim spem uiuimus et eius promis
Abbreviated transcription (Latin):
entia. & posui te in monte scõ
dĩ. hoc est inecclesia. unde est.
Exaudiuit me demonte scõ suo:
fuisti in medio lapidum flamme¬
orum idest scõrum spũ feruen¬
tium. lapidum uiuorum. ambu¬
lasti sine uitio tu in dieb tuis ex
quo die creatus estu. donec in¬
uenta sunt delicta tua inte :
possunt diligentius ista trac¬
tari. ut fostasses ostendant:
non solum & hunc intellectũ
esse in his uerbis posse sed
omnino alium esse non pos¬
se: uerum quia longum est¬
& alium sermonem exegit:
eidem tantum quaestioni de¬
putandum nunc sufficiat ista com¬
plexio: aut abinitio conditionis
suae. diabolum ab eatitudine quã
siuoluiss& ꝑcepturus erat impia
suꝑbia cecidisse: aut alios eẽ ange¬
los inferioris ministeru in hoc mun¬
do inter quos scđm eorum quadã
ñ praesciam beatitudinẽ uixerat :¬
aquorum soci&ate cũ sibi subditis
angelis suis. tam quã archangelus.
cecidit ꝑsuperb am impi&atem.
si hoc ullo modo adseri potest. qđ

Expanded text:
entia", et posui te in monte sancto entia", et posui te in monte sancto dei, hoc est in ecclesia — unde est: et exaudiuit me de monte sancto suo - fuisti in medio lapidum flammeorum, id est sanctorum spiritu feruentium, lapidum uiuorum, ambulasti sine uitio tu in diebus tuis, ex quo die creatus es tu, donec inuenta sunt delicta tua in te. possunt diligentius ista tractari, ut fortassis ostendant non solum et hunc intellectum esse in his uerbis posse, sed omnino alium esse non posse. Uerum quia longum est et alium sermonem exigit eidem tantum quaestioni dputatum, nunc sufficiat ista conplexio aut ab initio conditionis suae diabolum a beatitudine, quam si uoluisset percepturus fuerat, inpia superbia cecidisse aut alios esse angelos inferioris ministerii in hoc mundo, inter quos secundum eorum quandam non praesciam beatitudinem uixerat et a quorum societate cum sibi subditis angelis suis tamquam archangelus cecidit per superbam inpietatem — si hoc ullo modo adseri potest, quod
Abbreviated transcription (Latin):
radisus enim dicta est ecclesia.
sicut legitur incantico canticorũ:
ostus conclusus fons signatus. pu¬
teus aquae uiuae. paradysus cũ
fructu pomorum: inde cecider̃
uel apesta & corporali separatio¬
ne oms her&ici: uel occulta & spi¬
ritali. quam uis in ea corporalit̃
eẽ uideantur . om̃s conuersi ad
uomitũ suũ. cũ post remissio¬
ambulassent inuia iustitiae. in
quib facta sunt posteriora de¬
teriora priorib: & quib expe¬
diebat non cognoscere uiam
iustitiae : quam cõgnoscentib
r&rorsum flecti a tradito sibi
scõmandato: hanc pessimam ge¬
nerationem dns describit cum
dicit spm̃ nequam exire abho¬
mine. & cum aliis seꝑtem redi¬
re. & indomo quam mundatam
iam inuenerat intrare : ut sint
nouissima hominis illius peiora
priorib. Tali enim genere ho¬
minum. quod iam factum est
corpus diaboli: possunt haec uer¬
ba congruere: adie qua creatus est
cum cherub idest cum sede di: quȩ
inter pra&cctur multiplicata sci¬

Expanded text:
radisus enim dicta est ecclesia, radisus enim dicta est ecclesia, sicut legitur in Cantico canticorum: hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae, paradisus cum fructu pomorum. inde ceciderunt uel aperta et corporali separatione omnes haeretici uel occulta et spiritali, quamuis in ea corporaliter esse uideantur, omnes conuersi ad uomitum suum cum post remissioambulassent in uia iustitiae, in quibus facta sunt posteriora deteriora prioribus et quibus expediebat non cognoscere uiam iustitiae quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. hanc pessimam generationem dominus describit, cum dicit spiritum nequam exire ab homine et cum aliis septem redire et in domo, quam mundatam iam inuenerat intrare, ut sint nouissima hominis illius peiora prioribus. tali enim generi hominum, quod iam factum est corpus diaboli, possunt haec uerba congruere: a die, qua creatus es tu cum cherub, id est cum sede dei, quae interpretatur "multiplicata sci
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim corpus unum est &
membra hab& multa. omnia
autem membra corporis eum
sint multa. unum est corpus.¬
Ita &xps eo modo &iam corpus
diaboli cui caput est diabolus.
idest ipsa impiorum multitu
do maximeq. eorum quia xpõ
uel deecclesia sicut decaelo
ceciderunt dicitur diabolus
& in ipsum corpus figuratȩ
multa dicuntur: quae non tã
capiti quam corpori membris¬
ꝙ conueniant.Itaq. lucifer
qui mane oriebatur & cecidit.
potest intellegi apostatacrũ
genus uel axpõ uel ab ec¬
clesia: quod ita conuertit᷑
ad tenebras amissa luce quã
postabat : quem ad modum qui con
uestuntur ad dm̃. a tenebris aellu¬
cem transeunt : id est qui fuerunt
tenebrae. lux fiunt: item infigia¬
ra principis trri perdꝰechelem
proph&am indiabolum dicta in¬
telleguntur. Tues signaculum si¬
militu dinis. & corona decoris. in
deliciis para drsi dĩ fusti: omni
lapide p̃cioso ordinatus es & non
c&era quae non tam in ipsum prin¬
cipem spirituum nequitiae: quã
incorpus dicta conueniunt: pa¬

Expanded text:
Sicut enim corpus unum est, membra autem habet multa; omnia autem membra ex uno corpore, cum sint multa, unum est corpustus; eodem modo etiam corpus diaboli, cui caput est diabolus, id est ipsa impiorum multitdo, maximeque eorum qui a Christo vel de Ecclesia sicut de coelo decidunt, dicitur diabolus, et in ipsum corpus figurate multa dicuntur, quae non tam capiti quam corpori membrisque conveniant. Itaque Lucifer qui mane oriebatur et cecidit, potest intelligi apostatarum genus vel a Christo vel ab Ecclesia; quod ita convertitur ad tenebras amissa luce, quam portabat, quemauertuntur ad deum a tenebris ad lucem transeunt, id est qui fuerunt tenebrae lux fiunt. Item in figura principis Tyri per Ezechielem prophetam in diabolum dicta intelleguntur: tu es signaculum similitudinis et corona decoris; in deliciis paradisi dei fuisti. omni lapide pretioso ornatus es et cetera, quae non tam in ipsum principem spiritum nequitiae quam in corpus eius dicta conueniunt. pa
Abbreviated transcription (Latin):
acte uitae meritis incorporẽ detru¬
di. utea citius solui merusse uide¬
antur. quae non multa peccaue¬
rat. Ne contra dicamus apostolo
nihil non dum natos. boni uel ma¬
li egisse testanti. nec illi qui ani¬
mae traducem adfirmant. poss̃
prose ostendere cur aliorum mors
acceleretur. retardetur aliorum.
nec qui eas dari uolunt nouas sin¬
gulis singulas Occulta ergo ista
causa est. & utrisq pariter quan¬
tum ex istimo nec suffragatur
nec aduersatur. Proinde quide
infantium mostibus urguebant᷑.
animae non ex illa ductae sunt
cuius in oboedientia pec catores
constituti sunt multi. cum
respondent. peccatores quidem
omnes constituti secundum car¬
nem. Secundum animam uero.
nonnisi eos quieo tem pore male

Expanded text:
actae uitae meritis in corpora detruactae uitae meritis in corpora detrudi, ut ea citius solui meruisse uideatur, quae non multa peccauerat, ne contradicamus apostolo nihil nondum natos boni uel mali egisse testanti, nec illi, qui animae traducem adfirmant, possunt pro se ostendere, cur aliorum mors acceleretur, retardetur aliorum, nec qui eas dari nouas uolunt singulis singulas. occulta ergo ista causa est et utrisque pariter, quantum existimo, nec suffragatur nec aduersatur. Proinde qui de infantium mortibus urgebantur, animae non ex illa ductae sunt, cuius inoboedientia peccatores constituti sunt multi, cum respondent peccatores quidem omnes constitui secundum carnem, secundum animam uero nonnisi eos, qui eo tempore male
Abbreviated transcription (Latin):
cui non sub uenitur. hic pro sua
causa quid respondere possint
qui secundum scripturas scas
uel quod apud eas inueniatur.
uel quod eis non aduers&ur co¬
nantur adserere animas nouas
non de parentibus tractas corpo¬
ribus dari nondum me audisse
ueluspiam legisse fateor. noni¬
deo sane absentium negotium
disserendum est. siquid mihi
quod adiuuari uideatur occuri¬
rit. Possunt enim adhuc dicere
dm̃ praescium quomodo quaeq
anima uictura ess&. siduitius
incarne ui uer& ei procurar&
salitaris lauacri ministrationẽ:
cuius futuram fuisse praeuid&
pi&atem. cum adannos fidei ca¬
paces uenir&. sinunc eum opar¬
ter& propter ali quam occultã
causam moste praeueniri.
Occultum itaq est atq ab huma¬
no uel ceste meo ingenio remo¬
tissimũ. cur nascatur in fans. uel c̃¬
tinuo ł cito moriturus. Si hoc ita
occultum est ut neutros ad iuu&
dequorum nunc sententus discep¬
tamus. Illa enim explosa opinio¬
ne qua putantur animȩ proante

Expanded text:
cui non subuenitur? Hic pro sua cui non subuenitur? Hic pro sua causa quid respondere possint, qui secundum scripturas sanctas, uel quod apud eas inueniatur uel quod eis non aduersetur, conantur adserere animas nouas non de parentibus tractas corporibus dari, nondum me audisse uel uspiam legisse fateor. non ideo sane absentium negotium deserendum est, si quid mihi, quo adiuuari uideatur, occurrerit. possunt enim adhuc dicere deum praescium, quomodo quaeque anima uictura esset, si diutius in corpore uiueret, ei procurare lauacri salutaris ministrationem, cuius futuram fuisse praeuidet pietatem, cum ad annos fidei capaces ueniret, si nunc eum oporteret propter aliquam occultam causam morte praeueniri. occultum itaque est atque ab humano uel certe ab ingenio meo remotissimum, cur nascatur infans uel continuo uel cito moriturus; sed hoc ita occultum est, ut neutros adiuuet, de quorum nunc sententiis disceptamus. illa enim explosa opinione, qua putantur animae pro ante
Abbreviated transcription (Latin):
& as carnis peccati. qua pasticipata
fit. utnihil possit anima in fantis.
secundum spm̃ sapere. Ipsa quip¬
pe affectio grauat &iam corpore
exutam. nisi cum incorpore est
aliquis fi hocꝰ turauerint sui uel
in fidelitate ł neglegentia: hoc
quidem &iam demaioribus
dici potest. possunt enim uel
repente mori. uel apud eos e¬
grotare ubi eis quo baptizentur
nemo subueniat. Sed illi inquit
habent &iam propria peccata
quorum indigeant remissione.
quae si dimissa non fuerint. ne¬
mo eos recte dicit immerito plec¬
ti prohis quae insua uita sua
uoluntate commiserint. Illa
uero anima cui quaedam con¬
tagio tracta decarne peccati
sideilla prima anima pecca¬
trice noncreata est. nullomo¬
do imputari potest. neq enim
ullo peccato sed natura qua sic
facta est & dõ donante carni
data est. Cur alienabitur ab
a&erna uita sibaptizando in¬
fanti nemo sub uenerit. Anfor¬
te nihil oberit. quid ergo ꝓdest
ei cui sub uenitur sinihil obest

Expanded text:
etas carnis petas carnis pfit ut nihil possit anima infantis secundum spiritum sapere. Ipsa quippe affectio gravat etiam corpore exutam, nisi cum in corpore est, aliquis, si hoc non curaverint sui, vel infidelitate, vel negligentia? Hoc quidem etiam de majoribus dici porepente emori uel apud eos aegrotare, ubi eis, quo baptizentur, nemo subueniat. sed illi, inquit, habent etiam propria peccata, quorum indigeant remissione, quae si dimissa non fuerint, nemo eos recte dicet inmerito plecti pro his, quae in sua uita sua uoluntate commiserint; illa uero anima, cui quaedam contagio tracta de . carne peccati, si de illa prima anima peccatrice non creata est, nullo modo inputari potest - neque enim ullo peccato, sed natura, qua sic facta est, et deo dante carni data est — cur alienabitur ab aeterna uita, si baptizando infanti nemo subuenerit? an forte nihil oberit? quid ergo prodest ei, cui subuenitur, si nihil obest,
Abbreviated transcription (Latin):
tellegentiae. propter quam &ratio¬
nalis anima facta est. potest peruo¬
luntatem bonam eligere uitam bonã
quod quidem non poterit nisi adiu¬
uerit gratia dĩ permediatorem. hoc
sine glexerit homo non tantum secun¬
dum carnem. Uerum &iam secundũ
spm̃ erit adam. si aut̃ curauerit erit
adam scđm carnem tantum modo
Secundum spm̃ aũ recte uiuens. illud
&iam quod deadam culpabile trac¬
tum ẽ. mundatum a labe peccati
recipere merebitur illa commuta¬
tione quascis resurrectio pollic&ur.¬
sed ante quã pera&atem possit se¬
cundum spm̃ uiuere necessarium ha¬
b& mediatoris sacramentũ ut quod
per eius fidem nondum potest. per
eorum qui eum diligunt fiat. eius
enim sacramento soluitur &iam in
a& ate infantili originalis poena
peccati. A quo nisi ad iutus &iam iu¬
uenis carnalem concupiscentiam
non domabit nec ea subiugata ae¬
ternae uitȩ meritum ad prehend&
nisi eius dono quem promereri
stud&. ideo uiuus opost& &iam in¬
fans bapti z&ur. neobsit animȩ soci¬

Expanded text:
tellegentiae, propter quam rationalis anima facta est, potest per uoluntquod quidem non poterit, nisi adjuverit gratia Dei per Mediatorem. Hoc si neglexerit homo, non tantum secundum carnem, verum etiam secundum spiritum erit Adam: si autem curaverit, erit Adam secundum carnem tantummodo; secundum spiritum autem recte vivens, illud etiam quod de Adam culpabile tractum est, mundatum a labe peccati recipere merebitur illa commutatione quam sanctis resurrectio pollicSed antequam per aetatem possit secundum spiritum uiuere, necessarium habet mediatoris sacramentum, ut, quod per eius fidem nondum potest, per eorum, qui eum diligunt, fiat. eius enim sacramento soluitur etiam in aetate infantili originalis poena peccati, a quo nisi adiutus etiam iuuenis carnalem concupiscentiam non domabit nec ea subiugata aeternae uitae meritum adprehendet nisi eius dono, quem promereri studet. ideo uiuus oportet etiam infans baptizetur, ne obsit animae soci
Abbreviated transcription (Latin):
talib maximeq. depeccati carne
propagatis. miro modo coaptan¬
tur. utea primitus uiuificare
post &iam a&atis accessu regere
possint tamquam obliuione prȩ¬
grauentur quae siess& quodam¬
modo indigestibilis creatori
tribueretur. quem uero paulatim¬
abhuius obliuionis corpore animȩ
resipiscens possit conuesti addm̃
suum. eiusq miseri cordiam & ue¬
ritatem primo ipsa pi&ate con¬
uersionis deinde seruandi prae¬
cepti eius perseuerantia prome¬
reri. quide iob est illo uelut
somno paulolũ in mergi. Vnde
paulatim eiugilans in lucem in

Expanded text:
talibus, maximeque de peccati carne talibus, maximeque de peccati carne propagatis, miro modo coaptantur, ut ea primitus vivificare, post etiam aetatis accessu regere possint, tanquam oblivione praegraventur. Quae si esset quodammodo indigestibilis, Creatori tribueretur: cuab huius obliuionis torpore anima resipiscens possit conuerti ad deum suum eiusque misericordiam et ueritatem primo ipsa pietate conuersionis, deinde seruandi praecepti eius perseuerantia promereri, quid ei obest illo uelut somno paululum inmergi, unde paulatim euigilans in lucem in
Abbreviated transcription (Latin):
sise addm̃ conuestendo correxerint.
Quanto minus filuis si recte uixerint.
Sed illa a &as uehementem quaestio¬
nem mou&. cuius anima cum pec¬
catum nullum habeat depropri¬
ae uoluntatis arbitrio quęritur
quo modo possit iustificari per
illius unius hominis oboedienti¬
am. si per alterius unius in oboe¬
dientiam reanon est. Haec uox
eorum est qui animas hominum¬
ex hominib parentib creatas uo¬
lunt non quidem nisi acreatore
dõ. sed sicut &iam corpora. non
enim & haec parentes creant ac
non ille quiait. prius quamte for¬
marem in utero nouite. Quibu
respond&ur animas quidem cor¬
porib hominum. dm̃ nouas sin¬
gillatim clare adhoc utincarne
peccati deoriginali peccato ueni¬
ente. recte uiuendo carnalesꝙ
concupiscentias sub dĩ gratia su¬
biciendo meritum comparent
quo cum ipso corpore in melius
transferantur tempore resurrec¬
tionis & inxpõ in a&ernum cum
angelis uiuant. Sed necesse esse
ut tum membris terrenis atq mor¬

Expanded text:
si se ad deum conuertendo correxerint? si se ad deum conuertendo correxerint? quanto minus filiis, si recte uixerint!\' Sed illa aetas uehementem quaestionem monet, cuius anima, cum peccatum nullum habeat de proprio uoluntatis arbitrio, quaeritur quomodo possit iustificari per illius unius hominis oboedientiam, si per alterius unius inoboedientiam rea non est. haec uox eorum estex hominibus parentibus creatas volunt, non quidem nisi a creatore Deo, sed sicut etiam corpora. Non enim et haec parentes creant, ac non ille qui ait: Priusquam te formarem in utero, novi te . 24. Quibus respondetur, animas quidem corporibus hominum Deum novas singillatim dare, ad hoc ut in carne peccati de originali peccato veniente recte vivendo, carnalesque concupiscentias sub Dei gratia subigendo, meritum comparent, quo cum ipso corpore in melius transferantur tempore resurrectionis, et in Christo in aeternum cum Angelis vivant. Sed necesse esse ut, cum membris terrenis atque mor
Abbreviated transcription (Latin):
essent peccata nisi quae genitalib
admittuntur. Quis uero aud eat
adfirmare fusta mendatia per¬
iuria. non esse peccata nisi quitalia
uult impune committere atdis
plena est puerilis a&as. Quam¬
uis in eis nonita ut inmaioribus
punienda uideantur quod spe¬
rentur annis accedentib quibus
ratio conualescat posse prȩcepta
salutaria melius intellegere.
eisq libentius oboedire. Sed
nunc depueris non agimus quo¬
rum carnalem ac puerilem uo¬
luptatem uel corporis uel animi
seueritas &aequitas: oppug nauerit
quib possunt uirib dictorum atq fac¬
torum repugnant proqua nisi pro
falsitate & iniquitate quae suffraga¬
ri uidebitur eis uel adpercipienda
quae alliciunt uel aduitanda quae
offendunt De in fantib loquimur
non quia nascuntur plerumq deadul¬
teriis neq: enim in prauis moribus
naturae dona culpanda sunt aut
propter ea non debuerunt germi¬
nare frumenta quod ea seruerit
furantis manus. aut uero ipsis pa¬
rentib obfutura sit iniquitas sua

Expanded text:
essent peccata, nisi quae membris genitalibus admittuntur. quis uero audeat adfirmare furta, mendacia, periuria non esse peccata, nisi qui -talia uult inpune committere? at his plena est puerilis aetas, quamuis in eis non ita ut in maioribus punienda uideantur, quod sperentur annis accedentibus, quibus ratio conualescat, posse praecepta salutaria Melius intellegere eisque libentius oboedire. sed nunc de pueris non agimus, quorum carnalem ac puerilem uoluntatem uel corporis uel animi si ueritas et aequitas obpugnauerit, quibus possunt uiribus dictorum atque factorum repugnant. pro qua? nisi pro falsitate et iniquitate, quae suffragan uidebitur eis uel ad percipienda, quae alliciunt, uel ad uitanda, quae offendunt. de infantibus loquimur, non quia nascuntur plerumque de adulteris; neque enim in prauis moribus naturae dona culpanda sunt, aut propterea non debuerunt germinare frumenta, quod ea seuit furantis manus. aut uero ipsis parentibus obfutura sit iniquitas sua,
Abbreviated transcription (Latin):
cramento exire decorpore sinec ꝓ¬
prium aliquod peccatum commisit
nec ex illa est quae in adam prima
peccauit. Nonenim depueris gran¬
diusculis agimus quib quidem peo¬
catum propriũ nolunt ad tribuere
quidam nisi ab anni quasti decimi
asticulo conpubescere coeperint
quod merito crederemus. sinulla

Expanded text:
cramento exire de corpore, si nec pcramento exire de corpore, si nec proprium aliquod peccatum commisit nec ex illa est, quae in Adam prima peccauit? Non enim de pueris grandiusculis agimus, quibus quidem peccatum proprium nolunt adtribuere quidam nisi ab anni quarti decimi articulo, cum pubescere coeperint. quod merito crederemus, si nulla
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ regnat cũ desideriis eius. id÷
his quae secundum carnem contra
spm̃ concupiscuntur ñ oboeditur.
Pro inde apłs. Numquid ait non sit
peccatum in urõ mostali corpore.
Sciebat quippe peccati in eẽ delec¬
tationẽ quã peccatum uocat de¬
prauata scilic& exprima transgres¬
sione natura. Sed ñ in quit regn&
peccatũ in urõ mostali corpore ad
oboediendũ desiderus eius. nec exi¬
beatis membra urã arma iniquita¬
tis peccato secundum hanc senten
nec rem absur dissimam dicimus.
quod caro sine anima concupiscat
Nec manicheis consentimur. Qui
cum uiderent non posse carnem
sine anima concupiscere aliam
quandã animã suã exalia natura
dõ contraria carnẽ habere putauer̃
Vnde concupiscat aduersus spm. nec
alicui animae non esse nec essariam
xp̃ĩ gratiam dicere cogimur cum
dicitur nobis. quid meruit anima
infantis. unde illi pernitio sum sit
non percepto xpĩani baptismi sa¬

Expanded text:
autem regnat, cum desideriis eius, id est autem regnat, cum desideriis eius, id est his, quae secundum carnem contra spiritum concupiscuntur, non oboeditur. proinde apostolus numquid ait: non sit peccatum in uestro mortali corpore — sciebat quippe inesse peccati delectationem, quam peccatum uocat, deprauata scilicet ex prima transgressione natura - sed, non, inquit, regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, nec exhibeatis membra uestra arma iniquitatis peccato? Secundum hanc sententiam nec rem absurdissimam dicimus, quod caro sine anima concupiscat, nec Manichaeis consentimus, qui cum uiderent non posse carnem sine anima concupiscere aliam quandam animam suam ex alia natura deo contraria carnem habere putauerunt, unde concupiscat aduersus spiritum. nec alicui animae non esse necessariam Christi gratiam dicere cogimur, cum dicitur nobis: quid meruit anima infantis, unde illi perniciosum sit non percepto christiani baptismi sa
Abbreviated transcription (Latin):
percarnem non uidentur dic¬
tum est. uidebit omnis caro
salutare dñĩ. non utiq nisi dea¬
nima qua uiuit caro cum &iã
per ipsam carnem nostram
xpm piae uidere. id est for¬
mam qua indutus est propt̃
nos. non pestin& ad concupis¬
centiam sed administerium
carnis. nefoste aliquis ita ue¬
lit accipere quod dictum est.
Videbit om̃s caro salutare di.
Quanto congruentius dicitur ca¬
ro concupiscit. quando anima
ñsolum carni animalẽ uitam
praeb&. uerum &iam secun¬
dum ipsam carnem aliquid
cuncupiscit. quod in potestate
non est. ne concupiscat quam diu
in est peccatum in membris idest
uiolenta quaedã carnis in lecebra
incorpore mostis huius ueniens de
uindicta illius peccati. Unde ꝓpa¬
ginẽ ducimus scđm quam oms an¬
te gratiã filii sunt irȩ contra quod
peccatũ militant sub gratia constitu
ti. ut non sit in eorum corpore quam¬
diu uita mostale ẽ ut &mortuũ
iure dicatur. sed utñ regn& non

Expanded text:
per carnem non uidentur, dicper carnem non uidentur, dictum est: uidebit omnis caro salutare dei, non utique nisi de anima, qua uiuit caro, cum etiam per ipsam carnem nostram Christum pie uidere, id est formam, qua indutus est propter nos, non pertineat ad con-r cupiscentiam, sed ad ministerium carnis, ne forte aliquis ita uelit accipere, quod dictum est: uidebit omnis caro salutare dei: quanto congruentius dicitur caro concupiscere, quando anima non solum carni animalem uitam praebet, uerum etiam secundum ipsam carnem aliquid concupiscit, quod in potestate non est, ne concupiscat, quamdiu inest peccatum in membris, id est uiolenta quaedam carnis inlecebra in corpore mortis huius, ueniens de uindicta illius peccati, unde propaginem ducimus, secundum quam omnes ante gratiam filii sunt irae. contra quod peccatum militant sub gratia constituti, non ut non sit in eorum corpore, quamdiu ita mortale est, ut et mortuum iure dicatur, sed ut non regnet. non
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. serua mandatum & d ns p̃b&
illam tibi. Nam cũ sps̃ imperat
membris. corporis ut huic desiderio
seruiant quisolus accenditur uelut
cum adsumitur codex: cum aliquid
scribitur. legitur. disputat᷑. auditur.
Cũ deniq panis frangitur esurienti.
& c&era humanitatis ac miseri cordiȩ
praestantur officia oboedienti am
caro ex hib& ñ concupiscentiã. Mo¬
u& his atq huius modi bonis desi¬
deriis quib sola anima concupiscit
cum aduersatur aliquid quod ean¬
dem animã scđm carnẽ delect&
tunc dicitur caro concupiscere ad
Sic enim dictaẽ caro. in eo quod
seđm ipsam facit anima. cũ ait.¬
Caro concupiscit quem ad modũ
dictum est. auris audit. &o cu¬
lus uid&. Quis enim nescit qđ
animo potius & peraurem au¬
diat. & per oculum uideat
Ita loqui mur &cum dicimus
manus tua subuenit homini
cum aliquid porrecta manu
datur quo cuiquam subuenit᷑
Quod si deipso &iam fidei oculo
ad quem pestin& credere quȩ

Expanded text:
tiam: serua mandatum, et dominus tiam: serua mandatum, et dominus praebebit illam tibi. nam cum spiritus imperat membris corporis, ut huic desiderio seruiant, quo solus accenditur, uelut cum adsumitur codex, cum aliquid scribitur, legitur, disputatur, auditur, cum denique panis frangitur esurienti et cetera humanitatis ac misericordiae praestantur officia, oboedientiam caro exhibet, non concupiscentiam mouet. his atque huius modi bonis desideriis, quibus sola anima concupiscit, cum aduersatur aliquid, quod eandem animam secundum carnem delectat, tunc dicitur caro concupiscere aduSic enim dicta est caro in eo, quod secundum ipsam facit anima, cum aitcaro concupiscit, quemadmodum dictum est: auris audit et oculus uidet, quis enim nescit, quod anima potius et per aurem audiat et per oculum uideat? ita loquimur et cum dicimus; manus tua subuenit homini, cum aliquid porrecta manu datur, quo cuiquam subueniatur. quodsi de ipso etiam fidei oculo, ad quem pertinet credere, quae
Abbreviated transcription (Latin):
decorpore sine baptismo exigerit
Quisquis istã sententiam deanima
tenens potuerit demonstrare
mirandus est. Uerissime quippeac
ueracissime scriptum est. Caro con
sus carnem. Sed tamen carnẽ sine
anima concupiscere nihil posse pu¬
to qđ oms doctus in doctusq nondu¬
bitat. Ac ꝑhoc ipsius concupiscen¬
tiae carnalis causa ñ est in ama so¬
la sed multo minus est in carne
sola. Exutraq. fit exanima scilic&
qđ sine illa delectatio nulla sen¬
titur. Excarne aũ quod sine illa
carnalis delectatio non sentitur
Carnẽ itaq concupiscentẽ ad uer¬
sus spm̃ dicit apłs. carnalẽ ꝓculdu¬
bio delectationẽ quam decarne &
cum carne sps̃ hab& aduersus delec¬
tationẽ quam solus hab&. solus quip¬
pe hab&. nisi fallor illud desideri¬
um noncũ carnis uoluptate ł carna¬
liũ rerum cupiditate cõmixtum
quo desiderat & defecit anima in
atria dnĩ. Solus hab& &iam illud
dequo dicitur. Concupisti sapien¬

Expanded text:
de corpore sine baptismo exierit, de corpore sine baptismo exierit, quisquis istam sententiam de anima tenens potuerit demonstrare mirandus est. Uerissime quippe ac ueracissime scriptum est: caro conc aduersus carnem; sed tamen carnem sine anima concupiscere nihil posse puto quod omnis doctus indoctusque non dubitet. ac per hoc ipsius concupiscentiae carnalis causa non est in anima sola, sed multo minus est in carne sola. ex utroque enim fit: ex anima scilicet, quod sine illa delectatio nulla sentitur, ex carne autem, quod sine illa carnalis delectatio non sentitur. carnem itaque concupiscentem aduersus spiritum dicit apostolus carnalem procul dubio delectationem, quam de carne et cum carne spiritus habet aduersus delectationem, quam solus habet. solus quippe habet, ni fallor, illud desiderium non cum carnis uoluptate uel carnalium rerum cupiditate conmixtum, quo desiderat et deficit anima in atria domini; solus habet etiam illud, de quo ei dicitur: concupisti sapien
Abbreviated transcription (Latin):
secundum animam dictum est
Quod usq adeo contrarium est
ecclesiasticae fidei ut parentes
adpercipien dam gratiam scĩ bap¬
tismi &iam cũ paruulis atq infanti¬
b currant. in quib si hoc uinculũ
peccati soluitur. quod tantũ modo
carnis non &iam quod animae est.
merito quaeritur quid eis ob ess&
siin illa &ate decorpore sine bap¬
tismo exirent. Sienim perhoc
sacram̃tum corpori eorũ consulitur.
ñ &animȩ deberent & mostui babti¬
zari: Atcum uideamus hoc uniuersa¬
liter ecłam r&inere. ut cũ uiuentib
curratur. & uiuentib succurratur ne
cum mortui fuerint. nihil fieri possit
quod ꝓsit. Non uidemus quid aliud
possit intellegi nisi unum quẽq par¬
uulum non eẽ nisi adã & corpore &a¬
nima. Etideo illi xp̃i gratiã necessariã.
A&as quippe illa inse ipsa nihil egit.
ł boni uel mali. Proinde ibi anima
innocentissima ẽ si ex adam propa¬
gata non est. Vnde quo modo pos¬
sit iuste ire incondemnationem. si

Expanded text:
secundum animam dictum est: secundum animam dictum est: quod usque adeo contrarium est ecclesiasticae fidei, ut parentes ad percipiendam gratiam sancti baptismi etiam cum paruulis atque infantibus currant, in quibus si hoc uinculum peccati soluitur, quod tantummodo carnis, non etiam quod animae est, merito quaeritur, quid eis obesset, si in illa aetate de corpore sine baptismo exirent. si enim per hoc sacramentum corpori eorum consulitur, non et animae, deberent et mortui baptizari; at cum uideamus hoc uniuersaliter ecclesiam retinere, ut cum uiuentibus curratur et uiuentibus succurratur, ne, cum mortui fuerint, nihil fieri possit quod prosit, non uidemus, quid aliud possit intellegi, nisi unumquemque paruulum non esse nisi Adam et corpore et anima et ideo illi Christi gratiam necessariam. aetas quippe illa in se ipsa nihil egit uel boni uel mali; proinde ibi anima innocentissima est, si ex Adam propagata non est. unde quomodo possit iuste ire in condemnationem, si
Abbreviated transcription (Latin):
ti. ita & perunius oboedienti¬
am iusti constituuntur multi
Ex his enim uerbis apostoli
quidefendunt anim arum ꝓ¬
paginem sententiam suam sic
astruere moliuntur. si secundũ
solam carnem inquiunt potest
intellegi peccatum uel pecca¬
tor. non cogimur in his uerbis
exparentibus animã credere¬
Si autem quam uis per inlecebram
carnis non tamen peccat nisi anima.
quomodo accipiendum est quod
dictum ẽ in quo om̃s peccauerunt.
Si non ex adam &iam anima sicut
caro propagata est Aut quomodo
perillius in oboedientiam peccato¬
res constituti sunt. sitantum secun¬
dum carnem in illo non &iam secun¬
dum animam fuerunt Cauen¬
dum ẽ enim neuel ds̃ uideatur
auctor esse peccati sidat animam
carni inqua eam peccare necessesit.
uel poss& esse anima pr&er ipsius
xeĩ cui liberande a peccato non sit
xp̃i ana gratia necessaria quia ñ
peccauit in adam. Si omnes in eo
peccasse secundum carnem tantũ
quae deillo creata est. non &iam

Expanded text:
TI: ITA ET PER UNIUS OBOEDITIONTI: ITA ET PER UNIUS OBOEDITIONam iusti constituentur multi. ex his enim uerbis apostoli qui defendunt animarum propaginem sententiam suam sic adstruere moliuntur: si secundum solam carnem, inquiunt, potest intellegi peccatum uel peccator, non cogimur in his uerbis ex parentibus animam credersi autem quamuis per inlecebram carnis non tamen peccat nisi anima, quomodo accipiendum est, quod dictum est : in quo omnes peccauerunt, si non ex Adam etiam anima sicut caro propagata est? aut quomodo per illius inoboedientiam peccatores constituti sunt, si tantum secundum carnem in illo, non etiam secundum animam fuerunt? Cauendum est enim, ne uel deus uideatur auctor esse peccati, si dat animam carni, in qua eam peccare necesse sit, uel possit esse anima praeter ipsius Christi, cui liberandae a peccato non sit christiana gratia necessaria, quia non peccauit in Adam, si omnes in eo peccasse secundum carnem tantum, quae de illo creata est, non etiam
Abbreviated transcription (Latin):
ess& quod similiter sufflauerit ds̃
infaciem formatȩ mulieris. & fac¬
ta fuerit in animam uiuam. lam
quidem plurimum lucis accede¬
r& quacuiq formatȩ carnis hom¬
nis non ex parentib dari animam
crederemus. Ad huc tamen ex¬
pectar&ur. quid propriae tene¬
r&ur in prole. quinobis modus
usitatus ẽ hominis ex homine.
Prima uero mulier aliter facta
est. &ideo adhuo dici possit ani¬
mã propter ea non exadã diumi¬
tus euae datam. quia non exillo
tam quam prolis ostaest. Siaũ
homini qui primus ex illis natus
ẽ commemorar& scriptura non
exparentib ductã. sed desuper
animam datam. illud iam &iam
ter& intellegi. Nunc itaq: illud
consideremus utrum neutram
confirm& sententiam. an utriq
possit ad commodari quod scrip¬
perunius delictum in omnes
homines ad condempnationem.
ita & perunius iustificationẽ
inomnes homines adiustificati¬
onem uitae Sicut enim per in
oboedientiam unius hominis
peccatores constituti sunt mul¬

Expanded text:
esset, quod similiter sufflauerit deus esset, quod similiter sufflauerit deus in faciem formatae mulieris et facta fuerit in animam uiuam, iam quidem plurimum lucis accederet, qua cuique formatae carni hominis non ex parentibus dari animam crederemus, adhuc tamen expectaretur, quid proprie teneretur in prole, qui nobis modus usitatus est hominis ex homine. prima uero mulier aliter facta est, et ideo adhuc dici posset animam propterea non ex Adam diuinitus Euae datam, quia non ex illo tamquam proles orta est. si autem homini, qui primus ex illis natus est, commemoraret scriptura non ex parentibus ductam, sed desuper animam datam, illud iam in ceorteret intellegi. Nunc itaque et illud consideremus, utrum neutram confirmet sententiam, sed utrique possit adcommodari, quod scripper unius delictum in omnes homines in condemnationem, ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. sicut OBOEDIENTIAM UNIUS HOMINIS, PECCATORES CONSTITUTI SUNT MUL
Abbreviated transcription (Latin):
ilo dm̃ fecisse animã quã primo ho¬
mini dedit. ñex aliqua iam facta
creatura sic̃ corpus exterra. Etideo
cũ redit ñ hab& quo redeat. nisi ad
auctorẽ qui eã dedit . ñ ad eã creatu¬
ram ex qua facta ẽ sicut corp. ad ter¬
rã. Nulla ẽ enĩ creatura ex qua facta
ẽ. quia exnihilo facta ẽ ac ꝑ hoc ad
factorẽ redit quae redit aquo ex
nihilo facta est non enim om̃s rede¬
unt. quõ sunt dequib dicit᷑. spsam¬
bulans & ñreuestens. Quo circa diffi¬
cile est quidem omnia dehac re
scripturarum scãrum testimonia
colligere. quod &sifieri possit ut
non solum comiemorentur sed
&iam pertractentur. in magnam
sermonis longitudinem ꝑgunt
Sed tamen nisi aliquid tam cestũ
proferatur quã cesta ꝓferuntur
quib ostenditur quod ds̃ animã
fecerit ł quod eam primo homini
dederit Quonam modo ꝑdiuni
eloquii testimonium ista questio
soluatur ignoro. Si enim scriptũ

Expanded text:
ilo deum fecisse animam, quam primo hoilo deum fecisse animam, quam primo homini dedit, non ex aliqua iam facta creatura sicut corpus ex terra; et ideo, cum redit, non habet. quo redeat, nisi ad auctorem, qui eam dedit, non ad eam creaturam, ex qua facta est, sicut corpus ad terram. nulla est enim creatura, ex qua facta est, quia ex nihilo facta est, ac per hoc ad factorem redit, quae redit, a quo ex nihilo facta est. non enim omnes redeunt, quoniam sunt, de quibus dicitur: spiritus ambulans et non reuertens. , Quocirca difficile est quidem omnia de hac re scripturarum sanctarum testimonia conligere: quod etsi fieri possit, ut non solum commemorentur sed etiam pertractentur, in magnam sermonis longitudinem pergunt; sed tamen, nisi aliquid tam certum proferatur, quam certa proferuntur, quibus ostenditur, quod deus animam fecerit uel quod eam primo homini dederit, quonam modo per diuini eloquii testimonium ista quaestio soluatur ignoro. si enim scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ inter utrãq consistit. Cũ enimisti
dixerint hinc ꝓbari ñ a parentib
sed adõ animã dari. quo conuerso
puluere interrã suã id est carne
quae depuluere facta ẽ reuertet᷑
sps addm̃ quidedit eũ. Respondent
illi utiq ita ẽ. Redit enim sp̃s ad dm̃
quidedit eũ homini primo. quando
in eius faciẽ sufflauit. Con uerso
puluere id est humano corpore
interrã suam unde primitus factũ ẽ.
Neq enĩ ad parentes erat sp̃s̃ reditu¬
rus quãuis inde sit creatus ex illo
uno qui primo homini datus ẽ. Sic̃
nec ipsa caro post mostẽ ad paren¬
tes reuert&ur aquib eã ceste con¬
stat eẽ ꝓpagatũ. Qem ad modũ
ergo caro ñredit ad homines ex quib
creata ẽ. sed ad terrã unde primo ho¬
mini formata ẽ ita & sps̃ ñ redit ad homnes
a quib transfusus ẽ. sed ad dm̃ a quo
primȩ illi carnidatus ẽ. Quo testi¬
monio sane satis ad monemur exnih¬

Expanded text:
sed inter utramque consistit. Cum enim isti sed inter utramque consistit. Cum enim isti dixerint hinc probari non a parentibus, sed a Deo animam dari, quod converso pulvere in terram suam, id est carne, quae de pulvere facta est, revertetur spiritus ad Deum qui dedit illum; respondent illi: Utique ita est. Redit enim spiritus ad Deum, qui eum dedit homini primo, quando in eius faciem sufflauit conuerso puluere, id est humano corpore, in terram suam, unde primitus factum est. neque enim ad parentes erat spiritus rediturus, quamuis inde sit creatus ex illo uno, qui homini primo datus est, sicut nec ipsa caro post mortem ad parentes reuertitur, a quibus eam constat certe esse propagatam. quemadmodum ergo caro non redit ad homines, ex quibus creata est, sed ad terram, unde primo homini formata est, ita et spiritus non redit ad homines, a quibus transfusus est, sed ad deum, a quo primae illi carni datus est. Quo testimonio sane satis admonemur ex nih
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniũ neutris eorũ aduersatur¬
Ego uero arbitror melius intellegi
hodictum degratia diqua interius
renouamus Omniũ enim suꝑborũ
sdeficey. scđm terrenũ hominẽ uiuentiũ &
desua uanitate p̃sum̃tiũ. quod ã mo¬
do aufestur sps ꝓprius. cũ exuunt
se ueterẽ hominẽ & infirmant᷑ ut ꝑ¬
ficiant᷑ expulsa suꝑbia dicentes dño
ꝑhumilẽ confessionẽ. Mem̃to quia
puluis sumus. Quib dictũ erat . quid
suꝑbit terra &cinis : Poculũ quip¬
pe fidei contuentes dĩ iusticiã ut
ñ uellint constituere suã sem& ipsos
despiciunt. sic̃ iobdicit & distabes¬
cunt & aestimant se terrã &cinerẽ
aũ iam ñego. uiuit aũ in me xp̃s.
Sic innouatur facies terrȩ ꝑnoui
testam̃tigratiã numerositate scõ
rũ. Illud &iã qđ apud ecclesiasten
scriptũ est. Etconuestatur puluis
interrã sicut fuit & sp̃s reuertat᷑
addm̃ quidedit eum. Neutri sen¬
tentiae contra alterã suffragatur

Expanded text:
testimonium neutri eorum aduersaturtestimonium neutri eorum aduersaturEgo uero arbitror melius intellegi hoc dictum de gratia dei, qua interius renouamur. omnium enim superborum secundum terrenum hominem uiuentium et de sua uanitate praesumentium quodammodo aufertur spiritus proprius, cum exuunt se ueterem hominem et infirmantur, ut perficiantur expulsa superbia, dicentes domino per humilem confessionem: memento, quia puluis sumus, quibus dictum erat: quid superbit terra et cinis? per oculum quippe fidei contuentes dei iustitiam, ut non uelint constituere suam, semet ipsos despiciunt, sicut Iob dicit, et distabescunt et aestimant se terram et cinereautem iam non ego, uiuit autem in me Christus. sic innouatur facies terrae per noui testamenti gratiam numerositate sane. torum. Illud etiam, quod apud Ecclesiasten scriptum est: et conuertatur puluis in terram, sicut fuit, et spiritus reuertatur ad deum, qui dedit eum, neutri sentent
Abbreviated transcription (Latin):
ueniamus fidẽ putantes habere
animas aliqua merita operũ suoꝵ
priusquã incipiant incorporibus
uiuere Nunc illud uideamus
quẽ ad modũ dictum sit. Auferes
ram suam reuestentur. łmittis
uabis faciem terrae Proillis enĩ
qui arbitrantur animas exparen¬
tib sicut corpora creari hoc uide¬
tur sonare cũ sic intellegitur
ut spm̃ eorũ ꝓpterea dixerit
quod eũ homines ex hominib
acceperint. quicũ mos tui fuerint
non eis poterit ab hominib red¬
di utresurgant. Quia non rur¬
sus quẽ ad modum quando nati s̃
aparentib ducitur. sed ds̃ eum red¬
d&. qui resuscitat mostuos ac ꝑ
hoc eundẽ spm̃ dixerit eorũ cũ
moriunt᷑. dĩ aut̃ cum resurgant
Quod possunt illi qui ñ ex parentib
sed dõ mittente animas uenire as¬
serunt ꝓsua opinione sic intellege¬
re. uteorũ dixerit spm̃ cum moriunt᷑
quia in eis erat. & abeis exit. dĩ aut̃
cũ resurgunt qđ ab ipso mititur
ab ipso reddit᷑. Promde &iam hoc

Expanded text:
ueniamus putantes habere ueniamus putantes habere animas aliqua merita operum suorum, priusquam incipiant in corporibus uiuere. Nunc illud uideamus quemadmodum dictum sit: auferes luerem suum conuertentur. emittes uabis faqui arbitrantur animas ex parentibus sicut corpora creari, hoc videtur sonare, cum sic intelligatur, ut spiritum eorum propterea dixerit, quod eum homines ex hominibus acceperint: qui cum mortui fuerint, non eis poterit ab hominibus reddi, ut resurgant; quia non rursus, quemadmodum quando nati sunt, a parentibus ducitur, sed Deus eum reddet, qui resuscitat mortuos . Ac per hoc eundem spiritum dixit eorum, cum moriuntur, dei autem, cum resurgunt. quod possunt illi, qui non ex parentibus, sed deo mittente animas uenire adserunt, pro sua opinione sic intellegere, ut eorum dixerit spiritum, cum moriuntur, quia in eis erat et ab eis exit, dei autem, cum resurgunt, quod ab ipso mittitur, ab ipso redditur. proinde etiam hoc