comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debuerim facere quod non fecerim. Etquia iuxta euangeli¬
cam parabolã . non uultis respondere quod sciscitor. ego mihi
respondebo ipse ꝓuobis indicans quid facturus sim. quõ feci
uineae meae cuncta quae debui et ꝓuuis adtulit labruscas.
auferam uniuersa quae dederam tollã angelor auxilia. de-
quibus inpsalmis scriptum est. Circumdat angelus dñi in cir¬
cuitu timentium eũ etliberabit eos. Etdiripietur ab aduer¬
sarus. et destruam muros. etinimicis gentibus subiacebit.
eritq deserta etnonpotabitur in aeternũ nec fodietur ut
redigatur inuepres etascendent in ea spinae. Haec autẽ¬
subNet ago pañ. Uineae dehierusalẽ atq uidae dicuntur
solitudine. quod pleriq iudaeorx putant subbabylonus
accidisse: quod etnos factum exparte negare non possumus.
S ed quia sequitur. etnubibus mandabo nepluant super eã
ymbrem. Hoc in illa captiuitate intellegi non potest. si¬

Expanded text:
debuerim facere quod non fecerim. Et quia juxta Evangelidebuerim facere quod non fecerim. Et quia juxta Evangelicam parabolam non vultis respondere quod sciscitor, ego mihi respondebo ipse pro vobis, indicans quid facturus sim: Quoniam feci vineae meae cuncta quae debui, et pro uvis attulit labruscas, auferam universa quae dederam. Tollam angelorum auxilia, de quibus in psalmis scriptum est: Circumdat Angelus Domini in circuitu timentium eum, et liberabit eos : et diripietur ab adversariis. Destruam muros, et inimicis gentibus subjacebit, eritque desredigatur insub metaphora vineae, de Jerusalem atque Judaeae dicuntur solitudine, quod plerique Judaeorum putant sub Babyloniis accidisse: quod et nos ex parte factum negare non possumus. Sed quia sequitur: Et nubibus mandabo, ne pluant super eam imbrem, hoc in illa captivitate intelligi non potest. Si
Abbreviated transcription (Latin):
hic praeter missũ est scribas et pharisaeos interrogat. In esaia
enĩ nihil dictum est deagricolis. nec quae passuri sint indicat᷑.
sed tantum deuinea sermo est. ibi aut̃ quasi alia sit uinea. etalii
agricolae. sic depopulo loquitur et magistris. ut malos male
ꝑdat. etuineã aliis agricolis locet. significans apłos eteos qui
apł̃is successuri sunt nec uero. TaΥTΩ ATIa. est. ut ple¬
riq aestimant in eo quod ait. an quod expectaui ut faceret
uuas etfecit labruscas. supra enĩ apud se tacitus loquitur. hic
aũt quod cogitauerat alios interrogat. Etnunc ostendam
uobis quid ego faciam uineae meae. auferam sepem eiuseterit
indireptione. et diruam macheriã eius eterit in conculcatio¬
ne. et ponam eam desertã. non potabitur etnonfodietur et
o habitatores hierusalem etuiri tribus iudae. utiudicare¬
tis inter me etuineã meã. et interrogaui ut diceretis quid

Expanded text:
hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia hic praetermissum est, Scribas et Pharisaeos interrogat. In Isaia enim nihil dictum est de agricolis, nec quae passuri sint indicatur; sed tantum de vinea sermo est: ibi autem quasi alia sit vinea et alii agricolae, sic de populo loquitur et magistris, ut malos male perdat, et vineam aliis agricolis locet; significans apostolos et eos qui apostolis successuri sunt. Nec vero ταυτολογία est, ut plerique aestimant in eo quod ait: An quod exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas? Supra enim apud se tacitus loquitur, hic autem quod cogitaverat, alios interrogat. Et nunc ostendam vobis quid ego faciam vineae meae: Auferam sepem ejus, et erit in direptionem: diruam maceriam ejus, et erit in conculcationem. Et ponam eam desertam; non putabitur, et non fodietur: eto habitatores Jerusalem, et viri tribus Judae, ut judicaretis inter me et vineam meam, et interrogavi, ut diceretis quid
Abbreviated transcription (Latin):
subrexi. uitis quoq ipsa non fuit una depluribus sed electa.
Et . RΑ MΚaptT oC̃ aedificaui firmissimam turrem inqua
fruges reconderem. etde qua insidiantes frugibus bestias con¬
templarer. Extruxi torcular vtineodem potissimum loco
premerentur uuae etuinum funderent. quia haec igitur
feci quae facere debui. respondeant mibi habitatores hieru¬
salem etiudae. immo iudicent interme etuineam meam.
quid est quod facere debui etnonfecerim. etillis tacentibus
sibi ipse respond&. nisi forte in hoc erraui quod ꝓlabore meo.
expectaui utuuas facer& non labruscas. quas inculta ac deser¬
ta uinea ad ferre consueuit. tale quid etnatan ꝓpheta adda
uid loquitur missus. Etinterrogat eũ perparabolam ut dũ
dealio iudicat. dese ꝓmat sententiam. Ergo hic populus in¬
terrogatur quasi deuinea utcontra se ipse respondeat.
Hunc locum Ineuangelio plenius saluator exequitur. et quod

Expanded text:
subrexi: vitis quoque ipsa non fuit una de pluribus, sed electa subrexi: vitis quoque ipsa non fuit una de pluribus, sed electa et καλλίκαρπος. Aedificavi firmissimam turrim, in qua fruges reconderem, et de qua insidiantes frugibus bestias contemplarer. Exstruxi torcular, ut in eodem potissimum loco premerentur uvae, et vinum funderent. Quia haec igitur feci, quae facere debui, respondeant mihi habitatores Jerusalem et Judae: immo judicent inter me et vineam meam, quid est quod facere debui, et non fecerim? Et illis tacentibus, sibi ipse respondet: Nisi forte in hoc erravi, quod pro labore meo exspectavi, ut uvas faceret, non labruscas, quas inculta ac deserta vinea afferre consuevit. Tale quid et Nathan Propheta ad David missus loquitur , et interrogat eum per parabolam, ut dum de alio judicat, de se promat sententiam. Ergo et hic populus interrogatur quasi de vinea, ut contra se ipse respondeat. Hunc locum in Evangelio plenius Salvator exequitur , et quod
Abbreviated transcription (Latin):
tatus est. canpaic̃. idest fructus pessimos. symmachus.
iudaei dñm coronauerunt. illo enim expectante utuinde¬
miae tempore deferrent uuas adtorcularia. proquibus
octauus. et octogesimus tertius psalmus. habent titulos. isti
securis etuitiis saeculi demergentes quae ineuangelio spinȩ
inter praetanturblasphemiarum stimulos obtulerunt. pu¬
to aũt melius eẽ. busim. labruscas quam spinas intellegi. Vt
coeptae translationis similitudo seruetur. unde et saluator
dicit in euangelio. numquid colligunt despinis uuas aut de
tribulis ficus. Nunc ergo habitator hierusalem. etuir iu
da iudicate interme etuineam meam quid est quod debui
ultra facere uineae meae etnonfecerim ei aliquot. etexpec¬
taui ut facer& uuas etfecit labruscas. feci inquit uniuersa
quae debui. plantaui uineam in loco uberrimo. Circum dedima¬
cheriam. elegi lapides. et flagella eius hastilibus calamisque

Expanded text:
tatus est, σαπρίας, id est, fructus pessimos: Symmachus tatus est, σαπρίας, id est, fructus pessimos: Symmachus Judaei Dominum coronaverunt. Illo enim exspectante, ut vindemiae tempore deferrent 70 uvas ad torcularia, pro quibus octavus et octogesimus tertius psalmus habent titulos, isti se curis et vitiis saeculi demergentes, quae in Evangelio spinae interpretantur, blasphemiarum stimulos obtulerunt. Puto autem melius esse, Busim labruscas, quam spinas intelligi, ut coeptae translationis similitudo servetur. Unde et Salvator dicit in Evangelio: Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus . Nda, judicate inter me et inter vineam meam. Quid est quod debui ultra facere vineae meae et non fecerim ei? An quod exspectavi ut faceret uvas, et fecit labruscas? » Feci, inquit, universa quae debui, plantavi vineam in loco uberrimo: circumdedi maceriam, elegi lapides, et flagella ejus hastilibus calamisque
Abbreviated transcription (Latin):
tur. quod nos inpulcherrimos fructus uertere possu¬
mus. Aedificauit quoq turrem in medio eius. templũ
uidelicet inmedia ciuitate. et torcular extruxit in ea.
quod quidam altare significari putant. Sicut enim
adtorcular omnes uuae conportantur. atq calcantur
utex eis exprimatur uinum. sic altare omnes populi sus¬
cepit fructus . et immolatas hostias deuorat. luxta illud
quod debeniam in. incuius tribu templum fuit et altare
legimus. beniamin lupus rapax mane comedet etaduespe¬
ram dabit escam. Cuncta quae dicuntur deuinea. possunt
etad animae humanae referristatim. quae adõ plantata in
bonum. non uuas adtulerit sed labruscas. Et postea sit tra¬
dita bestus conculcanda. nec diuinum imbrem susceperit doc¬
trinarum quia precerita dona contempserit. Etexpectauit
ut facer& uuas et fecit labruscas. Prolabruscis quas nos uerti¬
mus. in hebreo scriptum est. busim. quod aquila interprȩ¬

Expanded text:
tur: quod nos in pulcherrimos fructus vertere possutur: quod nos in pulcherrimos fructus vertere possumus. Aedificavit quoque turrim in medio ejus, templum videlicet in media civitate: et torcular exstruxit in ea, quod quidam altare significari putant. Sicut enim ad torcular omnes uvae comportantur atque calcantur, ut ex eis exprimatur vinum, sic altare omnis populi suscipit fructus, et immolatas hostias devorat; juxta illud quod de Benjamin, in cujus tribu templum fuit et altare, legimus: Benjamin lupus rapax, mane comedet: et ad vesperam dabit escam . Cuncta quae dicuntur de vinea, possunt et ad animae humanae referri statum, quae a Deo plantata in bonum, non uvas attulerit, sed labruscas; et postea sit tradita bestiis conculcanda: nec divinum imbrem susceperit doctrinarum; quia praeterita dona contempserit. Et exspectavi, ut faceret uvas, et fecit labruscas. Pro labruscis, quas nos vertimus, in Hebraeo scriptum est BUSIM : quod Aquila interpre
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Etinzacharia quattuor cornua quattuor
potentissima regna demonstrant. Hebraei hunc
locum ita edisserunt. uinea xp̃o plantata est in
cornu. idest inforti loco atque sublimi. quia ap¬
pellatur filius olei. uel quod indigeat dĩ miseri¬
cordia. etrius sustentetur auxilio. uel quod
cunctis gentibus. clarum dĩ iustitiae lumen
praebuerit
ET SEPSIT EAM ET LAPIOES ELEGIT EX ILLA
etplantauit uineam sorech. etaedificauit turrim in
medio eius ettorcular extruxit in ea.
per Me tag opar̃. vtprius diximus uineae de¬
scribit populum iudaeorum quem sepsit angelorx
auxilio. Etlapides elegit exeo. vel idola uel omnia
quae dĩ cultum poterant impedire. etplantauit
eam uineam sorech. quam solus symmachus electam
inter praetatus est. Non uerbum euerbo. utmibi ui¬
detur exprimens. sed sensum qui tenetur in uerbo.
Aiunt enim hebraei. sorech. genus esse uitis optimae
quod uberes fructus faciat. atq perpetuos. denique

Expanded text:
mus . Et in Zacharia quatuor cornua quatuor mus . Et in Zacharia quatuor cornua quatuor potentissima regna demonstrant . Hebraei hunc locum ita edisserunt: Vinea Christo plantata est in cornu, id est, in forti loco atque sublimi, qui appellatur filius olei, vel quod indigeat Dei misericordia, et ejus sustentetur auxilio: vel quod cunctis gentibus clarum Dei notitiae lumen praebuerit. Et sepsit eam, et lapidos elegit ex illa, et plantavit vineam Sorec, et aedificavit turrim in medio ejus, et torcular exstruxit in ea. Per metaphoram, ut prius diximus, vineae, describit populum Judaeorum, quem sepsit Angelorum auxilio. Et lapides elegit ex eo, vel idola, vel omnia quae Dei cultum poterant impedire. Et plantavit eam vineam Sorec, quam solus Symmachus electam interpretatus est, non verbum e verbo, ut mihi videtur, exprimens, sed sensum qui tenetur in verbo. Aiunt enim Hebraei, Sorec genus esse vitis optimae, quod uberes fructus faciat atque perpetuos. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
quia mirabilia fecit. Ostendit dñs salutare suum in
conspectu gentium reuelauit iustitiam suam.
UINEA FACTA EST DILECTO MEO INCORNUFILIO OLEI
Noc iuxta hebraicum theodotio etaquila transtule¬
runt. symmachus autem more suo manifestius.
uinea facta est dilecto meo incornu in medio oli¬
uarum. porro .lxx. sensum magisquam uerbum
Inter praetati sunt. Uinea facta est dilecto incornu
in loco pingui. siue uberi. IIΩ N. enim utrũq
significat. Etreuera nihil terra repromissionis
pinguius. si non montana quaeq atque deserta.
sed si omnem illius latitudinem consideres ariuo
aegypti usque ad flumen magnum eufraten con¬
tra orientem. et ad septemtrionalem plagam. usque
ad taurum montem. & hephyrium cilicie quod ma¬
ri imminet. cornu autem regnum significare poten¬
tiam sepe legimus ut est illud ineuangelio.
Suscitauit cornu salutis nostrae indomo dauid pue¬
ri sui. etinte inimicos nostros cornu uentila ui¬

Expanded text:
quia mirabilia fecit. Ostendit Dominus salutare suum, in quia mirabilia fecit. Ostendit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam suam . Vinea facta est dilecto meo in cornu filio olei. Hoc juxta Hebraicum Theodotio et Aquila transtulerunt: Symmachus autem more suo manifestius: Vinea facta est dilecto meo in cornu in medio olivarum. Porro LXX sensum magis quam verbum interpretati sunt: Vinea facta est dilecto meo in cornu, in loco pingui, sive uberi, πίων enim utrumque significat. Et revera nihil terra Repromissionis pinguius, si non montana quaeque atque deserta, sed omnem illius latitudinem consideres, a rivo Aegypti usque ad flumen magnum Euphratem contra Orientem: et ad septentrionalem plagam usque ad Taurum montem et Zephyrium Ciliciae: quod mari imminet. Cornu autem regnum significare, et potentiam saepe legimus, ut est illud in Evangelio: Suscitavit cornu salutis nostrae in domo David pueri sui . Et, In te inimicos nostros cornu ventilabi
Abbreviated transcription (Latin):
legimus. Uinea dñi exercituum domus est israhel. etuir iuda
germen laudabile eius. etinseptuagesimo nono psalmo.
Uin eam de aegypto transtulisti eiecisti gentes et plantasti eã.
Ineuangelio quoque pene isdem uerbis. quibus propheta
nunc loquitur. dñs texit parabolam. Homo quidam erat
pater familias qui plantauit uineam etmacheriam illi cir¬
cumdedit. et fodit in ea torcular etaedificauit turrem. et lo¬
cauit eam agricolis etcetera. Et inhieremia legimus. ego
plantaui te uineam fructiferam. totam ueram quomodo
conuersa facta es inamaritudine uitis aliena. ltaque
hierusalem utdiximus plangitur etsermone prophe¬
tico illius ruina cantatur. porro etecclesiae et popu¬
lo quondam gentium aliud carmen est editum.
dequo inpsalmis legimus. cantate dño omnis terra.
adnuntiate diem exdie salutare eius. adnuntiate
ingentibus gloriam illius in omnibus populis mirabi¬
lia eius. Etrursum. cantate dño canticum nouum

Expanded text:
legimus: Vinea Domini exercituum domus est Israel, et vir Juda legimus: Vinea Domini exercituum domus est Israel, et vir Juda germen laudabile ejus; et in septuagesimo nono psalmo: Vineam de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes, et plantasti eam. In Evangelio quoque pene iisdem verbis, quibus propheta nunc loquitur, Dominus texit parabolam : Homo qpaterfamilias, qui plantavit vineam, et maceriam illi circumdedit: et fodit in ea torcular, et aedificavit turrim, et locavit eam agricolis, etc. . Et in Jeremia legplantaui te — inquit — uineam fructiferam, totam ueram. Quomodo conversa es in amaritudinem, vinea aliena ? Itaque Jerusalem, ut diximus, plangitur: et sermone prophetico illius ruina cantatur. Porro Ecclesiae, et populo quondam gentium, aliud carmen est editum, de quo in psalmis legimus: Cantate Domino, omnis terra, annuntiate diem ex die salutare ejus. Annuntiate in gentibus gloriam illius in omnibus populis mirabilia ejus . Et rursum: Cantate Domino canticum novum,
Abbreviated transcription (Latin):
subalas suas etnoluisti. Ecce dimittetur uobis domus uestra
deserta. Cui simile est hoc quod nunc misto carmine dicitur
Dimittam uineam meam. quod autem xp̃sdicatur dilectus
atq harissimus. quem aquila. ITaTΡΑΛΕΑΦΟΝ Interpreta¬
tus est. idest uel patruum uel patruelem. quadragesimi
quarti psalmi nos inscriptio docet canticum prodilecto. et
uox dĩ patris in euangelio. Hic est filius meus dilectus in quo
mihi complacui. etinsexagesimo septimo psalmo legimus.
Dñs dabit uerbum euangelizantibus uirtute multa. rex uir¬
tutum dilecti. hic ergo dilectus carmen lugubre fecit uine
ae suae. quod ego cantabo dilecto atque miserabili po¬
pulo meo. uel certe ita intellegendum. cantabo omni¬
potenti dõ patri canticum xp̃i. qui est patruelis meus.
hoc est exeadem mecum gente generatus. quod autem ui¬
nea dĩ appellatur populus israhel. etinfine huius cantici

Expanded text:
sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra sub alas suas, et noluisti? Ecce dimittetur vobis domus vestra deserta : cui simile est hoc quod nunc in isto carmine dicitur: Dimittam vineam meam. Quod autem Christus dicatur dilectus atque charissimus, quem Aquila πατράδελφον interpretatus est, patruum, vel patruelem, quadragesimi quarti psalmi nos inscriptio docet: Canticum pro dilecto. Et vox Dei Patris in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui . Et in sexagesimo septimo psalmo legimus: Dominus dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Rex virtutum dilecti . Hic ergo dilectus carmen lugubre fecit vineae 68 suae, quod ego cantabo dilecto atque miserabili populo meo. Vel certe ita intelligendum: Cantabo Omnipotenti Deo Patri canticum Christi, qui est patruelis meus, hoc est, ex eadem mecum gente generatus. Quod autem vinea Dei app
Abbreviated transcription (Latin):
dñs apotentissimo aduersario defensurussit. nos autem
omnia referamus adprimum aduentum dñi . dequo etin
psalmis legimus. Protexit me in abscondito tabernaculi
sui. Inpetra exaltauit me. super quam fundata ecclesia.
nulla tempestate concutitur. nullo turbine uentisque
sub uertitur. plurimi iudaeorum. ethaec etuniuersa
quibus ista sociata sunt. super babylonia captiuitate
& reditu inhierusalem sub zorobabel et esra et neemia
intellegunt.
Cantat propheta carmen lamentabile populo israhel quod
composuit ille dequo scriptum est ineuangelio. Cum autem
uidiss& eam haud dubium quin hierusalem fleuit super ea
etdixit. siscires ettu quae ad pacem sunt tibi quõ uenient
super te &circumdabunt te bnimici tui munitiones. etualla¬
bunt te etprosternent te et filios tuos. Etrursum. quotiens
uolui congregare filios tuos. sicut gallina congregat pullos

Expanded text:
Dominus a potentissimo adversario defensurus sit. Nos autem Dominus a potentissimo adversario defensurus sit. Nos autem omnia referamus ad primum adventum Christi, de quo et in psalmis legimus: Protexit me in abscondito tabernaculi sui: in petra exaltavit me : super quam fundata Ecclesia nulla tempestate concutitur, nullo turbine ventisque subvertitur. Plurimi Judaeorum et haec et universa, quibus ista sociata sunt, super Babylonia captivitate et reditu in Jerusalem sub Zorobabel et Ezra et Neemia intelligunt. Cantat propheta carmen lamentabile populo Israel, quod composuit ille, de quo scriptum est in Evangelio: Cum autem vidisset eam haud dubium quin Jerusalem flevit super eam, et dixit: Si scires et tu quae ad pacem sunt tibi, quoniam venient dies super te, et circumdabunt tibi inimici tui munitiones, et vallabunt te, et prosternent te, et filios tuos . Et rursum: Quoties volui congregare filios tuos, sicut gallina congregat pullos
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. vtnec in prosperis. nec in aduersis aliquando turben¬
tur : quod et inpsalmo dicitur: Perdiem solnonur& te
neque luna pernoctem. Fumus aut̃ in hoc loco nonerro¬
rem etignorantiam. sed gloriam significat. iuxta illud in
hoc eodem propheta secundum quorundam opinionem
lecturimus. et domus impleta est fumo. Et in iohel degra¬
tia sp̃s scĩ quae descendit super apostolos dicitur. Effun¬
dam despu meo et prophetabunt. etdabo prodigia incae¬¬
lo sursum. et signa interra deorsum.sanguinem etignem
etuaporem fumi. idipsum significare puto. etillud in
psalmis. qui tangit montes etfumigabunt.
SUPEROMNEM AUTEM GLORIAM PROTECTIO
& tabernaculum erit inumbraculum diei abaestu. etin
securitate etinabsconsione aturbine etapluuia.
Hunc locum iudaei adantichristum referunt. quem pertur¬
binem ettempestatem significari aestimant. quando eos

Expanded text:
ignis : ut nec in prosperis, nec in adversis aliquando turbenignis : ut nec in prosperis, nec in adversis aliquando turbentur. Quod et in psalmo dicitur: Per diem sol non uret te, neque luna per noctem . Fumus autem in hoc loco non errorem et ignorantiam, sed gloriam significat, juxta illud quod in hoc eodem propheta, secundum quorumdam opinionem, lecturi 67 sumus : Et domus impleta est fumo. Et in Joel de gratia Spiritus sancti, quae descendit super apostolos, dicitur: Effundam de spiritu meo, et prophetabunt . Et, Dabo prodigia in coelo sursum, et signa in terra deorsum, sanguinem et ignem et vaporem fumi . Id ipsum significare puto et illud in Psalmis: Qui tangit montes, et fumigabunt . Super omnem autem gloriam protectio. Et tabernaculum erit in umbraculum diei ab aestu, et in securitatem, et in absconsionem a turbine et a pluvia. Hunc locum Judaei ad Antichristum referunt, quem per turbinem et tempestatem significari aestimant, quando eos
Abbreviated transcription (Latin):
ni. ex quo discimus. quod homo tantum aquam tribu
at. ds̃ autem spm̃ scm̃. quo et sordes abluuntur. et sangui¬
nis peccata purgantur:
ETCREABIT OÑS SUPER OMNEM LOCVM
montis sion etubi inuocatus est nubem perdiem. et fu¬
mum etsplendorem ignis flammantis in nocte. Inxp̃o
enim noua creatura est. dequa alibi legimus. uetera
transierunt. ecce facta sunt omnia noua. pro quo.Lxx.
transtulerunt. etueni& eterit omnis locus montissi¬
on. etomnia quae in circuitu eius sunt. proteg& nubes
perdiem . etlumen ignis flammantis ꝑ noctem. quis autẽ
ueni& nisi ille dequoscriptum est. ueniet exsion qui
liber&. etdequo alius prophieta commemorat. ad huc
paulolum modicum modicum qui uenturus est ueniet &
non tardabit. Cum ille uenerit. reddetur populo felicitas
pristina. quam aliquando babuere inheremo precedente
eos dño ꝑdiem incolumna nubis. et ꝑnoctem incolumna

Expanded text:
ni . Ex quo discimus, quod homo tantum aquam tribuani . Ex quo discimus, quod homo tantum aquam tribuat: Deus autem Spiritum sanctum, quo et sordes abluuntur, et sanguinis peccata purgantur. Et creabit Dominus super omnem locum montis Sion, et ubi invocatus est, nubem per diem, et fumum et splendorem ignis flammantis in nocte. In Christo enim nova creatura est, de qua alibi legimus: Vetera transierunt: ecce facta sunt omnia nova . Pro quo LXX transtulerunt: Et veniet, et erit omnis locus montis Sion, et omnia quae in circuitu ejus sunt, proteget nubes per diem, et lumen ignis flammantis in nocte. Quis autem veniet nisi ille, de quo scriptum est: Veniet ex Sion qui liberet . Et de quo alius propheta commemorat: Adhuc paululum modicum, qui venturus est veniet, et non tardabit . Cum ille venerit, reddetur populo felicitas pristina, quam aliquando habuere in eremo; praecedente Domino eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna
Abbreviated transcription (Latin):
scripta sunt incaelis. significat aũt apostolos. eteos qui
perapostolos crediderunt.
CUM ABLUERIT OÑS SORDES FILIARUMSION
et sanguinem hierusalem lauerit demedio eius spũ iu
dici. et spũ conbustionis. tunc saluabuntur reliquiȩ deissł.
Quando inbaptismate saluatoris eis fuerint peccata di¬
missa. etille sanguis ablutus quem insuper se errans po¬
pulus in precatus est: Sanguis eius super nos et super fili¬
os nostros. Unde supra legimus. Cum extenderitis manus
non exaudiam uos. manus enim urãe sanguine plenae sunt.
etpostea eos ad paenitentiam ꝓuocans infert. lauamini
mundi estote. Et nota quod sordes filiarum sion lauerit
spũ iudicii. sanguinem autem hierusalem spũ conbustio¬
nis. quod enim leue est lauatur. quod grauius exuritur.
ineuangelio loquebatur. ego uos baptiho inaqua. qui
autem post me uenit. ipse uos baptizat inspũ sco etig¬

Expanded text:
scripta sunt in coelis . 66 Significat autem Apostolos et eos qui scripta sunt in coelis . 66 Significat autem Apostolos et eos qui per Apostolos crediderunt. Cum abluerit Dominus sordes filiarum Sion, et sanguinem Jerusalem laverit de medio ejus in spiritu judicii et spiritu combustionis. Tunc salvabuntur reliquiae de Israel, quando in baptismate Salvatoris eis fuerint peccata dimissa, et ille sanguis ablutus, quem super se errans populus imprecatus est: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Unde supra legimus: Cum extenderitis manus, non exaudiam vos: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Et postea eos ad poenitentiam provocans infert: Lavamini, mundi estote. Et nota quod sordes filiarum Sion laverit spiritu judicii, sanguinem autem Jerusalem, spiritu combustionis. Quod enim leve est, lavatur: quod gravius, exuritur. in Evangelio loquebatur: Ego baptizo vos in aqua, qui autem post me venit, ipse vos baptizabit in Spiritu Sancto, et ig
Abbreviated transcription (Latin):
centia etingloria. Etfructus terrae sublimis. etex¬
ultatio his qui saluati fuerint deisrahel. Fterit om¬
nis qui relictus fuerit insion. etresiduus in hierusa¬
lem sc̃s uocabitur omnis qui scriptus est inuita in
hierusalem. cum filiae sion propter superbiam om¬
nem ornatum perdiderint . etmeruerint luxerintq
portae eius . etipsa desolata conciderit. omnesque
bellatores eius perierint in proelio. Intantum ut mul¬
te mulieres unum uirum habere uix possint.
Iunc orietur germen nominis christiani. et terra dabit
fructum suum. et exultatio erit his qui deisrahel salua¬
ti fuerint. dequibus et supra dictum est. Nisi dñs saba¬
oth reliquiss& nobis semen. quasi sodoma essemus: et si¬
miles gomorrae fuissemus. etnota quod non omnis isra¬
hel saluetur sed reliquiae populi sion. etresiduus in hie¬
rusalem omnis qui scriptus est inuitam inhicrusalem.
quibus et dñs loquebatur. Gaudete quo nomina ur̃a

Expanded text:
centia et in gloria: et fructus terrae sublimis, et excentia et in gloria: et fructus terrae sublimis, et exultatio his qui salvati fuerint de Israel. Et erit, omnis qui relictus fuerit in Sion, et residuus in Jerusalem, sanctus vocabitur, omnis qui scriptus est in vita in Jerusalem. Cum filiae Sion propter superbiam omnem ornatum perdiderint: et moeruerint luxerintque portae ejus, et ipsa desolata conciderit, omnesque bellatores ejus perierint in praelio, in tantum ut multae mulieres unum virum habere vix possint: tunc orietur germen nominis christiani, et terra dabit fructum suum: et exultatio erit his qui de Israel salvati fuerint, de quibus et supra dictum est: Nisi Dominus sabaoth reliquisset nobis semen, quasi Sodoma essemus, et similes Gomorrae fuissemus . Et nota quod non omnis Israel salvetur, sed reliquiae populi Sion, et residuus in Jerusalem: omnis qui scriptus est in vita in Jerusalem, quibus et Dominus loquebatur: Gaudete, quoniam nomina vestra
Abbreviated transcription (Latin):
& requiesc& super eum sp̃s dĩ. sp̃s sapientiae etintellectus.
sp̃s consili et fortitudin is. sp̃s scientiae etpietatis. etim¬
pleuit eum sp̃s timoris dĩ. Ad prehendent im quem
multo tempore desiderauerant. quia nullum alium po¬
tuerant inuenire. Inquo aeterna statione requiesce¬
rent. unde etiohannes baptista refert in euangelio.
Etqui misit me ipse dixit mihi. super quem uideris sp̃m
scm descendentem etmanentem in eo ipse est. Inzacha¬
ria quoque legimus super lapidem unum septem ocu¬
los. etinuno aureo candelabro septem lucernas.
et septem suffosoria. et duas oliuas exutraque parte
lampadis firma radice funditas. quod autem gratia
sp̃s scĩ cuncta possideat. expositione non indiget.
sed quia inhominibus semper patiebatur obprobrium
nullo uiuente vt sp̃s scĩ dona poscebant. propterea
inũ nomen sibi cupiunt Inuocari. vt quod inlege inper¬
fectum erat. In euangelio conpleatur.
IN DIE ILLA ERIT GERMEN ONI IN MAGNI FI¬

Expanded text:
us Domini, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis: et implebit eum spiritus timoris Domini ; apprehendent Jesum, quem multo tempore desideraverant, quia nullum alium potuerant invenire, in quo aeterna statione requiescerent. Unde et Joannes Baptista refert in Evangelio: Et qui misit me, ipse mihi dixit: Super quem videris Spiritum sanctum descendentem et manentem in eo, ipse est . In Zacharia quoque legimus super lapidem unum septem oculos, et in uno aureo candelabro septem lucernas, et septem suffusoria, ac duas olivas ex utraque parte lampadis, firma radice fundatas . Quod autem gratia sancti Spiritus cuncta possideat, expositione non indiget. Sed quia in hominibus semper patiebatur opprobrium, nullo vivente, ut Spiritus sancti dona poscebant: propterea Jesu nomen sibi cupiunt invocari, ut quod in Lege imperfectum erat, in Evangelio compleatur. In die illa erit germen Domini in magnifi
Abbreviated transcription (Latin):
sic fila deducta sunt non fortunȩ cu currit rota. sed dĩ iudicio & ipsius
uoluntate perfectum est. Qui superbis resistit. & humilibus dat
gratiam. Et commonet arrogantes condicionis suae. ut discant
potentiam eius per miseriam. cuius clementiam ꝑbeneficia sen¬
tire noluerant. Transi terram tuam quasi flumen filia maris.
non est cingulum ultra tibi. Sicut inquit fluuius siue ut hebra¬
ico. significantius habet riuolus. hoc enim dicitur ĩõr. facili
transitur pede. Ita & tu terram tuam incaptiuitate ducta tran¬
sibis ofilia maris. Uel quia insula es uel quia supra dete scriptũ est.
dixit mare fortitudo maris. non parturiui & non pepert. quodq
infert. Non est cingulum ultra tibi. Quensensum habeat aper¬
tius symmachus docet. Non poteris ultra resistere. Idest non
habebis uires. nec adcinctos adpugnandum lumbos tuos. ut pos
aduersariis¬
sis contraire. Manum suam extendit super mare. conturbauit

Expanded text:
sic fila deducta sunt: non fortunae cucurrit rota, sed Dei judicio et ipsius sic fila deducta sunt: non fortunae cucurrit rota, sed Dei judicio et ipsius voluntate perfectum est, qui superbis resistit, et humilibus dat gratiam : et commonet arrogantes conditionis suae, ut discant potentiam ejus per miseriam, cujus clementiam per beneficia sentire noluerant. Transi terram tuam quasi flumen, filia maris: non est cingulum ultra tibi. Sicut, inquit, fluvius, sive ut ico significantius habet, rivulus, hoc enim dicitur IOR  , facile transitur pede: ita et tu terram tuam, in captivitatem ducta, transibis, o filia maris, vel quia insula es, vel quia supra de te scriptum est: Dixit mare fortitudo maris, non parturivi, et non peperi. Quodque infert, non est cingulum ultra tibi, quem sensum habeat, apertius Symmachus docet, non poteris ultra resistere, id est, non habebis vires, nec accinctos ad pugnandum lumbos tuos, ut possis adversariis contraire. Manum suam extendit super mare, conturbavit
Abbreviated transcription (Latin):
exprincipiis eius lamentatione cognosces coronatãuocat
Quod sicut rex interplurimã hominum multitudinem
ornatum diadematȩ erigit caput . lta tyrus fulgens &
excelso opibus. auroque & gemmis & serico. ac purpura
nitens. regina sit incunctis gentibus extimata. Euius
negotiatores principes. Institutores eius ineliti terrae
miratur legatum. pyrrhi. quondam dixisse deurbe roma¬
na uidiciuitatem regum. ecce multo ante illa tempora ne¬
gotiatores & institutores trri principes & incliti describunt᷑
Ut perhaec ostendatur opulentiae magnitudo. cũ negotiator
trri alterius urbis esse rex possit. Dñs exercituũ cogitauit hoc
ut detraheret superbiam omnis gloriae. & ad ignominiam
deduceret uniuersos inclitos terrae. Quia supra interrogan¬
tis more dixerat. quis cogitauit hoc super tyrum quondam
coronatam. nunc ipse respondit. Non fatorum ut stulti putant

Expanded text:
ex principis ejus lamentatione cognosces. Coronatam vocat ex principis ejus lamentatione cognosces. Coronatam vocat eam, quod sicut rex inter plurimam hominum multitudinem ornatum diademate erigit caput: ita Tyrus fulgens et excelsa opibus, auroque et gemmis et serico ac purpura nitens, regina sit in cunctis gentibus aestimata. Cujus negotiatores principes, institores ejus inclyti terrae. Miramur legatum Pyrrhi quondam dixisse de urbe Romana, Vidi civitatem regum. Ecce multo ante illa tempora negotiatores et institores Tyri, principes et inclyti describuntur: ut per haec ostendatur opulentiae magnitudo, cum negotiator Tyri alterius verbis esse rex possit. Dominus exercituum cogitavit hoc, ut detraheret superbiam omnis gloriae: et ad ignominiam deduceret universos inclytos terrae. Quia supra interrogantis more dixerat: Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Nunc ipse respondit: non fatorum, ut stulti putant,
Abbreviated transcription (Latin):
letam sciant etiam sibi interitum propinquare: Transite ma¬
ria ululate qui habitatis in insula: Rursum promari& tharsis
Lxx chartaginem transtulerunt. Legimus historus assyriorũ
obsessos tyrbs. post quam nullam spem euadendi uidebant.
conscensis nauibus fugisse. chartaginem. seu adalias. ionii aegei¬
q maris insulas. Unde & in hierechiel dicitur Merces non est
teddita ei. neq exercitui eius detyro eo quodomnes urbis opes
Num quid non haec uestra est quaegloriabatur adiebus pris¬
tinis inantiquitate sua. Arguit superbiae tyrum. quod
in conditionis suae antiquitate sit gloriata. & non respexerit
addm̃. sed nomina patrum recolens se aeternã putauerit
Ducent eam pedes sui longe adperegrinandum. eos dicit
quilnurbe remanserant. & captiui ducti sunt inbabylonẽ
Quis cagitauit hoc super tyrum quondam coronatam
Nursum lege hiez echiel & quantȩ gloriae tyrus fuerit

Expanded text:
letam, sciant etiam sibi interitum propinquare. Transite Maletam, sciant etiam sibi interitum propinquare. Transite Maria, ululate qui habitatis in insula. Rursum pro mari et Tharsis LXX Carthaginem transtulerunt. Legimus in historiis Assyriorum, obsessos Tyrios postquam nullam spem evadendi videbant, conscensis navibus fugisse Carthaginem, seu ad alias Ionii Aegaeique maris insulas. Unde et in Ezechiel dicitur: Merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro ; eo quod omnes urbis opes Numquid non haec vestra est, quae gloriabatur a diebus pristinis in antiquitate sua? Arguit superbiae Tyrum, quod in conditionis suae antiquitate sit gloriata, et non respexit ad Deum: sed nomina patrum recolens, se aeternam putaverit. Ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum. Eos dicit, qui in urbe remanserant, et captivi ducti sunt in Babylonem. Quis cogitavit hoc super Tyrum quondam coronatam? Rursum lege Ezechiel , et quantae gloriae Tyrus fuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
Iait enim mare fortitudo maris dicens. non parturiui & non pe¬
peri . & nonenutriui luuenes. nec adincrementũ ꝑduxi uirgines
Dixi supra coloniam sydoniorum esse trrum. audi igitur ma¬
ter cuncta simlil contra filiam tuam maria conclamantia.
& quodam modo uocem emittentia. quae pernaturam loqui
non ualent. frustra diuitias conportaui. sine causa detoto orbe
intyrum opescontuli Illa diues illa luxoriosa. & populorum
quondam gaudens multitudine. in qua nesciebatur tur ba
mortalium. caterua puerorum. luuentutis examina. Cuius
plateae uirginum & infantum ac luuenum. & puellarum
lusibus perstrepebant nunc adsolitudinẽ redacta est.
Fieri autem. ΠPCCUΠOΙEΙCC exrebus multis solemne est
Cum auditum fuerit in aegẏpto. dolebunt cum audierint
detyro. Noc perspicuum est quod aegyptii post quam audi¬
erint potentissimam. & uicinam gentem longa obsidione de¬

Expanded text:
ait enim mare fortitudo maris, dicens: non parturivi, et non peait enim mare fortitudo maris, dicens: non parturivi, et non peperi, et non enutrivi juvenes, nec ad incrementum perduxi virgines. Dixi supra coloniam Sidoniorum esse Tyrum. Audi igitur, mater, cuncta simul contra filiam tuam maria clamantia, et quodammodo vocem emittentia, quae per naturam loqui non valent: frustra divitias comportavi: sine causa de toto orbe in Tyrum opes contuli: illa dives, illa luxuriosa, et populorum quondam gaudens multitudine, in qua nascebatur turba mortalium, caterva puerorum, juventutis examina, cujus plateae virginum, et infantium, ac juvenum, et puellarum lusibus perstrepebant: nunc ad solitudinem redacta est. Fieri autem προσωποποιΐας ex rebus mutis solemne est. Cum auditum fuerit in Aegypto; dolebunt cum audierint de Tyro. Hoc perspicuum est, quod Aegyptii postquam audierint potentissimam, et vicinam gentem, longa obsidione de
Abbreviated transcription (Latin):
quo ait. Erubesce sidon. tradunt enim istoriae quodtyrus colo¬
nia sidonis sit. Trans fretantes mare. repleuerunt te in aquis
multis. seminis nili messis fluminis fruges eius. Tyrum negoti¬
atione gaudere. & totius orbis esse emporion. & prȩsentia tem¬
pora probant. & hies ec hiel lato sermone. describit. Quod autem
negotiatores insubuehendis mercibus transfretent maria
nemo quidubitet. Nec tantas habet opes ipsa urbs deterra
regionis suae. quȩ ualde angusta est. & galileae damasciq: finib:
prȩmitur. quantas de subuectione nauium nilus omnis &ae¬
gypti fertilitas. euicino infunditur tyro. Pronilo quodapud
hebreos legimus siõr. Ixx & theodotio negotiatores inter p̃¬
tatisunt. quod uerbum turbidum. Et ꝑ hoc nili aquas signifi¬
cat. hieremia testante quid tibi & aegypto ut bibas aquasgeon
proquo inhebraico habet sior. idest turbidas. Erubesce sidon

Expanded text:
quo ait: Erubesce, Sidon. Tradunt enim historiae, quod Tyrus coloquo ait: Erubesce, Sidon. Tradunt enim historiae, quod Tyrus colonia Sidonis sit. Transfretantes mare repleverunt te, in aquis multis semen Nili, messis fluminis fruges ejus. Tyrum negotiatione gaudere, et totius orbis esse emporion, et praesentia tempora probant, et Ezechiel lato sermone describit. Quod autem negotiatores in subvehendis mercibus transfretent maria, nemo est qui dubitet; nec tantas habet opes ipsa urbs de terra regionis suae, quae valde angusta est, et Galilaeae, Damascique finibus premitur, quantas de subvectione navium. Nilus omnisgypti fertilitas e vicino infunditur Tyro. Pro Nilo, quod apud Hebraeos legimus SIOR , LXX et Theodotio negotiatores interpretati sunt; quod verbum, turbidum, et per hoc Nili aquas significat, Jeremia testante, quid tibi, et Aegypto, ut bibas aquas Geon : pro quo in Hebraico habetur Sior, id est, turbidas. Erubesce, Sidon:
Abbreviated transcription (Latin):
lxx legimus chartaginis. & habetur inhebreo tharsis. Dequo& in io¬
na propheta. & inquadam epistula disputaui Possumus aut̃ quia
chartago tyriorum colonia est inp̃senti loco tharsis non mare gene¬
raliter. sed chartaginem accipere. Quod nequaquam deafrica naues
tẏrum ueniant. nec deterra cetthim. quam cyprum quidam inter¬
prȩtantur. usq hodie enim est apudeos urbscitium. dequa et ze¬
nosticȩ sectae heresi arces fuit. Quamquam plerique nostrorum
& maxime macchabeorũ principium.cetthim italiȩ macedo¬
naeq insulas arbitrentur Hoc enim scriptura commemorat. qđ
alexander rex macȩdonum egressus sit deterra cetthim. in sulas
quoq nominans non mentitur. Postea enim anabuchodonosor¬
uel ab alexandro. terrae continens. facta est propter expugna¬
tionem multis in breui freto aggeribus conportatis. Negotiati¬
onem quoq sidonis appellat. luxta sequentem uersiculum in

Expanded text:
in LXX legimus Carthaginis: et habetur in Hebraeo THARSIS : de quo et in Join LXX legimus Carthaginis: et habetur in Hebraeo THARSIS : de quo et in Jona propheta, et in quadam epistola disputavi. Possumus autem, quia Carthago Tyriorum colonia est, in praesenti loco Tharsis, non mare generaliter, sed et Carthaginem accipere: quod nequaquam de Africa naves Tyrum veniant, nec de terra Cethim, quam Cyprum quidam interpretantur: usque hodie enim est apud eos urbs Citium, de qua et Zeno Stoicae sectae Haeresiarches fuit: quamquam plerique nostrorum, et maxime Machabaeorum principium, Cethim Italiae Macedoniaeque insulas arbitrentur. Hoc enim Scriptura commemorat, quod Alexander rex Macedonum egressus sit de terra Cethim. Insulam quoq228 vel Alexandro terrae continens facta est, propter expugnationem multis in brevi freto aggeribus comportatis. Negotiationem quoque Sidonis appellat, juxta sequentem versiculum, in
Abbreviated transcription (Latin):
gentis bella describunt. ibiq repperimus post captiuitatem
heerusalem palestinos & arabas & damastenos. ac de inceps
aegyptios fuisse sub uersos. Quod aut̃ semꝑ haec gentes
& precipue tyrus inpugnauerit israhel. & in illius subuersi¬
one lartatasit. amos propheta in exordio sui uoluminis ex¬
plicat. & breuiter laudes dõ canens psalmista de clarat
Super populum tuum malignauerunt consilium. & cogita¬
uerunt aduersus scõs tuos. Dixerunt uenite & disꝑdamus
eos degente & non memoretur nomen israhel ultra. Quõ co¬
gitauerunt unanimiter simul aduersus te testamentum
disposuerunt tabernacula idumeorum & ismahelitum. Moab
& aggarenigebal & ammon & amalech. & alienigene cũ habitanti¬
bus trrum. Ex quibus omnibus discimus pondus irae dĩ super trrum
uenisse meretricem. quae hic subspecie scorti: in hiezechiel subna¬
uis trans latione describitur Ululate inquit naues maris. Proquo

Expanded text:
gentis bella describunt; ibique reperimus post captivitatem gentis bella describunt; ibique reperimus post captivitatem Jerusalem, Palaestinos, et Arabas, et Damascenos, ac deinceps Aegyptios fuisse subversos. Quod autem semper hae gentes, et praecipue Tyrus impugnaverit Israel, et in illius subversione laetata sit, Amos propheta in exordio sui voluminis explicat , et breviter laudes Deo canens Psalmista declarat: super populum tuum malignaverunt consilium et cogitaverunt adversus sanctos tuos dixerunt venite et disperdamus eos de gente et non memoretur nomen Israhel ultra quoniam cogitaverunt unianimiter simul adversum te testamentum disposuerunt tabernacula Idumeorum et Ismahelitae Moab et Aggareni Gebal et Ammon et Amalech alienigenae cum habitantibus Tyrum . Ex quibus omnibus discimus, pondus irae Dei super Tyrum venisse meretricem, quae hic sub specie scorti, in Ezechiel sub navis translatione describitur . Ululate, inquit, naves maris. Pro quo
Abbreviated transcription (Latin):
arietes temperabit inmuros tuos. Et turres tuas destruet
in armatura sua. & cetera quȩ usq ad finẽ uisionis secuntur
Nam & in alia ꝓphetia quȩ aduersum ȩgyptioscernitur
eadem scriptura contexit. Fili hominis nabuchodonosor rex
babilonis seruire fecit exercitũ suũ. seruitute magna aduer¬
sũ tyrũ. omne caput decaluatũ: et omnis umerus depilatus¬
etmerces non est reddita ei. neque exercitui eius. De tr¬
ro per quae significat. multo tempore ab exertitu babilonis ag¬
gerem conportatum. ut quod postea fecit al exander insulã
continenti terrȩ socians. ille ante facere sit conatus. Quo¬
modo ergo aduersũ babilonẽ & philistim. & moab &egyptum.
& idumeos. & ismahelitas. supra dĩ comminationem legimus
quod instultauerint captiuitati populi eius. Ita etiam nunc
aduersum tyrũ inimicã. & in sultatricem subuersionis hierusalem
ꝓphetia texitur. Quod etiam ipsa ab eodem hoste sit destruen

Expanded text:
arietes temperabit in muros tuos, et turres tuas destruet arietes temperabit in muros tuos, et turres tuas destruet in armatura sua, et caetera quae usque ad finem visionis sequuntur. Nam et in alia prophetia, quae adversum Aegyptios cernitur, eadem Scriptura contexit: Fili hominis, Nabuchodonosor rex Babylonis servire fecit exercitum suum servitute magna adversum Tyrum: omne caput decalvatum, et omnis humerus depilatuset merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro . Per quae significat multo tempore ab exercitu Babylonis aggerem comportatum, ut quod postea fecit Alexander, insulam continenti terrae socians, ille ante facere sit conatus . Quomodo ergo adversus Babylonem et Philistiim, et Moab, et Aegyptum, et Idumaeos et Ismaelitas, supra Dei comminationem legimus, quod insultaverint captivitati populi ejus, ita etiam nunc adversum Tyrum inimicam, et insultatricem subversionis Jerusalem prophetia texitur, quod etiam ipsa ab eodem hoste sit destruend
Abbreviated transcription (Latin):
uastata est domus unde uenire consueuerant deterra chetthim.
reuelatum est eis. tacete qui habitatis insulam negotiatio sidonis.
Manifestius et planius hieze chiel propheta. et subuersionem
tẏri et causas subuersionis exponit dicens Filu hominis proeo
quod dixit tyrus dehierusalem. euge confracte sunt portae po
pulorum. conuersa est adme implebor deserta est. Propter ea
haec dicit dñs ds̃. Ecce ego superte tyre. & ascendere faciam adte
gentes multas. sicut ascendet mare fluctuans. Et dissipabomu
ros tyri & destruent turres eius. & radam puluerem eiusdeea:¬
Que aut̃ iste gentes sint multe. quȩ inundauerunt tyrũ
sicut mare fluctuans. nominatim in consequentibus docet
Ecce ego adducam adtẏrũ nabuchodonosor regẽ babilonis
abaquilone. regẽ regum. cũ equis & curribus & equitibus.
& coctu populoq magno. Filias tuas quae sunt in agro. gladio
interficiet. Et circũdabit te munitionib & conportabit ag¬
gerem ingyro. Et eleuabit contrate clipeum. & uineasatq:

Expanded text:
astata est domus, unde venire consueverant: de terra Cethim revelata est eis. Tacete qui habitatis in insula negotiatio Sidonis. Manifestius et plenius Ezechiel propheta et subversionem Tyri, et causas subversionis exponit, dicens: Fili hominis, pro eo qpulorum conversa est ad me implebor deserta est propterea haec dicit Dominus Deus ecce ego super te Tyre et ascendere faciam ad te gentes multas sicut ascendit mare fluctuans et dissipabunt muros Tyri et destruent turres eius et radam pulverem eius de eaQuae autem istae sint gentes multae, quae inundabunt Tyrum sicut mare fluctuans, nominatim in consequentibus docet: Ecce ego adducam ad Tyrum Nabuchodonosor regem Babylonis ab Aquilone, regem regum, cum equis, et curribus et equitibus, et coetu populoque magno. Filias tuas quae sunt in agro, gladio interficiet: et circumdabit te munitionibus: et comportabit aggerem in gyro, et elevabit contra te clypeum, et vineas atque
Abbreviated transcription (Latin):
calcantes pede prudens et xp̃i anus lector hanchabeat repro¬
missionẽ prophetaliũ regulã ut quȩ iudei et nr̃i. immo non
nr̃i iudaei zantes. car naliter futura ẽtendunt. nos spiritaliter
iã trans acta doceamus. neꝑ occasionẽ istius modi fabularum
Uet in extricabiliũ iuxta apostolũ questionũ iudai⁊are coga¬

Expanded text:
calcantes pede. Prudens et christianus lector hanc habeat reprocalcantes pede. Prudens et christianus lector hanc habeat repromissionum prophetalium regulam, ut quae Judaei et nostri, immo non nostri Judaizantes, carnaliter futura contendunt, nos spiritualiter jam transacta doceamus, ne per occasionem istiusmodi fabularum et inextricabilium juxta Apostolum quaestionum, judaizare coga
Abbreviated transcription (Latin):
ehat alueo et intransibiliserat. inseptẽ ualles humillimas etriuos
diuisus ẽ. atq. concisus. ut calciatis pedibus transiretir. hoc aũt tro¬
pologiae significat quod gentẽ egyptiorũ intantũ idolatriae et
uanissime suꝑstitioni. deditã ut accipitres noctuas. canes. ethir¬
cos. et asinos. diuino nomini consetrarent. de in finita regni poten¬
tia ꝑsingulos romani imperu iudices distribuerit. ut aliũ iudi¬
cem habeat the bais. alium libia. aliũ pentapdlis. aliũ egrptus.
aliũ alex an dria. et diuerse regiones. quos. NΟΜΟΥC egypti. uo
sermo discurrere et ad populos egypti ultimos ꝑ uenire. et quomo¬
do tẽporibus moysi rubrũ siccatũ ẽ mare ut populos deegypto
fugeret. sic econ trario. egrpti flumina siccabuntur utreliqui¬
ȩ populi di quae ab assyrus et diuersis gentib saluabuntur
transeant inegyptũ nequaqua fugientes eã seil capientes et suo

Expanded text:
ebat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos ebat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque concisus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc autem Tropologice significat, quod gentem Aegyptiorum, in tantum idololatriae et vanissimae superstitioni deditam, ut accipitres, noctuas, canes, et hircos, et asinos, divino nomine consecrarent, de infinita regni potentia per singulos Romani imperii judices distribuerit, ut alium judicem habeat Thebe, alium Libya, alium Pentapolis, alium Aegyptus, alium Alexandria, et diversae regiones, quas νόμους Aegyptii vocsermo discurrere, et ad populos Aegypti ultimos pervenire. Et quomodo temporibus Moysi Rubrum siccatum est mare, ut populus de Aegypto transfugeret: sic e contrario Aegypti flumina siccabuntur, ut reliquiae populi Dei, quae ab Assyriis et diversis gentibus salvabuntur, transeant in Aegyptum, nequaquam fugientes eam, sed capientes et suo