comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc ad confid̾atio¬
nem sacre ordina¬
tionis accedamꝰ.
Septem sunt sp̃u
ditur. et capitis nͣri. scilicet ihy
xp̃i. exemplo monstratur. qui
sine quo alt̾in ñ habet. neutrum
uendere derelinquit. Distinctio
distinctio. Alii enim symo¬
niace a symoniacis ordinantur.
Alii symoniace. añ symonia cis:¬
decretum de symoniaca triꝑtua
symoniacis symoniace. anͣ symo¬
niacis. et symoniacis ñ symoniace
a symoniacis. Simoniaci symonia¬
ce orlinati. ł ordinatores. scđm¬
canones. a ꝓprio gradu decidant.
symoniaci etiam symoniace a ñ
symoniacis ordinati. similit̾ ab
offitio remoueantur. Symoniacoᷤ
uͦ ñ symoniace a symoniacis ordi¬
natos. misccłit̾ ꝑ manus imposi¬
tionem. ꝓ temporis necessitate
in offitio ꝑmittimus ꝑmanere.
Qd̃ intelligendum ẽ de hisqui
ordinantur a symoniacis igno¬
rantes eos ẽe symoniacos. hos
facit symoniacos ñ reatꝰ crimini.
s ordinatio symoniaci. De his qͥ¬

Expanded text:
unc ad considerationem sacrae ordinationis accedamus. Septem sunt spirituaditur, et capitis nostri, scilicet, Jesu Christi exemplo monstratur, qui sine quo alterum non habetur, neutrum vendere derelinquit. 7. Distinctdistinctio, Alii enim simoniace a simoniacis ordinantur; Alii simoniace a non simoniacisdecretum de Simoniacis tripertSimoniacis Simoniace a non Simoniacis, et Simoniacis non Simoniace a Simoniacis. Simoniaci Simoniace ordinati vel ordinatores, scanones, a proprio gradu decidant. Simoniaci etiam simoniace a non simoniacis ordinati, similiter ab officio removeantur. Simoniacos vero non simoniace a simoniacis ordinatos, misericorditer per manus impositionem pro temporis necessitate in officio permittimus permanere. Quod intelligendum est de his qui ordinantur a simoniacis, ignorantes eos esse simoniacos. Hos facit simoniacos non reatus criminis, sed ordinatio simoniaci. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̾dicta
restat in¬
uestigare
quid in
accione
penitentiȩ
sit sacram̃¬
tum. ⁊ res
Sacram̃tu
enim signum ẽ sacrȩ rei. Qͥd gͣ
sacramentum hic ẽẽ. qd̃ ext̾ius
tantum geritur. scilicet ext̾ior
pęnitentia. que ẽ signũ uit̾io¬
ris pęnitentiȩ. scilicet ꝯtͥtionis
cordis. et humiliationis. Qd̾
si est: ñ omne sacram̃tũ euan¬
gelicũ: id efficit. qd̾ figurat.
Eat̾ior enĩ penitentia. ñ efficit ir¬
t̾iorem: potiꝰ int̾ior causa ẽ eitionꝰ
S ad hoc inquiunt illi hoc esses
intelligendum de illis sacrantis
que in nouo testam̃to instituta

Expanded text:
ost praedicta, restat investigare quid in actione poenitentiae sit sacramentum et res. Sacramentum enim signum est sacrae rei. Quid ergo sacramentum hic esse quod exterius tantum geritur, scilicet exterior poenitentia quae est signum interioris poenitentiae, scilicet, contritionis cordis et humilitatis. Quod si est, non omne sacramentum evangelicum id efficit quod figurat. Exterior enim Poenitentia non efficit interiorem; potius interior causa est exterioris. Sed ad hoc, inquiunt illi hoc esse intelligendum de illis sacramentis quae in novo Testamento instituta
Abbreviated transcription (Latin):
creare. agere ⁊ alia huius¬
modi. de deo ñ posse dici scđm ẽã
rationem qua dicuntur de creat᷑is.
Quippe cum dicimus eum aliqͥd
facere. ñ aliquem in oꝑando mo¬
tum illi intelligimus in eẽ. ł aliꝗͣ
in laborando passione̾. sicut nob̾¬
solet accidere. s eius sempit̾nȩ uo¬
luntatis nouum aliqu̾e signifi¬
camus effectum. id ẽ ȩt̾na eius
Cum gͦ d̾r aliqͥd facere.tale ẽ ac
si dicatur uixta eius uoluntatẽ
ł ꝑ eius uoluntatem aliqͥd noui̾t
conting̾e. ł ee̾. ut in ipso nichil
noui contingat. s nouum aliqͥd
sicut in eius et̾na uoluntate fua̾t.
fiat sine aliqua sui motione. uel
mutatione. Nos uͦ oꝑando mu¬
tari dicimur.: quia mouemur.
rem: initiumq temporis. atq o̾iũ
uisibilium. ł inuisibilium crea-¬
turarum: in primordio sui ostñ¬
dit dicens. In principio creauit
d̾s cęlum et t̾ram. His etemm
uerbis. moyses sp̃c d̃i afflatus.
in uno principio a deo creatore
mundum factum refert: elideis

Expanded text:
creare, agere, et hujusmodi alia de Deo non posse dici secundum eamdem rationem, qua dicuntur creaturis; quippe cum dicimus eum aliquid facere, non aliquem in otum illi intelligimus inesse uel aiiquam in laborando passionem sicut nobis accidere solet, sed eius sempiternae uoluntatis nouum aliquem significamus effectum. Cum ergo dicimus facere, tale est ac si dicatur juxta ejus voluntatem, vel per ejus voluntatem, aliquid noviter contingere vel esse; ut in ipso nihil novi contingat, sed novum aliquid, sicut in ejus aeterna voluntate fuerat, fiat sine aliqua motione vel sui mutatione. Nos vero operando mutari dicimur, quia movemur; rem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens, Gen. 1: In principio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo cremundum factum refert, elidens
Abbreviated transcription (Latin):
et dicam. quia d̾s est. Sed quia
nulla creatura talia facere ua¬
let. constat suꝑ omnem creatu¬
ram ẽẽ illum. qui ea fecit: ac ꝑ

Expanded text:
et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
supradiximus inuestigan
dum. scilicet quȩ fuerit
origo mali. et in quare sit. Ex
bona enim re ortum. ⁊ in bona¬
re consistere p̾missis testimonuᷤ
comꝓbatur. Sentñtiȩ illi qͣdictũ ẽ

Expanded text:
supra investigandum diximus, scilicet, quae fuerit origo mali, et in qua re sit. Ex bona enim re ortum, et in re bona consistere praemissis testimoniis comprobatur. 8. Scientiae illi qua dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
erat: Nam si pater esse ceꝑit. ds
gͦ primo erat: et postea pat̾ faccꝰ
est. Quomodo gͥ immutabilis
ds: Si enim ante ds. postea pat̃¬
fuit: utiq generationis accessio¬
ne. mutatus est: sed auertat ds̃
hanc amentiam.

Expanded text:
em. Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus? Si enim ante Deus, postea Pater: utique generationis accessione mutatus est. 60. Sed avertat Deus hanc amentiam;
Abbreviated transcription (Latin):
cut si aliquii homo. sigruntat tui¬
um et faciat domum. ex ipso est
filius. ex ipso est ⁊ domus. s filius
de ipso. domus uͦ de t̾ra ⁊ ligno

Expanded text:
cut aliquis homo si generat filium, et faciat domum, et ex ipso est filius, ex ipso est et domus; sed filius de ipso, domus vero de terra et ligno
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec
uidendrͣ
est. quid
sit pecca¬
tum. Pec¬
catumẽ
ut ait
diccum
uel factum. uel concupitum
qd fit contra legem d̃i. Idem
in libro de duab animabus
Peccatum ẽ uoluntas retinen¬
di. ⁊ consequendi. qd rꝰticia uetia.
ln utraq assignatione de ac¬
tuali peccato agitur. ⁊ morta¬
li non ueniali. Ex prima de¬
scͥptione ostenditur peccatũ
& uoluntas mala. siue locu¬
uo. ⁊ oꝑatio praua. id est accꝰ
malus. tam int̾ior quam ex¬
t̾ior. Ex alt̾a uͦ tantum oftñ¬
ditur actus int̾ior. Uoluntaᷤ
ut in suꝑiorib dictum est.
dientia p̾ceptoꝵͦ Ergo in p̾ua¬
ricante peccatum est: s in man¬
dante. culpa non est. Non enim
Non consistente peccato. non

Expanded text:
ost haec videndum est quid sit peccatum. Peccatum est, ut ait dictum, vel factum, vel concupitum, quod fit contra legem Dei. Idem in lib. de duabus Animabus: Peccatum est voluntas retinendi vel consequendi quod justitia vetat. In utraque assignatione, de actuali peccato agitur et mortali, non veniali. Ex prima descriptione ostenditur peccatum esse voluntas mala, sive locutio et operatio prava, id est, actus malus tam interior quam exterior; ex altera vero, tantum ostenditur esse actus interior. Voluntas enim, ut in superioribus dictum est, dientia praeceptorum? Ergo in praevaricante peccatum est, sed in mandante culpa non est. Non enim Non consistente autem peccato, non
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. angłoꝵ scientiam ac b¬
titudinem augeri usq ad futu
consummationẽ. quando in si¬
tia ac beatitudine ꝑfectissimi¬
erunt. ut nec augeat᷑ ãpliꝰnec m

Expanded text:
dicunt angelorum scientiam ac beatitudinem augeri usque ad futuram consummationem, quando in scientia ac beatitudine ierunt, ut nec augeatur amplius nec m
Abbreviated transcription (Latin):
tem ipsa mens. quasi parens: et
noticia eius. quasi ꝓles eius.Meis
enim cum se cognoscit. noticiam
sui gignit: et est sola parens sue
noticiȩ. Tercuis est amor qui de
ipsa mente et noticia ꝓcedit. dũ
mens cognoscens se diligit se. Nõ
enim posset se diligere. nisi cog¬
nosceret se. Amat etiam placitã
prolem. id est noticiam suam. et
ita amor quidam complexus est
parentis et prolis. Qd̾ non est
minor m̃te noticia. nec amor

Expanded text:
t ipsa mens quasi parens, et notitia ejus quasi proles ejus. Mens enim cum se cognoscit, notitiam sui gignit, et est sola parens suae notitiae. Tertius est amor, qui de ipsa mente et notitia procedit, dum mens cognoscit se et diligit se; non enim posset se diligere, nisi cognosceret se. Amat etiam placitam prolem, id est, notitiam suam: et ita amor quidam complexus est parentis et prolis. 20. Quod non est minor mente notitia, nec amor
Abbreviated transcription (Latin):
di. ꝑ ea quȩ facͥta sunt
intellecta conspiciuntur. sempi¬
t̾na quoq uirtus eius et diuini¬
tas. ẜ creaturam mundi intelli¬
gitur homo. ꝓpter excellentiã
qua excellit inter alias creaturas.
uel ꝓpter conuenientiam quam
habet cum omni creatura. Ho¬
mo gͦ inuisibilia dei intellectu
mentis conspicere potuit. uel
etiam conspexit. ꝑ ea quȩ facta
sunt. idest ꝑcreaturas uisibileᷤᷤ
uel inuisibiles. A duob iuuaba¬
tur. scilicet a natura quȩ ratio¬
nalis erat. et ab oꝑib a deo fac¬
tis ut manifestaretur homini
reuelauit illis. scilicet dum fec̃
oꝑa in quib artificis. aliqua¬
tenus relucet inditium. Nam¬
sic̃ ait ambrosius. ut d̃s qui
natura inuisibilis ẽ. etiam aui¬
sibilib posset sciri. opus fecit.
quod oꝑificem uisibilitate sui
manifestauit. ut ꝑ certum in¬
certum posset sciri: et ille. ds
omnium ẽẽ crederetur qui hoc
fecit. qd̾ ab homine impossibi
le est. Sicpotuerunt gͦ cognos¬
cere. siue cognouerunt. ultra

Expanded text:
di, per ea quae facta sunt intellecta conspicuuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Per creaturam mundi intelligitur homo, propter excellentiam qua excellit inter alias creaturas; vel propter convenientiam quam habet cum omni creatura. Homo ergo invisibilia Dei intellectu mentis conspicere potuit, vel etiam conspexit, per ea quae facta sunt, id est, per creaturas visibiles vel invisibiles. A duobus enim juvabatur: scilicet a natura, quae rationalis erat; et ab operibus a Deo factis, ut manifestaretur homini Deus revelavit illis, scilicet, dum fecit opera, in quibus artificis aliquatenus relucet indicium. sicut ait beatus Ambrosius, ut Deus, qui natura invisibilis est, a visibilibus posset sciri, opus fecit, quod opificem visibilitate sui manifestavit: ut per certum incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit, qle est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra
Abbreviated transcription (Latin):
proles parente. dum tan¬
tam se nouit mens. qͣnta
est. nec minor est amor parente.
et prole: id est mente et noticia.
dum tantum se diligit mens:
quantum se nouit. et quantũ est.
Qd̾ hȩc tria in se ipsis sũt.
unt etiam hȩc singula in
se ipsis. quia et mens amas
in amore ẽ. et amor in amantis
noticia. et noticia in mente nos¬
cente est. Ecce in his trib qualẽ¬

Expanded text:
proles parente, dum tantam se novit mens, quanta est; nec minor est amor parente et prole, id est, mente et notitia, dum tantum se diligit mens, quantum se novit et quanta est. 21. Quod haec tria in seipsis sunt. Sunt etiam haec singula in seipsis, quia et mens amans in amore est, et amor in amantis notitia, et notitia in mente noscente est. Ecce in his tribus quale
Abbreviated transcription (Latin):
Si om̃is aͥ oratio ł uołutaᷤimpleta sit
ost p̾dicta consid̾ari opor¬
tet. utrum xpͣc aliquio
ñ sit. hoc enim estimari potest. ꝓ
io qd̾ ipse ait: Pat̾ si possibile ẽ.
transeat ame calix iste. Uerum¬
tamen ñ qd̾ ego uolo: s qd̾ tu uis.
Hic namq uoluntatẽ suam apa¬
tris uoluntate discernere uidet᷑¬

Expanded text:
UNTAS EXPLETA SIT. 1. Post praedicta considerare oportet utrum Christus aliquid non sit. Hoc enim existimari potest per hoc quod ipse ait: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non quod ego volo, sed quod tu vis. Hic namque voluntatem suam a Patris voluntate discernere videt
Abbreviated transcription (Latin):
lio etiam modo dei uerun¬
ueritatem ductu rationiᷤ
cognoscere potuerunt.
uel etiam cognouerunt. Ut enĩ
auigustinus ait. in libro decuu¬
tat᷑e dei. uiderunt sumiu phy¬
losophi. nullum corpꝰ esse dm
et ideo cuncta corpora transcen
derunt. querentes dm̃. ucd ert̃
etiam quicquid mutabilerñ ẽẽ
summum deum. omniumq pͥn¬
cipium. et ideo omnem animã
mutabilesq sp̃c̃ transcenderus.
Deinde uiderunt omne qd mu¬
tabile ẽ non posse esse nisi ab il¬
lo qui incommutabiliter et sim¬
plicit̾ ẽ. Intellexerunt gͥ eum .i
omnia ista fecisse. ⁊ a nullo potu¬
isse fieri. Tercia ratio uel modus
onsiderauerunt etiã. quic¬
quid est in substantiis. uel
sed longe meliorem. qui spm fe
cit et corpus.
spetiem esse sensibilem. et sp̃c
spetiem intelligibilem: et intel¬
ligibilem spetiem sensibili p̾tu¬
lerunt.Sensibilia dicimus: quȩ
uisu tactuq corporis. sentiri quȩ

Expanded text:
lio etiam modo Dei veritatem ductu rationis cognoscere potuerunt, vel etiam cognoverunt. Ut enim Augustinus ait in libro De civitate Dei: Viderunt summi philosophi nullum corpus esse Deum, et ideo cuncta corderunt quaerentes Deum; viderunt etiam quidquid mutabile est, non esse summum Deum, omniumque principium: et ideo omnem animam mutabilesque spiritus transcenderunt. Deinde viderunt omne quod mutabile est non posse esse nisi ab illo qui incommutabiliter et simpliciter est. Intellexerunt ergo eum et omnia ista fecisse, et a nullo fieri potuisse. 4. Tertia ratio vel modus. Consideraverunt etiam quidquid est in substantiis, vel sed longe mecit et corpus. speciem esse sensibilem, et spiritus speciem intelligibilem: et intelligibilem speciem sensibili praetulerunt. Sensibilia dicimus, quae visu tactuque corporis sentiri queun
Abbreviated transcription (Latin):
ost hȩc de pe¬
nitentia agen¬
dum est. Peni¬
dentia longe
positis. neces¬
saria ẽ. ut ap¬
propinquent. Est enim ut
ait iherominus scda tabula
post naufragium. quia si
quis uestem innocentiȩ in
baptismo ꝑceptam peccan¬
do corxumpit. penitentiȩ
remedio. reparare potest.
Prima tabula est baꝑtismꝰ
ubi deponitur uetus ho.⁊
induitur nouus. Ocd̃a. pe¬
nitentia. qua post lapsũ
resurgimus. dum uetustã
reu̾sa repellitur. ⁊ nouitã
ꝑdita resumitur. Post
baptismum. ꝓlapsi. ꝑ peni¬
tentiam reuocari ualent. sed
ñ ꝑ baptismum licet homini
senius penit̾e.s. nͣ baptizari.

Expanded text:
ost haec, de Poenitentia agendum est. Poenitentia longe positis a Deo necessaria est, ut propinquent. Est enim, ut ait Hieron., secunda tabula post naufragium, quia si quis vestem innocentiae in Baptismo perceptam peccando corruperit, Poenitentiae remedio reparare potest. Prima tabula est Baptismus, ubi deponitur vetus homo, et induitur novus; secunda, Poenitentia, qua post lapsum resurgimus, dum vetustas reversa repellitur, et novitas perdita resumitur. Post Baptismum prolapsi per Poenitentiam renovari valent, sed non per Baptismum. Licet homini saepius poenitere, sed non baptizari.
Abbreviated transcription (Latin):
centiȩ.
assigna¬
tumq
quo modo a
parentib tra¬
hatur. ⁊ originale dicatur&
suꝑ ẽ inuestigare qͦm in baptismno
dimittatur. cum ⁊̃ post baptis¬
mum remaneat concupiscentia
quȩ aute fuerat. Unde uideturł
esse non possunt. C hȩc duo con¬
traria. tta simul sunt. ut si bo¬
num ñ e̾ẽt. in quo ee̾t malum.
prorsus nec malum ẽẽ potuss
quia ñ modo ubi consister&. sed
minatio. Ex bonis gͥ mala orta
sunt. et nisi in bonis ñ sunt. Nec
fuut prorsus unde oriretur ulla
mali natura. nisi ex angłi ⁊ ho¬
minis natura bona: unde pͥmitꝰ
orta est uoluntas mala.
pilogi¬
um facit ad alia transiturus.

Expanded text:
centiae, assignatumque quomodo a parentibus trahatur et originale dicatur, superest investigare quomodo in baptismo dimittatur, cum etiam post baptismum remaneat concupiscentia quae ante fuerat. Unde videtur esse non possunt. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo esset malum, prorsus nec malum esse potuisset: quia non modo ubi consisteret, sed minatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transiturus.
Abbreviated transcription (Latin):
unc de sacramͣto¬
confirmationis
addendum est
de cuius uirtute
queri solet. for
nat crismate. Qd̾ sacram̃tumab
aliis ꝓfici ñ potest nisi a summis

Expanded text:
unc de sacramConfirmationis addendum est; de cujus virtute quaeri solet. Formnat chrismate. Hoc sacramentum ab aliis perfici non potest, nisi a summis
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione ab gerno maius bo¬
num p̾parauit. et in tempore
tribuit. et minꝰ dilecti quib nͣ
tantum. Inde ͣ̃ est qd̾ aliqui.
quando ꝯu̾tuntur. ⁊ iustifican¬
tur. dicuntur tunc inciꝑe dili¬
gi a deo. Non qd̾ d̃s noua dilec¬
tione quemquam possit dili¬
gere. immo sempit̾na dilectione
dilexit ante mundi ꝯstitutionẽ
quos cumq diligit. s tunc di¬
cuntur inciꝑe diligi ab eo cum
et̾nȩ dilectionis dei sortiuntur
aug̃. Absit ut d̃s temꝑalit̾ ali¬
et futura iam facta sunt. Itaq
om̃s scõs suos ante mundi ꝯstiti¬
tionem dilexit. sicut p̾destinauis
s cum ꝯuertuntur ⁊ inueniuis
mano affectu capi qd đr. Sic̃ ̃ ꝯ
mutantur. ñ ipse: ut lux in¬
firmis ocłis asꝑa. firmis lenis ẽ.
cum aliquis ꝑ iustificationem
incipit ẽẽ amicus dĩ. ipse mu¬
tatur ñ ds.¬
ur ñ d̾s. Si qͥs magis ł minꝰ di¬
ligatur a deo uno tempore ꝗͣ alio.

Expanded text:
dilectione ab aeterno majus bonum praeparavit et in tempore tribuit; et minus dilecti quibus non tantum. Inde etiam est quod aliqui quando convertuntur et justificantur, dicuntur tunc incipere diligi a Deo; non quod Deus nova dilectione quemquam possit diligere, imo sempiterna dilectione dilexit ante mundi constitutionem quoscumque diligit. Sed tunc dicuntur incipere diligi ab eo, cum aeternae Dei dilectionis sortiuntur autem absit ut temporaliter aliet futura jam facta sunt. Itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinavit, sed cum convertuntur et inveniunt mano afmutantur, et non ipse; ut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est,cum aliquis per justificationem incipit esse amicus Dei, ipse mutatur, non Deus. 4. Si quis magis vel minus diligatur a Deo uno tempore quam alio.
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis in anima. scilicet. mens. no¬
etiam alio modo. aliisq
nominib distingui tͥm¬
tas in anima: quȩ est imago il¬
lius summȩ et in effabilis tri¬
nitatis. Ut enim ait augustinꝰ
dam sunt. Mens enim nouit se
et amat: sed nec amare se potest.
nisi etiam nouerit se. Duo quȩd̃a
eius. Cum gͦ se nouit mens. et
amat se. manet trinitas: scilicet
mens. amor. noticia. Mens aut̃ẽ
hic accipitur. non ꝓ anima: sed
pro eo qd̾ in anima excellentiꝰ ẽ.¬

Expanded text:
nitatis in anima, scilicet mens, netiam alio modo aliisque nominibus distingui trinitas in anima, quae est imago illius summae et ineffabilis Trinitatis; ut enim ait Aug. in lidam sunt. Mens enim novit se, et amat se; nec amare se potest, nisi etiam noverit se. Duo quaedam ejus. Cum ergo se novit mens et amat se, manet trinitas, scilicet mens, amor, et notitia. Mens autem hic accipitur non pro anima, sed pro eo quod in anima excellentius e
Abbreviated transcription (Latin):
ad uitam. s ad mortem.
si queritur utrum debet
concedi. qd ab ȩt̾no dilexit eos.
De electis solis dicimus simplicit̾
hoc c̾e ꝯcedendum. qd ds ab ȩt̾no
eos dilexit. quos ad iusticiam ⁊
coronam p̾parauit. De nͣ electis
uͦ simplicit̾ est concedendum.
qd̾ odio habuit .i. reꝓbauit. Sic̃

Expanded text:
ad vitam, sed ad mortem, si quaeritur utrum debeat concedi quod Deus ab aeterno dilexit eos; dicimus de electis solis simpliciter hoc esse concedendum, quod Deus ab aeterno eos dilexit, quos ad justitiam et coronam praeparavit. De non electis vero, simpliciter est concedendum quod odio habuit, id est, reprobavit: sicut
Abbreviated transcription (Latin):
one. et modo re¬
surgentium. nec
qualitate. bre¬
uiter disserendum ẽ. Om̃ib
questionib quȩ dehacre mo¬
ueri assolent. satisfac̾ẽ ñ ualeo
resurrecturam tamen carne
omnium: quicumq nati st̃.
atq nascentur. et mortui st̃
atq morientur. nullatenus
ambig̾e debet xp̃ianus. At
enim ysaias. Resurgent mor¬
tui. et resurgent qui eraoli
in sepulchris e apł. dolum¬

Expanded text:
et modo resurgentium, necndiae qualitate breviter disserendum est. Omnibus quaestionibus quae de hac re moveri solent satisfacere non valeo: resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt atque nascentur, et mortui sunt et morientur, nullatenus ambigere debet Christianus . Ait enim Isaias, c. 26: Resurgent mortui, et resurgent qui erunt in sepulcris. Et Apostol
Abbreviated transcription (Latin):
ait. P hilosophi disputantes
de sapientia. diffimerunt eã
dicentes. Sapientia ẽ rerum
scientia. Ego quoq utrariiꝙ:
rerum cognitionem .i.diui¬
narum ⁊ humanarum.:⁊ sa¬
pientiam ⁊ scientiam dici poꝰ¬
se ñ nego. Unde iuxta distinc¬
datur sermosapientiȩ. alii
sermo scientiȩ. Illa diffinitio
diuidenda est. ut rerum di
ꝓpͥe nuncupetur. huma¬
scientiȩ nomen optineat. Shetr et¬

Expanded text:
ait: Philosophi disputantes de sapientia definierunt eam, dicentes: Sapientia est rerum scientia. Ego quoque utrarumque rerum cognitionem, id est, divinarum et humanarum, et sapientiam et scientiam dici posse non nego. Verum juxta distincdatur sermo sapientiae, alii sermo scientiae ; ista definitio dividenda est, ut rerum divapientia nuncupetur, humascientiae nomen obtineat: de
Abbreviated transcription (Latin):
ost p̾dicta
tutib quȩ
principales
ł carclinales
uocantur
disserendũ
iusticia. fortitudo. pruden¬
tia. temꝑantia. De quib
tia in p̾cauendis insidiis.
fortitudo in ꝑferendas mo¬
lestiis. temꝑantia in coer¬
cendis delectationib praũ.

Expanded text:
ost praedicta, tutibus quae principales vel cardinales vocantur, disserendum justitia, fortitudo, prudentia, temperantia. De quibustia, in praecavendis insidiis; fortitudo, in perferendis molestiis; temperantia, in coercendis delectat
Abbreviated transcription (Latin):
non creatorem. Creator enim est
qui de nichilo aliqua facit. ⁊ cre
are ꝓprie est. de nichilo aliqͣ face̾.
facere uͦ: non mͦ de nichilo aliqͥd
oꝑari. s ⁊̃ de mat̾ia. Unde ⁊ hõ
uel angłs dr aliqua facere. s nͣ
creare. Uocaturq factor siue ar¬
tifex. s ñ creator Hoc autem no¬
men soli deo ꝓprie congruit. qui¬
et de nichilo quedam. ⁊ de aliqyo
aliqua facit. Ipse ẽ ⁊̃ creator ⁊ opi¬
fex ⁊ factor. s creationis nom en sͥ
ꝓprie retinuit: alia uͦ ĩ creaturiᷤᷤ
cominunicauit. In scͥptura tam̃
sepe creator accipitur. tam qua
factor ⁊ creare sicut face̾. sine
distinctione significationis.

Expanded text:
non Creatorem. Creator enim est, qui de nihilo aliqua facit. Creare igitur proprie est de nihilo aliquid facere. facere vero non modo de nihilo aliquid operari, sed etiam de materia. Unde et homo et angelus dicitur aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo et de nihilo quaedam, et de aliquo aliqua facit. Ipse est ergo Creator, et opifex, et factor, sed creationis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis communicavit. In Scriptura tamen saepe creator accipitur tanquam factor, et creare sicut facere sine distinctione significationis.
Abbreviated transcription (Latin):
prie autem natiuitas d̃r. in luce̾
tur in baptismo. cũ et post sit illa
concupiscentia q̃ dr originale pect̃n.

Expanded text:
prie autem nativitas dicitur in lucTUR IN BAPTISMO, CUM ET POST SIT ILLA CONCUPISCENTIA QUAE DICITUR ORIGINALE PECCATUM.
Abbreviated transcription (Latin):
imilit̾ ticis ordinantur.
imilit̾ ti
cum decreu̾it alexander
symoniacos ommino dãp
nandos. sub intelligendum est
nisi uolent̾ quis attractus fui̾t
De his enim a quib libet h̾eticiᷤ
uiolent̾ ordinatis. dicit innocen
tius. qd̾ possunt habere alique
colorem excusationis. si statim
discedunt ab eis. et pessimo eoꝵ
conciliabulo renuntiant.s
conus ñ ordinetur. ante qͣtuor¬
decim annos. nec cliaconus ante
xxix. Deinde si dignus fu̾it. ad
ep̃atum eligi potest. Qd nos ⁊̃
pari mͦ seruare uibemus. Item
fabianus. Si quis .xxx. ȩtatis
ñ impleu̾it annos. nullo modo
prbr ordinetur. ⁊̃ si ualde dignꝰ¬
sit. quia et ipse dñs .xxx annoꝵ

Expanded text:
ticis ordinantur. Similiter cum decernit Alexander papa simoniacos omnino damnandos ac deponendos, sub intelligendum est; nisi violenter quis attractus fuerit. De his enim et a quibuslibet haereticis violenter ordinatis, dicit Innoc., 1, q. 1, quod possunt habere aliquem colorem excusationis, si statim discedunt ab eis, et pessimo eorum conciliabulo renuntiant. 9conus non ordinetur ante 14 annos, nec diaconus ante 30. Deinde si dignus fuerit, ad episcopatum eligi potest, quod nos etiam pari modo servare jubemus. Item Fabianus: Si quis 30 aetatis non impleverit annos, nullo modo presbyter ordinetur, etsi valde sit dignus, quia et ipse Dominus 30 anno
Abbreviated transcription (Latin):
coet̾nus ẽ dõ patri filius. dicit
fuit. quando ñ fuit. fuit filius:
aut aliquando ds non habuit
uirtutem et sapientiam. qd̃ de¬
mentis est dicere. constat enim
quia semꝑ habuit sapientiam.
semꝑ igitur habuit filium. Re¬
sponsio ambrosii ad idem auctori

Expanded text:
o Deo Patri Filius, dicit fuit quando non fuit Filius, aut aliquando Deus non habuit virtutem et sapientiam, quod dementis est dicere; constat enim quia semper habuit sapientiam; semper ergo habuit Filium. 6. Responsio Ambrosii ad idem, auctori
Abbreviated transcription (Latin):
ed mentatio arrianorum.
contra hoc inquit hereti¬
cus. ut refert ambrosius
ideo quia filius est. principium
habet. et c̾e cepit. quod hereticoꝵ
ore sic dictum est. Nam ipse arriꝰ
libro de trinitate dixisse fertur.
Si filius est. natus est. si natus est.
erat quando non erat filius. Resp̾o
ẽẽ deo sempiternum esse
ut sit coȩt̾nus patri filius sicut.
splendor qui gignitur ab igne.
atq ddiffunditur. coeuus est illia
esset ͤ eͦtnus. si ignis esset ȩternus.
Oppositio augustini ꝯtͣ hereticum
tem si dei filius inquit augustinꝰ¬

Expanded text:
mentatio Arianorum. contra hoc inquit haecus, ut refert Ambr., in ideo quia Filius natus est principium habet et esse coepit, quod haereticorum ore sic dictum est. Nam ipse Arius, lib. 6 de Trin., cap. 1, dixisse fertur: Si Filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat Filius. 4. RespFilium Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius; sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus si ignis esset aeternus. 5. Oppositio Augustini contra haereticum. Item, si Dei Filius, inquit Aug. li
Abbreviated transcription (Latin):
um alia sacra¬
menta. post
peccatum. et
ꝓpt̾ peccatũ
exordium
sumpseriit.
matrimonii
sacram̃tum
etiam ante peccatum legitur
institutum a dño. ñ tam̃ ad re¬
medium. s ad offitium. Refert
enum scͥptura genesis in adam
misso sopore. atq una de costis
eius sumpta. ex inde muliere
formata. uirum in spũ intelli¬
gentem. ad que usum mulier
facta e̾e̾t. post extasim ꝓpħice
dixisse. Hoc nunc os ex ossibus
meis. et caro de carne mea. ꝓpt̾
hoc relinquet homo patre et
matr̃e. et adhebit uxori suȩ. et

Expanded text:
um alia sacramenta post peccatum et propter peccatum exordium sumpserint, Matrimonii sacramentum etiam ante peccatum legitur institutum a Domino; non tamen ad remedium, sed ad officium. Refert enim Scriptura, Genes. 2, in Adam misso sopore atque una de costis ejus sumpta, et exinde muliere formata, virum in spiritu intelligentem ad quem usum mulier facta esset, post extasim prophetice dixisse: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxor
Abbreviated transcription (Latin):
ec autem tria cum sint
distincta a se inuicem: di¬
cuntur tamen ẽẽ unum.
quia in animo substancialiter
existunt. Qa mens uice patris.
noticia filii. amor sp̃c sc̃s accipit᷑.

Expanded text:
ec autem tria cum sint distincta a se invicem, dicuntur tamen esse unum, quia in anima substantialiter existunt. 19. Quia mens vice Patris, notitia. Filii, amor, Spiritus sancti accipit
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ queritur de aliquo une
utrum magis diligatur.
a deo uno tempore ꝗͣ alio.
distinguenda est dicͤtionis inte¬
ligentia. Si enim refa̾tur ad di¬
lectionis effectum. ꝯcessibile est.
si uͦ ad dilectionis e̾entiam infi¬
tiabile est.
Si ds ab et̾no dilex̃ repbo̾

Expanded text:
 quaeritur de aliquo, utrum magis diligatur a Deo uno tempore quam alio, distinguenda est dilectionis intelligentia. Si enim referatur ad dilectionis effectum, concessibile est; si vero ad dilectionis essentiam, inficiabile est. 5. Si Deus ab aeterno
Abbreviated transcription (Latin):
ic attendendum est. quare
non creauit suul uirũ
et mulierem. sicut angłos.
S prius uirum. deinde mulierem
tunderetur. hoc ideo in munere
accepit. qd̃ diabolus ꝑu̾se raꝑe uo¬
luit. s obtinere ñ potuit. et per
hoc unago di in homine apparuit
quia sicut ds̃ omnib reb extitit
pͥncipium creationis. ita homo
omnib hominib pͥncipium ge¬
deoq etiam ex uno homine om̃s
ẽe uoluit ds̃. ut dum cognosce̾nt
se ab uno eẽ. om̃s se quasi unum
ꝑ illam tamen. quia si illa defui̾t
cadit homo. Alioꝵ sentntia hic
ostndđr. qͥdicunt uirtuteᷤ ẽẽ bonoᷤ
lib̾i arbitͥi. io est actus mentis
lii uͦ dicunt uirtutes esse¬
bonos usus naturalium

Expanded text:
ic attendendum est quare non creavit simul virum et mulierem, sicut angelos; sed prius virum, deinde mulierem tunderetur, hoc homo in munere accepit, quod diabolus perverse rapere voluit, sed obtinere non potuit. Et per hoc imago Dei in homine apparuit; quia sicut Deus omnibus rebus existit principium creationis, ita homo omnibus hominibus principium gedeo etiam ex uno homine omnes esse voluit Deus, ut dum cognoscerent se ab uno esse omnes, se quasi unum illam tamen, quia si illa defuerit, cadit homo. 10. Aliorum sententia hic ostenditur, qui dicunt virtutes esse bonos usus liberi arbitrii, id est, actus mentis. Alii vero dicunt virtutes essebonos usus naturalium
Abbreviated transcription (Latin):
facere uel destruere ualet. Ac¬
cedat quȩcumq uis creatura. ⁊
faciat tale celum et talem t̾iã.¬
et dicam. quia d̾s est. Sed quia
nulla creatura talia facere ua¬
let. constat suꝑ omnem creatu¬
ram ẽẽ illum. qui ea fecit: ac ꝑ
hoc illum ẽe dm̃. humana meis
cõgnoscere potuit. Scd̃a ratio qa
potuit cõgnosci. uel modus quo no.

Expanded text:
facere vel destruere valet. Acfacere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terraet dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit. 3. Secunda ratio qua potuit cognosci, vel modus quo no
Abbreviated transcription (Latin):
di. ꝑ ea quȩ facca sunt
intellecta conspiciuntur. sempi¬
t̾na quoq uirtus eius et diuini¬
tas. ꝑ creaturam mundi intelli¬
gitur homo. ꝓpter excellentiã
qua excellit inter alias creaturas.
uel ꝓpter conuenientiam quam
habet cum omni creatura. Ho¬
mo gͥ inuisibilia dei intellectu
mentis conspicere poturt. uel
etiam conspexit. ꝑ ea quȩ facta
sunt. id est ꝑcreaturas uisibileᷤ
uel inuisibiles. A duob iuuaba¬
tur. scilicet a natura quȩ ratio¬
nalis erat. et ab oꝑib a deo fac¬
tis: ut manifestaretur homini
oꝑa. in quib artificis. aliqua¬
tenus relucet inditium. Nam
natura inuisibilis ẽ. etiam aui¬
sibilib posset sciri. opus fecit.
quod opificem uisibilitate sui
manifestauit. ut ꝑ certum in¬
certum posset sciri: et ille. ds
omnium ẽẽ crederetur qui hoc
fecit. ꝗd̾ ab homine impossibi¬
le est. Sicpotuerunt gͦ cognos¬
cere. siue cognouerunt. ultra
omnem creaturam ẽẽ illum qͥ
ea fecit. quȩ nulla creaturarũ

Expanded text:
di, per ea quae facta sunt intellecta conspicuuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas. Per creaturam mundi intelligitur homo, propter excellentiam qua excellit inter alias creaturas; vel propter convenientiam quam habet cum omni creatura. Homo ergo invisibilia Dei intellectu mentis conspicere potuit, vel etiam conspexit, per ea quae facta sunt, id est, per creaturas visibiles vel invisibiles. A duobus enim juvabatur: scilicet a natura, quae rationalis erat; et ab operibus a Deo factis, ut manifestaretur homini opera, in quibus artificis aliquatenus relucet indicium. 2. natura invisibilis est, a visibilibus posset sciri, opus fecit, quod opificem visibilitate sui manifestavit: ut per certum incertum posset sciri, et ille Deus omnium esse crederetur, qui hoc fecit quod ab homine impossibile est fieri. Potuerunt ergo cognoscere, sive cognoverunt, ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum
Abbreviated transcription (Latin):
paradyso mulierem formauit ds.
de substantia uiri. sicut post plan¬
tatum paradysum. hominemq
in eo positum. et post. unuiersa ani¬
malia ad eum ducta. siuisq nomi¬
nib designata: subnectit scͥptura.
Immisit d̃s soporem in adam. cũq
obdormisset. tulit unam de costis
eius. et formauit eam in mulierẽ.

Expanded text:
paradiso mulierem formavit Deus de substantia viri; sicut post plantatum paradisum, hominemque in eo positum, et post universa animalia ad eum ducta, suisque nominibus designata, subnectit Scriptura, Gen. 2: Immisit Deus soporem in Adam. Cumque obdormisset, tulit unam de costis ejus, et formavit eam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonarum uideamus. Quȩ etiã
notiones. siue relationes. in scͥp¬
tura plerumq dicuntur. In illa
titur. ut nrͣo cordi tenatius infi¬
gatur. Ait augustinus in libro
nuisse quam natum ẽe. aliudq
ꝓcedere. quam genuisse ł natu¬
ẽẽ. Unde manifestum est qd̵ aliꝰ
est pat̾. alius est filius. aliꝰ sp̃s sc̃s.¬

Expanded text:
rsonarum videamus, quae etiam notiones sive relationes in Scriptura plerumque dicuntur, in illa titur, ut cordi nostro tenacius infigatur. Ait Augustinus in libro nuisse quam natum esse, aliudque procedere quam genuisse vel natum esse, manifestum est, quoniam alius est Pater, alius est Filius, alius es
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ dictum ẽ. malum ẽe
qd̵ bonum ẽ. quidam sic
oxponunt. Si bonum ẽẽ dicimus.
incidimus in illam sentenciam
bonum. Igitur. si hane maledicꝰ¬
tionem uitare uolumus. nulla¬
tenus dicere debemus. bonum e̾e
malum. ⁊ econu̾so. Hoc aut̃ aug̾
in eodem libro det̾minat dicens.
Id qd̾ dictum est in ꝓpħia. intelli¬
gendum ẽẽ de ipsis reb quib¬
ipsi homines mali sunt. ñ de ho¬
minib Unde. qui adult̾ium di¬
cit bonum. in eum cadit illa ꝓ¬
phica detestatio. ⁊ in eum qui di¬
cit malum eẽ hominem. uel bo¬
num ẽẽ iniquum. Qui enim
dicit hominem. in quantum
homo est. malum ẽẽ. ⁊ bonita¬
tem ẽẽ iniquitatem. opus culpa¬
dei. qd̾ est homo. ⁊ uitium hõis
laudat. qd̾ est iniquitas.

Expanded text:
dictum est, malum esse quod bonum est, quidam sic opponunt: Si bonum malum esse dicimus, incidimus in illam sententiam bonum! Igitur si hanc maledictionem vitare volumus, nullatenus dicere debemus bonum esse malum, et e converso. Hoc autem August., in eodem lib. determinat, dicens: Id quod dictum est in prophetia, intelligendum est de ipsis rebus quibus homines mali sunt, non de hominibus. Unde qui adulterium dicit bonum, in eum cadit illa prophetica detestatio; et in eum qui dicit malum hominem bonum, vel bonum esse iniquum. Qui enim dicit hominem, in quantum homo est, malum esse, et bonitatem esse iniquitatem, opus Dei culpat, quod est homo, et vitium hominis laudat, quod est iniquitas.
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ sit. ⁊ ñ habet patre pͥorẽ. sic̃ mod̾
gn̾atiõis inintelligibił ita i ineffabił:
ed queris ame inquit
ambrosius. quomodo si
filius sit. non priorem
habeat patrem. quero item abs
te. quomodo filium putes ẽe ge¬
neratum. michi enim impossibi
le est generationis scire secretum.
mens deficit. uox silet. non mea

Expanded text:
Filius sit, et non habeat Patrem priorem; sicut modus generationis inintelligibilis et ineffabilis est. Sed quaeris a me, inquit Ambr., quomodo si Filius sit, non priorem habeat Patrem? Quaero item abs te, quando vel quomodo Filium putes esse generatum? le est generacionis scire secretum – mens deficit, vox silet, non mea
Abbreviated transcription (Latin):
cutiendum. utrum
melius aliquid d̃s¬
possit facẽ quͣa fac̃
Solent enim illi scru¬
tatores dic̾e̾. qd̾ ea q̃¬
facit ds. nͣ potest meliora facere.
quia si posset fac̾e̾. et ñ facẽt. in¬
udus e̾et. et nͣ summe bonus. et
hoc ex simili astruere conantur

Expanded text:
cutiendum, utrum melius aliquid possit facere quam facit? Solent enim illi scrutatores dicere quod ea qfacit Deus, non potest meliora facere, quia si posset facere, et non faceret, invidus esset, et non summe bonus. Et hoc ex simili astruere conantur
Abbreviated transcription (Latin):
Quis g̃ dicit hoc. pater anfilius.
Si filius. ante me inquit ñ fuit
alius deus. si pater. post me inqͥt
non erit. Hic priorem: ille. posti¬
enim in se. et pater in filio. et fili
in patre cognoscitur. Cum enim
patrem dixeris. eius etiam filiũ
designasti: quia nemo ipse sibi¬
pater est. Cum filium nominas
etiam patrem fateris: quia nemo
ipse sibi filius est. Itaq nec filiꝰ
sine patre. nec pater potest esse
sine filio: semꝑ igitur pater. sem¬
per et filius. Inuectio ambrosum

Expanded text:
 dicit, Pater, an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus: Si Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posterienim in se, et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti, quia nemo ipse Pater est sibi; cum Filium nominas, etiam Patrem fateris, quia nemo ipse sibi Filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio; semper ergo Pater, semper et Filius est. 7. Invectio Ambros
Abbreviated transcription (Latin):
respondet. Ego imquam filiũ
natum ẽẽ confiteor. quod reli¬
quum ẽ impietatis. horresco.
bus dicam. ante me non fuit
alius ds̃. et post me non erit: hit¬

Expanded text:
cap. 5: Ego, inquam, Filium esse natum confiteor; quod reliquum est impietatis, horresco. bus dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit.
Abbreviated transcription (Latin):
ti concupiscentia peccatũ est. & tam̃ post remediũ sacram̃ti ñ un¬
putat᷑. nisi consentiat᷑ illi motui: ita ignorantia peccatũ ẽ. &. tamen

Expanded text:
ti concupiscentia peccatum est, et tamen post remedium sacramenti non imti concupiscentia peccatum est, et tamen post remedium sacramenti non imputatur, nisi consentiatur illi motui; ita ignorantia peccatum est, et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Nichil scit atiquis qđ eiꝰ antimna nesciat. s hoc om̃s concedunt qđ ap̃e
om̃ia scit. Igit᷑ anima eiꝰ scit omĩa. d quanuis sup̾dictis respondere
nequeant: adhuc tam̃ nobis opponunt. Si illa anima scit omĩa quia
untta scienti omĩa: gͦ debet dici omp̃e quia unita omĩpotenti. Ad
qdđ potest dici. qđ anima naturalit̾ ẽ. capaxscientiȩ. & illud ei collatũ
e. si ne menstira cuiꝰ ipsa naturalit̾ capax ẽ. d cũ idem sit dm̃ eẽ. quod
om̃iꝑotentẽ ẽẽ: ñ potuit istud conferri creatitrȩ.¬
ost supradicta uidendũ ẽ. qđ ut dicit
leo papa: dns nost̾ inse suscepit omĩa infirmitatis nr̃e
p̃ter peccatũ. yt enĩ ꝓbaret᷑ uerũ corpus habere: suscepit
lefectus corporis. famem. fitim. & cet̾a. Ut ꝓbaret᷑ ueram anii
habere: suscepit defectus aminȩ. scił timorẽ. tristiciã & huiꝰ modi.¬

Expanded text:
Nihil scit aliquis quod ejus anima nesciat; sed hoc estNihil scit aliquis quod ejus anima nesciat; sed hoc estomnia scit: igitur anima ejus scit omnia. Sed quamvis supradictis respondere nesciant, adhuc tamen nobis opponunt. Si anima illa scit omnia quia unita est scienti omnia, ergo debet dici omnipotens, quia unita est omnipotenti. Ad hoc dici potest quod naturaliter anima est capax scientiae; et illud ei collatum est sine mensura cujus ipsa naturaliter capax est, sed cum idem sit esse Deum quod omnipotentem eost supradicta videndum est quod dicit Leo papa: Dominus noster suscepit omnia infirmitatis nostrae praeter peccatum. Ut enim probaretur verum corpus habere, suscepit defectus corporis, famem, sitim, etc., ut probaretur veram animam habere, suscepit defectus animae, scilicet tristitia
Abbreviated transcription (Latin):
quia ei ñ conuenit mitti. cũ non sit ab alio. Neq spm̃ scm̃ ne aliꝰ eẽ.
tate. Et gͥ ꝑsona filii incarnata at idem qui erat filiꝰ in diuinitat
sapientia illiꝰ aminȩ a sapientia dei. quomͦ illud totũ comp̃henderete
ornꝰ gͦ sciret homo ille ꝗͣ ds̃. Et ideo ut istã ueritatẽ firmtc̃ teneamꝰ quod
illa anima nichil ignorauit. s om̃ia scruit: dicendtĩ ẽ. qđ ñ alia sapientia
rat illa antina sapiens. s in deo ꝑnaturã. in illa anima ꝑ grãm. Q ł
diuinȩ u& humanȩ. Diuinȩ ñ conuenit dari s dare. Est Sͦ¬
humane naturȩ datusspc̃ sine mensirra. d ubi ñ ẽ. menfu¬
ra ñ ẽ. t̾minꝰ. Igit᷑ aniina illa sciuit om̃ĩa.Si enĩ quedã scitut. quedã
non: cum mensitra seiuit. quia t̾uinũ habuit esꝰ scientia s fulgentiᷤ
etiã multa opponit contra iltũ errorẽ. asserens qđ om̃tũ rerũ scientiã
pientiȩ & scientiȩ absconditi. Ratione quoq potest idem ꝓbari. hoc mͦ.

Expanded text:
quia ei non convenit mitti, cum non sit ab alio; nec Spiritum sanctum, ne alin Trinitate. Est igitur persona Filii incarnata, ut idem qui erat Filius in divinitatillius animae, quomodo illud totum comprehenderet; minus ergo sciret ille homo quam Deus. Ideo ut istam veritatem firmiter teneamus, quod illa anima nihil ignoravit, sed omnia scivit, dicendum est quod non alia sapientia erat illa anima sapiens, sed indivinae an humand ubi non est mensura, non est terminus; ergo anima illa scivit omnia. Si enim quaedam scivit, quaedam non cum mensura scivit, terminum non habuit scientia ejus. Fulgentius etiam multa opponit contra illum errorem, asserens quod omnium rerum scientiam pientiae et scientiae Dei absconditi . » Ratione quoque potest id probari hoc modo:
Abbreviated transcription (Latin):
nei an cetorum sit mdli hominem exerceant difficile c. agnoce¬
Dia ui sirnnltuaimem in bono opere inuerarꝰ. uicut enret oui
fiore futurus frci  ꝓmitcit᷑ ita in bono opere futune aecbort¬
tionis pium expectat᷑.e eos in qͥb bona oꝑaa cer meni ua lolicte
supne retbucioiis ꝑtinere speramꝰ. Item sic̃ flos ꝑ speerem tulises¬
qudo p̾entib lauclabile apparet. eosq ad imitacionem aceenclt
ꝑ aclorena aũ demulcet qͣndo absentib & longe positis ꝑ opinio
te intencionis. Sub flore enim boni operis qđ foris petem¬
plum lucet qsi qͥdam int̾ in mente abscondt  practiꝰs. uotnins
Dnem ꝑducat᷑. ae ꝑ ħ qͥsqͥs uͥ̾tutem inchoat: qͣsi quendamit
se bontatis fructũ format. S si unrtutem quam incipii aute
finem deserit: uelut immaturꝰ ae ñ aptꝰ esmi. ante dempnis uł¬

Expanded text:
ectus cum sint mali hominem exerceant, difficile est agnosceomnia per similitudinem in bono opere invenimus. Sicut enim in flore futurus fructus promittitur, ita in bono opere futurae retributionis praemium exspectatur. Et eos, in quibus bona opera cernimus, ad sortem supernae retributionis do praesentibus laudabile apparet, eosque ad imitationem accendit. Per odorem autem demulcet, quando absentibus, et longe positis per opiniontae intentionis. Sub flore enim boni operis, quod foris per exemplum lucet, quasi quidam intus in mente absconditus fructus virtutisfinem perducatur. Ac per hoc quisquis virtutem inchoat, quasi quemdam in se bonitatis fructum format; sed si virtutem, quam incipit, ante finem deserit, velut immaturus et non aptus esui ante tempus
Abbreviated transcription (Latin):
eat bona illa ȩcerua que desideramꝰ ut immortalitas & cetera que rino¬
bis ꝑ fidẽ iam subsistunt. In futuro ꝑ exꝑientiã. Arguiñtũ n apparentiũ
idest ꝓbatio quia si quis dubitat inde non possunt aliquando ꝓbari hu¬
mana ratione: Ut si quis quereret itnde scis partũ uirginis: futurum¬
falieret eũ in eis loqueret᷑ & miracła faceret. & cũ ex magna paite quo
axerunt uidea completa: cetera ñ lubito eomplenda. Est itaq fides sub
aduos s: hac diffinitione magis ostendit̃ effectus fidei quã quitd ipsa sit

Expanded text:
peranda vocat bona illa aeterna quae desideramus, ut sunt immortalitas, et caetera quae in noperanda vocat bona illa aeterna quae desideramus, ut sunt immortalitas, et caetera quae in nobis per fidem jam subsistunt, in futuro per experientiam. Argumentum non apparentium, id est probatio; quia si quis dubitat inde, non possunt aliquando probari humana ratione. Ut si quis quaereret unde scis partum falleret, cum in eis loqueretur, et miracula faceret; et cum ex maxima parte quae dixerunt videam impleta, caetera non dubito complenda. Est igitur fides spealios. Sed hac deffinitione magis ostenditur effectus fidei, quam quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
sin sermone. timor in assertione: ꝓfanas uer¬
bor nouitates ut apostolus p̃cipit uitemus.
ce innullam parte partẽ p̃cipiti assertione
assentire studeamꝰ qui maxime actoritatib acceclunt: & non de sensu suo
p̃sumentes scriptitras expietate int̾pretant᷑. Scriptura enĩ ut ait beatii
angustinꝰ altitudine suꝑbos irridet. ꝓfunditate attentos tenet. magnoᷤ ue¬
ritate. paruulos iitrit asfabilitate. Sigua igit᷑ obseura nobis oceitrrerint
sit uostri ꝓpofiti prinũ ad actoritates confugere. deuide quid nostri. sem¬
poris sapientes i ude sentiant in mediũ conferre ÷& eur potiꝰ hos ꝗ̃ illos imi¬
cari placeat ratione & auctoritate simul concurrentib ꝓ facultate nostra
ut suꝑfluũ defluat: dicente apło. unicuiq sicut deus diuisit scđm¬
menfurã fidei: de ea in pͥmis est uidendũ quid sit & quas partes habeat:
Substantia sꝑandarũ: qua rerũ sꝑanda in nobis subsistunt. Sꝑanda uo

Expanded text:
or in assertione, profanas verborum novitates, ut Apostolus praecipit, vitemus , et in nullam partem praecipiti assertione assentire studeamus, qui maxime auctoribus accedunt, et non de sensu nostro praesumentes, Scripturas ex pietate interpretemur. Scriptura enim, ut ait beatus Augustinus, altitudine superbos irridet, profunditate attentos tenet, magnos veritate, parvos instruit affabilitate. Si quae igitur obscura nobis occurrerint, sit nostri propositi ad auctoritates confugere, deinde quid nostri temporis sapientes inde sentiant, in medium conferre, et cur potius hos quam illos imitari placeat; et ratione, et auctoritate simul concurrentibus, pro facultate nostra ut superfluum diffluat, dicente Apostolo: « Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei , » de ea inprimis est videndum, quid sit, et quas partes habeat. Substantia rerum sperandarum quia per fidem in nobis subsistunt speranda. S
Abbreviated transcription (Latin):
ne detminatione accipiunt᷑. i ꝑsonarũ distinctione. ut sapient
ponitas ad substantiã enĩ referitnt᷑. quia tres ꝑsone una sapientia. ii¬
nabonitas. & tam̃ cũ dicit᷑ sapientia patris: ad filiũ tantũ bonitas
etiã sine appositis det̾minationib ꝑsonas significare. hec nomina. ut
ꝑsapientiã intelligat᷑ filiꝰ. ut inꝓuerbiis salomonis sepissime ꝑ bonita¬
rũ. sic dicens tn psalmo confessionis. Tres sp̃e postulat dđ dicens. dp̃ũ
pͥncipali confirma me. Sp̃m rectũ innoua in uiscerib meis. Spm
scm tiĩ ne auferas a me: Quti st̃ isti tres sp̃c̃: Princapał spc̃ pat̾ est.¬
tresꝑsonas. Augustinꝰ quoq in libro de doctrina xp̃iana. Tres res drit
ad pluralitate ꝑsonarũ respiciens. Ait qͥppe sic. Res aliȩ sẽ quib fiuẽ¬
du ẽ aliȩ quib utendt̃. Ie quib fruendũ ẽ nos beatos faciunt. Iilis
qnib utendũ ẽ: tendentes adbeatitudinẽ adiuuam᷑. Si redire in

Expanded text:
ne determinatione accipiuntur in personarum distinctione, ut sapientia, bonitas, ad substantiam referuntur, quia tres personae una sapientia, una bonitas; et tamen cum dicitur sapientia Patris ad Filium tantum, bonitas etiam sine appositis determinationibus personas significare haec nomina, ut per sapientiam intelligatur Filius, ut in Proverbiis Salomonis saepissime, per bonita et David in Psalmo confessionis, tres spiritus postulat dicens: « Spiritu principali confirma me, spiritum rectum innova in viscoribus meis, spiritum sanctum ne auferas a me . » Qui sunt isti tres spiritus? Principalis spirsonas. Augustinus quoque lib. I De doctrina Christiana : tres res dixit, ad pluralitatem personarum respiciens. Ait quippe sic: Res aliae sunt quibus fruendum est; aliae quibus utendum. Illae, quibus fruendum est, nos beatos efficiunt; illis, qui