comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cens a deo treata: cum non sit ĩ
potestate sua illud iutare. Nõ
quia non prius ẽ anima: quani
illi pccõ est obnoxia. Ad hoc qͥ¬
dam dicunt ideo animam ream
esse illius ꝓcc̃i licet mnunda a d̾o̾
sit creata: quia cum infunditur
corpori condelectatur carni. ex
quo pctm̃ contrahit. Ꝙ si esset:
iam non originale: sed actuale
diceretur. pocius ergo ideo recte
dici pt̾ illi imputari anime illd̾
pctm̃ qd̾ ex corruptione corporis
ineuitabiliter contrahit: quia uͭ
aggrauat animam cã primi pec¬
cati: s pena. nec caro corruptibi¬
lis animam peccatricem: fecit.
s petcatrix anima carnem corru¬
ꝓtibilem ferit.¬

Expanded text:
cens a Deo creata, cum non sit in potestate sua illud vitare. Non mmittitur, quia non prius est anima quam illi peccato est obnoxia. § Ad hoc quidam dicunt ideo animam ream esse illius peccati, licet munda a Deo sit creata, quia cum infunditur corpori, condelectatur carni, ex quo peccatum contrahit. Quod si esset, jam non originale, sed actuale diceretur. Potius ergo ideo recte potest dici imputari animae illud peccatum, quod ex corruptione corporis inevitabiliter trahit, quia, utaggravat animam, causa primi peccati, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem fecit, sed peccatrix anima carnem corruptibilem fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudine nulla tͥum suꝑat¬
ꝑsonarum aliam suꝑat. quia ali¬
nulla maior aliis. nec maiꝰ ali ñ.¬
quid sunt due qͣm una ꝑͣ. nec tͤs:
quam due. nec maioꝵ deus qͣm¬

Expanded text:
magnitudine nulla trium personarum aliam superat, quia nulla major aliis, nec majus aliquid sunt duae quam una, nec tres quam duae, nec major Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ca destruet᷑. adhuc enĩ exspectamꝰ
redemptõm corꝑis. scd̃ aĩas u̾o iam
redempti sumus ex ꝑte u̾o. ñ ex to¬
to. a culpa ñ a pena. nec oĩo a culpa.
Non enĩ sic ab ea redempti sumꝰ ut
ñ sit. s ut ñ dũetur.

Expanded text:
ad Cor. 15. Adhuc enim expectamus redemptionem corporis; secundum animas vero jam redempti sumus ex parte, non ex toto, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit, sed ut non dominetur,
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim illi dicunt tres sb̾ quã¬
stantias unam essentiam .i. tͤs nos.
ypostases. unam usyam. quẽ ad¬
modum nos dicimus tres perso
aũ maluerunt dicere. quia fortas¬
se scd̾m lingue sue consuetudinẽ:
aptius dicitur.
.Q in trinitate
non est diuersitas. nec singłari

Expanded text:
Sic enim illi dicunt tres substantias unam essentiam, id est, tres hypostases unam usiam, quemadmodum nos dicimus tres personautem maluerunt dicere, quia fortasse secundum linguae consuetudinem aptius dicitur. 9. Quod in Trinitate non est diversitas, nec s
Abbreviated transcription (Latin):
qͣmdui durat mundꝰ angłi nes.
⁊demones demonibz peesunt.
S in futuro omnis euacuabit᷑
modum scĩe maioris ł iminoris
p̃lationes alias maiores uł mi¬
nores. Quidam enim unĩ ꝓuin¬
cie. aui nn homini. aliqui uni
uitio maxime pot̾ homines tẽ¬
ptare a quo nominatur. Inde
est etiam ꝙ nomine demonis:
diuitie uocantur .s. mammõa.
est enum maimona nomen de¬
monis. quo nomine uocantur
diuitte: scõm syriam linguam.
hoc aũ non ideo est ꝙ diabolus in
potestate hãt dare uł auferre di¬
luitias cui uelit: s quia eis untͦ
ad hominum temptatõm et de¬
ceptionem. An õs de¬
iem. An õs demoes sint

Expanded text:
quamdiu durat mundus, angeli homines hominibus praesunt. Sed in futuro omnis evacuabitur modum scientiae majoris vel minoris, praelationes alias majores vel minores. Quidam enim uni provinciae, alii uni homini, aliqui etiam uni vitio maxime potest homines tentare, a quo denominatur. Inde etiam est quod nomine daemonis divitiae vocantur, scilicet mammona. Est enim Mammon nomen daemonis, quo nomine vocantur divitiae secundum Syram linguam. Hoc autem non ideo est quod diabolus in potestate habeat dare vel auferre divitias cui velit, sed quia eis utitur ad hominum tentationem et deceptionem. 5. An omnes daemones sint
Abbreviated transcription (Latin):
ysidorꝰ in li. de sũmo bono. An cie.
geli in u̾bo dei omuia sciunt añ¬
quam fiant. s nec om̃s nec oĩa
ꝑfecte angłos scire dix̃. ⁊ ideo in
scĩa eos proficere ñ remouit. cbͣ.¬
qͦ in li. dialogaꝵ ait. Quid est
ꝙ ibi nesciant. ubi scientem oĩa
scumt: uidetur dicere ꝙ omnia
sciant angeli. ⁊ nicħ sit ꝙ nesciãt
S accipiend̾̃ est hoc de hiis qͦrũ
cognitio beatum fac̃ cognitoran.
ut sunt ea que ad misterium tri¬
nitatis ⁊ unitatis pertinent pĩ¬

Expanded text:
sidorus, de summo Bono, l. 1, c. 12: Angeli in Verbo Dei omnia sciunt antequam fiant; sed nec omnes, nec omnia perfecte angelos scire dixit, et ideo eos in scientia proficere non removit. Gregor., in lib. Dialog., cap. 5, ait: Quid est quod ibi nesciant, ubi scientem omnia sciunt? Ubi videtur dicere quod omnia sciant angeli, et nihil sit quod nesciant. Sed accipiendum est hoc de his quorum cognitio beatum facit cognitorem, ut sunt ea quae ad mysterium Trinitatis et unitatis pertinent. DI
Abbreviated transcription (Latin):
qui introducit caritatem. s sic uẽĩt
ut exeat. Si enĩ pp̃ penas tumes dm̃i.
ñdum amas ꝙ̃ sic times. ñ bona de¬
sideras: s mala caues. S ex co qd̾
mala caues: corrigis te.⁊ incipis
bona desidare. Cum boã tesidare ceꝑis:.
erit in te timor castus. quid ẽ tunor
mes diũ: nete deserat p̾sentia eius:
amplectis eum. ip̃o frui desideras.
Quõ distent duo

Expanded text:
qui introducit charitatem, sed sic venit qui introducit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim propter poenas times Deum, nondum amas quem sic times; non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quia mala caves, corrigis te et incipis bona desiderare; cumque bona desiderare coeperis, erit in te timor castus. Quid est timormes Deum ne te deserat praesentia ejus, amplecteris eum, ipso frui desideras. odo distant duo
Abbreviated transcription (Latin):
Dr̃ enim in.pͦs. Timor dñi castus
ꝑmanet in scłm scli. Et̾nũ q̃ndam
timorem nob̾ ostendit. s castũ ꝙ
sit ostẽdit ille nob̃̾ et̃nũ timorem:
Nñ quid contradicit illi ista epła
fcã raritas foras mittit timorem:
dauid. s nolite putare aliũ ẽẽ sꝑi
⁊ agitare d̾uas linguas: Si spũ¬
due tybie ꝯsonant. ĩplete due lĩ¬
gue spũ dei dissonare possunt: ab¬
sit. ĩmo ẽ ibi q̃dam ꝯsonantia. ẽ
q̃ dam concordia. sz auditorẽ deside¬
rat studiosum. ñ criosum. ecce :¬
mouit duas linguas sp̃c dei. ⁊ audi¬
uimus ex una: timor ñ est in cari¬
tate. auduuuimꝰ ex alia. Timor dni
castus ꝑman in scłm scłi. Quid ẽ
hoc : dissonant : ñ. Excute aures
intende melodiam. ñ sñ cã hic ad¬
istos duos timores. ⁊ intlłigamus
ꝯsonantiam tybiarũ:. quõ disc̾ni¬
mus atrendat caritas uĩa. Sunt
hoĩes qui pp̃ea timent dm̃. ne mit¬
tant᷑ in gehennꝰan᷑. ne forte ardeant
tũ drabolo inigne et̾no. Ipẽ ẽ timor

Expanded text:
r enim in psal. 18: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Aeternum quemdam timorem nobis ostendit, sed castum. Quod si ostendit ille nobis aeternum timorem, numquid contradicit illi ista Epistfecta charitas foras mittit timorem? David: Sed nolite putare alium esse Spiro corda, et agitare duas linguas? Si spirduae tibiae consonant, impletae duae linguae Spiritu Dei dissonare possunt? Imo est ibi quaedam consonantia, est quaedam concordia; sed auditorem desiderat studiosum, non otiosum. Ecce movit duas linguas Spiritus Dei, et audivimus ex una: Et timor non est in charitate; audivimus ex alia: Timor Domini castus permanet in seculum seculi. Quid est hoc? Dissonant? Non. Excute aures, intende melodiam; non sine causa hic adistos duos timores, et intelligamus consonantiam tibiarum. Quomodo discernimus? Attendat charitas vestra. Sunt homines qui propterea timent Deum, ne mittantur in gehennam; ne forte ardeant cum diabolo in igne aeterno. Ipse est timor
Abbreviated transcription (Latin):
lo. de patre procedit. cum de patre
putas nisi quia solet ad eum refͤ¬
tre procedit. ut non diteret de me
non ꝓcedit. A quo aut̃ h̃t filius ut
ntique h̃t: ut eciam de illo ꝓcedat spr¬
sicut ꝓcedit de patre. ab ip̃o nͣt pr̃e.
Quappter qui pot̾ intelligere in eo
ꝙ ait filius. Sicut pater ht̃ uitam
in semet ip̃o: sic dedit ⁊ filio uitam
hr̃e in semetip̃o. Non sine uita exi¬
stenti iam filio uitam patrẽ dedis¬
se. s ita eum sine tempore genuis¬
se. ut uita quam pr̃ filio gignẽ¬
do dedit: coet̾na sit uite patris qui
dedit. Intelligat etiam sicut pater
ht̃ in seip̃o ut de illo ꝓcedat sp̃e scũs:
sic dedisse fiuo: ut etiam de illo ꝓce
dit de fiuo: de patre ẽẽ filio. Si enĩ
quicquid ht̃ de patre ht̃ filius. de
.s. s nulla ibi tempora cogitentur.
que hẽant prius et posterius. quia
ibi omnino nulla sunt. E¬

Expanded text:
lio: De Patre procedit, cum et de Patlio: De Patre procedit, cum et de Patputas, nisi quemadmodum solet ad eum refetre procedit, ut non diceret, de me non procedit? A quo autem habet Filius ut habet utique, ut etiam de illo procedat Spsicut procedit de Patre, ab ipso habet Patre. Quapropter qui potest intelligere in eo quod ait Filius: Sicut habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso; non sine vita existenti jam Filio vitam Patrem dedisse, sed ita eum sine tempore genuisse, ut vita quam Pater Filio gignendo dedit, cooeterna sit vitae Patris qui dedit; intelligat etiam sicut habet Pater in seipso ut de illo procedat Spiritus sanctus, sic dedisse Filio ut etiam de isto proceddit de Filio, de Patre esse et Filio. Si enim quidquid habet, de Patre habet Filius, de ritus sanctus, sed nulla ibi tempora cogitentur, quae habeant prius et posterius, quia ibi omnino nulla sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
orte
etiam iuxͣ hanc ⁊ nu¬
a patre mitti per filĩ et a patre
esse ꝑ filium. uñ hyłr ad deum
patrem de spiritu sancto ⁊ filio lo
so. Item. ante tempora unigenitꝰ
tuus ex te natus manet. ita ꝙ ex
sum non ꝑxipiam : tñ teneo ꝯscĩa.
in spũalib enim tuis reb hebes
sum. tem. in eodem. Conserua
hanc oro fidei mee religionem. ut
ꝙ in regn̾atõnis mee symbolo ꝓ¬
adorem. scm̃ spm̃ tuum qui ex te
ꝑ unigenitum tuum est: ꝓ m̾ear.
Ecce aꝑte dicit sp̃m̃ sc̃m̃ a pͥatre ꝑ
filium ⁊ mitti ⁊ esse. Ꝙ non est
intelligendum qi a patre ꝑ filiũ
minorem mittatur uel sit. s qr
ex patre ⁊ filio est. ⁊ mittitur ab u¬
troq. S hoc ip̃m h̃t filius a pr̃e
ut ab ip̃o. ⁊ sit ⁊ muttatur sp̃ sc̃s.
hoc gͦ uoluit significare hyłr distĩc¬
tionem faciens in locutionem. ut
ostenderet in patre esse auͣctem.
inde est eciam ꝙ uĩtas ostendens
prẽm eẽ auctorem ꝓcessionis qua
ꝓcedit sp̃c a filio. dixit in euange¬

Expanded text:
orte etiam juxta hanc anctus mitti per Filium, et a Patre esse per Filium, unde Hilar. ad Deum Patrem de Spiritu sancto et Filio loso. Item: Ante tempora Unigenitus tuus ex te natus manet, ita quod ex su non percipiam, tamen teneo conscientia. In spiritualibus enim rebus tuis hebes sum. Item in eodem: Conserva hanc, oro, fidei meae religionem, ut quod in regenerationis meae symbolo padorem: Spiritum sanctum tuum, qui ex te per Unigenitum tuum est promerear. Ecce aperte dicit Spiritum sanctum a Patre per Filium et mitti, et esse; quod non est intelligendum quasi a Patre per Filium minorem mittatur vel sit, sed quia ex Patre et Filio est et mittitur ab utroque, sed hoc ipsum habet Filius a Patre, ut ab ipso sit et mittatur Spiritus sanctus. Hoc ergo voluit significare Hilar., distinctionem faciens in locutione, ut ostenderet in Patre esse auctoritatem. Inde est etiam quod veritas ostendens Patrem esse auctorem processionis, qua procedit Spiritus a Filio, dixit in Evange
Abbreviated transcription (Latin):
res. cuiꝰ uł in qua sit illa spes:. ita ẽ
ibi fractio. q̃ ñ fit in aliqua re. qui¬
a nͥl ibi frangitur. Ꝙ mirabilr̃ dĩ
potencia sĩ dñt. ut ibi sit fractio. uͥ
sentialr̃ frangi ⁊ diuidi. ⁊ tñ integr̃
⁊ incorruptibile existere. ꝙ se colli¬
gẽ assũnt ex confessione berenga¬
rii. qui confessus ẽ coram nitholao

Expanded text:
res cujus vel in qua sit illa species; ita est res cujus vel in qua sit illa species; ita est ibi fractio quae non fit in aliqua re, quia nihil ibi frangitur; quod mirabiliter Dei potentia fieri dicunt, ut ibi sit fractio, ubiessentialiter frangi et dividi, et tamen integrum et incorruptibile existere. Quod se colligere asserunt ex confessione Berengarii, qui confessus est coram Nicolao
Abbreviated transcription (Latin):
ua sit. ⁊ si u̾a fractio: tuiꝰ rei sit. uel
n qua refiat. Cumq ñ sit ibi ali
illa fractio in corꝑe xͥ uidetur esse.
S exͣ. cum ip̃m corpus ĩcorrup¬
tibile sit. quia immortale et impas¬
sibile in ip̃o ñ posse ẽẽ uidet᷑. Nam et
x redargnit carnalem sensum disci¬
płoꝵ qui putabant carnem xͥ sicut
aliam in ꝑtes diuidẽdam: ⁊ morsi¬
b dilat̾andam. Iõ qͥbdam placet
ꝙ ñ sit ibi fractio sicut uidetur. s d̾r
frangi: qr uidet᷑ frangi. Quib obi¬
citur ꝙ ait ambr̃. Nich falsi putan¬
dum est in sacͥficio uĩtatis. uł sicut
fit ĩ magoꝵ p̃stigiis. uͥ delusione qͣ¬
dam fallunt᷑ cculi ut uideant ẽẽ qd̃
ñ ẽ. Ad ħ illi dñt. ñ fallit nos uisus
nec fallit᷑. ꝙ ẽẽt. si t̾d̾etur ita frangi.
ut uidetur. Net illusio ẽ. qr adutili¬
tatem fidei ñ ad deceptõm ita fit.
Sicut ⁊ xp̃c se ostendit duob disci¬
pulis inuia in sp̃e ꝑegͥni nͨ in eo tñ
tał forͣ erat. s cculi eorum tenebant᷑

Expanded text:
 si ibi vera fractio est, cujus rei sit, vel in qua re fiat. Cumque non sit ibi aliailla fractio, in corpore Christi videtur esse. Sed e contra, cum ipsum corpus incorruptibile sit quia immortale et impassibile, in ipso non posse esse videtur. Nam et Christus redarguit carnalem sensum discipulorum, qui putabant carnem Christi sicut aliam in partes dividendam, et morsibus dilacerandam. Ideo quibusdam placet quod non sit ibi fractio sicut videtur; sed dicitur frangi, quia videtur frangi. Quibus objicitur quod ait Ambros.: Nihil falsi putandum est in sacrificio veritatis; vel sicut fit in magorum praestigiis, ubi delusione quadam falluntur oculi, ut videant esse quod non est. Ad hoc illi dicunt: Non fallit nos visus, nec fallitur; quod esset, si crederetur ita frangi, ut videtur. Nec illusio est, quia ad utilitatem fidei, non ad deceptionem. ita fit; sicut et Christus se ostendit duobus discipulis in via in specie peregrini; nec in eo tamen talis forma erat, sed oculi eorum tenebantur
Abbreviated transcription (Latin):
caturos ẽẽ p̃stiuit. ⁊ ideo si ñ maiũ
s bonum faccre uoluissent ñ malũ
facturi ꝓuid̾entur ab eo qui nouit
quid sit quisq facturus. Hiis ũb̾
aꝑte ostenditur si diligenter intẽ¬
damus p̃sciã dei ñ ẽẽ causã maloꝵ
q̃ prestit. quia ñ ea prescit tanquã
facturus. nec tamquam sua s illoꝵ
qui sunt ea fcũri nel hĩturi. presci¬
uit ergo illa sola noticia ñ bñplaci¬
to auctoritatis. unde datur intlłi
sua ranquam ea q̃ facturꝰ est. ut ĩ¬
illa prestiendo: simul fu̾it ip̃iꝰ noti¬
cia. ⁊ auctoritatis bñplacitum.¬

Expanded text:
scivit, et ideo si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo, qui novit quid sit quisque facturus. His verbis aperte ostenditur, si diligenter attendamus, praescientiam Dei non esse causam malorum quae praescit; quia non ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctoritatis. Unde datur intellisua, tanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritatis b
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sciuit: ad inficelitatem eos cregit.
nec presciss ł p̃dixisset eorum ma¬
ia nisi ea essent ħĩturi. unde as. sr̃
ioħm. deus in quit futurorum p̃¬
scius ꝑ ꝓpħiam predix̃ infidelitatẽ
iudeorum. s ñ fecit. n prescisset ma¬
la eorum nisi ea hrẽnt. ñ enim ideo
quemquam ad peccandum cogit. qr
futura hominum peccata p̃nouit.
illorũ enim prescuit peccata ñ sua.

Expanded text:
peccatum infidelitatis eos coegit, nec praescisset vel praedixisset eorum mala nisi essent ea habituri. Unde Aug., super Joan.: Deus, inquit, futurorum praescius per prophetam praedixit infidelitatem Judaeorum, sed non fecit; neque praescisset mala eorum, nisi ea haberent. Non enim ideo quemdam ad peccandum cogit, quia futura hominum peccata praenovit; illorum enim praescivit peccata, non sua.
Abbreviated transcription (Latin):
futuras nullatenus cam̃ ẽẽ uita
uł sciri. quia future uł facte sunt
nisi futurum ẽet utñ notetur ibi
cã nͥ sine qua ñ sit. Ita etiam esse¬
dicimus scĩam uł prescĩam dei ñ
eẽ cãm eorum que fiunt nisi talẽ
sine qua ñ fiunt. si tamen scĩam
ad notictam tm̃ referamus. Si uͦ
nomine sc̃ie includitur ⁊̃ bñpla¬
citum. atq dispositio: tunt recte pͤ
dici cã eorum que deus facit. hiis
forte accepit as̃. dicens. iõ sunt qr
sciens disposuit ⁊ hic sensus ex co

Expanded text:
futuras nullatenus causam esse prael sciri quia futurae vel factae sunt;nisi futurum esset; ut non notetur ibi causa, nisi sine qua non fieret. Ita etiam dicimus scientiam vel praescientiam Dei non esse causam eorum quae fiunt, nisi talem sine qua non fiunt, si tamen scientiam ad notitiam tantum referamus. Si vero nomine scientiae includitur etiam beneplacitum atque dispositio, tunc recte potest dici causa eorum quae Deus facit. His eforte accepit Aug. dicens, homil. 51, tsciens disposuit. Hic sensus ex eo
Abbreviated transcription (Latin):
bñplacito ac dispositione. Sic igitur
ibi accipitur dei cognitio: ut ñ mͦ
noticiam s ⁊ bñplacitum dei sig̾cet.
Mala uͦ scit deus ⁊ prescit añ quam
fiant. s soia noticia ñ bñplacito.
prescit eĩ d̾s ⁊ p̃dic̃ ⁊̃ que ñ est ipse¬

Expanded text:
neplacito ac dispositione. Sic ergo ibi accipitur Dei cognitio, ut non modo notitiam, sed etiam beneplacitum Dei significet. Mala vero scit Deus et praescit antequam fiant, sed sola notitia, non beneplacito; praescit enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
st iterum lib̾tas a miseria de
qua apłs ait. Et ip̃a c̾atura
uberabitur a seruitute corruptõ¬
nis: in lib̾tatem glorie filiorum
dei. hanc lib̾tatem hũit homo añ
pcc̃m. quia omni carebat misia.
⁊ nulla tangebatur molestia. et
plenus hẽbit in futura bĩtudine.
ubi miser ẽẽ ñ poterit. S in hac

Expanded text:
st iterum libertas a miseria, de qua Apostolus ait: Et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis, in libertatem gloriae filiorum Dei . Hanc libertatem habuit homo ante peccatum, quia omni carebat miseria, et nulla tangebatur molestia; et plenius habebit in beatitudine futura, ubi miser esse non poterit, nec in c
Abbreviated transcription (Latin):
Apłs aũ dicit ꝙ qui pt̾ati resistit
dei ordinationi resistit. Cum gͦ
diabolo sit pt̃as mali: dei ordĩa¬
tione: eius pt̾ati ñ ẽẽ resistendũ:
uidet᷑ M sciendum ẽ apłm ibi
in hiis que iubet deus et exhibi.¬

Expanded text:
 quod qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit. Cum ergo diabolo sit potestas mali Dei ordinatione, ejus potestati non esse resistendum videtur. Sed sciendum est Apostolum ibi in his quae jubet Deus eis exhib
Abbreviated transcription (Latin):
li. de natura boni. ait. Si illud u¬
ret pt̃as ꝙy nõ debeas fatere: hic
sane contempne pt̾atem tumẽ¬
do maiorem pt̾atem ipõs huma¬
narum rerum gradus adn̾te.
Si quid iusserit ꝓcͣaͣtor. nũqͥd¬
est fatiendum si contra ꝓosulẽ
iuleat: Nursus siquid ip̃e ꝓcõ¬
sul uibeat: ⁊ aliud iubeat imꝑa¬
tor: Nunquid dubitatur illo cõ¬
tempto illi ẽẽ sermiendum: Ergo
si aliud imꝑator aliud d̾s iubeat.
contempto illo obtemꝑand̾̃ ẽ d̾o.
pt̾ati gͦ diaboli uł hominis. tc̃
aliquid contra deum suggessĩt.
in quo dei ordinationi ñ resisti¬
mus: s obtemꝑamus. Sic enĩ¬
deus precepit: ut in malis nulli
nati mysterium pertinent inte¬
gra mentis consid̾atõe attenda¬
mꝰut de ineffabili. uł modicum
aliquid fari deo reuelante uale-¬
amus.

Expanded text:
lib. de Natura boni ait: Si aliquid jubeat potestas quod non debeas facere, hic sane contemne potestatem, timendo majorem potestatem. Ipsos humanarum rerum gradus adverte. Si quid jusserit procurator, numquid faciendum est, si contra proconsulem jubeat? Rursus si quid ipse proconsul jubeat, et aliud jubeat imperator, numquid dubitatur illo contempto illi esse serviendum? Ergo si aliud imperator, aliud jubeat Deus, contempto illo obtemperandum est Deo. Potestati ergo diaboli vel hominis tunc aliquid contra Deum suggesserit; in quo Dei ordinationi non resistimus sed obtemperamus. Deus enim praecepit, ut in malis nulli nati mysterium pertinent, integra mentis consideratione intendamus, ut de ineffabilibus vel modicum aliquid fari, Deo revelante, valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
ita mundus factus ẽ
ut ei suiretur ⁊ ip̃e seruiret ut
acciperet utr inq ⁊ reflueret to¬
tum ad bonum hominis. et qd̃
accepit obsequium. ⁊ qd̃ imped̾.
Ita enim uoluit deus sibi ab ho¬
mine seruiri. ut ea suitute nõ
deus sed homo seruiens iuuaret᷑.
⁊ uoluit ut mundꝰ seruiret hõi

Expanded text:
ita mundus factus estet ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute, non Deus, sed homo serviens juvaretur: et voluit ut mundus serviret homi
Abbreviated transcription (Latin):
tentiarum. ñ tñ omnes. sed m̃tis.¬
tm̃mͦ intĩores qui ui mente sũt
Ext̾ĩores uero qui ꝑ corpus gerũ¬
tur. ñ uirtutes ẽẽ dituntur. s o¬
ꝑa uirtutum. Et ideo ꝙ ãs. dicit
opus esse uirtutis bonum usũ
naturalium potentiarum: de u¬
su exteriori accipiunt. Ꝙ uero
dicit bonum usum lib̃i. ar. uirtit¬
tem esse ⁊ in magnis numerari
bonis. de usu interiori intelligt
et uirtutes nicħ aliud esse: quã
bonos affectus uel motus men¬
tis eẽ asserunt. quos deus in ho¬
mine facit: ñ homo. quia licet
q̃unt nisi deus ip̃m liberet ⁊ adiu¬
dei gratuitam uoluntatem acci¬
punt. quia deus est. ⁊ qui oꝑã
in nob̃ uelle: ⁊ operari bonum:

Expanded text:
tentiarum, non tamen omnes, sed tantummodo interiores qui in mente sunt; exteriores vero qui per corpus geruntur, non virtutes esse dicunt, sed opera virtutum. Et ideo quod Aug. dicit opus virtutis esse bonum usum naturalium potentiarum, de usu exteriori accipiunt; quod vero dicit bonum usum liberi arbitrii virtutem esse, et in magnis numerari bonis, de usu interiori intelligunt. Et virtutes nihil aliud esse quam bonos affectus vel motus mentis asserunt, quos Deus in homine facit, non homo: quia licet men esse queunt nisi Deus ipsum liberet et adjuDei gratuitam voluntatem accipiunt, quia Deus est qui et operatur in nobis velle et operari bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dr̾ enim dies lux illa. que cipr᷑¬
de ilo tͥduo tenebras illumina¬
bat. ⁊ dr̃ dies illa illuminatio ip̃a
aeris. Dr̃ etiam dies spatium
dies units. Qd̃ ita distinguend̾
ne. ⁊ ita fuit dies unus. expletꝰ
enim dicitur finis precedentis. ⁊
mitium sequentis diei. ꝙ est au¬
rora. que nec plenam lucem. nec
mus dies ñ hũit. qr nec dies pre¬
cesserat. qui seq̃ntis diei mitio
t̃minaret᷑. ⁊ ideo precipue quia
luce apparente mox sr̃ t̾ram ple¬
nus atq p̾clarus dies extitit. qͥ
ñ ab aurora. s a plena luce incho¬
auit. ⁊ mane seq̃ntis diei ꝯsum¬
matus est. uñ beda sr̃ gen̾. Dece¬
bat ut dies a luce inciꝑet. ⁊ ĩ ma¬
ne sequentis diei tenderet ut oꝑa
dei a luce ichoasse. et in luce com¬
pleta ẽẽ sig̾carentur. Reliqui ã
dies mane hũerunt. ⁊ uesꝑam.
quoꝵ quisq a suo mane incipi¬
ens usq ad altius diet mane tẽ¬
tebatur.
De nataͣli ordĩe ꝯputati

Expanded text:
r enim dies lux illa quae illo triduo tenebras illuminabat; et dicitur dies illuminatio ipsa aeris. Dicitur etiam dies spatium dies unus. Quod ita distinguendum ne; et ita fuit dies unus expletus enim dicitur finis praecedentis et initium sequentis diei, quod est aurora, quae nec plenam lucem, nec mus dies non habuit, quia nec dies praecesserat qui sequentis diei initio terminaretur; et eo praecipue, quia luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda, super Genes.: Decebat ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse et in lucem completa esse significarentur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam; quorum quisque a suo mane incipiens, usque ad alterius diei mane tendebatur. 5. De naturali ordine computati
Abbreviated transcription (Latin):
nato deo. ꝙ est dei filius
uel genitus ex deo. Cum etiã dei.¬
homines filii dei dicantur. ⁊ sint
ad moysen de ppło isrł. dominus
ait. filius meus primogenitus

Expanded text:
nato Deo, quod est Dei Filius, vel genitus ex Deo; cum etiam homines filii Dei dicantur et sint ad Moysem de populo Israel Dominus ait: Filius meus primogenitus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ quibdam ñ placuit. Ce in se ml¬
terum si ad ꝑficiendum corꝰ tiplica
mulieris deus extͥnsecum aug u .s̃.¬
mentum addidisset. maiꝰ illud
esset. quam ip̃a costa. Ideoq pociꝰ
deberet dici. de quo plures accepis¬
set subẽ ꝑtes. Restat igitur ut de
sola ip̃ius coste sub̾a sine om̃ĩ ex¬
trinseco additam̃to ꝑ diuinam
potentiam in semet ip̃a multipli-¬
cata. mulieris corꝰ factum dicat᷑
eo sane miracło: ꝙ pꝰ ea de .u. pani¬
b ihũ celesti bñtcone multipli¬
catis u̾. milia hõminum satiata
cum angłoꝵ ministlo frã sit mmu¬
lieris formatio. ñ ẽ tñ eis tͥbuen¬
da c̾ationis potentia. Angeli enĩ
nlłam possunt c̾are naturam. gͦ
nec formare costam in młierem.
nec carnis supplem̃tum in locũ
coste. ñ qr nichil agant: ut aliqͥ
treetur. S ñ ideo creatores sunt.
sic̃ nec agͥcole segetum aut arboꝵ
Solus deus .i. trinitas ẽ c̾ator
facta ẽ gͦ femina a deo. ⁊̃ si costa

Expanded text:
 quibusdam non placuit. Caeterum si ad perficiendum corpus mulieris Deus extrinsecum augmentum addidisset, majus illud esset quam ipsa costa; ideoque potideberet dici, de quo plures accepisset substantiae partes. Restat ergo ut de sola ipsius costae substantia sine omni extrinseco additamento, per divinam potentiam in semetipsa multiplicata, mulieris corpus factum dicaeo sane miraculo, quo postea de quinque panibus Jesu coelesti benedictione multiplicatis, quinque millia hominum satiata cum angelorum ministerio facta sit mulieris formatio, non est eis tamen tribuenda creationis potentia. Angeli enim nullam possunt creare naturam, ergo nec formare costam in mulierem, nec carnis supplementum in loco costae: non quod nihil agant ut aliquid creetur, sed non ideo creatores sunt, sicut nec agricolae segetum vel arborum. Solus Deus, id est, Trinitas est creator. Facta est ergo femina a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
amb̃r. Iõ ñ subdidit de uiro. sic̾ de
muliere. qr licet uiro aliam ducere.
S hoo a falsariis in ãbrosu libͦ poĩ¬
tum treditur. Supplend̾ eĩ est iu
uiro ꝙ deuxore p̃misit: aꝑte dicit

Expanded text:
 non subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte dicit
Abbreviated transcription (Latin):
deus. eo ergo quo deus est. sub̾a ẽ.
et quia eiꝰdem sub̾e ẽ filius: ꝓculdu¬
bio ⁊ filius ẽ deus. At u̾o ꝙ ł qͦ pr̃
est: quia ñ subẽ est. s refertur ad fi¬
lium. ñ sic diciꝰ filiũ prẽm esse. si¬
cut dicimus filium deum eẽ. Ex
uł eẽntia diuina. cum enim dicit
id eẽ sub̃am quo deus est. Id u̾o qͦ
pr̃ est: nõ ẽẽ subãm. Item cum ait.
pat̾ non illud ẽ ꝙ est. ostendit eum
ñ eẽ pr̃em eo quo sub̾a est. Non enĩ
simpliciter dixit. pat̾ ñ est illud ꝙ ẽ.

Expanded text:
quod vel quo Deus est, substantia est. Et quia ejusdem substantiae est Filius, procul dubio Filius est Deus. Atvero quod Pater est, quia non substantiae est, sed refertur ad Filium, non sic dicimus Filium Patrem esse, sicut dicimus Filium Deum esse. Exvel essentia divina. Cum enim dicit,id esse substantiam, quo Deus est; id vero quo Pater est, non esse substantiam. Item cum ait: Pater non illud est quod est, ostendit eum non esse Patrem eo quod substantia est. Non enim simpliciter dixit: Pater non est illud quod est;
Abbreviated transcription (Latin):
forma. t̾cia: de ptͣate. Persona
bitrium pt̾as. ⁊ ad subam qui¬
dem ꝑtin nature subtilitas. ad
formam uo̾ intlłigentie ꝑspica¬
rõnalis hĩlitas. Ille gͦ essentie
rõnales que ꝑsone erant ⁊ sp̃r
erant. naturaq simplices. ac
uita immortales diffentem es-
nulla diffe̾ntia ẽ. scõm essenti¬
am ac formam. ⁊ pondus. Q̾dã
enun alus meliorem ac digniorẽ
ẽẽntiam ⁊ formam bñt. ⁊ alia a¬
liis leuiora. atq agiliora sunt.
Ad hunc gͥ modum credendum
ras ꝯuenientes sue puritati ⁊ ex¬
cellentie: ⁊ in essentia ⁊ in forma

Expanded text:
forma; tertia de potestate. Persona bitrium potestas, et ad substantiam quidem pertinet naturae subtilitas, ad formam vero intelligentiae perspicahabilitas. Illae ergo essentiae rationales quae personae erant, et spiritus erant, naturaque simplices, et vita immortales, differentem essenulla differentia est secundum essentiam ac formam et pondus. Quaedam enim aliis meliorem ac digniorem essentiam et formam habent, et alia aliis leviora atque agiliora sunt. Ad hunc ergo modum credendum ras convenientes suae puritati et exce
Abbreviated transcription (Latin):
se in exordio sue conditionis. qͥb
alii suꝑiores. alii inferiorẽdei sa¬
pientia ꝯstituerent᷑: aliis maio¬
ra. aliis minora dona p̾stantis.
ut qui tunc ꝑ naturalia bona ali¬
is excellebant: ip̃i etiam pꝰꝑ mu
nera gr̃e eisdem preessent. Qui
eium natura magis subtiles et
sapĩa amplius ꝑspicaces creati
prediti sunt. ⁊ dignitate excellẽ¬
ra minus subtiles. ⁊ sapĩa minus
ꝑspicaces conditi sunt: minora gͣ¬
tie dona hũerunt. infi̾oresq con¬
stituti sunt. sapĩa dei equo mod̾a¬
mine cuncta ordinantis. In ip̃a¬
uirtutem ⁊ diffentem cegnitõis
et intelligentie uim. Et si¬
cut differens uigor ⁊ subtilitas
nature. infirmitatem ñ adducit.
minorq cognitio sapientie ⁊ ig¬
norantiam non ingerit: sic lib̾tas
inferior nullam arbitͥo ncc̃itatis
uoluntatem imponit.

Expanded text:
o suae conditionis; quibus alii inferiores, alii superiores Dei sapientia constituerentur, aliis majora, aliis minora dona praestantis, ut qui tunc per naturalia bona aliis excellebant, ipsi etiam post per munera gratiae eisdem praeessent. Qui enim natura magis subtiles, et sapientia amplius perspicaces creati praeessent, dignitate excellenro minus subtiles et sapientia minus perspicaces conditi sunt, minora gratiae dona habuerunt, inferioresque constituti sunt, sapientia Dei aequo moderamine cuncta ordinantis. Nmitatem et intelligentiae vim. Et sicut differens vigor et subtilitas naturae infirmitatem non adducit, minorque cognitio sapientiae ignorantiam non ingerit, sic libertas inferior nullam arbitrio necessitatis voluntatem imponit.
Abbreviated transcription (Latin):
capiamus. magis uidet᷑ hoꝵd̾ aliqͣ.¬
u̾boꝵ usus introductus. rõne re¬
mouendi atq excludendi a sim¬
plicitate deitatis que ibi nõ st̃.
q̃uam ponendi aliqua.
Quid ꝑ

Expanded text:
capiamus, magis videtur horum verborum usus introductus ratione removendi atque excludendi a simplicitate deitatis quae ibi non sunt, quam ponendi aliqua. 3. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ mitti .s. uel cum iisibilit̾ mũdo
apparuit: carne indutus. uł cũ se
in animas ꝑias sic transst̃. utab e¬
is percipiat᷑. ac cognoscatur. hos du¬
te illami decelis scĩs tuis. ⁊ a sede
magnitudinis tue. ut mecũ sit.
⁊ mecum laboret .i. doceat me labo¬
rare. Et tunc unicuiq mittitur.
cum a quoquam cognoscitur. at
ꝑcipitur. quantum cognosci ⁊ ꝑcipi

Expanded text:
ilicet, vel cum visibiliter mundo apparuit carne indutus, vel cum se in animas pias sic transfert, ut ab eis percipiatur ac cognoscatur. Hos dute illam de coelis sanctis tuis, et a sede magnitudinis tuae, ut mecum sit et mecum laboret, id est, doceat me laborare. Et tunc unicuique mittitur, cum a quoquam cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et perci
Abbreviated transcription (Latin):
angelorum quid scriptura tra¬
dat. que in pluribus locis nouẽ
esse ordines angelorum promł¬
gat. scilicet angelos. archangẽ¬
los. principatus. potestates. iur¬
tutes. dommationes. thronos.
cherubmn. et seraphin. Et inue¬
muntur in istis oramibus tria
terna esse. et in singulis tres or¬
dines. ut trinitatis similitudo
in eis insinuetur impressa. uñ
dyonisis tres ordines angelo-¬
ruin esse tradit ternos in singu¬
les ponens. Sunt enim tres su¬
periores. tres inferiores. tres me¬
dii. Superiores: seraphin cheru¬
bin. thront. Medii: dominatio¬
nes. principatus. potestates. Infe¬
riores: uirtutes archangeli. ange-
si. Quid appelletur ordo ⁊ q̃ nõis¬

Expanded text:
angelorum quid Scriptura tradat. Quae in pluribus locis novem esse ordines angelorum promulgat, scilicet angelos, archangelos, principatus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores: seraphin, cherubin, throni; medii: dominationes, principatus, et potestates; inferiores: virtutes, archangeli, angeli. 2. Quid appelletur ordo,
Abbreviated transcription (Latin):
lius qͣm ut sanguinis siłitudinem
sumamus. ut ita ⁊ uĩtas ñ desit. ⁊
ridicłm nlłm frat a paganis ꝙ cͦo¬
rem cccisi hominis bibamus. Ne
liq̃t. q̃r sub alia sp̃e. ⁊ q̃r sub ista: hoc
sacͣmentũ dominus celebrauĩt. et ce¬
xp̃: ut ostendetur totam humanã
naͣm assumpsisse: ut totam redime¬
ret. panis enum enĩ ad carnẽ reftur:
uinum ad aĩam. qr uinũ oꝑatur sã¬
gͥnem in quo sedes ammea phisicis
eẽ dr̃. Ideo gͦ in duab spẽb celebrat᷑
ut anime ⁊ carnis susceptio in xp̃o¬

Expanded text:
lius, quam ut sanguinis similitudinem sumamus; ut et ita veritas non desit, et ridiculum nullum fiat a paganis, quod cruorem occisi hominis bibamus. Ne liquet, quare sub alia specie, et quare sub ista hoc sacramentum Dominus celebraverit, et ceChristus? Ut ostenderetur totam humanam naturam assumpsisse, ut totam redimeret. Panis enim ad carnem refertur, vinum ad animam, quia vinum operatur sanguinem, in quo sedes animae a physicis esse dicitur. Ideo ergo in duabus speciebus celebratur, ut animae et carnis susceptio in
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Qui plus collegerat ñ huĩt ã¬
plius. nec qui minus ꝑau̾at hũit
minꝰ. Et licet sub utraq sp̃e suma
nͥ incarnem. nec uini nisi in sangͥ¬
nem. Dec debẽt dici duo sacͣm̃ta
s unum. qr sub utraq sp̃e idem su¬

Expanded text:
 Qui plus collegerat, non habuit amplius; nec qui minus paraverat habuit minus. Et licet sub utraque specie sumatnisi in carnem, nec vini nisi in sanguinem. Nec debent dici duo sacramenta, sed unum, quia sub utraque specie idem su
Abbreviated transcription (Latin):
uistificaretur. quia malus am¬
ñ erat. s qua ad diligendum n¬
deum perfecte ⁊ obediendum ad¬
uiuaret᷑. Operans quidem grati¬
a dr: qua iustificatur impius .i.
de impio fit puis. de malo bonꝰ
bñ uolendum efficaciter. ⁊ deum
pre om̃ib diligendum. ⁊ ad ope¬
randum bonum ⁊ perseuerandũ
in bono. ⁊ hiꝰ. de quibus postea ple¬
nius dice̾mus. data est gͦ ange¬
lis qui ꝑstiterunt coopans grã.
per quam conuersi sunt: ut deum
perfecte diligerent. Conu̾si gͦ sũt
abono qd̃ habebant non ꝑdito: ad
mauis bonum ꝙ ñ h̾ebant. et est
facta ista conu̾sio per grãm ccope¬
ceciderunt apposita ñ fuit. An sit¬

Expanded text:
ustificaretur, quia malus non erat, sed qua ad diligendum Deum perfecte et obediendum adjuvaretur. Operans quidem gratia dicitur qua justificatur impius, id est, de impio fit pius, de malo bonus.  Deum prae omnibus diligendum et operandum bonum, et ad perseverandum in bono, et hujusmodi; de quibus postea plenius. Data est ergo angelis qui perstiterunt cooperans gratia, per quam conversi sunt ut Deum perfecte diligerent. Conversi ergo sunt a bono quod habebant non perdito ad majus bonum quod non habebant; et facta est ista conversio per gratiam coopeliis qui ceciderunt apposita non fuit. 5.
Abbreviated transcription (Latin):
cm̃ est. Non enim ñ potuit gig¬
nere: s nõ oportuit. qiͣ potuit. sed
ñ oportuit: non est nobis ꝑspicu¬
um aꝑire quomͦ sit hoc uerum. ⁊
ideo sub saentio pocius eẽt pretere¬
undum. nisi me sr̃ hoc aliquid lo¬
qui cogeret instantia querentium.

Expanded text:
m est: Non enim non potuit gignere, sed non oportuit, quasi potuit, sed non oportuit? Non est nobis perspicuum aperire quomodo sit hoc verum, et ideo sub silentio potius esset praetereundum, nisi me super hoc aliquid loqui cogeret instantia quaerentium.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturaꝵ utrũ se fideses ita heat:
demonstrand̾ ẽ. deiñ adu̾sus gar¬
rulos rõcinatores elattores quam
capatiores. rõnib catholicis et si¬
militudinib congrus ad defen¬
sionem ⁊ assertionem fidei utend̾
ẽ. ut eoꝵ inquisitõib sat̾faciẽtes
mansuetos plenuis instruamus.
de suis mentib pocius qm de ipsa
Testimoĩa scõꝵ

Expanded text:
Scripturarum, utrum fides ita se habeat demonstrandum est. Deinde adversus garrulos ratiocinatores, elatiores magis quam capaicores, rationibus catholicis et similitudinibus congruis ad defensionem et assertionem fidei utendum est; ut eorum inquisitionibus satisfacientes, mansuetos plenius instruamus, de suis mentibus potius quam de ipsa Testimonia s
Abbreviated transcription (Latin):
creatura quam mundus. qr. ra.
est ante secula. s a sceculis cum
dicens. Sex milia nec dum no¬
stri temporis implent᷑ annorum.
⁊ quantas prius et̾nitates: quan¬
ta tempora: quantas scłorum ori¬
gines fuisse arbitrand̾ ẽ. In quibꝰ
angłi throni. dominationes ceti¬
q oedines siuerunt deo abs tp̃rm
uicibꝰ at m̃sis. ⁊ deo iuibente subsli¬
terunt: hiis u̾bis quidam adhen¬
tes dixerunt cum mundo cepisse
tempus seculare. s añ mundum
extitisse tempus eternum sine n¬
mutabilitate.⁊ in eo ĩmutabilit̾
⁊ intemꝑaliter astruunt angłos
deo iubente substitisse. eiq suisse.
Nos autem ꝙ prius dem̃ est pro
captu intlłigentie nr̃e mag̃ aꝓp¬
bamus. salua tam̃ reu̾entia: sec̃¬
torum. In quib nich̾ teme asse¬
rendum est. ⁊ illud ierꝵ. dixisse.
ñ ita sentiendo. s alioꝵ opinionẽ
refendo arbitramur.
Uͥãgłimox c̾ati fue

Expanded text:
creatura quam mundus, quia, utest ante secula, sed a seculis cum dicens: Sex millia necdum nostri temporis implentur annorum, et quantas prius aeternitates, quanta tempora, quantas seculorum origines fuisse arbitrandum est, in quibus angeli, throni, dominationes, caeterique ordines servierunt Deo absque temporum vicibus atque mensuris, et Deo jubente substiterunt! His verbis quidam adhaerentes dixerunt cum mundo coepisse tempus seculare; sed ante mundum extitisse tempus aeternum sine mutabilitato, et in eo immutabiliter et intemporaliter astruunt angelos Deo jubente substitisse, eique servisse. Nos autem quod prius dictum est, pro captu intelligentiae nostrae, magis approbamus, salva tamen reverentia secretorum, in quibus nihil temere asserendum est, et illud Hieron. dixisse non ita sentiendo, sed aliorum opinionem referendo arbitramur. 6. Ubi angeli mox creati fue
Abbreviated transcription (Latin):
p̃currat diltĩo dĩ. eiusq dilc̃onis
modꝰ prescͥptus appeat. ⁊ sequat᷑
dilectio ꝓpimi. de tua dilcce nichil
dictum uidet᷑. S cum dcm̃ ẽ. diliges
ꝓximum tuũ sĩ teip̃m. simł ⁊ tui abs
te dilc̃io tua p̃t̾missa ñ ẽ. Ecce hic
aꝑte dicit in illo p̃cepto ñ mͦ ꝓximi¬

Expanded text:
praecurrat dilectio Dei, ejusque dilectionis modus praescriptus appareat, et sequatur dilectio proximi, de tua dilectione nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum, simul et tui abs te dilectio praetermissa non est . Ecce hic aperte dicit in illo praecepto non
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cip᷑ aũ d̾s diligi. ⁊ ꝓximꝰ. ut autẽ
quis se diligat᷑: p̃cepto ñ ẽ opus.
Qͣntũl enĩ hõ extidat a uĩtate. re¬
sui. qr neõ unqͣm carnem suã odi
ohiũt. Nã uiri iusti qͥ corꝰ suũ cͤtiãt¬

Expanded text:
pitur autem Deus diligi et proximus. Ut autem quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, resui: quia nemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suum c
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatem hũit homo c̾atusẽ.
si ꝑ eam nec mereri uitam ualu-¬
aliquid maii eatunc uolebat.
⁊ ad tempus stare uoluit. s nõ
ꝑseueranter. ⁊ ideo recta ⁊ bonat̃c
fuit uoluntas hominis. Oppõi

Expanded text:
oluntatem habuit homo, si per eam nec mereri vitam valualiquid mali ea tunc volebat, et ad tempus stare voluit, sed non perseveranter, et ideo recta et bona fuit tunc voluntas hominis. 3. Opposi
Abbreviated transcription (Latin):
actus malus fit peccm̃n: utrum
sit priuatio uel corruptio boni:
enim in qnͣtum pccm̃ est: corru¬
ptio bomi est: Cum corruptio bo¬
ni uł priuatio pena sit hominr.
est: tunc in quantum pccm̃ est:
bonum ẽẽ uidetur. ⁊ a deo ẽẽ. Si ã
ñ in quantum pcc̃m ẽ: corruptõ
est. Queritur ergo scd̃m quid
corruptio sit. Si enim corruptõ
est. ⁊ non in quantum pccm̃ est:
cum non sit nisi bonum prec̾ꝙͣ
in eo ꝙ pecm̃ est: ergo in quantũ¬

Expanded text:
actus malus sit peccatum; utrum sit privatio vel corruptio boni enim in quantum peccatum est, corruptio boni est, cum corruptio vel privatio boni poena sit homini; est, tunc in quantum peccatum est, bonum esse videtur, et a Deo esse. Si autem non in quantum peccatum est, corruptio est, quaeritur ergo secundum quid corruptio sit. Si enim corruptio est, et non in quantum peccatum est, cum non sit bonum, praeterquam in eo quod peccatum est; ergo in quantu
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliquid ꝙ adeo sit. ut enim ex
u̾bis. ab̃. premissis colligitur.
Deccatum dr̃ corruptio uł pri¬
uatio actiue: ñ passiue. Nami
tio boni: quia naturam bonam
qualicumq priuat bono. N ã
si ñ pruuat aliquo bono nec noc.
ut supra as. ait. Nocet autem:
adimit ig̃ bonum. Non autẽ
nocet nsi in qͣnͣtum pcc̃m ẽ: ergo
inquantum pccm̃: priuat bono.
Itaq in quantum pccm̃ ẽ: pͥua¬
tio est uł corruptio boni

Expanded text:
. Ut enim ex verbis praemissis Aug. colligitur, peccatum dicitur corruptio vel privatio active, non passive. Nam i corruptio boni, quia naturam bonam qualicumque privat bono. Nam si non privat aliquo bono, non nocet, ut supra Aug. ait. Nocet autem; adimit ergo bonum. Non autem nocet, nisi in quantum peccatum est; ergo in quantum peccatum est, privat bono. Itaque in quantum peccatum est, privatio est vel corruptio boni
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑuuilis esse contendenti. res
Querit enim uilianus ꝑ quid
pcc̃m inuenitur in ꝑuulo: ita ĩ¬
quiens. Non pecrat᷑ iste qui na¬
scitur. ñ peccat ille qui genuit.
ñ peccat ille qui condidit. ꝑ qͣs
gͥ rimas inter tot presidia in¬
nocentie pccm̃ fingis ing̾ssum:
Ci Rendet sca pagnia: ꝑ unũ ho¬
minem pccm intrauit in mũd̾.
Quid q̃rit ampluis quid q̃rit
aꝑtius: Item inquit ulianus
si per hominem pcc̃m intrauit
in mundũ. pccm ł ex uolunta
te uel ex natura est. Si ex uolũ¬
tate est. mala est uoluntas que
pccm̃ facit. Si autem ex natura
est. mala est natura. Qui res¬
pondeo: ex uoluntate pctm̃ est.
Querit forte utrum originale
pccm̃ ex uoluntate sit. Rndeo
prsus. ⁊ orig̾. pcc̃m ex uolũtate.
tate primi hoĩs seminat᷑um est:

Expanded text:
in parvulis esse contendenti respoQuaerit enim Julianus per quid peccatum invenitur in parvulo, ita inquiens: Non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui condidit. Per quas igitur rimas inter tot praesidia innocentiae, peccatum fingis ingressum? Et respondet sancta pagina: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, Quid quaerit amplius, quid quaerit apertius? Idem inquit Julianus: Si per hominem peccatum intravit in mundum, peccatum vel ex voluntate est, vel ex natura est. Si ex voluntate est, mala voluntas est quae peccatum facit; si autem ex natura est, mala est natura. Cui respondeo: Ex voluntate peccatum est. Quaerit forte utrum originale peccatum ex voluntate sit. Respondeo prorsus et originale peccatum ex voluntate tate primi hominis semina
Abbreviated transcription (Latin):
um putes esse gn̾atum. mͥ e est¬
nim impossibile est generatõnis
scire secretum. mens deficit. uox
silet. ñ m̃a tm̃. s ⁊ angłorum. su¬
pra potestatem ⁊ supra angelos. ⁊
supra cherubin.⁊ supra seraphin
ẽ. Quomͦ nõ ẽ supͣ õẽm sensum tan¬
ta gn̾atio. Tu gͦ ori manum ad¬
moue. scrutari ñ licet suꝑna mi¬
st̾ĩa. licet scire ꝙ natus sit. ñ lic
distutere quomͦ natus sit. Illud
negare michi non licet. hoc quere¬
re metus est. In effabilis enim ẽ
illa generatio unde ysaias. Gn̾a¬
tionem eius quis enarrabit: Qui
discutere gn̾a

Expanded text:
um putes esse generatum? Mihi enim impossibile est generationis scire secretum; mens deficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum; supra potestates, et supra angelos, et supra cherubin, et supra seraphin, est, quomodo non est supra omnem sensum tanta generatio? Tu ergo ori manum admove; scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit, non licet discutere quomodo natus sit. Illud mihi negare non licet, hoc quaerere metus est. Ineffabilis enim est illa generatio, unde Isaias: Generationem ejus quis enarrabit? 9. discutere g
Abbreviated transcription (Latin):
uult pot̾. nec uoluntate cuiuspiã
creature uoluntatis omnipoten¬
tis impeditur effc̃s. Idem in libro
de spũ ⁊ litt̾a. Non pot̾ deus fac̾e
iniusticiam. quia ip̃e suma iusti¬
pleatur. aut aliquo mͦ impedire
melia quadam de expõne sym
tum ꝙ uult possit. unde apłs. E¬

Expanded text:
vult potest, nec potestate cujuspiam creaturae voluntate omnipotentis impeditur effectus. Idem in libro De spiritu et littera: Non potest facere injusta, quia ipse est summa justimpleatur, aut aliquo modo impedire m. quadam de Expositione Symbtum quod vult possit, unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pbr̃i sac̃dotes uocant᷑. qr satra dãt.
Qui licet sac̾dotes sint: tñ pontifica¬
tum dant. Ꝙ solis deberi ep̃is: lec

Expanded text:
ri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant; qui, licet sint sacerdotes, tamen pontificatum dant, quod solis deberi episc
Abbreviated transcription (Latin):
in bap̃o. in cͥsmate. inpatena et ca¬
lice. Obłones qͦ inferre ⁊ dispo¬
nere in altari. compon̾e ⁊̃ mensã
diũ. ⁊ uestire. crucẽ fr̃e. ⁊ predicare
uetꝰ test̾m. ita diaconib nouũ pre¬
dicare preceptũ est. Ad ip̃m ⁊̃ ꝑti¬
net officium precum ⁊ recitatio ca¬
thetuminoꝵ nominũ. Ip̃e p̃monz
aures hr̃e ad deum. ip̃e donat pa¬
cem. ⁊ ip̃e annũtiat. Q aũ nuic
ordini a moyse statutum ẽ. hoc ⁊̃
no suꝑ leuum humerũ stola põitͤ
⁊ rasula in dieb ieiunii ꝯplicatur.
qr quicꝙͥ laboris ⁊ sustinentie in
hac uita tołatur: qͣiͣ in leua por¬
tatur. donec in dextera .i. inet̾ni
nos spũ sco. ad boc offm̃ elegerũt.
⁊ or̃one p̃missa manus eis impo
aram. qiͣ .uii. columpne assistant.
bui sunt .uii. angłi tuba canentes
in aporalpsi. qui quales esse debeãt
apłs docet timotheo stͥrens. Hii cũ
ordinant solus ep̃o eis manꝰ impo¬
nit. qr ad mĩst̾ĩum applicantur.
ponit eis orarium .i. stolam sr̃ le¬

Expanded text:
in Baptismo, in Chrismate, in patena, et calice, oblationes quoque inferre et disponere in altari; componere etiam mensam Domini, et vestire; crucem ferre, et praedicaretamentum, ita diaconibus novum praedicare praeceptum est. Ad ipsum etiam pertinet officium precum, et recitatio catechumenorum nominum. Ipse praemonet aures habere ad Dominum; ipse donat pacem et ipse annuntiat. Quod autem huic ordini a Moyse statutum est, hoc etno super laevum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleratur, quasi in laeva portatur, donec in dextera, id est, inos spiritu sancto ad hoc officium elegerunt, et oracione premissa manus eis imposaram quasi septem columpne assistant. Hii sunt septem angeli tuba canentes in apockalApostolus docet Timotheo scribens. Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manum imponit, quia ad ministerium applicantur. Ponit eis orarium, id est stolam, super lae
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ filius est persona. ꝙ sig̾catur
nomine dei. cum d̾r pater est d̾s.
filius est deus. Ita etiam idẽ sig¬
nificatur cum dr̃ deus est deus.
et deus est persona. Utroꝙ enim
nomine eẽntia diuina intlłigit᷑
quia utrumq scd̃m sub̾am dicit᷑.¬
sunt tres persone. quid nommne
ꝑsone sig̾ramus an ẽentiam: hoc
enim uidetur si supradc̃a uerba
abi. diligenter scrutemur. Su¬
pra enim dixit ꝙ iõ tres persõas
dicimus. quia id ꝙ persona est:
cominune est tribus. Et item.
Quia pr̃ ẽ persona. ⁊ filius ẽ per¬

Expanded text:
 Filius est persona, quod significatur nomine Dei, cum dicitur: Pater est Deus, Filius est Deus. Ita etiam idem significatur cum dicitur: Deus est Deus, et Deus est persona. Utroque enim nomine essentia divina intelligitur, quia utrumque secundum substsunt tres personae, quid nomine personae significamus? an essentiam? hoc enim videtur, si supra posita verba Aug. diligenter scrutemur. Supra enim dixit quod ideo tres personas dicimus, quia id quod persona est commune est tribus; et item, quia Pater est persona, et Filius est per