comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
magis apta ẽ quã dialecticis
qua latitudines habet: quȩ
similitudo inbonis reb ponit᷑
&inmalis
Quinta species definitionis . ẽ.
quã greci catuantilexin: lati¬
ne aduerbiũ dicimꝰ. Hac uo¬
cẽ illã detuiꝰ requirit᷑. alio
sermone designat. uno ac
singulari & quodã modo qͥd
illud sit. in uno uerbo positũ:
uno uerbo aliud declarat.
ut conticescere. est tacere
Itẽ cũ terminũ dicimꝰ finẽ :
aut populatas int̃p̃tam᷑. eẽ
uastatas
Sexta species definitionis ẽ
quã greci catadia phorã nos
ꝑdifferentiã dicimꝰ scripto
nominant. Et cũ quęrit᷑ quid
int̃sit int̃ regẽ & trrannũ :
adiecta differentia qͥd ut̃q
sit diffinit᷑ id. Rex ẽ mode¬
stus & tẽperans : tyrannus
uͦ impius & immitis
Septima species definitionis. ẽ.¬
quã greci cata meta foran. la¬
tini ꝑtrans lationẽ dicunt :
ut cicero intopicis. Litus ẽ:
qua fluctus. eludit hoc uarie
tractari potest. Uodo enĩ ut

Expanded text:
magis apta est quam dialecticis, magis apta est quam dialecticis, quia latitudines habet. Haec similitudo in bonis rebus ponitur et in malis. Quinta species definitionis est, quam Graece cata antilexin, Latine aduerbium dicimus. Haec uocem illam, de cuius re quaeritur, alio sermone designat uno ac singulari, et quodammodo quid illud sit in uno uerbo positum, uno uerbo alio declarat, ut: 'Conticiscere est tacere.' Item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur esse uastatas. Sexta species definitionis est, quam Graeci cata diaphoran, nos per differentiam dicimus; id id est, cum quaeritur quid intersit inter regem et tyrannum, adiecta differentia quid uterque sit definitur, id est: 'Rex est modestus et temperans, tyrannus uero impius et immitis.' Septima est species definitionis, quam Graeci cata metaphoran, Latini per translationem dicunt, ut Cicero in Topicis: 'Litus est qua fluctus eludit.' Hoc uarie tractari potest; modo enim
Abbreviated transcription (Latin):
signo innoticiã deuocato in
ista enĩ & in reliquis. noticia
rei p̃fert᷑: non substantialis
explicatio declaratur. Et qr
illa substantialis ẽ: definiti¬
onũ omniũ optinet principatũ.
ertia species definitionis. ẽ.
quȩ grece portes dicit᷑. lati¬
ne qualetatiua uocat᷑: quia
exqualitate nom̃ accepit.
dent̃ ostendit. Cuiꝰ exemplũ
tale ẽ. Homo ẽ qͥ ingenio
ualet. & artib pollet : & cog¬
nitone rerũ. aut qđ agere
debet eligit. aut anĩaduer¬
sione qđ utile sit contẽpnit
his enĩ qualitatib ex pressus
ac definitus homo est
circuitione dictoꝵ factoꝵq
rẽ quȩ sit descriptione decla.¬
rat. Quȩrit᷑ enĩ qͥd auarus sit
qͥd crudelis. quid luxuriosus
& uniuersa luxuriosi. auari.
crudelis. natura describitur :
ut si luxuriosũ uolumꝰ defi
appetens in delicus affluens
in libidine prõptus. Hȩc ta-
lia definiunt luxuriosũ : sed
ꝑdescriptionẽ definiunt quȩ
species definitionis. oratorib

Expanded text:
signo in notitiam devocato. In signo in notitiam devocato. In ista enim et in reliquis notitia rei profertur, non substantialis explicatio declaratur; et quia illa substantialis est, definitionum omnium obtinet principatum. Tertia species definitionis est, quae Graece ποιότης dicitur, Latine qualitativa vocatur: quia ex qualitate nomen accepit denter ostendit, cuius exemplum tale est: 'Homo est qui ingenio ualet, artibus pollet, et cognitione rerum aut quae agere debeat eligit, aut animaduersione quod inutile sit contemnit.' His enim qualitatibus expressus ac definitus homo est.circuitione dictorum factorumque rem, quae sit, descriptione declarat. Quaeritur enim quid avarus sit, quid crudelis, quid luxuriosus, et universa luxuriosi, avari, crudelis natura describitur; ut, si luxuriosum volumus definet onerosi appetens, in deliciis adfluens, in libidine promptus. Hlia definiunt luxuriosum, et descriptione definiunt. species definitionis oratoribus
Abbreviated transcription (Latin):
De diuisione de fi¬
tionũ. ex maRti uuc¬
TORINI LBRO ADBRE¬
De finitio. ẽ philosophoꝵ. quȩ
in reb exprimendis. expli¬
cat. quid res ipsa sit . qualis
sit : & quẽ ad modũ m̃bris
sius constare debeat. est
enĩ oratio breuis. uniꝰ cuiꝰq
rei natura. a cõmunione
diusa: ꝓpria significatione
concludens. diuisio definiti¬
onũ. in partes .xͦͫ. habet᷑¬
Prima species definitionis. ẽ.
diusiodis: id ẽ substantialis
Quȩ proprie &uere dicit᷑ defi¬
nitio ut ẽ. homo rationale
animal. mortale: sensus dis¬
ciplineq capax. Hȩc enĩ defi¬
nitio. ꝑ species & differentias
discedens. uenit ad ꝓpriũ: &
designat plenissime qͥd sit homo
Scdđa species definitionis. ẽ. quȩ
notio nuncupat᷑. Quã notio¬
nẽ. cõmuni non ꝓprio nomi¬
ne possumꝰ dicere. Hȩc isto
modo sẽꝑ efficit᷑. homo ẽ
qđ rationali conceptione exer-¬
citio prȩest animalib cun¬
ctis Non enĩ dixit qͥd ẽ. ho¬
mo. sed qͥd agat : quasi quodã

Expanded text:
De divisione definitionum ex Marii Victorini libro abbre1. Definitio philosophorum est, quae in rebus exprimendis explicat quid res ipsa sit, non qualis sit, et quemadmodum membris suis constare debeat. Est enim oratio brevis uniuscujusque rei naturam a communione divisam propria significatione concludens. Divisio definitionum in partes quindecim habetPrima species definitionis est οὐσιώδης, id est substantialis, quae proprie et vere dicitur definitio, ut est: 'Homo animal rationale, mortale, sensus disciplinaeque capax'. Haec enim definitio per species et differentias descendens venit ad proprium, et designat plenissime quid sit homo. Secunda species definitionis est, quae notio nuncupatur, quam notionem communi, non proprio nomine possumus dicere. Haec isto modo semper efficitur: 'Homo est, quod rationali conceptione et exercitio praeest animalibus cunctis'. Non enim dixit quid est homo, sed quid agat, quasi quodam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlaudẽ. ut tullius ꝓcluentio.
Lex ẽ mens & animus & con¬
siliũ. & sententia cuutatis. Et
alit̃ . Pxx .ẽ. tranquilla lib̵tas
ł it & ꝑuituꝑationẽ. quã greci
progon uocant: ut seruitus ẽ
Postremũ maloꝵ hominum
non modo bello: sed morte
quoq replenda. repellenda
Tercia decima species definitio¬
latini ad aliquid uocant: ut
res amplectit᷑. Parsitẽ : pars ẽ
quȩ subterest generi
Quinta decima species defini¬
giã. latini scđm rei rationẽ
uocant : ut dies ẽ sol. Supͣ
terras: nox. ẽ : sol subterris
Scire aũ debemꝰ p̃dictas spe¬
cies definitionũ. topicis me¬
rito. eẽ. sociatas: qm̃ inter
quedã argum̃ta st̃ positȩ.
& non nullis locis cõmemo¬
rantꝰ intopicis. Nc̃ ad topica
sedes. fontes sensuũ : & origi¬
nes dictionũ. diffinitiuus¬
status ẽ. cũ id qđ obicit᷑ non
hoc eẽ contendit᷑ : sed quid
illud sit debitis definitionib
approbatur:

Expanded text:
unt, ut Tullius pro Cluentio: 'Lex est mens et animus et consilium et sententia ciuitatis' et aliter 'Pax est tranquilla libertas.' Fit et per uituperationem, quam Graeci psogon uocant: 'Seruitus est postremum malorum omnium, non modo bello sed morte quoque repellenda.' TerLatini ad aliquid vocant, ut res amplectitur partes'. Item 'Pars est, quae subest generi'. Quintadecima species definiογίαν, Latini secundum rei rationem vocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris'. Scire autem debemus praedictas species definitionum Topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumenta sunt positae, et nonnullis locis commemorantur in Topicis. Nunc ad Topica sedes, fontes sensuum et origines dictionum. Dstatus est cum id, quod obicitur, non hoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus.
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. defensor curat. nefiat in¬
iuria: ultor id facit. ne im¬
pune  facta in iuria
Defensores dicti eo qđ plebẽ
sibi cõmissã contͣ insolentiã
improboꝵ defendunt: at
contra nunc qͥdã euersores
non defensores existunt.

Expanded text:
em. Defensor curat ne fiat iniuria, ultor id facit ne impune sit facta iniuriadefensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Ficus: latinea fecunditate uo-¬
eatur: Feracior est enĩ arbo¬
rib ceteris : Nãter quat̃q
ꝑsingulos annos generat
fructũ: atq altero mitures¬
cente alt̃ oboritur. hinc
& caricȩ acopie nominatȩ¬
us scađ̃mn dͥomesticã eefructiserã
ficũ. agrestẽ ficũ in eã ferunt᷑
inserere : eo qđ cito fructus fe¬
cundet illius. Et domesticȩ ficus
defluere feruntur in terr̃a
Vnde gnari huiꝰ remedii. gros-¬
sis arboris agrestis alligatis.
ad illã ferocẽ arborẽ me¬
dentur eius infirma: ut
possit fructus proprios
seruare
Ficus egyptia: fȩcundior fer¬
tur. Cuius lignũ ina qua
missũ ilico mergitur : & cũ
inlimo aliquandiu iacuerit.
deinde insuꝑficiem sustolli¬
tur: uersa uice naturȩ : qm̃
madefactũ debuit humoris
pondere residere. Antea
atletȩ ficis alebantur:
priusquã eos pytagoras ex¬
citator. ad carnis esũ qui for¬
tior cib est transtulis set
A senib incibo sȩpius sumptȩ
ficus : rugas eoꝵ fertu di¬

Expanded text:
Ficus Latine a fecunditate vocatur: feracior est enim arboribus caeteris: nam ter quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur: hinc et caricae a copia nominatue secundum domesticam et fructiferam ficum agrestem ficulneam feruntur inserere, eo quod cito fructus fecundae illius et domesticae ficus defluere ferantur in terram. Unde gnari hujus remedii grossis arboris agrestis alligatis ad illam feracem arborem, medentur ejus infirmitati; ut possit fructus proprios reservareFicus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam eos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur di
Abbreviated transcription (Latin):
F ibrȩ iecoris st̃ extremita¬
tes: sicut extremȩ partes
foliorũ intibis. siue quasi
linguȩ eminentes. Dictȩ aũ
fibrȩ  qđ apđ gentiles
sacris. ad sebi aras ferebant᷑
abariolis: Quib oblatis atq
succensis. responsa accipereNt

Expanded text:
Fibrae jecoris sunt extremitates, sicut extremae partes foliorum in tibiis, sive quasi linguae eminentes. Dictas autem fibras, quod apud gentiles in sacris Phoebi ad aras ferebantur ab ariolis, quibus oblatis atque succensis responsa acciperent
Abbreviated transcription (Latin):
utantur libtate. & desiderio
suo ferantur. Sunt enĩ liberȩ
eoꝵ uolupͥtates. & huc atq
illuc uagantur : & quo ani-¬
mus duxerit. eo feruntur

Expanded text:
utantur libertate et desiderio suo ferantur. Sunt enim liberae eorum voluntates, et huc atque illuc vagantur, et quo animus duxerit, eo feruntur
Abbreviated transcription (Latin):
Absida greco sermone latine
int̃pretat᷑ lucida. eo qđ lumine
accepto parcũ resplendeat.
Sed utrũm absidã. an absidẽ
dicere debeamꝰ hoc uerbi ge¬
nus ambiguũ quidã doctoꝵ
existimant

Expanded text:
Absida Graeco sermone, Latine interpretatur lucida, eo quod lumine accepto per arcum resplendeat. Sed utrum absidam an absidem dicere debeamus, hoc verbi genus ambiguum quidam doctorum existimant
Abbreviated transcription (Latin):
sola decoquitur. Lixa enĩ aqua
dicitur : abeo qđ sit soluta. Vn-¬
de & solutio libidinis luxus
& mẽbra loco mota lixia
dicuntur.
Elogia. laudes enucleatȩ. ltẽ
archana uł mysteria deoꝵ.¬

Expanded text:
sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur.Eulogia, laudes enucleatae. Item arcana uel mysteria deo
Abbreviated transcription (Latin):
gustus ȩdificauit postquã
lusitaniũ. & quasdã oceani
insulas cepit : dans ei nomen
abeo qđibi milites ueteranos
constituis set. Nã emeriti dicun¬
tur ueteranei : solutiq amilitia:¬

Expanded text:
gustus aedificavit, postquam Lusitaniam et quasdam Oceani insulas cepit, dans ei nomen ab eo quod ibi milites veteranos constituisset. Nam emeriti dicuntur veterani solutique militia
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ Emissarius. flagitioꝵ. luxu¬
riȩq satelles. Satelles aũ:
asatis faciendo dictus ẽ:¬
Emisferia : dimidia pars sperȩ ẽ :
Emisferon. supͣ terrã est
ea parscȩli quȩ a nob tota udet᷑:
Emis feron sub terra. ẽ: quȩ
uideri non potest. quã diu
sub terra fuerit.

Expanded text:
 Emissarius, flagitiorum et luxuriae satelles. Satelles autem a satisfaciendo dictus. Eemisphaeria dimidia pars sphaerae est. Hemisphaerion supra terra est ea pars caeli quae a nobis tota videtur; Hemisphaerion sub terra est quae videri non potest, quam diu sub terra fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
mũ qđ estiuo solsticio floreat:
qđ solis motib folia circũ-¬
acta conuentato Vnde &
alatinis solsequia nuncu-¬
patus. Nã & sole oriente
flores suos aꝑit: idẽq se re¬
claudit. cũ sol occubuerit.
Ipsa ẽ: quã latini incubũ
siluaticũ uocant. Hȩc & uer¬
uerrucas in aqua potata.

Expanded text:
mo quod aestivo solstitio floreat, vel mo quod aestivo solstitio floreat, vel quod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solsequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos aperit, idem se reclaudit cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et ververrucas
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretatur in latinũ excel-¬
sus. qui est supͣ cȩlos: sicut
scriptũ .ẽ. deeo: excelsus
dñs. supͣ cȩlos głia eius : Ex¬
celsus aũ dictus: ꝓualde
celsus: Ex enĩ ꝓualde ponit᷑ .
sicut eximius. quasi ualde
Eliopolis: urbs grpti. Quȩ la lisiđr¬
tine in t̃pretatur solis ciuitas:
sic̃ septuaginta int̃preces ar-¬
bitrantur. Edificata .ẽ. aũ
afiliis isrł inqua putifares
lore & nubilo stellis puni¬
ceis suꝑsparsa : cũ sangiune¬
is uenis. Causa nominis: de
effectu lapidis ẽ. Nã deiecta
in labris ȩneis. radio solis mu¬
tat᷑ sanguineo reꝑcusso : ex¬
tra aquã aũ. speculi modo
solẽ accipit. dep̃hendit¬
quoq defectus eius: sub eun-¬
tẽ lunã ostendens. magoꝵ
impudentiȩ. Aanifestissimũ
in hoc quoq exẽplũ. ẽ : qm̃ lđẽ
admixta herba eliotropio sagłs¬
quibusdã aditis p̃cationib sisi đr¬
gerentẽ conspicinegent.
Gignitur incipro & africa:
sed melior inethiopia.
Eliotropiũ. nom̃ accepit pri¬

Expanded text:
interpretatur in Latinum excelsus, qui supra coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus, ex enim pro valde ponitur, quasi eximius, quasi valde Heliopolis urbs Aegypti, quae Latine interpretatur solis civitas, sicut septuaginta interpretes arbitrantur. Aedificata est autem a filiis Israel, in qua Petephres lore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia.eliotropium nomen accepit pri
Abbreviated transcription (Latin):
Embolismus. annus ẽ : qui
treilecĩ m̃ses lunares. id .ẽ.¬
habere monstrat᷑. Ipse est
reuelatus: in quo iubent᷑ hi
qͥlongius habitabant in scđo
m̃se pascha celebrare embo.¬
lismũ aũ nom̃ grecũ est. qđ
int̃precat᷑ latine suꝑaugm̃tũ:
eo qũ expleat numerũ annoꝵ
cõmuniũ. quindecĩ lunares
dies deesse cernuntur. Embo¬
lismi aũ anni. & cõmunes: sic
inueniuntur. Sienĩ aquarta
decima luna paschȩ p̃cedentis
usq ad quartã detimã quȩ se¬
nus. ẽ. Si trecenti quinquagin

Expanded text:
Embolismus annus est qui tredecim menses lunares, id habere monstratur. Ipse est revelatus, in quo iubentur hi, qui longius habitabant, in secundo mense pascha celebrare. Embolismus autem nomen Graecum est, quod interpretatur Latine superaugmentum; eo quod expleat numerum annorum communium, quibus undecim lunares dies deesse cernuntur. Embolismi autem anni et communes sic inveniuntur. Si enim a quarta decima luna paschae praecedentis usque ad quartam decimam seant anni trecenti quinquagin
Abbreviated transcription (Latin):
Ematites: lapis. appellatus eo qđ
cutere. solutus. in colorẽ ueniat
sanguinis. Est aũ ad modũ li¬
uidus: est & ferroͬgineus
Nascit᷑ inultima babilonia &¬
Emacites lapis. rubore sangui¬
neus: ac ꝓpt̃ea e macites uo-¬
catuf. Emat quippe. sanguis ẽ
Gignitur inethiopia quidem :
quiddã : ad coarguendas bar¬
baroꝵ insidias

Expanded text:
ematites appellatus, eo quod cote resolutus, in colorem veniat sanguinis. Est autem admodum lividus. Est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypto, Bematites rubore sanguineus, ac propterea haematites vocatus; αἷμα quippe sanguis est. Gignitur in Aethiopia quidem prquiddam ad coarguendas barbarorum insidias
Abbreviated transcription (Latin):
Auspice. iuuante
Auspicia sunt quod iter
facientes obseruant. Di
aut̃ genera auspicioꝵ
unum ad oculos alterũ
ad aures ꝑtinens. Ad sidr¬
oculos scilicet uolatus.
adaures uox auium

Expanded text:
auspices. Nam et auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta em genera auspiciorum: unum ad oculos, alterum ad aures pertinens. Ad oculos, scilicet, volatus; ad aures, vox avium
Abbreviated transcription (Latin):
liberat᷑. Huius genꝰ duplex
ẽ. suasio & dissuasio : idẽ de
expetendo. & fugiendo. defa scicer¬
ciendo & non de faciendo
differt aliquid adeliberati q¬
ua : qr suasoria eget alterã
ꝑsonã. deliberatiua int̃dũ
& apđ se agit. In suasoriȩ aũ
duȩ st̃ quȩ plures ualent:
spes & metus.

Expanded text:
liberatur. Huius genus duplex est, suasio et dissuasio, id est de expetendo et fugiendo, id est de faciendo et non faciendo.differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget alteram personam, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus.
Abbreviated transcription (Latin):
Dele̾rus. mente defectus ꝑ
alira aberret. Lira ẽ enim
arationis genus cũ agricolȩ
facta semente dirigunt
sulcos: inquo sulco om̃is
seges decurrit

Expanded text:
Delirus mente defectus pea lira aberret. Lira enim est arationis genus cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit
Abbreviated transcription (Latin):
intẽplo delfuapollinis geni¬
ta: quȩ ante troiana bella sagli¬
uaticinata ẽ. Cuiꝰ plurimos sisiđr̃¬
uersus: operi suo homerus
Delfines. certũ habent uoca¬
bulũ. qđ uoces hominum
nam gregatim conueniaN
ludunt influctib: & undarũ
unt: tẽpestates significari
crocodillos tenera uentriũ
secantes. interimunt.

Expanded text:
in templo Delphii Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus Delfines certum habent vocabulum, quod voces hominum nludunt in fluctibus, et undarum unt, tempestates significare crocodilos tenera ventrium desecantes interimunt.
Abbreviated transcription (Latin):
A spicere. respicere. & oȩt̃a
picimus ante nos. respi¬
cimus retro. suspicimus
sursum. despicimꝰ deorsũ.
inspicimus retrorsum.
conspicimus cireũquaq
ꝓspicimus longe. Qui
Notandũ sane quod si
& despiciens dixerimus.
nonnunquã diligent̃
inquirere significamus
ltẽ circũ inspicit. quęrit
cernere. Nam circũ in spi¬
cere. ẽ. querere¬

Expanded text:
aspicere et respicere et picimus ante nos, respicimus retro, suspicimus sursum, despicimus deorsum, inspicimus introrsum, conspicimus circumquaque, prospicimus longe. ItemNotandum sane quod si et despiciens dixerimus, nonnumquam diligenter inquirere significamus. Item circumspicit quaerit cernere; nam circumspicere est quaere
Abbreviated transcription (Latin):
morsu uenena immittat
uenenũ dicunt. Et in de
aspis quod morsu uene¬
nato interimat Inuus Iisidi
diuersa genera & species.
& dispares effectus ad
nocendũ. Fertur autẽ
aspis cũ cȩperit pati ra¬
cantatorem qui eã qui¬
busdam carminib: pro¬
priis euocat. ut eam de
cauerna ꝓclucat. illa
cũ exire noluerit. unã
aurem in terrã premit.¬
& alterã cauda obturat¬
& operit. Atq ita uoces Io¬

Expanded text:
morsu venena immittat venenum dicunt, et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Hujus diversa genera, et species, et dispares effectus ad nocendum: fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem, qui eam quibusdam carminibus propriis evocat, ut eam de caverna 66 educat, illa cum exire noluerit, unam aurem ad terram premit, alteram cauda obturat et operit; atque ita voces i
Abbreviated transcription (Latin):
aduenerit marsus ad spe¬
luncã ubi funt aspides
& prȩcanta uerit eis om̃ib
carminib: ut exeant
de cauernis suis. illi ne
audiant uocẽ in cantan¬
tis. ponunt capita sua
ad terram. & unã quidẽ
terra. alteram uͦ aurem sisđr A¬

Expanded text:
duenerit aliquis homo ad speluncam ubi habitat aspis, et praecantauerit eam omnibus carminibus suis ut exeat de cauernis suis, illa uero, ne audiat uocem incantantis, ponit caput suum ad terram, et unam quidem terram, alteram uero aurem
Abbreviated transcription (Latin):
ne cetus marinus est
magnus habens suꝑcoriũ
suũ tanquã sablones qui¬
sunt iuxta litora maris :
hic inmedio pelagi eles¬
uat dorsum suum suꝑ
undas maris ita ut ana¬
iugantib nautis ñ aliud
credatur. eẽ. quã insula :
prȩcipue cũ uiderint to¬
tũ locũ illũ sicut inom̃i
litore maris sablonib
eẽ. repletũ. Putantes¬
gͦ nautȩ insulam esse.
applicant nauim suam
iuxta eã. & descendentes
figunt palos. & alligant
nauem: peinde ut coquaN
sibi cibũ post laborem
faciunt sibi focũ super
harenã quasi suꝑ terram
illa uͦ belua cũ sensent
ardorem ignis. subito se¬
mergit sub aqua & nauẽ
secũ trahit in ꝓfundum
do esurierit aperit ossuũ
& quasi quendã odorem
bene olentẽ exalat de
rem senserut minores
pisces congregant se
intra os ipsius . Cũ aut̃
repletũ fuerit os eius
diuersis piscib pusillis.
subito claudit ossuum
& transgluitit eos

Expanded text:
; cetus ergo est magnus, habens super corium suum tamquam sabulones, sicut iuxta littora maris. Haec in medio pelago eleuat dorsum suum super undas maris sursum; ita ut nauigantibus nautis non aliud credatur esse quam insula, praecipue cum uiderint totum locum illum sicut in omnibus littoribus maris sabulonibus esse repletum. Putantes autem insulam esse, applicant nauem suam iuxta eam, et descendentes figunt palos et alligant naues; deinde ut coquant sibi cibos post laborem, faciunt ibi focos super arenam quasi super terram; illa uero belua, cum senserit ardorem ignis, subito mergit se in aquam, et nauem secum trahit in profundum do esurit, aperit os suum, et quasi quemdam odorem bene olentem exhalat de ut senserint minores pisces, congregant se intra os ipsius; cum autem repletum fuerit os eius diuersis piscibus pusillis, subito claudit os suum et transglutit eos.
Abbreviated transcription (Latin):
positio nominat᷑. Cuius
hec uis. ẽ. ut qđ dubiũ. ẽ.
ad aliquid simile qđ non
.ẽ. dubiũ referatur. & in¬
certa certis ꝓbentur
Octo aut̃ modis cõpara¬
tio analogiȩ colligitur.
id. ẽ. qualitate. cõparati¬
one. genere. numero.
figura. casu. extremita¬
tib similiũ syllabarũ.
& similitudine tempoꝵ
Si quid de his unũ defu¬
erit iã non. ẽ. analogia
id ẽ. similitudo. sed est
anomalia id. ẽ. extra
regulã. ut lepus & lupus
lotũ conuenit. sed dissen¬
tiunt casũ. facit enim
lupi leporis. Nã regula¬
riter . ẽ. dũ quȩris utrũ
trames masculinũ sit
anfemuninũ simile . ẽ.
illi in om̃i declinatione
limes & erit masculinũ
ltẽ funis si incerti geneh¬
ris. ẽẽ. credis similis est
illi panis indeclinatione
& erit masculinũ. Item
ex cõparatione positiuoꝵ
ut si dicas doctus. mag¬
nus positiui sunt. & sui
similes. Fit & ꝑdiminuti gali¬
onẽ. ut puta: funẽ masen¬
culinũ. ẽẽ. funiculus
ostendit. sicut marmor

Expanded text:
nominatur. Cuius haec vis est ut, quod dubium est, ad aliquid simile, quod non est dubium, referatur, et incerta certis probentur. Octo autem modis conparatio analogiae colligitur: id est qualitate, conparatione, genere, numero, figura, casu, extremitatibus similium syllabarum, et similitudine temporum. Si quid de iis unum defuerit, iam non est analogia, id est similitudo, sed est anomalia, id est extra regulam, ut 'lepus' et 'lupus'. Totum convenit, sed dissentiunt casu; facit enim 'lupi', 'leporis'. Nam regulariter est, dum quaeris utrum 'trames' masculinum sit an femininum, similis est illi in omni declinatione 'limes', et erit masculinum. Item 'funis' si incerti generis esse credis, similis est illi 'panis' in declinatione, et erit masculinum. Item ex conparatione positivorum, ut si dicas 'doctus', 'magnus': positivi sunt et sui similes. Fit et per diminutionem, utputa 'funem' masculinum esse funiculus ostendit, sicut 'marmor'
Abbreviated transcription (Latin):
animũ idem. eẽ qđ ani¬
mã. Sed animȩ uita ẽ.
animus consilui. unde
dicunt philosophi etiã
sine anima uitã manere
& sine mente animã du¬
rare. unde & amentes
nã mentẽ uocari ut sciat.
animũ ut uelit

Expanded text:
Animus idem est, quod et anima; sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philsine animo vitam manere, et sine mente animam durare: unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit
Abbreviated transcription (Latin):
Eua: uita. siue calamitas.
Miror unde apđ hebrȩos. int̃¬
pretatio huius nominis : tã
diuersa sit : nisi forte ideo
qđ eadẽ & edendo homini
uitã abstulerit. & transgre-¬
diendo calamitatẽ : uł qđ
mulier aliis in¬
terdũ uita aliis
est calamitas
Eua int̃pretat᷑
uita uł calamitas:
siue uȩ uita : quia
origo fuit nascendi
Calamitas & uȩ  quia
ꝑ p̃uaricationẽ. causa
extiait moriendi. A cadendo
enĩ nom̃ sumpsit calamitas.
Alii aũ dicunt: obhoc. eua. uita
& calamitas appellata : quia
sȩpe mulier uiro causa salutis est.
sȩpe calamitatis & mortis:

Expanded text:
Eua uita siue calamitas; miror, unde apud Hebraeos interpretatio huius nominis tam diuersa sit, nisi forte ideo, quod eadem et edendo homini uitam adtulerit et transgrediendo calamitatem, aut quod mulier aliis interdum uita, aliis est calamitasEva interpretatur vita, sive calamitas, sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi; calamitas et vae, quia per praevaricationem causa exstitit moriendi. A cadendo enim nomen assumpsit calamitas. Alii autem dicunt quod ob hoc Eva vita et calamitas sit appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis,
Abbreviated transcription (Latin):
pit. łit aũ. ut cũ laudamus
quẽ uituꝑare uolumus: aut
uituꝑamus quẽ laudare uo¬
lumus. Vtriusq exẽpla ute¬
ris: sidicas amatorem rei¬
publicȩ. cathilinã: hostem
rei publicȩ. scipionẽ.

Expanded text:
cum laudamus eum quem vituperare volumus, aut vituperamus quem laudare volumus. Utriusque exemplum erit si dicas: Amatorem reipublicae Catilinam, hostem reipublicae Scipionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Ethites lapides: reperiunt᷑
innidis aquilarũ. Auint
binos inueniri. marẽ & fe¬
minã : nec sine his parere
aquilas. horũ masculus
durus: similis gale&. subru¬
tilis : femineus uͦ pusillus
ac mollis. Alligati partus
celeritatẽ faciunt: et̾iam
nisi cito parturientib aufe¬
fitent᷑. dicentes maria uirgo
ante partũ : sed non uirgo
post partũ.¬

Expanded text:
etites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritatem faciunt, etiam acidunt, niso cito parturientibus auffitentur dicentes: ‘Maria uirgo ante partum, non uirgo post partu
Abbreviated transcription (Latin):
Ethruria. pars italiȩ dicta
qđ eiꝰ fines tendebant usq
adripã tiberis : quasi ayen¬
nis uocat᷑. Romȩ enĩ finis
antea una tantũ tyberis ri-¬
pa tenebat : quã alii ethru¬
demȩnia uenit ad italiam :
hec est & tuscia. Sed tussiã
dicere non debemus: quia
nusquã legimus. Tuscia aũ
a frequentia sacrificu &
Illic & aruspicinã dicuntur
esse raꝑtam.

Expanded text:
Etruria pars Italiae dicta, quod ejus fines tendebantur usque ad ripam Tiberis quasi etnis vocatur. Romae enim finis antea unam tantum Tiberis ripam tenebant. Alii Etrude Maeonia venit ad Italiam. Haec est et Tuscia, sed Tusciam dicere non debemus, quia nusquam legimus. Tuscia autem, a frequentia sacrificii et illic et aruspicinam dicunt esse repertam.
Abbreviated transcription (Latin):
peperere: hinc latratus audi¬
tur : hinc monstri incredita
simulacra dũ nauigantes
magnis uerticib pelagi dis¬
sidentes. exterriti latrare
putant undas : quas sorben-¬
tis estus uorago conludit
Eadẽ causa etiã ethnȩ montis
ꝑpetuos ignes facit. nã aqua¬
rũ ille concursus. raptũ secũ
spm̃ inimũ fundũ trahit :
atq ibi suffocatũ tãdiu tenet.
donec ꝑspiram̃ta terrȩ diffu-¬
sus. nutrim̃ta ignis incendat.

Expanded text:
peperere. Hinc latratus audipeperere. Hinc latratus auditus, hinc monstra, hinc reddita simulacra, dum navigantes, magnis vorticibus pelagi dissidentis, exterriti, latrare putant undas, quas sorbentis aestus vorago collidit. Eadem causa etiam Aetnae montis perpetuos ignes facit. Nam aquarum ille concursus raptum secum spiritum in imum fundum trahit, atque ibi suffocatum tandiu tenet, donec, per spiramenta terrae diffusus, nutrimenta ignis incendat.
Abbreviated transcription (Latin):
re dictus. unde & gehenna
Constat aũ hunc. abea parte
qua eurus uł africus flat: ha¬
bere speluncas plenas sul¬
phuris: & usq ad mare dedu-¬
ctas. Quȩ speluncȩ recipientes
inse fluctus. uentũ creant:
qͥ agtatus ignẽ gignit exsul¬
phure : unde est qđ uidetur
incendiũ¬
is acfragilis. & cauernis qui¬
busdã fistulisq ita penitra¬
bilis: ut uentoꝵ tota ferme
flatib pateat : necnon &
ignib generandis nutrien-¬
disq soli ipsius naturalis ma-
teria: quippe intrinsecus
stratũ sulphure & bitumine :
uapores. nc̃ fumũ eructet
inde. Deniq ethnȩ montis
ꝑtot scła durat. incendiũ :
Ubi acrior ꝑspiramenta ca-¬
ũbit: uernarũ uentus incubuit:
egeruntur. Accidunt ea ꝑpe¬
tua fomenta insularũ eolidũ:
ueluti si ipsis undis alatur
incendiũ. Neq enĩ intã an¬
gustis terminis. alit̃ durare
tot scłistantus ignis potuis¬
set: nisi & humorũ nutri¬
m̃tif aleretur. Hinc igitur
fabulȩ. scillã & caribdem

Expanded text:
re dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est quod videtur incendiuis, ac fragilis, et cavernis quibusdam, 61 fistulisque ita penetrabilis, ut ventorum tota ferme flatibus pateat, necnon et ignibus generandis nutriendisque soli ipsius nateria. Quippe intrinsecus stratum sulphure et bitumine trvaporem, nunc fumum eructet. Inde denique Aetnae montis per tot saecula durat incendium. Et ubi acrior per spiramenta cavernarum ventus incubuit, egerunt. Accedunt et perpetua fomenta insularum Aeolidum, veluti ipsis undis alatur incendium, neque enim in tam angustis terminis aliter durare tot saecula tantus ignis potuisset, nisi et humoris nutrimentis aleretur. 3. Hinc igitur fabulae Scyllam et Charybdim
Abbreviated transcription (Latin):
irsđ̃r Ethopoeiam. illã uocamus:
inqua hominis ꝑsonã fingimꝰ :
ꝓ ex primendis affectibus
etatis. studii. fortunȩ. lȩtitiȩ
sexus. meroris audaciȩ Nã
cũpiracȩ ꝑsona suscipitur:
audax. abrupta: temeraria
erit oratio. Cũ feminȩ sermo
simulatur : sexui conuenire
debet oratio. lã uͦ adolescentis
& senis. & militis. & impe¬
& phylosophi: diuersa oratio
dicenda est. Alit̃ enĩ loquit᷑
gaudio affectus: alit̃ uulne¬
ratus. in quo genere dictionis
illa st̃ maxime cogitanda:
quis loquatur : & apđ quẽ.
& dequo. & ubi. & quo tem¬
pore.: quid egerit: quid actu¬
rus sit: aut quid pati possit :
si hȩc consulta neglexerit.

Expanded text:
ia. 1. Ethopoeiam vero illam vocamus in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus, aetatis, studii, fortunae, laetitiae, sexus, moeroris, audaciae. Nam cum piratae persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio; cum simulatur, sexui convenire debet oratio. Iam vero adolescentis et senis, militis et impeet philosophi diversa oratio dicenda est, aliter etiam loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus; in quo gilla sunt maxime cogitanda: quis loquatur, et apud quem, et de quo, et ubi, et quo tempore; quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neglexerit.
Abbreviated transcription (Latin):
traxer̃ uocabula. Multa etiã
& diuersarũ gentiũ sermo¬
ne uocant᷑ : unde & origo coꝵ
uix cernitur Sunt etiã ple¬
raq: barbara nomina : & in¬
cognita latinis & grecis.

Expanded text:
traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde, et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina, et incognita Latinis et Graecis.
Abbreviated transcription (Latin):
Elprimũ apđ hebrȩos : dĩ
alii ethimologiã eius expri-
fortis . ẽ. & sufficiens ad om̃ia
ꝑpetranda. Scđm nom̃ elor
terciũ eloeim : qđ utrũq
in latinũ ds̃ dicitur. Est aũ

Expanded text:
Primum apud Hebraeos Dei alii etymologiam ejus exprimefortis est, et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen, ELOIM. Tertium, ELOE. Quod utrumque in Latinum Deus dic
Abbreviated transcription (Latin):
fines: quotiens in eodẽ sensu
diutius immoram᷑. cui tandẽ
ꝑficit. cuiꝰ amicitiȩ fidẽ custo¬
diuit. cui bono inimicus non
fuit : quando non aut accu¬
sauit aliquẽ. aut uerberauit.¬

Expanded text:
est, quotiens in eodem sensu diutius immoramur: 'Cui tandem pepercit? cuius amicitiae fidem custodivit? cui bono inimicus non fuit? quando non aut accusavit aliquem, aut verberavit
Abbreviated transcription (Latin):
Elladas. dicta. arege ellana.
deucalionis & pirrȩ filio : a quo
& prius greci ellenes nuncu¬
patist̃. Ipsa ẽ. & attica terra:
atta prius dicta Nã granus
quidã greciȩ indigena fuit :
ex cuiꝰ filia attis nomine. ata¬
ca terra uocata. ẽ: Hȩc int̾
macedoniã &achaiã media
iacet: archadiȩ aseptentrio¬
nali parte coniuncta. Ipsa ẽ. lisiađr
&uera grecia. ubi fuit athenȩ
ciuitas: mat̃ liberaliũ littera¬
rũ. & philosophoꝵ nutrix:
qua nichil habuit grecia
clarius. atq nobilius: In ea. ẽ.
& maratonius cãpus: opini¬
one quondã p̃lus cruentis simꝰ:
Ellades aũ duȩ sunt ꝓiunciȩ:
boetia & peloponensis.¬

Expanded text:
ellas dicta a rege Hellene Deucalionis et Pyrrhae filio a quo et prius Graeci Hellenes nuncupati sunt. Ipsa est et Attica terra Acte prius dicta. Nam Granus quidam Graeciae indigena fuit, ex cuius filia Attis nomine Atca terra vocata est. Haec inter Macedoniam et Achaiam media iacet, Arcadiae a septentrionali parte coniuncta. Ipsa est et vera Graecia, ubi fuit Athenae civitas, mater liberalium litterarum et philosophorum nutrix, qua nihil habuit Graecia clarius atque nobilius. In ea est et Marathonius campus opinione quondam proelii cruentissimus. Helladis autem duae sunt provinciae: Boeotia et Peloponnensis.
Abbreviated transcription (Latin):
nominati : qͥ dicunt postnaisi đr¬
tũ xp̃m. alios mariã filios
Eluidũ: ab elbo colore uoca¬
tũ. Ulbũ est enĩ medius
color int̃ nigrũ & albũ:
elbũ ab albo deriuatũ.

Expanded text:
nominati, qui dicunt post natum Christum alios Mariam filios Elbidum ab elbo colore vocatum; elbum est enim medius color inter nigrum et album, et elbum ab albo dirivatum.
Abbreviated transcription (Latin):
Eger proprie animo ẽ : nã
corpore egrotus dicit᷑. Proinde
eger ẽ. & tristis. & maleualens:
egrotus aũ siue egrotans.
tantũ modo male ualet:¬

Expanded text:
eger proprie animo maestus, nam corpore aegrotus dicitur. Proinde aeger est et tristis et male ualens, aegrotus autem siue aegrotans tantummodo male uale
Abbreviated transcription (Latin):
Egritudinẽ. & egrotationẽ : hoc¬
int̃est. Sicut egrotatio in cor-¬
pore. sic egritudo in anima
nominatur : non seiuncta
adolore. doloris igit᷑ egritudo
id ẽ causa efficiei: egritudinẽ
inanimo. tanquã egrotationẽ

Expanded text:
egritudinem et aegrotationem. Sicut aegrotatio in corpore, sic aegritudo in animo nomen habet non sejunctum a dolore. Dolor igitur aegritudo, id est, causa efficiens aegritudinem in animo, tanquam aegrotationem
Abbreviated transcription (Latin):
Efferunt : asportant.
ꝑduo ff: eferunt aũ qui
laudẽ extollunt. ꝑ unũ. f
Cycero. Nimiũ hȩc illi fortasse
eferunt

Expanded text:
efferunt et eferunt. duos ff, eferunt autem qui laudandum extollunt per unum f. Cicero: «Nimium haec illi fortasse eferunt
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ suꝑ humerale appellat᷑.
Est aũ uelut in caracalle modũ
sed sine cucullo. Cuiꝰ uestim̃t scu
duo st̃ genera unũ lineũ &
simplex qđ sacerdos habebat. Iagłs
aliud diuersis colorib: & auro
argentoq: contextũ: quo soli
pontifices utebantur
palliũ suꝑhumerale: ex quat¬
tuor colorib & auro contex¬
tũ: habens in utroq hu¬
mero. lapides duos ⁊ marag¬
dinos auro conclusos. in quib cicẽt
sculpta erant nomina pa.¬

Expanded text:
uel superumerale appellatur; est autem uelut in caracallae modum sed -- sine cucullo; cuius uestimenti duo sunt genera, unum lineum et simplex quod sacerdotes habebant, aliud diuersis coloribus et de auro gemmisque contextum quo soli pontifices - utebanturpallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina pa
Abbreviated transcription (Latin):
excacoqͣuimia hoc ẽ. ex malo
humore : aut exabundantia
sanguinis. ꝑ somniũ phantasia
cũ graui somno opprimunt᷑:
Dũ dormierint supini. plus
suffocant᷑ : ut loqͥ ñ possuNt
Aliquotiens ꝑ somniũ ita loquun Iisiđr

Expanded text:
ex cacochimia, id est ex malo humore, aut ex abundantia sanguinis: per somnium enim phantasie cum gravi somno opprimuntur et cum tormento supini plus suffocantur, ita ut loqui non possint. Aliquoties etiam ita loquuntur per
Abbreviated transcription (Latin):
uexant᷑. Ex difficili motu cor
ens sciat. aut aliquẽ sibi irru-¬
isse seputet: qͥ eius corpus pre¬
mendo exanima recondit.
atq sensus incubatione. Alii aũ splaciđ
incubo dixer̃. qđ indigestione sagłs¬

Expanded text:
endis? ex difficili motu corpente sentiat, aut aliquem sibi inruisse putet qui eius corpus premendo exanimare contendat. atque sensus incubatione. alii autem incubum dicunt quod ex indigestione
Abbreviated transcription (Latin):
Eclipsin solis est. quotiens lu¬
na tricesima. ad eandẽ lineã
qua sol uehitur ꝑuenit: eiq
se obiciens. solẽ obscurat. Nã spliciđ¬
deficere nobis sol uidetur :
dũ illi orbis lunȩ p̃ponitur:
umbrã terrȩ luna incurrit.
Non enĩ suũ lum̃ habere : sed
asole illuminari putatur.
Unde & defectũ patit᷑ : si inter
ipsã & solẽ. umbra terre int̃.¬
ueniat. Patitur aũ hoc quin-¬
tadecima luna : eo usq quã
diu centrũ. atq umbrã ob-¬
stantis terrȩ ex eat. uid eatq
solẽ : uł a sole uideatur:

Expanded text:
Eclipsis solis est, quotiens luna trigesima ad eandem lineam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, nde et defectum patitur si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur
Abbreviated transcription (Latin):
effutire. foras aliquid effun¬
dere: uł ꝓducere garrilitate.
Dicimꝰ enĩ futiles. homines uanos
suꝑ fluos. & loquaces : et est
meta fora auasis. quȩ quassa
& rimosa non tenent: quae
indigeris

Expanded text:
Effutire, foras aliquid effundere uel producere cum garrulitate. Dicimus enim futiles homines uanos, superfluos et loquaces. Et est metaphora a uasis, quae quassa et rimosa non tenent quae inieceris.
Abbreviated transcription (Latin):
Edipsis est. defectus quidam¬
necessaria uerba desunt: ut
cui pharetra exauro deest
enĩ. erat.
siderat p̃cisa sententia: ut
gesta. Cui pharetra: de est. erat :.
locus hesperiam grai. cogno
diem : sed ueritatis luce illu¬
minabuntur. ltẽ. quia neq
aboriente. neq ab occidente.¬

Expanded text:
ipsis est defectus dnecessaria verba desunt, ut, cui pharetra ex auro; deest enim erat. 11. siderat praecisa sententia, ut gesta. item: cui pharetra ex auro locus Hesperiam Grai cognomidies, et ueritatis luce inluminabuntur. item: quia neque ab oriente, neque ab occidente
Abbreviated transcription (Latin):
Bel quod int̃pretatur ue¬
belus pater nini primus
ẽ. unde & lingua punica
bal cds dicit᷑. apud ashri¬
os aut̃ bel uocat᷑ quadã
sacroꝵ suoꝵ ratione &
saturnus & sol.
el loculus abdicans pupillã
cingit nigram emedio
aureo fulgore lucentẽ
& ꝓpt̃ speciem assyrioꝵ
regi belo dicata. unde
& appellata. est autem

Expanded text:
est, quod interpretatur veBelus pater Nini primus est, unde et lingua Punica Bal DEUS dicitur. 380 Apud Assyrios autem Bel vocatur, quadam sacrorum suorum ratione, et Saturnus, et Sol.eli oculus albicans pupillam cingit nigram e medio aureo fulgore lucentem, et propter speciem Assyriorum regi Belo dicatam; unde et appellata. Epim
Abbreviated transcription (Latin):
Beel fegor int̃pretat᷑ sinu¬
lachrũ ignominiȩ. Idolũ
enĩ fuit moab cognom̃to
baal. suꝑmontem fogor.
Quẽ latim priapũ uocant
cdeũ ortoꝵ. fuit aut̃ de
lapsaco ciuuitate ellespon FUi¬
ti dequa pulsus. ẽ. Et
ꝓpt̃ uirilis membri mag¬
& innumine sacrauerunt
ortoꝵ. Unde & dicit᷑ prȩ¬
esse ortis ꝓpt̃ eoꝵ fecun¬
ditatem

Expanded text:
Beelphegor interpretatur simulachrum ignominie, idolum enim fuit Moab, cognomento Baal, super montem Phogor, quem Latini Priapum vocant, deum hortorum fuit enim de Lapsaco civitate Hellesponti, de qua pulsus est; et propter virilis membri maget in nomine eius sacraverunt hortum, unde et dicitur preesse hortis, propter eorum fecunditatem
Abbreviated transcription (Latin):
ged oꝵ coturni Quos
quidam etiã calones ap¬
pellant. eoquod exsalice
fierent . Nã greci lignũ
cala uocant.¬

Expanded text:
gedorum coturni, quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent. Nam Greci ut cala voca
Abbreviated transcription (Latin):
ellicã columnã ante
edem bellonȩ quȩ pirri
temporib constituta di¬
citur. ut exeuntes inbel¬
lum suꝑiacerent eã asta
ueluti conspec tu hostis
essent

Expanded text:
ellica columna ante aedem Bellonae, quae Pyrri temporibus constituta dicitur, ut exeuntes ad bellum superiacerent eam hasta, ueluti conspecto hoste issent
Abbreviated transcription (Latin):
Beatus dictus. quasi bene
auctus scilicet abhaben¬
do quod uelit. & nichil
patiendo quod nolit . Ille
aut̃ uere beatus. ẽ. qui &
habet om̃ia quȩ uult
bona. & nichil uult male
Exhis enĩ duob beatus
homo efficitur.
differt. Beatus sibi tantũ
est. felix sequent̃ & alits
ut.ẽ. illud uirgilianum
Sis felix nr̃aqͦ. leues quo¬
cunq laborem: telix aut̃
dicitur ꝑquẽ datur & ac¬
cipitur felicitas. ut felix
tempus. felix locus. felix
euentus.

Expanded text:
Beatus dictus quasi bene auctus, scilicet ab habendo quod vellet et nihil patiendo quod nollet. Ille autem vere beatus est qui et habet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus homo efficitur.licem. Beatus sibi tantum est, felix frequenter et aliis, ut est illud Virgilianum: «Sis felix nostrumque leues, quaecumque, laborem». Felix autem dicitur per quem datur et accipitur felicitas, ut felix tempus, felix locus, felix euentus.
Abbreviated transcription (Latin):
Cassis & retia dicitur & Idgłs
galea capitis. Sed hoc
differt quia recia hui
casns facit. galea uero
huiꝰ cassidis quamius
quidã nominatiuũ sic¬
Cassis. genus uenatoru
retis qđ capiat. Hinc
.ẽ. qđ incassum dicimus
id. ẽ. sine causa quasi
sine cassib sine quibus

Expanded text:
Cassis et retia dicitur et galea capitis. Sed hoc differt, quia retia ‘huius cassis’ facit, galea uero ‘huius cassidis’, quamuis quidam nominatiuum Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa; quasi sine cassibus, sine quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nstruslsidr Casai . ẽ. agreste habita¬
culũ. palis atq: uirgul¬
tis harundinibq con¬
textũ. quib posunt
homines tueri aui fri¬
goris uł caloris imuria

Expanded text:
sticis . Casa est agreste habitaculum palis atque virgultis arundinibusque contextum, quibus possint homines tueri a vi frigoris vel caloris iniuria
Abbreviated transcription (Latin):
Carpentarius speciale nom̃
.ẽ. carpentũ enĩ solũ fa degł¬
cit. sicut nancularius sbidr¬
qui tantũ nauiũ . ẽ. fa¬
bricator & artifex

Expanded text:
Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex
Abbreviated transcription (Latin):
uertitur. & semꝑ moue¬
quod quasi cor hominẽ
totũ. ita ille cuneus
ianuã regat ac moueat
Unde & ꝓuerbiale est.
incardine rem esse
est qui ad septentrionẽ
directus acardine celi
est. Nã sine dubio cȩlũ
uertitur inseptentriona¬
li orbe. Decumanus est
qui aboriente in occiden¬
tem ꝑtransuersũ dirigit᷑
Qui peoquod formã .x.
facit. decumanus est
appellatus. Ager enini
bis diuisus figurã dena¬
rii numerii efficit.

Expanded text:
vertitur et semper movequod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus ianuam regat ac moveat. Unde et proverbiale est: 'In cardine rem esseest qui a septentrione directus a cardine celi est: nam sine dubio celum volvitur in septentrionali orbe. Decumanus est qui ab oriente in occidentem per transversum dirigitur, qui pro eo quod formam X faciat, decumanus est appellatus; ager enim bis divisus, figuram denarii numeri efficit.
Abbreviated transcription (Latin):
dici non potest: sed quia fi¬
niri sensu & intellectu hu¬
mano. nullatenus potest
Et ideo quia deeo nichil digne
dici potest: ineffabilis est

Expanded text:
dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest, et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est
Abbreviated transcription (Latin):
ta. co qđ instringat & cohȩre¬
re faciat : ut lapides luto &
ligna & lapides inuicẽ sibi
nã & instinctio ferri. ina qua
instructura. ẽ. nisi enĩ can¬
dens tiguatur : instiͣngi &
cohȩrere non potest ferrũ:¬

Expanded text:
ta eo quod astringat et cohaerere faciat, ut lapides luto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferru
Abbreviated transcription (Latin):
I nimicus: quia non amicus
sed aduersarius. Duȩ aũ res.
inuicos faciunt : fraus
& terror. Terror. qđ timent
fraus mali qđ passi st̃¬

Expanded text:
Inimicus, quia non amicus, sed adversarius. Duae autem res inimicos faciunt: fraus et terror. Terror, quod timent; fraus, mali quod passi s
Abbreviated transcription (Latin):
onib afficit᷑: quib humana
fragilitas sub cũbit: nonenĩ
ittingunt eũ ullȩ passiones : Iacer̃¬
ut libido iracundia. libiditas
tanor. meror. inuidia : & cete¬
ra quib mens humana tur¬
batur. Sed cũ dicit᷑ dm̃ irasci
aut dolere. aut delare : nr̃o
usu dicit᷑. Apđ dm̃ enĩ ꝑtur¬

Expanded text:
onibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, etc., quibus mens humana turbatur. Sed eum dicitur Deus irasci, aut zelare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim
Abbreviated transcription (Latin):
Inquilini uocati : quasi in co¬
lentes aliena. non enĩ habeNt
ꝓpriã sedẽ : sed in terra alie¬
na in habitant: differt aũ
int̃ inquilinũ & aduenã : in¬
quilini enĩ st̃. qui emigrant:
& non ꝑpetuo ꝑmanent. Ad¬
uenȩ aũ uł in colȩ. aduentici
ꝑhibent᷑ : sed ꝑmanentes : Et
inde incolȩ : quia iã habitato¬
res st̃. ab incolendo

Expanded text:
Inquilini vocati sunt, quasi incolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant et non perpetuo permanent. Advene autem vel incole adventitii perhibentur, sed permanentes; et inde incole dicuntur, quia iam habitatores sunt, ab incolendo
Abbreviated transcription (Latin):
Instrum̃tũ est. unde aliquid
construimꝰ : ut cultrus calã¬
nus ascia : instructũ qđ per
instrumentũ efficit᷑: ut ba¬
culus. codex tabula: Isuit

Expanded text:
Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus,
Abbreviated transcription (Latin):
religionẽ uenerari. inhonorẽ
referre parentibus patriã
diligere. cunctis prodesse. no-¬
cere nulli. fraternȩ : uaritatis
ena susꝑicere. opẽ ferre mi¬
serorũ. boni accepti uicissitu¬
dinẽ rependere : ȩquitatẽ in
iudiciis conseruare : Timplorantes:¬

Expanded text:
religionem uenerari, honorem referre parentibus, patriam diligere, cunctis prodesse, nocere nulli, fraternae caritatis ena suscipere, opem ferre miserorum, boni accepti uicissitudinem rependere, aeqitatem in iudiciis conseruare. Fort