comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
.B. abbas dictus de clara ualle in domino
salutem. Multorum iam relatione leta¬
bundus accepi. locum gratie ñ infimum
humilitatem nostram apud uestram cel¬
situdinem obtinere. Non sum meritus
s eo non ingratus. Itaq refero gratiam
pro gratia.⁊ si non condignam certe: quã
possum. Non uereor qͣntula sit oblatam
uel potius relatam a uobis sperni. quam
⁊ amanter promereri ⁊ dignant̾ preue¬
nire curastis. uerum modo pła scribere
supersedi. donec uestro si dignũ iudicatis
agnoscam rescripto: hec pauca qualiter
accipiatis. Que autem rescribere uł in¬
uingere uerbo placuerit: abbati ogero
committere bene potestis. per quẽ ⁊ hec
nostra recipitis. Pro quo etiam uestram
excellentiam compellamus: quatinus ⁊
notum ex hoc habeat ⁊ commendatum:
utpote hominem honestate. scientia. re
cuiusdam monasterii eboracen. unde exi
onsilium expetitis ame litteris
transmarinis. quod uninã ab alio
potius quesisseris. Coartor siqͥdẽ eduob.

Expanded text:
 abbas dictus de Clara-Valle, in Domino salutem. Multorum jam relatione laetabundus accepi, locum gratiae non infimum humilitatem nostram apud vestram Celsitudinem obtinere. Non sum meritus, sed eo non ingratus. Itaque refero gratiam pro gratia, etsi non condignam, certe quam possum. Nec vereor, quantula sit, oblatam, vel potius relatam a vobis sperni, quam et amanter promereri, et dignanter praevenire curastis. Verum modo plura scribere supersedi, donec vestro, si dignum judicatis, agnoscam rescripto, haec pauca qualiter accipiatis. Quae autem rescribere vel injungere verbo placuerit, abbati Ogerio committere bene potestis, per quem et haec nostra recepistis. Pro quo etiam vestram Excellentiam compellamus, quatenus eum et notum ex hoc habeatis, et commendatum, utpote hominem honestate, scientia, relCUJUSDAM MONASTERII EBORACENSIS, UNDE EConsilium expetitis a me litteris transmarinis, quod utinam ab alio potius quaesissetis. Coarctor siquidem e duobus.
Abbreviated transcription (Latin):
minu mira. minus ue iocunda ista pro¬
motio est qͣm illamutatio. nisi qd̾ multo
facilius reperias multos seculares comũti
ad bonum: qͣm unum quempiam de religi¬
osis transire ad melius. Rarissima auis
in terris est qui de gradu quem forte in
religione semel attigerit uel parũ ascen¬
dat. uestrum promide dilectissimi tam in¬
signe qͣm salubre factum. ñ solum nos qͥ
serui uestre sanctitatis esse percupimus
s ⁊ uniuersam merito letificat cuutatem
dei. quippe quo rarius eo et cdarius. Erat
autem ⁊ necessarium ad cautelã ꝓximã
defectui mediocritatẽ transcendere: ⁊ de¬
clinare teporem qui uomitũ deo prouocat.
S ⁊ sic oportebat propter conscientiam.
Professis siquidem sanctam regulam. au
citra eius puritatem sistere gradũ tutũ
sit ipsi sensistis. Dolens doleo qd urgente
diei malicia ⁊ nuncio festinante. ꝓlemũ
affectum exili cogor designare stilo: ⁊ bre¬
ui cartula latam comprehend̾e caritatem

Expanded text:
minus mira minusve jucunda ista prominus mira minusve jucunda ista promotio est, quam illa mutatio: nisi quod multo facilius reperias multos saeculares converti ad bonum, quam unum quempiam de religiosis transire ad melius. Rarissima avis in terris est, qui de gradu, quem forte in religione semel attigerit, vel parum ascendat. Vestrum proinde, dilectissimi, tam insigne, quam salubre factum non solum nos, qui servi vestrae sanctitatis esse percupimus, sed et universam merito laetificat civitatem Dei: quippe quo rarius, eo et clarius. Erat autem et necessarium ad cautelam, proximam defectui mediocritatem transcendere, et declinare teporem, qui Deo vomitum provocat; sed et sic oportebat propter conscientiam. Professis siquidem sanctam Regulam, an citra ejus puritatem sistere gradum tutum sit, ipsi sensistis. Dolens doleo, quod urgente diei malitia, et nuntio festinante, plenum affectum exili cogor designare stilo, et brevi chartula latam comprehendere charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
enim seruitur nature: hic gratie. uisi¬
tabis inquit speciem tuam ⁊ ñ pectabis.
Ergo qui alienam carnem fouet. facit ne pec¬
cet. qui autem alienam sanctitatẽ honorat:
fructificat sibi. Ideoait. Desudet elemosina
in uomine iusti: mercedem iusti accipiet.
Soluamus proide nature debitum nepet¬
cemus. simus gratie coadiutores: ut ⁊ par¬
ticipes fieri mereamur. Sane utrũq ita
in uobis admiramur ut utrumq datum
uobis desuper fateamur: quatinus diui¬
uis laudib eternaliter misceatur. quicqͥd
ex uobis temporaliter necessitatib nr̃is
impenditur. merito reuerende ⁊ omni a¬
moris suauitate tolende atq amplecten
gaufridus annuntiauerunt nobis: quo
infirmitate. refloruistis in nouitate sc̃a
Digitus dei est iste : subtilit̾ operans. sua¬
uiter renouans. salubriter mutans ñ
quidem de malis bonos. s de bonis fatiens
meliores. Quis dabit michi ut transeã
⁊ uideam uisionem hanc maguã: Nec enĩ

Expanded text:
enim servitur naturae, hic gratiae. Visienim servitur naturae, hic gratiae. Visitabis, inquit, speciem tuam, et non peccabis . Ergo qui alienam carnem fovet, facit ne peccet: qui autem alienam sanctitatem honorat, fructificat sibi. Ideo ait: Desudet eleemosynain nomine justi, mercedem justi accipiet Solvamus proinde naturae debitum, ne peccemus: simus gratiae coadjutores, ut et participes fieri mereamur. Sane utrumque ita in vobis admiramur, ut utrumque datum vobis desuper fateamur: quatenus divinis laudibus aeternaliter misceatur, quidquid ex vobis temporaliter necessitatibus nostris impenditur, merito reverende et omni amoris sinceritate colende atque amplectendGaufridus annuntiaverunt nobis, queminfirmitate, refloruistis in novitate sancta. Digitus Dei est iste, subtiliter operans, suaviter renovans, salubriter mutans, non quidem de malis bonos, sed de bonis faciens meliores. Quis dabit mihi ut transeam, et videam visionem hanc magnam? Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
operis ⁊ opimionis odor bene ut com¬
peri in gloria uestra conuenerunt. Opi¬
nionem opus probat nec falsam fuisse nͦ
uatuam: cum quod ante sparserat ubiq
fama uolans.res ipsa faciat manifestum.
Quomodo nunt uel maxime iusticie. ⁊ elus
claruit. eminuit ⁊ inualuit saẽdotalis
uigor. indefensione idelicet pauperũ.
⁊ pauperum quibus non erat adiutor.
Olim quidem opera misctłie ⁊ elemosinas
uestras enarrabat omnis ecclesia scõꝵ.
S hoc uobis commune cum pluribus
quippe quod ⁊ acunctis substantiam huiꝰ
mundi habentibus exigitur. uerum hoc
opus episcopale. hoc paternepietatis tã
egregium specimen. Hic uere diuinus
feruor quo pro tuendis suis pauperib
ille proculdubio zelum uestrũ accendit.
⁊ accurcit. qui facit angelos suos sp̃s.
⁊ ministros suos ignem urentem. Hoc
totum inqͣm speciale accessit dignatõis
detus. insigne officii. ornamentũ coro¬
ne. Aliud est reficere uentr̃e esurientis.
aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi

Expanded text:
operis, et opinionis odor bene, ut comperi, in gloria vestra convenerunt. Opinionem opus probat nec falsam fuisse, nec vacuam, cum quod ante sparserat ubique fama volans, res ipsa faciat manifestum. Quomodo nunc vel maxime claruit zelus justitiae, eminuit et invaluit sacerdotalis vigor in defensione videlicet pauperum, et pauperum quibus non erat adjutor! Olim quidem opera misericordiae et eleemosynas vestras enarrabat omnis Ecclesia sanctorum: sed hoc vobis commune cum pluribus, quippe quod et a cunctis substantiam hujus mundi habentibus exigitur. Verum hoc opus episcopale, hoc paternae pietatis tam egregium specimen, hic vere divinus fervor, quo pro tuendis suis pauperibus ille procul dubio zelum vestrum accendit et accinxit, qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos ignem urentem; hoc totum, inquam, speciale accessit, vestrae dignitatis decus, insigne officii, ornamentum coronae. Aliud est relicere ventrem esurientis, et aliud sanctam zelare paupertatem. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
tibi nostrum curare colloquium. et opta¬
tam nobis uelles exhibere presentiam.
Sumus enim biterbi. ⁊ te morariin urbe
audiuimus. Dignare rescribere nobis
quicquid illud sit. quod de hiis litteris
nostris corde conceperis. ut sciamus quid
faciendum sit nobis: plus usdelicet minꝰ¬
ue dolendum. Quod si omnia contẽpnis.
⁊ in nullo nos audis. ego quidẽ fructum
ñ perdam litterarum que ex caritate ꝓ¬
cedunt: s tu de contemptu ante tͥbunal
derrificum respondebis. Ad paꝑam in no

Expanded text:
tibi nostrum curare colloquium, et optatibi nostrum curare colloquium, et optatam nobis tui velles exhibere praesentiam. Sumus enim Viterbii, et te morari in Urbe audivimus. Dignare rescribere nobis quidquid illud sit quod de his litteris nostris corde conceperis, ut sciamus quid faciendum sit nobis, plus videlicet minusve dolendum. Quod si omnia contemnis, et in nullo nos audis, ego quidem fructum non perdam litterarum, quae ex charitate procedunt; sed tu de contemptu ante tribunal terrificum respondebis. EPISTO
Abbreviated transcription (Latin):
philippe kĩe: s queso te ne rideas
dolorem. Nam si tibi minime uideris for¬
sitan esse dolendus: ideo magis dolendus
Tu uideris quid de te sentias. ego te arbi¬
tror omni lacrimarum fonte plangend̾.
Dolor meus ñ est dignus subsannatõe.
s compassione. quia dolor meus ñ est
de carne ⁊ sanguine. ñ de amissione rer̃
temporalium: s de te ophilippe. Non
potui expressius demonstrare magni¬
tudinem cause doloris. Philippus est in
causa. Cum hoc dico: grauem ecclesie
pronuncio luctum. que te aliqͣndo suo
uenem.bone indolis iuuenems S heu
mutatus est color optimus. A qͣnta spe
cetidit francia que te genuit ⁊ nutͥuit.
scientiam: apponeres ⁊ dolorem.
⁊ dolor tuus facẽt ne ñr omniũ
esset infructuosus. Procederem si seq̃rer
sp̃m meum. s nolo proferre plurima in
incertum. ⁊ esse quasi aerem uerberans.
Sed hec scripsi ut nostrum uttumq erga
te affectum cognosceres. ⁊ ut nos scires
esse in proximo: si forte deus inspiraret

Expanded text:
Philippe charissime: sed quaeso te ne rideas dolorem meum; nam si tibi minime videris forsitan esse dolendus, ideo magis dolendus. Tu videris quid de te sentias: ego te arbitror omni lacrymarum 155 fonte plangendum. Dolor meus non est dignus subsannatione, sed compassione: quia dolor meus non est de carne et sanguine; non de amissione rerum periturarum, sed de te, o Philippe! Non potui expressius demonstrare magnitudinem causae doloris: Philippus est in causa. Cum hoc dico, gravem Ecclesiae pronuntio luctum, quae te aliquando suo venem, bonae indolis adolescentem? Sed heu! mutatus est color optimus . A quanta spe decidit Francia quae te genuit et nutrivit! scientiam, apponeres et dolorem , et dolor tuus faceret ne noster omnium esset infructuosus. Procederem si sequerer spiritum meum: sed nolo proferre plurima in incertum, et esse quasi aerem verberans . Sed haec scripsi, ut nostrum utcumque erga te affectum cognosceres, et ut nos scires esse in proximo, si forte Deus inspiraret
Abbreviated transcription (Latin):
tota culpa est. quod culpas redargueret
cdericorum. Hec pro episcopo. In reliquo
pro me satisfatio. Dignationis scripta¬
uestre quibus me uenire ad uos cũ iube¬
re possetis. rogare dignantissime malui¬
stis: norit paternitas uestra ad me ante
uatiuitatem beate marie minime ꝑue¬
nisse. Itaq ñ dico. Iuga boum emi quinq
aut uillam emi. aut uxorem duxi. sed

Expanded text:
tota culpa est quod culpas redarguerit tota culpa est quod culpas redarguerit clericorum. Haec pro episcopo. In reliquo pro me satisfacio. Scripta dignationis vestrae, quibus me venire ad vos, cum jubere possetis, rogare dignantissime maluistis, norit Paternitas vestra ad me ante Nativitatem beatae Mariae minime pervenisse. Itaque non dico, Juga boum emi quinque; aut, Villam emi; aut, Uxorem duxi : sed
Abbreviated transcription (Latin):
cdericorum cuius mater est negligentia
ep̃orum: ubiq terrarum turbat et mo¬
lestat ecclesiam. Dant ep̃i sanctũ canib
⁊ margaritam portis: ⁊ illi conuersi con¬
culcant eos. Merito quales fouent. tales
⁊ sustinent. Quos ditant ecclesie bonis:
non corrigunt eorum mala. malosq gra¬
uati portant. Alienis nuirũ laboribus
locupletantur clerici. comedunt fructũ
terre absq pecunia. et prodit quasi ex
adipe iniquitas eorum. Quos proprie
hodieq respicit uetus illa scriptura. Se¬
dit populus manducare ⁊ bibere ⁊ sur¬
rexerunt ludere. Mens quippe assueta
deliciis. nec exculta discipline sarculo:
multas contrahit sordes. Porro mnue¬
teratam rubiginem si temptes abrad̾e.
nec summis saltem digitis contingi pa¬
tietur. s sicut scriptum est. incrassatꝰ
est dilectus ⁊ recalcitrauit. Insurrexe¬
runt in me testes iniqui. homines quos
delectat uitam semper alienam rodere.
negligere suam. Supplicat puer uester
pro eo cuius in hac discordia si nõ fallor

Expanded text:
clericorum, cujus mater est negligentia episcoporum, ubique terrarum turbat et molestat Ecclesiam. Dant episcopi sanctum canibus, et margaritam porcis: et illi conversi conculcant eos. Merito quales fovent, tales et sustinent. Quos ditant Ecclesiae bonis, non corrigunt eorum mala, malosque gravati portant. Alienis nimirum laboribus locupletantur clerici, comedunt fructum terrae absque pecunia: et prodit quasi ex adipe iniquitas eorum. Quos proprie hodieque respicit vetus illa scriptura: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Mens quippe assueta deliciis, nec exculta disciplinae sarculo, multas contrahit sordes. Porro inveteratam rubiginem si tentes abradere, nec summis saltem digitis contingi patientur; sed, sicut scriptum est, Incrassatus est dilectus, et recalcitravit . Insurrexerunt testes iniqui, homines quos delectat vitam semper alienam rodere, negligere suam. Supplicat puer vester pro eo cujus in hac discordia, si non fallor,
Abbreviated transcription (Latin):
terorumq amicorum nostrorum oratõib
⁊ hac uice pus dominus pepercit michi
subspe tamen promissi fructus in futuro.

Expanded text:
terorumque amicorum nostrorum orationibus et hac vice pius Dominus pepercit mihi, sub spe tamen promissi fructus in futuro.
Abbreviated transcription (Latin):
oculos uestros super latorem presentium.
quem pro certo ad uestram regiam p̾senti¬
am ñ cupiditas traxit. s coegit necessitas.
Nccessitas dico ñ sua s suorum. multorum
uidelicet a quibus missus est seruoꝵ deis
fidelium. Audite pacienter qd̃ patiant᷑.
audite ⁊ compatimini. quia si compatimi¬
ni ⁊ conregnabitis. Nec contempnendum
regi regnare cum talibus. ipsoꝵ est enim
regnum celorum qui contempser̃t uitam
mundi. Facite uobis illos amicos de mam¬
mona iniquitatis. ut cum defeceritis a
terreno regno: recipiant uos in suũ regñ

Expanded text:
oculos vestros super latorem praesentium, oculos vestros super latorem praesentium, quem pro certo ad vestram regiam praesentiam non cupiditas traxit, sed coegit necessitas. Necessitas dico non sua, sed suorum, multorum videlicet a quibus missus est, servorum Dei fidelium. Audite patienter quid patiantur, audite et compatimini; quia si compatimini, et conregnabitis. Nec contemnendum regi regnare cum talibus: ipsorum est enim regnum coelorum, qui contempserunt vitam mundi. Facite vobis illos amicos de mammona iniquitatis: ut cum defeceritis a terreno regno vestro, recipiant vos in suum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
lateq satis dilatata est magnificen¬
tia uestra super terram. Etenim gloria
nominis uestri quos fines nõ attigit e
Sed audite consilium diligentis uos Stu¬
dete quod in uobis est hanc ip̃am głam
referre ad illum a quo est. si non uultis
eam perdere aut certe perdi ab ea. Hoc
autem sic fiet si inter eos quos regie
munificentie celebris opinio euocat de
longuquo discretionis oculum aperitis.
manumq extenditis. ñ tam cupidis qͣm
egenis. Et uere beatus qui intelligit ñ
super cupidum. s super egenũ ⁊ pauperẽ.
Iuum inquam pauꝑem qͥ inuitus petit
et uerecunde accipit. Et accipiens głificat
patrem suum qui in celis est. Cum autem¬
ita deo sua gloria de uestro munere ex ore
egentium fideliter resignabitur. uberiori
proculdubio ruo fluat uobis necesse est:
ille fons glorie qui diligentes se diligit. ⁊
glorificat glorificantes se. ut qui seminat
in benedictionibus de benedictionibus et
metat. Pro huiusmodi obsetro uos ponere

Expanded text:
lateque satis dilatata est magnificentia vestra super terram. Etenim gloria nominis vestri quos fines non attigit? Sed audite consilium diligentis vos. Studete, quod in vobis est, hanc ipsam gloriam referre ad illum a quo est, si non vultis eam perdere, aut certe perdi ab ea. Hoc autem sic fiet, si inter eos quos regiae magnificentiae celebris opinio evocat de longinquo, discretionis oculum aperitis, manumque extenditis non tam cupidis quam egenis. Et vere beatus qui intelligit, non super cupidum, sed super egenum et pauperem . Illum, inquam, pauperem qui invitus petit, et verecunde accipit, et accipiens glorificat Patrem suum qui in coelis est. Cum autem Deo sua gloria de vestro munere ex ore egentium ita fideliter resignabitur, uberiori procul dubio rivo fluat vobis necesse est ille fons gloriae, qui diligentes se diligit, et glorificat glorificantes se: ut qui seminat in benedictionibus, de benedictionibus et metat . Pro hujusmodi 196 obsecro vos ponere
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃is nos in nobis requiem paramus. Por¬
ro amare in deo caritatem habere est.Stu¬
dere uero propter deum amari: caritati
seruire est. S quid facio: Ego promissor
breuitatis iam tenebor prolixitatis exhi¬
bitor. S si de fratre guerrico desideras.
immo quia desideras scire. sic currit non
quasi in incertum. sic pugnat non quasi
aerem uerberans. S quon iam scit neq
pugnantis esse neq currentis. s mise¬
rantis dei. ipsun rogat a te rogari pro
se. quatinus qui iam donauit ei et pug¬
nare ⁊ turrere : det ⁊ uinc̾e ⁊ ꝑuenire
Abbatem uestrum michi ñ tm̃ propt̾ te
s ⁊ propter suam bonam famam carissi¬
mum. corde meo ⁊ ore tuo saluto: gratan¬
tissime eum uisurus illo ⁊ tempore et
loco quo promisisti. Notifico etiam tibi
quod nunc paulisper aggrauata manu
domini superme: impulsus euersus sum
ut caderem. ita ut seturi ad radicem in¬
fructuose arboris corporis mei apposita. ĩã¬

Expanded text:
ipsis nos in nobis requiem paramus. Poripsis nos in nobis requiem paramus. Porro amare in Deo, charitatem habere est: studere vero propter Deum amari, charitati servire est. 2. Sed quid ego facio? Ego promissor brevitatis, jam tenebor prolixitatis exhibitor. Si de fratre Guerrico desideras, imo quia desideras scire, sic currit non quasi in incertum, sic pugnat non quasi aerem verberans. Sed quoniam scit neque pugnantis esse, neque currentis, sed miserentis Dei; ipsum rogat a te orari pro se, quatenus qui jam donavit ei et pugnare et currere, det et vincere et pervenire. Abbatem vestrum mihi, non tantum propter te, sed et propter suam bonam famam charissimum, corde meo et ore tuo saluto, gratantissime eum visurus illo et tempore et loco quo promisisti. Notifico etiam tibi, quod et nunc paulisper aggravata manu Domini super me, impulsus eversus sum ut caderem, ita ut securi ad radicem infructuosae arboris corporis mei apposita, jam
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt:te in corde nostro qͥ eas miseras
inuenerunt. has quoq nostras ne me si¬
ne te scribere certus sum: nec te sine me cõ¬
fido lecturum. Laboramus quidem uterq
ad alterutrum scriptitando. fatigantur
⁊ nuncii alterius ad alterum scripta por¬
tanto. s nunquid spiritus gͣuant᷑ aman¬
do : Cessent igitur que absq labore sĩ pos¬
sunt astitari.⁊ illud frequentetur quod
qͣnto aitentius satagitur tantominus
constat laborari. Quiestant inquam a
dictando ingenia. labia a confulando. a
scribendo digiti. a discurrendo nuncii. ñ
autem quiescant corda die noctuq medi¬
tari in lege domini que est caritas. Aquo
uegocio quanto quietiores sumus: tan¬
tominus quiescimus. qͣntoq occupati¬
ores sumus in illo: tanto nos qͥetiores
sentimus ex illo Amemus ⁊ amemur.
in altero nobis. in altero nostris consulen¬
tes. Nam quos amanius ii ip̃is profecto
requiescimus. Aquibus autem amamur

Expanded text:
venerunt, te in corde nostro qui eas miseras, venerunt, te in corde nostro qui eas miseras, invenerunt. Has quoque nostras nec me sine te scribere certus sum, nec te sine me confido lecturum. Laboramus quidem uterque ad alterutrum scriptitando, fatigantur et nuntii alterius ad alterum scripta portando: sed nunquid spiritus gravantur amando? Cessent igitur quae absque labore non possunt actitari; et illud frequentetur, quod quanto attentius satagitur, tanto minus constat laborari. Quiescant, inquam, a dictando ingenia, labia a confabulando, a scribendo digiti, a discurrendo nuntii: non autem quiescant corda die ac 97 nocte meditari in lege Domini, quae est charitas. A quo negotio quanto quietiores sumus, tanto minus quiescimus: quantoque occupatiores sumus in illo, tanto nos quietiores sentimus ex illo. Amemus, et amemur; in altero nobis, in altero nostris consulentes. Nam quos amamus, in ipsis profecto requiescimus; a quibus autem amamur,
Abbreviated transcription (Latin):
desideras. qͣntum ex fructibus eius per¬
pendimus: noueris digne deo conũsari.
dignos q facere penitentie fructus. Libel¬
lum autem quem a me exigis penes me
modo non habeo. Quidam enuim amicus
noster eodem zeloquotu flagitas du est
quod apud se illum detinet. S ne tue be
no frustratam. alium nuper ame editũ
in laudibus uirginis matris ⁊ tͣnsmitco.
Quem quia eius exemplar ñ teneo: rogo
ut qͣmtotius ad metransmittas. uel si
maturius adueneris: ip̃e deferas tecum.
reddidi litteras. occasionem utiq
breu̾iter rescribendi de tuarũ breuitate
libenter accipiens. Et uere qͥd iuuat u̾as
⁊ ut ueraciter loqueris eternas amiciti¬
as uinis atq transitorus iactitare u̾bulis:
ouantalibet uersuum diuersitate. u̾boꝵ
multiplicitate. scriptoꝵ uarietate tuam
michi caritatem ostentare seu cõmendare
coneris: minus certe sentio te exprimere
qͣmdiligis. Idemq tu de me sentiendo non
falieris. Cum tue litere in manus nr̃as

Expanded text:
desideras, quantum ex fructibus ejus perdesideras, quantum ex fructibus ejus perpendimus, noveris Deo digne conversari, dignosque poenitentiae facere fructus. Libellum autem, quem a me exigis, penes me modo non habeo. Quidam enim amicus noster eodem zelo, quo tu flagitas, diu est quod apud se illum detinet. Sed ne tuae pno frustratam, alium nuper a me editum, in Laudibus Virginis matris, tibi transmitto: quem, quia ejus exemplar non teneo, rogo ut quantocius ad me remittas; vel, si maturius adveneris, ipse deferas tecum. reddidi litteras, occasionem utique breviter rescribendi de tuarum brevitate libenter accipiens. Et vere quid juvat veras, et, ut veraciter loqueris, aeternas amicitias vanis atque transitoriis jactitare verbulis? Quantalibet versuum diversitate, verborum multiplicitate, scriptorum varietate tuam mihi charitatem ostentare seu commendare coneris, minus certe sentio te exprimere quam diligis, idemque tu de me sentiendo non falleris. Cum tuae litterae in manus nostras
Abbreviated transcription (Latin):
non delinquam in lingua mea: q̃m iuxta
eumdem prophetam uir linguosus non
dirigetur super terram. ⁊ secundũ aliam
stripturam. mors ⁊ uita in manib lingue.
Silentium autem dicente ysaia cultus
iusticie est. Et bonum est ut dicit ieremi¬
as expectare salutare dei cum silencio. ad
hunc ergo iusticie cultum. ad hanc omni¬
um uirtutum matrem. nutͥcem. custodẽ.
ne penitus uidear negare quod petisti. ⁊ te
⁊ quicumq tui similes proficere cupiunt
in uirtutibus. inuito ⁊ prouoco ⁊ si ñ uer¬
bo doctrine certe mei silencii exemplo. ut
uel silendo doceam te silere qui loquendo
compellis me docere quod nescio. S quid
ego fatio: Mirum si non rides quod ego qͥ
multiloquium tantopere dampnare uide¬
or in tam multa uerba tam loquaciter
iam progredior.⁊ dum tibi cupio cõmen¬
dare silentium. contra silenturm per mul¬
tiloquium pugno. Gerricum nostrum de
cuius conuersione ⁊ penitentia consolari

Expanded text:
non delinquam in lingua mea , quoniam juxta non delinquam in lingua mea , quoniam juxta eumdem Prophetam: Vir linguosus non dirigetur super terram ; et secundum aliam scripturam: Mors et vita in manibus . Silentium autem, dicento Isaia, cultus justitiae est ; et, Bonum est, ut docet Jeremias, exspectare salutare Dei cum silentio . Ad hunc ergo justitiae cultum, hanc omnium virtutum matrem, nutricem, custodem, ne penitus videar negare quod petiisti; et te, et quicunque tuis similes proficere cupiunt in virtutibus, invito et provoco, etsi non verbo doctrinae, certe mei silentii exemplo, ut vel silendo doceam te silere, qui loquendo compellis me docere quod nescio. 3. Sed quid ego facio? Mirum si non rides, quod ego qui multiloquium tantopere damnare videor, in tam multa verba tam loquaciter jam progredior; et dum cupio tibi commendare silentium, contra silentium per multiloquium pugno. Guerricum nostrum, de cujus conversatione et poenitentia consolari
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ requiritur quod excidit. ubi qͥd pulchriꝰ
setundum litteram. quid consequentus
uixta sententiam. quid planius propter
intelligentiam. quid utilius ad conscien¬
tiam. quid deniq cui uel post uel ante
ponatur intentissime attendit᷑. multaq
alia que a doctis in huiusmodi curiosius
obseruantur: Et tu in hoc dices michi ẽẽ
quietem. tu hoc etiam si lingua sileat si¬
lentium nominabis : Quamqͣm ñ solum
temporis s nec mee professionis est huic
rei operam dare quam postulas: nec pos¬
sibilitatis implere quod optas. Siquidẽ
uel monachi quod esse uideor. uel pcc̃oris
quod sum. officium non est doc̾e s lugere
Indoctus quoq quod ⁊ uere me fateor ẽe
si presumat docere quod nescit: nichil
udoctius agit. Docere itaq nec indocto
est in promptu. nec monacho in ausir. nec
penitenti in affectu. S ⁊ propt̃ hoc elon¬
gaui fugiens ⁊ maneo in solitudine. ⁊ cũ
propheta proposui custodire uias meas ut

Expanded text:
et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius et requiritur quod excidit: ubi quid pulchrius secundum litteram, quid consequentius juxta sententiam, quid planius propter intelligentiam, quid utilius ad conscientiam, quid denique, cui, vel post, vel ante ponatur, intentissime attenditur; multaque alia quae a doctis in hujusmodi curiosius observantur? Et tu in hoc mihi dices esse quietem? tu hoc, etiamsi lingua sileat, silentium nominabis? 2. Quanquam non solum temporis, sed nec meae 96 professionis est, huic rei operam dare quam postulas, nec possibilitatis adimplere quod optas. Siquidem vel monachi quod esse videor, vel peccatoris quod sum, officium non est docere, sed lugere. Indoctus quoque quod et vere me fateor esse si praesumat docere quod nescit, nihil indoctius agit. Docere itaque nec indocto est in promptu, nec monacho in ausu, nec poenitenti in affectu. Sed et propter hoc elongavi fugiens, et maneo in solitudine, et cum propheta proposui custodire vias meas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ndignaris forsitan uel ut temperantius
dicam miraris. quod pro longiori epistola
quam anobis ĩperaueras tam breuem car¬
tulam receperis. S memento iuxta uirũ
sapientemi omnia sub celo tempus habere.
⁊ tempus quidem loquendi. ⁊ tempꝰ tacen¬
di. Quando antem suum tempus silentiũ
habebit. si hos etiam satros dies quadrage¬
sime nostra sibiuenditat confabulatio ẽ
Eaq ipsa tanto occupatior qͣnto laboriosior.
dum non quidem presentes alterutrum
leuiter dicere ualemus que uolumus: s
absentibus necesse est nobis inuicem dili¬
genter dictare que uel petimus ab inuicẽ
uel petimur. Dum uero absens cogito. dic¬
tito. scriptito. mitto ꝙ quod presens legaᷤᷤ
rogo ubi ocium. ubi silencii quies: S hec
inquies omnia facere potes in silentio.
Mirum si ex sententia hoc respondeas. Q n¬
tus enuim tumultus est in mente dictanti¬
um ubi multitudo perstrepit dictionum.
orationum uarietas. diuersitas sensuũ
conturrit. ubi sepe respuitur qd̾ occurrit.

Expanded text:
ndignaris forsitan, vel, ut temperantius dicam, miraris, quod pro longiori epistola, quam a nobis speraveras, tam brevem chartulam receperis. Sed memento juxta virum Sapientem, omnia sub coelo tempus habere: et tempus quidem loquendi, et tempus esse tacendi . Quando autem suum tempus silentium habebit, si hos etiam sacros dies Quadragesimae nostra sibi vindicat confabulatio? Eaque ipsa tanto occupatior, quanto laboriosior; dum non quidem praesentes alterutrum dicere leviter valemus quae volumus, sed absentibus necesse est nobis invicem diligenter dictare, quae vel petimus ab invicem, vel petimur. Dum vero absens cogito, dictito, scriptito, mittoque quod praesens legas; rogo ubi otium, ubi silentii quies? Sed haec, inquies, omnia facere potes in silentio. Mirum si ex sententia hoc respondeas. Quantus enim tumultus est in mente dictantium, ubi multitudo perstrepit dictionum, ubi orationum varietas et diversitas sensuum concurrit; ubi saepe respuitur quod occurrit,
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ ẽẽ e̾tam̃. facile abieit᷑ ꝙ heret ex¬
t̾nsee ꝰᷤ. incestinũ bellũ ꝑiculosiꝰ est. Con¬
uincta disglutinamꝰ. ynita dissitimꝰ. Lac¬
cheus dduies erat. apłi pauꝑes. re̾didit ille
q̃drupłũ. ꝙ. rapuat. diuisit q pauꝑib me¬

Expanded text:
m esse certamen. facile abicitur, quod haeret extrinsecus; intestinum bellum periculosius est. coniuncta disglutinamus, unita dissicimus. Zacheus diues erat, apostoli pauperes. reddidit ille quadruplum, quod rapuerat, diuisitque pauperibus me
Abbreviated transcription (Latin):
bereꝰ ficiat. ¶iueqd post qułã ñ sentit᷑. ide tibi
sit ꝙ panuis ẽ legumina. Sabes aduers iouinia¬
nis. libs de ꝯtẽptu uentris: & guttͣis. pleniꝰ disserrt¬
des&s eioꝑin mauo tua sac̃ sic lectio. freqñcer oran¬
Di qe flexo corpore mens erigutia ad cina. err epae
oigillie entre uaeuo sepiꝰ dormiendu. Rcebre
cd̃gioriolas & palpantes adulatores. quasi hostes
fuge. pauꝑib & fr̃ib tefrigetia sũptuũ maito
ꝓpria distribue. Rara ẽ in hõib fides. ñ edisue¬
rũ esse ꝙdico: Cogita ude loculos. humilitatẽ
uestiũ. tum̾tiaĩo ñ appetas. Seculadũ. sutaxi¬
me poeñcip̃ sortia deuita. Nuid tͥ necesse est ͣeͥ
dere euebriꝰ. quoꝵ ꝯtemptũ monaehꝰ ee cepiftiͤ
Soror p̃cipue tua. mat᷑naꝵ deelinet colloquia sn
int᷑ serieas uestes. & geminas cireũ sedentũ femi¬
narũ. se sordidatã. aut doleat aut miret᷑. qr al¬
t̾imi. aut ꝓpositi penitũcia. alt̾un iactatitie se¬

Expanded text:
d post gulam non sentitur, idem tibi sit, quod panis et legumina. habes aduersus Iouinianum libros de contemptu uentris et gutturis plenius disserentes. semper in manu tua sacra sit lectio, frequenter orandum et flexo corpore mens erigenda ad dominum. crebrae uigiliae et uentre uacuo saepius dormiendum. rumusculos et gloriolas et palpantes adulatores quasi hostes fuge. pauperibus et fratribus refrigeria sumptuum manu propria distribue; rara est in hominibus fides. non credis uerum esse, quod dico? cogita Indae loculos. humilitatem uestium tumenti animo non appetas, saecularium et maxime potentium consortia deuita. quid tibi necesse est ea uidere crebrius, quorum contemptu monachus esse coepisti? soror praecipue tua matronarum declinet colloquia nec inter sericas uestes et gemmas circumsedentium feminarum se sordidatam aut doleat aut miretur, quia alterum propositi paenitentia, alterum iactantiae se
Abbreviated transcription (Latin):
bres. & sui ꝯꝑatione forticule. & luc̾nas
ꝯcĩnant & suecendiit focũ. pauim̃ta
ꝯumuna inferuentẽ olła deiciũt appo¬
nr̃t m̃sas caliees porrigũt. effundtit
cibos. huc illucq diseurrunt. & c̾te eũ ilł

Expanded text:
bres et sui conparatione forticulae uel lucernas bres et sui conparatione forticulae uel lucernas concinnant uel succendunt focum, pauimenta iculos in feruentem ollam deiciunt, adponunt mensas, calices porrigunt, effundunt cibos, huc illucque discurrunt. et certe
Abbreviated transcription (Latin):
teu guĩs pͥmꝰ. intͣpͥmos monachos esse
cepuĩsti. ñ tibi sit tumoris s hũilitatis
occasio. seienti filiu dĩ fałn filiõ hoĩs
Quantũenq te deiecis. hu̾ilior xꝑo ñeris.
esto. ineedas pedib fusea tunica uestia¬
ris. equeris pauꝑib in opũ cellulas dia¬
nant int̾eas. eecoꝵ ocłs sis. manꝰ debilĩ
pes claudoꝵ tp̃e aqm̃ portes. ligna ꝯei¬
das. focũ extruas uͥ uincłã uͥ alape
u̾sputa uͥ flagella: y patibulũ: u̾ mors.
Ꝙ c̃ oĩa q̃ dixi fẽeis. ab eustochio tua pau¬
iaq um̃eĩs. si ñ oꝑe. aut e̾te seri. ego
quidẽ rome ñ eram. & tẽ me tenebat
heremꝰ. atq utinã ꝑtenuisset. qñ socõ
tio uiuente torocio scło seruiebãt.
s tñ audio ꝙ ĩmundicias plateaoꝵ fer¬
re ñ possent. q̃ eunuchoꝵ manib por¬
tabant᷑. &. in qͣle solũ molestiꝰ tnͣscende¬
bãt. quib seriea uestis oneri erat. &
soł calor incendiũ. nͨ sorditate & lugu¬

Expanded text:
eris primus inter primos monachus esse coepisti, non tibi sit tumoris, sed humilitatis occasio, scienti filium dei factum filium hominis. quantumcumque te deieceris, humilior Christo non eris. esto, incedas pedibus, fusca tunica uestiaris, aequeris pauperibus, inopum cellulas dignanter introeas, caecorum oculus sis, manus debilium, pes claudorum, ipse aquam portes, ligna concidas, focum extruas: ubi uincula? ubi alapae? ubi sputa? ubi flagella? ubi patibulum? ubi mors? et cum omnia, quae dixi, feceris, ab Eustochio tua Paulaque uinceris, si non opere, at certe sexu. ego quidem Romae non eram et tunc me tenebat heremus — atque utinam pertenuisset! — quando socero tuo uiuente Toxotio saeculo seruiebant, sed tamen audio: quae inmunditias platearum ferre non poterant, quae eunuchorum manibus portabantur et inaequale solum molestius transcendebant, quibus serica uestis oneri erat et solis calor incendium, nunc sordidatae et lugu
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. gaudiũ. & risus suscipiat. Duies erat abea¬
ħa. auto. arqñto pecore. pꝰsessione uestib. Tan¬
tã q habebat familiã. ut ad subitos nimtios
d tñ postꝙͣ. erebꝰ hospitalitatis offo. du hoi̾es
ñ refutat susciꝑe meruit dm. ñ serus & aucil¬
lulis imꝑauit. ut hospitib ministrarent. & bo¬
nũ ꝙ exercebat ꝑ alios ñ miuit. s qĩ reꝑca p̃da

Expanded text:
tuam gaudium et risus excipiat. diues erat Abratuam gaudium et risus excipiat. diues erat Abraham auro, argento, pecore, possessione, uestibus tantamque habebat familiam, ut ad subitos nuntios et tamen, postquam crebro hospitalitatis officio, dum homines non refutat, suscipere meruit deum, non seruis et ancillulis imperauit, ut hospitibus ministrarent, et bonum, quod exercebat, per alios minuit, sed quasi reperta pra
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ qͥ uit̾ caseatos nutritꝰ est monces. cito es¬
eit in iuuenẽ. uelocit᷑ uite hostes spoliat ma¬
tꝵ p̃dat᷑ damas eũ. & regẽ uincit assyriũ. Au¬
dio te uenedochrũ in portu fecisse romano.
& uirgã de arbore abrahã. in ausomo plantasse
litore. qi en eas noua eastra metaris. & suꝑ im¬
dã tybĩs. uͥ ille coqñte qndã penuria crustis fata¬
lib & q̃dris patuł ñ peꝑcit. tu uicłm nr̃m .i.¬
domõ panis etlificas. & diutͣnã fam̃. repñtina
satitate ꝯpensas. ł uge nr̃a inicia tnͣsgredis.
statũ sũmũ tenens. de radice ꝑuenis ad cacum̃
P ramꝰ int̃ monachos. in pͥma urbe pͥmũ seq̃ris¬
ũ patͥareha loth: qͥ int̾p̃ tatur declinans. cãpestria
eligat & uirta pẏtagore littam facilia maꝙ̃. & sre¬
nistra. ac ꝑiturasectet᷑. Eu in arduis & saltu̾oros
cũ fara tͥ monum̃tũ para. ut uixta sit ciuitas
lict᷑aꝵ. Deletisq gygantib filiis enacħi he̾ditatẽ

Expanded text:
natur, qui inter caseatos nutritus est montes, cito crescit in iuuenem, uelociter in te hostes spoliat, mature praedatur Damascum et regem uincit Assyrium. Audio te xenodochium in portu fecisse Romano et uirgam de arbore Abraham in Ausonio plantasse litore. quasi Aeneas noua castra metaris et super undam Thybridis, ubi ille cogente quondam penuria crustis fatalibus et quadris patulis non pepercit, tu uiculum am famem repentina saturitate conpensas.. euge, noster, initia transgredens; statim summum tenes; de radice peruenis ad cacumen; primus inter monachos in prima urbe primum sequeris patriarcham. Loth, quod interpretatur \'declinans\', campestria eligat et iuxta Pythagorae litteram facilia magis et sinistra ac peritura sectetur; tu in arduis et saxosis cum Sarra tibi monumentum para, ut iuxta sit ciuitas litterarum deletisque gigantibus filiis Enac hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
angustus cõgitare. ꝗͥd necesse ẽ sensũ ad inic̾ta
& fut᷑a extñde̾. q̃ aut ꝯseqͥ ñ possumꝰ. aut forsi¬
tan cito inuenta ꝑdamꝰ Kakos enĩ quã lacmꝰ
u̾tit ĩ maliciã. apud grecos duo sigẽ maliciã
ducitur. nolens aRωi affuctionẽ sonare. ꝙ. an¬
uitias. ẜ maliciã. ilo sensu explanande. q. iund

Expanded text:
ngustiis. Quid necesse est sensum ad incerta et futura extendere, quae aut consequi non possumus, aut forsitan cito inventa perdamus? Κακία enim quam Latinus vertit in malitiam, apud Graecos duo significat, et ducitur, nolens κακίαν afflictionem sonare et angustias, sed malitiam, illo sensu explanandum est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
loñgas explicare ñ ualet q̾stiones. & iii
arctũ młta scludens. strmge̾ u̾bis. ꝙ sen¬
sibus dilatatũ est. Int̾rogas qͥd significẽt illo
in eũgłio uixta mather᷑. nolite solliciti esse
de erastino. sufficit diei malicia sua. st̃as in sepͥ¬
turis sẽis. fut᷑um tempꝰ sigc̾. sic̃ & iacob ingene¬
siloquit᷑. Eraudiet me etas iusticia mea. & uͥ
altare exstyuit᷑ ĩ duab tͥbub Ruben & ꝗath &
dimidia tͥbu manasse. &. acuncto isrłe. ad eas
legatio mittit᷑. ẽ phynees pontifice. responde
rt̃ se ĩo altare fecisse. ne eras filus sius colendi
dm̃ possessio denegaret᷑. & młta istiꝰmodi ĩ uet̾i
reꝑies instrum̃to. Qui ꝗͦ de futi᷑s nos cogitare
ꝓhibuit. ꝯcessit de p̃sentib ꝑꝑ humane uite

Expanded text:
longas explanare non ualet quaestiones et in artum multa concludens stringere uerbis, quod sensibus dilatatum est. interrogas, quid significet illud in euangelio iuxta Mattheum: nolite solliciti esse de crastino; sufficit diei malitia sua. crastinum in scripturis sanctis futurum tempus significat, sicut Iacob in Genesi loquitur: exaudiet me cras iustitia mea et, altare exstruitur a duabus tribubus Ruben et Gad, et dimidia tribu Manasse, a cuncto Israele ad eas legatio mittitur, cum Phinees Pontifici respondissent, idcirco se altare fecisse, ne cras filiis suis colendi Deum possessio denegaretur . Et multa istiusmodi in veteri reperies Instrumento. Qui ergo de futuris nos cogitare prohibuit, concessit de praesentibus, propte
Abbreviated transcription (Latin):
heres pauliue cohe̾s pãmachii est. illũ truu¬
cũ pedib. &. toto corꝑe se thentẽ ten̾a puelle
sustentat manꝰ Fores q̃ pͥus salutantiũ curbas
uoniebant. nc᷑ amiseris obsedent᷑. Aliꝰ tͣm̃ti
a q̃liculo mortẽ partit. aliꝰ elinꝗs & mutꝰ.ꝙ.¬
uͦ ħ quidẽ ħus uũ roget. mag̃ rogat dũ rogare
ñ pot̃. hic debilitatꝰ a paruo. ñcsibi m̾̃dicat stipẽ.
ille putrefactꝰ morbo regio. suꝑunit cadauĩ suo.

Expanded text:
heres Paulinae, coheres Pammachii est; illum trunheres Paulinae, coheres Pammachii est; illum truncum pedibus et toto corpore se trahentem tenera puellae sustentat manus. fores, quae prius salutantum turbas uomebant, nunc a miseris obsidentur. alius tumenti aqualiculo mortem parturit; alius elinguis et mut quidem habens unde roget, magis rogat, dum rogare non potest. Hic debilitatus a parvo, non sibi mendicat stipem. Ille putrefactus morbo regio, supravivit cadaveri suo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuigis nolibilitate pat̾cir̃. elemosinis diuitẽ.
hũilitate sublimẽ. Apłs sebit ad coruithyos
diu̾ita poscebant. ut qnr̃ sẏnapis paulatĩ. in ar¬
borẽ ereseẽt. ut sensim euangłu ferm̃tũ totã
excłię massã. altirs eleuaret᷑. Nrĩs tp̃orib ro¬
ma possidet. qd mundꝰ ante nesciuit. Tuẽ rari
sapientes. potñtes. nobiles xp̃iani. nc̃ młti mo¬
nachi sapientes potñtes. nobiles. Quib conc¬
tis me pãmachiꝰ. sapientior potñtior nobilior
lina morte sua nob̃ lib̾os decdit. qͦs uiuens eu¬
puiat posside̾. Letare sterił q̃ ñ paris. erũpe &
filios repente genuisti. Ardentes gẽme qͥb aña
eolło & facies ornabant᷑ egñtir̃ uentres sat᷑¬
ant. uestes sericȩ. & aurũ infila lentescen̾tes.
in mollia lanaꝵ uestim̃ta mutata sũt. quib re¬
pellat᷑ frigꝰ. ñ quib nudet᷑ ambitio. Delitia¬
rũ qnͣdã suꝑlectiłẽ. uirtꝰ insunut. ille cecꝰ
extñdens manr̃. & sepe uͥ uemo ẽ clamitãs:

Expanded text:
ugis nobilitate patricium, elemosynis diuitem, humilitate sublimem. apostolus scribit ad Corinthios: dimenta poscebant, ut granum sinapis paulatim in arborem cresceret, ut sensim euangelii fermentum totam ecclesiae massam altius eleuaret. nostris temporibus Roma possidet, quod mundus ante nesciuit. tunc rari sapientes, potentes, nobiles Christiani, nunc multi monachi sapientes, potentes, nobiles. quibus cunctis Pammachius meus sapientior, potlina morte sua nobis liberos dedit, quos vivens concupiverat possidere. « Laetare sterilis quae non paris, erumpe et filios repente genuisti. Ardentes gemmae, quibus ante collum et facies ornabatur, 5 egentium uentres saturant; uestes sericae et aurum in fila lentescens in mollia lanarum uestimenta mutata sunt, quibus repellatur frigus, non quibus nudetur ambitio; deliciarum quondam supellectilem uirtus insumit. ille caecus extendens manum et saepe, ubi nemo est, clamitans
Abbreviated transcription (Latin):
Isalomone spĩa. in dd̾ bonitas. in iobpatien¬
tia. In daniele ꝯ gnieto fut᷑oꝵ inperͦ fides.
in phynees & paulo relꝰ. in iohanne uͥguu¬

Expanded text:
in Salomone sapientia, in Dauid bonitas, in-Iob patientia, in Danihelo cognitio futurorum, in Petro fides, in Finees et Paulo zelus, in Iohanne uirgin
Abbreviated transcription (Latin):
uocib osonabat. Sat cito. si sat bñ. felices
inqͥt fabiꝰ essent artes. si de ilł soli artifices
iudicarẽt. ł oetã ñ pt̃ nosse. nͥ qͥ u̾sũ nouit
instruere. P hylosophos ñ intelligit. nͥ qͥ no¬
patñtia. magis ꝓbant artifices. Nr̃a qm du¬
ra sit necessitas. hĩc potes atrimaduerte̾. qd
uulgi nob̾ standũ ẽ udicio. & ille ĩ tͦba me¬
tuendꝰ. quẽ solũ uid̾is despicias. Hec p̾teri¬
ens tetigi. ut eruditis ꝯtntꝰ aurib ñ magno¬
ꝑe cures. qͥd imꝑitorũ de ĩgenio tuo rumꝰełi
leges siue seribes. siue uigilabis siue dormies.
in lectulo tuo. quẽ desid̾at anima cua. &. loq̃re
ofiddent᷑. Ego dormio. & eor meũ iugilat. Cũꝗ.

Expanded text:
uocibus consonabat: sat cito, si sat bene. felices, uocibus consonabat: sat cito, si sat bene. felices, inquit Fabius, essent artes, si de illis soli artifices iudicarent. poetam non potest nosse, nisi qui uersum potest struere; philosophos non intellegit, nisi qpatientia, magis probant artifices. Nostra quam dura sit necessitas, hinc potes animadvertere, quod uulgi standum est iudicio et ille in turba metuendus, quem cum solum uideris, despicias. haec praeteriens tetigi, ut eruditis contentus auribus non magnopere cures, quid inperitorum de ingenio tuo rumusculleges siue scribes siue uigilabis siue dormies, in lectulo, quem desiderat anima tua, et loquere confidenter: ego dormio et cor meum uigilat
Abbreviated transcription (Latin):
x p̃m aũ sequit᷑ qͥ pecc̃a dimittit. & uirtutũ
comes est. x p̃m scimꝰ sap̃iam. Hic tesaurꝰ ĩ agͦ
script᷑arũ nascit᷑. ħ gemnia multis emit᷑ mar¬
garitis. Sin aũ ad amauis captiuã nrulierẽ.
.i. sapientiã secularẽ. & eiꝰ pulchͥtudine capt
fueris. decalua eã. & illec ebs criniũ. atq
ornam̃ta uerborũ cũ remoris tuqͥ b seca.
laua eã ꝓphetali intro. & tc̃ reqͥeseens ẽ illa
possit Libe̾ pelaniare. ł ars mea dñs. Sentio
te diuinis arde̾ doctͥns. nͨ cenu̾tate qͦrũdã
docere ꝗ nescias. s añ disee̾ qs doctus sis.
more pueroꝵ argutatas sentñtiolas ĩclaufu¬
lis striss ito cͣgens spuma dilabit᷑. & qͣmius
gnͣdis tumor ꝯt̾rus sanitati est. Scitũ est¬
iã illud eatonis. Sat cito. si satbñ. ꝙ nos q̃dẽ
adoleseentuli. ẽ aꝑfecto oratore ĩ p̃facnin¬
cula dicẽt᷑ risimꝰ. meminisse ceputo erro¬
ris mutui. qnͣ om̃e atheneũ seolasticoꝵ

Expanded text:
dimittit et uirtutum comes est. Christum scimus sapientiam. hic thensaurus in agro scripturarum nascitur, haec gemma multis emitur margaritis. sin autem adamaueris captiuam mulierem, id est sapientiam saecularem, et eius pulchritudine captus fueris, decalua eam et inlecebras crinium atque ornamenta uerborum cum emortuis unguibus seca. laua eam prophetali nitro et tunc requiescens cum illa possit libere proclamare: pars mea dominus. Sentio te diuinis ardere doctrinis nec temeritate quorundam docere, quod nescias, sed ante discere, quod docturus es. more puerorum argutas sententiolas in clausulis struis. cito turgens spuma dilabitur et quamuis grandis tumor contrarius sanitati est. scitum est illud Catonis: sat cito, si sat bene, quod nos quondam adulescentuli, cum a praefecto oratore in praefatiuncula diceretur, risimus. meminisse te puto erroris mutui, quando omne Athenaeum scholasticorum
Abbreviated transcription (Latin):
& cocqualeꝰ plus in oꝑe. ext̾mꝰ in ordine. s cqͣd
boni feeãt: ad auim ełm referebat. Si qͥd forte
alit euenat ꝙͣ putarat. illũ nescire se errasse
dicebat. In publico uen̾abat᷑ ep̃m. Domi patrẽ
tari ut sorores eã oi castitate. Iã uͦi pꝰqm domõ
se ꝯtulãt. & relicto foris clerieo. duriciş tradidat
monachoꝵ. ereb in orationib iugilans ĩ precan¬
m lacmas do̾ ñ hõib offerebat. Ieiuinia in auri
mense auuneuli int̾erat. & sic apposita queq li¬

Expanded text:
et coaequales primus in opere, extremus in ordine. Quidquid boni fecerat, ad avunculum referebat; si quid forte aliter evenerat, quam putarat, illum nescire, se errasse dicebat. In publico episcopum, domi patrem tari ut sorores cum omni castitate. Iam vero, postquam se contulerat et relicto foris clerico duritiae se tradiderat monachorum, creber in orationibus, vigilans in precando lacrimas Deo, non hominibus, offereMensae avunculi intererat, et sic apposita quaeque li
Abbreviated transcription (Latin):
possũ. hiͦo exercitu comitatꝰ in cedit. in his
pauꝑũ & egñtiũ candidatꝰ. sic festinat ad cełũ.
Cet̾i mariti ꝯiugũ suꝑ tumulos ꝯuigũ spacgũt
uiolas. rosas.lilia. flores q purpurȩos. &. do¬
lorẽ pectoris his officis ꝯsolant᷑ pamachiꝰ nrͣ
scãni fauilłã ossaq uenanda elemosine bal¬
samis rigat. his pigm̃tis atq odorib fouet ci¬
at mĩa. & quib donanda sit p̃mus. & beatꝰ cypͥa¬
nꝰ gͣndi uolumine exe̾quit᷑. &. elanieł ꝯsiliũ ꝓbat.
qͥ regẽ imꝓbissimũ si se audire uoluisset. seit par¬
ꝑum in sustentatione saluand. Gaudet husce
nͦ filia. & mat̾ he̾de ñ dolet. opes ad aliũ ꝑuenis¬
se. qs cernit hisdẽ. quib uolua̾t erogari. qͣn poeiꝰ
gratulat᷑. absq labore suo. sua uota opleri. ñ .N.¬

Expanded text:
possim. hoc exercitu comitatus incedit, in his pauperum, egentium candidatus sic festinat ad caelum. ceteri mariti super tumulos coniugum spargunt uiolas, rosas, lilia floresque purpureos et dolorem pectoris his officiis consolantur: Pammachius noster sanctam fauillam ossaque ueneranda elemosynae balsamis rigat. his pigmentis atque odoribus fouet ciat misencordia et quibus donanda sit praemiis, et beatus Cyprianus grandi uolumine exsequitur et Danihelis consilium probat, qui regem inpiissimum, si se audire uoluisset, scit pauperum sustentatione saluandum. gaudet huiusce modi filiae mater herede, non dolet opes ad alium peruenisse, quas cernit isdem, quibus ipsa uoluerat, erogari. quin potius gratulatur absque labore suo sua uota conpleri; non
Abbreviated transcription (Latin):
posu̾it facies eoꝵ. qiͣ u̾rnẽ eneã. & lapidẽ ada¬
mantiar& colũpnã ferreã ne pauerent ad ĩ¬
uirias ppłi. s ĩpudentiã subsantiantiũ frontis
rigore ꝯteret. In genia lib̾alit᷑ educata. faciliꝰ
uereodia. qmͣ metꝰ suꝑat. & qs corm̃ta ñ uincũt.
int̾dũ uincit pudor. Hõ est parũ uirũ nobi¬
lẽ uirũ dilcretũ. uirũq locupletẽ. potñtiũ
in plateis uitare comitatũ. misee̾ se tͣbis. adhe̾¬
re pauꝑib. rusticis eopłari. de pncipe uulqũ

Expanded text:
posuerit faciem eorum quasi urbem aeneam et lapidem adamantinum et columnam ferream, ne pauerent ad iniurias populi, sed inpudentiam subsannantium frontis rigore contererent. ingenia liberaliter educata facilius uerecundia quam metus superat et, quos tormenta non uincunt, interdum uincit pudor. non est parum uirum nobilem, uirum disertum uirumque locupletem potentium in plateis uitare comitatum, miscere se turbis, adhaerere pauperibus, rusticis copulari, de principe uulgum
Abbreviated transcription (Latin):
ab his labore corꝑũ. ꝙͣ ip̃e suꝑant uirtute ãi.
Hec dico ũ ꝙ de ardore m̃tis tux quicꝙͣ dubitẽ.
s q̃ currentẽ impellã. & acter dimicanti.
ne forte & mͦ ioseph ẽ maria lietleem ue¬
niens. ñ inueniat hospicir̃: Tantis de coto
orbe ꝯfluentib tbis obrum᷑ monachoꝵ yt
nec ceptũ opꝰ desere̾. nec supͣ uires ferre
ualeamꝰ. Uñ qr pone nob̃ illd̾ de euangłio
Otigit. ut futurȩ tͣris ñ añ ꝯputaremꝰ un¬
pensas. ꝯpulsi sumiꝰ frẽm paulianũ ad patͥ¬
am mitte̾. ut semurutas uillulas. q̃ bar

Expanded text:
ant virtute animi. Haec dico, non quod de ardore mentis tuae quidquam dubitem, sed quo currentem impellam, et acriter dimicanti, ne forte et modo Joseph cum Maria in Bethleem veniens, non inveniat hospitium , tantis de toto orbe confluentibus turbis obruimur monachorum, ut nec coeptufu opus deserere nec supra uires ferre ualeamus. unde, quia paene nobis illud de euangelio contigit, ut futurae turris non ante conputaremus inpensas, conpulsi sumus fratrem Paulinianum ad patriam mittere, ut semirutas