comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
militare uis. Si potes obseruare ingre¬
derexsiuͦ non potes liber discede. Si
adhuc steterit: tunc ducatur in supra
dictam cellam nouitioꝵ: & iterum ꝓ¬
betur in om̃i patientia. Et post sex
mensiũ ceirculum. relegatur ei regula⁊
ut sciat ad quod ingreditur. Et si ad¬
huc stat: post quatuor menses iteruĩ
relegatur ei eadem regula. Etsi habi.
ta secum deliberatione. ꝓmiserte omĩa¬
sẽ custodirer& cuncta sibi imperata
seruare: tunc suscipiatur in congregati¬
one: sciens lege regule constitutũ. qđ
ei ex illa die non liceat de monasterio
egredi: nec collum excutere de sub iu-

Expanded text:
militare vis, si potes observare, ingredere; si vero non potes, liber discede. Si adhuc steterit, tunc ducatur in supra dictam cellam novitiorum, et iterum probetur in omni patientia. Et post sex mensium circulum relegatur ei Regula, ut sciat ad quid ingreditur. Et si adhuc stat, post quatuor menses iterum ei legatur eadem Regula; et si hta secum deliberatione, promiserit se omnia custodire et cuncta sibi imperata servare, tunc suscipiatur in congregatione, sciens se sub lege regulae constitutum, quod ei ex illa die non liceat de monasterio exire nec collum excutere desub iu
Abbreviated transcription (Latin):
quintũ decimũ annũ etatis. discipline
sumpserit aliquatenus sine precepto
abbatis. uel in ipsis infantib sine dis¬
cretione exarserit: discipline regulari
subiaceat quia scͥptum ẽ Quod tibi
ñ uis fieri: alii ne feceris. Ut obedien¬
tes sint sibi inuicem fratres.
exhibendum ẽ: sed etiam sibi inui-¬
cẽ ita obedĩant fr̃o ⁊ scientes ꝑ hanc obe-¬
dientiȩ uiam. se ituros ad dm̃t Premis¬
so gͣ abbatis aut p̾positorum qui ab eo
priuata imꝑia p̃poni: de cetero oms
iuniores priorib suis. omĩ caritate &
sollicitudine obediant. Q uod siquis
contenciosus reperiturᷤ corripiatur. Si
quis autem frater ꝓ quauis minima
causa ab abbate uel a quocunq priore
suo corripitur quolibet modo: uel si
leuiter senserit animum prioris cuiꝰ¬
cunq contra se iratũ uel commotum
quamuis modice: mox sine morã tam

Expanded text:
quindecim annorum aetates disciplinae sumpserit aliquatenus sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, disciplinae regulari subjaceat, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alio ne feceris. § ITES SIBI SINT INVICEM FRATRES. exhibendum est ab omnibus, sed etiam sibi invicem ita obediant fratres, scientes per hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praemisso ergo abbatis, ut praepositorum, qui ab eo privata imperia praeponi, de caetero omnes juniores prioribus suis omni charitate et sollicitudine obediant. Quod si quis contentiosus reperitur, corripiatur. Si quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque psuo corripitur, quolibet modo vel si leviter senserit animos prioris cujuscunque contra se iratos vel commotos quamvis modice, mox sine mora ta
Abbreviated transcription (Latin):
i scõꝵ tͦ festiuitatib uel omĩb sollem¬
nitatib. sicut diximus dm̃co die agen¬
dum. ita agatur: excepto qđ psalmi.
aut antiphe. uel lectiones ad ipsũ diem
ꝑtinentes dicantur. Modus autẽ supra-

Expanded text:
 vero festivitatibus, vel omnibus solemnitatibus, sicut diximus, die Dominico agendum, ita agatur: excepto quod psalmi aut antiphonae, vel lectiones ad ipsum diem pertinentes dicantur. Modus autem supra
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Quod si p̾̃sumpserit: regularidis.¬
cipline subiaceat. Ipse tam̃ abbas cum
timore dei & obseruatione regule omia
faciat: sciens se ꝓculdubio de omĩb iu¬
diciis suis equissimo iudici deo rationẽ
redditurũ. Si qua uͦ minora agenda st̃
in monasterii utilitatib: senioꝵ tantũ
utatur consilio: sicut scriptũ est. Omiã

Expanded text:
dere. Quod si praesumpserit, regulari disciplinae subjaceat. Ipse tamen abbas cum timore Dei et observatione regulae omnia faciat sciens se procul dubio de omnibus judiciis suis aequissimo judici Deo rationem redditurum. Si qua vero minora agenda sunt in monasterio, seniorum tantum utatur consilio: sicut scriptum est: Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lari: a scł̃i actib se facere alienũ: nichil
amori. xpi p̃p̃onere. Iram ñ ꝑficere: ira¬
cundiȩ tempus ñ reseruare: dolum in
corde ñ tenẽre ⁊ pacem falsam ñ dare:
caritatem ñ derelinquere. Non iurare
ne forte ꝑiuret: ueritatem ex corde et
ore ꝓferre: malũ ꝓ malo ñ reddere: in¬
iuriam ñ facere: s & factam pacienter
sufferre: inimicos diligere:⁊ maledicen
tes se ñ remaledicere sed magis bene¬
dicere: ꝑsecutionem ꝓpt̃ iusticiã susti-¬
nere. Non esse suꝑbum: ñ uimolentũ:
ñ multũ edacem: ñ somnolentũ: ñ pi¬
grum: ñ murmuriosũ ñ detractorẽ.
Spem suã deo cõmittere: bonũ aliqͥd
in se cum uiderit deo applicet ñ sibi: ma.

Expanded text:
lari. A saeculi actibus se facere alienum; nihil amori Christi praeponere. Iram non perficere, iracundiae tempus non reservare. Dolum in corde non tenere. Pacem falsam non dare; charitatem non derelinquere. Non jurare, ne forte perjuret. Veritatem ex corde et ore proferre: malum pro malo non reddere; injuriam non facere, sed et factam patienter sufferre: inimicos diltes se non remaledicere, sed magis benedicere. Persecutionem propter justitiam sustinere. Non esse superbum. Non vinolentum. Non multum edacem. Non somnolentum. Non pigrum. Non murmuriosum. Non detractorem. Spem suam Deo committere. Bonum aliquid in se cum viderit, Deo applicet, non sibi. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
cura ante ommia & suꝑ omiã adhiben¬
da est: ut sicut reuera .xp̃o ita eis serui¬
atur: quia ipse dixit. Infirmus fur: &
uisitastis me. Et quod fecistis um de
his minimis meis: in fecistis. S & ipsi
infirmi considerent in honorem di sibi
seruiri: & ñ suꝑfluitate sua contristent

Expanded text:
cura ante omnia et super omnia adhibenda est: ut sicut revera Christo, ita eis serviatur, quia ipse dixit: Infirmus fui, et visitastis me. Et: quod fecistis uni de his minimis, mihi fecistis . Sed et ipsi infirmi considerent in honorem Dei sibi serviri; et non superfluitate sua contristent
Abbreviated transcription (Latin):
mos autem uel antiphonas.post abba¬
tem ordine suo quib iussum fuerit im.¬
ponant. Cantare autem aut legere ñ
p̃sumat: nisi qui potest ipsũ officium
implere. ut edificentur audientes. Qͦd
cũ humilitate. & grauitate.ac tremore
faciat: et cui iusserit abbas.¬
De opere manuum cotidiano.
ciositas inimica est anime. Et ideo
certis temporib occupari debent
fro in labore manuũ: certis iterũ horis
in lectione diuina. Ideoq hac dispositi¬
one credimus utraq tempora ordina¬
ri: idest ut a pascha usq: ad kalendas
octobris. mane exeuntes a prima. tsq
ad horam pene quartam. laborent qd̃
necessarium fuerit. Eb hora autẽ quar¬
ta. usq ad horam quasi sextam: lectio¬
ni uacent. Post sextam autem surgen.¬
tes a mensa. pausent in lectis suis cũ

Expanded text:
mos vel antiphonas post abbatissam ordine suo quibus jussum fuerit imponant; cantare autem et legere non praesumat, nisi quae potest ipsum officium implere, ut aedificentur audientes: quod cum humilitate, et gravitate, et timore faciat, cui jusserit abbaDe opere manuum quotidiano . 610 Otiositas inimica est animae. Et ideo certis temporibus occupari debent fratres in labore manuum; certis iterum horis in lectione divina. Ideoque hac dispositione credimus utraque tempora ordinari, id est, ut a Pascha usque ad calendas Octobris mane ead horam pene quartam laborent, quod necessarium fuerit. Ab hora autem quarta usque ad horam quasi sextam lectioni vacent. Post sextam autem surgentes a mensa pausent in lectis suis cu
Abbreviated transcription (Latin):
De disciplina suscipiendorum fratrũ.
nem. ñ ei facilis tribuatur ingres¬
sunt: Ergo si ueniens ꝑseuerauerit pul¬
sans : & illatas sibi imurias. & diffi¬
cultatem ingressus. post quatuor aut

Expanded text:
DE DISCIPLINA SUSCIPIENDORUM FRATRUM. nem, non ei facilis tribuatur ingressunt . Ergo si veniens perseveraverit pulsans, et illatas sibi injurias et difficultatem ingressus post quatuor aut
Abbreviated transcription (Latin):
ullatenus liceat monacho.neq
a parentib suis. neq a quoqua
hominum. nec sibi inuicem litteras.
aut eulogias. uel quelibet munuscula
accipe aut dare: sine p̃cepto abbatis

Expanded text:
uit, liceat monacho nec a parentibus suis, nec a quoquam hominum, nec sibi invicem litteras, aut eulogias, vel quaelibet munuscula accipere, vel dare sine praecepto abbatis
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis ergo ad patriam celestem
festinas: hanc minimam inchoacio¬
nis regulam descriptam. adiuifante
xp̃o ꝑfice÷ & tunc demum ad maiora

Expanded text:
Quisquis ad patriam caelestem festinas, hanc minimam inchoationis regulam Christo adiuvante perfice; et tunc demum ad maiora
Abbreviated transcription (Latin):
pere enim debet sollicitudinem gerere
abbas. & om̃i sagacitate & industria
curare: ne aliquam de ouib. sibi creditis

Expanded text:
pere enim debet sollicitudinem gerere abbas, et omni sagacitate et industria curare, ne aliquam de ovibus sibi subjectis
Abbreviated transcription (Latin):
rentur dormientes. Et ut parati sint
monachi semꝑ: & fac̾to signo absq mo¬
ra surgentes. festinent se inuicem pre¬
uenire ad opus di: cum ommi tamen
grauitate & modestia.Adolescentiores¬
fis̃ iuxta se ñ habeant lecta: s ꝑmixti
cum seniorib. Surgentes uͦ ad opus
dei. inuicem se moderate cohortent᷑:
ꝓpter somnolentorum excusãtiones.
De excommunicatione culparum.
scdõ secreto a seniorib suis. Si ñ emenda-¬
uerit: obiurgetur publice coram omĩb.
Si uͦ neq sic correxerit: si intelligit qua-¬
lis pena sit excommunicationi sublace¬

Expanded text:
rentur dormientes; et ut parati sint monachi semper, et facto signo absque mora surgentes festinent invicem se praevenire ad opus Dei, cum omni tamen gravitate et modestia. Adolescentes sorores juxta se non habeant lectos, sed permistae cum senioribus. Surgentes vero ad opus Dei invicem se moderate cohortentur, propter somnolentarum excusationes.DE EXCOMMUNICATIONE CULPARUM. secundo secreto a senioribus suis; si non emendaverit, objurgetur publice coram omnibus; si vero neque sic se correxerit, si intelligit qualis poena sit, excommunicationi subjace
Abbreviated transcription (Latin):
t ait ꝓph̾a. oꝑa ꝑ diem agantur.
sic implebitur:: si matutino. primȩ. ter¬
ciȩ. sexte. none. uesꝑe. complecoriiq tẽ¬
pore. nr̃e seruitutis officiã ꝑsoluamus:
quia de his horis dicit ꝓph̃a. septies in
die laudem dixi t̾. Nã de noccͣnis uigiliis:
idem ip̃e ꝓpħa ait. Media nocte surge¬
bam ad confitendũ tibi. Ergo his tem¬
porib referamꝰ laudes creatori nr̃o suꝑ
iudicia iusticie suȩ : idest. matutinis. pͥ¬
ma. tercia. sexta. nona. uesꝑa. comple¬
torio: & nocte surgamꝰ ad confitendũ ei.
Quanti psalmi ꝑ easdẽ horas dicendi st̃.
am de nocturnis uel matutinis digessi-¬
mus ordinem psalmodie: nunc de se.¬
quentib horis uideamus. Prima hora

Expanded text:
A OPERA PER DIEM AGANTUR. sic implebitur, si matutino, primae, tertiae, sextae, nonae, vesperae, completoriique tempore nostrae servitutis officia persolvamus. Quia de his horis dixit Propheta: Septies in die laudem dixi tibi . Nam de nocturnis vigiliis idem ipse Pbam ad confitendum tibi . Ergo his temporibus referamus laudes Creatori nostro, super judicia justitiae suae, id est, matutinis, prima, tertia, sexta, nona, vespera, completorio; et nocte surgamus ad confitendum eQuanti psalmi per easdem horas dicantur. Jam de nocturnis, vel matutinis digessimus ordinem psalmodiae: nunc de sequentibus horis videamus. Prima hora
Abbreviated transcription (Latin):
duas głas. Nam ceteris dieb. canticũ
psallit eccła romana dicatur. Post hec
sequantur laudes: dẽinde lectio una apłi
memoriter recitanda÷ responsorium.
ambrosianũ. uersus. canticum de euã¬
gelio: letania: & complet. Plane agen¬
da matutina. uel uesꝑtina. ñ transeat
aliquando. isi in ultimo ordine.ora:¬
tio dnĩca omĩb audientib dicatur a-
priore: ꝓpt̃ scandaloꝵ spinas quȩ ori
debita nr̃a. ficut & nos dimittimꝰ de-¬
bitorib nrĩs. purgent se ab huiusmo¬
di uicio. Ceteris uero agendis. ultima¬
pars eius orationis dicatur: ut ab omĩb

Expanded text:
duas glorias. Nam caeteris diebus canticum psallit Ecclesia Romana, dicatur. Post haec sequentur laudes. Deinde lectio una Apostoli memoriter recitanda. Responsorium Ambrosianum, versus, canticum de Evangelio, litania, et completum est. Plane Agenda matutina, vel vespertina non transeat aliquando, nisi in ultimo per ordinem oratio Dominica omnibus audientibus dicatur a Priore propter scandalorum spinas, quae oriridebita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, purgent se ab hujusmodi vitio. Caeteris vero Agendis ultimapars ejus orationis dicatur, ut ab omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ solum ut iratus pater ñ aliquando
filios exheredet ÷ sed nec ut metuendus
dominus irritatus malis nris. ut nequis¬
simos seruos ꝑpetuam tradat ad penam:
qui eum sequi noluerit ad głam

Expanded text:
ut non solum iratus pater suos non aliquando filios exhaeredet, sed nec ut metuendus Dominus irritatus malis nostris ut nequissimos servos perpetuam tradat ad poenam, qui eum sequi noluerunt ad g
Abbreviated transcription (Latin):
peret atq disponat: qualiter anime sal¬
uentur: & quod faciunt fr̃s. absq ulla
murmuratione facias̃. Ab idib autem¬
septembrib. usq ad caput quadragesi¬
me: ad nonam semꝑ reficiant. In qua¬
dragesima uͦ usq ad pascha: ad uespe-¬
ranꝰ reficiant. Ipsa tam̃ uesꝑa sic aga¬
tur. ut lumine lucerne ñ indigeant re-¬
ficientes: sed luce adhuc diei. omĩa con¬
summent᷑. S & omĩ tempore siue cene
siue refectionis hora sic tempetur: ut cũ
luce siant omiã. Ut post complecoriũ

Expanded text:
peret atque disponat, qualiter animae salventur, et quod faciunt sorores, absque ulla murmuratione faciant. A KaSeptembris usque ad caput quadragesimae ad nonam semper reficiant. In quadragesima usque ad Pascha ad vesperam reficiant. Ipsa tamen vespera sic agatur, ut lumine lucernae non indigeant reficientes, sed luce adhuc diei omnia consummentur. Sed et omni tempore sive coenae, sive refectionis, hora sic temperetur, ut cum luce fiant omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
obseruatio ꝑducit hominem ad cel-¬
situdinem ꝑfectionis. Que enim pa¬
gina. aut quis sermo diume auctori¬
tatis. ueteris ac noui testamenti. ñ ẽ
rectissima norma uite humane:ut
quis liber scõrum catholicoꝵ patrum¬

Expanded text:
observatio perducit hominem ad celsitudinem perfectionis: quae enim pagina, aut quis sermo divinae auctoritatis, veteris ac novi Testamenti, non est rectissima norma vitae humanae? aut quis liber s
Abbreviated transcription (Latin):
contingit. ut ꝑ ordinationem p̃¬
positi. scandala grauia in monasteri¬
is oriantur: dium sint aliqui malig¬
no spũ supbie inflaci. estimantes se
scdos abbates eẽ. assumentes sibi ty¬
rannidem.scandala nutriunt. & dis¬
sensiones in congregatione faciunt:
& maxime in illis locis. ubi ab eodem
sacerdote uel ab eis abbatib qui abba¬
tem ordinant. ab ipsis etiam & p̃po¬
situs ordinatir. Quod quam sit ab¬
surdum facile aduerdtur: quia ab ip¬
so initio ordinationis materia ei dat᷑
suꝑbiendi: dum ei suggeritur a cogi.¬
tationib suis. exitum eum eẽ a pote¬
state abbatis sui. quia ab ipsis ordi-¬
natus ẽ. a quib & abbas. Hinc susci¬
tantur inuidię. uȩ. rire. detractiones.
emulationes. dissensiones. exordinati-¬
ones: ut dum contraria sibi abbas

Expanded text:
contingit ut per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis oriantur, dum sint aliqui maligno spiritu superbiae inflati, et aestimantes se secundos esse abbates, assumentes sibi tyrannidem scandala nutriunt, et dissensiones in congregatione faciunt, et maxime in illis locis ubi ab eodem sacerdote vel ab eis abbatibus qui abbatem ordinant, ab ipsis etiam et praepositus ordinatur. Quod quam sit absurdum facile advertitur, quia ab ipso initio ordinationis materia ei datur superbiendi, dum ei suggeritur a cogitationibus suis exutum eum esse a potestate abbatis sui, quia ab ipsis es et tu ordinatus a quibus et abbas. Hinc suscitantur invidiae, rixae, detractiones, aemulationes, dissensiones, exordinationes; et dum contraria sibi abbas
Abbreviated transcription (Latin):
peret: cogitans discretionem sci iacob
dicentis.Si greges meos plus in am¬
bulando fecero laborare: morientur
cuncti una die. Hec gͥ aliaq testimo¬
nia discretionis matris uircutũ sumeis.
cipue. ut p̃sentem regulam in omnib
conseruet: ut dũ bene ministrauerit. au¬
diat a domino qd seruus bonus qui
erogauit triticum consertus suis ĩtem¬
pore suo. Amen dico uobis ait. suꝑ om¬
ma bona sua constituet eum.

Expanded text:
pora, cogitans discretionem sancti Jacob dicentis: « Si greges meos plus in ambulando fecero laborare, morientur cuncti una die . » Haec ergo aliaque testimonia discraecipue ut praesentem regulam in omnibus conservet. Et dum bene ministraverit, audiat a Domino quod servus bonus, qui erogavit triticum conservis suis in tempore suo: Amen dico vobis, ait, super omnia bona sua constituet eum
Abbreviated transcription (Latin):
pedum. uel uoluntatis ꝓprie: sed & de-¬
met se homo de celis a deo semꝑ respici
omn hora: & facta sua omni loco ab
aspec̾tu diuinitatis uideri: & ab angłis¬
deo om̃i hora renuntiari. Demonstrat
dicens. Scrutans corda & renes ds̃.Et
meas alonge: & quia cogitatio homini
confitebitur tibi. Nam ut sollicitus sit
circa cogitationes suas ꝑuersas: dicat
semꝑ ualis frater in corde suo. Tunc ero
immaculatus coram eo: si obseruauero
me ab iniquitate mea. Yoluntatem uͦ
ꝓpͥam ita facere ꝓhibemur: cum dicit scͥp

Expanded text:
pedum vel voluntatis propriae: sed et demet se homo de coelis semper a Deo respici omni hora, et facta sua omni loco ab aspectu Divinitatis videri, 9 et ab angelis omni hora renuntiari. Demonsdicens: Scrutans corda et renes Deus . Et meas a longe . Et: Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam ut sollicitus sit circa cogitationes perversas, dicat per utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si observavero me ab iniquitate mea . Voluntatem vero propriam ita facere prohibemur, cum dicat Sc
Abbreviated transcription (Latin):
kalendis autem octobris usq ad
caput quadragesime: usq ad ho¬
ram scd̃am plenam. lect̃ioni uacent.
Hora scda agatur tercia: & usq: ad ho¬
ram nonam om̃s̃ in opus suũ laborent
quod eis initingitur. Facto autẽ primo
signo hore none. disitingant seab opere
suo singuli: & sint parati dũ secundũ
signum pulsauerit. Post refectionẽ au¬
tem.uacent lectionib suis aut psalmis.
ꝗ quadragesime uͦ diẽb. a mane
& tsq ad decimã plenã opentur qd̃
eis inungitur. In quib dieb quadra¬
gesime. accipiant om̃s singulos codi¬
ces de bibliotheca: quos ꝑ ordinem ex
integro legant. Qui codices: in caput
quadragesimȩ dandi sunt. Ante omĩa
sane deputetur unus aut duo semores.
qui cirtiieant monasteriũ horis quib
uacant fĩs lectioni: & uideant ne forte
inueniatur frater accidiosus. qui uacet
ocio aut fabulis. et ñ est intentus lec̾ti.¬
om: & ñ solum sibi inutilis ẽ. sed etiam

Expanded text:
Kalendis autem Octobris usque ad caput quadragesimae usque ad horam secundam plenam lectioni vacent: hora secunda agatur tertia, et usque ad nonam omnes in opus suum laborent, quod eis injungitur. Facto autem primo signo horae nonae disjungant se ab opere suo singuli, et sint parati dum secundum signum pulsaverit. Post refectionem autem vacent lectionibus suis aut psalmis. In quadragesimae vero diebus, mane et usque ad decimam horam plenam operentur quod eis injungitur. In quibus diebus Quadragesimae, accipiant omnes singulos codices de bibliotheca, quos per ordinem ex integro legant. Qui codices in caput Quadragesimae dandi sunt. Ante omnia sane deputentur, unus aut duo seniores, qui circumeant monasterium horis quibus vacant fratres lectioni: et videant ne forte inveniatur frater accidiosus, qui vacet otio aut fabulis, et non est intentus lectioni: et non solum sibi inutilis est, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
mentaria. ꝓ diuersorũ infirmitatib: ut
forte qui ex uno ñ potuerit edere. ex alio
reficiatur. Ergo duo pulmentaria cocta.¬
frĩb omĩb sũfficiant. Et si fuerint inde

Expanded text:
mentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde
Abbreviated transcription (Latin):
nasterium ⁊ ñ p̃sumant foris mandu¬
nisi forte ab abbate suo eis precipiatur.
Quod si aliter fecerint: excommunicent᷑¬
hoc sit quod dicitur: nec ibi quicqͣm
aliud geratur. aut condatur. Expleto
oꝑe dei. om̃s cum summo silentio exe-¬
ant: & agatur reuerentia deo: ut frat̃
qui forte sibi peculiariter uult mrare:
ñ impediatur alterius imꝓbitate.
S & si alter uult sibi forte secretius ora¬
re: simpliciter intret & oret: Man cla¬
mosa uoce sed in lacrimis & intentio:¬
ne cordis. Eigo qui simile opus non
facit: ñ ꝑmittatur explicito oꝑe dei re:¬
morari in oratorio. sicut dict̃um ẽ. ne
alius impedimentum patiatur.

Expanded text:
nasterium, non praesumant foris mandunisi forte ab abbate suo eis praecipiatur. Quod si aliter fecerint, excommunicenthoc sit, quod dicitur: nec ibi quidquam aliud geratur et contendatur. Expleto opere Dei, omnes cum summo silentio exeant, et habeatur reverentia Deo: ut frater, qui forte sibi peculiariter vult orare, non impediatur alterius improbitate. Sed et si alter vult sibi forte secretius orare, simpliciter intret et oret non in clamosa voce, sed in lacrymis et intentione cordis. Ergo qui simile opus non facit, non permittatur explicito opere Dei remorari in oratorio sicut dictum est ne alius impedimentum patiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
antur: quia ipse dicturus est. Hospes
fui: & suscepistis me. Et omĩb con¬
gruus honor exhibeatur: marime ta¬
men domesticis fidei et peregrinis. It¬
ergo nuntiatus fuerit hospes : occur

Expanded text:
antur. Quia ipse dicturus est: Hospes fui, et suscepistis me . Et omnibus congruus honor exhibeatur, maxime domesticis fidei et peregrinis. Ut nuntiatus fuerit hospes, occur
Abbreviated transcription (Latin):
one terminetur. Qui psalmi directanei
sine antipħa dicendi sunt. Post quos.
hymnus eiusdem hore: lectio una. uer¬
Quo ordine psalmi dicendi sunt.
N primis semꝑ diurnis horis dicat᷑ ueroꝰ
de prima hora dominica: dicenda qua-¬
tuor capitula psalmi centesimi octaui
sexta. nona: terna capła suprascripti
psalmi centesimi octaui decimi dicant᷑.
Ad prmnã autem scde feriȩ. dicantur
tres psalmi: idest primus & secundus
& sextus. Et ita ꝑ singłos dies ad pͥmã
usq ad dnĩcam dicantur ꝑ ordinem
terni psalmi. usq ad nonum decimum
psalmũ: ita sane. ut nonus psalmus. &

Expanded text:
one terminetur. Qui psalmi directanei sine antiphona dicendi sunt; post quos hymnus ejusdem horae, lectio una, vert. APPENDIX II.-- Quo ordine psalmi dicendi sunt. In primis semper diurnis horis dicatur versude prima hora Dominica dicenda, quatuor capitula psalmi centesimi octavi sexta, vel nona terna capitula supra scripti psalmi octavi decimi dicantur. Ad primam autem secundae feriae dicantur tres psalmi, id est, primus, secundus, et sextus. Et ita per singulos dies ad primam usque dominicam dicantur per ordinem terni psalmi usque ad nonum decimum psalmum: ita sane, ut nonus psalmus,
Abbreviated transcription (Latin):
septimus decimꝰ. diuidantur in binas
głas. Et sic fiat: ut ad uigilias. domini¬
ca semꝑ a uicesimo incipiatur. Ad terciã
uͦ sextam. & nonam sedde feriȩ: nouem
capitula quȩ residua sunt de centesimo
octauodecimo psalmo. ipsa terna ꝑ eas¬
dem horas dicantur.Expenso gͥ psalmo
centesimo octauodecimo duob dieb.
idest dnĩca & scd̃a feria: tercia feria. lã
ad terciam sextã uel nonam psallant᷑
terni psalmi. a centesimo nonodecimo.
usq ad centesimũ uicesimũ septimũ: psãl¬
mi nouẽ. Quiq psalmi semꝑ usq ad do¬
minicam ꝑ easdem horas Itidem repe¬
tantur: hymnorũ nichilominus. lecti¬
onum. uel uersuum. dispositione uni-¬
formi cunctis dieb seruata÷ & ita scili¬
cet. ut semꝑ dominica a centesimo octa¬
uo decimo incipiatur. Ucsꝑa autem: coti

Expanded text:
septimus decimus dividantur in binas Glorias. Et sic fiat ut ad vigilias dominica semper a vicesimo incipiatur. Ad tertiam vero, sextam, et nonam secundae feriae novem capitula, quae residua sunt de centesimo decimo octavo psalmo, ipsa terna per easdem horas dicantur. Expenso 318 igitur psalmo centesimo octavo decimo duobus diebus, id est dominico et secunda feria; tertia feria jam ad tertiam, sextam, vel nonam psallantur terni psalmi, a centesimo nono decimo usque ad centesimum vicesimum septimum; id est psalmi novem. Quique psalmi semper usque ad dominicam petantur. Hymnorum nihilominus, lectionum, vel versuum dispositione uniformi cunctis diebus servata. Et ita scilicet, ut semper Dominica a centesimo octavo decimo incipiatur. Vespera autem quoti
Abbreviated transcription (Latin):
subselliis. legantur in codice ut supra di-¬
ximus quatuor lectiones cũ responsoriis
suis. ubi tantũ in quarto responsorio.
dicatur a cantante gła. Quam̃ dum in¬
cipit: mox om̃s cũ reuerentia surgant.
Post quas lectiones: sequantur ex ordine
alii sex psalmi cũ. antiphonis. sicut¬
anteriores. & uersu. Post quos. tterum
legantur aliȩ quatuor lectiones. cũ res-¬
ponsoriis sins: ordine quo supra. Post
quas. iterum dicantur tria canticã de
ꝓpħis: quȩ instituerit abbas. Qu̾e can¬
tica: cum alleluia psallantur. Dicto etiã
uersu. & benedicente abbate. legantur
aliȩ quatuor lectiones de nouo testam̃¬
to: ordine quo supra. Post quartũ autẽ¬
responsoriũ: incipiat abbas hymnum.
tedm̃ laudamus. Qu̾o pdicto: legat
abbas lectionem de euangłio: cũ honore

Expanded text:
subselliis, legantur in codice, ut supra diximus, quatuor lectiones cum responsoriis suis: ubi tantum in quarto responsorio dicatur a cantante, Gloria. Quam dum incipit, mox omnes cum reverentia surgant. Post lectiones sequantur ex ordine alii sex psalmi cum antiphonis et versu. Post quos iterum legantur quatuor lectiones cum responsoriis suis, ordine quo supra. Post quas dicantur tria cantica de prophetis, quae instituerit abbas. Quae cantica cum alleluia psallantur. Dicto etiam versu, et benedicente abbate, legantur aliae quatuor lectiones de Novo testamento, ordine quo supra. Post quartum responsorium incipiat abbas hymnum, Te Deum laudamus; quo perdicto, legat abbas lectionem de Evangelio, cum honore
Abbreviated transcription (Latin):
quina: uel si qui ut diximus maiorib
utilitatib occupantur. Ceteri uͦ sibi sub
caritate inuicem seruiant. Egressurus
de septimana: sabbato mundicias fa-¬
ciat. Lintea cum quib sibi fr̃s manus
aut pedes dergunt. lauet. Pedes uero
tamipse qui egreditur quam ille qui
intraturus ẽ. omĩb lauent. Uasa mini-¬
sterii sui: munda & sana cellarario re¬
consignet. Qui cellararius item intran¬
ti consignet: ut sciat quid dat. aut qͥd
recipit. Septimanarii autem ante unã
horam refectionis. accipiant suꝑ statu¬
tam annonam singulos biberes & pa¬
nem: ut hora refectionis. sine murmu¬
ratione & graui labore seruiant frĩb¬
suis. In dieb autem sollemnib: usq
ad missas sustineant. Intrantes ꝙ& exe

Expanded text:
quina, vel si qui, ut diximus, majoribus utilitatibus occupantur: caeteri sibi sub charitate invicem serviant. Egressurus de septimana sabbato munditias faciat. Linteamina cum quibus sibi fratres manus aut pedes tergunt, lavet. Pedes vero tam ipse qui egreditur, tam ille qui intraturus est, omnibus lavent. Vasa ministerii sui munda et sana cellarario reconsignet. Qui cellararius item intranti consignet, ut sciat quod dat, aut quod recipit. Septimanarii autem ante unam horam refectionis accipiant super statutam annonam singulas biberes et panem, ut hora refectionis sine murmuratione et gravi labore serviant fratribus. In diebus autem solemnibus usque ad missas sustineant. Intrantes et exeu
Abbreviated transcription (Latin):
telligentiam. ita se omnib conformet &¬
aptet: ut ñ solum decrimenta gregis
sibi commissi ñ patiatur: uerum in au-¬
gientatione boni gregis gaudeat. Ante
omnia ne dissimulans aut paruipen¬
dens salutem antmarũ sibi cõmissarũ:¬
ñ plus gerat sollicitudinẽ de reb transi¬
toriis. & terrenis atq caducis: s semp
cogitet quia animas suscepit regendas:
de quib & rationẽ redditurus est. Et
ne causecur de minori forte substantia:
meminerit scͥptum. Primũ querite re-¬
gnum dei. & iusticiam eius: & hec omĩa

Expanded text:
telligentiam ita se omnibus conformet et aptet, ut non solum detrimenta gregis sibi commissi non patiatur, verum in augmentatione boni gregis gaudeat. Ante omnia ne, dissimulans aut parvipendens salutem animarum sibi commissarum, plus gerat sollicitudinem de rebus transitoriis et terrenis, atque caducis; sed semper cogitet quia animas suscepit regendas, de quibus rationem redditurus est. Et, ne causetur de minore substantia, meminerit scriptum: Primum quaerite regnum Dei. et justitiam ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ei ingressus: & sit in cella hospitũ. pau-¬
cis dieb. Postea autem sit in cella no¬
uitiorum Rubi meditetur. & manduicet.
et dormiat. Et senior ei talis deputet᷑.
qui aptus sit ad lucrandas animas
qui sup eum omnino curiose intendat :

Expanded text:
ei ingressus; et sit in cella hospitum paucis diebus. Postea autem sit in cella novitiorum, ubi meditetur et manducet, et dormiat. Et senior ei talis deputetur, qui aptus sit ad lucrandas animas, qui super eum curiose omnino intendat
Abbreviated transcription (Latin):
hospitum suꝑuẽnerit: aut forte abbas
alicui aliquid iusserit. Quod tamen &
ipsum: cũ summa grauitate. & modera¬
tione honestissime fiat. De his qui ad
d horam diuini officii mox ut au¬
ditum fuerit signũ: relictis omĩb
quelibet fuerint in manib. summa cũ
festinationẽ curratur. Cum grau̾itate
tam̃: ut ñ scurrilitas inuemat fomitem.
Ergo nichil operi dei p̃ponatur.Quod
siquis ad noctu̾rnas uigilias post głam
psalmi nonagesimi quarti. quẽ ꝓpter
hoc omnino ꝓtrahendo. & morose uo-¬
lumus dici occutrrerit: ñ stec in ordine suo
in choro: s ultimus omĩum stet: aut in
loco quem talib negligentib seorsum
constituerit abbas: ut uideatur ab ipso
uel ab omĩb. usq dum completo opere

Expanded text:
hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid jusserit; quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestissime fiat. § d horam divini officii mox, ut auditum fuerit signum, relictis omnibus, quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Quod si quis in nocturnis post gloriam psalmi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem talibus negligentibus seorsum constituerit abbas; ut videantur ab ipso vel ab omnibus; usque dum completo opere
Abbreviated transcription (Latin):
minime legantur: s ꝓ ipsis trib lecti-¬
omb. una de ueteri testam̃to memoriter
dicatur. Quam breue responsoriũ sub-¬
sequat᷑: & reliqua omiã ut dictũ est im¬
pleantur: id est ut nunquã minus a
duodecim psalmoꝵ quantitate: ad uigi¬
lias nocturnas dicantur: exceptis ter¬
cio & nonagesimo quarto psalmo.Qua¬
uigilias. In quib uigiliis teneat᷑
mensura: id est modulatis ut supra
disposuimꝰ sex psalmis. & uersu: resi¬
dentib cunctis disposite & ꝑ ordinem in

Expanded text:
minime legantur: sed pro ipsis tribus lectionibus una de Veteri Testamento memoriter legatur, quam breve responsorium subsequatur. Et reliqua omnia, ut dictum est, impleantur. Id est ut nunquam minus a duodecim psalmorum quantitate ad vigilias nocturnas dicatur, exceptis tertio et nonagesimo quarto psalmo. Avigilias: in quibus vigiliis teneatur mensura, id est, modulatis, ut supra disposuimus, sex psalmis et versu, residentibus cunctis disposite, et per ordinem in
Abbreviated transcription (Latin):
iquis frater frequenter correptus¬
pro qualibet culpa.si etiam excom¬
municatus ñ emendauerit: acrior. ei
accedat correptio: id est ut uerberum

Expanded text:
inquit, frater frequenter correptuspro qualibet culpa, si etiam excommunicatus se non emendaverit: acrior ei accedat correptio: id est, ut verberum
Abbreviated transcription (Latin):
eptimus hu¬
militatis gradus ẽ: si omĩb se infe¬
riorem & tuliorem. ñ solum sua lingua ꝓ¬
nuntiet: sed etiam ĩntimo cordĩs credat
affectu: humilians se & dicens cum ꝓ¬
pheta. Ego autem sum uermis & ñ homo:
oppbrium hominum et abiect̾io plebis:
exaltatus sum & humiliatus & confusꝰ.
Et item. Bonum mͥ quod humiliasti
me: ut discam mandata tua.
chil agat monachus. nisi quod com¬
munis monasterii regula. uel maiorum

Expanded text:
eptimus humilitatis gradus est, si omnibus se inferiorem et viliorem, non solum sua lingua pronuntiet, sed et intimo cordis credat affectu humilians se, et dicat cum Ppheta: Ego autem sum vermis, et non homo, opprobrium hominum, et abjectio plebis . Exaltata sum, et humiliata, et confusa ; et item: Bonum mihi quia humiliasti, me, ut discam mandata tua .s est, si nihil agat monacha, nisi quod communis monasterii regula vel majorum
Abbreviated transcription (Latin):
denuo cinquam loqui aliquid. Quod si
inuentus fuerit quisquam hanc preua-¬
ricari taciturnitatis regulam. grauiori
uindicte subiaceat: excepto si necessitas

Expanded text:
denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessitas
Abbreviated transcription (Latin):
lectio deesse ñ debet. Nec fortiito
casu qui arripuerit codicem legere aude¬
at ibi: s lecturus tota ebdomada domi¬
niea ingrediatur. Qui ingrediens. post
missas. & communionẽ. petat ab omĩb
ꝓse orari. ut auertat ab ipso ds̃ spm̃ ela-¬
tionis: & dicatur hic uersus in oratorio.
tercio ab omĩb: ipso tam̃ incipientẽ. Do¬
mine labia mea apies: & os meum an¬
nuntiabit laudem tuam. Et sic accepta
benedictione: ingrediatur ad legendũ.
nullius musitatio uel uox. nisi solius le-

Expanded text:
lectio deesse non debet. Nec fortuitu casu, qui arripuerit codicem legere audeat ibi: sed lecturus tota hebdomada, Dominica ingrediatur. Qui ingrediens post missas, et communionem petat ab omnibus pro se orari, ut avertat ab ipso Deus spiritum elationis, et dicatur hic versus in oratorio tertio ab omnibus ipso tamen incipiente: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam; et sic accepta benedictione ingrediatur ad legendum. nullius mussitatio vel vox, nisi solius le
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: mox oms̃ de sedilib suis surgani.
obhonorem & reuerentiã sc̃e t̾rimitatis.
Codices autem legantur in uigiliis
tam ueteris testamenti quã noui diui-
quȩ a nominatissimis doctoꝵ orthodo¬
xis catholicis patrib facte sunt. Post
has ti tres lectiones cum responsoriis
suis: sequantur reliqui sex psalmi. cũ
alleluia canendi. Post hos. lectio apł̃i
sequatur ex corde recitanda÷ & uersus.
et supplicatio litanie. idest kyrieleison:¬
et sic finiantur uigilie nocturne. Qualider

Expanded text:
dicere, mox omnes de sedilibus suis surgant ob honorem et reverentiam sanctae Trinitatis. Codices autem legantur in vigiliisestamenti quam Novi. quae a nominatis et orthodoxis catholicis Patribus factae sunt. Post has vero sex lectiones cum responsoriis suis sequantur reliqui sex psalmi cum alleluia canendi. Post hos lectio Apostoli sequatur ex corde recitanda: et versus et supplicatio Litaniae, id est, Kyrie eleisonEt sic finiantur vigiliae nocturnae. APPE
Abbreviated transcription (Latin):
s partius: quia uinum apostatare facit
etiam sapientes. Ubi autem necessitas lo¬
ci exposcit. ut nec suprascripta mensura
inueniri possit: sed multo minus aut
ex toto nichil: benedicant dm̃ qui ibi¬
habitant: & ñ murmurent. Hoc ante
omnia am̃monentes: ut absq murmu.¬
chosten ad sextam reficiant fr̃s: &
ad seram cenent. E pentecoste autem
tota estate. si labores agrorum ñ habent
monachi. aut nimietas estatis ñ ꝑtur¬
bat: quarta et serta feria ietunent tsq

Expanded text:
 parcius, quia vinum apostatare facit etiam sapientes. Ubi autem necessitas loci exposcit, ut nec suprascripta mensura inveniri posset, sed multo minus, aut ex toto nihabitant, et non murmurent. Hoc autem ante omnia admonentes ut absque murmucosten ad sextam reficiant fratres et sera coenent. A Pentecoste autem tota aestate, si labores agrorum non habent monachi, aut nimietas aestatis non perturbat, quarta et sexta feria jejunent usq
Abbreviated transcription (Latin):
expauescere: uitam et̃nam omni concu¬
piscentia spirituali desiderare: mortem
cotidie ante oculos suspectam habere.
Actus uite sue omĩ hora custodire: in
omĩ loco se deũ respicere ꝓ certo scire.
Cogitationes malas cordi suo adueni-¬
entes. mox ad xpm̃ allidere: & seniori
spũali patefacere.Os suum a malo uel
prauo eloquio custodire: multum loqͥ
ñ amare: uerba uana aut risui apta ñ
loqui: risum multũ aut excussum ñ
amare: lectiones scãs libenter audire:
orationi frequenter incumbere: mala
sua p̃terita cũ lacrimis uel gemitu coti-¬
die in oratione deo confideri⁊ de ipsis
malis. de cetero emendare: desideria
Preceptis abbatis in omĩb obedire. etiã

Expanded text:
expavescere. Vitam aeternam omni concupiscentia spiritali desiderare. Mortem quotidie ante oculos suspectam habere. Actus vitae suae omni hora custodire. In omni loco Deum se respicere pro certo scire. Cogitationes malas cordi suo advenientes mox ad Christum allidere, et seniori spiritali patefacere. Os suum a malo vel pravo eloquio custodire. Multum loqui non amare. Verba vana, aut risui apta non loqui. Risum multum aut excussum non amare. Lectiones sanctas libenter audire. Orationi frequenter incumbere. Mala sua praeterita cum lacrymis vel gemitu quotidie in oratione Deo confiteri: de ipsis malis de caetero emendare. Desideria dire. Praeceptis abbatis in omnibus obedire, etia
Abbreviated transcription (Latin):
faciens: quia quantum p̃latus ẽ ceteris:
tantum eum oportet sollicite obserua¬
re p̃cepta regulȩ. Qui p̃positus. si reꝑ¬
tus fuerit uiciosus: aut elatione deceptꝰ
suꝑbiȩ. aut contemptor sc̃e regule fue-
rit comꝓbatus: ammoneatur uerbis
usq quater. Si ñ emendauerit: adhi-¬
beatur ei correptio discipline regularis.
Quod si neq sic corrererit: tunc deicia¬
tur de ordine p̃positure: & alius qui
dignus ẽ in loco eius subrogetur. Qd̾
& si postea in congregatione quietus
et obediens ñ fuerit: etiam de mona¬
sterio expellatur. Cogitet tam̃ abbas.
se de omĩb iudiciis suis deo redditu.

Expanded text:
faciens. Quia quantum praelatus est caeteris, ita eum oportet sollicitius observare praecepta regulae. Qui praepositus, si repertus fuerit vitiosus, aut elatione deceptus superbire, aut contemptor sanctae Regulae comprobatus, admoneatur verbis usque quater: si non emendaverit, adhibeatur correptio disciplinae regularis: quod si neque sic correxerit, tunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet vero abbas se de omnibus judiciis suis Deo redd
Abbreviated transcription (Latin):
nis medicus. s male habentib. Et ideo
uti debet omnimodo ut sapiens medicꝰ.
immittere quasi occultos consolatores.
senipetas. idest seniores sapientes fr̃s.
qui quasi secrece consolentur frem̃ fluctu¬
antem: & ꝓuocent eũ ad humilitatis
satisfactionẽ: & consolentur. eum ne

Expanded text:
nis medicus, sed male habentibus . Et ideo uti debet omni modo ut sapiens medicus: immittere quasi occultos consolatores. Senpectas, id est, seniores sapientes, qui quasi secrete consolentur fratrem fluctuantem, et provocent eum ad humilitatis satisfactionem, et consolentur eum, ne
Abbreviated transcription (Latin):
ad supradictas kalendas nouembris. sic
tempetur hora uigiliarum agenda: ut
paruissimo interuallo quo fr̃s ad neces-¬
saria nature exeant custodito: mox ma¬
tutim qui incipiente luce agendi sunt.

Expanded text:
ad supradictas Kalendas Novembris, sic temperetur hora vigiliarum agenda, ut parvissimo intervallo, quo fratres ad necessaria naturae exeant, custodito, mox matutini qui incipiente luce agendi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
premisso in primis uersu. ds̃ in
adiutoriũ meũ intende. dñe ad adiuuan¬
dum me festina: in scdo ter dicendum.
dne labia mea aꝑies. & osmeũ annun¬
tiabit laudem tuam. Cui subiungendꝰ
est tercitis psalmus et gła. Post hunc.
psalmus nonagesimus quartus. cum
antipħa: aut certe decantandus. Inde
sequatur ambrosianũ: deinde sex psal¬
mi cum antiphonis. Quib dictio: dicto
nib in scannis. legantur uicissim a fra

Expanded text:
praemisso in primis versu, Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me 261 festina ; in secundo ter dicendum est: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Cui subjungendus est tertius psalmus, et Gloria. Post hunc, psalmus nonagesimus quartus cum antiphona, aut certe decantandus. Inde sequatur Ambrosianum: deinde sex psalmi cum antiphonis. Quibus dictis, dicto nctis in scamnis legantur vicissim a fra
Abbreviated transcription (Latin):
bit qͥa non semꝑ oĩbꝰ que habemꝰ.
& quȩ nos hab̃emꝰ non parumgau¬
hunc modum. Sic &e tẽ de qͣ agit᷑
fortitudine erit.Solananq pos¬
sessio eiꝰ grata noberit. & exulta¬
tio grandis. licet nequaquam
de aliqͦ eoꝵ que ob ꝓpositioꝑis
intentionem dicturi sumꝰ quẽli¬
bet mouet eam que hic soluta ẽ
solutionẽ si aptiorẽ non habuit

Expanded text:
bit quia non semper omnibus quae habemus bit quia non semper omnibus quae habemus et quae nos habere non parum gauhunc modum, sic et tunc de qua agitur fortitudine erit. Sola namque possessio ejus nobis grata erit et exsultatio grandis, licet in actu nede aliquo eorum quae ob propositi operis intentionem dicturi sumus quemlibet movet, eam, qua hic soluta est, solutionem, si apertiorem non habuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ost has nominauimꝰ fortitiroi¬
nem. qm pleriq ꝑosa imbecil¬
litate plurimum amant. Presta
erint ciuibꝰ associari. in tantũ ut
nullatenus illis obsistere qͥcquã
ualeat. uel si mouendo aut euer¬
tendo uolu̾int. qͥd a suostatu qͦmͦ¬
cunq diu̾t̾e. ñ ilico accidat. Nec
in eo qͦd dicimͦ maiori conatu la¬
borabunt. quam nonmͦ in mo¬
tu ocłoꝵ nr̃oꝵ. Ne queso excidat
animo qm adipiscem᷑ angłorum
similitudo. qͣtinꝰ si hic aut in hi ᷤᷤ
quȩ dicturi sumꝰ ahud exemplũ
ñ occͤrerit ipsa occurrat. atq in
quib angł̃os ualere constiterit.⁊
ñ eque ualere. ꝓbet & asserat. Ne¬
minem qͥ dubitet existere puto
angłos ea qͣ uolunt fortitiroine
fungi. S fortassis queret aliquis
qͥd nob̾ tec̃ illa fortitudo p̃stet. eũ¬
singłis tam conuenient̾ ut con¬
uenientꝰi nequeant uͥq dispositiᷤ
nil inutandum. nil eutendum.
nil statuendum sit. in qͦ uires su
at usus humanꝰ attendat. ce uide¬

Expanded text:
ost has nominavimus fortitudinem, quam plerique perosa imbecillitate plurimum amant. Praestaerint civibus associari, in tantum ut nullatenus illis obsistere quidquam valeat, si movendo aut evertendo voluerint quid a suo statu quomodocunque divertere quin illico cedat. Nec in eo quod dicimus majori conatu laborabunt quam nos modo in motu oculorum nostrorum. Ne, quaeso, excidat animo, quam adipiscemur angelorum similitudo, quatenus, si hic aut in iis quae dicturi sumus aliquod exemplum non occurrerit, ipsa occurrat, atque in quibus angelos valere constiterit, et nos aeque valere probet et asserat. Neminem autem qui dubitet existere puto angelos ea qua volunt fortitudine fungi. Sed fortassis quaeret aliquis quid nobis illa fortitudo psingulis tam convenienter, ut convenientius nequeant, ubique dispositis, nihil immutandum, nihil vertendum, nihil statuendum sit in quo vires suaat usus humanus attendat, et vide
Abbreviated transcription (Latin):
cibo dedit: omnis concupiscentiaꝵ
affectꝰ non saciat᷑ uisu ł gustu. cȩt̾isq
sensib. E ideo sique redierint intͦrsꝰ
uirtutes ad animan: ł ipsa di recre¬
ata spu: una cum omni electorum
multitudine iure plangendo. cla¬
mare dr. Uide domine & considera:
quia fact̾a sum uilis. Uilis quippe
plebs dei efficit᷑: qñ prauorum nũo
crescente infra eccłiam non stimma
& celestia. s abiecta q̃q & trena sectat᷑.
Anima uͦ que pmultis deprauata ob¬
lectamentis male głabat᷑. elata fastu ui¬
tioꝵ: cum eam manꝰ dñi detigerit:. mox
uilem se factam recognoscit: q̃ fuerat
tantam humilitatem & gemitum¬
nunqͣm coram suo conditore redi¬

Expanded text:
cibo dederint, omnes concupiscentiarum cibo dederint, omnes concupiscentiarum affectus non satiantur, visu vel gustu, caeterisque sensibus. Et ideo si quae redierint introrsus virtutes ad animam, vel ipsa Dei recreata spiritu una cum omni electorum multitudine, jure plangendo clamare dicitur: Vide, Domine, et consquia factus sum vilis. » Vilis quippe plebs Dei efficitur, quando pravorum numero creet coelestia, sed abjecta quaeque et terrena sectatur. Anima vero quae prius multis depravata oblectamentis, male gloriabatur elata fastu vitiorum, cum eam manus Domini tetigerit, mox vilem se factam recognoscit, quae fueratantam humilitatem et gemitum, coram suo conditore
Abbreviated transcription (Latin):
integͦ gͦ hostis. ad omnia deinde ma¬
num mittere non formidat. Tunc
itaq pudicicia corrumpit᷑: uiolat᷑
castitas: gule concupiscentiam archi¬
magirꝰ ille pͥnceps cocorum exagge¬
rat: ut om̃s anime muros destruat ⁊
concordiam tollit. ferit manfuetu¬
dinem: modestiam elidit: benigni¬
tatem ex asꝑat: ad ultimum aufert
atam omnib bonis miseram aĩam:
sine consolatore ac nudam in suosan¬
guine derliquit. Unde sequit᷑. Oĩs
popłs eiꝰ gemens. ce querens panem¬
inuenit: ꝓ qͦ fine malouiuentes do¬
lent & gemunt: qr dederunt q̃q
lare quidem queunt: saciare uero
nunquam. Hinc qͦꝙ omnis popłs
gemens dr. & querens panem: quia
praua bominum multitudo affli¬
gitur & qͣsi excͥutiat᷑: dum ñ ad uotũ.
p̾sentis uite deliciis ac iocunditate
affluens adimplet᷑. Tropologice uͦ.
anima. qͦq p̾ciosa ꝓ cibo dat: qͣndo
uirtutis mentis in appetitu tͣnsitorie
delectationis melinat. Unde omĩs¬
popłs gemens ⁊querens panem plã

Expanded text:
integro hostis ad omnia deinde manum mittere non formidat. Tunc itaque pudicitia corrumpitur, violatur castitas, gulae concupiscentiam archimagirus ille princeps cocorum exaggerat, ut omnes animae muros destruat et inconcordiam tollit, ferit mansuetudinem, modestiam elidit, benignitatem exasperat, ad ultimum aufert atam omnibus bonis miseram animam sine consolatore, ac nudam in suo sanguine dereliquit. CAPH. Omnis populus ejus gemens, quaerens paneminvenitur . Pro quo sane malo videntes, dolent et gemunt: quia dederunt quaeque lare quidem queunt, satiare vero nunquam. Hinc quoque omnis populus gemens dicitur, et quaerens panem quia prava hominum multitudo affligitur et quasi excruciatur, dum non ad votum praesentis vitae deliciis ac jucunditate affluentius adimpletur. Tropologice vero anima quaeque pretiosa pro cibo dat, quando virtutes mentis in appetitu transitoriae delectationis inclinat, et refocipopulus gemens, et quaerens panem, plan
Abbreviated transcription (Latin):
enim pot̾is mundum plene eua¬
dere. cum cȩꝑis nulla eiꝰ ꝓspera
concupiscere. nulla eiꝰ aduersa
ꝑtimescere. quidiam erit quod
tuam mentem potit ꝑturbare:
Quid queso rectius in fuga ma¬
ris accipimus. quam nullis fa¬
tigari ꝑturbationib: Deniq
non turbet᷑ cor ur̃m neq formi¬
det. & mare ante conspectum
ur̃m fugiens abiit. & recessit.
Puto quia mare tam nonerit
amplius. quando absterget ds
omnem lacrimam ab oculis
scõꝵ. quandoiam non erit am¬
plius neq luctus neq clamor
s nec ullus dolor. qm̃ pͥora tͣns¬
ierunt. Quid enim est timor
aque maris amare nimis. oĩs¬
Uenit in altitudinem ma itil¬
ris huiꝰmodi ꝓphani fallor.
cumdiceret.Timor ce tremor
uenerunt suꝑ me: & illud. Tri¬
bulatio ce angustia inuenert̃
me. Mare huiusmodi. offendt᷑
quotquot egyptum deserunt.
desertum petunt. ꝓmissionis
t̾ram concupiscunt. Oportet
iutorium. nunc ad firmamen¬
tum boni.

Expanded text:
enim poteris mundum plene evaenim poteris mundum plene evadere, cum coeperis nulla ejus prospera concupiscere, nulla ejus adversa pertimescere, quid jam erit quod tuam mentem poterit perturbare? Quid, quaeso, rectius in fuga maris accipimus, quam nullis fatigari perturbationibus? Denique non turbetur cor vestrum, neque formidet, et mare ante conspectum nostrum fugiens abiit et recessit. Puto quia mare non jam erit amplius quando absterget Deus omnem lacrymam ab oculis sanctorum, quando jam non erit amplius neque luctus, neque clamor, sed nec ullus dolor, quoniam priora transierunt. Quid enim est timor aquae maris amarae nimis, omnisVenit in altitudinem maris hujusmodi Propheta, ni fallor, cum diceret: Timor et tremor venerunt super me . Et illud: Tribulatio et angustia invenerunt me . Mare hujusmodi offendunt quotquot Aegyptum deserunt, desertum petunt, promissionis terram concupiscunt. Oportet jutorium, nunc ad firmamentum boni.