comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
giuis obligati sitis. responsionẽ inqͥt meã queritis. u Hi¬
debo uob̃. Qõq seqͥtur. neq cogitacio m̃tis urẽ siet dicentiũ. eri¬
mus sicut gentes et sicut cognationes t̾rȩ. ut colamꝰ ligna et
putetis cogitaciones urãs qͥb contrame blasphematis posse cõ-¬
pleri. Dicitis enĩ. Nolumꝰ eẽ sub dño. nec popłs illius appella¬
ri. Sedut cunctȩ in toto orbȩ st̃ nationes. et una ꝗ̃q genssuo
uiuit arbito. ut colat ligna et lapides et idolis seruiat. et
iãnos una gens erimꝰ aplurib Adq̃ respond̾ ds̃. uiratq ꝑse
met ipsũ. et dicit. Nomios relinquam neq contẽnã ut fuga¬
ces seruos dnĩ neglegentes solent contẽnere. sed ad meũ re¬

Expanded text:
gitiis obligati sitis, responsionem, inquit, meam quaeritis? Vigitiis obligati sitis, responsionem, inquit, meam quaeritis? Videbo vobis; quodque sequitur: « Neque cogitatio mentis vestrae fiet dicentium: Erimus sicut gentes et sicut cognationes terrae, ut colamus ligna eputetis cogitationes vestras, quibus contra me blasphematis posse compleri. Dicitis enim, Nolumus esse sub Domino, nec populus illius appellari, sed ut cunctae in toto orbe sunt nationes, et unaquaeque gens suo vivit arbitrio, ut colat ligna, et liam nos una gens erimus e pluribus. Ad quae respondet Deus, juratque per semetipsum et dicit: Non vos relinquam neque contemnam, ut fugaces servos domini negligentes solent contemnere, sed ad meum re
Abbreviated transcription (Latin):
diuidas uerba. significare. iNAUO. sed presenti loco. sensus iste
ñ congruit. Ubicũq aut̃ in regũ et ꝑalipomenon libris. sebit᷑
adhuc popłs adolebat incensũ et ĩmolabat in excelso. Bama.
singulariter et Bamotħ pluraliter excelsa significat. P ropt̾ea
polliumini. et p̾ offendicula eoꝵ uos fornicamini. et in obla¬
tione donoꝵ uror. cũ trans ducitis filios ur̃os ꝑignẽ. uos
pollumini inomĩb idolis ur̃is usq hodie. Et ego respon¬
ceditis uias. ut delicta siilia simiłẽ mereant᷑ et pęnã. et
intantũ scelerũ ꝑfecistis. ut filios ur̃os ꝑignẽ demonib con¬
secretis. Nec semel hoc fecisse sufficiat. sed usꝙ inp̾sentia¬
rum agitis eadem. Nonqͦ hȩc seniores incaptiuitate faci¬
ant. sed quo illi qͥiherosolimis morabant᷑. et qͥb captiui¬
tas inminebat. Hȩc omĩa facere ñcessent. Et cũ tantisfla¬

Expanded text:
dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste dividas verba, significare, in quo; sed praesenti loco sensus iste non congruit. Ubicumque autem in Regum, et Paralipomenon libris scribitur: Adhuc populus adolebat incensum, et immolabat in excelso: BAMA singulariter, et BAMOTH   pluraliter excelsa significat. Propterea polluimini et post offendicula eorum vos fornicamini et in oblatione donorum vestrorum cum transducitis filios vestros per ignem vos polluimini in omnibus idolis vestris usque hodie et ego responceditis vias, ut delicta similia similem mereantur et poenam, et in tantum scelus profecistis, ut filios vestros per ignem daemonibus consecretis: nec semel hoc fecisse sufficiat, sed usque in praesentiarum 235 agatis eadem. Non quod haec seniores in captivitate faciant, sed quod illi qui Jerosolymis morabantur, et quibus captivitas imminebat, haec omnia facere non cessent. Et cum tantis fla
Abbreviated transcription (Latin):
Sediu fili hominis rursum loquere ad eos. hoc est adsenio¬
res domus isrł. quite interrogare uener̃. Patres ur̃ĩ dequoꝵ uos
stirpe descenditis. etiã in hoc blasphemauer̃ me. et duxere ꝑni
chili pꝰꝗͣ introduri eos interrã quã mea fortitudine possedert̃. ꝗͣ
ego ad possidendum dederam. illi uerter̃ ad exasperandũme. Cũ
enĩ uidissent omẽm collem excelsũ. lignũq nemorosũ. sacrifi¬
cabant in montib et inlucis et saltib et idolis uictimas ĩ mola¬
bant. et libamina fundebant. Qõ cũ uidissẽ diri ad eos. quio
ẽ ħamã. hoc enĩ int̃pretat᷑ excelsũ. Utcur in gredimini istiꝰ¬
modi locũ. quẽ uob̃ incunctis collib elegistis. as ita utusq
hoflie istius modi loca appellentur. Ba alot ñ et antiq̾error
nom̃ pͥstinum teneat. PRos aalã qõ nos in excelsum ũtimꝰ.
co sermone nil resonat. Pot̃ ba alã si utrãq syllabã induo

Expanded text:
Sed tu, fili hominis, rursum loquere ad eos, hoc est, ad senioSed tu, fili hominis, rursum loquere ad eos, hoc est, ad seniores domus Israel, qui te interrogare venerunt: Patres vestri, de quorum vos stirpe descendistis, etiam in hoc blasphemaverunt me, et duxere pro nihili; postquam introduxi eos in terram quam mea fortitudine possederunt, quam ego ad possidendum dederam, illi verterunt ad exasperandum me. Cum enim vidissent omnem collem excelsum, lignumque nemorosum, sacrificabant in montibus, et in lucis et saltibus, et idolis victimas immolabant, et liba fundebant, quod cum vidissem, dixi ad eos: Quid est, BAMA? hoc enim interpretatur excelsum: aut cur ingredimini istiusmodi locum quem vobis in cunctis collibus elegistis, ita ut usque hodie istiusmodi loca appellentur BAMOTH, et antiquus error nomen pristinum teneat? Pro BAMA, quod nos in excelsum vertimus, co sermone nil resonat. Potest BAMA  , si utramque syllabam in duo
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ excelsum ad qõuos ingredimini. u Et uocatũ ẽ no¬
men eiꝰ excelsum. usq inhc̃diem lix. Iocircoloquere addo¬
mũ isrł fili hominis. et dices ad eos. Nȩ dicit adonas dñs.
Usq ad hoc me adirac̃diã ꝓuocauer̃ patres urĩ. in delic¬
tis suis quib corruerunt inme. Et introduri eos int̃¬
ram. supͣ quã leuaui mañ meã. ut tradẽm eã illis. Uide¬
runtq omẽm collem excelsum. et omẽ lignũ nemorosum.
et ĩ molauer̃ diis suis. et posuer̃ furorẽ mu nerũ fuor.
Et posuer̃ ibi odorẽ flagrantiȩ eoꝵ. et libauer̃ ibi libami¬
na sua. Et diri ad eos. qͥd ãb ariã qͥa uos intratis illuc. et
uocauer̃ nom̃ euis asaNa usq in hodiernũ diem. Uolui
inqͥt eos insolitudiẽ delinquentes in cunctas disꝑgere
nationes. et dare illis precepta ñbona. ut qõ mͥ offerre debu¬
eis ꝑignem. ut int̃ficerẽ eos atq delerem. Quando aut̃
debatur consequens. pꝰ int̾fectionẽ nosse qd̃ ipse sit dñs.

Expanded text:
Quid est excelsum ad quod vos ingredimini? Et vocatum est nomen ejus excelsum usque in hunc diem. LXX: Idcirco loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Adonai Dominus: Usque ad hoc me ad iracundiam provocaverunt patres vestri in delictis suis, quibus corruerunt in me, et introduxi eos in terram super quam levavi manum meam ut traderem eam illis. Videruntque omnem collem exce diis suis, et posuerunt ibi furorem munerum suorum, et posuerunt ibi odorem fragrantiae eorum, et libaverunt ibi libamina sua. Et dixi ad eos: Quid est abbana, quia vos intratis illuc? Et vocaverunt nomen ejus abbana usque in hodiernum diem. Volui, inquit, eos in solitudine delinquentes in cunctas dispergere nationes, et dare illis praecepta non bona, ut quod mihi offerre debueis per ignem, ut interficerem eos atque delerem. Quando autem idebatur consequens post interfectionem nosse, quod 234 ipse sit Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
rem eos inꝑpetuũ. et scirent qd̃ ego eẽm dñs. Per que ostũ¬
dit eis ñse dedisse p̃cepta ñbona. qͥ in heremo morabant᷑
sed his qͦs disꝑgere uolunt in nationes et facere in toto or¬
be peregrinos. dare cogitasse quȩ ñdedit ut ibi cłi p̃cepta
bona. uitio suo ñ bona facerent. dũ idolis exhibent. q̃
dĩ sibi p̃ceperat ȩxhibenda. Pot̾ et hoc dici qõ ante offensã
decalogum tantũ acceperint. p idolatriã uero et blasphe¬
miã multiplices legis cerimonias. ut dõ potius offerrent uicti¬
mas. quas demnonib offerebant. et cõꝑatione sacrilegũ leuius
fieret. qd̃ ñ erat᷑ ȩẽ boñ et nequaquã malũ qͥa dõ offerebat᷑. et
tam̃ ñbonũ. quia boni auctorem offendant. Quã obrem
loquere addomũ isrł fili hominis. et dices ad eos. Hȩc dicit oñs¬
dñs ds̃. Adhuc et in hoc blasphemauer̃ me. patres urĩ cũ

Expanded text:
rem eos in perpetuum, et scirent quod ego essem Dominus. Per quae ostenrem eos in perpetuum, et scirent quod ego essem Dominus. Per quae ostendit non se dedisse eis praecepta non bona qui in eremo morabantur, sed his quos dispergere voluit in nationes, et facere in toto orbe peregrinos, dare cogitasse quae non dedit: ut ibi Dei praecepta bona, vitio suo non bona facerent, dum idolis exhibent quae Deus sibi praeceperat exhibenda. Potest et hoc dici, quod ante offensam, decalogum tantum acceperint; post idololatriam vero, et 233 blasphemiam multiplices legis caeremonias, ut Deo potius offerrent victimas, quas daemonibus offerebant, et comparatione sacrilegii, levius fieret quod non erat per se bonum, et nequaquam malum, quia Deo offerebatur, et tamen non bonum, quia boni auctorem offenderant. Quamobrem loquere ad domum Israel, fili hominis, et dices ad eos: Haec dicit Dominus Deus: Adhuc et in hoc blasphemaverunt me patres vestri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ bona. hocẽ dimisit eos cogitacionib et desideriis fuis. ut face¬
rentꝙͣ ñ conueniunt. et polluit eos in mimeribus suis. Sicut
sacerdos lȩpsos deppło separans. et eos pollutos eẽ demonstran.
dũ idolis offer̾ q̃ dõ offerre deberent et transouẽt ome q̃
aꝑit uuluã ꝑignem ba alĩ. idẽ pͥmogenita. ut pꝰquã deserti
fuerint adõ et idoloꝵ cultui traditi. tẽ intellegant qõ ip¬
et polluã eos ꝓpt̃ munera sua quia consecrant et transdu¬
cunt qd̃ aperit uuluã. ut deleã eos et sciant qͥa ego dñs. Et
est sensus. Quia uidi filios patrum sceleribus ad equari. et
eadẽ facere ꝓpt̃ quȩ illi offenderant dm̃. uolui illos duudẽ
innationes et iitoto orbe disꝑgere. et dare illis p̃cepta ñbo¬
na et uditia inqͥb ñiuuerent. ut polluerẽ eos in mune¬
ribus suis. qͥa omĩa pͥmogenita idolis consecbant. et dele¬

Expanded text:
non bona, hoc est, dimisit eos cogitationibus, et desideriis suis, ut facenon bona, hoc est, dimisit eos cogitationibus, et desideriis suis, ut facerent quae non conveniunt. Et polluit eos in muneribus suis: sicut Sacerdos leprosos de populo separans, et eos pollutos esse demonstrans; dum idolis offerunt quae Deo offerre deberent. Et transducunt omne quod aperit vulvam per ignem Baali, id est, primogenita; ut postquam deserti fuerint a Deo, et idolorum cultui traditi, tunc intelligant quod ipet polluam eos propter munera sua, quia consecrant, et transducunt omne quod aperit vulvam, ut deleam eos, et scient quia ego Dominus. Et est sensus: Quia vidi filios patrum sceleribus adaequari, et eadem facere propter quae illi offenderant Deum, volui illos dividere in nationes, et in toto orbe dispergere, et dare illis praecepta non bona; et judicia in quibus non viverent, ut polluerem illos in muneribus suis, quia omnia primogenita idolis consecrabant, et dele
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ego dñs. Ubi inuet̃i testam̃to contra filios eoꝵ. qͥinsolitu¬
dine corruer̃ dñs leuauerit mañ suã. uolens eos disꝑgere
innationes sc̃ͥptitra ñdicit. seo ȩreo qd̾ hic refert factum. eẽ
credendũ ẽ. Siue hoc signisicat qd̃ pꝰquam t̾ram reꝓmissionis
intrauerint. uariis temporibus obmulta peccata diuersis
traditist̃ gentib regibq et eo temꝑe quȩ nat᷑a sua bona erant.
p̃cepta dnĩ et uiditia inqͥb possent credentes uiuere facta
sinit eis ñbonã. dũ nequaquã ualent incaptiuitate legis precepta
seruare. et facere quȩ diuinus sermo mandauit. sleq dorit. de¬
di eis precepta mala sed ñbona. ñ enĩ statim seqͥtur. ⁊ it qõ bonã
ñ est sit malum. sicut et apłs docet. bonũ eẽ homini iexorem
num nec malũ ẽ. Dedit ergo eis ds̃ disꝑsis ingentib p̃cepta

Expanded text:
quia ego Dominus. Ubi in veteri Testamento contra filios eorum, qui in solituquia ego Dominus. Ubi in veteri Testamento contra filios eorum, qui in solitudine corruerunt, Dominus levaverit manum suam, volens eos dispergere in nationes, Scriptura non dicit: sed ex eo quod hic refert, factum esse credendum est. Sive hoc significat, quod postquam terram repromissionis intraverint, variis temporibus ob multa peccata diversis traditi sunt gentibus regibusque, et eo tempore quae natura sua bona erant praecepta Domini, et judicia in quibus possent credentes vivere, facta sint eis non bona, dum nequaquam valent in captivitate legis praecepta servare, et facere quae divinus sermo mandavit. Neque dixit, dedi eis praecepta mala: sed, non bona. Non enim statim sequitur, ut quod bonum non est, sit malum: sicut et 232 Apostolus docet, bonum esse homini uxorem num nec malum est. Dedit ergo eis Deus dispersis in gentibus praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
facere parcens egiptiis. et ceteris gentibus ne scandalixarentur.
eripsis quoꝵ misertꝰ ẽ expectans penitentiã conũsoꝵ. Notan¬
dumq uł quando ẽstitutis mȩgipto loquebatur. pꝰ offensam

Expanded text:
facere, parcens Aegyptiis et caeteris gentibus, ne scandalizarentur, facere, parcens Aegyptiis et caeteris gentibus, ne scandalizarentur, et ipsis quorum misertus est, exspectans poenitentiam conversorum; notandumque, quod quando constitut
Abbreviated transcription (Latin):
morte morietur. Omĩs qͥfecerit in eo opus interficietur aĩa
illa demedio ppłi sui. Ergo sabbatum et circ̃cisio. insignũ
data sunt ueri sabbati et uere circũcisionis. ut sciamus no¬
bis inꝑfecto et ęt̾no sabbato requiescendum ascł̃i oꝑib et
ñ preputiũ sedcor circundamꝰ. Unde insex dieb oꝑantes indie
septimo reqͥescimꝰ. ut nichil aliud die ac nocte faciamꝰ. nͥ om̃e
qõ iuiumꝰ deb̃i dño nouerimꝰ. Et redeunte ebdomade. to¬
to nos eiꝰ nomini consecramus. ut ꝑscĩficationẽ diei. recor
dem᷑ dñi qͥscificat nos. Hȩc p̃cepta et iustificationes. et ob-¬
seruantiã sabbati dedit dñs in deserto. ut facientes illaui-¬
uerent in eis. Nonde illis ad maiora transirent. sicut in
eugłio reꝑmissum ẽ. ꝗ̃ illi iuolauer̃ ñ semel nec parum sed
uehem̃ter. ut uiolationis. Etta ticic̃ monstraretur
ysen. dimitte me et irat᷑ furore contra eos delebo eos. Sed noluit

Expanded text:
morte morietur. Omnis qui fecerit in eo opus, interficietur anima illa de medio populi sui . » Ergo sabbatum et circumcisio in signum data sunt veri sabbati et verae circumcisionis, ut sciamus nobis in perfecto et aeterno sabbato requiescendum a saeculi operibus, et non praeputium, sed cor circumcidamus, unde in sex diebus operantes, in septimo requiescimus, ut nihil aliud die ac nocte faciamus nisi omne quod vivimus, deberi Domino noverimus, et redeunte hebdomade, totos nos ejus nomini consecramus, ut per sanctificationem diei recordemur Domini qui sanctificat nos. Haec praecepta et justificationes et observantiam sabbati dedit Dominus in deserto, ut facientes illa viverent in eis, non de illis ad majora transirent, sicut in Evangelio promissum est, quae illi violaverunt non semel, nec parvum, sed vehementer, ut violationis ἐπίτασις monstraretur. ysen: « Dimitte me et iratus furore contra eos delebo illos . » Sed noluit
Abbreviated transcription (Latin):
et eduri indesertũ: et dedi eis p̃cepta mea et uidicia mea
ostendi illis. quȩ faciat homo et uiuat in eis. Insuꝑ ei sabbata mea
dedi eis. ut eẽt signũ inter me eteos. et scirent qͥa ego dñs scĩficans
eos. Et irritauer̃ me domꝰ isrł indeserto. inp̃ceptis meis ñ am-¬
bulauer̃. et uidicia mea ꝓiecer̃. quȩ faciens homo iuiuet ineis.

Expanded text:
et eduxi in desertum. Et dedi eis praecepta mea, et judicia mea et eduxi in desertum. Et dedi eis praecepta mea, et judicia mea ostendi eis, quae faciat homo, et vivat in eis, Insuper et sabbata mea dedi eis, ut esset signum inter me et eos: et scirent quia ego Dominus sanctificans eos. Et irritaverunt me domus Israel in deserto, in praeceptis meis non ambulaverunt, et judicia mea projecerunt, quae facie
Abbreviated transcription (Latin):
idolis egipti neqͣquã pollui. mnritauer̃ me et noluer̃ audire
q̃diri. sed econtrario fecerunt q̃ñfacienda p̃cepi. decreuerã
ut effudem in eos furorẽ et indignationẽ meã. et implerẽ
irã meã quã m̃te conceꝑam inmedio ȩgipti. quia necdũ
ipti et deduri indesertũ. Ex quo ostendit᷑ nec dũ eos fuisse
eg̃ssos deterra egipti. quando effundẽ uoluit indignationẽ
suã. et ĩplere irã suã suꝑ eos. et percutere eos inmedio ter¬
re ȩgypti. Et ñ feci ꝓpt̾ nom̃ meũ ut ñuiolaret᷑ corãgen-¬
tib inquarũ medio erant. int̾quas apparui eis ut educ̾em¬
eos deterra egipti. Qõ fac̾e cogitabam ꝓpt̃ uisticiã. ñ feci
meo ne haberent occasionẽ blasphemandi nationes. int̃
qͥs notꝰ factꝰ᷑ eͥis int̾ra egipti. Huc usq quid eis ꝓmiserit in
terra ȩgipti constitutis. et qͦmͦ statim offendĩnt᷑. et qͥdontra

Expanded text:
idolis Aegypti nequaquam pollui, irritaverunt me, et noluerunt audire idolis Aegypti nequaquam pollui, irritaverunt me, et noluerunt audire quae dixi, sed e contrario fecerunt quae nonfacienda praecepi. Ideo decreveram, ut effunderem in eos furorem et indignationem meam, et implerem iram meam quam mente conceperam in medio Aegypti. quia necdum ypti, et eduxi in desertum. Ex quo ostenditur, nec dum eos fuisse egressos de Aegypto, quando effundere voluit indignationem suam, et implere iram suam super eos, et percutere eos in medio terrae Aegypti. Et feci propter nomen meum, ut non violaretur coram gentibus, in quarum medio erant, eos de terra Aegypti. » Quod facere cogitabam propter justitiam, non feci meo, ne haberent occasionem blasphemandi nationes, inter quas notus factus sum eis in terra Aegypti. Hucusque quod eis promiserit in terra Aegypti constit
Abbreviated transcription (Latin):
terficerẽ eos. nec consũpsi eos indeserto. Lix. Et ego eleuaui
mañ meã suꝑ eos indeserto. ut omĩno ñ introducerẽ eosin
terrã quã dedi eis. terrã fluentẽ lacte et melle. fauꝰ ẽ ultͣ
omẽm terrã. eo qd̃ iustificationes meas reppulert̃. et inp̃¬
ceptis meis ñ ambulauer̃. et sabbata mea uolauer̃. et p̾
cogitaciones cordiũ suoꝵ. ambulant. Etpeꝑcit ocłs meus
suꝑ eos nedelerẽ eos. et ñ int̾feci. eos in cõsũ mationẽ indeser¬
to. Decreuerã qͥdem ut totũ furorem meũ effunderem suꝑ eos.
et delerem illos. atꝙ consumerẽ. sed feci ꝓpt̃ nom̃ meũ ne uio¬
laretur ingentibus. amalechitis uidelicet et reliqͥs q̃ contra
eos insolitudine dimicart̃. ut nequaquã inducerẽ eos int̾rã
quã eis pollicitus sũ fluentẽ lacte et melle. q̃ precipua ter

Expanded text:
serto. LXX: Et ego levavi manum meam super eos in deserto, ut omnino non introducerem eos in terram quam dedi eis: terram fluentem lacte et melle: favus est ultra omnem terram: eo quod justificationes meas repulerunt, et in praeceptis meis non ambulaverunt, et sabbata mea violaverunt, et post cogitationes cordium suorum ambulaverunt. Et pepercit oculus meus super eos, ne delerem eos, et non interfeci eos, in consumptionem in deserto. Decreveram quidem ut totum furorem meum effunderem super eos, et delerem illos atque consumerem: sed feci propter nomen meum ne violaretur in gentibus, Amalecitis videlicet et reliquis , quae contra eos in solitudine dimicarunt, ut nequaquam inducerem eos in terram, quam eis pollicitus sum fluentem lacte et melle, quae praecipua
Abbreviated transcription (Latin):
meũ suꝑ eos indeserto. et consumerẽ eos. et ñ feci ꝓpt̃ nomen
meũ neuolaret᷑ corã gentib deqͥb eieci eos in conspectu earũ.
Hȩc ad eos dicunt᷑ qͥ educti st̃ deegipto in desertũ. ut egiptioꝵ
ciã eius facerent et sabbata custodirent. quȩ insignũ datast̃
inter eũ qͥdedit. et eos qͥb datast̃. scͥꝑtura dicente. Locut᷑ ẽ
dñs ad moisen dicens. Precipe filiis isrł et dices ad eos. Hi

Expanded text:
erem eos et feci propter nomen meum ne violaretur coram gentibus, de quibus ejeci eos in conspectu earum. Haec ad eos dicuntur qui educti sunt de Aegypto in desertum: ut Aegyptiorum et judicia ejus facerent, et sabbata custodirent. Quae in signum data sunt inter eum qui dedit, et eos quibus data sunt, Scriptura dicente: Et locutus est Dominus ad Moysen, dicens: Et tu praecipe filiis Israel, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
greco & in latino resonar&. cut mulier appellatur.
mulier hissa. Recte igit᷑. ab. his. appellata. ẽ hissa.
Vude & simmachis pulchre ETOIMO ΛOT IAΝ etiã in
greco uoluit custodire dicens. Hȩc uocabit᷑ Andpeicot ia
hȩc uocabit᷑ uirago. qr de uiro sũpta . ẽ. Porro thodo¬
uocabit᷑ assũptio : qr ex uiro sũpta. ẽ. Pot est quippe
hissa scđm uarietatẽ accentꝰ. & assũptio intelligi. Serpers
aut̃ erat sapientior om̃ib bestiis suꝑ t̾rã. Pro sapiente:

Expanded text:
Graeco et in Latino resonare cur mulier appelletur, ur Is et mulier Issa. Recte igitur ab Is appellata est Unde et Symmachus pulchre etymologiam etiam in Graeco voluit custodire dicens: Haec vocabitur, ἀνδρὶς ὅτι Haec vocabitur virago, quia ex viro sumpta est. Porro Theodobitur assumptio: quia ex viro sumpta est. Potest quippe ISSA   secundum varietatem accentus et assumptio intelligi. Serpens autem erat sapientior cunctis bestiis super terram. Pro sapiente
Abbreviated transcription (Latin):
Magis auttẽ scđm sensũ. quã scđm uerbi translatianẽ.
de xp̃o accipi potest: qui tã in ipsa fronte gene s as
quȩ caput libroꝵ omiũ ẽ. quã etiã in principio ioħis
Seuanglistrȩ. cęli & trȩ conditor appellat᷑ Tnde ꝙ. in ꝑsalno¬
psalterio de se ipse ait. In capitulo libri scriptũ .ẽ. de
me id est in principio geneseos. Eet in euangło. O mĩa
ꝑipsũ facta sunt. & suie ipso factũ . ẽ. nichil. qđ factũ ẽ.¬
Sed & hoc sciendũ qđ apud hebreos lib hic bresith uocet᷑.
hanc habentiũ consuetudinẽ ut uoluminib ex princi¬
piis eoꝵ nomina imponant. Et sp̃s dĩ ferebat᷑ super
Pro eo qđ in nr̃is codicib scriptũ.ẽ. ferebat᷑. uihebreo ha
bet merefeth : qđ nos appellare possumꝰ incubabat. siue
confouebat. in similitudine uolucris. oua calore aniinantis.
Ex quo intelligimus ñ de sp̃u mundi dici. ut ñnulli arbi¬
trant᷑ : sed de spũ scõ. qui & ipse iuuificator omĩũ a prin¬

Expanded text:
Magis itaque secundum sensum quam secundum verbi translationem de Christo accipi potest: qui tam in ipsa fronte Geneseos, quevangelistae, coeli et terrae conditor approbatur. Unde et in Psalterio de se ipse ait: In capitulo libri scriptum est de me , id est, in principio Geneseos. Et in Evangelio: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . IdeSed et hoc sciendum, quod apud Hebraeos liber hic BRESITH vocatur: hanc habentes consuetudinem, ut voluminibus ex principiis eorum nomina imponant. Et Spiritus Dei ferebatur super Pro eo quod in nostris codicibus scriptum est, ferebatur, in Hebrbet, Merahefeth, quod nos appellare possumus, incubabat, sive confovebat, in similitudinem volucris ova calore incubantis. Ex quo intelligimus non de spiritu mundi dici, ut nonnulli arbitrantur; sed de Spiritu sancto, qui et ipse vivificator omnium a prin
Abbreviated transcription (Latin):
MIIPaC. ut meridiano calore transacto. refrigeriũ aurę
breo tantũ habet. ut calliditatẽ & uersutias cogitatio¬
nũ eiꝰ oͣꝑiret. qđ om̃s gressus ipstꝰ. nequitiȩ.cẽnt ꝙ fra¬
des. Sed & qđ sequit᷑ t̾rã manducabis ꝓ t̾ra. aear.
scriptũ ẽ: qđ nos possumꝰ fauillã & puluerẽ dicere. Ipse
seruabit caput tuũ. et tu seruabis eiꝰ calcaned. Meli¬
ĩ hebreo habet ipsa conteret caput tuũ &tu contore
eiꝰ calcancũ Quia & nr̃i gressus p̃pediunt᷑ a colubro.
et diũs conterit satanã sub pedib nr̃ĩs uelocit᷑. Mlul¬
tiplicans mult iplicabo tristitias tuas. & gemitꝰ tuos. Pro¬
uł impetũ traust ulerunt. Maledicta t̾ra in oꝑib: tu
Oꝑa hic ñ ruris colendi ut pleriq putabrit. sed pecca¬
Ta significat ut i hebreo hab&. ꝙaquila ñ discordat
dicens. Maledicta humꝰ ꝓpt̾ te. & theodocion. male¬
dicta adoma in transgressione tua. Et uocauit adã
nomen uxoris suȩ uitã : q ipsa ͤ mat̾ omiũ uiuentiũ¬

Expanded text:
άψυξιν τῆς ἡμέρας, ut meridiano calore transacto, refrigerium aurae braeo pectus tantum habet: ut calliditatem num ejus aperiret, quod omnes gressus ipsius nequitiae esset et fraudis. Sed et quod sequitur: Terram manducabis, pro terra Aphar scriptum est, quoabis ejus calcaneum. Melius habet in Hebraeo: Ipse conteret caput tuum, et tu conteres ejus calcaneum: quia et nostri gressus praepediuntur a colubro: et Dominus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter. Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitvel impetum transtulerunt. Maledicta terra in operibus tuis. Opera hic non ruris colendi, ut plerique putant, sed peccata significantur: ut in Hebraeo habetur: Et Aquila non discordat, dicens: Maledicta humus propter te. Et Theodotion: Maledicta adama in transgressione tua. Et vocavit Adam nomen uxoris suae, vitam, quia ipsa est mater omnium viventiu
Abbreviated transcription (Latin):
estimant sicut in alt̾cationo quoq Iasonis & papisci
scriptũ. ẽ. et tertullianꝰ in libro contra praxeũ dis¬
putat necñ hilariꝰ in expositione cuiꝰdã psalmi affir-¬
mat. in hebreo hab̾i. in filio fecit ds̃ cęlũ & terram.
Qđ̃ falsũ. eẽ. ipsiꝰ rei ueritas cõꝑbat. Nã &.Lxx.¬

Expanded text:
stimant, sicut in Altercatione quoque Jasonis et Papisci scriptum est, et Tertullianus in libro contra Praxeam disputat: necnon Hilarius in expositione cujusdam Psalmi affirmat, in Hebraeo haberi: In filio fecit Deus coelum et terram: quod falsum esse, ipsius rei veritas comprobat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
& custodiret uiã ligni uitȩ. Non quo ipsũ adã quẽ eiexerat
ds̃ habitare fecerit contra paradisũ uoluptatis. sed quo illo
eiecto. aute fores paradisi cherubim & flãmeũ gladiũ posuerit
ad custodiendũ uestibulũ. paradisi ne quis poss& intrare. Et
concepit & peꝑit cam. & dixit. Ad quisiui siue possedi ho

Expanded text:
odiret viam ligni vitae. Non quod ipsum Adam, quem ejecerat Deus, habitare fecerit contra paradisum voluptatis; sed quod illo ejecto ante fores paradisi Cherubim, et flammeum gladium posuerit ad custodiendum paradisi vestibulum, ne quis posset intrare. Et concepit et peperit Cain, et dixit, acquisivi sive possedi ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrequã celũ & terrã dĩ facero paradisũ ante condidãt
ꝓ carbunculo & lapide prasino. BAEALION eT ONYXA alii
transtulerunt. Et sumpsit dñs dĩ hominẽ. & posuit
eũ in paradiso uoluptatis. Pro uoluptate. in hebreo
In quacũq autẽ die comeđis ex eo morte morieris
Meliꝰ int̾pretatꝰ ẽ. simmachus : dicens mortalis eris.
E t misit dũs dĩ extasin suꝑ adã. ̾. ERTACI. id est
mentis excessu. in hebreo habet. TarAe MA. qđ aquila
soporẽ int̾pretati sunt. Deniq sequit᷑. Et dormiuit.¬

Expanded text:
quam coelum et terram Deus faceret, paradisum ante condideratPro carbunculo et lapide prasino, βδέλλιον et ὄνυχα alii transtulerunt. Et sumpsit Dominus Deus hominem, et posuit eum in paradiso voluptatis. Pro voluptate, in Hebraeo In quacumque autem die comederis ex eo, morte morieris. Melius interpretatus est Symmachus dicens, mortalis eris. Et misit Dominus Deus ecstasim super Adam. Pro ecstasi, id est, mentis excessu, in Hebraeo habetur THARDEMA  , quod Aquila soporem int
Abbreviated transcription (Latin):
Et congregationes aquarũ uocauit maria. Notandũ qđ om̃is
congregatio aquarũ siue salse sint siue dulces: iuxta idioma
euangłistas ad faciendũ ignorantib miracłm. eoqd dñs suꝑ
mare ambulauerit. ꝓ lacu genesareth mare appellasse
calũniat᷑: cũ om̃s lacus & aquarũ congregatio. maria nuncu¬
pent᷑. Et consũmauit ds oꝑasua in die sexto : que fecit.
Pdie sexta. in hebreo habet diẽ septinã. Artabunꝰ igit᷑ ui¬
deos qui de ocio sabbat gloriant᷑. qđ iã tunc in principio
dissolutũ sit. dũ ds̃ oꝑat᷑ in sabbato: cõplens oꝑa sua in eo.
dñs dĩ paradisũ in eden: contra orientẽ. Pro paradiso
delicie int̾pretant᷑. ꝓ qͦ simmachus transtulit paradisũ
flore utẽ. Necũ qđ seqͥt᷑ contͣ orientẽ. in hebreo mecce¬
de ea sedibit᷑ : qđ aqͥla posuit ANOAUXI GE tos¬

Expanded text:
 Congregationesque aquarum appellavit maria. Notandum quod omnes congregationes aquarum, sive dulces sint sive salsae, juxta idioma Evangelistas ad faciendum ignorantibus miraculum, eo quod Dominus super mare ambulaverit, pro lacu Genezareth, mare appellasse calumniatur, cum omnis lacus et aquarum congregatio maria nuncupentur. Et consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit. Pro die sexto, in Hebraeo habet diem septimum. Arctabimus igitur Judaeos, qui de otio sabbati gloriantur, quod jam tunc in principio sabbatum dissolutum sit, dum Deus operatur in sabbato, complens opera sua in eo, Dominus Deus paradisum in Eden, contra orientem. Pro paradiso,deliciae interpretantur. Pro quo Symmachus transtulit, paradisum florentem. Necnon quod sequitur, contra orientem, in Hebraeo MECEDEM   scribitur, quod Aquila posuit
Abbreviated transcription (Latin):
ierunt egiptũ: nulla dubitatio. ẽ. Ita enĩ et paulatĩ ꝑsingulos sup¬
putatꝰ numerꝰ approbauit: et in hebreis uoluminib inuenit᷑. Hoc
autẽ qđ in .Lxx. legimꝰ. filii autẽ ioseph qui nati sunt ei in egipto.
ses. antequã iacob intraret egiptũ. et famis tẽpus ingrueret. nati
sunt de aseneth filia petefre in ȩgipto. Sed et illud qđ supra legimꝰ.
facti sunt aut̃ filii manasse qͦs genuit ei concubina syra mechir:
Et machir genuit galaad : Filii autẽ effraim fris manasse. sutalaã.

Expanded text:
ierunt Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enim paulatim per singulos supierunt Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enim paulatim per singulos supputatus numerus approbat, qui in Hebraeis voluminibus invenitur. Hoc autem quod in LXX legimus: Filii autem Joseph qui nati sunt ei in Aegypto, se antequam Jacob intraret in Aegyptum, et famis tempus ingrueret, nati sunt de Aseneth filia Putipharis in Aegypto. Sed et illud quod supra legimus: Facti sunt autem filii Manasse, quos genuit ei concubina Syra Machir; et Machir genuit Galaad. Filii autem Ephraim fratris Manasse Suthalaam,
Abbreviated transcription (Latin):
ne steteris. et habitabis in t̾ra gessen arabiȩ. Hic arabiȩ additũ
ẽ: in hebreis enĩ uoluminib ñ habet᷑. Unde et error increbuit.
qđ terra gesen in arabia sit. Porro si ut in nr̃is codicib ẽ. ꝑ extre¬
nũ .iii. scribit᷑ gesem. qđ iͥi. nequaquã placet: terrã significat
cõplutã. Gesem enĩ in imbrẽ uertit᷑. Dixit autẽ pharao ad ioseph.
Dic frib tuis. Hoc facite. Onerate uehicula ũ̾ra: et ite in t̾rã
id est cibaria. uł sit harcia int̾pretati sunt. in psalterio qͦq
habet᷑. Ubi enĩ nrĩ legunt uiduã eiꝰ benedicens benedicã. licet
in hebreo habet seda. id est cibaria eꝰ benedicens benedicã. Porro
onsa. uenationẽ magis potest sonare. quã fruges. tamet si moris
sit ȩgiptioꝵ. eusan. etiã far uocare. qđ nunc corrupte. atheran¬
nuncupant. Onĩs .gͦ. animȩ quȩ ingressȩ sunt cũ iacob egiptũ.

Expanded text:
ne steteris et hane steteris et haest: in Hebraeis enim voluminibus non habetur. Unde et error increbuit, quod terra Gesen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris codicibus est, per extremum m scribitur GESEM  , quod mihi nequaquam placet, terram signat complutam; GESEM enim in imbrem vertitur. Dixit autem Pharao ad Joseph, dic fratribus tuis, hoc facite: onerate vehicula vestra, et ite in terram id est, cibaria, vel sitarcia interpretati sunt, in Psalterio quoque habetur. Ubi enim nostri legunt, Viduam ejus benedicens benedicam , licet in Hebraeo habet SEDA  , id est, Cibaria ejus benedicens benedicam. Porro θήραν venationem magis potest sonare, quam fruges; tametsi moris sit Aegyptiorum θήραν etiam far vocare, quod nunc corrupte atheran Omnes ergo animae, quae ingressae sunt cum Jacob Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
Obserua ꝓpt̃ questionẽ quȩ post paululũ de ioseph filiis ꝓponenda
.ẽ. qđ ante famis tẽpus quã iacob intrauit in egiptũ. duos tantũ
ioseph filios ha buerit. manassen. et efraim: manassen uocans ab eo
augmentũ. Et deferte uiro munera. aliqͥd resinȩ. et mellis. tiniama
et stacten. et therebinthũ. et nuces. siue ut aquila et symmachus
transtulerunt. amigdala. Idcirco hoc capitulũ posuimꝰ. ut sciamꝰ ubi
in nris codicib habet᷑ thimama. in hebreo. eẽ. nechota. qđ aqͥla¬
stẏracẽ tͣnstulit. ex. qͦ dmus nechota. quę in isaia legit᷑. manifestis
sime sty racis intelligit᷑. eo qđ in illa aromata diuersa sint con
ice .ẽ. ut ebrietatẽ ꝓ sacietate ponat: sicut ibi. Instillic idiis
mitte in sacculũ tuimioris. Pro sacculo. perone ł folle in hebreo
habet. Pro condy idest poculo. qđ etiã in isaia legimꝰ. aqͥla sc̃i¬
phũ. symiachis fialã transtulerunt. Descende gͦ. ad ine

Expanded text:
Observa quaestionem quae post paululum de Joseph proponenda est, quod ante famis tempus, quo Jacob intravit in Aegyptum, duos tantum Joseph filios habuerit, Manassen et Ephraim, Manassen vocans, ab eoaugmentum. Et deferte viro munera, aliquid resinae, et mellis, thymiama et stacten, et terebinthum, et nuces. Sive, ut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygdala. Idcirco hoc capitulum posuimus, ut sciamus ubi in nostris codicibus habetur thymiama, in Hebraeo esse NECOTHA  storacem transtulit: ex quo domus Nechota, quae in Isaia legitur, manifestissime cella thymiamatis sive storacis intelligitur, eo quod in illa aromata diversa sint condeae, ut ebrietatem pro satietate ponat, sicut ibi, In stillicidiis mitte in sacculum junioris. Pro sacculo peronem vel follem in Hebraeo habet, pro condy, id est, poculo, quod etiam in Isaia legimus: Aquila scyphum, Symmachus phialam transtulerunt. Descende ergo ad me,
Abbreviated transcription (Latin):
absconditoꝵ reꝑtorẽ sonet. tañ qr ab egiptio ponit᷑. ipsiꝰ lingue
debet habe rationẽ. Int̾p̃tat᷑. gͦ. sermone egiptio safauech fane:¬
orbẽ t̾rę ab imminente famis excidio lib̾auit. Notandũ aut̃. qđ
dni qͦndã. et tẽporis sui filiã. acceꝑit uxorẽ: qui ad id locoꝵ pon¬
tifex eliopoleos erat. Neq enĩ fas erat. absq eunuchis idoli illiꝰ. ẽẽ.
famis. qͦs peꝑit ei asenech filia futifare sacerdotis eliopoleos. Uoca¬
uit autẽ ioseph nom̃ primogeniti. manasse: qr obluusci me fecit¬

Expanded text:
absconditorum repertorem sonet; tamen quia ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae absconditorum repertorem sonet; tamen quia ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur orbem terrae ab imminente famis excidio liberaret. Notandum autem quod domini quondam et emptoris sui filiam uxorem acceperit, quia ad id locorum pontifex Heliopoleos erat. Neque enim fas absque eunuchis idoli illius esse famis, quos peperit ei Aseneth filia Putipharis sacerdotis Heliopoleos. Vocavit autem Joseph nomen primogeniti
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretati sunt. cũ et uiramentũ. et septe. et sacietas. et
abundantia. ꝓut locus et ordo flagitauerit: possit intelligi
Sed et in consequentib ubicũq ab und autia legit᷑. in hebreo
idẽ uerbũ scriptũ habet. Et olamauit antę eũ p̃eo. et
constituit eũ suꝑ omne t̾rã egipti: ꝓ quo aqͥla transtulit.
et damauit in conspectu eiꝰ adgeniculatione. syminachus ipsũ
heb raicũ sermone int̾p̃tans: ait. Et clamauit eũ abreok. U̾nde
m̃ uidet᷑ ñ. tã p̃co siue ad geniculatio quȩ in salutando uelado¬
randdo iose pħ accipi potest. intelligenda: quã illud qđ hebrei
tradunt. dicentes patrẽ tenerũ ex hoc sermone transferri.
U. qppe dr̃ pat. rech. delicatꝰ siue tenerrimꝰ. significante
scriptura. qđ uxta prudentiã quidẽ pat̾ omĩũ fuertt. sed
uxta ȩtatẽ. tenerrimꝰ. adolescens. et ꝑuer. Et uoeauit
sacerdotis heliopoleos in uxorẽ. Licet hebraice hoc no men

Expanded text:
interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et interpretati sunt, cum et juramentum, et septem, et satietas, et abundantia, prout locus et ordo flagitaverint, possit intelligi. Sed et in consequentibus 367 ubicumque abundantia legitur, in Hebraeo idem verbum scriptum est. Et clamavit ante euconstituit eum super omnem terram Aegypti. Pro quo Aquila transtulit: Et clamavit in conspectu ejus ad geniculationem. Symmachus ipsum Hebraicum sermonem interpretans ait: Et clamavit eum, Abrech. Unde mihi videtur non tam praeco sive adgeniculatio, quae in salutando, vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda, quam id quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum ex hoc sermone transferri. Ab quippe dicitur pater, Rech, delicatus sive tenerrimus, significante Scriptura quod juxta prudentiam quidem pater omnium fuerit; sed juxta aetatem tenerrimus adolescens et puer. Sequitsacerdotis Heliopoleos in uxorem. Licet Hebraice hoc nomen
Abbreviated transcription (Latin):
os trib canistris condritorũ. tres cofinos farine in hebreo
habet. Et ecce de fluuio ascendebant septẽ boues
speciose ad uidendũ. et eleotȩ cornib: et pascebant᷑ in achibis.
et hebreus ipse corruptꝰ.ẽ. Dr̃ enĩ in ahu. hoc. ẽ. in palude. Sed
qr .u. littera. apud hebreos et .i. similes sunt. et tantũ mag¬
nitudine differunt. ꝓ. ahu. ahi. septuaginta transtuler̃.¬
et scdm consuetudinẽ suã. ad exprimendã duplicẽ aspi¬
rationẽ heth. hebreȩ litterę. chi. grecã litterã copulauer̃.
Et respondit ioseph pharaoni dicens. Sine dõ ñ respondebit᷑
salutare pharaoni. In hebreo alit̃ habet. Sine me ds̃ respon¬
debit pacẽ pharaoni. Deniq sunmachus more suo aꝑtiꝰ trans¬
tulit. Non ego sed ds̃. respondet pacẽ pharaoni. Ecce septe
tatẽ. in puteo quẽ fodunt extremũ serui isaac int̾pretati
sumꝰ : nunc .Lxx. rectissime transferentes. ibi uiramentũ

Expanded text:
Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo habet. Et ecce de fluvio ascendebant septem boves, speciosae ad videndum, electae carnibus, et pascebantur in achi. Bis iet Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in AHU  , hoc est, in palude. Sed quia VAU littera apud Hebraeos, et IOD similes sunt, et tantum magnitudine differunt: pro AHU, ACHI Septuaginta Inter duplicem aspirationem, HETH Hebraeae litterae, Chi  χ Graecam litteram copulaverunt. Et respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique Symmachus more suo apertius transtulit: Non ego, sed Deus respondebit pacem Pharaoni. Ecce septemtatem, in puteo quem foderunt extremum servi Isaac, interpretati sumus: nunc Septuaginta rectissime transferentes, ibi juramentum
Abbreviated transcription (Latin):
oriens. Siue gͥ. qi primꝰ apparuit. siue qđ plur uni exeo iusti
uati sunt. ut u libro paralipomenon continet᷑. ⁊ ara. idest
oriens appellatꝰ.ẽ. ł ost hȩc uerba peccauit princeps uina¬
rioꝵ regis egipti. Ubi nos posumꝰ principẽ uinarioꝵ : in hebreo
scriptũ habet masec. illud uerbũ qđ in nomine serui ha¬
brahã dudũ legiꝰ. quẽ nos possumꝰ more uulgari uocare
pincernã. Nec uile putet᷑ officiũ. cũ apud reges barba¬
ros usq hodie maxinȩ dignitatis sit. regi poculũ porrexis¬
se: poete qͦq de catamito et ioue scriptitent. qđ amasiũ
suũ hiuic officio manciparit. Et ecce uitis in conspectu
meo: et inuite tres fundi. et ipsa germinans. Tres fun¬
dos. tria flagella. et tres ramos. siue ꝓpagines. hebreus
sermo significat. que ab illis uocant᷑ sariagim. Et uide¬
bar mͥ. tria canistra condritoꝵ portare in capite meo

Expanded text:
oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti oriens; sive quia primus apparuit, sive quod plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, oriens appellatus est. Post verba haec, peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos posuimus, principem vinariorum, in Hebraeo scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio manciparit. Et ecce vitis in conspectu meo, et in vite tres fundi, et ipsa germinans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo significat, quae ab illis vocantur SARIGIM  . Et videbar mihi tria canistra chondritorum portare in capite meo.
Abbreviated transcription (Latin):
eniaim transfert᷑ in oculos. Non. e. gͥ. nom̃ loci: sed .ẽ. sensus. Sedit
in biuio. siue in cõpito: ubi diligentiꝰ debet uiator inspicere. qd
it᷑ gradiendi capiat. Cognouit autẽ uidas: et dixit. Iustior. ẽ.
illa quã ego: qđ ñ dedi eã selom filio meo. In hebreo habet ius¬
tificata .ẽ. ex mẽ. Non qͦ iusta fuerit: sed qͦ cõparatione illiꝰ. minꝰ
male fecerit. nequaquã uagã turpitudinẽ. sed lib̾os reqͥren¬
do. Eece egressus . e. fr̃. eiꝰ: et dixit. Ut qͥd diuisa . ẽ. ꝓpt̃ te
maceria: Et uocauit nom̃. eiꝰ phares. Pro maceria. diuisio¬
nẽ aqͥla et simmachus transtulerunt. qđ hebraice dr̃. pha
res. Ab eo gͥ. qđ diuiserit menbranulã scđarũ: diuisionis
nonĩ accepit. Unde pharisei qui se quasi uistos a popło sepa¬
rauerant. diuisi appellabant᷑. Post hȩc exiuit. in cuiꝰ manu

Expanded text:
ENAIM  , transfertur in oculos. Non est igitur nomen loci; sed est sensus: Sedit ENAIM  , transfertur in oculos. Non est igitur nomen loci; sed est sensus: Sedit in bivio, sive in compito, ubi diligentius debet viator aspicere, quod iter gradiendi capiat. Cognovit autem Judas, et dixit: justior est illa, quam ego, eo quod non dedi eam Selom filio meo. In Hebraeo habet, justificata est ex me: non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus mali fecerit, nequaquam vagam turpitudinem, sed liberos requirendo. Et ecce egressus est frater ejus, et dixit, ut quid divisa est propter te maceria? Et vocavit nomen ejus Phares. Pro maceria, divisionem Aquila et Symmachus transtulerunt, quod Hebraice dres. Ab eo igitur quod diviserit membranulam secundinarum, divisionis accepit nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi justos a populo Dei separaverunt, divisi appellantur. Post hoc exiit frater eju
Abbreviated transcription (Latin):
huĩ filiã. eẽ. asenech. quã postea iose pl uxorẽ acceꝑit. Et adiecit et pe-¬
pit filiũ. et uocauit nom̃ eiꝰ selom. Hȩc autẽ erat incharbi. quando
peꝑit eos. Uerbũ hebreũ hic ꝓ loci uocabulo positũ.ẽ: qđ aquila
ꝓre transtulit dicens. Et uocauit nom̃ eiꝰ selom: et factũ .ẽ. ut
mentiret᷑ in partu. postquã genuit eũ. sostquã enĩ genuit
selom. stetit partꝰ eiꝰ. Cathbi ergo ñ nom̃ loci: sed mendaciuĩ
dr̃. Unde et in alio loco scriptũ . ẽ. Mentict᷑ opus oliuȩ. idest
fructũ oliuȩ ñ faciet. Et consolatꝰ iuda ascendit ad eos qͥ ten¬
debant oues eiꝰ. ipse et hiras pastor eiꝰ odollamites. Pro pas¬
tore amicꝰ legit᷑. Sed uerbũ ãbiguũ . e. qr isdẽ litteris
utrũq nom̃ scribit᷑. Uerũ amicus. re. pastor.: roe. legit᷑¬
Et sedit adporta enan.que.e. in transitu thanna. Sermo hebraicus

Expanded text:
hujus filiam esse Aseneth, quam postea Joseph uxorem acceperit. CAPUT XXVIhujus filiam esse Aseneth, quam postea Joseph uxorem acceperit. CAPUT XXVIerit filium, et vocavit nomen ejus Selom; haec autem erat in Chazbi, quando peperit eum. Verbum Hebraeum hic pro loci vocabulo positum est, quod Aquila pro re transtulit, dicens: Et vocavit nomen ejus Selom. Et factum est ut mentiretur in partu postquam genuit Selom. Postquam enim genuit Selom, stetit 365 partus ejus. Chazbi ergo non nomen loci, sed mendacium dicitur. Unde et in alio loco scriptum est: Mentietur opus olivae, id est, fructum oliva non faciet . Et consolatus Judas ascendit ad eos, qui tondebant oves ejus: ipse, et Hiras pastor ejus Odollamites. Pro pastore, amicus legitur. Sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris utrumque nomen scribitur: verum amicus REE  , pastor ROE legituEt sedit ad portam Enam, quae est in transitu Thamna. Sermo Hebraicus
Abbreviated transcription (Latin):
nicatã. Siue qđ ad talosusq descendẽt. et manib artific is. mira. ẽẽt
uarietate dist ucta. siue qđ habet manicas. Antiqͥ enĩ magis colo¬
biis ut ebant᷑. Et uendidunt ioseph. isiahelitis .xx. aureis. Pro aureis
quã ioseph. Madianei autẽ uendidunt ioseph in ȩgypto phutiphar
cunicho pharaonis archimagiro. In plerisq locis archunagiros.¬
idest cocorũ principes ꝓmagistris exercitꝰ scriptura cõmemorat:¬
principi exercitꝰ et principi bellatoꝵ. ñ petephe ut inlat inoscrip¬
tũ .ẽ. sed futifar eunucho. Ubi querit᷑. qͦmͦ postea uxorẽ hab̾e di¬
cat᷑. Tradunt hebrei emptũ abhioc ioseph. ob nimiã pulchitudi¬
nẽ. in turpe ministeriũ: et adnõ uirilib eiꝰ arefactis. postea elec¬
tũ.eẽ. iuxta morẽ iheropantarũ. in pontificatũ hieliopoleos. et

Expanded text:
nicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset nicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset varietate distincta: sive quod haberet manicas: Antiqui enim magis colobiis utebantur . Et vendiderunt Joseph Ismaelitis viginti 364 aureis. Pro aureis,quam Joseph. Madianaei autem vendiderunt Joseph in Egypto Phutiphar eunucho, Pharaonis archimagiro. In plerisque locis archid est, cocorum principes pro magistris exercitus Scriptura commemoratprincipi exercitus bellatorum, non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Putiphar eunucho. Ubi quaeritur quomodo postea uxorem habere dicatur. Tradunt enim Hebraei emptum ab hoc Joseph, ob nimiam pulchritudinem in turpe ministerium, et a Domino virilibus ejus arefactis, postea electum esse, juxta morem hierophantarum, in pontificatum Heliopoleos, et
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupent᷑. qd scilicet stagnũ reppererit. cuiꝰ rei inuentio.
in heremo difficilis. e. Nonnulli putant aquas cali das ueata
missos. eẽ. ad asinas. et ipsũ istiusmodi repperisse concubitũ.
ut uelocissimi ex his nascerent᷑ asini qͥ uocant᷑ ianum. Pleriq pu¬
tant. qđ equarũ greges ab asinis in deserto ipse fecerit primꝰ
ascendi: ut muloꝵ inde noua contͣ naturã animalia uascerent᷑
Aqͥla hunc locũ ita transtulit. Ipse .ẽ. ana qͥ inuenit. cyitoy
ceauiN. et symmachus similit. qͥ inuenit. Toyce aliti. quȩ int̾¬
p̃tatio pluralẽ numerũ significat:. Lxx .ui. et theodocion
qqualit̃ transtuler. dicentes. sonamin. qd indicat numerũ singulare.
fine uoluniuis ipsiꝰ additũ. ẽ. Contͣ hebrei asserunt. de nachor eũ stir¬
os qrerat fili senectutis: et fecit ei tunicã uariã. Pro uaria tunica. aqͥ¬

Expanded text:
nuncupantur, quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio nuncupantur, quod scilicet stagnum repererit, cujus rei inventio in eremo difficilis est. Nonnulli putant aquas calidas, juxta missos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur, qui vocantur iamim. Plerique putant quod equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Aquila hunc locum ita transtulit: Ipse est Ana, qui invenit σὺν τοῦ σιμεῒμ. Et Symmachus similiter: Qui invenit τοὺς σιμεῒυ. Quae interpretatio pluralem numerum significat. Septuaginaequaliter transtulerunt dicentes, τὴν ἰαμεὶν, quod indicat numerum singularem.fine voluminis ipsius additum est; contra Hebraei asserunt de Nachor eum stiros, qui erat filius senectutis, et fecit ei tunicam variam. Pro varia tunica Aqu
Abbreviated transcription (Latin):
merauit filios esau. altiꝰ repetit. et exponit qui ante esau in edom
tra principes fuerint exgenere chorreoꝵ. qͥ in lingua nrã
t̾rã eoꝵ hereditate possełint. Et fuerunt filii lotan. borri et oman.
et soror lotan temina. Hęc ẽ. tẽna dequa supra dictũ.ẽ. Et tem¬
na erat concubina elifaz. filii primageniti e sau. et ex ipsa nat᷑. ẽ.
amalech. Idcirco autẽ chorreoꝵ recordatꝰ. ẽ. qr pͥmogenitꝰ fili¬
oꝵ esau. ex filiab eoꝵ acceꝑat concubinã. Qđ autẽ dr̃. themian
et cene ⁊. et amalech. et reliqua. sciamꝰ postea regionib idume¬
orũ ex ins uocabula imposita. Ipse. ẽ. ana. qͥ uiuenit aiamin in
deserto. cũ pasceret asinos patris sui sebegon. Multa et uaria¬
apud hebreos de hoc capitulo disputant᷑. Apud grecos qͥppe et
et uolunt dũ pascit asios patris sui uideserto. aquarũ congre¬
gationes repperisse. qͦ iuixta idioma linguę hebraicȩ. maria

Expanded text:
meravit filios Esau, altius repetit, et exponit, qui ante Esau, in Edom meravit filios Esau, altius repetit, et exponit, qui ante Esau, in Edom terra principes fuerint ex genere Chorraeorum, qui in lingua nterram eorum haereditate possederint. Et fuerunt filii Lothan, Chorri et Aemam: et soror Lothan Thamna. Haec est Thamna, de qua supra dictum est. Et Thamna erat concubina Eliphaz filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum Esau ex filiabus eorum acceperat concubinam. Quod autem dicitur, Theman et Cenez et Amalech, et reliqua: sciamus postea regionibus Idumaeorum ex his vocabula imposita. Ipse est Ana, qui invenit Jamin in deserto, cum pasceret asinos Zebeon patris sui. Multa et apud Hebraeos de hoc capitulo disputantur. Apud Graecos quippe et et volunt illum, dum pascit asinos patris sui, in deserto aquarum hic congregationes reperisse, quae juxta idioma linguae Hebraicae maria