comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te miscuerunt: et quia in eis unc¬
tus rex corporaliter moꝵit᷑: ip̃i ab
omni grẽ rore siccant᷑. De quib et
bene dicitur: yt agri primitiam eẽ
non possi nt. Suꝑerbe quippe he¬
breorum mentes primitiuos fruc¬
tus non ferunt: quia in redemp¬
toris aduentu ex parte maxima
in perfidia remanentes pͥmordia
fidei sequi noluerunt. Scã namq
ecclĩa in pͥmitiis suis młatudine
gentium fecundata: uix inmundi
fine iudeos qͦs inuenerit suscipit:
et extrema colligens eos quasi reli¬
quias frugum ponit. De quib in¬
mirum reliquiis ysaias ait. Sify¬
erit numerꝰ filior isrł quasi arena
maris: reliquie salue sient. Possũt
tamen idcirco gelboe montes ore ꝓ¬
phete maledici: ut dum fructus ex¬
arescente terra non oritur: possesso¬
res terre sterilitatis dampno ferian¬
tur: quatinꝰ ip̃i maledictionis sentẽ¬
tiam acciꝑent: qui apud se mortẽ
regis suscipere iniquitate sua exi¬
ille suscepit: qui natiuitatẽ illius

Expanded text:
te miscuerunt. Et quia in eis uncte miscuerunt. Et quia in eis unctus rex corporaliter moritur, ipsi ab omni gratiae rore siccantur. De quibus et bene dicitur: Ut agri primitiarum esse non possint. Superbae quippe Hebraeorum mentes primitivos fructus non ferunt, quia in Redemptoris adventu ex parte maxima in perfidia remanentes, primordia fidei sequi noluerunt. Sancta namque Ecclesia in primitiis suis multitudine gentium fecundata, vix in mundi fine Judaeos, quos invenerit, suscipiet; et extrema colligens, eos quasi reliquias frugum ponet. De quibus nimirum reliquiis Isaias dicit: Si fuerit numerus filiorum Israel sicut arena maris, reliquiae salvae fient . Possunt tamen idcirco Gelboe montes ore prophetae maledici, ut dum fructus exarescente terra non oritur, possessores terrae sterilitatis damno feriantur, quatenus ipsi maledictionis sententiam 104 acciperent, qui apud se mortem regis suscipere iniquitate sua exiille suscepit, qui nativitatem illius
Abbreviated transcription (Latin):
ram nichil dicat: sed si prius in sacͦ
eloquio alia maledicta discutimus:
hoc quod beati iob ore ꝑlatum est
subtilius indagamus. Quid ẽ enĩ
qͦd dauid qui retribuentib mala ñ
reddit: cum saul ⁊ ionacha bellooc¬
cumberent: gelboe montib male¬
dicit dicens: montes gelboe. nec roᷤ
nec pluuia ueniant suꝑ uos. neq sĩt
agri primitiaꝵ: quia ibi abiectus ẽ
cłyppeus saul: quasi non esset unc
tus olco: Quid est qͦd iheremias cũ
p̃dicationem suam cerneret audien¬
tium difficultate p̃pediri maleditit
dicens: maledistus ui qui admin¬
tiauit patri meo dicens: natus ẽ tͥ
Saul moriente deliquerunt: qͣtinꝰ
in eis nec ros nec pluuia caderet: ⁊¬
ab omni eos uiriditatis germine
sententit sermo siccaret: S quia
gelboe interp̃tatur decursus: per
Saul autem unctum ⁊ mortuum:
mors nr̃i mediatoris exprimit᷑: ñ
in merito per gelboe montes. suꝑ¬
ba iudeorum corda signant᷑: que
dum in huius mundi desideriis
defluunt: in xp̃i idest uncti se mor¬

Expanded text:
ram accipiendae. --Sed si prius in sacro eloquio alia maledicta discutimus, hoc quod beati Job ore prolatum est, subtilius indagamus. Quid est enim, quod David, qui retribuentibus sibi mala non reddidit, cum Saul et Jonathas bello occumberent, Gelboe montibus maledicit, dicens: Montes Gelboe, nec ros nec pluvia veniat super vos, neque sint agri primitiarum, quia ibi abjectus est clypeus  Quid est quod Jeremias, cum praedicationem suam cerneret audientium difficultate praepediri, maledicit dicens: Maledictus vir qui annuntiavit patri meo, dicens: Natus est tibi es Gelboe, Saul moriente deliquerunt, quatenus in eis nec ros nec pluvia caderet, et ab omni eos viriditatis germine sententiae sermo siccaret? Sed quia Gelboe interpretatur decursus, per Saul autem unctum et mortuum, mors nostri Mediatoris exprimitur; non immerito per Gelboe montes superba Judaeorum corda signantur, quae dum in hujus mundi desideriis defluunt, in Christi, id est uncti, se mor
Abbreviated transcription (Latin):
Nimis itaq est in congruum: yt
sũsꝑicemiur eum nullo instigante:
nullo pulsante ex in patientia ad uo¬
cem maledictionis erumpere: quẽ
nimirũ nouimꝰ inter dampna rerũ
mortemq filiorum: inter uulnera
corporis. inter uerba malesuadentiᷤ
uxoris. magna creatori p̃conia hy¬
mili mente reddidisse. Patefectt gͦ
qua mente hec quietꝰ dixerit: qui
tot dei laudes etiam percussus ema¬
nauit. Neq enim pꝰtmodum non
percussus superbire potuit: quen
et in ꝓcussione dolor humilem ostẽ¬
dit. S cum certe nouimꝰ: qͦd male¬
dictum scriptura sacra prohibet :
cur recte aliquando fieri dicimus.
qͦd uitari eodem sacro eloquio ñ ig
noramus:

Expanded text:
Nimis itaque incongruum est ut Nimis itaque incongruum est ut suspicemur eum, nullo instigante, nullo pulsante, ex impatientia ad vocem maledictionis erumpere, quem nimirum novimus inter damna rerum mortemque filiorum, inter vulnera corporis, inter verba male suadentis uxoris, magna creatori praeconia humili mente reddidisse. Patefecit ergo qua mente haec quietus dixerit, qui tot Dei laudes etiam percussus emanavit. Neque enim postmodum non percussus superbire potuit, quem et in percussione dolor humilem ostendit. Sdictum Scriptura sacra prohibet, cur recte aliququod vitari eodem sacro eloquio non ignoramus?
Abbreviated transcription (Latin):
tesq fuisse fleuisse: puluere capita
conspersisse. ⁊ diu consedentes in t̾ra
tacuisse memorant᷑: at deinde sub¬
iungit᷑. Post hec aperuit iobos suũ :
et maledixit diei suo: ut ip̃e uidelicet
narrationis ordoꝑꝓendatur: quia.
nequaqͣm maledcm perimpatientiã
protulit. qui ad maledictionis uotẽ
nim ira motꝰ malediceret audito dã¬
pno substantie cognita morte filior
eum proculdubio ad maledictionem
dolor excitaret. Sed quid tunc dixit:
audiuimꝰ. Ait namq. Dñs dedit:
dñs abstulit. Ruirsum si ia motꝰ ma¬
lediceret.: saltem percussus in corpore:
uel male suasus a coniuge: maledẽm
inferre potuiss S quid tunt respon¬
dit agnouimꝰ. Ait namiq. Locuta es qͣ¬
si una ex stultis mulierib. Si bona.
accepimus demanu dñi: mala qͣre
non suscipiamꝰ: Post hec uero desc̾¬
bitur: quia amiti ueniunt. flent.
consident. tacent. moxq sb̃iungit᷑
hoc qͦd diei suo maledixisse perhibet᷑.

Expanded text:
tesque flevisse, pulvere capita tesque flevisse, pulvere capita conspersisse, et diu considentes in terra tacuisse memorantur, ac deinde subjungitur: Post haec aperuit Job os suum, et maledixit diei suo; ut ipso videlicet narrationis ordine perpendatur quia nequaquam maledictum per impatientiam protulit, qui ad maledictionis vocem nim ira motus malediceret, audito damno substantiae, cognita morte filiorum, eum procul dubio ad maledictionem dolor excitaret. Sed quid tunc dixit audivimus. Ait namque: Dominus dedit, Dominus abstulit . Rursum, si ira motus malediceret saltem percussus in corpore, vel male suasus a conjuge, maledictum inferre potuisset. Sed quid tunc respondit agnovimus. Ait namque: Locuta es quasi una ex stultis mulieribus. Si bona accepimus de manu Domini, mala quare non sustineamus? Post haec vero describitur, quia amici veniunt, flent, consident, tacent; moxque subjungitur hoc, quod diei suo maledixisse perhibetur.
Abbreviated transcription (Latin):
est negleste disserendum qͦd dicitur:
aperuit os suum. Scriptura enim sa¬
cra ex his que tenuiter p̃mitit: reue¬
renter expestanda indicat que sb̃iũ¬
git. Sieut enim clausa uascula quid
intus habeant ignoramus: aperto
uero ore uasculorum quid intͥnsecitᷤ
ꝯtineatur agnoscimꝰ: ita scor corda
que clauso ore occulta sunt: aperto o¬
re detegunt᷑. Et tum cogitationes de¬
tegunt: os aperire referuntur: ut
intenta mente quasi apertis uascr¬
lis: quid intus ꝯtineant festinemuᷤ
agnoscere: ac nosmetipõs eorum in¬
timo odore retreare. Ende ⁊ sublimia
p̃cepta dño in monte dicturo ꝑ̾mitti
um os in p̃ceptis aperuit: in quib
dudum aperuerat ora propħarm.
Ualde autem sollerter intuendũ est
qͦd dicitur post hec : ut nimirũ uitꝰ¬
rei que aguur: ueraciter extempore
sentiatur. Prius enim rerum uastitaᷤ
extinctio pignoꝵ dolor uuluerũ per¬
suasio coniugis: aduentꝰ amicorꝰ deᷤ¬
cribuur: qui scidisse uestes exclam̃a¬

Expanded text:
est neglecte disserendum quod dicitur, Aperuit os suum. Scriptura enim sacra ex his quae tenuiter praemittit, reverenter exspectanda indicat quae subjungit. Sicut enim clausa vascula quid intus habeant ignoramus, aperto vero ore vasculorum quid intrinsecus contineatur agnoscimus; ita sanctorum corda, quae clauso ore occulta sunt, aperto ore deteguntur; et cum cogitationes detegunt, os aperire referuntur, ut intenta mente, quasi apertis vasculis, quid intus contineant festinemus cognoscere, ac nosmetipsos eorum intimo odore recreare. Unde et sublimia praecepta Domino in monte dicturo praemittsuum in praeceptis aperuit, in quibus dudum aperuerat ora prophetarum. Valde autem solerter intuendum est quod dicitur, Post haec, ut nimirum rei virtus quae agitur veraciter ex tempore sentiatur. Prius enim vastitas rerum, exstinctio pignorum, 105 dolor vulnerum, persuasio conjugis, adventus amicorum describitur, qui scidisse vestes, exclaman
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ curet necesse est. ut quieqͥd
audientiũ mores instruit rimet᷑: ⁊¬
hunc rectum loqñdi ordinẽ deputet.
sicum oportunitas edificationis exi¬
git. ab eo se quod loqui ceperat utilit̾
deriuet. Sacri enim tractator eloquii:
morem fluminis debet imitari fbo¬
uius quippe dum per alueum deflu¬
it: si ualles concauas ex latere ꝯtĩgit.
in eas ꝓtimis su imꝑetꝰ cursũ deuer¬
tit. Gymq illas sufficient̾ imꝑleu̾it:
repente se in alueum resundit. Sic
nimirũ sit diuini uerbi ẽẽ trastator
debet: ut cum de qͣlibet re dixerit.
si fortasse iuxta positam occasionẽ cõ¬
grue edisicationis inuenerit: qͣsi ad
uicinam uallem lingue undas intor¬
queat. ⁊ cum sõiuncte instructõis cã¬
pum sufsiuent̾ infuderit: ad sermo¬
nis ꝓpositi alneum recurrat. Sciendũ¬
uͦ est qͦd q̃ dam hystorica expositione
tͣnscurrimꝰ: ⁊ per allegoriam q̃dam
typica inuestigatione ꝑscrutam᷑. q̃¬

Expanded text:
loquitur, curet necesse est ut quidquid loquitur, curet necesse est ut quidquid audientium mores instruit rimetur; et hunc rectum loquendo ordinem deputet, si cum opportunitas aedificationis exigit, ab eo se, quod loqui coeperat, utiliter derivet. Sacri enim tractator eloquii morem fluminis debet imitari. Fluvius quippe dum per alveum defluit, si valles concavas ex latere contingit, in eas protinus sui impetus cursum divertit; cumque illas sufficienter impleverit, repente se in alveum refundit. Sic nimirum, sic divini verbi esse tractator debet, ut cum de qualibet re disserit, si fortasse juxta positam occasionem congruae aedificationis invenerit, quasi ad vicinam vallem linguae undas intorqueat. Et cum subjunctae instructionis campum sufficienter infuderit, ad sermonis propositi alveum recurrat. Sanem ait: Quedam ystorica expositione transcurrimus, et per allegoriam quedam typica investigatione perscrutamur. Que
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ⁊ cum postrema dictarem: quo stilo
pͥma dix̾am sollicite aitendi. Egigͦ ut
Lea que locutꝰ sum studiosa emendati¬
one transturrens: qͣsi ad similitudinẽ
dictatꝰ erigerem. ⁊ ea que dictauerã nõ
longt a colloquentis sermone dis creya
rent. qͣtinuis dum hoc teñdiratur
illuo attrahitur: edita mͦ dissimil.
res ñ dissimilis formaretur. Qmuis
terciã huiꝰ operis partem. ut collo q̃n¬
do ꝓtuli. pene ita dereliqui. quia cum
me fr̃s ad alia pertrahunt. hanc subti¬
lius emendari noluert̃. Quib nimi¬
rum multa inbentib dum parere.
modo per expositionis minist̾ium.
modo per ꝯtemplatoĩs actensĩ. modo
per mortalitatis inftrum̃tũ uolui.
hoc opꝰ per triginta ⁊ quinq uoluĩa
extensum. in sex codicib expleui. Unde
⁊ in eo sepe quasi post ponere ordinẽ
expositionis inuenior. ⁊ paulo dintiꝰ
ꝯtemplationis latitudini ac moralita¬
tis insudo. Sedtamen qͥsquis de deo¬

Expanded text:
quia et cum postrema dictarem, quo stylo quia et cum postrema dictarem, quo stylo prima dixeram, sollicite attendi. Egi ergo, ut et ea quae locutus sum, studiosa emendatione transcurrens, quasi ad similitudinem dictatus erigerem; et ea quae dictaveram, non longe a colloqrent: quatenus dum hoc tenditur, illud adtrahitur, edita modo dissimili res non dissimilis formaretur. Quamvis tertiam ipsius operis partem ut colloquendo protuli, pene ita dereliqui, quia cum me fratres ad alia pertrahunt, hanc subtilius emendari noluerunt. Quibus nimirum multa jubentibus, dum parere modo per expositionis ministerium, modo per contemplationis ascensum, modo per moralitatis instrumentum volui, opus hoc per triginta et quinque volumina extensum, in sex Codicibus explevi. Unde et in eo saepe quasi postponere ordinem expositionis invenior, et paulo diutius contemplationis latitudini ac moralitatis insudo. Sed tamen q
Abbreviated transcription (Latin):
quem aperta est lingua mutora qui lĩ¬
guas infantiũ facit disertas. qui im¬
mensos brutosq a sine ruditꝰ: ꝑsensa¬
tos humani colloquii distinxt̃ modos.
Ouidgͥ nurũ si intellectum stulto hõi
p̃beat: qui ueritatẽ suam cũ uoluerit.
etiam per ora ium̃toꝵ narrat: Huiꝰ
gͦ robore ꝯsiderationis attinctus: ari¬
ditatem meã ad indagandũ fontem
tante ꝓfunditatis extitaui. Et qͣmuiᷤ
coꝵ quib exponere compellebar lon¬
ge me uita transcenderet: iniuriosũ
tamen ẽẽ me non credidi. si fluenta ꝑ¬
sib hominũ plumbi fistula minist᷑¬
ret. ¶nde mox eisdem coram posiiͤ
frĩb: pͥora libri sub oculis dixi. Et qr
tempꝰ paulo uacantius reperi: poste¬
riora tractando dictaui. Cumq michi
spacia largiora suppeterent: multa
augens pauca sõtrahens: atq ita ut
inuenta sunt ñ nulla derelinquens.
ea que me loquente excepta sub oculis
fuerant: per libros eñidando ꝯposui.

Expanded text:
quem aperta est lingua mutorum, qui linquem aperta est lingua mutorum, qui linguas infantium facit disertas ; qui immensos brutosque asinae ruditus, per sensatos humani colloquii distinxit modos. Quid igitur mirum, si intellectum stulto homini praebeat, qui veritatem suam, cum voluerit, etiam per ora jumentorum narrat ? Hujus ergo robore considerationis accinctus, ariditatem meam ad indagandum fontem tantae profunditatis excitavi. Et quamvis eorum, quibus exponere compellebar, longe me vita transcenderet, injuriosum tamen esse non credidi, si fluenta usibus hominum plumbi fistula ministraret. Unde mox eisdem coram positis fratribus, priora libri sub oculis dixi; et quia tempus paulo vacantius reperi, posteriora tractando 4 dictavi. Cumque mihi spatia largiora suppeterent, multa augens, pauca subtrahens, atque ita ut inventa sunt, nonnulla derelinquens, ea quae me loquente excepta sub oculis fuerant, per libros emendando composui,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ui hoc quoꝙͣ mͥ in onere sue petit¬
onis addidert̃. ut ñ solum uerba hy¬
storie per allegoriare sensus excuterẽ:
sed allegoriar sensus. ꝓtinus in exer¬
titium moralitatis inclinarem: ad¬
huc aliquid grauius adiungentes :
ut intellecta queq testimoniis cyꝙ¬
gerem: ⁊ plata testimonia si im¬
plicita fortasse uiderent᷑. int̾positõe
suꝑer addite expositionis enodarem.
Mox uero in obscuro hoc oꝑere. atq ã¬
te nos hactenus indiscusso: ad tanta
me ꝑtrahi ac talia agnoni: solo audi¬
tus pondere uictus fateor lassatusq
succubui. sed repente inter formidinẽ
deuotionẽq dep̃hensus: cum in largi¬
torem munerũ oculos mentis attollerẽ:
cunctatione ptposita ilico certus aitẽ¬
di: quia impossibile eẽ non poterat. qd̾
defraternis mͥ cordib caritas impera¬
bat. Fore quippe ydoneũ me ad ifta de¬
peraui: sed ip̃a mei desperatione robu¬
stior. ad illum sꝑem ꝑtimis erexi: per

Expanded text:
Qui hoc quoque mihi in onere suae petitiQui hoc quoque mihi in onere suae petitionis addiderunt, ut non solum verba historiae per allegoriarum sensus excuterem, sed allegoriarum sensus protinus in exercitium moralitatis inclinarem; adhuc aliquid gravius adjungentes, ut intellecta quaeque testimoniis cingerem; et prolata testimonia, si implicita fortasse viderentur, interpositione superadditae expositionis enodarem.o, ut in obscuro hoc opere, atque ante nos hactenus indiscusso, ad tanta me pertrahi ac talia cognovi, solo auditus pondere victus, fateor, lassatusque succubui. Sed repente inter formidinem devotionemque deprehensus, cum in largitorem munerum oculos mentis attollerem, cunctatione postposita, illico certus attendi, quia impossibile esse non poterat, quod de fraternis mihi cordibus charitas imperabat. Fore quippe idoneum me ad ista desperavi: sed ipsa mei desperatione robustior, ad illum spem protinus erexi, per
Abbreviated transcription (Latin):
ut sacri ordinis pondus acciperẽ: qͣti¬
nus in terreno palatio licentiꝰ extu¬
barem. ubi me scilicet multi ex io ⁊¬
nastio frẽs mei g̾mana iuncti cari¬
tate secuti sunt. Quod diuina fc̃m
dispensatõe ꝯspicio: ut eorꝰ semꝑ exẽ¬
plo. ad orationis placitum litus. qua¬
si anchore fune restringerer: cum
causarum scł̃arium incessabili im¬
pulsu fluctuarẽ. Ad illoꝵ quippe cõ¬
sortium uelut ad tutissimi portus si¬
num: terrem actus uolumina fluctꝰq
fugiebam. Et licet illud me mynis¬
terium ex monast̾io abstractũ. a pri¬
stine quietis uita mucrone sue occu¬
pationis extinxerat: int̾ eos tam̃
per studiose lectionis alloquiũ. coti¬
diane me aspiratio ꝯpunctionis ani¬
mabat. Tync eisdem frib etiam co¬
gente te placuit sicut ip̃e memini¬
sti: ut librum beati iob exponere ĩ¬
portuna me petitione ꝯpellerent:
⁊ pro ut u̾itas uires infunderet. eis
myst̾ia tante ꝓfunditatis apperirẽ.

Expanded text:
ut sacri ordinis pondus acciperem, quateut sacri ordinis pondus acciperem, quatenus in terreno palatio licentius excubarem; ubi me scilicet multi ex monasterio fratres mei, germana vincti charitate, secuti sunt. Quod divina factum dispensatione conspicio, ut eorum semper exemplo ad orationis placidum littus, quasi anchorae fune restringerer, cum causarum saecularium incessabili impulsu fluctuarem. Ad illorum quippe consortium, velut ad tutissimi portus sinum, terreni actus volumina fluctusque fugiebam; et licet illud me ministerium ex monasterio abstractum, a pristinae quietis vita, mucrone suae occupationis exstinxerat; inter eos tamen per studiosae lectionis alloquium, quotidianae me aspiratio compunctionis animabat. Tunc eisdem fratribus, etiam cogente te, placuit, sicut ipse meministi, ut librum beati Job exponere importuna me petitione compellerent; et prout veritas vires infunderet, eis mysteria tantae profunditatis aperirem.
Abbreviated transcription (Latin):
toris unda excutit tum tẽpestas ex¬
crescit: repente me sub precextu ec¬
cłiastici ordinis in causarum scl̃au¬
unm pelago repperi: ⁊ quietẽ mo¬
nasterii quia habendo non foraiter.
tenui: qͣm stricte tenenda fuenit ꝑ¬
dendo cognoni. Nam cum mͥ ad ꝑ¬
upiendũ sacri altaris mynist̾ium
obedientie uirtꝰ opponitur: hoc sb̾
eccłie colore susceptum est. Quod si
multe lictat: iterũ fugiendo defle¬
atur. Postq hoc nolenti michi at¬
q renitenti cum graue ess altaris
mynist̾ium: etiam pondꝰ est cure ꝑa¬
storalis iniunctũ. Quod tanto ñc dy¬
rius tolero. quanto me ei impart̃ sc̃¬
tiens: in nulla fiducie ꝯsolatione sͦ¬
ptro. Quia enim mundi iam tẽpora
malis crebrescentib termino ꝓpin¬
quante turbata sunt: ip̃i nos qui ĩ¬
teriꝰ myst̾iis deseruire credimͣ: curis
exteriorib implicam᷑. Sicut eo quop
temꝑe quo ad ministeriũ altaris ac¬
cessi. hoc de me ignorante me actũ ẽ:

Expanded text:
toris unda excutit, cum tempestas extoris unda excutit, cum tempestas excrescit, repente me, sub praetextu ecclesiastici ordinis, in causarum saecularium pelago reperi; et quietem monasterii, quia habendo non fortiter tenui, quam stricte tenenda fuerit, perdendo cognovi. Nam cum mihi ad percipiendum sacri altaris ministerium, obedientiae virtus opponitur, hoc sub Ecclesiae colore susceptum est, quod 3 si inulte liceat, iterum fugiendo deflectatur. Postque hoc nolenti mihi atque renitenti, cum grave esset altaris ministerium, etiam pondus est curae pastoralis injunctum. Quod tanto nunc durius tolero, quanto me ei imparem sentiens, in nulla fiduciae consolatione respiro. Quia enim mundi jam tempora, malis crebrescentibus, termino propinquante turbata sunt; ipsi nos, qui internis mysteriis deservire credimur, curis exterioribus implicamur: sicut eo quoque tempore, quo ad ministerium altaris accessi, hoc de me, ignorante me, actum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Udum te
frater bea¬
tissime in
constanti¬
nopolitana urbe cognoscens: cum
mt illic sedis aplice responsa confrrĩ¬
gerent. et te illuc iniuncta pro causis
Aei uirisigotharũ legatio ꝑduxisset:
omne in tuis aurib quod inchi de me
displicebat exposui: qm̃ din longeq cõ¬
uersionis grãm distuli: ⁊ postquam
celesti sum desiderio afflatus secula¬
rihabitu contegi melius putani. Aꝑi¬
ebati enim michi iam de et̾nitatis
amore quid quererẽ: sed molita me
consuetudo deuinxerat. ne exteriorẽ
tultum mutarẽ. Cumq ad huc me co¬
geret animꝰ. p̃senti mundo quasi
specietenꝰ deseruire: ceꝑunt multa
contra me ex eĩdem mundi tura suc¬
trescere. ut in eo iam non specie sed
qͦd est granius mente retinereꝵ. Q
tandem cuncta solluite fugiens. por¬
tum monast̾ii petu. ⁊ relictis que nr̃o¬
di sunt ut frustra tunc credidi: ex
hiiꝰ uite naufragio nudus euasi. Q
enim plerumq nauẽ incaute reli¬
gatam. ⁊ iam de simi tutissimi lit¬

Expanded text:
udum te, frater beatissime, in Constantinopolitana urbe cognoscens, cum me illic sedis apostolicae responsa constringerent, et te illuc injuncta pro causis fidei Visigothorum legatio perduxisset, omne in tuis auribus, quod mihi de me displicebat, exposui: quoniam diu longeque conversionis gratiam distuli, et postquam coelesti sum desiderio afflatus saeculari habitu contegi melius putavi . Aperiebatur enim mihi jam de aeternitatis amore quid quaererem, sed inolita me consuetudo devinxerat, ne 2 exteriorem cultum mutarem. Cumque adhuc me cogeret animus praesenti mundo quasi specie tenus deservire, coeperunt multa contra me ex ejusdem mundi cura succrescere, ut in eo jam non specie, sed, quod est gravius, mente retinerer. Quae tandem cuncta sollicite fugiens, portum monasterii petii, et relictis quae mundi sunt, ut frustra tunc credidi, ex hujus vitae naufragio nudus evasi. Quia enim plerumque navem incaute religatam, etiam de sinu tutissimi lit
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sicut huius quo epistole te¬
nor enuntiat. ñ metasmi collisionẽ
fugio: ñ barbarismi nfusionẽ de¬
uito: situs mot᷑q etin p̃positionũ
casus seruare contem. quia indig¬
num uehem̃ter exismo. Ut uerba
celestis oraculi restrirã subregulis
donati. Neq enim h abullis inter¬
p̃tib. m scripture sae auctoritate
seruata sunt. Ex quaimirũ quia
nr̃a expositio oritut igni᷑ ꝑfecto ẽ.
at quasi edita sobol speciem sue
matris imittet᷑. Noim uero tͣnsla¬
tõem dissero: sed cu ꝓbationis car¬
sa me exigit. nunc mam ñc uete¬
rem ꝑer testimoniassumo. ut qͥa
sedes apłica cui deo icͥtore p̃fideo ntͣ¬
ꝙ utitur: m̾er quo labor studii ex

Expanded text:
Nam sicut hujus quoque epistolae teNam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis oDonati. Neque enim hec ab ullis interpretibus in Scripture sacre auctoritate servata sunt. Ex qua nimirum quia nostra expositio oritur, dignum profecto est ut quasi edita soboles speciem suae matris imitetur. Novam vero translationem dissero; sed cum probationis causa exigit, nunc novam, nunc veterem per testimonia assumo; ut quia sedes apostolica, cui Deo auctore praesideo, utraque utitur, m
Abbreviated transcription (Latin):
timare qͦd sentit. Cyid namq est
officium corporis: nͥ orgauĩ cordis ͤ
Et qmlibet peritꝰ cantana artifex
explere artem non ualet. nͥ ad hãc
sͥ ⁊ mynisti̾a ext̾iora concedant: qr
nimirũ canticũ qͦd docta nanꝰ impe¬
rat: quassata organa ꝓpri ñ resub¬
tant. nec artem flatus exinit. si
scissarimis fistula stride. Qranto
itaq grauius expositionis iec qͣltaᷤ
p̃mitur. in qua dicendi gim sic frac¬
lura organi dissipat: ut mnc perie
ars nulla componat. Qoso autem
ut huiꝰ operis dicta ꝑcurms. in his
uerborum folia non reqiras: quia
per satra eloquia abeorm tractato¬
rib infructuose loqͣcitas leuitas
studiose compescit᷑: dui in templo
dei nemus plantari ꝓhiet᷑. Et cunc¬
ti proculdubio scimtis. eua quotiẽs
in foliis male lete segetis ilmi ꝓfici¬
unt: minori ꝑlenitudin spicarum
grana turgescunt. Unbi ip̃am loq̃n¬
di artem qͣm magister discipline
ext̾ioris insinuant: seiare despexi.

Expanded text:
timare quod sentit. Quid namque est timare quod sentit. Quid namque est officium corporis, nisi organum cordis? Et quamlibet peritus sit cantandi artifex, explere artem non valet, nisi ad hanc sibi et ministeria exteriora concordent: quia nimirum canticum, quod docta manus imperat, quassata organa proprie non resultant; nec artem flatus exprimit, si scissa rimis fistula stridet. Quanto itaque gravius expositionis meae qualitas premitur, in qua dicendi gratiam sic fractura organi dissipat, ut hanc peritiae ars nulla componat? Quaeso autem ut hujus operis dicta percurrens, in his verborum folia non requiras, quia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi.
Abbreviated transcription (Latin):
transmisi: in qua quicqͥd tua scĩtaᷤᷤ
tepidum incultumq repererit: tan¬
to michi celerrime indulgeat. qͣnto
hoc me egrum dicere ñ ignorat. Nã
dum molestia corpꝰ atterit᷑: affecta m̃¬
te etiam dicendi ffudia languescunt.
Multa quippe annorꝰ iam curricula
deuolunt᷑. qͦd crebris uiscerũ dolori¬
b trucior: horis mom̃tisq omnaib fcͣ¬
Ra stomachi uirtute lassesco. Lentis
qͥdem: sed tamen ꝯtinuis febrib an¬
helo. Inter que hec dum sollicitus ꝑẽ¬
so: quia scriptura teste. omnis filiuᷤᷤ
qui recipitur flagellat᷑. quo malis p̃¬
sentib durius deprimor. eo de et̾na
cełius p̃sumptõe respiro. Et fortas¬
sẽ hoc diuine ꝑuidentie osiliũ fuit.
ut ꝑcussum ĩob percussus exponerẽ:
⁊ flagellati mentẽ melius per flagel¬
laboris mer studiis in hoc molestia
corporalis obsistit. qͦd carnis uirtꝰ cũ
locutionis mynist̾ium exhibere uix
sufficit: mens digne non ualet in¬

Expanded text:
transmisi. In qua quidquid tua sanctitas transmisi. In qua quidquid tua sanctitas tepidum incultumque repererit, tanto mihi celerrime indulgeat, quanto hoc me aegrum dicere non ignorat. Nam dum molestia corpus atteritur, affecta mente etiam dicendi studia languescunt. Multa quippe annorum jam curricula devolvuntur, quod crebris viscerum doloribus crucior, horis momentisque omnibus fracta stomachi virtute lassesco, lentis quidem, sed tamen continuis febribus anhelo. Interque haec dum sollicitus penso quia, Scriptura teste, Omnis filius qui a Deo recipitur, flagellatur , quo malis praesentibus durius deprimor, eo de aeterna certius praesumptione respiro. Et fortasse hoc divinae providentiae consilium fuit, ut percussum Job percussus exponerem, et flagellati mentem melius per flagellaboris mei studiis in hoc molestia corporalis obsistit, quod carnis virtus cum locutionis ministerium exhibere vix sufficit, mens digne non potest in
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus ex ea. si despexi p̃tereuntẽ
eo qͦd non habuerit indum̃tũ. ⁊ ab̾q
oꝑimento paupetẽ. si ñ benedixer̃t
michi latera eius.⁊ de uellerib ouiũ¬
mearũ calefactꝰ est. Que uidelicet
si ad allegorie sensum uiolentꝰ inflec¬
timus: tuncta eiꝰ miscd̃ie fc̃ã uacuamꝰ.
Diuinꝰ ⁊ enim sermo sicut mystiis pry¬
dentes exertet: sic plerumq suꝑficie
simplices refouet. habet inpublico.¬
unde ꝑuulos nutriat: seruat in se¬
creto. unde mentes sublimiũ in admi¬
ratione suspendat. Qyasi quidam qͥp¬
pe ẽ fluuiꝰ ut ita dixerim planus ⁊ altꝰ.
in qͦ ⁊ agnus ambulet. ⁊ elefans nacet.
Ut gͦ uiius cuiꝰq loci oportunitas po¬
stulat. ita se per studiũ ordo expositi¬
onis ĩmitat: qͣtinus tanto uerius sẽ¬
sum diuine locutionis inueniat: qͣn¬
tout res queq exegerit. per causarꝰ
positionẽ recensendã tue b̃itudini.¬
non quia uelut dignam debui: s
qr te petente me memini ꝓmisisse

Expanded text:
pupillus ex ea. Si despexi pereuntem, eo quod non habuerit indumentum, et absque operimento pauperem. Si non benedixerunt mihi latera ejus, et de velleribus oviumearum calefactus est . Quae videlicet si ad allegoriae sensum violenter inflectimus, cuncta ejus misericordiae facta vacuamus. Divinus etenim sermo sicut mysteriis prudentes exercet, sic plerumque superficie simplices refounde parvulos nutriat, servat in secreto unde mentes sublimium in admiratione suspendat. Quasi quidam quippe est fluvius, ut ita dixerim, planus et altus, in quo et agnus ambulet et elephas natet. Ut ergo uniuscujusque loci opportunitas postulat, ita se per studium ordo expositionis immutat; quatenus tanto verius sensum divinae locutionis inveniat, quanto, ut res quaeque exegerit, per causarum Et tamen alia responsione subjungit: Nenon quia velut dignam debui, sed quia te petente memini promisisse,
Abbreviated transcription (Latin):
rie ponmnꝰ: deinde per significatõ¬
nem tyncam. in arcem fidei fabri¬
cam metis erigimꝰ. Ad extremũ qͦ
per morlitatis grãm. quasi suꝑdu¬
cto edifiũ colore uestimꝰ. uł certe qͥd
u̾itatis icta. nisi reficiende m̃tis ali¬
menta cedenda sunt: Qre modis al¬
t̾nantib ꝓnlaiplicit̾ disserendo. fercu¬
lo oris ofrimꝰ: ut inuitati lectoris qͣ¬
si comui nr̃i fastidium repellamus.
Qui diusͣ multa oblata ꝯsiderat.
qͦd eligatiꝰ decernit assumat. Aliq̃n
uero expiere aꝑta hystorie uerba ne¬
gligimu ne tardius ad obscura ue-¬
namꝰ. Aqͣndo autẽ intelligi iuxta
litt̾am nueunt. quia suꝑficietenꝰ ac¬
cepta. neiaqͣm instructõem legenti¬
b. sed errem gignunt. Ecce ⁊ erã dr᷑:
sub quo euant᷑ qui portant orbem.
Et de taruiro qͥs nesciat. qͦd neqͣqͣm
uanas ꝑtarꝰ fabulas sequit᷑: ut mũ¬
di molem buehi gyganteo sudore suᷤ

Expanded text:
riae ponimus; deinde per significationem typicam in arcem fidei fabricam mentis erigimus; ad extremum quoque per moralitatis gratiam, quasi superducto aedificium colore vestimus. Vel certe quid veritatis dicta, nisi reficiendae mentis alimenta credenda sunt? Quae modis alternantibus multipliciter disserendo, ferculum ori offerimus; ut invitati lectoris quasi convivae nostri fastidium repellamus, qui dum sibi multa oblata considerat, quod elegantius decernit, assumat. Aliquando vero exponere aperta historiae verba negligimus, ne tardius ad obscura veniamus: aliquando autem intelligi juxta litteram nequeunt; quia superficie tenus accepta, nequaquam instructionem legentibus, sed errorem gignunt. Ecce etenim dicitur: Sub quo curvantur qui portant orbem . Et de tanto viro quis nesciat quod nequaquam vanas poetarum fabulas sequitur, ut 5 mundi molem subvehi giganteo sudor
Abbreviated transcription (Latin):
gensq diluculo: offerebat holocay¬
sta per singłõs. In orbem dies conui¬
uii transeunt: cum p̃dicationũ my¬
steria ꝑagunt᷑ Pactisq conuiuiis.
holocaustum iob pro filiis obtulit:
quia pro apłis de p̃dicatione redeun-¬
tib patrem redemptor. exorauit.
Bene autem mittendo sanctificare
ex se procedit discipłorum cordib
tribuit: quicqͥd culpe in ẽẽ potuit
emundauit. Recteq ad offerenda
holocausta dilutulo ꝯsurgere ꝑhibet᷑
qr per hoc qͦdpro nobis intercessio¬
ns sue petitionem obtulit. discus¬
sa erroris nocte humane mentis te¬
nebras illustrauit: ne quo peccati
ꝯtagio ex ip̃a p̃dicationis gña mers
in occulto polluat᷑: ne s que agit tͥ¬
buat. ne sͥ tribuendo q̃ agebat amit¬
tat. Unde recte sbiungitur. Dicebat¬

Expanded text:
rgensque diluculo offerebat holocausta per singulos. » In orbem dies convivii transeunt, cum praedicationum ministeria peraguntur. Peractisque conviviis, holocaustum Job pro filiis obtulit; quia pro apostolis de praedicatione redeuntibus, Patrem Redemptor exoravit. Bene autem mittendo sanctificare m, qui a se procedit, discipulorum cordibus tribuit, quidquid culpae inesse potuit, emundavit. Recteque ad offerenda holocausta diluculo consurgere perhibetur; quia per hoc quod pro nobis intercessionis suae petitionem obtulit, discussa erroris nocte, humanae mentis tenebras illustravit; ne quo peccati ntagio, ex ipsa praedicationis gratia, mens in occulto polluatur; ne sibi quae agit tribuat; ne sibi tribuendo quae agebat, amittat. Unde recte subjungitur: CA
Abbreviated transcription (Latin):
de eius muere sͥ głam p̃bere. Unde
reste scĩs apłis pͦt predicatoẽm dñs
pedes lauit: ut iudelicet aperte mõ¬
straret : qr plerumq ⁊ in bono oꝑe
peccati puluis contrahit᷑: ⁊ inde ĩ¬
quinant᷑ uestigia loquentiũ. unde
audientiũ corda mundant᷑. Nam se¬
penon nulli dum exhortationis u̾¬
ba faciunt. qͣmlibet tenuiter sese
intrinsetꝰ qr per eos purgationis gr̃ã
deriuat᷑ extollunt. Exmq uerbo ali¬
ena oꝑa deluunt: qͣsi ex bono itine̾
puluerem male intentionis sumũt.
Quid gͦ fuit pꝰt p̃dicatoẽm pedes di¬
scipłor lauare: nisi post p̃dicationis
głam cogitat᷑onum puluem cergere:
gressus q cordis ab interna elatione
mundare: Nec obstat ab omnimoda
mediatoris scientia qͦd dittuir. ne for¬
te. Nam cuncta sciens. s in locutio¬
ne sua innorantiã nrãm sustuiẽs
atq dum suscepit docens: ñ nũqͣm
qͣsi ex nr̃a dubitatione loquitur. sic̃
dicit. filius hominis ueniens. putaᷤ
inueniet fidem in terra: Expletis gͦ

Expanded text:
de ejus munere sibi gloriam praebere. Unde recte sanctis apostolis post praedicationem Dominus pedes lavit ; ut videlicet aperte monstraret quia plerumque et in bono opere peccati pulvis contrahitur, et inde inquinantur vestigia loquentium, unde audientium corda mundantur. Nam saepe nonnulli dum exhortationis verba faciunt, quamlibet tenuiter, sese intrinsecus, quia per eos purgationis gratia derivatur, extollunt; cumque verbo aliena opera diluunt, quasi ex bono itinere pulverem malae cogitationis sumunt. Quid ergo fuit post praedicationem pedes discipulorum lavare, nisi post praedicationis gloriam, cogitationum pulverem tergere, gressusque cordis ab interna elatione mundare? Nec obstat ab omnimoda Mediatoris scientia quod dicitur: Ne forte. Nam cuncta sciens, sed in locutione sua ignorantiam nostram suscipiens, 28 atque dum suscipit docens, nonnunquam quasi ex nostra dubitatione loquitur, sicut dicit: Filius hominis veniens, putas, inveniet fi
Abbreviated transcription (Latin):
let inueniri. Potum uidit scͥpt᷑am sa¬
cram ꝓpħa cum diceret: o omnes siti¬
entes uenite ad aqͣs. Si potꝰ aꝑta mã
data non eẽnt: per semetipam ueri-¬
tas sĩ clamaret. Si qͥs sitit ueniat ad
me ⁊ bibat. Quasi cybum ac potum
uidit ꝓpħ̾a iudee defuisse. cum dic̾e̾t.
Nobiles eius interierunt fame: ⁊
multitudo eius siti exaruit. Pauco
rum quippe est fortia. ⁊ occulta cog¬
noscere: multor uͦ hystorie aꝑta.
sentire. Et idcirto iudee nobiles non
siti s fame interisse asserit: quia.
hi qui p̃esse uidebant᷑. dum totos se
exteriori intelligentie ded̾ant: qͦd de ĩ¬
timis discutiendo manderent ñ ha¬
bebant. QQia uͦ sublimiorib ab int̾no
intellesty cadentib paruulorꝰ intel¬
ligentia. ⁊ in exteriorib exsiccat᷑: rec¬
te illic adiungitur. multitudo eiꝰ sig
exaruit. Ac si aꝑte diceret. Dum uulgꝰ
uite sue studium deserit: iam nec fly¬
enta hystorie exquirit. Et occulta mã

Expanded text:
let inveniri. Potum vidit Scripturam salet inveniri. Potum vidit Scripturam sacram propheta, cum diceret: Omnes sitientes venitedata non essent, per semetipsam Veritas non clamaret: Si quis sitit, veniat ad me et bibat . Quasi cibum ac potum vidit propheta Judaeae defuisse, cum diceret: Nobiles ejus interierunt fame, et multitudorum quippe est fortia et occulta cognoscere: multorum vero historiae aperta sentire. Et idcirco Judaeae nobiles, non siti, sed fame interisse asserit, quia hi qui praeesse videbantur, dum totos se exteriori intelligentiae dederant, quod de intimis discutiendo manderent non habebant. Quia vero sublimioribus ab interno intellectu cadentibus, parvulorum intelligentia et in exterioribus exsiccatur, recte illic adjungitur: Multitudo ejus siti exaruit. Ac si aperte diceret: dum vulgus vitae suae studium deserit, jam nec fluenta historiae exquirit. Et occulta sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ram optimam iudet: cum simplex
gentilitas idcirco se ad robur boni ope¬
uis erigit: quia ad eterne uite patͥam
tendit: que ⁊ ad portandum humerũ
p̃ceptis eciam grauib inoꝑatione se
subiat. ⁊ quicqd intolerabile pusil¬
lanimitas asserit. hoc ei leue ac faci¬
le spes remunerationis ostendit. Qa
gͦ ad et̾nam requiem pro elector parte
Rudea gentilitasq collignur: recte qͥn¬
genta iuga boum. ⁊ quingente asine
Habere ꝑhibentur. Sequitur. Ac fa
anmalium młcitudo describitur. et
familia in extremo memorat᷑: nͥ qͦd
ad cegnitionem fidei ꝑrius stulta mũ¬
di couecta sunt. ut p̾t eius etiam asty¬
ta uocarentur paulo aitestante qͥ ait:
ñ multi sapientes scd̾m carnem. ñ
multi potentes. ñ multi nobiles. sed

Expanded text:
terram optimam videt, cum simplex terram optimam videt, cum simplex gentilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Qui et ad portandum humerum praeceptis etiam gravibus in operatione se subjicit, et quidquid intolerabile pusillanimitas asserit, hoc ei leve ac facile spes remunerationis ostendit. Quia ergo ad aeternam requiem pro electorum parte Judaea gentilitasque colligitur, recte quingenta juga boum, et quingentae asinae haberi perhibeanimalium multitudo describitur, et familia in extremo memoratur: nisi quod ad cognitionem fidei prius stulta mundi collecta sunt, ut post ejus etiam astuta vocarentur, Paulo attestante, qui ait: Non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non mu
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ aridam: ut faciatis unum ꝓse¬
litum ⁊ cum fu̾it fc̃s. facitis eum
filium gehenne duplo qͣm uos. Qs
iugum graue legis presserat: qr exce¬
riora littere mandata tolerabant.
Quib uoce u̾itatis dicit᷑. Uenite ad
me omnes qui laboratis ⁊ onerati estiᷤᷤ:
⁊ ego uos reficiam. Tollite iugũ meũ¬
suꝑuos: ⁊ discite a me quia mits sũ
et humił corde. Ed gͦ in euumngłio uñ
laborantib requies promittitier. hoc ẽ
qͥd hic iuga boum quingenta memorã¬
tur: quia qui redemptori dño colla sy
quiem ꝑueniie desid̾ant: cuncta mã¬
datorꝰ gnera libenter portanti. Unde.
bene qͦd hanc requiem. populus gen¬
tilis appeteret: iacob filios alloquenᷤᷤ
ꝓphetica hoc studuit noce signare di¬
cens. hrachar asinus fortis. accubanᷤ
in t̾mmos: uidit requiem qͦd eẽt bo¬
na ⁊ t̾ram qͥd optima: ⁊ supposuit hy¬
qmiescere: nichilq dehis que ñc inme¬
dio u̾sant᷑ q̃rere: sed ultima deside¬
rare. Et fortis asinus requiem at t̾

Expanded text:
faciatis unum proselytum; et cum fuerit factus, facitis eum filium gehennae duplo, quam vos . Quos grave jugum legis presserat, quia exteriora litterae mandata tolerabant. Quibus voce Veritatis dicitur: Venite ad me omnes, qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam super vos, et discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quod ergo in Evangelio bene laborantibus requies promittitur, hoc est quod hic juga boum quingenta memorantur: quia qui Redemptoris dominio collaquiem pervenire desiderant, cuncta mandatorum onera libenter portant. Unde bene, quod hanc requiem populus gentilis appeteret, Jacob filios alloquens, prophetica hoc studuit voce signare, dicens: Isachar asinus fortis, accubans inter terminos, vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima, et supposuit huquiescere, nihilque de his quae nunc in medio versantur quaerere, sed ultima desiderare. Et fortis asinus requiem bonam et
Abbreviated transcription (Latin):
ferens dicebat. Ne forte peccau̾int fi¬
lii mei ⁊ benedixerint deo in cordib
sius: quia redemptor nr̃ pt᷑qͣm pre¬
dicatores suos a malis impugnanti¬
b deluit: etiam inter bona que ege¬
rant a temptationib defendit. Sic¬
eb iob sactificium offerre ñ cessat:
qr sine intermissione pro nobis ho¬
locaustum redemptor. immolat: qr.
sine cessauione patri suam pro nobis
incarnatoem demon ftrant. Ip̃a qͥ ppe
eius incarnatio: nr̃e emundatõis
oblauo est. Cumq se hõiem osten¬
dit. delicta hominis int̾ueniens de¬
luit. Et humanitatis sue mysterio
ꝑhennie sacrisitium immolat: qr
ihec sunt eterna que mundat. Igit᷑¬
quia in ip̃o expositionis exordio. Sic
ꝑsona beati iob nuntiari dñm dixi¬
mus: ut designari per illum caput
mus: ptqͣm caput nr̃m quom desi¬
gnatum credatur ostendimis: ñc
corpus eius qͦd nos sumus. quomͦ
exprimat᷑ indicemꝰ: ut qr audiui¬
mus ex hẏstoria qͦd mirem᷑. cogno¬
nuimus ex capite qͥd credamus: con¬

Expanded text:
orte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis; quia Redemptor noster postquam praedicatores suos a malis impugnantibus diluit, etiam inter bona quae egerant a tentationibus defendit. Sebus Job sacrificium offerre non cessat; quia sine intermissione pro nobis holocaustum Redemptor immolat, qui sine cessatione Patri suam pro nobis incarnationem demonstrat. Ipsa quippe eius incarnatio / nostrae est emundationis oblatio. Cumque se hominem ostendit, delicta hominis interveniens diluit et humanitatis suae mysterio perenne sacrificium immolat, quia et haec sunt aeterna, quae mundat. IIquia in ipso expositionis exordio sic persona beati Job nuntiari Dominum diximus, ut designari per illum caput mus; postquam caput nostrum quomodo designatum credatur, ostendimus, nunc corpus ejus, quod nos sumus, quomodo exprimatur, indicemus; ut quia audivimus ex historia quod miremur, cognovimus ex capite quod credamus; con
Abbreviated transcription (Latin):
Ate sunt ⁊ tres filie. Quid in
filias. nisi insirmiores fideliũ
plebes accipimꝰ Que i si ad perfet¬
tionem oꝑis nequaqͣm forti uittr¬
te ꝑmane̾nt: fidem tamen tͥnita¬
tis cognitam constant̾ tenent:
In septem ergo filiis. ordo p̃dicanti¬
um: intrib uero filiab. multitu¬
do signisicatur auditor. Possunt
etiam per tres filias: tres ordines
fidelium designari. Post filios qͥp-
Sspectam fortitudinẽ. tres distindi¬
ones fidelium in eccł̃ie ꝯuersatione
setute sunt: pastoꝵ uidelicet conti¬
arcam inundis rexit: nisi p̃posito¬
rum ordo signatur.: Qui dum ad
formam uite ppłis p̃sunt: scãm et¬
cłiam in tempͣtationũ fluctib re¬
gunt. Quid per danielem cuius
mira abstinentia scribitur: nisi
ꝯtimnentium uita figurat᷑ Nui dũ
cuncta que mundi sunt deserunt:
despecte babylonie alta mente do¬
minant᷑. Quid per iob. nisi bonorꝰ
ꝯiugum uita sigͥnat᷑: Qui de reb
mundi qͣs possident. dum pia oꝑa
faciunt. quasi per terre uiam ad

Expanded text:
ae sunt et tres filiae. Quid in filiabus, nisi 23 infirmiores fidelium plebes accipimus, quae etsi ad perfectionem operis nequaquam forti virtute permanent, fidem tamen Trinitatis cognitam constanter tenent? In septem ergo filiis ordo praedicantium, in tribus vero filiabus multitudo significatur auditorum. Possunt etiam per tres filias tres ordines fidelium designari. Post filios quippolorum conspectam fortitudinem, tres distinctiones fidelium in Ecclesiae conversatione secutae sunt: pastorum videlicet, et contiarcam in undis rexit, nisi praepositorum ordo signatur; qui dum ad formam vitae populis praesunt, sanctam Ecclesiam in tentationum fluctibus regunt? Quid per Danielem, cujus mira abstinentia scribitur, nisi continentium vita figuratur; qui dum cuncta, quae mundi sunt, deserunt, despectae Babyloniae alta mente dominantur? Quid per Job, nisi bonorum conjugum vita signatur; qui de rebus mundi, quas possident, dum pia opera faciunt, quasi per terrae viam ad
Abbreviated transcription (Latin):
inter omnes orientales. Qd̾re¬
demptor nr̃ oriens dicit᷑. ꝓpħa testã¬
te phibetur qui ait. Ecce uir oriens
nomen eiꝰ. Om̃s gͦ qui in hunc oriẽ¬
tem fide consistunt. recte orientaleᷤᷤ
uocant᷑. S quia omnes homines
tantumm homines. ip̃e autem orienꝰ
ds ⁊ homo recte dicitur erat magnꝰ
inter omnes orientales. Ac si aꝑte di¬
ceretum. Omnes qui in fide deo nascũ¬
tur suꝑat: quia non ut ceteros adop¬
tio. s natura illum diuinitatis exal¬
tat: qui ⁊ ꝯihumanitate ceteris ap¬
paruit similis. diuinitate tamen
mansit supͣ omnia singularis. Et¬

Expanded text:
inter omnes Orientales . Quod Redemptor noster Oriens dicitur, Propheta testante perhibetur, qui ait: Ecce vir Oriens nomen ejus . Omnes ergo, qui in hoc oriente fide consistunt, recte Orientales vocantur; sed quia omnes 766 homines tantummodo homines; ipse autem Oriens Deus et homo, recte dicitur: Erat magnus inter omnes Orientales. Ac si aperte diceretur: Omnes, qui in fide Deo nascuntur, superat, quia non, ut caeteros adoptio, sed natura illum divinitatis exaltat; qui etsi humanitate caeteris apparuit similis, divinitate tamen mansit super omnia singularis.
Abbreviated transcription (Latin):
legis attriuit: Et quis asinus: nͥ
gentilitas fuit: Qam quilibet se¬
ductor reperit. quasi brurum animal:
⁊ nulla ratione renitens. quo uoly¬
it errore substrauit. Bor gͣ possesso¬
rem ⁊ asinus dñi p̃sepe cognouit: qr
⁊ hebraitus ppls deum querebat. s
ignorabat. Reperit ⁊ gentilitas legis
pabulum: quia qͦd non habebat ac¬
cepit. Qod gͥ suꝑius nominatis o¬
uib ⁊ camelis dicuur: hoc inferiuꝰ
in bob ⁊ asin is replicatur. Habuit uͦ¬

Expanded text:
legis attrivit, et quis asinus nisi gentilitas fuit, quam quilibet seductor reperit quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore substravit? Bos ergo possessorem, et asinus Domini praesepe cognovit, quia et Hebraicus populus Deum, quem colebat, sed ignorabat, reperit; et gentilitas legis pabulum, quod non habebat, accepit. Quod igitur superius nominatis ovibus et camelis dicitur, hoc inferius in bobus et asinis replicatur. 24.
Abbreviated transcription (Latin):
rłm tendens dominꝰ. asellum sedisse
perhibet᷑. Qid enimi dñm sedendo a¬
sinum iherłm uenire est: nisi genti¬
lita tis simplicia corda possidendo. ea
ad uisionẽ pacis regendo ⁊ p̃sidendo ꝑ-¬
ducere. Qod imno ⁊ facili testimo¬
nio ostendit᷑: quia ⁊ per boues iudee
oꝑarii. ⁊ perasinum gentiles ppli de¬
signantur cum per ꝓpħ̾a dr᷑. Cogno¬

Expanded text:
rusalem tendens Dominus, asellum sedisse rusalem tendens Dominus, asellum sedisse perhibetur . Quid est enim sedendo asinum Jerusalem venire, nisi gentilitatis simplicia corda possidendo, ea ad visionem pacis regendo et praesidendo perducere? Quod uno et facili testimonio ostenditur: quia et per boves Judaeae 25 operarii, et per asinum gentiles populi designantur, cum per pro
Abbreviated transcription (Latin):
enim bouis nomine. stultor uecor¬
dia figuratur: recte per salomonẽ
dicnu. statimq eam sequit᷑. qͣfi
boz ductus ad uictimã. Bursum q
boum nomine uita uniuscuiusꝙ
tur: que per moysen p̃cipit dicens.
non alligabis os boui triturangi.
Qrod aperte rursum dicitur. Dig¬
nus est oꝑarius mercede sua. Asino¬
rum. quoq nomine aliqͣndo stub¬
torum pigritia. aliqͣndo immodera¬
ta petulantiũ luxiria. aliqͣndo gẽ¬
tilium simplicitas designatur. Stul¬
torum pigritia. asinoꝵ appellatiõe
figurat᷑ sicut per moysen dicitur.
Non arabis inboue simul ⁊ asino.:
at si diceret famos sapientib in p̃¬
dicatione non socies: neq per eũ
qui implere rem non ualet: ⁊ illi qͥ
preualet obsistas. Immoderata qͦ
petulantiũ luxuria. asinoꝵ appella¬
tione exprimit᷑. Ut ꝓph̾a testatur
qͥ ait. quoꝵ carnes sunt ut carnes
asinoꝵ. Asinor rursum nomine. Et̃¬
plicitas gentilis ostendit᷑: Unde ihe¬

Expanded text:
enim bovis nomine stultorum vecorenim bovis nomine stultorum vecordia figuratur, dicitur: Statimque eam sequitur, quasi bos ductus ad victimam : boum nomine etiam vita uniuscujusque tur, quae per Moysen praecepit, dicens: Non alligabis os bovi trituranti . Quod aperte rursum dicitur: Dignus est operarius mercede sua . Asinorum quoque nomine aliquando stultorum pigritia, aliquando immoderata petulantium luxuria, aliquando gentilium simplicitas designatur. Stultorum pigritia asinorum appellatione figuratur, sicut per Moysen dicitur: Non arabis in bove simul et asino . Ac si diceret: Fatuos sapientibus in praedicatione non socies, ne per eum qui implere rem non valet, illi qui praevalet obsistas. Immoderata quoque petulantium luxuria asinorum appellatione exprimitur, ut propheta testatur, qui ait: Quorum carnes sunt ut carnes asinorum . Asinorum rursus nomine, simplicitas gentilitatis ostenditur. Unde Je