comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apti: alb tiburtinꝰ. columbinꝰ. fluuiał fungia.
rubeu ⁊ reliqui. albris lapis aliꝰ dur̾ ali most
mollis. dentata serra secat᷑. tractabił inoꝑe ẽita:
ut in eo qĩ in ligno lut̾e sc̾bantur: T̃iburtimis.
aloco italie dic̾tus. qui dũ sit aq fabricã fortis.
uapore tam̃ dissilit. c̃ ofus edificiis imitilis ẽ
fundam̃tis: aptus. mortalitate⁊ mollicia. ex estu
enim ⁊ alitu mariformat᷑ ⁊ ub̾atur inbrib.
harenatiꝰ lapis concret manisharenis. hic ⁊ bibu¬
lus dr̃. suat enim humorẽ acceptum a̾⁊ inbe¬
tica. galiditanꝰ. abinsisla occeam ibi plurimꝰ
exciditur. Piꝑmus sub albidus : punctis ig̃s.
durꝰ atq foctissimus: eocleatiꝰ eocleis lapillisq
Columbinꝰ a colore aius nuncupatꝰ natã iicinuscip¬
so. ⁊ mollicie simillimiᷤ. Molari s in parietilr. sis¬
tilis. qr ẽ quedã pinguior natã es duraq at aspeia.

Expanded text:
apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera.
Abbreviated transcription (Latin):
damentum posui. Macͥiones dicti a machnis ĩ
partes sunt tres. Disposrio. constructio.
uemistas. Dispositio ẽ ałee. ułsolii. ⁊ fundam̃toꝵ
descͥptio.
onstructio ẽ. laterum ⁊ altitudinis edifica¬
tio. constructio aut ił instructio uocata.
eo qd̾ instringat. ⁊ coheere faciat: ut lapides
luto.cem̃to. ⁊ ligna.⁊ ipides. inuicẽ sibi. Nam
et instinctio ferri inqua: instructura ẽ. nͥ enĩ
candens stͥngatur: ngi. ⁊ coherere ñ pocest ferrũ.
Item constructio:a multitudine lapidũ ⁊ lignoꝵ
dicta. uñ ⁊ strues. aliud enĩẽ instauratio: aliud
edificatio. ⁊ Iam edificatio: noua ꝯstructio ẽ. In¬
stauratio ueni qd̾ reparatur instar pͥoris. nam
instar: uet̾es ꝓsimilitudine ponebant. Iñ ⁊ instau
rare dicelint. Constat aut̃ constructio: fundam̃¬
co. lapidib calce. harena. ⁊ lignis. fundam̃tum
dic̾tt̃ ꝗ fundꝰ sit edificũ. Iden ⁊̃ cem̃tum. acedendo dic¬
tum. qd̾ crasio lapide surgas. Lapides instruct̾i¬

Expanded text:
damentum posui.' Maciones dicti a machinis inpartes sunt tres: dispositio, constructio, venustas. Dispositio est aree vel solii et fundamentorum descriptio. Constructio est laterum et latitudinis edificatio. Constructio autem vel instructio votata, eo quod instringat et coherluto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum sibi. Unde et strues. Aliud enim edificatio, aliud instauratio. Nam edificatio nova constructio est; instauratio vero quod reparatur ad instar prioris: nam instar veteres pro similitrare dicebant. 2. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena, et lignis. Fundamentum dictum, quod fundus sit aedificii. Idem et caementum, a cedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat.
Abbreviated transcription (Latin):
eo. ẽ enim iniuiolabile elem̃tum ad fumeni cun¬
c̃ta que rapit. Fabrica ex duab reb constat. uen¬
tis et flamma. Flamma uͦ ꝓpͥe fornacis ẽ dicta:
qd flatu follium excitentur. fornax uꝰ abigne uo¬
cata. fos enĩ ignis ÷. Cammus. fornax g̾cum est.
scintilla. Pru na:: quã diu ardet. cũ aut̃ extiẽ¬
ta fuerit: carbo nominatur. Oruna. aꝑurendo
incensus: forciori luce cͥarescit. cuiꝰ tanta ÷ etiã
et fine igne firmitas: ut nullo hunne corrũpat᷑.
nulla uetustate uincat: ex tinct᷑ enintm̃ in cor¬
ruptibilit̃ durat: ut hii quilimitel dgent eos
infossos t̾ra subst̾iãt. ⁊ lapides de suꝑdgint
ad comuincendum litigatorem. post quantali¬
bet scła. fixum lapidim eẽ.:⁊ limitẽ eẽ agnolcent.

Expanded text:
eo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuneo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus fornax Graecum est, scintilla. Pruna est quamdiu ardet; quum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a peaccensus fortiori luce calescit. Cuius tanta est etiam et sine igne firmitas ut nullo humore conrumpatur, nulla vetustate vincatur. Exstinctus enim tantum incorruptibiliter durat, 428 ut ii qui limites figunt, eos infossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse cognoscant.
Abbreviated transcription (Latin):
fabros ł fabricas dic̾e: sed cũ adiectione. ut faber lig
aut fornace: gentiles uulcanũ auctorẽ dñt. figura¬
liter ꝑuulcanũ ignem sig̾cantes. sine qͥ nullũ me¬
talli gemis fundi extendiq potest. ⁊ ichẽ eniri¬
ne: qd igne non esficiat᷑. alibi enimurium alibis
ti ali meticam̃ta esficit igne lapides ineresoluũ¬
tut. igne tcnem signatur. ac domatur ignedil¬
rum ꝑficit᷑. igne cͥmato laꝑide ceinta ⁊ panetes bi¬
gant᷑. lapides nigios. ignis coquendo candifiecas
signa candida urendo obfuscat. C arbones er pru¬
na candida nigros facit. delignis durisbagiles.
deputbilib im putͥbiles reda stcta soluit. soluta
restͥngit. dura mollit. mollia lura reddit: habet
it meuicaminis usum. nam se pur ꝓdest. pestile¬
tie qͦ que obicuratione solis conthitur dupxiliari
constͥngit: siue qui de t̾ras ꝑu̾tices montium eruc¬
tuat. Ignis aut̃ dictus: quod nicħ gigni pot. ex

Expanded text:
fabros vel fabricas dicere, sed cum adiectione, ut faber lignfabros vel fabricas dicere, sed cum adiectione, ut faber lignfabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi, extendique potest. Ignificiatur. Alibi enim vitrum, alibi nta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aere solvuntur, igne ferrum gignitur ac domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari adstringit, sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus quod nihil gigni potest ex
Abbreviated transcription (Latin):
remi. dequo ualgiꝰ. hic mea me longo succendĩ
ꝓra remulco: letantem gratis sistit in hospitiis
Strupdiuncła loro ł lino facta. qͥb remiad cal¬
a restib quib tendunt᷑. miiꝰ aut̃ rete. sĩ¬
pelagium dr᷑ aplagis. nam ꝓpͥe plagas dici finẽ
illos quib retia tenduntur cͥca imã ⁊ sũmã pantĩ
Fũda ẽ genus piscatore retis. dicta abeo qd̾ in fun
qd̾ trahitur nuncu pacum. ⁊ p̃a ÷ et u̾ficulum ues¬
rere enim trabere ẽ. Nassa.
Ialie genis uenatorit retis qdđ capiar. hince ad
et incassum dicimꝰ.i. sine cauisa. quasi sine calib.
sine qͥb uenatio inanis÷. Conopium retia qͥb culi¬
aes ex cluduntur. in modũ temptorii. qͦ mag̾alerã¬
drim utunt᷑. qi ibi ex illo nichilo culices copiosi
nascunt᷑. Unde ⁊ conopium dr̃: nam conoye: egip¬
aber: a fcisendo ferro impositum nom̃ bt̃. hĩc
diriuatum nom̃ ẽ ad alias artium matias.

Expanded text:
remi. De quo Valgius 4: Hic mea me longo succedens remi. De quo Valgius 4: Hic mea me longo succedens prora remulco laetantem gratis sistit in hospitiis. Struppi vincula loro vel lino facta quibus remi ad scala restibus quibus tenduntur. Minus autem rete synplagium dicitur a plagis; nam proprie plagas dici funes illos quibus retia tenduntur circa imam et summam partem. Funda genus est piscatoriae retis, dicta ab eo quod in funduquod trahitur, nuncupatum. Ipsa est et verriculum; verrere enim trahere est. Nassa. Cassis genus venatoriae retis, quod capiat. Hinc est quod incassum dicimus, id est sine causa; quasi sine cassibus, sine quibus venatio inanis est. Conopium retia qua culices excluduntur in modum tentorii; quo magis Alexandrini utuntur, quia ibi ex Nilo culices copiosi nascuntur. Unde et conopeum dicitur; nam Canopea AegypFaber a faciendo ferro impositum nomen habet. Hinc derivatum est nomen ad alias artium materias
Abbreviated transcription (Latin):
dia naue constitutũ. Epy dromõ sccłe amplitudi¬
nis. s adpupem. dalum mimmũ uelũ. ⁊ ad porrã
pedem habens. qͦ iuuan nauigia solent inna¬
uigatione. quotiens uis uenti languestit. Dequo
licanus. sũmaq tendens fipara ueloꝵ ꝑituras
colligitauras. quod ex seꝑatione existimant uores̃
inusum luminis fuerunt cͥcumdaticta.
nde ⁊ funalia. Restes. siue qd̾ rateᷤ ꝯtineant seua
his retes tendunt᷑. Rudentes s̃ funes nauium: et
nunio stͥcdore ita dict Spire. funes qͥb intenpes¬
tatib utunt᷑. quas nautici suo more cucurbitasu
cant.Spire aut̃. a spartouocate. Eropesfunis qͥ ps
misit. ĩ ueliᷤꝰᷤsumstrũ. ẽ ormentun: funis in reui¬
b longiis qua prora ad puipim extendit᷑ qͥmas̃. ⁊¬
sium: funis quo nauis in litore ligatur ad palis¬
ad malũ antenna constͥngit᷑. de qͣ cinna. atq
ãquina regat nauẽ stabilem fortissima cursũ.
Remulcum funis. quo deligata nauisfhitur ince¬

Expanded text:
nave constitutum. Epidromos secunde amplitudinis, sed ad puppim. Dolon minimum velum et ad proram  veli unum pedem habens, quo iuvari navigia solent in navigatione, quoties vis venti languescit, quoLucanus5, 428: Summaque tendens sipara velorum perituras colligit auras; quod ex separatione existimant nominatum. in usum luminis fuerint circumdati cera; unde et funalia. Restes, sive quod rates contineant, seu quod his retes tendantur. Rudentes sunt funes navium ex nimio stridore ita dicti. Spirae funes quae in tempestatibus utuntur; quas nautici suo more cucurbas vocant. Spirae autem ab sparto vocatae. Propes funis quo pes misit †si veli sinistrum†. Tormentum funis in navibus longus, qui a prora ad pusium funis quo navis in litore religatur ad pal quod ad malum antenna constringitur. De qua Cinna: Atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 8. Remulcum, funis quo deligata navis trahitur
Abbreviated transcription (Latin):
enim ⁊ ceclere ⁊ ferire ẽ. Uit̾es aut̃ ñ incudem
uocabant: s intudem. eo qd in ea metallũ tun¬
ditur. hoc ẽ tendatur. Uñ ⁊ tudis malleus atun¬
cdendo .i. idẽ tenendo dictus. Malleus uont᷑ sꝑ
dum qͥd calet ⁊ molle ẽ. cedit ⁊ꝓducit. Martiss
malleus maior. E dictus marcus qd̾ maior si
adcendendũ ⁊ forcior. małcellus mediocs. Mareuł.
malleus pusillus. luciliꝰ. ⁊ uelud in fabricam
feruens cũmar cuł fenum młtorum magnis
ict ib tundit. forcipes q̃i ferricapes eo qd feirĩ
⁊ feruidum. uñ ⁊ formosos dicimꝰ: qb calor san¬
guinis exrubore pusctutinẽ creas. limadicta
qdͥ lene faciat. ⁊ lam limũ. lene ẽ. Ciliiunts.
uñ oꝑ ant᷑ argentari. aquo ⁊ calata uasadi¬
cuntur.

Expanded text:
es autem non incudem vocabant, sed intudem, eo quod in ea metallum tunditur, hoc est tendatur; unde et tudis malleus, a tundendo, id est tendendo, dictus. Malleus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Lucilius1165: Et velut in fabrica fervens cum marculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum et fervidum; unde et formosos dicimus quibus calor sanguinis ex rubore pulchritudinem creat. Lima dicta eo quod lene faciat. Nam limum lene est. Cilium est unde operantur argentarii; a quo et caelata vasa dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sit pilis plena. hec ⁊̃ fferra: aferendo ł aferical
dicta. De quaꝵ gen̾e ⁊ pond̾e dorcatius sic trac
neu tu pare pilos uiuacis pͥond̾e ceriui. uncia
donec erit gemmã suꝑ addita libram. Int̃ spens
astantium ex pectantiũq emissa: ultra iustũ hpe¬
tium: pilã excipere. lusumq inre consueuer̾ li
bitalem ludũ appellant: cũ duo cõmtnꝰ exꝑtimas
pene coniunctis cubitis pilã ferunt. suiam dr̃ det
qͥ pilã crure ꝓ lato feriendam coslusorib p̃bet¬

Expanded text:
d sit pilis plena. Haec et sfera a ferendo vel feriendo dicta. De quarum genere et pondere Dorcatius sic tradit 1: Neu tu parce pilos vivacis condere cervi, Uncia donec erit geminam super addita libram. Inter species adstantium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant quum duo comminus ex proximo ac pene coniunctis cubitis pilam feriunt. Suram dicitur dare qui pilam crure prolato feriendam conlusoribus prae
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad sex ꝓtenditur. ulteriꝰ enĩ nonp¬
cedit. quod usq ad sex silłas tendentur pedes.
Temꝑa in pedib funt. ut qñta unꝰqͥsq hat pes

Expanded text:
usque ad sex protenditur; ulterius enim non procedit, quia usque ad sex syllabas tenduntur pedes. Tempora in pedibus sunt, ut quanta unusquisque pes
Abbreviated transcription (Latin):
glebamsilicis bene igne excoqͣs. ⁊ acceto acer¬
rimo sustusam ex tinguas: madefacta ffungi¬
a: colorem purpureũ reddet. eam ibi contueri.
detum qͥd eius ferã metallim sit una excrela dib
nsili: melos nomine se enĩ candiduminte utunt᷑
ꝯ pietores ꝓpt̾ nimiam pinguedine. Anulare ꝗd uo¬
tant: andidũ ẽ. quo muliebres picture illumi¬
nantux. fit ⁊ ipm̃ excreta ad mixtis uitreis gẽmis.
Cerusasit hoc modo. In uase eneo aceto aerino un¬
pleto s um̃ta aminea ui eod̾ uasculo collo cabis.
ac suꝑ samenta tabulas plumbi cenuissias
pones. ar m̃ uas diligentissime claudes. illimes
apitur: ⁊ ex clistillatione tabłarum: innataceru¬
ĩ inuenit᷑. qd ablatum ⁊ arefc̾m t̾itur. atqit̃m
uuto admixto: in pastelł diuidit᷑. ⁊ in sole sictat᷑.
hoc obseruantia. si laminas eris sarm̃tis fuꝑpo¬
nał: eruginem creant. Calcantum dictũ ꝙ cal¬

Expanded text:
glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerglebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveridictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: In vase enim aceto acerrimo impleto sarmenta aminea in eodem vasculo collocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudes, illinesqaperitur, et ex distillatione tabssa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum. §
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ÷. egesto eo addita cͤta ĩiuis id̾. ⁊ qͦtiens idfac¬
tum ẽ: eleuat᷑ bonitasp̃ciosissime p̃pure cã ẽ quod
scino maxime inficitur rubeaq. Indic̃ uundi¬
ciis inuenit᷑ calamis. spuma adħente luo. ẽaũ
color iscianei. mixturam purpe cerulq mira¬
bilẽ redddens. Est alt̾mgenꝰ inpurp̃ariis officinis:
spuma inereis cortinis innatans. quã infectores
detrahentes siccant. Atram̃tum dictum qd sit
ria ẽ. iste. int̾ fictiu̾os ÷. fit ex fuligine plurimis
modis. suꝑ arcdentes tedas resina adiecta. lacus¬
culo eclificata gire fumũ retineat. huic pictores
cũ aqua admiscent glutẽ: ut illustrius resplen-
indici spẽm id afͣmenti p̃bere. s i sarm̃tum
uue nigre uino optimo tinctũ. Postea quã
siccitate aruerint: si exuras ⁊ cont̾as adiecto
glute: nitorẽ indici reddet. usta qͦ plurima
necc̾aria ẽ: nullo negotio ꝓuenit. ⁊ Iam sier

Expanded text:
oximum est, egesto eo, addita creta in jus idem, et quoties id facoximum est, egesto eo, addita creta in jus idem, et quoties id factum est, elevatur bonitas pretiosissimae purpurae. Causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. 16. Indicum in Indicis invenitur calamis, spuma adhaerente limo. Est autem coloris cyanei, misturam purpurae, caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrahentes siccant. 17. Atramentum dictum, quod sit ria est, istud inter factitios est. Fit enim, et fuligine plurimis modis super ardentes taedas resina adjecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et
Abbreviated transcription (Latin):
Colligit᷑ inponto exauraria mat̾ia uñ ⁊̃ san¬
daria. optimum ẽ qd̵ inaureum colorẽ tͣn¬
sit. purum. ⁊ fisile gracili uenaritm discursi. qd
uͦ pallidius. aut sandarace simile ẽ: det̾iusnis¬
tur. E st ⁊ frium genus. squamosũ. eui miscetit
aureus color. ius eoꝵ ut sandarace. s acrior. Ocra.
⁊ ipsa in insula rubri maris topadon gignit᷑ubi
et sandaraca. sit quoq ⁊ ocra exusta rubricam
ollis nouis luto cͥcitmlicis. que qnͣto magis in ca¬
mino arserit: tm̃ melior fit uenetit Ceruleun:
temꝑare pͥmũ alexandria repꝑit. initalia: exha¬
rene pulu̾e. ⁊ nitri flore. id̾ faciunt. sic ipͥrum ĩ
fornace adustum huic ꝑnitioni addes: uestoriaoꝵ
similitudo erit. Purpurissimi: excreta argenti¬
ria cũ purpuris parit̾ tingui tur. libetq eitm¬
colorem: cełius lanis. łcipuum ẽ tam̃ alid̾ alid ꝙ¬
adhuc uasorudib medicamentis in ebriato ꝓn

Expanded text:
colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sancolligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in fornace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitquecolorem celerius lanis. Praecipuum est tamen quod adhuc vase rudibus medicamentis inebriatur. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ fusus cruor: t̾ram infic̃. sit q pigmentũ.
qͥqͣuid soli tinxerit. ẽ aut̃ puluis coloris rubͥ.
cue gen̾etur: optima tam̃ in libia cirenensi.
Crisocola colore prasma ẽ dict̾a: qd uena eiꝰ lau¬
rum hr̃e traditur. hec et in armenia nasc̾r.
s ex macedonia ꝓbabił uenit. fodit᷑ tames
exmetallis ereis. cuiꝰ aigentum ĩuentio. atq¬
esindicũ ꝓdit. Nam uene eiꝰ cũ his hñt nat᷑e
societatem. Cipria ab insula cipro. uͥ plurima
repꝑitur. Sandaraca: in insula rubri maris
toparo nascitur. colore cinnabari. odore sul¬
phureo. Inuenit᷑ aut̃ in aureis ⁊ in argentariiᷤ
metallis. melior qͦ magis rufa. qͦ magis ui¬
num redolet. quam aquã. Et cerusa si torre¬
atur Infornace. sandaracũ facit. uñ ⁊ color
eius flameus. qd̾ si torreatur e quaparte
rubrica admixta: sandicem reddit: arsericũ
qd̾ latini obcolorem auripigm̃tum uocant.

Expanded text:
quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pulvis coloris rubri. cue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant,
Abbreviated transcription (Latin):
olores aut cdictos. qd calore ignis uił solis: ꝑ¬
ficiuntur. siue ꝗd initio colabant᷑. ut sũ¬
me sutilitatis erpstent. color es aut̃ dut nasiut᷑
aut fiunt. nascunt᷑. ut sinopis rubrica darito¬
num ainelinum. fretia. aurpigmentandepis
sit rubra ⁊ sanguineo ꝓxima. heo płimis locis
gignitur. s optima ponto. uñ tpontica d̾r.di
ricum rubri coloris pigm̃tum Exquo. ⁊ libroꝵ
capita seribunt᷑. Ip̃m ẽ ⁊ fencotm appellacũ ita:
eo qd insiria colligat᷑ inlitorb raibri marisa
fenices in habitant. alid̾ẽ sũ seneũ. aliud sincũ.
Nam sericum laua ẽ. quam eres mictunt. Siricũ
sepe fit. aut sinopide aut sandice mixtus. Mim¬
umpͥmũ g̾ci inessesiorũ solo inuenisse tradũ¬
distillatio. argentũ liqͥdum gignit: minion aũ
qͥdam dicunt eẽ cumabarim. Cinnabarimaũ.
adrachone ⁊ barro .i. elefanto cognominatũ. ai¬
unt enĩ drachoñeẽ sangͥneni : dũ implicant ele¬
fantos. iuunt enĩ belie: ⁊ drachones obruunt᷑.

Expanded text:
olores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, rubrica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse tradundistillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
incuiꝰ medium cuncta ꝯu̾gunꝰ. Securis uo¬
catur: eo qd ea arbores succidantur qĩ succuri¬
ris. Item sccuris q̃i semicuris ẽ enim ex una par¬
te acuta: altera suffossoria ħ apud ueterespen¬
na uocabat᷑. Utrͣmq ã hbersaciem. bi pen¬
nis. ⁊ lambipennis de ꝗd exutraq parte hãt
acutam aciem. qĩ cduaspennas. Pennũ aut̃ a¬
nas dicebant: ñ pimnas. ħ ⁊ dolabra qd̾ hãt duo
labra. nam secuns simplex ẽ. Dextera ł: dex¬
tere abił. ascu ab astuł dicta quas aligno exi¬
mit. cꝰ diminut᷑m ẽ asciola. ẽ aut̃ manubrio bre¬
iii. ⁊ adu̾sa parte referens: aut simplicem mal¬
leum. aut cauatum. uł bicorne rastrum. Scal¬
prus dictus qd ⁊ sculpturis ⁊ foraminib sit aptꝰ.
qi scalfarus. cuiꝰ diminutiuũ: scalpellus. Tere¬
brum uocatum a u̾me ligni: qͥ uocat᷑ terebra. qͣ
greci teredonam uocant. hinc dictum c̾eb̾m: qd̾
ut u̾lnis t̾endo forat. qĩ tereforũ. uł qi transfo

Expanded text:
in cujus medium cuncta convergunt. 11. Securis vocatur, eo quod ea arbores succidantur, quasi succurgunt. Securis quasi semicuris, ex una enim parte acuta est, ex altera fossoria. Hec apud veteres penna vocabatur: utramque autem habens aciem, bipennis: nam bipennis dicitur, quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pennas: pennum nas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex est. Dextralis dexterae habilis. Ascia ab astulis dicta quas a ligno eximit; cuius diminutivum est asciola. Est autem manubrio brevi ex adversa parte referens vel simplicem malleum, aut cavatum, vel bicorne rastrum. Scalprus dictus quod scalpturis et foraminibus sit aptus, quasi scalforus; cuius diminutivum scapellus. Terebra vocata a verme ligni qui nuncupatur terebra, quem Greci teredonam vocant: hinc dicta terebra, eo quod ut vermis terendo forat, quasi terefora, vel q
Abbreviated transcription (Latin):
Tabule: auet̾ib tagule uocabantur. ategendo
sciłꝰ. uñ ⁊ tegule. Commissura dr᷑ tabuloꝵ cõ¬
iunctio. Sectio aut̃ dicta: a sec̃ndo ea q̃ceꝑit. nã
ad olescens inuenit. quẽ puer dedalꝰ fr mat̾s
sue: studiĩs ꝑdocent̃ acceꝑat. cuiꝰ ꝑueri tantũ
ingeniũ fertur: ur dũ mat̾it diuidende copen¬
dium quereret: spmam spiscis mritans ferro
lammam exaspirans dentium mordacitate ar.¬
mauit. quã senam artifices nuncupanit ꝓcũ
artis inuentione dedalus magist᷑ eiꝰ iniudieli¬
uore eiꝰ ꝑmotꝰ: p̃cipitẽ puerũ exarte deiecitide¬
hunc exulatus cretam abit. ibiq aliqͣndiu fieit.
Nit sabule fehrunt: ex creta pennisus uaind
inciciliam uenit. Circinus dictus qd̾ ugensit
esticiat en sculũ. huuiꝰ modꝰ cluplesta linea. lu

Expanded text:
Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuienium fertur, ut dum materiae dividendae compendium quaereret, spinam piscis imitatus de ferro laminam exasperans dentium mordacitate armaverit, quam serram artifices nuncupant. Pro cujus artis inventione Daedalus magister ejus, invidiae livore permotus, praecipitem puerum ex arce dejecit. Dehinc exsulatus Cretam abiit, ibique aliquandiu fuit, ut fabulae ferunt. Ex Creta pennis volavit, et in Ciliciam venit. 10. Circinus dictus, quod vergendo efficiat circulum. Hujus modus duplicata lin
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Trabes uocate. qd mtͣnsu̾soposite utrosq pane¬
tes ꝯtineant. alid̾ aut̃ sunt tigna alid̾ trabes. tig¬
na enim iunct̾a: trabem faciunt. trabes aut̃ sũt:
cum sunt dolate. ẽ olus ꝓpͥe est: ueluti scutuam
breue qd̾ in medio tecto ẽ. inqͦtrabes coeunt. cu¬
pledicte ꝗd copulant in seluctantes. luctantes
qd̾ erecti inuicem seteneant more luctantiũ.
agrantes.
a sseres: abasse dicti qi soliponunt᷑ neq coniuncti
S cindule. eo qd̾ scindant᷑ .i. diuidantur. Eyis
⁊ claui sunt. qͥb lignũ ligno adheret.clauiã

Expanded text:
cta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erecti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus l
Abbreviated transcription (Latin):
Dictura aut̃. imago ẽ expͥmens spẽm reiali¬
cuiꝰ quedum uisa silit: ad recordationẽ
mentem reducit. Sictura aut̃ dict̾a: qĩ fictura
ẽ enimimago ficta ñ u̾itas. hic̃ ⁊ fucata: i.ficto
qͥdam colore ułlita nicħ fidei ⁊ uitatis hñtia. uñ
⁊ sunt quedam pieture. que corpora u̾itatis. stu
dic corpͥoris exceclunt. ⁊ fidem dum augere conten¬
dunt: ad mendatium ꝓuentunt. sic̃ qͥchimeram
cͥeppitem fingunt. uł scillam hoĩem suisum.
caninis aut̃ capitib cigtam decesum. Picturã
aut̃ egiptii excogitauerunt pͥmũ umbr a hoĩs
lineis ccumducta. Itaq in initiotalis. scdo sin¬
głis colorib postea.ꝰ iuisis sicq paulatim sele ars
ip̃a distuixit. ⁊ inuenit limen. atq umbras dif¬

Expanded text:
ictura autem est imago exprimens speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedaaugere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit,
Abbreviated transcription (Latin):
ã ertb reguł ita. u due sint duoꝵ ped̾. Ĩcia. hat pe¬
dai duos. untias. decem. Quaᷤ equali crassitudine
qirecticula.⁊ impedim̃tum ñhãt. ꝑpendiculũ
c ꝙͣ semꝑ adpͥnd̾ctur. deniq infabrica. nomĩã ad
peadicłm ⁊ certã regulã siant: Neceẽ est cuncla
mendosa instruant᷑. utaliqua pͤua spit. aliqͣ
cubantia ꝓrona nonnulla. alia supina. ⁊ ꝑb.
ta. qd̵ ex lino sit. ẽ rulle nom̃ factum: eo qd̃ trud̃
⁊ detrudit .i. int̾tudit calce admixto ł luto lapi¬
des. Martellus.
Machina. Scale a scandendo .i. ascendendo uocate.
herent enim parietib. Scale aut̃ dicunt᷑ aut una
sit aut plures qr numeri tantum płalis ẽ nom̃.
ut lutere que epistolam significant.
pellatur carpentariꝰ sp̃ale nom̃ est. carpentum
enim solum facit. sicut nauitulartꝰ qͥui tantũ
nauium ÷ fabricator ⁊ artifex. Sarcicetor dictus qd̾
ex multis hinciñ ꝯiunctis tabulisanũ tectis arci¬
at corpus. idem ⁊ lignariꝰ: qr temptoria ignis induc̃.

Expanded text:
 tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habet pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine quasi rectula, et inpedimentum non habeat. Perpendiculum est quod semper adpenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum et certam regulam fiant, necesse est cuncta mendosa instruantur; ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina; et prota, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. pellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulis unum tecti sarciat corpus. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit.
Abbreviated transcription (Latin):
menti faciunt. iuxta .xxiiii. seniores. qui
ante ꝯfpectum cłĩ ꝯsistunt. Quartus ÷ apd̃
ne hebraico ñ sunt. Quoꝵ pͥmus sapientie
liber ẽ. Scd̾s ecclesiastitus. T̃ erciꝰ tobi. qͣtꝰ
iudith. Quintus ⁊ sextus machabeoꝵ. qͦs
lic et iudei int̾ apoc̾ta seꝑantur: eccłia tñt

Expanded text:
eris faciunt; iuxta vigintiquatuor seniores, qui ante conspectum domini assistunt. Quartus ordo esne hebraico non sunt. Quorum primus Sapientie liber est: secundus Ecclesiasticus: tertius Tobias: quartus Iudith: quintus et sextus Machabeorumquos licet Iudei inter apocripha separent, ecclesia tamen
Abbreviated transcription (Latin):
mentum autem nouum ideo nuncupatur
qr in nouiat. Non enim illud discunt nͥ hoĩesie¬
nouati ex uetustate ꝑ gr̾am. ⁊ ꝑtinentes iam
ad testam̃tum nouum qd̾t̃ regmun celorum
cipiunt. diuidentes eos intres ordines legis
cius uagecra. qd ÷ leutiticum. quartum ua¬
gedabis qd ÷ numerꝰ. qͥntus elladabarim qͥ
est deuteronomium. hii sunt qͥnq bibri moysi
quos hebrei thorat. latini legem appellant. In¬
pͥe aut̃ iex appellatur que ꝑ moysen data:. Scds
pͥmuis. quartus malachim qͥ÷ regum sccds. qͥn¬
tus ysaac. Sextus iheremias. Septimꝰ et echie.
quia b̾uitates adiuncti s̃ ꝓ uno accipiuntur
quo sunt libri .uiiii. quoꝵ pͥmꝰ iob. Scd̾s psa¬
terium. Terciꝰ maasloth quod ÷ ꝓuerbia salo¬
monis. Quartus ad coeleth quod ÷ eccłiastes.
qͥntus sirasirim. qd̃ ÷ cantica canticoꝵ. Sextus
daniel. Septimꝰ dabreiamin qd̾÷ uerbadier
hoc ⁊̃ paralipomenon. Oc tauus esdras. Nonꝰ
aut̃ nith. ⁊ cinoth qd̃ latine dr̃ lam̃tatio ier¬

Expanded text:
mentum autem Novum ideo nuncupavit quia innovat. Non enim illud dicunt nisi homines revocati ex vetustate per gratiam, et pertinentes jam ad Testamentum Novum, quod est regnum coelorum.cipiunt, dividentius Vaiicra, quod est Leviticum; quartus Vaiedabber, quod est Numerus; quintus Elleaddebarim, quod est Deuteronomium. Hi sunt quinque libri Moysi, quos Hebraei Thora, Latini Legem appellant. Proprie autem Lex appellatur, quae per Moysen data esprimus. Quartus Malachim, qui est regum secundus: quintus Esaias: sextus Hieremias: septimus Ezechiel:  brevitate adjuncti sunt, pro uno accipiuntur. quo sunt libri novem. Quorum primus Job, secundus Psalterium; tertius Massot, quod est Proverbia Salomonis; quartus Coheleth, quod est Ecclesiastes; quintus Sir-assirim, quod est Canticum canticorum; sextus Daniel, septimus Dibrehajamin, quod est verba dierum, hoc est Paralipomenon; octavus Esdras; nonus autem Ruth et Cinoth, quod Latine dicitur tamentatione
Abbreviated transcription (Latin):
ecula genationib ostant: ⁊ inde scła qoͥ se
seqͣntur. ab euntib enĩ aliis alia ascendunt.
hunc qͥdam qͥnqͣgesimum annũ dñt. quẽ hebrai¬
ei iubileum uocant. Ob hanc cãm ⁊ ille hebreus
qui pp̃ uxorem ⁊ lib̾os: amans dnm suũ aure ꝑ¬
tusa seruitio subiugat᷑ seruire iubetur in scłm
tis scłis instituit᷑. ⁊ dict̾a etas. qĩ euitas similitudo¬

Expanded text:
ecula generationibus constant; et inde saecula, quod se sequantur: abeuntibus enim aliis alia succedunt. Hunc quidam quinquagesimum annum dicunt, quem Hebraei iubileum vocant. Ob hanc causam et ille Hebraeus, qui propter uxorem et liberos amans dominum suum aure pertusa servitio subiugatus, servire iubetur in saeculum, tis saeculis instruitur. Et dicta aetas, quasi aevit
Abbreviated transcription (Latin):
uentum dnĩ saluatoris incarne. Sexta quenẽ
agitur usq quo mundꝰ iste finiatur. qua decur¬
sus ꝑ generationes ⁊ regna ista inspicitur.
mundi. Primo enĩ die in lucis inlucis noĩe con
quis. sexto animantia. ext̃ra.⁊ hoĩem quem
appellauit adam.
damanno. cc .xxx. giniiii seht aque

Expanded text:
ventum Salvatoris in carne; sexta, quae nunc agitur, usque quo mundus iste finiatur. Quarum decursus per generationes et regna ita inspicitur. mundi. Primo enim die, Deus in lucis nomine condquis; sexto, animantia ex terra, et hominem, quem appellavit Adam. 2. Adam, anno CCXXX, genuit Seth, a
Abbreviated transcription (Latin):
rithinetica᷑.
disciplina numeroꝵ.
thematicas iõ primam eẽ uolueruĩt. qm̃ ip̃a
ut sit nilla alia indiget disciplina. Musi¬
ca aut̃ ⁊ gemeta ⁊ astronomia que secunt᷑
ut sint atq subsistant. iꝰtius egent auxilii.
plinam apd g̾cos pͥmum pitagorã
aucupant᷑ conscͥpsisse. ac deinde ancomaco
diffusiꝰ eẽ dispositam. ꝗͣ apud latinos pͥmꝰ apu

Expanded text:
rithmetica est disciplina numerorumthematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio. plinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam, quam apud Latinos primus Apu
Abbreviated transcription (Latin):
tem iõ di xerunt tremissem: quod solidum faci¬
at tremissem tx missus. Sextula bis ad sump¬
ta: duellam facit. t̃ posita staterem redait.¬
Stater aut᷑ medietas uncie ẽ. ad p̃ndens aureos
tres. uñ ⁊ uocatur stater: quod tͥb solidis stet.
hic et semiuncia: quia semis ht̃ deunfͤia. hic et
semissis: qi pond̾is semis ÷. quasi semis assis.
Quadrantem: similit̾ hebrei codrantem uocant.
⁊ uocatur quadrans: qd̾ uncie qͣrtam partẽ
appendat. Sicel qͥ latino smone siclus cor¬
rupte appellatur. hebreum nom̃÷. habens
apꝰ eos. uncie pondus. ap̃ latinos aut̃ ⁊gcosqͣr¬
ta pars uncie ẽ:⁊ stateris medietas. dragmas
appendens duas. uñ cum in lict̾is diuinis legit᷑.
siclus: uncia ÷. cum uͦ ingentilium luteris: qͣr¬
ta pars uncie ẽ. Uncia dicta: qd̾ uniu̾sitatẽ
minorum pond̾um sua tinitate uinciat .i.
complectatur. Constat aut̃ dragmis octo .i.
scrupulis .xxiiii. quod ꝓinde legitimũ pon¬

Expanded text:
tem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum facitem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. Sextula bis adsummata duellam facit; ter posita staterem redStater autem medietas unciae, appendens aureos tres, unde et vocatur stater, quod tribus solidis stet. Haec et semiuncia, quia semis habet de uncia: haec et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant: et vocatur quadrans, quod unciae quartam partem  SICHEL, qui latino sermone siclus corrupte appellatur, hebreum nomen est, habens apud eos uncie pondus; apud Latinos autem et Grecos quarta pars uncie est et stateris medietas dragmas appendens duas; unde, cum in litteris divinis legitur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta, quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est, complectatur. Constat autem drachmis octo, id est, scrupulis XXIV, quod proinde legitimum pon
Abbreviated transcription (Latin):
trib adpenditur. hñs ceratim duos. calcas
quatuor. fiebat olim exere: adistar sagit¬
te. uñ ⁊ nom̃ agͥcis accepit. hoc ẽ sagitta. Seru¬
pulu. Ex siliquaꝵ pondere constat. Hic apd̾
g̾cos. grama uocatur. Scrupulus aut̃ dictus
ꝑdiminutionem: a lapillo breui. qͥ serupus
uocatur. Dragma octaua pars uncie÷.⁊ de
narii pondꝰ argentͤi. łͥb constans scrupulis .i.
cem nimmis imputatur. Solidum aut̃ dic¬
tum: qd nicħ ib̾n deẽe uidetur: solidum enĩ:
uet̾es integrum dicebant ⁊ totum: ipse qͦ
numisma uocatur: ꝓ eo qd̾ nominib pͥncipũ
effigiisq signetur: ab initio u̾o̾: unũ numis¬
maaimis argenteus erat. hoc enimabas¬
siriis cepit. dnt̃ aut̃ uidei: qd̾ abraham ĩ
t̃ra canahani pͥmus ad hanc addux it formam.
solidum apud latinos. alio nomine sextula di.
quod his sex uncia compleatur. hunc ut diximꝰ.
uulgus aureum solidũ uocat. cuiꝰ t̃ciam par¬

Expanded text:
tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcos tribus adpenditur, habens ceratin duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae. Unde et nomen a Graecis accepit, hoc est sagitta. Scripulus sex siliquarum pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id cem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat; hoc enim ab Assyriis coepit: dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam par
Abbreviated transcription (Latin):
quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina
est: geminaᷤᷤ pond̾um lances. equali examine
pendens. facta ꝓpter talenta ⁊ centenaria ad¬
pendenda. sicut mom̃tanea: ꝓparua modicaq
ex numero nom̃ hñs. qd̃ duob lancib.⁊ uno
in medio stilo librata: equalit̾ stet. Campana:
a regione italie nom̃ accepit. uͥ pͥmum eiꝰ usus
reꝑtus ÷. hec duas lances ñ ht̃. sedungaẽ sig¬
nata libris ⁊ uncis. ⁊ uago pond̾e mensunta.
Ex amen ẽ. filum medium. qͦ trutine statera re-¬
gitur. ⁊ lances equantur. Uñ ⁊ in lanceis a¬
mentum dicr. Unicuiq aut̃ pond̾i: certus ẽ
modꝰ nominib ꝓpͥis designatus. Calcus. mni¬
numa pars ponderis. quarta pars oboli ÷ con-¬
stans lentil geminis granis. Appellatus aut̃
calcus. qd̃ sit paruulus. sicut ⁊ lapis calcrilus.¬
qui adeo minimꝰ: :ut sine molestia sui calcetur.
Siliqua. uicesimꝰ quarta pars solidi ẽ. abarbore
dia ẽ. hñs siliquam unã semis. hinc latinitas:

Expanded text:
quod nomen adhuc in usu retinetur. Trutina est gemina ponderum lances aequali examine pendens, facta pendenda, sicut momentana pro parva modicaque ex numero habens, quod duobus lancibus et uno in medio stilo librata, equaliter stet. a regione Italiae nomen accepit, ubi primum ejus usus repertus est. Haec duas lances non habet; sed virga est signata libris et unciis, et vago pondere mensurata.Examen est filum medium, quo trutine statera regitur et lances equantur: unde et in lanceis amentum dicitur. Unicuique autem ponderi certus est modus, nominibus propriis designatus. Calcus minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis; appellatur autem calcus, quod sit parvulus sicut et lapis calcqui adeo minimus est ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbordia est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas
Abbreviated transcription (Latin):
que m̃sura. una mole uice ꝓt̾icur. Anfora uo¬
catur qd hine ⁊ inde leuatur hecgͥce a figura
fui dicta dicitur. quod eiis ansegeminate: uide¬
antur aures mitari: recipit uini uel aque
pedem quadiatum.frum̃ti uͦ modios itasicos
tres. Cadus g̾ce. anfora ÷. ꝯtinens urnas tres.
Urna mensura: quã quidam quartariũ uocãt.
ꝓprie aut̃ urnauas ẽ. que ꝓcondendis ułdesunc¬
torum cinerib ad hib̃i solet. de quo poeta. ce
tiatur. qͤ ẽ dimidiꝰ numerꝰ aꝑfecto denario
gentes. uł linguas. que orbem impleuer̃t.
Gomor: qͥndecim modioꝵ tinus appendit.
Chorus .xxx. modiorum mensura complet᷑.¬
ħ ex ebͣico s̃mone descenditi qͥ uocat᷑ corã asimilicudĩe cołł.
Coreham hebraice: collis appellatur
Coaceritati enim modii.xxx. instar collis iudẽ¬
ignota st̃. ⁊ inde erroremlegentib faci¬
unt. quaꝓpt̃ formas eoꝵ ⁊ caracteres ut aue¬
cerib signata s̃: subiciamus. Alitera. sig¬

Expanded text:
quae mensura una molae vice proteritur. Amphora voquae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet. De quo poetaLucantiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. er LXXII linguas que orbem impleverunt. Gomor XV modiorum onus appendit. Chorus c ex hebreo descendit, qui vocatur ‘cora’ a similitudine collis: ‘coria’ enim hebraice colles appellantur; coacervati enim modii XXX instar collis videnignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subjiciamus. 2. Z littera sig
Abbreviated transcription (Latin):
hester. Et .xxii. licteraꝵ funt elem̃ta. qͥb ꝯstat
diuine legis doctͥna. his gͥ exempliᷤᷤ modiꝰ .xxii. sex¬
tarioꝵ: a moyse scc̃m sacre legis mensurã effectꝰ
est: et quamuis gentes huic mensure pondus ł
adiciant ignorant̃. ł detrahant: apud hebreos con¬
sticutionẽ diuinam tali rone suant. Modiꝰ aut̃:
amͦ dict̾us. hinc ⁊ modica dicr̾.i. mod̾a̾ta modi
cis enim: motlus nom̃ imposuit. nã modica
ꝙ parius. abusiue: ñ ꝓpͥe dicimus. Satum:
genus : mensure. uixta morem ꝓuincie palesti¬
ne: unũ ⁊ dimidium modiũ capiens. cuiꝰ nom̃.
ex hebreo sermone tractumẽ. Satum enĩ apd̾
hebreos nominatur: sũptio. siue leuatio. eo
qd̾ qui metitur: eand̾ menfuram sumat ac
leuet. E⁊ aliud satum. m̃sura. sextarioꝵ iuginti
diio eͥapax: qĩ modius. Batus uocatur hebrai¬
ea lingua: ab olearia mola. que apud eos uel
bata nominatur capiens qͥnqͣginta sextaria.

Expanded text:
Esther. Et XXII litterarum sunt elementa, quibus constat Esther. Et XXII litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius XXII sextariorum a Moyse, secundum sacrae legis mensuram effectus est. Et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus, vel adjiciant ignoranter, vel detrahant, apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est, modcis enim modus nomen inposuit: nam modica pro parvis abusive, non proprie dicimus. Satum genus est mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'beth' apud eos vel 'bata' nominatur, capiens quinquaginta sextaria;
Abbreviated transcription (Latin):
pellata metreta. licet ⁊ urna ⁊ amphora:st
reliqua huiꝰ mͦi nomina m̃surarum sint. tñ
usta hoc nom̃ adenarii muneri ꝑfectione acce
pit metrum: ad omnẽ mensuram ꝑcinet. metrũ
ra ẽ. ⁊ anforamensura ÷.⁊ qͥcqͥd plus minus ue capit:
mensura÷. s ideo hoc nom̃ spetialit̾ sibi ad sump¬
abeo qdͣ sit suo mͦ ꝑfectus ẽ aut̃ m̃sura librarũ¬
sa m̃ tta ẽ: eo qd̃ in pͥncipio ds̃ iuigintiduo oꝑa
informem. angelos. lucẽ. celos suꝑiores. t̾ram.
aquam. attpaerem: sccła die: firmam̃tum so¬
lum. Tercia die: iiͦiͦi. Maria. semina. sationes.
acq plantaria. Quarta die: tͥa. solem. lunã.
⁊ stellas. Quinta die :iii.pisces.⁊ reptilia aqͣꝵ
⁊ uolacilia. Sexta die: iiͦnͬ. bestias. pecudes.
genera. in dieb.ui. Et uigintidue gen̾ationes st̃:
ab adam usq ad iacob. excuuiꝰ semine nascr om̃e
genus isrł.⁊ .xxii. libriuet̾is cestam̃ti:usq ad

Expanded text:
pellata metreta: licet et urna, et amphora, et pellata metreta: licet et urna, et amphora, et reliqua hujusmodi nomina mensurarum sint, tamen ista hoc nomen a denarii numeri perfectione pit. Metrum ad omnem mensuram pertinet: metrum ra est, et amphora mensura est, et quidquid plus minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarusa inde tracta est, eo quod in principio Deus viginti duo opera informem, angelos, lucem, caelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quattuor: maria, semina, sationes atque plantaria. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quattuor: bestias, pecudes, iginti duo genera in diebus sex. Et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius semine nascitur omnis gens Israel. Et XXII libri Veteris Testamenti usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
draginis adpenditur. quietiam aqͥb dam ccratꝰ
nominatur. Oxifalus fic: si qͥnq dragine addu¬
toᷤ sex. q̃ idcirco cotula uocat᷑. qi cote gͦtosmone
ĩcisio d̾r. ⁊ emina sextarii in duo eqͣ ĩcidit᷑. ⁊ cotulã
fac̃. Emina ã appñd libͣm unã. q̃ geminata sextari¬
sũptꝰ :. quat fit ex greconõie cenix. Cenix:
nix. Qͥnquies complicatꝰ. qͥnarem siue gomor
facit. Adice sextum congiũ reddit. Nam
conguis. sexmetit᷑ sextariis. a quo. ⁊ sȩitani
nom̃ dederunt. Congrum a congiendo.iꝗ
cunia beneficii gr̃a dari cepta: congiarium
appellatum ẽ: unus quisq enĩ sui temporis
imꝑator. fauorem ppłi captans. adiciebat ui
largior uid̾etur indonis. congiariũ aut̃ spe¬
tialit mensura : liquidoꝵ. Cuiꝰ ⁊ rem simul
⁊ nom̃: a romanis impositum inuenimꝰ. Memi
est. mensura liquidoꝵ. hec amensura accepis
nom̃. metrõ enim: mensuram dñt g̾ci ⁊ iñ ap¬

Expanded text:
dragmis adpenditur, qui etiam a quibusdam cuatus dragmis adpenditur, qui etiam a quibusdam cuatus nominatur. Oxifalus ut si quinque dragmae addtos sex; quae idcirco cotyla vocatur, quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et emina sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarisumptus quater fit graeco nomine choenix: quinquies complicatus quinarem sive gomor facit. Adjice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur snomen dederunt. 7. Congius autem a congiendo, idcunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est. Unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adjiciebat, ut largior videretur in donis. 8. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cujus et rem simul et nomen a Romanis impositum invenimus. 9. Metreta est mensura liquidorum. Haec a mensura accepit nomen, μέτρον enim mensuram dicunt Graeci, et inde ap