comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccator inquantũ peccator ẽ ñ ẽ
diligendus: & omnis homo inquan
tũ homo ẽ diligendurẽ propt̃ dm̃:
Ds̃uero propt̃ seipsũ: & si dr̃ omniho¬
mine amplius diligendus ẽ : am pli¬
usquisq: dm̃ deb& diligere quã se¬
ipsum: Itemam plius aliur homodi¬
ligendusẽ. quã corpus nrm: quia ꝓpt̃
dm̃ omnia ista diligenda sunt: & potẽ
nobiscũ alius homo dõ ꝑ frui qđ non
potest corpus: quia corpur ꝑ animã
uiuit qua fruimurdõ: omnes autẽ
aequȩ diligendis sed cum omnib: ꝓdes¬
se non possis. his potissimũ consulen¬
dum ẽ qui pro locorum & temporũ.
uelquarum lib&reram oportunita¬
tib: constrictius tibi quasi quadam
sorte iunguntur: Sicut enim si tibi
habundar& aliquid quoddario¬
porteret ei qui non haber& : nec du¬
obus da repotuis s& sitibi occurre¬
rent duo quorum neuter alium uł
indigentia uelerga te aliqua neces¬
situdine superar & nihiliustius fa¬
ceres quamut sortelegeres. cui dan¬

Expanded text:
peccator, in quantum peccator est, non est peccator, in quantum peccator est, non est diligendus; et omtum homo est, diligendus est propter Deum, Deus vero propter seipsum, etsi Deus omni homine amplius diligendus est: amplius quisque Deum debet diligere quam seipsum, item amplius alius homo diligendus est quam corpus nostrum: quia propter Deum omnia ista diligenda sunt, et potest nobiscum alius homo Deo perfrui, quod non potest corpus, quia corpus per animam vivit qua fruimur Deo. Omnes autem aeque diligendi sunt, sed cum omnibus prodesse non possis, his potissimum consulendum est, qui pro locorum et temporum vel quarumlibet rerum opportunitatibus constrictius tibi, quasi quadam sorte junguntur. Sicut enim si tibi abundaret aliquid quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari posset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium vel indigentia, vel erga te aliqua necessitudine superaret, nihil justius faceres, quam ut sorte legeres eligeres cui dan
Abbreviated transcription (Latin):
duobus prȩceptis tota lex pend& oms¬
& prophee: Finis itaq precepti est
dilectio: & eagemina. id estdĩ & ꝓx¬
imi quod site totũ intellegas id est
animũ &corpuseius & proximũ tatũ.
idẽ animũ & corpus: homo enĩ ex a¬
nimo constat &corpore: Nullũ re¬
rũ diligendarũ genus. in his duob:
preceptis pr&ermissũ ẽ: cũ enim p̃¬
currat dilectio dĩ eiusq dilectionis
modus prȩscriptus appareat it aut
c&era in illum confluant᷑ dilectio¬
n&ua nildictũ uid&ur: Sedcũ dic¬
tumẽ. Diliges proximũ tuũ tãquam
teipsum: simul & tui abste dilecti¬
o ñ p̃termissaẽ: illeaut̃ iuste & scẽ
uiuit. quirerũ integer aestimator
est: Ipse ẽ aut̃ quiordinatã hab&
dilectionem. neaut diligat qđ ñ ẽ
diligendum. Aut ñdiligat qđ di¬
ligendum ẽ: Autam plius diligat.
qđ minus diligendum ẽ: autaequȩ
diligat quoduelminur. uł amplius
diligendum est: autminus ułam¬
plius qđ ae qued iligendum ẽ: omnes

Expanded text:
duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Finis itaque praecepti est dilectio , et ea gemina, id est Dei et proximi. Quod si te totum intelligas, id est animum et corpus tuum, et proximum totum, id est animum et corpus ejus homo enim ex animo constat et corpore, nullum rerum diligendarum praeceptis praetermissum est. cum enim praecurrat dilectio dei eiusque dilectionis modus praescriptus appareat, ita ut cetera in illum confluant, de dilectione tua nihil dictum uidetur, sed cum dictum est: diliges proximum tuum sicut te ipsum, simul et tui abs te dilectio non praetermissa est. Ille autem iuste et sancte uiuit qui rerum integer aestimator est; ipse est autem qui ordinatam habet dilectionem, ne aut diligat quod non est diligendum aut non diligat quod diligendum est aut amplius diligat quod minus diligendum est aut aeque diligat quod uel minus aut amplius diligendum est aut minus uel amplius quod aeque diligendum est. omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Rionẽ ad diũm accessisse ꝓpue¬
Ro suo cũ lucas dicat quod amicas
adeũ miserit ex lipro deconsen¬
Ideamus utrũ sibi deseruo cen¬
turionis matheus lucasq c̃sentiant:
Matheus eñĩ dic̃ accessit ad eũ cen¬
turio rogans eũ &dẽs: puer m̃s iacet
indomo paraliticus: Cui uidet᷑ repug¬
nare qđ ait lucas &cũ audisset deihũ
misit ad eũ seniores iudȩorũ rogans eũ
ut ueniret & saluaret seruũ ei: Atilli

Expanded text:
rionem ad Dominum accessisse pro puero suo, cum Lucas dicat quod amicos ad eum miserit, ex libro II de Consenideamus utrum sibi de seruo centurionis Matthaeus Lucasque consentiant. Matthaeus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueni
Abbreviated transcription (Latin):
tũ meũ intres: ꝓpt̃ qđ & meipsũ ñ sũ dig¬
nũ arbitratus. ut uenirẽ adte: s dic uer¬
bo & sanabit᷑ puerm̃s: Si eñi ita hoc ges¬
tũ ẽ quomodo erit uerũ qđ matheus
narrat : Accessit adeũ quidã centurio.
cũ ipse ñ accesserit si amicos miserit: Nisi
diligent̃ aduertentes intellegamꝰ. mathe¬
um ñ omnimodo deseruisse usitatũ
morẽ loquendi: ñ solũ eñi dicere sole¬
mus accessisse aliquid : &iã ante quã

Expanded text:
et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo, et sanabitur puer meus. si enim ita hoc gestum est, quomodo erit uerum quod Matthaeus narrat: accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Matthaeum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequa
Abbreviated transcription (Latin):
mero sicut & maliis. multiplices figu¬
ras &hbentib: sacram̃tũ mirabile
legitur: qui a regnum illud significat.
ubi aduersarium non habebimꝰ: Titu¬
lus enim eius ẽ : Indie quaeruiteũ dnr̃
demanuomniuinimicorũ eius.
& demanusaul Quis enĩ figuratus.
indauid: nisuille quiuenit scdm̃ carnem
&x seminedauid: Quiutiq: incorpore suo
quod est ecclesia adhuc patitur inimi¬
cus. Unde illi persecutori quemuoce

Expanded text:
mero sicut in aliis multiplices figuras exhibentibus sacramentum mirabile legitur, quia regnum illud significat, ubi aduersarium non habebimus. titulus enim eius est: In die qua eruit eum dominus de manu omnium inimicorum eius et de manu Saul. quis enim figuratur in Dauid nisi ille, qui uenit secundum carnem ex semine Dauid? qui utique in corpore suo, quod est ecclesia, adhuc patitur inimicos. unde illi persecutori. quem uoce
Abbreviated transcription (Latin):
greci NEMΟΝ uocant: quod nos me¬
moriam seumonumentũ appella¬
mus qm̃ lingua eorũ mẽmoria ipsa
qua me minimꝰ omneme dicitur
Cũ itaq recol& animus ubi sepultũ sit
carissimi corpus. & occurrit locus no¬
menmarty risuenerabilis: eidem

Expanded text:
Graeci μvημεῑοuocant, quod nos meGraeci μvημεῑοuocant, quod nos memoriam seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua meminimus, μvήμη dicitur. cum itaque recolit animus, ubi sepultum sit carissimi corpus, et occurrit locus nomine martyris uenerabilis, eidem
Abbreviated transcription (Latin):
Prouisus itaq: sepeliendus corporib
apud memoriam scorũ locus bonae
affectionis humanȩ est eierga fune
sepeliantur Non potest nulla ẽẽ :¬
quando ubi sepeliantur adtenditꝰ:
sed cum talia uiuorũ solatiarequi¬
runtur quib: eorũ pios intuos ani¬
moͥs appareat: Non uideo quȩ sint
adiumenta mortuorũ : Nisi ad hoc:
utdum recolunt. ubi sint posita eorũ
quos diligunt corpora: eisdem scõril¬
los tamquã patrones susceptos apud
dñm adiuuandos orando cõmendent:
quodquidem facere possent: &iam¬
sitalib locir eos humare ñ possent
sed non ob aliud uel memoriȩ uel
monum̃tã dicuntꝰ eaquȩ in signiter
siunt sepulchra mortuorũ Nisi quia
eos quiuiuentium oculis morte
subtracti sunt ncobliuione &iam
cordib: trahantur in memoriam
reuocant &ammonendo faciunt
cogitari: Nam & memoriae nomen
idaꝑtissime ostendit: & monum̃tũ.
eoquod moneat mentem idẽ am mo¬
neat nuncupatur: Propt̃ quod &

Expanded text:
Prouisus itaque sepeliendis corporibus Prouisus itaque sepeliendis corporibus apud memoriam sanctorum locus bonae affectionis humanae est erga funersepeliantur, non potest nulla esse, quando ubi sepeliantur adtenditur. sed cum talia uiuorum solacia requiruntur, quibus eorum pius in suos animus adpareat, non uideo quae sunt adiumenta mortuorum nisi ad hoc, ut, dum recolunt, ubi sint posita eorum quos diligunt corpora, eisdem sanctis illos tamquam patronis susceptos apud dominum adiuuandos orando commendent. quod quidem facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. sed non ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae insignite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonendo faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertissime ostendit et monumentum eo quod moneat mentem, id est admoneat, nuncupatur. propter quod et
Abbreviated transcription (Latin):
ađquiritur dum in hoc corpore ui¬
uitur: ut aliquid adiuuent istade¬
functis acꝑ hoc secundum ea quȩ
ꝑ corpus gesser ẽis quȩ ꝑ corpusreli¬
giose pro illis facta fuerint ad iuuant᷑:
suntenim quornihil omnino ad ui¬
uant ista siue proeis fiant quorũ tam
mala sunt merita ut nectalib: digni
s intadiuuare : siue prohis quorum
tambona ut talib nõ indigeant ad¬
iumentis: genereigitur uitae qđ
gessit quisq ꝑcorpus efficitur. ut ꝓ¬
sint uel non prosint : quȩ cũq: pro
illo piesiunt cum reliquerit corpus:
Nam meritum ꝑ quod ista prosint si
nullũ conparatum ẽ in hacuita frus¬
tra post hanc queritur uitã: Itafit:
utneq inaniter ecclesia uelsuorũ
cura prode functis quod potuerit
religionis inpendat : & tam̃ ferat
unusquisq secundum ea quȩ ꝑcor¬
pus gessit siuebonum siuemalum:
Reddente dõ unicuiq secundũ ope¬
raeius: utenim hocquod in penditꝰ.
possitei prodeẽ postcorpurineauita
asquisitum ẽ quã gessit incorpore:

Expanded text:
adquiritur, dum in hoc corpore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit corpus. nam meritum per quod ista prosint, si nullum conparatum est in hac uita, frustra post hanc quaeritur uitam. ita fit, ut neque inaniter ecclesia uel suorum cura pro defureligionis impendat et tamen ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit siue bonum siue malum, reddente deo unicuique secundum opera eius. ut enim hoc quod impenditur possit ei prodesse post corpus, in ea uita est adquisitum, quam gessit in corpore.
Abbreviated transcription (Latin):
iaũ quidam eorum contraquos defen¬
dimus ciuitatẽdĩ : iniustum putant : ut ꝓ
peccatis quam lib& magnir paruo scili¬
c& tempore perp&ratis. pena quisque
damnetur ȩterna : quasi ullius id um quã
iustitialegis ađtendat : ut tantamora tem¬
poris quisq: puniatur : quantamora tem

Expanded text:
 quidam eorum, contra quos defendimus ciuitatem dei, iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis attendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora tem
Abbreviated transcription (Latin):
tellectus est quo beati sunt mundo
induci intemptationem. Nehabe mus
duplexcor ñ app&endo simplex bo¬
num quo referamꝰ om̃a quȩ o pera¬
mur. sedsimultemporalia & terre¬
na sectando: Temotationes enĩ de
hisreb quȩ grauer & calamitosȩ ui¬
dentꝰ hominib: nonin nos ualent. si
ñ ualeant illae. quȩblanditur ea¬
rum rerũ accendunt. quas hominer
hanas&l&andasputant: Si sapien¬
tia ẽ quabeati sunt pacificiqm̃filu
mur amalo: ipsa enim liberatio libe¬
rosnos faci& idẽ filius dĩ ut sp̃u ad¬
optionis clamemus ab bapater:

Expanded text:
intellectus est, quo beati sunt mundicintellectus est, quo beati sunt mundicinduci in temtationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. temtationes enim de his rebus, quae graues et calamitosae uidentur hominibus, non in nos ualent, si non ualeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetas putant. si sapientia est, qua beati sunt pacifici, quoniamur a malo. ipsa enim liberatio liberos nos faciet, id est filios dei, ut spiritu adoptionis clamemus: abba, pater.
Abbreviated transcription (Latin):
bimur: Dicente illo. uenite benedic¬
ti patris mei ꝑcipiteregnũ. quod uobis
paratũ ẽ ab originemundi. Indño in¬
quit psalmista laudabit̃ animamea.
audiant mites & iocundentur: Sisci¬
entia est. quab eati sunt qui lugsunt.
qm̃ ipsi consolabuntur . Oremus ut
fiatuo luntas eiꝰ sic̃ incaelo & int̾ra:
quia cũ corpꝰ tãquã terra. sp̃ui. tã quã
caelo sũma& tota pace consenserit: ñ
lugebimus: Nã nullus alius huiur
temporis lucturẽ . Nisicũ aduersũ se
ista confligunt & coguntnos dicere :
Video aliam legem in mẽ brirmeirre¬
pugnantẽ legim̃tis meae: & luctum
nr̃m lacrimosauoce testari: misere¬
gohomo quis meliberabiit decorpo¬
remortis huius: Si fortitudo ẽ qua
beatisunt qui esuriunt &sitiunt iusti¬
tiam quia ipsi saturabunt᷑: Oremusut
panisnr̃ cotidianus d&urnobirhodi¬
e. quo fultiatq sustentatiad plenis¬
simã illã saturitatẽ uenire possimus.
tamus debita debitorib nr̃is & oremꝰ.
ut & nobis nr̃a dimit tantur: Si in.

Expanded text:
bimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, inquit propheta. laudabitur anima mea; audiant mites et iucundentur. si scientia est, qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus, ut fiat uoluntas eius sicut in caelo et in terra, quia, cum corpus tamquam terra spiritui tamquam caelo summa lugebimus; nam nullus alius hujus temporis luctus est, nisi cum adversum se ista confligunt, et cogunt nos dicere: Video aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrymosa voce testari: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Si fortitudo est qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt justitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati ad plenissimam illam saturitatem uenire possimus. tamus debita debitoribus nostris et oremus, ut nobis nostra dimittantur. si in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
neo quod scriptumẽ. & factum ẽ inuia
adrefectionem: obuia uit ei angelus &
querebateũ occidere &assumpto sep¬
phora calculo: circum cidit prȩputium
filusui Etꝓcidit ad pedeseĩ & dr̃x Ste¬
tit sangus circum cisionis infantis mei
& recessit abeo. Propt̃ qđ dixit stetit

Expanded text:
eo quod scriptum est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et adsumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui et procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desi
Abbreviated transcription (Latin):
sed tam̃ caput ñ tantũ ea membra
quȩ secuta s sed &iã ipsã manũ quȩ
nascendo p̃cessit dignitate acpo
us testate p̃cedit. & quod ñ tempore
apparendi : tam̃ naturȩ ordine
dam modo exutero secretis. uiã
dnm̃ oculos mediator dĩ & hominũ
citurũ eẽ p̃nuntians : &iam populũ
suꝑbe p̃cedentẽ uinculis legis tã¬
quã digitis quiq supplantat : quia
& ꝑquinq: temporũ articulos ꝓnun¬
tiari uenturus ꝓphetariq ñ desti¬
tit: & huic rei c̃sonat ꝑquẽ lex da¬
taẽ libros quinq c̃scripsit: & suꝑbi
carnalit̃ sentientes & suã iustitiã
uolentes constituere ñ aꝑta manu
xp̃i repletis benedictione: sed con¬
stricta  qͣue c̃ clusa retenti sunt:
Itaq illis obligatis pedes & cecide¬
runt: nos uõ resurreximus &e
recti sumus Quã uis ergo ut dixi
p̃miserit dñs xp̃s quandã partẽ¬
sui corporis. in scĩs qui eũ nascendi
tempore p̃ierunt : tam̃ ipse est
caput corporis ecđȩ: illȩq om̃ eidem r¬

Expanded text:
sed tamen caput non tantum ea membra, quae secuta sunt, sed etiam ipsam manum, quae in nascendo praecessit, dignitate ac potestate praecedit, et quamuis non tempore apparendi, tamen naturae ordine dam modo ex utero secreti sui ad hominum oculos mediator dei et hominum citurum esse praenuntians etiam populum superbe praecedentem uinculis legis tamquam digitis quinque supplantat — quia et per quinque temporum articulos praenuntiari futurus prophetarique non destitit; et huic rei consona superbi carnaliter sapientes, et suam justitiam volentes constituere, non aperta manu Christi repleti sunt benedictione, sed constricta atque conclusa retenti sunt. Itaque illi obligati sunt pede et ceciderunt, nos vero surreximus et erecti sumus. Quamvis ergo, ut dixi, praemiserit Dominus Christus quamdam partem corporis sui in sanctis, qui eum nascendi tempore praecesserunt, tamen ipse est caput corporis Ecclesiae, illique omnes eidem
Abbreviated transcription (Latin):
ontinentia non corporis sedanimi
do inhabitulatent: sicut martrrii uir¬
tus eminuit apparuit queto leran do
passiones: sed quã multa sunt in eadem
uirtute animae: quib temptatio de est
quia id quodintus est inconspectu di: &i¬
am in hominum procedat & timothe¬
o itarelaxata est corporis utilitas ui¬
num bibendi ut maner& inanima homi

Expanded text:
ontinentia non corporis, sed animi do in habitu latet: sicut martyrii uirtus eminuit apparuitque tolerando passiones. sed quam multi sunt ii eadem uirtute animi, quibus temtatio deest, qua id quod intus est in conspectu dei, . etiam in hominum procedat? Et Timotheo ita relaxata est corporis utilitas uinum bibendi, ut maneret in habi
Abbreviated transcription (Latin):
modo subtrahi poterit omni po¬
tentiȩ creatoris: sed capillus in eo
capitis ñ peribit: Frit ergo spũi sub¬
dita caro sp̃italis: sed tam̃ caro ñ sp̃s:
sic̃ carni subditus fuit sp̃s ipse car¬
nalis. sed tam̃ sp̃s ñ caro: cuius rei.
habuimus experim̃tũ in nr̃e pęnȩ
deformitate : Neñĩ scđm spm car
nalẽ seruent. quib: ait aposto lus
Ñpotui uob̾ loqui quasi sp̃italib
sed quasi carnalib: Et homo sp̃italis
sic in ac uita dicitur ut tamen
corpore adhuc carnalis sit: ut ui
deat aliã legẽ inm̃bris suis repug¬
nantẽ legi m̃tis suȩ Frit aũ &iã
corpore sp̃italis . cum eadem caro
sit . resurrex: ut fiat qđ scriptũ
ẽ. Seminatur corpus animale.
resurget corpus sp̃itale: Quȩ sit
aũ & quam magna sp̃italis cor¬
poralis gratia. quia ñdũ uenit
in experim̃tũ. Uereor neteme¬
rarium sit omne qđ de illa ꝓfer¬
tur ęloquium: quale erit corp
alimoniis indigebit ñ eñĩ ani¬
male sed sp̃itale erit: habens

Expanded text:
modo subtrahi poterit omnipotentiae Creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. Erit ergo spiritui subdita caro spiritualis, sed tamen caro, non spiritus: sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. Cujus rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. Non enim secundum cares erant quibus ait apostolus: non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et deat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cum eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: Seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale. Quae sit autem et quam magna spiritalis corporis gratia, quoniam nondum uenit in experimentum, uereor ne temerarium sit omne, quod de illa profertur, eloquium. alimoniis indigebit? Non enim animale, sed spiritale erit, habens
Abbreviated transcription (Latin):
mne pr&eritum iam ñ est : Omne
futurum ñ dum ẽ: Omneigitur pre¬
teritum & futurũ de est: apud dm̃ aũ
nihil de est: nec pr&eritũ igitur. nec
futurum: sedomneprȩsens ẽ apud dm̃¬
DETRINA UUITATE

Expanded text:
mne praeteritum iam non est, omne futurum nondum est. omne igitur praeteritum et futurum deest. apud deum autem nihil deest. nec praeteritum igitur nec futurum, sed omne praesens est apud dDE TRINA VNITATE
Abbreviated transcription (Latin):
sam mundi fuisse faciendi: Non
ut conderentur bona sed ut mala
co hiberentur: Hinc origenis iure
culpatur: In libris enim quos appel¬
lat peri archon id est deprincipiis.
hoc sensit. hoc scripsit: ubi plus quã
dicipotest: miror hominem. in &¬
clesi asticis litteris tam doctum.
& exercitatum: non adten disse
primum. quam hoc ess& contra¬
rium scripturae. huius tantȩ
auctoritatis intentioniq: perom¬
nia opera dĩ subiungens: et uidit
ds̃ qui a bonum est: conpl&isque
omnibus inferens: etuidit dr̃ omnia
quȩ fecit. & eccebona ualde: nullã
aliam causam faciendi mundi
intellegiuo lunt nisi ut bona fierent
abonodõ ubi senemo peccas set
tantum modo naturis bonis es¬
s& mundus ornatus. & plenus:
& quia peccatum est:noni deo
cuncta sunt inpl&a peccatis:
cũ bonorum longe maior nume¬
rus. in cȩlestibus. suȩ naturȩ ordi¬
nem seru&. nec mala uoluntas.
qui a nature ordinem seruareno¬
luit Ideo iustidĩ leges. omnia be¬
ne ordinatis effugit quõ sicut

Expanded text:
sam mundi fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur. Hinc Origenes iure culpatur. In libris enim, quos appellat nep2 ἀρχω̄ν, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. Ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non adtendisse, primum quam hoc esset contrarium scripturae huius tantae auctoritatis intentioni, quae per omnia opera Dei subiungens: Et uidit Deus, quia bonum est, conpletisque omnibus inferens: Et uidit Deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde, nullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono Deo. Ubi si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt inpleta peccatis, cum bonorum longe maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec mala uoluntas, quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iusti Dei leges omnia bene ordinantis effugit; quoniam sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Sic uideo. quid infirme cogitati¬
oni possit occurrere: Curscilic&
ista miracula. &iam magicir
astibus fiant : Nã & magiphara¬
onis. similiter serpentes fecerunt
& alia similia Sed illud amplius
est admirandum: quomodo ma¬
gora illa potentia quȩ serpentes
facere potuit: ubi ad muscar minu¬
tissi mas uentum est: omnino defecit:
Scinipher enim. musculȩ sunt breuis¬
simȩ quatertiõ plaga superbus

Expanded text:
Hic uideo quid infirmae cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant. nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt et alia similia. sed illud amplius est admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas uentum est omnino defecit. scinifes enim musculae sunt breuissimae, qua tertia plaga superbus
Abbreviated transcription (Latin):
nem infidelitatem ut omnium
misereatur. quasi faciens malaue¬
nirent bona. Mox exclamauit
atqait: Galtitudo diuitiarum
sapientiȩ atq scientiȩ dĩ. quã in¬
scrutabilia sunt iudicia eius. & in

Expanded text:
n infidelitate, ut omnium misereatur, quasi faciens mala, ut uenirent bona, mox exclamauit atque ait: o altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei! quam inscrutabilia sunt iudicia eius
Abbreviated transcription (Latin):
quiuident cęcifiant. Ad occul
taergo dĩ iudiciareuocate q̃ uan¬
douid&is inunacausa. derte habent
om̃r paruuli hereditariũmalũ
trahentes ex adam: huic sub ueni¬
re ut bapti ⁊ &ur illi non sub ueni¬
re : ut in ipsa obligatione moriat:
illum baꝑtizatum relinqui in
hacuita: quem sciuit ds̃ impium
futurum : Istum uero baptizatũ
rapiex hacuita: Nemalitiamut a¬
r& intellectum eĩ  Et nolite in istis
dare iniusticiam dõ: Aputiquem

Expanded text:
qui vident caeci fiant. qui vident caeci fiant. ta ergo Dei judicia revocate, quando videtis in una causa, quam certe habent omnes paruuli, hereditarium malum trahentes ex Adam, huic subueniri, ut baptizetur, illi non subueniri, ut in ipsa obligatione moriatur, illum baptizatum relinqui in hac uita, quem praesciuit deus impium futurum, istum uero baptizatum rapi ex hac uita, ne malitia mutaret intellectum eius, et nolite in istis dare iniustitiam uel insipie
Abbreviated transcription (Latin):
tes & procliues adȩ prehenden¬
dum: Nonidonei ad intellegen
putabant
dicere. faciam usmala. utueniant
bona: quod absit ut a posto lur di¬
cer&: sed homines non intellegen¬
tes. hocputabant diciquando au¬
diebant: quod dixit a postolus :
Lexaũt subͣrrauit ut habundar&
delictum ubiautẽ habundauit
delictum. suꝑ habundauit gratia:
Sedutiq gratia idagit̾ut iam fiant
bona ab eisquifeçerant mala:
Nonut ꝑ seuerent inmalir &reddi
existiment bona sibi: Nonitaq
debent dicere faciamus mala.
utueniant bona: sed feci. mus
mala. & uenerbona: iam facia¬
mus bona ut in futuro sȩculore¬
cipiamus probonis bona: qui in
hoc sȩculo recepimus bona ꝓmalis:
Propter quod scriptũ est inpsalmo.
misericordiam & iudicium cantabo
tibi dñe Priusitaq ñ ideouenit
filius hominis inmundũ utiudi¬
c&mundum: sedut salu&ur mun¬
dus ꝑ ipsum: hoc propter miãm:
sineiudicio: sed occultum: Ideo
ait: iniudicium ueni in hunc mun¬
dum ut quiñ uident uideant. &

Expanded text:
tes, et proclives ad reprehendendum, non idonei ad intelligendum, putabant dicere, Faciamus mala, ut veniant bona Quod absit ut Apostolus diceret: sed homines non intelligentes hoc putabant dici, quando audiebant quod dixit ApLex autem subintravit, ut abundaret delictum; ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia; sed utique gratia id agit ut jam fiant bona ab eis qui fecerant mala, non ut perseverent in malis, et reddi sibi existiment bona. Non itaque debent dicere, Faciamus mala ut veniant bona: sed, Fecimus mala, et venerunt bona, jam faciamus bona, ut in futuro saeculo recipiamus pro bonis bona, qui in hoc saeculo recipimus pro malis bona. Propter quod scriptum est in psalmo, Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine. Prius itaque non ideo venit Filius hominis in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum: hoc propter misericsine judicio, sed occulto; ideo ait: In judicium veni in hunc mundum, ut qui non vident videant et
Abbreviated transcription (Latin):
non oportuit: Ego uero facilius non u¬
tornuptis quib est usus abraham quã
sicutor nuptus quẽ am modum ẽ usus
abraham: quod enim egonunc ago ille
melius egiss& situnc agendum ess&:
CCCXXUIIII. UEMOASCENDIT INCAELUMA ETCETERA
IT SICUTMOYSES EXALTAUIT SERPEUTẼ
INNEREMO. EXLIBRO DEBAPTISMO

Expanded text:
non oportuit. ego uero facilius non unon oportuit. ego uero facilius non utor nuptiis, quibus est usus Abraham, quam sic utor nuptiis, quemadmodum est USUS Abraham. quod enim ego nunc ago, melius ille egisset, si tunc agendum esset." CCCXVII. NEMO ASCENDIT IN CAELVM ET CETERA, ET: SICVT HOSES EXALTAVIT SEBPENTEM IN HEREMO. EX LIBKO DE BAPTISMO
Abbreviated transcription (Latin):
nis continendi: ipsi est enim habitus.
quod aliquid agitur cum opus est: Cum
aut ñ agitur potest agi sed ñ opusẽ: Non
igitur nonerat inxp̃o continentiae uir¬
tus acibo & potu. quanta erat in io han¬
ne baptista ut dicer&ur : ecce homo uo¬
rax potatoruini. Num quid ñ talia di¬
cuntur indomesticos eius patresnr̃os.
ex aliogenere utendi terrenis quantũ
ad concubitum ꝑtin& : Ecce homines
libi dinosi & inmundi amatores femi¬
narum & lasciuiarum &iustificataẽ
sapientia a filiis suis . Quiuident conti¬
nentiae uirtutem in habitu animisẽ
ꝑ eẽ debere: in opereaũt prorerum ac
temporum oportunitate mani festa¬
ri : Cumergo conloquiis malis dicitur
continenti . &nuptias recusanti. Tu
ergo melior quã abraham dicat. Ego
quidem ñ sũ melior quam habraham.¬
sed meli or est caritas caeli quã castitas
nuptiarum: quarum habraham unam
habebat in usi& ambas inhabitu:
Castequippe coniugaliteruixit. es seaũ
caste sineconiugio potuit sed tunc

Expanded text:
s continendi. Ipse est enim habitus, quo aliquid agitur, cum opus est; cum autem non agitur, potest agi, sed non opus est. Hunc igitur non erat in Christo continentiae uirtus a cibo et potu, quanta erat in Iohanne baptista, ut diceretur: ecce homo uorax et potator uini? numquid non talia dicuntur in domesticos eius, patres nostros, ex alio genere utendi terrenis, quantum ad concubitum pertinet: ecce homines libidinosi et immundi, amatores feminarum et lasciuiarum?\' Et iustificata est sapientia a filiis suis, qui uident continentiae uirtutem in habitu animi semper esse debere, in opere autem pro rerum ac temporum opportunitate manifestari. Cum ergo colloquiis malis dicitur continenti et nuptias recusanti: "tu ergo melior quam Abraham ?" dicat: "ego quidem I non sum melior quam Abraham; melior est castitas caelibum quam castitas nuptiarum: quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. caste quippe coniugaliter uixit; esse autem caste sine coniugio potuit, sed tunc
Abbreviated transcription (Latin):
offendis in te illi facis in iuriã: facisenĩ
iniuriam gratiȩ ipsius: dono ipsius:
Seruũ si haberes: uelles ut seruir& tibi
seruus tuus: seruitu meliori dñõ dõtuo:
Seruũ tuũ nontufecisti: & te&seruũ
tuũ illefecit: uis ut seruiat tibi cũ quo
factuses : & non uis seruireei a quo factuses:
Ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus
homo & tunonuis seruirednõtuo : facisdõ
quodtu patinonuis: Ergo illum unum
prȩceptum continent duo illa duo con¬
tinent decemilla decem continent omnia:
Quio sit ⁊tomnis populus utor¬

Expanded text:
offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire ei a quo factus es? ergo cum uis ut seruiat tibi seruus tuus homo et tu non uis seruire domino tuo, facis deo quod tu pati non uis. ergo illud unum praeceptum continet duo, illa duo continent decem, illa decem continent omnia. CX. QVID SIT: ET OMNIS POPVLVS VIDE
Abbreviated transcription (Latin):
ibi sit defectus: quo ẽ relictus excelsus
Quis aũ ruinã eẽ ñuideat: quando fit
mandati euidens. atq indubitata trans¬
gressioͣ ꝓpt̃ hoc ds̃ illud ꝓhibuit: qđ
cũ eẽt amissũ nulla defendi posset ima¬
ginatione iustitiȩ: & audso dicere suꝑ¬
bis eẽ utile cadere in aliquod aꝑtũ
manifestũq peccatũ : unde sibi displice¬
ant : quiiã iͥ psiplacendo ceciderant: Sa¬
lubrius enĩ p&rus sibi displicuit. quan¬
do fleuit: quã sibi placuit. quando p̃¬
sũpsit: hoc dic̃ &sacer psalmus Imple
facies eorũ ignominia &querant nom̃
nom̃ tuũ : qui sibi placuerant quȩ ren¬
do suũ: sed ẽ peior dãnabiliorq suꝑbia
quȩ etiã in peccatis manifestis. suffugi¬
ũ excusationis inquirit᷑: Sic̃ illi primi ho¬
mines quorũ & illa dix̃. Serpens sed ux̃
me & manducaui: & ille dix̃. mulier
quã de disti mecũ hȩc mihi dedit delig¬
no &edi: Nusquã hic sonat p&itio uenȩ

Expanded text:
ibi sit defectus, quo est relictus excelsus? ibi sit defectus, quo est relictus excelsus? quis autem ruinam esse non uideat, quando fit mandati euidens atque indubitata transgressio ? propter hoc deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione iustitiae. et audeo dicere superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui iam sibi placendo ceciderant. salubrius enim Petrus sibi displicuit, quando fleuit, quam sibi placuit, quando praesumsit. hoc dicit et sacer psalmus: imple facies eorum ignominia, et quaerunt nomen nomen tuum, quod sibi placuerant quaerendo suum. Sed est pejor damnabiliorque superbia quaerentium in peccatis manifestis suffragium excusationis, inquirentes sicut illi primi homines, quorum et illa dixit: serpens seduxit me, et manducaui, et ille dixit: mulier, quam dedisti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi. nusquam hic sonat petitio ueniae,
Abbreviated transcription (Latin):
anifesto ergo aꝑtoq peccato ubi
factũ ẽ qđ ds̃ fieri ꝓhibuerat: diabo¬
lus hominẽ ñcepisset. nisi iam sibi ille
ipse placere cȩpisset: hinc enĩ & de¬
lectauit qđ dictũ ẽ. eritis sic̃ dii qđ
melius eẽ possit: Sũmo uero que pnn¬
cipio coherendo ꝑ oboedientiã ñ suũ
sibi existendo principiũ  suꝑbien
participatione sunt. Niplus aũ appe¬
tendo: minus ẽ: qui dũ sibi sufficere
diligit: ab illo quiei uere suffic̃ De¬
feẽ: illud itaq malũ: quo cũ sibi homo
placet. tãquã sit & ipselum̃ aũtit᷑ ab
eo lumine: Qđ & si placeat &ipse fit
lum̃ illud inquã malũ percessit in ab¬
dito ut sequeret᷑ hoc malũ: qđ ꝑp&ra¬
tũ ẽ in aꝑto Uerũ ẽ enĩ qđ scriptũ ẽ
Ante ruinã exaltatur cor. & ante glo
riã humiliat᷑: Illa ꝓrsus ruina quȩ sit
in occulto p̃cedit ruinã quȩ ẽ in mani¬
festo : dũ illaruina eẽ ñputat᷑ Quis
enĩ exaltationẽ ruinã putat: cũ iam

Expanded text:
anifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ille sibi ipsi placere coepisset. Hinc enim et delectauit quod dictum est: Eritis sicut di. Quod melius esse possent summo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superparticipatione sunt di. Plus autem adpetendo minus est, qui, dum sibi sufficere deligit, ab illo, qui ei uere sufficit, deficit. Illud itaque malum, quo, cum sibi homo placet, tamquam sit et ipse lumen, auertitur ab eo lumine, quod ei si placeat et ipse fit lumen — illud, inquam, malum praecessit in abdito, ut sequeretur hoc malum quod perpetratum est in aperto. Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor riam humiliatur. illa prorsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam, quae est in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. quis enim exaltationem ruinam putat, cum iam
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ea cu rant. ꝗ nec ex periendo sĩ pos¬
sꝰ ad tender ltaplerũq citius ingeni o¬
susucd& ñ eẽ ratam c̃clunonẽ. quã prȩ¬
cepta es capit: Tardus aũ ñ eam uid& sel
multominꝰ qđ deilla pciptur magis in
his omnib: ipsaex pectatu laueritatis

Expanded text:
minus ea curant, quae nec experiendo possunt attendere. Ita plerumque citius ingeniosus videt non esse ratam conclusionem, quam praecepta ejus capit: tardus autem non eam videt, sed multo minus quod de illa praecipitur, magisque in his omnibus ipsa spectacula veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ipsũ corp: erat in quo inmte
trans figuratus ẽ: & ipsũ erat iuue¬
nis in quonatus ẽ: & tam̃ siquis eũ
iuuenẽ repente uidiss& qui ñ nisi
in fantulũ nosset ñ utiq: agnos cer&:
an uero ad liniam̃ta mutanda ñ po¬
test celerit̃ dĩ potestas: qđ potȩst
ꝑannorũ moras hominis ȩtas
ꝑtransit ex eodẽ lũs Ques

Expanded text:
utique ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamtest celeriter Dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas?pertransiit; ex eodem libro Quaes
Abbreviated transcription (Latin):
ciesea : Nonquoꝰ ego inillo opere dixi uelit¬
intellegi: quia ex omnib gentibus eclesia
congregatur bicamerata dicta propter
duo genera hominum: circũ cisionem scili
c& & p̃putium: quos a postolur & alio mododic̃
iuda eos & grȩcor : tricamerata uero : eo qđ
omnes gentes detribur filiis noe p̾diluuium
separatȩ sunt: Sed aliud dicat aliquid quod
a fidei regula nonsitalienũ Nã quõ ñsolas
ininferionbus mansiones habere arcam
uoluit: uerum &iam in superiorib: et hi&
dixit bi camerata : in superioribus superior
et haec appellauit trimerata: ut abimo
sursum uersus tertia consurger& habitatio
Possunt hic intellegi & tria illa quae cõmen¬
dat apostolus. fides spes. caritas: possunt¬
&iam multo conuenientius. tres illa e ub̾ta¬
tes euangeli cae: tricena sexa gena centena:
ut ininfimo habit& pudititia coniugalis.

Expanded text:
cies ea, non quod ego in illo opere dixi velitintelligi, quia ex omnibus gentibus Ecclesia congregatur: bicameratam dictam, propter duo genercet et praeputium, quos apostolus et alio modo dicit Iudaeos et Graecos, tricameratam uero eo quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluuium reparatae sunt, sed aliud dicat aliquid quod a fidei regula non sit alienum. nam quoniam non solas in inferioribus mansiones habere arcam uoluit uerum etiam in superioribus — et haec dixit bicamerata — et in superioribus superiorum - et haec appellauit tricamerata — ut ab ineo sursum uersus tertia consurgeret habitatio: possuut hic intellegi et tria illa quae commendat apostolus, fides, spes, caritas; possunt etiam multo conuenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ ergo & intus qđ diaboli ẽ argu¬
endũ ẽ sic & foris qđ xp̃i ẽ agnoscen¬
abolus : hoc fortasse de hominib: dici
potest ut sic oxtra ecłȩ cõmunionẽ
ñ habeat ds̃ aliquẽ suorũ sic̃ int̃ anłos
scõs ñ hab& diabolus aliquẽ suorũ Ec¬
desi& uõ quȩ ad huc carnis mortalitatẽ
portat: quã diu peregrinatͥ ad nõ. licu¬
erit diabalo miscere Rania. hoc ẽ
malos homines : & ꝑmissus sit ꝓpt̃ ipsius
ełȩ peregrinationẽ : ut requies illius
patriȩ qua scĩ angeli ꝑfruunt᷑ desidera¬
ret᷑ ardentius: De sacram̃tis aũ hoc dici
ñ potest: Sic̃ enĩ ea possunt habere atq
tractare ñ ad salutẽ sed ad ꝑnitiẽ suã
inqua igni distinatis interiora Zitana.
sic exteriorũ titania. quȩ ab interion¬
b: recedentib: acceper̃ : quia receden¬
tia ñ amiser̃ Qđ sine dubio manifes¬
tatͥ cũ red euntib: ñ restituit᷑ : quando
forte aliquis exeis ipsis qui recesserant
reuertunt᷑ : Nec quisquã dixerit ꝗd

Expanded text:
sicut ergo et intus quod diaboli est arguendum est, sic et foris quod Christi est agnoscenlesiae habet sua diabolus? hoc fortasse de hominibus dici potest, ut sic extra ecclesiae communionem non habeat deus aliquem suorum. sicut inter angelos sanctos non habet diabolus aliquem suorum, ecclesiae uero huic quae adhuc carnis mortalitatem portat, quamdiu peregrinatur a domino, licuerit diabolo miscere zizania, hoc est malos homines, et permissus sit propter ipsius ecclesiae peregrinationem, patriae qua sancti angeli perfruuntur, desideraretur ardentius. De Sacramentis autem hoc dici non potest. Sicut enim ea possunt habere atque tractare non ad salutem, sed ad perniciem suam, in qua igni destinata sunt interiora zizania, sic exteriora zizania, quae ab interioribus recedentibus acceperunt, quia recedentia non amiserunt. quod sine dubio manifestatur cum redeuntibus non restituitur, quando forte aliqui ex eis ipsis qui recesserant reuertuntur. nec quisquam dixerit: quid
Abbreviated transcription (Latin):
uerisol& quomodo matusalem secun¬
dum annorum computationem uiue¬
rep̃diluuium potuerit: cum omnes p̃t̃
eos qui in arcã in gressisunt perisse
dicantur: sed hanc questionu̾m plunmo¬
rum strdicũ mendo sitas peperit:
Nonsolum quippe in hebrȩis aliterinue
nitur: uerũ &iã inseptuaginta int̾̃p̃ta¬
tionem matusalem. in coditib paucion

Expanded text:
eri solet quomodo Matusala secundum annorum computationem uiuere post diluuium potuerit, cum omnes praeter eos qui in arca. ingressi sunt perisse dicantur. sed hanc quaestionem plurium codicum mendositas peperit. non solum quippe in hebrnitur, verumetiam in Septuaginta interpretatione Mathusalem, in codicibus paucio
Abbreviated transcription (Latin):
tcum finiti fuerint mille anni: sol¬
u&ur satanas decustodia sua ad sedu¬
cendas nationes quȩ sunt inquat tuor
angulos terrȩ. cog & magog: & trah&
eas inbellum quorum numerus ẽ ut are¬
namaris: Adhocergotunc seduc& ut in
hocbellum trahat: Nam & ante a modis
quib poterat. permalamulta & uana
exibit autẽ
secutionẽ de latebris erum p&odiorum:
Hec enimerit nouissima ꝑsecutio: nouissi¬
moeminenti iudicio: quam scã ȩcłea toto

Expanded text:
cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor angulis terrae, Gog et Magog, et trahet eas in bellum, quorum numerus est ut harena maris. ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. nam et antea modis quibus poterat per mala multa \' Exibit autem, secutionem, de latebris erumpet odiorum. Haec enim erit novissima persecutio novissimo imminente judicio, quam sancta Ecclesia toto
Abbreviated transcription (Latin):
infacto ita & in uerbo: Nã cũpater
dixisset. quis estufili ille responđ¬
ego sũ esau primogenitus tuus: hoc
se referat᷑ ad duos illos geminos
m̃datiũ uidebit: Si aũ ad illud ꝓpt̃
qđ significandũ ista gesta dicta
conscripta s̃: ille ẽ intellegendus
incorpore suo. qđ ẽ eius ecdesia
qui dehac re loquens ait: Cum ui

Expanded text:
in facto, ita et in uerbo. nam cum ei pater in facto, ita et in uerbo. nam cum ei pater dixisset: quis es tu, fili? ille respondit: ego Esau primogenitus tuus. hoc si referatur ad duos illos geminos, mendacium uidebitur; si antem ad illud propter quod significandum ista gesta, dicta, conscripta sunt, ille est intellegendus in corpore suo, quod est eius ecclesia, qui de hac re loquens ait: cum ui
Abbreviated transcription (Latin):
nec qđ đđ similauit in sania : nec
cetera huius modi m̃datia iudican¬
das: Sed locutiones actionisq ꝓphe¬
ticg ad ea quȩuera sunt intellegenda
referendȩ : quȩ ꝓpt̃ea figuratis uelut
amictib obtegunt᷑ iut sensũ pie quen¬
tis exerceant : & nenudata ac promta
uilescant: quamuis quȩ aliis locis aꝑte
ac manifeste dicta didicimus: cũ ea ipsa
inuident᷑ discentib qđ his modis ob¬
scurant᷑ sed cõm̃dant᷑ magis: ut quasi
subtracta desiderent᷑ ardentius: &ue¬
niant desiderata iocundius : tam̃ uera
dicta intellegunt᷑. s eaquȩ falsa s̃.
dicta eẽ credunt᷑: hoc  exemplis
fiat planius id ipsũ qđiacob fecit
adtende: hedinis certe pellib: men
reuera factũ ẽ referat᷑ ꝑ hedinas
pelles peccata : ꝑ eũ uero quisse
operuit illas: significatus ẽ. qui ñ
sua sed aliena peccata portauit:
Uerax ergo significatio nullomodo
m̃datiũ recte dici potest ut aũt

Expanded text:
nec quod Dauid simulauit insaniam nec nec quod Dauid simulauit insaniam nec cetera huius modi mendacia iudicanda sunt, sed locutiones actionesque propheticae ad ea, quae uera sunt intellegenda, referendae. quae propterea figuratis uelut amictibus obteguntur, ut sensum pie quaerentis exerceant et ne nuda ac prompta uilescant. quamuis quae aliis locis aperte ac manifeste dicta didicimus, cum ea ipsa inuidentur discentibus, quod his modis obscurantur, sed commendantur magis, ut quasi subtracta desiderentur ardentius et inueniantur desiderata iucundius. tamen uera, dicta intelleguntur, sed ea quae falsa sunt dicta esse creduntur. hoc ut exemplis fiat planius, id ipsum quod Iacob fecit attende. hedinis certe pellibus membre uera factum est referatur, per hedinas pelles peccata, per eum uero qui eis se operuit ille significatus est qui non sua, sed aliena peccata portauit. uerax ergo significatio nullo modo mendacium recte dici potest. ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
minare uites floridã iuuentutem
niuẽcanitiem: ꝓculdubio fluctusgẽ nuẽo¬
mas florem niuem : quia in his reb
ñ in uenimꝰ inquas hȩc uerba aliun¬
tia: quic ꝗd hȩc tropica locutio usq
ad eã ꝑuenit. quȩ appellatur ante¬
frasis ut dicat᷑ habundare qđ nẽ di¬
catur dulce qđ acidũ ẽ lucis quod
ñ liceat: parcȩ qđ ñ parcat: Vnde
illud ẽ inscripturis sc̃is siñ faciem
benedixerit tibi qđ diabolus ait
dño descõiob & intellegit᷑ maledix¬
erit: quod uerbo & nabuthei fictũ
crim̃ calũniantib nominatũ ẽ dic¬
tũ ẽ eñi qđ benedixerit regi. hoc ẽ
maledixerit: hu huiusmodi locuti¬
onũ m̃datia putabunt᷑: Sic̃ locutio
ł actio figurata: inm̃datio deputa¬
bit᷑: Si aũ ñ ẽ m̃datiũ quando intel¬
legentiã ueritatis aliud exalio sig¬
nificantia referunt᷑. ꝓfecto ñsolũ
id qđ fec̃ & dix̃ iacob patri ut bene¬
diceretͥ sed neq illud qđiosephuelut
in ludendis locutus ẽ fratribus:

Expanded text:
mare uites, floridam iuuentutem, niueam canitiem, procul dubio, fluctus, gemmas, florem, niuem quia in his rebus non inuenimus, in quas haec uerba aliuncia. quid, quod haec tropica locutio usque ad eam peruenit quae appellatur antifrasis, ut dicatur abundare quod non est, dicatur dulce quod acidum est, lucus, quod non luceat, parcae, quod non parcant. unde illud est in scripturis sanctis: si non in faciem benedixerit tibi, quod diabolus ait domino de sancto Iob et intellegitur <maledixerit>. quo uerbo et Nabuthei fictum crimen a calumniantibus nominatum est. dictum est enim, quod benedixerit regi, hoc est maledixerit. hi omnes modi locutionum mendacia putabuntur, si locutio uel actio figurata in mendacio deputabitur. si autem non est mendacium, quando ad intellegentiam ueritatis aliud ex alio significantia referuntur, profecto non solum id quod fecit aut dixit Iacob patri, ut benediceretur, sed neque illud quod Ioseph uelut inludendis locutus est fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
& aquilone & austro & accũbent in
regno dĩ & ec̃ sunt nouissimi qui eant
primi & s̃ primi quierant nouissimi:
Siaũ quodã modo minor maioris pn¬
matũ frat̃ abstulit: atq inse transtu¬
lit fr̃is: cũ igit᷑ tã uera tãque signifi¬
cent᷑ ueracit̃: quid hic debet putare
factũ dictũue m̃dacit᷑: Cũ eñĩ que sig¬

Expanded text:
umbent in regno dei. et ecce sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant nouissimi. sic enim quodam modo minor maioris primatum frater abstulit atque in se transtulit fratris. cum igitur tam uera tamque significentur ueraciter, quid hic debet putari factum dictumue mendaciter? cum enim quae sig
Abbreviated transcription (Latin):
cuiui hȩc om̃a prȩuenit operatur:
Restat in his bonisusq infinem ꝑse¬
uerantia: quȩ frustra ad ño corti¬
die poscitur: siñ eam dñs ꝑgratiã
suam in illo cuius orationem ex¬
audit operatur  Vid& &iam auerita¬
te quam sit alienum negare donum
dĩ esse ꝑ seuerantiam usq infinem
huiusuitae: Cum uitȩ huicquan
do uoluerit ipsed& finem: qui sid at
ante inminentem lapsum facit
hominem ꝑ seuerare usq infinẽ:
Sed mirabilior. & fidelib euidenti¬
or. largitas bonitatis dĩẽ : qđ &iã
paruulis quib: oboedientia ñ est
illius &atis uid&ur: datur haecgra¬
tia: Ista igitur suadona quib cũq
dr̃ donat: pro culdubio sedonatu¬
rum eẽ prȩsciuit : &insua prȩsenti¬
a prȩparauit: Quosergo predisti¬
nauit ipsos & uocauit: uocatione
illam quã me sepe cõmemorare ñ
pig&: dequa dictũ ẽ : sine pęniten
tia sunt dona &uocatio dĩ Namq
in suaquȩ fallimutariq ñ potest
prȩscientia opera sua futura dispo¬

Expanded text:
cuius haec omnia praeuenit operatur. Restat in his bonis usque in finem perseuerantia, quae frustra a domino cotidie poscitur, si non eam dominus per gratiam suam in illo cuius orationem exaudit operatur. uidete etiam, a ueritate quam sit alienum negare donum dei esse perseuerantiam usque in finem huius uitae, cum uitdo voluerit, ipse det finem; quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseverare usque in finem. Sed mirabilior et fidelibus evidentior largitas bonitatis Dei est, quod etiam parvulis, quibus obedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. Ista igitur sua dona quibuscumque Deus donat, procul dubio se donaturum esse praescivit, et in sua praescientia praeparavit. Quos ergo praedestinavit, ipsos et vocavit vocatione illa, quam me saepe commemorare non piget, de qua dictum est, Stia sunt dona et vocatio Dei; namque in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua futura dispo
Abbreviated transcription (Latin):
trans cendi: enim pastes eius qus
habent & bestiȩ cumte secorda¬
rer : quia nonte ibi inueniebam.
inter imaginer rer& corporaliũ:
E tueni ad partes eius. ubi commen¬
daui affectiones animimei. necil¬
lic inuenite: Et intraui ad ipsius
animimei sedem que illi est in me¬
moriamea : quõ sui quoque memi¬
nit inimus. necibitueras: quia sic̃
non est imago corporalis. nec affrc¬
tio uiuentis: qualir est cum la&a

Expanded text:
transcendi enim partes eius quas transcendi enim partes eius quas habent et bestiae, cum te recordarer, quia non ibi te inueniebam inter imagines rerum corporalium. et ueni ad partes eius, ubi commendaui affectiones animi mei; nec illic inueni te. et intraui ad ipsius animi mei sedem, quae illi est in memoria mea, quoniam sui quoque meminit animus; nec ibi tu eras: quia sicut non es imago corporalis nec affectio uiuentis, qualis est cum la