comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
VAL¬
DE
occulta sint diuinã iudicia. cur in hac uita
nonnumqũa bonis male sit. & malls bene
tunc occultiora sunt. cum & bonis hic bene
est: & malis male. Naoe cum bonis ma¬
le eꝰ ce malis bene: hoc fortasse deprehenditur
quia & boni siqua deliquerunt hic recipũt
& mali bona que prohac uita faciunt hic inue¬
niuint: ut ad sola in posterum torm̃ta ꝑtrahan¬
tur. Unde && ardenti in inferno diuiti dicit.
Memento fili quia recepisti bona in uita tua.
& lazarus similit̃ mala. Et cum bonis
hic bene est. & malis male: incertum ualde
fit. utrum boni idcirco. bona accipiant. ut ꝓ¬
uocati ad aliquid melius crescant: an uisto
latentiq udicio hic suoꝵ operum remunera¬
tionẽ recipiant. ut apremiis uitȩ sequentis
manescant: & utrum malos idcireo aduer¬
sa feriant. ut ab em̃nis suppliciis corrigentia
defendant: an hic eoꝵ pena incipiat. ut qsdes¬
complenda cos ad ultima gehenne torm̃ta ꝑdu-¬
cat. intertum est. Quia ergo inter dicina ui¬

Expanded text:
valde occulta sint divina judicia, quibus in hac vita nonnunquam bonis male sit, malis bene, tunc occultiora sunt, cum et bonis hic bene est, et malis male . Nam cum bonis male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur, quia et boni si qua deliquerunt, hic recipiunr, et mali bona, quae pro hac vita faciunt, hic inveniunt, ut ad sola in posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti in inferno diviti dicitur: Memento, fili, quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . At cum bonis hic bene est, et malis male, incertum valde fit utrum boni idcirco bona accipiant, ut provocati ad aliquid melius crescant; an justo latentique judicio hic suorum operum remunerationem percipiant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant; et utrum malos idcirco adversa feriant, ut ab aeternis suppliciis corrigentia defendant; an hic eorum poena incipiat, ut quandcomplenda eos ad ultima gehennae 139 tormenta perducat. Quia ergo inter divina ju
Abbreviated transcription (Latin):
ȩternum: spiritũ ueritatis quem mundus
non potest accipere. Sicut cuim iꝰdem
paraclitꝰ idest post mediatoris ascensum
alius humani generis consolator. insemet¬
ipso iuisibilis est: ita omñe quem reple¬
uerit. ad desideranda inuisibilia accendit.
Et quoniã mundana corda sola uisibilia
diligunt: hunc mundus non capit: quia
ad diligenda inuisibilia non assurgit. Se¬
culares et enu mentes. quanto se foras ꝑ
desideria dilatant: tanto ad receptionem
illius sinum cordis angustant. Et qͣm
ualde in humano genere pauci sunt qui
a desiderioꝵ carnalium sorde purgati ad
ꝑceptionem sc̃i spiritꝰ ipsa hac purgatione
dilatent᷑. uerbũ hoc absconditũ dicitur: qa
illud a quibꝰdam proculdubio in corde ꝑa¬
pitur: quod a maxima hominũ parte ne¬
scitur. Uel certe hec ipsa afflatio saneti sp̃s
absconditum uerbum ẽ: quia sentiri potest
sed strepitu locutionis exprimi non potest.
Cum igitur diuina aspiratio sine strepitu

Expanded text:
aeternum, Spiritum veritatis, quem mundus aeternum, Spiritum veritatis, quem mundus non potest accipere . Sicut enim isdem Paraclitus post Mediatoris ascensum, alius humani generis consolator, in semetipso invisibilis est; ita omnem, quem repleverit, ad desideranda invisibilia accendit. Et quoniam mundana corda sola visibilia diligunt, hunc mundus non accipit, quia ad diligenda invisibilia non assurgit. Saeculares etenim mentes quanto se foras per desideria dilatant, tanto ad receptionem illius sinum cordis angustant. Et quoniam valde in 161 humano genere pauci sunt, qui a desideriorum temporalium sorde purgati, ad perceptionem sancti Spiritus ipsa hac purgatione dilatentur, verbum hoc absconditum dicitur, quia illud a quibusdam procul dubio in corde percipitur, quod a maxima hominum parte nescitur. Vel certe haec ipsa afflatio sancti Spiritus absconditum verbum est, quia sentiri potest, sed strepitu locutionis exprimi non potest. Cum igitur divina aspiratio sine strepitu
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbum quippe absconditum inuisibilis fi¬
litis uocat᷑. De quo ioħs ait. In principio e¬
rat uerbum. Q uod ipse quoq absconditũ
insinuat: dum subiungit. Et uerbum e¬
rat apud dm̃. c ds erat uerbum. Sed hoc
uerbum absconditũ tũc electoꝵ m̃tibꝰ dicitur:
cum potestas unigeniti filii credentib manife-
cutio antime aspiratiõis ĩtelligi: de qua ioħs¬
ait. Unctio eius docet uos de om̃ibꝰ. Que
nimirũ aspiratio humanã mentẽ contingen¬
do subleuat: & temporales cogitationes de¬
primens. eternis hanc desideriis inflãmat:
ut nichil ei iam nisi quȩ suꝑna sunt libeate
or cuncta quȩ inferuis de humana ꝑstre¬
punt corruptione contemynat. Absconditũ
gͦ uerbũ audire ẽ. allocutionẽ sancti spiritus
corde concipere: quȩ profecto sciri non potist
nisi a quo haberi potest. Q nde et ueritatis
uoce. de hac abscondita locutione dicitur.
Ego togabo patrem meũ. & alium paracli¬
tum dabit uobis. ut maneat uobiscum in

Expanded text:
erbum quippe absconditum, invisibilis Filius vocatur, de quo Joannes ait: In principio erat Verbum. Quod ipse quoque absconditum insinuat, dum subjungit: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Sed hoc verbum absconditum electorum mentibus dicitur, cum potestas unigencutio intime aspirationis, de qua dicit: Unctio ejus docet vos de omnibus . Quae nimirum aspiratio humanam mentem contingendo sublevat, et temporales cogitationes deprimens, aeternis hanc desideriis inflammat, ut nihil ei jam, nisi quae superna sunt, libeat, et cuncta quae inferius de humana perstrepunt corruptione contemnat. Absconditum ergo verbum audire, est locutionem sancti Spiritus corde concipere. Quae profecto sciri non potest, nisi a quo haberi potest. Unde et Veritatis voce de hac abscondita locutione dicitur: Ego rogabo Patrem, et alium Paraclitum dabit vobis, ut maneat vobiscum in
Abbreviated transcription (Latin):
nimaduersio nulla ꝑcuteret: petrus minime
pronuntiaret dicens. Tempus est ut iudici¬
um incipiat de domo dĩ Ii gͥ ueracit᷑ recti st̃:
qui amore suꝑne patrie ad cuncta presentis
uite aduersa preparant᷑. Nam qui pro et̃nis
mala hic honis ꝑpeti metuunt: uidelicet rec¬
ti non sunt.. Sed ehyphar uel deleri rectoᷤᷤ
uel innocentes hic perire ecttimat: quia sepe
hi qui non sye celestis głȩ sed pro trena deo
retributione deseruiunt. ipsi sibi met fingunt
quod querunt. Et docere presumentes. cum
terrenã securitatẽ predicant: cunctis suis la¬
boribus ostendunt quod amant. Sequit᷑.¬

Expanded text:
nimadversio nulla percuteret, Petrus minime nimadversio nulla percuteret, Petrus minime praenuntiaret, dicens: Tempus est ut incipiat judicium de domo Dei . Illi ergo veraciter recti sunt, qui amore supernae patriae ad cuncta praesentis vitae adversa praeparantur. Nam qui pro aeternis bonis mala hic perpeti metuunt, videlicet recti non sunt. Sed Eliphaz vel deleri rectos, vel innocentes hic perire non aestimat, quia saepe hi qui non spe coelestis gloriae, sed pro terrena Deo retributione deserviunt, ipsi sibimet fingunt quod quaerunt; et docere praesumentes, cum terrenam securitatem praedicant, cunctis suis laboribus ostendunt quid amant. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
igitur patientiã tenet animã possidet: quia inds
contra aduersa omiua fortis efficit᷑: unde sibi
se ipsum uincendo dominat᷑. Et quo se
laudabilit̃ frangit: in fractũ se fortit̃ exerit.
quia cumꝰ suis se uoluptatibꝰ superat: sese ad
contraria inuictum parat. Sed quia in ue¬
hendo corripiuit: nunc aliqua uelut echortan¬
leti sunt: Suie heretici quoꝵ amicos bea¬
ti iob tenere speciem aiycimus. seu ꝑuersi qͥli¬
bet quam in ordinate redarguunt: tam re-¬
prehensibilit̃ exhortantur: Ait namq. Ꝙs
un qu̾a innocens periit ÷ aut quando ree¬
ti deleti sunt: Sepe quippe hie & inno¬
centes pereunt. et iecti funditꝰ delentur: sed
tamen ad ȩternam głam pereundo seruant᷑.
Si enim nullus innocens periret: ꝓpħa non
diceret. Iustus perit: & nemo est qui recogitet.
Si iretos deus ꝓuidendo non raperet: nequaqũa
de iusto sapientia dixisset. Raptus est ne ma¬
litia mutaret intellectũ euis. Si iustos a¬

Expanded text:
igitur patientiam tenet, animam possidet; quia inde igitur patientiam tenet, animam possidet; quia inde contra adversa omnia fortis efficitur, unde sibi et semetipsum vincendo dominatur. Et quo se laudabiliter frangit, infractum se fortiter exerit; quia cum in suis se voluptatibus superat, sese ad contraria invictum parat. Sed quia Eliphaz invehendo corripuit, nunc aliqua velut exhortanleri, rectos. --Sive haeretici, quorum amicos beati Job tenere speciem diximus, sive perversi quilibet, quam inordinate redarguunt, tam reprehensibiliter exhortantur. Ait namque: Quis unquam innocens periit, aut quando recti deleti sunt? Saepe quippe hic et innocentes pereunt, et recti funditus delentur; sed tamen ad aeternam gloriam pereundo servantur. Si enim nullus innocens periret, Propheta non diceret: Justus periit, et nemo est qui recogitet . Si rectos Deus providendo non raperet, nequaquam de justo Sapientia dixisset: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Si justos a
Abbreviated transcription (Latin):
quanto se auetori coruindem temporalzũ ue¬
raqus ꝑ formidinẽ subdit. Quȩ in timore
domini constituta. non inuenit extra quod
metuat: quia dum recto metu conditori om¬
niũ iungitur: potestate quatã supra omnia
subleuat᷑. Fortitudo autem non nisi in aduer¬
sitate ostendit᷑. U nde mox post fortitudinẽ
patientia surrogat᷑. Tanto enim se quisq pro
aliena mala robustius tolerat. Nam mirais
in se conualuit. quem aliena iniquitas sternit:
qui in eo quod ferre contrarietatẽ non ualet.
pusillanimitatis sue gladio confossus iacet. Sa
uero ꝑfectio de pacientia nascit᷑. statim post pa¬
nem ferre non ualet: de se ipse sibi testis est.
quod ꝑfecte nec dum proficit. It inc in euan¬
głio ueritas dicit. In pacienua ur̃a possidebrti
animas uestras. Qͥd est enĩ animas possidu¬
re nisi ꝑfecte in omnibꝰ uuere÷ cuncti̾q inen¬
tis motibꝰ ex uirtutis arce dominari :ᷤᷤ Qui

Expanded text:
quanto se auctori eorumdem temporalium vequanto se auctori eorumdem temporalium veracius per formidinem subdit. Quae in timore Domini constituta, non invenit extra quod metuat, quia dum recto metu conditori omnium jungitur, potestate quadam supra omnia sublevatur. Fortitudo autem nonnisi in adversitate ostenditur, unde et mox post fortitudinem patientia subrogatur. Tanto enim se unusquisqueanto aliena mala robustius tolerat. Nam minus in se convaluit, quem aliena iniquitas sternit. Qui in eo quod ferre contrarietatem non valet, pusillanimitatis suae gladio confossus jacet. Quia vero perfectio de patientia nascitur, statim post panem ferre non valens deserit, ipse sibi testis est quod perfecte necdum proficit. Hinc in Evangelio Veritas dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Quid est enim animas possidere, nisi perfecte in omnibus vivere, cunctis mentis motibus ex virtutis arce dominari? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Que uimirũ cuncta ei sententie surrogat: qũa
premisit dicens. N unc autem uenit super te
plaga. & defecisti: tetigit te && conturbatus
es. Omnia ergo simul interisse asserit. in eo
quod beatum iob turbatũ flagello reprehendit.
Sed intuendum ualde est quod quamiuis
inconuenzent̃ increrat: congruent᷑ tamen ordi¬
nes uirtutum narrat. Quattuor quippe gradi¬
bus uitam beati iob uirtutes enumerando di¬
stinxit: dum & timori fortitudinẽ: & fordi¬
tudini patientiã: & pacientie perfectionem
iunxit. In uia et enim di a timore incipitur:
ut a fortitudinẽ ueniat᷑. Nam sicut in uia
scłi audacia fortitudinẽ: ita in uia dĩ audacia
debilitatẽ parit. Et sicit in uia scłi timor
debilitatẽ parit: ita in uia di timor fortitudi¬
nem gignit: salomone attestante qui ait.
In timore domini fiducia fortitudinis. Timo¬
ri quippe domini in esse fiducia fortitudinis
dicitur: quia nimirũ mens nostra tanto ua¬
lentius terrorem rerum temporalũ despicit:

Expanded text:
e subrogat, quam praemisit, dicens: Nunc autem venit super te plaga, et defecisti; tetigit te, et conturbatus es. Omnia ergo simul interisse asserit, in eo quod beatum Job turbatum flagello reprehendit. Sed intuendum valde est, quia quamvis inconvenienter increpat, congruenter tamen ordnes virtutum narrat. Quatuor quippe gradibus vitam beati Job virtutes enumerando distinxit, dum et timori fortitudinem, et fortitudini patientiam, et patientiae perfectionem junxit. In via etenim Dei a timore incipitur, ut ad fortitudinem veniatur. Nam sicut in via saeculi audacia fortitudinem, ita in via Dei audacia debilitatem parit; et sicut in via saeculi timor debilitatem, ita in via Dei timor fortitudinem gignit, Salomone attestante, qui ait: In timore Domini fiducia fortitudinis . Timori quippe Domini inesse fiducia fortitudinis dicitur, quia nimirum mens nostra tanto valentius terrores rerum temporalium despicit,
Abbreviated transcription (Latin):
qunt. U nde bene ut saluentur clamant.
hu preceptor. Quia enum in eus uerbis
seerrase sigrficant: hunc saluandi humilit̾
preceptorẽ uocant. Cumq ad cogitioneni
preceptoris redeunt: mox ad formam salutis
recurrunt. Sed quia in amicoꝵ dictis
prefatione expositionis paulo longius duxinꝰ:
ipsa iam eoꝵ subtiluis uerba pensemus. Se¬
quȩ his uocabuloꝵ inter pretationibꝰ expriman¬
tur. Quia ergo festine ad indiscussa tendimꝰ:
prolata replicare deuitamus. Fł oc itaq est
sollerter intuendum: quod hii qui hereticoꝵ
speciem tenent: loqui mollit̃ inchoant dicen¬
tes. Si ceperimus loqui tibi: forsitan mo¬
leste accipies. Exosperare quippe hereti¬
ei auditores suos in exordio locutionis me
tuunt ne uigilanit̃ audiant᷑: eorumq ual¬
de tristiciam declinant. ut negligẽtiã capiant.
Et pene semper blanda sunt que proponunt:
sed aspera q̃ ꝓsequendo sub inferunt. Unde
& nunc amici beati iob a reuerentia mansu¬

Expanded text:
ergunt. Unde et bene ut salventur, clamant, ergunt. Unde et bene ut salventur, clamant, Jesu praeceptor. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant; cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Sed quia in amicorum dictis praefationem expositionis paulo longius duximus, ipsa jam eorum verba subtiliter pensemus. Sequae his vocabulorum interpretationibus exprimantur. Quia ergo festine ad indiscussa tendimus, prolata replicare devitamus. Hoc itaque est solerter intuendum, quod ii qui haereticorum speciem tenent, loqui molliter inchoant, dicentes: Si coeperimus loqui tibi, forsitan moleste accipies. Exasperare quippe haeretici auditores suos in exordio locutionis suae metuunt, ne vigilanter audiantur, eorumque valde tristitiam declinant, ut negligentiam capiant. Et pene semper blanda sunt quae proponunt; sed aspera quae prosequendo subinferunt. Unde et nunc amici Job a reverentia mansu
Abbreviated transcription (Latin):
deseruiunt. & ex malis bona inficiunt: et
ex bonis mala ut recipiant᷑ abscondunt:
sicut qui ueneni porrigit poculum. ora po¬
culi dulcedine mellis tangit ÷ ut dudum
hoc quod dulce est prio attactu delibat᷑.
etiam illud quod est mortiferũ indubitan¬
ter absorbetur. Itaq heretici ꝑmiscent recta
ꝑuersis ÷ ut ostendendo bona auditores ad¬
se attrahant: et exhibendo mala latenti
cos peste corrumpunt. Aliquando tamen
predicatione sancte eccłie atq exhortatione
correct: ab hac sensus sui diuersitate saluan¬
tur. Uude .& amici beati iob recontiliatio¬
nis sue sacrificũi eiꝰdem sci uiri manibus of¬
fert̃: atq ad suꝑni uidicis gratiã uel adducti
reuocantur. Quos bene in euangelio illa
decem leprosoꝵ mundatio signat. In lepra.
quippe e pars cutis in fulgorem ducitur:
&r pars in colore sano retinet᷑. Le prosi
itaq hereticos exprimunt: quia dum rectis
praua ꝑmiscent: colorem sanum maculis asꝑ¬

Expanded text:
deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt; sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit; dumque hoc quod dulce est primo attactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. Itaque haeretici permiscent recta perversis, ut ostendendo bona, auditores sibi attrahant; et exhibendo mala, latenti eos peste corrumpant. Aliquando tamen praedicatione sanctae Ecclesiae atque exhortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvantur. Unde et amici Job reconciliationis suae sacrificium ejusdem sancti viri manibus offerunt, atque ad superni judicis gratiam vel addicti revocantur. Quos bene in Evangelio illa decem leprosorum mundatio designat . In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur, et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque haereticos exprimunt, quia dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis asp
Abbreviated transcription (Latin):
tum fortiter uenit. Igitur amicoꝵ beati iob
dicta licet in quibusdam ualde sint fortia s
cum tamen sancti uiri fortẽ uitami feriunt:
cunctum sui acuminis nuuicronẽ retundunt
Quia ergo et ui semetipsis magna sunit sed
contra beatum iob assiuni nullomodo debue¬
runt ÷ & paulus hec ex uirtute pensans in
auctoritate proferat: & iudex quia in caute
prolata siuit. ex ꝑsone qualitate reprehendat.
Sed quia eosdem amicos beati iob hereticoꝵ
tenere speciem superius diximus: nunc eoꝵ
uerba quomodo hereticis conueniant inidage¬
mus. Quedam enim ualde recta sentiũt:
sed tamen uiter hec ad ꝑuersa dilabuntur.
Habent quipƿe hoc heretici propriũ. ut ma¬
lis bona ꝑmisceant: quatinus facile sensui
audientis illudant. Si enum semper praua
dicerent: citus in sua prauitate cogniti.
quod uellent minime ꝑsuaderent. Rursũ
si iecta semper sentirent: profecto heretici ñ
fuissent. Sed dum fallendi arte ad utraq

Expanded text:
tum fortiter venit. Igitur amicorum beati Job tum fortiter venit. Igitur amicorum beati Job dicta, licet in quibusdam valde sint fortia, cum tamen sancti viri vitam fortem feriunt, cunctum sui acuminis mucronem retundunt. Quia ergo et in semetipsis magna sunt, sed contra beatum Job nullo modo assumi debuerunt, et Paulus haec ex virtute pensans in auctoritate proferat; et judex, quoniam incaute prolata sunt, ex quantitate personae reprehendat. Sed quia eosdem amicos beati Job haereticorum tenere speciem superius diximus, nunc eorum verba quomodo haereticis congruant indagemus. Quaedam namque valde recta sentiunt, sed tamen inter haec ad perversa dilabuntur. Habent 151 quippe hoc haeretici proprium, ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis illudant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent, minime persuaderent. Rursum, si semper recta sentirent, profecto haeretici non fuissent. Sed dum fallendi arte ad utraque
Abbreviated transcription (Latin):
ergo quasi praua respuimus ⁊ que paulus ex
auctoritate astruit: Aut quomodo attesta-¬
tione pauli recta putabimus. que ꝑ seiuet ip-¬
sum dominus non recta diffiniuit. Sed
utraq citius quam non siit diuersa cogno¬
scunus: si eius dem dominice sententie sub¬
tilius uerba pensamus. Qui nimirũ cum
diceret. non estis locuti coram me rectũ: ilico
acdunxit sicut seruus meus iob. Liquet
ergo quia quedam in eoꝵ dictis recta sunt:
sed melioris comparatione superant᷑. Nam
uiter alia que irrationabilit̾ dicunt. multas
ad beatum iob fortes sententias proferunt:
sed comparate dictis fortioribꝰ uim fortitudi-¬
nis amittunt. Aira autem sunt multa
q̃ dic̃t: nisi in scĩ uiri aduersitate dicerentur.
In semet ipsis igitur magna st̃: sed qͥa iustũ
uirũ trans figere appetunt. eiusdem inagni-¬
tudinis pondus ꝑdt̃ ⁊ qͥa et qualibet forte fru-¬
stra iaculum mittit᷑. ut dura saxa feriant᷑
Eo namiq obtusum longius disilit: quo in tor

Expanded text:
dicta eorum quasi prava respuimus, quae Paulus ex auctoritate astruit? Aut quomodo attestatione Pauli recta putabimus, quae per semetipsum Dominus non recta definivit? Sed utraque haec citius, quod non sint diversa cognoscimus, si ejusdem Dominicae sententiae subtilius verba pensamus, qui cum diceret: « Non estis locuti coram me rectum, » illico adjunxit, « sicut servus meus Job. » Liquet ergo quia quaedam in dsed melioris comparatione superantur. Nam inter alia quae irrationabiliter dicunt, multas ad beatum Job fortes sententias proferunt, sed comparatae dictis fortioribus vim fortitudinis amittunt. Mira autem sunt multa quae dicunt, nisi in sancti viri adversitatem dicerentur. In semetipsis igitur magna sunt, sed quia justum virum transfigere appetunt, ejusdem magnitudinis pondus perdunt; quia et quamlibet forte, frustra jaculum mittitur, ut dura saxa feriantur; eo namque obtusum longius di
Abbreviated transcription (Latin):
ctus pigneꝵ. inter studia tot laborũ. erudien-¬
dis se ceteris impendit. Et illa quidem oc¬
cupatus exertuit: sed tamen liber magisterio
doctrine militauit. Tempocalia regendo
disposuit: eterna predicando nuntiauit. Uitȩ
rectitudin̾e et agendo uidentibꝰ ostendit: &
hec in argumentũ criminis inflectunt. Inde
nainq ehyphaz contra beatum iob occasionem
obuirgationis colligit: unde laudanda narra¬

Expanded text:
ctus pignorum, inter studia tot laborum, erudienctus pignorum, inter studia tot laborum, erudiendis se caeteris impendit. Et illa quidem occupatus exercuit, sed tamen liber magisterio doctrinae militavit. Temporalia regendo disposuit; aeterna praedicando nuntiavit; vitae rectitudinem et agendo videntibus ostendit, et haec in argumentum criminis inflectunt. Inde namque Eliphaz contra beatum Job occasionem objurgationis colligit, unde laudanda narra
Abbreviated transcription (Latin):
tinentiã discordie origo propinat᷑. Praui igitur
sicut & in sensu leues surt. ita in locutione
precipites: & reticere ꝑtractando negligunt
quȩ boquant᷑ : sed quod lertis conscientia
concipit. leuior protinus lingua prodit.
Unde nunc ehyphaz ex suo experimento colli¬
git quod desperate de om̃ibꝰ sentit: dicens.
Sea conceptũ ser monẽ tenere quis possit.
lassas roborasti. Uacillantes confirmauerunt
sermones tui.: & genua trementia confortasti.
Si ipse hystorie textus aspicitur: magna est
lecroris utilitas. quod ab amicis uirgantibꝰ
in beato iob pro laceratione uitioꝵ uirtutum
preconia p̃feruntur. N uraqu̾a quippe est tã
robustũ uitȩ testimoniũ: quam cam ille lau¬
danda loquit᷑. qui in gerere crimen conatur.
Pensemus autem cuiuis celsitudinis iste uir
fuerit: qui indoctos docens. lassos roborans.
uacillantes confirmans. inter curas domus.
inter multipliqũ rerum custodiam. inter affe¬

Expanded text:
tinentiam, discordiae origo propinatur. Pravi igitur tinentiam, discordiae origo propinatur. Pravi igitur sicut in sensu leves sunt, ita in locutione praecipites, et reticere pertractando negligunt quae loquantur. Sed quod levis conscientia concipit, levior protinus lingua prodit. Unde nunc Eliphaz ex suo experimento colligit, quod desperate de omnibus sentit, dicens: Sed conceptum sermonem tenere quis possit? lassas roborasti; vacillantes confirmaverunt sermones tui, et genua trementia confortasti.--Si ipse historiae textus aspicitur, magna est lectoris utilitas, quod ab amicis jurgantibus in beato Job pro laceratione vitiorum, virtutum praeconia proferuntur. Nunquam quippe est tam robustum vitae testimonium, quam cum ille laudanda loquitur, qui ingerere crimen conatur. Pensemus autem cujus celsitudinis iste vir fuerit, qui indoctos docens, lassos roborans, vacillantesque confirmans, inter curas domus, inter multiplicium rerum custodiam, inter affe
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ gradatim diictis a se qualitatihꝰ dissidunt.
Sunt namq alii quI o ad loq̃ndũ praua
concipiunt: & a locutione sia nulla filentii
grauitate refrenant᷑. Et sunt alii qui cũ
prarta corcipiunt: magno se silentii uigore
restringunt. Et sunt̾ non nulli qui uirtu¬
tuni usu roborati isq ad eam celfitudinem
prouehunt᷑: ut ad loquendũ quidẽ nec in
corde ꝑuersa concipiant o ue silentio cõpescant.
E lyphor itaq ex quc sit ordine estenditur::
qui conceptũ sermonẽ tenere se non posse te¬
statur. Qua in re & illud innotuit: qd̾
se loquendo offensurũ nouit. Neq enim re¬
tinere uerba quȩ non potest uellet: nisi se per
hec uulnera inferre prenosceret. Boni enim
uiri. freno conscilii retinent precipitationẽ uer¬
bi: o caute considerant. ne relaxantes lin¬
guȩ lasciuiam. auditoꝵ conscientiã in cauta
locutione tranifigant. Unde bene per salo¬
monẽ dicit᷑. Qui dimittit aquam: caput ẽ
uirgioꝵ. caput efficit᷑: quia per linguȩ incon-¬

Expanded text:
quae gradatim ductis a se qualitatibus dissident. Sunt namque alii qui et ad loquendum prava concipiunt, a locutione sua nulla silentii gravitate refrenantur. Et sunt alii qui cum prava concipiunt, magno se silentii vigore restringunt. Et sunt nonnulli qui, virtutum usu roborati, usque ad eam celsitudinem provehuntur, ut ad loquendum, ne in corde quidem perversa concipiant, quae siEliphaz itaque ex quo sit ordine, ostenditur, qui conceptum sermonem tenere se non posse testatur. Qua in re et illud innotuit, quod se loquendo offensurum novit. Neque enim retinere verba quae non potest vellet, nisi per haec se vulnera inferre praenosceret. Boni enim viri freno consilii retinent praecipitationem verbi, et caute considerant ne relaxantes linguae lasciviam auditorum conscientiam incauta locutione transfigant. Unde bene per Salomonejurgiorum caput efficitur, quia per linguae incon
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa non assurgunt ÷ oe cor in lamentũ uer¬
titur. quia corpus a deuotionis sue ministe¬
rio ietardat᷑. Cuinq se mercedẽ non augere
considerant: etiam transacta oꝑa displicuisse
formidant. U nde bene beatus iob cum ru¬
gitum siuuim quasi inundantes aquas dice¬

Expanded text:
opera non assurgunt. Et cor in lamentum veropera non assurgunt. Et cor in lamentum vertitur, quia corpus a devotionis suae ministerio retardatur. Cumque se mercedem non augere considerant, etiam transacta opera displicuisse formidant. Unde bene beatus Job cum rugitum suum quasi inundantes aquas dice
Abbreviated transcription (Latin):
dant. cum impetri ueniunt: & crescentibris
multipliciter uoluminibus intumescunt. Fle-¬
cti uero dum mentis suę oculis dirtina iudicia
opponunt: duim de occulta super se sententia tre¬
pidant: dum se ad dm ꝑuenire posse confidunt.
sed tamen ne non ꝑueniant metuunt: dum prete¬
ritoꝵ suorum recolunt quȩ deflent: dumq sibiquȩ
adhuc futura sunt quia nesciunt ꝑtimescunt.
quasi quedam in eis aquarum more uolumina
colliguntur: quȩ in meroris rugitus. quasi in sub¬
iecta litora defluunt. U ir igitur sanctuis uidit
quanta sint in lamentis penitentiae uolumina co¬
gitationum: atq ipsas meroris undas. inundan¬
tes aquas uocauit dicens. Et quasi mundanteᷤ
nis oꝑibuis positi trepidant: ac ne in eisden oc¬
culto aliquo errore displiceant. continautis lam̃tiꝰ
uacant. Quos cum diuiua subito flagella cor¬
ripuaint: auetoris sui se gram offẽdisse suspicant᷑.
quia uel infirmitatibis prepediti uel amari-¬
tiidinibris pressi. ad impendenda ꝑximis pia

Expanded text:
dant, cum impetu veniunt; et crescentibus multipliciter voluminibus, intumescunt. Electi vero dum mentis suae oculis divina judicia opponunt, dum de occulta super se sententia trepidant, dum se ad Deum pervenire posse confidunt, sed tamen ne non perveniant metuunt, dum praeteritorum suorum recolunt, 145 quae deflent, dum quae sibi adhuc futura sunt, quia nesciunt, pertimescunt; quasi quaedam in eis aquarum more volumina colliguntur, quae in moeroris rugitus quasi in subjecta littora defluunt. Vir igitur sanctus vidit, quanta sint in lamentis poenitentiae volumina cogitationum; atque ipsas moeroris undas inundantes aquas vocavit, dicens: Et quasi inundantesnis operibus positi trepidant, ac ne in eisdem occulto aliquo errore displiceant, continuis lamentis vacant. Quos cum divina subito flagella corripiunt, auctoris sui se gratiam offendisse suspicantur, quia vel infirmitatibus praepediti, vel amaritudinibus pressi, ad impendenda proximis pia
Abbreviated transcription (Latin):
tione autem septuaginta interpretum ne-¬
quaqu̾a tigris dicitur: sed mirma coleon
periit. eo quod non habuerit predã. Mir-¬
micoleon qͥppe paruũ ẽ ualde arimal. for-¬
micis aduersum. Quod se sub puluere ab¬
scondit: & formicas frumenta gestantes
interficit: interfectasq consumit. Mirii¬
coleon autem latine dicitur. uel formicarũ
leo: uel certe expressiis. formica parit᷑ et leo.
animalibꝰ formica ẽ: ipsis autem formicis
leo. Has enim quasi leo deuorat: sed ab aliiˢ
quasi formica deuorat᷑. Cum igit᷑ ely phar
dicit mirmicoleon periit: quid in beato iob
sub mirmicoleonis nomine. nisi pauorem
& audaciã reprehendit.  de si aꝑte ei dicat.
Non inpuste ꝑcusius es: quia contra erectos
timidus. contra subditos audax fuisti. Aesi
ei aꝑte dicat. Contra astritos te formido
pressit: contra simplices temeritas inflauit.
Sed predam mirmacoleon iam non habet:
quia tumida elatio tua dum uerberibus
premit᷑ ab abiena lesione prohibet᷑. Sed

Expanded text:
tione autem Septuaginta interpretum nequaquam tigris dicitur, sed, Myrmicoleon periit, eo quod non haberet praedam. Myrmicoleon quippe parvum valde est animal, formicis adversum, quod se sub pulvere abscondit, et formicas frumenta gestantes interficit, interfectasque consumit. Myrmicoleon autem Latine dicitur, vel formicarum leo, vel certe expressius formica pariter et leo. animalibus formica est, ipsis autem formicis leo. Has enim quasi leo devorat, sed ab illis quasi formica devoratur. Cum igitur Eliphaz dicit: Myrmicoleon periit, quid in beato Job sub myrmicoleontis nomine, nisi pavorem et audaciam reprehendit? Ac si ei aperte dicat: Non injuste percussus es, quia contra erectos timidus, contra subditos audax fuisti. Ac si aperte dicat: Contra astutos te formido pressit, contra simplices temeritas inflavit. Sed praedam jam myrmicoleon non habet, quia timida tua elatio dum verberibus premitur, ab aliena laesione 157 prohibetur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
absconditos discipulos uiderat: quibus dicebat.
Nortui enu estis: & uita ur̃a abscondita ẽ
cum xp̃o in deo. Qui ergo mortẽ querit. gau¬
det dum sepulchrũ inuenit: quia qui morti¬
ficare se appetit. ualde adiuuentã requiem
contemplationis hy larescit: ut extinctus m̃u¬
do lateat: & a cunctis exterioꝵ rerum ꝑtur¬
bationibus intra sinum se intuni amoris ab
fodi dicitur. etiam sepulchri inuentio subinfer-¬
tur ⁊ hoc necesse est ut uitertio nr̃a conspi-¬
ciat: quod antiqui mortuos cum diuitiis
obruebant. Qui igitur thesaurum q̃¬
rit. gaudet cum sepulchrum inuenerit : qͥa
sapientiã ꝑquirentes cum sacre scripture pagi¬
nas uolumus. cum exempla precedentiũ per-¬
scrutamur. quasi ex sepulchro gaudiũ sumimꝰ.
quia mentis diuitias apud mortuos uuienimꝰ
quia qui huic mundo ꝑfecte extincti sunt in
occulto cum diuitiis requiescunt. Sepulchro
gͦ diues efficitur: qui exempla iustoꝵ ui contẽ¬

Expanded text:
absconditos discipulos viderat, quibus dicebat: absconditos discipulos viderat, quibus dicebat: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Qui ergo mortem quaerit, gaudet dum sepulcrum invenit, quia qui mortificare se appetit, valde ad inventam requiem contemplationis hilarescit; ut exstinctus mundo lateat, et a cunctis exteriorum rerum perturbationibus intra sinum se intimi amoris absfodi dicitur, etiam sepulcri inventio subinfertur, hoc necesse est ut intentio nostra conspiciat, quod antiqui mortuos cum divitiis obruebant. Qui igitur thesaurum qrit, gaudet cum sepulcrum invenerit, quia sapientiam perquirentes, cum sacrae Scripturae paginas volvimus, cum exempla praecedentium perscrutamur, quasi ex sepulcro gaudium sumimus, quia mentis divitias apud mortuos invenimus: qui quia huic mundo perfecte exstincti sunt, in occulto cum divitiis requiescunt. Sepulcro ergo dives efficitur, qui per exempla justorum in contem
Abbreviated transcription (Latin):
chrum. Sicut enim sepulchru locus ẽ quo
absconditur corpus: ita diuina contemplatio¬
est quoddan sepulchrum mentis. quo abscon¬
aitur anima. Quasi enm hiiç adhuc mun¬
do uiuimus: cum mente in eo foras uagaiurr.
Sed mortui in sepulchio abscondimur: cum
mortificati exteruis. in secreto uiterne contera¬
plationis celamur. Sancti igitur iuri ab
inportunitate desiderioꝵ temporalium. a tu¬
multu inutilium curarum. a clamore ꝑstre¬
pentium ꝑturbationum. semet ipsos sacri uerbi
gladio mortificare non desinunt: atq nntus
ante dei facien in sinu mentis abscond̃t̃. Elnde
recte per psalmistã dicitur. Abscondes eos in
abscondito uultus tui: a conturbatione homi¬
etiara nunc ex magna parte agitur: cum a
temporaliũ desiderioꝵ. tumultibus delectatio¬
ne in interna rapiuntur: ut mens eoꝵ dũ
in amore d̃i tota intendit᷑: nulla in utili ꝑt᷑¬
batione laceretur. Hinc est quod paulus ꝑ
comtemplationẽ mortuos. & quasi in sepulchro

Expanded text:
cit. --Sicut enim sepulcrum locus est quo absconditur corpus, ita divina contemplatio quoddam sepulcrum mentis est, quo absconditur anima. Quasi enim huic adhuc mundo vivimus, cum mente in eum foras vagamur; sed mortui in sepulcro abscondimur, cum mortificati exterius, in secreto internae contemplationis celamur. Sancti igitur viri ab importunitate desideriorum temporalium, a tumultu inutilium curarum, a clamore perstrepentium perturbationum, semetipsos sacri verbi gladio mortificare non ante faciem Dei in secreto mentis abscondunt. Unde recte per Psalmistam dicitur: Abscondes eos in abscondito vultus tui a conturbatione homiet nunc ex magna parte agitur; cum a temporalium desideriorum tumultibus delectationes in interiora rapiuntur, ut mens eorum dum in amore Dei tota tenditur, nulla inutili batione laceretur. Hinc est quod Paulus per contemplationem mortuos et quasi in sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
pinquant. Uelut si aꝑte dicat. Thesaurũ
queritis: sed eo ardentius fodere debetis: qͣ
iam uixta quesitum aurum fodiendo ꝑue-¬
mortẽ & non uenit. quasi effodientes thesau¬
rũ: intelligi & aliter potest. Quia enuim
ꝑfecte mori mundo non possumus. nisi intra
mentis nr̃ȩ inuisibilia a uisibilibꝰ abscondam̃ ÷
recte hi qui mortificatione suam appetunt.
thesaurum effodientib comparantur. Aun-¬
do enun per inuisibilẽ sapientiã morimur.
De qua ꝑ salomon̾ẽ dicitur. Si quesieris
illam quasi pecuniam: & sicut thesauroᷤ
effoderis eam. Sapientia quippe in rerũ
suꝑficie non iacet: quia: inuisibilib latet.
Et tunc mortificatione nr̃am sapientiam
contingentes apprehendimus: si relictis uisi¬
bilibus in inuisibilibꝰ abscondamur ÷ si sic
hanc cor effodientes querimus. ut omne
quod terrenum mens cogitat. a semet ipsa
manu sauete discretiouis eiciat: et thesau¬
rum uirtutis quod se latebat agnoseat. Facile

Expanded text:
pinquant, velut si aperte dicat: Thesaurum pinquant, velut si aperte dicat: Thesaurum quaeritis? sed eo fodere ardentius debetis, quo jam juxta quaesitum aurum fodiendo pervmortem, et non venit, quasi effodientes thesaurum, intelligi et aliter potest. Quia enim perfecte mori mundo non possumus, nisi intra mentis nostrae invisibilia a visibilibus abscondamur, recte ii qui mortificationem suam appetunt, thesaurum effodientibus comparantur. Mundo enim per invisibilem sapientiam morimur, de qua per Salomonem dicitur: Si quaesieris illam quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis eam . Sapientia quippe in rerum superficie non jacet; quia in invisibilibus latet. Et tunc mortificationem nostram sapientiam contingentes apprehendimus, si relictis visibilibus in invisibilibus abscondamur; si sic hanc, cor effodientes, quaerimus, ut omne quod terrenum mens cogitat, a semetipsa, manu sanctae discretionis ejiciat, et thesaurum virtutis, qui se latebat, agnoscat. Facile
Abbreviated transcription (Latin):
terram querunt : quia quanto sunt
uiciuiores ad finem: tanto se exhibent
ardentiores in opere. Laborando ergo non
deficiunt. sed magis ad usum laboris cre¬
scunt ÷ quia quo magis preinia propinqui-¬
ora considerant: eo in opere delectabilius ex¬
sudant. Unde paulus bene quibusdam
absconditũ eterne patriȩ thesaurũ querentibꝰ.
dicit. Non deserentes colleetionẽ nostrã. sic̃ ẽ
cõsuetudinis qͥb dam: sed consolantes labo
rantẽ: & tantomagis quanto uideritis ap¬
propinquantem diem. Laborantẽ quippe
consolari est. pariter in labore ꝑsistere : quia
subleuatio laboris est. uisio collaborantis:
sicut cum in itinere comes uingitur. uia qͥdẽ
non attrahitur ⁊ sed tamen de societate comitiᷤ
labor itineris leuigatur. Dum itaq paulus
consolantes se in labore quereret: adunxit
dicens. tantoinagis. quanto uideritis appro-¬
pinquantẽ diem. Acsi diceret. Eo labor cre¬
scat: quo ipsa iam premia laboris appro¬

Expanded text:
thesaurum quaerunt; quia quanto fiunt thesaurum quaerunt; quia quanto fiunt viciniores ad finem, tanto se exhibent ardentiores in opere. Laborando ergo non deficiunt, sed magis ad usum laboris crescunt; quia quo jam praemia propinquiora considerant, eo in opere delectabilius exsudant. Unde bene Paulus quibusdam absconditum aeternae patriae thesaurum quaerentibus dicit: Non deserentes collectionem nostram, sicut est consuetudinis quibusdam, sed consolantes, et tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem . Laborantem quippe consolari, est pariter in labore persistere, quia sublevatio laboris est visio collaborantis: sicut cum in itinere comes jungitur, via quidem non abstrahitur, sed tamen de societate comitis labor itineris leviatur. Dum itaque Paulus consolantes se in laboribus quaereret, adjunxit dicens: Tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem. Ac si diceret: Eo labor crescat, quo ipsa jam praemia laboris appro
Abbreviated transcription (Latin):
aesideria relaxato mentis sinu dilatentur:
& que extenuari fortasse impleta poterant ÷
ut iani ꝑfecte si liceat conditoris sui faciem
contemplentur. Sed eoꝵ desiderium dif¬
fertur ut ꝑficiat : & tarditate sue sini ni¬
lo meo per noctes quesiui quem diligit ani¬
ma mea. Q uesiuz illum &t non inuieni.
Abscondit se sponsus cum queritur. ut ñ
inuentus ardentius queratur ÷ et differt᷑
querens sponsa ne inueniat: ut tarditate sua
capacior reddita. multiplicius quandoq in¬
ueniat. quod querebat. Unde beatus iob
cum diceret. expectant mortẽ et non uenit.:
ut hoc ipsum desiderium querentiũ subtit¬
us expleret: ilico adiungit. Quasi effodien¬
tes thesaurũi: querunt. cum fodere altius
ceperint. ad laborem instantius in ardescunt:
quia quose thesauro abscondito iam iamq
appropinquare extimant: eo in fodiendo eni¬
xiuis laborant. Qui igitur plene mortifi¬
cationẽ suam appetinit. quasi effodientes

Expanded text:
desideria laxato mentis sinu dilatentur; desideria laxato mentis sinu dilatentur; et quae extenuari fortasse impleta poterant, ut jam perfecte, si liceat, Conditoris sui faciem contemplentur. Sed eorum desiderium differtur, ut proficiat; et tarditatis suae sinu nulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea; quaesivi illum, et non inveni . Abscondit se sponsus, cum quaeritur, ut non inventus ardentius quaeratur; et differtur quaerens sponsa ne inveniat, ut tarditcapacior reddita, multiplicius quandoque inveniat quod quaerebat. Unde beatus Job cum diceret: Exspectant mortem, et non venit, ut hoc ipsum quaerentium desiderium subtilius expleret, illico adjungit: CAPUT  Redo thesaurum quaerunt, cum fodere altius coeperint, ad laborem instantius inardescunt; quia quo se thesauro abscondito jam jamque appropinquare aestimant, eo in effossione enixius laborant. Qui igitur plene 142 mortificationem suam appetunt, quasi effodientes
Abbreviated transcription (Latin):
foris autẽ explent ministeriũ ordinis: qua¬
tenus nec a ꝑfectione per intentionẽ recedans:
nec dispositioni conditoris per suꝑbiã contra¬
dicant. Atra enim diuinitatis pietate a¬
gitur. cum is qui ꝑfecto corde ad contem
plationem tenditur. humanis ministe¬
riis occupat᷑ : ut et multis infirmioribꝰ eiꝰ
miens ꝑfecta ꝓficiat: &. quo semet ipsũ in ꝑ¬
fectum respicit : inde ad humilitatis culm̃
ꝑfectior assurgat. Nonnum qũa et eũ uiri
sancti unde desiderioꝵ suoꝵ detrimenta to¬
lerant. inde maiora lucra conuersis aliis
reportant ÷ quia dum eis uacare ut appe¬
tunt non licet: rapere secum alios quibus
admiscent᷑ libet. ꝑit g mira dispensatione
pietatis. ut unde se destructiores extimarit:
inde locupletiores ad celestis patrie constru¬
etion̾e surgant. Nonnũi qu̾a ciero idcirco
ad concepta desideria minime ꝑueniunt :
ut ipsa int̾ueniente tarditate. ad eadem

Expanded text:
foris autem explent ministerium ordinis; quaforis autem explent ministerium ordinis; quatenus nec a perfectione per intentionem recedant, nec dispositioni conditoris per superbiam contradicant. Mira enim divinitatis pietate agplationem tendit, humanis ministeriis occupatur, ut et multis infirmioribus ejus mens perfecta proficiat, et quo semetipsum imperfectum respicit, inde ad humilitatis culmen perfectior assurgat. Nonnunquam enim sancti viri unde desideriorum suorum detrimenta tolerant, inde majora lucra conversis aliis reportant, quia dum eis vacare, ut appetunt, non licet, rapere secum alios quibus admiscentur libet. Fit ergo mira dispensatione pietatis, ut unde se destructiores aestimant, inde locupletiores ad coelestis patriae constructionem surgant. Nonnunquam vero idcirco ad concepta deut ipsa interveniente tarditate ad eadem
Abbreviated transcription (Latin):
de non assurgunt: recte gementes dicunt.
Quare data est misero lux. & uita his qui
in amaritudine animȩ sunt.: Oita quippe
amaricatis datur: cum huius mundi gła tn
stibus gementibrisq tribuitur. In qua n¬
mirũ uita pena se ualidissimi tumnoris affi¬
ciunt: quia & si ipsi mrindũ non tenent.
adhũe  tales se esse metuunt. qui a mundo
teneantur: quia nisi ei quantulumcũq ui¬
uerent: hos ad usum suum proculdubio non
amaret. Mare cuim uiua corpora in semet¬
ipso retinet: nam mortua extra se protintis ex¬
re se funditus: atq ab omni uita głȩ tempo¬
ralis extinguere: sed occultis ͤ sepe d̃i udiciis.
uel preesse in regimine. uel occupari in iun¬
ctis honoribris compellunt᷑: atq inter hȩc
mortificationẽ plenissim̾ã indefinent᷑ expec¬
tant sed expectata mors non uenit: qͥa
eorum usus temporali gle etiam noleus ui¬
uit Quam tamen pro diuino amore tolerãt.
& intus quidẽ seruant desideriũ pietatis.

Expanded text:
do non assurgunt, recte gementes dicunt: do non assurgunt, recte gementes dicunt: Quare data est misero lux, et vita his qui in amaritudine animae sunt? Vita quippe amaricatis datur, cum hujus mundi gloria stibus gementibusque tribuitur, poena se validissimi timoris afficiunt; quia etsi ipsi mundum non tenent adhuc tamen tales se esse metuunt qui a mundo teneantur: quia nisi ei quantulumcunque viverent, hos ad usum suum procul dubio non amaret. Mare enim viva corpora in semetipso retinet, nam mortua extra se protinus exre se funditus, atque ab omni vita gloriae temporalis exstinguere, sed occultis Dei saepe judiciis, vel praeesse in regimine, vel occupari injunctis honoribus compelluntur, atque inter haec mortificationem plenissimam indesinenter exspectant. Sed exspectata mors non venit, quia eorum usus temporali gloriae etiam nolens vivit, quam tamen pro divino timore tolerant. Et intus quidem servant desiderium pietatis,
Abbreviated transcription (Latin):
fixus est: & ego mundo. Uundus quippe
ei crucifirus fuerat: quia hunc cordi suo iam
mortuum non amabat. Sed o& se ipsũ
mundo crucifixerat: quia talem se ei exhibere
studuit: ut ab eo quasi mortuus coneripisci
nor posset. Si enim uno in loco sint mor¬
tiuis & uiuens: & si mortuus uiuum non
uidet: uiuus tamen mortuũ uidet. Si ue¬
ro utriq sint mortui: alter alterũ nequaqũa¬
uidet. Ita qui iam mundũ non amat. sed tam
ab illo uel non uolens amatur: et si ipse ue¬
lut mortuuis mundũ non uidet: hunc tam̃
mundus adhue non morturis uidet. Si
uero nec ipse in amore mundũ retinet. nec rur¬
sum amundi amore retinetur: uicissim sibi
utriq extincti sunt: quia dum alter alterum
non apƿetit: quasi mortuus mortuum non
attendit. Quia igitur nec paulus mundi
głam querebat. nec a mundi gła ipse quere¬
batur: & se mundo. & mundũ crucificum
esse głat᷑. Quod quia multi appetunt. sed
tamen usq ad culmen extinctionis om̃imo¬

Expanded text:
fixus est, et ego mundo . Mundus quippe fixus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc cordi suo jam mortuum non amabat. Sed et se ipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non posset. Si enim uno in loco sint mortuus et vivens; etsi mortuus vivum non videt, vivus tamen mortuum videt; si vero utrique sint mortui, alter alterum nequaquidet. Ita qui jam mundum non amat, sed tamen ab illo vel non volens amatur, etsi ipse velut mortuus mundum non videt, hunc tamen mundus adhuc non mortuus videt. Si vero nec ipse in amore mundum retinet, nec rursum a mundi amore retinetur, vicissim sibi utrique exstincti sunt; quia dum alter anon appetit, quasi mortuus mortuum non attendit. Quia igitur nec Paulus mundi gloriam quaerebat, nec a mundi gloria ipse quaerebatur, et se mundo et mundum sibi crucifixum esse gloriatur. Quod quia multi appetunt, sed tamen usq
Abbreviated transcription (Latin):
amaritudinẽ suam nouit: quia erumpnam exi¬
lii qua proiectum laceratur intelligit: & qũa
sint tranquilla quȩ ꝑdidit. quam confusa in
quibus cecidit sentit. Sed hoc amaricatum
cor ad gaudium suum quandoq reducitur: atq
in euis gaudio extraneus non miscetur: quia
is qui nunc ab hoc merore cordis foras se per
desideria cicit. secdusus tunc ab illa eras inti
chil appetunt: ita iam a scło uulla obligatio¬
ne teneantur. Et plerumq contingit. ut
iam homo mundum mente non teneat: sed
tamen mundus hominẽ occupationibuis a¬
stringat. Et ipse quidem mundo iam mor¬
tiuuis est: sed ips̃ mundus adhuc mortrius
non est. Quasi enim uiuus adhuc mundꝰ
eum conspicit: dum alio intentũ in suris ac¬
tionibus rapere contendit. U ude bene paulꝰ
cum & ipse scłm ꝑfecte despiceret. & talem
se factum uideret. queni iam hoc scłm concu¬
piscere omnino non posset: ruptis huius uite
uinculis liber dicit. Michi mundus cruci¬

Expanded text:
amaritudinem suam novit, quia aerumnam exsiamaritudinem suam novit, quia aerumnam exsilii, in qua projectum laceratur, intelligit; et quam sint tranquilla quae perdidit, quam confusa in quibus cecidit, sentit. Sed hoc amaricatum cor ad gaudium suum quandoque reducitur, atque in ejus gaudio extraneus non miscetur; quia is qui nunc ab hoc moerore cordis foras se per desideria ejicit, seclusus tunc ab illa intima ejuhil appetunt, ita jam a saeculo nulla obligatione teneantur. Et plerumque contingit ut jam homo mundum mente non teneat, sed tamen mundus hominem occupationibus astringat: et ipse quidem mundo jam mortuus est, sed ipsi mundus adhuc mortuus non est. Quasi enim adhuc vivus mundus eum conspicit, dum alio intentum in suis actibus rapere contendit. Unde bene Paulus, cum et ipse saeculum perfecte despiceret, et talem se factum videret, quem jam hoc saeculum concupiscere omnino non posset, ruptis hujus vitae vinculis liber dicit: Mihi mundus cruci
Abbreviated transcription (Latin):
de sublimibus uon uident: que sint que se
in terra fulciunt. quȩ aũtꝰ de gelestibus ꝑdidert̃.
ꝓsperitatis suȩ merore mordentur: quia & si
uident nequa qu̾a se ab ea funditus opprimi⁊
pensant tamen sollicite. cogitationem suam in
amore domini. & in euis dispensatione parti¬
ri. Unde bene cum dicit. quare data est mi¬
sero lux: protimis ad iungit. Et uita hĩ qͥ in¬
nimȩ sunt omnes electi: quia uel punire flen¬
do non desinunt quȩ deiquerunt. uel graui
se merore afficiunt: quia longe huc a facie
conditoris proiecti. adhuc in ȩt̃nȩ patriȩ gau¬
diis non sunt. De quoꝵ corde. bene per salomo
nem dicitur. Cor quod nouit amaritudine a¬
mine sue: in gaudio illius non miscebitur extra¬
neus. In amaritudine namq sunt & corda re-¬
proborum: q ua ipsi etiam prauis suis desideri-¬
is affliguntur. Sed candem amaritudinem
nesciunt: quia pensare quod tolerant sponte
sua excecati non possunt. At contra eor bonoꝵ

Expanded text:
de sublimibus non vident; quae sint quae de sublimibus non vident; quae sint quae in terra fulciunt, quae autem de coelestibus perdiderunt, prosperitatis suae moerore mordentur; quia etsi vident nequaquam se ab ea funditus opprimi, pensant tamen sollicite cogitationem suam in amore Domini et in ejus dispensatione partiri. Unde bene cum dicit: Quare data est misero lux? protinus adjungit: CAPUT III  nimae sunt omnes electi, quia vel punire flendo non desinunt quae deliquerunt, vel gravi se moerore afficiunt, quia longe huc a facie conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis non sunt. De quorum corde per Salomonem bene dicitur: Cor, quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio illius non miscebitur extraneus . In amaritudine namque sunt et corda reproborum, quia ipsis etiam pravis suis desideriis affliguntur; sed eamdem amaritudinem nesciunt, quia pensare quod tolerant, sponte sua excaecati non possunt. At contra cor bonorum