comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
comuentus fieri nisticoꝵ. ⁊ clicta compita. qs
loca multa inagris eodem competunt. et quo
ꝯuenitur a rusticis. Suburbana s̃ circumiec¬
ta ciuitatis edificia. qĩ subube. Mema s̃ muri
eruitatis dicti ab eo qd̾ muniant ciuitatẽ. qͥsi
munim̃ta tirbis .i. tutam̃ta. Munium aut̃ dic¬
tum: qĩ mani fc̾m. sic ⁊ munꝰ muri: a munici¬
one dicti. qĩ muniri qd muniant.⁊ tueant᷑ intͥ¬
ora urbis. Menia aut̃. duplicem hñt sigc̃onĩ¬
menia pandimꝰ urbis. ꝓpͥe aut̃ menia s̃ tantũ
muri. Murus aut̃. turrib ꝓpugnacłis q orm¬
tur. Turres uocate. qd trentes sint. ⁊ longete
ꝓc̃itate. ut colũpna: nam ⁊ quamuis qͣdiate
au late ꝯstituantur: ꝓcultam̃ uidentib ro¬
tide existimantur. Iõ. quia om̃e cuiꝰq an¬
guli simularum: ꝑ longum aeris spaciume¬
uanescit: atq confumitur.⁊ rotuntum uidet
ꝓ pugnacula: pine muroꝵ s̃ dicta. quia exhi

Expanded text:
conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod conventus fieri rusticorum; et dicta conpita quod loca multa in agris eodem conpetant; et quo convenitur a rusticis. Suburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem dictum, quasi manu factum: sic et munus. Muri a munitione dicti, quasi muniri, eo quod muniant et tueantur interiora urbis. Moenia autem duplicem habent signienia pandimus urbis; proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pinnae murorum sunt, dicta quia ex his
Abbreviated transcription (Latin):
pe ꝓficiscuntur: ĩ non aguntur. hec enimad
dignitatem ciuitatum ꝑtinẽt. Uici. ⁊ castel¬
la.⁊ pagi sunt hirquinulla dignitate ciuita¬
tis ornantur. s uulgari hominum ꝯuentu
incoluntur. ⁊ p̃p paruitatẽ sui: maiorib ciui¬
tatib attribuntur. Uicus aut̃ dictus: abip¬
sis tantum habitationib. uł qd̾ uias habebat
tantum sine muris. E aut̃ sine munitione mu¬
roꝵ. licet ⁊ uicidicant᷑. habitationes ip̃e ur¬
bis. Dictus aut̃ uicus. eo qd̾ sit uice ciuitatis.
uł qd̃ uias hãt tantum sine muris. Castrum:
antiqui dicebant oppidum loco altissimo si¬
tum. quasi casam altam. cuiꝰ plurał mimerꝰ.
castra. diminutuũ: castellũ ÷ Siue ꝙ cast̾bat᷑
licentia inibihabitantiũ. nepãsim uaga hostipat̾et.
Pagi ĩ apta edificias loca int̃ agͦs habitantib. ħrcon
ciliabła dicta.: a ꝯuentu ⁊ societate młtoꝵ ĩunũ. Cõ¬
¶pita s uusus est.

Expanded text:
pe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad pe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant oppidum loco altissimo situm, quasi casam altam; cuius pluralis numerus castra, diminutivum castellum est sive quod castrabatur licentia inibi habitantium, ne passim vaga hosti pateret. Pagi sunt apta aedificiis loca inter agros habitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est
Abbreviated transcription (Latin):
tuti tandem naturali sollercia: speluncis silue¬
stribq tegumentis: tugurias̾ ⁊ casas uigul¬
tis haruntlinibq contexerunt. quo eẽt uita
tucior. irehis qui nocere possent: aditus eẽt. ħ
ẽ origo oppidotum. que qd opemdarent. i cle̾co
oppida noĩata dixerunt. oppidum aut̃. magni¬
tudine ⁊ menib discrepare a uico ⁊ castello
⁊ pago. Ciuitates aut̃. aut colonieaut mu¬
nicipia. aut uici. aut castella aut pagi. ap¬
pellantur. Ciuitas propͥe dr̃. quam ñ aduene
s eodem in nati solo ꝯdiderunt. iõq urbes
apropͥis ciuib ꝯdite: ciuitates ñ colonie nun¬
cupantur. Colonia u̾o⁊ qͦd defectu indigenaꝵ
nouis cultorib adimpletur. Uñ ⁊ colonia
acultu agri ei ẽ dicta. Municipium ÷. quo
manente. status ciuitatis ius aliqͦd iinoris
ac maioris officii: apͥncipe impetrat. Dictũ
Nam lib̾ales ⁊ famosissime cause: et que expͥnci¬

Expanded text:
tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvetuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita tutior, ne his, qui nocere possent, aditus esset. Haec est origo oppidorum, quae quod opem darent, idcirco oppida nominata dixerunt. Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advenae, sed eodem innati solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus conditae civitates, non coloniae nuncupantur. Colonia vero est quae defectu indigenarum novis cultoribus adimpletur. Unde et colonia a cultu agri est dicta. Municipium est quo manente statu civitatis ius aliquod minoris aut maioris officii a principe inpetrat. Dictum Nam liberales et famosissimae causae, et quae ex princi
Abbreviated transcription (Latin):
cat ⁊ ꝯtineat uitaᷤ. Nã ur̃os ip̃a menia s̃. Cruitã
ã. ñ saxa s habitatoreᷤ uocant᷑. T̃resa s̃ societateᷤ.
ri designa̾ntur. Uñ ÷ illd̾ optauitq locum reg¬
no: ⁊ ꝯcludere sulco. locus enim future cuuta¬
tis. sulco designabatur .i. aratro. Cato. qui urbẽ
inquit nouam condet: tauro ⁊ uacca aret. ubi
arauerit: murum faciat. uͭ portam uult ẽẽ.
aratrum sustollat. ⁊ portet. ⁊ portam uocãt.
ideo aut̃ urbs aratro eͥcundabat᷑ dispari sexu
nem serentis fructumq reddent s. urbs aut̃
aratro u̾titur. aratur. ꝯditur. Uñ horatius. Im¬
pͥmereq muris hostile aratrum. Oppidum qͥdã
ab oppositione muroꝵ dixerunt. alii: ab opib
recondendis. eo qd̃ sit munitum. alii. qd sit ineo
ꝯuentus habitantium.⁊ opemdat mutuam
ꝯtra hostem. N am pͥmum homines tanquã
nudi et inermes. nec contra beluaᷤ p̃sidia habe¬
bant. Nec receptacula frigoris ⁊ caloris. net ip̃i¬
nec ipsi int̾se homines ab hommib satis erat̃

Expanded text:
civitas autem non saxa, sed habitatores vocantur. Tres autem sunt societates: ri signantur, unde est illud: Optavitque locum regno, et concludere sulco. Locus enim futurae civitatis sulco designabatur, id est, aratro. Cato: « Qui urbem, inquit, novam condet, tauro et vacca aret, et ubi araverit, murum faciet: ubi portam vult esse, aratrum subtollat et portet, et portam vocet. » Ideo autem urbs aratro circumdabatur dispari genere nem serentis, fructumque reddentis. Urbs autem aratro conditur, aratro evertitur. Unde Horatius: Imprimeretque muris hostile aratrum. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt: alii ab opibus recondendis, eo qconventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant
Abbreviated transcription (Latin):
stans desuꝑ atq spectans. ludos scenicos ꝯtẽ¬
plaretur. Anfiteatrũ uͦ uocatum: qd̾ exdu¬
ob sit t̾eatrism compositum. nam anfiteatrũ.
rotundum ẽ. teatrum uͦ. ex medio anfiteatri
est. semi cͥculi figuram habens. Lab̾intus ⁊ ꝑle¬
xis parietib edificium. quał÷ apud cretam
adeclalo factus. uͥ fuit minotaurꝰ inclusus. in
quẽ siquis intͦieret: sine glomere lini exitũ
inuenire ñuałe̾t. Cuiꝰ edificii tał: situs: ut
aꝑientib fores. tonitruum mirabile intꝰ au¬
diatur. Descenditur tentenis ultra gͣdib ant᷑:
simulacra ⁊ monstͥfice effigies in partes diu̾sã
transitus innumeri: ꝑtenebras. ⁊ cetera: ad
errorem ing̾dientium facta. ita ut de tenebͥs
eiꝰ. adlucem uenire impossibile uideatur.
quatiuor auit̃ s̃ lab̾inti pͥms egiptius. secis
creriuis. t̃ cuis in lenno. quartus initalia. os
ita ꝯstructi. ut dissoluere eos nec scla qͥdem

Expanded text:
stans desuper atque spectans ludos scenicos contemstans desuper atque spectans ludos scenicos contemplaretur. Amphitheatrum vero vocatum quod ex duobus sit theatris conpositum. Nam amphitheatrum rotundum est, theatrum vero ex medio amphitheatrum est, semicirculi figuram habens. Labyrinthus est perplexis parietibus aedificium, qualis est apud Cretam a Daedalo factus, ubi fuit Minotaurus inclusus; in quo si quis introierit sine glomere lini, exitum invenire non valet. Cuius aedificii talis est situs ut aperientibus fores tonitruum intus terribile audiatur: descenditur centenis ultra gradibus; intus simulacra et monstrificae effigies, in partes diversas transitus innumeri per tenebras, et cetera ad errorem ingredientium facta, ita ut de tenebris eius ad lucem venire inpossibile videatur. Quattuor sunt autem labyrinthi; primus Aegyptius, secundus Creticus, tertius in Lemno, quartus in Italia; omnes ita constructi ut dissolvere eos nec saecula quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uib carthaginenssuimi: rostra ablata s̃.⁊ inforo ro¬
mano p̃fixa. ut ẽent huiꝰ insigne uictorie. Curia
dict̾a: eo qd̃ iͥ cura ꝑsenat᷑. decunctis administͤ¬
tur. Pcorium: quod ĩ p̃tor resideat ad discutiend̾.
athenas locus erat. uibi discebat᷑ plilosophia.
g̾te uocat᷑. qd̃ latine ex̾cicium dr. hoc ÷ medita¬
cio s ⁊ balnea. ⁊ loca cursorum ⁊ athletaꝵ gyn¬
nasia sunt. eo ꝗd illic hoĩes in sue artis studiũ
ex̾citentur. Capitolium rome uocatum: eo qd̾
Alii aiunt.cum tarqͥniꝰ pͥscus capitolii funda¬
menta rome aꝑiret: in loco fundam̃ti cap̃ hõis
luteris tuscis notatũ inuenit. ⁊ ꝓin capitoli¬
um appellauit. Arces sunt. ⁊ irbis partes ex¬
celse. atq munite: nam quecũq tutissuna
sunt urbium: ab arcendo hoste: arces uocant᷑.
Unde. ⁊ arcus. ⁊ arca. Circum romani dictũ pu¬
tant: a circuitu equoꝵ. eo qd̃ iͥ cͥcum metas cur
rant equi. Teatrum aut̃. abspectacło nomi¬

Expanded text:
 in foro Romano praefixa ut esset huius insigne victoriae. Curia dicitur eo quod ibi cura per senatum de cunctis administretur. Praetorium, quod ibi praetor resideat ad discutiendum.Athenas locus erat ubi discebatur philosophia Graece vocatur, quod Latine exercitium dicitur, hoc est meditatio. Sed et balnea et loca cursorum et athletarum gymnasia sunt, eo quod illic homines in suae artis studio exercitentur. Capitolium Romae vocatum eo quodAlii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Arces sunt partes urbis excelsae atque munitae. Nam quaecumque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur. Unde et arcus et arca. Circum Romani dictum putant a circuitu equorum, eo quod ibi circum metas equi currant. Theatrum autem ab spectaculo nomi
Abbreviated transcription (Latin):
in nec̾ia uictui ꝓmuntur. hoc ⁊ ꝓferunt᷑. Cel¬
larium: qd in eo colliguntur minist̾ia m̃sarũ.
uł que neci̾o uictui suꝑ sunt. Int̾ ꝓmptuariũ
aut̃ ⁊ cellarium hoc int̃ est: qd cellarium. pau
corum dierũ. ꝓmptuariũ uͦ temporis longi:.
A poteca autem ł horrea: g̾cum u̾bũ e u̾bo: re¬
postoria ł reconditoria dici possunt. eo qd in eis
hoies elaboratas fruges reponunt. Uñ ⁊ euticã
g̾co nomine: repositam regi copiosã substan¬
tiam appellamus

Expanded text:
inde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Celinde necessaria victui promuntur, hoc est proferuntur. Cellarium, quod in eo colligantur ministeria mensarum, vel quae necessaria victui supersunt. Inter promtuarium autem et cellarium hoc intcorum dierum, promtuarium vero temporis longi est. Apotheca autem vel horrea a Graeco, verbum e verbo repostoria vel reconditoria dici possunt, eo quod in his homines elaboratas fruges reponunt. Unde et enthecam Graeco nomine repositam rei copiosam substantiam appellamus
Abbreviated transcription (Latin):
uolunt: ab altitudine. s male. altare enim:
abaltitudine constat ẽẽ nominatum. qĩ alta
t buantur p̃cepta uiuendi. ⁊̃ enim locus ĩ
sublimi ꝯstitutiis: uñ eũ uniũsi exaudire¬
in quo sacra reponuntur: sic̃ donanũ
est inquo colliguntur oblata. sic̃ lecti st̃ma
dicunt᷑: uͥ homines secłe ꝯsueuerunt. ab in¬
ferendis gͥ ⁊ deportantlis sacͥs sacͣrium nn¬
cupatur: Donaria uͦ. eo qd̃ ibi dona reponan¬
tur. que intẽplis offerri ꝯsueuerunt. Aerarrũ
uocatum q pͥus es signatum iͥ recondebatur
hoc enim in usu olim erat: auro ⁊ argento ñd
signato. E quorum metallis quã uis facta pe
tallo. Uñ pecunia inicium supsit. Arma
rium. locus ubi quariu cumq arcium
instrumenta ponuntur. Armentarium uͦ:
uͥ tantum tela armorum. uñ iuuenalis.
utq ab arimiꝰ.i. bchiis qͣb ex̃cent᷑. Bibliothecaẽ locꝰ
repostorium d̾r. Emptuarium dict̾um: eo qd̵

Expanded text:
volunt ab altitudine aras, sed male. Altare autem volunt ab altitudine aras, sed male. Altare autem ab altitudine constat esse nominatum, quasi alta tribuantur praecepta vivendi. Est enim locus in sublimi constitutus, unin quo sacra reponuntur, sicut donarium est in quo collocantur oblata, sicut lectisternia dicuntur, ubi homines sedere consueverunt; ab inferendis igitur et deportandis sacris, sacrarium nuncupatur. 2. Donaria vero, eo quod ibi dona reponantur, quae in templis offerri consueverunt. 3. Aerarium vocatum, quia prius es signatum recondebatur ibi, hoc enim olim in usu erat, auro argentoque nondum signato; ex quorum metallis quamvis postea factallo unde pecunia initium surium locus est ubi quarumcumque artium instrumenta ponuntur. Armamentarium vero, ubi tantum tela armorum. Unde Iuvenalis achiis, quibus exercentur. Bibliotheca est locus repostorium dicitur. Promtuarium dictum eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
tilium error constituebat. Un ꝯsulentes. demo.¬
nium responsa audirent. Delubra uet̾es dicebãt
nunc edes. cum sacris fontib. in quib fideles
regenerati: purificant᷑. ⁊ bene quodam p̃sagio
delubra sunt appellata. sunt enĩ in ablutiõe
reccatorum. fons aut̃ indelubris iocus regen̾a¬
deum ÷ in quo septem gdus in sp̃s sc̃i munstio
ormantur. T̃ res inlescensu. ⁊ tris mascensu.
minis. ex tinguens fornacem ignis. stabilame¬
tum pedum. fundam̃tum aque. inqͥspleni¬
tudo diuinitatis habitat corporalit. Basi¬
lice:pͥus uocabant᷑ regum habitacła. uinde
⁊ nom̃ hñt. ⁊ am basileus.rex. ⁊ basilice. re¬
gie habitationes. Nc̃ aut̃ ĩo diuina templa
cus martyrii g̾ca diriuatione. eo qd̾ in me¬
moriam martyris sit ꝯstructum. ul ql se¬
pulchra scõꝵ ibi suit martyrum. aramqͥ¬
dam uocatam dixerunt: qd ibi incense uictime
ardeant. Alii. aras dñt ap̃cationib dic̾tas. qͣs¬

Expanded text:
gentilium construebat unde consulentes daemogentilium construebat unde consulentes daemonum responsa audirent. Delubra veteres dicebant nunc aedes cum sacris fontibus; in quibus fideles regenerati purificantur, et bene quodam praesagio delubra sunt appellata; sunt enim in ablutionem peccatorum. Fons autem in delubris locus regeneratorum est, in quo septem gradus in Spiritus sancti mysterio formantur, tres in descensu, et tres in ascensu: s filio hominis exstinguens fornacem ignis, stabilimentum pedum, fundamentum aquae, in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter. Basilicae prius vocabantur regum habitacula, unde et nomen habent. Nam basileus rex, et basilicae regiae habitationes. Nunc autem ideo divina templa cus martyrii Graeca derivatione eo quod in memoriam martyris sit constructum, vel quod sepulcra sanctorum ibi sint martyrum. Aram quidam vocatam dixerunt, quod ibi incensae victimae ardeant; alii aras dicunt a precationibus, quas Gr
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiatiõis. oratoriũ ꝓpitiatio.⁊t.: placatio:. Oracła dicta:
ꝗ ĩ respõsa reddant᷑. Et oracła abore. fenetlia: secreta sũt
oraculorum. ⁊ penetralia dicta sunt: ab eo qd :
penitus. hoc÷ pene intus. Oratorium: oratiomi
tantum ÷ consecratum. in qͦ. nemo aliquid agere
debet: nͥ ad qd̾ ẽ factum. Uñ ⁊ nom̃ accepit. Mo
ẽ enim habitaculum płimoꝵ in cõmune uirien¬
generale: ꝓlocis enim qͥbcumq magnis. an¬
tiqui templa dicebant.⁊ dempla dicta: qĩ tecta
ampla sed et locus designatus adorientem: a contẽ¬
platione templum dicebatur. cuiꝰ partes quatua
erant. antiqͣ adhortum. portica ad oc casum sinist ͤ
ad septentonem. dextra: ad meridiem spectars.
ñ et qn templum constituebent. orientemex
spectabant ehnoctialẽ ita uit linee abortui adocci¬
dentem misse. fierent P artes celidext᷑. sinistra.¬
equales. ut qui ꝯsułet ac dep̾caretur: rectum as¬
pic̾et orientem. fana dicta faunis qͥb templagẽ

Expanded text:
itiatio enim placatio est. Oracula dicta eo quod inde responsa redduntur; et oracula ab ore. Penetralia secreta sunt oraculorum; et penetralia dicta sunt ab eo quod est penitus, hoc est pene intus. Oratorium orationi tantum est consecratum, in quo nemo aliquid agere debet nisi ad quod est factum; unde et nomen accepit. MonEst enim habitaculum plurimorum in commune vivengenerale; tiqui templa dicebant. Et templa dicta, quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad Orientem a contemplatione templum dicebatur. Cujus partes quatuor erant, antica ad Ortum, postica ad Occasum, sinistra ad Septentrionem, dextra ad Meridiem spectans. Unde et quando templum construebant, orientem spectabant aequinoctialem, ita ut lineae ab ortu ad occidentem missae fierent partes caeli dextra sinistra aequales; ut qui consuleret atque precaretur rectum aspiceret orientem. Fana dicta a Faunis, quibuso templa error
Abbreviated transcription (Latin):
eborus. nã septuaguita stadiis ab ea distat. cuiꝰ t¬
ram: serpentes fugiunt. huic ꝯtraria ÷ colubna.
que frequens: anguib. Baleares in sule hispart¬
Uñ ⁊ eas uulgus maioricam ⁊ minoricam min¬
lapides emittuntur. Uñ ⁊ baleareᷤᷤ dicte ba¬
li enim g̾ce: emutere dr̃: uñ ⁊ balista. qĩ missat
fundibalum. Uirgiliꝰ. balearis uerberafind.¬
ommune ẽ
in sulis. ut ꝓmineant. iñ ⁊ loca eanim:
tatur. Dictum aut̃ fgeum: ꝓpt̾ hercuł tacit᷑¬
nitatem. q ꝓhibitus hospitio alaomedente tͦ¬
ianoꝵ rege. similauit abscesfum. ⁊ in ꝯtra tro¬
qͥnquaginta ꝓtenditur. uͥ unda ita seua÷ u
ꝑ sequi uagantes uideatur. Hoc aut̃ ꝓmonte¬
rium: a maleo rege argiuorum nom̃ accepit.
hannibalis illic sepulto. Pachinnum ꝓmon¬
torium sicilie. austrum spectans. ab aeris cͣ¬
situdine dictum. Nam tt̃.a. c̃. est pinguis
⁊ crassus austro enim ꝑflatur. Li libeum
ꝓmontorium sicilie. solis occcasum itends

Expanded text:
bozus; nam septuaginta stadiis ab ea distat. Cuius terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae feta est anguibus. Baleares insulae Hispaniunde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nunlapides emittuntur; unde et Baleares dictae: balin enim Graece emittere dicitur, unde et balista quasi missa, fundibalum. Virgilius ‘Balearis verbera fundommune est insulis, ut promineant; inde et loca earum tatur. Dictum autem Sigaeum propter Herculis taciturnitatem, quia prohibitus hospitio a Laomedonte Trojanorum rege, simulavit abscessum, et inde contra Troquinquaginta protenditur, ubi unda ita saeva est, ut persequi navigantes videatur. Hoc autem promontorium a Maleo rege Argivorum nomen accepit.Hannibalis illic sepulto. Pachynum, promontorium Siciliae austrum spectans, ab aeris crassitudine dictum; nam pachus est pinguis et crassus: Austro enim perflatur. Lilybaeum, promontorium Siciliae, solis occasum intendens,
Abbreviated transcription (Latin):
qr aque epartib que cͥca s̃ eo ꝯueniunt. T̃ essel¬
la sunt: eqͥb domicilia st̾nuntur. a tesseris no¬
minata .i. quadratis lapilł. ꝑdiminutionem.
bases future s̃ columpnarũ. q̃ a fundam̃to ꝯur¬
gunt ⁊ suꝑ posite fabrice: sustinent pondꝰ. ba¬
ses aut̃ nomen est petre fortissime. siro sernor.
Columꝑne: ꝓlongitudine ⁊ rotunditate uoca¬
te. inquib fabrice totum pondꝰ erigitur antiã
ratio erat columpnarum altitudinis: teia pars
latitudinis. genera rotunditarum.: q̃tuo.
dorice. ionice. tuscanice choritee. mensura
crassitudinis ⁊ alcitudinis: int̾ se distantes qͥn¬
tum geniis ÷ eaꝵ que uocantur atitice. quas¬
nis angłis. aut ampliꝰ: parib lacerum int̾¬
uallis. Capitelła dicta. qd̾ sint calũpnarũ capi¬
ta. sicut suꝑ collum capt̃. E pystͥolia s̃ que suꝑ
T̃ egule. qd̃ tegant edes.⁊ ymbrices. qd̾ capiant
ymbres. Lateres ⁊ lat̾culi: qd̾ lati form̃tur. cirẽ¬

Expanded text:
quia aquae partes, quae circa sunt, eo conveniunt. Tessellae sunt, e quibus domicilia sternuntur, a tesseris nominata, id est, quadratis lapillis per diminutionem. Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae est fortissimae Syro sermone. Columnae pro longitudine et rotunditate vocatratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. Capitella dicta, quod sint columnarum capita, sicut super collum caput. Epistylia sunt, quae super Tegulae, quod tegant aedes; et imbrices, quod accipiant imbres. Lateres et laterculi, quod lati formentur circu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatione. sanctiora sunt. sic̃ cantica canticoꝵ qr
cantica uniu̾sa p̃cellunt. Scm aut̃. a sangͥne ho¬
stie nuncupatum. nicħ enim scm̃ apud uet̾es
dicebatur: nͥ quod hostie sangͥne eẽt ꝯsecͥtum.
aut consparsum. Item scm̃r qd̾ extat eẽ sc̃ĩtum¬

Expanded text:
paratione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia paratione sanctiora sunt, sicut Cantica canticorum, quia cantica universa praecellunt. Sanctum autem a sanguine hostiarum nuncupatum. Nihil enim sanctum apud veteres dicebatur, nisi quod hostiae sanguine esset consecratum aut conspersum. Item s
Abbreviated transcription (Latin):
uł speluncam diñs. Solarium. qd̾ soli ⁊ aure
pateat. quał fuit locus. inqͦ dauid bersabee
lauantem aspexit ⁊ adamauit. Cum ihero¬
solimam antiochus obsid̾et. ẏ ra̾nus pͥncepi
tudeorum. referato dauid sepulcro: tͥa milia.
auri talenta iñ abstraxit. ex qͥb trecenta anti¬
ocho dedit: ut obsidionẽ relinqueret. ataui fi
inuidiam dem̾et.: fertur ex reliqͣ pecunia:isticut̃
pͥmus x enodochia. qͥb aduentum sꝰciꝑet paui¬
perum ⁊ pegnorum. uñ ⁊ uocabłm sumpsit.
ceptio nuncupatur. Ubi aut̃ egrotantes depli¬
bra fouentur.
acrasunt loca dntinis cultib insstituta.
ut pote ea inqͥb altaria litantib ex mo¬
re pontificib ꝯsecrantur. Scã uxta uetens
ext̾iora templi sunt. Sc̃a aut̃ scõꝵ. locus tẽpli
secretior. ad quẽ nulli erat accesus. nisi tal¬
tum sacercloti. Dicta aut̃ sc̃a scõruim. quia exte¬
riori oraculo sanctiora sunt. uł quia scõe com¬

Expanded text:
vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instituisse primus xenodochia, quibus adventum susciperet pauperum et peregrinorum; unde et vocabulum sumpsit. ceptio nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plabra foventur. acra sunt loca divinis cultibus constituta, ut pote ea, in quibus altaria litantibus de more a pontificibus consecrantur. Sancta juxta veteres exteriora templi sunt; sancta autem sanctorum locus templi secretior, ad quem nulli erat accessus, nisi tantum sacerdotibus. Dicta autem sancta sanctorum, quia exteriori oraculo sanctiora sunt, vel quia sanctorum com
Abbreviated transcription (Latin):
tium dictum. apud uet̾es enĩ. in loco uͥ con¬
uuui apparatus exponebatur treslecti
strati erant. in quib discumbentes epulebant᷑
Elynon enĩ g̾ce.lectum uł adcubitum d̾r ex quo
ꝯfectium ÷ ut triclinium dix̾tur. Cella dicta.
qd̃ nos occultat ⁊ celat. Cubiculum uͦ. qd̾in
eo cubamus. iͥq dormientes reqͥescimus. subi¬
le aut̃. cubandi locusi: secessus. qd̾ sit lociis secretꝰ
id ÷ sine accessu. Diu̾sorium dict᷑um: eo qd drũ
sis uiis ibi ꝯueniatur. hospicium g̾cus sime:
tatur. Uñ legitur. et castra metati s̃. ymutaue¬
runt. ñ enim illic ꝑmanet ex̾citus. ĩ: ꝑtͣnsit.
Menianꝰ collega crassi: inforo ꝓiecit materias ut
eẽnt loca. inqͥb expectantes in sist̾ent. que ex no¬
mine eiꝰ meniana appellata funt. hec ⁊ solara
quia patent soli. Post hec alii. lapide. alii. mat̾a
edificauere porticib meniana.⁊ forib ⁊ domibꝰ
adiecerunt. T̃abulata: olim lignee domusfie¬

Expanded text:
tium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi contium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in quibus discumbentes epulabantur. Κλίνη enim Graece lectus vel adcubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. Cella dicta quod nos occultat et celat. Cubiculum vero, quod eo cubamus ibique dormientes requiescimus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est sine accessu. Diversorium dictum eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecumutatur. Unde et legitur: 'castra metati sunt,' pro mutaverunt; non enim illic permanet exercitus, sed pertransit. Moenius collega Crassi in foro proiecit materias, ut essent loca in quibus spectantes insisterent, quae ex nomine eius Moeniana appellata sunt. Haec et solaria, quia patent soli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniana, et foribus et domibus adiecerunt. Tabulata olim ligneae domus fie
Abbreviated transcription (Latin):
Alii: edem qͥd̃ ab edendo supsisse nom̃ existimãt
pͥus adedendum factum. aula domus : regia.
siue spaciosum habitacłm. porticib quatuor
plior ⁊ spatiosadomus. ⁊ dictum atͥum. qd ad¬
dantur ei tres porticus ex tͥnsecus. Alii: atriũ
ex fumo. Palacuim:a pellante pͥncipe archadũ.
dictum. incuiꝰ honore: archades pallanteum
oppidum ꝯstruxerunt. ⁊ regiam ipsiꝰ nomine
conditam: palacium uocauerut. Thalamũ
ex hac causa uocatum ferunt. cũ enĩ a roma
ante alias spetie nobił. cum magna omĩum
admiratione raꝑetur.: thalamoni duci eã
nuptiis thalami nom̃ iteret᷑. egiptii qͦ ling̃
sua. loca inqͥb nubentes fuccedunt ⁊ cubat̃
thalamum nominant. Cenaculum dictũ.:
a cõmunione uescendi. uñ ⁊ cenobium. cõ¬
gregatio: antiqͥ enim publice uescebantur
erat: ne in occulto delicie luxĩam gign̾ent
Triclinium ÷̃ cenacłm atͥb lectulis discumbẽ¬

Expanded text:
Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, Alii aedem ab edendo quiddam sumpsisse nomen existimant, prius ad edendum factum. Aula domus est regia, sive spatiosum habitaculum porticibus quattuor plior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium qex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam nuptiis thalami nomen iteretur. Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in communerat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumben
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinadr. Eaut̃ locꝰ iux tabalnea publica uͥ p̾t lauac᷑
b̃ne: enĩ olim uocabantur edicule plebeioꝵ
parue. ⁊ simplices inuicis. assibus et tabuł
clause: unde ⁊ tabnarii. qd ibi solebant ꝯsi¬
dere. dicte aut̃ tab̾ne. quod ex tabuł lignisq¬
que erant ꝯstructe. que nc̃ ⁊ si non spẽm: nom̃
tam̃ pͥstinum retinent. Macellum dictum:
qd̃ ibi mactentur peccora. que mercantibꝰ
uenundantur. Mercatum aut̃. a cõmercio
nominatum. ibi enim res emere ułuen
dere solitũ est. sicut ⁊ reloneum dicituꝵ:
ubi merces nauium ⁊ nautarum emolum̃ta
redduntur. ibi enĩ uectigał exactor sedet. p̃cnũ
reb impositurꝰ ⁊ uocẽ amercatorib flagitans.
Carcer ÷: a quo ꝓhibentur exire. ⁊ dictus carcer:
acoe rcendo.
abitatio. ab habendo dicta est. ut habi
domus. uniꝰ familie habitatio. sicut urbs. uniꝰ
popłi. sic̃ orbis domicilium tociꝰ gen̾is huma¬
ni. Omẽ edificium: antiqͥ eden appellauert̃.

Expanded text:
 autem locus iuxta balnea publica, ubi post lavacrum bernae olim vocabantur aediculae plebeiorum parvae et simplices in vicis, axibus et tabulis clausae; unde et tabernariae, quod ibi solebant consedere. Dictae autem tabernae quod ex tabulis lignisque erant constructae, quae nunc et si non speciem, nomen tamen pristinum retinent. Macellum dictum quod ibi mactentur pecora quae mercantibus venundantur. Mercatum autem a conmercio nominatum. Ibi enim res vendere vel emere solitum est; sicut et teloneum dicitur ubi merces navium et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet pretium rebus inpositurus, et voce a mercatoribus flagitans. Carcer est a quo prohibemur exire, et dictus carcer a coercendo.abitatio ab habendo vocata, ut 'habitdomus unius familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ticib machinas ad p̃lucendi myst̾ium fabͥca¬
tas: faros dñt. nam fos. lux ÷. oros: uisio đr.
uñ ⁊ lucifer g̾ce: forforos appellatur. Coclee
ꝯscendatur. quał ÷ romecentum septuagin¬
ta qͥnq pedib. Termas appellatas. qd̾ caleant
g̃ci enim t̃mon: calceem uocant. Balneis u̾o
nom̃ inditũ. a leuatione meroris. Namg̾ci
bala mon dixerunt: qd̃ anxietatem aĩ tollat.
hec gynnasia dñr. qd̾ ibi achlete uc̃to corꝑe⁊
ꝑfricato manibꝰ: ex̾citant᷑. Nã gygnasiũ g̾ce: latine
tiũ uestes ponũt᷑. ab exuendo .s. dictũ. Apoleth eñ it.¬

Expanded text:
di ministerium fabricatas pharos dicunt. Nam phos lux est,orasis visio dicitur. Unde et lucifer Graece phosphoros appellatur. Cochleaconscendatur; qualis est Romae centum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis vero nomen inditum a levatione maeroris; nam Graeci βαλανεῖον dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur; nam γυμνάσιον Graece, Latine tiu
Abbreviated transcription (Latin):
putant. a ualle ydoł ꝯsecrata. que ÷ iuxta mu¬
⁊ appellabatur locus ip̃e gehennon. locus gͦ fu¬
turi supplicii locus nͥ peccatores trucidandi t:
huiꝰ loci uocabulo designatur. Ditplicem autẽ
eĩ gehennam. ⁊ ignis et frigoris. Inferus appellat᷑:
eo quod infra sitisicut aut̃ scdm corpꝰ si ponderis
sui orcdinem teneant: Infiora sunt omia gͣuiora:
lingua: origo nominis quo appellatur inferus. ex
to qd nicħ suaue ht̃. resonare ꝑ hibetur. Sicut
aut̃ cor animał in medio ÷: ita ⁊ infernus in medi¬
o t̾re eẽ ꝑhibetur. Uñ ⁊ in eũgłio legimus ancor¬
de t̾re. Philosophi aut̃ dicunt. qd inferi ꝓ eo durͣ:

Expanded text:
putant a valle idolis consecrata, quae est juxta muputant a valle idolis consecrata, quae est juxta muus, et appellabatur locus ipse gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse gehennam ignis et frigoris legitur. Inferus appellatur, eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinlingua origo nominis appeeo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus: In corde terrae . Philosophi autem dicunt, quod inferi
Abbreviated transcription (Latin):
hiatus ÷ hominis horis aꝑtio tͣħslata a fensq̃
auiditas: oris adaꝑtione monstratur. Profun¬
dum ꝓpͥe: qĩ cuiꝰ porro sit fundus. ab usuieat̃
ꝓfundum. uł sursum uł deorsum dicitur ut
mie altitudinis nom̃÷ ⁊ dictum baratrum qͣi
ꝓfunditas atq recessus. Styx: ał o tolł¬
bet o ẽ .i. atͥsticia dict̾a. eo qd̾ tͥstes faciat.
uł qd̾ t̾sticiam gignat. Cochitus. locus infe¬
ri. dequo iob ita loquitur. cochitus aut̃ ia
nom̃ accepit. g̾ca int̾pretacione: aluctu ss
gemitu. T̃ artarus iel qd omia illie tbaso
est algere. ⁊ rigere. scilicet. qi luce soleq caret. ⁊ q̃ĩ
neq ilic uapores s̃: qui ex solis luce gignuntur.
Neq flatus qui eiꝰ d̾ mon̾tib excitatur. s ꝑpetuus
stupor. ẽ artarizim enum. horrere ⁊ tremere ap̃
gͥcos legitur. Illic enim fletus. ⁊ stͥclor dentium.
G̃thenna: locus ignis ⁊ sulphuris. quẽ appellafi

Expanded text:
hiatus est hominis oris apertio, translata a feris quarum hiatus est hominis oris apertio, translata a feris quarum aviditas oris adapertione monstratur. Profundum proprie quasi cuius porro sit fundus. Abusive autem profundum vel sursum vel deorsum dicitur, utmiae altitudinis nomen est: et dictum baratrum quasi profunditas atque recessus. Styx ἀπὸ t a tristitia, dicta, eo quod tristes faciat vel quod tristitiam gignat. Cocytus locus inferi, de quo Iob ita loquitur . . . Cocytus autem nomen accepit Graeca interpretatione, a luctu et gemitu. Tartarus vel quia omnia illic turbata est algere et frigere scilicet, quia luce soleque earet: nam neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur; neque flatus, qui ejusdem motibus incitantur: sed perpetuus stupor. Tartarizein enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim fletus est et stridor dentium . Gehenna est locus ignis et sulphuris, quem appellari
Abbreviated transcription (Latin):
lia s̃ locaimaues fabricantur. hoc ⁊ textͥmm
uocatur. Stacio ÷: uͥ ad tempꝰ stant naues. Portꝰ
iͥ hiemant: in portumͥũ aut̃: in qͦ nullũ resug¬
um. qĩ nullus portus. Portus aut̃ locꝰ ÷ ab ate¬
su uentorum remotꝰ. uͭ hib̃na opponere solea.
⁊ portus dictus. adeportandis ꝯmerciis. hc̃ ue¬
teres. abaiulandis m̾cib baias uocabant I¬
la declinatione: abaia baias. ũ a familia fami¬
lias. Litus ÷ t̃ra: aque ⁊ mari uicina. ⁊ dictũ litꝰ.
ro intopicis. litus ÷ in quo fluctus aque ludit.
Coluuiũ ÷ locus inquo aqua circũlit it. adlu¬
uium: ꝯsumptio riparum exaquis. Margo: par̾
cuiꝰ libet loci. ut puta maris. uñ ⁊ nom̃accepit.
Maricimꝰ qͣĩ maris intima. ostia ab ing̾ssu ⁊ ȩxi¬
tu fluminis dicta: in mari. Continens ꝑpetua
spiracula ex eo cdicunt᷑ loca: quat̾ra spm edic
hiatus. p̃ruptio t̃̾re ꝓfunda. qĩ inatus ꝓpͥe aut̃

Expanded text:
lia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum lia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum vocatur. Statio est ubi ad tempus stant naves; portus, ubi hiemant; inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mercibus baias vocabant, illa declinatione a baia baias, ut a familia familias. Litus est terra aquae et mari vicina: et dictum litus ro in Topicis: Littus est qua fluctus elidit. Circumluvium locus quem aqua circumluit; adluvium consumptio riparum ex aquis. Margo est pars cuiuslibet loci, utputa maris; unde et nomen accepit. Maritima quasi maris intima. Ostia ab ingressu et exitu fluminis dicta in mari. Continens perpetua spiracula ex eo dicuntur loca qua terra spiritum edit. Hiatus praeruptio terrae profunda, quasi itus. Proprie autem
Abbreviated transcription (Latin):
tibula ferarum.⁊ luporũ cubilia s̃. Uñ ⁊ lu¬
panaria:. lustra dicuntur. ꝑ ꝯtrarium uideli¬
cet. qr parum illustrant᷑. Lucus ÷ lociis densiᷤᷤ
arborib septꝰ. solo lucem detͣhens. pot̃ ⁊ a
collucendo crebris luminib dice: qͦ iͥ pp̃ reli¬
gionem gentilium cultũq fiebant. deserta
uocata: q̃ non serunt᷑. ⁊ iõ. qĩ deseruntur. ut
sunt loca siluarum. ut sunt montiũ. ubrimaꝵ¬
loca ⁊ abdita. qĩ extra uiam. ip̃a sunt. ⁊ inuia.
uñ ⁊ auiaria. sẽcta loca.⁊ auia remota. au
bent auiaria bactis: amena loca uarro ait
dicta: eo qd solum amorem p̃stant:⁊ aͦse amã¬
da alliceant. Uerius: faccus. qd̾ sine mun̾e
sint. neqcꝗͣ his officii. qĩ ĩmunia. ħ ÷ sine
fructri. Uñ nullus fructus exsoluit᷑. ĩn ⁊̃ nͥl
abeo qd ãbi qͥs labitur. ⁊ babricum dicit᷑ hon
quod labitur s in qͦ labit: estiua ĩ loca umba¬

Expanded text:
tibula ferarum et luporum cubilia sunt, unde et lutibula ferarum et luporum cubilia sunt, unde et lupanaria lustra dicuntur, per contrarium videlicet, quia parum illustrantur. 30. Lucus est locus densis arboribus septus, solo lucem detrahens. Potest et a collucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. 189 31. Deserta vocata, quia non seruntur, et ideo quasi deseruntur, ut sunt loca silvarum et montium, contrasecreta et abdita, quasi extra viam. Ipsa sunt et invia. Inde et aviaria secreta loca et a via remota, autbent aviaria bacis. Amoena loca Varro dicta ait eo quod solum amorem praestant et ad se amanda adliciant. Verrius Flaccus, quod sine munere sint nec quicquam his officia, quasi amunia, hoc est sine fructu, unde nullus fructus exsolvitur. Inde etiamab eo quod ibi quis labitur; et lubricum dicitur non quod labitur, sed in quo labitur. Aestiva sunt loca umbr
Abbreviated transcription (Latin):
gua. alpes: montes alti uocantur. Hee sut̃
enim que ytalie mauroꝵ exhibent uicẽ.
Colles sunt. p̃minentoria uiga montium.
qĩ colla. Iuga autem montium exeo appel¬
lata sunt: quod ꝓpinqͥtate sui uingant᷑.
Tumulus ÷ mons breuis cumens tellus.
Item tumulus: t̃ra ꝯgesta. uͥ milla memoria ÷.
Ualles sunt. humilia loca. qĩ uulsa. hinc ⁊ comial¬
les dep̃ssa loca trarum int̾ montes. Campꝰ÷ t̃rarũ
planicies. dictus aut̃ campꝰ. qdbreuis sit montib¬
pectib nec erectus ut montes s patens. ⁊ spatio se¬
uestͥa loca. uͭ arbores exiliunt in altum. fau¬
ces sunt: aditus angustoꝵ locoꝵ. int̾ arduos mõ¬
tes locata. angusta ⁊ breuia dicta: afaucium
similitudine. qĩ fotes. Confrages loca: inqual
undiq uenti ꝯcurrunt. Ac sese frangunt:. ut
locum. scabra s̃ loca. situ asꝑa. Uñ ⁊ scabies¬
dicitur. a corporis asꝑitate. Lustra: obscura la¬

Expanded text:
gua 'alpes' montes alti vocantur. Haec sunt gua 'alpes' montes alti vocantur. Haec sunt enim quae Italiae murorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantur. Tumulus est mons brevis, quasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter montes. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus quod brevis sit pedibus, nec erectus, ut montes, sed patens et spatio suvestria loca, ubi arbores exiliunt in altum. Fauces sunt aditus angustorum locorum inter arduos montes, loca angusta et brevia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. Confrages loca in qua undique venti currunt ac sese frangunt. Ut Nlocum. Scabra sdicitur, a corporis asperitate. 29. Lustra obscura la
Abbreviated transcription (Latin):
loca ip̃a que rupit: apennine alpes uocant᷑
Mons ethua: ex igne ⁊ sulphẽre dictus. uñ ⁊ ge¬
henna: ꝯstat aut̃ hunc abea parte quaeur
uel asfricus flat. hr̃e speluncas plenas sulrhu¬
ris.⁊ usq ad mare deductas. que spelunce re¬
cipientes inse fluctus. uentum creant. qͥagi¬
tatus. ignem gignit ex sulphure. Uñ ⁊̃ qd̾ ui¬
detur incendium. Pyreneus. ⁊ ipse acrebriᷤᷤ
fluminum ignib nõncup̾cuf. g̾ce enĩ igniᷤ.
pyr uocatur. iste: enim. qͥ ĩt̾ galliam ⁊ hiᷤ¬
oriente sole añ radiꝰ eiꝰ in eo ꝗͣd ipe c̾nat᷑. Calpeᷤ mons in
frat̃ ꝓmetei fuit. ⁊ ex affricae. aquo: astrologi¬
e art̾ pͥus dicunt excogitatam. Iõq dictus
ẽ sustinuisse celum: ob eruditionẽ gͥ discipli¬
ne ⁊ sci̾am celi: nom̃ eiꝰ in montem affrice
cognominatur qͥnc̃ pp̃ altitudinẽ suam:
qĩ celi machinam atq astra sustentare
uerbum exp̃ssit: a u̾bo. Namgallorum lin-¬

Expanded text:
loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aethna ex igne et sulphure dictus; unde et Gehenna. Constat autem hunc ab ea parte, qua Eurus vel Africus flat, habere speluncas plenas sulphuris et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus ventum creant, qui agitatus ignem gignit ex sulphure; unde est quod videtur incendium. Pyrenaeus et ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus; Graece enim ignis πῦρ vocatur. Iste est qui inter Galliam atque Hisoriente sole ante radius eius quam ipse cernatur. Calpes mons in frater Promethei fuit et rex Africae, a quo astrologiae artem prius dicunt excogitatam; ideoque dictus est sustinuisse caelum. Ob eruditionem igitur disciplinae et scientiam caeli nomen eius in montem Africae cognominatur: qui propter altitudinem suam quasi caeli machinam atque astra sustentare verbum expressit a verbo. Nam Gallorum lin
Abbreviated transcription (Latin):
disse testantur. uñ.⁊ usq hodie ibidẽ lignorũ
eiꝰ uident᷑ uestigia. ac roceraunii montes: ꝓpt̾ al
⁊ hiberiam: incipientes aportis caspiis. usq ad
fontem tigͥdis fluuii. Iꝑborei montes sicie dic
nimuim p̃celsus. ita: ut sub illo nubes eẽ dicant᷑.
niam diuidit atͣcia. Athos. mons macedonie. et
ipse altior nubib tantoq sublimis: tit uilen¬
non umbra eiꝰ p̃tendat. que abeo septuaginta
sex milib separatur. Parnasus mons thessalie:
iuxta boetiam. qͥ mino u̾tice ẽ erectus incelũ.
hic in duo finditur iuga. cyrram ⁊ nẏsam. unde
⁊ nuncupatus. eo qd̃ in singulis uigis colebant᷑
apollo ⁊ liber hec iuga: a duob fr̾ib cyteron
t elicon appellantur. ⁊ lam elicondictus: ab
elycone fr̃e ꝙ teronis. Item ceraunii montes sũt
exyri: acrebris dicti fluminib g̾cie enimstu
men: ceraunos dr. Appenuinꝰ mons appellatꝰ qĩ
alpes punice. qr annibal uenens ĩ italiam: easd

Expanded text:
disse testantur. Unde et usque hodie ibidem lignorum disse testantur. Unde et usque hodie ibidem lignorum eius videntur vestigia. Acroceraunii montes propter ar Armeniam et Iberiam, incipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Hyperborei montes Scythiae, nimium praecelsus, ita ut sub illo nubes esse dicanturniam dividit a Thracia. Athos mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantoque sublimis ut in Lemnum umbra eius pertendat, quae ab eo septuaginta sex milibus separatur. Parnasus mons Thessaliae iuxta Boeotiam, qui gemino vertice est erectus in caelum. Hic in duo finditur iuga: Cyrrham et Nissam; unde et nuncupatus; eo quod in singulis iugis colebantur Apollo et Liber. Haec iuga a duobus fratribus Cithaeron et Helicon appellantur. Nam Helicon dictus ab Helicone fratre Cythaeronis. Item Ceraunii sunt montes Epiri, a crebris dicti fulminibus. Graece enim fucitur. Appenninus mons appellatus quasi Alpes Poeninae, quia Hannibal veniens ad Italiam easdem
Abbreviated transcription (Latin):
ontes sunt t̃rarum
tumore saltissimi dicti: quod sint eminentes qͥ¬
dam aut̃ ꝓpriis ex causis uocatis. Ex quib notan¬
di sunt. qͥ opinione maxime celebrantur. Mons
caucasus. ab india usq ad taurum porrectus. pro-
gentium aclingarum uarietate. qͦqͦ uersum ua¬
dit. diu̾sis nominib nuncupatur. Ubi aut̃ adori¬
entem in ex obsiorem ꝯsiurg̃ sublimitatẽ: ꝓni
uiũ candore caucasus non cupatur. Nam orien¬
tali lingua: caucasum sigc̾at candidum .i. niui¬
b densissimis candicantẽ. Uñ ⁊ eum scite qͥ eid̾
monti uinguntur: cacasim nominauer̾t. ca¬
sim enĩ apud eos candor. siue nix dr: M ons taurꝰ.
a plerisq id̾ uocatur ⁊ caucasus. Li banus mors
fenicum altissimꝰ. cuiꝰ memintrt̃ ꝓphete. dictꝰ
athure: qr ĩ colligit᷑. cuiꝰ en pars que ÷ suꝑ eum
adorientalem plagam respiciens. ante libanus
appellabat᷑ .i. ꝯtra libanum. Ararat. mons ar¬
menie. inqͦ. archam historici post diluuirm se¬

Expanded text:
ontes sunt tumores terrarum altissimi, dicti quod sint eminentes. Quidam autem propriis ex causis vocati sunt, ex quibus notandi sunt qui opinione maximi celebrantur. Mons Caucasus ab India usque ad Taurum porrectus, pro gentium ac linguarum varietate quoquo versum vadit, diversis nominibus nuncupatur. Ubi autem ad orientem in excelsiorem consurgit sublimitatem, pro nivium candore Caucasus nuncupatur. Nam orientali lingua 'caucasum' significat candidum, id est nivibus densissimis candicantem. Unde et eum Scythae, qui eidem monti iunguntur, Croacasim vocaverunt. 'Casim' enim apud eos candor sive nix dicitur. Mons Taurus a plerisque idem vocatur et Caucasus. Libanus mons Phoenicum altissimus, cuius meminerunt prophetae; dictus a ture, quia ibi colligitur. Cuius ea pars, quae est super eum ad orientalem plagam respiciens, Antilibanus appellatur, id est contra Libanum. Ararat mons Armeniae, in quo arcam historici post diluvium se
Abbreviated transcription (Latin):
has pͥmum fecisse rome tarqͥniũ pͥsctim. ut qu¬
ciens pluuiarum inundatio ȩxist̾et: ꝑeasast̃
ciuitatem emitt̾entur. nemaximis ꝑpetuis¬
q tempestatib planiciem uł fundam̃ta urb¬
enim porticꝰ hinc iñ platearum. Fõrus ẽ exsi¬
cendaꝵ liciũ locꝰ. a fando dic tus. siue aforones
rege qͥ pͥmꝰ gcis legesded̃. ħ loca: et prost᷑ uocant᷑.

Expanded text:
 Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbienim portici hinc inde platearum. Forus est exercendarum litium locus a fando dictus sive a Phoroneo rege, qui primus Graecis legem dedit. Haec loca e
Abbreviated transcription (Latin):
in parte italie iuxta m̾idiem. etruria: parsalie
dicta quod eius partes tendebant᷑ usq adripam¬
alt̾m. soroi. finis uocatur. Rome enĩ fines am̃a¬
unam tantum ripam tenebant. alii. etruriã
dictam. abetruscopͥncipe putant ead ⁊ tyrre¬
nia: atyrreno lidii fr̃e. qui ex sorte cumpopli
parte: demonia uenit aditaliam. hec: ⁊ tuscia.

Expanded text:
in parte Italiae iuxta meridiem. Etruria pars Italiae in parte Italiae iuxta meridiem. Etruria pars Italiae dicta quod eius fines tendebantur usqalterum, oroy fines vocantur; Rome enim fines aunam tantum Tiberis ripam tenebant. Alii Etruriam dictam ab Etrusco principe putant. Item et Tyrrhenia a Tyrrheno Lydi fratre, qui ex sorte cum populi parte de Maeonia venit ad Italiam. Haec est et Tuscia;
Abbreviated transcription (Latin):
saturnus. a ioue sedib suis pulsus. ibi latus¬
rit: postremo ab italo siculorum rege ibis¬
nante: italia nuncupata ÷: cuiꝰ situs. longisi¬
dine ampliꝰ quam latitudine. acͥcio ineurũ
extenditur. am̃idietyrreno mari. abaqͥlo¬
ne: adriatico claudit᷑. ab occidĩo: alpium uis
finitur. tra om̃ib in rebꝰ pulcherrima. soli
fertilitate. pabrili ubtate gͣtissima. ht lacu
benacũ. a uernii. atq lucͥnum. fliuuos. qda¬
geminas syititem. ligurium ⁊ corallium ͥs¬
am quoq serpentem. lincẽ feram. ⁊ diomedeas
ques. Italia aut̃ ⁊ hispania idcͥco hesꝑie dicte. qd̃
gei uespero stella nauigent: ⁊ initalia. ⁊ inhispa¬
nia que hac rõne discernuntur: aut enĩ hesꝑiã
solam dicis: ⁊ significas italiam. aͣddis ultimam:
⁊ sigt̾as hispaniam. qi inoccidentis: fine. Tuscia:
pars italie. umbria uͦ pars tuscie. tuscia uͦ a fre¬
U ibra uero. ut historre narrant. eo quod tp̃r aqͦse

Expanded text:
Saturnus, a Jove sedibus suis pulsus, ibi latueSaturnus, a Jove sedibus suis pulsus, ibi latuerit; postremo ab Italo Siculorum rege ibi regnante Italia nuncupata est. Cuius situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a meridie Tyrrheno mare, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab occiduo Alpium iugis finitur, terra omnibus in rebus pulcherrima, soli fertilitate, pabuli ubertate gratissima. Habet lacus Benacum, Avernum atque Lucrinum; fluvios Eridagemmas syrtitem, lyncurium, et corallium; boam quoque serpentem, lyncem feram, et Diomedeas aves. Italia autem et Hispania idcirco Hesperiae dictae, quod Graeci Hespero stella navigent, et in Italia et in Hispania, quae hac ratione discernuntur; aut enim Hesperiam solam dicis, et significas Italiam: aut addis ultimam, et significas Hispaniam, quia in Occidentis est fine. 20. Tuscia pars Italiae, Umbria vero pars Tusciae. Tuscia autem a freUmbria vero, historiae narrant, eo quod tempore aqu