comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
X. entes. Ait ad cos rexagrpti. Qua remo¬
rses iaa ronsollicitatis populum ab operib
suis Itea donera ur̃a: Dix̃q pharao Multꝰ
populus t̃rȩ. Videtis quod turba succ reuerit
Quanto magis sidederimꝰ : roquiem ab ope. cis¬
rib Precepit ergo in die illo p̃ fectisoperũ
& ex actorib populidiceris. Nequaquam
dabitis ultra paleas populo ahficiendos la¬
teres sicut prius. sed ipsiuadant & colligant
stipul& & m̃ sunt̃ laterum quos prius faciebant
inponetis suꝑcos: nec minuctis quic quam:
Vac ant enĩ &idcirco uociferint᷑ dicentes:
Seam & sacrificemꝰ dõnr̃o Opprimant᷑ ope¬
morses ad pharaonẽ magis ad fligitur po¬
pulus dĩ: ita & ex quo in animam hominis ser¬
modĩ ꝑlatus fuerit. acrius calliđ hostis:
surgit. & maiora uitia quib uincat᷑ inmit¬
tit: Prius uͦ quã ueniret sermo qui arguer&
uitia ĩn pacedurabant: Sedubi sermodĩ fa¬
cere cepit unius cuiꝰq discrim̃: tẽ c̃turba¬
tio magna ꝯ surgit: Uidebantq sep̃po¬

Expanded text:
eris. Ait ad eos rex Aegypti: Quare Moyses et Aaron, sollicitatis populum ab operibus suis? Ite ad onera vestra. Dixitque Pharao: Multus est populus terrae. Videtis quod turba succreverit, quanto magis, si dederimus eis requiem ab operibus? Praecepit ergo in die illo praefectis operum et exactoribus populi, dicens: Nequaquam dabitis ultra paleas populo, ad conficiendos lateres, sicut prius. Sed ipsi vadant et colligant stipulam, et mensuram laterum quos prius faciebant, imponetis super eos, nec minuetis quidquam. Vacant enim, et idcirco vociferantur dicentes: Eamus et sacrificemus Deo nostro. Opprimantur opeMoyses ad Pharaonem, magis affligitur populus Dei. Ita et ex quo in animam hominis sermo Dei perlatus fuerit, acrius callidus hostis consurgit, et majora vitia quibus vincatur, immittit. Prius vero quam venisset sermo qui argueret vitia, in pace durabant; sed ubi sermo Dei facere coepit uniuscujusque discrimen, tunc conturbatio magna consurgit. Videbantque se praepo
Abbreviated transcription (Latin):
it tibidñs Dix̃ergo adcũ. Quio .ẽ. qđ tenes in ma¬
nutuc Respondit Virga ait Proicettem int̃rt̃
piccit : &uersa .ẽ. in colubrum : ita ut fugeret mo¬
rses. Dixq dñs Extende manutuct & ccop̃hen

Expanded text:
it tibi Dominus. Dixit ergo ad eum: Quid est quod tenes in mait tibi Dominus. Dixit ergo ad eum: Quid est quod tenes in manu tua? Respondit, Virga. Ait: Projice eam in terram. Projecit, et versa est in colubrum, ita ut fugeret Moyses. Dixitque Dominus, Exten
Abbreviated transcription (Latin):
libtatis uiam dumcruciat ostendat Hac ita quetau
sax quod abiniustis ius ꝯ ꝑmittunt᷑ ad fligi ut sci¬
ant᷑ &iã mala p̃sentia queꝑ orrescant. adq ad ft¬
cilior ẽ extum: dũa mor ꝓuocat cruciat᷑ inpellat
Daboq gratiam populo huc corã egrptius: & cũegre¬
diemini ñ exibitis uacui: sed postulabit mulier
a uicina sua & abhospita sua uasa argentea & aurra
a cuestes : ponetisq suꝑfilios acfilia surãs & spo¬
liabitis aegeptũ. Quod mandauit dns ȩbreis ꝑ mo¬
esqu ut acciperent ab aggrptiis uasa auret &cer¬
genteti & uestcãtq ad didit & p̃dabimini cos:
mandatihuius non potest in iustũ . eẽ. iudicium
Mandatum enĩ dĩ c̃. : dequonĩudicandũ : sed eiobtẽ¬
perandum fuit: Illcenĩ nouit quã iuste mandaue¬
rit: ad seruũ aut̃ ꝑtinet oboedient̃ sticerequod
mandauit. Respondit morsesait Ncredent
mͥ neq audient uocẽmat̃: sod dicent. nonapparu¬

Expanded text:
libertatis viam, dum cruciat, ostendat. Haec itaque causa libertatis viam, dum cruciat, ostendat. Haec itaque causa est quod ab injustis justi sinuntur affligi, ut sciantur etiam mala praesentia, quae perhorrescant, atque ad faciliorem exitum, dum amor provocat, cruciatus impellat. Daboqdiemini, non exhibitis vacui. Sed postulabit mulier a vicina sua, & ab hospita sua, vasa argentea, & aurea, c vestes: ponetisque eas super filios ac filias vestras, et spoliabitis Aegyptum. Quod mandavit Dominus Hebraeis per Moysen, ut acciperent ab Aegyptiis vasa aurea et argentea et vestem, atque addidit, et praedabimini eos, mandati hujus non potest injustum esse judicium. Mandatum enim Dei est, de quo non judicandum, sed ei obtemperandum fuit. Ille enim novit, quam juste mandaverit; ad servum autem pertinet obedienter facere quod mandavit. Respondens Moyses ait: Non credent mihi neque audient vocem meam, sed dicent: Non apparu
Abbreviated transcription (Latin):
adpharaonẽ misit aduindictã suꝑ illũ & pos¬
tremo ad mortẽ illius: significat dñm legẽ fu¬
is se missurum admortificationẽ fortitudinis
diaboli: & humanũ genꝰ liberandũ. Etsicut
nonmorses sed dñs populũ liberauit deseruitu¬
te aegrptioꝵ: sic non lex mundũ sed xp̃s sua pas¬
ses ad uocandũ miss: cũi amphartio durisope¬
rib adopprim̃dũ fuerat excitat᷑: utis rahditarũ
m̃tes ogrpto deformiter in herentes. aliusdũ
uocaret qua si traheret. alius inpeller& dũsȩ¬
uiret. Etplebs inseruitio turpiter fixa. ł ꝓ
uocat᷑ bonsł malis inpulsa moueretur : Hocco¬
tidie aigitur : dũ dep̃dicatis cȩlestib p̃miis sȩ¬
uire inelectis reꝓbi ꝑmittunt᷑ . Vt siad ꝓmissio¬
tis t̃ rã uocati exire pieglogimꝰ p̃ssuris saltem
sȩuientib inpellam᷑ Atq hȩc egrpt̃ uidelic&
uita p̃sens q̃ nos oppressit blandiens adiuuet p̃¬
mens Et quȩdũ fou& seruitutis iugo conterat:

Expanded text:
ad Pharaonem misit ad vindictam super illum, et postremo ad mortem illius, significat Dominum legem fuisse missurum ad mortificationem fortitudinis diaboli, et humanum genus liberandum. Et sicut non Moyses, sed Dominus populum liberavit de servitute Aegyptioses ad vocandum missus est, cum jam Pharao duris operibus ad opprimendum fuerat exercitus, ut Israelitarum mentes, Aegypto deformiter inhaerentes, alius dum vocaret, quasi traheret; alius impelleret dum saeviret; et plebs in servitio turpiter fixa, vel ocata bonis, vel malis impulsa moveretur. Hoc quotidie agitur, dum praedicatis coelestibus praemiis saevire in electos reprobi permittuntur: ut si ad promissionis terram vocati exire negligimus, pressuris saltem saevientibus impellamur; atque haec Aegyptus, videlicet vita praesens quae nos oppressit blandiens, adjuvet premens; et quae dum fovit, servitutis jugo conterat,
Abbreviated transcription (Latin):
ecce deditedm̃ populo & frat̃tuus erit tuus p¬
phect sed fr̃tuus inquit loquet̃tibi ad populũ
addm̃ : nondictum .ẽ. tuillids̃. Pharaoni autẽ
dr̃ morses datus ds̃ : Et scđm analogiam ꝓpħta
morsi aaron sed ad pharuonẽ : hic in sinuat᷑
nob caloqui q̃ ꝓpħta dĩ audiuit: abeo: puhilq
aliud cẽ ꝓphetã dĩ nisi quentiatorẽ dĩ uerboꝵ

Expanded text:
Ecce dedi te Deum populo, et frater tuus erit propheta: sed, frater tuus, inquit, loquetur tibi ad populum. ad Deum; non dictum est, Tu illi Deus. Pharaoni autem dicitur Moyses datus Deus, et secundum analogiam propheta Moysi Aaron, sed ad Pharaonem. Hic insinuatur eo nobis loqui quae propheta Dei audivit ab eo, nihilque aliud esse prophetam Dei, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
loq readpharconẽ regẽ aegrpti: ut dimittat
filios isrł det̃rasua : Responditq morsescorã
dnõ Ecce filil i srł nonme audiunt & quomodo
audi& pharco. p̃sestim cumsim incircũ cisus
Glabus Quod morses dt̃ ex eego graciliuoce
sum & quomodo excudi& me pharao: Nonui¬
deturtantũ ꝓpter magnitudinẽ populi
excusare deuocis gracilitate: uerũ &iã
ꝓpter unum hominẽ :mirũ sitt̃ gracilis
fuit. ut nec ab uno homine posset audiri
anforte rogius factꝰ non cos ꝑtimebat de

Expanded text:
em regem Aegypti, ut dimittat filios Israel de terra sua. Responditque Moyses coram Domino: Ecce filii Israel non me audiunt, et quomodo audiet Pharao, cum sim incircumcisus labiis? Quod Moyses dicit: Ecce ego gracili voce sum, et quomodo exaudiret me Pharao, non videtur tamen propter magnitudinem populi excusare de vocis gracilitate, verum etiam propter unum hominem. Mirum si tam gracilis vocis fuit, ut nec ab uno homine posset audiri. An forte regius factus non eos permittebat de
Abbreviated transcription (Latin):
palam pharaone dandũ fieret scđm Lxx
forte dixisset ꝓ iec̃ uirgã. nulla. eet quȩs¬
tio. Qđuero addidit suã: cũ eã morses de¬
derit: nonfrustra for sitan dictũ: anerat
utriq illa uirga cõmunꝰ ut sus libet eoꝵ
diceret᷑ uerũ diceret᷑: Vocauit aut̃ pharao
sapientes & maleficos: & fecer̃ &iã ipsiper

Expanded text:
coram Pharaone dandum fieret, secundumcoram Pharaone dandum fieret, secundumforte dixisset, projecit virgam, nulla esset quaestio. Quod vero addidit suam, cum eam Moyses dederit, non frustra forsitan dictum est. An erat utrique illa virga communis, ut cujuslibet eorum diceretur, verum diceretur? Vocavit autem Pharao sapientes et male
Abbreviated transcription (Latin):
lex qnđ ad salutẽ gentib ꝑscõs doctores
oblata ÷ circũ cisionẽ spĩtalẽ ꝑfectedocuit
nec ñ & ipsiscĩ p̃dicatores ꝑ fecte studebant :¬
se ab omni inqͥnam̃to carnis & sp̃s mundos
seruare s & sic fidem scȩ trinitatis ꝑ fecte
aliis predicare. Dixitq: dñs ad morser &
aaron: cũ dixerit uob pharao ostendite
signa : dices ad aaron. Tolle uirgũtuã & ꝓ
ice corãpharcione: acuertatur in colubrũ¬
AG Hicceste non minis terio uocis op̾erat cui
uidebatur uelud ex neces sitate datus aaron
ꝓpt̃ gracilitatẽ uocis morsi sediurguerat
picienda utdraco fieret. Curergo hocmo¬
r ses ipse ñ fecit : pisi quia ista meditatioip¬
sius aaron inter morsen & pharaonem
alicuius magnera figurã gerit. Ingres¬
si titiq: morses & aaron ad pharconẽ fecer
sicut p̃ceperat dñs. Tulitq: aa ronuirgam
corã pharaone & seruis eiꝰ : quea uersa ÷ ip
colubrũ: Etiam hoc nottindũ qđ cũ ad signũ

Expanded text:
lex quando ad salutem gentibus per sanctos doctores lex quando ad salutem gentibus per sanctos doctores oblata est, circumcisionem spiritualem perfecte docuit: necnon et ipsi sancti praedicatores perfecte studebant se ab omni inquinamento carnis et spiritus mundos servare, et sic fidem sanctae Trinitatis, perfecte aliis praedicare. Dixitque Dominus ad Moysen et Aaron: Cum dixerit vobis Pharao, Ostendite signa, dices ad Aaron: Tolle virgam tua coram Pharaone, ac vertatur in colubrum. Hic certe non ministerio vocis opus erat, cui videbatur velut ex necessitate datus Aaron propter gracilitatem vocis Moysi, sed virga erat projicienda ut draco fieret. Cur ergo hoc Moyses ipse non fecit, nisi quia ista mediatio ipsius Aaron inter Moysen et Pharaonem alicujus magnae rei figuram gerit? Egressi itaque Moyses et Aaron ad Pharaonem, fecerunt sicut praeceperat Dominus. Tulitque Aaron virgam coram Pharaone et servis ejus, quae versa est in colubrum. Etiam hoc notandum quod cum id signum
Abbreviated transcription (Latin):
resistebat: dispepsationis fuit diuinȩ:
corrigent᷑ Proposito quippe lucro ũ bi
gratia ꝓpter qđ homidium cõmittatur
alit̃ auarꝰ alit̃ pecuniȩ contẽptor mouet᷑
Illescilicet ad facinꝰ ꝑpetraridum illead
cauendũ. Ipsius tam̃ lucri ꝓposits in alicuiꝰ
illoꝵ ñ fuit potestate: Ita cause uemiunt
hominib malisq ñ sunt quidem incoꝵpo
testate: sed hoc deillis faciunt quales cos inue¬
nerint iam factos ꝓpriis uitis exp̃teritacuo¬
luntate Videndũ sanex utrũ &iã sic acci¬
pipossit ego indurabo: tãquã diceret quã
durum sit demonstrabo. Erat aut̃ morses
octoginta annoꝵ & aaron octoginta triũ:
quando locutis ad pharaonẽ: Quid sigf¬
hicnumer &atis legis latoris & pͥmisacer¬
dotis scđm legẽ nisi sacram̃tũ legis acsac̃¬
dotii : quando imorses &aaron locutis
ad furuonẽ : &as moysi octoginta erat
annoꝵ & aaron octo gunta irium. Quia

Expanded text:
resistebat, dispensationis fuit divinae, resistebat, dispensationis fuit divinae, corrigentur. Proposito quippe lucro, verbi gratia propter quod homicidium committatur, aliter avarus, aliter pecuniae contemptor movetur: ille scilicet ad facinus perpetrandum, ille ad cavendum; ipsius tamen lucri propositio in alicujus illorum non fuit potestate: ita causae eveniunt hominibus malis, quae non sunt quidem in eadem potestate, sed hoc de illis faciunt quales eos invenerunt jam factos propriis vitiis ex praeterita voluntate. Videndum sane est utrum etiam sic accipi possit, Ego indurabo, tanquam diceret, quam durum sit demonstrabo. Erat autem Moyses octoginta annorum, et Aaron octoginta trium, quando locuti sunt ad Pharaonem. Quid sighic numerus aetatis legislatoris, et primi sacerdotis secundum legem, nisi sacramentum legis ac sacerdotii? Quando enim Moyses et Aaron locuti sunt ad Pharaonem, aetas Moysi octoginta erat annorum, et Aaron octoginta trium, quia
Abbreviated transcription (Latin):
indurabo corpharaonis: & uelut causã in fest:
cur hoc faciat. Indurabo inquit corpharao¬
nis: & in plebo signamea & portenta mete in
aegrpto Vtitur ergo ds̃ bquecordib malis
adid qđ uultostendere bonis : ł quo factur
bonos. Etquã uisunius cuiusq: cordisinma¬
litia qualitas. iđ qualccor hebect ad malũ
suo fict uitio quod in oleuit ex arbitriouo¬
luntatis eat rĩqualitate mala ut huc ł illuc
mouecitur : cũ siue huc siueilluc malemoueat᷑:
causis fit quib animꝰ ꝓpellit᷑: quȩcause utex¬
istant uel non existant non .ẽ. in hominis
potestate sedueniunt exocculta ꝓuidentia
iustissima plane & sapientis sima: uniũ sũ
qđ creauit disponentis & administrantis dĩ
Utergo talecor haberet pharao quo patier¬
tia ñmoueret᷑ adpietatẽ sed potius adimpi¬
etate uitu ꝓpru fuit Qduero ea facta sua
quib corsuouitio tã malignũ resister& iussio¬
nib dĩ hoc .ẽ. enim qđ dr̃ induratũ quic non
flebiliter consentiebat sed inflexibiliter

Expanded text:
indurabo cor Pharaonis; et uelut causam. infert cur hoc faciat: indurabo, inquit, cor Pharaonis, etiam implebo signa mea et portenta mea in Aegypto. utitur ergo deus bene cordibus malis ad id quod uult ostendere bonis uel quos facturus est bonos. et quamuis uniuscuiusque cordis in malitia qualitas, id est quale cor habeat ad malum. suo fiat uitio, quod inoleuit ex arbitrio uoluntatis, ea tamen qualitate mala, ut huc uel illuc moueatur, cum siue huc siue illuc male moueatur, causis fit quibus animus propellitur. quae causae ut existant uel non existant, non est in hominis potestate, sed ueniunt ex occulta prouidentia iustissima plane et sapientissima uniuersum quod creauit disponentis et administrantis dei. ut ergo tale cor haberet Pharao, quod patientia dei non moueretur ad pietatem, sed potius ad inpietatem, uitii proprii fuit; quod uero ea facta sunt, quibus cor suo uitio tam malignum resisteret iussionibus dei — hoc est enim quod dicitur induratum, quia non flexibiliter conse
Abbreviated transcription (Latin):
ranȩ ꝓducunt᷑ : quib indicari figuradit̃ arbi¬
trant᷑ carmina poetarũ : qͥ ini ani qua dam
& inflata modulatione : uelut ranarũ sonis
& cantib mundo huic deceptionis fabula s in¬
tuler̃ Ranaenim ÷ loquacissima uanitas:
sonũuocis in ꝓb̵ & inportunis clamorib reddit:¬

Expanded text:
ranae producuntur, quibus indicari figulariter arbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam, et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim losonum vocis, improbis et importunis clamoribus reddit
Abbreviated transcription (Latin):
qui apparui. abrahã. isa ac. &istae ia cob in
dõ omni potente : & nom̃ m cũ ad onai nĩindica¬
uieis irełq Septimũ in ordine pominu rot
minetur cuncte creaturȩ: ł quod creatura
atur acunctis. Quomodo ergo nc̃ dr̃ qđ ds̃
scriptũ est apparuit dns abrahȩ dix̃que

Expanded text:
acob in Deo omnipotente: et nomen meum Adonai non indicavi eis, et reliqua . Septimum in ordine nominum Dei, est minus: quod dominetur cunctae creaturae; vel quod creatura atur a cunctis. Quomodo ergo nunc dicitur, qscriptum est: Apparuit Dominus Abrahae, dixitque
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑremissionẽ & indulgentiam peccatorũ.
Virga ÷ uerbũ directũ : regele : plenũ po¬
testatis in signe imperii Virga serpens fac:¬
ta ÷ : qm̃ quierat filius dĩ ex dõ patre : natus
filius hominis factꝰ enatus ex uirgine
Qui quasi serpens ex altatꝰ incruce: medici¬
nam humanis effudit uulnerib Vndeipse
dñs ait. Sicutex altauit morses serpentẽ
indesesto : rttioportet ex altari filiũ homi i¬
nis. Uirgaenĩ morsi indracone conuersa¬

Expanded text:
remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est verbum directum, regale, plenum potestatis, insigne imperii. Virga serpens facta est, quomodo qui erat Filius Dei ex Deo Patre natus, filius hominis factus est, natus ex virgine. Qui quasi serpens exaltatus in cruce medicinam humanis effudit vulneribus. Unde ipse Dominus ait: Sicut exaltavit Moyses serpentem in deserto, ita oportet exaltari filium hominis . Virga enim Moysi in
Abbreviated transcription (Latin):
num insinũtuũ : retraxit: & ꝓtulit iterum :
eterat similis carni reliquȩ. Si non crediderit
inquit tibi neq audierint sermonẽ signip̃¬
oris credent uerbo signiscquentis. Quod si
nec duob quidem his signis crediderint neq
audierint uocẽ tuã : sumeaquã fluminis : &
effunde etm suꝑ aridam: & quic quid auseris

Expanded text:
num in sinum tuum. Retraxit et protulit iterum, num in sinum tuum. Retraxit et protulit iterum, et erat similis carni reliquae. Si non crediderint, inquit, tibi, neque audierint sermonem signi prioris, credent verbo signi sequentis. Quod si nec duobus quidem his signis crediderint, neque audierint vocem tuam, sume aquam fluminis, et effunde super aridam: et quidqu
Abbreviated transcription (Latin):
bos uidebitur ds̃: Aliter. Virga in serpente:
ISO. xp̃c in morte: & tunc ex pauit & fugit morses
Quid est ab illo serpente fugis se mor ser nisi qđ lo¬
Sed quod dictum ẽ. adp̃ hendecaudt᷑ eiꝰ quid ẽ nisi
posteriora: hoc significauit posteriora mea
uidcb. Primo enum factus ẽ serpes: sed cauda
ad prehensa sticta .ẽ. uirga : quia primũ occis
postet ꝑ actis omnib ad id quod fuerat resur¬
gendo reuersus ẽ. Vbi ꝑuitȩ reparationem
mor econ sũpta : niħ in eo serpentis apparuit
Est &iam incauda serpentis seli finis quia sic mor¬
aliicunt. aliiuemunt Permortẽ tũqua ꝑser
pentem mors seminata e: sed fine nouissi moue¬
lud cauda scłi redimꝰ admanũdĩ: atq adp̃hepsi
reparabimꝰ: & nouissima inimica mortedes
tructa resurgentes: indexteradĩ uirgareg¬
nierimꝰ. Dixiq dñs rursum Mit te manũtuã
insenumtuum. Quã cũ missis set insinum:
ꝓtulit lapsam instar niuis. Retrahe ait ma¬

Expanded text:
los videbitur Deus. Aliter: Virga in serpente, los videbitur Deus. Aliter: Virga in serpente, Christus in morte, et tamen expavit et fugit Moyses. Quid est ab illo serpente fugisse Moysen, nisi quod leSed quod dictum est, apprehende caudam ejus, quid est nisi posteriora? Hoc significavit, posteriora mea videbis. Primo enim factus est serpens, sed cauda apprehensa, facta est virga, quia primum occisus est, postea peractis omnibus, ad id quod fuerat resurgendo reversus est, ubi per vitae reparationem morte consumpta, nihil in eo serpentis apparuit. Est etiam in cauda serpentis salii eunt, alii veniunt per mortem, tanquam per serpentem mors seminata est; sed fine novissimo velut cauda saeculi redimus ad manum Dei, atque apprehensi reparabimur, et novissima inimica morte destructa, resurgentes, in dextera Dei, virga regni erimus. Dixitque Dominus rursum: Mitte manum tuam in sinum tuum. Quam cum misisset in sinum, protulit leprosam instar nivis. Retrahe, ait, ma
Abbreviated transcription (Latin):
g̃ interrũ piccit : quia is depopulus ꝑpatriar¬
chas & ꝓphetts dm̃ in carnandũ eẽ nuntiauit
irgaergo in colubrũ uesutur qr red ẽptor nr̃ ds̃
in seꝑ manenis mortalis inter homines factus :
Sed morses colubrũ conspiciens ꝑtimuit & fugit
quia iudaicus populus duredeptorẽ humani gere¬
ris mortulẽ uidit : dm̃ credercex pauit. Cuiiube¬
tur ut colubrũ cauda teneet: quia ꝑ fidus ille
populus qui modo credere recusat: in extrema
paste dominici corporis id÷ posteriore eͣ pore
scaẽ eccłue uidelicet infine mundi sese ad fio ẽ
recollig&: ut colubrũ cauda tenetid: quia cũ
que mor itilẽ antedes pexerat : red eptorẽ suum
inultima iã paste ecłae confitetur. Sed mox
serpens in uirgã redit : quic statĩ uti udacicus
populus in redẽptorenr̃o crediderit : isdẽ redẽ ptor
nr̃ adiudiciũ in potestate suȩ diuinttatis appai¬
rebit: utetiã serpenis uirgasit. Quicchis quin
terra homo despertꝰ: decelo ueniens suꝑ ange¬

Expanded text:
gam in terram projecit, quia idem populus per patriarchas ac prophetas Dominum incarnandum esse nuntiavit. Virga ergo in colubrum vertitur, quia Redemptor noster Deus in se permanens mortalis inter homines factus est: sed Moyses colubrum conspiciens pertimuit et fugit, quia Judaicus populus, dum Redemptorem humani generis mortalem vidit, Deum credere expavit. Cui jubetur ut colubrum cauda teneat, quia perfidus ille populus, qui modo credere recusat, in extrema parte Dominici corporis, id est, posteriore tempore sanctae Ecclesiae, videlicet in fine mundi, sese ad fidem recolliget, ut colubrum cauda teneat, quia eum, quem mortalem ante despexerat, Redemptorem suum in ultima jam parte Ecclesiae confitetur. Sed mox serpens in virgam redit, quia statim ut Judaicus populus in Redemptore nostro crediderit, idem redemptor noster ad judicium in potestate suae divinitatis apparebit, ut etiam serpens virga sit: quia is qui in terra homo despectus est, de coelo veniens, super ange
Abbreviated transcription (Latin):
solidior deriuisibilib fieret: quanto eũ ad sper
cestitudinẽ uisibilia ꝓmissa fulcirent. Quodaũ
dt̃ sceos introducturũ interrã fluentẽ lacte&
melleq̃rt᷑ utrũ terrã fluentẽ lacte & melle sp̃i¬
taliter accipere debetimꝰ: quia scđm ꝓpri&atẽ
non hoc erat ila q̃data .ẽ. populo isrł an locutio¬
nis ẽ. qua id adlaudẽ ubtatis & suauitatis refe¬
ratur Ait morses addm̃. Ccccego uadã
ad filiosi srł ⁊ dicãcis. Ds patrũuroꝵ misitme
aduos Sidixerint mͥ qđ ÷ nom̃ eiꝰ: quid dicã

Expanded text:
solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Quod autem dicit se eos introducturum in terram fluentem lacte et melle, quaeritur utrum terram fluentem lacte et melle spiritualiter accipere debeamus, quia secundum proprietatem non haec erat illa quae data est populo Israel; an locutionis est modus, quid ad laudem ubertatis et suavitatis referatur. Ait Moyses ad Deum: Ecce ego vadam ad filios Israel et dicam eis: Deus patrum vestrorum misit me ad vos. Si dixerint mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
uidiq afflictionẽ eoꝵ qua ab egrptiis oppͥmunt᷑
Seduenimittãte ad pharaonẽ ut educas popu¬
utid melior ẽ uitã ꝓuoc&: aliquando uero ut
in &nũ plenius damnet : Hincx enim qđ plebi
israhditicȩ canaant᷑ re ꝓmittit᷑. ut quandoq
ad Ena spertinda ꝓuocaret᷑: Neq enĩ rudis
ille populus ꝓmissionib dĩ in longinquoere¬
deret: sic ꝓmis sore suo petic̃ euicino aliquid
ꝑcepiss& : Vtergo ad & noꝵ fidẽ cestius ro¬
boretur: Nequaqua solũmodo speadres. sco
reb qq̃ ad spc̃ trahit᷑ Quodliquido psalmista
testat᷑ diccris. Dedit cis regiones gentium
& labores populoꝵ possider̃ utcustodiant
iustificationes eiꝰ: & legẽ ciꝰ exquirant Rudi enĩ
populo &itĩ dep̃ sentiuita aliquid ꝓmit teridũ
fuit utpossent robtius in futuro solidari:
Carnalis populus si parua n acciper& : magna
ñ crederet : Omp̃s ergods̃ largiendo t̃rena
suadet ad cȩlestia : ut ꝑcipiens quod uider&
sperare discer& quod minime uidebat: Et tañto

Expanded text:
vidique afflictionem eorum qua ab Aegyptiis opprimuntur. Sed veni, mittam te ad Pharaonem, ut educas popuut ad meliorem vitam provocet; aliquando vero, ut in aeternum plenius damnet. Hinc est enim quod plebi Israeliticae Chanaan terra promittitur, ut quandoque ad aeterna speranda provocetur. Neque enim rudis ille populus promissionibus Dei in longinquum crederet, si a promissore suo non etiam e vicino aliquid percepisset. Ut ergo ad aeternorum fidem certius roboretur, nequaquam solummodo spe ad res, sed rebus quoque ad spem trahitur. Quod liquido Psalmista testatur, dicens: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt: ut custodiant justificatipopulo etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possint robustius in futuro solidari. Carnalis populus si parva non acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largiendo terrena suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit & uersa ẽ. ad colorẽ suum : sic & ples
iudea nc̃ aliena ẽ. a sinudi & foris inmunda
remansit. Sed reuocata est & redit ad pristi¬
num colorem dũcgnouerit dñm saluatorem¬
plenitudo gentiũ intrauerit: & si comnis isrł
scduus fi& Deinde aque misse interrã amo¬
yse uestunt᷑ in sanguinẽ : id ẽ populi in sangui

Expanded text:
t reversa est ad colorem suum: sic plebs Judaica, alienata a sinu Dei, foras immunda remansit; sed revocata, redibit ad pristinum colorem, cum agnoverit Salvatoremerit, et sic omnis Israel salvus fiet. Deinde aquae missae in terram a Moyse vertuntur in sanguinem, id est populi in sanguin
Abbreviated transcription (Latin):
masculos occidi pharac & feminas reseruare.
sic & diabulus nerobur fidei p̃ualeat conatur ut
int̃ fectis uistitib: uitia remaneant. Fortissimos¬
q: et uiriles animisens und cȩlestia sapimꝰ & di
aduitia cernitur. id ÷ ambitionẽ. uiolentiã libi¬
dinẽ iracundiã crudelitatẽ furorẽ & c&̃ his si¬
milici quȩ infeminarũ figuras̃ : Timucr̃ autẽ

Expanded text:
masculos occidi Pharao, et feminas vivere: masculos occidi Pharao, et feminas vivere: sic et diabolus, ne robur fidei praevaleat, conatur ut interfectis virtutibus, vitia maneant: fortissimosque et viriles animi sensus, unde coelestia sapimus, et ad vitia cernitur, id est, ambitionem, vinolentiam, libidinem, iracundiam, crudelitatem, furorem, et caetera his similia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
peccatoꝵ: Sequit᷑. Dix̃ aut̃ rex agrpti obsẽtricib
hebreoꝵ : qua rũuna uocabat᷑ sephra: altera phua
p̃cipienscis. Qnđ obste tricabitis hebreas. & par¬
t̃ tẽpꝰ aduenerit: si masculus fuerit inẽ ficiteillũ :¬
si femina reseruate istas obstetrices id  phuam
quidã dixer̃ rationabilis eruditionis formã
tenere quȩ sub tilis pulchia & uerecunda ÷ & tã
spĩtalib quã &iã corporalib: habilłs atq cõmoda
disciplinis: Obste trices enim q̃dã medies : &tam
masculos quã feminas fouent Siceruditio ista
cõmunis tationabilis scientie ad om̃s ꝓpemodũ
ꝑtingit sensus : om̃s instruit om̃sq fou&: & si¬
uetȩlestia meditari siue mundana disponi suis
posses sorib impromptũ.ẽ. Siquis ui rilis in ete
animi fuerit &uoluerit edesta q̃rere: ꝑ hui mͦdi
eruditionẽ addiuinoꝵ intellegentiã paratior
ueniet. Sicut̃ sȩcularia quis negotia ꝑ eti agere
uoluerit: adhocutilis simã habebit. Iub& qqͣ

Expanded text:
emebantur dixit autem rex Aegypti obsetricibus Hebraeorum quarum una vocabatur Sephra altera Phua praecipiens eis quando obsetricabitis Hebraeas et partus tempus advenerit si masculus fuerit insi femina reservate . Istas obstetrices, id est, Phuam, quidam dixerunt rationabilis eruditionis formam tenere, quae subtilis, pulchra et verecunda est, et tam spiritualibus quam corporalibus habilis atque commoda disciplinis. Obstetrices enim quaedam mediae sunt, et tam masculos quam feminas fovent: sic eruditio ista communis rationabilis scientiae ad omnes propemodum pertingit sensus: omnes instruit, omnes fovet; et sive coelestia meditari, sive mundana disponi, suis possessoribus in promptu est. Si quis virilis in ea animi fuerit, et voluerit coelestia quaerere, per hujusmodi eruditionem ad divinorum intelligentiam paratior veniet. Si autem saecularia quis negotia per eam agere voluerit, ad hoc ipsam utilissimam habebit. Jubet quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Hab&s quippe : & aliã figurã id quodmor¬
ses excalcia riiub&: Veterũ nãq ⁊ suetudo
erat ut sisponsa sponsũ repudiare uell& dis¬
calcia ret᷑ ille : & hoc. cet signum repudis
Proindemorses ex calciare iub& : netio eccłam
quȩ in rubo significabat᷑ qua sispons calciat᷑
accederet: Hoc enim xp̃o seruabatur quiuer spons
erat: dequodicit ioħs cuius non sũ dignꝰ soluere
corrigiam calciam̃ti: utiq sic̃ dictũ .ẽ. iosue&¬
morsi: Hȩbrciaut̃ dicunt ꝓptereti in rubo appa¬
ruis sedm̃ morsi & ñinalio ligno ne forte excul¬
perent in eodẽ iudȩi idolum: Sẽꝑ enimos abs
sepe adiuuant merita filioꝵ quia a mor quẽip¬
si fide & bonis operib adõ ꝓmeruer̃ redundat
infilos Vnde istehelitȩ sȩpe doangustus ob
mertia patrũ meruer̃ liberari Et in librore¬
gum scu pareli pomerion scriptũ x qđ dñs
dixerit selomoni peccanti: Quia habuisti
hoc apudte & ncustodisti pactũ incũ. & p̃cepta

Expanded text:
habet quippe et aliam figuram, id quod Moyses excalceari jubetur. Veterum namque consuetudo erat, ut si sponsa sponsum repudiare veliet, discalcearetur ille, et hoc esse signum repudii. Proinde Moyses excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam, quae in rubo significabatur, quasi sponsus calceatus accederet. Hoc enim Christo servabatur, qui verus sponsus erat; de quo dicit Joannes: Cujus non sum dignus solvere corrigiam calcMoysi. Hebraei autem dicunt propterea in rubo apparuisse Deum Moysi et non in alio ligno, ne forte exculperent in eodem Judaei idolum. Semper enim Deus abstsaepe adjuvant merita filiorum, quia amor quem ipsi fide et bonis operibus a Deo promeruerunt, redundat in filios. Unde Israelitae saepe de angustiis ob merita patrum meruerunt liberari; et in libro Regum seu Paralipomenon scriptum est quod Dominus dixerit Salomoni peccanti: Quia habuisti hoc apud te, et non custodisti pactum meum, et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinẽ & speciẽ eiꝰ . Tanto em̃ ds̃ studio
circa morsepus ẽ ut tibipsis qui ꝓpt̃ ei natiui¬
tatẽ decreuer᷑ interimere omnegen hebreoꝵ
alim̃to &curti dignꝰ haberet᷑: lus sitq mulierẽ
adducither mothe regis filia q̃dar& infanti
mamillã. Quonon accedente adillus ubera
s euitante & hoc inmultis mulierib faciente :
maria adsistens hisq fiebant pẽ qͣsi uideret᷑
exoperib ci inter alios ad staretit: Frustra
oregina asmulieres ad nutrim̃tum in fantes
uocas. quȩ nullã ad cũ cognationẽ habent: Siuͦ
quandam ebrocicarũ mulierum addici p̃cepe¬
ris ÷ puto tam quã contribulesuȩ poteritube¬
r excipere : Cumq puteretur benedixisse :
ius sit hancirȩ ut aliquam quȩ lacta recum
possit adduceret: Illa uero accepta huius¬
modi potestate. reuersa est ageps matrẽ nulli
cognit̃ in fansq grate quod am modo ei acces¬
sit adubera & supplicante regina cõmissũ c̃.

Expanded text:
magnitudinem et speciem ejus. Tanto enim studio magnitudinem et speciem ejus. Tanto enim studio Deus circa Moysen usus est, ut ab ipsis qui propter ejus nativitatem decreverant interimere omne genus Hebraeorum, alimento et cura dignus haberetur. Jussitque mulierem adduci Thermothe regis filia, quae daret infanti mamillam. Quo non accedente ad illius ubera, sed evitante, et hoc in multis mulieribus faciente, Maria assistens his quae fiebant, non quasi videretur ex operibus ei inter alios astare, ait: Frustra, o regina, has mulieres ad nutrimentum infantis vocas, quae nullam ad eum cognationem habent. Si vero quamdam Hebraicarum mulierum adduci praeceperis, puto tanquam contribulis suae poterit ubera accipere. Cumque putaretur bene dixisse, jussit hanc ire, ut aliquam quae lactare eum posset adduceret. Illa vero accepta hujusmodi potestate, reversa est agens matrem nulli cognitam, infansque grate quodammodo ejus accessit ad ubera, et supplicante regina, commissum est
Abbreviated transcription (Latin):
filiȩ phartionis. Queilla adoptauit in locũ filii:
uocauitq nom̃ eiꝰ morsi dicss quia deaqua tulieũ
Elinc apudio sephum taliter scriptũ repperitur
Aetuens a maramis necaptꝰ rogie ire succũ ber&.
& ipsecũ puero deperir& & di ꝓuidentiã exclu¬
deret: delibera uit potius hoc modo pueri copsu¬
lere saluti prouidentiãq latendi. hanc eẽ iudi¬
cauit : Vas rotundum exuimine conplititũ. uelud
alueoli magnitudine p̃parar̃ quod sufficer&
ut in fans ibi spaciose iacer&. Deinde unxer̃
illudbitumine: Natura nãq: bituminis. ẽ. ut
inuiminalib: uasculis. accessũ possit aq coer¬
cere: Illi cergo mittentes infantẽ & circa flu¬
uiũ ponentes. ei salutẽ dõ rdiquer̃. Termunth
igitur erat filia regis Hȩc dũ luder& circa
litꝰ fluminis : portari a fluuio illud: uascons¬
piciens: p̃cepit ut adse ille alucus portar&
Uenientib aut̃ quiadhoc fuerant destinaticũ
alueo: uidens infantẽ ualdegauisa x. ꝓpter

Expanded text:
is; quem illa adoptavit in locum filii, vocavitque nomen ejus Moyses, dicens: Quia de aqua tuli eum . Hinc apud Josephum taliter scriptum reperitur. Metuens autem Amramis, ne captus regiae irae succumberet, et ipse cum puero deperiret, et Dei providentiam excluderet, deliberavit potius hoc modo pueri consulere saluti, providentiamque latendi hanc esse indicavit. Vas rotundum ex vimine complicitum, velut alveoli magnitudine praepararunt, quod sufficeret ut infans ibi spatiose jaceret: deinde unxerunt illud bitumine. Natura namque bituminis est, ut in viminalibus vasculis accessum posita, coerceat. Illic ergo mittentes infantem et circa fluvium ponentes, ejus salutem Deo reliquerunt. Thermothe igitur erat filia regis. Haec dum luderet circa littus fluminis, portari a fluvio illud vas conspiciens, praecepit ut ad se ille alveus portaretur. Venientibus autem qui ad hoc fuerant destinati cum alveo, videns infantem, valde gavisa est propter
Abbreviated transcription (Latin):
cũ redẽptor nr̃ degenti populo ȩclãm septi formẽ
spĩttili coniugio sibi copulauit. Quȩlicet mu¬
pere sp̃s scĩ septi formissit : tunc una ÷ infide
catholica: dequa incantico canticorũ dicit
Vna .ẽ. colũba mea electa genetricis suȩ: Hlȩc
unũ genuit filiuĩ q̃uocat᷑ aduena &alterũ qui
uocat᷑ dĩ adiutoriũ. Qua nomina bene c̃ueniun¬
populo xpĩano excircũ cisione & p̃putiũ conuo¬
cato Aduencenims̃ quia in in colatuistius
mundi aucȩlesti patria modo peregrinant᷑:
sed tc̃ dĩ adiutorio nũquã caerebt̃. Postmultũ

Expanded text:
cum Redemptor noster de gentili populo Ecclesiam septiformem spirituali conjugio sibi copulavit; quae licet munere Spiritus sancti septiformis sit, tamen una est in fide catholica, de qua in Cantico canticorum dicit: Una est columba mea, electa genitricis suae . Haec unum genuit filium, qui vocatur advena, et alterum qui vocatur Dei adjutorium: quapopulo Christiano ex circumcisione et praeputio convocato. Advenae enim sunt, quia in incolatu istius mundi a coelesti patria modo peregrinantur; sed tamen Dei adjutorio nunquam carebunt.
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ multoꝵ inisrł : & in signũ cui ÷̃ :̃ dic&ur
Postiti pia deuotione &bonis operib respondentes sib
Sedit ergo mor ses iuxiti puteũ adquẽ uenerat uii filiȩ
sacerdotis madian adauriendas aquas ut adaqͥrent
greges patris sui : quib: adũ sabant᷑ pastores : sed mor¬
ses defensis puellis ad aquauit ouescarũ : Sic etredẽpo
tor or̃ p̃sidens scentiȩ logis scu scpientiȩ mundanȩ
uenientib ab̾ septẽ ecclessis dedomo dicebuilran pendit
doc trinã spĩtalem qua possent sens cordis sure fo¬
cilare: & sibi oboedientib potũuite tribuere fal¬
sosq pastores hoc xphilosophos seu idoloꝵ sac̃¬
dotes alesi oneȩarũ conpescuit : Quod aũ rahud
admiratꝰ x filicis sucis uelocius solitos uenis se :
sigft siuporẽ diabuli deueloci conuersionegen¬
tium ad fidẽ xpi: quia ꝓmptiores fuer̃ adobocdi
quã in eiꝰ cultu uelidolatria existerent: accepit
ergomorses unco deseptẽ filicib rechuhel qͥ intp̃t¬

Expanded text:
multorum in Israel, et in signum cui contradicetur . Postea pia devotione et bonis operibus respondentes sibi. Sedit ergo Moyses juxta puteum ad quem venerant septem filiae sacerdotis Madian ad hauriendas aquas, ut adaquarent greges patris sui. Quibus adversabantur pastores, sed Moyses defensis puellis, adaquavit oves earum. Sic et Redemptor noster praesidens scientiae legis seu sapientiae mundanae venientibus ad se septem ecclesiis de domo diaboli, impendit doctrinam spiritualem, qua possent sensus cordis sui refocillare, et sibi obedientibus potum vitae tribuere; falsosque pastores, hoc est philosophos seu idolorum sacerdotes, a laesione earum compescuit. Quod autem Raguel admiratus est filias suas velocius solito venisse, significat stuporem diaboli de veloci conversione gentium ad fidem Christi: quia promptiores fuerunt ad obedquam in ejus cultu vel idololatria existerent. Accepit ergo Moyses unam de septem filiabus Raguel, qui int
Abbreviated transcription (Latin):
uocatecũ uttomedat panẽ : Iurtũ ergo mor ses qđ ha
uI bittr& cũeo ⁊ relq̃. Fuga morsi qua ab egrptosece¬
dens migrauit Interrã madian: sigfet qđ redẽptor nr̃
deserens csuͣntatẽ iud a ici populi migrauit inapostolis
ad gentes conuocandas : ubi contradictionẽ primit᷑
inuenit postet deuotã oboedientiã: Quodbeneex¬
primunt ipsa nõa: Acgrptꝰ enĩ queint̃pt̃ tenebre:
signfẽt tenebras m̃tium in fideliũ. Madian aut̃ contra¬
dictio ł responsio de monstrans gentes p̃mũ ⁊ ̃ dicentes

Expanded text:
eum, ut comedat panem. Juravit ergo Moyses quod habitaret cum eo, et reliqua. Fuga Moysi, qua ab Aegypto recedens migravit in terram Madian, significat quod Redemptor noster deserens civitatem Judaici populi, migravit in apostolis ad gentes convocandas; ubi contradictionem primitus invenit, postea devotam obedientiam, quod bene exprimunt ipsa nomina. Aegyptus enim quae interpretatur tenebrae, significat tenebras mentium infidelium. Madian autem contradict
Abbreviated transcription (Latin):
duerat peccata deflebat : Vnd e&ad resusci¬
tandũ lazarũ flcũ: iudȩoꝵ deplorans ꝑfidiã
ilia phartionis desanders adlauacrũ fliminis
collegit in funtẽ : ecła exgentib la uacri saluta¬
ris scĩ ficatibnẽ desiderans: excipit xpm̃ a srna¬
goga matre carnalia expulsũ q̃suinstntẽ quia
tũ paruulus uidebatur cumin hominecerneret᷑
Inuenit illa morsep in clusum inuasculo quodex
multis a grestib uirgulis sit: Inuenit xp̃m
eccła reconditũ incordib scõꝵ qui inunitatẽ
suic̃texti & multoꝵ fratrũ m̃bris om̃s in xp̃o¬

Expanded text:
duerat, peccata deflebat. Unde ad resusciduerat, peccata deflebat. Unde ad resuscitandum Lazarum flevit, Judaeorum deplorans perfidiam. Filia Pharaonis descendens ad lavacrum fluminis, collegit infantem: Ecclesia est gentibus lavacri salutaris sanctificationem desiderans; Christum excepit a Synagoga matre carnali expulsum, quasi infantem, quia tunc parvulus videbatur, cum in homine cerneretur. Invenit illa Mosen inclusum in vasculo tibin, quod ex multis agrestibus virgultis fit; invenit Christum Ecclesia reconditum in cordibus sanctorum, qui in unitatem sui contexti ex multo
Abbreviated transcription (Latin):
quici uilib utiq & terrestrib: iudeoꝵ sordebat sep¬
ta tradicionib usq quo ȩcła sumpsẽrat illã de
palustrib & luteis loculis carnalium sensuũ:
& intra sapiertiae uergtulas & regelia tec iti
consueuerat : Hȩc infantiã suã apud suos trans¬
egit: a pudillos scilic& quispitalit̃ eã intelle¬
ta est : fortior efficit᷑: Quidigitur: qđ merce¬
dẽ accepit illaq̃ puerũ nutriebat a filicopharae¬
onis. nisi qđ si nagoga apud quã lexnata & nu¬
tritaerat. ab ecła istã mercedẽ accepit utaltra
idola p̃coler&: uidens eos quiex gentib credi¬
derant itt ꝯũ sos addñm ut pęnitus respuerent
simulacre &ultra picoleren : ipsaqq̃ doceretur
erubescere idolacolero. aliter: Morses ad¬
ripam fluminis exposit̃ reperitur : cũ dñs cui
mor ses trpuminduerat ad flum̃ lauacri & ad
aquã baptismatis a credentib Inuenit᷑ : Plora¬
bat infens: quia xp̃s ueteris hominis que in¬

Expanded text:
quia vilibus utique et terrestribus Judaeorum sordebat sepquia vilibus utique et terrestribus Judaeorum sordebat septa traditionibus, usquequo Ecclesia ruperat illam de palustribus, et luteis locis carnalium sensuum, et intra sapientiae verae aulas, et regalia tecta consciverat. Haec infantiam suam apud suos transegit: apud illos scilicet, qui spiritualiter eam intellita est, fortior efficitur. Quid igitur est, quod mercedem accepit illa, quae puerum nutriebat, a filia Pharaonis, nisi quod Synagoga apud quam lex nata et nutrita erat, ab Ecclesia istam mercedem accepit, ut illa idola non coleret, videns eos qui ex gentibus crediderant, ita conversos ad Dominum, ut penitus respuerent simulacra, et ultra non colerent, ipsa quoque doceretur erubescere idola colere. Aliter, Moripam fluminis expositus reperitur, et Dominus, cujus Moyses typum induerat, ad flumen lavacri, et ad aquam baptismatis a credentibus invenitur. Plorabat infans, quia Christus veteris hominis, quem in
Abbreviated transcription (Latin):
decorabat : patri archȩs̃ : a quib: ipsemorses
& illi quilegẽ littere acceper᷑ natisunt. Trib
ergo m̃sib: morses indomo parentũ natꝰ occul¬
tatur: cũ lex uetꝰ trib tẽporib: iniudaica plebe
subregib subsac̃ dotib: donecuenit ipsequile i¬
gemdedit : & ꝑ totã mundilatitudinẽ spĩta¬
lit etĩ obseruandã gentib tradidit. Filicaũ
pharcionis ecđa .ẽ. ex gentib: congregata :
q̃ quã uis pc̃ uero gaudect parente hoc÷ dõ
patre : tum̃ ante alium qnđ idolis seruiebat
secuta ẽ patrẽ : de quo ꝑdiuinã uocẽ in pscmo
adipsẽ dietũ ẽ Auon filie &uide &inclina
aure tucim: & obliuis cerepopulũ tuum & domũ
patristui ł ecergo ex iuit dedomo patris &ue¬
nit adaquas baptismi ut lauaretur a peccatis
quȩ contra xerait in domo paetris sui ÷ ueniensq
ad baptisium suscepit legem que tunclex in¬
tra fiscellã tunc erat scirpetĩex multis uirgultis
siucex papiro ⁊ textam aclintit̃ pice &bitumine:

Expanded text:
patriarchae sunt, a quibus ipse Moyses et illi qui legem litterae acceperunt, nati sunt. Tribus ergo mensibus Moyses in domo parentum natus occultatur, cum lex vetus tribus temporibus in Judaica plebe sub regibus, sub sacerdotibus, donec venit ipse qui legem dedit, et per totam mundi latitudinem spiritualiter eam observandam gentibus tradidit. Filia autem Pharaonis Ecclesia est ex gentibus congregata, quae quamvis nunc vero gaudeat parente, hoc est Deo Patre, tamen antea alium quando idolis serviebat, secuta est patrem: de quo per divinam vocem in psalmo ad ipsam dictum est. Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum, et domum patris tui . Haec ergo exivit de domo patris, et venit baptizari ut lavaretur a peccatis, quae contraxerat in domo patris sui, veniensque ad baptismum suscepit legem: quae tamen lex intra fiscellam tunc erat scirpeam, ex multis virgultis sive ex papyro contexta, ac linita pice et bitumine:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓgenitus sit : Dixitq dñs admorsr: Caccons¬
tituite dm̃ pharaonis : aa ron fratestuus erit
ꝓphetatuus : Tulo queris omnia quȩ mandotͥ
ille loquetur ad pharaonẽ utdimittat filios
Nuncupatiuȩ erum ds̃ dr̃: sicut nc̃ admorsep
dictum .ẽ. Ecce constituite dm̃ phuraonis:
Sic̃ iterũ morses dt̃ : Siquis homo hoc ł illud
fecerit : ad plica illũ addeos: uidelic& adsacer¬
dotes : Etsicut psalmistaait. Os stetit in sr¬
nagoga deoꝵ inmedio autẽ ds̃ discernit:
Essentia liter autẽ ds̃ dr̃. sicut ipse ad morꝰ sen
ab. centiali discernere: ait: Quoꝵ patres & ex

Expanded text:
progenitus sit. Dixitque Dominus ad Moysen, Ecce consprogenitus sit. Dixitque Dominus ad Moysen, Ecce constitui te Deum Pharaonis, Aaron frater tuus erit propheta tuus. Tu loqueris omnia quae mando tibi; ille loquetur ad Pharaonem, ut dimittat filios ad Moysem dictum est: Ecce constitui te Deum Pharaonis. Sicut iterum Moyses ait: Si quis homo hoc vel illud fecerit, applica illum ad deos, videlicet, ad sacerdotes . Et sicut Psalmista ait: Deus stetit in synagoga deorum, in medio autem deos discernit . Essentialiter autem Deus diab essentiali discernere, ait: Quorum Patres, et ex
Abbreviated transcription (Latin):
hel &iamin & aodiachin & soher & sciul fi¬
lius canatidis: Hȩꝓgenies srmeoꝵ &hȩc
nomina filioꝵ leui ꝑ cognationes suas.
Gerson& caath. & merari Sacramenti
locũ et̃. dubiũ ñ .ẽ. quod scriptura uolens
originc̃ morsi de monstrare : qm̃ eiꝰ actio iã
expetebat a primo genito iaob id .ẽ. ruber a¬
ꝓgenie scepit indead symeon indecid leui:
ultio ꝓgressa non ẽ qm̃ exleui morses:
Hicuitẽ cõmemorantur : quia iam cõmemora¬
tifuerent in illis septuaginta quinq inqͥb
isrł intrauit in egrptum Non enĩ primam
neque scđam: sed testiã tribuum id .ẽ. leuiticã
ds̃ eẽ uoluit sac̃ dotalẽ. Accepit autẽ
aaron uxore. helisabe. filiã amina dabsoro¬
remnaa son. que peperitei nadab: & abiuede A¬
araer & nͥtimar: aminadabergo filius es¬
romfuit filii phares filuiuda : Vnde ap¬
par& qđ regelis & sacerdotilis ꝓscpies stat̃
in principio legis cõmixta e: Etideo equa¬
quã .ẽ. dubitandum quin redẽptor nr̃ scđm

Expanded text:
filius Chananitidis. Hae progenies Simeon. Et haec nomina filiorum Levi per cognationes suas, Gerson et Laath, et Merari . Sacramenti locum esse dubium non est, quod Scriptura volens originem Moysi demonstrare, quoniam ejus actio jam expetebat, a primogenito Jacob, id est Ruben, progenies coepit, inde ad Simeon, inde ad Levi, ultra progressa non est, quoniam ex Levi Moyses. Hi autem commemorantur, qui jam commemorati fuerant in illis septuaginta quinque in quibus Israel intravit in Aegyptum. Non enim primam, neque secundam, sed tertiam tribum, id est Leviticam, Deus esse voluit sacerdotalem. Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth filiam Aminadab, sororem Naason, quae peperit ei Nadab et Abiu, Eleazar et Ithamar. Aminadab filius Esrom fuit, filii Phares, filii Juda. Unde apparet quod regalis et sacerdotalis prosapies statim in principio legis commista est: et ideo nequaquam est dubitandum quin Redemptor noster, s
Abbreviated transcription (Latin):
hostisq uerꝰ credentis populi sẽꝑ fuit : Sic̃ ine¬
ugło legit᷑: qđ ceconato a xp̃o in luminato ma¬
ledi xerint itidicentes Tudiscipulus cisis: nos
aut̃ morsi discipuli sumꝰ. Etalibi : nolumꝰ inqui¬

Expanded text:
Hostisque verus credentis populi semper fuit: sicut in EHostisque verus credentis populi semper fuit: sicut in Evangelio legitur, quod caeco nato a Christo illuminato, maledixerunt ita dicentes: Tu discipulus ejus sis: nos autem Moysi discipuli sumus . Et alibi: Nolumus, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
Illis salutẽ : ut ꝑhoc tes timoniumꝰ uidectur morses
lamdiuinitus ad monitꝰ. qđ scriptura eo loco ta c&
hoc audire potuisst : Igitur moyses peregrinũ
frẽm ab aegrptio liberauit iniuriã ꝑpetientẽ
inultũ eẽ. nonferens frẽm defendit : & cundẽ
egrptium occidit: Cuius figura facillime
in sabulo arencobruit interemptũ : manifestũx
prudenti uiro quiȩdificat domũ suã supͣ p&rto:
netẽpititionib cadat & corruat. Illosaũ quiacu¬
diunt & ñfaiciunt ⁊ parat stulto aedificanti suꝑ
arenã cuĩ tẽptatt domꝰ ruinã efficit magnam
Ineout̃ qđ rixantes duos hebrȩos morses pa¬
cifica re uoluit: xpĩ trpũ utquidã uolunt tenet
quiduoꝵ populoꝵ discordiã pacificare sauidens
insemet ipso angulari uidelic& lapidec̃ sociaũ
atq coadunauit. Qui uero iniuriã fec̃ ꝓximo
& reconciliatorẽ in honeste sꝑnens. reppulit :
iuda icũ populũ demonstrat : quia p̃dicationẽ
xp̃i & uerbũ reconciliationis ingrate suscepit :

Expanded text:
illis salutem : ut per hoc testimonium videatur Moyses, jam divinitus admonitus; quod Scriptura eo loco tacet, hoc audere potuisse. Igitur Moyses peregrinum fratrem ab Aegyptio liberavit injuriam perpetientem, inultum esse non ferens fratrem defendit, et eumdem Aegyptium occidit: cujus figura facillime in sabulo arenae obruit interemptum, manifestum esprudenti viro qui aedificat domum suam super petram: ne tentationibus cadat et corruat. Illos autem qui audiunt et non faciunt comparat stulto aedificanti super arenam, cujus tentata domus, ruinam efficit magnam. In eo autem quod rixantes duos Hebraeos Moyses pacificare voluit, Christi typum, ut quidam volunt tenet; qui duorum populorum discordiam pacificare studens in semetipso, angulari videlicet lapide consociavit atque coadunavit. Qui vero injuriam fecit proximo, et reconciliJudaicum populum demonstrat: qui praedicationem Christi verbum reconciliationis ingrate suscepit.