comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo posita sunt. ut ex eis quodam
modo religentur ea. quae illũ regẽ
populũq eius. siue ꝓpriis siue figu¬
ratis locutionib rebus ue ꝓnunti¬
ent.⁊ Sicut enĩ in cytharis et huiusce
modi organis musicis. non quidem
omnia quae tanguntur canorum
aliquid resonant sed tantũ cͥorde.
caetera tamen in toto cytharȩ cor¬
pore ideo fabricata sunt. ut eẽt
ubi uincerentur. unde & quo ten¬
derentur illȩ. quas ad cantilenȩ
suauitatẽ. modulaturus & ꝑcussu¬
rus ẽ artifex: Ita in his propheti¬
cis narrationib quȩ derebus gestis
hominũ. proph&ico spũ deliguntur.
aut aliquid iam sonant significa¬
tione futurorũ. aut si nihil tale
significant. ad hoc interponuntur.
ut sit unde illa significantia tam¬
quã sonantia conectantur.⁊ Has
aũ rerum gestarũ allegoricas nar¬
rationes. si nolunt heretici sicut a
nobis exponuntur accipere: uel
etiã nihil eas nisi quod ꝓprie sonant
significare contendunt. non ẽ

Expanded text:
ideo posita sunt, ut ex eis quodam ideo posita sunt, ut ex eis quodam modo religentur ea quae illum regem populumque eius siue propriis siue figuratis locutionibus rebusue praenuntient. sicut enim in citharis et huiusce modi organis musicis non quidem omnia, quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chordae, cetera tamen in toto citharae corpore ideo fabricata sunt, ut esset ubi uincirentur, unde et quo tenderentur illae quas ad cantilenae suauitatem modulaturus et percussurus est artifex: ita in his propheticis narrationibus, quae de rebus gestis hominum prophetico spiritu deliguntur, aut aliquid iam sonant significatione futurorum ant, si nihil tale significant, ad hoc interponuntur, ut sit unde illa significantia tamquam sonantia conectantur. Has autem rerum gestarum allegoricas narratnobis exponuntur, accipere uel etiam nihil eas, nisi quod proprie sonant, significare contendunt, non est
Abbreviated transcription (Latin):
teli. & aciem uerbi & aquã baptis¬
mi. ab eis potius quos ab sorbere co¬
nabatur absorptus est.⁊ Si ergo hȩc
quoq: loca scripturarũ dequibus eis¬
dem scripturis calumniantur hereti¬
ci. ꝑscrutata & quodam motdo inter¬
rogata. quanto uidentur obscuriora
tanto mirabiliores inse mysteriorũ
thesauros latere respondent : quan¬
to magis impiorũ blasphema ora cõ¬
mutescere omnino debent. cũ opi¬
lantur a pertissima ueritate : con¬
tra quã profocato sp̃ũ quid musitent
non inueniunt. et malunt miseri
manifestatione eius. suas fauces ob¬
turari . quã suauitate pectus impleri:
xp̃m igitur sonant haec omnia. ca¬
put illud quod ascendit in caelum.
& hoc corpus eius quod usq infinẽ
laborat interra. scribentiũ litteras.
uere sacras. omnes parturiuit inten¬
tio .: Necesse qui quã credendũ
est. librorũ propheticorũ contex¬
tione narratum. quod non signi¬
fic& aliquid futurorũ.⁊ Nisi quȩ

Expanded text:
zeli et aciem uerbi et aquam baptiszeli et aciem uerbi et aquam baptismi ab eis potius, quos absorbere conabatur, absorptus est. Si ergo haec quoque loca scripturarum, de quibus eisdem scripturis calumniantur haeretici, perscrutata et quodam modo interrogata, quanto uidentur obscuriora, tanto mirabiliores in se mysteriorum thesauros latere respondent: quanto magis inpiorum blasphema ora obmutescere omnino debent, cum oppilantur apertissima ueritate, contra quam praefocato spiritu quid mussitent non inumanifestatione eius suas fauces obturari, quam suauitate pectus impleri? Christum igitur sonant haec omnia; caput illud, quod iam ascendit in caelum, et hoc corpus eius, quod usque in finem laborat in terra, scribentium litteras uere sacras omnis parturiuit intentio, nec esse quicquam credendum est librorum propheticorum contextione narratum, quod non significet aliquid futurorum, nisi quae
Abbreviated transcription (Latin):
lis dĩ. insimilitudinẽ imaginis cor¬
ruptibilis hominis et uoluerũ. & qua¬
drupedũ. et serpentiũ.⁊ Exhac
quasi sapientia iste uitulus aureus.
qualia solebant a egyptiorũ etiã ipsi
primates. &iamquã docti homines
adorare figmenta. : Hoc ergo ui¬
tulo significatũ est omne corpus.
id est omnis soci& as gentiliũ ido¬
latriae deditorũ: hanc sacrilegam
societatem dñs xp̃s illo igne con¬
burit. dequo in euangelio dicit.
ignem ueni mittere in terrã. ⁊ Vt
quõ non ẽ qui se abscondat acalore
eius. dum ineũ creclunt gentes ig¬
ne uirtutis eius diabolica in eis for¬
ma soluatur. Totum de inde cor¬
pus illud cõminuitur. idẽ ab illa
male conspirationis conflatione dis¬
cissum. uerbo ueritatis humiatur.
et comminutũ in aqua mittitur.
ut eos israhelitae. id ẽ euangelu prȩ¬
dicatores. ex baptisma in sua mẽbra
hoc est incorpus dominicũ transfe¬
rant : quorũ israhelitarũ. petro de
et bibe. Ita ille uitulus ꝑ ignem

Expanded text:
s dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc sacrilegam societatem dominus Christus illo igne conburit, de quo in euangelio dicit: ignem ueni mittere in terram, ut, quoniam non est, qui se abscondat a calore eius, dum in eum credunt gentes, igne uirtutis eius diabolica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israhelitae, id est euangelii praedicatores, ex baptismo in sua membra, hoc est in corpus dominicum, transferant. quorum Israhelitarum Petro de et bibe ? ita ille uitulus per ignem
Abbreviated transcription (Latin):
se propter illas offendit dm̃ suũ.
& coluit deos earũ. non est quid
inde boni coniectari possimus.
nec tamen nihil arbitror signifi¬
care. sed malum : sicut deuxore
filiabusq loth diximus. ⁊ Apl¬
par& enĩ in ꝑsona huius salomo¬
nis. mira et excellentia & mira
sub uersio ⁊ Quod igitur in illo
diuersis temporibus extitit.
prius bonũ & posterius malum.
hoc in ecclesia in isto adhuc saecu¬
lo. simul uno tẽpore ostenditur :
Nam bono illius bonos ecclesiȩ.
malo aũ illius malos ecclesiae
significatos puto. tam quã in u¬
nitatem unius areae. sicut ins
illo uno homine bonos ingranis.
malos inpalea. ut inunitate uni
us segitis. bonos intritico. malos
inzizanis.⁊ Siquid hinc sane
his quae de illo scripta sunt dili¬
gentius ꝑtractatis. siue mihi siue
hoc doctioribus atq melioribus
aliud ꝓbabilius elucere potuerit
nunctamen non eã rem ita dimi¬
simus. ut intentionẽ nr̃am in alia
ꝓperantẽ. tam quã interrupta

Expanded text:
se propter illas offendit deum suum se propter illas offendit deum suum et coluit deos earum, non est, quid inde boni coniectare possimus. nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Loth diximus. adparet enim in persona huius Salomonis mira et excellentia et mira subuersio. quod igitur in illo diuersis temporibus extitit, prius bonum et posterius malum, hoc in ecclesia in isto adhuc saeculo simul uno tempore ostenditur. nam bono illius bonos ecclesiae, malo autem illius malos ecclesiae significatos puto, tamquam in unitate unius areae, sicut in illo uno homine, bonos in granis, malos in palea, ut in unius segetis bonos in tritico, malos in zizaniis. si quid hinc sane his quae de illo scripta sunt diligentius pertractatis siue mihi siue hoc doctioribus atque melioribus aliud probabilius elucere potuerit, nunc tamen non eam rem ita dimisimus, ut intentionem nostram in alia properantem tamquam interrupta
Abbreviated transcription (Latin):
calcantẽ .: et inchoata cũ illa primȩ
conuentionis notitia. post ab ea
penitus separatũ diabolũ occidit.
eamq sibi ꝑpetuo conubio copula¬
uit.⁊ O derimus ergo peccatũ.
sed ꝓph&iã non extinguamus.⁊
Amemus illũ dauid. quantum
amandus ẽ. qui nos adiabolo ꝑ
misericordiã liberauit. ⁊ Ame¬
mus &istum đđ qui tã graue
inse uulnus iniqui tatis. paeniten¬
tiae humilitate sanauit. : Iam
desalomone quid dicã : quẽ uehe¬
menter arguit scã scriptura atq
condemnat. nihilq: depaeniten¬
tia eius. uel in eum indulgentia
dĩ omnino cõmemorat. ⁊ nec mihi
prorsus occurrit. quid saltim in
allegoria boni signific& haec eius
flenda sub mersio nisi forte quis
dicat mulieres alienigenas qua¬
rum amore exarserat. significa¬
re ecclesias electas degentibus.
Posset hoc fortasse non absurde
intellegi. sulle proptersalomo¬
nem desererent deossuos. & co¬
lerent dm̃ eius. Cum uero ip¬

Expanded text:
calcantem, et inchoata cum illa primae calcantem, et inchoata cum illa primae conuentionis notitia post ab ea penitus separatum diabolum occidit eamque sibi perpetuo conubio copulauit. oderimus ergo peccatum, sed prophetiam non extinguamus; amemus illum Dauid, quantum amandus est, qui nos a diabolo per misericordiam liberauit; amemus et istum Dauid, qui tam graue in se uulnus iniquitatis paenitentiae humilitate sanauit. Iam de Salomone quid dicam ? quem uehementer arguit sancta scriptura atque condemnat nihilque de paenitentia eius uel in eum indulgentia dei omnino commemorat. nec mihi prorsus occurrit, quid saltem in allegoria boni significet haec eius flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare ecclesias electas - de gentibus. posset hoc fortasse non absurde intellegi, si illae propter Salomonem desererent deos suos et colerent deum eius. cum uero ip
Abbreviated transcription (Latin):
aquae salientis inuitã aeternã.
quẽ qui habuerit nonsiti& in ȩ¬
ternũ. : lam uero qui fuerit ma¬
ritus eius. quid aliud quã diabo¬
lum nominis huius interp̃tatione
significat.⁊ Huius erant pessimo
coniugio delegati omnes quos gra¬
tia dĩ liberat. ut ecclesia sine ma¬
tatur. lux mea dĩ. Chetteus absci¬
sus. siue quod inueritate non stetit.
sed a luce sua superna. quã de dõ
habebat suꝑbiȩ merito abscisusẽ
siue qđ cadendo ueris uiribus per¬
ditis. trans figurat se tamen in an¬
gelum lucis. audens adhuc dicere
lux mea dĩ est. ⁊ Ergo iste quidẽ
đđ grauiter scelerateq peccauit.
qđ scelus eius etiã perꝓph&ã ds̃ ar¬
guit in crepando. & ipse abluit pe¬
nitendo. ⁊ Uerũ tamen ille de¬
siderabilis omnibus gentibus. ada¬
mauit ecclesiam: suꝑ tectũ se la¬
uantẽ. id ẽ mundantẽ se a sordib
saeculi. & domũ luteã spiritali con¬
tẽplatione transcendentẽ atq

Expanded text:
aquae salientis in uitam aeternam, aquae salientis in uitam aeternam, quem qui habuerit, non sitiet in aeternum. iam uero qui fuerit maritus eius, quid aliud quam diabolum nominis huius interpretatione significat? huius erant pessimo coniugio deligati omnes, quos gratia dei liberat, ut ecclesia sine maetatur "lux mea dei." Chetteus autem "abscisus," siue quod in ueritate non stetit, sed a luce sua superna, quam de deo habebat, superbiae merito abscisus est, siue quod cadendo ueris uiribus perditis transfigurat se tamen in angelum lucis, audens adhuc dicere: "lux mea dei est. " ergo iste quidem Dauid grauiter scelerateque peccauit; quod scelus eius etiam per prophetam deus arguit increpando et ipse abluit paenitendo. uerumtamen ille desiderabilis omnibus gentibus adamauit ecclesiam super tectum se lauantem, id est mundantem se a sordibus saeculi et domum luteam spiritali contemplatione transcendentem atque
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid desiderabilius illo de quo
ꝓph&a dicit. ueni& desideratus
omnib gentibus.: Bersabeae
interp̃tatur puteus satietatis. siue
puteus septimus.⁊ Quam lib&aũ
harum nominis huius interpre¬
tionẽ. in id quod dicere intendi¬
mus adsumamus. satis congruit.
Nam & incanticis canticorũ. spon¬
sa illa ecclesia est. quȩ uocatur
puteus aquȩ uiuȩ. & huic pu¬
teo septenarii numeri nomen in
sp̃s scĩ significatione coniungitur.
propter rationẽ pente costes. quo
die de caelo missus sp̃s sc̃s uenit.
Deseptimanis enĩ constare eundẽ
festũ diem. tobiae quoq scrip¬
tura testatur. ⁊ Ad xluiiii aũ
qđ est septies septeni. unũ addi¬
tur : quo unitas cõmendatur.⁊
n hac ratione uiuit apostolica illa
sententia: sufferentes inuicem in
dilectione. studentes seruare
unitatẽ sp̃s inuinculo pacis.⁊
Pono itaq spiritali. hoc ẽ septena¬
rio facta est ecclesia. puteus sa¬
tietatis. quia factus ẽ in ea fons

Expanded text:
et quid desiderabilius illo, de quo et quid desiderabilius illo, de quo propheta dicit: ueniet desideratus omnibus gentibus? Bersabee interpretatur "puteus satietatis" siue "puteus septimus;" quamlibet autem harum nominis huius interpretationum in id, quod dicere intendimus, adsumamus, satis congruit. nam et in canticis canticorum sponsa illa ecclesia est, quae uocatur puteus aquae uiuae. et huic puteo septenarii numeri nomen in spiritus sancti significatione coniungitur propter rationem pentecostes, quo die de caelo missus spiritus sanctus uenit. de septimanis enim constare eundem festum diem Tobiae quoque scriptura testatur. ad XLVIIII autem, quod est septies septeni, unum additur, quo unitas commendatur. in hac ratione uiuit apostolica illa sententia: sufferentes inuicem, in dilectione studentes seruare unitatem spiritus, in uinculo pacis. dono itaque spiritali, hoc est septenario, facta est ecclesia puteus satietatis, quia factus est in ea fons
Abbreviated transcription (Latin):
signis anuli. monilis. & uirge :¬
uicit temere iudicantes iudȩos.
quorũ iam personam iudas ip.¬
se gestabat. qui odieq dicunt.
non hunc eẽ populum xp̃i. nec
habere nos semen abra hae.⁊
Sed prolatis certissimis documen¬
tis nr̃e uocationis. iustificatio¬
nis. glorificationis. sine dubio
confundentur: Et nos magis
quã se iustificatos eẽ fatebuntur
Enucleatius hȩc & membratim
quod ammodo. articulatim que
scrutarer. atq dissererẽ : quan¬
tum intentionẽ meã dñs ad iuua¬
r&. nisi me ab hac laboriosiore
diligentia. finiendi huius operis.
quod plus quã uellem iam ꝓlixũ
ẽ cura ꝓhiber&.: Nunc pecca¬
tum đd quid in prophetia signi¬
ficauerit. quanta possum bre¬
uitate ꝑstringam.I Nomina
quippe ipsa interpretata satis os¬
tendunt. quid etiam hoc factũ
praefigurauerit.: Dauid inter¬
pretatur manu fortis. siue deside¬
rabilis.: Et quis fortior leone illo
detribu iuda. qui uicit mundum.:

Expanded text:
signis anuli, monilis et uirgae signis anuli, monilis et uirgae uicit temere iudicantes Iudaeos, quorum iam personam ludas ipse gestabat, qui hodieque dicunt non hunc esse populum Christi nec habere nos semen Abrahae; sed prolatis certissimis documentis nostrae uocationis, iustificationis, glorificationis sine dubio confundentur et nos magis quam se iustificatos esse fatebuntur. enucleatius haec et membratim quodam modo articulatimque scrutarer atque dissererem, quantum intentionem meam dominus adiuuaret, nisi me ab hac laboriosiore diligentia finiendi huius operis, quod plus quam uellem iam prolixum est, cura prohiberet. Nunc peccatum Dauid quid in prophetia significauerit, quanta possum breuitate perstringam. nomina quippe ipsa interpretata satis ostendunt, quid etiam hoc factum praefigurauerit. Dauid interpretatur "manu fortis" siue "desiderabilis:" et quid fortius leone illo de tribu Iuda, qui uicit mundum?
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiȩ gerit thamar exgentib
euocatȩ. sedens cũ hoc habitur.
ad portã aenan uel enaim qđ
interp̃tatur fontes  Cucurrit
enĩ uelut ceruus ad fontes a qua¬
rum. peruenire adsemen abra¬
hae: illic a non agnoscente feta¬
tur. quia de illa prȩdictũ est :
populus quẽ non cognoui seruiuit
mihi ⁊ Accepit in occulto anu¬
lum. monile. & uirgam.⁊ VO¬
catione signatur. iustificatione
decoratur. glorificatione ex al¬
tatur.  Quos enĩ prȩdistinauit.
illos & uocauit. quos aũ uocauit.
illos et iustificauit. & quos iusti¬
ficauit. illos et glorificauit. ⁊¬
Sed hȩc ut dixi ad huc in occulto.
ubi fit & conceptio sc̃ȩ ubertatis. ⁊¬
Mittitur aũ promissus hȩdus tam¬
quã meretrici. haelus exꝓbratio
peccati. ꝑ eundem odolamitam.
tam quã increpantẽ & dicentem.
generatio uiperarũ.⁊ Sed non
eam inuenit peccati exprobratio.
quã mutauit confessionis amari¬
tudo ⁊ Post uero iam publicis

Expanded text:
ecclesiae gerit Thamar ex gentibus ecclesiae gerit Thamar ex gentibus euocatae. sedens cum hoc habitu ad portam Aenan uel Enaim, quod interpretatur "fontes." cucurrit enim uelut ceruus ad fontes aquarum peruenire ad semen Abrahae; illic a non agnoscente fetatur, quia de illa praedictum est: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi. accepit in occulto anulum, monile et uirgam: uocatione signatur, iustificatione decoratur, glorificatione exaltatur. quos enim praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, illos et iustificauit; et quos iustificauit, illos et glorificauit. sed haec, ut dixi, adhuc in occulto, ubi fit et conceptio sanctae ubertatis. mittitur autem promissus haedus tamquam meretrici, haedus exprobratio peccati, per eundem Odollamitam tamquam increpantem et dicentem: generatio uiperarum. sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis
Abbreviated transcription (Latin):
ex utero. agnouit ꝑfectius exco¬
lumba ⁊ Et ideo tam quã odo¬
lamites. uere testimoniũ ꝑ hibu¬
it inaqua.⁊ Uenit aũ dñs ad
oues tondendas. hoc ẽ exoneran¬
das sartinis laborio sis. exquibus
ecclesiae laudatȩ incanticis can¬
ticorũ. dentes essent uelut grex
detonsarũ. Iamthamar habi¬
tum mut&. nã & cõmutans inter¬
p̃tatur thamar .⁊ Sed in ea pror¬
sus nom̃ amaritudinis maneat :
non illius amaritudinis inqua dño
fel ministrauit. sed in illius in qua
petrus amare fleuit. ⁊ Nam &
udas latine confessio est. Con¬
fessioni ergo amaritudo miscea¬
tur. ut uera paenitentia prae¬
signetur: hac paenitentia fecun¬
datur ecclesia in omnib gentib
constituta.: O portebat enĩ
xp̃m pati & resurgere tertiadie.
& prȩdicari in nomine eius poeni¬
tentiã etremissionẽ peccatorũ
peromnes gentes. incipientibus ab
hierusalem. ⁊ Nam et ipse habitus
meretricius. confessio peccato¬
rum est.⁊ Typum quippe iam

Expanded text:
ex utero, agnouit perfectius ex coex utero, agnouit perfectius ex columba et ideo tamquam Odollamites uere testimonium perhibuit in aqua. uenit autem dominus ad oues tondendas, hoc est exonerandas sarcinis laboriosis, ex quibus ecclesiae laudatae in canticis canticorum dentes essent uelut grex detonsarum. Iam Thamar habitum mutet; nam et "commutans" interpretatur Thamar. sed in ea prorsus nomen amaritudinis maneat, non illius amaritudinis, in qua domino fel ministrauit. sed illius, in qua Petrus amare fleuit; nam et Iuda latine "confessio" est. confessioni ergo amaritudo misceatur, ut uera paenitentia praesignetur. hac paenitentia fecundatur ecclesia in omnibus gentibus constituta. oportebat enim Christum pati et resurgere tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem. nam et ipse habitus meretricius confessio peccatorum est. typum quippe iam
Abbreviated transcription (Latin):
ues suas inthamna. quod inter¬
pretatur deficiens. Iam enĩ de¬
fecerat princeps ex iuda. et om¬
ne magisteriũ atq unctio iudȩ¬
orum. ut uenir& cui repositum
erat.: Uenit aũ cũ suo pastore
odolamite. cui nomen erat iras.
et interpretatur odolami. testimo¬
nium inaqua.: Cum hoc plane
testimonio dñsuenit. habens qui¬
dem testimoniũ maius iohanne :
sed tamen propter oues in firmas.
hoc testimonio ẽ usus in aqua.
Nam et ipse iras quod nomen illius
pastoris fuit. interpretatur fra¬
tris mei uisio.⁊ Uidit omnino
fratre suũ io hannes. fratrem se¬
cundũ semen abra hae. secundũ
cognationẽ mariae matris eius &
elisabeth matris suae. eundemq
dñm & dm̃ suũ. quia sicut ipseait.
explenitudine eius accepit.
Uidit omnino. et ideo innatis mu¬
lierum maior illo non ex surrexit:
Quia ex omnibus praenuntiantib
xp̃m ipse uidit: quod multi ius¬
ti et ꝓphetȩ cupierunt uidere
& non uiderunt. Salutauit

Expanded text:
ues suas in Thamna, quod interues suas in Thamna, quod interpretatur "deficiens." iam enim defecerat princeps ex Iuda et omne magisterium atque unctio Iudaeorum, ut ueniret cui repositum erat. uenit autem cum suo pastore Odollamite, cui nomen erat Iras; et interpretatur Odollamites "testimonium in aqua." cum hoc plane testimonio dominus uenit, habens quidem testimonium maius Iohanne, sed tamen propter oues infirmas hoc testimonio est usus in aqua. nam et ipse Iras, quod nomen illius pastoris fuit, interpretatur "fratris. mei uisio." uidit omnino fratrem suum Iohannes, fratrem secundum semen Abrahae, secundum cognationem Mariae matris eius et Elisabeth matris suae eundemque dominum et deum suum, quia, sicut ipse ait, ex plenitudine eius accepit. uidit omnino et ideo in natis mulierum maior illo non exsurrexit, quia ex omnibus praenuntiantibus Christum ipse uidit, quod multi iusti et prophetae cupierunt uidere et non uiderunt; salutauit
Abbreviated transcription (Latin):
romanorũ : quippe etiã caesar.
rex erat non ꝓprie iudaeorũ. sed
ut xp̃m negarent. et hunc ado¬
larent. ideo se tali uoce damna¬
runt.⁊ Illo ergo tempore. quo iam
detribu iudae regnũ defecerat :
ueniendũ erat xp̃o. uero saluatore
dño nr̃o. qui non obess& multũ¬
q: prodess&.⁊ Sic enĩ fuerat pro¬
ph&atum. non defici& princeps
ex iuda. neq dux defemorib eius.
donec ueniat cui repromissum ẽ
et ipse expectatio gentiũ. ⁊ Iam
isto tempore. omne quoq magis¬
terium iudȩorũ et mistica unde
xp̃i uocabantur. unetia ipsa defe¬
cerat. secundũ ꝓph&iam etiam
danihelis. ⁊ Tunc uenit ciui re¬
positũ erat. expectatio gentiũ.
& unctus ẽ sc̃s scõrũ. oleo exul¬
tationis praeparticipibus suis.:
Natus est enĩ herodis maioris tem¬
pore. passus ẽ autẽ minoris he¬
rodis te tarchia.⁊ Huius itaq
uenientis ad oues quae perierant
domus isrł. figuram gessit ipse
iudas cum ir& ad tondendas o¬

Expanded text:
Romanorum ; quippe etiam Caesar Romanorum ; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeorum; sed ut Christum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo tempore, quo iam de tribu Iudae regnum defecerat, ueniendum erat Christo, uero saluatori domino nostro, qui non obesset multumque prodesset. sic enim fuerat prophetatum: non deficiet princeps ex Iuda neque dux de femoribus eius, donec ueniat cui repromissum est. et ipse expectatio gentium. iam isto tempore omne quoque magisterium Iudaeorum et mystica — unde christi uocabantur — unctio ipsa defecerat secundum prophetiam Danihelis. tunc uenit cui repositum erat, expectatio gentium, et unctus est sanctus sanctorum oleo exultationis prae participibus suis. natus est enim Herodis maioris tempore, passus est autem minoris Herodis tetrarchia. huius itaque uenientis ad oues, quae perierant domus Israhel, figuram gessit ipse ludas, cum iret ad tondendas o
Abbreviated transcription (Latin):
Non pertinent sane adhanc signi¬
ficationẽ uiri scĩ et iusti. quilic&
illo tempore fuerint. ad nouũ
tamen pertinent testamentum.
cui ꝓphetando scienter. utiles
fuerunt : qualis dauid fuit.
Eo sane tẽpore quo iam iucdaea
coeperat reges extribu iuda non
habere: non ẽ conputandus he¬
rodes maior in regib eius. tã quã
maritus thamar. ⁊ Frat enim
alienigena. nec ei sacramento il¬
lo mysticae unctionis. tãquã con¬
iugali foedere coherebat : sed
tam quã extraneus dominabatur:
quã potestatẽ a romanis & acaesa¬
re acceperat. Sic et eius filii the¬
tarcae. quorũ erat unus berodes
patris nomine appellatus. qui cũ
pilato in passione dñi concordauit.:
Isti ergo alienigenȩ : usq ad eo non
deputabantur in regno illo mys¬
tico iudaeorũ. ut ipsi iuclaei pub¬
lice clamarent. frendentes aduer¬
sus xp̃m. nos non habemus regem
nisi caesarem.⁊ Neq hoc uerũ
nisi illa uniuersali dominatione

Expanded text:
non pertinent sane ad hanc signinon pertinent sane ad hanc significationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit. eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere. non est conputandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione
Abbreviated transcription (Latin):
& sequens. qui fundebat interrã⁊
Nomen quoq: maioris qui uoca¬
batur .er. interpretatur pelli¬
cius. qualibus tunicis induti s̃
primi homines. in poena dam¬
nationis suae dimissi expara¬
diso. ⁊ Sequentis aũ nomen
qui uocabatur autnam. inter¬
prȩtatur meror eorũ. quorũ:
nisi quib nihil ꝓdest. cũ ha¬
beat unde ꝓdesse possit. atq
id ꝑdat interra .: Maius porro
malum est ablatae uitȩ quod
significat pellis. quã non ad iu¬
tȩ quod significat meror eorũ
Ds̃ tamen ambos occidisse dictus
est. ubi figuratur regnũ talib
hominibus abstulisse.: Tertius
uero filius iuedae quod illi mulie¬
ri non iungitur. significat tempus
ex quo reges plebi iudaeorũ coepe¬
runt detribu iuda non fieri.
Et ideo erat quidem filius iudae.
sed eũ maritũ thamar non accipi¬
ebat. quia erat eadem trib iuda.
sed iam populo inde nemo regna¬
bat.⁊ Unde & nom̃ eius. id est
selo. interp̃tatur dimissio eius.

Expanded text:
et sequens qui fundebat in terram. et sequens qui fundebat in terram. nomen quoque maioris, qui uocabatur Er, interpretatur "pellicius"; qualibus tunicis induti sunt primi homines in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. sequentis autem nomen, qui uocabatur Aunan, interpretatur "maeror eorum." quorum ? nisi quibus nihil prodest, cum habeat, unde prodesse possit atque id perdat in terra. maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam non adiutae, quod significat maeror eorum. deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempus. ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius."
Abbreviated transcription (Latin):
iudae factũ. sed etiam ad cętera
ualeat : si qua occurrerint mala
opera hominũ. quibus bonũ ali¬
quid anarrante ꝓphetatũ est::
in thamar ergo nuru iudae. intel¬
ligitur plebs regni iudaeorũ. cui
detribu iuda. reges tam quã ma¬
riti adhibebantur. ⁊ Merito
nomen eius amaritudo interp̃¬
tatur. ipsa enĩ dño fellis pocu¬
lum dedit. Duo aũ genera
principum. qui non recte ope¬
rabantur inplebe. unũ eorũ
qui oberant. alterũ eorũ qui
nihil proderant. significantur
in duob filiis iudae. quorũ u¬
nus erat malignus. uel seuus
ante dnm. alter in terrã fun¬
debat nesemen dar&. ad fecun¬
dandam thamar. ⁊ Nec sunt
amplius quã duo genera homi¬
num in utilia generi humano.
unum nocentiũ. alterũ prestare
nolentiũ. et si quid boni habent
in hac terrena uita ꝑdentiũ. tã¬
quam interra fundentiũ.⁊ Et
quõ inmalo prior est qui noc&
quã ille qui non prodest. Ideo
maior dicitur malignus. illex

Expanded text:
Iudae factum sed etiam ad cetera Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operabantur in plebe, unum eorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quorum unus erat malignus uel saeuus ante dominum, alter in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium et, si quid boni habent in hac terrena uita, perdentium tamquam in terram fundentium. et quoniam in malo prior est qui nocet quam ille qui non prode est, ideo maior dicitur malignus ille
Abbreviated transcription (Latin):
nificandũ scribuntur siue ducun¬
tur. nihil refert inmoribus faci¬
entiũ. quã laudem rep̃hensionẽ¬
ue mereantur. si modo habent
aliquã rei dequa agitur necessa¬
riam prȩfigurandi congruentiã
Sicut enĩ caiphas in euangelio.
quantũ ad eius noxium ꝑ niciosũq
animũ ꝑtinebat. quantũ deniq
ad ipsa uerba. si in eis uoluntatem
dicentis attendas. quibus agebat
ut iustus iniuste necaretur. utiq
mala erant : tamen magnũ bonũ
illo nesciente significabant. quan¬
do ait. expedit ut unus moriatur.
et non tota gens pereat. dictũq
deillo est. hoc aũ a se nondixit.
sed cũ eẽt pontifex. ꝓpheta uit
quia oportebat ihm mori ꝓgente :
ita factum iudae secundũ illius
libidinẽ małũ fuit. sed illo nes¬
ciente magnũ bonũ significauit.⁊
Ase ipse quippe malũ fecit. sed ñ
a se ipso bonũ significauit. Hoc
aũ quod necessario pręloquendũ
putaui. non ad hoc tantũ modo

Expanded text:
nificandum scribuntur siue dicunnificandum scribuntur siue dicuntur, nihil refert in moribus facientium, quam laudem reprehensionemue mereantur, si modo habeant aliquam rei, qua de agitur, necessariam praefigurandi congruentiam. sicut enim Caiphas in euangelio, quantum ad eius noxium perniciosumque animum pertinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: expedit ut unus moriatur et non tota gens pereat. dictumque de illo est: hoc a se ipso non dixit, sed cum esset pontifex prophetauit, quia oportebat Iesum mori pro gente. ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum significauit; a se ipso quippe malum fecit, sed non a se ipso bonum significauit. hoc autem, quod necessario praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
si detam malo opere iudae illi¬
us. tam bonũ opus dñs fecit. ut
eiusdem suae passionis sanguine
nos redimer&. quid mirum si
proph&a eius dequo ipse ait.
deme enĩ ille scripsit. ex malo
facto iudae istius boni aliquid
significauit. ut suo ministerio
nos docer&. s Fa quippe hominũ
facta scõ sp̃u disponente atq
inspirante collegit proph&a. nar¬
rator. quorũ interpositio non
uacar& ad prȩsignationẽ rerum.
quas intenderat prophetare .
Ad significanda aũ aliqua bona ni
hil inter ẽ facta illa quibus ea sig¬
nificantur. seu bona seu mala sint.⁊
Quid enĩ mea inter est. cum uolo
aliquid legendo cognoscere. utrũ
ex minio repperiã scriptos nigros
aethiopes. et ex atramento can¬
didos gallos:⁊ Uerum tamen
si non scripturam sed picturã talẽ
uiderẽ. sine dubitatione repre¬
henderem. ⁊ Ita in factis hominũ
quȩ adimitandũ uitandũ ue ꝓ¬
ponuntur. magni inter ẽ bona¬
ne an mala sint. ⁊ Quȩ aũ ad sig¬

Expanded text:
si de tam malo opere Iudae illisi de tam malo opere Iudae illius tam bonum opus dominus fecit, ut eiusdem suae passionis sanguine nos redimeret, quid mirum, si propheta eius, de quo ipse ait: de me enim ille scripsit, ex malo facto Iudae istius boni aliquid significauit, ut suo ministerio nos doceret? ea quippe hominum facta sancto spiritu disponente atque inspirante collegit propheta narrator, quorum interpositio non uacaret a praesignatione rerum. quas intenderat prophetare. ad signhil interest, facta illa, quibus ea significantur, seu bona seu mala sint. quid enim mea interest, cum uolo aliquid legendo cognoscere, utrum ex minio reperiam scriptos nigros Aethiopes et ex atramento candidos Gallos? uerum tamen si non scripturam, sed picturam talem uiderem, sine dubitatione reprehenderem. ita in factis hominum, quae ad imitandum uitandumue proponuntur, magni interest bonane an mala sint. quae autem ad sig
Abbreviated transcription (Latin):
ribus hominũ. inscripturis sc̃ĩs quȩ¬
dam non mala sed bona futura sig¬
nificantur: seruat enĩ ubiq diui¬
na prouidentia. uirtutẽ bonita¬
tis suae: ut quem ad modũ ex ad¬
ulterorum concubitu. formatur
& nascitur homo de hominum
opere malo bonũ opus dĩ. sicut
in praecedenti sermone iam diximꝰ.
defecunditate seminũ. non de
turpitudine uiciorũ: Ita inscrip¬
turis proph&icis non tantũ bona
hominũ. uerũ etiam et mala fac¬
ta narrantibus. quõ prophetica
est ipsa narratio. significetur
aliquid demalis operibus homi¬
num. etiam futurorũ bonorũ :¬
non peccantis opere sed scriben¬
tis.: Neq enĩ iudas cum ad
thamar concupiscentia uictus
intrar&. hanc suȩ libidinis inten¬
tionẽ gerebat. ut inde aliquid
fignificaretur. quod ad salutẽ
hominũ pertiner&: sicut nec
iudas ille qui dñm tradidit hoc
intendit. ut aliquid inde ge¬
rer&ur. quod ad eandem salutẽ
hominũ pertiner& Porro

Expanded text:
ribus hominum in scripturis sanctis quaeribus hominum in scripturis sanctis quaedam non mala, sed bona futura significantur. seruat enim ubique diuina prouidentia uirtutem bonitatis suae, ut. quemadmodum ex adulterorum concubitu formatur et nascitur homo, de hominum opere malo bonum opus dei — sicut in praecedenti sermone iam diximus de fecunditate seminum, non de turpitudine uitiorum — ita in scripturis propheticis non tantum bona hominum, uerum etiam et mala facta nar- . rantibus, quoniam prophetica est ipsa narratio, significetur aliquid de malis operibus hominum etiam futurorum bonorum non peccantis opere, sed scribentis. neque enim ludas, cum ad Thamar concupiscentia uictus intraret, hanc suae libidinis intentionem gerebat, ut inde aliquid significaretur, quod ad salutem hominum pertineret, sicut nec ludas ille, qui dominum tradidit, hoc intendit, ut aliquid inde gereretur, quod ad eandem salutem hominum pertineret. porro
Abbreviated transcription (Latin):
rum etiã in libertatẽ. sicut ꝑ balam
& zelpham. Ita etiam et inpo¬
pulo dĩ & perspiritales libros nas
bus dicitur. Imitatores mei estote
nabilem serui tutẽ. sicut perphip
nascuntur. non solum indamnabi¬
lem seruitutẽ qui eos imitantur.
uerũ etiã in laudabilem libertatẽ.
quibus dicitur. quȩ dicunt faci¬
te. quae aũ faciunt facere nolite.
Noc magnũ sacramentũ. quis quis
inđi populo prudenter agnouerit.
unitatis sp̃s inuinculo pacis. usq
infinẽ quibusdã cohȩrendo. quos¬
lam tolerando custodit.⁊ Feci¬
mus hoc & de loth. quid eius lau¬
cdandũ. quid culpandũ scriptura
narrauerit. quid intellegen dum
detota illa re gesta significauerit.
de monstrantes. Sequitur ut iu¬
dae factũ consideremus. quod cũ
sua nuru concubuit. quid signifi¬
cauerit futurorũ.⁊ Sed prius
prȩloquendũ est. nequẽ quã par¬
uae considerationis offendat.
quod de quibusdam malis ope¬

Expanded text:
rum etiam in libertatem, sicut per Balam rum etiam in libertatem, sicut per Balam et Zelpham. ita enim et in populo dei et per spiritales libr, quibus dicitur: « Imitatores mei estote nabilem servitutem, sicut per Phnascuntur, non solum mali in damnabilem servitutem qui eos imitantur; sed etiam in laudabilem libertatem quibus dicitur: Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite. hoc magnum sacramentum quisquis in dei populo prudenter agnouerit, unitatem spiritus in uinculo pacis usque in finem quibusdam cohaerendo, quosdam tolerando custodit. fecimus hoc et de Loth, quid eius laudandum, quid culpandum scriptura narrauerit, quid intellegendum de tota illa re gesta significauerit, demonstrantes. Sequitur. ut Iudae factum consideremus, quod cum sua nuru concubuit, quid significauerit futurorum. sed prius praeloquendum est, ne quemquam paruae considerationis offendat, quod de quibusdam malis ope
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus. tamen scriptura lauda
bilis uenerabilisq monstrata est.
uideamus deinceps ex ordine. quo
eos homines faustus accusando com¬
memorauit. quid etiã significent
ipsa facta hominũ. quid ꝓphetiȩ
gerant. quȩ futura praenuntient.:
Quod iam fecimus de abraham & isa¬
ac et iacob. quorũ se ds̃ ita dici uo¬
luit. tam quã solorũ esset ds̃. qui
ds̃ est uniuersȩ creaturae.: Non
frustra utiq tantum eis tribuens
honorem. nisi quia nouerat in eis qđ
solus etiã perfectę sum meq nosse
poterat. sincerã prȩcipuãq carita¬
tem. Et quia in eis tribus patribus
quodam modo consum mauit mag¬
num ac mirabile sacramentũ. fu¬
turi populi sui: quod perliberas
genuerunt. non solũ in libertatem.
sicut persarram et rebeccã & liam
et rachel: uerum &iam inseruitutẽ
sicut per eandem rebeccã natus ẽ
esau. cui dictum est. eris seruus
fratris tui : et perancillas non so¬
lum inserurtutẽ sicut peragar. ue¬

Expanded text:
hominihominibilis uenerabilisque monstrata est, uideamus deinceps ex ordine, quo eos homines Faustus accusando commemorauit, quid etiam significent ipsa facta hominum, quid prophetiae gerant, quae futura praenuntient: quod iam fecimus de Abraham et Isaac et Iacob, quorum se deus ita dici uoluit, tamquam solorum esset deus. qui deus est uniuersae creaturae, non frustra utique tantum eis tribuens honorem, nisi quia nouerat in eis, quod solus etiam perfecte summeque nosse poterat, sinceram praecipuamque caritatem, et quia in eis tribus patribus quodam modo consummauit magnum ac mirabile sacramentum futuri populi sui, quod per liberas genuerunt non solum in libertatem. sicut per Saram et Rebeccam et Liam et Rachel, uerum etiam in seruitutem, sicut per eandem Rebeccam natus est Esau, cui dictum est: eris seruus fratris tui, et per ancillas non solum in seruitutem, sicut per Agar, ue
Abbreviated transcription (Latin):
buiss&. et quid mali faciendo. bo¬
num in quo primũ fuerat relinquis¬
set. ueraciter fideliterq locuta ẽ.
Iste aũ oculis clausis uel potius ex¬
tinctis. non quo lumine manifestan¬
te ducebatur ibat. sed quo maliuo¬
lentia prȩcipitante ferebatur. in¬
ruebat. Hoc ipso enĩ magis insi¬
nuauerunt scĩ libri religiosis lecto¬
ribus et electoribus suis. quã caste
habuerint sc̃ĩ uiri plures uxores.
quod salomon qui eas non illo modo
sed magis ad libidinẽ quã ad ꝓpagi¬
nem habuit. in probatus ẽ & repre¬
hensus his uerbis. ut appellaretur
amator mulierũ. Et inde ad pro¬
fundũ idolatriȩ lapsus atq demer¬
sus. eadem ueritate ꝑsonam nulli¬
us acceptante proderetur. Nunc
nibus. ꝑ quas faustus putauit scrip¬
turas ueteris testamenti esse culpan¬
das. redditoq suo cuiq sermone
congruo. quo uel defensi sunt homi¬
nes dĩ aduersus hereticorũ carna¬
liumq calumnias: uel reprehensis

Expanded text:
buisset et quid mali faciendo bobuisset et quid mali faciendo bonum, in quo primum fuerat, reliquisset, ueraciter fideliterque locuta est; iste autem oculis clausis uel potius extinctis non quo lumine manifestante ducebatur, ibat, sed quo maliuolentia praecipitante ferebatur, inruebat. hoc ipso enim magis insinuauerunt sancti libri religiosis lectoribus et electoribus suis, quam caste habuerint sancti uiri plures uxores, quod Salomon, qui eas non illo modo, sed magis ad libidinem quam ad propaginem habuit. inprobatus est et reprehensus his uerbis, ut appeamator mulierum; et inde ad profundum idololatriae lapsus atque demersus, eadem veritate personam nullius acceptante proderetur. CAPUTnibus, per quas Faustus putavit scripturas Veteris Testamenti esse culpandas, redditoque suo cuique sermone congruo, quo vel defensi sunt homines Dei adversus haereticorum carnaliumque calumnias, vel reprehensis
Abbreviated transcription (Latin):
dicentis adiudeos. meretrices &
publicani. precedent uos in regno
caelorum: Quid enĩ aduersũ.
clementiȩ ueritatis: quid inimicũ
fidei xp̃iane: si meretrix relicta
fornicatione. in castũ coniugium
commutetur. s̃ Et quid tam in con¬
gruum & alienũ a fide proph&ȩ.
quã si non creder& omnia pecca¬
ta inpudicae dimissa esse. in me¬
lius comutatae :: Itaq cũ me¬
retricem proph&a fecit uxorem.
& aduitã corrigendã mulieri
con sultũ est. et figurȩ sacram̃¬
tum. dequo mox loqueremur
ex pressũ. Sed quis non uide¬
at in hoc facto. quid potius ma¬
nicheorũ offendat errorem:
Scilic& quia solent dare operam
meretrices. ne grauidȩ fiant.
Pro inde istis fornicaria magis per¬
manens placebat. ut dm̃ ipsorũ
non ligar&. quã unius uiri facta
ipsius fidelis et scãe scripturę tes¬
timonio redarguitur: quã petulan¬
tibus et nugatibus fausti conuicus.
Illa enĩ de illo et quid boni prius ha¬

Expanded text:
dicentis ad Judaeos: Meretrices et dicentis ad Judaeos: Meretrices et publicani praecedent vos in regno coelorum . Quid enim adversum clementiae veritatis, quid inimicum fidei christianae, si meretrix relicta fornicatione, in castum conjugium commutetur? Et quid tam incongruum et alienum a fide Prophetae, quam si non crederet omnia peccata impudicae dimissa esse in melius commutatae? Itaque cum meretricem Propheta fecit uxorem, et ad vitam corrigendam mulieri consultum est, et figurae sacramentum, de quo mox loquemur, expressum. Sed quis non videat in hoc facto quid potius Manichaeorum offendat errorem? Scilicet, quia solent dare operam meretrices ne gravidae fiant. Proinde istis fornicaria magis permanens placebat ut deum ipsorum non ligaret, quam unius viri facta ipsius fidelis et sanctae Scripturae testimonio redarguitur, quam petulantibus et nugacibus Fausti conuiciis? illa enim de illo et quid boni prius ha
Abbreviated transcription (Latin):
sen idoli fabricatores & adorato¬
res gladio prostrauisse : cum
& in eius uerbis satis appareat.
Ita huius modi peccato eum ue¬
niam deprecatũ. ut nisi impe¬
trar& deleri se uellet de libro
di.⁊ Et quid simile: ignotus
homo palma percussus : et ds̃
ex aegipti seruitute liberans.
ꝑdiuisũ mare traiciens. fluc¬
tibus persequentes in imicos ope¬
riens. idolo sibi prȩlato derelic¬
tus atq: contemptus .  Si aut̃
poenas ipsas comparemus. quid
simile ferro interimi. et a feris tru¬
cidari atq laniari:: Quando qui¬
dem udices. publicis legibus serui¬
entes. maioris criminis reos. bestiis
subrigi quam gladio percuti iu.¬
bent.⁊ Restat in maledicis et
sacrilegis reprehensionibus fausti
quibus nunc respondebo: quod lo¬
cutus dñs ad oseae prophetã dixit.
accipe tibi uxorẽ fornicariam
et fac filios defornicaria. ⁊ Inqua
scriptura sic ex caecatũ est in mun¬
dum coreorum. ut nec apertissi
uerba euangelica intellegant dñi.

Expanded text:
sen idoli fabricatores et adoratosen idoli fabricatores et adoratores gladio prostrauisse, cum et in eius uerbis satis adpareat ita huiusmodi peccato eum ueniam deprecatum, ut nisi inpetraret, deleri se uellet de libro dei? et quid simile ignotus homo palma percussus et deus ex Aegypti seruitute liberans per diuisum mare traiciens, fluctibus persequentes inimicos operiens, idolo sibi praelato derelictus atque contemptus ? si autem poenas ipsas conparemus. quid simile ferro interimi et a feris trucidari atque laniari? quandoquidem iudices publicis legibus seruientes maioris criminis reos bestiis subrigi quam gladio percuti iubent. sacrilegis reprehensionibus Fausti, quibus nunc respondeo, quod locutus Dominus ad Osee prophetam dixit: Accipe tibi uxorem fornicariam, et fac filios de fornicaria . In qua Scriptura sic excaecatum est immundum cor eorum, ut nec apertissima verba evangelica intelligant Domini
Abbreviated transcription (Latin):
finiendam. in ȩternũ consuleretur:
Utrum illa uerasit aut conficta
narratio. nihil mea nunc interẽ.
Certe enĩ manichei. aquibus illę̧
scripture quas canon ecclesiasti¬
cus respuit. tamquã uerae att
sincerȩ acceptantur. saltim hinc
coguntur fateri uirtutem illam
patientiae quã doc& dñs dicens.
siquis te percusserit in maxillam
tuã dexterã. prebe illi & sinistrã :
posse esse in praeparatione cordis.
etiam si non exhibeatur gestu cor¬
poris. & ex pressione uerborum.⁊
Quando quiđẽ a postolus palma
percussus. potius dm̃ rogauit ut
iniurioso homini infuturo saecu¬
lo parceretur. In prȩsenti autẽ
illa in iuria non inulta relinque¬
retur. quã uel prȩbuit ferienti
alterã partem. aut ut iterũ feri¬
r& ammonuit.  Tenebat certe
interius dilectionis affectũ. et
exterius requirebat correctionis
exemplum. Siue hoc uerũ sit.
siue confictũ : curnolunt cre¬
dere talianimo famulũ dĩ moy¬

Expanded text:
finiendam in aeternum consuleretur. finiendam in aeternum consuleretur. utrum illa uera sit aut conficta narratio, nihil mea nunc interest. certe enim Manichaei, a quibus illae scripturae, quas canon ecclesiasticus respuit, tamquam uerae atque sincerae acceptantur, saltem hinc coguntur fateri uirtutem illam patientiae, quam docet dominus dicens: si quis te percusserit in maxillam tuam dexteram, praebe illi et sinistram, posse esse in praeparatione cordis, etiamsi non exhibeatur gestu corporis et expressione uerborum, quandoquidem apostolus palma percussus potius deum rogauit. ut iniurioso homini in futuro saeculo parceretur, in praesenti autem illa iniuria non inulta relinqueretur, quam uel praebuit ferienti alteram partem aut ut iterum feriret admonuit. tenebat certe interius dilectionis adfectum et exterius requirebat correctionis exemplum. siue hoc uerum sit siue confictum, cur nolunt credere tali animo famulum dei Moy
Abbreviated transcription (Latin):
si scĩ et docti homines qui tune in
hac uita erant. et examinare ta¬
lia poterant. & eos uera locutos
esse cognoscerent. Ibi tamen le¬
gunt a postolũ thom̃a. cum ess&
in quodam nuptiarũ conuiuio.
peregrinus & prorsus in cognitus.
a quodam ministro palma percus¬
sum. in precatũ fuisse homini con¬
tinuam saeuamq: uindictam.
Nam cum egressus fuiss& ad fontẽ.
unde aquã conuiuantibus minis¬
traret. eum leo in ruens in teremit.
manumq eius qua caput aposto¬
li leui ictu percusserat. acorpore
auulsam. secundũ uerbum eius¬
dem apostoli id optantis atq. in¬
precantis. canis intulit mensis. in
quibus ipse discum bebat aposto¬
lus : Quid hoc uideri crudeli¬
us potest. Uerum quia ibi nisi
tamen fallor hoc &iam scriptũ ẽ.
quod ei ueniã insaeculo futuro
petiuerit. facta ẽ conpensatio
beneficii maioris. ut et a postolus
quã carus dõ esset. ꝑ hunc timo¬
rem commendar&ur ignotis. &
illi post hanc uitam quandoq

Expanded text:
si sancti et docti homines, qui tunc in si sancti et docti homines, qui tunc in hac uita erant et examinare talia poterant, eos uera locutos esse cognoscerent. ibi tamen legunt apostolum Thomam, cum esset in quodam nuptiarum conuiuio peregrinus et prorsus incognitus, a quodam ministro palma percussum inprecatum fuisse homini continuam saeuamque uindictam. nam cum egressus fuisset ad fontem, unde aquam conuiuantibus ministraret, eum leo inruens interemit manumque eius, qua caput apostoli leui ictu percusserat. a corpore auulsam secundum uerbum eiusdem apostoli id optantis atque inprecantis canis intulit mensis, in quibus ipse discumbebat apostolus. quid hoc uideri crudelius potest? uerum quia ibi, nisi tamen fallor, hoc etiam scriptum est, quod ei ueniam in saeculo futuro petiuerit, facta est conpensatio beneficii maioris, ut et apostolus, quam carus deo esset, per hunc timorem commendaretur ignotis et illi post hanc uitam quandoque
Abbreviated transcription (Latin):
alto & secreto iudicio feriendos
uoluisset inferri. et in praesenti
salubriter terruit. et discipli
inposterum¬
nam sanxit.⁊ Nam eũ nulla
crudelitate sed magna dilectio¬
ne fecisse quod fecit. quis non
in uerbis eius agnoscat : orantis
pro peccato eorũ & dicentis. si
dimittis illis peccatũ dimitte.
sin aũ. deleme delibro tuo.⁊
Conparans ergo unus quisq pie pru¬
dens illam caedẽ & hanc precem.
uid& profecto a pertissime quan¬
tum malũ sit animȩ. persimula¬
cra daemonũ fornicari. quando
sic saeuit qui sic amat. ⁊ Sic pla¬
ne et apostolus non crudeliter.
sed amabiliter tradidit hominẽ
satanȩ in interitũ carnis. ut sp̃s
saluus sit indie dñi iħu. tradidit¬
& alios ut discerent non blasphema¬
re ⁊ Legunt scripturas a pochrs¬
fas manichei anescio aquibus sutori¬
bus fabularũ. sub apostolorũ nomi¬
ne scriptas. ⁊ Quae suorũ scripto¬
rum temporibus in aucto ritatem
scẽ ecclesiae recipi mererentur.

Expanded text:
alto et secreto iudicio feriendos alto et secreto iudicio feriendos uoluisset inferri, et in praesenti salubriter terruit et disciplinam in posterum sanxit? nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non in uerbis eius agnoscat orantis pro peccato eorum et dicentis: si dimittis illis peccatum, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo? conparans ergo unusquisque pie prudens illam caedem et hanc precem uidet profecto apertissime, uidet, quantum malum sit animae per simulacra daemonum fornicari, quando sic saeuit, qui sic amat. sic plane et apostolus non crudeliter, sed amabiliter tradidit hominem satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus sit in die domini Iesu. tradidit et alios, ut discerent non blasphemare. legunt scripturas apocryphas Manichaei a nescio quibus sutoribus fabularum sub apostolorum nomine scriptas: quae suorum scriptorum temporibus in auctoritatem sanctae ecclesiae recipi mererentur,