comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oportet ut nõ otio torpeant.⁊ nõ detractionib ⁊obscenis cõ¬
fabulationib ĩcũbant: s aut psalmoꝵ modulationibꝰ. uut
diuinis lectionib. aut certe manirũ oꝑationib ĩsistant. ho
Cottidie qͦ ad collationẽ siml ueniãt. ubi de dĩ seruitio et
de cõmuni ꝓfectu tͣctent: ⁊ ꝓ admissis sibi ĩuicẽ ueniã pos¬
tulent. Si aũ unꝰ solũmͦ fuerit solitariꝰ: ip̃e etiã cottidie
collationẽ secũ habeat. Sedeat qͥdem cortidie ĩ tribunali
mentis sue: ⁊statuat se añ faciẽ suã. atq ita ĩ corde suo cõ¬
sticuto iudicio adsit accusagͥx eiꝰ cogitatio. testis cõscĩa: car¬
infertimor: deinde sangiis aĩe conficentis ꝑ lacͥmas ꝓflu¬

Expanded text:
oportet ut non otio torpeant, non detractionibus et obscenis confabulationibus incumbant, sed aut psalmorum modulationibus, aut divinis lectionibus, aut certe manuum operationibus insistant, horQuotidie quoque ad collationem simul veniant, ubi de Dei servitio et de communi profectu tractent, et pro admissis sibi invicem veniam postulent. Si autem unus solummodo fuerit solitarius, ipse etiam quotidie collationem secum habeat. Sedeat quidem quotidie in tribunali mentis suae, et statuat se ante faciem suam, atque ita in corde suo constituto judicio adsit accusatrix ejus cogitatio, testis conscientia, carnifex timor: deinde sanguis animae confitentis per lacrymas proflu
Abbreviated transcription (Latin):
si tm̃ mͦ nõ ledaseũ qͥde lesit: aũtis de tñ ab eo nec libẽt᷑
eũ uides: manet sñ dubio uulnꝰ inpectore.⁊ dolor auges¬
cit ĩ corde. Nũqͥdtu ita uis tibi ꝓpitiũ fieri dm̃. ut nõ qui¬
dem te ledat. auertat se tñ ate. et peccatoꝵ tuoꝵ memoriaui
toꝵ ueniã poscis. talẽ de eribere debes his qui deliquer̃t in
te.Sicut et sapientiũ qͥdã dic̃. homo homini seruat iram:
et a dõ querit medelam: Et si homo erga hominẽ non
co enĩ & confundoe ultra ꝓced̾e̾. Sed quid ꝓdĩt iterũ ta¬
cere ⁊icũ ab ipsis mandatis. xp̃i qͥb ĩpugnamꝰ etiã silentẽ¬

Expanded text:
modo non laedas eum qui te laesit, avertis te tamen ab eo, nec libenter eum vides, manet sine dubio vulnus in pectore, et dolor augescit in corde. Nunquid tu ita vis propitium tibi fieri Deum, ut non quidem te laedat, avertat se tamen abs te, et peccatorum tuorum memoriam  cum peccatorum veriam poscis, talem te exhibere debes his qui deliquerunt in te, sicut et sapientium quidam dixit: Homo homini servat iram, et a Deo quaerit medelam . Et si homo erga hominem non co enim et confundor ultra procedere. Sed quid iterum tacere proderit, cum ab ipsis mandatis Christi, quae impugnamus, silente
Abbreviated transcription (Latin):
ualde dura. o nimis dolenda : hoc ẽ om̃i ĩtentione stu¬
diũ laboris inpendẽ. et fructũ nõ reciꝑe post laborem.
Qͥd enĩ ꝓdest ieninare & uigilare:⁊ ⁊ mores nõ coerigẽ:
Sic est quomodo si aliqͥs extra uineã aut circa uineã
exstirpet ⁊ excolat: et ip̃am uineã desertã atq ĩcultã
relinquat. ita ut spinas ⁊ tͥbulos germinet. Aut qͥd
prodest afflictio corꝑalis:⁊ si lingue neqͥciis ⁊ obtrec¬
tationib polluam᷑. cũ apłs dicat: Siquis putat se re¬
ligiosum eẽ nõ refrenans linguã suã s seducens cor
suum: huiꝰ uana ẽ religio. Nonne opꝰ nr̃m ueld̃ fu¬
digie᷑: Nnẽ sr ust̾ nob̾ de corporis cruce. ⁊ pectoris afflic¬
daoue biandimur. si extĩor homo ñr hoc ^ coeptis nr̃m sc̃is sa¬
borib erercet᷑. o ĩtior apassionib hoc est a decͣctione. abila¬
et ab indignatione. & ab ẏpocrisi. ⁊ cet̾is husmodi uicis

Expanded text:
valde dura et nimis dolenda, hoc est omni intentione stuvalde dura et nimis dolenda, hoc est omni intentione studium laboris impendere, et fructum non recipere post laborem. Quid enim prodest jejunare et vigilare, et mores non corrigere? Sic est quomodo si aliquis extra vineam aut circa vineam exstirpet et excolat, et vineam ipsam desertam ac incultam relinquat, ita ut spinas et tribulos germinet. Aut quid prodest afflictio corporalis, si linguae nequitiis et obtrectationibus polluamur, cum apostolus dicat: Si quis putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio . Nonne omne er frustra nobis de corporis cruce et pectoris afflictione blandimur, si exterior homo noster, hoc est corpus nostrum, sanctis laboribus exercetur, et interior a passionibus, hoc est, a detractione, ab ira, ab indignatione, ab hypocrisi et caeteris hujusmodi vitiis
Abbreviated transcription (Latin):
hec enĩ turris nõ ex lapidib cõstruit᷑: s ex uͥtutib anime.
Nam t̾rene opes: plurimũ ad edificandũ ĩpediũt. Diffi
sue: suaue ei uidet᷑ ac leue. Istiusmodi solitariꝰ: a ꝓpͥis uul
autẽ si cupimꝰ militare dño : illi soli seruiamꝰ. ⁊ t̾renas opes
postponamꝰ. Peculiarit̾ aũ ad ꝓfessionẽ m̃ami ꝑtinet. tu¬
chil honoris ui hac uita reqͥrere. s honores fugẽre: ⁊ ad
eterne remuu̾ationis ꝓmissa aĩumn p̃parare : de subiecti
one atq abiectione gaud̾e : uoluntariã pauꝑtatẽ ãplec¬
ti. i ⁊ nõ solũ facultates. s etiã ipsas cupitates de cordi¬
bus nr̃is eradicare: qͥa nichil ꝓdest nõ hab̾ẽ diuitias. cuo
uoluntas appetit habere eas. Nõ eiũ tantũ habere debemiꝰ
quantũ cupiditas cõcupiscit: s qͣntũ necessiras poscit.
habendi enĩ amor. nisi ad ĩtegrũ resecet᷑: ardentior ĩpar¬
uis. ⁊ plus torquet᷑ in minimis. Est autẽ & alia causa

Expanded text:
Haec turris non ex lapidibus construitur, sed ex virtutibus animae: nam terrenae opes plurimum ad aedificandum impediunt. CAPUT suae, suave ei videtur ac leve. Istiusmodi solitarius a propriis autem si cupimus militare Deo, illi soli serviamus, et terrenas opes postponamus. Peculiariter autem ad professionem nostram pertinet, nihil honoris in hac vita requirere, sed honores fugere, et ad aeternae remunerationis promissa animum praeparare, suabjectione gaudere, voluntariam paupertatem amplecti, et non solum facultates, sed etiam ipsas cupiditates de cordibus nostris eradicare; quia nihil prodest non habere divitias, cui voluntas suppetit habendi eas. Non enim tantum habere debemus, quantum cupiditas concupiscit, sed quantum necessitas poscit. Habendi enim amor, nisi ad integrum resecetur, ardentior est in parvis et plus torquetur in minimis. Est autem et alia causa
Abbreviated transcription (Latin):
in habitatione silentiũ sit. & ĩ habitatorib uitioꝵ sit ti unlꝰ¬
tus  cõluctatio passionũ: Si exteriora nr̃a serenitas teneat:
et ĩteriora tẽpestas : Nõ idõ ad solitariã uitã uenunꝰ: ut re¬
bꝰ om̃ib habundantes. om̃i qͥete fruerem᷑. Nõutiꝙadreqͥẽ
nec ad securitatẽ. s ad prignani huc uenimꝰ. ad agonẽ ꝓcessi¬
nuis: ad erercenda cũ uitiis bella ꝓperauimꝰ. Nicia enĩ ur̃a
hostes nr̃i st̃. Caueamꝰ autẽ ne ũquam cũ eis habeamꝰ fedꝰ
Necessaria nobis est ꝓuigil eura ĩ defessaq custodia: qr hostes

Expanded text:
in habitatione silentium sit, et in habitatoribus vitiorum sit tumultus, et conluctatio passionum, si exteriora nostra serenitas teneat, et interiora tempestas? Non ideo ad solitariam vitam venimus, ut rebus omnibus abundantes omni quiete frueremur. Non utique ad requiem nec ad securitatem, sed ad pugnam huc venimus, ad agonem processimus, ad exercenda cum vitiis bella properavimus. Vitia enim nostra hostes nostri sunt. Caveamus autem ne unquam cum eis habeamus foedus. Necessari
Abbreviated transcription (Latin):
mandata dĩ ĩ hoc capitulo ĩserere: id̾o breuiter succuiteq ea
cõmemoraiuioiꝰ : que nos ad amorẽ dĩ possint excitare. Scien
ca ⁊ apłica mandata diligentissime scrutari. & fidelissime ob-¬
seruare ⁊ obedire debemus. Id̾̃oq studeamꝰ dm̃ ex toto corde
diligere. ⁊ mandata eiꝰ scrutari. ⁊ sẽꝑ añ oclõs mentis hab̾e

Expanded text:
Dei in hoc capitulo inserere, sed breviter succincteque ea commemoravimus quae nos ad amorem Dei possint excitare. Sciendprophetica et apostolica mandata diligentissime scrutari, et fidelissime observare, et obedire eis debemus. Ideoque studeamus Deum ex toto corde diligere, et mandata ejus scrutari,
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ in flore illi ostendat. et tandẽ uł ferarũ incursio. uel
uastitas gͣnͣdinis. spẽ om̃em ei in cõsũmatione subducat:
Idõq om̃is ꝓspitas om̃isq laboris felicitas: in fine cõsistit. Ne
ergo nimia securitate soluamur: adducat᷑ illa dñi sententi.
ad mediũ de qͣ dicit᷑. Utinã calidꝰ esses. an frigidus. Nc̃
autẽ qr cepidus es: incipiã te euomiẽ ex ore meo. Ac si di¬
catur. Melius tͥ fuerat inscłõ remansisse frigidũ: quã
in solitaria uita esse tepidũ. Nẽ aũ qr de scło recessist ⁊
feruorẽ spiritalẽ ꝑ negligentiam apprehend̾e noluist. te¬
pidus effectus es: uir iterũ recipiendꝰ ex ore dñi euomeris.

Expanded text:
re ostendat, et vel ferarum incursio, vel vastitas grandinis, spem omnem in consummatione subducat? Ideoque omnis prosperitas, omnis labor felicitatis in fine consistit. Ne ergo nimia securitate solvamur, adducatur illa Domini sententia in medium, de qua dicitur: Utinam calidus esses, aut frigidus! nunc autem quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo . Ac si dicatur: Melius tibi fuerat in saeculo remansisse frigidum, quam in solitaria vita esse tepidum. Nunc autem quia de saeculo recessisti, et fervorem spiritualem prae negligentia apprehendere noluisti, tepidu
Abbreviated transcription (Latin):
in ultimo pontis spacio uenerit. si paululũ titubau̾it: ca¬
sum quẽ ĩ medio pontis spacio timebat ĩcurre̾ poterit. Sic
nos etiã si magna pars uite istiꝰ ꝓsꝑe uideat᷑ iam esse t̾sacta:
nõ idõ fiduciam p̃sumamꝰ. cũ ad huc ꝑicli pars extrenia ini

Expanded text:
in ultimo pontis spatio venerit, et si paululum titubaverit, cain ultimo pontis spatio venerit, et si paululum titubaverit, casum quem in medio pontis timebat, incurrere poterit. Sic nos etiamsi magna pars vitae istius prospere videatur jam fuisse transacta, non ideo fiduciam praesumamus, cum adhuc periculi pars extr
Abbreviated transcription (Latin):
fiant ercrema nr̃a peioea pͥorib  ꝓpt̾ nõ solũ nos a capita¬
hbe eminib caueamꝰ. s etiã ip̃as paruas negligentias corti¬
die quasi uenenũ diaboli respuamꝰ. Sic̃ eñi per miniciss¬
mas rimulas ĩ sentina nauis guite cõcurrunt: ꝙ sic ⁊ mi¬
nuta peccata cottidie ĩ aiãs nr̃as cõfluunt. Et sic̃ nauis
postea quã pelagi fluctib euaserit. si ĩ porti sentinata
nõ fuerit. ⁊ de minutissimis guitis implet᷑⁊ iñgit᷑: ita
et solitariꝰ deuictis ⁊ suꝑatis mundi huiꝰ criminib qͣsi ꝑi¬
culosis fluctib. cũ ad portũ solitudinis uenĩt. si repenti¬
na & minuta peccata de aĩe sue sentina exaurire neg¬
lexerit: in ip̃o quietis portu naufragii discrimen ĩcur¬
rit. S dicit aliquis. Quomͦ potest anima sentinare : Utiq
oeando. uigilando. leiunando. abstinendo. ip̃a peccata
amore uel odio dignꝰ sit: s om̃ia in fut᷑o reseruant᷑ incerta.

Expanded text:
olum nobis a capitalibus criminibus caveamus, sed etiam ipsas parvas negligentias quotidie quasi venenum diaboli respuamus. Sicut enim per minutissimas rimulas in sentinam navis guttae concurrunt, sic et minuta peccata quotidie in animas nostras confluunt. Et sicut navis posteaquam de fluctibus pelagi evasit, si in portu exsentinata non fuerit, de minutissimis guttis impletur et mergitur; ita et solitarius, devictis et superatis mundi hujus criminibus, quasi periculosis fluctibus, cum ad portum solitudinis venerit, si repentina et minuta peccata de animae suae sentina exhaurire neglexerit, in ipso quietis portu naufragii discrimen incurrit. Sed dicit aliquis: Quomodo potest anima exsentinari? Utique orando, vigilando, jejunando, abstinendo, ipsa peccata amore an odio dignus sit, sed omnia in futuro reservantur incerta.
Abbreviated transcription (Latin):
dicatur ei. Ecce lex sub qͣ militare us: si potes obseruare
ingredere: si uͦ nõ potes. liber discede. Si ad huc stecerit:
legitur ei hec regła sedulout sciat ad qd ĩgrediture⁊ ꝓbetur
m omm̃i pacientia. Et si habita secũ deliberatione ꝓmiserit
se omĩa eustodire: t unc blande lemt̾q suscipiatur ad destina¬
tũ ꝓpositũ:⁊ sciens se lege regłe cõstitutũ. qd̾ ei exilla die ũ
liceat egredi ex ip̃a retrusioue: nec collũ excucere de subui¬
go regłe quã sub tã morosa deliberatione licuit ei excusare
aut susciꝑs. Suscipiendꝰ aũ ĩ oratorio corã ep̃o ⁊ õi clero pro¬
mittat uerbis tantũ de stabilitate sua ł cõuersione moꝵ su¬
oꝵ corã dõ & scĩs eiꝰ. ut si aliqͣndo qd̾ absit aliter fecerit: a

Expanded text:
dicatur ei: Ecce lex sub qua militare vis, si potes servare, dicatur ei: Ecce lex sub qua militare vis, si potes servare, ingredere; si vero non potes, liber discede. Si adhuc steterit, legatur ei haec Regula sedule, ut sciat ad quod ingreditur, et probetur in omni patientia. Et si habita secum deliberatione promiserit se omnia custodire, tunc blande leniterque suscipiatur ad destinatum propositum, sciens se lege Regulae constitutum, quod ei ex illa die non liceat egredi ex ipsa retrusione; nec collum excutere de sub jugo Regulae, quam sub tam morosa deliberatione licuit ei excusare aut suscipere. Suscipiendus autem in oratorio coram episcopo et omni clero promittat verbis tantum de stabilitate sua, et conversione morum suorum, coram Deo et sanctis ejus; ut si aliquando, q
Abbreviated transcription (Latin):
monasterii ĩqͦ idẽ fr̃ educatꝰ fuerit: nichil om̃ino de hac fi
at. ꝓhibendũ ẽ etiã. ut ulło alio loco hoc religionis ꝓpositũ
a qrioquã assumatur: nisi ĩ cenobioꝵ ꝯgregationibus tan¬
tum. In uillis aũ aut ĩ cãpestribꝰ ecclesus. siue ĩ aliis qͥbꝰ lib
locis nlłatenꝰ p̃sumat᷑ assumere : nisi forte qͥs more autiquo¬
monasterii licentiã rei retrudendi cõcesserit: unũ annũ ha¬
tum ĩ eccłam ñ exeat: qͣtenꝰ ĩ ip̃o eiꝰ ꝓbetur uoluntas uel
stabilitas. Si aũ ĩ eodẽ monasterio aut circũuicinis monas¬
teriis solitariꝰ est: ꝓbatꝰ aliqͥs ei deputet᷑ ad ꝓbaudũ. Si uͦ so¬
litariꝰ ibidẽ minime reperit᷑. deputet᷑ ei senior talis qͥ aptꝰ
sit ad lucrandas animas. qͥ suꝑ eũ om̃ino curiose ĩtendat:
et sollicitꝰ sit. si reuera dm̃ q̃rit. si sollicitꝰ ẽ ad opꝰ dĩ. ad

Expanded text:
monasterii, in quo idem frater educatus fuerit, nihil omnino de hac re monasterii, in quo idem frater educatus fuerit, nihil omnino de hac re fiat. Prohibendum est etiam ut in nullo alio loco hoc religionis propositum a quoquam assumatur, nisi in coenobiorum congregationibus tantum. In villis autem aut in campestribus ecclesiis, sive in aliis quibuslibet locis nullatenus praesumatur assumere, nisi forte quis more antiquomonasterii licentiam ei retrudendi concesserit, unum annum hatum in ecclesiam, non exeat; quatenus in ipso ejus probetur voluntas vel stabilitas. Si autem in eodem monasterio, aut in circumvicinis monasterii solitarius est, probatus aliquis ei deputetur ad probandum. Si vero solitarius ibidem minime reperitur, deputetur ei senior talis qui aptus sit ad lucrandas animas, qui super eum omnino curiose intendat, et sollicitus sit si revera Deum quaerit, si sollicitus est ad opus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
maloꝵ ue homiũ minime habemꝰ. nisi eos ꝓbauerimus:
nouit̾ uenientẽ quẽq ad d̾i seruicium: oportet prius per¬
multa experimenta ꝓbare. & postea recipere. ne forte qͥs
simulata mente ac fallaci animo ad hanc solitariã uitam
presumat acced̾e̾. Ergo oportet de p̃terita eiꝰ uita & cõu̾sati¬
one inquirere : si est moribꝰ tẽꝑatꝰ. si uita castꝰ. si sobriꝰ. si
patiens. si humilis. si obediens. si affabilis. si ĩ lege dñi ĩstr¬
tus. si ĩ ip̃a ĩstructione cautꝰ. Cũ gͦ his singłis alusq erpe¬
rimentis fuerit ꝓbatꝰ⁊ si ꝑseuerauerit pulsaus. ⁊ illatas sibi
inuirias. & dificultates ĩgressus. post quatuor aut quinq
dies uisus fuerit patienter ferre. ⁊ ꝑsistere affectu peticionĩ
sue: annuat᷑ ei siue ab ep̃o. siue ab alb̃e suo ĩgressus. Si sicen¬
cia autẽ ⁊ cõsensu ep̃i. aut albis ꝓprii. atq õium frm̃ eiusdẽ

Expanded text:
malorumve hominum minime habemus, nisi eos probaverimus, malorumve hominum minime habemus, nisi eos probaverimus, noviter venientem quemque ad Dei servitium, oportet per multa prius experimenta probare, et postea recipere, ne forte quis simulata mente ac fallaci animo ad hanc solitariam vitam praesumat accedere. Ergo oportet de praeterita ejus vita et conversatione inquirere, si est moribus temperatus, si vita castus, si sobrius, si sapiens, si humilis, si obediens, si affabilis, si in lege Domini instructus, si in ipsa instructione cautus. Cum ergo his singulis aliisque experimentis fuerit probatus, si perseveraverit pulsans; et illatas sibi injurias, et difficultatem ingressus, post quatuor aut quinque dies visus fuerit patienter portare et persistere affectu petitionis suae, annuatur ei sive ab episcopo, sive ab abbate suo, ingressus. Sine licentia autem et consensu
Abbreviated transcription (Latin):
sua. Cũ aũ qͥeuerit ꝙ marime ĩ solitudine: tunc delictasua
cõspiciet. hic eiuident̾ ostendit᷑: quantũ emolim̃ĩtũ prestat
unta solitaria. Est enĩ stadiũ quodd̃a ad em̃dationem moꝵ:¬
uitãq formandã. Qͥ enĩ ĩ solitudine hoc ẽ in retrusione se¬
det. atͥb bellis cripit᷑. idẽ. auditꝰ. locutioĩs. ⁊ iusus. Et
unã ecõtͣ tantũmͦ habebit pugnã: id ẽ cogitationẽ cord̾
Ita ergo ⁊ nos ꝓpt̾ peccata nr̃a redigamꝰ nos metip̃os
in carcere recrusionis: ut ꝑ uoluntariã m̃tis nr̃e
uicdictã. fut᷑as a nobis penas exclud̾e mereamuꝵ.
Qia gͥ ut ait apłs si nos metip̃os diuidicamꝰ ĩ hoc scło¬
endoꝵ fratrũm ad retrusioneo.neceo.
eũ uenientes pie misericorditq̃ recipit. Idcirco
enim om̃s uocat & recipit: qr ip̃e nouit qͥ sint eius
et nõ est ei opꝰ ut qͥs testimoniũ ꝑhibeat de homine:
Ipse enim scit quid est inhoĩe. Nos uero qui noticiã bonoꝵ

Expanded text:
solitudine, tunc delicta sua conspicit. Hic evidenter ostenditur quantum emolumentum praestat vita solitaria. Est enim stadium quoddam ad emendationem morum formandam. Qui enim in solitudine, hoc est in retrusione, sedet, a tribus bellis eripitur, id est, auditus, locutionis, et visus; et contra unum tantummodo habebit pugnam, id est, cogitationem cordis. Ita ergo et nos propter peccata nostra redigamus nosmetipsos in carcerem retrusionis, ut per voluntariam mentis nostrae vindictam futuras a nobis poenas excludere mereamur. Quia igitur, ut ait Aposendorum fratrum ad retrusionem. Dominuomnesque ad se venientes pie misericorditerque recipit. Idcirco enim omnes vocat et recipit, quia ipse novit qui sunt ejus, et non est opus ei ut quis testimonium perhibeat de homine: ipse enim scit quid est in homine. Nos vero qui notitiam bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
amas me: Qͥ cũ se amare ꝓtinus respõdisset: audiuit. Si di¬
ligit᷑ me pasce oues meas. Si gͦ testimoniũ dilectionis est ca
pastionis: qͥs qͥs uͥtutib pollens. gregẽ dĩ rennuit pasce̾: pas¬
torẽ sũmũ cõuincit᷑ nõ amare. Si curã ꝓximi sic̃ nr̃i gerimꝰ.:
quasi utrũq pedẽ ꝑ caltiam̃tũ muninius. Quero sua cogi¬
taus. utilitatẽ ꝓximoꝵ negligit: quasi uniꝰ pedis calciam̃tũ
cũ de dedecore amittit. Sunt etiã nõulli qui ex sola humi¬
litate aluis p̃eesse refugiunt: ne his quos suꝑiores sibi es¬
timant p̃ferant᷑. Quoꝵ ꝓfecto humilitas. si ceteris qͦ uͥtuti¬
bus cingit᷑. tc̃ ante ocłos dĩ ueraxest: cũ ad respõdendũ
hoc qd̃ utilit̾ subire p̃cipit᷑ ꝑtinax nõ est. Neq enĩ uere

Expanded text:
tinus respondisset, audivit: Si diligis me, pasce oves meas . Si ergo testimonium dilectionis est cura pastionis, quisquis virtutibus pollens gregem Dei renuit pascere, pastorem summum convincitur non amare. Si curam proximi sicut nostri gerimus, quasi utrumque pedem per calceamenta munimus. Qui vero suam cogitans, utilitatem proximarum negligit, quasi unius pedis calceamentum cum dedecore amittit. Sunt etiam nonnulli qui ex sola humilitate aliis praeesse refugiunt, ne his quos superiores sibi aestimant praeferantur: quorum profecto humilitas, si caeteris quoque virtutibus cingitur, tunc ante oculos Dei vera est, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire praecipitur pertinax non es
Abbreviated transcription (Latin):
prodesse posset secretũ requirit suũ ⁊ qͣndo ip̃e sũmi pat̾s
uiugenitꝰ ut młtis ꝓdesset. de sinu patris egressus es ł
ad publicũ nostrũ: Deniq ip̃a ueritas discipłis ĩ euãgelio dicit.
Non potest ciuitas abscõdi suꝑ mõtẽ posita. Et uerũ. Nemo
accendit luc̾nã suã ⁊ ponit eã sub modio s suꝑ candelabrũ.

Expanded text:
enitesceret, secretum praeponit suum, quando ipse summi Patris Unigenitus, ut multis prodesset, de sinu Patris egressus est ad publicum nostrum? Denique ipsa Veritas discipulis in Evangelio dicit: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Et iterum: Nemo accendit lucernam et ponit eam sub m
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃um qui ĩ celis est. hinc paulꝰ apłs ait. In om̃ib enim¬
teip̃m p̃be exẽplũ bonoꝵ oꝑũ. ĩ u̾bo. ĩ cõuersatione. ĩ cari¬
tate. ĩ fide. in castitate. ⁊ ceteta. Hinc etiã g̃goriꝰ doctor
egregiꝰ in expositione ihedechielis dic̃. Qͥsqͥs in occultobe-¬
ne uuit. s alieno ꝓfectui minime ꝓfic̃ carbo ẽ. Qͥ uͦ in¬
imitatione scĩtatis positꝰ lum̃ ex se rectitudiuus młtis de¬
monstrat. lampas est. qr & s̃ ard et aliis lucet. It̾e ip̃e. Q enĩ
inqͥd uitã suã aliis scire refugiunt: sibimetip̃is accensi sunt.
sed aliis l̃ exẽplo luminis nõ st̃. hi aũ qͥ exẽpla uͥtutũ p̃rogãt

Expanded text:
vestrum, qui in coelis estvestrum, qui in coelis estin charitate, in fide, in castitate, etc. . Hinc etiam Gregorius doctor egregius in expositione Ezechielis dicit: Quisquis igitur in occulto bene vivit, sed alieno provectui minime proficit, carbo est. Qui veimitatione sanctitatis positus lumen ex se rectitudinis multis demonstrat, lampas est, quia et sibi ardet et aliis lucet. Item ipse: Qui enim, inquit, vitam suam ab aliis sciri refugiunt, sibimetipsis accensi sunt, sed aliis in exemplum luminis non sunt. Hi autem qui exempla virtutum praerogant,
Abbreviated transcription (Latin):
res eoꝵ sunt. Qppt̾ nos qͥ solitariã uitã expetimꝰ: semꝑ
ea q̃ ad edificationẽ ꝑtinent ag̾ẽ studeamus. Uideamus
autẽ ne uicia nr̃a alioꝵ uͥtutib noceant: ne alioꝵ feruo¬
rem. tepor nr̃ debilitet: ne alioꝵ patientiã. nr̃a cõmacu¬
let iracundia : ne alioꝵ humilitatẽ. suꝑbia nr̃a depͣuet:
ne alioꝵ sanitatẽ infirmitas nr̃a corrũpat: ne aliorũ
pulcritudinẽ feditas nr̃a cõtaminet . ne alioꝵ ardentes
extinguamꝰ lãpides: ne qđ absit simł cũ facius uͥgini¬
bus a regno di excludam. S tales nos eꝯtra exibeamus:
quatenꝰ nr̃a humilitas alioꝵ ꝯfundat suꝑbiã: nr̃a pa¬
tientia ꝓximoꝵ exinguat iracundiã. nr̃a obedientia pigͥ¬
ciam alioꝵ. tacite ĩcrepetͥ noster feruor alioꝵ teporem
excitet. Gales ĩ suꝑnos exibeamꝰ ut ĩ cunctis ĩ exẽplo lumi¬
nis fimꝰ. Uñ dñs p̃cipit dicens. Sic luceat lux ur̃a corã
hominib: ut uideant ur̃a bona oꝑa. ꝙ glorificent patrẽ

Expanded text:
 semper ea quae ad aedificationem pertinent, agere studeamus. Videamus autem ne vitia nostra aliorum virtutibus noceant, ne aliorum fervorem tepor noster debilitet, ne aliorum patientiam nostra ira commaculet, iracundia violet, ne aliorum humilitatem superbia nostra depravet, ne aliorum sanitatem infirmitas nostra corrumpat, ne aliorum pulchritudinem foeditas nostra contaminet, ne aliorum ardentes exstinguamus lampades; ne, quod absit, simul cum fatuis virginibus a regno Dei excludamur. Sed tales nos econtra exhibeamus, ut nostra humilitas aliorum confundat superbiam, nostra patientia proximorum exstinguat iracundiam, nostra obedientia pigritiam aliorum tacite increpet, noster fervor aliorum teporem excitet. Tales insuper nos exhibeamus, ut cunctis in exemplo luminis simus. Unde Dominus praecipit dicens: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ille ualde ammirandꝰ atq laudandꝰ est. cuiꝰ cursus bonus
est. Pleriq gͥ solitarui praue uiuentes. forma cetis ĩ malũ ex¬
istunt: qui in bonis exẽplũ esse debuerunt. hi enĩ quos¬
cumq exẽplo male ꝯuersationis sue ꝑdunt: simł cũ eis ꝓ¬
cul dubio in et̾nũ ꝑibunt. si tñ in malo ꝑseuerau̾u̾nt. Multo

Expanded text:
ille ualde admirandus atque laudandus est, cuius cursus bonus est. Plerique igitur solitarii prave viventes forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi autem quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, simul cum eis procul d
Abbreviated transcription (Latin):
cuti fuerint hoĩes: reddent de eo rõnẽ ĩ die iudicii. Non
sit pig̃. propt̾ hoc q scͥptũ ẽ. S̾ue male ⁊ pig̾. & cetera.
Nõ sit somnolentꝰ nec alus qͥbꝰłib uitiis substratꝰ qͣtenꝰ fi¬
ducialiter audeat dicẽ cũ ꝓpħa. Ero ĩmacłatꝰ corã dõ: si¬
uũ oportet eẽ ꝓudicũ: id ẽ alibidine cõtinenentẽ. Et ut ita
dixerim ĩ tantum eũ inter cunctos oportet ẽẽ eminentẽ.
ut nõ solũ ab oꝑe ĩmundo se abstineat: uerũ etiã et
a cogitationis errore mens eiꝰ sit lib̾a. Oportet eũ ẽẽ

Expanded text:
cuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Non cuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Non sit piger, propter hoc quod scriptum est: Serve male et piger, etc. . Non sit somnolentus, nec aliis quibuslibet vitiis substratus, quatenus fiducialiter audeat dicere cum Propheta: Ero immaculatus coram Deo, vum oportet esse pudicum, id est, a libidine continentem, et, ut ita dixerim, in tantum eum inter cunctos oportet esse eminentem, ut non solum ab opere immundo se abstineat, verum etiam et a cogitationis errore mens ejus sit libera. Oportet etiam eum esse
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. ñ fleuit ⁊ nõ mores suos sepe rep̃hendit: nec assidua
meditatione eorrexit. De cathedra eiũ traufert᷑ ad cathe¬
dram: hoc est de suꝑbia. ad suꝑbiã. Nõ turꝑis lucri appeti¬
torem: ne de dĩ seruicio luera terrena querat. Turpis sucri ap¬
peticio ẽ: plꝰ de p̃sentibꝰ ꝙͣ. de fut᷑is cogitare. Solitariꝰ eñi habẽs
uictũ ⁊⁊ uestitũ: his tantũ cõtentus esse debet. Uñ ait apłs.
Qͥ altario seruiunt: de altario uiuant. Uiuãt inqͥd: et nõ di¬
uites fiant. Oportet p̃terea ut ñ sit turbulentus ⁊ auxrus.
nõ niniꝰ ⁊ obstinatos. ñ relotipꝰ ⁊ nimis suspiciosꝰ. quia hu¬
scrptũ ẽ qd̾ mnurm᷑antes a serpentib ꝑiert̃. Nõ sit detractor:
um habeat ĩ corde: qr scͥtũ ẽ. Oĩs qͥodit frẽoi suũ homici¬
daest. Nõ sit uaniloquꝰ: qr scͥptũ ẽ. Om̃e u̾bũ ociosũ qd̾ lo¬

Expanded text:
navit, non flevit, non mores suos saepe reprehendit, non assidua navit, non flevit, non mores suos saepe reprehendit, non assidua meditatione correxit. De cathedra enim transfertur ad cathedram, de superbia ad superbiam. Non turpis lucri appetitorem, ne de servitio Dei lucra terrena quaerat. Turpis lucri appetitio est plus de praesentibus quam de futuris cogitare: solitarius enim habens victum et vestitum, his tantum contentus esse debet. Unde ait Apostolus: Qui altari serviunt, de altari vivant . Vivant, inquit, et non, divites fiant. Oportet ut non sit turbulentus et anxius, non sit nimus et obstinatus: non sit zelotypus et nimis suspiciosus, quia huscriptum est , quod murmurantes a serpentibus perierunt. Nolite detrahere um habeat in corde, quia scriptum est: Qui odit fratrem suum, homicida est . Non sit vaniloquus, quia scriptum est: Omne verbum otiosum quod lo
Abbreviated transcription (Latin):
et ad leuẽ respõsionis aurã qͣn a uento foliũ cõmouetur.
Neq uͦ qr aliquando irascit᷑ iracundꝰ est: s ille dicit᷑ iracun¬
ibi libido dñat᷑ ⁊ furor. Solet enĩ ille qͥ his duob uitiis fue¬
rit occupatꝰ: cõtra grauitatis decorem in risu uocem exalta¬
re. ⁊ labiis dissolutis turpit̾ cachinnare. Nõ ꝑcussorẽ. idẽ ne
facile manũ porrigat ad cedendum. S non ita dictũ est
ut si discipłm habuerit ⁊ facultas ꝑmiserit ut nõ pie u̾bere¬
tur: eũ salomon dicat. Lat̾a puerorũ uirgis assidue tunden¬
da st̃ ne ĩdurescant: s idõ dictũ ẽ. ut is qui mansuetꝰ s pati¬
ens esse deb. ne añ os alt̾ius ł in capite uerba̾ndũ ĩsanꝰ erũpat
Non bilinguẽ etiã eũ esse oportet: ne cõturbet habentes paceo.
rat enĩ mom̃taneꝰ solitariꝰ humilitatẽ & mansuetudinẽ: igno¬
rat etiã diuitias scłi cõtẽpne̾ ⁊ ignorat seip̃m despice̾. nõ ieui¬

Expanded text:
nto folium commovetur. Neque vero qui aliquando irascitur, iracundus est, sed ille dicitur iracunibi libido dominatur et furor. Solet enim ille qui his duobus vitiis fuerit occupatus, contra gravitatis decorem in risu vocem exaltare, et labiis dissolutis turpiter cachinnare. Non percussorem, id est non facile manum porrigat ad caedendum. Sed non ita dictum est, ut si discipulum habuerit, et facultas permiserit, non pie verberetur, cum Salomon dicat: Latera puerorum virgis assidue tundenda sunt, ne indurescant . Sed ideo dictum est ut is qui mansuetus et patiens esse debet, ne in os alterius vel caput verberandum insanus erumpat. Non bilinguem eum esse oportet, ne conturbet habentos pacem. rat enim momentaneus solitarius humilitatem et mansuetudinem. Ignorat etiam divitias saeculi contemnere; ignorat semetipsum despicere. Non jeju
Abbreviated transcription (Latin):
at: s etiã ab ocłis & u̾bi ⁊ cogitationis instiitu se cõti¬
neat. Ita enĩ fiat ut dũ nullũ in se uitiũ regnare ꝑmit¬
tit: Impetrare apud dm̃ ueniã ꝓ suis popłoꝵq facinori¬
bus mereatur. Talis ĩsuꝑ sit idem solitarius: ut qui
religioni detrahunt. uite eiꝰ detͣhere nõ audeant. Si
enim talis fuerit ⁊ ista dicta sectau̾it q dĩ minister uti¬
lis erit: ⁊ ꝓpositũ suũ opitulante diuina clem̃tia ꝑfecte

Expanded text:
i, et cogitationis instinctu se contineat, et sic fiat ut dum nullum in se vitium regnare permittit, impetrare apud Deum veniam pro suis populorumque facinoribus valeat. Talis insuper sit idem solitarius, ut qui religioni detrahunt, vitae ejus detrahere non audeant. Si enim talis fuerit et ista supradicta sectatus fuerit, tunc Dei minister utilis erit, et propositum suum, opitulante divina clementia, perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
dum nõ uinolentũ: nõ nõ młtũ edacẽ: nõ ꝑcussoxẽ. nõ bilin¬
guem uõ neophicũ: nõ turpis lucr appetitorẽ. Primuo
itaq qd̾ dictnus sine crimine esse solitariũ: nõ ita ĩcellige¬
dum ẽ ut si ante cõi̾sionẽ aiqd̃ cͥmen habuerat. ad solitariã uitã
nõ recipiat᷑. eũ ip̃o ꝓposito ꝓ ante adinisso scelere penitentiã
agere possit. ⁊ sed sic dictum est ut ex eo tẽpore quo ĩ solita¬
ria uita man̾ẽ cep̃: nlła peccati ꝯscientia mordeat᷑. Qͥ enio
ilicia nõ hr̃: sine cͥmine est. Omne enĩ cͥm̃ peccatũ est: sed
om̃e p̾ͥcatũ cͥm̃ nõ est. Et id̃o siue solitariꝰ siue qͥlib alius.

Expanded text:
orem, non bilinguem, non neophytum, non turpis lucri appetitorem. Primum itaque quod dicimus sine crimine esse solitarium, non ita intelligendum est ut si ante conversionem aliquod crimen habuerat, ad solitariam vitam non recipiatur, cum ipso proposito pro ante admisso scelere poenitentiam agere possit; sed sic dictum est, ut ex eo tempore quo in solitaria vita manere coepit, nulla peccati conscientia mordeatur: qui enim vitia non habet, sine crimine est. Omne enim crimen peccatum est, sed omne peccatum crimen non est. Et ideo sive solitarius, sive quilibet alius,
Abbreviated transcription (Latin):
uirit᷑ ac feruent̾ ꝑstit̾int. recipiant᷑ eodẽ modo quosupͣ.
Prete̾a qͦ si aliqͥs ex catolicis uenit ad nos dicens. uolo a¬
pud uos man̾e̾ alquot spaciũ tẽporis ut ꝓficiã ex uobis:
illũ etiã suscipi oportet dño ꝓnuntiante qui ait. Dẽm ad
me uenientẽ: nõ eiciã foras Int̾dũ enĩ porest fieri ut per
tẽpꝰ ꝓficiat: &. delectet᷑ ei ꝑmane̾ ĩ scĩtate uite. Oportet
mines alit̾ oꝑinant᷑ caute et sollicite agere: ⁊ p̃ceptũ illiꝰ
implere qͥ dix̃. Sic luceat lux ur̃a coram hominibꝰ. ut
uidentes uestra bona oꝑa glorificent patrẽ uestrũ qui
incelis est. Ita deniq flat. ut si ille bonus est & uerax de
nobis ꝓficiat: et si explorator & fallar ẽ. erubescat xuiiii¬
N Qualem ⁊ quam scm̃ oporteat ẽẽ solitarium
alẽ gͦ oportet esse solitariũ: qͥlẽ apłs uib fore ep̃m

Expanded text:
iliter ac ferventer perstiterint, recipiantur eodem modo quo supra. Praeterea quoque si aliquis ex catholicis venit ad nos dicens: Volo apud vos manere aliquod spatium temporis ut proficiam ex vobis, illum etiam suscipi oportet, Domino pronuntiante, qui ait: Omnem ad me venientem non ejiciam foras . Interdum enim potest fieri ut per tempus proficiat, et delectetur ei permanere in sanctitate vitae. Oportet mines aliter opinantur, caute et sollicite agere, et praeceptum illius implere qui dixit: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum, qui in caelis est .. Ita denique fiat ut si ille bonus et verax est, de nobis proficiat; et si explorator et fallax est, erubescat. CAPUT XIX. Qualem vel quam sanctum oportet esse solitarium. Talem ergo oporte
Abbreviated transcription (Latin):
sic annoꝵ: si infructuosa fuerit abscidetur. Si aũ nouel¬
la fertilis fuerit ⁊ fructuosa : magis colit᷑ ut ubi̾orẽ ꝓfe¬
rat fructũ. Om̃e aũ tẽpꝰ a pͥma etate oportiũ esse eli¬
cimꝰ ad suscipiendũ aliq̃m in eruditione: ⁊ timore dei . Ex
eo tñ sirma erit ꝓfessio uirginitatis: ex quo iã quisq
adultꝰ fuerit ⁊ ⁊ ex qͦ solent seculares nuptiis apte de¬
putari. Ad hib̃i aũ eis oportet sũmã diligentiã qua pos¬
sint ad oẽ uirtutis ex̾citiũ ꝓbabilit̾ ĩstitui. Sĩt aũ inpul

Expanded text:
sit, nisi fructuosa fuerit, abscindetur; si tamen novella fuerit, fertilis et fructuosa, magis colitur, ut uberiorem proferat fructum. Omne autem tempus a prima aetate opportunum esse dicimus ad suscipiendum aliquem in eruditione et timore Dei. Ex eo tamen firma erit professio virginitatis, ex quo jam quisque adultus fuerit, ex quo solent saeculares nuptiis apte deputari. Adhiberi autem eis oportet summam diligentiam, quo possint ad omne virtutis exercitium probabiliter institui.
Abbreviated transcription (Latin):
miseria alii uicient᷑. Si uͦ talis fuerit qͥ ñ m̾eat᷑ ꝑici: nl¬
latenꝰ ꝓiciatur s suadeat᷑ ut stet. qͣtinꝰ eiꝰ exẽplo alii
erudiant᷑. Cauendũ ẽ aũ ne aliqͣndo de alio noto mo¬
nasterio qͥs ad habitandũ suscipiat᷑ sine cõsensi gꝰ albͥi.
aut litt̾is cõm̃datitiis. De iuuenib aũ etate nlła ambi¬
guitas eit si recipi debeant: cũ dñs de eis dicat. Sinice
Perfectꝰ enĩ drͣ᷑ nẽ qui etate: s qui sensu ꝑfectꝰ est. Unde
in libro sapĩe drͣ. Cani sunt aũ sensꝰ hominis: o etas
senectutis uita ĩmacłata. Nã ꝙ dauid cũ puer esset.
qͥcia de culmine regali expulsus ẽ: et maligno spũi tͣclitꝰ est.
Senissimi etiã erãt & prb̃i: qui susannã iuolare conati st̃.
Et damel adhuc puelus erat: qui eos ore suo cõdẽpnauit. Et

Expanded text:
ientur. Si vero talis non fuerit qui mereatur projici, nullatenus projiciatur, sed suadeatur ut stet, quatenus ejus exemplo alii erudiantur. Cavendum est autem ne aliquando de alio noto monasterio monachus ad habitandum suscipiatur sine consensu abbatis ejus aut litteris commendatitiis. De juvenum autem aetate nulla ambiguitas est an recipi debeant, cum Dominus de eis dicat: Sinite Perfectus enim dicitur, non qui aetate, sed qui sensu perfectus est. Unde in libro Sapientiae dicitur: Cani sunt autem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Nam et David cum puer esset,  sua nequitia de culmine regali expulsus est, et maligno spiritui traditus est. Senissimi etiam erant sacerdotes illi qui Susannam violare conati sunt; et Daniel adhuc puerulus erat qui eos ore suo condemnavit. Et
Abbreviated transcription (Latin):
adhibita fuerit gaudñter assumt ⁊ ⁊ si ad omnẽ humili¬
tatem absq uerẽtundia ĩclinatur: ac uiliorib q abiec¬
tiorib artificiis si ita ratio poposcerit: tradi se nõ eru¬
buerit. Cũ aũ his atq aliis exercitus ꝓbatus fuerit: si
stabilis & ꝓmpto aĩo ꝑstiterit: tc̃ eũ suscipi decet. Sit aũ
tas firma manet: ad solitariã uitã suscipiatur. Simili¬
ter qͦ ⁊si monachus aliqͥs ꝑegͥnꝰ. ł clericus de longinqͥs
rit: ꝓ hospite recipiatur.⁊ ꝓbet᷑ ita ut p̃dictũ est. Etͥ cõ

Expanded text:
adhibita fuerit, gaudenter assumat; et si ad omnem humilitatem absque verecundia inclinatur, ac vilioribus et abjectioribus artificiis, si ita ratio poposcerit, tradi se non erubuerit. Cum autem his atque aliis exercitiis probatus fuerit, si stabilis et prompto animo perstiterit, tunc eum suscipi decet. Sit autem, tas firma manserit, ad solitariam vitam suscipiatur. Similiter quoque et si monachus aliquis peregrinus vel clericus de longinquisrit, pro hospite suscipiatur, et probetur ita ut prius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
mulierũ cõfabulationibꝰ bonũ exẽplũ oĩbꝰ p̃beant. Ut ui¬
delicet huiuscemodi cõfabulatio nullã possit a quoquã
simistre opinionis afferre suspicionẽ. Non solũ aũ acollo¬
quutione mulierũ: uerũ etiã ab ip̃o uisu & tactu ob
Ne accõmodes aures tuas ad ꝑcipienda u̾ba mulierũ: ne cõ¬
cipias ex eisnequiciã ĩ aĩa tua. hĩc beatꝰ iheronimꝰ ait. Pri¬
ma qͥdẽ tẽptam̃ta st̃ seruoꝵ dĩ: feminarũ frequentes
accessus. Nã flãmigo̾ igne ꝑcutit femina cõscientiã illoꝵ:
et exurit cor eoꝵ. De tactu idẽ basiliꝰ dic̃. Mulieris car-¬
nen ne uelis tange̾: ne ꝑ tactũ eius inflãmet᷑ cor tuũ.
Sic̃ enĩ stipła ꝓximans igni cõburitur: ita ꝙ qͥ cangit mu¬
lieris carnẽ nõ euadet sine dãpno aĩe sue. Et licet corꝑe
oscłari debent asolitariis oĩno: qr oscłm una ex qua¬

Expanded text:
mulierum confabulationibus bonum exemplum omnibus praebeant; ut smulierum confabulationibus bonum exemplum omnibus praebeant; ut scilicet hujusmodi confabulatio nullam possit a quoquam sinistrae opinionis afferre suspicionem. Non solum autem a collocutione mulierum, verum etiam ab ipso visu et tactu ilixit: Ne accommodes aures tuas ad percipienda verba mulierum, ne concipias ex eis nequitiam in anima tua. Hinc beatus Hieronymus ait: Prima quidem tentamenta sunt servorum Dei, feminarum frequentes accessus. Nam flammigero igne percutit femina conscientiam eorum, et exurit cor eorum. De tactu vero idem Basilius ait: Mulieris carnem ne velis tangere, ne per tactum ejus inflammetur cor tuum: sicut enim stipula proximans igni comburitur, ita et qui tangit mulieris carnem, non evadet sine damno animae suae; et licet corporosculari debent a solitariis omnino, quia osculum una est ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
dant᷑: sed ita sint ad ĩuicẽ ꝯnere. qͣtenus ad unã fenestrã
uenientes altutrũ se ualeant ad dĩ seruiciũ excitare. sa¬
cris oratioĩbꝰ simł uacare. diuinas scͥpt᷑as simł recitare:⁊
ad corꝑałe etiã refectionẽ simł tẽpore ꝯgruo possint cõue¬
nire. Sint etiã eoꝵdẽ cellule ita ut p̃fatum est: eccłe ualde
ꝯtigue. Feminis nãq nõ solũ ĩcellulis solitarioꝵ eoꝵq
discipłoꝵ prandendũ aut reqͥescendũ nõ est: quin potiͤ
nec ĩ ea ĩ trandi ulla eis tͥbuat᷑ facultas. qr hoc a scĩs pa¬
tribꝰ ualde legit᷑ iihibitũ. Si qͣndo aũ eis de cõfessione
aut de cõsilio aĩarũ sermocinandi necessitas incubuerit: ĩ
eccłã ueniant & añ fenestrã oratorii corã oĩbꝰ simł loqͣntur.
et qd̃ delibandũ ẽ: prudent̾ utilit̾q deliberent atq dispo¬
nant. Decet enĩ solitarios. ut sicut incet̾is rebꝰ ita etiã in

Expanded text:
dantur, sed ita sint ad invicem connexae quatenus ad unam fenestram dantur, sed ita sint ad invicem connexae quatenus ad unam fenestram venientes, alterutrum se valeant ad Dei servitium excitare, sacris orationibus simul vacare, divinas Scripturas simul recitare, et ad corporalem etiam refectionem simul tempore congruo possint convenire. Sint etiam eorumdem cellulae, ita ut praefatum est, ecclesiae valde contiguae. Feminis namque non solum in cellulis solitariorum eorumque discipulorum prandendum aut requiescendum non est, quin potius nec in eas intrandi ulla eis tribuatur facultas, quia hoc a sanctis Patribus valde legitur inhibitum. Si quando autem eis de confessione aut de consilio animarum sermocinandi necessitas incubuerit, in ecclesiam veniant; et ante fenestram oratorii coram omnibus simul loquantur, et quod deliberandum est, prudenter utiliterque deliberent atque disponant. Decet enim solitarios, ut sicut in caeteris rebus, ita etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
tariꝰ est sac̾clos. Id ipm qͦ oratoriũ ita sit domui eccłe cõti¬
guũ: qͣtenꝰ id̃e solitariꝰ ꝑ fenestrã eiusclẽ oeatorii p ossit ad
missas ꝑ manꝰ sacerdotum oblationes offerre: et cantantes
ac legentes fres ꝯgrue audire atq simł cũ eis possit psal¬
lere: & etiã aduementibꝰ qͥbusq ibidẽ ualeat respõdere.
Sint etiã añ ipãm fenestrã deintꝰ ⁊ deforis uela obpan
pis p̃caueri. Habeat aũ ĩfra septa retrusionis ortulũ exi¬
guuo si fieri potest: in quo ꝑ tẽpꝰ erire. ⁊ aliqͣ holera plan¬
tare ł collige̾. atq ab aere tangi possit: qr młtũ ei ꝑderit
tactꝰ aeris. Sit etiã extͣ septa retrusionis ⁊ alia cellula ĩ
ingens. qͥes magna.⁊ caritas ꝑfecta. Sint aũ singłi ĩ sin¬
gulis cellulis sẽparati: sed aĩo ⁊ fide ac caritate ĩsepara¬
bilit̾ ꝯiuncti. Cellule aũ illoꝵ nlła ĩt̾capedine ĩt̾ se diui¬

Expanded text:
tarius est sacerdos. Idipsum quoque oratorium ita sit domui ecclesiae contitarius est sacerdos. Idipsum quoque oratorium ita sit domui ecclesiae contiguum, quatenus idem solitarius per fenestram ejusdem oratorii possit ad missas per manus sacerdotum oblationes offerre, ac cantantes et legentes fratres congrue audire, atque simul cum eis possit psallere; et etiam ad venientes quosque ibidem valeat responsa dare. Sint etiam ante ipsam fenestram deintpis praecaveri. Habeat autem infra septa retrusionis hortulum exiguum, si fieri potest, in quo per tempus exire et aliqua olera plantare vel colligere, atque ab aere tangi possit, quia multum ei proderit tactus aeris. Sit etiam extra septa retrusionis et alia cellula, iningens, quies magna, charitasque perfecta. Sint autem singuli in singulis cellulis separati, sed animo, et fide, ac charitate inseparabiliter conjuncti. Cellulae quoque illorum nulla intercapedine inter se divi
Abbreviated transcription (Latin):
des ep̃i. & õiũ frum ibid̾ẽ astantiũ: ut orent ꝓ eo. Ip̃i õs
ilico orent ꝓeo: qͣntũ eis uisũ fuerit. Signa aũ aderus in¬
gressum sĩ ep̃s. aut albas usserĩt sonent: ut õs illũ sonũ
audientes ꝓ ip̃o orent. Res uͦ si qͣs habet sicut ĩ suꝑioribꝰ
capitulis cõtinenet᷑ aut eroget priꝰ pauperibꝰ: aut fac¬
ta sollẽpnit̾ donatione cõferat monasterio. nichil sibi re¬
seruans ex om̃ibꝰ. Eũ talibꝰ aũ uestĩtis ĩtret: cũ qͣlibus
manere debebit. Et sic deinceps ĩsolitaria uita ꝑmaneat.
post ĩgressionẽ aũ precipiat ep̃s hostiũ retrusionis cellu¬
le aposfragisma suo sigillare: ne fortassis aliqͣ ĩ aliqͦ re¬
diq municionibꝰ circũsepta: quatenꝰ nec solitario
foras euagandi facultas maneat: nec ciuiquã ad eũ qd nõ
deccat ĩtroeundi aditꝰ pateat. Ut aũ oĩs obstruat᷑ necessita¬
necessarias. Hoc ẽ oratoriũ ab ep̃o cõsecratũ: si tñ ip̃e soli¬

Expanded text:
scopi et omnium fratrum ibidem astantium, ut orent pro eo. Ipsi omnes illico orent pro eo, quantum eis visum fuerit. Signa autem ad ejus ingressum, si episcopus aut abbas jusserit, sonent, ut omnes illud signum audientes, pro eo orent. Res vero si quas habet, sicut in superioribus capitulis continetur, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemniter donatione conferat monasterio, nihil sibi reservans ex omnibus. Cum talibus autem vestimentis intret cum qualibus manere debebit, et sic deinceps in solitaria vita permaneat. Post ingressionem autem praecipiat episcopus ostium retrusionis cellulae aposphragismo suo sigillare, ne fortassis aliqua dique munitionibus circumsepta, quatenus nec solitario foras evagandi facultas maneat, nec cuiquam ad eum, quod non decet, introeundi aditus pateat. Ut autem omnis obstruatur necessitabus necessarias, hoc est, oratorium ab episcopo consecratum, si tamen ipse soli
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ue soli: qr cũ cecidĩt nõ hab subleuantẽ. Qͦ modo ergo
solitariꝰ seip̃m ad pͣua desidi̾a nõ exercebit: neminẽ habẽs
qui uideatur eiꝰ uoluntatibꝰ obiuare: Aut qͦmͦ humilita¬
tẽ. aut patientiã. siue caritatẽ suã ꝓbabit: neminẽ ha

Expanded text:
est: Vae soli, quia cum ceciderit, non habet sublevuntem . Quomodo ergo est: Vae soli, quia cum ceciderit, non habet sublevuntem . Quomodo ergo solitarius seipsum ad prava desideria non exercebit, neminem habens qui videatur ejus voluntatibus obviare? Aut quomodo humilitatem, aut patientiam, sive charita
Abbreviated transcription (Latin):
ue : solitarii minune faciant. Quainius liceat: nõ ex¬
uel tres sint simul solitarii.
cellulis retrusi. Ita uidelicet ut ꝑ fenestra acd ĩuicẽ
loqui possint: ⁊ ad opiis dei se alterutrum ualeant excitare
mũ qͥd̃e ꝑicłm imminet solicario. qd̃ certe grauissimũ ẽ:
in hoc qd̃ ip̃e sͥ placet. ⁊ uidet᷑ sͥ ad sũmã ꝑfectionẽ iã ue¬
nisse. ⁊ putat se ẽẽ q. nõ ẽ. hoc enĩ illi accid̾e solet : qͥ nõ
habet cũ quo opꝰ suũ ꝓbet. De talib enĩ ait apłs. Siqͥs
putat se aliqͥd eẽ cũ nichil sit : ip̃e se seducit. Postea uͦ
neq si aliqͣ uirtꝰ in eo habundat. neq si desit: agnoscit.
Neq etiã hoc qd utile ẽ: neq qd̾̃ deest: cũ solꝰ sit ab alio
querẽ potest. Deinde s nec culpas qͥdẽ suas ac uitia
facile agnoscit: cũ qͥ arguat. uł rep̃hendat nemo sit. Hu¬
iuscemodi aũ solitaris: facile illd̃ potest accidẽ qd̃ scͥptũ

Expanded text:
et commatres minime faciant; quamvis liceat, non exam duo vel tres sint simul solitarii. cellulis retrusi; ita videlicet ut per fenestram ad invicem loqui possint, et ad opus Dei alterutrum se valeant excitare.mum quidem periculum imminet solitario, quod certe gravissimum est, in hoc quod ipse sibi placet, et videtur sibi ad summam perfectionem jam venisse, et putat se esse quod non est. Hoc enim illi accidere solet, qui non habet cum quo opus suum probet. De talibus enim ait Apostolus: Si quis putat se aliquid esse, cum nihil sit, ipse se seducit . Postea vero neque si aliqua virtus in eo abundat, neque si aliqua desit, agnoscit. Neque etiam hoc quod utile est, neque quod deest, cum solus sit, ab alio aliquo quaeri potest. Denique, sed nec culpas quidem suas aut vitia facile agnoscit, cum qui arguat vel reprehendat, nemo sit. Hujusmodi solitario facile illud potest accidere quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
solitaruis ut laudabilit̾ uiuãt. sed laudari uõ appetãt: ne pro
ip̃a laude ĩ elationẽ aut ĩ uanã głam ĩcidãt. ⁊ ne ĩ ip̃o qͥdem
pestifero ucio uane głe ruant: oportet ut sẽꝑ illd̃ apłi exẽplũ
in corde teneant. Qͥ głatur inqͥt ĩ dño glorietur. Et iterũ
Si głari oportet: nõ expedit qͥdẽ. Idcirco enĩ dico hoc qr facis
rarũ est: ut laudabilit̾ uiuentẽ. laus humana nõ capiant.
et uana gła nõ subripiat. Ille gͥ modis om̃ib se dẽdit ad
exẽplũ ꝓtrahi: qui cunctis carnis passionib moriens. iã sp̃a
moꝵ ĩpredicatione refugiunt: secretũ qulietis diligt. seces¬
sum specłationis appetunt. Qͥ ni mirũ si uocati culien re¬
giminũ susciꝑe rennuunt: ipsa sibi plerũq doua adhimũt

Expanded text:
sed laudari non appetant, ne pro ipsa laude in elationem aut vanam gloriam incidant, ne in ipso quidem pestifero vitio vanae gloriae ruant: oportet ut semper illud Apostoli exemplum in corde teneant: Qui gloriatur, in Domino glorietur . Et iterum: Si gloriari oportet, non expedit quidem . Idcirco enim hoc dico quia satis rarum est ut laudabiliter viventem laus humana non capiat, et vana gloria non subripiat. Ille igitur modis omnibus se dedit ad exemplum pertrahi, qui cunctis carnis passionibus moriens, jam spirximorum in praedicatione refugiunt, secretum quietis diligunt, secessum speculationis appetunt. Qui nimirum si vocati culmen regiminum suscipere renuunt, ipsa sibi plerumque dona adimunt,
Abbreviated transcription (Latin):
peccandi. Pret̾a qͦ narraũ quidã patrũ qr tros fratres studi¬
osi facti sunt monachi: et unꝰ qͥdẽ exeis clegit licigautes
in pacẽ reuocare. iuxta illd̃ qd̃ scͥptum ẽ. Beati pacifici
cetera. Scd̃s uero: uisitare ĩfirmos scd̃m illd̾. Infirmꝰ fui:

Expanded text:
peccandi. Praeterea quoque narravit quidam Patrum quia tres fratres studipeccandi. Praeterea quoque narravit quidam Patrum quia tres fratres studiosi facti sunt monachi; et unus quidem ex eis elegit litigantes in pace revocare, juxta illud quod scriptum est: Beati pacifici, etc. . Secundus vero visitare infirmos, secundum i