comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
geligta. antequam iohanines saptista ossusesset in
carcerem dicit isse incalile am
Postea enim quam com memorauit. quod inthanangalileae fecit
deaqua uinum. & descendit capharnaum cum matre & discipu¬
lis & ibi manserunt non multis diebus. dicit eum deinde ascen¬
disse huerosolimam propterpascha. Posth& uenisse inuideam
terram & discipulos eius. & illic demoratum cum eis & baptig̃an¬
tem. Ubisecutus ait. Erataũ &iohanius baptizans in ẽnon
Iuxtasalim. quia aquȩ multȩ erant illic & adueniebant & bap¬
tizabantur: Nondum enim missus erat incercerẽ ioħ:¬
Mattlieus autem dicit. Cum autem audissent quod iohannes
traditus ess& secessit ingalileã. Similiter & marcus. Postea¬
autem quam traditus est inquit ioliannes. uenit iħs ingalileã
Lucas &iam nihil quidem dicit d&radito iohanne. sedtamen &
ipse postbaptismum. & temptationem xpĩ dicit eum isse ingalileã.
sicut illiduo: Nam ita contexit narrationem suam: Et ton

Expanded text:
gelista, antequam Iohannes baptista missus esset in gelista, antequam Iohannes baptista missus esset in carcerem, dicit legum isse in Galilaeam - posteaquam enim commemorauit, quod in Cana Galilaeae fecit de aqua uinum et descendit Capharnaum cum matre et discipulis et ibi manserunt non multis diebus, dicit eum deinde ascendisse Hierosolymam propter pascha, post haec uenisse in Iudaeam terram et discipulos eius et illic demoratum cum eis et baptizantem, ubi secutus ait: erat autem et Iohannes baptjuxta Salim, quia aquae multae erant illic, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus fuerat in carcerem Jot quod Iohannes traditus esset, secessit in Galilaeam. similiter et Marcus: posteaquam autem traditus est, inquit, Iohannes, uenit Iesus in Galilaeam. Lucas etiam nihil quidem dicit de tradito Iohanne, sed tamen et ipse post baptismum et temtationem Christi dicit eum isse in Galilaeam, sicut illi duo. nam ita contexit narrationem suam: et con
Abbreviated transcription (Latin):
re ex hoc iam homines eris capiens. Simul eumtamen sub¬
ductis ad terram nauibus. secutos fuisse Vnde intellegendũ est
hoc primo factum esse. quod lucas insinuat: Nectunc eos
ad nõ uocatos sed tantum p&ro fuisse prȩdictum. quod homi¬
nes ess& capturus: quod nonita dictum est. quasi iampisces
num quã ess& capturus: Nam & postresurrectionem dñi.
legimus eos esse piscatores: Dictum estergo. quod deinceps
capturus ess& homines. nondictum est. quodiam non ess&¬
capturus pisces: Undedatur locus intellegieos ad captu¬
ram piscium exmoreremeasse : ut postea fier& quod mat¬
theus & marcus narrant: quando eos binos uocauit &ipse
ussit uteum sequerentur: primo duobus. paro &andreae
deindealus duobus filus sebedei: Tuncenim non subducas
adterram nauibus. tam quam cura redeundi: sedita eum
secuti sunt tam quam uocantem. aciu bentem ut sequerent᷑
Mudetiam requirendum est ouomodo iohatines euan¬

Expanded text:
re, ex hoc jam homines eris capiens , simul eum tamen, subre, ex hoc jam homines eris capiens , simul eum tamen, subductis ad terram navibus, secutos fuisse. Unde et intelligendum est, hoc primo esse factum, quod Lucas insinuat, nec tunc eos no uocatos, sed tantum Petro fuisse praedictum, quod homines esset capturus. quod non ita dictum est, quasi iam pisces numquam esset capturus; nam et post resurrectionem domini legimus eos esse piscatos. dictum est ergo, quod deinceps capturus esset homines; non dictum est, quod iam non esscapturus pisces. Unde datur locus intelligere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Mattheus et Marcus narrant, quando eos binos uocauit et ipse iussit. ut eum sequerentur, primo duobus Petro et Andreae, deinde aliis duobus filiis Zebedaei. tunc enim non subductis ad terram nauibus tamquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tamquam uocantem ac iubentem, ut sequerentur.. Illud etiam requirendum est, quomodo Iohannes euan
Abbreviated transcription (Latin):
illos duodecim appellat discipulos eius sed omnes quiꝰ eum
credentes. magistfrio eius ad regnum caeloꝵ erudiebantur:
Ex quorum multitudoꝰ elegit duodecim quos &apostolos no¬
minauit. sicur lucas commemorat: Ipse quippe paulo posuit
Et descendens cumillis st&it in loco cam pestri. & turba discipu¬
lorum eius & multitudo copiosa plebis: Non utiq: dicer& tur
ham discipulorum eius. homines duodecm : Alus quoque scrip¬
turarum locis. hoc uidenter appar& discipulos eius omnes
tores primop&rum &andream. deinde progressus paulolũ
alios duos filios zebedei. sicut narrant matheus & martus: cũlucas
dicat ambas eorum nauiculas impl&as magna illa captura
piscium. sotios que p&n commemor& ia cobum &iohannem
filios ⁊ebedei. uocatos ad adiuuandum cum r&ia extrahereple¬
na nompossent: Simulq miratos tantam multitudinem
piscium quȩ captaerat: &cum p&rotantum daiss& nolitime

Expanded text:
illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum credentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur. ex quorum multitudine elegit duodecim, quos et apostolos nminauit, sicut Lucas commemorat. ipse quippe paulo post ait: et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copibam discipulorum, homines duodecim. Aliis quoque Scripturarum locis hoc evidenter apparet, discipulos ejus omnes tores, primo Petrum et Andream; deinde progressus paululum, alios duos filios Zebedaei, sicut narrant Matthaeus et Marcus: cum Lucas dicat ambas eorum naviculas impletas magna illa captura piscium, sociosque Petri commemoret Jacobum et Joannem filios Zebedaei vocatos ad adjuvandum, cum retia extrahere plena non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uidit duos fratres & c&era: pro inde fien potest ut postea
narrauerit : Non quod postea factum erat sed quod prius
pr&er miserat: uitum illo intellegantur uenisse caphar¬
naum. quod iohannes dicit. edipsum matrem eius & disci¬
pulos eius uenisse: Anpotius alii discipuli fuerunt. sicuti. cũ
eum philippus sequebatur: quem sic uocauerat. ut dicer&
ei sequereme quo enim ordine uocati sint omnes duo decun
a postoli in euangelistarum narrationibus non appar&:
Quando quidem non tantum ordo uocationis. sed nec ipsauo¬
catio commemorata est omnium: sed tantum philippi &
p&n &andreȩ & filior sebedei. & mathei publicani. qui&iã
leui uocabatur: Sin gillatimtamen abeo nomen & primus
& solus p&rus accepit: Nam filios zebedei non singillatim
sed simul ambos appellauit filios tomtrui: Sane anim aduer¬
tendum est. quod scriptura euangelica &a postolica. nonsolũ

Expanded text:
uidit duos fratres, et cetera? proinde fieri potest, ut postea uidit duos fratres, et cetera? proinde fieri potest, ut postea narrauerit non quod postea factum erat, sed quod prius praetermiserat, ut cum illo intellegantur uenisse Capharnaum, quo Iohannes dicit et ipsum et matrem et discipulos eius uenisse. an potius alii discipuli fuerunt, sicut eum iam Philippus sequebatur, quem sic uocauerat, ut diceret ei: sequere me? quo enim ordine uocati. sint omnes duodecim apostoli, in euangelistarum narrationibus non apparet, quando quidem non tantum ordo uocationis, sed nec ipsa uocatio commemorata est omnium, sed tantum Philippi et Petri et Andreae et filiorum Zebedaei et Matthei publicani, qui etiam Leui uocabatur. singillatim tamen ab eo nomen et primus et solus Petrus accepit. nam filios Zebedaei non singillatim, sed simul ambos appellauit filios tonitrui. Sane animaduertendum est, quod scriptura euangelica et apostolica non solos
Abbreviated transcription (Latin):
los xp̃i inuitatos ad nuptias cum audimus noniam discipu¬
los sed qui futuri erant discipuli intellegere debemus:
am enim utique discipuli xpĩ erant. quando ista narrata
atque conscripta sunt. &ideo sic de illis locutus est temporũ
pr&eritorum narrator: quod autem dicit idem iohannes.
post hoc descendit capharnaum. ipse & mater eius. & fratres
eius. & discipuli eius. &ibi manserunt non multis diebur in¬
certum est. utrum iam illi adheserant. p&rus &andrear & filu
zebedei: Matheus enim primo narrat. quod uenerit & habita¬
uerit incapharnaum: & postea. quodeos denauibus pis can¬
tes uocauerit: Isteaũ. quod cum illo capharnaum uenerint
discipulieius. Anforte matheus. qđ preter miserat recapitu¬
lauit. quia non ait. ipse post hoc ambulans iuita marega¬
lileae uiditduos fratres: sed sine ulla consequentis temporis
differentiec: Ambulams aũ inquit iuxta mare galileae

Expanded text:
los Christi inuitatos ad nuptias cum audimus, non iam discipulos Christi inuitatos ad nuptias cum audimus, non iam discipulos, sed qui futuri erant discipuli intellegere debemus. iam enim utique discipuli Christi erant, quando ista narrata adque conscripta sunt, et ideo sic de illis locutus est temporum praeteritorum narrator. Quod autem dicit idem Iohannes: post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus, incertum est, utrum iam illi adhaeserant etiam Petrus et Andreas et filii Zebedaei. Mattheus enim primo narrat, quod uenerit et habitauerit in Capharnaum, et postea, quod eos de nauibus piscantes uocauerit, iste autem, quod cum illo Capharnaum uenerint discipuli eius. an forte Mattheus quod praetermiserat recapitulauit, quia non ait ipse post hoc ambulans iuxta mare Galilaeae uidit duos fratres\', sed sine ulla consequentis temporis differentia: ambulans autem, inquit, iuxta mare Galilaeae
Abbreviated transcription (Latin):
rimum intersit . & temporis. &ipsius uocationis Nam si
iuata iordanem. ante quam ihs̃ iss& ingalileã ad testimonium
io hannis baptistȩ. secuti sunt eum duo. quorum erat unus
andreas. qui fratrem suũ symonem continuo adduaitadim.
euangelistis dicitur. quod eos ingalilea piscantes inuenerit:
atque ad discipulatum uocauerit: Nisi quia intellegendũ est.
non sic eos uidisse tuncdnm̃ iuxta iordanem. ut&iam in sepa¬
rabiliter cohererent: sed tantum cognouisse quis ess&: eum¬
q miratos. ad propria remeasse: Nam &ingalilea cum fecis
s& deaquauinum. dicitidem iohannes. quod crediderunt in eũ
discipuli eius: Quodita narrat. Et dietertio nuptiȩ facter̃
sicutpaulo post dicit: Nondum erant discipuli cum adnuptias
uocati sunt: Sed illo more locutionis hoc dictum est quolo¬
quimur. cum dicimus apostolum paulum in tarso cilicia
natum. Nequeenim tunciam erat apostolus: Ita discipu¬

Expanded text:
rimum intersit et temporis et ipsius uocationis. nam si rimum intersit et temporis et ipsius uocationis. nam si iuxta Iordanen, antequam Iesus isset in Galilaeam, ad testimonium Iohannis baptistae secuti sunt eum duo, quorum erat unus Andreas, qui fratrem suum Simonem continuo ad- . duxit aeuangelistis dicitur, quod eos in Galilaea piscantes inuenerit adque ad discipulatum uocauerit, nisi quia intellegendum est non sic eos uidisse tunc dominum iuxta Iordanen, ut ei iam inseparabiliter cohaererent, sed tantum cognouisse quis esset eumque miratos ad propria remeasse? Nam et in Cana Galilaeae cum fecisset de aqua uinum, dicit idem Iohannes, quod crediderint in eum discipuli eius. quod ita narrat: et die tertio nuptiae factae ssicut paulo post dicit, nondum erant discipuli, cum ad nuptias uocati sunt. sed illo more locutionis hoc dictum est, quo loquimur, cum dicimus apostolum Paulum in Tarso Ciliciae natum, neque enim tunc iam erat apostolus. ita discipu
Abbreviated transcription (Latin):
philippum uocatum. ut eum sequer&ur: c&eriautemtres
euangelistȩ. depiscatione uocatos dicunt satis inter se
conuenienter: Maxime matheus & inarcus: Nam lucas
andream non nominat: quitamen intellegitur in ea
naui fuisse. secundum mathei &marci narrationem. qui
breuiter hocperstringunt . quemad modum gestum sit
quodlucas apertius explicauit: Commemorant ibi &iã
misaculum super captura piscium : & quod ex ipsa naui dñr
prius fuerit locutus ad turbas: Hoc &iã uid&ur dista requod
tantum p&ro adnõ dictum commemorat exhociam homi¬
neseris capiens. quod illi ambobus fratribus dictum esse nar¬
rarunt: Sed potuit utique prius hoc p&ro dicicum decap¬
ta ingenti multitudine piscium mirar&ur. quod lucas insi¬
nuauit &ambobus postea. quod illiduo commemorauer̃:
Illud ergo quod deio hannediximus. diligent̃ considerandũ ẽ
Non enim parua repugnantia putan potest. cũ & locorum plu¬

Expanded text:
Philippum uocatum, ut eum sequeretur. ceteri autem tres Philippum uocatum, ut eum sequeretur. ceteri autem tres euangelistae de piscatione uocatos eos dicunt satis inter se conuenienter, maxime Mattheus et Marcus. nam Lucas Andream non nominat, qui tamen intellegitur in ea naui fuisse secundum Matthei et Marci narrationem, qui breuiter hoc perstringunt, quemadmodum gestum sit, quod Lucas apertius explicauit commemorans ibi etiam miraculum super captura piscium et quod ex ipsa naui dominus prius fuerit locutus ad turbas. hoc etiam uidetur distare quod tantum Petro a domino dictum commemorat ex hoc iam homines eris capiens, quod illi ambobus fratribus dictum esse narrarunt. sed potuit utique prius hoc Petro dici, cum de capta ingenti multitudine piscium miraretur, quod Lucas insinuauit, et ambobus postea, quod illi duo commemorauerunt. illud ergo quod de Iohanne diximus diligenter considerandum est; non enim parua repugnantia putari potest, cum et locorum plu
Abbreviated transcription (Latin):
nihil narrauit: Desocru aũ petri. non tacuit sed postea:
In hoc aũ loco. quem nunc consideramus. idem matheus
postuo cationem discipulorum. quibus piscantibus iussit
ut eum sequerentur. Narrat eum circuisse galileam
docentem insynagogis. & prȩdicantem euangelium & sa¬
nantem omnem languorem: & coll&tis ad eum tur bis
ascendis se in montem : &usum fuisse illo sermone plixo:
Dat ergolocum intellegendi. tuncfacta qua mar¬
cus postel&ctionem eorumdem discipulorum narrat
cum cirtuir& galileam. Et docer& insinagogis eorũ
Tunc &iam desocrup&n. Sed cum postea com memoras¬
secquod pr&er miserat: quam uis non omnia pr&ermissa
innarrationem reuo cauerit Sane potest mouerequo¬
modo io hannes dicat non ingalilea sed iuita iordanem
primo andream secutum eẽ dnm̃ cum alio. cuius nomen
tac&ur: dein de p&rum ab illo nomen accepisse: tertio

Expanded text:
nihil narravit; de socru autem Petri non tacuit, sed postea . 36. nihil narravit; de socru autem Petri non tacuit, sed postea . 36. In hoc autem loco, quem nunc consideramus, idem Matthaeus post vocationem discipulorum, quibus piscantibus jussit ut eum sequerentur, narrat eum circuisse Galilaeam, docentem in synagogis, et praedicantem Evangelium, et sanantem omnem languorem; et collectis ad eum turbis, ascendisse in montem, et usum fuisse illo sermone prolixo. Dat ergo locum intelligendi, tunc facta esse quae Marcus post electionem eorumdem discipulorum narrat, cum circuiret Galilaeam, et doceret in synagogis eorum: tunc etiam de socru Petri: sed eum postea commemorasse quod praetermiserat, quamuis non omnia praetermissa in narrationem reuocauerit. Sane potest monere, quomodo Iohannes dicat non in Galilaea, sed iuxta Iordanen primo Andream secutum fuisse dominum cum alio, cuius nomen tacetur, deinde Petrum ab illo nomen accepisse, tertio
Abbreviated transcription (Latin):
trus. Quod ei iam dictum erat antea tuuo caberir: de in¬
de contexit narrationem matheus & dicit. Etrelicta
ciuitate nagar&. uenit & habitauit incapharnaum ma¬
ritima infinibus fabulon &neptalim. &c&era quousq
sermo termin&ur. quem habuit inmonte: In quo contex¬
tu narrationis. ad testatur ei marcus dediscipđlorũ uocatione
p& & andreae : & paulo post ia cobi &iohannis: Sed cum
matheus continuo coniunger& narrationem proliti illi¬
us sermonis. quem inmonte habuit: postea quam multos
curauit. & eum multe turbȩ secutȩ sunt: marcus interposuit
alia. Quia docebat eos insynagoga. &stupebant superdoc¬
trinam eius: Tunc ipsedint. quod & matheus postillum
prolixum sermonem. quia erat docens eos quasi potesta¬
tem habens. & non sicut scribe: Narrauit &iam dehomine.
aquo expulsus est inmundus sp̃s: De inde desocru p&ri:
nhis aũ lucas ei consentit: Matheus uero deisto demonio.

Expanded text:
trus, quod ei iam dictum erat antea tu uocaberis. Deintrus, quod ei iam dictum erat antea tu uocaberis. Deinde contexit narrationem Mattheus et dicit: et relicta ciuitate Nazareth uenit et habitauit in Capharnaum maritisermo terminetur, quem habuit in monte. In quo contextu narrationis attestatur ei Marcus de discipulorum vocatione, Petri et Andreae, et paulo post Jacobi et Joannis. Sed cum Matthaeus continuo conjungeret narrationem prolixi illius sermonis quem in monte habuit, posteaquam multos curavit, et eum multae turbae secutae sunt, Marcus interposuit alia, quia docebat eos in synagoga, et stupebant super doctrina ejus. Tunc ipse dixit, quod et Matthaeus post illum prolixum sermonem, quia erat docens eos quasi potestatem habens, et non sicut Scribae. Narravit etiam de homine a quo expulsus est immundus spiritus; deinde de socru Petri. In his autem Lucas ei consentit : Matthaeus vero de isto daemonio
Abbreviated transcription (Latin):
p&ro nomen inpositum. cum anted. lio car&ur: Sequenti
autem die. iam uolentem exire ingalileam. in uenis sephi¬
lippum. & ei dixisse. ut sequer&ur eum: Inde uentum est
ut &iam denathana hel enarrar& Die autemtertio
ingalilea constitutum fecisse illud in canan deaquȩ
inuinum conuersione miraculum: Que omnia c&eri
euan geliste pretermiserunt: id contexentes narratio¬
nibus suis. quod ihs reuersus sit ingalileam: unde intel¬
legitur fuisse interpositos aliquot dies. quibus illa de
discipulis gestar̃. quȩ interponuntur aio hanne: Non est
autem contrarium ei locum. ubi matheus narrat dnm̃
dixissep&ro. tues p&rus. & super hanc p&rã edifi cabo
ecclesiam meam: Nequeenim hoc nomen.tunc accepisse
intellegendus est: sed tunc potius. quando ei iohannes dic¬
tum eẽ commemoratꝰtu uocaberis cephas. quod interp̃ta¬
tur p&rus: uteum hoc nomine appellar& postea dnĩ diceis
tues p&rus. Nonenim ait. tuuo caberis p&rus: sed tues pe¬

Expanded text:
ro nomen inpositum, cum antea Simon uocaretur. sequenti item die iam uolentem exire in Galilaeam inuenisse Philippum et ei dixisse. ut sequeretur eum. inde uentum est, ut etiam de Nathanahele narraret. die autem tertio in Galilaea constitutum fecisse illud in Cana de aquae in uinum conuersione miraculum. quae omnia ceteri euangelistae praetermiserunt id contexentes narrationibus suis, quod Iesus reuersus sit in Galilaeam. unde intellegitur fuisse interpositos aliquot dies, quibus illa de discipulis gesta sunt, quae interponuntur a Iohanne. non est autem contrarium ei loco, ubi Mattheu narrat dominum dixisse Petro: tu es Petrus et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam. neque enim hoc nomen tunc accepisse intellegendus est, sed tunc potius, quando ei Iohannes dictum esse commemorat: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus, ut eum hoc nomine appellaret postea dominus dicens tu es Petrus. non enim ait \'tu uocaberis Petrus, sed tu es Pe
Abbreviated transcription (Latin):
Hocidem marcus sic: & crucifigenteseum diuiserunt uestim̃ta
eius mittentes sortem supereis . quis quod toller&.: Hoc lucas sicait
Diuidentes uero uestimenta eius miserunt sortes. & stabat populus
expectans: Breuiter atribus dictum ẽ: Iohannes autem distinc¬
tius hocexplicat. quemad modum gestumsit: Milite sergo in¬
quit cum crucifixissenteum. acceperunt uestim̃taeius. & fecer
quat tuor partes. unicuiq: militipartem : & tonicam : Eratautẽ

Expanded text:
hoc idem Marcus sic: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortem super eis, quis quid tolleret. hoc Lucas sic ait: diuidentes uero uestimenta eius sortes miserunt, et stabat populus expectans. breuiter a tribus dictum est. Iohannes autem distinctius hoc explicat, quemadmodum gestum sit. milites ergo, inquit, cum crucifixissent eum, acceperunt uestimenta eius et fecerunt quattuor partes, unicuique militi partem, et tunicam
Abbreviated transcription (Latin):
memorat: cũ matħ hoc sermone dnm̃ hoc dixisse meminerit.
Qđ & p&ro antea dictum fuisse idem ipsetestatur Eademitaq
saepe acpluribus locis ihm̃ dixisse. necubi moueamur si ordo
dictorum quibusdã repugnare putabitur. Sicut totiens
commendauimus meminisse debemus: Nechoc semperad¬
monere necesse est. Sequitur matħita narrans

Expanded text:
memorat, cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit memorat, cum Mattheus in hoc sermone dominum hoc dixisse meminerit quod et Petro antea dictum fuisse idem ipse testatur. eadem itaque saepe ac pluribus locis Iesum dixisse. necubi moueamur, si ordo dictorum quibusdam repugnare putabitur, sicut iam totiens commendauimus, meminisse debemus, ne hoc semper admonere necesse sit. LXII. Sequitur Mattheus
Abbreviated transcription (Latin):
bitis inregnũ celorũ . usq: ad illud ubi ait : Sic & paterm̃r celestis
faci& uobis siñ remiseritis unus quisque fratiisuo de cordibus unss:
existo aliquanto prolitiore dñi sermone. non omnia. sed quȩdã
marcus eundem sequens ordinẽ posuit: quȩdã &iã ipsequȩ matħ
non dicit nonseruit: totus aũ sermo quousque eũ consideran¬
dũ suscepimus. a p&rosolo interpellatur. quȩrente quotiens
fratri debeatignosci. Talia enim dñr loquebatur. ut satis
luc& &iam hoc quod p&rus interrogauit eiq responsũ est.
cc deundem ꝑtinere sermonem: lucas aũ nsi illud deparuulo
quem constituit ante discipulos imitandum. cũ desua magnitu¬
dine cogitarent : nihil hoc ordine seruato comme morat:
Siqua enim alia similiterdiit. quae & inistosermone sumposita
alibi & exalus occasionib dicta recoluit: Sicut iohannes dere¬
missio nepeccatorum : quod tenebuntur. sicui tenuerint & di¬
mittentur sicui dimiserint. p̾resurrectionẽ ad nõ dictum cõ¬

Expanded text:
bi ait: sic et pater meus caelestis faciet uobis, si non remiseritis unusquisque fratri suo de cordibus uestris. ex isto aliquanto prolixiore domini sermone non omnia, sed quaedam Marcus eundem sequens ordinem posuit, quaedam etiam ipse quae Mattheus non dicit inseruit. totus autem sermo, quousque eum considerandum suscepimus, a Petro solo interpellatur quaerente, quotiens fratri debeat ignosci. talia enim dominus loquebatur, ut satis eluceat etiam hoc quod Petrus interrogauit eique responsum est ad eundem pertinere sermonem. Lucas autem nisi illud de paruulo, quem constituit ante discipulos imitandum, cum de sua magnitudine cogitarent, nihil hoc ordine seruato commemorat. si qua enim alia similiter dixit quae et in isto sermone sunt posita, alibi et ex aliis occasionibus dicta recoluit, sicut Iohannes de remissione peccatorum, quod tenebuntur, si cui tenuerint, et dimittentur, si cui dimiserint, post resurrectionem a domino dictum com
Abbreviated transcription (Latin):
tempus parasceues quocrucifixusẽ & sepultus ẽ dñs. & exipsa
extrema parte totumdiem cum sua nocte qui iam peractus
fuerat accipiamus. Medium uero id est sabbatidiem. non a paste
sed integretotum. Tertium rursus a parte sua prima idest
a nocte totum cum suo diurno tempore. Acsicerit triduum.
Quem ad modum illi octodies postquos ascendit in montẽ quos
erunt postocto dies. Nunc iam cetera uideamus quemadmodum
matheo congruat. Lucas enim apertissime duos angelosdicit uiscis
fuisse amulierib: quȩ uenerunt ad monum̃tum. quorum singu¬
los intellexeramus commemoratos ad uobus. unum amatheo
narrat. Et dieserat parasceues & sabbatum in lucescebat. Subsecu¬
teaũ mulieres quȩ cumipsẽ uenerant degelilea. uideruntmonu¬
mentum. & quem admodum positum erat corpus eius. & reuerten

Expanded text:
tempus parasceues, quo crucifixus et sepultus est dominus, et ex ipsa tempus parasceues, quo crucifixus et sepultus est dominus, et ex ipsa extrema parte totum diem cum sua nocte, qui iam peractus fuerat, accipiamus, medium uero, id est sabbati diem, non a parte, sed integre totum, tertium rursus a parte sua prima, id est a nocte totum cum suo diurno tempore, ac sic erit triduum, quemadmodum illi octo dies, post quos ascendit in montem. quorum ies, quod Lucas dixit post octo dies. Nunc iam cetera uideamus, quemadmodum Mattheo congruant. Lucas enim apertissime duos angelos dicit uisos fuisse a mulieribus, quae uenerunt ad monumentum, quorum singulos intellexeramus commemoratos a duobus, unum a Mattheo, narrat: et dies erat parasceues et sabbatum inlucescebat. subsecutae autem mulieres, quae cum ipso uenerant de Galilaea, uiderunt monumentum et quemadmodum pos
Abbreviated transcription (Latin):
a parte totum in scãrum scripturarum soluendis questionibus
plurimum ualere nescientes noctem uoluerunt adnumerare tres
illas horas. asexta usq ad nonam quibus sol obscuratus ẽ. Etdiẽ
tres horas alias quibus iterum terrisẽ redditus. Idest a non a
usq: ad eius occasum. sequiturenim nox futurisabbati qua cum
suo die conputata. Eruntiam due noctes & duodies. Porro aũ
postsabbatum sequiturnox primesabbati. Idest inluciscentes
diei dominici inquatunc dm̃s resurrexit. Eruntergo duenoc¬
tes & duo dies. &unanox &iam sitota poss& intellegi nec con¬
tenderemus quod illud diluculũ parseius extremasit. Qua¬
propt̃ nec adnumeratis illissexhoris quarum tribus sol contene¬
bratus ẽ & tribus eluxit. Constabit ratio triumdierum & triũ
noctium. Restat ergo ut illo scripturarum usitatissimo loquendi
modo quo a paste totum intellegitur. Inueniamus extremũdiẽ

Expanded text:
a parte totum, in sanctarum scripturarum soluendis quaestionibus a parte totum, in sanctarum scripturarum soluendis quaestionibus plurimum ualere nescientes noctem uoluerunt adnumerare tres illas horas a sexta usque nonam, quibus sol obscuratus est, et diem tres horas alias, quibus iterum terris est redditus, id est a nona usque ad eius occasum? sequitur enim nox futuri sabbati. qua cum suo die conputata erunt iam duae noctes et duo dies; porro autem post sabbatum sequitur nox primae sabbati, id est inlucescentis diei dominici, in qua tunc dominus resurrexit; erunt ergo duae noctes et duo dies et una nox, etiamsi tota posset intellegi, nec ostenderemus, quod illud diluculum pars eius extrema sit; quapropter nec adnumeratis illis sex horis, quarum tribus sol contenebratus est et tribus eluxit, constabit ratio trium dierum et trium noctium. restat ergo. ut illo scripturarum usitatissimo loquendi modo, quo a parte totum intellegitur, inueniamus extremum diem
Abbreviated transcription (Latin):
tota ipsanox intellegi. Eo igitur uespere uenerunt. quȩ ipsoc
nocte uenerunt: Ipsaaũ nocte uenerunt quȩ noctis ipsius quam¬
uis extrema parte uenerunt: Nam &ipsum triduum quod̃s
mortuus ẽ &resurrexit. nisusto loquendimodo quoa perte totũ
dicisol&. Recte intellegi non potest. ipsequippeait. Sicut enim
iona fuit inuentre ca&i ribus diebus & tribus noctib sicerit &fi¬
lius hominis incordeterrȩ tribus diebus & trib: noctibus: Conpu¬
tanturaũ tempora siue ex quotradidit spm̃. siue ex quosepultus ẽ
& non occurrit adliquidum . nisi admedium diem. hocẽ ut sabbatũ
totum diem accipiamus. Id est cum sua nocte: Illos aũ quieos in me¬
dio posuerunt idest parasceuen & primasabbati quemdiem dñi¬
cum dicimus a parte totum intellegamus. Quidenim iuuat. Quđ
quid am his angustiis cohastati &istum locutionis modum idest

Expanded text:
tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa tota ipsa nox intellegi: eo igitur uespere uenerunt quae ipsa nocte uenerunt, ipsa autem nocte uenerunt quae noctis ipsius quamuis extrema parte uenerunt. Nam et ipsum triduum, quo dominus mortuus est et resurrexit, nisi isto loquendi modo, quo a parte totum dici solet, recte intellegi non potest. ipse quippe ait: sicut enim Iona fuit in uentre ceti tribus diebus et tribus noctibus, sic erit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. conputantur autem tempora, siue ex quo tradidit spiritum, siue ex quo sepultus est, et non occurrit ad liquidum, nisi medium diem, hoc est sabbatum totum diem accipiamus, id est cum sua nocte, illos autem qui eum in medio posuerunt, id est parasceuen et primam sabbati, quem diem dominicum dicimus, a parte totum intellegamus. quid enim iuuat, quod quidam his angustiis coartati et istum locutionis modum, id est
Abbreviated transcription (Latin):
primam noctis pasticulam idest solum initium noctis intellexerimꝰ
dicto uespere significatam. neq enimipsum initium lucescit in pn¬
ma sabbati. sed ipsanox quȩ luce incipit terminari : Nam term¬
nus prime pastis noctis secunde pastis initiumẽ. Luxaũ termi¬
nus totius noctisẽ. Undenon potesedici uespere lucescens in pri¬
masabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa in tellegatur quam lux
terminat &usitatus loquendi modus est diuinescripture apaste
totum. Auespereergo noctem significauit cuius extremus est
diluculum. Diluculo enim uenerunt illemulieres ad monum̃tũ
Acperhoc ea nocte uenerunt quȩ significataẽ nom mneuesperi.
Totaenim significataẽ eonomine ut dixi. Etideo quacum que
eius noctis parte uenis sent. eautiq nocte uenissent Cumergo
uenerunt a pasteeius extrema ea procul dubio nocte uenerunt.
Vespere autom quia lucescit in prima sabbati. Non potest nisi

Expanded text:
primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus primam noctis particulam, id est solum initium noctis, intellexerimus dicto uespere significatam; neque enim ipsum initium lucescit in primam sabbati, sed ipsa nox, quae luce incipit terminari. nam terminus primae partis noctis secundae partis initium est, lux autem terminus totius noctis est. unde non potest dici uesper elucescens in primam sabbati. nisi nomine uesperi nox ipsa intellegatur, quam lux terminat. et usitatus loquendi modus est diuinae scripturae a parte totum. a uespere ergo noctem significauit, cuius extremum est diluculum. diluculo enim uenerunt illae mulieres ad monumentum; ac per hoc ea nocte uenerunt, quae significata est nomine uesperi. tota enim significata est eo nomine. ut dixi; et ideo, quacumque eius noctis parte uenissent, ea utique nocte uenissent; cum ergo uenerunt parte eius noctis extrema, ea procul dubio nocte uenerunt. uespere autem; quae lucescit in primam sabbati, non potest nisi
Abbreviated transcription (Latin):
cebant maneẽ. &dicant ualde maneẽ. Quid autem interest dũ
si ue illo siue istomodo nihil aliud intellegamus a marco appel¬
mane cumadhuc tenebreessent. Sole autem oriente. idestortu
suo iam celum in luminare incipiente. Quomodoergo histribus
bati. attentius indi candumẽ. Aperte quippe prima noctis quodẽ
uespere ipsam noctem uoluit significare matheus cuius noctis fine
uenerunt mulieres admonum̃tum. Etcuero causa intellegitꝰ eandẽ
noctem sic appellasse. Quiiam uesperi licebat afferre aromata. trans¬
acto utiq: sabbato. Ergoquõ sabbato in pediebantur ut non ante fa¬
cerent ab eotempore nominauit noctem ex quoeis licere coepit
ut facerent quod cumq uellent tempore eiusdem noctis. Sicitaq
ipsa uerba eius satis indicant. Si cenimait. Uespere autem sabbati
quȩ lucesc& in primasabbati. quod fierinon potest si tantũ modo

Expanded text:
cebant mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum cebant mane est\' et dicant \'ualde mane est\'. quid autem interest, dum siue illo siue isto modo nihil aliud intellegamus a Marco appelmane cum adhuc tenebrae essent, sole autem oriente, id est suo iam caelum inluminare incipiente? quomodo ergo his tribus bati, attentius indagandum est. a parte quippe prima noctis, quod est uespere, ipsam noctem uoluit significare Mattheus, cuius noctis fine uenerunt mulieres ad monumentum. ea uero causa intellegitur eandem noctem sic appellasse, quia iam uespere licebat adferre aromata transacto utique sabbato. ergo, quoniam sabbato inpediebantur, ut non ante facerent, ab eo tempore nominauit noctem, ex quo eis licere coepit, ut facerent, quocumque uellent tempore eiusdem noctis. sic itaque ipsa uerba eius satis indicant. sic enim ait: uespere autem sabbati. quae lucescit in primam sabbati, quod fieri non potest. si tantum modo
Abbreviated transcription (Latin):
fulgor qui nomine aurore appellarisol&. ideonon repugnatilli
quiait. Cum adhac tenebreessent diequippe surgente alique
reliquiȩ tenebrarum. Tanto magis extenuantur quanto magis
oriturlux. N ec sic accipiendumẽ quodait. ualde mane tamquã
solipse iamuideretur superterram. sed potius sicut diceresolemus eis
quibus uolumus significare temperius aliquid faciendũ. Cumenim
dixerimus mane neputent iam sole supra terra conspicuonos dicere
ad hoc plerumq: ad dimus. Ualdemane utillud quod &iam albescente
uocatur intellegant. Quãquã & usitatum sicut postgalli cantum
sepe rep&itum . cum coniectare homines coeperint. diemiam pro¬
pinquaredicant. lam maneest. & cum posthoc uerbum adtende¬
rint aciam orientem. idestiam de proximo adueniente in has par¬
tes sole celum rubescere uel albescere uiderint. Addant quidi¬

Expanded text:
fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat illi fulgor, qui nomine aurorae appellari solet. ideo non repugnat illi qui ait: cum adhuc tenebrae essent. die quippe surgente aliquae reliquiae tenebrarum tanto magis extenuantur, quanto magis oritur lux. nec sic accipiendum est quod ait: ualde mane, tamquam sol ipse iam uideretur super terras, sed potius sicut dicere solemus eis quibus uolumus significare temperius aliquid faciendum. cum enim dixerimus \'mane\', ne putent iam sole supra terram conspicuo nos dicere, ad hoc plerumque addimus \'ualde mane\', ut illud quod etiam albescente uocatur intellegant, quamquam et hoc usitatum sit, ut post galli cantum saepe repetitum, cum coniectare homines coeperint diem iam propinquare, dicant \'iam mane est\', et cum post hoc uerbum attenderint ac iam oriente, id est iam de proximo ueniente in has partes sole caelum rubescere uel albescere uiderint, addant qui di
Abbreviated transcription (Latin):
memorat non repugnant timori. De quo marcusdicit Debuimus
enim utrumq: illarum in animo factum intellegere. &iam ipse
matheus detimore nondicer&: cum uero ipsedicat. Exierunt
cito demonumento cumtimore & gacudio magno. Nihil ex hac
re quȩstionis remanere permittit : Dehoraquoq: ipsa quaue¬
nerunt mulieres admonum̃tum. non contemnenda exoritur
quȩstio : Cum enim matheus dicat: Uespere autem sabbati quȩ
lucescit in primã sabbati: uenit maria magdalene & alia maria
dere sepulcrum : Quid est quod dicit marcus. Etualde mane
una sabbatorum ueniunt admonum̃tum oriente iam sole: inquo
quidem ac&erisduobus. Idest lucȩ rohanne non discropat:
quod enim dicit lucas ualdediluculo. &iohannes. mane cumad
huc tenebreessent. hoc intellegitur. Marcus dicere. ualdemane
oriente iamsole. Idest cumcȩlum aborientis parte iam albescer&
quod non fitutiq nisi solis orientis. uicinitate enim eius est ille

Expanded text:
memorat, non repugnat timori, de quo Marcus dicit. debuimus memorat, non repugnat timori, de quo Marcus dicit. debuimus enim utrumque in illarum animo factum intellegere, etiamsi ipse Mattheus de timore non diceret; cum uero et ipse dicat: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno, nihil ex hac re quaestionis remanere permittit. De hora quoque ipsa, qua uenerunt mulieres ad monumentum, non contemnenda exoritur quaestio. cum enim Mattheus dicat: uespere autem sabbati, quae lucescit in primam sabbati, uenit Maria Magdalene et alia Maria uidere seuna sabbatorum veniunt ad monumentum, oriente jam sole? In quo quidem a caeteris duobus, id est, Luca et Joanne non discrepat. Quod ehuc tenebrae essent, hoc intellegitur Marcus dicere: ualde mane oriente iam sole, id est cum caelum ab orientis parte iam albesceret, quod non fit utique nisi solis orientis uicinitate; eius enim est ille
Abbreviated transcription (Latin):
a quo tali similiter audierunt : Aut certe incerantes in monum̃¬
tum. in qua septa maceriȩ debemus accipere. qua communitum
locum tunc fuisse credibileẽ : inaliquo spatio ante p&ram. quoc
excisa locus factus fuerat sepultũre : ut ipsum uiderint in eodem
spatio sedentem ad extris: Quem dicit matheus sedentẽ suꝑ lapidẽ
quem terrȩ motus abhostio monum̃ti reuoluerat : Idest aloco sepul¬
chri . quode fossum erat in p&ra: Item queripotest. quemad modũ
marcus dicat. At illȩ exeuntes fugerunt demonum̃to. inuaserat
enimeas tremor & pauor & nemini quicquam dixerant : timeban
enim : cumdicat matheus. & exierunt cito demonumento cumti¬
more & gaudio magno. currentes nuntia rediscipulis eius nisi in¬
tellegamus ipsorum angelorum neminȩ ausas fuisse aliquid dicere:
Idest respondere adea que ab illis audierant. Autcerte custodibus
quos iacentes uiderunt : Nam illud gocudium quod matheus com¬

Expanded text:
a quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumea quo talia similiter audierunt. aut certe intrantes in monumentum in aliqua saepta maceriae debemus accipere, qua communitum locum tunc fuisse credibile est in aliquo spatio ante petram, qua excisa locus factus fuerat sepulturae, ut ipsum uiderint in eodem spatio sedentem a dextris, quem dicit Mattheus sedentem super lapidem, quem terrae motu ab ostio monumenti reuoluerat, id est a loco sepulchri, quod effossum erat in petra. Item quaeri potest, quemadmodum Marcus dicat: at illae. exeuntes fugerunt de monumento, inuaserat enim eas tremor et pauor, et nemini quicquam dixerunt, timebant enim, cum dicat Mattheus: et exierunt cito de monumento cum timore et gaudio magno currentes nuntiare discipulit» eius, nisi intellegamus ipsorum angelorum nemini ausas fuisse aliquid dicere, id est respondere ad ea quae ab illis audierant aut certe custodibus, quos iacentes uiderunt. nam illud gaudium, quod Mattheus com
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis eius. quia surrexit Etecce precedit uos ingalilea. ibieũ
uidebitis: eccedixiuobis: Hic marcus consonat: sed potest mouere
quomodo secundum matheum angelus suꝑlapidem sedebat.
reuolutum amonumento : Marcusenim intro eunteseas in mo¬
numentum dicit uidisseiuuenem sed entem indextris. cooper¬
ctum stola candida & obstipuisse: Nisi intellegamus autmatheẽ
tacuisse de illo angelo quem intrantes uiderunt: Marcum ue¬
ro de illotacuisse quemforis uiderunt sedentem suꝑ lapidẽ: ut
duos uiderint. & aduob: singillatim audierint. quȩ dixerunt
angeli deihũ prius ab illo quem foris uiderunt sedentẽ suꝑ lapidẽ :
Deinde ab illo quemuiderunt intrantes inmonumentum. seden¬
tem ad extris : quo ut intrarent. illius quiforas sedebat uerbis
ex ortacte sunt. dicentes Uenite uidete locum. ubi positus erat
dñs Quouenientes ut dictumẽ &intrantes. uiderunt eum.
dequo matheus tac& : Marcus aũ loquitur. sedentem ad extris

Expanded text:
discipulis eius quia surrexit et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce dixi uobis. huic Marcus consonat. sed potest mouere, quomodo secundum Mattheum angelus super lapidem sedebat reuolutum a monumento — Marcus enim introeuntes eas in monumentum dicit uidisse iuuenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuisse — nisi intellegamus aut Mattheum tacuisse de illo angelo, quem intrantes uiderunt, Marcum uero de illo tacuisse, quem foris uiderunt sedentem super lapidem, ut duos uiderint et a duobus singillatim audierint quae dixerunt angeli de Iesu, prius ab illo quem foris uiderunt sedentem super lapidem, deinde ab illo quem uiderunt intrantes in monumentum sedentem a dextris, quo ut intrarent illius qui foris sedebat uerbis exhortatae sunt dicentis: uenite et uidete locum, ubi positus erat dominus, quo uenientes, ut dictum est, et intrantes uiderunt eum, de quo Mattheus tacet, Marcus autem loquitur, sedentem a dextris,
Abbreviated transcription (Latin):
numento & nemini quicquam dixisse. adiunxit quod resurgens
dñs apparuerit mane prima sabbati. Primomariȩ magdalenȩ
dequa eiecerat septem demonia. Et quia illauadens nuntiaũ
hns quicum eo fuerant lugentibus &flentibus. & quia illi au¬
dientes quod uiuer& & uisus ess& ab ea non crediderunt. Sane
matheus &iam illud inseruit abscedentib mulierib quȩ illoc
omnia uiderant. & audierant uenisse &iam quosdam inciuitatẽ
deillis custodibus qui iacuerant uelut mortui &nuntias seprm¬
cipibus sacerdotum omma quȩ factaerant. Hoc ẽ quod &iam
illi sentire potuerunt. illos uero congregatos cum senioribus
consilio accepto pecumam copiosam dedissemilitib utdicerent
quod discipuli eius uenissent eumq furassent illis dormientib
Pollicentes &iam securitatem a preside qui eos custodes dede¬
rat. & illos accepta pecunia fecisse sicuterant docti. diuulga¬

Expanded text:
numento et nemini quicquam dixisse, adiunxit, quod resurgens numento et nemini quicquam dixisse, adiunxit, quod resurgens dominus apparuerit mane prima sabbati primo Mariae Magdalenae, de qua eiecerat septem demonia, et quia illa uadens nuntiauit his qui cum eo fuerant lugentibus et flentibus, et quia illi audientes. quod uiueret et uisus esset ab ea. non crediderunt. sane Mattheus etiam illud inseruit abscedentibus mulieribus. quae illa omnia uiderant et audierant. uenisse etiam quosdam in ciuitatem de illis custodibus, qui iacuerant uelut mortui. et nuntiasse principibus sacerdotum omnia quae facta erant, hoc est quae etiam illi sentire potuerunt, illos uero congregatos cum senioribus consilio accepto pecuniam copiosam dedisse militibus, ut dicerent, quod discipuli eius uenissent eumque furati essent illis dormientibus. pollicentes etiam securitatem a praeside, qui eos custodes dederat. et illos accepta pecunia fecisse. sicut erant edocti, diuulga
Abbreviated transcription (Latin):
egressaẽ amonumento. Hocẽ ab illo loco ubierat hosti spatiũ
ante lapidem effossum. Etcum ille aliȩ quas secundũ marcum
inuaserat tremor & pauor . & nemini quicquam dicebant.
Tunciam secundum matheum. Ecceihs occurrit illis dicens.
hauete . Ille autem accesserunt & tenuerunt pedeseius & ado¬
rauerunt eum. Sic enim collegimus & angelorum ad locutio¬
nem. bis numero eas habuisse uenientes ad monumentum
& ipsius dñi semelscilic& illic quando maria hostulanum putau.
Etnunciterum cumeos occurit inuia. uteas ipsa repetitione
firmar& atq: atimore recrear&: Tuncergo ait illis. Nolite
timero. itenuntiate fratrib: meis ut eant ingalileã ibi me
uidebunt. Uenit ergomaria magdalenȩ adnuntians discipu
lucas commemorat. quȩ nuntiauerunt discipulis hȩc undecim
& c&erisomnib: & uis a sunt ante illos sicut deleramentũ uerba
ista & non credebantillis. His & marcus at testatur. Nam post¬
ea quam commemorauit ecs trementes & pauentes exisse amo¬

Expanded text:
egressa est a monumento, hoc est ab illo loco ubi erat horti spatium ante lapidem effossum, et cum illa aliae, quas secundum Marcum inuaserat tremor et pauor, et nemini quicquam dicebant. tunc iam secundum Mattheum ecce Iesus occurrit illis dicens: hauete. illae autem accesserunt et tenuerunt pedes eius et adorauerunt eum. sic enim colligimus et angelorum allocutionem bis numero eas habuisse uenientes ad monumentum et ipsius domini. semel scilicet illic, quando Maria hortulanum putauit, et nunc iterum, cum eis occurrit in uia, ut eas ipsa repefirmaret, atque a timore recrearet. Tunc ergo ait illis: Nolite timere. Ite, nuntiate fratribus meis ut eant in Galilaeam. Ibi me videbunt. Venit ergo Maria Magdalene annuntians discipulLucas commemorat. Quae nuntiaverunt haec discipulis undecim et ceteris omnibus. et uis a sunt ante illos sicut deliramentum uerba ista, et non credebant illis. his et Marcus adtestatur. nam posteaquam commemorauit eas trementes et pauentes exisse a mo
Abbreviated transcription (Latin):
date sunt uerboram eius. & regresse: amonum̃to. nuntia uer̃
hȩ comnia illis undecim &c&eris omnib: Quomodoergo sin¬
guli uisi sunt sedentes : Vnus scđm matheum foris suꝑ lapidem.
& alter scđm marcum intus ad extris. Cum scdm̃ lucã duosteterunt
secus illas. Quam uis similia dixerint possumus quidem adhuc in¬
tellegere unum angelum uisum amulierib & scdm̃ matheum
& scđm marcum sicut su pradiximus ut ea singressas in monum̃ tũ
sic accipiamus in aliquod scilic& spatium quoderat aliqua maria
commbnitum ut intrariposs& ante illum saxeum sepulcrilocũ
atq: ibi uidisse angelum sedentem super lapidem reuolutum
amonumento. sicut dicit matheus ut hoc sed sedentẽ ad extris
Quod dicit marcus. deinde in tus ab eis duminspicerent locum
in quo iacebat corpusdñi. Uisos alios angelor stantes sicut dicit
lucassimilia locutos ad earum exortandũ animum &ȩdificandã
fidem. Seduideamus & illaquȩ iohannes dicit utrum uelquẽ¬

Expanded text:
sunt uerborum eius. et egressae a monumento nuntiauerunt haec omnia illis undecim et ceteris omnibus. quomodo ergo singuli uisi sunt sedentes, unus secundum Mattheum foris super lapidem et alter secundum Marcum intus a dextris, cum secundum Lucam duo steterint secus illas, quamuis similia dixerint? possumus quidem adhuc intellegere unum angelum uisum a mulieribus et secundum Mattheum et secundum Marcum, sicut supra diximus, ut eas ingressas in monumentum sic accipiamus, in aliquod scilicet spatium, quod erat aliqua maceria communitum, ut intrari posset ante illum saxeum sepulchri locum. adque ibi uidisse angelum sedentem super lapidem reuolutum a monumento, sicut dicit Mattheus, ut hoc sit sedentem a dextris, quod diin quo jacebat corpus Domini, visos alios duos angelos stantes, sicut dicit Lucas, similia locutos ad earum exhortandum animum et aedificandam fidem. 68. Sed videamus et illa quae Joannes dicit, utrum vel quem
Abbreviated transcription (Latin):
error peior priori: Ait illis pilatus : Ab &is custodiam. Ite
custodite sicut scitis Illi autem ab euntes munierunt sepul¬
chrum. signantes lapidem cum custodibus.: Hoc solus ma¬
theus narrat. nullo aliorum narrante aliquid Deindese
cescit in primã sabbati. uenit maria magdalene. & altera mana
uidere sepulchrum: & eccecterremotus factus ẽ magnus. An

Expanded text:
iam, ite, custodite sicut scitis. illi autem abeuntes munierunt sepulchrum signantes lapidem cum custodibus. hoc solus Mattheus narrat nullo aliorum narrante aliquid quod huic cescit in primam sabbati, uenit Maria Magdalene et altera Maria uidere sepulch
Abbreviated transcription (Latin):
tulerunt dnm̃meam & nescio ubi posueranteũ. Hinc intel¬
legendi sunt surrexisseangeli . ut &iamstantes uiderentur
Sicuteos lucas uisos fuisse commemorat. &dixisse secundum
eundem lucam timentibus mulierib: & uultum interra dedi¬
nantibus. Quid queritis uiuentem cum mortius. Nonẽ hic
sed surrexit. Recordam ini qualiter locutus ẽ uobis. cum
adhuc ingalileco ess& dicens. quia oport& filium hominis tradi
inmanus hominum peccatortm &crucifigi. & die tertiare¬
surgere & recordate sunt uerborum eius. Posthȩc conuer¬
saẽ retrorsum maria & uid& ihm̃ stantem sicut dicitiohannes.
& nonsciebat quia ihĩ est. diciteiihs̃. Mulier quid ploras quem
queris: Illa existimans quia ortu lanus ẽ dicitei. dñesitu

Expanded text:
tulerunt dominum meum et nescio, ubi posuerunt eum. hic inteltulerunt dominum meum et nescio, ubi posuerunt eum. hic intellegendi sunt surrexisse angeli, ut etiam stantes uiderentur, sicut eos Lucas uisos fuisse commemorat, et dixisse secundum eundem Lucam timentibus mulieribus et uultum in terram declinantibus: quid quaeritis uiuentem cum mortuis? non est. hic, sed surrexit.ium hominis tradi in manus hominum peccatorum et crucifigi et die tertia resurgere. Se t recordatae sunt uerborum eius. post haec conuersa est retrorsum Maria. e t uidit Iesum stantem, sicut dicit Iohannes, et non sciebat, quia Iesus est dicit ei Iesus: mulier, quid ploras? quem quaeris? illa exis
Abbreviated transcription (Latin):
Abierunt ergoiterum adsem& ipsos discipuli. Maria autẽstabat
ad monumentum soris ploraens. Idest anteillud saxei sepulchri
locum. Sed tamen intraillud spacium quoiam in gressefuerant
hostus quippeillicerat. sicutidemiohannes commemorat . Tunc
uiderunt angelum sedentem adextris superlapidem reuolutũ
amonamento. Dequo angelo narrant matheus & marcus. Tuno
cis dixit. Nolite timereuos. Scioenim quodihm̃ quicrucifixus
ẽqueritis. Nonesthic surrexitemm sicut dixit. Uenite uide to
locum ubipositus erat dm̃. Et cito euntes dicite discipulis eius
quia resurrexit . &ecceprecedit uos in golilea ibi eam uidebitis
ecce dixiuobis. Quib simili Marcus quoq: nontacuit adhȩc
uerba. Maria dumfler& inclinauitse & prospexit in monu¬
mentum. & uidit duos angelos sicut dicitiohannes in albis se¬
dentes unum ad caput &unum ad pedes ubi positum fuerat
corpusihũ. Dicuntilli. Mulier quid ploras. Diciteis. Quia

Expanded text:
abierunt ergo iterum ad semet ipsos discipuli. Maria autem stabat abierunt ergo iterum ad semet ipsos discipuli. Maria autem stabat foris ad monumentum plocum, sed tamen intra illud spatium quo jam ingressae fuerant: hortus quippe illic erat, sicut idem Joannes commemorat . Tunc viderunt angelum sedentem a dextris super lapidem revolutum a monumento, de quo angelo narrant Matthaeus et Marcus. « Tunc eis dixit, Nolite timere, vos: scio enim quod Jesum qui crucifixus est quaeritis; non est hic, surrexit enim sicut dixit: ventes dicite discipulis eius, quia surrexit; et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis. ecce praedixi uobis. quibus similia Marcus quoque non tacuit. ad haec uerba Maria dum fleret, inclinauit se et prospexit in monumentum et uidit duos angelos, sicut dicit Iohannes, in albis sedentes unum ad caput et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus lesu. dicunt ei illi: mulier, quid ploras? dicit eis: quia