comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem. sicut pater ad filium. fili¬
us ad patrem. socer ad generum.
gener adsocrum. dominus ad
seruum. seruus ad dominum. non
est quidem hoc adillum. quodille
nes sunt relatio diuersa est non
natura: qũo siattendas quid sit al¬
ter ad alterum. non est hoc adillũ
iste. quod ad istum ille quiaiste
pater: ille filius. aut ist socer ille
gener: aut iste dominus. ille
seruus siautem attendas quid
quis quesit ad seipsum. uel inseipso:¬
cut iste unde intellegit pruden¬
tiatua. non ab eis ratio nabi liter¬
dici. aquorum errore tedñs libe¬
rauit. Ideo dĩpatris. & dĩ filii natu¬
rã esse diuersã: quia iste pater
est. ille filius & dõpatre non genu

Expanded text:
autem sicut pater ad filium, fil ad patrem, socer ad generum, gener ad socerum, dominus ad seruum, seruus ad dominum. non est quidem hoc iste ad illum, quod ille nes sunt: relatio diversa est, non natura. Quoniam si attendas quid sit alter ad alterum, non est hoc ad illum iste, quod ad istum ille: quia iste pater, ille filius; aut iste socer, ille gener; aut iste dominus, ille servus. Si autem attendas quid quisque sit ad seipsum, vel in seipso,cut iste. Unde intelligit prudentia tua non ab eis rationabiliterdici, a quorum errore te Dominus liberavit, ideo Dei Patris et Dei Filii naturam esse diversam, quia iste Pater est, ille Filius; et Deum Patrem non genu
Abbreviated transcription (Latin):
quidam: uina coronant. cum corona¬
rentur uasa uinaria uinum enim
contin&ur. uas contin&: sicut ergo
appellamus ecclesiam. basilicam qua
contin&ur populus. quiuere appel¬
latur ecclesia. ut nomine ecclesie.
id est populi qui contin&ur. signifi¬
cemus locum qui contin&. Ita qđ
animȩ corporibus continentur. In¬
tellegi corpora filiorum pernomi¬
natas animas possunt sic enim me¬
lius accipitur &iam illud. quod lex
Inquinari dicit eum. Inquinari su

Expanded text:
quidam: \'Vina coronant\', cum coronaquidam: \'Vina coronant\', cum coronarentur uasa uinum: uinum enim continetur, uas continet. sicut ergo appellamus ecclesiam basilicam, qua continetur populus, qui uere appellatur ecclesia, ut nomine ecclesiae, id est populi. qui continetur, significemus locum, qui continet, ita, quod animae corporibus continentur. intellegi corpora filiorum per nominatas animas possunt. sic enim melius accipitur etiam illud. quod lex iuquinari dicit eum. qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum. qui exierunt defemoribus: hoc
enim uelut e uidentissimo testimo¬
nio. possunt credi animae infilios
exparentibus propagatae. qũo sa¬
tis a perte dictum uidetur. animas
&iam defemoribus iacob. non sola
exisse corpora filiorum: ut eomo¬
do &iam illud intellegi uelint aparte
totum. quod dixit adam. cum illi
mulier eius ostender&ur: hoc nunc
os exossibus meis. & caro decarne
mea: non enim dixit & anima de
anima mea: sedita fieri potest ut
carne nominata. utrum que in¬
tellegatur. sicut hic animas nomi¬
nauit. & tamen corpora in filuis in¬
tellegi uoluit: sed hoc testimonium
certe. quasi tam clarum at que ma¬
ni festum. enodandȩ huic questioni
non sufficer&. nec si lta leger&ur
genere feminino. quȩ exierunt de
femoribus eius. ut animas intellege¬
remus quae exierunt: Ideo autem
non sufficer&. qũo & animȩ nomi¬
ne. corpus solum posse significari.
modo quodam locutionis ostenditur.
quo significatur perid quod conti¬
n&ur. illud quod contin&. sicut ait

Expanded text:
tum, qui exierunt de femoribus eius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio possunt credi animae in filios ex parentibus propagari, quoniam satis aperte dictum uidetur animas etiam de femoribus Iacob non sola exisse corpora filiorum, ut eo modo etiam illud intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam. cum illi mulier eius ostenderetur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; non enim dixit -et anima de anima mea\', sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hie animas nominauit et tamen etiam corpora in filiis intellegi uoluit.. Sed hoc testimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eius\\ ut animas intellegeremus, quae exierunt. ideo autem non sufficeret, quoniam et animae nomine corpus solum posse significari modo quodam locutionis ostenditur. quo significatur per id, quod continetur, illud, quod continet, sicut ait
Abbreviated transcription (Latin):
misque uariamus: alia sunt fortassis
&iam illa quibus deludimur dormien¬
tes. quando non diuinitus ad monemur.
nisi quodhaec uolentes agimus. illa pite¬
ter arbitrium patimur. non solum haec
mouent. quae in animo. deipso animo fi

Expanded text:
misque uariamus, qualia sunt fortassis misque uariamus, qualia sunt fortassis etiam illa, quibus deludimur dormientes, quando non diuinitus admonemur, nisi quod haec uolentes agimus, illa praeter arbitrium patimur; non solum haec mouent, quae in animo de ipso animo fi
Abbreviated transcription (Latin):
conuincitur multorum quippe. &iã
non mediocriter acutorum: qũo parum
attendunt. quantum ualeant lmagines
corporum quaefiunt in sp̃ũ. nec omni¬
no sunt corpora: cum uero eas coguntur
Intueri. si recte aduerterint. at que con¬
pererint. non eas esse corporeas. sed cor¬
porum simillimas. rationem tamen de
his non continuo ualent reddere. qui¬
bus causis. & quem ammodum fiant.
quadenique natura sua subsistant. uel
In quo subiecto sint: utrum Ita in ani¬
mo fiant. ut in membrana exatramen¬
to litterae. ubi utraque substantia est.
& membrana scilic& & atramentum:
ansicut sigillum Incera. uel figura quȩ¬
lib&. cuicera subiectum est. illa in sub¬
iecto. añ utroque modo fiant ista in sp̃ũ
nostro. aliquando sic. aliquando autẽ
sic mouent enim: non solum cogitemus
ea quae absunt a sensibus corporis. & in
nostra repperiuntur memoria. uel
quaenos ipsi ut libitum est faciãmus dis¬
ponimus. augemus. minuimus. situ habi¬
tu. motulnnu merabilibus. qualitatibus for¬

Expanded text:
conuincitur; multorum quippe est etiam non mediocriter acutorum, quoniam parum adtendunt, quantum ualeant imagines corporum, quae fiunt in spiritu nec omnino sunt corpora. cum uero eas coguntur intueri, si recte aduerterint atque compererint non eas esse corporeas sed corporum simillimas, rationem tamen de his non continuo ualent reddere, quibus causis et quem ad modum fiant, qua denique natura sua subsistant uel in quo subiecto sint, utrum ita in animo fiant ut in membrana ex atramento litterae, ubi utraque substantia est et membrana scilicet et atramentum, an sicut sigillum in cera uel figura quaelibet, cui cera subiectum est, illa in subiecto, an utroque modo fiant ista in spiritu nostro aliquando sic aliquando autem sic. Mouet enim non solum, ut cogitemus ea, quae absunt a sensibus corporis et in nostra reperiuntur memoria uel quae nos ipsi, ut libitum est, facimus, disponimus, augemus, minuimus, situ, habitu, motu. innumerabilibus qualitatibus for
Abbreviated transcription (Latin):
Scipiamur. sicut in olo causto matib¬
Sari&um & taurorum. & in multi¬
tudine agnorum pinguium. sic
fiat sacrificium nostrum In conspec¬
tutuo hodie. & perfice subsequentes
te. qũo nonerit confusio his qui in
te confidunt: & nunc sequimur in
toto corde & timemus tẽ: quaeri¬
mus faciemtuam. necon fundas nos.
sed fac nobis cum secundum magni¬
tudinem tuam. & sȩcundum mul¬
titudinem misericordiae tuae libe¬
ranos secundum mirabilia tua &
dagloriam nominituo dñe. & re¬
uereantur omnes quiostendunt ser

Expanded text:
cipiamur. sicut in holocaustomatibus arietum et taurorum et in multitudine agnorum pinguium sic fiat sacrificium nostrum in conspectu tuo hodie et perficere subsoquentes te, quoniam non erit confusio his, qui in te confidunt. et nunc sequimur in toto corde et timemus te et quaerimus faciem tuam. ne confundas nosed fac nobiscum secundum mansuetudinem tuam, et secundum multitudinem misericordiae tuae, et libera nos secundum mirabilia tua, et da gloriam nomini tuo, Domine, et revereantur omnes, qui ostendunt ser
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. quem hab&is adõ. & non estis
Suestri: emptienim estis magno pite¬
Stio. glorificate dm̃ incorporeur̃o:
quem
Qu̾o dm̃ nisi sp̃m scm̃: cuius corpo¬
ra nostra esse dixerat templum¬
est dĩ d&ur ergo latria sp̃uscõ:
Nam sitem plum ei facere. sicut sa¬
iuberemur: utique faciendo tem¬
plum: latriã exhibere conuince¬
remur. Quanto magis. latria de¬
bemus. cui nontem plum facimus
sed sumus ac perhoc si & patri&
filio & sp̃uiscõ latria deb&ur. &
ex hib&ur a nobis. dequadi ctum
Sest : Dñm dm̃ tuum ad orabis &
Silli soli seruies: proculdubio dñs
ds̃ noster. cuisoli perlatriã ser¬
uire debemus : non est pater so¬
lus. nec solus filius. nec solus sp̃s
sc̃s. sed ipsa trinitas. unus dĩ so
ut pater sit ipse qui filius: uel sps̃
sc̃s ipse sit aut pater aut filius.
cumsit in illa trinitate pater
filio solius. & filius patrissolius.
sp̃s autem sc̃s & patris & filisit
sp̃s: sed propter unam eandemq
naturam. at que inseparabilem ui¬

Expanded text:
i, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis magno pretio. glorificate ergo deum in corpore uestro. quem deum nisi spiritum sanctum, cuius corpora nostra esse dixerat templum? debetur ergo latria spiritui sancto. nam si templum ei facere, sicut Sajuberemur; utique faciendo templum, λατρείαν exhibere convinceremur: quanto magis λατρείαν debemus cui non templum fsed sumus! Ac per hoc, si et patri et filio et spiritui sancto latria debetur et exhibetur a nobis, de qua dictum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies, procul dubio dominus deus noster, cui soli per latrian seruire debemus. non est pater solus nec solus filius nec solus spiritus sanctus sed ipsa trinitas unus deus solut pater sit ipse, qui filius, uel spiritus sanctus ipse sit aut pater aut filiucum sit in illa Trinitate Pater Filii solius, et Filius Patris solius, Spiritus autem sanctus et Patris et Filii sit Spiritus; sed propter unam eamdemque naturam atque inseparabilem vi
Abbreviated transcription (Latin):
cum
TRE EDCOEPISCOPOARO
peregrino. d&ua tuorumque ñ
cor poralium. sed sp̃itali salute piae¬
cipue quaereremus. d&ua quidẽ
leos. d&uorum uero tristes nos
eius responsa fecerunt. quod ñ
sunt ecclesiae catholicae salu¬
bri correctione sociati: & quia id
cito futurum speramus. ad huc
non esse facti Multum dolemꝰ
domine eximie. meritoque hono¬
rabilis & religiose frater: pro¬
inde caritatem tuam indñi pa¬
ce salutantes. & pracipimus &
rogamus. ut eos quos docuisti: do¬
cere non differas. unum scilic&
dm̃ esse solum cui seruitus illa de¬
b&ur. quae latria greco uoca¬
bulo nuncupatur: Ipsum enim
uerbum est In lege. ubi scriptum
est. Dñm dm̃ tuum ad orabis.
& illi soli seruies quem sidm̃ pa¬
trem tantum modo dixerimus.:
respondebitur nobis. ergo latria¬
filio non deb&ur. nisi quia unus¬
dis̃. cusoli perlatriã seruire ius¬
si sumus Item dicitur dĩ solus. ut
& pater intellegatur & filius. Im

Expanded text:
Cum tre et coepiscopo nostro Peregrino, de tua tuorumque non corporali, sed spirituali salute praecipue quaereremus, de tua quidem laetos, de tuorum vero tristes nos ejus responsa fecerunt, quod non sunt Ecclesiae catholicae salubri correcticito futurum sperauimus, adhuc non esse factum multum dolemus, domine eximie meritoque honorabilis et religiose frater. Proinde caritatem tuam in domini pace salutantes et praecipimus et rogamus, ut eos, quod didicisti, docere non differas. unum scilicet deum esse solum, cui seruitus illa debetur, quae latria Graeco uocabulo nuncupatur. ipsum enim uerbum est in lege, ubi scriptum est: Dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. quem si deum patrem tantum modo dixerimus, respondebitur nobis: \'Ergo latrifilio non debeturdeus, cui soli per latrian seruire iussi sumus, ita dicitur deus solus, ut et pater intellegatur et filius, im
Abbreviated transcription (Latin):
ab undantisunt habebunt & exer¬
cebunt. cum dixerint pax & securi¬
tas. quid ipsi filii lucis & filii diei
qui non sunt intenebris. ut eos
tam quam fur dies ille conprȩ¬
hendat. Nonne ad huc utuntur
hoc mundo tam quam non utentes:
quia & si ad multos apostolorum
temporibus dictum est. piatamen
sollicitudine cogitant quod dictũ
est. tempus breueest: nonne a max¬
ima parte eorum nouellatur. adi¬
ficatur. emitur. possid&ur. gerun¬
tur adhuc honores. ducuntur uxo¬
res: dehis loquor qui ex spestantes dñm
suum quando ueniͣt anuptiis. non
tamem abstinent a carnalibus nup¬
tis. sed obȩdientissima caritate au
diunt apostolum praecipientem.
quem ammodum uiuere debeant
uxores cumuiris. uiri cum uxorib.
filii cumparentibus. parentes cum
filiis. serui cum dominis. domini
cum seruis Non hu omnes in his

Expanded text:
abundantius habebunt et exercebunt, cum dixerint: Pax et securitas. Quid ipsi filii lucis et filii diei, qui non sunt in. tenebris, ut eos tamquam fur dies ille comprehendat? nonne adhuc utuntur hoc mundo tamquam non utentes, quia, etsi ante multos annos apostolorum temporibus dictum est, pia tamen sollicitudine cogitant, quod dictum est: Tempus breue est? nonne a maxima parte eorum nouellatur, aedificatur, emitur, possidetur, geruntur adhuc honores, ducuntur uxores ? de his loquor, qui expectantes dominum suum, quando ueniat a nuptiis, non se tamen abstinent a carnalibus nuptdiunt Apostolum praecipientem quemadmodum vivere debeant uxores cum viris, viri cum uxoribus, filii cum parentibus, parentes cum filiis, servi cum dominis, domini cum servis: nonne hi omnes in his
Abbreviated transcription (Latin):
uit modum: ut lic& apostolus.
nion tamen praesumer& aliosdo¬
cere. quod apostolis dñm dixisse
cognouerat: non est uestrum sci¬
re: ponis &iam quodidem ipse
dixit apostolis monroin&is in me¬
Shaec dicebam uobis. & nunc quid de¬
Itineat scitis. ut reuel&ur in suo
Itempore: Nam mysterium iam
operatur Iniquitatis. tantum mo¬
do quiten& teneat. donec de me¬
dio fut & tunc reuelabitur ille

Expanded text:
uit modum, ut licet apostolus non tamen praesumeret alios docere, quod apostolis dominum dixisse cognouerat: Non est uestrum scire. Ponis etiam, quod idem ipse dixit apostolus: Non retinetis mes haec dicebam vobis et nunc quid detineat scitis ut reveletur in suo tempore nam mysterium iam operatur iniquitatis tantum ut qui tenet nunc donec de medio fiat et tunc revelabitur ille
Abbreviated transcription (Latin):
penitus sub trahatur. atque absit: qđ fit
Inmorte : non secum putan da est aufer¬
re aliquod corpus excorpore: Nam

Expanded text:
penitus abstrahatur atque absit, quod fit in morte, non secum putanda est auferre aliquod corpus ex corpore. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
& fama uirtutum. pi&atis quoque
xp̃ianȩ laudanda diligentia & fida
sinceritas. quae tibi diuina mun era
eo donante gaudes tributa a quospe¬
ras pro mittente potiora. excitaue¬
runt me. ut hoc epistalari alloquio.
aestus causarum mearum excellen¬
tia partiarer tua: quantum enim ꝑ
alias a fricȩ terras. teunitatis catho¬
licae mirabili efficatia consuluisse
gaudemus : tantum dolemus. regio¬
nem. ipponiensium regionum & ei¬
uicinas partes. confines numidiae.
praesidaliȩ dicti tuiuigore. nondum
ad iuuari meruisse. Domine eximie.
& in xp̃i caritate. uere merito que ho¬
norabilis ac̃ suspiciende fili: quod id
meae potius neglegentiae depute¬
tur: qui epis copalem sarcinam ippo¬
ne sustineo. tuae magnificentiae
non tacendum putaui: quantum &¬
am in campo ipponiensi. haer&ica
praesumat audacia: si & fratribus &
collegis meis qui haec tuae sublimi¬
tati narrare potuerint. uel expres¬
bitero quem cum litteris misi fueris
audire dignatus. ad iuuantedño dõ

Expanded text:
 fama uirtutum, pietatis quoque Christianae laudanda diligentia et fida sinceritas, quae tibi diuina munera eo donante gaudes tributa, a quo speras promittente potiora, excitauerunt me, ut hoc epistulari alloquio aestus causarum mearum excellentia participaret tua. quantum enim per alias Africae terras te unitati catholicae mirabili efficacia consuluisse gaudemus, tantum dolemus regionem Hipponiensium-Regiorum euicinas partes confines Numidiae praesidali edicti tui uigore nondum adiuuari meruisse, domine eximie et in Christi caritate uere meritoque honorabilis ac suspiciende fili. quod ne meae potius neglegentiae deputetur, qui episcopalem sarcinam Hippone sustineo. tuae magnificentiae non tacendum putaui. quantum etiam in campo Hipponiensi haeretica praesumat audacia, si ex fratribus et collegis meis, qui haec tuae sublimitati narrare potuerint, uel ex presbytero, quem cum litteris misi, fueris audire dignatus, adiuuante domino deo
Abbreviated transcription (Latin):
mã nr̃am: Ita est. quia lta ꝓmissũ ẽ. Ita
erit qđ restat. sicut ꝓmissum est: obse¬
cramuste ꝑeum quitibi ista dona¬
uit. & populum cuiseruis. hac par
te benedictione perfundi ut iube¬
as singulos quos uolueris sermones¬
eorum conscriptos & emendatos mit¬
tinobis: iam & ego quod iussisti non
ne glego &d& hiconi septem regu

Expanded text:
mam nostram. ita est, quia ita promissum est; ita erit. quod restat, sicut promissum est. obsecramus te per eum, qui tibi ista donauit et populum, cui seruis, hac per te benedictione perfudit, ut iubeas singulos, quos uolueris, sermoneeorum conscriptos et emendatos mitti nobis. nam et ego, quod iussisti, non neglego et de Tychonii septem regu
Abbreviated transcription (Latin):
lis uelclauibus. sicut sepe iam scrip¬
si. cognoscere quid tibi uideatur ex¬
spesto: fratrem hilarinum hipponi¬
ensem archiatrum & principalem.
multum commendamus: nam de
fratre romano quid satagas noui¬
mus. nihilque p&endum est. nisi
ut te pro illo adiuu& dñs. Amen:

Expanded text:
lis uel clauibus, sicut saepe iam scripsi, cognoscere, quid tibi uideatur, expecto. Fratrem Hilarinum, Hipponiensem archiatrum et principalem, multum commendamus. nam de fratre Romano quid satagas, nouimus nihilque petendum est, nisi ut te pro illo adiuuet dominus. amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ipso referente qui pertulit. compe¬
ri: multum teflagitare litteras me¬
as. credentem quos ex eis consolationẽ
habere plurimam possis tuitaque
uideris qup̃dex inde cupias. ego ta

Expanded text:
ipso referente, qui pertulit, comperi multum te flagitare litteras meas credentem, quod ex eis consolationem habere plurimam possis. tu itaque uideris, quid exinde capias, ego ta
Abbreviated transcription (Latin):
quam hab&is inxp̃o. &iam nos.
quam uis in laboribus uariis aspe¬
ris que uersemur : In ur̃a caritate
requiescimus: unum enim corpus
sub uno capite sumus. ut & uos
in nobis negotiosi. & nos in uobis
otiosisimus: quia si patitur unum
membrum. conpatiuntur omnia
membra. & si glorificatur unum
membrum. congaudent omnia mẽ¬
bra. ammonemus ergo & p&im:
& obsecramus. per xp̃i altissimam
humilitatem. & miseri cordissimã
celsitudinem. ut nostri memores
sitis. in scĩs orationibus ur̃is. quas
uos uigilantiores & magis sobri¬
as haber& credimus nostras enĩ
sepe sauciat. & debilitat caligo.
& tu multus saecularium actionũ.:

Expanded text:
quam habetis in Christo, etiam nos, quamuis in laboribus uariis asperisque uersemur, in uestra caritate requiescimus. unum enim corpus sub uno capite sumus, ut et uos in nobis negotiosi et nos in nobis otiosi simus, quia, si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra et, si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. admonemus ergo et petimus et obsecramus per Christi altissimam humilitatem et misericordissimam celsitudinem, ut nostri memores sitis in sanctis orationibus uestris, quas uos uigilantiores et magis sobrias habere credimus; nostras enim saepe sauciat et debilitat caligo et tumultus saecularium actionum.
Abbreviated transcription (Latin):
neri in omnibus quae peccantur:
certum esse. nos culpȩ soci&ate uin¬
ciri: Quotiens eum inpunitum esse
uolumus: qui culpae ten&ur obnox¬
ius: his uerbis. quem non terreas. tuae
lenitatis & humanitatis ignarum:
undenos qui te nouimus. & haec quae¬
rendi gratia non decernendi scripsis¬
se minime dubitamus: aliis tuis uer¬
bis. ad ista citius respondemus tam¬
quam enimnos hesitare in hãc quaes¬
tione u̾olueris. aut praeuidisti quid
dicturi essemus. aut tam monuisti.

Expanded text:
neri in omnibus, quae peccantur, certum esse nos culpae societate uinciri, quotiens eum inpunitum esse uolumus, qui culpae tenetur obnoxius. i His uerbis quem non terreas tuae lenitatis et humanitatis ignarum? unde nos, qui te nouimus et haec quaerendi gratia, non decernendi scripsisse minime dubitamus, aliis tuis uerbis ad ista citius respondemus. tamquam enim nos haesitare in hac quaestione nolueris, aut praeuidisti, quid dicturi essemus, aut admonuisti,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsedñs apud homines luter cessit ne
lapidar&ur adultera: & eo modo no¬
bis inter cessione̾s commendauit offi¬
cium. Nisi quia ille terrendo fecit.
quodnos p&endo ille enim dñs nos
serui sumus uerum tamen ille sic ter¬
ruit. ut omnes timere debeamus: Quis
enim est nostrum sine peccato quod cũ
illis dixiss&. a quibus ei offerebatur
punienda peccatrix: ut quiscir& se esse
sine peccato. prior in illam lapielem mit¬
ter&: caecidit seuitia tremente consci¬
entia: tunc enim iam exilla congrega
tione di lapsi: solam miseri cordi mise¬
ram relipquerunt: caedat huic sententia
pi&as xp̃ianorum: cuicessit impi&as
iudaeorum: caedat humilitas obsequenti
um. cuicessit superbia persequentium:
caedat confessio fidelis. cui cessit simu¬
latio tenłtatoris: Malis parce uirbo¬
ne. quanto melior. tanto esto mitior:
Quanto fis celsior potestate: tanto hu¬
milior fier& pi&ate: ego quidem in

Expanded text:
inus apud homines intercessit, ne lapidaretur adultera, et eo modo nobis intercessionis commendauit officium, nisi quia ille terrendo fecit, quod nos petendo. ille enim dominus, nos serui sumus. uerum tamen ille sic terruit, ut omnes timere debeamus. quis enim est nostrum sine peccato? quod cum illis dixisset, a quibus ei offerebatur punienda peccatrix, ut, qui sciret se esse sine peccato, prior in illam lapidem mitteret, cecidit saeuitia tremente conscientia; tunc enim iam ex illa congregatione dilapsi, solam misericordi miseram reliquerunt. Cedat huic sententiae pietas Christianorum, cui cessit impietas Judaeorum: cedat humilitas obsequm. cui cessit superbia persequentium; cedat confessio fidelis. cui cessit simulatio temptatoris. malis parce, uir bone; quanto melior, tanto esto mitior; quanto fis celsior potestate, tanto humilior fiere pietate. Ego quidem in
Abbreviated transcription (Latin):
nepereat animatua. non facile tibi
quis quam consulit. non quia dest̃
qui hoc faciant. sed quia difficileẽ
Inuenire. quando tecum ista posint
lo qui: nam & ego semper desidera¬
ui. & numquam inueni locum uel
tempus. ut agerem tecum quod me
agere oportebatcum In homine
qualem me apud ypponem uideris.
quando ad me uenire dignatus es.
quia uix loquebar. in becilitate cor¬
poris fatigatus¬

Expanded text:
ne pereat anima tua, non facile tibi ne pereat anima tua, non facile tibi quisquam consulit, non quia desunt, qui hoc faciant, sed quia difficile est inuenire, quando tecum ista possint loqui. nam et ego semper desideraui et numquam inueni locum uel tempus, ut agerem tecum, quod me agere oportebat cum homine.  autem, qualem me apud Hipponem uideris, quando ad me uenire dignatus es, quia uix loquebar inbecillitate corporis fatigatus
Abbreviated transcription (Latin):
res haber& accessus ad aurestuas.
ferens litteras meas. numquam po¬
tui repperire. quam nunc dñs optu¬
lit. seruum & ministrum xp̃i diac̃
paulum. ambobus nobis carissimũ.
ut aliquid tibi loquerer. non propo¬
tentiatua & honore quem geris in
isto sȩculo maligno. nec prolnco¬
lum itate carnis tuae corruptibilis
at mortalis. quia & ipsa transito¬
ria est. & quam diusit semper incer¬
tum est: sed pro illa salute quam
nobis promisit xp̃s. qui propter¬
ea hic exhonoratus atque crucifix¬
us est. ut docer& nos bona sȩculi
huius magis contempnere quam
diligere. & hoc amare & sperare
abillo. quo in sua resurrestione
monstrauit: resurrexit enim amor¬
tuis. Nec iam moritur. & mors ei
ultra non dominabitur: scionon
deesse homines quitẽ secundum
uitam mundihuius diligunt. &
secundũ ipsã tibidant consilia. ali¬
quando utilia aliquando inutilia qui ho¬
mines st̃. & sicut possunt ad praesens
sapiunt. nescientes quid contingat
sequenti diei secundum autem dm̃

Expanded text:
res haberet accessus ad aures tuas ferens litteras meas, numquam potui reperire, quam nunc dominus obtulit seruum et ministrum Christi diaconum Paulum ambobus nobis carissimum, ut aliquid tibi loquerer non pro potentia tua et honore, quem geris in isto saeculo maligno. nec pro incolumitate carnis tuae corruptibilis atque mortalis. quia et ipsa transitoria est et, quam diu sit, semper incertum est, sed pro illa salute, quam nobis promisit Christus, qui propterea hic exhonoratus atque crucifixus est, ut doceret nos bona saeculi huius magis contemnere quam diligere et hoc amare et sperare ab illo, quod in sua resurrectione monstrauit; resurrexit enim a mortuis nec iam moritur et mors ei ultra non dominabitur. Scio non deesse homines, qui te secundum uitam mundi huius diligunt et secundum ipsam tibi dant consilia aliquando utilia aliquando inutilia, quia homines sunt et. sicut possunt, ad praesens sapiunt nescientes, quid contingat sequenti diei. secundum autem deum,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc scriber&: sed hoc potius eis esse
scribendum: tamquam doctor pro¬
uidentissimus iudicar& Nunch
nec illis hoc opus esse monstrauit.
quibus sufficiebat ut scirent. lm¬
paratis atque dormientibus ho¬
ram dñi sicut furem esse uenturã.
at que hoc sciendo essent ipsi ui¬
gilantes parati. post quanta lib&
dem pora uenir&. & suum serua

Expanded text:
hoc scriberet, sed hoc potius eis esse scribendum tamquam doctor prouidentissimus iudicaret. nunc autem nec illis hoc opus esse monstrauit. quibus sufficiebat, ut scirent inparatis atque dormientibus horam domini sicut furem esse uenturam atque hoc sciendo essent ipsi uigilanter parati, post quanta libet tempora ueniret, et suum serua
Abbreviated transcription (Latin):
centiam qui diligunt mundum
non dico satiare. quod fieri nullo
modo potest. sed aliqua exparte
pascere. Ne uniuersa plus pereant:
nisitu facias quaedĩ prohib& & fa¬
cientibus cõminatur. propter qđ
uides tam multa contraria ut iam
uile aliquid quod rapiatur uix in¬
ueni atur: quid autem dicam deuas¬
tatione africȩ quã faciunt a fribarba¬
ri resistente nullo. Dum tutalistu¬
is necessitatibus occuparis. mec
aliquid ordinas. unde ista calami¬
tas auertatur: Quis autem crede¬
r&. quis autem timer&. boni facio
domesticorum & a fricȩ comite. In
africa constituto. cumtam mag¬
no exercitu & potestate. qui tribu¬
nus cum paucis foederatis : omnes
ipsas gentes expugnando & terren¬
do pacauerat. Nunc tantum fuis¬
se barbaros ausuros. tantum pro¬
gressuros. tanta uastaturos. tan¬
ta rapturos. tanta loca quae plena
populis fuerant deserta facturos
qui non dicebant. quando cum que
comitebam sumeres potestatem
a fros barbaros non solum domi¬

Expanded text:
centiam. qui diligunt mundum, centiam. qui diligunt mundum, non dico satiare, quod fieri nullo modo potest. sed aliqua ex parte pascere, ne uniuersa plus pereant. nisi tu facias, quae deus prohibet et facientibus comminatur? propter quod uides tam multa contrita, ut iam uile aliquid, quod rapiatur, uix inueniatur. Quid autem dicam de uastatione Africae, quam faciunt Afri barbari resistente nullo, dum tu talis tuis necessitatibus occuparis nec aliquid ordinas, unde ista calamitas auertatur? quis autem crederet. quis autem timeret Bonifatio domesticorum et Africae comite in Africa constituto cum tam magno exercitu et potestate. qui tribunus cum paucis foederatis omnes ipsas gentes expugnando et terrendo pacauerat, nunc tantum fuisse barbaros ausuros, tantum progressuros, tanta uastaturos. tanta rapturos, tanta loca, quae plena populis fuerant. deserta facturos? qui non dicebant, quandocumque comitiuam sumeres potestatem, Afros barbaros non solum domi
Abbreviated transcription (Latin):
Nempe tamen adea bona quae ip¬
si quoque non secundum dm̃. sed
secundum sȩculum diligunt. perte
cupiunt per uenire: Ac̃ per hocqui
refrenare & conpescere debuisticu¬
piditates tuas. ex plere cogeris alie¬
nas: quod ut fiat: Necesse est mul¬
ta quaedõ displicent fiant: nec sic
tamen explentur tales cupiditates:
nam facilius resecantur in eis qui
dm̃ diligunt. qũo ineis quimundũ
diligunt. aliquando satiantur. ꝓp¬
ter quod dicit scriptura diuina:
Nolite diligere mundum nec ea
quae in mundo sunt: siquis dilex¬
Serit mundum. dilectio patris non
Sest lneo: quia omne quod inmun¬
Sdo est. concupiscentia carnis est.
& concupis centia oculorum. &
Sambitio sȩculi. quae non est apa¬
Stre sed ex mundo est: & mundus
Stransit & concu piscentia eius: qui
Sautem facit uo luntatem dĩ ma¬
Yn & in a&ernum. sicut &dĩ ma¬
n& In a&ernum:
Qͥando ergo poteris tot hominũ
armatorum. quorum fouendaest
cupiditas tim&ur attrocitas. quan¬
do inquam poteris eorum concupis¬

Expanded text:
nempe tamen ad ea bona, quae ipsi quoque non secundum deum sed secundum saeculum diligunt, per te cupiunt peruenire, ac per hoc, qui refrenare et compescere debuisti cupiditates tuas. explere cogeris alienas? quod ut fiat, necesse est multa, quae deo displicent, fiant. nec sic tamen explentur tales cupiditates; nam facilius resecantur in eis, qui deum diligunt, quam in eis, qui mundum diligunt, aliquando satiantur. propter quod dicit scriptura diuina: Nolite diligere mundum nec ea, quae in mundo sunt. si quis dilexerit mundum, dilectio patris non est do est, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi, quae non est a Patre, sed ex mundo est. et mundus transit et concupiscentia eius; qui autem facit uoluntatem dei, manet in aeternum. sicut et deus manet in aeternum. quando ergo poteris tot hominum armatorum, quorum fouenda est cupiditas, timetur atrocitas, quando, inquam, poteris eorum concupis
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo id tecum defendere possi¬
mus ostende: siautem aliter non
potes. quod deanimarum nouitate
sentis asserere: Nisi ut eas dicas pec¬
cato primi hominis non teneri: aut
propagationem non suam sed carnis.
auctoredõ. uel nescio quamali natu¬
ra. In no centissimas feri peccatrices:
Melius origo animae nos lateat. dum
tamen eam non dubitemus dĩesse cre¬
aturam: quam uel dĩ peccati auctor
dicitur. uel contradm̃ aliena malina¬
tura lntro ducitur. uel baptisma pat¬
uulorum irritum duciͣtur ut autẽ
ame tua dilestio dehac quęstione
aliquid audiat definitum: non par¬
ui aestimandum. Immo pracipue ne¬
cessarium atque r&inendum: quo
modo lib& se origo habeat animarũ:
siue exilla una. siue exnulla alia

Expanded text:
quo modo id tecum defendere possiquo modo id tecum defendere possimus. ostende. si autem aliter non potes, quod de animarum nouitate sentis. adserere. nisi ut eas dicas peccato primi hominis non teneri aut per propagationem non suam sed carnis auctore deo uel nescio qua mali natura innocentissimas fieri peccatrices. melius origo animae latet, tamen eam non dubitemus Dei esse creaturam, quam vel Deus peccati auctor dicatur, vel contra Deum aliena mali natura introducitur uel baptisma paruulorum inritum ducitur. Ut autem et a me tua dilectio de hac quaestione aliquid audiat definitum non parui aestimandum, immo praecipue necessarium atque retinendum, quo modo libet se origo habeat animarum, siue ex illa una siue ex nulla alia
Abbreviated transcription (Latin):
re per peccatum fuerit ante cap¬
tiuus sicut scriptum est. siuos fi¬
lius liberauerit. uere liberi eritis
per ipsum enim renascimur sp̃i¬
taliter. per ipsum crucifigimur
mundo ipsius morte. mortis ab
adam omnibus nobis intro ductȩat¬
que trans missȩ uniuersae animae.
illud propagine contrastum cy¬
ro grafum rumpitur: In quo nullus
omnino natorum. antequam per
baptis mum liber&ur. non ten&ur
obnoxius: In his uerbis a postoli cae
sȩdis: tam antiqua atque fundata.
tam certa &claraest catholicȩꝰ fides.
ut nefassit deilla dubitare xp̃iano
Qũo ergo morte xp̃i nonunius aut
aliquarum. sed uniuerse animae ꝓ¬
pagine contractum mortis cyro¬
grafum rumpitur: si potes animas
sic alienas a propagine defendere.
ut tamen hoc chiro grafo. quod so¬
lamorte xp̃i rum pendum est. restis¬
sima ratione demonstrentur obstric¬
te mec sua propagatione. sed car¬
nis hoc debito iuste appareant ob¬
ligatȩ: Non solum nemine prohi¬
bente defende: uerum &iam nobis

Expanded text:
re per peccatum fuerit ante captiuus. sicut scriptum est: Si uos filius liberauerit, uere liberi eritis. per ipsum enim renascimur spiritaliter, per ipsum crucifigimur mundo, ipsius morte mortis ab Adam omnibus nobis introductae atque transmissae uniuersae animae illud propagatione contractum chirographum rumpitur, in quo nullus omnino natorum, antequam per baptismum liberetur, non tenetur obnoxius\'. in his uerbis apostolicae sedis tam antiqua atque fundata, tam certa et clara est catholica fides. ut nefas sit de illa dubitare Christiano. Quoniam ergo morte Christi non unius aut aliquarum sed uniuersae animae propagatione contractum mortis chirographum rumpitur, si potes animas sic alienas a propagatione defendere, ut tamen hoc chirographo. quod sola Christi morte rumpendum est. rectissima ratione demonstrentur obstrictae nec sua propagatione sed carnis hoc debito iuste appareant obligatae, non solum nemine prohibente defende. uerum etiam nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc noui iam esse trans acta: euer¬
sa scilic& ciuitate. In qua regnum
eorum fuerat constitutum
Prolnde quod ex dani helo delnter¬
fecta bestia posuit uenerabilitas
tua. & dereli quarum bestiarũ
regno. & lnter haec defilio homi¬
nis ueniente cumnubibus cali:
mani festum esse dixissę Intelle¬
gentibus scripturam: sed si fueris
dignatus exponere. quomodo is¬
ta pertineant ad cognos cendum
temporis spatium. post quod erit
saluatoris aduentus: Ita ut inue¬
niantur nisi ulla ambiguitate ma¬
ni festa: fatebor &iam ipse cum
magna actione gratiarum. Illud
quod ait dñs. monest ur̃m scire
tempora: tantum modo apostolis

Expanded text:
nunc nouimus iam esse transacta euernunc nouimus iam esse transacta euersa scilicet ciuitate, in qua regnum eorum fuerat constitutum. Proinde, quod ex Danihelo de interfecta bestia posuit uenerabilitas tua et de reliquarum bestiarum regno et inter haec de filio hominis ueniente cum nubibus caeli, manifestum esse dixisti intellegentibus scripturam. sed si fueris dignatus exponere, quo modo ista pertineant ad cognoscendum temporum spatium, post quod erit saluatoris aduentus, ita ut inueniantur sine ulla ambiguitate manifesta, fatebor etiam ipse cum magna actione gratiarum illud, quod ait dominus: Non est uestrum scire tempora, tantum modo apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
test quisque se coartare ut intel¬
legat: uel aliquatenus suspic&ur:
qũo quomodo scriptum legit.
quam diu autem teneat: & post
quanta temporum spatia deme¬
Sdio fiat: hic tacstur omnino Itẽ
dñs inquis in euangelio increpat
Siudeos dicens. & tũ sicogno uisses
Ytempus uisitationistuae. forsitan
Iper mansisses: runc autem abscon
s sasunt ab oculistuis: sed hoc adtẽ
pus primi aduentus dñi pertin&
non secundi de quonunc quȩstio est
Desecundo quippe aduentu suodix̃.
non est ur̃m scire tempora. Non
deprimo: Deillo enim abeo quȩ¬
sierunt discipuli quem sperabant.
non deisto quaem iam uidebant: si
enim primum eius aduentum iudei
cogno uissent. Num quam dñm
gloriae crucifixissent. & ideo non
euerti: sed permanere potuissent
Iam uero quod ait ad eos. paeniten¬
S tiam agite compl&asunt tempora.
Credite in euangelio. &iam ipse fir¬
masti dehis temporibus dictum esse
iudaorum. quae continuo. post pau
cos annos fuerunt tran situra. &

Expanded text:
test quisque se coartare, ut intellegat uel aliquatenus suspicetur, quoniam quoquo modo scriptum legit; quam diu autem teneat et post quanta temporum spatia de medio fiat, hic tacetur omnino. lItem dominus\', inquis, \'in euangelio increpat Iudaeos dicens: Et tu, si cognouisses tempus uisitationis tuae, forsitan permansissdita sunt de oculis tuis » . Sed hoc ad pus primi adventus Domini pertinet, non secundi, de quo nunc quaestio est. De secundo quippe adventu suo dixit, Non est vestrum scire tempora, non de primo: de illo enim ab eo quaesierunt Discipuli quem sperabant, non de isto quem jam videbant. Si enim primum ejus adventum Judaei cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent ; et ideo non everti, sed permanere potuissent. Jamvero quod ait ad eos, Poenitentiam agite; completa sunt tempora, credite Evangelio , etiam ipse firmasti de iis temporibus dictum esse Judaeorum, quae continuo post pacos annos fuerant transitura et
Abbreviated transcription (Latin):
culo latere animae originem: ut ñ
tamen eam partem dĩ esse credamus.
sed creaturam: nec dedõ natam. sed
ab illo factam: ut que in eius genus
ad optandam. mirabili dignatione
gratiae. non parili dignitatȩ naturae.
Nec eam corpus esse sed sp̃m. non
creatorem utique. sed creaturam. Nec
ideo uenisie in hoc corpus corrupti¬
bile quo grauatur. quo ad illud eã.
uitae. incaelestibus uel in quibus lib&
aliis mundi partibus. antea mile
gestae. merita compulerunt: Nondũ
Senim natos apostolus cum derebeccae
geminos loquer&ur. nihil egisse
Sdicit boni uelmali. ut & non ex operi¬
Sbus. quibus nullis alter distingueba¬
Stur ab altero. sed ex uocante dicere¬
tur. minori seruiturum esse maio¬
rem His igitur fir missime constitu¬
tis. sitamen reconditum atque abdi¬
tum est In occultis operibusdĩ. ut nec
scripturarum diuinarum manifesto
eloquio declar&ur. utrum propter¬
ea nihilboni uel mali nondum nati
egisse credendisint. quia non exaliis

Expanded text:
culo latere animae originem. ut non culo latere animae originem. ut non tamen eam partem dei esse credamus sed creaturam nec de deo natam sed ab illo factam atque in eius genus adoptandam mirabili dignatione gratiae, non parili dignitate naturae; nec eam corpus esse sed spiritum, non creatorem utique sed creaturam: nec ideo uenisse in hoc corpus corruptibile, quo grauatur, quod illuc eam uitae in caelestibus uel in quibuslibet aliis mundi partibus antea male gestae merita compulerunt; nondum enim natos apostolus. cum de Rebeccae geminis loqueretur, nihil egisse dicit boni uel mali, ut non ex operibus, quibus nullis alter distinguebatur ab altero, sed ex uocante diceretur minori seruiturum esse maiorem. His igitur firmissime constitutis si tam reconditum atque abditum est in occultis operibus dei. ut nec scripturarum diuinarum manifesto eloquio declaretur, utrum propterea nihil boni uel mali nondum nati egisse credendi sint, quia non ex aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Inxp̃o omnes uiuificabuntur: & qđ
per unum hominem peccatum in
hunc mundum intrauit & ꝑ peccatũ
mors. & lta in omnes homines mors
per transiit. In quo omnes peccaue¬
runt. & quod iudicium quidem ex
uno in contempnationem. gratia
autem ex multis delictis in iustifi¬
cationem. & quod perunius delistũ
In omnes homines ad condem nati¬
onem. &per unius iustificationem¬
Iin omnes homines adiustificationem
uitae. & siqua alia testimonia decla
rant. neminem nasci exadam. nisi
uin culo delisti &damnationis ob¬
strictum. Neminem que inde libera¬
ri. nisi renascendo perxp̃m. tam
inconcusse tenere debemus: ut scia¬
mus eum qui hoc negauerit. nullo
modo adxp̃ifidem. &ad eam quae
per xp̃m datur pusillis & magnis
dĩ gratiam pertinere: unde si oti¬
go animae lateat. dumtamen re¬
demptio clareat. periculum non
est neque enim iuxp̃m credimus
ut nas camur. sed ut renas camur.
Quomodo cumque nati fuerimus.
eatenus autem dicimus. sine peri¬

Expanded text:
buntur : et quod buntur : et quod per unum m hominem peccatum in hunc mundum i ntrauit et per peccatum mors et ita in omnes homines mors pertransiit, in quo omnes peccauerunt; et quod iudicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in iustificationem; et quod Per unius delictum in omnes homines ad condemnationem in omnes homines ad iustificationem uitae. rant neminem nasci ex Adam nisi uinculo delicti et damnationis obstrictum neminemque inde liberari nisi renascendo per Christum, tam inconcusse tenere debemus. ut sciamus eum, qui hoc negauerit, nullo modo ad Christi fidem et id eam. quae per Christum datur pusillis et magnis, dei gratiam pertinere. unde si origo animae lateat, dum tamen redemptio clareat, periculum non est; neque enim in Christum credimus, ut nascamur, sed ut renascamur. quomodocumque nati fuerimus. Hactenus autem dicimus sine peri
Abbreviated transcription (Latin):
que exilla una quae primo homini
creata est. Ancreator omp̃s. qui uti¬
que usque nunc operatur sine ul¬
la propagine. nouas faciat singulis
proprias Dequare antequam ali¬
quid ammoneam sinceritatem tuam.
scire tẽ uolo. Intam multis opus cu¬
lis meis: num quam me fuisse ausũ.
dehac questione. definitam proferre
sententiam: & lmpudenter referre
in litteras. ad alios informandos: qđ
apud ie non fuerit explicatum:
quarum autem rerum atque causa¬
rum consideratione per mouear.
ut inneutram assertionem meus incli¬
n&ur assensus. sed ut adhuc inter
utram que disceptem : nimis longũ
est hac epistula expromere: mec
tam necessarium. ut hoc omisso. non
possit dehac questione quod satis
est disputari: & sinon ad auferendã
cunctationem: certe ad cauendam te¬
meritatem Illud enim ubiuel maxi¬
me fides xp̃iana consistit. Quod
per hominem mors. & perho minem
resurrestio mortuorum. Sicut enim
Inadam omnes moriuntur. Ita &¬

Expanded text:
que ex illa una. quae primo homini que ex illa una. quae primo homini creata est, an creator omnipotens, qui utique usque nunc operatur. sine ulla propagine nonas faciat singulis proprias. De qua re antequam aliquid admoneam sinceritatem tuam, scire te nolo in tam multis opusculis meis numquam me fuisse ausum de hac quaestione definitam proferre sententiam et inpudenter referre in 1 tteras ad alios informandos, quod apud me non fuerit explicatum. quarum autem rerum atque causarum consideratione permouear, ut in neutram assertionem mens inclinetur adsensus. sed adhuc inter utramque disceptem. nimis longum est hac epistula expromere nec tam necessarium. at boc omisso non possit de hac quaestione, quod satis est. disputari etsi non ad auferendam cunctationem certe ad cauendam temeritatem. Illud enim. ubi uel maxime fides Christiana consistit. quod per hominem mors et per hominem resurrectio mortuorum: sicut enim in Adam omnes moriuntur. ita
Abbreviated transcription (Latin):
AE SÕTUANIS NEILLAS MD
meipsum datas acceperim litteras.
tamen quia illȩ̨ quas ad maureta¬
neam cesariensem misisti. me
apud caesaream pręsente uenerunt.
quonos iniuncta nobis auenerabili
papa rosimo. apostolicae sȩdis epõ.
ecclesi astica uecessitas traxerit: fac¬
tum est. ut ea quaes cripsisti. &iam ip¬
se perlegerem: tradente mihi ean¬
dem epistalamtuam famulodi sco
renato. Inxp̃onobis fratre carissimo.
quopetente. & mihilic& aliis occu¬
pato. uehementer in stante. ad easum
respondere conpulsus Accessit huc
&iam alterius scĩ & debito cum ho¬
nore nominandi fratris nostri. &
quantum ab illo comperi necessariitui
muneresis. cum in supra dicto oppi¬
do remoraremur. aduentus: quimi¬
hi re tulit. &iam sibi missas de hac
rẽ litteras uenerationistuȩ. & me
dehac ipsa questione consuluit. ut¬
quic quid inde sentirem. uel meis uel
suis rescriptis ad te facer& per ue¬
nire: Utrum scilic& animȩ ut cor¬
pora. propagatione nascantur. sin¬

Expanded text:
ae sanctitatis nullas ad me ipsum datas acceperim litteras, tamen, quia illae, quas ad Mauretaniam Caesariensem misisti, me apud Caesaream praesente uenerunt, quo nos iniuncta nobis a uenerabili papa Zosimo. apostolicae sedis episcopo, ecclesiastica necessitas traxerat, factum est. ut ea. quae scripsisti, etiam ipse perlegerem tradente mihi eandem epistulam tuam famulo dei sancto Renato, in Christo nobis fratre carissimo, quo petente et mihi licet aliis occupato uehe. menter instante ad ea sum respondere compulsus. accessit hac etiam alterius sancti et debito cum honore nominandi fratris nostri et, quantum ab illo comperi. necessarii tui Muresis, cum in supra dicto oppido remoraremur, aduentus. qui mihi rettulit etiam sibi missas de hac re litteras uenerationis tuae et me de hac ipsa quaestione consuluit, ut, quid inde sentirem, uel meis uel suis rescriptis ad te faceret peruenire. utrum scilicet animae ut corpora propagatione nascantur sint
Abbreviated transcription (Latin):
Non plane talis qualis machabeo¬
rum fuit: Nec saltim similis la¬
ce demoniis matribus: dequibus
memoriae prae dictum est: quod

Expanded text:
non plane talis, qualis Machabaeorum fuit, nec saltem similis Lacedaemoniis matribus, de quibus memoriae proditum est quod
Abbreviated transcription (Latin):
In contrarium uersasit spes homi¬
num uides. ne diutius hinc te¬
cum loquendum est. quia plus
ea tu potes cogitare quamnos di¬
cere: sed forte aut ista respon¬
des illis hoc esse potius lm putan¬
dum qui teleserunt. quituis offi¬
ciosis uirtutibus non paria. sed con¬
traria rediderunt: Quas causas ego
audire & iudicare non possum

Expanded text:
in contrarium uersa sit spes hominum, uides. nec diutius hinc tecum loquendum est, quia plus ea tu potes cogitare quam nos dicere. Sed forte ad ista respondes illis hoc esse potius inputandum, qui te laeserunt, qui tuis officiosis uirtutibus non paria sed contraria reddiderunt. quas causas ego audire et inspice non possum
Abbreviated transcription (Latin):
istimatur habere quod reddat. nulla
est iniquitas quia & sinon est unde
luat ablatam peccuniam. merito ta¬
men dum cum per molestias corpora

Expanded text:
istimatur habere quod reddat, nulla est iniquitas: quia etsi non est unde reddat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corpora
Abbreviated transcription (Latin):
si cuiquam facileest laude carere
dum denegatur : difficileest eam
non delestari cum offertur & ta¬
men tanta mentis indm̃ deb& esie
suspensio. ut si non merito laude¬
mur: corrigamus eos quos possu¬
mus. Nearbitrentur. aut innobis
esse quod non est. aut nr̃am esse

Expanded text:
si cuiquam facile est laude carere, dum denegatur,. difficile est ea non delectari, cum offertur. et tamen tanta mentis in deum debet esse suspensio, ut, si non merito laudemur, corrigamus eos, quos possumus, ne arbitrentur aut in nobis esse, quod non est, aut nostrum esse
Abbreviated transcription (Latin):
a parentum erga filios. alia filiorum
erga parentes alia postremo. ea quae
in his rebus uel maxime intuenda est
uiri &uxoris. ubi mulierem coniuga:¬
tam. monlic& dicere. facio quoduo¬
lo demeo: cum &ipsa non sit sua sed
capitissui. hoc est uirisui: nam sic quȩ¬
dã ut cominemorat a postolus p&rus.
mulieres sc̃ae quae lndm̃ sperabant: orna¬
bant se subiestȩ uirissuis. sicut sarra
obsequebatur abrahȩ. dominum eum
uocans: cuius uos fastȩ estis filiae. cum
ad xp̃ianas non adiudaeas feminas loq¬
r&ur: quid autem mirum. si pater com¬
munem filium nolebat eius uitae susten¬
taculis amare nudari: ignorans quid
sestaturus ess& cum in a&ate grandius¬
cula esse coepiss&. utrum monachi ꝓ¬
fessionem. an ecclesiasticum ministeriũ.
anconiugalis necessitudinis uinculum:
quam uis enim ad meliora excitandi sunt.¬
& erudiendi filii sc̃orum: unus quis que
pro prium donum hab& adõ. alius sic

Expanded text:
a parentum erga filios alia filiorum a parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam non licet dicere: \'Facio, quod uolo, de meo\', cum et ipsa non sit sua sed capitis sui, hoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae, q u ae in deum sperabant, ornabant se subiectae suis uiris. sicut Sarra obsequebatur Abrahae dominum eum uocans, cuius. inquit, factae estis filiae. cum ad Christianas, non ad Iudaeas feminas loqueretur. Quid autem mirum, si pater communem filium nolebat huius uitae sustentaculis a matre nudari ignorans, quid sectaturus esset, cum in aetate grandiuscula esse coepisset, utrum monachi professionem an ecclesiasticum ministerium an coniugalis necessitudinis uinculum? quamuis enim ad meliora excitandi et erudiendi sint filii sanctorum, unusquisque tamen proprium donum habet adeo alius sic