comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam uirtutis ẽẽ grãm: ut & tirannũ
inclinaret. Digna laude: s minora
nr̃is. Nam illic ambo uiri: hic una
uirgo. quȩ primo etiam sexũ uin-¬
ceret. Illi amici: isti incogniti. lui
tiranno uni se obtulerunt: isti tiran-¬
nis plurib: hoc etiam crudeliorib.
quod ille peꝑcit. isti occiderunt. Int̾
illos uno obnoxia necessitas: in his.
amboꝵ uoluntas libera. Hoc quoq
isti prudentiores: quod illis studii
sui finis amicicie gr̃a ÷ istis coronã
martyrii. Illi enĩ certar̃ hominibus.
isti deo. & qm̃ rei istius fecimꝰ mentiõe:
par est contexere. quid de diissuis
senserit. quo magis iudicetis infir-¬
mos. quos irrident sui. Namq is
cum uenisset in templũ iouis. a-¬
mictum aureũ quo oꝑiebatur si¬
mulachrũ detrahi iussit. inponi
laneum dicens. aurũ hieme frigi¬
dũ. estate onerosum. ẽẽ. Sic dm̃ ir-¬
risit suum: ut nec onus ferre pos¬
se. nec frigus putaret. Ide cũ escͥoͣ¬

Expanded text:
tam virtutis esse gratiam, ut et tyrannum tam virtutis esse gratiam, ut et tyrannum inclinaret. 35. Digna laude, sed minora nostris. Nam illic ambo viri; hic una virgo, quae primo etiam sexum vinceret: illi amici, isti incogniti: illi tyranno uni se obtulerunt, isti tyrannis pluribus, hoc etiam crudelioribus, quod ille pepercit, isti occiderunt: inter illos in uno obnoxia necessitas, in his amborum voluntas libera. Hoc quoque isti prudentiores, quod illis studii sui finis amicitiae gratia, istis corona martyrii; illi enim certaverunt hominibus, isti Deo. 36. Et quoniam rei istius fecimus mentionem, par est contexere quid de diis suis senserit, quo magis infirmos judicetis, quos irrident sui. Namque is cum venisset in templum Jovis, amictum aureum quo operiebatur simulacrum ejus, detrahi jussit, imponi laneum, dicens aurum hyeme frigidum, aestate onerosum esse. Sic deum irrisit suum, ut nec onus ferre posse, nec frigus putaret. Idem cum Aescu
Abbreviated transcription (Latin):
reddidisse. Quid expectatis: Duo
contenderunt: & ambo uicerunt.
Hec diuisa est corona: s addita. Ita
scĩ martyres inuicẽ sibi beneficia
conferentes: altera principiũ mar-¬
tẏrio dedit. alter effectum. At &̃
& phintiam. pitagoreos. in celum
ferunt: quoꝵ unus cum e̾ẽt moi¬
ti adiudicatꝰ. cõmendandoꝵ suoꝵ
tempꝰ poposcit. Tirannꝰ autẽ astu¬
tissimus. quod reꝑire eũ nõ posse
estimaret: petiuit ut sponsorem
daret. qui pro se feriret᷑. si ipse fa¬
ceret moram. Quid de duob pre¬
clariꝰ : nescio. Utrumq preclarũ.
Alter uadem mortis muenit: alter
se obtulit. Itaq cum reus moram
supplicio faceret: fidenssor uultu
sereno mortẽ non recusauit. Cũ
duceret᷑: amicus reuertit᷑. Cerui¬
cem substituit: colla subiecit. Tc̃
admiratꝰ tirannꝰ cariorem philo¬
sophis amiciciam quã uitã fuisse:
petiuit ut ipse ab his qͦs dãpnanera¬
uerat in amiciciam recipetur. Tan-¬

Expanded text:
reddidisse. 33. Quid exspectatis? Duo reddidisse. 33. Quid exspectatis? Duo contenderunt, et ambo vicerunt: nec divisa est corona, sed addita. Ita sancti martyres invicem sibi beneficia conferentes, altera principium martyrio dedit, alter effectum. CAPUT V. et Pythiam Pythagoreos in coelum ferunt, quorum unus cum esset morti adjudicatus, commendandorum suorum tempus poposcit: tyrannus autem astutissimus, quod reperiri non posse existimaret, petivit ut sponsorem daret, qui pro se feriretur, si ipse faceret moram. Quid de duobus praeclarius, nescio. Utrumque praeclarum. Alter mortis vadem invenit, alter se obtulit. Itaque dum reus moram supplicio faceret, fidejussor vultu sereno mortem non recusavit. Cum duceretur, amicus revertitur, cervicem substituit, colla subjecit. Tunc admiratus tyrannus chariorem philosophis amicitiam quam vitam fuisse; petivit ut ipse ab his quos damnaverat, in amicitiam reciperetur. Tan
Abbreviated transcription (Latin):
martyr mei. Si cito redii. quis me
audet excludere: Si moram feci: quiᷤ
audet absoluere: Pius legib debeo:
rea non solum fuge mee: s etiam ce-¬
dis aliene. Sufficiunt membra mor¬
ti: que ñ sufficiebant iiuriȩ. Est
in uirgine uulneri locus: qui non
erat contumeliȩ. Ego opprobriũ de-¬
clinaui: non martyrium. Tibi ces-¬
si uestem: non ꝓfessionẽ mutaui.
uod si michi prcripis mortẽ: non re-¬
demisti me. s circum uenisti. Caue
queso contendas: caue contradicere
audiaris. Noli eriꝑe beneficiũ qd̃
dedisti. Dum mͥ hanc sententiã ne-¬
gas: illam restitues suꝑiorem. Sen-¬
tentia enim: sententia suꝑiore mu-¬
tatur. Si posterior me non tenet: su¬
ꝑior tenet. Possumꝰ uterq satisfacẽ
sententiȩ : si me prius patiaris occi-¬
di. In te non habent aliam quã ex-¬
erceant penam: in uirgine obnoxiꝰ
pudor est. Itaq głoriosior eris si ui-¬
dearis de adultera martyrem fe-¬
cisse: quam de martyre adulteram

Expanded text:
martyr mei. Si cito redii, quis me martyr mei. Si cito redii, quis me audet excludere? Si moram feci, quis audet absolvere? Plus legibus debeo, rea non solum fugae meae, sed etiam caedis alienae. Sufficiunt membra morti, quae non sufficiebant injuriae. Est in virgine vulneri locus, qui non erat contumeliae. Ego opprobrium declinavi, non martyrium. Tibi cessi vestem, non professionem mutavi. Quod si mihi praeripis mortem, non redemisti me, sed circumvenisti. Cave, quaeso, ne contendas, cave ne contradicere audeas. Noli eripere beneficium, quod dedisti. Dum mihi hanc sententiam negas, illam restituis superiorem. Sententia enim sententia superiore mutatur. Si posterior me non tenet, tenet superior. Possumus uterque satisfacere sententiae, si me prius patiaris occidi. In te non habent aliam quam exerceant, poenam: in virgine obnoxius 171 pudor est. Itaque gloriosior eris, si videaris de adultera martyrem fecisse, quam de martyre adulteram
Abbreviated transcription (Latin):
no uadimonium. Ettamen mutat᷑
egrediar. Pudicus exibo: qui adult̃
intraui. Indicio rei quia debebatur
tanto corona uidori: dampnatus ẽ
pro iurgine. qui pro uirgine cõp̃hen¬
sus ẽ. Ita de lupanari non solum
uirgo. s etiam martyres exierunt.
Fertur puella ad locum supplicii cu¬
currisse: certasse ambo de nece: cũ
ille diceret ego sum iussus occidi: te
absoluit sententia qͣndome tenun
s predam pudoris expaui. Si pudor
querit᷑: manet sexus. Si sanguis ex-¬
poscit᷑: fideiussorem non desidero. ha-¬
beam unde dissoluam. In me lata ẽ¬
ista sententia: quia pro me lata est.
Certe si pecuniȩ te fideiussorẽ dedissẽ.
& absente me iudex tuum censum
feneratori adiudicasset: eadem me
sententia conuenires. Neo patrimo¬
nio. soluerẽ tuos nexus. Si recusa-¬
rem: quis me indignã digna morte
censeret: Quanto maior est capitis
huiꝰ usura. Mouar innocens:ne mo¬
riar nocens. Nichil hic medium est.
Hodie aut rea ero tui sanguinis: aut

Expanded text:
no vadimonium: et tamen mutatus no vadimonium: et tamen mutatus egrediar, pudicus exibo, qui adulter intravi. 32. Indicio rei, quia debebatur tanto corona victori, damnatus est pro virgine, qui pro virgine comprehensus est. Ita de lupanari non solum virgo, sed etiam martyres exierunt. Fertur puella ad locum supplicii cucurrisse, certasse ambos de nece, cum ille diceret: Ego sum jussus occidi, te absolvit sententia, quando me tenuit. sed praedem pudoris optavi. Si pudor quaeritur, manet sexus: si sanguis exposcitur, fidejussorem non desidero, habeo unde dissolvam. In me lata ista sententia, quae pro me lata est. Certe si pecuniae te fidejussorem dedissem; et absente me, judex tuum censum feneratori adjudicasset; eadem me sententia convenires, meo patrimonio solverem tuos nexus. Si recusarem, quis me indignam indigna morte censeret? Quanto major est capitis hujus usura! Moriar innocens, ne moriar nocens. Nihil hic medium est: hodie aut rea ero tui sanguinis, aut
Abbreviated transcription (Latin):
adulteri. Uirgo ceruicẽ: miles cla
midem offert. Quȩ pompa illa. q̃
gr̃a. cum in lupanari de martyrio
certarent. Addant᷑ ꝑsonȩ : miles &
iurgo. Hoc est dissimiles inter se
natura. s d̃ĩ miseratione consimi¬
les: ut impleat᷑ oracłm: tunc lupi
& agni simul pascent᷑. Et ecce agna
& lupꝰ non solũ pascunt᷑ simuł: sed &̾
immolantur. Quid plura: Mutato
habitu. puella euolat de laqueo: iã
non sius alis: ut pote quȩ sp̃ualib
ferebatur. Et quod nulla unquã
uiderunt secula: egreditur de lu
ad predam. lupi fremuere ad agnã.
Unus qui erat immodestior. introi-¬
uit. S ubi hausit oculis rei textum:
quid hoc inquid est: Puella ingres¬
sa est: uir uidetur. Ecce non fabulo¬
sum illud. cerua pro uirgine: sed qd̃
uerum est. miles ex iurgine. At etiã
audieram. s non credideram: qd̃ aqͥs
dum adhuc qui fumus sumꝰ. Hũqͥd
& ipse mutatus sum. qui abud cer¬
no quã credo :. Ad lupanar ueni: cer¬

Expanded text:
adulteri. Virgo cervicem, chlamydem adulteri. Virgo cervicem, chlamydem miles offerre. Quae pompa illa, quae gratia, cum in lupanari de martyrio certarent! Addantur personae, miles et virgo, hoc est, dissimiles inter se 170 natura, sed Dei miseratione consimiles; ut compleatur oraculum: Tunc lupi et agni simul pascentur . Ecce agna et lupus non solum pascuntur simul, sed etiam immolantur. Quid plura? Mutato habitu, evolat puella de laqueo, jam non suis alis, ut pote quae spiritalibus ferebatur: et quod nulla umquam viderunt saecula egreditur de lupad agnam, ceu lupi fremere ad praedam. Unus qui erat immodestior, introivit. Sed ubi hausit oculis rei textum: Quid hoc, inquit, est? Puella ingressa est, vir videtur. Ecce non fabulosum illud cerva pro virgine, sed quod verum est, miles ex virgine. At etiam audieram et non credideram, quod aquadum adhuc qui fuimus, sumus. Numquid et ipse mutatus sum, qui aliud cerno, quam credo? Ad lupanar veni, cer
Abbreviated transcription (Latin):
si uis martyr egrediar. Uestim̃ta mu¬
mea tͥ: sed utraq xp̃o. Tua uestis
me uerũ militem faciet: mea te uͥr-¬
ginem. Bene tu uestieris. ut abscon-¬
daris : ego melius exuar. ne me ꝑse¬
cutor agnoscat. Sume habitũ qui
abscondat femmam: trade qui con-¬
seret martyrem. Induere clamidẽ:
quȩ occultet membra uirginis. ser-¬
uetq pudorem. Sume p ilisum qͥ
tegat crines: abscondat ora. Soleãt
erubescere. qui lupanar intrauert̃.
Sane cum egressa fueris. ne respici¬
as retro: memor uxoris loth. quȩ
naturam suam quia impudicos li-¬
cet castis odis aspexit. amisit. Nec
uereare. ne quid ꝑeat sacͥficio. Ego
pro te deo hostiam reddo: tu pro me
militem xp̃o. Habes bonam militiã
castitatis: quȩ in stipendiis militas.
sempiternis. Loricam iusticie que
sp̃uali munimine corpus inludat.
Scutum fidi: quo uulnus repellas.
G aleam salutis. Ibi enim ẽ. p̃sidium
tam̃ adhuc habitꝰ: & ꝑsecutoris. &

Expanded text:
si vis, martyr egrediar. Vestimenta musi vis, martyr egrediar. Vestimenta mumea tibi: sed utraque Christo. Tua vestis me verum militem faciet, mea te virginem. Bene tu vestieris, ego melius exuar, ut me persecutor agnoscat. Sume habitum, qui abscondat feminam: trade, qui consecret martyrem. Induere chlamidem quae occultet membra virginis, servetque pudorem. Sume pileum quod tegat crines, abscondat ora. Solent erubescere qui lupanar intraverint. Sane cum egressa fueris, ne respicias retro, memor uxoris Loth quae naturam suam, quia impudicos licet castis oculis respexit, amisit . Nec vereare ne quid pereat sacrificio. Ego pro te hostiam Deo reddo, tu pro me militem Christo. Habes bonam militiam castitatis, quae stipendiis militat sempiternis: Ioricam justitiae, quae spiritali munimine corpus includat: scutum fidei, quo vulnus repellas: galeam salutis; ibi enim est praesidium tamen adhuc habitus et persecutoris et
Abbreviated transcription (Latin):
sericordia tua. ñ natura sua. Susanna
suppliciis genu flexit: & de adulte¬
ris triumphauit. Aruit dextera:
quȩ templi tui dona uiolauit. Nunc
templum ipsum atcrectat᷑ tuum.
Ne patiaris incestum sacrilegii: qui
non passus es furtum. Benedicatur
⁊ nunc nom̃ tuum: ut que ad adul¬
terum ueni. uirgo discedam. Uix cõ¬
pleuerat p̃cem: & ecce uir miles spe¬
tie terribilis irrupit. Quẽad modum
eum uirgo tremuit: cui populus
tremens cessit: S ñ illa ĩ memor lec¬
tionis: & daniel inquid supplicium
susannȩ spectaturus aduenerat:⁊
& quam popułꝰ dãpnauit.: uinꝰ absol¬
uit. Dotest & in hoc lupi habitu: oiuis
latere. Habet & xp̃c milites suos: qr
ã legiones habet. Aut fortasse ꝑcus¬
sor intrauit. ne uereare anima.Tales
solent martyres facere. O uirgo: fidẽ
tua te saluam fecit. Cui miles. se pa¬
ueas queso soror. frat huc ueni: sal¬
uare animam. ñ ꝑdere. Salua me
ut ipsa salueris. Quasi adult̃ ingressꝰ

Expanded text:
sericordia tua, non natura sua. Susanna ad sericordia tua, non natura sua. Susanna ad supplicium genu fixit, et de adulteris triumphavit : aruit dextera quae templi tui dona violavit : nunc templum ipsum attrectatur tuum; ne patiaris incestum sacrilegii, qui non passus es furtum. Benedicatur et nunc nomen tuum; ut quae ad adulterium veni, virgo discedam. 28. Vix compleverat precem, et ecce vir militis specie terribilis irrupit. Quemadmodum eum virgo tremuit, cui populus tremens cessit? Sed non illa immemor lectionis: Et Daniel, inquit, supplicium Susannae spectaturus advenerat: et quam populus damnavit, unus absolvit . Potest et in hoc lupi habitu ovis latere. Habet et Christus milites suos, qui etiam legiones habet . Aut fortasse percussor intravit. Ne vereare, anima, talis solet martyres facere. O virgo, fides tua te salvam fecit! 29. Cui miles: Ne, quaeso, paveas, soror. Frater huc veni salvare animam, non perdere. Serva me, ut ipsa serveris. Quasi adulter ingressus,
Abbreviated transcription (Latin):
mam suam ꝓpt̃ me inueniet eam:
fleuit ⁊ tacuit: ne eam uel loquentẽ
adult̾ audiret: nec pudoris elegit in¬
iuriam. s xp̃i. recusauit. Estimate utrũ
adulterare potuerit corpꝰ: que nec uo¬
cem adulterauit. Iam dudum uerecun¬
datur oratio mea: & quasi adire gesto¬
rum seriem criminosam: atq explana¬
re formidat. Claudite aurẽ uirgines.
ducit᷑ ꝑuella cdĩ ad lupanar. S aꝑite
aurẽ uirgines. Dei uirgo ꝓsticui pot̃:
adulterari ñ potest. Ubicumq uirgo
mant castitatẽ: s castitas &̃ loci abolet
infamiam. fit ingens petulantiũ ꝯcur¬
sus ad fornicem. Discite martyrũ mi¬
racula. sc̃ȩ uirgines: dediscite locoꝵ
uocabula. Ciaudit᷑ int̾ colũbam. Stre¬
punt accipitres foris. Certant singuli:
qui p̃dam pͥmus inuadat. At illa ma-¬
nib ad celum leuatis. quasi ad domũ
ni feros leones: potes domare &̃ ho¬
minũ feras mentes. Chaldeis rorauit
ignis: uideis se unda suspendit: mi¬

Expanded text:
mam suam propter me, inveniet eam ; mam suam propter me, inveniet eam ; flevit, tacuit, ne eam vel loquentem adulter audiret: nec pudoris elegit injuriam, sed Christi recusavit. Aestimate utrum adulterare potuerit corpus, quae nec vocem adulteravit. 26. Jamdudum verecundatur oratio mea, et quasi adire gestorum seriem criminosam atque explanare formidat. Claudite aurem, virgines. Ducitur puella Dei ad lupanar. Sed aperite aurem, virgines. Christi virgo prostitui potest, adulterari non potest. Ubicumque virgomant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. 27. Fit ingens petulantium concursus ad fornicem. Discite martyrum miracula, sanctae virgines, dediscite locorum vocabula. Clauditur intus columba, strepunt accipitres foris: certant singuli, quis praedam primus invadat. At illa manibus ad coelum levatis, quasi ad domum ni feros leones , potes etiam domare hominum feras mentes. Chaldaeis roravit ignis , Judaeis se unda suspendit , mi
Abbreviated transcription (Latin):
S nec uirginis nom̃ agnoscit᷑: ubi uir¬
ginitatis auctor negat᷑. Nam quẽ ao¬
modum uirgo si meretricẽ colas: Quẽ¬
ad modũ uirgo si adulteros diligas:
Quẽad modũ uirgo. si amatorẽ petas:
Tolerabiliꝰ: mentẽ uirginẽ: quam car¬
nem habere. Utrũq bonũ si liceat. Si
ñ liceat. saltẽ ñ homini caste. s do simꝰ.
Et raab meretrix fuit: s postquã deo
credidit. salutẽ inuenit. & iudich e
ut adultero placeret ornauit: quȩ tñ
qr hoc religione ñ amore faciebat.
nemo eam adulterã iudicauit. Bene
successit exemplũ. Nam si illa que se
cõmisit religioni. ⁊ pudorẽ seruauit¬
& patriam: fortassis ⁊ nos seruand o
religionẽ. seruabimꝰ ã castitatẽ. Quod
si udith pudicitiã religioni p̃ferre
uoluisset: ꝑdita patria. etiam pudi¬
citiam ꝑdidisset. Itaq talib informa¬
ta exemplis: simul anino tenens uerba
dñi quib ait. quicumq ꝑdiderit ani¬

Expanded text:
Sed nec virginis nomen agnoscitur, ubi virSed nec virginis nomen agnoscitur, ubi virginitatis auctor negatur. Nam quemadmodum virgo, si meretricem colas: quemadmodum virgo, si adulteros diligas, quemadmodum virgo, si amorem petas? Tolerabilius est mentem virginem quam carnem habere. Utrumque bonum, si liceat: si non liceat, saltem non homini castae, sed Deo simus. Et Rahab meretrix fuit, sed postquam Deo credidit, salutem invenit. . Et Judith se, ut adultero placeret, ornavit ; quae tamen quia hoc religione, non amore faciebat, nemo eam adulteram judicavit. Bene successit exemplum. Nam si illa quae se commisit religioni, et pudorem servavit et patriam; fortassis et nos servando religionem, servabimus etiam castitatem. Quod si Judith pudicitiam religioni praeferre voluisset, perdita patria, etiam pudicitiam perdidisset. 25. Itaque talibus informata exemplis, simul animo tenens verba Domini, quibus ait: Quicumque perdiderit ani
Abbreviated transcription (Latin):
spe cupiditates: integritatẽ pudo¬
ris ꝓfessa. sic restinait impboꝵ faces:
cutio. P uella fugere nescia. certe paui¬
da ne incidet  insidiatores pudoris:
animum ad uirtutẽ ꝑauit. Tam reli¬
giosa ut mortẽ ñ timeret: tam pudica
ut expectaret. uenit coronȩ dies.
Maxima omniũ expectatio. Produ¬
citur ꝑuella. duplex professa certam̃:
& castitatis & religionis. S ubi uider̃t
ꝯstantiam ꝓfessionis. metum pudoris:
paratam ad cruciatꝰ: erubescentẽ ad
aspectus: excogitare ceꝑunt. quẽ ad mo¬
dũ specie castitatis religionẽ tollerẽt
ut cum id abstulissent quod erat ampliꝰ.
etiam id eripent. quod reliquerant:
Aut sacrificare uirginẽ: aut lupanari
qui sic iundicant: Aut quẽ admodum
ipsi uiuunt: qui ita uindicant: hic
puella ñ quod de religione ambige¬
ret.s de pudore trepidaret: Ipsa secũ.
Quid agimꝰ: hodie aut marter aut
uirgo. Aitera in nob̃ inuidet᷑ corona.

Expanded text:
spe cupiditates, integritatem 168 pudospe cupiditates, integritatem 168 pudoris professa, sic restinxit improborum faccutio. Puella fugere nescia, certe pavida, ne incideret insidiatores pudoris, animum ad virtutem paravit: tam religiosa, ut mortem non timeret: tam pudica, ut exspectaret. Venit coronae dies. Maxima omnium exspectatio. Producitur puella, duplex professa certamen, et castitatis, et religionis. Sed ubi viderunt constantiam professionis, metum pudoris, paratam ad cruciatus, erubescentem ad aspectus, excogitare coeperunt quemadmodum specie castitatis religionem tollerent; ut cum id abstulissent quod erat amplius, etiam id eriperent quod reliquerant. Aut sacrificare virginem, aut lupanari qui sic vindicant: aut quemadmodum ipsi vivunt, qui ita judicant? 24. Hic puella non quod de religione ambigeret; sed de pudore trepidaret, ipsa secum: Quid agimus? Hodie aut martyr, aut virgo: altera in nobis invidetur corona.
Abbreviated transcription (Latin):
it: ñ stimulatos ira exasꝑauit: non
usus decepit assuetos: ñ feros natura
possedit. Bocuerunt religionẽ: dum
adorant martyrem. Dnͦcuerunt etiã
castitatẽ: dum uirgini nichil aliud
nͥ plantas exosculant᷑. demersis in
terram oculis tanquam uerecundan-¬
tib: ne mas aliquis uel bestia. uirgi¬
nem nudam uidẽt. Dic̃ aliquis. Cur
exemplũ tulisti mariȩ: quasi reppe¬
imitari: Cur ã teclȩ: quam gentiũ
doctor instituit: Da huiꝰcemodi doc¬
torem: si discipulam requiris. Huius¬
cemodi: recens uob̃ exemplũ ꝓfero:
ut intelligatis apłm ñ uniꝰ e̾ẽ docto¬
euitabat oculos: eo ampliꝰ incende¬
bat. Pulchritudo enĩ audita nec
uisa. plus desiderat᷑: duob stimulis
cupiditatum. amoris ⁊ cognitionis:
dum ⁊ nichil occurrit quod ñ muꝰ
placeat: & plus putat᷑ ẽẽ quod pla¬
ceat. quod ñ iuidex oculus explorat.
s animus amator exoptat. Itaq sc̃a
uirgo ne diutius alerent᷑ potiendi

Expanded text:
it, non stimulatos ira exasperavit, non it, non stimulatos ira exasperavit, non usus decepit assuetos, non feros natura possedit. Docuerunt religionem dum adorant martyrem: docuerunt etiam castitatem, dum virgini nihil aliud nisi plantas exosculantur, demersis in terram oculis, tamquam verecundantibus, ne mas aliquis vel bestia virginem nudam videret. 21. Dicet aliquis: Cur exemplum attulisti Mariae, quasi repeimitari? Cur etiam Theclae, quam gentium Doctor instituit? Da hujuscemodi doctorem, si discipulam requiris. Hujuscemodi recens vobis exemplum profero, ut intelligatis Apostolum non unius esse doctoevitabat oculos, eo amplius incendebat. Pulchritudo enim audita nec visa plus desideratur, duobus stimulis cupiditatum, amoris et cognitionis: dum et nihil occurrit quod minus placeat, et plus putatur esse quod placeat, quod non judex oculus explorat, sed animus amator exoptat. Itaque sancta virgo, ne diutius alerentur potiendi
Abbreviated transcription (Latin):
pla religione: ut altaria sac̾dote.¬
Ergo scã maria disciplinam uitȩ in-¬
formet. Tecla doceat immolari: quȩ
copulam fugiens nuptialẽ. & sponsi
furore dampnata: naturam &̃ besti¬
arum uirginitatis ueneratione mu-¬
tauit. Namq parata ad feras. cum
aspectus quoq declinaret uiroꝵ.
ac uitalia ipsa seuo offerret leoni:
fecit ut qui impudicos detulerant
oculos. pudicos referrent. Cernere
erat lingentẽ pedes bestiam. cubita¬
re humi: muto testificantẽ sono. qͦd
sacrum uirginis corpꝰ. uiolare non
posset. Ergo ad orabat p̃dam suam
bestia: ⁊ ꝓpriȩ oblita naturȩ. nrãm
induerat. quã homines amiserant.
uides quandam naturȩ transfusio¬
nem. homines feritatẽ indutos. seui-¬
tiam imꝑare bestiȩ : bestiam exos-¬
culantem pedes uirginis. docere qͥd
homines deb̾ent. Tantum habet
uirginitas admirationis: ut eam
etiam leones mrent᷑. Non inpastos
cib flexit: non citatos impetꝰ rapu¬

Expanded text:
pla religione, ut altaria sacerdotepla religione, ut altaria sacerdoteErgo sancta Maria disciplinam vitae informet, Thecla doceat immolari: quae 167 copulam fugiens nuptialem, et sponsi furore damnata, naturam etiam bestiarum virginitatis veneratione mutavit. Namque parata ad feras, cum aspectus quoque declinaret virorum, ac vitalia ipsa saevo offerret leoni, fecit ut qui impudicos detulerant oculos, pudicos referrent. 20. Cernere erat lingentem pedes bestiam cubitare humi, muto testificantem sono quod sacrum virginis corpus violare non posset. Ergo adorabat praedam suam bestia: et propriae oblita naturae, naturam induerat quam homines amiserant. Videres quadam naturae transfusione homines feritatem indutos, saevitiam imperare bestiae: bestiam exosculantem pedes virginis, docere quid homines deberent. Tantum habet virginitas admirationis, ut eam etiam leones mirentur. Non impastos cibus flexit, non citatos impetus rapu
Abbreviated transcription (Latin):
Dat̃ iustȩ me mundꝰ non cognouit:
istȩ autẽ me cognouerunt. & mundũ
cognoscere noluerunt. Quȩ bona illa:
quanta angłoꝵ leticia plaudentium:
quod habitare mereat᷑ in cęlo. quȩ
celesti uita uixit in seculo. Tunc etiã
maria tymꝑanũ sumens. choros uir¬
ginales citabit: cantantes dño quod
ꝑ mare scłi sine secularib fluctib tran¬
sierint. Tunc unaqueq exultabit
dicens. Et introibo ad altare di mei.
& ad dm qui letificat uiuentutẽ meã.
Iinmolo do sacrificium laudis. &o red¬
do altissimo uota mea. Neq enĩ du-¬
quarum mentes altaria ꝯ fident̃
dixerim. in quib cotidiȩ pro redẽp.¬
tione corꝑis. xp̃c immolat᷑. Nam
si corpꝰ uirginis. di templum ẽ. animꝰ
quid ẽ. qui tanquam menbroꝵ cine¬
rib exagitatis. sac̾dotis et̃ni redoꝑtꝰ
manu. uaporẽ diuini ignis exalat:
Beatȩ uirgines quȩ tam immorta¬
li spiratȩ gr̃a. ut orti florib ut tẽ¬

Expanded text:
Pater juste, mundus me non cognovit, Pater juste, mundus me non cognovit, istae autem me cognoverunt, et mundum cognoscere noluerunt . 17. Quae pompa illa, quanta angelorum laetitia plaudentium, quod habitare mereatur in coelo, quae coelesti vita vixit in saeculo! Tunc etiam Maria tympanum sumens, choros virginales excitabit cantantes Domino quod per mare saeculi sine saecularibus fluctibus transierunt . Tunc unaquaeque exsultabit dicens: Et introibo ad altare Dei mei, et ad Deum qui laetificat juventutem meam . Immolo Deo sacrificium laudis, et redo Altissimo vota mea . 18. Neque enim duquarum mentes altaria confidenter dixerim, in quibus quotidie pro redemptione corporis Christus immolatur. Nam si corpus virginis Dei templum est, animus quid est, qui tamquam membrorum cineribus exagitatis, sacerdotis aeterni redopertus manu, vaporem divini ignis exhalat? Beatae virgines, quae tam immortali spiratis gratia, ut horti floribus, ut tem
Abbreviated transcription (Latin):
ad templum igit᷑ maria sine pudoris
sui custode ꝓcessit. Hec ẽ imago uir¬
ginitatis. Talis enĩ fuit maria: ut es
unius uita. omniũ sit disciplina. Si
igit᷑ auctor ñ displicet. opꝰ ꝓbemꝰ: ut
quecumq sibi eiꝰ exoptat p̃mium. imi¬
cetur exemplum. Quantȩ in una uir-¬
gine. speties uirtutũ emicant. Secre-¬
tum uerecundiȩ. uexillum fidei: de-¬
uotionis obsequium. uirgo intra do¬
mum. comes ad ministerium: mat̃ ad
templum. O quantis illa uirginib oc¬
curret. quantas cõplexa ad dũm trahet
dicens. Hec thoꝵ. filii mei. hec thalamõ
nuptiales. immaculato seruauit pu¬
dore. Quẽ ad modum eas ipse dñs com¬
mendabit patri. nimirum illud repe¬
tens suum. Pat̾ sc̃ȩ. istȩ sunt quas custo¬
diui tibi: in quib filiꝰ hominis caput
reclinans quieuit. Peto ut ẽgo ubi
sum: & ipsȩsint mecum. S ñ solis sibi
debent ꝓdesse: quȩ ñ solis uixerunt
sibi. Hec parentes redimat:. hec fr̃s.

Expanded text:
ad templum igitur Maria sine pudoris ad templum igitur Maria sine pudoris sui custode processit. 15. Haec est imago virginitatis. Talis enim fuit Maria, ut ejus unius vita omnium sit disciplina. Si igitur auctor non displicet, opus probemus; ut quaecumque sibi ejus exoptat praemium, imitetur exemplum. Quantae in una virgine species virtutum emicant? Secretum verecundiae, vexillum fidei, devotionis obsequium: virgo intra domum, comes ad ministerium, mater ad templum. 16. O quantis illa virginibus occurret, quantas complexa ad Dominum trahet, dicens: Haec thorum filii mei, haec thalamos nuptiales immaculato servavit pudore! Quemadmodum eas ipse Dominus commendabit Patri; nimirum illud repetens suum: Pater sancte, istae sunt quas custodivi tibi, in quibus Filius hominis caput reclinans quievit; peto ut ubi ego sum, et ipsae sint mecum . Sed si non solis sibi debent prodesse, quae non solis vixerunt sibi: haec parentes, haec redimat fratres.
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Non utiq ut exemplo crederet:
quȩ iam crediderat oraculo: beata
enĩ inquit quȩ credidisti. & trib cũ
ea mensib mansit. Tanti enĩ int̾ual¬
lo temporis: non fides querit᷑: s pie¬
tas exhibet᷑. Et hoc postea quam in
utero parentis exiliens puer. matrẽ
dñi salutauit: prius cõpos deuotionis
quam naturȩ. Inde tot sequentib sig¬
nis. cum sterilis pareret. uirgo ꝯciꝑet:
loqueret᷑ mutꝰ: adoraret magus : ex¬
pectaret symeon. sidera nuntiarent:
maria mobilis ad introitũ. immobilis
ad miraculum: ꝯseruabat inquit hec
omnia in corde suo. Quamuis mat̃ dñi
discere tam̃ p̃cepta dñi desiderabat. &
quȩ dm̃ genuerat. dm tam̃ scire cupie¬
bat. Quid quod annis quoq omnib
ibat in iherłm sollempni die paschȩ.
& ibat cum ioseph: Ubiq in uirgine:
comes singularum uirtutũ est pudor.
hic indiuiduus debet ẽe uirginitatis.
sine quo ñ potest ẽe uirginitas. Nec

Expanded text:
cessit: non utique ut exemplo crederet, cessit: non utique ut exemplo crederet, quae jam crediderat oraculo: Beata enim, inquit, quae credidisti . Et tribus cum ea mensibus mansit. Tanti autem intervallo temporis non fides quaeritur, sed pietas exhibetur. Et hoc posteaquam in utero parentis exsiliens puer matrem Domini salutavit, prius compos devotionis, quam naturae. 13. Inde tot sequentibus signis, cum sterilis pareret, virgo conciperet, loqueretur mutus, adoraret magus, exspectaret Simeon, sidera nuntiarent, Maria mobilis ad introitum, immobilis ad miraculum: Conservabat, inquit, haec omnia in corde suo . Quamvis mater Domini, 166 discere tamen praecepta Domini desiderabat: et quae Deum genuerat, Deum tamen scire cupiebat. 14. Quid, quod annis quoque omnibus ibat in Hierusalem solemni die paschae, et ibat cum Joseph? Ubique in virgine comes singularum virtutum est pudor. Hic individuus debet esse virginitati, sine quo non potest esse virginitas. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
qua di filiꝰ nasceret᷑: Hec ad ipsos in¬
gressus angłi inuenta domi inpene-¬
trabilib sine comite: ne quis intenti
onem abrũꝑet. ne quis obstreꝑet. Neq ii.
comites feminas desiderabat: quȩ bo¬
nas comites cogitationes habebat. Qn oẽ
tĩ sibi minꝰ sola uidebat᷑: cum sola
ẽet. Nam quẽadmodum sola cui tot
libri adessent:: tot archangłi. tot
ꝓphete: Deniq ⁊ gabriel eam ubi
reuisere solebat. inuenit: & angłm
maria quasi uirũ spetie mutata tre-¬
pidauit. quasi ñ incognitũ audito
nomine recognouit. Ita ꝑegrinataẽ
in uiro. quȩ ñ ẽ ꝑegrinata in angło:
ut agnoscas aures regͥiosas. oculos
uerecundos. Deniq salutata obmu¬
tuit: & appellata respondit. S quȩ
primo turbauerat afectum: postea
ꝓmisit obsequium. Quam uͦ religiosa
in proximas fuerit. scriptura diuina
significat. Nam & humilior facta est.
ubi ado se cognouit electam: & statim
ad cognatam suam in montana pro-¬

Expanded text:
qua Dei Filius nasceretur? Haec ad ipsos inqua Dei Filius nasceretur? Haec ad ipsos ingressus angeli inventa domi in penetralibus, sine comite, ne quis inteonem abrumperet, ne quis obstreperet. Neque enim comites feminas desiderabat, quae bonas cogitationes habebat. Quin etiam tunc sibi minus sola uidebatur, cum sola esset. Nam quemadmodum sola, cui tot libri adessent, tot archangeli, tot prophetae? Denique et Gabriel eam uirginem ubi reuisere solebat inuenit, et angelum Maria quasi uirum specie mutata trepidauit, quasi non incognitum audito nomine recognouit. Ita peregrinata est in uiro, quae non est peregrinata in angelo, ut agnoscas aures religiosas, oculos uerecundos. Deniqtuit, et appellata respondit: sed quae primo turbaverat affectum, postea promisit obsequium. 12. Quam vero religiosa in propinquas fuerit, Scriptura divina significat . Nam et humilior facta est, ubi se a Deo cognovit electam, et statim ad cognatam suam in montana pro
Abbreviated transcription (Latin):
repetit: aut sõno int̾rupta ꝯtinuat:
aut disposita gerit. aut gerenda pro¬
nuntiat. Prodire domo nescia. nisi
cum ad eccłam ꝯueniret: & hoc ipsũ
cum parentib aut ꝓpinquis. Domes¬
tico oꝑosa secreto. forensi stipata co¬
mitatu: nullo meliore tam̃ sui custo¬
de. quam se ipsa. Quȩ incessu affectuq
uenerabilis: non tam uestigium pe¬
dis tolleret. quam gradum uirtutis
attolleret. Et tam̃ alios habeat uir¬
go menbroꝵ custodes suoꝵ: moꝵ aũt
suoꝵ se habeat ipsa custodem. Piures
erunt de quib discat. si ipsa se doceat:
quȩ uirtutes magistras habeat. quia
quicqͥd gerit disciplina ẽ. Sic maria
intendebat omnib: quasi a plurib
moneretur. Sic omnia implebat uir-¬
tutis officia: ut ñ tam disceret quã
doceret. Talem hanc euangłista mon¬
strauit: talem angłs repperit. talem
sp̃c sc̃s elegit. Quid enĩ in singulis mo¬
rer: ut eam parentes dilexerint. extra¬
nei p̃dicauerint: que digna fuit ex

Expanded text:
repetit, aut somno interrupta continuat, repetit, aut somno interrupta continuat, aut disposita gerit, aut gerenda praenuntiat. 9. Prodire domo nescia, nisi cum ad Ecclesiam conveniret, et hoc ipsum cum parentibus, aut propinquis. Domestico operosa secreto, forensi stipata comitatu; nullo meliore tamen sui custode quam se ipsa: quae incessu affatuque venerabilis, non tam vestigium pedis tolleret, quam gradum virtutis attolleret. Ut tamen alios habeat virgo membrorum custodes suorum, morum autem suorum se habeat ipsa custodem: plures erunt de quibus discat, si ipsa se doceat quae virtutes magistras habet: quia quidquid egerit, disciplina est. Sic Maria intendebat omnibus, quasi a pluribus moneretur: sic omnia implebat virtutis officia, ut non tam disceret, quam doceret. 10. Talem hanc evangelista monstravit , talem angelus reperit, talem Spiritus sanctus elegit. Quid enim in singulis morer, ut eam parentes dilexerint, extranei praedicaverint, quae digna fuit ex
Abbreviated transcription (Latin):
riret uerecundia. Nichil toruum in
oculis: nichil in uerbis ꝓcax. nichil
in actu inuerecundũ. Non gestꝰ frac¬
tior. ñ incessus solutior: ñ uox petu¬
lantior: ut ipsa corꝑis speties. simula¬
chrum fuit mentis. figura ꝓbitatis.
Bona quippe domꝰ. in ipso uestibulo
debet agnosci: ac primo p̃tendat in¬
gressu. nichil intꝰ iatere tenebrarum.
ut mens nr̃a nullis repagulis corpora-¬
lib impedita. tanquã lucernȩ lux intꝰ
posita foris luceat. Quid gͦ exequar ci¬
boꝵ parsimoniã: officioꝵ. redundan¬
tiam. alterum ultra naturam suꝑfuisse.
alterum pene ipsi nature defuisse:
Illic nulla int̾missa tẽpora: hic conge¬
minatꝰ ieiunio dies. Et si quando re¬
ficiendi successisset uoluntas: cib ple¬
rumq obuius. qui mortẽ arceret. ñ qͥ
delitias ministraret. Dormire ñ prius
cupiditas: quam necessitas fuit. Et
tam̃ cum quiesceret corpꝰ. uigilabat
animꝰ: qui frequent̃ in sõnis aut let̾a

Expanded text:
riret verecundia? Nihil torvum in riret verecundia? Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum; ut mens nostra nullis repagulis corporalibus impedita, tamquam lucernae lux intus posita foris luceat. 8. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam: alterum ultra naturam superfuisse, alterum pene ipsi naturae defuisse: 165 illic nulla intermissa tempora, hic congeminatos jejunio dies? Et siquando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius, qui mortem arceret, non delicias ministraret. Dormire non prius cupiditas quam necessitas fuit; et tamen cum quiesceret corpus, vigilaret animus: qui frequenter in somnis aut lecta
Abbreviated transcription (Latin):
litas ẽ magistri. Quid nobilius di matre:
quid splendidius ea quam splendor ele-¬
git: Quid castius ea quȩ corpꝰsine cor¬
poris contagione generauit: Nam de
cet̾is eiusuirtutib quid loquar: Uirgo
erat ñ solum corꝑe. s ã mente: quȩ nul¬
lo doli ambitu sincerũ ad ulteraret affec-¬
tum. Corde humilis. uerbis grauis: ani¬
mo prudens. loquendi partior. legendi
studiosior. Non mnincerto diuitiarum.
s in p̃cem pauꝑum spẽ reponens. Inten¬
ta oꝑi: uerecunda sermone. arbitrũ
mentis. folita ñ hominẽ s dm̃ querere.
ñ ledere: bene uelle omnib assurgere ma¬
iorib natu. equalib ñ inuidere. fug̃e
lactantiam rationẽ sequi: amare uir¬
tutem. Quando ista uultu lesit paren¬
tes: quando dissensit a propinquis:
quando fastidiuit humilẽ: qn risit
debilem: quando uitauit inopem:
Eos solum solita cȩt̾ uiroꝵ inuisere.
quos miscdia ñ erubesceret. neq p̃te¬

Expanded text:
litas est magistri. Quid nobilius Dei matre? litas est magistri. Quid nobilius Dei matre? Quid splendidius ea quam splendor elegit? Quid castius ea quae corpus sine corporis contagione generavit? Nam de caeteris ejus virtutibus quid loquar? Virgo erat non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior: non in incerto divitiarum, sed in prece pauperum spem reponens: intenta operi, verecunda sermone, arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere: nullum laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praete
Abbreviated transcription (Latin):
assensu. S neq p̃sũptio notari potest
qm̃ cum haberent unde discerent affec¬
tum potiꝰ quã magisteriũ quesiuerunt
meum: ⁊ excusari sedulitas. qm̃ cũ ha¬
berent auctoritatẽ martyris ad obser¬
uantiam discipline. ñ suꝑfluũ iudicaui
si nr̃i seroonis blanditiam diriuaret
ad ꝓfessionis illecebram: Ill e docere
facilisseuero uitia cohercet affectu:
nos qui docere s̃ possum:. blanoiam̃.
Et qm̃ plereq absentes. nr̃i desidera¬
bant sermonis usũ: uolum̃ hoc ꝯdidi:
quo ꝑfectȩ ad se uocis mee munus te¬
nentes. deesse ñ crederent quem tene¬
bis tanquam in imagine descripta uir¬
ginitas. uita mariȩ: e qua uelut espe-¬
culo refulgeat speties castitatis. & forma
uirtutis. Hinc sumatis licet exempla
uiuendi: ubi tanquã in exemplari.
magisteria exp̃ssa ꝓbitatis: qͥd corrige¬
re quid effugere. quid tenere debeatis:
ostendunt. Primꝰ discendi ardor: nobi¬

Expanded text:
assensu. 4. Sed neque praesumptio notari potest, assensu. 4. Sed neque praesumptio notari potest, quoniam cum haberent unde discerent, affectum potius quam magisterium quaesiverunt meum: et excusari sedulitas; quoniam cum haberent auctoritatem martyris ad observantiam disciplinae, non superfluum judicavi, si nostri sermonis blanditiam derivarem ad professionis illecebram. Ille docere facilis, qui severo vitia coercet affectu: nos qui docere non possumus, blandiamur. 5. Et quoniam pleraeque absentes nostri desiderabant sermonis usum, volumen hoc condidi: quo profectae ad se vocis meae munus tenentes, deesse non crederent, quem tenebis tanquam in imagine descripta virginitatis, vita Mariae, e qua velut speculo refulget species castitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tanquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effugere, quod tenere debeatis ostendunt. Primus discendi ardor nobi
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ uirginitatis
munus sit. uoluimꝰ
non enĩ potuimꝰ explicare. ut ꝑse
celestis gr̃a muneris inuitet legen¬
tem: scdo libro uirginẽ institui de¬
cet. & tanquã cõpetentiũ p̃ceptoꝵ
magisteriis erudiri. S qm̃ nos infir¬
mi ad monendũ sumus. et impares
ad docendum: debet enĩ is qui do¬
cet supra eum qui docetur ex tolli.
ne uel susceptum deseruisse munus.
uel nob̃ irrogasse amplius uidemur:
exemplis potiꝰ quam p̃ceptis putaui¬
mus imbuendam. licet ampliꝰ profici-¬
atur exemplo. Qm̃ nec difficile quod
iam factum ẽ estimat᷑. & utile quod
ꝓbatum: & religiosum quod heredita¬
rio quodam pat̾nę uirtutis usu. in
nos ẽ successione transfusum. Quodsi.
quiᷤᷤ nos p̃sũptionis arguat. arguat po¬
tius sedulitatis: qr rogantibꝰ uirginib
he hoc quidẽ putaui negandũ. Malu
enĩ me in ꝑiculũ deduci pudoris ⁊ quã
ñ obsequi uoluntati earũ: quarũ stu¬
diis etiam ds nr̃ placido se indulget

Expanded text:
quantum virginitatis munus sit, voluimus non enim potuimus explicare; ut per se coelestis gratia muneris invitet legentem. Secundo libro virginem institui decet, et tamquam competentium praeceptorum magisteriis erudiri. 2. Sed quoniam nos infirmi ad monendum sumus, et impares ad docendum debet enim is qui docet supra eum qui docetur excellere, ne vel susceptum deseruisse munus, vel nobis arrogasse amplius videremur, exemplis potius quam praeceptis putavimus imbuendam: licet amplius proficiatur exemplo; quoniam nec difficile quod jam factum est aestimatur, et utile quod probatum, et religiosum quod haereditario quodam paternae virtutis usu in nos est successione transfusum. 3. Quod si quis nos praesumptionis arguit, arguat potius sedulitatis; quia rogantibus virginibus ne hoc quidem putavi negandum. Malui enim me in periculum deduci pudoris, quam non obsequi voluntati earum, quarum studiis etiam Deus noster placido se indulget
Abbreviated transcription (Latin):
soluerat: pietatis heredẽ mbreret᷑. Nã
quas ad martyrium iunxerat: usq
ad tumulũ uendicabat. Sed qͥd ali¬
enigenis apud te soror utor exemplis:
quã hereditariȩ castitatis inspirata
successio. parentis infusione martyris
erudiuit: Unde enim didicisti que
non habusti. unde disceres constitu-¬
ta in agro. nulla sociam uirgine. nul¬
lo informata doctore: Non ergo disci¬
pulam. quod sine magisterio fieri¬
non potest: s heredem uirtutis egi¬
sti. Quid enim fieri posset. ut sc̃a so¬
iꝰ theriꝰ tͥ non eẽt m̃tis auctor cui auc¬
tor est generis: Quȩ ꝑsecutionis ȩtate.
seruilib quoq contumeliis. ad fasti¬
gium passionis euecta. etiã uultũ ip¬
sum qui inter cruciatꝰ tocius corporis.
liber esse consueuit iniurie: & expec¬
tare potiꝰ tormenta quam ꝑpeti: car-¬
nifici dedit fortis & patiens. ut cum
teneras penȩ offerret genas. priꝰ car¬
nifex cedendo defecerit: quã mar¬

Expanded text:
solverat, pietate haerede moreretur. Nam solverat, pietate haerede moreretur. Nam quas ad martyrium junxerat, usque ad tumulum vindicabat. 37. Sed quid alienigenis apud te, soror, utor exemplis, quam haereditariae castitatis inspirata successio parentis infusione martyris erudivit? Unde enim didicisti, quae non habuisti unde disceres, constituta in agro, nulla socia virgine, nullo informata doctore? Non ergo discipulam, quod fieri sine magisterio non potest, sed haeredem virtutis egisti. 38. Qui enim fieri posset ut sancta Sotheris tibi non esset mentis auctor, cui auctor est generis? Quae persecutionis aetate, servilibus quoque contumeliis ad fastigium passionis evecta, etiam vultum ipsum qui inter cruciatus totius corporis liber esse consuevit injuriae, et spectare potius tormenta quam perpeti, carnifici dedit: tam fortis et patiens, ut cum teneras poenae offerret genas, prius carnifex caedendo defecerit, quam mar
Abbreviated transcription (Latin):
ingressum impedirent: consertis ma-¬
nib tanquã choros ducerent. in me¬
dium ꝓgrediunt᷑ alueum: ubi unda
torrentior. ubi ꝓfundum abruptiꝰ.
illo uestigium dirigentes. Nulla pe¬
dem retulit. nulla suspendit iñces¬
sum: nulla temptauit ubi gressum
figeret. Anxiȩ cum terta occurrerde:.
offense uado. lete ꝓfundo. Nideres piã
matrẽ. stringentẽ nodo manus. gau¬
dere de pingnore: timere de casu. ne
sibi filias uel fluctus auferret. Has
tibi inquit hostias xp̃e immolo: p̃su¬
les castitatis. duces itineris. comites pas¬
sionis. S quis iure miret᷑. tantam uiuen¬
tib fuisse constantiam: cum etiã de-¬
functȩ. immobilẽ stationẽ corporum
uendicauere:Non cadauer unda nu-¬
dauit: non rapidi cursus fluminis
uolutarunt. Qum etiã sc̃a mater. lic&
sensu carens. pietatis tamen adhuc
seruabat amplexum: & religiosum
quẽ strinxerat nodum nec in morte
laxabat: ut quȩ religioni debitum

Expanded text:
gressum impedirent, consertis magressum impedirent, consertis manibus tamquam choros ducerent, in medium progrediuntur alveum; ubi unda torrentior, ubi profundum abruptius, illo vestigium dirigentes. Nulla pedem retulit, nulla suspendit incessum, nulla tentavit ubi gressum figeret: anxiae cum terra occurreret, offensae vado, laetae profundo. Videres piam matrem stringentem nodo manus, gaudere de pignore, timere de casu, ne sibi filias vel fluctus auferret. Has tibi, inquit, hostias, Christe, immolo praesules castitatis, duces itineris, comites passionis. 36. Sed quis jure miretur tantam viventibus fuisse constantiam, cum etiam defunctae immobilem stationem corporum vindicaverint? Non cadaver unda nudavit, non rapidi cursus fluminis volutarunt. Quin etiam sancta mater licet sensu carens, pietatis tamen adhuc servabat amplexum: et religiosum quem strinxerat, nodum nec in morte laxabat; ut quae religioni debitum
Abbreviated transcription (Latin):
s ad sponsum. Ast ubi detestandi
ꝑsecutores. ereptam sibi uiderunt
predam pudoris: matrem & sorores
ceꝑunt querere. Uerũ illȩ spirita-¬
li euolatu: iam cãpu castitatis te¬
nebant. Cum subito hinc ꝑsecutorib
imminentib. inde torrente fluuio.
exclusȩ a fuga. incluse ad coronam:
quid ueremur inquiunt: Ecce aqͣ.
quis nos baptizare ꝓhibet: Ee hoc bap¬
tisma est. quo peccata donantur:
regna querunt᷑. Et hoc baptisma: post
quod nemo delinquit. Excipiat nos
aqua que regenerare consueuit: exci¬
piat nos aqua quȩ uirgines facit. Ex¬
cipiat nos aqua quȩ cęlum aꝑit: in-¬
firmos tegit: mortem abscondit: mar¬
tyres reddit. Te rerum conditor pre¬
camur ds. ne exanimata sp̃u corpo¬
ra. uel un da disꝑgat: ne mors se¬
paret fu nera. quarum uitã ñ
separauit. affectus. S sit una constan¬
tia. una mors: una sepultura ẽtiam.
Hec effatȩ. & suspense paululũ. incinc¬
tum sinu. quo pudorem tegerent. nec

Expanded text:
sed ad sponsum. Ast ubi detestandi sed ad sponsum. Ast ubi detestandi persecutores ereptam sibi viderunt praedam pudoris, matrem et sorores coeperunt quaerere. Verum illae spiritali volatu jam campum castitatis tenebant, cum subito hinc persecutoribus imminentibus, inde torrente fluvio exclusae a fuga, inclusae ad coronam: Quid veremur, inquiunt? Ecce aqua, quis nos baptizari prohibet ? Et hoc baptisma est, quo peccata donantur, regna quaeruntur. Et hoc baptisma est, post quod nemo delinquit. Excipiat nos aqua, quae regenerare consuevit. Excipiat nos aqua, quae virgines facit. Excipiat nos aqua, quae coelum aperit, infirmos tegit, mortem abscondit, martyres reddit. Te, rerum conditor, precamur, Deus, ne exanimata spiritu corpora vel unda dispergat; ne mors separet funera, quarum vitam non separavit affectus: sed sit una constantia, una mors, una etiam sepultura. 184 35. Haec effatae, et suspenso paululum incinctum sinu, quo pudorem tegerent, nec
Abbreviated transcription (Latin):
uacua presidio. sed deo plenior: quid
agimus inquit: Nisi ꝓspicias. capti¬
ua uirginita̾ti: & uotum ẽ. & metꝰ
est mori: quia mors non excipit᷑. sed
adsciscitur. & mouiamur silicet: uel
si nolunt licere: moriam᷑. Ds̃ remedio
non offendit᷑: & facinus fides able¬
uat. Certe si uim ipsam nominis
cogitemꝰ. quȩ uiscogitemꝰ. illa magiᷤᷤ
est ius Mori uelle nec posse: nec
dificultatẽ ueremur. Quis enim ẽ
qui uult mori. & non possit:cum
sint ad mortẽ tam ꝓcliues uiȩ: lã
enim sacrilegas aras precipitata sub-¬
uertam: & accensos focos cruore re¬
stinguam. Non timeo ne dextera
deficiens non ꝑagat ictum: ne pectꝰ¬
se dolore se dolore seducat. Nullum
peccatũ carnis relinquam: non ue-¬
rebor ne desit gladius. Possumꝰ mo-¬
ri nr̃is armis: possumꝰ mori sine car-¬
nificiꝰ benesiciomatris in gremio. Fert᷑
ornasse caput: nuptialem induisse
uestẽ: ut non ad mortẽ ire diceres..

Expanded text:
vacua praesidio, sed Deo plenior: Quid vacua praesidio, sed Deo plenior: Quid agimus, inquit, nisi prospicias, captiva virginitatis? Et votum est, et metus est mori; quia mors non excipitur, sed adsciscitur. Moriamur si licet, vel si nolunt licere, moriamur. Deus remedio non offenditur, et facinus fides ablevat. Certe si vim ipsam nominis cogitemus, quae vis voluntaria? Illa magis est vis, mori velle, nec posse. Nec difficultatem veremur. Quis enim est qui vult mori, et non possit; cum sint ad mortem tam proclives viae? Jam enim sacrilegas aras praecipitata subvertam, et accensos focos cruore restinguam. Non timeo ne dextera deficiens non peragat ictum, ne pectus se dolore subducat. Nullum peccatum carni relinquam. Non verebor, ne desit gladius. Possumus mori nostris armis, possumus mori sine carnificis beneficio, matris in gremio. 34. Fertur ornasse caput, nuptialem induisse vestem; ut non ad mortem ire diceres,