comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit. quia uirũ dei. tam diu expectasset. donee ter missarũ
sollemnia ꝑegisse. At ille ipsum uerbum ab ore illius arri¬
piens: missarũ inquit sollemnia celebrauit. Tunc quasi sub¬
ridendo intulit. Et uere nullus illo saturior ad mensam alta¬
ris hodie accessit. Sed utrũ hoc ioco an serio ꝓtultt : tamen
tam iugis in illius ore duleit̃ resonabat: ut non solum ipse
sed et illi qui soliti erant cum eo pura mentis intentione.
cantare. tantam cordis mundiciã ex ea coneiperent: ut quadam ex
cuelatione diuina cognoscerẽ. quȩ aliis ministrarent. Vnde
uellent: erat quidam clericus nomine rab̾tus seĩ uiri obsequio
deditus. Hic quadã die in excessu mentis effectus. uidebat᷑ sibi
cum dño suo ep̃o solito more psalmos canere: neeñ ad albonẽ
uondam ut p̃diximus ponificẽ ad aquilonẽ eiusdẽ eriptę
gã. sacerdotalib indutũ uestib ꝓpe assistere : sibi quoq ut ad

Expanded text:
dit quia virum Dei tandiu exspectasset donec ter missarum dit quia virum Dei tandiu exspectasset donec ter missarum solemnia peregisset. At ille ipsum verbum ab illius ore arripiens: Missarum, inquit, solemnia celebravit? Tunc quasi subridendo intulit: Et vere nullus illo saturior ad mensam altaris hodie accessit Sed utrum ioco, an serio hoc protulerit, tamen tam jugis in illius ore dulciter resonabat, ut non solum ipse, sed et illi, qui eam soliti erant cum illo pura mentis intentione cantari, tantam cordis munditiam ex ea conciperent, ut quaedam ex revelatione divina occulta cognoscerent, quae aliis manifestarent. Unde vellent, erat quidam clericus, nomine Rambertus, sancti viri obsequio deditus. Hic quadam die in excessu mentis effectus, videbatur sibi cum domino suo episcopo solito more psalmos canere, nec non Adalberonem quondam, ut supra diximus, pontificem ad aquilonarem ejusdem cryptae plagam, sacerdotalibus indutum vestibus prope assistere, sibique, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
dio utar. sic exteriꝰ gerebat officium sacerdotis: ut interiꝰ non
omnteret religionẽ monasticȩ conuersationis. Erat &iam ei
moderata parcitas ciborum. ac quidã singłaris abstinentiȩ
modus : quo solebat religiosa arte secum conuiuantes circum¬
uenire. Sepius enĩ sperantib quod cum illis manducar&e
ipse ablata carnalium mensa epularũ surgens ad eccłam
ꝑrexit: ac missarũ solemnia celebrauit. Unde adbue quasi
recenti sit memoria actum. ore multorũ refert᷑. quod qͣdã
die ipse uenerandus pat̾ cum eurado diuȩ memoriȩ con¬
stantiensis eccłȩ ep̃o ad prandiũ apud seãm affram martirẽ
consediss&: sed postꝗͣ consumptis cibis ab utrisq discessum ẽ
quedã causa exstitit. quã p̾dictus pontifex ad uirũ dei debu
isse mittere. At quẽ eum legatus illius uenisset. inuenit illum
saero altari astantẽ. salutarẽ hostiam domino immolantẽ.

Expanded text:
dio utar, sic exterius gerebat officium sacerdotis, ut interius non dio utar, sic exterius gerebat officium sacerdotis, ut interius non omitteret religionem monasticae conversationis. Erat etiam ei moderata ciborum parcitas, ac quidam singularis abstinentiae modus, quo solebat religiosa arte secum convivantes circumvenire. Saepius enim sperantibus quod cum illis manducaret, ipse ablata carnalium epularum mensa surgens ad ecclesiam perrexit, missarum solemnia celebravit. Unde adhuc, quasi recenti sit actum memoria, ore multorum refertur quod dum quadam die ipse venerandus Pater cum Cunrado divae memoriae Constantiensis Ecclesiae episcopo ad prandium apud sanctam Afram martyrem consedisset, postquam consumptis cibis ab utrisque discessum est, quaedam causa exstitit, qua praedictus pontifex ad virum Dei mittere debuisset. Ad quem cum legatus ipsius venisset, invenit eum sacro altari astantem, ac salutarem hostiam Domino immolantem.
Abbreviated transcription (Latin):
esset gͣtũ. et acceptũ. Die cum martha dño in menb suis m:¬
nistrauit: nocte uero cum maria sedens secus pedes iħu. audie¬
bat u̾bũ illius: sciens scͥptũ qui appropinquãt pedib eius. acci¬
pient de doctrina euis uerbũ salutis Erat enĩ sollempnis con¬
suetudo post completoriũ nichil cibi aut potus sumere: silen¬
tio studere: sciens a dño dictum. Ex uerb̾ tuis iustificaberis.
E ex uerb̾ tuis condempnaeͬris. Unde iugit̾ a dño postulabat.
ꝑone domine eustodiam orimeo: et ostium circunstantie
sermo. sale sapientiȩ conditus. modestus. humilis. &
ad ꝑsaudendũ utilis: & ut quidam sapiens dieit in sermone
pondus: in ũb modus. Quando uero menbra in dei serui¬
tio fatigata necesse habuit quiete aliqua recreare. non
boc in plumarũ mollicie. sed subterpositis. psiatio. tapete.
uel sago. parum quid indulgebat somno. Et ut breuiatis compen¬

Expanded text:
esset gratum et acceptum. Die cum Martha Domino in membris suis miesset gratum et acceptum. Die cum Martha Domino in membris suis ministrabat: nocte vero cum Maria sedens secus pedes Jesu, audiebat verbum illius, sciens scriptum: « Qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius. » Erat ei solemnis consuetudo, post Completorium nil cibi aut potus sumere, silentio studere; sciebat enim a Domino dictum: « Ex verbis tuis justificaberis, et ex verbis tuis condemnaberis. » Unde jugiter a Domino postulabat: « Pone, Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae sermo sapientiae sale conditus, modestus, humilis et ad persuasionem utilis, et, ut quidam Sapiens dicit: In sermone pondus, atque in verbis modus. Quando vero membra in Dei servitio fatigata necesse habuit quiete aliqua recreare, non hoc in plumarum mollitie, sed subterposito psiathio, tapete vel sago, parum quid indulgebat somno. Et, ut brevitatis compen
Abbreviated transcription (Latin):
uit aurũ. argentũ. lapides p̾ciosos. et cȩtera hiuus modi.¬
ut scãrũ animarũ edificatio ꝑ enis p̾dieationẽ construela.
erescer& in templum scm̃ in dño. Et quoscumq ad tale
edificium uerbo & exemplo p̃parabat. cetera humanitati
officiosa ꝓ ut illi facultas suppetebat: p̃bere non desine¬
bat: non solum his qui p̃sentes aderant. manũ mĩe por
mnib exstitit largus. ita ut illud beati iob posset dicere. be¬
dictio perituri suꝑ me ueniebat. et eor uiduȩ consolatus sum
flebam quondã suꝑ eũ. qui afflictus erat: & compatiebat᷑ anima
mea pauperi. Unde in refeccione cotidiana. semꝑ eius mensȩ
carnẽ ñ manducarae. & intrinseeus suꝑ nudam. cutẽ. laneam
Et nocte quidẽ in oratione ꝑuigil se ipsũ in ara cordis ꝑ orati¬
onũ studia mactauit. die uero suꝑ altari uisibili salutarem
hostiam immolauit : quo eius sacrificiũ redẽptori omnium

Expanded text:
vit aurum, argentum, lapidesque pretiosos, et caetera hvit aurum, argentum, lapidesque pretiosos, et caetera hut sanctarum animarum aedificatio, per ejus praedicationem constructa, cresceret in templum sanctum Domino. Et quoscunque ad tale aedificium verbo et exemplo praeparabat, caetera humanitatis officia, prout illis facultas suppetebat, praebere non desinebat, non solum his qui praesentes aderant manum misericordque avarus, omnibus exstitit largus, ita ut illud beati Job potest dicere: « Benedictio perituri super me veniebat, et cor viduae consolatus sum. Flebam quondam super eum qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi. Unde in refectione quotidiana semper ejus mensae carnem non manducaret, et intrinsecus super nudam cutem laneam Et nocte quidem in oratione pervigil, seipsum in ara cordis per orationis studia mactavit: die vero super altare visibilem ac salutarem hostiam Domino immolavit, quo ejus sacrificium Redemptori omnium
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina. et eos qui contradicunt arguere hlarum duar̃
irtutũ uicaria utebatur successionẽ: ut nisi ineuitabi
alicuis necessitatis articulo intereedente. nullum tempus
transire sinere ociosum. quo minus aut orationi insiste¬
ter&e aut leccioni operam dar&: sicq pene dui adoptatis
rachel amplexibus uteretur. nisi liȩ interpositione interim
a tantȩ sedulitatis dulcedine suspenderet᷑. Suberant ei eurȩ
maximȩ dereparandis eccłe muris. de reedificandis domoꝵ
ac ciuitatis ipsius edificiis: quȩ subantecessoꝵ suoꝵ tempori¬
bus. aut nimia fuerant  dilapsa uetustate. aut igne
consumpta. Sed E familia maxima ex parte a paganis occisa.
uenerabilis heros uelut ante & retro oculatus. cȩpit cauta mͦ¬
nis intentione circum spicere. ꝓuidam omnui gerere: ae fapi¬
enti usus consilio. materialib quidẽ edificiis prudente
tectus. cum apł̃o xp̃m fundamentũ posuit. suꝑ quo edifica¬

Expanded text:
doctrina, et eos qui contradicunt, arguere. Harum duarum doctrina, et eos qui contradicunt, arguere. Harum duarum virtutum ita vicaria utebatur successione ut, nisi inevitabili alicujus necessitatis articulo intercedente, nullum tempus transire sineret otiosum, quominus aut orationi insisteret, aut lectioni operam daret: sicque pene semper optatis Rachel amplectibus uteretur, nisi Liae interpositione interim a tantae sedulitatis dulcedine suspenderetur. Suberant ei curae maximae de reparandis ecclesiae muris, de reaedificandis domorum ac ipsius civitatis aedificiis quae sub antecessorum suorum temporibus aut nimia vetustate dilapsa, aut igne fuerant consumpta. Sed et familia maxima ex parte a paganis occisa, venerabilis heros, velut ante et retro oculatus, coepit cauta mentis intentione circumspicere, providam omnium curam gerere: ac sapienti usus consilio, materialibus quidem aedificiis prudentestectus, cum Apostolo Christum fundamentum posuit, super quod aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dominicȩ actionis exemplũ sequens. de quo se
re & regẽ constituere. statim fugit S mox ut beatȩ me¬
moriȩ adalbero ex hac uita mig̾rauit. biltine ei in episcopa¬
tum suecessit. Quo post quindecim annorũ curricula ex
hac luce subtracto: uolens dñs hoc quod de seruo suo ydel¬
eo ꝑ ora suorum fidelium antea pͣdixit adimplere. totius
ppłi ac cleri uoto in unũ coneurrente & heinriei regis uo¬
luntate in id ipsum consentiente. idẽ uir dei sinctus in cathe¬
dam episcopalẽ hac in urbe est fublimatus. A depto uero
tantȩ dignitatis honore. quał quantus ue exsttterit: nullus
sermo ad integrum explicare ualebit. Totus erat semper
oratione. totus in leccione: E maxime attendens quib
uirtutum ornamentis apls deseribens decoratum ẽẽ debere¬
sobrium: iustum. sem̃: continentẽ: amplertentẽ eqͣui sedm
doctrinam ẽ fidelẽ sermonẽ. ut potens sit exortari insana

Expanded text:
in hoc Dominicae actionis exemplum sequens, de quo sanin hoc Dominicae actionis exemplum sequens, de quo sanre et regem constituere, statim fugit. Sed mox ut bonae memoriae Adalbero ex hac vita migravit, Hiltinus ei in episcopatu successit. Quo post quindecim armorum curricula ex hac luce subtracto, volente Domino hoc, quod de servo suo Udalrico per ora suorum fidelium antea praedixit, adimplere, totius cleri ac populi voto in unum concurrente, et Henrici regis voluntate in idipsum consentiente, idem vir Dei sanctus in cathedram episcopalem hac in urbe est sublimatus. CAP. V.--Adepto vero tantae dignitatis honore, qualis tantusve exstiterit nullius sermo ad integrum explicare valebit. Totus erat semper in oratione, totus in lectione, et maxime attendens quibus virtutum ornamentis Apostolus describebat episcopum esse sine justum, sanctum, continentem, amplectentem eum qui secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in sana
Abbreviated transcription (Latin):
albo ia migrauit de hoc scło: ac di ordinatione dis¬
pensante oportet te huiꝰ regimunis curã sũscipere
at ille ꝓpriȩ conseius infirmitatis. immo non immemor
illius mandati quanto magnus es humilia te in omnibus.
uidicauit se indignum forẽ. ut tanti honoris pondus potu¬
isset subire. Tunc papa diumo spũ repletus ait. Si nunc
delitiscendo subterfugis. quo minus in hoc pacis ac tͣnquil¬
litatis tempore ecclesiȩ nauĩ gubernes: ueni e dies in qua
nullomodo statuta dei preterire ualeb̾. uerum ⁊iam in
multiplices ac fluctiuagas uarii laboris. meroris. anxietatis
undas. eandẽ ecclam regendam suscipies: ac deo p̾sule ad lit̾
placidȩ quietis ac si nimiũ fessus ꝑduces. Nis auditis ad me-¬
tatũ ꝑrexit: atq inter saera orationũ libamina. tam se quã
defuncti senioris animã deo ac sanctis apłis eius commen¬
dauit. sioq postera die nesciente  latenter disscessit: aiam

Expanded text:
albero jam migravit de hoc saeculo, ac Dei ordinatione disalbero jam migravit de hoc saeculo, ac Dei ordinatione dispensante, oportet te hujus regiminis curam suscipere. At ille propriae conscius infirmitatis, imo non immemor illius mandati: « Quanto magnus es, humilia te in omnibus, » judicavit seipsum indignum fore ut tanti honoris pondus subiret. Tunc papa, divino Spiritu repletus, ait: Si nunc delitescendo subterfugis, quominus in hoc pacis ac tranquillitatis tempore Ecclesiae navem gubernes, veniet dies in qua nullo modo statuta Dei praeterire valebis, verum etiam inter multiplices ac fluctivagas multi laboris, moeroris, anxietatis undas regendam suscipies ac, Deo praesule, ad littus placidae quietis acsi nimium fessus perduces. His auditis ad metatum perrexit, atque inter sacra orationum libamina, tam se quam defuncti senioris animam cum lacrymis Deo ac sanctis apostolis ejus commendavit: sicque postera die, nesciente papa, latenter discessit, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃iũ frũm ronibentia. remeauit ad ꝓpa. Parentes
uͦ de eiꝰ ꝓuectu nimiũ gaudentes. ac dđo grãs agentes.
iterũ cõm̃dant eũ. ad alboni augustensis eccłȩ p̾suli.
sistens uelud in quoda. discipline speculo. c̃spiceret.
si ꝗd in ipsius moribꝰ adhuc corrigi deberet. Quẽ ut
p̃dictꝰ pontifex fide firmũ. spe robustũ. caritate ra¬
dicatũ ⁊ fundatũ. om̃iq moꝵ ꝓbitate decoratũ. agno¬
uit. familiarius illũ sibi ad sciuit. eiꝰq domi forisq u
om̃ibꝰ uti ẽsiliis cepit: qͣtinꝰ eiꝰ prudentia. totius episco¬
patꝰ disponerent᷑ negocia. tã publica qͣm pͥuata.
attentius cõm̃dare Quo cũ uenisset. ⁊ ab aplicȩ sedis
p̃sule nomine marino. apd̃ đm ⁊ homines magnifici
⁊ głoso officiosissime susceptꝰ ac reqͥsitꝰ qͥs e̾e̾t: aut
unde uenisset: respondit se ex alamannoꝵ stirpe
ꝓgenitũ. atq ad albonis augustensis eccłe p̃sulis fuis¬
que dico: qͥa ide de quo retulisti tuus pontifex ad¬

Expanded text:
cum omnium fratrum conniventia remeavit ad propria. Parentes vero de ejus profectu nimium gaudentes ac Deo gratias agentes, iterum commendant eum Adalberoni Augustensis Ecclesiae praesuli sistens velut in quodam disciplinae speculo conspiceret si quid in ipsius moribus adhuc corrigi deberet. Quem ut praedictus Dei pontifex fide firmum, spe robustum, charitate radicatum et fundatum omnique morum probitate decoratum agnovit, familiarius illum ascivit ejusque domi forisque in omnibus uti consiliis coepit, quatenus ejus prudentia totius episcopatus disponerentur negotia, tam publica quam privata.attentius commendare. Quo cum venisset, ab apostolicae sedis praesule, nomine Marino, apud Deum et homines magnifico et glorioso, officiose susceptus, ac requisitus quis esset, aut unde venisset, respondit, se ex Alamannorum stirpe progenitum, Adalberonis Augustensis Ecclesiae esquae dico; quia idem de quo retulisti, tuus pontifex Ad
Abbreviated transcription (Latin):
riã ẽ reũsus. Interĩ uͦ ipsũ dĩ famulũ pꝰqͣm cõperit a regia ser¬
uitute reũsũ: in castello qđ mantachinga dr̃. obsidere ñ timu

Expanded text:
oariam est reversus. Interim vero ipsum Dei famulum postquam comperit a regia seroariam est reversus. Interim vero ipsum Dei famulum postquam comperit a regia servitute reversum, in castello, quod Montachinga dicicitur, non timu
Abbreviated transcription (Latin):
npedire. Accidit gͥ tunc tẽporis. ut int̾ luidolfũ dttonis magni
imꝑatoris filiũ. qͥ alamannꝵ genti p̃erat. et eiꝰ patruũ Heinricũ
noꝵ hominũ suasione. Quos cũ impr ad c̃cordiã minime reuoca¬
re potuisset: fr̃i adiutorio contͣ filiũ fuit. Tunc qͥdã arnolfus co
mes palatinus. arnolfi qͦnda ducis filius extitit. cuiꝰ fidĩ p̃dictꝰ dux
stemricus. totã baicariã cũ ipsa metropoli radaspona com̃dauit.
cĩ saxoniã ad impr̃em se c̃tulit. Ibi eo morã faciente: ille uelud
ꝑfidus tͣnffuga se cũ ipsa ciuitate ⁊ multitudine ppłi. luidolfi sub¬
egit potestati. Nec cũ sc̃o pontifici cõꝑta fuissent. relicta militũ
custodia. in ciuitate augusta. in saxonũ regionẽ ꝓpere c̃tendit¬
nus augustã adiit: ac circũqͦq direptis rebꝰ. qͥb̾dã ep̃i militib
captis. p̃da onustus. ⁊ qđ uerius ẽ peccati pondere grauatꝰ. ĩ bas¬

Expanded text:
et impedire. Accidit igitur tunc temporis, ut inter Luidolphum Ottonis Magni imperatoris filium, qui Alamannorum genti praeerat, et ejus patruum Henricum norum hominum suasione. Quos cum rex ad concordiam minime revocare potuisset, fratri adimes palatinus, Arnulphi quondam ducis filius exstitit, cujus fidei praedictus dux Henricus totam Bajoariam cum ipsa metropoli Ratisbonae commendavit, ac in Saxoniam ad imperatorem se contulit. Ibi eo moram faciente, ille velut perfidus transfuga, se cum ipsa civitate et multitudine populi, Ludolphi subegit potestati. Haec cum sancto pontifici comperta fuissent, relicta militum custodia in civitate Augusta, in Noricorum regionem propere contenditadiit, ac rebus circumquaque direptis, quibusdam episcopi militibus captis, praeda onustus, et, quod verius est, peccati pondere gravatus, in Baj
Abbreviated transcription (Latin):
in altũ: ẜ omĩa referebat ad illũ. a quo acceperat qͥcꝗd boni
ditũ. ñ sudario illigatũ. terrȩ cõmendare : s: ut bonꝰ uerbi dĩ dis¬
pensator. ad usurã ac cõmodare. Unde suȩ dioceseos t̃minos sepi¬
us lustrauit : ac ẽgregatis corã se clericis ac laicis. ꝑuigili studu¬
it cura inuestigare in pͥmis qualit̾ ipsi eccłarũ prb̃ri cũ suis mi¬
nistris uiuerent : si ppłm recte ac scđm catholicã doctrinã do¬
cerent : ac qđ p̃dicabant ore. opere implerent: ne forte aliis p̃¬
licantes ipsi reꝓbi efficerent᷑: et obhoc a suis auditoribꝰ ẽtẽ¬
nerent᷑ . Beinde discutiebat . si laici. eoꝵ doctrinȩ obedirent:
si ĩ dñicis diebꝰ. & aliis scoꝵ festiuitatibꝰ ab opere illicito uacarent.
si eccłarũ limina. ea qͣ deberent deuotione frequentarent.
ꝓclericoꝵ ordinatione. uł eccłarũ c̃secratione. quippiã mune¬

Expanded text:
in altum, sed omnia referebat ad illum, a quo acceperat, quidquid boni in altum, sed omnia referebat ad illum, a quo acceperat, quidquid boni ditum non sudario illigatum terrae commendare, sed, ut bonus verbi Dei dispensator, ad usuram accommodare. Unde suae dioeceseos terminos saepius lustravit, ac congregatis coram se clericis et laicis, pervigili studuit cura investigare, in primis qualiter ipsi ecclesiarum presbyteri cum suis ministris viverent: utrum populum recte ac secundum catholicam doctrinam docerent, ac quod praedicabant ore et opere implerent: ne forte aliis praedicantes, ipsi reprobi efficerentur, et ob hoc a suis auditoribus contemnerentur. Deinde discutiebat si laici eorum doctrinae obedirent, si in Dominicis diebus et aliis sanctorum solemnitatibus ab opere illicito vacarent, si ecclesiarum limina ea, quae deberent, devotione frequentarent, pro clericorum ordinatione vel ecclesiarum consecratione quippiam mune
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suis habens. Berengerũ regẽ longobardoꝵ. cũ multis aliis
sentatũ. in suũ suscepit dominiũ. Predixit etiã effere gen¬
tis ungarioꝵ irruptionẽ. duriffimãq cũ nr̃atibꝰ c̃gressionem.
uisione dignũ. in talibꝰ etiã sc̃ĩs apłis. Petro uidelicet ⁊ lau¬
lo c̃ferendu : quo alt̾ in linteo. celitꝰ dimisso electionẽ
gentiũ. ꝑ uisionẽ didicit: alt̃ uͦ siue ĩ corpopẽ. siue extra
corpus. usq ad t̃tiũ celũ raptũ se asserit. ubi ⁊̃ archana
& in hacꝰ uisione. ⁊ pꝰmodu mn aliis ut ante exitũ nrͣi ser¬
monis satis patebit. ⁊ archana dĩ uidit ⁊ audiuit: ⁊ salua¬
tionẽ ñ solũ suȩ gentis. s i multox pꝑloꝵ cognouit. Hec
ñ passim tẽ uulgi auribꝰ se in anit̃ iactando diuulgauit:
s paucis quos ad hoc dignos duxit secreto manifestaũ. Ipse
uͦ sentiens se tanto diuine gr̃ȩ dono p̃uentũ. ñ se erigebat

Expanded text:
cum suis habens, Berengarium regem Longobardorum, cum multis aliis cum suis habens, Berengarium regem Longobardorum, cum multis aliis praesentatum, in suum suscepit dominium. Praedixit etiam efferae gentis Hungarorum irruptionem, durissimamque cum Nostratibus congressionem, visione dignum, in talibus etiam sanctis apostolis, Petro videlicet et Paulo conferendum: quorum alter in linteo coelitus demisso electionem gentium per visionem didicit; alter vero, sive in corpore, sive extra corpus, usque ad tertium coelum raptum se esse asserit, ubi et arcana Det in hac visione, et postmodum in aliis, ut ante exitum nostri sermonis satis patebit, et arcana Dei vidit et audivit, et salvationem non tantum suae gentis, sed et multorum populorum cognovit. Haec n passim tunc vulgi auribus se inaniter jactando divulgavit, sed paucis quos ad hoc dignos duxit, secreto manifestavit. Ipse vero sentiens se tanto divinae gratiae praeventum, non se erigebat
Abbreviated transcription (Latin):
olĩ in carne uidit. uł tr̃ pͥmũ reuelante sibi gr̃a diuina.
cognoscere cepit. Ibi int̾ alia quȩ tractabant᷑ sicut olim in a¬
pocalipsi scĩ lohannis audita ẽ uox animarũ. de sius int̾fec¬
dribꝰ uindictã expetentiũ : ita tẽ clamor ortꝰ ẽ scoꝵ. de
arnolfo duce noricoꝵ. adhuc uiuente. ob destructionẽ ec¬
cłarũ. atq monasterioꝵ: quoꝵ res distribuit ĩbeneficia lai¬
coꝵ. Qua ꝓpt̃ dictante om̃iũ sententia: dãpnatꝰ est pena.
ꝓferebant᷑ in mediũ etiã enses duo: unꝰ qͥdẽ cũ capulo alt̃
aũt absq capulo. De qͥbꝰ pͥnceps apłoꝵ. ait ad beatũ uirũ.
Sic Remrico regi. Ensis absq capulo. significat illũ qͥ sine
unctione regnat ĩ ꝑꝑlo : at alt̾ capulatꝰ. illũ qͥ ꝑ sacre bene¬
dictionis ordinationẽ diuinitꝰ fuerit coronatꝰ. Finito ẽci¬
lio scoͣꝵ. p̃dicta dĩ martyr scĩssima. monstrauit illi adhuc
loca. in qͥbꝰ otto rex postea castra posuit: ⁊ generale colloqͥũ.

Expanded text:
olim in carne vidit, vel tunc primum, revelante sibi gratia divina, cognoscere coepit. Ibi inter alia, quae tractabuntur, sicut olim in Apocalypsi sancti Joannis audita est vox animarum suis interfectoribus vindictam expetentium: ita tunc clamor ortus est sanctorum de Arnulpho duce Noricorum adhuc viclesiarum atque monasteriorum, quorum res distribuit in beneficia laicorum, quapropter dictante omnium sentencia dampnatus est pena. Proferebantur in medium eciam enses duo, unus quidem cum capulo, alter autem absque capulo, de quibus princeps apostolorum ait ad beatum virum: ›Dic Henrico regi, ensis absque capulo significat illum, qui sine unctione regnat in populo, ac alter capulatus illum, qui per sacre benedictionis ordinacionem divinitus fuerit coronatlio, praedicta Dei martyr sanctissima monstravit illi adhuc loca, in quibus Otto rex postea castra posuit, et generale colloquium
Abbreviated transcription (Latin):
digitum suꝑposuit: ut ꝑ hoc intelligerent. quod uisa minime
iulgare deberent. Quin &iam expleto saeroꝵ officio ad se
uocatis reuelati sibi in nocte pterita misteri i ordinẽ exposunit.
E ut tam hoc quam quod ipsi uiderant. alicui ne dicerent.
donec ille manere in carne. interdixit sub interminatione
noctis silentio menbra commendare quieti. fancta afra mar¬
tir facie pulchra. ueste decora tunica succincta apparuit:
ciq dixit. Surge : & sequere me. Et stati eduxit illũ. ĩ cãpũ¬

Expanded text:
digitum superposuit, ut per hoc intelligerent quod visa minime divulgare deberent. Quin etiam, expleto sacrorum officio, ad se vocatis revelati sibi in nocte praeterita mysterii ordinem exposuit, et tam hoc quam quod ipsi viderant alicui dicere, donec ille maneret in carne, interdixit sub interminatione noctis silencio membra quieti commendaret, sancta Afra martir facie pulchra, veste decora, tunica succincta apparuit ei et dixit: ›Surge et sequere me! ‹ Et statim duxit illum in campu
Abbreviated transcription (Latin):
nimui augustiñꝰ. Nichil eñ tale ab ineunte ȩtate fuerat erptꝰ Et msinu¬
ati sunt ei :̃ ꝓfundo nutꝰ duuni. gaudensq:i fide laudaũ nomen di Sca
ũboꝵ aliũ ꝓuideru̾nt. ꝓpterea qđ ipse dõ seruire delegisset. ⁊ illi ꝓfessiomi
p̃difficultate suspirandi ac dolore pectoris ñ sufficeret. Insinuauit aũ ꝑl
talẽ arbit᷑ns. distulit repetenđi exercitatior in dñico eloqͥo. Inde ubi tẽpꝰ¬

Expanded text:
us meus: nihil enim tale ab ineunte aetate expertus fueram. et insinuati sunt mihi in profundo nutus tui et gaudens in fide laudaui nomen tuum, et ea uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire delegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per littetalem arbitrans, distuli repetendum exercitatior in dominico eloq
Abbreviated transcription (Latin):
ret. tã longe a sua cuutate corpꝰ relinquere: nichil inqͥt longe ẽ dõ. neq
tim̃dũ. ne ille ñ agnoscat. ĩ fine scłi unde me resuscitet. Ergo die noni
anima illa religiosa ⁊ pia. corpore soluta ẽ. Premebat oculos eiꝰ dugustinꝰ.
tamine ualde male illi erat. lũ uͦ ubi efflauit extremũ sp̃m. puer adco¬
datꝰ exclamaũ ĩ planctũ. atq ab om̃ibꝰ coereitꝰ. tacuit. Deinde psalteriũ¬

Expanded text:
civitate corpus relinquere: Nihil, inquit, longe est Deo; neque timendum est ne ille non agnoscat in fine saeculi, unde me resuscitet. Ergo die nono s meae, anima illa religiosa et pia corpore soluta est. CAPUT XII.tamine ualde male mihi erat. tum uero, ubi efflauit extremum, puer Adeodatus exclamauit in planctu atque ab omnibus nobis cohercitus tacuit. hoc modo eti
Abbreviated transcription (Latin):
i sunt. duos etiã libros. de ordine scripsit. ĩ qͥbꝰ questio magna uersat᷑.
utrũ omia bona ⁊ mala diuunȩ ꝓuidentiȩ ordo contineat. Int̾ hec qͦq duo¬
edidit uolumina. scd̃m studiũ suũ ⁊ amorẽ ratione indagandę ueritatis.
de his rebꝰ qͣs maxime scire cupiebat. se int̾rogans sibiq respondens. tãqͣ
duo eent iatio ⁊ ipse. cũ solus c̾e̾t. Unde ⁊ hoc opꝰ soliloqͥa nominaũ. Post

Expanded text:
ti sunt, duos etiam libros de ordine scripsi, in quibus quaestio magna uersatur, utrum omnia bona et mala di??nae prouidentiae ordo contineat. sed cum rem uetiam duo uolumina secundum studium meum et amorem ratione indagandae ueritatis de his rebus, quas maxime scire cupiebam, me interrogans mihique respondens, tamquam duo essemus ratio et ego, cum solus essem. unde hoc o
Abbreviated transcription (Latin):
passꝰ ẽ tͥbulationẽ : Qs int̾ suꝑnarũ gaudia gr̃arũ ppã
ñ habuit m̃surã eiꝰmodi lacͥmarũ: qͣs faciunt filiis lucis
habitatores cedar id ẽ tenebrarũ: Nã hoc ẽ qͦd ĩ psalmo
gementes singuli dicunt. Heu me qͥ a incolatꝰ m̃s plon¬
gatꝰ ẽ. habitaui cũ habitantibꝰ cedar: multũ incola fuit
anima mea. Cũ hiis qͥ odert̃ pacẽ erã pacificꝰ. eũ loqͦbar
illis impugnabant me gratis. Et quia qũauis tͥbulent᷑.
ñtam̃ ꝑmittunt᷑ tͥbulari sine mͦsura. idẽ suꝑ iad qͦd susti¬
nere possunt: itẽ ipsi dic̃t. Dñe ds uirtutũ cibabis nos
pane lacͥmarũ: ⁊ potũ nob̾ dabis in lacͥmis in msura.
montẽ posita. qͥ luc̃na erat suꝑ insignis ȩccłȩ candelabrũ
constituta. oportebat inqũa ⁊ ħc pati adu̾sa. inter
pspera uirtutũ. qͥbꝰ intꝰ ꝓficiendo ardebat. nnt̾ radios
signoꝵ qͥbꝰ foris adgłam di lucebatꝰ sic̃ ꝓtinꝰ narrationa

Expanded text:
passus est tribulationem? Quis inter supernarum gaudia gratiarum propriam non habuit mensuram ejusmodi lacrymarum, quas faciunt filiis lucis habitatores Cedar, id est tenebrarum? Nam hoc est quod in psalmo gementes singuli dicunt: Heu mihi, quia incolatus meus prolongatus est; habitavi eum habitantibus Cedar, multum incola fuit anima mea. Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus; cum loquebar illis, impugnabant me gratis . Et quamvis tribulentur, non tamen permittuntur tribulari sine mensura, id est supra id quod sustinere possunt. Item ipsi dicunt: Domine Deus virtutum, cibabis nos pane lacrymarum, et potum dabis nobis in lacrymis in mensura .montem posita, qui lucerna erat super insignis Ecclesiae candelabrum constituta, oportebat, inquam, et hunc pati adversa inter prospera virtutum, quibus intus proficiendo ardebat, et inter radios signorum, quibus foris ad gloriam Dei lucebat, sicut protinus narrationis 256
Abbreviated transcription (Latin):
captiuis remissionẽ. p̃dicare annũ dñi acceptũ. &
diem retͥbutionis. Et cũ plicuisset librũ. reddidit
eũ ministro ⁊ sedit. Et om̃iũ insynagoga oculi erad̃
intendentes meũ. Cepit aut̃ dicere eis: qͥa hodie
impleta est hȩc scriptura in auribꝰ ur̃is. Constat
g̃ qa ꝑsona xp̃i ẽ: quȩ hȩc in ꝓpħa suo de semet¬
ipso loquit᷑. At ille nimirũ nonsolũ unctꝰ seduncł
est pꝰ om̃ibꝰ si c̃ alia scriptura dicit. Unxit te dđs
eũq illiꝰ speciosi ⁊ gratiosi regis participes siue consortes
st᷑: eocde spũ eode oleo leticiȩ uncti st̃. quippe qͥ neo sc̃i absq
unctione hac ullom᷑ ẽẽ possunt. Cũitaq uniũsos eiꝰ parti¬
cipes unctos eẽ constet. eod̃e spũ dñi. de qͦille pͥnceps po

Expanded text:
captivis remissionem, praedicare annum Domini acceptum et diem retributionis. » Et cum plicuisset librum, reddidit eum ministro, et sedit. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Caepit autem dicere eis: Quia hodie impleta est haec Scriptura in auribus vestris . Constat persona Christi est, quae haec in propheta suo de semetipso loquitur. At ille nimirum non solum unctus, sed unctus est prae omnibus, sicut alia Scriptura dicit: Unxit te Deus s participes sive consortes sunt, eodem spiritu, eodem oleo laetitiae uncti sunt. Quippe qui nec sancti absque unctione hac ullo modo esse possunt. Cum itaque universos ejus participes unctos esse constet eodem Spiritu Domini, de quo illi princeps et
Abbreviated transcription (Latin):
gelizandu pauꝑibꝰ misit me. ꝓpheticũ nãq hoc ysaiȩ
cpłm. euangelicis litt̃is hoc m insertũ ẽ. Etregressis ẽ
ihc inquit lucas in uirtute sp̃s ingalileã. & uenit
narareth ubi erat nutͥtꝰ. ⁊ int᷑uit scd̾m consuetu¬
dinẽ suã die sabbati in synagogã. ⁊ surrexit legere.

Expanded text:
gelizandum pauperibus misit me . Propheticum namque hoc Isaiae capitulum evangelicis litteris hoc modo insertum est: Et regressus est Jesus, inquit Lucas, in virtute Spiritus in Galilaeam, et venit Nazareth, ubi erat nutritus, et intravit secundum consuetudinem suam di
Abbreviated transcription (Latin):
caput eiꝰ euangelico uolumme pͥmã seriptura sc̃a uocẽ
hane edidit. reuera om̃s qͥ aderant uenerabilit̾ ꝓuero
aiminitatis oraculo sententiã arripuert᷑. eredendo qͥa
nantibꝰ atq alt̾nantibꝰ choris. concrepabant diuinȩ uo¬
tio continuanda: ne sic̃ iam dictũ ẽ plixitas fastidiũ pa¬
riat. Hoctantũ indubitant᷑ dixerim. qͥa queda signa
erant hȩc ꝑsistentis intenore suo ꝓpositi di. qͥ ⁊ du nasce¬
ret᷑ hic beatꝰ splendorẽ lucis mirabilit᷑ ꝓsigno edidit.¬

Expanded text:
olumine, primam Scriptura sancta vocem hanc edidit, revera jure omnes, qui aderant, venerabiliter pro vero divinitatis oraculo sententiam arripuerunt, credendo quia nantibus atque alternantibus choris, concrepabant divinae votio continuanda, ne, sicut jam dictum est, prolixitas fastidium pariat. Hoc tantum indubitanter dixerim, quia quaedam signa erant haec persistentis in tenore suo propositi Dei; qui, et dum nasceretur hic beatus, splendorem lucis pro signo mi
Abbreviated transcription (Latin):
scimonialiũ ꝓcessis. ⁊ eoc om̃i ordine utriꝰq sexi ᷤᷤ lin¬
gua qde diu̾sa sedima intentione ⁊ eod̾e sensii conere-¬
pando kirieleẏson. altitudo celi pulsabat᷑. Intͦ om̃s ⁊
debat Archiep̃c: ita uulnerato corde tantisq cũ gemi¬
tibꝰ. ut miromͦ consolatione sua dignũ eũ iudicaret
nĩa solłepnis egressa. beati Pantaleonid adiret orato¬
riũ. ecce niuei candoriᷤᷤ cołuba uidentibꝰ multis caput
eiꝰ circuuolitabat: eadeq repente disparens. iterũ uisi¬
uidere donatũ ẽ. Ut aut̃ uentũ ẽ adlocũ ubi ĩa dictꝰ
confessor dm̃ Seuermꝰ in transitubeati Martini uoces
angłoꝵ psallentiũ audire meruit. ident emmꝰ eandẽ
colub̾a capit beati uiri tercio circũlustrantẽ: quȩ &
ꝓtinꝰ in sublime eleuata celos petiit. nec ultra cõparuit.
Undeqͥs dubitet sp̃s seĩ gr̃am qualis indomopectoris eiꝰ
habitabat tale deforis apparuisse: p̾sertĩ intali tamq

Expanded text:
imonialium processus, et ex omni ordine utriusque sexus, lingua quidem diversa, sed una intentione et eodem sensu concrepando Kyrie eleison, altitudo coeli pulsabatur. Inter omnes et debat archiepiscopus, ita vulnerato corde tantisque cum gemitibus, ut miro modo consolatione sua dignum eum judicaret  Severini litania solemnis egressa, Beati Pantaleonis adiret oratorium, ecce nivei candoris columba, videntibus multis, caput ejus circumvolabat, eademque repente disparens, iterum visividere donatum est. Ut autem ventum est ad locum, ubi jam dictus confessor Domini Severinus in transitu beati Martini voces angelorum psallentium audire meruit, vident eminus eamdem columbam caput beati viri tertio circumvolantem, quae et protinus in sublime elevata, coelos petiit, nec ultra comparuit. Unde quis dubitet Spiritus sancti gratiam qualis in domo pectoris ejus habitat, talem de foris apparuisse, praesertim in tali
Abbreviated transcription (Latin):
es ipsa quȩ iã ñc̃ enarranda ẽ. satis lucide cõm̃dat. ñ
casu s ꝑ diuinã dispositionẽ. id qd supͣ memorauimꝰ
euenisse: ut scilicet in consecratione scĩ p̃sulis pͥma se
exr euangłii codice offerret illa uox miseri cordis ponti

Expanded text:
es ipsa, quae jam nunc enarranda est, satis lucide commendat, non es ipsa, quae jam nunc enarranda est, satis lucide commendat, non casu, sed per divinam dispensationem id quod supra memoravimus, evenisse, ut scilicet in consecratione sancti praesulis prima se ex Evangelii codice offerret illa vox misericordis ponti
Abbreviated transcription (Latin):
insistens uir fidelis. regalia quoq penesse habuit:
& electioni ñ int̾fuit noui pͥncipis hemrici te ba¬
ioarioꝵ aueis: que scdm scłi dignitatẽ locupletis¬
sumũ.⁊ litterarũ studiis non tenuiter instructũ
pͥncipes regni regẽ sͥ elegert̃. Hȩc fuit occasto quã adu̾sꝰ
illũ rapere potuert᷑ adũsarir quales in eccła nũquã defu¬
ert᷑. eaqͦ sacrificia dõ pͥmi obtulert᷑ abel ⁊ cam. scilicet
mit. Et hic qdđe regalia repetita eito reddidit. sed qͥa
noui ut iã dic̃tũ ẽ pͥncipis electioni ñ int̾fuit ea te uli
suspectꝰ erat. unde ⁊ ide rex obtrectatoribꝰ scĩ ꝓniuis
aurẽ p̾bebat. Deniq in pacato sẽꝑ eũ odĩo ꝑsẽcutꝰ ẽ: do¬
nec ado̾redargĩi meruit paulo ante obitũ seĩ. qͦd suo
in loco p̃sens narratio ñ pret̾ibit. Nc̃ memorabiliũ eiꝰ
opũ ad laudẽ dĩ miracula ꝑcurramꝰ¬

Expanded text:
insistens vir fidelis, regalia quoque penes se habuit, insistens vir fidelis, regalia quoque penes se habuit, et electioni non interfuit novi principis Henrici, tunc Bajoariorum ducis: quem secundum saeculi dignitatem locupletissimum, et litterarum studiis non tenuiter instructum principes regni regem sibi elegerunt. Haec fuit occasio quam adversus illum rapere potuerunt adversarii, quales in Ecclesia nunquam defuerunt, ex quo sacrificia Deo primi obtulerunt Abel et Cain , scilicet mit . Et quidem regalia repetita cito reddidit; sed quia novi, ut jam dictum est, principis electioni non interfuit, extunc illi suspectus erat. Unde et idem rex obtrectatoribus sancti pronius aurem praebebat, denique impacato semper eum odio persecutus est, donec a Domino redargui meruit paulo ante obitum sancti, quod in suo loco praesens narratio non praeteribit. Nunc memorabilium operum ejus ad laudem Domini miracula percurram
Abbreviated transcription (Latin):
dicti: eniꝰ qu aduineret amiticia ꝓmuro illi eẽ pot̾at.
contra adu̾sarios eiꝰmodi qͦscont᷑ eũ pꝰmodi inuidia
suscitauit. Qui nimirũ imꝑator. si ut incet̾is ita ⁊ in
causa ꝑ quã mortẽ ineurrit consiliũ beati uiri ad ten¬
disset. multo meliꝰ sapientiȩ ꝓpinquasset: i ñ penitu¬
isset cũ que admodũ ipsa sapientia dicit. Om̃a fac eũ
consilio: ipꝰ factũ ñ penitebis. Qͦd quia ñ fecit. incidit
minsidias mulieris male: uidelicet eiꝰ cuiꝰ uirũ Cres¬
centiũ s rebellantẽ captũ uisserat eapitalẽ subire
sententiã ⁊ abilla ñ p̃cauens quãuis ascõ uiro sepia
cet cõmonitꝰ ueneno intͣ cubieulũ dormiens infect
est. sbut itaq Rome anno pꝰ ordinationẽ beati uiri
nendã pnecessariꝰ maxima regni negotia. Qui cũ die
sequenti confessus fiusset pestẽ quã ꝑceperat. seꝙ mo¬
ri pͣres ceret: id qͦq sup̾mũ ab eo postulauit. qͣtinꝰ
corpꝰ eiꝰ aqͥsgranĩ sepeliendu transferret. Noc agere

Expanded text:
adhuc viveret, amicitia pro muro illi esse poterat contra adversarios quos contra eum postmodum invidia suscitavit. Qui nimirum imperator, ut in caeteris ita et in causa per quam mortem incurrit, consilium beati viri attendisset, multo melius sapientiae appropinquasset, et non poenituisset eum, quemadmodum ipsa Sapientia dicit: Omnia fac cum consilio, et post factum non poenitebis . Quod quia non fecit, incidit in insidias mulieris malae, videlicet ejus cujus virum Crescentium, sibi rebellantem, captum jusserat capitalem subire sententiam. Et ab illa non praecavens, quamvis a sancto viro saepius esset commonitus, veneno intra cubiculum dormiens infectus est. Obiit itaque Romae anno post ordinationem beati viri nenda pernecessarius maxima regni negotia. Cui cum die sequenti confessus fuisset pestem quam perceperat, seque mori persensisset, id quoque supremum ab eo postulavit, quatenus corpus ejus Aquisgrani sepeliendum transferret. Hoc agere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊andui p auꝑibꝰ misit me. Subsecuta nãq pꝰmodu sicci¬
tas peccata ppłoꝵ uehem̃t᷑ arguebat. ut fere õmis ħba
p̾mortua. om̃is ager exustꝰ. ñ quałecũq famẽ sed famẽ
mortiferã iamĩaq minaret᷑. Deniq cũ siceitate pesti¬
lentia qͦq seuiebat: multiq moriebant᷑. multiq adhuc
egra uix trahebant corpora frat gͦpiissimo pontifici
ñ parua uelqualiscũq sollicitibodo. sed insollicitudine
c̃õpatientis animi tͥbulatio: ⁊n tͥbulatione iugis
⁊ lacͥmosa oratio. Unde qͥa ferrũ ꝑtransibat ammã

Expanded text:
d unxit me . Subsecuta namque postmodum siccitas, peccata populorum vehementer arguebat, ut fere omnis herba praemortua, omnis ager exustus, non qualemcunque famem, sed famem mortiferam jamjamque minaretur. Denique cum siccitate pestilentia quoque saeviebat, multique moriebantur, multi adhuc aegra vix trahebant corpora. Erat ergo piissimo pontifici non parva vel qualiscunque sollicitudo, sed et in sollicitudine compatientis animi tribulatio et in tribulatione jugis et lacrymosa oratio. Unde quia ferrum pertransibat animam
Abbreviated transcription (Latin):
du nr̃i seiicet Natalis dñi consecratꝰ ẽ int missarũ
sollepnia quȩ exomore celebrant᷑ paulo ante uł circa
ortũ dici. Uenerant qͥppe adhoc ipsũ cũ eo plures epi:
lam uͦ inilla consecratione eiꝰ qͥs diuinã ordinatione
ñ miret᷑ Qs ñ ueneret᷑ hic altitudinẽ diuini consi¬
qͥ nocte ula iugilantes ⁊ eustodientes iugiliaᷤ noettꝰ
supra gregẽ suũ. circũ fulgente se claritate dĩ
mintiũ bonũ. gaudiũ magnũ nati saluatoris qͦd
a sc̃ĩs angłis pͥmi audierant uidere meruerunt.
sic̃ sc̃m eiꝰd̾e missȩ narrat euangłm
unctȩ nimirũ eiꝰde officii partes pastoꝵ eccle
uoces sunt. quales rationabilibꝰ curȩ suȩ oiuibꝰ
ꝑsonare debent natũ de uirgine ꝓsalute mundi salua¬
torẽ. Plane nͥ legentiũ uitandu eẽt fastidiũ: ꝓmptum
erat earponere partes singłas scdđ̾m eiꝰmodi sensũ. Unũ
tam̃ẽ. qͦd iure ñ pret̾eundu ẽ: udelicet ꝓpheticũ ca¬

Expanded text:
ecratus est inter missarum solemnia, quae ex more celebrabrantur paulo ante vel circa ortum diei. Venerant quippe ad hoc ipsum cum eo plures episcopi. Jam vero in illa consecratione ejus quis divinam ordinationem non miretur? Quis non veneretur hic altitudinem consilii diviqui nocte illa vigilantes et custodientes vigilias noctis supra gregem suum, circumfulgente se claritate Dei, nuntium bonum, gaudium magnum nati Salvatoris, quod a sanctis angelis primi audierant, videre meruerunt, sicut sanctum ejusdem missae narrat Evangelium . Cunctae nimirum ejusdem officii partes, pastorum Ecclesiae voces sunt, quales rationabilibus curae suae ovibus personare debent, natum de virgine pro salute mundi salvatorem. Plane nisi legentium vitandum esset fastidium, promptum erat exponere partes singulas secundum ejusmodi sensum. Unum tamen est quod jure non praetereundum sit, videlicet propheticum ca
Abbreviated transcription (Latin):
dligne ambuletis uocatione qua uocati estis. cũ om̃
humilitate ⁊ mansuetudine. Nã uere humilis &¬
mansuet᷑ꝰ pallio missionis apłicȩ p̃misso ipse indutꝰ linea
discalciat᷑ ꝙ lento pede secutꝰ ẽ. eũ frigꝰ hyemale ꝓt̾epore
caleiatis quoq ꝑ molestũ ẽẽt. Attendebat nãq uocatio¬
euitatẽ Coloniã. tali scemate consitebat᷑ eũ beatis
patͥarchis quoꝵ apłs meminit. qͦd ꝑegͥnꝰ ⁊ hospes eẽt̃¬

Expanded text:
is vocatione qua vocati estis cum omni humilitate et mansuetudine . Nam vere humilis mansuetus, pallio missionis apostolicae praemisso, ipse indutus linea, discalceatusque lento pede secutus est, cum frigus hiemale pro tempore calceatis quoque permolestum esset. Attendebat etiam vocatiocivitatem Coloniam, tali schemate confitebatur cum beatis patriarchis, quorum Apos
Abbreviated transcription (Latin):
in abscondito ponit. neqs ubmodio s suꝑ candelabrũ. ut qͥ
ingͥdiunt᷑ sum̃ uideant. S quȩ ũ quã ciuitas sic suꝑ montẽ
posita. ñ inuidiã passa ⁊ oppugnata ẽ aciuitate cain t̾re¬
na ⁊ ĩnũalle posita. euiꝰ pͥnceps ẽ satanas: Aut quȩ ũqũa
luc̾na sic suꝑ candelabrũ posita fuit: ⁊ nullꝰ ei nequã ocłs
inudit. Qautiã manifestiꝰ dicã. qͥsumquã sc̃oꝵ edifi

Expanded text:
 ut qui ingrediuntur lumen videant . Sed quae unquam civitas sic super montem posita, non invidiam passa, et oppugnata est a civitate Cain terrena et in valle posita, cujus princeps est Satanas? Aut quae unquam lucerna sic super candelabrum posita fuit, ut nullus ei nequam oculus invidit? Quod ut jam manifest
Abbreviated transcription (Latin):
tũ mumiusũ intiles essent ꝓpͥe¬
tates semꝑ ab sedente usu fructi
placuit certis modis extingii
usũtructũ. ⁊ ad ꝓp̾etatẽ reuerti.
¶Constitintur a usus fructus ñ¬

Expanded text:
universum inutiles essent proprietates semper abscedente usu fructu, placuit, certis modis extingui usum fructum et ad proprietatem reverti. Constituitur autem usus fructus n
Abbreviated transcription (Latin):
ligitur quã ut oleub pomis flo¬
rib. feno stram̃tis lignis ad usu
dño fundi moletus sit neq hiis
ꝑanos oꝑa rustica fu̾it ĩpedim̃to
sit nec ulli alii is quod ht̃ aut
uende aut locare aut gͣtis ged̾e
pot̾ cum hiis qui usu. fruc ħet

Expanded text:
legetur, quam ut oleribus, pomis, floribus, feno, stramentis, lignis ad usumdomino fundi molestus sit, neque his per quos opera rustica fiunt impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare aut gratis concedere potest, cum is qui usum fruct
Abbreviated transcription (Latin):
sterio eius pot̾ ad aliũ ño nullo
modo iuis suum tranfferre cicõ
n̾ito.s ũ pecoris uł omũ usus
legatus fu̾it necylacte n agniᷤ
n lana utetur usu

Expanded text:
isterio eius uti potest: ad alium vero nullo modo ius suum trmento. Sed si pecoris vel ovium usus legatus fuerit, neque lacte neque agnis neque lana utetur usu
Abbreviated transcription (Latin):
notignum i pone nt stillitidiũ
uel anoen recipiat quis ĩ edes
uel ⁊ ut nõ recipiat. ⁊ nealtius
tant aq haust̃ pecoris ad aquad.
appulsum ius pascendi. calcis co¬
quende harene focliende Iõ autẽ
her ẜuitutes p̾dioꝵ appellantur

Expanded text:
 ut stillicidium vel flumen recipiat quis in aedes vel non recipiat: et ne altius tant aquae haustum, pecoris ad aquam adpulsum, ius pascendi, calcis coquendae, harenae fodiendae. Ideo autem hae servitutes praediorum appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
dis accidit. Nam ã
aut miina ¶ Maxuria añ
caoitis dumnuco ẽ cũ aliqs
smmiul. ⁊ ciitant ⁊ lib̾tatem
anuitu qd accidit ihiis qui ẜu̾¬

Expanded text:
dis accidit; nam aut aut minima. Maxima est capitis deminutio, cum aliquis simul et ciuitatem et libertatem amittit; quae accidit i
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Do si stotesto quis ꝙͣ decesserit
ꝑħ tempꝰ i quititut quo eitũ
de existituruic enĩ ꝓprie quis¬
quis intelligitur incestatus
decessisse ꝗd ꝗdem aliqn iongo
tempore dedaratur. In quo spa¬
ie mortuo ꝓximꝰ ee icipiat. qui
moriente testatore nõ erat ꝓximꝰ
placebat aut ĩeo gene ꝑcipienda¬
rum hrditatum successionẽ nõ¬

Expanded text:
 decesserit, per hoc tempus requiritur quo certum dem extaturum: tum enim proprie quisque intellegitur intestatus decessisse. quod quidem aliquando longo tempore declaratur: in quo spare mortuo, proximus esse incipiat qui moriente testatore non erat proximus. Placebat autem in eo genere percipiendarum hereditatum successionem no
Abbreviated transcription (Latin):
des agnates siue masculos su fe¬
minas cuicũq gradus adsum¬
utudiem suoꝵ i intem ad successi¬
tior sb̃tilitate q̃ excogiita p̃ fatã
eas ad succestione agnatoꝵ repel¬
lebat oi alia successione ĩ cogit᷑
donec p̾tores puilacim asꝑitatẽ
ũus curilis corrigentes sine qs
deest. ad implentes humano No¬
sito aliũ ordinẽ sins edictis ad¬
dicerunt ⁊ cognatdns imea ꝓxi¬

Expanded text:
es adgnatos sive masculos sive feminas cuiuscumque gradus ad similitudinem suorum invicem ad successiterior, subtilitate quadam excogitata, praefatam eas a successione adgnatorum repellebat, omni alia successione incognita, donec praetores, paulatim asperitatem iuris civilis corrigentes, sive quod deest adimplentes, humano proposito alium ordinem suis edictis addiderant et, cognationis linea
Abbreviated transcription (Latin):
magit logitiro uite sequentes
corrigentes no m totu sine amm¬
iciuo telinquebat S excognato¬
runi ordme eõs uocabant ut pote
agnationis ire eis reduso ¶Et

Expanded text:
magis legitimo iure sequentes corrigentes, non in totum sine adminiculo relinquebant, sed ex cognatorum ordine eos vocabant, utpote adgnationis iure eis recluso. sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ideo ita ꝯstitutũ est. qr ꝯmodiꝰ
indebatur ita uira ꝯscituat ple¬
rũq ħrdistates ad masculos ꝯflu¬
cas qi extraneas repelli p̃tor eas
ad bonoꝵ possõem adimiitit. ea ꝑte
qͣ proximitatis noie boꝵ posẜõem

Expanded text:
 ideo ita constitutum erat, quia commodius videbatur, ita iura constitui ut plerumque hereditates ad masculos conflueas quasi extraneas repelli, praetor eas ad bonorum possessionem admittebat ea parte qua proximitatis nomine bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
orem ⁊ temꝑa ⁊ mĩc sancsimꝰ: Itai
tñ ut ciuẽadincd int̾ filios ⁊ nepo¬
tes ex filiꝯ antiquitas statiit. nõ
in capita s ĩscrpes dimihrditatẽ
similit nos int̾ filics ⁊ nepotes ex
filia distributione si uibemo nelit¬
neptes ⁊ auias deinceps ꝑsonas u̾

Expanded text:
orem et tempora et nunc sancimus. ita tamen quemadmodum inter filios et nepotes ex filio antiquitas statuit non in capita sed in stirpes dividi hereditatem, similiter nos inter filios et nepotes ex filia distributionem fieri iubneptes et alias deinceps personas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes uel ꝓnẽpotes ĩ locũ ur̃is sin
ad successioe̾m sui uocat ¶It ꝙͣ ⁊ pͥn¬
auiie eos cũiam designata pars icie
moratos nepotes quartã ꝑtẽ defũc¬
codice segirgamus. nĩseri eam exte̾
ex filia nel pro nepotibꝰ s ex nepote¬
nel ꝓ nepte ⁊ deinceps suꝑssib agn¬
atos millã ꝑtem mortin succestio¬
ns sibi uẽditare. aehn qui extam

Expanded text:
nepotes et proneptes in locum patris sui ad successionem avi vocat: ita et prinaviae eos cum iam designata partis termoratos nepotes, partem quartam defunccodice segregavimus neque inseri eam ex Theex filia vel pronepotibus ex nepte et deinceps superstitibus, adgnatos nullam partem mortui successionis sibi vindi
Abbreviated transcription (Latin):
pos neptis uel pro nepes ꝓueptis¬
ue suoꝵh̃rdũ in nũo sun̾t si pre ce¬
dens pꝰ desierit in potestate ꝑentis
eẽ suĩ morte id accid̃it sũ alia r̃dne
ueluti emãtipacione. Namsiꝑid
temp quo quis moreretur filius
ĩpocestate eius sit nepos ex eo suo

Expanded text:
nepos neptisue et pronepos proneptisue suorum heredum numero sunt, si praecedens persona desierit in potestate parentis esse, siue morte id acciderit siue alia ratione, ueluti emancipatione; nam si per id tempus, quo quis moriatur, filius in potestate eius sit, nepos ex eo suus
Abbreviated transcription (Latin):
tempo quo naturał pares more¬
ietur repellit tẽ ad optiuos ułos
ematipatos ad optiuo pr̃e. Sic ab
entipiti fuirnt iustato pre naui¬
nin mortus. l ea ꝑte edicti q̃ libi
adbonoꝵ posscem nocantur nõ¬

Expanded text:
 quo naturalis parens moreretur, repellit. item adoptivos liberos emancipatos ab adoptivo patre, sicut ab ancipati fuerint, intestato parente naturali mortuo, licet ea parte edicti qua liberi ad bonorum posse
Abbreviated transcription (Latin):
capita. s ĩ scupes hrditatẽ dundi
ne potes altã dmdia. ¶Item ex
duob filiis sinepotes exstant ⁊ ex
altero unꝯ forte aut dno ex alto tr¬
es au .iiii. adunu aũ duos dnmidĩ
pars ꝑtinet ad tres. uel quatuor
alta dimndia. ¶ Tum aute querit᷑
anquis sumꝯ ħrs exist̾c pot̾ eo tẽp¬
ore querend̾ ẽ quo c̾tũ ẽ aliquẽ sm̃

Expanded text:
capita, sed in stirpes hereditatem dividi,nepotes alteram dimidiam. item si ex duobus filiis nepotes extant et ex altero unus forte aut duo, ex altero tres aut quattuor, ad unum aut duos dimidia pars pertinet, ad tres vel ad quattuor altera dimidia. Cum autem quaeritur, an quis suus heres existere potest: eo tempore quaerendum e