comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non ualeo: tamien & motus & status sicut
ipsa species decens erit quicũq erit. ubi¬
quod non decebit non erit. Certe ubi
uolet sp̃s ibi erit ꝓtinus corpus: nec uo¬
let aliquid sp̃s quod nec sp̃m possit de¬
cere nec corpus. Uera ibi gloria erit. ubi
laudantis nec errore quisquã nec adula¬
tione laudabitur. Uerus honor: qui nul¬
li negabitur digno. nilli deferetur in¬
digno: sed nec ad eũ anibiet ullus indig¬
nus. ubi nullus ꝑmittet᷑ ẽẽ nisi dignus.
Uera pax: ubi nichil aduersi nec aseip¬
so. nec ab aliquo quis patietur. Premium
uirtutis erit ip̃se qui uirtutẽ dedit: eiq
se ipsum quo melius & maius nichil pos¬
sec esse ꝓmisit. Quid est enĩ aliud quod
ꝑ prophecã dixit. ero illoꝵ ds̃. & ipsi eruñ
michi plebs: nisi ero ego unde satientur. ero
ego quȩcũq ab hominib honeste deside¬
rantur. & uita. & salus. & uictus. & copia.
Sic em̃ & illud recte intelligitur qͦd ait

Expanded text:
non ualeo; tamen et motus et status, sicut non ualeo; tamen et motus et status, sicut ipsa species, decens erit, ubi quicumque erit, quod non decebit non erit. Certe ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec uolet aliquid spiritus, quod nec spiritum possit decere nec corpus. Vera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur esse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patietur. Praemium uirtutis erit ipse, qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. Quid est enim aliud quod per prophetam dixit: Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi plebs, nisi: \'Ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia Sic enim et illud recte intellegitur, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
UANTA erit illa felicitas. ubi nul¬
lum erit malum. nullum latebit bo¬
num: uacabitur di laudib qui erit omĩa
inomnib. Nam quid aliud agatur ubi
nulla desidia cessabitur. neq ulla indigen¬
tia laborabitur nescio. Ammoneor etiam
sc̃o cantico ubi lego uel audio: beati qui
habitant in domo tua. inscła scłorũ lau¬
dabunt de. Omnia membra & uiscera in¬
corruptibilis corꝑis quȩ nunc uidemus per
usus & necessitates uarias distributa: qm̃
tunc non erit ipsa necessitas. sed plena. cer-¬
ta. secura. sempiterna felicitas: ꝓficient
laudib dĩ. Omnes quippe illi de quib
iam sum locutus qui nunc latent armonie
corporalis numeri. non latebunt intrin¬
secus & extrinseciis ꝑ corporis cuncta dis¬
positi: & cum cęteris reb quȩ ibi magnȩ
atq mirabiles uidebuntur. rationales men-¬
tes intanti artificis laudem rationabilis pul¬
chritudinis delectatione succedent. Qui
motus illic talium corporũ sint futuri. te¬
mere definire non audeo quod excogitare

Expanded text:
uanta erit illa felicitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur Dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! Nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. Admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: Beati, qui habitant in domo tua, in saecula saeculorum laudabunt te. Omnia membra et uiscera incorruptibilis corporis, quae nunc uidemus per usus necessitatis uarios distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena certa, secura sempitema felicitas, proficient in laudibus Dei. Omnes quippe illi, de quibus iam sum locutus, qui nunc latent, harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae adque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laudem rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. Qui motus illic talium corporum sint futuri, temere definire non audeo, quod excogitare
Abbreviated transcription (Latin):
difficultatis sic intelligi potest. ac si dictum
fuerit. & uidebit omius homo xp̃m dĩ: qͥ
utiq incorpore uisus est. & incorpore uide¬
bitur quando uiuos & mortuos iudicabit.
Quod autẽ ipse sit salutare dĩ: multa st̃
& alia testimonia scripturarũ: sed eui-¬
dentius uenerandi illius senis sy meonis
uerba declarant. Qui cum infant̾e xp̃m
accepisset in manus suas: nunc inquit di¬
mittis dñe seruũ tuũ sedm̃ uerbũ tuũ in
pace: qm̃ uiderunt oculi mei salutare
tuũ. Illud etĩa quod ait supra memioratꝰ
iob. sicut in exemplarib que ex hebreo
sunt inuenitur. & incarne mea udebo
dm̃: resurrectionẽ carnis sine dubio pro¬
phetauit: non tamen dixit ꝑ carnem
meã. quod quide si dixisset. posset ds
xp̃c intelligi qui ꝑ carnem incarne ui¬
debitur. Nunc uero potest sic accipi. in
carne mea uidebo dm̃. ac si dixisset. in

Expanded text:
difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: "et uidebit omnis homo Christum dei, qui utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando uinos et mortuos iudicabit. quod autem ipse sit salutare dei, multa sunt et alia testimonia scripturarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui cum infantem Christum accepisset in manus suas: nunc, inquit, dimittis, domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. illud etiam quod ait supra memoratus Iob, sicut in exemplaribus, quae ex hebraeo sunt, inuenitur: et in carne mea uidebo deum, resurrectionem quidem carnis sine dubio prophetauit, non tamen dixit: "per carnem meam". quod quidem si dixisset, posset deus Christus intellegi, qui per carnem in carne uidebitur; nunc uero potest et sic accipi: in carne mea uidebo deum, ac si dixisset: "in
Abbreviated transcription (Latin):
ant quã quida ꝑhibentur uidere serpen¬
tes & aquile. quantalibet enĩ acrimonia
cernendi eade quoq animalia nichil ali¬
ud possunt uidere quã corpora: sed ut ui¬
deant & incorporalia. Et fortasse ista uir¬
tus magna cernendi data fuerit ad hor̃ã
etiã inisto mortali corpore oculis sci uiri
iob. quando ait addm̃: in obauditu auris
audiebam te prius. nunc aut̃e oculus m̃s
uidet te ꝓpt̾ea despexi memetipsũ. & distabui
& estimaui me terram & cinerem: quamuis
nichil hic ꝓhibeat oculum cordis intelligi.
de quib oculis ait apłs illuminatos oculos
habere cordis ur̃i. Ipsis autẽ uideri dm̃
cum uidebitur. xp̃ianus ambigit nemo:
qui fideliter accipit quod ait d̾s ille ma¬
gister. B eati mundo corde: qm̃ ipsi dm̃
indebunt. Sed utrũ etĩa corporalib ibi
oculis uideatur: hoc in ista quęstione uer¬
samus. Illud enĩ quod scriptũ est. & ude¬
bit om̃is caro salutare di: sine ullius nodo

Expanded text:
ant, quam quidam perhibentur uidere serpenant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae — quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora — sed ut uideant et incorporalia. et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad deum: in obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et aestimaui me terram et cinerem; quamuis nihil hic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: inluminatos oculos habere cordis uestri. ipsis autem uideri deum, cum uidebitur, christianus ambigit nemo, qui fideliter accipit quod ait deus ille magister: beati mundicordes, quoniam ipsi deum uidebunt. sed utrum etiam corporalibus ibi oculis uideatur, hoc in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: et uidebit omnis caro salutare dei, sine ullius nodo
Abbreviated transcription (Latin):
uidit absentia ubi cũ eis ipse non erat. Ab¬
sit ergo ut dicamus illos scõs in illa uita
dm̃ clausis oculis non uisuros: quem spũ
semꝑ uidebunt. Sed utrũ uidebunt & ꝑ
oculos corꝑis cum eos aꝑtos habebunt: inde
questio est. Si enĩ tantũ poterunt incorꝑe
spũali eo modo utiq etĩa ipsi oculi spũales
quantũ possunt isti quales nunc habemus:
ꝓculdubio ꝑ eos ds uideri non poterit. Lon¬
ge itaq alterius erunt potentiȩ. si ꝑ eos ui¬
debitur incorporea illa natura. que non con¬
tinetur loco. sedubiq tota est. Non enim
quia dicimus dm̃ & incęlo ẽẽ & interra. ip¬
se quippe ait ꝑ ꝓphetam cȩlũ & terrã ego
impleo: aliam partẽ dicturi sumus eum
incęlo habere. & interra aliam: sed totus
incelo est. totus interra. ñ alternis tempo¬
rib sed utrũq simul: quod nulla natu¬
ra corporalis potest. Uis itaq prepollenti¬
oroculorũ erit illoꝵ: non ut acrius uide¬

Expanded text:
uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. abuidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis, cum eos apertos habebunt, inde quaestio est. si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos deus uideri non poterit. longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. non enim quia dicimus deum et in caelo esse et in terra — ipse quippe ait per prophetam: caelum et terram ego impleo - aliam partem dicturi sumus eum in caelo habere et in terra aliam; sed totus in caelo est, totus in terra, non alternis temporibus, sed utrumque simul, quod nulla natura corporalis potest. uis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uide
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑfectum. ẽ. nec iam corpus corrup¬
tibile aggrauabit animam. sed incorrup¬
tibile nichil impediet illi scĩ ad ea quȩ ui¬
denda sunt oculis corporeis quib helyse¬
us absens ad seruũ suũ uidendũ non indi¬
Nonne cor meũ iit tecum quando conuer¬
sus est uir de curru mobuiam tibi. & acce¬
pisti pecuniam. Et cętera. Sicut autẽ ex
hebreo interpretatus est prb̃r iheronimus.
nonne cor meũ inquit in presenti erat qͦn¬
do reuersus est homo de curru suo moc¬
cursum tui: Corde suo ergo se dixit hoc
uidisse ꝓpħa: adiuto quidẽ mirabiliter
nullo dubitante diuinitus. Sed quanto
amplius tunc om̃s munere isto abundabt.
cũ ds erit omnia in omnib : Habebunt
tam̃ etiã illi oculi corporei officiũ suũ. &
corpus. Neq eñĩ & ille ꝓpħa quia non eis
indiguit ut uideret absentem: non eis usus
est aduidenda presentia. quȩ tamen spũ
uidere posset etiam si illos clauderet. sicut

Expanded text:
quod perfectum est nec iam corpus corrupquod perfectum est nec iam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indinonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: nonne cor meum, inquit, in praesentia erat, quando reuersus est homo de curru suo in occursum tibi? corde suo ergo se dixit hoc uidisse propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia in omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum et corpus. neque enim et ille propheta, quia non eis indiguit, ut uideret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tĩa unde sunt corpore absentes: Tunc
enĩ erit ꝑfectum illud de quo loquens a¬
postolus. ex parte inquit scimus. & ex par
te ꝓphecamus. Cum autẽ uenerit quod ꝑ¬
fectum est: quod ex parte. ẽ. euacuabitur.
Deinde ut. quomͦ posset aliqua similitudi¬
ne ostenderet:. quantũ ab illa quȩ futura. ẽ
distet hec uita. non qualiũcũq hominũ
uerũetiam qui p̃cipua hinc sc̃itate sunt pre¬
diti: cũ essem inquit paruulus quasi par¬
uulus sapiebam. quasi paruulus loque¬
bar. quasi pariuilus cogitabam. Cum aũ
factus sum uir: euacuaui ea quȩ paruuli
erant. Uidemus nunc ꝑspeculũ in enigna¬
te: tunc autẽ facie ad faciem. Nunc scio
ex parte: tunc autẽ cognoscam sicut & cog̃¬
nitus sum. Si ergo in hac uita ubi homi¬
nũ mirabiliũ ꝓphetia ita cõparanda est
illi uitȩ quasi paruuli adiuuenem. uidit
tamen helyseus accipientẽ munera seruũ
suũ ubi ipse non erat: ita ne cũ uenerit

Expanded text:
tiam unde sunt corpore absentes! Tunc tiam unde sunt corpore absentes! Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens apote prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euacuabitur. deinde ut quomodo posset aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa quae futura est distet haec uita, non qualiumcumque hominum, uerum etiam qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum. si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita comparanda est illi uitae quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Heliseus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat: itane cum uenerit
Abbreviated transcription (Latin):
Qua propter cũ ex me quęritur quid ac¬
turi sint sc̃ĩ inillo corpore spũali. non di¬
co quod iam uideo. sed dico quod credo:
scdm̃ illud qͦd in psalmo lego. Credidi. ꝓp¬
ter quod locutus sum. Dico itaq Uisuri
sunt dm̃ inipso corpore. sed utrũ ꝑ ipsum
sicut ꝑ corpus nunc uidemus solem. lunã
stellas. mare ac terram & que sunt in ea.
non parua questio est. Durũ est enĩ dice¬
re quod sc̃i talia corpora tunc habebunt. ut
non possint oculos claudere atq aperire
cũ uolent: duruis autẽ quod ibi dm̃ quis¬
quis oculos clauserit non uidebit. Si enĩ
ꝓpheta helyseus puerũ suũ giezi absens
corpore uidit accipientem munera quȩ ar¬
dit ei Naaman syrus. quẽ ꝓpheta memora¬
tus aleprȩ deformitate mundauerat. qͦd
seruus nequam domino suo non uidente
latenter se fecisse putauerat: quantoma¬
gis in illo corpore sp̃ũali uidebunt scĩ om¬
nia non solum si oculos claudant. uerũ e¬

Expanded text:
Quapropter cum ex me quaeritur, quid acQuapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo, secundum illud quod in psalmo lego: Credidi, propter quod locutus sum. Dico itaque: Visuri sunt Deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, non uidebit. Si enim propheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Naeman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat: quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
speculum in eniginate. tunc autẽ faciȩ ad
faciem. Sic iam uident sc̃i angłi qui etĩã
nr̃i angłi dicti sunt: quia eruti de potesta¬
te tenebrarũ. & accepto sp̃s pignore trans¬
lati ad regnũ xp̃i ad eos angelos iam cȩpimꝰ
ꝑtinere. cum quib nobis erit sc̃a atq dulcis¬
sima de qua iam tot libros scripsimus dĩ ciui¬
tas ipsa communis. Sic sunt ergo angeli nr̃i
est noster. Dĩ sunt. quia dm̃ non relique¬
runt: nr̃i sunt. quia suos ciues nos habere
mus: sed nondũ ita uidemus. Propt̃ qͦd
ait apłs: quod paulo ante dixi. Yidemus
nunc ꝑ speculũ in enigiate: tunc autẽ facie
adfaciem. Prȩmiũ itaq fidei nobis uisio
ista seruat᷑. De qua & iohannes apł̃s loqͥns.
cum apparuerit inquit similes ei erimus.
qm̃ uidebimus eum sicuti est. Facies autẽ
di manifestatio eius intelligenda. ẽ: non ali¬
quod tale membrũ quale nos habemus in
corpore. atq isto nomine nuncupamus.

Expanded text:
speculum in aenigmate, tunc autem facie ad speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. sic iam uident sancti angeli, qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eruti de potestate tenebrarum et accepto spiritus pignore translati ad regnum Christi ad eos angelos iam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta atque dulcissima, de qua iam tot libros scripsimus, dei ciuitas ipsa communis. sic sunt ergo angeli nostri, ristus est noster. dei sunt, quia deum non reliquerunt; nostri sunt, quia suos ciues nos habere mus; sed nondum ita uidemus. propter quod ait apostolus quod paulo ante dixi: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Praemium itaque fidei nobis uisio ista seruatur, de qua et Iohannes apostolus loquens: Cum apparuerit, inquit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. Facies autem Dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore adque isto nomine nuncupamus.
Abbreviated transcription (Latin):
Quib tamen uoluit hominib abstulit
eam ds̃ & steriles fuerunt. non tam̃ gene¬
ri humano abstulit semel datã primis
duob coniugib benedictione generali
Hec ergo ꝓpagatio quãuis peccato abla¬
ta non fuerit: non tamen etiã ipsa talis
est qualis fuisset si nemo peccasset. E &
quo enĩ homo in honore positus postea qͥn
deliquit cõparatus est pecorib similiter
generat: non in eo tamen penitus exti¬
cta est queda uelut scintilla rationis in
qua factus est adimaginem dĩ. Huic aĩ
ꝓpagationi si conformatio non adhibere¬
tur. nec ipsa in sui geueris formas modos¬
q ꝓcederet. Si enĩ non concubuissent
homines & nichilominus d̾s uellet im¬
plere terras hominib: quomͦ creauit u¬
num sine cõmixtione maris & femine
sic posset omnes. Concũbentes uͦ. nisi il¬
lo creante generantes esse non possunt
Sicut ergoꝰ ait apłs de institutione spi¬
rituali qua homo ad pietatẽ iustitiamq

Expanded text:
quibus tamen uoluit hominibus abstulit quibus tamen uoluit hominibus abstulit eam Deus, et steriles fuerunt; non tamen generi humano abstulit semel datam primis duobus coniugibus benedictione generali. Haec ergo propagatio quamuis peccato ablata non fuerit, non tamen etiam ipsa talis est, qualis fuisset, si nemo peccasset. Ex quo enim homo in honore positus, postea quam deliquit, conparatus est pecoribus, similiter generat; non in eo tamen penitus exstincta est quaedam uelut scintilla rationis, in qua factus est ad imaginem Dei. Huic autem propagationi si conformatio non adhiberetur, nec ipsa in sui generis formas modosque procederet. Si enim non concubuissent homines et nihilo minus Deus uellet inplere terras hominibus: quo modo creauit unum sine commixtione maris et feminae, sic posset omnes; concumbentes uero nisi illo creante generantes esse non possunt. Sicut ergo ait apostolus de institutione spiritali, qua homo ad pietatem iustitiamque
Abbreviated transcription (Latin):
lit quod dederat. alioquin nec ẽẽt omnino:
aut eam remouit a sua potestate etĩa cũ
diabolo penaliter subdidit. cũ nec ipsum
diabolum a suo alienarit imperio: quan¬
doquidẽ ut ipsius quoq diaboli natura
subsistat ille facit qui summus. ẽ. & facit
esse quicquid aliquo modo. ẽ. Duorum
igitur illoꝵ quȩ diximus bona. etiã inna¬
tura peccato uiciata supplicioq damnata
de bonitatis eiꝰ quoda ueluti fonte manare.
ꝓpagationẽ inprimis operib mundi be¬
nedictione largitus est: a quib operib
die septimo requieuit. Conformatio uͦ
in illo eiꝰ . ẽ. oꝑe quo usq nunc operatuꝵ.
Efficacem quippe potentiã suam si iam re¬
bus subtrahat. uec ꝓgredi poterunt. & su¬
is dimensis motib ꝑ agere tempora. nec
Sic ergo creauit hominem d̾s. ut ei ad¬
deret fertilitatẽ quandã qua homines
alios ꝓpagaret congenerans eis etiã ipsan
ꝓpagandi possibilitatẽ non necessitatem

Expanded text:
lit quod dederat, alioquin nec esset omnino; lit quod dederat, alioquin nec esset omnino; aut eam remouit a sua potestate, etiam cum diabolo poenaliter subdidit, cum nec ipsum diabolum a suo alienant imperio; quando quidem, ut ipsius quoque diaboli natura subsistat, ille facit qui summe est et facit esse quidquid aliquo modo est. Duorum igitur illorum, quae diximus bona etiam in naturam peccato uitiatam supplicioque damnatam de bonitatis eius quodam ueluti fonte manare, propagationem in primis mundi operibus benedictione largitus est, a quibus operibus die septimo requieuit; conformatio uero in illo eius est opere, quo usque nunc operatur. Efficacem quippe potentiam suam si rebus subtrahat, nec progredi poterunt et suis dimensis motibus peragere tempora nec pSic ergo creauit hominem Deus, ut ei adderet fertilitatem quandam, qua homines alios propagaret, congenerans eis etiam ipsam propagandi possibilitatem, non necessitatem:
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ bonitas. cuncta quȩ creauit ammi¬
nistrantis. Primũ benedictionẽ illam
quã ꝓtulerat ante peccatũ dicens. cresci¬
te & multiplicamini & implete terrã.
nec post peccatũ uoluit inhibere man-¬
sitq instirpe damnata donata fecundi¬
tas. nec illam ium mirabilem seminum
potuit auferre. quo nobis impacta est
currit isto quasi fluuio atq torrente ge¬
neris humani. malũ qͦd a parente tra
hitur & bonũ qͦd a creante tribuitur.
In originali malo duo sunt: peccatũ atq
supplicium. In originali bono alia duo.
ꝓpagatio & conformatio. Sed quantũ ad
presentem ꝑtinet intentionẽ ur̃ãm: de ma¬
lis quorũ unũ de nr̃a uenit audacia id. ẽ.
peccatũ. alterũ de iudicio dĩ id.ẽ. suppli¬
ciũ iam satis diximus : nunc de bonis dĩ
quȩ ipsi quoq uitiate damnatęq nature
contulit. siue usq nunc confert dicere in¬
stitui. Neq damnando aut totũ abstu¬

Expanded text:
sdem bonitas cuncta que creavit, admisdem bonitas cuncta que creavit, administrando primum benedictionem illam quam protulerat ante peccatum, dicens : crescite et multiplicamini et replete terram. Nec post peccatum voluit inhibere, mansitque in stirpe damnata donata fecunditas: nec illam vim mirabilem seminum potuit auferre, quo nobis impacta est currit isto quasi fluvio atque torrente generihitur, et bonum quod a creante tribuitur. In originali malo duo sunt, peccatum atque supplicium: in originali bono alia duo, propagatio et conformatio. Sed quantum ad praesentem pertinet intentionem nostram, de malis, quorum unum de nostra venit audacia, id est peccatum, alterum de judicio Dei, id est supplicium, jam satis diximus. Nunc de bonis Dei, quae ipsi quoque uitiatae damnataeque naturae contulit siue usque nunc confert, dicere institui. Neque enim damnando aut totum abstu
Abbreviated transcription (Latin):
facta tribuatur. sed eius gr̃ẽ de quo ait apłs.
grãs autẽ dõ qui dat nobis uictoriam per
his inquit om̃ib semꝑ uincimus ꝑ eũ qui
dilexit nos. Sciamus tamen quantalibet
uirtute preliandis uitiis repugnemus. uel
etiã uitia superemus & subiugemus quan¬
diu sumus in hoc corpore nobis deesse non
posse. unde dicamus dõ. dimitte nobis de¬
bita nra. In illo autẽ regno uͥ semꝑ cũ cor¬
porib immortalib erimus: nec prelia nob̾
erunt nec debita: quȩ nusquã & nunquã
essent. si natura nr̃a sicut recta creata est
ꝑmaneret. Ac ꝑ hoc etĩã nr̃ iste conflictus
in quo periclitam᷑. & de quo nos uictoria
nouissima cupimus liberari. ad uite huiꝰ
mala ꝑtinet: quã tot tantorũq testimo¬
niis malorũ ꝓbamus ẽẽ damnatao¬
A Nunc considerandũ est.
ipsam hanc miseriam generis humani
inqua laudatur iustitiã punientis quali¬
bus & quã multis impleuerit bonis eiꝰ¬

Expanded text:
facta tribuatur, sed eius gratiae, de quo ait apostolus: facta tribuatur, sed eius gratiae, de quo ait apostolus: Gratias autem Deo, qui dat nobis uictoriam per his, inquit, omnibus superuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla nec debita; quae nusquam et numquam essent, si natura nostra, sicut recta creata est, permaneret. Ac per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum probamus esse damnata iam considerandum est post hanc ipsam miseriam generis humani, in qua laudatur etiam iustitia punientis, qualibus et quam multis repleverit bonis eiu
Abbreviated transcription (Latin):
metus reuocet. ne inea que agenda non
sunt cupido p̃cipitet. ne suꝑ iracundiam
sol occidat. ne mnimicitie ꝓuocent ad retri¬
butionem mali ꝓmalo. ne absorbeat in ho¬
nesta uel immoderata tristitia. ne imꝑti¬
endorũ beneficiorũ ingerat mens ingrata
torporem. ne maledicis rumorib bona con¬
scientia fatigetur: ne temeraria de alio sus¬
picio nr̃a decipiat. ne aliena de nobis fal¬
sa nos frangant: ne regnet peccatũ in nr̃o
mortali corpore ad obediendũ desideriis eiꝰ.
ne membra nr̃a exhibeantur iniquitatis ar¬
ma peccato: ne oculus sequatur concupiscen¬
tiã. ne uindicandi cupiditas uincat. ne in
eo quod male delectat uel uisio uel cogita¬
dio remoretur. ne improbũ autt indecens
uerbũ libenter audiatur. ne fiat quod non
licet etiã si libet: ne in hoc bello laborũ pe¬
riculorũq plenissimo uel de uirib nr̃is
speretur facienda uictoria: uel uirib nr̃is

Expanded text:
metus reuocet, ne in ea quae agenda non metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido praecipitet, ne super iracundiam sol occidat, ne inimicitiae prouocent ad retributionem mali pro malo, ne absorbeat inhonesta uel inmoderata tristitia, ne inpertiendorum beneficiorum ingerat mens ingrata torporem, ne maledicis rumoribus bona conscientia fatigetur, ne temeraria de alio suspicio nos nostra decipiat, ne aliena de nobis falsa nos frangat, ne regnet peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindicandi cupiditas uincat, ne in eo quod male delectat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inprobum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uiribus nostris
Abbreviated transcription (Latin):
ret. humanũ genus adluendas miseriarũ
penas ẽẽ damnatũ. Sicut autẽ hoc ut fa¬
tentur nullum diuinum maius est donum:
sic a nullo dõ dari credendum est. nisi ab illo
quo & ipsi qui multos deos colunt nullum
dicunt esse maiorem.
Reter hȩc autẽ mala huius uite bo¬
uis malisq communia. habent in ea
iusti etiã ꝓprios quosdã labores suos qͥb
aduersus uitia militant: & intaliũ preli¬
culis. Aliquando enĩ concitatius. aliqͦn¬
do remissius. non tamen desinit caro con¬
cupiscere aduersus sp̃m & sp̃s aduersus
carnem. ut non ea quȩ uolumus faciamꝰ
omnẽ malam concupiscentia consum̃do.
sed eam nobis quantũ diuinitus adiuti pos¬
sumus non ei consentiendo subdamus: igi¬
liis continuis excubantes. ne opinio ueri simi¬
lis fallat. ne decipiat sermo uersutus. ne se
tenebre alicuius erroris effundant. ne quod
bonum est malum. aut quod malũ est. bo¬
nũ ẽẽ credatur. ne abhis quȩ agenda sunt

Expanded text:
ret humanum genus ad luendas miseriarum ret humanum genus ad luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maiorem.eter haec autem mala huius uitae bonis malisque communia habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non ea quae uolumus faciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tam miserȩ quasi quib da inferis uite ñ
miserior ac sempit̾na suscipiat. non uita
sed mors. Nam mista quãuis sint ꝑ sc̃a
& scõs curationũ magna solatia: tamen
ido non semꝑ ipsa beneficia tribuuntur
petentib. ne propter hoc religio quera¬
tur. quȩ propter aliam magis uitã ubi ma¬
la nonerunt omnino nulla quȩrenda. ẽ.
Et adhoc meliores quosq in his malis adiu
uat gr̃a: ut quanto fideliore tanto fortiore
corde tolerentur. Ad quã rem etĩa philoso¬
phiam ꝓdesse dicunt docti huius scłi. quã ut¬
de quibus dã paucis ait tullius uerã dede¬
runt: nec hominib inquit abhis aut da-¬
tũ.ẽ. donũ aut maius potuit ullum dari.
Usq adeo & ipsi contra quos agimus. quo¬
quomodo cõpulsi sunt. in habenda ñ qua¬
cũq sed uera philosophia diuinã grãm
confiteri. Porro si paucis diuinitus datũ. ẽ.
uere philosophiȩ contra miserias huius
uitȩ unicũ auxilium: satis & hinc appa¬

Expanded text:
tam miserae quasi quibusdam inferis uitae non tam miserae quasi quibusdam inferis uitae non miserior ac sempiterna suscipiat, non vita, sed mors. Nam in ista quamvis sint per sancta ac sanctos curationum magna solatia; tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis vitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est: et ad hoc meliores quosque iuat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam prodesse dicunt docti huius saeculi, quam di quibusdam paucis, ait Tullius, ueram dederunt; nec hominibus, inquit, ab his aut datum est donum maius aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo conpulsi sunt in habenda non quacumque, sed uera philosophia diuinam gratiam confiteri. Porro si paucis diuinitus datum est uerae philosophiae contra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc appa
Abbreviated transcription (Latin):
ut urinam quoq humanã uel etiã suam
biberent: Nonne ad hoc fames ut a carni¬
bus hominum se abstinere non possent. nec
inuentos homines mortuos. sed propter
hoc a se occisos. nec quos libet alienos. ue¬
rũetiam filios matres incredibili crudelita¬
te quã rabida esuries faciebat absumerẽt
Ipse postremo somnus qui ꝓprie quiets
nomen accepit: quis uerbis explicet syt
somniorũ uisus quã sit inquietus a qul
magnis licet falsarũ rerũ terrorib qld
ita ex hibet. & quodamodo exprimi il
a ueris eas discernere nequeanus. animã
miseram sensusq ꝑturbet: Qua falsita¬
te uisorum etiã uigilantes in quib d̾a mol¬
bis & uenenis mirabilius agitant᷑. quã¬
uis multimoda uarietate fallaciȩ homill
etiã sanos maligni demones nonnũ qua
decipiant talib uisis: ut etiã si eos ꝑ hȩc
adsua traducere non potuerint sensus
tamen illoꝵ solo appetitu qualitercũq
ꝑsuadendȩ falsitatis illudant. Abhuius

Expanded text:
ut urinam quoque humanam uel etiam suam ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios matres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat, absumerent? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis uerbis explicet. saepe somniorum uisis quam sit inquietus et quam magnis, licet falsarum rerum, terroribus, quas ita exhibet et quodam modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnumquam decipiant talibus uisis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab huius
Abbreviated transcription (Latin):
cerdos: & mortius est. Agricole immo
uͦ om̃s homines quot & quantos a celo
& terra. uel aꝑnitiosis animalib casus
men de frumentis tandem collectis ꝙ
reconditis esse securi. Sed quibus dam
quod nouimus. ꝓuentũ optimũ frumen¬
torũ. fluuius improuisus fugientib ho¬
minib de horreis eiecit atq abstulit.
Contra mille formes demonũ incursus. qͥs
mninnocentia sua fidit. quando quidẽ ne
quis fideret etiã paruulos baptizatos qͥb
certe nichil est innocentius aliquando sic
uexant. ut in eis maxime dõ ista sinente
monstretur huius uite flenda calamitas.
& alterius desideranda felicitas: Lan uͦꝰ
de ipso corpore tot ex istunt morboru na¬
la. ut nec libris medicoꝵ cuncta compre¬
hensa sint. Inquorũ plurib acpęne om¬
nib etiã ipsa adiumenta & medicamenta
tormenta sunt: ut homines penarũ exito
penali eruantur auxilio. Nonne adhoc
ꝑdux it sitientes homines ardor mmmanis.

Expanded text:
cerdos et mortuus est. Agricolae, immo cerdos et mortuus est. Agricolae, immo uero omnes homines, quot et quantos a caelo et terra uel a perniciosis animalibus casus men de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus, prouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis,
Abbreviated transcription (Latin):
bus: choruscatione. tonitruo. grandine.
fulmine. motib hiatibusq terrarum.
oppressionib ruinarũ. ab offensionibus
& pauore. uel etĩa malitia iumentorũ.
ac tot uenenis fruticum. aquarũ. aura¬
rũ. bestiarũ. aut ferarũ: uel tantũ mo¬
do molestiis. uel etiã mortiferis morsibus
Arabie quȩ contingit ex rabido cane. ut
etiã blanda & amica suo domino bestia
nonnunquã uehementius & amarius qͣm
leones draconesq inetuatur. faciatq ho¬
minẽ quẽ forte attaminauerit conta¬
gione pestifera ita rabiosum. ut a paren¬
tib coniuge. filiis peius omi bestia for¬
midetur. Que mala patiunt᷑ nauigan¬
tes: que terrena itinera gradientes.
Quis ambulat ubicũq non inopinatis
subiacens casib De foro quid̃a redi¬
ens domũ sanis pedib suis. cecidit. pedẽ
fregit: & ex illo uulnere finunt hanc ui¬
t᷑ã. Quid uidetur sedente securius.
De sella inqua sedebat cecidit hely sa¬

Expanded text:
bus, coruscatione tonitru. grandine bus, coruscatione tonitru. grandine fulmine, motibus hiatibusque terrarum. obpressionibus ruinarum, ab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantummodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibus suis cecidit. pedem fregit et ex illo uulnere finiuit hanc uitam. Quid uidetur sedente securius? De sella, in qua sedebat, cecidit Heli sa
Abbreviated transcription (Latin):
preter pueriles penas sine quib disci ñ
potest quod maiores uolunt qui uix ali¬
quid utiliter uolunt: quot & quantis
p̾enis genus agitetur humanũ. quȩ ñ
ad malitiam nequitiamq iniquorum.
sed ad conditionem ꝑtinẽt miseriãq cõ¬
munem. quis ullo sermone digerit.
Quis ulla cogitatione cõprehendit. qͦn¬
tus est metus. quanta calamitas ab orbi¬
tatib atq luctu. a damnis & damna¬
tionib. a deceptionib & mendaciis ho¬
minũ. & a suspitionib falsis. ab omnib
uiolentis facinorib & scelerib alienis.
quando quidẽ ab eis & dep̾datio. & cap¬
tiuitas. & uincula. & carceres. & exilia
& cruciatus. & amputatio memibrorũ.
& priuatio sensuũ. & oppressio corporis
ad obscenam libidinem oppͥmentis ex-¬
plendam. & alia multa horrenda sepe con¬
tingunt. Quid ab innumeris casib qui
forinsecus corpori formidantur. estib fri¬
gorib. tempestatib. imbrib. alluuioni¬

Expanded text:
praeter pueriles poenas. sine quibus disci non praeter pueriles poenas. sine quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur humanum, quae non ad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus uiolentis facinoribus et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus imbribus adluuioni
Abbreviated transcription (Latin):
ipse laborũ & dolorum. Quid enĩ sibi
uolunt multimodȩ formidines. quȩ cohi¬
bendis paruulorum uanitatib adhiben¬
tur.: Quid pedagogi. quid magistri. qd
ferule. quid lora. quid uirge. qͦuid disci¬
plina illa qua sc̃a scriptura dicit dilecti
filii latera ẽẽ tundenda ne crescat indo¬
mitus. domitariq iam durus aut uix
possit aut fortasse non possit: Quid agi¬
tur his penis om̃ib. nisi ut debelletur
imperitia & praua cupiditas infrenet᷑.
cũ quib malis in hoc scłm uenimus:
Quid .ẽ. quod cũ labore memiminus
sine labore obliuiscimur: cũ labore di¬
scimus. sine labore nescimus: cum labo¬
re strenui. sine labore inertes sumus.
Nonne hinc apparet inqͥd uelut pondere
suo ꝓcliuis & prona sit uitiosa natura.
& quanta ope ut hinc liberet᷑ indige¬
at
Desidia. segnitia. pigritia. negligentia.
uitia sunt utiq quib labor fugitur: cũ
labor ipse etiã qui est utilis pena sit. Sed

Expanded text:
ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt multimodae formidines, quae cohibendis paruulorum uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne crescat indomitus domarique iam durus aut uix possit aut fortasse nec possit? Quid agitur his poenis omnibus, nisi ut debelletur inperitia et praua cupiditas infrenetur, cum quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam procliuis et prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
falsa testimonia. iniqua iudicia. uiolen
tiȩ. latrocinia. & quicquid taliũ maloꝵ
inmentẽ non uenit: & tamen de uita
ista hominũ non recedit: Uerũ hȩc ho¬
minũ sunt malorũ: ab illa tam̃ erroris
& ꝑuersi amoris radice uenientia cum
qua omnis filius adam nascitur. Nam
quis ignorat cũ quanta ignorantia ue¬
ritatis quȩ iam in infantib manifesta
est. & cum quanta abundantia uane
cupiditatis quȩ inpueris incipit appare¬
re. homo ueniat in hanc uitam: ita ut si
dimittatur uiuere ut uelit & facere qͥc¬
quid uelit: in hȩc facinora & flagitia
quȩ cõmemoraui & que cõmemorare
non potui. uel cuncta uel multa ꝑue¬
niat. Sed diuina gubernatione non
om̃i modo deserente damnatos. & dõ ñ
continente in ira sua miserationes suas:
in ipsis sensib generis humani ꝓhibia¬
o & eruditio contra ileas cũ quib nasci¬
mur tenebras uigilant. & contra hos im¬
petus opponuntur: plene tamen etiam

Expanded text:
falsa tesfalsa testie, latrocinia; et quicquid talium malorum in mentem non venit et tamen de vita ista hominum non recedit. Verum hec hominum sunt malorum, et peruersi amoris radice uenientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cum quanta ignorantia ueritatis, quae iam in infantibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus nascimur, tenebras uigilant et contra hos inpetus obponuntur, plenae tamen etiam
Abbreviated transcription (Latin):
natam. hec ipsa uita si uita dicenda est
tot et tantis malis plena testatur.
Quid enim aliud indicat horrenda qͦ¬
dam ꝓfunditas ignorantiȩ ex qua omnis
error existit. qui omnes filios adam de¬
nebroso quodam sinu suscepit. ut homo
liberari ab eo sine labore. dolore. tiore.
non possit: Quid amor ipse tot rerum
uanarũ atq noriarum. & ex hoc mor¬
dacescurȩ. ꝑturbationes. merores. formi¬
dines. insana gaudia. discordie. lites.
bella. insidie. iracundię. inimicitiȩ.
fallacia. adulatio. fraus. furtũ. rapina.
ꝑfidia. suꝑbia. ambitio. inuidentia. homi¬
cidia. parricidia. crudelitas. seuitia. neqͥ¬
tia. lururia. petulantia. impudentia.
impudicitia. fornicationes. adulteria. in¬
cesta. & contra naturam utriusq sexus
dot stupra. atq immunditiȩ quas turpe
est etiã dicere. sacrilegia. hereses blasphe¬
muȩ. ꝑuria. oppressiones. innocentũ ca¬
lumniȩ. circũuentiones. p̃uaricationes.

Expanded text:
natam, hoc ipsa vita, si vita dicenda est, natam, hoc ipsa vita, si vita dicenda est, tot et tantis malis plena, testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quedam profunditas ignorantie, ex qua omnis error existit, qui omnes filios Adam nebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore dolore timore non possit? Quid amor ipse tot rerum uanarum adque noxiarum et ex hoc mordaces curae, perturbationes, maerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, inuidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saeuitia, nequitia, luxuria, petulantia, inpudentia, inpudicitia. fornicationes, adulteria, incesta et contra naturam utriusque sexus tot stupra adque inmunditiae, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haereses, blasphemiae, periuria, obpressiones innocentium, calumniae, circumuentiones, praeuaricationes,
Abbreviated transcription (Latin):
in experimentũ: uereor ne temerariũ
sit omniũ quod de illa ꝓfertur eloqui¬
um. Ueruntamen quia spei nr̃e gau̾di¬
um propter di laudem non est tacendũ.
& de intimis ardentis scĩ amoris medul¬
lis dictum est. dñe dilexi decorem domꝰ
tuȩ: de donis eius quȩ in hac erum nosis¬
sima uita bonis malisq largitur ipso ad¬
iuuante coniciamus ut possumus qͣn¬
tũ sit illud quod nondũ exꝑti utiq dig¬
ne eloqui non ualemus. O mitto enim
quando fecit hominem rectũ. omitto
uitam illam duorũ coniugũ inparady¬
si fecunditate felicem. qm̃ tam breuis
fuit ut ad nascentium sensum nec ipsa
ꝑuenerit in hac quã nouimus in qua ad¬
huc sumus. cuius temptationes immo
quã dotã temptationem quandiu in ea
suius quantũlibet ꝓficiamus ꝑpeti ñ
desinimus quȩ sint indicia circa genus
humanũ bonitatis dĩ quis poterit᷑ ex¬
adprimam originem ꝑtinet: om¬
nium mortalium progeniem fuisse dam¬

Expanded text:
in experimentum, in experimentum, sit omne, quod de illa profertur, eloquium. Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quantum sit illud, quod nondum experti utique digne eloqui non ualemus. Omitto enim, quando fecit hominem rectum; omitto uitam illam duorum coniugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa peruenerit: in hac, quam nouimus, in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumus, quantumlibet pro- Sciamus, perpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poterit exad primam originem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse dam
Abbreviated transcription (Latin):
tustate mutatũ resurget in corruptione
atq immortalitate uestitũ. Sed & i
casu aliquo graui uel inimcorũ imma¬
nitate totũ p̾enitus conteratur mnpulue¬
rem. atq in auras uel in aquas dissum
quantum fieri potest nusquã esse sina¬
tur omnino: nullomodo subtrahi pote¬
rit omnipotentiȩ creatoris sed capillus
in eo capitis non peribit. Erit ergo spiritus
subdita caro spiritualis. sed tamen caro ñ
spiritus. sicut carni subditus fuit spiritꝰ
ipse carnalis. sed tamen spiritꝰ non caro
Cuius rei habemus experimentũ. in nr̃e
pene deformitate. Non enĩ scdm carnem
men corpore adhuc carnalis sit: & uide¬
at aliam legem in membris suis repugna¬
tem legi mentis suȩ. Erit autẽ etĩa cor¬
pore spiritualis. cum eade caro sic resur¬
rexerit ut fiat qͦd scriptũ est. Semina¬
tur corpus animale. resurget corpus syi¬
rituale. Que sit autẽ & quã magna spi¬
ritualis corporis gra. qm̃ nondũ uenit

Expanded text:
tustate mutatum resurget incorruptione tustate mutatum resurget incorruptione atque immortalitate uestitum. sed etsi uel casu aliquo graui uel inimicorum immanitate totum penitus conteratur in puluerem atque in auras uel in aquas dispersum, quantum fieri potest, nusquam esse sinatur omnino, nullo modo subtrahi poterit omnipotentiae creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. erit ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. cuius rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. non enim secundum carnem,amen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cam eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale. quae sit autem et quam magna spiritalis corporis gratia, quia nondum uenit
Abbreviated transcription (Latin):
in parte aliqua constitutȩ. qͦd ꝑ dotũ spar¬
gatur ut neq id pereat & congruentia
partiũ ubiq teneatur: non . ẽ. absurdũ
ut aliquid etiã inde staturȩ corꝑis ad di
posse credamus cũ omnib partib ut decorẽ
custoctiant id distribuitur. Quod si e¬
normiter in una ẽẽt: utiq non dece¬
ret. Aut si contenditur in ea queniq
statura corporis resurrecꝰturũ esse in
qua defimctus est. non pugnaciter re¬
sistendum est. Iantum absit omnis de¬
formitas. omnis infirmitas. omnis tar¬
ditas. omnisq corruptio: & si quid a¬
liud illud non decet regnum in quo re¬
surrectionis & ꝓmissionis filii ȩquales
erunt angłis dĩ: si non corpore. non eta¬
te. certe felicitate
ESTIT UETUR ergo quicquid
de corporib uiuis uel post mortem
de cadauerib periit: & simul eũ eo qͦd
in sepulchris remansit inspiritualis cor¬
poris nouitatem ex animalis corporis ue¬

Expanded text:
in parte aliqua constitutae, quod per totum sparin parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat et congruentia partium ubique teneatur: non est absurdum, ut aliquid inde etiam staturae corporis addi posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur, quod si enormiter in una esset, utique non deceret. aut si contenditur in ea quemque statura corporis resurrecturum esse, in qua defunctus est, non pugnaciter resistendum est; tantum absit omnis deformitas, omnis infirmitas, omnis tarditas omnisque corruptio, et si quid aliud illud non decet regnum, in quo resurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis dei, si non corpore, non aetate, certe felicitate. Restituetur ergo quidquid de corporibus uiuis uel post mortem de cadaueribus periit, et simul cum eo quod in sepulchris remansit in spiritalis corporis nouitatem ex animalis corporis ue