comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sto grafu grece. latine resta scriptuta interpr&aturi osto enim reste :
grafia scriptura dicitur: haec disciplinado c& quem ad modũ scribere
debeamus Nam sicutars trasta depastium declinatione : ita osto grasia describendi
peritia: ut puta ad cũ est p̃positio .d. litteram: cũ est coniunstio .T. lit tera acci¬
pit: Aut quando ad uerbium est negandi .d. littera terminatur. & ad spiratur
incapite: quando autem coniunstio disiunstiua est pest lit terã sine aspi¬
ratione scribitur. Apud p̃positio perd scribitus sicut & apud patrem:
qm̃ u&eres saepe apud. pro ad uerbiũ usi sunt duabus exeis mediis litteris
subtratis interdũ autem aliae litterae in loco aliarũ litterarũ rite po¬
nuntur Bet .p. lit teris quaedã cognitio est Nam ꝓbirro dicimus
pirrum: c&.s. quandam cognationem habent: Nãdum dicimus centum.
& trecentos postea dicimus quadringentos ponentes s proc: c. &q similiter cog¬

Expanded text:
 Graece, Latine recta scriptura interpretatur. Orto enim recte, graphia scriptura dicitur. Haec disciplina docet quemadmodum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, utputa 'ad', cum est praepositio, D litteram; cum est coniunctio, T litteram accipit. 'Haud', quando adverbium est negandi, D littera terminatur et asin capite; quando autem coniunctio disiunctiva est, per T litteram sine aspiratione scribitur. 'Apud' pquoniam veteres sepe apud pro ad usi subtractis. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum litterarum rite ponuntur. B et P litteris quaedam cognatio est. Nam pro 'Burro' dicimus 'Pyrrhum'. C et G litterae quandam cognationem habent. Nam dum dicimus 'centum', et 'trecentos', postea dicimus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cog
Abbreviated transcription (Latin):
procinad uel euentu A ser beatus dr̃ dũ enim peperiss& eum ⁊elfa
ex & hi mologia nominis beatum uocauit. lo seph abeo quod sibi aliũ flũ¬
ad dimat̃ optauerat. uocauit augmentum hunc farao s& phaneth ap¬
pellauit quod hebraice absconditorum repeftorem sonat: proco quod
ob scura somnia reuȩlauit & sterilitatẽ p̃dixit :tamen quia hoc nomen
abegiptio ponitur ipsius linguae deb& habere rationem. Inter p̃tatur
ergo s& fa nech aegiptio sermone. saluator mundi : eo quod orbemt̃ rae

Expanded text:
procinctu vel eventu. Aser beatus dicitur. Dum enim peperisset eum Zelphprocinctu vel eventu. Aser beatus dicitur. Dum enim peperisset eum Zelphex etymologia nominis beatum vocavit. Ioseph ab eo, quod sibi alium addi mater optaverat, vocavit augmentum. Hunc Pharao Zaphanath appellavit, quod Hebraice absconditorum repertorem sonat, pro eo quod obscura somnia revelavit et sterilitatem praedixit. Tamen, quia hoc nomen ab Aegyptio ponitur, ipsius linguae debet habere rationem. Interpretatur ergo Zaphanath Aegyptio sermone salvator mundi, eo quod orbem terrae
Abbreviated transcription (Latin):
lsachar inter p̃tatus est mer cłs : Is. quippe dr̃ est achar. mercłs hoc
autem ideo quia mandragoris filii ruben introitum uiri quira¬
cheli de bebatur. adesse emerat lia : unde & dũ natus est dixitlia.
sextum enim hunc filium genueratlia. propterea iam secura
dixit Habit abit mecum uirmeus Vnde & filius eius uocatus
efi habitaculum Neptalim de conuersione si ue conparatione Neptali¬
iausa nominis eius est : Vnde & dixit rachel: cum eum peperiss&
ancilla eius bala. Habitare me fecit ds̃ habitatione cũ sorore
mea: dan inter p̃tatur iuidicium bala enimdum eum peperiss&. Danu
dixit rachel domina eius iudicauit medñs & ex audiens dedit mihi filum.
causam nominis exp̃s sit ut abeo quodiudicass& dñs filio anciuȩ iudici
nomen inponer& Gad abeuentu siue procinad uocatusest : quandoenm
peperit eum ⁊elfa. dixit domina eius lia. infostuna id qͣuod diciulr in

Expanded text:
Issachar interpretatus est merces. Is quippe dicitur est, sachar merces. Hoc Issachar interpretatus est merces. Is quippe dicitur est, sachar merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum viri, qui Racheli debebatur, ad se emerat Lia. Unde et dum natus est, dixit LiaSextum enim hunc filium genuerat Lia: propterea iam secura dixit Genes. 30, 20: 'Habitabit mecum vir meus.' Unde et filius eius vocatus est habitaculum. Nephtalim. De conversione, sive conparatione causa nominis eius est. Unde et dixit Rachel, cum eum peperisset ancilla eius Bala Genes. 30, 8: 'Habitare me fecit Deus habitationem cum sorore mea.' Dan interpretatur iudicium. Bala enim dum eum peperisset, diCausam nominis expressit, ut ab eo quod iudicasset Dominus, filio ancillae iudicii nomen inponeret. Gad ab eventu, sive procinctu vocatus est. Quando enim peperit eum Zelpha, dixit domina eius Lia: In fortuna, id est quod dicitur, in
Abbreviated transcription (Latin):
quod postea fratrem afte deceperit. Onde & esaudixit iuste uocatum est nom̃
eius iacob. sub plantauit enim me ecce secundo. Isrł uir uidens dm̃. Tunc
enim hoc nomen accepit. quando tota noste luctatus uicit in cestamine
angelum & oriente lucifero bene diftus est: Inde propter uisionem dĩ appel¬
latus est isrł sicut &ipse ait. Vidi dnm̃ & salua facta est anima mea Ru Ruben¬
ben interp̃tatur uisionis filius. sic enim quando peperit eum lia uocaũ
nomen eius ruben dicens quia uidit ds̃ humilitatem meam. Simeon. Simeõ
interp̃tatur auditio. Sicenim dixitlia quando peperit eum : quia exau¬
diuit me ds̃. Leui additus. dixit enimlia quando peperit eum nonã
bigens de amore uiri. Nunc mecumerit uir meus quia peperi ei tres¬
filios luda confessio dr̃ quando enimpe perit eum lia laudem dño
aconfessione itaq nomen eius est ditlum quod est gratiarũ astio

Expanded text:
quod postea fratrem arte deceperit. Unde et Esau dixit: Juste vocatum est nomen quod postea fratrem arte deceperit. Unde et Esau dixit: Juste vocatum est nomen ejus Jacob, supplantavit enim me ecce secundo. 6. ISRAEL, vir videns Deum. Tunc enim hoc nomen accepit, quando tota nocte luctatus vicit in certamine angelum, et oriente lucifero benedictus est. Inde propter visionem Dei Israel appellatus est, sicut et ipse ait: Vidi Dominum, et salva facta est anima mea. 7. Ruben, interpretatur visionis filius. Sic enim quando eum peperit Lia vocavit nomen ejus Ruben dicens: Quia vidit Deus humilitatem meam. 8. Simeon, interpretatur auditio. Sic enim dixit Lia quando peperit eum: Quia exaudivit me Deus. 9. LEVI, additus. Dixit enim Lia quando peperit eum, non 327 ambigens de amore viri: Nunc mecum erit filios.' Iudas confessio dicitur. Quando enim peperit eum Lia, laudem DomiA confessione itaque nomen eius est dictum, quod est gratiarum actio.
Abbreviated transcription (Latin):
uorundam patriar charum a& himo logiae notande sun
ut sciamus quid in suo uocabulo resonant. Nam pleriq
eorum ex causis propriis nomina accłperunt Patri¬
archȩ interp̃tantur patrum principes. Arcos enim grece
princeps est Abram primum uocatus est pater uidens po¬
pulum propter is ra hel scilic& tantum : Postea appellatus
abra ham quod trans festur pater multa rum gentiũ quoden¬
adhuc ꝑfidem fut urum: gentium autem non hab&ur in nomine. sed
tarum gentium posuite lsaac ex risu nomen accepit riserat enĩ
pater quando ei pro missus est admirans ingaudio Risit & mater
quando ꝑ illos tres uiros pͥro missus est dubitans ingaudio. Ex hac
ergo causa nomen accepit isaac. inter p̃tatur enim risus Sciendũ
enim quod quat tuor in u&eri testamento absq ullo uelam ine
nominibus suis ante quã nascerentur uocati sunt : Is mahel isaac¬
salo mon & iosias: lege scripturas : la cob subplantator interp̃¬
tatur siue quod in oftu plantã nascentis fratris adp̃henderit siue¬

Expanded text:
uorundam patriarcharum etymologiae notandae sunt, ut sciamus quid in suo vocabulo resonant. Nam plerique eorum ex causis propriis nomina acceperunt. Patriarchae interpretantur patrum principes. Ἀρχός enim Graece princeps est. Abram primum vocatus est pater videns populum, propter Israel scilicet tantum. Postea appellatus est Abraham, quod transfertur pater multarum gentium, quod eradhuc per fidem futurum. Gentium autem non habetur in nomine, sed tarum gentium posui te.' Isaac ex risu nomen accepit. Riserat enim pater, quando ei promissus est, admirans in gaudio. Risit et mater, quando per illos tres viros promissus est, dubitans in gaudio. Ex hac ergo causa nomen accepit Isaac; interpretatur enim risus. Sciendum utem quod quattuor in Veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt: Ismahel, IsaacSalomon et Iosias. Lege Scripturas. Iacob subplantator interptatur, sive quod in ortu plantam nascentis fratris adp
Abbreviated transcription (Latin):
ab inminentis famis excidio liberauerit Beniamin inter p̃tatur
lius doloris mei Pater hoc mutauit: filium dexterae nominans Ma¬
nas ses diflus abeo quod sit pater eius oblitus laborũ suorũ: itaenim
hebraice uocatur obliuio ł fraim eo quod auxerit eum ds̃. & ex hoc
uo cabulo in linguã nram trans feltur augmentũ UIII DEPROPHE
uos gentilitas uates appellat. hos nostri pro ph&as uocam
qua si p̃fatores:
quiaporro fantur & de futuris
Quera p̃dicunt: qui autem a nobis pro ph&ae in u&eritestamento
uidentes appellabantur quia uidebant ea quae c&eri nonuidebant
& p̃ spiciebant quae inministerio absconditaerant. Hine est quod

Expanded text:
ab inminenti famis excidio liberarit. Beniamin interpretatur lius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans. Manasses dictus ab eo, quod sit pater eius oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus; et ex hoc vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. De prophetis . Quos gentilitas vates appellant,a hos nostri prophetas vocant, quasi praefatores, quia porro fantur et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in Veteri Testamento videntes appellabantur, quia videbant ea quae ceteri non videbant, et praespiciebant quae in mysterio abscondita erant. Hinc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
narrationem fistam adid quod agitur uerax significatio referatur Vnde
&ssopi tales sunt fabulae admorũ finem relate ud sicut in libro iudicũ
lgna sibi regem requirunt & locuntur ad oleam & adficũ & ad uitem
& ad rubum. Quod totum utiq ad mures fingitur: ut ad rem quae intenditur
ficta quidem ratione sed ueraci significatione ueniatur. Sic & de mostenes orator
fabula usus est aduersus philippum: qui cum abathenensibus postolar&
ut sibi decem oratores darentur & disceͣrent fincxit ille hanc fabulam qua
dissua der&: dicens lupos aliquando pastoribus quorũ diligentiã decipere uolu¬
iss& suadisse ut in amicitiã conuenirent eatamen conditione. ut si canes
in quibus erat causa iurgiorum iure illis traderentur. ad nuisse pastores.
& inspem securitatis de disse canes: quos ouium suarum uigilantissi mos
custodes habebant. Tunc lupi ademptaomni fostirtudine omne quod ingregi¬

Expanded text:
narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur. Unde et Aesopi tales sunt fabulae ad morum finem relatae, vel sicut in libro Iudicum 9, 8 ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci significatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregi
Abbreviated transcription (Latin):
o nachus greca & himologia uocatus eo quod sit singulari¬
quos nos in commune uiuent̾es possumus appellare: caenobiũ
enim plurimorũ est Anachoritae sunt qui post coe nobialem
uitam desesta p& unt & soli habitant ꝑ desefta & abeo quod
procul ab hominibus recesserunt tali nomine nuncupantus
Sed a nachoritae heliam & io hannem : caenobitȩ apoftolos imi¬
tantur Heremitae hu sunt qui & anachoritae. abominum
conspectu remoti. heremum & de seflas solitudines ad p& en¬
tes Nam he remum dr̃ quasi remotum Abba autem sirum
nomen significat in latinũ pater. quod paulus romanis scrib ens
ix posuit dicens In quo clamamus abba pater: In uno nomine dudb.
usus linguis: dicit enim abba siro nomine ꝑater siue patrem: & rur

Expanded text:
onachus Graeca etymologia vocatur, eo quod sit singulariquos nos in communi viventes possumus appellare. Coenobium enim plurimorum est. Anachoritae sunt, qui propter coenobialem vitam deserta petunt, et soli habitant per deserta: et ab eo, quod procul ab hominibus recesssed anachoritae Heliam et Iohannem, coenobitae Apostolos imitantur. Eremitae hi sunt, qui et anachoritae, ab hominum conspectu remoti, eremum et desertas solitudines appetentes. Nam eremum dicitur quasi remotum. Abba autem Syrum nomen, significat in Latino pater, quod Paulus Romanis scribens exposuit dicens8, 15: 'In quo clamamus: Abba pater': in uno nomine duabus usus linguis. Dicit enim abba Syro nomine patrem, et rur
Abbreviated transcription (Latin):
monia apulmonibus nomen accepit est enim pulmonis tumor. cum spumarũ
sanguine arum effusione. E moptois emissio sanguinis ꝑ os unde & nomen accepit
emath enim sanguis dicitur. Thisis est ulceratio & tumor in pul monibus qui iniuuenib
facilius inuenire sol& Thisis autem apud grecos dista quod sit consumptio totius
corporis Tussis grece ab altitudine uocatur. quod a profundo pestoris ueniat.
cuius contraria est superior infaucibus ubiuitatillat a postoma acollestione nom̃

Expanded text:
monia a pulmonibus nomen accepit. Est enim pulmonis tumor, cum spumarum monia a pulmonibus nomen accepit. Est enim pulmonis tumor, cum spumarum sanguincarum effusione. 16. Haemoptois, emissio sanguinis per os, unde et nomen sumpsit, αἷμα enim sanguis dicitur. 17. Phthisis est ulceratio, facilius inveniri solet. Tysis autem apud Graecos dicta, quod sit consumptio totius cCuius contraria est superior in faucibus, ubi uva titillat. Apostoma a collectione nom
Abbreviated transcription (Latin):
sia autem in fantasia fit: melancolia in ratione : mania in me moria : tipi sunt fri¬
gids febres quł abusiue tipiappellabantur ab herba quae in aqua nascitur : latiñ
sorma atq status dicitur: est enim accessionum uel recessionum reuolutio ꝑsta¬
tuta temporum inter ualla. Reuma grece. latine eruflio. siue fluor appellatur
catarrus est fluor reumȩ iugis ex naribus quaȩ dum ad fauces uenerit brancosuocat᷑
dum adtoracem uelad pulmonem tisis dicitur Coriza est quotiens in fusio capitis.¬
inossa uenerit narium & pro uocationem fecerit cum fternutatione unde &go¬
riza nomen accepit : brancos est p̃focatio faucium a frigido lmore : greci enm
guttor brancos dicunt circaquem fauces sunt quas nos corruptȩ branciaf dicimus
Raucedo amputatio uocis: haec & asteriasis uocatur eoquod uocem raueam &clau¬
sam reddat ab afleriarum in iuria. Suspirium nomen sumpsit quia in spirati

Expanded text:
sia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frisia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frigidae febres, qui abusive tipi appellantur ab herba quae in aqua nascitur. Latine forma atque status dicitur. Est enim accessionum vel recessionum revolutio per statuta temporum intervalla. Reuma Graece, Latine eruptio sive fluor appellaturCATARRUS est fluor reume iugis ex naribus, qui dum ad fauces venerit brancos vocatur, dum ad toracem vel pulmonem tisis dicitur; cin ossa venerit narium, et provocationem fecerit cum sternutatione; unde et coryza nomen accepit. Branchos est praefocatio faucium a frigido humore. Graeci enim guttur βράγχος dicunt, circa quem fauces sunt, quas nos corrupte brancias dicimus. Raucedo amputatio vocis. Haec et arteriasis vocatur, eo quod vocem raucam et clausam reddat ab arteriarum iniuria.
Abbreviated transcription (Latin):
pata est łpilemsia uocabulum sumpsit quod mentem adpendens pariter &lã corpus
possideat Greci enim adpensionem epilemsiam appellant Fit autem ex melan colico
umore quotiens exuberaui t : & ad cerebrum conuersus fuerit: haec passio & caduca uo¬
intur eo quod cadens eger spa sind̃s patiatur hos &iam uulgus lunaticos uocat quoc
plune cursum cõmit& ureos in sidi& de monum idem & laruatio ipse est & morbus
comitialis idẽ maior. & diuinus quo caduci tenentur: cuitanta uis est ut homo ualens
concidat spum&q: commitialis autem dicius quod apud gentiles cum comitiorũ die
cui quam accedis s&: commitia de mittebantur. Erat autem apud romanos com¬
mitiorum dies sollemnis. in Rł iañ. Mania ab insania uel furo reuocata : Nãgre¬
corum u& ustas. furorem. manicen appellabant siue ab in iquitate quã grecimanie
uocaue runt siue adiui natione. quia diuinare grece manim dicitur Melancolia dista est.¬
anigro felle: grecienim nigrum. melan uocant: Fel autem colen appellant Epilem¬

Expanded text:
pata est. Epilemsia vocabulum sumsit, quod mentem adpendens pariter etiam corpus possideat. Graeci enim adpensionem ἐπιληψίαν appellant. Fit autem ex melancholico humore, quotiens exuberaverit et ad cerebrum conversus fuerit. Haec passio et caduca vocatur, eo quod cadens aeger spasmos patiatur. Hos etiam vulgus lunaticos vocant, quod per lunae cursum comitetur eos insidia daemonum. Item et larvatici. Ipse est et morbus comitialis, id est maior et divinus, quo caduci tenentur. Cui tanta vis est ut homo valens concidat spumetque. Comitialis autem dictus, quod apud gentiles cum comitiorum die cuiquam accidisset, comitia dimittebantur. Erat autem apud Romanos comitiorum dies sollennis in kacorum vetustas furorem manichem appellabat sive ab iniquitate, quam Greci manie vocaverunt; sive a divinatione, quia divinare Greci mana nigro felle. Graeci enim nigrum μέλαν vocant, fel autem χολὴν appellant. Epilem
Abbreviated transcription (Latin):
se dint elo setru porinci palusuut:: iet tabula fabula tota graeta qut dirunt
gnere delnartur u t eaisoi pibeuim & grecus & latinus dicit de talatia

Expanded text:
sed intellectu principalia sunt, ut 'tabula', 'fabula'. Tota Graeca, quia ex toto Graece declinantur, ut 'Callisto'. Sic enim et Graecus et Latinus dicit. Tota Lati
Abbreviated transcription (Latin):
conplentecum non uno sedmultis militibus ltem prouno multi: ut in
euangelio latrones qui erueifixierant cumeo. in pro perabant᷑   ꝓ uno
uterq inducitur blas phemasse. Anadiplosis est quando abeadẽ uerbo
quo prior uersus finiuit. sequens uersus incipit ut est illud: ceftent
& cignis ulule sit titirus orpheus insiluis inter delphinas orion. Ana¬
fora est rep&itio eiusdem uerbi perprincipia uersuum plurimorũ
ut noste dardania incensa tuaq arma secutinos tumidum subte per¬
nensi classibus equor: Epana fora est in uno uersu perprincipia sensuum
eusdem uerbi. rep&itio : ut tenemus angntiae te uitrea focinus undate

Expanded text:
complent, cum non uno, sed multis militibus. Item pro uno multi, ut in Evangelio: Latrones qui crucifixi erant cum eo improperabant ei; ubi pro uno uterque inducitur blasphemasse. 7. Anadiplosis est, quando ab eodem verbo quo illud, prior versus finivit sequens versus incipit, ut est Certent et cycnis ululae, sit Tityrus Orpheus, Orpheus in silvis, inter delphinas Arion. 8. Anaphora est repetitio ejusdem verbi per principia versuum plurimorum, ut: Nos te, Dardania incensa, tuaque arma secuti, Nos tumidum sub te permensi classibus aequor. 9. Epanaphora est in uno versu per principia sensuum ejusdem verbi repetitio, ut: Te nemus Angitiae, vitrea te Fucinus unda
Abbreviated transcription (Latin):
Nuerbis quoq cauenda sunt uitia. ut non in propria uerba ponantur quȩ
greci acrralogian uocant. Amanda est ergo pro pri&as sictamen ut non¬
aliquando propter humili tatem sordidi aut spurci uocabuli tranfbatis
nominibus sit ut erdũ non tamen longe accitis: sedut ueris proxima &
cognata uideantur. Fugienda &iam iperbata longioraq̃s fieri sine alioru
sensuum confusione non possunt Ambiguitas quoq & uitiũ illud cauendo
cum quidam iastatione aeloquentiae dusti quod uno aut duobus uerbis sis¬
nificare poterant intec positis in anibus uocibus. longa & circum plexa ambage
condudunt: quod uitium perisologiauocatus cui contrarium criminis uitiũ est.
bre uitatis studium &iam necessaria uerba furati : fugienda sunt quoq sicut
in litteris & uerbis ita & in sententus uitia: quae inter prima gram maticorũ stu¬
dia cognoscuntur Sunt autem cacenfaton tauto logia ellemsis acirologia. ma¬
crologia perissologia: pleo nasmos & his similia: at contrario rationem extollit

Expanded text:
erbis quoque cavenda sunt vitia, ut non inpropria verba ponantur, quae Graeci Acyrologian vocant. Amanda est ergo proprietas, sic tamen ut aliquando propter humilitatem sordidi aut spurci vocabuli translatis nominibus sit utendum, non tamen longe accitis, sed ut veris proxima et cognata videantur. Fugienda etiam Hyperbata longiora, quae fieri sine aliorum sensuum confusione non possunt. Ambiguitas quoque et vitium illud cavendum, cum quidam iactatione eloquentiae ducti, quod uno aut duobus verbis snificare poterant, interpositis inanibus vocibus longa et circumflexa ambage concludunt: quod vitium Perissologian vocatur. Cui contrarium criminis vitium est et brevitatis studio etiam necessaria verba furari. Fugienda sunt quoque, sicut in litteris et verbis, ita et in sententiis vitia, quae inter prima Grammaticorum studia cognoscuntur. Sunt autem Cacemphaton, Tautologia, Ellipsis, Acyrologia, Macrologia, Perissologia, Pleonasmos et his similia. At contra orationem extollit
Abbreviated transcription (Latin):
apud nullum alium populum repperiuntur. sed propria sunt romanoꝵ
&in cosdem solos conslituta . Constat autem iusquiritum ex legibus exple¬
iuris consulti respondere dicuntur consulentibus Vnde & responsa pauli dila
Fuerunt enim quidam prudentes & arbitria aequitatis q̃ui institutiones ciuiles
iuris conpositas edideruint siue dissident ium lites contentionesq sopirentur

Expanded text:
apud alium nullum populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum et in eosdem solos constituta. Constat autem ius Quiritum ex legibus et plejurisconsulti respondere dicuntur consulentibus; unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes, et arbitri aequitatis, qui institutiones civilis juris compositas ediderunt, quibus dissidentium lites contentionesque sopirent
Abbreviated transcription (Latin):
oraponitur autem instruiturq omnis oratio uerbis. comma & colon & periodon
comina pafticula est sententiae : colon membrã : periodos ambitus uel circuitus

Expanded text:
onponitur autem instruiturque omnis oratio verbis, comma et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus
Abbreviated transcription (Latin):
postea niger ut carbo extinslis Peflilentia est contagium quod dumunum q¬
p̃henderit celeriter adplures transit Gignitur Autem excorrupto aere o
inuisceribus penetrando innititur: hoc & si plerumq ꝑ aertas potestatis
tamen sine arbitrio omni potentisdĩ. omnino nonfit Dista autem pestile
pestis idem & contagium : contingendo : quia quem tetigerit polluit: Ipsad
inguina ab inguinum ꝑ cussione: eadem & lues alabe & ludu uocata qu
tantum acuta est ut non habeat spatium temporis. quo aut uita sper&us
Aut mors sed repentinus langor simul cũ moste uenit
DECRO NICIS MORBIS

Expanded text:
postea niger, ut carbo extinctus. Pestilentia est contagium, quod dum unum adprehenderit, celeriter ad plures transit. Gignitur enim ex corrupto aere, et in visceribus penetrando innititur. Hoc etsi plerumque per aerias potestates fiat, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fit. Dicta autem pestilentia, pestis. Idem et contagium a contingendo, quia quemquem tetigerit, polluit. Ipsa et inguina ab inguinum percussione. Eadem et lues a labe et luctu vocata, quae tanto acuta est ut non habeat spatium temporis quo aut vita speretur aut mors, sed repentinus languor simul cum morte venit. De chronicis morbis
Abbreviated transcription (Latin):
in accessionibus & ꝑ iodis dierum. Non aliter & geo m&ricam: propterqualitate
regionum & locorum situs. in quibus doceat. quid qͣtisq obseruare oposteat
sorro musica in cognita illi nonerit. nam multa sunt quae in egris hominibus
ꝑhanc disciplinam fasta leguntur: Sicut dedauid legitur qui ab spũ inmundo
saulem afte modulationis eripuit Asclepiades quoq medicus frenłticũ quendã

Expanded text:
in accessionibus et periodis dierum. Non aliter et Geometriam propter qualitates regionum et locorum situs, in quibus doceat quid quisque observare oporteat. Porro Musica incognita illi non erit, nam multa sunt quae in aegris hominibus per hanc disciplinam facta leguntur; sicut de David legitur, qui ab spiritu inmundo Saulem arte modulationis eripuit. Asclepiades quoque medicus phreneticum quenda
Abbreviated transcription (Latin):
num atius nomen dedit & a sui frequentatione uocabidum indidit unus a greco
nomen trahit. Grecienim unum mena dicunt: sie duo & tres. quosilli dia. & tria appellant iui
uero a figura quadrata nomen sum pserunt. Quinq autem non secundum naturã sed secundũ
placitum uoluntatis uoc abulum acceperunt ab eo qui numeris nomina indidit Sex autem
&uii a greco ueniunt : in multis enim nominibus quae in greco aspirationem habent nos
pro aspirationem ponimus :nde est proexa sex & ꝑro epta septemi sicut proherpillo herba
serpillum ofto uero ꝑtrans lationem sicut illi  & hosita illinea nos nouem: illideca: nos

Expanded text:
nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unus a Graeco nomen trahit; Graeci enim unum ἕνα dicunt: sic duo et tres, quos illi δύο et τρία appellant. Quattuor vero a figura quadrata nomen sumpserunt. Quinque autem non secundum naturam, sed secundum placitum voluntatis vocabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspirationem habent, nos pro aspiratione S ponimus. Inde est pro ἑξ sex, et pro ἑπτά septem, sicut pro herpillo herba serpillum. Octo vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos
Abbreviated transcription (Latin):
quam intabulis caerisq testator recitat dicens : haec ut in histabulis cae¬
risq scripta sunt : Ita dico ltalego Itaq uos ciues romani testimonium

Expanded text:
quam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cequam in tabulis cerisque testator recitat, dicens: 'Haec ut in his tabulis cerisque scripta sunt, ita dico, ita lego: itaque vos, cives Romani, testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
ciues fit. In deciuile : iflud apud pr& ores inde iuris p̃torii. Teflamentũ autem
signare notare est : id est ut notum sit quod scriptum est. ologra fium testa m̃¬
tum est manu austoris totum conseriptum atq sub scriptum. unde & nomen
accepit Grecienim olo totum : grafinlitteram dicunt. Irritum testamentũ est :
sus quitestabitꝰ capite diminutus est. aut si non reste faflum sit. In officiosum
teftamentum est : quod frustra liberis ex heredatissine officio naturalis pie¬
tatis in extraneas ꝑsonas redastum est Ruptum testa mentum inde uocatuł :
eo quod nascente poftumo neq exheredato nominatim neq herede instituto
disrum pitur. Sup p̃ssum testamentum est : quod infraude heredũ uel lega¬
torum seu libestorum non est palam prolatum. Quod si nonlat&: tamen
sĩpdisiis ꝑ sonis non proferatur. sũp̃prͥmi tamen uid&ur Nuncupatio est

Expanded text:
cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem cives fit, inde civile; istud apud praetores, inde iuris praetorii. Testamentum autem signare notare est, id est ut notum sit quod scriptum est. Holographum testamentum est manu auctoris totum conscriptum atque subscriptum; unde et nomen accepit. Graeci enim ὅλον totum, γραφήν litteram dicunt. Inritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non rite factum est. Inofficiosum testamentum est, quod frustra liberis exheredatis sine officio naturalis pietatis in extraneas personas redactum est. Ruptum testamentum inde vocatur, eo quod nascente postumo, neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est, quod in fraude heredum vel legatariorum seu libertorum non est palam prolatum: quod si non latet, tamen si praedictis personis non proferatur, supprimi tamen videtur. Nuncupatio est,
Abbreviated transcription (Latin):
oluntas est generale nomen omnium legalium instrumentoru q̃ quia non ui
sed uoluntate procedit: Id eotale nomen accepit. Testamentum uocatum :
quia nisi testator mostuus fuerit. nec confirmarł potest nec sciriquid in eo
scriptum sit quia clausum & obsignatum est : et indeditum testamentum quia
nonual& nisi post testatoris monumentum. Vnde & a poftolus teftamentum in¬
quit in mostuis confirmatur testamentum sane inscripturis scĩs. non hoc solum
dicitur quod nonual& nisi testatoribus mofluis. sedomne paflum & placitum
testamentum uocabant Nam laban &ia cobtestamentum fecerunt : quodutiq
&iam inter:uiuos ualer& Et in psalmis legitur : Aduersus testamentũ disposu¬
erunt. hoc est pastum. & innume rabilia talia : tabulȩ teflamentiideo appellate
uocantur testa mentum iuris ciui lis est. quinq testium subscriptione firmat ũ
Teflamentum iuris p̃torii est : septem testium signis signatum : sed illud apud

Expanded text:
oluntas generale nomen omnium legalium instrumentorum, quae quia non vi, sed voluntate procedit, ideo tale nomen accepit. 2. Testamentum vocatum, quia nisi testator mortuus fuerit, 200 nec confirmari potest, nec sciri quod in eo scriptum sit, quia clausum et obsignatum est; et inde dictum testamentum, quia non valet nisi post testatoris monumentum; unde Apostolus: Testamentum, inquit, in mortuis confirmatur. 3. Testamentum sane in Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet, nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum, testamentum vocabant; nam Laban et Jacob testamentum fecerunt, quod utique etiam inter vivos valeret. Et in Psalmis legitur: Adversum te testamentum disposuerunt, hoc est, pactum; et innumerabilia talia. 4. Tabulae testamenti ideo appellatae vocabantur. Testamentum iuris civilis est quinque testium subscriptione firmatum. Testamentum iuris praetorii est septem testium signis signatum: sed illud apud
Abbreviated transcription (Latin):
poni debet tali figura notatur. Ipsilen quod interpr&atur siccitas
siue purũ. idest ubi .h. littera esse non debeati talinota ostenditur. ⁊
quorũ duorũ accentuum figurã latini exipsa littera aspirationis fecerunt
Vnde & si coniungas has. facis eandem aspirationis notã. Rursus si mediũ
eius apicem scindis. dasiam & psilen facis
UIIII DE POSIIURIS

Expanded text:
poni debet, tali figura notatur: . ψιλή, quod interpretatur siccitas, sive purum, id est, ubi H littera esse non debet, tali nota ostenditur: . Quorum duorum accentuum figuram Latini ex ipsa littera aspirationis fecerunt. Unde si coniungas has, fecisti eandem aspirationis notam. Rursus si medium eius apicem scindis, δασεῖαν et ψιλήν facis. § 20 De posituris
Abbreviated transcription (Latin):
igurae accentuum decem sunt ÷ quae agrã maticis prouerborũ distinc¬
tionibus apponuntur. Oxia id est acutus accentus. linea asinistra
paste indexteram pastem sursum dusta. fit ita: baria idest grauis linea
a sũmo dextere in sinistrã deposita fitita I peris pomene id est circũ flexus
linea de acuto & graui fasta ex primitur ita.  macros. idest longas uirgula ia¬
cens est ita. Efen idest coniunctio quea duo uerba conestit. subiesta uir̃¬
traria sepatat dextera pars circuli sub posita uersui ita fit.ꝯ. A postro
fus parsitem circuli dextra & ad sum mam litteram adposita. fit ita ꝯ
tribunale dasian quod interpr&atur a spiratio. id est ubi .h. littera

Expanded text:
igurae accentuum decem sunt, quae a grammaticis pro verborum distinctionibus adponuntur. Ὀξεῖα, id est acutus accentus, linea a sinistra parte in dexteram partem sursum ducta, fit ita:  ́.o βαρεῖα, id est gravis, linea a summo sinistrae in dexteram deposita, fit ita: `. Περισπωμένη, id est circumflexus, linea de acuto et gravi facta, exprimitur ita: ˆ. Μακρός, id est longa, virgula, iacens est ita: traria303 separat, dextra parte304 circuli supposita versui, ita fit כ . Apostrophus pars item circuli dextra et ad summam litteram adposita, fit ita: A'tribunale'. Δασεῖα, quod interpretatur aspiratio, id est ubi H littera
Abbreviated transcription (Latin):
eri qudm uulgo scotica dicitur ustes sunt quibusiuuenes procriminibus
feriuntur. appellati quod p̃fixi in fossis stent qu&s palas r usticiuocant: Vec¬
tes disti quod manibus ueflentur. unde ostia saxaq uelluntur. sed hii ad
poenas legum nom pestinȩnt Virge sunt summitates frondium arborumq¬

Expanded text:
eri, quae vulgo scotica dicitur. Fustes sunt quibus iuvenes pro criminibus eri, quae vulgo scotica dicitur. Fustes sunt quibus iuvenes pro criminibus feriuntur, appellati quod ptes dicti, quod manibus vectentur; unde ostia saxaque velluntur, sed hi ad poenas legum non pertinent. 18. Virgae sunt summitates frondium arborumq
Abbreviated transcription (Latin):
pedes disti quia continent pedes: pedieꝰes sunt laquei quibus pedes mlaquean: Sos
diste ãpedibus capiend ᷤ c̃atenae autem : quod ca piendo tencant utraq uesti¬
gia nepro grediantur. Item catenȩ quod se capiendo tȩneant plur imis
nodis Manie sunt uincula quibus manus capiuntur. lic& & manice tenicaꝵ
sunt nerui : boia est torquss damnatorum quasi iugus inboue : tegenere
umculorum ᷑ carcer est inquo custodiuntur noxii: Et diftus carcer quodẽo Carcer
lomines coherceantur includanturꝰ quȩ. Quasi arcef ab arcendo selic&
loum autem in quo seruantur noxii. carcerem dicimus numero tantum
singulari. Vnde uero emittuntur quad rigae. carceres uocamus numero
tantum plurali. Verbera dista quia cum agitantur aerem uerberant hinc Ula¬
flgra & plage & flagella : quiacum flatu & firepitu incorpore sonant
nam plage quasi flage : sed plagȩ & flagra primȩ positionis sunt : Flagella
autem ꝑdiminutionem dista. Anguilla est quia cohercentur in scolispu

Expanded text:
pedes dicti quia continent pedes. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Item catenae, quod se capiendo teneant plurimis nodis. Manicae sunt vincula quibus manus capiuntur; licet et manicae tunicarum sunt. Nervi. Boia est torques damnatorum, quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plurali. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc flagra et plagae et flagella, quia cum flatu et strepitu in corpore sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt, flagella autem per diminutionem dicta. Anguilla est qua coercentur in scholis
Abbreviated transcription (Latin):
cunr egre diens nilus in suos meatus uaria in campis reliquiss& anim alia
Relista &iam testudo est : quae cũ putre fasta ess& & nerui eius remansis sent
extenti intra corium ꝑ cussa amercurio sonitum dedit Adcuius speciem
mercurius lirã fecit & or feo tradidit qui eius rei maxime erat studio sus Vnde
& aestimatur eadem aste nonferastantum sed& saxasatq siluas cantus modo¬
latione ad plicuisse Hanc musici propter fludii amorem & carminis laudẽ
&iã inter sidera suarũ fabularum conmentis conlocataͣm esse finx erunt
Tym panum est pellis uel corium ligno exuna paste extentũ estenim parsmedi
simphoniae in similitudinem cribri. Tym panum autem diflum quod mediũ
est unde & mar garetum medium tympanum dicitur & ipsũd ut simphonu
Aduirgulam ꝑ cutitur: Cimbala acetabula quaedã sunt quae ꝓcussa inucẽ
se tangunt & faciunt sonum Difta Autem cimbala qua cũ balleimatia simul

Expanded text:
Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde existimatur eadem arte non feras tantum, sed et saxa atque silvas cantus modulatione adplicuisse. Hanc musici propter studii amorem et carminis laudem etiam inter sidera suarum fabularum conmentis conlocatam esse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitudinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est, unde et margaritum medium tympanum dicitur; et ipsud, ut symphonia, ad virgulam percutitur. Cymbala acitabula quaedam sunt, quae percussa invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia simul
Abbreviated transcription (Latin):
uelquia totam uocem implent uelquia vii motibus sonat caelum. chorda s auteo
distas Acorde quia sicut pulsus est cordis in pestore. itapulsus chordȩ incithara:
has primus mercurius ex cogitauit. idemq prior inneruos sonum strinxit. Psal¬
teriumi quoduulgo canticum dicitur apsallendo nominatum. quod ad eius uocem
chorus consonando respondeat. Estautem similitudo cytharaebarbaricae in
modum delte litterae sed psalterii &ertharae haec differentia est. quod psal¬
terium lignum illud concauum unde sonus redditus. superius hab& & de orsũ
feriuntur chordȩ & de suꝑ sonant. Cythara uero concauitatẽ ligni in ferius
hab& psalterium autem hebrei decachordon usi sunt propter numerum
de calogum legis : Lira dista a potõ lirin id est auari& ate uocum. quoddiuersos
sonos efficiat. Liram primum amercurio inuentam fuisse dicunt hoc modo

Expanded text:
vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus redditur, superius habet, et deorsum feriuntur chordae, et desuper sonant. Cithara vero concavitatem ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi legis. Lyra dicta ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, id est a varietate vocum, quod diversos sonos efficiat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo.
Abbreviated transcription (Latin):
pdiflum est ꝑ hib&ur: iuxta opinionem autem grecorum. cytharȩus us repestos
fusse ab apolline creditur. Forma cytharȩ initio similis fuisse traditur
pefori humano quoꝰ utiuoxer pestore. ita exipsa cantus eder&ur appellataq
eadem decausa Nãpeius dorica lingua cythara uocat᷑ : paulatim autem
plures eius speces extiterunt ut psalteria lirae. barbitae foenices & pestides & quae
dicuntur indicae & feriuntur aduobus simul. Item aliae atq: aliae & quad rata form
uel trigonali: chordarum &iam numerus multiplicatus : & commutatum genus
V &eres autem cytharã fidiculã uel fidicem nominauerunt quiatã concinnunt inter
sȩ chordȩ eius quã bene conueniat interlios fines sit. Antiqua aute mertharauii
chordis erat: unde & uirgilius. septem discrimina uocum. discrimina autem
ideo quod nulla chorda uicinae chordȩ .similem sonũ reddat. Sedideo VIichorde¬

Expanded text:
praedictum est, perhibetur. Juxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus praedictum est, perhibetur. Juxta opinionem autem Graecorum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quod uti vox de pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellataque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocatur. 3. Paulatim autem plures ejus species exstiterunt, ut psalteria, lyrae, barbiti, phoenices, et pectides, et quae dicuntur indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae, atque aliae, et quadrata forma, et trigonali. 4. Chordarum etiam numerus multiplicatus est, et commutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae ejus, quam bene conveniunt inter quos fides sit. Antiqua autem cithara septem chordis erat; unde Virgilius: Septem discrimina vocum. 5. Discrimina autem ideo, quod nulla chorda
Abbreviated transcription (Latin):
dest fundendo uoces uocatus Fistulam quidam putant amer curio inuentam. alii a fauno
quem greci. panuocant : non nulliẽam. abidipꝰ pastore a grigentino exsicilia. Fistula autem
dista quod uocem emittat Nam fos grece: uox. stolia missa latine musa appellatur¬
Sambuca in musicis species est simphoniarum : est enim genus ligni fragilis. unde &tibiae
cn ponuntur. Pandorius ab inuentore uocatus dequo uirgilius panprimus calamoscacra
cniungere plures instituit. pancurat oues ouiumq magistros Fuit enim pud gentiles
deus pastoralis qui primum dis pares calamos. adcantum aptauit & fludiosa aflecon¬
pecies eytharum diuersarum : trmpanum quoq cymbalũ sistrum. Aestabula
denea & argentea uel alia quae m& allicno rigore ꝑ cussa reddunt cum sua¬
uitatetinnitum & c&era huiuscemodi. Eytharȩ ac psalterurepestor tubał ut

Expanded text:
id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno, quem Greci Pan vocant. Nonnulli eque ab Ida pastore aggrigentino ex Sicilia: fistula autem dicta quod vocem emittat. Nam grece fos latine vox, stolia missa vocatur. SaSambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur. Pandorius ab inventore vocata. De quo Vergilius Ecl. 2, 32: Pan primus calamos cera coniungere plures instituit, Pan curat ovis oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte conspecies cithararum diversarum. Tympanum quoque cymbalum, sistrum, acitabula aenea, et argentea, vel alia, quae metallico rigore percussa reddunt cum suavitate tinnitum, et caetera hujusmodi. 2. Citharae ac Psalterii repertor Jubal, ut
Abbreviated transcription (Latin):
hoc autem cui folles ad hibentur. alio greci nomine appellant ut autem erganum
dicatur magis ea uulgaris est grecorum consu&udo Iuba primũ atrrrenis in¬
uenta dequibus uirgilius tirrenisq tub& mugire ꝑ a& hera clangor &đ huibe¬
batur autem non solum in p̃lus. sed in omnibus festis diebus propter laudes uel
gaudii claritatem Vnde & in psalmodicitur Canite initiomensis tuba indie
in signi sollem nitatis urãe. Praeceptum enim fuerat iudeis. ut in in itio nouȩ
lunae tuba clangerent. quod &iã & huc usq: faciunt. Tibias ex cogitatas in fri¬
gu ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas mox & sacris gentilium tibias
aut̃ appellatas putant . quod primum deceruinis tibiis cruribusq hinulorũ fierent
deinde ꝑ abusionem ita coeptas uocari. &iã quac nondecruribus os sibusq essent hinc
&tibicen quasi tibiarum cantus calamus nomen est proprium arboris acalendo

Expanded text:
hoc autem cui folles adhibentur, alio greci nomine apphoc autem cui folles adhibentur, alio greci nomine appdicatur, magis ea vulgaris est Grecorum consuetudo. Organum etiam diciventa, de quibus Virg.: Tyrrhenusque tubae mugire per aethera clangor. Adhibebatur autem non solum in praeliis, sed et in omnibus festis diebus propter laudes vel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur: Canite initio mensis tuba in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis cruribusque hinnulorum fierent, deinde per abusionem ita coeptas vocari etiam quae non de cruribus ossibusque essent. Hinc et tibicen, quasi tibiarum cantus. Calamus nomen est proprium
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uirorum. Acuta uox est tenuis alta sicut inchordis uidemus dura uoxes
quae uiolenter emittit soncs. sicut tonitruum. sicut incudis sondsi quotiens in
duqrũ malleus ꝑcutitur ferrũ Asperauox estirauea & quae dispergitur ꝑmi
nutos & indis similes pulsds Caeca uox est quae mox emissa fueriticontiua le¬
atq suffocata nequaquam longius productur sicut est in fistilibus V in nola est uox in alis
aq flexibilis & un noladista auinno. hoc est cm cinno molliter flexo Per festa autem
uoxest alta suauis. &clara : alta ut in sub lime sufficiat dara ut aures adimpleat¬
suauis ut animos audientium blandiat : si ex his aliquid defuerit uox ꝓfesta non est¬
x Secunda diuisio est organica in his quae spũ reflante conpl&a in sonum uocisani
mantur. Vt sunt tubae calami fistulae organa pandoria & his similia
instrumenta Organum uocabulum̃ generale uasorum omnium musi corum:

Expanded text:
sicut virorum. Acuta vox tenuis, alta, sicut in cordis videmus. Dura vox est, sicut virorum. Acuta vox tenuis, alta, sicut in cordis videmus. Dura vox est, quae violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut incudis sonus, quotiens in durum malleus percutitur ferrum. Aspera vox est rauca, et quae dispergitur per minutos et indissimiles pulsus. Caeca vox est, quae, mox emissa fuerit, conticeatque suffocata nequaquam longius producitur, sicut est in fictilibus. Vinnola est vox mollis atque flexibilis. Et vinnola dicta a vinno, hoc est cincinno molliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis suavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non fuerit. Secunda divisio organica est in his, quae spmantur, ut sunt tube, calami, fistule, organa, pandoria et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale omnium vasorum musicorum;
Abbreviated transcription (Latin):
spatia quaedã & dedustiones modulandi : atq uergentes de usinalterũ sonum
Ionus estacuta enuntiatio uocis : estenim armoniae differentia & quantitas quaeinuas
accentu. uel tenore consistit : cuius genera in quindecim paftibus. musici diuisera
ex quibus unumi ꝑ lidiãs. nouissimus & acutissimus ipodoriuf omniũ gratissimuss
Cantus est inflexio uocis : nã sonus direflus est : ꝓce de autem sonus cantum. Arsist
uocis eleuatio hoc est initium Tesis uocis positio hoc est finis. Suaues uoces sum
subtiles & spissae clarȩ atq caute gacute : Perspicuȩ uoces sunti quae longus
protra huntur. it aut omnem impleant continuo locum sicut clangor tibas
Subtiles uoces sunt. quibus non est sp̃ss qualis est in fantium. uel mulierum ud
egrotantium sicut inneruis: quae enim subtilissimac cordȩ sunt. subtilesac
tenues sona femittunt Pingues sunt uoces quando sp̃s multussimul egredi

Expanded text:
spatia quaedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in altero sono. spatia quaedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in altero sono. Tonus est acuta enuntiatio vocis. Est enim harmoniae differentia et quantitas, quae in vocis accentu vel tenore consistit: cuius genera in quindecim partibus musici dividerunt, ex quibus hyperlydius novissimus et acutissimus, hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio vocis, nam sonus directus est; praecedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio, hoc est initium. Thesis vocis positio, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spissae, clarae atque acutae. Perspicuae voces sunt, quae longius protrahuntur, ita ut omnem inpleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus non est spiritus, qualis est infantium, vel mulierum, vel aegrotantium, sicut in nervis. Quae enim subtilissimae cordae sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur,