comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& amarum duo mala. quomodo
plurima uua omnisq oliua.
nigriscendo dulcescit. idest
mali amplius habendo. fit me¬
lior : Item siduo bona sunt
calor & sanitas. Duo uero mala
frigus & infirmitas. Cur calescen¬
do corpora egrescunt. anforte
sana febriunt. Non ergo haec
obicio quae forte non cautus aut
proquibus lib& contrariis. potius
quam probonis & malis comme¬
morauit. Praesertim quia ignẽ
gentis tenebrarum. Num quam
frigidum fuisse dixerunt. sed calo¬
rem cius utique malum: Uerum
ut ista omittamus. illa uideamus
quae ita commemorauit bona
in his contrarus. ut nolit inde du¬
bitari. sanitatem. copiam . dulce¬
dinem : Ita ne in illa gente non
erat sanitas corporum. In qua
&nasci & crescere. gignere &ita
perdurare potuerunt illa anima
lia. ut quibus dam eorum grauidis
sicut desipiunt captis. &incaelo
conligatis. nec saltem plenitem¬
poris: sed abor tiui fȩtus. detam
excelso interram cadentes & uiue¬
re potuerint &crescere &ifta

Expanded text:
et amarum duo mala, quomodo et amarum duo mala, quomodo plurima uua omnisque oliua nigrescendo dulcescit, id est mali amplius habendo fit melior? item si duo bona sunt calor et sanitas, duo uero mala frigus et infirmitas, cur calescendo corpora aegrescunt r an forte sana febriunt? non ergo haec obicio, quae forte non cautus aut pro quibuslibet contrariis potius quam pro bonis et malis commemorauit, praesertim quia ignem gentis tenebrarum numquam frigidum fuisse dixerunt, sed calorem eius utique malum. Uerum ut ista omittamus, illa uideamus, quae ita commemorauit bona in his contrariis, ut nolit inde dubitari, sanitatem, copiam, dulcedinem. itane in illa gente non erat sanitas corporum, in qua et nasci et crescere, gignere et ita perdurare potuelia, ut quibusdam eorum gravidis, sicut desipiunt, captis, et in coelo colligatis, nec saltem pleni temporis, sed abortivi fetus de tam excelso in terram cadentes, et vivere potuerint et crescere, et ista
Abbreviated transcription (Latin):
Aliquid dicere. Aut siullũ
momentum boni & mali eft
incoloribus. ut album dicant
addm̃ per tinere: nigrum
autem adhylen. cumomnia
genera uolatilium hylencre¬
asse perhibeant : Sialbum
colorem plumis earum dsaspersit¬
ubi latebant corui. quando crg¬
ni candore perfusi sunt . : ltẽ
decalido & frigido disputare
non opus est. Utrumque enim
temperanter adhibitum. salu¬
bre: Intemperanter autem.
pernitiosum est: C&era ui¬
deamus. bonum & malum qđ
in primis forte ponere debuit.
inisdem contrariis ita uid&
posuisse. Ut tam quam gene¬
ralia uell& intellegi. scilic&
ut ad bonum pertineat sanitas.
copia. album. calidum. dulce
Ad malum autem infirmitas.
egestas. nigrum. frigidum
amarum Quam imperite
& in considerate. uideat qui
potuerit: Ego autem ne
homini calum niari puter. nhl
obicio de albo & nigro. calido
& frigido. dedulci &amaro. &
sanitati atque in firmitatiprae¬
scribam. Si enim album & dulce
duo bona sunt. nigrum autem

Expanded text:
aliquid dicere, aut si ullum aliquid dicere, aut si ullum momentum boni et mali est in coloribus, ut album dicant ad deum pertinere, nigrum autem ad hylen. cum omnia genera uolati- ' lium hylen creasse perhibeant, si album colorem plumis eorum deus aspersitubi latebant corui, quando cygni candore perfusi sunt? item de calido et frigido deputare non opus est; utrumque enim temperanter adhibitum salubre, intemperanter autem perniciosum est. cetera uideamus. bonum et malum, quod in primis forte ponere debuit in iisdem contrariis. ita uidetur posuisse, ut tamquam generalia uellet intellegi, scilicet ut ad bonum pertineat sanitas, copia, album. calidum, dulce, ad malum autem infirmitas., egestas, nigrum, frigidum. amarum, quam inperite et inconsiderate. uideat qui potuerit. ego autem ne homini calumniari puter, nihil obicio de albo et nigro, calido et frigido, de dulci et amaro et sanitatem atque infirmitatem praescribam. si enim album et dulce duo bona sunt, nigrum autem
Abbreviated transcription (Latin):
quam omnibus animalibus ad hoc
pars diuina coner&a sit ut stolida
fierent. Quid est hoc rogo:
euigilate aliquando miseri.
& comparate infabula uestra
omnium animantium. prius
tempus & praesens. tunc interra
sua nunc inhoc mundo. tunc fir¬
ma erant corpora. nunc infirma
Tunc aeris acies oculo¬
rum aduidendum. cum delec¬
tatione inuadendi regionem
dĩ. nunc ita obtunsa. ut a solis
radus auertatur. Tunc acutȩ¬
mentes animalium ad intelle¬
gendum contionantis sermonẽ
nunc hebetes & ab eius modi ca¬
pacitate penitus alienae
Tunc naturalis tam magna
&iam potens eloquentia. nunc
tanto fudio Ac labore uix parua
& exigua. O quam magna
bona commixtione boni perdi¬
dit gens tenebrarum. Iste ipse
fatus in hoc ipso sermone cui
nunc respondeo. multa sibim&
contraria eleganter opponere
uisus est. sanitatem & infirmi¬
tatem. copiam &egestatem.
album &nigrum. calidum
& frigidum. dulce &amarum
Inquibus omitto de albo &nigro

Expanded text:
quam omnibus animalibus ad hoc quam omnibus animalibus ad hoc pars diuina concreta sit, ut stolida fierent. quid est hoc, rogo? euigilate aliquando, miseri, et conparate in fabula uestra omnium animantium prius tempus et praesens, tunc in terra sua, nunc in hoc mundo; tunc firma erant corpora, nunc infirma sunt; tunc acris acies occulorum ad uiuendum cum delectatione inuadendi regionem dei, nunc ita obtunsa, ut a solis radiis auertatur; tunc acutmentes animalium ad intellegendum contionantis sermonem, nunc hebetes et ab eiusmodi capacitate penitus alienae; tunc naturalis tam magna et tam potens eloquentia, nunc tanto studio ac labore uix parua et exigua. o quam magna bona conmixtione boni perdidit gens tenebrarum Iste ipse Faustus in hoc ipso sermone, cui nunc respondeo, multa sibimet contraria eleganter obponere uisus est: sanitatem et infirmitatem, copiam et egestatem, album et nigrum, calidum et frigidum, dulce et amarum: in quibus omitto de albo et nigro
Abbreviated transcription (Latin):
pentia. quadrupedia. uola tilia
natalia. audirent. intellegerent.
consentirent. Miranda haec
&omnino diuina eloquentia:
Et neminem grammaticum aut
rhetorem audierant. nec inter
lacrimas ferularum . atq uirgarũ
ista didicerant. Nempe iste
faustus ut has uanitates diserte
garrir&. ad disciplinam facien¬
di sermonis. &iam serus accessit
It quam uis ess& acer ingenio.
tamen legendo stomachum rupit
ut ei loquenti tam pauci assenti¬
rentur
Omiserum qui in ista
luce. Acnon in illis tenebris natus
est. Illic enim contra lucem
contionantem. Omnis bipes
Omnis multipes. omnis &iam¬
serpens. adracone usque adco¬
cleam libenter audir&. alacri¬
ter oboedir&. ⁊hic autem con¬
tra tenebras disputantem. plu¬
res eloquentem quam doctum.
multi Autem seductorem per¬
uersis simum nominabant :
Inter paucos uero manicheos
tam quam magno magistroplau¬
dentes. nullum ei pecus annue¬
bat. nec ex illa doctrina saltẽ
caballus eius aliquid sciebat. tam¬

Expanded text:
pentia, quadrupedia, uolatilia, pentia, quadrupedia, uolatilia, natatilia audirent, intellegerent, consentirent ? miranda haec et omnino diuina eloquentia! et neminem grammaticum aut rhetorem audierant nec inter lacrimas ferularum atque uirgarum ista didicerant. nempe iste Faustus, ut has uanitates diserte garriret, ad disciplinam faciendi sermonis etiam serus accessit, et quamuis esset acer ingenio, tamen legendo stomachum rupit, ut ei loquenti tam pauci adsentirentur. o miserum, qui in ista luce ac non in illis tenebris natus est! illic enim eum contra lucem contionantem omnis bipes, omnis multipes, omnis etiaserpens a dracone usque ad cocleam libenter audiret, alacriter oboediret; hic autem contra tenebras disputantem plures eloquentem quam doctum, multi antem seductorem peruersissimum nominabant; inter paucos uero Manichaeos tamquam magno magistro plaudentes nullum ei pecus adimebat nec ex illa doctrina saltem caballus eius aliquid sciebat, tam
Abbreviated transcription (Latin):
chei. utrum animalia quae secun¬
dum deliramenta eorum hyle fabri¬
cauerat ingente tenebrarum.
ante quam illis ds̃ lucem suam
mis cuiss&. non habebant iftam
membrorum concordiam. quam
sic laudat apostolus. ut rum ibi
dicer& caput pedibus. Aut oculus
manui. opus te nonhabeo. Num¬
quam hoc dixerunt. nec dicere
potuerunt : Tales enim e actas
&opera tribuunt. repebant. ambu¬
labant . natabant. uolabant. quȩque
pro genere suo. uidebant quoq
& audiebant. c&erisq sensibus sen¬
tiebant. alimentis & temperamen¬
tis congruis. nutriebant & fouebant
corpora sua. Hinc &iam prolis fe¬
cunditas subp&ebat. nam & coniu¬
gia tribuunt eis. Haec certe
omnia quae tamquam hyles opera
uitu perat manicheus. fieri non
possunt sene membrorum concor¬
dia. quam laudat. & dõ assignat
apostolus÷ Dubitatis ad huc.
quis nam sec tandus. & quisnam.
anathemandus sit: quid quod eraNs
ibi quaedam quae &iam loquebaN
ut eis cõntionantib omnia ser¬

Expanded text:
chaei, utrum animalia, quae secunchaei, utrum animalia, quae secundum deliramenta eorum hyle fabricauerat in gente tenebrarum, antequam illis deus lucem suam miscuisset, non habebant istam membrorum concordiam, quam sic laudat apostolus, utrum ibi diceret caput pedibus aut oculus manui: opus te non habeo. numquam hoc dixerunt nec dicere potuerunt tales enim eis actus et opera tribuunt: repebant, ambulabant. natabant, uolabant quaeque pro genere suo; uidebant quoque et audiebant ceterisque sensibus sentiebant, alimentis et temperamentis congruis nutriebant et fouebant corpora sua. hinc etiam prolis fecunditas subpetebat; nam et coniugia tribuunt eis. haec certe omnia, quae tamquam hyles opera uituperat Manichaeus, fieri non possunt sine membrorum concordia, quam laudat et deo adsignat apostolus. dubitatis adhuc, quisnam sectandus et quisnam anathemandus sit? quid? quod erant ibi quaedam, quae etiam loquebantur, ut eis contionantibus omnia ser
Abbreviated transcription (Latin):
gentium daemonia. sed simpli¬
citer positum est. ds̃ temperauit
corpus qui non potest intellegi.
nisi ds̃ uerus omnium creator
Illa enim cum uituperationedi¬
cuntur. hoc autem cum laudedic¬
tum est. Nisi forte dm̃ tempe¬
rasse corpus. non dispositione mem¬
brorum. hoc est fabricando & con¬
struendo. sed ad mixtione lucis suae
fauftus intellegit: ut scilic& haec
membra ita distincta & locata
suis sedibus. aliter posuerit qui
hoc fabricauit. Os autem miscen¬
do bonitatem suam. huius fabri¬
cae malitiam temperauit
Talibus enim fabulis. pueriles an¬
mas hebetant : Sed neque hoc eos
posse dicere permisit. subueniens
ds̃ paruulis perora scõrum. Ha¬
bes enim & paulo superius. Ds̃
posuit membra. singula quȩque
eorum incorpore. prout uoluit:.
Quisim non intellegat secundũ
hoc dm̃ dictim temperatorem
corporis. quod ex multis membris
corpus fabricauit. officia diuer¬
sorum operum inunitatis compage
seruantibus :: Dicant ergomani¬

Expanded text:
gentium daemonia, sed simpligentium daemonia, sed simpliciter positum est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus omnium creator. illa enim cum uituperatione dicuntur, hoc autem cam laude dictum est. nisi forte deum temperasse corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui haec fabricauit; deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricae malitiam temperauit. talibus enim fabulis pueriles animas hebetant; sed neque hoc eos posse dicere permisit subueniens deus paruulis per ora sanctorum. habes enim et paulo superius: deus posuit membra singulum quodque eorum in corpore prout uoluit. quis iam non intellegat secundum hoc dictum deum temperatorem corpcorpus fabricauit officia diuersorum operum in unitatis conpage seruantibus ? Dicant ergo Mani
Abbreviated transcription (Latin):
opere malo. non postea consequente
alia quae manifesta erit. sed quadã
continuo comitante uindicta. aliud
uenire de astutia suadentis. aliud
denequitia uolentis. aliudde
iustitia pumentis. cum diabolus
suggerit. homo consentit. ds̃
deserit: Quocirca. inopere
malo. id est exeatione infidelium.
si intellegatur &diabolus. Prop¬
ter suadendi malignitatem:
Ut sic distinguatur: ds̃ huius sae¬
culi. non mihi uid&ur absurdum.:
neque enim sine addita mento
dicitur ds̃. Cum adiungitur
huius saeculi: idest hominum
impiorum. nonnisi in hoc saeculo
florere uolentium: secundum qđ
dicitur &malum saeculum sicut
scriptum est. ut eximer& nos
de praesenti saeculo maligno
Tale est enim &illud. quorum
ds̃ uenter. Nisi eẽt ibi quo¬
rum. nullo modo dicer& ds̃uent᷑.
nec in psalmo demonia possent
dii appellari . nisi adder&ur
gentium. Sic enim scriptumest.
quoniam du gentium daemonia
Hic Autem nec ds huius saeculi.
nec quorum ds̃ uenter. nec du

Expanded text:
opere malo, non postea consequente opere malo, non postea consequente alia quae manicontinuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sic distinguatur: deus huius saeculi, non mihi uidetur absurdum. neque enim sine additamento dicitur deus, cum adiungitur huius saeculi, id est hominum impiorum non nisi in hoc saeculo florere uolentium; secundum quod dicitur et malum saeculum, sicut scriptum est: ut eximeret nos de praesenti saeculo maligno. tale est enim et illud: quorum deus uenter; nisi esset ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo daemonia possent dii appellari, nisi adderetur gentium; sic enim scriptum est: quoniam di gentium daemonia. hic autem nec deus huius saeculi nec quorum deus uenter nec di
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs Nam &illud dictum est deseduc¬
tione extrinsecus ueniente. timeo
ne sicut serpens euam seduxit inuer¬
sutia sua. corrum pantur mentes
uestrae. asimplicitate &castitate quȩ
est inxp̃o. Cui simile est corrum¬
punt mores bonos conloquia mala.
& illud quod & sibi quisque sedue¬
torsit: Qui autem putat seeeͬ
aliquid cumnihilsit. se ipsum seducit:
&illud dedĩ uindicta quod supra
commemora ui. tradidit illos dr̃
in reprobum sensum. ut faciant
quae non conueniunt. Ita & inue¬
teribus libris cum prae diexis s&&.
ds̃ mortem non fecit. nec la&atur
in perditionem uiuorum: Paulo
post. inuidia inquit diaboli mors
introluit in orbem terrarum
Et rursus deipsa morte. nese hon¬
nes extraculpam ponerent. impui
autem manibus & uerbis inquit
accessierunt illam. & exiftimantes
illam amicam. defluerunt.
Alibi autem: bona & mala. uita
& mors. diuitiae & paupertas ad nõ
dõ sunt. Hic perturbati homines.
non intellegunt in uno eodemque

Expanded text:
sanctis: nam et illud dictum est de seducsanctis: nam et illud dictum est de seductione extrinne, sicut serpens Euam seduxit in uersutia sua, corrumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mores bonos colloquia mala; et illud, quod et sibi quisque seductor sit: qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit; et illud de dei uindicta quod supra commemoraui: tradidit illos deus in reprobum sensum, ut faciant, quae non conueniunt. ita et in ueteribus libris, cum praedixisset: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post, inuidia, inquit, diaboli mors introiuit in orbem terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se hones extra culpam ponerent, Impii autem manibus et verbis, inquit, accersierunt illam; et existimantes illam amicam defluxerunt . Alibi autem, Bona et mala, vita et mors, divitiae et paupertas a Domino Deo sunt . Hic perturbati homines non intelligunt in uno eodemque
Abbreviated transcription (Latin):
ista uideat atq: consider&. quam
uera quam cesta sint. quam in par¬
uo magna. & in extremo quambona
quando quidem ifta in laude ponit
apostolus. ut perhaec infirma corpo¬
ralia quae uidentur. possint facili
us illa sublimia spiritalia quae non
membrorum &corporis nr̃i. quae
sic commendat. sic laudat apostolus.
quisquis astificem dm̃ negat. uid &is
cui contradicit. An nuntians uobis
praeter id quod accipimus.: Quid
igitur opus est ut ame redirguat᷑.
Potius quam ab omnibus xp̃ianis
anathemetur: Dicit Apostolus
Ds̃ temperauit corpus. &dicit iste.
hrle. non ds̃ : Quid apertius his
inimicitiis : Ante anathemandisquã
refellendis. Num quid & hic
apostolus cum dicer&. Ds̃. addiditꝰ
huius sacculi: Ubi&iam quisdiaho¬
lum intellexerit excaecare mentes
in fidelium. non negamus malis sua¬
sionibus. quibus qui consentiunt.
iuftitiae lumen amittunt: dõre¬
tribuente quod iuftum est
Haec omnia legimus inscripturis

Expanded text:
ista uideat atque consideret, quam ista uideat atque consideret, quam uera, quam certa sint, quam in paruo magna et in extremo quam bona, quandoquidem ista in laude ponit apostolus, ut per haec infirma corporalia, quae uidentur, possint faus illa sublimia spiritualia quae nonmembrorum et corporis nostri, quae sic commendat, sic laudat Apostolus, quisquis artificem Deum negat, videtis cui contradicat, annuntians vobis praeter id quod accepimus . Quid igitur opus est ut a me redarguatur potius, quam ab omnibus Christianis anathemetur? Dicit Apostolus, Deus temperavit corpus: et dicit iste, Hyle, non Deus. Quid apertius his inimicitiis ante anathemandis, quam refellendis? Numquid et hic Apostolus, cum diceret, Deus, addidit, hujus saeculi ? Ubi etiam si quis diabolum intellexerit excaecare mentes infidelium, non negamus, malis suasionibus: quibus qui consentiunt, justitiae lumen amittunt, Deo retribuente quod justum est. Haec omnia legimus in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
non est decorpore.
Et si totum
corpus oculus. ubi auditus: si totũ
auditus. ubi odoratus : nunautẽ
posuit ds̃ membra singula. Unũ
quodque eorum incorpore pro¬
ut uoluri
Siautem fuissent
omnia unum membrum. ubi corpꝰ.
Nunc autem multa membra. unũ
Autem corpus: Non potest autẽ
dicere oculus manui. opus tenon
habeo. Aut iterum caput pedibus.
opus uobis non habeo: Sed multo
magis quae uidentur membra cor
corporis. his abundantiorem
honorem circum ponimus . &quȩ
inhonesta sunt nostra abundan¬
tiorem honestatem habent. Quȩ¬
opus habent. sed ds̃ temperauit
corpus. ei cuideerat maiorem
honorem dans. ut non ess& scis¬
sura incorpore. sed idem ipsum
ut pro inuicem sollicita sunt. &
siue patixtur unum membrũ.
conpatiuntur omnia membra
siue gaud& unum membrum.
congaudent omnia membra:
Si ulla non dico fides xp̃iana ut
credatis apostolo. sed ullus sensus
humanus in uobis est. ut manifesta
cernatis. unus quisq: insem& ipso

Expanded text:
non est de corpore? non est de corpore? et si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? nunc autem posuit deus membra singula, unum quodque eorum in corpore prout uoluit. si autem fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? nunc autem multa membra, unum autem corpus. non potest autem dicere oculus manui: opus te non habeo, aut iterum caput pedibus: opus uobis non habeo , sed multo magis, quae ui membra esse corporis, his abundantiorem honorem circumdamus; et quae inhonesta nostra sunt, abundantiorem honestatem habent.opus habent . sed deus temperauit corpus ei. cui deerat, maiorem honorem dans, ut non esset scissura in corpore, sed idem ipsum, ut pro inuicem sollicita sint membra; et siue patitur unum membrum, conpatiuntur omnia membra; siue glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra. si ulla non dico fides christiana, ut credatis apostolo, sed ullus sensus humanus in uobis est, ut manifesta cernatis, unusquisque in semet ipso
Abbreviated transcription (Latin):
omnia operatur in omnibus: uni¬
cuique autem datur manifestatio
sp̃s. adutilitatem: Alii quidem
datur per.spm̃ sermo sapientiae.
alii sermo scientiae. secundum
eundem spm̃. alteri autem fides.
in eodem spũ. Alii donatio curati¬
onum. inuno spũ. Aln operati¬
ones uirtutum. alii prophetia.
alii di iudicatio spirituum. alii
genera linguarum. alii interpre¬
tatio linguarum. omnia haec aut᷑
operatur unus. atq idem sp̃s. diui¬
dens propria. unicuiq proutuult :
Sicut enim dorpus unum est & mẽ¬
bra hab& multa: omnia autem
membra corporis cumsint multa
unum est corpus. Ita & xp̃s. Etenĩ
in uno spũ. nos omnes. inunum corpꝰ
baptitatisumus: siue iudaei siue
greci. siue serui siue liberi. Et
omnes unum spm̃ potauimus.
Et enim corpus non est unum mem¬
brum. sed multa: sidixerit pes
quia non sum manus non sumdecor¬
pore. non ideo non est decorpore uel
sidixerit auricula. quia non sum
oculus non sum decorpore. nonideo

Expanded text:
omnia operatur in omnibus. uniomnia operatur in omnibus. unicuique autem datur manifestatio spiritus ad utilitatem: alii quidem datur per spiritum sermo sapientiae, alii sermo scientiae secundum eundem spiritum, alteri autem fides in eodem spiritu, alii donatio curationum in uno spiritu, alii operationes uirtutum; alii prophetia, alii diiudicatio spirituum, alii genera linguarum, alii interpretatio linguarum: omnia autem haec operatur unus atque idem spiritus diuidens propria unicuique prout. uult. sicut enim corpus unum est et membra habet multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum est corpus, ita et Christus. etenim in uno spiritu nos omnes in unum corpus baptizati sumus, siue Iudaei siue Graeci siue serui siue liberi; et omnes unum spiritum potauimus. etenim corpus non est unum membrum, sed multa. si dixerit pes: quia non sum manus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? uel si dixerit auricula: quia non sum oculus, non sum de corpore. num ideo
Abbreviated transcription (Latin):
trit inquit. ac fou& eam. sicut &
xp̃s ecclesiam: Uidete unde
quo ascenderit. intuemini sipo¬
testis. quam uim ducat acreatore
creatura Ab ipsis caelestibus
apparatibus. usque ad carnem &
sanguinem. uniuersitatis pleni¬
tudine terminata. formarum
ueritate decorata. rerum gradi¬
bus ordinata. rursus idem aposto¬
lus. cum despiritalibus diuersis
muneribus. & tamen adunitatem
consonis. rem plane magnam &di¬
uinam & abditam nos docer&.
de ista ipsa carne noftra similitu¬
dinem dedit. cuius artificem dm̃
cum haec loquer&ur: omnino non
tacuit : Quod & si longum esi: tam̃
quia ualde necessarium. totum ipsũ
locum exeius adcorinthios epistola.
huic operime inserere non pigebit.⁊
despiritalibus autem nolo uos igno¬
rare fratres. Scitis quando gentes
eratis. ad simulacra sine uoce quo¬
modo ascendebatis inducrt: propt̃
quod notum facio uobis. quia nemo
idem ipse dñs. & diuisiones opera¬
tionum sunt. idem autem ds̃. qui

Expanded text:
trit, inquit, ac fouet eam sicut et trit, inquit, ac fouet eam sicut et Christus ecclesiam. uidete, unde quo ascenderit; intuemini, si potestis, quam uim ducat a creatore creatura ab ipsis caelestibus adparatibus usque ad carnem et sanguinem uniuersitatis plenitudine terminata, formarum uarietate decorata, rerum gradibus ordinata. Rursus idem apostolus cum de spiritalibus diuersis muneribus et tamen ad unitatem consonis rem plane magnam et diuinam et abditam nos doceret, de ista ipsa carne nostra similitudinem dedit, cuius artificem deum, cum haec loqueretur, omnino non tacuit. quod etsi longum est, tamen, quia ualde necessarium, totum ipsum locum ex eius ad Corinthios epistula huic operi me inserere non pigebit. de spiritalibus autem nolo uos ignorare, fratres . scitis, quando gentes eratis, ad simulacra sine uoce quomodo ascendebatis inducti. propter quod notum facio uobis, quia nemo idem ipse dominus; et diuisiones operationum sunt, idem uero deus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
non hab&is. apostolica uos ducat
auctoritas. Apostolus enim
cum desca dilectione praeciper&
qualis eẽ debeat uirorum inuxores.
exea amantissimum sumpsit ex¬
emplum. qui diligit inquit uxorẽ
suam. se ipsum diligit. nemo enim
um quam carnem suam odiohab&.
sed nutrit & fou& eam. tamquam
xp̃s ecclesiam Ecce inconspec¬
tu ur̃o est. carnalis uniuersa sub¬
stantia Uidete quem ad modũ
in omne Animal sibi ad salutem
conciliatum. pertendat naturae
ista communio. ut diligat carnem
suam Neque enim hoc inho¬
minibus tantum est. quicum recte
uiuunt. non solum consolunt salu¬
ti carnis suae. uerum &im carna¬
les motus adusum rationis edomant
& refrenant: sed &iam bestiae
fugiunt dolorem. formidant in¬
teritum: Et quic quid illam
membrorum compagem copulãq
carnis & sp̃s a concordi iunctura
dissicere ac dirimore potest :
quanta ualent agilitate deuitant.
nutrientes &iam ipse ac fouentes
carnem suam. Nemo enimum quã
carnem suam odio hab&. sed nu¬

Expanded text:
non habetis, apostolica uos ducat non habetis, apostolica uos ducat auctoritas. Apostolus enim cum de sancta dilectione praeciperet, qualis esse debeat uirorum in uxores, ex anima amantis sumpsit exemplum. qui diligit, inquit, uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nutrit et fouet eam tamquam stus ecclesiam. ecce in conspectu uestro est carnalis uniuersa substantia! uidete quemadmodum in omne animal sibi ad salutem conciliatum portendat naturae ista communio, ut diligat carnem suam; neque enim hoc in hominibus tantum est, qui cum recte uiuunt, non solum consulunt saluti carnis suae, uerum etiam carnales motus ad usum rationis edomant et refrenant, sed etiam bestiae fugiunt dolorem, formidant interitum; et quicquid illam membrorum conpagem copulamque carnis et spiritus a concordi iunctura disicere ac dirimere potest, quanta ualent agilitate, deuitant nutrientes etiam ipsae ac fouentes carnem suam. nemo enim umquam carnem suam odio habet, sed nu
Abbreviated transcription (Latin):
li errore carnem de testemini.
non potestis nisi diligere carnem
uestram. eiusq saluti & incolomi¬
tati consulere : O mnes ictus
& casus & intemperiem qualȩ¬
ditur deuitare. monimenta uero
& salubritatem qua conseruatur
app&ere. Ita ostenditis praua¬
lere naturȩ legem. contra erroris
carne uitalia uiscera. totius forme
conuenientia. membra operandi.
uasa sentiendi. locis atque officuis
suis cuncta diftineta. & concordi
unitate contexta. moderatione
non ne indicant artificem suum
dm̃ uerum: cui uere dictum est.
Omnia inmensura & numero &
pondere disposuifti : Siergo
cor non per uersum atq: corruptũ
uanis fabulis haber&is. Inuisi¬
bilia enim eius &iam per ifta
quae inhac infima & carnali
creatura facta sunt intellecta¬
haec quae commemora ui. nisi
ab illo cuius unitate omnis mo¬
dus sistitur. cuius sapientia
omnis pulchritudo formatur.
cuius lege omnis ordo disponitur:
Q uod si ad ista intuenda oculum

Expanded text:
li errore carnem detestemini, li errore carnem detestemini, non potestis nisi diligere carnem uestram eiusque saluti et incolumitati consulere, omnes ictus et casus et intemperiem, qua laeditur, deuitare, munimenta uero et salubritatem, qua conseruatur, adpetere: ita ostenditis praeualere naturae legem contra erroris m. Quid in ipsa carne uitalia uiscera, totius formae conuenientia, membra operandi, uasa sentiendi locis atque officiis suis cuncta distincta et concordi unitate contexta moderatione nonne indicant artificem suum deum uerum, cui uere dictum est: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti? si ergo cor non peruersum atque corruptum uanis fabulis haberetis, inuisibilia enim eius etiam per ista, quae in hac infima et carnali creatura facta sunt, intellectanim istis haec, quae commemoraui, nisi ab illo, cuius unitate omnis modus sistitur, cuius sapientia omnis pulchritudo formatur, cuius lege omnis ordo disponitur? quodsi ad ista intuenda oculum
Abbreviated transcription (Latin):
in isto. quasi fundo infimo uniuersȩ
creaturae. aspicite animalia quȩ
uolant & natant . & grediuntur
&repunt. Nempe mortalia sunt
nempe uita eorum sicut scriptũ
est. uapor est Admodicum appa¬
rens. Hunc enim modulum
ab optimo conditore praeceptum.
tamquam in commune conferunt
uniuerso. prosui generis portione
complendo : ut cum istisimis sint
omnia bona. inquibus sunt eis
superna meliora. : Uerum tamen
adtendite. & date mihi unum quã¬
lib& abiectissimum animal. cuius
anima oderit carnem suam. Ac non
potius nutriat & foueat eam. motuq
uitali ueg&et & regat . & quod am
modo amminiftr& prosui generis
ex iguitate quoddam uniuersum
suum. ad in colomitatem tuendam.
sibi conciliatum. Quod enim
Quod enim
rationalis anima. caftigat corpus
suum & seruituti subicit. neim¬
moderato appetitu terrenorum.
impediatur perceptio sapientiae
&iam sic ut cumq diligit carnem
suam. quam sibi ad obȩdiendum
legitimae subdit . atq: ordinat :
Pos tremo uos ipsi . quamuis carna¬

Expanded text:
in isto quasi fundo infimo uniuersae creaturae aspicite animalia, quae uolant et natant et gradiuntur et repunt. nempe mortalia sunt, nempe uita eorum, sicut scriptum est, uapor est ad modicum adparens. hunc enim modulum ab optimo conditore perceptum tamquam in commune conferunt uniuerso pro sui generis portione conplendo, ut cum istis imis sint omnia bona, in quibus sunt eis superna meliora. uerumtamen adtendite et date mihi unum quamlibet abiectissimum animal, cuius anima oderit carnem suam, ac non potius nutriat et foueat eam motuque uitali uegetet et regat et quodam modo administret pro sui gexiguitate quoddam universum suum, ad incolumitatem tuendam sibi conciliatum. Quod enim rationalis anima castigat corpus suum, et servituti subjicit, ne immoderato appetitu terrenorum impediatur a perceptione sapientiae, etiam sic utique diligit carnem suam, quam sibi ad oboediendum legitime subdit atque ordinat. postremo uos ipsi quamuis carna
Abbreviated transcription (Latin):
ut si non propter seipsa. ceste
ꝓpt̃ filios diligatur. Labor enim
iustorum maximum fructum hab&
in eis. quos regno d̃ generant. in¬
ter multas temptationes & tribula¬
tiones p̃dicando euangelium. & eos
propt̃ qđ sunt in laboribus ab un¬
dantius. in plagis supra modum.
in mortib saepius. ꝓpt̃ quos habens
foris pugnas in tus timores. gau¬
dium &coronam suam uocant :
N ascuntur eis autẽ facilius atq
copiosius. ex illo sermone fider
quo p̃dicant xpm crucifixum.
& quicquid humanitatis eiꝰcitius
humana cogitatione percipitur.
& infirmos &im liae oculos non
perturbat : Rachel autem clasa
aspectu. mente excedit dõ. &
uid& in princpio uerbum dm̃
apuddm̃. & uult parere & non
potest. quia generationem eius
quis en arrauit: Proinde uita
quae studio contemplationis
conp&it. utea quaecarni sunt
in uisibilia. non in firmisoculis
liter cernat. uacare uult. abom¬
ni negotio. & ideo sterilis. Af¬
fectando quippe otium. quo

Expanded text:
ut, si non propter se ipsam, certe ut, si non propter se ipsam, certe propter filios diligatur. labor enim iustorum maiimum fructum habet in eos quos regno dei generant inter multas temtationes et tribulationes praedicando euangelium, et eos, propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos habent foris pugnas, intus timores, gaudium et coronam suam uocant. nascuntur eis autem facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum; et quicquid humanitatis eius citius humana cogitatione percipitur et infirmos etiam-Liae oculos non perturbat. Rachel autem clara aspectu mente excedit deo et uidet in principio uerbum deum apud deum et uult parere et non potest, quia generationem eius quis enarrabit? proinde uita, quae studio contemplationis conpetit, ut ea, quae carni sunt inuisibilia, non infirmis oculis liter cernat, uacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. adfectando quippe otium, quo
Abbreviated transcription (Latin):
omnium princpium: idenim
est in quod maxime ac primitus
in ardescit. siuel studiosus estanmꝰ
rationalis: Cui respondeatur
pulchrum est quidem quod deside¬
ras & a mari dignissimum Sed
prius nubit lia. & postea rachel:
Ardor ergo iste adidualeat utor¬
do non recus&ur. sed potius tole¬
r&ur. sine quo non potest adidꝑ
ueniri qđ tanto ardore diligitur
Cum autem ꝑuentũ fuerit. simul
habebitur in hoc sęculo non solũ
speciosa intellegentia. sed &iam
laboriosa iustitia: Quam lib& enĩ
acute sinceriterq cernatur amor¬
talibus in commuta bilebonum.
adhuc corpus qđ corrumpitur
ad grauat animã. & deprimit
terrena inhabitatio sensum mul¬
ta cogitantem : Ad unum ergo
tendendum. s propt̃ hoc multa
ferenda sunt. Itaq dux sunt
uxores ia cob libere ambȩ quip¬
pesunt filiae remissionis pecca¬
torum. hocẽ dealbationis qđ est
laban. Uerum tam̃ una amat᷑¬
& altera tolerat᷑ Sed que tolerat᷑
ipsa prius &uberius fecundat᷑.

Expanded text:
omnium principium. id enim omnium principium. id enim est, in quod maxime ac primitus inardescit, si ueri studiosus est animus rationalis". cui respulchrum est quidem quod desideras et amari dignissimum, sed prius nubit Lia et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur in hoc saeculo non solum speciosa intellegentia sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adhuc corpus, quod corrumpitur, aggrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. ad unum ergo tendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Iacob liberae, ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerum tamen una amatur, alia toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc ual& quod scriptum ẽ
concupisti sapientiam. serua
mandata. & dñs preb& illam
tibi Mandata utiq adiustitia
pertinentia. iustitam autem
quae exfide est. quae intertẽp¬
tationum incesta uersatur. ut
pie credendo qđ nondum intel¬
legit. &iam intellegentiae meri¬
tum consequatur: Quantum
enim ual& quod modo com memo¬
riui esse scriptum. concupisti sapi
p̃b& illam tibi. tantum & illud
ualere arbitror. nisi credideri¬
tis non intellegitis. ut iustitia
ad fidem. ad sapientiam uero
intellegentia ꝑtinere monftr&ur
Pro inde in his qui flagrant ingen¬
tiamore ꝑ spicuȩ ueritatis. nonẽ
improbandum studium. sedador¬
dinem reuocandum. ut a fide in¬
cipiat . & bonis moribus nitatur
peruenire quotendit In eo quip¬
pe quoduersatur uirtus est labo¬
riosa. in eo uero quod app&it .
luminosa sapientia Quidopus
est inquit credere quod non mihi
ostenditur Manifestum aliqđ
uerbum prome: quo uideamrerũ

Expanded text:
Ad hoc ualet, quod scriptum est: Ad hoc ualet, quod scriptum est: concupisti sapientiam, serua mandata, et dominus praebet illam tibi: mandata utique ad iustitiam pertinentia; iustitiam autem, quae ex fide est, quae inter temptationum incerta uersatur, ut pie credendo, quod nondum intellegit, etiam intellegentiae meritum consequatur. quantum enim ualet, quod modo commemoraui esse scriptum: concupisti sapienus praebet illam tibi, tantum et illud ualere arbitror: nisi credideritis, non intellegetis, ut iustitia ad fidem, ad sapientiam uero intellegentia pertinere monstretur. proinde in his qui flagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est laboriosa; in eo uero, quod adpetit, luminosa sapientia. "quid opus est," inquit, " credere, quod non mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome, quo uideam rerum
Abbreviated transcription (Latin):
& sperata pulcherrima delecta¬
tione doctrinae : per temptati¬
ones uarias quasi per huius sębłi
noctes. tolerantia laboris adhȩ¬
serit. uelut prorachel lia in opi¬
nata coniunctasit. & hanc sus¬
tin&. ut ad illam peruenat. siꝑ
seuerantes amat. acceptis aluis
septem praeceptis. Ac si dicatur
eius serui alios septem annos
prorachel: ut sit pauper spũ
mitis. lugens. esuriens sitiensq
iustitiam. misericors mundicor¬
dis. pacificus: H ell& enim homo
si fieri poss&. sine ulla tolerantia
laboris. quae inagendo patiendoq
amplectendaẽ. statim ad pulchrȩ
atq ꝑfectae sapientiae delitias
peruenire Sed hoc non potest
int̃ra morientium Hocenim
uid&tir significare qđ dictũ
est adia cob non est moris in loco
nr̃o ut minor nubat prius quã
maior : quia non absurdȩ maior
appellatur quae tempore prior
est: prior est autem in recta ho¬
minis eruditione labor operan¬
di quae iusta sunt. quã uoluptas
intellegendi quae uera sunt.

Expanded text:
et sperata pulcherrima delectaet sperata pulcherrima delectatione doctrinae per temptationes uarias quasi per huius saeculi noctes tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Rachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet. ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis — ac si dicatur ei: serui alios septem annos pro Rachel - ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset. sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atque perfectae sapientiae delicias peruenire; sed hoc non potest in terra morientium. hoc enim uidetur significare, quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior, quia non absurde maior appellatur, quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione labor operandi, quae iusta sunt, quam uoluptas intellegendi, quae uera sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rachel non propter liam: NA
quis tandem Amauerit inoperi¬
bus iuftitiae laborem actionum
atq passionum: quis eam uita
propter seipsam exp&iuerit :
sicut nec ia cob.liam. sed tamensibi
nocte sub positam. inusum gene¬
randi amplexus. & fecunditatẽ
eius expertus est. Dñs enim
eam quia perse ipsam diliginon
poterat. primo ut ad rachel per¬
uenir&ur tolerari fecit. deinde
propt filios commendauit. Ita
uero unus quisq utilis dĩ seruus.
sub dealbationis peccatorũ suoꝵ
gratia constitutus. quid aliud
in sua conuersatione meditatus ẽ
quid aliud corde gestabat: quid
Aliud adamauit: nisi doctrina
inseptem praeceptis legis exer¬
cuerint. quae sunt dedilecti¬
one proximi. necuiquam ho¬
mini noceatur. id est idest
honora patrem & matrem.
non maechaberis. non occides.
non furaberis non falsum
testimonium dices. non cupis¬
ces uxorem proximi . non con¬
cupisces rem proximi tui Quib
quantum potuerit obseruatis.
post ea quam homini ꝓ concupita

Expanded text:
Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusquisque utilis dei seruus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus quid aliud in sua conuersatione meditatus est, quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est: honora patrem et matrem. non moechaberis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dices, non concupisces uxorem proximi. non concupisces rem proximi. quibus quantum potuerit obseruatis posteaquam homini pro concupita
Abbreviated transcription (Latin):
inultima resurrectione conple¬
bitur: Hȩc est fides nostra: Et quo
sicut tefomonium proph&icum
paulus commemorat. Iustus ex
fide uiuit. hȩc est iustificationra:
Mortuum quippexp̃m & pagana
credunt resurrexis se autemxpm
propria fides est xpidnorum : Si
enim confitearis ait apostolus
inore tuo quia dñs est ih̃s. &cre¬
dideris incord& uo. quia ds̃ illum
sus citauit amortuis. saluus eris. ⁊¬
Quia ergo ex ista resurrectionis fide
iustificamur: Ideo & illud dexp̃o
apostolicum est. quia mortuuse
ꝓpter delictanra. & resurrexit
propter iustificationem nr̃am.

Expanded text:
in ultima resurrectione conplein ultima resurrectione conplebitur. haec est fides nostra. et quoniam, sicut testimonium propheticum Paulus conmemorat, iustus ex fide uiuit, haec est iustificatio nostra. mortuum quippe Christum et pagani credunt; resurrexisse autem Christum propria fides est christianorum. si enim confitearis, ait apostolus, in ore tuo, quia dominus est Iesus, et credideris in corde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, saluus eris. quia'ergo ex ista resurrectionis fide iustificamur, ideo et illud de Christo apostolicum est, quia mortuus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram.
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit carnem. continuo subiecit
Neq corruptio incorruptionem
possidebit: Hocenim corpus quod
propter mortalitatem proprie
caronominatur. mutaridicit᷑
in resurrectione: ut iam non stc
corruptibile atq mortale :
Quod neput & urnra suspitione
dici ipsa eus quȩ seqͥuntur uerba
consulite. Ecceinquit misteri
umdico. Omnes quidem resur¬
mut abimur. Inathomo inictu
oculi. In nouissima tuba. Et
mortui refurgent incorrupti. &
nos inmutabimur : Oport&¬
hoc induere inmortalitatem:
Vtergo induatur inmortalita¬
te. exuitur mortali tate:
Hocest circumcisionis mysteriũ.
quȩ octauo die fieriius saest. &
octauodie. idest domini capost
sabbatum. lam inueritate adño
impl&a: Undedicitur. Exu¬
ens secarnem. princpaa us & po¬
testates exemplauit. Perhanc
enim mortalitatẽnobis inuide
diabolicȩ potestates domina¬
bantur : quas exemplasse
dictus est. quia inse ipsocapite.
nostro prȩbutt exemplũ. quod
in toto eius corpore idest ec clesia
ex diabolo potestate liberanda

Expanded text:
dixerit carnem, continuo subiecit: neque corruptio incorruptionem possidebit. hoc enim corpus, quod propter mortalitatem proprie caro nominatur, mutari dicit in resurrectione, ut iam non sit corruptibile atque mortale. quod ne putetur nostra suspicione dici, ipsa eius quae sequuntur uerba consulite. ecce, inquit, mysum dico. omnes quidem resurmutabimur in atomo, in momento oculi, in nouissima tuba, et mortui resurgent incorrupti et nos inmutabimur. inthoc induere inmortalitatem. ut ergo induatur inmortalitate, exuitur mortalitate. hoc est circumcisionis mysterium, quae octauo die fieri iussa est, et octauo die, id est dominica post sabbatum, iam in ueritate a domino inpleta. unde dicitur: exuens se carnem principatus et potestates exemplauit. per hanc enim mortalitatem nobis inuidae diabolicae potestates dominabantur; quas exemplasse dictus est, quia in se ipso capite nostro praebuit exemplum, quod in toto eius corpore, id est ecclesia ex diaboli potestate liberanda,
Abbreviated transcription (Latin):
Im̃a haec infigura contingebant in¬
illis. et haec om̃a figurae nr̃e fuer̃ : nam si
isma hel et isa achomnes nati. duotestam̃¬
ta signficant : Quid credendumẽ de
tot factis quae nullo naturaliusu nulla
negotu necessitate facta st̃ n hilne signficant.
Siquis nr̃m qui hebreas literas ignoramus.
idest ipso suo cum caracteres uider& eas¬
inpariece conscriptas. Honorato aliquo
loco quis eet̃ tam excors. ut eomodo pictã
pari&em putar&. ac non potius intelle¬
ger& scriptam. VUt sile gere non ualer&
non tam̃ illos apices aliquid signficare

Expanded text:
omnia haec in figura contingebant omnia haec in figura contingebant illis et: haec omnia figurae nostrae fuerunt. nam si Ismahel et Isaac homines nati duo testamenta significant, quid credendum est de tot factis. quae nullo naturali usu, nulla negotii necessitate facta sunt? nihilne significant? si quis nostrum, qui Hebraeas litteras ignoramus, id est ipsos uocum characteres, uiderin pariete conscriptas honorato aliquo loco: quis esset tam excors, ut eo modo pictum parietem putaret, ac non potius intelligeret scriptum: ut si legere non valeret, non tamen illos apices aliquid significare
Abbreviated transcription (Latin):
rias uidit insordido habitu. Deuictoq
diabolo quiad eius accusationẽ stabat.
ablatã illi sordidã uestem & datũ indu¬
mentũ honoris & gloriae. sicut corpus
uiũ xp̃i. quod ẽ ecclesia: aduersariom
fine temporũ ꝑiudicium superato aluc¬
tu peregrinations ingloriam sempit̃ nȩ
salutis ad sumitur : qđ &iam in pfalmo
dedications domus. apestissime cantur
Conuestistiluctũ meũ ingaudium nhcon¬
cidistisaccũ meũ. & accinxistime laentia
ut cant& tibi gloriu mea & non conpun¬
gar : Quis potest exoccasione alterius
operis. om̃a quaem illis ueterib legis
& ꝓphetarum libris figurate xp̃mad¬
nuntiant : quanta lib& breuitate per¬
stringere : nisi forte quis putat inge¬
nio fieri ut ea quaererũ ordine ꝑsua
temporacucurrer: adxp̃i signficatio¬
nes interp̃tando uestantur: Hoc foste
iuda ei posst dicere siue pagan: eis aut̃
quisexp̃i anos putariuolunt. premit
ceruicem a postolica auctoritas dicens

Expanded text:
rias uidit in sordido habitu deuictoque rias uidit in sordido habitu deuictoque diabolo, qui ad eius accusationem stabat. ablatam illi sordidam uestem et datum indumentum honoris et gloriae: sicut corpus Iesu Christi, quod est ecclesia. aduersario in fine temporum per iudicium superato a luctu peregrinationis in gloriam sempiternae salutis adsumitur. quod etiam in psalmo dedicationis domus apertissime canitur: conuertisti luctum meum in gaudium mihi. conscidisti saccum meum et accinxisti me laetitia, ut, cantet tibi gloria mea et non conpungar. Quis potest ex occasione alterius operis omnia, quae in illis ueteribus legis et prophetarum libris figurate Christum adnuntiant, quantalibet breuitate perstringere ? nisi forte quis putat ingenio fieri, ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt, ad Christi significationes interpretando uertantur. hoc forte Iudaei possunt dicere siue pagani; eis autem, qui se christianos putari uolunt, premit ceruicem apostolica auctoritas dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
omnipi&ate & castitate. Hocem̃ bo¬
num & acceptumẽ coram saluatorenro
dõ quiom̃s homines uult saluos fieri
et in agnitionẽ ueritatis uenire: EX
hocquippe &iam illiscredentib con¬
structa st̃ domicilia pacis. basilicȩ xpĩa¬
norũ congregationũ nouellatae ui¬
neae populi fidelium & plantati hosti
bi&iam interomnta holera. granum
illud sinapis regnat. subcuius umbra¬
culis longe lateq porrectis & iam alti¬
petax su perbiagentiũ . tam quã inceli
uolatilib confugiendo requiescit: Nã
hiere miȩ ꝓphetiã reditur excaptiui¬
tate & templũ renouatur : Quis fide¬
lis xpĩ non intellegat post euo luta tempo¬
ra quae septinarii dierumnumeri p&itione
transcurrunt &iam nob̵ idest ecłȩ dĩ
adillam celestem hiefu salem. ex huius
scłi peregrinatione redeundũ ꝑquẽ nisi
figuram gerebatille itc̃ sacerdos mag¬
nus illius temporis. quotemplũ aedifica¬
tumẽ pꝰ captiuitatẽ quẽ ꝓpheta Zacha¬

Expanded text:
ni pietate et caritate. hoc enim boni pietate et caritate. hoc enim bonum et acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo requiescit. nam Hieremiae prophetiam reditur ex captiuitate et templum renouatur. quis fidelis Christi non. intellegat post euoluta tempora. quae septenarii dierum numeri repetitione transcurrunt, etiam nobis, id est ecclesiae dei. ad illam caelestem Hierusalem ex huius saeculi peregrinatione redeundum ? per quem figuram gerebat ille Iesus sacerdos magnus illius temporis, quo templum aedificatum est post captiuitatem ? quem propheta Zacha