comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ur cet ad psallendum uel oran¬
dum: uł qͦd sanctum p̃dicatorem
excitet ad loquendum. Quod
ut magis ꝑsuadeat. amicos aus¬
cultare memorat: angelos seili¬
cet orantem uel psallentem. fi¬
deles p̃dicantem. Ubi pͥmo intu¬
eamur. quia disciplina cordis
& corporis nos oporteat in con¬
spectu angłors psallere uel ora¬
re: ne uacui dimissi. uacuos
nos dimittant. Qui uenerant
ut uota deferrent. & dona re¬
ferrent: immo recedant inimi¬
ei qui uenerant amiei. Quin¬
immo sponsus ipse qui stat ad
ostium &e pulsat. si nulla ei dig¬
na deuotio deintus respondens
aꝑiat: recedet conquerens ce
dicens. Attendi ce auscultaui.
nemo q̃uod bonum est loquit᷑
Nullus est qui agat penitentiã
suꝑ peccato suo dicens qd feci.
Omnes conuersi sunt ad cur¬
sum suum: quasi equus impe¬
tu uadens inprȩlio. Si audem
p̃dicatorem exhortatur. fiduci¬
am ei loquendi tribuit de be¬
niuolentia &e attentione audi¬
torum: quia scilicet non inere¬
duli obloquunt᷑ aut litigant.

Expanded text:
et ad psallendum vel orandum; vel quod sanctum praedicatorem excitet ad loquendum. Quod ut magis persuadeat, amicos auscultare memorat, angelos scilicet orantem vel psallentem; fideles praedicantem. Ubi primo intuemur, qua disciplina cordis et corporis nos oporteat in conspectu angelorum psallere vel orare, ne vacui dimissi vacuos nos dimittant, qui venerant ut vota deferrent, et dona referrent; imo recedant inimici qui venerant amici. Quinimo sponsus ipse, qui stat ad ostium et pulsat, si nulla ei digna devotio de intus respondens aperiat, recedet conquerens, et dicens. Attendi et auscultavi, nemo quod bonum est loquitur. Nullus est qui agat poenitentiam super peccato suo, dicens: Quid feci? omnes conversi sunt ad cursum suum, quasi equus impetu vadens in praelium . Si autem praedicatorem exhortatur, fiduciam ei loquendi tribuit de benevolentia et attentione auditorum, quia scilicet non increduli obloquuntur, aut litigant;
Abbreviated transcription (Latin):
reliquitres funt. leuigatio cul¬
pe. longiturnitas uite. torpor
negligentie. Item de agmine teii
quat̾nionis. uno miltte intͥ car¬
cerem relicto: residui tres sunt.
appetitꝰ famȩ. rigor pęnitentiȩ.
metꝰ ꝑseuerantiȩ. Duo itaq isti
quaterniones ita sibi conueni¬
unt. Ideonanq etilpas suas con¬
fiteri erubescit: qͥa priuato amo¬
i re se diligit. Ideo peccatum¬
y stium excusationib leuigat:
ne apud estimationem auiorum
rep̾hensibilis conuictꝰ. nom̃ fame

Expanded text:
reliqui tres sunt levigatio culreliqui tres sunt levigatio culpae, longiturnitas vitae, torpor negligentiae. Item de agmine tertii quaternionis, uno milite intra carcerem relicto, residui tres sunt appetitus famae, rigor poenitentiae, metus perseverantiae. Duo itaque isti quaterniones ita sibi conveniunt. Ideo namque culpas suas confiteri erubescit, quia privato amore se diligit; ideo peccatum suum excusationibus levigat, ne, apud aestimationem aliorum reprehensibilis convictus, nomen fam
Abbreviated transcription (Latin):
emplo informat᷑. dũ diligent̾
que uel im penitentes mane¬
ãt intuet᷑. quin immo ad pę¬
nitentiam tanto celeriꝰ currit:
quantone in malis suis dep̃¬
hendatur formidolos iꝰ perti¬
mescit. Transita ratiocinatio¬
ne conditionis. cȩcitas quoq
mentis parit̾ ꝑtransit᷑: quia dũ
lumen rationis ad culpe defensi¬
onem nequaquam intorquet. il¬
luminatus ꝑ grãm quid seqͥ. qͥd
cauere debeat. lucidius uidet.
custodiam conueniant osten¬
damus. Scdm itaq quat̾nionẽ
qui pudor confessionis đr. &
t̃cium quem amorem pͥuatum
nonninauimus. cum suis militi¬
bus parit̾ conferamꝰ: & eos in se¬
cundam custodiam ꝓut ratio
dictauerit ordinemus. S qͥa
de istorum quat̾nionum agmi¬
ne sunt duo illimilites ĩt quos
ꝑsignificationem captiuũs dor¬
mire suꝑiꝰ dict̾um ẽ: illis duobꝰ
p̾t̾missis. de aliis uideamꝰ. De ag¬
mine itaq scđi quaternionis
uno intra carcerem excubante:

Expanded text:
emplo informatur, dum diligenter emplo informatur, dum diligenter quae poenitentes maneant intuetur: quin imo ad poenitentiam tanto celerius currit, quanto ne in malis suis deprehendatur, formidolosus pertimescit. Transita ratiocinatione conditionis, caecitas quoque mentis pariter pertransitur; quia dum lumen rationis ad culpae defensionem nequaquam intorquet, illuminatus per gratiam, quid sequi, quid cavere debeat, lucidius videt. cundam conveniant, ostendamus. Secundum itaque quaternionem, qui pudor confessionis dicitur, et tertium, quem amorem privatum nominavimus, cum suis militibus pariter conferamus, et eos in secundam custodiam, prout ratio dictaverit, ordinemus. Sed, quia de istorum quaternionum agmine sunt illi duo milites inter quos per significationem captivus dormire superius dictus est, illis duobus praetermissis, de aliis videamus. De agmine itaque secundi quaternionis uno extra carcerem excubante,
Abbreviated transcription (Latin):
quet pͥuatur. Ecce pͥmum
& quartum quaternionẽ
utrors ꝙ milites in uicenũ
contulimus: ut qualiter
in hanc pͥmam custodiam
pariter conueniant monstra¬
remus. Nunc etiam qualiter
ꝑhanc pͥmam custodiam. qualit̾
duce angło peccator trans eat o¬
tiplicare itando non potest: qͥ
peccandi uoluntatem non ht̃.
T̃ransita recordatione p̃titȩ uo¬
luptatis. contemptꝰ qͦq parit̾
ꝑtransitur: quia dum ꝑ lauda¬
bilem obluuonem. trans actas
delectationes a sua mente ob¬
litterat: ad eum qui se diuto¬
lerauit cicius redire postposi¬
to contemptu festinat. Transi-¬
ta excusatione fragilitatis. ob¬
duratio qͦq cordis parit̾ ꝑtͣns¬
itur: quia cum subducto ex¬
cusationis uelamme. semetip¬
sum accusare incipit: confe¬
stim ꝑ respect̾um diuine gr̃e.
cordis sui duriciam in lacri¬
mas liquefacit. Iransita imita¬
tione prauitatis. impenitentia
quoq ꝑtransit᷑: quia neqͣquã
ad malum aliene nequitiȩ ex¬

Expanded text:
quet privatur. Ecce primum quet privatur. Ecce primum et secundum quaternionem, utrorumque milites invicem contulimus, ut qualiter in hanc primam custodiam pariter conveniant, monstraremus. Nunc etiam per hanc primam custodiam qualiter, duce angelo, peccator transeat otiplicare iterando non potest qui peccandi voluntatem non habet. Transita recordatione praeteritae voluptatis, contemptus quoque pariter pertransitur; quia, dum per laudabilem oblivionem transactas delectationes a sua mente obliterat, ad eum qui se diu toleravit, citius redire postposito contemptu festinat. Transita excusatione fragilitatis, obduratio quoque cordis pariter pertransitur; quia cum, subducto excusationis velamine, semetipsum accusare incipit, confestim, per respectum divinae gratiae, cordis sui duritiam in lacrymis liquefacit. Transita imitatione pravitatis, impoenitentia quoque pertransitur; quia nequaquam ad malum alienae nequitiae ex
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptatis. sed̃s exeusatio fragi¬
litatis: t̾eius imitatio prauitati¬
quartus ratiocinatio conditio¬
nis. Quartum quoq quater¬
nionem nominauimus ꝓfun¬
dum malorum:in quod etim
uenerit peccator contemnit.
obduratur. impenitens efficit᷑
excecat᷑. Uideamꝰ gͦ quomͦ duo
isti quat̾niones & eoꝵ milites
intra se uicissim contineant᷑:
ita ut u cum suis. alt̾ quoq
eum suis parit̾ suꝑetur. Certe
enim quia ꝑ affectum peccan¬
di peccator pͥeecatum repetit.
in ꝓfundum maloꝵ descendit.
quia ꝑ recordationem p̾t̾ite
uoluptatis. iniquitas illi in
corde dulcescit. de malorum
suoꝵ. ꝓfundo redire contem¬
nit: quia culpis suis excusa¬
tionem fragilitatis obtendit.
paulatim aduersꝰ uiscera diui¬
ne miscdie obdurescit: qͥa ꝑ
imitationem prauitatis ex¬
empla aliene iniquitatis at¬
tendit. non curat ꝑpeniten¬
die correctionem emendare
quod fecit: quia reatum suũ
ratiocinando tueri conatͣ.
iusto iudicio. rationis lumi¬
ne quod ad malum intor¬

Expanded text:
oluptatis; II excusatio fragilitatis; III imitatio pravitatis; IV ratiocinatio conditionis. Quartum quoque quaternionem nominavimus profundum malorum, in quod cum venerit peccator, contemnit, obduratur, impoenitens efficitur, excaecatur. Videamus ergo quomodo duo isti quaterniones et eorum milites inter se vicissim contineantur, ita ut unus cum suis, alter quoque cum suis pariter superetur. Certe enim quia per affectum peccandi peccator peccatum repetit, in profundum malorum descendit; quia per recordationem praeteritae voluptatis iniquitas illi in corde dulcescit, de malorum suorum profundo redire contemnit; quia culpis suis excusationem fragilitatis obtendit, paulatim adversus viscera divinae misericordiae obdurescit; quia per imitationem pravitatis exempla alienae iniquitatis attendit, non curat per poenitentiae correctionem emendare quod fecit; quia reatum suum ratiocinando tueri conatur, justo judicio, rationis lumine quod ad malum intor
Abbreviated transcription (Latin):
ei arma assidue subministrat. qͥbꝰ
se contra ꝑicła circumiecta defen¬
dat. Ne enim illum peccandi af¬
fectus ad it̾andum peccatum r̃e¬
trahat. sententia eum de scͥpturiᷤᷤ
ꝑp̃dicatorem adhibita castigat.
fui peecasti: ne aditias iterum:
s ce de p̃t̾itis dep̃care ut tͥ dimit¬
tantur. Q apłs. Uoluntarie pec¬

Expanded text:
ei assidue arma subministrat quibus ei assidue arma subministrat quibus se contra pericula circumjecta defendat. Ne enim illum peccandi affectus ad iterandum peccatum pertrahat, sententia eum de Scripturis per praedicatorem adhibita castigat: Fili, peccasti? ne adjicias iterum, sed et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittatur. Et Apos
Abbreviated transcription (Latin):
mire supra ostendimus. Illisgͦ
duob exceptis: qͦmͦ reliqui in
pͥmam ce scdam custodiam di¬
uroi ualeant uideamus. PR¬
mum itaq quat̾nionem quem
affect̾um peccandi nominauimꝰ.
cum suo agmine ꝓ pͥma custo¬
dia habeamꝰ. Recte etenim ipse
& milites sui ꝓpͥma custodia
deputant᷑: quia sic̃ ce supra dic̃¬
tum est. iccirco peccator de car¬
cere suo exire detrectat: qͥa eũ
est. cum suis militib deputemꝰ.
Congruent̾ autem & ipse pro
seda eustodia collocat᷑: quia ce
priꝰ nos in peccatum p̃cipitat
affectꝰ peccandi: & subsequent̾
pudor confessionis in peccatore¬
tentat. S qui angłm sequitur.
a neutra harum custodia deti¬
netur. quia qui p̃dicatorem
ueritatis obedient̾ auscultat:
nec ꝑ peccandi affectum pecca¬
tum ttat: nec ꝑ pudorem con¬
fessionis ea que commisit occultat.
Cum gͦ post angłm uadit. utrãq
custodiam sine lesione ꝑtransit:
quia p̾dicator suus ex seripturis scĩ

Expanded text:
mire supra ostendimus. Illis ergo mire supra ostendimus. Illis ergo duobus exceptis, quomodo reliqui in primam et secundam custodiam dividi valeant videamus. Primum itaque quaternionem, quem affectum peccandi nominavimus, cum suo agmine pro prima custodia habeamus. Recte etenim ipse et milites sui pro prima custodia deputantur, quia scilicet, ut supra dictum est, idcirco peccator de carcere suo exire detrectat, quia eumest, cum suis militibus deputemus. Congruenter autem et ipse pro secunda custodia collocatur, quia et prius nos in peccatum praecipitat affectus peccandi, et subsequenter pudor confessionis in peccato retentat. Sed quia angelum sequitur, a neutra harum custodia detinetur; quia qui praedicatorem veritatis obedienter auscultat, nec per peccandi affectum peccatum iterat, nec per pudorem confessionis ea quae commisit occultat. Cum ergo post angelum vadit, utramque custodiam sine laesione pertransit; quia praedicator suus ex Scripturis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
bona quȩ ꝑp̃dicatorem didi¬
cit oꝑatur. oportet tamen ut
omnes ꝓfectuum suorum gͣdꝰ
quasi uisionem nocturnam
existimet: quia &e si ipse iam
utcumq uidet quid agat:. u¬
trũm hiᷤ tñ ꝑseueraturus
sit. uel ab interno iudice qͣ¬
liter eftimentur ignorat. De
quitur. Cranseuntes autem
primam &e scdam custodiam:
uenerunt ad portam ferriã
quȩ ducit ad ciuitatem quȩ
ultro aꝑta est eis. Dupralegi¬
mus quod comp̾hensus petrꝰ
traditus fũit quatuor quat᷑¬
nionibus: id ẽ simul uigint
militib. Unde dat᷑ intelligi.
quod idem ipsi qͥ custodiendũ
susceꝑant. ut eum cautius
obseruarent: in binas se diuiser̃t
custodias. Eret̾ istos enim: alioᷤᷤ
illi custodes deputatoᷤñ legimus.
Qͥa gͦ idem ipsi in pͥmam ce sed̃ã
custodiam distingunt᷑: nos qͦq
iuxta sensum int̾iorem easdem
eustodias diuidamus. S ab
hac diuisione illos duos milites
sequestremus: int̾ quos eum dor¬

Expanded text:
bona quae per praedicatorem didibona quae per praedicatorem didicit operatur: oportet tamen ut omnes profectuum suorum gradus quasi visionem nocturnam existimet; quia, etsi ipse jam utique videt quod agat, utrum in his tamen perseveraturus sit, vel ab interno qualiter aestimetur, ignorat. XVII. Sequitur: Transeuntes autem primam et secundam custodiam, venerunt ad portam ferream, quae ducit ad civitatem, quae ultro aperta est eis. Supra legimus quod comprehensus Petrus traditus fuerit quatuor quaternionibus, id est, simul viginti militibus. Unde datur intelligi quod iidem ipsi qui custodiendum susceperant, ut eum cautius observarent, in binas se diviserunt custodias. Praeter istos enim, alios illi custodes deputatos non legimus. Quia ergo iidem ipsi in primam et secundam custodiam distinguuntur, nos quoque juxta sensum interiorem easdem custodias dividamus. Sed ab hac divisione illos duos milites sequestremus, inter quos eum dor
Abbreviated transcription (Latin):
quia in die clare uidemus. in
nocte uͦ sub uisu dubio caligamꝰ
quid ꝑuisionem diurnam nisi
manifesta u̾itas: quid ꝑ noctur¬
nam. nisi dubia designatur:
In die itaq ñ immerito iam ẽẽ
dicunt᷑: qui remota omni cor¬
ruptionis caligine. claritatẽ
ueritatis incommutabiliter
contuentur. Nos autem qui ad.¬
huc in huiꝰ exilii cȩcitate deti
ex par te ꝓphamus. sic etiam ex
parte uidemus: qͥa & si iam ui¬
demus ꝑfidem: nondum tam̃
ꝑ speciem. ł quam uidelicet fi¬
dei uisionem. sie iam inspe de
nr̃a lib̾atione gaudemtis: ut dñ
de occulta suꝑ nos int̾ni iudeiᷤ
dispositione solliciti. lib̾ationẽ
nr̃am clare conspicere non pos¬
simus. Nam ut scͥptum ẽ oĩa
in futurum seruant᷑ incerta:
& nescit homo utrum amore
an odio dignus sit. Petrꝰ itaq
& cum angłm sequitur. uifũ
se uidere arbitrat᷑: qͥa peccator
conuers⁊ si iam carcerem exi¬
uit. quia culpas suas detex̃:
& si iam angłm sequit᷑. quia

Expanded text:
quia in die clare videmus, in quia in die clare videmus, in nocte vero sub visu dubio caligamus, quid per visionem divinam nisi manifesta veritas, quid per nocturnam, nisi dubia designatur? In die itaque non immerito jam esse dicuntur qui, remota omnis corruptionis caligine, claritatem veritatis incommutabiliter contuentur. Nos, qui adhuc in hujus exsilii caecitate detinex parte prophetamus, sic etiam ex parte videmus. Quia etsi jam videmus per fidem, nondum tamen per speciem. Per quam videlicet fidei visionem sic jam in spe de nostra liberatione gaudemus, ut tamen, de occulta super nos interni judicis dispositione solliciti, liberationem nostram clare conspicere non possimus. Nam, ut scriptum est: Omnia in futurum servantur incerta, et nescit homo utrum amore an odio dignus sit. Petrus itaque, et cum angelum sequitur, visum se videre arbitratur; quia peccator conversus etsi jam carcerem exivit, quia culpas suas detexit, etsi jam angelum sequitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in sue conscientie latebris deli¬
tescit.S iam tandem omnem
nodum debilitatis abrumpat.:
iam angłm p̃cedentem sequat᷑:
iam p̃cepta ꝑfectionis non se fru¬
stra audisse dest itur. Q̃ adhuc
in carcere facit: ad quem libe¬
randum iam angłm suum do¬
minus misit: Sequit᷑. Et exi¬
ens sequebat᷑ eum: & nesciebat
quia uerum est quod fiebat ꝑ
angłm. Estimabat autem se tii¬
sum uidere. Canta fuerat eusto¬
dia circum septus. ut uisum se ui¬
dere estimaret: etiam cum eum
in ueritate angłs libaret. Dolet
enim in animo humano ex con¬
sideratione p̾t̾ite tribulatioĩs
ista lib̾ationis hesitatio generari:
quia cum immensitatem ꝑi¬
culorum ꝑ que transiuit remi¬
niscitur: quomͦ potu̾̃it euade.
apud se ipse quasi dubitando
miratur. Unde ẽ ee illa uox be¬
atorum martyrum ꝑ psalmi¬
stam dicentium. Torrentem ꝑ
bitent: s ut u̾bo hesitationis.
ent. Oͦ d bene etiam mi sterio
significationis coaptat᷑. Nam

Expanded text:
in suae conscientiae latebris deliin suae conscientiae latebris delitescit. Sed jam tandem omnem nodum debilitatis abrumpat, jam angelum praecedentem sequatur, jam praecepta perfectionis non se frustra audisse testetur. Quid adhuc in carcere facit, ad quem liberandum jam angelum suum Dominus misit? XVI. Sequitur: Et exiens sequebatur eum, et nesciebat quia verum est quod fiebat per angelum; existimabat autem se visum videre. Tanta fuerat custodia circumseptus, ut visum se videre aestimaret, etiam cum eum in veritate angelus liberaret. Solet enim in animo humano, ex consideratione praeteritae tribulationis, ista liberationis haesitatio generari; quia cum immensitatem periculorum per quam transivit reminiscitur, quomodo potuerit evadere, apud se ipse quasi dubitando miratur. Unde est illa vox beatorum martyrum per Psalmistam dicentium: Torrentem pebitent; sed, verbo haesitationis ant, quod bene etiam mysterio significationis cooptatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicatoris audiuit. O portune
gͥ angłs petrum ut se sequeret᷑
ammonuit:quia sermo diui¬
nus postquam de omnibus
quȩ ꝑtinent ad nr̃am salutẽ
instruit: etiam qualiter appe¬
titum in anis głe pret̾ire debeam
ostendit. D cum ea quȩ petrum
facere angłs monuit. ad tantã
ꝑfectionem ꝑtineant: querit for¬
tasse aliquis quomͦ peccatori ad¬
huc retruso in carcere. hec tan¬
te ꝑfectionis instituta. conuen:¬
ant. Quod recte forsitan quere¬
retur: si nos mͦ ageremꝰ de pecca¬
tore adhuc in peccati sui carcere
dormienti: &e non de illo potiꝰ
cuiꝰ iam carcerem angłs illustͣ¬
uit: quem iam dominꝰ ꝑ com¬
punctionis sp̃m excitauit. Cui
certe omne quod de ꝑfectione
dr. tantouerius congruit: qͣnto
ipse se deuotiꝰ ꝑ ꝓpositum confes¬
sionis accingit. Petrꝰ itaq ad huc
in captione positus p̃cepta liber¬
tatis accipit: quia peccator tẽ cẽ
agenda cognoscit: cum ad huc
ꝑ aliquam mentis debilitatem

Expanded text:
praedicatoris audivit. Opportune praedicatoris audivit. Opportune igitur angelus Petrum ut sequeretur admonuit, quia sermo divinus, postquam de omnibus quae pertinent ad nostram salutem instruit, etiam qualiter appetitum inanis gloriae praeterire debeamus ostendit. Sed cum ea quae Petrum facere angelus monuit ad tantam perfectionem pertineant, quaerit fortasse aliquis quomodo peccatori adhuc retruso in carcere haec tantae perfectionis instituta conveniant? Quod recte forsitan quaereretur, si nos modo ageremus de peccatore adhuc in peccati sui carcere dormiente, et non de illo potius cujus jam carcerem angelus illustravit, quem jam Dominus per compunctionis spiritum excitavit. Cui certe omne quod de perfectione dicitur, tanto verius congruit, quanto ipse se devotius per oppositum confessionis accingit. Petrus itaque, adhuc in captione positus, praecepta libertatis accipit, quia peccator tunc etiibi agenda cognoscit, cum adhuc per aliquam mentis debilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dit: quia nulla que didicit pret̾¬
misit. Quid iam nͥ perfectꝰ ẽẽ
censen dus est. qui tantum ꝓfe¬
cit: S hiuic angło adhuc nec ista
sufficiunt: adhuc instat. ad huc q̃
nouit suꝑẽe inculcat: ut eum ꝙͣ
libandum suscepit. aut obedi-¬
entem ꝑfecte eripiat: aut si obe¬
dire neglexerit. ab illiꝰ damna-¬
tione se immunem reddat. Uñ
cum dixisset circumda tͥ uesti¬
mentum tuum: ꝓtinꝰ intulit
dicens. Q sequere me. Cir¬
cundato autem petro uestim̃¬
to suo. petrus post angłm ua¬
dit: cum conuersus peccator
sic uestigiis sc̃e p̃dicationis in¬
heret. ut abitinere iusticie
nullo diutielo transitoriȩ in¬
tentionis aberret. Post circun¬
dationem etenim uestimenti
sui. angłm minime sequitur:
quisquis post adimpletionem
boni oꝑis in se &e non in dño
głatur. Longe quiꝑpe a con¬
sect̾atu sui angłi deuiat: qͥ ꝑ
bonum qͦd agit aluro inten¬
dit quam est illud quod sin¬
gularit̾ appetendum ex ore sui

Expanded text:
dit, quia nulla quae didicit praetedit, quia nulla quae didicit praetermisit. Quis jam imperfectus esse censendus est, qui tantum profecit? Sed huic angelo adhuc nec ista sufficiunt: adhuc instat, adhuc quae novit superesse, inculcat; ut eum quem liberandum suscepit, aut obedientem perfecte excipiat, aut si obedire neglexerit, ab illius damnatione se immunem reddat. Unde cum dixisset: Circumda tibi vestimentum tuum, protinus intulit dicens: Et sequere me. Circumdato autem Petro vestimento suo, Petrus post angelum vadit, cum conversus peccator sic vestigiis sanctae praedicationis inhaeret, et ab itinere justitiae nullo diverticulo transitoriae intentionis abstinet. Post circumdationem etenim vestimenti sui angelum minime sequitur quisquis, post adimpletionem boni operis, in se et non in Domino gloriatur. Longe quippe a consectatu sui angeli deviat qui, per bonum quod agit, aliud intendit quam est illud quod singulariter appetendum ex ore sui
Abbreviated transcription (Latin):
stimur. ut nulla ex parte nud
remaneamus: tẽ non tantum
uestimento uestiti. s etiam cir¬
cumdati sumus. Quigͥ sic qͦ¬
dam bona agit. ut alia negli¬
gat. & ex parte uestitus est. ⁊ er
parte nudus: quia ꝓfecto eam
partem sui intect̾am reliquit.
quam uelamento iusticie oꝑire
ueglerit. Petro itaq de carcere
educendo p̃cipitur. ut uestim̃¬
tum suum sib circumdet. qͥa
nimirum necesse est ut qͥ ꝑfecte
de carcere peccatoꝵs exire deside¬
rat: sic se undiq uestimento iu¬
sticie circiuntegat: ut nulla q̃ ad
eum ꝑtinent p̃t̾mitcat. D ecce
carcerem iam qͦ tenebat᷑ astans
angłs illustrauit: qͥa lux scẽ p̃di¬
eationis in cons cientia peccato¬
ris emicuit: ecce iam surrexit.
quia stratum peccati in quo ra¬
cebat reliquit. Eece iamlumboᷤᷤ
p̃emxit. quia luxurie fluxa re¬
stringit: ecce iam se calciat. quia
exemplis patrum gressus fuoꝵ
opum communiuit. ecce iamue¬
stimentum suum sibicircum de¬

Expanded text:
stimur ut nulla ex parte nudi stimur ut nulla ex parte nudi remaneamus, hinc non tantum vestimento vestiti, sed etiam circumdati sumus. Qui igitur sic quaedam bona agit ut alia negligat, et ex parte vestitus est et ex parte nudus; quia profecto eam partem sui intectam relinquit, quam velamento justitiae operire neglexit. Petro itaque de carcere educendo praecipitur ut vestimentum suum sibi circumdet; quia nimirum necesse est ut qui perfecte a carcere peccatorum exire desiderat, sic se undique vestimento justitiae circumtegat ut nulla quae ad eum pertinent praetermittat. Sed ecce carcerem jam quo tenebatur, adstans angelus illustravit, quia lux sanctae praedicationis in conscientia peccatoris emicuit. Ecce jam surrexit, quia stratum peccati in quo jacebat reliquit; ecce jam lumbos praecinxit, quia luxuriae fluxa restrinxit: ecce jam se calciat, quia exemplis Patrum gressus sacrorum operum communivit; ecce jam vestimentum suum sibi circumde
Abbreviated transcription (Latin):
enim. corpus tegit ce calefacit. Iu¬
sticia quoq ab anima. & frigus
malicie exꝑellit: & quȩ mn ea per
peccatum sunt uerenda diumno
iudicio abscondit. Si enim mali¬
cia frigꝰ non eẽt: ꝓpħa utiq sub n¬
dee specie de mente reprobanon
dirisset. Dicut frigidam facit ei¬
sterna aquam: sic frigidam fecit
maliciam suam. & rursum. si ri¬
sticia uestimentum non eẽt: psal¬
mista utiq non dixisset. Saedo¬
des tui induant᷑ iusticiam. Nos qͥꝑ¬
pe sacerdotes domini sumus. qͥa
membra summi sacerdotis existi¬
mus: & ꝑ mortificationem carnis
nos ipsos hostiam uiuam domino
immolamus. Quinimirum tẽ
ueracit̾ iusticia induimur: cum
nulla que sunt facienda yt̾mita¬
mus. Unde hic qͦq notandumẽ.
quod angłs petͦ nequaquam ait.
uesti uestimentum tuum: s cir¬
cumda tͥ uestimentum tuum.
fieri enim potest. ut aliqͦ geuere
uestimentrsic ex una parte tega¬
mur. ut ex parte alia. intecti ui¬
deamur. Qͣndo autem sic ue¬

Expanded text:
enim tegit et calefacit, juenim tegit et calefacit, justitia quoque ab anima et frigus malitiae expellit, et quae in ea per peccatum sunt verenda, divino judicio abscondit. Si enim malitia frigus non esset, propheta utique sub Judaeae specie de mente reproba non dixisset: Frigidam facit cisterna aquam, sic frigidam fecit malitiam suam. Et rursum si justitia vestimentum non esset, Psalmista utique non dixisset: Sacerdotes tui induantur justitiam. Nos quippe sacerdotes Domini sumus, quia membra summi sacerdotis exsistimus, et per mortificationem carnis nos ipsos hostiam vivam Domino immolamus. Qui nimirum tunc veracius justitia induimur cum nulla quae sunt facienda praetermittimus. Unde hic quoque notandum est quod angelus Petro nequaquam ait: Vesti vestimentum tuum, sed Circumda vestimentum tuum. Fieri enim potest in aliquo genere vestimenti si ex una parte tegamur, ut ex parte alia intecti videamur. Quando autem sic ve
Abbreviated transcription (Latin):
beat respondere. Hoc p̾dicatioĩs
calciamento magistros ȩccliȩ pe¬
trus calciabat: cum diceret. Pa-¬
rati semꝑ ad satiffactionem omĩ
poscenti uos rationem de ea que
in uob̃ est spe. S ad hanc ꝑfectio¬
nem ille quandoꝙ ꝑtingit: qui
cum adbonum instruit᷑. institu¬
toris sui montts reuerenter ob¬
audit. Unde post p̃ceptum angłi.
obedientia petͥ subinfert᷑. cum dr.
Et fecit sic. Ad uocem enim p̃cipi¬
entis angłi. petrus sic facit: eum au¬
ditor p̃dicatori suo. tanta deuotioẽ
obtemperat: ut ad ꝑagendum qͦd
ei iniungit᷑ moras nullas innectat.
Cum uͦ auditorem suum p̃dicator
ea que iam didicit. studiose im¬
plere considat: magis magis q ꝓ¬
uocatur. ut omnia illi que ad ꝑ¬
fectionem ꝑtinent. in notescant.
Unde &e sequitur. Dixit autem
angłs ad eum. Cireunda tͥ uesti¬
mentum tuum: ce sequere me. Qs
uestimentum ad corpꝰ. hoc ẽ iu¬
sticia ad animam. uestimentum

Expanded text:
beat respondere. Hoc praedicationis beat respondere. Hoc praedicationis calceamento magistros Ecclesiae Petrus calceabat, cum diceret: Parati semper ad satisfactionem omni poscenti vos rationem fidei, de ea quae in vobis est spe. Sed ad hanc perfectionem ille quandoque pertingit qui, cum ad bonum instruitur, institutoris sui monitis reverenter obaudit. Unde post praeceptum angeli obedientia Petri subinfertur, cum dicitur: Et fecit sic. Ad vocem enim praecipientis angeli Petrus sic facit, cum auditor praedicatori suo tanta devotione obtemperat, ut ad peragendum quod ei injungitur moras nullas innectat. Cum vero auditorem suum praedicator, ea quae jam didicit, studiose implere considerat, magis magisque provocatur ut omnia illi quae ad perfectionem ducunt innotescat. Unde et sequitur: XV. Dixit autem angelus ad eum: Circumda tibi vestimentum tuum, et sequere me. Quod vestimentum ad corpus, hoc est justitia ad animan. Vestimentum
Abbreviated transcription (Latin):
ficiat. Di autem quod dr p̃cinge¬
re & calcia te caligas tuas ad doc¬
tores eccłiasticos specialit̾ referi¬
mus. quib & dicit᷑. sint lumbi
ur̃i p̃cincti. & calciati pedes in
p̃paratione euangłii pacis: no¬
tandum sum mope est. quod pͥ
p̃cingi & postmodum calciari p̃¬
cipitur: quia nimirum rectum
ordinem in sua actione ñ seruat.
qui prius pedes suos adeuange¬
lizandum calciat. quam renes
suos baltheo castitatis restringat.
S pruis p̃cingat᷑. & postmodum
calciet᷑. ut prius in se luxurie flu¬
xum pudiciciȩ uigore restͥngat:
& postea in seipso iam pacat̾ in p̃¬
paratione euangłii pacis calcia¬
tis pedib ꝑgat. Calciatos autẽ
pedes habe p̾dicatores iubentur.
ut ad p̃dicandum parati semꝑ
ẽẽ deb̃e monstrent᷑. Nam qua¬
si discalciat᷑ p̃dicator est qͥ non
semꝑ est ad docendum paratus.
quẽ cum subditꝰ de aliqua ne-¬
cessaria questione int̾rogat᷑. t̾e
pͥmum incipit querere cum de¬

Expanded text:
ficiat. Si autem quod dicitur: Praecingeficiat. Si autem quod dicitur: Praecingere et calcea te caligas tuas, ad doctores ecclesiasticos specialiter referimus, quibus et dicitur: Sint lumbi vestri praecincti; et: Calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, notandum summopere est quod prius praecingi et postmodum calceari praecipitur, quia nimirum rectum ordinem in sua actione non servat qui prius pedes suos ad evangelizandum calceat, quam renes suos balteo castitatis restringat. Sed prius praecingatur, et postmodum calceetur: ut prius in se luxuriae fluxum pudicitiae rigore restringat, et postea, in seipso jam pacatus, in praeparatione Evangelii pacis calceatis pedibus incedat. Calceatos autem pedes habere praedicatores jubentur, ut ad praedicandum parati semper esse debere monstrentur. Nam quasi discalceatus praedicator est qui non semper est ad docendum paratus; quem cum subditus de aliqua necessaria quaestione interrogat, hinc primum incipit quaerere, cum de
Abbreviated transcription (Latin):
empla patrum &e sua sunt qͥa ꝑ
eos ex hibita: ce nr̃a. quia nobis
ad imitandum relicta. Scien¬
dum enim quia hoc in loco gre¬
eus codex non habet caligas s
sandalia: quȩ latine dicuntur
solex. Est autem genꝰ calciam̃¬
torum que partem pedis infe¬
riorem ex toto contegunt: suꝑ¬
iorem autem ex parte intect̾am
ostendunt. Quommirum ge¬
nere calciamenti & apłi usi st̃.
sicut in p̃senti monstrat᷑: & ep̃i
hodie non sine certicaus a mi¬
sterii utuntur. Pars gͦ huius
temporalium: ꝑ quam subdi¬
tis a p̾latis terrena subsidia
ministrant᷑. Pars autem suꝑior
que pedem intectum ex parte
ostentat. est contemplatio su¬
pernorum: ꝑ quam &e p̾latus
ipse diuinis reuelationibus
pascitur: ce his qͥ sibi commissi ft̃
sp̃alem alimoniam impertit᷑.
Nec sandalia petrum angłs
calciare p̃cepit: quia ce dignũ
ualde est. ut is ad quem libe¬
randum dominꝰ angłm suum
mitit: ad eam quandoq ꝑfec̃¬
donem attingat. ut ꝓximis
ad necessitatem utramq stif¬

Expanded text:
empla Patrum, et sua sunt, quia per eos exhibita; et nostra, quae nobis ad imitandum relicta. Sciendum enim est quia hoc in loco Graecus codex non habet caligas, sed sandalia, quae Latine dicuntur soleae. Est autem genus calceamentorum quae partem pedis inferiorem ex toto contegunt, superiorem autem intectam ostendunt. Quo nimirum genere calceamenti et apostoli usi sunt, sicut in praesenti monstratur; et episcopi hodie, non sine certi causa mysterii, utuntur. Pars ergo hujutemporalium, per quam subditis a praelatis terrena subsidia ministrantur Pars autem superior, quae pedem intectum ex parte ostentat, est contemplatio supernorum, per quam et praelatus ipse divinis revelationibus pascitur, et his qui sibi commissi sunt spiritualem alimoniam impartitur. Haec sandalia Petrum angelus calceare praecepit, quia et dignum valde est ut is ad quem liberandum Dominus angelum suum mittit, ad eam quandoque perfectionem attingat ut proximis ad necessitatem utramque suf
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc iacobꝰ apłs. Confitemini al¬
derucrum peccata ura: ce orate
pro inuicem ut saluemini. Cũ
ergo hec & huius cemodi exhorta¬
menta auditori suo p̃dicator ad¬
hibet. quid illum nͥ ce affectui pec¬
stere admonet:. id est qualiter ꝑ
pͥmam & sccdam custodiam trans¬
ire debeat docet: S hic forte op¬
ponitur. quomͦ cum eatenus de
quatuor quat̾nionib tractaue¬
rimus. nunc de duob tantũmͦ
tractare uideamur. Unde scien-¬
imus. duo quoq alii continent᷑
Q quia scͥpturam sacram ille
congruenter exponit. qͥ omĩb
que lectorem possunt mouere
ꝓuident̾ occurrit: ostendamꝰ
si possumus. qͦmodo in hac pͥma
& scda custodia. quam de pͥmo
duo qͦq quat̾niones alii comp̃¬
hendantur. itaut duob illis
transitis. duo quoq illi transeãt̃.
Ecce enim pͥmum quaternionẽ
peccandi affectum diximus: &
eundem cum suis militib pro

Expanded text:
s: Confitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem, ut salvemini. Cum ergo haec et ejusmodi exhortamenta auditori suo praedicator adhibet, quid illum nisi et affectui pecstere admonet, id est, qualiter per primam et secundam custodiam transire debeat docet? Sed hic forte opponitur quomodo, cum eatenus de IV quaternionibus tractaverimus, nunc de duobus tantummodo tractare videamur? Unde scienimus, duo quoque alii continentur. Et quia Scripturam sacram ille congruenter exponit qui omnibus quae lectorem possunt movere, providenter occurrit, ostendamus, si possumus, quomodo in hac prima et secunda custodia, quam de primo duo quoque quaterniones alii comprehendantur; ita ut duobus illis transitis, duo quoque alii transeantur. Ecce enim primum quaternionem peccandi affectum diximus, et eumdem cum suis mili
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntarie peccare. nͥ peccandi
uoluntatem habere: Que uide¬
licet peccandi uoluntas: ꝑ parti¬
cipium p̃sentis temporis notat᷑.
S ei qui uoluntarie peecans ẽ.
id est eui peccandi uoluntas sẽꝑ
in p̃senti est. ꝓ peccatis hostia ñ
relinqutt᷑: quia ꝑ oblationem
corporis xp̃i. peccatis eiꝰ medici¬
na nulla confertur. Item ne per
pudorem confessionis peccata
sua peccator abscondat: senten¬
tias illi ex scͥpturis p̃dicator oppo¬
nat. fili ne confundaris confit̾i
peccata tua. Est enim confusio
adducens peccatum: & est confu¬
sio adducens głam. Et item. Qi
abscondit scelera sua non diri

Expanded text:
voluntarie peccare, nisi peccandi voluntatem habere? Quae videlicet peccandi voluntas per participium praesentis temporis notatur. Sed ei qui voluntarie peccans est, id est, cui pein praesenti est, pro peccatis hostia non relinquitur; quia per oblationem corporis Christi peccatis ejus medicina nulla confertur. Item ne per pudorem confessionis peccata sua peccator abscondat, sententias illi ex Scripturis praedicator opponat: Fili, ne confundaris confiteri peccata tua, est enim confusio adducens peccatum, et est confusio adducens gloriam; Et iterum: Qui abscondit seelera sua, non
Abbreviated transcription (Latin):
caro est ad sint in Istram: & hec sͥ
collimitantia. semꝑsibi adu̾sant᷑.
ut ñ quecunq uult siue iste siue
illa faciamus: ne si plus iusto seqͥ¬
mur impetum sp̃s. declinemus
ad dext̾am: aut si plus iusto carni
indulgemꝰ. deuiemus ad sinistrã.
Hanc deniq uiam iustificatio¬
num dm̃. uiam u̾itatis quã ele¬
gistis. quanta laude p̾dicet ysara.
delectat me cum caritate ura recor¬
dari. Et erit inquit ibi. id ẽ in an

Expanded text:
caro est ad sinistram; et haec sibi caro est ad sinistram; et haec sibi colluctantia semper sibi adversantur, ut non quaecunque vult, sive ista, sive ille, faciamus: ne, si plus justo sequimur impetum spiritus, declinemus ad dexteram; aut, si plus justo carni indulgemus, deviemus ad sinistram. 4. Hanc denique viam justificationum Domini, viam veritatis quam elegistis, quanta laude praedicet Isaias, delectat me cum charitate vestra recordari. Et erit, inquit, ibi, id est, in an
Abbreviated transcription (Latin):
malis. diabolica malifaciat: qͥ
apud dm̃. Optabilis stulticia. que
diuino iudicio deputat᷑ sapientia:
que hominem ñ sinit errare de uia.
Hec stulticia nͥ fallor ẽ illa desurfũ
sapientia: pudica. pacifica. mode¬
sta. sciasibilis. bonis consentiens. A
quib omnib qͣm ꝓcul abhorreat
sapiens in ocłissuis: utinam nun¬
quam exꝑientia ipsa ꝓbasset in o¬
culis nr̃is. S si contͥstat uos arro¬
gantia seu ꝑuicatia huius modi
sapientum: consolat᷑ abundantiꝰ
nr̃oꝵ pax atq modestia stultorũ:
qͥ quantominus sibieredunt. tan¬
to suadibiliores bonis consentiuN.
lale itaq stutti ñ facile errant de ura
dei: s iuxta u̾bum ꝓpħe semper
auditint uocem pꝰ t̾gum monentĩ.
Hec uia ambulate in ea. neq ad de¬
xteram neq ad sinistram: ne scili¬
cet ꝑferuorem excedentes modũ.
aut ꝑ teporem subsistentes citra
modum: legem p̃scͥptam. uiamq
deseratis regiam. Dp̃s ad dext̾am.

Expanded text:
malis, diabolica mali faciat, qumalis, diabolica mali faciat, quapud Deum . Optabilis stultitia, quae divino judicio reputatur sapientia, quae hominem non sinit errare de via. Haec stultitia, nisi fallor, est illa desursum sapientia, pudica, pacifica, modesta, suadibilis, bonis consentiens : a quibus omnibus quam procul abhorreat sapiens in oculis suis, utinam nunquam experientia ipsa probasset in oculis nostris. Si contristat vos arrogantia, seu pervicacia hujusmodi sapientium, consolatur abundantius nostrorum pax atque modestia stultorum, qui quanto minus sibi credunt, tanto suadibiliores bonis consentiunt. Tales itaque stulti non e semper audiunt vocem post tergum monentis: Haec via, ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram : ne scilicet per fervorem excedentes modum, aut per teporem subsistentes citra modum, legem praescriptam, viamque deseratis regiam. Spiritus est ad dexteram,
Abbreviated transcription (Latin):
rus elemosinam. pꝰ siquem defrau¬
dauit. uel simplum restituat. Sie
&e tu qͦq uoluntaria oris tuibnpla¬
cita nullatenus deo ẽẽ credideris. il¬
la scilicet que inpsalmis uel in ora¬
tionibus secretis ei obtuleris. si ꝓpt̾¬
ea canonem psalmor ex regula cõ¬
stitutum. negligentiꝰ exsolueris. N¬
ne si recte offeras. & non recte diuii¬
das peccasti: Rect̃as inqͥt facite se¬
mitas eius: uos qui paratis uiã
nob: simͦ nos recte ambulemts in
illis. Tu legem postuisti nob uiam
iustificationum duarum. ꝑ illum
scilieet quem huiꝰ sc̃e institutioĩs
legislatorem dedisti:hec uia inqͥ¬
ens. ambulate in ea. neq ad dex¬
teram. neq ad sinistram. Hec uia
eam: cum uix aliquem sapientẽ
uiderim. qͥ rectitudinem eiꝰ den̾e
potuerit. Ue qͥ sapientes estis in
ocłis ur̃is. & coram uobismetipsis
prudentes: qͦs sapientia ur̃a de¬
uios abducit a uia salutis: nec si¬
nit stultieiam seqͥ saluatoris. N
ignorabat ille stultꝰ ꝓpt̾ xp̃m.

Expanded text:
rus eleemosynam, prius, si quem defraudavit, vel simplum restituat. Sic et tu quoque voluntaria oris tui beneplacita nullatenus Deo esse credideris, illa scilicet quae in psalmis, vel in orationibus secretis ei obtuleris; si propterea canonem psalmorum ex Regula constitutum negligentius exsolveris. Nonne, si recte offeras, et non recte dividas peccasti? Rectas, inquit, facite semitas ejus , vos qui paratis viam nobis, si modo nos recte ambulemus in illis. Tu legem posuisti nobis, viam justificationum tuarum, per illum scilicet, quem hujus sanctae institutionis Legislatorem dedisti: Haec via, inquiens, ambulate in ea, neque ad dexteram, neque ad sinistram . Haec via viam: cum vix aliquem sapientem viderim, qui rectitudinem ejus tenere potuerit. Vae, qui sapientes estis in oculis vestris, et coram vobismetipsis prudentes ! quos sapientia vestra devios abducit a via salutis, nec sinit stultitiam sequi Salvatoris. Non ignorabat ille stultus propter Ch
Abbreviated transcription (Latin):
suspirans. uix aliquem succum de
corticibus exp̃ssi. Neq enim in cor
hominis adhuc ascendit. id quod
latet intͥnsecus: & medullam illiꝰ
dulcedinis. nullus adhuc attigit
intellectus. Sane. fides loquitur:
spes non confundit᷑: ce nos int̾im
caritas consolatur.

Expanded text:
suspirans vix aliquem succum de corticibus expressi. Neque enim in cor hominis adhuc ascendit id quod latet intrinsecus, et medullam illius dulcedinis nullus adhuc attigit intellectus. Sane fides loquitur, spes non confunditur, et nos interim charitas consolatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus ante iniquum iudicem: sep¬
tima. quod ꝓcrucifixoribus tã
clemens intercessor fuit apud
patrem. His uestigiis licet satiꝰ
alonge gygantem sequeris. si
pauꝑtatem diligis: siint̾ pau¬
peres extremitatem eligis: Si
monasterii fubditꝰ es discipli¬
ne.siminorem tibi pateris p̃ẽẽ:
si falsos fa̾s ȩquammit̾ tuleris.
si mansuetudine uineas eum ui¬
dicaris: si caritatem rependas il¬
lis a quib iniuste pateris. Hec

Expanded text:
tus ante iniquum judicem. Septus ante iniquum judicem. Septima, quod crucifixeribus tam clemens intercessor fuit apud Patrem. His vestigiis, licet satis a longe, gigantem sequeris, si paupertatem diligis, si inter pauperes extremitatem eligis, si monasterii subditus es disciplinae, si minorem tibi pateris praeesse, si falsos fratres aequanimiter tuleris, si mansuetudine vincas cum judicaris, si charitatem rependas illis a quibus injuste pateris. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
lepre.pignusq salutis ȩternȩ:
Tandem uix egreq obtinetur
septies lauat. totumq se plenĩ
& sepius mergat : non moratur
effectus salutis.fidem ꝓpħico fa¬
cere sermoni. S proh dolor. qͣn¬
ta est huius nostri miseria tem¬
poris: quia non solum diuites. s
etiam paupes leꝓsi ita inueniunt᷑
delicati ut uix usq ad talos salu¬
bribus intingi patiant᷑ aquis:
aut si semel lauerint mox sibi
plenissime uideant᷑ mundati.
At helys eus non ita sentit: sed
signant̾ expͥmit. septies lauare
& mundabis. Sciebat nimirũ
humilitatem xp̃i. que nobis
imitanda ẽ si ꝑfecte uolumus
munddari: septemplicis ẽẽ uir¬
tutis. Prima uirtꝰ. quod eum
diues ẽẽt pauꝑ factus est: scd̾a.
quod pauꝑtati extremitatem
adiciens in p̃sepi positus est
tercia. quod mat̾ subdit᷑ : qͣrta.
quod serui manib hodie incli¬
nauit caput: quinta. quod dis¬
cipulum furem sic tulit ce ꝓdi¬
torem: sexta. quod sic mansue¬

Expanded text:
leprae, pignusque salutis aeternae? leprae, pignusque salutis aeternae? Tandem vix aegreque obtinetur septies lavat, totumque se plenius et saepius mergat, non moratur effectus salutis fidem prophetico facere sermoni. Sed, proh dolor! quanta est hujus nostri miseria temporis! quia non solum divites, sed etiam pauperes leprosi, ita inveniuntur delicati, ut vix usque ad talos salubribus intingi patiantur aquis: aut si semel laverint, mox sibi plenissime videantur mundati. 7. Et Elisaeus non ita sentit, sed signanter exprimit, Septies tavare, et mundaberis. Sciebat nimirum humilitatem Christi, quae nobis imitanda est, si perfecte volumus mundari, septemplicis esse virtutis. Prima virtus, quod, cum dives esset, pauper factus est. Secunda, quod paupertati extremitatem adjiciens, in praesepi positus est. Tertia, quod Matri subditus. Quarta, quod servi manibus hodie inclinavit caput. Quinta, quod discipulum furem tulit et proditorem. Sexta, quod sic fuit mansue
Abbreviated transcription (Latin):
bit: At iordanis ñr ipse quidẽ
purum profluit: nec de calum¬
niari poterunt suꝑbi. si dotꝰ in
eomersus fueras: ac uelut con¬
sepultus humilitati xp̃i. Audi
saldem o naaman domesticos
tuos: humiles amicos. fideles
consiliarios. Na aman recede¬
bat indignans aduersus ui¬
rum dei. quem consuluerat:
at illi pat̾ inquiunt. & si rem
grandem dixisset tͥ ꝓpħa: cer¬
te facere debueras. fidele prors
uerbum rationis ce sapientie ple¬
num: qͥppe suggestio est rationa¬
lium hominis sensuum: quossͥ
d̾s testes retinuit aduersus ho¬
minem ipsum. Pater inquiunt
& si rem grandem dixisset tͥ ꝓph̃a:
certe facere debtieras. Ncredere
namq ꝓpħe dei est iniuria: ñ
temptare omnia ꝓ salute. odiũ
est sui ipsiꝰ & inuidia. Qͥd enim
grande ẽẽ potest in p̃cepto: uͥ
salus est in ꝓmisso: Quant o
mag̃ non debet uideri gͣnde
uel diffitile. diseere ab iħu quia
mitis est ce humilis corde: cum
in eopartt̾ inueniat᷑. oe requies
dnime. & p̃sens medela spĩtalis

Expanded text:
bit? At Jordanis noster ipse quidem purum profluit, nec te calumniari poterunt superbi, si totus in eo mersus fueris, ac velut consepultus humilitati Christi. 6. Audi saltem, o Naaman, domesticos tuos, humiles amicos, fideles consiliarios. Naaman recedebat indignans adversum virum Dei, quem consuluerat; at illi, Pater, inquiunt, etsi rem grandem dixisset tibi propheta, certe facere debueras. Fidele prorsus verbum, rationis et 944 sapientiae plenum; quippe suggestio est rationalium hominis sensuum, quos sibi Deus testes retinuit adversus hominem ipsum. Pater, inquiunt, etsi rem grandem dixisset tibi Propheta, certe facere debueras. Non credere namque Prophetae, Dei est injuria: non tentare omnia pro salute, odium est sui ipsius et invidia. Quid enim grande esse potest in praecepto, ubi salus est in promisso? Quanto magis non debet videri grande vel difficile, discere ab Jesu quia mitis est et humilis corde, cum in eo pariter inveniatur et requies animae, et praesens medela spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
erit usus panis. quem pat̾ admi¬
nistrat celestis: Esto tamen. sit
istud ius ordinate caritatis qd
moderatio euangłii stras cuiq
necessitates pͥmum excepit: qͥs
ille est qui reet̾e metiatur neces¬
sitates ꝓpͥas. qui int̾ necessartũ
& suꝑfluum equo iudicio dis¬
cernat: Attendamꝰ nobis frr̃s.
ne de mortib pauꝑum fr̃m
nr̃orum incipiamꝰ iucheari. si
suꝑflue retinemus aut insum¬
mus nob unde uita eorum ua¬
leat sustentari. Et q̃m hodier¬
na purificatio purissime ac par¬
perrime uirginis de nr̃a nos
purificatione loqͥ cõmonuit.
in hoc maxime nr̃am constare
puritatem nou̾imus. si qͥcquid
suꝑfluum ẽ nobis amptitemꝰ:
ut non solum scĩtate castitatis.
s etiam simplicitate pauꝑtatiꝰ

Expanded text:
erit usus panis, quem Pater admierit usus panis, quem Pater administrat coelestis? Esto tamen, sit istud jus ordinatae charitatis, quod moderatio Evangelii suas cuique necessitates primum excepit: quis ille est qui recte metiatur necessitates proprias; qui inter necessarium et superfluum aequo judicio discernat? Attendamus nobis, fratres, ne de mortibus pauperum fratrum nostrorum incipiamus judicari, si superflue retinemus aut insumimus nobis unde vita eorum valeat sustentari. Et quoniam hodierna purificatio purissimae ac pauperrimae Virginis de nostra nos purificatione loqui commonuit, in hoc maxime nostram constare puritatem noverimus, si quidquid superfluum est nobis amputemus: ut non solum sanctitate castitatis, sed etiam si
Abbreviated transcription (Latin):
ricordiam deserant: uli ne sic
uelint ẽẽ misedes ut fidem le¬
dant.Sunt enim aliqͥ qͥ plus
uolunt ẽẽ fideles quam opor¬
teat: ce sunt aliqui qui plus
uolunt ẽẽ miscdes quam eis
liceat. Qui gͦ cont᷑ fidem. inde¬
bitam usurpant miscdiam.
audiant salomonem dicentẽ.
multi homines miscdes uocant.
fidelem autem uirum quis in¬
ueniet: qui autem uelut ꝓpt̾
fidem negligunt debitam mi¬
sericordiam. audiant plusqm
salomonem dicentem. quod
suꝑest date elemosinam: ut sal¬
dem abundantia ur̃a alioꝵ sup¬
pleat in opiam. Multum ꝓrsuᷤ
peꝑcit in firme ce pusille nr̃e
fidei: qui bona communia ñ
ex ȩquo fr̃b partiri: s ex eo qͦd
suꝑeẽt ꝓpͥe necessitati. itissit e¬
lemosmam eis imꝑtiri. Ut
enim taceamus de iuire nat᷑e.
quȩ quicqͥd parens omnium
terra generat. omnib cõmune.
t̾rigenis adiudicat. illis saltẽ
quib indifferens ẽ germanitaᷤᷤ
adoptionis. & communis sors
hȩreditatis: qͦm̃ communis ñ

Expanded text:
ricordiam deserant; illi, ne sic velint esse misericordes, ut fidem laedant. Sunt enim aliqui qui plus volunt esse fideles quam oportet; et sunt aliqui qui plus volunt esse misericordes quam eis liceat. Qui ergo contra fidem indebitam usurpant misericordiam, audiant Salomonem dicentem: Multi homines misericordes vocantur; fidelem autem virum quis inveniet? Qui autem velut propter fidem negligunt debitam misericordiam, audiant plus quam Salomonem dicentem: Quod superest date eleemosynam ; ut saltem abundantia vestra aliorum suppleat inopiam. Multum prorsus pepercit infirmae et pusillae nostrae fidei, qui bona communia non ex aequo fratribus partiri, sed ex eo quod superest propriae necessitati, jussit eleemosynam eis impertiri. Ut enim taceamus de jure naturae, quae quidquid parens omnium terra generat, omnibus commune terrigenis adjudicat: illis saltem quibus indifferens est germanitas adoptionis, et communis sors haereditatis, quomodo communis non
Abbreviated transcription (Latin):
fide hystoria ẽ etiam iuxta lit¬
teram uenerabilit̾ amplecten¬
da Ueruntamen quia in sp̃ali
libro eccłiȩ continet᷑. & ex illa
quedam patres sp̃italit̾ intelle¬
xisse legimus: non uidet᷑ in cõ¬
gruum si hystorie ueritate ser¬
uata. quomodo sp̃italit̾ tota poᷤ¬
sit intelligi demonstremus.
S iam audiamus exordium.

Expanded text:
fide historia est, etiam juxta litfide historia est, etiam juxta litteram venerabiliter amplectenda; verumtamen, quia in spirituali libro Ecclesiae continetur, et ex illa quaedam Patres spiritualiter intellexisse legimus; non videtur incongruum si, historiae veritate servata, quomodo spiritualiter tota possit intelligi demonstremus. Sed jam audiamus exordium.