comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
radicib pessue uoluntatis. bonosemini u̾bi di fecundiorẽ cordis p̾parat
glebã. Puto aut̃ qđ satis dignas habetis causas iracundiȩ. ex qͥb iustissi¬
mꝰ ignis iste conualescat. si ꝯsideretis inqͣntos uos errores dedux̃ ignoran¬
tiȩ malũ. qͣntosq lapsus ⁊ qͣnta p̾cipitia ad peccandũ dedit. aqͣntis uos
bonis abstraxit. & inque p̾cipitauit mala. & qͦd ẽ suꝑ om̃ia grauiꝰ. qͦduõ
in fut᷑o scło et̾nis penis õbnoxios fecit. Nonne ꝓhis om̃ibus ubi uob̾ ueri¬
tatis lum̃ refulsit. ignis iustissimȩ indignationis accendit᷑. et iracundie
đo placite intͣ uos ꝯsurgit incendiũ. qͦ consumat᷑ & radicitꝰ intereat
om̃e germen si qͦd forte intͣ uos male ꝯcupiscentiȩ pullulauit: Unde
& ipse qͥ misit nos cũ uenisset. & omnẽ mundũ uidisset ad malitiã decli¬
nasse. ñ continuo pacẽ in errorib posito dedit. ne eũ confirmaret in ma¬

Expanded text:
radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet radicibus pessimae voluntatis, bono semini verbo Dei fecundiorem cordis praeparet glebam. Puto autem quod satis dignas habeatis causas iracundiae, ex quibus justissimus ignis iste coalescat, si consideretis in quantos vos errores deduxerit ignorantiae malum, quantosque lapsus et quanta praecipitia ad peccandum dedit, a quantis vos bonis abstraxit, et in quae praecipitavit mala, et, quod est super omnia gravius, quod vos in futuro saeculo aeternis poenis obnoxios fecit. Nonne pro his omnibus ubi vobis veritatis lumen effulsit, ignis justissimae indignationis accenditur, et iracundiae Deo placitae intra vos consurgit incendium, quo consumatur et radicitus intereat omne germen quod forte in terra malae concupiscentiae pullulavit? Unde et ipse qui misit nos cum venisset, et omnem mundum vidisset ad malitiam declinasse, non continuo ei pacem, in erroribus posito, dedit, ne eum confirmaret in ma
Abbreviated transcription (Latin):
modocȩpit. O M̃ quidẽ sic̃ t̾ra acultore neglecta spinas ⁊ tribulos nece¬
ssario ꝓduc̃. ita sensus ũr longi tẽporis incuria multas & noxias opinioneᷤᷤ
rerũ & intelligentias falsȩ scientiȩ germinauit: opus ẽ n̾c multa diligentia
ad excolendũ rus m̾tis ur̃ȩ. ut id sermo ueritatis qͥ est uerus ⁊ diligens cor¬
dis colonꝰ. assiduis excolat disciplinis. UesTrũ gͦ. ẽ prebe ei obedienti¬
m. & occupationes ac sollicitudines suꝑfluas amputare: ne bo
u̾bi semen effocet noxiunt germen. Potest enĩ fieri. ut multitẽ
negligentiã breuis & assidua reparet diligentia. Incertũ nãq est
tẽ mors repentina p̾ueniat. Et ob hoc acriꝰenitendũ ẽ. ut dũ ẽ tpͣris spaeium.
collecta male ꝯsuetudinis uitia resecent᷑. Q̾ ñ alit̾ fac̾e pot̾itis. nͥ ut irasca¬
et ꝑperã gessit indignat᷑ & semecipsũ incusat. Ex qua indignatione aceen¬
dit᷑ in nob̃ ignis qͥdã. qͥ uelut agͦ sterili immissus. consũptis ⁊ excoctis

Expanded text:
oniam quidem sicut a cultore neglecta terra spinas et tribulos necessario producit, ita sensus vester longi temporis incuria multas et noxias opiniones rerum et intelligentias falsae scientiae germinavit, opus est nunc multa diligentia ad excolendum rus mentis vestrae, ut hoc sermo veritatis qui est verus et diligens cordis colonus assiduis excolat disciplinis. Vestrum ergo est praebere obedientiam et occupationes, ac sollicitudines superfluas amputare, ne bonum verbi semen enecet noxium germen: potest enim fieri ut multi temporis negligentiam, brevis et assidua reparet diligentia. Incertum namque esttem mors repentina praeveniat; et ob hoc acrius innitendum est, ut dum est temporis spatium collecta malae consuetudinis vitia resecentur. Quod non aliter facere poteritis, nisi ut irascaet perperam gessit, indignetur et semetipsum accuset. Ex qua indignatione accenditur in nobis ignis quidam, qui velut agro sterili immissus, consumptis et excoctis
Abbreviated transcription (Latin):
Cognosc̾e ñ potueris quid sit cłs. Qͥdt̾n nͨsit d̾s. ꝑfacie scire potuisti ⁊ã
qmͦ lat̾e potuit hominẽ. qd̾ lignũ aut lapis aut es. uł alia huimodi
mat̾ia d̾s ñsit. Qd sim his que facile comp̃hendẽ potuistis. animũ addis¬
cutiendũ noluistis intendẽ certũ ẽ quia & abagintione di impediti
estis. ñ impossibilitatis s ignauiȩ uitio. Nãsi uoluissetis. ex his ipsis
inutilib simulacris ꝓfecto accepissetis intelligentie uiã. Certũ ẽ enĩ:
qͥa ꝑferrũ factas simislacra. ferrũ uͦ ꝑ ignẽ ꝯfectũ ẽ: qͥ ignis aqua
enĩ dic̃ moyses ꝓpħa. In pͥncipiofec̃ ds cȩlũ & t̾rã. Terra aut̃ erat iN¬
uisibilis ⁊ incõposita & tenebre erant suꝑ abyssũ. ⁊ sp̾c di erat suꝑ

Expanded text:
eus, quid tamen non sit Deus perfacile scire potuistis. Nam quomodo latere potuit hominem, quod lignum aut lapis aut aes vel hujusmodi materia Deus non sit? Quod si in his quae facile deprehendere potuistis animum ad discutiendum voluistis intendere, certum est quia et in agnitione Dei impediti estis, non impossibilitatis sed ignaviae vitio, nam si voluissetis ex his ipsis inutilibus simulacris profecto accepissetis intelligentiae viam. Certum est, quia per ferrum facta sunt simulacra, ferrum vero per ignem confectum est. Qui ignis aqua enim dixit Moyses propheta: « In principio fecit Deus coelum et terram. Terra autem erat invisibilis et incomposita
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ pͥmũ creatȩ st̃ denuo renascaris Qͥ enĩ regen̾atꝰ fuerit ꝑ aquã
bonis oꝑib adimpletis. heres efficiet᷑ eiꝰ aqͦ in incorruptione regenatꝰ ẽ
Ropt̃ qͦd paratis animis accedice
quasi filii ad patrẽ. ut pecc̃a ura diluant᷑. & causa eorũ sola
credulitate. uob̾ iã ꝑdicionis ur̃e causa & ñ ignorantiȩ reputabit᷑
Nec putes qđ &̾ si omnẽ pietatẽ colas omnẽq iusticiã. baptismũ uͦ ñ ac

Expanded text:
nascamini. Qui enim regeneratus fuerit per aquam, bonis operibus repletus, haeres efficitur ejus a quo in incorruptione regeneratus est. Propter quod, paratis animis accedite, quasi filii ad patrem, ut peccata vestra diluantur et causa eorum sola credulitate, vobis jam perditionis vestrae causa, et non ignorantiae, reputabitur; nec putetis etiam quod si omnem pieta
Abbreviated transcription (Latin):
que ex iuitio ferebat᷑ suꝑ eas. & agnoscit eos qͥ baptizant᷑ sub appellatioe
tͥplicis sacͣmenti. & eripiet eos de suppliciis fut᷑is. qͣsi donũ qd dã offereis
do animas ꝑ baptismũ ꝯsecͣtas. Confugite gͦ ad aqͣs istas. Solȩ st̃ enĩ: qͣͦ
posst̾ uĩ fut᷑rignis extinguere. Ad quas qͥ morat᷑ accecłe. constat ineo
infidelitatis adhuc ẏdolũ ꝑman̾e. & ab ipso ꝓhibi ad aqͣs quȩ salutẽ¬

Expanded text:
quae ex initio ferebatur super eas, et agnoscit eos qui baptizantur sub appellatione triplicis sacramenti, et eripit eos de suppliciis, futuris, quasi donum quoddam offerens Deo animas per baptismum consecratas. Confugite ergo ad aquas istas, solae sunt enim quae possunt vim futuri ignis exstinguere. Ad quas qui moratur accedere, constat in eo adhuc infidelitatis idolum permanere, et ab ipso prohiberi ad aquas p
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ habitaculũ fac̾& angłis: inferiora uͦ hoĩbus. Propt᷑ te gͦ diiussu
aqua que erat suꝑ faciẽ t̾re secessit. ut t̾ra tͥ ꝓduc̃& fructus. Cui eciã
humorũ uenas latent̾ inseruit. ut tͥ ex ea ꝓfluerent fonces ⁊ flumi
ctus tͥ t̾ra parturiat: Non ꝓpt̾ te ymbres ꝓfluunt. & tẽpora uicissi¬
tudine inutant᷑. N on ꝓpt̾ te sol orit᷑ ⁊ occidit. & mutationes luna
ꝑpetit᷑: Non ꝓpt᷑ te mare exhibet famulatũ suũ. ut tͥ ingrato cun¬
cta subiaceant: Nõne ꝓhis om̃ib iusta erit ultionis pȩna. qͥa horũ
omĩiũ. largitorẽ quẽ ante om̃ia et agnosc̾e ⁊ uen̾ari debuisuiᷤᷤsolum

Expanded text:
em habitaculum faceret angelis, inferiora vero hominibus. Propter vos jussu Dei aqua quae erat super faciem terrae secessit, ut terra vobis produceret fructus. Cui etiam humorum venas latenter inseruit ut vobis ex ea profluerent fontes et fluminctus vobis terra parturiat? Nonne propter vos imbres profluunt et tempora vicissitudines mutant? Num propter vos sol oritur, et occidit, et mutationes luna perpetitur? propter vos mare exhibet famulatum suum, ut vobis ingratis cuncta subjaceant? Nonne pro his omnibus justa erit ultionis poena, quia horum omnium largitorem quem ante omnia et agnoscere et venerari debuistis, solum
Abbreviated transcription (Latin):
uitutẽ. Deniq int̾dũ etiã contͣ bonitatẽ ꝯditoris. fatigata sceleribus
impioꝵ uincunt᷑ elem̾ta. Et uude ẽ qd̾ aut t̾rȩ fructꝰ corrumpit᷑ aut
aeris tẽꝑies ñ temꝑat᷑. aut supͣ modũ ardor soł incendit᷑. uł ymbrui
ac frigoꝵ uis inmensa diffundit᷑. Inde lues & fames. ⁊ inortis facies
diu̾sa ꝑcurrit. Festinat enĩ ereat᷑a in impios monere uiudictã. dei
t̾n bonitas repͥmit eã. & ab indignatione impioꝵ refrenat. ac sue

Expanded text:
vitutem. Denique .. . . . contra bonitatem Conditoris fatigata sceleribus impiorum vincuntur 733 elementa; exinde est, quod aut terrae fructus corrumpitur, aut aeris temperies temeratur, aut supra modum ardor solis incenditur, vel imbrium aut rigorum vis immensa diffunditur. In . . . . . et mortis facies diversa percurrit; festina enim creatura in impios moveretur ad vindictam; Dei tamen bonitas reprimit eam, et ab indignatione impiorum refrenat, ac suae
Abbreviated transcription (Latin):
soliꝰ causa cũ feminis coeat᷑. s post̾itatis reparandȩ gr̃a Que obseruan¬
tia cũ in ñnullis etiã pecudib inueniat᷑. pudoriẽ si ñ ab hominib ra

Expanded text:
solius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observansolius causa feminis coeat quis, sed posteritatis reparandae gratia, quae observantia cum etiam in nonnullis pecudibus inveniatur, pudori
Abbreviated transcription (Latin):
solus ds̃ aspic̃ inqͥnata relinquebant & sordida. Ad quosclã gͦ ex ipsis ñ ad¬
calicis & parapsidis. intꝰ aũt plena st̃ sordibus. Pharisee cece munda pͥus
qͦd intꝰ est: & quod deforis ẽ erit mundũ. Uere enĩ si mens mundet᷑ luce
scientiȩ. cũ ipsa fuerit munda ac splendida. t̾c etiã eius qͥ deforis ẽ homi¬
nis ipsa necessario curã gerit. idest carnis sue. ut & ipsa purificet᷑. Ibr
aut̃ ista que deforis ẽ purificatio carnis negligit᷑: certũ ẽ ibi neq de puri¬
tate m̃tis ac mundiciacordis curã geri. Itagͦ fit. ut is qͥdẽ qui intͥnsecus
mundus ẽ. mundet᷑ sine dubio & extͥnsecus. Non sẽꝑ aut̃ is qͥ mundat᷑
extͥnsecꝰ. etiã intͥnsecus mundus ẽ: uidelic& cũ agit hȩc ut hoĩb place¬
at. Sed et illa sp̃es castimonie obseruanda ẽ. utine passim & libidinis

Expanded text:
solus Deus aspicit, inquinata relinquebant et sordida Matth. XXIII, solus Deus aspicit, inquinata relinquebant et sordida Matth. XXIII, , intus autem plena sunt sordibus. Pharisaee caece, munda prius quod intus est, et quod deforis est erit mundum. Vere enim si mens mundetur luce scientiae, cum ipsa fuerit munda ac splendida, tunc etiam ejus qui deforis est hominis ipsa necessario curam gerit, id est carnis suae, ut ipsa purificetur; ubi autem ista quae deforis est purificatio carnis negligitur, certum est neque de puritate mentis ac munditia cordis curam geri. Ita ergo fit ut is qui intrinsecus mundus est mundetur sine dubio et extrinsecus; non semper autem is qui mundatur extrinsecus, etiam intrinsecus mundus est, videlicet cum agit haec ut hominibus placeat, sed et illa species castimoniae observanda est, uti ne passim et libidinis
Abbreviated transcription (Latin):
St sane quȩdã ꝓpria nr̃ȩ religionis obseruantia. quȩ ñ tã imponitur
hominso quã ꝓprie ab unoquoq dm̃ colente causa puritatis expeti¬
tur. castimonie dico caucelã: cuiꝰ species multȩ st̃. Sed pͥmo ut obseruet
& silex de his ñ ammoniusset. nos ut canthari libent᷑ uoluerem᷑ inst̾core:
Debemꝰ aliqͥd ampliꝰ hab̾e animalib. utpote rationales hoĩes. & cȩlestiũ sensu¬
um capaces. qͥb sũmi studii ẽẽ deb& ab om̃i inquinam̃to cordis conscientiã
custodire. Bonũ ẽ aut̃ et puritati ꝯueniens. etiã corpus aqua diluere.
Bonũ uͦ dico. ñ quasi pͥncipale illud in qͦ mens purificat᷑: sed qͦa sequela sit
illiꝰ boni hoc in qͦcaro diluit᷑. Sic enĩ & magist̃ nr̃ qͦs dã phariseoꝵ & sẽbaꝵ¬
qͥ uidebant᷑ eẽ cet̾is meliores & auulgo separati. increpabat dicens eos ypo¬
chritas. qͥa ea solũ quȩ ab hominib uidebant᷑ purificabant. corda uͦ que

Expanded text:
a quaedam nostrae religionis observantia, quae non tam imponitur hominibus quam proprie ab unoquoque Dominum colente causa puritatis expetitur, de castimoniae dico cautela cujus species multae sunt. Sed ut primo observet x Domini. Quod si lex de his non admonisset, nos ut catuli libenter volveremur in stercore. Debemus aliquid amplius habere animalibus, utpote rationabiles homines et coelestium sensuum capaces, quibus summi studii esse debet ab omni inquinamento cordis conscientiam custodire. Bonum est autem et puritati conveniens etiam corpus aqua diluere. Bonum vero dico non quasi principale illud in quo mens purificatur, sed quod sequela sit illius boni hoc, in quo caro diluitur, sicut enim et Magister noster quosdam Pharisaeorum e videbantur esse caeteris meliores et a vulgo separati, increpabat, dicens eos hypocritas, quia eo solummodo quae hominibus videbantur, purificabant, corda vero, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uere digna confusio ẽ. uͥ nichil ãpliꝰ gessimꝰ abhis qͥb ãplius intelleximus.
Odsi ꝯfusio nob̃ ẽ equales eis inueniri moꝑib bonis. qͥd erit nob̃ si inferiores
nos ac det̾iores examinatio fut᷑a repꝑiat: Audite gͦ. qͦmͦ de his nos ipse uerꝰ
ꝓpha doctierit Adeos enĩ qͥ negligunt audire u̾ba sapientiȩ: ita ait.
Regina austͥ surget in iudicio cũ gn̾atione hac & condẽpnabit eã: qr

Expanded text:
 amplius intelleximus. Quod si confusio nobis erit, aequales his inveniri in operibus bonis, quid erit nobis si inferiores nos ac deteriores examinatio futura reperiat? Audite ergo quomodo de his nos ipse verus Propheta docuerit. Ad eos autem qui negligunt audire verba sapientiae ita ait: « Regina austri surget in judicio cum generatione hac, et condemnabit eam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
potestis d̾o seruire & mãmone: mãmona patria eorũ uoce diuitias uo
ut audistis: qui stans publice sola russione faciẽbat cecos uidere
slrdos audire. fugabat demones. egris sanitatẽ reddebat. ⁊ mortuis
uitã. Cũq nichil ei esset impossibile. etiã eogitationes hominũ p̃ui¬

Expanded text:
potestis Domino servire, et mammonae , » mammona, patria eorum voce, divitias vopotestis Domino servire, et mammonae , » mammona, patria eorum voce, divitias vopparuit, ut audistis, qui stans publice sola jussione faciebat caecos videre, surdos audire, fugabat daemones, aegris sanitatem reddebat, et mortuis vitam, cumque nihil esset ei impossibile etiam cogitationes hominum p
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ dicimꝰ. et incellig̾e qͥa u̾ba loquim ueritatis: ut cognitis his
que sunt ut sunt. et in bonis actib dirigens uiã suã. regni cęlorum
possit particeps inueniri. subitiens sͥ carnis desidia. & dñs eoꝵ factꝰ.
ut itademũ ipse fiat dñatoris om̃iũ iocunda possessio. Nã qui ꝑmanꝙ
inmalo & seruus est mali. ñ potest effici portioboni donec ꝑmanet in
malo: quia ab initio ut ante lã diximꝰ duo regna statuit ds & potestatẽ
dedit unicuiq hominũ. ut ulliꝰ regni fiat portio cui le ad obediendũ
ipse subiec̾it. Et qͥa definitũ ẽ apd̾ dm. ñ posse unũ hominẽ utriusq
regni eẽ seruũ: om̃i studio date oꝑam. in boni regis fedus & ura concu¬
eẽt p̾sens nobiscũ. & quosdã ex diuitib negligentes erga di cultũ uił̃&¬
huiꝰ rei ita aꝑuit ueritatẽ. Nemo potest anqͥt duob dñis seruire. Nõ

Expanded text:
quae dicimus, et intelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis his quae dicimus, et intelligere quia verba loquimur veritatis, ut cognitis his quae sunt ut sunt, in bonis actibus dirigens viam suam regni coelorum possit particeps inveniri, subjiciens sibi carnis desideria, et dominus eorum factus, ut ita demum etiam ipse fiat dominatoris omnium jucunda possessio. Nam qui permanet in malo et servus est mali, non potest effici portio boni, donec permanet in malo, quia ab initio, ut ante jam diximus, duo regna statuit Deus, et potestatem dedit unicuique hominum, ut illius regni fiat portio cui se ad obediendum ipse subjecerit: et quia definitum est apud Deum non posse unum hominem utriusque regni esse servum, omni studio date operam in boni regis foedus ac jura concuaesens nobiscum, et quosdam ex divitibus negligentes erga Dei cultum viaperuit veritatem. « Nemo potest, inquit, duobus dominis servire, et non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nemo uideat. At ipse tñ gaudens suꝑ diuitias sap̾iȩ quas inuenit.
insatiabilit̾ eis frui cupit. et exercitio bonoꝵ oꝑũ delectat᷑. festinais
ad scłm fut᷑um mundo corde & pura conscientia ꝑuenire: uͥ etiã ui¬
de dm regẽ om̃iũ possit. His aut̃ oĩb carere nos & fraudari. sola fa¬
cit ignorantia. Dũenĩ ignorant hoĩes qͣntũ boni habeat scientia.
ignorantiȩ malũ de se nõ patiunt᷑ excludi: nesciunt enĩ quanta
sit in horũ ꝑmutatione diu̾sitas. Propt̾ qđ ꝯsiliũ do unicuiq dis.¬
centiũ. libent̾ p̾b̾e aurẽ u̾bo dĩ. & cũ amore ueritatis audire qͦ
dicimꝰ. ut mens optimo semine suscepto. ꝑ bonos actus letos affe¬
rat fructꝰ. Nãsime docente ea quȩ ad salutẽ ꝑtinent. reciꝑe qͥs
abnuit. & animo pͣuis opinionib occupato obsist̾e̾ nitit᷑: ñ ex nobis
s ex seipso habebit ꝑeundi causã. Debet enĩ iusto iudicio examinare

Expanded text:
videbat. Ipse tantum gaudens super divitiis sapientiae quas invenit satiabiliter his perfruatur, et exercitio bonorum operum delectetur, festinans ad saeculum futurum mundo corde et pura conscientia pervenire, et etiam videre Deum Regem omnium possit. His autem omnibus carere nos, et fraudari sola facit ignorantia. Dum enim ignorant homines quantum boni habeat scientia, ignorantiae malum de se non patiuntur excludi. Nesciunt enim quanta sit in horum permutatione diversitas, pariter quod consilium do unicuique discenti, libenter praebere aurem verbo Dei, et cum amore veritatis Domini audire quae dicimus, ut mens, optimo semine suscepto, per bonos actus laetos afferat fructus. Nam si me docente ea quae ad salutem pertinent, recipere quis abnuit, et animo pravis opinionibus occupato obsistere nititur, non ex vobis, sed ex semetipso habebit pereundi causam. Debet enim justo judicio examinare
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie meditantes ac ꝓspicientes qͣndo eiꝰ fieret aduentꝰ uͥ adeẽ
eũ uidunt. & signa ac ꝓdigia sic̃ deo scͥptũ fuerat adimplentẽ: in¬
uidia excecati agnoscere nequiuert p̾sentẽ. in cuiꝰ spe letabantur
nũquã de eo audierant nec aꝓpħis didicerant. agnosc̾ent eũ: illiuͦ
qͥ cotidianis meditationib euanuerant. ignorarent. Ecce enĩ ꝑ uoᷤ
audistis. Et id̾o uidentes in uõbis ipsis ꝓpħica dicta cõpleri. hiric uni
recte creditis. ħc recte expectatis. de hoc recte inquiritis. ut ñ solũ
expectetis eũ. s & hereditatẽ regni eiꝰ credentes consequamini. scđ̃m

Expanded text:
quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse quotidie meditantes, ac perspicientes quando ejus fieret adventus, ubi adesse eum viderunt, et signa ac prodigia sicut de eo ascriptum fuerat adimplentem, invidia excaecati agnoscere nequiverunt praesentem, in cujus spe laetabantur nunquam de eo audierant, nec a prophetis didicerant, agnoscerent eum: illi vero qui quotidianis meditationibus evanuerant ignorarent. Ecce enim nunc per  eo nunquam audistis. Et ideo videntes in vobis ipsis prophetica dicta compleri, huic uni recte creditis, hunc recte exspectatis, de hoc recte inquiritis, ut non solum exspectetis eum, sed et haereditatem regni ejus credentes consequamini, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
nos de om̃ib que dicebat tãquã uero ꝓpħe credimꝰ: firmitatẽ fidei
nr̃e ñ solũ ex u̾bis eiꝰ s ex oꝑib assumentes: qͥa & dictalegis que ante
multas gen̾ationes de p̾sentia eiꝰ eyposuerant. in ipso consignabant᷑.
et imagines gestoꝵ moysi. & ante ipsũ patriarchȩ iacob. ipsiꝰ ꝑom̃ia
typũ ferebant. Tẽpus quoq aduentꝰ eiꝰ hoc ipsũ inqͦuenit. p̾dictũ ab
eis constat & suꝑ omia qd̾ eẽc agentib expectandus sacris lit̾tis cõ¬
expectandũ: ñ aliqͥd eximiũ ꝓpħasse uideret᷑. qd̾ a contribuli popło. &
a ꝓpͥa gente sꝑaret᷑ is cuiꝰ aduentꝰ ad salutẽ mundi fuerat reꝑmissꝰ
Uideret᷑ enĩ magis conseqͣntiȩ ratio e̾e̾ ut hoc fieret: quã magnificen¬
tia ꝓpħalis. Nc̃ aut̃ cũ ꝓpħȩ dicant. omnẽ illã spẽ que de salute mun
ficentia ꝓpħica confirmat᷑ Iudei nãq ex initic affore aliqͣndo hunc
uirũ ꝑquẽ cuncta repararent᷑: uerissima tͣditione susceꝑant. Et

Expanded text:
quam vero Prophetae credimus, firmitatem fidei nostrae non solum ex verbis ejus, sed ex operibus assumentes, qui dicta legis quam ante multas generationes de poenitentia ejus exposuerant in ipso designantur, et imaginem gestorum Moysi, et ante ipsum patriarchae Jacob ipsius per omnia typum fhis constat, et super omnia quod esset a gentibus exspectandus sacris litteris comexspectandum, non aliquid eximium prophetasse videretur, quod a contribuli populo et a propria gente speraretur is cujus adventus ad salutem mundi fuerat repromissus, videtur enim magis consequens ratio esse ut hoc fieret quam magnificentia prophetalis. Nunc autem cum prophetae dicant omnem illam spem quae de salute mundficentia prophetica confirmatur. Judaei namque ex initio affore aliquando hunc virum, per quem cuncta reparantur verissima traditione suscepererunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
& quã ꝓbau̾it elig̾e uiã: constat euident̃ inẽe hominib arbitrii
lib̾tatẽ. Igit᷑ priusquã audiat qͥs quod ei expedit. certũ ẽ qͥa ignor &
et ignorans uult et desidat quod ñ expedit agere: ꝓpt̾ qđ ꝓ hoc
ñ udicat᷑. Cũuͦ audierit causas erroris sui. & rationẽ ueritatis
acceꝑit: t̾c si ꝑmanserit in his errorib qͥb dudũ fuerat p̾uentꝰ

Expanded text:
baverit eligere viam, constat evidenter inesse hominibus arbitrii libertatem, igitur priusquam audiat quis quod ei expedit, certum est quia ignoret, et ignorans vult, et desiderat quod non expedit agere, propter quod pro hoc non judicatur. Cum vero audierit causas erroris sui et rationem veritatis acceperit, tunc 10 si permanserit in his erroribus quibus dudum fuerat praeventus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ita st̃ gͦ hi qui ignorantes qd̵ uerũ ẽ. speciẽ tñ alicuiꝰ scientiȩ tenent. &
mala qͣsi bona ger̾t. atq ad ꝑnitiẽ quasi ad salutẽ festinant. Propter
nob̾ inde succenso erroꝵ tenebras depellere. Grande enĩ malũẽ ut
diximꝰ ignorantia. S qͥa substantiã n̾habet: facile abhis qͥstudiosi
sunt effugat᷑. N enĩ aliud qͥd est ignorantia: nͥ ñ agnouisse qd̾ expedit.
Ubiaut̃ agnouerit: perit ignorantia.
uerigͦ magnoꝑe debet ueritatis agnitio: quã nemo aliꝰ potest
sermonẽ ueri ꝓpħȩ uelit reciꝑe aut nolit. & amplecti ons eiꝰ idest
mandata uite: ħt in sua potestate. Lib̃i enĩ sumꝰ arbitrii. Nasi hoc
ẽẽt ut audientes eũ iã non habent in potestate aliud fac̾e quã au¬
dierant: uis erat quȩdã nat᷑ȩ. ꝑ quã liberũ ñ eẽt ad aliã migrare
sententiã. Aut si rursus ex audientib nullus oĩo reciꝑet: & hoc
nat᷑e uis erat. quȩ unũ aliqͥd fieri cog̾et: & alt̾i parti ñ daret locũ¬

Expanded text:
orantes quod verum est, speciem tamen alicujus scientiae tenent et mala quasi bona gerunt atque ad perniciem quasi ad salutem festinant, propter nobis inde accenso errorum tenebras depellere. Grande enim malum est, ut diximus, ignorantia, sed quia substantiam non habet facile ab his qui studiosi sunt effugatur. Non enim aliud est ignorantia, nisi non cognovisse quod expedit, ubi autem cognoveris perit ignorantia, quaeri ergo in agone debet veritatis agnitio, quam nemo alius sermonem veri Prophetae velit recipere aut nolit et amplecti onus ejus, id est mandata vitae habet in sua potestate, liberi enim sumus arbitrii. Nam si hoc esset ut audientes ea, jam non haberent in potestate aliud facere quam audierant; vis erat quaedam naturae per quam liberum non est ad aliam migrare sententiam, naturae vis erat, quae unum aliquid fieri cogeret, et alteri parti. .
Abbreviated transcription (Latin):
credens: continet hoĩes apeccato. N peccantes uͦ ñ solũ libi sunt
a demonib & passionibus: uerũ & alioꝵ demones & passiones fugare
posst᷑. Ex his gͦ om̃ib colligit᷑. qd̾ origo totiꝰ mali ab ignorantia des¬
cendat: & ip̃sa sit maloꝵ om̃iũ mat᷑. Quȩ incuria quiciẽ & igna¬
uia gignit᷑ negligentia uͦ alit᷑ & auget᷑. atq in sensib hominũ ra¬
riis sedib moleste & indignant᷑ auellit᷑. Et id̾o paulatp laborandñ
nob̾ ẽ. ut indignantis ignorantiȩ p̾sũptiones. scientie ratrop̃e re¬
secemꝰ. in his p̃cipue qͥ inaliqͥb minꝰ rectis opinionib p̾tiente qs

Expanded text:
es a peccato. Non peccantes vero non solum liberi sunt a daemonibus et passionibus, verum et aliorum daemones et passiones fugare possunt. Ex his ergo omnibus colligitur quod origo totius mali ab ignorantia descendat, et ipsa sit omnium malorum mater, quae incuria quaedam et ignavia gignitur. Negligentia vero alitur et augetur atque in sensibus hominum rariis sedibus moleste et indignanter avellitur. Et ideo paululum laborandum nobis est, ut indignantes ignorantiae praesumptiones scientiae ratione resecemus in his praecipue qui in aliquibus minus rectis opinionibus praeventi s
Abbreviated transcription (Latin):
adstantib uobis demones cũ passionib quas hõibus inuex̾ant. tͣnsiert̃
& fugati st. Qͥa gͦ alii quidẽ hoĩes patiunt᷑. alii aut̃ patientes sanant.⁊
causa sine dubio uł patiendi uł sanandi noscenda ẽ: quȩ ñ alia esse quã
patientib quidẽ infidelitatis. curantib uͦ fid̃i demonstrat᷑. Infidelitas
enĩ dũnꝰ credic fut᷑um d̃i iudiciũ: peccandi licentiã p̾bet. Peccatũ¬

Expanded text:
onibus quas hominibus invexerant transierunt, et fugati sunt. Quia ergo alii quidem homines patiuntur, alii patientes sanant, causa sine dubio vel patiendi vel curandi noscenda est. Quae non alia esse quam patientibus quidem infidelitatis, curantibus vero fidei demonstratur; infidelitas enim, dum non credit futurum Domini judicium, peccandi licentiam prae
Abbreviated transcription (Latin):
nabilis: et consequens ẽ. ut ratio irrationabilib dnet᷑. Hic gͦ ab ini¬
tio cũ adhuc iustꝰ esset: cunctis uitiis & om̃i fragilitati suꝑior erat.
mul & fragilitati efficit᷑ obnoxiꝰ. Quod idcirco scͥptũẽ: ut sciant hoĩes
quia sic̃ ex impietate passibiles factist̾. ita ꝑpietatẽ possunt ẽẽ impas¬
sibiles. Et ñ solũ impassibiles: uerũ & pura indm fide alioꝵ passiones

Expanded text:
nalis est, et consequens est, ut ratio irrationabilibus dominetur. Hic enim ab initio cum adhuc justus esset cunctis vitiis, et omni fragilitate superior erat, mul et fragilitati efficitur debitor obnoxius. Quod idcirco scriptum est ut sciant homines quia sicut ex impietate passibiles facti sunt, ita per pietatem possunt esse impassibiles, et non solum impassibiles, verum et parva in Deum fide aliorum passiones
Abbreviated transcription (Latin):
Npͥncipio cũ fecis d̃s cȩlũ ⁊ t̾rã. tãꝙͣ domũ unã. ipsa quȩ ex corporibus¬
mundi reddita ẽ umbra his quȩ intͥnsecꝰ clausa fuerant. tenebras ex se de¬
dit. S cũ uoluntas di in tͦduxiss lucẽ. tenebrȩ illȩ quȩ ex umbra corporũ
facte fuerant. ꝯtinuo deuoratȩ st̾. E deinde lux in diẽ. tenebre deputant᷑
innoctẽ. Iã uͦ aqua quȩ erat intͣ mundũ. in medio pͥmi illiꝰ cȩli t̾rȩq spa¬
cio. qͣsi gelu concreta ⁊ cristallo solidata distendit᷑. ⁊hu iusmodi firmam̃to
uelut int̾cludunt᷑ media cȩli ac t̾re spacia. Idq firmam̃tũ. cȩlũ ꝯditor ap.¬
pellauit. antiquioris illiꝰ uocabulo nũcupatũ. & ita tociꝰ mnundi machi¬
nã. cũ una domꝰ eẽt. induas diuisit regiones. Diuisionis au hec fuit cau¬
sa: ut suꝑna regio angłis habitaculũ. inferior uͦ preb̾et ħoib. Pꝰ hȩc qͦd re¬

Expanded text:
principio cum fecisset Deus coelum et terram, tanquam domum unam, ipsaque ex corporibusmundi reddita est umbra his quae intrinsecus clausa erant, tenebras ex se dedit. Sed cum voluntas Dei introduxisset lucem, tenebrae illae quae ex umbra corporum factae fuerant continuo devoratae sunt; tum deinde lux in diem, tenebrae deputantur in noctem. Jam vero aqua quae erat intra mundum in medio primi illius coeli terraeque spatio, quasi gelu concreta, et cristallo solidata, distenditur, et hujusmodi firmamento velut intercluduntur media coeli ac terrae spatia, idque firmamentum coelum conditor appellavit, antiquioris illius vocabulo nuncupatum, et ita totius mundi machinam, cum una domus esset, in duas divisit regiones. Divisionis autem haec fuit causa, ut superna regio angelis habitaculum; inferior vero praeberet hominibus . » Haec nostr
Abbreviated transcription (Latin):
guenti factũ ẽ. pͥnceps ipłi fuit. ⁊ tãquã rex pͥmitias & tͥbutũ ꝑ capita acce¬
pit appło. & iudicandi plebẽ sorte suscepta de mundis inmundiꝰq iudi¬
cabat. S & siqͥs altꝰ ex ipso unguento ꝑunctꝰ ẽ. tãquã uͥtute exinde ꝯcep
de uirgulto uite ꝓlatũ ẽ. cũ hoc qͦd ab hoibus factũẽ tã eximias int̾ hoĩes
conferat dignitates. Quid enĩ in p̾senti scło ꝓpħ̃a głosius. pontifice ela¬

Expanded text:
unctus, princeps populi fuit, et tanquam rex primitias et tributum per capita accepit a populo, et judicandi populos sorte suscepta de mundis immundisque judicabat. Sed si alius ex ipso unguento perunctus est, virtute inde concepta, de virgulto vitae prolatum est, cum hoc quod ab hominibus factum est tam eximias inter homines conferat dignitates. Quid enim in praesenti saeculo propheta gloriosius, pontifice cla
Abbreviated transcription (Latin):
sidat baptrzet᷑: ut exutus pͥorib malis. de reliq ꝓ bonis actio heres
honoꝵ cȩlestiũ ex gestis ꝓpriis fiat. Accedat gͦ qui uult ad ⁊acheu &
ipsi det nom̃ suũ. atq ab eo mysteria audiat regni celoꝵ. ieumiis fre¬
quentib oꝑam impendat. ac semetipsũ in om̃ib ꝓbec. ut tribushis
mensib consũmatis. in die festo possit baptizari. Baptizabit᷑ autẽ
unusqͥsq ur̃m in aquis ꝑhennib nomine trinȩ beatitudinis inuo¬
cato suꝑ se. ꝑunctꝰ pͥmo oleo ꝑ orationẽ sc̃ĩficato. ut ita demũ pꝰ hec

Expanded text:
siderat baptizari, exutus prioribus malis de reliquo pro bonis actibus haeres bonorum coelestium ex gestis propriis fiat. Accedat ad sacerdotem suum, et ipsi det nomen suum, atque ab eo audiat mysteria regni coelorum. Jejuniis frequentibus operam impendat, ac semetipsum in omnibus probet, ut tres menses jam consummando, in die festo possit baptizari. Baptizetur unusquisque in aquis perennibus, nomine trinae beatitudinis invocato su
Abbreviated transcription (Latin):
pudiatites arquonẽ quas pacis inimici ⁊ d̃ Itag̃ e nos magist᷑ inste¬
tiora serdantes. pacẽ pͥmo pponimꝰ auditorib ut absq iilla ptu rrba¬
tione possit uia salutis aguosci. A dfiqͥo pacis ũda nõ suscip ned
acqͥescit ueritati. scimꝰ adu̾sis eũ pugnã uerbi mou̾e. ⁊ arguere acriꝰ
confutando ignorantiã. ⁊ redarguendo ƿeccatũ. Necessario gͥ pacẽ ꝓ¬
ponimꝰ: ut siqͥs ẽ filtꝰ pacis pax nr̃a ueniat suꝑ eũ. Abeo aũ qͥ se alie

Expanded text:
magistri instituta sectantes pacem proponamus auditoribus, ut absque ulla perturbatione possit via salutis agnosci. Quod si quis pacis verba non suscipit, nequae acquiescit veritati, scimus adversus eum pugnam verbi movere, et arguere acrius confutando ignorantiam, et redarguendo peccata. Necessario igitur pacem proponimus, ut si quis est filius pacis, pax nostra ven
Abbreviated transcription (Latin):
uual qͣ puenire cupimꝰ ciuitatẽ. omĩia iã de qͥb querit᷑ ocłis uidepimꝰ
seddet. que soli uide posst̃ hi qͥ mundo st̃ corde. Nõ au̾t uob̾ difficił ui¬
deat᷑ hurꝰ itiñis labor: qͥa infine etꝰ requies erit. Nã & ipse uerus ꝓpħa
abiiitio mundi ꝑ scłm currens festinat ad requiẽ. Adest enĩ nõbis
om̃ib dieb & si quando necesse ẽ apparet & corrigit nos. ut optem¬

Expanded text:
enire cupimus civitatem, omnia jam de quibus quaeritur oculis videbimus possunt hi qui mundo sunt corde. Non ergo nobis difficilis videatur hujus itineris labor, quia in fine ejus requies erit. Nam et ipse verus Propheta ab initio mundi per saeculum currens, festinat ad requiem. Adest enim nobis omnibus diebus, et si quando necesse est apparet, et corrigit nos, ut obtem
Abbreviated transcription (Latin):
ciis emendet. Qđ si ingesserit se: ⁊ ꝓuocau̾it nos dic̃e quȩ eũ minꝰ recte a¬
gencẽ ñ oport& audire: prudent̃ eũ debemꝰ eludẽ. Nã nichil oĩo res¬
ponde. auditoꝵ causa utile ñ uidet᷑. ne forte estiment nos responsioniᷤ
penurra declinare certam. ⁊ fides eoꝵ ledat᷑. ñ intelligentiũ ꝓpositũ¬

Expanded text:
tiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit, nos dicere, quae eum minus recte atiis emendet. Quod si ingesserit se, et provocaverit, nos dicere, quae eum minus recte agentem non oportet audire, prudenter eum debemus eludere. Nam nihil omnino respondere auditorum causa utile non videtur, ne forte existiment, nos responsionis penuria declinare certamen, et fides eorum laedatur non intelligentium propositu
Abbreviated transcription (Latin):
datis habemꝰ. ut uenientes ad ciuitatẽ discamꝰ priꝰ quis mea dignꝰ sit ut
apd̃ eũ cibũ sumamꝰ. quantomag̃ ꝯuenit nosc̾e qͥs qualisue sit is cui
immortalitatis u̾ba credenla sͣcꝰ. Sollicitiȩnĩ ⁊ ualde solliciti ẽẽ debe¬
mꝰ. ne margaritas nr̃as mitamꝰ añ porcos. S & alias obcausas utile ẽ.
uiri huiꝰ me habe noticiã. Si eni̾sciãqr & inhis de qͥb ñ potest q̃ubita¬
ri qđ bona sint. emendatꝰ ẽ ⁊ inculpabił. hoc est si sobriꝰ.si misericors.
si iustꝰ si mitis & humanꝰest. quȩ utiq bona ẽẽ nullus ambigit: tẽ
ꝯsequens uidebit᷑. ut ei qͥ optinet bona uirtutũ. etiã qͦd de est fidei&
scientiȩ ꝯferat᷑. ⁊ in qͥb maculari uidet᷑ eiꝰ uita. quȩ ẽ in reliquis ꝓba
tus: ñ me oportet ei aliqͥd de secretiorib et remotis diuinȩ scientie
ꝓloqui. s magis ꝓtestari et ꝯuenire eũ ut peccare desmat. Iactꝰ suos aui¬

Expanded text:
tatem discamus quis in ea dignus sit, ut apud eum cibum sumamus, ut quanto magis convenit noscere quis qualis priusve sitis cui immortalitatis verba credenda sunt. Solliciti enim et valde solliciti esse debemus, ne « margaritas nostras mittamus ante porcos . » Sed et alias ob causas utile est viri hujus habere notitiam. Si enim sciam quia in his de quibus non potest dubitari quod bona sint, emendatus est et inculpabilis, hoc est si sobrius, si misericors, si justus, si mitis et humanus, quae utique bona esse nullus ambigit, tunc consequens  est in reliquis probmanet et inquinatus, non me oportet ei aliquid de secretioribus et remotis divinae sententiae proloqui, sed magis protestari, et convenire eum, ut peccare desinat et actus suos a vi
Abbreviated transcription (Latin):
tos iudices. u̾bigra. p̾fectos consules. tͥbunos. & cet̾as potestates: fimi¬
li arbitram᷑ modo aiunt. cũ unꝰ sit maior om̃iũ as & istos adsimilitu¬
dinẽ earũ quas diximꝰ potestatũ ordinatos ẽẽ os in hoc mundo. silqͥ
dẽ maiori sũbiectos: nostñ et quȩ in hoc mundost̾ dispensantes. Au
ne confutemini Dicitis qͥa locũ cȩsaris teneat ds: iudicũ uͦ eiꝰ & po¬

Expanded text:
tos, tu dicis verbi gratia praefectos, consules, tribunos, et caeteras potestates. Similia arbitramur, modo cum unus sit major omnium Deustum ordinatos esse in hoc mundo deos; illi quidem majori subjectos; nos tamen, et quia in hoc mundo sunt, dispensantes. Audnibus confitemini. Dicitis siquidem: Cum Caesaris teneat Deus  sic
Abbreviated transcription (Latin):
perandꝰ est. qui in Republice dist̾uns
sue plur y cõi salutit ꝯsulit. Nami ⁊̃
fiacta. multi incolimes enaserunt. Ex
Quod michi uñ uidetur decuis intlõpiqe
qui se denoiisse dĩ. Et pro legiodos
in hostes se misesse medicos. unde¬
amisit uitru. at nõ ꝑdidit. Re emĩ
uilissima Incerta et parua maxima

Expanded text:
uperandus, qui in re publica discrimine suae plus quam communi saluti consulit. Navi enim fracta multi incolumes evaserunt; ex Quod mihi bene videtur Decius intellexisse, qui se devovisse dicitur et pro legionibus in hostis immisse medios. Amisit vitam, at non perdidit. Re enim vilissima ‹certam› et p
Abbreviated transcription (Latin):
dicam Id qd intellexi indices homies scitote
dẽ quosd: quos trintũ odiũ ur̃i᷑ ordim̃s
seneat: ut hoc palam dictitant : Ie istũ
que sciat᷑ hs ec̃ honuicm imꝑbissinmꝰ hoc
uno nonnẽ absolui uelle Ut ab senatu Indi

Expanded text:
dicam id quod intellexi, iudices. homines scitote esse quosdam quos tantum odium nostri ordinis teneat ut hoc palam iam dictitent, se istum, quem sciant esse hominem improbissimum, hoc uno nomine absolvi velle ut ab
Abbreviated transcription (Latin):
pretor legibus nũꝙ paruisset. Illis legibz
que ĩ poculis ponebantur: diligenter oblemꝑa¬
in suis castris. uiriute putaier oportere nõ
plla autoniana dicẽdi rõ/ alz auctoritris
ꝑ feratur. ne excitetur uerres: ne deunder᷑
apectore: ne cicatrices pple Romaꝰ appiciat
exmulieꝵ morsu uestigia libidins / at ne qͥcie
diĩ friciãt. Ut Rei nilitaris ut uelli Racõne
facere auderis

Expanded text:
 legibus numquam paruisset, illis legibus quae in poculis ponebantur diligenter obtemin suis castris virtute putaret oportere non illa Antoniana dicendi ratio atque auctoritas proferatur, ne excitetur Verres, ne denudetur a pectore, ne cicatrices populus Romanus aspiciat, ex mulierum morsu vestigia libidinis atque nequitiae. di faciant ut rei militaris, ut belli mentionem facere audeas
Abbreviated transcription (Latin):
testis dice̾ q̃ srat. aut anduerit. Questorie
est unũ quẽ qr horũ in officio suo ꝯtuit̾. quare
questor luci crassi. si teste̾ pret̃ꝙ qd̾ stuat aui
audiuerit. arginũtami et quectura ꝓsiqni
pacieris. Ine accusatoris cum Iune Restiõnii
cõmiscebis. Testie impbi cupidi ᷝ ͦ ꝯfirmnabit᷑

Expanded text:
 sciat aut audierit; quaesitoris est unum quemque horum in officio suo continere. Quare, L. Cassi, si testem, praeterquam quod sciat aut audierit, argumentari et coniectura prosequi patieris, ius accusatoris cum iure testimonii commiscebis, testis inprobi cupiditatem confirmabis,
Abbreviated transcription (Latin):
est etꝭ in uerrẽ. Nam ut hortenseꝰ ꝯsul de¬
siguati. Domiũ ⁊ducebat᷑ e campo cũm maxiã
freriuencia ac multitirdine: fit obuiã casu ei
multitudim Cayꝰ curio quem ego homiẽin
honoris pociꝰ. ꝙͣ ꝯtuuelie cã nemĩatuu uole
et cm̃ ea dicam. que Ille si ꝯmiemorare
uoliuusset: nẽ tainto in quẽtũ tam aꝑte
palam q audiiper. que tñ ame pedẽte̾ trm
ante q dicent᷑. ut et amicicie nẽe / et dignitatꝭ
illius/ hĩta rõ eẽ intldgat᷑¬

Expanded text:
ervenimus. nam ut Hortensius consul designatus domum reducebatur e campo cum maxima frequentia ac multitudine, fit obviam casu ei multitudini C. Curio, quem ego hominem honoris potius quam contumeliae causa nominatum volo; etenim ea dicam quae ille, si commemorari noluisset, non tanto in conventu tam aperte palamque dixisset; quae tamen a me pedetemptim cauteque dicentur, ut et amicitiae nostrae et dignitatis illius habita ratio esse intellegat
Abbreviated transcription (Latin):
captrirũ ꝙ signũ asocus pecuie magne
sustulit. Est peculatꝰ dpublicũ ꝓplõ
romani signũ de preda Sostuõ captũ
positũ imixatorie nr̃ĩ noie/ nõ dubitri ͭ
religioe̾s marias uiolait. Est crudeliͭ¬

Expanded text:
captarum, quod signum ab sociis pecuniae magnae sustulit; est peculatus, quod publicum populi Romani signum de praeda hostium captum, positum imperatoris nostri nomine, non dubitavit religiones maximas violavit; est crudelit
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ spurio cariulio graniter clandicrdti. ex unl¬
nere ob rẽ accepto. et ob eam causam Rece᷑.¬
dãti in publicũ prodire: mater git: quin ꝓdis
mi spuri. ut quocienscũ gradum facius.
tociens tibi tuaꝵ uertutum faciuꝰ ueniat in
metem

Expanded text:
d Sp. Carvilio graviter claudicanti ex vulnere ob rem publicam accepto et ob eam causam verecundanti in publicum prodire mater dixit "quin prodis, mi Spuri? quotienscumque gradum facies, totiens tibi tuarum virtutum veniat in mentem
Abbreviated transcription (Latin):
ueriẽ: Non est in hoc honnie cuuẜ pertãdi locꝰ
uidices. non is est Reus nõ Id lempꝰ non
Pd ꝯsiliũ Cinetuo neqid arroganciꝰ apiũ
tler uiros uideatur dicc̃ꝰ ne actor quid
meptus. aut occulte surripi: aut impugne
eripi possit. De iudicibi memidã. Hc¬

Expanded text:
non est in hoc homine cuiquam peccandi locus, iudices; non is est reus, non id tempus, non id consilium, metuo ne quid adrogantius apud talis viros videar dicere, ne actor quidem am convictus aut occulte subripi aut impune eripi possit. his ego iudicibus
Abbreviated transcription (Latin):
prelio mortem parens appelebãt. Domi
filius imꝑcias comparabat. hec ona
graues caus adiĩscrabant᷑. illi fortua
dedit felicitatẽ. huic Industua uirtute
comparart¬

Expanded text:
proelio mortem parens obpetebat, domi filius nuptias conparabat: haec omnia gravis casus administrabant.» Item: «Alii fortuna dedit felicitatem, huic industria virtutem conpara
Abbreviated transcription (Latin):
clodĩ Infinita sũt scelera que ab
i ͦ in prĩam sunt edita: quã uiolauit
queq in singulos emies. quos necauit
ocios/ quos dioipunt imperatorest
quos pdidit ercercitꝰ quos tentauit

Expanded text:
 infinita sunt scelera quae ab illo in patriam sunt edita. quid? quae in singulos civis quos necavit, socios quos diripuit, imperatores quos prodidit, exercitus quos temptavit
Abbreviated transcription (Latin):
T diligens et iocũda. ut tñ mulieres
esse dicũt᷑. nõnulle mornate. quas
id ip̃m deceat: sic hec sũmissa or̃o
etꝭ incompta delectat i fit eñ quiddã
in ueroq quo sit ue̾mustius. sed non

Expanded text:
est diligens. Nam ut mulieres esse dicuntur non nullae inornatae, quasi id ipsum deceat, sic haec subtilis oratio etiam incompta delectat; fit enim quiddam in utroque, quo sit venustius, sed non
Abbreviated transcription (Latin):
Inuencio est excogita ͦ reꝵ ueraꝵ aut
Uerisimiliũ que causã ꝓbabilẽ Rddant.
distribuco.
memoria est fioma aimi Reꝵ et uoborũ
Prouũciacio est ex Reĩ et uerborum

Expanded text:
Inventio est excogitatio rerum verarum aut veri similium, quae causam probabilem reddant. distributio.Memoria est firma animi rerum ac verborum Pronuntiatio est ex rerum et verborum
Abbreviated transcription (Latin):
excercitacõe
Aas est precepcio: que dat certã uĩã
Raconem q dicendi.
Imitacis est. qua impellim᷑ cum diligenti
similes in dicendo ualeamus ec̃.
Excercitacio est assidiuis usꝰ ꝯsuetudo ⁊ dicẽdi

Expanded text:
exercitatione. Ars est praeceptio, quae dat certam viam rationemque dicendi. Imitatio est, qua inpellimur cum diligenti similes in dicendo valeamus esse. Exercitatio est adsid
Abbreviated transcription (Latin):
pũs actulit : uerũecꝭ egestate. agusut
Si qui uint ip̃m ingulare sedme cupierũt.
Causam dicit is : qui eteꝭ ad hot i dinõ
cnun presidio ueint. n dic ibidem añ
oculos nrõs trucidetur. Demq aitusant
hi quos populus postit. Causã dicit
is qui unua relictii ex illorũ nefaria
cede restat.

Expanded text:
patris attulit verum etiam egestatem; accusant ei qui hunc ipsum iugulare summe cupierunt, causam dicit is qui etiam ad hoc ipsum iudicium cum praesidio venit ne hic ibidem ante oculos vestros trucidetur; denique accusant ei quos populus poscit, causam dicit is qui unus relictus ex illorum nefaria caede restat.
Abbreviated transcription (Latin):
ausa suscpiñt: tum uoo illa q̃ multo ẜ mapia
siur palefiaia a quo cer io emuolimic̾ to inducti
sustipt᷑ conant᷑/ Ei multos induxir in pcrm peri¬
me spes: si complures scele̾ se cõtaminauerũt
nixii ce cupiditate. A multi leue ꝯpendiũ
fr̾ande maxima ꝯ tammauerunt. Cui mirum
uidehitim istum amaleficio pp acerrimã fozii¬
diuẽ nõ lemꝑasseĩ utrum fortissimũ integ̾rimũ

Expanded text:
ausa suscipiunt, tum vero illa, quae multo maxima sunt maleficia, aliquo certo emolumento inducti suscipere conantur. Si multos induxit in peccatum pecuniae spes, si conplures scelere se contaminarunt imperii cupiditate, si multi leve conpendium fraude maxima commutarunt, cui mirum videbitur, istum a maleficio propter acerrimam formidinem non temperasse? Virum fortissimum, integerrimum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut silue folus ꝓ nos mutat᷑ in annos
prima cadut. ita uerboꝵ uetus interir
etas Et muenũ utu florẽt modo nata.
uigent q. multa renascent᷑. q̃ Iam¬
retideit ⁊ cadentq que mit sunt in
honore uocabula. si uoler usus. que
pents arbituũ ẽ. Et ius ir norma loquẽdai

Expanded text:
 siluis pronos mutantur in annos, / prima cadunt, ita et uerborum uetus interit aetas, / et iuuenum ritu florent modo nata uigentqcecidere cadentque quae nunc sunt in honore uocabula, sic uolet usus, quem penes arbitrium est et ius et norma loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
in uirrẽ. at ne subito a me opp̃mã
hec sum Rogaturꝰ. Naue̾ pretoriam
deant ne fateant᷑. prebuõt ne
pretore cahyo uerre ⁊ Nega uunt
Edificarint ne nane oueraria maxiãz
puolice: quã nr̃i dederũt. negie¬
negare nõ potuerunt. frinõtũ dib
Sid sumpsit ne cayus uerres. qd

Expanded text:
ondere. ac ne subito a me opprimantur, haec sum rogaturus: navem populo Romano debeantne? fatebuntur. praebuerintne praetore C. Verre? negabunt. aedificarintne navem onerariam maximam publice, quam Verri dederunt? negare non poterunt. frumentum ab iis sum
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦ in uenre. mellicensis dyodorus est.
qui apud uos ante testimonuẽ dixit.
ie lilibei multos iam ãnos habitat. homo
et domi nobilis et apud cos quo e
ꝯtulit: pp̃ uirtutem splendidꝰ. et grõsi¬

Expanded text:
is. Melitensis Diodorus est, qui apud vos antea testimonium dixit. is Lilybaei multos iam annos habitat, homo et domi nobilis et apud eos quo se contulit propter virtutem splendidus et gr
Abbreviated transcription (Latin):
est Igitur hec iudices nõ st̾pta sed
nata lex. quã noe nõ didiciꝰ accepiꝰ
cegmꝰ ueruece ex natura ipa arripiu
hausimꝰ. expressiꝰ. O quam non
docti/. sed facti nõ instituti ses

Expanded text:
est igitur haec, iudices, non scripta, sed nata lex, quam non didicimus, accepimus, legimus, verum ex natura ipsa adripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti sed facti, non instituti sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut quisqm sit ox se po¬
situs. ⁊ de p̃senti uita
desperet. si trm̃ eo tp̃r
asserit᷑. indutꝰ fuit h̾i¬
chalem. Idem pisã¬

Expanded text:
t quisquam sit extra se positus, et de praesenti vita desperet, si tamen eo tempore asseritur, indutus fuit habichalem. IDEM PISA
Abbreviated transcription (Latin):
dus cũ sꝓ tanto temꝑe
ex cauonicã mansłt
ñ in excusatõem eius
s in maioris tłag̾ssõis
augm̃tũ m̾itoualeat
allegari. Idem pͥori ⁊¬

Expanded text:
dus, cum quod tanto tempore extra canonicam mansit, non in excusationem ejus, sed in majoris transgressionis augmentum merito valeat allegari. IDEM EPI
Abbreviated transcription (Latin):
sunt debira corrigendi
cum ĩ sb̾sidiũ fragilita¬
tis humane sꝑaciũ ꝓ¬
bõnis sit regłariter
iustitutum. Id̾ acoñ¬

Expanded text:
sunt debita corrigendi, cum in subsidium fragilitatis humanae spatium probationis sit regulariter institutum. Cum a
Abbreviated transcription (Latin):
sentis ꝓbõnes recipe
⁊ qũtum de ire pͦse¬
tis in cãe cognitõe ac
decisione ꝓcede mimme
cardaretis Nos aũt uo¬
lentes ut clansula illa
ptõe p̾cedat.ͦ.q. ip̃am¬

Expanded text:
obationes recipere et quantum de jure possetis in causae cognitione ac decisione procedere minime tardaretis, nos volentes ut clausula illa, ptione
Abbreviated transcription (French):
ni rogata seu alus irirgã¬
tib oꝑem fortetulisti
aut h ĩꝑicia tua seu ne¬
gligentia euen̾int. uire
sr̃ hus sat̃ fate̾ te oport
net ignõ te excusat si

Expanded text:
irrogata seu aliis irrogantibus opem forte tulisti, aut hec imperitia tua sive negligentia evenerint, iure super his satisfacere te oportet, nec ignorantia te excuset, si
Abbreviated transcription (Latin):
uarios ut eos ĩ eccũs can¬
ture ꝑmittant exig̾e ñ
formidant. ⁊ alia agũt
cĩ canonũ obiuant in¬
stitutis ⁊ de radice cu¬
piditatis ⁊ quaricie ꝓ¬

Expanded text:
arios ut in ecclesiis eos cantare permittant exigere non formidant et alia agunt que canonum obviant institutis et de radice cupiditatis et avaritie
Abbreviated transcription (Latin):
.ip. obidint̾positã coẽm
intelligentes ⁊̃ teama¬
iori parte tamdig̾tate
electum fuisse canonice
ĩ p̃positum elcõem tnam

Expanded text:
 ob id interpositam communem intelligentes etiam te a majori parte tam dignitatelectum fuisse canonice in praepositum, de comm
Abbreviated transcription (Latin):
s qͥcum ad religionem
ꝯu̾ti uoluit unã de ⁊ppro¬
batis assinuat. ¶Siłi qͥ
uoluit religiosam domũ
de nouo fundare regłam
⁊ ĩstitõem accipiat de ꝓpp¬

Expanded text:
que ad religionem converti voluerit, unam de approbatis assumat. Similiter qui voluerit religiosam domum de novo fundare, regulam et institutionem accipiat de app
Abbreviated transcription (Latin):
ualoris effecta ꝙ gͣue
renocare. ac nccĩtati
ppłi sriffac̾e̾ ab oĩ ob
tulasti sĩpłi a nob̃ ab¬
aut tram aut legitĩã
eẽ credebas. Il fłam sͨa

Expanded text:
valoris effecta, quod grevocare ac necessitati populi satisfacere, ab obtulasti suppliciter a nobis abaut falsam aut legitimam esse credebas. Si falsa
Abbreviated transcription (Latin):
ut affirmnatõ uł negõ
sic̃ ꝓcodit ex ore it ꝓꝑ¬
cedat ex corde. qr tñ ho¬
miñ crestente malicia
simplici affirmatõi uł
malo qͥd̾ ñ tã cłpe qͣm

Expanded text:
ut affirmatio vel negatio, sicut procedit ex ore, ita procedat ex corde; quia tamen, hominum excrescente malitia, simplici affirmationi, vmalo quidem non tam culpae, quam