comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
es: et p̃ualebis. Similiter et de cet̾is capitalib peccatis atq cri¬
minib credere nos oportet. qͥa nemo illa nisi diabolo instigan
sentiamꝰ obniorios. nũqͥd desperandũ ẽ: Absit hoc a popło xp̃i¬
ano. Non qͥdẽ est desperandũ. s nec in ipsis peccatis inimica se¬
curitate ꝑseuerandũ. Qͥ enĩ dix̃. cũ cõuersus ingemueris saliuis
eris: ipse dix̃. nolite tardare cõuerti ad dñm. nec differatis
de die in diẽ. Optime enĩ malagina uł fibula calidis adhuc
uulrerib adhibetur. et cito uulnis sanat᷑. qd̾ dui putrescere
ñ ꝑmittit᷑. Et ideo ubi aliqͥs ex nob eiuuslibet peccati uulnus
acceꝑit. ante quã longa cõsuetudine putrescat et scateat. om̃i
celeritate ad penitentiȩ medicam̃ta cõfugiat. Peccatũ si dui do¬
minari ꝑmittit᷑: om̃ib scĩs et dm̃ tim̃tib putorẽ tet̾rimũ exa¬

Expanded text:
es et praevalebis . Similiter et de caeteris capitalibus peccatis atque cries et praevalebis . Similiter et de caeteris capitalibus peccatis atque criminibus credere nos oportet; quia nemo illa nisi diabolo instigantsentiamus obnoxios, numquid desperandum est? Absit hoc a populo christiano. Non quidem desperandum est, sed nec in ipsis peccatis inimica securitate perseverandum. Qui enim dixit, Cum conversus ingemueris, salvus eris ; ipse dixit, Nolite tardare code die in diem . Optime enim malagma vel fibula calidis adhuc vulneribus adhibetur; et cito vulnus sanatur, quod diu putrescere non sinitur. Et ideo ubi aliquis ex nobis cujuslibet peccati vulnus acceperit, antequam longa consuetudine putrescat et feteat, omni celeritate ad poenitentiae medicamenta confugiat. Peccatum si diu dominari permittitur, omnibus sanctis et Deum timentibus putorem teterrimum exha
Abbreviated transcription (Latin):
plenus ẽ. Audi scripturã dicentẽ. Immundus ẽ ante dm̃:
oĩs qͥ exaltat cor suũ. Et iterũ. Apostatare a deo. facit om̃is
suꝑbia. Qͥ d est apostatare. nisi a deo discedere: Et utiq qͥ
a deo disiungit᷑: di abolo sociatur. Qd autẽ qui inuidus est si¬
ne demone ẽẽ ñ possit: scriptura dicit. Inuidia diaboli. mors
intrauit in orbẽ terrarũ. Imitant᷑ autẽ illũ: qͥ sunt ex parte
ipsius. Nã qd̾ et ille qͥ fornicatur a diabolo possidet᷑: canonica
nichilominus scriptura testat᷑. Sic enĩ dicit ꝓpħa. Sp̃u fornca¬
tionis decepti estis. Qđ uero et om̃is mendax sine maligno
sp̃u ẽẽ ñ possit: scriptura testis est. Perdes inquit om̃s qͥ loquun¬
tur mendaciũ. Et iterũ. Os qͦd mentitur: occidit animã. Et in
libro regnoꝵ legimꝰ sp̃m malignũ dixisse dño: ego inqͥt deci¬
pio achab. Dñs uero. In qͦ decipies: Et ille respondit. E gredi-¬
ar. et ero sp̃s mendax in ore ꝓpħarũ eiꝰ. Dix̃ autẽ dñs. Decipi¬

Expanded text:
Immundus est ante Deum omnis qui exaltat cor suum; et iterum. Initium, apostatare a Deo omnis superbia . Quid est, apostatare, nisi a Deo discedere? Et utique qui a Deo disjungitur, diabolo sociatur. Quod autem qui invidus est, sine daemone esse non possit; Scriptura dicit, Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum; imitantur autem illum qui sunt ex parte ipsius . Nam quod et ille qui fornicatur, a diabolo possidetur, canonica nihilominus Scriptura testatur; sic enim dicit propheta: Spiritu fornicationis decepti estis . Quod vero et omnis mendax sine maligno spiritu esse non possit, Scriptura testis est: Perdes, inquit, omnes qui loquuntur mendacium ; et iterum, Os quod mentitur occidit animam . Et in libro Regum legimi dixit Dominus, In quo decipies? Et ille respondit: Egrediar, et ero spiritus mendax in ore prophetarum ejus. Dixit autem Dominus, Decipi
Abbreviated transcription (Latin):
ge esurienti panẽ tuũ. Non dix̃ ut integrũ daret. cũ forte pau¬
ꝑ ille aliũ ñ hab̾et. s frange inquit. Hoc ẽ dicere. Etiã si tanta¬
t̾ paupertas est. ut ñ habeas nisi unũ panẽ. ex ipso tam̃ fran¬
ge et pauperi tribue. et egenũ in qͥt ac sine testo induc in do¬
mũ tuã. Si aliqͥs ita pauꝑ est. ut ñ habeat unde tribuat ci¬
bũ: uł in uno angulo domus suȩ ꝑegrino p̃paret latulũ.
quando dignamur exciꝑe ꝑegrinũ : Ignoratis immo
ñ creditis. qd̾ in om̃ib ꝑegrinis xp̃s excipiatur: Sic̃
ipse dix̃. hospes fui: et suscepistis me. Et quãdui fecistiꝰ
uni ex minimis istis: mͥ fecistis. Laboriosũ et fastidiosũ
nob̾ ille uicẽ reddat in cęlo. et ñ nos recipiat in beatitudi¬
nẽ fiã. Contẽpnimꝰ illũ in mundo: timeo ne nos ille ite¬
rũ contẽpnat in celo. scm illud qd̃ ipse dix̃. E suriur:

Expanded text:
ge esurienti panem tuum. non dixit, ut integrum daret, cum forte pauge esurienti panem tuum. non dixit, ut integrum daret, cum forte pauper ille alium non haberet, sed frange, inquit, hoc est dicere: etiamsi tibi tanta paupertas est, ut non habeas nisi unum panem, ex ipso tamen frange et pauperi tribue. et egenum, inquit, ac sine tecto induc in domum tuam. si aliquis ita pauper est, ut non habeat, unde tribuat bum, vel in uno angulo domus suae peregrino praeparet lectulum. quando dignamur excipere peregrinum; ignorantes, imo non credentes, quod in omnibus peregrinis Christus excipitur, sicut ipse dicit, Huni ex minimis istis, mihi fecistis . Laboriosum et fastidiosum nobis ille iterum vicem reddat, et nos non recipiat in beatitudinem suam. Contemnimus illum in mundo, timeo ne nos ille iterum contemnat in coelo, secundum illud quod ipse dixit: Esurivi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest ietunando curare. possit elemosinas dando redi
Si aliqͥs utrũq potest: duo sunt bona. Si uͦ ñ potest: melius
c̃ elemosinam dare. Si possibilitas non fuerit ieuinandi: ele
ñ sufficit. Ergo si aliqͥs ñ potest ieunare: elemosina sine ie¬
uinio bonũ ẽ. Si uͦ p̃ualet ieiuniũ cũ elemosina: duplex bo¬
nũ ẽ. Ieuiniũ sine elemosira nullũ bonũ ẽ. nisi forte si ita sit
aliqͥs pauꝑ. ut non habeat om̃ino qd̃ tribuat. Illi gͦ qui ñ
habuerit unde tribuat. sufficit uoluntas bona. scd̾m illud
qd̾ scriptũ est: gła in excelsis deo. et in t̾ra pax hõib bonȩ
dĩ dix̃: Ne forte possit aliqͥs pauꝑ de lignoꝵ penuria excu¬
sare. aut certe dicere se uasculũ ubi aquam calefaceret ñ ha
monet elemosinã fieri: ut ꝓpt̾ea nulliis pauꝑ st. qui se ualeat
excusare. Dic enĩ ait. hoc est ieuiniiũ qd̾ elegi. dicit dñs. F ran¬

Expanded text:
non potest jejunando curare, possit eleemosynas dando redimnon potest jejunando curare, possit eleemosynas dando redimSi aliquis utrumque potest, duo sunt bona: si vero non potest, melius est elimosynam dare. si possibilitas non fuerit ieiunandi, elimyna omnino non sufficit. ergo si aliquis non potest ieiunare, elimosyna absque ieiunio bonum est. si uero praeualet ieiunium cum elimosyna, duplex bonum est, ieiunium uero sine elimosyna nullum bonum est, nisi forte ita sit aliquis pauper, ut non habeat omnino, qhabuerit unde tribuat, sufficit voluntas bona, secundum illud quod scriptum est, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae dae dixit? ne forte se posset aliquis pauper de lignorum penuria excusare aut certe dixerit se uasculum, ubi aquam calefaceret, non habmonet elimosynam fieri, ut paene nullus pauper sit, qui se ualeat excusare. sic enim ait: hoc est ieiunium, quod elegi, dicit dominus: fran
Abbreviated transcription (Latin):
ogo uos fr̃s km̃i. ut in isto legitimo ac sacratissimo qͥ¬
diagesims tẽpore exceptis dñicis dieb nullus prande.¬
re presumat : ne forte ille quẽ ieuinare infirmitas ñ sinit.
qͥa aliis dieb ieuinare aut remediũ aut p̃miũ est: in qua¬
dragesima ñ ieiunare peccatũ ẽ. Alio tẽpore qui ieuinat
accipiet indulgentiã: in his dieb qͥ potest et ñ ieuinat. sen¬
tiet pęnã. Et ipse tam̃ qͥ ieiunare ñ p̃ualet. secretus sibi so¬
li. aut si ẽ aliꝰ infirmꝰ. cũ ipso sibi in domo p̃paret qd acci¬
si fecerit. non solũ ds̃ s etiã hõies possunt intelligere illũ¬
non p̃ualet. Et magis cũ gemitu et suspirio et animi dolore
manducet. ꝓeo qd̃ aliis ietunantib ille abstinere ñ potuit.
d ꝓdest unicuiq infirmo aliquẽ sanũ rogare ad prandiũ. ut
sibi augeat de alteriꝰ gula peccatũ: Pro eo tam̃ qd̾ ñ po¬
test ieuinare. ãplius debet erogare pauꝑib: ut peccata quȩ

Expanded text:
 charissimi, ut in isto legitimo ac sacratissimo Quadragesimae tempore, exceptis dominicis diebus, nullus prandere praesumat, nisi forte ille quem jejunare infirmitas non permittit: quia aliis diebus, jejunare, aut remedium, aut praemium est; in Quadragesima non jejunare peccatum est. Alio tempore qui jejunat, accipiet indulgentiam: in Quadragesima qui potest, et non jejunat, sentiet poenam. Et ipse tamen qui jejunare non praevalet, secretius sibi soli, aut si est alius infirmus, cum ipso sibi in domo sua praeparet quod accisi hoc fecerit, non solum Deus, sed etiam homines intelligere non praevalet: et magis cum gemitu et suspirio et animi dolore manducet, pro eo quod aliis jejunantibus, ille abstinere non potest. Quid opus est unicuique infirmo aliquem sanum rogare ad prandium, ut sibi etiam augeat de alterius gula peccatum? Pro eo tamen quod non potest jejunare, amplius debet erogare pauperibus: ut peccata quae
Abbreviated transcription (Latin):
lis delicias ñ dubitet p̃parare. De sus actib potest unusqͥsq
cognoscere. quale cõuiuiũ mereat᷑ in suo corde reciꝑe. Cer¬
tũ ẽ. qd̾ quale cõuiuiũ paraueris: tales cõuiuas habere me¬
reberis. M ulti enĩ demonẽ ui corpore alieno formidant:
in suo corde dissimulãt. O m̃is enĩ qͥ fuꝑbiã diligit diabo¬
lo plenus ẽ. Et si cũ suꝑbia etiã inuidiam habere uolue¬
eris: duob ddemonib subditꝰ eris. Et si cũ inuidia etiã
adulteriũ fecerit: a trib aemonib possidet᷑. Et si cũ bis
malis m̃daciũ amare uoluerit: ab in tegra quadriga demo¬
nũ fubiugatur et p̃mitur. Nã qͦt uitia habuerit homo
tot habet demones. Deniq in euuanglio ille aquo ĩmun¬
dus sp̃s exierat: cũ ꝑ gr̃am dei ab uno hydolatrie demone
meruit lib̾ari. ꝓ eo qd̾ in loco ititioꝵ. uirtutes noluit
intromitt̾e: reuersus ille inmundus sp̃s. addux̃ sec̃ septẽ alio

Expanded text:
lis delicias non dubitet praeparare. De suis actibus potest unusquisque lis delicias non dubitet praeparare. De suis actibus potest unusquisque cognoscere, qualem convivam mereatur in suo corde recipere. Certum est quod quale convivium paraveris, tales et convivas habere mereberis. Multi enim daemonem in corpore alieno formidant, in corde suo timere dissimulant. Omnis enim qui superbiam diligit, diabolo plenus est. Et si cum superbia etiam invidiam habere voluerit, duobus daemonibus subditus erit. Et si cum invidia etiam adulterium fecerit, a tribus daemonibus possidetur. Et si cum his malis mendacium amare voluerit, ab integra quadriga daemonum subjugatur et premitur. Nam quot vitia habuerit homo, tot habet daemones. Denique et in Evangelio ille a quo immundus spiritus exierat, cum per gratiam Dei ab uno idololatriae daemone meruit liberari, pro eo quod in loco vitiorum virtutes noluit intromittere, reversus ille immundus spiritus adduxit secum septem alios
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s km̃i. si uultis deo auxiliante possumꝰ uob̃ ostendere: ut pos¬
sitis in erguminũ ñ timere. Nũquã timebis demonẽ qͥ est
in carne aliena: si eũ ñ habueris in anima tua. Deniq sc̃i et
ꝑfecti uiri non solũ demoniacos ñ timent. s etiã a demonia¬
cis. ĩmo ab ipsis demonib cũ grandi tremore tim̃t᷑. S si in
alieno corpore demonẽ sic timemꝰ. quantũ time debemꝰ. ne per
Si iustitiã. si pacẽ. si castitatẽ. si misccłiã. et caritatẽ sectari uo¬
luerit: xp̃m in se sine dubio paicit et reficit. scđm illud qd̃¬
scriptũ est. Ecce sto ad ostiũ: et pulso. Si qͥs aꝑuerit mͥ intra¬
bo ad illũ: et cenabo cũ illo. Ecce ꝓlatũ uob̾ ẽ. qͦm aut qͥͣli
cibo anima sc̃a xp̃m pascit et reficit. E contrario autẽ qui
suꝑbiam. malitiã. inuidiã. luxuriã. et cet̾a his similia ama¬
re uoluerit: diabolũ se reficere. et desiderabiles illi talib ma¬

Expanded text:
auxiliante, possumus vobis ostendere, unde possitis energumenum non timere. Nunquam timebis daemonem qui est in carne aliena, si eum non habueris in anima tua. Denique sancti et perfecti viri non solum daemoniacos non timent, sed etiam a daemoniacis, imo ab ipsis daemonibus, cum grandi tremore timentur. Sed si in alieno corpore daemonem sic timemus, quantum timere debemus, ne per Si justitiam, si pacem, si castitatem, si misericordiam et charitatem sectari voluerit; et pulso; si quis aperuerit mihi, intrabo ad illum et caenabo cum illo . Ecce probatum vobis est quomodo aut quali cibo anima sancta Christum pascit et reficit. E contrario autem qui superbiam, malitiam, invidiam, luxuriam et caetera his similia amare voluerit; diabolum se reficere, et desiderabiles illi talibus ma
Abbreviated transcription (Latin):
ternũ. qͥ paratꝰ est diabolo et angelis eiꝰ : qͥa esuriui et non
dedistis michi manducare. Rogo uos fr̃s. nolite hoc oci¬
ose et negligenter audire: s totis uirib deo auxiliante
contendite. ut nec aliena rapiatis: et de ꝓpͥis xp̃i pauꝑib
abundantiꝰ erogetis: corde cõpuncto iugiter cogitantes. et
uob ipsis inuicem colloquentes. si in ignẽ mittitur qͥ ñ de¬
dit sua. ubi mittendus ẽ qͥ tulit aliena. Non enĩ ad nos
ꝓpter auariciã illa uox tremenda et terribilis dirigatur
iscedite a me maledicti in ignẽ ęt̾nũ: s magis ꝓpter elemosi-¬
nã illã defiderabilẽ uocẽ audit meream᷑. uenite benedicti
ꝑcipite regnũ qͦd uob̃ paratũ ẽ ab origine mundi: qͥa esu¬
ruu. et dedistis michi manducare. sitiui. et dedistis mͥ bibere.
Nec non et illa magis mittentis dñi uox ad nos feliciter diri¬
gatur. E uge serue bone et fidelis: intra in gaudiũ dñi

Expanded text:
ternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus; quia esurivi, et non ternum, qui praeparatus est diabolo et angelis ejus; quia esurivi, et non dedistis mihi manducare . Rogo vos, fratres, nolite hoc otiose et negligenter audire: sed totis viribus Deo auxiliante contendite, ut nec aliena rapiatis, et de propriis Christi pauperibus abundantius erogetis; corde compuncto jugiter cogitantes, et vobismetipsis invicem colloquentes, Si in ignem mittitur qui non dedit sua; putas ubi mittendus est qui tulit aliena? Non ergo ad nos propter avaritiam illa vox tremenda et terribilis dirigatur, Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum: sed magis propter eleemosynam, illam desidevobis paratum est ab origine mundi: quia esurivi, et dedistis mihi manducare; sitivi, et dedistis mihi bibere : necnon et illa magis mittentis Domini vox ad nos feliciter dirigatur, Euge, serve bone et fidelis, intra in gaudium Domini
Abbreviated transcription (Latin):
dignatur. Nemo gͦ dubitet dare pauꝑib. qͥa manꝰ pauꝑis garo¬
philattũ est xp̃i. Qͦ d in terra accipit: in celo reponit. Sic et ipse
dñs dix̃. Quaudo fecistis uni ex miniinis meis. mͥ fecistis. Audiamꝰ
apłm dicentẽ. Qͥ parce seminat: parce et metet. Et post pauca.
ꝑamini qd̾ bonũ ẽ ad om̃s: maxime autẽ ad domesticos fidei Qui
sunt domestici fidei fr̃s. nͥ clerici. boni monachi. et qͥcũq alii
serui dei. ĩpedim̃ta huiꝰ mundi fugientes. deo uaeantes. lectio¬
nib uel orationib insistentes: Om̃ib qͥdẽ petentib scd̾m
qd̾ possumꝰ dandũ ẽ : seruis aut̃ dei qͥ petere a nob̾ erube-¬
scunt. etiã si ũ petierint ingerendũ ẽ. Ita gͦ agere studea¬
mus fr̃s dilestissimi. ut ab auditu malo securi ẽẽ posimꝰ.
Qͦ d erit auditũ malũ: Discedite a me maledicti in ignẽ ȩ¬

Expanded text:
dignatur. Nemo ergo dubitet dare pauperibus; quia manus pauperis gazodignatur. Nemo ergo dubitet dare pauperibus; quia manus pauperis gazophylacium est Christi: quod in terra accipit, in coelo reponit. Sic et ipse Dominus dixit: Quando fecistis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Audiamus Apostolum dicentem, Qui parce seminat, parce et metet : et post pauca, Operamini quod bonum est ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei . Qui sunt domestici fidei, fratres, nisi clerici, boni monachi, et quicumque alii servi Dei impedimenta hujus mundi fugientes, Deo vacantes, lectionibus et orationibus insistentes? Omnibus quidem petentibus, secundum quod possumus, dandum est: servis autem Dei, qui petere a nobis erubescunt, etiamsi non petierint ingerendum est. Ita ergo agere studeamus, fratres charissimi; ut ab auditu malo securi esse possimus. Qui erit auditus malus? Discedite a me, maledicti, in ignem ae
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Biuites mundi abundant in hoc mundo pecunia: pau¬
ꝑes xp̃i in celo uita et̃na. E rogent gͦ diuites in mundo pecu¬
niam: ut recipiant in celo uitã et̾nã. Diuites mundi frum̃tũ uinũ
et oleũ in horrea uł in cellario copiose reponunt. pairꝑes xp̃i o
rando. uigilando. ieiunando. sp̃uales thesauros in cęlo recon-¬
dunt. Faciant sibi qͦscũq seruos dei diuites huiꝰ mundi de ter.¬
rena facultate participes: ut illi eos sibi in celesti thesauro faci¬
ant coheredes. D uutes mundi huiꝰ dũ aliquotiens nimiũ se
terrenis actib obligant: quantũ illis oporteat uigilare. legere.
et orare. uł ieiinare. cogitare ñ possunt. Unde timendũ ẽ. ne
forte aut ꝓ peccatis minus offerant: aut ñ tantũ quantũ expe¬
uigiter uacando exuberant. Non gͦ sint pigri diuites ad ero¬
ganda t̾rena: si cupiunt habere celestia. Xp̃s enĩ qͥ om̃ib hõib
munera sua largitur: in siuis pauꝑib egere. et esurire. et algere

Expanded text:
. Divites mundi abundant in hoc saeculo pecunia; pauperes Christi in coelo, vita aeterna: erogent ergo divites in mundo pecuniam, ut recipiant in coelo vitam aeternam. Divites mundi frumentum, vinum et oleum in horreo vel in cellario copiose reponunt; pauperes Christi orando, vigilando, jejunando spirituales thesauros in coelo recondunt: faciant ergo sibi quoscumque servos Dei divites hujus mundi de terrena facultate participes; ut illi eos sibi in coelesti thesauro faciant cohaeredes. Divites mundi hujus, dum aliquoties nimium se terrenis actibus obligant, quantum illos oportet vigilare, legere, et orare vel jejunare non possunt unde timendum est ne forte aut pro peccatis minus offerant, aut non tantum quantum expejugiter vacando exuberant: non ergo sint pigri divites ad eroganda terrena, si cupiunt habere coelestia. Christus enim qui omnibus hominibus munera sua largitur, in suis pauperibus egere et esurire et algere
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiã suã. me tam̃ arguo et rep̃hendo: qͥa forte aliqͦ¬
ciens euenit. ut ꝑ negligentiã uestimenticła mea quȩ debu¬
er̃t acciꝑe pauꝑes deuorentur a tineis. et timeo ne mͥ ipsi
panni ad testimoniũ ꝓferant᷑ in die uidicii. scd̃m illud qd̾
iacob apłs t̾ribilit̾ increpat dicens. Agite nunc diuites. plo¬
rate. ululate in miseriis que aduenient uob̃. Diuitiȩ ur̃e pu¬
trefactȩ sunt: et uestim̃ta ur̃a atineis. comesta sunt. Aurũ
et argentũ ur̃m eruginauit. et erugo eoꝵ ui testimonium

Expanded text:
conscientiam suam. me tamen arguo et reprehendo, quia forte aliquoties euenit, ut per neglegentiam uestimenticula mea, quae debuerint accipere pauperes, deuorarentur a tineis. et timeo, ne mihi ipsi panni ad testimonium proferantur in die iudicii secundum illud, quod Iacobus apostolus terribiliter increpat dicens: agite nunc, inquit, diuites, plorate ululantes in miseriis, quae aduenient uobis. diuitiae uestrae putrefaet argentum uestrum eruginauit et erugo eorum in testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo fr̃s kmni. ut et̾na mala possimꝰ euadere. et ad bona ꝑpe¬
tua ꝑuenire: duo quȩ supra dixi elemosinarũ genera qͣntũ
possumꝰ et quã dui uiiumirs. et ipsi habere et aliis ĩpendere
festinem᷑: ut securi possimꝰ in die uidicii dicere. da dñe qͥa
dedimꝰ. Nos fecimꝰ qd̾ uisfisti: tu ĩple qd̾ ꝓmisisti. Qͦ d ip̃se p̃sta¬
re dignetur. qͥ cũ patre et sp̃u scõ iuuit et reguat m scła¬

Expanded text:
es charissimi, ut aeterna mala possimus evadere, et ad bona perpetua pervenire, duo quae supra dixi eleemosynarum genera, quantum possumus et quamdiu vivimus, et ipsi habere et aliis impendere festinemus; ut securi possimus in die judicii dicere, Da, Domine, quia dedimus: nos fecimus quod jussisti; tu imple quod promisisti. Quod ipse praestare dignetur, q
Abbreviated transcription (Latin):
ut peccanti ui te fr̃i tu cito indulgeas: ambo elemosinarũ ge¬
nera ĩplere auxiliaute dño festinemus. ut ad ȩternã indul¬
gentiã. et ad xp̃i uerã miscołiam ꝑuenire possimꝰ. Sic enim
ipse dix̃. Si dimiseritis: dimittet et uob̾ pater ur̃ peccata ur̃a.
Si ñ dimiseritis: nec pater ur̃ dimittet uob̾ debita ur̃a. Et ali

Expanded text:
ut peccanti in te fratri cito indulgeas: ambo eleemosynarum geut peccanti in te fratri cito indulgeas: ambo eleemosynarum genera implere auxiliante Domino festinemus; ut ad aeternam indulgentiam, et ad Christi veram misericordiam pervenire possimus. Sic enim ipse dixit: Si dimiseritis, dimittet et vobis Pater vester peccata vestra; si non dimiseritis, nec Pater vester dimit
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: sic elemosina extinguit peccatũ. Et iterũ. Cõclude ele¬
mosinã in corde pauꝑis: et hec exorabit ꝓte ab om̃i malo
culũ teneamꝰ. Illã utiq quã fupra memoraui. ubi ait. Bate
et dabitur uob̾. Et itũ. Beati misericordes: qm̃ ipsi misccłĩã
conseq̃nt᷑. Unusqͥsq scđm uires suas studeat. ne ad ȩccłam
uacuus ueniat. Debet enĩ aliqͥd exhibere: qͥ optat accipe. Qͥ
potest nouo uestim̃to tegat pauꝑẽ: qui ñ potest. uł uetẽ por¬
rigat. Qͥ uͦ ad ista se ñ sentit idoneũ: porrigat bucellã susci¬
piat ꝑegrinũ. lectulũ faciat. pedes abluat. ut audire m̃eatur
a xp̃o: uenite benedicti patris mei ꝑcipite regnũ. qͥa esuriui.
et dedistis mͥ manducare: hospes fui et suscepistis me. Nemo
ce aquȩ frigide mercedẽ se xp̃s redditurũ ẽẽ ꝓmisit. Et qͥa¬
sic̃ frequenter ammonui. duo st̃ elemosinarũ genera: unũ
bonu̾ aliud melius. unũ ut pauꝑib bucellã porrigas. alterũ

Expanded text:
syna exstinguit peccatum : et iterum, Conclude eleemosynam in corde pauperis, et haec liberabit te ab omni malo culum teneamus. Illam utique quam supra memoravi, ubi ait, Date, et dabitur vobis; et iterum, Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam consequentur. Unusquisque secundum vires studeat ne ad ecclesiam vacuus veniat: debet enim aliquid exhibere, qui optat accipere. Qui potest, novo vestimento tegat pauperem: qui non potest, vel vetus porrigat. Qui vero ad ista se non sentit idoneum, porrigat buccellam, susciperegrinum, lectulum faciat, pedes abluat: ut audire mereatur a Christo, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum: quia esurivi, et dedistis mihi manducare; hospes fui, et suscepistis me . Nemoce aquae frigidae mercedem se Christus redditurum esse promisit . sicut frequenter admonui, duo sunt eleemosynarum genera, unum bonum, aliud melius; unum ut pauperibus buccellam porrigas, alterum
Abbreviated transcription (Latin):
et diues ꝑelemosinã possint dei gr̃am ꝓm̾eri. N ob̾ enĩ mili¬
tat inopia pauꝑũ. Deniq si sapienter intelligis. et staterã
cordis tui diligenter attendis: incõparabilit̾ plus ẽ qd̾ pro
regnũ. Das bucellã: et axp̃o recipis uitã et̾nã. Bas uestim̃¬
tũ: et a xp̃o recipis remissionẽ peccatoꝵ. Non eͦs despiciamꝰ
pauꝑes fr̃s. s magit eos desideremꝰ. et ultro nos eis ingerere
festiuemꝰ: qͥa miseria pauꝑũ medicam̃tũ est diuitũ. dic
et ipse dñs dĩx̃. Uerũtam̃ date elemosinas. et ecce om̃ia mun

Expanded text:
et dives per eleemosynam possint Dei gratiam promereri. Nobis enim miliet dives per eleemosynam possint Dei gratiam promereri. Nobis enim militat inopia pauperum, Denique si sapienter intelligis, et statera cordis tui diligenter appendis; incomparabiliter plus est quod pro regnum: das buccellam, et à Christo recipis vitam aeternam; das vestimentum, et a Christo recipis remissionem peccatorum. Non ergo despiciamus pauperes, fratres: sed magis eos desideremus, et ultro nos eis ingerere festinemus; quia miseria pauperum medicamentum est divitum, sicut et ipse Dominus dixit: Verumtamen date eleemosynam, et ecce omnia mun
Abbreviated transcription (Latin):
uos fr̃s. qͥd uultis. aut qͥd queritis. q̃n ad ȩccłam ueni¬
tis: Qͥ d utiq niii misccłiam: Date gͦ terrenã: et ac¬
cipite cęlestẽ. Petit a te pauꝑ: et tu petis a deo. Ille bucel¬
Audi ipsum dicentẽ. Date et dabit᷑ uob̾. Nescio qua frol¬
Qpotest. afferat argentũ: qͥ ñ potest. ex hibeat uinũ. Si nes
hoc habuerit: ex hibeat esurienti bucellã. si non habet
integrã uel qualẽcũq particłam. ut ĩpleat illud qd̾ dñs
ãmonuit ꝑ propħam: frauge esurienti panẽ tuũ. Non
Et si diligenter attendimꝰ fr̃s. hoc ipsũ qd̃ xp̃s in pauꝑib
esurit: nob̃ ꝓficit. Ideo enĩ in hoc mundo ds̃ pauꝑes eẽ ꝑmi¬
sit: ut oĩs homo hab̾et qͦmͦ sua peccata redimeret. Si enĩ pau¬
ꝑ nullus cẽt. elemosinã nemo daret: indulgentiã nemo re¬
ciperet. Potuit enĩ ds̃ totos hõies diuites facere. s nob̾ ꝑ
pauꝑũ misertã uoluit subuenire: ut et pauꝑ ꝑpatientiã.

Expanded text:
itis, quando ad ecclesiam venitis? Quid utique nisi misericordiam? Date ergo terrenam, et accipietis coelestem. Petit a te pauper, et tu petis a Deo; ille buccelaudi ipsum dicentem, Date, et dabitur vobis . Nescio qua fronQui potest, afferat argentum; qui non potest, exhibeat vinum. Si nec hoc habuerit, exhibeat esurienti buccellam; si non habet integram, vel qualemcumque particulam: ut impleat illud quod Dominus admonuit per prophetam, Frange esurienti panem tuum . Non Et si diligenter attendimus, fratres, hoc ipsum quod Christus in pauperibus esurit, nobis proficit. Ideo enim in hoc mundo Deus pauperes esse permisit, ut omnis homo haberet quomodo peccata sua redimeret. Si enim pauper nullus esset; eleemosynam nemo daret, indulgentiam nemo reciperet. Potuit enim Deus omnes homines divites facere; sed nobis per pauperum miseriam voluit subvenire: ut et pauper per patientiam,
Abbreviated transcription (Latin):
udiuimꝰ cũ euuangłm legeretur dicente dño. rag¬
nũ dei intra uos est. Et quia sciebat qd̾ ñ om̃s po¬
terant intelligere qd̃ dicebat. cũ dixisset regnũ dei intra
uos ẽ: quasi ab aliquo interrogaretur subdidit et addi¬
dit dicens. Regnũ dei ñ est esca et potus: s iustitia. et
sumꝰ: qͥa regnũ dei intra nos ẽẽ cognoscimꝰ. S que ẽ ista
iusticia. quȩ pax. qͦd gaudiũ. diligenter attendite. Iusti

Expanded text:
udivimus cum Evangelium legeretur, dicente Domino, Regnum Dei intra vos est. Et quia sciebat quod non omnes poterant intelligere quod dicebat; cum dixisset, Regnum Dei intra vos est, quasi ab aliquo interrogaretur, subdidit dicens, Regnum Dei non est esca et potus, sed justitia et psumus; quia regnum Dei intra nos esse cognoscimus. Sed quae est ista justitia, quae pax, quod
Abbreviated transcription (Latin):
An nescitis fr̃s. qͥa cui uos exhibuistis seruos ad hobediendũ.
serui eiꝰ estis cui hobedistis. siue peccati in mortẽ. siue ho-¬
beditionis ad ustitiã: Ergo suggerit diabolus ut caro
nr̃a subiciat se obligamentis scłi: ut peccemꝰ et discedamꝰ.
Cogitemus gͦ dies antiqͦs. et annos ȩt̾uos ante oculos nr̃os po¬
namꝰ. et in penitentia inuocemꝰ saluatorẽ nr̃m dñm iħm¬

Expanded text:
bediendum, servi ejus estis ei cui obediistis, sive peccati in mortem, sive obeditionis ad justitiam . Ergo suggerit diabolus, et caro nostra adhuc de obligamentis saeculi, ut peccemus et discedamus. Cogitemus ergo dies antiquos, et annos aeternos ante oculos nostros ponamus ; et in poenitentia invocem
Abbreviated transcription (Latin):
deo: cũ ipsa sc̃a anna sociantur multis milib uiduarũ.
Cõuigate uero que sibi inuicẽ fidẽ seruauerĩt. et extra se
nichil agnouerint. se ipsas tantũ ñ nisi ꝓ desiderio fili¬
oꝵ agnouerint. assidue elemosinas feceruit. et ui qͦn¬
tũ possunt dei p̃cepta seruauerint: scõ iob. sc̃ȩ sarȩ. uł
scẽ susanne cũ sc̃is patriarchis et ꝓphetis merebunt᷑ feli¬
transitorie accipe. Debet enĩ sermo ũt in corde ur̃o ra¬
dices figere. ut in tẽpore retributionis possit et̾nę uitȩ fru¬
ctus feliciter exhibere. Qͥ potest totũ retinere qd̾ dicimus.
deo gr̃as agat. et aliis qͦd retinet se̾ꝑ ostendat. Qͥ totũ ñ
potest retinere. uł partẽ aliquã recordet᷑. Et si totũ non
potest: singłi ternas uł quaternas sententias retinete.
Et dũ unus alteri insinuat qd audiuit: totũ uob̾ inuicẽ
referendo ñ solũ memoriter retinere. s etiã oꝑib xp̃o

Expanded text:
Deo, cum ipsa Anna sancta sociantur multis millibus viduarum. Deo, cum ipsa Anna sancta sociantur multis millibus viduarum. Conjugati vero qui sibi invicem fidem servaverint, et extra se nihil agnoverint, se ipsos tantum nonnisi pro desiderio filiorum agnoverint, assidue eleemosynas fecerint, et in quantum possunt Dei praecepta servaverint, sancto Job, sanctae Sarae, vel sanctae Susannae cum sanctis Patriarchis et Prophetis merebuntur felitransitorie accipere. Debet enim sermo noster in corde vestro radices figere; ut in tempore retributionis possit aeternae vitae fructus feliciter exhibere. Qui potest totum retinere quod dicimus, Deo gratias agat, et aliis quod retinet semper ostendat. Qui totum non potest retinere, vel partem aliquam recordetur. Et si totum unus non potest, singuli ternas vel quaternas sententias retinete: et dum unus alteri insinuat quod audivit, totum vobis invicem referendo non solum memoriter retinere, sed etiam bonis o
Abbreviated transcription (Latin):
simum s etiã sexagesimũ et centesimũ fructũ ꝓferre.
Tres enĩ ꝓfessiones sunt: in sca eccła catholica. Sunt uirgi¬
nes. sunt uiduȩ. sunt etiã cõiugate. uirgines exhibent
centesimũ. uidue sexagesimũ. cõuigate uero tricesimũ.
Alius quidẽ habet ãpluis. alius minꝰ: s om̃s in celesti horreo
reconduntur. et et̾na beatitudine feliciter ꝑfruuntur.
Uirgines gͦ cogitate mariam. uiduȩ cõsiderate annam.
maritatȩ uͦ susannã. Imitentur illarũ castitatẽ in hoc
scło. ut illiꝰ cõiungi uł sociari mereantur in eternũ. Bo.¬
nȩ enim uirgines quȩ non solũ corpore s etiã corde et
lungua uirgines esse uoluerĩt: sc̃e mariȩ cũ reliquo exer
citu uirginũ sociantur. Bone iuduȩ. ñ delitiosȩ. ñ lin¬
guosȩ. ñ curiosȩ. ñ inuidiosȩ. ñ suꝑbȩ. quȩ ieiuniis. ele¬
mosinis. et orationib sic̃ beata anna faciebat seruiunt

Expanded text:
simum, sed etiam sexagesimum et centesimum fructum reddere. simum, sed etiam sexagesimum et centesimum fructum reddere. Tres enim professiones sunt in sancta Ecclesia catholica. Sunt virgines, sunt viduae, sunt etiam conjugati. Virgines exhibent centesimum, viduae sexagesimum, conjugati vero trigesimum. Alius quidem exhibet amplius, alius minus; sed omnes in coelesti horreo reconduntur, et aeterna beatitudine feliciter perfruuntur. Virgines ergo cogitantes Mariam, viduae Annam, maritatae vero Susannam, imitentur illarum castitatem in hoc saeculo, ut illis sociari mereantur in aeternum. Bonae enim virgines, quae non solum corpore, sed etiam corde et lingua virgines ess linguosae, non curiosae, non invidiosae, non superbae, quae jejuniis, eleemosynis et orationibus, sicut beata. Anna faciebat, serviunt
Abbreviated transcription (Latin):
buret igni in extĩgubili. Qͦ mͦ in uite tua totos oculos
suꝑfluos amputas. et duos aut tres qͥ sunt legitimi de¬
relinqͥs: sic et anima tua om̃ia desidĩa q̃ res alienaᷤ male
dispiciunt et pessime cõcupiscunt. sc̃ĩ sp̃s gladio et crucis
falee debes incidere: et hoc tantũ unde iustitia. uł mise¬
tur spinȩ. lapides ꝓiciuntur. postea ipsa t̾ra ꝓscinditur.
combinatur. terciatur. deinde quarto aut qͥnto sulco
or dine legitimo seminat᷑. h oc gͦ fiat fr̃s km̃i et in ani-¬
ma nr̃a. Primũ eradicentur spine id est cogitationes ma¬
lȩ. postea lapides auferantur. Hoc est om̃is malitia uł
duritia expurgetur. deinde cor nr̃m euuangelico ara-¬
tro et crucis uomere ꝓscindatur et aretur. et cõfringat᷑
ꝑ penitentiã. molliatur ꝑ elemosinã. ꝑ caritatẽ sem̃ dñi
cũ gaudio semen uerbi dei possit exciꝑe. et ñ solũ trice¬

Expanded text:
buret igni inexstinguibili . Quomodo in vite tua totos oculos buret igni inexstinguibili . Quomodo in vite tua totos oculos superfluos amputas, et duos aut tres qui sunt legitimi derelinquis: sic et in anima tua omnia desideria, quae res alienas male respiciunt et pessime concupiscunt, Spiritus sancti gladio et crucis falce debes incidere, et hoc tantum unde justitia vel misetur spinae, lapides projiciuntur; postea terra ipsa proscinditur, combinatur, tertiatur: deinde quarto aut quinto sulco ordine legitimo seminatur. Hoc ergo fiat, fratres charisima nostra. Primum eradicentur spinae, id est, cogitationes malae. Postea lapides auferantur, hoc est, omnis malitia vel duritia expurgetur. Deinde cor nostrum evangelico aratro et crucis vomere proscindatur et aretur, et confringatur per poenitentiam, molliatur per eleemosynam, per charitatem seminicum gaudio semen verbi Dei possit excipere, et non solum trige
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta cõplere. Nõ est grande qͦd a nob̾ reqͥrit ds̃: non
durũ. ñ asꝑũ. Clamat tͥ in cõscientia tua et̾na usti¬
tia. Qͦ mͦ gub̾nas agrũ tĩi: gub̃na et cor tuũ. Qͦ mͦ
colis uillam tuã: cole et animã tuã. Qͦ mͦ suꝑfluos pal-¬
mites tollis de uite tua: sic malos affectus tolle de ani¬
ma tua. ẜ recide de uite tua qd̾ malũ est: incide de ani¬
ma tua qͦd iniquũi est. Qͦ mͦ qui uitẽ suã uno anno pu¬
tare noluerit: ipso anno habundantiꝰ exhibet. et postea
sine fructu sterilis remanebit: sic et qui malas cogitatio¬
nes et mala desideria non tollit de anima sua. iudetur
afferre fructũ de rapinis et fraudib in anno uite suȩ.
quo uiuit in hoc mundo: s postea remanebit sterilis in
ȩternũ. Et qͥa fructus legitime ñ exhibuit. qͥa sarmen-¬
ta luxuriosa et infructuosa ꝓduxit: ęt̾na illũ flãma
sine miscdia cruciabit. sic̃ ipse dũs dix̃. P aleas aut̃ cõ¬

Expanded text:
s, non durum, non asperum. Clamat tibi in conscientia tua aeterna justitia: Quomodo gubernas agrum tuum, guberna et cor tuum; quomodo colis villam tuam, cole et animam tuam; quomodo superfluos palmites tollis de vite tua, sic malos affectus tolle de anima tua. Praecidis de vite tua quod malum est; incide de anima tua quod iniquum est. Quomodo qui vitem suam uno anno putare noluerit, ipso anno abundantius exhibet, et postea sine fructu sterilis remanebit: sic et qui malas cogitationes et mala desideria non tollit de anima sua, videtur afferre fructum de rapinis et fraudibus in anno vitae suae quo vivit in hoc mundo; sed postea sterilis remanebit in aeternum. Et quia fructus legitimos non exhibuit, quasi sarmenta luxuriosa et infructuosa, aeterna illum flamma sine misericordia cruciabit; sicut ipse Dominus dixit, Paleas autem com
Abbreviated transcription (Latin):
solis ego tribuo. pluiuã tẽporib suis ego dispenso. ipsã¬
decimas reseruare. et mͥ nouẽ partes nunc quero.
Misericors ẽẽ uolo. exẽplũ tͥ p̃beo: ut qͦmͦ misertus sũ
cet in multis sc̃arũ scripturarũ locis nos de his reb:
monet dicens. habentes uictũ et uestitũ his contenti¬
simꝰ. Nã qui diuites uolunt fieri. incidunt in tẽpta¬
tionẽ et laqueũ diaboli. et desideria multa et nociua

Expanded text:
solis ego tribuo, pluviam temporibus suis ego dispenso. solis ego tribuo, pluviam temporibus suis ego dispenso. decimas reservare, et mihi novem partes. Sed non hoc quaero; misericors esse volo: exemplum tibi praebeo, ut quomodo misertus sum cet in multis sanctarum Scripturarum locis nos de his rebusmonet, dicens: Habentes victum et vestitum, his contentsimus. Nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentation
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate respondeamus. habemꝰ ad dñm. Qͦ dcũq enĩ
ds̃ excepto mediocri et rationabili uictu et uestitu. siue
de quacũq militia. siue de agri cultura cõtulerit: ñ tibi
specialiter dedit. s ꝑ te pauꝑib erogãda trãsmisit. Si nolu¬
eris dare: noueriᷤᷤ te res aliena auferre. qͥa sic̃ dixi hoc so.
fuerit. ds̃ nr̃ sic̃ dixi. pauꝑib erogãdo trãsmisit. Acsic ñ
solũ decimas dare debemus: s etiã de nouẽ partib qͥt¬
qͥd solutis tributis. uł expletis sũptib nr̃is remanserit.
quasi aliis transmissũ fideliter etogare debemꝰ. Qͦd tam̃
si fecerimꝰ: uere nr̃a sunt quȩ donamꝰ. Si uero ñ facimꝰ:
nec illa nr̃a st̃ quȩ seruamiis. nec nos ipsi nr̃i sumꝰ. qͥ
seruare uidemur. Et tam̃ fr̃s ñ uideo qua fronte ñ offe¬
rimus decimũ: a quo accepimꝰ totũ. Si uelit ds̃ facere
malia quȩ te ad colendũ aduuiant ego condidi. calorẽ

Expanded text:
in veritate respondeamus, Habemus ad Dominum. Quacunque enim in veritate respondeamus, Habemus ad Dominum. Quacunque enim Deus, excepto mediocri et rationabili victu et vestitu, sive de quacunque militia, sive de agricultura contulerit, non tibi specialiter dedit, sed per te pauperibus eroganda transmisit. Si nolueris dare, noveris te res alienas auferre; quia, sicut dixi, hoc solerfuerit, Deus noster, sicut dixi, pauperibus erogandum transmisit, ac sic non solum decimas dare debemus, sed etiam de novem partibus quidquid solutis tributis vel expletis sumptibus nostris, quasi aliis transmissum fideliter erogare debemus. Quod tamen si fecerimus, vere nostra sunt quae donamus; 88 si vero non facimus, nec illa nostra sunt quae servamus; nec nos ipsi nostri sumus, qui ea servare videmur. Et tamen, fratres, non video qua fronte illi non offerimus parvum, a quo accepimus totum? Si velit Deus facere malia quae te ad colendum adjuvant ego condidi; calorem
Abbreviated transcription (Latin):
se sit peccator et impus : Si qͥs gͦ idoneus est: si aliqͦs pa¬
rentes habuerit pauꝑes. ipsis pͥus necessaria tribuat: et su
indigentib extraneis elemosinã faciat. qͥa reliqͥs pauꝑib
si tu ñ dederis dabit alius: parentib uͦ tuis pauꝑib si tu
nichil largitus fueris. difficile ẽ. ut alius largiatur. Ipse
ẽ elemosinarũ ordo ustus atq legitimꝰ: ut pͥus tͥ et tuis
uictũ et uestitũ sufficientẽ et mediocrẽ. non põposum.
ñ deliciosũ ꝓuideas. Deinde sic̃ dixi si qͥ sunt pauꝑes de
parentib tuis. quantũ p̃uales largiaris: deinde seruos
et ancillas tuas. nec esurire nec egere ꝑmittas. Et post hȩc
qͥcqͥd tͥ ds̃ sic̃ dixi excepto uictu et uestitu dederit. ñ in
terreno ubi fures effodiunt et furant᷑. s in cęlesti thesau¬
ro recondas: et ubi fuerit thesaurus tuus. ibi sit et cor
tuũ. Et cũ sacerdos clamauerit. sursum corda: securi et

Expanded text:
ipse peccator et injustus? Si quis ergo idoneus est, si aliquos paipse peccator et injustus? Si quis ergo idoneus est, si aliquos parentes habuerit pauperes, ipsis prius necessaria tribuat, et sic indigentibus extraneis eleemosynam faciat; quia reliquis pauperibus, si tunc non dederit, dabit alius. Parentibus vero tuis pauperibus, si tu nihil largitus fueris, difficile est ut alius largiatur. Ipse est eleemosynarum ordo justus atque legitimus, ut prius tibi et tuis victum et vestitum sufficientem et mediocrem, non pomposum nec deliciosum provideas. Deinde, sicut dixi, si qui sunt pauperes de parentibus tuis, quantum praevales largiaris. Deinde servos et ancillas tuas nec esurire nec algere permittas. Et post haec, quidquid tibi Deus, sicut dixi, excepto victu et vestitu, dederit, non in terreno, ubi fures effodiunt et furantur, sed in coelesti thesauro recondas, ut ubi fuerit thesaurus tuus, ibi sit et cor tuum. Et cum sacerdos clamaverit, Sursum corda, securi et
Abbreviated transcription (Latin):
te euenerit ut aliqua pauꝑtate laborent: necessitates
scđm qd̾ possumꝰ subleuare debemꝰ. Sic enĩ ait. Si uide¬
ris inquit nudũ. cooꝑi eũ: et domesticos seminis tui ne
despexeris. Hoc loco domesticos seminis. parentes nr̃os in¬
telligi uoluit. S dicit aliqͥs. Qͥs ẽ qͥ parentes suos odio
habeat. ut hoc ꝓ magno dñs ãmonuerit ꝑ propħam :
Sine dubio fr̃s sciuit sp̃s sc̃s ñnullos hõies qͥ cũ ad aliqͦs ho¬
nores aut diuitias undecũq adqͥsitas ꝑuenerint: ita pa¬
rentes suos pauꝑes despiciunt. ut eos nec uidere dignen¬
tur. Qͦ a qͥ fecerit: ñ solũ peccatũ. s etiã graue crimen
se admisisse ñ dubitet. Et forte euenit ut ille ꝑ diuici¬
as et ꝑ suꝑbiã crimina grandia uł peccata cõmittat.
et parentes sui ꝓ ipsa pauꝑtate et humilitate et simpli¬
citate iustitiã teneant. Et qua fronte infelix dedigna
tur attendere parentes suos innocentes et iustos. cũ ip

Expanded text:
te evenerit ut aliqua paupertate laborent, necessitatespossumus sublevare. Sic enim ait: Si videris, inquit, nudum, cooperi eum, et domesticos seminis tui ne despexeris . Hoc loco, domesticos seminis, parentes nostros intelligi voluit. Sed dicit aliquis: Quis est qui parentes suos odio habeat, ut hoc pro magno Dominus admonuerit per prophetam? Sine dubio, fratres, scivit Spiritus sanctus nonnullos homines, qui cum ad aliquos honores aut divitias undecumque acquisitas pervenerint, ita parentes suos pauperes despiciunt, ut eos nec videre dignentur. Quod si fecerint, non solum peccatum, sed etiam grave crimen se admisisse non dubitent. Et forte evenit ut ille per divitias et superbiam crimina grandia vel peccata committat, et parentes sui pro ipsa paupertate et humilitate et simplicitate justitiam teneant: et qua fronte detur attendere parentes suos innocentes et justos, cum sit
Abbreviated transcription (Latin):
narũ genera. unũ qd̃ pauꝑib erogamꝰ. aliud qd̾ uicinis
uł fr̃ib nr̃is quotienscumq in nobis peccauerint indul¬
gemꝰ: utrũq deo auxiliante faciamꝰ. qͥa unũ sine alio ni¬
cil ꝓdest. Si pauꝑi porrigis elemosinã. et in te peccanti
ñ tribius ueniã: nichil tibi ꝓdest. dic̃ e contrario si pec¬
cantib tibi indulseris. et esurientib quantũ preuales

Expanded text:
genera, unum quod pauperibus erogamus, aliud quod vicinis vel fratribus nostris, quotiescumque in nobis peccaverint, indulgemus: utrumque Deo auxiliante faciamus; quia unum sine alio nihil prodest. Si pauperi porrigis eleemosynam, et in te peccanti non tribuis veniam; nihil tibi prodest. Sicut e contrario, si peccantibus tibi indulseris, et esurientibus quantum vales
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ipsis spinis ogũ nr̃oꝵ et̾no nos incendio deputabit.
nemꝰ. qͥa nob ds̃ uicẽ qͦdãm reddit. Nolumꝰ nos amare
animas nr̃as quas ille amat: et ille uillã quã nos
amamꝰ dimittit ut ꝑeat. Nã ut deserta remaneret
ab hostib terra nr̃a: lõgo tẽpore multis uiciis et cri¬
minib deserta remanserat anima nr̃a. Qͥa gͦ animã
nr̃am quã ds̃ diligit ñ amauimꝰ. totũ qd̃ in hoc ama¬

Expanded text:
cum ipsis spinis operum nostrorum aeterno nos incendio deputabit.cum ipsis spinis operum nostrorum aeterno nos incendio deputabit.cem nobis quodam modo reddit. Nolumus nos amare animam nostram, quam ille amat; et ille villam, quam nos amamus, dimittit ut pereat. Nam ut deserta remaneret ab hostibus terra nostra longo tempore, multis vitiis et criminibus deserta remanserat anima nostra. Quia ergo animam nostram quam Deus diligit non amavimus, totum quod in hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
dei ẽ anima tua. Hũqͥd uistũ ẽ ut uillã tuã colas. et
uillã dei desertã dimittas Di colis tertã tuã cole et
animã tuã. Uillã tuã uis cõponere. et dei uillã deser¬
tã dimitt̾e: Et nũqͥd hoc iustũ ẽ fr̃s: Hũqͥd a nob̾ boc
meretur ds̃. ut animã nr̃am quã satis ille diligit ne¬
gligamꝰ : Qͦ mͦ attendis uillam tuã cultã et gaudes. cur
non attendis animã tuã desertã et plangis: De agro
uille nr̃ȩ. paucis dieb uiuituri sumus in mundo. Ibi
gͦ hoc ẽ in anima nr̃a mauis studiũ debemꝰ sẽꝑ ĩpende¬
re. Animam nr̃am qͣsi uillam suã nob̾ dignatus ẽ
cõmittere ds̃: ut illã om̃i studio debeamꝰ excolere. To¬
tis gͦ uirib cũ dei adiutorio laboremꝰ: ut cũ ds̃ ad a¬
grũ suũ. hoc ẽ ad animã nr̃am uenire uoluerit: totũ¬
U inũ inueniat. ñ acetũ. triticũ magis quã loliũ. Si oĩa
sabit. Si uero totũ desertũ et spinis repletũ aspexerit.

Expanded text:
olas, et Dei villam desertam dimittas? Si colis terram tuam, cole et animam tuam. Villam tuam vis componere, et Dei villam desertam dimittere? Numquid hoc justum est, fratres? Numquid a nobis hoc meretur Deus, ut animam nostram quam satis ille diligit negligamus? Quomodo attendis villam tuam cultam, et gaudes; cur non attendis animam tuam desertam, et plangis? De agro villae nostrae paucis diebus victuri sumus in mundo: ibi ergo, id est, in anima nostra majus studium debemus semper impendere. Animam nostram quasi villam suam nobis dignatus est committere Deus, ut illam omni studio debeamus excolere. Totis ergo viribus cum Dei adjutorio laboremus, ut cum Deus ad agrum suum, hoc est, ad animam nostram venire vinum inveniat, non acetum; triticum magis quam lolium. Si omnia sabit. Si vero totum desertum et spinis repletum aspexerit,
Abbreviated transcription (Latin):
gauer̃t a fide. et inseruer̃t se dolorib multis. Tu uͦ homo
dei hȩc fuge. Sectare iustitiã. pietatẽ. fidẽ. et cet̾a. Lo¬
gO uos fr̃s. ut de scripturis reliqͥs taceamus. sententia
ista apłica unicuiq xp̃iano sufficit. Uere dico fr̃s.
qd̃ qͥ sub tali tonitruo de auaricie sõno ñ surgit. ñ
dormiens s mortius ẽẽ crecdendus ẽ. Et ideo fr̃s qͥa ꝓ
ista fragilitate carnali multis peccatis tãquã circũuolanti
b muscis assidue inqͥetam̃ atq cõpũgim᷑: ad portũ miscłis
dei inter ꝓcellas et tẽpestates mundi istius festinemꝰ. forte
aliqͥs int̾rogat quomͦ ad hunc portũ ualeat. ꝑuenire: au¬
diat xp̃m dicentẽ. Beati misericordes: qm̃ ipsi mĩam cõse

Expanded text:
loribus multis. Tu vero, homo Dei, haec fuge, sectare vero justitiam, pietatem, fidem et caritatem . Rogo vos, fratres, ut de Scripturis reliquis taceamus, sententia ista apostolica unicuique Christiano sufficit. Vere dico, fratres, quod qui sub tali tonitruo de avaritiae somno non surgit, non dormiens, sed mortuus esse credendus est. Et ideo, fratres, quia pro ista fragilitabus muscis, assidue inquietamur atque compungimur, ad portum misericordiae Dei inter procellas et tempestates mundi istius festinemus. Forte aliquis interrogat, quomodo ad hunc portum valeat pervenire. Audiat Christum dicentem, Beati misericordes, quoniam ipsi mise
Abbreviated transcription (Latin):
et postea ad et̃nȩ uitȩ beatitudinẽ ꝑuenire. Nã si statĩ
ubi de eccła discesseris. totũ qd̃ ab ep̃o audisti oblitus
fueris: sine fructu uenisti ad eccłam. sine fructu ina¬
nis redis ad domũ tuã. S absit hoc a uob̾ fr̃s. magis

Expanded text:
et postea ad aeternae vitae beatitudinem pervenire. Nam si statim et postea ad aeternae vitae beatitudinem pervenire. Nam si statim ubi de ecclesia recesseris, totum quod ab episcopo audisti oblitus fueris, sine fructu venisti ad ecclesiam, sine fructu inanis redis ad domum tuam. Sed absit hoc a vobis, fratres: magis
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m de castitate dicentẽ. Aluis dicat. Ego in mente ha¬
beo illũ et de elemosinis p̃dicasse. Alius dicat. Reman¬
sit in memoria mea qd̃ dix̃. ut sic colamꝰ animã nr̃am:
qͦm᷑ colimꝰ terrã nr̃am. Alius referat. E go retineo dixis¬
se ep̃m nr̃m. ut qui nouit litt̾as. scripturã diuinã stu¬
deat legere. qui uͦ ñ nouit. querat sibi et roget qͥ illi de¬
beat dei p̃cepta relegere. ut qd̃ legerit. possit deo adu¬
uante cõplere. Dicat etiã alius. E go audiui ep̃m meum
dicentẽ. qd̾ qͦmͦ negotiatores qͥ ñ nouer̾t litt̾as conducunt
sibi mercennarios litt̾atos ut adqͥrant pecuniã. sic xp̃ia¬
ni debent sibi requirere et rogate. et si necesse ẽ etiam
mercedẽ dare: ut illis debeat aliqͥs scripturã diuinã re¬
legere. ut quomodo negotiator alio legente adqͥrit pecu¬
niam: sic illi adqͥrant uitã et̾nã. hec si agitis. si uos in¬
uicẽ ammonetis: et in hoc scło fideliter potestis uiuere.

Expanded text:
eum de castitate dicentem. Alius dicat: Ego in mente habeo illum et de eleemosynis praedicasse. Alius dicat: Remansit in memoria mea, quod dixit ut sic colamus animam nostram, quomodo colimus terram nostram. Alius referat: Ego retineo dixisse episcopum meum, ut qui novit litteras, Scripturam divinam studeat legere, qui vero non novit, quaerat sibi et roget qui illi debeat Dei praecepta relegere, ut quod legerit possit Deo adjuvante complere. Dicat etiam alius: Ego audivi episcopum meum dicentem, quod quomodo negotiatores qui non noverunt litteras, conducunt sibi mercenarios litteratos ut acquirant pecuniam; sic Christiani debent sibi requirere et rogare, et si necesse est, etiam et mercedem dare, ut illis debeat aliquis Scripturam divinam relegere; ut quomodo negotiator alio legente acquirit pecuniam, sic illi acquirant vitam aeternam. Haec si agitis, si vos invicem admonetis; et in hoc saeculo fideliter potestis vivere,