comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ si ne dubio nat᷑e sue fragilitate qͣnq soluet᷑. etiãsi nẽ ar
dõ ueniens. ac suꝑne nobilitatis consors. ad qͣm et̃ redire fe¬
stinat. lic⁊ socio det̾iori colligata ẽ et deuincta. fortassis oẽ
ꝓpt̃ alias causas. qs solus noũ ille qͥ iunx̃ et colligaũ ds̃:
siqͥs ille ẽ qͥ ex ipso de huiꝰcemodi myst̾iis illuminatꝰ ẽ et in¬
structꝰ Uerũ quantũ ego intellig̾e possum duobꝰ opinor ex
causis. una ut ꝑ agones c̾taminũ que ei st̃ adu̾sus t̾rena
celestis głie ħeditatẽ petat: Et sic̃ aurũ igni p̃sentis uite
erũpnaꝵ ꝓbet᷑ examine. quo uͥtutis p̃mia eciam exdi do¬
no tantũ sꝑet. sed ut uere ei uͥtus summũ bonũ sit. si suo
eã oꝑe ac labore conqͥrat. ut ac̾atore qͥdẽ nob nat᷑alit insi¬
tũ ilideat᷑ bonũ.a nob̃ aut̃ uoluntate nr̃a ac ꝓposito exeł¬

Expanded text:
quae sine dubio naturae suae fragili- tate quandoque soluetur, etiamsi nunc artis quae sine dubio naturae suae fragili- tate quandoque soluetur, etiamsi nunc artis deo ueniens, super- nae nobilitatis est consors, ad quam etiam redire festinat, licet socio deteriori conligata est et deuincta, fortassis etiam propter alias causas, quas solus nouit ille qui uinxit et conligauit deus et si quis ille est qui ab ipso de huiuscemodi mysteriis inluminatus est et instructus, uerum, quantum ego intellegere possum, duabus, opinor, ex causis: una, ut per agones certami- num, quae ei sunt aduersum terrena, caelestis gloriae heredi­ tatem petat et, sicut aurum igni, praesentis uitae aerumnarum probetur examine, quo uirtutis praemia non ex dei dono tantum speret sed, ut uere uirtus summum ei bonum sit, suo eam opere ac labore conquirat, ut a creatore quidem nobis naturaliter insitum uideatur bonum, a nobis autem uoluntate nostra ac p
Abbreviated transcription (Latin):
boris siqͥs in cacum̃ inelinet relaxata. rursũ in id qd̾ fu̾at
redit: Qd̃ aut̃ ex ꝓposito fit ex uoluntate. tã legitimũ qͣm
breos. p̃cip̃: Sed ẽ aliqͥs neq malus. neq qͥ ad uͥtutis sũmã
ꝑuen̾it. et ñ uido qͦ confidentia ad docendũ ueniat. qͥ ipse
hac fide ñ accessit ut disce̾t: Re enĩ uera mͥ uidet᷑ ẽẽ ars
artiũ. et disciplina disciplinaꝵ hominẽ uł reg̾e. uł im¬
buere.qͥ c̾te ẽ in om̃s anfmantes maxime et moribꝰ uariꝰ.
et uoluntate diu̾sꝰ: Haud segniꝰ sane qͥs et̃ ex medicina cor¬
porũ curas qͦ c̃templabit᷑ animaꝵ. et qͣnto difficilẽ cap¬
tu corꝑalȩm inuen̾it medicinã. tanto difficiliorẽ reꝑiet
animarũ. siqͥd̃ et sub̃ie qͣlitas młto ẽ p̃stantior. et finis
rerũ eaꝵ młto p̃ciosior: Illa nãq corꝑibꝰ exhibet mede¬
lam.⁊ erga tꝑalem mat̾iam curã adħibet ac diligentiã.

Expanded text:
boris si quis ui cacumen inclinet, relaxatum rur­ sum in id quod fuerat boris si quis ui cacumen inclinet, relaxatum rur­ sum in id quod fuerat redire. quod autem ex proposito fit et uoluntate, tam legitimum quam cipit. 16. Sed est aliquis neque malus neque qui ad uirtutis summam peruenerit, et non uideo, qua confidentia ad do- cendum ueniat qui ipse hac fide non accessit ut disceret. re enim uera mihi uidetur esse ars artium et disciplina disciplinarum hominem uel regere uel inbuere, qui certe est inter omnes animantes maxime et moribus uarius et uoluntate diuersus. haud segnius sane quis etiam ex medicina corporum curas quoque contemplabitur animarum et, quanto difficilem captu corporalem inuenerit medicinam, tanto difficiliorem repe- riet animarum, siquidem et substantiae qualitas multo est praestantior et finis rerum multo pretiosior. illa namque cor- poribus exhibet medelam et erga temporalem materiam curam adhibet ac diligentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
ritate suscepimꝰ. a qͥuo omĩa ⁊ in quo oĩa. et ad quẽ oĩa re¬
ferunt᷑ Nec putandũ ẽ eadẽ omĩb conuenire: Sic̃ nec etaᷤ¬
qͥdẽ una oĩb est. nec uultuũ liniam̃ta uniu̾sis ead. nec to¬
tius t̾re una ẽ qͣlitas. nec stellarũ unus ẽ splendor Conue¬
nire gͦ idiote et simpliciori cuiq putandũ ẽ. ne male agat¬
⁊ ut caueat oĩa ag̾e que ad penam trahunt. ł gͣuissima legiꝰ
animadu̾sioẽ plectunt᷑ huic uero qͥ aliis p̃est. oĩ oꝑe pec̃ci
ptꝰ tergũ relicto. ꝓfic̾e in optimis c̃ueñ. ita ut possit ꝓuect᷑
sui exemplo inuitare. et illic̾e cet̾os ad uͥtutẽ. p̃cipue ꝑhu
militatis a dño nob̾ tͣditã formã: Non enĩ oportet uiuł ne¬
cessitate constͥng̾e. sed rõne et uite exemplis suad̾e. qͥa õe
qͥcqͥd extorq̃tur inuitis. eo qd̾ tirannicũ uidet᷑ ne ꝑseuerare
quidẽ pot̃: Solet enĩ qͥcqͥd uiolent̾ attrahit᷑ sic̃ nouelle ar¬

Expanded text:
 et ad quem omnia referuntur. 15. Nec putandum est eadem omnibus conuenire, sicut nec aetas una omnibus est nec uultuum liniamenta uniuersis eadem nec totius terrae una est qualitas nec stellarum unus est splendor. conuenire ergo idiotae et simpliciori cuique putandum est, ne male agat et ut caueat omnia agere quae ad poenam trahuntur uel grauissima legis animaduersione plectuntur. huic uero qui aliis praeest omni opere peccati postergum relicto proficere in optimis conuenit, ita ut possit profectus sui exemplo inuitare et inlicere ceteros ad uirtutem praecipue per humilitatis a domino nobis traditam formam. non enim oportet ui uel necessitate constringere, sed ratione et uitae exemplis suadere, quia omne quidquid extorquetur innitis cum eo quod tyrannicum uidetur ne perseuerare qui- dem potest. solet enim quidquid uiolenter adtrahitur, sicut nouellae ar
Abbreviated transcription (Latin):
te a nob̾ gesta ft̃. qͣm̃ detͥm̃co conputanda st̃. q̃ ñdũ impłe¬
ualuimꝰ: Et ascensꝰ nb qͥdã putandꝰ ẽ uita ħ. ex ͦ nicħ refert
ex plicuisse qd̾ ascñdis. nͥ qd̾ restat euaseris Nec nos metip¬
sos ex cet̾orum collatioẽ mȩtiam. et magnũ putemꝰ si forte
aliqͥb p̃stantiores inueniam̃. s dãpnũ potiꝰ illd̃ arbitrem᷑.
si ñ digna loco ⁊ gͣdu nr̃o geramꝰ : Et siqͣ gerunt᷑ nb̃ ñ ex¬

Expanded text:
te nobis gesta sunt quam detrimento conputanda sunt quae nondum inplete nobis gesta sunt quam detrimento conputanda sunt quae nondum inpleualuimus. et ascensus nobis quidam putandus est uita haec, ex quo nihil refert explicuisse quod ascenderis, nisi quod restat euaseris. nec nosmet ipsos ex ceterorum con- latione metiamur et magnum putemus, si forte aliquibus praestantiores inueniamur, sed damnum potius illud arbitremur, si non digna loco et gradu nostro geramus et, si qua gerun-
Abbreviated transcription (Latin):
bus idẽ plebi q̃ eã debet in semetipsã deping̾e.imaginis eiꝰ
pessima p̃bentes ȩxemplaria. uł certe ne accidat nob̃ res
usitati ꝓu̾bii. ut qͥ ad alios curandos p̃sumꝰ. inueniam ipsi
qͥ crudiendis atq instituendis ad u̾tutẽ ꝓpłis p̃est: Neq e¬
nim satis ẽ malũ ñ eẽ eũ. cui docendi summna cõmittito
Qd̃ utiq culpabile et dedecorosũ ẽ et̃ in his qͥ docent᷑. sed
oportet eũ etiã omĩbꝰ bonis eẽ actibꝰ p̃ditũ scd̾m mandatũ
illd̃. qd̾ dic̃ Declina a malo. et fac bonũ: Nec suffic̃ de aĩa
indignas abic̾e cogitatiões. et malarũ rerũ formã abołe.
sed et p̃stantiores diuinioresq inserere. atq conscͥb̾e. ita
ut mł̾tomag̃ nob̾ uͥtus aĩ qm hũa dignitas adiuncta uid¬
atur. nec putare ũqͣm aliquẽ nob factũ bonorũ finẽ. aut
ꝓficiendi t̾minũ positũ: Nec ita ad lucrũ ducenda st̃ q̃ rec¬

Expanded text:
bus, id est plebi, quae eam debet in semet ipsa depingere, imaginis eius bus, id est plebi, quae eam debet in semet ipsa depingere, imaginis eius pessima praebentes exemplaria, uel certe ne accidat nobis res usitati prouerbii, ut, qui ad alios curandos praesumus, inueniamur ipsi qui erudiendis atque instituendis ad uirtutem populis praeest. neque enim satis est malum non esse eum cui docendi summa committitur — quod utique culpabile et dedecorosum est etiam in his qui docentur —, sed oportet eum etiam omnibus bonis esse actibus praeditum secundum mandatum illud quod dicit: declina a malo et fac bonum. nec sufficit de anima indignas abicere cogitationes et malarum rerum formas abolere, sed et praestantiores diuinioresque inserere atque conscribere, ita ut multo magis nobis uirtus animi quam humana dignitas adquisita uideatur. nec proficiendi terminum positum, nec ita ut lucrum ducenda sunt quae rec
Abbreviated transcription (Latin):
tes qͥa ñ seĩficat. dic̃ ad eos rursũ. N inmundicia contig̾it ue¬
boni nat̾e mortaliũ. uelut si ignis humide alicui mat̾ie ad¬
hibeat᷑ : Parati aut̃ sumꝰ ad recipiendũ malũ quã płimi et
apti. uelut si aride qͥs stipule scintillã ignis iniciat᷑. q̃ insuꝑ
etiã uentis spirantibꝰ animet᷑ Ita uelocuis malicie parua scin¬
tilla consumim. qm uͥtutis ignibꝰ uł acendi uł et̃ concalescere
possimꝰ: Nã et melli plimo parũ absint̾ti imectũ. uelocẽ ama¬
ritudinẽm tradit: Mefł uͦ etiã si duplũ iniciat᷑ absinthio. ñ
pot̾it eiꝰ optin̾i dulcedo: Sic b̾uis gleba fluiui rupe subdu¬
ta pondꝰ totiꝰ fluminis deruat in preceps. obsist̾e uͦ et au̾t̾e
lapsũ fluuii. uix magnis molibꝰ et immensis machinis q̃as:
Propt̃ qd pͥmo omĩum uerendũ ẽ ne inueniam᷑ pulchre
⁊ decore uͥtutis qͥdã pictores pessimi. uł certe aliis pictori¬

Expanded text:
tes quia non sanctificat, dixit ad eos rursum: Si immunditia contigerit vetes quia non sanctificat, dixit ad eos rursum: Si immunditia contigerit veboni naturae morta­ lium, uelut si ignis humidae alicui materiae adhibeatur. parati autem sumus ad recipiendum malum quam plurimi et apti, uelut si aridae quis stipulae scintillam ignis iniciat, quae insuper etiam uentis spirantibus animetur. ita uelocius malitiae parua scintilla consumimur quam uirtutis ignibus uel accendi uel etiam concalescere possumus. nam et melli plurimo parum absinthii iniectum uelocem amaritudinem tradit, mellis uero etiamsi duplum iniciatur absinthio, non poterit ipsum obtinere dulcedo. sic breuis gleba fluuii ripae subducta pondus totius fluminis deriuat in praeceps, obsistere uero et auertere lap­ sum fluuii uix magnis molibus et inmensis machinis queas. 13. Propter quod primo omnium uerendum, ne inueniamur pulchrae et decorae uirtutis quidam pictores pessimi uel certe aliis pictori
Abbreviated transcription (Latin):
to faciliꝰ qd̾ ialũ ẽ ab eo tͣnsit. qm siqͥd in eo uͥtutis et in¬
dust̾e fu̾it: In quo ego qͦq soleo crebro apd̾ memecipsũ
de talibꝰ conferens admuari płimũ. qd̾ tã facile ⁊ sine aliqͦ
labore atꝙ ullis adminicłis malicia ꝓficit. ⁊ nicħ tã facile
ẽ qͣm effici malũ. si nemo doceat. uemo cõpellat. rarũ aut̃
ꝑdifficile sit fi bonũ. ⁊ ita qiͣ conscendendꝰ ardue ciuꝰdã
⁊ p̃rupte rupis ascensus. licet ples ꝓuocent. licet młti in¬
uitent. etiãsi om̃s faueant et ortentur: Et hoc ẽ qd̾ mͥui
detur etiã beatus aggeus intelligens admirandã illã intͦ¬
dirisse ꝑcontatioĩs imaginẽ. cũ ad eũ dr̃: Int̾roga sac̾do¬
tes legẽ: et die eis. si caro scã uł uas sc̃m contig̾it alicuiꝰ ue
stimtum.si scĩficat eũ ex eo qd̾ c̃tingit: Et cũ dixissent sac̾do¬

Expanded text:
lto facilius quod malum est ab eo transit quam si quid in eo uirtutis et inlto facilius quod malum est ab eo transit quam si quid in eo uirtutis et industriae fuerit. in quo ego quoque soleo crebro apud memet ipsum de talibus conferens admirari plurimum, quod tam facile et sine aliquo labore atque ullis adminiculis malitia proficit et nihil tam facile est quam effici malum, etiamsi nemo doceat, nemo conpellat, rarum autem et perdifficile sit fieri bonum, et ita quasi conscendendus sit arduae cuiusdam et praeruptae rupis ascensus, licet plures prouocent, licet multi inuitent, etiamsi omnes faueant et hortentur. et hoc est quod mihi uidetur etiam beatus Aggaeus intellegens admirandam illam introdu­ xisse percontationis imaginem, cum ad eum dicitur: interroga sacerdotes legem et dic eistimentum, si sanctificant eum ex eo quod contingit? Et cum dixissent sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. atq ad dm̃ ducit: Cuiꝰ quanto spes et głia maior ẽ
rem pͥmo omiũ ut michi uidet᷑ oportet sic̃ argentũ ułau¬
rũ ꝓbari. et ex omi parte cͥcũspici.atq in omĩ tꝑe ꝯacti¬
bus contẽplari. nequid forte hãt intͣ se admixtionis alie¬
ne uł mat̾ie uilioris. ⁊ raucũ sonũ eris uł plũbi admixti¬
one respondeat. et lateat intͥnsecus ad ult̾inũ aliqͥd qd̾ igniᷤ
examinet et soluat: Qd̾ malũ utiq tanto fiet ꝑmciosius.
quanto numerosioris ppłi rector extitit Sicut certe gra¬
uius ẽ in multos diffundi pestẽ. quã unũ pestilentia oo¬
sumi. nec cadau̾is fetor ita ꝑnitiosus ẽ si unũ polluat locũ
sic̃ si sparsim seuo nidore diffuso. corrupti aeris morbum
płib gen̾et. ita siqͥs ẽ in reccore uicioꝵ morbus facile in
eos qͥ ei ad ꝯptẽꝑandũ p̃sto st̃. trahit᷑ atq tͣnsfundit᷑. et mł¬

Expanded text:
cendit atque ad deum ducit. cuius quanto spes et gloria maior ecendit atque ad deum ducit. cuius quanto spes et gloria maior erem primo omnium, ut mihi uidetur, oportet sicut argentum uel aurum probari et ex omni parte circumspici atque in omni tempore et actibus contemplari, ne quid forte habeat intra se admixtionis alienae uel materiae uilioris et raucum sonum aeris uel plumbi admixtione respon­ deat et lateat intrinsecus adulterinum aliquid, quod ignis examinet et resoluat. quod malum utique tanto fiet perni- ciosius, quanto numerosioris populi rector extiterit, sicut certe grauius est in multos diffundi pestem quam unum pestilentia consumi. 11. Nec cadaueris foetor ita perniciosus est, si unum polluat locum, sicut si sparsim saeuo nidore diffuso corrupti aeris morbum pluribus generet. ita si quis est in rectore uitiorum morbus, facile in eos qui ei ad obtemperandum praesto sunt traditur atque transfunditur; et mu
Abbreviated transcription (Latin):
ad alios g̃gem tͣnͣsmouet saltꝰ. sed et ad reqͥem ꝑquirit nemo¬
rosa cubilia: Agit aut̃ g̃gem int̾dũ uirgͥa. p̃cipue tñ cala¬
mi et fistule suauitate ꝑmulcens Nec aliud ultra oꝑis uł ar¬
nr̃tario tmminet uł pastori. uisi qd̾ parua q̃dã sollicitu¬
do reqͥritur adu̾sũ insidias. atq imꝓbitatẽ lupoꝵ. et sicu̾
forte egrũ pecus uł reuisere ocło ut palpando curare: um¬
bras in estibus ꝓspic̾e. strata recubantib mollia atq ħbida
ꝓude. ꝑflariq recubentiũ locũ auris spirantibꝰ siñe. qͣm
ꝓpt̾ decurrentis riui frigida umbra ꝑstringat: Cantare
quoq ⁊ uelut alloqͥ gges. aut antiqͥtatis aliqͥd aut amo¬
ris Ad hec uł iugulare pinguius qdq. uł in p̃ciũ uerte¬
re licet Uirtutis uͦ animi et indust̾e nulla eura huiꝰcem¬
idẽ regenti se optemꝑare. multo difficiliꝰ ẽ scire alios re

Expanded text:
ad alios gregem transmouet saltus. sed et ad requiem perquirit nemoad alios gregem transmouet saltus. sed et ad requiem perquirit nemorosa cubilia. agit autem gregem interdum uirga, praecipue tamen calami uel fistulae suauitate permulcens. nec aliud ultra operis uel armentario inminet uel pastori, nisi quod parua quaedam sollicitudo requiritur aduersum insidias atque inprobitatem luporum et, sicubi forte aegrum pecus, uel reuisere oculo uel palpando curare, umbras in aestibus prospicere, strata recu- bantibus mollia atque herbidaerflarique recubantium locum auris spirantibus sinere, quem propter decurrentis riui frigida unda perstringat, cantare quoque et uelut alioqui greges aut antiquitatis aliquid aut amoris. ad haec uel iugulare pin­ guius quodque uel in pretium uertere licet, uirtutis uero animi et industriae nulla cura huiuscemid est regenti se obtemperare, multo difficilius est scire alios reg
Abbreviated transcription (Latin):
ligioni ac doctͥne nr̃e opprobriũ nascit᷑. qd̾ sac̾dotia uł mi¬
nist̾ia. ambitiõe potiꝰ arrogantia et gr̃a quã m̾itorũ iudi¬
cio deferunt᷑ Cuius rei uiciũ uł labem. etiãsi ꝓhib̾e supͣ
nos ẽ. at c̾te erubesc̾e et au̾sari. pars aliqͣ pietatis ẽ: Qd̃
uiͦ me maiꝰ omĩbꝰ et supͣ cuncta q̃ supius diximꝰ deterrebat
illd̾ ẽ: Ueniendũ nãq ẽ ad summũ ipsũ u̾b fastigiũ. et
ꝓferendũ q̃ uera st̃ Neq enĩ fas ẽ intalibꝰ falłe: Arbit᷑¬
bar ñ eẽ simile. siẽ ⁊ nc̃ quoq arbitror pecora uł arm̃ta
regere et hominib p̃ẽe. atq animas moðari Ibi enĩ studi¬
um ẽ gregem ł arm̃ti uł pecoris ualidũ m̃bris et letũ car¬
nibus fac̾e: Qd̃ ꝓspiciens uł arm̃tariꝰ ille uł pastor comã¬
tes ħbis et uirides riuis delig̃ campos. qͦs fecundiores ꝓba¬
rit ad pabula. et hos ipsos alt̾iis pastibꝰ iimnouat. Sabaliis

Expanded text:
obprobrium nascitur quod sacer­ dotia uel ministeria ambitione potius et ad gratiam quam meritorum iudicio deferuntur. cuius rei uitium uel labem etiamsi prohibere supra nos est, at certe erubescere et auer­ sari pars aliqua pietatis est. 9. Quod uero me maius omnibus et supra cuncta quae superius diximus deterrebat illud est — ueniendum namque est ad summum ipsum uerbi fastigium et proferendum quae uera sunt; neque enim fas est in talibus fallere —: arbitrabar non esse simile, sicut et nunc quoque arbitror, pecora uel armenta regere et hominibus praeesse atque animas mode­ rari. ibi enim studium est gregem uel armenti uel pecoris ualidum membris et laetum carnibus facere; quod prospiciens uel armentarius ille uel pastor comantes herbis et uirides riuis deligit campos, quos fecundiores probarit ad pabula, et hos ipsos alternis pastibus innouat et ab aliis
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. et iðobona st̃ omĩa in eo qd̾ st̃. ipsi aut̃ boni ñ st̃ in eo
qd st̃. qͥa ñ st̃ qd̾ eẽ debuert̃: Hoc itaq int̾ cet̾as uanita¬
tes. et ipsũ ꝓ uanitate magna num̾atur. et cunctis solũ
uanitatibꝰ coͣmꝑatioẽ p̃ponit᷑: Et dicit Uidi afflictionẽ
qͣm dedit ds̃ filiis hominũ. ut distñdant᷑ in ea Que ẽ enĩ

Expanded text:
sunt, ipsi autem boni non sunt in eo quod sunt, quia non sunt quod esse debuerunt. Hoc itaque inter caeteras vanitates, et ipsum pro vanitate magna numeratur, et cunctis solum vanitatibus comparatione praeponitur. Et dicit: Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut dis
Abbreviated transcription (Latin):
ditare. sp̃ualibꝰ comꝑans sp̃ualia. anteꝗ contẽplet̾ sic̃ contẽ¬
plari dignũ ẽ delectãtionẽ dñi. et uisitet templũ eiuᷤ. immo
ne diligentiꝰ a quo debeat reced̾e. et quid debeat optin̾e. qm̃
uitas optinet et umbra ꝑtransit. et ut integre possit effu¬
gere a uetustate. litt̾e. et seruire in nouitate sp̃e. et exime¬
oia st̃ eiꝰ ⁊ nouissima idẽ scire qd ds̃ ẽ. et qd filiꝰ dĩ. scire cẽ.

Expanded text:
ditare spiritalibus conparans spiritalia? antequam contempletur, sicut contemditare spiritalibus conparans spiritalia? antequam contempletur, sicut contemplari dignum est, delecta- tionem domini et uisitet templum eius, immo re diligentius, a quo debeat recedere et quid debeat obtinere, quoniam ueritas obtinet et umbra pertransit, et ut integre possit effugere a uetustate litterae et seruire in nouitate spiritus et ex inteora sunt eius et nouissima? id est scire quod deus est et quod filius dei, scire etiam
Abbreviated transcription (Latin):
audiret. et eẽt sardiũ p̃ciosũ mauris in aure mea. qd ẽ sermo
sapientis in aure obedientis. qͥ ñ pͥus os meũ aꝑui. et actraxi
spm̃. uł dilataui os meũ ut spũ repleret᷑ ad ꝓloq̃nda mystia
et doginata pietatis. qͥ ñ obtuli linguã meã ut soluat᷑ intꝑe.
et repleat᷑ exultatione in psalmis et canticis dñi. exurgens
uelut plectrũ matutinũ in psalt̾io et eithara exurgens dilu¬
culo. et clamans ad dñni. usq qͦ rauce fiant fauces mee. ⁊ adhe¬
reat lingua mã faucibꝰ mĩs. pͥusꝗͣ. suꝑͣ petrã stent pedes mĩ
m̃bra mã fiant arma iusticie. et omĩs in me mortalitas ab¬
sorbeat᷑ a uita. ⁊ subiecta sit caro spui: Qͥs audeat adire
ad tantũ gͣdũ anteꝗͣ. castis et igne examinatis eloqͥis dñi. cor
absconditos cet̾is inuisibiles atq obscuros thesauros scĩe in¬
gͥdi mereat᷑. ita ut ꝑceptis in de aiuitiis possit etiã cet̾os ip̃e

Expanded text:
audiret, et esset sardius pretiosus inauris in aure mea, quod est sermo audiret, et esset sardius pretiosus inauris in aure mea, quod est sermo sapientis in aure oboedientis? qui non prius os meum aperui et adtraxi spiritum uel dilataui os meum, ut spiritu repleretur ad proloquenda mysteria et dogmata pietatis? qui non obtuli linguam meam, ut soluatur in tempore et repleatur exultatione in psalmis et canticis domini exsurgens uelut plectrum matutinum in psalterio et cithara, exsurgens diluculo et clamans ad dominum usque quo raucae fiant fauces meae et adhaereat lingua mea faucibus meis? priusquam supra petram stent pedes mei membra mea fiant arma iustitiae et omnis in me mortalitas absorbeatur a uita et subiecta sit caro spiri­ tui? 96-99. Quis audeat adire ad istum gradum, antequam castis et igne examinatis eloquiis domini conte- quam absconditos ceteris inuisibiles atque obscuros thesauros scientiae ingredi mereatur, ita ut perceptis inde diuitiis possit etiam ceteros ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ingͥdi fas erat. cui soli ascende ultͣ int̾ius uelũ licebat.
archã testam̃ti ac ꝓpiciatoriũ. et cherubin uide. q̃ nc̃ õs
mo dignus ẽ summi dĩ uł sac̾dos eẽ uł sacͥficiũ. qͥ ñ pͥus se¬
metipsũ exibuit hostiã uiuã. scãm. placentẽ dõ. et ronabi¬
le suũ obseqͥum gessit. et immolaũ dõ sacͥficiũ laudis. et spi¬
ritũ cont̾bulatũ. qd̾ solũ sacͥficiũ expetit ds̃. cet̾is omibꝰ abiec¬
tis atq contẽꝑtis. quomͦ pot̾am aud̾e ad sac̾dotium accedẽ
ad hostias offerendas. ⁊ imaginẽ ac figurã sac̾mentorũ celesti¬
um celebrandã: Uł quomͦ habitũ sac̾dotalẽ nom̃q susciꝑem.
qͥñ pͥus scirẽ me oꝑibꝰ scĩs consũmasse manus meas. qͥ ñdum
ocłm docuissem recte uidẽ creat̾am dĩ. qͥ ñ aurẽ meã pꝰ aꝑu¬
ssem eruditioni dñi. ita ut mererer addi mͥaurẽ q̃ ñ grauit̃

Expanded text:
ingredi fas erat, cui soli accedere ultra interius uelum licebat et ingredi fas erat, cui soli accedere ultra interius uelum licebat et arcam testamenti ac propitiatorium et Cherubin uidere, quae nunc omnes mo dignus est summi dei uel sacerdos esse uel sacrificium, qui non prius semet ipsum exhibuit hostiam uiuam sanctam placentem deo et rationabile suum obsequium gessit et immolauit deo sacrifi­ cium laudis et spiritum contribulatum, quod solum sacrifi- cium expetit deus ceteris omnibus abiectis atque contemptis, quomodo poteram audere ad sacerdotium accedere et ad hostias offerendas et imaginem ac figuram sacramentorum caelestium celebrandam? uel quomodo habitum sacerdotalem nomenque suscipere, qui non prius scirem me operibus sanctis consummasse manus meas, qui nondum oculum docuissem recte uidere creaturam dei, qui non aurem meam prius aperuissem eruditioni domini, ita ut mererer addi mihi aurem, quae non grauiter
Abbreviated transcription (Latin):
las in sac̾dotibꝰ p̃termitti. s ꝑscrutari et requiri omĩa ꝑ
legẽ. neqͥd corꝑalis uicii uł hostia habeat uł sac̾dos Que
utiq figure st̃ ꝑfectionis eiꝰ et puritatis q̃ ẽẽ debet in cor¬
de ⁊ anima sac̾dotis: Sed ne ipsa qͥdem indum̃ta sacdota¬
lia. uł minist̾ii uasa cuilibet conting̾e saltẽ aut contre¬
tare fasẽ: Ipsa qͦ sacͥficia ñ passim omĩbꝰ. s certis qͥbusq
indulget᷑ in sume. et intͣ certũ tempꝰ. et intͣ p̃finitũ locũ
S ne compositionẽ qͥdẽ olei cͥsmatis imitari cuiq fas ẽ:
neq mixturã incensi. et qͥd ampliꝰ dicã ne ipsũ quid̾ tem¬
plũ ing̃di sinit᷑. qͥ ñ fuit etiã in minimis qͥbq aĩa mun¬
dus et corꝑe: Et quomͦ tem̾e ⁊ in consid̾ate irruimꝰ in ip¬
sa scã sc̃orũ. quo uni soli pontifici. et ipsi semel manno

Expanded text:
las in sacerdotibus prae- termitti sed perscrutari et requiri omnia per las in sacerdotibus prae- termitti sed perscrutari et requiri omnia per legem, ne quid corpo­ ralis uitii uel hostia habeat uel sacerdos. quae utique figurae sunt perfectionis eius et puritatis, quae esse debet in corde et anima sacerdotis. sed ne ipsa quidem indumenta sacerdotalia uel ministerii uasa cuilibet contingere saltim aut contrectare fas est. ipsa quoque sacrificia non passim omnibus sed certis quibusque indulgetur insumere et intra certum tempus et intra praefinitum locum. sed ne conpositionem quidem olei chrismatis imitari cuiquam fas est neque mixturam incensi. et quid amplius dicam? ne ipsum quidem templum ingredi sinitur qui non fuerit etiam in minimis quibusque anima mundus et corpore. et quomodo temere et inconsiderate inrui- mus in ipsa sancta sanctorum, quo uni soli pontifici et ipsi semel in anno
Abbreviated transcription (Latin):
bulas suscipit: Ad multitudinẽ uulgi qͥdẽ tabulas littere
tulerant. ꝓ hoc solo consũmunt᷑ igni. et eũdẽ pene locũ pe¬
ne et int̾icus quẽ culpe et impietatis habuere: Et ne aaron
qͥdem idoneus ad int̾cedendũ fuit. cũ utiq pat̾ ẽẽt eorũ. et
scd̾s pt᷑ moysen dõ honore sac̾dotii ꝓpinquaret Hely qͦq
sac̾dos ꝓ filiorũ iniqͥtate dãpnat᷑. qd̾ eos diuina sacͥficia te¬
merantes. minꝰ seuera animadu̾sione plectebat Miserũ me
eqͥdẽ cohercuit. eqͥdẽ corripuit pat̾ meus. s lenitate et mã¬
suetudine patͥs. ñ seuitate et auctoritate pontificis Qͥd
ozas ille qͥ archã testam̃ti dñi cũ iuuenca fetꝰ impatiens di¬
recti limitis orbitã declinasset. iã iãq lapsurã manu sedu¬
la ac solicita sustentasset. non ne tm̃ modo ꝓ hoc qd̾ sca teti¬
gerat.a dõ morte multat᷑ ẽ : Scio ego ne corꝑis qͥdẽ macu¬

Expanded text:
bulas suscipit, ad multitudinem quidem uulgi tabulas litterae, bulas suscipit, ad multitudinem quidem uulgi tabulas litterae, tulerant, pro hoc solo consumuntur igni, et eundem paene locum poenae et interitus quem culpae et inpietatis habuere. et ne Aaron quidem idoneus ad interceden­ dum fuit, cum utique pater esset et secundus post Movsen deo honore sacerdotii propinquaret. Heli quoque sacerdos pro filiorum iniquitate damnatur, quod eos diuina sacrificia teme- rantes minus seuera animaduersione plectebat. miserum me et quidem cohercuit et quidem corripuit, sed lenitate et mansuetudine patris, non seueritate et auctoritate pontificis. quid Oza ille, qui arcam testamenti domini, cum iuuenca fetus inpatiens directi limitis orbitam declinasset, iam iamque lapsuram manu sedula ac sollicita sustentasset, nonne tantum­ modo pro hoc, quod sancta tetigerat, a deo morte multatus est? 94. Scio ego ne corporis quidem macu
Abbreviated transcription (Latin):
in monte. płes qͦ alios cũ eo uissit ascenðe in qͥbus erat et
aaron cũ filiis sac̾dotibꝰ. et septuaginta prb̃ri ex senioribꝰ
qͥ om̃s astantes eminꝰ. iussi st̃ adorare Prope uͦ accede moses solꝰ
iubet᷑. nec aliꝰ cũ eo ullus ascendẽ Ex quo manifeste indicat᷑.
qd̾ ñ ẽ cuiꝰlibet ꝓrimũ fĩ dõ. nͥ sit aliqͥs quał moyses. qͥ caꝑe
in semet ipso possit głiam dĩ: S ⁊ antea cũ pͥmũ legislatio pa¬
raret᷑. cet̾os qͥdẽ tubarũ sonꝰ. et fulg̾a ac thonitrua ꝑstrepebãt
Caligo qͦ et fuimus montis ardentis.i metꝰ act̾mor horribił
ita ut uł bestia si montẽ tetigisset lapidaret᷑. ⁊ ita ꝓcul astã¬
tibꝰ magnũ eis erat uł sonitũ uocis audire. ⁊ hoc scĩficatis
cũ om̃i diligentia ⁊ cautela Moyses uͦ solus montẽ ascendit
et nubẽ ing̃dit᷑. et flagͣntibus nusꝗͣ. flaminis adurit᷑. et ta¬

Expanded text:
in monte plures quoque alios cum eo iussit ascendere, in quibus erat et in monte plures quoque alios cum eo iussit ascendere, in quibus erat et Aaron cum filiis suis sacerdotibus et septuaginta presbyteri ex senioribus, qui omnes adstantes eminus iussi sunt adorare, prope uero acce­ dere Moyses solus iubetur nec alius cum eo ullus ascendere. ex quo manifeste indicatur quod non est cuiuslibet proximum fieri deo, nisi sit aliquis qualis Moyses, qui capere in semet ipso possit gloriam dei. sed et antea, cum primum legis latio pararetur, ceteros quidem tubarum sonus et fulgura ac tonitrua perstrepebant, caligo quoque et fumus montis ardentis et metus ac terror horribilis, ita ut uel bestia, si montem contigisset, lapidaretur — et ita procul adstantibus magnum eis erat uel sonitum uocis audire, et hoc sanctificatis cum omni diligentia et cautela —, Moyses uero solus et montem ascendit et nubem ingreditur et flagrantibus nusquam flammis aduritur et ta
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ in nos beneficio diuine ac pͥme illiꝰ ẽdicionis influx̃
Unde et uixaliqͥs fortasse longiꝰ se et districte regens. phi¬
losophiã et paulatĩ nobilitatẽ aĩe sue recolens. nat᷑am
lucis q̃ in se ẽ humili huic et tenebroso luto coniuncta
reuocet ac reflectat ad dm̃. uł si certe. ꝓpicio eo agat. ii¬
trũq parit̾ reuocabit. si tam̃ longa et assidua medita¬
tione insuescat sursũ semꝑ a spic̾e. et deorsũ male tͣhen¬
tem. ac degͣuantẽ mat̾iã sibi met astrictã frenis artiori¬
biis subleuare: Prius aut̃ quã hoc obtineat. et ut in
qͣntũ fieri pot̾ cet̾os hoĩes cordis puritate p̃cedat. p̃ẽ
his uelle ñ debet. quorũ se pͥgatiorẽ eẽ ñ sentit. nec tu¬
unde in hunc metũ uen̾im ne forte me arbitremini. plus
iusto eẽ meticłosũ: indicare uob̾ debeo. ut ñ tã timidũme
ꝗͣ consulentẽ mͥmet iudicetis: Ds̃ cũ ad moysen loq̃ret᷑

Expanded text:
quod in nos beneficio diuinae ac primae illius conditionis influxit. quod in nos beneficio diuinae ac primae illius conditionis influxit. unde uix aliquis fortasse longa se et destricta regens philosophia et paulatim nobilitatem animae suae recolens naturam lucis, quae in se est humili huic et tenebroso luto coniuncta, reuocet ac reflectat ad deum; uel si certe propitio eo agat, utrumque pariter reuocabit, si tamen longa et adsidua meditatione insuescat sursum semper aspicere et deorsum male trahentem ac degrauantem materiam sibimet adstrictam frenis artioribus subleuare. prius autem quam hoc obtineat et ut, in quantum fieri potest, ceteros homines cordis puritate praecedat, praeesse his uelle non debet, quorum se purgatiorem esse non sentit, nec tuat dei. 92. Uerum unde in hunc metum uenerim, ne forte me arbitremini plus iusto esse meticulosum, indicare uobis debeo, ut non tam timidum me quam consulentem mihimet iudicetis. deus cum ad Moysen loqueretur
Abbreviated transcription (Latin):
ra. tota fructifera in amaritudinẽ u̾sa ẽ.⁊ diadema deco¬
ris conu̾sum ẽ in ignominiã. signacłm dext̾e mee.⁊ coro¬
na głiationis in confusionẽ facta ẽ mͥ Si uero qͥs aliꝰ au¬
dacter et fortit̾ huiꝰcemodi p̃lioꝵ paratꝰ ẽ subire c̾tamina.
hunc ego et beatũ dico ꝓ confidentia sua. ⁊ p̃me fero Illo¬
rũ uͦ bellorũ ñdũ facio m̃tionẽ: qͥb intͣ nos mecipsos ꝓpͥi
uiciis ac passionibꝰ impugnam̃. et die nõtuq ignitis sti¬
mulis corꝑis humilitatis huiꝰ et corꝑis mortis urgemur
Nc̃ latent᷑ nc̃ etiã palã ꝓuocantibꝰ ubiq et irritantib
rerũ uisibiliũ. illecebͥs luto hoc fecis cui in hesimꝰ. sceni su
fecorẽ uenis capatioribꝰ exalante. s ⁊ lege pecc̃i q̃ ẽ ĩ m̃bͥs
nr̃is legi sp̃s repugnante. dũ imaginem regiã que intͣ
nos ẽ captiuã duc̾e studet. ut spoliis eiꝰ cedat qͥcqͥd illd̾ ẽ.

Expanded text:
ra, tota fructifera in amaritudinem uersa est et diadema decora, tota fructifera in amaritudinem uersa est et diadema decoris conuersum est in ignominiam; signaculum dexterae meae et corona gloriationis in confusionem facta est mihi. si .uero quis alius audacter et fortiter huiuscemodi proeliorum paratus est subire certamina, hunc ego et beatum dico pro confidentia sua et prae me fero. 91. Illorum uero bellorum nondum facio mentionem, quibus , intra nosmet ipsos propriis uitiis ac passionibus inpugnamur et die noctuque ignitis stimulis corporis humilitatis huius et corporis mortnunc latenter, nunc etiam palam provocantibus ubique et irritantibus rerum visibilium illecebris, luto hoc faecis cui inhaesimus, coeni sui fetorem venis capacioribus exhalante; sed et lege peccati, quae est in membris ris, legi spiritus repugnante, dum imaginem regiam, quae intra nos est, captiuam ducere studet, ut spoliis eius cedat quidquid illud est.
Abbreviated transcription (Latin):
met it̾m ad dominũ. et dicat: Parce dñe ꝓpło tuo. et non
tͣdas in obꝓbum heditatẽ tuã. ut dñent᷑ gt̃s eorũ Qs ꝓ¬
nob̾ nohe. ⁊ danihel. ⁊ iob orabit ad dñm ut cesset et qͥescat
parũꝑ a nob̃ ista uastatio ut aliq̃n redeamꝰ ad nosmecipõs
uelut depulsa ab ocłis caligine. recognoscamꝰ qd̵ uniꝰ patͥs
filii qd̾ fr̃s sumꝰ. ut iã ñ ultͣ ppłm dĩ iudas et isrł dicat᷑. nec
roboam et iheroboam. nec ihrłm et samaria q̃ nẽ in cap¬
tiuitatẽ tͣdunt᷑. nẽ domi lam̃tant᷑: Et ego qͥdem fateor in¬
ualidissimũ me eẽ ad huicemodi p̃lia. et ꝓpt̾ea t̾ga me de¬
disse confiteor: Unde et uelans faciẽ meam confusione. se¬
di singularis qr amaritudine repletꝰ sũ. q̃siui ut tac̾em
tãꝙͣ. intelligens qd̾ tꝑs malũ sit. qr recaleitͣuer̃ dilecti:⁊
facti st̃ filii discedentes: Uitis qͦ letͥa palmitibꝰ ⁊ uitis ue¬

Expanded text:
met iterum ad deum et dicat: parce, domine, populo tuo et non met iterum ad deum et dicat: parce, domine, populo tuo et non tradas in obprobrium hereditatem tuam, ut domi- nentur eorum nobis Noe et Danihel et Iob orabit ad dominum, ut cesset et quiescat parumper a nobis ista uastatio, ut aliquando redeamus ad nosmet ipsos et uelut depulsa ab oculis caligine recognoscamus quod unius patris filii, quod fratres sumus, ut non iam ultra populus dei ludas et Israhel dicatur nec Roboam et Hieroboam nec Hierusalem et Samaria, quae nunc in captiuitatem traduntur, nunc domi lamentantur? 90. Et ego quidem fateor inualidissimum me esse ad huiusce- modi proelia et propterea terga me dedisse confiteor. unde et uelans faciem meam confusione sedi singularis, quia amaritu­ dine repletus sum. quaesiui et tacere tamquam intellegens quod tempus malum sit, quia recalcitrauerunt dilecti et facti sunt filii discedentes. uitis quoque laeta palmitibus et uitis ue
Abbreviated transcription (Latin):
mari facimꝰ in gt̃ibꝰ nom̃ dñi Et qͥdem ext̾na bella ñ metu¬
ꝑtimesco. in quo ẽ diaboli plenitudo. licet ignes minet̾.
licet gladios intentet.⁊ bestias. licet cruces et p̃cipicia p̃¬
paret᷑. licet suꝑ om̃s qͥ ante se fuer̃ ꝑsequitores. erudelior
fiat. licet suppliciorũ noua gen̾a exqͥrat: Unũ mͥ ẽ adoĩa
Ad istud aut̃ intestinũ bellũ qͥd agam nescio. q̃ mͥ auxilia
dem.qͥs moyses extensis in montẽ manibꝰ. et crucis iã tẽ
simulacrã p̃nuntians. bella ista cohibeat. qͥs iħc castror
dĩ ꝓbabilis militie pͥnceps: Qͥs dd̾ aut psallens mectha¬
ra. aut in fundibulo pugnans. ⁊ adeo uͥtute p̃cinetus ad
bellũ. et digitos aptatos ad p̃liũ. qͥs samuhel oracionibꝰ oe¬
lũ concitans. ymbrẽ eliciens. thonitrua mouens Qͥs hec
digne lam̃tabit et flebit : iherem ias nempe aliqͥs nouã
lamentationẽ ꝓ nr̃a noua hac captiuttate conseͥbens exela¬

Expanded text:
imus in gentibus nomen dei. 87. Et quidem externa bella non metupertimesco — in quo inest .diaboli plenitudo —, licet ignes minetur, licet gladios intentet et bestias, licet cruces et praecipitia praeparet, licet super omnes qui ante se fuerunt persecutores crudelior fiat, licet noua suppliciorum genera exquirat: unum mihi est ad omnia sto. 88. Ad istud autem intestinum bellum quid agam nescio, quae mihi auxidem, quis Moyses extensis in monte manibus et crucis iam tunc simulacra praenuntians bella ista cohibeat, quis Hiesus castrorum dei probabilis mili­ tiae princeps, quis Dauid aut psallens in cithara aut in fundi­ bulo pugnans et a deo uirtute praecinctus ad bellum et digitos aptatus ad proelium, quis Samuhel orationibus caelum concitans. imbrem eliciens, tonitrua mouens — quis haec digne lamen- tabit et flebit? 89. Hieremias nempe aliquis nouam lamentationem pro nostra noua hac captiuitate conscribens excla
Abbreviated transcription (Latin):
ores tradunt qđ fui̾t tał quedã apd̃ eos antiqͥtus laudabilis
obseruatio. ut ñ omĩ etati omĩs seript᷑a uł legenda uł diseñda
cõmiteret᷑. ꝓ eo qd̾ ñ expediret om̃s omĩa cito disc̾e̾: Quia nͦ
caꝑe possunt omĩa om̃s. et iccireo ledi eos potiꝰ quã uiuari. si
nondũ capaces ea q̃ sunt ꝓfundiora cognou̾int. s cet̾a qͥd̾ oĩa
quorũ et̃ historica narratio imꝓbabił non ẽ a puero statĩ di¬
cunt Eas uͦ scͥpturas q̃ uili indum̃to lit̾te p̃ciosa intͥnsecꝰ ẽtegt̃
sacram̃ta. nulli añ uicesimũ et qͥntũ annũ disce̾. ł etiã scire c̃¬

Expanded text:
ores tradunt quod fuerit talis quaedam apud eos antiquitus laudabilis ores tradunt quod fuerit talis quaedam apud eos antiquitus laudabilis obseruatio, ut non omni aetati omnis scriptura uel legenda uel discenda committeretur pro eo quod non expediret omnes omnia cito discere, quia nec capere possunt omnes omnia, et idcirco laedi eos potius quam iuuari, si nondum capaces ea quae sunt profundiora cognouerint. sed cetera quidem omnia, quorum etiam historica narratio inprobabilis non est, a puero statim discunt, eas uero scripturas, quae uili indumento litterae pretiosa intrin- secus contegunt sacramenta, nulli an
Abbreviated transcription (Latin):
considãbam młto eẽ meliꝰ ꝑitioribꝰ aliis ced̾e regendi habe¬
nas. quã currus p̃cipites ꝑ imꝑitiam dare. ⁊ mag̃ accomo¬
dare aurẽ ad obedientie auditũ. qͣm linguã imꝑitam mou̾e:
ħ ego met mecũ disserens. et consiliario usus memet ipso.¬
ñ malo ut opinor. sin minus certe uł sedulo dicta factaq q̃
ad pietatẽ ꝑtiuent disc̾e potiꝰ ignorans malui quã doc̾e: Op¬
tabile namq ẽ. et mͥ ꝑcarũ usq ad ultimã disc̾e seneccutẽ: Qm̃
quidẽ nulla etas ad ꝑdiscendũ suffic̾e̾ pot̃: Doc̾e uͦ alios affec¬
tare. eũ qͥ ñ sufficient᷑ instructꝰ ẽ. res michi uidet᷑ antiqͥ ꝓuer
bii. in dolio disc̾e artẽ figuli. hoc ẽ in ꝑicło animarũ doctrinã
disc̾e pietatis. qͥq aut satis stulti mͥ uident᷑. aut tem̾arii: Stul¬
ti. ꝓ eo si in tantũ bruti st̃. ut imꝑitos se eẽ ñ sentiant: Tem̾a¬
rii . si intelligt̃ qͥdẽ. audent tam̃ adire negociũ: Hebreoꝵ seni¬

Expanded text:
considerabam multo esse melius peritioribus aliis cedere regendi habenas quam currus praeci­ pites per inperitiam dare, et magis accommodare aurem ad oboedientiae auditum quam linguam inperitam mouere. haec egomet mecum disserens et consiliario usus memet ipso non malo, ut opinor, sin minus, certe uel sedulo, dicta factaque quae ad pietatem pertinent discere potius ignorans malui quam docere. optabile namque est et mihi percarum usque ad ulti­ mam discere senectutem, quoniam quidem nulla aetas ad perdi­ scendum sufficere potest, docere uero alios affectare eum, qui non sufficienter instructus est, res mihi uidetur antiqui prouer­ bii in dolio discere artem figuli\', hoc est in periculo animarum doctrinam discere pietatis. quique aut satis stulti mihi uidentur aut temerarii: stulti pro eo, si in tantum bruti sunt ut inperitos se esse non sentiant, temerarii, si intellegunt quidem, audent tamen adire negotium. 48. Hebraeorum seni
Abbreviated transcription (Latin):
te cet̾orũ Głiat᷑ gͦ paulus. s in infirmitatibꝰ ac tͥbulatiõibꝰ
suis. et uelut p̃cioso quodã monili mortificatione.xͥ adorna¬
tur excelsior ẽ supͣ om̃e qd̾ carnale ẽ: Erultat aut̃ in sp̃u¬
alibꝰ et głiat᷑. et cũ ñ sit imꝑitꝰ in scĩa. tam̃ ꝑ specłm et in
enigmate uid̾e se dic̃. confidit sp̃u. et tam̃ corpꝰ affligit. ue¬
lut clamdestinũ adu̾sariũ destruens Quid nos edocens ꝑ
hec. et qͥd erudiens. nͥ nicħ ex his q̃ deorsũ st̃ p̃sume. neq in¬
flari ꝑ scĩam. neq carnẽ adu̾sus sp̃m erig̾e : Pugnat g ille

Expanded text:
5. Gloriatur ergo Paulus, sed in infirmitatibus ac tribulatio­ nibus suis, et uelut pretioso quodam monili mortificatione Christi adornatur; excelsior est supra omne quod carnale est, exultat autem in spiritalibus et gloriatur; et cum non sit inperitus in scientia, tamen per speculum et in aenigmate uidere se dicit. confidit spiritui, et tamen corpus adfligit uelut clandestinum aduersarium destruens, quid nos edocens per haec et quid erudiens nisi nihil ex his quae deorsum sunt praesumere neque inflari per scientiam neque carnem aduersum spiritum erigere? pu
Abbreviated transcription (Latin):
ni.s deitãtis et bonitatis origo ẽ: Que infilio et spu sc̃o intel¬
ligit᷑ et sentit᷑ in illo uelut filio et u̾bo. in hoc uelut sp̃u ab ip¬
so ꝓcedente. et ita necessariũ ẽ ut ⁊ unũ dm̃ scd̾m u̾itatẽ sub¬
stantie faceam᷑. ⁊ patrẽ ac filiũ ac sp̃m scm in sua quẽq sub¬

Expanded text:
ni, sed deitatis et bonitatis origo est, quae in filio et spiritu sancto intelni, sed deitatis et bonitatis origo est, quae in filio et spiritu sancto intellegitur et sentitur, in illo uelut filio et uerbo, in hoc uelut spiritu ab ipso procedente. et ita necessarium est, ut et unum deum secundum ueritatem substantiae fatea­ mur et patrem ac filium et spiritum sa
Abbreviated transcription (Latin):
sibi filii ꝑ nat᷑am. neq tͥa dĩtatis inicia sibi inuicẽ contͣria ꝓ¬
ferant. ⁊ diu̾sa. ut ꝑ młta pͥncipia rursũ ad paganoꝵ erroreᷤᷤ
unde discessũ fu̾at. redire uideant᷑. neq int̾ substantias alienaᷤᷤ
a se inuicẽ et diuisas. fas ẽ dirimi ditatẽ scd̾m arriũ Opor¬
tet enĩ ñ ita putare se unũquẽq deferre dõ patͥ. ut ei auferat
hoc ipsũ qd pat̃ ẽ: Cuiꝰ enĩ erit pat̾. si ab eo nat᷑a filii seꝑat᷑.
et creat᷑is reliqͥs sociat᷑: Non enĩ hoc eẽ filiũ uł alienari a pa¬
tre. uł cõmisceri. ac refundi in patrẽ. neq rursũ tantũ puta¬
re ag̾e ꝓ xp̃o. ut neq ipsi seruet᷑ eẽ qd̾ filiꝰ ẽ Cuiꝰ enĩ erit fi¬
liꝰ. si ñ origo sua referat᷑ ad patrẽ. ut sit ille qͥ genuit. et iste sit
qͥ ẽ ex illo ꝓgenit᷑ : Origo enĩ pat̃ ẽ. ñ exigui alicuiꝰ et indig¬

Expanded text:
sibi filii per naturam, neque tria deitatis initia sibi inuicem contraria psibi filii per naturam, neque tria deitatis initia sibi inuicem contraria proferant et diuersa, ut per multa principia rursum ad paganorum errores, unde discessum fuerat, redire uideantur. 38. Neque in tres substantias alienas a se inuicem et diuersas fas est dirimi deitatem secundum Arrium. oportet enim non ita putare se unumquemque deferre deo patri, ut ei auferat hoc ipsum quod pater est — cuius enim erit pater, si ab eo natura filii separatur et creaturis reliquis sociatur? non enim hoc est filium esse uel alienari a patre uel commi­ sceri ac refundi in patrem —, neque rursum tantum putare agere pro Christo, ut neque ipsi seruetur esse quod filius est; cuius enim erit filius, si non origo sua referatur ad patrem, ut sit ille qui genuit et iste sit qui est ex illo progenitus? origo enim pater est non exigui alicuius et indig
Abbreviated transcription (Latin):
ma consistit: his qͥ ad illuminandos cet̾os p̃sunt. utine uł in u¬
nam subsistentiã ac ꝑsonã sermone contͣcto tãꝗͣ. dõrum młtitu¬
dinẽ uitans. qͥ solas appellationes hominũ pucet. et eũdẽ patrẽ
et filiũ et sp̃m scm̃ estimans nominari. ad sabellii impietatẽ ex
huiꝰcemodi confusione ac ꝑmixtione declinet. ut dũ unũ oĩa
nominari putat. nicħ eẽ unũ quẽq designet Qm̃qͥdẽ desinet
qd̾ absurdũ ẽ cõpositꝰ nob̾ ex diu̾sis introducit᷑ ds̃ scd̾m illa suul¬
gi fabulas. qͥbus ex diu̾sis formis unũ animal adũbrat᷑. atq de¬
pingit᷑. neq rursũ int̾secantes dĩ nat̾am scd̾m arrii uesaniã.
et intͣ iudaicã pauꝑtatẽ diuinitatis affluentiã concludenteᷤ.
ut solo ingenito patͥri sũmã deitatis ascͥ̾bant. uelut metuenteᷤ
ne corruptio nob̾ deitatis fi uideat᷑. si ds̃ pat̃ sit ueri dei. ⁊ eqͣł

Expanded text:
ma consistit his qui ad inluminan- dos ceteros praesunt, uti ne uel in uma consistit his qui ad inluminan- dos ceteros praesunt, uti ne uel in unam subsistentiam ac personam sermone contracto tamquam deorum multitudinem uitans quis solas appellationes nominum putet et eundem patrem et filium et spiritum sanctum aestimans nominari ad Sabellii inpietatem ex huiuscemodi confusione ac permix­ tione declinet, ut, dum unum omnia nominari putat, nihil esse unumquemque designet, quoniam quidem desinet quod absurdum est, conpo- situs nobis ex diuersis introducitur deus secundum illas uulgi fabulas, quibus ex diuersis formis unum animal adum­ bratur atque depingitur —, neque rursum intersecantes dei natu­ ram secundum Arrii uesaniam et intra Iudaicam paupertatem diuinitatis afluentiam concludentes, ut soli ingenito patri summam deitatis adscribant uelut metuentes ne corruptio nobis deitatis fieri uideatur, si deus pater sit ueri dei et aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃qͥdẽ hodie ut uideo om̃s magistͥ sunt. et om̃s philosophant᷑
Qd̃ ego satis miror si om̃s hii qͦs uideo in eccłia ad faciendũ sermo¬
nem in ppło ꝓcedẽ. bene et recte norunt dare conseruis suis in
temꝑe tritici m̃surã. et dispon̾e sermones suos in iudicio ac u̾ita¬
te dogmatũ nr̃orũ. conseq̃nt̾ et rõnabilit̃ explanare. q̃cũq de
mundis uł de mundo philosophari oportet. q̃ de mat̾ia. q̃ de aĩa.
q̃ de m̃te. q̃ de intellectualibus natis. siue bonis. siue contͣriis.
⁊ qd ẽ maximũ qđ̾ constͥngit. ⁊ continet ac cõponit uniu̾sa. de
ꝓuidentia et de singłis q̃ uł contͣ ronem accid̾e humanã uideł.¬
uł uixta rõnẽ uident᷑. s et de pͥmo nr̃o statu ac nouissima re¬
formatioẽ. de p̃fig̃ationibꝰ ⁊ uitate. de utroq testam̃to. de aduen¬
tu
xp̃i pͥmo et scd̾o. de incarnatioe eiꝰ ac passione. ⁊ resurrectioẽ
atq ascensione in celos. de fine omĩũ. de iudicio. de retͥbutioẽ

Expanded text:
quidem hodie, ut uideo, omnes magistri sunt et omnes philosophantur? quod ego satis miror, si omnes hi, quos uideo in ecclesia ad faciendum sermonem in populo procedere, bene et recte norunt dare conseruis suis in tempore tritici mensuram et disponere sermones suos in iudicio ac ueritatem dogmatum nostrorum consequenter et rationabiliter explanare, quaecumque de mundis uel mundo philosophari oportet, quae de materia, quae de anima, quae de mente, quae de intellectualibus naturis siue bonis siue contrariis et, quod est maximum et quod constringit et continet ac conponit uniuersa, de prouidentia et de singulis, quae uel contra rationem accidere — humanam uidentur. 36. 37. Sed et de primo nostro statu ac nouissima reforma­ tione, de praefigurationibus et ueritate, de utroque testamento, de aduentu Christi primo ac secundo, de incarnatione eius et passione ac resurrectione atque ascensione in caelos, de fine omnium, de iudicio, de retributione
Abbreviated transcription (Latin):
delitas locũ Et fiunt młti infideles. ⁊ dict̃ Qͥs noũ hoc : Et ꝓ¬
bant c̾ta ꝓinc̾tis ñ ẽẽ relinqñda. et incipiunt p̃sentia ãplecti.
et ea q̃ uident᷑ raꝑe ut teneant q̃ c̾ta st̃. ⁊ ludificant᷑ in incerto.
qͥa tñseunt et elabunt᷑ dũ ten̾i putant᷑. ⁊ succedunt q̃ e̾ta st̃. q̃
putabant᷑ inc̾ta ħ omĩa demonstrat iste ⁊ format narratio¬
nem suã huc et illuc. ut seqͣtur m̃tes hominũ. qm̃ in hunc
modũ ipse nutant. et fluctuant iinc̾to uite caliginose: Dix̃
aut̃ dubitationẽ hominũ de uita sua qͥa ignorant si habet

Expanded text:
litas locum. Et sunt multi infideles, et dicunt: Quis novit hoc? Et probant certa pro incertis non esse relinquenda; et incipiunt praesentia amplecti, et ea quae videntur rapere, ut teneant quae certa sunt; et ludificantur in incerto quia transeunt, et elabuntur dum teneri putantur; et succedunt quae certa sunt, quae putabantur incerta. Haec omnia demonstrat iste, et format narrationem suam huc et illuc, ut sequatur mentes hominum, quoniam in hunc modum ipsae nutant, et fluctuant in incerto vitae caliginosae. Dixit enim dubitationem hominum de vita sua, quia ignorant an hab
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliqͥd adu̾sus quẽpiã de sac̾dotibꝰ uł nrnists di culꝑa¬
uile uł rephensibue ab ipsis qͥ sup̃ dorsũ nr̃m fabͥcanscebu¬
dieruit. tamq ꝓ honestate ac religione animi sui ex sec̃bi
omibꝰ sentiunt. et facti sumus theatrum qd̾dam publicum
ñ angłis et hominibꝰ sic̃ athleta dĩ paulus dicebat. qͥ adũ sũ
pͥncipat᷑ et potestates agones desudabat. s theatrũ factissio¬
mus abiectis hominibꝰ et indignis. et ut itadixam inonsto
et beluis ꝑ om̃e tꝑs et in omĩ loco. in plateis. in tabnis.ir
coniuuiis. in coneiliis. etiã usq ad ipsam scenã. qd̾ eũ lacͥ¬
mis dico deducim̃. et a tͣpissimis atq impudiciesinis hu¬
strionibꝰ irridem̃. ⁊ nich iã ita delectabile gerit᷑ immunis.
tare ꝓ dõ s ñ sic̃ fas ẽ. nec ut lex certaminũ continet. qͥa
certam̃ nr̃m in hoc uenit. ut uictoriã capiamꝰ infamẽ. ut tẽ
mag ꝑdamꝰ palmã.cũ in c̾tamine uic̾imus: Aut ñ legunꝰ qͥ

Expanded text:
 ministris dei culpabile uel reprehensibile ab istis qui supra dorsum nostrum fabricantur audierint, tamquam pro honestate ac religione animi sui exsecrabilomnibus sentiunt. et facti sumus theatrum quoddam publicum non angelis et hominibus, sicut athleta dei Paulus dicebat, qui aduersum principatus et potestates agones desudabat, sed theatrum facti sumus abiectis omnibus et indignis et, ut ita dixerim, monstris et beluis per omne tempus et in omni loco, in plateis in tabernis in conuiuiis in consiliis. etiam usque ad ipsam scaenam — quod cum lacrimis dico — deducimur et a turpissimis atque inpudicissimis histrionibus inridemur, et nihil iam ita delectabile geritur in mimisrtare pro deo, sed non sicut fas est nec ut lex certaminum continet, quia certamen nostrum in hoc uenit, ut uictoriam capiamus infa­ mem, ut tunc magis perdamus palmam, cum in certamine uicerimus. aut non legimus quia