comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tam longo exilu sui temp̃. linguam
scottorum iam plene didicerat:
torũ regione uenire brittaniam.
atq: illis anglorum ꝓuintiis quib
regnauit osuuald: magna deuoti
sacerdotali erant gaudu prȩditi
ministrare.¬
e Construebantur
ergo ecđa ꝑ loca confluebant ad
audiendũ uerbũ populi gaudentes
donabantur munere regio pos¬
sessiones & territoria ad institu¬
enda monasteria. Imbuebant᷑
prȩceptorib scottis paruuli anglo¬
rum una cũ maiorib: studus & ob¬
seruatione disciplinae regularis.
Nam monachi erant maxime qui
ad prȩdeandum uenerant. mona¬
chus ipse ep̃s aedan. ut pute de in
septentrionalium scottorũ. & omni¬
um pictorum monasterus non par¬
uo tem̃p artem tenebat. regendisq
eorum populis praeerat: Quaeui¬
delic& insula ad ius quidembrit¬
taniae ꝑtin&. non magno ab ea fr&o
discr&a. seddonatione pictorũ
qui illas brittaniae plagas in co¬
lunt. iam dudũ monachis scotto¬

Expanded text:
tam longo exilii sui tempore linguam tam longo exilii sui tempore linguam Scottorum jam plene didicerat. torum regione venire Brittaniam atque illis Anglorum provinciis quibus regnavit rex Osuald, magna devotiosacerdotali erant gradu praediti, ministrare. Construebantur ergo ecclesiae per loca, confluebant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insSeptentrionalium Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, regendisque eorum populis praeerat: quae videlicet insula ad jus quidem Brittaniae pertinet, non magno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scotto
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc &enĩ ordine septentrio nales
scottorum prouintia: & omnis na¬
tio pictorũ. illo adhuc temp̃ pascha
dominicum caelebrabat. Aes¬
Aesti¬
mansse in hac obseruantia scĩ ac lau¬
de digni patris anatolii scripta se
que facillime cognoscit: Porro
gentes scoitorum. quae in austra¬
libus hiberniae insulae partibus
morabantur. iam dudum ad ad mo¬
nitionem a postolicȩ sedis antisti¬
tis. pascha canonico ritu obseruare
epõ. rex locum seđ episcopał in
insula lindisfarnensi. ubi ipse
p&ebat tribuit: Qui uidelic&
locus accedente acrecedente reu¬
mate: bis cotidie instar insulȩ : ma¬
ris circũ luitur undis. Bis renu¬
dato litore: contiguus terrae red¬
ditur atq eius admonitionib hu¬
militer aclibenter in omnib auscul¬
tans.
ecclesiã xpĩ in regnosuo.
multum diligenter aedificare ac
dilatare curauit. Vbipulcher¬
rimo sepe specta culo contigit.
ut euangelizante antistite qui an¬
glorum linguã ꝑfecte non noue¬
uerbi exister& caelestis. quia nimirũ

Expanded text:
Hoc etenim ordine Septentrionalis Scottorum provincia, et omnis natio Pictorum illo adhuc tempore Pascha dominicum celebrabat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scripta secque facillime cognoscit. Porro gentes Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae partibus morabantur, jamdudum ad admonitionem apostolicae sedis antistitis, Pascha canonico ritu observare episcopo, rex locum sedis episcopalis in insula Lindisfarnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur; atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noveistris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
um uero laurentius. mellitum. iustum.¬
ecclesia beatorum apostolorum p&ri
& pauli : dequa frequenter iam diximꝰ
stratum parari. In quo cum post
statu ec clesiae fusas: ad qui escendũ
membra posuiss& atq obdormiss&.
apparuit ei beatissimus a postolorũ
princeps. & multo illum tempore
secrete noctis flagellis artioribus
affitiens : sciscitabatur apostolica
districtione : quare gregem quem sibi
ipse crediderat reliquerit. uel cui
pastorum oues xp̃i in medio luporũ
positas fugiens dimitter&. An
mei inquit oblitus es exempliqui

Expanded text:
 et Laurentius Mellitum Justumecclesia beatorum apostolorum Petri et Pauli de qua frequenter jam diximus, stratum parari, in quo cum post statu Ecclesiae fusas, ad quiescendum membra posuisset atque obdormisset, apparuit ei beatissimus apostolorum princeps, et multo illum tempore secretae noctis flagellis artioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione, quare gregem quem sibi ipse crediderat, relinqueret, vel cui pastorum oves Christi in medio luporum positas fugiens ipse dimitteret. « An mei, inquit, oblitus es exempli, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sionis erat. quod uenerabilis uir. non
solum in pascha transiuat de homundo
ad patrem. Uerum etiam cumeo
die paschacelebrar&ur quonumquam
prius in eis locis caelebrare solebat.
Gaudebant ergo fratres de agnitione cer
tabantur depatrocinio ꝑgentis addnm̃
patris. perquem fuerant correcti.
gratulabantur ille quod eatenus in car¬
ne seruatus est donec illum in pasca di¬
em suos auditores quem semper antea
ui tabant suscipere acsecum agere ui¬
der&. Sicque certus deillorum correc¬
tione reuerentissimus pater exułtauit
utuider& diem dñiuidit & gauisus
est.

Expanded text:
sionis erat, quod venerabilis vir non sionis erat, quod venerabilis vir non solum in Pascha transivit de hoc mundo ad Patrem; verum etiam cum eo die Pascha celebraretur, quo nunquam prius in eis locis celebrari solebat. Gaudebant ergo fratres de agnitione  Altabantur de patrocinio pergentis ad Dominum Patris, per quem fuerant correcti; gratulabatur ille quod eatenus in carne servatus est, donec illum in Pascha diem suos auditores, quem semper antea vitabant, suscipere ac secum agere videret. Sicque certus de illorum correctione reverentissimus Pater exsultavit, ut videret diem Domini: vidit, et gavisus est.
Abbreviated transcription (Latin):
populis anglorum. & in regula fidei
catholicȩ ꝑomã instructis. ipsiadhuc
inueterati. & claudicantes a semitis
suis . & capita sine corona pͣtendunt
uenerantur. Susceperunt autem hien¬
ses monlichi docente ecgberechto ritos
uiuendi catholicos. subabbate du unc¬
uhado postannos circiter lxxx. ex quo
ad p̃dicationẽ gentis anglorum aida nũ
miser᷑ antistitẽ. Man sit autem uir
dñi ecgberecht annos xiii. in p̃fata in¬
sula. quam ipse uelut nõuaquadam
relucente gratia ecclesiasticȩ societatis
& pacis xp̃o consecrauerat. Anno
die caelebrabatur. Cum missarum sollem¬
nia in memoriam eiusdem dominicae
resurrectionis caelebrass&. Fodem die
& ipse migrauit addnm̃. ac gaudium
sum mȩ festiuitatis. quod cum fratrib
quos adunitatis gratiam conuerterat
Inchoauit. cum dnõ. & apostolicis cȩterisq
caeliciuibus compleuit. Immo id ipsũ
caelebrare sine fine nondesinit.
Mira autem diuina dispensatio proui¬

Expanded text:
populis Anglorum et in regula fidei populis Anglorum et in regula fidei catholicae per omnia instructis, ipsi adhuc inveterati et claudicantes a semitis suis, et capita sine corona praetendunsti societate venerantur. Susceperunt autem Hiienses monachi, docente Ecgbercto, ritus vivendi catholicos sub abbate Duunchado, post annos circiter octoginta, ex quo ad praedicationem gentis Anglorum Aldanum miserant antistitem. Mansit autem vir Domini Ecgberct annos tredecim in praefata insula, quam ipse velut nova quadam reducente gratia ecclesiasticae societatis et pacis Christo consecraverat; annoq Maiarum die celebrabatur, cum missarum sollemnia in memoriam ejusdem Dominicae resurrectionis celebrasset, eodem die et ipse migravit ad Dominum, ac gaudium summae festivitatis quod cum fratribus quos ad unitatis gratiam converterat, inchoavit, cum Domino et apostolis caeterisque caeli civibus complevit, immo idipsum celebrare sine fine non desinit. Mira autem divinae dispensatio provi
Abbreviated transcription (Latin):
ec multo post illiquoq insulam hu
incolebant: monachiscotticae natio¬
nis. cum his quae sibi erant subdita mona¬
sterus adritum paschȩ ac tonsurae cano¬
nicum dñõ procurante ꝑductisunt.
nacula regni nordan him brorum sus¬
cepit. Cum ueniss& adeos dehibernia
dõ a mabilis & cum omni honorificentia
da docebat. erat ex secut or deuotissimu s.
libent̃ auditꝰ ab uniuersis. Inmutauit pis
acsedulis exostationib inueteratã illã
traditionem parentũ eorum. De quib
apostolicum illum lic& proferre ser¬
monẽ. quod ȩ mulationẽ dĩ habebant.
sed non scđmscientiã. Catholicoq illos
atq apostolico more cãelebrationem
utdiximus. p̃cipue sollemnitatis subfigu¬
Q uod mira diuinȩ constat factum dis¬
pensatione pietatis. Ut quõ gens illa
tionis libent̃. acsine inuidia populis
anglorum cõmunicare curauit. Ipsa
e contra brettones. quinolebant an¬
glis eam quam habebant fideixp̃ianae
notitiam pandere : Credentibus iam

Expanded text:
ec multo post illi quoque qui insulam Hii incolebant monachi Scotticae nationis, cum his quae sibi erant subdita monasteriis, ad ritum Paschae ac tonsurae canonicum Domino procurante perducti sunt.nacula regni Nordanhymbrorum suscepit, cum venisset ad eos de Hibernia Deo amabilis, et cum omni honorificentia rum quae agenda docebat erat exsecutor devotissimus, libenter auditus ab universis, immutavit piis ac sedulis exhortationibus inveteratam illam traditionem parentum eorum, de quibus apostolicum illum licet proferre sermonem, quod aemulationem Dei habebant, sed non secundum scientiam; catholicoque illos, atque apostolico more celebrationem, ut diximus, praecipuae sollemnitatis sub figuQuod mira divinae constat factum dispensatione pietatis, ut quoniam gens illa tionis libenter ac sine invidia populis Anglorum communicare curavit: ipsa e contra Brittones, qui nolebant Anglis eam quam habebant, fidei Christianae notitiam pandere, credentibus jam
Abbreviated transcription (Latin):
XU. qui erat annus septimus osrici
regis nordan himbrorum qui coien redo
successerat uictred filius ecgberechti
rex cantuariorum defunctus est non o
iiii semis annos tenebat filios tres. aedilbe¬
heredes. Anno postquem proximo
tobias hrofensis ecclesiae pręsul de¬
functus est uir ut supra meminimus doc¬
tissimus. Erat enim discipulus beatȩ
hadriani. unde utdictum est cum eru¬
ditione litteram uel ecclesiasticarum
uel generalium ita grecam quoque
cum latina didicit linguam ut tam no¬
suae loquellam haber&. Sepultus est
inporticu scĩpauli apłi quam intro
ecclesiam scĩ andreae sibiipse in locum
sepulchri fecerat. Postquem episco¬
patus officium ald uulf bereet ualdo

Expanded text:
. add. annus septimus Osrici regis Nordanhymbrorum qui Coenredo successerat, Ulctred filius Ecgbercti, rex Cantuariorum, defunctus est nono dinta quatuor semis annos tenebat, filios tres, Aedilbeheredes. Anno post quem proximo Tobias, Hrofensis Ecclesiae praesul defunctus est, vir ut supra meminimus, doctissimus. Erat enim discipulus beatae Hadriani: unde, ut dictum est, cum eruditione litterarum vel ecclesiasticarum vei generalium, ita Graecam quoque cum Latina didicit linguam, ut tam nosuae loquelam haberet. Sepultus vero est in porticu sancti Pauli apostoli, quam intro ecclesiam sancti Andreae sibi ipse in locum sepulcri fecerat. Post quem episcopatus officium Alduulf, Berctualdo
Abbreviated transcription (Latin):
iquidem anno incarnationis do¬
minicae quingentesimo sexa¬
gesimo quinto: Quotemp̃ gũb¬
naculum romani imperii post
abbas habitu & uita monachi in¬
signis nomine columba britta
niã praedicaturus uerbum dĩ pro¬
uintuis septentrionaliũ pictorũ.
Hocest eisq: arduis atq horrentib
montiũ uigis. ab australibus eorũ
sunt regionib sequestratȩ. Nã¬
que ipsi australes picti. qui intra
eosdem montes habent sedes mul¬
to ante tem̃p̃ ut ꝑhibent relicto er¬
rore idolatriae. fidem ueritatis
acceperunt.. Praedi cante eis
uerbum nima epõ reuerentis si¬
lariter fidem & misteria ueri¬
tatis edoctus. Cuius sedem epis¬
copatus. scĩ martini epĩ nomine
& ecclesia insignem: ubupse &iã
optin& qui locus ad prouintiã
berniciorũ pertinens: uulgo uo¬
catur ad candidã casam. eo qͣ ibi
eccłesiam delapide insolito br&¬
tonib more fecerit: Uenit aũ
brittaniam columba regnante
pictis bridio filio meilo chon rege
potentissimo notio añ regni eius.

Expanded text:
iquidem anno Incarnationis dominicae quingentesimo sexagesimo quinto, quo tempore gubernaculum Romani imperii post byter et abbas habitu et vita monachi insignis, nomine Columba  Aniam, praedicaturus verbum Dei provinciis Septentrionalium Pictorum, hoc est, eis quae arduis atque horrentibus montium jugis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae. Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, praedicante eis verbum Nynia episcopo reverentissilariter fidem et mysteria veritatis edoctus; cujus sedem episcopalem, sancti Martini episcopi nomine et ecclesia insignem, ubi ipse etiam obtinet. Qui locus ad provinciam Berniciorum pertinens, vulgo vocatur Ad candidam casam, eo quod ibi ecclesiam de lapide, insolito Brittonibus more fecerit. Venit autem Brittaniam Columba, regnante Pictis Bridio filio Meilochon, rege potentissimo, nono anno regni ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
progressiinpublicum fideles xp̃i
quise tempore dis criminis siluis ac
desestis abditisue speluncis ocule
usq destructas basilicas scõrum mar¬
trrumfundant. construunt ꝑficiuÑ
acueluti uictricia signa passimpro¬
palan diesfestos celebran sacramux¬
do corde atq ore conficiunt. Man¬
sitq haec in ecclesis xp̃i quae eraNT
inbriͥtania pax usq ad tempora
arrianae ues aniae quae corrupto
orbetoto. hanc &iam insulam extra
orbem tam longeremotã. ueneno
sui infec̃ erroris. & hoc quasi uia
pestilentiae trans oceanũ patefac¬
ta non mora omnisselues heres eos
cuiusq insulae noui semꝑ aliquid au¬
dire gaudenti. & nihil cestifirmi¬
ter optinenti infundat Histem¬
porib constantius qui uiuentedio¬
cl&iano galliam hispaniamq rege
Hic constantinum filium ex concubi¬
na helena creatum Imperatorem
galliarum reliquit Scribitautem
eutropius quod constantinus inbri¬
tania creatus imperator. patriin
regnum successerit. Cuius tempore

Expanded text:
progressi in publicum fideles Christi qui se tempore discriminis silvis ac desertis abditisve speluncis occuleusque destructas, basilicas sanctorum martyrum fundant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra mundo corde atque ore conficiunt: mansitque haec in Ecclesiis Christi quae erant in Brittania pax usque ad tempora Arrianae vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam Hispaniamque regeHic Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Scribit autem Eutropius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator, patri in regnum successerit: cujus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
Erat in eodẽ monasterio puer circiter
ñ amplius annorũ esica nomine
qui propt̃ infantilẽ adhuc & atẽ in uirgi¬
nũ dõ dicatarũ solebat cella nutriri
ibiq meditari. Hic p̃fata pestilentia
eadgrd eadgyead gr̃d. & sic terminans
tẽ poralẽ uitã. intrauit a &ernã. At
uirgo illa quã moriens uocabat. mox
in loco quo erat eadẽ adtacta infirmi¬
ce sub tracta. & illũ quise uocauit ad

Expanded text:
Erat in eodem monasterio puer trium circiter, non amplius, annorum, Aesica nomine, qui propter infantilem adhuc aetatem in virginum Deo dedicatarum solebat cella nutriri, ibique medicari. Hic praefata pestilentia Eadgyd, Eadgyd, Eadgyd; et sic terminans temporalem vitam, intravit aeternam. At virgo illa quam moriens vocabat, mox in loco quo erat, eadem adtacta infirmice subtracta, et illum qui se vocavit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ibrũ epi grãmatũ hero ico m&ro siue ele¬
enatura rerũ &dctẽporibus libros
singulos.
tem detei ꝓ inis librũ unũ maio¬
pis libellũ hoc est defiguris mouđq.
locutionum quibus scriptura scã
haurire dones &iam benignus aliquan
dofontẽ om̃is sapientiae ꝑuenire

Expanded text:
Librum Epigrammatum heroico metro, sive eleDe Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Temporibus librum unum majopis libellum, hoc est, de figuris modisque locutionum, quibus Scriptura sancta chaurire, dones etiam benignus, aliquando ad te fontem omnis sapientiae pervenire
Abbreviated transcription (Latin):
cissimos dies. plurimam insulae
pastem in deditionem recepit.
Orcadas &iam insulus ultrabritan¬
niam in oceano positas. romano ad¬
iecit imperio. Ac sexto quo pro¬
fectus erat mense . romam redut.
filioq suo britannici nomen inpo¬
suit. Hoc autembellum quasto
imperii sui anno compleuit. qui est
annus ab incarnationednĩ quadra¬
gesimus sextus. Quo&iam anno
fames grauissima ꝑsyriam factaẽ:
quae in actib apostolorum ꝑ pro¬
ph&am agabum dicta eẽ memora¬
tur. Ab eodem claudio uespasia¬
nus qui postneronem imperauit
inbritanniammissus. &iam uectã
insulam britanniae proximam ame¬
ridie romanorum ditioni subiuga¬
uit: quaehab& aboriente in occa¬
sum triginta circiter milia passuũ.
ab austro inboream xii. In orienta¬
lib suis pastib mari sexmilium.
in occidentalib trium. a meridi¬
ano britanniae littore distans
Succedens autem claudio in impe¬
rium nero. Nil omnino in remili¬
tari ausus est. Vnde interalia
romani regni detrimenta innu¬

Expanded text:
cissimos dies plurimam insulae partem in deditionem recepit. Orcadas autem insulas ultra Brittaniam in oceano positas Romano adiecit imperio. ac sexto quo profecfilioque suo Brittanici nomen imposuit. Hoc autem bellum quarto imperii sui anno complevit, qui est annus ab Incarnatione Domini quadragesimus sextus, quo etiam anno fames gravissima per Syriam facta est, quae in Actibus apostolorum per prophetam Agabum praedicta esse memoratur. Ab eodem Claudio Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter milia passuum, ab Austro in Boream duodecim, in Orientalibus suis partibus mari sex milium, in Occidentalibus trium a meridiano Brittaniae litore distans. Succedens autem Claudio in imperium Nero, nihil omnino in re miltari ausus est. Unde inter alia Romani regni detrimenta innu
Abbreviated transcription (Latin):
ter ipsũ tẽpore illo ex eodẽ ẽ monaste¬
rio raptus demundo Ex quanimirũ ui¬
sione multi quihȩc audire potuerunt.
& ex orandam in aduersis diuinã clemen¬
tiã adsalutaria ieiuniorũ remedia sub¬
eunda sunt mirabilit̃ accensi Ex eotem¬
pore non solũ in eodẽ monasterio. s
& inplerisq locis aliis. caepit annuatĩ
eiusdẽ regis ac militis xp̃i natalicius
dies missarũ caelebratione uenerari
Interea suꝑueniens cũ exercitu caedu¬
alla iuuenis. strenuissimus deregio
genere geuissorũ cũ exular& a pa¬
pulsus est aducib regis berechtuno
&anthuno qui de inceps regnũ pro¬
uinciae tenuerunt. Quorũ prior¬
post ea ab eadẽ caedualla cũ e&̃ rex
ꝓuinciã illã afflictione plurima
annorũ tempore mancipauit. Qua¬
re factũ ẽ ut toto illo tẽpore epm̃
tiftite ipsi ep̃o geuissorũ. id est occi¬
dentaliũ saxonũ. qui eñt inuenta ciui¬
tate subiacerent

Expanded text:
aeter ipsum tempore illo ex eodem est monasteaeter ipsum tempore illo ex eodem est monasterio raptus de mundo; ex qua nimirum visione multi qui haec audire potuerunt, ad exorandam in adversis divinam clementiam, et ad salutaria jejuniorum remedia subeunda sunt mirabiliter accensi; et ex eo tempore non solum in eodem monasterio, sed et in plerisque locis aliis, coepit annuatim ejusdem regis ac militis Christi natalitius dies missarum celebratione venerariInterea superveniens cum exercitu Caedualla, juvenis strenuissimus de regio genere Geuissorum, cum exularet a papulsus est a ducibus regis, Bercthuno et Andhuno, qui deinceps regnum provinciae tenuerunt: quorum postea ab eodem Caedualla, cum esset rex provinciam illam adflictione plurimo annorum tempore mancipavit. Quare factum est ut toto illo tempore episcopum tistite, ipsi episcopo Geuissorum, id est, Occidentalium Saxonum qui essent in Venta civitate, subjacerent
Abbreviated transcription (Latin):
Respondit p̃clare omnino habitus &
uultus erant la&issimi ac pulcherrimi.
quales nũ quã ante uiderã. neq aliquos
hominũ tanti decoris ac uenustatis esse
posse credebam. Unus quidã atton¬
sus erat ut clericus alius barbã habebat
prolixam. Dicebantq: quo unus eorũ pe¬
trus. alius uocar&ur paulus: & ipsi ent̃
tuitionẽ nr̃i monasterii missi ab ipso
decaelis Credidit ergo uerbis pueri
presbłt̃ ac statim egressus requisiuit¬
inannali suo. & inuenit eadẽ ipsa hie
osualdũ regẽ fuisse ꝓemptũ. Uoca¬
tisq fratrib parari prandiũ missas fieri
atq om̃s cõmunicarẽ more solito prȩ¬
cepit simul & infirmanti puero deeodẽ
sacrificio dominicae oblationis particulã
deferrimandauit. Quib: ita gestis non
multo post eadẽ ipsadie puer defuno¬
tus ẽ suaq morte ꝓbauit uera fuisse uer¬
ba quȩ ab apłis xp̃i audieratꝰ. sed & hoc
eius uerbi testimoniũ ꝑ hibuit qđ nemo p̃¬

Expanded text:
Respondit: « Praeclari omnino habitus et Respondit: « Praeclari omnino habitus et vultus erant, laetissimi ac pulcherrimi, quales nunquam ante videram, neque aliquos hominum tanti decoris ac venustatis esse posse credebam. Unus quidem attonsus erat ut clericus, alius barbam habebat prolixam: dicebantque quod unus eorum Petrus, alius vocaretur Paulus: et ipsi essent tuitionem nostri monasterii missi ab ipso de caelis. » Credidit ergo verbis pueri presbytin annali suo, et invenit eadem ipsa die Osualdum regem fuisse peremptum: vocatisque fratribus, parari prandium, missas fieri, atque omnes communicare more solito praecepit: simul et infirmanti puero, de eodem sacrificio dominicae oblationis particulam deferri mandavit. Quibus ita gestis, non multo post, eadem ipsa die puer defunctus est, suaque morte probavit vera fuisse verba quae ab apostolis Christi audierat. Sed et hoc ejus verbis testimonium perhibuit, quod nemo pr
Abbreviated transcription (Latin):
anae pi&atis. quae ad regnũ ꝑ ennae
ducit deuotione sublimit̃ p̃fuit.
a ẽ. Hac & enim
die idem rex ab infidelib inbello
corporalit̃ extinctus. mox ad sempi¬
terna animarũ gaudia adsũptus
in caelũ & electorũ ẽ sociatus agmi¬
nib Qu erant in suis codicib inqui¬
b defunctorũ ẽ ad notata depositio.
&inuenient illũ hac ut diximus die
raptũ eẽ descło.
Caelebrent ergo
missas ꝑ cuncta monasterii oratoria
ditae suae dep̃cationis. siue &iã in
me moriã p̃fati regis osualdi qui quondã
ipsorũ genti p̃erat. Ideoq pro eis quasi
Prosuae gentis aduenis supplex orabat ad
dnm & cunetis conuenientib ad ecłam fra¬
trib cõmunic& om̃s sacrificiis caelestib
&ita soluto ieiunio. corp. quoq suis refici¬
ant alim̃tis. Quae cũ omnialuocato
adse prbo puer uerba narrass&. inter¬
rogauit eũ sollicitus quales essent habi
tuł specie uiri qui sibi apparuissent

Expanded text:
stianae pietatis quae ad regnum perenne stianae pietatis quae ad regnum perenne ducit devotione sublimiter praefuit, st. Hac etenim die idem rex ab infidelibus in bello corporaliter exstinctus, mox ad sempiterna animarum gaudia adsumptus in caelum et electorum est sociatus agminibus. Quaerant in suis codicibus in quibus defunctorum est adnotata depositio, et invenient illum hac, ut diximus, die raptum esse de saeculo. Celebrent ergo missas per cuncta monasterii oratoria ditae suae deprecationis, sive etiam in memoriam praefati regis Osualdi, qui quondam ipsorum genti praeerat. Ideoque pro eis quasi pro suae gentis advenis supplex orabat ad Dominum: et cunctis convenientibus ad ecclesiam fratribus communicent omnes sacrificiis caelestibus, et ita soluto jejunio corpus quoque suis reficiant alimentis. » Quae cum omnia vocato ad se presbytero puer verba narrasset, interrogavit eum sollicitus quales essent habitu vel specie viri qui sibi apparuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
animi. sinceraq deuotione sacram̃¬
ta fidei quae susceperat seruans
Salutantes ergo illũ uerbis pussirs
apłi dicebant. Nolitimere fili mor¬
tẽ ꝓqua sollicit̾ es. nos enĩte hodier¬
na die ad caelestia sumus regna per¬
ducturi. Sed primũ expectare
habes donec missae celebrent᷑ ac ui¬
atico dominici corporis acsanguirzs
accepto. sic in firmitate simul &
morte ab solutus ad a&na incȩlis
gaudia sub leueris. Cla ma ergo
adte prb̃m eappan. & dicito illi quõ
dñs ex audiuit p̃ces ur̃as. & deuotionẽ
ac ieiunia ꝓpitius aspex̃ neq aliquis de
sed om̃s qui ali cubi deurishac aegritudi¬
ne laborant . surrecturi a languore. pri¬
te solũ qui hodierna die es liberandus
amorte &aduisionẽ dñi xp̃i cui fide¬
lit̃ seruisti ꝑducendus incaelũ. Quod
diuina uobis clem̃tia ꝑ intercessionẽ
religiosi ac dõ dilecti regis osualdi.
qui quondã genti nordan hymbroꝵ
& regni tẽporalis auctoritate. & xp̃i¬

Expanded text:
animi, sinceraque devotione sacramenanimi, sinceraque devotione sacramenta fidei quae susceperat servans. Salutantes ergo illum verbis piissimis apostoli dicebant: « Noli timere, fili, mortem pro qua sollicitus es: nos enim te hodierna die ad caelestia sumus regna perducturi. Sed primum exspectare habes donec missae celebrentur, ac viatico dominici corporis ac sanguinis accepto, sic infirmitate simul et morte absolutus ad aeterna in caelis gaudia subleveris. Clama ergo ad te presbyterum Eappan, et dicito illi quia Dominus exaudivit preces vestras, et devotionem ac jejunia propitius aspexit: neque aliquis de sed omnes qui alicubi de vestris hac aegritudine laborant, resurrecturi a languore, prite solum qui hodierna es die liberandus a morte, et ad visionem Domini Christi cui fideliter servisti, perducendus in caelum: quod divina vobis misericordia per intercessionem religiosi ac Deo dilecti regis Osualdi, qui quondam genti Nordanhymbrorum et regni temporalis auctoritate et Chri
Abbreviated transcription (Latin):
memoriae mandare duximus Eodẽ
ferme tẽpore. quo ipsa ꝓuincia nom̃
xp̃i susceperat. multas brittaniae pro¬
uincias mortalitas saeua corripiebat :
Quae cũ p̃fatũ quoq monasteriũ cui
tunc regendo religiosissimus xpi sa¬
cerdos uocabulo eappa p̃fuit. nutu
diuinae dispensationis attinger&.
multiq siue dehis qui cũ antistite illo
uenerant: siue deillis quide eadẽ ꝓ¬
uincia saxonũ nuꝑ ad fidẽ fuerant uocati.
passim dehac uita raperent᷑. uisũ est
ap̃sente morte liberar&. seu raptos
emundo aꝑ p&ua animae dãnatione
seruar&. Frat tunc tẽporis in eodẽ mo
saxonũ nuꝑ uocatꝰ ad fidẽ. qui eadem
tactus infirmitate . ñ pauco tẽpore re¬
cubans in lectulo iacebat Cũ ergo se¬
cunda memorati ieiunii ac supplicati¬
onũ dies ageretur. contigit forte ip¬
sũ puerũ . hora ferme secunda diei
in loco in quo ȩger iacebat. solũ inue
to beatissimi apostolorũ principes.
dignati sunt apparere. Erat enim
puer multũ simplicis ac mansu&i

Expanded text:
memoriae mandare commodum duximus. Eodem ferme tempore quo ipsa provincia nomen Christi susceperat, multas Brittaniae provincias mortalitas saeva corripiebat, quae cum praefatum quoque monasterium, cui tunc regendo religiosissimus Christi sacerdos, vocabulo Eappa, praefuit, nutu divinae dispensationis attingeret; multique sive de his qui cum antistite illo venerant, sive de illis qui de eadem provincia Saxonum nuper ad fidem fuerant vocati, passim de hac vita raperentur; visum esta praesenti morte liberaret, seu raptos e mundo a perpetua animae damnatione servaret. Erat tunc temporis in eodem monSaxonum, nuper vocatus ad fidem, qui eadem tactus infirmitate, non pauco tempore recubans in lectulo jacebat. Cum ergo secunda memorati jejunii ac supplicationum dies ageretur, contigit forte ipsum puerum, hora ferme secunda diei, in loco in quo aeger jacebat, solum invento beatissimi apostolorum principes dignati sunt apparere. Erat enim puer multum simplicis ac mansueti
Abbreviated transcription (Latin):
australiũ saxonũ & geuissorũ inter¬
posito pelago latitudinis triũ miliũ
qui uocatur soluente in quo uidelic&
pelago bini aestus oceani. qui circum
brittaniã ex infinito oceano septem¬
trionali erum punt sibi m& inuicẽ
cottidie cipugnantes. occurrunt ul¬
tra hostiũ fluminis omelia quã ꝑter¬
ras utorũ quae adregionẽ geuisso¬
rũ ꝑtinent p̃fatũ pelagus intrat . fi¬
nitoq conflictu in oceanũ refusi unde
uenerant redeunt.
eutych&is multũ eẽ turbatã & ecłas
anglorũ quib p̃erat ab huius modi labe
in munes ꝑdurare desiderans. Col¬
lecto uenerabiliũ sacerdotũ doctorũ¬
q plurimorũ co&u: cuius essent fidei
singuli sedulus inquire bat. omniumq
unanimem infide catholica repperit
consensũ. & hunc synodalib lt̃ teris
adinstructionẽ memoriãq: sequen¬
tiũ cõmendare curauit. Quarũ uide¬
lic& literarũ istud ex ordiũ ẽ¬
imperantib dominis pussimis nris

Expanded text:
Australium Saxonum et Geuissorum, interAustralium Saxonum et Geuissorum, interposito pelago latitudinis trium millium quod vocatur Solvente: in quo videlicet pelago bini aestus Oceani qui circum Brittaniam ex infinito Oceano septentrionali erumpunt, sibimet invicem quotidie compugnantes occurrunt, ultra ostium fluminis Homelea, quod per terras Jutorum, quae ad regionem Geuissorum pertinent, praefatum pelagus intrat; finitoque conflictu, in Oceanum refusi, unde venerant, redeunt. Eutychetis multum esse turbatam, et Ecclesias Anglorum quibus praeerat ab hujusmodi labe immunes perdurare desiderans, collecto venerabilium sacerdotum doctorumque plurimorum coetu, cujus essent fidei singuli sedulus inquirebat, omniumque unanimem in fide catholica reperit consensum: et hunc synodalibus literis ad instructionem memoriamque sequentium commendare curavit, quarum videlicet literarum istud exordium eimperantibus dominis piissimis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
quiuocatur ad lapidẽ occulendos
se a facie regis uictoris credidissent.
proditi sunt atq occidi iussi. Qđ
cũ audisset abbas quidã & prb̃t uoca¬
bulo cynibr& habens ñ longe ab in¬
de monasteriũ in loco qui uocatur
rheudforo. id est uadũ harundinis
Uenit ad regẽ qui tunc eisdẽ in par
quae inflicta fuerant proelianti
in insula uecta. postulauitq ab eo
utsi necesse e& pueros interfici pri¬
us eos licer& fidei xp̃ianae sacram̃tis
in buiꝰ Concessit rex &ipse instruc
ni certos reddidit. Moxq illi instan¬
Ate carnifice. mortẽ la&i subifre tempo¬
ralẽ ꝑ quã se aduitã animae ꝑ p&uam
ñ dubitabant eẽ transituros Hocer¬
go ordine pꝰ quã om̃s brittaniarum
prouinciae fidẽ xp̃i susceperant sus¬
cepit & insula uecta in quã tam̃ oberũ¬
nã externae subiectionis. nemo gra¬
dũ ministerii ac sedẽ episcopalem.
ante danihelẽ quinunc occidentali
Sita ẽ aut̃ haec in sula contra mediũ

Expanded text:
qui vocatur Ad lapidem, occulendos qui vocatur Ad lapidem, occulendos se a facie regis victoris credidissent, proditi sunt, atque occidi jussi. Quod cum audisset abbas quidam et presbyter, vocabulo Cyniberct, habens non longe ab inde monasterium in loco qui vocatur Hreutford, id est, Vadum harundinis, venit ad regem, qui tunc eisdem  Al. iquae ei inflicta fuerant praelianti in insula Vecta: postulavitque ab eo, ut si necesse esset pueros interfici, prius eos liceret fidei Christianae sacramentis imbui. Concessit rex, et ipse instructni certos reddidit. Moxque illi, instante carnifice, mortem laeti subiere temporalem per quam se ad vitam animae perpetuam non dubitabant esse transituros. Hoc ergo ordine, postquam omnes Brittaniarum provinciae fidem Christi susceperant, suscepit et insula Vecta, in qua tamen ob aerumnam aeternae subjectionis, nemo gradum ministerii ac sedis episcopalis ante Danihelem, qui nunc OccidentaliuSita est autem haec insula contra medium
Abbreviated transcription (Latin):
quae eadẽ erat tota ido latriae dedi
nas ex terminare: ac suae ꝓuinciȩ
homines ꝓhis substituere conten¬
dit. Uoto se obligans quã uis nec
quia sicȩpissent insulã quartã partẽ
eius simul & prȩdȩ dño dar&. Quã
ita soluit ut hanc uuil frido epo qui
tunc forte degente sua suꝑ ueniens
aderat. utendã prodño offerr&
Est aut̃ mensura eius dẽ insulae
iuxta aestimationẽ anglorũ mille
ducentarũ familiarũ undedata ẽ
ep̃o possessio terrae. cccͣ. familiarũ : at
ipse partẽ quã accepit cõmendauit
cuidã declericis suis cui nom̃ beorui:
& erat filius sororis eius dans illi prbm
nomine hiddila quiomnib: qui salua¬
re uellent. uerbũ ac lauacrũ uitae
quideeadẽ insula credendo saluati
sunt. duo regii pueri. frs uidelic&
aruualdi regis insulae. speciali sunt
dĩ gratia coronatiꝰsi quidẽ inminen¬
tib in sulae hostib fuga lapsisunt
de insula & in ꝓximã iutorũ prouin¬
ciã trans latr ubi cũ delati in locum

Expanded text:
actenus erat tota idolatriae deditnas exterminare, ac suae provinciae homines pro his substituere contendit, voto se obligans, quamvis necdquia si cepisset insulam, quartam partem ejus, simul et praedae, Domino daret. Quod ita solvit, ut hanc Uilfrido episcopo, qui tunc forte de gente sua superveniens aderat, utendam pro Domino offerret. Est autem mensura ejusdem insulae, juxta aestimationem Anglorum, mille ducentarum familiarum. Unde data est episcopo possessio terrae trecentarum familiarum. At ipse partem quam accepit, commendavit cuidam de clericis suis, cui nomen Bernuini, et erat filius sororis ejus, dans illi presbyterum nomine Hiddila, qui omnibus qui salvari vellent, verbum ac lavacrum vitae qui de eadem insula credendo salvati sunt, duo regii pueri, fratres videlicet Arualdi regis insulae, speciali sunt Dei gratia coronati: siquidem imminentibus insulae hostibus, fuga lapsi sunt de insula, et in proximam Jutorum ciam translati: ubi cum delati essent in locum
Abbreviated transcription (Latin):
paulinus inuitatione honorii an .i.¬
tistis. & ae adbaldi regis suscepit
actenuit. usq dũ &ipse suo tem̃p
ad cȩlestia regna cũgloriosi fruc¬
tulaboris ascendit: Inqua eccła¬
moriens. pallium quoq: qđ a roma¬
no papa acceperat reliquid. Reli¬
querat aũ in eccła sua eburaci ia¬
cobum diiaconum. uirũ utiq: eccle¬
siasticum & scm̃. qui multo exhinc
tem̃p in ecclesia manens. magnas
anti quo hosti praedas docendo
& bapti zando eripuit: Cuius no¬
mine uicus in quo maxime solebat
habitare iuxta catarectã usq ho¬
die cognominatur : Qui quõ can¬
tandi in eccła erat peritissimus
Recuperata postmodum pace in ꝓ¬
uintia. & crescente numero fide¬
lium &iã magister ecclesi asticȩ
cantionis iuxta morẽ romanorũ
siue cantuariorũ multiscepit ex is¬
tere. & ipse senex acplenꝰ dierũ iux¬
ta scripturas patrũ uiã secutus est¬

Expanded text:
Paulinus, invitatione Honorii antisPaulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Eccmoriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Requerat autem in Ecclesia sua Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam secutus est
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidii nisi infuga eẽ uider&ur
Paulinus a ssũpta secũ regina aedil¬
bergae. quã pridem adduxerat. re¬
diit cantiã nauigio. atq: ab honorio
archi ep̃o. & rege eadbaldo multũ
honorifice susceptus est. Uenit
aũ illuc duce baasso. milite regis edui¬
quos postea mater m&u eadbaldi
& osuualdi regum misit ingalliã
qui erat amicus illius. Ibiq: ambo
in infantia de functi. & iuxta ho¬
norem uel regus pueris uł inno cen¬
tib xp̃i congruã in eccła sepul¬
ti sunt: Attulit quoq secũ uasa
p̃ciosa eduni regis ꝑplura. inquib
&crucẽ magnã auream. & calicẽ
aureum consecratũ ad ministeriũ
altaris. quae actenus in eccła can¬
tiae conseruata monstrantur :
Quo in tem̃p hro fensis eccła pasto¬
rẽ minime habebat eo qđ romanꝰ
prȩsul illius. adhonoriũ papã aius¬
to archi epõ legatariãs missõs. ab¬
sortus fuerat fluctib italicimaris.
ac perhoc curam illius p̃fatus

Expanded text:
praesidii nisi in fuga esse videretur, praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduiquos postea mater metu Eadbaldi et Osualdi regum, misit in Galliam qui erat amicus illius, ibique ambo in infantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruum, in ecclesia sepulti sunt. Attulit quoque secum vasa pretiosa Aeduini regis perplura, in quibus et crucem magnam auream, et calicem aureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ haber& xp̃i ani. ad eotam̃ erat
animo acmorib barbarus. ut nesexui
quidem muliebri uł innocuȩ paruu¬
lorũ parter& a&ati: Quin uniuer¬
sos a trocitate ferina morti ꝑtorm̃ta
c̃trader&: Multo temr̃ totas eorũ
ꝓuntias debachando ꝑ uagatus acto¬
tũ genus anglorũ brittaniae finib: era¬
surũ se eẽ deliberans. Sed nec religi¬
onixpi anȩ quȩ apud eos exorta erat
aliquid inpendebat honoris. quip¬
pe cũusq hodie morissit brytonũ
fidẽ religionẽq anglorũ ꝓnihili ha¬
bere. neq: in aliquo eis magis cõmuni¬
care quã paganis: Alatũ ẽ aũ apud
eduini regis eburacũ. & illatũ p̾ ea
in eccłam beati apłi p&ri quã ipse cę¬
pit. sed successor eiꝰ osuuald ꝑficit
ut supra docuimus: Positũ ẽ aũ
in porticu scĩ papȩ gregorii. acuius
ipse discipuł uerbũ uitȩ suscsperat :
Turbatis itaq: reb: nord anhymbrorũ
huius articulo cladis. cũ nihil alicubi

Expanded text:
onem haberet Christiani, adeo tamen erat onem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem miliebri, vel innocuae parvulorum parceret aetati, quin universos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore totas eorum provincias debacchando pervagatus, ac totum genus Anglorum Brittaniae finibus erasurum se esse deliberans. Sed nec religioni Christianae, quae apud eos exorta erat, aliquid impendebat honoris. Quippe cum usque hodie moris sit Brittonum, fidem religionemque Anglorum pro nihilo habere, neque in aliquo eis magis communicare quam paganis. Adlatum est autem caput Aeduini regis Eburacum, et inlatum postea in ecclesiam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi
Abbreviated transcription (Latin):
eũ caedualda rex brittonũ. auxi¬
lium prȩbente illi penda uiro
strenuosissimo deregio genere
mertiorũ. qui & ipse ex eo tẽpore
gentis eiusdem regno annis xx &
duob uaria sorte praefuit. & con
serto graui pelio incãpo quiuocat᷑
haeth felth. occisus est eduinus.
die quarto iduum octobriũ. anno
dominicae in carnationis DCXXXIII¬
totus uł inter emptus uł disꝑsus ex
ercitus . In quo &iam bello. ante
illũ unus filius eius offrid iuuenis
bellicosus cecidit Alter eadfrid
necessitate cogente. ad pendã regẽ
trans fugit. & ab eo postmodũ reg¬
nante osuualdo. contra fidẽ iuris¬
iurandi ꝑemptus ẽ. Quotẽpore¬
maxima ẽ facta strages in ecclesia
uelgente nordan ymbrorũ maxi¬
me qđ unꝰ exducib aquib iacta est
paganꝰ alter qui ab arbarus erat pa¬
gano saeuior : Si quidẽ penda cũ
omni mertiorũ gente idolis deditus
& xp̃iani erat nominisignarus. At
uero cȩdualda quã uis nom̃ & ꝓfessi¬

Expanded text:
eum Caedualla rex Brittonum, auxieum Caedualla rex Brittonum, auxilium praebente illi Penda viro strenuissimo de regio genere Merciorum, qui et ipse eo tempore, gentis ejusdem regno annis viginti et duobus varia sorte praefuiserto gravi praelio in campo qui vocatur Haethfelth, occisus est Aeduini die quarta Iduum Octobris, anno dominicae Incarnationis sextotus vel interemptus vel dispersus est exercitus. In quo etiam bello, ante illum unus filius ejus Osfrid juvenis bellicosus cecidit, alter Eadfrid necessitate cogente ad Pendam regem transfugit, et ab eo postmodum regnante Osualdo, contra fidem jurisjurandi peremptus est. Quomaxima est facta strages in Ecclesia. vel gente Nordanhymbrorum, maxime quod unus ex ducibus a quibus acta est, paganus, alter quia barbarus erat pagano saevior. Siquidem Penda cum omni Merciorum gente idolis deditus, et Christiani erat nominis ignarus: at vero Caedualla, quamvis nomen et professi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam qualit̃ ipsa quoq:
ex ecranda heresis damnataẽ latere uos
ñ deb&: Quia non solũ ꝑistos ducen¬
tos annos ab olitaest. Sed & cotidie¬
Sed & cotidie
a nob perp&uo anathemate sepulta
dãm natur. Ethortamur nequorł
arma c̃busta s apud uos eorũ cineres
suscitentur: Nam quis ñ execr&ꝰ
suꝑbũ eorũ conamen &impiũ. di¬
centiũ posse sine peccato hominẽ
existere expropriauoluntate. & ñ
ex gratiadĩ.: Etprimũ qdẽ blasphe¬
miae stulti loquium ẽ dicere eẽ ho¬
minẽ sinepeccato. qđ omnino ñ po¬
test : Nisiunus mediator dĩ & homi¬
nũ homo xp̃c itĩc quisine peccato ẽ
mines cũ peccato originali nascen¬
tes. testimoniũ p̃uaricationis ad ae
&iam sine actuali peccato existen¬
dicentem : Ecce enĩ ininiquitatib
c̃ceptussũ & in peccatis peperit me
mat̃ mea.
genti anglorum simul & br&¬
tonum gloriosissime p̃eẽt: Equib:
sex &iã ipse ut diximus xp̃o regi
militauit. Rebellauit aduersus

Expanded text:
Nam qualiter ipsa quoque Nam qualiter ipsa quoque execranda haeresis damnata est, latere vos non debet; quia non solum per istos ducentos annos abolita est, sed et quotidie a nobis perpetuo anathemate sepulta damnatur: et hortamur, ne quorum arma combusta sunt, apud vos eorum cineres suscitentur. Nam quis non execretur superbum eorum conamen et impium, dicentium posse sine peccato hominem existere ex propria voluntate, et non ex gratia Dei? Et primum quidem blasphemiae stultiloquium est, dicere esse hominem sine peccato; quod omnino non potest, nisi unus mediator Dei et hominum homo Christus Jesus qui sine peccato est mines cum peccato originali nascentes testimonium praevaricationis Adae, etiam sine actuali peccato existenrophetam dicentem: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum et in peccatis concepit me mater mea genti Anglorum simul et Brittonum gloriosissime praeesset, e quibus sex etiam ipse, ut diximus, Christi regno militavit, rebellavit adversus
Abbreviated transcription (Latin):
& iohannes seruus dĩ consiliarius
eiusdem aposto licae sedisscripta quȩ
perlatores ad scẽ memoriȩ seuerinũ
papã adduxer̃ : Eodehacluce migran¬
te reciproca responsa ad ea quae pos¬
tulata fuerunt siluerunt: Quib
reseratis. nediu tantȩ questionis cali¬
go indiscussa remaner& : repperimꝰ
Quosdã ꝓuntiae uraẽ contra orthodoxã
fidem nouã exu&eri heresim renoua¬
re conantes Pascha nrm in quo
immo latus ẽ xp̃s. nebulosa caligine
lebrare nitentes. Quo episto lae prin¬
cipio mani feste declaratur. & nuꝑ¬
rime temporib: illis hanc apud eos he¬
resim ex ortã. & ñtotã eorũ gentẽ. sed
quos damineis hac fuisse inplicitos
Exposita aũ ratione paschał obseruan¬
tiae Itadepaelagian e heresi in eadẽ
episto la subdunt. Ethoc quoq cog¬
nouimus qđ uirus pelagianȩ hereseos
apud uos denuo reuiuescit. Quod om¬
nino hortamus ut aur̃ĩs m̃tib: huius¬
modiuenenatũ suꝑstitionis facinus
auferatur.:

Expanded text:
et Johannes servus Dei, consiliarius et Johannes servus Dei, consiliarius ejusdem apostolicae sedis. « Scripta quae perlatores ad sanctae memoriae Severinum papam adduxerunt, et eo de hac luce migrante, reciproca responsa ad ea quae postulata fuerant, siluerunt. Quibus reseratis, ne diu tantae quaestionis caligo indiscussa remaneret, reperimus quosdam provinciae vestrae contra orthodoxam fidem, novam ex veteri haeresim renovare conantes, Pascha nostrum in quo immolatus est Christus, nebulosa caligine raeis celebrare nitentes. » Quo epistolae principio manifeste declaratur, et nuperrime temporibus illis hanc apud eos haeresim coortam, et non totam eorum gentem, sed quosdam in eis hac fuisse implicitos. Exposita autem ratione Paschalis observantiae, ita de Pelagianis in eadem epistola subdunt: « Et hoc quoque cognovimus, quod virus Pelagianae haereseos apud vos denuo reviviscit: quod omnino hortamur ut a vestris mentibus hujusmodi venenatum superstitionis facinus auferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
& eralio felicissimo caesare. idest
ras &iã genti scottorũ. quos in
pererat iuxta qđ supra docuimꝰ sol¬
lerter ex ortans. nepaucitat̾ẽ suã in
extremis terrae finib: constitutam
sapientiorẽ antiquis siue modernis.
quae ꝑ orbẽ erant xp̃i. eclesus aesti¬
marent
Neue contra paschales
conputos & decr&a sinod alium toti¬
us orb pontificum. aliud pascha cęle
sori eiusdem honoru seuerino suc¬
cessit: Cũ adhuc ess& electus inpon¬
tificatũ. ꝓ eodẽ errore corrigendo lit¬
teras eis magna auctoritate atq: erudi¬
tione plenas direxit: Fuident̃ astru¬
ens quad ominicũ paschȩ diem . AxU
ꝓbatũ est oporter& inquiri: Nec¬
non & ꝓpelagiana heresi. quã apud
eos reuiuȩscere didicerat : Cauen¬
da acrepellenda in eadem illos epis¬
tib: scottis. Hilarius archi prb̃. &
seruans locum scaẽ sedis apostolicȩ:
Iohannes diiaconus & in dĩnomine
electus. Itẽ io hannes primicerius
& seruiens loco scȩ sedis apostolicȩ

Expanded text:
Heraclio felicissimo Caesare, il est ras etiam genti Scottorum, quos in pererat, juxta quod supra docuimus: sollerter exhortans, ne paucitatem suam in extremis terrae finibus constitutam, sapientiorem antiquis sive modernis quae per orbem erant Christi Ecclesiis aestimarent; neve contra Paschales computos, et decreta synodalium totius orbis pontificum, aliud Pascha celebrsori ejusdem Honorii Severino successit, cum adhuc esset electus in pontificatum, pro eodem errore corrigendo litteras eis magna auctoritate atque eruditione plenas direxit, evidenter adstruens, quia dominicum Paschae diem a quprobatum est, oportet inquiri. Necnon et pro Pelagiana haeresi, quam apud eos reviviscere didicerat, cavenda ac repellenda, in eadem illos epistibus Scottis, Hilarus archipresbyter, et servans locum sanctae sedis apostolicae, Johannes diaconus, et in Dei nomine electus: item Johannes primicerius, et servans locum sanctae sedis apostolicae,
Abbreviated transcription (Latin):
gratiae uocari. Is qui super stes
fuerit. alterum in loco de functi
debeat epm̃ ordinare. Proqua
&iam re singula uraẽ dilectioni
pallia proeadem ordinatione
cael ebranda direximus. ut ꝑ nr̃ȩ
prȩceptionis auctor itatẽ positis
dõ placitã ordinationẽ efficere
Qui aut haec uob concederemꝰ lon¬
ga terrarũ marisq interualla quȩ
internos ac̃ uos obsistunt ad haec
nos condescendere coeger̃. Ut nul¬
lapossit ecclesiarum ur̃arũ iactura
percuius lib& occasionis obtentũ
quo quo modo ꝓuenire. sed potius
cõmisi uob populi deuotio
pleni¬
us ꝓpagare
Ds te in colomẽ custo¬

Expanded text:
gratia vocari, is qui superstes gratia vocari, is qui superstes fuerit alterum in loco defuncti debeat episcopum ordinare. Pro qua etiam re singula vestrae dilectioni pallia pro eadem ordinatione celebranda direximus, ut per nostrae praeceptionis auctoritatem possitis Deo placitam ordinationem efficere, quia ut haec vobis concederemus, longa terrarum marisque intervalla, quae inter nos ac vos obsistunt, ad haec nos condescendere coegerunt, ut nulla possit Ecclesiarum vestrarum jactura per cujuslibet occasionis obtentum quoquo modo pervenire, sed potius commissi vobis populi devotionem plenius propagare. Deus te incolumem custo