comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& animã famuli tui .N. quã hodierna
die reb humanis eximi. & ad te accer¬
ñ ei dominent᷑ umbrȩ mortis. nec te¬
gat eum chaos & caligo tenebrarun
s exutus omnium criminum labe
in sinu abrahȩ patriarchȩ collocati
locum lucis & refrigerii se adeptum
ẽẽ gaudeat: & cum dies iudicii ad¬
uenerit. cum scĩs &e electis tuis eum
resuscitari iubeas. ꝑ d̾nm no. a Hecre¬

Expanded text:
 animam famuli tui quem hodierna die rebus humanis eximi et ad te accerscipias non ei dominentur umbrae mortis, nec tangat eum chaos et caligo tenebrarum, sed exutus omnium criminum labe in sinu Abrahae collocatus locum lucis ac refrigerii se adeptum esse gaudeat et cum dies judicii advenerit cum Sanctis et electis tuis eum resuscitari jubeas. Per. Aper
Abbreviated transcription (Latin):
tuorũ sp̃s uiuunt. & in quo electoꝵ
ammȩ deposito carnis onere plena
felicitate letant᷑: pr̃a supplicantib
nobis. ut anima famuliͤ tuiͤ.N. quȩ
temporalis ꝑ corpꝰuisionis huiꝰ lu¬
minis caruit uisu. et̾nȩ illiꝰ lucis so¬
latio potiatur. Non euͣm tormentũ¬
mortis attingat. non dolor horrendȩ
uisionis afficiat. ñ penalis timor ex¬
crutiet. Non reorum proxima cathe¬
na constringat. s concessa sibi uenia
omnium delictorum optatȩ quietis
consequatur gaudia reꝓmissa .P.d̾¬
demptor m̃s dñe. resuscita me in nouissimo die.

Expanded text:
rpora vivunt, et in quo electorum animae deposito carnis onere plena felicitate laetantur; preces supplicantibus nobis, ut anima famuli tui, quae temporali per corpus hujus luminis caruit visu, aeterne illius lucis solatio potiatur. Non eum tormenta attingant, non dolor horrendae visionis inficiat, non poenalis timor excruciet, non reorum proxima catena constringat, sed concessa delictorum omnium venia obtentae quietis consequatur gaudia repromissa. Hidemptor meus Domine, resuscita me in novissimo die.
Abbreviated transcription (Latin):
ebitum humani corporis sepeli¬
endi officium fidelium more cõ¬
plentes.dm cui omnia uiuunt fide¬
liter fr̃s km̃i dep̾cemur. ut hoc corp
catinri. a nobis mn infirmitate sepultũ
mordine scõrum suoꝵ resuscitet. & eiꝰ¬

Expanded text:
ebitum humani corporis sepeliendi officium fidelium more complentes, Deum, cui omnia vivunt, fideliter deprecamur ut hoc corpus chari nostri a nobis in infirmitate sepultum in ordine sanctorum resuscitet e
Abbreviated transcription (Latin):
ut homo hominẽ. mortalis mor
at cõmendare. s quia t̾ra suscipit ter¬
ram. & puluis conuertit᷑ in puluerẽ.
donec om̃is caro in suã redigat᷑ origi¬
mundi uoragine cenulenta dues
ad patriam abrahȩ amicitui sinu
recipias. & refrigerii rore ꝑfundas
sic ab estuantis geheniȩ truci inces¬
dio segregata. & beatȩ requiei te do¬
nantẽ comunc̃ta. & siquȩ illi sint dñ
digne cruciatib culpe. tu cã gr̃a tus
mitissime lenitatis indulge. ne pecu
sentiat bonitatem. cũq finito min¬
ditermino suꝑnũ cunctis illuxent
regnũ. nouus homo scorũ ominũ
cetib aggregatũs. cum electis tuis
resurgat in parte dextera coronand

Expanded text:
ut homo hominem, mortalis mortat commendare. Sed quia terra suscipit terram, et pulvis convertitur in pulverem, donec omnis caro in suam redigatur origimundi voragine coenulenta ducis ad patriam, Abrahae amici tui sinu recipias, et refrigerii rore perfundas, sitque ab aestuanti gehennae truci incendio segregatus, et beatae requiei te donante conjunctus; et si quae illi sunt, Domine, dignae cruciatibus culpae, tu eas gratia mitissimae lenitatis indulge, nec pro sentiat bonitatem. Cumque finito mundi termino supernum cunctis illuxerit regnum, novus homo sanctorum omnium coetibus aggregatus, cum electis tuis resurgat in parte dextera collocand
Abbreviated transcription (Latin):
cuius corpusculũ hodie sepulture
traditur. ut cum pietas dm̃i in sinũ
abrahȩ. ysaac & iacob collocare dig¬
netur: ut cum dies iudicii aduene¬
rit int̾ scõs &e electos tuos eum in
parte dextera collocandum resusci¬
tari faciat. prestante dño nr̃o ib̾uxͦ.¬

Expanded text:
orpusculum hodie sepulturae traditur, ut eum pietas Domini in sinu Abrahae, Isaac et Jacob collocare dignetur, ut cum dies judicii advenerit, inter sanctos et electos suos eum in parte dextera collocandum resuscitari faciat. Praestante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
litias. miscdĩam et gr̃am tuam eis con¬
cedas. fide. spe et caritate eos replea⁊ meri¬
tes eorum ad celestia desideria erigas
et ab omni adusitate defendas. et a
bonam perseuerentiam ꝑducas. or̃o¬

Expanded text:
isericordiam et gratiam tuam ei concedas, fide, spe, et charitate eum repleas; mentem ejus ad coelestia desideria erigas, et ab omni adversitate defendas eum, et ad bonam perseverantiam perducas.
Abbreviated transcription (Latin):
ciorum tuȩq uoluntati contrarium
fallente diabolo. & ꝓpria iniqͥtate atq
fragilitate contraxit. tu pius & mi¬
ricors ablue indulgendo: eamq sus-
cipi iubeas ꝑ manus scõꝵ angłorũ
tuoꝵ deducendã in sinũ patriarcha¬
rum tuorũ abraham scilicet amici
tui. & ysaac dilecti tui. atq iacobelec¬
titui quo aufugit dolor. & tristicia
atq suspirium. fidelium quoq ani¬
mȩ felici iocunditate. letantur: et
innouissimo magni iudicii die. int̾
nec auris audiuit. & in cor hominis¬
ñ ascendit quȩ p̾parasti diligentib¬

Expanded text:
id tuae voluntati contrarium, fallente diabolo, et propria iniquitate atque fragilitate contraxi, tu pius et misericors ablue incipi jubeas per manus sanctorum tuorum, deducendamque in sinu patriarcharum tuorum Abrahae scilicet amici tui, et Isaac electi tui, et Jacob dilecti tui, quo abfuit dolor et tristitia et suspirium, fidelium quoque animae felici jucunditate laetantur, et in novissimo magni judicii die, inter nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quam praeparasti diligentib
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit. obsecrantes miscdiam di
nr̃i ut ipse ei tribuere dignet᷑ placidã
& qͥetam mansionẽ. & remittat om̃s
lubricȩ temeritatis offensas. ut con¬
cessa uenia plene indulgentiȩ qͥeqͥd
in hoc scło ꝓprio uel alieno reatu de¬
liquit. totum ineffabili pietate ac
benignitate. sua deleat. & abstergat

Expanded text:
assumpsit, obsecrantes misericordiam Dei nostri, ut ipse ei tribuere dignetur placitam et quietam mansionem et remittat omnes lubricae temeritatis offensas, ut, concessa venia plenae indulgentiae, quidquid in hoc saeculo proprio reatu deliquit, totum ineffabili pietate ac benignitate sua deleat et abstergat.
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ nullus apud te iustificabit᷑ homo
nisi ꝑ te omnium peccatorũ tribua¬
tur remissio. Non ergo eum tua qͣs
iudicialis sententia p̾mat. quẽm tͥ
uera supplicatio fidei xp̃iane cõmen¬
dat. s gr̃a tua illi succurente mereat᷑

Expanded text:
m nullus apud te justificabitur homo, nisi per te omnium peccatorum tribuatur remissio. Non ergo eum tua, quaesumus, judicialis sententia premat, quem tibi vera supplicatio fidei Christianae commendat, sed gratia tua il
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine dei patris omnipotentis. et in
nomine ihesu xpisti filii eius domini nostri. et in
uirtute spiritus saucti: ut fias aqua exorcizata
ad effugandam omnem potestatem inimici. et
ipsum inimicum eradicare et explantare ualeas
cum angelis suis apostaticis. Per uirtutem e¬
eus qui ad salutem humani Oremus.¬
generis maxinia queque sacramenta ĩ
aquarum substantia condidisti: ad esto ꝓpicius¬
Inuocationibus nr̃is. et elemento huic multimo

Expanded text:
Patris omnipotentis et in nomine Jhesu Christi Filii ejus Domini nostri et in virtute Spiritus Sancti, ut fias aqua exorzisata ad effugandam omnem potestatem inimici et ipsum inimicum eradicare et explantare valeas cum angelis suis apostaticis, per virtutem eeus, qui ad salutem humani generis maxima queque sacramenta in aquarum substancia condidisti, adesto invocationibus nostris et elemento huic mult
Abbreviated transcription (Latin):
xorcizo te creatura salis per deunꝑ
uiuum per deum uerum per deũ
sanctum: per deum qui te per hely¬
seum ꝓphetam in aquam mitti iu¬
ssit it sanaretur sterilitas aque. ut efficiaris sal exor¬
cieatum in salutem credentium. et sis omnibus te
sumentibus sanitas aĩe ⁊ corporis: ⁊ effugiat ate
discedat ab eo loco qͦ aspersũ fueris oĩs fantasia ⁊ neqͥera
uł u̾sucia diabolice fraudis. õĩs q sp̃e ĩmũdus adiuratus

Expanded text:
xorcizo te creatura salis per Deum vivum, per Deum verum, per Deum sanctum, qui te per Heliseum prophetam in aquam mitti jussit, ut sanaretur sterilitas aquae; ut efficiaris sal exorcizatum ad salutem credentium, et sis omnibus te sumentibus sanitas animae et corporis: effugiat, atque discedat ab eo loco quo aspersus fueris, omnis fantasia et nequitia vel versutia diabolicae frau
Abbreviated transcription (Latin):
Nmensam clementiam tuam ommpotens eterne
Deus humiliter imploramus: ut hanc creaturan
salis quam in usum generis huinani tribuisti de¬
ne dicere et sanc̃tificare tura pietate digneris: ut sit
omnibus sumentibus silus mentis et corporis. et

Expanded text:
mensam clementiam tuam omnipotens aeterne Deus humiliter imploramus, ut hanc creaturam salis, quam in usum generis humani tribuisti benedicere et sanctificare tua pietate digneris, ut sit omnibus sumentibus sanitas animae et corporis; ut
Abbreviated transcription (Latin):
eus iniuicte iurtutis auctor. ⁊ insupe¬
rabilis imperii rex ac semper mague¬
ficus triumphator. qui aduse dominatiõnis
uires reprimis. qui inimici rugientis seui¬
ciam superas. qui hostiles nequicias potens
expugnas: te domine trementes et suppli¬
ces deprecaiur ac petimus. ut hanc crea¬
turam salis et aque dignanter accipias. be¬
nignus Illustres. pietatis tue more sancti¬
fices: ut ubicumq fuerit aspersa per inuo¬
cationem sc̃i tui nominis omnis infestatio
Inmundi spiritus abiciatur. terrorq uene¬
nosi serpentis procul pellatur: et presentia
sancti spiritus nobis miscd̃iam tuam pos¬
centibus ubiq adesse dignetur. Per dñ in

Expanded text:
eus, invictae virtutis auctor, et inseparabilis imperii Rex, ac semper magnificus triumphator, qui adversae dominationis vires reprimis, qui inimici rugientis saevitiam superas, qui hostiles nequitias potens expugnas, te, Domine, trementes ac supplices deprecamur, ac petimus, ut hanc creaturam salis et aquae dignanter accipias, benignus illustres, pietatis tuae more sanctifices, ut ubicunque fuerit aspersa, per invocationem sancti tui nominis omnis infestatio immundi spiritus abjiciatur, 234 terrorque venenosi serpentis procul pellatur, et praesentia sancti Spiritus nobis misericordiam poscentibus ubique adesse dignetur. Per Domin
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ irradiet. sensum tuum dirigat. &
ad suꝑnã uitam te ꝑducat. ꝑ. alia.
ñs iħc xp̃c apud te sit. ut de custo¬
enedicat te d̾s cȩli. adiuuet rexp̃c¬
filius di. corpus tuum in seruitio
tiam suam ad ꝓfectũ animȩ tuȩ in te¬
augeat. ab omni malo te liberet. dex¬
tera sua de defendat. qui scõs suos sẽꝑ
adiuuat. ipse te adiuuare & conser
cuncta creauit. benedicat te di filius

Expanded text:
tuum irradiet, sensum tuum dirigat, et ad supernam vitam te perducat. Amen. Alia. Dns Ihs Xps apud te sit, ut te reficenedicat te Deus coeli, adiuvet teFilius Dei corpus tuum in servitio tiam suam ad profectum animae tuae tibi porrigat, ab omni malo te liberet, dextera sua te defendat, et qui sanctos suos semper adiuvat, ipse te adiuvet et cuncta creavit. benedicat te Deus Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
Mmensam clementiam tuam omnipotens eterne
deus humiliter imploramus: ut hanc creaturan
salis quam in usum generis humani tribuisti bẽ¬
nedicere et sanctificare tua pietate digneris: ut sit
omnibus sumentibus salus mentis et corporis. et

Expanded text:
mmensam clementiam tuam omnipotens aeterne Deus humiliter imploramus, ut hanc creaturam salis, quam in usum generis humani tribuisti benedicere et sanctificare tua pietate digneris, ut sit omnibus sumentibus sanitas animae et corporis; ut
Abbreviated transcription (Latin):
xorcizo te creatura salis per deum
uiuum per deum uerum per deũ
sanctum:per deum qui te per hely¬
seum ꝓphetam in aquam mitti iu¬
ssit ut sanaretur sterilitas aque. ut efficiaris sal exor¬
ciratum in salutem credentium. et sis omnibus te
sumentibus sanitas aĩe ⁊ corporis: ⁊ effugiat atq
discedat ab eo loco qͦ aspersũ fueris oĩs fantasia ⁊ neqͥcia
uł u̾sucia diabolice fraudis. õĩs q sp̃c ĩmũdus adiuratus.

Expanded text:
xorcizo te creatura salis per Deum vivum, per Deum verum, per Deum sanctum, qui te per Heliseum prophetam in aquam mitti jussit, ut sanaretur sterilitas aquae; ut efficiaris sal exorcizatum ad salutem credentium, et sis omnibus te sumentibus sanitas animae et corporis: effugiat, atque discedat ab eo loco quo aspersus fueris, omnis fantasia et nequitia vel versutia diabolicae fra
Abbreviated transcription (Latin):
sciret dolorẽ hr̃e. Ridiculit pociꝰ qm̃ aliud uidet᷑
si ueniam pet̾et de hoc uñ se dolere fat̾et᷑. Netor¬
se estemĩ ut dolorem hẽat quisquis de ppetra¬
tis culpis. ueniã ꝯsequi desid̾at.

Expanded text:
sciret dolorem habere? Ridiculum potius quam aliud videretur, sciret dolorem habere? Ridiculum potius quam aliud videretur, si veniam peteret de hoc unde se non dolere fateretur. Necesse est enim ut dolorem habeat quisquis de perpetratis culpis veniam consequi desiderat.
Abbreviated transcription (Latin):
de ⁊ ĩumico eius diabalo .s. adħore. pot̃ ⁊ cib dic̾e
⁊ potus. Non m̾instis ut uos pasc̾e dobeam̾. ĩmo põ
ut ꝯfusionẽ ⁊ necem uos ppͥuemus. ab illo n pec¬
cando recessistis. ꝑ quẽ necales esurit. Sol quo no
bis ad salutẽ nõ debeo lut̾e s ad uindictam dũ
mei qui est lux lucis ⁊ fonslumĩs penitꝰ cohere
Sic ⁊̃ singła q̃ creata ꝯͣnos possũt surge it resra¬
gabili rõne. ꝓiide expedit nob̾ humiliari nedu¬
dilata uindcã tanto atꝰ acriꝰ aduemiendomau
ur̃a puniat qnͣto diuce̾ tolerauit ꝙ punire po¬
tat. ut gͦ humiliem᷑. qͥd simꝰ. quid nati fummꝰ
multoq supplicio dignissimos fore ꝯgnoscemi
Qui segͦ talem uidicat iam ĩ pͥmo gradu hu
dinos ꝯtur. qui nitẽ estut doleant. s ueniam mͥe¬
ri desid̾ant. qr nõ ualet ad salutẽ ut sereca¬
noscat quis pettatorẽ insi inde hõat dolorem.
set ei dmutt̾e qm̃ du eũ ꝓ offensione sua neq̃ꝙ

Expanded text:
tiam cibus dicere et potus: Non meruistis ut vos pascere debeamus, imo potius ut confusionem et necem vobis praeparemus. Ab illo enim peccando recessistis, per quem nec ales esurit. Sol quoque: Vobis ad salutem non debeo lucere, sed, ad vindictam Domini mei, qui est lux lucis et fons luminis, penitus coercere. Sic et singula quaeque creata contra nos possunt surgere irrefragabili racrius adveniendo mala nostra puniat quanto diutius toleraverit quod punire poterat. Ut ergo humiliemur, quid simus, quid nati fuerimmultoque supplicio dignissimos fore cognoscemus. Qui se ergo talem judicat, jam in primo gradu humdignoscuntur; quibus necesse est ut doleant, si veniam mereri desiderant, quia non valet ad salutem ut se cognoscat quis peccatorem, nisi inde habeat et dolorem. set dimittere, quandiu eum de offensione sua nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmutabũ exgebat. Licet eĩ ħ ꝙ hõ ille fecit. deus
dicatur fecisse ꝑp̃ unitatẽ ꝑsone. d̾s tñnõ egebat
ut de celo descendet ad iuncend diabotũ. n ut ꝑ
iusticiamag̾et contͣ illũ ad lib̾and̾ hominẽ. s
ab homine deus exigebat ut diabola uinc̾et.
si quid̃ diabso nec deus aliquid debat nisipenã.
nec hõ nisi uicem ut ab illo uittus illũ reuĩceret.
Q: quicquid ab illo exigebatur. hoc deodebebat non
diabolo.

Expanded text:
immutabilis exigebat: licet enim hoc, quod homo ille fecit Deus dicatur fecisse propter unitatem personae: Deus tamen non egebat ut de coelo descenderet ad vincendum diabolum, neque ut per justitiam ageret contra illum ad liberandum hominem; sed ab hSiquidem diabolo nec Deus aliquid debebat, nisi poenam; nec homo, nisi vicem, ut ab illo victus, illum revinceret: sed quidquid ab illo exigebatur, hoc Deo debebat, non diabolo.
Abbreviated transcription (Latin):
iu sticiam di ⁊ pettatũ hoĩs consid̾ibamꝰ. tã
magnã tantꝰcordem iusticie ĩuenimꝰ ut is ma¬
ior nec iustior cogitari possit. sempe quid mi¬
sericordius mtlłigi ualet. qmͣ cũ pertatori torm̃¬
tis ct̾nis dampnato. ⁊ unde se redimat ñ bñti
⁊ ipẽ filius. tolle me ⁊ redimo me. te. Quasi eĩ
ħ dicunt qñ nos ad xͥanam side̾m uocant et
trahunt. Ouid ⁊̃ iustius. qmͣ ut ille tui datur
p̾ciũ maiꝰ oĩ debito. si debito datur affectu di¬
mittat õe debitũ

Expanded text:
titiam Dei et peccatum hominis considerabamus, tam magnam tamque concordem justitiae invenimus; ut nec major, nec justior cogitari possit. Nempe quid misericordius intelligi valet, quam cum peccatori tormentis aeternis damnato, et unde se redimat non habenti, a pro te; et ipse Filius: Tolle me, et redime te? Quasi enim hoc dicunt, quando nos ad Christianam fidem vocant, et trahunt. Quid etiam justius, quam ut ille, cui datur pretium majus omni debito, si debito datur affectu, dimittat omne debitu
Abbreviated transcription (Latin):
humanã quid̾ naturam ex quo fuit hõ sic attep¬
ta dm̃a natura q̃ alia ẽ ab humana eẽ suũ quic¬
quid hẽbat. ut nicħ deb̾et dare. nisi ꝙ uolebat.
fecte sibi sufficiens erat. ut nec alii quicqm re¬
tͥ buere debet. nec ut sibi retͥbuetur dare indige¬
ret. U Aꝑte nunc uideo. qr ulła rõne se ip̃en mor¬
ti ex debito. sicut rõ mea uidebatur monstrare.
dedit ad honorẽ d̾i. ⁊ tñ fac̾e̾ debuit ꝙ fecit. ho
nor utiq illo totius ea ⁊ intatis. Quare qm̃ id
ip̃e est deus filius d̾i ad honorẽ suũ se ip̃m sibi
ĩ eadem ip̃ u̾itate mañtes aꝑcuis loqͣmur. ꝙ uo¬

Expanded text:
x quo fuit homo sic accepit a divina natura, quae alia est ab humana esse suum quidquid habebat; ut nihil deberet dare, nisi quod volebad habebat, et sic perfecte sibi sufficiens erat, ut nec alii quidquem retribuere deberet; nec, ut sibi retribueretur, dare indigeret. BOS. Aperte nunc video quia nulla ratione seipsum morti ex debito, sicut ratio mea videbatur monstrare, dedit ad honorem Dei; et tamen facere debuit quod fecit. ANS. Honor utique ille totius est Trinitatis: quare, quoniam idem ipse est Deus Filius Dei, ad honorem suum seipsum sibi, in eadem ipsa veritatem manentes apertius loquamur quod vo
Abbreviated transcription (Latin):
dixius moriendo exemplit moriẽdi pp̃ iustica
dedit. srustra aͥppe itatores eiꝰ erunt sime
eius ꝑticipes nõ erunt. aut quos iusturs facierhe¬
dec debiti quo ip̃ẽ nõ eget. ⁊ exundancie sue ple¬
nitudine qm parentes ⁊ fcẽc suos quos aspicit
tot ⁊tãtis debitis obligatos egestate tabesd̾e
repot̃. Ego quid̾ tantã fiduciam ex hoc ꝯcupis.
deus ad se sb̾ ħ nose accedentẽ. Ita est. Sicitte¬

Expanded text:
endo exemplum moriendi propter justitiam dedit: frustra quippe imitatores ejus erunt, si meriti ejus participes non erunt? Aut quos justius faciet haeredes debiti, quo ipse non eget, et exundantiae suae plenitudinis, quam parentes suos et fratres, quos aspicit tot et tantis debitis obligatos egestate tabescere in re potest. Ego quippe tantam fiduciam ex hoc concipio, Deus ad se sub hoc nomine accedentem. ANS. It
Abbreviated transcription (Latin):
Ntueamur nũc ꝓut possumus
auanta inde rõne seqͣtur humana satuatõ.
aid htendit cor meũ. Nlam qmͣius ħ mͥ uidear
nẽ a re uolo fi̾. Quantũ aut̃ sit ꝙ filius sponte de¬
diã q̃ pat̾i erãt sua erant. nec inꝙͣ deb̾it ꝙ il.
diitti possit. Quidg ͦ ret̾buetur nulluis reie¬
genti. ⁊ cuiñ est ꝙ dari aut diinti possit. Ex
uia ꝑte ĩdo̾ retbuendi ncc̃itatẽ ⁊ exalt̾are ĩ¬
possibłitatẽ. qr ⁊ nitẽ est d̾mredd̾e ꝙ d. ⁊ nõeit

Expanded text:
ntueamur nunc, prout possumus, quanta inde ratione sequatur humana salvatio. BOS. Ad hoc tendit cor meum. Nam quamvis hoc mihi nem a te volo fieri. ANS. Quantum autem sit quod Filius sponte deomnia quae Patris erant, sua erant, nec unquam debuit quod illi dimitti possit. Quid ergo retribuetur nullius rei egenti, et cui non est, quod dari aut dimitti possit? BOS. Ex una parte video retribuendi necessitatem, et ex altera impossi
Abbreviated transcription (Latin):
licite fac̾e ⁊ ñ fac̾e̾. dat illi ita suũ eẽ utr̃q ut
licet alt̾um sit mełiꝰ. neutr̃ tñ exigatur det̾nu¬
nate. S siue faciat ꝙ meliꝰ ẽ. siue alt̾m debere
fac̾o dicatur qd̾ facit. ⁊ si facit ꝙ meliꝰ est p̾miũ
hẽat. qr spõte dat qd̾ suũ ẽ. Namtũ uirgiitas
molior sit ꝯuigio: neutr̃ tñ ab hoĩe det̾mina¬
te exigitur. s ⁊ qui ꝯuigio uti. ⁊ qui uͥginita¬
tẽ seruare mauult ꝙ facit deb̾e fat̾o dicitur.
Nemo eĩ uirgmitatẽ siuo ꝯiugiũ dicit eligi ñ

Expanded text:
licite facere et non facere; dat illi ita suum esse utrumque, ut licet alterum sit melius, neutrum tamen exigatur determinate: sed sive faciat quod melius est, sive alterum, debere facere dicatur quod facit: et si facit quod melius est, praemium habeat quia sponte dat quod suum est. Nam cum virginitas melior sit conjugio, neutrum tamen ab homine determinate exigitur: sed et qui conjugio uti, et qui virginitatem servare mavult; quod facit, debere facere dicitur. Nemo enim virginitatem, sive conjugium, dicit eligi non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ita cũ ea uult ĩ ordiate rectitudinẽ. ait neos¬
cipiatur oblata repellit. aut acceptam expellit.
sum u̾o ea licite uult: nõ ħ facit. ħ gͥ modo uo¬
fortis ad seruand̾ acceptam iusticiam ꝑ libeꝵ
arbitͥum fc̃a est mala.nõ ĩ qnͣtũ est. s ĩ qnͣtũ m
iusta fcã est. ꝑ absenciam sponte deserte r̃ticie
uolend̃ iusticiam desertam. Nonem̃ ꝑ lib̾um
arbitͥum i ta pot̃ eam uelle cũ illam nõ ht̃. q̃ad¬

Expanded text:
 ita cum ea vult inordinate, rectitudinem aut ne accipiatur oblata, repellit; aut acceptam expellit: cum vero ea licite vult, non hoc facit. Hoc igitur modo vofortis ad servandum acceptam justitiam; per liberum arbitrium facta est mala, non in quantum est, sed in quantum injusta facta est per absentiam sponte desertae justitivolendum justitiam desertam: non enim per liberum arbitrium ita potest eam velle, cum illam non ha
Abbreviated transcription (Latin):
ut̾etur ad obediend̾ sñ oĩ ĩ cõmoditate. bitudĩ
quidem dedit hoĩ deangłis ut taceã ad cõmod̾ e
iusticiã u̾o ad honorẽ suũ. s iusticiam ita ut illat
poss desere. q̃t̾iꝰ cũ illã nõ deser̾et. s ꝑseuetant᷑
seruaret ꝓuehi meret᷑ ad ꝯsorcũ angsoꝵ. Q s

Expanded text:
uteretur ad obediendum, sine omni incommoditate. Beatitudinem quidem dedit homini ut de angelis taceam ad commodum ejus; justitiam vero ad honorem suum: sed justitiam, ita ut illam posset deserere; quatenus cum illam non desereret, sed perseveranter servaret, provehi mereretur ad consortium ang
Abbreviated transcription (Latin):
ture quondam feci diu̾sis temꝑib cñfilos
de psona int̾rogatis nomine notatur discipsi
sndentissio: noĩe magist. Quartũ enĩ quẽ saꝑ
modo edidi. nõ iutilem ut puto mirodutẽdis aͥ
at dici. et quid sit iusticia. Alius u̾ode ubtate arb¬
ti. quid sit ⁊ utr̃ eã semꝑ hẽat hõ. et quot suter

Expanded text:
feci diversis temporibus, consimiles et persona interrogantis nomine notatur discipuli, respondentis vero nomine magistri. Quartum enim, quem simili modo edidi, non inutilem, ut puto, introducendis ad at dici; et quid sit justitia. Alius vero De libertate arbitrii, quid sit, et utrum eam semper habeat homo; et quot sint
Abbreviated transcription (Latin):
cuit cpm. O ut hoc ꝓlemꝰ nrłigatur. inuestigand
ett uũ tam uictosa ⁊ tam ꝓnasit ad malil istauo¬
listas. Noneĩ credd̾ est talem illam d̾ifetit i
Eatũ incurrisse corrupcõem. ⁊ appetitus ad sib̾te¬
nem brutoꝵ ałium. nõ dixi quo talis uolũtat e¬
ta sit ĩ homine. ⁊lluid namq sũt appetitus uos

Expanded text:
untas. Sed ut hoc planius intelligatur, investigandum est unde tam vitiosa et tam prona sit ad malum ista voluntas. Non enim credendum est talem illam Deum fecisspeccatum incurrisse corruptionem et appetitus ad similitudinem brutorum animalium, non dixi quomodo talis voluntas orta sit in homine. Aliud namque sunt appetitus
Abbreviated transcription (Latin):
homĩs ĩ ꝑadyso. nõ tũ id̾o negari pot̃ adaube¬
dinẽ habuisse. sicut namꝙ calor magnusẽ siu
tuaior eẽt angłica br̃tudo. Nempe aliquidimnus
estindigẽtia. ibi est misĩa. Nlon aut̃ fecit deꝰ sñpe¬
dente cutpa rõnalẽ naturã misetã ꝙͣ ad intitig̃¬

Expanded text:
hominis in paradiso, non tamen ideo negari potest Adam beatitudinem habuisse. Sicut namque calor magnus est siicet major esset angelica beatitudo. Nempe aliquid minusest indigentia, ibi est miseria: non autem fecit Deus, sine praecedente culpa, rationalem naturam miseram, quam ad intellig
Abbreviated transcription (Latin):
meda ꝓpt̾ rectitudinẽ u̾o ut cũ uult eũ laboraredis¬
cere. ut sciat rette .i. iusteuiuere. uolũtas u̾o q̃ est
usus sepedicti in stri nõ est nisi cũ cogitat aliquis
de qua nõ modo. s forsitan alias dicemꝰ. uelle aut̃ edͥ¬
asseritur uelle: ⁊ qui uititur instr̃o niel uoiendi co¬
gitando ꝙ uult. ⁊ qui ñ utitur. qm̃ affectõem. ħest
aptitudinẽ ht̃ uolendi. Per hoc ⁊̃ cognosit pot̃ aliã
ẽẽ uolũtatẽ instr̃m uolendi aliam eiꝰ affectõnem.
hõ negatur br̃e cũ dormit uolũ tatẽ iuste uiuẽ¬
di: eadem uolũtas negatur denuusto: q̃ asserit᷑
de iusto. Palam & est. qr cũ dicimus ñ ẽẽ ĩ ĩuesto
dormiente uolũtatẽ iusteuiuendi: nõ negat᷑

Expanded text:
Propter rectitudinem vero: ut cum vult cum labore discere, ut sciat recte, id est juste, vivere. Voluntas vero, quae est usus saepedicti instrumenti, non est nisi cum cogitat aliquis de qua non modo, sed forsitan alias dicemus. Velle autem aequr velle, et qui utitur instrumento volendi cogitando quod vult; et qui non utitur, quoniam affectionem, hoc est aptitudinem, habet volendi. Per hoc etiam cognosci potest aliam esse voluntatem instrumentum volendi, aliam ejus affectionem, homo negatur habere, cum dormit, voluntatem juste videndi: eadem voluntas negatur de injusto, quae asseritur de justo. Palam autem est quia cum dicimus non esse in injusto dormiente voluntatem juste vivendi, non negatur
Abbreviated transcription (Latin):
uolũtarios motus. ꝓꝑ̃a u̾o sesuis affectõnib mo¬
uet. uñ dici pot̃. instĩm. se ip̃m mouens. Dicouo¬
lũtatem instr̃m. om̃s uolatarios motus fat̾e.
cit natura. aut uolũtas: qui facit naturam
⁊ instr̃m uolendi cũ affcõnib suis sñ quib id

Expanded text:
is affectionibus movet: unde dici potest instrumentum seipsum movens. Dico voluntatem instrumentum omnes voluntarios motus facere:cere omne quod facit natura aut voluntas, qui facit naturam et instrumentum volendi cum affectionibus suis, sine quibus id
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝑ se resumere nequit est illi ĩpoͣ. In qm̃ sceo cecid ͭ
qr sponte deseruit qd seruare potuit. Qm̃ gͦ pectando
deseriut iusticiam ad pectatũ illi imputat᷑ ĩpõ. ꝙͣ
tizatis iniputatur ad pectatũ. qm̃ parit̾ descendit
atq pulctudine imnorata ⁊ corrupta est. illi ad
cuspam imputatur. ꝑ ħ namq minorauit qnͣtũ ĩ
ip̃a fuit honorẽ ⁊ laudem d̾i. Quippe scd̾ dignitatẽ
oꝑis laudatur. ⁊ p̾dicatur sapĩa artificis. Qnͣto gͥ
natura humana p̾ciosũ opus di nr̃i ip̃e głificand̾
erat in sommorauit atq fedauit: tanto sua cus¬
pad̾m exinbonorauit ꝙ illi ad tantũ statuit᷑ pec
ałia sb̾iacemus quos apꝰ uocat carnẽ ⁊ ꝯcupiscẽ¬
ciam ꝙͣ inuitũ se tolerare in anifestat cũ dicit. qd̾
odi illd̾ facio .i. nolens ꝯcupisco. Aatis oñdit sacra
auct̾itas imputari ad pectatũ. Qiippe cũ de solo
motu ire sñ oꝑe ⁊ uoce dicit dñs. qui irascit᷑ frat᷑

Expanded text:
ideo cecidit, quia sponte deseruit quod servare potuit. Quoniam ergo peccando deseruit justitiam, ad peccatum illi imputatur impotentitizatis imputatur ad peccatum; quoniam pariter descendit atque pulchritudine, minorata et corrupta est, illi ad culpam imputatur. Per hoc namque minoravit, quantum in ipsa fuit, honorem et laudem Dei. Quippe secundum dignitatem operis laudatur et praedicatur sapientia artificis. Quanto igitur natura humana pretiosum opus Dei, unde ipse glorificandus erat, in se minoravit atque foedavit; tanto sua culpa Deum exhonoravit. Quod illi ad tantum statuitur pecanimalia, subjacemus quos Apostolus vocat carnem et concupiscentiam , quam invitum se tolerare manifestat, cum dicit: Quod odi illud facioauctoritas imputari ad peccatum. Quippe cum de solo motu irae, sine opere vel voce, dicit Dominus: Qui irascitur fratri
Abbreviated transcription (Latin):
honorib ꝙ ad̾ exhe dandꝰ erat postꝙͣ irrocupabilit̾
si ñ reꝯciliaretur nõ hr̃et locũ ss̃ ueniendi ulla ren¬
fidelitatẽ ⁊ correctionẽ nouet ⁊ soluit. Ita est int̾
uitam inniflo a regno d̾i ad ꝙ fcã erat ĩ ꝑpetuũ ex¬
ulare. nisi aliqͥs illam ꝙ ip̃a sola ꝑ sefac̾e nõ pot̾at
re contiliare.⁊quo aut̃ recõciliari queat. nõ est nͥ
cedit flagellacõ m̾ito remanet. ꝙͣ añ reꝯciliacõem
suscepat. Que aut̃ ĩ inf̾uo torm̃ta passura erat ĩ uł¬

Expanded text:
haeredandus erat post culpam irrecuperabiliter, si non reconciliaretur; non haberet locum subveniendi ulla reconfidelitatem et correctionem vovet et solvit: ita est intervitam in inferno, a regno Dei, ad quod facta erat, in perpetuum exsularet, nisi aliquis illam, quod ipsa sola per se facere non poterat, reconciliaret. A quo autem reconciliari queat, non est niscedit, flagellatio merito remanet, quam ante reconciliationem suscepit. Quae autem in in inferno tormenta passura erat, in
Abbreviated transcription (Latin):
quo utim᷑ ã rõcuiamur. et usus instrm̃ uidendi q
eamiuelit. Et sic est affectũ ad uolend compñ ⁊ qn
tempe. sũ qrmͫ euĩ ita est affectũ ut alñ uelit egtu¬
dinẽm. aut ut uelit nũꝙͣ dormre. In uisto sio
homime slł estasfectũ idem instrĩ. ad uoleno

Expanded text:
idendi, qvelit: et sic est affectum ad volendum somnum, ettempore. Nunquam enim ita est affectum, ut aliquando velit aegritudinem, aut ut velit nunquam dormire. In justo quoque homine similiter est affectum idem instrumentum ad volendum
Abbreviated transcription (Latin):
missionis. ut ⁊ nos ꝓpagaremur ⁊ manere fidecꝑ
qmͣ cũ illis reꝓmissionẽ m̾erem᷑. ⁊ simnł cũ illis ꝯsũ¬
maremus. zilia quo rõest cur baptizati atqme
tyres nõ statĩ fuĩt incormuptibłes. Nempo si quis
eũ ĩ horrend̾ carc̾em ubi g̃iussimis torq̃atur suppt¬
cus. ⁊ sic aliquis potens aps dñm qui ꝓ ilo sat̃fac¬
ens eũ re ꝯciliet: utiq plage quas reus. añsatĩ¬
factionẽ dũ erat ĩ cuspa m̃ito suscepit nõ delent᷑.

Expanded text:
missionis; ut et nos propagaremur, et maneret fides, per quam cum illis repromissionem promereremur; et simul cum illis consummaremur. Alia quoque ratio est cur baptizati, atque martyres, non statim fiunt incorruptibiles. Nempe si quis eum in horrendum carcerem, ubi gravissimis torqueatur suppliciis; et sit aliquis potens apud dominum, qui pro illo satisfaciens eum reconciliet: utique plagae, quas reus ante satisfactionem, dum erat in culpa, merito suscepit, non delentur;
Abbreviated transcription (Latin):
deus ñ faciat cuncta hiꝰ seĩa scmĩare. germinare. tñ
p̾cipit agͥcoł suis. ĩ spe istantissime ũbũ suũ semi¬
nare. Ostendimus ut puto qũo ñ sit suꝑ uatanenm
boĩes ad fidem xp̃i ⁊ ad ea q̃ fides hec exigit muta¬
re qm̃uis ñ om̃s hanc ĩuitatõem suscipiant. dii¬

Expanded text:
Deus non faciat cuncta hujusmodi semina germinare, tamen praecipit agricolis suis in spe instantissime verbum suum seminare. Ostendimus, ut puto, quomodo non sit supervacaneum homines ad fidem Christi, et ad ea quae fides haec exigit invitare, quamvis non omnes ha
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ciedider̃. ⁊ lut quo modo credent ei quẽ ñ audier̃t̃
quo aut̃ audient sñ p̾dicante. quo u̾o p̾dicabũt insi
mittant᷑: et paulo post. Ergo fides ex auditu: auditꝰ
des et̃ noquit sũ ꝯcepcõne. addita namq rectitu¬
dint uolendi ꝯcepcõi. ꝑ gr̃am sit fides qr creditꝙ

Expanded text:
credent ei, quem non audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante? Quomodo vero praedicabunt, nisi mittantur? Et paulo post: Ergo fides ex auditu; auditusdes esse nequit sine conceptione. Addita namque rectitudine volendi conceptioni per gratiam, fit fides; quia credit quod
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sũt ĩ xp̃o sequi dampnacõem quociens senciũt
carnem. ⁊̃ si nõ scd̾ illam anibudant. qm̃ sic fact᷑
est homo. ut eam sentire. sic̃ de un dixi nõ debet.
sit̃ uł ĩ bap̃o dimittit᷑ origniał in iusticia cit qua
corrupcõ ⁊ appetitus q̃ sũt pena pectati. nõ statim¬

Expanded text:
to, sequi damnationem, quoties sentiunt carnem, etiam si non secundum illam ambulant. Quoniam sic factus est homo, ut eam sentire, sicut de ira dixi, non deberet. s in baptismo dimittitur orginalis injustitia, cum qua corruptio et appetitus, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
induto qr indutus ẽ s danti uestem. Qua pp̃ tta
dici põt. Nõ est inducti ꝙ estindutꝰ s mise̾ntis .⁊. ue
stẽ dantis. młto u̾o magis boc dic̾etur: Si ille qui
dedit uestẽ dediss ⁊̃ pot̃atem sentandi eam iute¬
di. sic deus homini cũ dat rectitudinẽ. sepefatã
dat ⁊̃ pot̾atem seruandi ⁊ utendi. qr dedit pus
lib̾m arbitͥum ad setu and̾ llim ⁊utend̾. ꝯi uero¬

Expanded text:
ita dici potest: Non est induti quod est indutus, sed miserentis; id est vestem dantis. Multo vero magis hoc diceretur, si ille qui dedit vestem, dedisset etiam potestatem servandi eam et utendi: sicut Deus homini, cum dat rectitudinem saepefatam, dat etiam potestatem servandi et utendi; quia dedit prius liberum arbitrium ad servandum illam
Abbreviated transcription (Latin):
rem ꝙͣ hẽat. s dico mlłam eam posse uelle recti¬
tudinem si ñ ht̃ rectitudinẽ qͣ illam uelit Cõ¬
si de̾mus nc̃ utr̃ aliquis hanc rectitudinẽ ñ hñs
eam aliquo modo ase hẽre possit. utq ase illã
br̃e nequit. uisi aut uolendo aut ñ uolendo. uolẽ¬
do quidm ulłus ualet eam ꝑ se adipisci. qr neqͥt
eam uellenisi illam bẽat. Qd̾ aut̃ aliquis ñ hñs
rectitudinẽ uolũtatis illam ualeat ꝑso ñ uolẽ¬
do assequi: mens ulłius accipit. sNullo gͥ modo
pot̃ cã c̾atura hr̃e ase. s n c̾atura ual eam hẽ¬
re ab alia c̾atura.Sicut nanq c̾atura nequit
c̾aturam saluare: ita nã pot illi dare ꝑ qd̾ debe¬
at saluari. Sequitur itaq ꝙ nlła c̾atura retti¬
a̾ rectitudinẽ ꝑ lib̾m arbitũ seruari posse sic̾
supͣ dixi monstrauimꝰ. Deogͥ largiente ĩueni¬
mus gr̃am eius ad saluand̾ hoĩem cũ lib̾o arbit̾o
ꝯcordare. ita ut grã sola possit hoĩem saluare.

Expanded text:
m habeat; sed dico nullam eam posse velle rectitudinem, si non habet rectitudinem qua illam velit. Consideremus nunc utrum aliquis hanc rectitudinem non habens, eam aliquo modo a se habere possit. Utique a se illam habere nequit, nisi aut volendo aut non volendo. Volendo quidem nullus valet eam per se adipisci; quia nequit eam velle, nisi illam habeat. Quod autem aliquis non habens rectitudinem voluntatis, illam valeat per se non volendo assequi, mens nullius accipit. Nullo igitur modo potest eam creatura habere a se. Sed neque creatura valet eam habere ab alia creatura. Sicut namque creatura nequit creaturam salvare; ita non potest illi dare per quod debeat salvari. Sequitur itaque quia nulla creatura rectiautem rectitudinem per liberum arbitrium servari posse, sicut supra dixi, monstravimus. Deo igitur largiente, invenimus gratiam ejus, ad salvandum hominem, cum libero arbitrio concordare; ita ut gratia sola possit hominem salvare,
Abbreviated transcription (Latin):
bio recte uult. Nõ gͦ uult rectitudinẽ. nisi qr rec¬
ta est. Idem aut̃ est uolũtati recta eẽ: ⁊ rettitu¬
dinem hr̃e. Palam gͥ est qrñ uult rectitudinẽ.
nisi qr rectitudinem ht̃. song ͦ uolũtatẽ rec

Expanded text:
bio recte vult; non ergo vult rectitudinem, nisi quia recbio recte vult; non ergo vult rectitudinem, nisi quia recta est: idem autem 129 est voluntati rectam esse, et rectitudinem habere. Palam igitur est quia non vult rectitudinem, nisi q
Abbreviated transcription (Latin):
fides datur. Rette gͥ intlłiginus dauid dixise̾r᷑¬
tos corde. rectos uolũtate. Q nequis gristimet
aliud tenet rettitudinẽ uolũtatis dm̃s iustictã¬
eẽ rectitudinẽ uolũtatis pp̃ se seritatã. Qui eã solũ
pp̃ aliud illam seruat: tĩ eamdiligit. s uid̾ ip̃ qd̾
iliam seruat. ⁊ ido ñ est dicendꝰ iustꝰ. nec talis iee¬
titudinẽ rectitudo noĩanda e̾ uisticia. Quando
de p̾scĩa ⁊ de lib̾o arbito tractabamus exẽplo
quodam monstrauimꝰ eẽ posso sił rectitudinẽ bãc
qm̃ uoco iustictã ⁊ lib̾m arbitͥum. ꝑ qd plañ et
intłłig̾e. in aliis multis silit eẽ. Si gͦ possumus
oñd̾e nlłam c̾ͥaturam hanc ad ipisci posse rectu¬
arbit̾um ad saluand̾ hoĩem ꝯcordia ꝙͣ q̃rmꝰ.¬
Dubiũ utiq ñ est qr uolũtas ñ uult recte: nesi
acute. s id curto uidet acute. qr estacutus. ita
uolũtas ñ est recta: qr uułt recte. s recteult qm̃¬
recta est. Sum aut̃ uult hanc rectitudinem ꝓculdu¬

Expanded text:
et datur. Recte igitur intelligimus David dixisse rectos corde, rectos voluntate. Sed, ne quis existimet aliud tenet rectitudinem voluntatis, dicimus justitiam rectitudinem esse voluntatis propter se servatam: qui enim solum pillam servat; et ideo non est dicendus justus, nec talis rectitudo nominanda est justitia. Quando de praescientia et libero arbitrio tractabamus , exemplo quodam monstravimus esse posse simul rectitudinem hanc, quam voco justitiam, et liberum arbitrium: per quod planum est intelligere in aliis multis similiter esse. Si ergo possumus ostendere nullam creaturam hanc adipisci posse rectituarbitrium, ad salvandum hominem, concordia quamDubium utique non est quia voluntas non vult recte, nisi acute, sed ideo videt acute quia acutus est: ita voluntas non est recta quia vult recte; sed recte vult qrecta. Cum autem vult hanc rectitudinem, procul du
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nõ accepisti: Et dedeo. cuiꝰ uult miseretur.
⁊ quem nult indurat. et. n uolentis n cur¬
rentis: s mise̾ntis est dei. multa quoq alia le¬
guntur. q̃ soli gr̃e sine lib̾o apbitb bon a noit᷑
oꝑi. ⁊ salutem nr̃am uident᷑ atebuere. plures
mo ĩmnenso m̃tis ⁊ corꝑis conatu niti sencĩt
qui quadam difficultate. ĩ mo impossibłitate
aggrauati nich ꝓficiunt. aut post magnũ ꝓ¬
fectum iepente irre ꝑ abłr. deficunt. libm aut̃
arbit̾um monitrat eadem scͥptura nos hẽre
ħmodo. Dicit dẽꝰ ꝑ ysaiam. siuolu̾ctis ⁊ audi¬
eritis me boua t̾ro comedetis. Et dauid. quis
est homo qui uult uitam diligit dies uidere
donos. ꝓhibe lingͣm tuam a malo. et labia
tua ne loqnͣtar dolum. Diu̾te amalo ⁊ facbo

Expanded text:
non accepisti? Et de Deo: Cujus vult miseretur, et quem vult indurat ; et: Neque volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Multa quoque alia leguntur, quae soli gratiae sine libero arbitrio bona nostra opera et salutem nostram videntur attribuere. Plures mero, immenso mentis et corporis conatu niti sentiunt: qui quadam difficultate, imo impossibilitate aggravati nihi proficiunt, aut post magnum profectum repente irreparabiliter deficiunt. Liberum autem arbitrium monstrat eadem Scriptura nos habere hoc modo. Dicit Deus per Isaiam: Si volueritis, et audieritis me, bona terrae comedetis . Et David: Quis est homo, qui vult vitam; diligit dies videre bonos? Prohibe linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ces eoꝵ. Qd̾ aut̃ unsticta sit rectitudo uouuta¬
tis: sat̾ sepe monstrat auct̾as. Qͬ de re: sufficat
unũ exemplũ ꝓponere. Cum enĩ dixiu dad
ñ reliuqt dñs pͣlebem suam. ⁊ hoditatem suã
ñ dolinqt̃. quo adusq iusticia ꝯu̾tatur ĩiudi¬
cium: ut doc̾et nos quid ẽẽt iusticia int̾rogando
cor. qui rerte credit uł intlłigit. ⁊ nõ recte iuat
qr nõ utitur rectitudĩe fid̾i ⁊ intlłectus ad rec¬
te uolond̾. pp̃ qd̾ datũ est rõnali c̾ature rette cre¬
d̾e ⁊ intlłige. Nam n rectũ intlłcm hr̃e dicend̾¬

Expanded text:
ces eorum . Quod autem justitia sit rectitudo voluntatis, sacra saepe monstrat auctoritas. Qua de re sufficit unum exemplum proponere: cum enim dixisset Dn repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet, quoadusque justitia convertatur in judicium, ut doceret nos quid esset justitia, interrogando cor qui recte credit et intelligit, et non recte vult; quia non utitur rectitudine fidei et intellectus ad recte volendum, propter quod datum est rationali creaturae recte credere et intelligere. Nam neque rectum inte
Abbreviated transcription (Latin):
iltus deuolũtate ꝙ ut puto nõ erit ĩutilodicend̾.
ctiburi. Sicut hẽmus ĩ corꝑe m̃bra ⁊ qnq sensus sĩ¬
gula ad suos apta. quib qiͣ instrimũtis utimur.
ut sũt manꝰ apte ad capiend̾ pedes ad ambuland̾.
lingna ad loqñd̾. iusus ad udend̾. Ita ⁊ aĩa ht̃ ĩ se
quasdam iui es quib ictitur uelut instrim̃tis adusus
gruos Est namq rõ ĩ asa. qua sicut suo instr̃o uti¬
tur ad rõciand̾. ⁊ uolũtas q̃ utitur ad uolend̾. Nõ
enĩ ẽ rõ uł uolũtas tota aĩa. s ẽ unaq̃ aliquid ⁊
dicimꝰ instrum̃tũ. ⁊ aptitudines eiꝰ. ⁊ ussteius. quas
iptitudines ĩ uolũtate possimiꝰ noĩare affectõnes.

Expanded text:
oluntate, quod, ut puto, non erit inutile, dicendum existimo. Sicut habemus in corpore membra, et quinque sensus, singula ad suos usus apta, quibus quasi instrumentis utimur; ut sunt manus aptae ad capiendum, pedes ad ambulandum, lingua ad loquendum, visus ad videndum: ita et anima habet in se quasdam vires, quibus utitur velut instrumentis ad usus congruos. Est namque ratio in anima, qua sicut suo instrumento utitur ad ratiocinandum: et voluntas, qua utitur ad volendum. Non enim est ratio vel voluntas tota anima; sed est unaquadicimus instrumentum, et aptitudines ejus, et usum ejus: quas aptitudines in voluntate possumus nominare affe
Abbreviated transcription (Latin):
appatet ꝯcordia qmͣ q̃rimus: qm ĩ illis gra sola
oꝑatur salutẽ sñ illoꝵ libs arbitb. siam ħ quo
grã est. qr datur alus uolũtas ut illissna Ride
monstrand̾ ẽ ꝙ ĩuestigamus qr de ulis solis ũsa¬
tur het questio. Quic̾q aut̃ ex hi samant᷑ ꝑ lti¬

Expanded text:
m in illis gratia sola operatur salutem, sine illorum libero arbitrio. Nam hoc quoque gratia est quia datur aliis voluntas ut illis sua fidemonstrandum est quod investigamus; quia de his solum versatur haec quaestio. Quicunque autem ex his salvantur,
Abbreviated transcription (Latin):
taioqunt᷑ diuma dicta ut libo arbito solo udeãt
salutem hoĩs attribuere: nullo inellectu: gr̃a seꝑ¬
anda est. Sit gͦ qmͣuis naturalis usus ñ ꝓcreet ꝓlẽ
sñ patre. it nisi ꝑmatrem nõ tũ remouet illius
mulettus. aut patrẽ aut matrem a gn̾acõne ꝓł¬

Expanded text:
ta loquuntur divina dicta, ut libero arbitrio soli videantur salutem hominis attribuere, nullo intellectu gratia separanda est. Sicut ergo, quamvis naturalis usus non procreet prolem sine patre, nec nisi per matrem, non tamen removet ullus intellectus aut patrem, aut matrem a generatione
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣius ñ ꝯmnb det. qm̃i cuiꝰ uult misb̾tur ⁊ quẽ
uult indurat. Aulli tñ dat ꝓ aliquo ꝓ̾cedẽti m̃ito
aut̃ augm̃tũ accepte iusticie. aut ⁊̃ pot̃atẽ ꝓ
bona uolũtate. aut p̾mi ũ aliqd̾. Hec oĩa sunt
fructus pͥmegr̃e. ⁊ grã ꝓ gr̃a. ⁊ id̾o totũ ẽ ĩpu

Expanded text:
miseretur et quem vult indurat ; nulli tamen dat pro aliquo praecedenti merito, aut augmentum acceptae justitiae, aut etiam potestatem pro bona voluntate, aut praemium aliquod: haec omnia fructu
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽm absq oĩ satisfcõne. talem sꝑ mansur
saltẽ ĩ ꝑ adisũ de quo eiectus fuerat reducet.
Smulitudinẽ si deus ħ fac̾et negare nõ
audeo. etid cuto eũ ħ fac̾e posse ñ amuo. ui¬
detur em̃ aut qd̾ ꝓposuerat ꝑagͥe nõ potuisse. ant

Expanded text:
id est, absque omni satisfactione, talem semper mansurum, saltem in paradisum, de quo ejectus fuerat, reduceret? BOS. Similitudinem, si Deus hoc faceret, negare non audeo; et idcirco eum hoc facere posse non annuo. Videretur enim aut quod proposuerat peragere non potuisse, aut
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ culpa est hoĩ ñ hĩs pot̾atẽ iuã qmͣ accepitut
posset cauere ptĩm. sic culpa est illi hr̃e ĩpotẽtiam
qua nec iustictã ten̾e. is pectatũ cauere. nec ꝙ ꝓ
pectato d redd̾e pot̃. sponte namq fecit uñ ꝑ¬
didit illam pot̃atẽ ⁊ doneuit ĩ hanc ĩpotẽtiã. sdẽ
am qm̃ d nõ ptõ. Quia pp̃ impoͣ reddendi deoꝙ

Expanded text:
ergo culpa est homini non habere potestatem illam, quam accepit ut posset cavere peccatum: sic culpa est illi habere impotentiam, qua nec injustitiam tenere, et peccatum cavere; nec quod pro peccato debet reddere potest. Sponte namque fecit, unde perdidit illam potestatem, et devenit in hanc impotentiam. Idem a
Abbreviated transcription (Latin):
natur corrupta ⁊ qĩ fermõtata ea peitato.
cũ quo nlłm deus assimit. ad ꝑaciendã illã cuu¬
tatẽ celestẽ. Ita ꝑ uincẽtẽ iustificẽt᷑ apeccato
tot honũes quot illũ numeꝵ ꝯpleturi erant. ad
pecta ad buc parũ .b. Qͥd hẽs ampliꝰ. xxu.¬

Expanded text:
ato, cum quo nullum Deus assumit ad perficiendam illam civitatem coelestem: ita per vincentem justificentur a peccato tot homines, quot illum numerum completuri erant, ad specta adhuc parum. BOS. Quid habes ampliu
Abbreviated transcription (Latin):
plius.D. Non ad hoc ueni ut auforas mͥ fid̾i dubi¬
tacõem. s ut oñdas inͥ c̾citudinis inee rõem. Qua¬
pp̃ sicut me rõnabłr deduxisti ad hoc. ut iudeam
loꝑdutas illuc. ut rõnabili nc̃c̃itate milłigã ẽẽ oꝑt̾e
osa illa q̃ nob̃ fides catholica de xp̃o crede̾ pcipit si sal¬
c̾cioret sint argimĩtatões tue. sit alonge incipe¬
ut eas suꝙꝑ firmũ fundam̃tũ ostituas. An adiu¬
uet me nẽ d̾s. qr tu nsłateꝰ mnͥ ꝑcis. if ꝯsid̾as ĩbecilli

Expanded text:
t auferas mihi fidei dubitationem; sed ut ostendas mihi certitudinis meae rationem: quapropter sicut me rationabiliter deduxisti ad hoc, ut videam perducas illuc, ut rationabili necessitate intelligam esse oportere omnia illa, quae nobis fides catholica de Christo credere praecipitcertiores sint argumentationes tuae, sic a longe incipeut eas supra firmum fundamentum constituas. ANS. Adjuvet me nunc Deus, quia tu nullaten
Abbreviated transcription (Latin):
lus pettat. ⁊ qd̾ omĩs qui ñ soluit pectat. Hec eit
iusticia siue rectitudo uolũtatis. q̃ iustos fecit
siue rectos corde. idem̃ uolũtate. hec est solust
totus honor quẽ debemus do. ⁊ a nob̾ exigit deꝰ
Sola namq talis uolũtas oꝑa facit placita d̾o. cũ
opus sñilla placet hunc honorem debitũ qui do
culpa. Nec sufficit solũ modo redd̾e. qd̾ ablatũ est
s ꝓ ꝯtumelia illata plus d redd̾e pnͣ abstulit. sũ
eiͣ qui ledit salutẽ alt̾ius nõ sufficit si salutẽ
restituit. nisi ꝓ illata doloris ĩiuitia recõpenset.
aliquid. Ita qui honorẽ alicuiꝰ uolat. ñ sufficit
honorẽ redd̾e si ñ scd̾ exhonoracõnis fcãm molec¬
tram. aliquid ꝙ placeat illi ꝙ̃ exhonorauit i¬
tuit. Hoc quo attendd̾ quia cũ aliquis ꝙ ĩuiste
abstulit soluit. hoc d dare qd̾ ab illo sĩ poss exig¬

Expanded text:
t quod omnis, qui non solvit, peccat. Haec est justitia sive rectitudo voluntatis, quae justos facit sive rectos corde, id est voluntate; hic est solus et totus honor, quem debemus Deo, et quem a nobis exigit Deus. Sola namque talis voluntas opera facit placita Deo, cum opus sine illa placet. Hunc honorem debitum qui Deoculpa; nec sufficit solummodo reddere quod ablatum est, sed pro contumelia illata plus debet reddere quam abstulit. Sicut enim qui laedit salutem alterius non sufficit, si salutem restituit, nisi pro illata doloris injuria recompenset aliquid; ita qui honorem alicujus violat, non sufficit honorem reddere, si non secundum exhonorationis factam molestiam, aliquid quod placeat illi, quem exhonoravit, restituat. Hoc quoque attendendum, quod cum aliquis, quod injuste abstulit, solvit; hoc debet dare
Abbreviated transcription (Latin):
honorau̾it d̾m uincendo diabolũ. sic̃ ĩ honorauit
illa uictus a dẏabolo. uictoria u̾o talis deb ẽẽ. ut
sicut fortis acpot̃ate inmortalis. ꝯsensit facile
diabło. ut pectaret. uñ iuste incurrit penã mor¬
talitatis̃ ita infirmmus ⁊ mortalis qualẽ ip̃e se
fecit ꝑ mortis difficultatẽ uincat diabolũ. ut
ulło modo pottet. Qd̾ fac̾e ñ pot̃. qm̃ diu ex
uuln̾e pͥmi pectati ꝯcipitur ⁊ nescitur ĩ petta¬

Expanded text:
it Deum vincendo diabolum; sicut inhonoravit illum victus a diabolo. Victoria vero talis esse debet, ut sicut fortis ac potestate immortalis consensit facile diabolo ut peccaret, unde juste incurrit poenam mortalitatis: ita infirmus et mortalis, qualem se fecit ipse, per mortis difficultatem vincat diabolum, ut nullo modo peccet; quod facere non potest, quandiu ex vulnere primi peccati concipitur et nascitur in pecca
Abbreviated transcription (Latin):
pc̃ti exigit deus sat̃fcõem. b. Non possũ negare.
Nong ͦ fat̃facis. si ñ reddis aliquid maiꝰ. ꝙͣ sit
id ꝓ quo pc̃tm face̾ nõ debueras. h. Rõnẽ uideo
udi adhuc aluid cur sĩ minꝰ sit difficde. homi¬
nem recõciliari deo .b. nsi fides me ꝯsolare¬
tur. ħ solũ mecog̾et desꝑare. A. Audi tñ .b. dic

Expanded text:
. Non ergo satisfacis, si non reddis aliquid majus, quam sit id pro quo peccatum facere non debueras. BOS. Et rationem video udi adhuc aliud, cur non minus sit difficile hominem reconciliari Deo. BOS. Nisi fides me consolaretur, hoc solum cogeret me desperare. ANS. Audi tamen. BOS. Dic