comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Qbi secreto auodecim discipłis de passio¬
ne sua p̃dixit. & mater filiorim ⁊e¬
bedei cum filiis siuis pent. ut umis
emrum ad dexteram enis. alter ad si¬
nistram saderet. quomͦ nõ repugnet
matħs aliis duob.
De cecis iherico illuminatis. quenrad¬
modum non adũsetur matħs nel
marro. uel luce.
De asine pullo quomodo matħs ce¬
teris congritat. qui solum pullum
comtaemorat.
De er pulsis e iemplo uendentib ce cm̃¬
tibi. quomodo tres isti non repugnent
ioħi. qui hoc idem longe alibi dicit.
De arcfacta arbore filculnca ⁊ que uixta
nariata sunt. quemadino dum nonre¬
puguet matħs ceteris & maxime orar.¬
code ordine uarrationis.
Cum dñm uñbgauert̃ tudei in qua po¬
testare ista faceret. quomodo niterꝰ c̃o¬
sentiant ifti tres.
De duob quib imꝑauit pat̃ ut irent
in uineamti de uinea locataꝰ est alis a¬
gricolis. quomodo non adũsetur mratħs
illis duob cum quib eũdem ordinẽ
tenuit:⁊ maxime i hac parabola ꝙͣ

Expanded text:
ecim discipulis de passione sua praedixit et mater filiorum Zebedaei cum filiis suis petit, ut unus eorum ad dexteram eius, alter ad sinistram sederet, quomodo non repugnet Mattheus aliis duobus. De caecis Hiericho inluminatis quemadmodum non aduersetur Mattheus uel Marco uel Lucae. De asina et pullo, quomodo Mattheus ceteris congruat, qui solum pullum commemorant. De expulsis de templo uendentibus et ementibus, quemadmodum tres isti non repugnent Iohanni, qui hoc idem longe alibi dicit. De arefacta arbore ficulnea et quae iuxta narrata sunt, quemadmodum non repugnet Mattheus ceteris. maxime Marco, de ordine narrationis. Cum dominum interrogauerunt Iudaei, in qua potestate ista faceret, quomodo inter se consentiant isti tres. De duobus, quibus imperauit pater, ut irent in uineam, et de uinea, quae locata est aliis agricolis, quomodo non aduersetur Mattheus illis duobus, cum quibus eundem ordinem tenet, et maxime in hac parabola, quam
Abbreviated transcription (Latin):
In ipso de quinq panib imracdo. quo¬
mod iiter se om̃s quranior consenriãt.
Quod ambulant suꝑ aquas. quomodo
qui hoc qͥirerunt inter se comicniãt.
ce quomodo ab illo loco digrediant᷑
b narrantur. quod postea quam nã¬

Expanded text:
In ipso de quinque panibus miraculo quemadmodum inter se omnes quattuor conueniant. Quod ambulauit super aquas, quomodo qui hoc dixerunt inter se conueniant et quomodo ab illo loco digredianturus narratur, quid postea quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui expectabat & ipse regnũ
di. Hic accessit ad pilatum
&e petiit corpus iħu. Ioħs aũ
postea quam narrauit de cru¬
rib fractis eorum qui cum
dño crucifixi erant.⁊ de la¬
tere dni lancea ꝑcusso. qd to¬
tum solus dixit. subnngit
etiam de ioseph consentiẽs
ceteris. ita narrans. Post hec
autem rogauit pilatum io¬
seph ab arimathia. eo qd eẽt
discipłs ihu. occultus autẽ
ut tolleret corpus ihu. Et
ꝑmisit pilatus. Uenit gͦ. &
tulit corpus iħu. In hoc n¬
chil existat in quo aliquis
eorum alicui repugnare ui¬
deatur. S aliquis forsitan
querat. quomodo a semetip¬
so iohannes ipse non discre¬
pet contestans cum ceteris
q ioseph petuerit corpus ie¬
su:⁊ solus dicens qͣ occultus
fuisset discipłs dm̃ ꝓpter me¬
tum iud̾orum. Merito enti
mouet cur ille qui ꝓpter
timorem occultus discipłs
erat. ausus sit petere corpus
eius. q nullus eorum qui e¬
um palam sequebantur au¬
deret. S intelligendum est
istum fiducia dignitatis hoc

Expanded text:
ui expectabat et ipse regnum dei, hic accessit ad Pilatum et petit corpus Iesu. Iohannes autem, posteaquam narrauit de cruribus fractis eorum qui cum domino crucifixi erant et de latere domini lancea percusso, quod totum solus dixit, sic iungit etiam de Ioseph, consentiens ceteris, ita narrans: post haec autem rogauit Pilatum Ioseph ab Arimathia — eo quod esset discipulus Iut tolleret corpus Iesu. et permisit Pilatus. uenit ergo et tulit corpus Iesu. in hoc nihil exstat, in quo aliquis eorum alicui repugnare uideatur. sed aliquis forsitan quaerat, quomodo a semet ipso Iohannes ipse non discrepet, contestans cum ceteris, quod Ioseph petiuerit corpus Iesu, et solus dicens, quod occultus fuisset discipulus domini propter metum Iudaeorum. merito enim mouet, cur ille qui propter timorem occultus discipulus erat ausus sit petere corpus eius, quod nullus eorum qui eum palam sequebantur auderet. sed intellegendum est istum fiducia dignitatis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
cta. i exposita. Ad unam qͥp¬
pe sententiam utraq uerba
concurrunt. nec qd̃ alnus ta¬
dixisse filnus dei erat. s iustus
erat. potest putari diuetsũ.
S uel utrumq dictum a cen¬
turione intelligere debemus.
& aliud illos aliud istum cõ¬
memorasse. uel fortasse lucã
exprimere uoliusse sentenci¬
am centurionis. quomͦ dixe¬
rit iħm filium dĩ. forte enĩ
non eum unigenitum eqͣlẽ
patri centurio intellexerat.
s ideo filium dĩ dixerat qr
iustum crediderat. sicut mł¬
ti iusti dicti sunt filii dĩ. Qd̃
autem etiam ipse lucas dix̃.
uidens autem centurio qd
factum erat. in eo genere in¬
clusit omnia que in illa ho¬
ra mirabiliter facta erant.
tanquam unum mirabile
factum cõmemorans. cuniꝰ
quasi membra ⁊ partes erãt
illa omĩa miracła. Iam uero
qd matħs additit. eos qui cũ
centurione erant. alii autẽ
hoc tacuerunt. cui ñ appa¬
reat ex notissima regula ĩ ẽẽ
contrarium. cum alius dicit q̃

Expanded text:
cta et exposita. ad unam quipcta et exposita. ad unam quippe sententiam utraque uerba concurrunt. nec quod alius tadixisse filius dei erat\\ sed: iustus erat, potest putari diuersum; sed uel utrumque dictum a centurione intellegere debemus et aliud illos, aliud istum commemorasse, uel fortasse Lucam exprimere uoluisse sententiam centurionis, quomodo dixerit legum filium dei. forte enim non eum unigenitum aequalem patri centurio intellexerat, sed ideo filium dei dixerat, quia iustum crediderat, sicut multi iusti dicti sunt filii dei. quod autem etiam ipse Lucas dixit: uidens autem centurio quod factum erat, in eo genere inclusit omnia quae in illa hora mirabiliter facta erant, tamquam unum mirabile factum commemorans, cuius quasi membra et partes erant omnia illa miracula. iam uero, quod Mattheus addiCenturione erant, alii autem hoc tacuerunt; cui non appareat ex notissima regula non esse contrarium, cum alius dicit quod
Abbreviated transcription (Latin):
admiratum centurionem ce
eos cum illo erant. cum lucat
hoc admiratum qd emissa illa
uoce expirasset. ostendens quia
in potestate habuerit qño mo¬
reretur. In eo quippe q idem
matħs ñ solum dixit inso terre
motu. s etiam addidit ⁊ his
que facta erant. integrum loc̃
fuisse demonstrauit luce ut
diceret centurionem ipsam
domini mortem fuisse mira¬
tum. quia & hȩc inter illa
est que tunc mirabiliter fac¬
ta erant. Quamquam & si ma¬
tħs illud ñ addidisset intel¬
ligendum erat. cum multa
miranda facta etantrint:
omnia centurio & qui cum
co erant mirarari potuerint.
liberum fuisse narrantib qͥd
quisq illum miratum com¬
memorare uoluerit. nec eos
sͥ repugnare. cum alius illud.
alius illud diceret fuisse mi¬
ratum. quando omnia fue¬
rat ille miratus. Qd̃ autẽ
alius ait centurionem dixi¬
sse. uere dei filius erat iste.
alius autem. uere homo filiꝰ
dei erat. non mouebit eum
cui tam ñ exciderunt tam
multa fuꝑns similiter di¬

Expanded text:
admiratum centurionem et eos qui cum illo erant, cum Lucas dicat hoc eum admiratum, quod emissa illa uoce expirasset, ostendens, quam in potestate habuerit, quando moreretur. in eo quippe, quod idem Mattheus non solum dixit: uiso terrae motu, sed etiam addidit: et his quae facta erant, integrum locum fuisse demonstrauit Lucae, ut diceret centurionem ipsam domini mortem fuisse miratum, quia et haec inter illa est quae tunc mirabiliter facta erant. quamquam, etsi Mattheus illud non addidisset, intellegendum erat, cum multa miranda facta fuerint et omnia centurio et qui cum eo erant mirari potuerint, liberum fuisse narrantibus, quid quisque illum miratum commemorare uoluisset, nec eos sibi repugnare, cum alius illud, alius illud diceret fuisse miratum, quando omnia fuerat ille miratus. quod autem alius ait centurionem dixisse: uere dei filius erat iste, alius autem: uere homo hic filius dei erat, non mouebit eum cui non exciderunt tam multa superius similiter di
Abbreviated transcription (Latin):
er. ecce filius tuus. Deinde
dicit discipło. Ecce mater tua.
Et ex illa hora. accepit eam dis¬
cipls in suam. Qua in re nisi a¬
ꝑtissime maths quoq &e lucas
mariam magilalenen nomina¬
ssent. possemus dicere alias a
longe. alias uixta crucem fuis¬
se. Nulluslufnim eorum p̃ter
ioħm matrem domini cõme¬
morauit. Nunc gͦ quomͦ inte¬
lligitur eadem maria magila
lene & a longe stetisse cum
aliis de mulierib sicut ma¬
crucem fuisse sicut iohanneᷤᷤ
dicit. nisi quia in tanto int̾¬
uallo erant. ut &e iuxta dici
possent. qui in conspectu eiꝰ
p̃sto aderant:⁊ a longe in
comparatione turbe propĩ¬
quis circumstantis centuri¬
onis &e militib. Possumus
etiam intelligere q ille quȩ
simul aderant cum matre
dñi. postquam eam disci¬
pło commendauit abire
iam ceꝑant.⁊ a densitate tͣ¬
be se exuerent. ⁊cetera que
facta sunt longnis intueret᷑.
ut ceteri enangłiste qui post
mortem dñi eas commemo¬
rauerunt.lani longe stantes
cõmemorauerint.

Expanded text:
filius tuus. deinde dicit discipulo: ecce mater tua. et ex illa hora accepit eam discipulus in sua. qua in re nisi apertissime Mattheus quoque et Lucas Mariam Magdalenen nominassent, possemus dicere, alias a longe, alias iuxta crucem fuisse. nullus enim eorum praeter lohannem matrem domini commemorauit. nunc ergo quomodo intellene, et a longe stetisse cum aliis mulieribus, sicut Macrucem fuisse, sicut Joannes dicit; nisi quia in tanto intervallo erant, ut et juxta dici possent, quia in conspectu ejus praesto aderant, et a longe in comparatione turbae propinquius circumstantis cum Centurione et militibus. Possumus etiam intelligere, quod illae quae simul aderant cum matre Domini, postquam eam discipulo commendavit, abire jam coeperant, ut a densitate turbae se exuerent, et caetera quae facta sunt longius intuerentur; ut caeteri Evangelistae qui post mortem Domini eas commemoraverunt, jam longe stantes commemorarent.
Abbreviated transcription (Latin):
potuit usitato locutionis mͦ ꝑ
pluralem nuimerum significa
equitur maths cedi xuii¬
cit. A sexta autem ho-¬
ta tenebre facte sunt suꝑ uni¬
uersam terram. usq ad horã
nouam. Hoc ce duo alii conte¬
stantur. Adaidit autem lucas
etiam unde facte sint tenebre.
.i. solem obscuratum. Sequitur
matħs. Et circa horam nonã
clamauit ihs uoce magna di¬
cens. Heloy heloy. lemafac¬
bact᷑am. Hoc est. deus m̃s. ds
m̃s. utquid dereliquisti me:
Quidam autem illic stantes:⁊
audientes. dicebant. Heliã
uocat iste. Maitus pene ad e¬
adem uerba. ad eandem tñ
sententiam ñ pene. s omni¬
no consentit. Sequitur ma¬
tħs. Continuo currens imꝰ
ex eis. acceptam spongiam
impleuit aceto:⁊ imposurt
harundini:⁊ dabat ei bibere. Sic

Expanded text:
potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari. Sequitur Mattheus et dicit: a sexta autem hora tenebrae factae sunt super uniuersam terram usque ad horam nonam. hoc et duo alii contestantur; addit autem Lucas etiam, unde factae sint tenebrae, id est solem obscuratum. sequitur Mattheus: et circa horam nonam clamauit Iesus uoce magna dicens: heli, heli, lema sabacthani? hocmeus, ut quid dereliquisti me? quidam autem illic stantes et audientes dicebant: Helian uocat iste. Marcus paene ad eadem uerba, ad eandem tamen sententiam non paene, sed omnino consentit. sequitur Mattheus: et continuo currens unus ex eis acceptam spongeam impleuit aceto et inposuit harundini et da
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt in galilea sequebantur eũ.
& ministrabant ei. Et alie mł¬
te que simul cum eo ascende¬
rant iherosolimam. Inter hos
iudeo nicħ qd contrarium posfĩt
putari. Quid enim intepest ad
ueritatem qd quasdam mulieres
pariter. quasdam singłi nomina¬
uerunt: Lucas quoq ita nar¬
rationem contexit. Et omnis t᷑¬
ba eorum qui simul aderant ad
spectałm istud. ⁊ uidebant que
siebant. ꝑcutientes pectora sua re
uertebantur. Stabant autem
omnes non enis. a longe. ⁊ mu¬
lieres que secute fuerant eum
a galilea. hec uidentes. Unde
suꝑiorib duob de mulierũ
p̃sentia satis consentit. quam¬
us nullam earum nominatĩ
exprimat. De turba etiam
que simul aderat:⁊ uidentes
que fiebant. tundebant pecto¬
ra sua ⁊ reuertebantur. consẽ¬
tit matħo quanuis seorsum
adnexuerit. centurio autem
& qui cum eo erant. Quaꝓpt̾
tantummodo de notis eius qͥ
stabant a longe. solus inueni¬
tur dixisse. Nam & ioħs cõme¬
morauit de presentia femi¬
narum ante quam dñs emi¬

Expanded text:
in Galilaea, sequebantur eum et ministrabant ei. et aliae multae, quae simul cum eo ascenderant Hierosolymam. inter hos nihil uideo, quod contrarium possit putari. quid enim interest ad ueritatem, quod quasdam mulieres pariter. quasdam singuli nominauerunt? Lucas quoque ita narrationem contexit: et omnis turba eorum qui simul aderant ad spectaculum istud et uidebant quae fiebant percutientes pectora sua rvertebantur. Stabant autem omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae fuerant eum a Galilaea, haec videntes . Unde superioribus duobus de mulierum praesentia satis consentit, quamvis nullam earum nominatim exprimat; de turba etiam quae simul aderat, et videntes quae fiebant tundebant pectora sua, et revertebantur, consentit Matthaeo, quamvis seorsum annexuerit, Centurio autem et qui cum eo erant: quapropter tantummodo de notis ejus qui stabant a longe solus invenitur dixisse. Nam et Joannes commemoravit de praesentia feminarum antequam Dominus emi
Abbreviated transcription (Latin):
quando ut dixi reum mortis
ꝓnuntiauerunt. nonam horã
nocus fuisse potuisse. Ex qua
hora usq ad horam qua sedit
pilatus ꝓtribunali quasi ser¬
ta hora fuit ñ dieis parasce¬
rum pascha est. ut plena sexta
eiusdem parasceues que plena
diei tercia occurrebat. dñs sus¬
penderetur in ligno. Siue gͦ ħ
potius intelligendum eligatur.
siue marcus terciam horam re¬
coluerit. eamq maxime ad cõ¬
demptionem iudorum indñi
crucifirione commemorare uo¬
luerit. qua intelliguntur cla¬
mare potuisse ut crucifigere¬
tur. ut ipsos pouus crucifixis¬
se acciꝑemus. quam eos quoꝵ
manib suspensus in ligno est
sicut ille centurio magis acces¬
sit ad dnm quam illi amici
quos misit. Proculdubio q̃¬
stio soluta est de hora dnice pa¬
ssionis. que maxime solet ce
contentiosorum concitare im
Tunc crucifixi sunt
dim eo duo latrones. unus a
dextris & unus a sinistris. Et
marcus. similiter & lucas.
Nec iohannes aliquam facit q̃¬

Expanded text:
quando, ut dixi, reum mortis quando, ut dixi, reum mortis pronuntiauerunt, nonam horam noctis esse potuisse. ex qua hora usque ad horam, qua sedit Pilatus pro tribunali, quasi sexta hora fuit, non diei, sed parascerum pascha est, ut plena sexta eiusdem parasceues, quae plena diei tertia occurrebat, dominus suspenderetur in ligno. siue ergo hoc potius intellegendum eligatur, siue Marcus tertiam horam recoluerit eamque maxime ad condemnationem Iudaeorum in domini crucifixione commemorare uoluerit, qua intelleguntur clamare potuisse, ut crucifigeretur, ut ipsos potius crucifixisse acciperemus quam eos quorum manibus suspensus in ligno est, sicut ille centurio magis accessit ad dominum quam illi amici, quos misit: procul dubio quaestio soluta est de hora dominicae passionis, quae maxime solet et contentiosorum concitare inptunc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris et unus a sinistris. et Marcus similiter et Lucas. nec Iohannes aliquam facit qu
Abbreviated transcription (Latin):
tam recapitulando cõmemora¬
uerit qua clamauerunt uidi
crucisige crucisige. s eam ꝓrsꝰ
horam tertiam dixerit qua
dñs est firus in ligno. Ouis fi¬
delis non hinic faueat solutio¬
ni questionis. si modo possit
aliquis articls conci. ab hora
nona nocts unde cepisse para
eam cepisse quando a iudeis
app̃hensus est dñs. adhuc no¬
ctis prane partes erant. Siqñ
ad annam ꝑductus est socerũ
caiphe ubi ce aucditus . ẽ. a prin¬
cipibus sacerdotum adhuc gal¬
lus non cantauerat. qd ex petri
negatione colligius. quȩ cum
iam audiretur facta. ẽ. Si aut̃
quando pilato traditus. ẽ. iam
mane fuisse aꝑtissime scriptũ
est. restat gͦ ut intelligamus
tunc cepisse istam parasceuen
dñi. quando responderunt õs
principes sacerdotum apuid
quos primo audiebatur. & di¬
xerunt. reus est mortis. qͥ ap̃
matħm & martum inuenit᷑.
ut recapitulando intelligant᷑
xisse. qd antea factum erat. Nõ
enim absurde conicitur eo tp̃r

Expanded text:
tam recapitulando commemoratam recapitulando commemoraverit, qua clamaverunt Judaei, Crucifige, crucifige, sed eam prorsus horam tertiam dixerit, qua Dominus est crucifixus in ligno. Quis fidelis non huic faveat solutioni quaestionis, si modo possit aliquis articulus conjici ab hora nona noctis unde coepisse paraseam coepisse quando a Judaeis apprehensus est Dominus, adhuc noctis primae partes erant: si quando ad domum perductus est soceri Caiphae, ubi et auditus est a principibus sacerdotum, adhuc gallus non cantaverat, quod ex Petri negatione colligimus, quae cum jam audiretur facta est: si autem quando Pilato traditus est, jam mane fuisse apertissime scriptum est. Restat ergo ut intelligamus, tunc coepisse istam parasceven  mortis Domini, quando responderunt omnes principes sacerdotum, apud quos primo audiebatur, et dixerunt, Reus est mortis, quod apud Matthaeum et Marcum invenitur, ut recapitulando intelliganturxisse, qenim absurde conicitur eo tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
rit hoc qͣ a militib factum ẽ.
hora sexta factum eẽ. quamꝙͣ
ñ desint qui parasceues quã
iohannes cõmemoraiit dicẽs.
erat autem parasceue hora fe¬
re sexta. horam diei terciam ne¬
lint intelligi qua sedit pilatꝰ
ꝓtribunali. ut eadem tercra
completa uideatur. quando
crutifiruis est atq illo iam pẽ¬
dente in ligno. alie tres hore
ꝑacte sint ⁊ reddȩderit sp̃m̃.
q ad nonam. Dicunt enim di¬
e quidem illo quem dies sabb̃i
sequebatur. parasceuen finsse
pasc̾e nideorum. q ab eodem
tamen uerum pascha q̃ iam ĩ
passione dñi gerebatur. ñ iude¬
orum s xp̃ianorum cepisse p̃¬
parari.i. parasceuen habere
ab hora noctis nona in eo qͥ dr̃s
a iudeis occidendus preparat᷑.
Parasceue quippe interpretat᷑
p̃paratio. Ab illa gͦ hora nona
noctis usq ad cius crucifirio¬
nem. occurrit hora parasceues
sexta. scdm iohannem:⁊ hora
diei tercia scł̃m marcum. ut
non marcus horam illam da

Expanded text:
rit hoc quod a militibus factum est rit hoc quod a militibus factum est hora sexta factum esse. Quamquam non desint qui parasceues — quam Iohannes commemorauit dicens: erat autem parasceue hora fere sexta — horam diei tertiam uelint intellegi, qua sedit Pilatus pro tribunali, ut eadem tertia conpleta uideatur, quando crucifixus est, adque illo iam pendente in ligno aliae tres horae peractae sint et reddiderit spiritum,  ad nonam. dicunt enim die quidem illo, quem dies sabbati sequebatur, parasceuen fuisse paschae Iudaeorum, quod ab eodem tamen uerum pascha, quod iam in passione domini gerebatur, non Iudaeorum, sed christianorum coepisse praeparari, id est parasceuen habere ab hora noctis nona, ideo quod dominus a Iudaeis occidendus praeparabatur. parasceue quippe interpretatur praeparatio. ab illa ergo nona hora noctis usque ad eius crucifixionem occurrit hora parasceue sexta secundum Iohannem et hora diei tertia secundum Marcum, ut non Marcus horam illam
Abbreviated transcription (Latin):
os qui hȩc legunt ꝑ nos adni¬
uante dño claborata. ut huiꝰ
sermonis quem hoc loco arbi
difficultate. memmerint. ne
sepns eadem repetenda sint.
facile autem uidebit qui sine
impietatis duricia uoluerit
attendete quam oportuno lo¬
co maitus hoc de tercia hora
posuerit. ut quisqͥs ibi recor¬
detur qua hora iudei crucifi¬
xerint dñm qui uolebant ĩ
romanos uł principes uel mi¬
lites tranfferre ipsum facinus.
ubi factum ministrorum mi¬
litum cõmemoratũ ẽ. Ait enĩ.
Et crucifigentes eum. diuiser̃
uestimenta enis mittentes sor¬
tem suꝑ eis quis quid tolleret:
Qui hoc nisi milites. sicut io¬
hannes manifestat: Ergo ne
quisq cogitationum tanti cri¬
minis auersus a iudeis in mi¬
lites illos conuerteret. erat aut̃
inquit hora tercia: i crucifixer̃
eum. ut illi eum potius cruci¬
firisse inueniantur. quos ho¬
ra tertia ut crucifigeretur cla¬
mare potuisse diligens inqui¬
sitor mueniet. cum aduerte¬

Expanded text:
os qui haec legunt, per nos adjuos qui haec legunt, per nos adjuvante Domino elaborata, ut hujus sermonis quem hoc loco interdifficultate meminerint, ne saepius eadem repetenda sint. facile autem uidebit qui sine impietatis duritia uoluerit adtendere, quam oportuno loco Marcus hoc de tertia hora posuerit, ut quisque . ibi recordetur, qua hora Iudaei crucifixerint dominum, qui uolebant in Romanos uel principes uel milites transferre ipsum facinus, ubi factum ministrorum militum commemoratum est. ait enim: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortes super eis, quis quid tolleret. qui hoc, nisi milites, sicut Iohannes manifestat? ergo ne quisquam cogitationem tanti criminis auersus a Iudaeis in milites illos conuerteret, erat autem, inquit, hora tertia et crucifixerunt eum, ut illi eum potius crucifixisse inueniantur quos hora tertia, ut crucifigeretur, clamare potuisse diligens inquisitor inueniet, cum aduerte
Abbreviated transcription (Latin):
in uitem. aliis odor mortis in
mortem. subiecit statim & di
cit. Hec. quis idoncus: Ia est.
quis idoneus intelligere quam
iuste fiat:: Qd̃ enim dñs dicit.
ego ueni ut qui non uideant.
&e qui uident ceci fiant. ipsa
est enim altitudo dnntiarum
scientie & sapientie. dĩ qua fit
ex eadem massa aliud uas m
honorem aliud incontumeliã.
tu quis es qui respondeas dõ.
Quis gͦ ⁊ m hac rẽ cognoscit
intellectum dñi. aut quis cõ¬
siliarius ei fuit: Ubi sic gub̾¬
nauit corda reminiscentium
euangłistarum :⁊ in eccłie fasti¬
gio tanto auctoritatis culmine
sublimauit. ut ꝑ hec ipsa que
in eis contraria uideri possũt.
multi excecarentur digne tra¬
diti in concupicenctas cordis
ȩxercerentur ad elimandũ
prum intellectum scđm occl¬
tam omnipotentis iusticiã.
Oicit enim ꝓpħa dño. Nimiᷤᷤ
ꝓfunde facte sunt cogitatio¬
nes tue. uir imprudens ñ co¬
gnoscit:⁊ stultus ñ intelligit
hec. Peto autem & admonco e¬

Expanded text:
in uitam, aliis odor mortis in in uitam, aliis odor mortis in mortem, subiecit statim: et ad haec quis idoneus? id est quis idoneus intellegere, quam iuste fiat? quod idem dominus dicit: ego ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant. ipsa est enim altitudo diuitiarum sapientiae et scientiae dei, qua fecit ex eadem massa aliud uas in honorem, aliud in contumeliam, tu quis es, qui responQuis ergo et in hac re cognoscit intellectum Domini, aut quis consiliarius illi fuit , ubi sic gubernavit corda reminiscentium evangelistarum, et in Ecclesiae fastigio tanto auctoritatis culmine sublimavit, ut per haec ipsa quae in eis contraria videri possunt, multi excaecarentur, digne traditi in concupiscentias cordis exercerentur ad elimandum pium intellectum secundum occultam Omnipotentis justitiam. Dicit enim Propheta Domino: Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae, vir imprudens non cognoscet, et stultus non intelliget haec . Peto autem et admoneo e
Abbreviated transcription (Latin):
raret eo modo eodemq ordine
ab omnib debuisse narrari.
quo ip̃ narrauit. Dignenuir gͦ
consilio marti euangłiste suꝑ¬
are consilium suum. qui eo lo¬
co id ponendum iuidicaurr. qͦ
loco diuma inspiratione sugge¬
stum est. Recordationes enim
eorum. enis manui gubernate
sunt. qui gubernat aquam sic̃
scripnum. ẽ. qualit̃ illi placue¬
rit. Fluitat enim humana me¬
morra ꝑ uarias cogitationes.
nec in cuiisquam potestate
est quid ⁊ quando ei ueniat
inmentem. Cum gͦ illi scĩ &
ueraces uiri quasi fortuita recor-¬
dationum suarum propter nar¬
rationis ordinem occulte dei po¬
testati cui nicħ fortuitum est
commisissent. ñ oportet quẽ¬
quam homimim dicere longe
abiectum ab oculis dĩ.⁊ longe
ꝑegrinantem hoc loco poni de¬
bint. qͥ ualde ignorat qieo loco
deus pomi uoluerit. quia & fi
obuelatum est euangłium nr̃m
ait apls. in his qui ꝑcunt ob¬
uelatum. ẽ. Et cum dixisset.
aliis quidem sumus ordor intȩ

Expanded text:
raret, eo modo eodemque ordine raret, eo modo eodemque ordine ab omnibus debuisse narrari, quo ipse narrauit. dignetur ergo consilio Marci euangelistae superari consilium suum, qui eo loco id ponendum iudicauit, quo loco diuina inspiratione suggestum est. recordationes enim eorum eius manu gubernatae sunt qui gubernat aquam, sicut scriptum est, qualiter illi placuerit. fluitat enim humana memoria per uarias cogitationes, nec in cuiusquam potestate est, quid et quando ei ueniat in mentem. cum ergo illi sancti et ueraces uiri quasi fortuita recordationum suarum propter narrationis ordinem occultae dei potestati, cui nihil fortuitum est, commisissent, non oportet quemquam hominum dicere longe abiectum ab oculis dei et longe peregrinantem: hoc loco poni debuit, quod ualde ignorat. cur eo loco deus poni uoluerit, quia: et si obuelatum est euangelium nostrum, ait apostolus, in his qui pereunt obuelatum est, et cum dixisset: aliis quidem sumus odor uitae
Abbreviated transcription (Latin):
lifecit. quia si diceret dix̃. qua¬
si semel dictum intelligeremꝰ.
Quia uero ait dicebat. satis in¬
timauit intelligentib maltis
modis & sepe dictum ẽẽ. quo
usq inciꝑet hora serta. Cogi¬
temus gͦ quam breuiter hoc
chrerit martus. in cõpatione
math̾i. quam breuiter maths
in comꝑatione luce. quam bre¬
uiter lucas in comꝑatione Io¬
hannis. cum tamen alia atq
alia quisq commemoraret.
Quam deniq breuiter ipse io¬
hannes in comꝑatione rerum
gestarsũti :⁊ morarum cum il¬
lagererentur. ⁊ sine insania
resistendi credamus duas ho¬
ras &e quiddam illo interuallo
transire potuisse. Quisquis ã
dixerit potuisse marcum si ita
eẽt eo tempore dicere fuisse ho¬
ram terciam. quo erat hora ter¬
cia cum uox nideorum de cruci¬
sigendo dño sonuisset. dicere c̃
qͣ eum tunc ipsi crucifixerint.
nimis suꝑbe legis narratorib
ueritatis imponit. Sic enim
potest dicere. Si hec ip̃a nar¬

Expanded text:
li fecit? quia, si diceret \'dixit\', quali fecit? quia, si diceret \'dixit\', quasi semel dictum intellegeremus; quia uero ait: dicebat, satis intimauit intellegentibus multis modis et saepe dictum esse, quo usque inciperet hora sexta. cogitemus ergo, quam breuiter hoc dixerit Marcus in conparatione Matthei, quam breuiter Mattheus in conparatione Lucae, quam breuiter Lucas in conparatione Iohannis, cum tamen alia adque alia quisque commemoraret, et quam denique breuiter ipse lohannes in conparatione rerum, quae gestae sunt, et morarum, cum illa gererentur: et sine insania resistendi credamus duas horas et quiddam illo interuallo transire potuisse. Quisquis autem dixerit potuisse Marcum, si ita esset, eo tempore dicere fuisse horam tertiam, quo erat hora tertia, cum uox Iudaeorum de crucifigendo domino sonuisset, dicere etiam, quod eum tunc ipsi crucifixerint, nimis superbe leges narratoribus ueritatis inponit. sic enim potest dicere, si haec ipse nar
Abbreviated transcription (Latin):
eius dundiduntur. ⁊m sortẽ
illa tunica mittitur. atq int̾
hec uariis conuiciis illuditur.
simul enim cum illa gererent᷑
etiam conuiciabantur. cõple¬
ta est hora sexta:⁊ facte sunt
tenebrȩ quas math̾s ⁊ marcus
& lucas commemorant. Iam
hora crucifixum hngua nidõ¬
rum ⁊⁊ sexta manib milttum.
quia in tumultu iuidorum &
pilati estib duȩ atq amplius ho¬
re preterierunt a uoce qua di¬
uerunt crucifige. S ipse marcꝰ
qui maximȩ breuitatis secta¬
tor est breuiter uoluit intima¬
re pilan uoluntatem &e cona¬
tum ꝓ dm̃i uita. Cum enim di¬
xisset. at illi iterum clamauẽr.
crucifige eum. ubi ostendit qͥ
iam clamauerunt cum uellẽt
sͥ dimittere baraban. adiunx̃.
Pilatus uero dicebat eis. Quid
enim malifecit: Hoc mͦ bre¬
iiter insinuauit. q dni gestũ
est. Memor tamen etiam ip̃
quid uellet intelligi. ñ ait.pi¬
latus uͦ dixit eis. s ait pilatꝰ
uͦ dicebat cis. Quid enim ma¬

Expanded text:
eius diuiduntur et in sortem eius diuiduntur et in sortem illa tunica mittitur adque inter haec uariis conuiciis inluditur — simul enim, cum illa gererentur, etiam conuicia iaciebantur —, conpleta est et hora sexta et factae sunt tenebrae, quas Mattheus et Marcus et Lucas commemorant. Iam hora crucifixum lingua Iudaeorum et sexta manibus militum, quia in tumultu Iudaeorum et Pilati aestibus duae adque amplius horae praeterierunt a uoce, qua dixerunt: crucifige. sed ipse Marcus, qui maxime breuitatis sectator est, breuiter uoluit intimare Pilati uoluntatem et conatum pro domini uita. cum enim dixisset: at illi iterum clamauerunt: crucifige eum, ubi ostendit, quod iam clamauerant, cum uellent sibi dimitti Barabban, adiunxit: Pilatus uero dicebat eis: quid enim mali fecit? hoc modo breuiter insinuauit quod diu gestum est. memor tamen etiam iste quid uellet intellegi, non ait Pilatus uero dixit eis\', sed ait: Pilatus uero\' dicebat eis: quid enim ma
Abbreviated transcription (Latin):
foras iħm.: ⁊ sedit ꝓtribunali in
loco quid dr̃ licostrathos. hebra¬
ice autem gabatħa. Erat autẽ
parasceue paschȩ. hora quasi
sexta. Ab illa gͦ uoce nideorũ.
qua primo dixerunt. crucifige
cum eẽt hora tercia. usq ad hoc
q sedit ꝓtribunali ꝑ medias
horas ꝑcunctationis pilati ⁊ tu¬
multuantium iudorum. due
hore p̃terierant:⁊ pacta quin¬
ta iam de sexta aliquid ceꝑat.
Dic̃ gͦ uideis. Ecce rex ur̃. Illi ã
crucisige eum. S neq iam cõ¬
morus pilatus umore calump¬
nie. facile cedebat. Tunc enim
uror eius ad eum miserat sedẽ¬
tem ꝓtribunali. qd preoccupauit
matħs. qui hoc solus narrauit.
anre quam ad eum locum ueni¬
ret: ut ibi hoc poneret ubi opo¬
riunum nidicaiit. Temptans
itaq adhuc pilatus neqͥd ꝓfi¬
ceret. dixit eis. Regem ur̃m
crucifigam: Responderunt
pontifices. Non habemus regem
insi cesarem. Tunc gͦ tradidit eis
illum. ut crucifigeret᷑. Et dum
ꝑgit. ⁊ dum crucifigitur cum
duobus latrilub. dum uestes

Expanded text:
ibunali in locum, qui dicitur Lithostrotus, Hebraeice autem Gabbatha. erat autem parasceue pascha hora quasi sexta. ab illa ergo uoce Iudaeorum, qua primo dixerunt: crucifige, cum esset hora diei tertia, usque ad hoc, quod sedit pro tribunali, per medias moras cunctationis Pilati et tumultuantium Iudaeorum duae horae praeterierunt et peracta quinta iam de sexta aliquid coeperat. dicit ergo Iudaeis: ecce rex uester. illi autem crucifige eum. sed neque iam commotus Pilatus timore calumniae facile cedebat. tunc enim uxor eius ad eum miserat sedentem pro tribunali, quod praeoccupauit Mattheus, qui hoc solum commemorauit, antequam ad eum locum narrationis ueniret, ut ibi hoc poneret, ubi oportunum iudicauit. temtans itaque adhuc Pilatus, ne quid proficeret, dixit eis: regem uestrum crucifigam? responderunt pontifices: non habemus regem nisi Caesarem. tunc ergo tradidit illis eum, ut crucifigeretur. et dum pergit et dum crucifigitur cum duobus latronibus, dum uestes
Abbreviated transcription (Latin):
tes capita sua.i dicentes. Qui de¬
struis templum: i m triduo illd̃
reedificas. salua temenpsum.
Si filius dĩ es. descende de cruce.
huc martus pene ad eadem u̾¬
ba consonat. Sequitur deinde
matħs & dicit. Similiter &e pͥn¬
cipes sacerdotum illudentes cũ
scribis ⁊ semorib dicentes. Ali
scendat minc de cruce. ⁊ credimꝰ
ei. Confidit indeum. liberet nc̃
eum si uult. oixit enim quia¬
dĩ filius sum. Martus &e lucas.
quaiius alia uerba dicant.
ad eandem tamen sententiã
concinunt. cum alius preter¬
munt qd alius commemorat.
De principib enim sacerdotũ
ꝗͣ infultauerint dño crufixo.
pariter non tacent. quamiis
semores tacuerit marcus.
Luicas autem qr pͥncipes dix̃.

Expanded text:
entes: qui destruit templum et in triduo illud reaedificat, salua temet ipsum; si filius dei es, descende de cruce. huic Marcus paene ad eadem uerba consonat. sequitur deinde Mattheus et dicit: similiter et principes sacerdotum inludentes cum scribis et senioribus dicenscendat nunc de cruce, et credimus ei: confidit in Deum, liberet nunc eum si vult; dixit enim, Quia Filius Dei sum . Marcus et Lucas, quamvis alia verba dicant, ad eamdem tamen sententiam concinunt, cum alius praetermittit, quod alius commemorat . De principibus enim sacerdotum quod insultaverint Domino crucifixo pariter non tacent; quamvis seniores tacuit Marcus: Lucas autem quia principes dix
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Qd̃ gͦ ait marcus ñ accep̃.
intelligitur ñ accepit ut bib̾et.
gustauerit autem. sicut maths
testis est. ut qd̃ idem matħs ait
noliit bibere. hoc maicus dire¬
rit ñ accepit. tacuerit autem
ꝗ gustauertt.
autem crucifixerunt
eum diuiserunt uestimenta eiꝰ
sortem mitentes. Et sedentes
seruabant eum. Hoc idem mar¬
cus sic. Cricisigentes eum. diui¬
serunt uestimenta eis. mit¬
tentes sortem suꝑ eis. quifqͥd
tolleret. Hoc lucas sic ait. Di¬
uidentes uͦ uestimenta eius mi¬
serunt sortes: ⁊ stabat populus
spectans. Breuiter a trib dictũ
est. Iohannes autem distinctiꝰ
hoc explicat. quemadmodum
gestum sit. Milites gͦ inquit c̃
crucifirisent cum. acceperunt
uestimenta enis: ⁊ fecerunt quat¬
tuor partes. unicuiq militi par

Expanded text:
rent. quod ergo ait Marcus: non accepit, rent. quod ergo ait Marcus: non accepit, intellegitur non accepit, ut biberet\'. gustauit autem, sicut Mattheus testis est, ut quod idem Mattheus ait: noluit bibere, hoc Marcus dixerit: non accepit, tacuerit autem, quod gustauerit. autem crucifixerunt eum, diuiserunt uestimenta eius sortem mittentes, et sedentes seruabant eum. hoc idem Marcus sic: et crucifigentes eum diuiserunt uestimenta eius mittentes sortem super eis, quis quid tolleret. hoc Lucas sic ait: diuidentes uero uestimenta eius somiserunt, et stabat populus expectans. breuiter a tribus dictum est. Iohannes autem distinctius hoc explicat, quemadmodum gestum sit. milites ergo, inquit, cum crucifixissent eum, acceperunt uestimenta eius et fecerunt quattuor partes, unicui
Abbreviated transcription (Latin):
uilla. ⁊⁊ imposuerunt illi crucẽ
portare post iħm. Iohannes aũ¬
fic narrant. Susceperunt aũ
iħm ⁊ eduxerunt. Et bamilans
sibi crucem. exiit in eum qui
caluarie locus. hebiaice golgo¬
tha. ubi eum crufixerunt. Uñ
intelligitur q̃ ipse sͥ portabat
crucem cum exiret in locum me¬
moratum. Simon autem ille
in itmere angariatus est de qͦ
tres commemorant. cui postea
data est portanda crux usq ad
locum. Ita uirumq factum
inuemmus. Primo id qd iohs¬
locum qui dr golgotha. q est
caluarie locus. De hoc loco aꝑ¬
tissime consentrunt. Uemde
adiungit idem matħs. Et de¬
derunt ei uinum bibere cum
felle mixtum. Et cum gustas¬
set. noliit bibere. Hoc marcus
ita narrat. Et dabant ei bibe¬
re mirratum innum: iñ acce¬
pit. Hoc intelligendum est ma¬
th̾m dixisse. cum felle mixnum.
fel quippe ꝓ amaritudine po¬
suit. Et murratum enim iuñ
amarissimum est quamquã fi¬
eri possit. ut & felle & murra
umum amarissimum redde¬

Expanded text:
uilla et inposuerunt illi crucem uilla et inposuerunt illi crucem portare post Iesum. Iohannes ausic narrat: « Susceperunt autem Jesum, et eduxerunt: et bajulans sibi crucem exiit in eum qui dicitur Calvariae locum, hebraice Golgotha, ubi eum crucifixerunt » . Unde intelligitur quod ipse sibi portabat crucem, cum exiret in locum memoratum. Simon autem ille in itinere angariatus est, de quo tres commemorant, cui postea data est crux portanda usque ad locum. Ita utrumque factum invenimus; primo id quolocum, qui dicitur Golgotha, quod est Caluariae locus. in hoc loco apertissime consentiunt. deinde adiungit idem Mattheus: et dederunt ei uinum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere. hoc Marcus ita narrat: et dabant ei bibere murratum uinum et non accepit. hoc intellegendum est Mattheum dixisse: cum felle mixtum. fel quippe pro amaritudine posuit, et murratum enim uinum amarissimum est, quamquam fieri possit, ut et felle et murra uinum amarissimum redde
Abbreviated transcription (Latin):
tum dicit hec gesta. satis eiu¬
denter. Unde isti. qd preterie¬
tant recoluerunt. Ad hoc per¬
tinet etiam. q consequenter di¬
cit matħs. Et exꝑuentes in eũ.
acceperunt arundinem ⁊ ꝑcu¬
ebant caput enis. Et postquã
illuserunt ei. exuerunt eum
cdamidem: i induerunt eum
uestimentis eiꝰ. ⁊ duxerunt eũ
ut crucifigerent: Hoc qͥ exuer̃t
clamide. ⁊ induerunt eum ue¬
stimentis enis. in fine factum
intelligitur. cum iam ducẽt᷑.
Martus hoc ita dicit. Et post¬
quam illuserunt ei. exuerunt
illum purpura.⁊ induerunt
tum uestimentis suis.
Exeuntes autem inue¬
nerunt hominem cuencum
nomine simonem. Hunc an¬
gariauerunt ut tolleret cru¬
cem eius. Marcus autem. Et
educunt illum inquit ut cru¬
cisigerent eum. Et angariaue¬
runt p̃tereuntem simonem
cireneum uenientem de uilla.
patrem alexandri & rufi. ut
tolleret crucem eiꝰ. hoc lucas
ita dicit. Et cum ducerent eum
apprehenderunt simonem q̃¬
dam cirenensem uenientem de

Expanded text:
tum dicit haec gesta satis euitum dicit haec gesta satis euidenter, unde isti quod praeterierant recoluerunt. ad hoc pertinet etiam quod consequenter dicit Mattheus: et expuentes in eum acceperunt ha rundinemet percutiebant caput eius. et postquam inluserunt ei, chlamydem, et induerunt eum vestimentis ejus, et duxerunt eum ut crucifigerent. » Hoc quod exuerunt chlamydem, et induerunt eum vestimentis ejus, in fine factum intelligitur, cum jam duceretur. Marcus hoc ita dicit: Et postquam illuserunt ei, exuerunt illum purpuram, et induerunt eum uestimentis suis. Stexeuntes autem inuenerunt hominem Cyreneum, nomine Simonem; hunc angariauerunt, ut tolleret crucem eius. Marcus quoque: et educunt illum, inquit, ut crucifigerent eum. et angariauerunt praetereuntem Simonem Cyreneum uenientem de uilla, patrem Alexandri et Rufi, ut tolleret crucem eius. hoc Lucas ita dicit: et cum ducerent eum, adprehenderunt Simonem quendam Cyrenen sem uenientem de
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Et ꝑcutiebant caput
etus harundine:i conspuebãt
eum:.⁊ ponentes genua ado¬
rabant eum. Intelligitur ita¬
q qd matħs ait. clamidem coc¬
cineam circumdederunt ei.
hoc martum dixisse indinuĩ
purpura. Proregia enim pͣ¬
pura. clamis illa coccinea
ab illudentib adhibita erat.
⁊est rubra quedam purpura
cocco simillima. Potest etiam
fieri. ut purpuram etiam mar¬
cus comiemoratierit. quam cda¬
ins habebat. quaniiis eẽt coc¬
ciea. Lucas hoc p̃termisit.
Iohannes autem ante quam
diceret qd eum pilatus crucifi¬
gendum tradiderit. cõmemora¬
uit hoc dicans. Tunc gͦ appre¬
hendit pilatus iħm & flagel¬
lauit. Et milites plectentes coro¬
nam de spinis. imposuerunt
capiti etus:⁊ ueste purpurea
cirtumdederunt eum. Et ueni¬
ebant ad eum &e dicebant. Aue
rex iudemum. Et dabant ei
alapas. Unde apparet mathe¬
um &e marcum recapitulando
ista commemorasse. non quo
tunc factum sit cum eum pi¬
latus iam crucisigendum tra¬
didisset. Ioħs enim apul pila¬

Expanded text:
rum. et percutiebant caput eius harundine et conspuebant eum, et ponentes genua adorabant eum. intellegitur itaque quod Mattheus ait: clamydem coccineam circumdederunt ei, hoc Marcum dixisse: in purpuram purpuram. pre regia enim purpura clamys illa coccinea ab inludentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. potest etiam fieri, ut purpuram etiam Marcus commemorauerit, quam clamys habebat, quamuis esset coccinea. Lucas hoc praetermisit. Iohannes autem antequam diceret, quod eum Pilatus crucifigendum tradiderit, commemorauit hoc dicens: Hunc ergo adprehendit Pilatus Iesum et flagellauit, \'et milites plectentes coronam de spinis t ueste purpurea circumdederunt eum et ueniebant ad eum et dicebant: haue, rex Iudaeorum, et dabant ei alapas. unde apparet Mattheum et Marcum recapitulando istud commemorasse, non quo tunc factum sit, cum eum Pilatus iam crucifigendum tradidisset. Iohannes enim aput Pila
Abbreviated transcription (Latin):
haberes potestatem aduersus
me ullam. nisi tibi eẽt datũ
desuꝑ. Propterea qui tradidit
me tibi. manis peccatum ht̃.
Ex inde pilatus querebat di¬
mittere eum. In hoc gͥ qd quere¬
bat pilatus dimittere eum.
quantum temporis putamus
fuisse consumptum. quanta p̃¬
termissa. que uel a pilato dice¬
bantur. uel a iuideis dicebant᷑.
quonsq dicerent iudei unde
ille commoueretur.: ⁊dideret.
Ita enim sequitur. Iudei autẽ
clamabant dicentes. Si hunc
dimitts. non es amicus cesaris.
Omins qui se regem facit. con

Expanded text:
atem adversus me ullam, nisi tibi datum esset desuper. Propterea qui tradidit me tibi, majus peccatum habet. Exinde Pilatus quaerebat dimittere eum. » In hoc igitur quod quaerebat Pilatus dimittere eum, quantum temporis putamus fuisse consumptum, quanta praetermissa quae vel a Pilato dicebantur, vel a Judaeis contradicebantur, quousque dicerent Judaei unde ille commoveretur, et cederet? Ita enim sequitur: « Judaei autem clamabant dicentes: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris; omnis qui se regem fa
Abbreviated transcription (Latin):
posuerunt super ca¬
put enis causam ipsius scriptã.
hic est ihs rex iudeoꝵ. Marcus ã
priusquam hoc dixisset. Erat
autem inquit hora t̾cia: ⁊ cru¬
cifirerunt eum. Hoc enim sub¬
iungit cum de uestium diu¬
sione dixisset. Que res diligen¬
tissime consideranda est ne
magnum faciat errorem. Sũt
enin qui arbitrentur hora qͥdẽ
tercia dñm crucifirum. a serta
autem hora tenebras factas usq¬
ad nonam. ut consumpte intelli¬
gantur tres hore ex quo cruct¬
sirus est usq ad tenebias factas.
et posset quidem hoc rectissime
intelligi. nisi iohannes diceret
hora quasi sexta. pilatum sedis¬
se ꝓtribunali. an loco qui dr̃ li¬
chostratos. hebraice autem gab¬
bata. Sequitur enim. Et̾at aut̃¬
parasceue pasche hora quasi
sexta. Et dicit iudeis. Ecce rex

Expanded text:
posuerunt super caput ejus causam ipsius scriptam: Hic est Jesus rex Judaeorum . Marcus autem priusquam hoc dixisset, Erat autem, inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum ; hoc enim subjungit cum de vestium divisione dixisset: quae res diligentissime consideranda est, ne magnum faciat errorem. Sunt enim qui arbitrentur hora quidem tertia Dominum crucifixum; a sexta autem hora tenebras factas usqad nonam, ut consumptae intelligantur tres horae ex quo crucifixus est, usque ad tenebras factas. Et posset quidem hoc rectissime intelligi, nisi Joannes diceret hora quasi sexta Pilatum sedisse pro tribunali in loco qui dicitur Lithostrotos , Hebraice autem Gabbatha. Sequitur enim: Parasceve paschae hora quasi sexta, et dicit Judaeis: Ecce rex
Abbreviated transcription (Latin):
subuertentem gentem nram.
adiecit. Et ꝓhibentem tribu¬
ta dari cesari.i dicentem se xͦ
regem cẽ. Ex quo soluitur il¬
la questio qua putari poterat
iohannes dixisse nullum a nide¬
is dño crimen obicctum. quan¬
do responderunt & dixerunt
ei. Si ñ eẽt hic malefactor. nõ
tibi tradistissemus cum. Seqr̃¬

Expanded text:
subuertentem gentem nostram, adiecit: et prohibentem tributa dari Caesari et dicentem se Christum regem esse. ex quo soluitur illa quaestio, qua putari poterat Iohannes dixisse nullum a Iudaeis domino crimen obiectum, quando responderunt et dixerunt ei: s i non esset hic malefactor, non tibi tradidissemus eum. seq
Abbreviated transcription (Latin):
õseoyens est iã
ut ipsam dñi pas¬
lionem secundum quatuor.
euangłistarum testimonia ui¬
deamus quam matħs sic in¬
cipit. Tunc milites presidis
suscipientes iħm in pretoriũ.
congregauerunt ad eum ui¬
uersam cohortem. Eruentes
eum clamidem cocceneam cir

Expanded text:
onsequens est jam, ut ipsam Domini passionem secundum quatuor Evangelistarum testimonia videamus, quam Matthaeus sic incipit: « Tunc milites praesidis suscipientes Jesum in praetorium, congregaverunt ad eum universam cohortem; et exeuntes eu
Abbreviated transcription (Latin):
tum indagande ueritati satis
est. Et postea qd ait. instabant
uocib magnis ⁊ inualescebãt
uoces eorum. quis ñ uideat iõ
factum quia idebant pila¬
tum eis nolle tradere dñm:
Et qui hoc magnoꝑe nole¬
bat. ñ utiq in momento tẽ¬
poris cessit. s uel due hore &
aliquid amplius in illa cun¬
ctatione transierunt. Ioh̃m qͦ
interroga:i uide quanta fue¬
rit pilati illa cunctatio ⁊ recu¬
satic tam fedi inmisterii. Idẽ
namq multum explicatius
narrat. quamus nec ipse uti¬
q dicat omnia in quib du¬
e hore ce de sexta aliquid p̃¬
terfluxit. Tamen cum flagel¬
lasset iħm ⁊ a militib ueste
illusoria. multisq illusionib
male tractare ꝑmisisset. cre¬
do ut hoc modo saltem eoꝵ
furorem mitigaret. ne usq
ad mortem seiure ꝑtenderẽt.
Oriit iterum pilatus foras.⁊
dicit eis. Ecce adduco eum uo¬
bis foras. ut cognoscatis quia

Expanded text:
tum indagandae ueritati satis tum indagandae ueritati satis est, et postea quod ait: instabant uocibus magnis et inualescebant uoces eorum, quis non uideat ideo factum, quia uidebant Pilatum eis nolle tradere dominum? et qui hoc magnopere nolebat, non utique in momento temporis cessit, sed uel duae horae et aliquid amplius in illa cunctatione transierunt. Iohannem quoque interroga et uide, quanta fuerit Pilati ilia cunctatio et recusatio tam foedi ministerii. idem namque multo explicatius ea narrat, quamuis nec ipse utique dicat omnia, in quibus duae horae et de sexta aliquid praeterfluxit. tamen, cum flagellasset legum et a militibus ueste inlusoria multisque inlusionibus male tractari permisisset — credo, ut hoc modo saltem eorum furorem mitigaret, ne usque ad mortem saeuire pertenderent —, exiit iterum Pilatus foras et dicit eis: ecce adduco eum uobis for
Abbreviated transcription (Latin):
tħs qͥ de pilati uxore dir̃. uo¬
luit hoc ibi interponere. ut
p̃strueret qua maxime causa pi¬
latus nec nouissime uolebat e¬
um tradere iudeis. Lucas aũ
narrat cum dixisset pilatus. e¬
mendatum gͦ illum dimittã.
exclamasse uniuersam turbã.
Tolle hunc. ⁊ dimtte nobis
baraban. S fortasse nundũ
dixerant. crucisige. Iterũ aũ
pilatus scłm eumdem eũdẽ
hicam locutus est ad illos. uolẽs
dimittere iħm. At illi clama¬
bant dicentes. Crucisige cru¬
cisige crllum. Tunc intelligr̃
firisse hora tertia. Qd̃ gͦ seqũr
lucas &e dicit. ille autem terrio
dixit ad illos. Quid enim mali
fecit aste: Hullam cansam
mortis muenio ineo. Corripi¬
amgͦ illum. ⁊ dimitam. At il
l instabant uocibus magnis.
postulantes ut crucifigeretur.
& inualescebant uoces eorũ.
Satis etiam ipse significat
magnum tumultum fuisse.
⁊ post quantum morarũ illis
tercio hirerit. quid enim ma¬
lifecit. licet intelligere quan¬

Expanded text:
tthaeus quod de Pilati uxore dixit, votthaeus quod de Pilati uxore dixit, voluit hoc ibi interponere, ut praestrueret qua maxime causa Pilatus nec novissime volebat eum tradere Judaeis. 45. Lucas autem narrat, cum dixisset Pilatus, Emendatum ergo illum dimittam, exclamasse universam turbam, Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam: sed fortasse nondum dixerant, Crucifige. Iterum autem Pilatus, secundum eumdem Lucam, locutus est ad illos volens dimittere Jesum: at illi succlamabant dicentes, Crucifige, crucifige illum: tunc intelligitur fuisse hora tertia. Quod ergo sequitur Lucas, et dicit, Ille autem tertio dixit ad illos: Quid enim mali fecit iste? nullam causam mortis invenio in eo: corripiali instabant uocibus magnis postulantes, ut crucifigeretur, et inualescebant uoces eorum, satis etiam ipse significat magnum tumultum fuisse, et post quantum morarum illis tertio dixerit: quid enim mali fecit? licet intellegere, quan
Abbreviated transcription (Latin):
dicit multa p̃termissa cẽ. que
in medio gesta sunt. cum pilatꝰ
ageret querens quomodo eum
a indeis eriꝑet. & aduersus coꝵ
insanissimam uoluntatẽ qrn¬
buscumq modis potuut instã¬
tissime niteret᷑. Matħs emm a
fuisse dicimus horam terciã.
Qd̃ autem maths sequiur ce
narrat. uidens autem pilatus
qui nicħ ꝓficeret. s magis tu¬
multus fieret:⁊ in conatibus
pilati ad eripiendum dñĩ.i
in tumultu uidorum contra
nitentium consumptum tempꝰ
duarum horarum intelligimꝰ.
& lceptam fuisse sextam. Ona
nundum terminata. gesta sunt
que ab eo tempore quo pilatus
dñm tradidit usq ad tenebras
factas narrantur: Qd̃ autem ma¬
tħs supra cominemorat. seden¬
te autem illo ꝓtribunali. misit
ad illum uxor enis dicens. nich
tibi &e nisto illi. multa enim pas¬
sa sum hodie ꝑ insum ꝓpter
eum. postea sederat ꝓtribuna¬
lipilatus. S inter illa que priꝰ
gesta uarrabet. recordatus ma¬

Expanded text:
dicit, multa praetermissa esse, quae dicit, multa praetermissa esse, quae in medio gesta sunt, cum Pilatus ageret quaerens quomodo eum a Judaeis eriperet, et adversus eorum insanissimam voluntatem quibuscumque modis potuit, instantissime niteretur. Matthaeus enim aifuisse dicimus horam tertiam. Quod autem Matthaeus sequitur, et narrat, Videns autem Pilatus quia nihil proficeret, sed magis tumultus fieret; et in conatibus Pilati ad eripiendum Dominum, et in tumultu Judaeorum contra nitentium, consumptum tempus duarum horarum intelligimus, et coeptam fuisse sextam, qua nondum terminata gesta sunt quae ab eo tempore quo Pilatus Dominum tradidit, usque ad tenebras factas narrantur. Quod autem Matthaeus supra commemorat, Sedente autem illo pro tribunali, misit ad illum uxor ejus dicens: Nihil tibi et justo illi; multa enim passa sum hodie per visum propter eum ; postea sederat pro tribunali Pilatus, sed inter illa quae prius gesta narrabat, recordatus Ma