comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regis z acharia romano põ¬
tifice defuncto. b̾atus stephanus
succedit. Qui ꝑsecutione haistul¬
fi in fnͣciam uenit. Ubi egrota¬
uit usq ad mortem: ⁊ in eccł̃ia
scĩ dyonisii ante altare eiusdẽ¬
martyris pristinam salutem re
ob testimonium rei geste poste
unxit q in reges fnͣcoꝵ florentissi¬
mum regem pipinum. ⁊ duos
filios karolum ⁊ karlomannum.
ficans. auctoritate beati petͥ sibi
a dño tͣdita obligauit. ⁊ obtesta¬
tus est ut nũqͣm de altera stirpe
ꝑ succedentium temꝑum curri¬
orti regem suꝑ se p̾sumant ali¬
quo modo constituere nisi de eoꝵ
pinus consilio direxit suos mis
sos haistulpho nequissimo lon¬
gobardoꝵ regi ut pacifice abla¬
ta restitueret eccłiis. Sed haistul¬
phus omnia facere renuit. cer¬
nens uero pipinꝰ ꝗd atrocissimi
emollire:premisit ante suum
occursum ali quos ex suis ꝓceri¬
B ad custodiendas fnͣcoꝵ clausã
Qd̾ audiens ꝓrteruus harstulphꝰ
suꝑ eos repente irruit cum suis ex¬

Expanded text:
e Zacharia Romano pontifice defuncto, beatus Stephanus succedit, qui persecutione Haistulfi in Franciam venit, ubi egrotavit usque ad mortem, et in ecclesia sancti Dionisii ante altaremartiris pristinam salutem recob testimonium rei geste posterunxitque in reges Francorum florentissimum regem Pipinum et duos filios ejus Karolum et Karlomagnum. ficans, auctoritate beati Petri sibi a Domino tradita obligavit, et obtestatus est ut nunquam de altera stirpe per succedentium temporum curriorti regem super se presumant aliquo modo constituere, nisi de eorpinus csos Haistulfo nequissimo Langobardorum regi, ut pacifice ablata restitueret ecclesiis. Sed nequam Haistulfus omnia facere renuit. 17. Cernens vero Pipinus, quod atrocissimi emollire, premisit ante suum occursum aliquos ex suis proceribus ad custodiendas Francorum clausas. Quod audiens protervus Haistulfus, super eos repente irruit cum suis ex
Abbreviated transcription (Latin):
pientium pestilentia mortalita
derius rex cum uxore & filia ⁊ cũc¬
tis principib capit᷑ ⁊ ꝓpetuo exi¬
lio ad gallias algifredo leodicenti¬
qd̃ karolus desiderium regem in
fnͣciam misit. eumq iussit in ec¬
łia sc̃i dyonisii tonsorari ⁊ mona¬
tꝰ est: sepultusq est ibidem in si¬
młta temꝑa langobardi roma¬
nis abstulerant. Karolus eis res¬
tituit. Regno uero lango bardoꝵ
destruto. totam ytaliam sub iure
regni fnͣcoꝵ redigit talit̾ lango¬
bardi uicti regnare destituerunt.
Post annos. ec.⁊iiii. ex qͦ in yta¬
lia regnare ceperunt. karolus rex
saxoniam repetit triꝑtito exc̃citu
concurrit saxonib: eiq uictoria

Expanded text:
piensium pestilentia mortalitateritur. Desiderius rex cum uxore et filia et cunctis principibus capitur, et perpetuo exilio ad Gallias Agilfredo Leodiensisum vero Desiderium regem in Franciam misit, eumque jussit in ecclesia sancti Dionisii tonsorari et monatus est, sepultusque est ibidem in simulta tempora Langobardi Romanis abstulerant, Karolus eis restituit; regno vero Langobardorum destructo, totam Italiam sub jure regni Francorum redigit. Taliter Langobardi victi regnare destiterunt post annos 204, ex quo in Italia regnare coeperunt. Karolus rex Saxoniam repetens, tripartito exercitu concurrit Saxonibus, eique victoria
Abbreviated transcription (Latin):
cauit q nomen eius lingue ꝓprieta¬
te karlo. Creuit q puer elegani at¬
q eg̃gius effectus est. Auno. uiii.¬
bellis bulgarum. regis imꝑium re¬
cepit. leonem ⁊ tyberium usurpato¬
res imꝑii in medio circi iugulat. Cal¬
linicum patriarcham extecatum ex¬
iliat. et tautam in adu̾sarios ulti¬
onem exercet: ut quociens a naso si¬
bi exciso defluentem reumatis gut¬
tam detergeret. pene tociens aliq̃m
ex hus qui circa eum conspirauerãt
iugulari preciꝑet. Imꝑauit ergo .iͦ.
regni francoꝵ teuente: archangelus mi¬
chael apparens auberto abrincatentensi¬
ep̃o monuit semel ⁊ iterum ut in lo¬
C maris qui ꝓpter eminentiam sui
tumba uocat᷑ fundaret eccłiam iu
memoriam sui uolentem talem ue¬
nerationem exhiberi sibi in pelago:
qualis exhibetͤ in moute gargano.
Unde ep̃c t̾rio ammonitꝰ ut in illo
loco fundamentum iaceret ubi tau¬
rum religatum inueniret. et sicut
eum terram pedib ꝓtriuisse uid̾et:
Sic eccłie ambitum ducerẽt᷑. eccłiam

Expanded text:
cavitque nomen eius lingue proprietate Carlo, crevitque puer, eligans atque egregius effectus est. 7. erbellis Bulgarum regis imperium recipit; Leonem et Tyberium usurpatores imperii in medio cyrci jugulat; Callinicum patriarcham excaecatum exiliat; et tantam in adversarios ultionem exercet, ut quoties a naso sibi absciso, defluentem reumatis guttam detergeret, paene toties aliquem ex his, qui contra eum conspiraverant, jugulari preciperet. Imperavit ergo secundo regni Francorum tenente, archangelus Michael apparens Autberto Abrincatensi episcopo, monuit semel et iterum, ut in loco maris, qui propter eminentiam sui Tumba vocatur, fundaret ecclesiam in memoriam sui, volentis talem venerationem exhiberi sibi in pelago, qualis exhiberetur in monte Gargano. Unde episcopus tertio admonitus, ut in illo loco fundamentum jaceret, ubi taurum religatum inveniret, et sicut eum terram pedibus protrivisse videret, sic aecclesiae ambitum duceret, aecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
et ceperunt. Sed in obsidione Gui¬
do comes sancti pauli quadam
petra mangonelli percussus est
et interfectus. Rex uero ludouicuᷤ
et multi alii tam clerici quam
laici in regione illa ueneno peri¬
erunt. et corpus regis latenter ⁊
caute ad ecclesiam beati dyoni¬
sii in francia est delatum. et ho¬
nore regio tumulatum anno se¬

Expanded text:
et ceperunt. Sed in obsidione comet ceperunt. Sed in obsidione comes Guido Sancti Pauli quadam petra mangonelli percussus est et interfectus. Rex vero Ludovicus et multi alii tam clerici quam laici in regione illa veneno perierunt; et corpus regis latenter et caute ad ecclesiam beati Dionisii in Francia est delatum, et honore regio tumulatum. 1227. De
Abbreviated transcription (Latin):
pluribus argumentis est conuictus
quod dolose ageret. et per omnia
mentiretur et ita recessit cum pu¬
dore. et predictus rex districte pre¬
cepit eidem quod de terra sua rece¬
deret indilate. Codem autem die
quo licentiatus est a rege. tam de
die quam de nocte ueuit ualence¬
nas. unde furtim et latenter af¬
fugit. Quo audito: Iohanna comi¬
tissa flandrenͣ caute fecit queri e¬
undem. qui tandem reꝑtus est. et
ad dictam comitissam adductus
apud insulam. Ubi de consilio ba¬
ronum suorum iudicatus est et ꝯ¬
dampnatus. quod cum equis tra¬
heretur extra uillam et suspende¬
retur. et ita uitam infeliciter fi¬
rex ꝓfectus est adu̾sus albigen¬
ses cum multis nobilibus tam epis¬
copis quam principibus. ui delicet
archiepiscopo remensi. Uillermo
de iouisuilla. et Garino siluanet¬
tensi ep̃o. Philippo boloniensi.
Guidone sc̃i pauli comitibus. et
multis aliis tam clericis quan
laicis qui auinionem obsederunt

Expanded text:
pluribus argumentis est convictus, pluribus argumentis est convictus, quod dolose ageret et per omnia mentiretur, et ita recessit cum pudore; et predictus rex districte preceperat eidem, quod de terra sua recederet indilate. Eodem autem die, quo licentiatus est a rege, tam de die quam nocte Valencenas venit unde furtim et latenter affugavit. Quo audito, Johanna comitissa Flandrensis caute fecit queri eundem; qui tandem repertus est, et ad dictam comitissam adductus apud Insulam; ubi de consilio baronum suorum judicatus est et dampnatus, quod cum equis traheretur extra villam, et suspenderetur; et ita vitam infeliciter corex profectus est adversus Albigenses cum multis nobilibus, tam episcopis quam principibus, videlicet archiepiscopo Remensi Guillelmo de Jovis villa, . . . . . et Garino Silvanectensi episcopo, Philippo Boloniensi, Guidone Sancti Pauli comitibus, et multis aliis tam clericis quam laicis; qui Avinionem obsederunt
Abbreviated transcription (Latin):
gesima uenit quidam ignotꝰ
et tanquam heremita in forestã
de glancon iuxta mortaĩgne. et
tandem reuelauit quibusdam qd̵
ipse erat balduinus comes flan¬
drie et hãnonie. et imperator c̃õ¬
stantinopolitanus. Quo audito
quidam nobiles crediderunt ũ¬
bis ipsius. et duxerunt enin ua¬
lencenas cum honore. et eum ibi
ornatum sicut decebat impera¬
torem et comitem ouxerunt per
flandriam. et multi flandrẽn fe¬
cerunt ei homagium sicut comi¬
ti et tandem intrauit insulam cũ
maximo comitatu et apparatu.
Ludouicus autem rex francie fama
eius audita diem apud peronam
assignauit. ut cognosceret eum qͥ
dicebat se esse auunclm regis pre¬
dicti. et ut faceret ei debitum ho¬
magium de comitatu flandrẽn. Si
esset comes flandrie ueniendo et re¬
deundo secure. Tandem ueniens ꝑ
onam et audaciter apparens corã
rege ludouico et consilio eius in
palatio ipsius regis. multis inter¬
rgantib examinatus est. Sed cer¬
titudinem nullam respondit. Unde

Expanded text:
gesima venit quidam ignotus, et tamquam heremita habitavit in foresta de Glauchon juxta Mortaigne; et tamdem revelavit quibusdam, quod ipse erat Balduinus, comes Flandrie et Hainoie et imperator Constantinopolitanus. Quo audito, quidam nobiles crediderunt verbis ipsius, duxerunt eum Valenchenas cum honore et eum ibi ornatum, sicut decebat imperatorem et comitem, duxerunt per Flandriam; et multi Flandrenses fecerunt ei homagium sicut comiti, et tandem intravit insulam cum maximo comitatu et apparatu. Ludovicus autem rex Francie, fama ejus audita, diem ei apud Peronam assignavit, ut cognosceret cum, qui dicebat se esse avunculum regis predicti, et ut faceret ei debitum homagium de comitatu Flandrensi, si esset comes Flandrie veniendo et redeundo secure. Tandem veniens per horam, et audacter apparens coram rege Ludovica et consilio ejus, in palacio ipsius regis, multis interrogantibus, examinatus est, sed certitudinem nullam respondit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
a lamberto duce spolitanoꝵ ĩ¬
iuriatꝰ fnͣciam uenit. eiꝰq adu̾e¬
tꝰ ludonico regi nun ciat᷑ qͥ mĩc
morabat᷑ circa ligerim ꝓpt̾ nort¬
mannos. Qui festinanter trecaͤ
ciuitati ei occurrit: mutuoq se

Expanded text:
ab Lantberto duce Spolitanorum iniuriatus Franciam venit, eiusque adventus Hludowico regi nuntiatur, qui tunc morabatur circa Ligerem propter Nortmannos. Qui festinanter Trecas civitati ei occurrit, mutuoque
Abbreviated transcription (Latin):
bosoni ꝓuincie regło ad illud
in iuste inuadendum assentien¬
tib. aliis uero illud regno g̾ma¬
nie resociare uolentib. nascitͤ
ĩteriun ex legitima uxore ludo¬
uici balbi filius qͥ ex noie aui:
karolus nominatꝰ est. Filii t̾nlu¬
couici balbi ex ꝯcubina Ludoui¬
cus ⁊ karolomannꝰ dc̃i: interim
regnum fnͣcoꝵ int̾ se diuidenteᷤ
regnant auniis .U. et bosonem
iemꝑ ꝑsecuti sunt.

Expanded text:
Bosoni Provintiae regulo ad illud injuste invalendum assentientibus, aliis vero illud regno Germaniae resociare volentibus, nascitur interim ex legitima uxore Ludowici Balbi filius, qui ex nomine avi Karolus nominatus est. Filii tamen Ludowici Balbi ex concubina, Ludowicus et Karlomannus dicti, interim regnum Francorum inter se dividentes, regnant annis quatuor, et Bosonem semper persecuti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo: ꝑ uisionem cuidam re¬
uelatum est: quod eius anima ad
iudicium rapta sit. et multis scĩs
contra eam ꝓ expoliatione eccle
siaium suarum reclamantib cũ
eam iamn mali angeli uellent ad
penas inferni rapere: interuentu
nis liberata est

Expanded text:
de quo per visionem cuidam revelatum est, quod anima ejus ad judicium Dei rapta sit, et multis sanctis contra eam pro expsiarum suarum reclamantibus, cum eum mali angeli vellent ad poenas inferni rapere, interventu at, liberata est
Abbreviated transcription (Latin):
nos fnͣciam nimis attriuerant ĩ
pr̃iam suam reuersi. intestino in¬
ter se bello: usq ad int̾nicionem
delemt᷑ ut de regia eoꝵ stirpe nullꝰ
nisi unꝰ puer remaneret. Terre
bines. tempestates. fulmina. ml¬
ta multimodis inꝯmoda. ac gͣn¬
dines hõib inferũt. qͥdam etiam
homo igne celesti ꝯsumptꝰ est: ues¬
te illesa manente. Fnͣci suꝑ crudeli
tate karoli regis sui apud ludoui¬
cum frẽm eiꝰ expostulant: et eum
ad regnandum suꝑ se ꝯtͣ karolũ
inuitant. Qd̃ ille inꝯsultu aggres¬
sus: turpit̾ alienis excessit finib.
cordantib britones destitutam au¬
xilio t̾ram inuadentes usq picta¬
uis omia uastando ueniunt. quos
redeuntes rex karolus ꝓscutꝰ bri¬
tanniam intͣt.⁊ pugna inserta.
rum gͣssantꝰ. Numeneus rex bri¬
tonum dum instaret regnum fnͣ¬
coꝵ depopulari: uisum est ei assis¬
tere sibi sc̃m maurilionẽ andega¬
uensis urbis olim ep̃m. a qͦ in ca¬
pite baculo ꝑcussus: iram dei mor¬

Expanded text:
nos Franciam nimis attriverant, in patriam suam reversi, intestino inter se bello usque ad internecionem delentur, ut de regia eorum stirpe nullus nisi unus puer remaneret. 855. Rbines, tempestates, grandines, fulmina, multa multis modis incommoda hominibus inferunt. Quidam etiam homo igne caelesti consumptus est, veste illesa manente. Lotharius impetate Karoli regis sui apud Ludowicum fratrem ejus expostulant, et eum ad regnandum super se contra Karolum invitant. Quod ille inconsultu aggressus, turpiter alienis excessit finibus. cordantibus, Brittones destitutam auxilio terram invadentes, usque Pictavis omnia vastando veniunt, quos redeuntes Carolus prosecutus Britanniam intrat, et pugna conserta  4. Numeneus rex Brittonum dum instaret regnum Francorum depopulari, visum est ei asistere sibi sanctum Maurilionem, Andegavensis urbis olim episcopum; a quo in capite baculo percussus, iram Dei mor
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ gͣuit̾ infestant: ⁊ usq pari¬
sius nauigio uenerũt. cum fresoni¬
b trib p̾liis ꝯfligunt. in primo
uicti: in duob uictores existunt.
karolus cum britonib infelicit᷑
missarũ sacͣ solempnia celebͣntur.
nullus ex laicis in pb̃rio stare uł
sedere uł ingredi p̃sumat. nisi tm̃
sacͣ plebs que ad ministrationem
sacri officii ꝯstituta est. Decreuit
etiam ut octaue assumpnonis sc̃e
marie in eccłia romana celebrent᷑.
trix a filio suo constantino rome
u eccłia sc̃oꝵ mͣrcellini ⁊ pet in m̃a¬
a theogiso monacho tͣusfert᷑ ⁊ in
neratione excolit᷑. Eranci ab xcema¬
nis gͣuiter p̾lio uincunt᷑. tui bello

Expanded text:
roli graviter infestant, et usque Parisius navigio veniunt; cum Fresonibus tribus preliis confligunt, in primo victi, in duobus victores existunt. Karolus cum Brittonibus infeliciter missarum sacra solemnia celebrantur, nullus ex laicis in presbiterio stare vel sedere vel ingredi presumat, nisi tantum sacra plebs, quae ad ministrationem sacri officii constituta est. Decrevit etiam, ut octavae assumptionis sanctae Mariae in aecclesia Romana celebrentur,  a filio suo Constantino Romae in ecclesia Sanctorum Marcellini et Petri maa Theogiso monacho transfertur in neratione excolitur. Franci a Bohemis gravi praelio vincuntur: cui bello
Abbreviated transcription (Latin):
rolus rex fnͣcoꝵ filios frĩs sui pi¬
pini regis pipinũ ⁊ karolum regñn
inqͥetantes capit. ⁊ in monachum
attunsos in monasteriũ trudit. Nor¬
manni urbem nanmetem inuad̃t.
cp̃m sabbato sc̃o pasche baptismũ
celebnͣtem trucidant. clerum et
popłm ꝑimunt. inde andegͥuis. de¬
inde turonis occupant. et ut tem¬
pestas om̃ia diruunt. Templum eti¬
am sc̃i mͣrtini incendunt. Hine¬

Expanded text:
rolus rex Francorum filios fratris sui Pipini regis, Pipinum et Karolum, regnum inquietantes capit, et in monachum attonsos in monasterium trudit. essi, urbem Namnetem invadunt, episcopum sabbatho sancto paschae baptismum celebrantem trucidant, clerum et populum perimunt. Inde Andegavis, deinde Turonis occupant, et ut tempestas omnia diruunt templum etiam sancti Martini incendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾minos paganoꝵ uirilit̾ agit pͥ¬
mumq eis fuit bellum ad p̃otem
pharphar fulm̃is .xx.kł̾. mͣrtii ubi
mlti turcoꝵ occisi sunt. Scd̾m eis
fuit bellum apud niceã.iiii. nonis
Martii .ĩ. qͦ eciam pagani uicti sũt.
Capta gͦ nicea. capta leoditia cum
essent płquam .cec. milia armatoꝵ
in excitu xp̃ianoꝵ tanta eis om̃iũ
rerum suppetebat copia: ut aries u¬

Expanded text:
terminos paganorum, viriliter agit; primumque eis fuit bellum ad pontem Pharphar fluminis, 9 Kal. Martii, ubi multi Turcorum occisi sunt. Secundum eis fuit bellum apud Niceam, 3 Nonas Martii, in quo etiam pagani victi sunt. Capta ergo Nicea, capta etiam Laodicia, cum essent plus quam trecenta milia armatorum in exercitu christianorum, tanta eis omnium rerum suppetebat copia, ut aries u
Abbreviated transcription (Latin):
synodum ep̃oꝵ cogit. et in hac
multos eoꝵ ex sententia ebroini e¬
pucopatu priuauit. aliquos etiam ĩ¬
reuocabili exilio dampnat. Sb u tã
ꝓcelloso domestice ꝑsecutionis tumlꝰ¬
tu. Sc̃s etiam lambertus a treiecten¬
si amotus ep̃atu: in cenobio stabu¬
lans monachice quietis expetit por¬
tum. ibiq ꝑ uii. annos habitauit

Expanded text:
synodum episcoporum cogit, et in hac multos eorum, ex sententia Ebroini, episcopatu privat, aliquos etiam inrevocabili exilio damnat. Sub tam procelloso domesticae persecutionis tumultu sanctus etiam Lambertus a Trajectensi amotus episcopatu, in coenobio Stabulaus monachicae quietis expetit portum, ibique per septem annos habitavit
Abbreviated transcription (Latin):
sii. karlomãno fnͣcoꝵ rege mortu¬
o. normãni fuͣciam reppetunt dic̃ẽ¬
si fnͣci. karolum ĩꝑatorem ad auxi¬
liandam sibi inuitantes fnͣciam
ei subiciunt. Qui ꝯtͣ normannos
apud louanium castra metatos
semel ⁊ bis excitum misit. s nichil
dignũ fecit. Regnauit ergo karoluᷤ
in fnͣcia annis.

Expanded text:
vellet percutere, quidam e suis Be Northmanni Franciam repetunt, dicensi Franci Karolum imperatorem ad auxiliandum sibi invitantes, Franciam ei subiciunt. Qui contra Northmannos apud Lovanium castra metatos semel et bis exercitum misit, sed nihil dignum fecit. Regnavit ergo Karolus etiam in Francia annis
Abbreviated transcription (Latin):
calui. Dani seu normãni famosis¬
simum aqͥs gͣni palatium igue¬
cremant. ⁊ coloniam agͥpinam
cum monasteriis ⁊ palaciis regũ
uillas qͦ habitatorib int̾fectis
igne cremauerũt. Nam p̾ced̾eti
auuo ciuitate attrebatum. Ca¬
m̾acum. Tornacum. ⁊ omĩa mo¬
nasteria cirta fluuium scaldum
⁊ fluuium yscarp destruxerunt.¬
⁊ incenderunt. accolas autem terre
aut captiuauerunt aut occider̃t.

Expanded text:
. Dam seu Nortmanni famosissimum Aquisgrani palacium cremant et Coloniam Agrippinam cum monasteriis et palaciis regni, villas quoque, habitatoribus interfectis, igne cremarunt. Nam precedenti anno civitatem 24 Atrebatum, Cameracum, Tornacum et omnia monasteria circa fluvium Scaldum et fluvium Yscart destruxerunt, incenderunt, accolas autem terre aut captivarunt aut occiderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enim puellam filiam cuiusdam
um intrans scapulas suꝑ limina¬
ri. ⁊ pectus sella equi attriuit eũ ⁊t
ualde ꝯfregit. Unde egrotare ce¬
pit.⁊ delatum apud sc̃m dyonisi¬
um nonas augusti defunctus ma¬
ximum dolorem fnͣcis reliquit.
Sepultusq est in ecclia bi dyo¬
nisii. Miserunt q ⁊ uocauerunt
tiue uenit in fnͣciam. Iste qͦ se

Expanded text:
m puellam, filiam cuiusdam s scapulas superliminare et pectus sella equi attrivit eumque valide confregit. Unde egrotare coepit et delatus apud Sanctum Dionisium, Nonis Augusti defunctus maximum dolorem Francis reliquit, sepultusque est in aecclesia sancti Dionisii. Miseruntque et vocaverunt tine venit in Franciam. Berardus
Abbreviated transcription (Latin):
exigunt. et sic in .xii. annis pacẽ
ꝓmittunt.⁊ mare reppetunt. Hoc
temꝑe rodolphus quidam corpꝰ scĩ
calixti pͦpͦ ⁊ mntyrĩ a romana ur¬
be in fͣnͣciam tͣnsfert. qͥ calixtꝰ ie¬

Expanded text:
exigunt: et sic in duodecim annos pacem promittentes, mare repetunt. Hoc tempore Rodulfus quidam corpus sancti Calisti papae et martyris a Romana urbe in Franciam transfert; qui Calistus je
Abbreviated transcription (Latin):
manni adiunctis sibi danis.
fnͣciam ⁊ lotharingiã ꝑuagan¬
tes. ambianit. attrebates. corbe¬
iam. cameracum. taruenna.
Fines morinoꝵ menapioꝵ.
Brachatentiũ. om̃eꝙ circa sc¬
aldum fluien t̾ram monas¬
teria sc̃oꝵ Walici. Richariq ferro
⁊ igni deuastant: unde Walfluuium
ingressi: totam batuã palatium
etiam neomagi incendut. Satͥ¬
ordinis in utroq sexu ministri ubi

Expanded text:
hmanni, adjunctis sibi Danis, Franciam et Lotharingiam pervagantes, Ambianis, Atrebatis, Corbeiam, Cameracum, Tarvennam, fines Morinorum, Menapiorum, Bracbatensium, omnemque circa Scaldum fluvium terram, monasteria sanctorum Walarici et Richarii, ferro et igni devastant. Inde Wal fluvium ingressi, totam Batuam, palatium etiam Neomagi incendunt. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
tum. ꝓficisꝯt᷑ itaq in syriam ⁊ ex¬
pugnantis marra ⁊ barra urbib
sarracenoꝵ ⁊ multis regionũ
castellis tanta ibi rursum fame
afflicti sunt. ut corꝑa sarracenoꝵ
iam fetentia comede ꝯpulsi sunt.

Expanded text:
um, proficiscuntur in Syriam, et expugnatis Marra et Barra urbibus Saracenorum et multis regionum castellis, tanta ibi rursum fame afflicti sunt, ut corpora Saracenorum jam fetentia comedere compulsi sint.
Abbreviated transcription (Latin):
morante leodii. filius eiꝰ aqͥs gͣui
S militib pr̃is ꝯcurrentib ad ex¬
occupandum ponte. milites filii
a ponte repelluntͦ. aliis eoꝵ cap¬
tis aliis ⁊ ĩ mosam diu̾sis. aliis oc¬
cisis int̾ quos etiam bruno comẽ
occisus est. sic filius ꝯtͣ prẽm ue¬
nieus rediit ĩglorius. colonensib
sa oppugnat᷑ nec fñ expugnat᷑ i
terum henricꝰ ĩꝑator leodii mo

Expanded text:
morante Leodii, filius ejus venit AquSed militibus patris concurrentibus ad exoccupandum pontem, milites filii a ponte repelluntur, aliis eorum captis, aliis in Mosam demersis, aliis occisis. Inter quos etiam Bruno comes occisus est. Sicque filius contra patrem veniens rediit inglorius. Coloniensibusa oppugnatur, sed non expugnatur. Interim Henricus imperator Leodii mo
Abbreviated transcription (Latin):
ns quia si ibidem remaneret aut
ĩ ꝑpetuam captiuitatem raꝑet᷑.
aut in eodem loco decollaretͦ. Q ͦ
dieb ꝯmorat᷑. pꝰea leodiũ abiit. ĩ
qͥb locis uiros fideles inuenit.¬

Expanded text:
ntum ibidem remanerem, aut inde in perpetuam captivitatem raperer aut in eodem loco decollarer. Quo ndiebus commoratus, postea Leodium veni. In quibus locis viros fideles et
Abbreviated transcription (Latin):
rum. Principib & repatriãdo a¬
gentib ecce rexs arracenoꝵ ad de¬
bellandos eos uenit. ascaloniã
milib peditũ. Quib cũ occurris
ditum erant dẽo ꝓ seruis suis ad
se clamantib pugnante. ⁊ nube
eos ab estu solis deffendente.: sarra¬
ceni solo xp̃ianoꝵ ĩpetu t̾riti om̃s
ꝓiectis armis fugerũt. ⁊ ĩ hoc. ur bel¬
lo. iii.kł. augusti fc̃o cesa sunt .c.
milia paganoꝵ in porta uero as¬
calonie suffocati sunt duo milia
at eoꝵ qͥ in mari ꝑierunt ⁊ qui in¬
ter spineta siluarũ ꝯsumpti sunt.
rłm pꝰ annos circit̾ qͣdringentos.
xl. ex quo sub eracho ĩꝑatore scd̃a
uice capta possessa est a sarraceniᷤ.

Expanded text:
re, principibus jam de patriando agentibus, ecce rex Sarracenorum ad debellandos eos venit Ascalonam millibus peditum. Quibus cum occurrissditum erant, Deo pro servise clamantibus pugnante, et nube eos ab estu solis defendente, Saraceni solo christianorum inpetu territi, omnes projectis armis fugerunt. Et in hoc sexto bello 4 Kal. Augusti facto caesa sunt centum milia paganorum; in porta vero Ascalonae suffocati sunt ad duo milia; ad eorum qui in mari perierunt, et qui inter spineta silvarum consumpti sunt, usalem post annos circiter quadringentos sexaginta ex quo sub Heraclio imperatore secunda vice capta possessa est a Sarracenis.
Abbreviated transcription (Latin):
rolus accepit occidentalia regna a¬
sam fluuium in qͣ ꝑte ex tunc ⁊
modo nomen fuͣcie remansit. Lu¬
douico orientalia regna cesserũt.
nifluenta. ⁊ alie ꝙ tͣns renum ciui¬
tates cũ adiacentib pagis ꝓpter
uini copiam. Lothariꝰ qͥ maior
natu erat ⁊ imꝑator appellabat᷑.
om̃ia ytalie regna tenuit cum
ip̃a roma. nec nõ ⁊ ꝓuinciam et
mediam ꝑtẽ fnͣcie int̾ scaldum
⁊ renũ. q̃ mutato noĩe ab eo de¬
nõiat᷑ lotharingia. ꝑ ost fcãm
ergo diuisionem. karolus regnat

Expanded text:
rolus accepit occidentalia regna, asam fluvium: in qua parte extunc et modo nomen Franciae remansit. Ludovico orientalia regna cesserunt, ni fluenta, et aliquae trans Rhenum civitates cum adjacentibus pagis, propter vini copiam. Lotharius, qui major natu erat et imperator appellabatur, omnia Italiae regna tenuit cum ipsa Roma, nec non et Provintiam, et mediam partem Franciae inter Scaldim et Rhenum, quae mutato nomine ab eo denominatur Lotharingia. Post factam ergo
Abbreviated transcription (Latin):
noni uenit frater robertus
de ordine predicatorum in reg¬
num francie et comitatum flã¬
drensem. et multos utriusq se¬
xus examinauit de fide. Multoᷤ
infideles consumpsit flaminis
ultricibus. multos perpetuo car¬
ceri mancipauit.

Expanded text:
noni venit magister Robertus de ordine predicatorum in regno Francie et in comitatu Flandrie, et multos utriusque sexus examinavit de fide, multos infideles consumpsit flammis ultricibus, multos perpetuo carceri mancipavit.
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mittentes ad metanda loca uẽ¬
ture iłtitudĩ cirta horam nonã
ad locum p̾uisum uenientes. ibi¬
qs solis ortum expectantes ꝑ spa¬
cium unius diei aerem uelabant
ip̃m solis splendorem obnubilantes
ore lato exteuso in testino om̃ia uirẽ¬
toia in h̾bis ⁊ arborib uastabant.
spacium diurni itineris .iͦiͦi. aut qͥn¬
q milib extendentes. Hoc mira¬
bili spectaculo usq ad mare britã¬
nicum ꝑuenientes: tandem flatu
uentoꝵ in ꝓfundum maris d̾m̾se
sunt. s estu occeani ad litꝰ deiecte
ex putredine sua aere corrupto
multos ꝑire fecerunt. Secuta fa¬
mes ualida młtos ꝯsumpsit in e¬
dia ut pene t̾cia pars hõinum con
uenibris usq ad u̾uale eqͥnocti¬
uis qͣsi in ea habitaturi cũ suis
om̃ib occupant: ad qͣm obpug¬
nandam karolus rex ascito salo¬
mone. britonũ rege multis dieb
eam obsedit. S cũ normãni ad des¬
ꝑationem adducti fuissent: rex

Expanded text:
premittentes ad metanda loca venpremittentes ad metanda loca venturae multitudini, circa horam nonam ad locum previsum venientes, ibique solis ortum expectantes, per spacium unius diei aerem velabant, ipsum solis splendorem obnubilantes; ore lato, extenso intestino, omnia viridia in herbis et arboribus vastabant, spatium diurni itineris quatuor aut quinque milibus extendentes. Hoc miserabili spectaculo usque ad mare Brittannicum pervenientes, tandem flatu ventorum in profundum maris demersae sunt; sed estu occeani ad litus rejectae, ex putredine sua aere corrupto, multos perire fecerunt. Secuta fames valida multos consumpsit inedia, ut paene tertia pars hominum consvembris usque ad vernale aequinoctivis, quasi in ea habitaturi, cum suis omnibus occupant. Ad quam oppugnandam Karolus rex, ascito Salomone Britonum rege, multis diebus eam obsedit. Sed cum Northmanni ad desperationem adducti fuissent, rex
Abbreviated transcription (Latin):
narrabimus. karolus rex fnͣcoꝵ
defuncto fratuele suo lothario
dum lotharingiam solus usur¬
pare nitie᷑ ꝑ moderantiã ⁊ indu̾¬
triam fr̃is sui ludouici g̾manoꝵ
regis ad hoc atrractus est ut eqͣ¬
liter iuter se regnũ fratruele
diuid̃et. karolum regem frauco¬
rum domestica calamitas in fili¬
is suis afflixit. Si quidem karo¬
lomanniim in cłicatu usq ad di¬
aconatꝰ officiũ ꝓuectum. ip̃e p̃r
cepit ⁊ excertauit ꝓ eo qd̵ ad aposta¬
siam ꝯuersus. ⁊ om̃i gen̾e nocen¬
di regnum ꝑturbans. alt̾ quidẽ
Rarolus diuñ inꝯsulte uoluiss ex¬
periri. exꝑtam cuiusdam albuini
militis fortitudinem ⁊ solus illi cõ¬
gressus fuisset ab eodẽ albuino ig¬
uorante qͥs esset. ꝑemptꝰ est. Locũ¬
te galliam depopulant᷑ inniuuera¬
biles. oeteris locustis maiores. sena
alarum remigia. sex pedes. duos
dentes lapide duriores habentes:
ut castroꝵ acies turmatim uolan¬
tes duces cũ paucis itin̾e unius die

Expanded text:
i. Karolus rex Francorum, defuncto fratruele suo Lothario, dum Lotharingiam solus usurpare nititur, per moderantiam et industriam fratris sui Ludowici Germanorum regis ad hoc attractus est, ut aequaliter inter se regnum fratruelis dividerent. Arum domestica in filiis calamitas afflixit. Siquidem Carlomannum in clericatu usque ad diaconatus officium provectum, ipse pater caepit et excecavit, pro eo quod ad apostasiam conversus et omni genere nocendi regnum perturbans, alter quidamKarolus dum inconsulte voluisset experiri expertam cujusdam Albuini militis fortitudinem, et solus soli congressus fuisset, ab eodem Albuino, ignorante quis esset peremptus est. tae Galliam depopulantur innumerabiles, caeteris locustis majores, sena alarum remigia, sex pedes, duos dentes lapide duriores habentes, ut castrorum acies turmatim volantes, duces cum paucis itinere unius diei
Abbreviated transcription (Latin):
duodecim. Sigebertus rex. hunos
ꝑtes francoꝵ depopulautes inthu¬
ringia bello deiuncit. Chilꝑicus
frater eius interim t̾minos eius
incursat. et remis urbem occupat.
haste ignee in celo uise suit: ꝓtẽ¬
dentes irruptionem langobardoꝵ.¬
Sigebertus rex desertas saronum
terras ꝑuadit eas q sueuis ad ha¬
bitanclum tradit. Hanc inali uo¬
luntatem noua in celo signa ml̾¬
to aute temꝑe pretenderunt. Si¬
gebertus rex fr̃i suo chilꝑico re¬
pugnat. &e suessiones sedem regui
cius occupat. Theodebertum filiũ
eius ibi captum exiliat. ip̃i chil¬
ꝑicum prelio uictum expugnat.
et t̾minos suos ab eius in solentia
liberat. ꝓpse uxorem duxit bruuĩa

Expanded text:
. Sigebertus rex Hunos partes Francorum depopulantes in Thuringia bello devincit. Chilpericus frater ejus interim terminos illius incursat, et Remis urbem occupat. Hastae igneae in caelo visae sunt, portendentes irruptionem LangobardoSigebertus rex desertas Saxonum terras pervadit, easque Suavis ad habitandum tradit. Hanc mali novitatem nova in caelo signa multo ante tempore portenderant. gebertus rex fratri suo Chilperico repugnat, et Suessionis sedem regni ejus occupat. Theodebertum filium ejus ibi captum exiliat; ipsum Chilpericum prelio victum fugat, et terminos suos ab ejus insolentia liberat. Ipse uxorem du
Abbreviated transcription (Latin):
rolus rex leonem ppͣm in sede ap¬
ꝓperat. causas examinat. reos
legalit̾ dãpnat. sicqr om̃es ro¬
manoꝵ motꝰ sedat. Gens auarum
afide deficit. Baleares insule auxi¬
lio fuͣcoꝵ a sarracenis deffensãtur.¬
li ducem britones uingt᷑ ⁊ in de¬
ditione recipiunt᷑. Geroldus dux
baioarie in panonia auarib con¬
gressus ꝑimit᷑ De qͥ in uisio We¬
tini legit᷑ qd int̾ martyres ãnu
ram aspero gelu ꝯcreta bis fuit
pruina s nichil fructib nocuit.

Expanded text:
rolus rex Leonem papam in sede properat, causas examinat, reos legaliter damnat, sicque omnes Romanorum motus sedat. Gens Avarum a fide deficit. Baleares insulae auxilio Francorum a Saracenis defensantur.li ducem Brittones vincuntur et in deditionem recipiuntur. Geroldus dux Bajoariae in Pannonia Avaribus congressus perimitur; de quo in visione Wetini legitur, quod inter martyres annuram aspera et gelu concreta bis fuit pruina, sed nihil fructibus nocuit.
Abbreviated transcription (Latin):
rene ĩꝑatrix suꝑ erecto sibi imꝑ¬
io femineo dolore abusa ꝯstanti¬
num filium suum ocłis ⁊ ĩꝑio pͥ¬
tim hyspaniis barthinone pre¬
fectus se karolo regi dedit ⁊ bar¬
thinonam q̃ ab illo desciu̾at red¬
dit. karolus rex gͣni p̃dio saxo¬
rex galitie regi karolo młta mu¬
n̾a mittit. Sol obtenebratꝰ est ꝑ
dies .xuii. Constantinꝰ ĩꝑator mo
racenis reddita a karoli militib
tatem letauie maioris agente.
romani capiunt. ⁊ lingͣm ei o

Expanded text:
rene imperatrix super erepto sibi imperio foemineo dolore abusa, Constantinum filium suum oculis et imperio prtun Hyspanus Barcinonae prefectus se Karolo regi dedit, et Barcinonam, quae ab illo desciverat, reddit. Karolus rex Saxorex Galithiae regi Karolo multa munera mittdies 17. 799. Constantinus imperator et racenis reddita a Caroli militibustatem litaniae majoris agentem Romani capiunt, linguam ei et
Abbreviated transcription (Latin):
bo deformis a qͥbdam fnͣcoꝵ pͥ¬
morib ꝓmissione regni illectus
contͣ prẽm ꝯiurauit. unde ꝯuictũ
tonsorat᷑ ⁊ in pruina cenobio re¬
trusus usq ad finem uite deo mi¬
litauit. Complices uero coniuratio¬
nis. alii exiliant᷑: pauci ꝑimunt᷑.
karolus rex non solum pr̃ia liu¬
gua s etiam ꝑegrinis linguis e¬
rudit̾is barbara ⁊ antiqͥssima cͣr¬
mina qͥb ueterum regum bel
la actus canebant᷑ scripsit ⁊ me¬
morie mandauit. Inco auit etiã
gͣmaticam p̃rii sermonis. Oqensi¬
b anni iuxͣ ꝓpͥam idest thertho

Expanded text:
bo deformis, a quibusdam Francorum primoribus promissione regni illectus, contra patrem conjuravit. Unde convictus tonsoratur, et in Prumia coenobio retrusus usque ad finem vitae Deo militavit. Complices vero conjurationis alii exiliantur, pauci perimuntur. Karolus rex, non solum patria lingua, sed etiam peregrinis linguis eruditus, barbara et antiquissima carmina, quibus veterum regum bella et actus canebantur, scripsit et memoriae mandavit. Inchoavit etiam grammaticam patrii sermonis; mensibus anni juxta p
Abbreviated transcription (Latin):
eccliastice om̃ino intentꝰ. legendi
⁊ psallendi disciplinam diliget̾
correxit ꝓpendens enim iterum
gallos a romanis discrepare.
metenses uero sola nature leui¬
tate paululum qͥd dissonare. ꝑ cã¬
tores rursum sibi ab adriano ppͣ
a roma directos: dislonantĩã can¬
tꝰ correxit. Circa pauꝑes etiam
ria in affrica p̃cipue in ihosoli
gum amicitias ob hoc maxime
expetens ut xͥanis sub ens de gentib
esset relenatioAchuinꝰ de britã¬
nia oriudꝰ mag̃r ⁊ delitiosus re¬
gis karoli: scientia litterarum p̾¬
pollet in gallia cuiꝰ p̾cipue magĩ¬
terio spe rex omẽs liberales artes
didicit. Hic młta scripsit. inter
q̃ eminent libri de sc̃a tͥnitate
scripti ad ip̃m regem. Hic etiam
iussu ip̃ius regis diuinam hysto¬
stantinꝰ mrẽm suam hirenem
imꝑio pͥuat: solusq annis .uii.¬
imꝑat. karolus rex regnũ aua¬
rum t̾ra mariq impetit eisq
sola fuga spem euadendi reliquit.

Expanded text:
aecclesiasticae omnino intentus, legendi et psallendi disciplinam diligenter correxit . Perpendens enim, iterum Gallos a Romanis iMettenses vero sola naturae levitate paululum quid dissonare, per cantores rursum sibi ab Adriano papa a Roma directos dissonantiam cantus correxit. Circa pauperes etiaria, in Africa, precipue in Hierosolimgum amicitias ob hoc maxime expetens, ut christianis sub eis degentibus esset revelatio. Alchuinus de Britannia oriundus, magister deliciosus regis Karoli, scientia litterarum prepollet in Gallia, cujus precipue magisterio ipse rex omnes liberales artes didicit. Hic multa scripsit, inter quae eminent libri de sancta Trinitate scripti ad ipsum regem. Hic etiam jussu ipsius regis divinam histostantinus matrem suam Hyrenen imperio privat, solusque annis 6 imperat. Karolus rex regnum Avarum terra marique impetit, eisque in sola fuga spem evadendi reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
.xuii. Saxones uirtute karoli con¬
teriti. reddunt ꝙ se xp̃i ⁊ regis fi¬
delitati karolus rex xͥanam reli¬
modis honorabat ⁊ ornabat sacͥs
uasis ac uestib edicens ut ne ia¬
nitorib quidem liceret ꝯmuni ha¬
bitu in eccłia ministͣre. Constru¬
xit exiam aqͥs gͣui basilicam pł¬
rime pulcritudinis ad cuiꝰ struc¬
turam a roma ⁊ rauẽna colũp¬
nas ⁊ marmora deuehi fecit. An
mane eccłie p̃sidet. qͥ mox clau̾i
ꝯtessionis sc̃ĩ pet cum uexillo ro¬
mane urbis karolo regi misit.
rum expoliato in pannonia aua¬
rum pͥncipe ẏringo inestimabłem
thesaurum misit eiꝰ regis karoli.
Thudin pͥnceps auarũ se ⁊ prĩam
suam karolo regi dedit ⁊ grãm¬

Expanded text:
. 17. Saxones virtute Karoli conterriti, reddunt se Christi et regis fidelitati. Karolus rex christianam relimodis honorabat, et ornabat sacris vasis ac vestibus, edicens, ut ne janitoribus quidem liceret communi habitu in aecclesia ministrare. Extruxit etiam Aquisgrani basilicam plurimae pulchritudinis, ad cujus structuram a Roma et Ravenna columnas et marmora devehi fecit. 796. manae ecclesiae presidet. Qui mox clavim confessionis sancti Petri cum vexillo Romanae urbis Karolo regi misit. rum expoliato in Pannonia Avarum principe Yringo, inestimabilem thesaurum ejus misit regi Karolo. Thudun princeps Avarum se et patriam suam Karolo regi dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
uit in fnͣciam. S ei statim a ludo¬
in ꝯsulto solus imꝑium fratruelis
usurpauerit. Britones rege suo sa¬
lomone mortuo: ꝓ ꝯtentione reg¬
naudi intestino int̾ se colliduntͤ¬
bello sic ꝙ inuiti cessant a gallie
ext̾minio. karolus ĩꝑator adeptũ
imꝑiũ ultͣ se elatͦ ꝯsuetudines
solitos ħitus affectabat. ⁊ tala¬
ri damatica indutꝰ. ⁊ desuꝑ bal¬
teo accinctꝰ pendente usq ad pe¬
des. capite uero inuoluto uela¬
mine serico ⁊ dyademate suꝑĩ¬
posito ꝓcedebat. ⁊ cũ esset lepore
timidior ⁊ hostes fugere prius¬
qͣm fugare paratior. frẽm sisu
ludouicum lacessabat minatus
tantas copias se conducturum:
ut ab eqͥs flumine exhausto:
ip̃e ꝑ aridũ alueũ g̾manie reg¬
minum milib regnũ eoꝵ ag¬
gressus coloniam usq uenit. Ei¬
lius ludouici alias occupatꝰ. Ludo¬
uicus iunior legatiõe ad patruũ
missa. rogabat ea q̃ pacis sunt.
Qd̾ cum impetͣre non poss uirilit̾
bello eum excepit: eumq uictũ

Expanded text:
tribus. Sed ei statim a Ludoinconsulto solus imperium fratruelis usurpaverit. Britones rege suo Salomone mortuo, pro contentione regnandi intestino inter se bello colliduntur; sicque inviti cessant a Galliae exterminio. Karolus imperator post adeptum imperium ultra se elatus, consuetudines solitos habitus affectabat, et talari dalmatica indutus et desuper balteo accinctus pendente usque ad pedes, capite vero involuto velamine serico, et diademate superimposito, procedebat. Et cum esset lepore timidior, et hostes fugere quam fugare paratior, fratrem suum Ludowicum lacessebat, minatus tantas copias se conducturum, ut ab equis flumine exhausto, ipse per aridum alveum Germaniae regminum milibus regnum eorum aggressus, Coloniam usque venit, filiis Ludowici alias occupatis. Ludowicus junior legatione ad patruum missa rogabat ea, quae pacis sunt. Quod cum impetrare non posset, viriliter eum bello excepit, eumque victum
Abbreviated transcription (Latin):
ytaliam ꝑrexit. ⁊ pars maxima po¬
płi eiusdem ꝓuincie: eum cũ pace
excepit. S karlomannꝰ nepos eiuꝰ
cum exc̾citu ueniens tt̾ illius inqͥ¬
etare conatꝰ est. S nunciis int̾cur¬
rentib ad colloqͥum mutuũ deue¬
uerunt. ⁊ pace int̾ eos fc̃a. karlo¬
manuꝰ reuersus est in patriam su¬
am. karolus it̾ qd̃ arripuerat per¬
tendere studuit. donet ad li mina
hanne ppͣ honorifice susceptus÷.

Expanded text:
Italiam perrexit, et pars maxima multitudo eiusdem provintiae eum cum pace excepit. Sed Karlomannus nepos eius cum exercitu veniens iter illius inquietare conatus est, sed nuntiis intercurrentibus ad colloquium mutuum devenerunt, et pace inter eos acta Karlomannus reversus est in terram suam, Karolus iter, quod arripuerat, pertendere studuit, donec Romam ad limina hanne papa honorifice su
Abbreviated transcription (Latin):
suessionis de sepłtura eiꝰ. cũ essẽ
iuuenis q̃dam legi: s sensum ñ
latinitatem retinui. Ibi int̾fuit
leo ppͣ cum ꝓcerib romanis mł¬
Corpꝰ imꝑatoris de functi uestib
ĩꝑialib festiuis induentes: aure¬
am coronam capiti ĩposuerũt. De¬
inde suꝑ auream cathedͣm qͣsi
uiuum ⁊ iudicem sedere fec̾unt.
gelistarum aureis litt̾is scriptũ
collo cauerunt. quem dextera ma¬
um tenebat. Cathemilam etiã
auream dyademati ꝯiungenteᷤ
cathedre auree suꝑ qͣm sedebat.
ne caput defuncti decideret affi
fecerant ante faciem eiꝰ Staniẽ¬
tes arcum lapideũ in quo sepul¬
tus erat aromatib p̾ciosis re¬
plentes monumentum strenue
ligillantes clauserunt. Obiit au¬

Expanded text:
Suessionis de sepultura ejus, cum essem juvenis, quedam legi, sed sensum non latinitatem retinui. Ibi interfuit Leo papa cum proceribus romanis, mulCorpus imperatoris defuncti vestibus imperialibus et festivis induentes, auream coronam capiti imposuerunt. Deinde super cathedram quasi vivum et judicem sedere fecerunt gelistarum, aureis litteris scriptum, collacaverunt, quem dextera mam tenebat. Catenulam etiam auream diademati convingentes cathedre auree super quam sedebat, ne caput defuncti decideret affigfecerant, ante faciem ejus statuentes, arcum lapideum, in quo sepultus erat, aromatibus preciosis replentes, monumentum strenue sigillantes clauserunt. Obiit au
Abbreviated transcription (Latin):
lanũ. Colonia. Maguntia. Iuua
⁊ugorinũ. uienna. Rothomag᷑.
Remis. Arelas. Tharentessia. Ebre¬
dunũ. Burdegala. Thuronũ. Bithu¬
qͥugentoꝵ passuũ longititudinis
t᷑us renum quem karolus imꝑa¬
tor ꝑ .x. annos ingenti labore et
mirabłi oꝑe de lignis ꝯstruxerat
ita ut ꝑpetuo durare posse uid̾e¬
t ᷤ. ita trib horis ꝯflagͣuit. ut ne
nam imꝑialem ĩ pouit. Anno xl¬
G. karolus imꝑator ꝑ totas gal¬
lias ꝯcilia suꝑ statu eccłiaꝵ ab
ep̃is celebrari edicit. Unũ fuit
maguntie. Alt̾um remis. Terci¬
um turonis. Qͣrtum cabilonis.
Qntum arelati
De obitu karoli ĩꝑa

Expanded text:
adus, Colonia, Maguntia, JuvanLugdunum, Vienna, Rothomagus, Remis, Arelas, Tarentasia, Obredunum, Burdegala, Turonis, Bituquingentorum passuum longitudinis trans Rhenum quem Karolus imperar decem annos ingenti labore et mirabili opere de lignis construxerat, ita ut perpetuo durare posse videretur, ita tribus horis conflagravit, ut ne nam imperialem imponit, et Karolus imperator per totas Galias consilio super statu ecclesiarum ab episcopis celebrari edicet. Unum fuit Moguncie, alterum Remis, tercium Turonis, quartum Cabilonis et quintum Arelati. De obitu Karoli, a
Abbreviated transcription (Latin):
titudine sua sunt diminuti ut qͥã
lios ultͣ solebant lacerasse: iam
nec ab se nec ab aliis ualeant tue¬
imꝑator indignantib ꝯtͣ se ĩꝑ a¬
torib ꝯstantinopolitanis ꝓpter¬
inuidiã imꝑatorii nõis a romanis
sibi imposito magna pacientia
⁊ magnanimitate eos tulit. Et
quia suspectam hebant suam po¬
tentiam crebris legationib sibi e¬
os firmissimo federe conciliabat.

Expanded text:
tia sunt diminuti, ut qui alios ultro solebant lacessere, jam nec se ab aliis valeant tueimperator, indignantibus contra se imperatoribus Constantinopolitanis proinvidiam imperatorii nominis a Romanis sibi impositi, magna patientia et magnanimitate eos tulit; et quia suspectam habebant suam potentiam, crebris legationibus sibi eos firmissimo foedere conciliabat.
Abbreviated transcription (Latin):
nno dñi. d cec. anno uero karo
qui ab ĩꝑatore ꝯstantinopolita¬
nunc accepto occ̃onis oportunita-¬
te: quia młr execato imꝑatore ꝯ¬
stantino filio suo eis imꝑabat u¬
no om̃ium ꝯsensu karolo regi ĩꝑ¬
atorias laudes acclamant. eum ꝙ
ꝑ manũ leouis ppͤ coronant: cesa¬
rem ⁊ augustum appellant. Sipi¬
num u̾o filiũ eiꝰ regem ytalie
ordinatũ collaudãt: amymur
rex ꝑsarñ. karolo ĩꝑatori elepha¬
tum ⁊ mł̾ta mun̾a mittit. Bar¬
fiscum ualentianas: a wiuigͣr¬
do filio genardi ꝓcuratoris ip̃iuꝰ
fisci mͣrtyrizatur. ⁊ suꝑ corpore
eiul requirendo. karolus magnus
imꝑator t̾cio diuinitꝰ ãmonit᷑: corpꝰ
quidem inuentum honorifice se¬
peliuit. int̾fectores autem eiꝰ gͣui pe¬
na mltauit net tamen ꝑ hoc in eos
suum legatos ad faciendum iudi¬
cium ⁊ iusticiam cunctis dirigit. ⁊
legis capłula .xxiii. instituit. Legat
imꝑatoris karoli ab aaron amira
uenientes int̾ oet̾a munera etiam

Expanded text:
nno Domini DCCC, anno vero Karolqui ab imperatore Constantinopolitanunc accepta occasionis oportunitate quam mulier excecato imperatore Constantino filio suo eis imperabat, uno omnium consensu, Karolo regi imperatorias laudes acclamant, eumque per manus Leonis pape coronatus, Cesarem et Augustum appellant. Puppinum vero filium ejus regem Italie ordinatum collaudant. Amymurlin, rex Persarum, Karolo imperatori elephantem et multa munera mittit. Barfiscum Valentianas, a Vuinigardo, filio Gerardi, procuratoris ipsius fisci martirisatur et super corpore ejus requirendo Karolus magnus imperator tertio divinitus 20 admonitus, corpus quidem inventum honorifice sepelivit. Interfectores autem ejus gravi pena multavit, nec tamen pro hoc in eos suum legatos ad faciendum judicium et justitiam cunctis dirigit, et legis capitula 23 instituit. Legati imperatoris Kvenientes, inter caetera munera, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
comi sui decerpens optima q̃qi de
scriptis catholicoꝵ prm̃. lectiones
unicuiq festiuitati quenientes ꝑ
circulum anui in eccł̾ias legendas
compilari fecit. Rex ꝑsarñ karo¬
liuti imꝑatorem p̾ciosis mun̾ib¬

Expanded text:
coni sui decerpens optima quequae de scriptis catholicorum patrum, lectiones unicuique festivitati convenientes, per circulum anni in aecclesia legendas compilari fecit. Rex Persarum Karolum imperatorem pretiosis muneribu
Abbreviated transcription (Latin):
douei regis. leo patricius iustinia¬
num regno priuat: eum q lingua
⁊ uaso truncatum in exiliec relegat.
Deda pb̃r et monachus clarens ĩ
anglia tricesimum aunum etatis
agit ⁊ reliquum tempus uite leg̾e¬
do tͣctando ⁊ exponendo scãm scrip¬
turam uiriliter ⁊ utilit̾ exegit. Pi

Expanded text:
 16. Leo patricius Justinianum regno privat, eumque naso et lingua truncatum in exilio relegat. Beda presbiter et monachus clarens in Anglia, tricesimum aetatis annum agit, et reliquum tempus vitae legendo, tractando et exponendo sanctam scripturam utili
Abbreviated transcription (Latin):
aldus filius eius in aula eiusoem
regis potenter principabat᷑ Sige
bertus rex de posteritate ꝓlis des¬
perans .xii. monasteria hinc iude¬
deo construxit. in quib stabulaus
et malmindarium eminebant
cooꝑaute sibi in hiis maiore domꝰ
grimoaldo et treiectentium ep̃o
Remaclo. Qui remaclus non
multo post ꝑtesus secularium
tumultuum in ipso stabulans
monachice uite assumpnit habi¬
filium grimoaldi maioris domus
adoptat in filium et in regnum.
Ignis de ceło cecidit: ⁊ timor mag¬
nus suꝑ homines uenit. Pestilẽ¬
tia grauissima trib estiuis men¬
sib grassata est cunctis uisibilit̾
aparente bonum ⁊ malum auge¬
lum noctu ciuitatem circuire: et
qͦcies iussu boni augeli. malus au
domo iuteribant. Sigebertus rex au¬
strasioꝵ morit᷑: dagoberto filio suo
Ad inodum paruulo. fidei grimo¬
aldi conmendato ut in regno suo
cius auxilio ꝓmoueatur. Grimoal
goberto. Sigeberti filio attonso. &
ꝑ didonem pictauensem ep̃m in
scotiam directo hildebertum filiũ

Expanded text:
aldus filius ejus in aula Sigeberti regis potenter principatur. bertus rex de prosperitate prolis desperans, duodecim monasteria hinc iDeo construxit, in quibus Stabulaus et Malmundarium eminebant, cooperante sibi in his majore domus Grimoaldo et Trajectensium episcopo Remaclo. Qui Remaclus non multo post pertesus secularium tumultuum, in ipso Stabulaus monachicae vitae assumpsit habifilium Grimoaldi majoris domus adoptat in filium et in regnum.Ignis de coelo cecidit, et timor magnus super homines venit. Pestilentia gravissima tribus aestivis mensibus grassata est; cunctis visibiliter apparente, bonum et malum angelum noctu civitatem circuire, et quoties itur. Sigebertus rex Austrasiorum moritur: Dagoberto filio suo admodum parvulo fidei Grimoaldi commendato; ut in regnum ejus auxilio promoveretur. Post goberto Sigeberti filio attonso, et per Didonem Pictaviensem episcopum in Scotiam directo, Hildebertum filium
Abbreviated transcription (Latin):
yabolus uileos in specie ꝑseu¬
do ꝓphẽ moysen se esse mẽtiẽ¬
tis secluxit. & promutens se in terrã
promissiorus eos retlucturum aci ma¬
re transfrerandum ailduxit: ib̃iq eoꝵ
multos multis moslis perire fecit.
tinopoli. ꝑer .iiii. menses ter¬
remotu terra fluctuauit. quidam corã
omnib orantib sublatus in aera: am
letaniis canerent sanctus deus. sanctꝰ
fortis. sanctus iumortalis miserere no¬
bis: nichil aluid apponentes: quo facto
dispargo castello usty ad urbem came¬
racum: transit renum et prostrato ml¬
to romanorum ppło circa renunt usq
ligerim fluuium habitantium carbo¬
mam siluam ingressus urbem tornat̃
obtinuit. et intle usq al urbem came¬
racum ꝓperauit. Ub̃i pauco tempore
resilens romanos si quos inuenit ꝑe¬
mit. & exinde usq aid sumiam flu¬
uium perueniens omnia occupauit.

Expanded text:
abolus Judeos in specie speudoprophetae Moysen se esse mentientis seduxit, et promittens se in terram repromissionis eos reducturum, ad mare transfretandum adduxit; ibique eorum multos multis moditinopoli per 4 menses terremotu terra fluctuante, quidam coram omnibus orantibus sublatus in aera a diletaniis canerent omnes Sanctus Deus, Sanctus fortis, Sanctus immortalis, miserere nobis, nihil aliud apponentes; quo facto Dispargo castello usque ad urbem Cameracum, transiit Rhenum; et protrito multo Romanorum populo citra Rhenum usque Ligerim fluvium habitantium, Carboniam silvam ingressus, urbem Tornacum optinuit, et inde usque ad urbem Cameracum properavit. Ubi pauco tempore residens, Romanos, si quos ibi invenit, peremit; et exinde usque ad Summam fluvium perveniens, omnia occupavit.