comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitati congruere dignaretur: &uiuen¬
di nobis p̃beret exemplum : non aliter quam
in homine quõ etnos homines sumus : Sed
quianos cum ad illam ueni mus. sapienter
facimus ipsacum ad nos uenit. ab hominib:
suꝑhis. quasi stultae fecisse putata ẽ.⁊ Et
quõ nos cum ad illam ueni mus conualescim.
iꝑsa cum adnos uenit qua sun firma ex istima¬
ta est. Sed quod stultum ẽdĩ. sapientius ẽ.
hominibus. Et quod in firmum ẽ dĩ. for¬
tiusẽ hominibus.: Cumergo ipsa sit pa¬
tria uiam sequoque nobis fecit ad patriam.
Etcum sano et puro interiori oculo ubiq sit
p̃sens. eorum qui oculum illum in firmum
inmundumq habent oculis etiam carneis
apparere dignata ẽ.: Quia enim insapientia
dĩ non poterat mundus persapientiam
cognosceredm̃. placuitdõ perstultitiam
p̃dicationis. saluos facere credentes .: Non
lgitur perlocorum spatia ueniendo. sed
incarne mortali mortalibus apparendo.
uenisse adnos dicitur. Illuc ergo uenit.

Expanded text:
infirmitati congruere dignaretur et uiueninfirmitati congruere dignaretur et uiuendi nobis praeberet exemplum non aliter quam in homine, quoniam et nos homines sumus. sed quia nos, cum ad illam uenimus, sapienter facimus, ipsa, cum ad nos uenit, ab hominibus superbis quasi stulte fecisse putata est. et quoniam nos, cum ad illam uenimus, conualescimus, ipsa, cum ad nos uenit, quasi infirma existimata est. sed quod stultum est dei, sapientius est quam homines, quod infirmum est dei, fortius est quam homines. cum ergo ipsa sit patria, uiam quoque se nobis fecit ad patriam. Et cum sano et puro interiori oculo ubique sit praesens, eorum qui oculum illum infirmum immundumque habent oculis etiam carneis apparere dignata est. quia enim in sapientia dei non poterat mundus per sapientiam cognoscere deum, placuit deo per stultitiam praedicationis saluos facere credentes. non igitur per locorum spatia ueniendo, sed in carne mortali mortalibus apparendo uenisse ad nos dicitur. illuc ergo uenit,
Abbreviated transcription (Latin):
dum communiter atq in commut abiliter
praestoẽ. Et hoc qui non uidet. Ita est
quasi caecus insole cuinihil prodest ipsis
locis oculorum eius tam clarȩ acp̃sentis lu¬
cis fulgor infusus: QIuiautem uidet &re¬
fugit consuetudine umbrarum carnalium:
Inualidam mentis aciem gerit. Prauorũ
igitur morum. quasi contrariis flatibus
ab ipsa patria repercutiuntur homines pos¬
teriora atq inferiora sectantes. quam illud
quod ẽẽ melius atq prȩstantius confitentur.
sit quae in commutabiliter uiuit et inea
trinitas ds̃ auctor et conditor unuer sitatis
rebus quas condidit consulat. Purgandus
ẽ animus ut& perspicere illam lucem ualeat
& inherere perspectae.: Quam purgationẽ
quasi ambulationem quandam. et quasi naui¬
gationem ad patriam esse arbitremur .: Non
enim ad eum qui ubiq p̃sens est locis mouemur.
sedbonostudio bonisq moribus. quod non
possemus nisi ipsa sapientia tantȩ etiam nraẽ

Expanded text:
dum communiter atque incommutabiliter dum communiter atque incommutabiliter praesto est. Et hoc qui non videt, ita est quasi caecus in sole, cui nihil prodest ipsis locis oculorum ejus tam clarae ac praesentis lucis fulgor infusus. Qui autem videt et refugit, consuetudine umbrarum carnalium invalidam mentis aciem gerit. Pravorum igitur morum quasi contrariis flatibus ab ipsa patria repercutiuntur homines; posteriora atque inferiora sectantes, quam illud quod esse melius atque praestantius confitentur. sit, quae incommutabiliter vivit, et in ea Trinitas Drebus, quas condidit, consulat, purgandus est animus, ut et perspicere illam lucem ualeat et inhaerere perspectae. quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi nauigationem ad patriam esse arbitremur. non enim ad eum qui ubique praesens est locis mouemur, sed bono studio bonisque moribus. Quod non possemus, nisi ipsa sapientia tantae etiam nostrae
Abbreviated transcription (Latin):
in comparabili praeferunt. De inde ipsã
uitam pergunt inspicere. et sieam sine sensu
uegetantem inuenerint. qualis ẽ arborum :
praeponunt ei sentientem. qualis ẽ pecorũ :¬
& huic rursus intellegentem. qualis ẽ homi¬
num. Quam cum ad huc mutabilem uide¬
rint. etiam huic aliquam in commutabilẽ
coguntur praeponere. Illam scilicet ui¬
tam. quaenon aliquando desipit. aliquan¬
do sapit.: Sed est potius ipsa sapientia.
Sapiens enim mens ldest adepta sapientia
antequam ad ipisceretur. nonerat sapiens.
A tuero ipsa sapientia nec fuitum quã insi¬
piens. necesse umquam potest: Quam
si non uideret nullomodo plena fiducia
uitam In commutabiliter sapientem.
commutabili uitae ante ponerent. Ip
clamant essemeliorem in commutabilem ui¬
inpudenter insulsus. quidicat. undescis
in commutabiliter sapientem uitam. mutabi¬
leeẽ p̃ferendam. Id ipsum enim quod int̃¬
rogat undesciam. omnibus ad contemplan¬

Expanded text:
incomparabili praeferunt. Deinde ipsam incomparabili praeferunt. Deinde ipsam vitam pergunt inspicere, et si eam sine sensu vegetantem invenerint, qualis est arborum, praeponunt eis sentientem, qualis est pecorum; et huic rursus intelligentem, qualis est hominum. Quam cum adhuc mutabilem viderint, etiam huic aliquam incommutabilem coguntur praeponere, illam scilicet vitam quae non aliquando desipit, aliquando sapit, sed est potius ipsa Sapientia. Sapiens enim mens, id est, adepta sapientiam, antequam adipisceretur non erat sapiens; at vero ipsa Sapientia nec fuit unquam insipiens, nec esse unquam potest. Quam si non viderent, nullo modo plena fiducia vitam incommutabiliter sapientem commutabili vitae anteponerent. Ipsam clamant esse meliorem, incommutabilem viimpudenter insulsus qui dicat: Unde scis incommutabiliter sapientem vitam mutabili esse praeferendam? Idipsum enim quod interrogat, unde sciam, omnibus ad contemplan
Abbreviated transcription (Latin):
siunum dm̃ deorum esse nonputant et potius
multos aut innumerabiles aequalis ordinis
deos. etiam eos tamen prout cuiq aliquid cor¬
poris uidetur excellere. Ita figuratos animo
tenent.: Illiaũ qui per intellegentiã per¬
gunt uidere quod ds̃ẽ. omnibus eum natu¬
ris uisibilibus et corporalibus. intellegibilib:
uero et spiritalibus omnibus mutabilibus p̃fe¬
runt. Omnes tamen certatim proexcellen¬
tiadĩ dimicant. Necquisquam inueniri potest¬
qui hocdm̃ credat eẽ quo estaliquid melius.
Itaq omnes hoc dm̃eẽ consentiunt. quod ce¬
teris rebus omnibus ante ponunt : It quõ
cogitant. illi soli possunt non absurda et indig¬
na existimare dedõ. quiuitam ipsã cogitant .
Et quae cumq illis forma occurrerit corporis.
eam uita uiuere uel nonuiuere statuunt.
Etuiuentem nonuiuenti ante ponunt.:
Eamq ipsam uiuentem corporis formã
quantalibet luce p̃fulgeat. quantalibet
magnitudine premineat. quantalibet pul¬
chritudine ornetur: Aliudeẽ ipsam. aliud

Expanded text:
si unum Deum deorum esse non putant, et potius multos aut innumerabiles aequalis ordinis deos; etiam eos tamen prout cuique aliquid corporis videtur excellere, ita figuratos animo tenent. Illi autem qui per intelligentiam pergunt videre quod Deus est, omnibus eum naturis visibilibus et corporalibus, intelligibilibus etiam et spiritualibus, omnibus mutabilibus praeferunt. Omnes tamen certatim pro excellentiaqui hoc Deum credat esse, quo est aliquid melius. Itaque omnes hoc Deum esse consentiunt, quod caeteris rebus omnibus anteponunt. Et quoniam  aliquid cogitant, illi soli possunt non absurda et indigna exiet quaecumque illis forma occurrerit corporis, eam vita vivere vel non vivere statuunt, et viventem non viventi anteponunt; eamque ipsam viventem corporis formam, quantalibet luce praefulgeat, quantalibet magnitudine praeemineat, quantalibet pulchritudine ornetur, aliud esse ipsam, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
magnorum uirorum legerit᷑. & sialiquã in eis figu¬
ramrerum fu turarum animaduertere atque in¬
dagare potuerit: reitamen gestȩ proprietatem
ad hunc usum adsumat. ut senequaquã recte. fac¬
tissuis iactare audeat : Et praesua iustitia. ceteros
tamquam peccatores contemnat. Cum uideat tan¬
torum uirorum. & cauendas tempestat es. et flenda
naufragia : Ad hoc enim etiam peccata illorum
hominum scripta sunt : ut a posto lica illa sententia
ubiq tremenda sit cumait: Qua propter qui uidetur
stare. uideat necadat Nulla enim fere pagina est
scõrum librorum. inqua non sonet : quod ds̃ suꝑbis resis¬
tit humilibus autem datgratiam: Maxime itaq inuesti
gan dumest. utrum propria sit anfigurata locutio. quã
intellegere conamur .: Nam c̃o ꝑto quod figurata sit. ad¬
hibitis regulis rerum quas in primo libro digessimus: Faci¬
leest enim uersare omnibus modis. donec ꝑueniamus ad

Expanded text:
magnorum virorum legerit, tametsi aliquam in eis figuram rerum futurarum animadvertere atque indagare potuerit; rei tamen gestae proprietatem ad hunc usum assumat, ut se nequaquam recte factis suis jactare audeat, et prae sua justitia caeteros tanquam peccatores contemnat, cum videat tantorum virorum et cavendas tempestates, et flenda naufragia. Ad hoc enim etiam peccata illorum hominum scripta sunt, ut Apostolica illa sententia ubique tremenda sit, qua ait: Quapropter qui videtur stare, videat, ne cadat . Nulla enim fere pagina est sanctorum Librorum, in qua non sonet quod Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. gandum est utrum propria sit, an figurata locutio, quam intelligere conamur. Nam comperto quod figurata sit, adhibitis regulis rerum quas in primo libro digessimus, facile est eam versare omnibus modis, donec perveniamus ad
Abbreviated transcription (Latin):
enim diceret caritas. addidit decorde
puro. ut nihil aliud quam id quod dili¬
gendumẽ diligatur.: Conscientiam uero
bonam subiunxit propterspem.⁊ Illeenĩ
se adid quod credit etdiligit peruenturũ
eẽ desperat. Cui male conscientiae scru¬
pulus in est. Tertio etfide inquit non ficta:
Sienim fides nostra mendacio carusrit. tunc
et nondiligimus quod nonẽdiligendum.
Etrecte uiuendo Id speramus. ut nullo mo¬
do spesnrã fallatur.: Propterea derebus
continentibus fidem quantum protempore
satis eẽ arbitratus sum dicereuolui: quia in a¬
liis uoluminibus. siue peralios siue pernos
multa lamdicta sunt̾ modus Itaq sit iste
libri huius cetera designis quantum dñs
dedit disseremus. amen¬

Expanded text:
enim diceret, charitas, addidit, de corde enim diceret, charitas, addidit, de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est, diligatur. Conscientiam vero bonam conjunxit propter spem: ille enim se ad id quod credit et diligit perventurum esse desperat, cui malae conscientiae scrupulus inest. Tertio, et fide, inquit, non ficta. Si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum, et recte vivendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallatur. Propterea de rebus continentibus fidem, quantum pro tempore satis esse arbitratus sum, dicere volui, quia in aliis voluminibus, sive per alios sive per nos multa jam dicta sunt. Modus itaque sit iste libri hujus. Caetera de signis, quantum Dominus dederit, disseremus.
Abbreviated transcription (Latin):
tria etiam insolitudine. sine codicibus ui¬
uunt:: Vnde in illis arbitror lam imple¬
tum esse quod dictum ẽ : Siue prophetia e
euacuabuntur. siuelinguae cessabunt.
siue scientia euacuabitur. Quibus ta¬
men quasi machinis tanta fidei et spei &
caritatis in eis surrexit instructio. ut ꝑ¬
fectum aliquid tenentes eaquae sunt ex
parte nonquȩrant . : Perfectum sane quan¬
tum inhacuita potest. Nam in conparati¬
one futurae uitae. Nullius lusti & scĩ est
uita ista perfecta.⁊ Ideo manent inquit
fides. spes. spes. caritas. triahaec. maior
autem horum ẽ caritas.: Quia ettum quis¬
q ad aeterna peruenerit. duobus istis de¬
cedentibus. caritas auctior &certior per¬
manebit.: Qua propter cum quisq: cogno
uerit finem p̃cepti eẽ caritatem. decorde
puro & conscientia bona etfide non ficta.
omnem intellectum diuinarum scriptura¬
rum ad ista tria relaturus. Adtractionẽ
illorum librorum securus accedat. Cum

Expanded text:
tria etiam in solitudine sine codicibus uitria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine linguae, cessabunt, siue scientia, euacuabitur, quibus tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uitae nullius iusti est et sancti uita ista perfecta. ideo: manent, inquit, fides, spes, caritas, tria haec: maior autem horum est caritas, quia et cum quisque ad aeterna peruenerit, duobus istis decedentibus caritas auctior et certior permanebit. Quapverit finem praecepti esse charitatem, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta , omnem intellectum divinarum Scripturarum ad ista tria relaturus, ad tractationem illorum Librorum securus accedat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quibus et scientia omnis & prophetia
militat. fides. spes. caritas. Sed fidei succe¬
det species quam uidebimus. et spei succedet
beatitudo Ipsa adquam peruenturi sumus:
Caritas autem etiam istis decedentibus au¬
gebitur potius.: Sienim credendo diligi¬
mus quod nondum uidemus : quanto magis
cumuidere coeperimus :: Et si sperando
diligimus quo nondum peruenimus . quan¬
to magis cumperuenerimus .⁊ Intertẽ¬
poralia quippe atq aeterna hoc inter est.
Quodtemporale aliquid plus diligitur ante¬
quam habeatur. Uilescet autem cumaduene¬
rit.: Nonenim satiat animam. cui uera ẽ
et certa sedes aeternitas.: Aeternum autẽ
ardentius diligitur adeptum quam desidera¬
tum. Nulli enim desideranti conceditur
plus de illo existimare quam sehabet. Vtei ui
ueniens inuenturus est. Homo itaq fide
&spe et caritate subnix us. eaq in concusse
retinens non indiget scripturis. Nisi ad
alios instruendos.: Itaq multi perhaec

Expanded text:
sunt, quibus et scientia omnis et prophetia sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat: fides, spes, caritas. Sed fidei succedet species, quam uidebimus, speciei succedet beatitudo ipsa, ad quam peruenturi sumus; caritas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus quod nondum uidemus, quanto magis, cum uidere coeperimus? et si sperando diligimus quo nondum peruenimus, quanto magis, cum peruenerimus ? inter temporalia quippe atque aeterna hoc interest, quod temporale aliquid plus diligitur, antequam habeatur, uilescit autem, cum aduenerit — non enim satiat animam, cui uera est et certa sedes aeternitatis — aeternum autem ardentius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei erueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec
Abbreviated transcription (Latin):
gendusẽ tamen : etquamsit utilius uiam
non de serere demonstrandumẽ ne consue¬
tudine deuiandi. etiam intransuersum
aut peruersum ire cogatur. Asserendo
enim temere quodille non sen sit quem le¬
git . plerumq: incurrit in alia quaeilli
sententiae contexere nequeat : quasi uera
et certaesse consentit. illud non possit uerũ
eẽ quod senserat .⁊ Fitq in eo nescio quo¬
modo utamando sententiam suam scripturae
incipiat offensior eẽ quamsibi.⁊ Quod ma¬
lum siserpere siuerit euertetur exeo.
Perfidem enim ambulamus non perspeciem
Titu babit autem fides sidiuinarum scriptu¬
rarum uacillat auctoritas. Porro fide
titubante : caritas etiam ipsa languescit.⁊
Nam siafide quisq cetiderit. a caritate etiã
necesseest cadat. Non enim potest diligere
quodeẽ noncredit. Porro siettredit et dili¬
git bene agendo. &p̃ceptis morũ bonorum
obtemperando efficit utetiam speret seadid
quod diligit esseuenturum.⁊ Itaq tria haec¬

Expanded text:
gendus est tamen et quam sit utilius uiam gendus est tamen et quam sit utilius uiam non deserere demonstrandum est, ne consuetudine deuiandi etiam in transuersum aut peruersum ire cogatur. Asserendo enim temere quod ille non sensit quem legit, plerumque incurrit in alia quae illi sentenet certa esse consentit, illud non possit verum esse quod senserat; fitque in eo, nescio quomodo, ut amando sententiam suam, Scripturae incipiat offensior esse quam sibi. Quod malum si serpere siverit, evertetur ex eo. Per fidem enim ambulamus, non per speciem ; titubabit autem fides, si divinarum Scripturarum vacillat auctoritas: porro fide titubante, charitas etiam ipsa languescit. Nam si a fide quisque ceciderit, a charitate etiam necesse est cadat; non enim potest diligere quod esse non credit: porro si et credit et diligit, bene agendo et praeceptis morum bonorum obtemperando efficit, ut etiam speret se ad id quod diligit esse venturum. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
quippe inmentiente uoluntas falsa dicen¬
di. et ldeo multos inuenimus quimentiri
uelint : qui autem falli neminem Cum
igitur hoc sciens homo faciat. illud nesci¬
ens patiatur. satis apparet inuna eadẽq:
re. illum qui fallitur. eo qui mentitur
cui quam uidetur utile aliquando esse
mendacium. potest uideri utile aliquan¬
do eẽ iniquitatem. Nemo enim mentiens
in eo quodmentitur seruat fidem Nam
hocutiq uult ut cuimentitur. fidem sibi
habeat quamtamen eimentiendo non ser¬
uat.⁊ Omnis autem fidei uiolator ini¬
quusẽ : Autlgitur iniquitas aliquando
ẽ utilis quod fieri non potest. autmenda¬
cium semper inutileẽ.: Sedquisquis in
scripturis aliud sentit quam ille quiscrip¬
sit. illis nonmentientibus fallitur Sed
tamen utdicere coeperam. si ea sententia
fallitur quaaedificet caritatem quae fi¬
nis p̃ceptiẽ. Ita fallitur Acsiquis quã
errore deserens uiam: eotamen peragrum
ꝑgat quo etiam uia illa perducit. corri¬

Expanded text:
quippe in mentiente uoluntas falsa dicenquippe in mentiente uoluntas falsa dicendi, et ideo multos inuenimus, qui mentiri uelint, qui autem falli, neminem. cum igitur hoc sciens homo faciat, illud nesciens patiatur, satis apparet in una eademque re illum qui fallitur eo qucuiquam uidetur aliquando utile esse mendacium, potest uideri utilem aliquando esse iniquitatem. nemo enim mentiens in eo quod mentitur seruat fidem; nam hoc utique uult, ut cui mentitur fidem sibi habeat, quam tamen ei mentiendo non seruat. omnis autem fidei uiolator iniquus est. aut igitur iniquitas aliquando est utilis, quod fieri non potest, aut mendacium semper inutile est. sed quisquis in scripturis aliud sentit quam ille qui scripsit, illis non mentientibus fallitur, sed tamen, ut dicere coeperam, si ea sententia fallitur, qua aedificet caritatem, quae finis praecepti est, ita fallitur, ac si quisquam errore deserens uiam eo tamen per agrum pergat, quo etiam uia illa perducit. corri
Abbreviated transcription (Latin):
tio. rei quafruendum est &rei quae nobis¬
cum ea.re. frui potest. Quia ut sequisq
diligat p̃cepto non opus ẽ Hocergo ut
nos semus atq possemus facta est. tota pro
nrã salute perdiuinam prouidentiam
dispensatio temporalis. qu adebemus
uti non quasi mansoria quadam dilectio¬
ne et delectatione : sedtransitoria. potius
tam quam uia. ettamquam uehiculorum¬
uel aliorum quorum libet instrum̃torũ.
Aut siquid congruentius dici potest. ut
ea quibus ferimur. propter illud. ad qđ
ferimur diligamus.: Quisquis igitur¬
scripturas diuinas uel quam libet earum
partem intellexisse sibi uidetur. Ita uteo
intellectu non aedificet. Istam geminam
caritatem dĩ et proximi nondum intellex̃.
Quisquis uero talem indesententiã duxe¬
rit ut huic aedificant᷑ȩ caritatisit utilis.
Nectamen hocdixerit quod ille quem legit
eo loco sensisse probabitur. Non pernitio¬
se fallitur ne comnino mentitur.⁊ In est

Expanded text:
tio rei, qua fruendum est, et rei, quae nobistio rei, qua fruendum est, et rei, quae nobiscum ea re frui potest, quia, ut se quisque diligat, praecepto non opus est. hoc ergo ut nossemus atque possemus, facta est tota pro nostra salute per diuinam prouidentiam dispensatio temporalis, qua debemus uti, non quasi mansoria quadam dilectione et delectatione, sed transitoria potius tamquam uiaeuel aliorum quorumlibet instrumentorum aut si quid congruentius dici potest, ut ea quibus ferimur propter illud ad quod ferimur diligamus. Quisquis igiturscripturas diuinas uel quamlibet earum partem intellexisse sibi uidetur, ita ut eo intellectu non aedificet istam geminam caritatem dei et proximi, nondum intellexit. quisquis uero talem inde sententiam duxerit, ut huic aedificandae caritati sit utilis, nec tamen hoc dixerit quod ille quem legit eo loco sensisse probabitur, non perniciose fallitur nec omnino mentitur. inest
Abbreviated transcription (Latin):
digebat. Aquotamen aggrediendum etex¬
ordiendum iterest omnibus qui aduerita¬
tem ꝑuenire. et inuita aeterna ꝑmanere
desiderant.⁊ Sic enim ait. Egosum uia &
ueritas etuita.⁊ Hocest perme uenitur.¬
enim adipsum peruenitur etiam ad patrẽ
ꝑuenitur. quia peraequalem ille cui est ae¬
qualis agnoscitur. uinciente &tam quam
agglutinante nos scõ spũ quo insummo atq
in commutabili bono permanere possimus :
Exquo intellegitur quam nullares in uia
tenere nos debeat. quando nec ipse dñs
in quantum uianrã eẽdignatusẽ tenere
nos uoluerit sedtransire. nerebus tempo¬
ralibus quam uis ab illo prosalutenrã
susceptis et gestis haereamus infirmiter.
Sed pereas potius curramus a lacriter. ut
adeum ipsum qui nostram naturam atem¬
poralibus liberauit et conlocauit addex
amur: Omnium igitur. quaedicta sunt
ex quoderebus tractamus haec summa ẽ
ut intellegatur legis etomnium diuinarum
scripturarum plenitudo et finisesse dilec¬

Expanded text:
digebat, a quo tamen aggrediendum et exdigebat, a quo tamen aggrediendum et exordiendum iter est omnibus, qui ad ueritatem peruenire et in uita aeterna permanere desiderant. sic enim ait: ego sum uia et ueritas et uita, hoc est "per me perenim ad ipsum peruenitur, ad patrem peruenitur, quia per aequalem ille cui est aequalis agnoscitur uinciente et tamquam agglutinante nos sancto spiritu, quo in summo atque incommutabili bono permanere possimus. ex quo intellegitur, quia nulla res in uia tenere nos debeat, quando nec ipse dominus, in quantum uia nostra esse dignatus est, tenere nos uoluerit, sed transire, ne rebus temporalibus, quamuis ab illo pro salute nostra susceptis et gestis haereamus infirmiter, sed per eas potius curramus alacriter, ut ad eum ipsum, qui nostram naturam a temporalibus liberauit et collocauit ad dexamur. Omnium igitur, quae dicta sunt, ex quo de rebus tractamus, haec summa est, ut intellegatur legis et omnium diuinarum scripturarum plenitudo et finis esse dilec
Abbreviated transcription (Latin):
& abusiue. non proprie diceris frui.⁊ Siue¬
ro inheseris. atq permanseris finem in ea po¬
nens laetitiae tuae. tuncuere & propriae
frui dicendusẽ : quod non faciendũ ẽ. Nisi in
illa trinitate ld est summo &incommutabi li
bono.⁊ Uide quem ammodũ cum ipsa ueri¬
tas et uerbum perquod facta sunt omnia.
caro factumeẽt uthabitaret innobis. Tam̃
ait apostolus. & sinoueramus xpm̃. secun¬
dũ carnem. sed iam non nouimus.: Ille quip¬
pe qui non solum ꝑuenientibus possessionẽ
sed etiam uiã seuoluit praebere uenientib
ad principium uiarum uoluit carnem assu¬
mere : Vnde est etiam illud. dñscreauit me¬
in principio uiarum suarum. ut inde incipe¬
rent quiuellent uenire. Apostolus igitꝰ
quam uis ad huc ambularet inuia. &ad pal¬
mã. supernȩ uocationis sequeretur uocan¬
tem dm̃: tamen ea quaeretrosunt obliuiscens.
& inea quae ante sunt extentus. Iam princi¬
pium uiarum transierat. hoc esteo non in¬

Expanded text:
et abusiue, non proprie diceris frui. si ueet abusiue, non proprie diceris frui. si uero inhaeseris atque permanseris, finem in ea ponens laetitiae tuae, tunc uere et proprie frui dicendus es: quod non faciendum est nisi in illa trinitate, id est summo et incommutabili bono. Vide quemadmodum, cum ipsa ueritas et uerbum, per quod facta sunt omnia, caro factum esset, ut habitaret in nobis, tamen ait apostolus: etsi noueramus Christum secundum carnem, sed nunc iam non nouimus. ille quippe qui non solum peruenientibus possessionem sed etiam uiam se praebere uoluit uenientibus, ad principium uiarum noluit carnem assumere. unde est etiam illud: dominus creauit me principium uiarum suarum, ut inde inciperent qui uellent uenire. apostolus igitur, quamuis adhuc ambularet in uia et ad palmam supernae uocationis sequeretur uocantem dominum, tamen ea quae retro sunt obliuiscens et in ea quae ante sunt extentus iam principium uiarum transierat, hoc est eo non in
Abbreviated transcription (Latin):
men atq lta refectos. in illum lre conpellunt.
quo fruentes pariter beati sumus: Nam &
apostolus clamat Numquid paulus cruci¬
fixusẽ prouobis aut innomine pauli baptiza¬
tiestis. Etneq qui plantat est aliquid. neq qui
rigat. sed qui incrementum datds̃: &angelus
hominem se adorantem monet. utillum potius
adoret subquo ei dnõ etiam ipse conseruus ẽ.
Cum autẽ homine in dõ frueris. dõ potius
quam homue frueris.s. Euoenrfrue¬
ris quo efficeris beatus. etad eum teꝑ
uenisse laetaberis. In quo spem ponis ut
uenias.: Inde ad filemonem paulus. Ita frat̃
inquit. egote fruar in dño. Quod si non ad¬
didisset Indño : ettefruar tantum dixisset.
in eo constituisset spem beatitudinis suae.⁊
Quã quã etiã uicinissime dicitur frui. cum
dilectione uti. Cum enĩ ad .ẽ. quod diligi¬
tur. etiam delecͣtionem secum necesse est ge¬
rat. perquam sitransieris. eamq ad illud
ubi permanendum ẽ retuleris. uteris ea:

Expanded text:
men; atque ita refectos in illum ire compellunt, men; atque ita refectos in illum ire compellunt, quo fruentes pariter beati sumus. Nam et Apostolus clamat: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? aut in nomine Pauli baptizati estis ? et, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Et angelus hominem se adorantem monet ut potius illum adoret, sub quo ei Domino etiam ipse conservus est . 37. Cum autem homine in Deo frueris, Deo potius quam homine frueris. Illo enim frueris quo efficeris beatus; et ad eum te pervenisse laetaberis, in quo spem ponis ut venias. Inde ad Philemonem Paulus: Ita, frater, inquit, ego te fruar in Domino . Quod si non addidisset, in Domino, et te fruar tantum diin eo constituisset spem beatitudinis suae. quamquam etiam uicinissime dicitur frui cum dilectione uti. cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum necesse est gerat, per quam si transieris eamque ad illud ubi permanendum est rettuleris, uteris ea
Abbreviated transcription (Latin):
cetera quae sunt Nisi ab illo esse non possint.:¬
& in tantum bonasint Inquantum acceper̃
ut sint. Ille igitur usus qui dicitur dĩ quo
nobis utitur. non adeius sed adnostram u¬
tilitatem refertur.⁊ Ad eius autem tantũ¬
modo bonitatem. Cuius autem nos misere¬
mur. &cui consulimus. ad eius quidem uti¬
litatem ld facimus. eamq: intuemur.
Sednescio quomodo etiam nr̃a fit consequens.
Cum eam misericordiam quam impendimus
egenti. sinemercede non relinquitds̃.⁊
Haec autem merces summa ẽ ut ipso ꝑfru¬
amur.  &omnes quieo fruimur. nob̃¬
&spem beatitudinis nrãe in homine aut in
angelo conlocamus.: Quod ethomo super¬
bus. et angelus superbus arrogant sibi.
atq inse aliorum spem gaudent constitui .:
Sc̃s autem homo. et sc̃sangelus. etiam fessos
nos atq inse adquiescere. et remanere cu¬
pientes. reficiunt potius : auteo sumptu
quem propter nos : aut illo etiam. quem
propterse acceperunt. Acceperunt ta¬

Expanded text:
caetera quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, etcaetera quae sunt, et nisi ab illo esse non possint, et in tantum bona sint, in quantum acceperunt ut sint. Ille igitur usus qui dicitur Dei, quo nobis utitur, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur, ad ejus autem tantummodo bonitatem. Cujus autem nos miseremur, et cui consulimus, ad ejus quidem utilitatem id facimus, eamque intuemur; sed nescio quomodo etiam nostra fit consequens, cum eam misericordiam quam impendimus egenti, sine mercede non relinquit Deus. Haec autem merces summa est ut ipso perfruamur, et omnes qui eo fruimur, nobet spem beatitudinis nostrae in homine vel in angelo collocamus. Quod et homo superbus et angelus superbus arrogant sibi, atque in se aliorum spem gaudent constitui. Sanctus autem homo et sanctus angelus etiam fessos nos atque in se acquiescere et remanere cupientes, reficiunt potius, aut eo sumptu quem propter nos, aut illo etiam quem propter se acceperunt, acceperunt ta
Abbreviated transcription (Latin):
erganos diuina scriptura commendat: Quo¬
modo ergo diligit ut nobis utatur. an ut fru¬
atur. sed si fruitur. eget bononrõ. quod ne¬
mo sanus dixerit.⁊ Omne enim nostrum
bonum uel ip̃se uel abipso ẽ. Cui autem ob¬
scurum uel dubiumẽ nonegerelucem rerũ
harum nitore quas ipsa in lustrauerit. dicit
apertissime etiam propheta. dixidnõ ds̃ ms̃
estu quõbonorum meorũ noneges .: Nonergo
fruitur nobis. sedutitur .: Nam sineq frui¬
tur. Neq utitur. Non inuenio quem ammo¬
Namnos res quibus utimur adid referimus.
Vtdĩ bonitate ꝑfruamur.⁊ Ds uero ad suam
bonitatem usumnrm̃ refert.: Quia enim bo¬
nus ẽ : sumus : & inquantũ sumus. boni sumus :
Porro quia etiam iustusẽ. non in pune mali¬
sumus. &inquantũ mali sumus. Intantum
etiam minus sumus.⁊ Illeenim sum me ac
primitusẽ. quo omnino in commutabilis .ẽ.
& qui plenissime dicere potuit.: Ego sum
qui sum : etdices eis. qui ẽ misitme aduos : &

Expanded text:
erga nos divina Scriptura commendat: quoerga nos divina Scriptura commendat: quomodo ergo diligit? ut nobis utatur, an ut fruatur? Sed si fruitur, eget bono nostro, quod nemo sanus dixerit. Omne enim bonum nostrum vel ipse, vel ab ipso est: cui autem obscurum vel dubium est, non egere lucem rerum harum nitore quas ipsa illustraverit? Dicit etiam apertissime propheta: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Non ergo fruitur nobis, sed utitur. Nam si neque fruitur neque utitur, non invenio quemadmonam nos res quibus utimur ad id referimus, ut Dei bonitate perfruamur; Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. Quia enim bonus est, sumus; et in quantum sumus, boni sumus. Porro autem quia etiam justus est, non impune sumus mali; et in quantum mali sumus, in tantum etiam minus sumus. Ille enim summe ac primitus est, qui omnino incommutabilis est, et qui plenissime dicere potuit: Ego sum qui sum; et, Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Ut
Abbreviated transcription (Latin):
Quia erga neminem operandum ẽ malum:
festumẽ hoc p̃cepto quo lubemur diligere
proximum. etiam sanctos angelos contineri.
a quibus tanta nobis misericordiae inpendun¬
tur officia. quanta multis diuinarum scrip¬
turarum locis anim aduertere facileẽ. ex
xp̃s opitulatum eẽ semi uiuo lacenti inuia af¬
flicto etrelicto a latronibus. Et propheta
in orationeait. sicut proximum sicut fratrẽ
nrm̃ ita complacebam. Sed quõ excellentior
acsupra nram̃ naturam ẽ diuina substantia:
p̃ceptum quodiligamus dm̃ a proximi dilectio¬
ne distinctum ẽ: Ille enim nobis prebet mise¬
ricordiam propter suam bonitatem. Nosaũ
nobis inuicem propt̃ illius. Id est illenrĩ mise¬
retur. ut seꝑ fruamur. Nos uero inuicem nrĩ
re nos ꝑfrui quam diligimus propterse ipsã:
& ea re nobis fruendum eẽ tantum qua effici¬
mur beati. Ceteris uero utendum.: Diligit
enim nosds̃ etmultum nobis dilectionem eius

Expanded text:
quia erga neminem operandum est malum.quia erga neminem operandum est malum.festum est hoc praecepto quo jubemur diligere proximum, etiam sanctos Angelos contineri, a quibus tanta nobis misericordiae impenduntur officia, quanta multis divinarum Scripturarum locis animadvertere facile est. Esus Christus opitulatum esse semivivo jacenti in via afflicto et relicto a latronibus. Et propheta in oratione ait: Sicut proximum, sicut fratrem nostrum, ita complacebam . Sed quoniam excellentior ac supra nostram naturam est divina substantia, praeceptum quo diligamus Deum, a proximi dilectione distinctum est. Ille enim nobis praebet misericordiam propter suam bonitatem, nos autem nobis invicem propter illius: id est, ille nostri miseretur, ut se perfruamur; nos vero invicem nostri re nos perfrui, quam diligimus propter seipsam, et ea re nobis fruendum esse tantum, qua efficimur beati, caeteris vero utendum. Diligit enim nos Deus, et multum nobis dilectionem ejus
Abbreviated transcription (Latin):
esset sundigeret.: Ex quo lam est consequens
utetiam ille a quo nobis hocuicissim exhiben¬
dum est proximus sitnoster. Proximi enim
nomen adaliquid est necquisquam esse
proximus nisi proximo potest.⁊ Nullum¬
autem exceptum ẽẽ cui misericordiae dene¬
dño dicente: Diligite inimicos uros be¬
ne facite eis quo uos oderunt. Ita quoq
paulus apostolus docet cumdicit. Nam
non adulterabis. Non homicidium facies.
Non furaberis. Non concupis ces. & siquod
est aliud mandatum In hoc sermone recapi¬
tulatur. diliges proximumtuum tam¬
quamte ipsum. dilectio proximi malum
non operatur.: Quisquis ergo arbitratur
non deomni homine apostolum p̃cipisse :
Cogitur fateri quod absurdissimum & sce¬
leratissimum ẽ. uisum fuisse apostolo non
eẽ peccatum: siquis aut non christiani aut
inimici adulterarit uxorem: auteum occi¬
derit. Auteius rem concupiuerit. Quod
si dementis ẽ dicere. manifestum ẽ omnẽ
hominem proximum eẽ deputandum.

Expanded text:
esset si indigeret. Ex quo est iam consequens, esset si indigeret. Ex quo est iam consequens, ut etiam ille a quo nobis uicissim exhibendum est proximus sit noster. Proximi enim nomen 'ad aliquid' est, nec quisquam esse proximus nisi proximo potest. autem exceptum esse cui misericordiae deneDomino dicente: Diligite inimicos vestros, benefacite iis qui oderunt vos ? 32. Ita quoque Paulus apostolus docet, cum dicit: Nam non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces, et si quod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur: Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur . Quisquis ergo arbitratur non de omni homine Apostolum praecepisse, cogitur fateri, quod absurdissimum et sceleratissimum est, fuisse visum Apostolo non esse peccatum si quis aut non christiani, aut inimici adulteraverit uxorem, aut eum occiderit, aut ejus rem concupierit: quod si dementis est dicere, manifestum est omnem hominem proximum esse deputandum,
Abbreviated transcription (Latin):
nem ettolerabilius sustinemus. & ardentius
finire cupimus: Sedutrum adilla duo p̃¬
cepta etiam dilectio pertineat angelorum.
Non inrationabiliter quaeri potest .: Nã
quodnullum hominum exceperit quip̃¬
cepit ut proximum diligamus. Et ipse in
euangelio dñs ostendit. Et a postolus paulus
Nam que ille cui duo ipsa precepta protu¬
lerat atq In eis pendere totam legem pro¬
phetasq omnes dixerat. cum interrogaret
eum dicens. Et quis ẽ mihi proximus.
Hominem quendam proposuit descendentẽ
ab hierusalem adhiericho incidisse in latro¬
nes. etabeis grauiter uulneratum : saucium
& semi uiuum essederelictum. Cui proximũ
eẽ non docuit Nisi quierga illum retrean¬
dum atquecurandum misericors extitit. Ita
ut hoc qui interrogauerat Interrogatus ipse
fateretur: Cui dñsait: uade ectufac simi¬
liter .: Utui delicet eum proximum esse in¬
tellegamus. Cui uel exhibendum est officiũ¬
misericordiae sundiget. uel exhibendum

Expanded text:
nem et tolerabilius sustinemus, et ardentius nem et tolerabilius sustinemus, et ardentius finire cupimus. Sed utrum ad illa duo praecepta etiam dilectio pertineat Angelorum, non irrationabiliter quaeri potest. Nam quod nullum hominum exceperit qui praecepit ut proximum diligamus, et ipse in Evangelio Dominus ostendit, et Paulus apostolus. Namque ille cui duo ipsa praecepta protulerat, atque in eis pendere totam Legem Prophetasque dixerat, cum interrogaret eum dicens, Et quis est meus proximus? hominem quemdam proposuit descendentem ab Jerusalem in Jericho, incidisse in latrones, et ab eis graviter vulneratum, saucium et semivivum esse derelictum; cui proximum esse non docuit, nisi qui erga illum recreandum atque curandum misericors exstitit, ita ut hoc qui interrogaverat, interrogatus ipse fateretur. Cui Dominus ait, Vade, et tu fac similiter ; ut videlicet eum esse proximum intellmisericordiae si indiget, uel exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
trauenientem inuenerit. odit in illo ue¬
hementer odium dilecti sui. & quibus
modis ualet instat ut auferat. Quidnos
insocietate dilectionis dĩ agere conuenit.
quo perfrui beate uiuereẽ. &a quo ha¬
bent omnes qui eum diligunt. & quod
sunt et quodeum diligunt. de quo nihil
metuimus netui quam possit cognitus
displicere .:: Et qui se uult diligi non ut sibi
aliquid. seduteis quidiligunt aeternum prae¬
mium conferatur. ⁊ Hocest ipse quem diligunt
Hincefficitur utinimicos etiam nrõs diliga¬
mus. Non enim eos timemus quia nobis quod
diligimus auferre non possunt . Sed mise¬
ramur potius. quia tanto magis nosoderunt
quanto ab illo quemdiligimus separati sunt .
Adquem si conuersi fuerint. &illum tam¬
quam beatificum bonum. et nos tam quam
socios tanti boni necesse est utdiligant.:
quaestio: illo enim fruentes etiam ipsi beati
sunt. quo et nos frui desideramus.: Et quan¬
tum in hacuita fruimur uel perspeculum
uel inenigmate. tanto etiam peregrinatio¬

Expanded text:
travenientem invenerit, odit in illo vehementer odium dilecti sui, et quibus modis valet, instat ut auferat: quid nos in societate dilectionis Dei agere convenit, quo perfrui, beate vivere est; et a quo habent omnes qui eum diligunt, et quod sunt, et quod eum diligunt; de quo nihil metuimus, ne cuiquam possit cognitus displicere; et qui se vult diligi, non ut sibi aliquid, sed ut eis qui diligunt, aeternum praemium conferatur, hoc est ipse quem diligunt? Hinc efficitur ut inimicos etiam nostros diligamus: non enim eos timemus, quia nobis quod diligimus auferre non possunt; sed miseramur potius, quia tanto magis nos oderunt, quanto ab illo quem diligimus separati sunt. Ad quem si conversi fuerint, et illum tanquam beatificum bonum, et nos tanquam socios tanti boni necesse est ut diligant. quaestio. Illo enim fruentes, etiam ipsi beati sunt, quo et nos frui desideramus: et quanto in hac vita fruimur vel per speculum vel in aenigmate , tanto nostram peregrinatio
Abbreviated transcription (Latin):
diuideredicentes duo eẽgenera falsi. unũ eorũ
qua e omnino eẽ non possunt. alterũ eorũ quae
non sunt quã uiseẽ possint .⁊ Nam qui dicit
septem ettria undecim eẽ. Iddicit qđ omnino
eẽ non potest. Qui autem dic̃ Kalendis uer¬
bigratia lanuariis pluisse. tam &si factum
non sit . Id tamen dic̃ quod fieri potuerat .:
De finitio ergo et diuisio falsorum potesteẽ
uerissima quãuis falsa ipsa utiq uera ñ sint.
Suntetiam quaedã p̃cepta uberioris disputa¬
tionis. quaelam eloquentia nominatur. quae
nihil ominus ueras̃ quãuiseis possint etiam fal¬
sa ꝑ suaderi: Sed quia etueraeẽ possunt..
Non est facultas ipsa culpabilis. sedea male uten¬
tiũ ꝑuersitas.: Namneq: hoc ab hominibus¬
institutũ ẽ. ut caritatis expressio conciliet
auditorem. aut ut facile quod intendit insinu&
breuis & aperta narratio: Etuarietas eius sine
fastidio teneat intentos. &ceterae huiusmodi

Expanded text:
diuidere dicentes duo esse genera falsi, unum eorum diuidere dicentes duo esse genera falsi, unum eorum quae omnino esse non possunt, alterum eorum quae non sunt, quamuis esse possint. nam qui dicit septem et tria undecim esse, id dicit quod omnino esse non potest. qui autem dicit kalendis, uerbi gratia, ianuariis pluisse, tametsi factum non sit, id tamen dicit quod fieri potuerit. definitio ergo et diuisio falsorum potest esse uerissima, quamuis falsa ipsa utique uera non sint.Sunt etiam quaedam praecepta uberioris disputationis, quae jam eloquentia nominatur, quae nihilominus vera sunt, quamvis eis possint etiam falsa persuaderi: sed quia et vera possunt, non est facultas ipsa culpabilis, sed ea male utentium perversitas. Nam neque hoc ab hominibusinstitutum est, ut charitatis expressio conciliet auditorem, aut ut facile quod intendit, insinuet brevis et aperta narratio, et varietas ejus sine fastidio teneat intentos; et caeterae hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ mortuorum. quamille qui nouit conse¬
quens eẽ : utsire surrectio mortuorũ non est.
Neq xp̃s resurrex̃. Item scientia definiendi.
diuidendi atq partiendi. quã quã etiam reb
falsis plerumq adhibeatur. Ipsatamen falsa nẽ
Neq: ab hominibus instituta sed inrerum ratio¬
ne comperta ⁊ Nonenim quia & fabulis suis eã
poetae. etopinionibus erroris sui uel falsi fi¬
losophi. ueletiã heretici hocẽ falsi xp̃iani ad hi¬
bere consuerunt. Propt̾ea falsumẽ. neq inde¬
finiendo neq indiuidendo autpartiendo aliqͥd
complectendum eẽ quod adrem ipsam non ꝑtinet.
aut aliquid quod pertinet p̃ter eundum.
Hoc uerum ẽ etiam siea quae difiniuntur aut
distribuuntur ueranon sint. Nam etipsum
falsum difinitur cum dicimus falsam eẽ signifi¬
cationem rei. nonlta sehabentis ut significatꝰ
siue alio aliquomodo: Quaedefinitio uera ẽ
quã uis falsum uerũ eẽ non possit.: Possunt etiã¬

Expanded text:
tionem mortuorum quam ille qui nouit consetionem mortuorum quam ille qui nouit consequens esse, ut, si resurrectio mortuorum non est, neque Christus resurrexerit. Item scientia definiendi, diuidendi atque partiendi quamquam etiam in rebus falsis plerumque adhibeatur, ipsa tamen falsa non est neque ab hominibus instituta, sed in rerum ratione comperta. non enim, quia et fabulis suis eam poetae et opinionibus erroris sui uel falsi philosophi uel etiam haeretici, hoc est falsi christiani, adhibere consueuerunt, propterea falsum est neque in definiendo neque in diuidendo aut partiendo aliquid complectendum esse, quod ad rem ipsam non pertinet, aut aliquid quod pertinet praetereundum. hoc uerum est, etiam si ea quae definiuntur aut distribuuntur uera non sint. nam et ipsum falsum definitur, cum dicimus falsam esse significationem rei non ita se habentis, ut significatur, siue alio aliquo modo: quae definitio uera est, quamuis falsum uerum esse non possit. possumus etia
Abbreviated transcription (Latin):
tur necessario quod p̃cedit. Ita etiam ablato p̃¬
cedenti auferturnecessario quod consequitur
Quia uerũ ẽ cum dicimus siorator est homo est.
ex qua propositione si assumamus. Nonẽ autẽ
orator. nonerit consequens cum intuleris. non
ẽ igitur homo. Qua propteraliud ẽ nosseregula
conexionum : aliud sententiarum ueritatem.
In illis dicitur quid sit consequens quod non con¬
sequens quidrepugnans: Consequensẽ siora
deipsa conexione iudicatur: Inueritate autẽ
sententiarum ipse perse sententiae. Non earũ
conexio consideranda ẽ. sedueris certisq senten¬
tiis cũ incerta uera conexione lunguntur.
etiam ipse certȩ fiant necesseẽ.: Quidam aut̃
sic se lactant cumueritatẽ conexionũ didicerint
quasi sententiarũ ipsa situeritas. Et rursus¬
quidam plerumq retinentes ueram scientiã
malese contempnunt. quialeges condusionȩs
ignorant. Cum meliorsit qui nouit eẽ resurrec¬

Expanded text:
tur necessario quod praecedit, ita etiam ablato praetur necessario quod praecedit, ita etiam ablato praecedenti aufertur necessario quod sequitur. quia uerum est, cum dicimus: nai orator est, homo est", ex qua propositione si assumamus: "non est autem orator": non erit consequens, cum intuleris: "non est igitur homo". Quapropter aliud est nosse regulas conexionum, aliud sententiarum ueritatem. in illis discitur quid sit consequens, quid non consequens, quid repugnans. consequens est: "side ipsa conexione iudicatur. in ueritate autem sententiarum ipsae per se senteconnexio consideranda est: sed veris certisque sententiis cum incertae vera connexione junguntur, etiam ipsae certae fiant necesse est. Quidam autem sic se jactant, cum veritatem connexionum didicerint, quasi sententiarum ipsa sit veritas; et rursusquidam plerumque retinentes ueram sententiam male se contemnunt, quia leges conclusionis ignorant, cum melior sit qui nouit esse resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
non habere. quõ consequenti ablato illud qđ p̃¬
cedit aufertur. Conduditur nonẽ animalco¬
clea. quae sententia falsaẽ. sed exconcesso falso
uera conclusionis conexio : Ueritas itaq sen¬
tentiae ꝑ seipsam ualet. ueritas autẽ conexio¬
nis. ex eius cũ quo agitur opinione uel concessio¬
ne consistit. Ideo autem ut supra diximus in¬
fertur uera conexione quod falsũ ẽ. Vt eum
cuius errorẽ corrigere uolumus. peniteat
sensisse p̾cedentia. quorũ consequentia uide¬
tur eẽrespuenda.: Iam hinc intellegere facileẽ
sicut¬
si quid infalsis sententiis ueras. sic inuenire
sententias. falsas conclusiones eẽ posse : fac
enĩ aliquẽ proposuisse. si iustusẽ illebonus ẽ.
et eẽ concessum. de inde assumsisse. Non ẽ autẽ
iustus. quoltem concesso intulisse conclusio¬
nem. Non elgitur bonus : Quaetamen & siuera
sint omnia. Nonẽ tamen uera regula conclusi¬
onis: Non enim sicut ablato consequenti aufer¬

Expanded text:
non habere, quo- Diam consequenti ablato illud quod praenon habere, quo- Diam consequenti ablato illud quod praecedit aufertur, concluditur non esse animal cocleam. quae sententia falsa est, sed ex concesso falso uera conclusionis conexio. ueritas itaque sententiae per se ipsam ualet, ueritas autem conexionis ei eius cum quo agitur opinione uel concessione consistit. ideo autem, ut supra diximus, infertur uera conexione quod falsum est, ut eum cuius errorem corrigere uolumus paeniteat sensisse praecedentia, quorum consequentia uidet esse respuenda. iam hinc intellegere facile sicut in falsis sententiis ueras, sic in ueris sententiis falsas conclusiones esse posse. fac enim aliquem proposuisse: "si iustus est ille, bonus est et esse concessum; deinde assumsisse: "non est autem iustus"; quo item concesso intulisse conclusionem: "non est igitur bonus". quae tametsi uera sint omnia, non est tamen uera regula conclusionis. non enim, sicut ablato consequenti aufer
Abbreviated transcription (Latin):
rauimus. p̃ceditenim nonesse resurrectionem
mortuorum.: Quod dicebantilli. quorum erro¬
rem destruere uolebat apostolus.: Porro illã
sententiã p̃cedentem quadicebant non eẽre¬
surrectionem mortuorũ necessario sequitur.
neq xp̃s resurrex̃.. Hocaũ quod sequitur fal
mortuorũ : Estigitur resurrectio mortuorũ
quod totum breuiter iadicitur: Sinonẽre¬
surrectio mortuorũ neq xp̃s resurrex̃. xp̃s¬
autẽ resurrex̃. elgitur resurrectio mortuorũ:
Hocergo consequenti ablato. aufertur etiam
necessario quod p̃cedit. Non instituerunt
homines sed ostender̃. Ethaecregula ꝑtinec
adueritatem conexionũ non adueritatẽ senten¬
tiarum Sed in hoc loco deresurrectione cum
ageretur . etregula conexionis ueraẽ. & ipsa
in conclusione sententia.: Infalsis autem senten¬
tiis conexionis uerita sẽ istomodo : faciamus ali¬
quẽ concessisse. si animalest coclea. uocẽ habet:
Hocconcesso cum probatum fuerit: uocem codeã

Expanded text:
ravimus: praecedit enim non esse resurrectionem ravimus: praecedit enim non esse resurrectionem mortuorum, quod dicebant illi quorum errorem destruere volebat Apostolus. Porro illam sententiam praecedentem, qua dicebant non esse resurrectionem mortuorum, necessario sequitur, Neque Christus resurrexit: hoc autem quod smortuorum: est igitur resurrectio mortuorum. Quod totum breviter ita dicitur: Si non est resurrectio mortuorum, neque Christus resurrexautem resurrexit; est igitur resurrectio mortuorum". hoc ergo, ut consequenti ablato auferatur etiam necessario quod praecedit, non instituerunt homines, sed ostenderunt. et haec regula pertinet ad ueritatem conexionum, non ad ueritatem sententiarum. Sed in hoc loco de resurrectione cum ageretur, et regula. conexionis uera est et ipsa in conclusione sententia. in falsis autem sententiis conexionis ueritas est isto modo. faciamus aliquem concessisse: "si animal est coclea, uocem habet". hoc concesso cum probatum fuerit uocem cocleam