comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que eorum necessitc tib: consolentur quam ad illam unde
diuinam : aliquid dicitur. hic dolor figuraliter uid&ur
I neo quod scypdum :: S zelauit raheł sord sem suam: ꝓinde
quicopusꝰ s intellectus spiseclis substancie uerbi casne
ȩditus & premi non potest elegi doltiynam sapiencie ꝑquas¬
lib& corposeas esimilitudinis insinuare diuina sicut elegit
rahel ex uisd sũo ancille suscipere filius quam sine filuis om¬
nino remconere Balla quippe ancilla rahel: interprcetꝰ
inu& ercetic: Deueer& quippeuit& casnalibus sensibus
deditocorporla concitcentur im cegnis &iam cum
aliquid. depałe & in commuteobile substanciȩ diuini¬
tectis : audicur suscepie: Elia de ancilla sua filicis amore
figurat quorum in predicacione fides euangelice
oserce &cornonecet : Dequibus scrp̃cum
populus hic iflabiis onorat coraũt̃ eorum. lõge

Expanded text:
qua eorum necessitatibus consulatur, quam ad illam unde qua eorum necessitatibus consulatur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia purus intellectus spiritualis substantiae verbis carne editis exprim non potest, elegit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas similitudines insinuare divinas, sicut elegit Rachel ex viro suo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino manere. 327 16. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De veteri quippe vita carnalibus sensibus dedita corporeae concitantur aliquid de spirituali et incommutabili substantia Divinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua liberos, amore figurat quorum in praedicatione fidei evangelicae os erat, et cor non erat. De quibus scriptum est: Populus hic labiis me honorat, cor
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsã cestoe ꝓpt̃ filius diligectur: laborss enim lustoriũ
maximum fructum. habent insis quos regnundi generant
&eos prd̾pt̃ quod sunt in laboribus habundanous in plagis
supra modum. in mostibus sopius ꝓp̃t quos habent : foris
mas. In tus timoris. gaudium. & cosð nam suam uacar
Nas cuntur aũt eis facilius ad que copiosius illos seimones
fidei. quo predicant xp̃m crucifixu Rahel aut̃ clara
aspeltumente &cidit do. &uidit inprncipio uerbum dm̃
aput dm &uult parare & non potest: quia generacione eius
quis ȩnarrabit᷑ : Idõq contemplanoia app&it ut diuinita¬
tȩ  ȩfabilem cesnat : uagare uult ab omni negotio: Ridoste e¬
lis : quia inuayi presusss non subuenit : S& quia &ipsa inte¬
dum ꝓcrean di caritate in ardescit ult enim docbe
quod nouit uidit so idiem laborem agendi filus habundan¬
tes & dol& potius curere homines adeam iurtu ten

Expanded text:
se ipsam, certe propter filios diligatur. Labores enim justorum se ipsam, certe propter filios diligatur. Labores enim justorum maximum fructum habent in eis quos regno Dei generant eos propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos habent foris pugnas, intus timores, gaudium et coronam suam vocant. 13. Nascuntur autem eis facilius atque copiosius ex illo sermone fidei quo praedicant Christum crucifixum. Rachel autem clara aspectu mentapud Deum, et vult parere, et non potest, quia Generationem ejus quis enarrabit? Ideoque contemplandi otia appetit, ut divinitatem ineffabilem cernat. Vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis, quia in variis pressuris non subvenit. Sed quia ipsa interdum procreandi charitate inardescit vult enim docere quod novit, videt sororem labore agendi filiis abundantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
ucetis: post ecc in quam homni. ꝑ concubito dilestitione
doctrinȩ ꝑtemtaciones uecriccs : Quasi ꝑ huiuscłi noste
tollerccciȩ laboris : ad heserit uelut ꝓ rechel: lia in opi¬
nectec coniung&ur: &haenc sustinet. ut ad illam prȩ¬
uenicct: siꝑseueranter. amat Acceptiraliis septem prȩ¬
ceptis: Acsiei dicatur: Seruialias septem annos. ꝓp̃t rahel
uet sit pauꝑ sp̃u mitis. lugens. esuriens. siciensq iustitiã
misericors mundi cordis. peccificus Uelut enim homo
icc cob: Non ÷ mos. in loco hoc ut minor habeat uirum¬
rius quam malor. Quiccnon absade maior appellat
que empore prior ÷ Prius ÷ aut in ominib: erudicione labor
bonioperis quam requies contemplctionis: Adunum ergo
continenddm sed ꝓp̃t hoc multee ferenda sunt: Itco que
duȩ sunt uxores iacob libere amibe quippesunt filie
remissionis peccatorũ: Hoc est d&albationis quod÷ laban
uerum tocmen una amatur: aliatolleratur S& que
tolleratur ipsa prius &uberius fecundatur ut sinon ypt

Expanded text:
 delectatione doctrinae per temtationes uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo,Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quae tempore prior est; prior autem in hominis operatione labor boni operis quam requies contemplationis. Ad unum ergo contendendum, sed propter hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Jacob liberae ambae, quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est, dealbationis, quod est Laban; verumtamen una amatur, altera toleratur, sed quae toleratur ipsa prius et uberius fecundatur, ut si non propter
Abbreviated transcription (Latin):
mors: Sicut & clecuit diperect papsona patys ad filium guꝑ
aspidem & basiliscũ ambi sabis & concul cabis leonum & drccorem:
aspidem dixiti moseeri basiliscum peccatumti ł eonem ant expͥm
drac conem diabuelũs. Depoena aũt multeris quod signficat:
Iudei dicitur : indolore paries filios: Nsiquia uolunttos casnalis
cum aliquam mala consududinemr uube uinceit patitur ine¬
or dio dolores: Ad quȩ ita ꝑmuliereror consu&ũ dinem pare

Expanded text:
ex persona Patris ad Filium: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . 8. Aspidem dixit mortem, basiliscum peccatum, leonem Antichristum, draconem diabolum. De poena autem mulieris quid significat, quod ei dicitur: In dolore paries filios, nisi quia voluntas carnalis, cum aliquam malam consuetudinem vult vincere, patitur in exordio dolores, atque ita per meliorem consuetud
Abbreviated transcription (Latin):
non adhuc ꝓpestect futuram: Medius aũt frat chaiti : id
impius populus iudeorum : Ido medius: quia nec primatum
a postolorum tenuit: nec ultimus ingentib credidit
uidinuditatem patrys: quia consensit. in necem dñi saluatoss
quod eũest aliut hodiȩ quegens istec nisi quedam scrniana
xpi annorum: Palolans legem & ꝓph&as testimonium ad seitio¬
res. aecclesiae: ut nos honoremus ꝑsa cramentu qd̾ nuncic nt
illi ꝑ litteram

Expanded text:
non adhuc prospectat futuram: medius autem frater Cham , id est, non adhuc prospectat futuram: medius autem frater Cham , id est, impius populus Judaeorum; ideo medius, quia nec primatum Aposuidit nuditatem patris, quia consensit in necem Christi quid est enim aliud hodieque gens ipsa nisi quaedam scriniaria Christianorum. baiulans legem et prophetas ad testimonium adsertionis ecclesiae, ut nos honoremus per sacramentum, quod nuntiat illa per litteram
Abbreviated transcription (Latin):
aenuero illut: quod post diluũm deuinea quam plan¬
tacuit : inȩbriatus ÷̃ noȩ &nudatus÷ indomo sua : cum non
appareat: xp̃i esse figurc: Qui in ebreatus÷ dum passus ÷ :
nudatus ÷ dum. crucifixus ÷ in domo sua : Id÷ in genereccione sui:
& indomesticis sangui nssui. utiq iudȩis: Nunc enim nudata :
mostalitcs casnis eius : quam nudat cc id ÷ passio nemxpi Videns
uerd : &iaph& tam quam duo populi. &circumcisione & prepuciũ
credente. cognita nuditatem patris: qua significatur passio salua¬
toris : gumentes uestimentum posuerunt suꝑ dorsa sua : & intran¬
tes aduersi operuerunt nuditatem patiiis sui : Nec uiderunt
quod uerendo  t&xuerunt : Quodam enim modo passionem xp̃i
uelamento tegimus: iol ÷ scc cramento honoramus. Qusq miste¬
iȩ rcccionem reddentes iudeorũ D&rastacionem operi
Vestimentum enim significat sacricmentum : Nor samemoria
pr&eritorum : quice passionem xpi trens astam cȩlȩbrat ȩcłsia

Expanded text:
am vero illud quod post diluvium de vinea, quam plantavit Noe, inebriatus est, et nudatus est in domo sua, cui non appareat Christi esse figura, qui inebriatus est dum passus est? Nudatus est, dum crucifixus est in domo sua, id est, in gente sua, et in domesticis sanguinis sui utique Judaeis. Tunc enim nudata est mortalitas carnis ejus, quam nuditatem, id est, passionem Christi videns vero et Japhet tanquam duo populi ex circumcisione et praeputio credentes, cognita nuditate patris, qua significabatur passio Salvatoris, sumentes vestimentum posuerunt super dorsa sua, et intrantes aversi operuerunt nuditatem patris, nec viderunt quod verenda texerunt . Quodam enim modo passionem Christi velamento tegimus, id est, sacramento honoramus, ejusque mysterii rationem reddentes, Judaeorum detractionem operimus. Vestimentum enim significat sacramentum, dorsa memoriam praeteritorum, quia passionem transactam Christi celebrat Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
generient sidei: Tadatur populus &iam: illauitec: cuius amons
conuessi spemscłi eliquerunt : &&xcuius ꝓmissione ad miseꝯ cordiam
sesen diplebis ad sumpte sunt : Idenim agunt in omnib: laborb: suis:
accio non in famar&ur: sed clanius glonfic&ur tam quamia cob
non recussante nostem liȩ ut rabel: põmis suauȩ olentib: &clare
nitentib pociatus que aliquando: ðipsa presteente misencor diadi:
deacre  pies apienter quedicitur : &sine fanttes matec carnalis cogi¬
tcecionis & salubiiter : uel & paste capiatur: Alio quoque sensus ꝑ¬

Expanded text:
generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore generent fidei, laudatur a populis etiam illa uita. cuius amore conuersi spem saeculi reliquerunt, et ex cuius professione ad misericordiam regendae plebis ratio, non infametur, sed clarius glorificetur tanquam Jacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suave olentibus et clare nitentibus potiatur. Quae aliquando et ipsa praestant misericordia Dei . Et quidquid de hac re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio quoque sensu
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ: cuiuec care stectuerunt. blas phem&ur : Neque adipis¬
catur ab impm cior b populis existuccione bonam: quodillapo
gnisicant & quod necessanũ e ad& ostacione discenqu
G& plane ut hanc curom suscipiant uicoguntur satis: & hoc
significatum ÷ quod cum uenert. de agrd iacob. ocuistei lia eũq
d& enens ait: adme intrecbis: conduxi enunte prdmandrachonis
filis mei Tam quam olicer dostnaquã diligis uis conferrebonam.
opinionem : Noli fugere officio sum laborem: hȩc inȩclȩsia gen:
quis quis aduestent cernit : & expentur exemplis : quad in¬
tellegimus in libys ÷: Quis non uideat hoc gentoto orb&e no¬
ru uenire homines ab opeyb: scłi &ire in ociosum cognoscendi
& & cepi d& rans uerso adȩcclȩ siasticam nec essitaten:
adque ordinare in labore tam quam .lia dicente admet rabis
quib istut mistenum dñi dispensantib ut in nocte huius scł̃i filius¬

Expanded text:
sapientiae, cui vacare statuerunt, blasphemetur, neque adipissapientiae, cui vacare statuerunt, blasphemetur, neque adipiscatur ab imperitioribus populis existimationem bonam, quod illa poma significant, et quod necessarium est ad exhortationem discentium. Sed plane ut hanc curam suscipiant, vi coguntur. Satis et hoc significatum est, quod cum veniret de agro Jacob, occurrit ei Lia, eumque detinens ait: Ad me intrabis; conduxi enim te pro mandragoris filii mei . Tanquam diceret: Doctrinae quam diligis vis conferri bonam opinionem? noli defugere officiosum laborem. Haec in Ecclesia geri, quisquis adverterit, cernit. Experimur in exemplis, quod intelligamus in libris. Quis non videat hoc geri toto orbe terrarum, venire het excipi de transverso ad ecclesiasticam necessitatem, atque ordinari in labore tanquam Lia dicente: Ad me intrabis, quibus istud mysterium Dei dispensantib
Abbreviated transcription (Latin):
drcc csorcm silumei uis accipere : Perunum uirum significatt
omnes quic cum sint ͫ agendis uistutibi: a mabiles & digni quibus regim̃
ecclȩ siȩ committur ad dispens andũ fidei sac ramentum:
ili accensi studio dostine adque indagande & contẽp lande
sapientiȩ : se abominibus. accionum molestus remouenatque inuciono
discendi aut docendiuolunt considere:: Ita ergo dictum ÷
pecrum ÷̃ tibi quod a cepisti uirum meum. insuꝑ & mandrachras
filumei.uis accipox. Ac sidicer&ur. Parum et quod homine
adlaborem rerũ generandarum nec estnas. in ocio d&ines. uita
studiorum : insuꝑ & popularem. gloriam require  Prđ inde ut
ecm iuste conpcer& in pertit Rahel uirum sordis suȩ illa nolte
Vt scilic& quiuistute labonose regimini populorum. ad commodatisuno
&iam sisscientiae uacare: ddibercet. suscipicent &x peenciam tempta¬
cionum curccrumq: sarciȩ : pid utilitate communi ipsa dostna

Expanded text:
mandragoras filii mei vis accipere? 24. Per unum virum significans eos mandragoras filii mei vis accipere? 24. Per unum virum significans eos omnes qui, cum sint agendi virtute habiles, et digni quibus regimen Ecclesiae committatur ad dispensandum fidei sacramentum, illi, accensi studio doctrinae atque indagandae et contemplandae sapientiae, se ab omnibus actionum molestiis removere atque in otio discendi atque docendi volunt considere. Ita ergo dictum est: Parum est tibi quod acfilii mei uis accipere? ac si diceretur: parum est, quod homines ad laborem rerum gerendarum necessarios in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum curarumque sarcinam pro utilitate communi, ne ipsa d
Abbreviated transcription (Latin):
cara ÷ ntes timoniũ ꝑ ibent. &iamuitȩ ꝓpt̃ studium: cumque¬
rendi & contem plandi uentatis occisi quo deem modo mala man¬
drecchope: perliam ueniunt adrahel adipsamuero: Liam
ꝑfilium primo genitum: Id ÷ ꝑ honorem fecunditoctis eius:
In quo ÷ omnes frustus laboriose: adq: incerecmina tempta¬
cionum pͦrtolitantes: Acciones quam pleriq: bona in genio
prediti studio que flacgrecittes: quamuir idonei. regendis populis
esse possene: toomen uitant ꝓpt̃ turbulentas ocupeciones
in dostinȩ ociũ toto pectoresam quam. in speciose
rabel: seruntur inam plexus: &quia bonũ ÷ ut &ĩam hecuita
lacius in notes cens popularem gdoria mmereatur: Iniustũ ÷
aũt ut eum consequatur si a maetorem suum ad minis tnat¬
dis. ec clȩ siasticis cuns : aptũ &idoneum inociad&in& nec
gubernaccionem conmunies ucilitates inp&it : Prdpt̃ ecclia sorons
ȩ dicit : Parum ÷ tibi quoduģrum ieum accepisti insuꝑ &n

Expanded text:
cara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquicara est. testimonium perhibent etiam uitae propter studium conquirendae et contemplandae ueritatis otiosae, quodam modo mala mandragorica per Liam perueniunt ad Rachel; ad ipsam uero Liam per filium primogenitum, id est per honorem fecunditatis eius, in qua est omnis fructus laboriosae atque inter incerta temptationum periclitantis actionis: quam plerique bono ingenio praediti studioque flagrantes quamuis esse possint, vitant tamen propter turbulentas occupationes, et in doctrinae otium toto pectore tanquam in speciosae Rachel feruntur amplexum. 23. Sed quia bonum est ut etiam haec vita latius innotescens popularem gloriam mereatur, injustum est autem ut eam consequatur, si amatorem suum administrandis ecclesiasticis curis aptum et idoneum in otio detinet, nec gubernationi communis utilitatis impertit, propterea Lia sorori suae dicit. Parum est tibi quod virum meum accepisti, insuper et
Abbreviated transcription (Latin):
ciaturus est In hoc gaudebo tam quam & ancillam
poriente depro lenumerus iure l& antur:
estueo que dam liȩ f&us ex bene ficio : Rahel
exut cum uirum suum secum debita node
udeapitorum accepeus a filio le mandra conicis
malis eom soseie cobart permitoio
quidenim demãs d reccora dicendum ÷: ꝓinderem conpleret pul¬
chne suaue: ollentem sapose aut̃ insepio &ido illo. manodracore¬
ab eis quifons sunt: quilic& parum sapiunt reddunt tocmen
plerumq: laborem eorum: ꝑ quos sibi consol&ur & splendorem
laudis eodorm boni opinionis: Nec adistem gloricm popular
primi ꝑueniunt: eorum qui sunt inȩcclȩ si comt Nisiquicumq
in astionum periculos & labore uersantur Piðpt̃ ecc li& filius
me le mcendreo corica inuenit exiens ina grum id ÷ onestee
ambũ lans ad eos qui forssunt: Doltnauerd̾̃ illa sapienciesua&e
auulgis a trẽpito re notissime in contemplcecione uexeatis:
dinis ad ministratur. utilitcete : &quorum austortas populus

Expanded text:
audeo, sed et gaudebo ; tanquam et ancilla pariente, de prote numerosiore laetatur. 19. Est vero quidam Liae fetus ex beneficio Rachel editus, cum virum suum secum debita nocte cubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permisit. Quid enim de mandragora dicendum est? Proinde rem comperi pulchram, et suave olentem, sapore autem insipido. Et ideo in illo mandragorab eis, qui foris sunt: qui licet parum sapiant, reddunt tamen plerumque labori eorum, per quos sibi consulitur, et splendorem laudis et odorem bonae opinionis. nec ad istam gloriam popularem primi perueniunt eorum, qui sunt in ecclesia, nisi quicumque in actionum periculis et labore uersantur. propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis
Abbreviated transcription (Latin):
relis & post modum fecunda : Similitudo ÷ ȩclȩsia lunioris
decori: quia euangeliũ prespicee meruerunt : & qui&iam tam¬
diu sterelis fuit : quousq: sinagoga populum generauit:
Curaũt lacob ꝓrahel seruiuit & supponitur ei lia maior
Nisi quia dñs ut ȩcclesiam ad sumeret prius sinegogeom.¬
sibi coniunxit. seruitus: Itccq ipse iacob septem annorũ

Expanded text:
rilis, et postmodum fecunda, similitudo est Ecclesiae. Junior, decori, quia Evangelium prospicere meruerunt. Quae etiam tandiu sterilis fuit, quousque Synagoga populum generabat. 32. Cur autem Jacob pro Rachel servivit, et supponitur ei Lia major, nisi quia Dominus, ut Ecclesiam assumeret, prius sibi Synagogam conjunxit? Servitus itaque ipsius Jacob septem annoru
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfundum. quemisteu ÷I. Quod quindecim cubitis. suꝑcre uit
aquam &cȩdens altitudinem moncium: Osto Itecq &septe : quin¬
decim fccciunt: Sed osto signaant resuirestionem septem qui& em
Hoc igitur sacrecmentum resurrestionis & qui&is transcendit omnem
secpienciam suꝑborum: Itec nulla genus positiindicare scienciȩ suȩ:¬

Expanded text:
profundumque mysterium est, quod quindecim cubitis supercrevit profundumque mysterium est, quod quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens altitudinem montium. Octo itaque et septem quindecim faciunt. Sed octo significant resurrectionem, septem quietem. Hoc igitur sacramentum resurrectionis et quietis transcendit omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scienti
Abbreviated transcription (Latin):
nos adomne opus bonum pccractis: Ĩdem quo dam̃ modo conqua drects
crinites ꝑfecit. in memor ec. qua dm recolanus intellegentia : quia cognes¬
cenus in uo luntecte quadiligimus : Pria enimte & hocte fiunt
uiginti septem qui ÷ numen tenarii quadractus: quod septimo
mense archa sedit: Hoc ÷ requeuit: adillam septimam. requiem
significationem recuent & quia perfesti reques cunt
ubi quoque illius qua drectu numerus. itercctur : Nam uicess̃¬
ma septima die secundi mensis. commendatũ ÷ hoc sac recmentũ:
confirmectur : Cũ archa requeuit quod enim ꝓmittitur in sp̃e.
hoc exib&ur inse: Pond quia ipsa septima requies cum oltecua resur¬
restione coniungrur : Nequeenim reddito corporefinitur requies
que post hȩc uitecm quecm ecepit sc̃s: sed pocius totum: hominõ
Quia ergo septimco requies cum os tecua resuinatione conlungͥlluro:
⁊hoc in sa crementum seenerccciones. nre id ÷ in baptismor alto

Expanded text:
nos ad omne opus bonum paratos, id est, quodammodo conquadratos nos ad omne opus bonum paratos, id est, quodammodo conquadratos Trinitas perfecit in memoria qua Deum recolimus, in intelligentia qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus: tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit: et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum est hoc sacramentum. confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur. et hoc in sacramento regenerationis nostrae, i
Abbreviated transcription (Latin):
annos archam frcbr catim: Quid aliut hic uidentur cetum annis
significare : nisi Rccs singulas scłi : Vnden tec sextec &ces que conpl&is
ingentis usq: ad sexcentis significatur: In manifestecione euan¬
cam ȩcclȩsia construi : Et ido quesibi aduitain consulit: sic uelut qua
drcctum: lignum pccrcetus adomne opus bonu̾: & intr& in fabn cã
scam:: Quia & secundus mensis. anni. sex centissimi quo in trauit. noȩ
in archam : eadem senariam ȩcctem significat : Suo enim mensis sexagi¬
nario numerd̾ concluduntur : Asenaro aut numero & sex agroa cogno¬
mincentur & seccenti & sex milia & secagint amilia & secentomilia & sox̧
cencies : & quid quid deinceps. in macionb: summis ꝑ eundem asticulum
numerus in infinitec incrementa consurgit & quodui cesimus & septimus
dies mensis. conmemorcctr : ad eius dem qua drctuoe significationem
ꝑtin& : quae iam in quadrectis lignis &xposita  : g& hic euidencius quia

Expanded text:
annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni annos arca fabricata — quid aliud hic uidentur centum anni significare nisi aetates singulas saeculi? unde ista sexta aetas. quae conpletis quingentis usque ad sescentos significatur, in manifestatione euangelica ecclesidratum lignum, paratus ad omne opus bonum; et intret in fabricam sanctam, quia secundus mensis anni sexcentesimi quo intrat Noe in arcam, eamdem senariam aetatem significat; duo enim menses sexagenario numero clauduntur, a senario autem numero et sexaginta commemorantur et sexcenta et sex millia, et sexaginta millia, et sexcenta millia centies, et quidquid deinceps in majoribus summis per eumdem articulum numeri per infinita incrementa consurgit. Et quod vicesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad ejusdem quadraturae significantiam pertinet, quae jam in quadratis lignis exposita est, sed hic evidentius, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sres resurrectionis nrȩ apparuit : quicc ostacuodie : id ÷ post sabati
septimum primum amostuis resurrecit: Quia dies apassione tertuis :
iod post septem dies & quo ingressus ÷ noȩ in archa factũ ÷ diluuim
Qui in spem futurȩ qui&is. qui septimodie significata ÷ bapti zaturo:
Quod pr&er. archa. omnis card̃ quamtõ acsustentecuit diluuio consu¬
matec ÷: quia preer ȩcclȩsiȩ soci&atem aqua baptismi. quamuis eadẽ
sie: non solum nonualeat adsalutem : s&ual& pocius ad perniciem:
indecem preceptis legis admitt&lur : ꝑ uniuersum orbem teparum
qui quattuor pecrtib: contin&ur : Decem quippe quater dustee qua¬
drccginta fiunt : Siue ille recctus quod addus ꝑtinit &rerum ꝓspen¬
cectem : siue quod ad noltis &rerum aduessitatem contrastus sit
ccrcmento baptis micȩlestis ablu&ur: quod noȩ. quingentor
ercet annorum cumei locutus ÷ dñs ut archam sibi feccer& & sescentos
habebat . annos. cum in ea fuiss& ingressus: Unde intelligitur ꝑcentũ

Expanded text:
e resurrectionis apparuit, qui octava die, id est, post Sabbati septimum primo a mortuis resurrexit; qui dies a passione tertius, primus est. 15. Quod post septem dies, ex quo ingressus est Noe in arcam, factum est diluvium, quia spe futurae quietis, quae septimo die significata est, baptizamur. quod praeter arcam omnis caro, quam terra sustentabat, diluuio consumpta est: quia praeter ecclesiae societatem aqua baptismi quamuis eadem sit, non solum non ualet ad salutem, sed ualet potius ad perniciem. in decem praeceptis legis admittitur, per uniuersum orbem terrarum, qui quattuor partibus continetur — decem quippe quater ducta quadraginta fiunt — siue ille reatus, quod ad dies pertinet, ex rerum prosperitate siue, quod ad noctes ex rerum aduersitate contractus sit, sacramento baptismi caelestis abluitur. Quod Noe quingentorum erat annorum, cum ei locutus est dominus, ut arcam sibi faceret, et sescentos agebat annos, cum in eam esset ingressus — unde intellegitur per centum
Abbreviated transcription (Latin):
ut adrahel ꝑuenir&ur tollerare fecit. Se inde ꝓp̃t filics
commendauit. It ccuerdꝰ unus quis que utilis di seruus. sub de¬
albaciones peccatorum suorum gracia constitutus
Quid aliut. laban in suo conuersatione meditoctur
Nisi doctiyna. sapientiȩ. quacmn plenq semꝑ scepturus. putan
sicetim ut se inseptem preceptis legis̃ &x arcuerint: que sunt
dilestionȩ ꝓximi. necui quam noceatur: Td ÷ onorco petẽ
non falsum testimonium dicis : & non concupisceis rem pr&

Expanded text:
mo ad Rachel perveniretur, tolerari fecit; deinde propter filios mo ad Rachel perveniretur, tolerari fecit; deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans in sua conversatione meditatur, nisi doctrinam sapientiae, quam plerique se percepturos putant, statim ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quaerunt dilectionem proximi, ne cuiquam noceatur, id est: Honora patrem non falsum testim
Abbreviated transcription (Latin):
inter pr&cctur laborans: Rahęl. aut uisu prꝯ ncipium siue
eorum quib: consolare uolemus Ipsa ÷ lia prior uxor iaab
hac ꝑ hoc &infirinis oculis fuisse comine moratur: Eagitacio¬
est enim mostalum timidȩ & incȩste prouidentiȩ ni¬
eentiam uentatis ipsa ÷ rahel. Uinde &iam dicitur
bona facie &pul cr& specie Hanc enim amat omns¬
pie studiosus &ꝓpt̃ hanc seruit greetie di quia pec cata nr̃a
si fuernt sicut fenitium tãquã nix dealbabuntur.
Taban quippe inter pr&atur dealbacio. Cuiseruit iacob
ꝓp̃t̃ rahel: neque enim sequisque conuertit sub gracia reꝓmis¬
sionis peccatorum. selure iusticiȩ nisiut qu&i. uiuant in uerbo
e quo uid&ur: principium quod ÷ ds ego ꝓp̃t rahel n
laborem actionum adq: passionum quis eam uitam ꝓpt̃ seipsã
expedierit: Sicut nȩc iacobliam. s& tecmen sibi noste sub¬
positeom in usum generande amplexus fec un tate eius &¬
potus ⁊÷ dñs enim eam quia ꝑseipsam diligi non poterat prn¬

Expanded text:
interpretatur "laborans," Rachel autem "uisum principium" siue eorum quibus consulere volumus. Ipsa est Lia, prior uxor Jacob, ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nlegentiam ueritatis, ipsa est Rachel.\' unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omet propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur princlaborem actionum atque passionum; quis eam vitam propter se ipsam expetierit, sicut nec Jacob Lian, sed tamen sibi suppositam in usum generandi amplexus fecunditatem ejus expertus est. Dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, pri
Abbreviated transcription (Latin):
benedistionem: int cebernee culo sen trcensire habiteccionen iãple
Noo ÷ in domolegis & ꝓph&arũ aecclesiã pocius iustificare
mi nosen quidem tẽm porum. sed grecciã legẽm aiore muas hapi
poss qui inter praatur calidus: medius filius cata quaeni abamẽ¬
q discrus : Nec in primitus israhelitecram nec iplenttudlone
genus cali dum: Non sp̃u sapieiciȩ s& in poccigicis : Quo solrur
hcrelicorum feruee primordis & paecem ꝑtur bare scoruit
ipsius figura gestccre: uidentur: Passionem qui ppe xpi que illius
hominis nuditecte. significata ÷ & adnuntiant benȩꝓoh&anda
in frustu suo : Id ÷ in opere suo : Unde conuenienter & ipse filius eiꝰ
canaan interpr&atur: Motus eorum : quqd aliut ẽ :
quam opus eorũ ÷ Item quod cham. peccante posterteos euis
dam natur: Significat quo dreꝓbi bic quidem. odelincunt
excipiunt : g& & plebs iudeaque odim crucifixit &iamin filus
poenã. dam nacionis suȩ trans misit: Dixerunt enim: sanguis
bulus suꝑnos & suꝑ filios noferds

Expanded text:
habitationem Japheth, hoc est, in domum legis et prophetarum Ecclesiam potius justificari, minorem quidem temporum, sed gratia lege majorem. Cham porro, qui interpretatur callidus. medius filius tanquam ab utroque discretus, nec in primitiis Israelitarum, nec in plenitudine genus calidum, non spiritu sapientiae, sed inpatientiae, quo solent haereticorum feruere praecordia et pacem perturbare sanctorum ipsius figuram gestare videntur. Passionem quippe Christi, quae illius hominis nuditate significata est, et annuntiant bene profitendo, in fructu suo, id est, in opere suo, unde convenienter et ipse filius ejus Chanaan interpretatur motus eorum. Quod quid aliud est, quam opus eorum? 13. Item quod, Cham peccante, posteritas ejus damnatur, significat quod reprobi hic quidem delinquunt, excipiunt. Sicut et plebs Judaea, quae Dominum crucifixit, etiam in filiis poenam damnationis suae transmisit. Dixerunt enim: Sanguis ejus super nos et super filios nostros
Abbreviated transcription (Latin):
filius & heuitactur Hic uer ancillarum. filii fimul. cum sihis libe¬
rcrum terra re ꝓmissionis accipiuntur. Se hio ꝓcul dibio teliqui
aliut significatur. Quam quam enim duȩ libere uxors. iac ob
ad nouũ testamentum quod inlibestocti uocati sumus : & istimencur¬
ꝑunere non temen frustrec due sunt. nisi quia duȩ uitȩ. nobis

Expanded text:
iis liberarum terram promissionis accipiunt; unde hic proculdubio aliquid aliud significatur: quamquam enim duas liberas uxores Jacob ad novum testamentum, per quod in libertatem vocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt, nisi forte quia id
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditeetem qyrannidem anpput : fegnauit q: in hubiloniȩ
quehaheo quod ibidẽ confusisunt lingue bebili copellatũ es
qui in ees priace toctur confusio: Culus ccedificondecurris
it erne prothi ȩetitit ccucor : quique proeo quod ultrac nactusa
comcerictur. quicogitaciones cordis sui intumss ctns: suꝑsu
Dõ st suo aeequacse dis ponens : Dumdicit : Agceid cc̃ super
coltiaudinẽ nubium et esbsimis : aeltssimo: quodaũ dici tus ii¬
uetoi : quit significaturs doc nomine ningnimorum er¬
seginar udeceptos et capqis heminer admorre. T¬

Expanded text:
 in Babylonia, quae ab eo quod ibidem confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confusio. Cujus aedificandae turris idem Nemrod exstitit auctor; quique pro eo quod ultra naturam scomparatur, qui, cogitatione cordis sui intumescens, super Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo . Quod autem dicitur venator, quid significatur hoc nomine, nisi animarum terrigenarum deceptor, et capiens homines ad morte
Abbreviated transcription (Latin):
absconditum. sc cramentum. adq pinissum : Cur uicensimo & sep¬
timodie secundi mensis dicitur: sic asse terra : tam quam finita:
essa iam bapti zandi necessitas : Innumerd dierum quinquagen¬
simo & septimo ipse &t enim dies secundi mensis uicensimus septim
Quitiumerus eilla coniuncione sp̃s & corporis sepcies octonos hab&
uno addito ꝓp̃t unitatis uinculum : Curde archa conlunstiex eant
quidis iuncti in trauerunt : Sic enim dictũ erct quod intra¬
uerunt mn archam noȩ & filii &uxor eius &uxoris filiorum eius
seossum uiri seos sum feminȩ: conmȩ morecte sunt : Nisi quod hoc

Expanded text:
absconditum sacramentum atque promissum. 30. Cur vicesimo sepabsconditum sacramentum atque promissum. 30. Cur vicesimo septimo die secuesset iam baptizandi necessitas in numero dierum quinquagesimo et septimo. ipse est enim dies secundi mensis uicesimus septimus, qui numerus ex illa coniunctione spiritus et corporis septies octonos habet uno addito propter unitatis uinculum. cur de arca coniuncti exeant, qui disiuncti intrauerant. sic enim dictum erat. quod intrauerit in arcam Noe et filii eius et uxor eius et uxores filiorum eius: seorsum uiri, seorsum feminae commemoratae sunt. in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcdȩ siam baptis mus occidit seduci &eiert: Quod colũba in missa
i inuentcc neque reuessa ÷ : ostendit ꝑ nouum testoment
requiem ses in hoc mundo non esse ꝓmissecm: post quad raginta
do agitur significat : Denique post septem diebus demissa ÷:
spter illam septi nariam. opercccionem spintalem: Oliue frustuo so
sarculũ reulit : quod significar& non nullas &iam & trac eelsar
orȩ colum bȩttomquã inosculo ꝓcccis adunitetem soci&ctem pos¬
so ꝑ duci: quod post alios septen dies dimissa non ÷ reuessa signi¬
mento spei quo intempore consorciatur quam diuuiu&ur¬
quode xpo laterema nauit : g& iam in ipsa ꝑfestione salutis &ernȩ
cunt trcd&ur renũ dõ &pcotr : Ut & illa ꝓpicua contemplacio¬
nȩ in commutebile ueritactis : nullis misteriis corporalib geany.
Cur sec centissimo & uno anno. uitȩ noȩ: Id ÷ pactis. sec centis annis
aperitur ar chȩ tatum: Pinita quippe seȩta &ate scłi reue labitꝰ

Expanded text:
 Quod columba emissa non inventa requie reversa est, ostendit per novum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non esse promissam. Post quadraginta m quae in hoc mundo agitur significat. Denique post septem dies dimissa columba propter illam septenariam operationem spiritalem olivae fructuosum surculum rettulit, quo significaret nonnullos etiam extra ecclesiam ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa non est, signimento spei, quo in hoc tempore consociatur ecclesia, qulatere manavit, sed jam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum Deo, et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis nullis ministeriis corporalibus egeamus. 29. Cur sexcentesimo primo anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis annis aperitur arcae tectum? Finita quippe sexta aetate saeculi revelabitur
Abbreviated transcription (Latin):
quiseculum asperum complectuntur : qui prugͣine uoluntitis
carnalis arcentun : quique decepti her&ica prauitactis
erce cidi niolit ÷ tegmen mendecciorum tamquam folia fici
collẽ gunt : Faccientes sibi succigntuna precuitatis:
m de dño uel ecclesia meenciunt ur: cumq audissen¬

Expanded text:
saeculum asperum amplectuntur, qui prurigine voluptatis carnalis haerent, quique decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum, tanquam folia fici, colligunt, facientes sibi succinctoria pravitatis, cum de Domino vel Ecclesia mentiuntur. Tunica ve
Abbreviated transcription (Latin):
quodbitumine gluciantur. archae lignac intsinsȩcus. &&¬
secus ut in pccee unitcctis signific&ur tollerancia caytectis
frceternec iunsturec & soluatur uinculum pacis. Est enim bitum̃
feruentissimum Quio lentissimum glucina significans. dilestio¬
nis ardorem uim magnam fostitdinis ad cenendam. socissa¬

Expanded text:
Quod bitumine glutmantur arcae ligna intrinsecus, ut in compage unitatis significetur tolerantia charitatis; fraterna iunctura et soluatur uinculum pacis. est enim bitumen feruentissimum et uiolentissimum gluten significans dilectionis ardorem ui magna fortitudinis ad tenendam societa
Abbreviated transcription (Latin):
mali quamboni : g& quia boni seruant unitectem sp̃s inuinculum pacis
Cem aũt sp̃m diuina scripturcc: insepti fosmi opercccione. conmendat
Sipienciȩ & intellestus consilui& fortitudinis scidicie & pieatis & timonsdi
Vnde &ille numerus quinquacgita dierum ad aduentum sci spsꝑtines:
Pidp̃t̃ quod dicitur : studentes seruare unittem sps: in uinculo pcccis
ali aut inbincnonumerd ad scis mccta feccilis & quodam modo debi¬

Expanded text:
mali quam boni, sed quia boni servant unitatem spiritus in vinculo pacismali quam boni, sed quia boni servant unitatem spiritus in vinculo pacisne commendat sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis et timoris dei. unde et ille numerus quinquaginta dierum ad aduentum sancti spirituspropter quod dictum est: studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis. mali autem in binario numer
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ecclȩsia corpus xp̃i inunteccte collestec sublimituri & ꝑficł lir
Vndẽ dicttur in euccigelio Quimecunr non collegit spar git:
apto meenauit : Quod interiorec archaebica mircete &atra¬
mirccta construuntur: Sic ut & homnib: gentib uelbi pertita
multitudinem congregcce ȩcclȩsia : ꝓp̃t circum cisionem & preputiũ
uelceri ꝑtitam ꝓptertres filios noȩ: quorum ꝓgenies repleus ÷ orbis
Ridõ archae infenoree is tec distec sunt: quia inhac tenence uitco ÷¬
cu desuꝑ cȩlesti unitate consumcens: Quod cunctec animclium
genera includuntur in archa : significat quicc & omnib gentib
& ncccionibus congregectio fit in ȩcclȩsia : Quod &iam p&yd
tmonstrectus discus ille stgnificat. Quod mundec &mnmunda
sunt animaclia : sicut in ȩcclȩsi ae suae. sacno mentis & boni & mali uesant᷑:
Quod sẽptena sunt mundec & bina imunda: non quia pauciores sunt

Expanded text:
sicut Ecclesia corpus Christi in unitate collecta, sublimatur et perficitur. sicut Ecclesia corpus Christi in unitate collecta, sublimatur et perficitur. Unde dicitur in Evangelio: Qui mecum non colligit, spargit . aperto manauit. quod inferiora arcae bicamerata et tricamerata construuntur: sicut ex omnibus gentibus uel bipertitam multitudinem congregat ecclesia propter circumcisionem et praeputium, uel tripertitam propter tres filios Noe, quorum progenie repletus est orbis. et ideo arcae inferiora ista dicta sunt, quia in hac terrena uita to de super coelesti unitate consummans. Quod autem cuncta animalium genera includuntur in arca, significat quia ex omnibus gentibus et nationibus congregatio fit in Ecclesia. Quod etiam Petro demonstratus discus ille significat, quod munda et immunda sint ibi animalia, sicut in Ecclesia sacramentis boni et mali versantur. Quod septena sunt munda, et bina immunda, non quia pauciores sunt
Abbreviated transcription (Latin):
resurrestionem succm xps scm sp̃mmisit quocor dec credencium dila¬
tcuit : Quod aũt elus altitudo .xxx. cubitis surgeit: quem numenu
Contestans legem non seuenisse soluere: sed implere : Tegis aũt cur inde¬
cem preceptis : angnosc&ur : Vnde decies  archa longitudo ꝑficitus :
Vnde olpsenoȩ abadam decimus computectur : quod sexiss longec ad altitu¬
dinem suam : & decies longa ad altitudinem suam: hmani corpons histtor
ostendit : in quo xͥps apccruit : Cosponsenim logitudo  que ÷ a uestice
ad alterum latus & decies tantum quantum altitudo : Cuius altitudinis
men surco ÷ in lcctere ad oiso aduentrem. Uelut si lacentem. hominem mitai¬
ns supinum sed pnum: sȩciestaentum longitudo ÷ acapitẽ usque adpedes
quan lectus ad oetrac insensftra. uel sentstre in dec trec. E decies quã
cubitorum & quin quagintec. in lcctitudinem. & xxx. in altitudinem
dem quod eccdem archa: collestac in unum cubreuiti desuꝑ consumatur:

Expanded text:
resurrectionem suam Christustavit. 7. Quod autem ejus altitudo in triginta cubitos surgit, quem numerum contestans legem non se venisse solvere, sed implere. Legis autem cor in decem praeceptis agnoscitur. Unde decies tricenis arcae longitudo perficitur, unde et ipse Noe ab Adam decimus computdinem, et decies longa ad latitudinem suam, humani corporis instar ostendit, in quo Christus apparuit. Corporis enim longitudo uno latere usque ad alterum latus, et decies tantum quantum et altitudo, cujus altitudinis mensura est in latere a dorso in ventrem, velut si jacentem hominem metiaris supinum sive pronum, sexies tantum longitudinis est a capite usque ad pedes, quantum latus a dextra in sinistram, vel a sinistra in dexteram, et decies quantum titudine, et triginta in altitudine. Item eadem arca collecta in unum cubitum, desuper consummatur,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc et coniunsti. masculi adque in rsesusrestionem. Iustorum:
omnimota & ꝑfeltac pccce sp̃iritui corpus aderebit: Nulla mosta¬
eis in sca cunsta animalia : sicut in illo disco p&re dic&ur ÷
Pastrc & manducas: Quod eiesto sanguine i ubentur manducare
neuita pristina qusi suffocata in consciencia. ten&ur
Sed habeant: tam quam effusionem ꝑ confessionem : Quo uers
tes ꝑecmento. posuit as. inter se & homines adq omnem animã
uiuam
ne ꝑ dideam. diluuio : archũ scilic& & quia pparit in nubibus qui
num quam nisi desole resplendit Ileenim non pereunt diluuio
agnas

Expanded text:
 in fine saeculi, atque in resurrectione justorum, omnimoda et perfecta pace spiritui corpus adhaerebit, nulla mortaeis in escam cuncta animalia, sicut in illo disco Petro dicitur: macta et manduca? quod eiecto sanguine iubentur manducare: ne uita pristina quasi suffocata in conscientia teneatur, sed habeat tamquam effusionem per confessionem. quod testamentum posuit deus inter se et homines atque omnem animam uiuam, nnumquam nisi de sole resplendet: illi enim non pereunt diluuio agnos
Abbreviated transcription (Latin):
in ista secta sȩculi &cccesecundus adam id ÷ xp̃s in carte demana uir¬
ginenatus ÷: Ille in animcẽuiuentem : hic in sp̃u uuificante: & sicut in
illo die fit ani mccuiua. sic & isto sȩculo uitẽc desidercentes sernaem:
generauit: Queni qiam ren sum : uas peto ostensum manifestecuit
& quẽ ad modum in illadie crecctur masculus & femina : sic inis eccseculi&a

Expanded text:
in ista sexta saeculi aetate secundus Adam, id est, Christus, de Maria virin ista sexta saeculi aetate secundus Adam, id est, Christus, de Maria virgine natus est. Ille in anima vivente, hic in spiritu vivificante; et sicut in illo die fit anima viva, sic et in isto saeculo vitam desiderantes aeternam; et generavit. Quem etiam sensum vas Petro ostensum manifestavit, et quemadmodum in illa die creatur masculus et femina, sic in ista sexta saec
Abbreviated transcription (Latin):
inter fluuic &mccric: hulus uespercsit confussio linguarũ: Testiu
seculum fecstũ ÷ quaendosepcrauit popusuum agentib: : habraham
discemens tum quacsi aridcm ab aquis : Vt ꝓferr& germen herbarũ
adque lingnorum : id ÷ spiritalis sc̃is & frustum scaru scypturaru
hulus uespera fuit peccatum & malicia pessimisaul In de quastum
specie lumen obtemperantemtam quaisinagogam & stellas principes
eius : Cuius &cctes sit uespera in peccatis . reum : quibus gens illa
uit cocptiuecre inbaebilon e: Ponoꝰ quinto seculo: id ÷ intraensini¬
idei inter gentes tamquam in mare uiuere ceperunt nec ha¬
becnt stabilem locum tam quam uolante saues Hulus dieiqua¬
si uespera ÷ multiplicacio peccatorum inpopulo iudeorum: quaenda
sic &cecatisunt ut &iam dñ iliu non possint angnoscere : Tansextum
seculum fit inceduentu dñi nriahu xpͥi: Nam sicut in ille diesata
primus homo ada delimoterre adimcginena di formectus ÷: Sic

Expanded text:
 maria. Hujus vespera fit confusio linguarum. Tertium saeculum factum est, quando separavit populum suum a gentibus per Abraham, discernens eum quasi aridam ab aquis, ut proferret germen herbarum atque lignorum, id est, spiritales sanctos et fructum sanctarum Scripturarum. Hujus vespera fuit peccatum et malitia pessimi regis Saul. Inde quartum t in lunae speciem lumen obtemperantem tanquam synagogam, et stellas principes ejus: cujus aetas fit vespera in peccatis regum, quibus gens illa meruit captivari in Babyloniam. Porro quinto saeculo, id est, in transmigrJudaei inter gentes tamquam in mari vivere coeperunt, nec habebant stabilem locum tamquam volantes aves. Hujus diei quasi vespera est multiplicatio peccatorum in populo Judaeorum, quando sic excaecati sunt, ut etiam Dominum Jesum non possent agnoscere. Jam sprimus homo Adam de limo terrae ad imaginem Dei formatus est, sic
Abbreviated transcription (Latin):
faccto &iam iudicio & renouatis acelo atera: tranferuntur sci in
uitc ꝑ p&uce immost clitatis: Quod aũt ꝑseht. ab adam usque
ad noȩ : Senanus numerus insinuatur : conplementum mondatorum
in ȩclesia operbus figuratur : Cũ uero scadicuntur tres filiinoȩ medio
sȩꝓbcto : Quo denccnus consumcctur : quia in pactr. ancharum aposto¬
lorum numero insignis hab&ur : ꝓp̃t septinani pccstes alter ab altera
siue peccatu ostenditur. Namdum maleb septimus ab adam repezatur
schptus . Adiungitur & tres filii & una filia : & undena nus numerus con¬
plecctur : ꝑ quoq demonstreur peccatum : Nam &ipse numerus : a femina

Expanded text:
transferentur sancti in vitam perpetuae immortalitatis. Quod autem per Seth ab Adam usque ad Noe denarius numerus insinuatur, complementum mandatorum in Ecclesiae operibus 285 figuratur, cui numero si adjiciantur tres filii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in patriarcharum apostolorumque numero insignis habetur propter septenarii partes, altera per alteram sive peccatum ostenditur. Nam dum Lamech septimus ab Adam reperiatur scriptus, adduntur ei tres filii, et una filia, ut undenarius numerus compleatur, per quod d
Abbreviated transcription (Latin):
significabaent gentes. que salui ficrent in ȩcclȩsia : & ꝑ xp̃m nomi
nec ercert : accepturi quod prius non habuerant : Sicut scrip¬
tumx & uocabo seruos meos: nomine alio: adomuerd non inue¬
nie bectur adiutor similis eius. Hȩc qn̾m quacmuis fiolelis aut
iuitus sit quis que ÷ xp̃o tecmen ȩquare non potest quis enim
Inquid morses : similis sibi indiis dñi: Nam &dccuid alt. Specio¬
sus forinae presiliis hominum Nemo enim potuercet amorte genus
ne que intrac terram. a penre librum : Inmint ergo ds̃ soporem¬

Expanded text:
significans gentes quae salvae fierent in Ecclesia, et per Christum nomen erant accepturae quod prius non habuerant, sicut scriptum est: Et vocabo servos meos nomine alio. Adam vero non inveniebatur adjutor similis ejus; utique quamvis fidelis aut justus sit quisque, Christo tamen aequari non potest. Quis enim, inquit Moyses, similis tibi in diis, Domine ? nam et David ait: Speciosus forma prae filiis hominum . Nemo enim poterat a morte genus neque infra terram, aperire librum, nisi leo de tr
Abbreviated transcription (Latin):
emm requies inter pr&atur Edns dicit. Discite aoȩ qui
mitis sum & humilis corde : & inueni&is requiem animabus.
uos. solus iustus inuentus  Noe am in illa gente cui septem
cuiseptem ȩcclȩsiȩ ꝓp̃t septiplicem spm̃ in luminante inuna mecdesi ã
ondoncntur: quod uero noe ꝑccquam & lignum libercti
Lignum quippe & aquac crecem designeot & bceptis mee: Si cutenim
petris centib: ec clesic construeur axpo e hominib in sempiternum
uisturis : Arca enim isteo ȩcclesia demons trectur: quenatat infludi
mundi huius. Quod aũt eadem arcam delignis quadrectis fie lub&ur

Expanded text:
quia mitis sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . Solus justus invenitur Noe in illa gente, cui septem cui septem ecclesiae, propter septemplicem Spiritum illuminantem, in unam Ecclesiam condonantur. Noe per aquam et lignum liberatur; lignum quippe et aqua crucem designat et baptisma. Sicut enim putrescentibus, Ecclesia construitur a Christo ex hominibus in sempiternum victuris. 3. Arca enim ista Ecclesiam demonstrabat, quae natat in fluctibus mundi hujus. Quod autem eadem arca de lignis quadratis fieri jubetur,
Abbreviated transcription (Latin):
porcle morte interibit genus impium carnalium iudeorum: quicumq
uindistecs : quibus alegecti sunt ꝓp̃t recctum occisi xpi: hoc tototon¬
pore quod septinario dierum numed uoluitur: Magis quia non
interit gens iudea satis appareat fidelibus xpianis: s&solam disꝑsio
ne meruerunt iuxtec quoddicit scriptura: Neoccideris eos ne¬
quando obliuis cantur legistue : & dispergeillos distrueeos inuistu

Expanded text:
porali morte interibit genus impium carnalium Iudaeorum. quicumquporali morte interibit genus impium carnalium Iudaeorum. quicumquuindictas, quibus alligati sunt propter reatum occisi Christi, ut hoc toto tempore, quod septenario dierum numero uoluitur, magis quia non interit gens Iudnem meruerint, juxta quod ait Scriptura: Ne occideris eos, nequando obliviscantur legis tuae. Disperge eos in virtu