comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& terram times : : Dicit enim alio loco scriptura dnm̃ dm̃ nr̃m dicere.
caelum mihi sedes est.: Siergo & tu habendo plenitudinem scientiae &
habendo caritatem. utiq sedes dĩ factus es. caelum factus es ⁊ non enim
hoc caelum oculis his nrĩs quod suscipimus ualde pretiosum estdõ. cae
nentes seruorum eaius. ergo irascantur populi. comm
quid facturi autquid factura sedi dĩ & caelo ubi sedet ds̃. D

Expanded text:
et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, et terram times? Dicit enim alio loco Scriptura Dominum Deum nostrum dicere, «Coelum mihi sedes est» . Si ergo et tu habendo plenitudinem scientiae, et habendo charitatem, utique sedes Dei factus es, coelum factus es. Non enim hoc coelum oculis his nostris quod suspicimus, valde pretiosum est Deo. Coeentes servorum ejus. Ergo «irascantur populi, commoveatur terra;» quid facturi, aut quid factura sedi Dei, et coelo ubi sedet D
Abbreviated transcription (Latin):
nondico arenae sed tritici.: aut quot poma pendeant in arbore. Ille no¬
uit omnia omnito quia capilli nr̃i numerati sunt dõ: Sed aliu est ple¬
nitudo scientiae : quam uoluit hominem nosse ⁊ adlegemdĩ pertinet sci¬
entia e quamte uoluit habere. : et quis potest : fortedicas mihi perfecte
nosselegem ut habeat in seplenitudinem scientiae. legis. et possit esse se¬
des di  noli turbari breuiter tibi dicitur quid habeas siuis habere ple¬
nitudinem scientiae &esse sedes dĩ .: ait enim a postolus.. plenitudo
enim legis caritas.: quid ergo est: perdidisti totam excusationem.:
Interroga cortuum uide utrum habeat caritatem. ⁊ Si est ibi caritas. est
ibi plenitudo legis.: lam inte habitat ds̃ sedes dĩ factus es Iras cantur po¬
puli quid facient irascentes populi ei qui factus est sedesdĩ. qui contra
te seuiant adtendis. qui inte sed eat non adtendis.⁊ Caelum factus es.

Expanded text:
non dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille nonon dico arenae, sed tritici, aut quot poma pendeant in arbore? Ille novit omnia; quia capilli nostri numerati sunt Deo . Sed alia est plenitudo scientiae quam voluit hominem nosse; ad legem Dei pertinet scientia quam te voluit habere. Et quis potest, forte dicas mihi, perfecte nosse Legem, ut habeat in se plenitudinem scientiae Legis, et possit esse sedes Dei? Noli turbari; breviter tibi dicitur quid habeas, si vis habere plenitudinem scientiae, et esse sedes Dei: ait enim Apostolus, «Plenitudo autem Legis charitas» . Quid ergo est? Perdidisti totam excusationem. Interroga cor tuum, vide utrum habeat charitatem. Si est ibi charitas, est ibi plenitudo Legis; jam in te habitat Deus, sedes Dei factus es. «Irascantur populi;» quid facient irascentes populi ei qui factus est sedes Dei? Qui contra te saeviant, attendis; qui in te sedeat, non attendis. Coelum factus es,
Abbreviated transcription (Latin):
is. quam nos non uidimus. sed uerbum dĩ nouit illam
non quia sic sedet ds̃ quomodo homo. sedtu siuis ut sed Ieat inteds̃ si bo¬
nus eris. sedes dĩ eris. sic enim scriptum est sedes sapientiae anima iusti:
Thronus enim latinae sedesdicitur.: nam & ipsum cherubim interpre¬
tati sunt quidum quiddiceretur latine qui nouerunt linguam illam il¬
lam hebraeam. quia hebraea lingua dictum est cherubim. et dixer̃
esse cherubim plenitudinem scientiae. ⁊ ergo quia superat ds̃ omnem
scientiam su per plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit inte ergo
plenitudo scientiae. et eris ectu sedes dĩ: Sed forte dicturus es . & quan¬
do in me erit plenitudo scientia eꝰ et quis potest ad tantum peruenire ut sit
in illo plenitudo scientiae: putas hoc uelle dm̃ ut sit in nobis ista pleni¬
tudo scientiae᷑ ut nouerimus aut quot sint stellȩ aut quod sint grana.

Expanded text:
is, quam nos non videmus; sed verbum Dei novit illamis, quam nos non videmus; sed verbum Dei novit illamDei ubi sedeat Deus. Non quia sic sedet Deus, quomodo homo: sed tu si vis ut sedeat in te Deus, si bonus eris, sedes Dei eris; sic. enim scriptum est, «Sedes sapientiae, anima justi.» Thronus enim, latine sedes dicitur. Nam et ipsum Cherubim interpretati sunt quidam quid diceretur latine, qui noverunt linguam illam hebraeam; quia hebraea lingua dictum est Cherubim; et dixerunt esse Cherubim Plenitudinem scientiae. Ergo quia superat Deus omnem scientiam, super plenitudinem scientiae sedere dicitur. Sit in te ergo plenitudo scientiae, et eris et tu sedes Dei. Sed forte dicturus es: Et quando in me erit plenitudo scientiae? et quis potest ad tantum culmen pervenire, ut sit in illo plenitudo scientiae? Putas hoc velle Deum, ut sit in nobis ista plenitudo scientiae, ut noverimus aut quot sint stellae, aut quot sint grana,
Abbreviated transcription (Latin):
dire fecit in alio uersv. et quod ait irascantur populi. hoc dixit com¬
moueatur terra.: Quid sunt enim populi. nisi terra.⁊ Quantum po¬
potest irascatur terra ei qui iam sed& in caelo. fuit enim dñs & inter¬
ra. & ad sumpsit terram inqua esset interra. Induit secarnem &
prior uoluit pati irascentes populos. neiram populorum timerent
serui eius.: Prior illam pati uoluit. & quiu necessaria erat ira
populorum seruis eius ut a peccatis suis omnibus peripsa tribula¬
tiones curarentur & sanarentur.⁊ Amarum poculum prior medicus
bibit nebibere timer& egrotus.⁊ Ergo dñs regnauit iras cantur popu¬
li ⁊ irascantur populi quiu deira ipsorum multa bona fecit ds̃.⁊ illi iras¬
cuntur & serui dĩ purgantur.: quia exercentur. coronantur. Iras can¬
tur populi. qui sed& super cherubim regnauit: Commoueatur terra
cherubim sedes dĩ est sicut scripturae tradunt caelestis quaedam sedes sub¬

Expanded text:
diri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Comdiri fecit in alio versu: et quod ait, «Irascantur populi;» hoc dixit, «Commoveatur terra.» Quid sunt enim populi, nisi terra? Quantum potest irascatur terra ei qui jam sedet in coelo. Fuit enim Dominus et in terra, et assumpsit terram in qua esset in terra. Induit se carnem, et prior voluit pati irascentes populos. Ne iram populorum timerent servi ejus, prior illam pati voluit: et quia necessaria erat ira populorum servis ejus, ut a peccatis suis omnibus per ipsas tribulationes curarentur, et sanarentur; amarum poculum prior medicus bibit, ne bibere timeret aegrotus. Ergo, «Dominus regnavit, irascantur populi:» irascantur populi, quia de ira ipsorum multa bona facit Deus. Illi irascuntur, et servi Dei purgantur; quia exercentur, coronantur. «Irascantur populi. Qui sedet super Cherubim» regnavit; «commoveatur terra.» Cherubim sedes Dei est, sicut Scripturae tradunt, coelestis quaedam sedes sublim
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo fratres caro seruorum quam occiderunt cultores idolorum resurg&
tempore suo
ldola quae fregit xp̃s num quam iterum faci& faber
audistis cum hie remius legeretur ante apostolicam lectionem. si aure
ad posuistis uidistis ibirem tem poru praesentiu quae nunc agimus
Dixit enim. di qui caelum &terram non fecerunt pereant deterru & de
sub caelo. non dixit dii quicaelum & terram non fecerunt pereant decaelo
& deterra qui anum quam fuerunt incaelo. sed quid dixit. Dii qui stae¬
lum & terram non fecerunt. pereant deterra. quasi respondit adterram
& defuit quod responder& decaelo. quiu illi non fuerunt incaelo. ipsã
terram bisdixit quia ipsa est sub caelo. detemplis suis. Uidete si non
fit. si non ex magnu parte lam factum est. Quid enim remansit.
aut quantum remansit . magis remanserunt idolu in cordibus pa¬

Expanded text:
Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in Ergo, fratres, caro servorum quam occiderunt cultores idolorum, resurget in tempore suo: idola quae fregit Christus, nunquam iterum faciet faber. Audistis, cum Jeremias legeretur ante apostolicam lectionem, si aurem apposuistis; vidistis ibi tempora praesentia quae nunc agimus. Dixit enim: «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra et de sub coelo» . Non dixit, Dii qui coelum et terram non fecerunt, percant de coelo et de terra; quia nunquam fuerunt in coelo: sed quid dixit? «Dii qui coelum et terram non fecerunt, pereant de terra.» Quasi respondit ad terram, et defuit quod responderet de coelo, quia illi non fuerunt in coelo: ipsam terram bis dixit, quia ipsa est sub coelo. «Pereant de terra et de sub coelo,» de templis suis. Videte si non fit, si non ex magna parte jam factum est: quid enim remansit, aut quantum remansit? Magis remanserunt idola in cordibus Pa
Abbreviated transcription (Latin):
eorum: Seruum enim eorum ds̃ fecit. idolum eorum faber fecit.
Sic irascebantur proidolo suo utirasci nontimerent prodnõ suo.
sed irascantur praedictum est non ius sum .: In prophetia enim dicitur
dñs regnauit. irascantur populi .: est quod fiat &depopulis irascen¬
tibus. illi irascantur & in ira ipsorum martyres coronentur.: Quid fe¬
cerunt adnuntiatoribus uerbi ueritatis nubibus xp̃i circum euntibus or¬
bem terrarum & compluentibus agrumdĩ. quid illis fecerunt qui irasceban¬
tur nisi ut intermanus eorum caro adfligeretur & in manibus xp̃i sps̃
coronaretur: Nec ipsa cõro quem persecutores occidere potuerunt itu
mortua est ut in aeternum interir& ⁊ Habebit enim tempus suum quo
resurgat & ipsa. quia resurrectionem carnis iam ostendit dñs inse ipso.⁊
Inde illam uoluit anobis accipere. utdenostru possemus non desperare.

Expanded text:
eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. eorum: servum enim eorum Deus fecit, idolum eorum faber fecit. Sic irascebantur pro idolo suo, ut irasci non timerent Domino suo. Sed «irascantur,» praedictum est, non jussum; in prophetia enim dicitur, «Dominus regnavit, irascantur populi.» Est quod fiat et de populis irascentibus: illi irascantur, et in ira ipsorum martyres coronentur. Quid fecerunt annuntiatoribus verbi veritatis, nubibus Christi circumeuntibus orbem terrarum et compluentibus agrum Dei? Quid illis fecerunt qui irascebantur, nisi ut inter manus eorum caro affligeretur, et in manibus Christi spiritus coronaretur? Nec ipsa caro quam persecutores occidere potuerunt, ita mortua est ut in aeternum interiret: habebit enim tempus suum quo resurgat et ipsa; quia resurrectionem carnis jam ostendit Dominus in seipso. Inde illam voluit a nobis accipere, ut de nostra possemus non desperare.
Abbreviated transcription (Latin):
caritas ur̃a nobiscum ad istum psalmum & quaeramus hic xpm̃. utique
apparebit quaerentibus qui primo apparuit non quaerentibus. & non
deser& desiderantes se qui redemit neglegentesse. ecce de illo coepit
psalmus. de illo dicitur.
ih s̃ xp̃s. Coepit praedicari postquam resurrexit amortuis & ascendit
incaelum. post ea quam impleuit discipulos suos fiducia sp̃s scĩ ut non
timerent mortem. quam ille iam occiderat inse.⁊ Inse ergo coepit p̃¬
dicari dñs ih s̃ xp̃s. ut in illum crederent quisalutem habere uellent.
& irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantũr qui colebant
quod fecerunt. quia ad nuntiabatur ille a quo facti sunt. Vtique
ille adnuntiabat perdi scipulos suos se ipsum. qui illos uoleba it con¬
tiad eum a quo facti sunt. & auerti ab eis quae ipsi fer
pro idolo suo. irascebantur dnõ suo.⁊ qui si pro idolo suo irascerentur
seruo suo damnandi erant.: melior enim seruus eorum. quam idolũ

Expanded text:
aritas vestra ad istum psalmum, et quaeramus hic Christum: utique apparebit quaerentibus, qui primo apparuit non quaerentibus; et non deseret desiderantes se, qui redemit negligentes se. Ecce de illo coepit Psalmus, de illo dicitur. er Jesus Christus, coepit praedicari, postquam resurrexit a mortuis et ascendit in coelum, posteaquam implevit discipulos suos fiducia Spiritus sancti, ut non timerent mortem, quam ille jam occiderat in se. Coepit ergo praedicari Dominus Christus, ut in illum crederent qui salutem habere vellent; et irati sunt populi qui idola colebant. Irascebantur qui colebant quod fecerant, quia annuntiabatur ille a quo facti sunt. Utique ille annuntiabat per discipulos suos seipsum, qui illos volebat converti ad eum a quo facti erant, et averti ab eis quae ipsi fecerant. Illi pro idolo suo irascebantur Domino suo, qui si pro idolo suo irascerentur servo suo, damnandi erant. Melior enim servus eorum, quam idolum
Abbreviated transcription (Latin):
quiuiu& & ñ uidebit mortẽ : nisi quiiam ꝓmortalib: mortuus ẽ. Nã utscias quia deillo dix̃ uide

Expanded text:
qui «vivet et non videbit mortem,» nisi qui jam pro mortalibus mortuus est. Nam ut scias quia de illo dixit, videqui «vivet et non videbit mortem,» nisi qui jam pro mortalibus mortuus est. Nam ut scias quia de illo dixit, vide
Abbreviated transcription (Latin):
mortem. Surgens enĩ a mortuis iam ñmoritur & mors ei ultra non dominabiturꝰ De¬
niquecũ in alio psalmo scriptũ legatur : non derelinques animã meã in inferno : nec
dabis scm̃ tuum uidere corruptionẽ : Ad sumit hoc testimonium apostolica disci¬
plina : &ita in actib: apostoloꝵ contra infideles disputabat dicens: Virifr̃s scimus quia
dđ patri archa mortuus ẽ & caro eius uidit corruptionẽ Nergo de illo dictũ est: nec dabis scm̃
tuũ uidere corruptionẽ Siergo ñ deillo dictũ est. dequo dictũ ẽ : quis ẽ homo quiuiu& & ñ
uidebit mortẽ Sed fortenullus est : immo quis ẽ utquȩras dictũ ẽ ñ utdisperes: Sed forte aliquis¬
ẽ homo quiuiu& &ñ uidebit mortẽ Non tam̃ dexp̃o dix̃ qui mortuus ẽ Nullus omnino homo ẽ

Expanded text:
mortem?» Surgens enim a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Demortem?» Surgens enim a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Denique cum in alio psalmo scriptum legatur, «Non derelinques animam meam in inferno, nec dabis Sanctum tuum videre corruptionem» , assumit hoc testimonium apostolica disciplina, et ita in Actibus Apostolorum contra infideles disputat, dicens: «Viri fratres, scimus quia David patriarcha mortuus est, et caro ejus vidit corruptionem;» non ergo de illo dictum est, «Nec dabis Sanctum tuum videre corruptionem» . Si ergo non de illo dictum est, de quo dictum est, «Quis est homo qui vivet et non videbit mortem?» Sed forte nullus est. Imo, «Quis est,» ut quaeras dictum est, non ut desperes. Sed forte est aliquis homo «qui vivet et non videbit mortem;» non tamen de Christo dixit, qui mortuus est? Nullus omnino homo est
Abbreviated transcription (Latin):
constituisti: unde eosmundares auanitate : Num quid tibi seruasti : illud qđ
tibi seruasti. undemundares homines auanitate. sc̃s ille tuus in eo est substantia mea:
Ex illo enĩmundantur om̃. quos ñ frustra constituisti aꝓpria uanitate. quib di¬
citur filii hominũ quous que graues corde : Vt quid diligntis uanitatem & quȩ¬
ritis mendaciũ : forte solliciti facti conuerterentur auanitate : inuenirent
seuanitate inquinatos : quȩ rerent undemun darentur : Succurre. fac securos:
uanitates mundauit ibi est inquit substantia mea. memento eius : Non enĩ uane constituisti
om̃ filios hominũ Ergo seruasti aliquid undemundarentur: guis est iste quẽ seruasti: Quis est
homo quiuiu& & non uidebit mortẽ Ergo ille homo qui uiuit & nonuid ebit mortẽ : Ipsemun¬
dat auanitate. Non enĩ inuanitate constituit om̃ filios hominũ: aut potest illos c̃ temnere
qui fecit illos. ñ eos conuerter& & non mundar& : Quis est homo qui uiu& & non uidebit

Expanded text:
constituisti; unde eos mundares a vanitate, numquid nihil tibi servasti? Illud quod tibi servasti unde mundares homines a vanitate, sanctus ille tuus, in eo substantia mea. Ex illo enim mundandantur omnes, quos non frustra constituisti a propria vanitate: quibus dicitur, «Filii hominum quousque graves corde? utquid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium?» Forte solliciti facti converterentur a vanitate, invenirent se vanitate inquinatos, quaererent unde mundarentur; succurre, fac securos. vanitate mundavit: ibi est, inquit, substantia mea, memento ejus. «Non enim vane constituisti omnes filios hominum.» Ergo servasti aliquid unde mundarentur. Quis est iste quem servasti? «Quis est homo qui vivet et non videbit mortem?» Ergo ille homo qui vivet et non videbit mortem, ipse mundat a vanitate. Non enim in vanitate constituit omnes filios hominum, aut potest illos contemnere qui fecit illos, ut non eos converteret et non mundaret. 10. «Quis est homo qui vivet et non videbit
Abbreviated transcription (Latin):
ui facti sumus : Eamq: cum patientia fideliter e pectamus : libi nec repell& dñs ora¬
tionem nram : qm̃ tunc nihil erit p&endum : sed quicquid rectum p&itum est obti¬
nen dum: Nec faciem suam auert& a nobis : qm̃ uidebimus eum sicuti est: Nec in opeseri¬
mus : quia copia nrã ipseds̃ erit omnia in omnib:ꝰ. nec laborabimus: quia nulla remane¬
bit infirmitas: Nec ex altati humiliabimur & turbabimur: quia nulla ibi erit ad¬
uersitas: Nec iram dĩ uel transeuntem sustinemus: quia in eius benignitate manen¬
tes manebimus : Nec terrores eiusconturbabunt : quia promissa reddita nob̶
uabunt: Mec territus longefi& anobis notus & amicus : u

Expanded text:
vi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominus oravi facti sumus, eamque cum patientia fideliter exspectamus ? Ubi nec repellet Dominus orationem nostram, quoniam tunc nihil erit petendum, sed quidquid recte petitum est, obtinendum: nec faciem suam avertet a nobis, quoniam videbimus eum sicuti est : nec inopes erimus, quia copia nostra ipse Deus erit omnia in omnibus : nec laborabimus, quia nulla remanebit infirmitas: nec exaltati humiliabimur et conturbabimur, quia nulla ibi erit adversitas: nec iram Dei vel transeuntem sustinebimus, quia in ejus benignitate manente manebimus: nec terrores ejus nos conturbabunt, quia promissa reddita nos beabunt: nec territus longe fiet a nobis notus et amicus, u
Abbreviated transcription (Latin):
res dĩ conturbant infirmitatem fidelium : quia omne quod accidere potest:
&iam si non accidat prudenter tim&ur : & aliquando terrores ipsi ita contur¬
bant animum cogitan tis: ut sicut aqua undiq circum fluere uideatur: &simul
circumdare m&uentem : Et quia et desi& in hoc mundo peregrinanti ista non de¬
sunt : dum modo in his modo in illis membris eius. usque quaque contingunt᷑ Ideo
dixit tota die : continuationem significans temporis: donec finiatur hoc sȩculum ⁊
et saepe amici & noti periclitantes secundum saerulum scõs formidine deser̃:
De quibus dicit apostolus. omnes medereliquerunt: non illis imput&ur. Ded ut quid
haec omnia : nisi utoratio huius scĩ corporis mane : id est post noctem infidelitatis.
inluce fidei prȩuematdm̃ : donec ueniat salus illa: incuius nondum re: sediam spe sal¬

Expanded text:
res Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, res Dei conturbant infirmitatem fidelium; quia omne quod accidere potest, etiamsi non accidat, prudenter timetur. Et aliquando terrores ipsi ita conturbant animum cogitantis circumpendentibus malis, ut sicut aqua undique circumfluere videantur, et simul circumdare metuentem. Et quia Ecclesiae in hoc mundo peregrinanti ista non desunt, dum modo in his, modo in illis membris ejus usquequaque contingunt; ideo dixit, «tota die,» continuationem significans temporis, donec finiatur hoc saeculum. Et saepe amici et noti periclitantes secundum saeculum, sanctos formidine deserunt: de quibus dicit Apostolus, «Omnes me reliquerunt; non illis imputetur» . Sed utquid haec omnia, nisi ut oratio hujus sancti corporis mane, id est, post noctem infidelitatis in luce fidei praeveniat Deum, donec veniat salus illa, in cujus nondum re, sed jam spe sal
Abbreviated transcription (Latin):
turbatus : In me transierunt irae tuae : & terrores tui conturbauer
me: Circumierunt me sicut aqua totadie circum dederunt mesimul: s¬
elongastiame amicum & proximum. & notos meos amiseria : Conti¬
gerunt & contingunt omnia haec in membris corporis xpi: E tauertit
ds̃ ab orantibus faciem: non ex audiendo adid quod uolunt: quando sibi
nesciunt non epedire quod p&unt: Et in ops est ecclesia cumesurit¬
& sitit peregrina unde sati&ur in patria: & in laborib est aiuuen¬
tutesua: Ipsum enim corpus xpi & in alio psalmo dicit: saepe &pug¬
nauerunt me aiuuentute mea : Et adhuc & altantur &iam insȩculo isto
quȩdam membra eius : ut ineis sit maior humilitas : & super ipsum corpus idẽ
unitatem scõꝵ atq fidelium cui capuđ estxp̃s. transeunt irȩ dĩ : Non aut̃ manent
quia non defideli sed deinfideli dictum est ira dĩ man& super illum: Et terro¬

Expanded text:
turbatus. In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt turbatus. In me transierunt irae tuae, et terrores tui conturbaverunt me. Circumdederunt me sicut aqua tota die, circumdederunt me simul. Longe fecisti a me amicum , et notos meos a miseria.» Contigerunt et contingunt omnia haec in membris corporis Christi. Et avertit Deus ab orantibus faciem, non exaudiendo ad id quod volunt, quando sibi nesciunt non expedire quod petunt. Et inops est Ecclesia, cum esurit et sitit peregrina, unde satietur in patria. Et in laboribus est a juventute sua: ipsum enim corpus Christi et in alio psalmo dicit, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea» . Et ad hoc exaltantur etiam in saeculo isto quaedam membra ejus, ut in eis sit major humilitas. Et super ipsum corpus, id est unitatem sanctorum atque fidelium, cui caput est Christus, transeunt irae Dei; non autem manent: quia non de fideli, sed de infideli dictum est, «Ira Dei manet super eum» . Et terro
Abbreviated transcription (Latin):
lis ut opinor uerbis explicari potest . Differtur bonum quod in &ernũ
dabitur : & mala transitoria crebrescunt: Ideo sequitur. Vt quid dnẽ
ceme ut quid me dereliquisti : causa cognoscenda praeposita ẽ : non
tamquam sinetausa hoc facer& dũ cul ta sapientia: ita & hic ut quid łne
repellis orationem meam: Huius aut̃ rei causa sidiligenter aduertatur
iam superius indicata ẽ : Ad hoc enim oratio scõꝵ. dilationetanti bene¬
ficii. & tribulationũ aduersitate quasi repellitur : ut tam quã ignis
flatu repercussus in flamm&ur ardentius: Ee sequitur itaq: breuit̃¬
&iam tribulationes corporisxpĩ. Neque enim insolo capite factes:
cum & saulo dictum sit: quid mepersequeris: Etipseiam paulus tam¬
quam electum membrum in eodem corpore positus dicat: Vt supplt̃ã
laboribus aiuuentutẽ mea: & altatus autem & humiliatus sum & con¬

Expanded text:
lis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum lis, ut opinor, verbis explicari potest; differtur bonum quod in aeternum dabitur, et mala transitura crebrescunt. Ideo sequitur: «Utquid, Domine, us, respice in me; utquid me dereliquisti» ? Causa cognoscenda proposita est, non tanquam sine causa hoc faceret Dei culpata sapientia: ita et hic, «Utquid, Domine, repulisti orationem meam?» Hujus tamen rei causa si diligenter advertatur, jam superius indicata est: ad hoc enim oratio sanctorum dilatione tanti beneficii, et tribulationum adversitate quasi repellitur, ut tanquam ignis flatu repercussus inflammetur ardentius. 15. «veetiam tribulationes corporis Christi. Neque enim in solo capite factae sunt, cum et Saulo dictum sit, «Quid me persequeris» ? et ipse jam Paulus tanquam electum membrum in eodem corpore positus dicat, «Ut suppleam laboribus a juventute mea; exaltatus autem humiliatus sum et con
Abbreviated transcription (Latin):
uerba eorum: Sednon omnium est fides : Et nouit dnr qui sunt eius : Ac
ꝑ hoc neccredere potuissẽ. nisime dĩmis ericor dia praeueniss&: et quia
mortuos suscitat. & uocat ea quae non sunt tam quam sint : me in occultis
uocando & suscitando. & trahendo a tenebris eduxiss&. & ad lumen fidei
ꝑduxiss&: Ideo sequitur : Et mane oratiomea preuem&te: Iamma¬
ne postea quamnox infidelitatis & tenebrae transierunt: Quod mane
ut mihi es set : miseri cordia quidem tua prȩuenit me : Sed qui arestat.
illa clarificatio. ubi inluminabuntur occulta tenebrarum : Etmanifestabun¬
tur cogitationes cordis. & tunc laus erit unicuiq ate. Nunc autem inistaui¬
ta. inista peregrinatione: in hac lucefidei quae inparatione tenebra¬
ram infidelium iam dies est sed in comparatione diei. ubi uidebimus
ista feruescat. & a erteatur oratio: quod nobis quantum ex pediat nul¬

Expanded text:
verba eorum : sed non omnium est fides ; et novit Dominus qui sunt ejus . Ac verba eorum : sed non omnium est fides ; et novit Dominus qui sunt ejus . Ac per hoc, nec credere potuissem, nisi me Dei misericordia praevenisset; et quia mortuos suscitat, et vocat ea quae non sunt, tanquam quae sunt, me in occultis vocando, et suscitando, et trahendo, a tenebris eduxisset, et ad lumen fidei perduxisset. Ideo sequitur: «Et mane oratio mea praeveniet te.» Jam mane, posteaquam nox infidelitatis et tenebrae transierunt. Quod mane ut mihi esset, misericordia quidem tua praevenit me: sed quia restat illa clarificatio, ubi illuminabuntur occulta tenebrarum, et manifestabuntur cogitationes cordis, et laus erit unicuique a te ; nunc in ista vita, in ista peregrinatione, in hac luce fidei, quae in comparatione tenebrarum infidelium jam dies est, sed in comparatione diei ubi videbimus ista fervescat et exerceatur oratio, quod nobis quantum expediat, nul
Abbreviated transcription (Latin):
sicut scriptum est: Quiinuocauerit nomen dnĩ. saluus erit: quomodo autẽ
inuocabunt inquem non crediderunt. : aut quomodo credent quẽ non audi
erunt : Quomod o autẽ audient sine prȩdicante : Aut quomodo prȩdica¬
bunt nisimittant᷑ Sicut scriptum est: Quamspeciosi pedes eorũ qui ad¬
nuntiant pacem . qui adnuntiant bona : Ipsi sunt medici.: Curantes a latro¬
nibus sauciatum : sed dnr̃ eum ꝑduxit ad stabulum: Quia ipsi sunt &iam ope¬
rantes in agrodominico: Nec tam̃ qui plantat est aliquid aut quirigat: sed
qui incrementum dat dr̃ : Ideo et ego addnm clamaui. hocẽ dnm̃ ut sal¬
uus essem in uocaui : quomodo aut̃ inuocarẽ nisi crederẽ  quomodocre¬
derem nisi audirem: Sed ut audita crederẽ ipseme ad traxit : quia in oc¬
culto amorte cordis non quilib& medicur. sed ipse excitauit : Nam multi
audierunt quia in omnẽ terrã exut sonus eorum. & infines orbis terrae

Expanded text:
sicut scriptum est, «Qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quomodo autem sicut scriptum est, «Qui invocaverit nomen Domini, salvus erit. Quomodo autem invocerunt? Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, si non mittantur? sicut scriptum est, Quam speciosi pedes eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona» ! Ipsi sunt medici curantes a latronibus sauciatum; sed Dominus eum perduxit ad stabulum : quia ipsi sunt etiam operantes in agro Dominico; nec tamen qui plantat est aliquid, aut qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Ideo et ego ad Dominum clamavi; hoc est, Dominum ut salvus essem invocavi. Quomodo autem invocarem, nisi crederem? quomodo crederem, nisi audirem? Sed ut audita crederem, ipse me attraxit; quia in occulto a morte cordis non quilibet medici, sed ipse excitavit. Nam multi audierunt; quia in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae
Abbreviated transcription (Latin):
tem corporis xp̃i. quod est edesia : ut in eis demonstr&ur quae sitdĩgratia
in praedistinatis. quis ecundum propositum uocati sunt Vnde ipsum corpur in
alio psalmo dicit: Dr̃ meus misericor diaeius prȩueni& me: Ds̃ meus de¬
monstrauit mihi inimicis meis Ergo & hic sequitur acdicit: Et ego ad te
dñe clamaui : Inquibus uerbis iam intellegendus est dñs xp̃s. ex uoce corpo¬
ris suiloqui. id est aecdesiae. Quid est enim: & ego nisi quia fuimur & nos ali¬
quandonatura filiurae sicut & caeteri: sed adte clamaui ut saluus essem :
Quis enim me discernit ab aluis filiis irae : Cuma postolum audiam ingratos ter¬
ribiliter increpantem ac dicentem : quis enimte discernit : Quid autem habes
quod non accepisti Si autẽ accepisti : quid gloriaris quas inon acceperis¬
Oñi est salus: Gigans autem in multitudine uirtutis suae. nonerit saluus: Sed

Expanded text:
tem corporis Christi, quod est Ecclesia: ut in eis demonstretur quae sit Dei gratia tem corporis Christi, quod est Ecclesia: ut in eis demonstretur quae sit Dei gratia in praedestinatis, qui secundum propositum vocati sunt. Unde ipsum corpus in alio psalmo dicit: «Deus meus, misericordia ejus praeveniet me.» Deus meus demonstrabit mihi in inimicis meis . Ergo et hic sequitur ac dicit, «Et ego ad te, Domine, clamavi.» In quibus verbis jam intelligendus est Dominus Christus ex voce corporis sui loqui, id est, Ecclesiae: quid est enim, «Et ego;» nisi quia fuimus et nos aliquando natura filii irae, sicut et caeteri ? Sed «ad te clamavi,» ut salvus essem. Quis enim me discernit ab aliis filiis irae, cum Apostolum audiam ingratos terribiliter increpantem, ac dicentem: «Quis enim te discernit? Quid autem habes, quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperisini est salus: gigas autem in multitudine virtutis suae non erit salvus ; sed,
Abbreviated transcription (Latin):
ergoistes ensus. ita continuatur atq contexitur: Clamaui adte dñe. inter
passionen  totadie expandimanur meas adte : idest non destiti adteglori¬
ficandum extendere operamea : Cur ergo impiunme saeuiunt : nisiquia
mortuir non facier mirabilia: id est non eis commouentur adfidem: Nec
medicieos ex surcitabunt. ut confiteant᷑ tibi : In quibus occulta gratia tuañ op¬
atur. quitrahunt᷑ ut credant: Quia nemo uenit ad me. nisi quemtuadtraxe¬
ris: Namquis narrabit insepulchro misericor diam tuam: id est animae
mortuae. cuius mors iac& subcorporis pondere : Et ueritatemtuã in ꝑditi¬
one : hoc est intalimorte . nihil horum ualenti credere atq sentire : Num¬
quid enim in tenebris huius mortis: hoc est in homine quite obliuiscendo uitȩ
tio quis namsit usus mortuorum istorum : Quidex his agatds̃ adutilita¬

Expanded text:
ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter ergo iste sensus ita continuatur atque contexitur: «Clamavi ad te, Domine,» inter passiones meas; «tota die expandi manus meas ad te:» id est, non destiti ad te glorificandum extendere opera mea. Cur ergo in me impii saeviunt, nisi quia mortuis non facies mirabilia? id est, non eis commoventur ad fidem, nec medici eos exsuscitabunt, ut confiteantur tibi, in quibus occulta gratia tua non operatur, qua trahantur ut credant; quia nemo venit ad me, nisi quem tu attraxeris. Nam «quis enarrabit in sepulcro misericordiam tuam;» id est, animae mortuae, cujus mors jacet sub corporis pondere? «et veritatem tuam in perditione;» hoc est, in tali morte nihil horum valenti credere atque sentire? «Numquid» enim «in tenebris» hujus mortis, hoc est, in homine qui te obliviscendo vitae tio, quisnam sit usus istorum mortuorum; quid ex his agat Deus ad utilita
Abbreviated transcription (Latin):
dixerat insepulchro : Sicenim dictum est insepulchro. ut intellegantur hiqui
sunt insepulchro: Qui& superius significati sunt nomine mortuorum : ubi
ait: numquid mortuis facies mirabiliã : Animaenamq mortuae corpus
sepulchrum est : unde dñs talibus in euangelio dicit : Similes estis sepulchns
dealbatis : quaeforis apparent hominibus speciosa : Intus uero plena sunt
ossibur mortuorum. & omnispurcitia: Sic&uos aforis quidem apparetis
cognoscentur intenebris mirabiliatua. & iustitia tua interra oblita : quod
est intenebris: hoc est interraoblita: In fideles enim significant᷑ nomine
tenebrarum : Hinc dicit a postolus : Fuistis enimaliquando tenebrae : Sic
& terra oblita. homo est qui oblitus estdm̃ : Potestnamq anima in fidelis. us¬
q ad tantas tenebras ꝑuenire : ut dicat stultus in corde suononest ds̃: Totus

Expanded text:
dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui dixerat, «in sepulcro.» Sic autem dictum est, «in sepulcro,» ut intelligantur ii qui sunt in sepulcro, qui et superius significati sunt nomine mortuorum, ubi ait, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Animae namque mortuae corpus sepulcrum est. Unde Dominus in Evangelio talibus dicit: «Similes estis sepulcris dealbatis, quae foris apparent hominibus speciosa, intus vero plena sunt ossibus mortuorum et omni spurcitia: sic et vos aforiscoguoscentur in tenebris mirabilia tua, et justitia tua in terra oblita?» Quod est, «in tenebris;» hoc est, «in terra oblita.» Infideles enim significantur nomine tenebrarum: hinc dicit Apostolus, «Fuistis enim aliquando tenebrae» . Sic et terra oblita, homo est qui oblitus est Deum: potest namque anima infidelis usque ad tantas tenebras pervenire, ut dicat stultus in corde suo, «Non est Deus» . Totus
Abbreviated transcription (Latin):
a patremeo : Vt ostender& eamipsam fidem quacredit et exmorte sui cor¬
dis anima reuiuescit darinobis adõ. Quantum lib& ergo ex ipsa cellen¬
te uerbi prȩdicatores & ueritatir &iam permiracula sua. forter tamquã
magnimedici agant . cum hominibur simortui sunt: Ectua gratia non re¬
uixerint. Numquid mortuis facies mirabilia aut medici ex suscitabunt :
Et hiquos exsuscitabunt. confitebuntur tibi : Haec enim confersio indicat
uiuos non sicut alibi scriptum est amortuo uelut qui non sit perut confes
sio: Numquid en arrabit quis in sepulchro miseri cordiamtuam & ueri¬
tatem tuam inperditione : Sub audit̃ quod supradictum est. ut &iam iste
uersus ita se habeat : Acsidictum sit: Num quid enarrabit quis ueritatẽ tuam.
in ꝑditione: miseri cordiam quippe & ueritatem amat scriptura coniungere
maxime in psalmis: Quoduero ait inꝑditione : alio uerbo repetiuit. quod supͣ

Expanded text:
a Patre meo:» ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cora Patre meo:» ut ostenderet etiam ipsam fidem qua credit, et ex morte sui cordis anima reviviscit, dari nobis a Deo. Quantumlibet ergo excellentes verbi praedicatores, et veritatis etiam per miracula suasores, tanquam magni medici, agant cum hominibus; si mortui sunt et tua gratia non revixerunt, «Numquid mortuis facies mirabilia; aut medici exsuscitabunt, et» hi quos exsuscitabunt, «confitebuntur tibi?» Haec enim confessio indicat vivos: non sicut alibi scriptum est, «A mortuo, velut qui non sit, perit confesmisericordiam tuam, et veritatem tuam in perditione?» Subauditur quod supra dictum est, ut etiam iste versus ita se habeat, ac si dictum sit, Numquid enarrabit quis veritatem tuam in perditione? Misericordiam quippe et veritatem amat Scriptura conjungere, maxime in Psalmis. Quod vero ait, «in perditione,» alio verbo repetivit quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quantum lib&. ꝑfideleministerium opitulentur saluti. uiuenter
curare possunt. non mortuos excitare : De quibus dictum est. Num quid
mortuis facies mirabilia : Nimis enim occulta. dĩ gratia est: Quia hominõ
mentes quod am modo reuiuescunt. ut possinta quibus lib& eius ministris.
praecepta sanitatis audire: Quam gratiam commendat in euangelio dicens:
Nemopotest uenire adme : nisi pater quimis itme traxeriteum : Et paulo
post apertius hocipsum repetens ait: Uerba quae ego locutus sum uobis:
spr & uita sunt: Sed sunt quidam ex uobis qui non credunt: Deinde in¬
onit euangelista: Sciebat enim ab initio ihr: quies s¬
nis i fueritei datum apatremeo : Supra dixerat : sed sunt quidam ex uob:
qui non credunt : Et tamquam huius rei causam exponens. Propterea
inquit dixiuobis. quianemo potest uenire adme: nis. fuerit ei datum.

Expanded text:
tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes tamen quantumlibet per fidele ministerium opitulentur saluti, viventes curare possunt, non mortuos excitare: de quibus dictum est, «Numquid mortuis facies mirabilia?» Nimis enim occulta Dei gratia est, qua hominum mentes quodam modo reviviscunt, ut possint a quibuslibet ejus ministris praecepta sanitatis audire. Quam gratiam commendat in Evangelio dicens, «Nemo potest venire ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum:» et paulo post apertius hoc ipsum repetens, ait, «Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt; sed sunt quidam ex vobis qui non credunt.» Deinde interponit Evangelista, «Sciebat enim ab initio Jesus qui essnisi fuerit ei datum a Patre meo» . Supra dixerat, «Sed sunt quidam ex vobis qui non credunt;» et tanquam hujus rei causam exponens, «Propterea dixi,» inquit, «vobis, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum
Abbreviated transcription (Latin):
tolus. Vbi sapiens : ubiscriba : ubi conquisitor huius saeculi: Nonne fuit
in congruum eos demmedicos nuncupari. uelut partem sapientiae suae
promittentes animarum salutem.: Contra quos dicitur: Dñĩ est salus.
Si autem inbonum acceperimus giganter. quia & deipso dnõ dictum est
exultauit utgigans ad currendam uiam: Quodita sit gigans gigantum
magnorum scilic&. & fortirsimorum. quuneius ecclesia spiritali robore
excellunt: Sicuti est monr montium. Quia deillo scriptum est: Frit inno¬
uissimis diebus manifestur mons dñi. paratur in cacumine montium.
Sicut &iam ser̃ scõrum non est absurdum. utidem ipsimagni & fortes &iã
medici uocentur : Vndedicit a postolur paulus : Si quomodo emulari po¬
tero carnemmeam. ut saluos faciam aliquos exillis: Sed &iam tales me¬
dici quamuis non desuocurent: Quia nec medicicorporis curant desuo.

Expanded text:
os I: Vbi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor huius saeculi? nonne os I: Vbi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor huius saeculi? nonne incongruum eosdem medicos nuncupari, velut per artem sapientiae suae promittentes animarum salutem: contra quos dicitur, «Domini est salus» . Si autem in bono acceperimus gigantes, quia et de ipso Domino dictum est, «Exsultavit ut gigas ad currendam viam» ; quod ita sit gigas gigantum, magnorum scilicet et fortissimorum, qui in ejus Ecclesia spirituali robore excellunt; sicuti est mons montium, quia de illo scriptum est, «Erit in novissimis temporibus manifestus mons Domini, paratus in cacumine montium» ; sicut etiam sanctus sanctorum: non est absurdum ut iidem ipsi magni et fortes etiam medici vocentur. Unde dicit apostolus Paulus: «Si quo modo aemulari potero carnem meam, ut salvos faciam aliquos ex illis» . Sed etiam tales medici, quamvis non de suo curent, quia nec medici corporis curant de suo;
Abbreviated transcription (Latin):
opera &iam infidelis populus uidit: Alius propheta dicit. totadie expan¬
dimanur meas ad populum non credentẽ & contradicentem: Ipsi s unt mor¬
tui quibus non sunt factas mirabilia : non quod ea nonuiderunt. sed quod ꝑ
ea non reuixerunt:
Quod autem sequitur : aut medici ex suscitabunt. &
confitebuntur tibi.
Idest qui a non amedicis ex suscitabuntur homines
ut confiteantur tibi : In hȩbreo quidem aliter se habere firmatur ::
tes quorum auctoritas tanta est. ut non in merito. propt̃ mirabilẽ conso¬
nantiam Diuino spũ int̃p̃tatiesse credantur. deuocis similitudine:
Quia in hȩbrea lingua gigantes & medici. poene eodemmodo sonant:
ut exigua differentia distinguantur : nonerrore . sed potius occasione :
Quomodo istolo  accipiendi eeñt. gigantes significare uoluerunt: Sienim
suꝑbos gigantum nomine insinuatos intellegamus. dequib: dicit apos¬

Expanded text:
opera etiam infidelis populus vidit, alius propheta dicit, «Tota die expanopera etiam infidelis populus vidit, alius propheta dicit, «Tota die expandi manus meas ad populum non credentem et contradicentem» . Ipsi sunt mortui, quibus non sunt facta mirabilia; non quod ea non viderunt, sed quod per ea non revixerunt. Quod autem sequitur, «Aut medici exsuscitabunt, et confitebuntur tibi?» id est, quia non a medicis exsuscitabuntur homines, ut confiteantur tibi. In hebraeo quidem aliter se habere firmatur; nterpretes, quorum auctoritas tanta est, ut non immerito propter mirabilem consonantiam divino Spiritu interpretati esse credantur; de vocis similitudine, qua in hebraea lingua gigantes et medici pene eodem modo sonant, et exigua differentia distinguuntur, non errore, sed potius occasione, quomodo isto loco accipiendi essent gigantes, significare voluerunt. Si enim superbos gigantum nomine insinuatos intelligamus, de quibus dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipsis int̃quos facta sunt eius bona opera fuerunt. ideo consequent̃ adiecit :
Numquid mortuir facies mirabilia : Hocenim si dehis dictum putauerimus.
quorum caro ex animis facta est : magna mirabilia facta sunt mortuis. cum
quidam eorum &iam reuixerunt: It quod dnr̃ penetrauit inferna. atq in¬
de mortis uictor ascendit magnum mortus miraculum factumẽ : Signi¬
ficatergo isto uerbo quoait : Numquid mortuis facies mirabilia: homines
corde ita mortuos . ut eorum aduitam fidei. tantaxpĩ miracula non moue¬
rent : Neque enim propterea dixit . non eis fierimirabilia. qui a non ea uiden
sed quia non eis prosunt: Nam sicut hic ait. totadie ex pandimanus meas
adte quia omnia operasua nonnis. ad uoluntatem patris referat. saepissime¬
se contestans ideoseuenisse ut uoluntatẽ patris impler& : Ita quia eadẽ

Expanded text:
nec ipsis inter quos facta sunt, ejus bona opera profuerunt; ideo consequenter adjecit: nec ipsis inter quos facta sunt, ejus bona opera profuerunt; ideo consequenter adjecit: «Numquid mortuis facies mirabilia?» Hoc enim si de his dictum putaverimus, quorum caro exanimis facta est; magna mirabilia facta sunt mortuis, cum quidam eorum etiam revixerunt : et quod Dominus penetravit inferna, atque inde mortis victor ascendit, magnum mortuis miraculum factum est. Significat ergo isto verbo quo ait, «Numquid mortuis facies mirabilia,» homines corde ita mortuos, ut eos ad vitam fidei tanta Christi mirabilia non moverent. Neque enim propterea dixit non eis fieri mirabilia, quia non ea vident; sed quia non eis prosunt. Nam sicut hic ait, «Tota die expandi manus meas ad te;» quia omnia opera sua nonnisi ad voluntatem referat Patris, saepissime contestans ideo se venisse, ut voluntatem Patris impleret : ita, quia eadem
Abbreviated transcription (Latin):
dixit dñr in euangelio : sicerit & filius hominis incorde terrae tribus diebus
Ideo totum proparte non in solent̃ accipit᷑.: Qui a ña
totis tribus diebus & totis tribus noctibus: unus quippe fuit medius totus¬
dies : Duorum aut̃ partes primi ultima. Ultimi prima : Siautẽ non cru¬
censuam in hac proph&ia psalmi significauit. his uerbis : sed orationẽ
quam eum ex forma serui fudirse dõpatri euangelio teste didicimus:
Vbieum & longe ante parsionẽ & sub diepassionis. & in ipsacruce orasseme¬
mimus : Nus quam hoctoto die eum fecisse legimus: Proinde conueni¬
enter ꝑ extensas manur totadie. continuationẽ bonorum operum. in¬
tellegere possumus: aquorum num quã intentione cessauit: Sed quia¬
solis praedistinatis in a& ernam salutẽ non autẽ omnib: hominibus

Expanded text:
dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus» dixit Dominus in Evangelio, «Sic erit et Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus» ; ideo totum pro parte non insolenter accipitur, quia non ait, Totis tribus diebus et totis tribus noctibus: unus quippe medius fuit totudies, duorum autem partes; primi ultima, ultimi prima. Si autem non crucem suam in hac prophetia Psalmi significavit his verbis, sed orationem, quam eum ex forma servi fudisse Deo Patri, Evangelio teste, didicimus, ubi eum et longe ante passionem, et sub die passionis, et in ipsa cruce orasse meminimus; nusquam hoc eum toto die fecisse legimus. Proinde convenienter per extentas manus tota die continuationem bonorum operum intelligere possumus, a quorum nunquam intentione cessavit. 10. solis praedestinatis ad aeternam salutem, non autem omnibus hominibus,
Abbreviated transcription (Latin):
intellecturi sumus totadie: Tum quid tota die pependit in ligno. cum &¬
x ad totum diem pertineat: Siautem hoc loco diem uo
ter noctem dies appellarisol&. &iam tales diei. quando crucifixus est. iam
pars prima & non parua transierat : Si autem diem protempore positum ue¬
limur accipere. Maxime quia hoc nomen genere feminino posuit. quod in la¬
tino eloquio non nisi tempus significare solet: Quamuis ingreco nonita sit.
Semper quippe mealingua dies. femininogenere dicitur: & ideo nrõs sic
interpr&ariputo. artiur questio conligabitur : Quomodo enm tototempore
sinec saltim una totadie. manus extendit incruce: Porro sitotum propar
te accipiendum eẽ dicamus. quia istogenere locutionis. uti &iam scã scriptura
consueuit : Non mihioccurrit. exemplum totum proparte &iam tunc posse
accipi quando ipsum uerbum additur. & dicitur totum : Nam & in eo qđ

Expanded text:
intellecturi sumus: Tota die? Nunquid tota die pependit in ligno? Si intellecturi sumus: Tota die? Nunquid tota die pependit in ligno? Si nox ad totum diem pertineat? Si autem hoc loco diem voluit intelligi, qui praeter noctem dies appellari solet; etiam talis diei, quando crucifixus est, jam pars prima et non parva transierat. Si autem diem pro tempore positum velimus accipere maxime quia hoc nomen genere feminino posuit, quod in latino eloquio nonnisi tempus significare solet: quamvis in graeco non ita sit; semper quippe in ea lingua dies feminino genere dicitur, et ideo nostros sic interpretari puto, arctius quaestio colligabitur. Quomodo enim toto tempore, si nec saltem uno toto die manus extendit in cruce? Porro si totum pro accipiendum esse dicamus, quia isto genere locutionis uti etiam sancta Scriptura consuevit; non mihi occurrit exemplum, totum pro parte etiam tunc posse accipi, quando ipsum verbum additur et dicitur totum. Nam et in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
non sum oculus nonsum decorpore. nonideo non est decorpore : quid aut̃
his uerbis uell& intellegi. euidentius & pressit dicens: uos autem estis corpus
xpi & membra : qua propter & illioculi id est illi scĩ apostoli quibus non re¬
uelauerat caro & sanguis. sed pater eius qui in caelis est. ut p&rus dicer& tues
bant qualem uolebant : quia non egrediebatur id est non manifestabatur
inuirtute & potentia sua. sed insuir interiorib: occultus. Omna quasi supera¬
tus atq impotens ꝑ ferebat : Infirmati sunt ab inopia. łut subtracto sibi cibo
suo. lumine suo : Et exclamaui inquit adte dñe ⁊ hocquidem & apertissime
fecit. cumpender& inligno: Sed quod sequitur. Totadie ex pandima¬
nus meas adte: Quomodo oporteat accipi. merito quęritur: Si enim in eo
quod ait. extendimanus meas. crucis patibulum intellexerimus: Quomodo

Expanded text:
non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore?» Quid autem non sum oculus, non sum de corpore; num ideo non est de corpore?» Quid autem his verbis vellet intelligi, evidentius expressit dicens, «Vos autem estis corpus Christi et membra» . Quapropter et illi oculi, id est sancti Apostoli; quibus non revelaverat caro et sanguis, sed Pater ejus qui in coelis est, ut Petrus diceret, «Tbant qualem volebant, quia non egrediebatur, id est, non manifestabatur in virtute et potentia sua, sed in suis interioribus occultus, omnia quasi superatus atque impotens perferebat, «infirmati sunt ab inopia,» velut subtracto sibi cibo suo, lumine suo. 9. «Et clamavi,» inquit, «ad te, Domine.» Hoc quidem et apertissime fecit, cum penderet in ligno. Sed quod sequitur, «Tota die expandi» «manus meas ad te,» quomodo oporteat accipi, merito quaeritur. Si enim in equod ait: Expandi manus meas, crucis patibulum intellexerimus, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
&ideo sequitur. Oculimei infirmati sunt ab inopia̾ nam quos eius oculos. in¬
tellecturi sumus: Nam si&x teriores in carne inquapatiebatur positos. non eos
in eius passione legimus infirmatos ab in opia: Id est tamquam fame ut ad solet
languisse : Post caenam quippesuam traditus : & eodem diecrucifixus est:
Si interiores : quomodo infirmati sunt ab inopia. cum in eis ess& lux inde¬
ficiens : ed nimirum oculossuos dix̃ membra quȩ in suo corpore cuica¬
put est ipse : clariora & eminentiora et prȩcipue diligebat: Dequo corpore
apostoł loquens & denr̃o corpore similitudinem ab hibens ait : Si totum cor¬
pus oculus ubi auditus : si totum corpus auditus ubiodoratus: Si fuissent omnia
unum membrum untmubi corpus : Nunc aut̃ multa membra : unum aut̃ corpus:
Nõ potest dicere oculus manib: opus uobis non habeo : Etdixerit manus quia

Expanded text:
et idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos inet idco sequitur: «Oculi mei infirmati sunt ab inopia.» Nam quos ejus oculos intellecturi sumus? Si exteriores in carne in qua patiebatur positos, non eos in ejus passione legimus infirmatos ab inopia, id est, tanquam fame, ut assolet, languisse: post coenam quippe suam traditus, et eodem die crucifixus est. Si interiores, quomodo infirmati sunt ab inopia, cum in eis esset lux indeficiens? Sed nimirum oculos suos dixit membra quae in suo corpore cui caput est ipse, clariora et eminentiora et praecipua diligebat. De quo corpore Apostolus loquens, et de nostro corpore similitudinem adhibens, ait: «Si totum corpus oculus, ubi auditus? si totum auditus, ubi odoratus? si fuissent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa membra, unum autem corpus. Non potest dicere oculus manibus, Opus vobis non habeo. Et si dixerit manus, Quia