comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
urł idẽ decemtribub: quȩrite me &uiuetis: Qm̃ in eo qđ me
ñ quȩritis estis mortui : Cũq quaesieritis & inueni&is. & cũ in¬
ueneritis uiu&is: & nolite quaerere bethel. in qua erat uitu¬
lus aurcus & galgala locũ ido latriȩ dequa & supra dixi
Omnis malitia corũ ingalgalis & in bersabeae ñ transibitis. pul¬
chre inbersab eae inquit hocẽ ad puteũ iuram̃ti ñ transibitis:
Ubisiquando errabat trib: iuda idola ad orare consueuerat:
intantũ aut simulacrorũ cultu ferebat isrł. ut nequa quã con¬
tentus i dolissuis adaliena transir&: Deniq galgala in quit
captiuaducetur & bethelerit inutilis: siuepenitus ñ subsis¬
tens cũidola in ea sub uersa fuerint: Debersabea eaũt omnino
tacuit : qui auictis decemtribubus. ubsnom in e bersabeae. quȩ
erat intribu iuda illotem pore. neccaptaẽ nec destructa: Simul¬
que anim aduertendũ qđ septuaginta in terpr&es in p̃senti loco

Expanded text:
id est, decem tribus, quaerite me et vivetis: quoniam in eo quod me non quaeritis, estis mortui. Cumque quaesieritis, invenietis: et cum inveneritis, vivetis. Et nolite quaerere Bethel, in qua erat vitulus aureus, et Galgalam locum idololatriae, de quo et supra dixi: Omnis malitia eorum in Galgalis . Et in Bersabee non transibitis. Pulchre in Bersabee, inquit, hoc est ad puteum juramenti, non transibitis: ubi si quando errabat tribus Juda, idola adorare consueverat. Intantum autem simulacrorum cultu furebat Israel, ut nequaquam contentus idolis suis, ad aliena transiret. Denique Galgata, inquit, captiva ducetur, et Bethel erit inutilis, sive penitus non subsistens, cum idola in ea subversa fuerint. De Bersabee omnino tacuit; quia victis decem tribubus, urbs nomine Bersabee, quae erat in tribu Juda illo tempore, nec capta nec destructa est. Simulque animadvertendum, quod Septuaginta interpretes in praesenti loco
Abbreviated transcription (Latin):
dicit: Zelo enimuos. Telodĩ &statuiuos uniuiro uirginẽ cas¬
tã ex hibere xp̃o in quañ ẽ macula neq niga pristinũ statũ
& uniones beatitudinẽ recipere non ualebit & iuixei conce¬
deur ut demille reuertatur adcentũ & decentũ ad decẽrede¬
at. haetbreuitersum locutus nec omnino in hoccapitulo propt̃
numerum difficultate fugisse uiderer trophologiam.
Quia hȩc dicit dñs ad domũ isrł. quȩrite me &uiu&is. &nolite
querere b&hel &in galgala nein grediamini & suꝑ puteũ iura¬
m̃ti netranseatis. quia galgala captiua ducetur & b&hel
Et post quam tristia ds̃ fuerit cõminatus ad pae¬
nitentiam eos quos terruit ꝓuocat. iuxta illud
quodinesaia legimus. Uaegens peccatrix popu¬
lus plenus delictis semen pessimũ filii iniquicũ¬
q dixiss& terra ur̃a deserta ciuitates uestrae igne
Loquitur adeos meliora promittens. lauamini mundiestote

Expanded text:
dicit: Zelo enim vos zelo Dei, et statui vos uni viro virginem casdicit: Zelo enim vos zelo Dei, et statui vos uni viro virginem castam exhibere Christo , in qua non est macula neque ruga, pristinum statum et unionis beatitudinem recipere non valebit: et vix ei concedetur, ut de mille revertatur ad centum, et de centum ad decem redeat. Haec breviter sum locutus, ne omnino in hoc capitulo propter numerorum difficultatem fugisse viderer tropologiam. Quia haec dicit Dominus ad domum Israel: querite me, et vivetis, et nolite quaerere Bethel, et in Galgala ne ingrediamini, et super puteum juramenti non transeatis, quia Galgala captiva ducetur, et Bethel ere, et postquam tristia Deus fuerit comminatus, ad poenitentiam eos quos terruit, provocat, juxta illud quod in Isaia legimus: Vae, gens peccatrix, populus plenus delictis, semen pessimum, filii iniqui . Cumque dixisset, terra vestra deserta, civitates vestrae igne loquitur ad eos meliora promittens: Lavamini, mundi estote:
Abbreviated transcription (Latin):
dicit filius. Ego in patre & pat̃ inme uolensq: om̃sunũ ẽẽ cum
patre. Loquitur ad eũ pater .da ut sicutego &tu unũ sumus sic
&isti in nobis unũ sint. Primaigitur beatitudo ẽ ẽẽ in primonume¬
ro quiunus &uerusẽ Secunda in secundo idestinde cade¬
Tertia in tertio id est in ecatontade. Sicut enim
decar decimo unione compl&ur sic &aecaton¬
tas exdecem decadib struitur: Quartus nume¬
Quartus nume¬
rus quimiliario numero continetur. Dedecẽ con¬
stat ecatonta dib Cũ igitur quisegerit paenitentiã
demiliario & quar tonumero uix reuertitur ad centenariũ. &
certiũ numerũ rursu qui incentenario ẽ uixredit ad secun¬
dũ primae decadis numerũ atq itasit ut domus isrł quȩ cor¬
ruerat non possit resurgere &uirgo isrł quȩ errauerat in t̃ra
ñ habeat suscitantẽ: quia quisemelabunione discesserit
& illã purissimȩ uirginitatas ꝑdiderit gloriã dequa a posto lus

Expanded text:
dicit Filius: Ego in Patre, et Pater in me : volensque omnes unum esse cum dicit Filius: Ego in Patre, et Pater in me : volensque omnes unum esse cum Patre, loquitur ad eum: Pater, da, ut sicut ego et tu unum sumus, sic et isti in nobis unum sint . Prima ergo beatitudo est esse in primo numero, qui unus et verus est; secunda, in secundo, id est, in decadetertia in tertio, id est, in hecatontade. Sicut enim decas decima unione completur, sic hecatontas ex decem decadibus struitur. Quartus numerus, 284 qui millenario continetur, de decem constat hecatontadibus. Cum igitur quis egerit poenitentiam, de millenario et quarto numero vix revertitur ad centenarium et tertium numerum. Rursum qui in centenario est, vix redit ad secundum primae decadis numerum, atque ita fit ut domus Israel quae corruerat, non possit resurgere, et virgo Israel quae erraverat, in terra non habeat suscitantem: quia qui semel ab unione discesserit, et illam purissimae virginitatis perdiderit gloriam de qua Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
dissertissimus atq doctissimus scripsit ternos libror. Epicean
tentiam ardentissimar febris septimodicit solui die aut si
tanta humoris noxii &piturte fuerit magnitudo ut
prima ebdomadis nequaquam feruore con sũptasit. Se¬
cundae eb domadis ultimus expectatur dies. Idẽ quartus
decimus. quod sihunc &iuxta hy pocraten lo quar uoco c̃ ui¬
bores & molestiaeseptimonumero conquiescant. Deniq
& captiuitas populi isrł. templiq subuersio septua gesimo
anno desolationis in pleta est & septem astra iux tanu merũ
dierum dicuntur errantia. decuius numeri sacramentis in
scipionis somnio plenius narrat tullius &obscuris simus pla¬
tonistimeus liberest quineciceronis quidem aureo orefit
planior: Sicut igitur septenarius numerus hab& sacram̃tũ
suum sc scĩ ficatus atq ꝑfectus. &ut itadicam uerus ẽ numerus

Expanded text:
disertissimus atque doctissimus scripsit ternos libros κρίσεων κdisertissimus atque doctissimus scripsit ternos libros κρίσεων κtentiam, ardentissimas febres septimo dicit solvi die: aut si tanta humoris noxii et pituitae fuerit magnitudo, ut primae hebdomadis nequaquam fervore consumpta sit, secundae hebdomadis ultimus exspectatur dies, id est, quartus decimus. Quod si hunc, ut juxta Hippocratem loquar, νόσος vibores et molestiae septimo numero conquiescant. Denique et captivitas populi Israel, templique subversio, septuagesimo anno desolationis impleta est, et septem astra juxta numerum dierum dicuntur errantia. De cujus numeri sacramentis in Scipionis somnio plenius narrat Tullius: et obscurissimus Platonis Timaeus liber est, qui ne Ciceronis quidem aureo ore fit planior. Sicut igitur Septenarius numerus habet sacramentum suum, sic sanctificatus atque perfectus, et ut ita dicam, verus est numerus,
Abbreviated transcription (Latin):
Redit sermodiuinus: urbs inquiens dequa e grediebantꝰ mille
relinquentur in eacentũ. &d equa egrediebant᷑ centũ relin¬
quentur in eadecẽ indomoisrł: utubi quondam fuerat mul¬
titudo propternimiam uastitatem uix decima pars rema
neat : & neomnino herenter lit terȩ sacram̃ tanumerorũ
relinquamus intacta. septenariũ numerũ eẽ scm &iã sabbatũ
probat in quore quieuit dr̃ ab omnib: operib: suis . Etiub& ne
quid in eo operis seruilis fiat nisi eatantũ quȩ ad animã ꝑtinent.¬
& neineo onera portemus unde & insolitudine quidie sabba¬
tiligna collexerat qua e arsura sunt sententia dnĩ condem¬
natur & septem ebdomadae conplent numerũ scȩpente cos¬
tes &iubileus annus remissionis tubarũq: clangentiũ hoc
numero texitur inseptimo quoq mense figuntꝰ tabernacula:
Et hebrȩus cum sex annis seruierit anno septimo liberatur: nouit
hoc & sȩcularis philo sophia & medicorum libri quorũ galienus

Expanded text:
dicit Dominus Deus urbs de qua egrediebantur mille relinquentur in ea centum et de qua egrediebantur centum relinquentur in ea decem in domo Israhel qutitudo, propter nimiam vastitatem, vix decima remaneat pars. Et ne omnino haerentes litterae, sacramenta numerorum relinquamus intacta: septenarium numerum esse sanctum, etiam sabbatum probat, in quo requievit Deus ab omnibus operibus suis . Et jubet ne quid in eo operis servilis fiat, nisi ea tantum quae ad animam pertinent: et ne in eo onera portemus . Unde 283 et in solitudine qui die sabbati ligna collegerat, quae arsura sunt, sententia Domini condemnatur, Et septem hebdomades complent numerum sanctae Pentecostes: et Jubilaeus annus remissionis tubarumque clangentium hoc numero texitur. In septimo quoque mense figuntur tabernacula, et Hebraeus, cum sex annis servierit, anno septimo liberabitur. Novit et hoc saecularis philosophia, et medicorum libri, quorum Galenus
Abbreviated transcription (Latin):
redeant ad ecclesiam &oderint priora dogmata: Diligant¬
que in ecđam dñi ueritatẽ Utuerũ iudicium exerceant in
portis uitiorũ atq uirtutũ relinquentes illas & ad has tran¬
seuntes : & sperent misericordiã qui a exfaucib diaboli euade¬
re quiuerint: iuxta septuaginta aut̃ ordine cõmutato sic ma¬
nifestior lectio. prȩsentis capituli reddi potest: quo modo dix
Propterea haec dicit dñs dr̃ exercituum dominator i nomni¬
b: plateis planctus & in cunctis quȩ foris sunt dicitur uaeuae:
& uocabunt agricolam ad luctum & ad planctũ eos quisci¬

Expanded text:
redeant ad Ecclesiam, et oderint priora dogmata, diligantredeant ad Ecclesiam, et oderint priora dogmata, diligantque in Ecclesia Domini veritatem, et judicium verum exerceant in portis vitiorum et virtutum, relinquentes illas, et ad has transeuntes, et sperent misericordiam qui ex faucibus diaboli evadere quiverint. Juxta LXX autem ordine commutato, sic manifestior lectio praesentis capituli reddi potest: Quomodo dixiPropterea haec dicit Dominus Deus exercituum dominator: In omnibus plateis planctus, et in cunctis quae foris sunt dicetur vae, vae. Et vocabunt agricolam ad luctum
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ mundus inmaligno positusẽ: & in oratione dicitdom inica.
liberanos amalo: Cũque quaesi eritis inquiđ bonũ & ñmalum
& uixeritis tuncerit dñs ds̃ exercituum uobis cũ : sic̃ dixeratis ideo
eũ esse uobiscum quianatiestisde abraham: nec sufficit bonũ
quȩ rere malũque ñ querere nisi ẽnitaciuõ habeatis in utroq
ut primũ oder&ismalũ deinde diligatisbonũ: Odit malũ qͥ
non solũ uoluptate ñ uincitur. sed odit opera uoluptatis & di¬
ligitbonũ. qunon inuitus aut necessitate. ac m&u legũ facit
quod bonum ẽ sedid circo qui abonũ ẽ : ut meraedem boni
ds̃ uon enim omnis aelrmosina plac&đo. Nisi quȩcũ hila¬
ritate profertur : Cumq oderitismalũ & dilexeritis bonũ
constituite in portis iudicium de quo su pradictũ ẽ Vtini¬
qui tate pulsa ueritas redeat: &s hoc feceritis forsitan mise

Expanded text:
tum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica dicit: tum est: Mundus in maligno positus est . Et in oratione Dominica dicit: Libera nos a malo . Cumque quaesieritis, inquit, bonum, et non malum, et vixeritis, tunc erit Dominus Deus exercituum vobiscum, sicut dixeratis ideo eum esse vobiscum quia nati essetis de Abraham. Nec sufficit bonum quaerere, malumque non quaerere, nisi ἐπιείκησιν habeatis in 297 utroque, ut primum oderitis malum, deinde diligatis bonum. Odit malum, qui non solum voluptate non vincitur, sed odit opera voluptatis: et diligit bonum, qui non invitus, aut necessitate, aut metu legum facit quod bonum est; sed idcirco quia bonum est, ut mercedem boni Deus . Non enim omnis eleemosyna placet Deo, nisi quae cum hilaritate profertur. Cumque oderitis malum, et dilexeritis bonum, constituite in portis judicium, de quo supra dictum est, ut, iniquitate expulsa, veritas redeat. Et si feceritis hoc, forsitan miser
Abbreviated transcription (Latin):
tis & erii dñs dr̃ om̃ p̃r uobiscum sicut dixistis odio habuimus
mala & dileximus bona. Etreddite in portis iudiciũ. ut
misereaturd ñ ds̃ hisquire liqui sunt de ioseph Dicitis dm̃
esseuobiscum. quia sitis filii abraham: audite quod sequitꝰ
si filii estis abraham opera patrisuri facite: quae sunt opera
patrisuri abra hae diligite bonum & nonmalum: grande pec¬
catum est. Non solum facerema lum sed & diligere: multipli¬
cant & expl&o uoluptatis ardore mordentur conscientia sua
Etpaenit& eos peccata sui: qui aũt ñ solum ñ dol& sefecisse quod
malum est sed in suo sceleraegloriatur isteimpl& illud quod
scriptũ ẽ peccator cũ uenerit in profundũ impi&atis contẽnit :
Quaerite ergo bonũ & ñ malũ sienim quȩsi erit bonũ in eo qđ
num &uitauerit ismalũ tuncuiuetis in eo quidicit Ego sum
uita bonũ quȩrit qui credit in eum qui in euangelio loquitur.
E gosum pastor bonus repellitimalum qui fugit eum de quo scrip¬

Expanded text:
t sic Dominus Deus omnipotens vobiscum, sicut dixistis: Odio habuimus mala, et dileximus bona, et reddite in portis judicium, ut misereatur Dominus Deus his qui reliqui sunt de Joseph. Dicitis Deum esse vobiscum, quia sitis filii Abraham; audite quod sequitur: Si filii estis Abrahae, opera patris vestri facite . Quae sunt opera patris vestri Abrahae? Diligite bonum, et non malum. Grande peccatum est, non solum facere malum, sed et diligere. Multi peccant, et expleto voluptatis ardore, mordentur conscientia sua, et poenitet eos peccati sui. Qui autem non solum non dolet se fecisse quod malum est, sed in suo scelere gloriatur, iste implet illud quod scriptum est: Peccator cum venerit in profundum impietatis, contemnit . Quaerite ergo bonum, et non malum. Si enim quaesieritis bonum, in eo quod num, et vitaveritis malum, tunc vivetis in eo qui dicit: Ego sum vita . Bonum quaerit, qui credit in eum qui in Evangelio loquitur: Ego sum pastor bonus . Repellit malum, qui fugit eum de quo scrip
Abbreviated transcription (Latin):
ores faciamus eos &id circo sollicitos qui a perta ieuinia
penitentiae dum sperant futura ꝑdunt presentia & quiabsq
uulnere poterant ꝑ manere incautiuulnus accipiunt. ut pꝰ¬
ea dolerecrucientur: Multae mansiones sunt apud patrẽ
& stella a stella differt inclaritate. ita&resurrectio morto¬
orũ sc̃is splendentib sicutsol& luna. Uesper & luciferꝰ qui

Expanded text:
ores faciamus eos, et idcirco sollicitos, qui aperta janua poenitentiae, dum sperant futura, perdunt praesentia, et qui absque vulnere poterant permanere, incauti vulnus accipiunt, ut postea dolore crucientur. Multae mansiones sunt apud Patrem meum , et stella a stella differt in claritate: ita et resurrectio mortuorum : sanctis splend
Abbreviated transcription (Latin):
reddit uulneri sanitatem. quomodo iuxta septuaginta dicitꝰ
Domus isrłcecidit amplius non resurg& : Uirgo isrł errauit
in terra sua ñ ẽ qui suscit & eã quod sic soli potest. postquã do¬
mus isrł suauo luntate corruerit ue quaquã pristinã re¬
cipi& dignitat᷑ẽ: postquã uirgo isrlerrauit in terrasua ultra
terit suscitari. non quo non suscitetur sednequa quam
suscitetur uirgo isrł. & nequaquã resurgat domus isrł.
Non est enim eadem gloria eius quisemꝑ ꝓessecutus ẽ dñm.
sed morti & in feris conparata fit melior. Haecdicimus ñ quo
iuxta nouatum tollamus spem paenitentiae. sed quotimidi

Expanded text:
reddit vulneris sanitatem: quomodo juxta Septuaginta dicitur, reddit vulneris sanitatem: quomodo juxta Septuaginta dicitur, Domus Israel cecidit, amplius non resurget. Virgo Israel erravit in terra sua, non est qui suscitet eam? Quod sic solvi potest: Postquam domus Israel sua voluntate corruerit, nequaquam pristinam recipiet dignitatem: postquam virgo Israel erraverit in terra sua, ultrae peccatum non poterit suscitari: non quo non suscitetur, sed nequaquam suscitetur virgo Israel, et nequaquam resurgat Dominus Israel. Non est enim eadem gloria ejus qui semper secutus est Dominum, sed morti et inferis comparata fit melior. Haec dicimus, non quo juxta Novatum tollamus spem poenitentiae, sed quo timidi
Abbreviated transcription (Latin):
& pͥea eiseruire desiuit adsumit ꝓph&a. scđm illud quod hieze¬
chieli precipitur. ut deuor& librũ in quo & intus & foris scriptũ
erat lam̃tatio & carm̃ &ueintus intellege salomonis canticũ
sequens quiait introdux̃ merex incubiculũ suũ. & quadragesi¬
mũ quartũ psalmũ in quo scriptũ ẽ omnis gloria filiȩ regis in trin¬
secus foris aut̃ ẽ quicquid in lit tera legitur. &uidetur in corti¬
ce& in medulla sp̃s̃ ñten&ur: Itaq: & iuxta lit terã & iuxta tro¬
phologiam in omnibus prophetarum libris scriptus ẽ planctur
suꝑ eosqui post peccata agunt paenitentiã. Carmen suꝑ illos
quinulla peccatorũ sorde maculati cantico & laude sunt dig¬
niꝰ Vae suꝑ eos quiñ agunt paenitentiam sed iuxta duritiam
cordis sui thesaurizat siburam in dieirae sin aũt ut diximus
planctusẽ suꝑ eos quiagunt pęnitentiam & paenitentia

Expanded text:
et postea ei servire desivit, assumit propheta, secundum illud quod Ezeet postea ei servire desivit, assumit propheta, secundum illud quod Ezechieli praecipitur , ut devoret librum, in quo et intus et foris scriptum erat lamentatio, et carmen, et vae. Intus intellige Salomonis canticum sequens, qui ait: Introduxit me rex in cubiculum suum . Et quadragesimum quartum psalmum, in quo scriptum est: Omnis gloria filiae regis intrinsecus. Foris autem est quidquid in littera legitur, et videtur in cortice, et in medulla spiritus non tenetur. Itaque et juxta litteram, et juxta tropologiam, in omnibus prophetarum libris scriptus est planctus super eos qui post peccata agunt poenitentiam: Carmen super illos qui nulla peccatorum sorde maculati, cantico et laude sunt digni: Vae super eos qui non agunt poenitentiam; sed juxta duritiam cordis sui thesaurizant sibi iram in die irae. Si autem, ut diximus, planctus est super eos qui agunt poenitentiam; et poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
onem multorũ & in signum cui contradicetur .: Et hocdicit ñquo
p̃cipiat quid facere debeat. sed ante p̃dicit quidsponte facturus
sit. Quasi increpans & arguens ut saltim correptus ñ faciat qđ prę¬
dicatum est:
Lxx Audite uerbũ istud quẽ ego ad sumã suꝑ uosplanctũ domus
isrł. cecidit ñ add& amplius utresurgat uirgo isrł: Proiecta est
suꝑ t̾rã suam ñ ẽ qui suscit & eam: Quantũ ad ordinẽ litterȩ ꝑti¬
n& & ceptã historiȩ ueritatẽ decemtrib: quae appellabantur
isrł ductae incaptiuitatẽ ut nequaquã ad t̾rãsuã posteasꝰ reuer¬
sȩ . Uirgo aut appellatur populus isrł. ñ quia in uirginitatis ꝑ¬
manserit puritate : sed quia quondam instar uirginis sit dñoco¬
pulatus Unde &plactũ suꝑ eũ ꝓpheta iubetur ad sumere quod ne¬
quaquã in antiquũ restituatur gradum: Quantũ uero ad intelle¬
gentian spiritalem planctũ suꝑ omnẽ isrł quidm̃ m̃te cernebat

Expanded text:
onem multorum, et in signum cui contradicetur . Et hoc dicit, non quo praecipiat quid facere debeat; sed ante praedicit quid sponte facturus sit, quasi increpans et arguens, ut saltem correptus non faciat quod praedictum est. . LXX: Audite verbum istud, quod ego assumam super vos planctum. Domus Israel cecidit, non adjiciet amplius ut resurgat. Virgo Israel projecta est super terram suam, non est qui suscitet eam. Quantum ad ordinem litterae pertinet et coeptam historiae veritatem, decem tribus, quae appellantur Israel, ductae in captivitatem, nequaquam in terram suam postea sunt reversae. Virgo autem appellatur populus Israel: non quia in virginitatis permanserit puritate, sed quia quondam instar virginis sit Domino copulatus. Unde et planctum super eum propheta jubetur assumere, quod nequaquam in antiquum restituatur gradum. Quantum vero ad intelligentiam spiritualem: planctum super omnem Israel, qui Deum mente cernebat,
Abbreviated transcription (Latin):
catur uua sed perditur. vbi non mustum exprimitur
sed uenenum: & ingressi sunt sibi: pulchre dixit sibi
Non enim ingressi sunt do. sed sibi ingressi sunt: alio¬
quin dõ magis egres sisunt dumrecedunt deecdesia:
Quodsequitur domus isrł. iuxta septuaginta in princi¬
pio capituli sequentis legendum est. iuxta hebraeos
infine huius quod ex posuimus. ExPLIC̃ LIBERII¬

Expanded text:
catur uva, sed perditur: ubi non mustum exprimitur, catur uva, sed perditur: ubi non mustum exprimitur, sed venenum. Et ingressi sunt sibi. Pulchre dixit, sibi: non enim ingressi sunt Deo, sed sibi ingressi sunt. Alioquin Deo magis egressi sunt, dum recedunt de Ecclesia. Quodque sequitur, Domus Israel, juxta Septuaginta, in principio capituli sequentis legendum est; juxta Hebraeos, in fine hujus, quod exposuimus. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
diuitis purpurati: quila&abatur in conuiuio. & in tantã
engabatur suꝑbiam ut lazarum ante ostium suum plenũ
ulceribus non dignaretur aspicere : & ne hoc quidem ei tri¬
pulorum qui confidunt indiuitis &opulenti sunt insion
& habentfiduciam in monte samariae. & ingrediun¬
tur pompatice domus isrł Ut tumoremanimi corpus
ostendat & pomparum ferculis similes esse uideantur. iux¬
ta leges aut trophologiae & septuaginta interprȩtes:
sion refertur adeccłam dequa scriptum legimus . qui
exaltasme deportis mortis ut ad nuntiem om̃s laudationes
tuas in portis filia esionꝰ: mons uero samariae propter suꝑbiã.
& iactantiam custodiae mandatorum di intellegitur suꝑ
her&icos quidespiciunt ecclesiam : quia infirma mundi
elegit ds̃ ut confundat fortia. & stulta ut ꝑdat sapientiã
sapientium. & intellegentiam prudentium reprob&:
istiuin demiauerunt primitiasgentium. & subnomine
xp̃i ano introducerent eos intorcularia sua ubi non cal¬

Expanded text:
divitis purpurati, qui laetabatur 308 in convivio, et in tantam erigebatur superbiam, ut Lazarum ante ostium suum plenum ulceribus indignaretur aspicere, et ne hoc quidem ei tripulorum, qui confidunt in divitiis, et opulenti sunt in Sion, et habent fiduciam in monte Samariae, et ingrediuntur pompatice domum Israel, ut tumorem animi corpus ostendat, et pomparum ferculis similes esse videantur. Juxta leges autem tropologiae et Septuaginta interpretes, Sion refertur ad Ecclesiam, de qua scriptum legimus: Qui exaltat me de porta mortis, ut annuntiem omnes laudationes tuas in portis filiae Sion . Mons vero Samariae, propter superbiam et jactantiam custodiae mandatorum Dei, intelligitur super haereticis, qui despiciunt Ecclesiam; quia infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia, et stulta, ut perdat sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobet . Isti vindemiaverunt primitias gentium, ut sub nomine Christiano introducerent eos in torcularia sua, ubi non cal
Abbreviated transcription (Latin):
dibus sunt proiecti: Reliquiȩ enim in principio fidei saluȩ fient & in
& nelongo sermone regulam differam sponsionũ & in hoc propheta
sibi exspectatione promittunt & carnalt̃ implenda cõmemorant
gulis quiruentes perpeccatĩ reaedificantur perpenitentiam
Eccedies ueniunt dicit dñs & c̃p̃ hendet arcctor mes sorem & cal

Expanded text:
dibus sunt projecti. Reliquiae enim in principio fidei salvae fient, et in dibus sunt projecti. Reliquiae enim in principio fidei salvae fient, et in . Et ne longo sermone regulam differam sponsionum, et in hoc propheta, sibi exspectatione promittunt, et carnaliter implenda commemorant. gulis, qui ruentes per peccatum, reaedificantur per poenitentiam. Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et comprehendet arator messorem, et cal
Abbreviated transcription (Latin):
quidicunt non adpropinquabit . & non ueni& supernos
malum quos dñs cribro suo concusserat & probauerat.¬
& quorum a ream maiertatis suȩ purgauerat uentila¬
bro & quicum que peccatores fuerant int̃fecit gladio:
Nunc iuxta consue tudinem scripturarum post tor¬
menta post paenas. prospera & la&a promittens. susci¬
taturum eẽ se dicit & in resur rectione dñi omnia
restituturum ut quod insinagogis ceciderat surgaet
in aclesiis & possideant credentes reliquias idume ȩ
&omnes nationes ut quic quid reliquũ fuer rt deregno
sanguinario at que terreno incelestia regna mut&᷑.
& omnes gentes que oblitȩ sunt dnm̃ conuertantur
& reuertantur ad eum : Sin aũt iuxta lxx legere uoluerimus
Reliquos hominum eos debemus accipere quideiu daico populo credider̃
& quasi capillos nonceciderunt decribro neccumpuluere paleisq: & sor¬

Expanded text:
qui dicunt, non appropinquabit, et non veniet super nos qui dicunt, non appropinquabit, et non veniet super nos malum: quos Dominus cribro suo concusserat et probaverat, et quorum aream majestatis suae purgaverat ventilabro, et quicumque peccatores fuerant interfecit gladio nunc juxta consuetudinem Scripturarum, post tormenta, post poenas, prospera et laeta promittens, suscitaturum esse se dicit, et in resurrectione Domini omnia restituturum, ut quod in synagogis ceciderat, surgat in Ecclesiis, et possideant credentes reliquias Idumaeae, et omnes nationes, ut quidquid reliquum fuerit de regno sanguinario atque terreno, in coelestia regna mutetur, et omnes gentes quae oblitae sunt Dominum, convertantur et revertantur ad eum. Sin autem juxta LXX legere voluerimus,nomen meum, reliquos hominum eos debemus accipere, qui de Judaico populo crediderunt, et quasi lapillus non ceciderunt de cribro, nec cum pulvere paleisque et sor
Abbreviated transcription (Latin):
lorum p̃cedit auctoritas maxime p&ri& ia cobi
quos columnas ecclesiae uas electionis uocat sibi
omnis uariȩ explanationis tollenda suspitio est:¬
& quod a tantis uiris ex ponitur hoc sequendum: inactib
a postolorum questione inter apostolos suscitata. Cur
homines ex gentibus paulus & barnabas absque circum¬
cisione & obseruantia sabbati suscepiss&: P&rus re¬
spondit ut debuit: Cuius sententiam probans ia cob
h& locutus est. lirifr̃s audite me. Symion
narrauit quem ad modum primum dr̃ uisitauit su¬
mere & gentibus populum nominisuo. & hunc concor¬
dant uerba proph&arum. sicut scriptum est. post
h& reuertar & edificabo tabernaculum dauidquod
cecidit & diruta eius reaedificabo &erigam illud ut re¬
quirant c&eri hominum dnm & omnes gentes super
quas in uocatum ẽ nomen meum dicit dñs faciens h&
notum a seculo ẽ dño opussuum: hoc igitur taber na
culum dauid quod ceciderat. Ceciderat autem in his

Expanded text:
lorum praecedit auctoritas, maxime Petri et Jacobi, lorum praecedit auctoritas, maxime Petri et Jacobi, quos columnas Ecclesiae Vas electionis vocat , ibi omnis variae explanationis tollenda suspicio est, et quod a tantis viris exponitur, hoc sequendum. In Actibus apostolorum quaestione inter apostolos suscitata, cur homines ex gentibus, 355 Paulus et Barnabas absque circumcisione et observantia sabbati suscepissent, Petrus respondit, ut debuit: cujus sententiam probans Jacobus, haec locutus est: Viri fratres, audite me: Simon enarravit, quemadmodum primum Deus visitavit sumere ex gentibus populum nomini suo, et huic concordant verba prophetarum, sicut scriptum est: Post haec revertar et aedificabo tabernaculum David quod decidit et diruta eius reaedificabo et erigam illud ut requirant ceteri hominum Dominum et omnes gentes super quas invocatum est nomen meum dicit Dominus faciens haec notum a saeculo est Dculum David quod ceciderat ceciderat autem in his
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ penite bit sententiae: Rursum iuxta eim¬
dem hieremiam promittit prospera sine glegen¬
tia dissoluamur & illum penitebit sponsionis
suȩ promissa que mutabit: Cuius rei exem¬
plumni neuitas & hierusalem habere possumus:
quorum alii dmminentibus supplicuis liberati sunt:
alii quȩ patribus promissa fuerant ꝑ diderunt:
Indie illo suscitabo taber naculum dauid
quod cecidit & reaedificabo a perturas murorũ
eius & eaque corruerant instaurabo : & reae difi¬
cabo illud sicut diebus antiquis ut possideant
reliquias idumaeȩ & omnis nationes eo quod
inuocatum sit nomen meum super eos dicit dñs
fccciens hȩc .Lxx. Indie illa suscitabo taberna¬
culum dauid quod ceciderat & edificabo ea que
corruerant & que suffusa sunt suscitabo. & instau¬
rabo ea sicut dies antiqui ut querant me reliqui
hominum & omnes gentes superquas inuocatumẽ
nomen meum dicit dñs. facciens hȩc: libi a posto¬

Expanded text:
suae poenitebit sententiae. Rursum juxta eumsuae poenitebit sententiae. Rursum juxta eumdem Jeremiam promittit prospera: si negligentia dissolvamur, et illum poenitebit sponsionis suae, promissaque mutabit. Cujus rei exemplum Ninivitas et Jerusalem habere possumus, quorum alii de imminentibus suppliciis liberati sunt: alii quae patribus promissa fuerant, perdiderunt. In die illa suscitabo tabernaculum David quod cecidit, et reaedificabo aperturas murorum ejus, et ea quae corruerant instaurabo, et reaedificabo illud sicut in diebus antiquis, ut possideant reliquias Idumeae, et omnes nationes, eo quod invocatum sit nomen meum super eos, dicit Dominus faciens haec. LXX: In die illa suscitabo tabernaculum David quod ceciderat, et reaedificabo ea quae corruerant, et quae suffossa sunt suscitabo, et instaurabo ea sicut dies antiquos, ut quaerant me reliqui hominum, et omnes gentes super quas invocatum est nomen meum, dicit Dominus faciens haec omnia. Ubi aposto
Abbreviated transcription (Latin):
& uentilabit pala lapillisque & calculis suꝑ
terrã non cadentibus monentur ingladio
qui ꝓpt̃ sor des & puluerem peccatores papuli
nominantur: Et hoc pacientur quia noncredunt
uaticinio prophetarum nec putantes seuentura
quȩ pereos dñs cominatur: Cumque sibi ꝓspera
repromittunt. mala postea sustinebunt:
Eregio ne scĩstimentibus & non peccantibis.
& idcir conequaquã morientibus gladio qui
dixerunt ad propinquabunt nobis mala. &
uenient super nos supplitia quȩ nr̃a peccata
meruerunt. De quo plenius inhieremia lo¬
quitur dr̃ eadsummam loquar suꝑgentẽ &
regnum ut auferam eam& disperdam siconũ¬
sa fuerit gens illa amalissius & ego agam paeni¬
tentiam de hisque cogita ueram facere eis : Non
ergods̃ mutatur qui semper est inmutabilis sed
nos eum nr̃a conuersione mutamus:
Seuiti rascitur comminatur & dicit se in laturũ
esse supplitia: Si agamus penitentiã ipsum quoq

Expanded text:
et ventilavit pala: lapillisque et calculis super et ventilavit pala: lapillisque et calculis super terram non cadentibus, morientur in gladio, qui propter sordes et pulverem peccatores populi nominantur. Et hoc patientur quia non credunt vaticinia prophetarum, nec 354 putant esse ventura quae per eos Dominus comminatur. Cumque sibi prospera repromittant, mala postea sustinebunt, e regione sanctis timentibus, et non peccantibus, et idcirco nequaquam morientibus gladio, quia dixerunt: Appropinquabunt nobis mala, et venient super nos supplicia, quae peccata nostra meruerunt, de quo plenius in Jeremia loquitur Deus: Assumam, et loquar super gentem et regnum, ut auferam eam et disperdam; si conversa fuerit gens illa a malis suis, et ego agam poenitentiam de his quae cogitaveram facere ei . Non ergo Deus mutatur, qui semper est immutabilis; sed nos eum nostra conversione mutamus. Saevit, irascitur, comminatur, et dicit se illaturum esse supplicia: si agamus poenitentiam, ipsum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
morient᷑ omnes petcatores populimei. quidicunt
non ad ꝓpinquabit. neque uenient suꝑ nos mala.
Ns̃ qui mensus est aquas manu. & cȩlumpalmo &
omnem terrã cludit pugillo Ipse ꝓmagnitudine
sua. utraque manutenens margines t̃rȩ. quasi
cribrum huc illucque concutiat. ut paleis acnsor¬
dibus pecatorum in terra cadentibus purũ frum̃¬
tum remaneat Vt condatur inhorrea siue ut
septuaginta transtulerunt. lienti labrũ tenębit
inmani. & purgabit aream suã. & tritigłi con¬
dat inhorreis. paleas autẽ conbur& igni in ex¬
tinguibili: Nequibus loquit᷑ ꝑ hieremiã. Quid
paleis & frumentũ dicit dñs: De hoc eodem
sub figura alterius para bolae sagena illa
demonstrat. quȩ mittitur in mare huius
seculi & etrahit piscss omnium generum
proiectisque malis piscibus boni tantũ modo
re seruantur : Ita & dñs miserabilem domũ
usrł toto orbe dispersit & concussit incnbro

Expanded text:
morientur omnes peccatores populi mei, qui dicunt: morientur omnes peccatores populi mei, qui dicunt: Non appropinquabit, neque venient super nos mala. Deus qui mensus est aquas manu, et coelum palmo, et omnem terram concludit pugillo , ipse pro magnitudine sua, utraque manu tenens margines terrae, quasi cribrum huc illucque concutiet: ut paleis ac sordibus peccatorum in terram cadentibus, purum frumentum remaneat, quod condatur in horrea: sive ut LXX transtulerunt, ventilabrum tenebit in manu, et purgabit aream suam, et triticum condet in horreis, paleas autem comburet igni inexstinguibili; de quibus loquitur per Jeremiam: Quid paleis ad frumentum, dicit Dominus ? De hoc eodem sub figura alterius parabolae, sagena illa demonstrat, quae mittitur in mare hujus saeculi, et extrahit pisces omnium generum, projectisque malis piscibus, boni tantummodo reservantur : ita et Dominus miserabilem domum Israel toto orbe dispersit, et concussit in cribro
Abbreviated transcription (Latin):
ginta in fouea tenebatur: Mut a uitꝰ bonampar¬
tem ut &celsos facer&: oculi enim dñi suꝑomnia
sunt regna peccantia. quae ostendit diabulus dño:
& de quibus a postolus dicit. non regnet peccatũ
in mortali ur̃o corpore. ad oboediendum desiderus
eius. Uerumtamen. cum in uirga uisit& p&cato¬
res & conterat eos at que ꝑcutiat. qui ꝑmanserint.
inpeccato eas animas quae apellant᷑ domus ia cob.
& subplantat peccatũ & incertamine superant &¬
plantam cruentifratris inuadunt. In&ernum
perire non patitur : Ecce enim ego mandabo
& concutiam in omnibus gentibus domũ isrł sicut
concutitur incribro & non cad& lappillus suꝑ terrã.
ingladio morient᷑ omnes peccatores populimei. qui
dicunt non ad propinquabit . & non ueni& npernos
malum. Lxx. Quia ecce p̃cipio & uentilabo in
cunctibus gentibus domus isrł nicut uentilatur in
uentilabro & non cad& contritio suꝑ terrã : Ingladio

Expanded text:
LXX in fovea tenebatur, mutavit in bonam parLXX in fovea tenebatur, mutavit in bonam partem, ut excelsos faceret. Oculi enim Domini super omnia sunt regna 353 peccantia, quae ostendit diabolus Domino , et de quibus Apostolus dicit: Non regnet peccatum in mortali vestro corpore, ad obediendum desideriis ejus . Verumtamen cum in virga visitet peccatores, et conterat eos atque percutiat, qui permanserint in peccato: eas animas, quae appellantur domus Jacob, et supplantant peccatum, et in certamine superant, et plantam cruenti fratris invadunt, in aeternum perire non patitur. Ecet concutiam in omnibus gentibus domum Israhel sicut concutitur in cribro et non cadet lapillus super terram in gladio morientur omnes peccatores populi mei qui dicunt non adpmalum. LXX: Quia ecce ego praecipio et ventilabo in cunctis gentibus domum Israel, sicut ventilatur in ventilabro, et non cadet contritio super terram. In gladio
Abbreviated transcription (Latin):
mariae. Uindemia ueruti primitias gentiũ & ingressissibi
domusisrł. Adsion ut supra diximus & ad montẽ samari¬
ae idẽ adduas tribus que appellabatur iuda & ad decem
quȩ israhelis nomine uocanbantur. prophetae sermo
confertur: & maximȩ ad eos qui in utroq populo optima¬
tessunt & princept &uacant deliciis in exemplũ illius

Expanded text:
e: vindemiarunt primitias gentium, et ingressi sunt sibi. Ad Sion, ut supra diximus, et ad montem Samariae, id est, ad duas tribus, quae appellabantur Juda, et ad decem, quae Israelis nomine vocabantur, prophetae sermo confertur, maxime ad eos, qui in utroque populo optimates sunt et principes, et vacant deliciis in exemplum illius
Abbreviated transcription (Latin):
samarie & uirtutẽ dasmasci: quae scilic& contra hierł iunctis
uirib dimicabant: Proplagal&tuli & damasci grabato septua
Dequibus unus grex factus est dñi: Cuius saepe oues leonũ feritas
laniat. dequorũ faucib: uix duo crura. aut & tremũ aufertur
auricule: incrure uia ostenditur doctrinarũ. in aure sacram̃ta
dictorũ: Vnde & apostoli absq caltiam̃tis. & ulla mortui animꝰ¬
festius ꝑ ꝓph&am : ponite inquit sermones uestros in aurib: cordis ur̃i:
uir & desiasticus & homo dĩ. & sam son qui int̃ p̃tatꝰ sol leonẽ inter¬
ficit descendensq in inferni lacum quia quas refrigerat tempo¬
reniuis tempestatis & hiemis suffocat leonem ut securo pede
& tutis aurib dñm sequi. & uerba eius audire ualeamus:
udite & contestamini indomo iacobdicit dñs dr̃ &ercituum

Expanded text:
Samariae et virtutem Damasci, quae scilicet contra Jerusalem, junctis Samariae et virtutem Damasci, quae scilicet contra Jerusalem, junctis viribus, dimicabant . Pro plaga lectuli et Damasci grabato, Septuantium: de quibus unus grex factus est Domini: cujus saepe oves leonum feritas laniat: de quorum faucibus vix duo crura aut extremum aufertur auriculae. In crure via ostenditur doctrinarum, in aure sacramenta dictorum. Unde et apostoli absque calciamentis et ulla mortui animafestius per prophetam: Ponite, inquit, sermones vestros in auribus cordis vestri. vir ecclesiasticus et homo Dei, et Samson, qui interpretatur sol, leonem interficit: descendensque in inferni lacum, qui aquas refrigerat, tempore nivis, tempestatis, et hyemis, suffocat leonem: ut securo pede et tutis auribus Dominum sequi et verba ejus audire valeamus. Audite et contestamini in domo Jacob, dicit Dominus Deus exercitu
Abbreviated transcription (Latin):
manib: eniendas: Quomosi pastor sideuoratis omnib: m̃bris duo cnura
aut &tremũ auriculae deleonis faucib rapiat: positoq cõparationis & ẽp̃lo
lta inquit eruentur silii isrł detẽ uidelic& tribus qisiabitant insa¬
maria: in plaga l&ctuli . & indamasci grabato: quod mihi sic xpla¬
nandum uid&ur. Legimus inisaia raasin regem aram id est syror
qui regnabat indamasco &paftee hacee filiũ romeliȩ regem
isrł. inito federe contra uidã uenisse pugnantes: Dequib: dñs
p̃cepit achaz regi iudae & hierusalẽ N& imeat duos sem iustos
torres quando insignum plaenae libertatis uirginis ei & conceptus
& partus ostenditur: filu ergosamarie habitant in regione & pla¬
ga l&tuli. requi es centes in syrorũ auxilio & indamasci grabat¬
to sibi uictoriam polli centes: Vt quo modo quifessus est refocila¬
tur in l&tulo sic illic fractas uires uicine gentis auxili o roboraren:
Vnde & in eodẽ esaia ꝑtipũ dicitur futurorũ. quod nasciturus sit

Expanded text:
manibus eruendas: quomodo si pastor, devoratis omnibus membris, duo crura aut extremum auriculae de leonis faucibus rapiat: positoque comparationis exemplo, ita, inquit, eruentur filii Israel, decem videlicet tribus quae habitant in Samaria, in plaga lectuli et in Damasci grabato. Quod mihi sic explanandum videtur: legimus in Isaia Rasin regem Aram, id est, Syrorum, qui regnabat in Damasco, et Phacee filium Romeliae regem Israel, inito foedere, contra Judam venisse pugnantes : de quibus Dominus praecipit Achaz regi Judae et Jerusalem ne timeat duos semiustos torres: quando in signum plenae libertatis, Virginis ei et conceptus et partus 260 ostenditur. Filii ergo Samariae habitant in regione et plaga lectuli, requiescentes in Syrorum auxilio, et in Damasci grabato sibi victoriam pollicentes: ut quomodo qui fessus est, refocillatur in lectulo: sic illi fractas vires vicinae gentis auxilio roborarent. Unde et in eodem Isaia per typum dicitur futurorum, quod nasciturus sit
Abbreviated transcription (Latin):
uit & suꝑ altaria b&hel. Nonunũ altare quodhab&
ecclesia sed altaria her&icorũ plurima tot eñĩ hab&ꝰ
altaria quot scis mata: amputabit & cornua altaris
quod ꝑ suꝑbiam unũ ab erese iactant: Cadent quae
eorũ cornua. id est arrogantia in terrã & ꝑcuti &
domum hiemalem. eos hereticos quilaborant con¬
tinentia & ieiunus. Xero phagiis & chame oni is
ex quib: tatianus est & manicheus & domũ estiuã
ut nicolaitas &eu nomianos & ueteris hereseos
Nouos s&ctatores : quiꝓpt̃ uentris ingluuiem omnẽ
recipiunt uoluptatem: & peribunt domus ebur

Expanded text:
bit et super altaria Bethel: non unum altare, quod habet bit et super altaria Bethel: non unum altare, quod habet Ecclesia, sed altaria haereticorum plurima. Tot enim habent altaria, quot schismata. Amputabit et cornua altaris, quod per superbiam unum se habere jactant. Cadentque eorum cornua, id est, arrogantia in terram; et percutiet domum hyemalem, eos haereticos qui laborant continentia et jejuniis, xerophagiis, chameuniis, e quibus Tatianus est et Manichaeus. Et domum aestivam, ut Nicolaitas et Eunomianos, et veteris haereseos novos sectatores, qui propter ventris ingluviem, omnem recipiunt voluptatem. Et peri
Abbreviated transcription (Latin):
&ruent in terrã. assrio uastante confracta & ꝑcutiã
inquit domum hiemalem cũ domo aestiua. quod
simpliciter iuxta lit terã accipere possumus tantarũ
eos fuisse opum. ut duplices haberent domos. hiema¬
les & estiuas: quarũ aliȩ uersȩ essent ad aquilonem
aliae adcustrum. ut ꝓuari&ate temporum frigo¬
ris & caloris caeli que tempenem ꝓuiderent: Possum
domum hiemalem. appellare regnum isrł. inquifn¬
gus erat religionis & cultus dĩ uariiq uentorum
turbines & seua tempestas: & domum estiuam iudã
& ihrłm in qua erat templũ & offerebantus holo¬
causta mane & uespere Etui gebat calorre ronis.
& peribunt ait domus ebur neae. quod &iuxta histo¬
riam stare potest: Legimus enĩ a chab regem is rł
tantis fluxisse deliciis ut domum sibi eburneã fecerit .
ꝓeburneis domus dentis ed est elephantinas. in ebreo. in¬
ricationes isrł: Quiprius dm̃ mente cernebat: Visita¬

Expanded text:
ruent in terram, Assyrio vastante, confracta. Et percutiam, ruent in terram, Assyrio vastante, confracta. Et percutiam, inquit, domum hyemalem cum domo aestiva, quod simpliciter juxta litteram accipere possumus: tantarum eos fuisse opum, ut duplices haberent domos, hyemales et aestivas, quarum aliae versae essent ad Aquilonem, aliae ad Austrum, ut pro varietate temporum, frigoris et caloris, coelique temperiem, providerent. Possumus domum hyemalem appellare regnum Israel, in qua frigus erat religionis et cultus Dei, variique ventorum turbines, et saeva tempestas; et domum aestivam, Judam et Jerusalem, in qua erat templum, et offerebantur holocausta mane et vesperi, et vigebat calor 262 religionis. Et peribunt, ait, domus eburneae: quod et juxta historiam stare potest. Legimus enim Achab regem Israel tantis fluxisse deliciis, ut domum sibi eburneam fecerit . Pro eburneis, domos dentis, id est elephantinas in Hebraeo inricationes Israel, qui prius Deum mente cernebat, visita
Abbreviated transcription (Latin):
& cadent in t̾rã & ꝑutiã domũ hiemalẽ cumdomo astiua: & pe¬
ribunt domus eburneȩ & dissipabuntur aedes multae dic̃dñs:¬
LxX Sacerdotes audite contestamini domũ iacobdic̃ dñs
& suꝑ altaria b&hel. & suffodientus cornur altaris. & cadent su ꝑ
terrã: Confundã & ꝑcutiã domũ pennatã. suꝑ domũ aestiuã¬
Quod in printipio capituli iuxta .lxx. positũ est sacerdotes. inae¬
braico ñ hab&. sed ꝓhocuerbo legitur ar̃es quod aquilaint̃p̃tatu s est
nontellegentes: ꝓ ares legerunt iepeic id est sacerdotes ⁊ p̃cipit
autem sermo ꝓph&icus. ut primũ audiant: deinde contestent᷑
indomo iacob. id est indetim tribub: que d ñs dixerit Cũ cepero
in quid uisitare p̃uaricatores uel impidates dom: isrł. &ei
reddere quem ar&ur . & captiui tatis temp: aduene¬
rit:.Tunc destruentur altaria bethel. ubi erant
aurei uituli & amputabuntur cornua altaris quod
hieroboam quoq: manũ &teodente disrptũ est.

Expanded text:
adent in terram: et percutiam domum hyemalem cum domo aestiva, et peribunt domus eburneae: et dissipabuntur aedes multae, dicit DomLXX: Sacerdotes, audite: contestamini domum Jacob, dicit Doet super altaria Bethel: et suffodientur cornua altaris, et cadent super terraQuod in principio capituli juxta Septuaginta positum est, sacerdotes, in Hebraico non habetur, sed pro hoc verbo legitur ARES  , quod Aquila interpretatus est non intelligentes pro ARES legerunt ἱερεῖς, id est, sacerdotes. Praecipit autem sermo propheticus ut primum audiant, deinde contestentur in domo Jacob, id est, in decem tribubus quae Dominus dixerit. Cum coepero, inquit, visitare praevaricationes, vel impietates domus Israel, et ei reddere quae meretur, et captivitatis tempus advenerit: tunc destruentur altaria Bethel, ubi erant aurei vituli, et amputabuntur cornua altaris, quod, Jeroboam quoque manum extendente, diruptum est ; et
Abbreviated transcription (Latin):
tia destruentur : prodomo hiemali. ΟΙΚNTΟΝ
riẽpiti tepon septua ginta transtu lerumt: quod
nos interp̃tatisumus pennatã. eo quod hostiola
habeat ꝑ fenestras. & quasi pennas ad magnitu¬
dinẽ frigoris repellandam ⁊:¬

Expanded text:
i, οἶκον τὸν περίπτερον, Septuaginta transtulerunt: quod nos interpretati sumus, pinnatam, eo quod ostiola habeat per fenestras, et quasi pinnas ad magnitudinem frigoris repellendam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs superterram suã dequadicitur. Credouidere bonadm̃ int̃ra
uiuentiumꝰ & in euangelio beatimites quõ ipse possid ebt̃ terra:
Postquã aũ plantauerit eos & firma in altũ sadice soli darit nom euel
let ultra detra quam dederit eis . Ex quo intellegimus eedesiam usq in
finẽ mundi conẽti qui dẽ perseciuonib: sedpequaquã possesubũti: Tẽptari
rũ esse polliatuse cuius ꝓmissio lex natur aẽ explicti¬

Expanded text:
Dominus super terram suam, de qua dicitur: Credo videre bona Domini in terra Dominus super terram suam, de qua dicitur: Credo videre bona Domini in terra viventium . Et in Evangelio: Beati mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Postquam autem plantaverit eos, et firma  Al. firmas in altum imus Ecclesiam usque ad finem mundi, concuti quidem persecutionibus, sed nequaquam posse subverti; tentari, rum esse pollicitus est: cujus promissio, lex naturae est
Abbreviated transcription (Latin):
firma Ciuitas quae obpugnatur & dequa dñs in euangelio loqui us
Non potest ciutas abfeondi supermontem posita & in spalmis dicitur
fluminis impetus letificans ciuitatem dĩ Plantabt̃ quoq uineas
cum noe &bibent uinum earum & in ebriabuntur &audient ad ño
saluatore : bibite amici & in ebriamini. bibent autẽ uinum quod se
in regnopatris cum a postolis sius nouum bibiturum esse pollicitus est
haec ẽ uinea sorech. Cuius uinum cottidie inminis¬
teriis bibimus. nec hacrerum felicitate contenti
propt̃ dilicias facient hortos & rigabt eos
ut nulla desit in eis genera uirtutũ & comedent fructus eorum
Q uienim plantauerit &rigauerit. ipse & comede: Cũ haec omnia
montes & colles fecerint instillantes dulcedinem & edificantes ciuitates
& habitantes in eis plantantes uineas & bibentes uinum earum facientes
hortos & comedentes fructus eoru. Tunc ipsos plantatores plantabit

Expanded text:
atur , et de qua Dominus in Evangelio loquitur: Non potest civitas abscondi super montem posita . Et in Psalmis dicitur: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Plantabunt quoque vineas cum Noe , et bibent vinum earum, et inebriabuntur, et audient a Domino Salvatore: Bibite, amici 358 mei, et inebriamini . Bibent autem vinum, quod se in regno Patris cum apostolis suis novum bibiturum esse pollicitus est . Haec est vinea Sorec, cujus vinum quotidie in mysteriis bibimus. Nec harum rerum felicitate contenti, propter delicias facient hortos, et irrigabunt eos: ut nulla desint in eis genera virtutum, et comedent fructus eorum: qui enim plantaverit et rigaverit, ipse et comedet. Cumque haec omnia montes et colles fecerint, stillantes dulcedinem, et aedificantes civitates, et habitantes in eis, plantantes vineas, et bibentes vinum earum, facientes hortos, et comedentes fructus eorum: tunc ipsos plantatores plantabit
Abbreviated transcription (Latin):
Hliaũ montes quistillabunt dulcedinẽ &tolles qui q̃sicifuerint portquã c̃uerte¬
ritduĩs captiuttatẽ pquli sui hrł edificabunt cuitates ancea desertas R

Expanded text:
Hi autem montes qui stillabunt dulcedinem, et colles qui consiti fuerint, postquam converteHi autem montes qui stillabunt dulcedinem, et colles qui consiti fuerint, postquam converterit Dominus captivitatem populi sui Israel, aedificabunt ci