comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
confidis. a O miser qui scđ̃m ꝗd scriptũ ẽ dicis
incorde tuo diuessum et ditatussum. & nuliuis
rei egeo : & nescis quia tues miser & miserabilis.
& pauꝑ & cecus & nudus. Num quid. locutus
est ap̃c. am̃ dico tibi ñ tibi reuelauit caro &
sanguis. sed pat̾ m̃s qui ẽ incęlis. Nũ quid tibi
dixit tu uocaberis cęphas. Nũquid tͥ spopondit
suꝑ hanc petͣm fundabo eccłiam meã. u Adten¬
de enĩ quid petrus apłs spũ scõ docente cõmone¬
at: qui ait. Et nc̃ gͦ uos quid temptatis dm̃ in¬
ponere uigũ collo discentiũ. quod neq patrez ur̃i
x credimus nos posse saluos fieri sicut & illi. Petrus
apłs dicit. quia ille uere dm̃ temptet qui nc̃ homini
onus legis moliatur in ponere. contra aut̃ tu obicis
& minaris qd̃ ille criminetur inuisticiȩ dm̃. qui ꝑ
confessionem ꝓ priȩ infirmitatis ad grãm sp̃c alitte¬
ra occidente confugiat. S amuhel: helias. heliseus.

Expanded text:
confidis? o miser, qui secundum quod scriptum est dicis confidis? o miser, qui secundum quod scriptum est dicis in corde tuo: diues sum et ditatus sum et nullius rei egeo, et nescis quia tu es miser et miserabilis et pauper et caecus et nudus. numquest Christns \'amen dico tibi, non tibi reuelauit caro et sanguis, sed pater meus qui est in caelis\'? numquid tibi dixit \'tu uocaberis Cephas? numquid tibi spopondit super hanc petram fundabo ecclesiam meam ? adtende enim quid Petrus apostolus Spiritu Sancto docente commoneat, qui ait: et nunc ergo nos quid temptatis Deum, inponere iugum collo discentium, quod neque patres nostri esu Christi credimus nos posse saluos fieri, sicut et illi. Petrus apostolus dicit, quia ille nere Deum temptet, qui nunc homini onus legis moliatur inponere; contra autem tu obicis et minaris, quod ille criminetur iniustitiae Deum, qui per confessionem propriae infirmitatis ad gratiam spiritus a littera occidente confugiat. Samuhel Helias Heliseus
Abbreviated transcription (Latin):
nescire qd̃ uissit. Et quasi oblitus fragilitatis humane
cuius auctor ipseẽ. in posuerit homini qd̃ ferre ñ pos¬
sit. Quid rogo hac presumptione feralius : quid hac
increpationẽ ꝑuersuis. a ex ꝓbras eccłiȩ catholice
cuiꝰ nos uisera sumus: qõ quasi dicere desperando
iudeatur : qd dĩ auctor hominis ĩ posuerit. homi¬
ni qd ferre ñ possit. Cuiꝰ tamen fidelissima ẽ. &
ore & humilitate ꝓfessio. dm̃ & primũ omĩa pos¬
sibilia p̃cepisse : & neminẽ tam̃ possibilia cõpłentẽ.
ꝓ pt̃ qd̃ subditus fit omĩs mundus dõ: postea pondꝰ
precepti. substi tuta grẽ indulgentia sub leuasse
Seruntam̃ tu serue neꝙͣ & malignę qui qd̃ tibi
dñs tuus remisitꝰ conseruis tius conaris exigere:
tuũ primum sensũ discutio. & meũ postea s ui¬
detut e piano. Tuqui non posse ferreonus legis
dixisse quosdam arguis. gͦ tu ipsum ferre posse

Expanded text:
nescire quod iussit et quasi oblitus fragilitatis humanae, nescire quod iussit et quasi oblitus fragilitatis humanae, cuius auctor ipse est, inposuerit homini, quod ferre non possit. quid, rogo, hac praesumptione feralius? quid hac increpatione peruersius? exprobras Ecclesiae catholicae, cuius nos uiscera sumus, quod quasi dicere desperando uideatur, quod Deus auctor hominis inposuerit homini quod ferre non possit: cuius tamen fidelissima est et ore et humilitate professio, Deum et primo omnia possibilia praecepisse et nemine tamen possibilia complente — propter quod subditus fit omnis mundus Deo — postea pondus praecepti substituta gratiae indulgentia subleuasse. ueramtamen ta, serue nequam et maligne, qui quod tibi dominus tuus remisit, a conseruis tuis conaris exigere: tuum primum sensum discutio et meum postea si uidetur explano. tu qui non posse ferri onus legis dixisse quosdam arguis, ergo tu te ipsum ferre posse
Abbreviated transcription (Latin):
tu tuo omĩs uiuens. Clamant om̃s apłi. infirm᷑a¬
tis timore turbati. Dñe lib̃anos. Perimus. Clamat
ioħs. Si dexerimus qm̃ peccatũ ñ habemus: ipsi
nos seducimus & ueritas in nob̾ ñ ẽ. Clamat iacob:
Inmultis eñ offendimus. Clamat paulus. Infe
aruit : flos decidit. uerbũ aut̃ dñi manet in ȩt̃nũ.
Contra has tam splendidas ꝑspicuasq diuinoꝵ nu¬
bos testimonioꝵ : audiat. laborans ingemitu suo.
mundus uniuersus pelagiũ reclamantẽ. atq hu¬
mili ueritati . uͣ niuerboꝵ inpudentia: sed & iam
scriptoꝵ caiterib resistentem. Ait enĩ in epła qͣm
supͣ nominauimus. Uerũ econtͣrio remiss o ac fa¬
et dicimus. Durũ ẽ arduum ẽ. ñ possumus. hoĩes
sumus. fragili carne circundamur. Et o cȩcam
in saniã : & o ꝓfanã temeritatẽ duplicis ignorantiȩ
accusamus. scientiȩ dnm: Ut uideatur nescire qd̃ fecit:

Expanded text:
tu tuo omnis uiuens. clamant omnes apostoli infirmitatu tuo omnis uiuens. clamant omnes apostoli infirmitatis timore turbati: Domine, libera nos, perimus. clamat Iohannes: si dixerimus quoniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et ueritas in nobis non est. clamat Iacobus: in multis enim offendimus omnes. clamat Paulus: infelaruit, flos decidit; uerbum autem Domini manet in aeternum. Contra has tam splendidas perspicuasque diuinorum nubes testimoniorum audiat laborans in gemitu suo mundus uniuersus Pelagium reclamantem atque humili ueritati non solum uerborum inpudentia sed etiam scriptorum cauteribus resistentem. ait enim in epistula, quam supra nominauimus: uerum e contrario remisso ac faet dicimus \'durum est, arduum est, non possumus; homines sumus, fragili carne circumdamur\' et — o caecam insaniam! — et — o profanam temeritatem! — duplicis ignorantiae accusamus scientiae Dominum, ut uideatur nescire quod fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis intellegentiȩ ñ habenti. Nos naturã noĩs
infirmã dicimus eẽ. ñ malam. Nam si mala eẽt.
bonũ omĩno ñ caꝑet. Nc̃ uero cũ genuino affectu
c̃cupiscat boñ. & adhereat bono: Al alũq oĩno
fugiat. Sbi in ea malam ddicendũ ẽ. ẽẽ substan¬
tiam. u dñsclamat. Sp̃c quidem ꝓmꝑtus : caro
aut̃ in firma: clamat abraham. Ego aut̃ ter¬
ra &ecinis: clamat. iob. homo putredo: et filius
hominis uermis. Clamat esaias. O miser ego qm̃ con¬
punctussum : quia cũ sim homo & inmunda labia
habeã. in medio quoq popłi inmunda labia haben¬
tis habitem. Clamat heremias. Anima in angustus.
& sp̃c anxius clamat adte. Uide dñe. & miserere. Cla¬
mat abacuc. Custodiui me &expauit uent̃ meus auo¬
ce or̃onũ. & intrame turbataẽ habitudo mea. Clamat
dauid. Eraudime in tua iusticia: & ñ intres inuidi¬
ciũ cũ seruo tuo. quia ñ ustificabitur in conspec¬

Expanded text:
communis intellegentiae non habenti —, nos naturam hominis communis intellegentiae non habenti —, nos naturam hominis infirmam dicimus esse, non malam. nam si mala esset, bonum omnino non caperet; nunc uero cum genuino affectu concupiscat bonum et adhaereat bono malumque omnino fugiat, ubi in ea malam dicendum est esse substantiam? Dopiinus clamat: spiritus quidem promptus, caro autem infirma. clamat Abraham: ego autem terra et cinis. clamat lob: homo putredo et filius hominis uermis. clamat Esaias: o miser ego, quoniam conpunctus sum, quia, cumsim homo et inmunda labia habeam, in medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. clamat Hieremias: anima in angustiis, et spiritus anxius clamat ad te: uide Domine et miserere. clamat Abacuc: custodini me et expauit uenter meus a uooe orationum et intra me turbata est habitudo mea. clamat Dauid: exaudi me in tua iustitia et non intres in iudicium cum seruo tuo, quia non iustificabitur in conspec
Abbreviated transcription (Latin):
Int̃ bȩc gͦ huiꝰmodi sensum in eadem epła indigestis
sermonibus eructasti. qd pleriq nrõꝵ dicerent. dm̃
malã hoĩs condidise naturam. Cõ &iam ille fineet
tuus. pede tẽptim nob̃ tẽptauit intendere. undeb̾uit̃
primũ ꝓfiteor. de inde respondeo. Ante tribunal
aͥ indextera int̾ agnos d̃i ñ sit dignus ad sistere
nec mereatur uidere dñm in regione uiuoꝵ. Nec
ingła resurrectioĩs uita iħu m anifestetur. in morta¬
li corpore eius. qui dicit dm̃ aliꝗͣ malam ut
hominis uł cuiꝰꝗͣ rei condidisse naturã. uł qui
liberum inaliquo tollit arbitrium. cũ scriptum
legerit oĩa quȩcunq fecit dĩ bona ualde. Et delibo
hoĩs arbitrio scriptũ ẽ. Ds̃ creauit hoĩem in exter¬
minabilem. & reliquit eũ in manu consilu sui. Cȩce.
& maligne. Aliter enĩ tͥ loqui nequeo. sensũ domi¬
nicȩ auctoritatis. sensum propͥę fragilitatis. sensũ

Expanded text:
inter haec ergo huiusmodi sensum in eadem epistula indigestis inter haec ergo huiusmodi sensum in eadem epistula indigestis sermonibus eructasti, quod plerique nostrorum dicerent, Deum malam hominis condidisse naturam. quod etiam ille Phineus tuus pedetemptim nobis temptauit intendere: unde breuiter primum profiteor, deinde respondeo. ante tribunal Christi in dextera inter agnos Dei non sit dignus adsistere nec mereatur uidere Dominum in regione uiuorum nec in gloria resurrectionis uita Iesu manifestetur in mortali corpore eius, qui dicit Deum aliquam malam uel hominis uel cuiusque rei condidisse naturam, uel qui liberum in aliquo tollit arbitrium, cum scriptum legerit: omnia quaecumque fecit Deus, bona ualde. et de libero hominis arbitrio scriptum est: Deus creauit hominem inexterminabilem et reliquit eum in manu consilii sui. caece et maligne — aliter enim tibi loqui nequeo, sensum dominicae auctoritatis, sensum propriae fragilitatis, sensum
Abbreviated transcription (Latin):
sus om̃s catholicos uibrare sepus diceris. Nã &iã
in epła sua illa lucubratissima hȩc ipsa ut intelle¬
gerem. uix potiumus. ita isti inꝗͣ. ao demetriadẽ
puellam ut audio sacͣm & scãm. Hõ uerecundissi¬
mus scribere ñ erubiuisti. docens ut credo reue¬
rentiam castitatis. substrophia iosepħ. & litruri¬
antis dñe suȩ ubi dixisti. Contempta frequent̃
domina. proprii oris ad olescenti tenlit insidi¬
as. secretũ ac sine testib manu in pudens a dp̃¬
hendit. in oportunam historiã obscenissimo ser¬
mone contexens. Quã ꝗͣ hoc qd̃ neq apte neꝙ deco¬
re dicitur. tͥ inputari ñ debeamus ciui neq nataleᷤᷤ
deder̃ ut honestiorib studiis erudireris. neq natu¬
raliter ꝓuenit ut saꝑes : sed illis dictatoribus tuis qͥ
miserũ sensũ miserrimo sermone conscribt̃. &t le¬
gendum cachinnis quasi titulum confusioĩs ex pont̃.

Expanded text:
sus omnes catholicos uibrare saepius diceris. nam etiam sus omnes catholicos uibrare saepius diceris. nam etiam in epistula tua illa lucubratissima haec ipsa uel intellegere uix potuimus. ita ista, inquam, ad Demetriadem puellam, ut audio, sacram et sanctam homo uerecundissimus scribere non erubuisti, docens, ut credo, reuerentiam castitatis sub stropha Ioseph et luxuriantis dominae suae, ubi dixisti, contempta frequenter domina propiores adulescenti tendit insidias, secretum ac sine testibus manu inpudens adprehendit, nopportunam historiam obscenissimo sermone contexens; quamquam hoc quod neque apte neque decore dicitnr, tibi inputare non debeamus, cui neque natales dederunt, ut honestioribus studiis erudireris, neque naturaliter prouenit, ut saperes , sed illis dictatoribus tuis, qui miserum sensum miserrimo sermone conscribunt et te legendum cachinnis quasi titulum confusionis exponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad peccatũ ꝓficit. dequo ab stergendo possibilita¬
tẽ temporis ñ dementiam uidicis cogitasse. Actenꝰ
depotentia dĩ ꝗͣ predicamus & colimus: & de p̃fintio¬
ne temꝑum. quȩ ꝓfundissimo ipsuis sunt statuta
consilio. dixisse sufficiat. Dequa & si plura quȩ st̃
scõꝵ scripta ñ eeñt. demonũ saltim responsio sola
sufficeret. qui ꝓpria dãpnati conscientia uocife¬
rantur ad dnm. Quid tͥ & nob̃ fili dĩ. quid uenisti
ante tempus ꝑdere nos. a quoscũ intellegas de con¬
stitucione iudicii confidentes. cape certissimum
ipsuis contrate. exemplum. Si illos in oppressione
miseri nominis cõprehensos. ultimo tẽ iudicio
intellegis ẽẽ dãpnatos. accipe & te ipsũ hic inꝑtur¬
brbili emundatione purgandũ. Sin aũt
ut legitur patiencta dĩ. adhuc illis libũ
indulget arbitriũ. adhuc & te crede temptandũ.
Nc̃ ad aliã strictun transeo questionẽ. ꝗͣtũ aduer¬

Expanded text:
ad peccatum proficit, de quo abstergendo possibilitaad peccatum proficit, de quo abstergendo possibilitatem temporis, non clementiam judicis cogitasse. Hactenus de potentia Dei, quam praedicamus et colimus, et de praefinitione temporum, quae profundissimo ipsius sunt statuta consilio, dixisse susanctorum scripta non essent, daemonum saltim responsio sola sufficeret, qui propria damnati conscientia uociferantur ad . Dominum. quid tibi et nobis, fili Dei ? quid uenisti ante tempus perdere nos? quos cum iQtellegas de constitutione iudicii confitentes, cape certissimum ipsius contra te exemplum. si illos in oppressione miseri hominis conprehensos ultimo tunc iudicio intellegis esse damnatos: accipe et te ipsum hic inperturbabili emundatione purgandum; sin autem, ut legitur, patientia Dei adhuc illis liberum indulget arbitrium: adhuc et te crede temptandum. Nunc ad aliam strictim transeo quaestionem, quam tu aduer
Abbreviated transcription (Latin):
Mon retinetis qd̃ cũ ad huc eẽm apud uos. hȩc di¬
cebam uob̾. & nc̃ quid detineat scitis. ut reuelet᷑
in suo cemꝑe. Tanta uis ẽ decreti dĩ. & tam in reuo¬
lubilis status constitutoꝵ. insuis quibꝰq causis tem¬
poꝵ. ut ꝓpt̾ electos suos dies scłi ad biuiari dixerit
dñs. ñ a uferri ut faceret tempor statutoꝵ
ꝑ maiestate plenitudinem. ꝓpietate breuitatẽ
ut tͥ hoĩes in hoc p̾senti tempore qõ nusꝗͣ antea
dictum insacris uoluminibus inuenitur. ꝗͣꝗͣ sine
pecc̃o eẽ respondeant. & sin hoc forte consense¬
rint : dedie mom̃toq subscribant. Nouã calũnie
machinã instruens. ut qd̃ ñ fieri dicimus. ñ pos¬
se fieri dtrisse uideamur. Et in quo p̃cipue oꝑan¬
tem indispositione ꝗͣstatuit Ot̃potentiã p̃dicamꝰ.
inpacient̾ in famare. ꝑin potentiã uidicemur.
Uanum quęso tefurorẽ abice. qm̃ hoc ipsum

Expanded text:
non retinetis, quod cum adhuc essem apud nos, haec dinon retinetis, quod cum adhuc essem apud nos, haec dicebam nobis? et nunc quid detineat scitis, ut reueletur in suo tempore. tanta nis est decreti Dei et tam inreuolubilis status constitutorum in suis quibusque causis temporum, ut propter electos suos dies saeculi adbreuiari dixerit Dominus non auferri; ut faceret temporum statutorum pro maiestate plenitudinem, pro pietate breuitatem,ut tibi homines in hoc praesenti tempore, quod nusquam antea dictum in sacris uoluminibus inuenitur, quemquam sine peccato esse respondeant et, si in hoc forte consenserint, de die momentoque subscribant, nouam calumniae machinam instruens, ut, quod non fieri dicimus, non posse fieri dixisse uideamur, et in quo praecipue operantem in dispositione quam statuit omnipotentiam praedicamus, ne inpatienter infamare inpotentiam iudicemur? uanum, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃. Et tempus oĩs rei tc̃ erit. & obrẽ. o hõ uacuȩ.
si ꝗͣ fiduciã habes. patient̃ ex pecta ordinẽ dĩ. ꝗͣdig¬
natus ẽ & ipse dñs ex pectare qui fecit. factꝰ sub lege
qui fecerat legẽ. Audi ipsum tibi dicentem. ñ ẽ ur̃m̃
scire temꝑa. quȩ prit̾ posuit insua potestate. Aut
suus aꝑtius acciꝑe testimoniũ. quia cũ utiq possit
ds̃. tam̃ ꝓ ipsa sui ordinatione ñ faciat. dic̃ ad pe¬
trũ. Aut putas ñ posse me modo rogare patrẽ
fieri. u uides gͦ quia oꝑritor temꝑis temꝑat uirtutes.
& ratio dispositioĩs miscet potentiȩ patientiã. Deinde
ait dñs. Reconde gladium intheca. Fieri enĩ ñ pot̃
tt calicem quem dedit mͥ pat̾ ñ bibam alum. Et
tam̃ dĩ nichil ñ pot̃. nec ẽ quioꝗͣ quod ñ faciat. nͥ
forte qd̃ nolit. ñ oporteat ñ ꝑponat. Loquitur paułꝰ
ad thessalonicenses. significans deaduentu antix

Expanded text:
Deus: et tempus omnis rei tunc erit . Quamobrem, o homo vacue! Deus: et tempus omnis rei tunc erit . Quamobrem, o homo vacue! si quam fiduciam habes, patienter exspecta ordinem Dei, quem dignatus est et ipse Dominus exspectare qui fecit: factus sub lege , qui fecerat legem. Audi ipsum tibi dicentem: Non est vestrum scire tempora, quae Pater posuit in sua potestate . Aut si vis apertius accipere testimonium, quia cum utique possit Deus, tamen pro ipsa sui ordinatione non faciat, dicit ad Petrum: An putas non posse me modo rogare Patrem fieri? uides ergo, quia operator temporis temperat uirtutes et ratio dispositionis miscet potentiae patientiam. deinde ait Dominus: reconde gladium in theca. fieri enim non potest, ut calicem quem dedit mihi Pater non bibam illum. et tamen Deus nihil non potest, nec est quicquam quod non faciat nisi forte quod nolit, non oporteat, non proponat. loquitur Paulus ad Thessalonicenses, significans de aduentu Antichristi:
Abbreviated transcription (Latin):
& nc̃ nob̃ nescio quis quasi rana eceno e mergit & ꝑso¬
nat. Quid mͥ ẽ ex pectare tempꝰ. expectare uidiciũ. a¬
ds si pot̾. sẽꝑ potest. Si semꝑ pot̾. ꝑsonarũ acceptor
ñ ẽ. Pot̃ ergo & modo pot. & inme uere ꝑsonarũ ac¬
ceptor ꝓbandus. si qd̃ in omĩb pot̃ & utiq acturus
intemꝑe suo ẽ. inte solo añ tempus faceret. qd neq
in moyse fecit. cui unum tantũ mͦ in hac uita pec¬
catũ ex ꝓbrauit. & tamen ante mortem remisit.
Quẽ obhanc culpã mori uissit: ne terrã reꝑmi¬
ssionis. intraret. Audiat gͦ salomonẽ suꝑ ordina¬
tionẽ tempoꝵ. & łi constitutionem testantem.
Omĩa tempus habent. & suis spacus transeunt
unuiersa subcȩlo. Tempus nascenli. & tempꝰ
moriendi. Tempus plantandi : tempus euellandi
qd̃ plantatũ ẽ. Tempus occidendi. tempus sanan¬
di. Deinde alio loco dicit. S idi sub sole in loco
uidicii impietatẽ. & in loco iusticię iniquitatẽ.
Et dixi incorde mõ. Iustũ & impium: udicabit

Expanded text:
nc nobis nescio quis quasi rana e caeno emergit et personat: cquid mihi est expectare tempus, expectare iudicium. Deus si potest, semper potest: si semper potest, personarum acceptor non est\'! potest ergo et modo potest et in te uere personarum acceptor probandus, si, quod in omnibus potest et utique acturus in tempore suo est, in te solo ante tempus faceret, quod neque in Moyse fecit, cui unum tantummodo in hac uita peccatum exprobrauit et tamen ante mortem remisit, quem ob hanc culpam mori iussit, ne terram repromissionis intraret. audiat ergo Salomonem super ordinatione temporum et Dei constitutione testantem: omnia tempus habent et suis spatiis transeunt uniuersa sub caelo. tempus nascendi et tempus moriendi. tempus plantandi et tempus euellendi quod plantatum est. tempus occidendi et tempus sanandi. deinde alio loco dicit: uidi sub sole in loco iudicii impietatem et in loco iustitiae iniquitatem et dixi in co
Abbreviated transcription (Latin):
Beati apłi colũnȩ & firmam̃ta ueritatis : uos saltem huc
qui consiliaruis dõ ẽ a:mediator : sacris respondete ser¬
monib Ait petrus. Benedictus ds̃ & pat̃ dñi nr̃i iħu¬

Expanded text:
beati apostoli, columnae et firmamenta ueritatis, uos saltem huic, beati apostoli, columnae et firmamenta ueritatis, uos saltem huic, qui consiliarius Deo est et mediator, sacris respondete sermonibus ! ait Petrus: benedictus Deus et pater domini
Abbreviated transcription (Latin):
iubetur. Nota mortis circũ scribitur : donec interrã.
dequa sũptus ẽ reuertatur. Eicitur adam deꝑadi¬
so: generat filios. trahentez secũ seminis infidelis
originale peccatum. Peccat humanum genus . deum
quoq penitiut qõ hominẽ fecisset in terram. O dñe.
sustine paulisꝑ stulticiã meã : donec qui sibi sapiens
& prudens uidetur erubescat : & sentiat inpudentiã.
Peccante uno homine exquo in uniuers am successio¬
nem dira contagia transierunt. regnũq inuniuer¬
sos mortis inualuit: Penitet te. irasceris dole̾t. &usq¬
quo uerbũ caro factũ passionẽ. crucea morte opus
halieat cõmoueris. Forte satius fuerait unũ de¬
leri ilico pecc̃orem: & mor alius scdã plasmatione. ẽẽt.¬
substitutus. quo ab omĩ sorde libera & in maculata
cumus. non potuisse credimus. O petre suꝑ quęm petrã
x p̃c suam fundauit eccłiam. & o paule qui fund am̃tũ

Expanded text:
iubetur, nota mortis circumscribitur, donec in terram, iubetur, nota mortis circumscribitur, donec in terram, de qua sumptus est, reuertatur; eicitur Adam de paradiso, generat filios trahentes secum seminis infidelis originale peccatum; peccat humanum genus; Deum quoque paenituit quod hominem fecisset in terra. O Domine, sustine paulisper stultitiam meam, donec, qui sibi sapiens et prudens uidetur, erubescat et sentiat inprudentiam! peccante uno homine, ex quo in uniuersam suocessionem dira contagia transierunt regnumque in uniuersos mortis inualuit, paenitet te, irasceris, doles et, usquequo Verbum caro factum passione, cruce ac morte opus habeat, commoueris. forte satius fuerat unum deleri ilico pecoatorem et mox alium secunda plasmatione substitui, quo ab omni sorde libera et inmaculata cimus, non potuisse credimus? o Petre, super quam petram Christus suam fundauit ecclesiam, et o Paule, qui fundamentum
Abbreviated transcription (Latin):
tisreatura ex pectari posset obseruatio mandatoꝵ. a
lussum adõ ẽ ut getminet terra herbã. fenũ lignũq
fructiferum : hoc & iam nẽ annuis uicib incessabili
parturitione custodit. Et tam̃ iratus sepissimȩ ds̃: t̾re
fructus negat. imbriũ ub̃tate diminuit. Et qd̃ aufer¬
re intotum potuit. maluit castigare : ut & correptio¬
nem plagaostenderet. & ordinẽ natura seruaret.
Fȩcit ds̃ hominẽ de limo terrȩ. & uitalis spc insuffla¬
tione uiuentẽ. posuit inꝑadiso deliciarũ : libero insuꝑ
donauit arbitrio: circũq mandato medio in morta¬
litatis & mortis. Quam uis ad serant tui qui habun¬
q antiora depectore suo uenena sirer̃. mortalem
eũ fuisse factũ : nichilq eidem dampni extransgres-¬
sione contigisse precepti. At uero preuaricante homi¬
ne. terra male dicitur : laborib ac doloribus homo
ipse co onustatur. ut insudore faciei prnẽ ad quirat

Expanded text:
a creatura expectari posset obseruatio mandatorum? a creatura expectari posset obseruatio mandatorum? iussum a Deo est, ut germinet terra herbam, faenum lignumque fructiferum.. hoc etiam nunc annuis uicibus incessabili parturitione custodit; et tamen iratus saepissime Deus terrae fructus negata imbrium ubertate diminuit et quod auferre in totum potuit maluit castigare, ut et correptionem plaga ostenderet et ordinem natura seruaret. fecit Deus hominem de limo terrae et uitalis spiritus insufflatione uiuentem posuit in paradiso deliciarum, libero insuper donauit arbitrio uinxitque mandato medio inmortalitatis et mortis; quamuis adserant toi, qui abundantiora de pectore tuo uenena suxerunt, mortalem eam fuisse factum nihilque eidem damni ex transgressione contigisse praecepti. at uero praeuaricante homine terra maledicitur, laboribus ac doloribus homo ipse coonustatur, ut in sudore faciei panem adquirat
Abbreviated transcription (Latin):
ut qd̃ rationale factũ fuerat. ratione sub sisteret.
cud libero donarat arbitrio: ne in licentiã ꝑditiõis
er enpreret precepti lege restrinxit. Et cũ creatura
crreratore. && dñi donũ agnosceret. & precept. stabilita¬
temub nsubiectione Iepsus libertatem ꝓspiciens. adi
remnem ⁊ psa libtate uti uellet. ut ꝑ eã seruiciũ. quo
regeneretur eligeret. Digno habitus iudicio: ut expru¬
cedem. Confirmante apło qui ait. Si enĩ uolens hoc
apoi merce dem habeo. Ouo lu minaria magna
omp̃s dd darĩt᷑ et facta sunt : precepieq ut diuid ant
diem ac noctem: & sint insigna & temꝑa &dies & anno.
Nũquid hȩc semel decreta distinctio ñ usq in p̾sentẽ
ꝑmanet diem  & tam̃ hȩc ipsa quȩ fic ordinato mo¬
tu seruntur . ereatori mutare cũ uelit potentia inerat:
si ratio ñ teneret. Qm̃ in omĩb potentiȩ dĩ ratio ẽiun¬
elarea Ti enĩ eẽt apud creatorem mutatio oꝑum. qͣlit̃

Expanded text:
ut quod rationale factum fuerat ratione subsisteret, et ut quod rationale factum fuerat ratione subsisteret, et quod libero donarat arbitrio, ne in licentiam perditionis excurreret, praecepti lege restrinxit: ut cum creatura. creatorem et domini donum agnosceret et praecepti stabilitatem , in subiectione lapsus libertatem prospiciens ad hoc tantum ipsa libertate uti uellet, ut per eam seruitium quo regeretur eligeret digno habitus iudicio, ut ex prucedem, confirmante apostolo, qui ait: si enim uolens hoc ago, mercedem habeo. \'fiant duo luminaria magnafacta sunt, praecepitque, ut diuidant diem ac noctem et sint in signa et tempora et dies et annos. numquid haec semel decreta diatinotio non usque in praesentem permanet diem P et tamen haec ipsa, quae sic ordinato motu feruntur, creatori mutare cum uelit, potentia inerat, si ratio non teneret: quoniam in omnibus potentiae Dei ratio coniuncta est. si enim esset apud creatorem mutatio operum, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc temꝑe : ut sit ipse iustus & ustificans eũ qui ex
fide ẽ iħũ. Iiaq ꝓpitiator ꝑ fidem insanguine sũo.
ipsam pene in accessibilem lucẽ intrate ductuis ex¬
clamat. In principio erat uerbũ: & uerbũ erat apd
dm̃ : & ds̃ erat uerbum. Hoc erat inprincipio apud
ex posita diuini ꝙeris ueritate : sub ungit. Et uer¬
bum caro factũ ẽ : & habitaut in nob̾. Etuidimus ho¬
norem eius głam tanquam unici nati apatre: ple¬
nũ grẽ & ueritate. Qui peccatũ ñ fecit : nec inuentꝰ¬
ẽ dolus inore eius. Qui tanꝗͣ agnus corã tondente
sic ñ aꝑiens ossuũ : cũ flagellatus. crucisixus & mor¬
tiuis ẽ. qui acculeum mortis edomuit: quia mortu¬
is resurrerit. qui captiuã ducens captiuitatem ascen¬
dit incelos. Hic ẽ unigenitus in patre: primogenitus
inmultis fribus. inquo ẽ om̃s plenitudo diuinitatts cor¬
post conditionẽ uniuersȩ. quȩ scđm uoluntatem e
ertuat ereatiois. conpositis modũ rebus in posuit e

Expanded text:
n hoc tempore, ut sit ipse justus et justificans eum, qui ex fide est Jesu . Itaque propitiator per fidem in sanguine suo ipsam pene inaccessibilem lucem introductus exclamat: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud exposita divini operis veritate subjungit: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus honorem ejus, gloriam tamquam unici nati a Patre, plenum gratiae et ueritatis. qui peccatum non fecit, nec inuentusest dolus in ore eius, qui tamquam agnus coram tondente sic non aperiens os suum, cum flagellatus crucifixus et mortuus est, qui aculeum mortis edomuit, qui a mortuis resurrexit, qui captiuam ducens captiuitatem ascendit in caelos. hic est unigenitus in patre, primogenitus in multis fratribus; in quo est omnis plenitudo diuinitatis corpost conditionem uniuersae, quae secundum uoluntatem eius extitit, creationis conpositis modum rebus inposuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ab salon ⁊prannus ingreditur. Stat gͦ goliath pdlo
tpuocat. simulꝗ: ꝑdies plurimos. scm̃ is ł manire¬
sti snoris expbrat: Nlequeso beatissimi sacerdotes
aiusꝗ̃ me ardutretur subprecextii specie goliath:
lauio nomine glari. Nosme participem certamins

Expanded text:
Absalon tyrannus ingreditur. stat ergo Goliath - pAbsalon tyrannus ingreditur. stat ergo Goliath - pet prouocat, simulque per dies plurimos sanctum Israel manifesti timoris exprobrat. Ne, quaeso, beatissimi sacerdotes, quisquam me arbitretur sub praetextu speciei Goliath Dauid nomine gloriari: uos me participem certamin
Abbreviated transcription (Latin):
susficere uidetur: temperando saltem putori satis¬
faeere. ipsos aut̃ apenetralib ñ mouere. a quasi ustꝰ
eralationis fetidȩ funs sit: nisi auctore finito. Sm
ter hȩc illud salomonis testimonium ñ occurrit.
Unus edificans alius destruens quis eoꝵ ꝑficiet n̾
labor utatoriam in manissimus suꝑbia goliatb
carnali potentia timidus. oĩa se ꝑse posse consi¬
dens. Capite. maniu. ac ꝑtotũ uisuꝑ corpus pluri
mo uestitus : habens post se armigerum suum.
Quem &e si ipse ñdimicat: cuncta tamen ȩris
ac ferri suffragia sũ ministrat. Et ñ mirũ ẽ. si cõ¬
pecent̾ huc locum ꝓuidens scriptura ꝓñtiat : ubi ait.
Philistum stabant suꝑꝑ montem ex hac parte. Abȩccłia¬
siduidem hereseos inpugnator expelletur: & mitrire
osimii ecelie hecencus inuenitur. Et ꝓpt̾ hoc: ꝑspñi
i herinie rer dnud : usꝙ ad inpiũ filiũ puis pat ab
iherłm deposito regis habitu fugatur. Ubi ꝓtimit

Expanded text:
sufficere uidetur temperando saltem putori satissufficere uidetur temperando saltem putori satisfacere, ipsos autem a penetralibus non mouere ? — quasi ullus exhalationis fetidae finis sit nisi auctore finito - et inter haec illud Salomonis testimonium non occurrit? unus aedificans, alius destruens, quis eorum proficiet nisi labor? stat etiam inmanissimus superbia Goliath carnali potentia tumidus, omnia se per se posse confidens capite manu, ac per totum insuper corpus plurimo aere uestitus, habens post se armigerum suum, qui etsi ipse non dimicat, cuncta tamen aeris ac ferri suffragia subministrat. et non mirum est, si competenter hunc locum prouidens Scriptura pronuntiat, ubi ait, Philistiim stabant super montem ex hac parte. ab Eccsiquidem haereseos impugnator expellitur et nutriri in sinu Ecclesiae haereticus inuenitur, et propter hoc per . nam et rex Dauid usque ad impium filium pius pater ab Hierusalem deposito regis habitu fugatur: ubi protinus
Abbreviated transcription (Latin):
& siuent issumaur sedem cui subtiliter ir repsere
obsient: cuncros fideles ne adulud sirmilisenem
quondam uisiem resuguum comiolemuis excerrent
quibus odor uitȩ in uitam erat : odorem uertit in
mortem. Contra hunc serpentem suffocantẽq hali¬
tum : multa utiq beatissimi quossupͣ memorarumus
uiri. ex multifaria suaueolentia scriptur arum imn¬
guenta conficiunt. & ad reficienda estu antiũ corda
popłoꝵ fraglanissumum tẏmiama cũ oblatione
oronis incendunt. Sed hoc parũ ẽ incerto ꝓpe ino¬
dum auctore contendere: & contraria substituen¬
do contrariis: in fectũ pestifero halitu aerem tẽ¬
perare : nͥ ipsi in medium ꝓtrahantur ꝓteranturꝙ
serpentes. Qui cũ tuendi solius capitis causa reli¬
qtium concisioni atq in uiriȩ corpus exponunt. nihil
damni arbitrantes. ea tantũ sui parte apericuloli¬
bera quȩ multimodas uenenatasꝙ in se optinet lui¬
guas. si&eiam menbris omĩbus anputentur. nos

Expanded text:
et munitissimam sedem cui subtiliter inrepsere et munitissimam sedem cui subtiliter inrepsere obsident, cunctos fideles, ne ad illud firmissimum quondam in Sion refugium conuolemus, exterrent. omnium, quibus odor uitae in uitam erat, odorem uertit in mortem. Contra hunc serpentem suffocantemque halitum multa utique beatissimi quos supra memorauimus uiri et multifaria saueolentia scripturarum unguenta conficiunt et ad reficienda aestuantium corda populorum fragrantissimum thymiama cum oblatione orationis incendunt. sed hoc parum est, incerto propemodum auctore contendere et contraria substituendo contrariis infectum pestifero halitu aerem temperare, nisi ipsi in medium protrahantur proteranturque serpentes. qui cum tuendi solius capitis causa reliquum conoisioni atque iniuriae corpus exponunt nihil damni arbitrantes ea tantum sui parte a periculo libera, quae multimodas uenenatasque in se obtinet linguas, si etiam membris omnibus amputentur: nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ipsidarã mercedem quã oportuit erraris sue reci¬
pientibus :ñ solũ pessimors denotacio fieret suo gnxa¬
tu scel corripiendarum manifestacio ꝑeondo
deties eñ &qui iam quieuer in argoreson&e concor¬
liam prianus ilarius & ambrosius ee quio
qrianinẽ ꝑ manere adhuc in carne necessaruue.
qur euais colunine e firmam̃ta ecetiȩ carbolice
aurelius nugustimis. &e hieronimuse multl iam
norisus baue nefariã heresim absq designatione
nominũ hereticote scriptis ꝓbatissimis caiderunt¬
tiouã noe e bec ueuenatissimoꝵ doginate Abluint¬
uiuienrabet & ia nẽ uiuentes mortuos moutiosa
uinentm  lan ougenes &e priscilliamis a iuosd¬
nus olim arud se mortui: in his uiununt. S sola
e eestiuis. si uibis ꝑseuerauerint : uiuentet moraiu
mese ucluersus ccelam quod miserue. cequos multo
miserius e i ecesa palam sibilant: impuiꝗ set pentde
itibrantibiis unfecta linguis oa lambenes. Quse atm

Expanded text:
em quam oportuit erroris sui reciem quam oportuit erroris sui recipientibus non solum pessimorum denotatio fieret dogmatum sed corripiendarum manifestatio personarum. patres enim et qui iam quieuerunt martyres et confessores, Cyprianus, Hilarius et Ambrosius, et quibus etiam nunc permanere adhuc in carne necessarium est, qui sunt columnae et firmamenta Ecclesiae catholicae, Aurelius Augustinus et Hieronymus, multa iam aduersus hanc nefariam haeresim absque designatione nominum haereticorum scriptis probatissimis ediderunt. quamquam et haec uenenatissimorum dogmatum abominatio habet etiam nunc uiuentes mortuos mortuosque uiuentes. nam Origenes et Priscillianus et Iouinianus, olim apud se mortui, in his uiuunt, et non et Caelestius, si in his perseuerauerint uiuentes mortui, ecce aduersus Ecolesiam, quod miserum est, et, quod multo miserius est, in ecclesia palam sibilant impiique serpentes uibrantibus infecta linguis ora lambentes dum sanctam
Abbreviated transcription (Latin):
get qui peccare ñ potint. i transite ad amasium
ui dicit in baptismo: ut cinus in cęteris auctorita¬
te ducimim : &iam in hac parte. errorem sequa
ossibilitatis ẽ neꝙ presumtionis meę. beatis¬
simi sac̃dotes: s artissimȩ ac pęne extreme
in ipsi agnoscitis necessitatis: ut ego nẽ uidear. Qđ
quidẽ ut facerẽ inuiria coactussum. ñ solum defen
sor fidei ineę. sed &iam ꝑfidiȩ manifestator alienȩ.
Sic̃ enĩ purgationi ꝓpriȩ studere debeo ꝓpt̾ cons¬
cientiã : Conscientiã aut̃ dicoñ meã sed alterius.
ita & deprehensus ingrege ouium. lupos ostenta¬
re addigitam cogor. ꝑ pt̾ sidem & telum. Telũ
aut̃: non meũ dico sed apĩ. Sed neq ego cũ sim
neoenus omũi. aliquid temeritate presumo: Alichi
ciecessit.ẜ est inuriam manifestare quam passussum
cuuictis pareat eui secerunt. Dei enĩ ruolupasassinor
necessarie ꝓderet᷑. Et ꝑ contentionem furo are¬

Expanded text:
get qui peccare non potuit, transite ad amasium get qui peccare non potuit, transite ad amasium vi dicit in baptismo, ut cujus in caeteris auctoritate ducimini, etiam in hac parte errorem sequaossibilitatis non est, neque praesumptionis meae, beatissimi sacerdotes, sed arctissimae ac pene extremae, ut ipsi agnoscitis, necessitatis: ut ego nunc videar. Quod quidem ut facerem, injuria coactus sum: sor fidei meae sed etiam perfidiae manifestator alienae. sicut enim purgationi propriae studere debeo propter conscientiam — conscientiam autem dico non meam sed alterius —, ita et deprehensos in grege ouium lupos ostentare ad digitum cogor propter fidem et zelum — zelum autem non meum dico sed Christi. sed neque ego, cum sim minimus omnium, aliquid temeritate praesumo: mihi necessitas est iniuriam manifestare, quam passus sum. cunctis pateat qui fecerunt. Dei enim et uoluntas et onecessarie proderetur, et per contentionem furor
Abbreviated transcription (Latin):
cessus ẽ : duos libros deinfantib baptia andis ẽtra
heresim urãm. Perquã uultis asserere bapti zari
in fantes. ñ iremissionẽ pecc̾oꝵ: sed in regnũ gloꝵ.
Terciũ quoq ad eundem marcellinum. contra
eos qui dicunt. id ẽ uos posse hominẽ sine pecc̃o eẽ
si uelit : absq dĩ grã. Et quartũ nuꝑ ad hilarum:
contra doctrinã tuã multa ꝑũsa fingentẽ. Alios
quoq specialiter tuo nomini cudere dicitur: qͥ
necdũ in nrãs uenere mranus. Unde suꝑ sedendum
suno ingenio occupata st̃ meliora. Hoc unũ dicã
ut tandem finiatur or̃o: At nouũ uos debere sym¬
bolum tradere. ut post patrem & filium ce sp̃m scm̃
baptixetis infantes in regnũ cęloꝵ: Aut si unum
& in pariuilis & in magnis habetis baptisma: iã
infantes in remissionem pecc̃oꝵ baptizandos: in
similttuduiss p̃uaricationis adam. Quod si in iꝰta
uob̃ iudetur alienoꝵ remissio pecc̃oꝵ. quia ñ indi¬

Expanded text:
caesus est, duos libros de infantibus baptizandis contra caesus est, duos libros de infantibus baptizandis contra haeresim vestram, per quam vultis asserere baptizari infantes non in remissionem peccatorum, sed in regnum coelorum. Tertium quoque ad eumdem Marcellinum contra eos, 805 qui dicunt idem quod vos, posse hominem sine peccato esse, si velit, absque Dei gratia. Et quartum nuper ad Hilarium contra doctrinam tuam, multa perversa fingentem. Alios quoque specialiter tuo nomini cudere dicitur, qui necdum in nostras venere manus. Unde supersedendum simo ingenio occupata sunt meliora. Hoc unum dicam, ut tamdem finiatur oratio, aut novum vos debere symbolum tradere, 806 ut post Patrem et Filium et Spiritum sanctum baptizetis infantes in regnum coelorum, aut si unum et in parvulis et in magnis habetis baptisma, etiam infantes in remissionem peccatorum baptizandos in similitudinem praevaricationis Adam. Quod si injusta vobis videtur alienorum remissio peccatorum, qua non indi
Abbreviated transcription (Latin):
bit ad ep̃m fidum : de infantibus baptizand hȩ me¬
morat. Porro aut̃ si oeiam grauissimis delictoribus.
& indm̃ multo ante peccantibus. cum postea credi
derunt remissa pecc̃oꝵ datur : & baptismo atq gr̃a
nemo ꝓhibetur. Quanto magis ꝓhib̾i ñ debei in¬
sans. qui recens natus nichil peccauit. Nisi quod seđm
adam carnaliter natus. contagium mortis antiꝙ̃ pͥ¬
ma natiuitate contrarit. qui ad remissam pecc̃oꝵ
accipiendam hoc ipso facilus accedit: quod illi remit¬
tuntira ñ ꝓpria sed aliena pecc̃a᷑ Et idcirco fr̃ caris¬
sime. hȩc fuit in concilio nr̃a sententia : ab aptismo atꝙ
agrã dĩ: qui inomĩb misericors & benignus ox pus
ẽ: neminẽ ꝑ nos debere ꝓhiberi. Quod cũ circa uniũ¬
sos obseruandum sit. atꝙ retinendum: magis cir¬
ca infantes ipsos : & recens natos obseruandum
suȩ ortu plorantes acflentes. nichil aliud faciunt
ep̃s augustinus. ad marcellinum qui postea sub in
udia tyrannidis heracliani abhereticis in nocen

Expanded text:
bit ad episcopum Fidum de infantibus baptizandis haec memorat: « Porro autem si etiam gravissimis delictoribus, et in Deum multo ante peccanderint, remissa peccatorum datur et a baptismo adque gratia nemo prohibetur, quanto magis prohiberi non debet infans qui recens natus nihil peccauit, nisi quod secundum Adam. carnaliter natus contagium mortis antiquae prima natiuitate contraxit, qui ad remissam peccatorum accipiendam hoc ipso facilius accedit quod illi remittuntur non propria sed aliena peccata. Et idcirco, frater carissime, haec fuit in concilio nostra sententia a baptismo adque a gratia Dei, qui omnibus misericors et benignus et pius est, neminem per nos debere prohiberi. quod cum circa uniuersos obseruandum sit adque retinendum, magis circa infantes ipsos et recens natos obseruandum suae ortu plorantes ac flentes, nihil aliud faciunt,episcopus Augustinus ad Marcellinum, qui postea sub india tyrannidis Heraclianae ab haereticis innocens
Abbreviated transcription (Latin):
Elisabeth & ⁊achartas quo testimonio quasi inpenetͣbili
uteris clypeo. docerenos possunt: quanto inferiores
sint beatȩ mariȩ matris dñi sc̃itate : quȩ conscientia in
se habitantis dĩ libere ꝑclamabat. Ecce enim exhoc bea¬
tam medicent om̃s generationes. Quia fecit mͥ magna
nies & ꝑ genies : timentib eũ. E ecit potentiam in
brachio suo. In quo animaduerte: quod beatam se eẽ
dicat: ñ ꝓprio merito atq uirtute : seddĩ inse habi¬
tantis clementia. Ipse quoq ioħ quomaior ñ fuit. in¬
ternatos mulierum : parentib suis melior ẽ. Non annim
solum hominibus : sed & angłis testimonio dñi com¬
ꝑatur. Et tamen qui cunctis hominib erat maior
interra: minimo in regno cȩloꝵ: minor fuisse ꝑhibet᷑¬

Expanded text:
Elisabeth et Zacharias, quo testimonio, quasi impenetrabili Elisabeth et Zacharias, quo testimonio, quasi impenetrabili uteris clypeo, nos docere possunt, quanto inferiores sunt beatae Mariae matris Domini sanctitate, quae conscientia in se habitantis Dei libere proclamat: Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Quia fecit mihi magnie in progenies timentibus eum. Fecit potentiam in brachio suo . In quo animadverte, quod beatam se esse dicat, non proprio merito atque virtute, sed Dei in se habitantis clementia. Ipse quoque Joannes; quo major non fuit inter natos mulierum, parentibus suis melior est. Non enim solum hominibus, sed et Angelis testimonio Domini comparatur. Et tamen qui cunctis hominibus erat major in terra, minimo in regno coelorum minor fuisse perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
unicuiq ꝓut uult. In quo diligenter ad tende : quod ñ
dixerit. scđm quod unũ quodq menbrum cupit . sed
scd̃m quod ipse uult spc̃. Neq enĩ dicere potest uas figalo
suo. Quare ita uelita me fecisti. Caut ñ habet figulus
potestatem de eodem luto aliud uasfacere in honorem
aluid in contumeliã.Unde consequenter ad iecit.
Emulamini dona maiora. Infide & industria. plus
cȩteris harismatibus habere mereamur: melioresꝙ
si mus his: qui cõꝑatione nr̃i in scd̃o uel tercio gradu
positi st̃. In magna domo uasa diuersa sunt. Alia au¬
rea. alia argentea. ȩnea. ferrea.ligneaq & tamen scdm
modulum suum cũ ȩneum uas ꝑfectũ sit. comꝑatione
argentei uasis imꝑ fectum dr̃. Rursumq argenteũ:
aurei col latione deterus ẽ. Atq hoc modo dum sibi
terre bunę. ex una semente. tricenarius & seragenariꝰ.
& contenarius fructus exoritur. Ipsis numeris indicatur.:
in par esse quod nascitur: & tamen in suo ꝑfecta sunt singła

Expanded text:
unicuique prout vult . In quo diligenter attende, quod non dixerit, secundum quod unumquodque membrum cupit, sed secundum quod ipse vult Spiritus. Neque enim dicere potest vas figulo suo, quare ita vel ita me fecisti? An non habet figulus potestatem de eodem luto, aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam ? Unde consequenter adjecit, aemulamini dona majora: ut in fide et industria plus caeteris charismatibus habere mereamur, melioresque simus his, qui comparatione nostri in secundo vel tertio gradu positi sunt. In magna domo vasa diversa sunt, alia aurea, alia argentea, aenea, ferrea, ligneaque. Et tamen secundum modulum suum, cum aeneum vas perfectum sit, comparatione argentei 712 vasis imperfectum dicitur, rursumque argenteum aurei collatione deterius est. Atque hoc modo, dum sibiterrae bonae, et ex una semente tricenarius et sexagenarius et centenarius fructus exoritur: ipsis numeris indicatur impar esse quod nascitur, et tamen in suo genere perfecta sunt singula.
Abbreviated transcription (Latin):
eliab: ait. Ecce inconspectu dñia p̃c eius. Et ait
dñs ad eũ. Nerespicias ad uultũ eius. & ad staturam
dum. ꝑ om̃s errat : ꝑ om̃s corrigitur . ut pateat hu¬
matie mentis infirmitas. Al iphibosech filussaul.
interficitur dolo arecab & banaa filiis remmon
berotitȩ. Cumq ñtiassent dauid & caput aduersa¬
rii demonstrarent. occisisunt dauid dicente. Uiri im¬
pii. occiderunt uirum iuistum indomosua : & inlec¬
tulo suo. Certe miphiboseth uistus ñ erat. & tamen in
eo uistus appellatur. quod absq noxa interfectusẽ.

Expanded text:
Eliab: ait: Ecce in conspectu Domini Christus ejus. Et ait Eliab: ait: Ecce in conspectu Domini Christus ejus. Et ait Dominus ad eum: Ne respicias ad vultum ejus, et ad staturam dum per omnes errat, per omnes corrigitur, ut pateat humanae mentis infirmitas. Isboseth Saul filius interficitur dolo a Rechab et Baana filiis Remmon Berotitae. Cumque nuntiassent David, et caput adversarii demonstrarent, occisi sunt a David, dicente: Viri impii occiderunt virum justum in domo sua et in lectulo suo. Certe Isboseth justus non erat, et tamen in eo justus appellatur, quod absque noxa interfectus
Abbreviated transcription (Latin):
tham fauum mellis gustauit insceptro: & il luminatis
oculis: periclitatur qd̾ nesciens fecerit. Hoc enim scrip¬
tura testatur : qu ignorauerit apatre eẽ p̃ceptum : ne
quisꝗͣ gustaret donec uictoria dnĩ cõpleretur. Intan¬
tum aut̃ iratus ẽ dñs : ut sors inueniret occultum.
& ipse fatereiur dicens. Gustaui insũmitaue sceptri
quod ÷ in manumea parũ mellis: & ecce ego morior.
Et postea intercessione & p̃cib popłi liberatus ẽ : dicen¬
tis ad saul. Nunc ionachan moriet᷑ qui fecit salutẽ
hanc magnã inisrł. a absit. hiuit dñssiceciderit de
capillis capitis eius interrã : quia cũ dño fecitdiẽ
hanc. Etlib̾auit popłs ionathans & ñ ẽ mortuus.
Samuhel irascitur sauli & ñ uult irecũ rege. Postea
p̃cib uincitur : ut ostendat humani animi indiuer¬
sum mutationem. ꝑgit bethleem: singłos filioꝵ iesse
putat ipsos ẽẽ : quosᷤ dñs requirebat. Cũq uidissi

Expanded text:
thas favum mellis gustavit in sceptro, et illuminatis thas favum mellis gustavit in sceptro, et illuminatis oculis, periclitatur, quod nesciens fecerit. Hoc enim Scriptura testatur, quod ignoraverit a patre esse praeceptum, ne quisquam gustaret, donec victoria Domini compleretur. In tantum autem iratus est Dominus, ut sors inveniret occultum, et ipse fateretur dicens: Gustavi in summitate sceptri, quod est in manu mea, parum mellis, et ecce ego morior. Et postea intercessione et precibus populi liberatus est, dicentis ad Saul: Num Jonathas morietur, qui fecit salutem hanc magnam in Israel? Absit. Vivit Dominus: si ceciderit de capillis capitis ejus in terram, quia cum Domino fecit diem hanc: et liberavit populus Jonathan, et non est mortuus . Samuel irascitur Sauli, et non vult ire cum rege : postea precibus vincitur, ut ostendat humani animi in diversum mutationem. Pergit Bethleem, singulos filiorum Jesse putat ipsos esse, quos Dominus requirebat. Cumque vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
filii isrł stare inconspectu in imicoꝵ suoꝵ. seddorsa
uertent aduersariis suis. quia factum ẽ anatbema
in eis & ñ adam ut sim uob̃cum: insi contritũ fuerit
anathema demedio ur̃m. Cũꝙ sacrilegium quę¬
reretur & sors latentem inuenisset reum: inter¬
ficiuntur cũ achar & filii eus & filiȩ. boues asini.
peccora. tab̃naculum. & quȩ cũq hab̃e potuit igne
deleta sunt. Esto quod ipse peccauerit. Quid cõmise¬
re filii: quid boues. quid asini. quid peccora . a fac
dõ calumpniam : quare unus peccauerit. & parsppłi
filiis isrł . absq ȩueo. qui habitabat in gabaon. Os̃
pugnando cęperunt: quia adño factũ erat ut indu¬
raret cor coꝵe & pugnarent contra urĩ ut interficeren¬
cem nori re d. ci i ꝑent nec susciꝑent isrł: dicamus
uexta apłm. Quid gͥ queritur. ⁊ uoluntati enĩ eus
qus potest resistere. u desamuhel & malachim. lona¬

Expanded text:
filii Israel in conspectu inimicorum suorum; sed dorsa filii Israel in conspectu inimicorum suorum; sed dorsa vertent adversariis suis, quia factum est anathema in eis. Et non addam ut sim vobiscum, nisi contritum fuerit anathema de medio vestrum . Cumque sacrilegium quaereretur, et sors latentem invenisset reum, interficiuntur cum Achan filii ejus, et filiae, boves, asini, pecora; tabernaculum, et quaecumque habere potuit, igne deleta sunt. Esto, ipse peccaverit: quid commisere filii? quid boves? quid asini? quid pecora? Fac Deo calumniam quare unus peccaverit, et pars populi filiis Israel, absque Eveo qui habitabat in Gabaon: omnes pugnando ceperunt, quia a Domino factum erat, ut induraret cor eorum, et pugnarent 737 contra Israel, ut interficerencem non reciperent, nec susciperent Israel; dicamus juxta Apostolum: Quid ergo queritur? Voluntati enim ejus quis potest resistere ?
Abbreviated transcription (Latin):
afaciȩ tua. ꝑfectus eris cũ dño dõ tuo. Deniq infert.
Quia gentes istȩ quas tupossideb̾ ariolos & diuinos
audiunt: tibi aut̃ ñ sic dedit dñs ds̃ tuus. Statimq
subiungit. Propħam unum exte defratribus tuis sic̃
me suscrtabit dñs dius tuus. ipsũ aucues. Eaquo osten¬
ditur ꝑ fectum hicdici: ñ qui cunctas uirtutes
habeat.: sed qui ꝑ fectũ & unũ sequatur dm̃. Marratq
similiter deconditione exulum : qui ꝑ ignorantiam
peccauerunt. quo& ꝗͣdu consugere debeant.
atq subiungit. Quando edificaueris domũ nouam:
facies loriculam tecto tuo in circuitu: ne sanguinis
reussis cũ aliquis cccidit exea. Et iterum. Si fuerit inte
uir qui ñ sit munđ a nocturno fluxu: egredietur extͣ
castra:  ñ ingredietur mediũ castroꝵ. Cũq ad uene¬
tantum ponã testi monia. Peccauit achar: & totꝰ
popłs offendit. Dicitq dñs adiosue. ⁊ ĩ poterunt

Expanded text:
a facie tua: perfectus eris cum Domino Deo tuo . Denique infert: a facie tua: perfectus eris cum Domino Deo tuo . Denique infert: Quia gentes istae quas tu possidebis, hariolos et divinos audiunt. Tibi autem non sic dedit Dominus Deus tuus. Statimque subjungit: Prophetam unum ex te de fratribus tuis sicut me suscitabit tibi Dominus Deus tuus: ipsum audies. Ex quo ostenditur perfectum hic dici non qui cunctas virtutes habeat, sed qui perfectum et unum sequatur Deum. Narratque similiter de conditione exsulum qui per ignorantiam peccaverunt, quo confugere debeant, atque subjungit: Quando aedificaveris domum novam, facies loriculam tecto tuo in circuitu, ne sanguinis reus sis, cum aliquis ceciderit ex ea. Et iterum: Si fuerit in te vir, qui non sit mundus a nocturno fluxu, egredietur extra castra, et non ingredietur medium castrorum, cumque advenetantum ponam testimonia. Peccavit Achan, et totus populus offendit. Dixitque Dominus ad Josue: Non poterunt stare