comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NI POSSE SUEFRA¬
RI
DE CRUCE ECCLESIASTICAHISTORIAPANGIT.
CAP UIIII DE CONSTANTI NO
ratquidem iamtunc xp̃ianȩ religionis fautor ueriq
dĩ uenerator nondum tamen ut est sollemne nr̃is initiari
signum dominicae passionis acceperat. Cumigituranxius
& multa secũ de imminentis belli necessitate per uoluens
iter ageret. atque ad caelum sepius oculos eleuaret & inde
sibi diuinum priecaretur auxilium. uidit per soporem ado¬
rientis partem in caelo signum crucis igneo fulgoreruti¬
lare Cumquetanto uisufuis sec exterritus. ac nouo ꝑ¬
turbaretur as pectu. ad stare sibi uidit angelos dicentes
Constantine in hoc uince: Tum uero lactus redditus & de
uictoria iam securus. signum crucis quod in cala uide¬
rat in sua fronte designat. & ita cȩlitus inuitatus ad fidẽ
non mihi illo uidetur inferior cui similiterdecado dic¬
tum est saule saule quid me persequeris: ego sumihs
natarenus nisiquia hic non ad huc per sequens. sed etiam

Expanded text:
ni posse sufri. De cruce, ecclesiastica Historia panxit capit. IX de Constantino: « Erat quidem jam tunc Christianae religionis fautor verique Dei venerator, nondum tamen, ut est solemne nostris initiari, signa Dominicae passionis acceperat. Cum igitur anxius et multa secum de imminentis belli necessitate pervolvens iter ageret, atque ad coelum saepius oculos elevaret, et inde sibi divinum precaretur auxilium, vidit per soporem ad orientis partem in coelo signum crucis igneo fulgure rutilare, cumque tanto visu fuisset exterritus, ac novo perturbaretur aspectu, astare sibi vidit angelos dicentes: Constantine, in hoc vince. Tum vero laetus redditus, et de victoria jam securus, signum crucis, quod in coelo viderat, in sua fronte designat, et ita coelitus invitatus ad fidem, non mihi videtur illo inferior, cui similiter de coelo dictum est: Saule, Saule, quid me persequeris? ego sum Jesus Nazarenus , nisi quia hic non adhuc persequens, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
CETERA ITA AIT
Quomodo facio ipsi dõ in iuriam : corrumpis teipsum. & unde
in iuriam dõfacio quia corrum pomeipsum : unde tibi
facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuã
pictã inquatabula imago tua est. indo motua in aniter posita
aduanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec uidens
siquis illam lapidet nonne tibi facit contumeliam .
NEQUEENIM SC̃SPAULUS DUMUENIS SOTATHE¬
nas ecciuitatẽ repletam idolis conspexisset . ara sabillis honora¬
tas destruxit. sed ratione ignorantiam redarguit ueritãsiura
monstrauit
ITE INEO DEM LIBRO .UI.

Expanded text:
etera, sic ait: « Quomodo facio ipsi Domino injuriam? corrumpis teipsum. Et unde facio injuriam Domino, quia corrumpo meipsum? Unde tibi facit injuriam, qui voluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad vanum honorem tuum, nec sentiens, nec loquens, nec videns, si quis illam lapidet, nonne tibi facit contumeliam? »nim sanctus Paulus dum venisset Athenas, et civitatem repletam idolis conspexisset, aras ab illis honoratas destruxit, sed ratione ignorantiam redarguit, veritatis jura monstravit. » --Item in eodem libro VI
Abbreviated transcription (Latin):
inuiase praeparat. ut deuisione hilaris recedat
scimus quiatu imaginem saluatoris nr̃i ideo non p&is ut quasi
dm̃ colas. sed obrecordationẽ filii dĩ ut in eius amore
re calescas. cuiuste imaginem uidere consideras. & nos
quidem non quasi ante diuinitatem ante ipsam proster¬
nimur. sed illum adoramus quemper imaginem aut natũ
aut passum uel inthrono sedentem recordamur. & dũ nos
ipsa pictura quasi scriptura ad memoriam filiũ dĩ reducimꝰ
animum nrm̃ autderes urrectione laetificat. aut depas¬
sione mulcet. Ideoque direximus tibi syrterias duasimaginẽ
a postolorumper supradictum filium nrm dia conẽ & unacruce
d auem probenedictione ut ab ipsomaligno defenscssis cuius
sc̃o ligno teesse munitum credis
FLAEC CONTRAEOS QUIIMAGINES SC̃ORU
AGOMINANDO EUERTUNT BREUITERDIC¬
TA SUEEICERE CREDIMVS NVNCCON¬
TRAEOS QUIIN DEBITO CULTU EASCO¬
PVNT ETAD ORANT̃ ET SC̃AS NUNCU¬

Expanded text:
in via se praeparat, ut de ejus visione hilaris recedat. in via se praeparat, ut de ejus visione hilaris recedat. Scimus quia tu imaginem Salvatoris nostri ideo non petis, ut quasi Deum colas, sed ob recordationem filii Dei ut in ejus amore recalescas, cujus imaginem videre desideras. Et nos quidem, non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus quem per imaginem aut natum, aut passum, vel in throno sedentem recordamur. Et dum nos ipsa pictura quasi scriptura ad memoriam Filium Dei reducimus, animum nostrum de resurrectione laetificat aut de passione mulcet. Ideoque direximus tibi surtirias duas, imaginem , per supradictum filium nostrum diaconum, et unam crucem et clavem pro benedictione, ut ab ipsa a maligno defensus permaneas, cujus signo te esse munitum credisHaec contra eos qui imagines sanctorum abominando evertunt, breviter dicta sufficere credimus. Nunc contra eos, qui indebito cultu eas colunt, et adorant, et sanctas nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
occupauerit uoluntate. At que imaginem illic genetricis dĩ
dñi quenrĩ. & uenerandam crucem. uel birrum albam
qua fonte surgens indutus fuerat a ꝓposuis set
ETPOSTPAVCA Considerantes inquit hacderẽ urãe uolunta¬
tis intentum. ac magis iudicium his hortamur affectibus
ut sublata. exinde cumea quia dignumest ueneratione
imagine atque cruce debeatis quod uiolenter ablatum est¬
reformare
magines inquit quasa nobis tibi dirigendas perdulcidium
dia conum tuum rogasti. ualde nobis tua postul atio placuit.
quia illum incorde tota intentione quaeris. cuius
imaginem praeoculis habere desideras. ut uisio corporalis
cotidiana reddat exortum. ut dũpicturã uides ad illum
animo in ardescas. cuiuste imaginem uidere consideras.
Abrenon facimus siper uisibilia in uisibili ademonstramꝰ
amando desiderat qum uidere conatur. si contingiteã
adbalneum ire aut ad ecdesiam procedere festinus

Expanded text:
occupaverit voluntate, atque imaginem illic genitricis Dei, occupaverit voluntate, atque imaginem illic genitricis Dei, Dominique nostri, et venerandam crucem, vel pyrrhum albam qua de fronte surgens indutus fuerat, apposuisset. post: Considerantes, inquit, hac de re vestrae voluntatis intentum ac magis judicium, his hortamur affatibus, ut, sublata exinde, cum ea qua dignum est veneratione, imagine atque cruce, debeatis quod violenter ablatum estreformaremaginem illius, quem colis, tibi dirigendam, per Dulcerium, diaconem tuum, rogasti, valde nobis tua postulatio placuit, quia illum in corde tota intentione quaeris, cujus imaginem prae oculis habere desideras. Ut visio corporalis quotidiana reddat exoptatum, et, dum picturam vides, ad illum animo inardescas, cujus imaginem videre desideras, ab re non facimus, si per visibilia invisibilia demonstramus. more sponsam amando desiderat, atque videre conatur, si contingit illam ad balneum ire, aut ad ecclesiam procedere, festinus
Abbreviated transcription (Latin):
quam imagines antiquitus factae sunt habere uultis in ecd esus
eas temodis omnibus & offerri & haberi permittas : At
indica quod nontibi ipsa uisio historiae quae pictura teste
pandebatur displicuerit. sed illa ad oratio quae picturis
fuerat in competenter exhibita. at que in his uerbis eorum
mentes demulcens eos ad concor diam tuam reuoca. & si
quis imagines facere uoluerit. minime prohibe: ad orare
uero imagines omnimo dis deuita. Sed hoc sollicite fra¬
ternitastua ammoneat. ut ex uisione re⁊ gestae ardo¬
rem compunctionis percipiant. & in adorationem solius
omnipotentis scaẽ trinitatis humilites prosternantur
sunt quod synago gameorum quae caralissita est.
pexrus quiex eorum superstitione ap̃i anae fideicultũ
dõ uolentẽ perductus est adhibitis sibi quibus dam indis¬
ciplinatis Sequenti diebaptis matissui hoc est domini ca
ipsa festiuitate paschali cumgraui scandalo sine urã¬

Expanded text:
quam imagines antiquitus factae sunt habere vultis in Ecclesia, quam imagines antiquitus factae sunt habere vultis in Ecclesia, eas modis omnibus et fieri et haberi permitto. Atque indica quod non tibi ipsa visio historiae, quae pictura teste pendebatur, displicuerit, sed illa adoratio quae picturis fuerat incompetenter exhibita. Atque in his verbis eorum mentes demulcens, eos ad concordiam tuam revoca. Et si quis imagines facere voluerit, minime prohibe, adorari vero imagines modis omnibus veta. Sed hoc sollicite fraternitas tua admoneat, ut ex visione rei gestae ardorem compunctionis percipiant, et in adoratione solius omnipotentis sanctae Trinitatis humiliter prosternantursunt quod synagogam eorum quae Caralis sita est, Petrus qui ex eorum superstitione ad Christianae fidei cultum, Deo volente, perductus est, adhibitis sibi quibusdam indisciplinatis, sequenti die baptismatis sui, hoc est, Dominica in ipsa festivitate Paschali, cum gravi scandalo sine ves
Abbreviated transcription (Latin):
dum in hoc animitui in caute nimis motus exsequeris.
itauos scandalizasse filios perhiberis ut maxima
eorum pars atuase communione suspenderet. Quando
ergo adouile dominicum errantes oues adducas. quiquas
habes detinere non praeuales. Proinde hortamur
ut uel nunc studeas esse sollicitus atq abhactẽ praesumptione
compescas. & eorum animos quos atua iunctos unitate cognoscis.
paterna adte dulaedine omni a snisuomniq: studio reuocare
festines: Conuocandienim sunt diuersiecdesiae filii. eisq
factum adorare non liceat qm̃ scriptum est . dnm̃ dm̃tuum
adorabis & illisoli seruies: Acdeinde subiungendum.
quia picturae imaginum quae ad aedificationem imperiti
populi factȩ fuerant ut nescientes litteras ipsam histortã
intendentes quod dictum sit discere transisse in adorationẽ
uideras. Id circo com motuses ut eas imagines frangi prae¬
ciperes atque eis dicendum. siad hanc instructionem ad

Expanded text:
dum in hoc animi tui incaute nimis motus exsequeris, dum in hoc animi tui incaute nimis motus exsequeris, ita tuos sceorum pars a tua se communione suspenderet. Quando ergo ad ovile dominicum errantes oves adduces, qui quas habes retinere non praevales? Proinde hortamur ut vel nunc studeas esse sollicitus, atque ab hac te praesumptione compescas, et eorum animos quos a tua disjunctos unitate cognoscis, paterna ad te dulcedine, omni adnisu, omnique studio revocare festines. Convocandi enim sunt dispersi Ecclesiae filii, eisquefactum adorari non licet, quoniam scriptum est: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Ac deinde subjungendum 1101 quia picturas imaginum, quae ad aedificationem imperiti populi fuerant factae, ut nescientes litteras, ipsam historiam intendentes, quid actum sit discerent, quia transisse in adorationem videras, idcirco commotus es, ut eas imagines frangi praeciperes. Atque eis dicendum: Si ad hanc instructionem ad
Abbreviated transcription (Latin):
non debuit reuocare. ut despectis aliis fratribus. solum te
scm̃ & esse crederes sapientem: Aliud est enimpicturam
adorare aliud picturae historia quid sit ad orandum ad discere
Nam quod legentibus scriptura. hoc idotis praestat pictura¬
cernentibus: Quia in ipsa ignorantes uident quod se¬
quidebeant. in ipsa legunt quilitteras nesciunt. unde p̃cipue
gentibus prolectione pictura est. quod magno perete qui in¬
tergentes habitas adtendi decuerat. nedum recto zelo
in caute succenderis. ferocibus animis scandalum genera¬
res Frangiergo non debuit quod non adorandum in eccle¬
sus. sed ad instruendas solum modomentes fuit nescientium
cllo catum. Et quia in locis uenerabilibus scõrum depingi
historias non sineratione uetustas admisit. si zelum discre¬
tione condisses. Sine dubio & eaquae intendebas salubrit̃
obtinerẽ & collectum gregem non dispergere. sed potius
leret non culpa dispersoris incum beret. Hinc autem

Expanded text:
non debuit revocare ut despectis aliis fratribus solum te non debuit revocare ut despectis aliis fratribus solum te sanctum et esse crederes sapientem? Aliud est enim picturam adorare, aliud per picturae historiam quid sit adorandum addiscere. Nam quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praestat picturacernentibus, quia in ipsa ignorantes vident quod sequi debeant, in ipsa legunt qui litteras nesciunt. Unde et praecipue gentibus pro lectione pictura est, quod magnopere a te qui inter gentes habitas attendi decuerat, ne dum recto zelo incaute succenderis, ferocibus animis scandalum generres. Frangi ergo non debuit quod non ad adorandum in ecclesiis, sed ad instruendas solummodo mentes fuit nescientium collocatum. Et quia in locis venerabilibus sanctorum depingi historias non sine ratione vetustas admisit, si zelum discretione condiisses, sine dubio et ea quae intendebas salubriter obtinere et collectum gregem non dispergere, sed dispersleret, non culpa dispersoris incumberet. Haec autem
Abbreviated transcription (Latin):
ndico inquit adnos dudum peruenisse. quod fraternitas ur̃a
quosdam imaginum adoratores aspiciens. easdem
ecclesiis imagines confregit atque proiecit . Et quidem
zelum uos nequid manu factã adoraripossit habuisse
laud auimus. sed frangere easdem imagines non debuisse
iudicamus. Idcirco enim pictura in eclesiis adhibetur.
ut hi qualitteras nesciunt: saltim in parietibus uidendo
legant. quaelegere in codicibus nonualent. Tuaergo
fraternitas & illa seruare & abeorum adoratu populum
prohibere debuit. quatinus & litterarum nescii haberent
unde scientiam historiae colligerent. & populus
inpicturae adoratione minime peccaret
Perlatum inquit si quidem adnos fuerat. quod inconss¬
derato zelo succensus. scõrum imagines subhac quasi excusati¬
ne neadorari debuissent confringeres. Et quidem quia eas
adorare uetuisses. omnino laudauimus. fregisse uero
reprehendimus. Dic frater a quo factum sacerdote ali¬
quando auditum est quod fecisti.& sinon aliud uel illud te

Expanded text:
ndico dudum ad nos pervenisse quod fraternitas vestra, quosdam imaginum adoratores aspiciens, easdem in Ecclesiis imagines confregit atque projecit. Et quidem zelum vos, ne quid manufactum adorari posset, habuisse laudavimus, sed frangere easdem imagines non debuisse indicamus. Idcirco enim pictura in Ecclesiis adhibetur, ut hi qui litteras nesciunt, saltem in parietibus videndo legant quae legere in Codicibus non valent. Tua ergo fraternitas et illas servare, et ab earum adoratu populum prohibere debuit, quatenus et litterarum nescii haberent unde scientiam historiae colligerent, et populus in picturae adoratione minime peccaretPerlatum quidem ad nos fuerat, quod inconsiderato zelo succensus sanctorum imagines, sub hac quasi excusatione ne adorari debuissent, confregeris. Et quidem quia eas adorari vetuisses omnino laudavimus, fregisse vero reprehendimus. Dic, frater, a quo factum sacerdote aliquando auditum est quod fecisti? Si non aliud, vel illud te
Abbreviated transcription (Latin):
humillimam dõ que amabilem acxpĩanȩ religioni necessariã
suae pietatistueri ac felici protectione perinmensum con¬
seruare & posthuius uitȩ cursum supernis ciuibus consortem

Expanded text:
humillimam Deoque amabilem, ac Christianae religioni necessariam humillimam Deoque amabilem, ac Christianae religioni necessariam suae pietatis tueri, ac felici protectione per immensum conservare, et post hujus vitae cursum supernis civibus consortem
Abbreviated transcription (Latin):
praesumpserunt. quatenus inde isti animati. alioru merrata
ualentius uobiscum corrigerent. & ad suam suꝑstitione cog¬
noscendam ueritatis testimonia suscipienda animum facilius
flecterent. Sicut igitur nobis uidetur & superius praemis imꝰ
a perte sermourae correctionis contra illos usquequaque
dirigi potest a quibus uobis illa epistola quam relegimus direo¬
taesse cognoscitur . qm̃ eius textu utramque partem reprehen¬
sione dignam de monstrauit. & illam scilic& quȩ in debito
ac super stitioso cultu imagines uenerabatur . & illã quae ab
inferioribus locis easdem imagines euertere acdelere prae¬
cepit. et ideo credimus quam quam c&era alia secundum auc¬
toritatem ueritatis sicut in suis scriptis contineturidem impera¬
tor fecerit. propter hoc tamen factum quos da millarum partiũ
infirmos scandalitasse. nec non quosdam nrãe urbis romanae
per turbasse. Ad exaltationem & pacem scãe suae ecłae

Expanded text:
praesumpserunt, quatenus inde isti animati aliorum errata praesumpserunt, quatenus inde isti animati aliorum errata valentius vobiscum corrigerent, et ad suam superstitionem cognoscendam veritatis testimonia suscipienda animum facilius flecterent. Sicut igitur nobis videtur, et superius praemisimus, aperte sermo vestrae correctionis contra illos usquequaque dirigi potest, a quibus vobis illa epistola quam relegimus directa esse cognoscitur, quoniam ejus textu utramque partem reprehensione dignam demonstravit, et illam scilicet quae indebito ac superstitioso cultu imagines venerabatur, et illam, quae ab inferioribus locis easdem imagines evertere ac delere praecepit. Et ideo credimus, quanquam caetera alia secundum auctoritatem veritatis, sicut in suis scriptis continetur, idem imperator fecerit, propter hoc tamen factum quosdam illarum partium infirmos scandalizasse, nec non quosdam nostrae urbis Romanae perturbasse. Ad exaltationem et pacem sanctae suae Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
discrete conprehensamesse iuxta auctoritatẽ diuinã et scõrũ
patrum sententias arbitramur . Itauidelicet utunusquisque
fidelis eaperlegens et intellegens anim aduertere queat
quodimagines sc̃orũ stulta praesumptione non sunt confrin¬
gende & ad in iuriam scorum abolende & penitus despicien¬
dae nec assertione superfatiosa colendae. aut adorandȩ sed
potius huiuscemodi superftitioneromota. iuxtauerã religi¬
onem memoriac᷑. & amoris causa obrecordationem eorũ cuitiss
imagines habendȩ sicut ab eatissimogregorio satis catholicȩ
perspicueq: dictũ dedaratur. Qui aigiturnos hisqui insacra
sedebeati petria postoli resident dignã honoris reuerentiam
iure tribuendam non dubitamus & illorumerga imagines
superftitiosam uenerationem quidam uis uom̃ suero aliorum
relatu cognoscimus uoluimus primum contraillos sententias
ponere. quod imagines praesumptiosa temeritate confringere

Expanded text:
discrete comprehensam esse juxta auctoritatem divinam et sanctorum discrete comprehensam esse juxta auctoritatem divinam et sanctorum patrum sententias arbitramur, ita videlicet, ut unusquisque fidelis ea perlegens animadvertere queat, quod imagines sanctorum stulta praesumptione non sunt confringendae, et ad injuriam sanctorum abolendae, et penitus despiciendae nec assertione superstitiosa colendae aut adorandae, sed potius hujuscemodi superstitione remota, juxta veram religionem memoriae et amoris causa, ob recordationem eorum quorum imagines habendae, sicut a beatissimo Gregorio satis catholice perspicueque dictum declaratur. Quia igitur nos his, qui in sacra sede beati Petri apostoli resident, dignam honoris reverentiam jure tribuendam non dubitamus, et illorum erga imagines superstitiosam venerationem quidam visu, omnes vere aliorum relatu cognoscimus, voluimus primum contra illos sententias ponere, quod imagines praesumptiosa temeritate confringere
Abbreviated transcription (Latin):
fatemur quia angustia temporis praepediente: nec quan¬
ta uoluimus nec quanta potuimus collegimus Sed tantũ
uris sacris iussionibus utdecet &oportet totis nisibus parere
cupientes. quae paruo in tempore ad manus nobis occurrere
potuerunt. breuiatim collegimus. & hui coperiusq: ad ur̃am
sagacissimam examinationem in seruimus. Nam quidã
nr̃orum delonge uenientes non habuerunt spatium
temporis quaerendi: quidam uero nec causam proqua
adhunc conuentum uenire uissisunt donec peruenerunt
ueraciter nosse potuerunt. Moduinus namq infirmi¬
tate in quadiutissime laborat detentus uenire nequiuit:
Scititaque plenissime excellentiaurã . quia illud quod pom̃s
catholicorum libros indagarinecessita s urgi et. prolixitem¬
poris spatio ad legendum indiget. Namsi sufficiens spatium
temporis nobisa łtributum fuis set tanta dño opitulante pote¬
ramus colligere quae huic operi copiose poterant abundare
Tamen in his quae collecta sunt summamhuiꝰ nego tii dequo agit᷑

Expanded text:
fatemur, quia angustia temporis praepediente, nec quanta voluimus, nec quanta potuimus, collegimus, sed tantum vestris sacris jussionibus, ut decet et oportet, totis nisibus parere cupientes, quae parvo in tempore ad manus nobis occurrere potuerunt, breviatim collegimus, et huic operi usque ad vestram sagacissimam examinationem inservimus. Nam quidam nostrorum de longe venientes non habuerunt spatium temporis quaerendi; quidam vero nec causam, pro qua ad hunc conventum venire jussi sunt, donec pervenerunt, veraciter nosse potuerunt. Moduinus namque infirmitate, in qua diutissime laborat, detentus venire nequivit. Scit itaque plenissime excellentia vestra, quia illud, quod per omnes catholicorum libros indagari necessitas urget, prolixi temporis spatio ad legendum indiget. Nam si sufficiens spatium temporis nobis tributum fuisset, tanta Domino opitulante poteramus colligere, quae huic operi copiose poterant abundare. Tamen in his quae collecta sunt, summam hujus negotii de quo agitur,
Abbreviated transcription (Latin):
praemissis. Nunc uidendum utrumei quisquam catholi¬
corum patrum. quamuis eispecialiter fortasse talis scri¬
bendi neces sitas minime in cumberet. inceteris tractatib
suis tale aliquid inditum habeat. in quo eius dẽ patris
sensui de imaginibus. concors esse uideatur
Ecce enimbeatus ambrosius antiquus ecclesia edĩ proba¬
bilis doctor. ita inepistola pauli adromanos tractans. ait
Qua ratione quaue auctoritate imagines angelorũ
uel aliorum scõrum ad orandȩ sint. cum ipsi sc̃ĩan¬
geli uel sc̃i homines uiuosse adorare noluerunt .
CONSILIUM

Expanded text:
praemissis; nunc videndum, utrum ei quisquam catholipraemissis; nunc videndum, utrum ei quisquam catholicorum patrum, quamvis ei specialiter fortasse talis scribendi necessitas minime incumberet, et in caeteris tractatibus suis tale aliquid inditum habeat, in quo ejusdem Patris sensui de imaginibus concors esse videatur. Ecce enim beatus Ambrosius antiquus Ecclesiae Dei probabilis doctor, ita in epistola Pauli ad Romanos tractans ait: « Qua ratione, quave auctoritate imagines angelorum, vel aliorum sanctorum adorandae sint, cum ipsi sancti angeli vel sancti homines vivos se adorari noluerunt? » CONSILIUM
Abbreviated transcription (Latin):
iudicante cur aliquando aliter senserit. ad sobrium in¬
tellectum reuocarepoterit. Siquis autem quod quidem
a sane sapientib: omnibus absit. magis suũ sensũ sequendo
illum uoluerit condempnare quam se corrigere. Nullidu¬
biũ quin merito abuniuersa. maximetamen a scã dĩromana
ecdesia debeat condempnari Nequaquam enĩ fieri potest
ut hae duae sententiae sibimet contrariae non existant.
una qua populus ab adoratione i maginum necriminis idagen¬
do reus appareat prohibetur. Alter a uero quae illum idipsũ
egisse. ceterosq uthocfaciant docuisse perhibetur
Sed absit hoc atanto talique generali catholicȩ ecclesiȩ magis¬
tro ut qui uniuersas perplexas scripturae quȩstiones quae
sibi contrariȩ uidebantur . eique ad explanandũ uel tractan¬
dum occurrerunt numquam dissidentes relinquere consu¬
euit sua sibimet dicta discordantia reli quis set
Lis ita propter uitandam huius modi temeritatem summatĩ

Expanded text:
judicante, cur aliquando aliter senserit, ad sobrium injudicante, cur aliquando aliter senserit, ad sobrium intellectum revocare poterit. Si quis autem, quod quidem a sane sapientibus omnibus absit, magis suum sensum sequendo illum voluerit condemnare quam se corrigere, nulli dubium, quin merito ab universa, maxime tamen a sancta Dei Romana Ecclesia debeat condemnari. Nequaquam enim fieri potest, ut hae duae sententiae sibimet contrariae non exsistant, una qua populus ab adoratione imaginum, ne criminis id agendo reus appareat, prohibeatur; altera vero, quae illum ad ipsum egisse, caeterosque ut hoc faciant docuisse perhibeatur. Sed absit hoc a tanto talique generali catholicae Ecclesiae magistro, ut qui universas perplexas scripturae quaestiones, quae sibi contrariae videbantur, eique ad explanandum vel tractandum occurrerunt, nunquam dissidentes relinquere consuevit, sua sibimet dicta discordantia reliquisset. His ita propter vitandam hujusmodi temeritatem summatim
Abbreviated transcription (Latin):
quasi ante diuinitatem ante ipsam prosternimur. sed illũ
adoramus & cetera. Adimaginum ad orationẽ inuitamur
quia sicut inmultis diuinȩ auctoritatis uoluminibus sen¬
tentias. ordine uerborum prae postero scriptas inuenimus.
ita quoque factum esse eo sensu ut supra dictum est hoc
in loco minime dubitamus
Cumenim ibi scriptum sit. Nosquidem non quasi ante diui¬
nitatem ante ipsam prosternimur. quis non anim aduertat
idipsum magis refutando quam imperando uel adorando e¬
andẽ ad orationẽ imaginũ dictumes se it a ut dictũ est᷑ quan¬
tomagis sicut supra factum est ordo uerborum. suo restitu¬
atur inordine. omnem quem cumque obnimiã simplicitatẽ
errantem in eo quod beatum scãe dĩ ecclesiae doctorẽ ad¬
uersũ seipsum sensisse a estimabat corrigere poterit. insuꝑ
etiam si quemquam subtilius intelligentẽ hocneglegentius
minusue intente legere contigis set. facillime seipsumdi¬

Expanded text:
quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus, » etc., ad imaginum adorationem invitamur, quia sicut in multis divinae auctoritatis voluminibus sententias ordine verborum praepostero scriptas invenimus, ita quoque factum esse eo sensu, ut supra dictum est, hoc in loco minime dubitamus. Cum enim ibi scriptum sit: « Nos quidem non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, » quis non animadvertat, idipsum magis refutando, quam imperando, vel adorando, eamdem adorationem imaginum dictum esse, ita ut dictum est? quanto magis, sicut supra factum est, ordo verborum suo restituatur in ordine, omnem quemcunque ob nimiam simplicitatem errantem, in eo quod beatum sanctae Dei Ecclesiae doctorem adversum seipsum sensisse aestimabat, corrigere poterit. Insuper etiamsi quemquam subtilius intelligentem hoc negligentius minusve intente legere contigisset, facillime seipsum di
Abbreviated transcription (Latin):
uero quod ad secundinum scripsit: Nos quidem non quasi ante
diuinitatem. ante ipsam prosternimur. sed illũ ad oramus
quem perimaginem natum aut passum uel inthronoseden¬
tẽ recordamur ibi ut praemissum est acsisibimet c̃traria
dixerit. intelligentiaenrae secaligo confundit. Sed ne
nos non necessaria ignorantia id non intelligendo diutius
torqueat. sensus eiusdem sententiae talis est
Nosquidem ante ipsam non prosternimur. quasi ante diuini¬
tatem. sed illum adoramus. et cetera. quod taleest acsi regi
inthrono sedentidicas. Nosquidem orex non quasi ante diui¬
nitatem antete prosternimur. sed illum adoramus quem
per imaginemtuam quia homo es. dnm xp̃m hominem recor¬
damur natum aut passum. uel in thronosedentem. cuiusimi¬
tator estu sedens inthrono. Num quid tali dicto mox conse¬
quens est ut eunde mregem adorare compellar sedentem
inthrono: Ita nec in eo quoddicitur. Nos quidem non

Expanded text:
vero, quod ad Secundinum scripsit, « nos quidem non quasi ante vero, quod ad Secundinum scripsit, « nos quidem non quasi ante divinitatem ante ipsam prosternimur, sed illum adoramus, quem per imaginem natum, aut passum, vel in throno sedentem recordamur, » ubi ut praemissum est, ac sibimet contraria dixerit, intelligentiae nostrae se caligo confundit. Sed ne nos non necessaria ignorantia id non intelligendo diutius torqueat, sensus ejusdem sententiae talis est: Nos quidem ante ipsam non prosternimur, quasi ante divinitatem, sed illum adoramus, etc. Quod tale est, ac si regi in throno sedenti dicas: Nos quidem, o rex, non quasi ante divinitatem ante te prosternimur, sed illum adoramus, quem per imaginem tuam, quia homo es, Dominum Jesum Christum hominem recordamur natum, aut passum, vel in throno sedentem, cujus imitator es tu sedens in throno. Nunquid tali dicto mox consequens est, ut eumdem regem adorare compellar sedentem in throno? Ita nec in eo, quod dicitur: « Nos quidem non
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia hic ordo uerborum ita praeposterus atque
a non intelligentibus confusus uideri potest ut nisi caute
consideretur: ita a non nullis minus capacibus intelligi
possit. quasibeatus gregorius id qđ prius omnib inlicitũ
essepraedixit sefecisse: sibiq faciendi licitum esse teste¬
tur. Quod quam absurdum : quamq: contrascãedĩ eccłaẽ
religionem detanto ecclesi astico doctore sentire indig¬
num sit. nullus quidicta eius scrutando uellegendo
cognouit ignora reꝑmittitur. Nam ut sibimetipsi c̃tra¬
rius eẽ debeat iustitia uł rectitudo. scȩ dĩmaximeq: roma¬
nae ecđae sustinere non ualet. Quod et si paupertas insipi¬
entiae nr̃ae id intelligere non ualet. melius ut contra insi¬
pientiamsuam . quam contra tantam adõdatam sapientiã
insurgere praesumat: Sed et si ipsum modicum sensũ
nostrum uirtus misericor diaedĩ aliquantulum in lumi¬
nare dignatur. quomodo idipsum contrarium sibi non sit.
tione adorantes compescuerit. Nulla dubitatio est. In eo

Expanded text:
ed quia hic ordo verborum ita praeposterus atque a non intelligentibus confusus videri potest, ut nisi caute consideretur, ita a nonnullis minus capacibus intelligi possit, quasi beatus Gregorius id, quod prius omnibus illicitum esse praedixit, se fecisse, sibique faciendi licitum esse testetur: quod quam absurdum, quamque contra sanctae Dei Ecclesiae religionem de tanto ecclesiastico doctore sentire indignum sit, nullus, qui dicta ejus scrutando vel legendo cognovit, ignorare permittitur. Nam ut sibimetipsi contrarius esse debeat, justitia vel rectitudo sanctae Dei maximeque Romanae Ecclesiae sustinere non valet, quod et si paupertas insipientiae nostrae id intelligere non valet, melius ut contra insipientiam, quam contra tantam a Deo datam sapientiam insurgere praesumat. Sed et si ipsum modicum sensum nostrum virtus misericordiae Dei aliquantulum illuminare dignatur, quomodo idipsum contrarium sibi non sit ftione adorantes compescuerit, nulla dubitatio est. In eo
Abbreviated transcription (Latin):
go eius proeo adoratur. prȩsente ergo ipso. super¬
fluum est relinquere primam formam et adorare
imaginem. Nonne quia praefertur propter prae¬
sentiam proquo ad oratur. in honorari eam opor¬
tet: e titerum. Sicut enim qui iniuriat imaginẽ
imperatoris poenam iustam sustinebit. sicuti eð ipsõ
imperatorẽ in honorans. Et enim imagine Nilaliud
existente nisi lignum cum coloribus cerȩmixtis
et contemperatis. simili modo qui signum cuius libet
in honorat in ed ipso̾ cuius signum est refert iniu¬
IN HISTORIA TRIPERTITA LIBRISEXTI
CAP PRIMO. ZOSEMENUS IN QUIT
Illud quoque quod subiuliano prouenit narrare
Nonsi leo

Expanded text:
go ejus pro eo adoratur, praesente ergo ipso supergo ejus pro eo adoratur, praesente ergo ipso superfluum est relinquere primam formam, et adorare imaginem, nonne quia praefertur propter praesentiam pro quo adoratur, inhonorari eam oportet? » Et iterum: « Sicut enim qui injuriat imaginem imperatoris, poenam justam sustinebit, sicuti eum ipsum imperatorem inhonorans. Etenim imagine nihil aliud existente nisi lignum cum coloribus cerae mixtis et contemperatis, simili modo, qui signum cujuslibet inhonorat, in eum ipsum, cujus signum est refert injuIn Historia Tripartita libri sexti, cap. 1, Sozomenus inquit. « Illud quoque quod sub Juliano provenit narrare non sileo
Abbreviated transcription (Latin):
Arriomanitȩ ut dictum est iudicantes semel trans gres¬
sores fieri et post cetera. Hoc ab exemplo imaginis
imperatoris attentius quis considerare poterit: Igitur
inimagine imperatoris. similitudo et forma est. et in
imperatore quidem quae inimagine similitudo est.
immutabilis enim est. quae in imagine imperatoris si¬
militudo. quatinus qui conspicit imaginem. uidet iN
ipsa imperatorem. Et iterum. quiuidit imperatorẽ
cognoscit qm̃ hic est qui in imagine. Ideo quod Non
immutet ur similitudo qui uoluerit cum imagine
uidere imperatorem. Dicat namque Ego et impe¬
rator unum sumus Ego enim in eosum. et ille in me¬
et quod conspicis in me. hoc in illo uides. et quoduidisti
in illo hocuides et inme. Quienims alutat imagi¬
nem. in ipsa salutat imperatorem. Inim uero illi¬
etspecies est imago
i patres oportet secundum eloquium ut tuasseris
interro gare. insuper autem et seniores. et post
pauca: Sicut enim absente quidem imperatore ima¬

Expanded text:
Arriomanitae, ut dictum est, judicantes semel transgressores fieri. » Et post caetera: « Hoc et ab exemplo imaginis imperatoris attentius quis considerare poterit. Igitur in imagine imperatoris, similitudo et forma est: et in imperatore quidem quae in imagine similitudo est, immutabilis enim est forma quae in imagine imperatoris similitudo, quatenus qui conspicit imaginem, videt in ea imperatorem, et iterum, qui vidit imperatorem, cognoscit quoniam hic est qui in imagine. Ideo quod non immutetur similitudo qui voluerit cum imagine videre imperatorem, dicat namque: Ego et imperator unum sumus, ego enim in eo sum, et ille in meet quod conspicis in me, hoc in illo vides, et quod vidisti in illo, hoc vides et in me, qui enim salutat imaginem, in ipsa salutat imperatorem. Enimvero illispecies est imago,Bostrae: « Si, patres, oportet secundum eloquium ut tu asseris interrogare, insuper autem et seniores. » Et post pauca: « Sicut enim absente quidem imperatore, ima
Abbreviated transcription (Latin):
deciuitate ur̃a hucuenientes. questinobis
sunt quod
synagogã eorũ quaecaralis sita est. pe¬
trus quiexeoꝵ
superstitione axpianȩ fidei cultum dõ
uolente ꝑductus est adhibitis sibi quibusdã in disciplinatis
sequenti die baptis matis sui. hoc est dominica ipsa festiuitate
paschali cum graui scandalosi neuestra occupatione uolun

Expanded text:
de civitate vestra huc venientes, questi nobis sunt quod synagogam eorum quae Caralis sita est, Petrus qui ex eorum superstitione ad Christianae fidei cultum, Deo volente, perductus est, adhibitis sibi quibusdam indisciplinatis, sequenti die baptismatis sui, hoc est, Dominica in ipsa festivitate Paschali, cum gravi scandalo sine vestra occupaverit volun
Abbreviated transcription (Latin):
uiuero aut operatur
aut ueneratur ut iles ignum
diuinitus institutum. cuius uim significationem que¬
intelligit Non hoc ueneratur quod uidetur. et tran¬
sit. sed illud potius quotalia cuncta referenda
sunit. Talis autem homo spiritalis etliber est
etiam tempore seruitutis quo carnalibus animis
nondum oportet signa illa reuelari. quorumiugo
edo mandi sunt. Tales autem sp̃i tales erant patri¬
archȩ ac prophetae omnesque inpopulo israhel.
perquos Nobis sp̃ssc̃s ipsa scripturarum et auxi¬
lia et solatia ministrauit. & cetera.
IT E SC̃IATHANASII IN SERMONE QUARTO
AD UERSŨ ARRIANOS

Expanded text:
ui vero aut operatur, aut veneratur utile signum divinitus institutum, cujus vim significationemqueintelligit, non hoc veneratur quod videtur et transit, sed illud potius quo talia cuncta referenda sunt Talis autem homo spiritualis et liber est, etiam tempore servitutis, quo carnalibus animis nondum oportet signa illa revelari, quorum jugo edomandi sunt Tales autem spirituales erant Patriarchper quos nobis spiritus sanctus ipsa scripturarum et auxilia et solatia ministravit, etc. » Item sancti Athanasii in sermone quarto adversum Arianos
Abbreviated transcription (Latin):
colit. Quiuerorebus talibus idest turpibus & scelestis
& non dm̃ uerum id estanimae corporisq: factorem. sedcreatu¬
ram quamuis non uitiosam colit. siue illa sit anima siue corpus.
siue anima simul & corpus bis peccat in dm̃ quod & pro ipso
colit quod non est ipse. et talibus rebus colit qualibus nec ipse
colendus est
ET PAULO POST
nde remotis constat ambagibus ne farios daemones at quie
inmundissimos spiritussa comniciuili theologia inuisendis
stolidis imaginibus & pereas possidendis &iam stultis cordibus
inuitatos
HAECDE INITIIS AD ORANDARUMIMAGINŨ
DICTA SINT
NUNC UERO QUIDNRI DOCTORES DE INDEBITO

Expanded text:
colit. Qui vero et rebus talibus, id est, turpibus et scelestis, colit. Qui vero et rebus talibus, id est, turpibus et scelestis, et non Dominum verum, id est, animae corporisque factorem, sed creaturam, quamvis non vitiosam colit, sive illa sit anima, sive corpus, sive anima simul et corpus, bis peccat in Dominum, quod et pro ipso colit, qui non est ipse, et talibus rebus colit, qualibus nec ipse colendus est. » --Et paulo post: « Unde remotis constat ambagibus nefarios daemones atque immundissimos spiritus hac omni civili theologia invisendis stolidis imaginibus, et per eas possidendis, et jam stultis cordibus invitatos. » CAPUT IV. Haec de initiis adorandarum imaginum dicta sint. Nunc vero quid nostri doctores de indebito
Abbreviated transcription (Latin):
qmergo proauinr̃ĩ increduli &nonanim aduertentes adcultũ
religionemq: diuinam inuenerunt artem qua efficerent deos.
cui inuentȩ adiunxerunt uirtutem demundi natura
conuenientem eamq: miscentes qm̃ animas facere non potuerunt.
euocantes animas dae monum uel angelorum eas indiderunit
imaginibusscĩs diuinisq: mysteriis. perquas idola & bene
faciendi et male uires habere potuissent
IT Ẽ IPSEINEPISTOLAADMARCELUNUM
Quando primum in sueuit exercitus populi romania mare
portare signa tabulas pictas. uasa celata mirariea
priuatim & publice rapere tunccepit perire laudabile
illud decus salusq reipublicȩ
IT ẼIPSE INUBRO .UII.
DECIUITATE DI
Vnum uerumdm̃ id est omnis animae corporisq: creatorem
colcrese quisque contendat. non ideo peccat qui a non est colen¬
dus quem colit.
sed quia colendum non ut colendus est

Expanded text:
Quoniam ergo proavi nostri increduli, et non animadvertentes ad cultum Quoniam ergo proavi nostri increduli, et non animadvertentes ad cultum religionemque divinam, invenerunt artem qua efficerent deos, cui inventae adjunxerunt virtutem de mundi natura convenientem, eamque miscentes, quoniam animas facere non potuerunt, evocantes animas daemonum vel angelorum, eas indiderunt imaginibus sanctis divinisque mysteriis, per quas idola, et bene faciendi et male, vires habere potuissent. » Idem ipse in epistola ad Marcellinum: « Quando primum insuevit exercitus populi Romani amare, portare signa, tabulas pictas, vasa caelata, mirarica, privatim et publice rapere, tunc coepit perire laudabile illud decus salusque reipublicae. » Item ipse in libro VII de Civitate Dei. « Unum verum Dominum, id est, omnis animae corporisque Creatorem, colere quisque contendat, non ideo peccat, quia non est colendus quem colit, sed quia colendum, non ut colendus est
Abbreviated transcription (Latin):
do incensumq: ponendo
ITEM IESE INEPISTOLA AD DIOS CORŨ INT̃ CETERA
De monstrat qm̃ epicurus per imagines pluresse finxisse¬
et suis tradidisse¬
stradidisse. De mocritus &iam iustere prehenditur.
quiper imagines quam uis aliter quamepicurus sentiret
ad interiorem cultum per uenire arbitratus est
ITEM POST PAU CA
Deepicuro quaetamen ut cogitet imagines dicit ab ipsis¬
rebus quas athomis formariputat de fluere atque in ani¬
mum introire subtiliores quam sunt illȩ imagines quae ad oculos
ueniunt . nam et uidendicausam hancesse dicit quasdam imagi¬
nes ita ut uniuersum mundum complectantur extrinsecus
ITEM POST PAUCA
Ille quare non uidit non opusesse nec fieriposse. ut in corpore¬
us animus aduentu atque contractucor pore arum imaginum
cogitet de uisucerte oculorum ambo pariter redarguuntur.
LEEM IPSE IN LBRO .UIII
DECIUITATEDĨ
Ermes aegrptius quem trismeis tonuocant sensitita & scripsit.

Expanded text:
do incensumque ponendo. » do incensumque ponendo. » Item ipse in epistola ad Dioscorum, inter caetera: « Demonstrat quondam Epicurus per imagines plures se finxisseet suis tradidisse. Democritus etiam juste reprehenditur, qui per imagines quamvis aliter quam Epicurus sentiret, ad interiorem cultum pervenire arbitratus est. » --Item post pauca: « De Epicuro, quae tamen ut cogitet, imagines dictae ab ipsisrebus, quas atomis formari putat defluere, atque in animum introire subtiliores quam sunt illae imagines, quae ad oculos veniunt. Nam et videndi causam hanc esse dicit quasdam imagines, ita ut universum mundum complectantur extrinsecus. » --Item post pauca: « Ille quare non vidit, non opus esse, nec fieri posse, ut incorporeus animus, adventu atque contractu corporearum imaginum cogitet, de visu certe oculorum ambo pariter redarguuntur. Item ipse in lib. VIII de Civitate Dei: Ermes Aegyptius, quem Trismegiston vocant, sensit ita et scripsit:
Abbreviated transcription (Latin):
ORI GO IN OLE UERIT. PONERE NECESSARIUM
IU DI CAUIMUS
SCRIBITITAQUE BEATUS AU GUSTINUS INLIBRO
DEDIUERSIS HIERE SIBUS
UMONIAIASIODONE MACO QUIBAPTIZATUS AP̃HI¬
lippo diaconosicut inactibus apostolorum legitur pecunia
uoluit ascis a postolis emere ut &iamper in positionẽ manꝰ ei
daretur sp̃s sc̃s. bic magicis fallaciis deceperat multos. Do¬
cebat autem de testandam tur pitudinem in differenter
utendi feminis nec dm̃ mundũ fecis sedicebat. negabat &iam
carnis resurrectionẽ. & asseuerabat sexpm̃ idemq: iouẽ sẽcredi
uolebat miner uamuero merq tricem quand ambelenam
quam sibi sociam scelerum fecerat imaginesq: & suaro & helenae
discipulis suis praebebat ad orandas quas & romae tã quã
deorum simulacra auctoritate publica confatuerat. in
qua urbe apostolus pecrus eum uerauirtut edĩ omni potentis
Sectae carpo cratis fuisse creditur quaedam marcellina
quae colebat imaginem ilũ & pauli & bͥmeri & pritagorȩ adoran¬

Expanded text:
origo inoleverit, ponere necessarium judicavimus. Scribit itaque beatus Augustinus in libro de diversis Haeresibus: « Simoniani a Simone Mago, qui baptizatus a Philippo diacono, sicut in Actibus apostolorum legitur, pecunia voluit a sanctis apostolis emere, ut etiam per impositionem manuum ei daretur Spiritus sanctus. Hic magicis fallaciis deceperat multos. Docebat autem detestandam turpitudinem indifferenter utendi feminis, nec Deum mundum fecisse dicebat; negabat etiam carnis resurrectionem, et asseverabat se Christum, idemque Jovem se credi volebat. Minervam vero meretricem quamdam Helenam, quam sibi sociam scelerum fecerat, imaginesque et suam et Helenae discipulis suis praebebat adorandas, quas et Romae tanquam deorum simulacra auctoritate publica constituerat: in qua urbe apostolus Petrus cum vera virtute Dei omnipotentis pauca: « Sectae Carpocratis fuisse creditur quaedam Marcellina, quae colebat imaginem virorum et Pauli, et Homeri, et Pythagorae, adoran
Abbreviated transcription (Latin):
Expedittunc quando non solum periustitiam quaecorã
dõ est permitatur. sed eciam hominibus nullum ex hoc
impedimentum salutis infertur. Tunc autem non expedit
id quod licitum est quando permittitur quidem. sed
usus ipsius potestatis affert im pedimentum¬
salutis
HAECIDEO IN SERUNTUR UTHE QUI
imagines erigunt memoriaecauisa &amoris. illud
caueant nequod ab illis forte deuote & licite fit infir¬
mis inscandalum euenire contingat ut sic suae deuotioni

Expanded text:
Expedit tunc, quando non solum per justitiam quae coram Deo est permittitur, sed etiam hominibus nullum ex hoc impedimentum salutis infertur. Tunc autem non expedit id quod licitum est, quando permittitur quid, sed usu ipsius potestatis affert impedimentumsalutis. » Haec ideo inseruntur, ut hi qui imagines erigunt memoriae causa et amoris, illud caveant, ne quod ab illis forte devote et licite fit, infirmis in scandalum evenire contingat, ut sic suae devotioni
Abbreviated transcription (Latin):
satis faciant quatenus salutem in firmorum non ob¬
liuis cantur. & infirmam conscientiam fratrum occa¬
sione superstitionis praebend& commaculent
FRA GARIAD AD ORATIONẼ IMAGINUM
PUTANT QUOD DICUNT AD ORAS SEIACOS
IOSEPT FIUUMSUUM UELCERTE ADORAS SẼ
EASTIGIUM UIRGEEIUS NECES SARIUM
DUXIMUS QUALITERID ABEATO HIERO¬
NIMO ETBEATO AUCUSTINO EXPONATUR
SUBNECTEN DUM.
SCRIBIT ITAQUEBEATUS HIERONIMUS
IN LIBROLEBRAECARŨ QUAESTIONUM
o st quam in quit iurauerat ei filius securus depetitione
quam rogauerat ad ora uit dm̃ contra caput lectuli sui.
scs & dõ deditus uir oppressus senectute. habebat lec¬
tulum positum ut ipse iacentis habitus absque difficul¬
tate ulla adorationem es set paratus
Quod habent latini codices & adorauit supercaput uirgae
eius non nulli emendantes habent adorauit super caput uirgae
suae uel in capite uirgaesuae siue in cacumen uel supercacumen
fallit enim eos graecum uerbum quod eis dem litteris scribitur

Expanded text:
satisfaciant, quatenus salutem infirmorum non obliviscantur, et infirmam conscientiam fratrum, occasione superstitionis praebendae, commaculent.fragari ad adorationem imaginum putant, quod dicunt adorasse Jacob Joseph filium suum, vel certe adorasse fastigium virgae ejus, necessarium duximus, qualiter id a beato Hieronymo et beato Augustino exponatur subnectendum. Scribit itaque beatus Hieronymus in libro Hebraicarum Quaestionum: « Postquam, inquit, juraverat ei filius, securus de petitione quam rogaverat, adoravit Deum coram caput lectuli sui; sanctus et Deo deditus vir, oppressus senectute, habebat lectulum positum, ut ipse jacentis habitus absque difficultate ulla ad orationem esset paratus.nesin, cap. 62: « Quod habent Latini codices, et adoravit super caput virgae ejus, nonnulli emendantes habent adoravit super caput virgae suae, vel in capite virgae, suae, sive in cacumen, vel super cacumen. Fallit enim eos Graecum verbum, quod eisdem litteris scribitur,
Abbreviated transcription (Latin):
est silentio tegeremus. sicut filium decet patris ingre¬
mio examinis uestri collo cauimus. confisi in dño qđ ipse
uobis exinde quod sibi placitum et acceptabile est in spi¬
rare dignabitur. Nos tamen nonsynodum congregando
sedquem ad modum a uobis postulauimus licentiamq
agendi percepimus. unacum familiaribus nostris. filiis

Expanded text:
est, silentio tegeremus, sicut filium decet patris in greest, silentio tegeremus, sicut filium decet patris in gremio examinis vestri collocavimus, confisi in Domino, quod ipse vobis exinde, quod sibi placitum et acceptabile est, inspirare dignabitur. Nos tamen non synodum congregando, sed, quemadmodum a vobis postulavimus, licentiamque agendi percepimus, una cu
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat. et cũ uniuersus ei ecclesiasticus ordo merito
obui are debeat. nullus tamen sub hac conditionemaiori
constringitur debito. quam ille quitanto insede apos¬
tolica illorum auctoritate proeorũ reuerentia inu¬
niuer salimundo actalihonorari meruit priuilegio.
Quitamen uniuersalis merito nondicitur. si prouniuer¬
salieclesiae statu uiribus quibus ualet non agonitatur
a ecdomine pater actoto mundo uenerande atque re¬
uerende sc̃is sime pontifex ad insinuandam intanta
re mentis nostrae deuotionem praemitterestuduimus
Ab hinc uero siadõ conseruanda almitas uestra ita ele¬
gerit. non in sinuando sed admonendo qualit̃ cõmunis
legatio nostra ad illam scãm dĩ ecdesiam corrigendam
dirigipossit sub nectere curabimus. non ut scãe et adõ
datȩ sapientiae urae quod absit altius sublimiusq: pro¬
grediendi terminum ponere prae sumpserimus. sed neid
sequium uestrum. salutem nostram conferre dignata

Expanded text:
valeat; et cum universus ei ecclesiasticus ordo merito valeat; et cum universus ei ecclesiasticus ordo merito obviare debeat, nullus tamen sub hac conditione majori constringitur debito, quam ille qui tanto in sede apostolica illorum auctoritate pro eorum reverentia in universali mundo, ac tali honorari meruit privilegio. Qui tamen universalis merito non dicitur, si pro universali Ecclesiae statu viribus, quibus valet, non agonizatur. Haec, domine Pater, ac toto mundo venerande atque reverende sanctissime pontifex, ad insinuandam in tanta re mentis nostrae devotionem praemittere studuimus. Abhinc vero, si adeo conservanda almitas vestra ita elegerit, non insinuando sed admonendo, qualiter communis legatio nostra ad illam sanctam Dei Ecclesiam corrigendam dirigi possit, subnectere curabimus, non ut sanctae et a Deo datae sapientiae vestrae, quod absit, altius sublimiusque progrediendi terminum ponere praesumpserimus; sed ne id, sequium vestrum salutem nostram conferre dignata