comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
admũstracõĩ de cuiꝰ bonis datũ est
⁊ pt̃ sĩ restitucõ eid̾ ꝑsone que redit
si ad huc reman ĩ admĩstratõe illa
maxĩe si credr̃ correctꝰ. ał. securuis
si tam̃ tali ñ correcto fc̃a sit resti¬
tucõ ubł̾ita ẽ q̃ accep̃. si ã ãmotꝰ sit
ab admĩstracõne ila. aut si claust᷑¬
lis ẽ simpłx qui dedit facienda est
restitucõ moãst̾io p̾oratui uł ad¬
mĩstracõi. nͨ libͥa bitur si solui̾t illi
qui dedit. nͥ it̃ dem̃ cũ ꝯu̾sũ fui̾t ĩ

Expanded text:
administratori, de cuius bonis datum est et potest fieri restitutio eidem persone que dedit, si adhuc remanet in administratione illa, maxime si dicitur correctus, alias securius, Si tamen tali non correcto facta sit restitutio, liberata est que accepit. Si autem amotus sit ab administratione illa aut si claustralis est simplex qui dedit, facienda est restitutio monasterio, prioratui vel administratori nec liberabitur si solverit illi qui dedit,
Abbreviated transcription (Latin):
aue̾tẽ subdito suo mouendi ꝯͣ eũ arma.
comitẽ. regis ẽ auͣcs reqͥrenai. Si aũt
comes ꝯͣ regẽ trex nolit ei ius exhibe
ꝑ pres. curie humłr reqͥsitus tredo ꝙ si
iuis suũ armis defendi̾t cũ mod̾mũe ⁊̃¬
culpatẽ tucele ñ peccat. Impugͣre tam̃

Expanded text:
atem subdito suo movendi contra eum arcomitem, regis est auctoritas requirenda. Si autem comes contra regem et rex nolit ei ius exhibere, per pares curie humiliter requisitus, credo quod si ius suum armis defendat, cum moderamine inculpate tutele, non peccat. Impugnare tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓout exigit ad p̃paracõnẽ maiorẽ uł mi¬
noiẽ tpms tractũ. uñ si as nobłis coll¬
to eucitu ĩ trat tͥisĩ altius nobłis. ⁊ eccu¬
pat ibi castrũ uł rap̃ p̃dã ⁊ duc̃ ad tͥcã
ꝓpini. si alius nobłis hoc audito tũ nõ
ttt̃ poisit congregare ex̾citũ ⁊ recuꝑo¬

Expanded text:
maiorem vel minorem temporis tractum. Unde si aliquis nobilis collecto exercitu intrat terram alterius nobilis et occupat ibi castrum vel rapit predam et ducit ad terram propriam. Si alius nobilis hoc audito, cum non possit statim congregare exercitum et recu
Abbreviated transcription (Latin):
restituere. qͣntũcũq oporteat eos
eis datũ uł remissũ aueris nͣedib
⁊ hec qñ parati sunt hi possessores
Tñ dolo ⁊ fraude. totũ eis restituere
si uelint reciꝑe. Qid si młr ht̃ fili¬

Expanded text:
oporteat eos eis datum vel remissum a veris heredibus et hoc dum parati sunt huiusmodi possessores, sine dolo et fraude, totum eis restituere, si velint recipere. Quid, si mulier habet fili
Abbreviated transcription (Latin):
sxo. si cuiqͣm ꝯpetit date rei restitꝑe¬
cõ. distĩgue qr si exstat ad huc res
data penes illũ cuidata ẽ. siñ audet
aut timz aut nͣ pt̃ impetrare ꝙ fiat
restituco ꝑ p̾latũ tollogii. restituat

Expanded text:
o: si cuiquam competit date rei repetitio, distingue quod si extat adhuc res data penes illum cui data est, si non audet aut timet aut non potest impetrare quod fiat restitutio per prelatum collegii, restit
Abbreviated transcription (Latin):
tu. Qrd de filiis uꝰ qui uiuente ipro
re duxit aliã tã ip̃o qͣm sĩ ducta sc̃i¬
ente ĩpedinĩtũ. de filiis ĩqͣm suscep¬
tis de scdo mrĩo illo. Nũquid possuut
succede̾ ĩ heditate prĩs. au tenentur
totũ restituere filiis pmi mat̾mõii
ñ tenentur restituere ad maxĩe.
si adhuc pꝰt cõpletã p̃scͥtõm ieti¬
rient lonã fidem. si at̃ ñ ẽ ꝯpleta

Expanded text:
uid de filiis illius, qui vivente uxore sua duxit aliam, tam ipso quam superducta sciente impedimentum, de filiis, inquam, susceptis de secundo matrimonio illo; numquid possunt succedere in hereditatem patris? Aut tenentur totum restituere filiis primi matrimon fide, non tenentur restituere aliquid, maxime si adhuc post completam prescriptionem retinent bonam fidem. Si autem non est completa
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ peccant mortałr quociẽs mu¬
nera p̃cipiunt ip̃ eaciendã sitiarn
alicui
ĩp̃iuditiũ alt̾uis. aut si minis ⁊ t̾ro¬
rib ad ex torq̃ant. aut qͦsaĩ gͣuent
ut alii timentes eis seruiant ne tali¬
a paciant᷑. ⁊ tenent᷑ ad restitucõm õĩũ
taliũ si possũt. nͨ suł ałr absoluendi ⁊

Expanded text:
re et peccant mortaliter quoties munera accipiunt, propter faciendam gratiam alicui in preiudicium alterius. Aut si minis et terroribus aliquid extorqueant aut quosdam gravent, ut alii timentes eis serviant ne talia patiantur, tunc tenentur ad restitutionem omnium talium si possint, nec aliter absolvend
Abbreviated transcription (Latin):
bilis qr cũ pene rest̾ngende sũt. ⁊ dͥ
niinis em̃git elicit sang̾nẽ u̾ius cre¬
do. oxlicet ĩp̃deĩs caĩb bonũ sit et
salubre ꝙ penitens ĩ ducat᷑. ĩ foro
pnĩali ad eragand̾ ĩpios usus tałr
lit nꝰ pnĩam reciꝑe nͥ ĩ cãib a iure
ex p̃ssis. ut symonia de qͣ exp̃ssũ est
ꝙ reciũa symoĩaca restituenda est
possit ĩtlłigi qũ recepta ẽ de bonis ip̃iꝰ¬
ecc̃e. uł qnͣ de hoc agit᷑ ĩ foro cãꝵ. si¬
miłr cũ quis aliꝙͣ accipit ut faciat
dap̃nũ uł ĩuiriã uł calũp̃niã alii. qr
tt̃ uan ille qui dedit repetit. sille ꝯ

Expanded text:
e restringende sunt et qui nimis emungit elicit sanguinem, verius credo, quod, licet in predictis casibus bonum sit et salubre quod penitens inducatur in foro penitentiali ad erogandum in pios usus taliter nitentiam recipere, nisi in casibus a iure expressis, ut in symonia, de qua expressum est, quod pecunia symoniaca restituenda est posset intelligi, quando recepta est de bonis eie vel quando de hoc agitur in foro causarum. Similiter cum quis aliquid recipit ut faciat damnum vel iniuriam vel calumniam alii quia tunc non ille qui dedit repetit, sed ille contra
Abbreviated transcription (Latin):
de reb dotalib aut cõib. si aut̃ de¬
dit de ꝑafnalib uꝰ de ꝯsuetudie ha¬
B̾nt młres ꝑ fu̾alia. aut si młr solu¬
dat ĩ pnas cãs. ñ tũ credo ꝙ teneat᷑.
ñ uelit. pot̾it ĩ restituere. ei qͥ dedͭ.¬

Expanded text:
de rebus dotalibus aut communibus. Si autem dedit de parafernalibus, ubi de consuetudine habent mulieres parafernalia, aut si mulier soludat in pias causas, non tamen credo quod teneatur, nisi velit. Poterit enim ei restituere
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ temꝑamus. Apłica itaq aucͦ.¬
ab anathematis uincino hos sub¬
trahimus. uidel ueores. filios seruioᷤᷤ
ancillas. seum ancipia. nec nõ rusti¬
os qrai nõ ałdeo curitles sũt ut coꝵ
consilio scoła ꝑpetrentur. ⁊ cos qͥ¬

Expanded text:
mperamus. Apostolica itaque auctoritate anathematis vinculo hos subtrahimus, videlicet uxores, liberos, servos, ancillas, seu mancipia, nec non rustios, qui non adeo curiales sunt, ut eorum consilio scelera perpetrentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta uoluntas ab om̃ibꝰ t̾renis ac p̃sẽ¬
tsbꝰ. ꝓrsus adũsa iuincta d̾o inseꝑabi¬
li. uicio inutabilit̾ obnoria. suꝑ oĩ¬
a. que carnaliter diliguntur excella.
affectionum om̃iũ potentissima. dĩe
contemplationis auida. In om̃ibꝰ sẽꝑ
inuicta. Su̾ma actionum bonarũ.
Salus moꝵ. finis celestiñ p̾ceptoꝵ. morꝰ
cͥminũ. uita uͥtutum. Uirtus puignn¬
cium. Palma uictoꝵ. Sc̃ar̃ m̃nũ

Expanded text:
ta voluntas ab omnibus terrenis ac praesentibus prorsus accersa, juncta Deo inseparabili vitio mutabilitatis obnoxia, super omnia quae carnaliter diliguntur excelsa, affectionum omnium potissimum divinae contemplationis avida, in omnibus semper invicta, summa actionum bonarum, salus morum, finis coelestium praeceptorum, mors criminum, vita virtutum, virtus pugnantium, palma victo
Abbreviated transcription (Latin):
ł aliqͥͣ colligit ħbam medicinalẽ. cũ sim¬
bolo diuino uł orõne dñica. uł scbit ĩ car¬
ta sẏmbolum ł orõem dñicam ut ponat
suꝑ ailiq̃. infirmũ. ut sit in istis tm̃ deus.
crentor oĩum ⁊ dñs honoret᷑. nõ reꝓbaturd̾

Expanded text:
 aliqua colligit herbam medicinalem cum symbolo divino vel oratione dominica vel scribit in charta symbolum vel orationem dominicam, ut ponat super aliquem infirmum, ut sic in istis tantum deus creator omnium et dominus honoretur, non reprobatur,
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ dic̾. aꝰ. num̃rans illud ĩ teruenialia.
modis adistatur quis attribuendo aͥcͥ.
honum qd nõ ht̃. aꝓbando malũ q̃d ht
⁊ st̃ extollendo bonum q̃d ht̃. in pͦ casu
⁊ scdõ credo cẽ mortale. s in ẜo grauiꝰ¬

Expanded text:
inus numerans illud inter venialia. modis adulatur quis, attribuendo alicui bonum quod non habet, approbando malum quod habet et superextollendo bonum quod habet. In primo casu et secundo, credo esse mortale, sed in secu
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt necc̃itas. ut si cõntent̃o de elotione. eẽt¬
aliquoꝵ ⁊ cẽt paritas ut᷑bq ĩ om̃ib c̃¬
do q̃d exemplo mathie possent fĩ sortes.
⁊ ħ ait beda dicens. Si qui neccitate asli
cum q̃dam ciuitas eẽt obfessa ⁊ dubita¬
ret clerͦ. qui debent fug̾e qui remañe:¬

Expanded text:
esset necessitas, ut si esset contentio de electione aliquorum et esset paritas utrobique in omnibus, credo quod exemplo Mathie possent fieri sortes. Et hoc ait Beda dicens: Si qui necessitate alicum quedam civitas esset obsessa et dubitaret clerus, qui deberent fugere, qui mane
Abbreviated transcription (Latin):
regularis. qui eis p̾sumpẜit int̾ẽe̾ ꝑ
triennium ab officio suspendatur. g¬
uiꝰ puniendꝰ si culpe qualitas postu
nitetia inuingatur. Siqu̾s q ad in¬
pediendam legitimam copulam. mali¬
esfug̾̃e ultõem. ꝓbant᷑ hec oĩa. eħ̾. de

Expanded text:
regularis quj eis presumpserit interesse. per triennium ab officio suspendatur grauius puniendus si culpe qualitas postulnitentia iniungatur. Si quis autem ad impediendum legitimam copulam malieffugiat ultionem
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ int̾monia sũqu  contrahenda ĩ eccłus
aliquod impedim̃tũ obsistat. cum tĩt
płam contrahendã. ꝯͣctus inter dicat᷑
exp̃sse. donec quid fieri debeat sr̃ eo
manifestis ꝯstitĩt docum̃tis ¶Si ãt¬

Expanded text:
cum matrimonia fuerint contrahenda in ecclesialiquod impedimentum obsistat. Cum autempulam contrahendam. contractus interdicatur expresse. donec quid fieri debeat super eo manifestis constiterit documentis. Si
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cod̾am torrectionẽ. magr̃ tam̃ ĩ¬
teligit ꝙ uitandi suut qͦ ad secceta
fidei. que añ pͥm ⁊ sedam correctio¬
nẽ possint eis ꝓpalari ad ꝯu̾sionem
eoꝵ. s post non deb̾nt cũ iam qͣi desꝑa¬

Expanded text:
secundam correctionem. Magister tamen intelligit quod vitandi sunt quoad secreta fidei, que ante primam et secundam correctionem possint eis propalari ad conversionem eorum, sed post non debent, cum iam despera
Abbreviated transcription (Latin):
tramq partem coutradictioĩs. setꝰ
de illo qui ꝑ spm̃ blasphemie temp¬
tatur de fide cũ dolore cordis ⁊ anxi¬
etate. cui si bñ pugnauit cedit ad
sit ibi libido .i. imꝓba uolũtas de¬
łctandi ĩcreatura sũ qͣ nłłm ẽ p̾ca¬

Expanded text:
tramque partem contradictionis; secus de illo qui per spiritum blasphemie tentatur de fide, cum dolore cordis et anxietate, cui si bene pugnaverit, cedit ad sit ibi libido, id est improba voluntas delectandi in creatura, sine qua nullum est pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ab eis recipi. aut n heant nͥ de usu¬
ra. ⁊ tũc ñ sit honestũ talia ab eis re¬
cipi. licet ⁊ ĩ hoc casu ñ peccarent q̃
hoc acciꝑent usq ad qͣntitatẽ dap̾ni
solebant a fidelib ĩ lñtari. sic̃ nͨ pͦcaret
aliaͥs dampnificatus a fure uł raptore ꝑ

Expanded text:
ab eis recipi, aut nihil habeant nisi de usura, et tunc non sit honestum talia ab eis recipi. Licet etiam in hoc casu non peccarent qui hoc acciperent usque ad quantitatem damni solent a fidelibus inhabitari. Sicut non peccaret aliquis damnificatus a fure vel raptore p
Abbreviated transcription (Latin):
ugioĩs. ex pacto. s si quis ĩ fidelis. uellet
nos. uł si quis desid̾ans ĩ trare religionẽ
si eẽt solutus a debitis. aut si studuiss
ꝑ aliqͦt annos ut capacõr eẽt ad ĩtelli¬
gñdi que leget ĩreligione ab aliqͦ sci¬

Expanded text:
lis vellet nos, vel si quis desideraret intrare religionem, si esset solutus a debitis, aut si studuisset per aliquot annos, ut capacior esset ad intelligenda que legerentur in religione, et ab aliquo sci
Abbreviated transcription (Latin):
ubitũ. nͥ cũ ꝯuͥtũturad fĩdẽ qr tũc nõ
deb̾nt. ⁊ hoc ĩ fauorẽ fid̾i. nͥ eas ꝑ se ħ̾e
ant. ꝑusurã. ĩ quo caũ deb̾nt eas restitu¬
ere aut p̃ciũ eaꝵ si de usura fi̾nt ꝯꝑate.
illis a quib eas nũerũt. sisciant᷑ uł eo¬

Expanded text:
ad fidem, quia tunc non debent et hoc in favorem fidei, nisi eas habeant per usuram, in quo casu debent eas restituere aut pretium earum, si de usura fuerint comparate, illis, a quibus eas habuerunt, si sciantu
Abbreviated transcription (Latin):
debeat iudicare. Iudiciana ẽi potes¬
cornat. Diligons gͣ inquisitor. sub¬
tilis innestigator. saprenter ⁊ qͣr as¬
tuto intrõget a pecc̃ore. q̃d forsitan
ignor ł uerecilmia uelit occultare
cognuo itaq cͥmine. uurictates e¬
⁊ c̃. quibꝰ cognitis adsit bñi uolꝰ ꝑa¬
tus exig̃e ⁊ secũ honus portare ha¬
becit dulcediniẽ in affectione piota¬
tẽ ĩ ulñꝰ cͥmine. discretõnẽ inna¬
⁊ c̃tera bona ꝓ eo faciendo. scꝑ eil
iuu leniendo. consulendo. spomꝓ
doleat loq̃ndo. instruat oꝑando. sit
particeps laboris. qui ꝑticeps nult
fĩ gaudii. doceat ꝑseũ antic̃ i caue¬
at ne corruat. ne iuste ꝑdar potã¬

Expanded text:
debet judicare. Judiciaria enim potescernat. Diligens igitur inquisitor, subtilis investigator, sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates e. Quibus cognitis adsit benevolus, paratus erigere, et secum onus portare. Habeat dulcedinem in affectione, pietatem in alterius crimine, discretionem in va cetera bona pro eo faciendo; semper eum juvet leniendo, consolando, spem pDoleat loquendo, instruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne corruat, ne juste perdat potes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ notabile fcm. aut his qui fec̃ ad¬
ultus fũĩt disõtꝰ ut uiolent᷑ ⁊ uali¬
de contra obliuionẽ ł ignorãtiam
ꝑ̃sumat᷑. Precipitur aũ alb̾ibꝰ ut
fonnam istam diligent̃ obseruẽ̾t.¬

Expanded text:
 notabile factum, aut is qui fecit adultus fuerit et discretus, ut violenter et valde contra oblivionem vel ignorantiam praesumatur. Praecipimus autem abbatibus ut formam istam diligenter observent
Abbreviated transcription (Latin):
cernit effractorẽ ł furẽ dturnũ
aut nocturnũ. Qualitate fc̃m ł
atrocius ł leuius ut furta manifista.
a nõ manifestis disc̾ni solent. rixa
a crassaturis. eypoliatões a fur̾tis.
ꝑ etulantia auolentia. ¶Quanti¬
tas uero discernit furorem ab abi¬
geo. siam qui suẽ unam surrippãt
ut fures coħ cebuntur. qͥ grege̾ ut
abigei. Guentus ut exꝑectant ut

Expanded text:
et effractorem, furem vel diurnum vel nocturnum. Qualitate factum vel atrocius vel levius est, ut furta manifesta a non manifestis discerni solent rixe a grassaturis, expillationes a furtis, petulantia a violentia. Quantitas discernit furem de abigeo, nam qui suem unum surripuerit, ut fur coercebitur, qui gregem, ut abigeus. Eventus
Abbreviated transcription (Latin):
re. Geñalit̃ uidices possũt puni¬
re fubditos suos iuxͣ qualitate cul¬
ꝙ u. ꝙ in ħ. Nam iurdictio sine
penas maiores nicħ decapitare qͣntũ
ad forũ scłare ł tepoñe qͦ ad for̃ ec̃cas.¬

Expanded text:
nire subditos iuxta quantitatem culus. Nam iurisdictio sine penas maiores, ut decapitare, quantum ad forum seculare, vel deponere, quo ad forum ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
nłłs ep̃o. pp̃ opprobͥum seruitutis
ł nobilitatem goñis a parnulis ⁊
minimis erubitis. si quid forte ẽ
utilitatis. aut salutis inquirere
negligat. qui eĩ rebelliter uiũ.
⁊ dicẽ atq ag̾e bona recusat. ma¬

Expanded text:
s propter opprobrium senectutis vel nobilitatem generis a parvulis vel minimis eruditis, si quid forte est utilitatis aut salutis, inquirere negligat. Qui enim rebelliter vivit, et discere atque agere bona recusat, ma
Abbreviated transcription (Latin):
It̃ si p̃tͤmitat᷑ uiuũ tm̃: apponat᷑
cũ hostia noua ⁊ fiat it̾acõ u̾boꝵ a
te igr̃. suꝑ hostiã de nouo appositã
⁊ suꝑ uinimi. hostia alia si iã ꝯsecta
ẽ. ĩ ꝑtẽ seposita ita ꝙ suꝑ eã nichil
qd̾ dc̃m ẽ repetatur. Si ã panis p̃tͥ¬

Expanded text:
pponatur cum hostia nova et fiat reiteratio verborum a Te igitur, super hostiam de novo appositam et super vinum, hostia alia si iam consecrata est in partem seposita, ita quod super eam nihil quod dictum est repetatur. Si autem panis prete
Abbreviated transcription (Latin):
⁊etitur ex illo bono. d illud dim̾tere.
ex quo sñ eo pt̃ cẽsalus. ne faciens
nͥ dedero ei ubrũ meũ. aut si repecie¬
ro ab eo resub iudice res mͣ ablatas
ab eo. Nũ quid pp̃ uitand̾ scandłm eiꝰ
teneor ei dare uem meã aut cessare a
m̃s uł fumłie mee. ñ ẽ ĩtuto si careã
re mea. puta qr pauꝑ sũ. ⁊ ĩdigebo cũ
samłia mã ⁊ ero ĩꝑiculo ĩcidendi in ĩ
or rẽ meã dare aut a peticõne cessare.
cũ debeã me plus diige̾ ⁊ mõs qͣm exͣ¬
neũ. pp̃ hac enĩ excusat ᷑ qui ĩdigetis.
ab alio accipit ad usurã diue qͥ ab ĩfi¬
deli recip̃ iuram̃tũ ꝑ ydola ut sit secu¬
rus ab eo. Si ã ĩ tuto sit statꝰ m̃s ⁊ fu¬
młie meelicet tͦi re ca caruero. ira

Expanded text:
zentur ex illo bono, debet istud dimittere, ex quo sine eo potest esse salus, ne faciens nisi dedero ei librum meum aut si repetiero ab eo sub iudice res mihi ablatas ab eo; numquid propter vitandum scandalum eius, teneor ei dare rem meam aut cessare a meus vel familie mee non est in tuto, si careo re mea, puta quia pauper sum et indigebo cum familia mea et ero in periculo incidendi in impor rem meam dare aut a petitione cessare, cum debeam me plus diligere et meos quam extraneum. Propter hoc enim excusatur qui indigens est et ab alio accipit ad usuram et ille qui ab infideli recipit iuramentum per idola, ut sit securus ab eo. Si autem in tuto sit status meus et familie mee, licet huiusmodi re caruero, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicłm. credo ꝙ tentar dare rẽ petitã.
ip̃ euitand̾ eł scandłm. si tñ credã eũ
ea re bñ usurũ. alias ñ. qr ĩħ caũ da¬
reei rẽ meã illã. eẽs dare gladiũ ĩ
manu furiosi. Circa illũ ã qui abstu¬
lit res meas. si ũ ẽ soluendo ⁊ penitet
tet. ñ credo ox tencar cessare a repeticõ¬

Expanded text:
dare rem petitam propter evitandum eius scandalum. Si tamen credam eum ea re esse bene usurum, alias non quia in hoc casu dare ei rem illam, esset dare gladium in manu furiosi. Circa illum autem qui abstulit res meas, si non est solvendo et penitet tet, non credo quod teneor cessare a repetitio
Abbreviated transcription (Latin):
maria ꝓposuit se ꝑscũat᷑am uͥginẽ
nisi d̃s ałr reuelaret. cõmutens gͦ
sensit in carnalẽ copubam. nõ illam
appetendo. s dĩe insptratõi ĩ utroq o¬
bediendo. postea uero simul c̃ uiro la¬
bus exp̃ssit ⁊ ut̃q inu̾ginitate ꝑmã¬

Expanded text:
Maria proposuit se perseueraturam uirginem nisi ei deus aliter reuelaret, committens ergo sensit in carnalem copulam non illam appetendo, sed diuine inspirationi in utroque obediendo. Postea uero simul cum uiro labiis expressit et uterque in uirginitate
Abbreviated transcription (Latin):
noscimꝰ ipm̃ dñm. fidem quia nłł.
adult̃tum. Sacram̃tũ qr nullũ diuor¬
tium. Solus ibi nuptiał concubitꝰ
nõ fuit . qr in carne pecc̃i fi̾ nõ po¬
tãt. sũ pudenda concupiscentia car¬
nis que accidit ex pecẽo. sñ qua cõci¬
pi uoluit. qui futurꝰ erat sñ pecc̃o¬

Expanded text:
gnoscimus ipsum dominum; fidem, quia nullum adulterium, sacramentum, quia nullum divortium. . Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat, sine pudenda concupiscentia carnis, quae accidit ex peccato; sine qua concipi voluit, qui futurus sine pecc
Abbreviated transcription (Latin):
sit susciꝑe duellũ. ñ offre. In scdõ
suas liceat laico armis defende. ⁊
eas defend̾ndo raptorẽ occid̾e̾. si ałr
defend̾e nõ possit. qͣre ñ pt̃ eas
defend̾e ĩ duello. ñ ꝙ ip̃e offerat

Expanded text:
sit suscipere duellum, non offerre. In secundo suas liceat laico armis defendere et eas defendendo raptorem occidere, si aliter defendere non possit, quare non potest eas defendere in duello, non quod ipse offerat,
Abbreviated transcription (Latin):
donis eit ecidẽ q ⁊ raptoris. cũ ut̃q
inptor dici possit. ut p̃do cõtiñatur
ftib raptore tanꝙͣ sp̃es sub gn̾e. ⁊
ita quos par facinus coinqͥnat et
equat. perra d siłis cõmitari.xy.q.¬
ursane. ¶Incendiariꝰ dr̃ qui incẽ¬
dit auctoritate ꝓpͥa ciuitãtẽ ł uillã
ł mansum .ł. iegetẽ . ł rem similẽ¬
ceret iussu eius qui ht̃ pocestarem
indicendi bellũ. nõ udicarẽ eũ in¬
cendiarium satua distictione ꝗͣ¬

Expanded text:
edonis eadem est que et raptoris, cum uterque raptor dici possit, ut predo contineatur sub raptore tamquam species sub genere. Et ita quos par facinus coinquinat et equa pena debet similisque comitari. Incendiarius dicitur, qui incendit, auctoritate psegetem vel rem simileceret iussu eius qui habet potestatem indicendi bellum, non iudicarem eum incendiarium, salva distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
penitꝰ ꝑosp ꝙ uix ẽ credibile. qͥn ad miꝰ
recipiat ibi iusticias ⁊ scqͣnt᷑ eũ ĩ ex̃citu
in bello iusto. si tñ ita u̾ũ sit q̃o nicħ ꝑai¬
p̃.credo saluo m̃liori iuditio q̃d debñtĩ¬
⁊ se aliqͥd statũe ꝙ dẽt sĩbi ĩ signũ subs¬

Expanded text:
pit, quod vix est credibile, quin ad minus recipiat ibi iustitias et sequantur eum in exercitu in bello iusto. Si tamen ita verum sit quod nihil percipit, credo salvo meliori iudicio quod debent inter se aliquid statue
Abbreviated transcription (Latin):
¶S quid de xͥanis qui accedentes adci¬
uitates paganoꝵ subtrahunt paga¬
nis hi pedagium uł tħloñũ. Ad ħ̃ dico
si uadũt illuc cp̃i᷑ gueire ⁊ nõ portãt
m̃ces ꝓhĩbitas. de quib Rs.i. de siña
ni tenent eis fidem. defendendo cos ĩsuo
tentorio.ł mantima alatronib uel

Expanded text:
 Quid de christianis, qui accedentes ad civitates paganorum, subtrahunt paganis huiusmodi pedagium vel teloneum. Ad hoc dico: si vadunt illuc tempore treuge et non portant merces prohibitas eni tenent eis fidem, defendendo eos in suo territorio vel maritima, a latronibus vel
Abbreviated transcription (Latin):
teytu pupillaris etatis. dico ꝙ ñ .G. de¬
ħe. act .I. sub p̃tertu etatis pupilli d̾¬
bitoris hereditarii c̾ditoꝵ actõnes dif¬
ferri ñ posse. nimis euidens ẽ. u c̃tet
utorẽ ꝓponis. q̃ almod̾ a pupilł cre¬
ditorib satiffãciat eniti debes. ¶ Do¬

Expanded text:
etextu pupillaris etatis? Dico quod non. Un . Sub praetextu aetatis pupilli debitoris hereditarii creditorum exactionem differri non posse nimis evidens est. Unde cum te tutorem proponas, quemadmodum a pupillis creditoribus satisfiat, eniti debes D
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ⁊ potentes credo q̃d teñant᷑ siłrad
restitutõem si illud receꝑunt ꝑf
raudes ł mintis ist ĩportunitatẽ ĩ¬
debitam ⁊ ał fñ iusta cã. dicas tñ¬
ł p̃latus excusaretur ĩ talicasu. si
dediͥ redim̃ret uexationẽ suam.

Expanded text:
 potentes, credo quod teneantur similiter ad restitutionem, si illud recipiebant per fraudes vel minas vel importunitatem indebitam vel aliter sine iusta causa.  prelatus excusaretur in tali casu, si dedit ut redimeret vexationem suam,
Abbreviated transcription (Latin):
ris młier ẜ leges ẽ ut capite puni¬
atur ⁊ eulis suba rapte upplicitur
si ĩgenuã inpuit. Si uero ancillã
łliberam sũbam nõ admitt set
seruꝰ iuꝑte nͥ uelit se redimere. ꝓiͣx.¬
Si tñ rapta uelit: cũ raptore ꝯͣhere¬

Expanded text:
m leges est ut capite puniatur et eius substantia rapte applicetur, si ingenuam rapuit; si vero ancillam vel liberam substantiam non amittit, sed servus rapte, nisi velit se redimere. Itamen rapta velit cum raptore contr
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃tera bona ꝓ eo faciendo. scꝑ eil
iuu leniendo. consulendo. spomꝓ
doleat loq̃ndo. instruat oꝑando. sit
particeps laboris. qui ꝑticeps nult
fĩ gaudii. doceat ꝑseũ antic̃ i caue¬
at ne corruat. ne iuste ꝑdar potã¬

Expanded text:
 cetera bona pro eo faciendo; semper eum juvet leniendo, consolando, spem pDoleat loquendo, instruat operando, sit particeps laboris qui particeps vult fieri gaudii; doceat perseverantiam; caveat, ne corruat, ne juste perdat potes
Abbreviated transcription (Latin):
debeat iudicare. Iudiciana ẽi potes¬
cornat. Diligons gͣ inquisitor. sub¬
tilis innestigator. saprenter ⁊ qͣr as¬
tuto intrõget a pecc̃ore. q̃d forsitan
ignor ł uerecilmia uelit occultare
cognuo itaq cͥmine. uurictates e¬
⁊ c̃. quibꝰ cognitis adsit bñi uolꝰ ꝑa¬
tus exig̃e ⁊ secũ honus portare ha¬
becit dulcediniẽ in affectione piota¬

Expanded text:
debet judicare. Judiciaria enim potescernat. Diligens igitur inquisitor, subtilis investigator, sapienter et quasi astute interroget a peccatore quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates e quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, di
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ pot̃ in opiam suã expone scolarib
⁊ ĩsinuare cx ub̾nter acciꝑet si gͣtis darẽt
s non licet exige. scd̾m ꝙx ex ise ẽ ab ĩi¬
scolis expelłe uł spolia eoꝵ acciꝑe. si non
uelin̾t sponte ꝓmitte. s postqͣm ꝓmise¬
rint. ꝓmissa pot̾ exig̾e que aũt dñr supͣ¬

Expanded text:
quod potest inopiam suam exponere scholaribus et insinuare quod libenter acciperet, si gratis darent, sed non licet exigere secundum quod exigere est ab invischolis expellere vel spolia eorum accipere, si non velint sponte promittere; sed postquam promiserint, promissa potest exigere. Que autem dicuntur sup
Abbreviated transcription (Latin):
um. ¶Cura pignora sepe orit᷑ q̃o ta¬
ł. creditor accepit p̾cuniam uult õs
fructus ꝑceptos. bona fide de deductis
expensis ꝯputare in sortem s siqͥd re¬
siduũ fũit de sorte postulat debitorẽ

Expanded text:
 Circa pignora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
dex ec̃casticꝰ. ut respond̾et ei ooram eo
re indirecte. ⁊ occõe alt̾ius q̃onis mote
coram co. de rede qua alias nõ poss exͣ¬
de iudi .i.iii. It̃ no. q̃d cretitor pot̾ ex¬
ig̾e. ł cõpensare nõ solum exponsas qͣs
secit colligento fructus. s ÷ quas fecit
bona fide crrca rem pignonatã. It si caũ
fortuto. ꝑ sñ culpa sua res ꝑñt. ł det̾io¬
rata ẽ nõ tenetur creditor. s si dolot eł
Si uendito pignore bona fide cditor
minꝰ accepit. quam erat in sorte. pͥ
ag̾e ad residuum. Si uͦ plus ten᷑ resti¬
It noͣ. qͥd sic̾ pot̃ ag̾t debitor ꝯͣ cͥditorẽ

Expanded text:
nderet ei coram eo re indirecte et occasione alterius questionis mote coram eo de re de qua alias non poss nota, quod creditor potest exigere vel compensare, non solum expensas quas fecit colligendo fructus, sed etiam quas fecit bona fide circa rem pignoratam. Item si casu fortuito, vel sine culpa sua res periit vel deteriorata est, non tenetur creditor, sed si dolo vel si vendito pignore bona fide, creditor minus accepit quam erat in sorte, potest agere ad residuum. Si vero plus, tenetur restiem nota, quod sicut potest agere debitor
Abbreviated transcription (Latin):
qd usurariꝰ emit eqũ ⁊ põaum de peccu¬
ma usuraria. ⁊ donat rem illã alt̃. postea
esficit᷑ nõ soluendo. qͦ utrum ille qui sol¬
uit usuras possit c̃ effcũ pe¬
t̾e rem emptã de usuris.
ab ip̃o posfore ⁊ utrũ
ille inftro pñiali te¬
neatur restituere.
um ex refurtiua. re¬
dactũ ñ¬
asiũ res empta de peccunia usuraria
nõ ẽ uitõ usure subiec̾ta. It̃ qr ẜ. regu

Expanded text:
d usurarius emit equum vel predium de pecunia usuraria et donat rem illam alteri; postea efficitur non solvendo. Queritur utrum ille qui solvit usuras, possit cum effectu petere rem emptam de usuris ab ipso possessore et utrum ille in foro penitentiali teneatur restituere? um ex re furtiva redactum, nimili res empta de pecunia usuraria, non est vitio usure subiecta. Item quia secu
Abbreviated transcription (Latin):
sc᷑. ambro. expoñdo. Alii intelligũt
telligũt de paganis ⁊ hostibꝰ rei pu. si¬
c̃ litt̃a plane sonat. talibꝰ eĩ taperte
⁊ ꝑ insioias ⁊ om̃ib modis possũt tãꝗͣ
indignis auseire q̃ male detinẽt. Seꝰ
de uu̾ideis. qr illi serui nr̃i sũt. ⁊ ꝑa¬

Expanded text:
sed alieno. Alii intelligunt telligunt de paganis et hostibus reipublice, sicut litera plane sonat: talibus enim et aperte et per insidias et omnibus modis possunt tamquam indignis auferri que male detinent. Secus de iudeis, quia illi servi nostri sunt et pa
Abbreviated transcription (Latin):
nõ exigant ĩmod̾ratas usuras. exͣ.¬
ambroꝰ. qo licite a talibꝰ hostibꝰ possĩt
ab illo exige usuras cꝰ m̃ito necem de¬
sideras. cui iure inferunt᷑ arma. h¬
uic logitime auferuntur. usure. q̃b
cat. q̃d usiis flagitat. gͦ ius belli

Expanded text:
non exigant immoderatas usuras. Ambrosius, quod licite a talibus hostibus possunt Ab illo exige usuram, cui merito nocere desideras cui iure inferuntur arma. Huic legitime auferuntur usure, quem cat, qui usuras flagitat; ergo ubi ius belli,
Abbreviated transcription (Latin):
qr fuit ĩmora restituendi. Ite nõlsb̾at᷑.
fur red̃dendo rem den̾̃orem. It̾ ten᷑ resti¬
tũe rem cũ fructibꝰ om̃ibꝰ. ⁊ si meliorauit
eam pascendo forte eqũ ł porc̃ furtuũi. A
siłe. nõ pot̃ repet̾e ł retine expensas. Itẽ
cum redditur estimatõ rei ñ ẽ tm̃ cõsider¬
andũ tp̃s in quo res sũ suprepta. nͨ tp̃c ĩ

Expanded text:
ia fuit in mora restituendi. Item non liberatur fur reddendo rendeteriorem. Item tenetur restituere rem cum omnibus fructibus et si melioravit eam, pascendo forte equum, vel porcum furtivum, vel simile, non potest petere vel retinere expensas. Item cum redditur estimatio rei, non est tantum considerandum tempus in quo res fuit surrepta, nec tempus in
Abbreviated transcription (Latin):
tiue. It̃ c̃ furtũ ẽ cõmissũ in usu rei p.
⁊ nõ in ip̃a re. ten᷑e. ẽt̃ post restonẽ rei
ad esti matõem ssliꝰ usus. ał eĩ nõ eẽt. pͣga
dit rem ẽẽ furturã ł nũqͥd pot̾it retũe
rẽ donec p̃cium sit ei solutũ. Rdeo. nõ. c¬
e. ĩ cuulẽ. noc pot̃ se defentere occ̃oe sta¬
tuti. sr̃ ħ editi. in płis locis. cum statũt.

Expanded text:
oram. Item cum furtum est commissum in usu rei tantum et non in ipsa re, tenetur etiam post restitutionem rei ad estimationem illius usus, aliter enim non esset purgatdit rem esse furtivam? Vel numquid poterit retinere rem donec pretium sit ei solutum? Respondeo: Non nec potest se defendere occasione statuti super hoc editi in plerisque locis, cum statutum
Abbreviated transcription (Latin):
nando diffrãm inter mu¬
tuum ⁊ locatũ ponit tria. pͫ. ꝙ̃o ĩ mu¬
tuo tranffert᷑ ꝑiculum in accipientẽ
Secꝰ in locato. Scdđm quia pͦcunia nõ
det̾ioratur ꝑusum. Secus in domoł lo
co ł alia re locata. T̃cium quia ustis
peocume nullum fructũ ł utilitatẽ
parit utenti. Secꝰ in usu aꝙͥ. ꝓ domꝰ
ł equi. ł alt̾iꝰ rei locate. l gͦ in cãu ꝑ¬
posito cess pͥma rõ diffrẽ: nõ tñ ces¬
ĩant due ultime.⁊ iõ tutõrẽ. Hec ul¬
tima opĩo. inax᷑ quia tales faciũt sẽ¬
ꝑ tale mutuũ. pp̃ spem lucͥ peccunia¬

Expanded text:
nando differentiam inter mutuum et locatum ponit tria: primum, quia in mutuo transfertur periculum in accipientem, secus in locato; secundum, quia pecunia non deterioratur per usum, secus in domo vel equo vel alia re locata; tertium, quia usus pecunie nullum fructum vel utilitatem parit utenti, secus in usu agri vel domus vel equi vel alterius rei locate. Licet ergo in casu proposito cesset prima ratio differentie, non tamen cessant due ultime. Et ideo tutior est hec ultima opinio maxime quia tales semper faciunt tale mutuum propter spem lucri pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
e. ¶ It̾ quid sipena ĩ fi. caute mñ ⁊ disc̾te
ne decipiaris ꝓ posse. si tñ ĩ tali uẽditõ¬
ne. monͣstĩum ẽ enormit̃. ł manifes¬
te deceptũ. l fiũ pura uenditio ⁊ pꝰa
intẽtõ. nec fa dolꝰ adhibitꝰ. ⁊ iõ excuso¬
tur ab usura. tñ d remou̾e exceptõe
ł supplendo iustũ p̃ciũ.ł restituendo rẽ

Expanded text:
aute tamen et discrete ne decipiaris et pro posse. Si tamen in tali venditione monasterium esset enormiter vel manifeste deceptum, licet fuerit pura venditio et recta intentio, nec fuit dolus adhibitus et ideo excusetur ab usura, tamen debet removere deceptionem vel supplendo iustum pretium vel restituendo rem,
Abbreviated transcription (Latin):
yto. ¶ It̾ quid Si pena ẽ appõita
ĩ ccͣtu mutui. ñ ꝙͥ saltẽ pena illa
pot̾̃it peti abs ꝑiculo usure. Adħ
dico ꝙ si pena est iudicrat .i. a tu¬
dice imposita ⁊ statuca p̃p puni¬
ẽdã contamatiã debitoris. ꝗui cũ
possit contẽpnit ĩ t̾mino statuto

Expanded text:
orte Quid si pena est apposita in contractu mutui; numquid saltem pena illa poterit peti absque periculo usure? Ad hoc dico, quod si pena est iudicialis et a iudice imposita et statuta propter puniendam contumaciam debitoris; qui, cum possit, contemnit in termino statuto
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Id dico sinullo adhuc impenso ser¬
uitio receꝑunt donum a monastĩo dũ
tñ sit sẽꝑ recta intentio ⁊ studeant fid̾¬
lit̾ respondere inseruitõ cõpetemti. ne
ał bona paupum ꝯsum̃re uideãt᷑. I
dico de illis qͥ emũt nͥ sit cã tał pactio ĩ¬

Expanded text:
tum. Idem dico, si nullo adhuc impenso servitio receperunt donum a monasterio, dum tamen sit semper recta intentio et studeant fideliter respondere in servitio competenti, ne alias bona pauperum consumere videantur. Idem dico de illis qui emunt, nisi sit facta talis
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumpt̃o gõ sit usum. s per singłi
solent sp̃ałr ep̃ceri. talia eĩ nĩducũt sõꝑ
p̃sumptionẽ. pͥ facie. quid sit usura.
In uiditio tñ aĩe starem confessioni
sue. s p̃p p̃sumptões contrarias. di¬
gentiꝰ etaminarẽ consciam suã. ¶P̃
quid si uendidi p̾diũ tali condut̾e a¬

Expanded text:
si per singulos solent specialiter exerceri talia enim inducunt semper presumptionem prima facie quod sit usura. In iudicio tamen anime starem confessssioni sue, sed propter presumptiones contrarias diligentius examinarem conscientiam suam. Item, quid si vendidi predium tali conditione a
Abbreviated transcription (Latin):
porał. sit ꝓhibita sunt tamon asus ĩ
quibus est ꝑmissa. pͥmo ubi pocessio
eccĩe est assignata clerico in bene¬
ficium. et laicus tenet etan iniuste
⁊ iuolenter. potest dericus illius be
liteo modo de manu laici redima¬

Expanded text:
mnibus sit prohibita, sunt tamen casus in quibus est permissa. Primo ubi possessio ecclesie est assignata clerico in beneficium et laicus tenet eam iniuste et violenter, potest clericus fructus illius ben sed ut res eo modo de manu laici redima
Abbreviated transcription (Latin):
de couegio ten ẽt᷑ in solid̾ restitu̾e qd̾ col¬
legiũ nũit ex usura : ꝑxo. licet usurarii
su talia fuint. ñ credo tñ ex teneantͤ
ad restitucõm ñ qͣnt̃ ad eos ꝓuenͣ de usu¬
ra. uł qͣntũ releuati sũt ab expensis qͣs

Expanded text:
de collegio tenentur in solidum restituere, quod collegium habuit ex usura? Respondeo: Licet usurarii su talia fiunt, non credo tamen quod tenentur ad restitutionem, nisi quantum ad eos pervenerit de usura vel quantum relevati
Abbreviated transcription (Latin):
sira t̾ͥrã uł pecus. qͥcqͥd de fllib fruc¬
tib ip̃iꝰ t̾re uł pecoris niũt. ⁊ pensio¬
usure passus ẽ. ut si dom̃ suã uł p̃diũ
aꝑtuit pp̃ hoc distrahͥe. uiliori p̃cõ ꝙͣ¬
uileret.⁊ aliã dom̃ ꝯduce ad usũ suũ.
aut si oꝑ tuit eũ acciꝑead usurã ib
Alio usurar io pp̃ usuras p̃dc̃as soluẽdas
Si ã ex peciũa usuraria negoriat᷑ e t
lucͣtus aut iñ emit p̃diũ ⁊ fructus
ꝑ cepit. nec lucrũ nec fructut mͣ¬

Expanded text:
 pecus quidquid de naturalibus fructibus ipsius terre vel pecoris habuit et pensiousure passus est, ut si domum suam vel predium oportuit propter hoc distrahere viliori pet aliam domum conducere ad usum suum, aut si oportuit eum accipere ad usuram ab alio usurario, propter usuras predictas solvendas. Si autem ex pecunia usuraria negotiatus est et lucratus aut emit inde predium et fructus percepit nec lucrum nec fructus
Abbreviated transcription (Latin):
uos qͥ dñt ꝯͣrũ credo ꝙx ip̃a res usura¬
ria ĩ sp̃e ñ d recipi ĩ solutũ. qr te¬
bitor qui eã dedit ꝓusura pt̃ eã ꝯdi¬
cẽ a creditore si extat. nͣ poss credi¬
toꝵ ꝙ ea aliã ei solue ipõ ĩ uito. actione

Expanded text:
unt contrarium, credo quod ipsa res usuraria in specie non debet recipi in solidum quia debitor qui eam dedit pro usura, potest eam abducere a creditore, si extat, nec posset creditor pro ea aliam ei solvere ipso invito. DE
Abbreviated transcription (Latin):
ad dotẽ ut dẽm ẽ. qr soc̾ dando dotem
geno efficitur pauꝑior nͥ qͣtenꝰ rele¬
uat᷑ ab hon̾e alende filie. s debitor nõ
fit pauꝑior recipiendo filiũ a mutuũ
acceditore. uł emptor aut uenditor
recipiendo rẽ uł p̃ciũ rei uendite. cre¬
ditor ãqͥ mala fide credidit pecũiam
puta ludenti ĩ alea uł daturo m̾et᷑¬
ci uł hystoni. aut ał. dilapidanti bo¬

Expanded text:
ad dotem, ut dictum est, quia socer dando dotem genero efficitur pauperior, nisi quatenus relevatur ab onere alende filie. Sed debitor non fit pauperior recipiendo mutuum a creditore, vel emptor aut venditor recipiendo rem vel pretium vendite. Creditor autem qui mala fide credidit pecuniam, puta ludenti in alea vel daturo meretrici aut histrioni vel alias dilapidanti bo
Abbreviated transcription (Latin):
u̾m eẽ gñ hũit ex luctiua cã rẽ eptã
de peciũa usuraria. secͦ si emiss uł ex
alia cã ñ luc̾tiua adeptꝰ eẽt eã bona fide.
ab usurario ñ credens forte eũ usura
de pecuĩa nsuraria. aut ipm usuraniũ
q̃o uir᷑ qͥ digeat uxorẽ i aptoras uł usura
puit uł nuit dẽ usura: sxo. licet dos ñ
ꝓueniat ex cã iucͣtiua s recipiat᷑ pp̃
hon̾a mat̾mõii portanda. si tñ marit᷑
sciens u̾itatẽ. aut crassa ductꝰ igͦran¬
de reb ħi de eqͥtate canoĩta. licet de

Expanded text:
uando habuit ex lucrativa causa rem emptam de pecunia usuraria: secus si emisset vel ex alia causa non lucrativa adeptus esset rem bona fide ab usurario, non credens forte eum esse de pecunia usuraria aut ipsum usurarum quid vir qui duxit uxorem raptoris vel usurarpuit vel habuit de usura? Respondeo: Licet dos non proveniat ex causa lucrativa, sed recipiatur propter onera matrimonii portanda, si tamen maritus sciens veritatem aut crassa ductus ignorande
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cõsiora sint futura nͨ ne ñ ẽusura. Si
aut.xx. marcas auri uł argñti ꝓ aliis to¬
tidẽ soluendis ad passagiũ trucesigͣtoꝵ.
distĩgue qr si creditor ñ erat ẜuaturus
illã peciũam. usq ad illud tp̃e. s ĩt̾im ꝯ¬
sup̃turus : usura ẽ. si erat ꝯseruaturꝰ us¬
q ut sic ẜuando usq ad p̃dc̃m tp̃t lucca¬
retur. distingue. qr si aufert creditor de
bitori ub̾tatẽ ub̾an di se ĩ t̾im ⁊ debitũ
soluendi ustira ẽ. qr p̃sumit᷑ ꝙ ẜo credi¬

Expanded text:
pretiosiora sint futura, necne, non est usura. Si aut XX marchas auri vel argenti pro aliis totidem solvendis ad passagium crucesignatorum, distingue quia si creditor non erat servaturus illam pecuniam usque ad illud tempus, sed interim consumpturus, usura est. Si erat servaturus, ut sic servando usque ad predictum tempus lucraretur, distingue quia si aufert debitori libertatem liberandi se interim et debitum solvendi, usura e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯͣctꝰ mutui ⁊ societatis. ut cũ quis hñs
.xx. capita tradat ea estimata alicui
ac si treditor dediss. ei mutuo .x. soł.
societatẽ ꝯcreditore hñte alia .x. ca¬
nie mutui grauet creditor debitorẽ.
cͥta capita ouiũ tradit estimata c¬
to pcio. ⁊ sub eo pacto ꝯͣhit societatẽ
x totã de ꝓuentib recipiat sortẽ.

Expanded text:
ctus mutui et societatis ut cum qui habens decem capita, tradit ea estimata alicui,ac si creditor dedisset ei mutuo decem solsocietatem cum creditore habente decem alia catione mutui gravet creditor debitorem certa capita ovium tradit estimata certo pretio et sub eo pacto contrahit societatem, quod totam de proventibus recipiat sortem,
Abbreviated transcription (Latin):
serit. ĩ qͦ tam̃ taũ de qͥdã eqͥtate tole¬
uari possit ꝙ nõ tenent᷑ ad restitutõ¬
Receptans aut̃ si defendat furẽ aut ĩ¬
dolo malo celat rẽ furtiuã tenr̃ ĩ solid̾.
aut si ꝑ receptacõnẽ suã ĩpedit᷑ furti

Expanded text:
 quadam equitate tolerari posset, quod non teneretur ad restitutioReceptans autem, si defendat furem aut dolo malo celat rem furtivam, tenetur in solidum aut si per receptionem suam impeditur
Abbreviated transcription (Latin):
liatꝰ fecit testam̃tũ ⁊ cͥtã sũã retinił
qͣ uolit eẽ contentꝰ Si aut̃ mandauͭ
itestam̃to. distribu ꝑ execiutores. qͥc¬
qd ap ipm̃i fpectabat. de mobłib ⁊ de¬
bitis. tunc facienda ẽ exequtorib eiꝰ
restitucõ ꝓ rata ⁊ lib̾is ełꝰ ꝓ rata. ⁊
uxori eiꝰ ꝓrata.si uxorẽ hẽbat ⁊ si nb̾i
uł uxor debebant hr̃e ĩ reb ilis auqͣm
porcõm. aut de iure aut de dispõne tes¬
tatoris. Si at̃ ꝯtẽpsit fac̾e t̃stm̃ faciẽ¬
da ẽ restituco ĩ solid̾ heredi uł illi qui

Expanded text:
retinuit, quia voluit esse contentus. Si autem mandavit in testamento distribui per executores quicquid ad ipsum spectabat de mobilibus et debitis, tunc facienda est executoribus eius restitutio pro rata et liberis eius pro rata et uxori pro rata, si uxorem habebat, et si liberi vel uxor debebant habere in rebus illis aliquam portionem, aut de iure aut de dispositione testatoris. Si autem contempsit facere testamentum, facienda est restitutio in solidum heredi, vel illi qui
Abbreviated transcription (Latin):
qr postea uira paria fc̃a sũt oĩum credi¬
toꝵ qui ñ hñt pignora uł ypothetas. uł
ñ sunt p̾ułiate ꝑsoẽ. It̃ si utͦq credi¬
tore ĩstante debitor uni uolu̾it gͣtifi¬
cõ singłis q̃ri. It si unus creditoꝵ demĩ¬
ciau̾it alii ne accipiat a debitore. ĩ frau¬
uigilauit creditor exigendo debutũ. ñ
uidet᷑ ꝙ debutor deb̾at ei gratificare. Iu¬
retñ poli ⁊ si ñ iure fori excusaret᷑ ut cre¬
do debitor. sipietate motꝰ gratificaret
płinũ ĩdigenti creditori. nec credo cx
aliqd̾ pͥulegiũ hẽant illi quib tenet᷑.
ex malesicõ uł qiͣ. qͣm illi quib tenet᷑

Expanded text:
um creditorum qui non habent pignora vel hypothecas vel non sunt privilegiate persone. Item si utroque creditore instante,debitor uni voluerit gratifitio singulis queri. Item si unus creditorum denunciaverit alii, ne accipiat a debitore, in frauvigilaverit creditor exigendo debitum, non videtur quod debitor debeat ei gratificare. Iure tamen polit, etsi non iure fori excusaretur, ut credo, si pietate motus gratificaret plurimum indigenti creditori. Nec credo quod aliquod privilegium habeant isti quibus tenetur ex maleficio vel quasi, quam illi quibus tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
furti recip̃. mutus qui dolo setacet cũ
uidet furẽ paratũ furari. ⁊ solo u̾bo
poss ĩpedire sñ ꝑicło suo. Nõ obst ans.
q̃ͥ ñ resistit fcõ cũ su ꝑicło possit. Nõ ma¬
infestans est qͥscit ubi sit res furti¬
ua. ⁊ n̾ĩdicat. maxĩe cũ ab eo q̃ritur.¬

Expanded text:
furti recipit. Mutus, qui dolose tacet, cum videt furem paratum furari et solo verbo posset impedire sine periculo suo. Non obstans, qui non resistit facto, cum sine periculo posset. Non manifestans est, qui scit ubi est res furtiva et non indicat, maxime cum ab eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
emũt cͥtos eqͦs reddendos a uenditore
slsi u̾isiłr dubitetur eqͦs mos tpr so¬
lucõis plus uł minus ualituros sicut
dc̃m est. supͣ ĩ quibdã caĩb uł nͥ sci¬
ualituri sut uł minus. Qͥd deillis

Expanded text:
ori nisi verisimiliter dubitetur equos illos tempore solutionis plus vel minus valituros, sicut dictum est supra in quibusdam casibus vel ubi scivalituri sint vel minu
Abbreviated transcription (Latin):
buit se in fufficientẽ ⁊ tũc iudicare
talẽ cãm p̃sũpsit ⁊ id̾ si erat sufficiẽs
quo ad sciam si uoluiss libras reuolũe.
⁊ stud̾e̾. S qͥa sũ negligẽs ⁊ notũ stu¬
dere: ꝙ̃ debuit ꝯde ipnare ab soluis.

Expanded text:
buit se insufficientem et tamen iudicare talem causam presumpsit et idem si erat sufficiens quo ad scientiam, si voluisset libros revolvere et studere, sed quia fuit negligens et noluit studere
Abbreviated transcription (Latin):
sẽꝑ iniurians. ł spoliator ł cõplices eoꝵ
debent huilꝰ postulare ueniã. ab his̃ ꝙͥ
offend̾runt. ne illi reman̾ant ĩ pãcorẽ
toribꝰ cum cͥcumstamuis suis: intelli¬
gas de incendiariis p̾tonibꝰ ⁊ pymtis. A

Expanded text:
er iniurians vel spoliator vel complices eorum debent humiliter postulare veniam ab his, quos offenderunt, ne illi remaneant in rancore. toribus cum circumstantiis suis, intelligas de incendiariis, predonibus et pyratis.
Abbreviated transcription (Latin):
ant iter se spoliati. qͥb ten̾tur.qr aliꝰ
uolunt dare. diłonem. alii non. s petũt
cessionem. tunc maiori ꝑti stand e. ⁊ in¬
teluge mͣiorem ꝑtem. ubi ẽ m̃iꝰ ⁊ foroiꝰ
debitum. Siuͦ par sit debitũ ino ĩnstã

Expanded text:
ant inter se spoliati quibus tenetur, quia alii volunt dare dilationem, alii non, sed petunt cessionem. Tunc maiori parti standum est. Et intellige maiorem partem, ubi est maius et fortius deb
Abbreviated transcription (Latin):
UNonem. hanc distincłionẽ fac les. ĩ pli¬
intłłigo nisi petentes cessionẽ. ils
geant. ita qͥd nõ possint sucõcede absq
ꝑ iculo. suo ⁊ familie sue. ne int̾ueniente
paululũ mora. inuentri nõ ualeant qͥ

Expanded text:
onem. Hanc distinctionem facit lex in pluriintelligo nisi petentes cessionem vel geant, ita quod non possunt concedere absque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non valeant qui
Abbreviated transcription (Latin):
contia legẽ dĩ ł contra libertatẽ
ecciasticam ut solẽt fac̾e płiq pͥnci¬
pes ⁊ comites cͥca usuras soluendas uł ñ
repetendas coram iuidice eccastico ⁊ mł¬
ta alia eqͥpollentia ip̃o iure ñ ualẽt

Expanded text:
contra legem dei et contra libertatem ecclesiasticam, ut solent facere plerique principes et comites circa usuras solvendas vel non repetendas coram iudice ecclesiastico et multa alia equipollentia, ipso iure non valent
Abbreviated transcription (Latin):
uidr̃ ĩnuere ꝙ ñ est alia solucõ . ñ ꝙ
restituat fiuctus tałi acceptos ego
credo ꝙ non tenr̃ ad restituend̾ fruc¬
tus. pp̃ hoc solum. ꝙ recepit illos aut
expendit dũ erat ĩ mortali. dũ tum̃
illos. ĩ debitos. uł licitos usus expẽdit.
si defraudauit eccam suã ẜuitõ debi¬
uiuit. fructus sic ꝑceptos tenr̃ resti¬
tuere dando eos pauꝑib uł conu̾tendo
ĩutilitatẽ ecc̃ẽ. ñ fui̾t talis constitucõ
eccat ĩ qua obtinobat bñfiũ ꝙ fruct᷑¬

Expanded text:
ur innuere quod non est alia solutio, nisi quod restituat fructus sic perceptos. Ego credo quod non tenetur ad restituendum fructus propter hoc solum quod recepit illos aut expendit, dum erat in mortali; dum tamen illos debitos vel licitos usus expenderitsi defraudavit ecclesiam suam servitio debivivit, fructus sic perceptos tenetur restituere dando eos pauperibus vel convertendo in utilitatem ecclesie, nisi fuerit talis constitutio ecclesie in qua obtinebat benefi
Abbreviated transcription (Latin):
moĩs de hoc constare pot̾it. Uno mͦ
sisic agit puͤ sic cantrahit. sic ꝯue¬
nit. sic ꝯuenitur. sic̃ laicus. si uad ͭ
ĩ excitũ. ⁊ talliatur. ⁊ sustinz alia ho¬
nera laicalia. alio mͦ si ãmonitus
t̾cõ ꝙ se corrigat non uult corrigͥe
se. ⁊ab apostasia recede. tbõ niͦ si cõ¬
uentus carã eccͣstieo udice ꝑ sonałr
excipit de foro scłari. aut alias co
cłicali renũciare ñ pt̃. qr illud ĩ tel¬
ligitur de illis qui remanent ⁊̃ cłi ca¬
tu. secus de illis qui apostatant. qui
fcõ renũtiare possunt. sic̃ p ĩ qͥb dã
gaudebit pͥiułgio cłicali. R̾o.licet¬

Expanded text:
modis de hoc constare poterit. Uno modo: si quis sic agit, publice contrahit; si convenit et convenitur sicut laicus, si vadat in exercitum et talliatur et sustinet alia onera laicalia. Alio modo: si admonitus tertio, quod se corrigat, non vult se corrigere et ab apostasia recedere. Tertio modo: si conventus coram ecclesiastico iudice personaliter excipit de foro seculari aut alias conclericali renunciare non potest, quia illud intelligitur de illis qui remanent in clericatu, secus de illis qui apostatant, qui de facto renunciare possunt, sicut patet in quibusdam gaudebit privilegio clericali? Re
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sacro cardĩe ꝯstitutus. sũ sit bñficiã¬
tus sũ ñ. tenr̃ ad horas canõĩtas. qr
ordĩni sacro offm̃ est annexũ. Uñ
⁊ subdyacono dr̃ ĩ ordĩacõe sua .ui¬
de si hactenus fuisti tardꝰ ad ecc̃a
modo sis uelꝗe. si hactenus fuisti sop̃¬
nolentus. a modo sis uigilans. nec cre¬
dispensare. aut ĩ aliud cõmutare. aut
mͦ si rõne bñficii tm̃ tenebatur añ

Expanded text:
in sacro constitutus. Et sive sit beneficiatus sive non tenetur ad horas canonicas, quia ordini sacro officium est annexum. Unde et subdiacono dicitur in ordinatione sua: Vide si hactenus fuisti tardus ad ecclesiam, modo sis velox. Si hactenus fuisti somnolentus, modo sis vigilans. Nec credispensare aut in aliud commutare aut modo si ratione beneficii tantum tenebatur ante,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ds suspm̃dr̃ aut excõĩtatur aut
degradatur ꝓhibe̾t plat̾ ne dr̃et ho¬
uas. pͥuatim: eiror eẽt exp̃ssus ĩ man¬
dato. nec tenet᷑ obedire nͥ fieret ex tã
ĩ hodiũ .s. ⁊ horrorẽ criminis ꝑpetra

Expanded text:
uis suspenditur aut excommunicatur aut degradatur prohiberet prelatus, ne diceret horas privatim, error esset expressus in mandato nec tenetur obedire, nisi fieret ex causa in odium et terrorem criminis perpetrat