comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dientes cõminationẽ dnĩ dicentis. nemo mittens manũ
tute. laborant. ne in malis quȩ se aliquando egisse meminets
relabantur: quãius ea ante mentis ocłos ad humilitatis su
custodiã ponere ñ desistant Ante se ocłos habent: quando
audientes uocem dnĩ dicentis. beatiis seruus ille quẽ eum
uenerit dñs eiꝰ inuenerit iugilantẽ. bona que.. possunt
oꝑari ñ desinunt: ut tempore mortis suȩ dnõ ueniente
parati inueniant᷑ Asinistris ocłos babent: cũ omiã
tẽptamenta. demonũ scuto fidei amentib suis repellũt.
dextris ocłos habent: cũ sollicite cauent ne ꝓbonis oꝑib
extollantur:. Siue adextris & asinistris ocłos habent: cũ
eos nec ꝓspera erigere: nec adu̾sa possunt inclinare In¬
ferius ocłos habent: cũ desideria carnalia extinguendo
calcant. Suꝑius ocłos habent: cũ ad celestẽ patriam toto
mentis desiderio anhelant: Intus ocłos habent: dũ cor¬
da sua a sordis cogitationib custodiunt. Et requiem

Expanded text:
dientes comminationem Domini dicentis: Nemo mittens manum e IX, 62; tota virtute laborant, ne in mala quae se aliquando egisse meminerunt, relabantur: quamvis ea ante mentis oculos ad humilitatis suae custodiam ponere non desistunt. Ante se oculos habent, quando audientes vocem Domini dicentis: Beatus ille servus, quem cum venerit Dominus, invenerit vigilantem ; bona quaecumque possunt, operari non desinunt, ut tempore mortis suae, Domino veniente, parati inveniantur. A sinistris oculos habent, cum omnia tentamenta daemonum scuto fidei a mentibus suis repellunt: a dextris oculos habent, cum sollicite cavent, ne pro bonis operibus extollantur. Sive a dextris et a sinistris oculos habent, cum eos nec prospera erigere, nec adversa possunt inclinare. Inferius 517 oculos habent, cum desideria carnalia exstinguendo calcant: superius oculos habent, cum ad coelestem patriam toto mentis desiderio anhelant: intus oculos habent, dum corda sua a sordidis cogitationibus custodiunt. Et requiem
Abbreviated transcription (Latin):
set abel frem suũ: dixitq ei qd uagus et profugus eẽt suꝑ
terram Similit̾ et udei ñ solũ adeo s asemet ipsis maledic¬
ti sunt: quando dixerunt dexp̃o sanguis eius suꝑ nos&
suꝑ filios nros: suntq uagi et profugi suꝑ terrã: quia ꝓpriã
sedẽ nullã habentes ꝑunuisas gentes uagant᷑ De aꝑtiõe

Expanded text:
set Abel fratrem suum: dixitque ei quod vagus et profugus esset super set Abel fratrem suum: dixitque ei quod vagus et profugus esset super terram. Similiter et Judaei non solum a Deo, sed a semetipsis maledicti sunt, quando dixerunt de Christo: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Suntque vagi et profugi super terram; quia propriam sedem nullam habentes, per universas gentes vagantur. De apertione
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m figurauit: eua uͦ ȩccłam Et sicut eua delatere iuri
dormientis facta ẽ. ita et ȩccła. delatere xpĩ ineruce pendentis
fabricata ẽ: q eius sanguine redẽpta & mundata ẽ asordis
Duo filis nati sunt ade. caim et abel. Cam popłm uider
abel uero xp̃m figurauit. Optulit cam de fructib teriy
munera dño: quia popłs uideoꝵ qui terrenus erat. terre¬
na munera osferebat. idẽ pͥmitias. decimas. sacrificia
et ceta quȩ in lege iubebantur: Abel uero obtulit de
pͥmogenitis gregis sui: et de adipib eoꝵ Primogeniti gre¬
quos demundo elegerat. fidẽq eoꝵ deo patri obtulit.
Cam inuidia ductus eo qd̃ respexisset dñs ad abel et ad mu¬
nera eiꝰ. interfecit eũ: similiter et uidei uidentes quȩ sua &
patris uirtute xp̃s oꝑabatur. int̾fecerunt eũ qui frater
illorũ erat scđm carnẽ: Maledixit ds cain eo qd interfecis¬

Expanded text:
Christum figuravit, Eva vero Ecclesiam: et sicut Eva ex latere viri Christum figuravit, Eva vero Ecclesiam: et sicut Eva ex latere viri dormientis facta est, ita et Ecclesia ex latere Christi in cruce pendentis fabricata est; quia ejus sanguine redempta et mundata est 521 a sordibus. Duo filii nati sunt Adae, Cain et Abel: Caum significavit. Obtulit Cain de fructibus terrae munera Domino; quia populus Judaeorum qui terrenus erat, terrena munera offerebat, id est, primitias, decimas, sacrificia, et caetera quae in Lege jubebantur: Abel vero obtulit de primogenitis gregis sui, et de adipibus eorum. Primogeniti grequos de mundo elegerat, fidemque illorum Deo Patri obtulit. Cain invidia ductus, eo quod respexisset Dominus ad Abel, et ad munera ejus, interfecit eum: similiter et Judaei videntes signa, quae sua et Patris virtute Christus operabatur, interfecerunt eum, qui frater illorum erat secundum carnem. Maledixit Deus Cain, eo quod interfecis
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt ꝑtinet. Agnus gͥ primũ sigillũ aperuit. quando
ea quȩ ante diliuiũ gesta sunt. doctorib eccłe qualit̾ sp̃ua¬
liter intelligerentur sp̃s scĩ grã patefecit. Et ut quid sit aꝑ¬
pauca dicamus: Ingenesi seriptũ ẽ. quia plantauerat
drus paraddisũ uoluptatis. inquo posuit hominẽ quẽ forma¬
uerat qui iu̾sis arborib consitus eẽ describitur. E pata
aisũ gͥ eccła: ꝑ arbores uero paradisi doctores ȩcclȩ designant᷑
t sicut arbores paradisi uictũ pomoꝵ p̃bebant primis ho¬
minib ita et doctores eccłȩ uictũ uerborii diunorũ anima¬
bus fideliuĩ inȩccła constitutoꝵ p̃bere ñ desistunt. Deligno
aut̃ uite. et deligno scientiȩ boni et mali: suꝑius diximus
Fons uero qui egrediebatur demedio paradisi. euangłium
significabat: qd inmedio scẽ eccłȩ exorit᷑ Qui inde in.iiii.
capita diuidebat᷑: quia doctrina euangłii inquatuor li
bros diuidit᷑ & cͥcuit om̃s terminos terrȩ: Nã et adam

Expanded text:
gillum aperuit, quando ea quae ante diluvium gesta sunt, doctoribus Ecclesiae qualiter spiritualiter intelligerentur Spiritus sancti gratia patefecit. Et ut quid sit aperpauca dicamus. In Genesi scriptum est quod plantaverat Deus paradisum voluptatis, in quo posuit hominem, quem formaverat: qui diversis arboribus consitus esse describitur . Per paraitur Ecclesia: per arbores vero paradisi doctores Ecclesiae designantur. Et sicut arbores paradisi victum pomorum praebebant primis hominibus, ita et doctores Ecclesiae victum verborum divinorum animabus fidelium in Ecclesia constitutorum praebere non desistunt. De ligno autem vitae, et de ligno scientiae boni et mali superius diximus. Fons vero qui egrediebatur de medio paradisi, Evangelium significabat, qui in medio sanctae Ecclesiae exoritur. Qui inde in quatuor capita dividebatbros dividitur, et circuit omnes terminos terrae. Nam et Adam
Abbreviated transcription (Latin):
designant: Incircuitu uero sedis quatuor animalia stant.
nmedio sedis consistunt: quia unũquẽq eoꝵ ut iuntu¬
tib omĩb q bonis oꝑibus ꝓficiat. admonere ñ desinunt.
Quatuor gͦ hec animalia ante et retro ocłos habiusse. uisa
sunt: quia p̃dicatores scĩ & futura et p̃terita respiciunt.
Inte ocłos habent: quia diem uiditiĩ dãpnationẽ impiorꝰ
głamq iustorũ dũ inspiciunt. auditorib suis qͥd cauete
et quid appeterẽ debeant. ostendunt: Retro ocłos habẽt
quia uitam p̃cedentiũ patrũ dũ intuentur. et ipsi ieorum
imitationẽ ꝓficiunt: eorũq uitã atq doctrinã auditorib
suis anteponunt: ut & ipsi ineorum imitatione atꝙ doctri¬
na ꝑficiant Et animal pͥmũ: simile leoni. Ꝙsedm a¬
nimal: simile uitulo: Et terciũ animal: habens faciem
quasi hominis Et quartũ animal: simile aquile uolant.¬

Expanded text:
designant. In circuitu vero sedis quatuor animalia stant; designant. In circuitu vero sedis quatuor animalia stant; In medio sedis consistunt, quia unumquemque eorum ut in vitibus omnibusque bonis operibus proficiant, admonere non desinunt. Quatuor ergo haec animalia ante et retro oculos habuisse visa sunt, quia praedicatores sancti et futura et praeterita inspiciunt. Ante oculos habent, quia diem judicii, damnationemque impiorum, gloriamque justorum dum inspiciunt, auditoribus suis quid cavere, et quid appetere debeant, ostendunt. Retro oculos habent, quia vitam praecedentium patrum dum intuentur, et ipsi in eorum imitatione proficiunt, eorumque vitam atque doctrinam auditoribus suis anteponunt; ut et ipsi in eorum imitatione proficiant. Et animal primum simile leoni, et secundum animal simile vitulo, et tertium animal habens faciem quasi hominis
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑutrũ moralis intelligentia: ꝑcristallũ aut̃ sp̃alis in¬
telligentia designatur. Ergo ꝑuitrũ exquo specula sunt
terrȩ infacie gent inspeculo dep̾hende potest. ita et quicqd
uiciosum in animab hominũ in eẽ potest. moralis intel¬
ligentia patefe̾cit: ꝑ cristallũ autẽ que clarior omĩb gem¬
mis. & quȩ flãmas splendoris sepe et ignẽ dese emittere solec
spiritalis intelligentia exprimitur: quȩ obscura queq in
diuinis scripturis elucidat. mentes spũaliũ sensuũ flã¬
mis illuminat: quosdã etiam inamorẽ dei amorẽq cȩle¬
stis patriȩ accendit Et inmedio sedis. et incireuitu se¬
dis. quatuor animalia: plena ocłis ante et retio Hoc sed̾i
historiam stare ñ potest. Neq enim tam paruus nume¬
rus. & ambitum sedis et medietatẽ optinere poterat. Spũ¬
aliter intelligendũ ẽ: Quatuor gͥ animalia. ñ solum
quatuor euangłistas: s et om̃s doctores eccłȩ qui eos secunt¬

Expanded text:
 vitrum moralis intelligentia, per crystallum autem spiritalis intelligentia designatur. Per vitrum ergo, ex quo specula fiunt, mo quidquid turpe in facie gerit, in speculo deprehendere potest: ita et quidquid vitiosum in animabus hominum esse potest, moralis intelligentia patefacit. Per crystallum autem, quae clarior est omnibus gemmis, et quae flammas splendoris, saepe etiam et ignem de se emittere solet, spiritalis intelligentia exprimitur, quae obscura quaeque in divinis Scripturis elucidat, mentes spiritalium sensuum flammis illuminat, quosdam etiam in amorem Dei, amoremqe coelestis patriae accendit. Et in medio sedis et in circuitu sedis quatuor animalia plena oculis ante et retro. Hoc secundum historiam stare non potest; neque enim 516 tam parvus numerus et ambitum sedis, et medietatem obtinere poterat; sed spiritaliter intelligendum est. Quatuor igitur animalia non solum quatuor evang
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑaquilam uero ioħem: eo qd marcus adesertis incipiat.
lucas aseicerdotio udeorum: Matheus abhomine. idẽ
axpĩ generatione: ioħes uero adiuinitate xp̃i. Quidã
utro alium ordinem sequentes ꝑleonem matheũ. ꝑuitu¬
lũ marcũ. ꝑhominẽ lucã. ꝑaquilã uero iohem designa¬
tum fuisse putant Nã ꝑleonẽ qui rex bestiarũ ẽ ideo
matheũ designatũ fuisse dicunt: eo qd ipse xp̃m scđm hi¬

Expanded text:
antem Joannem; eo quod Marcus a desertis incipiat, Lucas a sacerdotio Judaeorum, Matthaeus ab homine, id est, a Christi generatione, Joannes vero a divinitate Christi. Quidam vero alium ordinem sequentes, per leonem Matthaeum, per vitulum Marcum, per hominem Lucam, per aquilam vero Joannem designatum fuisse putant. Nam per leonem, qui rex est bestiarum, ideo Matthaeum designatum fuisse dicunt, eo quod ipse Christum
Abbreviated transcription (Latin):
na septe sp̃s scĩ unicuiq fideli conueniãt. bitiuit dicendũ
feriorib idẽ atimore dei incipimus. ut ad suꝑna. adẽ aͥ
sapientiam ꝓficiendo crescamus. Et quibꝰ gradious
ip̃s humiliando se adnos descendit. salute ꝙ nrãm mo¬
rendo ꝑfecit. eisdem gradib & nos adeum conscende Aede¬
mins: faciendo uidelicet precepta eius quȩ indo nis septẽ
uiditium di ꝑtimescens. penasq ignis ȩterni: quȩ im¬

Expanded text:
na Spiritus sancti unicuique fidelium conveniant, breviter dicendum ferioribus, id est, a timore Dei incipimus, ut ad superiora, id est, ad sapientiam proficiendo crescamus. Et quibus gradibus Christus humiliando se ad nos descendit, salutemque nostram moriendo perfecit, eisdem gradibus et nos ad eum conscendere debemus; faciendo videlicet praecepta ejus, quae in donis septem judicium Dei pertimescens, poenasque ignis aeterni, quae im
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorib ꝑsocietatẽ corporis se conformari uoluit: man¬
ducans uidelicet et bibens cum eis: tactus etiã meretrieũ
non respuens: Quia etiã latroni in initio confessionis eius
ꝑadisum reꝓmisit: ut omĩb peccatorib saluari cupien¬
tib spem ueniȩ tribueret Pharisei uero sp̃m scientiȩ ñ
habentes: rep̃hendebant eũ meo qd cũ publicanis &e pec¬
catorib manducaret: S ipse sp̃m scientie possidens: di¬
xic eis Non ẽ opus sanis medico: s male habentib. Non
ueni uocare uistos. s peccatores adpenitentiã. De spũ

Expanded text:
peccatoribus per societatem corporis se conformari voluit, manpeccatoribus per societatem corporis se conformari voluit, manducans videlicet et bibens cum eis, tactus etiam meretricum non respuens: qui etiam et latroni in initio confessionis ejus paradisum repromisit , ut omnibus peccatoribus salvari cupientibus spem veniae tribueret. Pharisaei vero spiritum scientiae non habentes, reprehendebant eum; eo quod cum publicanis et peccatoribus manducaret. Sed ipse spiritum scientiae possidens, dixit eis: Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores ad poeni
Abbreviated transcription (Latin):
possidet Si aut̃ fortior illo suꝑ ueniens uicerit eũ. uniu̾¬
sa arma eius aufert: in quib confidebat: & spolia eius
distribuet Post fortitudinẽ. sequitur scientia. Apud
homines multe scientiȩ sunt. Sunt namq diu̾sarum
aitium diu̾se scientiȩ. Eot scientia inlitteris. ẽ nmun¬
danis legibus. e in augendis reb tẽporalib: ẽ et scientia in
precauendis ꝑiculis: Sunt etiã multi: quĩ subtilitatem
sensus quedã futura p̃uident: S bas scientias aliquand
boni: aliquando mali possident Scientiã uero quȩ in
xp̃m descendit: nullus nͥ bonus habere potest. Quȩ tan¬
ta fuit: quantã nulla mens cop̃hendere potuit. In ipso eni
sunt om̃s thesauri sapientiȩ & scientiȩ reconditi. Uidetur
itaq michi ꝑsp̃m scientiȩ aliqd factũ eiꝰ nos deb̾e intellige
reuidens nãq saluator nr̃ si accessũ peccatorũ ddeuitaret
multos sceleratos indesperationis foueam ẽẽ decipiendos.

Expanded text:
ortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . Post fortitudinem sequitur scientia. Apud homines multae scientiae sunt; sunt namque diversarum artium diversae scientiae. Est scientia in litteris, est in mundanis legibus, est in augendis rebus temporalibus, est etiam scientia in praecavendis periculis; sunt etiam multi, qui per subtilitatem sensus quaedam futura praevident. Sed has scientias aliquando boni, aliquando mali possident: scientiam vero quae in Christum descendit, nullus nisi bonus habere potest. Quae tanta fuit, quantam nulla mens comprehendere potuit: In ipso enim sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Videtur itaque mihi per spiritum scientiae aliquod factum ejus non debere intelligere; praevidens namque Salvator noster, si accessum hominum peccatorum devitaret, multos sceleratos in desperationis foveam esse decidendos,
Abbreviated transcription (Latin):
sedisse uisi sunt: quia patres ueteris testamenti alaboribꝰ
et curis huius sołi sepositiĩlectionẽ ⁊ meditationem diinorum
librorum quodãm quiescebant. Sed querendum nobis ẽ
cum sedes ȩccłam significet: cur incͥcuitu sedis hec sedilia
deposita eẽ dicuntur: Nimirum quia quisquis pater¬
familias domũ suam tu tam alatronib et inimicis eẽ
desiderat: hanc aut muro. aut sepe. aut pariete cͥcũdat
Similit̾ eccła. & contra herecicos. et contra paganos. qui fi¬
dem xp̃i in ea deicere uolunt: ueteris testamenti libris
munitur. Quib quando ea quȩ colit longe ante aduentĩ
xpĩ fuisse p̃dicta probat iacula inimicoꝵ fidem xpĩ
euertere cupientiũ. longe ase repellic Qui senes c̃cum-¬
amicti uestimentis albis fuisse dicuntur: et incapitib
eorum coronȩ aureȩ. ꝑ alba uestimenta uite puritas.
ꝑcoronas autẽ aureas. oꝑa bona designantur: Et dde

Expanded text:
sedisse visi sunt; quia Patres veteris Testamenti a laboribus sedisse visi sunt; quia Patres veteris Testamenti a laboribus et curis hujus saeculi, in lectione et meditatione divinorum librorum quodammodo quiescebant. Sed quaerendum nobis est, cum sedes Ecclesiam significet, cur in circuitu sedis haec sedilia disposita esse dicantur. Nimirum quia quisquis paterfamilias domum suam tutam a latronibus et inimicis esse desiderat, hanc aut muro, aut sepe, aut pariete circumdat. Similiter Ecclesia et contra haereticos et contra paganos, qui fidem Christi in ea dejicere volunt, veteris Testamenti libris munitur; quia quando ea quae colit, longe ante adventum Christi fuisse praedicta probat, jacula inimicorum fidem Christi evertere cupientium, longe a se repellit. Qui senes circumamicti vestimentis albis fuisse dicuntur, et in capitibus eorum coronae aureae: per alba vestimenta vitae puritas, per coronas autem aureas opera bona designantur. Et de
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire : Quando enim inpeccatis iacemus. & scelera
niã nos depͥmunt: hebetatos ocłos habemus. Cum uero
consideramus miãm dei qualiter meretrices & latrones
t quia iam inꝑditionis fouea detinebam̃: insed̾iam di in
cuentes. atty de ea p̃sumentes. ad eum quẽ offendamus
confuginus. ut eius miscđia amorte ꝑpetua liberemur
uã miscdiã dĩ psalmista intuẽs. nec eam u̾bis explicare
ualens: ipsum dm̃ miscdiam suã uocauit. dicens. Ds̃
meus inscdia mea. Et incireuitu sedis: sedilia xxiiii.¬
e siꝑthionos.xxiiii. semores sedentes cͥcũ amiel uestimentis
albis: & incapitib eorum corone auree Uigniti quatuor
seniores in hoc libro aliquando patres ueteris testamenti:
aliquando noui. aliqñ simul utrosq significant. S in
hoc loco patres ueteris testamenti desigu̾ant: qui inxxiiii
sedib sedisse dicuntur: Quando enim sedemis: a labore

Expanded text:
convenire; quando enim in peccatis jacemus, et scelera convenire; quando enim in peccatis jacemus, et scelera nostra nos deprimunt, hebetatos oculos mentis habemus. Cum vero consideramus misericordiam Dei, qualiter meretrices et latrones,Et quia jam in perditionis fovea detinebamur, misericordiam Domini intuentes, atque de ea praesumentes, ad eum quem offenderamus, confugimus, ut ejus misericordia a morte perpetua liberemur. Quam misericordiam Dei Psalmista intuens, nec eam verbis explicare valens, ipsum Deum misericordiam suam vocavit, dicens: Deus meus misericordia mea . Et in circuitu sedis sedilia vigiores sedentes, circumamicti vestimentis albis, et in capitibus eorum coronae aureae. Vigintiquatuor seniores in hoc libro aliquando Patres veteris Testamenti, aliquando novi, aliquando simul utrosque significant; sed in hoc loco Patres veteris Testamenti designant, qui vigintiquatuor sedilibus sedisse dicuntur; quando enim sedemus, a labore
Abbreviated transcription (Latin):
bilib hostib defendit. In ipso enĩ sicut dicit apłs uiui
mus. mouem̃ & sumus. Qui areus similitudinẽ sma¬
ragdi habuisse dictus ẽ : qui nimiȩ atq gratissimȩ uindi¬
tatisẽ. Ia spis uero dequo suꝑius diximus. uiridis colo¬
ris ẽ sicut smaragdus: s eius uiridicas obtusa ẽ. Ym¬
ditas uero smaragdi ꝑspicua ẽ: cuuis pulcritudo ocłos
intuentium ad se mirandã ꝑtrahit ꝑ iuriditatem gͦ
iaspidis sicut diximus. diuinitas nr̃i saluatoris accipi¬
tur: Quȩ obscura. inquibudã nebulis obcecta ẽ: quia
diuinitatem redẽptoris nrĩ. nulla mens sicut ẽ conprebe¬
dere potest: et quanto altius semens adꝑserutandum
erexerit. tanto amplior caligo obicitur ei ꝑ uiridita¬
gnatur: Miscłia nãq dnĩ tam ꝑspieua ẽ: ut nullus bõ
sanã mentem possidens. hanc ignorare ualeat: Quis
ocłos siispicitur aduidendũ acuit: potest miscdiȩ dei

Expanded text:
bilibus hostibus defendit: In ipso enim, sicut dicit apostolus, bilibus hostibus defendit: In ipso enim, sicut dicit apostolus, vivimus, movemur et sumus . Qui arcus similitudinem smaragdi habuisse dictus est, qui nimiae atque gratissimae viriditatis est: jaspis vero, de quo superius diximus, viridis coloris 513 est, sicut smaragdus. Sed ejus viriditas obtusa est: viriditas vero smaragdi perspicua est, cujus pulchritudo oculos intuentium ad se mirandam pertrahit. Per viriditatem ergo jaspidis, sicut diximus, divinitas nostri Salvatoris accipitur; quae obscura, et quibusdam nebulis obtecta est; quia divinitatem Redemptoris nostri nulla mens, sicut est, comprehendere potest: et quanto altius se mens ad perscrutandum erexerit, tanto amplior caligo ei objicitur. Per viriditagnatur; misericordia namque Domini tam perspicua est, ut nullus homo sanam mentem possidens, hanc ignorare valeat. Quis oculos, si inspicitur, ad videndum acuit, potest misericordiae Dei
Abbreviated transcription (Latin):
plũ enim dĩ scĩẽ: qd̾ estis uos Ꝙ qui sedebat simił erat
aspectui lapidis iaspidis. & sardii. Iaspis uiridis coloris
ẽ: sardius autẽ rulq ꝑuiriditatẽ gͦ iaspidis diumitas nñ¬
redẽptoris: ꝑruborem autẽ sardii eius humanitas designat:
diuinitatem ꝑomiã equalis ẽ patri: et ruborem sardii
quia scđm humanitatẽ homo ꝑfectus existit. sicut scrip¬
tum ẽ. ꝑ fectus d̾s ꝑfectus homo: ex anima rationali &
humana carne subsistens. Et yris erat incireuitu sedis:
similis uisioni smaragdinre. Ingenesi leginius: quia
adixit ds ad noe. Arcum meum ponã innubib cȩli et re¬
cordabor federis mei sempiterni. qd̃ pactum ẽ interdm̃
& omẽm animã uiuentem. ꝑ arcum gͥ qui infignum
clementiȩ di hominib interra consistentib apparet.
miscaia  dĩ non inconuenient̾ accipitur: Iris gͦ idẽ
artus. sedem dĩ idẽ eccłam curcumdabat: quia eius
miscłia nos cͥcũdando ꝓtegit et gub̃nat atq ab inuisi¬

Expanded text:
estis vos . Et qui sedebat, similis erat aspectui lapidis jaspidis, et sardii. Jaspis viridis coloris est, sardius autem rubei: per viriditatem ergo jaspidis divinitas nostri Salvatoris: per ruborem autem sardii ejus humanitas designaturdivinitatem per omnia aequalis est Patri: et ruborem sardii; quia secundum humanitatem homo perfectus exsistit, sicut scriptum est: Perfectus Deus, perfectus homo, ex anima ratiistens . Et iris erat in circuitu sedis, similis visioni smaragdinae. In Genesi legimus, quia dixit Deus ad Noe: Arcum meum ponam in nubibus coeli, et recordabor foederis mei sempiterni, quod pactum est inter Deum et omnem animam viventem . Per arcum igitur, qui in signum clementiae Dei hominibus in terra consistentibus apparet, misericordia Dei non inconvenienter accipitur. Iris ergo, id est arcus, sedem Dei, id est, Ecclesiam circumdabat; quia ejus misericordia nos circumdando, protegit et gubernat, atque ab invisi
Abbreviated transcription (Latin):
inc descendit Sp̃s intelligentiȩ ineum requieuit. qͣndo
omib iurtutib ẽ ditatus. sicut ineuangłio scͥptium ẽi¬
hopficiebat sapientia. & etate & giã. eoram do & bominibꝰ.
ost intellectũ. consilium sequitur. Consilium aconsulen¬
do dr Nlam sialiquid ꝑiculũ nod̾ imminet. consilium a
apiente ꝑquirimus. qualit ꝑiculũ euadamus. Similit̾
ueu ad aliquã dignitatẽ scłi conscend̾e cupimus. consili
qualiter ꝑicula terrena euadamus: et consiliũ qd̾ dat.
ipse ꝑficit. cũ aꝑiculis nrĩs nos libarat Similit̾ & con¬
siliũ dat qualiter ad hereditatẽ paradiᷤ ꝑuenire possimꝰ.
gelii. inqua consilium consistit omĩũ hominũ saluari
cupientiũ. Sp̃s etiã fortitudinis suꝑ xp̃m requieuit.
quando ad debellandũ hostem antiquũ. fortis inter ho¬
mines apparuit Dehac sua fortitudine ipse dixit. Dũ¬

Expanded text:
 descendit. Spiritus intelligentiae in eum requievit, quando omnibus virtutibus est ditatus, sicut in Evangelio scriptum eominibus . Post intellectum consilium sequitur. Consilium a consulendo dicitur; nam si aliquod periculum nobis imminet, consilium a sapiente perquirimus, qualiter periculum evadamus. Similiter et cum ad aliquam dignitatem saeculi conscendere cupimus, consiliuqualiter pericula aeterna evadamus; et consilium quod dat, ipse perficit, cum asilium dat qualiter ad haereditatem paradisi pervenire possimus, gelii, in qua consilium consistit omnium hominum salvari cupientium. Spiritus etiam fortitudinis super Christum requievit, quando ad debellandum hostem antiquum fortis inter homines apparuit. De hac sua fortitudine ipse dixit
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit ut ꝓsalute genis humani moreret᷑: s timorẽ ꝓ obedi¬
entia accipe debemus de qua ipse dicit: Hon ueni face uolũ¬
catẽ meã. suoluntatẽ euis qui misit me patris: Nam et filua
qui patri carnali ẽ ꝑomiã obeaiens patrem timet idi cimons.
cunpala obedientia non sit timoris s amoris De quo timore.
psalinista dieit᷑: Timior dnĩ sẽs ꝑmanens insełi scłli. Non erã¬

Expanded text:
tus sit, ut pro salute generis humani moreretur: sed timorem pro obedientia accipere debemus, de qua ipse dicit: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Nam et filium, qui patri carnali est per omnia obediens, patrem timere dicimus, cum illa obedientia non sit timoris, sed amoris. De quo timore Psalmista dicit: Timor Domini sanctus permanens in saeculum sa
Abbreviated transcription (Latin):
tatem innullo augeri potuit: sin ͤ quo nichil eẽ potuit.
erum queri potest. eur ꝓpħa cum hec septẽ dona inxp̃m de¬
scensura eẽ diceret ama iorib cepit: & descendendo admi¬
nora ꝑuenit. S non abre eẽ factum uidebitur: si diligent
& homo fieri dignatus ẽ. & ab angłis minorari uoluit quos
ipse creauerat. non inconuenientet hec septem dona descn¬
dendo accepit: quia uoluntatẽ patris descendendo &
humiliando se usq admortem impleuit. sicut dicit apls
umiliauit seipsum usq ad mortem: mortem autẽ crucis:
Nos autẽ qui ab ipsa ꝑdicionis fouea ad cȩlestia subleuam̃: amino

Expanded text:
t, sine quo nihil esse potuit. Verum quaeri potest, cur propheta cum haec septem dona in Christum descensura esse diceret, a majoribus coepit, et descendendo ad minora pervenit. Sed non abs re esse factum videbitur, si diligenteet homo fieri dignatus est, et ab angelis minorari voluit, quos ipse creaverat; non inconvenienter haec septem dona descendendo accepit; quia voluntatem Patris descendendo et humiliando se usque ad mortem adimplevit, sicut dicit Apostolus: Humiliavit semet ipsum usque ad mortem, mortem autem crucis . Nos a
Abbreviated transcription (Latin):
S quid uox istã dicat. audiamiis. Ascende huc: & ostenda
tibi quȩ oportet fieri post hec. Idẽ terrena desere: & ad
celestia ammũ erige. Aliter: Ioħes euangłista ꝑsonã
eorum in hoc loco gerit qui ꝑ ioħem baptistam inxpo
erediderunt Et multi eo tempore extiterunt: qui io¬
hannẽ xp̃m cẽ existimabant. Iohannes uero sursum au¬
ditores suos mentes erige̾ suadebat. cũ se ñ xp̃m eẽ dicebai
s alterũ qui post se uenturus erat dicens Nonsum ego
xp̃s. Ueniet uero fortior me post me: cuius nonsum
dignus ut soluã corrigiam calciamenti. Ipse baptizabit
in spũ scõ & igne Et iterum: Illum oportet crescere me
autem minui. Sed et discipłos suos sursum conscendere
monebat: cum se deserendũ. et xp̃m eẽ consequendũ mani¬
festa ratione ꝑdocebat Deinde soquit Et ostendam
tibi: quȩ oportet fieri post bȩe. desi diceret Sisursum
or erexeris. idẽ sixp̃m fide secutus fueris: ea quȩ doceo & quȩ

Expanded text:
 Ascende huc, et ostendam tibi quae oportet fieri posthaec; id est, terrena desere, et ad coelestia animum erige. Aliter: Joannes evangelista personam eorum in hoc loco gerit, qui per Joannem Baptistam in Christum crediderunt, et multi eo tempore exstiterunt, qui Joannem Christum aestimabant: Joannes vero sursum auditores suos mentes erigere suadebat, cum se non Christum esse dicebat, sed alterum qui post se venturus erat, dicens: Non sum ego Christus: veniet vero fortior me post me, cujus non sum dignus ut solvam corrigiam calceamenti. Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igne ; et iterum: Illum oportet crescere, me autem minui . Sed et discipulos suos conscendere sursum monebat, cum se deserendum, et Christum esse sequendum manifesta ratione perdocebat. Deinde sequitur: Et ostendam tibi, quae oportet fieri post haec; ac si diceret: Si sursum or erexeris, id est, si Christum fide secutus fueris, ea quae doceo, et quae
Abbreviated transcription (Latin):
ata sunt Hoc sensu intelligendũ ẽ. qͦ et illud: qui fecit
que futura sunt. Om̃s gͦ creature erant inpotestare. et uo
luntate aei. ante quã crearent᷑: creata sunt uero eotẽnore
quo disposuit ds: Ipse gͥ qui cuncta ereauit ex nicbilo cre¬
are dignetur innobis cormundũ: qui uiuit & regnat
inscła scłorum amen:

Expanded text:
o sensu intelligendum est, quo et illud: Qui fecit, o sensu intelligendum est, quo et illud: Qui fecit, quae futurluntate Dei, antequam crearentur: creata vero sunt eo tempore, quo disposuit Deus. Ipse igitur qui cuncta creavit ex nihilo, creare dignetur in nobis cor mundum, qui vivit et regnat in saecula saeculorum, amen.
Abbreviated transcription (Latin):
liber actiũ apłorũ nob indicat: Nam petrus & iobes cũ¬
Et insequentib. In eius nomine. astat hic corã uobis sanus.
Similiter paulus et barnabas cũ egrotum inlistris sanas
claudũ sanassent et omĩũ ocłi eẽnt intendentes meos quasi
sua uurtute hoc fecissent: petrus populorũ benedietionẽ
aeuitans. dixit ad eos Uiri frẽs quid nos intuemini : quasi
nã iurtute. aut pietate fecerimiis hunc ambulare. Ds
abrahã et ds ysaac et ds iacob suscitauit filium suũ iesũ:
sent & popuili uellent eis sacrificare. sciderunt uestim̃ta
sua dicentes Unri. quid hoc facitis: Et nos homines fu¬
mus similes uobis Possumus hoc et dexpõ intelligerequẽ
sea̾m humanitatẽ et głam. et honorẽ. et iurtutẽ accepisse
manifestũ ẽ. Sequitur. Quia tuereasti omiã. ce ꝓpter uo¬
luntatẽ tuã erant et creata sunt. Sierant quomodo cre¬

Expanded text:
liber Actuum apostolorum nobis indicat. Nam Petrus et Joannes culiber Actuum apostolorum nobis indicat. Nam Petrus et Joannes cuEt in sequentibus: In cujus nomine astat hic coram vobis sanus. Similiter Paulus et Barnabas cum aegrotum in Lystris sanasclaudum sanassent, et omnium oculi essent intendentes in eos, quasi sua virtute hoc fecerint, Petrus oculorum benedictiones devitans, dixit ad eos: Viri fratres, quid nos intuemini, quasi in nostra virtute aut pietate fecerimus hunc ambulare? Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob ssent, et populi vellent eis sacrificare, sciderunt vestimenta sua, dicentes: Viri, quid haec facitis? et nos homines sumus, similes vobis . Possumus et hoc de Christo intelligere, quem secundum humanitatem et gloriam, et honorem, et virtutem accepisse manifestum est. Sequitur: Quia tu creasti omnia, et propter voluntatem tuam erant, et creata sunt. Si hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
tura talis ẽ. ut nichil boni ase habẽ possit. nͥ ab ipso ac¬
cipiat qui ẽ sũmũ bonũ: dat d̾s scĩs suis unde ipsi eũ
remunerent. Regnũ nãq cȩlorũ ds̃ ꝓmisit scĩs suis:
hoc p̃cium ñ habent nͥ ab ipso accipiant: ipse dat p̃cũ
unde abipso emant utã eternã Tant itaq scĩ głam dͥo
quando quicqͥd boni faciunt. deo atribuunt: ut głificii¬
as̃ ꝑ ipsos. sicut ipse dicit in euangłio. Uideant oꝑa ut̃
bona: et glorificent patrẽ urm̃ qui incęlis ẽ Nlam iobes
petrũ dicit morte sua dm̃ clarificasse. Dant honorem
quando in om̃ib quȩ agunt honorẽ dei querunt. ñ suũ.
upus benedictio tercio loco ponitur: hic aut̃ uirtus
Et quia scĩ dũ magna faciunt. benedicuntur ab hominib
conuenit iurtus cũ benedictione. O quantũ scĩ ꝓ ma¬
gnis oꝑib quȩ faciunt laudes hominũ detestantur:

Expanded text:
est natura, ut nihil boni a se habere possint, nisi ab ipso acest natura, ut nihil boni a se habere possint, nisi ab ipso accipiant, qui est summe bonus; dat Deus sanctis suis, unde ipsi eum remunerent. Regnum namque coelorum Deus promisit sanctis suis, hoc pretium non habent, nisi ab ipso accipiant; ipse dat pretium, unde ab ipso emant vitam aeternam. Dant itaque sancti gloriam Deo quando quidquid boni faciunt, eo studio faciunt ut glorifit in Evangelio: Videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Nam et Joannes Petrum dicit morte sua Deum clarificasse . Dant honorem, quando in omnibus quae agunt, honorem Dei quaerunt, non suum. Superius benedictio tertio loco ponitur, hic autem virtus: et quia sancti, dum magna faciunt, benedicuntur ab hominibus, convenit virtus cum benedictione. Sed quantum sancti pro magnis operibus quae faciunt, laudes hominum detestantur,
Abbreviated transcription (Latin):
datur: Aduocẽ gͥ quatuor animaliũ uiginti quatuor
seniores ceciderunt ante sedentẽ inthrono. & adoraue
tud audientes doctrinã euangł̃ humiliant se incon¬
spectu dłi. ut cũ ipso uuant in scła scłoꝵ Et mittebant¬
coronaᷤ suas ante thronũ dicentes ꝑ coronas. oꝑa bona
suisse designata suꝑus diximus. Scĩ gͦ coronas suas
ante chronũ dicentes mittunt dũ quieqͥd boni agunt
xit quatuor animalia głam et honorẽ. & benedictionen
dõ dedisse: hic aut̃ uiginti quatuor seniores dieunt gle
et honorẽ. et uirtutem. dm̃ accepisse: uirtutẽ ꝓbenedic¬
tione cõmutantes: Quid uero aliquis deo dare potest.
aut quid ds abaliquo acciꝑe potest: cũ ipse creauit omi
e sine ipso nichil eẽ potest. & qui dicit in euangłio sine
me nichil potestis facere. Si enim scĩ sine d̾o nichil pos¬
sunt face: quid possunt dare illi: Igͥ quia hominũ ni

Expanded text:
datur. Ad vocem igitur quatuor animalium, viginti quatuor datur. Ad vocem igitur quatuor animalium, viginti quatuor seniores ceciderunt ante sedentem in throno, et adoravtuti audientes doctrinam Evangelii, humiliant se in conspectu Dei, ut cum ipso vivant in saecula a bona fuisse designata superius diximus: sancti ergo coronas suas ante thronum mittunt, dum quidquid boni agunt, xit quatuor animalia gloriam et honorem et benedictionem Deo dedisse: hic autem viginti quatuor seniores dicunt gloriam et honorem et virtutem Deo accepisse, virtutem pro benedictione commutantes. Quid vero aliquis Deo dare potest, aut quid Deus ab aliquo accipere potest; cum ipse creaverit omnia; et sine quo nihil esse potest, et qui dicit in Evangelio: Sine me nihil potestis facere ? Si enim sancti sine Deo nihil possunt facere, quid possunt dare illi? Igitur quia hominum talis
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥ ẽ. et qͥuenturus ẽ. Ter sc̃m dm̃ uocantes. demon¬
ds̃. omĩpotens. apluralitate transeuntes ad singularitatẽ.
tuor animalia ñ solũ quatuor euangłistas. s & om̃s doc¬
tores eccłȩ designant: cur scãm trinitatẽ indesinenter
muocare dicantur: cũ scĩ dei aliquando in orationib
aliquando inlectione. aliquando inp̃dicatione. aut in¬
Quisis necessitatib occupentur: Predicatores gͥ scĩ dum
fiddem sc̃ȩ̃ trinitatis & mente retinent. & ore ꝓfit̾entur. dũ
opa fidei adimplent. dũ eandẽ fidẽ & oꝑa fidei quibuscũꝙ
cant. Quod autẽ sequitur. qui erat. et qui ẽ. et qui uen¬
turus ẽ: iã suꝑius dictũ ẽ. Ꝙ cũ darent illa animalia
possunt: Quatuor gͦ animalia. głam et honorem & bene¬
dictionẽ sedenti suꝑ thronũ. uiuenti in scła scłoꝵ. dant
quia doetrina euangłii inuniu̾so orbe legitur et p̃dicat᷑.
ꝑ quã gła et honor && benedictio patri. et filio. et sp̃ui scõ

Expanded text:
et qui est, et qui venturus est. Ter sanctum Deum vocantes, demonnt: Dominus Deus omnipotens, a pluralitate transeuntes ad singularitatem, olum quatuor evangelistas, sed et omnes doctores Ecclesiae designant; cur sanctam Trinitatem indesinenter invocare dicantur, cum sancti Dei aliquando in orationibus, aliquando in lectione, aliquando in praedicatione, aut diversis necessitatibus occupentur. Praedicatores ergo sancti dum fidem sanctae Trinitatis et mente retinent, et ore profitentur, dum opera fidei adimplent, dum eamdem fidem et opera fidei quibuscumquecant . Quod autem sequitur: Qui erat, et qui est, et qui venturus est; jam superius dictum est. Et cum darent illa animalia possunt. Quatuor ergo animalia gloriam et honorem et benedictionem sedenti super thronum, viventi in saecula saeculorum dant; quia doctrina Evangelii in universo orbe legitur et praedicatur, per quam gloria et honor et benedictio Patri et Filio et Spiritui sancto
Abbreviated transcription (Latin):
S hee sedilia patrib noui testamenti ialas conuisa sirnt.
ꝙ libros ueteris testamenti sp̃aliter intelli gentes. peorum
doctrinã adcelestia cotidie subleuantur: Ulerũ quia
cuit ut desacramentis huius numeri pauea dicamuis.
artes nãq huius numeri sunt unũ: duo. tres. quatuor
sex. ocdo. duoddecim. Ynus qui incapite ponit᷑: innum
am̃ significat. Duo uero qui secuntur: duo testamen
non in conuenient᷑ quatuor secuntur: quia ꝑdoetrinã
quatuor euangłioꝵ. fid̾es nob scẽ trinitatis manifestae.
ost quatuor uero sex qui ꝑfectus ẽ numerus secuntur.
quia sine doctrina euanglii uis nullius ad ꝑfectionis
culmen conscendere potuit: quia lex sicut apłs dicit
octo sunt uirtutes quȩ dimicant adu̾sus uitia: sine qua¬
rũ oꝑatione nullus ad fastigiũ ꝑfectionis ualet con¬
cireuitũ: totũ corpus debemus intellige. Lam & ieze

Expanded text:
sed haec sedilia patribus novi Testamenti in alas conversa sunt; sed haec sedilia patribus novi Testamenti in alas conversa sunt; quia libros veteris Testamenti spiritaliter intelligentes, per eorum doctrinam ad coelestia quotidie sublevantur. Verum quia cuit ut de sacramentis hujus numeri pauca dicamus. Partes namque hujus numeri sunt, unus, duo, tres, quatuor, sex, octo, duodecim. Unus qui in capite ponitur, unum Deum significat: duo vero qui sequuntur, duo testamenta non inconvenienter quatuor sequuntur, quangeliorum fides nobis sanctae Trinitatis manifestata est: post quatuor vero sex, qui perfectus est numerus, sequuntur; quia sine doctrina Evangelii nullus ad perfectionis culmen conscendere potuit; quia Lex, sicut dicit Aposocto sunt virtutes, quae dimicant contra vitia, sine quarum operatione nullus ad fastigium perfectionis valet concircuitum totum corpus intelligere debe
Abbreviated transcription (Latin):
intẽplo p̃sentatus: qualit usq ad martirii etatem crescen
neget Et quatuor animalia singula eoꝵ habebant
alas senas: & increuitu & intus. plena sunt ocłis ꝑ sena¬
niũ nimerũ qui ꝑfectiis ẽ. ꝑfectio scõꝵ ddesignatur: ad quã
nullus nͥ ꝑdoctrinã euangłi ualet assurgere. Lex enim
nullũ ad ꝑfectũ duxit: Senas uero alas quatuor ami¬
maliũ si simul iunxeris: uiginti quatuor inuenies:
identur g̃ mͥ eandem significationẽ habe qͣm a xxiii
sedilia: que uginti quatuor libros ueteris testamenti
significasse diximus: Sedilia autẽ cũ semꝑ terrȩ he¬
reant: eos qui ineis requiescunt ad terrã aliquantulũ
ineuruant. Ale uero: eos quib innexe sunt ad excelsa
subleuant Libri gͥ ueteris testamenti antiquis patͥb
sedilia fuerunt: quia eos scdm litterã intelligentes. neqͣquã
ad eorũ intelligentiã spiritalẽ se engere ꝑfecte potuerunt.

Expanded text:
in templo praesentatus, qualiter usque ad maturam aetatem crescendin templo praesentatus, qualiter usque ad maturam aetatem crescendneget. Et quatuor animalia, singula eorum habebant alas senas, et in circuitu et intus plena sunt oculis. Per senarium numerum qui perfectus est, perfectio sanctorum designatur, ad quam nullus nisi per doctrinam Evangelii valet assurgere: Lex enim nullum ad perfectum adduxit . Senas vero alas quatuor animalium si simul junxeris, vigintiquatuor invenies. Videntur ergo mihi eamdem significationem habesedilia, quae vigintiquatuor libros veteris Testamenti significasse diximus. Sedilia autem cum semper terrae haereant, eos qui in eis requiescunt, ad terram aliquantulum incurvant: alae vero eos quibus innexae sunt, ad excelsa sublevant. Libri igitur veteris Testamenti antiquis patribus sedilia fuerunt; quia eos secundum litteram intelligentes, nequaquam ad eorum intelligentiam spiritalem se erigere perfecte potuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
strauit: magos etiã ueluti regẽ mundi adadorandum
eũ aboriente ꝑduxit. S et regem derrȩ idẽ eorumdem
temporũ natiuitatis eus cũ omĩb ministris suis turbatũ fu¬
isse dicit. qr sicut quilibet rex qͥ paruȩ potentiȩ ẽ. alterum
regẽ qͥmagne potentie ẽ contra se ut regnũ eiuis inuadat
uenire cognouerit. contremiscit et ẽ turbatus: ita etiã xpo
iearne ueniente qui rex futurus erat mundi. herodes
turbatus ẽ. & omĩs iherosolima eũ illo. Nã et munera
quȩ magos xpõ obtulisse narrat: eũ regẽ. dm̃. et dñm eẽ
om̃iũ creaturarũ demonstrant: Marcũ uero ꝓpter sim¬
plicitatẽ eloquii: ꝑuitulũ figuratũ fuisse. dicunt. Lucã
autẽ ꝑ hominẽ: eõ qd̾ ipse genetationẽ xpĩ scđm humani¬
tatẽ plenius quã ceteri ꝓsecutus ẽ. Namq ab ipso. qua¬
liter ab angło adnuntiatus sit didicimus. qualiter natꝰ
qualiter inp̃sepio positus. qualiter circũcisus. qualiter

Expanded text:
dum eum ob Oriente perduxit: sed et regem terrae, id est, Herodem, tempore nativitatis ejus cum omnibus ministris suis turbatum fuisse dicit; quia sicut quilibet rex qui parvae potentiae est, si alterum regem qui magnae potentiae est, contra se, ut regnum ejus invadat, venire cognoverit, contremiscit et conturbatur : ita et Christo in carne veniente, qui Rex futurus erat mundi, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo; nam et munera quae Magos Christo obtulisse narrat, eum Regem, Deum, et Dominum esse omnium creaturarum demonstrant. Marcum vero propter simplicitatem eloquii per vitulum signatum fuisse dicunt: Lucam per hominem, eo quod ipse generationem Christi secundum humanitatem plenius quam caeteri prosecutus est; namque ab ipso qualiter ab angelo annuntiatus sit, didicimus, qualiter natus, qualiter sit in praesepio positus, qualiter circumcisus, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
rat: & sicut es si lima teratur splendor etꝰ aꝑitur. ita & sp̃alis¬
intelligentia quȩ lutẽ suꝑficie obscurat᷑ inlege. siafidelibus
uiris diligenter discutiat᷑. ꝑ grãm dĩ manifestatur: In boc
gͥ mare sacerdotes lauabantur: quia ꝑsacrificia & ꝑquas¬
dam obseruationes legales quȩdã peccata ueceris populi
delebantur: ꝑmare gͦ uitreũ atq cristallimĩ: ñ in conuenier¬
ter nouum testamentũ intelligitur In hoc autẽ mari tria

Expanded text:
rat. Et sicut aes si lima teratur, splendor ejus aperitur; ita et spirrat. Et sicut aes si lima teratur, splendor ejus aperitur; ita et spirintelligentia, quae litterae superficie obscuratur in Lege, si a fidelibus viris diligenter discutiatur, per gratiam Dei manifestatur. In hoc igitur mari sacerdotes lavabantur; quia per sacrificia et per quasdam observationes legales, quaedam peccata veteris populi delebantur. Per mare ergo vitreum atque crystallum non inconvenienter novum Testamentum intelligitur. In hoc aut
Abbreviated transcription (Latin):
ferunt seruanda: in quib ꝑfectũ consiliũ consistit omiũ
scõrũ. Sec̾s ddescensionis xpĩ gradus ẽ intellectus: & sex¬
tus ascensionis fideliũ Congruit autem intellectus fide¬
lium intellectui xp̃i: cum easdẽ uirtutes quas ipse aspũ
scõ ꝑcepit. easq & scĩ eius ab ipso ꝑcipere merentur:
rimus descensionis xpĩ gradus ẽ sapientia: & septimus ascen
ab ipso sapientiam inqua totius bonitatis sũma confistit
ꝑcipumt: quib ipse ꝑsalomonẽ loquitur dicens Siqͥs
diligit sapientiã ad me declinet: & eam inueniet: & eam
eũ inuenerit. beatus ẽ sitenuerit. eam. Sequitur Et in
conspectu sedis tanquã mare uitreũ. simile eristallo.
ntemplo salomonis mare ȩneũ fuisse legimus: in quo la¬
uabantur sac̃dotes ante quã. accederent adaltare ad ho¬
stias offerendas. Aeris uero splendor quadã nigredine
cito obnubilatur: ꝑ mare itaq eneũ lex moysi designat᷑
quȩ fulgorẽ sp̃alis intelligentie littere inigredine obseui¬

Expanded text:
quibus perfectum consilium consistit omnium sanctorum. Secundus descensionis Christi gradus est intellectus, et sextus ascensionis fidelium. Congruit autem intellectus fidelium intellectui Christi, cum easdem virtutes quas ipse a Spiritu suo percepit, easdem et sancti ejus ab ipso percipere merentur. Primus descensionis Christi gradus est sapientia, et septimus ascensab ipso sapientiam, in qua totius bonitatis summa consistit, percipiunt . Quibus ipse per Salomonem loquitur, dicens: Si quis diligit sapientiam, ad me declinet, et eam inveniet: et eam cum invenerit, beatus est, si tenuerit eam. Sequitur: Et in conspectu sedis tamquam mare vitreum, simile crystallo. In templo Salomonis mare aeneum fuisse legimus, in quo lavabantur sacerdotes, antequam accederent ad altare, ad hostias offerendas : aeris vero splendor quadam nigredine cito obnubilatur. Per mare itaque aeneum lex Moysi designatur, quae fulgorem spiritalis intelligentiae litterae nigredine obscu
Abbreviated transcription (Latin):
iurtus ramorũ ꝓcedit: ita exuno xpo omĩs potestas scõꝵ.
ꝑportã autẽ ciuitatis: possumus acciꝑe miscd̾iam & clementiã
dĩ. Hec ẽ porta quȩ iustis aꝑiet᷑. & inuistis claudet᷑: qr uistos
intra aulam ꝑadisi miscđia diuina recipiet: aqua miscdic
impii alieni existent. Ab hac porta fatue uirgines repei¬
lentur. quȩ oleum caritatis inuasis suis ñ babebant Un¬
de & sequitur. Foris canes & uenefici. & impudici bomi¬
cide &e idolis seruientes: & omĩs qui amat mendatiũ & sa¬

Expanded text:
virtus ramorum procedit; ita et ex uno Christo omnis potestas sanctorum. virtus ramorum procedit; ita et ex uno Christo omnis potestas sanctorum. Per portam autem 588 civitatis possumus accipere misericordiam et clementiam Dei. Haec est porta, quae justis aperietur, et injustis claudetur; quia justos intra aulam paradisi misericordia divina recipiet: a qua misericordia impii alieni existent. Ab hac porta fatuae virgines repellentur, quae oleum charitatis in vasis suis non habebunt . Unde et sequitur: Foris canes, et venefici, et impudici, et homicidae, et idolis servientes, et omnis qui amat et fa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ his qui a pp̃henderint eã: & qui tenuerit eam beatus. Lo¬
testacem inligno uite idẽ insapientia habent scĩ. qr qͥeũꝙ
sapientiã possidet potens ẽ ad omĩa uitia extir panda: ad
teptationes ddemonũ deuincendas: & adomiã oꝑa bona
ꝑagenda sic̃ dicit salomon. Melior ẽ paciens uiro forti. &qͥ
anatur aiõ suo expugnatore ⁊ urbiũ. Lales g ꝑporias
intrant incuutatẽ. ꝑulã uidelicet portã q̃dicit meuãgłio.
Ego sum ostiũ. ꝑme siquis introierit saluabit. & ingredie¬
dur & egrediet᷑ & pascua inueniet. Possumus hoe ad futu¬
rũ tempiis referit. ꝑ lignũ nãq uitȩ xp̃s designat᷑ ut
sepe iã diximus. Sicut enim ex uno stipite ligni multi tami
cris spĩtalib idẽ bonis oꝑib animas suas abluere non cessat
pocestatẽ habebunt inligno uite. qi eius menbra effecti ꝑ
illũ magna poterunt. Nam sicut exuno stipite arboris oĩs

Expanded text:
est iis, qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus . Poest iis, qui apprehenderint eam; et qui tenuerit eam, beatus . Potestatem in ligno vitae, id est, in sapientia habent sancti; quia quicumque sapientiam possidet, potens est ad omnia vitia exstirpanda, ad tentationes daemonum devincendas, et ad omnia bona opera peragenda, sicut dicit Salomon: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Tales ergo per portas intrant in civitatem, per illam videlicet portam, quae dicit in Evangelio: Ego sum ostium; per me si quis introierit, salvabitur; et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet . Possumus hoc et ad futurum tempus referre; per lignum namque vitae Christus designatur, ut saepe jam diximus. Sicris spiritalibus, id est, bonis operibus animas suas abluere non cessant, potestatem habebunt in ligno vitae; quia ejus membra effecti per illum magna poterunt: nam sicut ex uno stipite arboris omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ligentes cõminationẽ eẽ hoc ñ ꝓhibitionẽ: statim rcipiole
legẽ. Hoc etiã m domini seruos ocio torpentes terrere soleme
ut opus s̃ iniunctũ citiꝰ expleant. Scce uenio eito. os merees
mea mecũ ẽ. redde unicuiq scđm oꝑa sua. Scli homines
mereedes quas sibi seruientib debent reddẽ. aut insac uulid
aut in orreis aut inq̃uib dã terre locis habent. xp̃s autẽ
p̃mia seruorũ suoꝵ secũ sẽꝑ habet. Abipso enĩ ꝓcedit omi
Ego a & co. pͥmus ce noiussimus. pͥncipiũ &e finis. Beat
qui lauant stolasisuas ut sit potestas illis in ligno uite. &
ꝓportas incrent inc̾iuitatẽ. Possumus ꝑstolas in hoeloco
animas nrãs intellige̾. Et quia assidue peccamus: necesse ẽ
ut stolas idẽ animas nrãs orando. uigulando. ieumando.
elemosinas largiendo assidue lauemus. Elignum uite
possumus sapientiã intellige dicente salomone. Llignũ iuite

Expanded text:
ligentes comminationem esse hoc, non prohibitionem, statim incipiunt ligentes comminationem esse hoc, non prohibitionem, statim incipiunt legere. Hoc etia expleant. Ecce venio cito, et merces mea mecum est reddere unicuique secundum opera sua. Saeculi homines mercedes, quas sibi servientibus debent reddere aut in sacculis, aut in horreis, aut in quibusdam terrae locis habent: Christus autem praemia servorum suorum secum semper habet; ab ipso enim procedit modo Ego sum Α et Ω, primus et novissimus, principium et finis. Beati qui lavant stolas suas, ut sit potestas illis in ligno vitae, et per portas intrent in civitatem. Possumus per stolas in hoc loco animas nostras intelligere, et quia assidue peccamus, necesse est ut stolas, id est, animas nostras, orando, vigilando, jejunando, eleemosynas largiendo assidue lavemus. Per lignum vitae possumus sapientiam intelligere, dicente Salomone: Lignum vitae