comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
liquado translicione. aliquãdo autẽ cõparatione. Comparatios
quando ex p̾sentiũ bonorũ multidine. uel magnitudine.
ligit future uite gaudia quot uel quanta esse possunt.
bi gracia. Inspecta sepe solis claritate corporeo uidelicet li¬
mine considerat quanta futura erit lux spiritualis. si ta¬
ta tanq mirabilis est ista lux corporalis. Quãta naq pit
erit lux illa que erit nobis cõmiuis cũ angelis si tanta est
ista quã habemꝰ cõmunẽ cũ bestiis. Qualis erit lux futurs
beatorũ. sitalis est istapresens lux mise rorũ. Item mus¬
plicitatẽ bonorũ iniukbuliũ conicit ex multitudine bonos
menta oculorũ. quot oblectamenta auruĩ. ceterorũq so¬
suũ: Quꝯt sunt colores. quot odores. quot sapores. Si ergi
tot sunt delicie corporũ. quot erũt delicie spirituir: Siq
ta possidemꝰ ui tempore. quanta sutꝰ exͤ pec tauis in eñ¬
uitate: In hũc igitur modũ utitur cõꝑacione. utitis

Expanded text:
 comparatione. Comparatione, quando ex praesentium bonorum multitudine vel magnitudine colligit illa futurae vitae gaudia, quot vel quanta esse possint. Verbi gratia: Inspecta saepe solis claritate corporeo videlicet lumine considerat quanta futura erit lux illa spiritualis, si tanta tamque mirabilis est lux ista corporalis. Quanta namque putas erit lux illa quae erit nobis communis cum angelis, si tanta est ista quam habemus communem cum bestiis! Qualis erit lux futura beatorum, si talis est praesens lux ista miserorum! Item multiplicitatem bonorum invisibilium conjicit ex multitudine bonorumenta oculorum, quot oblectamenta aurium caeterorumque sensuum? Quot sunt colores, quot odores, quot sapores? Si ergo tot sunt deliciae corporum, quot erunt deliciae spirituum? Si tanta possidemus in tempore, quanta sunt quae exspectamus in aeternitate? In hunc igitur modum utitur comparatione: utitur
Abbreviated transcription (Latin):
uismodi uenacionẽ animarũ. aliquando ꝑ occultã suggestionẽ. de¬
monũ. aliqñ ꝑ apertã suasionẽ hominũ. Uerũtamen uouit ut̾uq
zibulon cante deprehendere ⁊ incautis detegere. Figit ergo for¬
ctudinis sue habitacłm erigione maris. in cõfinio sydonis. ut hĩc
uigilet c̃tra seiciã ꝑsenquntiũ. illinc cõtra fraudulentiã insi¬

Expanded text:
daemonum, aliquando per apertam persuasionem hominum. Verumtamen novit utramque Zabulon caute deprehendere, et in cautis detegere. Figit ergo fortitudinis suae habitaculum e regione maris, in confinio Sidonis, ut hinc vigilet contra saevitiam persequentium, illinc contra fraudulentiam insi
Abbreviated transcription (Latin):
secłariũ curarũ procella exagitat. ad illud internũ gaudiũ ni
admittit᷑. ⁊ illo torrente uoluptatis ñ potatur. quãtominus
inebriatur. Sed scimus quia mare senꝑ fluctuat. terra au
in eternũ stat. Sic ⁊ cetera elementa senꝑ in motu sũt. qui
sola terra stante. stare cetera nesciunt. Quid ergo per teru
nem cordis resingere. ⁊ ad uiuꝰ ueri gaudii desideriũ. cogra¬
cionũ affectionũq motus colligere. qui se cupit uł credit
uere sobrietatis poculo iebriatũ fore. hec est illa uere bo¬
ta t̾ra. mentis indelicet tranquilla stabilitas. quando meu
in se ipła tota colligitur. ⁊ in uno etornitatis desiderio anmobiliter

Expanded text:
saecularium curarum procella exagitat, ad illud internum gaudium non saecularium curarum procella exagitat, ad illud internum gaudium non admittitur, et illo torrente voluptatis non potatur, quanto minus inebriatur? Scimus quia mare semper fluctuat, terra autem in aeternum stat. Sic et caetera elementa semper in motu sunt, et sola terra stante, stare caetera nesciunt. Quid igitur per tertur fluctuationem cordis restringere, et ad unius veri gaudii desiderium cogitationum affectionumque motus colligere, qui se cupit, vel credit illo verae sobrietatis poculo inebriandum fore. Haec est illa vere beata terra, mentis videlicet stabilitas tranquilla, quando mens in
Abbreviated transcription (Latin):
modicã decerpis: Modicũ quid̃ de tanto felicitatis pelago mer¬
bus instillas. mentẽ tamen quã infundis plene uebrias. Merito
tantillũ de tanto. gustus quidã dicitur. merito nichilominus qu
nientẽ a se ipsa alienat. ebrietas uocatur. Gustus ergo est: ⁊ cb¬
etas iure dici potest. Gustate inquit ꝓpħa ⁊ uidete quoniã suaus
est dominꝰ Et apłs petrus. si tamen gustatis qm̃ oulcis ẽ dm̃
Et de ebrietate idẽ dicit ꝓpħa. uisitasti terrã ⁊ inebriasties
Audi hominẽ de hac ebrietate madentẽ. ⁊ cũtra quid circasi
agatur omnino ignorantẽ. Sine in corpore inquit siue extraa
pus nescio deus scit. Quomͦ putas inebriatus erat. quomͦ nuns
ei ni obliuionẽ uenerat. qui se ipm nesciebat: hac utiq dulci
fluctibus agitantur. Uisitasti inquit terrã ⁊ in. eã. Quid pital¬
scimus quia mens que per uaria desideria fluctuat quã adhur

Expanded text:
modicam decerpis. Modicum quidem de tanto felicitatis pelago menmodicam decerpis. Modicum quidem de tanto felicitatis pelago mentibus instillas, mentem tamen quam infundis, plene inebrias. Merito tantillum de tanto, gustus quidem dicitur, merito nihilominus quae mentem a seipsa alienat, ebrietas nominatur. Gustus ergo est, et ebrietas jure dici potest: Gustate, inquit Propheta, et videte quoniam suavis est Dominus . Et Apostolus Petrus: Si tamen gustatis quoniam dulcis est Dominus . Et de ebrietate idem Propheta: Visitasti terram, et inebriasti eam . Audi hominem hac ebrietate madentem, et quid circa se agatur omnino ignorantem: Sive in corpore, inquit, sive extra corpus, nescio, Deus scit . Quomodo putas inebriatus erat, quomodo mundus ei in oblivionem venerat, qui seipsum nesciebat? CAPUT XXXVIfluctibus agitantur: Visitasti, inquit, terram, et inebriasti eas quia mens, quae per varia desideria fluctuat, quam adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aliud tor tantisq laboribus querimus. quid inquã aliud ꝙͣ
uer ũ gaudiũ tã ꝑseneranti longuanimitate expectamus: hu¬
uis mercedis tociens quasi quasd̃a primicias ⁊ uelut artã qͣn¬
dam accipimus. quociens ad illud domini nostri gaudiũ intͣ¬
ligustationẽ scritura saera nẽ gustũ nc̃ ebrietate uocat.
ut qua sit parua uł magna ostendat. Parua quidẽ ad cõ¬
parationẽ future plenitudinis. magna aut̃ in cõparacione
cuꝰ libet mundane uoluptatis. Presens ⁊ enĩ spiritualiũ uirorũ
dilectatio future uite gaudiis cõparata quãtũ libet excrescens
inuenit᷑ parua. in cuius tamen t cõparacione õnis exteriorũ
delectatioñ suauitas est nita. O dulcedo miranda. dulcedo tã
magna. dulcedo tã parua. Quo modo ñ magna que ni undana
omnẽ excedis. quomͦ ñ parua que de ulla plenitudine uix stili

Expanded text:
enim aliud tot tantisque laboribus quaerimus? quid, inquam, aliud quam enim aliud tot tantisque laboribus quaerimus? quid, inquam, aliud quam verum gaudium, tam perseveranti longanimitate exspectamus? Hujus mercedis toties quasi quasdam primitias, et velut arrham quamdam accipimus, quoties ad illud Domini nostri gaudium intdegustationem Scriptura sacra nunc gustum, nunc ebrietatem vocat, ut quam sit parva, vel magna ostendat, parva quidem ad comparationem futurae plenitudinis, magna autem in comparatione cujuslibet mundanae jucunditatis. Praesens etenim spiritualium virorum delectatio futurae vitae gaudiis comparata, quantumlibet excrescens invenitur parva, in cujus comparatione tamen omnis exteriorum delectationum suavitas est nulla. O dulcedo miranda, dulcedo tam magna, dulcedo tam parva! Quomodo non magna? quae mundanam omnem excedis. Quomodo non parva? quae de illa plenitudine vix stillam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯnidiũ ñ pertingit. Oportet ergo ñ solũ falsam delectationẽ. sed
cruã uanã ꝑtubacionẽ exeludere. qui uult de ueritate gaudere.
Qui enĩ adhuc innfimis delectat᷑. interiia utiq iocũditate in¬
dignus est. Et qui uano tumore perturbat᷑. spirituali dulcedi¬
ne ꝑfrui ñ potest. Falsã delectacionẽ ueritas damꝑnabat. cũ
dicebat. Ue uobis qui nc̃ ridetis. Uanã ꝑtũbacionẽ ẽxftirpabat.¬
cũ auditores suos admonebat. Nolite timere eos qui occidũt
corpus anime autẽ ñ habent quid faciant. Horũ autẽ unũ ab¬
stinendo superamus. alterũ paciendo calcamus. Itaq per gad
exstipatui. falsa delectatio. ꝑ aser uero uana pertubatio. Isti sũt
gad ⁊ aser qui excludũt gaudiũ falsum. ⁊ introducũt gaudiũ
uerũ. Iã ut estimo nulla erit deinceps questio. cur hic talis
filius ꝑsachar dicatur: siquid̃ ysachar merces interpretat᷑. Quid

Expanded text:
gaudium non pertingit. Oportet ergo non solum falsam delectationem, sed gaudium non pertingit. Oportet ergo non solum falsam delectationem, sed etiam vanam perturbationem excludere eum qui vult de veritate gaudere. Qui enim adhuc in infimis delectatur, interna utique jucunditate indignus est; et qui vano timore perturbatur, spirituali dulcedine non potest perfrui. Falsam laetitiam Veritas damnabat, cum dicebat:  Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Horum autem unum abstinendo superamus, alterum patiendo calcamus. Itaque per Gad exstirpatur falsa delectatio, per Aser vero vana perturbatio. Isti sunt Gad et Aser, qui excludunt gaudium falsum, et introducunt gaudium verum. Jam, ut aestimo, nulla erit deinceps quaestio, cur hic talis filius Issachar dicatur, si quidem Isachar merces interpretatur. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Intra in gaudiũ domini tiłi. Hoc itaq internũ gr¬
diũ spiritualis ista dultedo que uitus sentitur: est ille fil
lie. qui el quarto loco nascitur. Est enĩ gaudiũ ut supe¬
rus diximus unus de principalibus affectib. Hic ait̃
cũ ordinatꝰ est. recte uiter filios iacob ⁊ lie annumeri
potest. Ordinatũ autẽ ⁊ uerũ gaudiũ ueracit̾ tuc haben
quando de ueris ⁊ internis bonis gaudenus. Ad talis prol
desideriũ a postolus nos animare uoluit. cũ dixit. Gande¬
te in domino senꝑ iterũ dico gaudete. Et prophãta.
letamini in domino. ⁊ exultxaͣtẽ isti iusti pro tali pra¬
libent̾ lia mandragoias cõtenpsit. ut talẽ filiũ habere
poslit. OIens et enĩ que in laude hominũ delectatur.
quod sit internũ gaudiũ experiri ñ meret᷑. Recte aut
post natiuitatẽ gad ⁊ aser. lia talẽ filiũ genuit. qͥ
nisi per abstinentiã ⁊ pacientiã meus humana ad uerum

Expanded text:
dicitur: Intra in gaudium Domini tui . Hoc itaque internum gadicitur: Intra in gaudium Domini tui . Hoc itaque internum gaudium, spiritualibus solis; illa dulcedo, quae intus sentitur, est ille filius Liae, qui ei quinto loco nascitur. Est enim gaudium, ut superius jam diximus, unus de principalibus affectibus. Hic autem cum ordinatus est, recte inter filios Jacob et Liae annumerari potest. Ordinatum autem et verum gaudium veraciter tunc habemus, quando de veris et internis bonis gaudemus. Ad talis prolis desiderium Apostolus nos animare voluit, cum dixit: Gaudete in Domino semper, iterum dico, gaudete . Et Propheta: Laetamini in Domino, et exsultate, justi, et glorlibenter contempsit, ut talem filium habere possit. Mens etenim, quae in laude hominum delectatur, quod sit internum gaudium experiri non meretur. Recte autem post nativitatem Gad et Aser, Lia talem filium genuit; quia, nisi per abstinentiam et patientiam, mens humana ad verum
Abbreviated transcription (Latin):
ollib itaq fugatis ciuibusq pacatis. nil iam obllat
ut arbitor. quin illa nostra ciuitas experiatur. que
sit ila pax dei que exuperat onñe senlũ. uł qua sit magna
multitudo dulcedinis quam ablcãdit deus diligentib se. absco¬
dit uiquit. Quid ergo mirum si eam quilibet mundi amatoi
nestit. quã deus diligentibus se abscãdit: Qui enĩ in bonis fals
⁊ deceptoriis sp̃e figũt. que sĩt uera bona inuenire ñ possuit.
Unde est qd̃ dicunt. Quis ostendit nobis bona: Eit enĩ mania
abscõditũ. ⁊ nisi gustantib õnino ignotũ. Est enĩ nuãq huiꝰ¬
modi dulcedo cordis ñ carnis. unde nec eam nosse potest quili¬
bet carnalis. Dedisti iuquit leticiã in corde meo. Corporales de¬
licie sicut ⁊ ip̃m corpus. corporeo ocło uideri possunt. deli¬
cias uero cordis. sicut nec pplũ cor. ocłi carnis uidere neque¬
uiit. Qua ergo racione spiritͣilis delicias cognoscat. nisi qui
ad cor suũ intrare ⁊ intus habitare ñ disimulat: Unde ⁊ e

Expanded text:
ostibus itaque fugatis, civibusque pacificatis, nil jam obstat, ut arbitror, quin illa nostra civitas experiatur quae sit illa Dei pax quae exsuperat omnem sensum ; vel quam sit magna multitudo dulcedinis, quam abscondit Deus diligentibus se . Abscondit, inquit. Quid ergo mirum, eam si quilibet mundi amator nescit, quam Deus diligentibus se abscondit? Qui enim in bonis falsis et deceptoriis spem figunt, quae sint vera bona invenire non possunt; unde est quod dicunt: Quis ostendit nobis bona . Est enim manna absconditum, et nisi gustantibus, omnino incognitum. Est namque hujusmodi dulcedo, cordis, non carnis; unde nec eam noscere potest quilibet carnalis: Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo ibid. Corporales deliciae, sicut et ipsum corpus, corporeo oculo videri possunt; delicias cordis, sicut nec ipsum cor, oculi carnis videre nequeunt. Qua ergo ratione spirituales delicias cognoscat, nisi qui ad cor suum intrare, et intus habitare non dissimulat? Unde et ei
Abbreviated transcription (Latin):
cumentũ. sed sue discrecionis sequit᷑ arbritriũ Nanquando
dan. futurarũ rerũ represencationẽ uicuiꝰq mente ex pro¬
ario iudicio format. recte quis ut arbitor. artificẽ caliũ
quãto subtilior. tanto eciã inuenitur utilior. Sancti ⁊ e¬
ñ uiri quociens se senet turpibus cogicacionib pussari
÷ ad illicitã delectationẽ excitari. tocieris solent in ipso s̃¬
delectatacionis adicu furura tormenta ante oculos men¬
is ponẽ ⁊ ex tali cõsideratione quicquid mens illicitum
suggerit. ante turpem delectatione extingere. hoc igi¬
tun onodo i se statĩ per cõsiderationẽ pene ultiscũtur ⁊ danp
bianommenta eulpe. Suia ergo per offoctiũ dan illicitas cogitrti
dephendimus. arguinius damꝑuanius. castigamus. recte eumn
id elt aidiciũ uocamꝰ Sed quid hoc de turpibus cogitatiobus los¬

Expanded text:
cumentum, sed suae discretionis sequitur arbitrium. Nam, quoniam cumentum, sed suae discretionis sequitur arbitrium. Nam, quoniam Dan futurarum rerum repraesentationem in cujusque mente ex proprio judicio format, recte quis, ut arbitror, artificem talium quanto subtilior, tanto etiam invenitur et utilior: sancti etenim viri quoties se sentiunt turpibus cogitationibus pulsari, et ad illicitam delectationem incitari, toties solent in ipso etiam tentationis aditu futura tormenta ante mentis oculos ponere, et ex tali consideratione, quidquid mens illicitum suggerit, ante turpem delectationem exstinguere. Hoc igitur modo in se statim, per considerationem poenae ulciscuntur, et damnant blandimenta culpae. Quia ergo per officium Dan illecebrosae cogitationes deprehendimus, arguimus, damnamus, castigamus, recte eum Dan, id est judicium, vocamus. Sed, quid hoc de turpibus tantum cogitatibus lo
Abbreviated transcription (Latin):
iud autem seiendũ est imo nec hoc ignorari potest. quia il¬
a consideratio meditanti facilius occurrit. que in lola imagiua
po subtilior. tanto difficilius inuenit᷑. Unde est qd̾ dan prior.
neptalini uero posterior uascitur. hoc autẽ in hac gemina cõ¬
sderatione ualde notabile qd̃ dan secũdũ rerũ presentiũ ima¬
ginationẽ uera representat rerũ futurarũ iniaginationem
fitã. neptalim uero sepe per delcripte rei imagiuationem fic¬
tam surgit ad intelligentiã uerã. Neq enĩ licet de futuris ⁊
inuisilibus bonis. ꝑ spiritualẽ intelligentiã aliquid fallũ fin¬
gere. quãius absq culpa sit tormenta malorũ longe aliter
quã sunt ꝑ imaginationẽ cernere. Quis enĩ ea omniuo pro¬
ut sunt in hac uita contemplari sufficiat: Sed quisq ea pro
arbitrio mentis nũ qualia sunt. sed qualia fingere nouit. Figu¬
rande scribit. Unde fortassis hic talis filius dan idest iudiciũ
uocatur. quia ui tali representatione. nõ repre seitacione de¬

Expanded text:
ud autem sciendum est, imo nec hoc ignorari potest, quia illa consideratio meditanti facilius occurrit, quae in sola imaginanto subtilior, tanto difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posterior nascitur. Hoc autem in hac gemina consideratione valde notabile, quod Dan scilicet per praesentium rerum imaginationem veram repraesentat rerum futurarum imaginationem fictam. Nephtalim vero saepe per descriptae rei imaginationem fictam surgit ad intelligentiam veram. Neque enim licet de futuris et invisibilibus bonis per spiritualem intelligentiam aliquid falsum fingere, quamvis absque culpa sit, tormenta malorum multo aliter quam sunt per imaginationem cernere. Quis enim ea omnino prout sunt in hac vita contemplari sufficiat? Sed quisque ea pro arbitrio mentis non qualia sunt, sed qualia fingere novit, figurando describit. Unde fortassis hic talis filius Dan, id est judicium, vocatur, quia in tali repraesentatione non experientiae do
Abbreviated transcription (Latin):
lo esse int̾ matrẽ ⁊ filiũ qd̾ est uit̾ iustrumentũ ⁊ ae cum. uel hoc
nis aduncta sibi differentia ex se speciẽ generat. quã admodũ co¬
pula uiri feminã ad prolẽ fecundãt. Et sepe ĩstrumentũ ⁊ euis ac¬
donem uno nomine applellamꝰ. Nam illud qd̃ iudemus. ⁊ illud quo
uidemus uisum appellamꝰ. Sic cũ ratio uł uoluntas. uel intellectus

Expanded text:
trumentum et actum, vel hoc Nam genus adjuncta sibi differentia ex se speciem generat, quemadmodum copula viri feminam ad prolem fecundat. Et saepe instrumentum et ejus actionem uno nomine appellamus: nam illud quod videmus, et illud quo videm
Abbreviated transcription (Latin):
Ultorũ est se ipsos reprehendere de peruerso opere. uel praua
uoluntate. Pauci sũt qui se ipsos diudicent: de mordinat a cogi¬
cione. Sed quia perfecti uiri hec fatiunt. ⁊ facere eos opor
qui perfecti essu̾nt uolunt: idcirco iacob predict uel pͥcipitdos¬
is lan iudicabit populũ suũ sicnt alia tribus i ilrł. Si enĩ dan po
mli siũ districte custodiat. si indiciũ suũ diligent᷑ excerceat. fi
ut in ceteris tribubus raro inueniat᷑ qd̾ iure dampnari debe
Meus ⁊ enĩ que statĩ in ipsa suggestione precidit ille cebrosam
gitacinẽ. nũ facile rapit᷑ ui prauã delectationẽ. Sicut ⁊ culpa que pro¬
petur aute prauũ cõsensũ nũquã trausit ui actũ. Debet ergo dan
receris omiubus uigil ⁊ districtus in. iudicio esse. ut detur aliis ex¬

Expanded text:
Multorum est se ipsos reprehendere de perverso opere vel prava Multorum est se ipsos reprehendere de perverso opere vel prava voluntate; pauci sunt qui seipsos dijudicent de inordinata cogitatione. Sed, quia perfecti viri hoc faciunt, et facere eos oportet qui perfecti esse volunt, idcirco Jacob praedicit vel praecipit, dicens: Dan judicabit populum suum spulum suum districte custodiat, si judicium suum diligenter exerceat, fiet ut in caeteris tribubus raro inveniatur quod jure damnari debeat. Mens enim quae statim in ipsa suggestione praecidit illecebrosam cogitationem, non facile rapitur in pravam delectationem, sicut et culpa quae cohibetur ante pravum consensum, nunquam transit in actum. Debet ergo Dan prae caeteris omnibus vigil et districtus in judicio esse, ut detur aliis
Abbreviated transcription (Latin):
Spiritꝰ lanctꝰ discipliue effugiet fictũ. ⁊ auferet se a cogiti
que sũt sine intellectu. Qiid ergo queso fiet de his que semt
nõ sine quodã illicito affectu quando sp̾s sc̃s aufert se ab hisq
cogitacionũ fantasias c̃ importunitate magna se ingerente
di toleremus. Sed nũ quid eas sine nostra reprehensine negliges
benus: Noune magis eas opoitet acriter arguere. ⁊ ut dictũ est
representationẽ pene reprimere irruptionẽ culpe. ⁊ cogitatione¬
gitat iobus castigare: Unde scriptũ est. dan iudicabit populũ sa
sicut alia tribus in isrł. Ad filios quippe zelphe pertinet disas¬
na operũ. Ad filios lie dispositio uoluntatũ. ad filios rachel sent¬
cia assercionũ. ad filios uero bale moderatio cogitationũ. Que¬
bet ergo cognatio quasi in sua tribu iudicat᷑. quando omne
Sed nũ quid eque deus reprehensione dignos se esse iudicis
quãdo aliquid urutile uel mordinatũ cogitant.

Expanded text:
ritus sanctus disciplinae effugiet fictum, et auferet se a cogitationibus quae sunt sine intellectu . Quid ergo, quaeso, fiet de his quae sentimus non sine quodam illicito affectu, quando Spiritus sanctus aufert se ab his ecogitationum phantasias cum importunitate se magna ingerentes corde toleremus. Sed nunquid eas sine nostra reprehensione negligere debemus? Nonne magis eas oportet acriter arguere, et, ut dictum est, per repraesentationem poenae reprimere irritationem culpae et cogitationibus castigare? Unde scriptum est: Dan judicabit populum suum sicut alia tribus in Israel . Ad filios quippe Zelphae pertinet disciplina operum, ad filios Liae dispositio voluntatum: ad filios Rachel sententia assertionum, ad filios vero Balae moderatio cogitationum. Quaelibet ergo cogitatio quasi in sua tribu judicatur, quando omneSed nunquid aeque omnes reprehensione dignos se esse judicant, quando aliquid inutile vel inordinatum cogitant?
Abbreviated transcription (Latin):
liarũ nãq culpa est in uoluntate. huiꝰ autẽ exordinacio sepe est
neessitate. Nũꝗͣ enĩ malũ approbo. nũꝗͣ malo consentio. nũquã
uialũ perfi.tio si uoluero. malũ autẽ per cogitacionẽ potest. ⁊ iu
lipto. Sed ad dan pertinet exsurgens malũ statĩ c̃ per cogitacio¬
im pulsat in iudiciũ adducere. diligent̃ discutere. deprehensum
ampnare. ⁊ deceptoriã cogitationẽ ex alia consideracione percutere.
temptancia mala ex tormentorũ recordacione extingere. Ui
¶ia ut arbitor quã recte hic filius dan idest iudiciũ uocetur
quo solo ñ dubitat᷑ utrũ nã populũ suũ iudicare habeat. cũ
Nus si fieri possit ne ceteri habeant quid iudicent. ñ solum
isidue. sed ⁊ districte iudicare debeat. Sed sicut ad officiũ dau
ertinet per representacionẽ pene reprimere exurgentia uicia.
sic ad neptalim pertinet ad considerationẽ premiorũ ĩflãmare
desideria bona. Mirabilit̃ enĩ neptalim aniniũ nostrũ ad corĩ¬

Expanded text:
est in voluntate, hujus autem exordinatio saepe est in necessitate. Nunquam enim malum approbo, nunquam malo consentio, nunquam malum perficio, nisi ipse voluero; malum autem per cogitationem occurrere potest etiam invito. Sed ad Dan pertinet exsurgens malum statim, cum per cogitationem pulsat in judicium adducere, diligenter discutere, deprehensum damnare, et deceptoriam cogitationem ex alia consideratione percutere, et tentantia mala ex tormentorum recordatione exstinguere. Vides jam, ut arbitror, quam recte hic filius Dan, id est judicium, vocetur, de quo solo dubitatur utrumnam populum suum judicare habeat, cum solus, si fieri posset, ne caeteri habeant quid judicent, non solum assidue sed et districte judicare debeat. spectat per repraesentationem poenae reprimere exsurgentia vitia; sic ad Nephtalim pertinet per considerationem praemiorum inflammare desideria bona. Mirabiliter enim animum nostrum
Abbreviated transcription (Latin):
primogenitus dan dicitur. posterior neptalim nominatur. ad d
itaq sp̃iritualit̾ pertinet cõsideratio futuroꝵ malorũ. ad nept¬
lim autẽ speculatio futurorũ bonorũ. Dan nichil nouit nisi cor

Expanded text:
primogenitus Dan dicitur, posterior Nephtalim nominatur. Ad Dan primogenitus Dan dicitur, posterior Nephtalim nominatur. Ad Dan itaque specialiter pertinet consideratio futurorum malorum: ad Nephtalim autem speculatio fu
Abbreviated transcription (Latin):
nde nec ucõuenies est per iustrunientũ mat̾em. ꝑ accionẽ autẽ
filiũ eius utelligere. Imaginatio autẽ quando instruinentũ sig¬
hificat. est uis illa anime. qͣ cũ uoluerit quidlibet imaginari ua¬
let. hoc instrumiento cũ ad aliquid imaginandũ miens utitur. actio
procul dubio quedã esficit᷑. que similit̾ imaginatio nominatur. hec
uoliu breuter cõmiemorare: sed in his inmorari duicius nõ est neces¬
se. Sed nc̃ ad ꝓsecutionis ordinẽ reuertamur.
iudeatur. ⁊ que racionalis ñ est. eiꝰ ad opcione prorsus indig¬
na iudicat᷑ Sed racionalis imaginatio. alia est ꝑ racionẽ disposita
alia intelligentie ꝑmixta. Illa utimur quãdo secuudũ uisibiliũ re¬
rũ cognitã speciẽ uisibile aliud aliquid mente disponinius. nec
tamen ex eo inuisibile aliquid cogitamꝰ. Itta uero tũc utimur
ascendere nitimur. In illa est imaginacio ñ sine ratione. in ist
uitelligentia ñ absq imaginatione. Isti sunt ouo filii bale. quori¬
dum

Expanded text:
 actionem autem filium ejus intelligere. Imaginatio ergo, quando instrumentum significat, est vis illa animae qua cum voluerit quodlibet imaginari valet. Hoc instrumento cum ad aliquid imaginandum mens utitur, actio procul dubio quaedam efficitur, quae similiter imaginatio nominatur. Haec volui breviter commemorare, sed in his immorari diutius non est necesse. Sed nunc ad prosecutionis ordinem revertamur. videatur, et quae rationalis non est, ejus adoptione prorsus indigna judicatur. Sed rationalis imaginatio alia est per rationem disposita, alia intelligentiae permista. Illa utimur, quando secundum visibilium rerum cognitam speciem visibile aliud aliquid mente disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero tunc utimur, ascendere nitimur. In illa est imaginatio non sine ratione, in ista intelligentia non absque imaginatione. Isti sunt duo filii Balae, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ usibiliũ formã rep̾fentaret. ꝑ rerũ enĩ usibiliũ spẽm
surgit ad rerũ inuisibiliũ cognitionẽ. quotiens ex his ad illa
qͣndam thrait similitudiñe. S constat qͥa siue unaginatione
corporalia uesciret. sine quoꝵ coguitione ad celestiũ contem¬
platiouẽ ñ ascendet. Uisibilia enĩ solus uituet᷑ sensus caris.
iusibilia uero solus iudet oculus cordis. Est ergo sensus caru
totus extriniecus. sensus uero cordis totus iutrunseciis. Ratio
foras exire ñ potest. seusus corporis ad illã intͣre potest. Non
enĩ decebat filiã delicatã ⁊ tenerã. ⁊ singularit̾ sormosã. foris
ꝑ plateas disurrere. sed uec seriũi conueniebit dĩe sue pe

Expanded text:
formam repraesentaret. Per rerum enim visibilium speciem surgit ad rerum invisibilium cognitionem, quoties ex his ad illam quamdam trahit similitudinem. Sed constat quia sine imaginatione corporalia nesciret, sine quorum cognitione ad coelestium contemplationem non ascenderet. Visibilia enim solus intuetur sensus carnis, invisibilia vero solus oculus videt cordis. Est ergo sensus carnis totus extrinsecus, sensus vero cordis totus intrinsecus. Ratio foras exire non potest, sensus corporeus ad illam intrare non valet. Non enim decebat filiam delicatam, et teneram, et singulariter formosam foris per plateas discurrere, sed nec servum convenieb
Abbreviated transcription (Latin):
Ilam nãq frequent̾ uisitat. illã libent̾ confortat. ⁊ ad uenie fidutiã
plene reforniat. quã sua sceła flaendo danpnare. ⁊ danpnando deflere
it amicicia confederari. eo qd̃ se senciec ab illo sepius uisitari. ⁊ ex eu
aduentu n tantũ iã consolari. unmo aliquotiens quodã meffabili gau¬
dio repleri. haur amicicie confederacionẽ ni fallor lia p̾stnserat quã¬
do ia nato leui c̃ magna exultacione proclamat Nc̃ copulabit᷑ nu¬

Expanded text:
Illam namque frequenter visitat, illam libenter confortat, et ad veniae fiduciam plene reformat, quam sua scelera flendo damnare, et damnando flere et amicitia confoederari, eo quod haec se sentiat ab illo saepius visitari, et ex ejus adventu non tantum jam consolari, imo aliquoties quodam ineffabili gaudio repleri. Hanc amicitiae confoederationem nisi fallor Lia praesenserat, quando jam nato Levi cum magna exsultatione proclamabat: Nunc copulabitu
Abbreviated transcription (Latin):
q timere. ⁊ quanto ꝑfectiꝰ cognouerit: tanto uehementiꝰ tunebi
uides ut arbitor quã iuste ruben uocet᷑ qui ex tali uisione gen̾as
Recte eo nato: mat̾ eius exclamat. uidit deis humilitatẽ meam
eo qd̵ tc ueratit̾ incipiat uidere ⁊ inderi. deũ cognoscere ⁊⁊ adri

Expanded text:
et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. et timere, et quanto perfectius cognoverit, tanto vehementius timebit. Vides, ut arbitror, quam juste Ruben vocetur, qui ex tali visione generatur. Recte, eo nato, mater ejus exclamat: Vidit Deus humilitatem meam , eo quod tunc veraciter incipiat videre, et videri; Deum cog
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt timore ubi ñ erat tunor. Iterũ siñ esset tunor ordinatꝰ:
criptũ ñ esset. Tunor d̾ni sanctus ꝑ manens in seculũ sclł̃i. Item
siñ esset amor modo ordinatꝰ. mͦ mnordinatꝰ: scripta sancta nec hũc
ligere. aliquãdo ordinatos. ⁊ idcirco bonos. aliq̃n inordinatos. ⁊ idcir¬
co malos esse. De bonis autẽ quos ⁊ iacob filios esse diximꝰ nc̃ quo
non potes. Qui talẽ filiũ habere desiderat. mala que fecit ñ solum
Frequent̾. s ⁊ diligent̾ attendat. huic magnitudinẽ sui sceleris illis¬
nc potentiã udicantis. Ex tali consid̾atione timor uascit᷑ scilicet fili
ille qui uire rubem hoc ẽ usionis filiꝰ uocat᷑. Quodãmodo ⁊ enĩ cas
⁊ mimine uidet qui peccare ñ timet. qui futura mala ĩ
p̾uidet. qui ñ erubescit prauitatẽ suã. qui ñ expaues¬
cit potestatẽ diuinã. Si incipiat ista uidere. incipiet paritꝰ

Expanded text:
verunt timore, ubi non erat timor . Item, si non esset timor ordinatus, verunt timore, ubi non erat timor . Item, si non esset timor ordinatus, scriptum non esset: Timor Domini sanctus permanet in saeculum saeculi . Item, si non esset amor modo ordinatus, modo inordinatus, Scriptura sacra nec hunc ligere, aliquando ordinatos, et idcirco bonos; aliquando inordinatos, et idcirco malos esse. De bonis autem, quos et Jacob filios esse diximus, nunc quo non potes. Qui talem filium habere desiderat, mala quae fecit, non solum frequenter, sed et diligenter attendat; hinc magnitudinem sui sceleris, illinc potentiam judicantis. Ex tali consideratione timor nascitur, scilicet filius ille qui jure Ruben, hoc est filius visionis vocatur. Qu minime videt, qui peccare non timet, qui futura mala non praevidet, qui non erubescit pravitatem suam, qui non expavescit potestatem divinam. Sed, si incipiat ista videre, incipiet pariter
Abbreviated transcription (Latin):
N enarrando explicauerit eaden iterũ atq tãm replicare ñ celsa
Et sepe c̃ nulla uoluntas cordis ei audiendi assensum pͥbrit. ppl
nichilomnius ꝗ̃uis quali nullo andiente narrationem suã gxp̃¬
cat. Sic utiq decrepiti senes. uel inueterate anus solent queli¬
bet absq omni auditore referre. ⁊ quasi aliquib p̾sentib c̃ eis
sermonẽ c̃ferre. Unde ñ uimerito bala .i. inueterata dicit᷑. que
inuet̾atoꝵ mor̃ẽ imitat᷑. Sed de garulitate bale. seu temulentia
⁊elphe quis nesciat. nisi forte qui se ipsũ iguorat:
⁊ ipsa prior peperisse legit᷑. ¶ Filii iacob ex lia ut dixunus.
nichil aliud sũt ꝙͣ ordinati affectꝰ. Qm̃ qualĩ mordinati sũt: eiꝰ
utiq filii dici ñ possũt. Septenaria itaq lie ꝓles. septẽ sũt uir¬
tutes. Si quidẽ nichil aliud ẽ uirtus animi: quã affectꝰ ordinatꝰ¬
una animi affectione alt̾uatĩ surgũt.¬
set timor mordinatꝰ: sermio diuinꝰ minie dixisset. Illic trepida¬

Expanded text:
 enarrando explicaverit, eadem iterum atque iterum replicare non cessat. Et saepe, cum nulla voluntas cordis ei audiendi assensum praebeat, ipsa nihilominus quamvis nullo quasi audiente narrationem suam explicat. Sic utique decrepiti senes, vel inveteratae anus, solent quaelibet absque omni auditore referre, et quasi aliquibus praesentibus cum eis sermonem conferre. Unde non immerito Bala hoc est inveterata  dicitur, quae inveteratorum morem imitatur. Sed de garrulitate Balae, et temulentia Zelphae quis nesciat, nisi forte qui seipsum ignorat? et ipsa prior peperisse legitur. Filii Jacob ex Lia, ut diximus, nihil aliud sunt quam ordinati affectus. Qui quidem si inordinati sunt, ejus utique filii dici non possunt. Septenaria itaque Liae proles, septem sunt virtutes. Siquidem nihil aliud est virtus quam animi affectus ordinatuuna animi affectione alternatim surgunt.set timor inordinatus, sermo divinus minime dixisset: Illic trepida
Abbreviated transcription (Latin):
solatio potest esse penitentib uere. ⁊lugentib amare. nisi una spes il
hic est ille tercuis filior: iacb. qui i̾dertes leui .i. additꝰ. uł additio¬
cat᷑. quia duab illis prius datis. hic senꝑ addit᷑. Hondatũ sed additus
lerino diturũ huinc filiũ nominat: ne ante tuuorera ⁊ condignis
penitencie doloĩẽ. quis de sꝑe uenie presumat. Qui enim post perpetrata
selera sine satsfacione sibi de impimitate blandit᷑ nũ tan spe erigtt̃ quai
presumptione ilidit᷑. Ex tali itaq nomine uoluit nol scriptura diuua cer¬
tos efficere. huinc nos uidelicet filiũ nec aute duos illos priores posse ha¬
bere. nec post illos precedentes. humic t̾cium posse deesse. uere enim et
aibsq dubio quanto quis frequentiꝰ. quantoq ueheientiꝰ. de suo reatu t̃

Expanded text:
solatio potest esse poenitentibus vere, et lugentibus amare, nisi una spes veniae? Hic est ille tertius filiorum Jacob, qui idcirco Levi, hoc est addit prioribus prius datis hic superadditur. Non datum, sed additum sermo divinus hunc filium nominat, ne ante timorem et condignum poenitentiae dolorem quis de spe veniae praesumat. Qui enim post perpetrata scelera sine satisfactione sibi impunitate blanditur, non tam spe erigitur, quam praesumptione eliditur. Ex tali itaque nomine voluit nos Scriptura divina certos efficere, hunc nos videlicet filium, nec ante duos illos priores posse habere, nec post illos praecedentes hunc tertium posse deesse. Vere enim et iet. Et quanto quis frequentius, quantoque vehementius de suo reatu int
Abbreviated transcription (Latin):
iuis desiderio inflãmnat ⁊ carũ delectatione in ebriat hec ẽ
que laboriosa ilłã domñ suã egredientẽ p̾cedit ⁊ huc illucq
circũduc̃. Nã qͥa lia lippa ẽ ⁊ parũ uidet. illiꝰ manuductionẽ se qui
eã ñ pudet. Hinc qd̾ lia anum scilicet affectio. nũe contempu¬
da diligit. nc̃ diligenda cont̾ẽpnit. qͥa dũ eiꝰ oculus in rerum
iudicio caligat. carnis appetitũ seqͥ ñ erubescit.
ee sũt duarũ uxorũ iacob ancille due. quas scriptura nomuit
teuulenta. Bale naq loquacitatẽ. nec ipsa eiꝰ domina rachel com¬
tĩguere ñ potest. Uinũ qd̾ zelplia sitait. gaudiũ est uoluptatis. De
quo quanto plus bibit: tanto amplius sitit. Nã ad satiandũ sensi¬
litatis appetitũ totus mundus ñ sufficit. Quia ergo quintũcũq bi¬
coidis perstrepit quatenus eiꝰ clauiorẽ ut diximus iplarachel uix
iel onnino cohibere ñ possit. Hinc ẽ qd̾ sepe dũ psallimꝰ uel oranꝰ

Expanded text:
inebriat. Haec est quae laboriosam illam dominam suam egredientem praecedit, et huc illucque circumducit. Nam quia Lia lippa est et parum videt, illius manuductionem sequi eam non pudet. Hinc est quod Lia animi videlicet affectio nunc contemnenda diligit, nunc diligenda contemnit; quia, dum ejus oculus in rerum judicio caligat, carnis appetitum sequi non erubescit. Haec sunt duarum uxorum Jacob ancillae duae, quas Scriptura nominat tumulenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa ejus domina Rachel comstinguere non potest. Vinum, quod Zelpha sitit, gaudium est voluptatis. De quo quanto plus bibit, tanto amplius sitit: nam ad satiandum sensualitatis appetitum, totus mundus non sufficit. Quia ergo quantumcunque bicordis perstrepit, quatenus ejus clamorem, ut diximus, ipsa Rachel vix vel omnino cohibere non possit. Hinc est quod saepe dum psallimus vel oramus,
Abbreviated transcription (Latin):
pietatis. primo filio nato. ⁊ pla ulati crescente. secũdus nascit᷑
quia magnũ timorẽ necesse est ut dolor sequat᷑. Quanto en¬
quis uehementiꝰ meruit penã quã meruit. tanto acerbiꝰ plar¬
git culpã quã fecit. S scimus quia quac̃q hora peccator con¬
uersus fuerit ⁊ ingemuerit: saluus erit. secũdũ illud. Cor cos

Expanded text:
. Primo filio nato, et paulatim crescente, secundus nascitur, quia magnum timorem necesse est ut dolor sequatur. Quanto enim vehementius quis metuit poenam quam meruit, tanto acerbius plangit culpam quam fecit. Sed sciendum quia, quacunque hora peccator conversus fuerit et ingemuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
re suspirare. nr̃am cecitat̾ẽ ñ solũ plang̃e. s eciam erubesce re
Dolentib gͦ nobis ⁊ querentib uidie hãc cecitade meruimus
occurrũt mala que fecimus. Qum minio ipła diuina lectio nobis
nolentib. ⁊ aliud quidd̃a i ea molentib. feditatẽ nr̃ani fregui¬
tione repperimꝰ in cubicłs racħ nũ ipãm s liã nos inuenisłe
dubitemꝰ. Nã sicut rachełꝰ est meditari. contemplari. discernere
intellig̾e. nc ꝓfecto ꝑtinet adliã flere. dolere. gemere. suspirat
Nalia ut dictũ ẽ affectio ẽ diuma iuspiracione inflãmata ⁊¬
chel ẽ racio diuina reuelitione illuminata. lia affectio ad nanꝰ
iusticie se ipsam cõponens. Rachel rõ se in celestis sipienci
contemplacionẽ extollens. S de ipłis hactenul: nunc de eiri
Sancilł̾ iudeamus¬

Expanded text:
re, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. re, suspirare, nostram caecitatem non solum plangere, sed et erubescere. Dolentibus ergo nobis et quaerentibus unde hanc caecitatem meruimus, occurrunt mala quae fecimus. Quinimo ipsa divina lectio nobis nolentibus, et aliud quiddam in ea molientibus, foeditatem nostram frequctionem reperimus, in cubiculo Rachel, non ipsam, sed Liam, nos invenisse non dubitemus. Nam sicut Rachelis est meditari, contemplari, discernere, intelligere; sic profecto pertinet ad Liam flere, gemere, dolere, suspirare. Nam Lia, ut dictum est, affectio est divina inspiratione inflammata; Rachel est ratio divina revelatione illuminata. Lia, affectio ad normam justitiae seipsam componens; Rachel, ratio se in coelestis sapientiae contemplationem attollens. Sed de his hactenus. Nunc de earum ancil
Abbreviated transcription (Latin):
ne stulticia reputat᷑. tanto ut cernunꝰ amore a nũdi philo¬
facile recognoscũt. qui hoc qũa sepe contigat ñ tam andiendo qͣmi
yxpiendo didicerĩt. S epe contingit ut animus antique c̃uersa¬
cionis sordib ininus mundatus. ⁊ ad celestẽ c̃templacionẽ nũ¬
dũ idoneus. dũ se in cubieło rachel collocat. dũ se in eiꝰ ãplexꝰ
totum parat. dũ illã iã iã se teuere putat. subito ⁊ inopinate ue
implexꝰ lie se eẽ deprehendat. Quid enĩ scripturã sacrã nisi rache
cubiculũ diciꝰ. in qua sapienciã diuinã sub decenti allegoriar
uelamine latitare ñ dubitamꝰ: In tali cubiło rachel tociens q¬
ritur quotiens in lection e sacra sꝑ̾alis intelligencia indagat᷑
S quã diu adhuc ad sublimia penetͣuda minune sufficimꝰ. diucur¬
tan diligent̃q quesitã rachł ñdum inuenimꝰ. Incipimꝰ ergo genis¬

Expanded text:
one, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philoone, stultitia reputatur, tanto, ut cernimus, amore a mundi philofacile recognoscunt qui hoc quam saepe contingat non tam audiendo quam experiendo didicerunt. Saepe contingit ut animus antiquae conversationis sordibus minus mundatus, et ad coelestium contemplationem nondum idoneus, dum se in cubiculo Rachel collocat; dum se in ejus amplexus totum parat; dum illam jam sese tenere putat, subito et inopinate inter amplexus Liae se esse deprehendat. Quid enim Scripturam sacram, nisi Rachel cubiculum dicimus, in qua sapientiam divinam sub decenti allegoriarum velamine latitare non dubitamus? In tali cubiculo, Rachel toties quaeritur, quoties in lectione sacra spiritualis intelligentia indagatur. Sed quandiu adhuc ad sublimia penetranda minime sufficimus, diu cupitam, diligenter quaesitam Rachel nondum invenimus. Incipimus ergo geme
Abbreviated transcription (Latin):
oro̾inati alfectus. Ex ilta deniq onnius uirtꝰ ex illa uero ueritas
omnis. Sciendũ uero qd̾ affectio tũc ueracit̾ incipit lia esse.
quando satagit se ipsã ad normã iusticie conpon̾ẽ. Et racio rachel
ẽẽ indubitant̾ asserit᷑. quãdo illiꝰ sumnie ⁊⁊ uere sapiencie lu
illustrat᷑ S qͥs ignorat quã sit illud laborsũ. quã sit istud iocum¬
dũ: Utiq ñ siue labore magno animi ałfectio a libitis ad lici¬
ti restringit᷑. ⁊ recte talis uxor lia hoc ẽ laboriosa uocat᷑. Quid
uero dulcius. quid ue iocũdius potest eẽ. quã ocłm mentis
daiuĩ r̃o dilatat᷑ merito racheł nonime honorat᷑. Rachel naq¬
uisum pr̃icipiũ. uł ouis interp̃tat᷑ Ut ergo tali nomine digni sit
impleat qd̾ scriptũ inuenit. Sentite de domno iu bonitate. ⁊
que admodũ ñ quelibet set sumima sapiencia simplicit̾ quesita:

Expanded text:
ordinati affectus. Ex ista denique, omnis virtus; ex illa vero, veritas ordinati affectus. Ex ista denique, omnis virtus; ex illa vero, veritas omnis. Sciendum itaque est quod affectio tunc veraciter incipit Lia esse, quando satagit seipsam ad normam justitiae componere. Et ratio Rachel esse indubitanter asseritur, quando illius summae et verae sapientiae luce illustratur. Sed quis ignorat quam sit illud laboriosum, quam sit istud jucundum? Utique non sine labore magno animi affectio ab illicitis ad licita restringitur; et recte talis uxor Lia hoc est laboriosa  vocatur. Quid vero dulcius, quidve jucundius potest esse quam oculum mentis dam cum ratio dilatatur, merito Rachelis nomine honoratur. Rachel videns principium vel ovis interpretatur. Ut ergo tali nomine digna sit, impleat quod scriptum invenit: Sentite de Domino in bonitate, equemadmodum non quaelibet, sed summa sapientia simpliciter quaesita
Abbreviated transcription (Latin):
bor sed ñ minoi error uidet᷑ eis ẽẽ in tbulacione gandere p¬
iꝑa mũdi q̃si peste fug̾e s quia copiã mũdi ad nec essiti. e
ñ respuĩ ⁊ ad uoluptatẽ ñ admittit liã luꝑã ñ ceca uosaitio
in rerũ iudicio errare putãt. Si igtur ꝑ liã desideriũ iusticie.
rachel uero studiu sapiencie iitelii patet racis quare uł l
diabus iexorib iacob. diligencius inquirere. ⁊ quicquid iuds
mus sugg̾it diligencius aperire. Omni spiritui racionab amiꝰ¬
na quedã uis data est ab illo patre luminũ a quo est orui
tũ opͥtinũ ⁊ one domĩ ꝑfectũ Una ẽ racio. abera ẽ affecto¬
uirtutẽ. he sũt sorores ille due a domino desponsate. collas
ooliba. ierłm. ⁊ saiaria. hee sũt sp̃s rõalis gemine uxores. ex quib
orit᷑ orit᷑ generosa ꝓles. ⁊ regni celestis heredes. Ex racione ori¬
t᷑ c̃silia recta. Ex affectione desid̃ ra sc̃a. Ex illa sp̃ales sensus. ex ista

Expanded text:
bor, sed non minor error videtur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera mundi quasi pestem fugere. Sed quia copiam mundi ad necessitatem non respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, non caecam vocant, quam in rerum judicio errare putant. Si igitur per Liam desiderium justitiae, per Rachel vero studium sapientiae intelligitur, patet ratio quaduabus uxoribus Jacob diligentius inquirere, et quidquid inde animus suggerit manifestius aperire. Omni spiritui rationali gemina quaedam vis data est ab illo Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum. Una est ratio, altera est affectvirtutem. Hae sunt sorores illae duae a Domino desponsatae: Oolla et Ooliba, Hierusalem et Samaria. Hae sunt spiritus rationalis geminae uxores, ex quibus oritur generosa proles, et regni coelestis haeredes. Ex ratione oriuntur consilia recta; ex affectione, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ex ista,
Abbreviated transcription (Latin):
gulstio ut note ancilla int̾ domina ⁊ seruũ inc̃ rationẽ et
sensũ ⁊ quicꝗͥd extrinsetus haurit ꝑ sensim carius. uitus repi¬
seutat ad obsequiũ rationis Sexiper ergo imaginatio ratõin
assistit. nec ad momientũ quidẽ ab eiꝰ famulitu se subrahit.
nã serisu e ciã deficiente. ipsa minũtrare n dosinit Nã in deuebs
positꝰ uichil uideo .s quelibet illic imaginar: possũ si udos ic
srnꝑ ⁊ in oranib inaginagurcio p̃fto est. e. us obsequia
ubiq ratio uti potest. S ⁊s ensuilitũ iuthilonimꝰ satagit
Nsollictia ẽ tirea frequens iumsteriũ utiq ⁊ ipsa senges ⁊ u¬

Expanded text:
dominam et servum, inter rationem et sensum; et quidquid extrinsecus haurit per sensum carnis, intus repraesentat ad obsequium rationis. Semper ergo imaginatio rationi assistit, nec ad momentum quidem ab ejus famulatu se subtrahit. Nam sensu etiam deficiente, ipsa ministrare non desinit. Nam in tenebris positus, nihil video, sed quaelibet illic imaginari possum, si volo. Sic semper et in omnibus imaginatio praesto est, et ejus obsequio ubique ratio uti potest. Sed et sensualitas nihilominus satagit et sollicita est circa frequens ministerium, et ipsa utique
Abbreviated transcription (Latin):
piencian:. erui ꝑ dodrña uouerunt audiant pacients alipuer
stio semei nosse potuit: fideuter loquor serino de eo quis plixuꝰ
speciosus forma p̾ onuib filiis iacob. ⁊ quale rachel qenerare aeu¬
T.Na l quide quãuis płes puleria es tñ filios habere ñ potiutt
Buas namq att legitis uxores icob habuisse coguoscitur una lia alt̾
rachel dicebitit uia fecumndior. Richel fornosior lia fecunda set lipa
fachel fere Teriis sed forme singularis. Set nc̃ qͥ sĩt iste due uixo¬
prsis. ac obeudeamus ut qui sit earũ filis uideamis  facilius int eluigo¬
Moisnbiachel doctiuin uietais lia disciplita urcatiri  Rsehes uotm
sapienrie lie. Sesioeriu iuisticie. S scinis iacob SII aunis ꝓ raches senuus

Expanded text:
ientiam. Qui per doctrinam noverunt audiant patienter; qui pesterio semel nosse potuit fidenter loquor, sermo de eo, quamvis prolixus, Rachel generare decuit. Nam Lia quidem, quamvis plures, pulchriores tamen liberos habere non potuit. Duas namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una Lia, altera Rachel dicebatur: Lia fecundior; Rachel, formosior. Lia fecunda, sed lippa; Rachel fere sterilis, sed forma singularis. Sed jam, quae sint istae duae uxores Jacob, videamus, ut qui sint earum filii facilius intelligamus. Rachel, doctrina veritatis, Lia disciplina virtutis. Rachel, studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis pro Rachel
Abbreviated transcription (Latin):
utiq best̾alis est: nã ⁊ hec bestia facere potest. Rationalis auteme
illa qͥando ex his que ꝑ seusũ corporeũ nouimꝰ: aliquid imaginabis
fingunus. Uerbi gratia. Aurũ uidimus. domũ udimꝰ. aureã au
domũ nũꝗͣ uidiniꝰ Aureã aut̾ẽ doniũ imaginari possumꝰ: si uis¬
mus. hoc utiq bestia facere ñ potest. Soli rationali craature h
possibile est. huiꝰ modi uuagiatione sepe utim᷑. cũ que suit futius
genere siĩt multa. nũꝙͣ tamen inueniunt᷑ sola. Ibi inueniri p¬
sunt. ⁊ bona sine admixtione maloꝵ. ⁊ mala nichilominꝰ sine adia¬
tione bonotũ. Itẽ hic sicut nec sola. sic nec sumia inuenimꝰ. Ibi
ex multis bonis. uel malis. qua inhac uita sensus corporelis experit᷑
le uel qu̾atũ esset possit: illud future uite bonũ. uel malũ colligi¬

Expanded text:
Haec utique bestialis est: nam et hoc bestia facere potest. Rationalis autem est Haec utique bestialis est: nam et hoc bestia facere potest. Rationalis autem est illa, quando ex his quae per sensum corporeum novimus, aliquid imaginabiliter fingimus. Verbi gratia: Aurum vidimus, domum vidimus, auream autem domum nunquam vidimus. Auream tamen domum imaginari possumus si volumus. Hoc utique bestia facere non potest, soli rationabili creaturae possibile. Hujusmodi imaginatione saepe utimur, cum quae sint futurae genere sint multa, nunquam tamen inveniuntur sola. Ibi inveniri possunt et bona sine admistione malorum, et mala nihilominus sine admistione bonorum. Item hic sicut nec sola, sic nec summa invenimus. Ibities igitur ex multis bonis, vel malis quae in hac vita sensus corporeus experitur, quale, vel quantum esse possit illud futurae vitae summum bonum si
Abbreviated transcription (Latin):
eci trũ pulcritudinẽ mentib nostris imprimũt. hĩc est qd̾ nc̃ ter¬
ram lacte. ⁊ melle manesit̾e pronnt̾unt. nũc flores. nc̃ ooores no¬
prłin ornatũ. per anrũ ⁊ argentũ. ꝑ magaritas uł alias quallib
geninas preciosas. multiplicrt descriptũ. Et scimus quidẽ quia
hoꝵ omniũ nichil nichil ibi est: ibi tamen nichil omnino dees¬
se potest. Taliũ nãq nichil ibi est per speciem. ubi tamen to¬
tũ est ꝑ similitudinẽ. In his omnib habet bala unde domine sue
possumus. Nũꝗͣ. imaginatio utilior rationi esse poterit quacũe
quamͣ: sciendũ est. qd̃ iniaginatio. alia rationalis. alia bestialis.
rachel adoptiuũ sibi filiũ faciet. Bestialis itaq imaginatio est. ꝯ¬
do ꝑ ea que paulo aute uidimus uel fecimus sine ulla utilitate
absq ulla deliberatione. huc illucq uaga mente discurrunis.

Expanded text:
specierum pulchritudinem mentibus nostris imprimunt. Hinc est quod nunc terspecierum pulchritudinem mentibus nostris imprimunt. Hinc est quod nunc terram lacte et melle manantem promittunt; nunc flores, nunc odores noHierusalem ornatum per aurum, et argentum, per margaritas vel alias quaslibet gemmas pretiosas multipliciter descriptum. Et scimus quidem quia horum omnium nihil ibi est, ubi tamen nihil omnino deesse potest. Talium namque nihil ibi est per speciem, ubi tamen totum est per similitudinem. In his omnibus habet Bala unde dominae suae possumus. Nunquam imaginatio rationi utilior esse poterit, quam cum ei equamur, sciendum est quod imaginatio alia bestialis, Rachel adoptivum sibi filium facere volet. Bestialis itaque imaginatio est, quando per ea quae paulo ante vidimus, vel fecimus, sine ulla utilitate, absque omni deliberatione huc illucque vaga mente discurrimus.