comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uarietas erit. D Manifestum ẽ. quidem. s ego exempla ista in
solis iamb̃ adicere cuꝑio.ne logam faciamus. ꝓ quaius enim longa
sillaba duas breues pꝰ se poni facilis disciplina ẽ Otac iam quod uis.
gratũq habeo. quod intellegentia sequaci minuis laborem meum.
s aurẽ ad iambͣum. D. Istic sum incipe.onus uir beatus malus
miser sibi ẽ malum. Bonus beatꝰ ds bonum eĩ bonus beatus. ẽ. Is
bonum eiꝰ ẽ. Bonusuir. ẽ. beatus. Uidet dm̃ beate. bonus uir. &
sapit bonum. Uidet din. beat᷑. ẽ. Dm̃ uidere qui cupit. bonusq
uiuit. hic udebit bonum. iudere qui cupic diem bonus sit. hicui
debit & dm̃. beatꝰ ẽ. bonus. fruens enim ẽ. dõ. Malus miser s ipse
pena fit sua. Beatꝰ ẽ. uidens dm̃. nichil. boniamplius. Malus
foris bonum requirit hinc egestas: beatus ẽ. uidens dm̃. nicħ
boni amplius. Malus foris bonum requirit. hic egit miser.

Expanded text:
varietas erit? D. Manifestum est quidem: sed ego exempla ista in varietas erit? D. Manifestum est quidem: sed ego exempla ista in solis iambis audire cupio, ne longum faciamus: pro quavis enim longa syllaba duas breves posse poni, facilis disciplina est. M. Faciam quod vis, gratumque habeo quod intelligentia sequaci minuis laborem meum: sed aurem ad iambicum praebe. D. Istic sum, incipe. M. Bonus vir, Beatus. Malus miser, Sibi est malum. Bonus beatus, Deus bonum ejus. Bonus beatus est, Deus bonum ejus est. Bonus vir est beatus, Videt Deum beate. Bonus vir et sapit bonum, Videns Deum beatus est. Deum videre qui cupiscit, Bonusque vivit, hic videbit. Bonum videre qui cupit dieillic. Beatus est bonus, fruens enim est Deo; Malus miser, sed ipse poena fit sua. Beatus est videns Deum, nihil cupit plus; Malus bonum foris requirit, hinc egestas. Beatus est videns Deum, nihil boni amplius; Malus bonum foris requirit, hinc eget miser.
Abbreviated transcription (Latin):
lis eric eis ¶ͦ Accedat his semipes nam hoc elegantur se se habet. qUa¬
ga fluuida leuicula fragilia fragilia bona quȩ ad amat anima fit ea
similis eis DOeco pedes restare iam uideo. M. Ut iam istas minutias
euadamus quãquam enun ad ꝓbent autes naturali quadam de¬
mensione qͦd sonas. nolun te camen tot breues sillabas querere quas
ni fallor. contȩxtas inuenire inconiunc̾tione u̾borum difficilius ẽ.
quam si eis miscerr longas liceret. nichil te fallit. & ut tibi ꝓbem
gratulationem meam quod hinc aliquando transire ꝑmittimur.
metrum quod restat huiꝰ generis sententia feliciore cõponamus
solida bona bonus amat & eaquiamat habet itaq neget amor.
& ea bona dsẽ. Habeo cumulatissime ꝑfecta metra pirrichii.
sequntur iambica. de quib mͥ singłis bina exempla sufficiunt.
ista quȩ iam ꝑcegimus quot sunt. D. Quatuordecim. M. Quot
etiam iambi cafore credis: U. Eque quatuordecim ¶Qtud si
meis uelim ꝓiambo tribracum ponere. non ne multi. formior.

Expanded text:
ipes; nam hoc eleganter se habet. M. Vaga fluida levicula fragilia bona, Quae adamat animula, fit ea similis eis. D. Octo pedes jam restare video, ut jam istas minutias evadamus. Quanquam enim approbent aures naturali quadam dimensione quod sonas, nolim te tamen tot breves syllabas quaerere; quas, ni fallor, contextas invenire in conjunctione verborum difficilius est, quam si eis miscere longas liceret. M. Nihil te fallit, et ut tibi probem gratulationem meam, quod hinc aliquando transire permittimur, metrum quod restat hujus generis sententia feliciore componam: Solida bona bonus amat, et ea qui amat habet. Itaque nec eget amor, et ea bona Deus est. D. Habeo cumulatissime perfecta metra pyrrhichii. Sequuntur iambica, de quibus mihi singulis bina exempla sufficiunt, ista quae jam peregimus quot sunt? D. Quatuordecim. M. Quot etiam iambica fore credis? D. Aeque quatuordecim. M. Quid, si in eis velim pro iambo tribrachum ponere, nonne multiformior
Abbreviated transcription (Latin):
t mouentur ut nouentur ista. D. Spondeim sequi uideo nam
& trocͥeus satis aurib fecitꝰ. Hec sunc metra spondii. Magnoꝵ
ẽ lib̾tas. magnum ẽ. munus lib̾tatis. Solus liber fit. qui erro¬
rem uincit. Solus lib̃ uiuit qui errorem iam uicit. Solus liber
uere fit qui erroris uinculum uincit. Solus lib̃ uere uiuit qͥer¬
roris uinculum iam deiuncit. Solus lib̃ uire acuere uiuit. qui¬

Expanded text:
De metro spondiaco. 7. D. Spondeum sequi video: nam et trochaeus satis auribus fecit. M. Haec sunt metra spondei: Magnorum est, Libertas. Magnum est munus Libertatis. Solus liber fit, Qui errorem vincit. Solus liber vivit, Qui errorem jam vicit. Solus liber vere fit, Qui erroris vinclum vicit. Solus liber vere vivit, Qui erroris vinclum jam vicit. Solus liber
Abbreviated transcription (Latin):
grammatieus iudicabit: an ꝑte ipsum istos pulsus didicisti .s. nom̃
quos imponeres a gramatico audieras. Uta ẽ. M Q ausus es nom̃
quod te gramatica docuit. cranferre ad eandem rem quam ñ
ꝑtine ad grãmaticã confiteris: U Uideo ñ ob aliud pedi nom̃
impositum. quam ꝓpt̾ temporũ dim̃sionẽ. quã ubicũq cogno¬
uero ⁊ transferre illuo uocabulũ cur ñ audeo: s i si alia uoca

Expanded text:
grammaticus judicabit; an per teipsum istos pulsus didicisti, sed nomen grammaticus judicabit; an per teipsum istos pulsus didicisti, sed nomen quod imponeres, a grammatico audieras? D. Ita est. M. Et ausus es nomen quod te grammatica docuit, transferre ad eam rem, quam non pertinere ad grammaticam confiteris? D. Video non ob aliud pedi nomen impositum, quam propter temporum dimensionem; quam ubicumque cognovero, eo transferre illud vocabulum cur non audeo? Sed etsi alia voca
Abbreviated transcription (Latin):
significatione aliud. M̃ Concedis gͦ eundẽ sonũ eẽ. cũ dicimꝰ
modus et bonus: D Litterarũ sono ista udeo discrepare. eetero
alite paria eẽ.G. Qui cũ enuntiamus pone u̾bũ et ꝑonẽ ad¬
u̾biũ p̃ter id qd̾ significatio diu̾sa ẽ. nichil tibi uidet᷑ sonus
distare. dDustat oĩno. m̃ uñ distat. cũ et hisdẽ tẽporibꝰ utrũq &
hisdẽ lutis constet: U Eo distat qd̾ indiu̾sis locis habẽt acum. M
Cuis tande aitis e istadi nosere: d. agͣmaticis hȩc audite soleor ibi ea
didici s utrũ hoc eiꝰdem artis ꝓp̾um sit. an aliunde usurpatũ nescio.
Post sta uidebimꝰ: nc̃ illud quero utrũ si timpanũ uł codam uis
ꝑcutere tam raptim & uelocit᷑ quã cũ enũgi. am̃ modus aut bo
nus. aguosceres & ibi ea tempora ee anno  dguoscerẽ.
Uocares gͦ pedẽ pirrichium: D Uocarem. M Nom̃ hui peddis a qͦ
nͥ agrimatico didicisti: D fateor. M Eigo de onũib huimodi sonis

Expanded text:
significatione aliud. M. Concedis ergo eumdem sonum esse cum dicimus, modus, et, bonus. D. Litterarum sono ista video discrepare, caetera autem paria esse. M. Quid? cum enuntiamus, pone verbum, et pone adverbium; praeter id quod significatio diversa est, nihil tibi videtur sonus distare? D. Distat omnino. M. Unde distat, cum et iisdem temporibus utrumque, et iisdem litteris constet? D. Eo distat quod in diversis locis habent acumen. M. Cujus tandem artis est ista dignoscere? D. A grammaticis haec audire soleo, et ibi ea didici; sed utrum hoc ejusdem artis sit proprium, an aliunde usurpatum, nescio. M. Post ista videbimus: nunc illud quaero, utrum si tympanum vel chordam his percuterem tam raptim enus; agnosceres et tibi eadem tempora esse, an non. D. Agnoscerem. M. Vocares ergo pedem pyrrhichium. D. Vocarem. M. Nomen hujus pedis a quo, nisi a grammatico, didicisti? D. Fateor. M. Ergo de omnibus hujusmodi sonis
Abbreviated transcription (Latin):
um. de eo qui aꝑicło libe¬
ratur: ꝗͣ de eo qͥ numquã
Luanto enim c̃ tristat res
ꝑdita: tanto magis si fuerit
inuenta letificat: sic̃ ine¬
uglio pastor ille exultat
qui ꝑditam ouem inuen¬
tam humeris siuis gau¬
dens reportat. Nullus des¬
ꝑare debet ueniam: etiã¬
si circa finem uite ad pę¬
nitentiam c̾u̾tatur. Unũ¬
quemq enim ds̃ de suo
fine: ñ de uita pta uidi¬
cat. Hoc quippe et legis
testimonio edocet᷑. quod
homo de suo extremo uis.¬
tificet᷑. qñ ds̃ pr̃o asini
pͥmogenito ouem ussit
offerri. hoc ẽ inmunditiã
uitȩ pͥoris. mutandam
in innocentiam boni fi¬
nis Uñ et cauda iubet᷑
offerri in hostiam: iđ uitȩ
extrema in penitentiã.
Multi suꝑna resperłi gra
in extremis suis ad dm̃ re¬
uertuntur ꝑ penitentiã:
et quȩc̾q mala gessert̃.
cotidianis fletibus pur-¬
gant: atq in bonis factis
male gesta cõmutant.
Quibus iuste totũ qd̾ de¬
liquerant ignoscit᷑. qui¬

Expanded text:
um de eo qui a periculo libeum de eo qui a periculo liberatur quam de eo qui nunquam Quanto enim contristat res perdita, tanto magis, si fuerit inventa, laetificat: sicut in Evangelio pastor ille exsultat qui perditam ovem inventam humeris suis gaudens reportat . 6. Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae 213 ad poenitentiam convertatur. Unumquemque enim Deus de suo fine, non de vita praeterita judicat. Hoc quippe et legis testimonio edocetur, quod homo de suo extremo justificatur, quando Deus pro asini primogenito ovem jussit offerri, hoc est, immunditiam vitae prioris mutandam in innocentiam boni finis. Unde et cauda jubetur offerri in hostiam, id est, vitae extrema in poenitentiam. 7. Multi superna respecti gratia in extremis suis ad Deum revertuntur per poenitentiam, et quaecunque mala gesserant, quotidianis fletibus purgant, atque in bonis factis mala gesta commutant; quibus juste totum quod deliquerant ignoscitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad clm̃. Perpetͣre flagiciũ
aliqͦd mors aĩe ẽ. Contẽpnẽ
penitentiã ⁊ ꝑmane incul¬
pa. clescendẽ ininfernũ
post mortẽ est. Ergo pec¬
care ad mortẽ pertinet. de¬
sperare uͦ in infernũ cle¬
scende est. unde ⁊ scͥptu¬
ra ait. Impiꝰ clum in ꝓ¬
fundũ maloꝵ uenĩt con¬
tempnit. Sepe liabolꝰ
eos quos conuerti ad
penitentiam conspi¬
cit immanitate scele¬
rum percus¬
sos ad clespera¬
nionem adducit: ut subtracta
spe uenie trahat in diffiden¬
tiam: quos ñ potuit retinere
ꝑseuerantes in culpam. S
penitens p̾uidẽ debet. calli¬
das contra se hostis insioi¬
as sicq dĩ iusticiam metuat.
ut tamen quã uis in mag¬
nis sceleribus. de miscđia
euis confidat. Amplius le¬
tatur ds̃ de anima desꝑa¬
ta. et aliquando conu̾sa: qͣm
de ea que ñ quã extitit ꝑdi¬
tã. sic̃ de prodigo filio qui
mortuus fuerat et reuix̃.
ꝑierat et inuentꝰ ẽ: de cuiꝰ
regͥssu magnũ fit gaudiũ
anglis copiosius ẽẽ gaudi¬

Expanded text:
um aliquod mors animae est; contemnere poenitentiam, et permanere in culpa, descendere in infernum post mortem est. Ergo peccare ad mortem pertinet, desperare vero in infernum descendere. Unde et Scriptura ait: Impius dum in profundum malorum venerit, contemnit . 3. Saepe diabolus eos quos converti ad poenitentiam aspicit, immanitate scelerum perculsos ad desperationem deducit, ut, subtracta spe veniae, trahat in diffidentiam quos non potuit retinere perseveranter in culpa. Sed poenitens praevidere debet callidas contra se hostis insidias; sicque Dei justitiam metuat, ut tamen, quamvis in magnis sceleribus, de misericordia ejus confidat. 4. Amplius laetatur Deus de anima desperata, et aliquando conversa, quam de ea quae nunquam exstitit perdita. Sicut de prodigo filio, qui mortuus fuerat, et revixit, perierat, et inventus est, de cujus regressu magnum fit gaudium  gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ apls ait. Hir ñ ẽ seoue¬
tus: mulier aut̃ seducta
inp̾uaricatione fuit. Er¬
go eua peccauit ignoran.¬
tia: adam uͦ industria: qr
ñ seductus. s sciens prudensq
peccͥatum. Qͥ uͦ seducitur.
quid consentiat. euident̃
ignorat. De infirmitate
aut̃ petrus deliquit. qñ
ad metũ int̾rogantis an¬
cille xpͣm negauit: unde
et post peccatum amaris¬
sime fleuit. Grauius ẽ
infirmitate quã ignoran¬
tia quẽꝗͣ delinquere: gra¬
uiusq industria quam
infirmitate peccare. In¬
dustria namq peccat. qͥ
studio ac deliberatione
m̃tis malum agit: infir¬
mitate aut̃. qui casu uel
p̾cipitatione delinquit.
Nequius aut̃ et de indus¬
tria peccant. qui ñ solũ
ñ bene uiuunt: s adhuc
⁊ bñ uiuentes si possunt
aueritate diu̾tunt. St̃
enim qui ignorant᷑ pec¬
cant: et sunt qui scient̃.
Sunt etiam qui ꝓigno¬
rantiȩ excusatione sci.¬
re nolunt. ut minus

Expanded text:
sicut Apostolus ait: Vir non est seductus, mulier autem seducta in praevaricatione fuit . Ergo Eva peccavit ignorantia, Adam vero industria, quia non seductus, sed sciens prudensque peccavit. Qui vero seducitur, quid consentiat evidenter ignorat. De infirmitate autem Petrus deliquit, quando ad metum interrogantis ancillae Christum negavit; unde et post peccatum amarissime flevit . 4. Gravius est infirmitate quam ignorantia quemquam delinquere; graviusque industria quam infirmitate peccare. Industria namque peccat qui studio ac deliberatione mentis malum agit; infirmitate autem qui casu vel praecipitatione delinquit. Nequius autem et de industria peccant qui non solum non bene vivunt, sed adhuc et bene viventes, si possunt, a veritate divertunt. 5. Sunt enim qui ignoranter peccant, et sunt qui scienter. Sunt etiam et qui pro ignorantiae excusatione scire nolunt, ut minus
Abbreviated transcription (Latin):
do penitentia ĩ mortis a¬
tio incerta ẽ. sic remissio
dubia. Qͥgͦ cupit certus
esse in morte de inclul¬
gentia. sanꝰ peniteat. sa¬
nusq ꝑpetrata facmo¬
ra cleleat. Sũt qui peni¬
tentib securitatẽ cito
pollicent᷑. Quib bene
contͥtionẽ filie ppłi mei
cũ ignominia. dicentes
nominia gͥ curat con¬
⁊ ñ legitime penitẽti
ꝓmictit securitatẽ.
uncle ⁊ sequit᷑. Confu¬
si sũt quia ab homĩa¬
tionẽ fecert̃. Id ẽ ꝯfu¬
si sunt non peniten¬
do s penas luenclo.
Alit̾ enim confundit᷑
corã uiclice reus clũ
plectit᷑. atq alit̾ qui
cle malo oꝑe erubescex
corrigit᷑. Ille etem̃ qͥa
rep̃hensus ẽ confundi
metu tam̃ homo esse ñ
clebet. qͥa penitentie sa¬
tisfactio cliumo tantũ
pensat᷑ iudicio ñ huma¬
no. Pinde qͥa miseratio
dñ occulta ẽ. sine int̾mis¬
sione flere necesse ẽ. Neq
enĩ unꝙͣ oporret penitẽ¬
tẽ habẽ de peccatis secu¬
ritatẽ. Nam securitas ne¬
gligentiã parit Negligẽ¬

Expanded text:
do poenitentiam in mortis atio incerta est, sic remissio dubia. Qui ergo cupit certus esse in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. 16. Sunt qui poenitentibus securitatem cito pollicentur, quibus bene contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes nominia igitur curat conenitenti promittit securitatem. Unde et sequitur: Confusi sunt, quia abominationem fecerunt: id est, confusi sunt non poenitendo, sed poenas luendo. 17. Aliter enim confunditur coram judice reus, dum plectitur, atque aliter qui de malo opere erubescens corripitur. Ille enim, quia reprehensus est, confunditmetu tamen homo esse non debet, quia poenitentiae satisfactio divino tantum pensatur judicio, non humano. ProindeDei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Neque enim unquam oportet poenitentem habere de peccatis securitatem. Nam securitas negligentiam parit, negligen
Abbreviated transcription (Latin):
aomissa defleat: ne iterum
flenda cõmittat. Ue mͥ mi¬
sero hysidoro. qui et peni¬
tere retro acta neglego: et
adhuc penitenda cõmitto.
UXUII. De peccati oꝑe.
uobus modis peccatum
cõmittitur: iđ aut ui cu¬
piditatis. aut metu timo¬
ris: dũ uł quisq uult ad ip¬
isci qđ cupit: uel timet ne
incurrat quod metuit.
Iuatuor modis cõmittit᷑
tͣ in corde suggestione de¬
monii: delectatione cat¬
nis: c̃sensione m̃tis: defen¬
sione elationis. Cõmittit᷑
oꝑe nc̃ latent᷑. nc̃ palam:
nc̃ c̃suetudine uc̃ desꝑatio¬
ne. Istis gͦ gradibus et cor¬
de delinquit᷑: et oꝑe mali¬
tia ꝑpetrat᷑. Tribꝰ modis
peccatũ gerit᷑ hocẽ igno¬
rantia. infirmitate: indus

Expanded text:
admissa defleat, ne iterum admissa defleat, ne iterum flenda committat. Vae mihi misero Isidoro, qui et poenitere retro acta negligo, et adhuc poenitenda committo. CAPUT XVII. De peccato. 1. Duobus modis peccatum committitur, id estpiditatis, aut metu timoris, dum vel quisque vult adipisci quod cupit, vel timet ne incurrat quod metuit. Quatuor modis committitur Admittitur in corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Opere: nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione. Istis ergo 216 gradibus et corde delinquitur, et opere malitia perpetratur. 3. Tribus modis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate, ind
Abbreviated transcription (Latin):
qui adhuc agit qd̃ peni¬
teat: nec uidet᷑ dm pos¬
cere subditus: s subsan¬
nare suꝑbus. Canis re¬
uersus ad uomitũ: et
penitens ad peccatum.
Multi enĩ lacͥmas inde¬
sinent̃ fundunt: et
peccare ñ desinunt.
Quosdam acciꝑe lacͥmas
ad penitentiam. et effe
te usu ea quȩ fleuerant. ite
uult plangere. et actionibꝰ
scłarib incũbere: iste mun¬
dationẽ ñ habet: qm̃ adhuc
agit. quȩ penitendo defleri
possit. Q plangit peccatũ
et it̾m ãmittit peccatũ. qua
si quis lauet laterẽ crudũ:
quem quanto magis lauent
tanto amplius lutũ facit.
mini: mundi estote. Lauat᷑
plangit. et flenda iterũ ñ
admittit. Lauat᷑ et ñ ẽ mun¬
dus. qui plangit quȩ gessit
nec deserit: et pꝰ lacͥmas ea
que fleuerat. repetit. Sic
deniq et alibi animam ps¬
nitentẽ atq iterũ delinquentẽ
sermo diuinus increpat: dic̃s.
Quam uilis facta es nimis: ite¬
rans uias tuas. Quisqͥs gͦ cu¬
lpas pt̃as plorat: hunc neces¬
seẽ modum teneat: ut sic

Expanded text:
qui adhuc agit quod poenitet; 215 nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. 2. Canis reversus ad vomitum est poenitens ad peccatum. Multi enim lacrymas indesinenter fundunt, et peccare non desinunt. Quosdam accipere lacrymas ad poenitentiam, et effecte usu, ea quae fleverant itereterita vult plangere, et actionibus saecularibus incubare, iste mundationem non habet, quoniam adhuc agit quae poenitendo deflere i plangit peccatum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis laverit, tanto amplius lutum facit. mini, mundi estote . Lavatuplangit, et flenda iterum non admittit. Lavatur et non est mundus, qui plangit quae gessit nec deserit, et post lacrymas ea quae fleverat repetit. Sic denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat, dicens: Quam vilis facta es nimis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ fut᷑o aũt iã ñ opera.¬
mur. s rationem ope¬
rum nr̃oꝵ ponimus.
unt emendandi. qua
illi mora uiuendi non¬
utunt᷑ ad penitentiam.
s ad peccanli usurpant
auclatiam. A malo aũt
in let̾ius uaclit. qui tẽ¬
pore sibi ad penitentiã
ĩcdulto. ad lib̾tatẽ praui
cũ tarcle uoluerit omĩ¬
no non possit. Pmide
dũ inueniri potest. in¬
uocate eũ dũ ꝓpe est.
Et ubi inueniri potest:
nisi inhac uita in qͣ etiam
i ꝓpe est omnib ĩuocanti¬
bus se: Nam tũc iã longe
erit qñ dixerit. ite ĩ ignẽ
et̾nũ. Modo enĩ non ui¬

Expanded text:
In futuro autem jam non operamur, sed rationem nostrorum operum ponimus. unt emendandi; qua illi mora viutuntur ad poenitentiam, sed ad peccandi usurpant audaciam. A malo autem in deterius vadit, qui tempore sibi ad poenitentiam indulto, ad libertatem pravi cum tandem voluerit, omnino non possit. Proinde dum inveniri potest, invocate eum, dum prope est . Et ubi inveniri potest, nisi in hac vita, in qua etiam et prope est omnibus invocantibus se? Nam tunc jam longe erit, quando dixerit: Ite in ignem aeternum . Modo enim non vi
Abbreviated transcription (Latin):
quisq iustus ee incipit
ex quo sui accusator extitit.
Multi aũt econtͣ semetipsos pec¬
catores fatent᷑. ⁊ tam̃ semetipõs
apeccato ñ subthunt. Magna¬
ũ iusticie ars ẽ. se ipsũ nosse ho¬
minẽ qd̾ prauus ẽ. ut ex eo di¬
uie uͥtuti subdat᷑ humiliꝰ
er qͦ ũ suã infirmitate agnos¬
cit. Bene se uidicat ustꝰ ĩ hac
uita. ne uidicet᷑ a do clãpnati¬
ont ꝑpetua. Tunc aũt uidiciũ
de se quisq sumit. qñ ꝑ lig¬
nã penitentiã sua praua fa¬
cta ꝯclẽpnat. Amaritudo pe¬
nitẽtie facit animũ ⁊ sua
facta subtiliꝰ discutẽ ⁊ dona
di que ꝯtempsit flendo cõ¬
memorare. Nichilaũt peiꝰ
qͣm culpã agnosc̾e nͨ defle̾.
Duplicẽ habẽ debet fletũ in
penitentia om̃is peccator.
siue qͥa ꝑnegligentiã bonũ
ñ fecit. sei qͥni malũ ꝑ auda¬
ciam ꝑpetrauit. Qd̃ enĩ¬
Ille penitentiã digneagit.
qͥ reatũ suũ legitima satis¬
factione plangit. cõdẽp¬
nanclo scilicet ac leflen¬

Expanded text:
quisque justus esse incipit, ex quo sui accusator exstiterit. Multi autem contra semetipsos peccatores fatentur, et tamen semetipsos a peccato non subtrahunt. Magna justitiae pars est seipsum nosse hominem, quia parvus est, ut ex eo divinae virtuti subdatur humilius ex quo suam infirmitatem agnoscit. Bene se judicat justus in hac vita, ne judicetur a Deo damnatione perpetua. Tunc autem judicium de se quisque sumit, quando per dignam poenitentiam sua prava facta condemnat. Amaritudo poenitentiae facit animum et sua facta subtilius discutere, et dona Dei quae contempsit flendo commemorare. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere nec deflere. Duplicem habere debet fletum in poenitentia omnis peccator, sive quia per negligentiam bonum non fecit, seu quia malum per audaciam Ille poenitentiam digne agit qui reatum suum legitima satisfactione plangit: condemnando scilicet, ac deflen
Abbreviated transcription (Latin):
plangit ut iterũ admit¬
tat peccatũ. quasi siqͥs
lauet laterẽ crudũ. quẽ
qͣntomagis eluerit. tan¬
to amplius lutũ facit.
Quãuis quisq sit peccator
⁊ impius. si ad penitẽtiã
ueniã credit᷑. Nullꝰ enĩ
de bonitate cł̃i dubitet.
s sola accipientiũ praui¬
tas conferri sibi ĩclulgẽ¬
tiam abnegat. In hac ui¬
ta tantũclem penitẽtie
libertas.post mortẽ ue¬
ro nulła correptionis es
teqͣm nor et̾na p̃ue¬
mat. In hac uita clum
estis. dm̃ ꝑpenitentiã
glorificate. Adhuc ĩ hoc

Expanded text:
atum, et iterum admittit peccatum, quasi si quis lavet laterem crudum, quem quanto magis eluerit, tanto amplius lutum facit. Quamvis quisque sit peccator et impius, si ad poeaitentiam veniam creditur. 9. Nullus de bonitate Dei dubitat, sed sola accipientium pravitas conferri sibi indulgentiam abnegat. 10. In hac vita tantumdem poenitentiae patet libertas; post mortem vero nullam correctionis esstequam mors aeterna praeveniat. In hac vita dum estis, Deum per poenitentiam glorificate. 11. Adhuc in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
phetam dñs loquitur. Et
dimisi eum. et reduxi eũ:
et reddidi consolationẽ.
hominem quem deserue¬
rat. rursus affligens uisi¬
tat: et ꝑ lam̃ta lacͥmarũ
ac penitentie afflictionẽ
a peccatis expurgat: dicen¬
te iob ad dm̃. Propt̾ suꝑbiã
inquit quasi leenam capi¬
es me: reu̾susq mirabilit̾
me crucias. Reu̾tens enĩ
ds̃ hominẽ cruciat: qñ
quẽ peccantẽ deseruerat.
flagellando iterũ uisitat.
Malis actibꝰ c̃tra nos ãpli¬
us cęlestem iracundiam
nequa quam ꝓuocare de¬
bemus: quin potius si
penitendo digna dõ acta
gesserimus: seueritatem
eius in clem̃tiam cõmu¬
tabimus. Nam ille qui
nos malos tolerat. ñ dubiũ
ẽ qđ conu̾sis clem̃ter ig¬
noscat. Nam ideo seruat᷑¬
nobis tempus penitentie
ut ñ simul morte obrua¬
mur p̃cipiti. s deturno.¬
bis locus satisfactionis
hoc totũ de dĩ ꝓcedit cle¬
m̃tia. ut nos ñ dampnet
crudelit̾. s expectet ad
penitentiam pacient̃:¬

Expanded text:
prophetam Dominus loquitur: Et prophetam Dominus loquitur: Et dimisi eum, et reduxi eum, et reddidi ei consolationem . 7. hominem quem deseruerat rursus affligens visitat, et per lamenta lacrymarum ac poenitentiae afflictionem a peccatis expurgat, dicente Job ad Deum: Propter superbiam, inquit, quasi leaenam capies me, reversusque mirabiliter me crucias . Revertens enim Deus hominem cruciat, quando quem peccantem deseruerat flagellando iterum visitat. 8. Malis actibus contra nos amplius coelestem iracundiam nequaquam provocare debemus; quin potius, si poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Nam ille qui nos malos tolerat, non dubium est quod conversis clementer ignoscat. Nam quod servatnobis tempus poenitentiae, ut non simul morte obruamur praecipiti, sed detur locus satisfactionis, hoc totum de Dei procedit clementia, ut nos non damnet crudeliter, sed exspectet ad poenitentiam patient
Abbreviated transcription (Latin):
cupiant. ne uel ipsi reu̾tar
ad dm̃: eosq socios in ꝑdiu¬
one habere contendunt q¬
cũq fraudibꝰ insistentes. it
aut deserantur adõ: aut fu¬
gelli inmanitate desꝑen
Ingemiscendũ ẽ. iugit et
pꝰposita securitate lugenons
ne d̃i secreto et iusto uidic
deseratur homo: et ꝑdens
in potestate demonum
relinquat᷑. Nã reuera quẽ
ds̃ deserit: demones susci
adõ. a malignis sp̃ibus &i¬
cupantur: a qͥbꝰ etiã ut mila
faciant ꝑsuadentur. Hin est
illud ꝓpħicũ. Inimicum dĩ
ꝑsecunt᷑ tenebrȩ: qui intel¬
leguntur demones. Unde
etiam et inpsalmo legitur.
nmissiones ꝑanglos malos.
Quidam reꝓboꝵ in potestate
demonũ occulto dĩ idicio
et iustissimo rediguntur.
isaia testante. Ipse misit
eis sortem. et manus euis
diuisit eis eam in mensu¬
ram: usque inȩt̾num pos¬
sidebunt eam. Quidam
electoꝵ dimittunt᷑ diuina
iusticia incidere mnerrorẽ
peccati: s tam̃ miseratione
eius reducti. denuo conũ¬
tunt᷑. De talibꝰ enim ꝑ ꝓ

Expanded text:
vel ipsi revertantur ad Deum; eosque socios in perditione habere contendunt, quibuscunque fraudibus insistentes, ut aut deserantur a Deo, aut flagelli immanitate desperent. 3. Ingemiscendum est jugiter, et, postposita securitate, lugendum, ne Dei secreto et justo judicio deseratur homo, et perdendus in potestate daemonum relinquatur. Nam revera, quem Deus deserit daemones suscipa Deo, a malignis spiritibus occupantur, a quibus etiam, ut mala faciant, persuadentur. Hinc est illud propheticum: Inimicos Dei persequuntur tenebrae , qui intelliguntur daemones. Unde et in psalmo legitur: Immissiones per angelos malos . 5. Quidam reproborum in potestate daemonum occulto Dei judicio et justissimo rediguntur, Isaia testante: Ipse misit eis sortem, et manus ejus divisit eis eam in mensura, usque in aeternum possidebunt eam . 6. Quidam electorum dimittuntur divina justitia incidere in errorem peccati, sed tamen miseratione ejus reducti denuo convertuntur. De talibus enim per
Abbreviated transcription (Latin):
dõ placita facta secunt᷑.
ita facile multi pͥua eoꝵ
exempla sectant᷑. Pleriq
aut̃ apud iniquos pͥncipes
necessitate magis quã uo¬
to mali existunt: dũ un¬
ꝑus eoꝵ obediunt. Nonn.¬
ulli aut̃ sic̃ prompti sũt
seqͥ reges in malũ: sic pi¬
gri sunt imitari illos in
bonum. Sepe undem¬
ali reges peccant. inde
boni iustificant᷑: dum
p̾cedentium cupidita¬
tem et malitiam corri¬
gunt. Nã reuera pecca¬
tis eoꝵ cõmunicant: si
qđ illi diripuerunt.
isti retentant. Cuius
peccatũ qͥsq sequitur:
necesse ẽ. ut eius penã
sequat᷑. Neq enĩ erit
impar supplitio: cuuiꝰ
enim uira sua ab om̃ibꝰ custo
dienda existimet: quando
et ipse illis reuerentiam p̃¬
bet. Principes legibꝰ teneris
suis. nec in se posse dampna¬
re uira que in subiectis con¬
stituunt. Iusta ẽ enim uocd
eoꝵ auctoritas:. si qđ poplis
ꝓhibent. sibi licere nonp¬
tiantur. Sub religionis
disciplina scłi potestates

Expanded text:
Deo placita facta sequuntur, Deo placita facta sequuntur, ita facile multi prava eorum exempla sectantur: plerique autem apud iniquos principes necessitate magis quam voto mali existunt, dum imperiis eorum obediunt. Nonnulli autem, sicut prompti sunt sequi reges in malum, sic pigri sunt imitari illos in bonum. Saepe unde mali reges peccant, inde boni justificantur: dum praecedentium cupiditatem et malitiam corrigunt. Nam re vera peccatis eorum communicant, si quod illi diripuerunt, isti retentant. Cujus peccatum quisque sequitur, necesse est ut ejus poenam sequatur. Neque enim erit impar supplicio, cujus enim jura sua ab omnibus cusdienda existimet, quando et ipse illis reverentiam praebet. Principes legibus teneri suis, ne in se posse damnare jura, quae in subditis constituunt. Justa enim vocis eorum auctoritas, si quod populis prohibent, sibi licere non patiantur. Sub religionis disciplina seculi potestates
Abbreviated transcription (Latin):
iddit iusticie. non malum
pmalo culpatis reddit. s bo¬
num pro malo offensis imꝑ
nis fuerit implicatus. Popłi
eni peccantes uidicem me¬
tuunt: et a malo suo legibꝰ
chercentur. Reges aut̃ ni¬
si solo dĩ timore metuq ge¬
henne coherceantur. lib̾e
inp̃ceps proruunt. ⁊ ꝑab¬
ruptum licentie. in om̃e
facinus uitioꝵ labuntur.
uanto qͥsq in suꝑiori con¬
atutus ẽ loco. tanto inma¬
to splendoris honore celsi
peccator maiorẽ. Potentes
enĩ potent᷑ torm̃ta patien¬
tur. Cui enĩ plus cõmit¬
titur. plus ab eo erigit᷑.
etiam cũ usura penarũ.
Reges uitam sub ditoꝵ
facile exemplis suis uel
.edificant: uł subuertunt.
Idõq pͥncipem non opor¬
tet delinquere: ne formã
peccandi faciat. peccati
eis impunita licentia.
Nam rex qui ruit in uitus.
cito uiam oftendit erroris:
Sicut legit᷑ de ieroboam
qui peccauit. et peccare
fecit isrł. Iili aut̃ adscribi¬
tur: qͥcqͥd eremplo eius
a subditis ꝑpetratur. Sic̃
non nulli bonoꝵ pͥncipũ

Expanded text:
ddit justitiae, non malum pro malo culpatis reddit, sed bonum pro malo offensis impeis fuerit implicatus. Populi enim peccantes judicem metuunt, et a malo suo legibus coercentur. Reges autem, nisi solo Dei timore metuque gehennae coerceantur, libere in praeceps proruunt, ruptum licentiae, in omne facinus vitiorum labuntur. Quanto quisque in superiori constitutus est loco, tanto in mato splendoris honore quisqupeccato major est. Potentes enim, potenter tormenta patiuntur. Cui enim plus committitur, plus ab eo exigitur, etiam cum mensura poenarum. Reges vitam subditorum facile exemplis suis, vel aedificant, vel subvertunt. Ideo principem non oportet delinquere, ne formam peccandi faciat peccati ejus impunita licentia. Nam rex qui ruit in vitiis, cito viam ostendit erroris. Sicut legitur de Hieroboam, qui peccavit, et peccare fecit Israel. Illius autem ascribitur, quicquid exemplo ejus a subditis perpetratur. Sicut nonnulli bonorum principum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ delinqulunt: qui sibi
loquentes uirare cõpel¬
lunt. Quacũq arte
tam̃ qui conscientie
testis ẽ. ita hoc accipit:
sicut ille cui uiratur
intelligit. Duppliciter
autem reus fit. qui et dĩ
nom inuanum assuit:
et praximũ dolo capit
Non ẽ conseruandũ sacͣ¬
mentum. quo malum
incaute ꝓmittitur: ue¬
luti si quispiam adulte¬
re ꝑpetuam cum ea ꝑ¬
manendi fidem polli¬
ceatur. Tolerabilius ẽ
enim ñ implere sacra¬
mentũ: quã ꝑmanere
in stupri flagitio
Iurare ẽd̃r ⁊ illa proui¬
dentia. i qͣlia statuit
non conuellere statu¬
ta. Penitentia aut̃ dĩ
rerum mutatio ẽ: ñ
penitere aut̃. statuta
ñ reuocare. ut ẽ illud.
Iurauit dñs et nonpe¬
nitebit eum: idẽ quȩ
iurauit. ñ mutabit:

Expanded text:
autem delinquunt, qui sibi autem delinquunt, qui sibi loquentes jurare cogunt. Quacunque arte tamen, qui conscientiae testis est, ita hoc accipit, sicut ille cui juratur intelligit. Dupliciter autem reus fit qui et Dei nomen in vanum assumit, et proximum dolo capit. 9. Non est conservandum sacramentum quo malum incaute promittitur, veluti si quispiam adulterae perpetuo cum ea permanendi fidem polliceatur. Tolerabilius est enim non implere sacramentum quam permanere in stupri flagitio. 10. Jurare Dei est illa providentia, qua statuit non convellere statuta. Poenitentia autem Dei rerum mutatio est; non poenitere autem, statuta non revocare, ut illud: Juravit Dominus, et non poenitebit eum , id est, quae juravit non mutabit.
Abbreviated transcription (Latin):
oet᷑ hocẽ si uera sũt quȩ d̃
ñ loquitur: sic ꝑ uirare ñ
poterit. qui uirare ñ ap¬
petit. Cauendam gͥ esse
dum. nisi in sola necessi¬
tate. Non ẽ contra dĩ pre¬
ceptũ uirare: s dum usũ
iurandi facimus: ꝑ uirii
crimen incurrimus. fl̃¬
quã gͦ iuret: qui ꝑͥiurare
timet. Multi dum locũ¬
tur iuirare semꝑ delectan¬
tur: dum oporteat hoc
tantum in ore eẽ. est. est.
non. non: amplius enun
quam est et non est ãma¬
lo est. Multi ut fallant
ꝑuirant: ut ꝑfidem sa¬
cramenti fidem faciant
uerbi. sicq fallendo dũ
piurant et m̃tiuntur.
hominem incautũ deci¬
piunt. Int̾oũ et falsis la¬
crimis seducti decipiũt᷑.
et creditur dum plorãt.
quibus credendũ ñ erat.
Ulerũq sine uiram̃to lo¬
qui disponimus: s incre¬
dulitate eoꝵ quinoncre¬
dunt ꝗ dicimus. uirare
cõpellimur: taliq neces¬
dinem facimus. Sũt
multi ad cradendum
pigri: qua non mouent᷑
ad ficlemdibi. Grauiter

Expanded text:
detur, hoc est, si vera sunt quae de detur, hoc est, si vera sunt quae de non loquitur, sic perjurare non poterit, qui jurare non appetit. Cavendum igitur dum nisi in sola necessitate. Non est contra Dei praeceptum jurare, sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret qui perjurare timet. Multi dum loquuntur jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore Est est, Non non: amplius enim quam est et non est, a malo est . Multi ut fallant perjurant, ut per fidem sacramenti fidem faciant verborum: sicque fallendo dum perjurant et mentiuntur, hominem incautum decipiunt. Interdum et falsis lacrymis seducti decipimur, et creditur dum plorant, quibus credendum non erat. Plerumque sine juramento loqui disponimus; sed incredulitate eorum qui non credunt quod dicimus, jurare compellimur, talique jurandinem facimus. Sunt multi ad credendum pigri, qui non moventur ad fidem verbi. Graviter
Abbreviated transcription (Latin):
et culpa sequenti m̃cede
purgat᷑: quanto magis
hec facile abstergit᷑. ꝗͦ.
merces ipsa comitatur:
Multa m̾tiunt᷑. multaq
fingunt homines ꝓpt̃
hominũ laudem. Sicq
fit: ut ⁊sti m̃tiendo
pereant: et eos quos
laudant ad uane głe
runam ꝑducant. Sic̃
bene sibi c̃scius. ñ me.¬
tuit aliene lingue con¬
uitium: ita et qui lau¬
datur ab alio. ñ debet
errorem aliene laudis
attendẽ: s magis unꝰ¬
quisq testimoniũ cͣsci¬
entiȩ suȩ querat. cuipł
ipse p̃sens ẽ: quam ille qui eur
laudat. Opus enim suũ unis¬
c̃scientia: ñ palam in alieni
lingua. ꝑ fecti uiri qui abt
radice fundati sunt. et si
flamine laudis ac uituna¬
onis. ut cumq quasi uent
int̾dum curuent᷑ impulsi
funditus tñ ñ deiciuntur.
s protinus firmitate radi¬
cis ad se redeunt. Bona m
ut aut oblectatione quẽ ꝙ
decipiant: aut t̃roribus
frangant. Qui laudatur.
in auditoꝵ amore inserĩ
s si ueracit᷑ et ñ ficte lau¬

Expanded text:
et culpa sequenti mercede et culpa sequenti mercede purgatur, quanto magis hoc facile abstergitur quam merces ipsa concomitatur. Multa mentiuntur, multa fingunt homines, propter hominum laudem: sicque fit ut et isti mentiendo pereant, et eos quos laudant ad vanae gloriae ruinam perducant. Sicut bene sibi conscius non metuit alienae linguae convicium, ita et qui laudatur ab alio, non debet errorem alienae laudis attendere; sed magis unusquisque testimonium conscientiae suae quaerat, cui plus ipse praesens est, quam ille qui eum laudat. 10. Opus enim suum unusconscientia, non palam in aliena lingua. 11. Perfecti, qui alta radice fundati sunt, etsi flamine laudis ac vituperationis utcunque quasi ventorum interdum curventur impulsu, funditus tamen non dejiciuntur, sed protinus firmitate radicis ad se redeunt. 233 12.ut aut oblectatione quemquam decipiant, aut terroribus frangant. 13. Qui laudatur in auditorum amore inseritur, sed si veraciter et non ficte lau
Abbreviated transcription (Latin):
rumq a ueritate incipit.
qui falsa confingit. La¬
tent sepe uenena. circũ¬
lita melle uerboꝵ: et tã¬
diu deceptor ueritatem
simulat: quo usq fallen¬
do decipiat. Non numꝗͣ
peius ẽ mendatiũ me¬
ditari: quam loqui. Nam
int̾dum quisꝙ incautꝰ
solet exp̾cipitacione loqͥ
mendatiũ: meditari aut̃
non potest. nisi ꝑstudiũ.
Grauius enĩ ille ex studio
m̃tiri ꝑhibetur: quam is
qui ex p̃cipitatione sola
mentit᷑. Sũmoꝑe cauen¬
dum ẽ om̃e mendatiũ:
quam uis ñ numꝗͣ. sit ali¬
qđ mendacii genus culpe
leuioris: si quisqͣm ꝓsa
lute hominũ m̃tiatur.
S quia scriptũ ẽ os qđ
mentit᷑ occioit animam.
et ꝑdes eos qui locunt᷑
mendatium: hoc qͦq
mendacii genus ꝑfecti
iuri sũmoꝑe fugiunt :
ut nec uita cuius libet
ꝑ eoꝵ fallatiam defendat᷑:
nec suȩ animȩ noceant.
dum p̾stare nitunt᷑ aliene:
carni ꝗͣ ꝗͣ hoc istud peccati
genus. facillime credimꝰ
relaxari. Nam si quelib¬

Expanded text:
rumque a veritate incipit rumque a veritate incipit qui falsa confingit; latent saepe vera circumlinita melle verborum, et tandiu deceptor veritatem simulat, quousque fallendo decipiat. Nonnunquam pejus est mendacium meditari quam loqui. Nam interdum quisque incautus solet ex praecipitatione loqui mendacium, meditari autem non potest nisi per studium. Gravius ergo ille ex studio mentiri perhibetur, quam is qui ex praecipitatione sola mentitur. Summopere cavendum est omne mendacium, quamvis nonnunquam sit aliquod mendacii genus culpae levioris, si quisquam pro salute hominum mentiatur. Sed quia scriptum est: « Os quod mentitur occidit animam , » et: « Perdes eos qui loquuntur mendacium , » hoc quoque mendacii genus perfecti viri summopere fugiunt, ut nec vitia cujuslibet per eorum fallaciam defendantur, nec suae animae noceant, dum praestare nituntur alienae carni, quanquam hoc ipsum peccati genus facillime credamus relaxari. Nam si quaelib
Abbreviated transcription (Latin):
to solidius in dm̃ figatur in¬
terius: quanto exteruis ab
humanis sꝑnit᷑ sensibus.
Qui illatas sibi contumelus
tranquillo animo ꝓdit. do¬
lorem cordis aꝑit: et uini
quod feruet in animo faci
aꝑta. cito exalant: clausan¬
mis exulcerant. Qui dolo¬
rem inuirie dauso pectort
tegit: quanto amplius m¬
silentio linguam p̾mit.
tanto acriorem dolorem
intrinsecus nutrit. Unos
et uere quidam poetarii
gentilium diccit. Quoꝙ
magis tegit᷑. tectꝰ magis
estuat ignis. Cecus enĩ
languor uehemens ẽ acn¬
mius: quia tacitum uilł
sub pectore uulnus:
endaces faciunt: ut nec
uera dicentibus credat᷑.
multa falsitas. etiam in ue¬
ritate suspectum. Sepe ue¬
ra p̃mittit. qui falsa dic¬
turus ẽ: ut cum pͥmum
adquisierit fidem: ad reli¬
qua mendatia audientes
credulos faciat. M ultis
uident uera ẽẽ que falsa
sunt: et idõ ñ ex dõ. s ex
suo mdatio locuntur.
Nlon numquam falsitas ue¬
nloquio adiungit᷑: et ple¬

Expanded text:
to solidius in Deum figatur into solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facilaperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vulnus. Mendaces faciunt ut nec vera dicentibus credatur. multa falsitas etiam in veritate suspectum. Saepe vera promittit qui falsa dicturus est, ut, cum primum acquisierit fidem, ad reliqua mendacia audientes credulos faciat. Multis videntur vera esse quae falsa sunt, et ideo non ex Deo, sed ex suo mendacio loquuntur. Nonnunquam falsitas veriloquio adjungitur, et ple
Abbreviated transcription (Latin):
Factis male loquitur.
qui male uiuendo exrem¬
plis sius alios ad male agen¬
dum informat. Semel
bene loquit᷑: qui se peni¬
tendo redarguit. Bis
bene loquit᷑: qui bene
uiuendo et alios instruit.
Semel male loquit᷑: qui
post uicium cito ñ corri¬
gitur. Bis male loqͥtur:
qui et male uiuit. et male
docet. Item bis male loqͥt᷑.
qui et male cogitat. et
male refert cogitata.
tem bis male loqͥtur:
qui et bonum qđ debuit
ñ egit: et malum qđ ño
portebat. admisit. Mali
mala respondent ꝓbo
nis: et aduersa pro op¬
timis. Boni bona resp¬
ondent pro malis: et
ꝓsꝑa pro aduersis. Ad
uersus conuitium ling¬
ue. fortitudo abhiben¬
da ẽ patientie: ut tẽp¬
tatio uerbi quȩ foris
inpugnat: tolerantiȩ
ta. Non omĩs qui pati¬
tur probra iustus ẽ: s
qui proueritate inno.¬
xius patit᷑. ille tantum¬
mͦ iustus ẽ. Inter uitu¬
perationes linguȩ et
obprobria hominũ.
isto se remedio mens
iusti corroborat: ut tan¬

Expanded text:
Factis male loquitur Factis male loquitur qui male vivendo exemplis suis alios ad prave agendum informat. 20. Semel bene loquitur qui se poenitendo redarguit. Bis bene loquitur qui bene vivendo et alios instruit. 21. Semel male loquitur qui post vitium cito corrigitur. Bis male loquitur qui male vivit et male docet. Item bis male loquitur qui et male cogitat, et male refert cogitata. Item bis male loquitur qui et bonum quod debuit non egit, et malum quod non oportebat, admisit. 22. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. 23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae 24. Non omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tan
Abbreviated transcription (Latin):
Item quadrimoda ẽ dicens¬
di ratio. qua aut bene sen¬
tiendo quod biie ꝓfertus
aut nilsentiendo nil dr̃: aut
parũ sentiendo. loquacitas
sola ostendit᷑: aut optime
sentiendo. ñ elegant ꝓfert᷑
quod intellegitur. Item qua¬
driꝑtita ẽ loquendi ratio:
qua uel bonum bene. uel
malum male. seu bonum
male. uel malum bene. ꝓ¬
fertur. Bonum quippe be¬
ne loquit᷑: qui ea que rec¬
ta sunt.humilit annunti¬
are uidet᷑. Malum male
loquit᷑: qui qd̾ libet flagitiũ
ꝑsuadere conat᷑. bonũ male
loquit᷑: qͥ quodcũq rectũ
arrogant̾ p̃dicare sentitur
Malũbene loqͥt᷑ qui aliqd̃
narrando uittũ detestatur
ut ab eo homines auertant᷑
Corde bene loqͥt᷑ qͥ caritatẽ ñ si¬
mulat. Ore bene loqͥt᷑ qͥueri¬
tatẽ adnuntiat: factiꝰ bene
loquit᷑ qͥ alios bo¬
nis exremplis edificat. Cor¬
de male loquitur: qui
interuis cogitationes no¬
xias meditat᷑. et cogitat.
Lingua male loquitur.
qui pro eo quo s male agit.
flagellat᷑ et mͣmurat.

Expanded text:
Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentiendo quid bene profertur, aut nihil sentiendo nihil dicitur, aut parum sentiendo loquacitas sola ostentatur, aut optime sentiendo non eleganter profertur quod intelligitur. 16. Item quadripartita est loquendi ratio, qua vel bonum bene, 230 vel malum male, seu bonum male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qui quodlibet flagitium persuadere conatur. Bonum male loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. 18. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur qui alios bonis exemplis aedificat. 19. Corde male loquitur qui interius cogitationes noxias meditatur et cogitat. Lingua male loquitur qui pro eo quod male agit flagellatur, et murmurat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñtiabo adu̾sus me iniusti¬
cias meas dño. Supͣ enim
omĩa ossa mea dum clama¬
rem totadie. Quid gͦ tacu¬
isse se penitet: nisi cͤfession
peccatoꝵ: Quid clamasse se do¬
let: nisi defensionem maloꝵ:
Ogͦ peccatoꝵ suoꝵ defensor ea¬
titit: necesse ẽ ut pęnitendo
accuset. ꝙ suꝑbiens pͣue ad¬

Expanded text:
ronuntiabo adversum me injustironuntiabo adversum me injustitias meas Domino . Supra enim omnia ossa mea, dum clamarem tota die. Quid ergo tacuisse se poenitet, nisi confessionem peccatorum? Quid clamasse se dolet, nisi defensionem malorum? Qui ergo peccatorum suorum defensor exstitit, necesse est ut poenitendo accuset quod superbiens prave ad
Abbreviated transcription (Latin):
occurrat. Mora peccandi
inmanitatẽ facit scele¬
ris. Unde et ꝓph̾a. Ue
inquit qui trabitis ini¬
quitatẽ in funiculis ua¬
nitatis: et quasi uincu.¬
lum plaustri. peccatum.
Trabit aut̃ iniquitatem
ut funiculũ: qui taroat
c̃u̾ti addm̃. Trahere ẽ
iniquitatẽ: moram fa¬
cere iniquitati. Unde
et p̃s. Prolongauer ũt
iniquitates suas: dñs
iustus concidet cerui¬
semꝑ ante oculos pͣ.¬
pͥa adhibere delicta.
scdm psalmi sententiã
et peccatum meũ c̃tra
me ẽ semꝑ. Sic̃ enum
ñ oportet reminisci
peccati affectũ: sic semꝑ ne¬
deflendo cõmemorare pec¬
catum. Apud iustũ recor¬
datio peccati. facit tedium
animi. Qui aut̃ luxuriȩ
et cupiditati subditi sunt:
c̃tumaci suꝑbia etiam de ip¬
so peccati oꝑe glantur. Ser¬
uo dĩ tanta recordatio ẽẽ de¬
bet peccati: ut ea quȩ gessit
semꝑ lacͥmis c̃fiteatur. Uñ
et p̃s dicit. Conu̾sus sum
gitur spina: peccatũ meii
cognitum tͥ feci: et dixi ꝓ¬

Expanded text:
occurrat. 12. Mora peccandi occurrat. 12. Mora peccandi immanitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis, et quasi vinculum plaustri peccatum ! Trahit enim iniquitatem ut funiculum, qui tardat converti ad Deum. Trahere enim iniquitatem est moram facere iniquitati. Unde et psalmus: Prolongaverunt iniquitates suas; Dominus justus concidet cerviante oculos propria adhibere delicta, secundum psalmi sententiam: Et peccatum meum ante me est semper . Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic sempeflendo commemorare peccatum. 2. Apud justum recordatio peccati facit taedium animi. Qui autem luxuriae et cupiditati subditi sunt, contumaci superbia etiam de ipso peccati opere gloriantur. 3. Servo Dei tanta recordatio esse debet peccati, ut ea quae gessit semper lacrymis confiteatur. Unde et psalmus dicit: Conversus sum gitur spina. Peccatum meum cognitum tibi feci. Dixi: P
Abbreviated transcription (Latin):
Multum ertĩ amor agit in
homine: s resultat caro ma¬
le c̃suetudinis lege. Bene
autẽ audact̾ ꝓ bona c̃scien¬
tia exultat: qui ualenter
inse reppͥmit. qđ insolent᷑
impugnat. Frequent pec¬
care cauendũ ẽ: nam hoc
ipsum ꝗ de malo nr̃o ple¬
rumq ds̃ nobis salutem
opatur quanto mirabile
ẽ. tanto ꝑrarum ẽ. Propte¬
rea metuendũ ẽ confid̾e.
ita saluari: ne forte dum
e& pectamus auitiis sana¬
ri: et uitia multiplicemus.
et salutem ñ adipiscam᷑
Gstudeamus aut ñ cad̾e̾:
aut cito conu̾si a lapsu c̃¬
surgere. Omĩno peccare:
cauendum ẽ q si huma¬
na fragilitate peccatum
subrepserit: confestim erit
corrigendum. qđ nequit̃
sentitur cõmissũ. Cito
enim corrigit᷑ culpa: quȩ
cito cognoscit᷑. Tardius
aut̃ sanat᷑ uulnus: ꝙ. iam
putrescentibus menbris
longo post tpr curationi.¬
bus adhibet᷑. Iteratio pec¬
cati gͣuior ẽ. sicut si mor¬
bus suꝑ morbum ueniat:
sicut si ymber suꝑ ymbrem

Expanded text:
Multum veri amor agit in Multum veri amor agit in homine, sed resultat caro malae consuetudinis lege. Bene autem audacter pro bona conscientia exsultat, qui valenter in se reprimit quod insolenter impugnat. 9. Frequenter peccare cavendum est; nam hoc ipsum, quod de malo nostro plerumque Deus nobis salutem operatur, quanto mirabile st, tanto perrarum est. Propterea metuendum est confidere ita salvari, ne forte dum exspectamus a vitiis sanari, et vitia multiplicemus, et salutem non adipiscamur. Ergo studeamus aut non cadere, aut cito conversi a lapsu consurgere. 10. Omnino peccare cavendum est, quod si humana fragilitate peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum, quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa quae cito cognoscitur; tardius autem sanatur vulnus quod jam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adhibetur. 223 11. Iteratio peccati gravior est, sicut si morbus super morbum veniat, sicut si imber super imbrem
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq in his uincłis homo
implicatus quadã catena uitas
tenet᷑ ad strictus: ita ut abe
euelli nequaquam ualeat:
nisi diuina grã manumu
centis app̃hendat. Peccatu
ad mitere. cadere ẽ in pute¬
um: consuetudinẽ uͦ facen
peccandi. os putei ẽ. coang¬
ustare: ne his qui cecidit u¬
leat exire. S int̾dũ etiam
tales ds̃ liberat: dum eoꝵ
desꝑationem ad conuersu.¬
nem lib̾tatis cõmutat. Ip̃s
tuntur: quo protegente st
ne indeterius peccando esꝰ
Nequissimũ ẽ peccare: peit
ẽ peccandi consuetudie
facere. Abillo facile. abho
Male agendi c̃suetuoine
recessũ ẽẽ ꝓpħa asserit ui
fundum: cuius usu quasi qͣdã
lege homo tenet᷑ adstrictus:
ut etiam quando ñ uult pec¬
catum cõmittat. alapsu uͦ
cito resurgere: ñẽ inprofũ.¬
dum ire. Apls legem peccati
dicit in m̃bris nr̃is: quȩ lex
c̃suetudo ẽ. quã peccando
c̃cipimus: et ñ ab ea cũ uo.¬
lumus discedimus: quia
iam necessitatis uinculo
ꝑc̃suetudinem retinemur.

Expanded text:
sicque his vinculis homo implicatus quasi quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum iacentis apprehendat. Peccatum admittere cadere est in puteum, consuetudinem vero peccandi facere os putei est coangustare, ne is qui cecciderit valeat exire. Sed interdum etiam tales Deus liberat dum eorum desperationem ad conversionem libertatis commutat. Ipso tuntur, quo protegente fit ne in <de>terius peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc Male agendi consuetudinem secessum esse propheta asserit in profundum, cuius usu quasi quadam lege homo tenetur astrictus, ut etiam quando non vult, peccatum admittat. A lapsu vero cito resurgere, non est in profundum ire. Apostolus legem pecdicit in membris nostris , quae lex consuetudo est, quam peccando concipimus, et non ab ea, cum volumus, discedimus, quia jam necessitatis vinculo per consuetudinem retinemur. 8.