comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uissima possibile unũ fieri cõtinuũ. młtitudinis aũ nõ. eo
ꝙ uuitates cũ sĩt ĩdiuisibileᷤᷤ. ñ hant extrema. Ppt qd̾
ñ fit unũ ex eis cõtinuũ. Sola deniq diuina nit᷑a nullo

Expanded text:
vissima possibile unum fieri continuum, multitudinis autem non, eo vissima possibile unum fieri continuum, multitudinis autem non, eo quod unitates, cum sint indivisibiles, non habeant extrema, propter quod non fit unum ex eis continuum. Sola denique divina natura nullo
Abbreviated transcription (Latin):
uina nat᷑a qͥa uere unitas ẽ. ĩ simplicitate manẽs. oe tẽpꝰ.
õemq ordinẽ exsuꝑat. ⁊ neq młtũ neq pars ab uno ab¬
sistit. qͦd eiꝰ eẽ nũquã disgregat᷑. uͥ enĩ disgregatio. młtitu¬
do cũ uno ⁊ totũ partesq apparẽt. ⁊ tp̃s oportet ẽẽ.mñsu¬
rãq disgregatiõis. ut ne ab uno absistẽtia ad ĩfinitatẽ
eãt. spt̾a multitudo qͥdẽ nuo mnsurat᷑. distãtia uͦ sed̾m
suꝑficĩe tmino magͥtudinis. qͦꝵ qͥdẽ młtitudo ꝑ diuisio¬
nẽ ad ĩ diuisibile reducit᷑. magͥtudo uͦ ꝑ diuisionẽ trahit᷑
ĩ ĩfinitũ. Cuiꝰ rei ħ ẽ rõ ut geometre ꝑhibẽt. ꝙ in agͥtu¬
do fantastice ĩtelligit᷑. młtitudo aũ opinabilit̃. Tminat᷑ aũ
magis opinio. ⁊ ĩ uito stetit. fantasie uͦ młtitudinẽ ĩfini¬
tã hñt. ꝓpt̾a fantastica ĩfinita st̃. ⁊ magͥtudines qͥd qͥa fan¬
tastice ĩfinitę s. atq illaꝵ sectio. ł qͣm magͥtudinũ no¬

Expanded text:
ere unitas est in simplicitate manens, omne tempus, omnemque ordinem exsuperat, et neque multum neque parum ab uno absistit, quod ejus esse nunquam disgregatur. Ubi enim disgregatio, multitudo cum uno et totum partesque apparent, et tempus oportet esse mensuramque disgregationis: ut ne ab uno absistentia ad infinitatem eant, propterea multitudo quidem numero mensuratur, distantia vero secundum superficiem termino magnitudinis, quorum quidem multitudo per divisionem ad indivisibile reducitur. Magnitudo vero per divisionem trahitur in infinitum. Cujus rei haec est ratio, ut geometrae perhibent: Quod magnitudo fantastice intelligitur: multitudo autem opinabiliter, terminatur autem magis opinio, et in uno stetit, phantasiae ita sunt et magnitudines quidem, quia phantasticae infinitae sunt, atque illarum sectio: vel quoniam magnitudinum no
Abbreviated transcription (Latin):
oĩa. Unꝰ enĩ ds̃ cũ sit ꝑsone tres añ õia. quȩ ip̃o repłẽt᷑
cã eoꝵ oĩũ ẽ. ĩ alterabilis ⁊ ĩ ꝑmeabilis suis huberrimi
mũdũ gubernãs largitiõib ⁊ actionibꝰ. at dũ sermo
de actiõe ĩstituit᷑ a menioria excidere ñ debet. qd̾ sic̃
diuina substãtia. pat̃nitas. filiatio. missioue ⁊ cȩt̾a q̃ ĩ dõ

Expanded text:
us enim Deus cum sit, personae tres, ante omnia quae ipso replentur, causa eorum omnium est inalterabilis et impermeabilis suis uberrimis mundum gubernans largitionibus et actionibus. At dum sermo de actione instituitur, a memoria excidere non debet, quod sicut divina substantia, paternitas, filiatio, missiove et caetera quae in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩeo ĩtelligi. ne qͥd cͥca diuinũ. eo pꝰteriꝰ cõsidet᷑. ato
ex hec siue actu siue potestate. dissolubile cogitet᷑ ac
corruptibile. Tał enĩ ẽ existẽtia sr̃ueniẽtiũ scd̾m naturã.
ut posse dissolui uideãt̾. Restat gͥ patrẽ. a filio ⁊ sp̃u eqͣ¬
lit̃ differre. filiũ qͦ a genitore ac ꝑaclito. simłr sp̃m
a patre ⁊ filio. Qͣ ex re. qͣntũ filiatio filiũ difterre a pa¬
tre fac̃. tãtũdẽ pat̾nitas a filio patrẽ. Qͥb uere positis
⁊ cõcessis: aut pat̃ ledm emissionẽ sp̃e tuba differt a filie
uit ampliꝰ pat̃ a filio differt. ꝗͣ a genitore filiꝰ. Si enĩ¬

Expanded text:
in eo intelligi. Ne quid circa divinum eo posterius consideretur, atque ex hoc sive actu, sive potestate, dissolubile cogitetur ac corruptibile, talis enim est existentia supervenientium secundum naturam, ut posse dissolvi videantur. Restat igitur Patrem a Filio et Spiritu aequaliter differre, Filium quoque a genitore ac paracleto, similiter Spiritum a Patre et Filio. Qua ex re quantum filiatio Filium differre a Patre facit, tantumdem paternitas a Filio Patrem. Quibus vere positis et concessis, aut Pater secundum emissionem Spiritus nihil differt a Filio, aut amplius Pater a Filio differt, quam a genitore Fili
Abbreviated transcription (Latin):
nã nulłꝰ ũquã uidit. ut õiũ cõditͥcẽ. ⁊ añ oĩa secula
existẽtẽ. Manifestũ gͥ neq ubi. neci q̃n. ĩpedire fi¬
liũ. qͥn cũ patre spm emittat.
suꝑficiei. lineȩ. aliisq insit. palã ẽ. qd diuiniꝰ nul¬
lo modo ꝑsonis cõueniat. Ut enĩ locał habitudo fa¬
cit ẽẽ uͥ. ⁊ tꝑis habitudo fac̃ ẽẽ q̃n. sic positiõis habi¬
tudo sitũ ẽẽ ꝑficit. At uͦ que ĩ uita. ututibꝰ pͥncipa¬
libꝰq causis stabilita st̃. ĩ ꝓpͥe sita eẽ dñr. cũ supͣdictiᷤ¬
⁊ similibꝰ sitũ ẽẽ accidat. ⁊ positionẽ hr̃e. scd̾̃m locũ.
exceyto corpore aplaneos uniusa cõtinẽto. Porro ĩ cor¬
poreis sitũ ẽẽ substãtiis ñ cõpetit. nͥ scd̾m metaphoram
ĩ dõ qͥs dicat sita ẽẽ oĩa. ut ĩ cã. ⁊ ĩ pͥncipio. his itaq
sic se hñtibꝰ eundũ ẽ iã ex ordine discęptatũ utrũ
hr̃e. dictam causȩ conmunitatem dissecet uel impe

Expanded text:
nam, nullus unquam vidit ut omnium conditricem, et ante omnia saecula existentem. Manifestum igitur, neque ubi, neque quando impedire Filium, quin cum Patre Spiritum emittat.superficiei, lineae, aliisque insit, palam est quod divinis nullo modo personis conveniat: ut enim localis habitudo facit esse ubi, et temporis habitudo facit esse quando, sic positionis habitudo, situm esse perficit. At vero quae in vita, virtutibus, principalibusque causis stabilita sunt, ie accidat, et positionem habere, secundum locum, excepto corpore ἀπλκνεῶς universa continente. Porro incorporeis situm esse substantiis non competit, nisi secundum metaphoram in Deo quis dicat sita esse omnia, ut in causa et in principio. His itaque sic se habentibus, eundum est jam ex ordine disceptatum, utrum habere dictam causae communitatem dissecet vel imped
Abbreviated transcription (Latin):
tiẽdũ eẽ. Uñ manifestũ. qd̾ sic̃ pat̃ solꝰ ẽẽ gn̾at. sic ẽẽ
solus emuttit. nat᷑a ñ uolũtate. quod ex hoc patet
uidet᷑ quęstio ex suꝑiorib lucẽ ht̃ solutioĩs. uͥ patrẽ
ñ ut patrẽ emitt̾e sp̃m demõstrãtũ ẽ. Tał utiq cõ¬
tenet: ĩ iis enĩ añcedit ac seqͥt᷑. dictũ ẽẽ. Ut si ẽẽ gn̾at.
solus gn̾at. ⁊ si solus gignit᷑ ẽẽ gignit᷑. ĩ aliis uͦ mini¬
me. ut ex płib aĩadu̾ti pot̃. Pat̃ cognoscit sp̃m suum

Expanded text:
tiendum esse, unde manifestum, quod sicut Pater solus esse generat, sic esse solus emittit, natura, non voluntate, quod ex hoc patet,videtur quaestio, ex superioribus lucem habet solutionis, ubi Patrem, non ut Patrem emittere Sptenet: in his enim antecedit ac sequitur dictum esse, ut si esse generat solus generat: et si solus gignitur, esse gignitur. In aliis vero minime, ut ex pluribus animadverti potest, Pater cognoscit Spiritum suum,
Abbreviated transcription (Latin):
ib heresi archis ꝓfanaq nouitatũ ĩ uẽtoribꝰ c̃omtũ est:
Hoc mnͦ argum̃ta cõcinnãtibꝰ ĩmo elenchoꝵ ignorãtias.
Si spẽ ex filios õiũ potestatẽ celestiũ ate trȩstriũ hñte.
male ac p̃t patͥs uolũtatẽ faciũt. qͥor̃ado a patrȩ ł sp̃u
aliꝗd postulãt. Oĩa enĩ filii st̃ a patre donata. cꝰ dona si

Expanded text:
ab haeresiarchis profanarumque novitatum inventoribus commentum est, hoc modo argumenta concinnantibus, imo elenchorum ignorantias: si Spiritus ex Filio est, omnium potestatem coelestium atque terrestrium habente, male ac praeter Patris voluntatem faciunt, qui adorando a Patre vel Spiritu aliquid postulant: omnia enim Filii sunt a Pa
Abbreviated transcription (Latin):
minime absq demõstratioĩs aminicło. atq scͥpt᷑x̧
diuinitꝰ ĩspirate testimoniis. scõrq patrũ sãctionib
ĩducor ad hoc. Et qͥdẽ arbitror qd̾ illi fides parti tͥbu¬
enda ẽ: eui ħ qͣm maxime cõniuẽt. Igͥ adiuuãte scõ
sp̃u plena u̾itatiᷤ cͣcdictio ꝓsiliat ĩ mediũ. Ymũ qͥdẽ si¬

Expanded text:
emonstrationis adminiculo, atque Scripturae divinitus inspiratae testimoniis, sanctorumque Patrum sanctionibus inducor ad hoc. Et quidem arbitror quod illi fides parti tribuenda est, cui haec quam maxime conveniant. Igitur, adjuvante sancto Spiritu, plena veritatis contradictio prosilia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃õsũmatũ iri. ñ ht̃ cõmunitatẽ. duã obrẽ absq motu
dm̃i oꝑari afserũt. ⁊ repẽte. hoc ẽ p̃t̃ extensionẽ tp̃is.
Cuiꝰ oꝑe. m̃tẽ. sensus. emissionẽue luminis. imagines qͣsi
ponũt. In apparẽdo enĩ lux de subito t̾re illustrat ambi¬
tũ. ñ comitãte tꝑis motũ actiõe luminis. ĩ om̃e partẽ
simłr diffũdẽtis se. Qͣus pene uidet᷑ eẽ actio sensuum
siue oꝑatio. Simł utiq ĩ aspiciẽdo. absq tꝑis ĩt uallo.
uisibilia. p̃sẽtia. ⁊ absentia. uisus eqͣlit̃ cõphẽdit. hĩc ẽ q

Expanded text:
amobrem absque motu Deum operari asserunt, et repente, hoc est praeter extensionem temporis, cujus opere, mentem sensus, emissionemve luminis, imagines quasi ponunt. In apparendo enim lux de subito terrae illustrat ambitum, non comitante temporis motu actionem luminis; in omnem partem similiter diffundentis se. Qualis pene videtur esse actio sensuum sive operatio. Simul utique in aspiciendo absque temporis intervallo, visibilia, praesentia et absentia visus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessio abdicat. Igͥ absq ãbiguitate dãdũ. filiũ sp̃m ha¬
bere ut pat̃. Qͣmuis enĩ iohes testatꝰ sit. se uidise sp̃m
descendñtẽ manẽtẽq sr̃ eũ. nõ tñ adueniẽtẽ hr̃e sp̃m cre
dendus ẽ. ut ds̃. Ham ut hõ. ht̃ sic̃ qͥdã demõstrãt ħ modo
disputãtes. Si hõiu ĩ aĩabꝰ pie acreligiose degñtiũ. ñ tamen
absq sorde penitꝰ existẽtiũ. sp̃e sc̃s labitare. pollicet᷑: mł¬
to magis ĩ xͥ aĩa. quȩ ĩuiolata. ĩ macłata. sine sorde sẽꝑ
exstitit. nullũ oĩno pecc̃i uestigiũ hñs. idẽ sp̃e habitauit.

Expanded text:
anorum professio abdicat. Igitur absque ambiguitate dandum Filium Spiritum habere, ut Pater. Quamvis enim Joannes testatur sic, se vidisse Spiritum descendentem manentemque super eum , non tamen adveniedendus est ut Deus. Nam ut homo habet, sicut quidam demonstrant, hoc modo disputantes: si hominum in animabus pie ac religiose degentium, non tamen absque sorde penitus existentium, Spiritus sanctus habitare pollicetur, multo magis in Christi anima quae inviolata et immaculata, sine corde semper existit: nullum omnino pe
Abbreviated transcription (Latin):
Nestat gͥ ꝑactiones tm hõib dm̃ manifestari. q̃ iuxta
I qꝵdã opinionẽ ñ hñt quod potestate dicitꝰ asserẽnũ
circa Singłas tpĩs partes de subito em̾gere. ⁊ cõcursu
uolũtatiꝰ ñ motu dm̃ fac̾e oĩa. Motꝰ eñ ñ ẽ repẽtin a emis¬
sio ab habitudine. s alia añ aliã fit ꝓmotio ĩ spẽm. quȩ po¬
testate tm̃ existit ĩfaciẽda re. scd̾m mat̾ialẽ ĩ formẽq

Expanded text:
manifestari, quae juxta quorumdam opinionem non habent, quod potestate dicitur, asserentium circa singulas temporis partes, de subito emergere: et concursu voluntatis, non motu Deum facere omnia. Motus enim non est repentina emissio ab habitudine, sed alia ante aliam fit promotio in speciem, quae potestate tantum existit, in facienda re, secundum materiale
Abbreviated transcription (Latin):
sic. Sp̃c sc̃s ex patre ꝓcȩdit. neqͣqͣm ãu ex filio. ꝥ resul
uͦ methone nicolaꝰ. hoc mͦ: licet sp̃c filii : at ñ ex filio est.
Aliud enĩ ẽ filii. aliud dici ex filio. E qͥdẽ hoc eiꝰ q̃ scdm na¬
turã uniõis ⁊ familiaritatũ. sigͥficatiuũ ẽ. utro mͦ dicat᷑.
siue sp̃ẽ. siue ꝓcęssibile. Hoc aũ scł ex filio ẽẽ illiꝰ quȩ ex

Expanded text:
s ex Patre procedit, nequaquam autem ex Filio. » Praesul vero Methonae Nicolaus hoc modo: « Licet Spiritus Filii, at non ex Filio est: aliud enim est Filii, aliud dici ex Filio. Equidem hoc ejus quae secundum naturam unionis et familiaritatis significativum est, utro modo dicatur, sive
Abbreviated transcription (Latin):
tabiles. alicd accid̾e. ꝓfanũ ẽ ⁊ ĩtimere differẽti¬
ũ ad ĩuicẽ sp̃c filiiq rõnes sẽpit̃nȩ alterutꝰ habi¬
tudinis. Manifestũ gͥ habitudinẽ quã ht̃ spẽ ad
patrẽ eã hab̃e ad filiũ. nihil eors quȩ ad aliqͥd
sũt ꝓhibñte quin filii sit ⁊⁊ ex filio idẽ sp̃s.
ꝑ ĩstrum̃tũ sp̃m emittat. nullo ĩtellecto medio.
causa quod ex c̃ã ẽ nõ ut ĩ loco. neq ut ĩ subiecto.
Et enĩ locꝰ ab eo qd̾ ĩ loco ẽ dif̾fert subalit᷑. Simłr
aũ ⁊ subiectũ ab eo ꝙ ĩ subiecto. At uͦ spc. ĩ filio ꝑ
causȩ rõnẽ cõsistens. ut ĩ patre utriq idem estͥ.
Itaq ut ĩ cã qd̃ ex cã ẽ sic ambors ac ĩ ambobus

Expanded text:
tabiles aliquid accidere, profanum est et interimere differentium ad invicem Spiritus Filiique rationes sempiternae alterutrius habitudinis. Manifestum igitur habitudinem quam habet Spiritus ad Patrem, eam habere ad Filium: nihil eorum quae ad aliquid sunt prohibet, quin Filii sit, et ex Filio idem Spiritper instrumentum Spiritum emittat, nullo intellecto medio. causa, quod ex causa est, non ut in loco, neque ut in subjecto. Etenim locus ab eo quod in loco est, differtet subjectum, ab eo quod in subjecto: at vero Spiritus in Filio per causae rationem consistens, ut in Patre, utrique idem est. Itaque ut in causa, quod ex causa est, sic amborum ac in ambobus
Abbreviated transcription (Latin):
que simł eẽ nequeũt. eo qd̾ ñ ẽẽ ds̃ ea ꝓduxerit. s
uolũtate. Ham si ẽt ꝓduxisset. tot emersiet. qt ex¬
ꝓmere potuisset. toto utiq faciẽs ẽe tota fecisset
uͥtute. quȩ cũ ĩfinita sit ñ solũ hc̃ mẽdũ. uers ĩ fimi¬
tos huic p̃iẽti cõsimilei fecisse potuit. Sin aũ ñ pot̾at
quã młta ĩ becillitate oppinebat᷑. qͣlibet artificis disci
tate ñ nat᷑a ds̃ filiũ genuisiet. aut semel cũ uoluisset.
nolẽs ꝑmãsisset de cetero aut rursũ uoluiset ⁊ rursũ
genuisset. qͥ si ñ ẽ uniꝰ uolũtatii s difterẽtii. ñ unũ tm¬
ht̃. s plures filioᷤ. Ampliꝰ. Si quȩcũq uult fac̃ deus. si
ñ gnãt. aũt qͥa ñ pot̃ ꝓrsus dimittit aut̃ qͥa ñ uult.
si ñ pot̃ corruptibili minor ẽ nat᷑a. quȩ apta ẽ ad ĩ¬
potẽtiã. Sin potẽs noluit. qd̾ nat᷑a habuit cohereuit
uolũtate. Qrͣ si ñ dũ genuit: uolẽs gñabit aliqm̃

Expanded text:
quae simul esse nequeunt: eo quod non esse Deus ea produxerit, sed voluntate. Nam si esse produxisset, tot emersissent, quot expromere potuisset toto utique faciens esse, tota fecisset virtute: quae cum infinita sit, non solum hunc mundum, verum infinitos huic praesenti consimiles fecisse potuit. Sin autem non poterant, quam multa imbecillitate opprimebatur, qualibet artificis disciptate, non natura Deus Filium genuisset, aut semel cum voluisset, nolens permansisset de caetero: aut rursum voluisset, et rursum genuisset: qui si non est unius voluntatis sed differentis, non unum tt, sed plures filios. Amplius: Si quaecunque vult facit Deus si non generat, aut quia non potest prorsus dimittit; aut quia non vult: si non potest corruptibili minor est natura, quae apta est ad impotentiam. Sin potens noluit quod natura habuit, coercuit voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
dñr ut lux soł ẽ. ⁊ ad solẽ ñ dr̃. Aliud enĩ ẽ alicuius
ẽẽ m̃surã. aut actionẽ. aut passionẽ. aut possessionem
siue ꝓpͥetatẽ: ⁊ aliud ad aliqͥd ẽẽ ł dici. Illa enĩ ⁊ si alt̾iꝰ
sĩt: ꝓpͥã naturã hr̃e uidñt᷑: ad aliqͥd uͦ ĩ eo qd ad aliud re¬
spicit eẽ ht̃. ⁊ ex eo qd̾ ad suũ relatiuũ aliquã suscipit

Expanded text:
iud enim est, alicujus esse mensuram, aut actionem, aut passionem, aut possessionem, sive proprietatem: et aliud ad aliquid esse, vel dici. Illa enim etsi alterius sint, propriam naturam habere videntur. Ad aliquid vero, in eo quod ad aliud respicit, esse habet, ex eo quod ad suum relativum aliquam suscipit
Abbreviated transcription (Latin):
sitatis. Nat᷑aliũ enĩ ater artificialiũ factores tͣm̃
ẽẽ cõstat. Ds̃ uͦ cũ fit sit ultͣ oĩa ĩuisibilia atqi
uisibilia. necͣciuã factor censeri debet. Hamq factor.
ꝑ uiã qͣndã ⁊ generationẽ. qͦd agẽdũ ẽ. adẽe conducit.
seri oport̾e dic̃t. Ampliꝰ. si fac̾e ẽ sibi qͦd patit᷑ assimi¬
lare scd̾m aliquã qͣlitatẽ: ñ ẽ ds̃ factor orbis ꝓpͥe cũ
nulla rõne mũdo existat similis. aut creat᷑ȩ cuipiam.
Sciẽdũ uͦ ut qͥbusclã sectaꝵ uidet᷑. ñ simplicit᷑ dãdũ ẽ
faciẽs comitari ꝙ patit᷑. Nã fac̾e ẽ boare: currere. am¬
bulare. scͥb̃e. atq alia hmõi. qͦrs nullũ. patiẽi sibi assi¬
milat. Cũ gͥ pat̾ sine cã ⁊ absq initio sit. ⁊ ꝑfectior
aut potẽtior eo quẽ gn̾at ẽẽ ñ possit. equa enĩ duobꝰ

Expanded text:
 factores tantum esse constat: Deus vero cum sit, ultra omnia invisibilia atque visibilia nequaquam factor censeri debet. Namque factor per viam quamdam et generationem, quod agendum est, adesse conducit; seri oportere dicunt. Amplius: Si facere est sibi quod patitur assimilare, secundum aliquam qualitatem, non est Deus factor orbis proprie, cum nulla ratione mundo existat simul, aut creaturae cuipiam. Sciendum vero, ut quibusdam sectarium videtur, non simpliciter dandum est faciens comitari quod patitur. Nam facere est boare, currere, ambulare, scribere atque alia hujusmodi, quorum nullum patiens sibi assimilat. Cum igitur Pater sine causa, et absque initio sit, et perfectior aut potentior eo quem generat esse non possit: aequ
Abbreviated transcription (Latin):
silii et̃nalit̃: claret qd̃ habitudine. ñ dissecet᷑ a filii am¬
pliꝰ quã apatͥs coĩtate. Ut aũ suꝑiora mõstrãt. habitudo
ẽ comunitas a se ĩuicẽ aliqͥ mͦ differẽtiũ. Nẽpe uͥ nulla
ẽ diffã. nulla ẽ habitudo. ⁊ uͥ habitudo. ibi alicuiꝰ mõĩ
diffãm ẽẽ necęsse ẽ. Uñ nihil ex alio ꝓuenire pot̃. nͥ ad
aliqͥd aliqͦ mͦ hñtis. ĩt̃cedat habitudo. Hec enĩ ẽ que co¬
pulat faciens patiẽti ꝑ aliquã familiaritatẽ. ut hoc qđ
possit ĩ illud ag̾e. hoc ł ab eodẽ pati. ꝓpt̾a multiplices
modi humanais habitudinũ s̃ siẽ aliais reis. ceu patͥs
ad filiũ ĩ mediate. ad filiũ uͦ filii mediate. ⁊ deinc eps ad
gͣdũ usq septimũ. Hur habitudinũ. quȩdã cũ ip̃is in¬
terimũt᷑ subiectis. alie uͦ subiectis absq alt̾atiõe om̃i

Expanded text:
Filii aeternaliter, claret quod habitudine non dissecetur a Filii amplius quam a Patris communitate: ut autem superiora monstrant, habitudo est communitas a se invicem aliquo modo differentium, nempe ubi nulla est differentia, nulla est habitudo, et ubi habitudo, ibi alicujus modi differentiam esse necesse est: inde nihil ex alio provenire potest, nisi ad aliquid aliquo modo habentis intercedat habitudo. Haec enim est quae copulat faciens patienti, per aliquam familiaritatem: ut hoc quidem possit in illud agere, hoc vero ab eodem pati: propterea multiplices modi humanarum habitudinum sunt, sicut aliarum rerum, ceu Patris ad Filium immediate, ad Filium vero Filii mediate, et deinceps ad gradum usque septimum. Harum habitudinum quaedam cum ipsis interimuntur subjectis, aliae vero subjectis
Abbreviated transcription (Latin):
talibꝰ utũt᷑ argum̃tatiõib. Si fac̾e ĩ diuino ut ĩ ereat᷑is
qͥbusdã duplex ẽ. hoc qͥdẽ scd̾m uolũtatẽ. ut cõdere. scb̃e
ac cȩt̃a quȩ ad artifices spectãt. hoc uͦ scd̾m naturã. ut
generare. ⁊ igͥs ut urere. pat̃ uͦ ĩ eo qd scd̾m uolũtatẽ
cutionẽ agit seꝑabiliᷤ. solus ip̃e suo ẽẽ. qͦ a filio distĩguit᷑.
sp̃m emittit. Quo fit: ut filiꝰ ñ emittat. de sp̃u uͦ pa¬
tẽs ẽ. qd̾ se ñ possit emitt̾e. qͥa nihil ex se ꝓuenire pot̃
ł fieri. Cet̾m pati nullo mͦ asser̃t ĩpedire ꝓcessionẽ ex
filio. ⁊ si duplicit᷑ dicat᷑. ut secari. uri.⁊ consũmatiue
ut discere: legere. Ꝙͥ ppe nec scd̾m corruptionẽ nec
scd̾m cõsũmationẽ ds̃ aliqͥd patit᷑. cũ sit ĩ corruptibilis

Expanded text:
divino ut in creaturis quibusdam duplex est, hoc quidem secundum voluntatem, ut condere, scribere ac caetera quae ad artifices spectant: hoc vero secundum naturam, ut generare, et ignis, ut urere. Pater vero in eo quod secundum voluntatem cutionem agit, separabilis: solus ipse suo esse quo a Filio distinguitur Spiritum emittit. Quo fit ut Filius non emittat, de Spiritu vero patens est, quod se non possit emittere, quia nihil ex se provenire potest vel fieri. Caeterum, pati nullo modo asserunt impedire processionem ex Filio, etsi dupliciter dicatur: ut secari, uri, et consummative ut discere, legere. Quippe nec secundum corruptionem, nec secundum consummationem Deus aliquid patitur, cum sit incorruptibil
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ pat̃ neq sp̃c filiꝰ. Hulliꝰ enĩ ĩtellẽgẽtia cap̃ ex aliquo
ꝓfluẽtẽ ẽẽ ex qͦ ꝓfluit. ne forte pͥor ie ip̃o ĩueniat᷑.
Uers unitatis diuinȩ nat᷑e cõsecutio exigere uidef᷑.
patrẽ ẽẽ filiũ. ac filiũ patrẽ. eo quod trei ii. unꝰ ds̃ sĩt.
S ut exaratũ ẽ: ĩ t̾cęssio habitudinũ hoc ꝓhibet. qͥa
pat̃ ñ pot̃ ẽẽ is. qͥ ꝓfiuit ex eo. cũ ex nullo sit. Sine
initio eiũ atq ingenitꝰ pat̃ ẽ. filiꝰ uͦ sc̃sq sp̃c. ex¬

Expanded text:
Filius Pater, neque Spiritus Filius. Nullius enim intelligentia capit ex aliquo profluentem, esse ex quo profluit, ne forte prior seipso inveniatur: verum unitatis divinae naturae consecutio exigere videtur, Patrem esse Filium, ac Filium Patrem, eo quod tres hi unus Deus sint, sed ut exaratum est, intercessio habitudinum hoc prohibet, quia Pater non potest esse is, qui profluit ex eo, cum ex nullo sit. Sine initio enim atque ingenitus Pater est, Filius vero sanc
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃iꝰ neq alicuiꝰ alteriꝰ. Qua ĩ re tali qͥdẽ similitudine
utũt᷑. Iquiũt enĩ. qͥ dic̃. libraui nõmisma. portẽdit se.
ĩ põdere aurũ isse libratũ. Et rursũ. qͥ dicit aurum
libraui. nũmũ aureũ se librasse asseuerat. Hõmismatiᷤᷤ
qͥspe charact̃. cũ gͣuitatis expers sit. ñ librat᷑. Sic itaqi in¬
quiũt. nos cũ dnĩs ex suba patͥs filiũ nasci. ñ cogim̃ fateri¬

Expanded text:
 neque alicujus alterius. Qua in re tali quidem similitudine utuntur: inquiunt enim: Qui dicunt libravi numisma, portendit se in pondere aurum esse libratum. Et rursum qui dicit aurum libravi, nummum aureum se librasse asseverat. Numismatis quippe character, cum gravitatem expressit non libratur. Sic itaque, inquiunt
Abbreviated transcription (Latin):
gione mouẽt. ꝓpͥe cõtͣctꝰ fieri dr᷑. Oͥ ppe ueq imago
ueq ex ꝓbratio. aĩa cõtingit pͥncipalit᷑. dũ ab ip̃a
nibl mutuo repatiãt᷑. ut pote quȩ ꝓrsus dissimi¬
lia ⁊ diu̾sã quȩ ĩ se uicissim fac̾e apta ñ st̃. neq pa¬
ti mutuo. Quo fit ut dulcedo nihil agat ĩnigre¬
dinẽ. neqq ĩ dulcediuẽ gͣuitas. Aĩit gͦ si face ẽ sed̾i
qͣlitatẽ ꝑmutare. ds̃ ãu cõditor sub̃e oĩs. manifestũ¬

Expanded text:
gione movent proprie contactus fieri dicitur. Quippe neque imago, gione movent proprie contactus fieri dicitur. Quippe neque imago, neque exprobratio animam contingit principaliter, dum ab ipsa nihil mutuo repatiantur: utpote quae prorsus dissimilia et diversa, et quae in se vicissim facere apta non sunt, neque pati mutuo, quod fit ut dulcedo nihil agat in nigredinem, neque in dulcedinem gravitas: aiunt ergo, si facere est secundum qualitatem permutare, Deus au
Abbreviated transcription (Latin):
ce: pati uͦ ĩ passionẽ duci ł face ẽ assimilare. s¬
bi quod patit᷑. pati uͦ faciẽti assimilari. Hoc aũ erxẽ¬
plis dilucidãt. Assimilat ĩqͥũt sibi faciẽs. patiens.
ut igͥs ĩ aquã agẽs sibi eã scd̾m caliditatẽ assimilat.
Ecce cũ aqua ꝗdẽ potestate calida sit. actu uͦ frigi¬
di igͥi accedẽdo. potestate calidũ cõtĩgẽs atqi pasibi¬
le ꝑmutat qd̾ ĩ ea potestate fu̾it. ĩ id ꝙ actu nũcu¬
pat᷑. Et eni qd̾ a potestate ĩ id ꝙ pot̾at ꝑnuitat᷑. hoc¬
actu ẽe ꝑhibit̃. siue spẽs siue passio. siue qͥes sit.
Ut es ab eo qd̾ potestate. ad id qd actu ꝓueniẽs. sta¬
tua fit ꝑ formã cõsũmata. Ham actiuum aũ ab̾ci
medio. aut ꝑ mediũ. passibile cõtĩg̾e oportet. Ut hõ
ĩbalneis ꝑ mediũ calescit. dũ igͥs aera. hõiẽ uͦ calefacit
aer. Ueix attẽdñdũ ĩqͥũt. qͦd tm̃ ĩ iis quȩ mota ere¬

Expanded text:
m naturam, in passionem duci: vel facere, est assimilare sibi quod patitur; pati vero facienti assimilari. Hoc autem exemplis dilucidant. Assimilat, inquiunt, sibi faciens, patiens, ut ignis in aqua agens, sibi eam secundum caliditatem assimilat. Ecce cum aqua quidem potestate calida sit, actu vero frigida, ignis accedendo potestate calidum contingens atque passibile, permutat: quod in ea potestate fuerat, in id quod actu nuncupatur. Etenim qactu esse perhibetur, sive species, sive passio, sive quies sit: ut aes, ab eo quod potestate, ad id quod actu proveniens, statua fit per formam consummata. Nam activum aut absque medio, aut per medium passibile contingere oportet: ut homo in balneis per medium calescit: dum ignis aera, hominem vero calefacit aer. Verum attendendum, inquiunt, quod tantum in his quae mota e re
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ pat̃ siue filiꝰ scĩ sp̃c pat̃: ł filiꝰ qͥ amboꝵ donũ
dr̃ et cõnparibꝰ. alterut donators honorib decorat᷑.
Nam cęlestis ẽ: orbẽ replet. donũ existẽs uite ⁊ uͥtutiᷤᷤ.
ꝑ hoc donũ oĩa dõ ⁊ patͥ filiꝰ recõciliaũ: hoc dono anima
quȩ sallita ñ ẽ: putescit. fetorũq sordescit cogitatiõib
Hoc dono apłi roborati. uniu̾sũ ꝑ agͣuer᷑ orbẽ. doctoris
p̃dicãtes mãdata. scĩficati a patre ⁊ a filio ꝓ ut saluator
dic̃. ꝓ eiꝰ ego sc̃ificabo me ip̃m ut ⁊ ip̃i sc̃i sĩt ĩ ueritate.
qͣmuns patrẽ roget: ut scĩfic illos. Et xp̃s qͥdẽ se ip̃m¬

Expanded text:
ius, qui amborum donum dicitur: et comparibus alterutri donatorum honoribus decoratur. Nam coelestis est, orbem replet, donum existens vitae et virtutis, per hoc donum omnia Deo et Patri Filius reconciliavit. Hoc dono anima quae salita non est putrescit, fetorumque sordescit cogitationibus: hoc dono apostoli roborati universum peragraverunt orbem, doctoris praedicantes mandata, sanctificati a Patre et a Filio prout Salvator dicit: Pro eis ego sanctificabo me ipsum, ut et ipsi sancti sint in veritate : quamvis Patrem roget ut sanctificet illos, et Christus quidem seip
Abbreviated transcription (Latin):
nibil ẽchũt. s ꝑ se insũt intellecte. absqi õĩ taliũ habitu¬
dine. daia ex re ĩ hc̃ modũ qͥdã argum̃t᷑at᷑. Si diuinũ su
ip̃iꝰ ꝑfectȩ absq quolibet defectu cõpletiuũ ẽ. nullã ht̃
habitudinẽ ad ea quȩ extͥniecꝰ sũt. Nam si ex conditis ⁊
creatis adqͥliuisset habitudinẽ. fuisset potñtia eiꝰ ĩdiga.⁊
ꝑ extͥnsecã habitudinẽ cõdendi potẽniã sortiri uisũ fuiłl.

Expanded text:
 talium habitudine. Qua ex re quidam in hunc modum argumentatur. Si divinum sui ipsius perfecte absque quolibet defectu completivum est, nullam habet habitudinem ad ea quae extrinsecus sunt. Nam si ex conditis et creatis acquisivisset habitudinem, fuisset potentia ejus indiga, et per extrinsecam habitudinem conde
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ꝑsonaꝵs ẽ: ñ nat᷑e. Sane ñ ẽ naturał unitai. ex eo
quod tͥnitas ypostatica. neq rursus ypostatica tͥnitaᷤ.
ex eo quod unitas naturalis idõci qͥdã opponũt dicen¬
tes.Si alia existit nat᷑ȩ unital. quã ꝑsonaꝵ tͥnitas.
qͣttuor reperiũt᷑ ĩ diuinitate res. tͥnitas scł ⁊ unitas.
Quiꝰ rei solutio satis manifesta ẽ. ex eo quod nulla ꝑso¬
na cũ ea nat᷑a quã ht̃. nũm fac̃. Uñ nec xp̃o huma¬
nã naturã cõnumeramꝰ. ut ip̃m humanãq naturam
quã ht̃. duas res ẽẽ ꝓfiteam̃. Ampliꝰ aũ: nihil quod al¬
terius cõplenuũ ẽ. siue genꝰ sit. seu diffã. siue nat᷑a.¬

Expanded text:
um est, non naturae. Sane non est naturalis unitas ex eo quod Trinitas hypostatica, neque rursus hypostatica Trinitas, ex eo quod unitas naturalis. Ideoque quidam opponunt dicentes: Si alia existit naturae unitas quam personarum Trinitas, quatuor reperiuntur in divinitate res, Trinitas scilicet et Unitas. Cujus rei solutio, satis manifesta est, ex eo quod nulla persona cum ea natura quam habet numerum facit, unde nec Christo humanam naturam connumeramus, ut ipsum humanamque naturam quam habet, duas res esse profiteamur. Amplius autem: Nihil quod alterius completivum est, sive genus sit, seu differentia
Abbreviated transcription (Latin):
Misit ds̃ sp̃m filii sui ĩ corda nr̃a: qͥn etiã. donũ ẽ pats
⁊ filii: ĩ qͦ noĩe. habitudo uidet᷑ sigͥficari. Et enim iis
quȩ ad aliqͥd sũt. hmõi assignat᷑ ꝓpͥetas ⁊ habitudo. cũ
ẽẽ ad aliqͥd. sit habitudinẽ hab̾e ad aliud. ex qͦ potñtiã
ñ minꝰ ĩiii quȩ extͥnsecꝰ sũt. quã ĩ se ipĩs existñdi hñt¬

Expanded text:
m Filii sui in corda nostra : quinetiam donum est Patris et Filii, in quo nomine habitudo videtur significari. Etenim his quae ad aliquid sunt, hujusmodi assignatur proprietas et habitudo: cum esse ad aliquid sit habitudinem habere, ad aliud ex quo potentiam non minus in his quae extrinsecus su
Abbreviated transcription (Latin):
Dein grecoꝵ ĩtẽnões cũ ĩ simulatiõe adu̾s latino̾ iũx uires
meas xõnibꝰ. exẽpli. auctoritatibꝰ. depellere ac diluere tẽptabo.
S: enĩ ex cõsequẽtibꝰ negotiũ. ex cõib si que reperiri queãt
cõceptiõibꝰ. ⁊ ex scͥpt̾a quȩ a dõ ĩspirata ẽ. eidẽ causȩ fide̾ p̃sta¬
bit᷑. ad ultimũ uͦ sc̃oꝵ eccłȩ pastoꝵ testimonia cõstpłi mł¬

Expanded text:
Graecorum intentiones, cum insimulatione adversus Latinos juxta vires Graecorum intentiones, cum insimulatione adversus Latinos juxta vires meas, rationibus, exemplis, auctoritatibus depellere ac diluere tentabo. Sed enim ex consequentibus negotium, ex communibus si quae reperiri queant conceptionibus, et ex Scriptura quae a Deo inspirata est, eidem causae fides praestabitur. Ad ultimum
Abbreviated transcription (Latin):
tates. q̃ spm sc̃m ex filio ẽẽ asieuerarẽt. Ut ueni corã multi¬
uadiꝰ hĩc mn nodiꝰ q̃stionũ du̾olutiᷤ. postremo ĩꝑatori magno
illi dũ reddo resposũ ĩ ꝑatoriȩ celitudini cõuenies: auctori¬
tate firmũ. reuerẽdũ guitate. optimi̾ ꝓpĩquũ ronibꝰ. Baũ¬
liũ. athanasiũ. ⁊ cyrillũ magnã singulũ eoꝵ fidi luẽnã ꝓees¬
sionẽ ex filio asierẽtes: i mediũ ꝓduxi. Et qr̃m ĩtuitꝰ sũ t̾e
ĩꝑii serenitatẽ ĩtẽd̾e addiuine disputatioĩs religionẽ. i uoluc
uboꝵ rimari subtilit᷑. gͣuiꝰsi mõq disceptatiõu laberithos.
soluẽdo suffic̃e: uolũtatiꝰ multũ irrepsit. de altilimo ħ negocio
ꝑt̾etare diligẽtiꝰ. huc qͥ accęsu̾it hũbaldi hostis ae bernardi
cardinalis. iterata ead̾ ꝓ re. petitio multotiẽs. Hibilomuiꝰ au
itas exhestuat. Grȩcꝰ sane qd ex patre solo sp̃e ꝓcedat iliche¬
tati negotũ enodare. neq enĩ ꝯ̃t qd luccẽdit iciania ꝓrin

Expanded text:
x Filio esse asseverarent. Ut veni coram, multivadis hinc inde nodis quaestionum dissolutis postremo imperatori magno illi dum reddo responsum, imperatoriae celsitudini conveniens: auctoritate firmum, reverendum gravitate, optimis propinquum rationibus, Basilium, Athanasium et Cyrillum, magnam singulorum eorum fidei lucernam, processionem ex Filio asserentes, in medium produxi. Et quoniam intuitus sum tunc imperii serenitatem intendere ad divinae disputationis religionem, involucrum verborum rimari subtiliter, gravissimosque disceptationum labyrinthos solvendo sufficere, voluntatis multum irrepsit de altissimo hoc negotio pertractare diligentius. Huc quoque accessit Hugbaldi Ostiae, ac Bernardi Pauli reverendi cardinalis, iterata eadem prorepetitio multoties. Nihilominus autem rarietas exaestuat: Graecus sane quod ex Patre solo Spiritus procedat, vehetanti negotii enodare neque enim omne quod succenditur, in
Abbreviated transcription (Latin):
me atqr ĩ mediate. filiꝰ. iũx fȩcũdã genitoriᷤᷤ uͥtutẽ gn̾at᷑:
qͥ medio existñte: ex eodẽ patre sp̃c ꝓdit. ut ex sua cã ĩ ex hau
dicñdoꝵ declaratiõe. sub o̾scura nebulosiq uoluminiꝰ amãs
ex causis ꝓueniẽtiũ diffa̾. sub cõpẽdio ħ distĩguẽda ẽ.

Expanded text:
mediate Filius juxta fecundam genitoris virtutem generatur. Quo medio existente ex eodem Patre Spiritus prodit, ut ex sua causa inexhausdicendorum declarationem, subobscura, nebulosique voluminis amans ex causis provenientium, differentia, sub compendio hic distinguenda e
Abbreviated transcription (Latin):
ralissimũ. ĩ terdũ etiã ⁊ qͦd sub generalissimo. finẽ uͦ. diffãs.
Idõq nulla diffinitio pot̃ diuino assigͣri. nec aliqͣ talis
certe demõstratio solis affirmatiõib cõtexta. de dõ ẽe po¬
test. eo qd ĩfinitꝰ sit. ⁊ absq pͥncipio. Quas obres. ꝑ remo
m̃e quod disgregat ⁊ dissecat aliud ab alio. aut ĩtelli¬

Expanded text:
ralissimum. Interdum etiam et quod sub generalissimo, finem vero, differentias. Ideoque nulla diffinitio potest divino assignari, nec aliqua talis certe demonstratio solis affirmationibus contexta, de Deo esse potest: eo quod infinitus sit et absque principio. Quas ob res, per reum. CAPUT II Charissime, quod disgregat et dissecat aliud ab alio, aut intelli
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: nͥ qͣntũ res ꝑmittit quȩ quęxit᷑. cũ pateat unã¬
stituiõib ac cõẽ idioma ẽẽ patͥs filii atq sci sp̃c. qͣsi
forte humani gnĩs nuõ sitati cõe ẽ. diei. noctis. horais
ac cꝰuibet diffiniti tꝑis. eẽ ꝑcęptibile. Et enĩ. irrõnalia¬

Expanded text:
tem, nisi quantum res permittit quae quaeritur, cum pateat unamtem, nisi quantum res permittit quae quaeritur, cum pateat unamstitutionibus, ac commune idioma esse Patris, Filii, atque sancti forte humani generis numerositati commune est, diei, noctis, horarum, ac cujuslibet diffiniti temporis esse perceptibilem. Etenim irrati
Abbreviated transcription (Latin):
illũ ꝑ ea que amplioris ap̃ nos honoriᷤᷤ existũt. excipien¬
tes ĩ cursꝰ passione̾q abiis quȩ a nob̾ dñr: ne ignorãtiȩ
tenebris. humanũ genꝰ ex toto cõmaneat. Itaq cũ ĩt̃
nos uita morsq u̾set᷑. morte aũ uita potior sit. dm̃ ui¬
u̾e credimꝰ ⁊ cõfitem᷑. Rursũ q̃m uita que ħ ẽ. pͥncipiũ
finẽt ht̃. ⁊ escȩatei potꝰ indiga ẽ. alioꝵq quã pluriũ:
ab eo qd̾ honorabiliꝰ ẽ d̃m appellamꝰ. asserẽtes nullorũ
hũc ĩdige̾ uitãq hr̃e pͥncipii finisq nesciã. Eodẽ qͦ
mͦ uid̾e. audire. ac gn̾are ip̃m cõfitem̃. ꝓ eo qd̾ cecitate
uisus. auditꝰ surditate. ac sterilitate foecũditas: potiora
cesq. ꝓculdubio eors soluit᷑ ĩstãtia qͥ de diuino dispu¬
tare interimũt uerũtñ decet nat᷑e ĩ effabilis rei cõcȩ¬
dere. nec ãpliꝰ laborare ad hars ꝑsonars ĩuẽtiõis ꝓpͥeta¬

Expanded text:
 nos honoris existunt, excipientes incursus passionesque, ab his quae a nobis dicuntur: ne ignorantiae tenebris humanum genus ex toto commaneat. Itaque cum inter nos vita morsque versetur, morte autem vita potior sit, Deum vivere credimus et confitemur. Rursum, quoniam vita quae hic est principium finemque habet, et escae atque potus indiga, cum aliorum quamplurium ab eo quod honorabilius est, Deum appellamus, asserentes nullorum hunc indigere, vitamque habere principii finisque nesciam. Eodem quoque modo videre, audire ac generare ipsum confitemur, pro eo quod caecitate visus, auditus surditate, ac sterilitate fecunditas potiora scesque, procul dubio eorum solvitur instantia, qui de divino disputare interimunt. Verumtamen decet naturae ineffabilis rei concedere, ne amplius laborare ad harum personarum inventionis proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
eo pͥꝰ sit actu ł potestate. Neq id genꝰ existit. cũ nec
de aliqͥb diffentib sp̃e p̃dicari hãt. Sciẽdũ qͥppe est.
ut ex antedictii patescit. qd dissimłr rõnali ac morta¬
li creaturȩ: ĩ diuiniᷤᷤ ꝓpͥetates ꝑsoniᷤᷤ cõsid̾ãt᷑. Porro ex
iis quȩ minimȩ ĩsũt eiꝰ. cõueniẽtisime illais ꝓpͥetatũ
q̃ cͥca ip̃is cõsistũt. demõstratio fit. Rationał uͦ ⁊ mortał
creaturȩ ostẽsio. u̾sa uice fieri cõsueuit. Nã ab existẽtibꝰ
absentia ꝑpẽdit. ⁊ quȩ ñdũ insũt. ceu adam mortẽ ẽẽ
quã ñ habebat nec ũꝗͣ uid̾at. ꝑ uitã cognoũ. Hullum
enĩ adhuc moriẽtẽ ĩtuitꝰ fu̾at. s exxeƿugnãti auta
scł. mortẽ quȩ ẽ pͥuatio uite. ĩtellex̃. Sic diue̾ pauꝑta¬
tẽ. egͥtudinẽ aĩadu̾tit sanꝰ. ab existẽtib. nõ existẽtia.
tet: uñ sciemꝰ qͦd ds̃ pat̃ ñ ẽ filiꝰ. atq alterutꝰ qͦm

Expanded text:
ctu, vel potestate: neque id genus existit, cum nec de aliquibus differentibus specie praedicari habeat. Sciendum quippe est ut ex antedictis patescit, quod dissimiliter rationali ac mortali creaturae in divinis proprietates personis considerantur. Porro ex his quae minime insunt eis, convenientissime illarum proprietatum, quae circa ipsas consistunt, demonstratio fit. Rationalis vero et mortalis creaturae ostensio, versa vice fieri consuevit. Nam ab existentibus absentia perpendit, et quae nondum insunt, ceu Adam mortem esse, quam non habebat, nec unquam viderat, per vitam cognovit. Nullum enim adhuc morientem intuitus fuerat, sed ex repugnanti, vita scilicet, mortem quae est privatio vitae, intellexit: sic dives paupertatem, aegritudinem animadvertit sanus, ab existentibus non existentia. tet, unde sciemus quod Deus Pater non est Filius, atque alterutrum, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
sionem spiritus. nec aliquam superhabũdare cũ sit
una et eadem. filium quoq pͥncipium existentem in tri¬
nitate. spiritum emittere sine medio. nõ rone naturȩ
siue persone. sed rõne cause ac pͥncipii ex utroq ꝓgre¬
dientem. nec ẽe duplicem uel cõpositum ex duobus ꝓue¬
niendo. s neq filiũ conponi eo quod causa sit ⁊ caͣtiuus.
Enucleauit aut̃ oro primũ hoĩem non fuisse deo ⁊ patͥ
simil eni secundum ingenitũ. ⁊ qͥt modi ĩgenitũ ãpliꝰ aũ imaginẽ ẽẽ fi¬
lii sp̃m medii existẽtis patͥs spiritꝰq scd ordinẽ. ⁊ unita¬
aut ut adoptionis filiors. ł ut aliquors huiꝰmõi. Qͥ bꝰ cũ
ostensum ẽ xp̃m insuflando ĩ faciem discipłoꝵ dedi̾se
sp̃m. amplius aũt euidens factũ est ꝑ necessarias rõnes
a fotio dicta ĩualida ẽẽ. sp̃mq plenitudinẽ ẽẽ filii. ex
ip̃o ꝓcedñtẽ iũx euãgłistai testimoniũ. Qͥ ꝗ ⁊ xͥ oris¬

Expanded text:
ssionem Spiritus; nec aliquam superabundare, cum sit ssionem Spiritus; nec aliquam superabundare, cum sit una et eadem. Filium quoque principium existentem in Trinitate, Spiritum emittentem sine medio, non ratione naturae sive personae, sed ratione causae ac principii, ex utroque progredientem, nec esse duplicem vel compositum, ex duobus proveniendo, sed neque Filium componi, eo quod causa sit et causativus. Enucleavit autem oratio primum hominem non fuisse Deo et Patri similem, secundum ingenitum, et quot modis ingenitum. Amplius autem, imaginem esse Filii Spiritum medii existentis Patris, Spiritusque secundum ordinem, et unitaaut ut adoptionis filiorum, vel ut aliquorum hujusmodi, quibuscum ostensum est Christum insufflando in faciem discipulorum dedisse Spiritum. Amplius autem evidens factum est, per necessarias rationes a Photio dicta invalida esse, Spiritumque plenitudinem esse Filii, ex ipso procedentem, juxta evangelistarum testimonium. Q
Abbreviated transcription (Latin):
grecois pene om̃s ĩstãtiȩ solut ȩ sunt. demonstratũ enĩ
est. quomodo ex patre ac filio spiritus proueniens. nõ ꝓ¬
grȩdiat᷑ ex duobus pͥncipiis seu ex binis causis. apparuit
autẽ quomͦcausa pͥncipiũq ac ĩgenitũ nõ sint ꝑsonales
ꝓprietates. cũ genitor ñ emittat spͣm ĩ eo quod pat̃. neq
solus. Ostensum quoq est nullam ꝓpͥetatum ẽe ꝑsonam
et qͦmodo non uni tm̃ ꝑsõe adsit quelibet ꝓpͥetas. cũ aliud
sit hr̃e ꝓpͥetatẽ. aliudq ꝓpͥetateĩsigͥri. Similit aũt pate¬
factũ est. scd̾m nullam eoꝵ quȩ apud philosophos dñr
causars patrẽ seu filiũ: c̃am ẽẽ spiritus. sicut nec sp̃m
causatiuum esse utriusq dicto tenore cum sit amor
amborum. Explanatum quoq non apparere in ȩqͣli
esse filii cam. non quod est pater cum filio. dilucida¬
tum est ꝑfectam esse patris. ⁊ perfectam ẽt filii emi¬

Expanded text:
Graecorum pene omnes instantiae solutae sunt: demonstratum est Graecorum pene omnes instantiae solutae sunt: demonstratum est enim quoquo modo ex Patre ac Filio Spiritus proveniens, non progrediatur ex duobus principiis, seu ex binis causis. Apparuit autem quomodo causa principiumque ac ingenitum non sint personales proprietates, cum genitor non emittat Spiritum, in eo quod Pater, neque solus. Ostensum quoque est nullam proprietatem esse personarum, et quomodo non uni tantum personae adsit quaelibet proprietas, cum aliud sit habere proprietatem, aliudque proprietate insigniri: similitfactum est, secundum nullam eorum quae apud philosophos dicuntur causarum, Patrem seu Filium causam esse Spiritus, sicut non Spiritum causativum esse utriusque, dicto tenore, cum sit amor amborum. Explanatum quoque non apparere inaequalitesse Filii causam, non quod est Pater cum Filio. Dilucidatum est perfectam esse Patris, et perfectam esse Filii emi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsubalit̃ ut dĩ filiꝰ. ⁊ ñ plures. Itaq spirit᷑ sc̃s ex ip̃o dei fi¬
lio ꝓcedit.S forte dicet adu̾sariꝰ. ĩ sufflatio. donatio ꝓcis
proculdubio. at uero illa qua spirit᷑ existẽtia cõsid̾atur.
secundũ se est. et ñ ĩtelligitur ad aliquid. sed a quo. Eã
enim grȩcus intelligit. dũ spiritũ ex patre solo asserit
ꝓcȩdere. prius uero dicta. cũ sit tp̃alis ⁊ ad hoĩes. ec̃na ñ ẽ.
nec dogniatiᷤᷤ ãbiguitatẽ facit. nec mł tũ ad scisma ꝑtinet¬
diuulgatũ. ꝓpt̾a sr̃iꝰ positiᷤᷤ argum̃tatiõibꝰ nullo ut uidet᷑ qͥ ex adu̾so
diputat. coartat᷑ ĩcõueniẽti. hꝰ obiecti solutio. quãꝗͣ ex
suꝑiꝰ dicto magni eyrilli adu̾sꝰ nestorium capitulo. ⁊ ex
eo qd relatio taliũ creat̾is mag̃ qͣm creatori cõueniat
patẽs sit ⁊ ĩ us tñ quȩ sequũtur. qͥa p̃sẽtis uoluminis se¬
ries finẽ poscit. cõmodius explicabit᷑. Iam enĩ ut estumo

Expanded text:
aliter ut Dei Filius, non plures. Itaque Spiritus sanctus ex Christo Dei Filio procedit. Sed forte dicet adversarius, insufflatio, donatio, procprocul dubio. At vero illa, qua Spiritus existentia consideratur secundum se est, et non intelligitur ad aliquid, sed a quo. Eam enim Graecus intelligit, dum Spiritum ex Patre solo asserit procedere, prius vero dicta, cum sit temporalis, et ad homines, aeterna non est: nec dogmatis ambiguitatem facit, nec multum ad schisma s positis argumentationibus nullo, ut videtur, qui ex adverso disputat, coarctatur inconvenienti hujus objecti solutio, quanquam ex superius dicto Magni Cyrilli, adversus Nestorium capitulo, et ex eo quod relatio talium creaturis magis quam Creatori conveniat, patens fit. In his tamen quae sequuntur, quia praesentis voluminis series finem poscit, commodius explicabitur. Jam enim, ut aestimo,
Abbreviated transcription (Latin):
charact̃ ut pħis uisũ ẽ ad qͣlitatẽ refert᷑. ⁊ scd̾m qͣlitatis
assignatiõem existat. atq participationẽ. Qͣ de re in
nuit. ut sub tali redditiõe rei cꝰlibet existẽtiᷤᷤ figura ꝑ se
ad ip̃am referat᷑. Nã quod qͣntitate participat scd̾m
quã dr qͣntũ. eo ip̃o ĩsignit᷑ figura diffẽ ĩ qͥ qͣlitaᷤᷤ cõ¬

Expanded text:
s visum est, ad qualitatem refertur, et secundum qualitatis assignationem exstat atque participationem; qua de re in nuit, ut sub tali redditione rei cujuslibet existentis figura per se ad ipsam referatur. Nam quod quantitate participat, secundum quam dicitur quantum, eo ipso insignitur figura differentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ sit simplex: uniu̾sitas tñ ex illo emanat: õib potior
existẽs quȩ cõdidit. Nã qͥ p̃stat.: accipiẽtib melior est
maxime uͦ ip̃e ds̃ qui solus bonꝰ ẽ. cui de nullo accedit
ĩuidia qͥa nulliꝰ eget. aliaq oĩa ip̃iꝰ hñt indigntiam

Expanded text:
et cum sit simplex, universitas tamen ex illo emanat, omnibus potior et cum sit simplex, universitas tamen ex illo emanat, omnibus potior existens quae condidit. Nam qui praestat, accipientibus melior est: maxime vero ipse Deus qui solus bonus est, cui de nullo accedit invidia, quia nullius eget, aliaque omnia, ipsius habent indigentiam
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ uͦ nulla ẽ diff̾a. nulla ꝓpͥetas attẽdit᷑. qͥa scd̾m ꝓpͥeta¬
tẽ aliquã rebꝰ inest diffã. qͥ uicissim differ̃. Ast nullus̃
asserere me arbitret᷑. diuinas ĩcidisse pͥuationẽ ꝑsonã.
eo quod pͥuationũ hais ꝓpͥetates similes ꝓnũciauerioi.
Hilnil qͥppe uiolẽtũ ł p̃t̃ naturã ĩ eis. qͥa in effabilĩ unaqueq
simplicitatis existit nihil hñs extͥniecꝰ. Porro multoti
ens ab iis quȩ neqͣquã ĩ sũt rebꝰ. eardẽ reis disciplina
ꝑficit᷑. Eñiu qͥ pũctũ disfinit. cꝰ nulla pars ẽ. ex eo qd̾ nõ
rari enũciat: minime ĩ dõ ponit pͥuationẽ. s qͦd ĩseꝑa¬
biles hãnt ꝓpͥetates. nequaquã substantiales dicte ypo¬
Phꝰicȩmoĩ ut puto. plotinꝰ dicebat. opportet plures ilin¬
gas .i. u̾tigines ĩ unũ cõduc̾e. atq sic ĩtellig̾e dm̃. ⁊ cõ¬
p̃hẽd̾e illũ clausis ocłis. E xuꝑat enĩ ĩtelligẽtiã õem

Expanded text:
 nulla est differentia, nulla proprietas attenditur, quia secundum proprietatem aliquam rebus inest differentia, qua vicissim differunt. At nullus asserere me arbitretur divinas incidisse privationem personas, eo quod privationum harum proprietates, similes pronuntiaverim. Nihil quippe violentum, vel praeter naturam in eis, quia ineffabilis, unaquaeque simplicirerum disciplina perficitur. Enimvero qui punctum diffinit, cujus nulla pars est, ex eo, quod non rari enuntiat, minime in Deo ponit privationem, sed quod inseparabiles habeant proprietates, nequaquam substantiales dictae hypoationes, pro hujuscemodi, ut puto, Plotinus dicebat: Oportet plures linguas, id est vertigines, in unum conducere, atque sic intelligere Deum, et comprehendere illum clausis oculis. Exsuperat enim intelligentiam omnem,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patͥs sub̾a u̾bi qͦ ꝙ scd̾ nat̾ã ex ip̃o ẽ ⁊ ĩ ip̃o apparet.
spc̃ existit.S neq chrẏsostomꝰ ĩ iołns euãgłio ad patrẽ
de mõ accipiet referre uidet᷑. exponẽs d̾ m̃o accipiet.
ueis ĩ hoc loco diligẽtiᷤsimam ap̃ dm̃ scĩam demonstt.
⁊ hec sc̃s. Qͥd gͦ cõueniẽtiꝰ dici possit diligẽtissimã sc̃iã

Expanded text:
ex ipso est et in ipso apparet, Spiritus existit. Sed neque Chrysostomus in Joannis Evangelio ad Patrem de meo accipiet referre videtur, exponens: De meo accipiet, id Verum in hoc loco diligentissimam apud Deum scientiam demonstrat et hic sanctus. Quid ergo convenientius dici possit, diligentissimam sc
Abbreviated transcription (Latin):
pͥnũ ꝗlenit̃. scd̾o aũ ĩformatiꝰ. t̾tio uͦ cõsũmatiꝰ. Ip̃e enĩ
iħc testimoniũ ꝑhibet. spͣm acccpisse discipło ᷤᷤ ꝑ ĩsuflatĩõe.
dũ dĩc accipite sp̃m sc̃m. ħemo .ni. nihil porrigẽs. illusor
nͥ sit. dic̃ accipite. lħc aũ dix̃ eiꝰ accipite. Qͣ d̾ c̃a manifestũ
ꝙ aliqͥd eiᷤᷤ largit᷑ sit. Ꝙ si aliꝗͥ eiꝰ dedit. aũ ꝙ erat ĩ uoce:

Expanded text:
 leniter, secundo autem informatius, tertio vero consummatius. Ipse enim Jesus testimonium perhibet Spiritum accepisse discipulos per insufflationem, dum dicit: Accipite Spiritum sanctum . Nemo enim nihil porrigens, illusor nisi sit, dicit accipite. Jesus autem dixit eis, accipite. Qua de causa manifestum quod aliquid eis la
Abbreviated transcription (Latin):
Nẽpe ĩ nascibilitaᷤ ꝗdẽ ꝓcellionẽ atq natiuitatẽ. natiuitaᷤᷤ
lͦi ꝓcȩssionẽ ⁊ ĩnascibilitat ẽ. Ex qͦ liqͥdo apparet. qd̾ ꝓcessio
ñ magis sp̃m a filio quã a patre dissecat. cũ duo ⁊ sola. ĩ na¬
scibilititẽ dico. ac nascibilitatẽ ut unũ oppositũ excludat.
sic ex anterioribus palã ẽ. Ampliꝰ. Si pat̾nitã ñ excludit
sp̃m a patre. rõne cause seu pͥncipii. neq nascibilita ex clu

Expanded text:
atem: nativitas vero processionem et innascibilitatem. Ex quo liquido apparet quod processio non magis Spiritum a Filio quam a Patre dissecat cum duo et sola, innascibilitatem dico ac nascibilitatem, ut unum oppositum excludat, sicut ex anterioribus palam est. Amplius: Si paternitas non excludit S
Abbreviated transcription (Latin):
neq qͥ caluus ẽ. capillatꝰ rursus fit.s neci glauci ocłi. nigrum
aliqñ colorẽ scd̾m naturã recipũit. Sit utiq ĩ sc̃a tͥnita¬
te: pat̃ filiꝰ ñ fit. neq filiꝰ. pat̃. siue sp̃c sc̃s. aũ sp̃c pat̃ siue si

Expanded text:
Neque qui calvus est, capillatus rursus fit. Sed neque glauci oculi nigrum Neque qui calvus est, capillatus rursus fit. Sed neque glauci oculi nigrum aliquando colorem, secundum naturam recipiunt. Sic utique in sancta Trinitate Pater Filius non fit, neque Filius Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ut linea srficies. ħ uͦ participationẽ: ut hõ lignũ. Socrates
enĩ ñ ĩ eo qd̾ hõ m̃surat᷑. s ĩ eo qͦd magͥtudine participat.
nulla m̃surabuł̃ ẽ. Qr neq qͣntitas illais ẽ aliqͣ. neq qͣnti¬
tatis participat eais quȩpiam.
Sed neq qͣlitas aliqͣ ĩtellectu pot̃ cõphendi. que sp̃m a fi¬
lio. qͥn cã ĩp̃iꝰ filiꝰ sit. disterminet. Equidẽ nulla hoc effic̃
sola quȩ magis ꝓpͥa dr̃ hoc ab illo dissecãdo abiud fac̃. dĩ si
filiꝰ atq sc̃s sp̃c c̃õsubstãtiales sũt. nullã separabilẽ ꝓpͥeta¬
tẽ sortiti. Qua ꝗdẽ ex re liquet. qͥd sp̃c afilio nec magis
ꝓpͥe nec cõit̃ differat. seu patre. Nam quȩ cõit̃. de rei ẽẽ
ꝓpͥetate quȩ neqͣquã sub̃am cõplet. differt a filio sp̃c. que
cõtͣria sub eodẽ participari aliq̃n ñ ostẽdit. Et enĩ nigre¬
do ȩthiopis neqͣquã ꝑ tp̃ris successionẽ ĩ albedinẽ ꝑmutat᷑.

Expanded text:
ut linea, superficies, hoc vero participatione ut homo, lignum. Socrates enim non in eo quod homo mensuratur, sed in eo quod magnitudine participat: nulla mensurabilis est. Quare neque quantitas illarum est aliqua, neque quantitatis participat earum quaepiam. Sed neque qualitas aliqua intellectu potest comprehendi, quae Spiritum a Filio quin causa ipsius Filius sit disterminet: equidem nulla hoc efficit sola quae magis priritus sanctus, substantiales sunt, nullam separabilem proprietatem sortiti. Qua quidem ex re liquet quod Spiritus a Filio nec magis proprie, nec communiter differat seu Patre. Nam quod communiter de rei esse proprietate, quae nequaquam substantiam complet, differt a Filio Spiritus, quae contraria sub eodem participari aliquando non ostendit. Etenim magnitudo Aethiopis nequaquam per temporis successionem in albedinem permutatur.