comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um ab hominatio & uniũsa idola domꝰ isrł
de picta erant in pariete. ꝑ erechielem qͥppe
ppostoꝵ ꝑsona defignat᷑ ꝑ parietẽ duritia
subditoꝵ. & qͥd ẽ parietem fodere nisi acu¬
tis in quisitionibꝰ duriciam cordis aꝑrre. Dũe
ũ ꝑfodisset. apparuit ostium. qđͥ cũ cordis
duricia uel studiosis ꝑcunctacionibꝰ. uel ma¬
tunis correptionibꝰ scindit᷑. quasi quȩdã ia¬
nua ostendit᷑. ex qua om̃ia in eũ qui corri¬
pitur cogitacionũ interiora uideantur.
Unde & bene illic sequit᷑. Ingredere & uide
abhominationes pessimas: quas isti faciunt
hic. Quasi ingredit᷑ ut abhominationes afpi¬
iat qui discussis quibꝰdam signis exterius
apparentibꝰ ta corda subditoꝵ penetrat.
ut cuncta ei quȩ in licite cogitant᷑ in notes¬
cant. Uñ & subdidit. Et ingressus uidi &
ecce om̃is similitudo reptiliũ ⁊ animaliũ
abhominatio. In reptilibꝰ cogitaciones om̃i¬
no terrenȩ signant᷑. Inanimalibꝰ uͦ iam
quidẽ aliqnͣtulũ a terra

Expanded text:
sa idola domus Israel depicta erant in pariete . Per Ezechielem quippe praepositorum persona signatur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi acutis inquisitionibus 30 duritiam cordis aperire? Quem cum fodisset, apparuit ostium; quia cum cordis duritia vel studiosis percunctationibus, vel maturis correptionibus scinditur, quasi quaedam janua ostenditur, ex qua omnia in eo qui corripitur cogitationum interiora videantur. Unde et bene illic sequitur: Ingredere et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic . Quasi ingreditur ut abominationes aspiciat, qui, discussis quibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illicite cogitantur innotescant. Unde et subdidit: Et ingressus vidi; et ecce omnis similitudo reptilium, et animalium abominatio . In reptilibus cogitationes omnino terrenae signantur, in animalibus vero jam quidem aliquantulum a terra
Abbreviated transcription (Latin):
ns ꝑ molestias tarde flagello suo menti
dm̃ indicat. quẽ mens ipsa carni p̾sidens
non uidebat. ita ut anxietatẽ sp̃c ꝓficere
in hoc mundo cupientis uelud iter ten¬
dentis impediat. donec ei inuisibilẽ qui
sibi obuiat innotescat. Unde & bene ꝑ pe¬

Expanded text:
ro per molestias tarda flagello suo menti Deum indicat, quem mens ipsa carni praesidens non videbat, ita ut anxietatem spiritus proficere in hoc mundo cupientis, velut iter tendentis impediat, donec ei invisibilem qui sibi obviat innotescat. Admonendi
Abbreviated transcription (Latin):
lit̾ ammonendi st̃ sapientes huius
scłi. atq alitͣ ebetes. Sapientes qͥppe
ammonendi stͣ ut amittant scire qͦd sci¬
unt. ebetes quoq ammonendi st̃: ut appe¬
tant scire quȩ nesciunt. In illis hoc pͥmũ
destruendũ ẽ qd se sapientes arbitrant᷑.
in istis iam ȩdificandũ est. qͥcqͥd de sapien
tia suꝑna cognoscit᷑. quia dũ minime su¬
ꝑbunt: quasi ad suscipiendũ edificiũ cor¬
da parauert̃. Cũ illis laborandũ ẽ. ut sapi¬
entius stulti fiant. stultã sapientiã deserat.
& sapientẽ dĩ stulticiã discant. istis uͦ p̾dican¬
dum ẽ. ut ab ea quȩ putat᷑ stulticia. ad uerã

Expanded text:
liter admonendi sunt sapientes hujus saeculi, atque aliter hebetes. Sapientes quippe admonendi sunt, ut amittant scire quae sciunt; hebetes quoque admonendi sunt, ut appetant scire quae nesciunt. In illis hoc primum destruendum est, quod se sapientes arbitrantur; in istis jam aedificandum est quidquid de superna sapientia cognoscitur, quia dum minime superbiunt, quasi ad suscipiendum aedificium corda paraverunt. Cum illis laborandum est, ut sapientius stulti fiant, stultam sapientiam deserant, et sapientem Dei stultitiam discant; istis vero praedicandum est, ut ab ea
Abbreviated transcription (Latin):
ni. hinc dauidait. Quomͦ dilexi legem tuam
dñe. tota die meditacio mea ẽ. Hinc moysi
dñs de portanda archa pͣcepit dicens. Faci¬
es quatuor circulos aureos. qͦs pones ꝑ qͣtuor
arcȩ angulos. faciesq uectes de lignis sethim.
& oꝑies auro. inducesq ꝑ circulos qui sunt
in arcȩ lateribꝰ ut portet᷑ meis. qui seꝑ herẽt
in circulis. nec umquã extrahent᷑ ab eis. Qͥd

Expanded text:
ni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, ni . Hinc David ait: Quomodo dilexi legem tuam, Domine, tota die meditatio mea est . Hinc Moysi Dominus de portanda arca praecepit, dicens: Facies quatuor circulos aureos, quos pones per quatuor arcae angulos, faciesque vectes de lignis sethim, et operies auro, inducesque per circulos qui sunt in arcae lateribus, ut portetur in eis qui semper erunt in circulis, nec unqu
Abbreviated transcription (Latin):
rit ñ occidit. qͥa cũ districtꝰ iudex tene¬
expetit. quẽ sub eiꝰ uenia. spes fides. ca¬
ritas abscondit.
ed om̃e hoc rite a rectore agit᷑. si suꝑ¬
ne formidinis & dilectioni sp̃u affla¬
tus: studiose cotidie sacri eloquii praepta
meditet᷑. ut in eo um sollicitudinis. & er¬
ga cȩlestem uitã ꝓuidȩ circũspectionis. qu̾a hu-¬
manȩ conu̾sationis usus indesinent᷑ destruit.
diunȩ ammonitionis uerba restaurent. Et
qui ad uetustatẽ uitȩ ꝑ societatẽ scłariũ du¬
citur. ad amorẽ semꝑ spiritalis patriȩ conpunc̃-¬
tionis aspiratione renouet᷑. Ualde namq intͣ
humana uerba cor defluit. cũq indubitant᷑
constet. qͦd ext̾nis occupationũ tumultibꝰ im¬
pulsũ. a semetipso corruat. studere incessabi¬
lit̾ debet. ut ꝑ eruditionis studiũ resurgat.
Hinc ẽ enim qͦd p̃latum gregi discipłm. paulꝰ
ammonet dicens. Dũ uenio: adtende lectio¬

Expanded text:
rit, non occidit, quia cum districtus judex venerit, non occidit, quia cum districtus judex veneexpetit, quem ejus venia, spes, fides, charitas, abscondit.ed omne hoc rite a rectore agitur, si supernae formidinis et dilectionis spiritu afflatus, studiose quotidie sacri eloquii praecepta meditetur; ut in eo vim sollicitudinis, et erga coelestem vitam providae circumspectionis, quam humanae conversationis usus indesinenter destruit, divinae admonitionis verba restaurent; et qui ad vetustatem vitae per societatem saecularium ducitur, ad amorem semper spiritalis patriae compunctionis aspiratione renovetur. Valde namque inter humana verba cor defluit; cumque indubitanter constet quod externis occupationum tumultibus impulsum a semetipso corruat, studere incessabiliter debet, ut per eruditionis studium resurgat. Hinc est enim quod praelatum gregi discipulum Paulus admonet, dicens: Dum venio attende lectio
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis doloris stimulo ꝑsequat᷑. & ad pre¬
hendat eũ. & ꝑcuciat animã eiꝰ. Ad siluã
qpͥpe cũ amico imꝰ. quotiens ad intuenda
subiectoꝵ delicta conu̾timur. & simplicit᷑
ligna succidimꝰ. cũ delinquentiũ uitia. pia
intencione resecamꝰ. Securis manũ fugit.
cũ se se increpatio plusquã necesse ẽ in asꝑi¬
tatem ꝑtrahit. ferrũq de manubrio ꝓsilit.¬
cũ de correptione sermo durior excedit &
amicũ ꝑcutit & occidit. qͥa auditorẽ suũ
plata contumelia. ab spe dilectionis interfi¬
eit. Correpti nãq mens repente ad odiũ
ꝓruit. si hanc inmoderata increpatio plus
qua debuit addicit. S is qui incaute ligna
ꝑcutit. & ꝓximũ extinguit: ad tres necẽe̾
ẽ urbes fugiat. ut una earũ defensus ui¬
uat. qa si ad penitenciȩ lamenta conũsus.
in unitate sacram̃ti. sub spe. fide. & carita¬
te abscondit᷑. reus ꝑpetrati homicidii non
tenetur. eũq extincti ꝓximꝰ & cũ inuene¬

Expanded text:
lo persequatur et apprehendat eum, et percutiat animam ejus . Ad silvam quippe cum amico imus, quoties ad intuenda subditorum delicta convertimur. Et simpliciter ligna succidimus, cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. Sed securis manu fugit, cum sese increpatio plus quam necesse est in asperitatem percum de correptione sermo durior excidit, et amicum percutiens, occidit, quia auditorem suum prolata contumelia ab spiritu dilectionis interficit. Correcti namque mens repente ad odium proruit, si hanc immoderata increpatio, plus quam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut una earum defensus vivat, quasi ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide te absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur, eumque exstincti proximus cum invene
Abbreviated transcription (Latin):
dominante supponit. Ne enĩ presiden¬
tis animꝰ ad elationẽ potestatis suȩ de¬
lectacione rapiatur: recte ꝑ quendã sa¬
pientem dicit᷑. Ducem te constituerunt.
noli extolli. s esto in illis quasi unꝰ ex
illis. Hinc etiã petrus ait. Non dominan¬
des in clero. s forma facti gregi. Hinc ꝑ
semetipsã ueritas ad altiora nos uirtutũ
merita ꝓuocans dicit. Scitis quia pͥncipes
gentiũ dominant᷑ eoꝵ. & qui maiores stͣ.
potestatẽ exercent in eos. Non ita erit int̾

Expanded text:
dominandi supponit. Ne enim praesidendominandi supponit. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt, noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregis . Hinc per semetipsam Veritas ad altiora nos virtutum merita provocans, dicit: Scitis quia principes gentium dominantur eorum, et qui majores 23 sunt, potestatem exercent in eos. Non ita erit i
Abbreviated transcription (Latin):
ta non deserit. Seruanda eͣ itaq & in
corde humilitas. & in oꝑe disciplina
atq int̾ hec sollert᷑ intuendũ. ne dũ in¬
moderatiꝰ custodit᷑ uirtus humilitatis:
soluantur iura regiminis. & dũ prelatus
quisq plꝰ se quã decet deicit: subditoꝵ uita¬
restringere sub disciplinȩ uinculo ñ possit.
Teneant gͦ rectores exterius qͦd ꝓ alioꝵ uti¬
litate suscipiunt. seruent interiꝰ. qͦd de sua
estimatione ꝑtimescunt. S tam̃ quibꝰdam
signis decent̾ erumpentibꝰ. eos apud sȩ ẽẽ
humiles etiã subiecti dep̾hendant. qͣtinus
& in auctoritate eoꝵ quod formident ui¬
deant. & de humilitate qͦd imitent᷑ a gnos¬
cant. Studeant gͥ sine int̾missione qui p̾¬
sunt. ut eoꝵ potencia. qnͣto magna exteriꝰ
cernit᷑: tanto apud eos interius depͥmat᷑.
ne cogitacione uincatur. ne indelectaci¬
onem sui animũ rapiat. ne iam sub se
mens eam regere n possit: cui se libidine

Expanded text:
ta non deserit. Servanda itaque est et in ta non deserit. Servanda itaque est et in corde humilitas, et in opere disciplina. Atque inter haec solerter intuendum est, ne dum immoderatius custoditur virtus humilitatis, solvantur jura regiminis; et dum praelatus quisque plus se quam decet dejicit, subditorum vitam stringere sub disciplinae vinculo non possit. Teneant ergo rectores exterius quod pro aliorum utilitate suscipiunt; servent interius quod de sua aestimatione pertimescunt. Sed tamen quibusdam signis decenter erumpentibus, eos apud se esse humiles etiam subjecti deprehendant, quatenus et in auctoritate eorum quod formident videant, et de humilitate quod imitentur agnoscant. Studeant igitur sine intermissione qui praesunt, ut eorum potentia quanto magna exterius cernitur, tanto apud eos interius deprimatur, ne cogitationem vincat, ne in delectationem sui animum rapiat, ne jam sub se mens eam regere non possit, cui se libidine
Abbreviated transcription (Latin):
isset muenit.: ilico magistrũ se ẽẽ reco¬
luit. dicens. Qd uultis. in uirga ueniam
ad uos. Sũmus itaq locus bene regitur.
cũ isqui preest uitiis potius qua fr̃ib
dominat᷑. S cũ delinquentes subditos
p̃positi corrigunt. restat necesse e̾ ut sol¬
licite adtendant. quatinꝰ ꝑ disciplinȩ
debitũ culpas quidẽ uire potestatis fe¬
riant. s ꝑ humilitatis custodiam ȩqua¬
les se ipsis fr̃ibus qui corrigunt᷑ cognos¬
cant. quauis plerũq etiã dignũ est ut
eosdem qͦs corrigimꝰ : tacita nobis cogita¬
cione p̃feramꝰ. Illoꝵ namq ꝑ nos uita
disciplinȩ uigore feriunt᷑. in his uͦ que
ipsi cõmittimꝰ. ne uerbi quidẽ ab aliquo
inuectione laceram᷑. Tanto gͦ apud dnm
obligatiores sumꝰ. quanto apud homines
inulte peccamꝰ. Disciplina aut̾ẽ nra sub¬
ditos diino iudicio tanto liberiores
reddit. qͣnto hic eoꝵ culpas sine uindic̃¬

Expanded text:
isset invenit, illico magistrum se esse recoisset invenit, illico magistrum se esse recoluit, dicens, Quid vultis? In virga veniam ad vos . Summus itaque locus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius quam fratribus dominatur. Sed cum delinquentes subditos praepositi corrigunt, restat necesse est ut sollicite attendant, quatenus per disciplinae debitum culpas quidem jure potestatis feriant, sed per humilitatis custodiam aequales se ipsis fratribus qui corriguntur, agnoscant: quamvis plerumque etiam dignum est ut eosdem quos corrigimus, tacita nobis cogitatione praeferamus. Illorum namque per nos vitia disciplinae vigore feriuntur, in his vero quae ipsi committimus, ne verbi quidem ab aliquo invectione laceramur. Tanto ergo apud Dominum obligatiores sumus, quanto apud homines inulte peccamus. Disciplina autem nostra subditos divino judicio tanto liberiores reddit, quanto hic eorum culpas sine vindic
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Surge ne feceris. & ipse ego homo sũ.
Sed cũ ann̾aniȩ & saphire culpã repꝑit.
mox qͣnta potencia suꝑ cęteros excreuis¬
culit. quã sp̃u ꝑscrutante dep̾hendit᷑.
& sũmum se intra eccłam contra peccata
recoluit. qui honorẽ sibi uehement᷑ im¬
pensũ coram beneagentibꝰ fr̃ib non ag¬
nouit. Illic cõmunionẽ ȩqualitatis me¬
ruit sc̃itas actionis. hic delus ultionis
tibus fr̃ibꝰ prelatum ẽe̾ᷤ se nesciebat. cũ
diceret. Non qͥa dominam᷑ fidei ur̃ȩ. s
aduitores sumꝰ gaudii ur̃i. Atq ilico
adumxit. fide enĩ statis. Ac si id qͦd p̃¬
tulerat aꝑiret dicens ideo ñ dominam᷑
fidei ur̃ȩ. quia fide statis. equales enim
uobis sumus. in quo uos stare cognoscimꝰ.
Quasi pͣlatum se fr̃ib ẽẽ nesciebat. cũ
diceret. facti sumꝰ sicut paruuli in me¬
dio ur̃m. & rursũ. Nos autẽ seruos ur̃os
ꝑ xpͣm. S cũ culpam quȩ̨ corrigi debu¬

Expanded text:
cens: Surge, ne feceris; et ego ipse homo sum . cens: Surge, ne feceris; et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae culpam reperit, mox quanta potentia super caeteros excrevisperculit, quam spiritu perscrutante deprehendit; et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod, honore sibi vehementer impenso, coram bene agentibus fratribus non agnovit. Hic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, illic zelus ultionis tibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia dominamur fidei vestrae, sed adjutores sumus gaudii vestri. Ad quae ideo adjunxit: Fide enim statis. Ac si id quod protulerat aperiret, dicens: Ideo non dominamur fidei vestrae, quia fide statis. Aequales enim vobis sumus, in quo vos stare cognoscimus. Quasi praelatum se esse fratribus nesciebat, cum diceret: Facti sumus parvuli in medio vestrum. Et rursus: Nos autem servos vesm . Sed cum culpam quae corrigi debu
Abbreviated transcription (Latin):
Plerũq uͦ ex subiectoꝵ affluentia animus
inflatur in fluxu suꝑbiȩ. ipso potencie
fastigio lenocinante corrumpit᷑. Quã ui¬
delicet potenciam bene regit. qui & tene¬
re illam nouerit & impugnare. Bene hãc
regit. qui scitłillã suꝑ culpas erigi. scit
& cũ illa cȩteris equalitate componi. Hu¬
mana & enim mens plerũq extollit᷑. eti¬
am cũ milla potestate fulcit᷑. quantoma¬
gis in altum se erigit. cũ se ei etiã potes¬
tas adiungit. Qua tamen potestatẽ recte
dispensat. qui sollicite nouerit & sumere
ex illa qͦd adiuuat. & expugnare qͦd temp¬
tat. & equalem se cũ illa cȩteris cernere.&
tam̃ se peccantibꝰ telo ultionis ante ferre.
S hanc discretionẽ plenius agnoscimꝰ.
si pastoris pͥmi exempla cernamꝰ. Petrus
nens abene agente cornelio. & sese ei humi¬
liter ꝓsternente: inmoderatiꝰ uenerari
recusauit. seq illi simuilem recognouit di¬

Expanded text:
Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in luxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit, et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, scit et cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur: quanto magis in altum se erigit, cum se etiam potestas ei adjungit? Quam tamen potestatem recte dispensat, qui sollicite noverit et assumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat, et aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Sed hanc discretionem plenius agnoscimus, si pastoris primi exempla cernamus. Petrus nens, a bene agente Cornelio, et sese ei humiliter prosternente immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, di
Abbreviated transcription (Latin):
os suꝑbiȩ. qui singulare culmen appetens
& socialem angłoꝵ uitam despiciens ait.
Ponã sedem meã ad aquilonẽ. & ero similis
altissimo. Miro gͦ iudicio. intus foueã de¬
iectionis muenit. dũ forisse in culmine po¬
testatis extollit. Apostate qpͥpe angło simi¬
lis efficit᷑. dũ homo hominib esse similis de¬
dignatur. Sic saul post humilitatis meritũ
in tumorẽ suꝑbiȩ culmine potestatis excre¬
uit. ꝑhumilitatẽ quippe platus ẽ. ꝑ suꝑbi¬
am reꝓbatus: dño attestante qͥ ait. Nonne
cũ esses paruulus in oculis tuis. caput te
constitui in tribubꝰ isrł: Paruulũ se in su¬
is prius oculis uiderat. s fultus tempora¬
li potencia: iam se paruulũ non uidebat.
Ceteroꝵ namq cõparationi se p̾ferens: qͥi
plis cunctis poterat. magnũ se p̃ om̃ibus
estimabat. Miro autẽ mͦ cũ apud se par¬
uulus. apud dñm magnꝰ. cũ uͦ apud se mag¬
nus apparuit: apud dñm paruulꝰ fuit.

Expanded text:
os superbiae . Qui singulare culmen appetens, os superbiae . Qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritum in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit: per humilitatem quippe praelatus est, per superbiam reprobatus, Domino attestante, qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui in tribubus Israel? Parvulum se in suis prius oculis viderat, sed fultus temporali potentia jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo, cum apud se parvulus, apud Deum magnus; cum vero apud se magnus apparuit, apud Deum parvulus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
iacent. dũ ad uotũ uelocit᷑ uissa cõplent᷑.
dũ om̃s subditi si qua bene gesta st̃ laudi¬
bus efferunt. male gestis autẽ nulla auẽ¬
toritate contradicunt. dũ plerũq laudant
etiam qͦd reꝓbare debuerant. seductꝰ ab his
quȩ infra suppetunt. suꝑ se animꝰ extolli¬
tur. & dũ foras in menso fauore circũda¬
tur: intus a ueritate uacuat᷑. atq oblit
sui. in uoces se spargit alienas. talemq
se credit. qualẽ foris audit. non qualem
cit. & quos sorte potestatis excesserat :
transcendisse se etiam uitȩ meritis credit.
cunctis se estimat ampliꝰ sapere: quibꝰ se
uidet amplius posse. In quodã qͥppe se cons¬
tituit culmine apud semetipsũ. & qui ȩqua
ceteris naturȩ conditione constringit᷑. ex eqͦ
respicere cȩteros dedignat᷑. sicq usq ad
eus similitudinẽ ducit᷑. de quo scͥpͥtũ ẽ. omẽ
sublime uidet. & ipse ẽ rex suꝑ uniu̾sos fili¬

Expanded text:
jacent, dum ad votum velociter jussa complentur, jacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod reprobare debuerant, seductus ab his quae infra suppetunt, super se animus extollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atsui in voces se spargit alienas, talemque se credit, qualem se foris audit, non qualem cunt; et quos sorte potestatis excesserint, transcendisse se etiam vitae meritis credunt. Cunctis se aestimant amplius sapere, quibus se vident amplius posse. In quodam quippe se constituunt culmine apud semetipsos. Et quia aequa caeteris naturae conditione constringuntur, ex aequo respicere caeteros dedignantur.  ducitur, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super universos fili
Abbreviated transcription (Latin):
lia terrȩ p̾cipitur: ꝓfecto ẽẽ suꝑ homi¬
nes ꝓhibet᷑. Homo qͥppe brutis animali¬
bus. ñ autẽ hominib ceteris natura platꝰ
ẽ. & id circo ei dicit᷑ ut ab animalibꝰ & non
ab homine timeat᷑. qͥa contra naturã su¬
ꝑbire ẽ. ab ȩquali uelle timeri. Et tam̃
necesse eͥ ut rectores a subditis timeant᷑.
qnͣdo abeis dm̃ minime timeri dep̃hen¬
dunt. ut humana saltẽ formidine pecca¬
re metuant. qui diuina uidicia ñ for¬
midant. Nequaqu̾a namq p̃positi ex
hoc quesito timore suꝑbiunt. in qͦ non
suã glam. s subditoꝵ iusticiã querunt
In eo enĩ qđ metũ sibi aꝑuerse uiuentibꝰ
exigunt. quasi ñ hominibꝰ s animalibus
dominant᷑. uidelicet ex qua parte bestia¬
les st̃ subditi: ex ea debent etiã formidi¬
ni iacere substrati. S plerũq rector eo ip¬
so quo cȩteris pͥminet: elatione cogitacio¬
nis intumescit. Et dũ ad usũ cuncta sub¬

Expanded text:
lia terrae praecipitur, profecto esse super homilia terrae praecipitur, profecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab hominibus timeatur, quia contra naturam superbire est ab aequali velle timeri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet 21 ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit, et dum ad usum cuncta sub
Abbreviated transcription (Latin):
rat. & cũ prauoꝵ culpa exigit: potestatẽ
ꝓtinꝰ sui pͥoratus agnoscat. qͣtinꝰ & honore
suppsso. ȩqualẽ se subditis bene uiuentib
deputet. erga ꝑuersos uira rectitudinis¬
ñ exercere formidet. Namsic̃ in libͥs morali¬
bus dixisse me memini. liquet qͦd om̃s ho¬
mines natura ȩquales genuit. s uariante
meritoꝵ ordine: alios aliis culpa post po¬
nit. Ipsa autẽ diuersitas quȩ accessit ex
uitio diuino iudicio dispensat᷑ ut qͥa om̃is
homo ȩque stare non ualet. alter regatur
ab altero. Unde cuncti qͥ p̃sunt ñ in se po¬
testatẽ debent ordinis. s equalitat᷑ẽ pen
s ꝓdesse. Antiqͥ & enĩ patres nr̃i non re¬
ges hominũ s pastores pecoꝵ fuisse memo¬
rantur. Et cũ noe dñs filusq eiꝰ diceret
crescite & multiplicamim & replete t̾ram
ꝓtinꝰ adiunxit. & terror ur̃ ac tremor
sit suꝑ cuncta animalia trȩ. Quoꝵ uide¬
licet terror ac tremor qͥa ẽẽ suꝑ anima¬

Expanded text:
cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso aequalem se subditis bene viventibus deputet, et erga perversos jura rectitudinis exercere non formidet. Nam sicut in libris Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae. Quorum videlicet terror ac tremor, quia esse super anima
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝰ in paradẏsũ ducit᷑ celi terci secreta
rimat᷑. & tamen illa inuisibiliũ contẽpla¬
tione suspensa ad cubile carnaliũ mentis
aciem reuocat. atq in occultis sius qͥliter
debeant conuersari. dispensat dicens.

Expanded text:
Paulus in paradisum ducitur, coelique tertii secreta Paulus in paradisum ducitur, coelique tertii secreta rimatur, et tamen illa invisibilium contemplatione suspensus, ad cubile carnalium aciem mentis revocat, atque in occultis suis qualiter debeant conversari dispensat, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
pientibꝰ predicator egregiꝰ semini uerbius
est uocatus. Qui gͦ fluxum seminis susti¬
net. inmundꝰ asserit᷑. quia multiloquio sub¬
ditus ex eo se inquinat. qͦd si ordinate pro¬
meret: ꝓlem rectȩ cogitacionis edere in
audientiũ corda potuisset. Dũq incautꝰ
ꝑ loquacitatẽ defluit. ñ ad usũ generis
s ad inmundiciã semen fundit. Unde
paulꝰ quoq cũ discipłm de instancia p̃¬
dicationis ãmoneret dicens. testificor
uiuos & mortuos. & aduentũ ipsiꝰ & reg.¬
num eiꝰ. pͣdica uerbu. insta oportune ĩpor¬
tune. Dicturꝰ importune: p̃misit opor¬
time. qͥa scilicet apud auditoris mente̾
ipsa sua uilitate se destruit. si habere im¬
portunitas oportunitatẽ nescit.
it rector singulis compassione ꝓpxim.
p̃cunctis contẽplatione fuspensus. ut
& ꝑ pietatis uiscera in se infirmitatẽ cete
aut alta petens ꝓximoꝵ infirma despici¬
at. aut infirmitatibꝰ ꝓximoꝵ congruens
appetere: alta derelinquat. Hinc ẽ nãq qͦd

Expanded text:
praedicator egregius seminiverbius est vocatus . Qui ergo fluxum seminis sustinet, immundus asseritur, quia multiloquio subditus, ex eo se inquinat, quod si ordinate promeret, prolem rectae cogitationis edere in audientium corda potuisset; dumque incautus per loquacitatem diffluit, non ad usum generis, sed ad immunditiam semen effundit. Unde Paulus quoque cum discipulum de instantia praedicationis admoneret, dicens: Testificor vivos et mortuos, per adventum ipsius et regnum ejus, ptune , dicturus importune, praemisit opportune, quia scilicet apud auditoris mentem, ipsa sua vilitate se destruit, si habere importunitas opportunitatem nescit. Sit rector singulis compassione proximus, prae cunctis contemplatione suspensus, ut et per pietatis viscera in se infirmitatem caeteaut alta petens, proximorum infirma despiciat, aut infirmis proximorum congruens, appetere alta derelinquat . Hinc est namque quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs repleuerit de se ꝓtinus loquentes facit.
Hinc moysi p̾cipitur. ut in tabnaculũ sa¬
cerdos ingrediens: tintinnabulis ambiatur.
ut uidelicet uocis p̾dicationis habeat.
ne suꝑni inspectoris iudiciũ ex silentio
offendat. Scͥptũ qͥppe ẽ. ut audiat᷑ soni

Expanded text:
quos repleverit, de se protinus loquentes facit. quos repleverit, de se protinus loquentes facit. Hinc Moysi praecipitur , ut tabernaculum sacerdos ingrediens tintinnabulis ambiatur, ut videlicet voces praedicationis habeat, ne superni inspectoris judicium ex silentio offendat. S
Abbreviated transcription (Latin):
pas metuunt. incassũ delmquentibꝰ ꝓmis
sa delinqñtibꝰ securitate blandiunt᷑. Qui
iniqͥtatẽ peccantiũ nequaquã aꝑiunt.
quia ab increpationis uoce conticescunt.
Clauis qͥppe aꝑtionis. ẽ sermo correptionis.
quia increpando culpã detergit. quã sepe
nescit ipse etiã qui ꝑpetrauit. Hinc paulus
ait. Ut potens sit & exhortari in doctrina sa¬
na. & eos qͥ contra dict̾ redarguere. hinc ꝑ ma¬
lachiam dicit᷑. Labia sacerdotis custodiunt
scientiã. & legem requirt̃ ex ore eiꝰ. qͥa angłs
dñi exercituũ est. Hinc ꝑ ysaiam dñs ad mo
net dicens. Clama ne cesses qsi tuba exalta
uocẽ tuã. Preconis qͥppe officiũ suscipit qͥs¬
qͥs ad sacerdotiũ accedit. ut ante aduentũ
uidicis qͥ terribilit̾ sequit᷑ ipse scilicet cla¬
mando gradiat᷑. Sacerdos gͦ si p̃dicationis
ẽ nescius. quã clarioris uocẽ daturꝰ ẽ preco
linguarũ specie sc̃s sp̃c insedit. qͥa nimirũ

Expanded text:
pas metuunt, incassum delinguentibus pas metuunt, incassum delinguentibus promissa securitate blandiuntur. Qui iniquitatem peccantium nequaquam aperiunt, quia ab increpationis voce conticescunt. Clavis quippe apertionis sermo est correptionis, quia increpando culpam detegit, quam saepe nescit ipse etiam qui perpetravit. Hinc Paulus ait: Ut potens sit exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt redarguere. Hinc per Malachiam dicitur: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituunet, dicens: Clama, ne cesses, quasi tuba exalta vocem tuam. Praeconis officium suscipit, quisquis ad sacerdotium accedit, ut ante adventum Judicis qui terribiliter sequitur, ipse clamando gradiatur. Sacerdos ergo si praedicationis est nescius, quam clamoris vocem daturus est praeco linguarum specie Spiritus sanctus insedit, quia nimirum,
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Canes muti. non ualentes latrare.
Hinc rursus querit᷑ dicens. Non ascendis¬
tis ex adu̾so. neq opposiustis murũ ꝓ do¬
mo ifrł ut staretis in pͥlio in diem dñi. Ex
adũso qͥppe ascendere ẽ: ꝓ defensione gre
gis uoce libera huiꝰ mundi potestatib contͣ¬
ire. & in die dñi in pͣlio stare ẽ. prauis de¬
certantibꝰ ex iusticiȩ amore resistere. Pas¬
tori enĩ recta timuisse dicere. qͥd ẽ aliud
qua tacendo terga p̾buisse: Qui miirũ si ꝑ
grege se obicit: murũ ꝓ domo isrł hostibꝰ
opponit. hinc rursũ delinqnti ppło dicit᷑.¬
ꝓpħȩ tui uidert̃ falsa. & stulta. nec aꝑie¬
bant iniqͥtatẽ tuam: ut te ad pęnitenciã
ꝓuocarent ꝓphȩ quippe in sacro eloquio:
ñ nũquã doctores uocant᷑. Qui dũ fugiti¬
ua esse p̾sentia indicant. quȩ sunt uentu¬
ra manifestant. Quos diuinꝰ sermo fal¬
sa uidere redarguit. qͥa dũ corriꝑe cul¬

Expanded text:
cens: Canes muti, non valentes latrare. cens: Canes muti, non valentes latrare. Hinc rursus queritur dicens: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in proelio in die Domini. Ex adpotestatibus contraire. Et in die Domini in praelio stare, est pravis decertantibus ex justitiae amore resistere. Pastori enim recta timuisse dicere, quid est aliud quam tacendo terga praebuisse? qui nimirum si pro grege se objicit, murum pro domo Israel hostibus opponit. Hinc rursum delinquenti populo dicittibi falsa et stulta, nec aperiebant iniquitatem tuam; ut te ad poenitentiam provocarent . Prophetae quippe in sacro eloquio nonnunquam doctores vocantur; qui dum fugitiva esse praesentia indicant, quae sunt ventura manifestant. Quos divinus sermo falsa videre redarguit, quia dum corripere cul
Abbreviated transcription (Latin):
specie orit᷑. & qͥd ꝑ bissũ nisi cancdens
decor. & mundiciȩ corporalis castitas de-¬
signatur : Quȩ uidelicet torta pulchritu¬
dini suꝑhumeralis innectit᷑. qͥa tc castimo¬
nia ad ꝑfectum mundiciȩ candorẽ duci¬
tur. cũ ꝑ abstinentiã caro fatigat᷑. Cumq
int̾ uirtutes cȩteras etiã afflictȩ carnis
meritũ ꝓficit. quasi in diu̾sa suꝑhume¬
ralis specie bissus torta candescit.
in uerbo. ne aut tacenda ꝓferat qͦd¬
non debet. aut ꝓferenda reticescat. Nã
sicut incauta loquutio in errorẽ ꝑtrahit.
ita in discretũ filentiũ hos qui erudiri po¬
terant: in errore derelinquit. Sepe nãq
rectores inꝓuidi humanã amittere grãm
formidantes. loqͥ libere recta ꝑtimescunt.
& iuxta ueritatis uocẽ neqͣquã iam gre¬
gis custodiȩ pastoꝵ studio. s mercennari¬
orum uice deseruiunt. qͥa ueniente lupo
fugiunt. dũ se sub silentio abscondunt.

Expanded text:
specie oritur. Et quid per byssum, nisi candens specie oritur. Et quid per byssum, nisi candens decore munditiae corporalis castitas designatur? Quae videlicet torta, pulchritudini superhumeralis innectitur; quia tunc castimonia ad perfectum munditiae candorem ducitur, cum per abstinentiam caro fatigatur. Cumque inter virtutes caeteras etiam afflictae carnis meritum proficit, quasi in diversa superhumeralis specie byssus torta candescit. in verbo, ne aut tacenda proferat, aut proferenda reticescat. Nam sicut incauta locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium eos, qui erudiri poterant, in errore derelinquit. Saepe namque rectores improvidi, humanam amittere gratiam formidantes, loqui libere recta pertimescunt, et juxta veritatis vocem nequaquam jam gregis custodiae pastorum studio, sed mercenariorum vice deserviunt, quia veniente lupo fugiunt, dum se sub silentio abscondunt.
Abbreviated transcription (Latin):
confortatꝰ ẽ pͥncipatꝰ eoꝵ. qͥa nimirũ sc̃oꝵ
mens pͥncipalit̾ in sũmis erigit᷑. cũ exte¬
rius ꝑpeti abiecta cernunt᷑. Auro autem
lacincto ac purpure. bistinctꝰ coccꝰ adium¬
gitur. ut ante int̾ni uidicis oculos. om̃ia
uirtutũ bona ex caritate decorent᷑. &
cuncta quȩ corã hominibꝰ rutilant. hec
in conspectu occulti arbitri fłama inti
mi amoris accendat. quȩ scilicet caritas
qͥa dm̃ simul ac ꝓximũ diligit: quasi ex
duplici tinctura fulgescit. Qui gͥ sic ad
auctoris speciem anhelat. ut ꝓximoꝵ cu¬
ram negligat. uel sic ꝓpximoꝵ curã exeqͥt᷑
ut a diuino amore torpescat. dũ unũ hoꝵ
quodlibet negligit. insuꝑhumeralis orna¬
mento. habere coctũ bistinctũ nescit. S¬
cũ mens ad p̾cepta caritatis tendit. res¬
tat ꝓcul dubio ut ꝑ abstinentiã caro ma¬
ceretur. Unde & bistincto cocco torta biss
adiungit᷑. De terra & enĩ bissus nitenti

Expanded text:
confortatus est principatus eorum . Quia nimirum sanctorum confortatus est principatus eorum . Quia nimirum sanctorum mens principaliter in summis erigitur, cum exterius perpeti abjecta cernuntur. Auro autem, hyacintho ac purpurae bis tinctus coccus adjungitur, ut ante interni judicis oculos omnia virtutum bona ex charitate decorentur; et cuncta quae coram hominibus rutilant, haec in conspecmi amoris accendat. Quae scilicet charitas, quia Deum simul ac proximum diligit, quasi ex duplici tinctura fulgescit. Qui igitur sic ad auctoris speciem anhelat, ut proximorum curam negligat; vel sic proximorum curam exsequitur, ut a divino amore torpescat: qui unum horum quodlibet negligit, in superhumeralis ornamento habere coccum bis tinctum nescit. cum mens ad praecepta charitatis tenditur, restat procul dubio ut per abstinentiam caro maceretur. Unde et his tincto cocco torta byssus adjungitur. De terra etenim byssus nitenti
Abbreviated transcription (Latin):
lore resplendet adiungit᷑. ut ꝑ om̃e qͦd in¬
telligendo penetrat. non ad fauores infimos
s & ad amorẽ cȩlestiũ surgat. ne dũ suis in¬
cautis laudibꝰ capit᷑. ipso etiã ueritatis in¬
tellectu uacuet᷑. Auro quoq atq iacincto
purpura ꝑmiscet᷑. dũ uidelicet sacerdota
le cor. cũ sũa quȩ pͥdicat sꝑat insemet¬
ipso etiã suggestiones uitioꝵ repͥmat. eisq
uelud ex regia potestate contradicat. qͥtinꝰ
nobilitat̾e semꝑ intimȩ regenerationis as¬
piciat. & cȩlestis regni sibi habitũ moribus
defendat. De hac quippe nobilitate sp̃c: ꝑ
petrũ dicit᷑. Uos autẽ gemis electłi. regale
sacerdotiũ. De hac etiã potestate qua uitia
subiginus. iohannis uoce roboram᷑. qͥ ait.
Qt᷑ quot autẽ receꝑunt eũ: dedit eis potes¬
tatem filios dĩ fieri. hanc dignitatẽ forti-¬
tudinis psalmista considerat dicens. Michi
autẽ nimis honorati st̃ amici tui ds. nimis

Expanded text:
lore resplendet adjungitur, ut per omne quod inlore resplendet adjungitur, ut per omne quod intelligendo penetrat, non ad favores infimos, 16 sed ad amorem coelestium surgat; ne dum suis incautus laudibus capitur, ipso etiam veritatis intellectu vacuetur. Auro quoque et hyacintho purpura permisle cor cum summa, quae praedicat, sperat; in semetipso etiam suggestiones vitiorum reprimat, eisque velut ex regia potestate contradicat, quatenus nobilitatem semper intimae regenerationis aspiciat, et coelestis regni sibi habitum moribus defendat. De hac quippe nobilitate spiritus per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . De hac etiam potestate, quia vitia subigimus, Joannis voce roboramur, qui ait: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Hanc dignitatem fortitudinis Psalmista considerat, dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑio in utroq humero sacerdos uelamine
suꝑ humeralis adstringit᷑. ut contͣ adu̾sa &
ꝓsꝑa uirtutũ semꝑ ornamto muniat᷑. qͣtmnꝰ¬
iuxta uocẽ pauli. ꝑ arma iusticie ad extris
sinistrisq gradiens. cũ ad sola quȩ interiora
st̃ nitit᷑: in nullo delectacionis infimȩ late¬
re flectat᷑. Non hc̃ ꝓsꝑa eleuent. ñ adu̾sa ꝑ¬
turbent. Non blanda usq ad uoluptatem
demulceant. non asꝑa ad desꝑationẽ pre¬
mant. ut dũ nullis passionibꝰ intencionẽ
mentis humiliat. quanta in utroq humero
suꝑ humeralis pulchritudine tegat᷑ osten¬
dat. Qd̾ recte etiã suꝑhumerale ex auro
iacincto. purpura. bistincto cocto. & torta
fieri bisso p̾cipitur. ut quanta sacerdos cla¬
rescere uirtutũ diu̾sitate debeat: demons¬
tret᷑. In sacerdotis qͥppe habitu ante om̃ia
aurũ fulget. ut in eo intellectus sapientiȩ
pͥncipalit᷑ emicet. Cui iacietꝰ qui aereo co¬

Expanded text:
imperio in utroque humero sacerdos velamine imperio in utroque humero sacerdos velamine superhumeralis astringitur, ut contra adversa ac prospera virtutum semper ornamento muniatur; qocem Pauli , per arma justitiae a dextris sinistrisque gradiens, cum ad sola quae interiora sunt nititur, in nullo delectationis infimae latere flectatur. Non hunc prospera elevent, non adversa perturbent, non blanda usque ad voluntatem demulceant, non aspera ad desperationem premant; ut dum nullis passionibus intentionem mentis humiliat, quanta in utroque humero superhumeralis pulchritudine tegatur ostendat. Quod recte etiam superhumerale ex auro, hyacintho, purpura, bis tincto cocco, et torta fieri bysso praecipitur , ut quanta sacerdos clarescere virtutum diversitate debeat demonstretur. In sacerdotis quippe habitu ante omnia aurum fulget, ut in eo intellectus sapientiae principaliter emicet. Cui hyacinthus, qui aereo co
Abbreviated transcription (Latin):
ima iã terrenoꝵ oꝑum deserens. in rerũ cul¬
mine stare uideat᷑. tantoq faciliꝰ subditos
ad meliora ꝑtrahat: qnͣtũ ꝑ uite meritũ de
suꝑnis clamat. Hinc diuina lege armũ sa¬
cerdos insacͥficiũ & dextrũ accipit & sepa¬
ratum. ut ñ solum sit eiꝰ oꝑatio utilis. s etiã
singularis. Nec int̾ malos tantũ modo quȩ
recta st̃ faciat. s bene quoq oꝑantes subdi¬
tos sicut honore ordinis suꝑat: ita etia moꝵ
uirtute transcendat. Cui in esũ qͦq pectuscu¬
lum cũ armo tribuit᷑. ut qͦd de sacͥficio p̾cipit᷑
sumere: hoc de semetipso auctori discat im¬
molare. & non solũ pectore quȩ recta st̃ cogi¬
tet: s spect atores suos ad sublima armo
oꝑis inuitet. Nulla ꝓsꝑa p̾sentis uitȩ appe¬
tat. nulla aduersa ꝑtimescat. Blandim̃ta
mundi respecto intimo timore despiciat.
terrores autẽ considerato int̾no dulcedinis
blandim̃to contẽpnat. Uñ suꝑnȩ quoq uocis

Expanded text:
um culmine stare videatur; tantoque facilius subditos ad meliora pertrahat, quanto per vitae meritum de supernis clamat. Hinc divina lege armum sacerdos in sacrificium et dextrum accipit et separatum , ut non solum sit ejus operatio utilis, sed etiam singularis; nec inter malos tantummodo quae recta sunt faciat, sed bene quoque operantes subditos, sicut honore ordinis superat, ita etiam morum virtute transcendat. Cui in esu quoque pectusculum cum armo tribuitur, ut quod de sacrificio praecipitur sumere, hoc de semetipso auctori discat immolare. Et non solum pectore quae recta sunt cogitet, sed spectatores suos ad sublimia arma operis invitet: nulla prospera praesentis vitae appetat, nulla adversa pertimescat; blandimenta mundi respecto intimo terrore despiciat, terrores autem considerato internae dulcedinis blandimento contemnat. Unde supernae quoque vocis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓferantur. qͥa sepe doctoꝵ uirtꝰ ꝑditur.
cũ apud corda audientiũ loquacitas in¬
cauta in inoportunitatẽ leuigat᷑. & aucto¬
rem suũ hȩc eadem loquacitas inqͥnat.
quȩ seruire auditorib ad usũ ꝓfectus
ignorat. Unde bene ꝑ moysen dicit᷑. Uir
qui fluxũ seminis patit᷑. inmundꝰ erit.
Inmente qͥppe audientiũ semen sequuturȩ

Expanded text:
proferantur; quia saepe dictorum virtus perditur, proferantur; quia saepe dictorum virtus perditur, cum apud corda audientium loquacitatis incauta importunitate levigatur; et auctorem suum haec eadem loquacitas inquinat, quae servire auditoribus ad usum profectus ignorat. Unde bene per Moysen dicitur: Vir qui fluxum seminis patitur, immundus erit . In mente quippe audientium semen s
Abbreviated transcription (Latin):
quio audientiũ unitas confundatur.
hinc paulꝰ ait. Non plꝰ saꝑe quã oportet
sapere. s sapere ad sobrietatẽ. Hino in
sacerdotis ueste uixta diuinã uocem
tintinnabulis. mala punica conuingunt᷑.
Qd enĩ ꝑ mala punica. nͥ fidei imitas desig¬
natur: Nam sic̾ in malo punico. uno exteriꝰ
cortice multa interiꝰ grana muniunt᷑. sic
innumeros scȩ̨ ȩccłȩ populꝰ unitas fidĩ con¬
tegit. qͦs intus diu̾sitas meritoꝵ tenet.
Ne gͥ rector incautꝰ ad loquendũ ꝓruat.
hoc qd iam p̾misimꝰ. ꝑ semetipsam discipłis¬
ueritas clamat. Habete sal in uobis. & pa¬
cem habete int̾ uos. Ac si figurate ꝑ habi¬
tum sacerdotis dicat. Mala pimica tintin¬
nabulis iungite. ut ꝑ om̃e qͦd dicitis: uni¬
tatem fidei cauta obseruatione teneatis.
Puidendũ quoq ẽ sollicita intencione
rectoribꝰ. ut ab eis non solũ praua nullo mͦ
s ne recta quidẽ minime & mnordinate

Expanded text:
quio audientium unitas confundatur. quio audientium unitas confundatur. Hinc Paulus ait: Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem . Hinc in sacerdotis veste 18 juxta divinam vocem tintinnabulis mala punica conjunguntur . Quid enim per mala punica, nisi fidei unitas designatur? Nam sicut in malo punico, uno exterius cortice multa interius grana muniuntur; sic innumeros sanctae Ecclesiae populos unitas fidei contegit, quos intus diversitas meritorum tenet. Ne igitur rector incautus ad loquendum proruat, hoc quod jam praemisimus, per semetipsam Veritas discipulis clamat: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Ac si figurate per habitum sacerdotis dicat: Mala punica tintinnabulis jungite, ut per omne quod dicitis, unitatem fidei cauta observatione teneatis. Providendum quoque est sollicita intentione rectoribus ut ab eis non solum prava nullo modo, sed ne recta quidem nimie et inordinate
Abbreviated transcription (Latin):
nãq ingrediens uel egrediens morit᷑. si de
eo sonitꝰ non auditur: qͥa iram contͣ se occulti
uidicis exigit. si sine p̃dicationis sonitu ince¬
dit. Apte autẽ tintinnabula uestim̃tis illiꝰ
describunt᷑. inserta. Uestimenta & enĩ sacer¬
dotis quid aliud quã recta oꝑa debemꝰ acciꝑe.
ꝓph̃a attestante qui ait. sacerdotes tui in¬
duant᷑ iusticiã. Uestimentis itaq illiꝰ tin¬
tinnabula inherent. ut uiã uitȩ cũ linguȩ
sonitu. ipsa quoq oꝑa sacerdotis clament.
S cũ rector se ad loquendũ p̃parat. sub
qnͣto cautelȩ studio loquat᷑ attendat. ne
si inordinate ad loquentłũ rapit᷑. erroris
uulnere audientiũ corda feriat᷑. Et cu
fortasse sapiens uideri desiderat: unita¬
tis compagẽ insipient᷑ abscidat. Hinc
namq ueritas dicit. Habete sal in uobis.
& pacem habete int̾ uos. ꝑ sal qͥppe: uer¬
bi sapientia designat᷑. Qui gͥ loqui sapi
enter nitit᷑. magnoꝑe metuat. ne eiꝰ elo¬

Expanded text:
i de eo sonitus non auditur, quia iram contra se occulti judicis exigit, si sine praedicationis sonitu incedit. Apte autem tintinnabula vestimentis illius describuntur inserta. Vestimenta etenim sacerdotis quid aliud quam recta opera debemus accipere? Propheta attestante qui ait: Sacerdotes tui induantur justitiam . Vestimentis itaque illius tintinnabula inhaerent, ut vitae viam cum linguae sonitu ipsa quoque sacerdotis opera clament. Sed cum rector se ad loquendum praeparat, sub quanto cautelae studio loquatur attendat, ne si inordinate ad loquendum rapitur, erroris vulnere audientium corda feriantur, et cum fortasse sapiens videri desiderat, unitatis compagem insipienter abscidat. Hinc namque Veritas dicit: Habete sal in vobis, et pacem habete inter vos . Per sal quippe, verbi sapientia designatur. Qui igitur loqui senter nititur, magnopere metuat ne ejus elo
Abbreviated transcription (Latin):
pia tom̃ c̃stantiq doctrina abundant᷑ ꝓbauit p̃dicandã e̾ẽ
ȩcclẽ & p̃destinatione ĩ qͦ ẽ gr̃ẽ p̃paratio & gram̃ ĩ q̃ ẽ p̃destina
tionis effectus & p̃scientiã dĩ ꝗ ante scła ȩena qͥb t̾et collatur
sua dona p̾seruit. Cuiꝰ p̃dicationis qͥsq ẽ ĩ pugnatre aptissimꝰ ẽ pela¬
gianȩ elationis ad iutor. Hoc autẽ qđ ĩ fine posuistis supiori
capitulo ubi tẏrioe & sydomoȩ iñdacio facta ẽ debuit copulari.
ꝙ gĩã ĩ libri corpore eide causȩ sine eue ꝗ diu̾sȩ disputationis
it̃ iectione conexũ ẽ. Unde & responsio ꝗ p̾cecdentib subdidi.
Potest ꝙiã ad istas suffitere ĩ qͥb nulla ẽ obscuritas. si de fide. p̃¬
destinationis & gr̃ȩ dĩ ex q̃ ẽ omĩũ bonoꝵ origo. ꝑ seuerantiaq ine¬
xitx hoc teneat᷑ qđ habq ueritas: Frnita RẽS.¬

Expanded text:
pia tamen constantique doctrina abundanter probavit, praedicandam esse pia tamen constantique doctrina abundanter probavit, praedicandam esse Ecclesiae et praedestinationem, in qua est gratiae praeparatio; et gratiam, in qua estus sua dona praescivit. Cujus praedicationis quisquis est impugnator, apertissimus est Pelagianae elationis adjutor. Hoc autem quod in fine posuistis, superiori capitulo, ubi Tyriorum et Sidoniorum mentio facta est, debuit copulari: quia etiam in libri corpore, eidem causae, sine cujusquam diversae disputationis interjectione, connexum est. Unde et responsio, quam praecedentibus subdidi, potest etiam ad ista sufficere: in quibus nulla est obscuritas, si de fide praedestinationis et gratiae Dei, ex qua est omnium bonorum origo perseverantiaque meritorum, hoc teneat
Abbreviated transcription (Latin):
t̃rã s fari& nos ꝑ seuerare. ĩ se usq ad huiꝰ uitȩ finẽ cui cortidie di¬
cimꝰ. nenos in feris ĩ tẽptationẽ. Uidetis ne obseero quantũ dis¬
t& hic sermo abeo quẽ cõposuit malignitas obloquentiũ qͥ studuer̃
ꝙ iã eaquȩ rectr dic̃ exqͥsita ũbo fraude corrũpere de qͦ idẽ docto
rectissime at. Polosi aut̃ łĩꝑiti medici ẽ ꝙiã utile medicam̃tũ sic
alligare ut aut ñpsit aut obsit. ꝙ itũ dissimili ĩ eptia. Nẽpe ĩ qͥti
hoc uerissimũ ẽ ita sane. s i ꝓͥbilisimũ. ĩ portunissimũ. ĩ ẽgruentissimũ
ñ falso eloqͥo. s ñ salubrit̃ ualitudini humanȩ ĩfirmitatis apposito:
N gͥ necesse ẽ de his rationẽ reddere quȩ ꝙ ab aliis dicta & ab ip-
Costendimꝰ imꝓbata ita tam̃ ut nichil sibi ꝑ falsoȩ admxtionẽ p̃ri¬
pi pateret᷑ ex ueris. Quã uis enĩ nĩꝗ tã ĩsiptent᷑ locutꝰ sit ad ppłm¬
xp̃ianũ & ied qđ incdax obtrectatio ĩ eptissime finxit horruerit

Expanded text:
s perseverare in se usque ad hujus vitae finem, cui quotidie dicimus, « Ne nos inferas in tentationem » . Videtisne, obsecro, quantum distet hic sermo ab eo quem composuit malignitas obloquentium; qui studuerunt etiam ea quae recte dicit, exquisita verborum fraude corrumpere? De quo idem doctor rectissime ait: Dolosi autem vel imperiti medici est, etiam utile medicamentum sic alligare, ut aut non prosit, aut obsit . Et iterum de simili ineptia: Nempe, inquit, hoc verissimum est, ita sane, sed improbissimum, importunissimum, incongruentissimum; non falso eloquio, sed non salubriter valetudini humanae infirmitatis apposito . Non igitur necesse est de his rationem reddere, quae et ab aliis dicta, et ab ipso ostendimus improbata: ita tamen, ut nihil sibi per falsorum admixtionem praeripi pateretur ex veris. Quamvis enim nunquam tam insipienter locutus sit ad pianum, et id quod mendax obtrectatio ineptissime finxit, horruerit:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ haberemꝰ ĩ nob̃. & cũ his qͥ ñ cognouert̃ dm̃ aut cũ cognouissent ñ
sic̃ dm̃ glorificauert̃ aut gr̃as egert̃. s hoo ipsũ suȩ sapientiȩ deputan¬
tes stulti facti & obscurato corde euanuer̃ ĩ cogitationib suis cũ his
ĩ ꝗ sederemꝰ ĩ tenebris & ĩ ũbra mortis nec querela habentes depęna.
nec oxcusationẽ de ignarantia. nec p̃sidiũ denatura.
posse correptionis stirmulisĩ excitari silicat᷑ ĩ ẽuentu ȩccłę auli¬
entib multis. Ita se hab& dep̃destinatione diffinita sententia uo-¬
ad fide. ł accepta ꝑ seuerantia ꝑ maneatis ĩ fide ceteri uͦ qͥ ĩ pecca¬
tox olelectatione remoraminii dõ ñ dũ surrexistis qr nec dũ uos
ad iutoriũ gr̃ȩ miserantis erexit. Ueruntam̃ siqͥ estis ñ dũ uo¬
cati qͦs gr̃ã sua p̃ destiuauerit elegendos accipieris eandẽ gram̃
qͣ uelitis ꝙ sitis electi ꝙ siqͥ obȩditis si p̃ destinati estis rricien

Expanded text:
m, aut cum cognovissent, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt, sed hoc ipsum suae sapientiae deputantes, stulti facti et obscurato corde evanuerunt in cogitationibus suis ; cum his, inquam, sederemus in tenebris et in umbra mortis, nec querelam habentes de poena, nec excusationem de ignorantia, nec praesidium de naturposse correptionis stimulis excitari, si dicatur in conventu Ecclesiae audientibus multis: Ita se habet de praedestinatione definita sententia voad fidem, vel accepta perseverantia permaneatis in fide: caeteri vero qui in peccatorum delectatione remoramini, ideo nondum surrexistis, quia necdum vos adjutorium gratiae miserantis erexit. Verumtamen si qui estis nondum vocati, quos gratia sua praedestinaverit eligendos, accipietis eamdem gratiam qua velitis, et sitis electi? et si