comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum cidamini. xp̃s uobis
nihil proderit. Intimo¬
thei tamen circum cisione
imaginem quo dam modo iu¬
daicę suꝑstitionis ad sump¬
sit : Et rursus ubi factus abse
quasi sub lege e&¬
eis qui sublege erant: nem pe
ibi ubi iacobus. Om̃q senio¬
res ecclesiȩ. formidantes ne
incum illa in ruer& iudcorũ
credentium. immo xp̃iano¬
rum uidai santium multitu¬
do: quȩ ita fidem xp̃i recepe¬
rat. ut adhuc ritu cerimoni¬
arum legalium tener&ur
discrimini eius hoc consilio
ac ꝑ suasione succur runt
dicentes. Uides frater
quot milia sint iniude is
qui crediderunt: Et hi om̃
cmulatores sunt legis: audi¬
erunt aũt d&e. qui a disces¬
sionem doceas a moyse . corum
qui ꝑgentes sunt iudȩͦrum.
dicens. non debere coscir¬
cum cidere filios suos & in¬
fra: hoc ergo fac quocdtibi
dicimus. sunt nobis uiriquat¬
tuor. uotum habentes suꝑ
sc. his as sumptis stĩ fica. te
cum illis. & inpende inil¬
lis. ut radant capita. & sci¬

Expanded text:
cumcidamini, Christus uobis cumcidamini, Christus uobis nihil proderit, in Timothei tamen circumcisione imaginem quodammodo Iudaicae superstitionis adsumpsit. et rursus ubi factus est eis qui sub lege erant tamquam sub lege esset? nempe ibi, ubi Iacobus omnesque seniores ecclesiae formidantes, ne in eum illa inrueret Iudaeorum credentium, immo Christianorum iudaizantium multitudo, quae ita fidem Christi receperat ut adhuc ritu caerimoniarum legalium teneretur, discrimini eius hoc consilio ac persuasione succurrunt dicentes: uides, frater, quot milia sint in Iudaeis qui crediderunt, et hi omnes aemulatores sunt legis. audierunt autem de te quia discessionem doceas a Moysi eorum qui per gentes sunt Iudaeorum, dicens non debere eos circumcidere filios suos, etinfra: hoc ergofacquod tibi dieimus. sunt nobis uiri quattuor uotum habentes super se: his adsumptis sanctifica te cum illis, et inpende in illis ut radant capita, et sci
Abbreviated transcription (Latin):
cum ipse non essem sublege
ut eos qui sub lege erant lu¬
cri facerem. his qui sinelege
erant tam quam sine lege
essem. cum sine lege nones¬
sem sed in lege essem xp̃i
ut eos qui sine lege erant
lucri facerem factus sum
in firmis infirmus. ut in¬
firmos lucrifacerem. omni¬
bus omnia factus sum ut om̃¬
Quidaliud
ostendit. quam secundum
in firmitatem atq mensu¬
ram corum qui instrueban¬
tur condes cendis se semꝑ
& a ꝑfectionis rigore aliquid
re laxasse. nectenu¬
isse se id quod districtio
poscere uidebatur: Sed
illud magis prepo suisse
qđ in firmintium utilitas
&ut hec cadem
attenius indagantes. sin¬
gillatim a posto licarum
uirtutum insignia replice¬
mus. quęrit aliquis. quomo¬
do om nib: ꝑomnia beatus
apostolus suam prob&ur
aptas se personam. ubi fac¬
tus est iudȩis sicut iudeus.
pro fecto ibi. ubi illam sen¬
tentiam intimocorde cus¬
todiens. quam galxtis denun¬
tiauerat dicens. etceego pau¬
lus dico uobis. quia si cir¬

Expanded text:
cum ipse non essem sub lege, cum ipse non essem sub lege, ut eos qui sub lege erant lucri facerem: his qui sine lege erant tamquam sine lege essem, cum sine lege dei non essem sed in lege essem Christi, ut eos qui sine lege erant lucri facerem: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucri facerem: omnibus omnia factus sum, ut omquid aliud ostendit quam secundum infirmitatem atque mensuram eorum qui instituebantur condescendisse se semper et a perfectionis rigore aliquid relaxasse, nec tenuisse se id quod districtio poscere uidebatur, sed illud magis praeposuisse quod infirmantium utilitas et ut haec eadem adtentius indagantes singillatim apostolicarum uirtutum insignia replicemus. quaeret aliquis, quomodo omnibus per omnia beatus apostolus suam probetur aptasse personam ? ubi factus sit Iudaeis sicut Iudaeus ? profecto ibi, ubi illam sententiam intimo corde custodiens qua Galatis denuntiauerat dicens: ecce ego Paulus dico uobis quia si cir
Abbreviated transcription (Latin):
re. uota ofserre conpel¬
lunt. prȩsens illud dis¬
pen dium quod exhac hypo¬
crisi gignebatur nihil repu¬
tantes: sed contem plantes
potius lucra quȩ sunt ꝯilli¬
us diutina predicatio ne
parienda: Non enim tantũ
apostolo paulo lucrum exhac
eius fuerat districtione
con latum. quantum celeri
cius exitio uniuersis geni¬
b d&rimentum : quod si¬
ne dubio uniuerse tunc
eueniss& ec clesię. nisu llu
hȩc utilis ac salubris hypo¬
crisis predicationi euangeli¬
ce reseruass& . Tunc enim
neces sario ac ueniabiliter
ad qui escitur mendaci de¬
trimento. quando maus
ut diximus in min& deuerita¬
tis confessione dispendi¬
um. & utilitas quȩ nobis
deueritate confertur. con¬
pensare illaquȩ generan¬
da sunt damna non prȩua¬
l&. quod temperamentum.
&iam aliis uerbis.
idem beatus apostolus. ubiq
se semꝑ tenuisse testatur
Uam cum dicit. factus sum
iudeis sicut iudȩus. ut iudȩ¬
os lucri facerem: his qui sub
lege erant quasi sublege essẽ

Expanded text:
re, uota offerre conpelre, uota offerre conpellunt, praesens illud dispendium quod ex hac hypocrisi gignebatur nihili reputantes, sed contemplantes potius lucra quae erant ei illius diutina praedicatione parienda. non enim tantum apostolo Panlo lucrum ex hac eius fuerat districtione conlatum, quantum celeri eius exitio uniuersis gentibus detrimentum. quod sine dubio uniuersae tunc euenisset ecclesiae, nisi illum haec utilis ac salubris hypocrisis praedicationi euangelicae reseruasset. tunc enim necessario ac ueniabiliter adquiescitur mendacii detrimento, quando maius ut diximus inminet de ueritatis confessione dispendium et utilitas quae nobis de ueritate confertur conpensare illa quae generanda sunt damna non praeualet. quod temperamentum etiam aliis uerbis idem beatus apostolus ubique se semper tenuisse testatur. nam cum dicit: factus sum Iudaeis sicut Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem: his qui sub lege erant quasi sub lege essem,
Abbreviated transcription (Latin):
ticre: &iam in huiusmodi
neces sitictib loqui nos neces¬
se est ueruatem. & rtos fic¬
ri mortis alienę. Siuero
eaquȩ aliis salutaria sunt.
nr̃is utilitatibus prȩponen¬
tes. apostolico satis seceri¬
mus imperio. sine dubio
subeunda est nobis neces¬
sitas mentiendi. Et id¬
cirto nec integra caritatis
uis cera possidere. nec ea
quȩ aliorum sunt secun¬
dum apostolicam discipli¬
nam quęrere poterimus.
nisi his. quȩ districtioni
nr̃e perfectioniq conue¬
niunt. paulolum relaxa¬
tis. condescendere utilitati¬
bus aliorum prono malue¬
rimus affectu: & ita cum apos¬
tolocum infirmis efficiamur
in firmi. ut lucrari possimus
infirmos.⁊ Quibus erudi¬
tus exemplis beatus quoq:
apostolus iacobus Om̃q
illius ecclesiȩ primitiuȩ
precipui principes: a posto¬
lum paulum ad simulationis
figmenta descendere pro
in becillitate infirmanti¬
um cohortantur: eumq:
puri ficari secundum obser¬
uantiam legis. caput rade¬

Expanded text:
tare, etiam in huiusmodi tare, etiam in huiusmodi necessitatibus loqui nos necesse est ueritatem et reos fieri mortis alienae: si uero ea quae aliis salutaria sunt nostris utilitatibus praeponentes apostolico satisfecerimus imperio, sine dubio subeunda eat nobis necessitas mentiendi. et idciroo nec integra caritatis uiscera possidere nec ea quae aliorum sunt secundum apostolicam disciplinam quaerere poterimus, nisi his quae districtioni nostrae perfectionique conueniunt paululum relaxatis condescendere utilitatibus aliorum prono maluerimus affectu et ita cum apostolo infirmis efficiamur infirmi, ut lucrari possimus infirmos. Quibus eruditus exemplis beatus quoque apostolus Iacobus omnesque illius ecclesiae primitiuae praecipui principes apostolum Paulum ad simulationis figmenta descendere pro inbecillitate infirmantium cohortantur eumque purificari secundum obseruantiam legis, caput rade
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerant distinati abscondit
inputco. & ex pandens uelam̃
suꝑ õs cus. cumtysanas setor¬
rere simulass&. Trans ierunt
inquiđ gustata paulolum
aqua. atque hoc eos figmen¬
to ab insequentium manibus
liberauit: Qua propter re¬
spond&e quȩso mihi. quid
fuiss&is acturi. siqua uobis
nunc sub euange lio constitu¬
tis similgͥs fuis s& &ortic con¬
ditio. utrum nam malius s&is
eos si milicelare mendatio.
dicentes codem modo. trans¬
sierunt gustatu paulolum
aqua: & implere illud quod
precipitur. erue cos qui dłcun¬
tur ad mortem & redime cos
qui interficiuntur & parcas.
anueritictis confessione lati¬
tantes prodere peremptaris.
Etubi: illud apostoli: nemoqđ
suum est quęrat sed quod al¬
terius. & cariias non quȩrit
quȩ sua sunt. sed ea quȩ aliorũ.
ac dese ipso : non quȩ ro in quis
quod mihi utile est. sed quod
multis. ut salui fiant: si cnĩ
ea quȩ nr̃a sunt quęrimus.
& id quod nobis utile est
ꝑtinaciter uolumus reten¬

Expanded text:
si fuerant destinati abscondit si fuerant destinati abscondit in puteo et expandens uelamen super os eius, cum ptisanas se torrere simulasset, transierunt, inquit, gustata paululum aqua, atque hoc eos figmento ab insequentium manibus liberauit? quapropter respondete quaeso mihi, quid fuissetis acturi, si qua nobis nunc sub euangelio constitutis similis fuisset exorta condicio: utrumnam maluissetis eos simili celare mendacio dicentes eodem modo: transierunt gustata paululum aqua, et inplere illud quod praecipitur: erue eos, qui ducuntur ad mortem: et redime eos qui interficiuntur, ne parcas, ueritatis confessione latitantes prodere perempturis? et ubi illud apostoli: nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius, et: caritas non quaerit quae sua sunt, sed ea quae aliorum, ac de se ipso: non quaero, inquit, quod mihi utile est sed quod multis, ut salui fiant ? si enim ea quae nostra sunt quaerimus et id quod nobis utile est pertinaciter uolumus reten
Abbreviated transcription (Latin):
nasse cernamus: quȩ pau¬
lis ꝑanterim dif ferentes.
digestis primitus quȩ adhuc
deueteri testamento ꝓferre
disponimus. post hȩc con¬
gru entius in feremus: ut fa¬
cilius ad probetur uiros ius¬
tos & scõs. tam innouo quã
inueteri testamento. in his.
ehono maclis
cordasse. Quid enim deilla.
chusi ad ab solon prosalute
regis dauid pia simulatione.
dicemus: quę̧ cum toto fallen¬
tis & circum uenientis proma¬
tur affectu. & utilitatem con¬
sulentis inpugn&. scripturȩ
diuinȩ testimonio conproba¬
tur. ita dicentis: dñi aũt nutu
dis si patum est con si lium ahi¬
tofel utile. ut inducer& dñs
suꝑ absolon malum. nec enim
repre hendi poterat id quod
recto proposito acpio iudiciopro
iustis partib gerebatur. ac pro
illius cuius pietas dõ placebat
salute atq uictoria. religio¬
sa fuerat simu latione con¬
ceptum. Quid &iam deilli¬
us femine pronuntiabimus
facto. quȩ suscipiens illosqui
ad regem dauid ap̃dicto chu¬

Expanded text:
nasse cernamus. quae paunasse cernamus. quae paulisper interim differentes digestis primitus quae adhuc de ueteri testamento proferre disponimus post haec congruentius inferemus, ut facilius adprobetur uiros iustos et sanctos tam in nouo quam in ueteri testamento in his oeconomiis cordasse. quid enim de illa Chusi ad Absalom pro salute regis Dauid pia simulatione dicemus, quae cum tota fallentis et circnmaenientis promatur affectu et utilitatem consulentis inpugnet, scripturae diuinae testimonio conprobatur ita dicentis: domini autem nutu dissipatum est consilium Achitofel utile, ut induceret dominus super Absalom malum? nec enim reprehendi poterat id quod recto proposito ac pio iudicio pro iustis partibus gerebatur ac pro illius cuius pietas deo placebat salute atque uictoria religiosa fuerat simulatione conceptum. quid etiam de illius feminae pronuntiabimus facto, quae suscipiens illos qui ad regem Dauid a praedicto Chu
Abbreviated transcription (Latin):
pensatio salutaris ad iunctu
est: ob quam debuerit con¬
demnari: quale est illud quod
com memorastis dedauid rege.
cum fugiens in sectationem
saulis iniustam. ad abime lech
sacerdotem. non pro posito
cuiuus quam lucri nec studio
ledendiquem piam. sed uitan¬
tum modo sem& ipsum abim¬
pussima cius insectatione
saluar& : mendacib utitur
uerbis : quippe qui manus suas
inimici regis sanguine & qui¬
dem ado sibi totieͬs tracditi
contitminare no luerit dicens
Propitius mihi sit ds̃ ne faci¬
am rem hanc dominomeo
christo dñi. ut mittam manũ
meam in cum quia chriftus
dñi est: Ctid circo dispensa¬
tiones has. quas uel obuolun¬
tatem di uel obp̃figurationẽ
spiritalium sacramentorum
uel obquorundam salutem scõs
uiros inu& critesta mento legi¬
mus ex sccutos: intantum nos
quoq cum necessitas coartaue¬
rit non possumus abdicare.
ut ne ipsos quidem aposto¬
los ubi consideratio alicuius
utilitatis & fgit. ab eis dedi¬

Expanded text:
pensatio salutaris adiuncta pensatio salutaris adiuncta est, ob quam non debuerit condemnari. quale est illud quod conmemorastis de Dauid rege, cum fugiens insectationem Saulis iniustam ad Abimelech sacerdotem non proposito cuiusdam lucri nec studio laedendi quempiam, sed ut tantummodo semet ipsum ab inpiissima eius insectatione saluaret, mendacibus utitur uerbis, quippe qui manus suas inimici regis sanguine et quidem a deo sibi totiens traditi contaminare noluerit dicens: propitius mihi sit deus, ne faciam rem hanc domino meo, christo domi, ut mittam manum meam in eum, quia christus domi. est. et idcirco dispensationes has quas uel ob uoluntatem dei uel ob praefigurationem spiritalium sacramentorum uel ob quorundam salutem sanctos uiros in ueteri testamento legimus exsecutos, in tantum nos quoque, cum necessitas coartauerit, non possumus abdicare, ut ne ipsos quidem apostolos, ubi consideratio alicuius utilitatis exegit, ab eis decli
Abbreviated transcription (Latin):
xorum quidem
concubinarum q multarum. an¬
tiqua illa libertus inftanteiam
temporum fine. & multi pli¬
catione humanȩ generatio¬
nis &x pletac non in merito
uelud minus iam necessaria
ꝑ euange licam ꝑ fectionem
debuit amputari: Nam usq
ad aduentum xp̃i. oportuit be¬
nedictionem primoredialis
illius sententię quadictum
est. Crescite & multiplica¬
mni & repl& e terram.
Et idcirto iustissimum fuit
ut &x illa radice fecunditatis
humane. quȩ in synagogu pro
dispensatione temporis int÷ li¬
ter uiguit: angelicȩ uirginita¬
tis flosculi germinarent . ac
suaue olentes continentię
fructus. inecclesia gigneren¬
tur mendacia uero &iam
tunc fuisse damnata. totius
ueteris instrumenti textus
euidenter ostendit dĩcs.
ꝑdes om̃s qui loquuntur men¬
datium. Etiterum. suauis est
homini panis mendacii.
& postea replebitur õs cius
calculo. & ipse legis lator
men dacium in quid fugies
sed tunc demum idueniabili¬
ter diximus usurpatum: cum
ei necessitas aliqua. seudis¬

Expanded text:
orum quidem concubinarumque multarum antiqua illa libertas instante iam temporum fine et multiplicatione humanae generationis expleta non inmerito uelut minus iam necessaria per euangelicam perfectionem debuit amputari nam usque ad aduentum Christi oportuit benedictiillius vigere sententiae qua dictum est, Crescite et multiplicamini et replete terram . Et idcirco justissimum fuit, ut ex illa radice fecunditatis humanae, quae in synagoga pro dispensatione temporis utiliter viguit, angelicae virginitatis flosculi germinarent ac suaveolentes continentiae fructus in Ecclesia gignerentur. Mendacia vero etiam tunc fuisse damnata, totius veteris Instrumenti textus evidenter ostendit, dicens: Perdes omnes qui loquuntur mendacium . Et iterum: Suavis est homini panis mendacii, et postea replebitur os ejus calculo . Et ipse legislator, Mendacium, inquit, fugies . Sed tunc demum id veniabiliter diximus usurpatum cum ei necessitas aliqua seu dis
Abbreviated transcription (Latin):
interrogatio an corporis motum
&iam dormientes possimꝰ euadere::
Responsio quod persomnum ac¬
cedens carnis commotio non
officiat castitati.
Quod multum intersit intercon¬
tinentiam & castitatem.⁊

Expanded text:
Interrogatio, an corporis motum etiam dormientes -possimus euadere. Responsio, quod per somnum accidens carnis conmotio non officiat castitati. Quod multum -intersit inter continentiam et castitatem.,
Abbreviated transcription (Latin):
Perp&uam qui¬
dem corporis puritatẽ: expar¬
te aliqua exꝑtisumus. auigi¬
lantibus posse ꝑ dĩ gratiam
possideri. It commotiones car¬
nis districtionis rigore atq iu¬
ditio resistente: uigilantibus
posse non contingere.nonne¬
gamus. N trum autem & dormi¬
entes hacinqui etudine carere
possimus. uolumus edoceri.
Duab namq decausis. possibi¬
le hocesse non credimus. quas
lic& absq uerecundia neque a¬
mus effari: tamen quia hoc me¬
dicinae ipsius necessitas cogit.
quȩ sumus ut cum uenia tui. si
qua forte inuere cundius fue¬
rint denudata suscipias.
Primum ergo est. quod ꝑ somnu
qui & em mentis uigore laxato.
obseruari nequaquam ualeat
illius commotionis obreptio.
Secundo quod &iam urinae col¬
lectto. cum uessicȩ capacitat᷑e
qui es centib nobis in desinen¬
ti confluxu in terni humoris
oppleuerit. excit& membra mar¬
centia: quod etiam paruulis uel
spadonibꝰ eadem nihilominus
lege contingit Undefit utsinon
oblectatio libidinis uulnerat

Expanded text:
Perpetuam quidem corporis puritatem sex parte aliqua experti sumus a uigilantibus posse per dei gratiam possideri, et conmotionem carnis districtionis rigore atque iudicio resistente uigilantibus posse non contingere non negamoa. utrum autem et dormientes hac inquietudine carere possimus uolumus edoceri. duabus namque de causis possibile hoc esse non credimus: quas licet absque uerecundia nequeamus effari, tamen, quoniam hoc medicinae ipsius necessitas cogit, quaesumus ut cum uenia tui, si qua forte inuerecundius fuerint denadata, suscipias. primum ergo est, quod per somni quietem mentis uigore laxato obseruari nequaquam ualeat illius conmotionis obreptio, secundo, quod etiam urinae collectio, cum uesicae capacitatem quiescentibus nobis indeeinenti confluxu interni umoris oppleuerit, excitet membra marcentia, quod etiam paruulis uel spadonibus eadem nihilominus lege contingit. unde fit at, si non oblectatio libidinis uulnerat
Abbreviated transcription (Latin):
egradibus caritatis.
ehis qui uel fratrum ułsuã cõmotionẽ
dissimulationẽ conroborauit.
equod si frater aduersus nos aliquid
habeat simultatis munera orationũ
Dehis quipatientiam secularibus magis

Expanded text:
gradibus caritatis. De his qui uel suam uel fratrum conmotionem dissimulatione conroborant. De eo quod, si frater aduersum nos aliquid habeat simultatis, munera orationum De his qui patientiam saecularibus magis
Abbreviated transcription (Latin):
nemo sciat rem propterquã
missus es. nam & pueriscon¬
& uerum: si habes hic adma¬
num hastam aut gladium.
quia gladium meum & arma
mea nontuli mecum. sermo
enim regis urgnebat: uel illud
cum productus ad achis regem
g& h. in sanum se furiosumq
simulauit. ac mutauit õs suũ
coram eis & con lab&ur inter
manus eorum. & inpingebat
in ostium portȩ. defluebantq
saliuȩ cius in barbam: Cum
& iam uxorum concubinarũ¬
q gregibus. licito fruereatur.
nec illum cis in puticr&ur & hac
parte peccatum. in suꝑ&iam
inimicorum sanguinem pro
pria manu frequenter effun¬
derent:. Idq non solum non
reprthen sibile. uerum &iam
iaudabile creder&ur. Que
itt nunc euangelio corus can¬
te uidemus omni modis in¬
ter dictic. utsine ingenti cri¬
mine. ac sacrilegio horum
quic quam non possit admit¬
ti. in quem modum nec men¬
datium ullum quam lib&
pio colore contectum. ueni
mus usurpari : dicente cdño
sit sermo uester. est est. non

Expanded text:
Nemo sciat rem propter quam Nemo sciat rem propter quam missus es: nam et pueris concum . Et iterum: Si habes hic ad manum hastam aut gladium, quia gladium meum et arma mea non tuli mecum ; sermo enim regis urgebat. Vel illud: Cum perductus ad Achis regem Geth, insanum se furiosumque simulavit, ac mutavit os suum coram eis, et collabebatur in manus eorum et impingebat in ostium portae, defluebantque salivae ejus in barbam: cum etiam uxorum concubinarumque gregibus licito fruerentur, nec ullum eis imputaretur ex hac parte peccatum; insuper etiam inimicorum sangpria manu frequenter effunderent idque non solum non reprehensibile. uerum etiam laudabile crederetur? quae ita nunc euangelio coruscante uidemus omnimodis interdicta, ut sine ingenti crimine ac sacrilegio horum quicquam non possit admitti. in quem modum nec mendacium ullum. quamlibet pio colore contectum, non dmus usurpari dicente domino: sit sermo uester est est,\'non
Abbreviated transcription (Latin):
ciens. hispidam fraterni corpo¬
ris speciem obuolutione pel¬
lium simulare nontimuit
Et instiganti ad hoc mendatiũ
matri. laudabiliter adqui euit.
Uidebat enim & hoc maiora
sibi lucra bencdictionis atque
iustitie. quam ꝑ sim plicitatis
obseruantiam conferenda
nonenim dubitabat menda¬
tii huius maculam. inunda¬
tione paternę benedictionis
protinus abluendam. & uelud
nubiculam quandam flatu sp̃s
scĩ uelociter ab sumendam. at¬
q uberiora sibi ꝑhanc affectati¬
ciam si mulationem. quam ꝑ
illam ingenitam ueritatem: me¬
ritorum prȩmia conferenda.
sationes inueteri testam̃¬
to licentius usurpatas. ac non¬
num quam iuros scõs ueniabili¬
ter fuisse mentitos : cum mul¬
to maiora eis protemporum
rudimentis li cuisse uidea¬
mus. Cur enim mirum sit
quod beatus dauid fugiens sau¬
lem. ꝑ cunçtanti abimelec
sacerdoti atq dicenti. Qua¬
re tu solus & nullus est tecũ
ita respondit : rex inquid prȩ¬
cepit sermonem mihi & dixit

Expanded text:
ciens, hispidam fraterni corpociens, hispidam fraterni corporis speciem obvolutione pellium simulare non timuit, et instiganti ad hoc mendacium matri laudabiliter acquievit. Videbat enim ex hoc majora sibi lucra benedictionis atque justitiae quam per simplicitatis observantiam conferenda; non enim dubitabat mendacii hujus maculam inundatione paternae benedictionis protinus abluendam, et velut nubeculam quamdam flatu Spiritus sancti velociter absumendam, atque uberiora sibi per hanc affectaticiam simulationem quam per illam ingenitam veritatem, meritorum praemia conferenda. sationes in veteri Testamento, licentius usurpatas, ac nonnumquam viros sanctos veniabiliter fuisse mentitos, cum multo majora eis pro temporum rudimentis licuisse videamus. Cur enim mirum sit, quod beatus David fugiens Saulem, percontanti Achimelech sacerdoti atque dicenti: Quare tu solus, et nullus est tecum? ita respondit: Rex, inquit, praecepit mihi sermonem, et dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sanitate sumatur.
statim ad prȩ̨ occu panda ui¬
ta li xiiis pernitiosa pertendit.
quod dera ab hierichunti na
& de iacob patri archa eui¬
denter ostensum est: quibus
nec illa mortem alias quam hoc
re medio potu iss& euadere.
Uec iste adbenedictionem pri¬
a mogeniti ꝑuenire. non enim
đs uerborum tantum actu¬
umq nr̃o rum discus sor &iu¬
dex. sed &iam propositi acdes¬
tinationis in spector est.
Qui siquid causa salutis &ernę̧
ac diuine contem plationis in¬
tuitu. abuno quoq uel factum
uiderit uel promissum. tam¬
& si hominib durum atq ini¬
quum esse uideatur. Ille tam̃
intima cordis inspiciens pi&a¬
te. non uerborum sonum. sed
uotum diuidicat uoluntatis
qui a finis operis & effectus
con siderandus est ꝑpetran¬
tis: quo potuerunt quidam
ut supra dictum est &iam
ꝑmendatium iustificari. &a
li i ꝑueritatis ad sertionem.
peccatum ꝑpetuę mortis in¬
currere: Ad quem finem
&iam ia cob patri archa respi¬

Expanded text:
corporis sanitate sumatur, corporis sanitate sumatur, statim ad praeoccupanda uitalia uis perniciosa pertendit. quod de Raab Hierichuntina et de Iacob patriarcha euidenter ostensum est, e quibus nec illa mortem alias quam hoc remedio potuisset euadere nec iste ad benedictionem primogeniti peruenire. non enim deus uerborum tantum actuumque nostrorum discussor et iudex, sed etiam propositi ac destinationis inspector est. qui si quid causa salntis aeternae ac diuinae eontemplationis intuitu ab unoquoque uel factum uiderit uel promissum, tametsi hominibus durum atque iniquum esse uiintimam cordis inspiciens pietatem, non verborum sonum, sed votum dijudicat voluntatis, quia finis operis et affectus considerandus est perpetrantis, quo potuerunt quidam, ut supra dictum est, etiam per mendacium justificari, et alii per veritatis assertionem peccatum perpetuae mortis incurrere. Ad quem finem etiam Jacob patriarcha respi
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem loqui. aut saluti ciui¬
um consulere maluiss&.
nulli dubium quod nec inmi¬
nentem cumuniuersa dom&
sua fugiss& interitum: nec
auctorib dominicȩ natiuita¬
tis in sertic. & in patri archa¬
rum ad numeratie catalago
per successionem suȩ prolis.
de meruiss& omnium sal¬
uatorem. Deniq dalila.
quȩ utili tati cuiium consu¬
lens. & plo ratam prodidit
ueritatem. ꝑ p&uę ꝑditio¬
nis uicis situdinem consecuta
solam creminis sui cunctis
memoriam dere liquit
Quando ergo graue aliquod in¬
min& deueritatis confessione
discrimen. tunc mendaciorum
sunt recipienda perfugia. Ita
tamen ut reatu humilis conscien¬
tię salubriter mordeamur.
Ubi aũt nulla conditio sum mę
necessitatis in cumbit. omni
cautione mendatium uelut
mortiferum deuitandum est.
quem ad modum de ellebori di¬
ximus potu: quod salubre est
quidem. si tunc demum suma¬
tur. cum in euiticbilis atque
mortifera inmin& ęgritudo
Sin uero integra & in ꝑturbata

Expanded text:
ritatem loqui ant saluti ciuiritatem loqui ant saluti ciuium consulere maluisset, nulli dubium quod nec inminentem cum uniuersa domo sua fugisset interitum nec auctoribus dominicae natiuitatis inserta et in patriarcharum adnumerata catalogo per successionem suae prolis edere meruisset omnium saluatorem. denique Dalila, quae utilitati ciuium consulens exploratam prodidit ueritatem, perpetuae perditionis uicissitudinem consecuta solam criminis sui cunctis memoriam dereliquit. quando ergo grane aliquod inmmet de ueritatis confessione discrimen, tunc mendaciorum sunt recipienda perfugia, ita tamen ut reatu humilis conscientiae salubriter mordeamur. ubi autem nulla conditio summae necessitatis incumbit, omni cautione mendacium neLut mortiferum deuitandum est: quemadmodum de ellebori diximus potu, quod salubre est quidem si tunc demum sumatur cum ineuitabilis atque mortifera inminet aegritudo, sin uero integra et inperturbata
Abbreviated transcription (Latin):
C& crum his quipraui propo¬
siti sunt. non ex hoc mentienꝰ¬
di aditus obstru&ur. siearũ
rerum quas uel prolaturi su¬
mus. uel protulimus uerita¬
tem. aut penitus ab negicre.
aut &tenuare allegoncis
inter pretationib: labore¬
mus : quid enim illis horum
testi moniorum nocebit auc¬
toritas. quibus &iam sola
corruptio uoluntatis suf ficit
adpeccandum. Itaq taliter
demendacio sentiendum.
atq ita coutendum est. qua¬
si natura ei insit ellebori.
quod sunminente &ttialimor¬
bo sumptum fuerit. fit sa¬
lubre: c&erum si absq sum¬
mi dis criminis neces sitate
perceptum fuerit. presentis
& itii est. Itic namq &iam
scõs uac probatissimos do uiros
ueniabiliter legimus usos fuis¬
se mendatio. sicut raab cuius
cum non solum nulla uirtutũ.
sed &iam inpudicitię moni¬
menti scribtura com memo¬
r& protali mendatio quod
& plo ratores maluit occul¬
tare quam prodere. ad misce¬
ri populo di gerna benedic¬
tione promeruit. Quȩ siue¬

Expanded text:
ceterum his qui prani propoceterum his qui prani propositi sunt non ex hoc mentiendi aditus obstruetur, si earum remm quas uel prolaturi sumus uel protulimus ueritatem aut penitus abnegare aut extenuare allegoricis interpretationibus laboremus. quid enim illis horum testimoniorum nocebit auctoritas, quibus etiam sola corruptio uoluntatis sufficit ad peccandum? Itaque taliter de mendacio sentiendum atque ita eo utendum est, quasi natura. ei insit ellebori. quod si inminente exitiali morbo sumptum fuerit, fit salubre, ceterum absque summi discrperceptum praesentis exitii est. Ita namque etiam sanctos ac probatissimos Deo viros veniabiliter legimus usos fuisset ? sioit Raab, cuius cum non solum nulla uirtutum, sed etiam inpudicitiae monumenta scriptura conmemoret, pro solo mendacio, quo exploratores maluit. occultare quam prodere, admisceri populo dei aeterna benedictione promeruit. quae si ne
Abbreviated transcription (Latin):
& tam minacibus interdicatur
eloqui is. proph&a dicente.
ꝑdes om̃s quiloquntur menda¬
tium: & os quod menitur.¬
occid& ani mam
ccasiones causȩq ꝑditionũ
his qui perituri sunt. immo
qui perire desiderant. deesse
non possunt: Neq enim abici¬
enda sunt testi monia scriptu¬
rarum. ac de suo corpore peni¬
tus abradenda: quib uel he¬
reticorum prauitas examina¬
tur. uł iudȩorum infideli¬
tas obturatur: uel tu mor
sa pientię gentilis offendit᷑.
sed utiq pie credenda &im¬
mobiliter sunt tenenda.
& sccundum ueritatis regula
prȩdicanda. & id circo non
debemus alienę infidelita¬
tis obtentu. oIROONAC
id est dispensationes pro¬
ph&arum atq scõrũ quas
scrib tura commemorat ab¬
dicare. nedum in firmitati corũ
condescendere debere nos
credimus. non solum menda
cii. uerum &iam sacrilegu
crimine polluamur: sed quem¬
ad modum diximus. oport&
nosea & secđm historiam
confiteri. & quem admodum
pie gesta sint explanare.

Expanded text:
et tam minacibus interdicatur et tam minacibus interdicatur eloquiis propheta dicente: perdes omnes, qui loquuntur mendacium, et: 08 quod mentitur,occidet animamccasiones causaeque perditionum his qui perituri sunt, immo qui perire desiderant, deesse non possunt. Neque enim abjicienda sunt testimonia Scripturarum, ac de suo corpore penitus abradenda, quibus vel haereticorum pravitas animatur, vel Judaeorum infidelitas obduratur, vel tumor sapientiae gentilis offenditur; sed utique et pie credenda, et immobiliter sunt tenenda, et secundum veritatis regulam praedicanda. Et idcirco non debemus alienae infidelitatis obtentu oeconomias, id est, dispensationes prophetarum atque sanctorum, quas Scriptura commemorat, abdicare, ne dum infirmitati eorum condescendere debere nos crcii, uerum etiam sacrilegii crimine pollaamur: sed quemadmodum diximus oportet nos ea et secundum historiam confiteri et quemadmodum pie gesta sint explanare.
Abbreviated transcription (Latin):
atq aduersis uideatur prin¬
cipis inchoare. non solum
nulla repre hensione sed &ia
laude dignissimum est.
Et idcirco ni hil pręiudicant
it frationes sponsionis in can¬
te. siquo lib& genere. scopos
tantum. id est proposita pic¬
tatis destinatio teneatur.
Omnia namq obhocagimus.
ut dõ cormundum & hibere
possimus : cuius consum matio.
si in his locis facilior uidica¬
tur: nihil uobis obent ex tor¬
tȩ mutatio pactionis : dum¬
modo princ:palis illius ꝑfec¬
tio puritictis. proqua spon¬
sio ur̃a processerat. secundũ
dñi uoluntatem maturius
ad qui ratur
GER MAUUS
uicntum spectat aduim
sermonum. qui rationabi¬
liter prudenterq digesti sunt:
haud dif ficile sponsionis
nrae scrupulus
anobis potu¬
iss& &tradi. nisi
illud nos
ue hementis sime
quod in firmioribus quibusq
intromitti per hȩc uid&ur
xempla occasio mentiendi.
si ullo modo pacti fidem licito
dissolui posse cognouerint.
quippe cum tantis hoc ipsum.

Expanded text:
atque aduersis uideatur prinatque aduersis uideatur principiis inchoari, non solum nulla reprehensione, sed etiam laude dignissimum est. et idcirco nihil praeiudicat refragatio sponsionis incautae, si quolibet genere scopos tantum, id est proposita pietatis destinatio teneatur. omnia namque ob hoc agimus, ut deo corio mundum exhibere possimus: coios consummatio si in his locis facilior iudicatur, nihil uobis oberit extortae mutatio pactionis, dummodo principalis illius perfectio puritatis, pro qua sponsio uestra processerat, secundum domini uoluntatem maturius adquiratur. GERMANVS : Quantum spectat ad uim sermonum qui rationabiliter prudenterque digesti sunt, haud difficile sponsionis nostrae scrupulus a nobis potuisset extrudi, nisi illud nos uehementissime quod infirmioribus quibusque intromitti per haec uidetur exempla occasio mentiendi, si ullo modo,. pacti fidem licito dissolui poese cognouerint, quippe eam tantis hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
tationib: accusantib. aut &iã
defendentib indie quaiudi cabit
ds̃ occulta hominũ: illud &iã
ego aut̃. opera & cogitationes
eorum uenio ut congregem.
cum omnibus gentibus & linguis:
Quam obrem. desiderio ꝑfectio¬
nis ut uideo. hoc uos sacramen¬
tiuinculo colligastis : dum cre¬
ditis illo eam posse conpre¬
ueniente pleniore iudicio.
ad sublimitatem eius conscen¬
di non posse ꝑspicitis: Non
ergo prȩiu dicat. quicquid
discrepans abilla dispositio¬
ne uisum fuerit accidisse.
simodo nulla principalis illius
propositi diuersitas. subsequat᷑.
N eq enim opificii cuius quam
desestio est. demutatio ferra¬
menti : aut segnitiam arguit
uiatoris. uiȩ conpendiosioris
ac directioris electio.
Ita igitur &in hac paste. emen¬
datio dispositionis in prouidȩ
non spiritalis uoti est iudican¬
da trans gressio : Quic quid
enim ꝓcaritate dĩ apietatis
amore ꝑficitur. quȩ promis¬
sionem hab& uitę quȩ̨ nunc
est & futurȩ tam & siduris

Expanded text:
ut etiam defendentibus, in die qua iudicabit deus occulta hominum, illud etiam: ego autem opera et cogitationes eorum uenio ut congregem cum omnibus gentibus et linguis. quamobrem desiderio perfectionis, ut uideo, hoc uos sacramenti uiucuio conligastis, dum creditis illo eam posse ordine conpreerueniente pleniore iudicio ad sublimitatem eius conscendi non posse perspicitis. non ergo praeiudicat quidquid discrepans ab illa dispositione uisum fuerit accidisse, si modo nulla principalis illius propositi diuersitas subsequatur. neque enim opiticii cuiusquam desertio est demutatio ferramenti aut s segnitiam arguit uiatoris uiae conpendiosioris ac directioris electio: ita igitur et in hac parte emendatio dispositionis inpronidae non spiritalis nati est indicanda transgressio. quidquid enim pro caritate dei et pietatis amore perficitur, quae promissionem habet uitae quae nunc est et futurae, tametsi duris
Abbreviated transcription (Latin):
sionis nexibus uinxeritis.
GERMANUS
rima ut diximus extitit
sistere uerebamur : Secun¬
da quasi quid ꝑfectũ atq magni¬
ficum. uel uisu uel auditu
ꝑcepissemus a uob. cũ reuersi
ad coenobium fuissemus. ex¬
ercere nos posse : consultissi¬
ma ꝑsuasione credidimus.

Expanded text:
sionis nexibus uinxeritis. sionis nexibus uinxeritis. GERMANVS : Prima ut diximus extitit sistere uerebamur, secunda, qua, si quid perfectum atque magnificum uel uisu uel auditu percepissemus a uobis, cum reuersi ad coenobium fuissemus, exercere nos posse inconsultissima persuasione credidimus.
Abbreviated transcription (Latin):
rari Illud enĩ pr&ributione
mercedis iustȩ. unicuiq repen¬
sat᷑ : qđ principalit̃ m̃te c̃cepe¬
rit : Non qđ ex inde: uł bene uł
male. c̃trauotũ operantise merse¬
rit. ldeoq iustissimus iudex :¬
ex cusabilem. immo laudabilẽ
talis mendati censuit prae¬
sumptorem: quia sine eo ad
benedictionem primitiuo¬
rum non poterat peruenire.
nec debuit incrimen uocari
quod desiderio benedictionis.
extortum est. aliquin non mo¬
do iniquus infrem patriarcha
prȩdictus. sed &i am circũ¬
uentor inpatrem & sacrile¬
gus extitiss&: sihabens aliã¬
uiam . qua ad benedictionis
illius gratiã peruenir&.
hancquȩ fratri damnosa es
s& acnoxia exp&ere maluis¬
s& : Uid&is igitur apud dm̃ ñ
ꝓcessum operis. sed destina¬
tionem mentis inquiri:
Hisitaq: praestructis: ut ad
propositam questionem. ob
quam haec uniuersa prȩmis¬
sa sunt. reuertamur. respon¬
deri mihi primitus uelim.
cuius rei causa uos illius spon¬

Expanded text:
rari. illud enim pro retributione rari. illud enim pro retributione mercedis iuste unicuique repensatur quod principaliter mente conceperit, non quod exinde uel bene uel male contra uotum operantis emerserit. ideoque iustissimus iudex excusabilem, immo laudabilem talis mendacii censuit praesumptorem, quia sine eo ad benedictionem primitiuorum non poterat peruenire, nec debuit in crimen uocari quod desiderio benedictionis exortum est. alioquin non modo iniquus in fratrem patriarcha praedictus, sed etiam circumuentor in patrem et sacrilegus extitissviam qua ad benedictionis illius gratiam perveniret, hanc quae fratri damnosa es ac noxia expetere maluisset. uidetis igitur apud deum non processum operis, sed destinationem mentis inquiri. his itaque praestructis ut ad propositam quaestionem ob quam haec uniuersa praemissa sunt reuertamur, respondeatis mihi primitus uelim, cuius rei causa uos illius spon
Abbreviated transcription (Latin):
lute deillo ꝓnunti&ur: bonũ
erat ei. sinatus non fuiss& ho¬
moille : : Non enĩ scđm hoc qđ
euenit. fructus illȩ ẽ su operis
repensandus. sed scđm id qđ face¬
re uoluit. uł effecturũ seeẽ cre¬
didit Etrursum: quid crimi¬
nosius dolo atq: m̃datio. & iã
in extraneũ: ne dix erim in
germanum patrẽ ue conmis¬
so & tamen non solũ nullã
phis damnationẽ. aut repre¬
hensionem ia cob patri archa
contraxit: uerum &iam per¬
p&uȩ benedictionis. hęredi¬
tate ditatus est: non in meri¬
to qui a iste. bene dictionem
primogenitis distinatam.
non exprȩsentis lucri auaritia.
sed ex fide scĩficationis ꝑpe¬
tuae concupiuit. & ille. non hu¬
manȩ salutis optentu: sed
philargłriȩ crimine. morti
tradidit omnium redemp¬
torem. id circo utriq: eorũ.
fructus operationis suae: secun¬
dum destinationem m̃tis. ac
propositum uoluntatis adscrip¬
tus ẽ qui anec ille fraudem.
nec iste salutem statuit ope¬

Expanded text:
lute de illo pronuntietur: bonum lute de illo pronuntietur: bonum erat ei sinatnsnon fuisset homo ille. non enim secundum hoc quod euenit fructus illi est sui operis repensandus, sed secundum id quod facere uolnit I uel effecturum esse se credidit. et rursum quid criminosins dolo atque mendacio etiam in extraneum, ne dixerim in germanum patremne conmisso? et tamen non solum nullam pro his damnationem aut reprehensionem Iacob patriarcha contraxit, uerum etiam perpetua benedictionis hereditate ditatus est. nec inmerito, quia et iste benedictionem primogenitis destinatam non ex praesentis lucri auaritia, sed ex fide sanctificationis perpetuae concupiuit, et ille non humanae salutis obtentu, sed filargyriae crimine morti tradidit omnium redemptorem. et idcirco utrique eorum fructus operationis suae secundum destinationem mentis ac propositum uoluntatis adscriptus est, qua nec ille fraudem nec iste salutem statuit ope
Abbreviated transcription (Latin):
n omnib ut diximus causis. ñ ꝓ¬
cessio operis. sed uoluntas operan¬
tisẽ intuenda. necstatĩ quis quid
egerit. sed quo uoto egerit inqui¬
rendũ. It aut non nullos ꝓhisfac¬
tis dequib bona postea ortas. re¬
periamus fuisse damnatos.
E contrario quosdã perre pre¬
hensibilẽ actum. ad sum mã
peruenisse uistitiã. Et nec
illiutilis rerum exitus ꝓfuit.¬
qui pessimorum aghgressus
proposito. non illam quȩ sub se¬
cutaẽ utilitatẽ. sed quid dã
Tntrarium uoluit operari.
nechuic nocuit reprehensibi¬
lite sinchoasse qui non pro
contemptu dnĩ. nec delinquen¬
diproposito. sed necessaru et
scĩ finis intuitu: uitu perabilis
in iti. sustinuit necessita tẽ.
Et ut eadem. scãrum scriptu¬
rarum dilucidemus exem¬
plis: Quid salubrius. quid uti¬
lius uniuerso orbi potuit ꝓ¬
curari: quam dominicȩ passio¬
nis salutare remedium
& tamen non solum non ꝓfuit.
uerum &iam intantum. illi ob¬
fuit traditori. cuius ministe¬
rioꝓbatur impl&um : ut abso¬

Expanded text:
n omnibus, ut diximus, causis, non processus operis, sed voluntas operantis est intuenda, nec statim quis quid egerit, sed quo voto egerit inquirendum, ita ut nonnullos pro his factis de quibus bona postea orta sunt reperiamus fuisse damnatos, et econtrario quosdam per reprehensibiles actus ad summam pervenisse justitiam. Et nec illi utilis rerum exitus qui pessimo rem adgressus proposito non illam quae subsecuta est utilitatem, sed quiddam contrarium uoluit operari, nec huic nocuit reprehensibiliter inchoasse qui non pro contemptu dei nec delinquendi proposito, sed necessarii et sancti finis intuitu uituperabilis initii sustinuit necessitatem. Et ut haec eadem sanctarum scripturarum dilucidemus exemplis, quid salubrius, quid utilius uniuerso orbi potuit procurari quam dominicae passionis salutare remedium ? et tamen non solum non profuit, uerum etiam in tantum illiobfuit traditori cuius ministerio probatur inpletum, at abso
Abbreviated transcription (Latin):
deant᷑ esse incaelo : Interelari¬
tatem tamen solis & lunae atq
luciferi. ceterarum q stellarum
multa distantia est. & id circo
heatus a postolus. non solum ti¬
mori acspei. sed &iam cunctis
charismatibꝰ quae magna atq
mirifica habentur. eam praefe¬
rens. supramodum excellenti¬
orem omnib uiam caritatis os¬
tendit. Nam cum uell& expl&o
omni catalogo spiritalium cha¬
rismatum . uirtutum eius mem¬
bra describere. Ita prae fatus ẽ.
& ad huc supramodũ excellenti¬
orem uiam uobis de monstro. si
linguis hominum loquar & an¬
gelorum : & si habuero prophe

Expanded text:
uideantur in caelo, inter clariuideantur in caelo, inter claritatem tamen solis et lunae atque laciferi ceterarumque stellarum multa distantia est. et idcirco beatus apostolus non solom timori ac spei, sed etiam cunctis charismatabus, quae magna ac mirifica habentur, eam praeferens supra modum excellentiorem omnibus uiam caritatis ostendit. nam cum uellet expleto omni catalogo spiritalium charismatum uirtutum eius membra describere, ita praefatus est: et adhuc supra modum excellentiorem uobis uiam demonstro. si linguis hominum loquar et angelorum, et si habuero pro
Abbreviated transcription (Latin):
exstiterit. ambulans sicut scrip¬
tum est deuirtute inuirtutem.
& deꝑfectione ad aliam ꝑfec¬
tionem : id est detimore ad spẽ
mentis a lacritate conscendens.
adbeatiorem denuo statum
quod est caritas inuitetur: It
qui fuerit fidelis seruus ac pru¬
dens. ad amicitiae sod alitate.
& ad optionẽ transeat filiorũ.
secundum hunc sensum. nr̃a quo¬
q est intellegenda sententia:
non quo contem plationẽ ꝑpe¬
tuae illius poenae. uelbeatis¬
simae reributionis quae reꝓ¬
mittitur scĩs. nullius pronunti¬
emus esse momenti: sed qui a
cum sint utiles & sectatores suos
adinitia beatitudinis introdu¬
cant : caritas rursum in quapleni¬
orfiducia ꝑp&uumq iamgaudi¬
um est assumens eos detimore ser¬
uili & mercennaria spe. adde¬
lectationẽ dĩ . & ad opti onem
transferat filiorum. & quod am¬
modo ꝑfectiores faciet de ꝑfec¬
tis. multae enim ait saluator
mansiones sunt apud patrem
meum. & lic& omnia astra iu

Expanded text:
extiterit, ambulans sicut scripextiterit, ambulans sicut scriptum est de uirtute in uirtutem et de perfectione ad aliam perfectionem, id est de timore ad spem mentis alacritate conscendens, ad beatiorem denuo statum, quod est caritas, inuitetur, et qui fuerit fidelis seruus ac prudens, ad amicitiae sodalitatem et adoptionem transeat filiorum. seeundum hunc ergo sensum nostra quoque est intellegenda sententia: non quo contemplationem perpetuae illius poenae uel beatissimae retributionis quae repromittitur sanctis nullius pronuntiemus esse momenti, sed quia, cum sint utiles et sectatores suos ad initia beatitudinis introducant, caritas rursum, in qua plenior fiducia perpetuumque iam gaudium est, adsumens eos de timore seruili et mercennaria spe ad dilectionem dei et adoptionem transferet filiorum et quodammodo perfectiores faciet de perfectis. multae enim ait saluator mansiones sunt apud patrem meum, et licet omnia astra esse
Abbreviated transcription (Latin):
& aliagloria stellarum : stella
enim astella differt ingloriam:
ita &resurrectio mortuorum.
um igitur iuxta hunc modum.
scriptura diuina timentes. lau¬
d&. et dicat beati om̃s qui timent
dñm . & plenam ꝑ hoc illi sbea¬
titudinem repromittat. iterũ
tamendicit. non est timor in ca¬
ritate : sed ꝑfecta caritas foras
mittit timorem: quõ timor
poenam hab&. qui aut̃ tim&
non est ꝑfectus in caritate . Et
rursus. cum seruire dõ glorio sũ
sit & dicatur. seruite dño inti.¬
more : & magnum tibi ẽ uocari
seruum meum: & beatus seruus
ille. quem cum uenerit dominus su¬
cientem: Tamen ad apostolos
dicitur. Iam non dico uos seruos
quias eruus nescit quid faciat
dominus eius. Uos autem dico
amicos. quia omnia quaecum¬
ꝙ audiui a patre meo. nota feci
uobis : Etiterum: uos amicimei
estis. si feceritis ea quae pręce¬
piuobis. Uid&is ergo ꝑfectio¬
num gradus esse diuersos: &
de excelsis ad excelsiora nos
intimore dĩ beatus & ꝑfectus

Expanded text:
lunae, et alia gloria stellarum: stella lunae, et alia gloria stellarum: stella enim a stella differt in gloria. ita et resurrectio mortuorum. cum igitur iuxta hunc modum scriptura diuina timentes deum laudet et dicat: beati omnes, qui timent dominum, et plenam per hoc illis beatitudinem repromittat, iterum tamen dicit: timor non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem: quoniam timor poenon est perfectus in charitate . Et rursus, cum servire Deo gloriosum sit, et dicatur: Servite Domino in timore . Et: Magnum tibi est vocari servum meum . Et: Beatus servus ille, quem, cum venerit dominus sucientem . Tamen ad apostolos dicitur: Jam non dicam vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus suus. Vos autem dico amicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Et iterum: Vos amici mei estis, si feceritis ea quae praecipio vobis . Videtis ergo perfectionum gradus esse diversos, et de excelsis ad excelsiora nos in timore dei beatus et perfectus
Abbreviated transcription (Latin):
prostatu atq mensura uni¬
us cuiusq mentis. scriptura di¬
uina ad diuersos ꝑfectionis gra¬
dus arbitrinri prouocat liber¬
tatem nec enim poterat unifor¬
mis omnib ꝑfectionis corona
proponi : qui anec omnib: una
uirtus. aut uoluntas. aut feruor
est: &idcirco ipsarum quodã¬
modo ꝑfectionum diuersas ori¬
gines. diuersasq: mensuras. ser¬
modiuinus instituit. quodita
esse. eu angelicarum quoq
beatitu dinum uari etas euiden¬
ter ostendit. Lic& enim beati
dicantur quorum sunt regna
caelorum: & beati qui possi debt̃
terram: & beati qui consolationẽ
recipient. & beati qui saturitate
potientur : tamen multum credi¬
mus inter esse. interhabitationẽ
regni caelorum. & possessionẽ
illius quaecumq est terrae : & in
terceptionem consolationis. & ple¬
nitudinẽ saturitatemq iustitiae:
multumq distare interillos qui
miseri cordiam consequent᷑ : &¬
illos quiglorio sissima uisione
dĩ ꝑfrui merebuntur : Alia enĩ
gloriasolis & lunȩ aliagloria

Expanded text:
Pro statu atque mensura uniuscuiusque mentis scriptura diuina ad diuersos perfectionum gradus arbitrii nostri prouocat libertatem. nec enim poterat uniformis omnibus perfectionis corona proponi, quia nec omnium una uirtus aut uoluntas aut feruor est, et idcirco ipsarum quodammodo perfectionum diuersos ordines diuersasque menauras sermo diuinus instituit. quod ita esse euangelicarum quoque beatitudinum uarietas euidenter ostendit. licet enim beati dicantur quorum sunt regna caelorum, et beati qui possidebunt terram, et beati qui consolationem recipient, et beati qui saturitate potientur, tamen multum credimus interesse inter habitationem regni caelorum et possessionem illius quaecumque est terrae, et inter perceptionem consolationis et plenitudinem saturitatemque iustitiae, multumque distare inter illos qui misericordiam consequentur et illos qui gloriosissima uisione dei perfrui merebuntur. alia enim gloria solis, et alia gloria
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑfectum. qui principium sapi¬
entiae nun cu patur: quiq
poenam in se se continens. de
ꝑfectorum cordibꝰ suꝑuenien¬
te plenitudine caritatis extru¬
ditur. timor enim non est in
caritate. sed ꝑfecta caritas.
foras mittit timorem. &re
uera si principium sapientiae
intimore consistit: quae erit
eius. nisi inxp̃i caritate ꝑfecti¬
o quae illum in sese ꝑfectȩ
dilectionis continens metum.
noniam principium. sed hes

Expanded text:
inperfectum, qui principium sapiinperfectum, qui principium sapientiae nuncupatur quique poenam in sese continens de perfectorum cordibus superueniente plenitudine caritatis extruditur. timor enim non est in caritate, sed perfecta caritas foras mittit timor. et re uera si principium sapientiae in timore consistit, quae erit eius nisi in Christi caritate perfectio, quae illum in sese perfectae dilectionis continens metum non iam principium, sed thes