comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rem quandã scolidã & in sen satã proximur cõme¬
morcctur: Noniras catur proximurssi cõmendatꝰ
lignũ : quomodõ illa qualis cũq p&ra Sedunde
ccqua profluxerat sitientibur: Nec qualis cũq la¬
pis sed angularis : qui in sem& ipso copulauit duospcen¬
&es. ediuerso uenientes: Si cn& quale cumque lignũ.
proximũ acceperir sed grabatũ: Quidergo ingra¬
bato obsecrote : quidnin quia ille languidur gra¬
bato portabatur : Sanatur aũ grabatũ portat qđ
dictumẽ ab cepostolo. Inuicẽ onercurã portate &
sic adimplebitis legẽxpĩ I&xergo xp̃i caritas esa:
I& caritaes impl&ur nisi inuicẽ oneraura
semus. Sufferentes inquit in ƿicem in dil&hore
studentes seruccre unitatẽ spr inumculo pacis: Cumer¬
ser languidus portabatte proximus tuus: Sanur
facitur es. porte proximũ tuũ: Inuicẽ onerccurã por¬
tate & sic ad implebitis legẽ xp̃i: Sic adimplebis

Expanded text:
rem quamdam stolidam et insensatam, proximus commerem quamdam stolidam et insensatam, proximus commendatur. Non irascatur proximus, si commendatur lignum: quomodo nec illa qualiscumque petra, sed unde aqua profluxerat sitientibus; nec qualiscumque lapis, sed angularis, qui in semetipso copulavit duos parietes e diverso venientes. Sic nec qualecumque lignum proximum acceperis, sed grabatum. Quid ergo in grabato, obsecro te? quid, nisi quia ille languidus grabato portabatur? Sanus autem grabatum portat. Quid dictum est ab Apostolo? Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis lnec charitas impletur nisi invicem onera nostra portemus. Sufferentes, inquit, invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in vinculo pacis . Cum esses languidus, portabat te proximus tuus; sanus factus es, porta proximum tuum: Invicem onera vestra portate, et sic adimplebitis legem Christi. Sic adimplebis,
Abbreviated transcription (Latin):
ccit ipse iohanner. dm̃nemo uiditum quã Et n&e
cclienum omnino adouidendo esse cerbitreris dr̃
in quit caritcs ẽ: Et qui man& in cantate: in dõ ma¬
n& dilige ergo proximũ: & intuere inte. Vndedi¬
lig proximũ ibi uideb̵ ut poteris dnĩ: Incipe ergo dili¬
gere proximũ: Fran ge esurienti panẽ tuum &
egenum sinec&to induc indomũtuã: Siuideris
nudũ uesti & domesticos semmistui nedispeceris
fccciens aũ ista quid consequeris:Tunc erũ p&
uelud matutina. lux tua: Luxtua dr̃ cuur ẽ tibi
matutina qui ccpose noctem scłitibi ueni& Nam
ille n&ontur n& occidit : qui a sẽꝑ man&: erit
tibi matutinus redeunti quitibi occasũ fecerat
pereunti: Ergo tolle grabatũtuũ mi hi uid&
dixisse : Dilige proximũtuum: Sed clausũ ẽ
cdhuc & expositione indig& quantũ arbitror qua¬
re intollendo grabato dil&ctio proximi com men¬
d&ur: Nisi forte hocnos offendit : qđ ꝑ grabatum.

Expanded text:
ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te ait ipse Joannes, Deum nemo vidit unquam ? Et ne te alienum omnino a Deo videndo esse arbitreris: Deus, inquit, charitas est; et qui manet in charitate, in Deo manet . Dilige ergo proximum: et intuere in te unde diligis proximum; ibi videbis, ut poteris, Deum. Incipe ergo diligere proximum. Frange esurienti panem tuum, et egenum sine lecto induc in domum tuam: si videris nudum, vesti, et domesticos seminis tui ne despexeris. Faciens autem ista quid consequeris? Tunc erumpet velut matutina lux tua . Lux tua Deus tuus est, tibi matutina, quia post noctem saeculi tibi veniet: nam ille nec oritur, nec occidit; quia semper manet. Erit tibi matutinus redeunti, qui tibi occasum fecerat pereunti. Ergo, Tolle grabatum tuum, mihi videtur dixisse, Dilige proximum tuum. 9. Sed clausum est adhuc, et expositione indiget, quantum arbitror, quare in tollendo grabato dilectio proximi commendetur: nisi forte hoc nos offendit, quod per grabatum,
Abbreviated transcription (Latin):
debent: n& modo deentum uenire inmentẽ cũ con¬
me morantur a nobis : Sed deleri Nũ quã deben¬
decor dibus uris: semper omnino cogitate: dili gen¬
dum esse dĩ & proximũ. dm̃ & toto corde. & tota
anima & &xtota mentae & proximũ . tccm quãte ipsũ
H&c semper cogitanda h& meditanda hade r&inen¬
dec hec cegenda h& implenda sunt : di dil&tio pri¬
or ẽ ordine p̃cipiendi proximiaũ diletio priorẽ
ordine faciendi: Neque enim quitibi prȩciper& di¬
letionemistã in duobus preceptis: prius tibi com¬
mendar& proximũ &pea dm̃: Sed prius dm̃¬
& postea proximũ : Tuau quia dm̃ non dũ uides. di¬
ligendo proximũ: promerenis quem uideas: dili¬
gendo proximum: purgar oculũ aduidendũ dm̃
Euidenter iohanne dicente: Si fratrẽ quẽ uider
non diligin dm̃ quẽ non uider: quo modo diligere
poteris eccediciturtibi dilige dm̃, Si mihi di car.
osaen de mihi quẽ diligã : quid respondebo: Nisi qđ

Expanded text:
debent, nec modo tantum venire in mentem cum comdebent, nec modo tantum venire in mentem cum commemorantur a nobis, sed deleri nunquam debencordibus vestris. Semper omnino cogitate diligendum esse Deum et proximum: Deum ex toto corde, ex tota anima, et ex tota mente; et proximum tanquam seipsum. Haec semper cogitanda, haec meditanda, haec retinenda, haec agenda, haec implenda sunt. Dei dilectio prior est ordine praecipiendi; proximi autem dilectio prior est ordine faciendi. Neque enim qui tibi praeciperet dilectionem istam in duobus praeceptis, prius tibi commendaret proximum, et postea Deum; sed prius Deum, postea proximum. Tu autem quia Deum nondum vides, diligendo proximum promereris quem videas; diligendo proximum purgas oculum ad videndum Deum, evidenter Joanne dicente, Si fratrem quem vides non diligis, Deum quem non vides quomodo diligere poteris ? Ecce dicitur tibi, Dilige Deum. Si dicas mihi, Ostende mihi quem diligam; quid respondebo, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
respondit ille hominẽ se non habere aquo in piscina
mittatur: uere neces sccriur illi erat homo ad sanita¬
tẽ Sed & homo ille qui & dresa : Vnus enĩ dr̃ unur &
inquit tolle grabatumtuum &cmbula Tria dix̃.
Surge : t olle grabatũtuũ & cmbula: Sed sur ge ño¬
peris imperium fuit sed operatio sanitatis: Sano
aũduo imperccuit: t olle grabatumtuũ & ambula
Rogo uos cur non sufficer& cembula: aut certe cur
non suffic&& Surge neq enim ille cum sanus sur¬
rexiss& in loco remansisr& Nonne adhoc surrexiss&
ut cbiss&: IHou& ergo me &iã quod duo prȩcepit
quiillum iacentem duobus minur inuenit: Tam¬
quã enim duo quȩ clã iubendo quodminus erat
impleuit: Quomodo ergo inueniamus. in his duo¬
b dñi iusñs duo illa precepta significata caritatis
Tolle in quit grabactũtuũ &ambula quae sunt illa
duo preceptac: frr. recolite mecũ. Notissima enĩ esse

Expanded text:
Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam Respondit ille hominem se non habere, a quo in piscinam mittatur. Vere necessarius erat illi homo ad sanitatem, sed homo ille qui et Deus est. Unus enim Deus, unus et inquit, tolle grabatum tuum, et ambula. Tria dixit, Surge, tolle grabatum tuum, et ambula. Sed Surge, non operis imperium fuit, sed operatio sanitatis. Sano autem duo imperavit, Tolle grabatum tuum, et ambula. Rogo vos, cur non sufficeret, Ambula? aut certe cur non sufficeret, Surge? Neque enim ille cum sanus surrexisset, in loco remansisset. Nonne ad hoc surrexisset ut abiisset? Movet ergo me etiam quod duo praecepit, qui illum jacentem duobus minus invenit: tanquam enim duo quaedam jubendo, quod minus erat implevit. 8. Quomodo ergo inveniamus in his duobus Domini jussis, duo illa praecepta significata charitatis? Tolle, inquit, grabatum tuum, et ambula. Quae sunt illa duo praecepta, fratres, recolite mecum. Notissima enim esse
Abbreviated transcription (Latin):
uidua. om̃sfacultates suas : Duominuta misit indona
dĩ Mento & proillo languido cclatronibur sauciato
saccbulcrius duos nummos accepit unde sancr&ur
Merito apud samccritanor biduum fecit ibr̃ ut eor
cantate fir mar&: Bincrio ergo isto nu mero cum
ccli quid boni significatur maxime libertacari¬
itcđs commendatur: Siergo qua dragenariur ha¬
b& per fectionẽ legir & l& non impl&ur nisi gemi¬
no p̃cepto caritatir: Quid mirccris. quia languebtꝰ
deiam quosa cramento iste languidur curar&
ccdnõ: Venit enim ipse dnr caritatis doctor. carita¬
te plenur breui anr si cut deillo p̃dictũ est Verbũ¬
superterrã : & ostendit induobus cantatir p̃ceptir pen¬
dere legem & proph&ar: indeergo pependit moyser
quc drecgenario suo. in de heliarcum suo hunc numerũ
attulit dnr̃ intestimonio suo: Curatur iste languidig
cprȩ sente dnõ sed prius quidei dicit Uis sanur fieri:

Expanded text:
vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona vidua omnes facultates suas, dua minuta misit in dona Dei : merito et pro illo languido a latronibus sauciato, stabularius duos nummos accepit unde sanaretur : merito apud Samaritanos biduum fecit Jesus, ut eos charitate firmaret . Binario ergo isto numero cum aliquid boni significatur maxime bipartita charitas commendatur. Si ergo quadragenarius numerus habet perfectionem Legis et Lex non impletur nisi in gemino praecepto charitatis; quid miraris quia languebat de jam quo sacramento iste languidus curetur a Domino. Venit enim ipse Dominus, charitatis doctor, charitate plenus, brevians, sicut de illo praedictum est, verbusuper terram : et ostendit in duobus praeceptis charitatis pendere Legem et Prophetas. Inde ergo pependit Moyses quadragenario suo, inde Elias cum suo, hunc numerum attulit Dominus in testimonio suo. Curatur iste languidus a praesente Domino; sed prius quid ei dicit? Vis sanus fieri?
Abbreviated transcription (Latin):
mur illã & nobir quañ facientes illã nobis: Donum
dĩesa & magnũ donum: Quõ caritcerdĩ in quit
cantar ergo impl& legẽ: & uensñ me dictũ est.
plenitudo legir cantar : quȩrcmur hanc caritatẽ
quem ad modũ cõmen d&ur cednõ Alementote
quid proposuerim: numerũ xxx octo annorum.
in illo languido uolo xponere. quare numerur ille
tricensimus & octccuur: languons sit potiur quamra¬
nitatis: Ergo ut dicebã canitar impl& legẽ adpleni¬
tudinem legis. in omnibus openb ꝑtin& qua drage¬
nccꝰur numerur: incantate ccutẽ duo nobis precepta
commendantur: intuemini obrecro & figite memo¬
riae quoddico: Nesitis contentores uerbi : ne fiat
conimec ura uia ubi grana i actecta non germinent:
Etuenient in quit uolatilia caeli & colligent ea: per
duo sunt cdnõ commendata Diliger dnm̃ dmtuum
ex toto cor d&uo. & e tota animatua & extotament&ua
& diligir proximũtuũ tam quãte ipsum: In hir duob
preceptis. t otalex pendit & proph&e: Merito & illa

Expanded text:
mus illam ex nobis, quasi facientes illam nobis. Dei donum est, et magnum donum: Quoniam charitas Dei, inquit, ictum est, Plenitudo Legis charitas. Quaeramus hanc charitatem, quemadmodum commendatur a Domino. Mementote quid proposuerim: numerum triginta octo annorum in illo languido volo exponere, quare numerus ille trigesimus octavus languoris sit potius quam sanitatis. Ergo, ut dicebam, charitas implet Legem. Ad plenitudinem Legis in omnibus operibus pertinet quadragenarius numerus: in charitate autem duo praecepta nobis commendantur. Intuemini, obsecro, et figite memoriae quod dico; ne sitis contemptores verbi, ne fiat anima vestra via, ubi grana jacta non germinent: Et venient, inquit, volatilia coeli, et colligent ea . Perduo sunt a Domino commendata: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua; et, Diliges proximum tuum tanquam teipsum. In his duobus praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Merito et illa
Abbreviated transcription (Latin):
ficatur proph&ta per dnm̃ significatur euangelium:
Ideo in illo monte trer apparuerunt ubi se discipulir
ostendit indcciitate uultur. &uestis suae : Appacruit
enim mediur inter moysen &heliã tam quã &iange¬
liũ testimoniũ haber& alege & proph&ir: Siue ergo
in lege: Siue in proph&ia Siue in euangelio quadra¬
gencrior nobir numerus: inieiunio commendatur :
ieiuniũ ccũ iagnum & generaleẽ cbstinere ab iniqͥ¬
tcctibus : & in licitis uoluptatibur sȩculi: quod ese per¬
fectũ i eiunium. Vt cebneganter impi&atẽ & seculares
cupi ditacter: temper anter & iuste & pie uiuamus in
hoc sȩculo: Huic ieiunio quãc mercedẽ cddit apostolis:

Expanded text:
ficantur Prophetae, per Dominum significatur Evangelium. ficantur Prophetae, per Dominum significatur Evangelium. Ideo in illo monte tres apparuerunt, ubi se discipulis ostendit in claritate vultus et vestis suae. Apparuit enim medius inter Moysen et Eliam , tanquam Evangelium testimonium haberet a Lege et Prophetis . Sive ergo in Lege, sive in Prophetis, sive in Evangelio, quadragenarius numerus nobis in jejunio commendatur. Jejunium autem magnum et generale est, abstinere ab iniquitatibus et illicitis voluptatibus saeculi quod est perfectum jejunium: ut abnegantes impietatem et saeculares cupiditates, temperanter, et juste, et pie vivamus in hoc saeculo. Huic jejunio quam mercedem addit Apost
Abbreviated transcription (Latin):
quã dnm̃ glonȩ crucifixirrent: Dercendere
ergo in aquam turbatã hoc est humiliter cre¬
dere in dnĩ parsi onẽ ibi ranabatur unus. signifi¬
cans unitcetẽ: post ecquis quir uenir& non sana¬
batur qui a quisquis pr&er unitatẽ fuent sanari
non poterit: Ui deccmur ergo quid uoluent signifi¬
care in illo uno quẽ &iã ipse seruans unitatir myste¬
num. sicut p̃locutussũ d&ot languentibur. Vnũ sa¬
te. Hic numerur quo modo magir cd languorem
pertineat quam adsclutem: ꝓcculo diligentiur
ex ponen dũ esa : Intentosuos uolo aderit dnr̃ ut con¬
grue loquar. et sufficienter cudiatis: Quac drage¬
nariur numerur sacrctur. nobir in quadã ꝑfectio¬
ne cõmendatur: Notũ esse arbitror cantati urȩ:
testantur sepissime scypture diuinȩ: ieiuniũ hoc
numero consecratũ ẽȩbene nostis Nã & moyser
qua drecginta diebus ieiunauit: et heliar. totidem: Et
impleuit: Per moysen ngnificatur l&x per heliã signi¬

Expanded text:
quam Dominum gloriae crucifixissent . Descendere quam Dominum gloriae crucifixissent . Descendere ergo in aquam turbatam, hoc est humiliter credere in Domini passionem. Ibi sanabatur unus, significans unitatem; postea quisquis veniret, non sanabatur: quia quisquis praeter unitatem fuerit, sanari non poterit. 4. Videamus ergo quid voluerit significare in illo uno, quem etiam ipse servans unitatis mysterium, sicut praelocutus sum, de tot languentibus unum sate. Hic numerus quomodo magis ad languorem pertineat, quam ad sanitatem, paulo diligentius exponendum est. Intentos vos volo; aderit Dominus, ut congrue loquar, et sufficienter audiatis. Quadragenarius numerus sacratus nobis in quadam perfectione commendatur. Notum esse arbitror Charitati vestrae: testantur saepissime divinae Scripturae. Jejunium hoc numero consecratum est: bene nostis. Nam et Moyses quadraginta diebus jejunavit , et Elias totidem , etimplevit . Per Moysen significatur Lex, per Eliam signi
Abbreviated transcription (Latin):
credentibus. Quid euidentiur: nonne uerbec hde expo¬
suerunt nobis: & quinque porticur & lcenguentium
multitudinẽ: quinq: porti coylexẽ : quacre quinq:
porticur non sanabant languenter : qui csi data es¬
s& lex quae possit uiuificare: omnino exlege es seius¬
titia: Quacre ergo continebat quos non sanabat:
de ihũ xpĩ. dccr&ur credentib: Quiclergo fiebat ut
inccqua illcctur beta saencrentur qui in porticib:
sccnan non poterat: Subito enim uidebatur aqua
icurbata: et a quo turbabatur non uide batur:
Credar hoc angeli ca uirtute fien soluere. Non tam̃
sine ngnifi cante cli quo sacramento: pose aquam
tur batam mittebat seunur qui poterat & sana¬
bcctur solur: postillũ quiquis semitter& frustra
fcccer & Qui dñ bi ergo hoc uult᷑ nin quiauenit unur
xpr̃ cedpopulum iudaeorum Et faciendo magna
docendo utilia turbauit p&catorer turbauit
coquec̃ prȩ sentia sua & &xcitauit cdpassionem suã
Sedlatens turbauit: Sienim cognouissent. nũ¬

Expanded text:
credentibus . Quid evidentius? Nonne verba haec exposuerunt nobis et quinque porticus, et languentium multitudinem? Quinque porticus Lex est. Quare quinque porticus non sanabant languentes? Quia si data esset lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Quare ergo continebant quos non sanabant? de Jesu Christi daretur credentibus. 3. Quid ergo fiebat ut in aqua illa turbata sanarentur, qui in porticibus sanari non poterant? Subito enim videbatur aqua turbata, et a quo turbabatur, non videbatur. Credas hoc angelica virtute fieri solere, non tamen sine significante aliquo sacramento. Post aquam turbatam mittebat se unus qui poterat, et sanabatur solus: post illum quisquis se mitteret, frustra faceret. Quid sibi ergo hoc vult, nisi quia venit unus Christus ad populum Judaeorum; et faciendo magna, docendo utilia, turbavit peccatores, turbavit aquam praesentia sua, et excitavit ad passionem suam? Sed latens turbavit. Si enim cognovissent, nun
Abbreviated transcription (Latin):
simus. operccrii enim sumus: et cadhuc inuinea la¬
borcmus: Finito die finito opere: merces. restitu¬
&ur: Sed quis operxcrius. per durat cod accipiendã
mercedem : nisi qui pascitur cum laborat: Nonenĩ
& tuo percnotuo mercedẽ solã decturus es Non &iam
cfferes illi unde uirer repar& in labore: parcis uti¬
l&itia subtrahatur a nobis deficimur in labore¬
et nonerit qui perueniat cdmercedẽ: Quo ergo
qua dra genario numero ꝑficitur opun fortasie
Ideo qui al ex in decẽ preceptis dataẽ: Et pertotum
mundum p̃di candacerat lex qui totur mundur.
quattuor pcrtib commendatur: onente. &occi¬
dente : Meridie. &aquilone: Vnde denccriur ꝑ
Nonueni legem soluere sed cdplere: Siue ergo
illa : Siue ista causa: Siue cclia aliqua probabilior
quae nor la& doctiser non lat&: Certũ est tam̃
quac drec genccrio numero signi fican quaenda ꝑ

Expanded text:
simus. Operarii enim sumus, et adhuc in vinea lasimus. Operarii enim sumus, et adhuc in vinea laboramus: finito die, finito opere, merces restituetur. Sed quis operarius perdurat ad accipiendam mercedem, nisi qui pascitur cum laborat? Non enim et tu operario tuo mercedem solam daturus es: non etiam afferes illi unde vires reparet in labore? Pascis utilaetitia subtrahatur a nobis, deficimus in laboreet non erit qui perveniat ad mercedem. 6. Quomodo ergo quadragenario numero perficitur opus? Fortasse ideo, quia Lex in decem praeceptis data est, et per totum mundum praedicanda erat Lex: qui totus mundus quatuor partibus commendatur, Oriente et Occidente, Meridie et Aquilone, unde denarius per Non veni solvere Legem, sed adimplere . Sive ergo illa, sive ista causa, sive alia aliqua probabiliore, quae nos latet, doctiores non latet; certum est tamen quadragenario numero significari quamda
Abbreviated transcription (Latin):
ergo scło quan qua dragenisimã cobstinentiae cȩle¬
brccmur cum beneuiuimur: Cum abini quitatib
& inlicitis uo luptectibur cobstinemur: Sed quiaha&
cbstinentia sine mercede non erit: Exp&tamur
ceptun sumur mer cedem: denariũ: ipsa enĩ merces. red¬
ditur opercriis inuinea laborantibur. Secundum
euangeliũ quoduos credo reminisci:. Neque enĩ omiza
commorandecrunt tam quã rudibur & imperitir
Denccriur ergo qui accepit nomen anumnero decemred¬
ditur: & coniuncitus quadregencrio : fit quin quac¬
gencrius: Vnde cum labore caelebramus qua drec¬
gensimã cente parcha Cum l&ia uero tcm quam
acceptec mercede quin qua geniimaypcrcha Nam
hiuc tam quam scclutari labori bomi operir quiꝑ
tin& cdquac dragenariũ numerũ cdditur qui&ir
ẽ interra cum dircipulis suis: Quac draginsimo aũ
die cũ crcendirs& incȩlũ ꝑccctir decẽ diebus inisit
ficationibus res ipsȩ prȩuentȩ sunt: Significationib:
pacscimur : ut cedrer ipsas durantes peruenire pos¬

Expanded text:
ergo saeculo quasi Quadragesimam abstinentiae celebramus, cum bene vivimus, cum ab iniquitatibus et ab illicitis voluptatibus abstinemus. Sed quia haec abstinentia sine mercede non erit, exspectamucepturi sumus mercedem denarium. Ipsa enim merces redditur operariis in vinea laborantibus secundum Evangelium , quod vos credo reminisci: neque enim omnia commemoranda sunt, tanquam rudibus et imperitis. Denarius ergo qui accepit nomen a numero decem, redditur, et conjunctus quadragenario fit quinquagenarius: unde cum labore celebramus Quadragesimam ante Pascha; cum laetitia vero, tanquam accepta mercede, Quinquagesimam post Pascha. Nam huic tanquam salutari labori boni operis, qui pertinet ad quadragenarium numerum, additur quietis versatus est in terra cum discipulis suis ; quadragesimo autem die cum ascendisset in coelum, peractis decem diebus misit usdam significationibus res ipsae praeventae sunt. Significationibus pascimur, ut ad res ipsas perdurantes pervenire pos
Abbreviated transcription (Latin):
ditus ese: ĩpsã sion ipsã iudaeorũ gentem: ipsã ieru¬
salem ipse condidit : Cum esr& cpud patremuer¬
bũ dĩ: omnia enim ꝑ ipsum facta sunt & sine ipso
fecctum ẽ nihil, De illo ergo homine dequo &¬
hodie ccudiuimur. Vnus mediator dĩ &homnũ
Mecter si on dic̃ homo: quidã homo mediuie¬
ator đi & hominũ homo mnater si on dicit: quare
mater son dic̃: qui ain de accesit carhẽ In cleuirso
micnec decuius utero serui forina susceptccẽ in quadig¬
natus ẽ appccrere humillimur: Macter sion dicit ho¬
mo & homo iste: quid dicit matersion. Factur ẽ inea
homo fccctus ẽ in ea Nocm dr̃ erat ante eam & homo
fecctus ẽ in ea: qui homo fecctur ẽ mea ipse fundab
eã altis simur Non bumillimur: homo fecctur ẽ inea
Humillimur: quiccuerbũ caro fuctũ ese : et habitaut ia
nobiꝰ Ipse fundecuit eã altissimur: qui amprincipioere
uerbũ & uerbũ erat cepud dĩ : & dr̃ erat uerbũ : omnia

Expanded text:
ditus est, ipsam Sion, ipsam Judaeorum gentem, ipsam Jeruditus est, ipsam Sion, ipsam Judaeorum gentem, ipsam Jerusalem, ipse condidit cum esset apud Patrem Verbum Dei: Omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. De illo ergo homine de quo hodie audivimus, unus mediator Dei et hominum Mater Sion, dicet homo. Quidam homo, mediator Dei et hominum homo, Mater Sion dicit. Quare Mater Sion dicit? Quia inde accepit carnem, inde virgo Maria, de cujus utero servi forma suscepta est, in qua dignatus est apparere humillimus. Mater Sion dicit homo, et homo iste qui dicit Mater Sion, factus est in ea, homo factus est in ea. Nam Deus erat ante eam, et homo factus est in ea. Qui homo factus est in ea, ipse fundavit eam Altissimus , non humillimus. Homo factus est in ea humillimus; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis: ipse fundavit eam Altissimus; quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum; et Deus erat Verbum: omnia
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : Sed propter humilitatẽ: propter ecnon sũ
dignus. qui subtectũ meũ intres: Itiulti cbonen¬
ente & occidente uenient & puta qui ccuenient:
quid de illis fi& Sienimuenient icmprȩcis sunt
desilua: ubi in seren da sunt neccrescant᷑ Et recũ¬
bent in quit cum abrechã. &isccae. &icccob in quo
conui Ie forte non inuiter cdsẽꝑuiuendũ Sed
cediulitum liibendũ: Recumberit cũ cbrab ã
&isaac. & ia cob: ubr in regno in quit cȩlorũ: et¬
quiderit de illis. qui uenerunt desaippe abrahȩ
quid fit derccmis: quibur cerbor plenc erat qͥd
nisi quiccp̃cidentur utisti inserantur: doce quia
prȩcidentur. Filii ccũ regniibunt inte nebrar
&xtenores: Hac beant ergo apudnos honorem ꝓphe¬
accꝰ qui non habuit honorem in pcctria sua. Non
hecbuit honorem in petnia in qua conditus esa
habeat honorẽ in pcctria quã condidit: In illaenĩ
conditus ẽ conditor omnium: conditus milla esa
secundũ formã serui Ncc̃ ipsã ciuitatẽ in qua con¬

Expanded text:
Non sum dignus ut sub tectum meum intres, Multi ab oriente et occidente venient. Et puta quia venient: quid de illis fiet? Si enim venient, jam praecisi sunt de silva: ubi inserendi sunt, ne arescant? Et recumbent, inquit, cum Abraham, et Isaac, et Jacob. In quo convivio; ne forte non invites ad semper vivendum, sed ad multum bibendum? Recumbent cum Abraham, et Isaacde illis qui venerunt de stirpe Abrahae? quid fiet de ramis quibus arbor plena erat? Quid, nisi quia praecidentur, ut isti inserantur? Doce quia praecidentur: Filii autem regni ibunt in tenebras exteriores . 7. Habeat ergo apud nos honorem Propheta, quia non habuit honorem in patria sua. Non habuit honorem in patria, in qua conditus est; habeat honorem in patria quam condidit. In illa enim conditus est conditor omnium, conditus in illa est secundum formam servi. Nam ipsam civitatem in qua con
Abbreviated transcription (Latin):
De hac piscina qu ꝰ porticibur cingebatur: inqui¬
b iacebat magna multitudo languentium ad ndue
nos tractas sememini: Et rem dicturus sum : quã me
acc rep&ere Vt & quino uerati inseruantur et qui no¬
uerant. confirmentur: proide: tãquã nota breui¬
ter ꝑsarin genda sunt. Nonotiose incul canda pir¬
cina illa & ccquecilla populũ mihi uid&ur. significasse
iudaeorum: Signi fican enim populur nomine ccquarũ
ceperte nobis indicat cepocali psin iohannir: ubi ei cũ
ostenderentur aquae multae: et inter rogarr&
quidesr& responsum accepit: populur esse : Aquaer¬
go illa idesa populurille quinq: libns moyn tãquã
quinq: porticib: claudebatur: Sed illilib prodebn
languidor non scnabant: Lexenĩ p&ccatorer conuin¬
cebat non absol uebat ideolittera sine graciareor
fccciebat : quos confitenter gratialiberabat: Ncc̃ hoc
dicit cpostolus: Sienim decta err& lex quae porsit

Expanded text:
De hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quiDe hac piscina quae quinque porticibus cingebatur, in quibus jacebat magna multitudo languentium, assidue nos tractasse memini; et rem dicturus sum quam mecta repetere, ut et qui non noverant instruantur; et qui noverant confirmentur. Proinde tanquam nota breviter perstringenda sunt, non otiose inculcanda. Piscina illa et aqua illa populum mihi videtur significasse Judaeorum. Significari enim populos nomine aquarum, aperte nobis indicat Apocalypsis Joannis: ubi ei cum ostenderentur aquae multae, et interrogasset quid essent, responsum accepit, populos esse . Aqua ergo illa, id est populus ille, quinque libris Moysi, tanquam quinque porticibus claudebatur. Sed illi libri prodebant languidos, non sanabant. Lex enim peccatores convincebat, non absolvebat. Ideo littera sine gratia reos faciebat, quos confitentes gratia liberabat. Nam hoc dicit Apostolus: Si enim data esset lex quae posset
Abbreviated transcription (Latin):
intelle gendum ẽmisi qui a podes tcr illa & bonitar
illcmccgis agebt᷑ Quid animȩ in factis&̾ pro salu de
sempiterna intellegent quam quid protemporali salute
corpora meresentur: Corporum enim salus quae uera
&x spec tcotur cedno erit infine in resurrectione mortu¬
orum: Tunc quoduiuit non mori &ur tunc quod
sancbitur non ȩ grotabit : Tunc qđ satiabitur noneni
brc consariete morte dirsoluta sunt: et quic quid
scencctumest aemporaliter in membns morteclib:
infine defecit: anima uero quȩ credidit ceduitã a&¬
nã transitũ fecit: Animȩ ergo crediturȩ: cuiur
peccatec di mittere uenerat ad cuiur languorer sanan¬
dos se humiliccuerat: De hoc languido sanato mag¬
nũ signum dedit: Cuiurrei &cuiur signi profundum
scccramentum: quantum dnr̃ donare dignatur : at¬
tentis uobir : &orando cdiuuantib: in firmitatẽnram
lo quar ut potero : quic quidaũ non possũ suppleliit
in uobis ipse quo cediuuante facio quod possum:

Expanded text:
ndum est, nisi quia potestas illa et bonitas illa magis agebat quid animae in factis ejus pro salute sempiterna intelligerent, quam quid pro temporali salute corpora mererentur? Corporum enim salus quae vera exspectatur a Domino, erit in fine in resurrectione mortuorum: tunc quod vivet, non morietur; tunc quod sanabitur, non aegrotabit; tunc quod satiabitur, non esbra constricta, morte dissoluta sunt; et quidquid sanatum est temporaliter in membris mortalibus, in fine defecit: anima vero quae credidit; ad vitam aeternam transitum fecit. Animae ergo crediturae, cujus peccata dimittere venerat, ad cujus languores sanandos se humiliaverat, de hoc languido sanato magnum signum dedit. Cujus rei et cujus signi profundum sacramentum, quantum Dominus donare dignatur, attentis vobis et orando adjuvantibus infirmitatem nostram, loquar ut potero. Quidquid autem non possum, supplebit in vobis ipse, quo adjuvante facio quod possum. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
pectriccxpi populus irł: quiccex eis uenit secundũ car¬
nẽ: Sed huius crborirredix abrecham isaac iacob
pectii archȩ sci : & ubi isti in requie: apud dm̃ in hono¬
re magno: ut in habrahȩ sinũ cdutur ille pauper
pose corporis exitũ Leucr&ur & incbrechȩ sinu de
longin quo eesaꝑbe csuꝑbo diuite uider&ur: ergo
racdix man& : Rocdix lccudatur Sed racini suꝑbi
& predici & ccrescere meruerunt : Ole aster ccutem
humilir illorũ p̃cisione inuenit locũ : Audiergo
quẽ cdmodũ p̃cidantur Rccimi naturccles: quem¬
cdmodũ inserctur ole aster ex ipso centonone quẽ
propter. compcrationẽ huius regule. cõmemoran¬
dũ ptccui Amen in quid dico uobis. noninuenitan

Expanded text:
patria Christi populus Israel, quia ex eis venit secundum carpatria Christi populus Israel, quia ex eis venit secundum carnem: sed hujus arboris radix, Abraham, Isaac, et Jacob, patriarchae sancti. Et ubi isti? In requie apud Deum, in honore magno: ut in Abrahae sinum adjutus ille pauper post corporis exitum levaretur, et in Abrahae sinu de longinquo a superbo divite videretur . Ergo radix manet, radix laudatur: sed rami superbi et praecidi et arescere meruerunt; oleaster autem humilis illorum praecisione invenit locum. 6. Audi ergo quemadmodum praecidantur rami naturales, quemadmodum inseratur oleaster, ex ipso centurione, quem propter comparationem hujus reguli commemorandum putavi. Amen, inquit, dico vobis, no
Abbreviated transcription (Latin):
centorioni poterat dicere dnr̃. qđ dix̃ huic regulo
uccde : puer tuus uiuit: Vid&e disainctionẽ : Regu¬
lur iste cod domũ suã dnm̃ dercendere cupiebat
ille centuriorandignũ seesse dicebat: Illi dicebatur
ego uenio & curcbo eũ: Huic dicctum ẽ uecde filius
tuuruiuit: illi prȩsentiã promitcebat : Hunc uerbo
sec nacbat: istetcmen pre sentiã eius &xtorquebat:
ille se prȩsentia eius indignũ esse dicebat Hurs cessũ ẽ
elationi illis consessũ ẽ humiliati: Tcc̃quã huic dicere
uade filius tuus uiuit: Noli mihitȩdiũ facere Nisi
signa & prodigia uidentir non creditir: prȩsentiã
meã uis in domotua pos sum ei uerbo iubere : Nolitu
designis credere: centorio clienigena credidit
me posse uerbo facere. Et ante quã foccerem ere¬
didit: uos nis signa & prodigia uidentir non creditir
Irgo silta ẽ frangantur suꝑbi rami & humilis in¬
seratur oleaster : Mcneat tcmen rac dixillis prȩcisis
istis receptis: ubi man& rdixͣ in patii archis: et mnm

Expanded text:
rioni poterat dicere Dominus, quod dixit huic regulo, Vade, puer tuus vivit? Videte distinctionem: regulus iste Dominum ad domum suam descendere cupiebat; ille centurio indignum se esse dicebat. Illi dicebatur, Ego venio et curabo eum; huic dictum est, Vade, filius tuus vivit. Illi praesentiam promittebat; hunc verbo sanabat. Iste tamen praesentiam ejus extorquebat; ille se praesentia ejus indignum esse dicebat. Hic cessum est elationi; illic concessum est humilitati. Tanquam huic diceret, Vade, filius tuus vivit, noli mihi taedium facere. Nisi signa et prodigia videritis, non creditis: praesentiam meam vis in domo tua, possum et verbo jubere; noli tu de signis credere: centurio alienigena credidit me verbo posse facere, et antequem facerem credidit; vos, nisi signa et prodigia videritis, non creditis. Ergo si ita est, frangantur superbi rami, humilis inseratur oleaster: maneat tamen radix, illis praecisis, istis receptis. Ubi manet radix? In Patriarchis. Etenim
Abbreviated transcription (Latin):
dercnt : Apud quor nulla miracula fecerat q
firmor inside securor cito dimiserat : qui a diui¬
nitatis prȩsentia non dimiserat: Ergo quando
dicebat dnr̃ thomȩ: Ueni mitte manumtuam
& nolierse incredulur sed si delis.: Et cũ ille &x cla¬
mccr& tacctis uulnerũ locis & dicer&. dnr mr
& dr̃mr: in crepatur & dicitur ei: Quia ui disdi
credidisti quacrenisi qui a proph& a in patria
sua honorẽ non hab& qui auero ccpud elienige¬
nar proph&aiste honorẽ hab& quid sequitur
nor. Et quod dnr̃ ante laudauit & in nobis imple¬
re dignaturẽ: Nider̃ qui cruci fixer̃ palpauer
& sic pccuci credider̃: Nonuidimus non contrecta¬
uimur: audiuimus credidimur. fiat in nobis fer¬
ficiatur in nobis becctitudo quã promint & hicqͥa
pcctniȩ ipsius prelatisumus : & in futuro sclo quia
prorcinis fractis in serti sumus: Hos enimramo
se fracturum esse monstrabat & hunc ole astrũ
inserturum quando commotus centurionis

Expanded text:
derant, apud quos nulla miracula fecerat, quos derant, apud quos nulla miracula fecerat, quos firmos in fide securus cito dimiserat, quia divinitatis praesentia non dimiserat. Ergo quando dicebat Dominus Thomae, Veni, mitte manum tuam, et noli esse incredulus, sed fidelis; et cum ille exclamaret, tactis vulnerum locis, et dice meus: increpatur et dicitur ei, Quia vidisti, credidisti. Quare, nisi quia propheta in patria sua honorem non habet? Quia vero apud alienigenas propheta iste honorem habet, quid sequitur? udavit, et in nobis implere dignatus est. Viderunt qui crucifixerunt, palpaverunt, et sic pauci crediderunt: nos non vidimus, non contrectavimus, audivimus, credidimus. Fiat in nobis, perficiatur in nobis beatitudo quam promisit; et hic, quia patriae ipsius praelati sumus; et in futuro saeculo, quia pro ramis fractis inserti sumus. 5. Hos enim ramos se fracturum esse monstrabat, et hunc oleastrum inserturum, quando commotus Centurionis
Abbreviated transcription (Latin):
quem adoratis. frater nos tererat : & nos respoi¬
de amus. proph&a in petria sua honore non ha¬
b&: deniq illi cmbulantẽ dnm̃ibiñ interrec
facientemq mirccula Caecos inluminantẽ.
sur dis ccurer ccpenentẽ : Mutorũ hora soluentẽ
pacrcliticorũ membrastrigentem: Superma
Mor tuor sus citantem . Tanta signa feccientẽ
uiderunt: & uixinde pccuci credider: populo di
loquor : ⁊ cc̃multi credidimur: quae signauidim ur
Illudergo quod factũ ẽ. hoc quod nunc agitur por¬
tendebat: iudei fuer̃ uel sunt : nimiles galilȩis Nor
similer illis ramantanis: euangeliũ ccudiuimur
euangelio consensi mur ꝑ euangeliũ . xpm̃ credidi¬
helita fuit degente scilic& dnĩ Thomar ille
qui inloca uul nerũ digitos mittere cupie bet:
Sic eũ cerguit dnr̃. quomodo istũ regulũ. huic dix̃
Nisi signec & pro digia uidentis non creditir Illi aũ
nerct. posa samantanor: qui sermoni eius credi¬

Expanded text:
quem adoratis, frater noster erat. Et nos responquem adoratis, frater noster erat. Et nos respondeamus, Propheta in patria sua honorem non habet. Denique illi ambulantem Dominum Jesum in terra, facientemque miracula; caecos illuminantem, surdis aures aperientem, mutorum ora solventem, paralyticorum membra stringentem, super mas, mortuos suscitantem; tanta signa facientem viderunt, et vix inde pauci crediderunt. Populo Dei loquor: tam multi credidimus, quae signa vidimus? Illud ergo quod factum est tunc, hoc quod nunc agitur portendebat. Judaei fuerunt vel sunt similes Galilaeis; nos similes illis Samaritanis. Evangelium audivimus, Evangelio consensimus, per Evangelium in Christum credidi tamen Israelita fuit, de gente scilicet Domini, Thomas ille, qui in loca vulnerum digitos cupiebat mittere. Sic eum arguit Dominus quomodo istum regulum. Huic dixit, Nisnerat, post Samaritanos qui sermoni ejus credi
Abbreviated transcription (Latin):
culo non credidit. nin ipse & domur eius: adro lum
ser monem crediderunt plures sa mantani cedil¬
lud mirecculũ sola illa domus credidit ubi factũ est:
Quidigitur frr̃. ⁊ quid nobis commendat dr: Tunc
gcclilec iudae peetriccercet dnĩ: quia ibi nutitus esa:
Nunc uero qui acpor tendit cliquid rer illa non enĩ
sine cause dictasunt prodigia nin quia celiquid
portendunt: prodigiũ enĩ ccpellatũ est. quac nĩ
prodiciũ quod porro dicat. porro signisic& &a
liquid futurũ esse portendat: Quiccergo aliquid
illa omnia porten debat aliquid illa omnia p̃di¬
ra nisi secundum carẽ. quã accepit interra: fa¬
ciamus ergo patriã dnĩ populũ iudaeorum
Ecce in patri a sua honorem non hab&: Modo adten¬
de iudaeorum curbcr adtende iã gentẽ illam
disper saccoto orb&errarũ &euulsã recdicib: suis:
adtende racmos frecctor. concisos. dispersos. an¬
dos: quibus fractis insen meruit ole aster Nide
turbcc̃ iudaeorũ : quid dicit modo: quem colitis

Expanded text:
culo, non credidit nisi ipse et domus ejus. Ad solum sermonem crediderunt plures Samaritani: ad illud miraculum sola illa domus credidit, ubi factum est. Quid igitur, fratres, quid nobis commendat Dominus? Galilaea Judaeae patria erat Domini, quia ibi nutritus est: nunc vero quia portendit aliquid res illa; non enim sine causa dicta sunt prodigia, nisi quia aliquid portendunt: prodigium enim appellatum est quasi porrodicium, quod porro dicat, porro significet, et aliquid futurum esse portendat: quia ergo aliquid illa omnia portendebant, aliquid illa omnia praedira, nisi secundum carnem, quam accepit in terra; faciamus ergo patriam Domini populum Judaeorum. Ecce in patria sua honorem non habet. Modo attende Judaeorum turbas, attende jam gentem illam dispersam toto orbe terrarum, et evulsam radicibus suis; attende ramos fractos, concisos, dispersos, aridos, quibus fractis inseri meruit oleaster : vide turbam Judaeorum, quid dicit modo? Quem colitis,
Abbreviated transcription (Latin):
plus ẽ enim codscclutem nos tram quod factus ẽ
propter hominer : quã quod fecit inter hominer
et plur ese quod uitia sa nauit animarum : quã qđ sa¬
nccuit languorer corporum moriturorum: Sed qͥa¬
ipsec anima non eum nouerat a quo sanandccerat:
& oculor habebat incarne. Vnde facta corporalia
uider& non dum habebat sanos incorde undedm̃¬
latentem cognarcer&: fecit quoduiden poterat.
ut sccncr&ur Vn de uiden non poterat: Ingressur
est locum ubi iacebat magna mulaitudo languen¬
tium Ca&corum: claudorum cendorum: Etcum
esr& medicur. & cnimcrum & corporũ et qui uenir¬
r& scencre omr̃ cenimar crediturorum deillir langu¬
entib unum elegit quem sancr& ut unitatẽ signifi¬
cccr&: Si me dioen corde & quan humano captu &in¬
genio connideremur faccientem. Et quod ad potesta¬
cem ꝑtin& non meegnum ali quid ꝑfecit Et quo d
cedbenignitatẽ pccrum fecit: Toti iacebant: &unꝰ

Expanded text:
Plus est enim ad salutem nostram quod factum est propter homines, quam quod facit inter homines. Et plus est quod vitia sanat animarum, quam quod sanavit langores corporum moriturorum. ℟. ipsa anima non eum noverat, a quo sananda erat, et oculos habebat in carne, unde facta corporalia videret, nondum habebat sanos in corde, undelatentem cognosceret; fecit quod videre poterat, ut sanaretur unde videre non poterat. Ingressus est locum ubi jacebat magna multitudo languentium, caecorum, claudorum, aridorum; et cum esset medicus et animarum et corporum, et qui venisset sanare omnes animas crediturorum, de illis languentibus unum elegit quem sanaret, ut unitatem significaret. Si mediocri corde, et quasi humano captu et ingenio consideremus facientem, et quod ad potestatem pertinet, non magnum aliquid perfecit; et quod ad benignitatem, parum fecit. Tot jaceba
Abbreviated transcription (Latin):
preciditur : Quir tollit: nisi leo ille rugiens. & circui¬
ensi quȩrens quem de uor&. Nȩ his qui prȩciduntur :
nã illa integra ꝑmanebit. Nouit enim dnĩ qui sunt
eius: tacmen quantum in ipsis ẽ uendunt oues & bo¬
ues: Uendunt & colum bas: obseruent flagellum
peccatorũ suorum: Certe quando aliquid tale pati¬
untur propter istier iniquitates suas : Agnas cantqu
cednr̃ fecit flagellum deresticulir: Et ad huc anl mo¬
n& eor ut mutent se ut non sint negotiatores: Nams
se non mutecuerint. ccudient in finem̃ : Li gecte illima¬

Expanded text:
praeciditur, quis tollit, nisi leo ille rugiens et circumiens, quaerens quem devoret ? Vae his qui praeciduntur! nam illa integra permanebit. Novit enim Dominus qui sunt ejus . Tamen quantum in ipsis est, vendunt boves et oves, vendunt et columbas: observent flagellum peccatorum suorum. Certe quando aliquid tale patiuntur propter istas iniquitates suas, agnoscant quia Dominus fecit flagellum de resticulis, et ad hoc admonet eos ut mutent se, ut non sint negotiatores: nam si se non mutaverint, audient in fine, Ligate illis ma
Abbreviated transcription (Latin):
le qui intusẽ : quic &n ꝑme dederitille dat
Nostis quid cgatis unur quisque indomo sud cum
amico: cumin quilino: cum cliente suo. cũmaiore
cumminore : quomododat dr̃ aditũ. quomodo
ceperuit ianuã uerbo suo. Holite quiescere lucra

Expanded text:
ille qui intus est; quia etsi per me dederit, ille dat. ille qui intus est; quia etsi per me dederit, ille dat. Nostis quid agatis unusquisque in domo sua cum amico, cum inquilino, cum cliente suo, cum majore, cum minore: quomodo dat Deus aditum, quomodo aperit januam verbo suo, nolite quiescere lucrari
Abbreviated transcription (Latin):
Verbi gratia uides fratrem currere ad theatrũ
prohibe mune: consaresaare Si zelus domus dĩ
comeditte Inides alios currere : & in ebricriuelle
et hoc uelle in locis ser: quod nus quã dec& prohibe
quos poter . tene quos potes: terre quos potes: qui¬
bus potes blandire: Nolitamen quiescere : amicus
est ammoneatur leuiter: Vxor ẽ seueris sime
refren&ur Ancillaẽ &iã uerberibus comper¬
catur ⁊ Fecc quicquid potes propersona quã postar
& perficis. zelus domur tue comedit me Siccũ fue¬
ris frigi dur marcidus: adte solũ spectani & qua¬
sitibi fufficienr & dicens in cord&uo: Quid mihi
ẽ curare celienae p&ccata. Sufficit mi hi ani mamea
ipsã in tegrã seruẽ dõ: Eic nontibiuenit in m̃tẽ
seruur ille qui cbscondit talentũ & noluit erogare :
Num quidenim acusatisẽ quicꝑdidis s&&non quia
sine lucro seruccuit : Si cergo ccudite frr̃ mei ut ñ
quiescatir : Ego uobis consiliũ daturus sum D&

Expanded text:
Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? Verbi gratia, vides fratrem currere ad theatrum? prohibe, mone, contristare, si zelus domus Dei comedit te. Vides alios currere et inebriari velle, et hoc velle in locis sanctis, quod nusquam decet? prohibe quos potes, tene quos potes, terre quos potes, quibus potes blandire; noli tamen quiescere. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Ancilla est? etiam verberibus compescatur. Fac quidquid potes, pro persona quam portas; et perficis, Zelus domus tuae comedit me. Si autem fueris frigidus, marcidus, ad te solum spectans, et quasi tibi sufficiens, et dicens in eo de tuo, Quid mihi est curare aliena peccata? sufficit mihi anima mea; ipsam integram servem Deo: eia, non tibi venit in mentem servus ille qui abscondit talentum, et noluit erogare? Numquid enim accusatus est quia perdidit, et non quia sine lucro servavit ? Sic ergo audite, fratres mei, ut non quiescatis. Ego vobis consilium daturus sum: det
Abbreviated transcription (Latin):
elo domus dĩ comedatur: Quis comeditur zelodo¬
mus dĩ qui omna quȩ forte ibi ui d& peruersa sata¬
git Corrigicupit. emendare: non qurercit: Sie¬
mendare non potesa: tolerat gemit: non excuti¬
tur dearea granũ : Sustin& paleã ut intr& in
horreũ: cum palea fuerit separata : Tuante horreũ
si grecnũses. Noli & cuti dearea ne prius ab auibur
colligccrir : quã in horreũ congregeris : auesenĩ
caeli aeriȩ potestater &x p&ctant aliquid rapere
deccrea & non rcpiunt. nisi quod inde fuerit ex cus¬
sum: Orgo zelus domus dĩ comedatte unum¬
quem que xpĩanũ. Selus domus dĩ comedat inqa
do modĩ membrũ ẽ  Non enim magis domus tua
quam domus: ubi habes scclutem sempiternã: domũ
tuã intras. propter requiem temporalẽ. Domũ
dĩ intras propter requiem sempiternã : Si enim
in domuituam nequid ꝑuersum fiat satagis: in do¬
mo dĩubisalus proposita ẽ & requies sine fine: debes
pccti quantum inteẽ: Si quid forte ꝑuer sum uideris.

Expanded text:
zelo domus Dei comedatur. Quis comeditur zelo domus Dei? Qui omnia quae forte ibi videt perversa, satagit corrigi, cupit emendari, non quiescit: si emendare non potest, tolerat, gemit. Non excutitur de area granum, sustinet paleam; ut intret in horreum, cum palea fuerit separata. Tu ante horreum, si granum es, noli excuti de area; ne prius ab avibus colligaris, quam in horreum congregeris. Aves enim coeli aeriae potestates exspectant aliquid rapere de area, et non rapiunt nisi quod inde fuerit excussum. Ergo zelus domus Dei comedat te: unumquemque christianum zelus domus Dei comedat, in qua domo Dei membrum est. Non enim magis est domus tua, quam domus ubi habes salutem sempiternam. Domum tuam intras propter requiem temporalem; domum Dei intras propter requiem sempiternam. Si ergo in domo tua ne quid perversum fiat satagis; in domo Dei ubi salus proposita est et requies sine fine, debes pati quantum in te est, si quid forte perversum videris?
Abbreviated transcription (Latin):
totius orbir : Vnde dicit dnr̃ : a quat tuor uentis coll&¬
turum se eletossuos. cum uenerit cdiuditium :
Siergo fcccias istc quattuor nomina grecas anatho¬
le quodẽ oriens: disis quod ẽ occidens: arctos qđ ẽ¬
septentrio : Me simbria Quodẽ meridies : anathole¬
disir. arctor mesimbria : capita uerborũ adẽha¬
bent : quomodo ergo ibi inuenimur. & quadra gena¬
riũ senarium numerum : quicccaro xpi deadã erat :
ad lit teras. Numeros conputant greci: quod nos faci
mur .a. littera illi lingua sua ponunt. alpha et uoca¬
tur al phanum ubi aũ innumeris scribunt Beta
quodẽ .b. ipsorũ uocatur innumeris. duo: Vbi scribunl
gccmina uocatur innumeris ipsorum: Tria:ubi scn¬
bunt. Auocatur in numeris ipsorũ quattuor: Et
sic ꝑomner littercsinumeras habent c. quod nor

Expanded text:
totus orbis — unde dicit dominus a quattuor uentis collectotus orbis — unde dicit dominus a quattuor uentis collecturum se electos suos, cum uenerit ad iudicium — si ergo facias ista quattuor nomina graeca avaroXr;,quod est oriens, dvaig, quod eseptentrio, Mesembria quod dysis, arctos, mesembria, capita verborum Adam habent. Quomodo ergo ibi invenimus et quadragenarium senarium numerum? Quia caro Christi de Adam erat. Ad litteras numeros computant Grmus A litteram, illi lingua sua ponunt alpha, et uocatur alpha unum. ubi autem in numeris scribunt beta, quod est B ipsorum, uocatur in numeris duo. ubi scribunt gamma, uocatur in numeris ipsorum tria. ubi scribunt delta, uocatur in numeris ipsorum quattuor, et sic per omnes litteras numeros habent. M quod nos
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ suꝑ om ne nomen: Resuscitatus & ex altatus ẽ
dnr : resuscitccuit eũ : : quis pater : cui dicit in psalmis
Excitame & reddã illis: ergo pater eũ &xcitauit ñ se
ipse : Quid aũ facit pater sine uerbo: Quid facit pater
sine unico suo : Nam audi quia & ipse dr̃erat: templũ¬
hoc sol uite : & tribus diebus &citabo illud. Num¬
quid dix̃ soluite templũ quodtriduo pater suscit&:
Sed quo modo cumpat᷑re suscitat. & filius suscitat
Sic cum filils suscitat . & pcter suscitat: qui cfiliur
dix̃: Ego & pacter unũ sumus : Ouid ergo sibi uult nu¬
merus. quadra generius sencrius : interim ĩpseadã
quia ꝑtotum orbem terrarũ ẽ Audistis icc̃hes terno
die in quattuor litteris grecis. quattuor uerborũ
grecorum: Sienim ista uerba quat tuor scribar
sub inuicẽ . Idẽ nomine quattuor partiũ mundi.
orientis: occidentis aquilonis & meridiani: q̃uadest

Expanded text:
 super omne nomen » . Resuscitatus et exaltatus est  super omne nomen » . Resuscitatus et exaltatus est Dominus. Resuscitavit eum, quis? Pater, cui dixit in Psalmis, Excita me, et reddam illis. . Ergo Pater eum resuscitavit. Non se ipse? Quid autem facit Pater sine Verbo? quid facit Pater sine Unico suo? Nam audi quia et ipse Deus erat: Sol et in tribus diebus excitabo illud. Numquid dixit, Solvite templum, quod triduo Pater resuscitet? Sed quomodo cum Pater suscitat, et Filius suscitat; sic cum Filius suscitat, et Pater suscitat: quia Filius dixit, Ego et Pater unum sumus . 12. Quid ergo sibi vult numerus quadragenarius senarius? Interim ipse Adam quia per totum orbem terrarum est, audistis jam hesterno die in quatuor litteris grgraecorum. si enim ista uerba quattuor scribas subinuicem, id est nomina quattuor partium mundi, orientis, occidentis, aquilonis et meridiani, quod est