comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ & discipulis eius: & c&era . usque adillud ubiait: sed uinum no¬
uum inutres nouos mittunt & ambo conseruantur Hic mat¬
hieus non ex pressit. incuius domo discum bebatiłis cumpublica¬
nis & peccatoribus: unde poss& uideri non hoc exordine sub¬
iuntisse. sed quod aliotempore factum est. recordatus inter¬
posuisse nisi marcus & lucas. qui hoc omnino similiter narrant.
manifestarent. indomoleui. hocest matthei discubuisseihm̃:
& dicta illa omnia quȩ sequuntur, Itaenim marcus. hocidẽ¬
ber& indomoillius: multipublicani & peccatores simul discum be¬
bant cumihũ: Cum ergo dicit indomo illius: exprimit utiqueillũ
dequo superius loquebatur. id est leui Sic & lucas cum duiss&
attilli sequereme: & relicti somnibus surgens secunis est eum continuo
subiecit. Etfecitei coniuuium magnum leui indomosua: &erat
turba multa puplicanorum &aliorum quicum illis erant dis¬

Expanded text:
Iesu et discipulis eius, et cetera usque ad illud ubi ait: sed uinum noIesu et discipulis eius, et cetera usque ad illud ubi ait: sed uinum nouum in utres nouos mittunt et ambo conseruantur. hic Mattheus non expressit, in cuius domo discumbebat Iesus cum publicanis et peccatoribus. unde posset uideri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio tempore factum est recordatus interposuisse, nisi Marcus et Lucas, qui hoc omnino similiter narrant, manifestarent in domo Leui, hoc est Matthei, discubuisse Iesum et dicta illa omnia quae sequuntur. ita enim Marcus hoc ideberet in domo illius, multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Iesu. cum ergo dicit in domo illius, exprimit utique illum, de quo superius loquebatur, id est Leui. sic et Lucas cum dixisset: ait illi: sequere me, et relictis omnibus surgens secutus est eum, continuo subiecit: et fecit ei Leui conuiuium magnum in domo sua, et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant dis
Abbreviated transcription (Latin):
rat eundem &iam ipse ordineintenens. postillius para¬
ltici sanitatem: Et egressus est in quit admere omnisque turba
ueniebat adeum & docebateos Et cum preterir&: uidit leu ir. alphs
sedentem ad theloneum. &aitilli. Sequereme: ecsurgens secutus
est eum: Nihil hicrepugnat Ipse est enim matheus. qui & leu
Lucas &iam hoc post eundem sanatum palalyticum ita subiungit
Et post hex exit. &uidit publicanum nomine leui sedentem ad te¬
loneum & aitilli. Sequereme: Etrelictis omnibus surgens.
secutus esteum: Hincaũ probabilius uid&ur. quod ha& pseter¬
missa recordando matheus commemorat: quia utique ante
illum sermonem habitum in monte credendum est uoca¬
tum esse matheum: In eo quippe monte tunclucas comme¬
morat. omnes duodecim explurimis discipulis el&tor. quor
& apostolos nominauit: Sequitur itaque matheus & dicit
et factum est discum bente eo indomo. xuui¬
ccemulti publicam & peccatores uenientes discum bebant cũ

Expanded text:
rat, eumdem etiam ipse ordinem tenens post illius paralytici sanitatem: Et egressus est, inquit, ad mare, omnisque turba veniebat ad eum, et docebat eos. Et cum praeteriret, vidit Levi Alphaei sedentem ad telonium, et ait illi, Sequere me: et surgens secutus est eum . Nil hic repugnat; ipse est enim Matthaeus qui et Levi. Lucas etiam hoc post eumdem paralyticum sanatum ita subjungit: Et post haec exiit, et vidit publicanum nomine Levi sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et relictis omnibus surgens secutus est eum. hinc autem probabilius uidetur, quod haec praetermissa recordando Mattheus commemorat, quia utique ante illum sermonem habitum in monte credendum uocatum esse Mattheum. in eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et apostolos nominauit. Sequitur itaque Mattheus et dicit: et factum est discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores uenientes discumbebant cum
Abbreviated transcription (Latin):
dabatillis miserunt. Hȩc uero depenuria sua compia que habuith
misit totum uictum suũ. In hac tota contextione omnia superiora
considerata sunt. nequid uiderentur habere contrariũm. quan¬
do cummathei ordine c&eros conferebamus. Hocaũ deuidua
paupercula quȩ d uominutamisit ingagofilacium. Duosolidi¬
cunt marcus & lucas. sineulla questione concordant. Hinct
iam usq: ad caenam dñi. Vnde omnium omnia considerata trac¬
tauimus. Nondicit & marcus quod cogat cumaliquo con paran
ad inquirendum nequid repugnare uideatur: Nuncergo de¬
inceps lucȩ euangelium exordine pertractemus. exceptis
his quȩ hab& cum matheo mareoq communiatquõ in illa

Expanded text:
sua omnia quae habuit misit, totum uictum suum. in hac tota contextione omnia superiora considerata sunt, ne quid uiderentur habere contrarium, quando cum Matthei ordine ceteros conferebamus; hoc autem de uidua paupercula, quae duo minuta misit in gazophylacium, duo soli dicunt, Marcus et Lucas, sed sine ulla quaestione concordant. hinc iam usque ad cenam domini, unde omnium omnia considerata tractauimus, non diciad inquirendum, ne quid repugnare uideatur., Nunc ergo deinceps Lucae euangelium ex ordine per- tractemus exceptis eis quae habet cum Mattheo Marcoque communia, quoniam illa
Abbreviated transcription (Latin):
Et dederunt eiuinum bibere cum felle mixtum. Et cum gustas¬
set noluit bibere.: Hoc marcus itanarrat. Itdabant eibibere
murmuratum uinum. & non accepit. Hoc intellegetidumẽ
matheum dixisse. cumfellemixtum: Fel quippe. proamari¬
tudine posuit: Et murratum enim uinum a marissimumest.
quam quam fieripossit. ut & felꝰ murra uinum a marissimum
redderent: Quodergo ait marcus non accepit. Intellegitur
non accepit. ut biberet Gus tauit autem sicut matheus testis ẽ.
ut quodidem matheus ait. noluit bibere : Hoc marcus dixerit
non accepit. Tacuerit autẽ quod gustauerit. Seq̃ matheus.
Pos ⁊ quã aũ crucifixerunt. DIUISTRUNT UISTIMTA EIUS

Expanded text:
t ei uinum bibere cum felle mixtum, et cum gustasset, noluit bibere. hoc Marcus ita narrat: et dabant ei bibere murratum uinum et non accepit. hoc intellegendum est Mattheum dixisse: cum felle mixtum. fel quippe pro amaritudine posuit, et murratum enim uinum amarissimum est, quamquam fieri possit, ut et felle et murra uinum amarissimum redderent. quod ergo ait Marcus: non accepit, intellegitur non accepit, ut biberet\'. gustauit autem, sicut Mattheus testis est, ut quod idem Mattheus ait: noluit bibere, hoc Marcus dixerit: non accepit, tacuerit autem, quod gustauerit. Sequitur Mattheus: postquam autem crucifixerunt eum, diuiserunt uestimenta eius
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad illud ubiait.: Etabiit. & coepit prȩdicare indecapoli
lorum : lam &ame locutum scio. cum mathei ordinẽ seque¬
rer: Ethic rursus ad maneo : nequisquam put& nunc acce¬
pisse nomen symonem. ut p&rus uocar&ur : & sit contrariũ
iohanni qui longe ante illi dictum ẽe commemorat: Tu uoca¬
beris cephas. quod interp̃tatur p&rus: ipsaenim uerbadm̃
commemorauit. quib: ei nomen inposuit: Marcus aũ. hoc
loco id recapitulando commemorauiti cumait. &imposuit
symoni nomen p&rus: Cum enimuell& nomina duodecim
a postolorum enumerare. & necessehaber& p&rum dicere.
breuiter insinuare uoluit. quod non hoc ante uocaretur:
Sed hacei dñs nomen imposuerit: nontuno. sed quando iohan¬
nes ipsa uerba posuit dñi & cxeranihil caiquã repugnand¬

Expanded text:
usque ad illud ubi ait: et abiit et coepit praedicare in Decapolilorum iam et antea me locutum scio, cum Matthei ordinem sequerer, et hic rursus admoneo, ne quisquam putet nunc accepisse nomen Simonem, ut Petrus uocaretur, et sit contrarium Iohanni, qui longe ante illi dictum esse commemorat: tu uocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. ipsa enim uerba domini commemorauit, quibus ei nomen inposuit; Marcus autem hoc loco id recapitulando commemorauit, cum ait: et inposuit Simoni nomen Petrus. cum enim uellet nomina duodecim apostolorum enumerare et necesse haberet Petrum dicere, breuiter insinuare uoluit, quod non \'hoc ante uocaretur, sed hoc ei dominus nomen inposuerit non tunc, sed quando Iohannes ipsa uerba domini posuit. cetera nihil repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
Et cera usque ad illud ubi
it. Etclamabant dicentes. Tues filius dĩ Ettuehementer
comminabatur eis. nemanifestarentillum: Huic quod ulti¬
mum posuimus. simile aliquid & lucas dicit. Sed sine aliqua
repugnantie questione: Sequitur marcus. Etascendens
in montem: Uocauit adse quos uoluit ipse . & uenerunt ad
eum. & fecit utessent duodecim cumillo: &utmitter& eos

Expanded text:
etera usque ad illud ubi ait: et clamabant dicentes: tu es filius dei. et uehementer comminabatur eis, ne manifestarent illum. huic quod ultimum posuimus simile aliquid et Lucas dicit, sed sine aliqua repugnantiae quaestione. sequitur Marcus: et ascendens in montem uocauit ad se quos uoluit ipse et uenerunt ad eum. et fecit, ut essent duodecim cum il
Abbreviated transcription (Latin):
eius helis ab&h. Etc&era usq adillum locũ ubi .nudixit.
Vtces sauit autem loqui. dixit ad symonem. Dux in altum
& laxate retia urã in capturam. Hoc totum non hab& ullã
repugnationem uł questionem. Iohannes quidem uid&ur
simile aliquid dicere. Sed illud longe aliudest. quod factũ ẽ
postresurrectionem dñi ad mare tyberia dis. ibienim non solỹ
ipsum tempus ualde diuersumẽ. Sed &iam res ipsa plurimũ
distat. Nam retia illic indextram partem missa. centũ quin¬
quaginta trespisces coeperunt magnosquidem. sed perte¬
nuit ad euangelistam dicere. quod cumtam magniessent. re¬
tia non sunt disrupta. Respicientem scilic& adhoc factum
quod lucas commemorat. ubi premultitudine piscium retia
rumpebantur. Iam c&era similia iohanni. Lucas nondixit.
Nisi circadñĩ passionem &resurrectionem. quitotus locus
a cenaipsius usq ad finem sic a nobis tractatus ẽ. ut ommũ
conlatis testimoniis nihileos dissentire doceremus.
Iohannos ẽ Reliqͥus. Quiiãnonrestat cuiconerat᷑

Expanded text:
um locum, ubi ait: ut cessauit autem loqui, dixit ad Simonem: duc in altum et laxate retia uestra in capturam. hoc totum non habet ullam repugnantiae quaestionem. Iohannes quidem uidetur simile aliquid dicere, sed illud longe aliud est, quod factum est post resurrectionem domini ad mare Tiberiadis. ibi enim non solum ipsum tempus ualde diuersum est, sed etiam res ipsa plurimum distat. nam retia illic in dextram partem missa centum quinquaginta tres pisces ceperunt, magnos quidem, sed pertinuit ad euangelistam dicere, quod, cum tam magni essent, retia non sunt disrupta, respicientem scilicet ad hoc factum, quod Lucas commemorat, ubi prae multitudine piscium retia rumpebantur. iam cetera similia Iohanni Lucas non dixit nisi circa domini passionem et resurrectionem. qui totus locus a cena ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium conlatis testimoniis nihil eos dissentire doceremus. X. Iohannes est reliquus, qui iam non restat cui conferat
Abbreviated transcription (Latin):
fac & hic inpatriatua &c&era. donec ꝑ agat totum peripsũ¬
narrationis suaelocum: quidergo eudentiur quam hoc
eum scientem prȩoccupasse narrandum. Cum utique
iam magna abillo in capharnaum facta fuisse &ipsenoue¬
rit &ipse com memor&. quae señdum narrasse utique
scit Neque enimtantum cheius baptismo progressus est
ut oblitus put&ur nondum se aliquid commemorasse
dehis quae in capharnau̾ gesta fuerant: Modoenim
coepit postbaptis mũ aliquid narrare dednõ Seq̃ matħ¬

Expanded text:
fac et hic in patria tua fac et hic in patria tua narrationis suae locum. quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
& fama exit peruniuersam regionem de illo. Etipse
docebat insynagogis eorum. & magnifi cabatur
ab omnibus. Etuenit nazar& hubierat nutritus. &
intrauit secundum consuetudinem suam die sabbati
insynac gogam. Et surrext legere &traditus estilli
Sliber proph&ae. etut reuoluitlibrum: muenit locum
Subi scriptum erat. Sp̃s dnĩ superme. propter qđ unx̃
Sme: euangelizare pauperibus misitme. prȩdica
Sre captiuis remissionem. & cecis uisum: dimittere con¬
fractos in remissionem: p̃dicare annũ dnĩ acceptum:
& diem r&nbuitionis: Etcum plicass& librũ. reddidit
ministro & sedit: etomnium insynccgosᷤ oculierant inten¬
dentes ineum: coepit ccũ dicere adillos: quia hodieimpl&a
Sest. haec scriptura mauribus urĩs: Et omnes testimonium
illidabant & mirabantur inuerbis gratiae quȩ procede¬
Sbant deore ipsius. &dicebant. Nonne hic filius est io sephꝰ
Et aitillis: Utique dicitis mihi hanc similitudinem: Medice
scurate ipsum: Quanta audiuimus facta in capharnaũ

Expanded text:
 fama exiit per uniuersam regionem de illo. et ipse docebat in synagogis eorum et magnificabatur ab omnibus. et uenit Nazareth, ubi erat nutritus, et intrauit secundum consuetudinem suam die sabbati in synagogam et surrexit legere. et traditus est illi liber prophetae Esaiae. et ut reuoluit librum, inuenit locum, ubi scriptum erat: spiritus domini super me, propter quod unxit me, euangelizarecis visum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum et diem retributionis. Et cum plicasset librum, reddidit ministro, et sedit. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos, Quia hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris. Et omnes testimonium illi dabant et mirabantur in verbis gratiae quae procedebant de ore ipsius et dicebant nonne hic filius est Ioseph et ait illis utique dicetis mihi hanc similitudinem medice cura te ipsum quanta audivimus facta in Capharnaum
Abbreviated transcription (Latin):
consideramus. ubi ciues eius & potentiam uirtutis
ineo stupebant: &ignobilitatem generis contẽp¬
nebant. Nam hoc eum dicit eis ditisse. Utique di¬
citis mihi medicecurate ipsum. Quanta audiui¬
mus facta incapharnaũ fac & hic inpatria tua
Cum secundum eiusdem ipsius lucae narrationem
nihil adhuc legatur fecisse capharnaũ: quod quia
longum non esa & facillimum est. & pernecessarium
totum inserimus. unde ad hoc narrandũ & quomo¬
douenerit: post ea quã bapti÷ atum & temptatum
dnm̃ indicauit. itac sequitur. Et consum mata õ¬
nitemptatione diabolus recessit ab illo usque ad

Expanded text:
consideramus, ubi cives ejus et potentiam virtutis consideramus, ubi cives ejus et potentiam virtutis in eo stupebant, et ignobilitatem generis contemnebant. Nam hoc eum dicit eis dixisse, Utique dicetis mihi: Medice, cura teipsum: quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua; cum secundum ejusdem ipsius Lucae narratinihil adhuc legatur fecisse Capharnaum. quod quia longum non est et facillimum est et pernecessarium, totum inserimus, unde ad hoc narrandum et quomodo uenerit. posteaquam baptizatum et temtatum dominum indicauit, ita sequitur: et consummata omni temtatione
Abbreviated transcription (Latin):
memorat hicomnia quaȩmatħ: nisi quod dnm̃ fabrũ & manȩ
filium dicit aciuibus suis dictum: non sicut matheus fabri filiũ,
N& mi randum est. cumutrum que dici potuerit. Ideo enim
fabrum credebant. quo fabri filium: lucas aũ eandem
rem gestam latius indicat. & plura ibi commemorat
N &longe post baptisium & temptationẽ hoc inserit sinedu.¬
bio prȩ occupans: quod multis reb interpositir postea gestũ ẽ
Vnde quisque possit aduertere. quod huictam magnae quȩsti¬
oni quã de con sensu euangelistarum enodandam dõ ad¬
iuuante suscepimus: plurimum necessarium est. non
nescientes ali quid eos preter misisse aut nescientes
quem cadmodum se ordo rerum gestecrum haber&.¬
&cclium potius ordinem suae recordationistenuis¬
se quod hinc euidentissime intellegi potest: quia
lucas antequam aliquid narrar& dnm̃ fecisse ca¬
pharnaũ. p̃occupauit hunc locum quem nunc

Expanded text:
memorat hic omnia quae Mattheus, nisi quod dominum fabrum et Mariae memorat hic omnia quae Mattheus, nisi quod dominum fabrum et Mariae filium dicit a ciuibus suis dictum, non, sicut Mattheus, fabri filium. nec mirandum est, cum utrumque dici potuerit; eo enim et fabrum credebant quo fabri filium. Lucas autem eandem rem gestam latius indicat et plura ibi commemorat; nec longe post baptismum et temtationem eius hoc inserit sine dubio praeoccupans quod multis rebus interpositis postea gestum est. unde quisque possit aduertere, quod huic tam magnae quaestioni, quam de consensu euangelistarum enodandam deo adiuuante suscepimus, plurimum necessarium est, non nescientes aliquid eos praetermisisse aut nescientes, quem, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse; quod hinc evidentissime intelligi potest, quia Lucas antequam aliquid narraret Dominum fecisse Capharnaum, praeoccupavit hunc locum, quem nunc
Abbreviated transcription (Latin):
las istas traugnit inde. Et ueniens in patria onsisa
docebateos insynagogis eorum. et c&era usque ad illud ubi
ait. et non fecitibi uirtutes multas ꝓpt̃incredulitem illorũ:
Asuperiore sermone parabolarum sio transit. ut
non ostendat consequentis ordinis necessitatem
presertim quiamarcus abistis parabolis. non in quod
iste sedinaliudtendens. in quod & lucas ita conteruit.
narrationem ut credibilius ostendatur hocesse poti.¬
us consequenter gestum: quod ipsi duo continuantur.
adiungunt: Denaui scilic& in quadormiebat ihs̃. &
de illo miraculo expulsorum dȩmoniorum apudge¬
ras se nos. quaeduo matheus iam superius recolens
inter posuit Nunc ergo quȩ in patria sua dñs dixent.
uel ei dicta sint. uideamus utrum cumalis duobur
marco & luca con cordent: Namiohanner longe indi¬
uersis & dissimilibus narrationis suae locis uel dicta esse
dnõtalia: uel eum dixisse commemorat: qualia hoc loco
tres c&eri meminerunt : Et marcur quidem prope com.¬

Expanded text:
las istas, transiit inde. et ueniens in patriam suam docebat eos in synagogis eorum, et cetera usque ad illud ubi ait: et non fecit ibi uirtutes multas propter incredulitatem illorum. a superiore sermone parabolarum sic transit, ut non ostendat consequentis ordinis necessitatem, praesertim quia Marcus ab istis parabolis, non in quod iste, sed in aliud tendens, in quod et Lucas ita conexuit narrationem, ut credibilius ostendatur hoc esse potius consequenter gestum, quod ipsi duo continuanter adiungunt, de naui scilicet, in qua dormiebat Iesus, et de illo miraculo expulsorum demoniorum aput Gerasenos. quae duo Mattheus iam superius recolens interposuit. nunc ergo quae in patria sua dominus dixerit uel ei dicta sint uideamus utrum cum aliis duobus Marco et Luca concordent. nam Iohannes longe in diuersis et dissimilibus narrationis suae locis uel dicta esse domino talia uel eum dixisse commemorat, qualia hoc- loco tres ceteri meminerunt. Et Marcus quidem eadem prope com
Abbreviated transcription (Latin):
qua propter ubi ordotemporũ non appar&: nibil nostra inter¬
esse deb& quem narrandi ordinem qui lib& eorum t̾enuent:
ubiautem appar&. siquid mouerit quod sibi aut alteri re¬
pugnare uideatur. utique considerandum & enodandum ẽ:
Sequitur ergo mattheus dicens.¬
XXII LIeSpERE AŨ FACTOOB¬
tulerunt ei multos dȩgionia habentes.

Expanded text:
quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interquapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit, ubi autem apparet, si quid mouerit, quod sibi aut alteri repugnare uideatur, utique considerandum et enodandum est. XXII. Sequitur ergo Mattheus dicens: uespere autem facto optulerunt ei multos demonia habentes
Abbreviated transcription (Latin):
mentem. nonestutuolumus. sedutdatur : Satis probabile
est. quod unus quisque euangelistarum. eo ordine credidit
debuisse narrare: quo uoluis s& dr̃ eaipsa quȩ narrabat.
eius recor dationi suggerere:. ineis dum taxat rebus quar&
ordo siue ille siueillesit. Nibilminuit auctoritati uerita¬
tique euangelicae: Curaũ sp̃s scr diuidens propria uni¬
cuique proutuult: &ideo mentes quo que scõrum. propter
libros. intanto auctoritatis culmine conlocandos. in re¬
colendo quȩ scrberent. sine dubio guber nans & regens: aliũ
sic alium uerosic. narrationem suam ordinare permiserit:
quis quis piacdiligentia quȩ siuerit. diuinitus adiutus poterit inue¬
nire: Hoctamen nest huius opens munus quod nunc suscepimus:
tantum utde monstremus euangelistas. nequesibi neque interse
pugnare. quolib & ordine. uel easdem res uelalias. factorum
dictorumq xpiunus quisque eorum potuent potuerit uenerare

Expanded text:
mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit debuisse narrare, quo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae. Cur autem spiritus sanctus diuidens propria unicuique prout uult et ideo mentes quoque sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc tamen non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritue narrare.
Abbreviated transcription (Latin):
tsurrext & ministrabateis: hoc quando factũ sit. idest
post quid uel antequid non expressit matheus:. Non enĩ
post quod narratur. posthoc&iam factum. necesse est intel¬
legatur. Nimirumtamen iste hocrecoluisse intellegitur.
quod prius omiserat. Nam id marcus narrat. antequã il¬
lud deleproso mundato commemor&: quod post sermo¬
nem inmonte habitum dequoipse tacuit uid &ur inter¬
posuisse. Itaq & lucas posthoc factum. narrat desocru.
p&n. postquod & marcus : Ante sermonem &iam ipse
quem prolitum interposuit : qui potestidem uideri. quẽ
dicit habitum in monte matheus.: Quidaũ inter est.
quis quo loto ponat. siue quod ex ordine inserit. siue quod¬
omissum recolit. siue quod postea factum. ante p̃ occupat
dum tamen non aduersentur. eadem uelalia narranti
nesibi n&c alteri: qui a enim nullius inpotestate estquã uis
optime fideliterq: rescognitas. quo quisque ordine record&ar:
Quid enimprius posterius uehomini ueniatin

Expanded text:
surrexit, et ministrabat eis . Hoc quando factum sit, id est, post quid vel ante quid, non expressit Matthaeus. Non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intelligatur. Nimirum tamen iste hoc recoluisse intelligitur, quod prius omiserat. Nam id Marcus narrat Marc. I, 29-31, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, videtur interposuisse. Itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri , post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem videri quem dicit habitum in monte Matthaeus. Quid autem interest quis quo loomissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ questio moueatur : Neq: enim nunc euangelia exponenda
suscepimus sed a falsitatis uel fallaciȩ calumniis defendenda :
Alia uero quȩ in hoc sermone matheus posuit communia. Cũmarco
nihil habent questionis. Quȩ autem cum luca non in hoc ser¬
mone lucas caposuit : Cuius huic ordo concordat: Sed alibi
talia uel recordatur atq: inserit preoccupando ut prius commemo¬
r&. quȩ post amõdicta sunt. uel bis adõ dicta facit intellegi:
Etnunc scđm matheum. & tunc scdm ipsum. Seq̃ matheus.

Expanded text:
tiae quaestio moueatur. neque enim nunc euangelia exponenda tiae quaestio moueatur. neque enim nunc euangelia exponenda suscepimus, sed a falsitatis uel fallaciae calumniis defendenda. alia uero quae in hoc sermone Mattheus posuit communia cum Marco nihil habent quaestionis, quae autem cum Luca, non in hoc sermone Lucas ea posuit, cuius huic ordo concordat, sed alibi talia uel recordatur adque inserit praeoccupando, ut prius commemoret quae post a domino dicta sunt, uel bis a domino dicta facit intellegi, et nunc secundum Mattheum et tunc secundum ipsum. LXXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
incrapula &ebrietate. & curis huius uitȩ: & suꝑueniat in uos
repentina diesilla : Tamquam laqueusenim suꝑueniãt in om̃s.
qui sedent superfaciem orbis terrȩ. Uigilateitaq: omnitempo¬
re. orantes ut digni habeammi fugere istaomnia quȩ futura suns
Hȩc intellegitur fuga quam matheus commemorat. quȩ nonde¬
b& fieri hie me uel sabbato. Ad hie memaũ pertinent cure huius
uitȩ : Quas lucas aperte posuit: ad sabbatum uero crapula &ebn¬
etas: cure quippe uitȩ sunt uelut hiemps. crapula uero & ebri¬
&as : Carnaliletitia luxdriaq: corsubmergit atq: obruit: Quod
mali sabbati nomine propterea significatumẽ. quia hȩcerat
iam sicuti & nuncest iudeorum pessima consu&udo. illo die di¬
litiis affluere : dumspiritale sabbatum ignorant: Autsialiquid
aliud in illis scđm matheum. & marcum uerbis intellegendũ
aliquid Aliud &iam lucas dixerit : Dum tam̃ nulla repugnan¬

Expanded text:
in crapula et ebrietate et curis huius uitae, et superueniat in uos in crapula et ebrietate et curis huius uitae, et superueniat in uos repentina dies illa. tamquam laqueus enim superueniet in omnes qui sedent super faciem orbis terrae. uigilate itaque in omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia quae futura sunt. haec intellegitur fuga, quam Mattheus commemorat, quae non debet fieri hieme uel sabbato. ad hiemem autem pertinent curae huius uitae, quas Lucas aperte posuit, ad sabbatum uero crapula et ebrietas. curae quippe tristes sunt uelut hiems, crapula uero et ebrietas carnali laetitia luxuriaque cor submergit adque obruit, quod malum sabbati nomine propterea significatum est, quia haec erat iam, sicuti et nunc est, Iudaeorum pessima consuetudo illo die deliciis afluere, dum spiritale sabbatum ignorant; aut si aliquid aliud in illis secundum Mattheum et Marcum uerbis intellegendum est, aliquid aliud etiam Lucas dixerit, dum tamen nulla repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc significat quod ab aluis duob dictum ẽ. Intecto uel super
tectum: Ut quod isteait. discedant. idest noniam huius uitȩ
desiderio capiantur. sed in aliamuitã migrare parati sunt : Hoc
illiduo dixerunt: Non descendat tollere aliquid dedomo: idẽ
nullo affectu inclinetur in carnẽ : tam quã aliquid inde cõmodi
ꝑcepturus: & quodisteait . quimregionib non intrent in
eã Idest qui iãbonocordis proposito extra illã factis
non eã rursus carnalicupiditate desiderent:. Hoc illi dixerint
& qui inagroẽ non reũtatur retro.tollere uestim̃tum suum:
łaquã iterũ in uolui curis quib erat exutus: quod uero ait matħ.
dixit: pastem tacuit: Orateuero inquit ut hie menonfiant: Lucas
autem hoc non dixit: sed tamen dixit aliquid solus. quomihiuideat᷑
hanc ipsam quȩ abistis obscure positaẽ. in lustrasse sententiã: Itaenĩ¬
ait. Adtendite autem. uobis: Neforte grauentur cordaur̃a

Expanded text:
hoc significat quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super hoc significat quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super tectum, ut quod iste ait discedant, id est non iam huius uitae desiderio capiantur, sed in aliam uitam migrare parati sint, hoc illi duo dixerint: non descendat tollere aliquid de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tamquam aliquid inde commodi percepturus, et queam, id est, qui jam bono cordis proposito extra illam facti sunt, non eam rursus carnali cupiditate desiderent; hoc illi dixerint, Et qui in agro est, non revertatur retro tollere vestimentum suum, tanquam iterum involvi curis quibus erat exutus? 151. Quod vero ait Mdixit, partem tacuit: Orate vero, inquit, ut hieme non fiant. Lucas autem hoc non dixit, sed tamen dixit aliquid solus, quo mihi videatur hanc ipsam, quae ab istis obscure posita est, illustrasse sententiam: ait enim, Attendite autem vobis, ne forte graventur corda vestra
Abbreviated transcription (Latin):
Et qui suꝑ tectum. non descendant tollere aliquid dedomo. Et qđ
istedicit. & qui in medio eius discedant : nisi forte quia ꝑturbatio
magnaerit tam magno instante periculo illi quos indusiss&
obsidio. quod significat dicendo quim medio eius. Intecto er̃
ad toniti . & uolentes uidere quidimpendat: uelqua euaden¬
dum sit. Sed quomodo ait discedant᷑ quando su pradixit. Cũaũ
uideritis circum dari abexercitu hierusalem : Namillud qđ
sequitur : Qui in regionib: non intrent in eam Uidetur ad con¬
gruam ꝑtinere ad monitionem: & potest obseruari. ut qui extra
sunt̃ non mẽã intrent: Quiaũ in medio sunt: quomodo discedent.
ab exercitu. iamciuitate circumdata: An hocẽ essem medio ẽi.
quando iam ita periculum urguebit : ut temporalit̃ ad p̃sentem
uitam tuendam non possit euadi. Et qũo tunc parata deb& eẽ
anima aclibera ne carnalib desideriis occupata & oppressa:

Expanded text:
et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo, et quod et qui super tectum, non descendat tollere aliquid de domo, et quod iste dicit: et qui in medio eius, discedant, nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo: qui in medio eius, in tecto erunt adtoniti et uolentes uidere. quid inpendeat uel qua euadendum sit. sed quomodo ait: discedant, quando supra dixit: cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem? nam illud quod sequitur: qui in regionibus, non intrent in eam, uidetur ad congruam pertinere admonitionem, et potest obseruari, ut qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt. quomodo discedant ab exercitu iam ciuitate circumdata? an hoc est esse in medio eius, quando iam ita periculum urguebit, ut temporaliter ad praesentem uitam tuendam non possit euadi, et quoniam tunc parata debet esse anima ac libera nec carnalibus desideriis occupata et oppressa,
Abbreviated transcription (Latin):
quilegit intellegat: in quamutatione uerbi exposuit eandem
sententiam: Ideo quippe ubi non deb& quia non lo coscõ nonde¬
b&. Lucas autem. nonait cum uideritis ab ominationem desola¬
tionis stantem in locosco. autubi non deb& sedait: Cumaũ uide¬
ritis circumdari ab exercitu hirłm : tuncscitote quia adpropin¬
quauit desolatio eius : Tuncergo erit abominatio desolationis
in locosc̃o Quod autemait matheus . Tunc qui iniudea sunt.
fugiant ad montes & qui in tecto non discendat tollere aliqđ
dedomosua : & qui in agro non reuertatur tollere tonic̃ã suã :
totidem peneuerbis. hoc&iam marcus commemorat: Lu¬
casaũ : Tunc qui iniudea sunt inquit fugiant in mon¬
gtes hoc sicutilliduo c&erauero  aliter Sequĩt eñĩ
&dicit: qui inmedio eius discedant & qui in regionib non in
trent in eam quia dies ultionis hisunt ut impleantur om̃a
quȩ scripta sunt: satis diuersum uid& quodilli dixorunt.

Expanded text:
qui legit intellegat. in qua mutatione uerbi exposuit eandem qui legit intellegat. in qua mutatione uerbi exposuit eandem sententiam; ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non debet. Lucas autem non ait: cum uideritis abominationem desolationis stantem in loco sancto, aut: ubi non debet, sed ait: cum autem uideritis circumdari ab exercitu Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit desolatio eius. tunc ergo erit abominatio desolationis in loco sancto. Quod autem ait Mattheus: tunc qui in Iudaea sunt fugiant in montes, et qui in tecto, non descendat tollere aliquid de domo sua, et qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam, totidem paene uerbis hoc etiam Marcus commemorat. Lucas autem: tunc qui in Iudaea sunt, inquit, fugiant in monhoc sicut illi duo, cetera uero aliter. sequitur enim et dicit: qui in medtrent in eam, quia dies ultionis hi sunt, ut impleantur omnia quae scripta sunt. satis diuersum uidetur quod illi dixerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nihil adrem pertin&. uel intellegendam uel insinuandã. Dum
ea quȩ ab illo dicta referuntur non sibim& aduersentur: Quod
ergo matheus ait . & predicabit᷑ hoce uangeliũ regni inunũso
orbe intestimonium omnib gentib: Et tuncueniet consũmatio.
Etiam marcus eodem ordine ita commemor& in om̃s gentes
Primum oport& predicari euangelium regni. Nondĩx & tuncue¬
ni& consummatio. sed hoc significat quod ait primũ idẽ in om̃s gen¬
tes Primum oport& predicari euangelium. quia illi define in ter¬
rogauerunt : Cumergodicit primum oport& in om̃s gentes pre
dicari euangelium. significat utiq primum antequã ueniat
consũmatio. Item quod matheus ait: Cumergo uideritis ab omi¬
nationem desolationis. quȩ dictaẽ uel damhelo prophȩta stan¬
te in locosco quilegit intellegat . Hoc marcus itacdicit. Cuma tẽ
uideritis abominationem desolationis stantem ubi non deb&.

Expanded text:
nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum nihil ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea quae ab illo dicta referuntur non sibimet aduersentur. Quod ergo Mattheus ait: et praedicabitur hoc euangelium regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium, quia illi de fine interrogauerant. cum ergo dicit primum in omnes gentes oportet praedicari euangelium, significat utique primum \'antequam ueniat consummatio.\' Item quod Mattheus ait: cum ergo uideritis abominationem desolationis, quae dicta est a Danihele propheta, stantem in loco sancto, qui legit intellegat, hoc Marcus ita dicit: cum autem uideritis abominationem desolationis stantem ubi non debet
Abbreviated transcription (Latin):
oliuiti. accesstruÑ adeũ discipuli sicatro. picentes
Dic nobis quando hec erunt & quod signum aduentus tui & con¬
summationis sđi. Etrespondems ihs dixiteis : Videte nequis uos
seducat. Multienim uenient in nomine meo dicentes. egosum
xp̃s. & multos seducent: Et c&era usq ad illud ubiait : Etibunt
hi insupplicium ȩternum. iusti autem inuitam &ernam
Nunciam istum prolixum sermonem dñi scdm̃tres euangelis¬
tas : matheum: Marcum. Et lucam. consideremus : Eundem
quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt: Dicunt qui¬
dem hic aliqua &iam singuli propria. in quibus nulla ẽ re¬
pugnantiae metuenda suspicio. De his aũ quȩ pariter dicunt.
nec ubi sibim& aduersari putentur uidendumẽ  Neq enim
dicipotest si aliquid tale occurrerit. aliud eẽ atq alibi adnõ
similiter dictum. quando eodem loco rerum actemporum
omnium. trium uersatur narratio: Sane quod earundẽ sen¬
tentiarum ad nõdictarum non eundẽ om̃s ordinem seruant.

Expanded text:
icentes: Dic nobis quando haec erunt, et quod signum adventus tui, et consummationis saeculi. Et respondens Jesus, dixit eis: Videte ne quis vos seducat. Multi enim venient in nomine meo dicentes, Ego sum Christus, et multos seducent, etc., usque ad illud ubi ait, Et ibunt hi in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam. Nunc jam istum prolixum sermonem Domini secundum tres Evangelistas, Matthaeum, Marcum et Lucam consideremus. Eumdem quippe tenentes ordinem pariter ista contexunt . Dicunt quidem hic etiam aliqua singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda suspicio: de his autem quae pariter dicunt, necubi sibimet adici potest, si aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant,
Abbreviated transcription (Latin):
mundata. continuo sit iohanne offensus hero des & eũ
incercerem miserit. Nonaũ hoc ordine istec narrata
quo gesta sunt: & alibi iam probauimus & hoc ipso loco
non quilib& alius. sedidem lucas hoc probat: Sienim pͥuer¬
bcc illa continuo iohannes in carcerem missus est. quo modo
post ipsam commemorationem iohannis in carcerẽmis¬
si baptizatus est ih̃s Secundum ipsius lucae narrationẽ¬
proinde mani festum est. ex occasione recordatum p̃occu¬
passe. & ante multa quȩ priusquã iohanni hocfier& gesta
narraturus erat: hoc p̃occupatum insua narratione pre¬
misisse: sed nec illi duo matheus & marcus. eorerum ordi¬
ne de iohanne incarceremmisso insua narratione posuer̃:
quofactum appar& &iam in eorumscriptis. Nam &ipsĩdix¬
erunt tradito iohanne dnm̃ isse ingalileam. & postmulta
quae fecit ingalileam. ueniunt adhero dis ad monitionem
uel hȩsitationem: quod iohannes quẽ decollauit. amortiuir

Expanded text:
mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus et hoc ipso loco non quilibba illa continuo Joannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam commemorationem Joannis in carcerem missi baptizatus est Jesus, secundum ipsius Lucae narrationeproinde manifestum est ex occasione recordatum praeoccupasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua narratione praemisisse. sed nec illi duo Mattheus et Marcus eo rerum ordine de Iohanne in carcerem misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. nam et ipsi dixerunt tradito Iohanne dominum isse in Galilaeam, et post multa quae fecit in Galilaea ueniunt ad Herodis admonitionem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis
Abbreviated transcription (Latin):
usque adeum locum usi ait
Et accedentes discipuli tulerunt corpus & sepelier
illud: &uenientes nuntiauerunt łr Marcus hocsim¬
liter narrat. lucas aũ non eodem ordine id recordatur
sed circa ipsum baptismum quo dñr baptizatus ẽ. Un¬
de hoc prȩoccupasse intellegitur. Ripse ex occasione
ut ubi narrar& quod multo post factum est. Cum enĩ
cominemorass& iohanner uerba dednõ. quod uenti labrx
in manueius. & mundabit ereã suã. frumentum recond&
in horreum suum. pecleas aũ conbur& igni in extingu¬
ibili: continuo subiecit: quod non continuo factum
esse iohannes euangelista apertissime exponit cũ
commemorat: postea quã baptizatus est ilis isse illũ
ingalileccm quando fecit deaquauinum. Etinde
postpaucorum dierum incapharnaum habitatio¬
nem redisse adudeamterrã. &ibi baptizas se mul¬
tos circa iordanen: antequam missus ess& io hanne
in carcerem: Quis aũ non put& quiminus in his litteris eru¬
ditus est: taemquam postilla uerba deuentilabro. & dearea

Expanded text:
locum, ubi ait: et accedentes discipuli eius tulerunt corpus eius et sepelierunt illud et uenientes nuntiauerunt Iesu. Marcus hoc similiter narrat. Lucas autem non eodem ordine id recordatur, sed circa ipsum baptismum. quo dominus baptizatus est. unde hoc praeoccupasse intellegitur et ipse ex occasione, ut ibi narraret quod multo post factum est. cum enim commemorasset Iohannis uerba de domino, quod uentilabrum in manu eius et mundabit aream suam, frumentum recondet in horreum suum, paleas autem conburet igni inextinguibili, continuo subiecit quod non continuo factum esse Iohannes euangelista apertissime exponit, cum commemorat, posteaquam baptizatus est Iesus, isse illum in Galilaeam, quando fecit de aqua uinum, et inde post paucorum dierum in Capharnaum habitationem redisse ad Iudaeam terram et ibi baptizasse multos circa Iordanen, antequam missus esset Iohannes in carcerem. quis autem non putet qui minus in his litteris eruditus est, tamquam post illa uerba de uentilabro et de area
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ ordinis multam differentiam: sed quia &iam ipsedicitur re¬
spondisse dño interroganti. & insua responsione commemortesse
duo istac preceptac. cumeidixiss& dñs. hoc fac. &uiuss: Utillud
facere quod magnum ẽe in lege ipse responderat: secutus euan¬
gelistoc ait. Ille autẽ uolensse iustificare dixit Etquis ẽ mihi
proximus: Tuncdñs narrauit deillo quidescendebat abhieru¬
salem in hiericho & incidit in latrones: Undequia & temptans
predictus est. & duo preceptac ipserespondit : & post amꝰmonitio¬
nem dñi dicentis : hoc fac &uiues: Nonbonus commendatur.
cum dicitur de eo Illeautem uolensse iustificare: Iste autem
quem pariordine matheus marcusq: commemorant : tabene
commendatusẽ ut eidicer& dñs. non longees a regnodĩ: Pro

Expanded text:
propter ordinis multam differentiam, sed quia etiam ipse dicitur repropter ordinis multam differentiam, sed quia etiam ipse dicitur respondisse domino interroganti et in sua responsione commemorasse duo ista praecepta; et cum ei dixisset dominus: hoc fac, et uiues, ut illud faceret quod magnum esse in lege ipse responderat, secutus euangelista ait: ille autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi proximus? tunc dominus nan-auit de illo qui descendebat ab Hierusalem in Hierichum et incidit in latrones. unde quia et temtans praedictus est et duo praecepta ipse respondit et post admonitionem domini dicentis: hoc fac, et uiues, non bonus commendatur, cum dicitur de eo: ille autem uolens se iustificare, iste autem quem pari ordine Mattheus Marcusque commemorant tam bene commendatus est, ut ei diceret dominus: non longe es a regno dei, pro
Abbreviated transcription (Latin):
simileẽ huic: Diliges proximum tuũ sicut te ipsum: In his duob
mandatis. uniuersalex pend& & prophȩte. Hoo & marcus com¬
memorat eundem ordinem seruans: Nec moueat quod matħ
dicit temptantẽ fuisse illum. a quo dñs interrogatusẽ: Lucasaũ
hoctac& & infine ita conludit: quod eidñs sapienter respon
denti. dixerit: non longees a regnodĩ. Fieri enim potest ut quã¬
uis tamen temptans accesserit: d̃itamen responsione correc¬
tussit: Aut certe ipsam temptationem non accipiamus malã
tamquã decipere uolentis in imicum: se cautam potius. tam quã
experiri amplius uolentis ignotum: Neq enim frustroc
scriptum esa. qui facile credit. leuis corde mmorcbitur:
Lucas autem non hoc ordine: sed longe alibi tale aliquid int̃¬
ponit : Utrum autẽ hoc recordetur. analius illesit . cum quo
similiter deduobus istis preceptis d̃s egerit: prorsus in¬
certumẽ : Hinc autem &iam recte uidetur. alius ẽe non solũ

Expanded text:
sum. in his duobus mandatis uniuersa lex pendet et prophetae. hoc et Marcus commemorat eundem ordinem seruans. nec moueat, quod Mattheus dicit temtantem fuisse illum, a quo dominus interrogatus est, Marcus autem hoc tacet et in fine ita condenti dixerit: Non longe es a regno Dei . Fieri enim potest ut, quamvis tentantis animo accesserit, Domini tamen responsione correctus sit, aut tamquam decipere uolentis inimicum, sed cautam potius tamquam experiri amplius uolentis ignotum. neque enim frustra scriptum est: qui facile credit leuis corde minorabitur. Lucas autem non hoc ordine, sed longe alibi tale aliquid interponit. utrum autem hoc recordetur, an alius ille sit, cum quo similiter de duobus istis praeceptis dominus egerit, prorsus incertum est. hinc autem etiam recte uidetur alius esse, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
monte descendit: Sicenim aitmatheus. cum autem des¬
cendiss& demonte. secute sunt eum turbȩ multe. Etecce
leprosusueniens. ad orabat eumdicens. Onẽ sius potesinerau¬
dare &c&era : Huius leprosi &iam lucas meminit: non
sane hoc ordine. sed ut solent pretermissa recordan uel
posterus facta
preocupan sicut diuinitus sug
gerebantur
quȩ antea cognita. postearecor¬
dando conscri¬
herent: Uerum tamen idem lucas.
sermonem &iam ipsednĩ prolixum narrauit. Ubi &iam
sic exorsus est ut in isto matheus: Hinc enim dixit.
Beati pauperes sp̃u quõ ipsorumest reguũ

Expanded text:
monte descendit. sic enim ait Mattheus: cum autem desmonte descendit. sic enim ait Mattheus: cum autem descendisset de monte, secutae sunt eum turbae multae. 2et ecce leprosus ueniens adorabat eum dicens: domine, si uis, potes me mundare, et cetera. Huius leprosi etiam Lucas meminit non sane hoc ordine, sed ut solent praetermissa recordari uel posterius facta praeoccupari, sicut diugerebantur, quae antea cognita, postea recordando conscriberent. Verumtamen idem Lucas sermonem etiam ipse Domini prolixum narravit, ubi etiam sic exorsus est, ut in isto Matthaeus. Hic enim dixit, Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnu
Abbreviated transcription (Latin):
am Nunc deillo sermone prolixo. quemsecundu
matheum inmonte hasuit oñs. uideamus
Vtrumei c&es euangeliste. nihiladuersan uideantur: Marcus
quippe non eum cominemorauit omiuno. n&caliquid eius
simileditit. Nisiquasdã sententias. non contextim. sed spar¬
sim quas dñr locisaluis rep&iuit. Reliquittamen locum
in textu narrationissuȩ. ubi intellegamus hunc dictum esse
sermonem. sed ab eo pr&ermissum ⁊ Eterat inquit prȩdicans
insrnagogis eorum &omni galilea. & demoniaeiciens: In hac
prȩdicatione quam dicit eum habuisse in omni galilea intelle¬
gitur &iam sermoiste habitus in monte. Cuius cominemoratio¬
nem facit matheus: Namque idem marcus ita sequitur
Etuentt adeum leprosus deprecanseum & genuflexo diit. Suus
pates memundare & c&era: De hoc leproso mundato. talia
con&ctit: utipse intellegatur quem matiheus commemorat
tuncesse mundatum. quando postillum sermonem dñsde

Expanded text:
am nunc de illo sermone prolixo, quem secundum am nunc de illo sermone prolixo, quem secundum Mattheum in monte habuit dominus, uideamus, utrum ei ceteri euangelistae nihil aduersari uideantur. Marcus quippe non eum commemorauit omnino nec aliquid eius simile dixit nisi quasdam sententias non contextim, sed sparsim, quas dominus locis aliis repetiuit. reliquit tamen locum in textu narrationis suae, ubi intellegamus hunc dictum esse sermonem, sed ab eo praetermissum: et erat, inquit, praedicans in synagogis eorum et omni Galilaea et demonia eiciens. in hac praedicatione, quam dicit eum habuisse in omni Galilaea, intellegitur etiam sermo iste habitus in monte, cuius commemorationem facit Mattheus. namque idem Marcus ita sequitur: et uenit ad eum leprosus deprecans eum et genu flexo dixit: si uis, potes me mundare, et cetera. de hoc leproso mundato talia conectit, ut ipse intellegatur, quem Mattheus commemorat tunc esse mundatum, quando post illum sermonem dominus de
Abbreviated transcription (Latin):
summata omnitemptatione. diabolus recessit abillo usque
ad tempus Etregressus estihr inuirtute sp̃s ingalileam.
& fama exut peruniuersam regionem deillo. Vnde intelle¬
gitur hos tres euangelistas. nonio banni euangelistȩ contraria
narrasse. sed pr&ermisisse primum diĩ aduentum ingalileam.
postea quam baptizatus est. quando illic aquã conuertit inuinũ
Tunc enim nondum erat traditus iohannes: Cum uero aduentum
eus ingalileã conexisset narrationibus suis. qui post io hannem
traditum factus est: Dequo eius reditu ingalileã. &iam ipse
iohannes euangelista sicloquitur. Utergo cognouit ihs quia
audierunt pharisȩi. quia iħs plures discipulos facit & baptizat
quamio hannes quam quã ihs non baptigar& sed discipuli eius . re¬
liquit iudeam. & habut iterum inga¬
lileam. Tunc
ergo intellegimus iam fuisse tra¬
ditum io hañn.
uda eas uero audisse quod plures discipu

Expanded text:
summata omni temptatione diabolus recessit ab illo usque summata omni temptatione diabolus recessit ab illo usque ad tempus et regressus est Iesus in virtute Spiritus in Galilaeam et fama exiit per universam regionem de illo et ipsegitur hos tres euangelistas non Iohanni euangelistae contraria narrasse, sed praetermisisse primum domini aduentum in Galilaeam, posteaquam baptizatus est, quando illic aquam conuertit in uinum — tunc enim nondum erat traditus Iohannes —, eum uero aduentum eius in Galilaeam conexuisse narrationibus suis, qui post Iohannem traditum factus est. de quo eius reditu in Galilaeam etiam ipse Iohannes euangelista sic loquitur: ut ergo cognouit Iesus, quia audierunt Pharisaei, quia Iesus plures discipulos facit et baptizat quam Iohannes, quamquam Iesus non baptizaret, sed discipuli eius, reliquit Iudaeam et abiit iterum in Galilaeam. tunc ergo intellegimus iam fuisse traditum Iohannem, Iudaeos uero audisse, quod plures discipul