comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iectam auiro non accipi &. hoc & secundi sacerdotes prohibi¬
tisunt. Nam de summo post ea dicit. qui &iam non nisi
uirginem accipere iussus est
Et sacerdos magnus a fratribus suis. Idẽ qui inter fratressuos
magnus est. ille scilic& unus magnus sacerdos cui fusum ẽ
inueste sacerdotali operosissime describuntur
LXXIII

Expanded text:
jectam a viro suo non accipient, hoc et secundi sacerdotes prohibijectam a viro suo non accipient, hoc et secundi sacerdotes prohibiti sunt: nam de summo postea dicit, qui etiam nonnisi virginem accipere jussus est.X. Ib. XXI, 10. Et sacerdos magnus a fratribus suis: id est, qui inter fratres suos magnus est, ille scilicet unus magnus sacerdos. Cui fusum est in veste sacerdotali operosissime describuntur. LXXXI
Abbreviated transcription (Latin):
natura eẽ inmunda sed aliquo sacramenti signo. quando di
cit quȩ ego segregaui uobis in in munditiam tamquam in¬
munda eis non essent. si eis segregata non essent
Et uir aut mulier si foste fuerit illi uentri locus aut incanta¬
tur moste moriantur ambo lapidibus lapidabitis eos reisunt
utrum uir & mulier. anuir & uentrilocus. aut mulier & uen¬
triloquus siue incantatur sed hoc magis & quihb& & quẽ hb&¬
Mulierem fornicariam & profanam non accipient.
& mulierem eiectam auiro suo. quo sc̃s est dño dõ suo superi¬
us non accipient dixerat. Nunc aut̃ quonam sc̃s est . non qũo
sci sunt. Depluribus qui uno sunt tempore sacerdotibus lo¬
quȩbatur. & deuno quoq eorũ dixit quonam sc̃s est locutio¬
ne quasol& uti scriptura. Nam unũ illum summũ post ea
solus summus ille offerebat. sed &iam secundi sacerdotes
Acper hoc quod ait mulierem fornicariam & ꝓfanam & e¬

Expanded text:
natura immunda esse, sed aliquo sacramenti signo; quandoquidem natura immunda esse, sed aliquo sacramenti signo; quandoquidem dicit, quae ego segregavi vobis in immunditiam, tanquam immunda eis non essent, si eis segregata non essent. Ib. XX, 27. Et vir aut mulier, si forte fuerit illi ventriloquus, aut incantator, morte moriantur ambo: lapidibus lapidibitis eos; rei sunt. Utrum vir et mulier, an vir et ventriloquus, aut mulier et ventriloquus sive incantator. Sed hoc magis, et qui habet, et quem hMulierem fornicariam et profanam non accipient et mulierem eiectam a uiro suo, quoniam sanctus est domino deo suo. superius "non accipient" dixerat, nunc autem "quoniam sanctus est", non quoniam sancti sunt. de pluribus qui uno sunt tempore sacerdotibus loquebatur et de unoquoque eorum dixit: quoniam sanctus est, locutione qua solet uti scriptura. nam unum illum summum postea solum sAc per hoc quod ait, Mulierem fornicariam et profanam et e
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ reuelabit sinefiliis morientur. Queritur quousq sit
intellegenda ista cognatio cum exlongo gradu liceat utiq accipe¬
re uxorem sempert. licuerit. Sed intellegendum est ex his gradib.
quos prohibuit non licere. It secundum ipsos dictum. Quicumq
dormierit cum cognata sua. ubi & aliqua non commemorata
in tellegenda dimisit sicut sororem deutroq parentes
Sicut uxorem fratris matris id est auunculi . Nam deuxore
patrui primũ prohibuit quamuis hec non cognatio sed ad¬
finitas perhib&ur sed est sine filiis morientur. cũ filui exhu¬
uis modi coniunctionib: & ante natisunt. & hodieque nascan¬
tur anhoc intellegendum ẽ lege dĩ constitutum ut qui cumꝙq
ex eis nati fuerint neputentur filii id est parentib iure succedunt¬
& in uolucribus & in omnibus serpentib terrȩ quȩ ogo segre¬
gaui uobis in inmunditiam uid &ur hic significare . Non hȩc

Expanded text:
nis suae reuelauit: sine filiis morientur. quaeritur quousque sit nis suae reuelauit: sine filiis morientur. quaeritur quousque sit intellegenda ista cognatio, cum ex longo gradu liceat utique accipere uxorem semperque licuerit. sed intellegendum est ex his gradibus quos prohibuit non licere et secundum ipsos dictum: quicumque dormierit cum cognatu sua: ubi et aliqua non commemorata intellegenda dimisit, sicut sororem de utroque parente, sicut uxorem fratris matris, id est auunculi. nam de uxore patrui primum prohibuit, quamuis haec non cognatio, sed affinitas perhibetur. sed quid est "sine filiis morientur". cum filii ex huius modi coniunctionibus et ante nati sint et hodieque nascantur? an hoc intellegendum est lege dei constitutum, ut quicumque ex eis nati fuerint. non deputentur filii, id est nullo parentibus iure uiun uolucribus et in omnibus serpentibus terrae quae ego segregaui uobis in inmunditiam. uidetur hic signi
Abbreviated transcription (Latin):
Et mulier que accesserit ad omne pecus ascendi ab eo interfici&is
mulierem. & pecus moste moriatur reisunt. Queritur quomo¬
dosit reum pecus cum sit inrationale. nec ullo modo legis capax.
Anquem ammodum trans feruntur uerba modo locutionis
quȩ grece appallatur m&aphora ab animali ad in animale sicut
dicitur in probuentus Uel iratum mare. ita & hic trans latũ
est arationali ad inrationale nam pecora inde credendum ẽ ius¬
sa interfici quia tali flagitio contaminata in dignam refricant
facti memoriam¬
& uiderit turpitudinem eius: in properum ẽ ex terminabunt᷑
in conspectu generis sui. Turpitudinem sororis suȩ relielabit
peccatum accipi&. quid ait in hocloco uiderit. nisi concupiendo
cognouerit. sicut in lege dicitur. Cognouit uxorem suam ꝓeo
ꝓeo quod mixtus ẽ ei. Et quid ait peccatum suũ accipient cũ
de poena eorum loquer&ur . nisi quia & ipsam pȩna in pecca¬
ti peccatum uoluit Appella ri¬
Qui cumq dormierit cum cognata sua turpitudinem cognatio¬

Expanded text:
Et mulier quae accesserit ad omne pecus ascendi ab eo, interficietis mulierem et pecus. morte . moriantur; rei sunt. quaeritur quomodo sit reum pecus, cum sit inrationale nec ullo modo legis capax. an quemadmodum transferuntur uerba modo locutionis, quae graece appellatur fmocfopa, ab animali ad inanimale — sicut dicitur inprobus uentus uel iratum mare — ita et hic translatum est a rationali ad inrationale? nam pecora inde credendum est iussa interfici, quia tali flagitio contaminata indignam refricant facti memoriam uiderit turpitudinem eius>, inproperium est; exterminabuntur in conspectu generis sui; turpitudinem sororis suae reuelauit, peccatum accipient. quid ait hoc loco "uiderit" nisi concumbendo cognouerit? sicut in lege dicitur: cognouit uxorem suam pro eo, quod est mixtus est ei. et quid ait: peccatum suum accipient, cum de poena eorum loqueretur, nisi quia et ipsam poenam peccati peccatum uoluit appellariQuicumque dormierit cum cognata sua, turpitudinem cognatio
Abbreviated transcription (Latin):
nec moyses aliquid manu operati sunt. dicitor ut
moyses fauillam spargat incaelum de fornace
łthanc ambo sumere iubentur. sed ille spargere.
non interram sed incaelum Tam quam aaron qui
datus erat ad populum terram ꝑcutere deber&.
uel interram siue inaquam manum extendere :
moyses uero de quo dictum ẽ erit tibi inhis quȩ ad
dm̃ in caelum iubetur. fauillam spargere. Quid
duo illa superiora signa. ubi nec moyses nec aaron
manu aliquid operantur: quid sibi uult ista diuer¬
si tas: neque enim nihil ꝑeriatises¬

Expanded text:
nec Moyses aliquid manu operati sunt, dicitur, ut nec Moyses aliquid manu operati sunt, dicitur, ut Moyses fauillam spargat in caelum de fornace, et hanc ambo sumere iubentur, sed ille spargere non in terram, sed in caelum: tamquam Aaron qui datus erat ad populum terram percutere deberet uel in terram siue in aquam manum extendere; Moyses uero, de quo dictum est: erit tibi quae ad deum, in caelum iubetur fauillam spargere. quid duo illa superiora signa, ubi nec Moyses nec Aaron manu aliquid operantur? quid sibi uult ista diuersitas? neque enim nihil. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Uidens autem pharao quia nonẽ mortuum de
pecoribus filiorum israhel nullum. ingrauatum
ẽ corpharaonis. Qxomodo a contrarus causis fa¬
cta ẽ haec ingrauatio cordis pharaonis : Si enim
& pecora israhelitarum morerentur. tunc uide¬
retur causa competens. quacor eius grauare tur
ad contemnendum dm̃: tam quam si & magi eius
pecora israhelitarum fecissent mori Nunc uero
unde debuit adtimendum vel credendum moue¬
ri. uidens nullum pecus mortuum expecoribus he¬
breorum. hinc ingrauatum ẽ idest illa ingraua¬
tio. etiam huc usque progressa est¬
Quid ẽ quod dicit ds̃ adaaron & moysen. Sumite
uobis plenas manus fauillae defornace. &aspergat
moyses incaelum coram pharaone &coram seruis
eius. & fiat puluis intota terra aegypti Signa
enim superiora uirga fiebant. quam non moyses sed
aaron vel extendebat syper aquam . uel adterram
percutiebat Nunc vero interpositis duobus sig
nis decynomia. & pecorum mortibus. ubi nec aaron

Expanded text:
Videns autem Pharao quia non est mortuum de Videns autem Pharao quia non est mortuum de pecoribus filiorum Israhel nullum, ingrauatum est cor Pharaonis. quomodo e contrariis causis facta est haec ingrauatio cordis Pharaonis? si enim et pecora Israhelitarum morerentur, tunc uideretur causa conpetens, qua cor eius ingrauaretur ad contemnendum deum, tamquam si et magi eius pecora Israhelitarum fecissent mori; nunc uero unde. debuit ad timendum uel credendum moueri uidens nullum pecus mortuum ex pecoribus Hebraeorum, hinc ingrauatum est; id est: illa ingrauatio etiam huc usque progressa estQuid est quod dicit deus ad Aaron vobis plenas manus favillae de fornace, et aspergat Moyses in coelum coram Pharaone, et coram servis ejus, et fiat pulvis in tota terra Aegypti? Signa enim superiora virga fiebant, quam non Moyses sed Aaron extendebat super aquam, vel ad terram percutiebat. Nunc vero intenis de cynomia et pecorum mortibus, ubi nec Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
dño dõnr̃o Contrarium sensum facit addita
par ticula negatiua. cum moyses dixerit . nonpo
se ire uelle. ubi aegypti non uiderent abhominati¬
ones suas Hoc autem intellegendum ẽ mystice sign¬
ficari. quod & de pastoribus diximus. qui erant aegy¬
ptis ab hominabiles. &ideo separatam ter ram isra¬
helitae acceperunt cum uenerunt in aegyptũ
Sic enim & sacrificia is rahelitarum abhominatio¬
nes sunt aegyptus. sicut iniquis uita iustorum
Cum ablata ess& locusta. dictum ẽ depharao¬
ne. ingrauauit pharao cor suum &iam in hoc
tempore. & noluit dimittere populum Certe
nunc non dictum ẽ. in grauatumẽ cor. pharaonis.
sed ingrauauit pharao cor suum . sic vtique in om¬
nibus plagis A uoluntate quippe hominis. est ori¬
go uitiorum Mouentur autem causis corda ho¬
minum talia sic. talia uerosic. Itiam non diuersis
causis saepe diuerso modo secundum proprias
qualitates. quae exuoluntatibus ueniunt XX

Expanded text:
domino deo nostro. contrarium sensum facit addita domino deo nostro. contrarium sensum facit addita particula negatiua, cum Moyses dixerit: non potse ire uelle, ubi Aegyptii non uiderent abominationes suas. hoc autem intellegendum est mystice significari. quod etiam de pastoribus diximus, qui erant Aegyptiis abominabiles et ideo separatam terram Israhelitae acceperunt, cum uenerunt in Aegyptum. sic enim et sacrificia Israhelitarum abominationes sunt Aegyptiis, sicut iniquis uita iustorum. Cum ablata esset locusta, dictum est de Pharaone: et ingrauauit Pharao cor suum etiam in hoc tempore et noluit dimittere populum. certe nunc non dictum est: ingrauatum est cor Pharaonis, sed: ingrauauit Pharao cor suum. sic utique in omnibus plagis. a uoluntate quippe hominis est origo uitiorum; mouentur autem causis corda hominum talia sic, talia uero sic etiam non diuersis causis saepe diuerso modo secundum proprias qualitates, quae ex uoluntatibus ueniunt.
Abbreviated transcription (Latin):
interra. grecus hab&. uenientes immolate d ño
d̃o ur̃o interra Nolebat enim eos ire quo dicebant.
sed ut illic in aegypto immolarent uolebat Hoc
ostendunt uerba moysi quae sequuntur. ubi dicit
non posse fieri propter ab hominationes aegyptiorũ
xuiii. Quod ait moyses non potest fierisic. abhominationes
enim aegyptiorum immolabimus dño dõ nr̃o idest
haec immolaturi sumus quae abhominantur. aegy¬
ptii . & propter ea in aegypto non possumus. hoc ma¬
nifestant uerba quae adiungit &dicit. Sienimim¬
molauerimus abhominationes aegyptiorum pa¬
lam ipsis lapidabimur : Hoc non intellegentes qui¬
dam interpretes nr̃i. sic inter pretati sunt ut di¬
cerent. Non poterit fierisic Numquid abhomi¬
nationes aegyptiorum immolabimus dño dõ nostro
Cum magis hoc scriptura dixerit. quia aegyptio¬
rum abhominationes immolaturi sunt. Alii uero
latini sic habent Non potest fierisic. quoniam
ab hominationes aegyptiorum non immolabi mus

Expanded text:
in terra, graecus habet, Venientes immolate Domino in terra, graecus habet, Venientes immolate Domino Deo vestro in terra. Nolebat enim eos ire quo dicebant, sed ut illic in Aegypto immolarent, volebat. Hoc ostendunt verba Moysi quae sequuntur. ubi dicit non posse fieri propter abominationes Aegyptiorum. um. Quod ait Moyses: non potest fieri sic; abominationes enim Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro. id est: haec immolaturi sumus quae abominantur Aegyptii et propterea in Aegypto non possumus. hoc manifestant uerba quae adiungit et dicit: si enim imm immola ueri mus abominationes Aegyptiorum palam ipsis, lapidabimur. hoc non intellegentes quidam interpretes nostri sic interpretati sunt, ut dicerent: non potest fieri sic; numquid abominationes Aegyptiorum immolabimus domino deo nostro? cum magis hoc scriptura dixerit, quia Aegyptiorum abominationes immolaturi sunt. alii uero latini sic habent: non potest fieri sic, quoniam abominationes Aegyptiorum non immolabimus
Abbreviated transcription (Latin):
Quod etiam didymus in libro suo meminit. quem
scripsit de sp̃u sco¬
Ecce ego mitto inte & inseruos tuos & inpopulum
tuum. & indomos tuas cynomiam. & implebuntur do¬
mus aegyptiorum cynomia. ut scias quoniam egosum
dñs ds omnis terrae. It dabo interuallum inter po¬
pulum meum . & inter populum tuum Quod hicscri¬
ꝑtura aperuit. ne ubicumq: dicer&. intellegere
debemus. sed inposterioribus & inprioribus signis
factum ẽẽ ut terra inqua habitabat populusdĩ
nullis plagis talibus uexaretur. Oportunum.
autem fuitꝰ. ut ibi hoc aperte poneretur. unde
iam incipiunt signa. quibus magi similia nec cona¬
ti sunt facere. Proculdubio enim quia ubiq fue
rant scynifes inregno pharaonis. non autem fuerant
interra gessen. ibi conati sunt magi similiter fa¬
cere. & minime potuerunt: Quo usq ergo defice¬
rent. nihil de illius terrae segregatione dictumẽ
sed ex quo coeperunt ea fieri. u̾bi iam illi similia facere.
nec conari auderent

Expanded text:
quod etiam Didymus in libro suo meminit, quem quod etiam Didymus in libro suo meminit, quem scripsit de spiritu saEcce ego mitto in te et in seruos tuos et in populum tuum et in domos tuas cynomian, et implebuntur domus Aegyptiorum cynomia, ut scias, quoniam ego sum dominus deus omnis terrae. et dabo interuallum inter populum meum et inter populum tuum. quod hic scriptura aperuit, ne ubique diceret, intellegere debemus et in posterioribus et in prioribus signis factum esse, ut terra in qua habitabat populus dei nullis plagis talibus uexaretur. oportunum autem fuit, ut ibi hoc aperte poneretur, unde iam incipiunt signa quibus magi similia nec : conati sunt facere: procurant scyniphes in regno Pharaonis, non autem fuerant in terra Gessen, ibi conati sunt magi similiter facere, et minime potuerunt. Quo usque ergo deficerent, nihil de illius terrae segregatione dictum est; sed ex quo coeperunt ea fieri, ubi jam illi similia facere nec conari auderent.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum itaque magi faterentur: quorum pharao
potentiar praefidebat . digitum dĩ eẽ in moyse
inquo superabantur. & eorum ueneficia frustra¬
bantur. tamen induratum ẽ cor pharaonis.
nunc mirabili omnino duritia Cur autem in
tertia ista plaga magi defecerint. nam plagȩ
coeperunt exquo aqua insanguinem uersa ẽ
& sentire. &explicare difficẽle ẽ Poterant enim
& in primo signo deficere. ubi inserpentem uir¬
ga conuersa ẽ. & inprima plaga ubi aqua insan¬
guinem cõmutata ẽ. & in secunda de ranis. sihoc
uoluiss& digitus dĩ idest sp̃s dĩ. Quis enim de¬
mentissimus dixerit. digitum dĩ in hoc signo
potuisse conatus magorum impedire. & insupe¬
rioribus nequiuisse᷑ Omnino ergo certa causa
e. quare illa facere huc usque per missi sunt
Commendatur enim fortasse trinitas. quod uer¬
bumẽ. Summi philosophi gentium. quantum in
eorum litteris indagatur. sine sp̃u sco philosopha¬
ti sunt. quamuis de patre &filio non tacuerint

Expanded text:
. Cum itaque magi faterentur, quorum Pharao . Cum itaque magi faterentur, quorum Pharao potentia praefidebat, digitum Dei esse in Moyse, in quo superabantur, et eorum veneficia frustrabantur; tamen induratum est cor Pharaonis nunc mirabili omnino duritia. Cur autem in tertia ista plaga magi defecerint nam plagae coeperunt ex quo aqua in sanet sentire et explicare difficile est. poterant enim et in primo signo deficere, ubi in serpentem uirga conuersa est, et in prima plaga, ubi aqua in sanguinem commutata est. et in secunda de ranis, si hoc uoluisset digitus dei, id est spiritus dei. quis enim dementissimus dixerit digitum dei in hoc signo potuisse conatus magorum inpedire et in superioribus nequiuisse? omnino ergo certa causa est quare illa facere huc usque permissi sunt. commendatur enim fortasse trinitas et, quod uerum est, summi philosophi gentium, quantum in eorum litteris indagatur, sine spiritu sancto philosophati sunt, quamuis de patre et filio non tacuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
os&cor meum It ne sibi aliquid exsus uiribus tri¬
buisse uideretur. continuo addidit. Quoniam
misericordia tua ante oculos meos ẽ. & complacui
inueritate tua lactam erga se commemorat mi¬
sericordiam ut complacere poss& inueritate .
quoniam uniuersae uiae dñi misericordia & ueritas¬
Quoniam dixerunt magi adpharaonem. digi¬
tus dĩ est hoc. quoniam non potuerunt educe¬
re scinifes. senserunt profecto cum artium suarũ
ne fariarum scirent potentiam non talibus arti¬
bus uelut potentior in eis ess& moyses. suos cona¬
tus fuisse frustratos. ut non possent educere sci¬
nifes. sed digito dĩ. qui utiq operatur ꝑ moysen
Digitus dĩ autem sicut euangelium manifestissi
me loquitur. sc̃s sp̃s intellegitur. Nam quod uno
euangelista ita narrante uerba dñi ut diceret
siego indigito dĩ cicio dae monia. alius euange¬
lista idipsum narrans . exponere uoluit quid sit
digitus dĩ &ait. Siego insp̃u dĩ eicio daemonia

Expanded text:
et cor meum. et ne sibi aliquid ex suis uiribus triet cor meum. et ne sibi aliquid ex suis uiribus tribuisse uideretur, continuo addidit: quoniam misericordia tua ante oculos meos est conplacui in ueritate tua. factam erga se commemorat misericordiam, ut conplacere possit in ueritate, quoniam uniuersae uiae domini misericordia et ueritasQuod dixerunt magi ad Pharaonem: digitus dei est hoc, quoniam non potuerunt educere scinifes, senserunt profecto, cum artium suarum nefariarum scirent potentiam, non talibus artibus, uelut potentior in eis esset Moyses, suos conatus fuisse frustratos, ut non possent educere scinifes, sed digito dei, qui utique operabatur per Moysen. digitus dei autem, sicut euame loquitur, Spiritus sanctus intelligitur. Namque uno evangelista ita narrante verba Domini, ut diceret, Si ego in digito Dei ejicio daemonia ; alius evangelista idipsum narrans exponere voluit quid sit digitus Dei, et ait, Si ego in Spiriti. Dei ejicio daemonia
Abbreviated transcription (Latin):
tia dĩ adpęnitentiam te adducit᷑ Sec undum
autem duritiam cordis tui &cor impaenitens.
thesaurizas tibi iram indiem irae. et reuelationis
iusti iudicii dĩ. qui red d& unicuiq secundum
opera eius Nam &alibi cum dicer& . xp̃ibonus
odor sumus in omni loco. &iam illud adiunxit. &
in his qui salui fiunt. & in his qui pereunt: Nondixit
xp̃i bonum se odorem ẽẽ hisqui salui fiunt. malũ
autem his qui pereunt. sed tantum bonum odorẽ
se dixit Illi uero tales sunt. ut et bono odore
pereant secundum sui cordis ut sepe dictum est
qualitatem: quae mutanda ẽ bona uoluntate
in dĩ gratia. ut incipiant ei prodesse iudicia di
quae malis cordibus nocent. Unde ille mutato
in melius corde. cantabat. Uiu& anima mea &
laudabit te. &iudicia tua adiuuabunt me
Nondixit . munera tua uel prȩmia tua. sediudicia
tua Multum ẽ autem. ut sincera fiducia dici
possit. proba me dñe & tempta me. ure renesme

Expanded text:
tia dei ad paenitentiam te adducit? secundum tia dei ad paenitentiam te adducit? secundum autem duritiam cordis tui et cor inpaenitens thesaurizas tibi iram in diem irae et reuelationis iusti iudicii dei, qui reddet unicuique secundum opera sua. nam et alibi, cum diceret: Christi bonus odor sumus in omni loco, etiam illud adiunxit: et in his qui salui fiunt et in his qui pereunt. non dixit Christi bonum se odorem esse his qui salui fiunt, malum autem his qui pereunt, sed tantum bonum odorem se dixit. illi uero tales sunt, ut et bono odore pereant secundum sui cordis, ut saepe dictum est, qualitatem, quae mutanda est bona uoluntate in dei gratia, ut incipiant ei prodesse iudicia dei, quae malis cordibus nocent. unde ille mutato in melius corde cantabat: uiuet anima mea et laudabit te; et iudicia tua adiuuabunt me. non dixit: "munera tua" uel "praemia tua", sed iudicia tua. multum est autem, ut sincera fiducia dici possit: proba me, domine, et tenta me; ure renes meos
Abbreviated transcription (Latin):
gendum ẽ . regionem ubi filii israhel habitabant.
plagis talibus non fuisse percussam. & inde potue¬
runt incantatores. uel aquam haurire quam in
sanguinem uerterent. uel aliquas ranas educe¬
re. adsolam demonstrationem magicae potentiae
quam quam potuerunt &iam postea quam illa com¬
pressa sunt. facere: sedscriptura cito narrando con¬
iunxit. quod &iam postea fieri potuit
Et uidit pharao quoniam facta ẽ refrigeratio.
& ingrauatum ẽ cor eius. & non exaudiuit eos. sicut
dixerat dñs Hic apparet non illas tantum fuisse
causas obdurationis cordis pharaonis. quod in can¬
tatores eiussimilia faciebant. uerum etiam ipsam
dĩ patientiam. qua parcebat : patientia dĩ secun¬
dum corda hominum. quibusdam utilis ad paeni¬
tendum. quibusdam inutilis adresistendum dõ.¬
& inmalo perseue randum Non tamen perse ipsa
inutilis ẽ. sed secundum cor. malum sicut iam dixi¬
mus Hoc &apostolus dicit. Ignoras quia patien¬

Expanded text:
gendum est regionem, ubi filii Israhel habitabant, gendum est regionem, ubi filii Israhel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam. et inde potuerunt incantatores uel aquam haurire, quam in sanguinem uerterent, uel aliquas ranas educere ad solam demonstrationem magicae potentiae. quamquam potuerunt etiam, posteaquam illa compressa sunt, facere . sed scriptura cito narrando coniunxit quod etiam postea fieri potuit. Et uidit Pharao quoniam facta est refrigeratio; et ingrauatum est cor eius et non exaudiuit eos, sicut dixerat dominus. hic adparet non illas tantum fuisse causas obdurationis cordis Pharaonis, quod incantatores eius similia faciebant, uerum etiam ipsam dei patientiam, qua parcebat. patientia dei secundum corda hominum quibusdam utilis ad paenitendum, quibusdam inutilis ad resistendum deo et in malo perseuerandum; non tamen per se ipsa inutilis est, sed secundum cor malum, sicut iam diximus. hoc et apostolus dicit: ignorans quia patien
Abbreviated transcription (Latin):
Ds uero solus unus creator ẽ. qui causas ipsas &rationes
seminarias. rebus inseruit. Res breuiter dicta est.
quae siexemplis & copiosa disputatione explice tur
ut facilius intellegatur. longo sermone opus est.
a quo se ratio nr̃ae festinationis excusat XXI
Fecerunt. autem similiter & incantatores aegyptio¬
rum ueneficiis suis & induratumẽ cor pharaonis. &
non exaudiuit eossicut. dixit dñs Cum haec dicun¬
tur. uidetur. propter eacorpharaonis induratum
fuisse: quia & incantatores aegyptiorum similia fe¬
cerunt Sed consequentia docebunt. quanta fue¬
rit illa obduratio. &iam cum incantatores de fecerunt
ecerunt autem similiter. & incantatores aegyp¬
tiorum ueneficiis suis. & eduxerunt ranas super
terram aegypti Quaeritur unde . si iam ubique
factum erat : sedsimilis quaeftio ẽ. unde & aquam
insanguinem uerterint . si tota aqua aegypti in
sanguinem conuersa iam fuerat. Proinde intelle¬

Expanded text:
deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et ratiodeus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et ratioseminarias rebus inseruit. Res breviter dicta est, quae si exemplis et copiosa disputatione explicetur, ut facilius intelligatur, longo sermone opus est, a quo se ratio nostrae festinationis excusat. XXIatores Aegyptiorum ueneficiis suis; et induratum est cor Pharaonis et non exaudiuit eos, sicut dixit dominus. cum haec dicuntur, uidetur propterea cor Pharaonis induratum fuisse, quia et incantatores Aegyptiorum similia fecerunt; sed consequentia docebunt quanta fuerit illa obduratio, etiam cum incantatores defecerunt. Fecerunt autem similiter et incantatores Aegyptiorum ueneficiis suis et eduxerunt ranas super terram Aegypti. quaeritur unde, si iam ubique factum erat. sed similis quaestio est, unde et aquam in sanguinem uerterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conuersa iam fuerat. proinde intelle
Abbreviated transcription (Latin):
debantur ẽe quod nonerant. ludificatione uene¬
fica Cur ergo exutraq parte . & uirgȩ dicuntur
& dracones ut de figmentis illis nihil differat lo¬
quendi modus: sed demonstrare difficile ẽ. quo¬
modo etiam siueri dracones facti sunt exiuir¬
gis magorum . non fuerint tamen creatores dra¬
conum. nec magi. nec angeli mali. quibus ministris
illa operabantur: Insunt enim rebus corporeis ꝑ
omnia elementa mundi quaedam occultae semi¬
nariae rationes . quibus cum data fuerit oportun¬
tas temporalis atq causalis. prorumpunt inspecies.
debitas suis modis & finibus: & sic nondicuntur
angeli qui ista faciunt animalium creatores. sicut
nec agricolae. sege tum uel arborum. uel quorũq
interra gignentium creatores dicendi sunt.
quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles
opor tunitates & causas. ut illa nascantur. Quod¬
autem istifaciunt uisibiliter. hoc angeli inuisibiliter

Expanded text:
debantur esse quod non erant ludificatione uenedebantur esse quod non erant ludificatione uenefica? cur ergo ex utraque parte et uirgae dicuntur et dracones, ut de figmentis illis nihil differat loquendi modus? sed demonstrare difficile est quomodo, etiam si ueri dracones facti sunt ex uirgis magorum. non fuerint tamen creatores draconum nec magi nec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. insunt enim rebus corporeis per omnia elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quodautem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter;
Abbreviated transcription (Latin):
aaron uirgam suam. cum forte dixiss& proiecit
uirgam. nulla ess& quaestio. Quod uero ad didit
suam cumeam moyses dederit. non frustra for¬
sitan dictum ẽ Anerat utriq illa uirga commu¬
nis. ut cuius lib& eorũ diceretur. uerũ dicere tur
Et absorbuit uirga aaron uirgam illorum Si dictũ
ess& . absorbuit draco aaron uirgas illorum. intel¬
legeretur uerus draco aaron. phantastica illa
figmenta non absorbuisse. sed uirgas Hoc enim.
potuit absorbere quod erant . non quod ẽẽ uide¬
bantur &nonerant: Sed quoniam dixit. absor¬
buit uirga aaron uirgas illorum. draco utique
potuit uirgas absorbere non uirga Sed eo nomi¬
ne appellata resest. unde uersa ẽ non inquo uer¬
sa ẽ. quia inid etiam reuersa ẽ Ideo hoc uocari
debebat . quod principaliter erat. Quid ergo di¬
cendum ẽ de uirgis magorum. utrum & ipsi ueri
dracones facti fuerant Sed ea ratione uirgae
appellatae sunt . qua uirga aaron. anpotius ui¬

Expanded text:
Aaron uirgam suam, cum forte si dixisset: "proiecit Aaron uirgam suam, cum forte si dixisset: "proiecit uirgam", nulla esset quaestio; quod uero addidit "suam", cum eam Moyses dederit, non frustra forsitan dictum est. an erat utrique illa uirga communis, ut cuiuslibet eorum diceretur, uerum diceretur? Et absorbuit uirga Aaron uirgas illorum. si dictum esset: "absorbuit draco Aaron uirgas illorum", intellegeretur uerus draco Aaron phantastica illa figmenta non absorbuisse, sed uirgas. hoc enim potuit absorbere quod erant, non quod esse uidebantur et non erant. sed quoniam dixit: absorbuit uirga Aaron uirgas illorum, draco utique potuit uirgas absorbere, non uirga. sed eo nomine appellata res est, unde uersa est. non in quod uersa est, quia in id etiam reuersa est; et ideo hoc uocari debebat quod principaliter erat. quid ergo dicendum est de uirgis magorum? utrum et ipsae ueri dracones factae fuerant, sed ea ratione uirgae appellatae sunt qua et uirga Aaron? an potius ui
Abbreviated transcription (Latin):
cauendum ipsius tamen lucri propositio. inali¬
cuius illorum non fuit potestate. Ita causae ue¬
niunt hominibus malis. quae non sunt quidem
in eorum potestate. sed hoc de illis faciunt. qua¬
les eos inuenerint iamfactos propriis uitus. ex
prae terita uoluntate. Uidendum sane ẽ. utrũ
etiam sic accipi possit. ego indurabo. tamqũa
dicer&. quam durum sit demonstrabo
Siloque tur uobis pharao dicens. date nobissignũ
aut portentum. & dices aaron fratrituo. Sume
uirgam & proice illam palam pharaone. & palam
seruis eius &erit draco Hic certe non ministerio
vocis opus erat. cui uidebatur uel ut exnecessita¬
te datus aaron. propter gracilitatem uocis moy¬
si. sed uirga erat proicienda. ut draco fier& Cur
ergo hoc moyses ipse non fecit: nisi quia ista medi atio
ipsius aaron inter moysen &pharaonem. alicuius
magnae rei figuram gerit
Etiam hoc notandum . quod cum ad signum
palampharaone fier&. scriptum ẽ et proiecit

Expanded text:
cauendum; ipsius tamen lucri propositio in alicauendum; ipsius tamen lucri propositio in alicuius illorum non fuit potestate. ita causae ueniunt hominibus malis. quae non sunt quidem in eorum potestate, sed hoc de illis faciunt, quales eos inuenerint iam factos propriis uitiis ex praeterita uoluntate. uidendum sane est, utrum etiam sic accipi possit: ego indurabo, tamquam diceret: "quam durum sit demonstrabo" . Si loquetur uobis Pharao dicens: date nobis signum aut portentum, et dices Aaron fratri tuo: sume uirgam et proice illam palam Pharaone et palam seruis eius, et erit draco. hic certe non ministerio uocis opus erat, cui uidebatur uelut ex necessitate datus Aaron propter gracilitatem uocis Moysi; sed uirga erat proicienda, ut draco fieret. cur hoc ergo Moyses ipse non fecit, nisi quia ista mediatio ipsius Aaron inter Moysen et Pharaonem alicuius magnae rei figuram gerit? Etiam hoc notandum, quod cum id signum palam Pharaone fieret scriptum est: et proiecit
Abbreviated transcription (Latin):
illuc moueatur. cum siue huc siue illuc male mo¬
ueatur. causis fit. quibus animus propellitur
Quae causae utexistant uel non existant non est
in hominis potestate. sedueniunt exocculta proui¬
dentia. uistissima plane &sapientissima. uniuer¬
sum quod creauit disponentis & administrantis dĩ
Vt ergo tale cor haber& pharao. quod patientia dĩ
non mouetur adpietatem. sed potius ad impie tatẽ:
uitu proprii fuit:. Quod uero ea facta sunt. quibus
cor suo uitio tam malignum resisteret iussionibus
ði. hocẽ enim quod dicitur. induratum. quia non
flexibiliter consentiebat. sed inflexibiliter re¬
sistebat. dispensationis fuit diuinae. qua talicor¬
di non solum iusta. sed euidenter iusta poena
parabatur . quatimentes dm̃ corrigerentur
Proposito quippe lucro. uerbi gratia. propter
quod homicidium commit tatur. aliter aua¬
rus. aliter pecuniae contemptor. mouetur
Ille scilicet & ad facinus perpe trandum. ille ad

Expanded text:
illuc moueatur, cum siue huc siue illuc male moilluc moueatur, cum siue huc siue illuc male moueatur, causis fit quibus animus propellitur. quae causae ut existant uel non existant, non est in hominis potestate, sed ueniunt ex occulta prouidentia iustissima plane et sapientissima uniuersum quod creauit disponentis et administrantis dei. ut ergo tale cor haberet Pharao, quod patientia dei non moueretur ad pietatem, sed potius ad inpietatem, uitii proprii fuit; quod uero ea facta sunt, quibus cor suo uitio tam malignum resisteret iussionibus dei — hoc est enim quod dicitur induratum, quia non flexibiliter consentiebat, sed inflexibiliter resistebat — dispensationis fuit diuinae, qua tali cordi non solum non iniusta, sed euidenter iusta poena parabatur, qua timentes deum corrigerentur. proposito quippe lucro uerbi gratia, propter quod homicidium committatur, aliter auarus, aliter pecuniae contemtor mouetur: ille scilicet ad facinus perpetrandum, ille ad
Abbreviated transcription (Latin):
tur tibi adpopulum Ad populum dictum ẽ &iam
erit ostuum. & tu illi quae addm̃. Non dic tum ẽ tu
illi ds̃ Pharaoni autem dicitur moyses datus ds̃. et
secundum analogian. a aron quasi propheta. sed ad
pharaonem Hic insinuatur nobis ea loqui prophetas
dĩ quae audiunt abeo Nihilq aliud eẽ prophetam
dĩ nisi enuntiatorem uerborum dĩ. hominibus. quidm̃
uel non possunt. uel nonmerentur audire XIII
Assidue dsdicit. indurabo cor pharaonis. & uelut
causam infert cur hoc faciat. indurabo inquit cor
pharaonis. &implebo signa mea & postenta mea in
aegypto. Tamquam necessaria fuerit obduratio
cordis pharaonis. ut signa dĩ multiplicarentur. uel
implerentur in aegypto Vtitur ergo d̃s bene
cordibus malis adid quod uult ostendere bonis.
uel quod facturus ẽ bonos Et quamuis uniuscuiusq
cordis inmalitia qualitas. idest quale corhabeat
ad malum. suo fiat uitio. quod inoleuit exarbitrio
uoluntatis. ea tamen qualitate mala. ut huc uel

Expanded text:
tur tibi ad populum. Ad ptur tibi ad populum. Ad perit os tuum, et tu illi quae ad deum; non dictum est: tu illi deus. Pharaoni autem dicitur Moyses datus deus et secundum analogian propheta Moysi Aaron, sed ad Pharaonem. hic insinuatur nobis ea loqui prophetas dei quae audiunt ab eo nihilque aliud esse prophetam dei nisi enuntiatorem uerborum dei hominibus, qui deum uel non possunt uel non merentur audire. Assidue deus dicit: indurabo cor Pharaonis et uelut causam infert cur hoc faciat. indurabo, inquit, cor Pharaonis et inplebo signa mea et portenta mea in Aegypto, tamquam necessaria fuerit obduratio cordis Pharaonis, ut signa dei multiplicarentur uel inplerentur in Aegypto. utitur ergo deus bene cordibus malis ad id quod uult ostendere bonis uel quos facturus est bonos. et quamuis uniuscuiusque cordis in malitia qualitas, id est quale cor habeat ad malum. suo fiat uitio, quod inoleuit ex arbitrio uoluntatis, ea tamen qualitate mala, ut huc uel
Abbreviated transcription (Latin):
actio iam expetebat. ut a primogenito ia cob idest ru¬
ben . progenies coepit. inde adsimeonem. inde ad leui.
Ultra progressa non ẽ. quo ex leui moyses Hi autem com¬
memorantur . qui iam commemorati fuerant in illis
septuaginta quinq. inquibus israhel intrauit in ae¬
gyptum Non enim primam neq secundam. sed ter¬
tiam tribum. idest leuiticam. d̃s eẽ uoluit sacerdotalẽ
Quod moyses dicit. ecce ego gracili uoce sum & quo¬
modo exaudi& me pharao : non uidetur tantum
propter magnitudinem populi excusare de uocis
gracilitate. uerum &iam propter unum homine᷑
Mirum sitam gracilis uocis fuit. ut nec ab uno homine
poss& audiri Anforte regius fastus. non eos ꝑmitte¬
bat deproximo loqui Dicitur autem illi. ecce dedi
te dm̃ pharaoni. &aaron frater tuus. erit tuusꝓph&a
Notandum quod cum ad populum mitteretur
non ei dictum ẽ. ecce dedi te dm populo. & frater tu¬
us erit tuus proph&a. sed frater. tuus inquit loque¬

Expanded text:
actio iam expetebat, a primogenito Iacob, id est Ruactio iam expetebat, a primogenito Iacob, id est Ruben, progenies coepit, inde ad Symeon, inde ad Leui; ultra progressa non est. quoniam ex Leui Moyses. hi autem commemorantur, qui iam commemorati fuerant in illis septuaginta quinque, in quibus Israhel intrauit in Aegyptum: non enim primam neque secundam sed tertiam tribum, id est Leuiticam deus esse uoluit sacerdotalem. Quod Moyses dicit: ecce ego gracili uoce sum, et quomodo exaudiet me Pharao? non uidetur tantum propter magnitudinem populi excusare de uocis gracilitate uerum etiam propter unum hominem. mirum si tam gracilis uocis fuit. ut nec ab uno homine posset audiri. an forte regius fastus non eos permittebat de proximo loqui? dicitur autem illi: ecce dedi te deum Pharaoni et Aaron frater tuus erit tuus propheta. Notandum quod, cum ad populum mittereturnon ei dictum est, Ecce dedi te Deum populo, et frater tuus erit propheta: sed, frater tuus, inquit, loque
Abbreviated transcription (Latin):
Sed intellegendum ẽ quamuis ds̃ scir& quid ess& factu¬
rus quo prȩsciebat non consensurũ pharaonem adpopu¬
lum dimit tendum. illud primo dictum ẽẽ. quod &iã
primitus fier&. si ille dimitteret. Ut enim sic fierent
omnia que madmodum consequens scriptura testa¬
tur. pharaonis contumacia meruit & suorum Neq
enimm̃daciter ds̃ iubet. quod scit non facturum cui
iubetur. ut iustum iudicium consequatur XIIII.
Uerba quae dicit moyses addñm. quare afflixisti po¬
pulum. & ut quid me misisti: txquo intraui adpharao¬
nem loqui intuo nomine inhunc populum. & non libe¬
rasti populum tuum . non contumaciae uerba sunt uel
indignationis. sed inquisitionis &orationis Quodex
his apparet. quae illi dñs respondit Non enim ergo¬
arguit infedelitatem eius. sed quid sit facturus. a peruit
Sacramenti locum eẽ dubium noneͣ quod scriptura XV.¬
uolens originem moysi demonstrare. quoniam eius

Expanded text:
sed intellegendum est, quamuis deus sciret quid esset factused intellegendum est, quamuis deus sciret quid esset facturus, quoniam praesciebat non consensurum Pharaonem ad populum dimittendum, illud primo dictum esse, quod etiam primitus fieret, si ille dimitteret. ut enim sic fierent omnia, quemadmodum consequens scriptura testatur, Pharaonis contumacia meruit et suorum. neque enim mendaciter deus iubet quod scit non facturum cui iubetur, ut iustum iudicium consequatur. Verba quae dicit Moyses ad dominum: quare adflixisti populum hunc? et ut quid me misisti? ex quo enim intraui ad Pharaonem loqui in tuo nomine,  in hunc populum, et non liberasti populum tuum. non contumaciae uerba sunt uel indignationis, sed inquisitionis et orationis, quod ex his adparet, quae illi dominus respondit. non enim arguit infidelitatem eius, sed quid sit facturus aperuit. Sacramenti locum esse dubium non est, quod scriptura uolens originem Moysi demonstrare, quoniam eius
Abbreviated transcription (Latin):
cisionis infantis Non enim ait . recessit abeo. propter
quod circumcidit infantem. sed quia stetit sanguis cir¬
cumcisionis non quia cucurrit. sed quia stetit. magno
nisi fallor sacramento¬
Quod superius dictum ẽ. quod moyses uxorem &in¬
fantes suos imposuit uehiculis. utcum eis in aegyptum
perger&. postea uero iothor socer eius illi cum eis
occurrit. postea quam eduxit populum exaegypto
quaeri potest quomodo utrumq sit uerum Sed in¬
tellegendum ẽ post illam quae abangelo futura e¬
rat interfectionem moysi uel infantis. reuersum fu¬
is se cumparuulis Nam quidam putauerunt ꝓpt
hoc angelum terriusse. ne adimpedimentum mys¬
terii quod diuinitus impositum moyses gerebat. fe¬
mineus sexus comitare tur
Quaeritur quomodo populo dicatur. quod man¬
dauit ds̃ eiecturum se eos deaegypto interra chana¬
an. pharaoni aũ dicatur. quod trium dierũ iter exire
uellent indesertũ. immolare dõ suo exmandato eius

Expanded text:
cisionis infantis. non enim ait: . recessit ab eo", propter cisionis infantis. non enim ait: . recessit ab eo", propter quod circumcidit infantem, sed quia stetit sanguis circumcisionis: non quia cucurrit, sed quia stetit, magno, nisi fallor, sacramentoQuod superius dictum est, quod Moyses uxorem et infantes suos inposuit uehiculis, ut cum eis in Aegyptum pergeret, postea uero Iothor socer eius illi cum eis occurrit. posteaquam eduxit. populum ex Aegypto, quaeri potest quomodo utrumque sit uerum. sed intellegendum est post illam, quae ab angelo futura erat, interfectionem Moysi uel infantis reuersam fuisse cum paruulis. nam quidam putauerunt propter hoc angelum terruisse, ne ad inpedimentum ministerii, quod diuinitus inpositum Moyses gerebat, femineus sexus comitaretur. Quaeritur quomodo populo dicatur, quod mandauit deus eiecturum se eos de Aegypto in terram Chanaan, Pharaoni autem dicatur, quod trium dierum iter exire uellent in desertum immolare deo suo ex mandato eius.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis accipiantur. Sed quia in hoc pronomine quod ẽ eius.
genus ambiguum ẽ. omnis enim generis ẽ hoc pronomen :
idest & masculini & feminini & neutri : Ingreco autem in
feminino genere dicatur . aytc. masculino & neutro
aytoy. & hab& codex grecus autu. cogit intellegere
non fundamenta sion sed fundamenta dñi. idest quȩ
constituit dñs De quo dictum ẽ. aedificans hierusalẽ
dñs Nec sion tamen . nec dñm antea nominauerat.
cum dicer&. fundamenta eius inmontibus scĩs Sic &
hic nondum nominato infante. dictum ẽ. occurrit ei
& quaerebat eum occidere. ut dequo dixerit inconse¬
quentibus agnoscamus. Quainquam &si de moyse accipe¬
re quisquam uoluerit. non ẽ magnopere resistendum
Illud potius quod sequitur. si fieri potest intellegatur
quid sibi uelit ideo recessisse angelum ab interfectione
cuius lib& eorum. quia dixit mulier. stetit sangius circũ¬

Expanded text:
tatis accipiantur. sed quia in hoc pronomine, quod est "eius", tatis accipiantur. sed quia in hoc pronomine, quod est "eius", genus ambiguum est — omnis enim generis est hoc pronomen, id est et masculini et feminini et neutri — in graeco autem in feminino genere dicitur aotra, <in> masculino et neutro aotou et habet codex graecus autoo, cogit intellegere non fundamenta Sion, sed fundamenta domini, id est quae constituit dominus, de quo dictum est: aedificans Hierusalem dominus. nec Sion tamen nec dominum antea nominauerat. cum diceret: fundamenta eius in montibus sanctis. sic et hic nondum nominato infante dictum est: occurrit ei et quaerebat eum occidere, ut de quo dixerit in consequentibus agnoscamus. quamquam et si de Moyse accipere quisquam uoluerit, non est magno opere resistendum. illud potius quod sequitur, si fieri potest, intellegatur, quid sibi uelit ideo recessisse angelum ab interfectione cuiuslibet eorum, quia dixit mulier: stetit sanguis circum
Abbreviated transcription (Latin):
suorum comitatu praefuit. & a quo cȩteri ducebantur
anpuerum quaerebat occidere. cui mater circumciden¬
do subuenit . ut obhoc intellegatur occidere uoluisse
infantem quia non erat circumcisus. Atque ita sanci¬
re prȩceptum circumcisionis. seueritate uindictae
Quod siita ẽ. incertum ẽ prius de quo dixerit quaere¬
bat eum occidere. quia ignorabatur quem. nisi exconse¬
quentibus reperiatur. Mira sane locutione &inusita¬
ta ut prius dicer& occurrit ei & quaerebat eum occide¬
re de quo nihil ante dixerat. Sed talis ẽ in psalmo. fun¬
damenta eius inmontibus scĩs. diligit dñs portas sion
Inde enim psalmus incipit. nec aliquid de illo. uel deilla
dixerat. cuius fundamenta intellegi uoluit. dicens. fun¬
damenta eius inmontibus scĩs Sed quia sequitur. dili¬
git dñs portassion Irgo fundamenta uel dñi uelsion
& ad faciliorem sensum magission. ut fundamenta ciui¬

Expanded text:
suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis seueritate uindictae? quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit "quaerebat eum occidere", quia ignoratur quem, nisi ex consequentibus reperiatur, mira sane locutione et inusitata, ut prius diceret: "occurrit ei et quaerebat eum occidere", de quo nihil antea dixerat. sed talis est in psalmo: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid de illo uel de illa dixerat, cuius fundamenta intellegi uoluit dicens: fundamenta eius in montibus sanctis. sed quia sequitur: diligit dominus portas Sion, ergo fundamenta uel domini uel Sion, et ad faciliorem sensum magis Sion, ut fundamenta ciui
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&: Deinde quod paulo post ait . & loque tur ipse
tibi ad populum. & ipse erit tuum os. & hic sub auditur
ad populum Et cum dicit. tibi loquetur ad populũ
satis indicat in moyse principatum. in aaron ministe¬
rium Deinde quod ait. tu autem illi eris quȩ addm̃
magnum hic fortassis ꝑscrutandum ẽ sacramentum. cuius
figuram gerat uelut medius moyses inter dm̃ &aaron.
& mediusaaron. inter moysen & populum
In eo quod scriptum ẽ . It factum ẽ inuia ad refectionẽ
obiuauit. eiangelus. & quaerebat eum occidere. & assum¬
pto sephora calculo. circumcidit preputium filii sui. &
procidit adpedes eius & dixit. Stetit sanguis circumcisio¬
nis infantis mei & recessit abeo Propter quod dixit. de¬
sit sanguis circumcisionis Primum quaeritur. quem
uolebat angelus occidere. utrum moysen. quia dictũ
ẽ occurrit ei angelus. & quaerebat eum occidere
Nam cui putabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso

Expanded text:
diceret. deinde quod paulo post ait: et loquetur ipse diceret. deinde quod paulo post ait: et loquetur ipse tibi ad populum et ipse erit tuum os, et hic subauditur "ad populum". et cum dicit: tibi loquetur ad populum. satis indicat in Moysen principatum, in Aaron ministerium. deinde quod ait: tu autem illi eris quae ad deum, magnum hic fortassis perscrutandum est sacramentum, cuius figuram gerat ueluti medius Moyses inter deum et Aaron et medius Aaron inter Moysen et populum. In eo quod scriptum est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et adsumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui et procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis circumcisionis, primum quaeritur, quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. nam cui putabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. loquetur ipse Quibus uerbis ostenditur ds̃ increpas¬
se potius eum qui timeret ire. quod ipse ess& minus i¬
doneus. cum haber& fratrem ꝑquem poss& adpopulũ
loqui quod uell& Quoniam ipse erat gratilis uocis. &
linguae tardioris. quamquam dedõ totum sperare de¬
ber& Deinde eadem ipsa quae paulo ante promiserat.
& post ea quam iratus ẽ dicit Dixerat enim. aperiam
ostuum & inftruam te. Nunc autem dicit. Aperiam
os tuum & os eius. & instruam uos quae faciatis Sed
quoniam addidit . & loquetur ipse tibi adpopulum.
uidetur oris apertio praestita. propter quod dicit
moyses linguae se tardioris. De uocis autem gracilita¬
te. nihil ei praestare dñs uoluit. sed propter hoc adiuto¬
rium fratris adiunxit . qui poss& ea uti uoce. quae popu¬
lo docendo sufficer& Quod autem ait. & dabis uerba
mea inos eius. ostendit quod ea loquendo ess& daturus
Nam si tantum modo audiendo sicut populo. inaures

Expanded text:
est, loquetur ipse? Quibus verbis ostenditur Deus increpasest, loquetur ipse? Quibus verbis ostenditur Deus increpasse potius eum qui timeret ire, quod ipse esset minus idoneus, cum haberet fratrem per quem posset ad populum loqui quod vellet; quomodo erat ipse gracilis vocis et linguae tardioris, quanquam de Deo totum sperare deberet. Deinde eadem ipsa quae pauet posteaquam iratus est dicit. dixerat enim: aperiam os tuum et instruam te; nunc autem dicit: aperiam os tuum et os eius et instruam uos quae faciatis. sed quoniam addidit: et loquetur ipse tibi ad populum, uidetur oris apertio praestita, propter quod dicit Moyses linguae se esse tardioris. de uocis autem gracilitate nihil ei praestare dominus uoluit, sed propter hoc adiutorium fratris adiunxit, qui posset ea uti uoce, quae populo docendo sufficeret. quod ergo ait: et dabis uerba mea in os eius, ostendit quod ea loquenda esset daturus: nam si tantummodo audienda sicut populo, in aures