comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uidimus crebro. nec ullus est
inter eos fidus affectus. quoꝵ
diuersa fides ẽ: Cum aũ uide¬
ritis ab hominationẽ desolati¬
onis stantẽ ubi non deb& qui legt
intellegat : Pro eo quod marcus
ait. stantẽ ubi non deb&. In ma¬
theo scriptum ẽ. stantẽ in loco
scõ. quod unum omnimodis
idemq significat: Quia nimi¬
rum in loco scõ. non deb& ab¬
hominatio stare desolationis.
Quando aũ ad intellegentiam
pro uocamur. misty cum mon¬
strat eẽ. quod dictũ est. Potest
aũ simplititer. aut de antix p̃o
accipi. aut de imagine cesaris.
quam pilatus posuit intẽplo.
aut de adriani ȩquestri statua
quae in ipso scõ scõrum locomul¬
to tempore sta&it: Ab homina¬
tio quoq. seđm u&erem scrip¬
turam idolum nuncupat. &
id cirto addit. desolationis.
quia inde solato templo. atq
deserto. idolum positum sit:
unc qui in uidea sunt. fugient
inmontes. & qui suꝑ tectum.
ne descendat indomũ . nec intro¬
eat tollere aliquid dedomo
sua : Et qui in agro erit. non

Expanded text:
vidimus nec ullus est inter eos fidus affectus, quorum diversa fides est. Cum autem videritis abominationem desolationis stantem ubi non debet, qui legit intelligat. Pro eo quod Marcus ait: Stantem ubi non debet, in Matthaeo scriptum est: Stantem in loco sancto ; qui unum omnimodis idemque significat, quoniam nimirum in sancto loco non debet abominatio stare desolationis. Quando autem ad intelligentiam provocamur, mysticum monstratur esse quod dictum est. Potest autem simpliciter aut de Antichristo accipi, aut de imagine Caesaris quam Pilatus posuit in templo, aut de Adriani equestri statua, quae in ipso sancto sanctorum loco multo tempore stetit. Abominatio quoque secundum veterem Scripturam idolum nuncupatur. Et idcirco additur, desolationis, quod in desolato templo atque deserto idolum positum sit. Tunc qui in Judaea sunt fugiant in montes. Et qui super tectum, ne descendat in domum, nec introeat tollere aliquid de domo sua. Et qui in agro erit, non
Abbreviated transcription (Latin):
intestimoniũ illis : Ea quippe
iudaicȩ genti. uel sola uel max¬
ima causa erat exitii. quia post
occionẽ dñ saluatoris nominis
quoq: ac fideieius precones. si¬
mul & confessores impia cru¬
delitate uexabat : Et in om̃s
gentes. primũ oport& pre¬
dicari euangelium: Hoc ita
fuisse compl&um. ecclesiasticȩ
testantur. hystoriȩ. Inquibus
refertur. quod apłi om̃s mul¬
to ante excidium iudeȩ pro¬
uintiȩ. ad predicandum euan¬
gelium toto fuerint orbe dis¬
ꝑsi. exceptis ia cobo zebedei.
& ia cobofratre dñ. qui prius in
iudea pro uerbo euangelii san¬
guinẽ fuderant : Quõ ergo
nouerat dñs corda dispłorum
de excidio. ac ꝑditione suȩ gen¬
tis eẽ contristanda. hoc eos so¬
latio alleuat. ut nossent sibi
&iam iudeis ab iectis. sotios non
defore gaudi regniq cȩlestis.
Immo plures multo quam in iudea
perirent. ex omnib: toto orbe
nationib: eẽ colligendos. Et
cum duxerint uos tradentes.

Expanded text:
in testimonium illis. Ea quippe in testimonium illis. Ea quippe Judaicae genti, vel sola vel maxima causa erat exitii, quia post occisionem Domini Salvatoris, nominis quoque ac fidei ejus praecones simul et confessores impia crudelitate vexabat. Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium Dei. Hoc ita fuisse completum Ecclesiasticae testantur historiae, in quibus refertur quod apostoli omnes multo ante excidium Judaeae provinciae ad praedicandum Evangelium toto fuerint orbe dispersi, excepto Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judaea pro verbo Evangelii sanguinem fuderant. Quoniam ergo noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibus esse colligendos. Et cum duxerint vos tradentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ultimũq urbis ac templi
sequatur excidium. Exsur¬
g& aũ gens contragentẽ. & reg¬
nũ suꝑ regnũ. & erunt terre¬
dolorum hec: In euangelio lucȩ
ita scriptum ẽ. & terre motus
magni erunt ꝑ loca. & pestilen¬
tiȩ & fames: Constat aũ haec
ante ultimos aceruis simosq
dolores. quib omnis est uasta¬
ta immo erasa prouintia: hoc ẽ
tempore iudaicȩ seditionis.
ad litteram contigisse. Potest
uero regnũ suꝑ regnum. & pesti¬
lentia eoꝵ quoꝵ sermo serpit
ut cancer : & fames audiendi
uerbidĩ. & cõmotio uniuersȩ
terrȩ . & auera fide separatio
In her&icis magis intellegi. qui
contrase inuicẽ dimicantes.
ecłȩ uictoriã faciunt : Quo aũ
merito. hiero solimis. ac prouin¬
tiȩ iudeoꝵ uniuersȩ. tot inro¬
ganda fuerint aduersa. dñs sub¬
dendo manifestat cumdicit .¬
i d&e aũ uos m&ipsos tradent
enimuos in concilus. & inst̾na¬
gogis uapulabitis. & ante presi
des & reges stabitis propt᷑ me.

Expanded text:
ciae, ultimumque urbis ac templi ciae, ultimumque urbis ac templi sequatur excidium. Exsurget autem gens contra gentem, et regnum super regnum, et erunt terraeolorum haec. In Evangelio Lucae ita scriptum est: Et terraemotus magni erunt per loca, et pestilentiae et fames . Constat autem haec ante ultimos acerbissimosque dolores, quibus omnis est vastata, imo erasa provincia, hoc est tempore Judaicae seditionis, ad litteram contigisse. Potest vero regnum super regnum, et pestilentia eorum quorum sermo serpit ut cancer, et fames audiendi verbum Dei, et commotio universae terrae, et a vera fide separatio, in haereticis magis intelligi, qui, contra se invicem dimicantes, Ecclesiae victoriam faciunt. Quod autem merito Jerosolymis ac provinciae Judaeorum universae tot eroganda fuerint adversa, Dominus subdendo manifestat cum dicit: Videte autem vosmetipsos, tradent enim vos in conciliis, et in synagogis vapulabitis, et ante reges et praesides stabitis propter me
Abbreviated transcription (Latin):
uenient in nomine meo. dicen¬
tes. quia egosum. & multos se¬
ducent: Multi inminente
hiero solimoꝵ excidio princi¬
multi in aecłã ipsis &iam tem¬
porib apostoloꝵ heresi archȩ
prodiere . qui int̃ alia pluri¬
ma ueritati contraria: diem
censes damnat. Multi in nom¬
primus est si monmagus. ciu
sicut in actib a postoloꝵ legimꝰ
Auscultabant om̃s qui insamaria
erant . aminimo usq: ad max¬
imũ dicentes. Hic ẽ uirtus dĩ.
aũ bella & opiniones belloꝵ
n& imueritis. opor t& enim
fieri sed nondũ finis: Bella
adhostes ꝑtinent: seditiones ad
ciues. Quae utraq a tempore
dominicȩ passionis inpopulo
iudeoꝵ. qui sibi prosaluatore
xp̃o seditiosum latronẽ elegit.
satis suꝑ que constat habundas¬
se : Sed his aduentantib: a posto¬
li ne terreantur. ne hieroso¬
limam uideamq: deserant ad¬
monentur. ⁊ Quia uidelic&¬
non statim finis. quȩ inqua dra¬
gesimũ potius differenda sit
annũ. id ÷ dissolutio pro uin¬

Expanded text:
venient in nomine meo dicenvenient in nomine meo dicentes, Quia ego sum, et multos seducent. Multi imminente Jerosolymorum excidio princiMulti in Ecclesia ipsis etiam temporibus apostolorum haeresiarchae prodiere, qui, inter alia plurima, veritati contraria, diem censes damnat. Multi in nomprimus est Simon Magus: cui, sicut in Actibus apostolorum legimus, auscultabant omnes qui in Samaria erant a minimo usque ad maximum, dicentes: Hic est virtus Dei autem bella et opiniones bellorum, ne timueritis. Oportet enim fieri, sed nondum finis. Bella ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Quae utraque a tempore Dominicae passionis in populo Judaeorum, qui sibi pro Salvatore Christo seditiosum latronem elegit, satis superque constat abundasse. Sed his adventantibus apostoli ne terreantur, ne Jerosolymam, Judaeamque deserant, admonentur, quia videlicet statim finis, quae in quadragesimum potius differenda sit annum, id est desolatio provin
Abbreviated transcription (Latin):
terrogabant eum separatim.
P&rus. & ia cobus & iohannes.
& andreas : Dic nobis quando
ista fient. & quod signũ erit
quando haec omã incipient
consummari: Quia laudan¬
tib quibusqam ȩdificatio¬
nes templi . dñs palam respon¬
derat. haec eẽ om̃a destruen¬
da. discipuli secr&o tẽpus
& signa predicte destructio¬
nis interrogant: Sed& aũ
dñs inmonte oliuarum con¬
tra templum. cum deruina
templi. & excidio gentis dis
quia qui &us manens in scĩs.
suꝑboꝵ detestatur . amentiam.
Quis enim non uideat. quia
mons oliu&i fructiferam de¬
sign& sc̃ȩ̃ eccłe celsitudinẽ
quã dñs semꝑ in habitare de¬
lec tatur : Quia uidelic&
mons illȩ non infructuosas
habere arbores. & siluam ste¬
rilem sed oliu&a gignere so¬
lebat. quib: ad repellendas noc¬
tium umbras lum̃ alitur. sol¬
uuntur. infirmitates. & requi
es tribuitur. quȩ cuncta spetia¬
liter in aecła fieri probat ipsa
iħs. coepit dicere illis : Vid&e.
nequis uos seducat. multi enim

Expanded text:
paratim Petrus, Jacobus, et Joannes et Andreas. Dic nobis quando ista fient, et quod signum erit quando haec omnia incipient consummari? Quia laudantibus quibusdam aedificationes templi, Dominus palam responderat haec esse omnia destruenda, discipuli secreto tempus et signa praedictae destructionis interrogant. Sedet autem Dominus in monte Olivarum contra templum, cum de ruina templi et excidio gentis dispquia quietus manens in sanctis, superborum detestatur amentiam. Quis enim non videat quod mons Oliveti fructiferam designet sanctae Ecclesiae celsitudinem, quam Dominus semper inhabitare delectatur? Quia videlicet mons ille non infructuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa Jesus coepit dicere illis: Videte ne quis vos seducat. Multi enim
Abbreviated transcription (Latin):
aũ tẽporib &iam dies iudicu
sit. Quia consequentia potest
eius ignorare partẽ cuius to¬
tũ nouerit : Causaergo red¬
denda ẽ. cur ignorare dica¬
tur. Apłus suꝑ saluatorẽ scrip¬
sit. In quo sunt om̃s thesauri¬
absconditi. Quare abscondi¬
ti : Post resurrectionẽ inter¬
rogatus ab apostolis dedie
iuditii. manifestius respon¬
dit Non ẽ urm nosse tempo¬
ra & mom̃ta quȩ pater po¬
suit in sua potestate : Quando
dicitur: non ẽ ur̃m scire:
ostendit quod ipse sciat. sed ñ
expediat nosse apostolis. ut
dicis. sic cottidie uiuant
quasi die alia iu dicandisint.
Deniq & consequens euan¬
gelii sermo ad ipsum cogit
intellegi. Do cens quoq. patrẽ
solum nosse: In patre conp̃¬
hendit & filiũ. Omnis enim
pater. filii nom̃ ẽ: Uid&e

Expanded text:
autem temporibus etiam dies judicii autem temporibus etiam dies judicii sit, quia consequentia potest ejus ignorare partem, cujus totum noverit? Causa ergo reddenda est, cur ignorare dicatur. Apostolus super Salvatore scripsit: In quo sunt omnes thesaurabsconditi . Quare absconditi? Post resurrectionem interrogatus ab apostolis de die judicii, manifestius respondit: Non est vestrum scire tempora et momenta, quae Pater posuit in sua potestate . Quando dicit, nonostendit quod ipse sciat, sed quod non expediret nosse apostolis: ut dicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Denique et consequens Evangelii sermo idipsum cogit intelligi. Dicens quoque solum Patrem id nosse, in Patre comprehendit et Filium. Omnis enim pater filii nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
noua. quȩ quidem non alia
condenda sunt. sed haec ipsa
& terra. transit. &erit. quia
& abea quam nunc hab& speciȩ
ꝑignem tergitur. & tam̃ in
sua semꝑ natura ser uatur :
Vnde & ꝑpsalmistam dicitur.
mutabis ea & mutabuntur:
Quam quidem ultimã commu¬
tationẽ suam. ipsis nobis nunc
uicissitudinibus nuntiant.
Nam terra a sua specie hiemali
ariditate deficit. uernali hu¬
more uiridescit : Caelum cot¬
tidiȩ caligine noctis obdu¬
citur . & diurna claritate
renouatur : Hinc ergo hinc
fide lis quiq colligat.¬
& interire haec & tam̃ ꝑ inno¬
uationem refici. quȩ conftat
nunc ad sidue uelut ex defec¬
xlii. tureparare. Dedie aut̃
illo uel hora nemosrit. neque
angeli in cęlo. neque filius . nsi
pater. Gaud& arrius. & euno¬
mius. quasi ignorantia magis¬
tri gloria discipulorum sit.
& dicunt. non potest ȩqualis
eẽ qui nouit. & qui ignorat:
Cum uero om̃a tempora fecerit
ꝑ ipsum facta sunt. & sine ip¬
so factumẽ nihil: In omnib

Expanded text:
nova ; quae quidem non alia nova ; quae quidem non alia condenda sunt, sed haec ipsa t terra et transit et erit, quia et ab ea quam nunc habet specie, per ignem tergitur, et tamen in sua semper natura servatur. Unde et per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam, ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, Nam terra a sua specie hiemali ariditate deficit, vernali humore virescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et divina claritate renovatur. Hinc ergo, hinc fidelis quisque colligat, et interire haec, et tamen per innovationem refici, quae constat nunc assidue velut ex defectu reparari. De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit: et dicunt: Non potest aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora fecerit per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
la cȩli cognominantur in¬
tellegere debemus. p&ro attes¬
erant prius & terra deaqua.
& ꝑ aquam consistens dĩ uerbo
ꝑquȩ illȩ tunc mundus aqua
inundatus perut : caeli aut᷑
qui nunc sunt & terra. eodem
uerbo repositi sunt igni reser¬
uati indiem iuditii. & ꝑdi¬
tionis hominum impiorum
li sunt perituri. quam quia
ꝑditi . hoc ẽ inania haec & nu¬
bilosauentosi aerisspatia.:
Neque enim aqua diluuii. quȩ
na transcendit. ultra aeris.
a& herisq confinia. ꝑuenisse
credenda ẽ: Quocumq aut̃
ꝑuenire potuit. eonimirũ
iuxta p̃fatam beati p&ri sen¬
tentiam. Ignis quoq iuditu
ꝑueni&. Si aũ caelum & t̃ra
transibunt. mouere potest
quomo dodicat et clesiastes:
eneratio pr&erit . & gene¬
ratio aduenit. Terra uero
in a&ernum stat : Sed aꝑta
ratione caelum & t̃ra
ꝑeam quã nunc hãbent imaginẽ
transeunt. at tam̃ ꝑ essententiã
sine fine subsistunt: Pr&erit
enim figura huius mundi: &
ad iohannem angelus. Frit

Expanded text:
la coeli cognominantur, inla coeli cognominantur, intelligere debemus, Petro atteserant prius et terra de aqua et per aquam consistens Dei verbo per quae ille tunc mundus aqua inundatus periit caeli autem qui nunc sunt et terra eodem verbo repositi sunt igni servati in diem iudicii et perditionis impiorum li sunt igne perituri, quam qui aqua perditi, hoc est inania haec et nebulosa ventosi aeris spatia. Neque enim aqua diluvii, quae na transcendit, ultra aeris aetherisque confinia pervenisse credenda est. Quocunque autem pervenire potuit, eo nimirum, juxta praefatam beati Petri sententiam, ignis quoque judicii perveniet. Si autem coelum et terra transibunt, moveri potest quomodo dicat Ecclesiastes: Generatio praeterit et generatio advenit, terra vero in aeternum stat . Sed aperta ratione coelum et terra per eam, quam nunc habent imaginem transeunt, attamen per essentiam sine fine subsistunt. Praeterit enim figura hujus mundi . Et ad Joannem angelus: Erit,
Abbreviated transcription (Latin):
apłus quia cȩcitas exparte
facta est in isrł. donec plenitu¬
do gentium intrar&. & sic om̃s
isrł saluus erit: Cum hoc ađ¬
fuerit tempus ut ab lata diu¬
tina cecitate ꝑfidiȩ. omnis
isrł lucem recipiat & falutẽ
quid nisi diu sterilis arbor
fici fructũ quem negauerat
redd& iuxta illud beati iob:
Lignum hab& spem. si precisum
fuerit . rursum iurescit. &ra¬
mi eius pullulant. Si senuerit
int̃ra radix eius. & inpuluere
mortuus fuerit truncus illius.
ad odorẽ aquȩ germinabit.
& faci& comam. quasi cum pri¬
mũ plantatũ ẽ. Quodubi factũ
uideris. diem extremi discri¬
minis. & estatem uerȩ pacis
aclucis eẽ in proximo non
ambiges. Am̃ dico uobis.
quõ non transibit generatio
haec. donec om̃a ista fiant:
N oningenerationis aut omne
hominum significat genus.
aut spetialiter iudeorum:
elum & terra transibunt.
Uerbaaũ mea nontransibunt.
Caelum quod transibit . non a&¬
herium siue siderium. sed aeri¬
um. a quo & aues caeli & nubi¬

Expanded text:
us, quia caecitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus erit . Cum hoc adfuerit tempus, ut ablata diutina caecitate perfidiae, omnis Israel lucem recipiat et salutem, quid nisi diu sterilis arbor fici fructum quem negaverat reddet? juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursum virescit, et rami ejus pullulant. Si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere mortuus fuerit truncus illius, ad odorem aquae germinabit, et faciet comam, quasi cum primum plantatum est. Quod ubi factum videris, diem extremi discriminis, et aestatem verae pacis ac lucis esse in proximo non ambiges. Amen dico vobis, quoniam non transibit generatio haec donec omnia ista fiant. Nomine generationis aut omne hominum significat genus, aut specialiter Judaeorum. Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt. Coelum quod transibit, non aethaereum sive sidereum, sed aereum, a quo et aves coeli et nubi
Abbreviated transcription (Latin):
puli congregabuntur adusus
templi necessarios. & porticus
inquib seruabantur. appella¬
bant : Nabes exemplum depor¬
ticib in euangelio. Naec inꝗd
da pontifex ga zophilatium
unũ aperuitq foram̃ desuper
& posuit illud iuxta altare ad
dexterã ingredientib domũ
domnz. mit tebantq: in eo sacer¬
dotes qui custo diebant hostia

Expanded text:
puli congregabantur, ad usus puli congregabantur, ad usus templi necessarios, et porticus in quibus servabantur appellabant. Habes exemplum de porticibus in Evangelio. Haec, inquit, da pontifex gazofilacium unum aperuitque foramen desuper et posuit illud iuxta altare ad dexteram ingredientium domum Domini mittebantque in eo sacerdotes qui custodiebant ostia
Abbreviated transcription (Latin):
troni proeis iniuditio futuri.
Pecunias accipere non dubitant:
Et cũ porrecta manus pauperi
prȩces iuuare soleat. illi obhoc
maxime in p̃cib ut pauperi nũ¬
mũ tollant ꝑ noctant : Quib
illa iudȩ maledictio non in me¬
rito congruit. cum iudicatur
exeat condempnatus. &oratio
eius fiat in peccatum. Conden¬
natus quippe cum iudicatur
exit . & orationẽ suã inpeccatũ
recipit. qui magnȩ tunc ȩstima¬
tionis apud homines habitus.
Indiuino tunc ex amine. non
solum se proaliis inter uenire
non posse. sed nec fua sibi merita
sufficere posse deprehendit . im¬
mo ipsarum quib humanũ uidi¬
tiũ fefellerat. prȩcum inter cri¬
mina poenas luit.
t sedens iħs contragazophi¬
latium aspiciebat quo modo
turba iactar& aes inga tophilati¬
ũ : Quia sermone greco philaxe
seruare dicitur. &gaza lingia
ꝑsi ca diuitiȩ uocantur. gazo¬
philatium locus appellari sol&
quodiuitiȩ seruantur. quo nomi¬
ne & arcam inquo donaria po¬

Expanded text:
troni pro eis in judicio futuri, troni pro eis in judicio futuri, pecunias accipere non dubitant: et cum porrectae manus pauperi preces juvare soleant, illi ob hoc maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito congruit: Cum judicatur, exeat condemnatus, et oratio ejus fiat in peccatum . Condemnatus quippe cum judicatur, exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino tunc examine non solum se pro aliis intervenire non posse, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, immo ipsarum quibus humanum judicium fefellerat precum, inter crimina poenas luit. Et sedens Jesus contra gazophylacium, aspiciebat quomodo turba jactaret aes in gazophylacium. Quia sermone Graeco φυλάττειν servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet quo divitiae servantur. Quo nomine et arcam in qua donaria po
Abbreviated transcription (Latin):
redarguens: Quã uis & hoc
culpa non careat. siidem in
foro litib inter eẽ: qui incat¬
hedra moysi sy nagogȩ magis¬
tricupiunt appellari:
Duplicisane ratione auane
gloriȩ cupidis adtendere
iubemur. ne scilic& eorum¬
uel simulatione seducamur. :¬
Estimantes bona eẽ quȩ faciunt.
uel emulatione inflammemur.
frustra gaudentes inbonis lau¬
dariq simulant. Qui deuo¬
rant domos uidua rum sub ob¬
tentu prolixȩ orationis. hi
accipient prolixius iuditiũ.
Nontantũ ait accipiunt iudi¬
cium sed ad iunxit prolixius.
Ut insinu& &iam illos. qui inan¬
gulis stantes orant. ut uide¬
antur ab hominib dampna¬
tionẽ mereri. sed eos qui haec
prolixius quasi religiosiores
agendo non solũ laudes ab ho¬
minib: uerum &iam peccun¬
as quȩrunt. grauiori eẽ iu¬
dicio plectendos. Sunt enim
qui se iuftos & magni apud dm̃
meriti simulantes ab infirmis
quib lib& & peccatorũ suoꝵ
conscientia turbatis. quasi pa¬

Expanded text:
redarguens. Quamvis et hoc redarguens. Quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi synagogae magistri cupiunt appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne scilicet eorumvel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum sub obtentu prolixae orationis, hi accipient prolixius judicium. Non tantum ait, Accipient judicium, sed adjunxit prolixiu, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant ut videantur ab hominibus damnationem mereri, sed eos qui haec prolixius quasi religiosiores agendo non solum laudes ab hominibus, verum etiam pecunias quaerunt, graviori esse judicio plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infimis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi pa
Abbreviated transcription (Latin):
tempora manendo. & filius dđ
apparuit . Nomo intẽporũ
fine nascendo: Quod aũ apatre
subitiuntur. ei inimici. non
infirmitatẽ filii. sed unitatẽ
naturȩ. quia in altero alter
operatur significat : Nam &
filius subicit inimicos patri.
quia patrẽ clarificat suꝑ t̃rã:
t dicebat eis indoctrina sua:
Cau&e ascribis qui uolunt insto¬
lis ambulare. & salutari inforo.
& in primis catheris sedere in
si nagogis & primos discubi¬
tus incenis. Ambulare insto¬
lis cultiorib uestim̃tis in¬
ditos. inpublicum procede¬
re significat: In quo inter
c&era diues ille qui epula¬
batur cottidie splendide
pec casse describitur: Notan¬
dum aũ. quod non salutari
inforo non primos sedere
uel discumbere. u&at eos qͥb:
hocoffitium ordine comp&it
sed eos nimirũ qui haec siue ha¬
bita seu certe non habita. in¬
debite amant. a fide libus q¬
bq quasi improbos doc& eẽ
cauendos. animũ uidelic&
non gradũ iusta districtione

Expanded text:
tempora manendo, et filius David tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporis fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur ei inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae, quia in altero alter operatur, significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat super terram. Et dicebat eis in doctrina sua: Cavete a scribis qui volunt in stolis ambulare, et salutari in foro, et in primis cathedris sedere in synagogis, et primos discubitus in coenis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publicum procedere significat, in quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide peccasse describitur. Notandum autem quod non salutin foro, non primos sedere, vel discumbere vetat eos, quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita indebite amant, a fidelibus quibusque, quasi improbos docet esse cavendos, animum videlicet non gradum justa distinctione
Abbreviated transcription (Latin):
Pharisei & saducei. & c&eri prin¬
cipes iudeoꝵ. quȩrentes occa¬
sionẽ calumniae . & uerbum
aliquod inuenire quod pate¬
r& insidus. quia in sermonib:
confutatis : ultra non interro¬
gant. sed a pertissime conpre¬
hensum. romanȩ tradunt po¬
testati: Ex quo intellegimꝰ
uenena inuidiȩ posse quidem
superari. sed difficile conqui¬
escere : Et respondens iħs
dicebat docens intemplo:
quomodo dicunt scribȩ. xp̃m
filium dauid ẽẽꝰ ipse enim diẽ
sede ad extris meis. Donec ponã
inimicos tuos. scabellum pedũ
tborum: Ipse enim dđ dicit
eundem dnm. & unde est filius
eius: Interrogatio iħu. nob̃
proficit. usque hodie contra.
iudeos: & hi enim qui confiten¬
simplicem. & scm̃ uirum ad se¬
runt degenere dđ : Interro¬
gemus ergo eos doctiad nõ
incerto. nec propria uolun¬
tate. sed inspũ scõ: Non aũre
prehenduntur. quia đđ filiũ
dicunt. sed quia dĩ filium eẽ
eũ non credunt: Si quidem

Expanded text:
Pharisaei et Sadducaei, et caeteri prinPharisaei et Sadducaei, et caeteri principes Judaeorum quaerentes occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere. Et respondens Jesus, dicebat docens in templo: Quomodo dicunt scribae Christum Filium David esse? Ipse enim diSede a dextris meis. Donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Ipse enim David dicit eum Dominum, et unde est filius ejus? Interrogatio Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi enim qui confitesimplicem et sanctum virum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, rroris incerto, nec propria voluntate, sed in Spiritu sancto. Non autem reprehenduntur, quia David filium dicunt, sed quia Dei Filium eum esse non credunt: siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
ipse appellat temptans dñm
demandato primo siue maximo
interrogauerit. quẽ seđm hunc
euangelistam dñs non longe
eẽ a regno dĩ asseuerat : Cum
const& eos qui temptando sapi¬
entiam quȩrunt. hanc inuen:¬
re non posse: Ideoq. nec regni
caelestis quod sapientib solum
panditur aꝓpropinquare ta¬
nuam : Dicit enim scriptura.
& insimplicitate cordis queri¬
te illum. quõ inuenitur ab his
qui non temptant illum.
Nisi forte dicamus quia tempta¬
turus quidem dnm adierit.
sed audito eius responso. cor¬
rectus mox adpi&atis grãm
redierit. et quẽ prius temp¬
tando decipiendum putabat:
post modum amplectendo sequen¬
dum eẽ cognouerit: Aut cer¬
te ipsam temptationẽ non
accipiamus malam. tam quã
decipere uolentis inimicum.
sed cautam potius tam quã ex pe¬
riri amplius uolentis ignotũ:
N eq enim frustra scriptum ẽ.
quia facile credit leuis corde
minorabitur : Et nemo iam
audebat eum interrogare :

Expanded text:
ipse appellat tentans Dominum ipse appellat tentans Dominum de mandato primo sive maximo interrogaverit, quem secundum hunc evangelistam Dominus non longe esse a regno Dei asseverat, cum constet eos qui tentando sapientiam quaerunt, hanc invenire non posse: ideoque nec regni coelestis, quae sapientibus solum panditur, appropinquare januae. Dicit enim Scriptura: Et in simplicitate cordis quaerite illum, quoniam invenitur ab iis, qui non tentant illum . Nisi forte dicamus quod tentaturus quidem Dominum adierit, sed audito ejus responso, correptus, mox ad pietatis gratiam redierit; et quem prius tentando decipiendum putabat, postmodum amplectendo sequendum esse cognoverit. Aut certe ipsam tentationem non accipiamus malam, tanquam decipere volentis inimicum, sed cautam potius, tanquam experiri amplius volentis ignotum. Neque enim frustra scriptum est: Qui facile credit, levis corde minorabitur . Et nemo jam audebat eum interrogare.
Abbreviated transcription (Latin):
Ostendit ex hac responsione
scriba. grauem sepȩ inter scri¬
bas & phariseos questionẽ eẽ uer¬
satam quid e& mandatum pri¬
mũ siue maximũ diuinȩ legis:
Quib dam uidelic& hostias &sã¬
crifitia laudantib: Aliis uero
maiore auctoritate. fidei &
dilectionis opera p̃ferentib:
eo quod plurimi patrum ante
legem absq omni uictimarũ
& sa crifitiorum consu&u¬
dine exfide tantum. quȩ
ꝑ di lectionẽ operatur
placerent dõ. summiq: apud
ipsum loci haberentur. ⁊¬
Nemo aũ unꝰquã absq fide ac
dilectione ꝑholo causta solũ
& sacrifitia dõ placuis se inue¬
nir& : In qua sententia. scriba
iste &iam se fuisse declarauit .¬
hs aũ uidens quia sapienter
respondiss& dixit illi : Nones
longe aregno dĩ. Non longe
fuit aregno dĩ. quia sententiȩ
illius. quȩ noui testam̃ti. & euan¬
gelicȩ ꝑfectionis ẽ propria
fautor extitisse probatus est :
Vnde sollertius inquirendum.
quo modo dicat matheus quod
scriba hic siue legis doctor. ut

Expanded text:
Ostendit ex hac responsione scribae gravem saepe inter Scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis. Quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi patrum ante legem absque omni victimarum et sacrificiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur. Nemo autem unquam absque fide ac dilectione per holocausta solum et sacrificia Deo placuisse inveniretur, in qua sententia scriba iste Jesus autem videns quod sapienter respondisset, dixit illi: Non es longe a regno Dei. Non longe fuit a regno Dei, quia sententiae illius, quae Novi Testamenti et evangelicae perfectionis est propria, fautor exstitisse probatus est. Unde solertius quaerendum quomodo dicat Matthaeus , quod scriba hic, sive legis doctor ut
Abbreviated transcription (Latin):
tis intimar& audientib.
quia ñ in uitus mor tem.
ut pro fani putauere. sed
sua sponte subir&: cuius
hora proxi mante intre¬
pidus lo cum adut. In quo
se eẽ passurum. & ꝑ se ip¬
sum. & per ꝓph&arum
suoꝵ ora. longe ante pre¬
dixerat : No tandum uero
quod hic in troitus eius in
hierusalem. ante quinq:
dies paschȩ. in quo myfte¬
rium facro scȩ̃ passionis suȩ
implere de creuerat. factus
ẽ . Narrat enim iohannes.
quod ante sex dies paschȩ
uenerit: b& haniam. ubi
caena ei facta. & discum ben¬
tib multis soror eum lata¬
ri maria unguento mysti¬
co ꝑfuderit . atq incras¬
tinum asino sedens. ob ui¬
ante cum palmis pluri¬
ma turba. uenerit hiero¬
solimã :: Ubi non p̃ter eun¬
da silentio ẽ. non tantũ
concordia in reb: uerum
&iam in temporib u&eris
& noui testam̃ti umbrȩ
& ueritatis legis. & euan¬
gelii: Scriptum namq
in lege ẽ dicente dño ad
morsen adaaron. Mensis
iste uobis principium men¬

Expanded text:
tis intimaret audientibus tis intimaret audientibus quod non invitus mortem, ut profani putavere, sed sua sponte subiret. Cujus hora proximante intrepidus locum adiit, in quo se passurum, et per seipsum, et per prophetarum suorum ora, longe ante praedixerat. Notandum vero quod hic introitus ejus in Jerusalem ante quinque dies Paschae, in quo mysterium sacrosanctae passionis suae implere decreverat, factus est. Narrat enim Joannes quod ante sex dies Paschae venerit Bethaniam, ubi coena ei facta, et discumbentibus multis soror eum Lazari Maria unguento mystico perfuderit; atque in crastinum asino sedens, obviante cum palmis plurima turba, venerit Jerosolymam. Ubi non praetereunda silentio est non tantum concordia in rebus, verum etiam in temporibus Veteris et Novi Testamenti, umbrae et veritatis, legis et Evangelii. Scriptum namque in lege est, dicente Domino ad Moysen et Aaron: Mensis iste vobis principium men
Abbreviated transcription (Latin):
a. qua uerbum sẽquens in¬
cipit anna. quod m&rici
in uersib: scandendis. ss na¬
lipham uocant. quam uis
illi scriptam Etteram scan¬
dentes transiliant. in hoc
aũ uerbo osanna .i. lit tera
nec saltim scribatur sed
sensu loquentium faluo.
funditus inter mit tatur
t introiuit hiero soli¬
mam intemplum: Quod
ingressus ciuitatem . pri¬
mo templum adut. for¬
mam nobis religionis quã
semur prȩmonstrat ut
cum forte uillam. aut opi¬
dum. aut alium quẽ lib&
locum. in quo sit domus
orationis dõ consecrata
in tramus. primo adhanc
diuertamus. & post quã
nos dño ꝑ orationũ studia.
commenda uerimus. sic
de inde adagenda ea. ꝓpt̃
quȩ uenimus temporalia
negotia se cedamus: Ađ¬
pro pinquante aut̃ tẽpore
passionis. ad propinquare
uoluit dñs loco passionis
ubiꝙ proximus manere.
ubi constituto ac prȩfinito
ante scła tempore. in ue¬
niri possit ab eis. ꝑ quos
eadem erat passio complen¬
da. quo &iam ꝑ hoc cunc¬

Expanded text:
a qua verbum sequens ina qua verbum sequens incipit anna, quod metrici in versibus scandendis synalepham vocant: quamvis illi scriptam litteram scandentes trautem verbo Osanna, i littera nec saltem scribatur, sed sensu loquentium salvo, funditus interimatur. Et introivit Jerosolymam in templum. Quod ingressus civitatem primo templum adiit, formam nobis religionis, quam mur, praemonstrat. Ut cum forte villam aut oppidum, aut alium quemlibet locum in quo sit domus orationis Deo consecrata, intramus, primo ad hanc divertamus; et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic deinde ad agenda ea propter quae venimus temporalia negotia secedamus. Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore inveniri posset ab eis per quos eadem erat passio complenda. Quo etiam per hoc cunc
Abbreviated transcription (Latin):
n quo iungitur osanna
in ex celsis. id ÷ salus. per¬
spicue os tenditur. quđ̃
ad uentus xp̃i non tan¬
tum hominũ salus. sed to¬
tius mundi sit. terrena
iungens caelestib ut om¬
ne genu ei flectat. caeles¬
tium terrestriũ & in fer¬
norum. Notandum saneib
quod osanna uerbum he¬
braicum. compositumẽ
ex duob corrupto & in¬
tegro. salua namq siue
saluifica. apud eos dicit
osi. at uero anna. inter¬
iectio ẽ de precantis. quo¬
modo apud latinos inter¬
iectio ẽ dolentis. heu.
& inter iectio ad miran¬
tis. papȩ: Deniq in psal¬
terp̃tes trans tulerunt
dne saluum me fac. in he
pres nr̃ hieronimus.
diligentius elucidans.¬
ta transtulit. Ob secro
dñe salua. obsecro . Idem
namq significat. odnẽ
ꝑ inter iectionẽ obsecran¬
tis. quod ẽ obsecro chiẽ
ꝑ ipsum uerbum obsecra¬
tionis. O sanna itaq salua
obsecro significat. con¬
sumpta litera .i. uocaliq
uerbum prius terminat.
cumꝑ fecte dicitur. osi.

Expanded text:
In quo jungitur: Osanna In quo jungitur: Osanna in excelsis, id est salus. Quo perspicue ostenditur quod adventus Christi non tantum hominum salus, sed totius mundi sit; terrena jungens coelestibus, ut omne genu flectatur ei, coelestium, et terrestrium et infernorum. Notandum sane quod Osanna verbum Hebraicum, compositum est ex duobus, corrupto et integro. Salva namque sive salvifica apud eos dicitur  Osi. At vero anna  interjectio est deprecantis, quomodo apud Latinos interjectio est dolentis, heu! et interjectio admirantis, papae! Denique in Psalterpretes transtulerunt, o Domine, salvum me fac, in Hebrpres noster Hieronymus diligentius elucidans transtulit: Obsecro, Domine, salva, obsecro. Idem namque significat, o Domine, per interjectionem obsecrantis, quod, obsecro, Domine, per ipsum verbum obsecrationis. Osanna itaque, salva, obsecro, significat, consumpta littera i vocali, quae verbum prius terminat, cum perfecte dicitur osi,
Abbreviated transcription (Latin):
mundo non negauit susci¬
pere. nisi ut aꝑte docer&
quia non tẽporalis & ter¬
reni. sed a&erni in cȩlis
rex eet imperii. Ad quod
per fecto regnum ꝑ con¬
temptum mortis. glori¬
am resurrectionis. & tri¬
um phum ascensionis ꝑue¬
nir&: Ninc ẽ enim quod
post resurrectionẽ appa¬
rens dispłis. ait: Nataẽ
mihi omnis potestas. in cȩ¬
lo & interra: & c&era
eius dem loci. No tandũ
turbe ibim̃ conlaudantis
cum uoce e uangeli zan¬
tis uirgini matri gabri¬
helis qui ait. Nic erit mag¬
nus. Et filius altissimi uo¬
cabitur. & dabit illi ch̃s
ds̃ sedem dđ patris eius.
& regnabit Indomo ia cob
ina&ernum. Accepit aũ
sedem siue regnũ đđ dñs.
Ut gentem cui đđ quondã
tẽ poralis regni guberna¬
cula simul ex empla iusti¬
ciae p̃buit . quam que mo¬
dulis ymnorum spirita
nis. & promissis tanto me¬
diatore dĩ & hominum
dignis. ad regnũ caeleste
& inmortale uocar&.
atq: ad ipsam dĩ patris
uisionẽ introducer&

Expanded text:
mundo non negavit suscimundo non negavit suscipere, nisi ut aperte doceret quod non temporalis et terreni, sed aeterni in coelis Rex esset imperii? Ad quod profecto regnum per contemptum mortis, gloriam resurrectionis, et triumphum ascensionis perveniret. Hinc est enim quod post resurrectionem apparens discipulis ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra, et caetera ejusdem loci. Notandum turbae Dominum collaudantis, cum voce evangelizantis virgini matri Gabrielis qui ait: Hic enim erit magnus, et filius Altissimi vocabitur. Et dabit illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum . Accepit autem sedem sive regnum David Dominus, ut gentem cui David quondam temporalis regni gubernacula simul et exempla justitiae praebuit, quaque modulis hymnorum spiritalnis, factis et promissis, tanto mediatore Dei et hominum dignis, ad regnum coeleste et immortale vocaret, atque ad ipsam Dei Patris visionem introduceret.
Abbreviated transcription (Latin):
saluamur: Quem enim
priores nr̃i ex iudaico po¬
pulo crediderunt. atq a¬
mauerunt uenturum.
hunc nos & uenisse credimꝰ
& amamus. eiusq desiderio
ac cendimur. ut eum facie
ad faciem contẽplemur:
enedictum quod uenit reg¬
num patris nr̃i đđ. o san¬
na in excelsis. Iegimus in¬
e uangelio iohannis. quia
refecte de .u. panib: & duo¬
b piscib turbȩ. uoluer̃
rapere ium & constituere
eum regem. s ne hoc ꝑficere
possent. ipse in montẽ fu¬
giendo precauit . N unc
aũ ubi passurus hiero soli¬
mã uenit. non refugit cos
qui se regem faciunt. qui
agmine glorifico. & ym¬
nis dĩ filio ac rege digns.
adciuitatẽ regiam ducunt.
Non reprimit uoces eoꝵ:
qui regnum patriar chȩ
đđ. in hoc restaurandum
& prisce benedictionis do¬
na recuperanda concinun
Vt quid ergo hoc quod pri¬
us fugiendo declinauit.
modo libens amplectitur.
regnumq quod ad huc uic¬
turus inmundo suscipere
noluit: Iam iamq exitu¬
rus ꝑ passionẽ crucis de

Expanded text:
salvamur. Quem enim salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atque amaverunt venturum, hunc nos et venisse credimus et amamus, ejusque desiderio accendimur, ut eum facie ad faciem contemplemur. Benedictum quod venit regnum patris nostri David, Osanna in excelsis. Et iEvangelio Joannis quod refectae de quinque panibus et duobus piscibus turbae voluerunt rapere Jesum et constituere eum regem; sed ne hoc perficere possent, ipse in montem fugiendo precavit. Nunc autem ubi passurus Jerosolymam venit, non refugit eos qui se regem faciunt, qui agmine glorifico et hymnis Dei Filio ac rege dignis ad civitatem regiam ducunt; non reprimit voces eorum qui regnum patriarchae David in eo restaurandum et priscae benedictionis dona recuperanda concinunt. Ut quid ergo hoc quod prius fugiendo declinavit modo libens amplectitur, regnumque quod adhuc victurus in mundo suscipere noluit jamjam exiturus per passionem crucis de
Abbreviated transcription (Latin):
tur. cla mabant dicentes.
o sanna benedictus qui uenit
in nomine dñi. Frondes
uel ramos de arbo rib: cedunt
qui in doc trina ueritatis uer¬
ba atq sententias patrum de
eorum eloquio scerpunt.
& haec inuia dĩ ad audito¬
ris animũ uenientis. hum¬
li predicatione sub mittunt
Sed qui prȩ ibant. & qui se¬
quebantur. Cla mabant o
sanna. Prȩcessit quippe
idaicus populus. secutus
ẽ gentilis. & quia om̃s elo¬
ti. siue qui indea eẽ pote¬
rant. siue qui nunc in eđi
ex iftunt. in mediato rem
dĩ & hominũ credider̃
& credunt. qui p̃ eunt &
qui secuntur osanna clama¬
bant : O sanna aũ latinȩ
salua nos dicitur. ab ipso
enim salutẽ & priores quȩ¬
sierunt. & prȩsentes quȩr̃
Et benedictum quiuenit
in nomine dñi confitentur
quõ una spes ẽ p̃cedentiũ.
atq sequentium populoꝵ:
N am sicut illi expectata pas¬
sione ac resurrectione eiꝰ
fanatisunt. Ita nos p̃terita
passione illius. ac ꝑmanen¬
te in scła resurrectione

Expanded text:
tur clamabant dicentes: tur clamabant dicentes: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini. Frondes vel ramos de arboribus caedunt, qui in doctrina veritatis verba atque sententias Patrum de eorum eloquio excerpunt, et haec in via Dei ad auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt. Sed qui praeibant et qui sequebantur clamabant dicentes: Osanna. Praecessit quippe Judaicus populus, secutus est gentilis. Et quia omnes electi, sive qui in Judaea esse poterant, sive qui nunc in Ecclesia existunt, in Mediatorem Dei et hominum crediderunt, et credunt, qui praeeunt, et qui sequuntur, Osanna clamabant. Osanna autem Latina lingua salva nos dicitur. Ab ipso autem salutem et priores quaesierunt, et praesentes quaerunt. Et benedictum qui venit in nomi una fides est praecedentium atque sequentium populorum. Nam sicut illi spectata passione ac resurrectione ejus sanati sunt, ita nos praeterita passione illius ac permanente in saecula resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
si asticoꝵ dogmatũ uari&a¬
tes intellegi possunt: quib
illi corta hominũ ante
nuda & frigida. quo xp̃o
sefsore digna fiant operi¬
unt: Multi aũ uestim̃¬
ta sua strauerunt in uia:
ortante dnm̃ asino. mul¬
ti uestim̃ta sua inuia ster¬
nunt. quia scĩ martrres
propriȩ se carnis amictu
ex uentes. simpliciorib
dĩ famulis uiam suo sangui¬
ne parant. ut uidelic&
in offenso gressu mentis.
ad suꝑ nȩ moeniȩ ciuitatis.
Item saluator nr̃ a sellum
sedens hierusalem tendit.
quando unus cuiusq fidelis
animã regens. ui delic& iu¬
m̃tum suum. ad pacis inti¬
me uisionẽ ducit. Tum̃to
sed & iã cũ sc̃ẽ ecclesiȩ un¬
uersaliter presid& eamq
insuperne pacis desideriũ
accendit: Multi aũ uesti¬
m̃ta sua in uia sternunt.
quia corpora sua. ꝑ abstinen¬
tiã edomant: Vt it̃ admentẽ parent.
uel exempla bona sequentibus
prebeantAii aũ
frondescebant de arborib:
& sternebant inuia : Et qui
prȩhibant. & qui sequeban¬

Expanded text:
 dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illa corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Multi autem vestimenta sua straverunt in via. Portante Dominum asino, multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitatis Item Salvator noster asellum sedens Hierusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis animam regens, videlicet jumentum suum ad pacis intimae visionem dicit; jumentum sedet etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut ei iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem frondes caedebant de arboribus, et sternebant in via. Et qui praeibant et qui sequeban
Abbreviated transcription (Latin):
onis. quo uel linguam co¬
hibere amalo. uel inar¬
tã uitȩ uiam ire coger&
nemo indumenta salutis.
quib: spiritalit̃ cale fier&.
populo gentium utilia
sua dendo contulerat.
Sederet namq suꝑ illũ
homo si qui ratione utens.
eius stulticiã de primen¬
do corriger&. Unde ñ
inmerito possunt duo dis¬
cipuli. ad ex hibenda dnõ
animalia destinati. duo
predicatoꝵ ordines. unus
ui delic& ingentes. alter
incir cũcisionem dire¬
tus in tellegi. Et ab eun¬
tes. inuenerunt pullum
ligatũ ante ianuam foris
in biuio. & soluunt eum.
Bene pullus ante ianuam
foris inuenitur inbiuio:
Ianua enim ipse ẽ. quiatt:
Ego sum ianua ouium.
Per me si quis introierit
saluabitur & in gredi&ur
uitȩ pascius iste pullus.
id ÷ populus gentiũ care¬
bat. Cum ad huc extra
hanc ianuam in buuo liga¬
tus stabat: Et recte in buuo.
dubiosq sac tarum calles
sequebatur erroneus :¬

Expanded text:
onis, quo vel linguam coonis, quo vel linguam cohibere a malo, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis quibus spiritaliter calefieret, populo gentium utilia suadendo contulerat. Sederet namque super illum homo, si qui ratione utens ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in circumcisionem directus, intelligi. Et abeuntes invenerunt pullum ligatum ante januam foris in bivio, et solvunt eum. Bene pullus ante januam foris invenitur in bivio. Janua enim ipse est qui ait: Ego sum janua ovium. Per me si quis introierit salvabitur, et ingredieturvitae pascuis iste pullus, id est, populus gentium carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio,dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus
Abbreviated transcription (Latin):
siue propter scientiam ueri¬
tatis & operationis mundi¬
di lectionis. dĩ uidelic& &
proximi sacram̃tum toto
orbe p̃di candum. Et
statim intro enͣtes illud.
inueni&is pullum ligatũ.
super quẽ nemo had huc
hominũ sedit. Soluite illũ
& adducite mihi: Et siquis
uobis dixerit. quid facitis:
dicite quia dño necessarius
ẽ. & continuo illum di¬
mitt& huc. Intro euntes
mundũ p̃dicatores scĩ.
inuener populum natio¬
nũ ꝑfidiae uinculis inr&i¬
tum. Fu niculis enim
pec catoꝵ suoꝵ. unus quisq
constrictus erat. Nec
solum nationũ. uerũ &iam
iudeoꝵ: O m̃s enim pec¬
cauer̃. & egent gloria dĩ
Un de bene apud matheũ
asina quoq cum pullo
alligata repperitur .⁊
Asi na quippe sub iugalis
fuit & e domita. sr ago¬
gam quȩ iugum legis
traxerat. Pullus asine
las ciuus & liber. popu¬
lum nationũ significat:
Super quẽ nemo ad huc
hominũ sedit : Quia
nemo rationabi lium doc¬
torum frenũ correpti¬

Expanded text:
sive propter scientiam verisive propter scientiam veritatis, et operationis mundidilectionis, Dei videlicet et proximi, sacramentum toto orbe praedicandum. Et statim introeuntes illud, invenietis pullum ligatum super quem nemo adhuc hominum sedit. Solvite illum, et adducite. Et si quis vobis dixerit: Quid facitis? dicite: Quia Domino necessarius est, et continuo illum dimittet huc. Introeuntes mundum praedicatores sancti invenerunt populum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat; nec solum nationum, verum etiam Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit et edomita Synagogam quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum significat. Super quem nemo adhuc hominum sedit, quia nemo rationabilium doctorum frenum correpti
Abbreviated transcription (Latin):
mum sibi oboedientiȩ. in
qua ꝑ spm̃ gratiae in habitare
fecit. Quoꝵ pra actione de¬
lectatus. Ipse quasi odorise¬
ro dilubutus est unguento¬
N inc & enim ciuitas haec in
monte oliu&i positaeẽ re¬
sui conditoris saluandam eẽ
de sign&. quod unctio ne
spiritalium charis matũ.
& scientiȩ pi&atis quȩ ꝑ¬
p&ua lucerefou&: Unde
alibi cum dix iss&. non po¬
test ciuitas abscondi supra
montem posita. Continuo
subiecit . Neq accendunt
lu cernam & ponunt eam
sub modio: Quia idem mons
oliu&i. idest summus spi¬
ritalium distributor
gratiarum. qui ciuitatẽ
suã ut emineat ex altat.
anc quoq o leo ex ultatio¬
nis ut lucere possit. ne de¬
ficiat in pinguat. & quia
idem lum̃ sub modio poni
noluit. Mi sit dispłos in
castellum. quod contra eos
erat . Noc ẽ doctores. qui in¬
docta ac barbara totius orbis
loca quasi contra positi cas¬
telli moenia euangeli zando
penetrarent destinauit :
Rec te aũ duo mit tuntur.

Expanded text:
mum sibi obedientiae, in mum sibi obedientiae, in qua per Spiritum gratiae inhabitaret, effecit, quorum pia actione delectatus, ipse quasi odorifero delibutus est unguento. Hinc etenim civitas haec in monte Oliveti posita esse resui conditoris salvandam esse designet, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque perpetua luce, refovet. Unde alibi cum dixisset: Non potest civitas abscondi supra montem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio . Quia mons idem Oliveti, id est, summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam ut emineat exaltat, hanc quoque oleo exsultationis ut lucere possit, ne deficiat, impinguat. Et quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum quod contra eos erat, hoc est doctores qui indocta ac barbara totius orbis loca, quasi contra positi castelli moenia, evangelizando penetrarent, destinavit. Recte autem duo mittuntur,