comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
omnem ex castris educit. nec fuit spacium tali tempore
ad contrahenda castra: quod res in celeritate posita uide
batur. Fabium legatum cum legionibus duabus castris pre¬
sidio reliquit. Fratres litiuaci cum comprehendi iussisset
pauloante repperit ad hostes fugisse Adhortatus milites
ne necessario tempore itineris labore ꝑmoueantur. cupidis.¬
simis omnibus progressus. millia passuum xxu. agmen he¬
duorum conspicatus: immisso equitatu iter eorui moratũ
atq impedit. interdicitq omnibus ne quenꝗͣ interficiant
Eporedorigem et Uiridomarum quos illi interfectos existi¬
mabant. inter equites uersari: suosq appellari iubet. His
cognitis et Litauici fraude perspecta. hedui manus tendẽ
deditionem significare. et proiectis armis mortem depre¬
cari incipiunt. Litauicus cum suis clientibus. quibus mo¬¬
re gallorum nefas est etiam in extrema fortuna deserere pa¬
tronos. Gergouiam profugit. Caesar nunciis ad ciuitatez

Expanded text:
omnem ex castris educit; nec fuit spatium tali tempore omnem ex castris educit; nec fuit spatium tali tempore ad contrahenda castra, quod res posita in celeritate videbatur; Gaium Fabium legatum cum legionibus duabus castris praesidio relinquit. Fratres Litavicci cum comprehendi iussisset, paulo ante reperit ad hostes fugisse. Adhortatus milites, ne necessario tempore itineris labore permoveantur, cupidissimis omnibus progressus milia passuum XXV agmen Aeduorum conspicatus immisso equitatu iter eorum moratur atque impedit interdicitque omnibus ne quemquam interficiant. Eporedorigem et Viridomarum, quos illi interfectos existimabant, inter equites versari suosque appellare iubet. His cognitis et Litavicci fraude perspecta Aedui manus tendere, deditionem significare et proiectis armis mortem deprecari incipiunt. Litaviccus cum suis clientibus, quibus more Gallorum nefas est etiam in extrema fortuna deserere patronos, Gergoviam profugit. Caesar nuntiis ad civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
tus adulescens et summe domi potentie et una Uirodo¬
marus pari aetate et grãtia. sed genere dispari. quem Caesar
a Diuiciaco traditum ex humili loco ad summam dignita¬
tem ꝑduxirat. in equitum numero locauerat. nominatim
ab eo euocati his erat inter se de principatu contentio.
et in illa magistratuum controuersia. alter pro conuicto¬
clitane: alter pro Cotto summis operibus pugnauerant.
Ex his Eporedorix cognito li tauici consilio. media fere
nocte ad caesarem defert : orat ne patiatur ciuitatem pra¬
uis adulescentium consiliis ab amicicia populi Romani defi.¬
cere Quid futurum prouideat: ne tot hominum millia se¬
cum hostibus coniunxerint: quorum salutem neq propin¬
qui neꝯligere. neq eiuitas leui momento extimare posset
Magna affectus sollicitudine hoc nuncio Caesar: quod sẽi
hediłorum ciuitari prȩcipue indulserat. nulla interposita
dubitatione legiones expeditas quattuor equicatumq

Expanded text:
tus adulescens et summae domi potentiae, et una Viridotus adulescens et summae domi potentiae, et una Viridomarus, pari aetate et gratia, sed genere dispari, quem Caesar ab Diviciaco sibi traditum ex humili loco ad summam dignitatem perduxerat, in equitum numero convenerant nominatim ab eo evocati. His erat inter se de principatu contentio, et in illa magistratuum controversia alter pro Convictolitavi, alter pro Coto summis opibus pugnaverant. Ex eis Eporedorix cognito Litavicci consilio media fere nocte rem ad Caesarem defert; orat ne patiatur civitatem pravis adulescentium consiliis ab amicitia populi Romani deficere; quod futurum provideat, si se tot hominum milia cum hostibus coniunxerint, quorum salutem neque propinqui neglegere, neque civitas levi momento aestimare posset. Magna adfectus sollicitudine hoc nuntio Caesar, quod semper Aeduorum civitati praecipue indulserat, nulla interposita dubitatione legiones expeditas quattuor equitatumque
Abbreviated transcription (Latin):
multos equites heduorum interfectos: quod collocnti cum
Aruernis decerentur: ipsos se inter multitudinem militũ
occultasse atq ex media caede fugisse. Conclamant hedui
et Litauicum obsecrant. ut sibi consulat. Quasi uero in¬
quit ille consilii sit res ac non necesse sit nobis Gergouiam
contendere. et cum Aruernis nos met coniungere. An du¬
bitamus quin nefarrio facinore admisso. Romani iã ad
nos interficiendos concurrunt. Proinde si quid in nobis
animi est persequamur eorum mortem qui indignissime
interierunt. atq hoc latrones interficiamus. Ostendit ci¬
ues Romanos qui eius prȩsidii fiducia una erant. Magnũ
numerum frumenti comieatusq diripit: ipsos crudelitẽ
excruciatos interficit. Nuncios tota ciuitate heduorum di¬
mittit codem mendacio de caede equitum et principum.
perinonet. hortatur: ut simili ratione ac ipse fecerit. suas
miurias persequantur. Eporedorix heduus summo loco na¬

Expanded text:
multos equites Aeduorum interfectos, quod collocuti cum multos equites Aeduorum interfectos, quod collocuti cum Arvernis dicerentur; ipsos se inter multitudinem militum occultasse atque ex media caede fugisse. Conclamant Aedui et Litaviccum obsecrant ut sibi consulat. "Quasi vero," inquit ille, "consili sit res, ac non necesse sit nobis Gergoviam contendere et cum Arvernis nosmet coniungere. An dubitamus quin nefario facinore admisso Romani iam ad nos interficiendos concurrant? Proinde, si quid in nobis animi est, persequamur eorum mortem qui indignissime interierunt, atque hos latrones interficiamus." Ostendit cives Romanos, qui eius praesidi fiducia una erant: magnum numerum frumenti commeatusque diripit, ipsos crudeliter excruciatos interficit. nuntios tota civitate Aeduorum dimittit, eodem mendacio de caede equitum et principum permovet; hortatur ut simili ratione atque ipse fecerit suas iniurias persequantur. Eporedorix Aeduus, summo loco na
Abbreviated transcription (Latin):
scendi quȩ rebatur quod eiuitatem temere ad su sci piendu
bellum adduci posse non confidebat. placuit ut lictanius
decem illis millibus que Caesari ad bellum mitterentur p̃¬
ficeretur.atq ea ducenda curaret fratresq eius ad caesarem
precurrerent. Reliqua qua ratione agi placeat constituunt.
Litauicus accepto exercitii. cum millia passuum circiter tri¬
ginta ab siergonia abesset. conuocatis subito militibus la¬
chrymans quoͦ proficiscimur inquit milites : Omnis nostẽ
equitatus. nobilitas omnis interut. Principes ciuitatis Epe¬
redorix et Uiridomarus insimulati proditionis indicta
causa interfecti sunt. Haec ab ipsis cognoscite qui ex ipsa cede
fugerunt. Nam ego fratribus atq omnibus meie propin¬
quis interfectis prohibeor quę gesta sunt pronunciare. pro¬
ducuntur hi quos ille edocuerat. que dici uellet. atq eadẽ
quȩ Lictauicus pronunciauerat. multitudini exponuot

Expanded text:
endi quaerebatur, quod civitatem temere ad suscipiendum endi quaerebatur, quod civitatem temere ad suscipiendum bellum adduci posse non confidebant. Placuit ut Litaviccus decem illis milibus, quae Caesari ad bellum mitterentur, praeficeretur atque ea ducenda curaret, fratresque eius ad Caesarem praecurrerent. Reliqua qua ratione agi placeat constituunt. Litaviccus accepto exercitu, cum milia passuum circiter XXX ab Gergovia abesset, convocatis subito militibus lacrimans, "Quo proficiscimur," inquit, "milites? Omnis noster equitatus, omnis nobilitas interiit; principes civitatis, Eporedorix et Viridomarus, insimulati proditionis ab Romanis indicta causa interfecti sunt. Haec ab ipsis cognoscite, qui ex ipsa caede fugerunt: nam ego fratribus atque omnibus meis propinquis interfectis dolore prohibeor, quae gesta sunt, pronuntiare." Producuntur hi quos ille edocuerat quae dici vellet, atque eadem, quae Litaviccus pronuntiaverat, multitudini exponunt:
Abbreviated transcription (Latin):
haec ad Ciorgouiam geruntur. Conuictolitanes heduus. cui
magistratum adiudicatum a Caesare demonstrauimuo sol.¬
licitatus ab Aruernis pecunia. cum quibusdam adulescenti¬
bus colloquitur: quorum erat princeps luctauicus atque
eius fratres amplissima familia nati adulescentes. Cum his
premium comimunicat. hortaturq ut se liberos et in im¬
perio natos meminerint unam esse heduorum ciuitatem:
que certissimam Cialliae uictoriam distineat. eius auctors¬
tate reliquas contineri. qua traducta. locum consistendi
Romanis in Ciallia non fore. esse non nullo Caesaris beneficio
acceptum: sic tamen ut iustissimam apud eum causa obti¬
nuerit. sed plus commum libertati tribuere. cur enim po¬
tius hedui de suis iuribus et de legibus ad Caesarem discep¬
taturi: ꝗͣ Romani ad heduos ueniant. Celeriter adule¬
scentibus et oratione magistratus et premio deductis: eu
se uel principes eiue consilu fore profiterent᷑ ratio prosici¬

Expanded text:
haec ad Gergoviam geruntur, Convictolitavis Aeduus, cui haec ad Gergoviam geruntur, Convictolitavis Aeduus, cui magistratum adiudicatum a Caesare demonstravimus, sollicitatus ab Arvernis pecunia cum quibusdam adulescentibus colloquitur; quorum erat princeps Litaviccus atque eius fratres, amplissima familia nati adulescentes. Cum his praemium communicat hortaturque, ut se liberos et imperio natos meminerint. Vnam esse Aeduorum civitatem, quae certissimam Galliae victoriam detineat; eius auctoritate reliquas contineri; qua traducta locum consistendi Romanis in Gallia non fore. Esse nonnullo se Caesaris beneficio adfectum, sic tamen, ut iustissimam apud eum causam obtinuerit; sed plus communi libertati tribuere. Cur enim potius Aedui de suo iure et de legibus ad Caesarem disceptatorem, quam Romani ad Aeduos veniant? Celeriter adulescentibus et oratione magistratus et praemio deductis, cum se vel principes eius consili fore profiterentur, ratio perfici
Abbreviated transcription (Latin):
agendum constituit: ꝗͣ rem frumentariam expedisset At
Uercingetorix castris prope oppidum positis mediocribꝰ
circum se interuallis. separatim singularum ciuitatum
que earum ciuitatum quos sibi ad consilium capiendum
delegerat. prima luce quottidie ad se conuenire iubebat. seu
quid communicandum. seu quid administrandũ uideret᷑
Neq ullum fere diem intermittebat. quin equestri prelio
interiectis sagittariis. quid in quo quo esset animi ac uir¬
tutis eorum ꝑspiceret. Erat e regione oppidi collis sub ip¬
sis radicibus montis egregie munitue.atq ex omni parte
circumcisus quem si tenerent nostri. et aque magna parte
et pabulatione libera prohibituri hostes uidebantur. Tamẽ
ueniri posset deiectus presidio. potitus loco. duas ibi legio¬
nes collocauit. fossamq duplicem duodenum pedũ a maio¬
ribus castris ad minora perduxit: ut tuto ad repentinum
hostium incursum etiam singuli comieare. possent. Dum

Expanded text:
agendum constituit, quam rem frumentariam expedisset. At agendum constituit, quam rem frumentariam expedisset. At Vercingetorix castris, prope oppidum positis, mediocribus circum se intervallis separatim singularum civitatium que earum civitatium, quos sibi ad consilium capiendum delegerat, prima luce cotidie ad se convenire iubebat, seu quid communicandum, seu quid administrandum videretur; neque ullum fere diem intermittebat quin equestri proelio interiectis sagittariis, quid in quoque esset animi ac virtutis suorum perspiceret. Erat e regione oppidi collis sub ipsis radicibus montis, egregie munitus atque ex omni parte circumcisus; quem si tenerent nostri, et aquae magna parte et pabulatione libera prohibituri hostes videbantur; sed is ex oppido veniri posset, deiecto praesidio potitus loco duas ibi legiones collocavit fossamque duplicem duodenum pedum a maioribus castris ad minora perduxit, ut tuto ab repentino hostium incursu etiam singuli commeare possent. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
co castris positis e regione unius eorum pontium: quos
Uercingetorix rescindendos curauerat: postero die cum
duabus legionibus in occulto resistit. Reliquas copias cũ
omnibus impedimentis: ut consueuerat. misit. demptis
quibusdã cohortibus uti numerus legionũ constare uidere¬
tur. His ꝙ̃ longissime possent egredi iussic. cum iã ex dici
tempore coniecturam ceperat. inꝰ castra peruentum. hisdez
sublicis quarum pars inferior integra remanebat. pontem
reficere coepit. Celeriter effecto opere legionibusq et loco ca
stris idoneo delecto reliquas copias reuocauit. Uercingeto¬
rix. re cognita ne contra suam uoluntatem dimicare coge.¬
retur. magnis itineribus antecessit. Caesar ex eo loco qutis
castris Ciergoniam peruenit. equestriq prelio eo die leui fa¬
cto perspecto urbis situ que posita in altissito monte om¬
nes aditus difficiles habebat: de expugnatione non prius

Expanded text:
co castris positis e regione unius eorum pontium, quos co castris positis e regione unius eorum pontium, quos Vercingetorix rescindendos curaverat, postero die cum duabus legionibus in occulto restitit; reliquas copias cum omnibus impedimentis, ut consueverat, misit, apertis quibusdam cohortibus, uti numerus legionum constare videretur. His quam longissime possent egredi iussis, cum iam ex diei tempore coniecturam ceperat in castra perventum, isdem sublicis, quarum pars inferior integra remanebat, pontem reficere coepit. Celeriter effecto opere legionibusque traductis et loco castris idoneo delecto reliquas copias revocavit. Vercingetorix re cognita, ne contra suam voluntatem dimicare cogeretur, magnis itineribus antecessit. Caesar ex eo loco quintis castris Gergoviam pervenit equestrique eo die proelio levi facto perspecto urbis situ, quae posita in altissimo monte omnes aditus difficiles habebat, de expugnatione desperavit, de obsessione non prius
Abbreviated transcription (Latin):
meruissent premia.ab se deuicta gallia expectarent. Equĩta¬
tumq omnem et peditum millia decem sibi celeriter mit¬
terent: quȩ in presidiis rei frumentarie causa disponeret.
Exercitum in duas partes diuisit. quattuor legiones in Se¬
nonec. parisiosq labieno ducendas dedit. Sex ipse in Ar¬
uernos ad oppidum Gergoniam secundum flumen Ela¬
uer duxit. equitatus partem illi attribuit. partem sibi re¬
liquit. Qua re cognita Uercingetorix omnibus in teͬruptis
eius fluminis pontibus. ab altera fluminis parte iter face̾
coepit. Cum uterq utrinq exisset exercitus in conspectu. fe¬
req e regione castra ponebant. dispositis exploratoribus.
nec ubi effecto ponte Romani copias traducerent. Erat
in magnis Caesaris difficultatibus res. ne maiorem estatie
partem flumine impedirẽt᷑: quod non fere ante atumnũ
Elauer uado transiri solet. Itaq ne id accideret siluestri lo¬

Expanded text:
meruissent praemia ab se devicta Gallia exspectarent equitameruissent praemia ab se devicta Gallia exspectarent equitatumque omnem et peditum milia decem sibi celeriter mitterent, quae in praesidiis rei frumentariae causa disponeret, exercitum in duas partes divisit: quattuor legiones in Senones Parisiosque Labieno ducendas dedit, sex ipse in Arvernos ad oppidum Gergoviam secundum flumen Elaver duxit; equitatus partem illi attribuit, partem sibi reliquit. Qua re cognita Vercingetorix omnibus interruptis eius fluminis pontibus ab altera fluminis parte iter facere coepit. Cum uterque utrimque exisset exercitus, in conspectu fereque e regione castris castra ponebant dispositis exploratoribus, necubi effecto ponte Romani copias traducerent. Erat in magnis Caesaris difficultatibus res, ne maiorem aestatis partem flumine impediretur, quod non fere ante autumnum Elaver vado transiri solet. Itaque, ne id accideret, silvestri lo
Abbreviated transcription (Latin):
minus confideret auxilia a Uercingetorige accerseret:
hiuic rei preuertendum existimauit.Et quod legibus he¬
duorum his qui suminum magistratum obtinierent fi
nibus excedere non liceret: ne quid de iure aut legibus di
minuisse uideretur. ipse in heduos proficisci statuit. sena¬
tumꝙ omnem et quos inter controuersia esset. etiam
ad se euocauit. Cum prope omnis ciuitas eo conuenisser
docereturq paucis clam uocatis alio loco alio tempore atz
oportuerit fratrem a fratre renunciatum: cum leges duas
ex una familia uiuo utroq non solum magistratus erea¬
ri uetarent. sed etiam in senatu esse prohiberent. eorum im¬
perium deponere cogit Conuictolitauen: qui ꝑ sacerdotes
more ciuitatie intermissis magistratibus esset ereatus. pote¬
statem obtinere iussit. Hoc decreto interposito hortatus he¬
duos ut controuersiarum ac dissensionis obliuiscerentus
atq omnribus omissie his rebus. huic bello seruirent. ea q̃

Expanded text:
minus sibi confideret auxilia a Vercingetorige arcesseret, minus sibi confideret auxilia a Vercingetorige arcesseret, huic rei praevertendum existimavit et, quod legibus Aeduorum eis, qui summum magistratum obtinerent, excedere ex finibus non liceret, ne quid de iure aut de legibus eorum deminuisse videretur, ipse in Aeduos proficisci statuit senatumque omnem et quos inter controversia esset ad se Decetiam evocavit. Cum prope omnis civitas eo convenisset, docereturque paucis clam convocatis alio loco, alio tempore atque oportuerit fratrem a fratre renuntiatum, cum leges duo ex una familia vivo utroque non solum magistratus creari vetarent, sed etiam in senatu esse prohiberent, Cotum imperium deponere coegit, Convictolitavem, qui per sacerdotes more civitatis intermissis magistratibus esset creatus, potestatem obtinere iussit. Hoc decreto interposito cohortatus Aeduos, ut controversiarum ac dissensionis obliviscerentur atque omnibus omissis his rebus huic bello servirent eaque quae
Abbreviated transcription (Latin):
obtinere consuessent. duo magistratus gerant. et se utẽq
eorum legibus creatum esse dicat. Notum esse alteru
Conuictolitauen florentem et illstrem adulescentem
alterum Cottum antiquiscima familia natum. atq ip¬
sum hominem summȩ potentie et magnae cognatio¬
nis. cuius frater Ualeciacus proximo anno eundem
magistratum gesserit. ciuitatem esse omnem in armis.
diuisum senalum diuisum popũlũ suas euiusq eorũ
clientellas. quod si diutius alatur controuersia fore uti
pars cum parte ciuitatis confligat. id ne accidat positu
in eius diligentia atq auctoritate. Caesar et si bello
atq hoste discedere detrimentosum esse existimabat: ta¬
men non ignorane quanta ex dissensiombus incommoda oti¬
ri consuescent ne tanta ac tam populo Romano coniun¬
cta ciuitas. quam ipse semper aluisser. omnibusq rebus
ornasset. ad uim atq arma dissideret: atque ea paro quae

Expanded text:
obtinere consuessent, duo magistratum gerant et se uterque obtinere consuessent, duo magistratum gerant et se uterque eorum legibus creatum esse dicat. Horum esse alterum Convictolitavem, florentem et illustrem adulescentem, alterum Cotum, antiquissima familia natum atque ipsum hominem summae potentiae et magnae cognationis, cuius frater Valetiacus proximo anno eundem magistratum gesserit. Civitatem esse omnem in armis; divisum senatum, divisum populum, suas cuiusque eorum clientelas. Quod si diutius alatur controversia, fore uti pars cum parte civitatis confligat. Id ne accidat, positum in eius diligentia atque auctoritate. Caesar, etsi a bello atque hoste discedere detrimentosum esse existimabat, tamen non ignorans quanta ex dissensionibus incommoda oriri consuessent, ne tanta et tam coniuncta populo Romano civitas, quam ipse semper aluisset omnibusque rebus ornasset, ad vim atque arma descenderet, atque ea pars quae
Abbreviated transcription (Latin):
stiendosq curant Simul ut demimite copiae reintegrarent
imperat certum numerum militum cĩuitatibus quem et
quam ante diem in castra adduci uelit. sagittariosq omnes
expletur. Interim Tenthomatus Ollouiconis filiue rex Ni¬
ciobrigum. cuiue pater ab senatu nostro amicus erat appella¬
tue lcum magno equitum suorum. et quos ex Aquitatia
condixierat ad eum peruenie Caelar auarico complurer
dies commoratus. summamq ibi copiam frumenti. et reliqͥ
comeatus nactus exercitum ex labore atq inopia refecit.
lam prope hie me confecta. cum ipso anni tempore ad gerẽ¬
dum bellum uocaretur. et ad hostem proficisei constituiss.
siue cum ex paludibus siluisque elicere. siue obsidione pre¬
mere posset. Legati ad eum principes heduoru uenrũt
oratum ut maxime necessario tempore ciuitati subueniat
summo esse inpericulo tem.quod cum singuli magistra¬
tus antiquitus creari atq regiam potestatera anuum

Expanded text:
stiendosque curat; simul, ut deminutae copiae redintegrarentur, stiendosque curat; simul, ut deminutae copiae redintegrarentur, imperat certum numerum militum civitatibus, quem et quam ante diem in castra adduci velit, sagittariosque omnesexpletur. Interim Teutomatus, Olloviconis filius, rex Nitiobrigum, cuius pater ab senatu nostro amicus erat appellatus, cum magno equitum suorum numero et quos ex Aquitania conduxerat ad eum pervenit. Caesar Avarici complures dies commoratus summamque ibi copiam frumenti et reliqui commeatus nactus exercitum ex labore atque inopia refecit. Iam prope hieme confecta cum ipso anni tempore ad gerendum bellum vocaretur et ad hostem proficisci constituisset, sive eum ex paludibus silvisque elicere sive obsidione premere posset, legati ad eum principes Aeduorum veniunt oratum ut maxime necessario tempore civitati subveniat: summo esse in periculo rem, quod, cum singuli magistratus antiquitus creari atque regiam potestatem annum
Abbreviated transcription (Latin):
animo non defecerat. tanto accepto in cominodo. neq in oc¬
cultum abdiderat. et conspectum multitudime fugerat
plusq animo prouidere et presentire existimabatur.ꝙͣ te in¬
tegra primo incendendum Auaticum. post deserendum
censuerat. Itaq ut reliquorum Imperatorum res aduerse
auctoritatem minuunt. sic huius ex contrario dignitas
in commodo accepto in dies angebatur. Simul ueniebant¬
in spem eius affirmatione. de reliquis adrungendis ciuita¬
tibue. Primumq eo tempore galli castra munire institue¬
runt. et sic sunt animo consternati homines insucti labo¬
ris ut omnia que imperarentur sibi patienda existimatẽt
Nec minus ꝗͣ est pollicitus Uercingentorix animo labota¬
bat. ut reliquas ciuitates adiungeret:atq eas bonis pollici¬
tationibus alliciebat. Huic rei idoncos homines deligebat.
quorum quisq aut oratione subdola. aut amicicia facillie
posset. Qui auarico expugnato refugerant. armandos ue¬

Expanded text:
animo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in ocanimo non defecerat tanto accepto incommodo neque se in occultum abdiderat et conspectum multitudinis fugerat; plusque animo providere et praesentire existimabatur, quod re integra primo incendendum Avaricum, post deserendum censuerat. Itaque ut reliquorum imperatorum res adversae auctoritatem minuunt, sic huius ex contrario dignitas incommodo accepto in dies augebatur. Simul in spem veniebant eius adfirmatione de reliquis adiungendis civitatibus; primumque eo tempore Galli castra munire instituerunt et sic sunt animo confirmati, homines insueti laboris, ut omnia quae imperarentur sibi patienda existimarent. Nec minus quam est pollicitus Vercingetorix animo laborabat ut reliquas civitates adiungeret, atque eas donis pollicitationibusque alliciebat. Huic rei idoneos homines deligebat, quorum quisque aut oratione subdola aut amicitia facillime capere posset. Qui Avarico expugnato refugerant, armandos ve
Abbreviated transcription (Latin):
consolatus cohortatusq est̾.ne se admodum animo dicn¬
terent. de perturbarentur incommodo non uirtute neq
acie uicisse Romanos. sed artificio quodam et scientia op¬
pugnationis: cuius rei fuerunt ipsi imperiti. errare si qͥ
in bello omnes secundos rerum prouentus oxpectent. sibi
nuinꝙ̃ placuisse. Auarienti defendi. euius tei testes ipsoc
haberet. Sed factum imprudentia Bitutigum et nimia ob¬
sequentia reliquorum: uti hoc in commodum acciperetut
reliquie gallie eiuitates dissentirent. has sua diligenna ad¬
iuncturum. atq unum consilium totius gallae effecturu
cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit obsistere.
Idq se prope iam effectum habere. Interea aequum esse ab
his communis salutis causa impetrari: ut castra munire in¬
stituerent. quo faciliue repentinos hostium impetus sustite¬
rent. Fuit haec oratio non ĩgrata gallie. et maxime qđ ipse

Expanded text:
consolatus cohortatusque est ne se admodum animo demiconsolatus cohortatusque est ne se admodum animo demitterent, ne perturbarentur incommodo; non virtute neque in acie vicisse Romanos, sed artificio quodam et scientia oppugnationis, cuius rei fuerint ipsi imperiti; errare, si qui in bello omnes secundos rerum proventus exspectent. Sibi numquam placuisse Avaricum defendi, cuius rei testes ipsos haberet; sed factum imprudentia Biturigum et nimia obsequentia reliquorum uti hoc incommodum acciperetur;reliquis Gallis civitates dissentirent, has sua diligentia adiuncturum atque unum consilium totius Galliae effecturum, cuius consensui ne orbis quidem terrarum possit obsistere; idque se prope iam effectum habere. Interea aequum esse ab eis communis salutis causa impetrari ut castra munire instituerent, quo facilius repentinos hostium impetus sustinerent. Fuit haec oratio non ingrata Gallis, et maxime, quod ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ueriti omnino spes fuꝗge tolleretur. abiectis armis ultĩas
oppidi partes continenti impetu peliuetunt. Parsq ib
cum angusto exitu portarum se ipsi premerent a mĩli¬
tibus pars iam egressa portis pars ab equitibus est in¬
terfecta. Nec fuit quisꝗͣ qui prede studeret Sic et sie¬
nabi caede. et labote operis incitau. non actate confectis
non mulieribus non infantibus pepercerunt Deniq ex
omni numero qui fuit circiter millium quadraginta
uix octingenti qui primo damore audito se ex oppido eie¬
cerunt. incolumec ad Uercingenioriꝯem peruenetunt.
Quos ille multa tam nocte scilentio ex fuga excepit: ueri¬
ius nẽ qua in castris ex eorum concursu eł miseticordia
uulgi sedicio oriretut. et procul in uia dispositis familia¬
ribus suis principibusq ciuitatum disparandos dedu¬
cendosq ad suos curaret: que cuiq ciuitati paro castro¬
rum ab intio obuenerat. Postero die concilio conuocato

Expanded text:
veriti ne omnino spes fugae tolleretur, abiectis armis ultimas veriti ne omnino spes fugae tolleretur, abiectis armis ultimas oppidi partes continenti impetu petiverunt, parsque ibi, cum angusto exitu portarum se ipsi premerent, a militibus, pars iam egressa portis ab equitibus est interfecta; nec fuit quisquam, qui praedae studeret. Sic et Cenabi caede et labore operis incitati non aetate confectis, non mulieribus, non infantibus pepercerunt. Denique ex omni numero, qui fuit circiter milium XL, vix DCCC, qui primo clamore audito se ex oppido eiecerunt, incolumes ad Vercingetorigem pervenerunt. Quos ille multa iam nocte silentio ex fuga excepit, veritus ne qua in castris ex eorum concursu et misericordia vulgi seditio oreretur, ut procul in via dispositis familiaribus suis principibusque civitatum disparandos deducendosque ad suos curaret, quae cuique civitati pars castrorum ab initio obvenerat. Postero die concilio convocato
Abbreviated transcription (Latin):
tatu Romanorum uiae preoccuparentur consilio destiterũt
Postero die Caesar promota turri perfectisq operibue. quę
facere instituerat. magno cohorto imbre non inucilem
hanc ad capiendum consilium tempestatem arbitratus est.
quod paulo cautius custodias in muro dispositas uidebat:
suosq languidius in opere uexsari iussit. et quid fieri ue.¬
lit ostendit᷑ Legiones intrauineas in occulio expeditas
cohortatur. ut aliquando pro tantis laboribus fructum
uictorie perciperent. his qui primi murum ascendissent
premia proposuit. militibusq signum dedit. Illi subito
ex omnibus partibus aduolauerunt. murumq celeriter
compleuerunt. Hostes re noua perterrui. muro turtibusq
eiecti: in foro ac locis patentioribus in cuneam constitetũt.
hoc animo ut si qua ex parte obuiam contra ueniretur acie
instructa depugnarent.Ubi neminem in locum aequum
se se dimittere sed toto undiq muro circum fundi uiderũt

Expanded text:
tatu Romanorum viae praeoccuparentur, consilio destiterunt. tatu Romanorum viae praeoccuparentur, consilio destiterunt. Postero die Caesar promota turri perfectisque operibus quae facere instituerat, magno coorto imbre non inutilem hanc ad capiendum consilium tempestatem arbitratus est, quod paulo incautius custodias in muro dispositas videbat, suosque languidius in opere versari iussit et quid fieri vellet ostendit. Legionibusque intra vineas in occulto expeditis, cohortatus ut aliquando pro tantis laboribus fructum victoriae perciperent, eis qui primi murum ascendissent praemia proposuit militibusque signum dedit. Illi subito ex omnibus partibus evolaverunt murumque celeriter compleverunt. Hostes re nova perterriti muro turribusque deiecti in foro ac locis patentioribus cuneatim constiterunt, hoc animo ut si qua ex parte obviam contra veniretur acie instructa depugnarent. Vbi neminem in aequum locum sese demittere, sed toto undique muro circumfundi viderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
us relictus locus. ꝗͣ restincto aggere atq omni ea parte so¬
motis hostibus finis est pugnandi factus. Omnia experti
Cialli quod res nulla postero die consilium coeperũt
ex oppido profugere hortante et iubente Uercingentorige
Id scilentio noctis conati non magna iactura suarum se se ef¬
fecturos sperabant propterea quod neq longe ab oppido ca¬
stra Uercingentorigis aberant et palus quę perpetua inter¬
cedebat. Romanos ad insequendum tardaba. lamq hoc
facere noctu apparabant. cum matresfamilie repente in pu¬
nibus precibue petierunt. ne se et omnes liberos hostibus a
supplicium dederent: quas ad capiendam fugam. natura et
uirium infirmitas impediret. Ubi eos perstare in sententĩa
uiderunt quod plerunq in summo periculo timor misexi¬
cordiom non recipit conclamare et significare de fuga Ro¬
manis coeperunt. Quo timore perterriti Cialli. ne ab equi¬

Expanded text:
us relictus locus quam restincto aggere atque omni ex parte suus relictus locus quam restincto aggere atque omni ex parte summotis hostibus finis est pugnandi factus. Omnia experti Galli, quod res nulla successerat, postero die consilium ceperunt ex oppido profugere hortante et iubente Vercingetorige. Id silentio noctis conati non magna iactura suorum sese effecturos sperabant, propterea quod neque longe ab oppido castra Vercingetorigis aberant, et palus, quae perpetua intercedebat, Romanos ad insequendum tardabat. Iamque hoc facere noctu apparabant, cum matres familiae repente in pumnibus precibus petierunt, ne se et communes liberos hostibus ad supplicium dederent, quos ad capiendam fugam naturae et virium infirmitas impediret. Vbi eos in sententia perstare viderunt, quod plerumque in summo periculo timor misericordiam non recipit, conclamare et significare de fuga Romanis coeperunt. Quo timore perterriti Galli, ne ab equi
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis uero ex castris multitudo ad restinguendũ coneurrẽ
Cum omnibus locis con sumpta iam reliqua parte noctie pu¬
gnaretur: semperq uictorie spes hostibus redintegraretur
eo magie quod deustos. pluteos turrium uidebant. nec faci¬
le adire apertos ad auxiliandum animaduertebant. sem¬
perq ipsi recentes defessis succederent.omnemq Galliae
salutem in illo uestigio temporis positam arbicrarentur:
accidit in spectantibus nobis quod dignum memotia uisũ
pretereundum non ixistimauimus. Suidam ante portam
oppidi gallus permanie. seui ac picis traditas gebas. in ignẽ¬
prouciebat/ e regione turris scorpione ab latere dextro traie¬
ctus exanimatusq concidit. Hunc ex proximis unum ia¬
centem transgressus eodem illo munere fungebat᷑. Eadẽ
ratione ictu Scorpionis exanimato alteri successit tertius. et
tertio quartus. Nec prius est ille a propugnatoribue uacu¬

Expanded text:
omnis vero ex castris multitudo ad restinguendum concurreret. omnis vero ex castris multitudo ad restinguendum concurreret. Cum in omnibus locis consumpta iam reliqua parte noctis pugnaretur, semperque hostibus spes victoriae redintegraretur, eo magis, quod deustos pluteos turrium videbant nec facile adire apertos ad auxiliandum animadvertebant, semperque ipsi recentes defessis succederent omnemque Galliae salutem in illo vestigio temporis positam arbitrarentur, accidit inspectantibus nobis quod dignum memoria visum praetereundum non existimavimus. Quidam ante portam oppidi Gallus per manus sebi ac picis traditas glebas in ignem e regione turris proiciebat: scorpione ab latere dextro traiectus exanimatusque concidit. Hunc ex proximis unus iacentem transgressus eodem illo munere fungebatur; eadem ratione ictu scorpionis exanimato alteri successit tertius et tertio quartus, nec prius ille est a propugnatoribus vacu
Abbreviated transcription (Latin):
xxu. aggerem latum pedes tricentos octuaginta. altum pe¬
des octuaginta extruxerunt. Cum his murum hostium
poene contingeret. Caesar ad opus consuetudine excubaret
militesq hortaretur: ne quod omnino tempus ab opere in¬
termitteretur: pauloante tertiam uigiliam est animaduer¬
sum firmare aggerem: quem cuniculo hostes succenderant.
Eodemq tempore toto muro clamore sublato duabus portis
ab utroq latere turris eruptio fiebat. Alii faces atq aridã
mareriam de muro in agꝗerem eminus iaciebant. picem re¬
liquasq res quibus ignis excitari potese fundebant: ut pri¬
mum curreretur aut cui rei ferretũ auxilium uix ratio
initi posset. Tamen quod instituto Caesario semper due le¬
giones pro castris excubabant: pluresq partitis temporibus
in opere erant celeriter factum est. ut alii eruptionbus re.¬
sisterent. alii turres reducerent aggeremq interseinderent

Expanded text:
XXV aggerem latum pedes CCCXXX, altum peXXV aggerem latum pedes CCCXXX, altum pedes LXXX exstruxerunt. Cum is murum hostium paene contingeret, et Caesar ad opus consuetudine excubaret militesque hortaretur, ne quod omnino tempus ab opere intermitteretur, paulo ante tertiam vigiliam est animadversum fumare aggerem, quem cuniculo hostes succenderant, eodemque tempore toto muro clamore sublato duabus portis ab utroque latere turrium eruptio fiebat. Alii faces atque aridam materiem de muro in aggerem eminus iaciebant, picem reliquasque res, quibus ignis excitari potest, fundebant, ut quo primum curreretur aut cui rei ferretur auxilium vix ratio iniri posset. Tamen, quod instituto Caesaris semper duae legiones pro castris excubabant pluresque partitis temporibus erant in opere, celeriter factum est, ut alii eruptionibus resisterent, alii turres reducerent aggeremque interscinderent,
Abbreviated transcription (Latin):
que diximus interualla grandibus in fronte saxis effarciũ¬
tur. lis collatis. et coaugmenatis. alius insuper ordo adiici¬
tur. et idem illud interuallum seruatur. neq inter se con¬
tingant trabes. sed paribus intermisse spacris singule sin¬
gulis saxis interiectis apte contineant᷑. Sic deinceps om̃e
opus contexitur: dum iusta muri altitudo expleatur: hoc
cum in speciem uarietatemq opus deforme non est. alte¬
rius trabibus ac saxis: que rectis lineis suos ordines seruãt
tum ad utilitatem et defensionem urbium. summam habet
opportunitatem: quod et ab incendio lapis et ab ariete mate¬
ria defendit: que perpetuis trabibus pedes quad ragennos
plerunq introrsus reuincta: neq perrumpi neq distrahi
potest. His tot rebus impedita oppugnatione. milites cum
toto tempore frigore et assiduis moribus terrerentur.ta.¬
men continenti labore. omnia haec superauerunt. et dieb

Expanded text:
quae diximus, intervalla grandibus in fronte saxis effarciunquae diximus, intervalla grandibus in fronte saxis effarciuntur. His collocatis et coagmentatis alius insuper ordo additur, ut idem illud intervallum servetur neque inter se contingant trabes, sed paribus intermissae spatiis singulae singulis saxis interiectis arte contineantur. Sic deinceps omne opus contexitur, dum iusta muri altitudo expleatur. Hoc cum in speciem varietatemque opus deforme non est alternis trabibus ac saxis, quae rectis lineis suos ordines servant, tum ad utilitatem et defensionem urbium summam habet opportunitatem, quod et ab incendio lapis et ab ariete materia defendit, quae perpetuis trabibus pedes quadragenos plerumque introrsus revincta neque perrumpi neque distrahi potest. His tot rebus impedita oppugnatione milites, cum toto tempore frigore et assiduis imbribus tardarentur, tamen continenti labore omnia haec superaverunt et diebus
Abbreviated transcription (Latin):
lertie. atq ad omnia imitanda et efficienda que ad quodq
traduntur aptissimum. Nam et laqueis falces auertebant.
quas cum destinauerant tormentis introrsus reducebant.
et aggerem cuniculis subtrahebant. eo scientius quod apud
eos magneferrarie atq omne genus cunieulorum notum
atq usitatum est. Totum aute̾m murum ex omni parte cõ
tabulauerant turribus atq hoc corus intexerant. Tum cre¬
bris diurnis nocturnisq etuptionibus: aut aꝗ geri ignem
inferebant. aut milites in opere occupatos adoriebantur et
nostrarum turrium altitudinem: quantum has quottidia¬
nus ager expresserat commissis suarum turrium malis ad¬
aequabant. Muri autem omnes gallici hac fere forma sũt
Trabes directe perpetuae in longitudinem paribus interual¬
lis distantes inter se binos pedes in solo collocantur. et re¬
uinciuntur extrorsus. et multo aggere uestiuntur. Ea antẽ

Expanded text:
llertiae atque ad omnia imitanda et efficienda, quae ab quoque llertiae atque ad omnia imitanda et efficienda, quae ab quoque traduntur, aptissimum. Nam et laqueis falces avertebant, quas, cum destinaverant, tormentis introrsus reducebant, et aggerem cuniculis subtrahebant, eo scientius quod apud eos magnae sunt ferrariae atque omne genus cuniculorum notum atque usitatum est. Totum autem murum ex omni parte turribus contabulaverant atque has coriis intexerant. Tum crebris diurnis nocturnisque eruptionibus aut aggeri ignem inferebant aut milites occupatos in opere adoriebantur, et nostrarum turrium altitudinem, quantum has cotidianus agger expresserat, commissis suarum turrium malis adaequaTrabes derectae perpetuae in longitudinem paribus intervallis, distantes inter se binos pedes, in solo collocantur. Hae revinciuntur introrsus et multo aggere vestiuntur: ea autem,
Abbreviated transcription (Latin):
lmperatorem si nihil in oppugnatione oppidi profecissent
triduo exercitum ẽducere. Naec inquit a me Uercingeto¬
rix beneficia habetis. quae proditionis insimulatis: cuius
opera sine uestro sanguine. tantum exercitum uictorẽ fame
consumptum uidetis. quem turpiter se ex fuga recipientem
ne qua ciuitas suis finbus recipiat. a me prouisum est. Con¬
clamat omnis multitudo et suo more armis conerepat. q̃d
facere in eo consuerunt. cuius orationem approbant. sum¬
mum esse Uercingentorieem ducem nec de eius fide du¬
bitandum: nec mai̾ori ratione bellum administrari posse.
Statuunt ut xii millia hominum delecta ex omnium locis
in oppidum mittantur nec solis Bitugiribus communem
salutem committendam censent. quod poenes eos si id
oppidum retinuissent. famam uictoriȩ constare intellige¬
bant. Singulari militum nostrorum uirtuti consilia cu¬
iusq mođi gallorum occurrebant. ut est summe genus so¬

Expanded text:
imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, imperatorem, si nihil in oppugnatione oppidi profecissent, triduo exercitum deducere. "Haec," inquit, "a me," Vercingetorix, "beneficia habetis, quem proditionis insimulatis; cuius opera sine vestro sanguine tantum exercitum victorem fame consumptum videtis; quem turpiter se ex fuga recipientem ne qua civitas suis finibus recipiat a me provisum est." Conclamat omnis multitudo et suo more armis concrepat, quod facere in eo consuerunt cuius orationem approbant: summum esse Vercingetorigem ducem, nec de eius fide dubitandum, nec maiore ratione bellum administrari posse. Statuunt, ut X milia hominum delecta ex omnibus copiis in oppidum mittantur, nec solis Biturigibus communem salutem committendam censent, quod paene in eo, si id oppidum retinuissent, summam victoriae constare intellegebant. Singulari militum nostrorum virtuti consilia cuiusque modi Gallorum occurrebant, ut est summae genus so
Abbreviated transcription (Latin):
cati.huic habendam gratiam. quod et paucitatem eorũ ex lo¬
co superiore cognoscele et uirtutem despicere potuerint. qui
dimicare non ausi turpiter. se in castra receperint. Imperium
se a Caesare per proditionem nullum desyderare quod habẽ
uictoria posset. quȩ iam esset sibi atq omnibus gallio explo¬
rata quinetiam ipsie remittere. si sibi magis honorem tribu¬
ere ꝙͣ ad se salutem accipere uideantur. Haec ut intelliga¬
tis inquit sincere a me pronunciati audite Romanoe mi¬
lites. producitq seruos quos in pabulatione paueis iã ante
diebus excepetat. et fame uinculisq excruciauerant. Hi
iam ante edocti que interrogati prominciarent. milites se
esse legionarios dicunt. fame et in opia adductos clam ex ca¬
stris exisse si quid frumenti aut pecorie in agris reperire. pos¬
sent. simili omnem exercitum inopia premi. nec iam uires
sufficere cuiusꝙͣ. nec ferre operis laborem posse. Itaq statuisse

Expanded text:
cati, huic habendam gratiam, quod et paucitatem eorum ex locati, huic habendam gratiam, quod et paucitatem eorum ex loco superiore cognoscere et virtutem despicere potuerint, qui dimicare non ausi turpiter se in castra receperint. Imperium se ab Caesare per proditionem nullum desiderare, quod habere victoria posset, quae iam esset sibi atque omnibus Gallis explorata: quin etiam ipsis remittere, si sibi magis honorem tribuere, quam ab se salutem accipere videantur. "Haec ut intellegatis," inquit, "a me sincere pronuntiari, audite Romanos milites." Producit servos, quos in pabulatione paucis ante diebus exceperat et fame vinculisque excruciaverat. Hi iam ante edocti quae interrogati pronuntiarent, milites se esse legionarios dicunt; fame et inopia adductos clam ex castris exisse, si quid frumenti aut pecoris in agris reperire possent: simili omnem exercitum inopia premi, nec iam vires sufficere cuiusquam nec ferre operis laborem posse: itaque statuisse
Abbreviated transcription (Latin):
quod castra propius Romanos mouisset: quod cum omni
equitatu discessisset: quod sine imperio tantas copias reliꝗss
quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celerita¬
te uenissent. non haec omnia fortuitu aut sine consilio
accidere potuisse. Regnum illud Ciallie male Caesaris con¬
cessu. ꝙͣ ipsorum habere beneficio. Tali modo accusatus ad
haec respondit. quod castra mouissent. factum in opia pabuli
etiam ipsis hortantibus: quod propius accessisset. persuasum
loci opportunitate: qui se ipsum munitione defenderet. equitũ
uero operam. neq in loco palustri desyderari debuisse. et illis
fuisse utile quo sint profecti. Summam imperii se consulto
nulli discedentem tradidisse. ne is multitudinis studio ad di¬
micandum impelleretur: cui rei propter animi molliciem stu¬
dere omnes uideret: quod diutius laborem ferre non possent.
Romani si casu interuenirent fortune. si alicuius indicio no¬

Expanded text:
quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni quod castra propius Romanos movisset, quod cum omni equitatu discessisset, quod sine imperio tantas copias reliquisset, quod eius discessu Romani tanta opportunitate et celeritate venissent: non haec omnia fortuito aut sine consilio accidere potuisse; regnum illum Galliae malle Caesaris concessu quam ipsorum habere beneficio—: tali modo accusatus ad haec respondit: Quod castra movisset, factum inopia pabuli etiam ipsis hortantibus; quod propius Romanos accessisset, persuasum loci opportunitate, qui se ipsum munitione defenderet: equitum vero operam neque in loco palustri desiderari debuisse et illic fuisse utilem, quo sint profecti. Summam imperi se consulto nulli discedentem tradidisse, ne is multitudinis studio ad dimicandum impelleretur; cui rei propter animi mollitiem studere omnes videret, quod diutius laborem ferre non possent. Romani si casu intervenerint, fortunae, si alicuius indicio vo
Abbreviated transcription (Latin):
ac saltus eius paludic obtinebant. sic animo parati: ut si cã
paludem Romani perrumpere conarentur haesitantes pre.¬
merent ex loco superiore: ut qui propinquitatem loci uidẽt
paratos prope aequo marte ad dimicandum existimarent. ꝗ
iniquitatem conditionis perspiceret. inani simulatione se sẽ
ostentare cognosceret. Indignantes milites Caesar quod con¬
spectum suum perferre possent. tantulo spacio interiecto et si¬
gnum prelii exposcentes. edocet ꝗͣto detrimento: et quod ui¬
rorum fortium morte necesse sit constare uictoria. Quos
cum sic animo parato uideret: ut nullum pro sua laude pe¬
riculum recusarent: summe se iniquitatis condemnari de¬
bere: nisi eorum uitam. sua salnte habeat cariorem. Sic mili¬
tes consolatos codem die reducit in castra. reliqua que ad op¬
pugnationem oppidi pertinebant administrata instituit.
Uercingetorix cum ad suos redisset proditionis insimulatus

Expanded text:
ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo parati, ut, si eam ac saltus eius paludis obtinebant, sic animo parati, ut, si eam paludem Romani perrumpere conarentur, haesitantes premerent ex loco superiore; ut qui propinquitatem loci videret paratos prope aequo Marte ad dimicandum existimaret, qui iniquitatem condicionis perspiceret inani simulatione sese ostentare cognosceret. Indignantes milites Gaesar, quod conspectum suum hostes perferre possent tantulo spatio interiecto, et signum proeli exposcentes edocet, quanto detrimento et quot virorum fortium morte necesse sit constare victoriam; quos cum sic animo paratos videat, ut nullum pro sua laude periculum recusent, summae se iniquitatis condemnari debere, nisi eorum vitam sua salute habeat cariorem. Sic milites consolatus eodem die reducit in castra reliquaque quae ad oppugnationem pertinebant oppidi administrare instituit. Vercingetorix, cum ad suos redisset, proditionis insimulatus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro appropinquarẽt¬
sumpto pabulo castra mouisse propius Auaricum. atq ip¬
sum cum equitatu. expeditisq qui inter equites prȩliari
consuescent insidiatum causa. eo profectum. quo nostros
postero die pabulatum uenturos arbitraretur. Quibus re¬
bus cognitic media nocte scilentio profectus ad hostium
castra mane peruenit. Illi celeriter ꝑ exploratores aduen¬
tu Caesaris cognito carros impedimentaq sua in Aterias
siluas abdiderunt: copias omnes in loco aedito atq aperto
instruxerunt. Qua re nunciata. Caesar celeriter sarcinas
conferri: arma expediri iussit. Collis erat leuiter ab infimo
acdiuus. hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis
atq impedita cingebat. non latior pedibus quinquaginta
Hoc se colle interruptis pontibus galli. fiducia loci contine¬
bant. generatimq distributio iñ ciuitates omnia uada

Expanded text:
ad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassenad Caesarem deferrentur. Cum iam muro turres appropinquassensumpto pabulo castra movisse propius Avaricum atque ipsum cum equitatu expeditisque, qui inter equites proeliari consuessent, insidiarum causa eo profectum, quo nostros postero die pabulatum venturos arbitraretur. Quibus rebus cognitis media nocte silentio profectus ad hostium castra mane pervenit. Illi celeriter per exploratores adventu Caesaris cognito carros impedimentaque sua in artiores silvas abdiderunt, copias omnes in loco edito atque aperto instruxerunt. Qua re nuntiata Caesar celeriter sarcinas conferri, arma expediri iussit. Collis erat leniter ab infimo acclivis. Hunc ex omnibus fere partibus palus difficilis atque impedita cingebat non latior pedibus quinquaginta. Hoc se colle interruptis pontibus Galli fiducia loci continebant generatimque distributi in civitates omnia vada