comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerba sua miserat. Porro autem
lucas ideo totum quemadmodũ
gestum eẽt apperuit. ut ex hoc
intelligere cogeremur quemad¬
modum euiã accessisse dixerit
alius qui mentiri non potint. Sic
enim & illa mulier que fluxum
sanguinis panebatur. quaius
fimbriam uestimenti enis tenu¬
erit. magis tamen tetigit dnm̃.
quam ille turbe a quib preme¬
batur. Ut cnam hec quo magis
credidit. eomagis tetigit dñm. ita
&e centurio quomagis credidit. eo
magis accessit ad dñm. Iam cetera
in hoc capitulo que alter dicit.⁊
alter precermittit. suꝑfluo ꝑtrac¬
tantuit. cum ex illa regła primitꝰ
commendata nicħ inuematur eẽ
gitrarium.
Et cum uenisset iħs
in donium petri. undit
socum eius iacentem:⁊ febricitã¬
tem:⁊ tetigit manum eius ce di¬
misit eam febris. Et surrexit &
ministrabat eis. Hoc quando
factum sit .i. post quid arel
ante quid non expressit matħs.
Non enim post quid narratrir. pꝰ
hoc etiam fractum necc̃e est intel¬

Expanded text:
uerba sua miserat. porro autem uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae alter dicit et alter praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus commendata nihil inueniantur habere contrarium.et cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intel
Abbreviated transcription (Latin):
etiam uulgo puentores appellẽ.¬
tur: qui potentium quoruml¬
bet tanquam maccessibiles aiõs
ꝑ comienientium ꝑsonarum ĩ¬
terpositionem. ambitionis arte
ꝑtingunt. Si ergo ipsa ꝑuentio
usitate dr̃ ꝑ alios fieri. quanto
magis accessus ꝑ alios ficri pot̾.
qui plerumq infra ꝑuentionẽ
remanet: quando potuerit qͥs
plurnnum quidem accedere s
tamen non potuerit puemie.
hon gͦ absunde matis etiam qͥ
uulgo possit intelligi ꝑ alios fac¬
to accessii centurionis ad dĩi ẽ
pendio dicere uoluit. accessit ad
eum centurio. Uerumtamen ñ
negligentet intuenda est etiam
sc̃ euangliste altitudo mystice lo¬
cutionis. scđ̾m quam scriptum ẽ
in psalmo. accedite ad eum & il¬
limunamini. Promde quia fi.¬
dem centurionis qua uere acce¬
ditur ad iħm ita ppse laucdauit
ut diceret. non inueni tantain fi¬
dem ifrłꝰ. ipsum potius accessisse
ad rp̃m dicece uoluit prudens
euanglista. quam illos per quos

Expanded text:
etiam uulgo peruentores appellenetiam uulgo peruentores appellentur qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per conuenientium personarum interpositionem ambitionis arte pertingunt. si ergo ipsa peruentio usitate dicitur per alios fieri, quanto magis accessus per alios fieri potest, qui plerumque infra peruentionem remanet, quando potuerit quisque plurimum quidem accedere, sed tamen non potuerit peruenire! non ergo absurde Mattheus etiam quod uulgo possit intellegi per alios facto accessu centurionis ad dominum conpendio dicere uoluit accessit ad eum centurio. Yerum tamen non neglegenter intuenda est etiam sancti euangelistae altitudo mysticae locutionis, secundum quam scriptum eat in psalmo: accedite ad eum et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes ei. quia dignus est ut ħ
ei p̃stes. Diligit enim gentem n̾rã.
& smagogam ipse edificauit no¬
bis. Iħs autem ibat cum illis. Q
cumiam non longe eẽt a domo.
misit ad eum centurio amicos
dicens: Domine noli uexari. Nõ
enim dignus sum ut sub tectũ
meum intret. Propter quoad &
me ipsum nonsum dignũ ar¬
bitiatus ut uenirem acte. s dic
uerbo & sanabiur puer m̃s.
Si enim hoc ita iestum est. quo¬
modo erit uerum quod matħs
narrat. Accessit ad eum qudã
cenitio. cum ipse non accessent
s amicos miserit. Nisi diligent᷑
aduertentes intelligamus ma.¬
ł̾m non omnimꝰ dcseririsse u¬
fitatum morem loquendis Nõ
solum enim dicere solemus ac¬
cessisse aliquid euam ante ͣ
mnłtum decessit. eo quod appe¬
tis ꝓuemre: uerumetiã iplã
ꝑuentionẽ cutus adipiscenci
ã acceditur: dicinus plertĩꝙ
indeat ille qui ꝑuenit ⁊ cum
ꝑ amicũ ꝑucnit ad aliquem
tasꝰ ei fauor eit necesãtis. Qa
ita reurt confuctudo. ut iam

Expanded text:
ei: quia dignus est, ut hoc illi praestes; diligit enim gentem nostram et synagogam ipse aedificauit nobis. Iesus autem ibat cum illis. et cum iam non longe esset a domo, misit ad eum centurio amicos dicens: domine, noli uexari; non enim dignus sum, ut sub tectum meum intres, propter quod et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo et sanabitur puer meus. si enim hoc ita gestum est, quomodo erit uerum quod Mattheus narrat accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Mattheum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequam \'multum accessit eo quo appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque uideat ille qui peruenit, cum per amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius. quod ita tenuit consuetudo, ut iam
Abbreviated transcription (Latin):
inde ihs. uidit hominẽ
sedentem in theloneo mathm
nomine:⁊ ait ili. Sequere me.
eͥt surgens secutus est eum. ħ
martꝰ ita narrat. eumdem etiã
ipse ordinem tenens. Post illiꝰ
paralitici santatem. qt egrest̾
est inquit ad mare. ominsq tur.¬
ba uemebat ad eum:⁊ docebat
cos. Et cum preteriret. uidit le¬
ui nalfei sedentem ad theloneũ
Qait illi. Sequere me. qt surgers
socuiis est eum. Nichħ hic repugs¬
uat. Ipse est enim matħs. qui &e
leui. Lucas etiam hic post cum¬
dem paraluicum sanatum. ita su¬
bningit. Et post hoc exiĩt. ⁊ iudit
publicanum nomine lem sedentẽ
ad theloncum ⁊ ait illi. Sequere
me. Et relictis omnib singens
secntuis est eum. Hinc autem ꝓba¬
bilius indetur quod hec pretermi¬
ssa recor õ ando matħs commemo¬
tat. quia iraq ante illum sermo¬
nem habitũ i monte credendũ
est uocatum ẽe teatħm. In eo qͥp¬
pe monte tunc luca cominemo¬
rat om̃s .xii. ex płimis discipłis e¬

Expanded text:
inem sedentem in telonio, Mattheum nomine, et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. hoc Marcus ita narrat eundem etiam ipse ordinem tenens post illius paralytici sanitatem: et egressus est, inquit, ad mare omnisque turba ueniebat ad eum et docebat eos. ue t cum praeteriret, uidit Leuin Alphei sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic repugnat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem paralyticum sanatum ita subiungit: et post haec exiit et uidit publicanum nomine Leui sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et relicsecutus est eum . Hinc autem probabilius videtur quod haec praetermissa recordando Matthaeus commemorat: quia utique ante illum sermonem habitum in monte, credendum est vocatum esse Matthaeum. In eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis e
Abbreviated transcription (Latin):
curauit. ut adimpleretur qđ ddi¬
ctum est ꝑ ysaiam propħam di¬
centem. Ipse infirmitates mãs
accepit.:⁊ egrotationes portauit.
hoc ad eiusdem diei tempꝰ ꝑti¬
nere sans indicat. cum comim¬
git. uespe autem facto. Sic ⁊ m̾a¬
cus cum de ipsa socru petrisa¬
nata dixisset: ⁊ministrabat eis.
hoc idem subiecit. Uespe autẽ
facto cum occiisset sol. affere¬
bant ad eum omnes malehabẽ¬
tes ⁊ demonia hñtes. Et erat oĩs
ciuitas congregata ad iartam.⁊
cuiauit multos qui uęrabant᷑
uariis langorib ⁊⁊ demonia mł¬
ta eiciebat:⁊ non finebat ea loqͥ.
qm̃ sciebant eum. Et dilucło
ualde singens egressus ẽ. i abiit
in desertum. locũ. Uidr̾ hic ordi¬
deinde dicerer. ⁊ diluculo ualde
surgens. quamunis nec illud necẽe
Tamen uitumq uideri potest
hic rerum gestarum ordo serua¬
tus. propter gestum ordinem tẽ¬
porum. Lucas quoq cum de
socrn petri narrasset. ñ ait ipse.
uesꝑe autem facto. s tamen qđ
idem significaret adiunxit di¬

Expanded text:
leretur quod dictum est per Esaiam prophetam dicentem: ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portauit. hoc ad eiusdem diei tempus pertinere satis indicat, cum coniungit uespere autem facto. sic et Marcus, cum de ipsa socru Petri sanata dixisset et ministrabat eis, hoc idem subiecit: uespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes et demonia habentes, et erat omnis ciuitas congregata ad ianuam. et curauit multos qui uexabantur uariis languoribus et demonia multa eiciebat et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum et diluculo ualde surgens egressus abiit in desertum locum. uidetur hic ordideinde diceret et diluculo ualde surgens. quamuis nec illud necessetamen utcumque uideri potest hic rerum gestarum ordo seruatus propter digestum ordinem temporum. Lucas quoque, cum de socru Petri narrasset, non ait ipse \'uespere autem facto\', sed tamen quod idem significaret adiunxit di
Abbreviated transcription (Latin):
lucasq consentiant. Matħs enĩ
dicit. Accessit ad eum centurio
rogans eum ce dicens. Puer m̃s
iacet in domo paraliticꝰ. Cui ui¬
aeuir repugnare quod ait lu¬
cas. Et cum audisset de iħu. mi¬
sit adeum semores nideorum. ro¬
gans eum ut ueniret &e sanaret
seruum eiꝰ. At illi cum uenissẽt

Expanded text:
Lucasque consentiant Mattheus enim Lucasque consentiant Mattheus enim dicit: accessit ad eum centurio rogans eum et dicens: puer meus iacet in domo paralyticus. cui uidetur repugnare quod ait Lucas: et cum audisset de Iesu, misit ad eum seniores Iudaeorum rogans eum, ut ueniret et saluaret seruum eius. at il
Abbreviated transcription (Latin):
lum &e dicens. Dñe puer m̃s iacet
in domo paraliticus: ⁊ male tor¬
quetur. & cet̾a: usq ad locum uͥ
art. ⁊ sanatus puer ex illa. Hoc
de pucio centurionis etiam lu¬
cas commemorat. non sicut iste
post leprosum mundatum quẽ
ille postea recordatus cõmemora¬
int. s post finem illius ꝓlixioriᷤᷤ
sermonis. quod ita conungit.
Cum autem implesset omnia
uerbasua in aures plebis. intra¬
uit capharnaum. Centurionis
cunisctam seruus male habens ã¬
erat moriturus. qui illi erat p̃¬
ciosus. Et cetã usq in eum loc̃
quo sanatus est. Hinc intelligẽ¬
dum est. cum implesset quidẽ
omiia uerba sua in aures pleb̾.
set intrauit. s non esł ex pressũ
post quantum temporis inter¬
uallum cum istos sermones ter¬
minasset intrauerit capharna¬
um. Ipso quippe interuallo le¬
prosus ille mundatus. quem loco
suo maths interponit. iste antẽ
postea recordatur. Iam ergo uide¬
amus utrum sibi de hoc seruo
centurionis matħs centurionis

Expanded text:
meus iacet in domo paralyticus et male torquetur, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et sanatus est puer ex hora illa. hoc de puero centurionis etiam Lucas commemorat, non sicut iste post leprosum mundatum, quem ille postea recordatus commemorauit, sed post finem illius prolixioris sermonis, quod ita coniungit: cum autem implesset omnia uerba sua in aures plebis, intrauit Capharnaum. centurionis autem cuiusdam seruus male habens erat moriturus, qui illi erat pretiosus, et cetera usque in eum locum, quo sanatus est. hic intellegendum est, cum implesset quidem omnia uerba sua in aures plebis,set, intrauit, sed non esse expressum, post quantum temporis interuallum, cum istos sermones-. mones terminasset, intrauerit Capharnaum. ipso quippe interuallo leprosus ille mundatus est, quem loco suo Mattheus interponit, iste autem postea recordatur. Iam ergo uideamus, utrum sibi de hoc seruo centurionis Mattheus
Abbreviated transcription (Latin):
eretuir ciꝰ membra erant. qui
iam baptitauerat płes quam
iohannes: ⁊ habebat turbas di¬
scipłorum sicut ipsi euangłi¬
ste sepe testantur. ⁊ unde erãt
etiam illi quingenti fr̃s quibꝰ
eum apłi paulus post resurre¬
ctionem dñi p̃sentatum ẽẽ ꝯ¬
memorat. Presirtim quia ce
scdm eundem matħm ñ ita
dictum. ẽ anunt illi. malos ma¬
le ꝑdet. ut in eo qͥ positum. ẽ.
illi. pluralis numerus ꝓ singła¬
ri accipiendus est. si tamquam eo¬
rum fuerit ista responsio qui eñ
et quidam sermo dm̃i ap̃ euan¬
glistam ioħm ubi hoc qͣ dico fa¬
ciluus possit intelligi. Dicebat gͦ
inquit iħs ad eos qui credider̃t
ei indeos. Si uos ꝑmanseritis in
sermone meo. uere discipłi mei

Expanded text:
eretur, cujus membra erant, quia eretur, cujus membra erant, quia jam baptizaverat plures quam Joannes , et habebat turbas discipulorum, sicut ipsi Evangelistae saepe testantur, et unde erant etiam illi quingenti fratres, quibus eum apostolus Paulus post resurrectionem praesentatum esse commemorat : praesertim quia et secundum eumdem Matthaeum non ita dictum est, Aiunt illi, Malos male perdet, ut in eo quod positum est, illi, pluralis numerus accipiendus sit, tanquam eorum fuerit ista responsio, qui eumEst quidam sermo Domini apud evangelistam Joannem, ubi hoc quod dico, facilius possit intelligi. Dicebat ergo, inquit, Jesus ad eos qui crediderunt ei, Judaeos: Si vos manseritis in sermone meo, vere discipuli m
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. Tacuit namq matħs de
breuitatis causa qͥ lucas non
tacet parabolam istam scł ñ
ad eos solos dictam qui de po¬
testate interrogauerant. s ad
plebem. Sic enim ait. Cepit
autem dicere ad plebem. pa¬
tabolam hanc. Homo plan¬
tauit iuneam. ⁊c. In hac gͦ
plebe intelligendum.ẽ. etiã
illos cẽ potuisse qui sic eum
audirent quomͦ cui dixerant
bñdictus qui uenit in nomme
iliũ ⁊ ipsos uł ex ipsis fiusse qͥ
respõ¬
derunt. malos
male ꝑdet:⁊ uineam locabit a¬
liis agricolis. Quorum responsio¬
nem ñ solum ꝓpterea dño tribu¬
erunt marrus ⁊ lucas q hoc ip̃di¬
xisset quia ueritas est que etrã
ꝑ malos atq nescientes sepe loqͥ¬
tur. occulto quodam instinctu
mentem hominum mouens
ñ scitatis illnus merito. s uire
ꝓpriȩ potestatis. uerum etiam
quia tales. ẽẽ. potuerunt ut ño
frustra in ipso corpore dñi iã
sicut membra deputarentur.
ut merito eorum uox illi tribu¬

Expanded text:
ebat. tacuit namque idem Mattheus ebat. tacuit namque idem Mattheus breuitatis causa quod Lucas non tacet, parabolam istam scilicet non ad eos solos dictam qui de potestate interrogauerant, sed ad plebem. sic enim ait: coepit autem dicere ad plebem parabolam hanc: homo plantauit uineam, et cetera. in hac ergo plebe intellegei\\dum est etiam illos esse potuisse qui sic eum audirent, quomodo cui dixerant: benedictus qui uenit in nomine domini, et ipsos uel ex ipsis fuisse qui responderunt: malos et uineam locabit aliis agricolis. quorum responsionem non solum propterea domino tribuerunt Marcus et Lucas, quod hoc ipse dixisset, quia ueritas est, quae etiam per malos adque nescientes saepe loqitur, occulto quodam instinctu mentem hominis movens, non sanctitatis illius merito, sed jure propriae potestatis: verum etiam quia tales esse potuerunt, ut non frustra in ipso corpore Domini jam sicut membra deputarentur, ut merito eorum vox illi tribu
Abbreviated transcription (Latin):
statem. quando cos de baptismo
iohannis incissim interrogaũ
unde eẽt de celo an ex homim¬
b. Quib respondentib qͥ nesci¬
rent. ait. Nec ego uobis dico. in
qua potestate hec facio. Inde
enim sccutus est contextim. lo¬
quendo &e art. Quid autem uo¬
bis indetur: Homo habebat
duos filios.⁊ c̾. Sine ulla cuiuisꝙͥ
rei uł ꝑsone mierpositone se¬
curadum matħm sermo conteri¬
turuisqs ad hoc q̃ de locata agͥ¬
colis uinea commemoratur.
Potest enim putari omĩa eũ
princibib sacerdonum ⁊ semo¬
rib popłi locutum fuisse. a qͥ¬
b fuerat de sua potestate mt̃¬
rogatus. Qui
si temptantes ⁊ inmnci quesiue¬
rant. ñ eis possunt intelligiqͥ
crediderant. atq illud clarum
ex pha testimonium dño phi¬
heͥratant. Qui etiammͦ respon¬
dere ponussent ñ nescientes s
credentes. malos male ꝑdet.⁊
uineam locabit aliis agricolis.
Ho omnino mouere non debce
ut ideo putemus non fuissẽ
cradentes in illa multitudine
que tunc dñi parabolas audi¬

Expanded text:
de baptismo Iohannis uicissim interrogauit, unde esset, de caelo an ex hominibus; quibus respondentibus, quod nescirent, ait: nec ego uobis dico, in qua potestate haec facio. inde enim secutus est contextim loquendo et ait: quid autem uobis uidetur? homo habebat duos filios, et cetera sine ulla cuiusquam rei uel personae interpositione secundum Mattheum sermo contexitur usque ad hoc quod de locata agricolis uinea commemoratur. potest enim putari omnia eum principibus sacerdotum et senioribus populi locutum fuisse, a quibus fuerat de sua potestate interrogatus. qui si temtantes et inimici quaesierant, non in eis possunt intellegi qui crediderant adque illud clarum ex propheta testimonium domino perhibuerant, qui etiam modo respondere potuissent non nescientes, sed credentes: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis. hoc omnino mouere non debet, ut ideo putemus non fuisse credentes in illa multitudine, quae tunc domini parabolas audi
Abbreviated transcription (Latin):
uere liberi erius. Scio quia filii
habrahe estis. s queritis me int̾¬
ficere. quia sermo m̃s non capit
in uobis. Non utiq illis diceret
queritis me interficere qui in eũ
iam crediderant quib dixerat.
si uos manseritis in sermone
meo uere discipłi mei eritis. s
quia hoc ad eos dͥirerat qui iã
in eum crediderãt. ea uero mł¬
titudo presens erat. que plures
habebat municos. etiam ñ ex¬
primente euangłista qui eẽnt
qui responderunt. ex hoc ip̃o
q responderunt. ⁊ qd demde ab
illo andire meruerunt satis ap
crediderant in iħm. erant etiã
qui eum occidere uolebant. Sic
in illa de qua nunc loquimur.
erant qui dolose dnm̃ interro¬
gauerant in qua potestate illa
faceret. erant etiam qui ñ dolo¬
nedicius qui uenit in noie.d.
Ac ꝑ hoc erant qui dicerent.
ꝑdet illos.i uineam suã dab̾¬
aliis agricolis. Que nox recte
etiam ipsiis dñi fiusse intel¬
lignur. siue p̃p ueritatem. si¬
ue ꝑꝑ membrorum enis cum
suo capite unntatem. erant

Expanded text:
liberi eritis. scio, quia filii Abrahae estis, sed quaeritis me interficere, quia sermo meus non capit in uobis. non utique illis diceret: quaeritis me interficere, qui in eum iam crediderant, quibus dixerat: si uos manseritis in sermone meo, uere discipuli mei eritis; sed quia hoc ad eos dixerat, qui iam in eum crediderant, ea uero multitudo praesens erat, quae plures habebat inimicos, etiam non exprimente euangelista, qui essent qui responderunt. ex hoc ipso, quod responderunt et quod deinde ab illo audire meruerunt, satis apcrediderant in legum, erant etiam qui eum occidere quaerebant, sic in illa, de qua nunc loquimur, erant qui dolose dominum interrogauerant, in qua potestate illa faceret, erant etiam qui non dolonedictus qui uenit in nomine domini. ac per hoc erant qui dicerent: perdet illos et uineam suam locabit aliis. quae uox recte etiam ipsius domini fuisse intellegitur siue propter ueritatem siue propter membrorum eius cum suo capite unitatem. erant
Abbreviated transcription (Latin):
olificantes. hic factus est in cap̃
anglꝰ ⁊ Que sentencia scd̃m lucã
magis apparet loco suo dicta. pꝰ
illorum contradictonem qua di¬
artunt. absit. T̃anđem enm ua¬
let sicuit etiam hoc ipse ponit.
Quid est gͦ hoc qd̃ scriptum est.¬
Restat gͦ ut intelligasnus in
plebe que audiebat quosdam
respondisse quod math̃i cõme¬
morat dicens anint illi. Malos
male ꝑdet:i umeam sitam lo¬
cabit aliis agricolis. quosdam
uero illud q̃ lucas non tacuit.
hocc̃. absit. His gͦ qui illud dño
responderant illi alii respondet̃
absit. S illorum responsio quibꝰ
isti retulerunt absit. ꝓpterea đ.
tribita ẽ.⁊ a marro ce aluca. qr
sicut dixi ꝑ eos ipsa ueritas lo
c̃uta. ẽ. siue ꝑ nescientes si mali
erant. sic̃ ꝑ caiphan qui nesciẽs
erat etam illa mulitudo.ꝑ ꝙͣ
iam erat impleta ꝓph̃ia. cum
uenienti magna celebritate occur¬
rentes addamarent. benedictus
qui uenit in nomine dñi. Noc
morieat qͣ idem maths princi¬
pes sacerdotum ⁊ semores popłi

Expanded text:
ificantes, hic factus est in caput anguli? quae sententia secundum Lucam magis apparet loco suo dicta post illorum contradictionem, qua dixerunt: absit. tantundem enim ualet, sicut hoc etiam ipse ponit: quid est ergo hoc quod scriptum est136. Restat ergo ut intelligamus in plebe quae audiebat, quosdam respondisse quod Matthaeus commemorat dicens, Aiunt illi: Malos male perdet, et vineam suam locabit aliis agricolis; quosdam vero illud quod Lucas non tacuit, hoc est, Absit. Iis ergo qui illud Domino responderant, illi alii responderunt, Absit: sed illorum responsio quibus isti retulerunt, Absit, propterea Domino tributa est et a Marco et a Luca, quia, sicut dixi, per eos ueritas ipsa locuta est, siue per nescientes, si mali erant, sicut per Caifan. qui nesciens. erat etiam illa multitudo, per quam iam erat impleta prophetia, cum uenienti magna celebritate occurrentes acclamarent: benedictus qui uenit in nomine domini. Nec moueat, quod idem Mattheus principes sac
Abbreviated transcription (Latin):
quebatur dixer̃. Malos malos
male ꝑdet.⁊ uineam locabit a¬
liis agricolis. qui reddant ei fru¬
ctum temꝑorib suis. cum scłm
lucam talib uerbis contradire¬
rur dicentes. absit. Et reuera
qͣ secutus dñs ait. de lapide re¬
ꝓbato ab elificantib ⁊ facto in
capite angłi. ita illatum. ẽ. ut
hoc testimonio comuncerent᷑.
illi. parabole contiadicentes. Hã¬
& hocipse matħs i hoc sic com¬
morat dictum. tanquam contͣ¬
dicentib cum ait. Nunqͣm legi¬
stis in scripturis. lapidem quẽ
reꝓbanerunt edificantes. hic
factus est in caput angłi: Quid
est enim nunquam legistis. nͥ
qr hoc responderant qd eẽt cõ¬
trarium: Hoc ⁊ martus sig¬
nificat. qui hec ipsa uerbaͥ re¬
ferir. Nec scripturam hanc le

Expanded text:
 Malos male perdet, et vineam locabit aliis agricolis, qui reddant ei fructum temporibus suis; cum secundum Lucam talibus verbis contradixerint dicentes, Absit? Et revera quod secutus Dominus ait de lapide reprobato ab aedificantibus, et facto in caput anguli, ita illatum est, ut hoc testimonio convincerentur illi parabolae contradicentes. Nam et ipse Matthaeus hoc sic commemorat dictum, tanquam contradicentibus, cum ait, Nunquam legistis in Scripturis, Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli? Quid est enim, Nunquam legistis, nisi quia hoc responderant, quod esset contrarium? Hoc et Marcus significat, qui haec ipsa verba ita refert, Nec Scripturam hanc le
Abbreviated transcription (Latin):
scribe cum semorib ce auint
dicentes ad ilum. Dic nobis in
qua potestate hec facis ⁊ cetã.
Que etiam duo illi cõmemorãt.
unde apparer nicħ eis etiam
ipso ordine repugnare. qũo
id qͣ dicit factum in una die¬
rum. ca dies intelligit᷑ in qua
id gestum illi etia retuler̃t.

Expanded text:
Scribae cum senioribus, et aiunt Scribae cum senioribus, et aiunt dicentes ad illum: Die nobis in qua potestate haec facis? etc., quae etiam duo illi commemorant. Unde apparet, nihil eis etiam ipso ordine repugnare, quando id quod dicit factum in una dierum, ea dies intelligitur, in qua id gestum illi etiam retulerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
& ego uobis dicam in qua po¬
testate hec facio. Hoc totum &
alii .ii. marcus & lucas totidem
pene uerbis explicauerunt. nec
in ordine inter se uidentur ali¬
quid discrepare. nisi unde suꝑiꝰ
locutus sum. quod pretermis¬
sis quibusdam matħs ad alt̃m
diem ꝑtinentib ita contexit. nar¬
rationem. ut insi aduertant᷑
possit putari ipsum in scdõ die
adhuc uersari. Marcum autẽ
in tertio. Lucas uero non qͣi ex
ordine dies ꝓsequens. hoc sub¬
uiuxit. s cum cõmemorasset e¬
iectos de templo ementes &e uẽ¬
dentes. p̃termisit qd exibat in
bethaniam ⁊ regrediebatur in
cnitatem. ⁊ q de ficulnea factũ
est. iqd mirantib discipłis de fi¬
dei uirtute responsumẽ. atq
his pretermissis intulit dicens.
Puncipes antem sacerdotum &
scribe: i principes plebis quere¬
bant illum ꝑdere:⁊ ñ inuieniebã
quia facerent illi. Onnis enim
popłs suspensus erat. audiens il¬
lum. Et factum est iuna die¬
rum docente illo in templo po
runt principes sacerdotum. &

Expanded text:
o uobis! in qua potestate haec facio..hoc totum et alii duo Marcus et Lucas totidem paene uerbis explicauerunt. nec in ordine inter se uidentur aliquid discrepare nisi, unde superius locutus sum, quod praetermissis quibusdam Mattheus ad alterum diem pertinentibus ita contexit narrationem, ut, nisi aduertatur, possit putari ipsum in secundo die adhuc uersari, Marcum autem in tertio. Lucas uero non quasi ex ordine dies persequens hoc subiunxit, sed cum commemorasset eiectos de templo ementes et uendentes, praeter- > misit quod exibat in Bethaniam et regrediebatur in ciuitatem et quod de ficulnea factum est et quod mirantibus discipulis de fidei uirtute responsum est, adque his praetermissis intulit dicens: principes autem sacerdotum et scribae et principes plebis quaerebant illum perdere et non inueniebant, quid facerent illi. omnis enim populus suspensus erat audiens illum. et factum est in una dierum, docente illo populum in templo et runt principes sacer
Abbreviated transcription (Latin):
foras extra cuntatem in betha¬
mam. ibiq mansit. mane ã
reuertens in ciuitatem esurĩ.
Uidens fici arborem unam se¬
cus uiam. uenit ad eam: ⁊ ni¬
cħ inuenit nisi folia tm̃.⁊ ait
illi. Nusquam abs te fructus
nascatur in sempiternũ. ꝗt
areferta est continuo ficulnea.
Pretermissis cer̃is ad eundem di¬
em ꝑtinentib aduixit statĩ.
et uidentes discipłi. mirati st̃
dicentes. qͦmodo continuo aru¬
it. Qd alio die uiderunt. alio
die mnati sunt. Intelligit᷑ aũ
ñ tunc aruisse quando inder̃.
s continuo quo maledicta ẽ.
Neq enim arescentem s pe¬
intus arefactam uiderunt. ac
sic eam contimio in uerbo dñi
aruisse inteller̃t.¬

Expanded text:
foras extra ciuitatem in Bethaforas extra ciuitatem in Bethaniam ibique mansit. mane autem reuertens in ciuitatem esuriuit; et uidens fici arborem unam secus uiam uenit ad eam et nihil inuenit nisi folia tantum, et ait illi: numquam abs te fructus nascatur in sempiternum; et arefacta est continuo ficulnea, praetermissis ceteris ad eundem diem pertinentibus adiunxit statim: et uidentes discipuli mirati sunt dicentes: quomodo continuo aruit? quod alio die uiderunt alio die mirati sunt. intellegitur autem non tunc aruisse, quando uiderunt, sed continuo quod maledicta est. neque enim arescentem, sed penitus arefactam uiderunt ac sic eam continuo in uerbo domini aruisse intelle
Abbreviated transcription (Latin):
Matħs autem tamꝙͣ scd̃o die
hoc totum facium fit .i. &
dictum arbori. nusq ex te fru¬
ctus nafcatur in sempitermĩ.
⁊ arefactam ẽẽ continuo.i ui¬
dentib hoc discipłis atq mi¬
rantib illud uir tute fidei fu¬
isse responsum. Unde intelligr̃
rasse quod primo die factum
p̃terimserat de templo scilicet
eiectos uendentes & ementes.
Matħs nero cum cõmemoras¬
set qͥ alitro die factum est de
arbore maledicte. quando ma¬
ne reuertebatur a bethauia in
cantatem. p̃tẽmisit ea que ma¬
cus commemorauit. uenisse il¬
lu in ciuitatẽ ⁊ uespe exise.
& mane cum transirent dis¬
cipłos arborem aridam fusse
miratos⁊ ei qd scdo die gestuum
sit quo arbor maledicta erat.
adiungit illud q̃ tertio die ge
tia fidei a dño audisse. sic ea cõ¬
iungens. ut nisi ex marci nar¬
ratione cogamur intendere.
ubi ⁊ quid maths p̃termiserit
ñ possit agnosci. Cum gͦ diris¬
set matħs ⁊ relictis illis abiit

Expanded text:
Mattheus autem, tamquam secundo die Mattheus autem, tamquam secundo die hoc totum factum sit, id est et dictum arbori: numquam ex te fructus nascatur in sempiternum, et arefactam esse continuo, et uidentibus hoc discipulis adque mirantibus illud de uirtute fidei fuisse responsum. unde intellegitue commemorasse quod primo die factum praetermiserat, de templo scilicet eiectos uendentes et ementes, Mattheus uero cum commemorasset quod altero die factum est de arbore maledicta, quando mane reuertebatur a Bethania in ciuitatem. praetermisit ea quae Marcus commemorauit, uenisse illum in ciuitatem et uespere exisse et mane. cum transirent. discipulos arborem aridam fuisse miratos; et ei quod secundo die gestum erat, quo arbor maledicta est, adiunxit illud quod tertio die gestia fidei a domino audisse, sic ea coniungens, ut nisi ex Marci narratione cogamur intendere, ubi et quid Mattheus praetermiserit, non possit agnosci. cum ergo dixisset Mattheus: et relictis illis abiit
Abbreviated transcription (Latin):
relictis intelligi poterit. nisicũ
quib suꝑuis loquebat᷑ indig¬
uantib q pueri clamarent. osã¬
na filio dauid. Pretermisit gͦ
marcus. qd primo die factum
.ẽ. cum intrauit in templum.
⁊ recordatum interposint. cũ
dixisser q ñ inueniret aliquid
in ficuluea p̃ter folia. q scdo
die factum est sicut ambo testã¬
tui. Mtatos autem c̃e. disciplos
ꝙ arbor aruerit.⁊ eis dnm̃ respõ¬
aisse de fide: i de monte in ma¬
te tranffictando ñ ipso scđ̃o die
meternum quisquã ex te fruc¬
tum manducet. s tercio die di¬
cit. Ipso quippe die fecĩdo cõ¬
memorauit idem martꝰ de tẽ¬
plo eiectos uendentes. q primo
die factum p̃termiserat. Ipso
gͦ scdo die. dic̃ facta nesꝑa egre¬
ssum de ciuitate: icum mane
transirent iudisse discipłos fi¬
cum aridam factam a radici¬
b. ⁊ recordatum petrum dixis¬
se ei. Rabbi.ecce ficus cui ma¬
ledixisti aruit. tunc eum de
potentia fidei respondisse.

Expanded text:
relictis intellegi poterit, nisi cum relictis intellegi poterit, nisi cum quibus superius loquebatur indignantibus, quod pueri clamarent: osanna filio Dauid? praetermisit ergo Marcus quod primo die factum est, cum intrauit in templum, et recordatum interposuit, cum dixisset, quod non inuenerit aliquid in ficulnea praeter folia, quod secundo die factum est, sicut ambo testantur. miratos autem esse discipulos, quod arbor aruerit, et eis dominum respondisse de fide et de monte in mare transferendo, non ipso secundo die, aeternum quisquam ex te fructum manducet, sed tertio die dicit. ipso quippe die secundo commemorauit idem Marcus de templo eiectos uendentes, quod primo die factum praetermiserat. ipso ergo secundo die dicit facta uespera egressum de ciuitate, et cum mane transiret, uidisse discipulos ficum aridam factam a radicibus et recordatum Petrum dixisse ei: rabbi, ecce ficus, cui maledixisti, aruit, tunc eum de potentia fidei respondisse,
Abbreviated transcription (Latin):
dixerius tolle te uacta te in
mare:fiet.⁊ omnia quecumq
petieritis in oratione credenteᷤ
accipietis. Hoc ⁊ marcus conse¬
quent̃ dicit. s non eundem or¬
dinem tenet. Pimo enim qͥ
eum in templum matħs dic̃
intrasse l eiecisse uendentes &
ementes ñ cõmemorat maitꝰ.
s circunspectis om̃ib cum rã
uespe ẽt exisse dicit in bechaniã
cum duocĩ ⁊ alta die cumerirẽt
a bethania esurisse.⁊ arbori fi¬
ci maledixisse. q̃ imatħs cõme¬
morat. Et subuingit idem mar¬
cus qd uenerit ierosolimam. qt
cum introisset templum. eie¬
cit uendentes ⁊ ementes. qiͣ al¬
tero die ñ primo factum ẽẽ.
s quia matħs ita conectit:⁊
relictis illis abiit foras extra ci¬
uitatem in bethaniam. undͤ
mane reuertentẽ in ciuitatẽ
arbori maledixisse cõmemorat.
ꝓbabilius creditur ipse potiꝰ
tenuisse or dinem tempr̃is de
uendentib i ementib eiectis
de templo. Cum enim dicit: ⁊
relictis illis abiit foras. quib

Expanded text:
tolle te et iacta te in . mare, fiet, et omnia, quaecumque petieritis in oratione credentes, accipietis. Hoc et Marcus consequenter dicit, sed non eundem ordinem tenet. primo enim quod eum in templum Mattheus dixit intrasse et eiecisse uendentes et ementes, non commemorat Marcus, sed circumspectis omnibus. cum iam uespera esset, exisse dicit in Bethaniam cum duodecim, et alia die cum exirent a Bethania esurisse et arbori fici dixisse quod et Mattheus commemorat. et subiungit idem Marcus, quod uenerit Hierosolyma, et cum introisset in templum, eiecit uendentes et ementes. quasi altero die, non primo factum esset. sed quia Mattheus ita conectit: et relictis illis abiit foras extra ciuitatem in Bethaniam, unde mane reuertentem in ciuitatem arbori maledixisse commemorat, probabilius creditur ipse potius tenuisse ordinem temporis de uendentibus et ementibus eiectis de templo. cum enim dicit: et relictis illis abiit foras, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
reddant ei frucum tempr̾ib
sius. Qł martus ñ ab istis respõ¬
sumcẽ. commemorat. s dnm hoc
consequenter locutum post int̾¬
rogationem fuam. ipsum sͥ qͦdã¬
modo respondisse. Ita enim dic̃.
Quid gͦ faciet dñsi uinee: Uem
et & ꝑder colonos. ⁊ dabit uineã
aliis. S facile potest intelligi uł
illorum uocem ita subiunctã
ut ñ interponeretur illi dixer̃
aut illi responderunt: s tam̃
intelligerenir aut ideo respõ¬
sionem istam dño potnis attri¬
butam. quia cum uerum dirẽr.
etiam de illis hoc ipse respond̾.
qui ueritas. ẽ. S illud magis mo¬
uet qͥ lucas ñ solum eos hoc
respondisse ñ dicit. hec etiam
uerba spse quoq sicut maitꝰ
dño attribuens uerum etiam
contrariam retulisse responsio¬
nem dicentes. absit. Ita enim
narrat. Quid gͦ faciet dñs ilł
uinee: Uemet &e ꝑdet colonos
istos. ⁊ dabit uineam aliis. Quo
audito dixerunt illi. absit. Il

Expanded text:
reddent ei fructum temporibus reddent ei fructum temporibus suis. quod Marcus non ab ipsis responsum esse commemorat, sed dominum hoc consequenter locutum post interrogationem suam ipsum sibi quodammodo respondisse. ita enim dicit: quid ergo faciet dominus uineae? ueniet et perdet colonos et dabit uineam aliis. sed facile potest intellegi uel illorum uocem ita subiunctam, ut non interponeretur \'illi dixerunt\' aut \'illi responderunt\', sed tamen intellegeretur aut ideo responsionem istam domino potius adtributam, quia, cum uerum dixerunt, etiam de illis hoc ipse respondit qui ueritas est. Sed illud magis mouet, quod Lucas non solum eos hoc respondisse non dicit haec etiam uerba ipse quoque sicut Marcus domino adtribuens, uerum etiam contrariam rettulisse responsionem dicentes: absit. ita enim narrat: quid ergo faciet illis dominus uineae? ueniet et perdet colonos istos et dabit uineam aliis. quo audito dixerun
Abbreviated transcription (Latin):
ad alterum. dixit summiliter.
At ille respondens. ait. Eo dñe.
&e ñ iit. ⁊ ceta usq ad illud ũ
ait. Et qui ceciderit suꝑ lapi¬
dem istum. confringetur. Suꝑ
quem nero ceciderit. conteret
eum. Marcus ⁊ lucas non com¬
memorant de dnob istis filis
quib imꝑanum. ẽ. ut irent
atq oꝑarentur in uineã. S
ꝙ post hoc narrat matħs de
unea que locata est agricolis
qui ꝑsecuti sunt seruos missos
ad se. ⁊ postea dilecnuim filium
occiderunt ⁊ ciecerunt extra in¬
neam. etiam illi ambo ñ tacent.
codem ordine custodito .i. post¬
ea quam de baptissno ioħns in¬
terrogan iudei se nescire dixer̃.
⁊ respondit eis. nec ego dico no¬
bis in qua potestate hõc facio.
Nullius gͦ hic repugnantie que
stio nascitur. msi qd maths cum
dixisset qͥ dñs interrogauerit
nideos. cum uenerit dñs uinee
quid faciet agricolis illis: illos
respondisse subuingit atq di¬
xisse. malos male ꝑdet:i umeã¬
suam locabit alqs agricolis qͥ

Expanded text:
ad alterum dixit similiter. at ille respondens ait: eo, domine; et non iit, et cetera usque ad illud ubi ait: et qui ceciderit super lapidem istum confringetur; super quem uero ceciderit, conteret eum. Marcus et Lucas non commemorant de duobus istis filiis, quibus imperatum est, ut irent adque operarentur hi uinea, sed quod post hoc narrat Mattheus de uinea, quae locata est agricolis, qui persecuti sunt seruos missos ad se occiderunt, et ejecerunt extra vineam, etiam illi ambo non tacent, eodem ordine custodito , id est, posteaquam de baptismo Joannis interrogati Judaei se nescire dixerunt, et respondit eis, Nec ego dico vobis in qua potestate haec facio. 134. Nullius ergo hic repugnantiae qustio nascitur, nisi quod Mattheus, cum dixisset quod dominus interrogauerit Iudaeos: cum uenerit dominus uineae, quid faciet agricolis illis? illos respondisse subiungit adque dixisse: malos male perdet et uineam locabit aliis agricolis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tinere: Ac ꝑ hoc quia umuersũ
tempꝰ septenario dierum numo
uoluitur. comienient̃ undena¬
rio septies multiplicato. ad nu¬
merum septuagesimũ & sepu¬
mum cuncta peccata ꝑueniũt.
in quo mimero etiam fit ple¬
na remissio peccõrũ. expiante
nos carne sacerdotis nr̃i. a quo
nunc iste numerus incipit. &
reconciliante nos do ad quem
nunc iste numerus ꝑuenit.

Expanded text:
ertinere? ac per hoc quia uniuersum ertinere? ac per hoc quia uniuersum tempus septenario dierum numero uoluitur, conuenienter undenario septiens multiplicato ad numerum septuagensimum et septimum cuncta peccata perueniunt. in quo numero etiam fit plenaria remissio peccatorum expiante nos carne sacerdotis nostri, a quo nunc iste numerus incipit, et reconciliante nos deo, ad quem nunc iste numerus peruenit
Abbreviated transcription (Latin):
cie sue patrisq nos expratos ab
onini peccato purgatosq comũ¬
git. ut fiat quod ait apłs. Qui
autem adheret dño unis sp̃s ẽ.
ideo ineo nuimero qui est penes
lucam &e ipse xp̃s a quo incipit
enumeratio ⁊ deus ad quem
ꝑuenit conmimerantur. &e
fit mimerus septuagiata .uii.
quo sigrificatur ommnum ꝓr¬
sus remissio & abolitio peccõrũ.
quam etiam ipse dũs ꝑhuius
mimeri misterium eudent̃ ex¬
pressit. dicens reniittendum ẽẽ
pecc̃i non solum septies. s etiam
septuagies septies. Noc frustra is¬
te mincrus ad peccõrum omĩũ
ꝑtinet mundationẽ si diligen¬
tiuis inquiratur: Denarius quip¬
pe tanquam iusticie numerus
in decem preceptis legis ostendr.
Porro peccatum est legis itansgre¬
ssio. ⁊ utiq transgressio denarii
numeri congruent̃ undenario
figuratur. Uñ & uela scilicina
iubentur in tabernacło undecĩ
fieri. Quis autem dubitet ad poc¬
cati significationem alicium ꝑ¬

Expanded text:
tiae suae patrisque nos expiatos ab tiae suae patrisque nos expiatos ab omni peccato purgatosque coniungit, ut fiat quod ait apostolus: qui autem adhaeret domino unus spiritus est, ideo in eo numero, qui est penes Lucam, et ipse Christus, a quo incipit enumeratio, et deus, ad quem peruenit, connumerantur et fit numerus septuaginta septem, quo significatur omnium prorsus remissio et abolitio peccatorum. quam etiam ipse dominus per huius numeri mysterium euidenter expressit dicens remittendum esse peccanti non solum septiens, sed etiam septuagiens septiens. Nec frustra iste numerus ad peccatorum omnium pertinet mundationem, si diligentius inquiratur. denarius quippe tamquam iustitiae numerus in decem praeceptis legis ostenditur. porro peccatum est legis transgressio et utique transgressio denarii numeri congruenter undenario figuratur, unde et uela cilicina iubentur in tabernaculo undecim fieri. quis autem dubitet ad peccati significationem cilicium p
Abbreviated transcription (Latin):
ea peccando amisit. tanquram fi¬
lnis in paradiso constitutus sit.
Quaꝓpter in generatiombus
mathei significatur niõrum su¬
scepto peratorum a domino xͦ
In generationib autem luice sig
le descendens enarrat. iste ascen¬
dens. Qd̃ enim dicit apłs. Misit
deus filium situm in similitu di¬
nem carnis peccati. hec est susce¬
ptio peccatorum. Qd̃ autem ad¬
didit. ut de peccato dampna¬
ret peccatum in carne. hec est
est expiatio peccatorum. Pro
inde matheus ab ipso daina ꝑ
salomonem descendit. in cui
matre ille peccauit. lucas uero
ad ipsum dauiã ꝑ nathan ascẽ¬
dit. ꝑ quem ꝓpħam deus pecca¬
tum illius expiauit. Ipse quoq
numerus quem lucas equitur
certissime ꝓrsus abolitionem ĩ¬
dicat pecc̃orum. Quia enim xͥ
aliqua iniquitas qui nullam ha¬
buit. non est utiq comuncta
iniquitatib hominum quas in
sua carte suscepit. ideo nimerꝰ
penes matheum ȩxcepto xͦ est
quadragenariꝰ. Quia uero nsti¬

Expanded text:
stea peccando amisit, tanquam fistea peccando amisit, tanquam filius in paradiso constitutus sit. Quapropter in generationibus Matthaei, significatur nostrorum susceptio peccatorum a Domino Christo: in generationile descendens enarrat, iste ascendens. Quod enim dicit Apostolus: Misit Deus Filium suum in imsimilitudinem carnis peccati , haec est susceptio peccatorum; quod autem addidit: Ut de peccato damnaret peccatum in carne , haec est expiatio peccinde Mattheus ab ipso Dauid per Salomonem descendit, in cuius matre ille peccauit; Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum illius expiauit. ipse quoque numerus, quem Lucas exsequitur, certissime prorsus abolitionem indicat peccatorum. quia enim Christi aliqua iniquitas, qui nullam habuit, non est utique coniuncta iniquitatibus hominum, quas in sua carne suscepit, ideo numerus penes Mattheum excepto Christo est quadragenarius. quia uero iusti
Abbreviated transcription (Latin):
tem uoluit significare maths.
ideo & ipsas generationes ab
abraham usq ad ioseply iusq
ad ipsius xp̃i natiuitatem de¬
scendendo commemorauit ab
untio euangelii sui. Lucas ã
non ab initio s abaptismo xp̃i
generationes enarrat nec descẽ¬
dendo s ascendendo. tanquam
sacerdotem in expiandis pecc̃is
magis asignans. ubi eum uox
de celo declarauit. uͥ testimoni¬
um ioħs ipse ꝑhibuit dicens. &¬
ce qui tollit peccata mundi. As¬
cendo enim transit ab abrahã.
& ꝑuenit ad d̃m. cui mundan
& expiau reuciliamur. Meri¬
to & adoptionis originem ipse
suscepit. quia ꝑ adopnionem ef¬
ficimur filii di. cralendo in filrũ
di. Per carnalem uero generatio¬
nem filius dĩ potiuis ꝓpter nos
filius hominis factus est. Satis
autem demonstrauit non se iõ
dixisse ioseph filium heli quod
de illo genitus. s quod ab illo
fuerit adoptatus cum & ipsum
adam dĩ filium dixit cum sit
factus a deo. s ꝑ grãm quam p̃¬

Expanded text:
tem uoluit significare Mattheus, tem uoluit significare Mattheus, ideo et ipsas generationes ab Abraham usque ad Ioseph et usque ad ipsius Christi natiuitatem descendendo commemorauit ab initio euangelii sui. Lucas autem non ab initio, sed a baptismo Christi generationes enarrat, nec descendendo, sed ascendendo. tamquam sacerdotem in expiandis peccatis magis signans, ubi eum uox de caelo declarauit, ubi testimonium Iohannes ipsi perhibuit dicens: ecce qui tollit peccata mundi. ascendendo autem transit et Abraham et peruenit ad deum, cui mundati et expiati reconciliamur. merito et adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem efficimur filii dei credendo in filium dei. per carnalem uero generationem filius dei potius propter nos filius hominis factus est. satis autem demonstrauit non se ideo dixisse Ioseph filium de illo genitus, sed quod illi fuerit adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit factus a Deo, sed per gratiam quam po
Abbreviated transcription (Latin):
dam in extrancas deficxio. quã¬
do inbabiloniam tratismigra¬
tum. ẽ. Ubi autem ordo arecti¬
tudine fbectitur. atq ut ea in
diuersum qͣi angulum facit.
illud qd̃ in angło est bis minĩa¬
t᷑. in fine scłc prioris ordinis:
in capite ipsins deflexionis. &
hoc ipsum iam p̃figurabat xͦ
a cutuncisione ad preputium.
tanquam a ierlin ad babiloni¬
am. quodanimͦ migraturum.
& hinc atq hinc uirisq in se
credentib tanquam lapidem
angularem fimirum: Hoc ñc
in sigura p̃parab⁊t dis rebus ĩ
inueritate fieuris. Nam & ip̃
icchonias tibi angłs iste p̃fig̃a¬
tus est. intespretatur p̃paratio
di. Sic ergo nam non quadragĩ¬
ta due. quod faciunt ter qua¬
tuordecim. s ꝓpier unum bis
tiones futt. si & ipsum x̃pm
aniimeremus. qui huic rege¬
de uite nre temporali atq et̃¬
ne tanquam numero quadra¬
genario regaliter p̃sidit. quem
ad istam mortalitatem nobisc̃
participandam quia descendẽ¬

Expanded text:
dam in extraneas gentes deflexio, quandam in extraneas gentes deflexio, quando in Babyloniam transmigratum est. Ubi autem ordo a rectitudine flectitur, atque ut eat in diversum, tanquam angulum facit; illud quod in angulo est, bis numeratur, in fine scilicet prioris ordinis, et in capite ipsius deflexionis. Et hoc ipsum jam praefigurabat Christum a circumcisione ad praeputium, tanquam ab Jerusalem ad Babyloniam quodammodo migraturum, et hinc atque hinc utrisque in se credentibus tanquam lapidem angularem futurum. Haec tunc in figura praeparabat Deus rebus in veritate venturis. Nam et ipse Iechonias, ubi angulus iste praefiguratus est, interpretatur \'praeparatio dei\'. sic ergo iam non quadraginta duae, quod faciunt ter quattuordecim, sed propter unum bis tiones fiunt, si et ipsum Christum adnumeremus, qui huic regendae uitae nostrae temporali adque terrenae tamquam numero quadragenario regaliter praesidet. Quem ad istam mortalitatem nobiscum participandam quia descenden
Abbreviated transcription (Latin):
quatuor partib t̾minatur. qͣs
aliquando uentorum nomine
scriptura cominemorat. ab ori¬
ente & occidente. aquilone ce¬
& meridie. Quadraginta em̃
quat̃ habent decem. Porro ip¬
sa decem ab uno usq ad qua¬
tuor ꝓgrediente numero con¬
summantur. Ad hunc gͥ mũ¬
dum &e ad istam terrenam mor¬
talemq uitam hominũ ad̃ noᷤ
regendos in temptatione labo¬
rantes. uenientem regem xp̃m
matħs suscipiens. crorsus est
tibus ut distingueretur. deus
de terra sua & coͣgnatione su¬
a sepauit habraham. Xp̃c ue
uenturtis. Cum enim quater
denas generationes tribus distĩ¬
xisset articulis dicens. ab abrahã
usq ad dauiã generationes eẽ¬
quatuordecim: ⁊ a dauid usq ad
transiigrationem babilome.¬
alias.xiiii. totidemq alias usq
ad natutitatem xp̃i. non tam̃
easdem duxit in suminã ut
diceret. fiunt omnes quadra¬
ginta due. Unus quippe in iłł
xgencratorib bis nunieratur.i.
iechomas. a quo facta est que¬

Expanded text:
quattuor partibus terminatur, quas quattuor partibus terminatur, quas aliquando uentorum nomine scriptura commemorat, ab oriente et occidente, ab aquilone et meridie. quadraginta autem quater habent decem. porro ipsa decem ab uno usque ad quattuor progrediente numero consummantur. Ad hunc igitur mundum et ad istam terrenam mortalemque uitam hominum ad nos regendos in temptatione laborantes uenientem regem Christum Mattheus suscipiens exorsus est tibus ut distingueretur, deus de terra sua et de cognatione sua separauit Abraham, Christus uenturus. cum enim quater denas generationes tribus distinxisset articulis usque ad David generationes quatuordecim, a David usque ad transmigrationem Babyloatuordecim, totidemque alias usque ad nativitatem Christi ; non tamen eas duxit in summam ut diceret, Fiunt omnes quadraginta duae. Unus quippe in illis progeneratoribus bis numeratur, id est Jechonias, a quo facta est quae
Abbreviated transcription (Latin):
huius temporis facramentũ ẽ.
quo sub disciplina regis xp̃i ad¬
uersus diabolum dimicamus.
etiam illuã declarat. quod qua¬
draginta diertun ieumum ħ
est humiliationem anime. con¬
secrauit & lex ce ꝓph̾e ꝑ moisẽ
ptationem nr̃am in carne sua
quam de nr̃a mortalitate assu¬
mere dignatus est presigurans:
Post iesurrectionem quoq nõ
amplius quam dies quadragĩ¬
ta cum discipłis in hac terra cẽ
uoluit. huic corum uite adhc̃
humana conuersatione con¬
mixtus:i cum illis alimenta
mortalium quanius iam nõ
moriturus accipiens. ut ꝑ ip̃os
quadraginta dies sigiificaret
se occulta p̃sentia qđ ꝓmise¬
rat impleturum quando ait.
ecce go uobiscum sum usq m
consummationẽ scł̃i. Cur autẽ
iste ninuerus hanc temporalẽ¬
intam terrenamq significet.
illa interim causa de praxi¬
mo occurrit. quantus sit alia
fortasse secretior. quod ⁊ tem¬
pora annorum quadriptitis
uicib cutrunt. &̾ mundus ip̃

Expanded text:
huius temporis sacramentum est, huius temporis sacramentum est, quo sub disciplina regis Christi aduersus diabolum dimicamus, etiam illud declarat, quod quadraginta dierum ieiunium, hoc est humilationem animae, consecrauit et lex et prophetae per Moysen ptationem in carne sua, quam de nostra mortalitate adsumere dignatus est, praefigurans? post resurrectionem quoque non amplius quam dies quadraginta cum discipulis in hac terra esse uoluit huic eorum uitae adhuc humana conuersatione commixtus et cum illis alimenta mortalium, quamuis iam non moriturus, accipiens, ut per ipsos quadraginta dies significaret se occulta praesentia, quod promiserat, impleturum, quando ait: ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi. cur autem iste numerus hanc temporalem terrenamque significet uitam, illa interim causa de proximo occurrit, quamuis sit alia fortasse secretior, quod et tempora annorum quadripertitis uicibus currunt et mundus ipse