comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cumaliquid despiritali& in commu tabilisententia diuinitatis
audieuorisuscepit &liado ancilla sua filios amore habendi na¬
merosioris plis accensa: Inuenimus autem ⁊ elfm euus ancu
quorum predicatione fides eu angelicae oshirat &cornonhu¬
ai de quadibus scriptu est : populus hic labus mehono non tar

Expanded text:
cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia diuinitatis cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia diuinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios amore habendae numerosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius ancillam quorum in praedicatione fidei evangelicae os hiat, et cor non hiat. De qualibus scriptum est: Populus hic labiis me honorat, cor
Abbreviated transcription (Latin):
sudin apua dm̃ & uule parere & non potest duag epecat u¬
nemcius quisenariabt Idoo contemplanditid apraineg
duunita temine ffabilem cernat: uacare uult abconunego¬
tu ratideosterisis qui a inuariis pressuris non subuonulend
quia oupsa uinter dumꝓcre andi caritate in ardes sllis abuend
docere quod nouit uid& soho remlabore agendifilus ab undaon¬
dem & dole potius currere homines adea iuiuuialiquiddici
netessitatibus consulacur quã adillũ unde diuinualiquiddici¬
tur hic dolor siguratus uidetur in eo quod scriptu ests dide¬
lauit rathel sororemsua: ꝓ inde qui a purus intellectus spirita¬
lis substantiae uerbis carne editis ex primi non patestudigs
doctrina sapientiae ꝑquas libec corporeas similitudiner insinu¬
arediuina sicut elegit rachel exiuro suo & exancilla suscipe¬
refilios quãsinefiliis omninomanere : Bala quippe ancilla na¬
chel inter pr&atur in u&erata de u&ere quippe uita carna¬
libus sonsibus dedita corporeae cogitantur imagines &iam

Expanded text:
parere, et non potest, quia Generationem ejus quis enarrabit? Ideoque contemplandi otia appetit, ut divinitatem ineffabilem cernat. Vacare vult ab omni negotio, et ideo sterilis, quia in variis pressuris non subvenit. Sed quia ipsa interdum procreandi charitate inardescit vult enim docere quod novit, videt sororem labore agendi filiis abundantem, et dolet potius currere homines ad eam virtutem, qua eorum necessitatibus consulatur, quam ad illam unde divinum aliquid discitur. Hic dolor figuratus videtur in eo quod scriptum est: Et zelavit Rachel sororem suam. Proinde quia purus intellectus spiritualis substantiae verbis carne editis exprim non potest, elegit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas similitudines insinuare divinas, sicut elegit Rachel ex viro suo et ancilla suscipere filios, quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe, ancilla Rachel, interpretatur inveterata. De vetere quippe vita, carnalibus sensibus dedita, corporeae cogitantur imagines, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs istaloquitur praedicatoribus. uidelicet quiamultũ
spatium est a mõdo usq: ad futuram resurrectionem. qđ
spatium diei non in merito conparatus. Quia modo licet
inclaritate fidei consistentibus bona usq ad finem scłi ope¬
rari. Nec tempus est ut reducantur ad caulas greges id est
ad mansiones caelestes. qui a perfecte fideles instruendi sunt
cognitione fidei: Vnde et subditur: DATEAXTEPOTŨ
oUIBUS: Scilicet acsidicatus: instrui te simpliciter sim¬
plices: Et sic ad pastum hoc est ad meditationem scripturarũ
Mus Laƿideoo deore puterutaoaque cous
CREgEs: Benequid&m aiunt non possumus donec om¬
nia pecora congregentur qui a antiqui prȩdicatores
nec ꝓfunditatems̃ cripturarum nec gratiã baptis m
aliis pandere patuerunt. donec aduenir& tempus quo
BAt: potest enim & ꝑrachel quȩ ouis interptatur
ecclesia significari: quȩ pauit olim & pascit modo
populum catholicum quȩ cum fidelibus uenit ad

Expanded text:
Dominus ista loquitur praedicatoribus, videlicet, quia multum Dominus ista loquitur praedicatoribus, videlicet, quia multum spatium est amodo usque ad futuram resurrectionem, quod spatium diei non immerito comparatur; quia modo licet in claritate fidei consistentes bona usque ad finem saeculi operari. Nec tempus est ut ad caulas greges, id est ad mansiones coelestes, quia prius perfecte fideles instruendi sunt cognitione fidei. Unde et subditur: Date ante potum ovibus. Scilicet ac si dicatur: Instruite simpliciter simplices, et sic ad pastum, hoc est ad meditationem Scripturarum,mus lapidem de ore putei ut adaquemus greges. Bene quidem aiunt: Non possumus, donec omnia pecora congregentur. Quia antiqui praedicatores nec profunditatem Scripturarum, nec gratiam baptismi aliis pandere potuerunt, donec adveniret tempus quo bat. Potest enim per Rachel, quae ovis interpretatur, Ecclesia significari, quae pavit olim et pascit modo populum catholicum, quae cum fidelibus venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
Tresq greges ouium accubantes iuxta eum : Qui a iudaicus
populus tripliciter diuisus erat id est inpharisaeis et sadu¬
caeis et populo uulgari : Nam ex illo pecora ad aquebant᷑
id est iuda ei in bonis terrae sperantes quidictis ueteris tes¬
tamenti instruebantur uel patres antiqui baptis mum
in libris legis et prophetarum intellegentes: Et os eius gran
dilapide cl audebatur : Lapis enimx p̃m qui occultabatur
incredulis uel duritiam legis qua spiritalis intellegentia
cum plenitudotemporis aduenit ut per uni genitum genus
humanum saluaretur: Ipser e uelare dignãtus est. et tunc
duritia legis manifestataest: Scriptum namq est:: Tunc ape¬
ruit illis sensum ut intellegerent scripturas : Eit refectis gre¬
gibus hoc est credentibus fidelibus : Rursum super osputei
ponerent : Qui a gentibus credentibus iudaei insua in fideli¬
TORIBuS: Adhuc multum tẽpus super est: quod ammodo

Expanded text:
Tresque greges ovium accubantes juxta eum. Quia Judaicus Tresque greges ovium accubantes juxta eum. Quia Judaicus populus tripliciter divisus erat, id est in Pharisaeis, et Sadducaeis, et populo vulgari. Nam ex illo pecora adaquabantur. Id est, Judaei in bonis terrae sperantes, qui dictis Veteris Testamenti instruebantur; vel patres antiqui, baptismum in libris legis et prophetarum intelligentes Z., non indi lapide claudebatur. Lapis enim Christum, qui occultabatur incredulis, vel duritiam legis, qua spiritalis intelligentia cum plenitudo temporis advenit, ut per Unigenitum genus humanum salvaretur, ipse revelare dignatus est, et tunc duritia legis manifestata est. Scriptum namque est: Tunc aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas .-- Et refectis gregibus, hoc est credentibus fidelibus. Rursum super os putei ponerent. Quia gentibus credentibus Judaei in sua infidelitoribus: Adhuc multum tempus diei superest. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
cierunt xpm prosalutemundi interris aduenisse Sequi tur
appel lauitque nomenurs ethel: Quenterpreta¬
tur domus di : significat ecclesiam quaedomus dĩest. Quae pri¬
us lura uocazarur. Quae interpretatur amigdalum
significat iudaeam : Sicut enim amigdalus anteom̃s arbores folia
emittit : ita et iudea ante om̃s gentes notitiam dĩ et legis
habuit. et quasi fidefloruit : Et sicut qued am poma amig¬
dalitria continent inse : Hoc est corium testam et nucleũ
ita sacra scriptura quam iudea plebs percepit: trinã
continet in se. Intellegentiã id est phisicam ethicã et
loicam Hoc est hystorialem allegoricam et moralẽ
cuius trpum tenuit in hoc loco : Ad terrã orient alem
hoc est ad populum iuda eorumꝰ quiui debatur notitiam
legis et dĩ habere. de quo propheca ait. Ecceuir oriens
uidelicet scripturarum in populo iudaico: seugratiam
baptismi in libris legis ec prophetarum praefiguratam

Expanded text:
cierunt Christum pro salute mundi in terris advenisse. Sequitur: cierunt Christum pro salute mundi in terris advenisse. Sequitur: Appellavitque nomen urbis Bethel. Quae interpretatur domus Dei. Significat Ecclesiam, quae domus Dei est. Quae prius Luza vocabatur, quae interpretatur amygdalum. Significat Judaeam. Sicut amygdalus enim ante omnes arbores folia emittit, ita et Judaea ante omnes gentes notitiam Dei et legis habuit, et quasi fide floruit; et sicut quidem poma amygdali tria continent in se, hoc est corium, testam et nucleum; ita sacra Scriptura, quam Judaea plebs percepit, trinam continet in se intelligentiam, id est physicam, ethicam, et logicam, hoc est historialem, allegoricam, et moralemChristus, cujus typum tenuit in hoc loco, ad terram orientalem, hoc est ad populum Judaeorum, qui videbantur notitiam legis et Dei habere, de quo Propheta ait: Ecce vir, Orienvidelicet Scripturarum in populo Judaico, seu gratiam baptismi, in libris legis et prophetarum praefiguratam.
Abbreviated transcription (Latin):
CERTOMSIBI. EGOSUM DSARRAbAm patristui
ET DSISAAC:TERRÃ IN quA DORMIS TIBIDABO:
la ame &dabotibi gentes : ued semenillius a postoli designan¬
ad septem trionem & meridiem : quodimplecũ uidemus : quia
inquattuor par tibus mundi ec clesaxpĩ est dilatata : & bene¬
dicentur inte ĩdest in xpõquemtu sub audis figuras : & in somi¬
netuo : hoc est in a postolis: Cunc taetribus terraei idest om̃s natio¬
nes terrae. et ero custostuus quocumq: perrexeris. qui ads̃
pater custodiuit eum uel corpus ipsius quod est eccła : Et redu¬
camte interram hanc : iuxtaquod paulus ait : Cȩcitas exparte
contigit inisrahel : Cum autem plenitudo gotẽporis introierit
tuncomnisifrahel saluus fiet Cumquẽ El EUAS SET IACOB
desomno ait: Uere dñs est iN Locoisto: Prophe¬
tandodixit: sicut iam manifeste demonstrauimus. quia futu¬
rumerat ut dñs in eadem terra uisibiliter appareret: E⁊ CCO
Nescisbam.: Hoc expersona iudãici populidixit : Quines¬

Expanded text:
dicentem sibi: Ego sum Deus Abraham patris tui, et Deus Isaac. Terram in qua dormis tibi dabo.la a me et dabo tibi gentes . Vel semen illius, apostoli designanet septentrionem, et meridiem. Quod impletum videmus quia in quatuor partibus mundi Ecclesia Christi est dilatata. Et benedicentur in te, id est in Christo, quem tu praefiguras; et in semine tuo, hoc est in apostolis, cunctae tribus terrae, id est omnes nationes terrae. Et ero custos tuus, quocunque perrexeris. Quia Deus Pater custodivit eum, vel corpus ipsius, quod est Ecclesia. Et reducam te in terram hanc; juxta quod Paulus ait: Caecitas ex parte contigit in Israel. Cum autem plenitudo temporis introierit, tunc omnis Israel salvus fiet . Cumque evigilasset Jacob de somno, ait: Vere Dominus est in loco isto. Prophetando dixit, sicut jam manifeste demonstravimus. Quia futurum erat ut Dominus in eadem terra visibiliter appareret. Et ego nesciebam. Hoc ex persona Judaici populi dixit, qui nes
Abbreviated transcription (Latin):
impedit quibusdcitur: uirilitor agite & confort&urcor
ueseru: sed his maxime euenit quiquasi effeminaco gres sugri¬
dientes ꝑblandimenta seculi resoluuntur: unde & illic eius¬
domrachelis haec uerba sunt IVXTΑ CONSuΕTudi Nec
teminarumΝuNc accidit michi idest quasimu¬

Expanded text:
impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor impedit, quibus dicitur: Viriliter agite, et confortetur cor vestrum . Sed his maxime evenit qui, quasi effeminato gressu gradientes, per blandimenta saeculi resolvuntur. 7. Unde et illic ejusdem Rachelis haec verba sunt: Juxta consuetudinem feminarum nunc accidit mihi; id est, quasi mu
Abbreviated transcription (Latin):
lum cuum & domupatristui: quiduero inidolis nisi auaritia
de signatur ⁊ inde ꝑpaulũ dicitur: & auaritia quȩ est idolorũ
seruitus: Labanergo ueniens apudia cobidolum non inuenit :
quia ostonsirmundi thesauris diabolus in redempcore nostro
uestigia concupiscentiao terrenae non repporit : sed quia ia cob
non habuit eamaꝑ achelsedendo cooperuit: ꝑra hel quippe quȩ¬
& ouis dicitur ecclosia figuratur: Sedore aut est humilitato
poenitentiar app&ere sicut scriptuest: Surgite post quã sede
ricis: pachel ergo idola sedendo operuit : quia scã ecclo siaxp̃m
se quons uitium terrenae concupiscentiae ꝑ humilitatẽ peniten¬
diae cooperuit: de harcooꝑtione uitiorum ꝑproph&cã dicit
Scatiquorum remissac sunt iniquitates : & quorum tectas
potcata: Nosigitur rachol illa significauit: quii dola feden¬
io premimus iculpas a uoriciae poenit endodanamus : quo
uti que auaricia in munditia non illis quiuiriliter curruno¬

Expanded text:
lum tuum, et domum patris tui . 4. Quid vero in idolis, nisi avaritia lum tuum, et domum patris tui . 4. Quid vero in idolis, nisi avaritia designatur? unde et per Paulum dicitur: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Laban ergo veniens apud Jacob, idola non invenit, quia, ostensis mundi thesauris, diabolus in Redemptore nostro vestigia concupiscentiae terrenae non reperit. Sed quae Jacob non habuit, ea Rachel sedendo cooperuit. 5. Per Rachel quippe, quae ovis dicitur, Ecclesia figuratur. Sedere autem est humilitatem poenitentiae apritis , etc. Rachel ergo idola sedendo operuit, quia sancta Ecclesia Christum sequens vitium terrenae concupiscentiae per humilitatem poenitentiae cooperuit. De hac coopertione vitiorum per Prophetam dicitBeati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Nos igitur Rachel illa significavit, qui idola sedendo premimus, si culpas avaritiae poenitendo damnamus. Quae utique avaritiae immunditia, non illis qui viriliter currun
Abbreviated transcription (Latin):
Mxoripus uelut. mercedes sustinureꝰ praote¬
uam: tunciquoratesocoro cumuxouisus cũ
com ratuproperauit: labanaũr consecutus es
cuo imon tecaliao cumsuroreatque ioola
quacrachel furara fuerxt apuocum requisiuit
Nec Repporit Quidergo sibi hocipsum figuraliter uelit:
Dumenim laban superius aliam gerat personam nunc trmen
diaboli trpum figurat: Laban qui ppeinter p̃tatur de albatio:
dealbatio aũt diabolus non in conuenienter accipitur qua
cunsit tenebrosus ex merito transfigurat se uelut in angelũ lu¬
cis huic seruiuit ia cob: idest ex parter eꝓborispi iudaicus popu¬
lus excuius carne in carnatus dns uenit: potest & iam perlaban
mundus exprimi quicum furoreia cobꝑ sequitur quiaelo¬
osquos que quired  pcoris nostri membrasunt ꝑsequende
opsimere conatuughuius filia midos scumundi seudia boliuacb¬
abstunt cun sibigps ecclesiam &gentilitate conunxit qua pado
do mopatris abstrabit quia oi ꝑpraph&cã dicit: obliuis cere popu¬

Expanded text:
sustinuit, praecesuam. Tunc ignorante socero suo, cum uxoribus et comitatu properavit. Laban autem consecutus est eum in monte Galaad cum furore, atque idola quae Rachel furata erat apud eum requisivit, nec reperit. » Quid ergo sibi hoc ipsum figuraliter velit? Dum enim Laban superius aliam gerat personam, nunc tamen diaboli typum figurat. Laban quippe interpretatur dealbatio. Dealbatio autem diabolus non inconvenienter accipitur; qui cum sit tenebrosus ex merito, transfigurat se velut angelum lucis . Huic servit Jacob, id est, ex parte reproborum Judaicus populus, ex cujus carne incarnatus Dominus venit. Potest etiam per Laban mundus sic exprimi, qui cum furore Jacob persequitur, quia electos quosque qui Redemptoris nostri membra sunt, persequendo opprimere conatur. Hujus filiam, abstulit, cum sibi Christus Ecclesiam ex gentilitate conjunxit, quam et de domo patris abstrahit, quia ei per prophetam dicit: Obliviscere popu
Abbreviated transcription (Latin):
non absurde maior appollatur quȩ tempore priorest : prior
est autem in hominis eruditione laborboniopercrlao equle s fon¬
est mplationis : adunuimergo tendendũ selete hambalquspp¬
semsasiat :emissionis pee cacorum hoc est de abbatios quedese
lab in uerũ tamen una anatur aliatolenaonbrosderie teli¬
quos sunt in laboribi habundantius in plagissu prainoduor enmor¬
tibus sepi us ptopte quos habont soris pugtens entus linsres egau

Expanded text:
non absurde major appellatur, qui tempore prior est. Prior non absurde major appellatur, qui tempore prior est. Prior est autem in hominis eruditione labor boni operis, quam requies contemplationis. Ad unusunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerum tamen una amatur, alia toleratur. sed quae toleum, et eos, propter quos sunt in laboribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius, propter quos habent foris pugnas, in
Abbreviated transcription (Latin):
enonis pot uers ru suorum gratia constitutus quod aliud amans
rabcris non falsum testimonium dicer uonconcupis cdo snorst
pasimitui & non concupis cerem pximitui: quibus obseruatis
postea quã omni concupita dolectatione doc trinae pertoms¬
toriones uarias quasi perhuius soculi noetem colerantiars¬
boris adhae serit uelut ꝓrachellia in opinata coniungicur¬
ee bane sustin& ut adillã ꝑueniat ñ ꝑsouerantor amat ac¬
cepnoslus septem precertis : acsicidicatur serui alios septer
annos ꝓpterrachel ut sit pauꝑ spũ mitis lugens esuriens que
iustitiã miscricorsimundi cordis pacificus uellacenim homio
si ficraposs& sine ulla colerantia laboris quȩ in agendo patuo¬
ondoq: amplectendaost statim ad pulchrae contemplationis
delitias ꝑuenire : Sed hoc non potest interra morientium pos
enimuidacur significare quod dictum est adia cob: Non est
moris in loco hoc ut minor habeatur quam maior: quia

Expanded text:
ationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans ationis peccatorum suorum gratia constitutus, quid aliud amans raberis, Non falsum testimonium dices, Non concupisces uxorem proximi tui, Non concupisces rem proximi tui. 9. Quibus observatis, posteaquam homini pro concupita delectatione doctrinae, per tentationes varias, quasi per hujus saeculi noctem, tolerantia laboris adhaeserit, velut et hanc sustinet, ut ad illam perveniat, si perseveranter amat acceptis septem aliis praeceptis, ac si ei dicatur: Servi alios septem annos pro Rachel, ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens et sitiens justitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. Vellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris quae in agendo patiendoque est amplectenda, statim ad pulchrae contemplationis delicias pervenire, sed hoc non potest in terra morientium. Hoc namque videtur significare, quod dictum est ad Jacob: Non est moris in loco hoc ut minor habeatur priusquam major. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
timide & incerte puidontiae nostrae: Spes uero adernȩ
contemplationisdi habens certam in telle gentia uerita
tis ipsa est rachelunde & iãdicitur: ꝑona facie & pulchra
specie ħanc enimamatomnis piestudiosus & ꝓpcerhanc
seruit gratiaedi quapeccata nostra : &sifuerini sicut for¬
nitium tam quã nix de albabuntur : Lab anquippeint ptat᷑
dealbatio causeruit ia colpropterrachel: Ne que enim sequis
no sut qui suab gratia remis sionis peccatorum seruire nstitu
nisi ut quide uiuat in uerbo exquo uidecur principsũ qus len
ds: angrit toptorachel non ppterliam seruiturs ⁊amquista de¬
quscatuitĩ noper ibus iustitiae laborom actianũ apislis taide
sibi roete sub posta iusum generandi am piecis sobcun datltaom
oruir oue adracho ꝑuonir&urtolerari fecit : oeinde ppterfilo
tionin ddtt i tauero unus quis que utilis diseruus subdo dili¬

Expanded text:
timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemplationis dei habens certam et delectabilem intellegentiam ueritatis, ipsa est Rachel. unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur "dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisquam conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire iustitiae, nisi ut quiete uiuat in uerbo, ex quo uidetur principium, quod est deus. ergo propter Rachel, non propter Liam. nam quis tandem amauerit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionusibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem primo, ut ad Rachel perveniretur, tolerari fecit. 8. Deinde propter filios commendavit. Ita vero unusquisque utilis Dei servus, sub dealb
Abbreviated transcription (Latin):
figurauerunt quat tuor uxoresia cob quaru pesapt hbenle
raetancilla quas habebat abrabam durascanquod
intellegi sedibiinuna et una facilius apparee quoat
dicitur i hic etiam duae sunt. et duae ein de iuira fi
ciliae filius exbereditatur hicuere aneolbma sis¬
ina mulcumfiuis liberarum terram re promis si onis
accipiunt u un de hic procul dubio aliquidaliudbo an¬
catur q quam quamenim duae liberae uxoresia cobauno¬
uumtes tamentum quo in libertate uocatisumus existimnen¬
tur porcinere nontamen frustra due suntinisiquiadue
uitae nobi sinxpi corporo predicantur unateu pu aon
inqua labor amus alia a & erna in quadelec ta tionemdicon¬
templabimur: l anamque interpr&atur laborans Rache
autemꝰuisum principium siue uerbum actio ergohuius ui¬
ta inquauiuimus exfide laborios a est in operibus &in consa¬
ud quem oxitu ꝓueniat adutilitatem eorum quibus consũ¬
lereuo lumus: ipsaese liaprior uxor iacob: Acꝑ hoc &linsir
misoculis cominemoratur cogitationes enim mortalium

Expanded text:
figuraverint quatuor uxores Jacob, quarum duae liberae ra et ancilla quas habebat Abraham duo Testamenta intelligere; sed ibi in una et in una facilius apparet quod dicitur. Hic autem duae sunt, et duae. 3. Deinde etiam ibi ancillae filius exhaeredatur, hic vero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt. Unde hic procul dubio aliquid aliud significatur, quanquam enim duae liberae uxores Jacob ad Novum Testamentum, quo in libertatem vocati sumus, existimentur pertinere, non tamen frustra duae sunt, nisi quia duae vitae nobis in Christi corpore praedicantur. 4. Una temporalis, in qua laboramus; alia atemplabimur. Lia namque interpretatur laborans; Rachel autem, visus, principium, sive verbum. Actio ergo hujus vitae, in qua vivimus ex fide, laboriosa est in operibus et incerta, quo exitu perveniat ad utilitatem eorum, quibus consulere volumus. Ipsa est mis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium
Abbreviated transcription (Latin):
miam AcCEΡITVxΟRES DUASFILIAS LAB AUPRA¬
tis peΡeccs hocestprimoliam secunoo
Rachel: INDE SIBI AC CEPITLIAE ANCILLAM NOMN¬
Nerel phamet ancillã rachel ꝑ al. amoex
quigus quat tuoꝵ: GEΝUIT duo decim pilios

Expanded text:
miam, accepit uxores duas, filias Laban fratris Rebeccae. Hoc est, primo Liam, secundo Rachel. Inde sibi accepit Liae ancillam nomine Zelpham, et ancillam Rachel Balam. Ex quibus quatuor genuit duodecim filios,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem suꝑminorem filium predestinatã: digit benedipieusaerit
benedictus : Spiritaliter uoro isa aciudaicum populum designa¬
uit quicaligansoculis & prophi&ans in presentisibum noneudtop
cuitamen multa in postorũ prȩuidit : qui animirũ iudaueres popu¬
Ius pohaciao spũ plonus & cocus eunidequo multa in futurupre dixit
in presentipositum non agnouit: qui&iã addampnationis sue
cumulum eum quemnatum dispiciunt nasciturũ longe ante
presciuerunt sed &ã ubi nascer &ur:nã ab hero denlequisitir
locum natiuita tiseius exprimunt : uidelic& bethleemut ip
iacop audiui quod prateptuus esauoriuat u
occide Rete quȩricur quomodo annuntiata sunt uorb
osau rebecco quibus cominatus est occidere fratrẽ suum : cũs
criptura dicat hoc eum insua cogitatione dixisse: nisi quia
uit et uidits calamate pracȩlo INherEΝtẽ
INNIXŨ SCALAE DNMASCENDENTES

Expanded text:
tionem super minorem filium praedestinatam. Dixit: Benedixi ei, et erit tionem super minorem filium praedestinatam. Dixit: Benedixi ei, et erit benedictus. Spiritaliter vero isaac Judaicum populum designavit, qui caligans oculis et prophetans in praesenti filium non vidit, cui tamen multa in posterum praevidit. Quia nimirum Judaicus populus, prophetiae spiritu ple nus, et caecus, eum de quo multa in futuro praedixit, in praesenti positum non agnovit. Qui etiam ad damnationis suae cumulum eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti loJacob: Audivi, quod frater tuus Esau minatur occidere te. Q aeritur quomodo annuntiata sunt verba Esau Rebeccae, quibus comminatus est occidere fratrem suum; cum Scriptura dicat hoc cum in sua cogitatione dixisse? Nisi quia vit, et vidit scalam a terra coelo inhaerentem, innixum scalae Dominum, ascendente
Abbreviated transcription (Latin):
poscere uidentur: &ne recipiant mala benedictionẽ postu
quia qui ministrat uerbũ sapientibus & insipientib: debitor est:¬
Siuiri iusti uoluntas bona est : quid est quodisa ac none sau quem
uoluit sedia cob quem noluit benedixit: ex hoc suporius spirita
liter dictũ est: iusti hominis quantũ ad conscientiã ꝑtin& :
uoluntasbonast: quantu aucom ad prescientia inmunisust ab
aduorsis drenimsolus st quide futuris udicati orbosisaat iuis¬
tus quantũ adpsente humanita temdignũ est maiorem filuior
benedicendum magis putabat: Sed ds̃ quioccultorũ cognutu ole
munor ombenedictione mer eriostendit ut in bene dictione nom lidii¬
nisostender & es sebene dictionom seddi : Ideodictũ est ini numerisad
moseoodarron sacer dotes ponite nomenme suꝑfiliosis rabeesu
dns benedicaoos Sacer dotis ost benedicere di est offectum enbuie¬
ne benedic tionis: unde intellexit isa ac ꝑ spm̃ ꝓ pheciae ado bonedic

Expanded text:
poscere videntur, et ne recipiant mala, benedictionem postulposcere videntur, et ne recipiant mala, benedictionem postulquia qui ministrat verbum, sapientibus et insipientibus debitor estusti viri voluntas bona est, quid est quod Isaac non Esau quem voluit, sed Jacob quem noluit, benedixit? Justi hominis, quait: Iusti, inquit, hominis quantum ad conscientiam pertinet, voluntas bona est, quantum autem ad prescientiam, immunis est ab adversis; Deus enim solus est, qui de futuris iudicat. Ac per hoc Ysaac iustus, quantum ad presentem humanitatem dignum est, maiorem filium suum benedicendum magis putabat. Sed Deus, qminorem benedictionem mereri ostendit, ut in benedictione non hominis ostenderet esse benedictionem, sed Dei. Ideo dictum est in Numeris ad Moysen et Aaron sacerdotes: Ponite nomen meum super filios Israel: ego Dominus benedicam eos . Sacerdotis est benedicere; Dei est effectum tribuere benedict
Abbreviated transcription (Latin):
amoralem: Rationalis est quȩ dm̃ patre omniũ confitaur:
ut est abime leth naturalis illa est quȩ fixacst ac ten& om̃a ue¬
lur na curat illius uiribusnitens quã ꝓfit& ochoxa quidioit᷑
quamdosignat istesicol quios omniũ int̃p̃catur : hiergoom¬
& dicung uidimus tecũ es sod nm̃ & idcircodiximur
Sit iura mentum internos & reliqua usque sodcum pace di¬
misimus auctum benedictionednĩ : possunt qui dem isti tres
quipacei requirunt a uerbo di &por ueni re cupiunt pac¬
to & soci& ati eius figuram trium magorum qui ex orientis
partibus ueniunt heruditipaternis libris & inseitutione
maiorũ &dicunt quia uidentes uidimus natũ regem & ui¬
dimus qui ad s̃ ostcũ illo & uenimus adorare cum: Istius modi
accedons ad legemdi necessariodicio Iuraui &statui custo¬
dire iudicia uistitia &uae : sed dump& unt ut non facias nobir

Expanded text:
et moralem. Rationalis est illa quae Deum patrem omnium confitetur, et moralem. Rationalis est illa quae Deum patrem omnium confitetur, id est, Abimelech. Naturalis illa est quae fixa est et tenet omnia, velut naturae ipsius viribus nitens, quam profitetur Ochozat, qui dicitur quam designat iste Phicol, qui os omnium interpretatur. Hi ergo omet dicunt: Vidimus tecum esse Dominum, et idcirco diximus: Sit juramentum inter nos, et reliqua usque, sed cum pace dimisimus auctum benedictione Domini. Possunt quidem isti tres, qui pacem requirunt a verbo Dei, et pervenire cupiunt pacto et societati ejus, figuram tenere trium Magorum, qui ex Orientis partibus veniunt, eruditi paternis libris, et institutione majorum, et dicunt: quia videntes vidimus natum regem, et vidimus, quia Deus est cum illo, et venimus adorare eum. Istiusmodi accedens ad legem Dei necessario dicit: Juravi, et statui custodire judicia justitiae tuae . Sed dum petunt ut non facias nobis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ suum fecerit & uerbũdi sit quod cuncta modorar&ur in
hoccũ lege & euangeliũ consentiunt : dissidunt uero a nobis cu
dicunt dõ co&ernã materia es se cumnegantdm̃ curaremor¬
talia sed ꝓuidentiã illius supralunaris globispatiũ cohiberi cum
nascentes stellarum cursibus pendant :dissidunt c̃uꝑ p&uũ di¬
cunt hunc mundum & nullo fine claudendũ: Sunt & alia inqui¬
bus dissidunt &c concordant: & ideo abimoleli secundum hani
figurã aliquando paceest cumisaac. aliquando dissidoro
prescribitur. Sed non otios ae scribitur quod duo alii cũ abime¬
lech uenerint id est hoco ⁊agener eius & ficol duxmilitum: in¬
t̃ ptat᷑ autom ochora tenentos & ficol os omnium ipseautom
abime lech pater m̃ srex qui cressicut superius ostendi imagi¬
nenitotius philo sopbiae tenent quȩ apud eos int rparterdi¬
uidiur Io rcã phisicã & h cã idestrationalem naturalo

Expanded text:
Verbum suum fecerit, et Verbum Dei sit quod cuncta moderetur. In Verbum suum fecerit, et Verbum Dei sit quod cuncta moderetur. In hoc cum lege et Evangelio consentiunt. Dissident vero a nobis cum dicunt Deo coaeternam materiam esse, cum negant Deum curare mortalia, sed providentiam illius supra lunaris globi spatium cohiberi, cum nascentes stellarum cursibus pendunt. Dissident, cum perpetuum dicunt hunc mundum et nullo fine claudendum. Sunt et alia in quibus dissident et concordant. Et ideo Abimelech secundum hanc figuram aliquando in pace esse cum Isaac, aliquando dissidere describitur. Sed non otiose scribitur quod duo alii cum Abimelech venerint, id est Ochoza, gener ejus, et Ficol, dux militum. Interpretatur autem Ochoza tenens, et Ficol os omnium. Ipse autem Abimelech pater meus rex. Qui tres, sicut longe superius ostendimus, imaginem totius philosopviditur, logicam, physicam et ethicam, id est, rationalem, naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
dũ patristui dr̃ sus mistri corsero tuisi cut & illoruni coerumua
i pspiritalit dñs scilic& noster extendit taber naculũ idestec dȩ¬
siã : precepit que seruis siur id est apostolis ut foder propruer so
idest doc trin& a postolicã: propriis manib: uide licot proprus serip¬
tionibus : Sed quid diuersi putei is a ac quos fodorunt puericius
seqadquemnlocumcumuensseaatum elech
et ocora amicuillius et picoldux milituon uea¬
tus est sisisaac et reliqua Sciendum estautem quoda¬
bimelechiste quem dixinus significare superius philo soplidt
astudiosos quos que quipereruditionem philosophiae m ulta
etiam ex ueritate conprehenderunt: Non semꝑ habuit pacem
cumis a ac sod aliquando dissido aliquando pacemrequirit: neqi
enimphilo sophi semꝑ cum uerbodi consentiunt n ec semꝑcontra¬
rii sunt: multienimphilosophi unumdn es se quicunctacre¬
auerit scribunt: Non nulli&iã hoc ad diderunt quodeuncta ꝑ

Expanded text:
Dum patris tui Deus sum, misericors ero tui sicut et illorum. Caeterum Isaac spiritaliter, Dominus scilicet noster, extendit tabernaculum, id est Ecclesiam. Praecepitque servis suis, id est apostolis, ut foderent puteum, id est doctrinam apostolicam; propriis manibus, videlicet propriis scriptionibus. Sed quid diversi putei Isaac, quos foderunt pueri ejusAd quem locum cum venisset Abimelech, et Ochoza amici illius, et Ficol, dux militum, locutus est eis Isaac, et reliqua. Sciendum est autem quod Abimelech iste, quem diximus significare superius philosophos, et studiosos quosque qui per eruditionem philosophiae multa etiam ex veritate comprehenderunt, non semper habuit pacem cum Isaac, sed aliquando dissidet, aliquando pacem requirit. Neque enim philosophi semper cum verbo Dei consentiunt, nec semper contrarii sunt. Multi enim philosophi unum Deum esse, qui cuncta creaverit, scribunt. Nonnulli etiam hoc addiderunt quod cuncta per
Abbreviated transcription (Latin):
doq elos uero as condentos cornereest ciuercȩlestis patri aere¬
oritem ples queli quanto amore condicorisuo suꝑ se macipsos in¬
bo reloreuelquanta compassione caritatis nostris insnuitatuo
co idescendant & notandum ualde est quo dilo dormiens ange¬
losuudas & in lapide caput ponit qui a nimirum ipseabexteriori
eessons interna penaerat quiuntenta mente quod principie
est houinis initationem sui re demptoris obseruat pc apatro tir¬
po inlaprde ponere est ente poinherero quidest quoo
HACOBDIDIITANRIBILIS ESTLOCUS ISTO NOREST
ad ppliaiã ꝑtinent quod futurũ cratinterrare y miruo¬
nis din uerũ timero & cõlere tabernaculũ quo ei fieriest¬
que qui est suꝑomã bene dictus dr̃ podiburnus ambularo inea s
poritia celiautom sic intelle gere debemustam quã in defiat
aditus credentibus ad caporcendũ regnũ cȩlorũ: unde sa¬
nimuel tunc uol postoa froquentauit lapidem ador ando
aut ei sacrificando sodsi gnunifuit in pph&ia eui dentis

Expanded text:
dentes et descendentes cernere est cives coelestis patriae contemplari, vel quanto amore conditori suo super semetipsos inhaereant, vel quanta compassione charitatis nostris infirmitatibus condescendant. Et notandum valde est quod ille dormiens angelos videt et in lapide caput ponit. Quia nimirum ipse ab exterioribus operibus cessans, interna penetrat, qui intenta mente, quod principale est hominis, imitationem sui Redemptoris observat. Caput quippe in lapide ponere est mente Christo inhaerere. Quid est quod Jacob dixit: Terribilis est locus iste. Non est ad prophetiam pertinent, quod futurum erat in terra repromissionis Deum verum timere, et colere, tabernaculumque ei fieri, eumque, qui est super omnia benedictus Deus, pedibus suis ambulare in ea. Portam autem coeli sic intelligere debemus, tanquam inde fiat aditus credentibus ad capessendum regnum coelorum. Innim tunc, nec postea frequentavit lapidem adorando, aut ei sacrificando; sed signum fuit prophetiae evidentis
Abbreviated transcription (Latin):
esau fides & scripturae sunt hȩbrȩoru quȩ illis primo datȩ sunt
& post modumgentiliũ indutus est populus: pelles autem quȩ
brachiis circumdatae sunt peccata utrius que plebis quȩ xp̃s
in extensione manuum crucisecũ pariter adfixit: ipse enim
incorpore non sua sed aliena peccata portauit: Seu qui a gen¬
tilis populus non solum carnis insepeccata mactauit. sed confi

Expanded text:
Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt Esau fides et scripturae sunt Hebraeorum, quae illis primo datae sunt et postmodum gentilium indutus est populus. Pelles autem quae ejus brachiis circumdata sunt, peccata utriusque populi, quae Christus in extensione manuum cruci secum pariter affixit. Ipse enim in corpore suo non sua, sed aliena peccata portavit. Quod tilis populus carnis quidem in se peccata mactavit, sed cooper
Abbreviated transcription (Latin):
quode scas eius atque capturã dilexit pater homines aber¬
rore saluati in telleguntur quos ꝑdoc trina iustus quis quee
uenatur Ser modireꝓmissionis est benediccio & spesreg¬
desiderauit sedillo tardante minorem mator supposuit.
qui adumuida icuspopulus bona o pera foris quȩ rit genco¬
lem populum macer gratia instruxit ut omni potentipa¬
tri crbumbonioperis afferr& & bene dictionem maioris
rens ꝑ uocem ꝑ ph&cȩ dicit in mesunt ds̃ uotatua & reł: Vnde rebe¬
cha plenospũ scõ &sciens quodaudiss& ante quã parer&. quia
uade adcregem et accipemhi in deduos Edos:
prȩfigurans carneum saluatoris aduentum : in quo eos uel
maxime liberar& quipec catis tenebantur obnoxii: Si quidem
in omnibus scripturis hediꝓpeccatoribus accipiuntur : quod
autem duos iub&urofferre duorum populorum significatur
assumptio quod teneros & bonos do cibiles & in nocentes: Stola

Expanded text:
quod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab erquod escas eius atque capturam diligit pater, homines sunt ab errore saluati, quos per doctrinam iustus quisque uenatur. sermo dei benedictionis est repromissio et spes regdesiderabat? Sed illo tardante, minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foris quaerit, gentilem populum mater gratia instruxit, ut omnipotenti Patri cibum boni operis offerret, et benedictionem majoris rens, per vocem Prophetae dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae recca, plena Spiritu sancto, sciens quod audivit, ante quam pareret, quia Vade ad gregem, et accipe mihi duos haedos inde , praefigurans carneum Salvatoris adventum, in quo eos vel maxime liberaret, qui peccatis tenebantur obnoxii. Siquidem in omnibus scripturis haedi pro peccatoribus accipiuntur. Quod autem duos jubetur afferre, duorum populorum significabatur assumptio, quod teneros et bonos, docibiles et innocentes animas ostendit. Stola
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupatus estꝰ qui propt̃ praesentis saecali Tuora aecesfo¬
iuprimatus sui honoremamisit. uerũ etiã et regni eaelestis
p̃mium praeparatum adipisci nonmeruit. Dño quolasrite¬
doideidem ex probrante cumdicit : Auferetur auobisoee¬
nũdĩ et dabitur genti facienti uoluntatem eius: rinoe¬
nita aũt ipsa uestiserat sacerdo talis quam maiores natucu
benedictione patris induti uictimas dõ uelut pontifices offe¬
rebant: hoc donũ torreni amoris desi derio caruerunt iuders
cumgloria regnifuturi: Iam sequitur de indebenedictio inia¬
cobque tamenfiguraliter indicauerit. yppolitimarturis
ieronimus replicauit in hoc lo coponenda sunt: isaacui
& ⁊ abuli lacobecclesia expĩ, Senuis seisaac consummatios¬
nem orbis ostendit: oculiillius caligas se fidem perissede
mundo & religionis lumen ante cum ne gloctum es sesigni¬
ficat quodfilius maior uocatur acceptio legis est iudȩ oꝵ

Expanded text:
nuncupatus est ; qui propter praesentis saeculi lucra non sonuncupatus est ; qui propter praesentis saeculi lucra non solum primatus sui honorem amisit, verum etiam et regni coelestis praemium praeparatum adipisci non meruit, Domino quodammodo eidem exprobrante, cum dicit: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructum ejus . Primogenita autem ipsa vestis erat sacerdotalis, quam majores natu cum benedictione patris induti victimas Deo, velut pontifices, offerebant. 5. Hoc dono terreni amoris desiderio caruerunt Judaei cum gloria regni futuri. Jam sequitur deinde ipsa benedictio in Jacob. Quae tamen quid figuraliter indicaverit, Hippolyti martyris Hieronymus replicavit, in hoc loco ponenda sunt. Isaac, iac diaboli, Jacob Ecclesiae et Christi. Senuisse Isaac consummationem orbis ostendit; oculos illius caligasse fidem perisse de mundo et religionis lumen ante eum neglectum esse significat. quod filius maior uocatur, acceptio legis est Iudaeorum;
Abbreviated transcription (Latin):
tranos uitiorum scilic& at queuirtutũ : Sed isteminor illemaior
Semper enĩ plures sunt mali quã boni: et uitia numerosiora uirtuti¬
bus sunt: Sed tamen et in nobis gratiadĩ populus populũ superat
et maior seruit minori Seruit enim caro spĩtui et uitia uirtu¬
tibuscedunt. PROCEDITAŨTESAU primus pusus
Et totus quasi pellis hirsutus. deindeex¬
IIT FRAtereius acos Et manus erus inple¬
XERΛT CΑLCΑΝEΟ ESΑΩ. Sedcur ille totus rubeus et hu¬
pidus nisi qui a populus prior prophetarum et xp̃i fuit
cruore pollutus acpeccati nequitiae squalore exiit circum¬
datus : cuius ideominor cal caneũ tenuit. quiamĩsticae
maiorem populũ minor superaturus esset: Nam quod
iste esau primogenita sua propter aescam eidem fratrisu
iuniori uenundauit. Ac post modũ pat̃ nabene dictione
sibi promissa priuatus est significat eundem is rabel sicũ
populum qui adõ ut exodi indicat liber ꝓramogeortus filis

Expanded text:
tra nos, vitiorum scilicet atque virtutum; 319 sed iste minor est, ille major. tra nos, vitiorum scilicet atque virtutum; 319 sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus sunt. Seet major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt. Procedit enim Esau primus rufus, et totus tanquam pellis hirsutus. Deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexerat calcaneo Esau . Sed cur ille totus rubeus et hispidus, nisi quia populus prior prophetarum et Christi fuit cruore pollutus, ac peccati et nequitiae squalore exstitit circumdatus. Cujus ideo minor calcaneum tmajorem populum minor superaturus esset. 4. Nam quod iste Esau primogenita sua propter escam fratri suo eidem juniori venumdedit, ac postmodum paterna benedictione sibi promissa privatus est, significat eumdem Israeliticum populum, qui, ut Exodi indicat liber, primogenitus filius
Abbreviated transcription (Latin):
& multiplic abo sementuum sicut stellas cȩli & uelut arena
quȩ est inlito romaris: ex quarea porte constat qui a omnipo
& tamenscriptũ est deprecatus estisaac dr cuppo
uxoresua eo quodes set stepilis qui exaudi¬
uit eumet dedit conceptum rebeccae Sie¬
gomultiplicatio generis abrahae perisa ao predestinata
fuit cur coniugom storilem accepit  Sed nimi rum constat
qui a pracdestinatio prȩcibus implecur quando hisinqua
ds oultipli carisemen abrahae prȩdest in auerat oratio¬
ne optinuitue filios habere potuiss&r: dicatur & altius:
igiturisa ac dum roga rec dnm̃ ut parer ocuxor eius quia
Do psutxe iuo diuidentur populusque popo
quod figuraliter faccum aciã ipsis iudacis noncredentib
notum̃ est qualiter populus ecclen acsinagogȩ populu
sup crauit & quo modo plebsiudȩorum temporemaior ser¬
uis minori populo xp̃ianorũ Si quidem & in singulis no¬
bis hiocdicipotest quod duegentes e duo populi sunt in¬

Expanded text:
et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam quae estt tamen scriptum est, deprecatus est Isaac Dominum pro uxore sua, eo quod esset sterilis, qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat: quia praedeso multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit, ut filios habere potuisset. Recapitulatio. - Igitur Isaac, dum rogaret Dominum ut pareret uxor ejus, quae de ventre tuo dividentur, populusque populori. Quod figuraliter factum, etiam ipsis Judaeis non credentibus notum est, qualiter populus Ecclesiae Synagogae populum superavit, et quomodo plebs Judaeorum tempore major servit minori populo Christianorum. 2. Siquidem et in singulis nobis hoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
Seruios anuoduI : Secundũ utrumq modum dipuri lalit̃
uero sasolet intellegi quod dictũ est uti esari fie urder saco ba¬
orerapleti ubi populus srt hocest iacob minon filius sa peinutr
dimeos hoces gente quam propagauit esau eosq fece uaini abe¬
turios peraauid. sed postea idumȩ. rebellauerunt eugũn se aleđ¬
linu spareruieesio deposuerunt: Sedrequi rendũest quide se qđ̃
superius dicit dprecatusque estISptuao¬
uiri orando esficiunt i ta p̃ destinata sunt ut peecibusobt¬
meaniturqamipse quoque perhennis regni predestraauenit
est abomni potente do disposita ut ad hoc electi exlabore pueni¬
ant quatenus postu landomere antur accipore quo d eis onips
ds̃ ante scła disposuit donare, quoduerumitasit : concito uala
ybaro: cerce & enimnouimus quia ad abrahã dns dixti tas¬
aacuo cabitur tibi semen cui&iã dixerat patreumultarũ
tentũ constituite cuirursum ꝓmisit dicons. Benedicã tibi

Expanded text:
liter liter vero sic solet intelligi quod dictum est, ut in Esau figuratus sit maompletum, ubi populus Israel, hoc est Jacob minor filius, superavit Idumaeos, id est gentem quam propagavit Esau, eosque fecerunt tributarios per David. Sed postea Idumaei rebellaverunt, et jugum Israeliticum a cervice sua deposuerunt. Sed requirendum est, quid est quod superius dicitur, Deprecatusque est Isaviri orando efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio ita est ab omnipotente Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere, quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. Quod utrum ita sit concite valet probari. Certe etenim novimus quod ad Abraham Deus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen . Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium constitui te ; cui rursum promisit, dicens: Benedicam te,
Abbreviated transcription (Latin):
cemut frequentor innostris libris begicur significat sedelo¬
mentiã disonat dumpecca tor hicꝓsuas celero uisicatur:
uinde et iratus dũ loquitur ad quosdã Nonuisitabo filuas corũ cum
fuerintfornicatae etsponsas corum cumnadulterauerint : Et in alio
loco Ausi tabo inuirga imqui tatis corum : et inflagalis peccatatorũ :
miseri cordiam̃ mͣcam non auferã ab eis : potro neuiderctur in eoesse

Expanded text:
tem, ut frequenter in nostris libris legitur, significat; sed cletem, ut frequenter in nostris libris legitur, significat; sed clementiam Dei sonat, dum peccator hic pro suo scelere visitatur. nde et iratus Deus loquitur ad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adulteraverint . Et in alio loco: Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum; misericordiam autem meam non auferam ab eis . Porro ne videretur in eo esse
Abbreviated transcription (Latin):
uum quodessent pulchuac et reliq Filiosdĩ filios
scth: et filios hominum progeniem caindicit ⁊ sed pos÷quam
filii seth concupiscentia uicti exfiliabus cainsemine indignissi¬
moconubia iunxerunt : ex tali coniunctione homines in mensi
corpore uiribus superbi moribus in conditi quosscriptura
gigantes uocat procraati sunt : displicuit dõ et ad breuiauit
illis tempus uitae : Cigantes enimuocant iuxta greci sermonis
ethimologiã fabulose quasi terrigenas. idest terra genitos. eo
quod in mensa mole et similes sibi terra genuerit: geenĩ tarta
dicitur: falso opinantur : quiputant preuaricatores angelos
cumfiliabus heminum ante diluuium concubisse. et exinde naros
gigantes id st nimium grandes efortesuiros. dequibus terra
tornũ : qm̃ caro sunt Sp̃s enimiram in huc loco significat & caro
fragilita comhumanaenatunae: quasi dixiss&cquia fragilis
est in hominibus conditiõ non eos ada&ernos seruahocrucia

Expanded text:
num quod essent pulchrae, et reliqua. Filios Dei filios Seth, et filios hominum progeniem Cain dicit. Sed postquam filii Seth, concupiscentia victi, ex filiabus Cain semine indignissimo connubia junxerunt, ex tali conjunctione homines immensi corpore, viribus superbi, moribus inconditi, quos Scriptura Gigantes vocat, procreati sunt. Displicuit Deo, et abbreviavit illis tempus vitae. Gigantes enim vocant Graeci juxta sermonis etymologiam fabulose quasi terrigenas, id est terra genitos, eo quod immensa mole, et similes sibi terra genuerit; ge enim terra dicitur. Falso opinantur, qui putant praevaricatores angelos cum filiabus hominum ante diluvium concubuisse, et exinde natos gigantes, id est nimirum grandes et fortes viros de quibus terra ternum quoniam caro sunt. Spiritus enim iram in hoc loco significat, et caro fragilitatem humanae naturae, quasi dixisset: Quia fragilis est in hominibus conditio, non eos ad aeternos servabo cruc
Abbreviated transcription (Latin):
guinureffusiono uoluic manus cohibere ⁊taque corroreor
intulit drs nequis homicidium ꝑpacrar & : ec coquantum adhusto¬
riã suꝑficiemꝑtin&ne longiuis sermopcoda suꝑhoc enuole acũ fore
sufficiat: uerumtamen nema dumbelli excedert uaderamur : ad alligoricam
intellegintiam apos trafamhic facere distulimus: At uego siplenius tro¬
pice discere uolueris . quid duorum filiorum natiuitas quid uecam. abdo:
significent iuxta prefatituri ceterorumque tegmine sub lato doctorum
pimus historia ueba dnõ fauenti pandã mus: At enimꝰ legis latormoses :
pedehoc signo hebraei et nonnulli fiddium su ricantur : sed qualipo¬
suerit neoccideretur scriptura in nuit. ui deucet ut sempertremens
rarũ sedes habero ouietas. et fortasiis id urcciuita tẽ codidigͥirer

Expanded text:
nguinis effusione voluit manus cohibere. Itaque terrorem nguinis effusione voluit manus cohibere. Itaque terrorem intulit Dominus, ne quis homicidium perpetraret. Ecce, quantum ad historiae superficiem pertinet, ne longius sermo procedat, super hoc enucleatum fore sufficiat. Verumtamen ne modum libelli excedere videremur, ad allegoricam intelligentiam apostropham facere distulimus. At vero si plenius tropice discere volueris, quid duorum filiorum nativitas, quidve Cain Abelque significent, jam saepe praefati viri caeterorumque tegmine sublato doctorum pimus, historiae vela, Domino favente, pandamus. Ait enim legislator Moyses: t reliqua. Varie quippe de hoc signo Hebraei et nonnulli fidelium suspicantur; sed quale posuerit, ne occideretur, Scriptura innuit, videlicet ut semper tremens rarum sedes habere quietas. Et fortassis idcirco civitatem condidit, in
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩi septuaginta & septem generationes inueniantur in quibus poc¬
cacum lamech id est cotius mundi sanguinis xpĩ effusione solatum est
Susordem & in populo iudeorum ꝓpterinter fectionem piseptuagi¬
ta sep tem uindicae sunt statut aci iuxta illudeuangelies in quodic

Expanded text:
Christum septuaginta septem generationes inveniantur, in quibus pecChristum septuaginta septem generationes inveniantur, in quibus peccatum Lamech, id est, totius mundi sanguinis Christi effusione solutum est. 24. Siquidem et in populo Judaeorum propter interfectionem Christi septuaginta