comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Deserit᷑ itaq cum derelictis: ce ꝓ na¬
tura quam assumpserat. tributum
ꝑsoluit. Et euecturꝰ secum genꝰ suũ
ultra huius scłi pelagꝰ.piratis rapacibꝰ
naulum carnis sue ꝓtulit: inuisca¬
tisq dentib eoꝵ. illusit uoracibus.
&e tamse quam p̃dam suam abstraxit.
⁊ euexit. q debitorib debitorem se
obiecit: & qͦd ex se ñ debebat. ultro
deb̾e ñ abnuit: ideoq totꝰi debiti sũ¬
mam ab eo qͥ ꝓ omnibus se tradebat.
exactͥor exegit. Relictum uroit ad tẽ¬
pus: & pęnitꝰ posse extingui arbitrat᷑
est. s abiectio tioluntaria. ñ expers
omnipotentiȩ erat: & calix ille a¬
maritudmis. concupiscentie uene¬
na infusa antiquitꝰ. ab imo auulsit:
& uomitu repentino. tota uet̾is ferm̃¬
ti consꝑsio. eiecta est. Extensis gͥ xͤ
suum infra se positam. cõ plerus
est: & sub alis erueis aggregato ge¬
nere nr̃o. ibi ce ꝓtexit ce foute. tibi
nil posse putabat᷑:⁊ in quo uict̾us

Expanded text:
Deseritur itaque cum derelictis et pro naDeseritur itaque cum derelictis et pro natura quam assumpserat, tributum solvit, et evecturus secum genus suum ultra hujus saeculi pelagus, piratis rapacibus naulum carnis protulit, inviscatisque dentibus eorum, illusit voracibus, et tam se quam praedam suam abstraxit et evexit. Pro debitoribus debitorem se objecit, et quod ex se non debebat, ultro debere non abnuit: ideoque totius debiti summam, ab eo qui pro omnibus se tradebat, exactor exegit. Relictum vidit ad tempus, et penitus posse exstingui arbitratus est; sed abjectio voluntaria non expers erat omnipotentiae, et calix ille amaritudinis, concupiscentiae venena infusa antiquitus, ab imo avulsit, et vomitu repentino tota veteris fermenti conspersio ejecta est. Extensis igitursuum infra se positum complexus est; et sub alis crucis aggregato genere nostro, ibi et protexit et fovit, ubi nihil posse putabatur, et in quo victus
Abbreviated transcription (Latin):
quib ꝑ omnia absq peccato similiᷤᷤ
erat. Suos dic̃ peccatores ꝓpt̾ quos
uenerat. quorum caput erat: neq
membra sua a se abscidi conueniẽs
uidicabat. Auoqͥn absq nota ⁊ labe
peccati si corpꝰ in quiras. caput sine cor¬
pore consiituet: nec erit eui ꝓfici¬
at bo . I. nitasͥ sinon sit infra que
regat᷑ s infirmitas. Agit gͥ caput.
caus am corporis sus: &e ꝓ infirmis
suis sollicitꝰ medicꝰ. in tantum com¬
patitur. ut etiam se ex parte infirma¬
ri ñ dedignet᷑: & ut ampliꝰ dicam fit
peccm. qui abradebat peccm̃. In qua
parte patit᷑. derelinquit̾: qͥa nat᷑e
impassibili. in nullo congruit in¬
iuriari uel pati. Absentat se passio¬
ni diuinitas: hec. soliꝰ carnis est In
hoc solose deseri filius innuit: ut
undiq sane fidei ue ritas elu¬
cescat:. & palamsit. qr scd̃m qͦd
d̾s est. ommino ñ mori tur : &e scd
quoo homo. dispensa toria ratio¬
ne. ad tempꝰ moriturꝰ deseritur.

Expanded text:
quibus per omnia absque peccato similis quibus per omnia absque peccato similis erat . Suos dicit peccatores, propter quos venerat, quorum caput erat; neque membra sua a se abscindi conveniens judicabat. Alioquin absque nota et labe peccati si corpus inquiras, caput sine corpore constituas, nec erit cui proficiat bonitas, si non sit infra quae regatur infirmitas. Agit igitur caput causam corporis sui, et pro infirmis suis sollicitus medicus, in tantum compatitur, ut etiam ex parte se infirmari non dedignetur, et, ut amplius dicam, sit peccatum qui abradebat peccatum. In qua parte patitur, derelinquitur, quia naturae impassibili in nullo congruit injuriari vel pati. Absentat se passioni divinitas: hoc solius carnis est, in hoc solo se deseri Filius innuit, ut undique sanae fidei veritas elucescat, et palam sit, quia secundum quod Deus est omnino non moritur; et secundum quod homo, dispensatoria ratione ad tempus moriturus deseritur.
Abbreviated transcription (Latin):
sti innotesceret: ⁊ auditorib euangelii.
impͥmeret᷑ hec forma: & discerent ex pre¬
senti regła. unumquemq oportere de¬
inceps ingredi in sc̃a. in sangume ꝓprio:
& finem aduenisse earum expiationũ.
ritatis occuparet᷑: & ñ magis ipsam
u̾itatem app̃hendens. mores i. in se
taurinos uł hyrcinos mae si taret:
& in altari intͥnseco. purȩ deuotio
nis adoleret fraglantiam: ꝓ turture
e columba. pietatis & sanctimoniȩ
incendens affectum. Deserit᷑ xp̃s: &
reuent̾ belue suscipit: s ꝓpe erat sus¬
ceptio matutina de qͣ pat̾ p̃dixerat di¬
cins ad filium. Exurge gła mea. Et
filiꝰ ad patrem. Exurgam diluculo.
aptat ad cursum: & cuiꝰ res deploratȩ
dicem: quem quasi p̾dam peculiarẽ.
unguib carni infixis ꝓ consuetudine
indifferenti attraxerat. Sane ille psal¬
mus cuius titulus est. in finem ꝓ sus¬
ceptione matutina: ex ꝑsona .xͥ. sic in¬
in ꝑsona eoꝵ. quib ipse se uniuerat:

Expanded text:
sti innotesceret, et auditoribus Evangelii sti innotesceret, et auditoribus Evangelii imprimeretur haec forma, ut discerent ex praesenti regula unumquemque oportere deinceps introire in sancta in sanguine proprio, et finem advenisse earum expiationum, ritatis occuparetur, et non magis ipsam veritatem apprehendens, mores in se taurinos vel hircinos mactaret, et in altari intrinseco purae devotionis non adoleret fragrantiam, pro turture et columba pietatis et sanctimoniae intendens affectui. Deseritur Christure venter belluae suscipit ; sed prope erat susceptio matutina, de qua Pater praedixerat dicens ad Filium: Exsurge, gloria mea ; et Filius ad Patrem: Exsurgam diluculo . aptat ad cursum; et cujus res deploratae esse bstupuit judicem, quem quasi praedam peculiarem unguibus carni infixis pro consuetudine indifferenti attraxerat. Sane ille psalmus cui titulus est: In finem, pro susceptione matutina, ex persona Christi sic inin persona eorum quibus ipse se unierat,
Abbreviated transcription (Latin):
formidandum iudicem intimet. quẽ
sic̃ suum flectere possit: ce ad eum tu¬
tum ẽẽ accessum:. quem non ut alie¬
num appellat. s ut suum. Nec paruã
confidentiam. huiꝰ familiaritatis ger¬
manitas exigit: que in cons pectu pa¬
tris. tantam derelietorum sollicitudi¬
nem gerit: ut se qͦꝙ in eo qͦd constat¬
ẽẽ uoluntarium & spontaneum. dic̃ẽ
non dubitet derelictum. Impossibile
sane est. ut in patrem bonum. bone
uoluntatis cadat ingratitudo: & ñ ma¬
gis in tam benigno dilecti sͥ filii affec¬
ta cõplaceat. Od autem derelictum se
biliꝰ commemorat. mercedem obedien¬
tie postulare uidet᷑: nec diu differri
bͥnficium tolerat: qͦd deberi sibi. obedi¬
entia morti obuiã ꝓcedens. confidẽt̾
ꝓclamat. Quare me dereliquisti:
Huiꝰ mist̾i rationem. ñdum intellere.¬
rat muntꝰ: necdum tanti sacramenti
esfectus. palam aduenerat: & neces se
erat. ut tam opꝰ qm uirtꝰ huiꝰ holocati¬

Expanded text:
formidandum judicem intimet, quem formidandum judicem intimet, quem sicut suum flectere possit, et ad eum tutum esse accessum, quem non ut alienum appellat, sed suum. Nec parvam confidentiam hujus familiaritatis germanitas exigit, quae in conspectu Patris tantam derelictorum sollicitudinem gerit, ut se quoque in eo, quod constat voluntarium esse et spontaneum, dicere non dubitet derelictum. Impossibile sane est ut in Patrem bonum, bonae voluntatis cadat ingratitudo, et non magis in tam benigno dilecti sibi Filii affectu complaceat. Quod autem derelictum se Filius commemorat, mercedem obedientiae postulare videtur; nec diu beneficium differri tolerat, quod deberi sibi obedientia morti obviam procedens, confidenter proclamat: Quare, inquit, me dereliquisti? Hujus mysterii rationem nondum intellexerat mundus, necdum tanti sacramenti effectus palam advenerat, et necesse erat ut tam opus quam virtus hujus holocau
Abbreviated transcription (Latin):
ferro erposuit: s qͣntum sit obedien¬
tie fundamentum. & eulm̃ int̾rogans
innuit: cum se &e minorem &e equalen
ostendit: deserit᷑ humilitas. adest mi¬
iestas: fortiꝰ est ⁊ sapientiꝰ. oĩ uirtute.
sensti hominum: qͦd in xp̃o iudeus.
grecus. stultum estimat ⁊ infirmum.
Sed̾m formam serui legationis suȩ
mini sterium ñ erubeseit: ñ disti¬
tetur.  carnis naturam passibilem
&e mortalem. In hac forma patͥ blandi¬
arbitrat᷑. si aliqͥd ꝓpotestate loquit᷑¬
& patrem aliqñ ex ȩqͣli asfat᷑. Dm̃gͥ
suum uocat: ne qͥs quod ꝓpͥum est al¬
terius ad alt̾m estimet alienum: ⁊ qͦo
commune uidet᷑ secare p̃stimat quas
diuisum. Nature diuine cominuimo
int̾ patrem & filium. non admitat sci¬
stiram: & licet sit ibi disc̾tio ꝑsonalis:
una tam̃ ẽ diuinitas. & eẽntia nat̾ali
Suum diẽtut manifestum fiat. qͥda
le qͥstius est. in nullo ei contradicere
possit: dm̃ suum diẽ ÷ ut nob̾ minime

Expanded text:
ferro exposuit; sed quantum sit obedienferro exposuit; sed quantum sit obedientiae fundamentum et culmen, interrogans innuit, cum se et minorem et aequalem ostendit. Deseritur humilitas, adest majestas, fortius est et sapientius omni virtute et sensu hominum, quod in Christo Judaeus et Graecus stultum aestimat et infirmum . Secundum formam servi, legationis suae ministerium non erubescit, non diffitetur carnis naturam passibilem et mortalem. In hac forma Patri blandiarbitratur, si aliquid pro potestate loquitur, et Patrem aliquando ex aequali affatur. Deum igitur suum vocat, ne quis quod proprium est alterius ad alterum, existimet alienum; et quod commune videtur, secare praesumat, quasi divisum. Naturae divinae communio inter Patrem et Filium non admittit scissuram; et licet sit ibi discretio personalis, una tamen est divinitas et essentia naturalis. Suum dicit, ut manifestum fiat quod ille qui suus est in nullo ei contradicere possit. Deum suum dicit, ut nobis minime
Abbreviated transcription (Latin):
populi cȩcitas: qͥa &e hoc non mini¬
mum ht̃ pondꝰ: qͦd causȩ huic ñ pat᷑ci¬
naturalienꝰ s filiꝰ. Neq rei publice
commodum. ex hac indulgentia mi¬
nuitur s auget᷑. ideoq nec legibus
nec iudici derogat. s temperat᷑ sen¬
tentia: qui cum communib utilita
contraria institutio. quȩ quocunq
tramite. ad ꝓpositum redit: quȩ qͦd a
statu integritatis suȩ elapsum erat re¬
stituit. Alioqͥn subtracta sͥ agonum
suorum stipendia xp̃s querit᷑ ꝓte¬
stans. ñ ẽẽ questuosos tanti disc̾mi¬
nis sudores. s hi qͥb tantilaboris oꝑa
impensa ẽ. sic relinquant᷑. & ad salu¬
dem eoꝵ. in efficax sit humilitas: &
ita sanguis filii. in conspectu patris
uilescat: ut ñ omnia postulata ob¬
tineat. Clamat gͥ heloy heloꝵ Qua¬
re me dereliquisti: N imppat patͥ.
nec derelictum se diẽ. qͥsi contumdia
crucis cont̾ ꝓpositum uideat᷑ postat
tiltꝰ enim &e ulnas patibulo. &e palna

Expanded text:
populi caecitas, quia et hoc non minipopuli caecitas, quia et hoc non minimum habet pondus, quod causae huic non patrocinatur alienus, sed Filius, neque reipublicae commodum ex hac indulgentia minuitur, sed augetur: ideoque nec legibus nec judici derogat, si temperatur sententia, quia cum communibus utilitaibi contraria institutio, quae quocunque tramite ad propositum redit, quae quod a statu integritatis suae elapsum erat restituit. Alioqui subtracta sibi agonum suorum stipendia Christus queritur, protestans non esse quaestuosos tanti discriminis sudores, si hi quibus tanti laboris opera impensa est sic relinquantur, et ad salutem eorum inefficax sit haec humilitas, et ita sanguis Filii in conspectu Patris vilescat, ut non omnia postulata obtineat. Clamat igitur: Heloi, Heloi, quare me dereliquisti? Non improperat Patri, nec derelictum se dicit quasi contumelia crucis contra propositum videatur opposita; ultro enim et ulnas patibulo, et palmas
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ affricuerat popło imprudenti
actoritas sacdotum: quantum con¬
ualuerat coniuratio facta in xp̃m.
dum occident eum. & nomen eius
delerent e medio: ñ uerebant̾ om̃s
homicidii titulo in ꝑpetuum ẽe no¬
tabiles: inmo in se &e in paruulos
suostanti sceleris reliquias congere¬
bant: ce ult᷑. damnationis fuȩ cẏro¬
grapho subscribebant. Nondum
expiauerat xp̃s. s fossis mamibus
pedib q &e scisso uepͥb capite. uiue¬
bat incruce: & parricidalium m̃
tum dicendi genꝰ. nouus orator assu¬
mit: & iniicorum causam allegais.
ipsis inuitis & negligentib. particon¬
trarie suffragatur: & utrum plus pos¬
sit peccatum quam iusticia: do pat̾
questionem ꝓponit. Et edisserit ñ¬
ẽẽ conueniens. ut amplioris sit u̾tuti
delictum quam dontimi & p̃ualeat
malicia bonitati: & ꝑdicio saluti. Cũ
enĩ ipse ad hoc nitat᷑ ut saluent᷑. &
iudei ad hoc ut damnent᷑: plus de¬
bet apd̾ dm̃ posse filii caritas. quam

Expanded text:
suae affricuerat populo imprudenti suae affricuerat populo imprudenti auctoritas sacerdotum, quantum convaluerat conjuratio facta in Christum cum occiderent eum et nomen ejus delerent e medio. Non verebantur omnes homicidii titulo in perpetuum esse notabiles, uno in se et in parvulos suos tanti sceleris reliquias congerebant, et ultro damnationis suae chirographo suscribebant. Nondum exspiraverat Christus, sed fossis manibus pedibusque, et, scisso vepribus capite, vivebattum dicendi genus novus orator assumit, et inimicorum causam allegans, ipsis invitis atque negligentibus, parti contrariae suffragatur et utrum plus possit peccatum quam justitia, Deo Patri quaestionem proponit. Et edisserit esse inconveniens ut amplioris sit virtutis delictum quam donum, et praevaleat malitia bonitati, et perditio saluti. Cum enim ipse ad hoc nitatur ut salventur, et Judaei ad hoc ut damnentur, plus debet apud Deum posse Filii charitas, quam
Abbreviated transcription (Latin):
possunt impedire torm̃ta doctͥnam:
qͣsi hebes contemnit᷑ ferrum: & pro¬
uidet sollicita pietas. ut ad regłam
fidei discipłorum mores ȩquentur:
cor⁊ quatrato fundamento ȩdificatio
firma stabilit̾ innitat᷑. Se gͥ ipsum
mͦ hominem erhibet. mͦ dm̃: modo
omnipotentem. & mͦ infirmum: ut
uit se sublimitas & humilitas. uices
negotio congruas partiant᷑: mͦ sup¬
plicat. mͦ imꝑat: mͦ se dic̃ relictum:
mͥ latroni ꝓmittit paradysum. A¬
git scđm ut᷑mq naturam. quod ex¬
igit catisa. in hac contennit᷑: in il
lagłam regnumq largit᷑. ꝑstrepe¬
bant ante crucem clamores irrisorii.
& ad dolorem uulnerum. cruenta
plebs adoebat conuitia: stridebat
dentib. & toruis aspectib in faciem
quam conspuerat. intendebat: &¬
tinanimi classico acclamabat. Uah.
qͥ destruis templum dei: & in iͥduo
alud reectificas. uide quantum ma¬
lum error & ꝑfidia pͥncipum. alli¬
niuerat plebi: quantum rubiginis

Expanded text:
possunt impedire tormenta doctrinam; sed possunt impedire tormenta doctrinam; sed quasi hebes contemnitur ferrum, et providet sollicita pietas, ut ad regulam fidei discipulorum mores aequentur, et conquadrato fundamento aedificatio firma stabiliter innitatur. Se igitur ipsum modo hominem exhibet, modo Deum, modo omnipotentem et modo infirmum, ut inter se sublimitas et humilitas vices negotio congruas partiantur. Modo supplicat, modo imperat, modo se dicit derelictum, modo latroni promittit paradisum. Agit, secundum utramque naturam, quod exigit causa. In hac contemnitur, in illa gloriam regnumque largitur. Perstrepebant ante crucem clamores irrisorii, et ad dolorem vulnerum cruenta plebs addebat convicia, ringebat et torvis aspectibus in faciem quam conspuerat intendebat, et unanimi classico acclamabat: Vah! qui destruis templum Dei, et in triduo illud reaedificas . Vide quantum mali error et perfidia principum alliniverat plebi, quantum rubiginis
Abbreviated transcription (Latin):
mate ꝓmulgatas:
post signa & mira¬
cula ce documenta
iusticie: quia it̾ lon¬
gum fuerat ꝑ precepta: uentum est
ad compendiosum & efficax. ꝑ exem¬
pla. Et ne aliquid doetne derẽe.
secuta est forma: que ideo ad ultima
ailata est. ut quasi pie here ditatis
testameitum. filii suꝑstites eo deuotiꝰ
amplecterentur. quo xp̃i sanguine
conse̾ita pͥuilegia sua uident: & imps¬
sam obedientiȩ eiꝰ imaginem. bulla
imputribilis exhiberet. Ideoq ex illa
cathedra crucis. quoddam deutero¬
nomium dictatum est: in qͦ recapi¬
tulatis breuit̾ quȩ multa ꝓlixitate¬
E diffusa erant. sategit simul magister
bonus facere &e docere. & exemplo cõ¬
summare doctrinam: nec tam ueri¬
tatis p̃ceptor eẽ. quam testis. Mͦ ultͦ
eloquit᷑. qui paulo ante. ad herodis
& pilati inquisitiones conticint: cu
cet: ibiq scolam religionis institu¬
ens. pauea ꝓponit capitula: in qͥbus
& affectum caritatis intimat: ⁊ ⁊eli
sci imitationem commendat. Non

Expanded text:
mate promulgatas, post signa et miracula et documenta justitiae, quia iter longum fuit per praecepta , ventum est et ad compendiosum et efficax per exempla. Et ne aliquid doctrinae deesset, secuta est forma: quae ideo ad ultimum dilata est, ut quasi piae haereditatis testamentum filii superstites eo devotius amplecterentur, quo Christi sanguine conscripta privilegia sua viderent, et impressam obedientiae ejus imaginem bulla imputribilis exhiberet. Ideoque ex illa cathedra crucis quoddam Deuteronomium dictatum est, in recapitulatis breviter quae multa prolixitate diffusa erant, satagit simul Magister bonus facere et docere et exemplo consummare doctrinam, nec tam veritatis praeceptor esse, quam testis. Modo ultro eloquitur, qui paulo ante ad Herodis et Pilati inquisitiones conticuit , cucet, ibique scholam religionis iterum instituens, pauca proponit capitula, in quibus et affectum charitatis intimat, et zeli sancti imitationem commendat. Non
Abbreviated transcription (Latin):
uiam ambula: clamans tamen
semꝑ ei. quem seqͥ &e consequi de¬
sideras. Pfice gressus meos in semi¬
tis tuis ut non moueant᷑ uestigia
mea. Et siuia iniquitatis in me
est. ut est humana fragilitas. de¬
duc me inuia ȩt̾na. quiatinꝰ ꝑ te
qui es uia ce u̾itas. ꝑueniam ad te
qui es ueritas ce uita ȩt̾na: tͥ gloria

Expanded text:
viam ambula, clamans tamen viam ambula, clamans tamen semper ei, quem sequi et consequi desideras, Perfice gressus meos in semitis tuis, ut non moveantur vestigia mea . et, si via iniquitatis in me est ut est humana fragilitas, deduc me in via aeterna ; quatenus per te, qui es via et veritas, perveniam ad te, qui es veritas, et vita aeterna: tibi gloria
Abbreviated transcription (Latin):
lomon att. Simulator ore decrpit
amicum suum: iusti autem libe¬
rabuntur scientia. S utinã hec
uia qua salutem uel saluatorẽ
sus cipere debemꝰ. sic̃ iam non est
tenebrosa ꝑ ignorantiam ueri:
sic nec lubricasit ꝑ in constandiã
oꝑis. S sic̃ balaam cadens aꝑtoꝰ
habebat ocłos: sic &e nos. & uide¬
mus aꝑtis ocłis ꝑ seientiam: ce
cadimus ꝑ negligentiam. Uolen¬
tes & scientes peccamus: & liben¬
tes lubricamus. Nec tam lubri¬
cum uiȩ causani possumus: qm
ꝓpositum mentis. id est pedem
eiu innitimur. Qͥs enim ñ am¬
bulat in lubrico. dum in mum¬
do. dum in corpore uiuit luteo:
Non gͥ tamuia quam pes ineul¬
pa est: qͥ inuia dei minꝰ firmus
est.S nunquid qui cadit ñ adi¬
ciet ut resurgat: Septies eadit
iustus in die: o seꝑties res urgit.
Dominus enim erigit elisos: do¬
minus dirigit iustos. Nam sidi¬
cebam motꝰ est pes m̃s: mis edia
tua dñe adiuuabat me. Qnͣdo
gͥ alit̾ non potes: cadens. surgeis.

Expanded text:
lomon ait: Simulator ore decipit lomon ait: Simulator ore decipit amicum suum, justi autem liberabuntur scientia . 5. Sed utinam haec via, qua salutem vel Salvatorem suscipere debemus, sicut jam non est tenebrosa per ignorantiam veri, sic nec lubrica sit per inconstantiam operis. Sed, sicut Balaam cadens apertos habebat oculos , sic et nos: et videmus apertis oculis per scientiam, et cadimus per negligentiam. Volentes et scientes peccamus, et libentes lubricamus: nec tam lubricum viae causari possumus, quam propositum mentis, id est, pedem cui innitimur. Quis enim non ambulat in lubrico, dum in mundo, dum in corpore vivit luteo? Non igitur tam via quam 919 pes in culpa est, qui in via Dei minus firmus est. Sed nunquid, qui cadit, non adjiciet ut resurgat? Septies cadit justus in die, et septies resurgit . Dominus enim erigit elisos, Dominus dirigit justos . Nam, si dicebam: Motus est pes meus; misericordia tua, Domine, adjuvabat me . Quando igitur aliter non potes cadens, surgens
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum lucerna est. &elex
lux: & uia uite. increpatio disci¬
pline. Qui enim increpationes
relinquit: errat. Sigͥsapis. inuia
qua nunquam ambulasti. non iy¬
se tibi doctor aut ductor eris. sed
aurem magistris inclinabis. &
increpationib eorum acqͥesces
&e consiliis: & oꝑam scientiȩ ce
lect̾ioni clabis: ne seropenitens
dicas: cur dedestatus sum disci¬
plinam. ce increpationibus non
acquieuit cor meum: nec audi¬
ui uocem docentium me: & ma¬
gistrs non inclinaui aurẽ meã.
Pene fui in omni malo: in medio
eccłie &e synagoge. Quod enim
scientia legis liberet a laqueis: au¬
di confitentem dauid. Posuert̾
peccatores laqueum mͥ: s de man¬
datis tuis non erraui. Quomͦ id
potuisti: Qͥa hȩreditate acqui¬
siui testimonia tua: ce in uia te¬
stimoniorum tuorum delectatꝰ
peccatores ut ꝑ. me: s per hoc
euasi. qͥa testimonia tua intel¬
lexi. Lex dei inquit in corde iu¬
sti: & ꝑ hoc non supplantabunẽ
gressus eius. Hinc &e filius eius sa¬

Expanded text:
mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae . Qui enim increpationes relinquit, errat. Si igitur sapis, in via qua nunquam ambulasti, non ipse tibi doctor aut ductor eris, sed aurem magistris inclinabis, et increpationibus eorum acquiesces, et consiliis; et operam scientiae et lectioni dabis, ne sero poenitens dicas: Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum; nec audivi vocem docentium me, et magistris non inclinavi aurem meam? Pene fui in omni malo, in medio ecclesiae, et synagogae . Quod enim scientia legis liberet a laqueis, audi confitentem David: Posuerunt peccatores laqueum mihi, sed de mandatis tuis non erravi. Quomodo id potuisti? Quia haereditate acquisivi testimonia tua. Et in via testimoniorum tuorum delectatus perderent me: sed per hoc evasi, quia testimonia tua intellexi . Lex Dei, inquit, in corde justi, et per hoc non supplantabuntur gressus ejus . Hinc et filius ejus Sa
Abbreviated transcription (Latin):
latur. quia ꝑeccator in carcere
peccati reclusus tanta aliquoti¬
ens insensibilitate obdurescit.
tantis tenebris obumbratur.
ut nec squalorem sui carceris

Expanded text:
latur, quia peccator, in carcere peccati reclusus, tanta aliquoties insensibilitate obdurescit, tantis tenebris obumbratur, ut nec squalorem sui carceris
Abbreviated transcription (Latin):
sertim hodie eum &e recursus tem¬
poris. ce rep̃sentatio oꝑis. uelut ĩt̾¬
esse nos facit illi gaudio sollemni
quosusceptus est in irłm. benedi¬
ctus qui uenit in nomine dñi:
ipsi benedictio regnum & imꝑi¬
um: qui est suꝑomnia ds bene

Expanded text:
sertim hodie, cum et recursus temsertim hodie, cum et recursus temporis et repraesentatio operis velut interesse nos facit illi gaudio solemni quo susceptus est in Jerusalem. Benedictus qui venit in nomine Domini; ipsi benedictio, regnum et imperium, qui est su
Abbreviated transcription (Latin):
hrecuperat᷑ immortalis. Id̾o qͥppe
latꝰ suum piꝰ ce misericors aꝑuit.
ut cruor te uulneris uiuificet:
calor corporis refocillet: sp̃s cor¬
dis qͣsi patenti &e libero meatu as¬
piret. Ibi tuto latebis donec tͣnse¬
at iniquitas: ibi nequaquam al¬
gebis. eo qͦd in uiscerib xp̃i non
friges cat caritas: ibi deliciis
asfiues. ibi gaudiis suꝑef oflues
uel tẽ demum cum a uita capi-¬
tis. tua ce omnium membrors
corporis eiꝰ absorta fu̾it mortali¬
tas. Merito itaq columba xp̃i
formosa xp̃i. euiipsiꝰ uulnera
tam tuta quam grata ad nidifi¬
candum parauere foramina.
laudes ipsius ubiq hodie leta¬
bunda decantat: ac de passionis
memoria uel imitatione. de u¬
ulnerum meditatione tanqmͣ
deforaminib petre uox suaus
maurib sponsi resonat. Cet̾m
uob̃ fr̃s mei qui tanto int̾ius ni¬
dificastis in foraminib petre.
quoꝵ est conu̾satio quietior &e tu¬
tior. sit etiam deuotio dulcior: pre¬

Expanded text:
sed recuperatur immortalis. Ideo quippe sed recuperatur immortalis. Ideo quippe latus suum pius et misericors aperuit, ut cruor te vulneris vivificet, calor corporis refocillet, spiritus cordis quasi patenti et libero meatu aspiret. Ibi tuto latebis, donec transeat iniquitas; ibi nequaquam algebis, eo quod in visceribus Christi non frigescat charitas; ibi deliciis afflues, ibi gaudiis superefflues; vel tunc demum cum a vita capitis tua et omnium membrorum corporis ejus absorpta fuerit mortalitas. 6. Merito itaque columba Christi, formosa Christi, cui ipsius vulnera tam tuta quam grata ad nidificandum paravere foramina, laudes ipsius utique hodie laetabunda decantat, ac de passionis memoria vel imitatione, de vulnerum meditatione, tanquam de foraminibus petrae vox suavis in auribus sponsi resonat. Caeterum vobis, fratres mei, qui tanto interius nidificastis in foraminibus petrae, quorum est conversatio quietior et tutior, sit etiam devotio dulcior; prae
Abbreviated transcription (Latin):
ueat in tempestatẽ. Ingredere
gͥ in petra o homo. abscondere
in fossa humo: pone tͥ latbulũ
in crucifixo. Ipse petra ipse hu¬
mus. quia ds ce homo. ipse petͣ
forata. humus fossa: quia fode¬
runt manꝰ meas inquit ce pe¬
des meos. Abscondere inqͥt in
fossa humo a facie timoris do¬
mini. hoc ẽ ab ipso fuge adipsũ:
a uidice ad redemptorem. atͥ¬
bunali ad crucem: a iusto ad
misedem. ab eo qͥ ꝑcutiet t̾rã
uirga oris sui. ad eum qui in¬
ebriat terram stillicidiis cru¬
oris sui ab eo qui sp̃u labioꝵ
suoꝵs interficiet impium: ad
eum qͥ salguine uulnerum su¬
orum uiuificat extinctum. Qn¬
immo non ad ipsum tantum s
in ipsum fuge. in foramine petrȩ
ingrede. in fossa humo absconde:
in ipsis manib foratis. infosso lat̾e
tripsum reconde. Uulnus enim
in lat̾e xp̃i: quid nͥ ostium in lat̾ẽ
arche saluandis a facie diluuii:
Illud tamen figura. istud ueritas:
ubi non mͦ seruat᷑ uita mortalis:

Expanded text:
veat in tempestate. Ingredere veat in tempestate. Ingredere igitur in petram, o homo, abscondere in fossa humo , pone tibi latibulum in Crucifixo. Ipse petra, ipse humus, quia Deus et homo; ipse petra forata, humus fossa, quia foderunt manus meas, inquit, et pedes meos . Abscondere, inquit, in fossa humo a facie timoris Domini : hoc est, ab ipso fuge ad ipsum, a judice ad redemptorem, a tribunali ad crucem, a justo ad misericordem; ab eo qui percutiet terram virga oris sui, ad eum qui inebriat terram stillicidiis cruoris sui; ab eo qui spiritu labiorum suorum interficiet impium, ad eum qui sanguine vulnerum suorum vivificat exstinctum. Quinimo non ad ipsum tantum, sed in ipsum fuge, in foramina petrae ingredere, in fossa humo abscondere, in ipsis manibus foratis, in fosso latere te ipsum reconde. Vulnus enim in latere Christi, quid nisi ostium in latere Arcae salvandis a facie diluvii? Illud tamen figura, istud autem veritas, ubi non modo servatur vita mortalis,
Abbreviated transcription (Latin):
be resonat:clamantis ce dicenti
osanna filio dauid: benedictus
quiuent in nomine domini.
Benedictꝰ qui ut nidificare possẽ
in foraminib petre. manꝰ pedes
&e latꝰ ꝑforari sͥ tulit. ce se michi
totum aꝑuit: ut ingrecliar in
locum tab̃nacłi admirabilis:⁊
ꝓtegar in abscondito tab̾nacħ
sui. Oportunum quidem petͣ
refugium erinaciis. s ce habira¬
tio grata columbis. cuiꝰ foramina
tot uulnerib toto fere corpore pa¬
tentia. & ueniam offerunt reis.
gram conferunt iustis. Immou̾
tuta habitatio fr̃s mei. turrisq
fortitudinis a fatie inimici. pia
ac sedula meditatione xp̃i dñi
uulnerib immorari. fideq &
amore erueifixi. animam abȩ¬
stu carnis. a turbine scłi. ab im¬
petu diaboli contutari. Suꝑom
nem głam mundi ꝓtectio huiꝰ
tabnacħ. uidelicet in umbraci¬
lum diei ab estu & in securita¬
tem & absconsionem a turbine
& a pluuia: ut ꝑ diem sol non
urat de. ꝓsꝑitate. nec turbomo¬

Expanded text:
bae resonat, clamantis et dicentis: bae resonat, clamantis et dicentis: Hosanna filio David; benedictus qui venit in nomine Domini . 5. Benedictus qui, ut nidificare possem in foraminibus petrae, manus, pedes et latus perforari sibi tulit, et se mihi totum aperuit, ut ingrediar in locum tabernaculi admirabilis, et protegar in abscondito tabernaculi sui. Opportunum quidem petra refugium erinaciis, sed et habitatio grata columbis, cujus foramina tot 997 vulneribus toto fere corpore patentia, et veniam offerunt reis, et gratiam conferunt justis. Imo vero tuta habitatio, fratres mei, turrisque fortitudinis a facie inimici, pia ac sedula meditatione Christi Domini vulneribus immorari, fideque et amore Crucifixi, animam ab aestu carnis, a turbine saeculi, ab impetu diaboli contutari. Super omnem gloriam mundi protectio hujus tabernaculi, videlicet in umbraculum diei ab aestu, in securitatem et absconsionem a turbiue et a pluvia, ut per diem sol non urat te prosperitate, nec turbo mo
Abbreviated transcription (Latin):
nomine domini: infelex synago¬
ga ꝑfidorum que uenturum in
suo nomine parata susciꝑe. illiꝰ
qͥ patris głam querebat crucia¬
batur honore. Increpa in qͥunt
discipłos tuos. quasi scilicet aut
illoꝵs simplicitas nosset adulari:
aut ipsius puritas uanis posset
laudib delectari. Dico uob inqͥt¬
qr si hitacuerĩ. lapideꝰ clamabt̾:
qr d̾s laudem meã ñ tacebit: ꝓrsꝰ
ita ẽ si hitacrunt lapideᷤ clamabt̾:
qr tp̃r passioĩs isti tacuert̃. s lapideᷤᷤ
clamauert: dũ in testimoniũ ⁊ lau¬
dem morientiᷤᷤ pet᷑ scisse st̃ ĩ monum̃¬
ta aꝑta st̃. Arsus ita ẽ quia mͦ
tacente synagoga uxta illud.
nocte tacere feci matrem duam
clamat uiuis ex lapidib genti¬
um eccłia: clamant plane lapi¬
des de quib suscitauit filios
abrahe. qui potens ẽ. Laudate
inquit ꝓpħa habitatores petre.
de uertice montium clamabt.
Ecce hodie in foraminib petrȩ.
in cauernis maceriȩ. uox colũ¬

Expanded text:
nomine Domini; infelix Synagonomine Domini; infelix Synagoga perfidorum, quae, venturum in suo nomine parata suscipere, illius qui Patris gloriam quaerebat cruciabatur honore. Increpa, inquiunt, discipulos tuos; quasi scilicet aut illorum simplicitas posset adulari, aut ipsius puritas vanis posset laudibus delectari. Dico, inq clamabunt ; quia Deus laudem meam non tacebit. Prorsus ita est: si tacuerint, lapides clamabunt; quia tempore passionis isti tacuerunt, sed lapides clamaverunt, dum in testimonium et laudem morientis, petrae scissae sunt, et monumenta aperta sunt . Prorsus ita est, quia modo tacente Synagoga, juxta illud: Nocte tacere feci matrem tuam , clamat vivis ex lapidibus Gentium Ecclesia, clamant plane lapides, de quibus suscitavit filios Abrahae qui potens est. Laudate, inquit propheta, habitatores petrae, de vertice montium clamabunt . Ecce hodie in foraminibus petrae, in cavernis maceriae vox colum
Abbreviated transcription (Latin):
que eum eum pauꝑem. sedentem
suꝑ asellum. & ipsum non suũ
cerneret: omni tam̃ securitate
ac deuotione fenerabat ei: non
solum uestimenta sua inuia es¬
sternens: s &e se totam qͣntum
poterat honori eiꝰ impendens.
S nimirum intelligebat suꝑ
egenum &e pauꝑem: quippe eui
ꝓpħ̃a signum dederat intelligen¬
disaluatorem: ipsam qua suꝑb̃
uiluit pauꝑtatem. Ipse inquit
pauꝑ & ascendens suꝑ asinum.
Hoc inquit signo pot̾is uenientẽ
agnoscere regẽ tuũ. cuiꝰ regnum
ñ est de hoc mundo: qͥa scilicet
ad debellandam suꝑbiam quȩ
regnat in mundo pauꝑtatem
seu humilitatem euangeliza¬
bit: siẽ u̾bo. sic etiam exemplo.
Beata itaq filia syon quȩ xp̃i¬
humilitatem tanquam arma¬
turam cȩlestem. tanqͣm insigne
regni didicit uenerari: misera
mat̾ eius infidelis. illa syon quȩ
cum humilem uidit fastiduit :
cum honoratum uidit inuidit.
Beata inquam ȩccłia pͥmitiuoꝵ
quȩ tam fidelit̾ agnouit. tamq
gratant̾ suscepit uenientem in

Expanded text:
quae, cum eum pauperem sedentem super asellum, et ipsum non suum, cerneret, omni tamen securitate ac devotione fenerabat ei, non solum vestimenta sua in via sternens, sed et se totam, quantum poterat, honori ejus impendens. Sed nimirum intelligebat super egenum et pauperem; quippe cui propheta signum dederat intelligendi Salvatorem, ipsam qua superbis viluit, paupertatem. Ipse, inquit, pauper, et ascendens super asinum . Hoc, inquit, signo poteris venientem agnoscere Regem tuum, cujus regnum non est de hoc mundo, quia scilicet, ad debellandam superbiam quae regnat in mundo, paupertatem seu humilitatem evangelizabit sicut verbo sic etiam exemplo. 4. Beata itaque filia Sion, quae humilitatem tanquam armaturam coelestem, tanquam insigne regium didicit venerari. Misera mater ejus infidelis illa Sion, quae cum humilem vidit, fastidivit, cum honoratum vidit, invidit. Beata, inquam, Ecclesia primitivorum, quae tam fideliter agnovit, tamque gratanter suscepit venientem in
Abbreviated transcription (Latin):
ardentem adhibueris: id est ui¬
sticiam oꝑum. piorumq exꝑi¬
entiam sensuum. Tu autem do¬
mine pater luminum. qͥlum̃
de te lumine. unicum tutm
misisti illuminare denebras
mortalium: da nob ꝑtriam lu¬
minum ꝑtienire ad lumen eter¬
num. ut placeamus coram te in
lumine uiuentium: qͥ uitus &
regnas per omnia scła scłors.

Expanded text:
ardentem adhibueris, id est justitiam operum, piorumque experientiam sensuum. Tu autem, Domine, Pater luminum, qui lumen de te lumine unicum tuum, misisti illuminare tenebras mortalium, da nobis per viam luminum pervenire ad lumen aeternum, ut placeamus coram te in lumine viventium, qui vivis et regnas per omnia saecula saeculorum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sidium: caritatis imp̃ssionem ÷
affinitatem naturȩ: beniuolentiã
gre. Et pͥmo quidem lux. dein¬
de dies postea firmamentum: qͣr¬
to loco. illa magna luminaria fac¬
ta narrant᷑: quia prima illa an-¬
gelica natura. uigens bono na¬
turȩ & gr̃ȩ. dum ꝑ humilitatẽ
sticit in ueritate. unita luci et̾nȩ
segregata ẽ a noct̾e: & stabilir meru-

Expanded text:
praesidium, charitatis impressionem, praesidium, charitatis impressionem, affinitatem naturae, benevolentiam gratiae. Et primo quidem lux, deinde dies, postea firmamentum, quarto loco illa magna luminaria facta narrantur, quia prima illa angelica natura vigens bono naturae et gratiae, dum per humilitatem stetit in veritate, unica luci aeternae segregata est a nocte, et s
Abbreviated transcription (Latin):
desit. nequid causet̾ infirmitas:
suꝑfert̾ sp̃s dei. fouens a formans
rationabiles appetitꝰ: adiuuans
infirmitatem. fȩcundans stertlita¬
tem: excitans deuotionem: oꝑiens
ercessus. & distracta restaurans: hie
est sp̃s multiplex. unicastabilis. mo¬
bilis: humanus. benignus: qͥ ubi
uult spirat. & docet. &e replet. &¬
suggerit omnia: de cuiꝰ in hausta
plenitudine. & manatione sincera.
repleta corda fidelium. uniꝰ moris
indomo coedificata in habitacu¬
lum dei. eruetuauerunt in ȩcclia
uerbum bonum. inuincibili elo¬
quentia & insuꝑabili constantia
subiect̾is contradictoribus: cum
repente facto cęlitꝰ sono. illit̾ati:
idiotȩ facti sunt fidei assertores. &
piscatores disputatores: Hic. absq
emendicatis aliunde suffragus.
qͦs compungit. inungit: quos im¬
mutat. consummat: quod p̃cipit.
efficit. Ideoq in eo quod suꝑferri
dicit᷑. nota magisterii dignitatem:
nutritoris affectum. uiuificatoris

Expanded text:
desit, ne quid causetur infirmitas, desit, ne quid causetur infirmitas, superfertur spiritus Dei, fovens et formans rationabiles appetitus, adjuvans infirmitatem, fecundans sterilitatem, excitans devotionem, operiens excessus, et distracta restaurans. Hic est spiritus multiplex, unicus, stabilis, mobilis, humanus, benignus, qui ubi vult spirat, et docet, et replet et suggerit omnia, de cujus inexhausta plenitudine et manatione sincera repleta corda fidelium, unius moris in domo coaedificata in habitaculum Dei, eructaverunt in Ecclesia verbum bonum, invincibili eloquentia et insuperabili inconstantia subjectis contradictoribus, cum repente, facto coelitus sono illitterati et idiotae facti sunt fidei assertores, et piscatores disputatores . Hic, absque emendicatis aliunde suffragiis, quos compungit inungit, quos invitat consummat, quod praecipit efficit. Ideoque in eo quod superferri dicitur, nota magisterii dignitatem, nutritoris affectum, vivificatoris
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ scłi affixa: in quibdam u
auolans.conu̾sationem sͥ eligit
in celestib & quietem. Iam uero
sexta dies ẽ. opp̃ssis concupiscenti¬
is. ot triumpho de huius mundi
uictoria celebrato. mundo cor¬
de ce pacifico sp̃u. cognitio & con¬
templatio dei: ꝑ quam deponen¬
des imaginem terreni.⁊ uederem
hominem exuentes. reformamur. c
in fimilitudinem dei &e imaginem
transimus: imaginem quidem ex¬
primentes. signacło caritatis: si¬
militudinem uͦ stabilitate lib̾ta.¬
tis & pacis. Ad hȩc consideranda
siue complenda. prima lux id ẽ
cognitio ueritatis. quasi inquisi¬
torem suum. humanum dirigit
intellect̾um: manifestans ei singu¬
las rerum species. hoc est distin¬
guens dies & noctes: illuminans
egressum de ignorantia. ad cognoᷤᷤ¬
cendum ordinem rerum: ut in no¬
mine cȩli & tre. omnia celestia &
terrena intelligat: quȩ ꝑ quȩdam
spacia quasi ꝑ dies & noctes scͥpt᷑a
distinguit & separat. Et ne quid

Expanded text:
hujus saeculi affixa, in quibusdam vero hujus saeculi affixa, in quibusdam vero avolans conversationem sibi elegit in coelestibus et quietem. Jam vero sexta dies est oppressis concupiscentiis et triumpho de hujus mundi victoria celebrato, mundo corde et pacifico spiritu cognitio et contemplatio Dei, per quam deponentes imaginem terreni, et veterem hominem exuentes reformamur, et in similitudinem Dei et imaginem transimus, imaginem quidem exprimentes signaculo charitatis, similitudinem vero stabilitatis et pacis. Ad haec consideranda sive contemplanda, prima lux, id est cognitio veritatis, quasi inquisitorem suum humanum dirigit intellectum, manifestans ei singulas rerum species, hoc est distinguens dies ac noctes, illuminans egressum de ignorantia, ad cognoscendum ordinem rerum, ut in nomine coeli et terrae omnia coelestia et terrena intelligat: quae per quaedam spatia, quasi per dies et noctes Scriptura distinguit et separat, et ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
rantiam. & purificans intellectũ sa-¬
pientia. ꝑ hanc enm. omniumre¬
rum conditio disposita est: ce ipsaꝵ
constitutionum cognitio. dies uo¬
catur. Est itaq pͥmus diesipsiꝰ sapi¬
entiȩ intellectꝰ. Seda: corporalis dis¬
positio creature. Cercia. segregatis
tenebris a luce. utilitatis rerum
certa cognitio: qua in admirabili
ordine &e pulchrttudine conside¬
rata. in admirationem creatoris
trahimur: inuisibilia ips ius. ꝑ eagͤ
fact᷑a sunt contemplantes: ita. ut ꝑ
hoc innotescat nobis. sempiterna eiꝰ
uirtus & diuinitas. Quarta uero
dies. eccłiastica doctrina. ce scriptu¬
ra sancta diuinitꝰ inspirata: in qͣ
certas fidei regłas inuemmus: ut
non quisq suo senfu. s ueritatis
eterne auetoritate firmet᷑. Qͥnta
uͦ dies colluct̾atio rationis cum
concupiscentus. quasieum repti¬
libus innumeris. quib resistit
humana infirmitas: in quib dã
quidem membris suis actionib

Expanded text:
rantiam, et purificans intellectum sarantiam, et purificans intellectum sapientia. Per hanc enim omnium rerum conditio disposita est, et ipsarum constitutionum cognitio dies vocatur. Est itaque prima dies ipsius sapientiae intellectus; secunda, corporalis dispositio creaturae; tertia, segregatis tenebris a luce, utilitatis rerum certa cognitio, qua in admirabili ordine et pulchritudine considerata in admirationem Creatoris trahuntur invisibilia ipsius, per ea quae facta sunt contemplantes, ita ut per hoc innotescat nobis sempiterna ejus virtus et divinitas ; quarta vero dies, ecclesiastica doctrina et Scriptura sancta divinitus inspirata, in qua certas fidei regulas invenimus, ut non quisque suo sensu, sed veritatis aeternae auctoritate firmetur; quinta vero dies, colluctatio rationis cum concupiscentiis, quasi cum reptilibus innumeris quibus resistit humana infirmitas, in quibusdam quidem membris suis actionibus
Abbreviated transcription (Latin):
absq dubietate resurrectio polli¬
cetur. Uacua adhuc illius plem¬
tudine beatitudinis. quam accep¬
tura erat: quantum sibi ad plenã
compositionem deẽẽt. ad lucem
accedens didicit: qua circum fusa.
melius suum imꝑfectum conside¬
rans:ad eum qui potest implere
& componere insufficientiam hu¬
manam conu̾s a: conformationem
& reformationem suam. nichil he¬
sitans p̃stolatur. Uacua erat terra ñ
habens possessorem: manis. non
habens decorem: quia informe ẽ.
quod ñ illuminat ds: ce uacuum
ce egenum. quod non implet.Et
dixit ds. fiat lux: oe facta est lux.
Seͥptum est. qr d̾s lux ẽ: & quialu¬
cem habitat mnaccessibilem. Ipse ñ
est lux. quȩ facta est: s lux pͥmor-¬
dialis. illuminans omma᷑. io est.
causalium rationum qͣs apud se
habebat reconditas. manifestans
efficientiam: conspicabile faciens.
quod tantum sͥ intelligibile erat:
& est illa pͥma lux. repellens tenebs.
& constituens dies: abigens igno¬

Expanded text:
absque dubietate resurrectio polliabsque dubietate resurrectio pollicetur. Vacua adhuc illius plenitudine beatitudinis quam acceptura erat, quantum sibi ad plenam compositionem deesset ad lucem accedens didicit, qua circumfusa, melius suum imperfectum considerans, ad eum qui potest implere et componere insufficientiam humanam conversa conformationem et reformationem suam nihil haesitans praestolatur; vacua erat terra, non habens possessorem; inanis, non habens decorem, quia informe est quod non illuminat Deus, et vacuum, et egenum quod non implet. Et dixit Deus: Fiat lux! et facta est lux . Scriptum est quia Deus lux est , et quia lucem habitat inaccessibilem . Ipsemet est lux, quae facta est, sed lux primordialis illuminans omnia, id est causalium rationum quas apud se habebat reconditas, manifestans efficientiam, conspicabile faciens quod tamen sibi intelligibile erat. Et est illa prima lux repellens tenebras, et constituens dies, abigens igno
Abbreviated transcription (Latin):
creationem in nomine celi intelli¬
gat. Ideoq cȩlum non est dictum
mane et uacuum. etiam cum pars
reproba cecidiss et: quia non in
quorundam lapsu. tota angłica
collectio est infecta: nec peccatum
quorundam. nͥ in consentaneos p̃¬
uaricatores redundat: quia non
nascitur sp̃s de sp̃u. sicut caro ex
carne: nec omnino natura illa deᷤ¬
cendit ex traduce ⁊ & licet omniũ
sit una nat᷑a. nichil tamen habet
alt ex altero: quia unicuiq singu¬
lariter & ꝓpͥe. ommpotentia diui¬
na specialis est tit ita dicam nati.¬
uitas ce origo. Terra autem cuiꝰ
habitator homo est. manis dicta ẽ
& uacua: quia licet in innocentia
sit conditus homo.carnis tam̃
uigor.nondum erat ad integrum
solidus: & omnino etiam ante pec¬
catum. minus erat purꝰ ⁊ ꝑspiear
humanus quam angłicus intellec̃¬
tus. Nondum erat reformatum
corpͦ humilitatis nr̃e. configuratũ
corpori claritatis diuine: nec erat
in eostatu humana conditio: quẽ

Expanded text:
creationem in nomine coeli intellicreationem in nomine coeli intelligat. Ideoque coelum non est dictum inane et vacuum, etiam cum pars reproba cecidisset, quia non in quorumdam lapsu tota angelica collectio est infecta, nec peccatum quorumdam nisi in consentaneos praevaricatores redundat, quia non nascitur spiritus de spiritu, sicut caro de carne, nec omnino illa natura descendit ex traduce; et licet omnium sit una natura, nihil tamen habet alter ex altero, quia unicuique singulariter et proprie omnipotentia divina specialis est, ut ita dicam, nativitas et origo. Terra autem, cujus habitator homo est, inanis dicta est et vacua, quia, licet in innocentia sit conditus homo, carnis tamen vigor nondum erat ad integrum solidus, et omnino etiam ante peccatum minus erat purus et perspicax humanus quam angelicus intellectus. Nondum erat reformatum corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis divinae , nec erat in eo statu humana conditio, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tilissima celeꝑitate. & p̃destinata ⁊
creata. coeẽntia intuet᷑: &e quȩ ipse
simul. nos ꝑ partes colligimus a
ꝑ aliquas moras collectas unimꝰ.
Oreatut itaq ds cȩlum a t̾ram. ta¬
tionalis naturȩ domicilia: ut bab̾et
utrobiq colonum &e laudatorem.
implens cȩlum &e t̾ram diuinitas.
Et suꝑiora quidem agmina. do con¬
iuncta uicinius: quasi intellectua¬
lia uel sp̃italia. amplius naturȩ
creatrici participantia. herent sta¬
bilitati sue affixa. Hom̃o uero. &
t̾restris ce cȩlestis. & caro ce sp̃s. e ce¬
lo t̾raq cominixtus: aliquando
apud se sobrius manet. non nun¬
quam mente deo excedit:⁊ seđm
utranq naturam. mͦ infra est. mͦ
rapitur supͣ. De angłis sane. quo¬
rum gradꝰ &e officia & dignitates
in multis locis patrum distinguit
auctoritas. nicħ moyses ẽ locutus:
s cum alibi in hoc ipso libro gene¬
seos. eorum ꝑsonas & officia intͦ¬
ducat. non est dubium. qͥn eorum

Expanded text:
tilissima celeritate, et praedestinata et tilissima celeritate, et praedestinata et creata coessentia intuetur; et quae ipse simul, nos per partes colligimus, et per aliquas moras collectas unimus. Creavit itaque Deus coelum et terram, rationalis creaturae domicilia, ut haberet utrobique colonum et laudatorem implens coelum et terram divinitas. Et superiora quidem agmina Deo vicinius conjuncta, quasi intellectualia vel spiritualia, amplius naturae creatrici participantia, haerent stabilitati suae affixa. Homo vero et terrestris et coelestis, et caro et spiritus, e coelo terraque commistus aliquando apud se sobrius manet, nonnunquam mente Deo excedit, et secundum utramque naturam modo infra est, modo rapitur supra. De angelis sane quorum gradus et officia et dignitates in multis locis Patrum distinguit auctoritas, nihil Moyses est locutus. Sed cum alibi in hoc ipso libro Geneseos eorum personas et officia introducat, non est dubium quin eorum
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc nicħ certi tradiderint. Casꝰ
tamen diaboli. quia ab initio fins¬
se legit᷑. si ante creationem eȩh a
terre fuit: non intelligo.uł eui
inuiderit. uł euiꝰ fu̾it homicida.
cum homo non eẽt. Unde illa sc̃p¬
creauit omnia simul:. uniu̾sam
creaturam & angłicam & huma¬
nam. & reliqͥs singłas. uidetur asse¬
rere simul uerbo dei fuisse erortas:
licet difficillima sit illa distinetio.
&e tamen ẽ distinctio. qͣ intellec̾tua¬
lis corporalem p̃cessit. Priꝰ in rebus
inuestigat᷑ ratio eẽntiȩ: deinde. ordo
naturȩ: ad ultimum. usꝰ & necessi¬
tas cause. Cumq eadem sit causa:
& unire & partiri ⁊ recolligere. ne¬
gotium. industriȩ ẽ: ut ineadem
re aliquid pͥmum. & aliqͥd intelli¬
gas ultimum. Hoc scdm nr̃i in¬
tellectus angustias. in rerum con¬
sideratione ex crassitudine corporea
patimur: hebetes & luppi ad purȩ lu¬
cis fulgorem. Uerum sapientia dei.
attingins a fine usq ad finem᷑ sub¬

Expanded text:
de hoc nihil certi tradiderint. Casus de hoc nihil certi tradiderint. Casus tamen diaboli, quia ab initio fuisse legitur, si ante creationem coeli et terrae fuit, non intelligo vel cui inviderit, vel cujus fuerit homicida, cum homo non esset. Unde illa Scripcreavit omnia simul , universam creaturam et angelicam et humanam, et reliquas singulas videtur asserere simul verbo Dei fuisse exortas, licet difficillima sit illa distinctio, et tamen est distinctio qua intellectualis corporalem praecessit. Prius in rebus investigatur ratio essentiae, deinde ordo naturae, ad ultimum usus et necessitas causae. Cumque eadem sit causa, et unire et partiri, et recolligere negotium, industriae est ut in eadem re aliquid primum, et aliquid intelligas ultimum. Hoc secundum nostri intellectus angustias in rerum consideratione ex crassitudine corporea patimur hebetes et lippi ad purae lucis fulgorem. Verum sapientia Dei attingens a fine usque ad finem , sub
Abbreviated transcription (Latin):
ne sentiunt ordinem insticutum:
ut nullum ad reparandam uł au-¬
gendam successionem sem̃ inuicẽ
trans fundi.in gn̾e illo ulla necessi¬
tas postulet: quia si qͥd ad numerũ
eorum forte deest. hoc suppletur ex
homine. euius multiplicatio. quod
ꝑiit uł quod defuit. restituit ce
consummat. Tantumq aiunt
fuisse spacium int̾ opꝰ ce opus. qͣn¬
tum sex dierum continent int̾ual¬
la: id ẽ. quantum dies &e nox unt
more metit᷑: & sic facta singula. qͥ¬
bus dam p̃cedentib quibdam sub¬
sequentibus. sic̃ prius est ordine in
edificio fundamentum. cui infigit᷑
paries & tectum: quȩ sieut mens
& opꝰ artificis. gradatim aptat in
domum: ita dm fabricȩ suȩ molẽ
& species orditum ẽẽ. & quasi text¬
isse pedetemptim sentiunt mundũ.
Uerum illi spacii inter capelinem.
qua ante temporum uicissitudinẽ.
inuisibilit̾ dei sapientia pͥma oꝑa
disponebat. diffimre demerarium
est: maxime. eum canonice scͥpturȩ

Expanded text:
ne sentiunt ordinem institutum, ne sentiunt ordinem institutum, ut nullum ad reparandam vel augendam successionem semen invicem transfundi, in genere illo ulla necessitas postulet, quia si quid ad numerum eorum forte deest hoc suppletur ex homine, cujus multiplicatio quod petiit vel quod defuit, restituit, et consumat. Tantumque aiunt fuisse spatium inter opus et opus, quantum sex dierum continent intervalla, id est quantum dies et nox una mora metitur, et sic facta singula quibusdam praecedentibus, quibusdam subsequentibus, sicut prius est ordine in aedificio fundatum fundamentum, cui infigitur paries et tectum, quae sicut mens, et opus artificis, gradatim aptat in domum, ita Deum fabricae suae molem et species orditum esse, et quasi texuisse pedetentim sentiunt mundum. Verum illius spatii intercapedinem qua ante temporum vicissitudinem invisibiliter Dei sapientia prima opera disponebat diffinire temerarium est, maxime cum canonicae Scripturae