comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libertate. simul ⁊ archiepõ debita uenera¬
tione seruata quem manus apłica consetra¬
uit. Hoc ipse rex humiliter petit. hoc ur̃a
uniuersa citramontanea nimium iam af¬
flicta ecclesia suppliciter deprecatur. Alio¬
quin damus manus morti tabescentes ⁊
arescentes pretimore ⁊ expectatione que
superuenient orbi uniuerso. Siquidem
deprecatio mea super hoc abanno priore
⁊ peccatis meis exigentib. dep̾cationem
meam ñ exauditio s indignatio. indigna¬
tionem autem desolatio pene uniu̾se terre
secuta est. Si quid zelo urgente erupit
quod ñ fuit. aut secus qͣm fuit dicendum
sit queso apud uos quasi non dictum. ubi
uero dixi quod oportuit. ⁊ ubi oportuit dici.
ipse fateri dignamini etiam propria
attestante conscientia. que ad honorẽ uẽm
⁊ regni uestri utilitatem spectant. ꝓ nr̃o
exiguo posse ⁊ querimus ⁊ queremus. Ce¬
terum quod nostre humilitati querimini
super anathemate innouando in comitem

Expanded text:
libertate, simul et archiepiscopo debita veneralibertate, simul et archiepiscopo debita veneratione servata, quem manus apostolica consecravit. Hoc ipse Rex humiliter petit, hoc nostra universa citramontana nimium jam afflicta Ecclesia suppliciter deprecatur. Alioquin damus manus morti, tabescentes et arescentes prae timore ex exspectatione, quae supervenerunt universo orbi. Siquidem deprecatio mea super hoc ab anno priore; et, peccatis meis exigentibus, deprecationem meam non exauditio, sed indignatio; indignationem autem desolatio pene universae terrae secuta est. Si quid zelo urgente erupit quod non fuit, aut secus quam fuit dicendum; sit, quaeso, apud vos quasi non dictum: ubi vero dixi quod oportuit, et ubi oportuit dici; ipse fateri dignamini, etiam propria attestante conscientia, quae ad honorem vestrum et regni vestri utilitatem spectant, pro nostro exiguo posse, et quaerimus, et quaeremus. Caeterum quod nostrae humilitati querimini super anathemate mox innovando in comitem
Abbreviated transcription (Latin):
singulariter iudicis tremendo addicitur
maledicto. quib putamus benedictõib
dignos huius nequitie fugatores et pro¬
pugnatores: De duobus ñ extusamus re¬
gem. Nam ⁊ iurauit illicite: ⁊ ꝑseuerat
iniuste. uerum idñ uoluntate s uere¬
tundia. Nlam probro ducit᷑ sicut optime¬
nostis apud frantigenas. iuram̃tum solu̾e
qͣmlibet male publice iuratum sit : qͣmius
nemo dubitet illicita iuramenta non esse te¬
nenda. beruntamen ne in hoc quidem excu¬
sari posse fatemur. Neq enim excusare nos
s ueniam postulare suscepimus. uos uide¬
te anexcusare eum aliquatenus possit ira.
etas. maiestas. Poterit sine dubio si mise¬
ricordiam uidicio superexaltandã dec̃natis.
quatinus udelicet talis aliqua considera¬
tio in rege ⁊ puero habeatur. ut hac ei uice
tali quidem tenore parcatur: qͦtale aliqͥd
de cetero ñ presumat. Parcatur sane dixe¬
rim si fieri possit. salua in omnib ecclesie

Expanded text:
singulariter Judicis, tremendo addicitur singulariter Judicis, tremendo addicitur maledicto, quibus 203 putamus benedictionibus dignos hujus nequitiae fugatores et propugnatores? 3. De duobus non excusamus Regem. Nam et juravit illicite, et perseverat injuste. Verum id non voluntate, sed verecundia. Nam probro ducitur, sicut optimenostis, apud Francigenas juramentum solvere, quamlibet male publice juratum sit, quamvis nemo sapiens dubitet illicita juramenta non esse tenenda. Verumtamen ne in hoc quidem excusari posse fatemur. Neque enim excusare nos, sed veniam postulare suscepimus. Vos videte an excusare aliquatenus eum possit ira, aetas, majestas. Poterit sine dubio, si misericordiam judicio superexaltandam decernatis: quatenus videlicet talis aliqua consideratio in rege et puero habeatur, ut hac ei vice tali quidem tenore parcatur, quo tale aliquid de caetero non praesumat. Parcatur sane dixerim, si fieri possit salva in omnibus Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
gant. ⁊ magis in sp̃u uebementi cont̾ant
naues tharsis. Si denunciamus filiis cũ
apło ut obediant patribus per omnia. qͣsi
aerem uerberamus. Si patrib loquimur
ne ad indignationem prouocent filios:
in nos potius eoꝵ indignatõem ꝓuocamꝰ.
sec delinquentes satisfacere. nec rectores
seu correctores condescendere ullatenus
acquiescunt. Omnes suũ stomachũ sequũ¬
tur. ⁊ totis uirib funem in diu̾sa trahen¬
tes rumpunt. Heu necdum recenti eccłie
plage cicatrix occalluit. ⁊ rursum scind̾e
parant. rursum corpus xp̃i affig̾e cruei.
rursus fodere latus innoxium. rursus
uestimenta diuidere. atq ip̃ãm quod in
ip̃is est tunicam inconsutilem quamuis
frustra dixumpere satagunt. Si qͣ in uobis
sunt uiscera pietatis tantis uos opponite
malis. ne in illa p̃cipue terra scissura fiat.
in qua solent sicut optime nostis alie scis
sure resarciri. Nam si actor scandali ore

Expanded text:
guant: et magis in spiritu vehementi conterunt guant: et magis in spiritu vehementi conterunt naves Tharsis. 2. Si denuntiamus filiis cum Apostolo ut obediant patribus per omnia, quasi aerem verberamus. Si patribus loquimur ne ad indignationem provocent filios , in nos potius eorum indignationem provocamus. Nec delinquentes satisfacere nec rectores seu correctores condescendere ullatenus acquiescunt. Omnes suum stomachum sequuntur, et totis viribus funem in diversa trahentes, rumpunt. Heu! necdum recenti Ecclesiae plagae cicatrix occalluit, et rursum scindere parant, rursus corpus Christi affigere cruci, rursus fodere latus innoxium, rursus vestimenta dividere, atque ipsam, quod in ipsis est, tunicam inconsutilem, quamvis frustra, dirumpere satagunt. Si qua in vobis sunt viscera pietatis, tantis vos opponite malis, ne in illa praecipue terra scissura fiat, in qua solent, sicut optime nostis, scissurae aliae resarciri. Nam si auctor scandali, ore
Abbreviated transcription (Latin):
uos transmisit ad inferos. Ostendit ⁊ illa
persetutio guibertina. sine burdini teme¬
ritas quos nostra iam tempora exꝑta sũt
inter regnum ⁊ sacerdotium diuidentes.
plaga pene incurabili ⁊ castigatione cru¬
deli. ostendit ⁊ illa quenuper adhuc post
multam ⁊ multiphariam ecclesie ueratio¬
uem ⁊ uastationem.tandem deo miseran¬
te finem actepit rabies leonina. Mexito
proinde saluator in euangelio. ue inquit
homini illi per quem scandalũ uenit. Ue no¬
bis qui uiuimus. plangere que ꝑtulimus.
dolere que sentimus.tremere quod expec¬
tamus. Et quod peius est ad tam malum
habitum humane res deuenerunt. ut nͨ
rei humiliari uelint. nec uidices misereri.
Dicimus iniquis nolite inique agere. et
delinquentibus nolite exaltare cornu. ⁊
ñ auduint nos. quia domus exasꝑans est.
Supplicamus huis quoꝵ est pcc̃a arguere.
peccantes seruare ne calamum quassatũ
conterant.⁊ lignum fumigans non extin¬

Expanded text:
vos transmisit ad inferos. Ostendit et illa vos transmisit ad inferos. Ostendit et illa persecutio Guibertina, sive Burdini temeritas, quos nostra jam tempora experta sunt, inter regnum et sacerdotium dividentes plaga pene incurabili, et castigatione crudeli. Ostendit et illa quae nuper adhuc, post multam et multifariam Ecclesiae vexationem et vastationem, tandem Deo miserante finem accepit rabies Leonina. Merito proinde Salvator in Evangelio: Vae, inquit, homini illi per quem scandalum venit! Vae nobis qui vivimus, plangere quae pertulimus, dolere quae sentimus, tremere quae exspectamus! Et, quod pejus est, ad tam malum habitum humanae res devenerunt, ut nec rei humiliari velint, nec judices misereri. Dicimus iniquis: Nolite inique agere; et delinquentibus: Nolite exaltare cornu ; et non audiunt nos, quia domus exasperans est . Supplicamus his quorum est peccata arguere, peccantes servare, ne calamum quassatum conterant, et linum fumigans non exstin
Abbreviated transcription (Latin):
sue malicie ñ quossibet. s ip̃os apłorum
principes circunuenire. Non imputo do¬
mino meo cui tanqͣm homini subripi po¬
tuit: ⁊ hoc oro ne deus imputet. Absit
autem ubi ueritatem agnouerit ut pre¬
ualeat tam execrabilis maligni huius sa¬
crilegusq conatus. Et ego de hac re ad ip̃m
quoq solito ausu scripsissem: si ñ sensissem
ipsum quicquid scribimus minus solito ac¬
ceptare. Queso dolete uos qui monachi estiᷤᷤ
uicem magistri uestri beati benedicti. cui
iam ut uidetis prope est ut ubicumq con¬
tradicatur ⁊ pereat omnis uigor monasti¬
ce discipline monachis aduersus abbates
suos. cornua sumentib de manu forti.
ad eosdem pro int̾dicto qd̾ erat in t̾ra regi
ꝑropter archipb̃rm bituriceñ. ccxiu.
uantum malum scisma in ecclesia sit.
⁊ qͣm sit decestandum ⁊ omnimodis
deuitandum. euidenter quondã ostendit
famosa ⁊ horrenda mors uiroꝵ illoꝵ quos
ob istiusmodi pestem terra deglutiens: ui¬

Expanded text:
suae malitiae, non quoslibet, sed ipsos Apostolorum suae malitiae, non quoslibet, sed ipsos Apostolorum principes circumvenire. Non imputo domino meo, cui, tanquam homini, subripi potuiautem, ubi veritatem agnoverit, ut praevaleat tam exsecrabilis maligni hujus sacrilegusque conatus! Et ego de hac re ad ipsum quoque solito ausu scripsissem, si non sensissem ipsum, quidquid scribimus, minus solito acceptare. Quaeso, dolete vos, qui monachi estis, vicem magistri vestri beati Benedicti: cui jam, ut videtis, prope est ut ubique contradicatur, et pereat omnis vigor monasticae disciplinae, monachis adversus abbates suos cornua sumentibus de manu forti.ARIUM. Pro interdicto quod erat in terra Regis propter archiepiscopum Bituricensem. 1. Quantum malum schisma in Ecclesia sit, et quam sit detestandum et omnimodis devitandum, evidenter quondam ostendit famosa et horrenda mors virorum illorum, quos ob istiusmodi pestem terra deglutiens, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est auditum quod monachus rebellis.
superbus. ambiciosus. pͥuilegium propͥe
libertatis ex apostolica auctoritate merue¬
rit. A tempore uidescariotis ñ est inuentꝰ
similis illi qui sic insurgeret in magistrũ:
⁊ traderet sanguinem iustum. felix magr̃
cui cum magistro omnium cõmunis ꝓphe¬
tica illa uox est. homo patis mee in qͥuospe¬
raui qui edebat panes meos magnificauit
super me supplantationem. Et olim quidẽ
eratis contra apłm petrum dominantes
in cderum. immo ⁊ contra coapostolum
eius paulum dominabamini fidei totius
orbis. At nunc nouum aliquid addidistiᷤ
usurpantes ampliuis ⁊ in ip̃am religionẽ.
Q uid restat nisi ut adiciatis ⁊ in ip̃os scõs
angelos dominari e susi quod in hoc poste¬
rior iudas priorem uicisse uersutia ⁊ frau¬
de uidetur. quod cum illius facimus con¬
discipuli horruerint unuersi. iste callidi¬
or potuit ad coniuendum ĩmo ad fauend̾.

Expanded text:
non est auditum quod monachus rebellis, non est auditum quod monachus rebellis, superbus, ambitiosus, privilegium propriae libertatis ex apostolica auctoritate meruerit. A tempore Judae Iscariotis non est inventus similis illi, qui sic insurgeret in magistrum, et traderet sanguinem justum. Felix magister, cui cum Magistro omnium communis prophetica illa vox est: Homo pacis meae, in quo sperabam, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplamationem . Et olim quidem eratis, contra apostolum Petrum, dominantes in clerum ; imo et, contra coapostolum ejus Paulum, dominabamini fidei totius orbis : at nunc novum aliquid addidistis, usurpantes amplius et in ipsam religionem. Quid restat, nisi ut adjiciatis et ipsis Angelis sanctis dominari? Nisi quod in hoc posterior Judas priorem vicisse versutia et fraude videtur: quod cum illius facinus condiscipuli horruerint universi; iste callidior potuit ad connivendum, imo ad favendum
Abbreviated transcription (Latin):
minus quod oportuit actum fuit cũ uiro:
cuius culpa fuerit uobis relinquimus iu¬
dicandum. Atcusatur item quod litteras
dñi pape predicto huberto uolent̃ abstu¬
ierit. et diruperit. s extant littere in¬
tegre ⁊ bullate. nec ui eas sicut mentit᷑
amisit: s sponte dimisit. consilio utiq
comitis theobaldi ⁊ nr̃o. Dicitur quoq qd̾
quosdam monachos incaptionẽ posuerit.
Atq id quidem falsum. Sed si quosdam
turbatores ⁊ conspiratores indiũsa clau¬
stra diuisit. ne suul positi plus noce̾nt.
quis hoc recte iudicans rep̃hendat: Iam
de terris ⁊ bonis ecclesie quasi distractis
⁊ alienatis ⁊ datis ab eo cognatis sius
coram uenerabilib epĩs. suessionensi ⁊
autissiodorensi. comite q theobaldo. aduo¬
cato utiq monasterii satis responsũ est.¬
⁊ adhuc respondetur sic illum dedisse suis
quomodo alienis. idest ad eundẽ censũ
uel consuctudinem. Porro autẽ a seculo

Expanded text:
minus quod oportuit, actum fuit cum viro; minus quod oportuit, actum fuit cum viro; cujus culpa fuerit, vobis relinquimus judicandum. Accusatur item quod litteras domini Papae praedicto Humberto violenter abstulerit, et diruperit. Sed exstant litterae integrae et bullatae: nec vi eas, sicut mentitur, amisit, sed sponte dimisit, consilio 227 utique comitis Theobaldi, et nostro. Dicitur quoque quod quosdam monachos in captionem posuerit. Atque id quidem falsum. Sed si quosdam turbatores et conspiratores in diversa claustra divisit, ne simul positi plus nocerent, quis hoc recte judicantes reprehendat? Jam de terris et bonis ecclesiae quasi distractis et alienatis, et datis ab eo cognatis suis, coram venerabilibus episcopis Suessionensi et Autissiodorensi, comiteque Theobaldo, advocato utique monasterii, satis responsum est, et adhuc respondetur, sic illum dedisse suis, quomodo alienis, id est ad eumdem censum vel consuetudinem. 3. Porro autem a saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
monachus ⁊ melior abbas. quod bone opi¬
monis ⁊ melioris est uite: An quia mo¬
nasterium cui preest ⁊ decorauit religio¬
ne ⁊ bonis temporalib ampliauit. ⁊ bo¬
norum fratrum numero cumulauit: En
sanguis iste de manu exquiritur. Si cri¬
men est acceptum esse deo ⁊ hominibus:
tollatur ⁊ crucifigatur. Negari enim ñ
potest hoc illum esse: celo ⁊ terra testib.
Si crunen est esse hospitalem. benignũ.
sobrium. castum. humilem. decidat m̾ito
ab inunicis suis inanis. Reuera namq
⁊ in hiis extusari ñ potest conuincentib
se proprie uite sanctitate ⁊ fame gloria.
At imponitur ei noluisse suscipere nun¬
cium domini mei. Prorsus grauis offen¬
sa siita est. Non negat abbas hominem
qui mittebatur in angliam cũ esset ho¬
norifice susceptus hospicio: q̃rere loqui
cum eo. s paranti exire int̾ueni hubertꝰ
prepositus dicens se potius exiturũ. et
homini uice ipsius satisfacturũ. Si quo

Expanded text:
monachus, et melior abbas? quod bonae opimonachus, et melior abbas? quod bonae opinionis, et melioris est vitae? An quia monasterium, cui praeest, et decoravit religione, et bonis temporalibus ampliavit, et bonorum fratrum numero cumulavit? En sanguis iste de manu ejus exquiritur. Si crimen est acceptum esse Deo et hominibus; tollatur, et crucifigatur. Negari enim non potest hoc illum esse, coelo et terra testibus. Si crimen est esse hospitalem, benignum, sobrium, castum, humilem; decidat merito ab inimicis suis inanis. Revera namque et in his excusari non potest, convincentibus se propriae vitae sanctitate, et famae gloria. 2. At imponitur ei, noluisse suscipere nuntium domini mei. Prorsus gravis offensa, si ita est. Non negat abbas, hominem qui mittebatur in Angliam, cum esset honorifice susceptus hospitio, quaerere loqui cum eo; sed paranti exire intervenit Humbertus praepositus, dicens se potius exiturum, et homini vice ipsius satisfacturum. Si quo
Abbreviated transcription (Latin):
in buccam uenerit. Nam ⁊ si oportue.¬
rit sustineri modicum quid insipientie.
mee geret michi proculdubio morem be¬
nuolentia uestra. que sapientib ⁊ insi¬
pientibus debitrix est. Et hoc dico ñ quia
cogitem pretipitare uerbum quod ad rem
ñ pertinet. aut leuitate uti intendam. aut
migari delectet: presertim apud uos qui
uidemini columpne ecclesie. s ex habun¬
dantia cordis os loquitur. ⁊ u̾itas dolore
urgente intrinseco. taciturnitatis impa¬
tiens prorumpet in medium. Mei enim
uobis dico pene moti sunt pedes. pene ef¬
fusi sunt gressus mei. quod execranda ut
uidetur conuersione. tam frequenter sa¬
pientiam uincit malicia. Addunt᷑ ubiꝙ
cornua impiis. ⁊ exarmatur iusticie delus.
⁊ non est qui facere bonum non dico uelit.
s possit. Superbi inque agunt usq qͣꝙ.
⁊ nemo audet mutire contra. Et utinã
uel innocentia tuta esset. et iusticra ip̃a
siuimet sufficeret defensioni. Quid pecta¬
uit abbas lacriniacensis: An quod bonus

Expanded text:
in buccam venerit. Nam etsi oportuerit sustineri modicum quid insipientiae meae, geret mihi procul dubio morem benevolentia vestra, quae sapientibus et insipientibus debitrix est. Et hoc dico, non quia cogitem praecipitare verbum quod ad rem non pertinet, aut levitate uti intendam, aut nugari delectet, praesertim apud vos, qui videmini columnae Ecclesiae: sed ex abundantia cordis os loquitur, et veritas, dolore urgente intrinseco, taciturnitatis impatiens, prorumpit in medium. Mei enim, dico vobis, pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quod exsecranda, ut videtur, conversione tam frequenter sapientiam vincit malitia. Adduntur ubique cornua impiis, et exarmatur justitiae zelus: et non est qui facere bonum, non dico velit, sed possit. Superbi inique agunt usquequaque, et nemo audet mutire contra. Et utinam vel innocentia tuta esset, et justitia ipsa suimet sufficeret defensioni. Quid peccavit abbas Latiniacensis? An quod bonus
Abbreviated transcription (Latin):
hominum dicentium malum bonũ ⁊ boñ
malum conturbant uos. uerum nos ⁊ si
conturbati ñ tamen animo desperati de au¬
xilio spiritus quem uestrum animũ salub̾¬
ter super malis preteritis concussisse per¬
sensimus. adhuc ⁊ stamus ⁊ expectamus
ut redeatis ad cor ⁊ quod prudent̃ cepistis
efficaciter compleatis. Huius rei gratia
misimus fratrem km̃ nobis andream de
baldamento qui uobis ista plenius uiua
uoce insinuet ⁊ quicquid ad hec respond̾e
platuerit fideliter renunciet nobis. Si
autem persistitis quod absit ñ acqͥescere
sanis consiliis. mundi nos sumus asangui¬
ne uestro. deus ñ permittet eccłiam suã
suie a uobis siue a uestris diutiꝰ ꝯculcari.

Expanded text:
hominum, dicentium malum bonum, et bonum hominum, dicentium malum bonum, et bonum malum, conturbant vos. Verum nos, etsi conturbati, non tamen omnino desperati de auxilio Spiritus, quem vestrum animum salubriter super malis praeteritis concussisse persensimus, adhuc stamus et exspectamus ut redeatis ad cor, et quod prudenter coepistis, efficaciter compleatis. Hujus rei gratia misimus fratrem charissimum nobis Andream de Baldemento, qui vobis ista plenius viva voce insinuet, et quidquid ad haec respondere placuerit, fideliter renuntiet nobis. Si autem persistitis, quod absit! non acquiescere sanis consiliis, mundi nos sumus a sanguine vestro: Deus non permittet Ecclesiam suam sive a vobis sive a vestris diutius conculcari.
Abbreviated transcription (Latin):
quem precipue debuerant metuere defen¬
sorem ⁊ sentire ultorem. Nos tamen crede¬
bamus uos tactum a deo ⁊ illuiratum:
tantam uloꝵ nequiciam aduertisse. et er¬
rorem uestrum agnouisse.⁊ cupere õĩno
consiliis sanioribus a laqueo isto retͣhere
pedem. Ceterum ab hac spe pene deiecit
corbolium. Scitis enim quomͦ ⁊ qͣm irratio¬
nabiliter ut pace uestra dixerimꝰ a nobis
tunc discessistis. Unde factum est quod
sermonis illius qui uobis in dicto nostro
displicuit. reddere ad liquidum rationẽ
pro uestra nobis turbatione nin licuit.
Quam si expectare placido corde dignare¬
mini. forsitan cognouissetis ⁊ uos qd̾ nil
uobis indecens aut importabile dictum
fuisset. sccłm quod iam res ur̃a processit.
slunc autem sine cã turbatus. turbatos
nos ⁊ confusos.⁊ quid faciamus dubios an¬
xiosq tenetis homines qui bona uobis cu¬
puint ⁊ querunt. Quod ñ est aliud nͥ qͥa
fraus iniquoꝵ ⁊ rumusculi parũ scientiũ

Expanded text:
quem praecipue debuerant metuere defenquem praecipue debuerant metuere defensorem, et sentire ultorem. Nos autem credebamus vos tactum a Deo et illuminatum tantam illorum nequitiam advertisse, et errorem vestrum agnovisse; et cupere omnino consiliis sanioribus a laqueo isto retrahere pedem. 2. Caeterum ab hac spe pene dejecit Corbolium. Scitis enim quomodo et quam irrationabiliter ut pace vestra dixerimus a nobis tunc recessitis. Unde factum est quod sermonis illius, qui vobis in dicto nostro displicuit, reddere ad liquidum rationem pro vestra nobis turbatione non licuit: quam si exspectare placito corde dignaremini, forsitan cognovissetis et vos quod nil vobis indecens aut importabile dictum fuisset, secundum quod jam res vestra processit. Nunc autem sine causa turbatus, turbatos nos et confusos, et quid faciamus dubios anxiosque tenetis, homines qui vobis bona cupiunt et quaerunt. Quod non est aliud, nisi quia fraus iniquorum, et rumusculi parum scientium
Abbreviated transcription (Latin):
udouico dei gratia illustͥ regi .ccxx.¬
francorum ⁊ duci aquitanoꝵ. Hu. au¬
tissiodorensis qualiscumq minister. et .B.
clareualł. uocatus abbas. dilig̾e iusticiã.
⁊ iudicare terram sapienter. Dui est quod
egressi de domibus uostris expositis ꝓpriis
utilitatibus propate uestra ⁊ regni fidelit̾
sicut nobis deus testis est laboramꝰ. Trista¬
mur autem quod aut nullum aut exigu¬
um nostri laboris fructum ad huc tenemꝰ.
Adhuc pauperes clamant post uos. adhuc
terra uadit cotidie in desolationẽ. Qxitis
que terra: uestra ñ alia. Intra regnum
enim ⁊ contra regnum uestrum om̃ia ista
mala perpetrantur. Nam siue amici siue
inimici uestri sint qui de guerra ista pau¬
perantur. captiuantur. conteruntur: ñ
aliunde qͣm de regno uestro sunt. Unde ma¬
nifeste umminere ĩaiamq uidetur sermo
saluatoris dicentis. Omne regñ in se ip̃m
diuisum desolabitur. Huc accedit qd̃ ipsi
duuisores ⁊ desolatores uos constituer̃t
sibi huius nequitie caput ⁊ principem.

Expanded text:
UDOVICO Dei gratia illustri regi Francorum et duci Aquitanorum, HUGO Autissiodorensis qualiscunque minister, BERNARDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, diligere justitiam, et judicare terram sapienter. 1. Diu est quod egressi de domibus nostris, expositis propriis utilitatibus pro pace vestra et regni, fideliter, sicut nobis Deus est testis, laboramus. Tristamur autem quod aut nullum aut exiguum nostri laboris fructum adhuc tenemus. Adhuc pauperes clamant post nos, adhuc terra vadit quotidie in desolationem. Quaeritis quae terra? Vestra, non alia. Intra regnum enim, et contra regnum vestrum ista omnia mala perpetrantur. Nam sive amici, sive inimici vestri sint qui de guerra ista pauperantur, captivantur, conteruntur; non aliunde quam de regno vestro sunt. In quo manifeste imminere jamjamque videtur sermo Salvatoris dicentis: Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur . Huc accedit quod ipsi divisores et desolatores vos constituerunt sibi hujus nequitiae caput et principem,
Abbreviated transcription (Latin):
.T. pepigerit: Sed rex adhuc aliud addit.
quod matrimoniis sibi moliat᷑ coniun¬
gere contra eius fidelitatem comitem
flandrensem ⁊ suessoñ. Et de fidelitate
quidem suspitio est non certitudo. Porro
itanes suspitiones certis pactionib pre¬
iudicare quale sit: uos uideritis. Qͣ mꝙͣ
id omnino credendum ñ fu̾i̾t de tali uiro
Nunquid enim hostes sunt regis quibus
alligatur comes. ⁊ ũ magis homines eius
⁊ eius amiri: Nonne consanguineus regis
⁊ sicut ipse fatetur batulus regni comes
flandrensis est: Quid ergo contra fideli¬
tatem regis facit eius homo ⁊ fidelis ip̃ius.
si aliis eius amicis suoꝵ matͥmoniis copu¬
latur e Nonne si quis simplici oculo rem
ut est consideraret. potius magna pax reg¬
ni. magnum q robur. ⁊ magna posset pu¬
tari seturitas ⁊ Illud autem miror quomͦ
rexdicere ñ timuerit cognoscere se quia
nouerun ego comitem .t. in partem suã
contra regem comitem . R. trahere attẽp¬

Expanded text:
Theobaldo pepigerit? 2. Sed Rex adhuc aliud addit, Theobaldo pepigerit? 2. Sed Rex adhuc aliud addit, quod matrimoniis sibi moliatur conjungere, contra ejus fidelitatem, comitem Flandrensem et Suessionensem. Et de fidelitate quidem suspicio est, non certitudo. Porro inanes suspiciones certis pactionibus praejudicare quale sit, vos videritis. Quanquam id omnino credendum non fuerit de tali viro. Numquid enim hostes sunt Regis, quibus alligatur Comes, et non magis homines ejus et ejus amici? Nonne consanguineus Regis, et, sicut fatetur, baculus regni comes Flandrensis est? Quid ergo contra Regis fidelitatem facit ejus homo, et fidelis ipsius, si aliis ejus amicis, suorum matrimoniis copulatur? Nonne si quis simplici oculo rem, ut est, consideraret, magna potius pax regni, magnumque robur, et magna posset putari securitas? 3. Illud autem miror, quomodo Rex dicere non timuerit, cognoscere se quia noverim ego, comitem Theobaldum in partem suam, contra Regem, comitem Radulfum trahere atten
Abbreviated transcription (Latin):
ista persuadere conatur. Ait enim sicut
uidere potestis in litteris eius cum male
seruata ex parte comitis conaret᷑ ostend̾e¬
pacta. Adhuc suspensi manent ep̃i nostri.
adhuc terra nostra interdicta est. Quasi
uero cuiusqͣm ecclesiastici absolutio int̾dc̃i
hoc ip̃e aliquo modo pepigerit se facturũ.
quid de hac re promisit fideliter elaborauit
⁊ efficatiter adimpleuit: Ille nͨ dep̾hensꝰ
est in astutia sua .⁊ cecidit in foueam quã
fecit. En est hoc totum cur irrita faceret
rex pacta sua que distinxerunt labra ur̃a :
An propter hoc decuit intandescere iram
regis contra deum ⁊ ecclesiam eiꝰ. contra
se ip̃m ⁊ regnum suum. Itane ꝓpt̾ hoc
debuit obliuisci honoris sui. ut ad debel¬
landum hominem suum quem non dito
diffidauerat. s nec submouerat. uel po¬
suerat ad rationem. mitteret fratrem
suum idq per cathalaunum de qͣ potissi¬
mum ciuiitate scitis quid rex cũ comite

Expanded text:
ista persuadere conatur. Ait enim, sicut ista persuadere conatur. Ait enim, sicut potestis videre in litteris ejus, cum male servata in parte Comitis pacta conaretur ostendere: « Adhuc suspensi manent episcopi nostri: adhuc terra nostra interdicta est. » Quasi vero cujusquam ecclesiastici absolutio interdicti hoc ipse aliquo modo pepigerit se facturum. « onne quidquid de hac re promisit, fideliter elaboravit, et efficaciter adimplevit? Ille vero deprehensus est in astutia sua, et cecidit in foveam quam fecit. En est hoc totum cur irrita faceret Rex pacta sua, quae distinxerunt labia vestra? An propter hoc decuit incandescere iram Regis contra Deum et Ecclesiam ejus, contra se ipsum et regnum suum? Itane propter hoc debuit oblivisci honoris sui, ut, ad debellandum hominem suum, quem non dico diffidaverat, sed nec submonuerat vel posuerat ad rationem, mitteret fratrem suum, idque per Catalaunum 206, de qua potissimum civitate scitis quid Rex cum comite
Abbreviated transcription (Latin):
prefici ñ sinatis. insuper ⁊ fri ur̃o euisq
militibus. sagittariis. balistariisq domoᷤ
episcopales contra uis ⁊ fas in habitandas.
⁊ res ecclesie in huiusmodi nefarios usus
profligandas audacter nimiũ exponatis.
Dico uobis ñ erit du multum si hec ita facẽ
pergitis. Et ideo domine mi rex amicabilit᷑
moneo uos. ⁊ fideliter consulo nobis. ut citi
ab hac malicia desistatis. si forte iam ferire
parantis manum niniuite regis. regis exẽ¬
plo penitentra ⁊ humilitate preuenire pos¬
sitis. Dure loquor quia duriora uobis for¬
mido. s mementote a sapiente dictum.
meliora esse uerbera amiti. ꝙͣ fraudu lenta
arguens eum super malis que fuint
in regno eius: ipsius sicut dicitur assensu.
⁊ quod rescripsit dignum duxi uobis qui
de consilio eius estis insinuandum. Miror
enim sita credit ut loquitur. ⁊ si ñ credit
quomodo michi conscio utiq omniũ sicut
scitis que ad pacem reformandam fuerunt.

Expanded text:
praefici non sinatis: insuper et fratri vestro, praefici non sinatis: insuper et fratri vestro, ejusque militibus, sagittariis, ballistariisque domos episcopales contra jus et fas habitandas, et res Ecclesiae in hujusmodi nefarios usus profligandas audacter nimium exponatis. Dico vobis: non erit diu inultum, si haec ita facere pergitis. Et ideo, domine mi rex, amicabiliter moneo vos et fideliter consulo vobis ut citius ab hac malitia desistatis, si forte jam ferire parantis manum, Ninivitae regis exemplo, poenitentia et humilitate praevenire possitis. Dure loquor, quia duriora vobis formido: sed mementote a Sapiente dictum, Meliora esse verbera amici, quam fraudulenta arguens eum super malis quae fiunt in regno ejus, ipsius, sicut dicitur, assensu: et quod rescripsit, dignum duxi vobis, qui de consilio ejus estis, insinuandum. Miror enim si ita credit ut loquitur, et, si non credit, quomodo conscio mihi utique omnium sicut scitis quae ad pacem reformandam facta fuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
quod diffiteri ñ debeo contra me indignati¬
onem. ego inqͣm assidius uestris que inno¬
uare cotidie non cessatis excessibus prouo¬
catus. dico uobis. incipio penitere super
insipientia mea priori. qua plus iusto ur̃e
adolescentie hucusq faui. ⁊ de cetõ pro mea
exiguitate ñ deero ueritati. Non tacebo
quod cum excõicatis iterato fedus ⁊ socie¬
tatem inire satagitis. quod in nec̃ẽ homi¬
num. combustionem domoꝵ. destructio¬
nem ecclesiarum. dispersionem pauperũ.
raptoribus ⁊ predonib sicut dicitur adhe¬
retis uixta illud prophete. Si uidebas fu¬
rem currebas cum eo ⁊ cum adulteris
portionem tuam ponebas. Quasi ñ satis
per uos mala facere ualeatis. Non silebo
quod illicitum illud maledictumq iura¬
mentum. inconsultissime usurpatum
a nobis contra bituricensem ecclesiã. pro
qua heu tot ⁊ tanta mala iam merito pro¬
uenerunt. ñc ita tandem corrigitis. ut
xp̃i ouibus apud cathalaunũ pastorem

Expanded text:
quod diffiteri non debeo contra me indignatiquod diffiteri non debeo contra me indignationem; ego, inquam, assiduis vestris, quos innovare quotidie non cessatis, excessibus provocatus, dico vobis, incipio poenitere super insipientia mea priori, qua plus justo vestrae adolescentiae hucusque favi; et de caetero pro mea exiguitate non deero veritati. 4. Non tacebo quod cum excommunicatis iterato foedus et societatem inire satagitis: quod in necem hominum, combustionem domorum, destructionem ecclesiarum, dispersionem pauperum, raptoribus et praedonibus, sicut dicitur, adhaeretis, juxta illud Prophetae: Si videbas furem, currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas ; quasi non satis per vos mala facere valeatis. Non silebo quod illicitum illud maledictumque juramentum inconsultissime usurpatum a vobis contra Bituricensem Ecclesiam pro quo, heu! tot et tanta mala jam nunc merito provenerunt non ita tandem corrigitis, ut Christi ovibus apud Catalaunum pastorem
Abbreviated transcription (Latin):
quod absit potentiam concepti furoris ha¬
beant effectricem. quem suis posse se adim¬
plere uiribus ñ confidunt. inimici corone
uestre. regni manifestissimi turbatores
At quicquid uobis de regno uestro. de aĩa
⁊ corona uestra fatere placeat. nos eccłie
filii matris iniurias. contemptum ⁊ con¬
culcationem omnino dissimulare ñ possu¬
mus. que illi preter illa que in eam iã mira
biliter precessisse plangimis. iterum de
nouo partim inferri. partim imminere
sentimus. Profectostabinꝰ ⁊ pugnabimꝰ
usq ad mortem suta oportuerit ꝓ matre
nostra. armis quibus licet. ñ scutis. non
gladiis. s fletibus pretibus q ad deum.
Et ego quidem qui me memini preter cotidi¬
anas preces quas propace ⁊ salute uestra
atq regno coram domino supplex ip̃o teste
fundebam.etiam apud sedem apostolitam
litteris ⁊ nunciis causam uestram egisse
fateor usq pene ad proprie conscientie le¬
sionem. ⁊ ipsius sumini pontificis iustam

Expanded text:
quod absit! potentiam concepti furoris haquod absit! potentiam concepti furoris habeant effectricem, quem suis se posse adimplere viribus non confidunt, inimici coronae vestrae, regni manifestissimi turbatores. 3. At quidquid vobis de regno vestro, de anima et corona vestra facere placeat, nos Ecclesiae filii, matris injurias, contemptum et conculcationem omnino dissimulare non possumus, quae illi, praeter illa quae in eam jam prabiliter plangimus, iterum de novo partim inferri, partim imminere sentimus. Profecto stabimus et pugnabimus usque ad mortem, si ita oportuerit, pro matre nostra, armis quibus licet, non scutis et gladiis, sed precibus fletibusque ad Deum. Et ego quidem, qui me memini, praeter quotidianas preces quas pro pace et salute vestra atque regno coram 205 Domino supplex ipso teste fundebam, etiam apud Sedem apostolicam litteris et nuntiis causam vestram egisse, fateor, usque pene ad propriae conscientiae laesionem, et ipsius summi Pontificis justam
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis: cum uir ille paratum se ditat. et
hoc omnimodis deprecetur. uenire ad con¬
uentiones que inter uos cucurrer̃t qͣndo
facta est pax. ⁊ sccłm iudicium diligentiũ
nomen uestrum. eorum scilicet qui media¬
tores inter uos extiterunt peromnia sa¬
tisfacere uelit. ut si preuaricatõis forte
ab ipsis argui poterit quod ñ existunat
continuo ad honorem uestrum corrigere
ñ cunctetur. uerum uos nec uerba patis
recipitis. nec pacta uestra tenetis. nͥ sanis
consiliis atquiescitis. s nescio quo dei uidi¬
cio omnia uobis ita uertitis in peru̾sum.
ut probra honorem. honorem probra du¬
catis. tuta timeatis. timenda contemp¬
natis. ⁊ quod olim sancto ⁊ glorioso regi
dauid ioablegitur exprobrasse. diligitis
eos qui uos oderunt. ⁊ odio habetis eos qͥ
gant priorem iterare maliciam adũsus
ñ merentem. querunt in hoc honorẽ ur̃m.
s suum commodum. Immo nec suum cõ¬
modum. s diaboli uoluntatem. ut regi

Expanded text:
peccatis , cum vir ille paratum se dicat, et peccatis , cum vir ille paratum se dicat, et hoc omnimodis deprecetur, venire ad conventiones quae inter vos cucurrerunt quando facta est pax, et secundum judicium diligentium nomen vestrum, eorum scilicet qui mediatores inter vos exstiterunt, per omnia satisfacere velit, ut, si praevaricationis forte ab ipsis argui poterit quod non existimat continuo, ad honorem vestrum corrigere non cunctetur. 2. Verum vos nec verba pacis recipitis, nec pacta vestra tenetis, nec sanis consiliis acquiescitis: sed nescio quo Dei judicio, omnia vobis ita vertitis in perversum, ut probra honorem, honorem probra ducatis, tuta timeatis, timenda contemnatis: et, quod olim sancto et glorioso regi David Joab legitur exprobrasse, diligitis eos qui vos oderunt, et odio habetis eos quigant priorem iterare malitiam adversus non merentem, quaerunt in hoc honorem vestrum, sed suum commodum, imo nec suum commodum, sed diaboli voluntatem; ut Regis
Abbreviated transcription (Latin):
cit deus quantum uos ex quo noui di¬
lexi.⁊ uestrum honorem uolui. Scitis
uos quanto labore quantaꝙ sollicitudine
toto anuo preterito querende paci uestre
uitendi. una cum aliis fidelibus uestris.
lumeo autem ne sine causa laborauerimꝰ
i uobis. Hos namq ut manifestum est
a bono ⁊ sano consilio quod acceperatis ni¬
iium cito nimium q leuiter resilitis:
⁊ ad mala priora que dudum ñ immerito
perpetrasse uos plangebatis. adhuc reten¬
tibus illis plagis. rursũ ut audio. nescio
quo diabolico consilio festinatis. A qͦ enim
nisi adiabolo procedere hoc consilium dixe¬
rim. per quod fit ut uncendiis incendia. ho¬
micidiis homicidia addantur. clamor de¬
nuo pauperum ⁊ gemitus compeditorum
⁊ sangus interfectorum aurib ꝑtonant
patris orphanoꝵ ⁊ uidicis uiduar̃: Plane
hiis hostiis hostis ille antiquui nr̃i generis
oblectatur. qm̃ ipse homicida est ab inicio.
Et nolite frustra sumere occasionem de co¬
mite theob̃. ad excusandas excusatões in

Expanded text:
cit Deus quantum vos, ex quo novi, dilexi, et vestrum honorem volui: scitis vos quanto labore quantaque sollicitudine toto anno praeterito quaerendae paci vestrae intendi una cum aliis fidelibus vestris. Timeo autem ne sine causa laboraverimus in vobis. Vos namque, ut manifestum est, a bono et sano consilio quod acceperatis, nimium cito nimiumque leviter resilitis: et ad mala priora, quae dudum non immerito perpetrasse vos plangebatis, adhuc recentibus illis plagis, rursum, ut audio, nescio quo diabolico consilio, festinatis. A quo enim nisi a diabolo procedere hoc consilium dixerim, per quod fit ut incendiis incendia, homicidiis homicidia addantur, clamor denuo pauperum, et gemitus compeditorum, et sanguis interfectorum auribus personent Patris orphanorum, et Judicis viduarum? Plane his hostiis hostis ille antiquus nostri generis oblectatur, quoniam ipse homicida est ab initio . Et nolite frustra occasionem sumere de comite Theobaldo ad excusandas excusationes in
Abbreviated transcription (Latin):
aborauimus. s de profectu . ccxix.¬
adhuc questio est. Seminauimꝰ mul¬
tum ⁊ intulimus parum. fãtemur nos
eguisse uestra opera ⁊ presentia. uerum
quod eam ñ requisiuimus in tanta neces¬
sitate: peramicum cõmunem sancti dẏo¬
nisii abbatem docebimimi. Nunc itaq de
cetero dissimuletis. s scłm sapientiam
uobis adeo datam. studeatis que ad pacẽ
sunt: mouemius sauctam sollicitisdinem
uestram. Nam rogandus ñ estis protali
re. qua utiq constat ñ modo ualde hono¬
rificari ministerium nestrum. s ⁊ t᷑pari
ad modum si negligitis. In indicta celebri¬
tate apud scm̃ dẏonisium sꝑamꝰ uid̾e uos.

Expanded text:
aboravimus, sed de profectu adhuc quaestio est. Seminavimus multum, sed intulimus parum. Fatemur nos eguisse vestra opera et praesentia. Verum quod eam non requisivimus in tanta necessitate, per amicum communem sancti Dionysii abbatem docebimini. Nunc itaque ne de caetero dissimuletis, sed secundum sapientiam vobis a Deo datam studeatis quae ad pacem sunt, monemus sanctam sollicitudinem vestram. Nam rogandus non estis pro tali re, qua utique constat non modo valde honorificari ministerium vestrum, sed et turpari admodum si negligitis. In indicta celebritate apud Sanctum-Dionysium speramus videre vos.
Abbreviated transcription (Latin):
adulteram faceret amoueri. Quod sane
tamen prefatus princeps fecit p̾ce et con¬
silio ñ nullorum fidelium sapientiumq ui¬
rorum. Dicebant namq id auobis facile
⁊ sine lesione ecclesie impetrari. dũ in ma¬
nu uestra sit eandem denuo sententiam
que iuste data fuerit in continenti statue¬
re ⁊ irretractabiliter confirmare. qͣtinꝰ
⁊ ars arte deludatur. ⁊ pax perinde obtine¬
atur. ⁊ qui gloriatur in malicia ⁊ potens est
in iniquitate nichil inde lucretur. Multa
habeo dicere uobis. s ñ est opus de om̃ib
scrsbere. cum presens sit qui omnia scit. ⁊
uiua uoce planiꝰ potest ⁊ pleniuis aperire.

Expanded text:
adulteram, faceret amoveri: quod sane adulteram, faceret amoveri: quod sane tamen praefatus princeps fecit prece et consilio nonnullorum fidelium sapientiumque virorum. Dicebant namque id a vobis facile et absque laesione Ecclesiae impetrari, dum in manu vestra sit eamdem denuo sententiam, quae juste data fuit, incontinenti statuere, et irretractabiliter confirmare: quatenus et ars arte deludatur, et pax proinde obtineatur; et qui gloriatur in malitia, et potens est in iniquitate, nihil inde lucretur. Multa habeo dicere vobis, sed non est opus de omnibus scribere, cum praesens sit qui omnia scit, et viva voce planius potest et plenius aperire.
Abbreviated transcription (Latin):
ribulatio ⁊ angustia inuener̃t nos.
Cominota est ⁊ contremuit terra¬
a mortibus hominum in exiliis pauperũ.
diuitum quoq uinculis ⁊ carteribus.
Ipsa religio uenit in opprobriũ ⁊ contẽp¬
tum. Probro ducitur apud nos saltem
mentionem facere pacis. Nusquã fides.
nusqͣm innocentia tuta est. Amator in¬
nocentie ⁊ pietatis cultor comes theobal¬
dus pene traditus est in animã inimicoꝵ¬
suorum. Impulsus est ut caderet. ⁊ dñs
suscepit eum. ⁊ gaudet quod iusticia et
uestra obedientia in causa sit. apło acqui¬
escens qui ait. Si quid patimini propter
iusticiam beati. Et in euangelio. Beati
qui persetutionem patiuntur propter
ut ñ penitus desolaretur terra ⁊ om̃e regnũ
in se ipsum diuisum concideret. compulsus
tere: quatinus sententiam excõicationis
alegato uestro bone memorie magr̃o yuone
datam interram ⁊ personam adulteri ty¬
ranni qui caput ⁊ auctor extitit horum
omnium malorum ⁊ dolorum. atq in ipsã

Expanded text:
ngustia invenerunt nos. Commota est et contremuit terr mortibus hominum, in exsiliis pauperum, divitum quoque vinculis et carceribus. Ipsa religio venit in opprobrium et contemptum. Probro ducitur apud nos saltem mentionem facere pacis. Nusquam fides, nusquam innocentia tuta . Amator innocentiae et pietatis cultor eomes Theobaldus pene traditus est in animam inimicorum ejus. Impulsus est ut caderet, sed Dominus suscepit eum; et gaudet quod justitia et vestra obedientia in causa sit, apostolo acquiescente, qui ait: Si quid patimini propter justitiam, beati : et in Evangelio: Beati qui persecutionem patiuntur propter Ut non penitus desolaretur terra, et omne regnum in se ipsum divisum concideret, com pulsustere quatenus sententiam excommunicationis, a legato vestro bonae memoriae magistro Ivone datam in terram et personam adulteri tyranni, qui caput et auctor exstitit horum omnium malorum et dolorum, atque in ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
reddidi. Ubi primum breuiter ac uera¬
citer insinuo antiquum nr̃m ⁊ dilectorẽ
⁊ dilectum totis me caritatis usceribus
⁊ suscipere ut catholicum. ⁊ suscipere ut
de integritate fidei credo uestre confessio¬
ni. fame ⁊ opinioni. de scĩtate. de affectu
quem erga uos me habere ꝓtestatus sum:
proprie conscientie. sam quod illius sen¬
tentie que mee simplicitati m̃ito ut michi
uidebatur scrupulum mouebat oblitum
uos esse fatemini: tam libenter accipio.
qͣmletus compendiosam purissime ueri¬
tatis assertionem in litteris uestris nouissi¬
mis lego. ita ut me potius sensa uestra non
intellexisse qͣm uos quippiam mali sensisse
pene crediderim. Deinde modestie ur̃e frat̾¬
na presumptione consulo: quatinus ep̃m
sanctum ⁊ doctum quem quiete uiuere per¬
misistis. mortuum inquietare desinatis:
ne dum non ualentem pro se respondere re¬
prehenditis. magis hoc ex caritatis inopia:
qͣm ueritatis fiducia descendere. totam pro

Expanded text:
reddidi. Ubi primum breviter ac verareddidi. Ubi primum breviter ac veraciter insinuo, antiquum nostrum et dilectorem, et dilectum, totis me charitatis visceribus et suscipere ut catholicum, et suscipere  de integritate fidei, credo vestrae confessioni; famae et opinioni, de sanctitate; de affectu, quem erga vos me habere protestatus sum, propriae conscientiae. Nam, quod illius sententiae, quae meae simplicitati merito, ut mihi videbatur, scrupulum movebat, oblitum vos esse fatemini, tam libenter accipio, quam laetus compendiosam purissimae veritatis assertionem in litteris vestris novissimis lego: ita ut me potius sensa vestra non intellixisse, quam vos quidpiam mali sensisse pene crediderim. Deinde modestiae vestrae fraterna praesumptione consulo, quatenus episcopum sanctum et doctum, quem quiete vivere permisistis, mortuum inquietare desinatis: ne, dum non valentem pro se respondere reprehenditis, magis hoc ex charitatis inopia, quam veritatis fiducia descendere, totam pro
Abbreviated transcription (Latin):
est deprehendi. temerario dampnare uidi¬
cio: Excepto quia inter amicos contͣ ueri¬
tatem nulla debet esse metitulosa cum sit
peritulosa palpatio. quod hoc me fateor
mouit ⁊ mouet quod illam inter nos iam
habitam de satramentis collationem. in
principio predicti opusculi defendere et
astruere conatus estis. In qua utq colla¬
tione si uestre summam sententie bene
meministis. an sensu congruat ecclesia¬
stico uos uideritis uestre autẽ ingenue
humilitatis est non erubescere corrigi si
quid aliquando aliter sapiustis. Ad eum¬
ilectissimo suo ⁊ olim dem . xxxui.¬
⁊ modo dei gratia sancto abbati. H.
sincere dilectionis affectum. Ad litteras
uestre dignationis licet quitẽ breuiores
qͣm concupierim. longiores t̃n qͣm meru¬
erim rescribere largius ⁊ debui ⁊ uolui:
s festinans nuncius non permisit. Ne tñ
uacuus omnino recederet: pro tantis
quarum me debitorem agnosco. has tan¬
tillas quas ⁊ uix expectauit uelocissime

Expanded text:
est deprehendi, temerario damnare judiest deprehendi, temerario damnare judicio? excepto, quia inter amicos contra veritatem nulla debet esse meticulosa, cum sit periculosa, palpatio, quod hoc me, fateor, movit et movet, quod illam inter nos jam ante habitam de sacramentis collationem, in principio praedicti opusculi defendere et astruere conati estis. In qua utique collatione, si vestrae summam sententiae bene meministis, an sensui conveniat  al. congruat ecclesiastico, vos videritis. Vestrae autem ingenuae humilitatis est non erubescere corrigi, si quid aliquando aliter sapuistis. Valeilectissimo suo, et olim, et modo, Dei gratia sancto abbati HUGOsincerae dilectionis affectum. Ad litteras vestrae dignationis, licet quidem breviores quam cupierim, longiores tamen quam meruerim, rescribere largius et debui, et volui: sed 49 festinans nuntius non permisit. Ne tamen vacuus omnino recederet, pro tantis, quarum me debitorem agnosco, has tantillas, quas et vix exspectavit, velocissime
Abbreviated transcription (Latin):
me dilectionis affectum. Humbertũ istũ
iniuste ut auint exheredatum. ecuius nos
pro dei amore apud uestrum comitẽ cãm
tueri suscepimus. de uestra confidentes ca¬
ritate: uestro patrocinio cõmittimus. per
uos ut fideliter speramus terre principi
celi domino cooperante reconciliandum:
patrie. uxori. filiis. rebus ⁊ amicis suis
restituendum. Hoc autem satagendo et e¬
genum de manupeccatoris liberabitis. ⁊
oppressoris ipsius nithilominus saluti con¬
suletis: nobis quoq uos non mediocriter
officiosum exhibetis. s ⁊ officium implendo
pacificorum. uobis inter filios sedem in ex¬
celso collocabitis. De cetero epistolam illam
quam ad me iam olim scribere sanctitas ur̃a
dignata est. non me sicut uos audisse audi¬
ui incendio tradidisse. sed penes me adhuc
reseruare noueritis. Quid enim hoc liuo¬
ris immo furoris fuisset. opus utile ⁊ lau¬
dabile. ubi nil nisi quod sane fidei. qd̾ doctri¬
ne saluberrime. quod edificationis sp̃ualis

Expanded text:
mae dilectionis affectum. Humbertum istum, injuste, ut aiunt, exhaeredatum, cujus nos pro Dei amore apud vestrum Comitem causam tueri suscepimus, de vestra confidentes charitate vestro patrocinio committimus, per vos, ut fideliter speramus, terrae principi, coeli Domino cooperante, reconciliandum; patriae, uxori, filiis, rebus et amicis suis restituendum. Hoc autem satagendo, et egenum de manu peccatoris liberabitis, et oppressoris ipsius nihilominus saluti consuletis: nobis quoque vos non mediocriter officiosum exhibebitis; sed et officium implendo pacificorum, vobis inter filios Dei sedem in excelso collocabitis. De caetero, epistolam illam, quam ad me jam olim scribere Sanctitas vestra dignata est, non me sicut vos audisse audivi incendio tradidisse, sed penes me adhuc servare noveritis. Quid enim hoc livoris, imo furoris fuisset, opus utile et laudabile, ubi nihil nisi quod sanae fidei, quod doctrinae saluberrimae, quod aedificationis spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
sit uas in honorem sed in contumeliam.
t si facie ad abb̃em sancti albani. cc¬
ignotus es michi: sed ñ fama. Nec par̃
aut uile quid tui gratulor me ten̾e mun̾e
illius. Nam talis fateor per eam insinuatꝰ
es meo pectori. ut licet in multis occupatũ
ipsa tamen serenissima recordatio tui mi
uendicet sibi. ita ut in eam libenter ĩmo¬
rer ⁊ suauiter requiescam. Ceterum quo
memoram plus accepto: eo auidiꝰ suspiro
presentiam. Sed quando istud. aut siqͣndo
istud: Utiq ⁊ si non ante profecto in ciui¬
tate dei nostri. si tamen ñ habemus hic ma¬
nentem cuitatem. s illam inquirimus.
Ibi uidebimus nos ⁊ gaudebit cor nr̃m.
Interim uero delectabor ⁊ letabor nichilo¬
minus in hus que dicta sunt mͥ. sperans
⁊ expectans quod reliquum est de uisione
corporali in die domini ut gaudiũ meum
plenum sit. Ad de obsetro ad ea bona que
abs te ⁊ de te nobis assidue ueniunt. tuas
tuorumꝙ pro nobis orationes pater kiñe

Expanded text:
sit vas in honorem, sed in contumeliam. sit vas in honorem, sed in contumeliam. EPISTOLA CCIV. AD ABBATEM SANCTI-ALBINI ignotus es mihi, sed non fama: nec parum aut vile quid tui gratulor me tenere munere illius. Nam talis, fateor, per eam insinuatus es meo pectori, ut, licet in multis occupatum, ipsa tamen serenissima recordatio tui, mivindicet sibi, ita ut in ea libenter immorer et suaviter requiescam. Caeterum quo memoriam plus accepto, eo avidius suspiro praesentiam Sed quando istud, aut si quando istud? Utique etsi non ante, profecto in civitate Dei nostri: si tamen non habemus hic manentem civitatem, sed illam inquirimus. Ibi, ibi videbimus nos, et gaudebit cor nostrum. Interim vero delectabor et laetabor nihilominus in his quae dicta sunt mihi, sperans et exspectans quod reliquum est de visione corporali in die Domini, ut gaudium meum plenum sit. Adde, obsecro, ad ea bona quae abs te et de te nobis assidue veniunt, tuas tuorumque pro nobis orationes, pater