comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum abraham in die illo. quo ei hostias animantiũ et auium
obtuleratꝰ Illud nmirum fedus ut ipse ac semen enis dño uota
orationum ac inctimarum fideli semꝑ corde offeret: et dñs ipsi
ac semini eius terram chanaan ꝑpetuo possidendum donaret.
aitur sara uxor abram non genuerat liberos. s habens aucilã
egyptiani nomine. igar: dixit marito suo. ecee conelusit me dñs
ne parerem: ingredere ad ancillam meam. sisaltim ex illa sus¬
cipiam filios. Cumq ille ad quiesceret deprecanti. tulit agar
egyptiam ancillam suam post annos decem. quando habitare
ceꝑat interra ebanaan: et dedit eam iuro suo uxoiem. Qui in¬
gressus ẽ ad eam. at illa concepisse se uidens: dispexit dñam
suam. et cętera. De. agar et ifmael quoinꝰ sinagogam et uetus
testamentum designent. sieut sara et ysaae filius ȩccłam ac
nouum testamentum. Apłs ad galathas plenissime disseruit.

Expanded text:
cum Abram in die illo, quo ei hostias animantium et avium cum Abram in die illo, quo ei hostias animantium et avium obtulerat; illud nimirum foedus, ut ipse ac semen ejus Domino vota orationum ac victimarum fideli semper corde offerret; et Dominus ipsi ac semini ejus terram Chanaan perpetuo possidendam donaret. Igitur Sarai uxor Abrae non genuerat liberos, sed habAegyptiam nomine Agar, dixit marito suo: Ecce conclusit me Dominus ne parerem, ingredere ad ancillam meam, si saltem ex illa suscipiam filios. Cumque ille acquiesceret deprecanti, tulit Agar Aegyptiam ancillam suam post annos decem, quando habitare coeperat in terra Chanaan, et dedit eam viro suo uxorem, qui ingressus est ad eam; at illa concepisse se videns, despexit dominam suam, etc. De Agar et Ismael quomodo Synagogam et Vetus Testamentum designent, sicut Sara et Isaac filius ejus Ecclesiam ac Novum Testamentum, Apostolus ad Galatas plenissime disseruit.
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Cuius filius amram: cuius filius aaron. euius filius elea¬
tar. Qui cum eẽt quartus acahat. cum patre suo aaron egres¬
sus ẽ egypto: et illo insolitudine defimcto: ipse terram reymissi¬
onis intrauit. Cum ergo occubuisset sol. facta ẽ caligo tene¬
brosa: et appariut elib aus fumigans. et lampas ignis. transi¬
ens inter diuisiones illas. Hȩc caligo et elibanus ignis post oc¬
casum solis factus: significat iam infine scłi ꝑ ignem iudie andoᷤ
esse carnales: sicut enim afflictio ciuitatis dei qualis antea nũ¬
quam fuit quę sub antixp̃o futura sꝑatur. significatur tenebroso
timore abrahe cirea solis occasum. idẽ ꝓpinquante iam fine scli:
sic ad solis oecasum. id ẽ ab ipsum iam finem significatur isto igne
dies iuidien: dirimeps carnales ꝑ ignem saluandos: et inignem
lestinam. ubi ẽ ciuitas rino corura. Pepigit ergo dñs fedus

Expanded text:
ptum, cujus filius Amram, cujus filius Aaron, cujus filius Eleaptum, cujus filius Amram, cujus filius Aaron, cujus filius Eleasar, qui cum esset quartus a Caath, cum patre suo Aaron egressus est Aegypto; et illo in solitudine defuncto, ipse terram repromissionis intravit. Cum ergo occubuisset sol, facta est caligo tenebrosa, et apparuit clibanus fumigans, et lampas ignis transiens inter divisiones illas. Haec caligo et clibanus ignis post occasum solis factus, significat jam in fine saeculi per ignem judicandos esse carnales. Sicut enim afflictio civitatis Dei, qualis antea nunquam fuit quae sub Antichristo futura speratur, significatur tenebroso timore Abrahae circa solis occasum, id est, propinquante jam fine saeculi; sic ad solis occasum, id est, ad ipsum jam finem, significatur isto igne dies judicii dirimens carnales per ignem salvandos et in igne laestinam, ubi est civitas Rinocorura. Pepigit ergo Dominus foedus
Abbreviated transcription (Latin):
siue ex hoc tempore computentur quo ista ꝓmittebantur abra¬
hȩ. siue exquo natus ẽ ysaac ꝓpter semen abrahe: de quo
sio usq ad exitum ifrł ex egypto: quadringenti et triginta
anni. Quorum apłs ita memiit. Hoc aut̃ dico inquit te¬
stamentum confirmatum adeo. post quadringentos tri¬
ginta annos facta lex non infirmat ad euacuandam pro¬
missionem. Iam ergo isti quadringenti et triginta quadru¬
guti poterant nuncupari: qui non sunt inulto amplius.
Quanto magis cum aliquot iam ex isto numero preterirent
quando illa in uisu demonstrata et dicta sunt abrabe.¬
uel quando ysaae natus ẽ centenario patri suo aprima ꝓmissi¬
one post uiguiti quinq annos. cum iam existis qua dringen¬
tis triginta quadrigenti et quinq remanerent. quos đs
quadringentos uoluit nominare. ¶eneratione aut̃ quar¬
ta reuertentur huc. Caath cum patre suo leui ingressus ẽ egy¬

Expanded text:
siue ex hoc tempore conputentur, quo ista promittebantur Abrasiue ex hoc tempore conputentur, quo ista promittebantur Abrahae, siue ex quo natus est Isaac, propter semen Abrahae, de quo sio, usque ad exitum Israel ex Aegypto quadringenti et triginta anni; quorum apostolus ita meminit: Hoc autem dico, inquit: testamentum confirmatum a Deo post quadringentos triginta annos facta lex non infirmat ad euacuandam promissionem. Iam ergo isti quadringenti et triginta anni quadringenti poterant nuncupari, quia non sunt multo amplius: quanto magis cum aliquot iam ex isto numero praeterissent, quando illa in uisu demonstrata et dicta sunt Abrahuel quando Isaac natus est centenario patri suo, a prima promissione post uiginti quinque annos, cum iam ex istis quadringentis triginta quadringenti et quinque remanerent, quos Deus quadringentos uoluit nominare. Et cetera, quata revertentur huc. Caath cum patre suo Levi ingressus est Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ liberatus ẽ ifrł. Qđ uero subiungitur. Cumq sol occũ¬
beret. sopor irruit suꝑ abram. et horror mãgnus et tenebro¬
sus inuasit eum. Significat cirea hinius scłi finem magnã
ꝑturbationẽ ac tribulationem futuram fidelium. De qua
dñs ineugłio. Erit eium dunc tribulatio magna: qualis ñ
fuit ab inĩtio. Hictumq ẽ ad eum. Scito prenoseens. quia
quia ꝑegrinum futurum sit semen tuum in terra non sua:
et subicient eos seruituti. et a ffligent quadringentis an¬
nis: et cetera Hoc de popło isrł. qui fuerat in egẏpto serui¬
turus: aꝑtissime ꝓpħatum ẽ. Non qđ in eadem seruitute
sub egyptus a ffligentibus qua dringentos annos ille po¬
płs fuerat ꝑ acturus: s in ipsis quadringentis anis p̃minci¬
atum ẽ hoc futurum Quadringenti sane dicuntur anni ꝓp¬
ter numeri plenitudinem. quanuis aliquanto amplius sint.

Expanded text:
norum liberatus est Israel. Quod vero subjungitur: Cumque sol occumnorum liberatus est Israel. Quod vero subjungitur: Cumque sol occumberet, sopor irruit super Abram, et horror magnus et tenebrosus invasit eum, significat circa saeculi hujus finem magnam perturbationem atque tribulationem futuram fidelium. De qua Dominus in Evangelio: Erit enim tunc tribulatio magna qualis non fuit ab initio . Dictumque est ad eum: Scito praenoscens, quia peregrinum futurum sit semen tuum in terra non sua, et subjicient eos servituti, et affligent quadringentis annis, de populo Israel, qui fuerat in Aegypto seruiturus, apertissime prophetatum est; non quod in eadem seruitute sub Aegyptiis adfligentibus quadringentos annos ille populus fuerat peracturus, sed in ipsis quadringentis annis praenuntiatum est hoc futurum. Quter numeri plenitudinem, quamuis aliquanto amplius sint,
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ Aues aut̃ non diuisitꝰ. Qm̃ carnales inter se diui¬
duntur. sp̃itales aut̃ nullomͦ siue a negotiosis conuersati¬
ombus hominum seremoueant sicut turtur: siue int̾ illas
degant. sicut columba Utraq tamen auis ẽ simplex et in¬
noxia:. significans: et in ipso isrłitico popło eui t̾ra illa dan¬
da erat futuros in diuiduos popłos ꝓmissionis. et heredes
regni mȩterna felicitate mansuri Descenderuntq uoluer
s: sp̃c indicant aeris huius. pastum quendam suum de car¬
nalium diuisione querentes: uel certe carnales eiusdem po¬
płi aduersarios qui iuxta consilium balaam arioli de see¬
leribus eoꝵ occasionem sibi uictonȩ aucup ab antur: De qui¬
bus dicit ꝓpheta: Uelociores fuerunt ꝑsecutores nr̃ĩ aquils
cȩli. Abigebat aut̃ abram ẽas: quia eius meritis sepe et de
angustia temporalium maloꝵ. et de insidiis sp̃uum malig¬

Expanded text:
dictum est: aves autem non divisit: quoniam carnales inter se dividictum est: aves autem non divisit: quoniam carnales inter se dividuntur, spiritales autem nullo modo, sive a negotiosis conversationibus hominum se removeant sicut turtur, sive inter illas degant sicut columba; utraque tamen avis est simplex et innoxia, significans et in ipso Israelitico populo, cui terra illa danda erat, futuros individuos populos promissionis, et haeredes regni in aeterna felicitate mansuri. Descenderuntque volucres sed spiritus indicant aeris hujus pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes; vel certe carnales ejusdem populi adversarios, qui juxta consilium Balaan arioli, de sceleribus eorum occasionem sibi victoriae aucupabantur, de quibus dicit propheta: Velociores fuerunt persecutores nostri aquilis coeli . Abigebat autem eas Abram, quia ejus meritis saepe, et de angustia temporalium malorum, et de insidiis spirituum malig
Abbreviated transcription (Latin):
dequitur enum. Respondens dus̃. Sume inquit michi ua¬
cam triennem et capra truniam. et ariedem annoꝵ trium: tustu¬
rem quoq et columbam. Qui tollens uniuersa hec. diuisit ꝑ
medium: et utrasq partes contra se altrinsecus posuit᷑ Aues
aut̃ non diuisit. Siue enim ꝑ uuencam significata sit plebs¬
posita sub iugo legis Per capram eadem plebs peccatrrix
futura. Per arietem eadem plebs etiam regnatura. Propte¬
rea trͥma dicuntur hȩc animalia. quia tercia ętate scłi po¬
płs ille ad oleuit. ac terram repromissionis ingressus ẽ. Pri¬
ma quippe etas ab adam usq ad noȩ Seda anoe. usq ad ip¬
sum abraham. Tercia ab abraham. usq ad dauid. in qua de
egyptia seruitute saluatus. atq in derrã ꝓmissionis popłs
ille translatus ẽ. siue aliud aliquid conuenientius ista sig¬
nificent: Nullo modo tamen dubitauerim spĩtales in eo
prefiguratos additamento turturis et columbe. et ideo

Expanded text:
Sequitur enim: Respondens Dominus: Sume, inquit, mihi vaSequitur enim: Respondens Dominus: Sume, inquit, mihi vacam triennem, et capram trinam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Qui tollens universa haec divisit per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. Sive enim per juvencam significata sit plebs sub jugo legis posita; per capram eadem plebs peccatrix futura, per arietem eadem plebs etiam regnatura. Propterea trina dicuntur haec animalia, quia tertia aetate saeculi populus ille adolevit, ac terram repromissionis intravit. Prima quippe aetas ab Adam usque ad Noe, secunda a Noe usque ad ipsum Abraham, tertia ab Abraham usque ad David; in qua de Aegyptia servitute salvatus, atque in terra promissionis populus ille translatus est. Sive aliud aliquid convenientius ista significent, nullo modo tamen dubitaverim spiritales in eo praefiguratos additamento turturis et columbae; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ds. unde scire possum qđ possessurus su eam: Non est
putandus abraham post quam credidit deo ᷤ reputatũ ẽ il¬
li ad iusticiam in fide defecisse. ut diceret. Dñe ds. unde scire possũ
quod possessurus sim eam᷑:. Non enim quasi adhuc in credu¬
lus signum cui credat inquirit: s obsecrat. ut ei rei quam
crediderat aliqua similitudo adbiberetur. qua eiꝰ modus
agnosceretur. Unde significantius habet uetus translatio.
Dñator dñe scdm quid sciam. quia heres eius ero. sicut non
ẽ uirginis mariȩ diffidentia: cum ait Quomꝰ fiet istud. qm̃
urum non cognosco: Qd enim futurum erat certa. mo¬
dum quomͦ fieret inquirebat. Et hoc cum quesisset: audiuit.
Deniq et hic simili tudo data ẽ de animalibus. iuuenca. et ca¬
pra et ariete. et duabus uolucribus turture et columba:
ut scdm hȩ futurum sciret. qđ futurum eẽ non ambigebat.

Expanded text:
Domine Deus, unde scire possum, quod possessurus sim eam? Non est Domine Deus, unde scire possum, quod possessurus sim eam? Non est putandus Abraham postquam credidit Deo, et reputatum est illi ad justitiam, in fide defecisse, ut diceret: Domine Deus, unde scire possum quod possessurus sim eam? Non enim quasi adhuc incredulus, signum cui credat inquirit, sed obsecrat ut ei rei quam crediderat aliqua similitudo adhiberetur, qua ejus modus agnosceretur; unde significantius vetus habet translatio: Dominator Domine, secundum quid sciam quia haeres ejus ero: sicut non est Virginis Mariae diffidentia cum ait: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco ? quod enim futurum erat certa esse, modum quomodo fieret inquirebat. Et hoc cum quaesisset audivit. Denique et hic similitudo est data de animalibus, juvenca, et capra, et ariete, et duabus volucribus, turture et columba, ut secundum haec futurum sciret quod futurum esse non ambigebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ fides cornelii ac domus enis adiusticiam: Ad eo ut ea¬
am ante lauachrum regenerationis donum sẽĩ sp̃e accipẽ
Quia nimirum mox concepta incorde. parata ad oꝑandum ꝑ
dilectionem erat: sic fides abrahȩ quantum sufficere reputari
adiusticiam ꝓbauit: cum parata erat etiam unicum filium
ad preceptum dnĩ in holocaustum offerre. Iustus ergo ex fi¬
de uiuit: Illa nimirum fide: quȩ parata ẽ ꝑ dilectionem oꝑa¬
ri et si habet tempus: oꝑatur. Dixitq ad cum. Ego dñs
qui eduxi te de ur chaldeoꝵ: ut darem terram istam. ut possi¬
deres cam. Quidam ur: nomen eẽ loci aucumant. S quia
ur interpretatur ignis. magis intelligendum ẽ iuxta tra¬
ditionem hebreoꝵ ut et supra diximus de igne chaldeoꝵ
creptus sit. qui eum diun ignẽ quem ipsi ꝓ deo colebant
colere atq ad orare respuisset ignibus consumere uoluerit:
s: deo illum ꝓtegente hoc ꝑficere nequiuerant. At ille ait.

Expanded text:
ta est fides Cornelii ac domus ejus ad justitiam, adeo ut etta est fides Cornelii ac domus ejus ad justitiam, adeo ut etiam ante lavacrum regenerationis donum sancti Spiritus acciperet; quia nimirum mox concepta in corde, parata ad operandum per dilectionem erat. Sic et fides Abrahae quantum sufficeret reputari ad justitiam probavit, cum parata erat etiam unicum filium ad praeceptum Domini, in holocaustum offerre. Justus ergo ex fide vivit , illa nimirum fide quae parata est per dilectionem operari, et si habet tempus, operatur. Dixitque ad eum: Ego Dominus, qui eduxi te de Ur Chaldaeorum, ut darem tibi terram istam, et possideres eam. Quidam Ur nomen loci esse autumant, sed quia Ur interpretatur Ignis, magis intelligendum est juxta traditionem Hebraeorum, ut et supra diximus, de igne Chaldaeorum ereptus sit, qui eum, dum ignem, quem ipsi pro Deo colebant, colere atque adorare respuisset, ignibus consumere voluerint, sed Deo illum protegente hoc perficere nequiverant. At ille ait:
Abbreviated transcription (Latin):
turum esse disceret. Suspicere celum iubet. et numerare stel¬
las ut incelesti ꝑatria se hac hereditate locupletandum esse
cognosceret. Credid̾̃ abͣhã deo: et reputatumẽ illi ad iusticiã
Huius sententię meminit apłs. ꝓpter dei gr̃am comendindam.
ne circum cisio głaretur gentesq incireincisas adfidem xp̃i nol¬
let admitti Hoc enim quando factum ẽ ut credenti abrahe de¬
putaretur fides adiusticiam: nondumi fuerat cireun cisus: Re¬
putatur ergo fides ad iusticiam. non otiosa et nuda:. s ca s
ꝑdilectionẽ oꝑatur Reputatur et ea. que et si nedum oꝑ an¬
di tempuis habet: ꝑfectam iam oꝑandi uoluntatẽ. habet:
Reputata ẽ namq fides latronis ad iusticiam: quȩ et instan¬
te mortis articulo. nullum oꝑandi tempus habere potuit.
Ad eo tamen ꝑfecta ab inspectore cordis indicata ẽ ut ipsa m
habitatione paradysi. cum ipso remunerata sit Repllla¬

Expanded text:
turum esse disceret. Suspicere coelum jubet, et numerare stelturum esse disceret. Suspicere coelum jubet, et numerare stellas, ut in coelesti patria se hac haereditate locupletandum esse cognosceret. Credidit Deo, et reputatum est illi ad justitiam. Hujus sententiae meminit Apostolus , propter Dei gratiam commendandam, ne circumcisio gloriaretur, gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti: hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad justitiam, nondum fuerat circumcisus. Reputatur ergo fides ad justitiam, non otiosa et nuda, sed ea quae per dilectionem operatur; reputatur et ea quae etsi necdum operandi tempus habet, perfectam tamen operandi voluntatem habet. Reputata est namque fides latronis ad justitiam, quae etsi instante mortis articulo, nullum operandi tempus habere potuit, adeo perfecta tamen ab inspectore cordis judicata est, ut ipso die in habitatione paradisi cum ipso remunerata sit. Reputa
Abbreviated transcription (Latin):
de eus stirpe corporaliter erant nascituri. s etiam de nodis
quibus ab apło dicitur. Si añt uos xp̃ ergo abrahe semen
estis. Uude ergo bene primum intropositus audiuit. S qui egrea¬
etur de utero tuo. ipsum habebis heredem. Propter eos uidelicet
qui exeuis semine ꝓdeuntes. etiam ꝓmnissse hereditatis ac bene¬
dictionis craut cõheredes futuri. Post modum uero ediicens¬
eum foras numerare stellas si possit imperat: sic erit in quiens
sementuum: Propter eos nimuirum. qui non exciuis utero ꝓerean¬
di s ad cius tamen erant semenextoto orbe colligendi. Iuxta qd̃
meuglio credente centurione qui non carnaliter. s spĩtalit̾ ad
semen abrahe ꝑtinebat. ait ipsẽ dñs. Dico aut̃ uobis. qđ multi
ab oriente et occidente ueniẽt: et recumbent cum abraham
et ysaac. et iacob in regno celorum. Eduxit enim eum foras:
ut in latitudine orbis totius semen se benedietionis accep¬

Expanded text:
de ejus stirpe corporaliter erant nascituri, sed etiam de nobis, de ejus stirpe corporaliter erant nascituri, sed etiam de nobis, quibus ab Apostolo dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Unde bene primum intro positus audivit: Sed qui egredietur de utero tuo ipsum habebis haeredem. Propter eos videlicet qui ex ejus semine prodeuntes, etiam promissae benedictionis ac haereditatis erant cohaeredes futuri. Postmodum vero educens foras eum, numerare stellas, si possit, imperat; Sic erit, inquiens, semen tuum propter eos nimirum qui non ex ejus utero procreandi, sed ad ejus tamen erant semen ex toto orbe colligendi; juxta quod in Evangelio credenti centurioni, qui non carnaliter, sed spiritaliter ad semen Abrahae pertinebat, ait ipse Dominus: Dico autem vobis quod multi ab Oriente et Occidente venient, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob, in regno coelorum . Eduxit enim eum foras ut in latitudine totius orbis semen se benedictionis accep
Abbreviated transcription (Latin):
enim filii concubinarum et si abrahe semen sunt: et heredi¬
tatis eius participes esse potuerunt. Et qm̃ ad hanc hereditatẽ
deo dilectam in qua ꝓtectio diuma et merees eẽt magaia fu¬
tura celestes solum amine ꝑtinent. Apte sub nectitur:
duxitq eum foras: et ait illi. Suspice celum: et numera stellas
sipotes: et dixit ei. Sic erit semen tuum. Stellis enim recte com¬
parantur iusti electi. Non solum qui.a sicut stelle ab hominibꝰ
dinumerari nequeunt: uerum etiam quia cęlesti sunt feli¬
citate sublimes: Quia abiecta uite huius et infima cdesideria
magna mentis sublimitate transcendunt: quia int̾ reꝓbos
lucent tanquam luminaria inmundo. uerbum uite conti¬
nentes. Dequalibus et infine recte dici possit Stella aut̃ astel¬
la differt inclaritate: sic et resurrectio mortuorum. Qđ aut̃
ait sic erit semen tuum. non de illis solum dicit electis qui

Expanded text:
enim filii concubinarum, etsi Abrahae semen sunt, haeredienim filii concubinarum, etsi Abrahae semen sunt, haereditatis ejus participes esse potuerunt; et quoniam ad hanc haereditatem Deo dilectam in qua protectio divina, et merces esset magna futura, coelestes solum animae pertinent, apte subnectitur: Eduxitque eum foras, et ait illi: Suspice coelum, et numera stellas, si potes, et dixit ei: Sic erit semen tuum. Stellis enim recte comparantur justi et electi; non solum quia sicut stellae ab hominibus dinumerari nequeunt; verum etiam quia coelesti sunt felicitate sublimes, quia abjecta vitae hujus et infima desideria magna mentis sublimitate transcendunt; quia inter reprobos lucent tanquam luminaria in mundo, verbum vitae continentes. De qualibus et in fine recte dici possit: Stella autem a stella differt in claritate, sic et resurrectio mortuorum . Quod autem ait: Sic erit semen tuum, non de illis solum dicit electis qui
Abbreviated transcription (Latin):
corde seruiebat. Hixitq abram. Dñe d̾s quid dabis michi ẽ¬
go uadam absq liberis: et filius ꝓcuratoris domus mee is¬
te damascus eliezer. Adcdiditq abram. Miebi aut̃ non dl¬
disti semen: et ecce ueruaculus meus ueres ms erit. Non quasi
dubius de ꝓmissis dei titubat. s simpliciter interrogat quam
sit mercedem a dno ꝑcepturus. Qui filium non habens in quo
herede ac participe diuine ꝓmissionis exultet. Sernaculum po¬
tius suum sit habiturus heredem. Uocabatur uernac uł ille
duobus nominibꝰ: idẽ dasmascus eliezer: Aquo damascum
enntatem et conditam aiunt. et nuncupatam. Fauens aut̃
desideruis beati abrahe dñs. et hane illi quam querebat mer¬
cedem ꝓmisit: cum ꝓtinus subumxit. on erit hic heres
tuus: s qui egredictur de utero tuo ipsum habebis heredẽ
Qdđ de ysaac et semine eius dictum. ratioꝓbat. De quopost¬
modum audiuit: quia in ysaae uocabitur tibi semen. Neq

Expanded text:
corde servierat. Dixitque Abram: Domine Deus, quid dabis mihi, ecorde servierat. Dixitque Abram: Domine Deus, quid dabis mihi, ego vadam absque liberis, et filius procuratoris domus meae, iste Damascus Elieser. Addiditque Abram: Mihi autem non dedisti semen; et ecce vernaculus meus haeres meus erit. Non quasi dubius de promissis Dei, titubat; sed simpliciter interrogat quam sit mercedem a Domino percepturus, qui filium non habens, in quo haerede ac participe divinae promissionis exsultet, vernaculum suum potius sit habiturus haeredem. Vocabatur vernaculus ille duobus nominibus, id est, Damascus, Elieser, a quo Damascum civitatem et conditam aiunt et nuncupatam. Favens autem desideriis Abrahae Dominus, et hanc illi quam quaerebat mercedem promisit, cum protinus subjunxit: Non erit hic haeres tuus, sed qui egredietur de utero tuo, ipsum habebis haeredem. Quod de Isaac et semine ejus dictum ratio probat; de quo postmodum audivit: Quia in Isaac vocabitur tibi semen. Neque
Abbreviated transcription (Latin):
pugnauerint suas partes distribuere non neglexit. Merito
talis conscientia ut ad arcem uirtutum ꝑuenire otius possit:
trans actis. confestim dono cȩlestis oraculi ac diuinȩ benedie¬
tionis compos efficitur. quȩ sequentis libri melius lectioni
consideranda et ꝑtractanda seruemus. Explicit lib̾ terens.
is itaq transactis: factus ẽ sermo Incipit lib quartꝰ.¬
dnĩ ad abram ꝑ uisionem. dicens. Noli tuere abram:
ego ꝓtector tuus sum. et merces tua magna nimis:
Benedictionem quam asacerdote melehisedech ꝑceꝑ at abram
hanc ꝑ se dñs ipse confirmat. Dixerat quippe sacerdos. et
benedictus d̾s excelsus: quo ꝓtegente hostes in manibus
tuis sunt. Dicit dñs ergo ꝓtector tiussum Dixerat sacerdos.
benedictus abram deo excelso: dicit ipse ds. et merces tua ma¬
gna nimis. Mercedem aut̃ dicit. non tantum dilectionis qua
fr̃ĩ in angustia posito exbibuerat: s et totius deuotionis qͥ

Expanded text:
pugnaverant suas partes distribuere non neglexit. Merito pugnaverant suas partes distribuere non neglexit. Merito talis conscientia ut ad arcem virtutum pervenire ocius possit, transactis confestim dono coelestis oraculi ac divinae benedictionis compos efficitur, quae sequentis libri melius lectione consideranda et pertractanda servemus. LIBER QUARTUS. His itaque transactis, factus est sermo Domini ad Abram per visionem, dicens: Noli timere, Abram, ego protector tuus sum et merces tua magna nimis. Benedictionem quam a sacerdote Melchisedech perceperat Abraham, hanc per se Dominus ipse confirmat. Dixerat quippe sacerdos: Et benedictus Deus excelsus, quo protegente hostes in manibus tuis sunt . Dicit Dominus: Ego protector tuus sum. Dixerat sacerdos: Benedictus Deus excelsus. Dicit ipse Deus: Et merces tua magna nimis. Mercedem autem dicit, non tantum dilectionis, quam fratri in angustia posito exhibuerat; sed et totius dilectionis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
es sacerdos mȩternum: scđm ordinem melehisedech. Hec
demelchisedech paucis sint dicta ꝓ ut nr̃o operi sifficere ui¬
debantur: ceterum qui plene de illo deq eis que figurauit
sacram̃tis serre desiderat. totam ad hebreos epłam sedulus
legat. Sixit aut̃ rex sodomoꝵ ad abrã. Damͥ animas:
cȩtera tolle tibi. Qui respondit ei. leuo manun meam ad
dnm dm̃ ercelsum. possessorem celi et terre: qđ a filo sub¬
tegnimis usq ad corrigiam caligȩ non accipiam ex om̃ibus quȩ
tua sunt: et cȩtera. Biligenter notandum. et. ad exemꝑlum uite
moralis trahendum: qđ abraham qui quasi necessitatibus. ꝓ¬
ximoꝵ ueraciter compatiens ꝓ liberando loth se ꝑiculo obtu¬
lerat. quasideo deuotus sacerdoti a quo benedicebatur deci¬
Mas dederat. Ipse quasi pecuniarum contemptor aliquid de
preda quam eripuerat etiam cum rex cui uicerat obtulisset
acciꝑe renuit: quasi iusticiȩ amator militibus qui secum

Expanded text:
es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Haec es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Haec de Melchisedech paucis sint dicta prout nostro operi sufficere videbantur. Caeterum qui plene de illo, deque eis quae figuravit ille sacramentis scire desiderat, totam ad Hebraeos Epistolam sedulus legat. Dixit autem rex Sodomorum ad Abram: Da mihi animas, caetera tolle tibi. Qui respondit ei: Levo manum meam ad Dominum Deum excelsum possessorem coeli et terrae quod a filo subtegminis usque ad corrigiam caligae non accipiam ex omnibus quae tua sunt, et caetera. Diligenter notandum, et ad exemplum vitae moralis trahendum, quod Abraham qui quasi necessitatibus proximorum veraciter compatiens, pro liberando Loth se periculo obtulerat, quasi Deo devotus sacerdoti a quo benedicebatur decimas dederat: ipse quasi pecuniarum contemptor, aliquid de praeda quam eripuerat, etiam cum rex cui vicerat obtulisset, accipere renuit. Quasi justitiae amator militibus qui secum
Abbreviated transcription (Latin):
rent. et hec ipsius fuisse grẽ confiterentur: salui ẽe potue¬
runt.
Unde et petrus clarescente iam grã ȩuglii quasi sacerdotio qđ
scdm ordinem melehisedech ꝓmittebatur futurum. Ait emu¬
latoribus obseruantię legalis quid temptatis dm̃i imponere
uigum seruitutis suꝑ ceruices discipuloꝵ. qđ neq patres nr̃i¬
saluari quem admodum et illiꝰ Hedit ergo abraham
decimas ex omnibus melchise dech sacerdoti: aquo benedictio¬
nem acceꝑat: Quia nimirum qđ ille melions intellexit sacer¬
dotii typum et imaginem quam ipse preferebat. hoc ẽ qđ
ipse legalis. ille pontificatus ęuugłici figuram gerebat Ipse
eium temporale sacerdotium qđ ꝑ successiones pontificum ser¬
uaretur. ex se erat generaturus. Ille neq initium sacerdotii.
neq finem. neq p̃cessorem. neq successore m habuisse legitur.
nde conuenienter imaginem prefet illius: eui dictum ẽ Tu

Expanded text:
rent, et haec ipsius fuisse gratiae confiterentur, salvi esse potuerent, et haec ipsius fuisse gratiae confiterentur, salvi esse potuerunt: unde et Petrus, clarescente jam gratia Evangelii, quasi sacerdotio quod secundum ordinem Melchisedech promittebatur futurum, ait aemulatoribus observantiae legalis: Quid tentatis Deum imponere jugum servitutis super cervices discipulorum, qsalvari quemadmodum et illi . Dedit ergo Abraham decimas ex omnibus Melchisedech sacerdoti, a quo benedictionem acceperat: quia nimirum quod ille melioris intellexit sacerdotii typum et imaginem quam ipse praeferebat; hoc est quod ipse legalis, ille pontificatus evangelici figuram gerebat. Ipse enim temporale sacerdotium quod per successiones pontificum servaretur ex se erat generaturus; ille neque initium sacerdotii neque finem neque praecessorem neque successorem habuisse legitur: unde convenienter imaginem praefert illius cui dictum est: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
uerum etiam et ꝓomnibus eis qui exse erant nascituri. Inqͥb
fuerunt et ipsi sacerdotes qui decimas erant accepturi apo¬
pło. Per abraham inquit et leui qui decimas accepit. deci¬
matus ẽ. Aohuc enim in lumbis patris erat: quando obul¬
auit ei melehisedech. Sicut ergo precellebat tribus leuitica
idẽ sacerdotalis popłs a quo decimas accipiebat: sic et ipsis
sacerdotibus ac leuitis precellebat melehisedech quando ab
eis inpatre abrabam accepit. Adhuc enim in lumbis erans
Abraham quippe. hoc loco popłm isrł cum suo sac erdotio
desiguat:. Porro melchisedech mediator dei et hominum
cum sacerdotio qđ et heredibus noui testamenti reliquit figui¬
raliter ex primit. Et beuedicitur ae decimatur a melehisedech
abraham : quia ipsi etiam qui in lege ac leuitico sacerdotio p̃¬
cipui extiterunt. Non nisi a dño iħu xp̃o benedicerentur. non
nisi ad eum cuncta quę habere poterant uirtutum bona refer¬

Expanded text:
verum etiam et pro omnibus eis qui ex se erant nascituri, in quibus verum etiam et pro omnibus eis qui ex se erant nascituri, in quibus fuerunt et ipsi sacerdotes qui decimas erant accepturi a populo: Per Abraham, inquit, et Levi qui decimas accepit decimatus est: adhuc enim in lumbis patris erat quando obviavit ei Melchisedech . Sicut ergo praecellebat tribus Levitica, id est sacerdotalis populus, a quo decimas accipiebat; sic et ipsis sacerdotibus ac levitis praecellebat Melchisedech, quando ab eis in patre Abraham accepit: adhuc enim in lumbis erant. Abraham quippe hoc loco populum Israel cum suo sacerdotio designat, porro Melchisedech Mediatorem Dei et hominum cum sacerdotio quod et haeredibus Novi Testamenti reliquit, singulariter exprimit: Et benedicitur, ac decimatur a Melchisedech Abraham, quia ipsi etiam qui in lege ac Levitico sacerdotio praecipui exstiterunt, non nisi a Domino Jesu Christo benedicerentur, non nisi ad eum cuncta quae habere poterant virtutum refer
Abbreviated transcription (Latin):
crificium prestat. Tempore uidelicet: qua prius hoc obtulit
melchisedech quam illud abraham uel qui ex eo de stirpe le¬
ui uenere pontifices. Dignitate aut̃: quia cle hoc non de illo
dictum ẽ ad dnm̃ xp̃m apatre: Tues sacerdos inȩternum. se¬
cđm ordinem melchisecdech Qđ et ipso oꝑe eẽ completum
et nunc in toto orbe manifestum: non nisi stultus et impius
negat Coustat ergo maiorem fuisse melchisedee sacerdo¬
tem: abram patriarcha. sine ulla enim contradietione ut apłs
ait. qđ minus ẽ a meliore benedicetur: maius sacrificium mel¬
chisedech hostiis quȩ insequentibus obtulisse legitur abra¬
ham. Quia hoc dñs xp̃e. illud aaron: Hoc noui testamenti
sacerdodes. illud ueteres erant oblaturi. Sende et bene subditͣ
It dedit ei decimas. ex omnibꝰ. Qd̃ multum sublimiter in telle¬
xit atq exposuit apłs. Decimas ei dedit abraham. Nõ solũ ꝓse

Expanded text:
crificium praestat: tempore videlicet, quia prius hoc obtulit crificium praestat: tempore videlicet, quia prius hoc obtulit Melchisedech, quam illud Abraham vel qui ex eo de stirpe Levi venere pontifices: dignitate autem, quia de hoc non de illo dictum est ad Dominum Christum a Patre: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Quod et ipso opere esse completum, et nunc in toto orbe manifestum, non nisi stultus et impius negat. Constat ergo majorem fuisse Melchisedech sacerdotem Abraham patriarcha. Sine ulla enim contradictione, ut Apostolus ait, quod minus est a meliore benedicitur . Majus sacrificium Melchisedech hostiis quae in sequentibus obtulisse legitur Abraham: quia hoc Dominus Christus, illud Aaron: hoc Novi Testamenti sacerdotes, illud Veteris erant oblaturi. Unde et bene subditur: Et dedit ei decimas ex omnibus. Quod multum sublimiter intellexit atque exposuit Apostolus; ut decimas ei daret Abraham non solum pro se,
Abbreviated transcription (Latin):
ones et omne semen eius electum. ꝑ oblationem eẽtednĩce passi¬
onis etna benedictione donandum. Et quidem idem abra¬
ham audierat adnõ. et benedicam tibi et magnificabo no¬
men tuum: erisq benedictus. Audierat atq inte benedi¬
centur uniuersȩ cognationes terrȩ. S prius quã ullus ei
filius qui eiusdem benedictionis eẽt coheres nasceretur.
prius quã aliquam dõ hostiam ꝓ donata benedictione
gr̃as acturus offerret: occurit melchisedech rex salem ꝓ¬
ferens panem et uinum que deo obtulerat. et benedixit ei:
Ut patenter intelligeret: quia ꝓmissam sibi benedictionem
ꝑregem iusticiȩ et auctorem summe pacis ꝓ pontificem
eximium. ꝑ sacrificium mysticum panis et uini eet cum omni suo
semine ꝑcepturus. Nonergo qłentur uidei desacerdotio leuitico
contra xp̃ianos: eum illi: uictimas carnium. nos panem et ui¬
num dño offerimus. Nr̃m namq et tempore. et dignitate sa¬

Expanded text:
ones, et omne semen ejus electum per oblationem esse dominicae passiones, et omne semen ejus electum per oblationem esse dominicae passionis aeterna benedictione donandum. Et quidem idem Abraham audierat a Domino: Et benedicam tibi, et magnificabo nomen tuum, erisque benedictus. Audierat: atque in te benedicentur universae cognationes terrae; sed priusquam ullus ei filius, qui ejusdem benedictionis esset cohaeres, nasceretur; priusquam aliquam Deo hostiam pro donata benedictione gratias acturus offerret, occurrit Melchisedech rex Salem proferens panem et vinum quae Deo obtulerat, et benedixit ei, ut patenter intelligeret quia promissam sibi benedictionem per Regem justitiae et auctorem summae pacis, per pontificem eximium, per sacrificium mysticum panis et vini, esset cum omni suo semine percepturus. Non ergo glorientur Judaei de sacerdotio Levitico contra Christianos, cum illi victimas carnium, nos panem et vinum Domino offeramus. Nostrum namque et tempore et dignitate sa
Abbreviated transcription (Latin):
diceret participem fecit: oblationem noui testam̃ti premon¬
strauit. quam duĩs nr̃ insacramentum sui corporis ac sangui¬
nis et ipse primus obtulit: et eccłẽ semꝑ in remissionem pec¬
catoꝵ offerendam reliquit: In cuius participatione singu¬
liri. om̃s ꝓmissionis filios benedicendo ꝑ docuit: Ad eo ut
nemo absq huius consortio. uitȩ consors possit eẽ ꝑhennis.
Nisi enim manducaueritis in quit carnem filii hominis. et bi¬
beritis eius sanguinem: non habebitis uitam in uobis. Qui
manducat meam carnem et bibit meum sanguinem. habet
uitam ȩternam. In magni ergo significatione sacramenti
melchisedech sacerdos benedixit abrahȩ ꝓferens ei partem
sacrificii qđ dño inpane et uino obtulerat᷑. Ty picȩ nimirum
insinuans. quia non solum nos qui post passionem dnĩcam
incarne uenimus. s et ipse abraham qui acceꝑat reꝓmissi¬

Expanded text:
diceret participem fecit, oblationem Novi Testamenti praemondiceret participem fecit, oblationem Novi Testamenti praemonstravit, quam Dominus noster in sacramentum sui corporis ac sanguinis et ipse primus obtulit, et Ecclesiae semper in remissionem peccatorum offerendam reliquit: in cujus participatione singulari omnes promissionis filios benedicendos esse perdocuit: adeo ut nemo absque hujus consortio vitae consors possit esse perennis: Nisi enim manducaveritis, inquit, carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis: qui manducat meam carnem et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam . In magni ergo significatione sacramenti Melchisedech sacerdos benedixit Abrahae, proferens ei partem sacrificii, quod Domino in pane et vino obtulerat: typice nimirum insinuans quia non solum nos qui post passionem dominicam in carne venimus, sed et ipse Abraham qui acceperat repromissi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽ rex pacis quibus uerbis beatus apłs. Ita figuram mel¬
chisedech qualiter sit intelligenda. demonstratt et nos a¬
ꝑtissime doceat in litteris testamenti ueteris. non solum re¬
rum et s nominum significationes querere. Sieut ergo mel¬
chisedech uocabulo et ꝑsona sua regem iusticie xp̃m: ita eti¬
am uocabulo suȩ ciuitatis ȩccłam scõꝵ. ciuitatem uidelicet
magni regis figurate de nuntiat. Dequa scriptum ẽ. Et fac¬
tus ẽ insalem. id ẽ in pace: locus eius. Salem aut̃. ipsa ẽ
que postea ihrłm dicta ad auid rege totius iudee ꝓuintiȩ
metropolis facta ẽ ẽo qđ ibi locum templi emerat et in pen¬
sas structure salomoni filio dereliquerat. Quȩ uide licet cun¬
ta et alia innumera que de eadem siue in eadem ciuitate facta
uel dicta leguntur: ad eccłam ꝑtinere cunctis legentibus patet:
Qui etiam genere suo sacrificii sui cunus et abraham dum bene¬

Expanded text:
quod est rex pacis : quibus verbis beatus apostolus ita figuram Melquod est rex pacis : quibus verbis beatus apostolus ita figuram Melchisedech qualiter sit intelligenda demonstrat, ut et nos apertissime doceat in litteris Testamenti Veteris non solum rerum, sed et nominum significationes quaerere. Sicut ergo Melchisedech vocabulo suo et persona sua Regem justitiae Christum, ita etiam vocabulo suae civitatis Ecclesiam sanctorum, civitatem videlicet magni Regis figurate denuntiat; de qua scriptum est: Et factus est in Salem, id est in pace locus ejus . Salem autem ipsa est quae postea Hierusalem dicta a David rege, totius Judaeae provinciae metropolis facta est, eo quod ibi locum templi emerit, et impensas structurae Salomoni filio dereliquerat, quae videlicet cuncta et alia innumera quae de eadem civitate facta vel dicta leguntur, ad Ecclesiam pertinere cunctis legentibus patet. Qui etiam genere suo sacrificii sui, cujus et Abraham dum bene
Abbreviated transcription (Latin):
paratum ẽ aborigine mundi ꝑ regem et sacerdotem magnum
mediatorem uidelicet dei et hominum iħm xp̃m. De cuius reg¬
no qd babet coequale et coct̾num. cum patre: dicit in psal¬
mo. Dixit dñs dñõ meo. sede adextris meis: donee ponam in¬
imicos tuos. scabellum pedum tuorum. et cętera. De eius sacer¬
dotio in quo sese obtulit hostiam patriꝓ nobis: subdidit in eodẽ
psalmo dicens. Iurauit dñs et non penitebit eum: tues sacer¬
dos in ęternum scđm ordinem melchisedech. De cuius exposi¬
secdech figuratum ẽ. ideo nr̃am paruitatem hoc in loco breuis¬
epłe ad hebreos de his sublimissime disputando atq expla¬
nando compleuit. Tantum uestigia eius sectantes pauca de
pluribus que ille posuit: hoc inserere commodum duximus.
Itaq melebisedech: dnm saluatorem significat: Primum quidẽ
ut apłs ait. qui interpretatur rex iusticiȩ: de inde aut̃ rex salẽ.

Expanded text:
paratum est ab origine mundi per regem et sacerdotem magnum, paratum est ab origine mundi per regem et sacerdotem magnum, Mediatorem videlicet Dei et hominum Jesum Christum; de cujus regno quod habet coaequale et coaeternum cum Patre dicit in psalmo: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum , et caetera: de cujus sacerdotio in quo sese obtulit hostiam Patri pro nobis, subdidit in eodem psalmo dicens: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . De cujus exposin Melchisedech figuratum est, ideo nostram parvitatem hoc in loco brevism partem epistolae ad Hebraeos de his sublimissime disputando atque explanando complevit, tantum vestigia ejus sectantes pauca de pluribus quae ille posuit hic inserere commodum duximus. Itaque Melchisedech Dominum Salvatorem significat: primum quidem, ut Apostolus ait, qui interpretatur rex justitiae, deinde autem rex Salem,
Abbreviated transcription (Latin):
lectione. quia p̃monstrauerant patriarche qđ predicant apłi:
et si quid patitur inquit paulus unum menbrũ. compatiun¬
tur omĩa menbra. siue głatur unum m̃brum. congaudent
omĩa menbra. Paciente quippe loth aduersa: compassus ẽ a¬
brabam. Gaudentibꝰ illis de creptione ac uictoria sua congra¬
tulabatur melchisedech: ac uincentem eum qui ꝓ fr̃nis erump¬
nis sese ꝑiculo dederat. celesti benedictione ꝑfundit. Nec so¬
lummͦ hominem uctorem. s et largitorem uictoriȩ dñm dic¬
na laude magnificat Iuxta illud ȩugłicum. Uideant oꝑ a
urã bona: et glorificent patrem urm qui in celis ẽ. Dẽmde
intuendum. qđ post certamen et uictoriam benedicit᷑ abra¬
ham. et hoc arege ac sacerdote dei altissimi: Quia et nos õsͥ
ad ꝓmissionem patrie celestis ꝑtinemus post labores oꝑm¬
bonorum benedictionem expectamus regni ꝑbennis qđ nob̃

Expanded text:
lectione quia praemonstraverant patriarchae quod praedicant apostoli: lectione quia praemonstraverant patriarchae quod praedicant apostoli: Et si quid patitur, inquit Paulus, unum membrum, compatiuntur omnia membra: sive gloriatur unum membrum, congaudent omnia membra . Patiente quippe Loth adversa, compassus est Abraham; gaudentibus illis de ereptione ac victoria sua, congratulabatur Melchisedech, ac vincentem eum, qui pro fraternis aerumnis sese periculo dederat, coelesti benedictione perfundit: nec solummodo hominem victorem, sed et largitorem victoriae Dominum digna laude magnificat, juxta illud evangelicum: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Deinde intuendum quod post certamen et victoriam benedicitur Abraham; et hoc a rege ac sacerdote Dei altissimi: quia et nos omnes ad promissionem patriae coelestis pertinemus, post labores bonooperum benedictionem exspectamus regni perennis, quod nobis
Abbreviated transcription (Latin):
tio quȩ impios punitura ẽ. inpenam eos ꝑpetuam cum diabolo
et angłis eius quȩ ꝑ leuam solet clesignari retrudet. Est aut̃ da¬
mascus nobilis urbs fęnicis: et syrię quondam totius metro¬
polis. Dan quoq fenicis oppidum. erat terminus iudeȩ ꝓuincie
contra septemtrionem: ubi hodie paneas. que quondam cesarea
philippi uocabatur: Unde et iordanis sortitus ẽ uocabulum. qͥ
fuit de libano. Dan quippe. unus ẽ efontibus cius. Alter uocat᷑
ior. qđ interpretatur riuus. Duobus ergo fontibus. qui aut ꝓeul
ase distant inimnum riuulum fęderatis: iordanis deinceps appel¬
latur. At uero melchisedech rex salem ꝓferens panem et iu¬
num erat enĩ sacerdos dei altissimi benedixit eiꝰ et ait. Bene¬
dictus ds abram deo excelso: qui creauit celum et terram. Et
benedictus d̾s excesus: quo ꝓtegente hostes inmanibus tuis
sunt. Et dedit ei decimas ex omnibꝰ. Notandum primo in hac

Expanded text:
tio quae impios punitura est, in poenam eos perpetuam cum diabolo tio quae impios punitura est, in poenam eos perpetuam cum diabolo et angelis ejus, quae per laevam solet designari, retrudet. Est autem Damascus urbs nobilis Foenicis et Syriae quondam totius metropolis. Dan quoque Foenicis oppidum erat terminus Judaeae provinciae contra Septentrionem ubi hodie Paneas, quae quondam Caesarea Philippi vocabatur: unde et Jordanis sortitus est vocabulum, qui fluit de Libano. Dan quippe unus est de fontibus ejus; alter vocatur Jor, quod interpretatur Rivus. Duobus ergo fontibus qui haud procul a se distant in unum rivulum foederatis, Jordanis deinceps appellatur. At vero Melchisedech rex Salem proferens panem et vinum erat enim sacerdos Dei altissimi benedixit ei, et ait: Benedictus Deus Abram Deo excelso qui creavit coelum et terram, et benedictus Deus excelsus, quo protegente hostes in manibus tuis sunt, et dedit ei decimas ex omnibus. Notandum primo in hac
Abbreviated transcription (Latin):
locoꝵ se uicisse głantes quasi capta preda letabantur. qui a
peccatores quiq et inbuius uitȩ diuitiis atq in oppressione
innocentium se extollentes usq ad discrimen diuini ex ami¬
nis de siis głari ꝑmittuntur oꝑibus. S cum cecitate in ꝓui¬
da quasi inmedia nocte positi dixerint pax et securitas: tunc
repentinus eis suꝑueniet interitus. Unde benedicitur ꝑcussisse
ꝑsecutus eos esse usq hob.i. idẽ condempnationem: que non ilia
condempnatio quam repentini et eterni interitus debet in tel¬
ligi. Que ẽ inquit. id leuam damasci. Damascus ut diximus:
interpretatur sanguinis połm. Quo nominẽ. delectatio uido¬
rum recte significatur. Quid enim delectatio peccati. nisi sangul¬
nis ẽ poculum: cum quis ea quȩ carnis sunt et sanguinis
absq ulla retractatione complere studuerit: et ẽ hoba abi
ꝑcussit aduersarios abrabamad leuam damasci Quia dampna¬

Expanded text:
locorum saevisse gloriantes, quasi capta praeda laetabantur; quia locorum saevisse gloriantes, quasi capta praeda laetabantur; quia peccatores quique et in hujus vitae divitiis atque in oppressione innocentium se extollentes usque ad discrimen divini examinis de suis gloriari permittuntur operibus; sed cum caecitate improvida, quasi in media nocte positi, dixerint pax et securitas; tunc repentinus eis superveniet interitus: unde bene dicitur percussisse, persecutosque eos esse usque Hoba, id est Condemnationem, quae non alia condemnatio quam repentini et aeterni interitus debet intelligi. Quae est, inquit, ad laevam Damasci. Damascus, ut diximus, interpretatur Sanguinis poculum; quo nomine delectatio vitiorum recte significatur. Quid enim delectatio peccati nisi sanguinis est poculum, cum quis ea quae carnis sunt et sanguinis absque ulla retractatione complere studuerit? Et est Hoba ubi percussit adversarios Abraham ad laevam Damasci, quia damna
Abbreviated transcription (Latin):
nasciturum de suo semine eum qui ꝑpassionem crucis mundũ
amorte reuocauit: et ipse quoq nomine saluatoris id est
ib̾u sublimis atq omĩ mundo colendus emineret. S et om̃s
qui ad salutem ꝑtinerent. non nisi ꝑ hoc signum uenerabile
ꝑq nomen eius terribile salutem cẽ consccuturos Et
ꝑsecutus ẽ eos usq dan. et diuisis sociis. in ruit suꝑ eos no¬
ete. ꝑcussitq eos. et ꝑsecutus ẽ usq hobal. quȩ ẽ ad leuam da¬
masci. Cimeta sacra eloquiis series: mysticis ẽ plena figuris.
Nec tantum dictis et factis. s et ipsis in quibus agitur locis
actemporibus. Congrint illud apłicum: quia omĩa infigu¬
ra contingebãt illis. Scripta sunt aut̃ ꝓpter nos. Dan inter¬
pretatur iudicium: hoba condempnatio. Damascus sangui¬
nis poculũ. Persequens ergo hostes abraham. inuenit in
cdan: et incautos securosq nocte ꝑcussit eos qui usq ad id

Expanded text:
nasciturum de suo semine eum qui per passionem crucis mundum nasciturum de suo semine eum qui per passionem crucis mundum a morte revocaret; et ipse quoque nomine Salvatoris, id est, Jesus, sublimis atque omni mundo colendus emineret: sed et omnes qui ad salutem pertinerent, non nisi per hoc signum venerabile, perque nomen ejus terribile salutem esse consecuturos. Et persecutus est eos usqcte, percussitque eos, et persecutus est usque Hobal, quae est ad Laevam Damasci. Cuncta sacri eloquii series mysticis est plena figuris, nec tantum dictis et factis, sed et ipsis in quibus agitur locis ac temporibus congruit illud apostolicum, quia omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter nos . Dan interpretatur Judicium, Hoba Condemnatio, Damascus Sanguinis poculum. Persequens ergo hostes Abraham invenit in Dan, et incautos securosque nocte percussit eos, qui usque ad id
Abbreviated transcription (Latin):
horte tammodica tantam hostium stragem fecerit abra¬
ham s altius sacramentum fidei inqua nobis sp̃italis est
pugna suꝑanda continet numerus. ille militum. cum qͥ¬
bus suꝑ auit. Erant quippe trecenti: decem et octo. Quo
nimirum numero signum uictoriosissime crucis et nom̃
saluatoris nr̃i iħu xp̃i. Perquem hoc inmunimentũ nr̃e
salutis consecratum ẽ: de signatur. Si quidem apud gẽos tͤcenti
ꝑ. t litteram notantur: quȩ incrucis figuram aptatur.
Nam si apicem in medio recepisset: non figura crucis. s ip̃sũ
iam signum cruer manifeste cerneretur expressum. Decẽ
uero et octo apud eos ꝑ i. et .nl. quȩ in nomine iħu primȩ
sunt litterȩ: notantur: Et ideo cum trecenti decem et oc¬
to grece notantur: non multum distat ab eout crux iħu
legi possit. Bene ergo intrecentis decem et octo sociis
uicit hostes ac fratrẽ liberauit abraham: ut mistice figuraret

Expanded text:
horte tam modica tantam hostium stragem fecerit Abrahorte tam modica tantam hostium stragem fecerit Abraham, sed altius sacramentum fidei, in qua nobis spiritalis est pugna superanda, continet numerus ille militum cum quibus superavit. Erant quippe trecenti decem et octo, quo nimirum numero signum victoriosissimae crucis et nomen Salvatoris nostri Jesu Christi, per quem hoc in munimentum nostrae salutis consecratum est, designatur. Si quidem apud Graecos trecenti per T litteram notantur, quae in crucis figuram aptatur. Nam si apicem in medio recepisset, non figura crucis, sed ipsum jam signum crucis manifeste cerneretur expressum. Decem vero et octo apud eos per Ι et Η quae in nomine Jesu primae sunt litterae notantur: et ideo cum trecenti decem et octo Graece notantur, non multum distat ab eo ut crux Jesu legi possit. Bene ergo in trecentis decem et octo sociis vicit hostes, ac fratrem liberavit Abraham, ut mystice figuraret