comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rũ meritorũ signati uocabulis: ante quã essent xp̃iani .⁊ Quod nomen
honorabile  corã ipso : et sic̃ temptile uidetur inimicis. Et uiuet et
set dici hoc quantulo cũq spacio temporis uiuente in hac terra: nisi in il¬
la uita cõm̃daretur : inqua iã ñ moritur : et mors ei ultra ñ dominabitur
Atq ideo et uiuet : qui c̃temptus ẽ moriens: Qm̃ sic̃ alius ꝓpheta dicit:
tolletur de terra uita eius. Sed quid est et dabitur ei de auro arabie
Nã quod inde aurũ etiã ille salo mon accepit : in hunc psalmũ figurate trans¬
iectũ ẽ in aliũ uerũ salomonẽ : idẽ uerũ pacificũ .: Non enim ille domina¬
tus est a flumine usq: ad t̃minos orbis t̃rae
sapientes huius mundi in xpo fuisse credituros .: Per arabiã aũ etiãgen¬
tes intellegimus : per aurũ sapientiã : quae ita excellet int̾ omnes doctri¬

Expanded text:
rum meritorum signati vocabulis, antequam essent christiani: quod nomen rum meritorum signati vocabulis, antequam essent christiani: quod nomen honorabile est coram ipso, etsi contemptibile videtur inimicis. 17. vers. 1set dici hoc quantulocumque spatio temporis vivente in hac terra? nisi illa vita commendaretur, in qua jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Atque ideo et vivet qui contemptus est moriens: quoniam sicut alius propheta dicit, Tolletur de terra vita ejus . Sed quid est, et dabitur ei de auro Arabiae? Nam quod inde aurum etiam ille Salomon accepit, in hoc psalmo figurate transjectum est in alium verum Salomonem, id est verum pacificum: non enim ille dominatus est a flumine usque ad terminos orbis terraesapientes hujus mundi in Christo fuisse credituros. Per Arabiam autem Gentes intelligimus: per aurum sapientiam, quae ita excellit inter omnes doctri
Abbreviated transcription (Latin):
Fadẽ itaq duo repetita sunt : quae supra
ta erant .: Quod enim supra est parcet in opi et pauperi : hoc intelle¬
ur exusuris : Quod uero ibi dicit : et animas pauperũ saluas faciet :
hoc dictũ uidetur ex iniquitate redimet : et ab utroq sub auditur: Nam
parcendo redimet ab usuris: saluos aũ faciendo redimet ab iniquitate ::
łta cũ parcet pauperi et in opi : et animas pauperum saluas faciet : sic exu¬
suris et iniquitate redimet animas eorũ.
suris et iniquitate redimet animas eorũ.: Et honorabile nomen eius¬
corã ipsis: Dat enim honorem nomini eius protantis beneficus: qui re¬
co dices aliqui: et honorabile nomen eorũ corã ipso. Quia et siuic¬
huic saeculo c̃temptibiles xpĩani : nom̃ eorũ corã ipso ẽ honorabile :
qui eis illud dedit : iã ñ memor nominũ eorũ per labia sua : quib: antea
uocabantur : cũ essent gentiliũ suꝑ stitionib: obligati: uel suorũ malo¬

Expanded text:
adem itaque duo repetita sunt quae supra ta erant. Quod enim supra est, Parcet inopi et pauperi, hoc intelligitur, Ex usuris: quod vero ibi dicit, Et animas pauperum salvas faciet; hoc dictum videtur, Ex iniquitate: ut redimet ad utrumque subandiatur. Nam parcendo redimet ab usuris; salvos autem faciendo redimet ab iniquitate. Ita, cum parcet pauperi et inopi, et animas pauperum salvas faciet; sic ex usuris et iniquitate redimet animas eorum.iquitate redimet animas eorum. Et honorabile nomen ejus ipsis. Dant enim honorem nomini ejus pro tantis beneficiis, qui re. Vel quod habent codices aliqui, Et honorabile nomen eorum coram ipso: quia etshuic saeculo contemptibiles Christiani, nomen eorum coram ipso est honorabile, qui eis illud dedit, jam non memor nominum illorum per labia sua , quibus antea vocabantur, cum essent Gentilium superstitionibus obligati, vel suorum malo
Abbreviated transcription (Latin):
porules non premant. Uel concupiscentiae carnis exuantur.: Unde exuunt᷑. nisi
ipsorum: Quo rum. quib: in dignatio ẽ sic̃ similitudo serpentis. Et aspidis obtu¬
rantis auressuas. neuudiant uocem incantantium. & medicamentum medicati
a sapiente: Quid illis fec̃ dñs: Contriuit dentes eorum in ore ipsorum.
actum est hoc primo. factum est. & modosit. Sed sufficeret fratresmei ut di
dire legem. Nolebant audire precepta ueritatis axp̃o. pharisei sȩmiles ser¬
penti illi & aspidi : Pre teritis enim suis peccatis delectabantur. Et uitum¬
presentem nolebant amit tere . idẽ gaudia aeterna exgaudis terrenis: Vnam
aurem claudebant ex delectatione pre teritorum: alteram exdelectatione pre¬
sentium. ideo nolebant audire.: Nam unde est illud. sidimiserimus eum. ueni¬
entromani. Et tollex nobis & locum &gentem: utiq quinolebant ꝑdere locum:
ad terram con liserunt auremsuam. Et ideo noluer̃ audire uerba medicata a sapi

Expanded text:
porales non premant, vel concupiscentiae carnis exuantur. Unde exuuntur, nisi es eorum in ore ipsorum. Quorum? Quibus indignatio est sicut similitudo serpentis, et aspidis obturantis aures suas, ne audiat vocem incantantium, et medicamenti medicati a sapiente. Quid illis fecit Dominus? Contrivit dentes eorum in ore ipsorum. Factum est; hoc primo factum est, et modo fit. Sed sufficeret, fratres mei, ut ddire legem, nolebant audire praecepta veritatis a Christo Pharisaei, similes serpenti illi et aspidi. Praeteritis enim suis peccatis delectabantur, et praesentem vitam nolebant amittere, id est gaudia terrena pro gaudiis aeternis. Unam aurem claudebant ex delectatione praeteritorum, alteram ex delectatione praesentium: ideo nolebant audire. Nam unde est illud: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem ? Utique nolebant perdere locum, ad terram colliserant aurem suam; et ideo noluerunt audire verba illa medicata a sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis. exaltantur in xp̃o: Quienim sehumiliat exaltabitur. Et quise exaltat.
aliqui con uersisunt. aliqui superbi remanserunt: Non nos terreant
qui gratiam euangelicam inuident gentibus :, lam uenit semen abrahȩ.
in quo benedicuntus omnes gentes :: Benedicite . In quo bene dicimini
Benedicite gentes dm̃ nr̃m.
Et ob audite uoci laudi eius: Neuos ipsos

Expanded text:
ipsis; exaltentur in Christo. Qui enim se humiliat, exaltabitur; et qui se exaltat,ipsis; exaltentur in Christo. Qui enim se humiliat, exaltabitur; et qui se exaltat,aliqui conversi sunt, aliqui superbi remanserunt. Non vos terreant qui gratiam evangelicam invident Gentibus; jam venit semen Abrahae, in quo benedicuntur omnes Gentes . Benedicite eum in quo benedicimini; Benedicite, Gentes, Deum nostrum: et audite vocem laudis ejus. Ne vos ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
tiam resurrectionis. et illis gratiam resurrectionis: Nihil nobis pro¬
dest quod nos legem accepimus etiniusti ficationibus legis uiximus. et
tenuimus praecepta patrum nihil ualebit. hoc illis quod nobis, Non
litigent. Non contendant: Quia maricant non exaltantur insemet ipsis : Ocaro
misera et tabescens. nonne peccatrixes: Quid clamat lingua: ad tendatur
conscientia Omnes enim pettauerunt. et egent gloria dĩ. Agnoscat
infirmitas humana accepisti legem ut et praeuaricatrix legis esses: Non
enim tenuisti etimplesti quod accepisti Accos sit tibi exlege non iusti¬
ficatio quam lex iubet sed praeuaricatio quam tu fecisti: Siergo abunda¬
uit pectatum. quid inuides super abundanti gratia, Noli amaricare: quia
qui a maricant non exaltentur.: Quasi maledixisse uidetur. quia maricant
non exaltentur: Immo exaltentur sed non in seipsis.: Humilientur in se¬

Expanded text:
atiam resurrectionis, et illis gratiam resurrectionis: nihil nobis proatiam resurrectionis, et illis gratiam resurrectionis: nihil nobis prodest quod nos Legem accepimus. et in justificationibus Legis viximus, et tenuimus praecepta patrum: nihil valebit hoc; illis quod nobis! Non litigent, non contendant. Qui amaricant, non exaltentur in semetipsis. O caro misera et tabescens, nonne peccatrix es? Quid clamat lingua tua? Attendatur conscientia. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Agnosce te, infirmitas humana. Accepisti Legem, ut et praevaricatrix Legis esses; non enim tenuisti et implesti quod accepisti. Accessit tibi ex Lege, non justificatio quam Lex jubet, sed praevaricatio quam tu fecisti. Si ergo abundavit peccatum, quid invides superabundanti gratiae ? Noli amaricare, quia qui amaricant, non exaltentur. Quasi maledixisse videtur, Qui amaricant, non exaltentur: imo exaltentur, sed non in seipsis. Humilientur in se
Abbreviated transcription (Latin):
tute nos erimus fortes : Ille autem in sua: Nos inluminati. ille lumen in¬
luminans : Nos auersi ab illo conte nebramur: ille auerti ase non po¬
test: Calore ipsius accendimur. unde recedentes frigueramus: ac¬
cedentes rursum accendimur.: Ergodicamus ei custodiat nos in
uirtute sua. quia in ipso iocundabimus. Quidominatur in uirtute sua
in aeternum: Sed non hoc solis iudaeis prestat credentibus. quia mal¬
tum se extulerunt iudaei deuirtute sua pręsumentes. postea cogno¬
uerunt in cuius uirtute salubriter fortes fuerunt: Et quidam eorũ
crediderunt. sed non sufficit xp̃o: multum est quod dedit. magnum
praetium dedit. non prosolis iudaeis debuit ualere quoddedit.
culi eius supergentes respiciunt. Ergo oculi eius supergentes respi¬
ciunt: Et quid facimus. murmurabant iudaei dicturi sunt iudaei.
quod nobis. hoc & illis.: Nobis euangelium. illis euangelium: Nobis gr¬

Expanded text:
tute nos erimus fortes; ille autem in sua. Nos illuminati; ille lumen iltute nos erimus fortes; ille autem in sua. Nos illuminati; ille lumen illuminans: nos aversi ab illo, contenebramur; ille averti a se non potest. Calore ipsius accendimur; unde recedentes frigueramus, accedentes rursum accendimur. Ergo dicamus ei ut custodiat nos in virtute sua, quia in ipso jucundabimur qui dominatur in virtute sua in aeternum. 14. Sed non hoc solis Judaeis praestat credentibus, Quia multum se extulerunt Judaei de virtute sua praesumentes, postea cognoverunt in cujus virtute fuerunt salubriter fortes, et quidam eorum crediderunt: sed non sufficit Christo; multum est quod dedit, magnum pretium dedit, non pro solis Judaeis debuit valere quod dedit. Oculi ejus super Gentes respiciunt. Ergo, Oculi ejus super Gentes respiciunt. Et quid facimus? Murmurabunt Judaei; dicturi sunt Judaei: Quod nobis, hoc et illis; nobis Evangelium, illis Evangelium; nobis gr
Abbreviated transcription (Latin):
pueritiam. si possunt teneant iuuentutem: Transit et ipsec senectus
auferatur .: Ergo fluuius est carnis nastentis: Ilunc fluuium morta¬
litatis. Nemo mortalium rerum concupiscentiu sub uertat & rapiat facile
transit qui humiliter idest pede transit. duce illo qui prior transitt:qui
detorrente inuia usque ad mortem bibit. propter ea exaltauit caput :
Transeuntes ergo pede fluuium istum. Id est facile transeuntes mortali¬
tatem istam fluentem. ibi iocundabimur in ipso: Modo autem in quo.
nisi inspe ipsius. Et sienim iocundamur modo. inspe iocundamur . Tunc
autem in ipso iocundabimur et modo in ipso sed perspem ¶Tunc autem facie
sua in aeternum: Namnos quam uirtutem habemus. Num quid aeter¬
nam Siaeterna esset uirtus nr̃a Non lapsi essemus. Non caderemus
inpeccatum. Non meruissemus poenalem mortalitatem, Ille uolun¬
tate suscepit quianos meritum nostrum deiecit.: Qui in uirtute

Expanded text:
pueritiam, si possunt teneant juventutem; transit et ipsa. Senectus pueritiam, si possunt teneant juventutem; transit et ipsa. Senectus ur. Ergo fluvius est carnis nascentis. Hunc fluvium mortlitatis, ne mortalium rerum concupiscentia subvertat et rapiat, facile transit qui humiliter, id est, pede transit, duce illo qui prior transiit, qui de torrente in via usque ad mortem bibit, propterea exaltavit caput . Transeuntes ergo pede fluvium istum, id est facile transeuntes mortalitatem istam fluentem, ibi jucundabimur in ipso. Modo autem in quo, nisi autem in ipso jucundabimur. Et modo in ipso, sed per spem; tunc autem facie sua in aeternum. Nam nos quam virtutem habemus? et num quid aeternam? Si aeterna esset virtus nostra, non lapsi essemus, non cecidissemus in peccatum, non meruissemus mortalitatem poenalem. Ille voluntate suscepit, quo nos meritum nostrum dejecit, Qui dominatur in
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Quid est pede transire. facile transire.  Et non quaerat. equum ut
transeat : Nonerigatur superbia. ad transeundum flumen humilis tran¬
sit. & otius transit.: Influmine pertransibunt pede: Ibi iocundabi¬
gloriamini De ponite superbiam gloriandi deuobis. sumite gratiam
iocundandi in xp̃o: Ibienim iocundabimur sed non in nobis. ibi iocunda¬
bimur in ipso: Quando iocundabimur: Cum flumen transierimus pede:
ita acterna promititur. resurrectio promittitur. Ibi caro nostra lam
nonerit flumen. Flumen enim modo est. quando mortalitas est.
Uidete sistataliqua aetas: pueri crescere uolunt. etnesciunt spacium uitae
suae. annis succedentibus minuit᷑: Non enim adduntur anni. sed subtra¬
huntur crescentibus sicut aqua fluminis. prorsus accedit seda fonte
recedit et uolunt crescere pueri. ut careant dominatu maiorum
Ecce crescunt. agitur cito. perueniunt adiuuentutem. qui excesserunt

Expanded text:
sit. Quid est, pede transire? Facile transire. Non quaerit equum ut sit. Quid est, pede transire? Facile transire. Non quaerit equum ut transeat; non erigitur superbia ad transeundum flumen: humilis transit, et tutius transit. In flumine pertransibunt pede. 12. Ibi jucundabigloriamini: ponite superbiam gloriandi de vobis; sumite gratiam jucundandi in Christo. Ibi enim jucundabimur: sed non in nobis: ibi jucundabimur in ipso. Quando jucundabimur? Cum flumen transierimus pede, Vita aeterna promittitur, resurrectio promittitur; ibi caro nostra jam non erit flumen: flumen enim modo est, quando mortalitas est. Videte si stat aliqua aetas. Pueri crescere volunt; et nesciunt spatium vitae suae annis succedentibus minui. Non enim adduntur anni, sed subtrahuntur crescentibus: sicut aqua fluminis prorsus accedit, sed a fonte recedit. Et volunt crescere pueri, ut careant dominatu majorum; ecce crescunt, agitur cito, perveniunt ad juventutem: qui excesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
amarus salsitate. turbulentus tempestate. saeuiens flucti persecu¬
tionum⁊ mare erat. certe in aridam conuersus est mare ,Modo sitit aquã
dulcem mundus quia salsa plenus erat Quis hoc fecit qui conuertit
mare in aridam. Iam anima gentium omnium quid dicit᷑ anima meu
uelut terra sineaqua tibi: qui conuertit mare in aridam. Influmine
pertransibunt pede  Illupsi qui conuersis in aridam cum eentante amari
influmine pede pertransibunt Quis est flumen: flumen est omnis
mortalis saeculi: Videte flumen. Alia ueniunt et transeunt. alia tran¬
situra succedunt: Nonne sic fiat in aqua fluminis qui de terra nascitur et
manet: Omnis quinatus est caedat oportet nascituro. Et omnis iste ordo
rerum labentium fluuius quidam estiinisto fluuio non semittat cupida animo
Non semittat stet.: Et quomodo transiet delectationes rerum peritu¬
rarum Credat in xp̃o facile transibit pede. Transit illoduce. pede tran¬

Expanded text:
amarus salsitate, turbulentus tempestate, saeviens fluctibus persecuamarus salsitate, turbulentus tempestate, saeviens fluctibus persecutionum, mare erat: certe in aridam conversum est mare; modo sitit aquam dulcem mundus, qui salsa plenus erat. Quis hoc fecit? Qui convertit mare in aridam. Jam anima Gentium omnium quid dicit? Anima mea velut terra sine aqua tibi . Qui convertit mare in aridam. In flumine pertransibunt pede. Illi ipsi qui conversi sunt in aridam, cum essent antea mare, in flumine pede pertransibunt. Quid est flumen? Flumen est omnis mortalitas saeculi. Videte flumen: alia veniunt et transeunt, alia transitura succedunt. Nonne sic fit in aqua fluminis, quae de terra nascitur, et manat? Omnis qui natus est, cedat oportet nascituro: et omnis iste ordo rerum labentium, fluvius quidam est. In istum fluvium non se mittat cupida anima, non se mittat; stet. Et quomodo transibit delectationes rerum periturarum? Credat in Christum, et transibit pede: transit illo duce, pede tran
Abbreviated transcription (Latin):
informuserui.: Sednolite formam istam serui ex aliorum similium
conditione pensare. terribilis est in consilis superfilios hominum:
Machinati sunt filii hominum consilium ad crucifigendũ xpm: Cruci¬
fixus excaecauit crucifigentes:: Quidergo fecistis filii hominum machi¬
nando acuta consili aduersus dnm ur̃m in quolatebat maiestas. et
apparebat infirmitas.: Uos machinati estis consilia perdendo. ille ex
cecandi et saluandi: excecandi superbos. saluandi humiles. Ad hoc aũt
superbos istos excecando ut cecati humiliarentur. humiliati confiteren
tur. Confessi inluminarentur: terribilis in consiliis super filios homi¬
num: uere terribilis. ec cececitas exparte israhel facta est. Ecce iudaei
dequibus natus est xp̃s foris sunt. Eccegentes quae tontra iuda eam erant.
quid fecit terrore consiliisui. Conuertit mare in an
Hoc enim sequitur :: Qui conuertit mare in aridam mare erat mundus

Expanded text:
in forma servi : sed nolite formam istam servi ex aliorum similium in forma servi : sed nolite formam istam servi ex aliorum similium conditione pensare; terribilis est in consiliis super filios hominum. Machinati sunt filii hominum consilium ad crucifigendum Christum; crucifixus excaecavit crucifigentes. Quid ergo fecistis, filii hominum, machinando acuta consilia adversus Dominum vestrum, in quo latebat majestas, et apparebat infirmitas? Vos machinati estis cocaecandi et salvandi: excaecandi superbos, salvandi humiles. Ad hoc autem superbos ipsos excaecavit, ut ctur, confessi illuminarentur. Terribilis in consiliis super filios hominum. Vere terribilis! Ecce caecitas ex parte Israel facta est: ecce Judaei ex quibus natus est Christus, foris sunt: ecce Gentes quae contra Judaeam erant, vers. 6. Propterea quid fecit terrore consilii sui? Convertit mare in aridam. Hoc enim sequitur: Qui convertit mare in aridam. Mare erat mundus;
Abbreviated transcription (Latin):
auctus estnumerus mentientium. ut augeretur merces credentium Quia
inmultitudine potentiae tuae. mentientur tibi inimicitui, Ergo men¬
titisunt inmultitudine potentiae tuae. mentitisunt apparuisti
contra mendaces uera cibus. et eis apparuisti uera cibus. quos tu ueraces
fecisti: Remaneant iudaei inmendaciissuis tibi. quia inmultitudine
potentiae tuae. mentiti sunt . Fiat quod sequitur.: Omnis terra adoret
te etpsallat tibi psallat nomini tuo altissime.: Paulo ante humillime
modo altissime f humillime intermanus mentientium inimicorum
altissime super uerticem laudantium angelorum: Omnis terra adoret
dñi: O gentes . o ultime nationes relinquite iudaeos mentientes. ue¬
nite confitentes. uenite &uidete opera dñi: Terribilis in consilis su¬
perfilios hominum . ⁊ filibs hominis quidem et ipse dictus est. et uere fili¬
us hominis factus est. uerus filius dĩ informadĩ: Uerus filius hominis

Expanded text:
auctus est numerus mentientium, ut augeretur merces credentium; quia in multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Ergo mentiti sunt; in multitudine potentiae tuae mentiti sunt: apparuisti contra mendaces veracibus et apparuisti eis veracibus quos tu veraces fecisti. 9. vers. 4. Remaneant Judaei in mendaciis suis: tibi, quia in multitudine potentiae tuae mentiti sunt, fiat quod sequitur: Omnis terra adoret te, et psallat tibi; psallat nomini tuo, Altissime. Paulo ante humillime; modo Altissime: humillime inter manus mentientium inimicorum; Altissime super verticem laudantium Angelorum. Omnis terra adoret e, et videte opera Domini. O Gentes, o ultimae nationes, relinquite Judaeos mentientes, venite confitentes. Venite, et videte opera Domini: terribilis in consiliis super filios hominum. Filius hominis quidem et ipse dictus est, et vere filius hominis factus est: verus Filius Dei in forma Dei; verus filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
erant soluite : Vnum uerbum mutauerunt. ut paucas litteras. sub falsũ
testimonium molirentur: Sed cui mutas uerbum. õ humanu uanitas. ohu¬
mana infirmitas uerbo in conmutabili. uerbum mutas. Mutas tu uerbum
tuum num quid mutas uerbum dĩ: Vnde alio loco dicitur. Et mentitaẽ
iniquitas sibi Quare ergo tibi mentiti sunt inimicitui. o dñe cui iubilat
omnis terra : Inmultitudine potentiae tuae. Mentientur tibi inimicitui:
Dicunt soluam : cumtudixeris. soluite quare tedixerunt dixisse soluam.
et non dixerunt quod dixisti soluite. ut quasi ipsi seacrimine soluti templi
defenderent sine causu ⁊ xp̃s enim quia uoluit mortuus est. et tamen uos occi¬
distis Ecce concedimus uobis. omendaces. ipse soluit templum: Dictum estenĩ
ab apostolo. qui medilexit. et tradidit semet ipsum prome.: Dictum est de
patre : quifilio proprio non pepertit. sed pronobis omnibus tradidit eum

Expanded text:
erant, Solvite. Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum erant, Solvite. Unum verbum mutaverunt, et paucas litteras, ut falsum testimonium molirentur. Sed cui mutas verbum, o humana vanitas, o humana infirmitas? Verbo incommutabili verbum mutas! Mutas tu tuum verbum; numquid mutas Dei Verbum? Unde alio loco dicitur: Et mentita est iniquitas sibi . Quare ergo tibi mentiti sunt inimici tui, o Domine, cui jubilat omnis terra? In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui. Dicent, Solvam; cum tu dixeris, Solvite. Quare te dixerunt dixisse, Solvam; et non dixerunt quod tu dixisti, Solvite? Ut quasi ipsi se a crimine soluti templi defenderent sine causa. Christus enim, quia voluit, mortuus est: et tamen vos occidistis. Ecce concedimus vobis, o mendaces; ipse solvit templum. Dictum est enim ab Apostolo: Qui me dilexit et tradidit semetipsum pro me . Dictum est de Patre: Qui proprio Filio suo non pepercit; sed pro nobis omnibus tradidit illum
Abbreviated transcription (Latin):
tabo illud Et illidixerunt quad ragintu et sex annis aedificatum est tem¬
plum hoc. ettu intriduo excitabis illud: Et euangelistic quid illud eẽt
exposuit : Hoc autem inquit dicebat ihs̃ detemplo corporis sui: Ecce hanc
potentiam suam hominibus se demonstraturum dicebat. unde similitudi¬
nem detemplo dederat. propter carnem suam quod erat templum. Intus
latens diuinitas unde iudaei templum foris uidebant lumen inhabitans
non uidebant: Existis uerbis dñi concinnauerunt falsi testes mendacium.
quod contra eum dicerent exhis ipsis. Vbi commendauit resurrectionem
suam futuram loquens detemplo.: Dixerunt falsi testes aduersus eum. cum
quaereretur ab eis quid illum audissent dixisse blas phemias , Audiuimu
eum dicentem. soluam templum hoc. et post triduum resuscitabo illud
ost triduum resuscitabo audierant.. soluam non audierant. sed audi¬

Expanded text:
tabo illud. Et illi dixerunt: Quadraginta et sex annis aedificatum est temtabo illud. Et illi dixerunt: Quadraginta et sex annis aedificatum est templum hoc; et tu in triduo excitabis illud? Et evangelista, quid illud esset exponens: Hoc autem, inquit, dicebat Jesus de templo corporis sui . Ecce hanc potentiam suam hominibus se demonstraturum dicebat, unde similitudinem de templo dederat, propter carnem suam quae erat templum latentis intus divinitatis. Unde Judaei templum foris videbant; numen intus habitans non videbant. Ex istis verbis Domini concinnaverunt falsi testes mendacium, quod contra eum dicerent, ex his ipsis ubi commendavit resurrectionem suam futuram, loquens de templo. Dixerunt enim falsi testes adversus eum, cum quaereretur ab eis quid illum audissent dixisse: Audivimus eum dicentem, Solvam templum hoc, et post triduum resuscitabo illud . Post triduum resuscitabo, audierant: Solvam, non audierant; sed audi
Abbreviated transcription (Latin):
etalio loco Et sicrucifixus est ex infirmitate. sed uiuit ex uirtute dĩ:
Cumergo ista magna potentia dñi in resurrectione intellegatur: Vnde
titulum iste psalmus accepit : quid sibi uult. inmultitudine potentiae
tuae mentientur tibi inimicitui: Nisi ut sic intellegas. Ideo mentientur¬
tibi inimicitui. ut trucifigaris, Ideo crucifigeris utresurgas. Mendatium ergo
illorum ad commendandam multam potentiam tuam ualebat.: Quare solent
inimici mentire: Vt potentiam cuiusq minuant : De quomentiuntur. tibi
inquit. contra accedit namminus appareret potentiatua sitibi illi non men¬
tirentur: Ad tendite et ipsum mendacium falsorum testium in euangelio.
dis nobis. quia istafacis: excepto eo quod dixerat deiona peraliam similitu¬
dinem. hoc ipsum item dixit. Utnoueritis hoc proprium signum maxi¬
me commendatum : Soluite inquit templum hoc. et intribus diebus exci¬

Expanded text:
et alio loco: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei . et alio loco: Et si crucifixus est ex infirmitate, sed vivit in virtute Dei . Cum ergo ista magna potentia Domini in resurrectione intelligatur, unde titulum psalmus iste accepit; quid sibi vult, In multitudine potentiae tuae mentientur tibi inimici tui, nisi ut sic intelligas: Ideo tibi mentientur inimici tui ut crucifigaris; ideo crucifigeris ut resurgas? Mendacium ergo illorum ad commendandam multam potentiam tuam valebit. Quare solent inimici mentiri? Ut potentiam cujusque minuant de quo mentiuntur. Tibi, inquit, contra accidit. Nam minus appareret potentia tua, si tibi illi non mentirentur. 7. Attendite et ipsum mendacium falsorum testium in Evangelio, ignum ostendis nobis, quia ista facis? excepto eo quod dixerat de Jona, per aliam similitudinem hoc ipsum item dixit, ut noveritis hoc proprium signum maxime commendatum: Solvite templum, inquit, hoc; et in tribus diebus exci
Abbreviated transcription (Latin):
fecerunt: Propterea cum abillo signum peteretur. proprium signum
commendans quod in se solo futurum erat: ait. generatio ista praua et
amaritans signum quaerit. et signum non dabitur eis. nisi signum iona¬
prophetae : Sicutenim ionas fuit inuentre coeti tribus diebus & tribus
noctibus. Sicerit & filius hominis incorde terrae tribus diebus et tribus
noctibus .: Quomodo fuit ionas inuentre coeti: nonne ut postea uiuus
euomeretur. hoc fuit infernus dño Quodionae coetus. hoc signum pro¬
prium commendauit. hoc est potentissimum .: Potentius est reuix¬
issemortuum: quam non fuisse mortuum: Magnitudo potentiae dnĩ
secundum quod homo factus est. in uirtute resurrectionis apparet. ⁊¬
Hanc commendat &apostolus cumdicit non habens  eam iustitiam quae
exlegeest. sed eam quae est perfidem xp̃i. Quae est exdõ iustitia exfide¬
ad cognoscendum eum. etuirtutem resurrectionis eius. Sic commendatur¬

Expanded text:
fecerunt: propterea cum ab illo signum peteretur; proprium signum fecerunt: propterea cum ab illo signum peteretur; proprium signum commendans quod in se solo futurum erat, ait: Generatio ista prava et amariprophetae. Snoctibus, sic erit inquit et filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus nevomeretur? Hoc fuit infernus Domino, quod Jonae cetus. Hoc signum proprium commendavit; hoc est potentissimum. Potentius est revixisse mortuum, quam non fuisse mortuum. Magnitudo potentiae Domini secundum quod homo factus est, in virtute resurrectionis apparet. Hanc commendat Apostolus, cum dicit: Non habens meam justitiam quae exad cognoscendum eum et uirtutem resurrectionis eius at comm
Abbreviated transcription (Latin):
postea qui uellet crederet. et credenti resurrectio promitteretur. Multi
scĩ. multa miracula fecerunt. Nullus ipsorum mortuus resurrexit: Quia
et qui ab eis resuscitati sunt. Morituri resuscitati sunt: Intendat caritas ur̃a
commendas dñs opera suu dixit: Operibus credite . simihi non uultis credere
Ettommendantur etiam praeterita opera prophetarum. et si non ea dems
tamen multa eiusdem potentiae .: ambulauit dñs super mare. lussit &pe¬
trum: Numquid non ibi erat ipse dñs quando sediuisit mare. Vt moyses
cum populo israhel transiret᷑ : Idem dñs illu faciebat. qui fecit ista percarnem
suam. Ipse faciebat &percarnem seruorum suorum.: Illud tamen perser
uos non fecit. Nam ipse omnia faciebat. ut aliquis ipsorum mortuus esset. &
resurgeret inuitã aeternam: Quia ergo possent dicere iudaei. cum miracula
sent sibi istadicere : quia et illi mortuos suscitauerunt et multa miracula

Expanded text:
postea qui vellet crederet, et credenti resurrectio promitteretur. Multi sancti multa miracula fecerunt; nullus ipsorum mortuus resurrexit: quia et qui ab eis resuscitati sunt, morituri resuscitati sunt. Intendat Charitas Vestra. Commendans Dominus opera sua dixit: Operibus credite, si mihi non vultis credere . Et commendantur etiam praeterita opera Prophetarum; et si non eadem, tamen multa eadem, multa ejusdem potentiae. Ambulavit Dominus super mare, jussit et Petrum . Numquid non ibi erat ipse Dominus, quando se divisit mare, ut Moyses cum populo Israel transiret ? Idem Dominus illa faciebat. Qui fecit ista per carnem suam, ipse illa faciebat per carnem servorum suorum. Illud tamen per servos suos non fecit nam ipse omnia faciebat, ut aliquis ipsorum mortuus esset, et resurgeret in vitam aeternam. Quia ergo possent dicere Judaei, cum miracula sent sibi ista dicere, quia et illi mortuos resuscitaverunt, et multa miracula
Abbreviated transcription (Latin):
in oliua nũquã uidim Nã quis fecerit ñ inueniet bacas nisi oleastri
Quod enĩ inseritur. hoc crescit. et eius rei fructus inuenitur .: Inuenitur
ñ radicis fructus sed surculi  Hoc ostendens a postolus omnipotentia
sua dm̃ fecisse ut olea st̃ in radicẽ oliuae inserfretur. et ñbacas siluestres
sed oliuã daret. ad õnipotentiã dĩ reuocans. hoc a postolus ait .⁊ Situ ex na¬
turali incisus es oleastro et c̃tra naturã insertꝰ es in bonã oliuã noliglori¬
ari inquit aduersus ramos: Sed dicis ait fracti s̃ rami : ut ego inser aribene
Propt̃ incredulitatẽ fracti sunt . tuaũ fide sta. noli altũ sapere sedtime  Nã

Expanded text:
in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. in oliva nunquam vidimus. Nam quisquis fecerit, non inveniet baccas nisi oleastri. Quod enim inseritur, hoc crescit, et ejus rei fructus invenitur: invenitur non radicis fructus, sed surculi. Hoc ostendens Apostolus omnipotentia sua Deum fecisse, ut oleaster in radicem olivae insereretur, et non baccas silvestres, sed olivam daret; ad omnipotentiam Dei revocans hoc Apostolus ait: Si tu ex naturali incisus es oleastro, et contra naturam insertus es in bonam olivam, noli gloriari, inquit, adversus ramos. Sed dicis, ait: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene; propter incredulitatem fracti sunt: tu autem fide sta; noli alt
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt xpm̃. Cũ et de ipso populo uenerit. en alius parie soccurrens
t sedo
H quidenimest nolialtũ sapere. noli suꝑbire quia insertus es. sed time nefrangaris
ꝑ infidelitatẽ : sic̃ illi fractisunt : ꝓpt̃ in credulitatem in quit fractisunt
tuaũ fidesta. nolialtũ sapere sedtime :
in angulo idẽ in ipso. xp̃o dediuerso uenienti parlete p̃pucu idest gentiũ
cũ ergo seerigerent gentes sic eas reprimit: Sienĩ tu inquit exnatu¬
rali incisus oleastro insertus es in illis noli gloriari aduersũ ramos
Nã sigloriaris ñ tura dicẽ portas sed ra dixte: Frgo deradice patriar¬
charũ dicit fractos quosdã ramos pp̃t̃ infidelitatẽ. et insertũ ibi oleas¬
trũ. ut eẽt particeps pinguedinis oliuaȩ idẽ ecclesiã exgentib ueni¬
entẽ: Et quis inserit oleastrũ inoliuã. oliua solet in oleastro oleastrũ

Expanded text:
xerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens xerunt Christum; cum et de ipso populo venerit alius paries, occurrens  sed . Quid enim est, Noli altum sapere? Noli superbire, quia insertus es; sed time ne frangaris per infidelitatem, sicut illi fracti sunt. Propter infidelitatem, inquit, fracti sunt: tu autem fide sta; noli altum sapere, sed time. in angulo, id est in ipso Christo, de diverso venienti parieti praeputii, id est Gentium: cum ergo erigerent se gentes, sic illas reprimit: Si enim turali incisus oleastro, insertus es in illis, noli gloriari adversus ramos. Nam si gloriaris: non tu radicem portas, sed radix te. Ergo de radice Patriarcharum dicit fractos quosdam ramos propter infidelitatem, et insertum ibi oleastrum, ut esset particeps pinguedinis olivae, id est, Ecclesiam ex Gentibus venientem. Et quis inserit oleastrum in oliva? Oliva solet in oleastro; oleastrum
Abbreviated transcription (Latin):
publice p̃dicari. p̃nuntiauerunt futura haec tẽpora. et aduentum
in radice erat occultus in semine patriarcharũ. et quodã tẽpore
reuelandus tã quã fructũ apparente. sic̃ scrptũ ẽ floruit uirga
ñ ex manifestatione p̃sentiũ. sed ex reuelatione futurorũ.: Nã quid
sibi uult fratres ut unũ quiddã cõmemorẽ. qđ abrahã mittens seruũ
suum fidelẽ adde sponsandã uxarẽ unicofilio suo. fac̃ eũ iurare
sibi et in iuram̃to dicit. pone manũ subfemore meo et iura. Quid
nisi quod et tunc ei ꝓmissũ ẽ. in seminetuo benedicentur om̃s gentes:
emoris nomine. caro significatur : decarne abrahae ꝑisa ac et ia coby
ne multa cõmemoremꝰ. ꝑmariã dñs nr̃ itis xps.¬
erat in patriarchis. unde ostendemꝰ: paulũ int̾rogemꝰ: Gentes iã
credentes in xpm̃ . et quasi suꝑbi re cupientes c̃tra iudeos qui crucifi¬

Expanded text:
publice praedicari, praenuntiaverunt futura haec tempora, et adventum publice praedicari, praenuntiaverunt futura haec tempora, et adventum in radice erat occultus in semine Patriarcharum, et quodam tempore revelandus tanquam fructu apparente, sicut scriptum est, Floruit virga non ex manifestatione praesentium, sed ex revelatione futurorum. Nam quid sibi vult, fratres, ut unum quiddam commemorem, quod Abraham mittens servum suum fidelem ad desponsandam uxorem unico filio suo, facit eum jurare sibi, et in juramento dicnisi quod et tunc ei promissum est: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Femoris nomine caro significatur. De carne Abrahae, per Isaac et Jacob, et ne multa commemoremus, per Mariam Dominus noserat in Patriarchis, unde ostendemus? Paulum interrogemus. Gentes jam credentes in Christum, et quasi superbire cupientes contra Judaeos qui crucifi
Abbreviated transcription (Latin):
et quasi luctuosam uidetur nuntiare .: Qui enim cantat laudẽ : ñ solũ
laudat: sed etiã hilarit̃ laudat.: Quicantat laudẽ ñ solũ cantat. sed
et amat eũ quẽ cantat. : In laude confitentis ẽ p̃dicatio incantico aman¬
tis affectio : Defecerunt ergo ymni dauid ait. et addidit filii iesse.
Frat enim dauid rex israhel filius iesse. tempore quodã ueteris tes¬
tam̃ti. quo tẽpore nouũ testam̃tũ occultũ ibi erat . tãquã fructus in ra¬
dice.: Si enim quaeras fructũ in radice ñ inuenis. nec tam̃ inuenis in
ramis fructũ : nisi quideradice processerit .: Illo ergo tẽpore: popu¬
lo primo ueniente ex semine abrahae carnalit᷑. nã et populus secun¬
dus pertinens ad nouũ testam̃tũ ad sem̃ abrahae ꝑtinet. sediam
spiritalit̃ ⁊ Illi ergo papulo primo adhuc carnali ubi pauci ꝓphe¬
tȩ intellegebant. et quid desideraretur adõ. et quando haberet

Expanded text:
et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum et quasi luctuosam videtur nuntiare. Qui enim cantat laudem, non solum laudat, sed etiam hilariter laudat: qui cantat laudem, non solum cantat, sed et amat eum quem cantat. In laude confitentis est praedicatio: in cantico amantis affectio. Defecerunt ergo hymni David, ait: et addidit, filii Jesse. Erat enim David rex Israel, filius Jesse , tempore quodam Veteris Testamenti; quo tempore Novum Testamentum occultatum ibi erat, tanquam fructus in radice. Si enim quaeras fructum in radice, non invenies; nec tamen invenies in ramis fructum, nisi qui de radice processerit. Illo ergo tempore, populo primo venienti ex semine Abrahae carnaliter; nam et populus secundus pertinens ad Novum Testamentum, ad semen Abrahae pertinet, sed jam spiritualiter: illi ergo populo primo adhuc carnali, ubi pauci prophetae intelligebant et quid desideraretur a Deo, et quando haberet
Abbreviated transcription (Latin):
UDITE AUDITE DILECTISSIMI. UISCERA CORPORIS XT̃I. QUORUN
spes dñs ds̃ uester est. Etnonrespicitis inuanitates inuanitates & insa¬
mas mendaces.: Etquicquid adhuc respicitis. audite nerespiciatis.
Psalmus iste inscriptionem habet. id est titulum. Vefecerunt
ymni dauid. filii iesse : PSALMUS IESI ASATI . Tor habemꝰ psalmos in
quorũ titulis scriptũ ẽ nom̃ dauid: nusquã ẽ additũ filii iesse nisi in hoc
solo : qđ credendũ ẽ ñ frustra factũ : neq in anit̃.: Ubiq enĩ innotuit
ds̃ nobis: et ad intellectũ uocat piũ studiũ caritatis.: Quidest defe¬
cerunt ymni đđ filii iesse : ymni laudes s̃ dĩ cũ cantico .⁊ Imni
cantus s̃ c̃tinentes laudes di : Sisit laus et ñ si dĩñẽ ymnus ⁊ Si sit
laus et dĩ laus. et ñ cantetur. ñ ẽ ymnus. Oportet ergo ut sit ỹmnus
habeat haec tria: et laudẽ dĩ et canticũ. Quid ẽ ergo defecerunt
ymni : defecerunt laudes quae cantantur indm̃.: Molestã rem

Expanded text:
udite, audite dilectissima viscera corporis Christi, quorum spes Dominus Deus vester est, et non respicitis in vanitates et insanias mendaces ; et qui adhuc respicitis, audite ne respiciatis. Psalmus iste inscriptionem habet, id est titulum, Defecerunt hymni David, filii Jesse: Psalmus ipsi Asaph. Tot habemus psalmos in quorum titulis scriptum est nomen David, nusquam est additum filii Jesse, nisi in hoc solo. Quod credendum est non frustra facinnuit Deus, et ad intellectum vocat pium studium charitatis. Quid est, Defecerunt hymni David, filii Jesse? Hymni laudes sunt Dei cum cantico: hymni cantus sunt continentes laudem Dei. Si sit laus, et non sit Dei, non est hymnus: si sit laus, et Dei laus, et non cantetur, non est hymnus. Oportet ergo ut, si sit hymnus, habeat haec tria: et laudem, et Dei, et canticum. Quid est ergo, Defecerunt hymni? Defecerunt laudes quae cantantur in Deum. Molestam rem
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ qui faciat bonum Nonẽ usq adunum. Confusi sunt quõ ds̃ spreuit
eos : Ettam quam adipsos conuersus. Quis dabit exsion salutare isrł.
Ostulti. increpastis. insultastis. colafizastis. sputis inlinistis. spinis co¬
ronastis. incrucem erexistis. quem: Quisdabit exsion. salutare isrł:
Non neipse : quem dixistis nonẽ ds̃. In aduertendo dñs captiuitatem¬
populi sui. Nonenim auertit captiuitatem. quis: nisi qui uoluit inter
urãs manus eẽ captiuus.⁊ Sed qui hoc intellegent exultabit lacob eclaetabi¬
tur israhel: Vere iacob. etuere israhel. minor ille cui seruiuit maior
ipse exultabit. quia ipse cognoscet. EX ELIC̃ PSAL. LII.

Expanded text:
non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: confusi sunt, quoniam Deus sprevit non est qui faciat bonum, non est usque ad unum: confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Et tanquam ad ipsos conversus ait, Quis dabit ex Sion salutare Israel? O stulti! Increpatis, insultatis, colaphizatis, sputis illinitis, spinis coronatis, in crucem erigitis: quem? Quis dabit ex Sion salutare Israel? Nonne ipse quem dixistis, Non est Deus? In avertendo Depopuli sui. Non enim avertit captivitatem populi sui, nisi qui voluit inter vestras manus esse captivus. Sed qui hoc intelligent? Exsultabit Jacob, et laetabitur Israel. Vere Jacob et vere Israel, minor ille cui servivit major , ipse exsultabit, quia ipse cognoscet. IN PSALMUM LIII
Abbreviated transcription (Latin):
hominibus. timuerunt perdere locum. : Xp̃sautem ipse dequo dixer̃.
nonẽ ds̃. Maluit displicere hominibus. talibus. quales illierunt :
filis hominum non filiis dĩ maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa
ipsorum ipsius ossanemo confregit: Confusi sunt. quõds̃ spreuit eos :
Reuera fratres. quantum ad illos aitinet magna illis accessit confusio
Inquoloco crucifixerunt dm̃ : Quem ldeo crucifixerunt. neperderent
etlocum etregnum: Nonibi sunt iudaei: Dsergo spreuiteos: Et tamen
frangendo amͦmonuit illos quo conuertantur. modo cognoscantx pm̃:
et dicant ds̃e. Quem dixerunt. nonẽds̃: Redeant adhereditatem pater¬
nam. adhereditatem abrahae. isaac. etia cob possideant cum ipsis ui¬
tam aeternam. Et siuitam temporalem amiserunt . ⁊ Quareho e. Quia
exfiliis hominum facti sunt filii dĩ: Nam quam diu manent. et nolunt.

Expanded text:
hominibus, timuerunt perdere locum. Christus autem ipse de quo dixerunt, hominibus, timuerunt perdere locum. Christus autem ipse de quo dixerunt, Non est Deus, maluit displicere hominibus talibus, quales illi erant; filiis hominum, non filiis Dei maluit displicere. Inde dissipata sunt ossa eorum, illius ossa nemo confregit. Confusi sunt, quoniam Deus sprevit eos. Revera, fratres, quantum ad illos attinet, magna illis accessit confusio. In quo loco crucifixerunt Dominum, quem ideo crucifixerunt ne perderent et locum et regnum, non ibi sunt Judaei. Deus ergo sprevit eos: et tamen spernendo admonuit illos ut convertantur. Modo cognoscant Christum, et dicant, Deus est; quem dixerunt Non est Deus. Redeant ad haereditatem paternam, ad haereditatem Abrahae, Isaac et Jabob; possideant cum ipsis vitam aeternam, etsi vitam temporalem amiserunt. Quare hoc? Quia ex filiis hominum facti sunt filii Dei. Nam quamdiu manent et nolunt,
Abbreviated transcription (Latin):
petuniam. parum dicoredde.: Perde pecuniam. nefidem perdas:
ddere pecuniam timuisti. et fidem perdere uolu
tempserunt : It parum fuit perdere pecuniam. quando passi sunt:
perdiderunt et animam suam. Quando proscripti sunt. perdiderunt
animam. Vt inuitam aeternam inuenirenteam.⁊ Ergo ibi timuerunt
ubi timendum ẽ: Illi uero quidexpo dixerunt non ẽ ds̃ : ibitim uer̃
ubi non erattimor.: Dixeruntenim. sidimiserimus eum. uenient
romani et tollentnobis. et locum et regnum: Ostultitia. et in pruden¬
tia. dicens in cordesuo non estds̃. ⁊ Timuisti perdereterram. perdi disti
caelum: Timuisti neuenirent romani ectollerenttibi & locum &gen
tem. Numquid tibi tollerentdm̃ : Quidergorestat : quid: nisi ut
fatearis quia tenere uolusti. & tenendo male amisisti. : Perdi disti
enim et locum et gentem occidendo xpm̃. Et perdidisti & locum &¬
Quoniam ds̃ dissipat ossa hominum placentium. Etuolentes placere

Expanded text:
pecuniam: parum dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem perdas. Tu pecuniam: parum dico, Redde; perde pecuniam, ne fidem perdas. Tu reddere pecuniam timuisti, et fidem perdere voluitempserunt: et parum fuit perdere pecuniam, quando proscripti sunt; perdiderunt et animam suam, quando passi sunt: perdiderunt animam, ut in vitam aeternam invenirent eam . Ergo ibi timuerunt ubi timendum est. Illi vero qui Christum dixerunt, Non est Deus, ibi timuerunt ubi non erat timor. Dixerunt enim: Si dimiserimus eum, venient Romani, et tollent nobis et locum et regnum . O stultitia et imprudentia, dicens in corde suo: Non est Deus! Timuisti perdere terram, perdidisti coelum: timuisti ne venirent Romani, et tollerent tibi locum et regnum; numquid tibi tollerent Deum? Quid ergo restat? Quid, nisi ut fatearis quia tenere voluisti et tenendo male amisisti? Perdidisti enim et locum et gentem occidendo Christum. MaluQuoniam Deus dissipavit ossa hominibus placentium. Volentes placere
Abbreviated transcription (Latin):
saecularia commoda. qui propter terrena bona. qui propter uitã
p̃sentem. et terrenam felicitatem inuocant dm̃: non inuocant edm̃.
Propterea quid deillis sequitur: Ibi timuerunt timore. ubi non erat
Propterea quid deillis sequitur:
Ibi timuerunt timore. ubi non erat
timor. : Numquid enim timor est siquis perdat diuitias :: Nonẽ ibi ti¬
mor. etibi timetur. Siquis autem perdat sapientiam : ueretimor. ẽ.
etibi nontimetur : Audi. Noscetales. intellege. commendatur nescio
Cui sacellus. non uultreddere : prosuo computat. Non putabat posse
repeti. lam prosuo habebat. reddere detraectat. Videat quod timeat
amitere. et quidnolithabere. Indubium ueniunt. pecuniae & fides.
Quaep̃tiosior ẽ: ibi grauius damnum timendum ẽ.: Tuautem ut au¬
rum teneas. fidem perdis. grauiori damno percuteris. Ettu de
lucro laetatus es : Ibi timuisti timorem ubinon erat timor . : Red de

Expanded text:
saecularia commoda, qui propter terrena bona, qui propter vitam saecularia commoda, qui propter terrena bona, qui propter vitam praesentem et terrenam felicitatem invocant Deum, non invocant Deum. 9. Propterea quid de illis sequitur? Ibi timuerunt Propterea quid de illis sequitur? Ibi timuerunt timore, ubi non erat timor. Numquid enim timor est, si quis perdat divitias? Non est ibi timor, et ibi timetur. Si quis autem perdat sapientiam, vere timor est; et ibi non timetur. Audi, dignosce, tales intellige: commendatur nescio cui saccellus; non vult reddere, pro suo computat, non putat posse repeti, jam pro suo habebit, reddere detrectat. Videat quid timeat amittere, et quid nolit habere: in dubium veniunt pecunia et fides; quae pretiosior est, ibi gravius damnum timendum est. Tu autem ut aurum teneas, fidem perdis: graviore damno percuteris, et tu de lucro laetatus es: ibi timuisti timore, ubi non erat timor. Redde
Abbreviated transcription (Latin):
panem: Quid estergo deuorant populum meum incibo panis. sine in¬
termissione. sinecessatione deuorant : quideuorant populum meum
ime ex commemoratione. nelmitando malos Qui plerumq prospe¬
rantur. delectet fieri malus : Seruaturtibi quodtibi promissũ ẽ. Ipsa
illorum prȩsensẽ. tua futuraẽ sed illorum fluxa. tua certa. Illorũ
falsa. tuauera. : Illi enim dm̃ non inuocauerunt. Nonne cõtidie ta¬
les rogantdm̃ : Non rogantdm̃. Adtendite si possumus hocdicere. ad¬
iuuante ipsodõ: Ds̃ gratis se uultcoli gratis se uult diligi. hoc est caste
amare. Non propterea illum amare quiadat aliquid prȩterse. sed
Inseuocare. hocdicitur inuocare.: Nam cumdicitur. ds̃ damihi diuitias.
Nonuis utipsed s̃ ad teueniat. seduis ut diuitiae ueniant adte : Quoduis
nem conscientiam : ds̃nonimplet domum sed pectus .: Quid tibi prosunt
exteriores diuitiae. site interior p̃mit egestas :: Ergo isti qui propter

Expanded text:
panem. Quid est ergo, devorant populum meum in cibo panis? Sine inpanem. Quid est ergo, devorant populum meum in cibo panis? Sine intermissione, sine cessatione devorant, qui devorant populum meum ime ex commemoratione, ne imitando malos qui plerumque prosperantur, delectet fieri malum. Servatur tibi quod tibi promissum est: spes illorum praesens est, tua futura est; sed illorum fluxa, tua certa; illorum falsa, tua vera. Illi enim Deum non invocaverunt. Nonne quotidie tales rogant Deum? Non rogant Deum. Attendite, si possum hoc dicere adjuvante ipso Deo. Deus gratis se vult coli, gratis se vult diligi, hoc est caste amari; non propterea se amari, quia dat aliquid praeter se, sed In se ergo vocare, hoc dicitur invocare. Nam cum dicis, Deus da mihi divitias; non vis ut ipse Deus ad te veniat, sed vis ut divitiae veniant ad te. Quod visnem conscientiam: Deus non implet arcam, sed pectus. Quid tibi prosunt exteriores divitiae si te interior premit egestas? Ergo isti qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
trissuae ponebat scandalum. Dixit incorde suo nonẽ ds̃. Ideo hoc
illi dicitur. haec fecisti ettacui. Suspicatus es iniquitatem. quod ero
tibi similis : hocẽ non est ds̃ Siero tibi similis:: sed quid sequitur : Argu¬
amte. et statuamte ante faciemtuã: Sic ethic arguamte et statuamte
ante faciemtuam. : Nonuismodo nosse ut displiceas. Nosces ut plangas :
Nonenim demonstraturus ẽ ds̃ iniquis Iniquitatem suam : sinonẽ de¬
monstraturus. quierunt qui dicturi sunt : quid nobis profuit superbia
et diuitiarum lactatio. quid contulit nobis : : Tuncergo scient qui modo
scire nolunt : Nonnescient omnes qui operantur iniquitatem. qui
deuorant populum meum incibo panis. ⁊ Quid addidit cibo panis : tã¬
quam panem manducant populum meum. Cȩtera enim quae manduca¬
mus. possumus modo illa. modo illa. non semper hoc holus : Non semper
hanc carnem uon semper hane carneat. non semper haec poma. semper

Expanded text:
tris suae ponebat scandalum, dixit in corde suo: Non est Deus. Ideo hoc tris suae ponebat scandalum, dixit in corde suo: Non est Deus. Ideo hoc illi dicitur, Haec fecisti, et tacui: suspicatus es iniquitatem, quod ero tui similis: hoc est, non ero Deus, si ero tibi similis. Sed quid sequitur? Arguam te, et statuam te ante faciem tuam . Sic et hic, Arguam te, et statuam te ante faciem tuam. Non vis modo nosse ut tibi displiceas, nosces ut plangas. Non enim non demonstraturus est Deus iniquis iniquitatem suam. Si non est demonstraturus, qui erunt qui dicturi sunt: Quid nobis profuit superbia, et divitiarum jactantia quid contulit nobis ? Tunc ergo scient qui modo scire nolunt. Nonne scient omnes qui operantur iniquitatem, qui devorant populum meum in cibo panis? Quid addidit, in cibo panis? Tanquam panem manducant populum meum. Caetera enim quae manducamus, possumus modo illa, modo illa; non semper hoc olus, non semper hanc carnem, non semper haec poma: semper autem