comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾es ꝓpt̾ q pcc̃a eg̃o talia ⁊ õs ques iudisti dole¬
raniꝰ dormenta. Uno .n. die sũ ĩ isto feruentis bal¬
nei dolio ⁊ alio diẽ transmittor ĩ istũ alter̃ sua¬
uissime aque doliũ: hoc qͦ sit precib scĩ petri:
regale regnauit. S si mͥ subuen̾is cito tu ⁊
missis. oblatõib. ꝑsalmodũs. uigiliis. ebemosi¬
nis: uelocit̾ lib̾atꝰ crode illo bullientis aque
dolio. Nam fr̾ meis ħlothariꝰ. ⁊ filius eiꝰ ludo¬
quicus scĩ petͥ scĩq pretib remigii xxempti
st̾ de istis penis ⁊ iã ducti st̾ in gandiũ para-¬
disi dei. Dix̃ q ad me Respice siistrorsũ. Cũq
ressexissem. idi ibi duo altissima delia bullixii¬
tiã. Ista inqͥt tͥ st̾ p̃parata: iͥ de emendaueris
⁊ penit̃tuciã eg̾is. detius infandis delictis. Cepi
q grauit̾ herrere. Cũq c̾neret comes nieus in
tanto pauore eẽ spm̃ meũ: dixit̃ ad me.sequere

Expanded text:
videres propter quae peccata ego talia, et omnes quos vidisti, tolevideres propter quae peccata ego talia, et omnes quos vidisti, toleramus tormenta; uno enim die sum in isto ferventis balnei dolio, et alio die transmittor in istum alterum suavissimae aquae dolium; hocque fit precibus sancti Petri regale regnavit. Sed si mihi subveneris cito tu, et missis oblationibus, psalmodiis, vigiliis, eleemosynis, velociter liberatus ero de illo bullientis aquae dolio; nam frater meus Hlotharius, et filius ejus Lodogvicus, sancti Petri sanctique precibus Remigii exempti sunt de istis poenis, et jam ducti sunt in gaudium paradisi Dei. Dixitque ad me: Respice sinistrorsum. Cumque respexissem, vidi ibi duo altissima dolia bullientia. Ista, inquit, tibi sunt praeparata, nisi te emendaveris et poenitentiam egeris de tuis nefandis delictis. Coepique tunc graviter horrere. Cumque cerneret comes meus in tanto pavore esse spiritum meum, dixit ad me: Sequere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑde tã amenissima ⁊ splendidissima. ut ulła rõne
dic̾e ualeani. ueitiq me ꝯtͣ denebrosam ⁊ flãmiuo¬
mã ꝑtem. uidi q ibi aliquos reges generis mei
ẽẽ in magnis supplicũs: ⁊ tũc numis cdstrictꝰ an¬
gustia putaui me statim ĩ ipa demergi suppliciã.
a gigantib nigerrimis qͥ ip̃am uallẽ in flãma-¬
bant cũctis generib igmũ. Et ualde tremens.
filo glomeris illũĩante ocłes niees uidi e latere
uallis paulisꝑ albesc̾e lucẽ: ibiq dues fontes flu¬
ere. unꝰ nimiũ calidus. alt̾ u clarꝰ ⁊ depidꝰ. ⁊ e¬
rant ibi duo delia. Cumq illuc irẽ filo glonixriᷤᷤ
regente gressus uxos. intuitꝰ sr̃ unũ doliũ in qͦ
erat feruẽs aqͣ uidi ibi stare genitorẽ meum
hludoguicũ usq ad femora. ⁊ nimis dolore per¬
culsus ⁊ angore aggͣuatꝰ dix̃ ad me. Dir̃e nicus
Karole noli tim̾e. Scio qr rursꝰ reuertet᷑ spc̃ tu¬
us ad corpꝰ tuũ. ⁊ ꝑmisit de d̾s huc uenire ut

Expanded text:
plendidissima ut nulla ratione dicere valeam. Vertique me contra tenebrosam et flammivomam partem, vidique ibi aliquos reges generis mei esse in magnis suppliciis; et tunc nimis constrictus angustia, putavi me statim in ipsa demergi supplicia a gigantibus nigerrimis qui ipsam vallem innammabant cunctis generibus ignium. Et valde tremens, filo glomeris illuminante oculos meos, vidi e latere vallis paulisper albescere lucem, ibique duos fontes fluere, unus nimium calidus, alter vero clarus et tepidus; et erant ibi duo dolia. Cumque illuc irem filo glomeris regente gressus meos, intuitus super unum dolium in quo erat fervens aqua, vidi ibi stare genitorem meum Hludogvicum usque ad femora, et nimis dolore perculsus, et angore aggravatus dixit ad me: Dominus meus Karole, noli timere; scio quia rursus revertetur spiritus tuus ad corpus tuum, et permisit te Deus huc venire ut
Abbreviated transcription (Latin):
cus filius filie mee. Et hoc dc̃o. uisum ÷ m asfo¬
re ⁊̃ presentiar̃ hludognicũ infantulũ. Tunt
ꝯtuens hlothariꝰ auis illiꝰ dix̃ mͥ. Tał uideat᷑
iste gẽ m̃fans qͣlis ille puer fuit quẽ statuit dñs
ĩ medio discipłoꝵ ⁊ dix̃ : s̃aliũ ÷ regñ celoꝵ Dico
Uob. qr angeli eoꝵ semꝑ uidẽt faciem prĩs mei
qui ceł est. Tu uero redde illi potestat̃e ĩꝑũ ꝑ il¬
lum filũ glomeris quẽ manu tenes . Disnodans
silũ de pellite mer dextͤre. donabã illi totã mo¬
narchiã ĩꝑii ꝑ ip̃m filũ.Statĩ q ip̃m gloniꝰ ful

Expanded text:
cus filius filiae meae. Et hoc dicto, visum est mihi adfore inpraesentiarum Hludogvicum infantulum. Tunc contuens Hlotharius avus illius, dixit mihi: Talis videatur iste esse infans qualis ille puer fuit quem statuit Dominus in medio discipulorum, et dixit: Talium est regnum coelorum; dico vobis quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei qui in coelis est . Tu vero redde illi potestatem imperii per illum filum glomeris quem manu tenes. Disnodans filum de pollice meae dexterae, donabam illi totam monarchiam imperii per ipsum filum. Statimque ipsum g
Abbreviated transcription (Latin):
hẽniꝰ termenta ꝓpt̾ niam maliciã ⁊ suꝑbiam
⁊ mala cõsilia q̃ regib nr̃is ⁊ tibi dedimꝰ ꝓp̾tꝰ
cupidicitie. Cumq ħ dolendo ĩgemisc̾em: cucur¬
reriuit ꝯtͣ me dracones apertis ⁊ plenis fauci¬
bus igne ⁊ sulphure ⁊ pice. uolentes me deghi¬
dire.At ductor meus triplicauit sr̃ me eni¬
xiiis filum glomeris. a cuiꝰ claritatis radius
suꝑata se̾ ora coꝵ ignea. Et ꝓtraxit me ualidiꝰ.
⁊ descendimꝰ ĩ unã uallẽ .q̃ rat ex una ꝑte te¬

Expanded text:
emus tormenta propter nostram malitiam et superbiam, et mala consilia quae regibus nostris et tibi dedimus propter rem cupidicitiae. Cumque haec dolendo ingemiscerent, cucurrerunt contra me dracones apertis et plenis faucibus igne et sulphure et pice, volentes me inglutire; at ductor meus triplicavit super me enixius filum glomeris, a cujus claritatis radiis superata sunt ora eorum ignea, et protraxit me validius. Et descendimus in unam valle
Abbreviated transcription (Latin):
ad mentũ. aliasusq ad umibilicũ: clamauerunt¬
q ad me eiulando. Dũ uixiniꝰ amauimꝰ decũ ⁊ c̾
pr̃e tuo ⁊ cũ frĩb tuis ⁊ cũ auũcłis tuis fac̾e p̾lia
⁊ homicidia. ⁊ rapinas ꝑ cupiditate terrena. id̾e
ĩ ista bullixucia flumĩna ⁊ metalloꝵ diu̾sa ge-¬
nera sustinemꝰ tormĩta. Et cũ ad ħ timidꝰ int̾en¬
derẽ. audiui ret̾ me aĩas clamare. Potentes potẽ¬
ter tormenta pacut̃t᷑. Et respexi. ⁊ uidi sr̃ ripas
fluinis bullixutis fornates piceas ⁊ sulphure

Expanded text:
lamaveruntque ad me ejulando: Dum viximus, amavimus tecum et cum patre tuo et cum fratribus tuis et cum avunculis tuis facere praelia et homicidia et rapinas pro cupiditate terrena, ideo in ista bullientia flumina et metallorum diversa genera sustinemus tormenta, et cum ad haec timidus intenderem, audivi retro me animas clamare: Potentes potenter tormenta patiuntur . Et respexi, et vidi super ripas fluminis bullientis fornaces piceas
Abbreviated transcription (Latin):
S q̃ aliĩ utiles erãt. illi nichil ꝑfuert̃: ut in¬
tellig̾et se diuina ultõne eẽ ꝑcussũ. Uisũ etiã
fuit medicis ut ĩ foment̃ olci tepidi eũ depone¬
rent. orꝰ d cũ fuisset ĩgͤssus. ita totũ corpꝰ eiꝰ reso¬
lutũ dr᷑: uͭ eiꝰ ocłi ĩ similitudinẽ morientiũ uer¬
arent includ̾etur uox : ⁊ sensus abeẽt.¬

Expanded text:
Sed quae aliis utiles erant, illi nihil profuerunt, ut inSed quae aliis utiles erant, illi nihil profuerunt, ut intelligeret se divina ultione esse percussum. Visum etiam fuit medicis, ut in fomentum olei tepidi eum deponerent. Quod cum fuisset ingressus, ita totum corpus ejus resolutum dicitur, ut etiam oculi in similitudinem morientium versarentur, intercluderetur vox,
Abbreviated transcription (Latin):
erodẽ in fine febris ⁊ acerrima suspiria
tociꝰ corꝑis: uͣ uix respirare posset. Ydrepisis
morb corpꝰ atcenuerat.ita ut uestigia eius¬
anflatõne pedũ grauarent᷑. Int̾iora quoq uis
cera tanto dolore irebant᷑ ut ꝑ secretũ nat ͦ
digerere uidẽt᷑. Prurigo qͦ tociꝰ corꝑis iñ tm̃ tol
lerabilis erat: ut ⁊̃ uẽrenda putrida uermi¬
bus scaturirẽt. In erat ⁊̃ ei anelitꝰ fetidꝰ in
tm̃: ut uix medicoꝵ aliqͥs ꝑ adhibendis medica¬
minib ad eũ acced̾e posset.
eniq ñ nlłos medicoꝵ ĩ ip̃a egͥtudine positꝰ.
sent nͨ uellẽt. Insuꝑ ⁊̃ famem sicim qͣ m̃tolle¬
rabilẽ susf inebat. Et qd̾ grauiꝰ erat: om̃is ci-¬
bus ⁊ potꝰ in fastidiũ ei erat. In sõpnixtaten
talẽ sustinebat: ut dies noctesq ꝑuigiles duce¬
ret. Qd̃ si par̃u obdormisset. fant asma pacre¬
bat᷑. ita ut se obdormisse peniteret
ed cũ nimio amore presentis uite estuaret:
iussit se deferri trans iordanẽ ubi erãt aq̃

Expanded text:
Erat enim febris, acerrima suspiria,us corporis, ita ut vix respirare posset. Hydropis morbus corpus attenuaverat, ita ut vestigia inflatione pedum gravarentur, interior ut per secretum naturae digerere videretur. Prurigo quoque totius corporis in tantum intolerabilis erat, ut etiam verenda putrida vermibus scaturirent. Inerat etiam et anhelitus fetidus, in tantum ut vix medicorum aliquis pro adhibendis medicaminibus ad eum accedere posset. Denique nonnullos medicorum in ipsa aegritudine positus famem sitimque intolerabilem sustinebat. Et quod gravius erat, omnis cibus et potus in fastidium ei erat. Insomnietatem talem sustinebat, ut dies noctesque pervigiles duceret. Quod si parum obdormisset, phantasma patiebatur, ut se obdormisse poeniteret. Sed cum nimio amore praesentis vitae aestuaret, jussit se deferri trans Jordanem, ubi erant aqu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illos morienteᷤᷤ suitutis ugũ ñ gͣuasset. Et exeo t̃ꝑe nemi
nẽ sin uiris sul s̾uitutis uigo recin̾e uelint̃. s om̃s ubiq
ad se ꝑtinentes lib̾tate ꝓpͥa ꝑdonauit: ne ĩ ꝓpͥos dior fore
uid̾et᷑. qͥ in alienos mictissimꝰ aꝑpere gestiebat. ⁊ ut ni̾cedẽ
qmͣ ex aliis congregauit de suis accuniularet. Młtos autem¬

Expanded text:
et illos morientes servitutis jugum non gravaret; qui et ob alinem sui iuris sub seruitutis iugo retinere uoluit sed omnes ubique ad se pertinentes libertate propria perdonauit, ne in proprios durior fore uideretur qui in alienos mitissimus apparere gestiebat et mercedem quam ex aliis congregauit de suis accumularet. Igitur prae
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾detes scĩtate florentes ⁊ u̾tutũ mitis fulgentes qͦꝵ por
Cap̾docꝰ uocabat᷑. de hyb̾nie ꝑtib pontnuas ꝑuenisse regio¬
nes. S a rusticis ⁊ popłarib illiꝰ loci ꝑpt̾ in solentiã moꝵ ñ
sunt suscepti.nͨ digno eoꝵ scĩtati henore tractati: s magis
ĩiuriis afflictos ⁊ oꝓpbrũs castigatos: a finib suis ceper⁊̃
des xepelłe. Eͦꝵ uiõlentie ⁊ sceleritatis pͥsũptõib futurus

Expanded text:
sacerdotes sanctitate florentes et virtutum meritis fulgentes, quorum prior Caidocus vocabatur, de Hiberniae partibus Pontivas pervenisse regiones, sed a rusticis et popularibus illius loci propter insolentiam morum non sunt suscepti nec digno eorum sanctitati honore tractati, sed magis iniuriis afflictos et obprobriis castigatos a finibus suis coeperunt eos expellere. Quorum violentiae et sceleratis praesump
Abbreviated transcription (Latin):
modicus mͥ odor uid̾et᷑. sic̾ iã lux illa campi floren¬
ma ꝓrsus uidebat᷑ ⁊ ꝑua. In cuiꝰ amenitate luci ⁊̃
nos int̾turos sꝑarẽ. repente ductor substitit̃. Nec
mora gͤssũ retorqͣns. ip̃a me qͣ uenimꝰ uia reduxit.
Cũq reu̾si ꝑueniremꝰ ad mãsiones illas betas spi¬
rituũ candidatoꝵ dix̃ mͥ. Scis q̃ st̾ ista oĩa q̃ uidi¬
sti: Respondi ego. Nõ. Et ait. uallis illa ꝙͣ aspexi¬
sti flãmis fu̾entib ⁊ fgorib horrenda rigidis
ip̃e est locꝰ ĩ qͦ examinãde ⁊ castigande st̾ ar̃e illoꝵ
qui diR̾entes ꝯfit̾i ⁊ enĩdare scebera q̃ fecerũt: ĩ
ip̃o tandẽ mortis articło ad penitenciã ꝯfugiut.
ac tepidꝰ quẽ uidisti. ip̃m est os gehẽne. In qͦ qͥcũq se¬

Expanded text:
ermodicus mihi odor videretur: sicut etiam lux illa campi florenermodicus mihi odor videretur: sicut etiam lux illa campi florenma prorsus videbatur et parva; in cuius amenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora, gressum retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas lętas spirituum candidatorum, dicit mihi: 'Scis, quę sint ista omnia, quę vidisti?' Respondi ego: 'Non.' Et ait: 'Vallis ista, quam aspexisti, flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus, in quo examinandę et castigande sunt anime illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera, quę fecerunt, in ipso tandem mortis articulo ad penitentiam confugiunt et sac putidus, quem vidisti, ipsum est os gehennę. In quo quicumque se
Abbreviated transcription (Latin):
sum alicubi ꝯspic̾em. Cũ gͦ ꝑuenissemꝰ ad mur᷑ sta¬
tim nescio qͦ ordine fuimꝰ ĩ sũmitate ciꝰ. It ecde ibi
campꝰ erat latissimꝰ ac ltissimꝰ. tauteq fgͣlã¬
ciã uernãtiũ flosculoꝵ plenꝰ: ut oem mox fetorem
tenebidse fornatis qͥ me ꝑuaserat esfugaret ãmi¬
randi huiꝰ suauitas odoris. Tanta aut̃ lux cũcta ea
loca ꝑfud̾at. ut om̃is splẽdore dixi siĩe solis m̾idiani
hõmũ albatoꝵ ꝯuenticła. sedes ꝙ płime agminũ letã¬
ciũ. Cũq ĩt̾ choroᷤᷤ feliciũ ĩ colar̃ medios me duc̾et. cogi¬
tare cepi ꝙ ħ fortasse eẽt regñ celoꝵ: de qͦ p̾dicari sepius
audiui. Respõdit ille cogitatui m̃o. Nõ ĩquiẽs. ñ ħ re¬
gr̃am ꝙ̃ pͥus. ĩ qͣ ⁊̃ uece̾ cãtanciũ dulcissimĩa audini.
S et odoris flagñciã miri tãta de loco effundebat
ut his qͣm antea degustãs qͣsi maximũ rebar iã ꝑ¬

Expanded text:
sum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, stasum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim – nescio quo ordine – fuimus in summitate eius. Et ecce ibi campus erat latissimus ac lętissimus, tantaque fraglantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me pervaserat, effugaret ammirandi huius suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei sive solis meridiani hominum albatorum conventicula sedesque plurimę agminum lętantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare cepi, quod hoc fortasse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: 'Non' inquiens 'hoc est ream prius; in qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi; sed et odoris fragantia miri tanta de loco effundebatur, ut is quem antea degustans quasi maximum rebar, jam p
Abbreviated transcription (Latin):
derũt qͥdam spũum obscoꝵ de abisso illa flãmiuoma
et accreutes cir ꝯdederũt᷑ me. atq ocłis flãmantib
⁊ de ore ac narib ignẽ putidũ esflantes agebant.
forcipib qͦq igneis qͦs tenebãt ĩ manib minabã¬
tur ꝯpreheudere me. nͨ tñ me ullatenꝰ ꝯting̾e tã¬
⁊ si t̾rere p̾sumebãt. Qͥ cũ undiq u̾sũ hostib ⁊ ceci¬
tate tenebrar̃ ꝯclusꝰ. huc illucq ocłos cir̃ꝯferrem.
ret᷑ ia qͣ uen̾am qͣi fulgor stelle mitãtis int̾ terre¬
bras. Qͥ paulatĩ cͤscens ⁊ ad me ocius festinãs. uͥ ap¬
propinquauit disꝑsi st̾ ⁊ aufugerũt ẽs qͥ me forcipi¬
bus raꝑe q̃rebant. spc̃ infesti. Ille aut̃ qͥ adueniens
pit. Nͦ mora exempt̃ denebͥs ĩ auras me serene lucit
rũ p̾maximũ: cuiꝰ neq lõgitudini hĩc: uł inde altitu¬
dini ullꝰ eẽ t̾minꝰ uid̾et᷑. Cepi aut̃ mirari qͣre ad mu¬
rum acced̾emꝰ. cũ ĩ eo nlłam ianuã ł fenestrã ꝓ ascẽ¬

Expanded text:
derunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et adcurrentes circumdederunt me, atque oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant, forcipibus quoque igneis quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere praesumebant. Qui cum undiqueversum hostibus et caecitate tenebrarum conclusus huc illucque oculos circumferrem, retro via, qua veneram, quasi fulgor stellę micantis inter tenebras. Que paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi appropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes, qui me forcipibus rapere querebant spiritus infesti. Ille autem, qui adveniens pit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serene lucis rum permaximum, cuius neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Cępi autem mirari, quomodo ad murum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenestram vel ascen
Abbreviated transcription (Latin):
ielocꝰ ubi soñ cãtilene dulcis cũ odore suauitatis ac
splẽdore luicis audisti. Tn aut̃ qr nc̃ ad corpꝰ reu̾ti ⁊ r¬
sus ĩt̾ hõies ui̾ra debes. si actꝰ tuos curiosiꝰ discutere.
⁊ mores s̾monesq tuos ĩ rectitudine ac simplicitate r̾¬
uare studueris. accipies pꝰt mortẽ ⁊ ip̃e locũ mãsionis: ĩt̾
ħ q̃ c̾nis agmĩa letabũda spũum bõꝵ. Nlãq ego c̾ ad tẽpꝰ

Expanded text:
ille, ubi sonum cantilenę dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem, quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere et mores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis inter hęc, que cernis, agmina letabunda spirituum beatorum. Namque ego, c
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi de puteo magno. rursꝰq decidentes ĩ xũdẽ. Qͥ cũ ꝑ¬
ductus eem̃ repente ductor m̃s disparuit: ac me solũ
ĩ medio tenebrar̃ ⁊ horride uisionis reliqͥt. At cũ glo-¬
bi idẽ igniũ sine in t̾missione modo alta pet̾ent in
ima baratͥ repet̾ent: c̾no omnia q̃ ascendebãt fasti¬
gia flãmaꝵ pbena eẽ sp̃ib hoinũ: qui instar fauil¬
lar̃ cũ funno ascendẽciũ nũc ad sublimiora ꝑic̾eu¬
tur. nc̃ retractis igniũ uaporib relab̾ent᷑ ĩ ꝑfun¬
do. S ⁊ fetor ĩꝯparabił cũ eisdẽ uaporib ebulliens.
oiã illa tenebraꝵ loca replebat. Et cũ diuciꝰ ibi paui-¬
siuis man̾et. audio subito post t̾ga souitũ ĩmauissimi
fletꝰ ac iisrimi simł ⁊ cachĩnũ cͤpitant̾ẽ qͣi uulti
ĩ docti captis hostib insultantis. uͭ aut̃ sonitꝰ idẽ
clarior redditꝰ ad me usq ꝑuenit. ꝯsid̾o turbã ma¬

Expanded text:
quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eundem. Quo cum pquasi de puteo magno, rursumque decidentes in eundem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit ac me solum in medio tenebrarum et horrendę visionis reliquit. At cum ibi globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia, quę ascendebant, fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora proicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in profunda. Sed et fetor incomparabilis cum eisdem vaporibus ebulliens omnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi paviinis maneret: audio subitum  Al., subito post terga sonitum immanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad me usque pervenit, considero turbam ma
Abbreviated transcription (Latin):
sus urende mͣ medio flãmaꝵ ĩ extĩguibłiũ Cũq hac
ĩfelici uicissi tudĩe lõgẽ lateq ꝓut aspĩc̾e pot̾ani. si¬
ne ulla qͥetis ĩt̾capedine ĩnumerabił spũum defor¬
miũ młtitudo torqueret᷑ꝰ cogitare cepi ꝙ hͥ fortasse
eẽt inf̾nus de cuiꝰ torm̃tis ĩtõllerabłib narrare sepiꝰ
audiui. Respondit cogitatõim̃re ductõr qͥ me p̾cede¬
bat. Nõ ħ inqͥens suspicerĩs. ñ in. est hic ĩfernꝰ ille ꝙ
tu putas. At cũ ħ me sptacła t̾a horrẽde ꝑt̾ritũ pau¬
latim̃ ĩ ult̾iora ꝑduc̾et. u̾idi subito añ nos dr̾ obs
cͤari ĩciꝑe loca: ⁊ denebͥs oĩa repleri. Qs cũ iñtrare¬
mus ĩ tant̃ paulisꝑ cẽdẽ sate st̾: nͣ nichil p̾t̾ ip̃as as.¬
pic̾em. ecepta dũtͥaxat spocix ⁊ ueste xiꝰ qͥ me ducebat
Et cũ ꝑgred̾em ᷑ sola sub nocte ꝑ unbitas. ecce subito a¬
pparẽt ante nos crelͥ flãmaꝵ tetͣr globi: ascendẽtes

Expanded text:
uibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare cepi, quod hic fortasse esset infernus, de cuius tormentis intolerabilibus narrari sepius audivi. Respondit cogitationi meę ductor, qui me precedebat: 'Non hoc' inquiens 'suspiceris, non enim hic infernus est ille, quem putas.' At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulcurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem excepta dumtaxat specie et veste eius, qui me ducebat. Et cum progrederemur solo, sub nocte per umbras, ecce subito apparent nobis crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes
Abbreviated transcription (Latin):
post scłi c̾is absolutꝰ. ad monast̾ium mailros qd̾ tĩ¬
di flũis cir̃ꝯfluxi maxima ex ꝑte claudit᷑ ꝑuenit.
Accepta ꝙ tonsura. locũ secͤte mansionis ꝙͣ p̾uid̾at
abbas intrauit: ⁊ ibi usq ad diem mortis in tanta
mẽtis ac corꝑis ꝯt̾ tõne durauit. ut młta illũ q̃ ali¬
os lat̾ent uł herrenda uł desid̾anda uidisse: ⁊̃ si lingͣ

Expanded text:
solutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum secretę mansionis, quam previderat abbas, intravit, et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contricione duravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vi
Abbreviated transcription (Latin):
honorisicet᷑. qui om̃ium dñm semꝑ amabat.Propensiꝰ
tam̃ a nob̾ qͥ eiꝰ corꝑi cotidie assistimꝰ: qͣtinꝰ quos filioꝰ ge¬
nuit ĩ doctͥnis. dignes possideat heredes ĩ m̾itis. Nec illi
tm̃ nrã prodest laudato. qnͣtum nob̾ eiꝰ imitatio. Magis
illi plac imitator deuotꝰ. qmͣ laudator ociosus. Unde fr̃es
cite: ut d̾s oĩpotens ꝑ eiꝰ int̾cessiones uras exaudiat orõ¬
nes. Ornate uosmet ipõs spiritali pulcritudine: suꝑemi¬
uentis caritatis gła. Et uict̾ͥci fidei fortitudie. ⁊ suauis¬
sima x bonitate spei. Seqñtes semꝑ scoꝵ patr̃ uestigia: ut
ꝑ eoꝵ gͣdientes exempla. illoꝵ societate digni esficiamini
Et scdm apłm ut abnegantes ĩpietatẽ ⁊ scłaria desid̾ia
sobͥe.⁊ pr̃ẽ. ⁊ iuste uiuamꝰ ĩ ħ scło: xxp̾cantes bãm spem ⁊¬

Expanded text:
honorificetur, qui omnium Dominum semper amabat, propensius honorificetur, qui omnium Dominum semper amabat, propensius tamen a nobis qui eius corpori cotidie adsistimus; quatenus quos filios genuit in doctrinis, dignos potantum nostra prodest laudatio, quantum nobis eius imitatio. Magis illi placet imitator deuotus quam laudator otiosus. Unde, fratrcite, ut Deus omnipotens per eius intercessiones uestras exaudiat orationes. Ornate uosmet ipsos spiritali pulchritudine, supereminenti caritatis gloria et uictrici fidei fortitudine et suauissima Christi bonitate spei, sequentes semper sanctorum patrum uestigia, ut per eorum gradientes exempla illorum societate digni efficiemini et secundum apostolum ut abnegantes impietatem et saecularia desideria sobrie et pie et iuste uiuamus in hoc saeculo exspectantes beatam spem
Abbreviated transcription (Latin):
tib fr̃ib cucurrit sepulchr̃ serui di. ibiq cõmunit̾
orõne stã. ⁊ ip̃e lib̾atꝰ ÷ a morte. ⁊ om̃s deffensi sunt¬
a plaga. Nec aliqͥs ex ilł fr̃ib mortifera cladis illiꝰ uasta¬
tõne ꝑcussus est. Et nec solũ illi lib̾ati sunt: sed ⁊ si ali¬
quis longe ueniens plaga tactꝰ pestifera ad scĩ richarii
confugiens solaciũ eciam claue eiꝰ decoctꝰ mortis enasit
ꝑicłm. Unde intelligi datur qnͣtam hr̃at apud dnm po¬
cestatem pro nr̃is int̾ced̾e pcc̃is si cũ fide clamemꝰ ad il¬
lum: qui tantã ht̃ uirtutẽ illis depelłe morbos. qͥ cũ fide ue¬
uiunt ad illum. Iam pat ex miracłis. qͣlis est ex m̾itis.
Rañi qui pauꝑ uoluit esse ꝓ xp̃o: qͣles modo ht̃ diuicias
cũ xp̃o. Et qui appetiit concẽptibłis esse intͥ hoĩes. ꝙͣ
głosus mic̃ regnat int̾ angłos. Et honorẽ quẽ fugit ĩ
terris nũc possidet in celis. Qͣ ꝓpt̾ digñ est ut ab hõib

Expanded text:
ulchrum serui Dei, ibique communiter oratione facta, et ipse liberatus est a morte et omnes defensi sunta plaga nec aliquis ex illis fratribus mortifera cladis illius uastatione percussus est. Et nec solum illi liberati sunt, sed etsi aliquis a longe ueniens plaga tactus pestifera, ad sancti Richarii cum fide fugiens solacium, etiam claue eius decoctus, mortis euasit periculum. Unde intellegi datur, quantam habeat apud Deum potestatem pro nostris intercedere peccatis, si cum fide clamemus ad illum qui tantam habet uirtutem illis depellere morbos qui cum fide ueniunt ad illum. Nam patet ex miraculis qualis est ex meritis  qui pauper voluit esse pro Christo, quales modo habet divitias cum Christo, et qui appetit contemptibilis esse inter homines, quam gloriosus nunc regnat inter angelos, et honorem quem fugit in terris nunc possidet in caelis. Quapropter dignum est, ut ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
i oꝑis congruus fieret. Quidam igit᷑ cdtractꝰ¬
corꝑe debilis s fide robustꝰ: freqũtabat orando scĩ d̾i sepul¬
chrũ. Qͥ optata subito sanitate recepta. dat głani d̾o ꝙ
ad corpꝰ scĩ d̾i suoꝵ obsequio deducti. diuina concedente cle¬
mencia a uexatione maligni spc̃ liberantur.
uodam uero tẽꝑe uinculati ⁊ cathenati qͥdam ꝑ publi¬
tam ducebant᷑ stͣtam. que ꝓpe eccł̾iam bĩ richarii ia¬
cet. Qͥ dũ eminꝰ uiri d̾i uiderũt templũ: uoce magna
clamare ceꝑunt. Sce richari solue nos. Et statim rupti¬
¶ uincłis absoluti st̾ omnes.
tem cladis mag¬
na q̃ uocat᷑ panucula sen uenenosa lacerta longe lateq
morte amara hĩtatores int̾fecit t̾re: ⁊ uix aliquis ab ca
tactus uiuiis euasit. ꝑcussus q ÷ ea peste qͥdam e fratͥb
scĩ eicharii. Qͥ lic mortẽ timet ꝓpt̾ cladẽ. uitã tamẽ¬

Expanded text:
us peractis. Quidam igitur contractpore debilis, sed fide robustus frequentabat orando sancti Dei sepulcrum, qui optata subito sanitate recepta, dat gloriam Deo, quod ad corpus sancti Dei suorum obsequio deducti, diuina concedente clementia, a uexatione maligni spiritus liberabantur. Quodam uero tempore dum uinculati et catenati quidam per publicam ducebantur stratam, quae prope ecclesiam beati Richarii iacet, qui dum eminus uiri Dei uiderunt templum, uoce magna clamare coeperunt: «Sancte Richari solue nos» et statim ruptis uinculis, absoluti sunt omnes. Item cladis magna quae uocatur panocula seu uenenosa lacerta longe lateque morte amara habitatores interfecit terrae et uix aliquis ab ea tactus uiuus euasit. Percussusque est ea peste quidam e fratribus sancti Richarii, qui licet mortem timeret propter clade
Abbreviated transcription (Latin):
gem qͦ ip̃m dagobertum ad insend̾ eũ mira opinio ꝓuoca¬
ret. Nam qͦdam tẽꝑe ip̃e rex potentissimꝰ Dagobtus rogan¬
te uiro illustri Gissemaro pontiuas deuenit᷑ ꝑtes. uirum
d̾i richariũ usitare. ⁊ ut se ipm̃ sacroscĩs eiꝰ orõib cõmen¬
daret. C m ipẽ famłs d̾i utrũq ⁊ scĩcatis sue bñdc̃one robo¬
rauit. ⁊ sacdotali auctorit̾ lib̾a uoce castigauit.: denũtiãs
cus: ne uanis adulanciũ excolłetur rumorib ne caducis¬
gaud̾et honorib. s mag̾ d̾i tim̾et potñciam. ⁊ inmensam
illiꝰ laudaret głam: ⁊ humanã potenciã uel głam ulłam
putaret. q̃ subito uelut uolatilis umbra recedit: ⁊ uelꝰ spu
do cogitaret qr potens potent̾ torm̃ta paciut᷑ ⁊ qui płꝰ

Expanded text:
gem quoque ipsum Dagobertum ad visendum eum mira opinio provocaret. Nam quodam tempore ipse rex potentissimus Dagobertus, rogante viro illustri Gislemaro, Pontivas devenit in partes virum Dei visitare, et ut seipsum sacrosanctis ejus orationibus commendaret. Quem ipse famulus Dei utrumque et sanctitatis suae benedictione roborauit et sacerdotali auctoritate libera uoce castigauit, denuntians etiis, ne uanis adolantium extolleretur rumoribgauderet honoribus, sed magis Dei timeret potentiam, et immensam illius laudaret gloriam; humanam potentiam vel gloriam nullam putaret, quae subito velut volatilis umbra recedit, et velut spndo cogitaret: quia potentes potenter tormenta patientur , et:
Abbreviated transcription (Latin):
te nemora replebant᷑. ita int̾pide ande illiꝰ descendebãt. ⁊ genu¬
culis eiꝰ uł tam placide insidebãt.uͭ ñ iñsensata animaliã. sed
tur eis sci uiri manib alique mice ⁊ q̃ pro sui duricia uł au¬
st̾itate hõiũ usui eeñt ĩ habłe̾s: ip̃is anib. nũc uace. nunc
pennis adulantib gͣtissime fieri uidebant᷑. Nͦ mͥ singłas uir¬
tutũ eiꝰ spẽs neĩatim enarratte ꝓpositum esti s intẽ scĩtatẽ
pancis ꝑstͥng̾e u̾bis. ne in elõꝗñtie mẽe tarditate młtiplex sig¬
noꝵ ꝑ cũ gestoꝵ fama mag̃ obscuret ᷑  qmͣ landes. Boctõribus
seruit. solum michi dicesufficitt.

Expanded text:
te nemora replebantur, ita intrepide ante illius ora descendebant, et genute nemora replebantur, ita intrepide ante illius ora descendebant, et genuculis ejus vel scapulis insidebant, ut non insensata animalia, sed ttur eis sancti viri manibus aliquae micae, et quae pro sui duritia, vel austeritate hominum usui essent inhabiles, ipsis avibus nunc voce, nunc pennis adulantibus gratissimae fieri videbantur. Nec mihi singulas virtutum ejus species nominatim enarrare propositum est, sed vitae sanctitatem paucis perstringere verbis, ne ineloquentiae meae tarditate mnorum per eum gestorum fama magis obscuretur quam laudetur. Doctioribus seruit solum mihi discere sufficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ad iutã it̾ suũ assidius mimiuit orõib.siet clausa tñ here
ni angustiis lucis colũpna lat̾e potuit. qͥn mag̾ sui fulgo¬
tis rradiis longe lateq ĩnotuit. Q ꝓpt̾ undiq ad hoĩem dei
ceci sdi. muti. claudi. lprosi. palicici. seu cũctis ĩfirmitati¬
bus fatigati. ibant atq portabant᷑. qͦs scãꝵ medicinis orõnũ
t̾sticie cuiꝰ libet rancore angustiatos: sanos ⁊ hilares dom̃ reme
are fecit. Nͦ ĩ domo salutis diu morbꝰ man̾e ualuit. sed qnͣto¬
ꝓpuus accessit̃: tanto uelocius recessit. Capitulũ .xxui.¬
õ autẽ mir̃ si do̾ carꝰ hõ ab hoĩb freqñtabat᷑. cũ ipã qͦ ani¬
malia omi rõne carencia. ad obsequend̾ d̾i suo prõptissiã
forent. Deniq si qñ qͦd fquens erat contigisset eñ necessitati
corꝑee qͥppiam comedendo cõcurre. ille aues qͦꝵ młtiplicita¬

Expanded text:
ad uitam iter suum assiduis muniuit orationibus. Nec clausa tamen heread uitam iter suum assiduis muniuit orationibus. Nec clausa tamen heremi angustiis lucis columna latere potuit, quin magnis sui fulgoris radiis longe lateque innotuit. Quapropter undique ad hominem Dei caeci, surdi, muti, claudi, leprosi, paralytici, seu cunctis infirmitatibus fatigati ibant, vel portabantur, quos sanctarum medicinis orationutristitiae cujuslibet rancore angustiatos, sanos are fecit: nec in domo salutis diu morbus manproprius accessit tanto uelocius recessit. Nec mi Nec mirum si Deo charus homo ab hominibus frequentabatur, cum ipsa quoque animalia omni ratione carentia ad obsequendum Dei servo promptissima forent. Denique si quando, quod infrequens erat, contigisset eum necessitati corporeae quidpiam comedendo conquirere, illae aves, quarum multiplicita
Abbreviated transcription (Latin):
mius pat̾ richariꝰ cũ solo cõmilitone noĩe sygobarde api¬
ce nobłitatis fulgido p̾fatã h̾emi hĩtatoẽm ingͤssus. ꝑuo tm̃¬
tuginiũ clo uilissimo oꝑe fc̃o cõtentꝰ ÷. ut hĩtatiõ uite ꝯgͣeret.
suꝑfluũ estimãs seculi cõtemptorẽ aliqͥd scłi deliciar̃ habe ui¬
derx.Elt ĩ ibi tanta se mortificatõne carnis cõstͥnxit̾. tanta
ieninioꝵ ⁊ uigłiaꝵ assiduitate mac̾auit̃. ut uix ossa arencia
dissipatis uiicturis adherent. Et tͣm̃cia bacło regente ue¬
stigia difficile mouebuit. ac m̃te seło maior sola cesestia semꝑ
cogitabat. Qnͣtũq mũde alienꝰ. tant̾ d̾o ꝓximꝰ. illũ cotidiẽ ĩ¬
hemo uincens a quo adam olim uictꝰ ÷ ĩ ꝑadiso. Suꝑ aspidem ⁊
basilicũ ambłans. capud cotidie antiqͥ cõcerebat serpentis.
Temꝑalia cũcta contẽpnẽs et̾na sola suspirans: scalam sõp¬
niantis iacob omi hora ascendẽs. atq ꝑ angustam uiã q̃ duc̃

Expanded text:
mius Pater Richarius, cum solo commilitone, nomine Sygobardo apice nobilitatis fulgido, praefatam habitationem ingressus estatio uitae conueniret, superfluum aestimans saeculi contemptorem aliquid saeculi delitiarum habere uidere. At inibi tanta se mortificatione carnis castigauit, tanta ieiuniorum et uigiliarum assiduitate macerauit ut uix ossa arentia dissipatis iuncturis sibi adhaeserunt. Et trementia baculo regenti uestigia difficile mouebat ac mente saeculo maior sola caelestia semper cogitabat quantumcumque mundo alienus tantumque Deo proximus illum cotidie uincens in heremo a quo Adam olim uictus est in paradiso super aspidem et basilicum ambulans, caput cotidie antiqui conterens serpentis, temporalia contemnens, aeterna sola suspirans, scalam somniantis Iacob omni hora ascendens atque per angustam uiam quae ducit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ młtiplici u̾bi d̾i fructu reu̾sus est in patͥam. ue dũ ĩ alie¬
egit: qnͣto uiciniorẽ sibi diem remunatoĩs eẽ ꝑsensit̃. Nã
se ip̃m cotidianis ieiuniis mac̾auit. mortificatõe carnis
constͥnxit. uigłiis afflixit̃. orõib muniuit. karitate con¬
firmauit spe roborauit. fide arinauit. Nulli malũ ꝓ malo
reddẽs. nullius adulator. neminẽ cõtempsit̃: uͭ uiam u̾itatiᷤᷤ
ꝑor ip̃e inced̾et.qmͣ cet̾is p̾dicando monst᷑uit. Sic̃ uir d̾i ga¬
bea salutis inductꝰ ⁊ gladio u̾bi d̾i accintꝰ. ⁊ lorica iusticie
undiq cͥcundatꝰ. ⁊ scuto fid̾i armatꝰ calciatꝰ q ĩ ppͥ̾aratoẽm¬
la eiꝰ ĩgnita fortissimo fid umbone repellẽs: cotidianis q
tumphis spolia mlta uicto hoste reportauit in eccłiam xͥ
tam metuendꝰ humani gen̾is m̃imico qm̃ humano gen̾i ꝑ¬

Expanded text:
cum multiplici uerbi Dei fructu reuersus est in patriam ne dum in alieegit quanto uiciniorem sibi diem remunerationis esse praesensit. Nam se ipsum cotidianis ieiuniis macerauit, mortificatione carnis constrinxit, uigiliis afflixit, orationibus muniuit, caritate confirmauit, spe coroborauit, fide armauit, nulli malum pro malo reddens, nullius adolator, neminem contemnens ut uiam ueritatis prior ipse incederet quam ceteris praedicando monstrauerat. Sic uir Dei galea salutis indutus et gladio uerbi Dei accinctus et lorica iustitiae undique circula eius ignita fortissimo fidei umbone repellens cotidianisque triumphis spolia multa uicto hoste reportauit in ecclesia Christi tam metuendus humani generis inimico quam humano gene
Abbreviated transcription (Latin):
d̾o. Qͥ aut̃ p̾est ꝓ om̃ib erĩt redditurꝰ. qͥ sub eiꝰ sunt pote¬
state ꝯstituti. C castigatõne rxx ut fuit sapiens benigne
suscep̃ta cõgaudens ꝙ eiꝰ libera u̾itatis fiducia sacdotemx
octasionẽ uenit cũ rege ad mensã: totaꝙ die illa ⁊ nocte
int̾ epulas leticie ubi a dapes salutiferas cõuiuus suiꝰ m¬
nistͣuit. Cuiꝰ constancia moꝵ ⁊ instancia p̾dicatõis p̾fatus
rox delectatꝰ: cepit eum animo amare ⁊ honore ꝓseqͥ. in tan¬
tum ut ea ip̃a diẽ aliqͥd de censu suo ad luminaria domus
di ei cõdonaret. ratum estĩans. ut sic̾ ip̃e ĩnisibłi p̾dica¬
tõns hñe ab eo illiũatus est. sic insibłi luce ꝑ eũ domus

Expanded text:
Deo; qui autem praeest, pro omnibus erit redditurus qui sub ejus sunt potestate constituti. Qua castigatione rex, ut fuit sapiens, benigne suscepta, congaudensque ejus libera veritatis fiducia, sacerdoteoccasionem, venit cum rege ad mensam, totaque die illa et nocte inter epulas laetitiae verbi Dei dapes salutiferas convivis suis ministravit. Cujus constantia morum, et instantia praedicationis praefatus rex delectatus, coepit eum animo amare, et honore prosequi intantum, ut ea ipsa die aliquid de censu suo ad luminaria domus Dei ei condonaret. Ratum aestimans ut sicut ipse praedicationis lumine ab eo illumi natus fuerat, si
Abbreviated transcription (Latin):
ret ĩ eccłia: memor p̾cepti dñci qͥ dicit᷑. Sic luceat lux
uest᷑ corã hõib. ut udeant oꝑa urã bona: ⁊ glorificent
ꝑat᷑m ur̃m qͥ in ceł est. Item in psalmo. In lin̾e tuo uidebi¬
mus lum̃. Id est in luĩe fidi̾ qͦd fulget ĩ mente: hinĩ foris
scintillat quod splendescit̃ in opere. Epłm uigesim̃ qͣrt̃.¬
meditabat᷑. ut honores tẽꝑales deliñando: honores
pͥncipes imitantes: sci uiri bñdictõib c̾tatim̃ ꝑfrui com¬
desudabat. S qm̃ eccłia in centulo uico iam dicdũ ex

Expanded text:
t lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Itemque in psalmo: In lumine tuo videbimus lumen ; id est, in lumine fidei, quod fulget in mente, lumen foris scintillat, quod splendescit in opere. XI. Exinde autmeditabatur, ut honores temporales declinando, honores nitatum principes imitantes, sancti viri benedictionibus certatim perfrui condesudabat. Verum quia ecclesia in Centulo ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonar̃ cũ diguitate natr ħ eadẽ dñi postea u¬
pucatõib refutatis. p̾dcm̃ poema ita ponens.
felix ille d̾s ligno qͥ pendet ab alto. Uide dispugan¬
tib qͥdẽ uerbis xpressã utͥusq cõfessionẽ. Ille
futiũ designat . qr manifestand̾ ĩ hoĩe designat.

Expanded text:
dignitate naturae: haec eadem Deum postea uputationibus refutatis, praedictum poema ita ponens: Felix ille Deus, ligno qui pendet ab alto. Vide distantibus quidem verbis, expressam tamen utriusque confessionem. Ille futurum designat, quia manifes
Abbreviated transcription (Latin):
moratu digna q̃ uid̾at narrauit x quib hic̃ aliqͣ bre-¬
uit̾ ꝑ stͥngenda ẽẽ putaui. Erat gͦ pat̾familĩas ĩ re¬
gione nordanhim : q̃ uocat᷑ ĩcimenĩgũ. ueligiosã cũ¬
om̃i domo sua gerens uicã. Qͥ infirmitate corꝑis
tactꝰ ⁊ accͤscente ꝑ singłos dies ad xxtͤma ꝑductꝰ. pͥmo

Expanded text:
ae viderat, narravit; e quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo paterfamilias in regione Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac crescente per dies ad extrema perductus, primo
Abbreviated transcription (Latin):
ielocꝰ ubi soñ cãtilene dulcis cũ odore suauitatis ac
splẽdore luicis audisti. Tn aut̃ qr nc̃ ad corpꝰ reu̾ti ⁊ r¬
sus ĩt̾ hõies ui̾ra debes. si actꝰ tuos curiosiꝰ discutere.
⁊ mores s̾monesq tuos ĩ rectitudine ac simplicitate r̾¬
uare studueris. accipies pꝰt mortẽ ⁊ ip̃e locũ mãsionis: ĩt̾¬

Expanded text:
ille, ubi sonum cantilenae dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem quia nunc ad corpus reverti, et rursum inter homines vivere debes, si actus tuos curiosius discutere et mores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis int
Abbreviated transcription (Latin):
ut his qͣm antea degustãs qͣsi maximũ rebar iã ꝑ¬
modicus mͥ odor uid̾et᷑. sic̾ iã lux illa campi floren¬
ma ꝓrsus uidebat᷑ ⁊ ꝑua. In cuiꝰ amenitate luci ⁊̃
nos int̾turos sꝑarẽ. repente ductor substitit̃. Nec
mora gͤssũ retorqͣns. ip̃a me qͣ uenimꝰ uia reduxit.
Cũq reu̾si ꝑueniremꝰ ad mãsiones illas betas spi¬
rituũ candidatoꝵ dix̃ mͥ. Scis q̃ st̾ ista oĩa q̃ uidi¬
sti: Respondi ego. Nõ. Et ait. uallis illa ꝙͣ aspexi¬
sti flãmis fu̾entib ⁊ fgorib horrenda rigidis
ip̃e est locꝰ ĩ qͦ examinãde ⁊ castigande st̾ ar̃e illoꝵ
qui diR̾entes ꝯfit̾i ⁊ enĩdare scebera q̃ fecerũt: ĩ
ip̃o tandẽ mortis articło ad penitenciã ꝯfugiut.
ac tepidꝰ quẽ uidisti. ip̃m est os gehẽne. In qͦ qͥcũq se¬

Expanded text:
ut is quem antea degustans quasi maximum rebar, jam put is quem antea degustans quasi maximum rebar, jam permodicus mihi odor videretur: sicut etiam lux illa campi florenma prorsus videbatur et parva; in cuius amenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor subsistit. Nec mora, gressum retorquens, ipsa me, qua venimus, via reduxit. Cumque reversi pervenissemus ad mansiones illas lętas spirituum candidatorum, dicit mihi: 'Scis, quę sint ista omnia, quę vidisti?' Respondi ego: 'Non.' Et ait: 'Vallis ista, quam aspexisti, flammis ferventibus et frigoribus horrenda rigidis, ipse est locus, in quo examinandę et castigande sunt anime illorum, qui differentes confiteri et emendare scelera, quę fecerunt, in ipso tandem mortis articulo adac putidus quem vidisti ipsum est os gehennae, in quo quicunque se
Abbreviated transcription (Latin):
rum acced̾emꝰ. cũ ĩ eo nlłam ianuã ł fenestrã ꝓ ascẽ¬
sum alicubi ꝯspic̾em. Cũ gͦ ꝑuenissemꝰ ad mur᷑ sta¬
tim nescio qͦ ordine fuimꝰ ĩ sũmitate ciꝰ. It ecde ibi
campꝰ erat latissimꝰ ac ltissimꝰ. tauteq fgͣlã¬
ciã uernãtiũ flosculoꝵ plenꝰ: ut oem mox fetorem
tenebidse fornatis qͥ me ꝑuaserat esfugaret ãmi¬
randi huiꝰ suauitas odoris. Tanta aut̃ lux cũcta ea
loca ꝑfud̾at. ut om̃is splẽdore dixi siĩe solis m̾idiani
hõmũ albatoꝵ ꝯuenticła. sedes ꝙ płime agminũ letã¬
ciũ. Cũq ĩt̾ choroᷤᷤ feliciũ ĩ colar̃ medios me duc̾et. cogi¬
tare cepi ꝙ ħ fortasse eẽt regñ celoꝵ: de qͦ p̾dicari sepius
audiui. Respõdit ille cogitatui m̃o. Nõ ĩquiẽs. ñ ħ re¬
gr̃am ꝙ̃ pͥus. ĩ qͣ ⁊̃ uece̾ cãtanciũ dulcissimĩa audini.
S et odoris flagñciã miri tãta de loco effundebat

Expanded text:
rum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenestram vel ascenrum accederemus, cum in eo nullam ianuam vel fenestram vel ascensum alicubi conspicerem. Cum ergo pervenissemus ad murum, statim – nescio quo ordine – fuimus in summitate eius. Et ecce ibi campus erat latissimus ac lętissimus, tantaque fraglantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox fetorem tenebrosi fornacis, qui me pervaserat, effugaret ammirandi huius suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei sive solis meridiani hominum albatorum conventicula sedesque plurimę agminum lętantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare cepi, quod hoc fortasse esset regnum celorum, de quo predicari sepius audivi. Respondit ille cogitatui meo: 'Non' inquiens 'hoc est ream prius; in qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi; sed et odoris fragantia miri tanta de loco effundebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
derũt qͥdam spũum obscoꝵ de abisso illa flãmiuoma
et accreutes cir ꝯdederũt᷑ me. atq ocłis flãmantib
⁊ de ore ac narib ignẽ putidũ esflantes agebant.
forcipib qͦq igneis qͦs tenebãt ĩ manib minabã¬
tur ꝯpreheudere me. nͨ tñ me ullatenꝰ ꝯting̾e tã¬
⁊ si t̾rere p̾sumebãt. Qͥ cũ undiq u̾sũ hostib ⁊ ceci¬
tate tenebrar̃ ꝯclusꝰ. huc illucq ocłos cir̃ꝯferrem.
ret᷑ ia qͣ uen̾am qͣi fulgor stelle mitãtis int̾ terre¬
bras. Qͥ paulatĩ cͤscens ⁊ ad me ocius festinãs. uͥ ap¬
propinquauit disꝑsi st̾ ⁊ aufugerũt ẽs qͥ me forcipi¬
bus raꝑe q̃rebant. spc̃ infesti. Ille aut̃ qͥ adueniens
cos fugauit ip̃e erat qͥ ante me ducebat. Qͥ mox ꝯ-¬
pit. Nͦ mora exempt̃ denebͥs ĩ auras me serene lucit
rũ p̾maximũ: cuiꝰ neq lõgitudini hĩc: uł inde altitu¬
dini ullꝰ eẽ t̾minꝰ uid̾et᷑. Cepi aut̃ mirari qͣre ad mu¬

Expanded text:
derunt quidam spirituum obscurorum de abysso illa flammivoma, et accurrentes circumdederunt me atque, oculis flammantibus, et de ore ac naribus ignem putidum efflantes angebant. Forcipibus quoque igneis, quos tenebant in manibus, minitabantur me comprehendere, nec tamen me ullatenus contingere, tametsi terrere, praesumebant. Qui cum undique hostibus et caecitate tenebrarum conclusus huc illucque oculos circumferrem, retro via, qua veneram, quasi fulgor stellae micantis inter tenebras, quae paulatim crescens et ad me ocius festinans ubi appropinquavit, dispersi sunt et aufugerunt omnes qui me forcipibus rapere quaerebant spiritus infesti. Ille autem qui adveniens eos fugavit erat ipse qui me ante ducebat. Qui mox copit. Nec mora, exemptum tenebris in auras me serene lucis rum permaximum, cuius neque longitudini hinc vel inde, neque altitudini ullus esse terminus videretur. Cępi autem mirari, quomodo ad mu
Abbreviated transcription (Latin):
nere c᷑abat. donͦ e suo corꝑe cabefierẽ ⁊ siccarẽt᷑. Cũ¬
q tꝑ̃e hyemali defluentib undis circa eũ. s ⁊ fracta¬
rum crusti glacier̃ qͣs ⁊ ip̃e aliqñ ꝯtͥuerat qͦ hẽret lo¬
asꝑitatẽ ulla rõne tolerare p̾uales.r espondebat ille
simplicit̾. Etat nãq hõ simplicis ingenii ac med̾ate
nature. frigidiora ego uidi. Et cũ dic̾ent mir̃ ꝙ tã
austerã ꝯtinẽtiã tenere uelis: respondebat. Aust̾iora
ego uidi. Sic q usq ad diem uocatdis sur ĩfatigabłi
celestiũ bonoꝵ desid̾io. corpꝰ sembe int̾ cotidiana ieiuni

Expanded text:
nere curabat, donec ex suo corpore calefierent et siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo haberet loasperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciter, erat namque homo simplicis ingenii ac moderatae naturae: « Frigidiora ego vidi. » Et cum dicerent: « Mirum quod tam austeram tenere continentiam velis! » Respondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium bonorum desiderio corpus se
Abbreviated transcription (Latin):
actib ad eqͣbat gͣdu preminẽs qͥ adhuc suꝑest: ⁊ ĩ hyb̾¬
mã insula solitariꝰ ultimã uite etatẽ pane cibario ⁊ fͥ¬
gida aqͣ sustẽtat. hͥ sepiꝰ ad eũdẽ uir̃ ingͤdiens. audiuit
ab xo repetata int̾rogatõe : q̃ ⁊ qͣlia eẽnt q̃ exutꝰ corꝑe
uid̾at. ꝑ cuiꝰ relatõem qͦq ⁊ agnitoẽm ꝑuxi̾e q̃ de hiis
gi ũdecũq doctissimo ⁊ tã libẽt̾ tamq studiose ab illo
ac monachica sit̃ tonsaᷤ coronatꝰ. atq ad eũ audiendũ
sepissime cũ ĩ illas ꝑtes deuenisset acced̾et. Cui uidelic¬

Expanded text:
ibus adornabat, gradu praeeminens, qui adhuc superest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, s ro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo memorato inditus, ac monachica sit tonsura coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlic
Abbreviated transcription (Latin):
sus urende mͣ medio flãmaꝵ ĩ extĩguibłiũ Cũq hac
ĩfelici uicissi tudĩe lõgẽ lateq ꝓut aspĩc̾e pot̾ani. si¬
ne ulla qͥetis ĩt̾capedine ĩnumerabił spũum defor¬
miũ młtitudo torqueret᷑ꝰ cogitare cepi ꝙ hͥ fortasse
eẽt inf̾nus de cuiꝰ torm̃tis ĩtõllerabłib narrare sepiꝰ
audiui. Respondit cogitatõim̃re ductõr qͥ me p̾cede¬
bat. Nõ ħ inqͥens suspicerĩs. ñ in. est hic ĩfernꝰ ille ꝙ¬
tu putas. At cũ ħ me sptacła t̾a horrẽde ꝑt̾ritũ pau¬
latim̃ ĩ ult̾iora ꝑduc̾et. u̾idi subito añ nos dr̾ obs¬
cͤari ĩciꝑe loca: ⁊ denebͥs oĩa repleri. Qs cũ iñtrare¬
mus ĩ tant̃ paulisꝑ cẽdẽ sate st̾: nͣ nichil p̾t̾ ip̃as as.¬
pic̾em. ecepta dũtͥaxat spocix ⁊ ueste xiꝰ qͥ me ducebat
Et cũ ꝑgred̾em ᷑ sola sub nocte ꝑ unbitas. ecce subito a¬
pparẽt ante nos crelͥ flãmaꝵ tetͣr globi: ascendẽtes

Expanded text:
uibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrari saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor, qui me praecedebat, non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem excepta dumtaxat specie et veste eius, qui me ducebat. Et cum progrederemur solo, sub nocte per umbras, ecce subito apparent nobis crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes
Abbreviated transcription (Latin):
itut..gã di semꝑ augtꝰo karolo uix salutis ꝓpes ami¬
cus albinꝰ. ememoratẽ ur̃e excellencie precate in loco sco et
qͥ pnil audẽ cõditoris qͥ mirabłis semꝑ aꝑpet ĩ electiẽ sins qͣndã
libłni stilo smpliciori digestum. de iuta sce ssii atq iuec qndt¬
nifici confessoris richarii cultiꝰ annotarẽ. Dũq exauditis c̃ i¬
uio p̾tib eiꝰ que ip̃i duiine magestati exaudibłes ⁊ cari nesꝙ¬

Expanded text:
IA DEI SEMPER AUGUSTO KAROLO, VESTRAE SALUTIS PERPES AMICUS ALBINUS. Remorante vestrae excellentiae pietate in loco sancto et quo in laudem conditoris, qui mirabilis semper apparet in electis suis, quendam libellum stilo simpliciori digestum de vita sanctissimi ac vere magnifici confessoris Richarii cultius adnotarem. Dumque, exauditis continuo precibus eins, quae ipsi divinae maiestati exaudibiles et earae nos
Abbreviated transcription (Latin):
nuus : ita ⁊ post suscept̃ pastoris officiũ supͣ huma-
nã estimatdem factꝰ est d̾o deuotꝰ. Consecͣtus .ii. re¬
pente mutatꝰ est ĩ uir̃ aliũ. ciliciũ clam induit̃. se¬
moralib ⁊̃ usus est usq ad poplites scilicinis. ⁊ sub
uestis cłicalis honeste hĩcum celans monachalẽ. car¬
nõ ꝓpsus coegit̃ siure spũi. d̾o studẽs õiũ u̾tutimi
Acitiꝰ sinẽ int̾missione plac̾e. Sciens q se cultore̾ po¬
⁊ũ stat̃ debit̾ reuecare conatꝰ est. Uñ gͣui q̃stione sr̃
iure xccłastico ⁊ regni ꝯsuctudimib ĩt̾ ip̃m ⁊ regẽ¬

Expanded text:
am aestimationem factus est Deo devotus. Consecratus enim, repente mutatus est in virum alium. Cilicium clam induit: femoralibus etiam usus est usque ad poplites cilicinis: et sub vestis clericalis honestate habitum celans monachalem, carnem prorsus coegit servire spiritui: Deo studens, omnium virtutum exercitio, sine intermissione placere, sciensque se speculatorem poet in statum debitum revocare conatus est. Unde gravi quaestione super jure ecclesiastico et regni consuetudinib