comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
das insidias fubtilit̾ circum spiciendo
penetramꝰ: ne ħ qͦd b̃n mens inchoat. ip¬
se in malicie finem u̾tat: qr uidelicet
inde in alt̾ius corde rixe malum so¬
let immitare. unde conspicit alt̾um
pietatis negotium fecisse. Cum gͥ lap¬
so & ab eccłia abiecto. s iampenitenti
de facinore ꝑpetrato parcendum erat.
humilitate magna uoluntati disci¬
puloꝵ se magist̾ eg̾giꝰ sociat: ut neq
ipse a discipłis. neq ab eo discipli. in
compassionis causa uident᷑ diuisi.
Sollicito enim ꝓuidentie ocło attend̾.
qͦd plerumq dum alt̾ donat. alt̃ iras¬
cit᷑. Q quale ẽ iam miscdie sac̾ficiũ :¬
qͦd eum discordia ꝓximi offert᷑: Imꝑ¬
fectum qͥꝓpe bonum ẽ: qd sic agct᷑. ut
nequid ei ex aliolatere male subrepat
sermo di est in ore p̃dicantis: quẽ isti
gaudendo. illi uͦ inuidendo audiunt.
Isti uocem sc̃e p̃dicationis humiliter
accipiunt: illi uͦ bn dicenti inuidenteᷤ.

Expanded text:
das insidias subtiliter circumspiciendo das insidias subtiliter circumspiciendo penetramus, ne hoc quod bene mens inchoat ipse in malitiae finem vertat, quia videlicet inde in alterius corde rixae malum solet immittere unde conspicit alterum pietatis negotium fecisse. Cum igitur lapso et ab Ecclesia abjecto sed jam poenitenti de facinore perpetrato parcendum esset, humilitate magna voluntati discipulorum se magister egregius sociat, ut neque ipse a discipulis, neque ab eo discipuli in compassionis causa viderentur divisi. Sollicito enim providentiae oculo attendit quod plerumque dum alter donat, alter irascitur; et quale est jam misericordiae sacrificium quod cum discordia proximi offertur? Imperfectum quippe bonum est quod sic agitur, ut ne quid ei ex alio latere male subrepat sermo Dei est in ore praedicantis, quem dum isti gaudendo, illi vero invidendo audiunt, isti vocem sanctae praedicationis humiliter accipiunt, illi vero bene dicenti invidentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse flagellum fieret discipline. Qua
tam̃ bn gesta penitentia dum cogno¬
nis itaq gr̃am cogitans. ait: cui aliqͥd
donastis. ⁊ ego. Ac sidiceret. d bonotie¬
tro ñ dissentio. Meum sit. quicquid
rpsi fecistis. atq mox subdidit. ⁊ ego siqͥd
donaui ꝓpt̃uos. Ac sidicẽt. Ur̃is actibꝰ
ẽ utilitas bonitas ur̃a. Qui mox ipsam
comꝑagem cordium in qua sic tenet᷑
adiungens subdidit: in ꝑsona xͥ.Cui
uelut sidice p̾sumamꝰ. quare te ita
caute discipłis copulas. quare ł te illo¬
rum ł illos tuis act̾ionib tam sollicita
mente conformas: ilico subiunx̃. Ut
ñ circumueniam a sathana. Qui uidł
solet de bonis mala generare: &e hoc ꝙ
ꝑ caritatem agit᷑. ad discordiam con¬
trahere. Cuiꝰ ⁊̃ sagaces insidias. quã
acuto sensu tͣnsfigat: insinuat sub¬
dens. Nenim ignoram cogit̾ones eius.
ac si u̾bis aliis dicat. Acutos auctore do¬
mino sensꝰ habemꝰ. & antiqͥ hostis calli¬

Expanded text:
ipsi flagellum fieret disciplinae. Qua ipsi flagellum fieret disciplinae. Qua tamen bene gesta poenitentia dum cognonis itaque gratiam cogitans ait: Cui aliquid donastis, et ego. Ac si diceret: A bono vestro non dissentio. Meum sit quidquid ipsi fecistis. Atque mox subdidit: Et ego si quid donavi, propter vos. Ac si diceret: Vestris actibus est utilitas, bonitas vestra. Qui mox ipsam compagem cordium in qua sic tenetur adjungens, subdidit: In persona Christi. Cui velut si dicere praesumamus, quare te ita caute discipulis copulas? Quare vel te illorum, vel illos tuis actionibus, tam sollicita mente conformas? Illico subjunxit: Ut non circumveniamur a Satana. Qui videlicet solet de bonis mala generare, et hoc quod per charitatem agitur ad discordiam contrahere. Cujus etiam sagaces insidias quam acuto sensu transfigat insinuat, subdens: Non enim ignoramus cogitationes ejus. Ac si verbis aliis dicat: Acutos, auctore Domino, sensus habemus, et antiqui hostis calli
Abbreviated transcription (Latin):
antiquus hostis tanta arte circũuo¬
lat: ut ꝑ ea q̃ ab eis b̃n gesta cognou̾it.
ad maliciam aditum querat. Nam cũ
alium largiri qͥd conspicit. inde alium
indiscordie flamina fuccendit : & eum
hc respiẽ misereri. illi ꝑsuadet irasci:
ut dum bonum qͣsi ñ communtt̃ fẽm in¬
sinuat. concordes animos a bono gr̃e
c̃omunis abscibat. Qͥa enim iustorum
m̃tes ad mala suadendo ñtialet frange:
bonis satagit actionib int̾ eas mala se¬
minare. d sc̃iuiri has eiꝰ insidias tanto
celeriꝰ uinẽt: qͣnto & subtiliꝰ dep̾hendt̃.
Qͥd meliꝰ ostendimꝰ: si unum e multis
assertorib u̾itatis. in testimonio pau¬
lum uocem᷑. Sub qͦ qͥdam corinthius
dũ incesti facinꝰ ꝑpetrasset: eum doc̾tor
egͥgiꝰ in carnis int̃itu. ad satisfactionẽ
penitñtie sathane tͣdidit.⁊ in die dñi
saluum eiꝰ sp̃m reseruauit. Magna
qͥppe arte magist̾ii ipsi tͣditꝰ ẽ coactus
inpenam.cui sponte subsitꝰ : ĩ culpa:
ut qͥ auetor fu̾at ad uitium nequicie.

Expanded text:
antiquus hostis cauta arte circumvolat, ut per ea quae ab eis bene gesta cognoverit ad malitiam aditum quaerat. Nam cum alium largiri quid conspicit, inde alium in discordiae flamma succendit. Et cum hunc respicit misereri, illi persuadet irasci, ut dum bonum quasi non communiter factum insinuat, concordes animos a bono gratiae communis abscindat. Quia enim justorum mentes ad mala suadendo non valet frangere, bonis satagit actionibus inter eas mala seminare. Sed sancti viri has ejus insidias tanto celerius vincunt, quanto et subtilius deprehendunt. Quod melius ostendimus, si unum e multis assertoribus veritatis in testimonium Paulum vocemus. Sub quo quidam Corinthius, dum incesti facinus perpetrasset, eum doctor egregius in carnis interitum, ad satisfactionem poenitentiae Satanae tradidit, et in diem Domini salvum ejus spiritum reservavit. Magna quippe arte magisterii ipsi traditus est, coactus in poenam, cui sponte substratus est in culpa, ut qui auctor fuerat ad vitium nequitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ceperunt intelligt̃. ⁊ plac̾e ꝑ iłłd deoĩ
hominib q̃rt. Uñ fit: ut cumse a ꝓri¬
mis despici cognoset. suaq dicta utti
audientium ñ ꝓdẽe ÷ abscondant qia
uͥtutis sint. ne si sec̃ttm cordis inutilł
sermo ꝓlatꝰ aꝑiat. ad inanem głam¬

Expanded text:
cceperunt intelligunt, et placere per istud Deo non hominibus quaerunt. Unde fit ut cum se a proximis despici cognoscunt, suaque dicta vitae audientium non prodesse, abscondant quantae virtutis sint, ne si secretum cordis inutiliter sermo prolatus aperiat, ad inanem g
Abbreviated transcription (Latin):
U̾bum itaq suum auditorib odorem
uite simul ⁊ mortis ẽẽ uidit: ꝑ qd ⁊ aloᷤ
ab iniquitate suscitar.⁊ ecͣe sopori al¬
os in iniquitate ꝯspexit. Qͥd qr occul¬
tis di udicuis agit᷑. quȩ in hac uita c̃o¬
p̃hendi ñ possunt ab hominib recte
illic subdidit. Tad hec qͥs tam idone̾:
ac sidiceret. Idone qͥdem sumͦ ad ħ
considanda qr fiunt: s idonei non
sumus ad ħ inuestiganda c̃ fiant.

Expanded text:
toribus odorem vitae simul et mortis esse vidit, per quod et alios ab iniquitate suscitari, et e contra sopiri alios in iniquitate conspexit. Quod quia occultis Dei judiciis agitur quae in hac vita comprehendi non possunt ab hominibus, recte iAc si diceret: Idonei quidem sumus ad haec consideranda quia fiunt; sed idonei non sumus ad haec investiganda cur fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
oportet querẽ. Sic̃ ex do autem loquit᷑
qͥ scit non se a se hab̃e. s ex do accepisse
qͦd dic̃. Coram do uͦ loquit᷑. qͥ in õe qͦd
dic̃ non humanos fauores appetit. sed
omnipotentis di p̃sentie atcendit: non
suam s atictoris głam requirit. Qͥ aut̃
scie qͥdem ex do se accepisse qͦd dicit.⁊
tam̃ dicendo ꝓpͥam głam q̃rit. sic̃ ex d̃¬

Expanded text:
oportet quaerere. Sicut ex Deo autem loquitur, oportet quaerere. Sicut ex Deo autem loquitur, qui scit non se a se habere sed ex Deo accepisse quod dicit. Coram Deo vero loquitur, qui in omne quod dicit non humanos favores appetit, sed omnipotentis Dei praesentiae intendit: non suam sed Auctoris gloriam requirit. Qui autem scit quidem ex Deo se accepisse quod dicit, et tamen dicendo p
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a qͣsi laudanda cognosc̾e̾. ñ autẽ
sua ꝑu̾sa mutare. debemꝰ oĩo tacere:
ne si ostentationis studio ũbum dez¬
nat. ⁊ nr̃a q̃ ñ erat fiat. Dicat fortasse
aliqͥs. Uñ nouimus qͦ corde qͥs audiat:
S multa st̃ que audientis animum
ꝓdunt: maxime si atiditores nr̃i ce
semꝑ laudent qͦd auditnt.⁊ nunꝙͣ
qͦd laudant sequunt᷑. Hanc mnanẽ
loquendi głam p̃dicator eggiꝰ fuge¬
rat: cum dicebat. Nenim fumus¬
sic̃ plurimi adult̾antes u̾bum dĩ: s ex sin¬
ceritate sic̃ ex d̃o. coram do. in xͦ loquimͣ
Adult̾arinanq ũbum dĩ ẽ: aut aliter
sentire de illo qm est. aut ex eo ñ sp̃ales
fructꝰ. s adult̾inos fetus querere lau¬
dis humane. Adult̾ qͥppe in carnal cos¬
tu. ñ ꝓlem s uoluptatem querit. Et ꝑ¬
quium ñ dofilios gigne.s suam scĩam
desidat ostende. Quem enim libido
głe adloquendũ tͣhit: uoluptati mag̃
quam gnationi oꝑam impendit. Ex sin¬
ceritate uͦ loqͥ est: nil in eloqͥo extͣ qm

Expanded text:
quasi laudanda cognoscere, non autem sua perversa mutare, omnino taceamus, ne si ostentationis studio verbum nat, et nostra quae non erat fiat. Dicat fortasse aliquis: Unde novimus quo corde quis audiat? Sed multa sunt quae audientis animum produnt: maxime si auditores nostri et semper laudant quod audiunt, et nunquam quod laudant sequantur. Hanc inanem loquendi gloriam praedicator egregius fugerat, cum dicebat: Non enim sumuscut plurimi, adulterantes verbum Dei, sed ex sinceritate, sicut ex Deo coram Deo in Chrisio loquimur. Adulterari namque verbum Dei est aut aliter sentire de illo quam est, aut ex eo non spiritales fructus sed adulterinos fetus quaerere laudis humanae. Adulter quippe in carnali coitu non prolem sed voluptatem quaerit. Et pquium non Deo filios gignere, sed suam scientiam desiderat ostendere. Quem enim libido gloriae ad loquendum trahit, voluptati magis quam generationi operam impendit. Ex sinceritate vero loqui est nil in eloquio extra quam
Abbreviated transcription (Latin):
habete. facile omne uirtutum bo¬
num temptatione cordis irruente d¬
struitur: nͥ ab intimis fixa caritate so¬
lidetur. Unde & paultis insuis p̃di¬
cationib. dum quas dam uirtutes
temptationib opponer et: ilico eisdẽ
uirtutib quasi qͦddam robur caria¬
tem adiunxit dicens. Suꝑ omnia all̃
hec caritatem habentes: quodẽ uiu¬
culum ꝑfectionis. Ffectionis enim¬

Expanded text:
habentes . Facile omne virtutum bonum tentatione cordis irruente destruitur, nisi ab intimis fixa charitate solidetur. Unde et Paulus in suis praedicationibus, dum quasdam virtutes tentationibus opponeret, illico eisdem virtutibus quasi quoddam robur charitatem adjunxit, dicens: Super omnia autem haec, charitatem habentes, quod est vinculum perfectionis. Pe
Abbreviated transcription (Latin):
cum mente foris in eum uagamur
S mortui in sepulcꝰ abscondimur.
cum mortificati ext̃ius. in secreto cõ¬
templationis intn̾e celam᷑. Hinc ẽ
gͦ quod paulus ꝑ contemplationem
mortuos & quasi in sepulchro abscon¬
ditos discipłos uiderat: qͥb dicebat.
Mortui enimestis: & uita ur̃a abscon¬
dita est cum xp̃oin deo. Ex pliciunt¬

Expanded text:
cum mente foris in eum vagamur, cum mente foris in eum vagamur, sed mortui in sepulcro abscondimur, cum mortificati exterius in secreto contemplationis internae celamur. Hinc est ergo quod Paulus per contemplationem mortuos et quasi in sepulcro absconditos discipulos viderat, quibus dicebat: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. EXPOSI
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a abscondita ẽ. Sunt ñnulli
iustorum. qui ad comp̃hendendum
culm̃ ꝑfectionis accineti. dum altio¬
ra int̾ius appetunt. ext̾ius cunct᷑a
derelinquunt: qͥ se reb habitis nu¬
dant. gła honoris expoliant: qui int̾¬
noꝵ des idio se ꝑ assiduitatem amici
meroris afficiunt: habe de ext̾iorib
consolationem nolunt: qui gaudiis
int̾nis dum mente appropiant. ui¬
tam in se funditꝰ corporee delectatio¬
nis necant : qui semetips os a tumul¬
tucuraꝵs inutilium sac̾ u̾bi gladio
mortificare non desinunt: & se intͦꝰ
ante dei faciem in sinu m̃tis abscon¬
dunt. Talib nanq ꝑ paulum dicit᷑..
Mortui enimestis: & uita ur̃a abscon¬
dita ẽ cum xp̃o indeo. ꝑfecte nanq
mundo mori non possumꝰ: nͥ intra
mentis nr̃e inuisibilra a uisibilibus
abscondam᷑. Sic̃ autem sepulchrũ
locꝰ est. qͦ abscondit᷑ corpꝰ: ita diumna
contemplatio qͦddam sepulchrum
est mentis. qͦ absconditꝰ anima. Qsi
enim huic adhuc mundo uiuimus:

Expanded text:
tra abscondita est . Sunt nonnulli justorum qui ad comprehendendum culmen perfectionis accincti, dum altiora interius appetunt, exterius cuncta derelinquunt, qui se rebus habitis nudant, gloria honoris exspoliant, qui internorum desiderio se per assiduitatem amici moeroris afficiunt, habere de exterioribus consolationem nolunt, qui gaudiis internis dum mente appropiant, vitam in se funditus corporeae delectationis necant, qui semetipsos a tumultu curarum inutilium sacri verbi gladio mortificare non desinunt, et se intus ante Dei faciem in sinu mentis abscondunt. Talibus namque per Paulum dicitur: Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo. Perfecte namque mundo mori non possumus, nisi intra mentis nostrae invisibilia a visibilibus abscondamur. Sicut autem sepulcrum locus est quo absconditur corpus, ita divina contemplatio quoddam sepulcrum est mentis quo absconditur anima. Quasi enim huic adhuc mundo vivimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sine culpa ft̃. cum non ꝓ explenda
libidine. s ꝓsuscipienda ꝓle mis¬
centur. ut hoc cẽ quod concesserat.
sine culꝑa quamitis minima ñ
ẽẽ monstraret. postquam in magna
honestate comugii. aliqͥd de uolup¬
tate largitꝰ ẽ: ilico adiunx̃. Hoc
dulgeri p̃uidit. Culpa qͥppe ẽẽ in¬
nuitur. qͦd indulgeri ꝑhibet᷑: s qͦ
tanto ciciꝰ relaxet᷑. quanto ñ ꝑ hanc
illicitum qͥd agct᷑. s hoc qͦdẽ licitũ
sub modamine ñ tenet᷑. Contugeᷤ
emimscire debent suscipiende ꝓł
causa se ẽẽ coniunctos: &e cum immo¬
derate seruientes ammixtiom ꝓpa¬
gationis articłm inufum transfert̃
uoluptatis: ꝑpendant qͦd licet extra
ñ exeant. iniꝑsotam̃ coniugio. con¬
iugi iura tͣnscendunt: unde neces¬
se est ut creb̾s orationib deleant.
qͦd pulchram copule speciem. ad¬
mixtis uoluptatib fedant. S cum
indubiis constͥngim᷑. utilit̾ mini¬
mis subdim᷑: ne in magnis sine tienta

Expanded text:
sine culpa sunt, cum non pro explenda sine culpa sunt, cum non pro explenda libidine sed pro suscipienda prole miscentur, ut hoc etiam quod concesserat sine culpa quamvis minima non esse monstraret, postquam in magna honestate conjugii aliquid de voluptate largitus est, illico adjunxit: Hoc dulgeri praevidit. Culpa quippe esse innuitur quod indulgeri perhibetur, sed quae tanto citius relaxetur, quanto non per hanc illicitum quid agitur, sed hoc quod est licitum sub moderatione non tenetur. Conjuges enim scire debent suscipiendae prolis causa se esse conjunctos; et cum immoderatae servientes admixtioni, propagationis articulum in usum transferunt voluptatis, perpendant quod licet extra non exeant, in ipso tamen conjugio conjugii jura transcendunt. Unde necesse est ut crebris orationibus defleant quod pulchram copulae speciem admixtis voluptatibus foedant. Sed cum in dubiis constringimur, utiliter minimis subdimur, ne in magnis sine venia
Abbreviated transcription (Latin):
Sonum est hoĩ mulierem non tan¬
gere. Cum mensint̃ minora ce
maxima peccata const̾ngit᷑. si nullꝰ
omnino sine peccato euadendi pa¬
tet aditus. minora semꝑ eligantur:
qr & qͥ murorum undiq ambitu clay¬
dit᷑ ne fugiat. uͥ breuior murꝰ inue¬
nit᷑. ibi se in fuga p̃cipitat. Hinc est
quod paulꝰ cum qͦsdam in eccł̃ia in¬
continentes aspiceret. concessit mini¬
ma ut declinaret maiora: &e ꝑitus
medicine cȩlestis. nontam sanos
instuuit. quam infirmis medicam̃¬
ta monstrauit dicens. De quibus
scͥpsistis mͥ. bonum ẽ homini mu¬
lierem ñtangere: ꝓpt̾ fornicatio ẽs
autem unꝰqͥsq suam uxorem habeat.
& unaqueq suum uirum habeat.
Quienim forncationis metum pre¬
misit. ꝓfecto non stantib p̃ceptum
contulit: s ne fortasse in terram
ruerent. lectum cadentib osten¬
dit. Unde adhuc infirmantibus
subdit. Uxori uir debitum reddat.
similit̾ autem ce uxor uiro. Q quia
tẽ solum coniuges in ãmixtione

Expanded text:
onum est homini mulierem non tangere . Cum mens inter minora et maxima peccata constringitur, si nullus omnino sine peccato evadendi patet aditus, minora semper eligantur: quia et qui murorum undique ambitu clauditur ne fugiat, ubi brevior murus invenitur ibi se in fugam praecipitat. Hinc est quod Paulus, cum quosdam in Ecclesia incontinentes aspiceret, concessit minima, ut declinarent majora, et peritus medicinae coelestis non tam sanos instituit, quam infirmis medicamina monstravit, dicens: De quibus scripsistis mihi: Bonum est homini mulierem non tangere; propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque suum virum habeat . Qui enim fornicationis metum praemisit, profecto non stantibus praeceptum contulit, sed ne fortasse in terram ruerent lectum cadentibus ostendit. Unde adhuc infirmantibus subdit: Uxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro. Et quia tunc solum conjuges in admixtione
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtulit: sue nobis potentie & clari¬
tatis bona monstrauit. Caro enim
factꝰ est: ut nos spiritales faceret.
Benigne inclinatus est: ut eleua¬
rec. Exiit: ut introduceret. Uisi¬
bilis apparuit: ut inuisibilia
monstraret. flagella pertulit: ut
sanaret. Obprobria & irrisiones
sustintut: ut ab obprobrio ȩterno
liberaret. Mortuus est: ut uiuifi¬
caret. Agamus ergo gratias uiuifi¬
canti & mortuo. & ideo amplius ui¬
uificanti quia mortuo: qui ꝑ hoc
quod infirmatꝰ mala nr̃a fustinuit.
nos qui creatura illiꝰ sumus. ad for¬
titudinis sue gloriam perduxit:
in qua uiuit & regnat cum patre
inunitate spiritus sancti deus: ꝑ
omnia secula seculorum ameN.

Expanded text:
pertulit, suae nobis potentiae et claripertulit, suae nobis potentiae et claritatis bona monstravit. 20. Caro enim factus est, ut nos spiritales faceret; benigne inclinatus est, ut levaret; exiit, ut introduceret; visibilis apparuit, ut invisibilia monstraret; flagella pertulit, ut sanaret; opprobria et irrisiones sustinuit, ut ab opprobrio aeterno liberaret; mortuus est, ut vicaret. Agamus ergo gratias vivificanti et mortuo, et ideo amplius vivificanti quia mortuo, qui per hoc quod infirmans mala nostra sustinuit, nos qui creatura illius sumus ad fortitudinis suae gloriam perduxit, in qua vivit et regnat cum Patre, in unitate Spiritus sancti Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ iam non potest. Sed sola ẽ ratio
inmiracłis: potentia facientis. Ecce
dum de resurrectione carnis loqui¬
mur: in ea tractanda paululum
Considerare autem libet qui nos
sumus: qui ista tractamtis. Certe
ex gentib uemmus: certe patres no¬
stri. lignoꝵ ac lapidum cultores fu¬
erunt. Unde gͥ hoc nobis. ut tam ꝓ¬
funda mistĩa scͥpturarum memore¬
mus: agamus gͦ gr̃ãs uni. qͥ cuncta
quȩ de eo insacro eloquio scriptaft̾.
oꝑe impleuit: ut que intelligi audi¬
ta non potuerunt. uisa panderent᷑.
Ibi quippe incarnatio. ibi passio. ibi
mors. ibi resurrectio. ibi continetur
illius ascensio. Sed quis nostrum
hec audita crederet: nisi facta cog¬
nouisset: Signatum gͦ librum. sic̃
in hac ioħis apocalipsi legitur. quẽ
aꝑire & legere nullus poterat. Leo
de tribu iuda aꝑuit: qͣm omnia
eius nobis misteria. in sua passiõe
ac resurrectione patefecit. E per
hoc quod infirmitatis nr̃e mala.

Expanded text:
esse jam non potest; sed sola est ratio esse jam non potest; sed sola est ratio in miraculis potentia facientis. Ecce dum de resurrectione carnis loquimur, in ea tractanda paululum Considerare libet qui nos sumus qui ista tractamus. Certe ex gentibus venimus, certe parentes nostri lignoerunt. Unde igitur hoc nobis ut tam profunda mysteria Scripturarum memoremus? Agamus gratias uni qui cuncta quae de eo in sacro eloquio scripta sunt opere implevit, ut quae intelligi audita non poterant visa panderentur. Ibi quippe incarnatio, ibi passio, ibi mors, ibi resurrectio, ibi continetur illius ascensio. Sed quis nostrum haec audita crederet, nisi facta cognovisset? Signatum ergo librum sicut in hac Joannis Apocalypsi legitur, quem aperire et legere nullus poterat, leo de tribu Juda aperuit: quoniam omnia ejus nobis mysteria in sua passione ac resurrectione patefecit. Et per hoc quod infirmitatis nostrae mala
Abbreviated transcription (Latin):
modo & in partu uirgo ꝑmansit :
qͦm quatriduanꝰ mortuus iussione
suscitatꝰ. ligatꝰ manib &e pedibus de
sepulchro exiit. quem postmnodum
solui dñs ꝑ discipłos itssit: quomͦ
idem redemptor nr̃ in carne atq os¬
sibus resurgens. clausis ostus ad dis¬
cipulos intrauit. Ecce hȩc inuestiga
re non uales: ce tam̃ credis. Cur gͦ de
resurrectionis gła. disputando &
discutiendo dubitas: qui tam mul¬
ta mist̾ia sine discussione credidisti:
Qui ta men si resurrectionem car¬
nis non credis. omnia sine caus a
credidisti: quia & in hoc angłoꝵ
spectacło uideris quidem uelocit̾
currere. s postquam cursum ꝑege¬
ris. ne brauium accipias auersaris.
Unde ꝑ paulum dr. Sic currite ut
comprehendatis. Qui rursus ait.
Sim hac uita in xp̃o tantum sꝑan
hominib. Diumne autem uirtutis
mistia que comprehendi non pos¬
sunt: non intellectu funt discuti¬
enda. s fide tieneranda. Sciendũ
itaq nob est: quia quicquid ratiõe
hominis comprehendi potest. mirũ¬

Expanded text:
omodo et in partu virgo permansit, quomodo quatriduanus mortuus jussione suscitatus, ligatis manibus et pedibus de sepulcro exiit, quem post mortem solvi Dominus per discipulos jussit: quomodo idem Redemptor in vera carne atque ossibus resurgens clausis ostiis ad discipulos intravit: unde et in tare non vales, et tamen credis. Cur ergo de resurrectionis gloria disputando et discutiendo dubitas, qui tam multa mysteria sine discussione credidisti? Qui tamen si resurrectionem carnis non credis, omnia sine causa credidisti, quia et in hoc angelorum spectaculo videris quidem velociter currere, sed postquam cursum peregeris, ne bravium accipias adversaris. Unde per Paulum dicitur: Sic currite, ut comprehendatis . Qui rursus ait: Si in hac vita tantum in e autem virtutis mysteria, quae comprehendi non possunt, non intellectu sunt discutienda, sed fide veneranda. Sciendum itaque nobis est quia quidquid ratione hominis comprehendi potest, miru
Abbreviated transcription (Latin):
mittam in uos sp̃m & iuiuetis: & da¬
bosuꝑ uos neruos. & fuccres cere fa¬
ciam fuꝑuos carnes: ce super
alius. resurrectione dñi genꝰ huma¬
num uidit infinem suscitari. atq
ait. Uiuificabit nos post duos dies:
in die tercia suscitabit nos: & uiue¬
mus in conspectu eiꝰ. Hinc est quod
cum de semetipso dñs loqueretur:
adiunxit. Nolite mirari hoc: quia
uenit hora. in qua om̃s qui in mo¬
numentis sunt. audient uocem eiuis:¬

Expanded text:
mittam in vos spiritum, et vivetis: et dabo super vos nervos, et succrescere faciam super vos carnes, et superealius per resurrectionem Domini genus humanum vidit in finem suscitari, atque ait: Vivificabit nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos, et vivemus in conspectu ejus . Hinc est quod cum de semetipso Dominus loqueretur, adjunxit: Nolite mirari hoc, quia venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt audient vocem Fili
Abbreviated transcription (Latin):
abat. Gabrihel autẽ. fortitudodi dr.
Ad mariam gͦ gabrihel mittit᷑: qͥ
di fortitudo nominat᷑. Illũ quippe
ueniebat nuntiare. qͥ ad debellandas
aerias potestates humilis dignatus ẽ
apparcre: de qͦ ꝑps almistã dr. Tollite
portas pͥncipes ur̃as. & eleuamini por¬
te et̾nales: & introibit rex głe. Qͥs ẽ iste
rex głȩ. ᷤ Dñs fortis & potens: dñs pot̾es
erat: qui uirtutũ dñs & potens inp̃lio
ad debellandas aerias potestatesuenie¬
urtus altissimi obumbrabit cͥ. ubi.

Expanded text:
riel autem fortitudo Dei dicitur: ad Mariam ergo Gabriel mittitur qui Dei fortitudo nominatur. Illum quippe veniebat nuntiare qui ad debellandas aereas potestates humilis dignatus est apparere, de quo per Psalmistam dicitur: Tollite portas principes vestras, et elevamini portae aeternales, et introibit rex gloriae. Quis est iste rex gloriae? Dominus fortis et potens: Dominus potens erat, qui virtutum Dominus, et potens in praelio, ad debellandas aereas potestates veniertus Altissimi obumbrabi
Abbreviated transcription (Latin):
si posst̃ detrahentium sibi uerba cõ¬
pescere: ne p̃dicationem eorum ñ
audiant qui audire pot̾ant. & in
prauis morib remanentes. bene ui¬
uere contemnant. S hac in re
subtili inquisitione necesse est.
ut semetipsum animꝰ inuestiget:
ne fortasse laudis głam querat. &
animaꝵs lucra se querere nr̃a
cogitatiosimulet. Sepe enim fui nõis
laude animus pascitur: & qͣsi sub
obtentu lucroꝵ sp̃alium. eum. de se
bona dici cognot̾it letat᷑. Q sepe fue
głe defensione. contͣ detrahentes iras¬
citur: & fingit sibimet qͦd hoc ex eoꝵ
zelo faciat. quoꝵ corda a bono feno¬
re detrahentis sermo ꝑturbat. Illi
gͦ debent magnoꝑe curare. ne cõtͣ
eorum opinionem detrahentium
uerba p̃uialeant: qui suam consẽiã
subtilit̾ discutientes. se in ea inue¬
niunt. de amore pͥuate głe nichil

Expanded text:
si possunt detrahentium sibi verba comsi possunt detrahentium sibi verba compescere, ne praedicationem eorum non audiant, qui audire poterant; et in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re subtili inquisitione necesse est ut semetipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animarum lucra se quaerere nostra cogitatio simulet. Saepe enim sui nominis laude animus pascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritualium, cum de se bona dici cognoverit, laetatur. Et saepe gloriae suae defensione contra detrahentes irascitur, et fingit sibimet quod hoc ex eorum zelo faciat quorum corda a bono fervore detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnopere curare, ne contra eorum opinionem detrahentium verba praevaleant, qui suam conscientiam subtiliter discutientes, se in ea inveniunt de amore privatae gloriae nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Magna indiget inquis¬
tione. cum rectiuiam oꝑ¬
is tenemus: utrum semper
Debemus derogantium u̾ba despic̾e.
um. sic̃ nr̃o studio ñ debemꝰ excitare
ne iꝑfi ꝑeant: ita ꝑ suam maliciam
excitatas. debemꝰ ȩquanimit̾ tolera¬
re. ut nob meritum cres eat: aliqñ
autem etiam compescere: ne dum
de nob mala disseminant. eors qui¬
audire nos ad bona pot̾ant. innocen¬
tium corda corrumpant. Hine est
enim quod ioħs obtrectatoris sui
linguam redarguit dicens. Is qui
amat pͥmatum gerere in eis dyo¬
trepes. non recipit nos. Ept̾ hoc si
uenero commoneam eiꝰ oꝑa qͤ facit.
uerb̃ malignis garriens in nos.
Hinc paulus. de detrahentibus
corinthiis loquit᷑ dicens. Epłe in¬
quiunt graties sunt & fortes: p̾sen¬
tia autem corꝑis infirma. & sermo
contemptibilis. Hoc cogitet qui eiꝰ
modi est: qr quales sumꝰ uierbo ꝑ
epłas absentes. tales sumꝰ p̃sentes in
oꝑe. Hi enim quors uita in exem¬
plo imitationis ẽ posita. debent

Expanded text:
Magna indiget inquisitione, cum recti viam operis tenemus, utrum semper debeamus dum sicut nostro studio non debemus excitare, ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat: aliquando autem etiam compescere, ne dum de nobaudire nos ad bona poterant corda innocentium corrumpant. Hinc est enim quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguit, dicens: Is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos; propter hoc si venero, commoneam ejus opera quae facit, verbis malignis garriens in nos . Hinc Paulus iterum de detrahentibus Corinthiis loquitur, dicens: Epistolae, inquiunt, graves sunt et fortes, praesentia autem corporis infirma, et sermo contemptibsmodi est, quia quales sumus verbo per epistolas absentes, tales sumus praesentes in opere . Hi enim quorum vita in exemplo imitationis est posita, debent
Abbreviated transcription (Latin):
os gͦ suscipere debemꝰ eiꝰmodi. ut
cooꝑatores simus ueritatis. Scła¬
res uiri intra scãm eccłiam. qmͣuis
sp̃alium uirtutum dona ñ habeant:
dum tam̃ scõs uiros donis sp̃alib ple¬
nos. sua largitate sustentant. in sp̃ia¬
lib eorum donis cooꝑatores fiunt.
hoc ante dei Ioculos exhibentes
quod adruua nt. Hine est enim.
quod de qͥbdam ꝑegrinantib fr̾ib
ꝓfecti sunt. nicħ accipientes a genti¬
libus. Nos gͦ debemus susciꝑe eius¬
modi: tit cooꝑatores simꝰ ueritatis.
Qui enim sp̃ialia dona habentib.
temporalia subsidia tͥbtut: in ipsis
donis sỹalib cooꝑator existit. Nam
cum paucisint. qui sp̃ualia dona
ꝑciptunt. & multi qui reb tempora¬
libus abundant: ꝑ hoc se diuites
eisdem scĩs pauꝑib de suis dititiis

Expanded text:
ebemus ejusmodi, ut cooperatores simus veritatis . Saeculares viri intra sanctam Ecclesiam quamvis spiritualium virtutum dona non habent, dum tamen sanctos viros donis spiritualibus plenos sua largitate sustentant, in spiritualibus eorum donis cooperatores fiunt; hoc ante Dei oculos exhibentes, quod adjuvant. Hinc est enim quod de quibusdam peregrinantibus fratribus, profecti sunt, nihil accipientes a gentilibus. Nos ergo debemus suscipere eiusmodi, ut cooperatores simus veritatis. Qui enim spiritalia dona habentibus temporalia subsidia tribuit, in ipsis donis spiritalibus cooperator existit. Nam cum pauci sint, qui spiritalia dona percipiant, et multi, qui rebus temporalibus abundant, per hoc se / divites eisdem sanctis pauperibus de suis divitiis
Abbreviated transcription (Latin):
at.⁊ ante eum subitum lucerne lu¬
men erumpat: clausi eius octili
ipso aduentuluminis feriuntur ut
patescant. Cur gͦ turbati sunt. si nicħ
cla usi uiderunt: Nec tam̃ ꝑfectũ
ali  quid fuit: qͦd uidere clausi
podo ͤ erunt. Nam si ꝑfecte totum
uidissent : cur aꝑti querent quod
uident: Sic itaq sic sum: eum de
incomp̃hensibili natitutate intu¬
eri aliquid conam᷑. Eo ipso enim qͦd
admirationis fulgore ꝑcutit᷑ anmꝰ.
& quasi uidet qd uide non ualet. ut¬
lut in denebͥs positꝰ uim lucis ocłis
clausis uidit: diuine qͥppe nature¬

Expanded text:
et ante eum subitum lucernae luet ante eum subitum lucernae lumen erumpat, clausi ejus oculi ipso adventu luminis feriuntur ut patescant. Cur ergo turbati sunt si nihil clausi viderunt, nec tamen perfectum aliquid fuit quod videre clausi potuerunt? Nam si perfecte totum vidissent, cur aperti quaererent quod viderent? Sic itaque, sic sumus, cum de incomprehensibili nativitate intueri aliquid conamur. Eo ipso enim quod admirationis fulgore percutitur animus, et quasi videt quod videri non valet, velut in tenebris positus, vim lucis oculis clausis
Abbreviated transcription (Latin):
non repetit. Loqui enim dei est: u̾bũ
genuisse. Semel autem loqͥ ẽ: u̾bũ
aliud p̃t̾ unigenitum ñ hab̾e. Unde
& apte subdit᷑. & scdo id ipsum non
repetit: qr uidelicet hoc ipsum u̾bũ
id est filium. non nͥ unicum genuit.
pt̾itum ponens: liquet omnibus
nec fut᷑um. Tanto gͥ in eo qdlibet
tempꝰ ponit᷑ lib̃e: quanto nullũ¬
licet uere. Neq enim quodlibet
ceretur ꝓpͥe. Inde itaq dici in deo
tp̃s audact̾ quodlibet licet: un¬
de in eo dici ꝓprie nullum licet.¬
Ubum nanq pat̾ sine tempore genutt
& quis digne fari queat illamineffabi¬
lem natiuitatem. qͦd de et̾nonatꝰ est
coet̾ius. quod existens ante scła geni¬
it ȩqualem: quod gignente natꝰ pofti¬
or non ẽ: Que uidelicet nos mira¬
ri possumus. s intueri minime tiale¬
mus. Illiꝰ tͦ natiuitatis uim iam mi
uidemus: quod nequaquam comp̃¬
hendimus: Est autem qd̾ de carnis
usu trahere ad sensum sp̃s debemꝰ.
Nam siqͥs in tenebͥs clausis ocłis iace.

Expanded text:
 genuit. Loqui enim Dei est Verbum genuisse. Semel autem loqui est Verbum aliud praeter Unigenitum non habere. Unde et apte subditur: Et secundo idipsum non repetit: quia videlicet hoc ipsum Verbum, id est Filium, nonnisi unicum genuit. tum, sed futurum ponens, liquet omnibus nec futurum. Tanto ergo in eo quodlibet tempus ponitur libere, quanto nullum vere. Neque enim quodlibet diceretur. Inde itaque dici in Deo tempus audacter quoslibet licet, unde in eo dici Verbum namque Pater sine tempore genuit. Et quis digne fari queat illam ineffabilem nativitatem, quod de aeterno natus est coaeternus, quod existens ante saecula genuit aequalem, quod gignente natus posterior non est? Quae videlicet nos mirari possumus, sed intueri minime valemus; illius vero nativitatis vim jam miruomodo videmus quod nequaquam comprehendimus? Est autem quod de carnis usu trahere ad sensum spiritus debemus. Nam si quis in tenebris clausis oculis jaceat,
Abbreviated transcription (Latin):
mediatore singłarit̃ man̾e ꝑhibet᷑:
qr inistis ꝑ grãm manet ad aliquid.
in illo autem ꝑ fubstantiam manet
ad cuncta. Sic̃ enim corpꝰ nr̃m sen¬
sum tantummn tactꝰ agnoscit. caput
aut̃ corporis usum simul omnitum
qͥnq sensuum possidet. ut uideat.
audiat. gustet. odoret᷑. tangat: ita
membra suꝑni capitis in qͥbdam uir¬
tutib emicant. ipsum uͦ caput in
cunctis uirtutib fraglat. Dissimili¬
ter gͦ sp̃s in illo manet: a qͦ ꝑ nat᷑am
nunquam recedit. Dona uͦ eiꝰ qͥb
ad uitam tendit᷑. sine ꝑicło amit¬
ti non possunt: dona autem quib
uite sc̃itas demonstrat᷑. plerumq
ut dictum est sine dispendio sub¬
trabunt᷑. Illa gͦ ꝓnr̃a eruditione
tenenda funt: hec ꝓ alienis ꝓfecti¬
bus exquirenda. In illis nos t̾reat
formido ne ꝑeant: in istis autem ad
dempꝰ aliqñ sũblatis consolet᷑ hum¬
litas. qr ad el ationem mentem for¬
tasse subleuabant. Cum gͥ concessa

Expanded text:
mediatore singulariter manere perhibetur: mediatore singulariter manere perhibetur: quia in istis per gratiam manet ad aliquin illo autem per substantiam manet ad cuncta. Sicut enim corpus nostrum sensum tantummodo tactus agnoscit, caput autem corporis usum simul omnium quinque sensuum possidet, ut videat, audiat, gustet, odoretur, tangat, ita membra superni capitis in quibusdam virtutibus emicant, ipsum vero caput in cunctis virtutibus flagrat. Dissimiliter ergo Spiritus in illo manet a quo per naturam nunquam recedit Dona vero ejus, quibus ad vitam tenditur, sine periculo amitti non possunt; dona autem quibus vitae sanctitas demonstratur plerumque, ut dictum est, sine dispendio subtrahuntur. Illa ergo pro nostra eruditione tenenda sunt, haec pro alienis profectibus exquirenda. In illis nos terreat formido ne pereant, in istis autem ad tempus aliquando sublatis consoletur humilitas, quia ad elationem mentem fortasse sublevant. Cum igitur concessa
Abbreviated transcription (Latin):
alioꝵ ittilteate declarat᷑. Manstietado
namq humilitas. patientia fides. syes.
karitas dona eiꝰ ft̾: s ea sine qͥb ad u¬
tam homines ꝑuenire nequaquam
possunt łpħie autem uͥtꝰ. curatio. ge¬
nera linguarum. int̾p̃tatio sermonũ
dona eiꝰ sunt: s que uirtutis eiꝰ p̃sen¬
tiam ꝓ correctione intuentium osten¬
dunt. In his gͥdonis sine qͥb ad uitã
ꝑueniri ñ potest sp̃s sc̃s siue in p̃dica¬
torib fcns seu melectis omnib semꝑ
manet: in illis autem quib ꝑ osten¬
sionem illius non nr̃a uita seruatur.
s alioꝵs quertt᷑. nequaquam in p̃di¬
catorib semꝑ ꝑmanet: qr semꝑ qͥdem
eoꝵs cordi adbnuiuendum p̃sidet.
nec tamen ꝑ eos turtutum signa sẽp
ostendit: s aliq̃n se eis a signoꝵ ostensio¬
nib subtrahit: ut eohumiliꝰ uͥtutes
eiꝰ habeant᷑. quo habite teneri ñ pos¬
sunt. Mediator autem di & hõium
&e continue h̃t̃ p̃sentem : qr ce ex illo

Expanded text:
aliorum utilitate declaratur. Mansuetudo aliorum utilitate declaratur. Mansuetudo namque, humilitas, aritas, dona ejus sunt; sed ea sine quibus ad vitam homines pervenire nequaquam possunt: prophetiae autem virtus, curatio, genera linguarum, interpretatio sermonum, dona ejus sunt; sed quae virtutis ejus praesentiam pro correptione intuentium ostendunt. In his igitur donis sine quibus ad vitam perveniri non potest, Spiritus sanctus sive in praedicatoribus suis, seu in electis omnibus semper manet; in illis autem quibus per ostensionem illius non nostra vita servatur, sed aliorum quaeritur, nequaquam in praedicatoribus semper permanet, quia semper quidem eorum cordi ad bene vivendum praesidet, nec tamen per eos virtostendit: sed aliquando se eis a signorum ostensionibus subtrahit, ut eo humilius virtutes ejus habeantur, quo habitae teneri non possunt. Mediator autem Dei et hominum er continue habet praesentem, quia et ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
Unde b̃n in euangłio scͥptum ẽ. Super
quem uidis sp̃m descendentem ⁊ ma¬
nentem suꝑeum: hic ẽ qͥ baptizat. In
cunctis nanq fidelib sp̃suenit. s in
solomediatore singłartt̃ ꝑmanet: qr
eius humanitatem nunquam deseru¬
it. ex cuius diuinitate ꝓcedit. In illo
gͥmanet : qͥ solus & omnia & semꝑ po¬
test. Nam fideles qͥ hẽ accipiunt. cum
signors dona hab̾e semꝑut uolunt
ñ possunt: he se accepisse quasi in tͣnsi¬
tus ostensione testant᷑. S cum rursũ
de eodem sp̃u u̾itatis ore discipłis dr.
apudtos manebit &e in uob erit: qͥd
est qͦd diuina uoce mediatoris signũ
hec eadem sc̃ĩ sp̃s mansio declaratur.
dentem & manentem suꝑ eum: Si
gͥ iuxta magistͥ uocem &e in discipłis
manet: qͦm̾ singłare iam signum e¬
rit. qͦd in mediatore ꝑmanet: Quod¬
tamen citi cognoscim: si dona eiꝰdem
sps discnamꝰ. Alia nanq sunt dona
illius. sine qͥb aduitam nequaquam
ꝑtingit᷑. alia quib uite sanctitas ꝓ

Expanded text:
ne et in Evangelio scriptum est: Super quem videris Spiritum descendentem et manentem super eum, hic est qui baptizat . In cunctis namque fidelibus Spiritus venit, sed in solo Mediatore singulariter permanet, quia ejus humanitatem nunquam deseruit, ex cujus divinitate procedit. In illo igitur manet, qui solus et omnia et semper potest. Nam fideles, qui hunc accipiunt, cum signorum dona habere semper, ut volunt, non possunt, hunc se accepisse quasi in transitus ostensione testantur. Sed cum rursum de eodem Spiritu Veritatis ore discipulis dicitur, Apud vos manebit, et in vobis erit , quid est quod divina voce Mediatoris signum haec eadem sancti Spiritus mansio declaratur, dentem et manentem super eum? Si igitur juxta magistri vocem et in discipulis manet, quomodo singulare jam signum erit quod in Mediatore permanet? Quod citius cognoscimus, si dona ejusdem Spiritus discernamus. Alia namque sunt dona illius sine quibus ad vitam nequaquam pertingitur, alia quibus vitae sanctitas pro
Abbreviated transcription (Latin):
p̃senti ꝓpħantis ammum tangit.⁊
et futuro ñ tangit: sic̃ ioħs baptista ue¬
uientem uidens dñm ait. Ecce agnus
dei: ecce qͥ tollit peccatum mundi. S
cum iam moriturꝰ eẽt. missis discipulis
requirebat dicens. Tu es qͥuenturus es.
an alium expectamꝰ: In quib tierbis
ostendit᷑. qr in t̾ras qͥdem uenisse redem¬
ptorem nouerat. s an ꝑsemetipsum ad
aꝑienda inferni claustra descendet
fuerat. qui humanitatem mediatoris
uidens & diumitatem eiꝰ intelligens.
confitebat᷑ agnum qui peccata mun¬
di tolleret: s tactꝰ ex fut᷑o non fuerat:
qui aduentum illius in infernum
nesciebat. De donis sp̃s scĩ. Moralium

Expanded text:
praesenti animum tangit, et ex futuro non tangit, sicut Joannes venientem videns Dominum ait: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Sed cum jam morituris esset, missis discipulis, requirebat, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus ? In quibus verbis ostenditur quia in terris quidem venisse Redemptorem noverat, sed an per semetipsum ad aperienda inferni claustra descenderet  spiritum tactus fuerat, qui humanitatem Mediatoris videns, et divinitatem ejus intelligens, confitebatur Agnum qui peccata mundi tolleret; sed tactus ex futuro non fuerat, quia adventum illius in infernum nescieba
Abbreviated transcription (Latin):
santialis cifiliuis demonstrat᷑. Ipse qͥppe
manus ẽ & dext̾a: de cuniꝰ ascensione ꝑ
moysen pat̾ loquit᷑ dicens. Tollam in
celum manum meam: & iurabo ꝑ dex¬
teram meam. Ipse brachium: de qͦ ꝓpha
ait.  brachitim dmñ cui reuelatum est:
Ipse uox ce u̾bum. qi eum pat̾ gignendo

Expanded text:
lis ei Filius demonstratur. Ipse quippe manus est et dextera, de cujus ascensione per Moysen Pater loquitur, dicens: Tollam in coelum manum meam, et jurabo per dexteram meam . Ipse brachium de quo propheta ait: Et brachium Domini cui revelatum est ? Ipse vox et verbum, quia eum Pater gignendo
Abbreviated transcription (Latin):
ens. & suos contra mundi suꝑbiam p̃¬
dicatores mittens. relict̾is sapientib
insipientes. relictis fortib debiles
relictis diuitib pauꝑes elegit: et p̃¬
dicatores infirmos abiect̾osq qͥ poten¬
tes quosq & fideles popłos colligent
hab̾e studuit. Hinc ẽ quod natha¬
naelem laudat. nec tam̃ in sorte p̃di¬
cantium numerat: qi ad p̃dicandũ
eum tales uenire debuerant. qͥ de
laude ꝓpͥa nil habebant: ut tantoso
lius u̾itatis cognos ceret᷑ ẽẽ qͦd ag̾enti
qnͣto & aꝑte cerneret᷑. q ad hoc agen¬
dum ꝑse idonei non fuissent. Ut gͦ¬
mira potentia ꝑ p̃dicatorum linguas
claresceret: pꝰ mirabiliꝰ act̾um est. ut
eoꝵs dem p̃dicantium meritum nul¬
lum eẽt. Qͦd atit̃ nathanaeli dicen¬
ti. unde me nosti. respondit iħs. pͥꝙͣ
uidite: sciendum quod tudere ibi
ponit᷑ ꝓ eligere. Subficu uidite: ⁊dẽ
positum de subumbra legis elegi.¬
Recepta sacre

Expanded text:
ens, et suos contra mundi superbiam praedicatores mittens, relictis sapientibus insipientes, relictis fortibus debiles, relictis divitibus pauaedicatores infirmos abjectosque, qui potentes quosque et fideles populos colligerent, habere studuit. Hinc est quod Nathanaelem laudat, nec tamen in sorte praedicantium numerat, quia ad praedicandum eum tales venire debuerant qui de laude propria nil habebalius veritatis cognosceretur esse quod agerent, quanto et aperte cerneretur quia ad hoc agendum per se idonei non fuissent. Tmira potentia per praedicatorum linguas claresceret, prius mirabilius actum est ut eorumdem praedicantium meritum nullum esset. Quod autem Nathanaeli dicenti, unde me nosti? respondit Jesus: Prisub ficu, vidi te : sciendum quod videre ibi ponitur pro eligere. Sub ficu vidi te, id est positum te sub umbra Legis elegi.ecepta sacr
Abbreviated transcription (Latin):
autem intuendum est. quod qͦdam
similitudines. de insensatis rebus
aliqñ dicant᷑ in deo ꝓpt̾ effectum
oꝑis: aliq̃n autem ad indicandam
eius sub̃am maiestatis. Nam cum in
deo ocłs. scapule. pes ⁊ ale noĩant᷑:
effectus qͥdam oꝑationis ostendit᷑.
Cumuͦ manꝰ. brachium dext̃a uor¬

Expanded text:
autem intuendum est quod quaedam similitudines de insensatis rebus aliquando dicantur in Deo propter effectum operis, aliquando autem ad indicandam ejus substantiam majestatis. Nam cum in Deo oculus, scapulae, pes nominantur, effectus quidam operationis ostenditur. Cum vero manus, brachium, dext
Abbreviated transcription (Latin):
pe suꝑbia iniquorũ cõminuit᷑: tc̃ele¬
ctorũ uita qͣnta fulgeat integͥtate de¬
clarat᷑: qͥa cũ inuisti deficiunt. exhac
ipsa aristarũ cont̾cione agit̃. ut gͣna
apparcant quȩ latebant. Cũq aristȩ frã¬
qunis granorũ candor ostendit᷑: qͥa iniqͥs
metnasupplicia cadentib. scõꝵ iusticia
qsta u̾itate cancieat demonstrat᷑: un recte

Expanded text:
pe superbia iniquorum comminuitur, tunc elepe superbia iniquorum comminuitur, tunc electorum vita, quanta fulgeat integritate, declaratur; quia cum injusti deficiunt, ex hac ipsa aristarum contritione agitur ut grana appareant quae latebant. Cumque aristae franguntur, granorum candor ostenditur, quia iniquis in aeterna supplicia cadentibus, sanctorum justitia, quanta veritate candeat, demonstratur. Unde recte
Abbreviated transcription (Latin):
sua ẽ: ⁊ ꝑmundabit areã suã᷑ & cong̃¬
gabit triticum inhorreũ suũ: Paleas au
cõburet igni in extinguibili. Ariste in
sꝑica ꝓdeunt coniunctȩ: s crescendo
paulisꝑ a se hirsutȩ disiungunt᷑ & rigo
Sic nimirũ ad huiꝰ mundiglłam pͣui
diuites surgunt: nat᷑e enĩ s̾ cõmuniõe
coniunctist̃: s contͣ se uicissim c̃scendo
diuidunt᷑. Aliꝰ quippe aliũ despicit:
alt̃ in alterũ inuidiȩ facib ignescit. Q
gͦ extumore m̃tis a caritatis unitate se
separant: qͣsi aristarum more cont᷑se
ni gen̾is ᷤ Qui dum contͣ se suꝑbiunt
bonorũ uitã unanimit᷑ affligunt: adu̾¬
deorsũ p̃mit̃. Hc̃ ꝙͥ aristȩ ad alta ꝓsiluũt
gͣna latent: qm̃ &e reꝓborũ potentia
p̃minet᷑ & electorũ gła ñ apparet: il¬
li se bonorũ factis ostendunt: isti in
humilitate se depͥmt̃. S triciurȩ tẽpꝰ
adueniet. qd̾ & aristarũ rigiditatẽ fran¬
gat: & solida grana ñconterat. Tc̃qͥp¬

Expanded text:
 et permundabit aream suam, et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem comburet igni inexstinguibili . Aristae in spica prodeunt conjunctae, sed crescendo paulisper a se hirsutae disjunguntur et rigidae. Sic nimirum ad hujus mundi gloriam pravi divites surgunt: naturae enim sibi communione conjuncti sunt, sed contra se vicissim crescendo dividuntur. Alius quippe alium despicit, et alter in alterum invidiae facibus ignescit. Qui ergo ex tumore mentis a charitatis unitate se separant, quasi aristarum more contra se ni generis? Qui dum contra se superbiunt, sed honorum vitam unanimiter affligunt, adve aristae ad alta prosiliunt, grana latent, quoniam et reproborum potentia eminet, et electorum gloria non apparet: illi se honorum fastibus ostendunt, isti in humilitate se deprimunt; sed triturae tempus adveniet, quod et aristarum rigiditatem frangat, et solida grana non conterat. Tunc quip
Abbreviated transcription (Latin):
&e separabit eos ab inuicẽ sĩ pastor sc̃g¬
gat oues abedis: &e statuet ouesadex¬
tris. hedos autẽ a sinistris. Ad scam̃ ec
cłiȩ parictes implemus: & tñ nemo nr̃m
potest scire qͦt sint qui in uio electoꝵ dĩ
numerent᷑ gge. Ecce uox om̃iũ xp̃m
clamat: s uita om̃iũ ñ clamat: pleriq
d̾m sequunt᷑ uocib: s fugint morib.
Hinc &enĩ adcitum paulus dic̃. Qui
confitent᷑ se nos se cłm: factis autẽ ne¬
gant. Hinc iacob ait. fides sine oꝑib¬
nem admiscent᷑: s ꝓpt̃ uitã reꝓbam
insorte fidelium indie iudicu numera¬
ri ñ merent᷑. Hoc ouile sc̃ẽ eccłie hedos
recipit cum agnis: s attestante ȩuãgłio.
cum uider uenerit. bonos separat a ma¬
Neq & enim illic in ouiũ grege nume¬
rari posst̃: qui hic carnis suę uolupta¬
tib seruiunt. Illic eos a sorte humiliũ
uidex separat: qui hic se insuꝑbiȩ cor¬
nib exaltant. Regnũ cȩlorũ ꝑcipere
nequeunt: qui hic & in celesti fide po¬

Expanded text:
separabit eos ab invicem, sicut pastor segregat oves ab haedis, et statuet oves a dextris, haedos autem a sinistris . Ad sanctam clesiae parietes implemus, et tamen nemo nostrum potest scire qui sint qui in illo electorum Dei numerentur grege. Ecce vox omnium Christum clamat, sed vita omnium non clamat: plerique Deum sequuntur vocibus, sed fugiunt moribus. Hinc etenim ad Titum Paulus dicit: Qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant Hinc Jacobus ait: Fides sine onem admiscentur, sed propter vitam reprobam in sorte fidelium in die judicii numerari non merentur. Hoc ovile sanctae Ecclesiae haedos recipit cum agnis; sed attestante Evangelio, cum judex venerit, bonos separat a maNeque etenim illic in ovium grege numerari possunt qui hic carnis suae voluptatibus serviunt. Illic eos a sorte humilium judex separat qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Regnum coelorum percipere nequeunt, qui hic et in coelesti fide po
Abbreviated transcription (Latin):
men dico uob̃: nescio uos. lxxxiii.
Suꝑna dispensatio hypoc̾cis
largit᷑ donum oꝑis: & sortẽ denegat
hereditatis. Oꝑandi mimera cumu¬
lat: & tam̃ uota oꝑantis ignorat: qͥa
dum ꝑceptum munus ad laudẽ ꝓpͥ¬
am trahit᷑ in conspectu lucis intimȩ
umbra elationis obscurat᷑. Cum gͥ a p̃¬
sentis uite fauoril int̾uemente morte
fuerit separatus. int̾nus eum arbit̃ ne¬
gat: seq eum nescire denuntiat: qͥa
simulatoris uitã iuste reꝓbando tie¬
ritas ignorat: nec recognoscit eius bo¬
na que egit: qm̃ hec exintentione recta
ñ ꝓtulit. Uñ ⁊ fatuis uirginib inuudi¬
cium ueniens dicet. Am̃ am̃ dico no¬
b: nescio uos. Inquib dum corrupti¬
onẽ m̃tis considerat: carnis etiã in cor¬
ruptionem dampnat. Nescire autẽ
dĩ reꝓbare ẽ: unde & quibdam qͦs re¬
ꝓbat infine dicturꝰ ẽ. Hescio uos ũn
sitis: iscedite a me om̃s oꝑaru unqͥ¬
tatis. Sicut etiã nescire mentiri uirue

Expanded text:
men dico vobis, nescio vos . Superna dispensatio hypocritis largitur bonum operis, et sortem denegat haereditatis, operandi munera cumulat, et tamen vota operantis ignorat, quia dum perceptum munus ad laudem propriam trahitur, in conspectu lucis intimae umbra elationis obscuratur. Cum igitur a praesentis vitae favoribus, interveniente morte, fuerit separatus, internus eum arbiter negat, seque eum nescire denuntiat, quia simulatoris vitam juste reprobando Veritas ignorat, nec recognoscit ejus bona quae egit, quoniam haec ex intentione recta non protulit. Unde et fatuis virginibus in judicium veniens dicet: Amen, amen dico vobis, nescio vos. In quibus dum corruptionem mentis considerat, carnis etiam incorruptionem damnat. Nescire autem Dei reprobare est. Unde et quibusdam quos reprobat in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis. Discedite a me, omnes operarii iniquitatis. Sicut etiam nescire mentiri vix ve