comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uo seducere ñ possunt. crucis ac mortis eiuis participem face¬
re contendunt. ipsiq reuertunt᷑ ad dñm suum: quia ñ
correcti s magis deprauati. ad seruitium pristini dñi per
augmenta scelerum reuertuntur. Porro filii i
uentes duxerunt ad bethuliam: atq in medio popłi il¬
lum statuentes ꝑcunctatisunt qͥdrerũ ee̾t qd̾ illũ uinc¬
tũ assyrũ reliquissent: et cet̾. Ed ẽ qͦd ad arborẽ ligatũ achior
israhelite soluun nͥ qd̾ doctores eccłe cathecuminoᷤsuoᷤ penas ꝑsecutoꝵ
ñ uereri . ẜ nec mortẽ ppsã ꝑtimeᷤere docent: Quasi enĩ ab arbore
ligatum solui est: a formidine crucis mentem pauidam
sanis sermonibus erui: et ad passionem ꝓ xp̃o pati. euan¬
głicis doctrinis ac scõꝵ exemplis roborari Sicq hoc dig¬
ne fit: si ad exemplum illoꝵ principum hoc est oriȩ. & char¬
mi. qui achior confortantes preces deuotassimul cũ om̃i

Expanded text:
vo seducere non possunt, crucis ac mortis eius participem facevo seducere non possunt, crucis ac mortis eius participem facere contendunt, ipsique «revertuntur ad dominum suum», quia non correcti, sed magis depravati ad servitium pristini domini per augmenta scelerum revertuntur. 4 «Porro filiventes duxerunt ad Bethuliam, atque in medio populi illum statuentes percontati sunt quid rerum esset quod illum vinctum Assyrii reliquissent» et cetera. Quid est quod ad arborem ligatum Achior Israhelitae solvunt, nisi quod doctores ecclesiae catecumenos suos poenas persecutorum non vereri, sed nec mortem ipsam pertimescere docent? 5 Quasi enim ab arbore ligatum solvi est a formidine crucis mentem pavidam sanis sermonibus erui et ad passionem pro Christo pati evangelicis doctrinis ac sanctorum exemplis roborari, sicque hoc digne fit si ad exemplum illorum principum, hoc est Oziae et Charmi,qui Achior confortantes preces devotas simul cum omni
Abbreviated transcription (Latin):
et ducerent eum in bethuliam et traderent eum in manu
filioꝵ isrł: Et accipientes eum serui holofernis: profectist̃
ꝑ campestria: Sed cum appropinquassent ad montana
exierunt contra eos fundi balarii Illi autem diuertenteᷤᷤ
a latere montis. ligauerunt achior ad arborem manibus
et pedibus: et sic uinctum de restibus dimiserunt eum.
sum achior ꝑ campestria ducunt: cum ꝑsecutores catholi¬
ce fidei confessorem xp̃i ad illicita desideria et ad latã atq
spaciosam uiam scłi que ducit ad mortẽ. ꝑtrahere cupiunt:
Sed cum ad montes ꝓpinquant: fundibalarii contra eos egres¬
si. laculis ꝑterritos fugant: quia uiri uirtutis qui suꝑne con¬
templationi frequentius adherent. testimonioꝵ diuinoꝵ
sagittis maliuolos ꝑturbant: At illi cũ uotum suum ad effec¬
tum ꝑducere nequeunt. uinctum ad arborem manibus & pe¬
dibus ligare disponunt: quia militem xꝑi cum ꝑsuasupra¬

Expanded text:
et ducerent eum in Bethuliam et traderent eum in manu et ducerent eum in Bethuliam et traderent eum in manu filiorum Israhel. Et accipientes eum servi Holofernis profecti sunt per campestria; sed cum adpropinquassent ad montana exierunt contra eos fundibalarii. Illi autem, divertentes a latere montis, ligaverunt Achior ad arborem manibus et pedibus, et sic vinctum de restibus dimiserunt eum esum Achior per campestria ducunt», cum persecutores catholicae fidei confessorem Christi ad inlicita desideria et ad latam atque spatiosam viam saeculi, quae ducit ad mortem, pertrahere cupiunt; sed «cum ad montes propinquant fundibalarii contra eos» egressi iaculis perterritos fugant; quia viri virtutis, qui supernae contemplationi frequentius adhaerent, testimoniorum divinorum sagittis malivolos perturbant. 3 At illi, cum votum suum ad effectum perducere nequeunt, «vinctum ad arborem manibus et pedibus ligare» disponunt; quia militem Christi cum persuasu pra
Abbreviated transcription (Latin):
ba fidelium interimere minantur. quasi homines iner¬
mes & in habiles pugne forinsecus despiciunt qui uigoꝰ¬
rem anui eoꝵ et fidei uirtutẽ quibꝰ inuisibiliter contra
hostes spiritales pugnant. considerare interius nequeunt
Quasi turbe periture precones ueritatis tradere iubent: q
spe falsa potentiȩ suȩ se delusos ẽẽ non uident: Einc in
euangłio uidei qui ꝓpter ꝑfidiam suam ad falangas
holofernis typici ꝑtinebant: cecinato a saluatore illumi¬
nato. quem asynagoga eiecerunt. quasi insultantes adꝙ
maledicentes dicebant. tu discipulus eiussis nosautem
moysi liscipuli sumus: quia eum ꝑditum estima uert̃
qui de suo consortio separatus redemptoris discipulatui
adhesisset: quẽ crucifigere ac morti tradere. iam tunc
decreuerunt: Unde bene huic rationi conuenit. quod
de achior factum scriptura cõmemorat dicens: Tunc
holofernes precepit seruissuis ut cõp̃henderent achior:

Expanded text:
ba fidelium interimere minantur, quasi «homines inerba fidelium interimere minantur, quasi «homines inermes et inhabiles pugnae» forinsecus despiciunt, qui vigorem animi eorum et fidei virtutem, quibus invisibiliter contra hostes spiritales pugnant, considerare interius nequeunt, quasi turbae periturae praecones veritatis tradere iubent, qui spe falsa potentiae suae se delusos esse non vident. 14 Hinc in evangelio Iudaei, qui propter perfidiam suam ad phalangas Holofernis typici pertinebant, caeco nato a Salvatore inluminato, quem a synagoga eiecerunt, quasi insultantes atque maledicentes dicebant: «Tu discipulus eius sis, nos autem Moysi discipuli sumus», quia eum perditum aestimaverunt qui de suo consortio separatus redemptoris discipulatui adhaesisset, quem crucifigere ac morti tradere iam tunc decreverunt. Unde bene huic rationi convenit quod de Achior factum Scriptura commemorat dicens: VI 1 «Tunc Holofernis praecepit servis suis ut conprehenderent Achior
Abbreviated transcription (Latin):
et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaq hereticosex¬
primunt: quia dum rectis praua ꝑmiscent: colorem
sanum maculis asꝑgunt: Ende & bene ut saluentur.
clamant: iħu preceptor: Qui enim in eius uerbis se er¬
rasse significant: hunc saluandi humilit̾ p̃ceptorẽ uocant:
⁊ factum ẽ. cum cessasset loqui achior uerba hec: irati
sunt omnes magnates holofernis: et cogitabant interficere
cum dicentes ad alterutrum: Quis iste est qui filios isrł pos¬
se dicat resistere reginabuchodonosor et exercitibus eius. ho¬
mines: inermes & sine uirtute et sine ꝑitia artis pugnȩ:
ut gͦ agnoscat achior quoniã fallit nos. ascendamus in mon¬
tana: et cũ capti fuerint potentes eoꝵ tunc cum eisdem gla¬
dio transuerberabitur: Magnates holofernis audito ue¬
ritaris testimonio irascuntur: cum ꝯiqui in fastu mun¬
dano suꝑbiunt testificante euangłio uirtutem xp̃i ir
ritant. atq predicatores ipsius simul cum ceteratur¬

Expanded text:
et pars in colore sano retinetur. Leprosi itaque hereticos exprimunt qui, dum rectis prava permiscent, colorem sanum maculis aspergunt. Unde et bene ut salventur clamant: «Iesu, praeceptor», qui enim in eius verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant. 12 «Et factum est cum cessasset loqui Achior verba haec, irati sunt omnes magnates Holofernis, et cogitabant interficere eumdicentes ad alterutrum: “Quis iste est qui filios Israhel posse dicat resistere regi Nabuchodonosor et exercitibus eius, homines inermes et sine virtute, et sine peritia artis pugnae? Ut ergo agnoscat Achior quoniam fallit nos ascendamus in montana et, cum capti fuerint potentes eorum, tunc cum eisdem gladio transverberabitur”». 13 «Magnates Holofernis» audito veritatis testimonio irascuntur, cum hi qui in fastu mundano superbiunt, testificante evangelio, virtutem Christi inritantur atque praedicatores ipsius simul cum cetera tur
Abbreviated transcription (Latin):
ceant recta ꝑuersis. ut ostendendo bona auditores sibi
adtrahant: & exibendo mala latenter eos peste corrum¬
pant: aliquando tanien p̃dicatione scẽ ȩccłȩ & ex horta¬
tione correcti. ab hac sensus sui diuersitate saluantur. Sic̃
achior uidens uictoriam uidith reliquit errorem pristi¬
num & ad sociatus est israhelitis ꝑ credulitatẽ: circumci¬
dens carnem preputui sui. & ad positus est ad popłm dei:
Hinc & amici iob reconciliationis sue sacrificiũ eiusdem
nat: In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur:¬

Expanded text:
ceant recta perversis, ut ostendendo bona auditores sibi ceant recta perversis, ut ostendendo bona auditores sibi adtrahant et exhibendo mala latenter eos peste corrumpant, aliquando tamen praedicatione sanctae ecclesiae et exortatione correcti, ab hac sensus sui diversitate salvantur. 10 Sicut Achior, videns victoriam Iudith, reliquit errorem pristinum et adsociatus est Israhelitis, per credulitatem circumcidens carnem praeputii sui et adpositus est ad populum Dei. Hinc et amici Iob reconciliationis suae sacrificium eiusdem nat. 11 In lepra quippe et pars cutis in fulgorem ducitur
Abbreviated transcription (Latin):
plerumq eam lucidis sententiis ꝓmunt Unde in libro
iob amici ipsius iob qui ad consolandũ eum uenerant
suꝑ plaga que ei acciderat. ꝓconsolatione in iuriã infe¬
rentes aliqua in suisdictis uera inserebant: sed tamen per
omnia ipsi ueritati non concordabant: Habent quippe
heretici ꝓprium. ut malis bona ꝑmisceant: q̃uatenus faci¬
le sensui audientis illudant: Si enim semꝑ praua dice¬
rent: citius in sua prauitate cogniti. quod uellent mini¬
me ꝑsuaderent: Rursum si semꝑ recta sentirent. profecto
heretici non fuissent: sed dum fallendi arte ad utraq deser¬
uiunt: et ex malis bona inficiunt. et ex bonis mala ut
recipiantur abscondunt: Sicut qui ueneni poculũ porr¬
git. ora poculi dulcedine mellis tangit : dumq hoc qͦd
dulce est primo tactu delibatur. etiam illud quod ẽ morti¬
ferum. indubitanter absorbetur: Itaq heretici licet ꝑmis¬

Expanded text:
plerumque eam lucidis sententiis promunt. 7 Unde in libro plerumque eam lucidis sententiis promunt. 7 Unde in libro Iob amici ipsius Iob, qui ad consolandum eum venerant super plaga quae ei accederat, pro consolatione iniuriam inferentes aliqua in suis dictis vera inserebant, sed tamen per omnia ipsi veritati non concordabant. Habent quippe heretici proprium ut malis bona permisceant, quatenus facile sensui audientis inludant. Si enim semper prava dicerent, citius in sua pravitate cogniti, quod vellent minime persuaderent. 8 Rursum si semper recta sentirent, profecto heretici non fuissent; sed dum fallendi arte ad utraque deserviunt, et ex malis bona inficiunt, et ex bonis mala, ut recipiantur, abscondunt. Sicut qui veneni poculum porrigit, ora poculi dulcedine mellis tangit, dumque hoc quod dulce est primo tactu delibatur, etiam illud quod est mortiferum indubitanter absorbetur. 9 Itaque heretici, licet permis
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ suoꝵ que in multitudine doꝵ erant. unũ dm̃¬
celi coluerunt. qui & p̃cepit eis ut exirent inde & habita¬
rent in charram: Per achior ducem filioꝵ ammon. qui
licet idolatriȩ deditus fuerit. tamen aliqua uera de di-¬
uinis oꝑibus atq miracłis p̃dicauit. non inconuenienter
illi designant᷑ qui nondũ regenerati sunt. xp̃i baptismate
nec fidem catholicam ꝑfecte didicerunt: sed tamen aliqͦ
iam doctrine euanglicȩ insignia audiendo ꝑceperunt.
que & ꝓferre ad alioꝵ notitiam ñ ꝑtimescunt: Possunt &
heretiai ꝑ achior intelligi: qui licet uiam ueritatis ꝑ om̃ia
non teneant: tamen in doctrina sua non nulla uera inse¬
runt quȩ fidei nr̃ȩ concordant: Fli contra ȩccłȩ unicter
sitatem. cum ceteris ꝑsecutoribus xp̃iane fidei licet pug¬
nare non detraectent.: tamen ratione ueritatis suꝑati ipsã
ueritatẽ usquequaq abscondere non possunt. immo

Expanded text:
patrum suorum, quae in multitudine dpatrum suorum, quae in multitudine dcaeli coluerunt, qui et praecepit eis ut exirent inde et habitarent in Carram”». 5 Per «Achior ducem filiorum Ammon», qui, licet idolatriae deditus fuerit, tamen aliqua vera de divinis operibus atque miraculis praedicavit, non inconvenienter illi designantur qui nondum regenerati sunt Christi baptismate nec fidem catholicam perfecte didicerunt, sed tamen aliqua iam doctrinae evangelicae insignia audiendo perceperunt, quae et proferre ad aliorum notitiam non pertimescunt. 6 Possunt et heretici per Achior intellegi, qui, licet viam veritatis per omnia non teneant, tamen in doctrina sua nonnulla vera inserunt quae fidei nostrae concordant. Hi contra ecclesiae unitatem cum ceteris persecutoribus Christianae fidei licet pugnare non detrectent, tamen ratione veritatis superati ipsam veritatem usquequaque abscondere non possunt, immo
Abbreviated transcription (Latin):
repugnare malis animo fido: et omnẽ suꝑbiam detesten¬
tur. ꝑ quam maxime aduersarii irrumꝑe ac uincere stu¬
dent: Hincirritatus hostis ammirando sciscitatur unde
eistanta sit mnentis constantia. quod munimentũ fidei:
quis rex. quȩ ue militia tante uirtutis. cuius potentiȩ ne¬
mo resistere possit: Et bene isti in oriente habitare dicunt᷑:
quia lumine fidei ac luce scientiȩ tales semꝑ illustrari de¬
siderant: quatenus tenebrarũ cohortes expugnare ac re¬
pellere facilius possint: Tunc achior dux omniũ filiorũ
ãmon: respondens ait Si digneris audire domine m̃s
dicam ueritatẽ in conspectu tuo de popło isto qͥin mon¬
tanis habitat: et ñ egrediet᷑ uerbũ falsum ex ore meo Po¬
płs iste ex ꝓgenie chaldeorum est Hic primũ in mesopo¬
tamia habitauit qm̃ noluerunt sequi deos patrũ suoꝵ
qui erant in terra chaldeoꝵ: Deserentes itaq cerimoniaᷤᷤ

Expanded text:
repugnare malis animo fido et omnem superbiam detestenrepugnare malis animo fido et omnem superbiam detestentur, per quam maxime adversarii inrumpere ac vincere student. 3 Hinc inritatus hostis ammirando sciscitatur unde eis tanta sit mentis constantia, quod munimentum fidei, «quis rex quaeve militia» tantae virtutis cuius potentiae nemo resistere possit. Et bene «isti in Oriente habitare» dicuntur, quia lumine fidei ac luce scientiae tales semper inlustrari desiderant, quatenus tenebrarum cohortes expugnare ac repellere facilius possint. 4 «Tunc Achior, dux omnium filiorum Ammon, respondens ait: “Si digneris audire, domine meus, dicam veritatem in conspectu tuo de populo isto qui in montanis habitat, et non egredietur verbum falsum ex ore meo. Populus iste ex progenie Chaldaeorum est; hic primum in Mesopotamia habitavit, quoniam noluerunt sequi deos patrum suorum qui erant in terra Chaldaeorum. Deserentes itaque cerimonias
Abbreviated transcription (Latin):
capitibus ponitur cinis: cum fragilitatis sue sẽdulo me¬
mores. cor de contrito et humiliato lacrimas dño prosa¬
lute ueri fundunt israhelis. quatenus ab inimicis libe¬
rati. ad conspectum ꝑueniant sui redemptorisU
untiatũq est holoferni principi militiȩ assyrioꝵ. qͦd
filii isrł prepararent se ad resistendum: ac montium itine¬
ra conclusissent: Et furore nimio exarsit in iracundia mag¬
na: uocauitq omnes principes moab. et duces amon. & dix̃
eis Dicite mͥ. quissit popłs iste. qͥ montana obsidet: aut q̃
& quales. et quante sint ciuitates eoꝵ: aut que sit multitudo.
uel quis rex militie illoꝵ: quare pre om̃ibus qui habitant in
oriente. isti contẽpserunt me. et non exierunt in obuiam
nobis. ut susciperent nos cum pace Hunciatur hoc locoholo¬
ferni typico quod filii israhel prepararent se ad resistendum.
ac montium itinera concludunt: quia hoc innotescit uni
ceu menbra capiti quod credentes xꝑo om̃ino deliberant

Expanded text:
«capitibus ponitur cinis», cum fragilitatis suae sedulo memores corde contrito et humiliato lacrimas Domino pro salute veri fundunt Israhelis, quatenus ab inimicis liberati ad conspectum perveniant sui redemptoris. V 1 «Nuntiatumque est Holoferni principi militiae Assyriorum quod filii Israhel praepararent se ad resistendum ac montium itinera conclusissent, et furore nimio exarsit in iracundia magna; vocavitque omnes principes Moab et duces Ammon et dixit eis: “Dicite mihi quis sit populus iste qui montana obsidet, aut quae et quales et quantae sint civitates eorum aut quae sit multitudo <eorum>,vel quis rex militiae illorum, quare prae omnibus qui habitant in Oriente isti contempserunt me, et non exierunt inobviam nobis ut susciperent nos cum pace?”». 2 Nuntiatur hoc Holoferni typico quod «filii Israhel praeparent se ad resistendum ac montium itinera concludant», quia hoc innotescituniveceu membra capiti, quod credentes Christo omnino deliberant
Abbreviated transcription (Latin):
fidelium numero se ꝑcatholicam confessionem et bap¬
tismatis ꝑceptionẽ. ad sotiare festinant: Unde ꝑ isaiam
dicitur: Uenient ad te curui filii eoꝵ. qui te humiliaue¬
runt: et adorabunt uestigia pedum tuoꝵ om̃s quidetͣ

Expanded text:
fidelium numero se per catholicam confessionem, et bapfidelium numero se per catholicam confessionem, et baptismatis perceptionem associare festinant. Unde per Isaiam dicitur: « Venient ad te curvi filii eorum, qui te humiliaverunt, et adorabunt vestigia ped
Abbreviated transcription (Latin):
miorum: ubi in futura uita consors erit gaudii et be
quod ulciscatur se de inimicis suis: ipse caput omniũ
increduloꝵ incidit in hac nocte in manu mea Ut pro¬
bes quia ita ẽ: ecce caput olofernis. qui incontẽptu
suꝑbiȩ suȩ. dm̃ isrł contẽpsit: et tibi interitum mina
batur dicens Cum captus fuerit popłs isrł: gladio per¬
forare p̃cipiam latera tua Uidens autem achior capt̃
olofernis: angustiatus prepauore cecidit in faciem suꝑ
terram: et estu auit anima eius Postea uͦ qũa resũp¬
to spũ recreatus ẽ: procidit ad pedes eius. et adorauit
eam: et cetera ꝑachior ducem ammanitarum ut
supradiximus pagani siue heretici designantur: qͥ
ac ꝑsecutoꝵ suoꝵ ferocitatem suꝑare: nimio pauore con¬
cussi. a contumatia elationissue corruunt. atq sc̃am
ȩccłam uenerari nimio terrore compelluntur: sicq
cum sequatibus suis errorem suum relinquere. atq

Expanded text:
miorum, ubi in futura vita consors erit gaudii et beamiorum, ubi in futura vita consors erit gaudii et beaquod ulciscatur se de inimicis suis, ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea. Et ut probes, quod ita est, ecce caput Holofernis, qui in contemptu superbiae suae Deum Israel contempsit, et tibi intbatur dicens: Cum captus fuerit populus Israhel, gladio perforare praecipiam latera tua”. 36 Videns autem Achior caput Holofernis, angustiatus prae pavore cecidit in faciem super terram, et aestuavit anima eius. Postea vero quam resumpto spiritu recreatus est, procidit ad pedes eius et adoravit eam»et cetera. 37 Per Achior ducem Ammonitarum, ut supraac persecutorum suorum ferocitatem superare, nimio pavore concussi a contumacia elationis suae corruunt, atque sanctam Ecclesiam venerari nimio terrore compelluntur, sicque cum sequacibus suis errorem suum relinquere, atque
Abbreviated transcription (Latin):
adorantes dnm dixerunt ad eam Benedixit tedñs in
uirtute sua : quia ꝑte adnichilum redegit inimicos
nr̃os: Porro orias princeps popłi isrł. dixit ad eam Be¬
nedicta es tu filia a dño dõ excelso. pre omnibꝰ mulie¬
ribus suꝑ terram Benedictus dñs qui creauit cęlũ
et terram. qui te direxit in uulnera capitis princi¬
pis inimicoꝵ nr̃oꝵ : quia hodie nomen tuũ ita mag¬
nificauit. ut non recedat laus tua de ore hominum:
Benedicta ẽ ȩccła in uirtute dñi quia ꝑ ipsam dñs con¬
truit potestatem diaboli Et b̃ndicta est illa pre om¬
nibus mulieribus super terram: quia fidei eius confes¬
sio et diuini cultus uera religio. in toto orbe retinet pal¬
mam Cuius laus non recedet de ore hominũ qui me¬
mores sunt eius studii et bonoꝵ. actuum. eo quod ꝑ dilectio¬
nem dei et ꝓximi qua maxime feruet. non ueretur
magnitudinem presentium tribulationum: s fide ple¬
na & spe firma at tendit ad eminentiam celestium pre¬

Expanded text:
nus in virtute sua, quia per te ad nihilum redegit inimicos nostros. Porro Ozias princeps populi dixit ad eam: Benedicta es tu, filia, a Domino Deo excelso prae omnibus mulieribus super terram. Benedictus Dominus, qui creavit coelum et terram, qui te direxit in vulnera capitis principis inimicorum nostrorum; quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat laus tua de ore hominum. » Benedicta est Ecclesia in virtute Domini, quia per ipsum Dominus contrivit potestatem diaboli, et benedicta est illa prae omnibus mulieribus super terram; quia fidei ejus confessio, et divini cultus vera religio in toto orbe retinet principatum. Cujus laus non recedet de ore hominum, qui memores sunt ejus studii, et bonorum actuum, eo quod per dilectionem Dei et proximi, qua maxime fervet, non miretur magnitudinem praesentium tribulationum, sed fide plena et spe firma contendit ad eminentiam coelestium prae
Abbreviated transcription (Latin):
sius. et doctoribus euangłii castra circuit eccłȩ. cõmonens
fideles suos. hostis antiqui precauere insidias: & exortans
eos infidei uirtute ac precũ ꝑseuerare constantia: quȩ eis
certam de om̃ibus inimicis parit uictoriam: Inde legi¬
tur in euangłio. quod circiuret iħs totam galileam. do¬
cens in synagogis eoꝵ et p̾dicans euangłium: & sanans

Expanded text:
suis et doctoribus evangelii castra circumit ecclesiae, commonens suis et doctoribus evangelii castra circumit ecclesiae, commonens fideles suos hostis antiqui praecavere insidias et exortans eos in fidei virtute ac precum perseverare constantia, quae eis certam de omnibus inimicis parit victoriam. 17 Unde legitur in evangelio quod «circuiret Iesus totam Galileam doc
Abbreviated transcription (Latin):
& ciuitates eoꝵ in exterminium. et scã eoꝵ in pollutionẽ:
quia unammitas eccłȩ apud dñi miscđiam. uelocem me¬
retur exauditionẽ. nec hostis p̃ualet eos nocere neqͥtia.¬
ꝓ quibꝰ caritatisatq unanimitatᷤ laborat instantia. Unde
paulus docet seruare unitatẽ sp̃c in uincło pacis. et unani¬
mes eẽ in orationibus quia iuxta iacobi sententiam mul¬
tum ualet deprecatio iusti adsidua: Et petrus ait. caritas
cooꝑit multitudinem peccatoꝵ: unc heliacim¬
unc heliacim
sacerdos dñi magnus circuit omnẽ isrł: allocutꝰq est eos di¬
cens Scitote qm̃ exaudiuit dñs p̃ces ur̃as. si manentes ꝑman¬
seritis in ieiuniis et orationibus in conspectu dñi et cet̾.
piritalis enim heliachun et uerus sacerdos nr̃. qui scd̃m or¬
dinem inelchisedech pontifex nobis a dõfactus est: ñ solum
ꝑ semetipsum in incarnationis sue tẽpore s & mͦ in apłis

Expanded text:
et civitates eorum in exterminium, et sancta eorum in pollutionem. » et civitates eorum in exterminium, et sancta eorum in pollutionem. » Quia unanimitas Ecclesiae apud Domini misericordiam, velocem meretur exauditionem, nec hostis ppro quibus caritatis atque unanimitatis laborat instantia. 14 Unde Paulus docet servare unitatem spiritus in vinculo pacis, et unanimes esse in orationibus. Quia, iuxta Iacobi sententiam, «multum valet deprecatio iusti adsidua». Et Petrus: «Caritas, ait, cooperit multitudinem peccatorum». 15 «Tunc Heliachim sacerdos Domini magnus circuiit omnem Israhel adlocutusque est eos dicens: “Scitote quoniam exaudivit Dominus preces vestras, si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domini”» et cetera. 16 Spiritalis enim Heliachim et verus sacerdos noster qui secundum ordinem Melchisedech pontifex nobis a Deo factus est, non solum per semetipsum in incarnationis suae tempore, sed et modo in apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
tionem adsimunt penitentiȩ.: quatenus sibi maiesta¬
tem diuinam concilient. et pietatis eius misericordiã
impetrent: Ipsi sunt enĩ altare di quia in ara cordissui iug¬
ter laudis hostiam dõ immolant cilitiũ enĩ qd̾ de capͣrũ
pilis terit᷑ b̃n peccatoꝵ gestat figurã. ꝓ qͥbꝰ necessaria ẽ omni¬
nopenitentia: quia sine illa ipsi peccatores uere salutis ñ in¬
ueniunt remedia hocqͦ sciendũ qd̾ magnũ & p̃cipuũ in piiꝰ
p̃cibꝰfit adiutoriũ sim̃tio dñice passioĩs adhibeat᷑ q̃ ĩ ara cruciᷤ
pro peccatis nr̃is expleta est: quia ñ solum ꝓ nr̃is offen¬
sionibus s etiam pro totius mundi. in expiationẽ om̃i-¬
um peccatorum sanguis redemptoris nr̃i effusus est
De quo iohannes ait: Aduocatum habemus apud pr̃em
ñ pro nr̃is autem tantum. sed etiam prototius mundi:
tur inpredam infantes eoꝵ et uxores eoꝵ in diuisionem:.

Expanded text:
tionem adsumunt penitentiae, quatenus sibi maiestationem adsumunt penitentiae, quatenus sibi maiestatem divinam concilient et pietatis eius misericordiam impetrent. 11 Ipsi sunt enim «altare Dei» qui in ara cordis sui iugiter laudis hostiam Deo immolant. Cilicium enim, quod de caprarum pilis texitur, bene peccatorum gestat figuram, pro quibus necessaria est omnino penitentia, quia sine illa ipsi peccatores verae salutis non inveniunt remedia. 12 Hocque sciendum quod magnum et praecipuum in piis precibus fit adiutorium si mentio dominicae passionis adhibeatur, quae in ara crucis pro peccatis nostris expleta est, quia non solum pro nostris offensionibus, sed etiam pro totius mundi in expiationem omnium peccatorum sanguis redemptoris nostri effusus est. De quo Iohannis ait: «Advocatum habemus apud Patrem non pro nostris autem tantum, sed etiam pro totius mundi. » « tur in praedam infantes eorum, et uxores earum in divisionem,
Abbreviated transcription (Latin):
rumq testamentoꝵ. sententi is inbuti. ꝑ omnia pre¬
ceptoris sui obediunt mandatis: Unde fit quod seqͥ¬
tur: Et clamauit omnis popłs ad dnm̃ instan¬
tia magna.: & humili auerunt animas suas in ieiu¬
niis ipsi et mulieres eoꝵ & induerunt se sacerdotes
cilitũs: et infantes ꝓstrauerunt contra faciem tem¬
pli dñi. et altare dñi operuerunt cilitio: et clamauerunt
acddnm dm̃ israhel unanimiter. et cet̾. Humiliant ani¬
mas suas in ieuinuis. ipsi et mulieres eoꝵ: qui ꝑ continenti¬
am salutarem non solum carnem macerant. qͥn etiam
mentes suas ab inlicitis desideriis coercendo castigant: In¬
fantes prosternunt contra faciem templi: quando inno¬
centium p̃ces. ante conspectum głȩ dnĩ. cum lacrimis
suppliciter offerunt: Induunt se sacerdotes ciliis. simul
et altare dni oꝑientes cilitio: cum doctores euangłii &
duces plebis dei. et deuotionẽ pariter cum popło et ac¬

Expanded text:
rumque testamentorum sententiis imbuti, per omnia praerumque testamentorum sententiis imbuti, per omnia praeceptoris sui obediunt mandatis. Unde fit quod sequ et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum et induerunt se sacerdotes ciliciis et infantes prostraverunt contra faciem templi Domini et altare Dad Dominum Deum Israhel unanimiter» et cetera. 9 «Humiliant animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum», qui per continentiam salutarem non solum carnem macerant, quin etiam mentes suas ab inlicitis desideriis coercendo castigant. «Infantes prosternunt contra faciem templi», quando innocentium preces ante conspectum gloriae Domini cum lacrimis suppliciter offerunt. 10 «Induunt se sacerdotes ciliciis», simul «et altare Domini operientes cilicio», cum doctores evangelii et duces plebis Dei et devotionem pariter cum populo et ac
Abbreviated transcription (Latin):
nullum melius significat quã redemptorem nr̃m.
qui in euangłio ait: Ego sum resurrectio et uita: Iste
gͦ scribit ad uniuersos qui erant contra faciem c̃am¬
ꝑi magni iuxta dothaim: cum ꝑscripturam euan¬
glicam cõmonet omnes fideles suos. ac deuotos famu¬
los. qui contra delectationes mundi et carnalia deside¬
ria que ducunt ad defectionẽ uite ac mortem ꝑpetu¬
am non eneruiter pugnant: ut obseruent ascensus
montium. hoc est sublimitatem ingenũ quorumlib&
ne heretica uersutia subtilem ibi inueniat tra¬
mitem. ꝑ quẽ in eccłȩ sux castͣ ꝑnitiosum introducat
errorem: Sicut enim acumen ingenii plurimũ pro¬
dest in his qui timendo deum sinceritatem fidei catho¬
lice humiliter seruant: ita plurimum obest in illis
qui spernentes dei timorem suꝑbiendo sectas nociuaᷤᷤ
contra fidem componere non formidant: sed ueri isra¬
helite sacerdotis sui et dñi scriptis ammoniti. diuino¬

Expanded text:
nullum melius significat quam redemptorem nostrum, nullum melius significat quam redemptorem nostrum, qui in evangelio ait: «Ego sum resurrectio et vita». 6 Iste ergo «scribit ad universos qui erant contra faciem campi magni iuxta Dothaim», cum per Scripturam evangelicam commonet omnes fideles suos ac devotos famulos, qui contra delectationes mundi et carnalia desideria, quae ducunt ad defectionem vitae ac mortem perpetuam, non enerviter pugnant, «ut observent ascensus montium», hoc est sublimitatem ingenii quorumlibet, ne heretica versutia subtilem ibi inveniat tramitem per quam in ecclesiae castra perniciosum introducat errorem. 7 Sicut enim acumen ingenii plurimum prodest in his qui, timendo Deum, sinceritatem fidei catholicae humiliter servant, ita plurimum obest in illis qui, spernentes Dei timorem superbiendo, sectas nocivas contra fidem componere non formidant. Sed veri Israhelitae, sacerdotis sui et Domini scriptis ammoniti, divino
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritas. p̃positorũ suoꝵ cõmonet strenuitatẽ. quate¬
nus probos iuros ac uirtutum studiis celsos omnumn¬
tentione & nisu tã p̃cibꝰ quã etiam exhortationeo
confortare et seruare studeant inlesos: ut si alicubi
hostis ꝑ simplicium incuriam. in castra eccłȩ irrum¬
pere temptauerit: ꝑ istoꝵ fortitudinem ac robur fidei.
otius repellatur. Et muris circumdant uicos suos: cũ
fidei scuto et ꝓpugnacło uirtutum. undiq munire
student sibi cõmissos: Et congregant frumentũ in
p̃paratione pugnȩ: cum sententias sc̃arũ scriptura¬
rum et pabulum cȩlȩstis doctrinȩ. in pastum fideli¬
um recondunt animarum: ne forte fame duuni uer¬
bi disꝑeant atq hostium spiritalium p̃de fiant:
contra hesdrelon. que ẽ contra faciem campi mag¬
angustum iter ẽẽ poterat inter montes. et cetera:
Sacerdos eliachim qui interpretatur dei resurrectio.

Expanded text:
auctoritas praepositorum suorum commonet strenuitatem, quateauctoritas praepositorum suorum commonet strenuitatem, quatenus probos viros ac virtutum studiis celsos, omni intentione et nisu tam precibus quam etiam exortatione, confortare et servare studeant inlaesos; ut si alicubi hostis per simplicium incuriam in castra ecclesiae inrumpere temptaverit, per istorum fortitudinem ac robur fidei ocius repellatur. 4 «Et muris circumdant vicos suos», cum fidei scutoet propugnaculo virtutum undique munire student sibi commissos. «Et congregant frumentum in praeparationem pugnae», cum sententias sacrarum Scripturarum et pabulum caelestis doctrinae in pastum fidelium recondunt animarum, ne forte fame divini verbi dispereant atque hostium spiritalium praedae fiancontra Hesdrelon, quae est contra faciem campi magangustum iter esse poterat inter montes» et cetera. Sacerdos Heliachim, qui interpretatur Dei resurrectio,
Abbreviated transcription (Latin):
ram uideȩ: timuerunt ualde a facie eius Tremor
etiam et horor inuasit sensus eoꝵ: ne hoc face ret hie¬
rusalem et templo dñi quod fecerat ceteris ciuitatibus.
et templis earum: Et miserunt in omnẽ samariam per
circuitum usq hieri co: et preoccupauerunt omnes
uertices montium: et muris circum dederunt uicos
helitas. ne hoc faceret hierusalem et templo dñi quod
fecerat ceteris ciuitatibꝰ et templis earum: cum ȩcdȩsia
xp̃i fragilitati conpatiens infirmarum animarum
quas sub cura sua susceptas habet. & rudium infide
casum ꝑtimescens. seuitiam atq calliditatem hostis
antiqui precauere studet: ne ꝑ littores suos hoc est pa¬
ganos uideos et hereticos. corda innocentium decipiat :¬
atq grauem in popło dei effitiat runam Et propter
hoc dicitur quod mitentes israhelitȩ circum quaq p̃¬
occupauerint omnes uertices montium: quia scẽ eccłȩ

Expanded text:
ra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor ra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et temcircuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium, et muris circumdederunt vicos helitas, ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat ceteris civitatibus et templis earum», cum ecclesia Christi, fragilitati compatiens infirmarum animarum quas sub cura sua susceptas habet, et rudium in fide casum pertimescens, saevitiam atque calliditatem hostis antiqui praecavere studet ne per lictores suos, hoc est paganos, Iudaeos et hereticos, corda innocentium decipiat atque gravem in populo Dei efficiat ruinam. 3 Et propter hoc dicitur quod mittentes Israhelitae circumquaque «praeoccupaverint omnes vertices montium», quia sanctae ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
um iniquoꝵ. hoc ꝑ occultas insidias molitur. hocq ꝑ
aꝑtas psecutiones machinatur. ut sensus et labor ter¬
restrium unuiersus. in suum cultum commutet᷑: et ipse
omnium dñetur Nec mirum quod in hominibus hoc age¬
re certat: cum hominẽ deum fraudis suȩ dolo aggredi pre¬
sumpsit. quando illum in montẽ excelsum ducens et om¬
nen głam mundiei ostendens sermone nefando. temp¬
tauit clicens: hec omnia tͥ dabo. si ꝓcidens adoraueris
me: s confusus ab eo recessit in quo malitiȩ suȩ effectum
nullum habuit: ummo potestatis suȩ dnationẽ in nobis
amisit : quia uictoria nr̃a caput. ẽ nr̃m. qui alligauit for¬
tem et uasa eius diripuit: ipsamq mortem sua morte
interficiens. triumphans resurrexit in gła: ut in no¬
mine ipsius omne genu flectatur cȩlestium terrestri¬
um et infernoꝵ: & omnis lingua confiteatur. quia
UNc audientes hec filii israhel qui habitabant ter¬

Expanded text:
est iniquorum, hoc per occultas insidias molitur hocque per est iniquorum, hoc per occultas insidias molitur hocque per apertas persecutiones machinatur, ut sensus et labor terrestrium universus in suum cultum commutetur et ipse omnium dominetur. 13 Nec mirum quod in hominibus hoc agere certat cum ad hominem Deum fraudis suae dolo aggredi praesumpsit, quando illum in montem excelsum ducens et omnem gloriam mundi ei ostendens, sermone nefando temptavit dicens: «Haec omnia tibi dabo si procidens adoraveris me». 14 Sed confusus ab eo recessit, in quo malitiae suae effectum nullum habuit, immo potestatis suae dominationem in nobis amisit, quia victoria nostra caput est nostrum, qui alligavit fortem et vasa eius diripuit, ipsamque mortem sua morte interficiens triumphans resurrexit in gloria, ut in nomine ipsius omne genu flectatur caelestium, terrestrium et infernorum; et omnis lingua confiteatur quia unc audientes haec filii Israhel qui habitabant in ter
Abbreviated transcription (Latin):
tationes terrenas placere considerat. ꝑ eoꝵ molimina
simplitium uitam necando subuertat Nec tamen ipsi
exsecutores sue uoluntatis ista facientes. ferocitatẽ eius
animi euadent: sed cum ꝑ eos sui doli in aliis machina¬
mentũ expleuerit: ipsoꝵ quoq consequenter in teri¬
tum consummabit Unde subiungitur Ciuitates eoꝵ
destrux: & lucos eoꝵ excidit: cum non solum eoꝵ nefan¬
dos actus. finis malus dissipat: sed et simulationẽ eorum
qua se inpunȩ posse peccare fingebant: post morte cor¬
poris in animabus eoꝵ penis ignis eterni excrutiat: Cuiꝰ
nequitie auctor nullomodo latet: sed subsequenti sen¬
tentia manifestatur cum dicitur. Preceperat
enim illi nabuchodonosor rex ut omnes deos terre exter¬
minaret: uidelicet ut ipse solus diceretur solus deus
ab his nationibꝰ que potuissent holofernis potentia sub¬
iugari: quia ipse diabolus qui rector et caput ẽ om̃i

Expanded text:
tationes terrenas placere considerat, per eorum molimina tationes terrenas placere considerat, per eorum molimina simplicium vitam necando subvertat. Nec tamen ipsi exsecutores suae voluntatis ista facientes ferocitatem eius animi evadent, sed cum per eos sui doli in aliis machinamentum expleverit, ipsorum quoque consequenter interitum consummabit. Unde subiungitur: 11 «Civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit», cum non solum eorum nefandos actus finis malus dissipat, sed et simulationem eorum, qua se inpune posse peccare fingebant, post mortem corporis in animabus eorum poenis ignis aeterni excruciat. Cuius nequitiae auctor nullo modo latet, sed subsequenti sententia manifestatur cum dicitur: 12 «Praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret, videlicet ut ipse solus diceretur Deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari». Quia ipse diabolus, qui rector et caput omnium
Abbreviated transcription (Latin):
metus ꝓuintiis illis incubuit: ut uniuersarũ urbium
habitatores. principes et honorati simul cum popłis ex¬
ierunt obuiam uenienti: excipientes eum cum coronis
et lampadibus. ducentes choros in tibiis et timpanis: Nec
ista tamen facientes: ferocitatem eius pectoris mitigare
potuerunt Nam ciuitates eoꝵ destruxit: et lucos eoꝵ
excidit De montibꝰ cũ equitibꝰ inmanis turba
petrandas prauas actiones foris ꝓcedit: Obtinet ciuita¬
tem. et omnẽ inhabitantẽ terram. cum carnalium¬
mentes et operationes illorum. in nequitiȩ suȩ usum con¬
uertit: Cui auxiliatores sunt uiri fortes ex urbibus et
strenui ad bellum cum eos quos ingenii calliditate et
corporis ualitudine florere conspicit. undiq ad suam
malitiam exercendam colligit: ut tanto innocentium
turbam fortius premat quanto plurimoꝵ societatẽ in
sue fraudis consensum tͣhat: et quoꝵ se mentibꝰ ꝑ delec¬

Expanded text:
metus provinciis illis incubuit, ut universarum urbium metus provinciis illis incubuit, ut universarum urbium habitatores principes, et honorati simul cum populis exirent obviam venienti, excipientes eum cum coronis et lampadibus, ducentes ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt: nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit». «De montibus cum equitibus» inmanis turba rbae ad perpetrandas pravas actiones foris procedit. 9 «Obtinet civitatem et omnem inhabitantem terram», cum carnaliummentes et operationes illorum in nequitiae suae usum convertit; cui «auxiliatores sunt viri fortes ex urbibus et strenui ad bellum», cum eos, quos ingenii calliditate et corporis valitudine florere conspicit, undique ad suam malitiam exercendam colligit, ut tanto innocentium turbam fortius premat quanto plurimorum societatem in suae fraudis consensum trahat, 10 et quorum se mentibus per delec
Abbreviated transcription (Latin):
mina quippe supra memoratarũ ꝓpiunciarum : ioni¬
non incongrue idipsum inter pretatione sua ostendun:
Iam syria. interprecatur sublimis. siue humecta. seu
uana uetustas. mesopotamia. eleuata: libia uenienteᷤ
siuie intrantes. et cilitia cetus luctus. uel uomitus eiꝰ:
Qui gͦ corde in desideriis terrenis defluit et excollitur
mundana suꝑbia ueterisq hominis uanitatẽ sequit᷑
ingrediens terram duabꝰ uiis: ꝓculdubio cetui lugen¬
tium atq luxuriȩ suȩ penas luentiũ. in inferno socia¬
bitur: et iuxta illud libri iob. ad calorem nimium
transit ab aquis niuium: ubi scđm euangłii sententiã
et uermis eoꝵ non morietur et ignis ñ extinguetur:¬
UNC decendit de montibus cum equitibus in uirtute
magna: et optinuit omnẽ ciuitatẽ ⁊ omẽm in habitan¬
tem terram De unuersis autẽ urbibꝰ ad sumpsit sibi
auxiliarios uiros fortes et electos ad bellum: Tantusq

Expanded text:
mina quippe supra memoratarum provinciarum mina quippe supra memoratarum provinciarum non incongrue idipsum interpretatione sua ostendunt; nam Syria interpretatur sublimis, sive umecta seu vana vetustas; Mesopotamia elevata; Libia venientes sive intrantes,et Cilicia coetus, luctus velvomitus eius. 6 Qui ergo corde in desideriis terrenis defluit et extollitur mundana superbia, veterisque hominis vanitatem sequitur, ingrediens terram duabus viis, procul dubio coetui lugentium atque luxoriae suae poenas luentium in inferno sociabitur; et iuxta illud libri Iob: «Ad calorem nimium transit ab aquis nivium»; ubi secundum evangelii sententiam: «Et vermis eorum non moritur et ignis non extingueturunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna, et obtinuit omnem civitatem, et omnem inhabitantem terram. De universis autem urbibus assumpsit sibi auxiliarios viros fortes, et electos ad bellum. Tantusque
Abbreviated transcription (Latin):
res conciliare sibi principem nequam student: quate¬
nus mortis discrimen. et concupitarum rerum damp¬
num euadere possint: Deniq difficile est immo impos¬
sibile. ut amatores mundi ueri fiant dilectores dei: di¬
cente scriptura: Qui uult amicus ẽẽ huius seculi: ini¬
micus dei constituitur. Et iohannes apłs siquis in¬
quit diligit mundum: non est caritas patris in eo
Similiter quoq in euangłio dñs de diuite qui habe¬
bat multas possessiones. et tristis in uerbo eius effectꝰ
est: dixit discipulis suis: Amendico uobis: quia diues
difficile intrabit in regnum cęloꝵ: Et iterum dicouo¬
bis: facilius est camelum ꝑ foramen acus transire.
quã diuiteni intrare in regnum cęloꝵ. ltem alibi
in euangłio de parabola sementis inter cetera sic ait
Qui autem seminatus ẽ in spinis. hic est qui uerbum
audit: et sollicitudo istius seculi et fallatia diuitia¬
rum suffocat uerbum. et sine fructu efficitur. No¬

Expanded text:
res conciliare sibi principem nequam student, quateres conciliare sibi principem nequam student, quatenus mortis discrimen et concupitarum rerum damnum evadere possint. 3 Denique difficile est, immo inpossibile, ut amatores mundi veri fiant dilectores Dei, dicente Scriptura: «Qui vult amicus esse huius saeculi, inimicus Dei constituitur». Et Iohannis apostolus: «Si quis, inquit, diligit mundum, non est caritas Patris in eo». Similiter quoque in evangelio Dominus de divite, qui habebat multas possessiones et tristis in verbo eius effectus est, dixit discipulis suis: 4 «Amen dico vobis quia dives difficile intrabit in regnum caelorum. Et iterum dico vobis: Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum caelorum». Item alibi in evangelio de parabola sementis inter caetera sic ait: «Qui autem seminatus est in spinis, hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia divitiarum suffocat verbum, et sine fructu efficitur». 5 No
Abbreviated transcription (Latin):
qui reformabit corpus humilitatis nr̃ȩ. configuratũ
corpori claritatis suȩ. non terrentur hostium tempo¬
rali ꝑsecutione: sed eleuatis ocłis mentis. ꝓpinquum
iudicis sui et redemptoris lȩtabundi expectant ad
uentum Tunc miserunt legatos suos uniuersarũ
urbium ac ꝓuinciarum reges ac principipes. syriȩ
scilicet et mesopotamiȩ. et syriȩ sobal. et libie atꝙ
licie: Qui uenientes ad holofernẽ: dixerunt: Desi¬
nat indignatio tua circa nos: Melius est enim ut
uiuentes seruiamus nabuchodonosor regi magno. et
subditi simus tibi: quam morientes cum uiteritu nr̃o
ipsi seruitutis nr̃ȩ dampna patiamur: Et cetera:¬
Deuastante ꝗͥ holoferne terram plurimarum prouin¬
tiarum. ex diuersis urbibus ac locis reges et princi¬
pes adulandi et placandi sibi eum causa legatos mit¬
tunt. hoc est sẏriȩ mesopotamie. libie atq cilicie: quia¬
estuante inmundo ꝑsecutore. diuitiarũ possessores
et potentes scłi atq uoluptatum terrestrium amato¬

Expanded text:
qui reformavit corpus humilitatis nostrae configuratum corpori claritatis suae», non terrentur hostium temporali persecutione, sed elevatis oculis mentis propinquum iudicis sui et redemptoris laetabundi exspectant adventum. III 1 «Tunc miserunt legatos suos universarum urbium ac provinciarum reges ac principes Syriae, scilicet et Mesopotamiae et Syriae, Sobal et Libiae atque Ciliciae, qui venientes ad Holofernem dixerunt: “Desinat indignatio tua circa nos; melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subipsi servitutis nostrae damna patiamur. » Devastante igitur Holoferne terram plurimociarum, ex diversis urbibus ac locis reges et principes adolandi et placandi sibi eum causa «legatos mittunt, hoc est Syriae, Mesopotamiae, Libiae atque Ciliciae»; quia, aestuante in mundo persecutore, divitiarum possessores et potentes saeculi atque voluptatum terrestrium amato
Abbreviated transcription (Latin):
quia aduersarius ur̃ diabolus tamquã leo rugienscir¬
cuit querens quẽ deuoret. cui resistite fortes infide: Ad¬
iuuant autẽ ad hoc certamen agendum. scõꝵ uiroꝵ fortia
exempla: qͥ eminentia recte fidei hostibus prestabant uni¬
uersis. & robore uirtutũ eos constanter reuincebant: Unde
heliachim iste. moysi exemplum quocontra amalec magiꝰ
oratione quã armis bellicis confligebat. introduxit: Hinc
& paulus ad hebreosfidei uirtutẽ laudans. patrũ copiosa
exempla. intestimoniũ assciuit: qui ꝑfidem uicerunt
regna. oꝑatisunt iustitiã. ad epti sunt ꝓmissionẽ: De quo¬

Expanded text:
quia adversarius vester diabolus, tamquam leo rugiens, circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide». Adiuvant autem ad hoc certamen agendum sanctorum virorum fortia exempla, qui eminentia rectae fidei hostibus praestabant universis, et robore virtutum eos constanter revincebant. 19 Unde Heliachim, iste Moysi exemplum, quo contra Amalech magis oratione quam armis bellicis confligebat, introduxit. Hinc et Paulus ad Hebreos, fidei virtutem laudans, patrum copiosa exempla in testimonium asscivit: «Qui per fidem vicerunt regna operati sunt iustitiam, adepti sunt promissionem». De quo
Abbreviated transcription (Latin):
pugnantẽ uicerit: ac suo imꝑio subui gauerit Sed
ad hanc opinionem sequendam: neminem inuitũ
trahimus: Eligat quisq quod sibi utile uideatur:
tantum ut sensus eius ueritati non discordet Et ip¬
se edificauit ciuitatem potentissimam quã apella¬
uit ecsathanis: ex lapidibus quadratis et sectis fecit

Expanded text:
pugnantem vicerit ac suo imperio subiugaverit. Sed pugnantem vicerit ac suo imperio subiugaverit. Sed ad hanc opinionem sequendam neminem invitum trahimus; eligat quisque quod sibi utile videatur tantum ut sensus eius veritati non discordet. 14 «Et ipse aedificavit civitatem potentissimam quam appellavit Ecbathanis, ex lapidibus quadrati
Abbreviated transcription (Latin):
ratius agnitis regum succesionibus. historie. indaga¬
re possit ueritatem: cui maxime p̃dictoꝵ regum.
ordo narrationis conueniat Ceterum eusebius in
cronicis sius asserit cambisen filium ciri qui post pa¬
trem triginta annis regnantem. octo annis inper¬
side regnauit: ab hebreis secundum nabuchodonosor
uocari: sub quo uidith historia conscripta sit: Sed
quia ipsa historia. arphaxsat dicit ẽẽ regem medoꝵ.
et nabuchodonosor regem assyrioꝵ qui regnaret in
niniue ipsumqnabuchodonosor suꝑasse regẽ
medorũ et obtinuisse eum: non inuenio quomodo
regnum assyrioꝵ. amedis atq ꝑsis destructum atq
uastatum rursus preualuerit ipsis medis. si cham¬
bises nabuchodonosor ẽẽ intelligatur. nisi forte di¬
camus quod ipse chambises. quia gentes finitimas
inpugnare et ȩgyptum suꝑasse discribitur cum
regnum assyrioꝵ. atq ꝑsarum eo tempore unitũ
erat. aliquem regem nomine arphaxat ĩ media re¬

Expanded text:
ratius agnitis regum successionibus historiae indagaratius agnitis regum successionibus historiae indagare possit veritatem, cui maxime praedictorum regum ordo narrationis conveniat. 11 Ceterum Eusebius in Cronicis suis asserit Chambisem filium Cyri, qui post patrem triginta annis regnantem octo annis in Perside regnavit, ab Hebreis secundum Nabuchodonosor vocari, sub quo Iudith historia conscripta sit. 12 Sed quia ipsa historia Arfaxath dicit esse regem Medorum et Nabuchodonosor regem Assyriorum, qui regnaret in Nineve, ipsumque Nabuchodonosor superasse regem Medorum et obtinuisse eum, non invenio quomodo regnum Assyriorum a Medis atque Persis destructum atque vastatum rursus praevaluerit ipsis Medis, si Chambises Nabuchodonosor esse intellegatur, 13 nisi forte dicamus quod ipse Chambises, quia gentes finitimas inpugnare et Aegyptum superasse describitur, cum regnum Assyriorum atque Persarum eo tempore unitum erat, aliquem regem, nomine Arfaxath, in Media re
Abbreviated transcription (Latin):
nantem. secundus sosarmus annis triginta in me¬
dis regnaue.I.rit: Post quem. medidus tercius
annis qua. draginta: Post hunc. quartus
carduceas annis tredecim: Deinde deiocus
annis quin Q quaginta quatuor Post deiocum
autem. fraortes annis uiginti in memorata
gente reg nauit Post hunc ciaxares siue dio¬
cles annis triginta duo: qui moriens. in ꝑium as¬
tiagi dedit: Ouem cirus rex ꝑsarum nepos ipsius
astiagis ex filia regno priuauit: ac regnum medo¬
rum in ꝑsas transtulit Qui babiloniam uastauit.
ac regnum illius penitus destruxit: interficiens bal¬
tasar ab nepotem nabuchodonosorregis babilonis. iui¬
uante sibi dario ut iosephus testatur ꝓpinquo suo
filio utiq astiagis. annos etatis habente sexaginta
duo: ħec autẽ ideo posuimus: ut lector diligens.
aliquã noticiam regum assẏrioꝵ atq medoꝵ in p̃¬
dicto opere breuiter a nob̾ succintam inueniens: pa¬

Expanded text:
nantem, secundus Sosarmusannis triginta in Menantem, secundus Sosarmusannis triginta in Medis regnaverit; 8 post quem Medidus tertius annis quadraginta; post hunc quartus Carduceas annis tredecim; deinde Deiocus annis quinquaginta quatuor; post Deiocum autem Fraortes annis viginti in memorata gente regnavit. Post hunc Ciaxares sive Diocles annis triginta duobus, qui moriens inperium Astiagi dedit, quem Cyrus rex Persarum, nepos ipsius Astiagis ex filia, regno privavit ac regnum Medorum in Persas transtulit; 9 qui Babiloniam vastavit ac regnum illius poenitus destruxit, interficiens Baltasar abnepotem Nabuchodonosor regis Babilonis, iuvante sibi Dario, ut Iosephus testatur, propinquo suo, filio utique Astiagis, annos aetatis habente sexaginta duo. 10 Haec autem ideo posuimus ut lector diligens, aliquam notitiam regum Assyriorum atque Medorum in praedicto opere breviter a nobis succinctam inveniens, pa