comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rena sunt. Nunc ipsius cordis. bonũ ꝓmittit᷑. Mentis
bonũ sp̃s bonũ. hoc ẽ intelligibile bonũ. cũ dicit᷑. Dans
leges meas inmente eorũ & incordib eorũ scriba eas:
Vnde significauit : eos nonforinsecus terrentẽ legẽ for¬
midaturos: sed intrinsecus habitantẽ ipsã legis iustitiã
dilecturos : Deinde addidit . & mercedẽ : Etero eis in
dm̃. & ipsi erunt mihi inpopulũ: Hoc ẽ illud qđ dõ
ꝗd hac felicitate felicius: Niuere dõ uiuere dedõ A¬
pud que est fons uitȩ . & incuis lumine uidebimus lum̃¬
Vt ineo merces. In eo finis. in eo ꝑfectio felicitatis. In eo be¬
atȩ &erneq uitȩ summa consistat: Cũ eñĩ dixiss&
& ero illis indm̃ & ipsi mihi erunt populus. continuo
addidit: Et non docebunt unusquisq ciuẽ suũ. & unus¬
quisq frẽm suũ diceas cognosce dñm: Qũo om̃s cogno¬
scentꝰ amnore usq ad maiorẽ eorii: Nunc certe ia temp
ẽ testamenti noui : cuius ꝑ ꝓph&a ẽ facta ꝓmissio.

Expanded text:
rentur, nunc ipsius cordis bonum promittitur, mentis bonum. spiritus bonum, hoc est intellegibile bonum. cum dicitur: dans leges meas in mente eorum et in cordibus eorum scribam eas. unde significauit eos non forinsecus terrentem legem formidaturos, sed intrinsecus habitantem ipsam legis iustitiam dilecturos. Deinde addidit et mercedem: et ero eis in deum et ipsi erunt mihi in populum. hoc est illud, quod deo quid hac felicitate felicius uiuere deo, uiuere de deo, apud quem est fons uitae et in cuius lumine uidebimus lumt in eo merces, in co finis, in eo perfectio felicitatis, in eo beatae aeternaeque uitae summa consistat. cum enim dixisset: et ero illis in deum et ipsi erunt mihi populus, continuo addidit: et non docebunt unusquisque ciuem suum et unusquisque fratrem suum dicens: cognosce dum i num, quia omnes cognoscent me a mi nore usque ad mai orem eorum. nunc certe iam tempus est testamenti noui, cuius per prophetam est facta promissio per
Abbreviated transcription (Latin):
nantẽ nnme sanabat᷑ dicit᷑ illud testam̃tũ v&us : Hoc aũt
nouũ. ꝓpt̃ nouitatẽ sp̃s. quȩ homnẽ nouũ sanat auitio
v&ustatis : Deniq attende qđ sequit᷑. Et uide quanta luce
fiat ꝑspicuũ qđ sibi videntes nolunt homines intueri. Quia
hoc testamentu ẽ inquit. qđ ordinabo domui isrł. post
dies illos dicit dñs : Dabo leges meas incor illoꝵ. & inmentẽ

Expanded text:
nime sanabatur, dicitur illud testamentum uetus, hoc autem nouum propter nouitatem spiritus, quae hominem nouum sanat a uitio uetustatis. denique adtende quod sequitur et uide quanta luce fiat perspicuum, quod sibi fidentes nolunt homines intueri. quia hoc testamentum est, inquit, quod ordinabo domui Israhel: post dies illos, dicit dominus, dabo leges meas in cor i
Abbreviated transcription (Latin):
& nouĩi d̃s eẽ testatssit: Cũ dixiss&. Ñsecđm testamentũ
qđ feci patrib eorũ. Indie qua app̃hendi manũ eoꝵ. uteice¬
rẽ eos d&erra egrpti : vide ꝗd adiunxit: Quia ipsi ñ ꝑseue¬
rauer̃ intestam̃to meo: Uitio eorũ deputat qđ intestam̃to
dĩ non ꝑmanser̃ : Nec lex quatunc acceperun. culpanda uidet᷑:
ꝑeandẽ leg̃ẽ iustificatis impiis sed ꝑ grãm : Hoc quippeait
uiufican sp̃s. sine quo littera occidit: Consũ mabo inquit
suꝑ domũ israhel. & suꝑ domũ iuda. testam̃tũ nouũi Quid est
consũmabo Nisi implebo: Non scđm testam̃tũ qđ fecipa¬
trib eorui indie qua app̃hendi manũ eorũi. uteducerẽ
eos d&erra egrpti : Ergo illud u&ð erat. quia hoc xouũẽ :

Expanded text:
tamentum, quod feci patribus eorum in die, qua adprehendi manum eurum, ut eicerem eos de terra Aegypti, uide quid adiunxit: quia ipsi non perseuerauerunt in testamento meo. uitio eorum deputat. quod in testamento dei non permanserunt, ne lex, quam tunc acceperunt, culpanda uideaturper eandem legem iustificatis impiis, sed per gratiam; hoc quippe agit uiuificans spiritus, sine quo littera occidit. s super domum Israel et super domum Juda Testamentum Novum: quid est, Consummabo, nisi, Implebo? non secundum Testamentum quod feci patribus eorum in die qua apprehendi manum eorum, ut educerem eos de terra Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
Ita quippe & quiea legiatq accipi oporteat ostendit: Iđ ne
ꝓph&ias extinguamꝰ : quia inumbra factae s futurorĩi łtcu¬
rare nos ñ debere eos. qͥ nob̵ hinc iudicare voluer̃. qđ cor¬
poralit̃ iã ñ obseruemus: Sicut alibi. tale ꝗddam dixit
Hec infigura c̃tingebaÑ illis: Scripta suñ aũt ꝓpt̃ correpti¬
oñe nr̃am. inquos fines słoru obuenit: Cũ ergo tale ali¬
quid legit᷑ in instrum̃to v&eris testam̃ti . quale a nob ob¬
seruari uel iussũ nonẽ in nouo testam̃to. uel &iã ꝓhibitũ:
ꝗ d signfic& querendũ ẽ non rep̃hendendũ : Quia eo ipso

Expanded text:
ita quippe et cur ea legi atque accipi oporteat, ostendit, id est ne prophetiam extinguamus, quia in umbra facta sunt futurorum, et curare nos non debere eos, qui nos hinc iudicare uoluerint. quod corporaliter iam non obseruemus, sicut alibi tale quiddam dixit: haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter correptionem nostram, in quos finis saeculoruquid legitur in instrumento Veteris Testamenti, quale a nobis observari vel jussum non est in Novo Testamento, vel etiam prohibitum, quid significet quaerendum est, no
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo dicit. inquiliñ egosũ apudte & peregrinꝰ. sic̃
eũ tẽpore p̃cesser̃ & in hac peregrinatione genitu
pio suꝑne patriȩ suspirarunt: Dequib scriptũ ẽ ad
hebreos. Scđm fidẽ mortiusunt hi homnes
cũ ñ accepissent ꝓnssiones. Sed longe eas uidentes.
& salutantes : & c̃fitentes quia hospites & perigrin so
suꝑ terrã: Qui enĩ talia dicunt. ostendunt quia
patriã quęrunt: Etsi quidẽ eiꝰ memores eent aqua
discesserant : habuissent tẽp̃ reuertendi Nunc
aũt meliorẽ appetunt: idẽ cęleftẽ: Ideo ñ c̃fun¬

Expanded text:
qui in alio psalmo dicit, «Inquilinus ego sum apud te et peregrinus, sicut qui in alio psalmo dicit, «Inquilinus ego sum apud te et peregrinus, sicut eum tempore praecesserunt, et in hac peregrinatione gemitu pio supernae patriae suspirarunt. De quibus scriptum est ad Hebraeos: «Secundum fidem mortui sunt hi omnes, cum non accepissent promissiones, sed longe eas videntes et salutantes, et confitentes quia hospites et peregrini sunt super terram. Qui enim talia dicunt, ostendunt quia patriam quaerunt. Et si quidem ejus memores essent a qua discesserant, habuissent tempus revertendi; nunc autem meliorem appetunt, id est coelestem: ideo non confun
Abbreviated transcription (Latin):
est greco. tatscos. Aliqui nr̃i inquilinus. aliꝗͥ
habitant in aliena: In cole autͣ uel aduenȩ.
utiq aduenticii ꝑhibentꝰ Ubi magna deani¬
ma exorit᷑ quȩstio: Neq enim secundum
corpus dictum uideri potest: incola uel ad¬
uena. uel inquilinus sum interra cum deterra
corpus originẽ ducat: Sed dehac ꝓfundissima
quȩstione. nihil audeo definire Siue enĩ ꝓpt᷑
animã quȩ absit ut putetur eaeterra: merito
dici potuerit . Inquilinus uel inola. ł aduena ego sũ
interra Siue scđm totũ hominẽ : quia ãpara disi ali¬
quando ciuis fuit : Ubi utiq nonerat. qui& ista dicebat.
Siue qđ ẽ abomn c̃trouersia liberius : ñ om̃s homopos¬
sit hoc dicere : sed cui patria ꝓmissaẽ &erna incęlis
Me plus delectat. scđm istã disputare sententĩã. Ut
ideo nos interra inquilinos ł in colas eẽ dicamꝰ : quia
suꝑnã patriã quȩrimꝰ. unde pign̾ accepimꝰ: & quo ꝑ¬

Expanded text:
est in graeco πάροικος, aliqui nostri «inquilinus,» aliqui est in graeco πάροικος, aliqui nostri «inquilinus,» aliqui habitant in aliena; incolae autem vel advenae, utique adventitii perhibentur. Ubi magna de anima exoritur quaestio. Neque enim secundum corpus dictum videri potest, «Incola,» vel «advena,» vel «inquilinus sum in terra;» cum de terra corpus originem ducat. Sed in hac profundissima quaestione nihil audeo definire. Sive enim propter animam quae absit ut putetur ex terra merito dici potuerit, «Inquilinus,» vel «incola,» vel «advena ego sum in terra;» sive secundum totum hominem, quia paradisi aliquando civis fuit, ubi utique non erat qui ista dicebat; sive quod est ab omni controversia liberius, non omnis homo possit hoc dicere, sed cui patria promissa est aeterna in coelisme plus delectat secundum istam disputare sententiam, ut ideo nos in terra inquilinos vel incolas esse dicamus, quia supernam patriam, unde pignus accepimus, et quo p
Abbreviated transcription (Latin):
Utrum ergo ideo dixit quos incolo quia interra na¬
tus est. quã nondũ populus diuia promissione he¬
reditatis acceperat: & ibi uitam ducens ũtiq in ali¬
ena terra erat : Nonsolum quando peregrinabatur
sicut in mesopotaminͣt uerum &iam quando ibie¬
rat ubi natus est : An potius secundũ id accipiendũ
est quod ait a postolus: Quãdiusumus incorpore.
dictum intellegit᷑. Inquilinus ego sum interra
& peregrinus. sicut om̃s patres mei: Nam iterum
dic̃. de ipsis dieb uitȩ suȩ: Non ꝑuenerunt in
dies annorum uitȩ patrum meorũ: quot dies
in coluerunt: Non enĩ hic aliud uoluit intellegi.
quam id quod latini codices habent: uixerunt.
Ac ꝑhoc significauit: hanc uitã in colatus eẽ suꝑ ter¬
ram : idest peregrinationis habitationẽ: Sed cre¬
do. scĩs hoc conuenire: quib aliã patriã & ernã
das ame mandata tua: Siue ut non nulli codices
habent. inquilinus ego sum interri: Quod enĩ

Expanded text:
Utrum ergo ideo dixit quos incolo, quod in terra naUtrum ergo ideo dixit quos incolo, quod in terra natus est quam nondum populus divina promissione haereditatis acceperat; et ibi vitam ducens, utique in aliena terra erat, non solum quando peregrinabatur sicut in Mesopotamia, verum etiam quando ibi erat ubi natus est. An potius secundum id accipiendum est, quod ait Apostolus: Quandiu sumus in corpore, dictum intellegitur: inquilinus ego sum in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. nam iterum dicit de ipsis diebus uitae suae: non peruene runt in dies annorum uitae patrum meorum, quos dies incoluerunt. non enim hic aliud uoluit intellegi quam id quod latini codices habent ,"uixerunt "; ac per hoc significauit hanc uitam incolatum esse super terram, id est peregrinationis habitationem. sed credo sanctis hoc conuenire, quibus aliam patriam aeternam das a me mandata tua:» sive, ut nonnulli codices habent, «Inquilinus ego sum in terra.» Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdrisus ille etiam si gaudi fuit : tam̃ plenȩ fides ñ funt: Post ab eodem angelo infide
etiam confirmata est¬
Ex hoc ergo puer nomen accepit: Nam quod risus ille
non ad inridendum opꝓbrium sed ad caelebrandum
gaudium ꝑtinebat : nato isaac: & eo nomine uocatosa¬
ra monstrauit ait quippe. Risum mihi fecit dñs: Qui¬
cumq enim audierat congaudebit mihi
uxta fidem defuncti sunt omnes isti: non acceptis
repromissionib: Sed a longe eas aspicientes & salutan¬
tes & confitentes quia peregrini & hospites sunt super
terrã: Qui enim hȩc dicũt significant se patriam in¬
quirere: Et siquidem illius meminissent dequa exie¬
runt : habebant utiq tempus reuertendi : Nunc au¬
tem meliorem appetunt: id est cęlestem:¬
Ciud est quod dixit ia cob pharaoni: Dies annorum
uite meȩ quos insolo. Sic enim habent greci: quod
latini habent ago uelhabeo uel si quod aliud::

Expanded text:
quod risus ille, etiamsi gaudii fuit, tamen plenae fidei non fuit, post ab eodem angelo in fide quod risus ille, etiamsi gaudii fuit, tamen plenae fidei non fuit, post ab eodem angelo in fide etiam confirmata estEx hoc ergo puer nomen accepit. Nam quod risus ille non ad inridendum obprobrium, sed ad celebrandum gaudium pertinebat, nato Isaac et eo nomine uocato Sarra monstrauit; ait quippe: Risum mihi fecit Dominus; quicumque enim audierit, congaudebit mihiuxta fidem defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus, sed a longe eas aspicientes, et salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram. Qui enim hquirere, et si quidem illius meminissent de qua exierant, habebant utique tempus revertendi; nunc autem meliorem appetunt, id est, coelestemid est quod dixit Jacob Pharaoni, Dies annorum vitae meae quos incolo sic enim habent Graeci quod Latini habent, ago vel habeo, vel si quid aliud.
Abbreviated transcription (Latin):
tura testatur: Sed illa &iam sterilis: & cruore menstrao
um defatuta: Propterium parere non poss&. &iam
si sterilis non fuiss&: Porro si femina ta sit ꝓuec¬
tioris &tatis. ut ei solita mulierũ adhuc fluant : deni¬
uene parere poss& deseniore non potest: Quã uis
ad buc possit ille senior sed dead ules centula gig¬
nere : Sicut abraham post mortem sarȩ: decẽptura
potuit : quia uiduam eius inuenit &atẽ : Hloc ergo
ẽ qđ mirũ cõmendat apłs. &ad hoc dicit abrahȩ
lam fuisse corpus emortuum: quõ non ex omni femi¬
na : cui adhuc ess & aliquod pariendi tempus extremũ.
generare ipse in illa &ate adhuo poss&: Ad aliquid
enĩ emortuum corpus intellegere debemus: non
ad om̃a: Nam si ad om̃a : non iam senectus niui. sed
qđ interp̃tatur risus : Riserat enim & pater quan¬
do ei ꝓmissus ẽ admirans ingaudio : Riserat &¬
mater : quando per illos tres uiros iterũ ꝓmissus
est : dubitans ingaudio : Quauis ex ꝓbrante angelo:

Expanded text:
tura testatur; sed illa etiam sterilis et cruore menstruo iam destituta, propter quod iam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam eius inuenit aetatem. Hoc ergo est, quod mirum commendat apostolus, et ad hoc dicit Abrahae iam fuisse corpus emortuum, quoniam non ex omni femina, cui adhuc esset aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uiui, sed quod interpretatur risus. Riserat enim et pater, quando ei promissus est, admirans in gaudio; riserat et mater, quando per illos tres uiros iterum promissus est, dubitans in gaudio; quamuis exprobrante angelo,
Abbreviated transcription (Latin):
nere. atq putredine salũ ẽ factus : et ei cuncta
quȩ amiserat. duplicata sunt Ubi etiã cõmenda
totidem redditi : & iam illos quos amiserat resur¬
recturos significarunt: Vt sic ipsi quoq: illis prio¬
ribus iuncti. arestitutione dupli non inueniren¬
turalieneͥ: Ut ergo nontalem remunerationem
sperarem: quando mala temporalia pateremur ña¬
it sustinentiam . & finẽ iob audistis. sed ait susti¬
nentiam iob audistis: & finẽ dñc audistis: Taquã
diceret Mala temporalia: sicut sustinete: sed
prohac sustinentia non temporalia bona sperate.
quȩ illi aucta redierunt. sed &erna potius. quȩ in

Expanded text:
nere atque putredine saluus est factus et ei cuncta, nere atque putredine saluus est factus et ei cuncta, quae amiserat, duplicata sunt restituta. ubi etiamtotidem redditi etiam illos. quos amiserat, resurrecturos significarunt; sic ipsi quoque illis prioribus iuncti a restitutione dupli non inuenirentur alieni. ut ergo non talem remunerationem speraremus, quando mala temporalia pateremur, non ait: Sustinentiam et finem Iob audistis, sed ait: Sustinentiam Iob audistis et finem domini uidistis, tamquam diceret: Mala temporalia sicut Iob sustinete, sed pro hac sustinentia non temporalia bona sperate, quae illi aucta redierunt, sed aeterna potius, quae in
Abbreviated transcription (Latin):
entes : & quasi uicto &oppresso. suꝑbe inludentes:
Quod aũ carnẽ suam resascitauit: & discipulorum
aspectib atq contractib reddidit. ẽisq uidentib ascen¬
dit incelũ. ipsos aedificauit: Et quid expectare. quid
prȩdicare deberent: euidentissima ueritate monstra¬
uit: Illos aũt aquib tanta mala usq ad mostẽ pestulerat.
quasi deillo superato & extincto gloriantes: milla opi¬
nione dereliquit. Ut quisquis eorũ salute Aeterna
saluus fieri uellet: hoc deillius moftui resurrectione
crederet : qđ hi qui uider̃ signis contestantib prȩdi¬
retur fideles : qͥ post passionẽ dñi. et resurrectio
nẽ adhuc inista uita tenebant᷑: dispensationẽ testa¬
menti ueteris nouiq distinguens. sustinentiã inquit
iob audistis. et finẽ dñi uidistis Neideo patient᷑
sustinerent teporalia mala : ut sibi hoc restitue¬
retur : quod recepisse iob legimꝰ: Nã et abillo uul¬

Expanded text:
entes et quasi uicto et oppresso superbe inludentes. entes et quasi uicto et oppresso superbe inludentes. quod autem carnem suam resuscitauit et discipulorum aspectibus atque contactibus reddidit eisque uidentibus ascendit in caelum, ipsos aedificauit et quid exspectare, quid praedicare deberent, euidentissima ueritate monstrauit. illos autem a quibus tanta mala usque ad mortem pertulerat, quasi de illo superato et extincto gloriantes in ea opinione dereliquit, ut quisquis eorum salute aeterna saluus fieri uellet, hoc de illius mortui resurrectione crederet quod hi qui uiderunt signis contestantibus praediretur fideles, qui post passionem et resurrectionem Christi adhuc in ista uita tenebantur, dispensationem testamenti ueteris nouique distinguens: Sustinentiam, inquit, Iob audistis et finem domini uidistis, ne ideo patienter sustinerent temporalia mala, ut sibi hoc restitueretur, quod recepisse Iob legimus. nam et ab illo uul
Abbreviated transcription (Latin):
illis exibenda de monstrauit ds̃ &iam talia donu
sui eẽ . non uiderunt lim eẽ tempus quore uelar&ur. In xpͣo
bona a&erna ꝓprie dm̃ praestare iustis: qui bona tem¬
poralia prȩftat & impiis: Tamquã dicer&ur : Dis¬
cite homines ꝑ gram testamenti noui : lam uitã concu¬
piscere sempiternam: Quid ꝓmagno ita uos uultis
a dño demorte liberari: sicut liberati sunt patres nr̃i
quando cõ mendabat ds̃ : &iam terrene felicitatis. p̃¬
terre non ẽẽ alium largitorem : Illa felicitas. Ad ueterẽ
estote: Vsque ad mortem: hoc enĩ uoluit in conspee
tu lnmicorũ pati: quo eum tamquã direlictũ putarent:
Vt gr̃a cõmenda r&ur testamenti noui: Qua discernemꝰ
aliam querere felicitatẽ quȩ nunc ẽ infide : postra
uero erit inspecie: Denique resurrectponẽ suam
quã non sicut nr̃am in longũ differri oportebat.
ut in exemplo carnis eius disceremus: quid in nr̃a
speraro debemus : noluit alienis demonstrare

Expanded text:
illis exhibenda demonstrauit deus etiam talia dona illis exhibenda demonstrauit deus etiam talia dona sua esse, non uiderunt iam esse tempus, quo reuelaretur in Christo bona aeterna proprie deum praestare iustis, qui bona temporalia praestat et impiis. Denique cum cite, homines, per gratiam testamenti noui iam uitam concupiscere sempiternam. quid pro magno ita uos uultis a domino de morte liberari, sicut liberati sunt patres nostri, quando commendabat deus etiam terrenae felicitatis praeter se non esse alium largitorem? illa felicitas ad ueterem estote; ab Adamtu inimicorum pati, quo eum tamquam derelictum putarent, ut gratia commendaretur testamenti noui, qua disceremus aliam quaerere felicitatem, quae nunc est in fide, postea uero erit in speciquam non sicut nostram in longum differri oportebat, ut in exemplo carnis eius disceremus, quid in nostra sperare deberemus, noluit alienis demonstrare
Abbreviated transcription (Latin):
inte sperauerunt & non sunt confusi: Illos quippe
patres. inter inimicos suos uiuentes : & diuitis
implesti & ab hostib eruisti gloriã sasq uictorias
repostare fecisti. ut dediuersis eos mortib liberasti:
Pro alio subiecisti neferir&ur aridem. Alium depu¬
tredine sanum : & ei dupla quȩ amistrat. red difti:
Alium inter leones esurientes. In lȩsum integrumq
seruasti : Aliorum interflammas deambulantium
gratia uoce laudatus es : Tale aliquid in xp̃o expec¬
tabant fieri udei unde ꝓbarent. siuerae filius dĩ
ess&: ex quorum ꝑsona & in libro sapientiae dicitꝰ
M orte turpissima condemnemus illum : Erit enim
respectus. in sermonib ipsius: Si enim uerus dĩ fili¬
us est : suscipia eum & liberabit eũ demanb: con¬
trariorum: Hlȩc inquit cogitauerunt : & errauer̃ :
Excȩcauit enim eos. malitia eorum: Adtenden
tes quippe tempus u&eris testamenti: & illã
patrum etiam temporalem felicitatem: Inqua

Expanded text:
in te spin te sppatres inter inimicos suos viventes, et divitiis implesti, et ab hostibus eruisti, gloriosasque victorias reportare fecisti, et de diversis eos mortibus liberasti. Pro alio subjecisti, ne feriretur, arietem . Alium de putredine sanum, et ei dupla quae amiserat reddidisti . Alium inter leones esurientes ilseruasti; aliorum inter flammas deambulantium grata uoce laudatus es. tale aliquid in Christo expectabant fieri Iudaei, unde probarent, si uere filius dei esset. ex eorum persona et in libro sapientiae dicitur: Morte turpissima corespectus in sermonibus ipsius. Si enim verus Dei Filius est, suscipiet eum et liberabit eum de manibus contrariorum. Haec, inquit, cogitaverunt et erraverunt: excaecavit enim eos malites quippe tempus ueteris testamenti et illam patrum etiam temporalem felicitatem, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ruina domus oppressit : Nisi quia sp̃s latenter
hoc iusserat : quiꝑ illum miracula faciebat:¬
Opt̾urauerunt oraleonum: extinixerunt impe¬
tum ignis. effugerunt aciem gladii : conualueruNt
de infirmitate : fortes factisunt inbello: Castra cepe¬
ri possitum eẽ intelligamus: cluserunt ora leonũ.
cum solus daniel significari intellegatur: Etplx¬
raliter dictum. Secti sunt : cum desolo esaia
tradatur: Sicut inpsalmo &iam quod dictumẽ
As futerunt reges terrȩ . & principes conue¬
nerunt inunum. Pluralem numerũ. ꝓsingu¬
lari positum: In actib apostolorũ exponitur :
Nam reges propter herodem: principes ꝓpt̃
pilatum Intellexerunt : qui testimonium
eiusdem psalmi adhibuerunt: Inueteri testa¬
mento : quando commendabas : non nisi ate p&i sperari¬
que debere : &iam ipsam terrenã temporalemq felicita¬
tem : Inte sperauerunt patres nr̃i. sperauerunt &
eruisti eos: Ad te clamauerunt & salui facti sunt:

Expanded text:
ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebattruxerunt ora leonum, extinxerunt uirtutem ignis, effugerunt acies gladii, eualuerunt de infirmitate, fortes fuerunt in bello, castra ceperi positum esse intelligamus, clauserunt ora leonum, cum solus Daniel significari intelligatur. Et pluraliter dictum secti sunt, cum de solo Isaia tradatur. Sicut in psalmo etiam quod dictum est, Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, pluralem numerum pro singulari positum in Actibus apostolorum exponitur. Nam reges propter Herodem, principes propter Pilatum intellexerunt, qui testimonium ejusdem psalmi adhibuerunt. In Vetere Testamento quando commendabas nonnisi a te peti sperarique debere etiam ipsam terrenam temporalemque felicitatem, in te sperauerunt patres nostri, sperauerunt et eruisti eos; ad te clamauerunt et salui facti sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est quod ad orauit suꝑ cacumen uirgȩ eius
idest filii sui ioseph: Anforte tulerat ab eo uir¬
gã quando ei uirabat idem filius: Et dũeãtene¬
r& post uerba iurantis. nondum illa reddita.
mox adorauit dm̃: Non enim pudebat eum fer¬
re tantisꝑ insigne potestatis filii sur ubi figu¬
ra magnȩ rei future prȩ signabatur.
t quid adhuc dicam : Defici& enim me tempus
enarrantem degedeon. ba rach: sam soniepthe
dad. Samu hel. & prophetis. Qui perfidem de¬
uicerunt regna operati sunt iustitiam. adep¬
tisunt repromissiones
Abraham non solum nonest culpanis crudelita¬
tis crimine: uerũ &iam laudatus est nomine.
pietatis. quod uoluit filium nequa quã sce¬
lerate : sed obedienter occidere : Etmerito quȩ¬
ritur . uttrũ pro uisso dĩ sit habendum : quod iep¬
the filiam quȩ patri occurrit occidit: Quicuim
id se nouiss& immolaturum dõ qđ ei redeunti
deprȩlio uictori primitus occurris s& : Nec sam¬
son aliter excusatur. quod se ipsum cum hostib

Expanded text:
quid est ergo: adorauit super cacumen uirgae eius, id est filii sui loseph? an forte tulerat ab eo uirgam, quando ei iurabat idem filius, et dum eam tenet, post uerba iurantis nondum illa reddita mox adorauit deum? non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabatur.t quid adhuc dicam? Deficiet enim me tempus enarrantem de Gedeon, Barac, Samson, Jephte, David, Samuel, et prophetis: qui per fidem vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti sunt repromissiones, Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus
Abbreviated transcription (Latin):
ã siunũ e&. hoc eẽ putar&ur qđ c̃suerant homnes
inllouocabulo intellegere: Dictũ ẽ ergo cęlũ & ter¬
ra : quia inde futurũcęlũ & terra : Dicta ẽ terra in¬
iuisibilis & in cõposita : & tenebrȩ suꝑ abyssũ quia
informis. Et nulla specie cerni aut tractam pote
ẽ aqua : quia facilis subiacebat operanti : ut de illa om̃a
formarentur: Sed sub his omnib nominb materia
erat Inuisa & in formis: dequa ds ẽdidit mundũ¬

Expanded text:
si unum esset, hoc esse putaretur quod consueverant homines in illo vocabulo intelligere. Dicta est coelum et terra, quia inde futurum erat coelum et terra. Dicta est terra invisibilis et incomposita, et tenebrae super abyssum, quia informis erat, et nulla specie cerni aut tractari potet. Dicta est aqua, quia facilis et ductilis subjacebat operanti, ut de illa omnia formarentur. Sed sub his omnibus nominibus materia erat invisa et informis, de qua Deus condidit mundu
Abbreviated transcription (Latin):
ea& nobis arbiter : Sed quid p̃uidebat. quid p&ebat
arbiter : Medius ad componendam causam : Nonne inim¬
ci eramus di: & malam causam habebamus dmꝰ Quisfin
aequalis patri ds̃: Dicit alio loco: Mediator au̾tem
unius nonẽ . ds autem unus ẽ : Inter duos mediator:
Ergo XEc mediator : Inter homines & dm̃: Non quia ds̃
sed quia homo: Non quia ds̃ ȩqualis patri Siaequalis pa¬
mediator. descendat
asuperiore ad inferiorem: ab ae qualitate patris.¬
faciatꝰ quod ait apostolus: Sem& ipsum exinaniuit.
formam serui accipiens. Insimilitudinem hominum fa¬
ctus & habitu biuentus ut homo: sundat sanguinem: deleat c̃y

Expanded text:
esset nobis arbiter! Sed quid praevidebat? quid optabat? arbiter? Medius ad componendam causam. Nonne inimci eramus Dei, et malam causam habebamus adversus Deuaequalis Patri Deus. Dicit alio loco: «Mediator autem unius non est; Deus autem unus est» . Inter duos mediator: ergo Christus mediator inter hominem et Deum. Non quia Deus, sed quia homo: nam quia Deus, aequalis Patri; sed aequalis Pamediator, descendat a superiore ad inferiorem, ab aequalitate Pfaciat quod ait Apostolus: «Semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in similitudine hominum fac
Abbreviated transcription (Latin):
t redditione redd& nobis. om̃a mala quae ostendimus ei:
Ex hac locutione ait & apłs. Alexander aerarius. mul

Expanded text:
t redditione reddet nobis omnia mala, quae ostendimus ei. ex hac locutione ait et apostolus: Alexander aerarius mul
Abbreviated transcription (Latin):
senes : Haec ẽ enim lausfidei : siquod creditur. non
uidetur : Nã ꝗd magnũ ẽ : si id credit᷑ qđ iudetur :¬
cđm illã dñisententiã: quando discipulum arguit
dicens : Quia uidisti credidisti : Beati qͥ nonuident.
& credent: Et nescio. utrũ credere dicendus ẽ ꝗsq
qđ uidet: Nã ipsa fides inepłã quȩ scribit᷑ ad hebre¬
os ita definita ẽ: Est aut̃ fides sperantiũ substantia
coniunctio rerũ. quȩ ñ uident᷑: Qua ꝓpt̃ sifides eͥ

Expanded text:
est? haec est enim laus fidei, si quod creditur non videtur; nam quid magnum est, si id creditur quod videturmini sententiam, quando discipulum arguit, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non vident, et credunt . Et nescio utrum credere dicendus est quisquam quod videt. Nam ipsa fides in Epistola quae scribitur ad Hebraeos, ita est definita, Est autem fides, sperantium substantia, convictio rer
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ : Attendite illa ablata. haec impleta: Dec mihi modo
gens iudica sacerdotẽ: Ubi sunt sacrificia eorũ Ceste
perierunt : ceste ablata sunt : Numꝗd tunc rȩꝓbaremꝰ
ea : Repbamꝰ modo: Quasi modo uelis facere: Intẽpo
nr̃m. immolatus est xp̃s: Quiddea rimis itaq: in quid di¬
uetus uetus farina est: acuit: Sed ina zmis sinceritatis
& ueritatis: Inumbra remanserunt: solem glẽ ferre
non pos sunt: Iam nos inluce sumus: Tenemus corpus
xp̃i: tenemus sanguinem xp̃i: Si habemus nouam uitã:
cantemus canticum nouum: Ymnum dõ nr̃o : Incapi¬
tuã ds̃: Sed inuus capite libri scriptũ est deillo : for¬
tasse incapite librihuius. psalmorum: Quid enim
longe petamus: aut alios libros inquiramus ecce
incapite libri huius psalmorum. scriptũ est: Beatus
uir quinon abiit inconsilio impiorum : & inuia pec¬
catorum nonstetit: & incathera pestilentie ñsedit

Expanded text:
 attendite illa ablata, haec impleta. Det mihi modo gens judaica sacerdotem. Ubi sunt sacrificia illorum? Certe perierunt, certe ablata sunt nunc. Numquid tunc reprobaremus ea? Reprobamus modo: quia si modo velis facere, intempor immolatus est Christus. Quid de azymis? Itaque, inquit, dindit quid sit vetus, vetus farina est, acuit: sed in azymis sinceritatis et veritatis . In umbra remanserunt, solem gloriae ferre non possunt: jam nos in luce sumus, tenemus corpus Christi, tenemus sanguinem Christi. Si habemus novam vitam, cantemus canticum novum, hymnum Deo nPatris. Sed in quo capite libri scriptum est de illo? Fortasse in capite libri hujus Psalmorum. Quid enim longe petamus, aut alios libros inquiramus? Ecce in capite libri hujus Psalmorum, scriptum est, Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum non stetit, et in cathedra
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur. Sicut silentium non alia aliqͣ res est.¬
Sed ubi sonus non est: silentium dicitur: Et nuditas non
aliqua res est: Sed incorpore ubi tegu mentum non est
nuditas dicitur: et in anitas. non est aliquid Sed locus

Expanded text:
ur. Sicut silentium non aliqua res essed ubi sonus non est, silentium dicitur; et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est, nuditas dicitur; et inanitas non est aliquid, sed locus
Abbreviated transcription (Latin):
aũ erat in uisibilis & in composita: Id eft in
principio fecit ds̃ caelum & terrã. Terra autẽ
quã fecit ds̃. In uisibilis erat & in composita
Ante quã ds̃ omnium rerum formas: locis &
sedibus suis. ordinata distinctione disponer&
Ante quã dicer&: fiat lux. & fiat firmamentũ.
& congregentur aquȩ & appareat arida &

Expanded text:
id est: In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem ipsa, quam fecit Deus, invisibilis erat et incomposita, antequam Deus omnium rerum formas locis et sedibus suis ordinata distinctione disponeret, antequam diceret: Fiat lux, et fiat firmamentum, et congregentur aquae, et appareat a
Abbreviated transcription (Latin):
titia tua: Quia utiq si credis. caues. Siaũ caues cona¬
ris: Et conatũ tuum nouit dr̃ : & uoluntatẽ tuam
in spicit : & luctam̃ cũ carne considerat : Et ortatur
ut pugnes : & aduiuat ut uincas : & certantẽ spectat.
& deficientẽ subleuat. & uincentem coronat:¬

Expanded text:
 Fides tua, justitia tua: quia utique si credis, caves; si autem caves, cona Fides tua, justitia tua: quia utique si credis, caves; si autem caves, conaris; et conatum tuum novit Deus, et voluntatem tuam inspicit, et luctam cum carne considerat, et hortatur ut pugnes, et adjuvat ut vincas, et certantem exspectat, et deficientem sublevat, et vincentem coronat
Abbreviated transcription (Latin):
quia uos dec& laudatio: Nemo dicat : quis ergo lus¬
tus: aut quando ego iustus : No lite uos abicere : &
desperare deuobis: Homines estis. ad maginẽ dĩ
facti estis: Qui uos homines fecit : ꝓuobis homo
factus ẽ : Vt multi filii adhȩreditatẽ sempiter¬
nã adoptaremini: sanguis unici ꝓ uobis effusus ẽ:
Si uobis terrena fragilitate uiliustis: ex praetio
ur̃o uos appendite : Quid manducetis : Quid biba¬
tis : quo sub scribatis: tamen digne cogitate : Nũ¬
quid hoc uos monemus ut suꝑbi sitis: & uobis aliquã
perfectionem audeatis arrogare: Sed non iterum.
ab omni iustitia uos putare debetis exules fieri
Nolo enim uos interrogare de iustitia ur̃a : Fortas¬
sis enĩ. nemo urm mł audebit respondere ius¬
tus sũ: sed interrogo uos defide ur̃a : Sicut nemo
ur̃u aud& dicere iustus sũ: sic nemo non aud&
dicere. fidelis sũ : Nondũ quero quid uiuas : s. quie¬
ro quid credas: Responsurus es credere te inap̃m

Expanded text:
quia vos decet laudatio. Nemo dicat: Quis ego justus, aut quando ego justus? Nolite vos abjicere et desperare de vobis. Homines estis, ad imaginem Dei facti estis: qui vos homines fecit, pro vobis et homo factus est: ut multi filii ad haereditatem sempiternam adoptaremini, sanguis Unici pro vobis effusus est. Si vos vobis terrena fragilitate viluistis, ex pretio vestro vos appendite: quid manducetis, quid bibatis, quo subscribatis Amen, digne cogitate. Numquid hoc vos monemus, ut superbi sitis, et vobis aliquam perfectionem audeatis arrogare? Sed non iterum ab omni justitia vos putare debetis exules fieri. Nolo enim vos interrogare de justitia vestra; fortassis enim nemo vestrum mihi audeat respondere, Justus sum: sed interrogo vos de fide vestra. Sicut nemo vestrum audet dicere, Justus sum; sic nemo audet dicere, Fidelis non sum. Nondum quaero quid vivas, sed quaero quid credas. Responsurus es credere te in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ut ignis ueni& & ut tẽpestas currus eius: Redde¬
maignis :In igne enĩ dñi iudicabitur omnis ter¬
tem pestate. siue gladio: poenã iudicii significat
Iuando quidẽ ipsũ dnm. quasi ignẽ dicit ẽẽ uen¬
turũ Cis ꝓfecto. quib poenalis erit eius aduen¬
tus : Currus uero eius: nã pluraliter dicti sunt.
angelica ministeria non in conuenienter accipimꝰ:¬
Quod aũ ait . omnem terrã . & omnem carnem. In eius
igne & gladio idicari : non &iam hic spĩales intel¬
legamus scõs S terrenos attp carnales : dequalib
dictũ ẽ qui terrena sapiunt : & sapere scđm car¬
nẽ mors e᷑: Et quales omnino caro appellantur

Expanded text:
ut ignis ueniet, et ut tempestas currus eius, reddemae ignis. in igne enim domini iudicabitur omnis tertempestate, siue gladio poenam iudicii significat: quando quidem ipsum Dominum quasi ignem dicit esse uenturum, eis profecto quibus poenalis erit eius aduentus. Currus uero eius nam pluraliter dicti sunt angelica ministeria non inconuenienter accipimQuod autem ait omnem terram et omneigne et in gladio judicari, non etiam hic spirituales intelligamus et sanctos, sed terrenos atque carnales, de qualibus dictum est, Qui terrena sapiunt ; et, Sapere secundum carnem, mors est : et quales omnino caro appellantur
Abbreviated transcription (Latin):
tende ubi ꝓmisi. Adorabunt eũ om̃s reges terrȩ
om̃s gentes serui ent illi: Ingrate: legis debitũ cer¬
nis redditũ. non credis ꝓmissũł lege aliud inchi¬
rografo meo Cm̃ fremuerunt gentes : q̃m ini¬
mici mei dixerunt mala mihi : hoc ẽ xp̃o: quan¬
do mori&ur: & peribit nomen eius Qm̃ hȩc om̃a
fecerunt adq dixerunt᷑ lege quid promisi : cui
soluendo me obstrinxi Prȩualebit dñs aduer¬
sus eos. & exterminabit om̃s deos gentiũ ter¬
rȩ:. Et ad orabunt eũ. unus quisq deloco suo
Nempe lam prȩualuit. & exterminat om̃s deos
gentiũ terrȩ: Nonne & hoc facit. & hoc reddit: ante
oculos omniũ. ponit solutionẽ debitorũ suorum:
Q uȩdam redidit submaiorib nr̃is. quȩ nos non uidimꝰ:
Quȩdã reddidit tẽporib nr̃is. quȩ illi non uiderunt:
Ter omnes generationes reddidit quȩ scripta sunt: &
qđ restat ñ ei creditur :: his omnib redditis ꝗd res¬

Expanded text:
tende ubi promisi: «Adorabunt eum omnes reges terrae; tende ubi promisi: «Adorabunt eum omnes reges terrae; omnes gentes servient illi» . Ingrate, legis debitum, cernis redditum, non credis promissum? Lege aliud in chirographo meo: Quoniam «fremuerunt gentes:» Quoniam «inimici mei dixerunt mala mihi,» hoc est Christo: «Quando morietur et peribit nomen ejus» ? Quoniam haec omnia fecerunt atque dixerunt, lege quod promisi, cui me solvendo obstrinxi: «Praevalebit Dominus adversus eos, et exterminabit omnes deos gentium terrae; et adorabunt eum, unusquisque de loco suo» ? Nempe jam praevaluit; exterminavit omnes deos gentium terrae. Nonne et hoc facit, et hoc reddit? Ante oculos omnium ponit solutionem debitorum suorum: quaedam reddidit sub majoribus nostris, quae nos non vidimus; quaedam reddidit temporibus nostris, quae illi non viderunt: per omnes generationes reddidit quae scripta sunt. Et quid restat? Non ei creditur, his omnibus redditis? Quid res
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum & malorum: Regnum sempiternũ
fidelibus : & non uis credere: Incy rografo
meo Age  omnia quȩ promisi. Deduc mete¬
cumꝰ rationem : Certe uel computando quȩ
reddidi : potes me crededere redditurum
esse quod debeo: In ipso cy rografo habes uni
nib tradidi eum: Iam computa In redditis:
Lege cy rografum: Promisi ibi pignus sps̃ sc̃i
misi ibi. sanguinẽ &coronas martyrũ gloriosis¬
simoꝵ: computa redditũ: Admoneat te. massa
debiti mei: Sed hec gloria martyrũ . Vt reddere¬
tur tibi promissa Inchiro grafo ubi scriptũ est
Propterte mortificamur. tota die: Vt hoc redde¬
r&ur . fremuerunt gentes. & populi meditati sunt
inania : Astiterunt reges terrȩ . & principes con¬
uenerunt inunũ. Aduersus drãm . & aduersus xp̃m
eius: Principes conuenerunt in unũ. c̃spirantes
aduersus xp̃ianos: Quid ipsorũ regnũ fidẽ:. Non¬
ne & ꝓmisi inchirografo. & reddidi in effectũ: at¬

Expanded text:
bonorum et malorum, regnum sempiternum bonorum et malorum, regnum sempiternum fidelibus, et non vis credere? Ibi in chirographo meo lege omnia quae promisi, deduc mecum rationem: certe vel computando quae reddidi, potes me credere redditurum esse quod debeo. In ipso chirographo habes pronibus tradidi eum : jam computa in redditis. Lege chirographum; promisi ibi pignus Spiritus smisi ibi sanguinem et coronas martyrum gloriosissimorum: computa redditum; admoneat te Massa redditi debiti mei. Sed et haec gloria Martyrum ut redderetur, tibi promissa in chirographo, ubi scriptum est, «Propter te mortificamur tota die» ; ut hoc redderetur, «Fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum, et adversus Christum ejus» . Principes convenerunt in unum, conspirantes adversus Christianos. Quid? ipsorum regum fidem, nonne et promisi in chirographo, et reddidi in effectu? At
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eñ qui reꝓmisit: fidelis dñs inuerb suis: Quid
enĩ ꝓmisit etñdedit Fidelis dñs inuerb suis
dhuc quȩdã ꝓmisit. & ñ dedit: Sed credatꝰ illr
exhis quȩ dedit: fidelis dñs in uerb suis: Possemꝰ
illi credere: tantũ modo dicenti Noluit sibicre¬
di dicenti: sed uoluit teneri scripturã suam: Quo¬
modo si diceres alicui homini. cum aliquid ꝓmitteres.
Non mihi credis : ecce scribo tibi: Et enĩ quia gene¬
ratio uadit & generatio uenit: & si transcurruN
ista sȩcula. cedentib succedentibq mortalib
scriptura di manere debuit: & quoddam cyro¬
grafum dĩ: Quod om̃s transeuntes legerent.
ut ꝓromis sionis eĩ tenerent: It quanta sunt
quȩ reddidit existo chẏrografo: Dubitant
homines credere illi deresurrectione mortuoꝵ
& defuturo sȩculo : quod solum iam reddendũ
restitit: quando si faciat rationẽ cum in fidelib.
erubescunt infideles: Sidicit tibi ds̃. Ey rografũ¬
fbã meum tenes: ludit᷑ium ꝓmisi: direptionem

Expanded text:
eribus suis. Fidelis Dominus in verbis suis:» quid enim promisit, et non dedit? «Fidelis Dominus in verbis suis.» Adhuc quaedam promisit et non dedit; sed credatur illi ex his quae dedit. «Fidelis Dominus in verbis suis.» Possemus illi credere tantummodo dicenti: noluit sibidi dicenti, sed voluit teneri Scripturam suam; quomodo si diceres alicui homini, cum aliquid promitteres, Non mihi credis, ecce scribo tibi. Etenim quia generatio vadit, et generatio venit, et sic transcurrunt ista saecula cedentibus succedentibusque mortalibus; Scriptura Dei manere debuit, et quoddam chirographum Dei, quod omnes transeuntes legerent, et viam promissionis ejus tenerent. Et quanta sunt quae reddidit ex isto chirographo? Dubitant homines credere illi de resurrectione mortuorum et de futuro saeculo, quod solum jam reddendum restat; quando, si faciat rationem cum infidelibus, erubescunt infideles? Si dicat tibi Deus: Chirographum meum tenes; judicium promisi, diremptionem
Abbreviated transcription (Latin):
litudine mundarem᷑: Pac dĩ gratia : qua innos osten¬
dit magnã iscdiã suã : et in hac uita ꝑfidẽ regimur :
etpost hanc uitã ꝑ ipsã specie᷑ in cõmutabilis uerita¬
tis. Adꝑfectione plerssimã ꝑducemꝰ.¬

Expanded text:
litudine mundaremur. Hac Dei gratia, qua in nos ostenlitudine mundaremur. Hac Dei gratia, qua in nos ostendit magnam misericordiam suam, et in hac uita per fidem regimur, et post hanc uitam per ipsam speciem incommutabilis ueritatis ad perfectionem plenissimam perducem
Abbreviated transcription (Latin):
quo & unus ds̃ est: tamen in forma seruĩ sacrificiũ
malu it esse quã sumere
EIN euel hac ocasione. quis quã existimar& cuilib& sa¬
crificandum eẽ creature: Perhoc & sac erdos est. ĩp¬
se offerens. ipse & oblatio: Cuius reisacramen¬
tũ: cõtidianum eẽ uoluit eccłȩ sacrificiũ. Quȩ
cum ipsius capitis corpussit. se ipsam per ipsũ
discit offerre : Huius ueri sacrificii : multiplicia
uariaq signa erant sacrificia prisca scõx Lũ hoc
unũ ꝑmulta figurar&ur : taquã uerbis multis
res una dicer&ur : ut sine fastidio. multũ cõmen¬
dar&ur: huic summoq sacrisitio: cuncta sacrificia
t᷑ adõ: Quorũ in hac uita ñ fit nr̃a uistute: sed diuina
ryseratione purgatio : ꝑ indulgentiã illius. ñ ꝑnram
potentiã: Quia & ipsa quantula cũq uistus quȩ dr̃
uiueremꝰ : Propt̃ ea ergo nob̵ ꝑ mediatorẽ prȩstita ẽ
gratia: ut polluti carne peccati : carnis peccatissimi¬

Expanded text:
quo et unus Deus est, tamen in forma servi sacrificium quo et unus Deus est, tamen in forma servi sacrificium maluit esse quam sumere, ne uel hac occasione quisquam existimaret cuilibet sacrificandum esse creaturae. Per hoc et sacerdos est, ipse offerens, ipse et oblatio. Cuius rei sacramentum cottidianum esse uoluit ecclesiae sacrificium, quae cum ipsius capitis corpus sit, se ipsam per ipsum discit offerre. Huius ueri sacrificii multiplicia uariaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum hoc unum per multa figuraretur, tamquam uerbis multis res una diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur. Huic summo ueroque sacrificio cuncta sacrificia tur a Deo, quorum in hac uita non fit nostra uirtute, sed diuina miseratione purgatio, per indulgentiam illius, non per nostram potentiam; quia et ipsa quantulacumque uirtus, quae dicuiueremus. Propterea ergo nobis per Mediatorem praestita est gratia, ut polluti carne peccati carnis peccati simi
Abbreviated transcription (Latin):
menbra eccłãm subiunxisse: Mardrũ uictimas im¬
molasse : Mensã inuino & panib preparasse :: ibi
appar& etiam sacerdotium. secundũ ordinẽ melchi¬
mediator testam̃ti noui ex hib& scđm ordinẽ mel¬
chi sedech: decorpore & sanguine suo: Id enim sacri¬
ficium: suc cessit omnib illis sacrificus ueteris tes¬
tam̃ti: que immolabantur inumbrã futuri : Prop¬
ter quod &iam uocẽ illã in psalmo tricesimo & no¬
no eius mediatoris ꝑ ꝓphetiam loquentes agnosci¬
mus : Sacrificium & oblationẽ noliusti corpus aut̃
ꝑfecitimihi : quia proillis omnib: sacrificus & oblatiob
corpus eius offertur : & participantib ministratur :¬
Superius dicens. quia hostias & oblationes & holocaus¬
tomata: & ꝓpeccato noliusti nec placita sunt tibi: quȩ
scdm legem offeruntur : tunc dixi ecce renio. utfaciã
uoluntatem tuam: Aufert primũ : ut sequens statuat ::
inqua uoluntate scĩficati sumus. peroblationem cor¬

Expanded text:
membra, ecclesiam subiunxisse, martyrum uictimas immembra, ecclesiam subiunxisse, martyrum uictimas immolasse, mensam in uino et panibus praeparasse, ubi apparet etiam sacerdotium secundum ordinem MelchiMediator Testamenti novi exhibet secundum ordinem Melchisedech de corpore et sanguine suo? Id enim sacrificium successit omnibus illis sacrificiis veteris Testamenti, quae immolabantur in umbra futuri: propter quod etiam uocem illam in psalmo tricensimo et nono eiusdem Mediatoris per prophetiam loquentis agnoscimus: Sacrificium et oblationem noluisti, corpus autem perfecisti mihi; quia pro illis omnibus sacrificiis et oblationibus corpus eius offertur et participantibus ministratur oblationes, et holocautomata pro peccato noluisti, nec placita sunt tibi, quae secundum legem offeruntur, tunc dixi: Ecce venio, ut faciam, Deus, voluntatem tuam: aufert primum, ut sequens statuat. In qua voluntate sanctificati sumus per oblationem cor
Abbreviated transcription (Latin):
uolui: Sunt &iam qui x uniuersas omnino scriptu¬
ras canonicas unum librũ uocent: quod ualde mira¬
bili & diuina unitate concordent: Ethic est dictũ
incapite libri scriptũ ẽ deme : ut faciã uoluntatẽ
tuã Ut sic intelligatur perfilium patrẽ fecisse
mundũ Cuius condio: principium scripturatrum
est in libro geneseos: Nel magis quia prophetia
uidetur eẽ : Non facta narrans: sed futura pronuntians:
Non enim ait quod fecerim: sed ut faciã: siue ut facerem
uoluntatẽ tuam : Ad illud hȩc sententia referendaẽ
qđ inprimis partib eiusdem libri scriptũ ẽ: erunt
duo incarne una: Quod sacramentum magnũ dicit
a płs in xp̃o iͦ neccła : Sapientia edificauit sibi domum
& suffulsit columnas septem: Immolauit suas uictimas
Miscuit incratere uinum suum: & parauit mensam suã:
uobis : hic certe agnoscimus dĩ sapientiã: hoc uer
bum patri quo aeternũ in utero uirginali domũnsibi
edificasse corpus humanũ : Et huic tã quã capiti

Expanded text:
um» . Sunt etiam qui universas omnino Scripturas canonicas unum librum vocent, quod valde mirabili et divina unitate concordent: et hinc esse dictum, «In capite libri scriptum est de me, ut faciam voluntatem tuam;» ut sic intelligatur per Filium Pater fecisse mundum, cujus conditio principium Scripturarum est in libro Geneseos. Vel magis quia prophetia videtur esse, non facta narrans, sed futura praenuntians non enim ait, quod fecerim; sed, «ut faciam,» sive, «ut facerem voluntatem tuam»; ad illud haec sententia referenda est, quod in primis partibus ejusdem libri scriptum est, «Erunt duo in carne una» . Quod sacramentum magnum dicit iam Dei esse nouerunt: Sapientia aedificauit sibi domum et subfulsit columnas septem; immolauit suas uictimas, miscuit in cratere uinum suum et parauit mensam suam. uobis. Hic certe agnoscimus Dei sapientiam, hoc est Verbum Patri coaeternum, in utero uirginali domum sibi aedificasse corpus humanum et huic, tamquam capiti
Abbreviated transcription (Latin):
rũ nec bona eẽ : quia non eis homines iusti¬
fica. bantur:Umbrȩ sunt enĩ. prenunti¬
antes grãm qua iustificamur: nec tamen mala:
quia diuinitus prȩcepta sunt : temporib ꝑsonis¬
que congruentia Cumme adiuu& &iam ꝓphe¬
tica sententia qua dicit ds̃ se illi populo
dedisse prȩcepta non bona: Horte enĩ ꝓpͣ¬
terta non dixit mala. sed tantũ nonbona:
idest non talia. ut illis homines bonifiant
aut sine illis boni nonfiant: Sed in ipsis per

Expanded text:
rum nec bona esse, quia non eis homines iustirum nec bona esse, quia non eis homines iustificantur — umbrae sunt enim praenuntiantes gratiam, qua iustificamur —, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum me adiuuet etiam prophetica sententia, qua dicit deus se illi populo dedisse praecepta non bona? forte enim propterea non dixit mala, sed tantum non bona, id est non talia, ut illis homines boni fiant aut sine illis boni non fiant. uellem me docer