comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legẽtib liquet qr lex pit̃ores quosq
pena sue seueritatis ꝑculit. nõ aũt
ꝑpententiã ad uitã reduxit. Cũ u̾o
iohes baptista redẽptoris gr̃a p̃cur¬
res pemtenciã p̃ditat÷ ut pctor qͥ
ꝓfecto a dieb iohis baptiste regnũ
celoꝵ uim patit᷑. Quid est aũt reg¬
nũ celoꝵͥ nisi locꝰ iustoꝵ: Solis em̃
iustis celestis patrie p̃mia debentur:
ut hũiles casti mites atq imseritor¬
des. ad gaudia suꝑna ꝑuemãt. Cũ
facinore polliũtꝰ: uł iratũdia accẽ¬
sus uł trudelitate ĩpius ÷ post cul¬
pas ad penitentiã redit et uitã et̾¬
uã ꝑcipit: quasi ĩ locũ pectatoe in¬
trat alienũ. A dieb ergo ioħis bap¬
tiste regnũ celoꝵ umi patit᷑. et uio¬
lẽti rapiũt illud⁊ qr qͥ penitentiar

Expanded text:
tores quosque poena suae severitatis perculit, non autem per poenitentiam ad vitam reduxit Cum vero Joannes Baptista, Redemptoris gratiam praecurrens, poenitentiam praedicat, ut peccator, qui vivat, profecto a diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur. Quid est autem regnum coelorum, nisi locus justorum? solis enim justis coelestis patriae praemia debentur, ut humiles, casti, mites atque misericordes, ad gaudia superna perveniant. Cum facinore pollutus, vel iracundia accensus, vel crudelitate impius, post culpas ad poenitentiam redit, et vitam aeternam percipit, quasi in locum peccator intrat alienum. A diebus ergo Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud, quia qui poenitent
Abbreviated transcription (Latin):
a se corda suꝑbientiũ repellũt. Be
quit᷑. Et erũt praua ĩdirecta: et
asꝑa ĩ uias planas. Praua diret¬
ta fuĩt cũ maloꝵ corda ꝑ ĩiusticiã
detorta ad iusticie regulã dirigũt᷑.
et asꝑa ĩ uias planas ĩmutant᷑:¬
cu ĩmutes atq iratũde mẽtes ꝑ ĩfu¬
sionẽ suꝑne grẽ ad lenitatẽ mansue¬
tudĩs redeũt. Quãdo emĩ uerbũ ue¬
ritatis ab iratũda mẽte nõ recipit᷑:
quasi asꝑitas itmeris gressũ ꝑgẽ¬
tis repellit. Es tũ mẽs rracũda ꝑ¬

Expanded text:
a se corda superbientium repellunt. 6. Sequitur: Et erunt prava in directa, et aspera in vias planas. Prava directa fiunt cum malorum corda per injustitiam detorta ad justitiae regulam diriguntur . Et aspera icum immites atque iracundae mentes, per infusionem supernae gratiae ad lenitatem mansuetudinis redeunt. Quando enim verbum veritatis ab iracunda mente non recipitur, quasi asperitas itineris gressum pergentis repellit. Sed cum mens iracunda
Abbreviated transcription (Latin):
notandũ qd̾ securĩ nõ iuxta ramos
positã: s ad raditẽ dicit. Cũ eñ ma¬
loꝵ filii tollũt᷑: quid aliud quã ra¬
mi ĩfruituose arboris abscidũt᷑ Cũ
uõ tota simul ꝓgemes cũ parẽte tol¬
lit̾ ĩfruituosa arbor a radite absci¬
sa est: ne iã remaneat unde praue
soboles succrescat. In quib iohãns
baptiste uerbis mõstrat᷑ qd audien¬
tiũ corda tirrbata sũt: cũ ꝓtinꝰ sub¬
ĩfert᷑. Et int̾rogabãt eũ turbe di

Expanded text:
notandum quod securem non juxta ramos positam, sed ad radicem dicit. Cum enim malorum filii tolluntur, quid aliud quam rami infructuosae arboris absciduntur? Cum vero tota simul progenies cum parente tollitur, infructuosa arbor a radice abscisa est, ne jam remaneat unde prava iterum soboles succrescat. In quibus Joannis Baptistae verbis constat, quod audientium corda turbata sunt, cum protinus subinfertur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Net ĩmerito lapidũ noĩe gentes
significate sũt: que lapides colue¬
rũt. Uude scriptũ est. Similes illis
fic̃t qͥ facuĩt ea: et oẽs q̃ ꝯfidunt
ĩ eis. De quib nuuꝵ lapidib filii¬
corda gentiliũ in abrahe senñẽ id
est in xp̃o crediderũt: eiꝰ filii facti
sũt: cuiꝰ senum sũt uniti. Unde i
eisdẽ gentib ꝑ egregiũ p̃dicatorẽ
dicit᷑. Si aũt uos xp̃i: ergo abrahe
semẽ estis. Si igit᷑ nos ꝑfidẽ xp̃i ab¬
rahe iã semẽ existimꝰ: iudei ꝓpt̾ ꝑ¬
fidiã abrahe filii esse desierũt. ¶La

Expanded text:
Nec immerito lapidum nomine gentes significatae sunt, quae lapides coluerunt, quia scriptum est: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis. De quibucorda gentilium in Abrahae semine, id est in Christo crediderunt, ejus filii facti sunt, cujus semini sunt uniti. Unde et eisdem gentibus per egregium praedicatorem dicitur: Si autem vos Christi, ergo Abrahae semen estis . Si igitur nos per fidem Christi, Abrahae jam semen existimus, Judaei propter perfidiam Abrahae filii esse desierunt. Ja
Abbreviated transcription (Latin):
Tu es qͥ uẽturꝰ es. an aliũ expectamꝰ:
Ac si aꝑte dicat. Sicut ꝓhõib nasci
dignatꝰ es. c̃m etiã ꝓ hõib mori digne¬
ris ĩsinua: ut qͥ natiuitatis tue p̃cur¬
sor extiti. mortis etiã pretursor fiã:
et uẽturũ te ĩferno minciẽ. quẽ iam
uenisse mũdo enuĩciaui. Unde et in¬
qͥsitꝰ dñs enu̾atis potẽcie sue mira¬
culis: de mortis sue ꝓtinꝰ hũilitate
respõdit dicẽs. Ceti uidẽt ⁊ claudi ã¬
bulãt: lepeosi mũdãt᷑. Surrdi cudi

Expanded text:
enturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surd
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fuerit scãdalizatꝰ ĩ me. nisi aꝑ¬
ta uoce abiettionẽ mortis sue hũili¬
tatẽq signare: Ac si patent dicat.
Mira quidẽ facio: ẜ abiecta ꝓpeti
nõ dedignor: qr ego moriẽdo te subse¬
quor. Cauendũ uo ualde est hõib.
ne ĩ me mortẽ despiciãt. qͥ signa ue¬
it uerãt᷑. ¶ E dimissis ioħis discipłis:¬

Expanded text:
non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. 2. Sed dimissis Jo
Abbreviated transcription (Latin):
iħm xp̃m. Et oẽs qͥ nudierũt mirati
sũt: et de his que dicta erãt a pasto¬
rib ad ip̃os. Nõ tel auere silẽtio pas¬
tores archana que duĩtꝰ agnoue¬
rãt. s q̃buscũq potuere dicebãt: qr
et spitales eccłie pastores ĩ hoc maxĩe
sũt ordinati ut uerbi dei mysteria
p̃dirẽt: et mira que ĩ scͥpturis didice¬
rint: mirãda suis auditorib osten¬
dãt. Nõ solũ pastores ep̃i p̃sbri et¬

Expanded text:
qui audierunt, mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Non celavere silentio pastores arcana quae divinitus agnoverant, sed quibuscunque potuere dicebant; quia et spirituales Ecclesiae pastores in hoc maxime sunt ordinati, ut Verbi Dei mysteria praedicent, et mira quae in Scripturis didicerint miranda suis auditoribus ostendant. Non solum autem pastores, episcopi,
Abbreviated transcription (Latin):
gitando usq bethleẽ tiuitatẽ dauid: et
retolamꝰ amũdo ꝙ ĩ ea uerbũ carofac¬
tũ est. atq eiꝰ ĩcarnationẽ dignis cele¬
bremꝰ houorib. Trã seamꝰ abiectis cõ¬
cupiscẽtiis tarualib toto mẽtis deside¬
rio usq bethleem suꝑnã ⁊ id est domũ
paius uiuui nõ mãnfactã s et̾uã in
telis: et retolamꝰ amãdo. qr uerbũ cu

Expanded text:
Bethleem civitatem David, et recolamus amando quod in ea Verbum caro factum est, atque ejus incarnationem dignis celebremus honoribus. Transeamus, abjectis concupiscentiis carnalibus, toto mentis desiderio usque Bethleem supernam, id est, domum panis vivi non manufactam, sed aeternam in coelis, et recolamus amando
Abbreviated transcription (Latin):
et uotasse nomẽ eiꝰ iħm. Legerat in
ꝓphetis. Eite u̾go ꝯcipiet et pariet fi¬
liũ: et uotabit᷑ nomẽ eiꝰ eminuel.
Legerat. Bos cognouit possessorẽ suũ;
et asmꝰ p̃sepe dm̃i sui. Elidebat dnm
positũ in p̃sepi: quobos et asmꝰ solet
nutriẽdꝰ aduenire. Memĩerat sibi
dictũ ab angelo: spũsstus suꝑueniet
ĩte et u̾tus altissum obumbeabit
tibi : ideoq et qd̾ nascet᷑ ex te scr̃u. uo¬
tabit᷑ fili ꝰ dei. Legerat modũ nati¬
uitatis eiꝰ nõ nisi angelo reuelãte pos
ris gregis nebulosa filie syon usq ad
te uemẽt: et uemiet potestas p̾ma
regnũ filie ihrłm. Andierat angeli¬
cas u̾tutes que sũt filie suꝑne tiuita¬
tis apparusse pastorib. ĩ loco qͥ a ꝯuẽ¬
tu petoꝵ antiqͥtus t̾ris gregis uota¬
bat᷑ : et est uno niliario ad orientẽ
bethleem: ubi etiã nũc tria pastoꝵ
una et etna est cũ patre potestas: q̃
regnũ daret eccłie filie st celestis ihe

Expanded text:
et vocasse nomen ejus Jesum. Legerat in prophetis: Ecce virgo concipiet, et pariet Filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Legerat: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Videbat Dominum positum in praesepi, quo bos et asinus solent nutriendi advenire. Meminerat sibi dictum ab angelo: Spiritus sanctin te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Ideoque et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . Legerat modum nativitatis ejus, non nisi angelo revelante, potrris gregis nebulosa, filia Sion, usque ad te veniet, et veniet potestas prima, regnum filiae Jerusalem . Audiebat angelicas virtutes, quae sunt filiae supernae civitatis, apparuisse pastoribus in loco, qui a conventu pecorum antiquitus turris gregis vocabatur, et est uno milliario ad orientem Bethleem, ubi etiam nunc tria pastoruuna et aeterna est cum Patre potestas, qui regnum daret Ecclesiae, filiae scilice
Abbreviated transcription (Latin):
Trahe me post te: turremꝰ ĩ odore un¬
gẽtoꝵ tuoꝵ. Citiꝰ ergo u̾tutũ gressib
sequam: ut meream᷑ ꝯsequi. Nemo
tardet duti ad dñni nemo differat de
die ĩ dĩe : ip̃m ꝑ oĩa et ante oĩa p̃can¬
tes ut gressꝰ nr̃os dirigat sidu elo¬
quiũ suũ: et nõ dñet᷑ nr̃i oĩs ĩiusticia.
Uidẽtes aũt: tognouerũt de uerbo qd̾
dictũ erat illis de puero hoc. Et nos
frẽs diltissimi q̃ dicta sũt nobis de sal¬
uatore ur̃o. deo uõ et hoĩe interĩ pia
fide ꝑtipe: plena dilectiõe festinemꝰ
ãplecti: ut hec ĩ futõ ꝑfecte tognicõis

Expanded text:
Trahe nos post te, curremus in odorem unguentorum tuorum. Citius ergo virtutum gressibus sequamur, ut mereamur consequi. Nemo tardet converti ad Dominum, nemo differat de die in diem, ipsum per omnia et ante omnia precantes, ut gressus nostros dirigat secundum eloquium suum, et non dominetur nostri omnis injustitia. Videntes autem cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et nos, fratres dilectisimi, quae dicta sunt nobis de Salvatore nostro Deo vero et homine, interim pia fide percipere, et plena dilectione festinemus amplecti, ut haec
Abbreviated transcription (Latin):
seruãs in corde. Et reusi sũt pastores
glorificãtes et laudãtes deũ: in õĩb
que audierãt et uiderãt sicut dictũ
est ad illos. Discamꝰ et nos frẽs ca¬
rissimi a ꝯtẽplacioe diuĩe dispeusa¬
ciõis qua nobis pie subuenire digna¬
tus est: ad agẽdas semꝑ beneficiis,
eiꝰ grãs reuerti. Si etem̃ illi sola ad¬
huc natiuitate eiꝰ cognita reu̾si sũt
glorifitãtes et laudãtes deũ in oĩb
que audierãt et uiderũt: qnͣtoma

Expanded text:
si sunt pastores, glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Discamus et nos, fratres charissimi, a contemplatione dominicae dispensationis qua nobis pie subvenire dignatus est, ad agendas semper beneficiis ejus gratias reverti. Si enim illi, sola adhuc nativitate ejus cognita, reversi sunt glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ tenet: et spitalẽ pascit gregẽ uigi¬
licsq noctis tustodit supͣ illũ : si bonoꝵ¬
actuũ cogitationũq mũdaꝵ sibi ag¬
gregãs multitudĩe. hãc iusto mode¬
ramĩe gubernare celestib sĩpturaꝵ
pascius nutrire: et ꝑuigili sollertia
ꝯtra ĩmũdoꝵ spituũ ĩsidias seruare
cõtendit. Maria aũt ꝯseruabat oĩa
uerba hec: cõferẽs in corde suo. Maria
ugnialis pudicitie urra custodiẽs se¬
creta xp̃i que nouerat. uenũ uulgare
uolebat: s ip̃m hec qñdo uellet duul
gari reuerent expectabut᷑. Ipn aũt ea¬
dẽ setreta ore tacito uigili tñ corde se¬
dula scrutabat᷑: et hoc est qd̵ ait. cõ¬
ferẽs in corde suo. C õferebat quippe
eu q̃ acta uidebat: his que agẽda lege¬
rat. Hidebat nãq se destirpe daiuid
ortã: in narareth de spuiscõ filiũ dei
ꝯtepisse. Legerat ĩ ꝓpheta. Exiet uir¬
frata ꝑuula es ĩ milib uida. ex te m̾
egrediet᷑ qͥ sit dñator ĩ isrł: et egressꝰ¬

Expanded text:
cium tenet et spiritalem pascit gregem vigiliasque noctis custodit supra illum, si mundarum sibi aggregans multitudinem, haec justo moderamine gubernare coelestibus Scripturarum pascuis nutrire, et pervigili solertia contra immundorum spirituum insidias servare contendit. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Maria virginalis pudicitiae jura custodiens, secreta Christi quae noverat nemini divulgare volebat, sed ipsum haecgare, reverenter exspectabat. Ipsa autem eadem secreta ore tacito, vigili tamen corde sedula scrutabatur. Et hoc est quod ait, Conferens in corde suo. Conferebat quippe ea quae acta videbat his quae agenda legerat. Videbat namque se de stirpe David ortam in Nazareth de Spiritu sancto Filium Dei concepisse. Legerat in propheta: Egredietur virhrata, parvula es in millibus Juda, ex te enim egredietur qui sit dominator in Israel, et egress
Abbreviated transcription (Latin):
bis exhibuit. Et ueuerũt festinãtes:
et ĩuenerũt mariã et ioseph et ĩfan¬
tẽ positũ i p̃sepio. Ueuerũt pastores
festinãtes: et ĩuenerũt deũ et hoĩez
natũ simł et eiusdẽ natuitatis mĩ¬
stros. Festinemꝰ et nos fr̃es mei nõ pas¬
sib pedũ s bonoꝵ ꝓfectib opeꝵ: uidẽ
eaudẽ glorifiratã hũantatẽ: cũ eisdẽ
mĩstris digna seruitutis sue mercede
remimeratis. Festinemꝰ uide illũ: in
diuĩa pr̃is cit sua iinestate fulgentẽ.

Expanded text:
t. Et venerunt festinantes, et invenerunt Mariam et Joseph, et infantem positum in praesepio. Venerunt pastores festinantes, et invenerunt Deum hominem natum, simul et ejusdem nativitatis ministros. Festinemus et nos, fratres mei, non passibus pedum, sed bonorum profectibus operum videre eamdem glorificatam humanitatem cum ejusdem ministris digna servitutis suae mercede remuneratis; festinemus videre illum in divina Patris ac sua majestate fulgentem.
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ instãcia sequamͭ: et sollicita cor
ĩ patris solio meream᷑ uide regnantẽ.
Et uideamꝰ in qũt hoc uerbũ qd̾ fac¬
tũ est. Quã recta et pura fidei sce cõ¬
fessio. Inp̾ncipio erat uerbũ⁊ et uer¬
bũ ercit apud deũ: et deꝰ erat uerbũ.
Hoc uerbũ natũ ex pr̃e nõ factũ est:

Expanded text:
sollicita cord, nos in Patris solio mereamur videre regnantem. Et videamus, inquiunt, hoc verbum quod factum est. Quam recta et pura fidei sanctae confessio, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum! Hoc verbum
Abbreviated transcription (Latin):
q errabãt: ad semꝑ uirẽtia celestis
uite pascua reuocaret. Quoꝵ sũmo
pastori p̃cepit. Si diligis meͥ pasce o
frẽs tuos. Et factũ est ut discesserũt
ab eis angeli ĩ celũ: pastores loque¬
bant᷑ ad ĩuitẽ. Trãseamꝰ usq bethle

Expanded text:
 errabant, ad semper virentia coelestis vitae pascua revocaret. Quarum curam summo pastori praecepit: Si diligis me, pasce ovait: Confirma fratres tuos . Et factum est: ut discesserunt ab eis angeli in coelum, pastores loquebantur adinvicem: Transeamus usque Be
Abbreviated transcription (Latin):
licite p̃misit. Ego aũt cũ iustitia appa¬
rebo ĩ ꝯsptũ tuo. Alidẽtes ergo pastores
cognouerũt de uerbo qd̾ dictũ erat illis
de xp̃o: qr uisio dei cognitio eiꝰ est et
hec est sola bt̃a hoĩs uita ip̃o dicente

Expanded text:
licite praemisit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo. Videntes ergo pastores cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de Christo, quia visio Dei cognitio ejus est, et haec est sola beata hominis vita, homine
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ hoĩes ad patẽ umꝰ fidei spei
et dilectioĩs. atq ad gloriã duũe lau¬
daciõĩs essent u̾tende. Bignificãt ãt
mystice pastores isti gregũ: doctores
quosq ac rectores fideliũ cĩaꝵ. Nox
cuius uigilias custodiebãt suꝑ gregẽ
suũ. ꝑitula tẽptationũ indicãt: a qui¬
bus se suosq subiectos oẽs qͥ ꝑfecte ui¬
gilãt. tustodire nõ desistũt. Et bene.
nato dño. pustores suꝑ gregẽ uigilãt.
Ille etem̃ natꝰ est qͥ dicit. Ego sũ pas¬
tor bonꝰ. Bonꝯ pastoe aĩaz suã dat

Expanded text:
us fidei, spei et dilectionis, atque ad gloriam divinae laudationis essent convertendi. Significant autem mystice pastores isti gregum doctores quosque ac rectores fidelium animarum. Nox, cujus vigilias custodiebant super gregem suum, pericula tentationum indicat, a quibus se suosque subjectos omnes qui perfecte vigilant, custodire non desistunt. Et bene nato Domino pastores super gregem suum vigilant. Ille etenim natus est, qui dicit: Ego sum pastor bonus: bonus past
Abbreviated transcription (Latin):
apłs sine solluitudĩe uiue̾t cogitans
que sũt dei: genꝰ eoꝵ significat qͥ sũt
ĩ otio. s tñ fortissum ĩ temptaciõib
ut possint assum. Iob aũt qr et u¬
xorẽ habuit et filios et amplas t̾rena¬
rũ rerũ topias ad illud genꝰ ꝑtinet.
cui molendinũ deputatũ est: ẜ tn.
ut sint fortissum in tẽptatõib sicut
quib ꝯstat eccłia. quã ista tria ha¬
bẽna binas differẽtias ꝓpt̾ assũpcioẽ
et relictionẽ: quãus ĩ singulis mul¬
te studioꝵ uolũtatũq duisitates ad cõ

Expanded text:
et, cogitans quae sunt Dei, genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in tentationibus, ut possint assumi. Job autem quia et uxorem habuit, et filios, et amplas terrenarum rerum copias, ad illud genus pertinet cui molendinum deputatum est, sed tamen ut sint fortissimi in tentationibus, sicut quibus constat Ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias, propter assumptionem et relictionem, quamvis in singulis multae studiorum voluntatumque diversitates
Abbreviated transcription (Latin):
uersutꝰ ille manicheꝰ: aliud satra¬
mentũ. olis radiꝰ specular pene¬
trat et soliditatẽ eiꝰ ĩ sensibili sub¬
tilitate ꝑtrauit: et talis uidet᷑ in¬
trinsetus qualis extrĩsetꝰ. Ita frẽs¬
net cũ ingredit᷑ uiolat. uet cũ egre¬
dit᷑ dissipat: qr ĩ ingressu et egres¬
su eiꝰ spetular ĩtegrũ ꝑseuerat .
Spetular ergo nõ rũpit radiꝰ solis:
ĩtegritatẽ uginis. ĩ gressus aut e¬
gressꝰ uũq̃d uiciare potuerat dei¬
tatis: Es quid ulteriꝰ ĩmoritimuir:
Audiat xp̃ianꝰ qd nõ uult audire

Expanded text:
versutus ille Manichaeus aliud sacramentum. Solis radius specular penetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit: et talis videtur intrinsecus, qualis exstat eiolatur, nec cum egreditur dissipat, quia in ingressu et egressu ejus specular integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis; integritatem Virginis ingressus aut regressus vitiare poterat Deitatis? Sed quid ulterius immoror? Audiat Christianus quod non vult audire
Abbreviated transcription (Latin):
ro: sit ad solã rationẽ ꝑtinet sapiẽ¬
cia lit nõ retedat ab aĩa. Ecte iteꝵ
aluid ĩ sole. Calor et splendor ĩ uno
radio sũt: s caloe exsiccat. splẽdor
illũmat. Aliud suscipit calor: a¬
liud splẽdor Et licet caloe et splen¬
dor ab ĩuitẽ nequeãt seꝑari : susti¬
pit splẽdoe illũmationẽ nõ feruorẽ:
suscipit calor feruorẽ nõ illũmacoẽ.
Aliud simul. aliud singulare agũt:
et tñ ab ĩuitẽ nõ separãt᷑. Bic et fi¬
liꝰ suscepit carnẽ: et nõ deseruit pa¬
trẽ: nec se diuisit a rr̃e. Puscepit ĩ
tas ⁊ ĩpleuit quidẽ carnẽ xp̃i pat̾

Expanded text:
rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patnitas, implevit quidem carnem Christi
Abbreviated transcription (Latin):
go si unũ sũt: oẽs sũt in caruati. Nõ.
Ad solũ xp̃m ꝑtinet caro. Nempe a¬
liud est aĩa: aliud est ratio. Et tñ ĩ
aĩa est racio et una est cĩa: s aliud
aĩa agit aliud racio. Anĩa uiuit: ra¬
cio sapit. Et ad aĩa ꝑtinẽt uita: et
ad racionẽ ꝑtinet sapiẽcia. Et cũ
unũ sint. aĩa sola suscipit uitã: ra

Expanded text:
go si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non. Ad solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit; et ad animam pertinet vita, et ad rationem pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
ces ꝓdurit: imago dm̃te corꝑis fuit.
Nux em̃ trinã hab ĩ suo corpe sub¬
stãtie unionẽ : corĩ. testa. et nude¬
um. In corio caro. ĩ testa ossa: in nu¬
deo ĩterior cĩa oꝑat. In corio mitis
carnẽ significat saluatoeis: que ha¬
buit ĩ se asꝑitatẽ. uł amaritudinẽ
passionis. In nucleo ĩteriore decla¬
rat dulcedinẽ deitatis: que tribuit
pastũ et lumĩs submĩstrat officiũ.
In testa lignũ int̾serẽs crutis qd nõ
discreuit id qd̾ foris intꝰ ⁊ s que t̾re¬
na et telestia fuerãt. mediatoris lig¬
n intposicõe sotiauit dicẽte apło: qm̃¬

Expanded text:
ces produxit, imago Dominici corporis fuit; nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio, caro; in testa, ossa; in nucleo, interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem, vel amaritudinem passionis. In nucleo interiori declarat dulcedinem divinitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa lignum inserens crucis qui non discrevit, id quod foris et intus, sed quae terrena, et coelestia fuerant Mediatoris, ligni interpositione sociavit, dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑi sũt in illa nocte duo mͥ
lecto et due molẽtes in unũ
et duo ĩ agro: de quib bi-
nis singłi assument᷑. et singuli relĩ¬
quent᷑. Tria gena horm hic uidẽt᷑
significari: unũ eoꝵ q̃ ociũ et quietẽ
eligũt neq negotiis secularib. neq
negotiis eccłiasticis occupati: que il¬
loꝵ quies lecti noĩe significata est:
alteꝵ eoꝵ q ĩ plebib ꝯstituti regũt᷑
a doctorib. agẽtes en que sũt huiꝰ
seculi quos et feñaꝵ noĩe signifi¬
cauit: qr osiliis ut dixi peritoꝵ re-¬
gi ex eis expedit. et molẽtes dixit ꝓpt̾
tꝑaliũ negotioꝵ orbẽ atq tirtiuitũ
quas tñ in uno molẽtes dixit ĩ qntũ
de ip̃is reb et negotiis suis p̃bent u¬
sib eccł̃ie: tertiũ eoꝵ qͥ oꝑant᷑ in et¬
desie mĩsterio tanꝙͣ ĩ agro dei. de qͣ
agri cultura apłs loquit᷑. In his gͦ
trib generib bia sũt rursus ge¬
nera hom̃i ĩ singulis: et ꝓ robore ui¬

Expanded text:
i sunt in illa nocte duo in lecto et duae molentes in unum et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur et singuli relinquentur ? tria genera hominum hic uidentur significari : unum eorum, qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati; quae illorum quies lecti nomine significata est. alterum eorum, qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt huius saeculi, quos et feminarum nomine significauit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit; et molentes dixit propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ecclesiae. tertium eorum, qui operantur in ecclesiae ministerio tamquam in agro dei, de qua agricultura apostolus loquitur. in his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis et pro robore sua
Abbreviated transcription (Latin):
iudeꝰ. Contra naturã inq̃t parẽ u̾¬
go maria nõ potuit. Et detestandꝰ
neressariũ exemplũ ꝯtra uideũ. qd̵
sc̃o p̃cepit de singłis tribub ugas af¬
sacerdotis: posite sũt a sco moyse i
tabnatulo testĩonii. Pirga at aarõ
post alterũ diẽ ĩuenit᷑ ꝓdixisse flo¬
res et froudes: et peꝑisse mites. De
lectat mysteriũ cũ caritate ur̃a ꝯtia
ꝑfidiã iudeoꝵ cõmiscere: ubi maxĩe
figura int̾uenit satramẽti. Alirga
hec ꝓtulit qd ante nõ habuit: non
radicata plãtacõe. nõ fossa sartulo.
nõ cãata sucto. nec fudata semĩa¬
rio⁊ et tñ cũ illi deessẽt umusa iu¬
ra nature: ꝓtulit u̾ga qd̵ nec semi¬
ne suggeri potuit nec radice. Bir¬
gn ergo potuit cõtra naturã mites
edute ⁊ ugo nõ potuit ꝯtra nat̾e ui¬
gẽdora filiũ dei generare. Dicat igitꝰ
mͥ iudeꝰ ĩcredulꝰ queãdmodũ arida
u̾ga floeuit et frõduit et mices ꝓtu¬
tur illi: ut agnoscat uerũ ordinẽ of¬

Expanded text:
Judaeus, Contra naturam, inquit, parere virgo non potuit: et detestandus necessarium exemplum contra Judaeum, quod cepit de singulis tribubus virgas afAaron sacerdotis; positae sunt a Moysi in tabernaculo testimonii: virga autem Aaron post alterum diem invenitur produxisse flores et frondes, et peperisse nuces . Electat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces educere: virgo non potuit contra naturae jura Dei Filium generare? Dicat igitur mihi Judaeus incredulus, quemadmodum arida virga floruit et fronduit et nuces protutur illi; ut agnoscat verum ordinem of
Abbreviated transcription (Latin):
tũ: s de duob affectiomĩ insingulis
generib triũ ꝓfessionũ. In illa not¬
te ergo dixit: ĩ illa tribulatiõe. Ad
ip̃a tria gena que assumũt᷑ arbitror
ꝑtine etiã tria illa noĩa uiroꝵ sc̃oꝵ
deñtiat: noe damel et iob. Widet᷑
em̃ noe ꝑtinẽ ad eos ꝑ quos eccłia re¬
git᷑: sicut ꝑ illũ in aq̃s archa guber

Expanded text:
us generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumuntur, arbitror pertinere etiam tria illa nomina uirorum sanctorum, a denuntiat, Noe, Danihel et Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gube
Abbreviated transcription (Latin):
spũsscũs: carnẽ xp̃i deserẽ nõ potue¬
rũt: qñdo ĩ diuitatis untate mãse¬
rũt. Adhuc cytharã respice. Ut mu¬
sicũ melos tems dultib reddat. tria
parit adesse uidẽt᷑ ars manꝰ et corda ÷¬
et cũ ars dictat manꝰ tãgit: reso¬
nat cordit. Cria parit opant᷑: p sola
corda resonat qd̾ audit᷑ ÷ nec arrs nͭ
manꝰ sonũ reddũt: ẜ ea cũ corda pa¬
rit oꝑãt᷑. Sic nec p̃r net spusscus

Expanded text:
plent, carnem Christi deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Ad hoc, citharam respice, ut musicum melos sonis dulcibus reddat: tria pariter adesse videntur, ars, manus et chorda. Ars dictat, manus tangit, resonat chorda. Tria operantur, sed sola chorda resonat quod auditur. Nec ars nec manus sonum reddunt, sed eum cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
positũ nataliciũ suũ celebeare cog¬
nouerit ⁊ ip̃e ad te uenire et aĩa tu¬
am nõ solũ uisitare ẜ etiã quiescẽ¬
et ĩ ꝑpetuo ĩ illa dignabit᷑ habita¬
ce sto ad ostiũ et pulso si quis sur¬
rexerit et apperuerit michi ĩtrcibo ad
illũ: et tenabo tũ illo et ille metũ.
Quã felix est illa aĩa que uitã suã
ita deo auxiliãte studuerit guberna¬
re ut xp̃m hospitẽ et habitatorẽ me¬
reat᷑ accipe: sĩc etõtrario quã in fe¬
lix est illa ꝯsciẽtia tota latrimarũ
fonte lugẽda ⁊ que se ita malis opi
bus truentauit: ut ĩ ea nõ xp̃s re¬
quiesce s diabolꝰ ĩcipiat dñari. Ca¬
lis em̃ cũa si medicamentũ penitẽ¬
cie nõ cito subuenerit a lute relinqͥ¬
tur et tenebris occupat᷑: uatuatur
dulcedĩe ĩplet᷑ amaritudĩe a moe¬
te ĩuadit᷑ a uita repudiat᷑. Nõ tñ¬
de dm̃ pietate diffidat q̃ talis est n ͨ

Expanded text:
positum natalicium suum celebrare cogpositum natalicium suum celebrare cognouerit, ipse per se uenire et animam tuam non solum uisitare, sed etiam requiescere perpetuo et in illa dignabitur habitace sto od ostium et pulso; si quis surrexerit, et aperuerit mihi, intrabo ad illum, et coenabo cum illo et ille mecum . Quam felix est illa anima quae vitam suam ita, Deo auxiliante, studuerit gubernare, ut Christum hospitem et habitatorem mereatur accipere. Sicut econtrario, quam infelix est illa conscientia et tota lacrymarum fonte lugenda, qubus cruentavit ut in ea non Christus requiescere, sed diabolus incipiat dominari; talis anima, si medicamentum poenitentiae non cito subvenerit, a luce relinquitur, a tenebris occupatur: vacuatur dulcedine, impletur amaritudine, a morte invaditur, a vita separatur. Non tamen de pietate Domini diffidat, qui tal
Abbreviated transcription (Latin):
net oĩ solliitudĩe preuidet᷑. Ut
natalitiꝰ cũ gaudio celebret᷑ hoĩs
morituri: Si ergo tanta p̃paras
ĩ natalicio tuo uel filii tui: quãta
et qualia p̃pare debes suscepturus
natalẽ dm̃ tui: Si talia p̃ꝑas mo¬
rituro: qualia pꝑare debes et̾no:
Quicq̃d ergo nõ uis ĩueniri in do¬
mo tua: quantũ potes labora ut nõ
ĩueniat deꝰ in aĩa tua. C ertesi te
rex t̾renꝰ aut qͥcũq pr̃familias
ad suũ nataliciũ ĩuitaret: qua¬
lib uestimẽtis studeres oenatꝰ ĩte¬
dere quã nous quã mitidis quã
splẽdidis: quoꝵ nec uetustas net a
Tali ergo studio inqͣntũ p̃uales xp̃o
auxiliate ꝯtende: ut diu̾sis ututũ
ornamẽtis aĩa tua ꝯposita simpli
citatis gẽmis et sobrietatis florib¬
adornata: ad solẽpnitatẽ regis e¬
tm id est ad natalẽ dñi saluatoris
cũ secura ꝯstiẽtia ꝓcedat: castitate
itida caritate splẽdida elemosi-¬

Expanded text:
net, omni sollicitudine providetur. Utqnet, omni sollicitudine providetur. Utqnatalitius cum gaudio celebretur hominis morituri? Si ergo tanta praeparas in natalitio tuo, aut filii tui; quanta et qualia praeparare debes suscepturus natalem Domini tui? Si talia praeparas morituro; qualia praeparare debes aeterno? Quidquid ergo non vis invenire in domo tua, quantum inueniat deus in anima tua. certe si te rex terrenus aut quicumque paterfamilias ad suum natalicium inuitaret, qualibus uestimentis studeres ornatus incedere, quam nouis et nitidis uel quam splendidis, quorum nec uetustas nec uiTali ergo studio, in quantum praeuales, Christo auxiliante contende, ut diuersis uirtutum ornamentis anima tua conposita gemmis simplicitatis et sobrietatis floribadornata ad solemnitatem Regis aeterni, id est ad natale Domini Salvatoris cum secura conscientia procedas, castitate nitida, caritate splendida, eleemosyn
Abbreviated transcription (Latin):
uita nr̃a ꝯsistit: sicut et ip̃e dñs dixit.
Nisi mãdutaueritis carnẽ filii hoĩs
et biberitis eiꝰ sanguĩe: nõ habebi.¬
tis uitã in uobis. Mutet ergo ui¬
tã: qͥ uult acciꝑe uitã. Nã si non
niutet uitã ad iudiciũ accipiet ui¬
tã: et magis ex ip̃a ꝯfundit᷑ quã
sanet᷑ magis octidit᷑ quã uiuficet᷑.
pus dñi et bibit sangiũe eiꝰ ĩdig
ne: iudiciũ sibi mãdutat et bibit.
euãgelio dixit lutẽ debẽt hõib oꝑa¬
nr̃a. Cõsiderate queso fres quãdo
aliqs hõ potẽs aut nobilis natalẽ
suũ aut filii sui telebrare desiderat:
quãto studio ante plures dies quic¬
qͥd ĩ domo sua scedidũ uiderit ordi¬
nat emũdari: quitq̃d ĩeptũ et in¬
cõgruũ ꝓitit: quitq̃d utile et neces¬
sariũ p̃cipit exhiberi. Domꝰ eciũ
si obstura fuerit dealbat᷑ paimẽ¬
ta scopis mũdata et diusis resper¬
sa florib adornãt᷑: quitqͥd etiã ad
leticiã amim et corꝑis delicias ꝑti¬

Expanded text:
it nostra. Sic et ipse Dominus dixit: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Mutet ergo vitam qui vult habere vitam. Nam si non vitam mutaverit, ad judicium accipiet vitam, et magis ex ipsa corrumpitur quam sanetur, magisque occiditur quam vivificatur. pus Dne, judicium sibi manducat et bibit . Evangelio ipse dixit : Lucere debent homira . Considerate, quaeso, fratres, quando aliquis homo potens aut nobilis natalem aut suum aut filii sui celebrare desiderat, quanto studio ante plures dies quidquid in domo sua sordidum viderit, ordinat emundari, quidquid ineptum et incongruum projici, quidquid utile et necessarium, praecipit exhiberi: domus etiam, si subobscura fuerit, dealbatur, pavimenta scopis mundantur, et diversis respersa floribus adornantur; quidquid etiam ad laetitiam animi et corporis delicias perti
Abbreviated transcription (Latin):
seuerauerit ĩ finẽ hic saluꝰ erit. E
u̾ose ad elemosmã tardos et adi¬
xiliãte dño festinẽt se a malis eruẽ.
ut que bona sũt mereãt᷑ ĩplere ÷ ut cũ
dies iudicii uenerit nõ cum ĩpiis et pet¬
catorib puniũt᷑. s cũ iustis et miseri¬
cordib puenire ad et̾na p̃mia mere¬

Expanded text:
sque in finem, hic salvus erit . Qui vero se ad eleemosynam tardos, et ad ixiliante Domino, festinent se a malis eruere, ut quae bona sunt mereantur implere; ut cum dies iudicii aduenerit, non cum impiis et peccatoribus puniantur, sed cum iustis et misericordibus peruenire ad aeterna praemia mere
Abbreviated transcription (Latin):
bus p̃dicauit et ego tanto tꝑe: ille as¬
siriis genti ĩcredule ego iudeis ppło dei:
ille ꝑegrinis ego cuub. ille uote sim¬
acceptꝰ est: ego tãta signa faciẽs beel¬
Zebub talũpniã sustmneo. Plus ergo
iona hic: hoc est ĩ medio uem p̃ditãs.

Expanded text:
bus praedicavit, ego tanto tempore. Ille Assyriis genti incredulae, ego Judaeis populo Dei. Ille peregrinis, ego civibus. Ille voce acceptus est, ego tanta signa faciens Beelzebub calumniam sustineo. Plus ergo est Jona hic, hoc est in medio vestrum praedicans.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ de celo qd̾ ĩdigni erãt uide. uerũ
de ꝓfũdo ĩferm tribuẽs quale ionas
te. de abisso ac mortis fauce liberatꝰ
et accepit et dedit signũ: uidelitz ĩcar¬
natiõĩs natiuitatis passiõis nõ glo¬
rificacioĩs. Wiscipulis aũt suis signũ

Expanded text:
t videre, verum de profundo inferni tribuens, quale Jonas sed de abysso ac mortis fauce liberatus, et accepit et dedit, signum videlicet incarnationis, non divinitatis, passionis, non glorificationis. Discipulis autem suis sig
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ forẽsi et ꝑfũctoria specie cõpta amĩo
manet ĩteriore pollutior. Neq enĩ sacri
fontis irriguo aut abluebat aut res¬
tinguebat ardorẽ: ineritoq ad eã spũs
redibat ĩmũdꝰ ⁊ adducẽs secũ septẽ spi¬
tus neqͥores se: qm̃ ĩ ebdomada legis et
octaue mysteriũ sacrilegu mẽte ꝯmisit.
Itaq nobis multiplicat᷑ septiforis
spũs grã: ita illis ĩmũdoꝵ sp̃ituũ oĩs¬
cumulat᷑ ĩuiria. Uimisitas enĩ hoc
timo die ꝯtlusis mudi oꝑib req̾euit
deꝰ. Ideo et sterilis septẽ peꝑit: et po¬
pulosa ĩ filiis ĩfirmata ẽ. Demq ut
scias synagoge ppłui deformari ubi
eccłie bt̃itudo laudat᷑.¬

Expanded text:
quae forensi et perfunctoria specie compta, animo quae forensi et perfunctoria specie compta, animo manet interiore pollutior. Neque enim sacri fontis irriguo aut abluebat, aut restinguebat ardorem: meritoque ad eam spiritus redibat immundus, adducens secum septem spiritus nequiores se; quoniam in hebdomada Legis et octavae mysterium sacrilega mente commisit. Itaque ut nobis multiplicatur septiformis Spiritus gratia: ita illis immundorum spirituum omcumulatur injuria; universitas enim hoc timo die conclusis mundi operibus, requievit Deus . Ideo et sterilis septem peperit, et populosa in filiis infirmata est . Denique ut scias Synagogae populum deformari, ubi Ecclesiae beatitudo laudat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quib habitat spũs: regalẽ domũ
habemꝰ. Dude et ĩ posteriorib dicit:
regnũ dei ĩtra uos est. Et ideo diuita¬
tis et dñaciõis et ĩpatorie maiestatis
et nõ ĩuemẽs. Hot de iudeoꝵ plebe dic¬
tũ ambigi nõ potest: quã dñs a reg¬
no suo ĩ suꝑiorib segregauit. Dude
oẽs quoq hereticos et scismatitos: a
regno dei et ab eccłia ĩtellige seꝑatos.
Et ideo nõ dei ẜ iũdi spũs: oĩs scis¬
matũ heticoꝵq liquido claret esse cõ¬
uẽtꝰ. Itaq ĩ uno hoĩe totiꝰ uidaiti po¬
puli cõꝑacio ẽ: a quo ꝑ legẽ spũs ĩnũ¬
dus exierat. S qr ĩ naciõib et gẽtib
ꝑ fidẽ xp̃i requiẽ reperiri nõ potuit ĩ¬
mũdis emĩ spitib xp̃s ĩcendiũ est: qͥ in
pectorib gẽtiliũ que ante arida erãt.
postea ꝑ baptisimũ rore spusscĩ humes¬
cebãt ⁊ iacula adu̾sarii ignita restrm¬
rerat ideo regressus ad plebẽ est uideoꝵ:

Expanded text:
in quibus habitat Spiritus, regalem domum habemus. Unde et in posterioribus dixit: Regnum Dei intra vos est . Et ideo divinitatis, et dominationis, et imperatoriae majestatis et non inueniens. hoc de Iudaeorum plebe dictum ambigi non potest, quam dominus a regno suo in superioribus segregauit. unde omnes quoque haereticos et schismaticos a regno dei et ab ecclesia intellege separatos. et ideo non dei, sed inmundi spiritus omnis schismatum haereticorumque liquido claret esse conuentus. itaque in uno homine totius Iudaici populi conparatio est, a quo per legem spiritus inmundus exierrequiem reperire non potuit immundis enim spiritibus Christus incendium est, qui in pectoribus gentilium, quae ante arida erant, postea per baptismum rore Spiritus sancti humescebant, jacula adversarii ignita restrinxerat, ideo regressus ad plebem est Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
bitat enĩ ut legisti corpalit̾ plenitu¬
do di̾itatis in xp̃o. Qd̃ utiq et de
pr̃e negure nõ poteris: et de spũ ue
gure nõ debes: nec tibi mẽbroꝵ ꝯpil
test esse duuisior et ideo ad formã u¬
nitatis nõ ad distinctionẽ potesta¬
tis refereda digiti nĩtupacio est: cũ
dextera dei dicat ego et put̾ unũ su-¬
mus. S lit ĩdiuidua diuĩtatis dis¬
qm̃ uidebo celos oꝑa digitoꝵ tuoꝵ.
ris eiꝰ oĩs u̾tus eoꝵ. Et paulꝰ at hec
iuidẽs singulis ꝓut uult. Et hic cũ

Expanded text:
bitat enim, ut legisti, corporaliter plenitubitat enim, ut legisti, corporaliter plenitudo diuinitatis in Christo. quod utique et de patre negare non poteris et de spiritu negare non debes. nec tibi membrorum contest esse diuisio et ideo ad formam unitatis, non ad distinctionem potestatis referenda digiti nuncupatio est, cum dextera dei dicat: ego et pater unum sumus, sed licet indiuidua diuinitas, disquoniam uidebo caelos opera digitorum tuorum oris eius omnis uirtus eorum. et Paulus ait: haec diuidens sing
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ qd̾ ex lege est: tũ ppłus ip̃e diui¬
dat legẽ : quãdo a legis ppło iħs ne¬
gnt᷑ qͥ ex lege debet᷑: Ita ex ꝑte se fides
iudiite plebis ĩpugnat et ĩpugnã¬
do diuidit᷑: diuidẽdo dissoluit᷑. Eti
furoris amẽtia ut cũ dei filiꝰ ad in¬
mũdos spũs ꝯterẽdos. et ad ianubi¬
as mũdam pncipis auferẽdas suste¬
perit carnẽ: et destruede neq̃tie spi¬
talis hõib quoq dederit pt̃atẽ. diui¬
dẽs spolia eiꝰ qd ĩsigne est triũphan¬
tis : aliq̃ sibi adiumẽtũ et p̃sidia dia¬
bolite potestatis asciscãt. cũ in digito
dei uł certe scd̾m matheũ in spũ dei
demones excludãt᷑: Alnde ĩtelligit᷑
ĩduuduũ qd̾dã uelut corpꝰ esse duũ¬
tatis et regnũ cũ xp̃s dei dextera sit:
spũs aũt digiti specie uelut uinꝰ secũ¬
dũ duũtatẽ corꝑis seriẽ uideat᷑ expri¬
mere. Nõne uidet᷑ ĩdiuiduũ esse reg¬
nuĩ: cũ uelut corpꝰ sit ĩdiuiduũ: Ha¬

Expanded text:
tuum, quod ex lege est, cum populus ipse diuidat legem, quando a legis populo Iesus negatur, qui ex lege debetur? ita ex parte se fides Iudaeicae plebis inpugnat et inpugnando diuiditur, diuidendo dissoluitur. furoris amentia; ut cum Dei Filius ad immundos spiritus conterendos, et ad manubias mundani principis auferendas susceperit carnem, et destruendae nequitiae spiritalis hominibus quoque dederit potestatem, dividens spolia ejus, quod insigne est triumphantis, aliqui sibi adjumentum ac praesidia diabolicae potestatis adsciscant, cum in digito Dei, vel certe secundum Matthaeum in spiritu Dei daemones excludantur ! Unde intelligitur individuum quoddam velut corpus esse divinitatis et regnum; cum Christus Dei dextera sit. Spiritus autem digiti speciem velut unius secundum divinitatem corporis seriem videatur exprimere. nonne uidetur indiuiduum esse regnum, cum uelut corpus sit indiuisum? ha
Abbreviated transcription (Latin):
expete ꝑpeti sepulturã ⁊ isi uita mor¬
talib p̃stita resurrectiõe ꝯferret:
Posse aũt hoc fieri facit diuitatis
sistit. Demq ut ĩdubitata refurgen¬
di exẽpla capiumꝰ: ip̃e hic mũdꝰ a¬
missa reteptaq detoris sui spetie ⁊
occidit et resurgit. Dotumentũ iu¬
nuꝵ fute̾ resurrectiõis accipimꝰ: cũ
cõmedata sulcis fruiẽta ĩ stipulã
suã redeãt ÷ renouatis et frõtib spo¬
liata gelu nemora reuirescũt: tũcta
etiã que t̾ra ꝓducit aut ĩ semĩe aut ĩ¬
radite multiplicata reddũt᷑. Que ãt
duricia coodis est nõ credẽ reformari.
hoĩez: cũ oĩa que facta sũt reparent᷑:¬
Uitã et̾nã. Absq ulla dubitatiõe fri¬
teami nos uitã et̾nã ꝯsetuturos. si hec
q̃ uobis exponimꝰ sacramẽta fidelit̾
teneatis: ac bonis actib ꝯseruetis.

Expanded text:
expetere, et perpeti sepulturam, nisi vitam morexpetere, et perpeti sepulturam, nisi vitam mortalibus praestita resurrectione conferret? Posse hoc fieri facit divinitas sistit. Denique ut indubitata resurgendi exempla capiamus ipse hic mundus amissa receptaque decoris sui specie et occidit, et resurgit. Documentum nimirum futurae resurrectionis accipimus, cum commendata sulcis frumenta in stipulam suam redeunt, et renovatis frondibus spoliata gelu nemora revirescunt. Cuncta etiam, quae terra producit aut semine aut radice multiplicata redduntur. Quae autem duritia cordis est non credere reformari hominem, cum omnia, quae facta sunt, reparentVitam aeternam. Absque ulla dubitatione fatemur, nos vitam aeternam consecuturos, si haec quae vobis exponimus sacramenta fideliter teneatis, ac bonis actibus conservetis.
Abbreviated transcription (Latin):
dere et ptt̃a nõ poteras: ĩdulgentia
fatẽt motentẽ. Ideo ĩmatulatꝰ octi¬
sus ẽ agnꝰ: ut eiꝰ cruore hũam gene¬
ris matula tergeret᷑. Didete frẽs ꝓ
funditatẽ mysterii. uidete altitudĩe
sac̃mẽti: ubi mors reddidit u. tã et pet¬
tatoꝵ sordes sangiũe sũt motentis ab¬
luti.Het aũt remissio nõ te ad petta¬
tũ nuitrit. s admonet ut pettare ĩam
metuas: q̃ te ĩtelligis sine uena non
potuisse saluari. Bonitas enĩ dei ĩdul¬
gẽtie sue mime nõ nos sirmat ad cul¬
tionẽ. Carnẽ quã in hac uita sub mor¬
tali cõdiciõe portamꝰ: resurretturã
esse ĩmortalẽ at racionẽ redditurũ ꝓ
fuiis: hec sũma credendi ẽ. Et reuera
quis tredẽs deo possit de resurrettiõe
dubitare: tũ maĩfestũ sit hãc solam
xp̃o causã fuisse nascedi: Que enĩ a¬
lia ratio q̃ue utilitas erat ut ꝓpetuꝰ
carnẽ dignaret᷑ assume̾ ⁊ nisi ut tar¬
set dei filiũ crutẽ nõ refuge̾ mortẽ

Expanded text:
 indulgentia faceret innocentem. Ideo immaculatus occisus est Agnus ut ejus cruore humani generis macula tergeretur. Videte, fratres, profunditatem mysterii, videte altitudinem sacramenti: ubi mors reddidit vitam, et peccantium sordes sanguine sunt innocentis ablutae. Haec autem remissio non te ad peccatum nutrit, sed admonet ut peccare jam metuas, qui te intelligis sine venia non potuisse salvari. Bonitas enim Dei indulgentiae suae munere non nos armat ad cultionem. Carnem quam in hac vita sub mortali conditione portamus, resurrecturam esse immortalem, ac rationem reddituram pro finis, haec summa credendi est. Et revera quis credens Deo possit de resurrectione dubitare, cum manifestum sit hanc solam Christo causam fuisse nascendi? Quae enim alia ratio, quaeve uticarnem dignaretur assumere, nisi ut perset Dei filium crucem non refugere, mortem
Abbreviated transcription (Latin):
Et ideo nõ nobis ueniat ĩ cogitatione
quomõ hoc aut illud potuit fieri: qui
oĩpotentẽ p̃cpim᷑ ꝯfiteri. Creatorẽ celi
et t̾re. Hoc est aũt qd suꝑiꝰ dixi: qr oĩa
sola uerbi potestate ꝑfetit. Credo et ĩ¬

Expanded text:
Et ideo non nobis veniat in cogitationem quomodo hoc aut illud potuit fieri, qui omnipotentem praecipimur confiteri. Creatorem coeli et terrae. Hoc ait quod superius dixi, quia omnia sola verbi potestate perfecit. 3. Pi
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾itatis sue cõsilio idtirto suscepit hõi¬
nẽ ut ꝓ hoĩe possit oitidi. Supplitiũ
aũt crutis elegit ut sublimiorẽ uicto¬
riã pareret pena deterior: ut qͥ uniũ¬
ut qͥ crutifixũ uidebãt: mirabilia ter¬
nerẽt trucifixi. Nã satis habũdeq glo¬
riã patiẽtis ostendũt: repẽtina solis ob¬
scuritas. tremor traꝵ: saxoꝵ duusio. re¬
surrecttio mortuoꝵ. Illud aũt quãti ẽ
testĩomi : qd̾ etiã parit̾ trucifixꝰ latro.
memoriã sui ĩ telesti regno fieri a cõsor¬
te supplicii p̃cabat᷑: Huic ẽ kñ qd̾ il¬

Expanded text:
divinitatis suae consilio idcirco suscepit hominem, ut pro homine posset occidi. Supplicium autem crucis elegit, ut sublimiorem victoriam pareret poena deterior; et qui univeut qui crucifixum videbant, mirabilia cernerent crucifixi. Nam satis abundeque gloriam patientis ostendunt repentina solis obscuritas, tremor terrarum, saxorum divisio, resurrectio mortuorum. Illud autem quanti est testimonii, quod etiam pariter crucifixus latro memoriam sui in coelesti regno fieri a consorte supplicii precabatur? Hinc est, chari
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfiterida : ꝑ quã et sc̃ifitatio ẽ data
mortalib. et crescẽte tredentiũ mio:
oñn pene lĩguis in dei laudes sant¬
tior mũdꝰ exultat. Sca est eccłia: qͣ
baptisim sat̃mẽto pct̃oꝵ cõtagione
detersa. t̾raꝵ incolas tnͣsmittit ad
celũ. Catholicã dicit toto orbe diffu
lice nõ dicũt᷑: qr ꝑ lota atq ꝑsuas.¬

Expanded text:
confitenda, per quam et sanctificatio est data mortalibus et, crescente credentium numero, omnium pene linguis in Dei laudes sanctior mundus exsultat. Sancta est Ecclesia, quae, baptismi sacramento peccatorum contagione detersa, terrarum incolas transmittit ad est. Catholicam dicit toto orbe diffuslicae non dicuntur, quia per loca atqu
Abbreviated transcription (Latin):
regula ueritatis ut quoꝵ unũ nomẽ
est nõ sit eoꝵ duisa ꝯfessio: et qͥ i ce¬
lo apud se unũ sũt a nobis nõ sepa¬
rent᷑ in tris. Nã sicut duũtati nichil
de treatutris equari potest: ita om̃em
diuisionẽ et ĩequalitatẽ natura diui¬
nitatis excludit. Scd̃m enĩ enãgeli¬
cã ueritatẽ sicut filiꝰ a pre exiuit ita
et spusscũs a patre ꝓcedit: et sĩt un¬
genitꝰ filiꝰ dei est ita et spũsscũs dei
est: et sĩt pat̾ tui uult miseret᷑. et filiꝰ
tui uult prẽz reuelat: ita etiã spũs
et ĩ spirare legit᷑ put uult: et dona te¬

Expanded text:
regula veritatis, ut quorum unum nomen est, non sit eorum diversa confessio, et qui in coelo apud se unum sunt, a nobis non separentur in terris. Nam sicut Divinitati nihil de creaturis aequari potest, ita omnem divisionem et inaequalitatem natura Divinitatis excludit. Secundum enim evangelicam veritatem, set Spiritus sanctus a Patre procedit. Et sicut unigenitus Filius Dei est, ita et Spiritus sanctus Dei est. Et sicut Pater, cui vult, miseretur, et Filius, cui vult, Patrem revelat; ita etiam Spiritus et inspirare legitur, prout vult, et dona coe
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uerbũ dei et deꝰ et̾nꝰ erat: nec tõ¬
fortari ĩdigebat nec habebat auge¬
ri. Bude rectissiẽ plenꝰ sapiẽtia ꝑ¬
hibet᷑ et grã: sapiẽtia quidẽ qr in
ip̃o habitat oĩs plenitudo diuĩtatis
qd̾ iohes stribit eũ plenũ grã et ueri¬
tate: eamdẽ ip̃e diuĩtatis excellentiã
ueritatis. quã lucas sapiẽne noĩe cõ¬
mendãs.

Expanded text:
etiam verbum Dei, Deus aeternus erat, nec conetiam verbum Dei, Deus aeternus erat, nec confortari indigebat, nec habebat augeri: unde rectissime plenus sapientia perhibetur et gratia. Sapientia quidem, quia in ipso habitat omnis pleniquod Joannes scribit eum plenum gratia et veritate, eamdem ipsam divinitatis excellentiam veritatis, quam Lucas sapientiae nomine commendans.