comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta: dictũ ẽ ei Non occides. ñ moe¬
chaberis. Ñ furtũ facies.
Ñfalsum testimoniũ dices:
honora patrẽ tuũ & matrẽ tuã.
& diliges ꝓximũ tuũ. tamquam
te ipsũ: Haec faciens infide xp̃i.
tener& ꝓculdubio fidẽ: quae ꝑdi
lectionẽ operatur: Neq enĩ dili¬
ger& ꝓximũ tam quã se ipsũ. nisi
recepta dilectione dĩ: sine qua
ñ diliger& se ipsũ: Porrosifacer&
&iam quod dñs addidit dicens.
Siuis ꝑfectus eẽ: uade uende om̃a
quae habes. & da pauperib: &
habebis thesaurũ incaelo: & ue¬
nisequere me: aedificar& suꝑ
illud fundam̃tum : aurũ. argen¬
tũ. lapides p̃tiosos : Non enĩ co¬
gitar& nisi quae sunt dĩ: quomo¬
do placer& dõ: Ethae cogitatio¬
nes sunt : quantũ existimo: aurũ.
argentũ. lapides p̃tiosi : Porro
sicirca diuitias suas. quodã car¬
nali tener&ur affectu : quãuis
ex eis multas elemosynas facer&:
nec ad eas augendas fraudis aliꝗd

Expanded text:
ta, dictum est ei: non occides, non moeta, dictum est ei: non occides, non moechaberis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, honora patrem tuum et matrem tuaet, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum. Haec faciens in fide Christi, teneret procul dubio fidem quae per dilectionem operatur. Neque diligeret proximum tanquam se ipsum, nisi recepta dilectione Dei, sine qua non diligeret se ipsum. Porro si faceret etiam quod Dominus addidit, dicens, se perfectus, uade, uende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in caelo; et ueni, sequere me, aedificaret super illud fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos; non enim cogitaret, nisi quae sunt dei, quomodo placeret deo. et hae cogitationes sunt, quantum existimo, aurum, argentum, lapides pretiosi. porro si circa diuitias suas quodam carnali teneretur affectu, quamuis ex eis multas elemosynas faceret nec ad eas augendas fraudis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ apłs dicit: Porro sifides xp̃i:
illa utiq quã definiuit apl̃s. quae
ꝑdilectionẽ operatur. Non enĩ
fides illa daemonũ: cũ & ipsicre¬
dant & contremiscant: & filiũ
dĩ confiteantur inai: potest acci¬
pi infundam̃tum : Quare : Nisi
quia non ẽ fides quae operatur
ꝑdilectionẽ . sed quae exprimit᷑
ꝑtimorẽ: fidesitaq xp̃i. fides
grãe xp̃iane : id ẽ ea fides quae ꝑ
dilectionẽ operatur : posita in
fundam̃to : neminẽ perire ꝑmit¬
tit: Sed quid sit a edificare suꝑ
hoc fundam̃tum : aurũ. argentũ.
lapides p̃tiosos . & ligna. foenum
stipulã si subtilius disserere co¬
ner : uereor nead Intellegendũ.
difficilior sit ipsa expositio: Eni¬
tar tam̃ quantũ dñs adiuuat: &
breuiter: & quantũ potero dilu¬
cide : expedire quod sentio: Ecce
ille qui quaesiuit amagistro bono.
quid bonifacer& ut haber& uitã
a & ernã : & audiuit . siad uitã ue¬
nire uell&. seruanda sibi eẽ man¬
data: & cũ quaerer& quae manda¬

Expanded text:
idem apostolus dicit. porro si fides Christi, illa utique, quam definiuit apostolus, quae per dilectionem operatur. non enim fides illa daemonum, cum et ipsi credant et contremescant et filium dei confiteantur Iesum, potest accipi in fundamentum. quare? nisi quia non est fides, quae operatur per dilectionem, sed quae exprimitur per timorem. fides itaque Christi, fides gratiae christianae, id est ea fides, quae per dilectionem operatur, posita in fundamento neminem perire permittit. sed quid sit aedificare super hoc fundamentum aurum, argentum, lapides pretiosos et ligna, fenum, stipulam, si subtilius disserere coner, uereor, ne ad intellegendum difficilior sit ipsa expositio; enitar tamen, quantum dominus adiuuat, et breuiter et, quantum potero, dilucide expedire quod sentio. ecce ille, qui quaesiuit a magistro bono, quid faceret, ut haberet uitam aeternam, et audiuit, si ad uitam uenire uellet, seruanda sibi esse mandata, et cum quaereret, quae manda
Abbreviated transcription (Latin):
nuenti sunt martyres . quiha¬
berent saecularia: Quã multi
diuites. & senatores passi sunt.
Aedificabant tam̃ quidã eoꝵ li¬
gna. foenũ stipulã In affectib
carnalib & saeculariũ curarũ
Sed tam̃ quia fundam̃tum habe

Expanded text:
Inventi sunt martyres qui haInventi sunt martyres qui haberent ista saecularia. Quam multi divites et senatores passi sunt! Aedificabant tamen quidam eorum ligna, fenum, stipulam in affectibus carnalium et saecularium curarum: sed
Abbreviated transcription (Latin):
onis domus : ui deamus quia iam
dedicatũ ẽ caput nr̃m: iam facta
ẽ dedicatio domꝰ incapite: tam quã
dedicatio fundam̃ti Caput sur¬
sum ẽ. fundam̃tum inferius ẽ
Neforte ꝓpterea male dixerimꝰ.
fundam̃ tum ẽẽ xp̃m. culmen ẽ po¬
tius: Ascendit incaclũ. sed& ad
dexterã patris : Sed puto nos ñ
aurũ. argentũ. lapides pr&i¬
osos: Quibene uiuunt. qui d̃m
honorant & laudant. qui pati¬
entes sunt intribulationib: qui
desiderant patriã: ipsi aedifi¬
cant. aurũ. argentũ. lapides
preciosos: Qui aũ amant adhuc
saecularia : & negotiis terrens
implicati sunt: & dediti sunt uin¬
culis quibusdã & affectionib car¬
nis. domib suis. coniugib. pos¬
sessionib : & tam̃ xp̃iani sunt.
aedificando niħil p̃ponitur fun¬
dam̃to. a edificant quidẽ ipsi. li¬
gna. foenũ. stipulã: Sed quid se¬
cutus ẽ : Vniuscuiusq opus qua¬
lesit. ignis ꝓbabit. ignis tribu
tyres hic̃ probauit: Omne aut̃
genus humanũ : ꝓbat infine

Expanded text:
domus, videamus quia jam dedicatum est caput nostrum: jam facta est dedicatio domus in capite, tanquam dedicatio fundamenti. Caput sursum est, fundamentum deorsum: ne forte propterea male dixerimus fundamentum esse Christum; culmen est potius, ascendit in coelum, sedet ad dexteram Patris. Sed puto nos non aurum, argentum, lapides pretiosos. Qui bene vivunt, qui Deum honorant et laudant, qui patientes sunt in tribulationibus, qui desiderant patriam, ipsi aedificant aurum, argentum, lapides pretiosos: qui autem amant adhuc saecularia, et negotiis terrenis implicati sunt, et dediti sunt vinculis quibusdam et affectibus carnis, domibus suis, conjugibus, possessionibus, et tamen christiani sunt, aedificando nihil praeponitur fundamento; aedificant quidem ipsi ligna, fenum, stipulam: sed quid secutus est? Uniuscujusque opus quale sit ignis probabit: ignis tribultyres hic probavit, omne autem genus humanum probat in fine.
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo fundam̃tum ẽ xp̃c: Quomo¬
do dixi: dedicatũ ẽ caput nr̃m.
ipsũ caput ẽ fundam̃tum : Sed
fundam̃tum deorsũ sol& eẽ : ca¬
put aũ sursũ: Intelligat sc̃ĩtas
ur̃a quoddicam : Fortassis expli¬
cabo. In nomine iHIU xp̃i Ponde¬
ra. gemina sunt: Pondus enim ẽ
quiddã cuiusq rei. uelut conan¬
tis ad locũ suum: Hoc ẽ pondus
fers lapidẽ manu Pateris pon¬
dus. p̃mit manũ tuã. qui locum
suũ quaerit : Et uis uidere quid
quaerat : Subtrahe manum
uenit ad t̃ram. quiescit int̃ra:
Peruenit quo tendebat Inuent
locũ suum: Pondus ergo illud : mo¬
tus erat quasi spontaneus. sine
ima tendit: Io cũ enim suũ quae¬
rit: Ordinari quaerit : quia p̃¬
ter ordinẽ ẽ. aqua suꝑ oleum:
Donec ergo ueniat ad ordinem
suũ. Inqui&us motus ẽ. ðonec te¬
neat locũ suum: Contra oleum
funde subaqua: uerbi gr̃a quem¬
ad modũ siuas oleicadat inaquã:
in abysso. inmari & frangatus :
ñ separatur olcũ subter: Quomo¬

Expanded text:
Ergo fundamentum est Christus. Quomodo dixi, dedicatum est caput nostrum, ipsum caput est fundamentum. Sed fundamentum deorsum solet esse, caput autem sursum. Intelligat Sanctitas Vestra quid dicam, fortassis explicabo in nomine Christi. Pondera gemina sunt. Pondus enim est impetus quidam cujusque rei, velut conantis ad locum suum: hoc est pondus. Fers lapidem manu, pateris pondus; premit manum tuam, quia locum suum quaerit. Et vis videre quid quaerat? Subtrahe manum, venit ad terram, quiescit in terra: pervenit quo tendebat, invenit locum suum. Pondus ergo illud motus erat quasi spontaneus, sine ima tendit. Locum enim suum quaerit, ordinari quaerit: quia praeter ordinem est aqua super oleum. Donec ergo veniat ad ordinem suum, inquietus motus est, donec teneat locum suum. Contra, oleum funde sub aqua, verbi gratia, quemadmodum si vas olei cadat in aquam, in abyssum, in mare, et frangatur, non se patitur oleum subter. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
pus arserit. damnũ pati&ur :
Ipse aũ saluus erit. sic tam̃ quasi
ꝑignẽ : Sed aliud ẽ igne p̃ledi. a¬
liud ꝑignẽ saluari : Et unde :
Propter fundam̃tum : Non re¬
cedat ergo decorde fundam̃tum:
Noli supra foenũ ponere funda¬
m̃tum hoc : Et noli ante ponere
foenũ fundam̃to : ut foenũ habe¬
at primũ locũ incorde tuo: &¬

Expanded text:
patietur; ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Sed aliud est igne non laedi, aliud per ignem salvari. Et unde? Propter fundamentum. Non recedat ergo de corde fundamentum. Noli super fenum ponere fundamentum, hoc est, noli anteponere fenum fundamento, ut fenum habeat primum locum in corde tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
legendũ putant : ut illi uideant᷑
aedificare suꝑ hoc fundam̃tum.
aurũ. argentũ. lapides precio¬
opera adiciunt: Illiaũ. ligna.
foenũ. stipulã. qui cũ eandem
fidẽ habeant. male operantur:
Vnde arbitrantur : ꝑquasdam
poenas ignis. eos posse purgari
erunt illa. quae obscuritatem
ambiguitatemq ñ habent : Si
habeã omnẽ fidem ita ut montes
transferã. caritatem aũ non ha¬
beam. nihilsum: Et quid prode¬
rit fr̃s mei : siquis fidẽ dicat se
habere : opera aũ ñ habeat:
Nũquid poterit fides saluare¬

Expanded text:
ligendum quidam putant, ut illi videantur superaedificare super hoc fundamentum, aurum argentum, lapides praetioopera adjiciunt, illi autem, ligna, fenum, stipulam, qui cum eamdem fidem habeant, male operantur. Unde arbitrantur per quasdam poenas ignis posse purgari erunt illa quae obscuriambiguitatemque non habent: Si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum ; et, Quid proderit, fratres mei, si fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Numquid poterit fides sal
Abbreviated transcription (Latin):
Modo ergo ꝑducit t̾ra foenum
ium̃tis : Quia dñs conftituit:
utqui euangłiũ adnuntiant.
deeuangło uiuant: Misit
p̃dicatores. & ait illis: O mã
quȩ ab ipsis apponuntur vob
mandũcate : Dignus ẽ enim
operarius mercede sua: sũeñ
dixiss&. quȩ apponuntur uo¬
b manducate: neilli dicerent:
improbi erimꝰ adm̃sas alienas

Expanded text:
modo ergo producit terra fenum jumentis? Quia «Dominus constituit ut qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivant.» Misit praedicatores, et ait illis: «Omnia quae ab ipsis apponuntur vobis, manducate;» «dignus est enim operarius mercede sua» . Cum enim dixisset, «Quae apponuntur vobis, manducate;» ne illi dicerent, Improbi erimus ad mensas alienas
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ papulo. Dicunt quidem
Intatores mei estote. sicut &ego
xT̃i: Sedrursus dicant: Lic& si
nos. aut angelus decelo: uobis
adnuntia uerit . p̃ter quã qđ
accepistis Anathema sit : Dicant
&iã : Nũꝗd paulus ꝓuobis cruci¬
fixus ẽ : Aut in nomne pauli
baptirati estis: Ita suscipiant

Expanded text:
pacem populo. Dicant quidem: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Sed rursus dicant: Licet si nos, aut angelus de coelo vobis annuntiaverit praeterquam quod accepistis. anathema sit . Dicant etiam: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Ita suscipiant
Abbreviated transcription (Latin):
imago rei corporaliter factae .¬
sp̃ui eius impressa ẽ. Atq ipso ui¬
so facto ac pr&erito: illa in cogi¬
tatione ꝑmansit : Uidebatur in
sp̃u & non intellegebatur : Nec
tunc intellectũ erat hoc signum.
cũ corporaliter fier&: atq oculis
corporalib apparer& : Iam tam̃
signum eẽ : Intellegebatur ĩdha¬
bens exm̃tis officio: Et quia requi¬
rebatur quid significar& : &iã
ipsã inquisitionẽ utiq mens a¬
gebat: Quo ñ comꝑto : danihel
accessit Et spuꝓph&ico m̃te illu¬
strata: ꝑ turbato rege: quid illo
signo portender&ur aperuit:
Ip̃seꝰ potius ꝓph&a: ꝑ hoc genus
uisionis quod m̃tis ẽ ꝓpriũ. quã
ille qui & signũ factum corpora

Expanded text:
imago rei corporaliter factae imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso facto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atque oculis corporalibus adpareret, iam tamen signum esse intellegebatur id habens ex mentis officio. et quia requirebatur, quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. quo non conperto Danihel accessit et spiritu prophetico mente inlustrata perturbato regi, quid illo signo portenderetur, aperuit, ipse potius propheta per hoc genus uisionis, quod mentis est proprium, quam ille, qui et signum corpora
Abbreviated transcription (Latin):
sorũ . unũ ꝑ corporis sensus. alte¬
rũ. ꝑsp̃m quo illae imagines c̃ti¬
nentur: Dilectio aũ. numquid a¬
liter uid&ur p̃sens inspecie quȩ
ẽ : & aliter absens. In aliqua ima¬
gine suisimili. Nutiq: Sed quan¬
tũ mente cerni potest: ab alio ma¬
gis. ab alio minus. ipsa cernitur:
Siaũ aliquid corporalis imaginis
cogitatur. ñ ipsa cernitur: Hec¬
sunt tria genera uisionũ: Primũ
ergo appellẽmus corporale : quia
ꝑcorpus ꝑcipitur . & corporis
sensib exhib&ur: Secundũ spi¬
ritale : quicquid enĩ corpus non
ẽ. & tamen aliquidẽ : iam recte
go absentis corporis. nec ille ip¬
seoptutus quo cernitur: Ter¬
tium uero. intellectuale: ab in¬
tellectu: Tria igitur ista gene¬
ra uisorũ : corporale. sp̃itale.
intellectuale. singillatĩ consi¬
deranda sunt: Velab inferiorib
ratio ad superiora c̃scendat. Ut¬
Vidit rexbaldasar. articulos
manus scribentis in pari&e
Continuoq ꝑ corporis sensum:

Expanded text:
sorum: unum per corporis sensus, altesorum: unum per corporis sensus, alterum per spiritum, quo illae imagines continentur. dilectio autem numquid aliter uidetur praesens in specie, qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simili? non utique. sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur; si autem aliquid corporalis imaginis cogitatur, non ipsa cernitur. Hsunt tria genera visionum. Primum ergo appellemus corporale, quia per corpus percipitur et corporis sensibus exhibetur; secundum spiritale: quidquid enim corpus non est et tamen aliquid est, iam recte go absentis corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium uero inellectuale ab intellectu, ra uisorum, corporale, spiritale, intellectuale, singillatim consideranda sunt, ut ab inferioribus ratio ad superiora conscendat. idit rex Baltasar articulos manus scribentis in pariete continuoque per corporis sensum
Abbreviated transcription (Latin):
mũ manifestum ẽ omnibus: In hoc
enĩ uid&ur caelũ & t̃ra. & om̃a
quae in eis conspicua sunt oculis
nr̃is : Nec illud alterũ quo absen
tia corporalia cogitantur. Insinu¬
are difficile ẽ : Ipsũ quippe caelũ
& t̃ram : & quae in eis uidere pos¬
sumus: &iam intenebris constitu¬
ti cogitamus. Ubi nihil uidentes
oculis corporis. animo tam̃ corpo¬
rales imagines intuemur. Seuue¬
ras. sicut ipsa corpora uidimus.
& memoria r& in emus. Seu fictas.
sicut cogitatio formare potue¬
rit : Aliter enĩ cogitamus carta¬
ginẽ quam nouimus. aliter alex¬
andriã quam ñ nouimus: Tertiũ
uero illud: quo dilectio intellecta
conspicitur. eas res contin&. quȩ
ñhabent imagines sui similes. quȩ
ñsintquod ipse: Nã homo
uel arbor. uelsol. & quaecũq
alia corpora. siue caelestia.
siue terrestria : & p̃sentia ui¬
dentur insuis formis: & absentia
cogitantur imaginib animo im¬
pressis : Et faciunt duo generaui¬

Expanded text:
mum manifestum est omnibus; in hoc mum manifestum est omnibus; in hoc enim uidetur caelum et terra et omnia, quae in eis conspicua sunt oculis nostris. nec illud alterum, quo absentia corpora corporalia cogitantur, insinuare difficile est; ipsum quippe caelum et terram et ea, quae in eis uidere possumus, etiam in tenebris constituti cogitamus, ubi nihil uidentes oculis corporis, animo tamen corporales imagines intuemur, seu ueras, sicut ipsa corpora uidimus et memoria retinemus, seu fictas, sicut cogitatio formare potuerit. aliter enim cogitamus Carthaginem, quam nouimus, aliter Alexandriam, quam non nouimus. tertium uero illud, quo dilectio intellecta conspicitur, eas res continet, quae non habent imagines sui similes, quae non sunt quod ipsae. nam homo uel arbor uel sol et quaecumque alia corpora, siue caelestia siue terrestria, et praesentia uidentur in suis formis et absentia - cogitantur in imaginibus animo inpressis et faciunt duo genera ui
Abbreviated transcription (Latin):
Etñ quasi dormiens euigilar&. aut
extasi alienatus. denuo redir& in
sensus. sed mortuus omnino reuiue¬
scer& : Pro inde qđ uidit raptus in
tertiũ caelũ: qđ & iam sescire confir¬
mat : Proprie uidit ñ imaginalit̃ :
Sed quia ipsa a corpore alienatio.
utrum omnino mortuũ corpus re¬
liquerit : An secundũ modum quen¬
dã uiuentis corporis ibi anima fu¬
erit : sed mens eius aduidenda. ł
audienda in effabilia illius uisio¬
nis abrepta sit̃. hoc incertum erat:
Ideo forsitan dix̃ . Siue incorpore.
siue extra corpus. nescio. d̃sscit :
Qđ aũ nonimaginalit̃ sed ꝓprie
uid& : & ñ ꝑcorpus uid&ur. hoc
ea uisione uid&ur: qua e om̃s c&e¬
pto cũ legitur. diliges ꝓximum
tuũ tamquã te ipsum. Tria occur¬
los. quib: ipsae litterae uident᷑
Alterũ ꝑ sp̃m hominis cũ ꝓximꝰ
& absens cogitatur: Tertiũ per
contuitũ mentis: quo ipsa dile¬
ctio intellecta conspicitur:
Inhistrib generib: illud pri¬

Expanded text:
et non quasi dormiens euigilaret aut et non quasi dormiens euigilaret aut extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino reuiuisceret. proinde, quod uidit raptus usque in tertium caelum — quod etiam se scire confirmat — proprie uidit, non imaginaliter. sed quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit an secundum modum quendam uiuentis corporis ibi anima fuerit, sed mens eius ad uidenda uel audienda ineffabilia illius uisionis abrepta sit, hoc incertum erat, ideo forsitan dixit: siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit. Quod autem non imaginaliter, sed proprie uidetur et non per corpus uidetur, hoc ea uisione uidetur, quae omnes cetepto cum legitur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, tria uisiolos, quibus ipsae litterae uidentur, alterum per spiritum hominis, quo proximus et absens cogitatur, tertium per contuitum mentis, quo ipsa dilectio intellecta conspicitur. in his tribus generibus illud pri
Abbreviated transcription (Latin):
cĩ. siue incorporẽ Nescio. siue extra
corpus nescio. dsscit: Quia raptus ẽ
inparadysũ : & audiuit in effabilia
uerba. quae ñ lic& homini loqui
In his uerbis primũ quaeri sol&: ꝗd
dicat tertiũ caelũ: Deinde. utrum
illic uoluerit intellegi paradysum:
anpostea quã raptus ẽ intertiũ cae¬
lũ. raptũ se eẽ in para drsũ ubicũq
sit paradysus Non ut hoc fueritra¬
pi intestiũ caelũ. qđ in paradysum.
sed prius intertiũ caelũ. & post inde
lũ quid sit ñ liquido appareat . utrũ
Inreb corporalib:: anforte inspiri¬
fortasse : ut qm mentiri Ñ poss& apłs
quitanta cura egit : ut discerner&
quid scir& & quid nescir& Hoc ip¬
sum cũ intelligamꝰ ignorasse: utrũ
incorpore fuerit : Quo modo ẽ ani¬
ma incorpore. cũ corpus uiuere dr̃.
siũe uigilantis. siue dormientis.
siue in extasi a sensib corporis alie¬
nata omnino decorpore exierit .
ut mortuũ corpus iacer&. donec
ꝑacta illa demonstratione : mem¬
bris mortuis anima redder&ur

Expanded text:
 siue in corpore siue extra corpus nescio, deus scit, quia raptus est in paradisum et audiuit ineffabilia uerba, quae non licet homini loqui. In his uerbis primum quaeri solet, quid dicat tertium caelum, deinde, utrum illic uoluerit intellegi paradisum, an, posteaquam raptus est in tertium caelum, raptum esse et in paradisum, ubicumque sit paradpi in tertium coelum quod in paradisum, sed prius in tertium coelum, et post inde lum quid sit non liquido appareat, utrum in rebus corporalibus, an forte in spirifortasse, ut, quoniam mentiri non posset apostolus, qui tanta cura egit, ut discerneret quid sciret et quid nesciret, hoc ipsum eum intellegamus ignorasse, utrum, in corpore fuerit, quomodo est anima in corpore, cum corpus uiuere dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur
Abbreviated transcription (Latin):
tionis: Et ossa mea. sic̃ infrixo¬
rio confrixa sunt : Etipsa ossa mea.
& ipsa fortitudo mea . Ñsine tri¬
bulatione. ñ sine ustione : Ossa
Quis scandalitatur . & ñego uror:
Portes sunt fideles boni. Intelle¬
ctores. & p̃dicatores uerbi: Ni¬
dentes ut loquantur. loquentes
utaudiant: Fores plane sunt s
om̃s qui scandala patiuntur. fri¬
xoriũ ipsorũ sunt : Est enĩ ibi
caritas & magis in ossib quae
interiora suntꝰ omnib: carnib:
& portant om̃s carnes : Nerũ si
quisquã patiatur aliquod scanda¬
lũ : & in anima periclit&ur . tan¬
tã osfrigitur : quantũ amat Ne¬
sit amor: nemo frigitur. At sica¬
titur: patiente uno membro. qo¬
modo friguntur : qui portantun¬

Expanded text:
i; et ossa mea sicut in frixorio confrixa sunt.» Et ipsa ossa mea, et ipsa fortitudo mea, non sine tribulatione, non sine ustione. Ossa c«Quis scandalizatur, et non ego uror» ? Fortes sunt, fideles, boni intellectores et praedicatores verbi, viventes ut loquuntur, loquentes ut audiunt: fortes plane sunt, sed omnes qui scandala patiuntur, frixorium ipsorum sunt. Est enim ibi charitas, et magis in ossibus. Interiora sunt ossa omnibus carnibus, et portant omnes carnes. Verum si quisquam patiatur aliquod scandalum, et in anima periclitetur; tantum os frigitur, quantum amat. Desit amor, nemo frigitur: adsit chatitur, patiente uno membro; quomodo friguntur qui portant un
Abbreviated transcription (Latin):
ratur ecła sed p̃beant cibaria
conseruis suis : quos aliter uiuere
ñ posse nouerunt : Cum aũ omniũ:
id ẽ episcopoꝵ. & clericoꝵ. & laico¬
rũ. ẽ commune periculũ. hiqui a¬
lus indigent : Ñdeserantur ab his
quib indigent : Aut igitur ad loca
munita omnes transeant : Aut qui
ñrelinquantur ab eis ꝑquos illoꝵ
ẽ. ecclesi astica supplenda necessi¬
tas : Vt aut pariter uiuant : aut
pariter sufferant : quos eos pater¬

Expanded text:
ratur Ecclesia, sed praebeant cibaria ratur Ecclesia, sed praebeant cibaria conservis suis, quos aliter vivere non posse noverunt. Cum autem omnium, id est episcoporum, clericorum et laicorum est commune periculum, hi qui aliis indigent, non deserantur ab his quibus indigent. Aut igitur ad loca munita omnes transeant; aut qui hon relinquantur ab eis per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter vivant, aut pariter sufferant quod eos Pater
Abbreviated transcription (Latin):
credat̃ hoc ita dñm fieri uoluisse.
ut necessario ministerio : sine quo
uiuere nequeunt. desererentur
greges : quos suo sanguine cõpara¬
uit : Nũ quid hoc fecit ipse. quan¬
doportantib: parentib in acgyp¬
tũ paruulus fuit: qui necdu eđas
congregauerat. quas ab eo deser¬
tas fuisse dicamꝰ. Nũquid quan¬
do apłs paulus. neillũ comp̃hen¬
der& in imicus ꝑfenestrã inspor¬
ta submissus ẽ. & effugit manus
eius : Deserta ẽ quae erat ibi ecła
necessario ministerio : & ñ ab a¬
lus fr̃ib ibidẽ constitutis. quod
oportebat impl&um ẽ: Cis
quippeuole: Ntib: hoc apłs fe¬
cerat: ut se ipsũ seruar& ecłae.
quẽ ꝓprie ꝑsecutor illequae¬
rebat : Faciant ergo serui xp̃i.
ministri uerbi & sacram̃ti eius.
qđ precepit. siue ꝑmisit : Fugi¬
ant omnino deciuitate inciuitatẽ.
quando eoꝵ quis quã specialit̃ aꝑ
secutorib: quaeritur : ut ab alus
qui non ita requiruntur : ñ dese¬

Expanded text:
credat ita hoc dominum fieri uoluisse, credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc aposcerat, ut se ipsum servaret Ecclesiae, quem proprie persecutor ille quaerebat. Faciant ergo servi Christi, ministri verbi et Sacramenti ejus, quod praecepit sive permisit. Fugiant omnino de civitate in civitatem, quando eorum quisquam specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab aliis qui non ita requiruntur, non dese
Abbreviated transcription (Latin):
paulũ fugientẽ : Permurum in
sporta submissus ẽ : ut manus ꝑse¬
quentis euader&: Non ergo illi fu¬
it cura deo uib. quas lupo uenien¬
te deserebat: fuit plane: Sed.
eas pastori. Incaelo sedenti: orati¬
onib cõmendabat: Seaũ utilita¬
ti earũ fugiendo seruabat. sicut
quodã loco ait : Manere in carne
necessariũ ꝓpteruos: Ab ipsonãq
pastore. om̃s audierant : Siuos ꝑ¬
secuti fuerint in una ciuitate. fu¬
gite in aliã : Omercennari. lupũ¬
uenientẽ uidisti. & fugisti Re¬
spond& forte. & dicit Ecce hic sũ.
ñfugi  Iugisti quia tacuisti: tacũi¬
sti quia timuisti: fuga animi. ti¬
mor ẽ: Corpore st& isti: sp̃u fugi¬
sti Qđ ille ñ faciebat qui dicebat
Et si corpore absens sũ. spũ uobis¬
cũ sum: Quo modo enĩspũ fugie¬
bat : qui &iã corpore absens.
fornicatores literis arguebat :¬
Recolimꝰ inquit uerba dicentis
Cum aũ ꝑsequentur uos inciui¬
tate ista. fugite in aliã : Quisaũ

Expanded text:
stola fugientem Paulum: per murum in sporta submissus est, ut manus persequentis evaderet . Non ergo illi cura fuit de ovibus, quas lupo veniente deserebat? Fuit plane, sed eas pastori in coelo sedenti orationibus commendabat: se autem utilitati earum fugiendo servabat, sicut quodam loco ait, Manere in carne necessarium propter vos . Ab ipso namque pastore omnes audierant, Si vos persecuti fuerint in una civitate, fugite in aliam . Hanc nvenientem vidisti, et fugisti. Respondet forte et dicit: Ecce hic sum, non fugi. Fugisti, quia tacuisti; tacuisti, quia timuisti. Fuga animi, timor est. Corpore stetisti, spiritu fugisti: quod ille non faciebat qui dicebat, Etsi corpore absens sum, spiritu vobiscum sum . Quomodo enim spiritu fugiebat, qui etiam corpore absens, fornicatores litteris arguebatntis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
do oms. sed aliud ẽ uri ad consum¬
ptionẽ. aliud ẽ uri ad purgatio¬
nẽ : Nã & apłs dicit. Quisscanda¬
litatur. & ego ñuror  Sed iste
affectus. purgabat cũ magis qͥa
decaritate ueniebat. Ctillȩ tri¬
bulationes quas iusti patiunt᷑.
ad istã ꝑtinent flã meam frameã:
Qm̃ in igne ꝓbatur aurũ & argen¬
tũ : & homines acceptabiles. In
camino humiliationis: Etiterũ:

Expanded text:
o. Sed aliud est uri ad consumptionem, et aliud est uri ad purgationem. Nam et Apostolus dicit: Quis scandalizatur, et ego non uror ? Sed iste affectus purgabat eum magis, quia de charitate veniebat. Et illae tribulationes quas justi patiuntur, ad istam pertinent flammeam frameam: Quoniam in igne probatur aurum et argentum, et homines acceptabiles in camino humiliation
Abbreviated transcription (Latin):
haec eoꝵ consu&udo: qui sacras no¬
bis literas ministrarunt : ut quan¬
do ab aliquo eoꝵ. diuina narrabat᷑
hystoria : cũ ad se ipsũ uenir& tã¬
quam dealio loquer&ur: Et sic¬
se inserer& ordini narrationis suȩ
tã quam rerũ s̃ estarũ scriptor.
Ntam quam sui ipsius p̃dicator:
Nã hoc & sc̃s matheus fecit: Qui
cũ intextu narrationis suae uenis¬
s& ad se ipsũ : uidit inquit intelo¬
neo sedentẽ quendã publicanum.
nomine matheũ. & ait illi. Seque¬
reme: Ndixit . uidit me: & dixit
mihi : Hoc fecit & beatus moyses.
ñ in historia ubi rerũ gestarũ susci¬
pitur explicanda narratio : sed in
epła hoc fecit: Nã utiq dese ipso
ait: Scio hominẽ inxp̃o ante annos
quatuordecĩ. siue incorpore nescio.
siue extra corpus nescio. dsscit.
raptũ huiusmodi in tertiũ caelum:
Quo circa: qđ &iã beatus euangeli¬
sta non ait : Eram recumbens insinu
IÑU sed ait : Erat recumbens. unus
ex discipulis : Nr̃orum auctoꝵ con¬

Expanded text:
haec eorum consuetudo qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loquerse insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmodi usque in tertium coelum . Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostrorum auctorum con
Abbreviated transcription (Latin):
Tar&ur: Ecce quo modo ꝓpitius
erat ei ds̃: uindicans in om̃s affecti¬
ones cius: Quae sunt affectiones.
inquas sic uindicabat: Ipse expo¬
suit. ipse dix̃: Inmagnitudine in¬
quit reuelationũ neextollar . datꝰ
ẽ mihi stimulus carnis meae angłs
satanae qui me cola fit&: Iam ꝑfec

Expanded text:
zaretur. Ecce quomodo propitius zaretur. Ecce quomodo propitius erat Deus, vindicans in omnes affectiones ejus. Quae sunt affectiones in quas sic vindicabat? Ipse exposuit, ipse dixit: «In magnitudine,» inquit, «revelationum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satana
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã. apponit dolorẽ : Ecce
abund& inte caritas: plus dole¬
bis peccantẽ: Quando inte maior
caritas ẽ. tanto amplius tetor¬
quebit . quẽ toleras : Nontorque¬
bit tam quã ira scentẽ illi. sed tã¬
quã dolentẽ ꝓillo: Uide paulum
apłm. quid patiebatur. Uide in¬
quã quid patiebatur: Pra& er
illa inquit quae extrinsecussuNt :¬
Dix̃ enim multa quae patiebat᷑.
Et coepit dicere interiora. Prae¬
ter illa quae extrinsecus erant:
quae patiebatur amalis ꝑsecu¬
torib xp̃i incursus in me coti¬
dianus : sollicitudo omniũ ecclesia¬
rũ : Etuide qualis sollicitudo. quã
paterna. quã materna : Vid &e
quomodo caedebatur. Utuindica¬
rentur in om̃s affectiones eius:
Diceͥmus & affectiones eius Inquas
uindicabat ds̃ : Quis infirmatur
inquit & ñego infirmor Quis
scandalitatur. & nego uror.÷
Quanto maior caritas. tanto ma¬
iores plagae depeccatis alienis:
Acceperat quidẽ ille & stimulũ
carnis angelũ satanae : quo cola fi¬

Expanded text:
scientiam, apponit dolorem» . Ecce abundet in te charitas, plus dolebis peccantem. Quanto in te major charitas est, tanto amplius te torquebit quem toleras: non torquebit tanquam irascentem illi, sed tanquam dolentem pro illo. 13. Vide Paulum apostolum, quid patiebatur; vide quis quid patiebatur: «Praeter illa,» inquit, «quae extrinsecus sunt» dixit enim multa quae patiebatur, et coepit dicere interiora, praeter illa quae extrinsecus erant, quae patiebatur a malis persecutoribus Christi, «incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum.» Et vide qualis sollicitudo, quam paterna, quam materna; videte quomodo caedebatur, ut vindicaretur in omnes affectiones ejus: dicemus et affectiones ejus, in quas vindicabat Deus. «Quis infirmatur,» inquit, «et non ego infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror» ? Quanto major charitas, tanto majores plagae de peccatis alienis. Acceperat quidem ille et stimulum carnis, angelum satanae, a quo colaphi
Abbreviated transcription (Latin):
rat: Quod cũ legimꝰ. pon existi¬
memus dñi promissa titubasse :
ut famẽ acsitim. & nuditatẽ pa¬
ter&ur apłs. quaerens regnũ
& iustitiam dĩ. cũ dictũ sit nobis
Quacrite primũ regnũ dĩ & iusti¬
tiam eius : & haec om̃a apponent᷑
uobis: Quando quidẽ ista sicut
adiutoria nouit ille medicus. c̃ui
semel nos totos cõmisimus : & aquo
habemus ꝓmissionẽ uitae p̃sentis
& futurae: Quando apponat.
quando d&trahat : Sicut nobis
iudicat expedire : quos ad conso¬
landos & exercendos in hac uita.
& post hanc uitã in ꝑp&ua requie
stabiliendos. atq firmandos. gu¬
bernat & dirigit: Pr&er illa¬

Expanded text:
rat . Quod cum legimus, non aestirat . Quod cum legimus, non aestimemus Domini promissa titubasse, ut famem ac sitim et nuditatem pateretur Apostolus, quaerens regnum et justitiam Dei, cum dictum sit nobis, Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia apponentur vobis: quandoquidem ista sicut adjutoria novit ille medicus, cui semel nos totos commisimus, et a quo habemus promissionem vitae praesentis et futurae, quando apponat, quando detrahat, sicut nobis judicat expedire; quos et consolandos et exercendos in hac vita, et post hanc vitam in perpetua requie stabiliendos atque firmandos gubernat, ac dirigit. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ligendum ẽ fuisse quosdam : qui
cũ uellent eis legis serui tutẽ per¬
suadere : & uiderent cos pauli a¬
płi auctoritate reuocari: dice¬
rent &iã ipsũ paulũ id sentire :
sed ñ eis facile aperire uoluisse
sententiã suam: Oportunissi¬
me subiecit : Ego aũ fr̃s sicircum¬
cisionẽ adhuc prȩdico. quid ad huc
ꝑsecutionẽ patior: Etiã ab ip¬
sis enĩ paciebatur ꝑsecutionẽ.
quitalia ꝑsuadere moliebantur.
cũ iam euangłm suscepisse uidereN
Quos tangit & alio loco: ubi ait
Periculis in falsis fr̃ibus : Ethic
Incapite epłae. ubi dicit : Propt̃
sub introductos aũ falsos fr̃s. qui
sub introier̃ ꝓscultare libertatẽ
nr̃am : quã habemꝰ in xp̃o ĩ v: ut
me &siti. In ieiuniis multis. Infri¬
gore &nuditate : In cõmemoratio¬
ne tribulationũ ac laborũ suorũ¬
apłs ñtantũ incarcerib & naufra¬
gis: atq: huius modi multis molesti¬
is sed &iã infame &siti. infrigore
& nuditate. se laborasse cõmemo¬

Expanded text:
ligendum est fuisse quosdam qui cum vellent eis istam servitutem persuadere, et viderent eos Pauli apostoli auctoritate revocari, dicerent etiam ipsum Paulum id sentire, sed non eis facile aperire voluisse sententiam suam; opportunissime subjecit, Ego autem, fratres, si circumcisionem adhuc praedico, quid adhuc persecutionem patior? Etiam ab ipsis enim patiebatur persecutionem, qui talia persuadere moliebantur, cum jam Evangelium suscepisse viderentur. Quos tangit alio loco, ubi ait, Periculis in falsis fratribus ; et hic in capite Epistolae, ubi dicit, « Propter subintroductos autem falsos fratres, qui subintroierunt proscultare libertatem nostram, quam habme et siti: in jejuniis multis: in frigore et nuditate. In commemoratione tribulationum ac laboru tantum in carceribus et naufragiis, atque hujusmodi multis molestiis, sed etiam in fame et siti, in frigore et nuditate se laborasse commemo
Abbreviated transcription (Latin):
eũ ame & dix̃mihi. sufficit tibi
gr̃a mea. Nã uirtus in infirmitate
ꝑficitur : Ego noui quẽ curo: Non
mihi d& qui egrotat consilium.
Tam quã empla strũ mordaxurit
te. sed sanat te : Nogat medicũ.
ut tollat emplastrum : & ñtollit.
nisi cũ fuerit sanatũ quo posuerat
Virtus in infirmitate ꝑficitur
Cũ homines amatrib: concipian¬
tur & formentur : iam formati
aũ parturiantur ut nascantur.
potest mouere quod dictum ẽ.
Quos iterũ parturio. donec xp̃s
form&ur inuobis : Nisi parturi¬
tionẽ hanc ꝓcurarũ angorib
positã intelligamꝰ: quib eospar¬
turiuit ut nascerentur in xp̃o
Etiterũ parturit: ꝓpter peri¬
cula seductionis. quib eoscontur¬
bari uid&: Sollicitudo aũ taliũ
deillis curarũ: quase quodã modo
parturire dicit : tam diueẽ po¬
terit. donec ꝑueniant In mensu¬
rã a&atis plenitudinis xp̃i. ut
iam ñ moueantur omni uento do¬
ctrinae: Non ergo ꝓpter initiũ
fidei qͣuiiam natierant : sed ꝓpt̃

Expanded text:
eum a me; et dixit mihi, Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur» . Ego novi quem curo; non mihi det qui aegrotat consilium. Tanquam emplastrum mordax urit te, sed sanat te. Rogat medicum ut tollat emplastrum; et non tollit, nisi cum fuerit sanatum quo posuerat. «Virtus in infirmitate perficiturcum homines a matribus concipiantur ut formentur, jam formati autem parturiantur ut nascantur, potest movere quod dictum est, Quos iterum parturio, donec Christus formetur in vobis. Nisi parturitionem hanc pro curarum angoribus positam intelligamus, quibus eos parturivit ut nascerentur in Christo; et iterum parturit propter pericula seductionis, quibus eos conturbari videt. Sollicitudo autem talium de illis curarum, qua se quodammodo parturire dicit, tamdiu esse poterit, donec perveniant in mensuram aetatis plenitudinis Christi, ut jam non moveantur omni vento doctrinae . Non ergo propter initium fidei, quo jam nati erant, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi boni: Hanc nobiscũ non
communicant mali : Possun
communicare baptismũ. Pos¬
sunt cõmunicare c&era sacra¬
menta: Possunt communicare
orationẽ. Possunt communica¬
re istos pari& es. & iftã coniun¬
ctionem: Caritatẽ. nobiscũ
non communicant: Ipse ẽ enĩ
fonsproprius bonorũ : propri¬
us scõrum. De quo dicitur:
Nemo alienus communic& tibi:
Qui sunt alieni: Omnes qui
audient. Non noui uos: Sicnĩ¬
sui non agnoscuntur. Utiq alie¬
ni sunt quib dicitur. non noui
uos: Super eminens ergo uia ca¬
ritas ten& eos. qui proprie per¬
tinent ad regnũ cęlorum.
ũo egenus atq in diguus amor
fita diligit: Ut reb quas diligit
subiciatur : Propterea cũ com¬
memorar&ur sp̃s di. In quosca
eius beniuolentia dilectioq

Expanded text:
nisi boni, hanc nobiscum non nisi boni, hanc nobiscum non communicant mali: possunt communicare Baptismum, possunt communicare caetera Sacramenta, possunt communicare orationem, possunt communicare istos parietes, et istam conjunctionem; charitatem nobiscum non communicant. Ipse est enim fons proprius bonorum, proprius sanctorum, de quo dicitur: «Nemo alienus communicet tibi.» Qui sunt alieni? Omnes qui audiunt, «Non novi vos.» Si enim non cognoscuntur, utique alieni sunt, quibus dicitur, «Non novi vos.» Supereminens ergo via charitatis tenet eos qui proprie pertinent ad regnum coelorum.uia egenus atque indigus amor ita diligit, ut rebus quae diligit subiciatur, propterea cam commemoraretur spiritus dei, in quo sancta eius beniuolentia dilectioq
Abbreviated transcription (Latin):
espice ad munera ipsius
ecclesiȩ: Munus sacramen¬
torum inbaptismo : In eucha¬
ristia In c&eris scĩs sacramen¬
tis. quale munus ẽ : Hocmu¬
nus. adeptus ẽ & simonmagss
Proph&ia qualemunus: Pro¬
ph&auit & saul malus rex: &
tunc ꝓph&auit. cũ dauid sc̃m
iactent. qui forte sine carita¬
te habuerunt hoc munus di
sc̃m. sicut sc̃m baptismũ Sed
uideant qualẽ rationẽ habi¬
turi sunt cum dõ: qui sc̃is non
sc̃e utuntur: Exhis erunt
qui dicturi sunt: In nomine
tuo proph& auimus: Non
illis dicitur. mentimini
Sed dicitur: non noui uos: Re¬
cedite ame. qui operamini in¬
iquitatẽ : Quia si habeã om¬
nẽ ꝓ ph&iã: caritatẽ autẽ
non habeã: nihilsum: Pro¬
ph&auit & saul. sed o peraba¬
tur iniquitatẽ : Quis autẽ
operatur. iniquitatẽ : nisiqͥ
non habuerit caritatẽ : Ple¬
nitudo enim legis ẽ caritas:
n omnib scripturis. super¬
eminentissima uiã. super emi¬
nentissimũ locũ. caritas op¬
tin& : Non ad cã aspirant.

Expanded text:
espice ad munera ipsius Ecclesiae, munus sacramentorum in baptismo, in eucharistia, in caeteris sanctis sacramentis, quale munus est? hoc munus adeptus est et Simon magus. Prophetia quale munus est? prophetavit et Saul malus rex, et tunc prophetavit cum David sanctum se jactent qui forte sine charitate habuerint hoc munus Dei sanctum, sicut sanctum baptismum; sed videant qualem rationem habituri sunt cum Deo, qui sanctis non sancte utuntur. Ex his erunt qui dicturi sunt: «In nomine tuo prophetavimus.» Non illis dicetur, Mentimini; sed dicetur, «Non novi vos; recedite a me, qui operamini iniquitatem» . Quia «si habeam omnem prophetiam, charitatem autem non habeam, nihil sum» . Prophetavit et Saül, sed operabatur iniquitatem. Quis autem operatur iniquitatem, nisi qui non habuerit charitatem? Plenitudo enim Legisibus Scripturis supereminentissimam viam, supereminentissimum locum charitas obtinet; non ad eam aspirant
Abbreviated transcription (Latin):
sed potius impi&as quȩ ꝑfidẽ
caueri potest: occurrit nob
ad finẽ quouenimus: sed non
qua uenimus: Nos enĩ ad
mortẽ ꝑpeccatũ uenimꝰ: ille
ꝑlustitiã: Et ideo cũ sit mors
nr̃a poena peccati : mors illi¬
us facta est hostia ꝓpeccato:¬
hominẽ resurrectio mortuorũ
Sicut enĩ in adam om̃s moriunt :
sic & inxp̃o om̃s uiuificabuntur
Perhanc enĩ apostolicã diuinã
clarãq sentiã. satis euidenter
eluc& neminẽ lre inmortem
nisi ꝑadam : neminẽ inuitã &er¬
nã nisi ꝑ xp̃m: Hoc ẽ quippe
homines. ꝑ primã hoc ẽ ꝑcar¬
nalem generationẽ ꝑtinent.
quimoriuntur. non nisi ina¬
dam moriuntur:. Ita om̃s qui
UIIIificabuntur. non nisi inxp̃o
uiuificabuntur : Ac ꝑ hoc quis¬
quis nob dixerit: quẽqã in re¬
surrectione mortuorũ uiuifi¬
carinisi inxp̃o. tam quã pestis
cõmunis fidei d&estandus ẽ:
Itẽ quisquis dixerit : qđ inxp̃o
uiiuficabuntur &iã paruuli.

Expanded text:
sed potius impietas, quae per fidem sed potius impietas, quae per fidem caveri potest, occurrit nobis ad finem quo venimus, sed non qua venimus. Nos enim ad mortem per peccatum venimus; ille, per justitiam: et ideo cum sit mors nostra poena peccati, mors illius facta est hostia pro peccatohominem resurrectio mortuorum ? sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. per hanc enim apostolicam diuinam claramque sententiam satis euidenter elucet neminem ire in mortem nisi per Adam, neminem in uitam aeternam nisi per Christum. hoc est quippehomines per primam, hoc est per carnalem generationem pertinent qui moriuntur, non nisi in Adam moriuntur. ita omnes, qui uiuificabuntur, non nisi in Christo uiuificabuntur. ac per hoc quisquis nobis dixerit quemquam resurrectione mortuorum uiuificari nisi in Christo. tamquam pestis communis fidei detestandus est. item quisquis dixerit, quod in Christo uiuificabuntur etiam paruuli,
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur nisi ꝑ carnalem ꝓpaga¬
tionem. demembris illius ue¬
niremus: Nec uiueremus.
nisi ꝑ spĩtalem conexionem
membra huius essemus: Ideo
nobis opus fuit. nasci &renas¬
ci: Illȩ aũ ꝓpt nos tantum
modo nasci: Nos enĩ apecca¬
to adiustitiã. renascendo
transimus: Ille aũ anullo
peccato. Ad iustitiã transitũ
fecit: Sed in eo qđ baptiza¬
tus ẽ: nr̃e regenerationis
sacramentũ. sua humilitate
altius cõmendauit : U& erem
tamen hominẽ nr̃m. passione.
nouũ aũ. resurrectione sig¬
nificans:
Utergo sicut ꝑunum homi¬
nem mors. itaꝑ unũ hominẽ
fier& resurrectiomortuorũ.
quia magis uitabant homines
quod euitare non poterant.
mortẽ carnis quã mortẽ sp̃s
idẽ magis poenã quã meritũ
poenȩ Nam non peccare.
aut non curat᷑. aut parũ cu¬
ratur : Nonmori aũ quãuis
ñ optineatur: uehementer
satagitur : Vitȩ mediator os¬
tendens . quã non sit mors ti¬
menda quȩ ꝑhumanã condi¬
tionẽ lã euadi non potest.

Expanded text:
r, nisi per carnalem propagationem de membris illius ueniremus, nec uiueremus, nisi per spiritalem conexionem membra huius essemus. ideo nobis opus fuit nasci et renasci, illi autem propter nos tantum modo nasci; nos enim a peccato ad iustitiam renascendo transimus, ille autem a nullo peccato ad iustitiam transitum fecit; sed in eo, quod baptizatus est, nostrae regenerationis sacramentum sua humilitate altius commendauit ueterem tamen hominem nostrum passione, nouum autem resurrectione significans. Ut ergo sicut per unum hominem mors, ita et per unum hominem fieret resurrectio mortuorum , quia magis vitabant homines quod evitare non poterant, mortem carnis, quam mortem spiritus, id est, magis poenam quam meritum poenae nam non peccare, aut non curatur, aut parum curatur; non mori autem quamvis non obtineatur, vehementer satagitur; vitae Mediator ostendens, quam non sit mors timenda, quae per humanam conditionem jam evadi non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
Gentes om̃s. sub dȩ monib erant:
Daemonb: tẽpla fabricata s. Dae¬
morb: arȩ constructȩ. Dae moyb
sacerdotes instituti. Daemonb
oblata sacrificia. Daemonib:
arepticii tãquã uates inducti
Haec om̃a. dae monb gentes exh¬
buer: Hlaec om̃a uero. ñysi un
magno dõ debentur: Et enim illi¬
daemones. uolentes uideri dii: ñ
sibi ista exigerent ut fallerent.
quod sibi exigit falsus ds̃: Ergo
om̃s deos: Non enim rex dñs suꝑ
daemonia: Et hinc habemus scriptu¬
rȩ testimoniũ : ds̃stetit insinagoga
deorũ. In medio aũ deos discernit.
Deos dicit: participatione : Non
natura: Grã : qua uoluit facere
deos: Quantus ds̃ ẽ qui facit deos
Aut quales du sunt. quos facit
homo: Qua ille magnus. deos
faciendo : tam isti nihił qui ab ho¬
mine facti sunt: Ds uerus. facit
deos credentes inse: quib: dedit
potestatẽ filios dĩ fieri Etideo
ipse uerus ds: quia d̃s non factus
est: Nos aũ facti : non ueri du
Meliores tamen illis : quos ho¬
mo facit:¬

Expanded text:
gentes omnes sub daemonibus erant: daemonibus templa fabricata sunt, daemonibus arae constructae, daemonibus sacerdotes instituti, daemonibus oblata sacrificia, daemonibus arreptitii tanquam vates inducti. Haec omnia daemonibus gentes exhibuerunt; haec omnia vera nonnisi uni magno Deo debentur: tdaemones volentes videri dii, non sibi ista exigerent ut fallerent, quod sibi exigit falsus deus. Ergoines «deos:» non enim rex Dominus super daemonia. Et hinc habemus Scripturae testimonium: «Deus stetit in synagoga deorum; in medio autem deos discernere» . «Deos» dixit participatione, non natura; gratia, qua voluit facere deos. Quantus Deus est qui facit deos? Aut quales dii sunt quos facit homo? Quam ille magnus deos faciendo, tam isti nihil qui ab homine facti sunt. Deus verus facit deos credentes in se, quibus dedit potestatem filios Dei fieri . Et ideo ipse verus Deus, quia Deus non factus est: nos autem facti, non veri dii, meliores tamen illis quos homo facit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dicitur ds̃ deorum : non po¬
test intellegi ds̃ dȩmoniorum :
Et rexmagnus super omnes deos:
absit ut dicatur. rex magnus
suꝑ om̃a daemonia:, Sed honnes
quoq inpopulo dĩ: eadem
scriptura deos apellat Ego
inquit dixi duestis. & filii
excelsi om̃s: Potest itaque
intellegi horum deorũ ds̃.
qui dictus ẽ ds̃ deorũ : Et super
hos deos rex magnus: qui dictus
ẽ rex magnus. super om̃s deos.
Verũ tamen cũ a nobis quaeritur.
si homines dictisunt dii: qđ in

Expanded text:
ubi dicitur: Deus deorum, non potest intellegi deus daemoniorum; et rex magnus super omnes deos absit ut dicatur rex magnus super omnia daemonia. Sed homines quoque in populo Dei eadem scriptura deos appellat. Ego, inquit, dixi, di estis et filii Excelsi omnes. Potest itaque intellegi horum deorum deus, qui dictus est deus deorum, et super hos deos rex magnus, qui dictus est rex magnus super omnes deos. Verum tamen cum a nobis quaeritur: si homines dicti sunt di, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
elceo Addendo sicuti sunt: eos intellr¬
gi uoluit : qui dignẽ &ia dicuntur
Ita sane : ut latria quȩ dicitur gre¬
ce. & int̃p̃tatur latine seruitus.
sed ea quȩ ad religionẽ ꝑtinere
intelligitur . Non debeatur nisi
uni dõ uero qui nob ẽ ds̃: Illiaũ
qui dicuntur du : &iam siqui suNt.
ubi merito dicuntur : ꝓhbitis ma¬
ledici: Non lussi sunt sacrificiis.
uel ullis latriae obsequus hono
rari: Qm̃ ds̃ magnus ẽ dñs. & rex
magnus suꝑ om̃s deos : Sunt er¬
go dii: super quos sit magnus
ds̃ nr̃ : cui lubilamus. cui exulta¬
mus. cui laudes cantici dicimus:
Sunt. sed ñ nob: Apłs enim ait
Nam &si sunt qui dicuntur dii.
siue Incaelo siue int̃raiquem ad¬
modũ sunt multi du & dñi mul

Expanded text:
endo enim "sicuti sunt" eos intellegi uoluit, qui digne etiam dicuntur: ita sane. ut λατρεία quae dicitur graece et interpretatur latine seruitus, sed ea, quae ad religionem pertinere intellegitur, non debeatur nisi uni deo uero, qui nobis est deus. illi autem qui dicuntur dii, etiam si qui sunt qui merito dicuntur, prohibiti sunt maledici, non iussi sunt sacrificiis uel ullis latriae obsequiis honoiam Deus magnus est Dominus, et rex magnus super omnes deos.» Sunt ergo dii super quos sit magnus Deus noster, cui jubilamus, cui exsultamus, cui laudes cantici dicimus; sunt, sed non nobis. Apostolus enim ait: «Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, quemadmodum sunt