comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apuddm̃: Sic stultitia est sapientia huius mundia pud dm̃ dũ fac̃ds̃ qđ mun¬
dus fieri possenegat. sapientiã illius. stultitiã probat : Et cũ multos deos
dicant: fides aũ unũ ꝓb& teste uirtute. in prudentia sua confundentur :
Scriptũ est enĩ rep̃hendens sapientes in astutia eorũ: &iterũ dñs noũ
cogitationes sapientiũ quõuanȩ sunt: Istud in psalmo habetur .xc.iii.
Denique idem sensus est sciens enĩ uanas cogitationes illorũ ut stultos
illos probar&: sapientiã illorũ rep̃hendit. ostendens uerũ eẽ quod falsũ
dicebant & falsũ qđ uerũ putabant : Itaque nemo glori&ur in homine:
Qũo enĩ humanȩ cogitationes & consilia in ꝓuida & infirma sunt:. ñ esse
gloriandũ in homine sed in dõ cuius consiliũ retractari non potest:
NQuicquid enĩ homines sinedõ sapiunt. stultũ est Omnia enĩ ur̃a st̃

Expanded text:
apud Deum. Sic stultitia est sapientia hujus mundi apud Deum, dum facit Deus, quod munapud Deum. Sic stultitia est sapientia hujus mundi apud Deum, dum facit Deus, quod mundus fieri posse negat; sapientiam illius stultitiam probat, et cum multos deos dicant, fides autem unum probet, teste virtute, in prudentia sua confundentur. Scriptum est enim: Reprehendens sapientes in astutia eorum. Et iterum: Dominus novit cogitationes sapientium, quoniam vanae sunt. Istud in psalmo habetur nonagesimo tertio. Denique idem sensus est; sciens enim vanas cogitationes illorum ut stultos illos probaret, sapientiam illorum reprehendit, ostendens verum esse, quod falsum dicebant; et falsum, quod verum putabant. Itaque nemo glorietur in homine. Quoniam enim humanae cogitationes et consilia improvida et infirma sunt, non esse gloriandum in homine docet, sed in Deo, cujus consilium retractari non potest: quidquid enim homines sine Deo sapiunt, stultum est. Omnia namque vestra
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ significat intellegendũ spm scm̃ Siquis tẽplũ dĩ uiolauerit
dis ꝑdet illũ ds̃: templũ enim dĩ sc̃m est quod estis uos: Haec id circo
p̃misit : ut illos conpungat qui turpit̃ uiuentes corpora suauio lando
corruperant: Maxime ille quiuxorẽ patris habebat : ut ante ess&
reus quã causa illius inmediũ ꝓrumper&: Denique simili. immo
Nemo seseducat Idestremo proprio uel humano consilio putat se sibi
prodesse Ad superiorẽ sensum redit:
Siquis uidetur sapiens esse int̃
uos in hoc sȩculo stultus fiat utsit sapiens Hoc dicit: quia siquis intelle
id est sapientiam mundi fugiat ut stultus ab ea iudicetur: &tunc erit pru¬
dens. quia stultus scło prudens est dõ: dũ credit dm̃ fecisse quȩ ratio mundi
non capit. sic̃ supͣ memoraui: Pseudo apł̃i aũt prudentes uolentes uideri
inmundo. neq dm̃ filiũ habere. neque incarnationẽ uerã eẽ neq carnem
posse resurgere predicabant: Sapientia eni huius mundi stultitia est

Expanded text:
 sanctum. Si quis templum Dei violaverit, disperdet eum Deus, templum enim Dei sanctum est, quod estis vos. Haec idcirco praemisit, ut illos compungat, qui turpiter viventes, corpora sua violando corruperant; maxime illum qui uxorem patris habebat; ut ante esset reus, quam causa illius in medium prorumperet. Denique simili, immo significavit? Nemo se seducat: id est, nemo proprio, vel humano consilio putet se sibi prodesse. Ad superiorem sensum redit: Si quis videtur sapiens esse inter vos in hoc saeculo stultus fiat, ut sit sapiens. Hoc dicit, quia si quis intelliid est, sapientiam mundi fugiat, ut stultus ab ea judicetur, et tunc erit prudens; quia stultus saeculo prudens est Deo, dum credit Deum 123 fecisse, quae ratio mundi non capit, sicut supra memoravi. Pseudoapostoli autem prudentes volentes videri in mundo, neque Deum Filium habere, neque incarnationem veram esse, neque carnem posse resurgere praedicabant. Sapientia enim hujus mundi stultitia est
Abbreviated transcription (Latin):
sic tam̃ quasi ꝑignẽ. Vt salus haec non sine pȩna sit : qui a nondix̃ saluus ꝑ ignẽ
erit ut merito suo abigne non conbustus saluus fiat examinatus ꝑignẽ
Sedcũ dicit sic tam̃ quasiꝑignẽ: Ostendit saluũ quidẽ illũ futurũ sed
poenas ignis passurũ. ut ꝑignẽ purgatus fiat saluus: & non sic̃ ꝑfidi ȩt̃no
igne in ꝑpetuũ torqueatur. ut ex aliqua parte oper e preciũ sit credidisse
in xp̃m: Semꝑenim erubescat necesse est: qui seuidet falsum defendisse
prouero: Et simili modo semꝑ fidutiã habebit dĩ: qui abiecto falso se¬
cutus est uerũ : & spreta impietate suc cubuit pi&ati Extracatho¬
licã enĩ quicquid est: contrariũ est Nescitis quiatẽplũdi estis & sp̃s
dĩ habitat in uobis: Templũ dĩ nosdic̃ ut dm̃ in nob̾ habitaresciamus

Expanded text:
sic tamen quasi per ignem; ut salus haec non sine poena sit, quia non dixit: Salvus erit per sic tamen quasi per ignem; ut salus haec non sine poena sit, quia non dixit: Salvus erit per ignem; ut merito suo ab igni non combustus, salvus fiat examinatus per ignem; sed cum dicit: Sic tamen quasi per ignem, ostendit salvum illum quidem futurum, sed poenas ignis passurum; ut per ignem purgatus fiat salvus, et non sicut perfidi aeterno igne in perpetuum torqueatur: ut ex aliqua parte operae pretium sit credidisse in Christum. Semper enim crubescat necesse est, qui se videt falsum defendisse pro vero: et simili modo semper fiduciam habebit Dei; qui abjecto falso, secutus est verum; et spreta impietate, succubuit pietati. Extra catholicam enim quidquid est, contrarium est. Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Templum Dei nos esse dicit, ut Deum in nobis habitare sciam
Abbreviated transcription (Latin):
quod suꝑ ȩdificauit: mercedẽ accipi& Cũ enĩ nihil inllo sordis in¬
uentũ fuerit prauȩ doctrinę ut in bono auro: itaerit utresfr̃s
in camino ignis mercedẽ uitã ȩt̃na cũ gła accepturus Quia sicut
aurũ & argentũ & lapides quos ignis non consumit: ita & bonus ma¬
gister in corruptibilis ꝑmanebit: Sicuius opus arserit detrim̃tũ
patietur: Opus quod ardere dicitur : mala doctrina est. quȩ inte¬
ribit: Cuncta enim mala peribunt sicut iter impiorũ: qui a non sunt
substantiȩ sed ad seuerationes ꝑuersȩ Damnũ aut̃ patiest poenas ꝑpeti:
Quis enĩ inpoena positus iacturã non facit᷑. Ipse aut saluus erit sic tam̃
quasiꝑignẽ Saluũ illũ futurũ dixit : quia non in teribit substantia qua
constat: Sic̃ & doctrinamala ꝑibit. quia accidens est causa Ideo aũt dix̃

Expanded text:
quod superaedificaverit; mercedem accipiet. Cum enim nihil in illo sordis inquod superaedificaverit; mercedem accipiet. Cum enim nihil in illo sordis inventum fuerit pravae doctrinae, ut in bono auro; ita erit ut tres fratres in camino ignis , mercedem vitam aeternam cum gloria accepturus; quia sicut aurum et argentum, et lapides, quos ignis non consumit: ita et bonus magister incorruptibilis permanebit. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Opus quod ardere dicitur, mala doctrina est, quae interibit. Cuncta enim mala peribunt, sicut iter impiorum; quia non sunt substantiae, sed asseverationes perversae. Damnum autem pati est poenas perpeti. Quis enim in poena positus, jacturam non facit? Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem. Salvum illum futurum dixit; quia non interibit substantia, qua constat, sicut et doctrina mala peribit; quia accidens causa est. Ideo autem dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tũ quia quãuis heretici sint aliqui: non tam̃ docent nisi subxp̃i nomine: Alit̃
enĩ conmenta erroris conmendare non posst̃ : nisi int̾posito saluatoris nomi¬
ne p̃dicent ut res contrarias & absurdas: nominis dignitas acceptabiles faciat :
Siquis aũt suꝑȩdificat supͣ fundam̃tũ hoc. aurũ argentũ. lapides p̃tiosos:
Lapides prȩnosi sunt quos non corrumpit ignis : tria genera posuit prȩclara
immundo in quib bonã doctrinã significãt: Ligna fęnũ stipula Tria alia
genera posuit. sed friuola in his corrupta & uana doctrina de signata dinosctt᷑
mala doctrina in igne omnib: apparebit: Nunc enĩ quosdã fallit :
Etunius cuiusque opus qualesit ignis ꝓbabit: Quia enĩ ꝑignẽ exami¬
natio fiat siin aliquo non inuenerit qđ exurat: manifestat illũ bonũ fu¬
isse doctorẽ : MAla enĩ & adultera doctrina id circo in ligno & fȩno &esti¬
pula significata est ut ostenderetur ignis esse esca Sicuius opus manserit

Expanded text:
mentum, quia quamvis haeretici sint aliqui, non tamen docent, nisi sub Christi nomine. Aliter enim commenta erroris commendare non possunt, nisi interposito Salvatoris nomine praedicent; ut res contrarias et absurdas nominis dignitas faciat acceptabiles. Si quis autem superaedificat supra fundamentum hoc, aurum, argentum, lapides pretiosos. Lapides pretiosi sunt, quos non corrumpit ignis. Tria genera posuit praeclara in mundo, in quibus bonam doctrinam significavit, Ligna, fenum, stipulam: tria alia genera posuit, sed frivola. In his corrupta et vana doctrina designata dignoscitur. mala doctrina in igne omnibus apparebit; nunc enim quosdam fallit. Et uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit. Quia enim per ignem examinatio fiet, si in aliquo non invenerit, quod exurat, manifestat illum bonum fuisse doctorem; mala enim et adultera doctrina idcirco in ligno, feno, et stipula significata est, ut ostenderetur ignis esse esca. Si cujus opus manserit
Abbreviated transcription (Latin):
testimonia documentis diuinis: Vtostendat nonsine causa utiq nollese
ab illis sumptus accipere : quando tot exemplis ostendit &dandum & ac¬
cipier¬
dum eẽ
nlege enim scriptum est non alligabis os bouitritu¬
ran¬
tinum quid debubus cura est dõ: Interim paucis hoc absoluamus:
Iniona enim propheta scriptum est: Non parcam ciuitati inqua habitant
plus quam centum uiginti milia hominum & pecoramulta: Et psalmi¬
graphus. homines inquit & iumenta saluabis : Quo modo ergo ds̃ noncurat

Expanded text:
testimonia documentis divinis; ut ostendat non sine causa utique nolle se testimonia documentis divinis; ut ostendat non sine causa utique nolle se ab illis sumptus accipere, quando tot exemplis ostendit et dandum et accipiendum esse. In Lege enim scriptum est: Non alligabis os bovis triturantis. Numquid de bobus cura est Deo? Interim paucis hoc absolvamus; in Jona enim propheta scriptum est: Non parcam civitati, in qua habitant plusquam centum viginti millia hominum et pecora multa . Et Psalmographus: Homines et jumenta, inquit, salvabis . Quomodo ergo Deus non curat
Abbreviated transcription (Latin):
Qum quid non habemus potestatem manducandi & biben¬
di: hoc est quod dixerat. omnia miht licent:
Numquid non habemus
potestatem mulierem circum ducendi sicut &ceteri a postoli & fratres dñi
& cȩphas : Ideo addidit &cęphas : quia cum primus esset inter apostolos
non refutabat suptus oblatos: Caephas ipse ẽ simonpetrus : Mulieres enĩ
desiderio doctrinae dominicȩ &cupidȩ uirtutum : sequebantur a posto¬
las ministrantes eis: Etsumptus & seruitia sicut & saluatorem secu
tatem operandi sed nolumus. pro accipienditamen operandi ait.
Vt honestius loqueretur & ut hoc firmet exempla subicit dicens :
Quis militat suis stipendi is um quam: quisplantat uineam & defructi
eius non edit : quis pascit gregem ouium & delacte earum nonperupit.
num quid secundum hominem haec loquor ĩdest num quid huma nam sententio
sequor an &lex haec eadem dicit: Concor dare docuit supra dicta

Expanded text:
Numquid non habemus potestatem manducandi et bibenNumquid non habemus potestatem manducandi et bibendi? Hoc est quod dixerat: Omnia mihi licent. Numquid non habemus potestatem mulierem circumducendi, sicut et caeteri apostoli et fratres Domini, et Cephas? Ideo addidit: Et Cephas; quia cum primus esset inter apostolos, non refutabat sumptus oblatos. Cephas ipse est Simon Petrus. Mulieres enim desiderio doctrinae Dominicae, et cupidae virtutum sequebantur apostolos, ministrantes eis et sumptus et servitia, sicut et Salvatorem sunt tatem operandi, sed nolumus. Pro accipiendi tamen operandi ait, ut honestius loqueretur. Et ut hoc firmet, exempla subjicit, dicens: Quis militat stipendiis suis umquam? Quis plantat vineam, et de fructu ejus non edit? Quis pascit gregem ovium, et de lacte earum non percipit? Numquid secundum hominem haec loquor? 141 Id est, numquid humanam sententiam sequor? Numquid et Lex eadem non dicit? Concordare docuit supradicta
Abbreviated transcription (Latin):
seostendit : quia nullius aliquid concupiuit. neq in adulatione docuit:
Nonne opus meum uos estis indño: Ideo opus eius sunt quia ipse illos plantauit
in dño. annum & sexmenses euangelizans eis uerbum dni.: Sialns non sum¬
Quia uideis credentibus & nihil hominus
legem seruantibus a postolus eẽ negabatur: Iamenim circumcidi non debere
docebat meq sabbatum custo diri: Ceteris autem a postolis propter scanda lũ
abhacre dissimulantibus. hic aliter uidebatur docere: Ideo a postolus ab his
negabatur: his enim erat apostolus. quia uiderant in eo uirtutis insignia:
Iam signaculum a posto latus mei uos estis in dño: Hocenim predicante: conuer¬
si sunt ab idolis ad fidemdĩ unius
si sunt ab idolis ad fidemdĩ unius Mea defensio adeos quime in terrogant¬
haec est: Nunc incipit agere causam quam superius premisit dicens
mihi licent sedego sub nullius redigar poteftatem: aescauenti
ter escis: Mea defensio apud eos quime interrogant haec est: & quaesit.
subicit dicens

Expanded text:
se ostendit, quia nullius aliquid concupivit, neque in adulatione docuit.Nonne opus meum vos estis in Domino? Ideo opus sunt quia ipse illos plantavit in Domino, annum et sex menses evangelizans eis verbum Dei. Etsi aliis non sumquia a Judaeis credentibus, et nihilominus Legem servantibus, apostolus esse negabatur. Jam enim circumcidi non debere docebat, neque sabbatum custodiri: caeteris autem apostolis propter scandalum ab hac re dissimulantibus, hic aliter videbatur docere; ideo apostolus ab his negabatur; his enim erat apostolus, qui viderant in eo virtutis insignia. Nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino; hoc enim praedicante, conversi sunt ab idolis ad fidem Dei uniussi sunt ab idolis ad fidem Dei unius. Mea defensio apud eohaec est. Nunc incipit agere causam, quam superius praemisit dicens: Omnia mihi licent, sed ego sub nullius redigar potestate. Esca ventri tersubjicit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
custodiri non porsit:
Hec enim quasi pedagogus est. quȩ paruulos inbuit ut
possint potioris iustitiȩ uiam in gredisminimepotestim
putari miseri cordian nisi hebuerit iustitia  : Vtergo
ius &timorem legis nacturalis confirm& dm̃ auctorem eius
testatur & ministrantis eamꝰ dõ ordinationem habere
Ideo ecdiecit quȩ aũ sunt adõ ordinata sunt: Utnemo put & qua¬
tur est potestati: quise terro legis cbhis abstin& & quȩ pro¬
hib&. Itaque qui resistit potestati dĩ ordinationi resistit :

Expanded text:
custodiri non possit; haec enim quasi paedagogus est, quae parvulos imbuit, ut possint potioris justitiae viam sequi. Nemini enim potest putari misericordia, nisi habuerit justitiam. Ut ergo jus et timorem legis naturalis confirmet, Deum auctorem ejus testatur; et ministrantes eam Dei ordinationem habere. Ideo adjecit: Quae autem sunt, a Deo ordinata sunt: ut nemo putet quastus est potestati, qui se terrore Dei ab iis abstinet, quae proet. Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit
Abbreviated transcription (Latin):
quia scĩ solibeatitudinis gloriam consequenter: In momento anictu oculi:
Per ictum oculinimiam breuitatem uult significare momenti ut quanta sit
dĩ potentia exresurrectionis caeleritate cognoscas : Innouissima tuba:
uiuentes mortui eẽ dicuntur. ut ad penam aut in mortalesdit absq: aliqua
mem brorum diminutione resurgantꝰ uel certe simpliciter omnes
mor tuos resurgere dicit. & solos scõs cum his qui uiui iusti inuenti fuerint
ingloriam inmutari:
O port& enim incorruptibile hoc: Neces¬
seẽ fieri quod promis sum est : Induere in corruptelã & mortale hoc in¬
duere in mortalitatem:
Et quod induit & est similiter indumentum:
Cum au mortale hoc induerit in mortalitatẽ. tunc fi& sermo qui scriptus ẽ
absortaẽ mors inuictoria:

Expanded text:
quia sancti soli beatitudinis gloriam consequentur. Aliter inquia sancti soli beatitudinis gloriam consequentur. Aliter inPer ictum oculi, nimiam brevitatem vult significare momenti: ut quanta sit Dei potentia, ex resurrectionis celeritate cognoscas. In novissima tuba. viventes mortui esse dicuntur, ut ad poenam aut immortales, aut absque aliqua membrorum diminutione resurgant: vel certe simpliciter omnes mortuos resurgere dicit, et solos sanctos, cum his qui vivi justi inventi fuerint, in gloriam immutari. Oportet enim corruptibile hoc. Necesse est fieri quod promissum est. Induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Est quod induit, et est similiter indumentum. Cum autem mortale hoc induerit immortalitatem, tunc fiet sermo, qui scriptus est: Absorpta est mors in victoria.
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩlestis dicitur: quia non humane fragilitatis ritu sed diuine magestatis
nutu & conceptus est &enixus: Nam usq adeo naturã nri habuit.
ut secundus adam dicatur & homo Etqualis caelestis. tales & celestes:¬
Sudeo utherctici uolunt nr̃i generis adsumptus homo non fuit. quiceles¬
tis dicitur : Ergonec istinature nraẽ sunt quicelestes appellant us :
Siuero dehis nemo dubit& nec deillo est ambigendum:¬
Igitur sicut portauimus imaginem illius terrȩni portemus &imaginem
tis mum portemus nouum:. Hoc autem dico fratres quõ caro & sangius reg¬
ter scriptura carnem pro operibus nominat: carnis. utibi. Vos autẽ in carne
Aiter caro sicut est regnum di non possid ebit. nisi in
Omnes quidem resurgimus non omnes inmuta¬
Siue itaꝰ omnes resur gemus: quia in aduentu xp̃i mor¬
tui inueniemur:
Non omnes inmutabuntur qui in corporesint reperti:

Expanded text:
non humanae fragilitatis ritu, sed divinae majestatis non humanae fragilitatis ritu, sed divinae majestatis nutu, et conceptus est, et enixus. Nam usque adeo naturam nostram habuit, ut secundus Adam dicatur, et homo, Jesus Christus Dominus nosteSi ideo, ut haeretici volunt, nostri generis assumptus homo non fuit, quia coelestis dicitur: ergo nec isti naturae nostrae sunt, qui coelestes appellantur. Si vero de his nemo dubitat, nec de illis est ambigendumIgitur sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imagibaptismum portemus novum. Cater Scriptura carnem, pro operibus nominat carnis, ut ibi: Vos autem in carne itu. Aliter: Caro sicut est regnum Dei non possidebit, nisi immoomnes iSive ita, resurgemus omnes, qui in adventu Christi mortui inveniemur. Non omnes immutabuntur, qui in corpore sint reperti:
Abbreviated transcription (Latin):
Scatere est autem ingloria
quia exsuscitatum & lumen erit. & nullam squaloris in uiriam
patietur:: Seminatur in infirmitate. surgit inuirtute: In in firmitate
Animale corpusẽ dumcibis sustentatur
ut uiuat: Spiritale autem cum horum nihil indigebit conuersum
inuitam: Omnta supradicta. hocsensu clauduntur: Nonenim
corpus animale semper hic habere potest spm̃ scm̃ : Tunc uero idem¬
in resurrectione semper manebit inscis: Surg& corpus spiritale :
quod posfitire obuiamxp̃o: Sicutscriptum est. factus ẽ primus
homo adam in animam uiuentem nouissimus adam inspm̃ uiui ficantem:
Notandum est quod cum duos adam dic̃ eiusdem nature utros quaȩde¬
monstrat: Quod contra manicheos & appolinaristas facit : qui negat
dĩ uerbo perfectum hominem eẽ susceptum: Sed non prius quod spiri¬
taleẽ Sed quod animale: deinde quod spiritale primus homo deterra
terrenus: Secundus homo decelo celestis: qualis terrenus. tal& & terreni :

Expanded text:
surget autem in gloria; quia excitatum et lumen erit, et nullam squaloris injuriam patietur. Seminatur in infirmitate, surget in virtute. In infirmitate Animale corpus est, dum cibis sustentatur, ut vivat: spiritale autem, cum horum nihil indigebit, conversum in vitam. Omnia supradicta hoc sensu clauduntur; nocorpus animale semper hic habere potest Spiritum sanctum. Tunc vero, id est, resurrectione semper manebit in sanctis. Surget corpus spiritale, quod possit ire obviam Christo. Sicut scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam viventem, novissimus Adam in spiritum vivificantem. Notandum est, quod cum duos Adam dicit ejusdem naturae utrosque demonstrat. Quod contra Manichaeos et Apollonaristas facit, qui negant Dei verbo perfectum hominem esse susceptum. Sed non prius quod spiritale est, sed quod animale est. Deinde quod spiritale. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis dicitur. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
tucfuerint apud hominem cruci figit mundum futuri sdiuitam
credens. inqua se sperat coheredem xpĩ futurum: Existimo
eium quod non sunt condignȩ passiones huius temporis ad
futuram gloriam quaereuelabitur in nobis Exortatio
ha& cedsuperiora pertin&: quibus ostendit paruaesse quae
hic possunt aperfidis in rogari adcomparationem decretimu¬
neris in futuro sclõ. Propter ea adomnia exitia paratos esse
debere : quiccpermagna pro his repromissa sunt premi ce
ut intribulatione consol&ur seanimus & spe crescatꝰ Nam

Expanded text:
tua fuerint apud hominem, crucifigit mundum, futuri saeculi vitam tua fuerint apud hominem, crucifigit mundum, futuri saeculi vitam credens, in qua se sperat cohaeredem Christi futurum. Existimo ergo quod non sint condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Exhortatio haec ad superiora pertinet, per quam ostendit parva esse, quae hic possunt a perfidis irrogari, ad comparationem decreti muneris in futuro saeculo. Propterea nos jubet ad omnia exitia paratos esse debere, quia magna pro his repromissa sunt praemia; ut in tribulatione consoletur se animus, et spe crescat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
non necessitate de functi: Vndedñs in euangelio. non magis huma¬
na quam diuina ratione. uiuum uiuentibus substantiam partitũ
esselic& in parabola signauit: Ne enimparabola absurda ratione
conponitur: Vtergo promptosnos ad obediendum dõpatri facer&
hac spe ex hortatur dicens dinos futuros hereder.: coheredes aũ
si ores essemus. post ponentes curam mundanorum: Quid sit autẽ
coheredem esse filuidĩ ab apło lohanne docemur: Intercetera enĩ
ait: Scimus quia cum apparuerit similes eierimus: Sitamen
conpatiamurut ei simul glorificemur: Quomodo coliereder
xpĩ fieri possimus declarauit dicens. Sitamen conpatiamur
ut ei simul glorificemur : Videamus ergo quidsit conpati:
Conpatiest persecutiones tolerare. propter spem futurorum
carnem que cruci figere cumuitus & concupiscentus . Hocest
uoluptates & pompas sđi spernere : Cumenim hec omnia mor¬

Expanded text:
non necessitate defuncti. Unde et Dominus in Evangelio non magis humanon necessitate defuncti. Unde et Dominus in Evangelio non magis humana quam divina ratione vivam viventibus substantiam suam partitum esse, licet in parabola significavit ; nec enim parabola absurda ratione componitur. Ut ergo promptos nos ad obediendum Deo Patri faceret, hac spe exhortatur dicens Dei nos futuros haeredes, cohaeredes autsiores essemus, postponentes curam mundanorum. Quid sit autem cohaeredem esse Filii Dei, ab apostolo Joanne docemur; inter caetera enim ait: Scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus . Si tamen compatiamur, ut et simul glorificemur. Quomodo cohaeredes Christi fieri possumus declarat, dicens: Si tamen compatiamur, ut et simul glorificemur. Videamus ergo quid sit compati. Compati est persecutiones tolerare propter spem futurorum, carnemque crucifigere cum vitiis et concupiscentiis, hoc est, voluptates et pompas saeculi spernere. Cum enim haec omnia mor
Abbreviated transcription (Latin):
Sienim huic uoci quadicimus abbapater dissimilem conuersationẽ
exhibuerimus . In iuriam dõ facimus uocantes eum patrem.: Id¬
cisco enim bonitate sua hocnobis indulsit quod supernaturam nram̃
est : ut quod substantia in dignisumus operibus mereamur.: Ipsespr
bis perhoc ipsum manente in nobis spũ scõ liuicuoci & animo nrõ
uitam huic uoci exhibemus. & liocest testimonium filiorum. sun
eos perspm̃ uidetur signum paternum: Siaũ filii & heredes di
heredes quidem dĩ co heredes aũxp̃i : Cum ds̃ pater nullomodo
in carnationis : Qui dest utis qui mortuus est semperui uentis
heres essedicatur : Cum heredes utique non siisi mortuorum
sint. SSed ha& causa humanitatis. non diuinitatis est. Nam apud dm̃
qua e apudnos hereditas dicitur donum est patrir infilios aboe¬
dientes trans fusum: utuiuis uiuentis heres sit merito proprio

Expanded text:
si enim huic voci, qua dicimus: Abba, pater, dissimilem vitam si enim huic voci, qua dicimus: Abba, pater, dissimilem vitam exhibeamus, injuriam Deo facimus, vocantes eum patrem. Idcirco enim bonitate sua hoc nobis indulsit, quod super naturam nostram est; ut quod substantia indigni sumus, operibus mereamur. Ipse Spirbis, et per hoc ipsum manente in nobis Spiritu sancto, huic voci et animo nostro, 74 vitam huic voci exhibeamus; et hoc est testimonium filiorum, si in eos per Spiritum videatur signum paternum. Si autem filii, et haeredes: haeredes quidem Dei, cohaeredes autem Christi. Cum Deus pater nullo modo incarnationis, quid est ut is qui mortuus est, semper viventis haeres esse dicatur; cum haeredes utique non nisi mortuorum sint? Sed haec causa humanitatis, non divinitatis est. Nam apud Deum quae apud nos haereditas dicitur, donum est patris in filios obedientes transfusum; ut vivus viventis haeres sit merito proprio,
Abbreviated transcription (Latin):
accepto spũ scõ omnitimore malorum actuum exuti sumur ut
gedata omnes rei constituti sunt: Spm̃ ergotimoris legem
dixit quia homines pecaticausa intimorȩ constituit : Lexau
sidei quaein spũ ad obiionis significatur. Aee securitatis es ⁊ qͥa
atimore ñ os eruit dumdonat peccata : Acper hoc securos nos
fecit acdicitur sp̃s nontimoris secundum hunc mundum n¬
ed accepistis spm̃ adoptionis filiorum inquo damamus abbapat
hosdicit spũ dĩ agi inquorum actibus consilia princi pum & potes tatum huius mundi non
uident᷑: In quo rum eñ uidentur ñ sunt filidi sed diaboli : quia quide do natusẽ ñ peccat : Dicit
es g tarent ait uos de parte diaboloestis : nonenĩ acepistis spm̃ seruitutis iterũ intimore :¬
Gratiaditimore liberati accepimus spm adoptionir filiorum : ut
considerantes quideramus & quid donodĩ sumus adepti magna
gratiam consecuti sumus ut audeamus diceredõ abba hocest pater:
I deoque common& neaccepta fidutia intemeritatem uertatur:

Expanded text:
accepto Spiritu sancto, a timore malorum actuum exuti sumus; ut ge data, omnes rei sunt constituti. Spiritum ergo timoris Legem dixit; quia homines peccati causa in timore constituit. Lex autem fidei, quae in spiritu adoptionis significatur, Lex securitatis est; quia a timore nos eruit dum donat peccata, ac per hos securos nos fecit: ac dicitur spiritus non timoris secundum hunc modum. Sed accepistis Spiritum adoptHos dicit Spiritu Dei agi, in quorum actibus consilia principum et potestatum hujus mundi non videntur: in quorum enim videntur, non sunt filii Dei, sed diaboli; quia qui de Deo natus est, non peccat, dicit Jcogitarent, ait: Vos de patre diabolo estis . Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timorea timore liberati accepimus spiritum adoptionis filiorum, ut considerantes quid eramus, et quid dono Dei sumus adepti, magnagratiam consecuti sumus, ut audeamus dicere Deo: Abba, id est, pater! ideoque commonet, ne accepta fiducia in temeritatem vertatur;
Abbreviated transcription (Latin):
inside eorum l&emur: Hinc illud est quod dicitur p&ro
interpellat pronobis saluator : sciens enim potentiam &
altitudinem aduersarii nostri Cum se commo uerit
ceduersusnos sinon ei adsentiamus : Saluator interpellat
pronobis ne aliquid uiolenter prȩsumat circanos ut ayceat᷑
in solentia eius : Hac causatamen dicitur filius interpella re
cumipse agattotum. & equalis sit dõpatri : Ut qui a unur
dicitur dr̃ nepater. aut filius singularis uel uni putar&¬
ced personarũ distinctionẽ sicloquitur scriptura ut &
filium non disparemtradat & patrem. quia pater est &
quia abipso sunt omnia praeferat : Quisnor separabit a cari¬
tate xp̃i. Hoc est quisnos a uertere poterit a dilection expĩ qui
nobis tam magna & innumera prȩstiat benesitia. Tribula
Sednonfacit qui a dil&tionem firmi xpĩ ani nulla
uincunt tormenta: Amantis enim plus incitatur caritas

Expanded text:
in fide ejus laetemur. Hinc illud est quod dicit Petro in fide ejus laetemur. Hinc illud est quod dicit Petro interpellat pro nobis Salvator; sciens enim impudentiam et altitudinem adversarii nostri, cum se commovet adversum nos, si non ei assentiamus, Salvator interpellat pro nobis; ne aliquid violenter praesumat circa nos, ut arceatur insolentia ejus. Hac causa tamen dicitur Filius interpellare, cum ipse agat totum, et aequalis sit Deo Patri; et quia unus dicitur Deus, ne Pater et Filius singularis, vel unio putaread personarum 78 distinctionem sic loquitur Scriptura; ut et Filium non disparem tradat: et Patrem, quia Pater est, et quia ab ipso sunt omnia, praeferat. Quis nos separabit a charitate Christi? Hoc est, quis nos avertere poterit a dilectione Christi, qui nobis tam magna et innumera praestitit beneficia? Tribulatio? Sed non facit, quia dilectionem firmi christiani nulla vincunt tormenta. Amantis enim plus incitatur charitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ius & precipuum est prestitit nobis ut filium suum uerum &caris¬
simum trader& propternos ad huc impios quareñ quod minus est
fecisse credatur pronobis credentibus sibi:: Iamenimpara¬
ta sunt credentibus prȩmia Minus est enim omnianobir
cum illo donccre quam nostri causa morti illum tradere :
Iuis accus abit aduersus el&tosdi: Neminem auderen&
posseiuditium & prȩscientiam dĩ retractare in nobis aper¬
tum est: Quis enim qui possit h& quȩ dr̃ probat in probare᷑
cumnemo aequalis sit dõ Dr̃ qui iustificat. Hoc in esaia
qui etiam interpellat pronobis: Dm̃ qui a nos iustificat
accusare nos negat. Xpm̃ aũ damnare nos non posse qui a
eo affectu diligit nos ut moreretur pronobis & resurgens
semper causas nrar agit apud patrem: Cuius postulatio con¬
tempni non potest qui a in dexteradĩ est: hoc est in honore qđ
ds̃ ẽ ut dedõ patresecuri &xpo filio eius qui iudi caturus est

Expanded text:
jus et praecipuum est, praestitit nobis, ut Filium suum verum et charisjus et praecipuum est, praestitit nobis, ut Filium suum verum et charissimum traderet propter nos adhuc impios; quare non quod minus est facturus credatur pro nobis credentibus sibi? Jam enim parata sunt credentibus praemia; minus est enim nobis omnia cum illo donare, quam illum nostri causa morti tradere. Quis accusabit adversus electos Dei? Neminem audere nec posse judicium et praescientiam Dei in nobis retractare apertum est. Quis est enim qui possit haec, quae Deus probat, improbare; cum nemo aequalis sit Deo? Deus qui justificat . Hoc in Esaiaqui etiam interpellat pro nobis. Deum, quia nos justificat, accusare nos negat: Christum autem damnare nos non posse; quia eo affectu diligit nos, ut moreretur pro nobis, et resurgens, semper causas nostras agat apud Patrem. Cujus postulatio contemni non potesDeus est; ut de Deo Patre securi, et Christo Filio ejus qui judicaturus est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui cnon prescit illos futuros idonens. acsicredent aut eligantur
ad tempus quia uidenturboni neiustitia contempta uideatur non
permanent ut magnificentur sicut &iudasscarioth: autilli septua đ¬
ginta qui el eeti postscandalum passi recesserunt a saluatore :
uidergo dicimus adha& si dr̃ pronobis quis contranos: Mani¬
festum ẽ quia dõ nobis testimonid perhibente : quis est qui audeat
accusarenos quando ipse qui iudex est ante prescitnos &idoneas
iudicauit: Qui proprio suo filio non pepercit sed pronobis
omnibus tra diditillum: Sic securos nos debereesse fidei cau¬
sahortatur ad dm̃ : quasi prescium: ante quam eximpiis fideles
essemus. filium suum pronobis morti tradidisse ostendat :
Iuomodo non etiam cumillo omnia nobis donauit: Nm̃ olim de¬
creuis se dicitremuneran dos credentes in um : Sienim quod ma¬

Expanded text:
quia non praescivit illos futuros idoneos. At si credant, aut eligantur quia non praescivit illos futuros idoneos. At si credant, aut eligantur ad tempus; quia videntur boni, ne justitia contempta videatur, non permanent ut magnificentur, sicut et Judas Iscariotes, aut illi septuaginta duo, qui electi, post scandalum passi recesserunt a Salvatore . uid ergo dicemus ad haec? Si Deus pro nobis, quis contra nos? Manifestum est, quia Deo nobis testimonium perhibente, quis est qui audeat accusare nos, quando ipse qui judex est, ante praescivit nos, et idoneos judicavit? Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit illum. Sic securos nos debere esse fidei causa hortatur; ut Deum, quasi praescium, antequam ex impiis fideles essemus, Filium suum pro nobis morti tradidisse ostendat. Quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit? Deum olim decrevisse dicit remunerandos credentes in Christum. Si enim quod ma
Abbreviated transcription (Latin):
sibi ipsos elegit ad promissa premia capessenda uthi quiuidentur
& non permanent in fide coepta adõ el&ti negentur. quia
sicut saul &iud as non de p̃scientia sed de presenti iustiti a¬
X Vocare est cogitantem defide adiuuare . aut conpungere eum quẽ sciat audire
Et quos uocauit ipsos & iustificauit. Quos aũ iustificauit : hos & magnificauit. ⁊¬
Con formes fieri imaginis filii sui: Hoc dicit. quia ideo prȩdesti¬
nantur infuturum scłm ut similes fiant filii dĩ sicut supra memoraui:
Vt sitipsepymogenitus in multis fratribus : Recte primogenitur
quia ante omnem creaturam non factur sed natus est. Ad cuiur
exemplum ds̃ homines infilior sibi ad optare dignatus est: Est &
primogenitus in regeneratione sp̃r. Est & primogenitus exmor¬
nibus frater nr̃ dicitur quia homo dignatus est nascidñs Uera
est qui a ds̃ nr̃ est sicut dicit proph&a hieremias. hic dr̃ noster
quia quos presciuit dr̃ aptossibi ipsi credentes permane int quia

Expanded text:
sibi, ipsos elegit ad promissa praemia capessenda; ut hi qui credere videntur, et non permanent in fide coepta, a Deo electi negentur, quia sicut Saul et Judas, non de praescientia sed de praesenti justitia Vocare est cogitantem de fide adjuvare, aut compungere eum, quem sciat audire. Et quos vocavit, ipsos et justificavit: quos autem justificavit, hos et magnificavit. Conformes fieri imaginis Filii sui. Hoc dicit quia ideo 77 praedestinantur in futurum saeculum, ut similes fiant Filio Dei, quod jam supra memoravi. Ut sit ipse primogenitus in multis fratribus. Recte primogenitus, qui ante omnem creaturam non factus, sed natus est: ad cujus exemplum Deus homines in filios sibi adoptare dignatus est. Est et primogenitus in regeneratione Christus. Est et primogenitus ex mornibus frater noster dicitur, quia homo dignatus est nasci: Dominus vero est quia Deus noster est, sicut dixit propheta Jeremias: Hic est Deus noster. quia quos praescivit Deus aptos sibi, hi credentes permanent, quia
Abbreviated transcription (Latin):
re in munis uideridebet acrimine᷑: non utiq: : Ipsius enimuitio &desi¬
dia haec cepta sunt: Quia enim mancipabat sead sensũ peccato iure¬
illius dominatur : Primũ enĩ suadet &uicto iam dominatur : Apłs
aũ ut gratiã dĩ prȩferat: hȩc exponit dequantis malis hominẽ libe¬
nec lex quidẽ sub uenire potuit demonstraret: Inuenio igitur
legẽ uolenti mihi facere bonum: quia in est mihi malũ: Iegẽ mo¬
ysi asserit uoluntatisuȩ dare consensũ contrapeccatũ quod in carne

Expanded text:
re, immunis debet re, immunis debet derio haec coepta sunt, quia enim mancipavit se per assensum peccato, jureillius dominatur; primum enim suadet, ut victo jam dominetur. Apostolus autem ut gratiam Dei praeferat, haec exponit de quantis malis hominem libenec Lex quidem subvenire potuit, demonstraret. Invenio igitur Legem volenti mihi facere bonum, quia inest mihi malum. Legem Moysi asserit voluntati suae dare consensum contra peccatum quod in carne
Abbreviated transcription (Latin):
catum ut decipiat hominẽ suggestionib: malis ne faciat homo qus
precipit lex: Nam uoluntas faciendi ad iacet mihi: rriam bona
asserit quȩ iubot lex ut naturaliter sibi placere dicat & uelit facere
Derficere aũ bonũ non inuenio: Fitplacet ergo quo llege iubetur
ꝗ uoluntas est faciendi sedutimpleatur potestas &uirtus dȩ est : quia
sic pressus est dominatione peccati ut non possit ire quo uult neq ualeat
suetudine peccandi grauatur & facilius suc cũ bit peccato quã legi quã
scit bona docere Acsiuelit bonũ facere premitillũ consuetudo adiutore
iimico: Nonenim quo duolo facio bonũ sed quod nolo malũ hoc ago
illud cogitur facere quod non uult peccatũ: Siaũ quod nolo hoc ago
iam non ego operor illud sed quod habitat inmepeccatũ. Hoc est dia¬
bolũ supra memorauit : quia pressus & subiugatus peccato. non suam
sedillius perficit uoluntat ẽ: Num quid quia inuitũ hominẽ dicit pecca¬

Expanded text:
t, ut decipiat hominem suggestionibus malis; ne homo faciat, quod praecipit lex. Nam velle adjacet mihi. Tam bona asserit, quae jubet Lex, ut naturaliter sibi placere dicat, et velit facere. Perficere autem bonum non invenio. Et placet ergo quod a Lege jubetur, et voluntas est faciendi: sed ut impleatur, potestas et virtus deest; quia sic pressus est potestate peccati, ut non possit ire quo vult, neque  jam consuetudine peccandi gravatur, et facilius succumbit peccato quam legi, quam scit bona docere; ac si velit bona facere, premit illum consuetudo, adjutore inimico. Non enim quod volo, facio bonum: sed quod nolo malum, hoc ago. illud cogitur facere, quod vult peccatum. Si autem quod nolo, hoc facio; jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Hoc est uod supra jam memoravit, quia pressus et subjugatus peccato, non suam, sed illius perficit voluntatem. Nunquid quia invitum hominem dicit pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietatibus: Comessationes sunt. lururiosa conuiua quȩ a con¬
latione omnium celebrantur: autui cibus solent a contubernalibus
ad hoc conuenitur ut foeda illic gerantur topiaum: & in citetur
libidinis diuersa uoluptas ⁊dcirto eutanda precepit huius modi cõ¬
uiuia. Non incubilibur & inpudicitur. Postinlecebro sum con¬
uiuium &ebrietatem. hoc sub iecit quod sequitur. Hoc estcon cubi¬
tus inpudicor: Ficenim huius lascuitatis est fructus: Nonintentione
&emulatione: Recte abhis coerceremon& qui a omnis con¬
tentio & selus inimicitiam parit quae tenebras uocat:
quia ad lucis premia uenire non possunt: Se¬

Expanded text:
ebrietatibus. Comessationes sunt luxuriosa convivia, quae aut colebrietatibus. Comessationes sunt luxuriosa convivia, quae aut collatione omnium celebrantur, aut vicibus solent a contubernalibus ad hoc convenitur ut foeda illic gerantur copia vini, et incitetur libidinis diversa voluptas, idcirco evitanda praecipit hujusmodi convivia. Non in cubilibus et impudicitiis. Post luxuriosum convivium et ebrietatem hoc subjecit quod sequitur, id est, concubitus impudicus: hic enim hujus lascivitatis est fructus. Non in contentione et aemulatione. Recte ab his coerceri montentio et zelus inimicitiam parit, quas tenebras vocat; quia ad lucis praemium pervenire non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quecbit.: Noctemueterem hominem significauit qui perbaptisinũ
in noucetus est. hunc p̃cessissedicit quasi noctem: Diemccũ cdpropin¬
quas se idestsolemiustitie : cuiuslumine uerites nobis apparuit ut scise¬
mus quidageredebetomur.: Prius enim ignorantes xpm̃ intenebns
eramus: atubi didicimus luxnobis ortaest : transiuimus enima falso
ceduerum: Abiticmus ergo opera tenebrarum & inducmur arma
Nȩc dignicest tenebris sicut dicit dñr. tollite eum & ligatis manibus & pe¬
dibus mittitein tenebras exteriores: Induere uero armcducis: gesta sunt
bonce quicesicut mediactur tenebris deputantur quicȩoccultȩ fiunt
qui mede aguntitc& quibeneagunt. pedam agunt. quia nonueremt
Poniergoactus arma sunt lucis: In pugnant enimtenebras quae sunt
uitia carnis: Sicutindie honesteambulemus. Uerumẽ utquia
puplice non peccatur sicagimus quomodo agitur publicenihil
enintampublicum quacmueritar: Non in commissationibus &

Expanded text:
quavit. Noctem veterem hominem significavit, qui per baptismum innovatus est. Hunc praecessisse dicit quasi noctem, diem autem appropinquasse, cujus lumine veritas nobis apparuit; ut sciremus quid agere debeamus. Prius enim ignorantes Christum, in tenebris eramus: at ubi didicimus, lux in nobis orta est; transivimus enim a falso ad verum. Abjiciamus ergo opera tenebrarum, et induamur arma haec digna est tenebris, sicut dicit Dominus: Tollite illum; et ligatis manibus et pedibus, mittite in tenebras exteriores . Induere vero arma lucis gesta sunt bona; quia sicut mali actus tenebris deputantur, quia occulte fiunt ab iis qui male agunt: ita et qui bene agunt, palam agunt; quia non verentur, sed gaudent. Boni ergo actus arma lucis sunt, impugnantes tenebras, quae sunt vitia carnis. Sicut in die honeste ambulemus. Verum est; ut quia publice non peccatur, sic agamus quomodo agitur publice; nihil enim tam publicum, quam veritas. Non in comessationibus et
Abbreviated transcription (Latin):
bonum quasiindie hoc est palam: In licita enim nocte: Idestinabscon¬
ditofiunt. ⁊ Iamenim in manifestatione positi quod est innotitia dĩ
agnoscentes quid sequi debeamus dose opesam debemus ut pure
uiuentes ad promissum premium ueniamus. excussosomno i destigno
tes caritati. non longe sunt amerito resurrectionis promissȩ: Bonaenim

Expanded text:
bonum, quasi in die, hoc est palam: illicita enim nocte, id est in abscondito, fiunt: jam enim in manifestatione positi, quod est in notitia Dei, agnoscentes quid sequi debeamus, dare operam debemus, ut pure viventes ad promissum praemium veniamus excusso somno, id est, igitati studentes non longe sunt a merito resurrectionis promissae: Bona enim
Abbreviated transcription (Latin):
nesergo id est secundum tempus mori uisus est. Ille enim apud in¬
feros prosalute animarum. in reuerentes & nequam sp̃s iudicabat
tempora exmundo sunt ubioritur & occidit sol. & luna incremen¬
tum & detrimentum facit. & dies & nox instatu suo non perseueran
Res enim quae tempori aetati subiecta est : mutabilis semper est:
Huic ergo tempori xp̃s mortuus est dum excessit ecorpore. Ubi aũ
tempus non est aetas ibi non solumuiuus. sed &uictor repestus est:
Hinc uoluit affectum saluatoris erganos commendare. cum dicit
Vix pro iusto quis moritur. Ap̃s auteni pro inpus mortuus est nut
pus quis moriatur : Et si prouno bono forte audeat quis mori. aut
forte non audeat quia utrumque difficile esse significat. quemad¬
modum uideri potest ut audeat aliquis promultorum impi&atib:
mori: Siquis enim pro iusto autbono forte audeat mori. misera¬
tione quadam intellectus aut affectu bonorum operum eius: pro

Expanded text:
nes ergo, id est, secundum tempus mori visus est; ille enim apud innes ergo, id est, secundum tempus mori visus est; ille enim apud inferos pro salute animarum irreverentes et nequam spiritus judicabat. Tempora in mundo sunt, ubi oritur et occidit sol, et luna incrementum et detrimentum facit, et dies et nox in statu suo non perseverant; res enim quae tempori et aetati subjecta est, mutabilis semper est. Huic ergo tempori Christus mortuus est, dum excessit e corpore. Ubi autem tempus non est et aetas, ibi non solum vivus, sed et victor repertus est. Hinc voluit affectum Salvatoris erga nos commendare, cum dicit: Vix pro justo quis moritur: Christus autem pro impiis mortuus est. Si  ut quis moriatur? Et si pro bono uno forte audeat quis mori, aut forte non audeat, quia utrumque difficile esse significat; quemadmodum videri potest, ut audeat almori; si quis enim pro justo, aut bono forte audeat mori, miseratione quadam illectus, aut affectu bonorum operum ejus; pro
Abbreviated transcription (Latin):
ad destructionem prudentium mundi quia audacia uerborum
terrenis armis contra cȩlestia dimicant. & carnalibus aduersus
spĩtalia. & prudentes sedicere non erubescunt: Nam sicut pe¬
regrini hominis in probabilis origo interra aliena est. ita & fidei
nostrae ueritas peregrinatur interris. Et quia natura eius uerbis
explicari non potest. uirtutis quae maior. est testimonio commen¬
datur.
itur.t quid enim xp̃s cum ad huc peccatores essemus secun¬
dum tempus proimpiis mortuus est. Vix enim pro iusto quis mori¬
tur : Nam probono forsitan quis audeat mori : Sipro incredulis
ac dõ in imicis xp̃s ad tempus morti sededit : ad tempus enĩ mortu¬
us est quia testia die resurrexit . quanto magis cumꝰ illum credimus.
auxiliis suis muni& nos : Ad hoc enim pronobis mortuus est. ut &ui¬
tam ut & uitam & gloriam nobis adquirer&: Itaque si proinimicis
mortuus est quantum prestat amicis deb& intellegi: Apud homi

Expanded text:
ad confusionem prudentium mundi: qui audacia verborum ad confusionem prudentium mundi: qui audacia verborum terrenis armis contra coelestia dimicant, et carnalibus adversus spiritalia; et prudentes se dicere non erubescunt. Nam sicut peregrini hominis improbabilis origo in terra aliena est; ita et fidei nostrae veritas peregrinatur in terris: et quia natura ejus verbis explicari non potest, virtutis, quae major res est, testimonio commendatur. Ut quid enim Christus, cum adhuc peccatores essemus, secundum tempus pro impiis mortuus est? Vix enim pro justo quis moritur; nam pro bono forsitan quis audeat mori? ac Dei inimicis Christus ad tempus morti se dedit, ad tempus enim mortuus est, quia tertia die resurrexit, quanto magis cum in illum credimus auxiliis suis muniet nos? Ad hoc enim pro nobis mortuus est, ut et vitam et gloriam nobis acquireret: itaque si pro inimicis mortuus est, quantum praestet amicis, debet intelligi. Apud ho
Abbreviated transcription (Latin):
patiatur infirmitatis. uel dubitationis.
atientia autem pro¬
bationem: Manifestum est quia patientia sitalis fuerit qualẽ
diximus firma uidebitur probatio
robatio autem spem.
Spes in eo quo probatus uid&ur non in merito dicitur. Dignus
enim sci&ur accepturus remunerationem in regno dĩ. Spes
autem non confundit quia caritas dĩ diffusa est incordibus nos¬
tris per spm̃ scm̃ quidatus est nobis Spes non confundit. dumstul¬
nus enim caritatis dĩ habemus in nobis. perspm̃ scm̃ datum nobis Fn¬
dele enim esse promissum dĩ probat sp̃s sc̃s datus a postolis & nobis. qui
bus ad confirmandum spem ut & caritatem dĩ commendar& in nobis.
Vt quia caros falli in possibile est securos nos facer& depromissione: Quio
& ds̃ est qui promisit & his quos caros habere uult promisit: Quia eñi
fidei nostrae rationem humana uerba assere nonualent . nisi uirtu¬
tum testimonio quae cum tacerent damantrationabilis ad probat᷑

Expanded text:
patiatur, infirmitatis aut dubitationis. patiatur, infirmitatis aut dubitationis. Patientia autem probationem. Manifestum est, quia patientia, si talis fuerit qualem diximus, firma videbitur probatio. Probatio autem spem. Spes in eo qui probatus videtur, non immerito dicitur. Dignus enim scietur, accepturus remunerationem in regno Dei. Spes autem non confundit: quia charitas Dei diffusa est in cordibus nosSpiritum sanctum, qui datus est nobis. Spes non confundit, dum stulnus enim charitatis Dei habemus in nobis Spiritum sanctum datum nobis. Fidele enim esse promissum Dei probat Spiritus sanctus datus apostolis, et nobis, quibus ad confirmandam spem, ut et charitatem Dei commendaret in nobis ; ut quia charos falli impossibile est, securos nos faceret de promissione: quia et Deus est, qui promisit; et iis quos charos habere vult promisit; quia enim fidei nostrae rationem humana verba asserere non valent nisi virtutum testimonio, quae cum tacent, clamant, rationabilis approbatur