comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fragilis est in homine c̃ditio ñeos ad a& nosreseruabo
cruciatus. sed hic illis restituã qđ merent᷑ Clem̃tia ergo¬
uideret᷑ in eo esse crudelis. ꝗd peccantib locũ poenitentia
ñ dediss& adiecit: Sederunt dieseoꝵ exx anni: Nonigi
Si quidẽ inuenimus post diluuiũ plurimos hunc nu¬
anno. eͦ agendae poenitentia destinato: Uidensaũ ds̃
qđ multa malitia hominũ ess& int̾ra. usq poenit& enĩ¬
dit. Cui ẽ. deomnib: rebus omnino tã fixa senten¬
tia quã certa p̃scientia. Sed utit᷑ scriptura scã cisita¬
tis nob̵ uerbis intellegentib: ut co apt& senre paruita¬
AOti. quatenus ex cognitis in cognita cognoscamus. Nam¬
iradi ñ ꝑt̾batio animieius .ẽ. sediudiciũ quo in rogat᷑
poena peccato. Cogitatio uero eius & recogitatio. mu¬
tandarũ .ẽ. immutabilis ratio: Noe uiriustus & c&̃¬
fecti hic aliqui dicunt᷑ ñ sicut ꝑficien dis̃ scĩ in illa im¬
mor talitate. qua x quabunt᷑ angelisdĩ. sed sicut essepos¬

Expanded text:
fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus, sed hic illis restituam quod merentur. Ergovideretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: Sed erunt dies eorum centum vigisiquidem invenimus post diluvium quod Abraham vianno centesimo agendae poenitentiae destinato Videns autem Deus quod multa malitia hominum esset in terra, et cuncta homo, cui est de omnibus rebus omnino tam fixa sententia quam certa praescientia, sed utitur Scriptura sancta usitatis nobis verbis intelligentibus, ut coaptet se nostrae parvitati, quatenus ex cognitis incognita cognoscamus. CAIra Dei non perturbatio animi eius est, sed iudicium quo inrogatur poena peccato. Cogitatio uero eius et recogitatio mutandarum rerum est inmutabilis ratio. Neque enim sicfecti hic aliqui dicuntur, non sicut perficiendi sunt sancti in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse pos
Abbreviated transcription (Latin):
Ilegerantꝰ Uerbũ hebraicũ elõ. cõmunis . ẽ. numeri. Et ds̃
quippe & dii. similit̃ appellant᷑. Propt̃ qđ aliqua plurali
numero. filios deoꝵ. ausus ẽ. dicere. Deo sintellegens. scõs
siue angelos. Vnde & simmachus istius modi sensũ. sequens¬
Mlait. Uidentes filii potentũ filias hominũ. Restat ergoꝓ¬

Expanded text:
braicum Elohim communis est numeri, et Deus quippe et dii similiter appellantur. Propter quod Aquila plurali numero filios deorum ausus est dicere, deos intelligens sanctos, sive angelos. Deusait: Videntes filii potentum filias hominum, et r
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑ ab hominib aut antequã uenirent ad cognitionẽ
nẽ unã ignis uirtute alterã uero aquarũ uiac multitudine
fire uenturã duas faciens colũnas aliã quidẽ exlaterib
aliã uero ex lapidib ambab: quae inuenerat in scripsit
ut si c̃structa laterib: ext̃minaret᷑ ab imbrib: lapidea p¬
manens p̃ber& hominib: scriptoꝵ cognitionẽ & ut ab¬
igniũ ardore seruar&ur. &iã silapidea soluer& qua
tera natus: uxore. fortitudine cunctis excellens. rebelli¬
cas decent̃ exercuit Exhis&iã quae ad libidinẽ attinent
corporis enutriuit ferrariã artẽ primus inuenit. in ꝓge¬

Expanded text:
bantur, aut antequam venirent ad cognitionem um, unam ignis virtute, alteram vero aquarum vi ac multitudine fore venturam, duas faciens columnas, aliam quidem ex lateribus, aliam vero ex lapidibus, in ambabus quae invenerat conscripserat, ut et si constructa lateribus exterminaretur ab imbribus, lapidea permanens praeberet hominibus scripta cognoscere, simul ignium ardore servaretur, etiam si lapidea solveretur; tera natus est uxore, fortitudine cunctis excellens, res bellicas decenter exercuit. Ex his etiam quae ad libidinem attinent corporis enutrivit, ferrariam artem primus invenit. N
Abbreviated transcription (Latin):
to dominarent᷑. Nunc aũ ignorantes dĩ iustitiã & suã
uolentes c̃stituere elatide operib: legis. ñ humiliati de
peccatis suis. non qui euer̃ sed offender̃ in lapidẽ offen¬
sionis & ex arserunt iracundia aduersus xpm̃. cuius
opera uidentes dõ accepta eẽ doluerunt. Nonnũ quã
hoc fit reatus criminis. qđ putat᷑ causa uirtutis. Recte¬
ergo offerimus cũ bono studio bonũ opus agimus. sed rec¬

Expanded text:
ominarentur. Nunc autem ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, elati de operibus legis, non humiliati de peccatis suis, non quieverunt, sed offenderunt in lapidem offensionis, et exarserunt iracundia adversus Christum, cujus opera videntes Deo accepta esse, doluerunt. Tropologice hoc fit reatus criminis, quod putatur causa virtutis. Recteergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed rec
Abbreviated transcription (Latin):
femina clauditur aqua initiũ peccati commissũ ẽ ꝑ qđ
omnes morimur. scilic& ut uoluptas carnis qua spũi re¬
sister& sequer&ur. Vnde & ipsa filiala mech noemma id ẽ¬
lar& h. roborans. Enoc dedicatio Matusalã moctis emis¬
ext̃ra rubra resurgens a peccatis. & appositus cͦ&ui creden¬
tiũ. eritomo inuocans dm̃. & deflens peccata pristina.
possid& animã suã ꝑpatientiã. sic querite laudans dm̃
roboratus spũdi. dedicatur ad uitã a&̾ nã. atq uictor mor¬

Expanded text:
femina clauditur, a quo sexu initium peccati commissum est, per quod omnes morimur, scilicet ut voluptas carnis, quae spiritui resisteret, sequeretur. Unde et ipsa filia Lamech Noema, id esJareth roborans; Enoch interpretatur dedicatio; Mathusala mortis emisex terra rubra, resurgens a peccatis, et appositus coetui credentium, erit homo invocans Deum, et deflens peccata pristina; possidet animam suam per patientiam; sicque rite laudans Deum, roboratur Spiritu Dei; dedicatur ad vitam aeternam; atque victor mor
Abbreviated transcription (Latin):
illius: iđsbene feccris dimitt&ur tibi omne delictũ tuum.
nus fratristuiꝰ Qd simale egeris ilicopeccatũ ante uesti¬
bulũ tuũ sedebit & taliianitore comitaberis: Uerũ quia
liberi arbitrii es moneo ut ñtui peccatũ. sedtu pec catido¬
Non recte aũ diuit᷑. dũñ discernunt᷑ recte. uello ca ł tẽ¬
pora ł resipse quaȩ offerunt᷑ ł qui offert. & cui offertur
uel quib: aduescendũ distribuit᷑ qđ oblatũ .ẽ. & in quo¬

Expanded text:
i bene feceris, dimittetur tibi omne delictum? sive,nus fratris tui. Quod si male egeris, illico peccatum tuum ante vestibulum sedebit, et tali janitore comitaberis. Verum quia liberi arbitrii es, moneo ut non tui peccatum, sed tu peccato doNon autem recte diuiditur, dum non discernuntur recte uel loca uel tempora uel res ipsae quae offeruntur uel qui offert et cui offertur uel hi, quibus ad uescendum distribuitur quod oblatum est, u
Abbreviated transcription (Latin):
to aꝑtis̃ caeli. Itẽ singulis electis. cũ baptis mi fonte la¬
uant᷑. Remo u&ur ciusdem ꝑfectius. cũ solutia uinculis
carnis. ad cęlestis paradisigloriã suo quiq tepore c̃scen¬
dunt. Itẽ quia cherubim scientiae multitudo siue scientia
multiplicata int̃p̃tantur. Bene cherubim & flãmeus gla¬
dius ad custo diendã uiã ligniuitȩ collo cat᷑. quia nimirũ¬

Expanded text:
ota item singulis electis, cum baptismi fonte lavantur; remota iisdem perfectius, cum soluti a vinculis carnis, ad coelestis paradisi gloriam quique suo tempore conscendunt. Item quia cherubim scientiae multitudo, sive scientia multiplicata interpretatur, bene cherubim et flammeus gladius ad custodiendam viam ligni vitae collocatus esse per
Abbreviated transcription (Latin):
Vsq ut operaret᷑ t̃rã dequa suptus . ẽ: Superioradĩ uer
ba sunt. hoc aũ factũ ꝓpt̃ ipsa uerba secutũ ẽ. Alienatus
enĩ auita. ñsolũ quã fuerat. si p̃ceptũ seruass&. cũ ange¬
lis accepturus. sed ab illo &iã quã ducebat inpara diso. fe¬
lici quodã corporis statu separari utiq debuit aligno ui¬
tae. Siue qđ ex ipso illi subsister& felix ille status coporis.
exre uisibili uirtute in uisibili siue qđ in eo ess& sacram̃tũ
uisibile. in uisibilis sapientiae. Alie nandus inde utiq erat
ł iãmoriturus. ł tã quã ex cõmunicatus. Sicut in hoc &
iã para diso id ẽ ecđa solent asa cram̃tis altaris uisibili¬
b homines disciplina ec cde siastita remoueri. Eiecitq adã
& collo cauit ante paradisũ uoluptatis cherubim¬

Expanded text:
s operari terram, ex qua sumtus est. superiora uerba dei sunt; hoc autem factum propter ipsa uerba secutum est. alienatus enim a uita non solum, quam fuerat si praeceptum seruasset cum angelis accepturus, sed ab illa etiam quam ducebat in paradiso felici quodam corporis statu, separari utique debuit a ligno uitae, siue quod ex ipso illi subsisteret felix ille status corporis ex re uisibili uirtute inuisibili siue quod in eo esset sacramentum uisibile inuisibilis sapientiae. alienandus inde utique fuerat uel iam moriturus uel etiam tamquam excommunicatus, sicut etiam in hoc paradiso, id est ecclesia solent a sacramentis altaris uisibilibus homines disciplina ecclesiastica remoueri. et eiecit Adam t collocauit eum contra paradisum uoluptatis. e
Abbreviated transcription (Latin):
sip̃ceptu seruar&. Filii aũ resurrectionis ita er̃ ĩ mortales
ut nec mori um quã nec m&umortis afficipossint. De
cuus receptione stolȩ dic̃ apost̃. Oport& enĩ corruptibile
hoc induere in corruptionẽ & mortale hoc induere immor¬
talitatẽ. Ubi induere sonat ab latam utiq significat nudi

Expanded text:
ceptum servaret; filii autem resurrectionis ita erunt immortales, ut nec mori unquam, nec metu mortis possint affici. De cujus receptione stolae dicit Apostolus: Oportet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immorta
Abbreviated transcription (Latin):
& uiuendi spatiũ. unde crescere creditur. inde decres¬
It uocauit ñm̃ uxoris suae eua eo qđ mat̾sit
cunctoꝵ uiuentiũ & hoc nom̃ ada diuino instinctu
cunitis ianua pat&. Pecit quoq dñsds̃ ada & uxon
ꝑpelles q Ee mortuis pecudib: detrahunt᷑. ipsi mortales
facti signent᷑. Ita cũ contra p̃ceptũ ñimitatione legitima
sed inlicita suꝑbia ds̃ ee app&it homo. usq ad beluarũ mor¬
talitatẽ deiectus . ẽ. Etipsi quidẽ fecer̃ sibi peri Zomata¬

Expanded text:
et vivendi nobis spatium unde crescere creditur, inde decrest nomen uxoris suae Heva, eo quod mater sit cunctorum viventium. Et hoc nomen Adam divino instinctu cunctis janua patet. Fecit quoque Dominus Deus Adae, et Pelles quae nonnisi mortuis pecudibus subtrahuntur, mortis figuram continent. Ita, cum contra praeceptum, non imitatione legitima, sed illicita superbia Deus esse appetit homo, usque ad belluarum mortalitatem dejectus est. Et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
& rłq Agit sub uiri potestate: quia seruit dnõ intimo¬
re & exultat ei . ñ in seruitute. cũtremore. cuisinũ quã
peccass& solo dilectionis copular& amplexu: Etipsedo¬
minabit᷑ eiꝰ: carnales eiꝰ cohibens motus eãq ad receptio
nẽ caelestis uita c̃tinuo suꝑnę institutionis. exerctio ꝓue¬
hens A qua sinũ quãre cessiss& socia cũ illo seꝑlibertate reg

Expanded text:
 Agit sub viri potestate, quia servit Domino in timore, et exsultat ei non in securitate, sed cum tremore; cui si nunquam peccasset, solo dilectionis copularetur amplexu. Et ipse dominabitur ei, carnales ejus cohibens motus, eamque ad redemptionem vitae coelestis continuo supernae institutionis exercitio provehens, a qua si nunquam recessisset, socia cum illo semper libertate regnaret.
Abbreviated transcription (Latin):
comedes herba strae. Hos eẽ in t̾ra labores humanigene:¬
ris. quis ignorat᷑. quiñ essent si felicitas quae in para diso
fuerat tener& Perpeccatũ enĩ hominis t̾ra maledicta ẽ
ut spinas parer&. ñut ipsa poenas sentir&. sed ut peccati
humani crimen sẽꝑ hominib ante oculos poner&. quo
ãmonerent᷑. aliquando a uerti a peccatis & addi precep¬
ta cuerti. Herba saũ uene nosas ad poenã. ł exercitatio¬
ꝑquas insult&ur hominib ut intellegant quam sit eru¬
bescendũ sinefructu bonorũ operũ eẽ in agro dĩ. id est
ȩccła. Etut timeant nedeserat illos ds̃ quia & ipsi in agrii
suis infructuosas deserunt. nullũ illis cultũ adhibendo

Expanded text:
s terrae, etc. Hos esse in terra labores humani generis quis ignorat? qui non essent, si felicitas quae in paradiso fuerat teneretur. Per peccatum enim hominis terra maledicta est ut spinas pareret, non ut ipsa poenas sentiret, quae sine sensu est, sed ut peccati humani crimen semper hominibus ante oculos poneret, quo admonerentur aliquando averti a peccatis, et ad Dei praecepta ctur hominibus, ut intelligant quam sit erubescendum sine fructu bonorum operum esse in agro Dei, hoc est in Ecclesia; et timeant ne deserat eos Deus, quia et ipsi in agris suis infructuosas arbores deserunt, nec aliquam culturam eis
Abbreviated transcription (Latin):
& om̃s iniqui. dũ corde transire ad a&na neglegunt.
& cuncta prȩsentia fugitiua. eẽ nintuent᷑. m̃tẽ inamo¬
re p̃sentis uitae figunt. & quasi longae habitationis in ea
sibi fundam̃tũ construunt. quia in a&nis reb: ꝑdeside¬
IS tio int̃p̃tat᷑ proͥmus nascit᷑. In electoꝵ uero ꝓgenie enoch
septimus fuisse memorat᷑. quia uiddic& rȩꝓbi in haciu¬
ta que ante .ẽ. seme tipsos aedificando dedicant electi
uero aedificationis sua dedicationẽ infine tẽporis hoc ẽ

Expanded text:
 enim dum corde transire ad aeterna negligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amore praesentis vitae figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum construunt, quia in terrenis rebus per desidetio interpretatur, primus nascitur. In electorum vero progenie Enoch septimus fuisse memoratur, quia videlicet reprobi in hac vita, quae ante est, semetipsos aedificando dedicant. Electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
sententia quanta ueritatis ratione c̃ualuit. terminus
& tam̃ maledicere homo ꝓhib&ur. quia qđ homo agit
malitia uindictȩ ds̃ñfacit nisi examine & uirtute ius¬
uerẽ re uerteris : illũ hic credo panẽ intellegi quiait.
Ego sũpanis uitae quid ecȩlo descendi. Quo insudore uul¬
tus nostri uescimus. quia ad conspectũ diuinȩ celsitudi¬
nis ñnisi ꝑ laborẽ necessaria afflictionis ascendemus

Expanded text:
sententia quanta veritatis ratione convaluit, terminus et tamen maledicere homo prohibetur; quia quod homo agit malitia vindictae, Deus non facit nisi examine et virtute jusverem reverteris. Illum hic panem intellige qui ait: Ego sum panis vitae qui de coelo descendi . Quo in sudore vultus nostri vescimur, quia ad conspectum divinae celsitudinis non nisi per laborem necessariae afflictionis ascendimus
Abbreviated transcription (Latin):
tionalis serpentis. qui cunctis animantib & bestiis trae
ꝑ insitã sibi pestẽ ueneni. generalis semꝑ existit inimicus.
Qđ uidelic& eiatẽpore maledictionis huius & ñ ante in¬
sitũ . eẽ. credendũ .ẽ. Ipsa c̃ter& caput tuũ: Id .ẽ. ȩccła
dephaensas abigit. & quasi conculcans ad nihilũ deducit.

Expanded text:
tionalis serpentis, quia cunctis animantibus et bestiis terrae, pro insita sibi peste veneni generalis, semper existit inimicus, quod videlicet ei a tempore maledictionis hujus, et non ante, insitum esse credendum est. Ipsa conteret caput tuum, et tu deprehensas abigit, et quasi conculcans ad nihilum deducit.
Abbreviated transcription (Latin):
medi. Nec ista c̾fitet᷑ peccatũ sed in alterũ refert. imparis ex¬
poni. Fĩpsa aũ culpae causã inc̃ditorẽ refert. qui serpentẽ
fuerant. ut peccatũ qđ trans grediendo cõmiserant. c̃fiten¬
do delerent. Vnde & serpens ille ꝑsuasor quin erat reuocan¬
dus adueniã ñ .ẽ. deculpa requisitus. Uere enĩ humilitatis¬
testimonia sunt. iniquitatẽ suã quẽq cognoscere & cogni¬
tã uoce c̃fessionis aperire. at contra usitatũ humanige¬
peris uitiũ .c̃. & labendo peccatũ cõmitere . & cõmissum
negando defendere. & c̃uictũ defendendo multiplicare
Et cũ deurtiosuo quisq arguit᷑ sub defensionis uerba qua¬
si sub quȩdã arborũ folia seabscondit. Et uel ut ad qua¬
dã excusationis suae opaca faciẽ c̃ditoris fugit. Dũ non
uult cognosci qđ fecitꝰ Inqua uidelic& occultatione ñse

Expanded text:
medi. Nec ista confitetur peccatum, sed in alterum refert impari sexponi; et ipsa autem culpae causam in Creatorem refert, qui serpentem fuerant, ut peccatum quod transgrediendo commiserant confitendo delerent. Unde et serpens ille persuasor, qui non erat revocandus ad veniam, non est de culpa requisitus. Interrogatus itatestimonia sunt, iniquitatem suam quemque cognoscere, et cognitam voce confessionis aperire. At contra, usitatum humani generis vitium est, et labendo peccatum committere, et commissum negando defendere, et convictum defendendo multiplicaret cum de vitio suo quisque arguitur, sub defensionis verba, quasi sub quaedam se arborum folia abscondit, et velut ad quaedam excusationis suae opaca secreta faciem Conditoris fugit, dum non vult cognosci quod fecit. In qua videlicet occultatione non se
Abbreviated transcription (Latin):
signũ deuorationis sp̃italis. ipse &iã serpens inrationa¬
lis quo ad decipiendũ hominẽ uel ut organo usus ẽ. dia¬
bolus. Nunc t̃rã materialẽ comedere iubetur. cuiprius una
cũ c&eris animantib t̾rae herbis & lignoꝵ fructib uesci
c̃cessũ est: Inimicitias ponã in t̃te & mulierẽ. & rłq. Id .ẽ.¬

Expanded text:
signum devorationis spiritalis ipse etiam serpens irrationalis, quo ad decipiendum hominem velut organo suo usus est diabolus, nunc terram materialem comedere jubetur, cui prius una cum caeteris animantibus terrae herbis et lignorum fructu vesci concessum erat. Inimicitias ponam inte
Abbreviated transcription (Latin):
p̃uaricationis t&igerat. scđus homo lignũ redeptionis ascen¬
der& & qua hora diei p̃uaricatores paradiso expulerat ea
cus ñ miremur haec fieri qua similia s̃ dem̃tie pernimiũ
pudorẽ atq timorẽ. illo quoq occulto instinctu ñ qui escen¬
te. ut ea nescientes facerent. qua aliquid significarent. quan¬
doq scituris poteris. pp quos istac̃scripta sunt. Abscondunt
senã que a facie dĩ qui peccant. quia in dignosse diuinȩ piȩ¬
tatis reddunt aspectibus. Abscondunt se a facie dĩ ñ ut ipsoꝵ
c̃scientiã interius arbit̃ ñ uideat sed ut ipsigloriã uultus
eius. nũquã nis̃ resipiscendo c̃spiciant. Uocauit dñs¬

Expanded text:
praevaricationis tetigerat, secundus homo lignum redemptionis ascenpraevaricationis tetigerat, secundus homo lignum redemptionis ascenderet, et qua hora diei praevaricatoreon miremur haec fieri quae similia sunt dementiae, per nimium pudorem ac timorem. Illo quoque occulto instinctu non quiescente, ut ea nescientes facerent, quae aliquid significarent, quandoque scituris posteris, propter quos ista conscripta sunt. Abscondunt se namque a facie Dei, qui peccant, quia indignos se divinae pietatis reddunt aspectibus; abscondunt se a facie Dei, non ut ipsorum conscientiam internus arbiter non videat, sed ut ipsi gloriam vultus ejus nunquam nisi resipiscendo conspiciant. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ficatio. anescientib fier&. quae peccatorẽ facta c̃u incer&.
& docer& scripta lectorẽ. Misteriũ aũ huius arboris. sub qua
& nathanael ad huc positũ dñs uidit beatus ambrosius breuit̃
quidẽ sed patent̃ exponit dicens. Beati qui sub uite & olea
equossuos alligant. Laborẽ cursuũ suoꝵ paci & l&itia con¬
secrantes. meficus adhuc. id .ẽ. in le cebrosa deliciarũ obũ¬
brat prugo mundi. humilis ad altitudinẽ. fragilis ad labo¬
ne succinxit. eo loci ubi fructu magis castitatisse suc cinge¬
re debuiss&. In lũbis enĩ quib: p̃cingimur qu& dã semina
t̃ qui prurigine uoluptatis carnalis arant᷑. Quiq decepti
her&ica prauitate & gratia di nudati tegum̃ta m̃daciorũ
tã quã folia fici colligunt. facientes sibi succinctoria praui
luce ueritatis. Vnde aꝑte dnĩ meridie crucẽ ascendit & ꝓ
missa latroni habitatione paradisi. post meridiẽ id ẽ nonahor

Expanded text:
ficatio a nescientibus fieret, quae peccatorem facta convinceret, ficatio a nescientibus fieret, quae peccatorem facta convinceret, et doceret scripta lectorem. Mysterium autem hujus arboris, sub qua et Nathanael adhuc positum Dominum vidit, beatus Ambrosius breviter quidem, sed patenter exposuit dicens: Beati qui sub vite et olea equos suos alligant, laborem cursuum suorum paci et laetitiae consecrantes, ne ficus adhuc id est, illecebrosa deliciarum obumbret prurigo mundi, humilis ad altitudinem, fragilis ad labone succinxit, eo loco ubi fructu magis castitatis se succingere debuisset. In lumbis enim, quibus praecingimur, quaedam semina tur, qui prurigine voluptatis carnalis uruntur; quique et decepti haeretica pravitate, et gratia Dei nudati, tegumenta mendaciorum tanquam folia fici colligunt, facientes sibi succinctoria pravitluce veritatis. Unde apte Dominus meridie crucem ascendit, et promissa latroni habitatione paradisi, post meridiem, id est, hora
Abbreviated transcription (Latin):
dã exterius ꝑstrepunt. Etnisi interioris grauitatis pon¬
dere : quasi uiuenali quoda uigore frenent᷑. ad fluxa.
quae q & leuia m̃tẽ in ermẽtra hunt. Itẽ quat tuor mo
delectatione carnis c̃sensu sp̃s. defensione elationis. Itẽ¬
inc̃su& udinẽ ducit᷑. ad extremũ quoq ł falsȩ spei seduc¬
tione ł obstinatione misere disperationis nutritur. Cũ¬
motũ immẽ brissuae carnis erubuit. eq incussit pudorẽ.N
solũ quia hoc ibi sentiebat ubinũ quã antea tale aquid sense¬
rat. uerũ &iã qđ ille impudendus motus. dep̃cepti trans gres¬
sione ueniebat. Ibi enĩsensit. qua prius gratia uestiret᷑
quando in sua nuditate. nihil indecens putabat᷑. Deniq illac̃¬
turbatione. ad folia ficulna &turrer̃ qua&e focte t̾bati prima
inuener̃. peri gomata. id .ẽ. suc cinctoria c̃suer̃. Etquia glori¬
anda deseruerant. pudenda texer̃ ñ cogitantes qđ talib con¬
adhoc illa ct̾batione cõpulsis. ut &iã talis poenȩ sua signi¬

Expanded text:
dam exterius perstrepunt; et nisi interioris gravitatis pondere, et quasi juvenili quodam vigore frenentur, ad fluxa quaeque et levia mentem inermem trahunt. In primodelectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. in consuetudinem ducitur; ad extremum quoque vel falsae spei seductionibus, vel obstinatione miserae desperationis enutritur. motum in membris suae carnis erubuit, eique incussit pudorem: non solum quia hoc ibi sentiebat, ubi nunquam antea tale aliquid senserat, verum etiam quod ille pudendus motus de praecepti transgressione veniebat. Ibi enim sensit qua prius gratia vestiretur, quando in sua nuditate nihil indecens patiebatur; denique illa conturbatione ad folia ficulneae cucurrerunt, quae forte perturbati prima invenerunt, perizomata, id est, succinctoria consuerunt, et quia glorianda deseruerant, pudenda texerunt. Nec arbitroad hoc illi per conturbationem compulsi sunt, ut etiam talis poenae suae signi
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ñ animale tantũ qđ poterat sio boedientiã c̃seruarent
inmeliorẽ spĩtalẽq habitũ sine morte mutari. sediã corpus
mortis. in quolex in mẽbris c̃stituta repugnar& legim̃tis.
Neq enĩ clausisoculis fatierant. & in para diso deliciarũ caci
palpantesq oberrabant. Ad hoc ergo aꝑti sunt ocilli eorum.

Expanded text:
corpus non animale tantum, quod poterat, si obedientiam conservarent, in meliorem spiritalemque habitum sine morte mutari, sed jam corpus mortis, in quo lex in membris repugnaret legi mentis. » Neque enim clausis oculis facti erant, et in paradiso deliciarum caeci palpantesque oberraba
Abbreviated transcription (Latin):
dendos ꝑ creaturã uisibilẽ uelut humanos oculos affe¬
rebat. Dñs ergo uolens iã peccatores more iustitia in t̾roga¬
tos punire. amplius quã erat illa poena. dequaiã cogeban¬
tur erubescere: Quis enĩ inquit indicauittibi. qđ nudus

Expanded text:
dendos per creaturam visibilem velut humanos oculos affedendos per creaturam visibilem velut humanos oculos afferebat. « Dominus ergo volens jam peccatores more justitiae interrogatos punire amplius quam erat illa poena, de qua jam cogebantur erubescere, Quis enim, inquit, indicavit tibi quod nudus
Abbreviated transcription (Latin):
Mrstice quia fide ł bonis operib: adm̃diacia sua desidi¬
riaq labuntur ñ descit illos ds̃ sed adhuc utredeant
ꝑpoenitentiã ex pectant. quia ñ uult mortẽ peccatoris
BS s.u.c. &. uꝰ Quiait. uocẽtuã audiui in para diso. & timui
eo qđ nudus essem & abscondimeꝰ Satis ꝓbabile . ẽ. solere
dm̃ ꝑ creaturã taliactioni c̃gruã in forma humana pri¬
mis illis hominib: apparuisse quostam̃ nũquã ꝑmisit
aduertere nuditatẽ suã eoꝵ intentionẽ insuꝑna sustol¬
lens. nisi post peccatũ. pudendũ imm̃bris motũ poenali
mebroꝵ lege sensissent. Sic ergo affectis. ut solent homi¬
nes affici sub oculis hominũ. Et talib affectio de poena
peccati erat. eĩ latere uelle. quẽ latere nihil potest. Quod
enĩ iã ipsos pudebat erga seipsos. unde sibi & suc cinctoria
fecerant. multo uehem̃tius ab illo &iã sic suc cincti uide¬
ri uerebant᷑. quitã quã familiari tẽperam̃to ad eos ui¬

Expanded text:
ia qui a fide vel bonis operibus ad mendacia sua desideriaque labuntur, non despicit illos Deus, sed adhuc ut redeant per poenitentiam vocat, quia non vult mortem peccatorisi in paradiso, et timui eo quod nudus essem, et abscondi me. Satis probabile est solere Deum per creaturam tali actioni congruam in forma humana primis illis hominibus apparere, quos tamen nunquam permisit advertere nuditatem suam, eorum intentionem in superna sustollens, nisi post peccatum pudendum in membris motum poenali membrorum lege sensissent. Sic ergo affecti sunt, ut solent affici homines sub oculis hominum: et talis affectio de peccati poena erat, eum latere velle quem latere nihil potest. Quod enim jam ipsos pudebat erga se ipsos, unde sibi et succinctoria fecerant, multo vehementius ab illo etiam sic succincti videri verebantur, qui tanquam familiari temperamento ad eos vi
Abbreviated transcription (Latin):
tũ an&iã bonimortui descendere soleant. Diergotantũ
mali quo modo iste ad filiũ suũ sedicit lugentẽ uelle des.¬
cendere. Non enim in penis inferni eũ eẽ credit. An ꝑt᷑¬
bati & dolentis. uerba sunt. mala sua & iamhinc ex agͥge¬
rantis: Et illo ꝑseuerante in fl&u ma dianitȩ uendider̃
ioseph in egrptum putiphar enucho pharaonis magistro¬
militiae : Inplerisq locis archimagirus id÷ cocorum pri¬

Expanded text:
tum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum tum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum mali, quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem velle descendere? Non enim in poenis inferni eum esse credit. An perturbati et dolentis verba, sua mala etiam hinc exaggerantis? Et illo perseverante in fletu, Madianitae vendiderunt Joseph in Aegypto, Putiphar eunucho, Pharaonis archimagiro. In plerisque enim locis archimagiros, id est cocorum pri
Abbreviated transcription (Latin):
uiliori m& allo dns̃ uenundari debuit quam ioseph. De
cisterna quoq. leuatus ille ismahelitis id ÷ gentib uendit᷑
fidei cõmercio comparatur. ille ꝑiudȩ consiliũ xox argen¬
quem occiderant tinxert̃. mit tentes quȩ ferrent ad pa¬
trem & dicerent. Hanc inuenimus. uide utrum tunica
cissisq uestib indutus : cilicio lugens filiũ multo tẽpore:
la cobposteritatis suae deplorans dispendia quasi pat̾ luge¬
bat filium amissum. quasi ꝓph&a flebat interitum iude¬
orum. Inde scidit uestimentum suũ qđ inpassione dñi le¬
gimus factũ a principesacerdotũ. Sed & uelũ templi scissũ
÷ ut ꝓph&ia & nudatum suũ populũ & diuisum ostender&
regnum Congregatis aut̃ cunctis liberis eius ut lenirent
dolorẽ patris noluit consolationẽ recipere & ait. Descen¬
dã ad filiũ meũ lugens in in fernum. Sol& eẽ magnaques¬
tio quo modo intellegatur infernus utrũ illuc malitan¬

Expanded text:
viliori metallo Dominus venundari debuit quam Joseph. De viliori metallo Dominus venundari debuit quam Joseph. De cfidei commercio comparatur. Ille per Judae consilium triginta argenquem occiderant tinxerunt, mittentes qui ferrent ad patrem et dicerent: Hanc invenimus: vide utrum tunica Scissisque vestibus, indutus est cilicio, lugens filium multo tempore. Jacob posteritatis suae deplorans dispendia, quasi pater filium lugebat amissum, quasi propheta flebat interitum Judaeorum. Inde scidit vestimentum suum, quod in passione Domini legimus factum a principe sacerdotum. Sed et velum templi scissum est, ut prophetia, et nudatum suum populum, et divisum ostenderet regnum. Congregatis autem cunctis liberis ejus, ut lenirent dolorem patris, noluit consolationem recipere, sed ait: Descendam ad filium meum lugens in infernum. Solet esse magna quaestio quomodo intelligatur infernus: utrum illuc mali tan
Abbreviated transcription (Latin):
poliauerunt tonica corporali. polimita autẽ id÷ decora¬
ta omniũ uirtutũ diuersitate. Resper ser̃ aut̃ tonicã he¬
disanguine. quia falsis eum testimonis accusantes in in¬
uidiã de duxere peccati omniũ peccata donantẽ. Mittitꝰ
humana descendit in infernum: Uiderunt uiatores is ma
helitas uenire degala ad & camelos coꝵ portantes a romata
& resinã & stacten inegrptum: Quȩritur quare ismaheli¬
tas scriptura quib: a frib: uenditus ioseph &iam madiani¬
tas uoc& cumis mahel sit deagar filius abraha madianitȩ
uõ dec&hura. Anquia scriptura dixerat. Deabrahã qđ
numera dederat filiis concubinarũ suarum agarscilic& &
ca hure & dimiserit eos abisa ac filio suo int̾ra orientis unã
gentẽ fecisse intellegendi sunt: Dixergo iudas frib: quid
hentes eum de cisterna uendider̃ ismahelitis .x. argen¬
teis quiduxerunt eum inegrptũ. & rłq. ꝓxx aureis qđ¬
Lxx posuerunt hebraica ueritas argenteos hab&. neq enĩ

Expanded text:
poliaverunt tunica corporali. Polymitam autem, id est, decoratam omnium virtutum diversitate. Resperserunt autem tunicam haedi sanguine, quia falsis eum testimoniis accusantes, in invidiam deduxere populi omnium peccata donantem. 8. Mittitur humana, descendit in infernum. De cisternaelitas venire de Galaad, et camelos eorum portantes aromata, et resinam, et stactem, in Aegyptum. Quaeritur quare Ismaelitas Scriptura quibus a fratribus venditus est Joseph, etiam Madianitas vocet, cum Ismael sit de Agar filius Abrahae, Madianitae vero de Cetura. An quia Scriptura dixerat de Abraham, quod munera dederat filiis concubinarum suarum, Agar scilicet et Ceturae, et diviserit eos ab Isaac filio suo in terram Orientis, unam gentem fecisse intelligendi sunt? Dixhentes eum de cisterna vendiderunt Ismahelitis viginti argenteis qui duxerunt eum in Aegyptum reversusqLXX posuerunt, Hebraica veritas argenteis habet. Neque enim
Abbreviated transcription (Latin):
nis inaliquomr̃sterio dictũ accipiatur quomodo intel¬
legitur dematre ioseph quae iam erat mortua. Vnde nec
nec pater eum ad orauit quando ad eũ uenit in egrptum.
nec mater olim defuncta potuit. Inxp̃i ergo ꝑsona facile
intellegi potest. & iam demortuis. scđm illud qđ dicit a¬
postolus. quia do nauit ei nom̃ qđ est suꝑ omne nom̃. ut in
nomine ihũ omne genuflectatur cȩlestium terrestrium
& infernorum. Somniũ uõ illud ꝑ qđ frũm manipuli ad

Expanded text:
nisi in aliquo mysterio dictum accipiatur, quomodo intellegitur de matre Ioseph, quae iam erat mortua? unde non nec pater eum adorauit, quando ad eum uenit in Aegyptum, nec mater olim defuncta potuit. in Christi ergo persona facile intellegi potest etiam de mortuis secundum illud, quod dicit apostolus, quia donauit ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Iesu omne genu flectatur caelestium, terrestrium et inferno
Abbreviated transcription (Latin):
si chimis uenimittãte ad eos. Quo respondente. Presto sũ
ait. Vade & ui desicuncta ꝓspera sint erga fr̃stuos & peco¬
ra. & renuntia mihi quid agat᷑. & c&̃. la cob mittit filiũ
suumioseph ut de frĩb: sollicitudinem gerer&. & ds̃ pater
misit unigenitũ filium suũ. ut genus humanũ peccatis lan¬
guidum uisitar&. Mittitur ab illo utiq patre dequo scrip¬
tum .e. misit ds̃ filium suũ insimilitudine carnis peccati.
ut uider& si rectȩ essent oues. & dñs in euangelio inquit.
non ueni nisi ad oues queperierunt domusisrł. Inuenit
ergo ioseph fr̃s indothaim. Dothaim inter p̃tatur defec¬
tio. Uere ingrandi defectione erant quae defrĩcidio cogi¬
tabant: Quicum uidissent ioseph frẽm suum. ꝓcul occide
ihm̃ xp̃m ut eum crucifigerent unum consilium om̃s statu¬
erunt dicentes crucifige eum: Fera pessima deuorauit eum
Id .ẽ. iudaica bestia interfecit eum. dequa dñs in euangelio
dicit Ecce ego mitto uossicut oues inmedio luporum. Con¬

Expanded text:
d eos. Quo respondente, praesto sum, ait: Vade et vide, si cuncta prospera sint erga fratres tuos et pecora, et renuntia mihi quid agatur, etc. Jacob mittit filium suum Joseph, ut de fratribus sollicitudinem gereret; et Deus Pater misit Filium suum unigenitum, ut genus humanum peccatis languidum visitaret. Mittitur ab illo utique Patre de quo scriptum est: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati . Ut videret si recte essent oves, et Dominus in Evangelio inquit: Non veni nisi ad oves quae perierunt domus Israel . Invenit ergo Joseph fratres in Dothaim. Dothaim interpretio. Vere in grandi defectione erant, qui de fratricidio cogitabant. Qui cum vidissent Joseph fratrem suum procul, occideum Jesum Christum, ut eum crucifigerent, unum consilium omnes statuerunt dicentes: Crucifige eum . Fera pessima devoravit eum, id est, Judaica bestia interfecit eum, de qua Dominus in Evangelio dicit: Ecce ego mitto vos sicut oves in medio luporum. . Con
Abbreviated transcription (Latin):
tum .ẽ. & ad orabt̃ eũ inquit om̃ regesterr&. om̃gentes
seruient ei. Ocilic& ꝑfidẽ fructũ bonorum operũ offe¬
rentes. Ipse .ẽ. quẽ sol & luna & stellȩ adorant. De quo
sole dictũ .ẽ. Laudate eum sol & luna & om̃s stellae. Ipsũ
enim ex cellentia sc̃oꝵ insolis nomine. & ec clȩsiae claritas
subima gine lunȩ. & omnium populoꝵ numero sitas infi¬
gura stellarũ ad orat. Vnde & pater suus increpauiteũ
dicens. Num qui dego & matertua & frstui ad orabimus
te. Obiurgatio ista patris duritiã populi isrł significat

Expanded text:
es servient ei , scilicet per fidem fructum bonorum operum offerentes. Ipse est quem sol, et luna, et stellae adorant, de quo sole dictum est: Laudate eum, sol et luna, et omnes stellae . Ipsum enim excellentia sanctorum in solis nomine, et Eccsub imagine lunae, et omnium populorum numerositas in figura stellarum adorat. Unde et pater suus increpavit illam dicens: Numquid ego et mater tua et fratres tui adorabimus te? Objurgatio ista patris duritiam populorum Israel signif
Abbreviated transcription (Latin):
quando locutus. ẽ. dns. nisi quia uel ꝓph&ã esse abrahã noue¬
rant. & ꝓph&icȩ ad nõ dictũ qđ ꝑ illũ dictũ fuerat agnoscebant
Aut signũ illud qđ sibi datũ seruus eius narrauit locutionem
nũ appellauer̃. hoc enĩ magis derebecca expressũ . ẽ. s
abrahã dixerat. ñ derebecca dixerat. sed de aliqua femina
extribu uel cognationesua. & hoc adutrũq immunis es¬
s& aiuram̃to seruus. si non imp&rass&. qđ utiq ñ dr̃ cum¬

Expanded text:
quando locutus sit dominus. nisi quia uel prophetam esse Abraham nouequando locutus sit dominus. nisi quia uel prophetam esse Abraham nouerant et prophetice a domino dictum quod per illum dictum fuerat agnoscebant; aut signum illud quod sibi datum seruus eius narrauit, locutionem domini appellauerunt; hoc enim magis de Rebecca expressum est. nam quod Abraham dixerat, non de Rebecca dixerat, sed de aliqua femina ex tribu uel cognatione sua; et hoc ad utrumque, ut immunis esset a iuramento seruus, si non impetrasset. quod utique non dic
Abbreviated transcription (Latin):
omnino non discrepent. Certe enĩ istũ librũ unus homo scrip¬
sit qui eaquȩ supra dixi cũ mandar& abrahã uel relecta sic po¬
nere potuit. siadrẽ ꝑtinere iudicar&. cũ ueritas narratͥonis
exigit᷑̃. nisi utrerũ sententiarũq. sit. quib uoluntas ꝑꝑ quã
intimanda uerba fiunt. satis appar&. quodhabent latini co¬
dices narrante seruo abrahae quȩ sibi mandauerat domi¬
us eiꝰ tunc innocens eris aiura m̃to meo. ueliuration
Grecihabent amaledictomeo. Orcos. enĩ dr̃ iuratio ara. male¬
dictũ unde & cataros maledicti. uel epicata. ratos. dr̃. ꝓinde
orit᷑ questio. quomodo illa iuratio male dictũ possit intelle
AGgi nisi quia maledictus .ẽ. qui contra iurationẽ fecerit: Quã¬
Duo illa quae
assiduae ponunt᷑ in aliis scripturis scis & maxime in psalmis.
misericor dia & iustitia. tantundẽ enĩ ual&. misericordia &

Expanded text:
omnino non discrepent. certe enim istum librum unus homo scripomnino non discrepent. certe enim istum librum unus homo scripsit, quia ea quae supra dixit cum mandaret Abraham uel relecta sic ponere potuit, si ad rem pertinere iudicaret, cum ueritas narrationis exigitur nisi ut rerum sententiarumque sit, quibus uoluntas, propter quam intimandam uerba fiunt, satis adpareat. Quod habent latini codices narrante seruo Abrahae quae sibi mandauerat dominus eius: tunc innocens eris a iuramento meo, uel: iuratione mea, graeci habent: a maledicto meo; opxo? enim dicitur iuratio, apa maledictum: unde et xatapotto; maledictus uel aixaTapatoc dicitur. proinde oigi, nisi quia maledictus est, qui contra jurationem fecerit. Quamo illa quae assidue ponuntur, in aliis sanctis Scripturis et maxime in Psalmis, misericordia et justitia, tantumdem enim valet misericordia et
Abbreviated transcription (Latin):
riculo conculcatio quippe illa magis quã tẽptatio dĩfuit. Vnde
so ꝓph&a explorar&ur utrũ p̃cepti memor e& quo temptare
dm̃ ꝓhibemur.
Hpeperit ei melcha: Baca ẽ. qđ in hoc loco ꝓdidragma scribit᷑
semiuncia .ẽ. Secel uõ qui latino sermone siclus corrupte ap¬
pellatur. unciȩ pondus hab&: Seruus inquit abrahã sũ &rł¬
hae narrans quȩ sibi mandata fuerant ad omino suo. dicite ñ
sibi dixisse ñsumes uxorẽ filio meo a filiab: chananeoꝵ. Interquo
ego habito. Intra eoꝵ sed indomũ patrismei ibis. & in tribũ mea
& sumes uxorẽ filio meo inde. & c&̃. Silegant᷑ quẽ ad modum
illi mandata sint. sententia eadẽ repperit᷑ uerba uero non omnia
ł ipsa ł itadictasunt. Qđ ad moͬdũ putaui ꝓpt̃ stultos. & in doc¬
tos homines qui euangelistis hinc calum niant̃ qđ in aliquibus
uerbis nomnimodo conueniunt. quãuis reb: atq sententus

Expanded text:
riculo; consultatio quippe illa magis quam tentatio dei fuit. unde riculo; consultatio quippe illa magis quam tentatio dei fuit. unde so propheta exploraretur utrum praecepti memor esset. quo tentare deum prohibemur.peperit ei Melcha. Bace quod in hoc loco pro didragma scribitur, semiuncia est. Secel vero, qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, unciae pondus habet. Servus, inquit, Abraham suhae narrans quae sibi mandata fuerant a domino suo dicit eum sibi dixisse: non sumes uxorem filio meo a filiabus Chananaeorum, inter quos ego habito in terra eorum, sed in domum patris mei ibis et in tribum meam et sumes uxorem filio meo inde et cetera. si legantur quemadmodum illi mandata sint, sententia eadem reperitur, uerba uero non omnia uel ipsa uel ita dicta sunt. quod admonendum putaui propter stultos et indoctos homines, qui euangelistis hinc calumniantur, quod in aliquibus uerbis non omni modo conueniunt, quamuis rebus atque sententiis
Abbreviated transcription (Latin):
meso potamiã usq & ꝑ hocintellegam Iqđ feceris miscricor
inlicitȩ ab illa p&itione signi. qua p&iuit seruus abrahae utei
ds̃ ostender& ipsã eẽ. futurã uxorẽ dominisin isaac. aqua cũ
p&iuiss& utbiber& dicer& illibibe &tu. & ad aquabo ca melos
tuos quo ad usq bibere desinerent. Aliud est enĩ mirũ aliqđ
p&ere qđipsomiran culo signũ sit. aliud hȩc obseruare qua
ita fiunt qđ mira non sint. sed aicctorib suꝑstitiasa uanitate
int̃p̃tant᷑. Sed hoc ipsũ &iã qđ mirũ aliquid postulatur quo
significit᷑ qđ quisq uult nosse utrũ audendũ sit non parua.
temptare dñm. Nam ipse dñs cum a diabolo temptar&ur testi¬
momum ascripturis adhibuit. Nontẽptabis dnm̃ dm̃ tuum
Duggerebat᷑ enĩ tãquã homini ut signo aliquo exploraret ipse
quantus ess& id est quã multũ apud dm̃ poss&. qđ uitio sefit
cũsit ab hocaut̃ disce̾nit᷑ qđ gedeon fecit pugnȩ imminente pe¬

Expanded text:
o tuo; ac per hoc intelligam quod feceris misericordinlicitae ab illa petitione signi, qua petiuit seruus Abrahae, ut ei deus ostenderet ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petiuisset ut biberet, diceretur illi: bibe et tu et adaquabo et camelos tuos, quoad usque bibere desinerent. aliud est enim mirum aliquid petere, quod ipso miraculo signum est, aliud ea obseruare quae ita fiunt, ut mirainterpretentur. sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, quo significetur quod quisque uult nosse, utrum audendum sit non parua qtentare dominum. nam ipse dominus, cum a diabolo tentaretur, testimonium de scripturis adhibuit: non tentabis dominum deum tuum. suggerebatur enim tamquam homini, ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est quam multum apud deum posset: quod uitiose fit, cum fit. ab hoc autem discernitur quod Gedeon fecit pugnae imminente pe
Abbreviated transcription (Latin):
doctrina p̃dicationis in opere. qua non solũ eius comitib sed
potũ &iã camelis p̃b&. quia uerbũ uitae non solũ prudentib
sed &iã stultis p̃dicat. Iuxta pauli uocẽ dicentis. sapientib & in¬
sipientib: debitor sũ. Vel certe aqua &iã iumentis datur quan¬
docura carnis quomodo sit habenda disponit ut ex uolunta¬
te impendi debeat: & tamen innecessitatib nonneget̾. sicut
scriptũ ẽ. Carniscurã nefeteritis indesiderus. qui enĩ hanc
in denderus fieri ꝓhibuit ꝓcul dubio innecessitate concedit lixx

Expanded text:
doctrina praedicationis in opere. Quae non solum ejus comitibus, sed doctrina praedicationis in opere. Quae non solum ejus comitibus, sed potum etiam camelis praebet, quia verbum vitae non solum prudentibus, sed etiam stultis praedicat, juxta Pauli vocem dicentis: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Vel certe aqua etiam jumentis datur, quando cura carnis quomodo sit habenda disponitur, et ex voluptate impendi non debeat, et tamen in necessitatibus non negetur, sicut scriptum est: Carnis curam ne feceritis in desideriis . Qui enim hanc in deside
Abbreviated transcription (Latin):
enta considerant atq exipsis colligunt. quae uel quib p̃dica¬
tionis sua uerba cõmittant. & ex quib auditorib fiduciã
certitudinis assumant. Potum uero p&ut. quia predicator
omnis animã sui auditoris sitit. Sedrebecca potũp̃buit. qͥa
scã electoꝵ ęccła. p̃dicatoꝵ suoꝵ desiderio exuirtute suae
fidei satis facit. qua enĩ dm̃ quẽ audiut c̃fessa . ẽ. p̃dicatori
suo aquã refectionis obtulit eiꝰq animã refrigerauit. & notas¬
dũ qđ hidriã abhumero inulnas posuit quia illa ẽ. placi¬
ta confessio quae abono opere ꝓcedit quel certe aquã prae¬
buit quia in eo qđ credidit uacua non remansit. Nãmox
p̃dicare studuit qđ audiuit & docendo multos ex se p̃dica¬
tores ꝓtulit. Aqua qͥuippe in hidria ẽ scientia praedicatio
nis inmensura. quia scã ȩccła stud& ñ plussapere quã oport&¬
sapere sed sapere ad sobri&atẽ. & hydria aquȩ in ulna est

Expanded text:
enta considerant, atque ex ipsis colligunt quae, vel quibus praedicaenta considerant, atque ex ipsis colligunt quae, vel quibus praedicationis suae verba committant, ex quibus auditoribus fiduciam certitudinis assumant. Potum vero petit, quia praedicator omnis animam 743 sui auditoris sitit. Sed Rebecca potum praebuit, quia sancta electorum Ecclesia praedicatorum suorum desiderio ex virtute suae fidei satisfecit, quae enim Deum quem audivit confessa est, praedicatori suo aquam refectionis obtulit, ejusque animum refrigeravit. Et notandum quod hydriam ab humero in ulnas posuit, quia illa est placita confessio, quae a bono opere procedit. Vel certe aquam praebuit, quia in eo quod credidit, vacua non remansit: nam mox praedicare studuit quod audivit, et docendo multos, ex se praedicatores protulit. Aqua quippe in hydria est praedicationis scientia in mensura, quia sancta Ecclesia studet non plus sapere quam oportet, sed sapere ad sobrietatem . Et hydria aquae in ulna est
Abbreviated transcription (Latin):
repbae animae coniunguntur. De cognatione aũt ux orẽ filio de¬
ducere seruus p̃cipit᷑. quia sola scã electoꝵ ȩccła unigenito filio
copulanda erat. quã ipse unigenitus ex p̃distinatione. iam & p̃¬
scientia extraneã ñ habebat. Quis uero ẽ puer qui ad deducen¬
dã ux orẽ mittitur nisi ꝓph&arũ ordo atq apostoloꝵ omniũq
doctoꝵ. Quidũ uerbũ predicationis bonis mentib faciunt
adunã quãq animã unigenito filio c̃iungendã. quasi piusores
fiunt. Quĩ ꝑgens secũ debonis omnib: dominisui d&ulit. quia
in his quae dednõ loquunt᷑ insemetipsis uirtutũ diuitis osten¬
dunt. & tanto citius ad sequendũ dm̃ ꝑtrahunt. quantũ audi¬
torib: suis insem& ipsis monstrant quae narrant. Atq isdem
puer iuxta fontẽ st&it. atq exp̃frca sententia. quae puella.
eligenda ess& ꝓposuit. Quia predicatores scĩ sacriloquu flu¬

Expanded text:
robae animae conjunguntur; de cognatione autem uxorem filio derobae animae conjunguntur; de cognatione autem uxorem filio deducere servus praecipitur, quia sola sancta electorum Ecclesia unigenito filio copulanda erat, quam ipse unigenitus ex praedestinatione jam et praescientia extraneam non habebat. Quis vero est puer, qui ad deducendam uxorem mittitur, nisi prophetarum ordo atque apostolorum omniumque doctorum? Qui dum verbum praedicatiad unamquamque animam unigenito Filio conjungendam, quasi provisores fiunt? Qui pergens, secum de bonis omnibus domini sui detulit, quia in his quae de Domino loquuntur, in semetipsis virtutum divitias ostendunt; ut tanto citius ad sequendum Deum pertrahant, quanto audioribus suis in semetipsis monstrant quae narrant. Atque idem puer juxta fontem stetit, atque ex praefixa sententia, quae puella eligenda esset, proposuit: quia praedicatores sancti sacri eloquii flu
Abbreviated transcription (Latin):
ristrũ & operuit se. Iheristrũ pallii dr̃ genus & iãnũc arabici ues¬
M tim̃ti quo mulieres ꝓuinciae illius uelant᷑. Nunc ergo quid iste
seruus abrahã quẽ ille misit addis ponsandã rebeccã & quȩ de¬
Os eadẽ istoria sequunt᷑ spiritalit̃ quid significent uideamus. Quid
est qđ abra hã puerũ iub& subfemore suo manũ ponere & ꝑcȩli
dnm̃iurare nisi qđ illius caro ꝑ illud m̃brũ descensura erat qui
& abra ha filius esset exhumanitate & dñs ex diuinitate. Sic
nec suꝑ femur sed subfemore manũ ponere iubet᷑. quia ex illo fe¬
more ille descensurus erat. qui homo quidẽ sed suꝑ omnes homi¬
nes uenir&. Vnde dignũ non fuit ut manũ suꝑ femur poner&
quia nulla caro suꝑ illã carnẽ .ẽ. quã in redẽptionẽ nram̃ sibi
patris unigenitus uniuit. quid ẽ. qđ isa ac dilecto filio uxor de

Expanded text:
ristrum et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vesristrum et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti quo mulieres provinciae illius velantur. Nunc ergo quid iste servus Abraham, quem ille misit ad desponsandam Rebeccam, et quae de eadem historia subsequuntur spiritualiter significent, videamus. est quod Abraham puerum jubet sub femore suo manum ponere, et per coeli Dominum jurare, nisi quod illius caro per illud membrum descensura erat, qui et Abrahae filius esset ex humanitate, et Dominus ex divinitate? Sic nec super femur, sed sub femore manum ponere jubetur; quia ex illo femore ille descensurus erat, qui homo quidem, sed super omnes homines veniret. Unde dignum non fuit ut manum super femur poneret, quia nulla caro super illam carnem est, quam in redemptione nostra sibi Patris Unigenitus univit. Quid est quod Isaac dilecto filio uxor de
Abbreviated transcription (Latin):
rebeccȩ dixer̃ frs eius ꝓficiscenti. soror nostra es. esto in mi¬
lia miliũ & hereditatẽ optineat sem̃tuũ. ciuitates aduersa¬
roꝵ tuoꝵ. Non ꝓph&ȩ fuer̃ aut uanitate tãmagna opta uer̃¬
VIssed eos quȩ ꝓmiserat ds̃ abrahae. latere non potuit Fodemtẽ N¬
inclinata iã die : Terrã austri gerarã sigf. unde apatre
adimmolandũ quondã fuerat ab ductus. qđ aut̃ ait. & e¬
gressus .ẽ. ut exercer& incãpo qđ gr̃ dicit᷑ aΛΟ ΛΕC XΙΙCΑ
in hebrȩo legit᷑ & egressus ẽ isaac ut loqueret᷑ in agro. indi¬
nata iam uespera: Significat aut̃ secundũ illud qđ dns solus
orauit in monte. & iã isa ac qui intrpo dnĩ fuit ad orationẽ qua¬
siuirũ iustũ domo egressũ & uel nona hora uel ante solis occasũ
spiritales dõ uictimas optulisse : Cũq eleuass& oculos & c&̃¬
Husq. tollens cito palliũ. oͦperui̾se : siue iuxta aliã editionẽ tulit the¬

Expanded text:
Rebeccae dixerunt fratres eius proficiscenti: soror nostra es; esto in milia milium et hereditate obtineat semen tuum ciuitates aduersariorum, non prophetae fuerunt aut uanitate tam magna optauerunt: sed eos quae promiserat deus Abrahae latere non potuit. Quod inclinata jam die. Terra Australi Geraram significat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat abductus. Quod autem ait: Et egressus est ut exerceretur in campo, quod Graece dicitur, ἀδολεσχῆσα in Hebraeo legitur: Et egressus est Isaac, ut loqueretur in agro declinante jam vespera. Significat autem, secundum illud, quod dominus orabat in monte, etiam Isaac qui in typo Domini fuit, ad orationem quasi virum justum domo egressum, et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Cumque levasset oculos,  tollens cito pallium, operuit se, sive juxta aliam editionem, tulit the