comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum: Ad qd̾ breuiter respondendũ ẽ:
Si creatus est: utiq et seruus: Qa
om̃e qd̃ creatum est: nẽcte est ut cre¬
atori deseruiat Et si seruus est filiꝰ:
quomͦ in forma dei constitutus: for¬
mani serui accepit: Seruus enim
formam setui accipere nõ potest: Itẽ
dicunt nõ natura. eẽ. dm̃ filium.
s creatum: Aduersus h̾i questioneᷤᷤ
solito respondendũ est: quia si nata
d̾s non est filius. s creatura. nec co¬
lendus. est. om̃ino. nec ut deus ado¬
randus: dicente apło: Et coluerũt.
et seriuerunt creature. pocius quã
creatori: qui est benedictus in scl̃a:
Et ad galatas: S tunc ignorantes
dm̃i: his qui natura nõ sunt dii
seruebatis: Sed illi ad hec replica¬
bunt et dicent: Quid carnem eius
qͣm creaturam. ẽẽ. non uegas. simł
cum diuinitate adoras. atq ei non
minus qͣm diuinitati deserus: Ego
dñicam carnem ĩmo ꝑfectam iuxp̃o
humanitatẽ ꝓpt̾ea adoro. qd̃ a diui¬

Expanded text:
tum. Ad quod breviter respondendum est: tum. Ad quod breviter respondendum est: si creatus est, utique et servus; quia omne quod creatum est, necesse est ut Creatori deserviat: et si servus est Filius, quomodo in forma Dei constitutus formam servi accepit ? Servus enim servi formam accipere non potest. Item dicunt non natura esse Dei Filium, sed creatum. Adversus hujusmodi quaestiones solito respondendum est: quia si natura Deus non est Filius, sed creatura; nec colendus est omnino, nec ut Deus adorandus, dicente Apostolo, Et coluerunt et servierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula ; et ad Galatas, Sed tunc ignorantes Deum, his qui natura non sunt dii, serviebatis . Sed illi ad haec replicabunt et dicent: Quid, quod carnem ejus, quam creaturam esse non negas, simul cum divinitate adoras, atque ei non minus quam divinitati deservis? Ego Dominicam carnem, imo perfectam in Christo humanitatem, propterea adoro, quod a divi
Abbreviated transcription (Latin):
splendor ex sole natus replet orbẽ
terraꝵ: et tam̃ a genitore suo nõ
absciditur aliqͣndo. nec recedit:
ita filius ex patre genitus ubiq
dum sit. in patre semꝑ ꝑmanet:
Et sicut substantialiter splendor
in sole. est. et sol insplendore: ita¬
et substantialiter pater in filio.
et filius in patre est: Et sicut soli
et splendori una substantia dũ
sit. nõ tam̃ est una ꝑsona. quia
nec solem splendorem. esse. nec
splendorem dicimꝰ solem. qr scimꝰ
qd̃ sol genuit splendorem. splen¬
dor u̾o natus ex sole est: ita ⁊ pat̾
et filius cum sint uniꝰ eẽntie. nõ
tam̃ ĩunt umius ꝑsone. sicut iam
superius ad plenum memoraurmu:
Et sicut sol per splendorem ⁊ calefacit
et illuminat. et siccat et soluit. et
ex candidat et denigrat et om̃ia q̃
ei adeo iniuncta sunt operatur: ita
et patrem ꝑ unigenitũ filium suũ
om̃ia legimus fuisse oꝑatum: Creatũ¬
inquiĩt esse filium. a patre ñ geni¬

Expanded text:
splendor ex sole natus replet orbem splendor ex sole natus replet orbem terrarum; et tamen a genitore suo non abscinditur aliquando, nec recedit: ita Filius ex Patre genitus ubique dum sit, in Patre semper permanet. Et sicut substantialiter splendor in sole est, et sol in splendore; ita substantialiter Pater in Filio, et Filius in Patre est. Et sicut soli et splendori una substantia dum sit, non tamen est una persona; quia nec solem splendorem esse, nec splendorem dicimus solem; quia scimus quod sol genuit splendorem, splendor vero natus ex sole est: ita et Pater et Filius, cum sint unius essentiae, non tamen sunt unius personae, sicut jam superius ad plenum memoravimus. Et sicut sol per splendorem et calefacit, et illuminat, et siccat, et solvit, et excandidat, et denigrat, et omnia quae ei a Deo injuncta sunt operatur: ita et Patrem per unigenitum Filium suum omnia legimus fuisse operatuinquiunt esse Filium a Patre, non geni
Abbreviated transcription (Latin):
uł res ip̃a ꝑmisit explanare orna¬
tus est. Quid enĩ scribens ad hebͤ¬
os de filio dicit: Qui est inquit
splendor głie. et figura substantie
eus uideamus gͦ quid cause est.
qd̃ filium splendorem noĩauit:
Eplendorem enun n̾o fallor non
dicimus. nisi aut solis. aut lune.
aut cuiꝰlibet certi luminis. Qͥd
g est: Nunquid tam insanimuᷤᷤ
ut apłm putemus inestimabilem
illam diuinitatis speciem soli. aut
igni assimillasse: Absit. s ut exem¬
plo illo intelligamus: quia sicut
tum. Et sicut non est sol aut ig¬
nis pͥor splendore suo licet ex illo naᷤᷤ¬
catur. s ex quo sol aut ignis ꝓces¬
sit suul et cum eo splendor eius
apparuit: Nec dici potest splen¬
dor sole uł igne posterior: cum tñ
ut dixi ex ip̃o nascatur: Si gͦ in
creaturis aliquid inuenitur. qd̃
et nascatur et posterior nõ sit:a
genitore suo cur hoc heretice ĩ cre¬
atore fieri posse desperes: Accipe ⁊
huiꝰ rei aliam siłitudinem: Sicut

Expanded text:
vel res ipsa permisit, explanare conavel res ipsa permisit, explanare conatus est. Quid enim scribens ad Hebraeos de Filio dicit? Qui est, inquit, splendor gloriae, et figura substantiae ejus . Videamus ergo quid causae est quod Filium splendorem nominavit. Splendorem enim, nisi fallor, non dicimus nisi aut solis, aut lunae, aut cujuslibet certi luminis. Quid ergo est? Numquid tam insani sumus, ut Apostolum putemus inaestimabilem illam divinitatis speciem soli aut igni assimilasse? Absit: sed ut exemplo illo intelligamus, quia sicut tum. Sic et non est sol aut ignis prior splendore suo, licet ex illo nascatur; sed ex quo sol aut ignis processit, simul et cum eo splendor ejus apparuit; nec dici potest splendor sole vel igne posterior; cum tamen, ut dixi, ex ipso nascatur. Si ergo in creaturis aliquid invenitur, quod et nascatur, et posterius non sit a genitore suo; cur hoc, haeretice, a Creatore fieri posse desperes? Accipe etiam hujus rei aliam similitudinem. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ante fuerunt: et postmodũ unus
alterum generauit: Aut si ut ra¬
tio uera ꝑmitit. dum nõ esset geni¬
tus est: erit utiq patre posterior.
sid qͣm rem nob non aliud agend̾
est: nisi ut tam grandi hereticoꝵ
malicie exemplis apłicis resistamꝰ.
quib facile sapientia scłaris eli¬
ditur: Dum gͦ nob̾ memorata
superius obiecerit:dicimus nos:
Sicuti solum patrem semꝑ et sine
initio ingenitũ nouimꝰ: ita filiũ
semꝑ et sine mitio exparte geni¬
tum confitemur: Nec alia aliqͣ
causa est que cluusionem faciat
ꝑsonaꝵ nisi qd̃ hic ingenitus est:
et ille genitus: Id est hic pater est:
et ille filius: Quia pater semper
est. pater. nunqͣm filius: qr ut
diximus nõ est genitus s ip̃e ge¬
nuit: Et filius semꝑ filus nũqͣm
pater. quia nõ genuit. s genitꝰ
ip̃e in medio ꝓuocandus est Qui
exemplis rerum iusibiliũ in uisi¬
bilem ⁊ inenarrabilem.⁊ incompre¬
hensibilem rem in qͣntum potuit.

Expanded text:
ante fuerunt, et postmodum unus ante fuerunt, et postmodum unus alterum generavit: aut si, ut ratio vera permittit, dum non esset genitus est; erit utique Patre posterior. Ad quam rem nobis non aliud agendum est, nisi ut tam grandi haereticorum malitiae exemplis apostolicis resistamus, quibus facile sapientia saecularis eliditur. Dum ergo nobis memorata superius objecerint, dicimus: Nos sicut solum Patrem semper, et sine initio ingenitum novimus; ita Filium semper et sine initio ex Patre genitum confitemur. Nec alia aliqua causa est quae divisionem faciat personarum, nisi quod hic ingenitus est, et ille genitus, id est, hic Pater est et ille Filius: quia Pater semper pater est, nunquam filius; quia, ut diximus, non est genitus, sed ipse genuit: et Filius semper filius est, nunquam pater; quia non genuit, sed genitus ipse in medio provocandus est, qui exemplis rerum visibilium, invisibilem, et inenarrabilem, et incomprehensibilem rem, in quantum potuit
Abbreviated transcription (Latin):
ante scłm .i. ante mnitium. anteqͣm
celum. uł t̾ram. uł tempora fierent
genuit me: Hoc est ut sine tẽpore.
et sine inttio. s a patie genitũ de¬
monstraret: Nam ut totum bre¬
uiter comp̾hendam: xp̃c filius dĩ.
d̃s et hõ. scd̃m duunitatẽ ante tẽ¬
pora. sine initio in enarrabiliter a
patre genitus. est. sicut ysaias di¬
cit Generatõem eius quis enarra¬
bit: Nouissimo aut̃ tempore: scd̾m
humanitatẽ creatus. est. Ad ueni¬
ens aut̃ cliuinitas inuterũ uͥgmiᷤ
marie: auctoritate illa qua in ꝑa¬
diso adam delimo formauit. carnẽ
sibi ex substantia ip̃ius marie fabͥ¬
cauit qͣm ꝓ salute nr̃a suscipiens.
et sibi coadiuuans. natus est cleus
et hõ: Quam generatẽem matheꝰ
enarrat dicens: xp̃i aut̃ gen̾atio
sic erat: ⁊ cetera Item solent adu̾
sum nos hi uenenatũ componere
sillogismũ: dicentes: Si coet̾num
patri creditis filiũ. dicite quesumꝰ
dum ẽẽt genitus. est. an dum nõ
ẽẽt: Si dum eẽt: duo gͦ ingeniti

Expanded text:
est, ante initium, antequam coelum, vel terra, vel tempora fierent, genuit me: hoc est, ut sine tempore, et sine initio se a Patre genitum demonstraret. Nam ut totum breviter comprehendam, Christus Filius Dei, Deus et homo, secundum divini tatem ante tempora, sine initio, inenarrabiliter a Patre genitus est, sicut Isaias dicit, Generationem ejus quis enarrabit ? Novissimo autem tempore secundum humanitatem creatus est. Adveniens enim divinitas in uterum virginis Mariae, auctoritate illa qua in paradiso Adam de limo formavit, carnem sibi ex substantia ipsius Mariae fabricavit: quam pro salute nostra suscipiens, et sibi coadunans natus est Deus et homo. Quam generationem Matthaeus enarrat dicens, Christi autem generatio sic rsum nos hujusmodi venenatum componere syllogismum, dicentes: Si coaeternum Patri creditis Filium, dicite, quaesumus, dum esset genitus est, an dum non esset? Si dum esset, duo ergo ingeniti
Abbreviated transcription (Latin):
anc batitudinem. qͣm nõ uidenuis
et credimus ułło mͦ haleremꝰ: nisi
eam a sco sp̃u acciperemꝰ: Sflerito dic¬
tum est: expedit uob̾ ut ego uadã
Si enim nõ abiero: paraclitus non
ueniet ad uos: Si aut̃ abiero: mit¬
tam illum ad uos: Semꝑ quidem
diuinitate nob̾cum est. s nisi corpo¬
raliter abitet a nob̾ semꝑ eius corpꝰ
catnaliter uidemus. ⁊ nunqͣm sꝑi¬
taliter crederemꝰ: Quia fide iustifi¬
cati. ⁊ beatificati ad ip̃m dm̃ apud¬

Expanded text:
dinem, qua non videmus et credimus, nullo modo haberemus, nisi eam a Spiritu sancto acciperemus; merito dictum est, Expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos: si autem abiero, mittam illum ad vos. Semper quidem divinitate nobiscum est: sed nisi corporaliter abiret a nobis, semper ejus corpus carnaliter videremus, et nunquam spiritualiter crederemus; qua fide justificati et beatificati, idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃m gr̾e ⁊ uirtutem caritatis: qͣm
eiui pcordiis infudit: Id̾o ñ dubi¬
tat eam non solũ assidue fid̾i inte¬
gritate ñ posse corrumpi: s ⁊ per¬
seu̾ant̾ insist̾e. ut plures ad eiusd̾
fid̾i congreget unitatem. Et spo¬
liis ñ indigebit: Spoliat eñ dẏa¬
bolum eccłia. cum ꝑ pdicatores
suos quos ip̃e deceperat ad it̾ ue¬
ritatis reuocat: ⁊ nunqͣm dyabo¬
lica fraude deceptas lib̾are aĩas
cessat. qonec opleto mundi cur¬
su. suoꝵ p̃finita ꝯpleatur sũma
membroꝵ. Reddet ei bonum. ⁊ non
malum Reddit que ecclia siue

Expanded text:
 et virtutem charitatis, quam ejus praecordiis infudit. Ideo non dubitat eam, non solum a suae fidei integritate posse corrumpi, sed et perseveranter insistere, ut plures ad ejusdem fidei congreget unitatem. Et spoliis non indigebit. Spoliat enim diabolum ecclesia, cum per praedicatores suos, eos quos ipse deceperat ad veritatis iter revocat, et nunquam diabolica fraude deceptas liberare animas cessat. Donec completo mundi cursu suorum praefinita compleantur summa membrorum. Reddet ei bonum et non malum. Reddit quippe ecclesia, sive
Abbreviated transcription (Latin):
cͥ de iumentis suis faciet filios suos:
domas ecium cuũ quid daturus esf
eqͦ tuo cum ce ceꝑit portare mãsuetꝰ
ferre disciplinã tuam obedire imꝑio
tuo esse iumentũ hoc ÷ adiuinentũ
ĩfirmitatis cue: Quid ei recribus c̃
nec saltem sepelis cum mortuus fu̾it.
sed discerpandum uolatilib proicis:
Domitor tibi deus hereditatem seruat
cuod est ipse deus et ad tempus mortu¬
um resuscitat te. Carnem tuam uscy
ad nuͣm capilloꝵ reddet tibi ⁊ constituet
cum angłis ineternũ ubi iam non ĩ¬
digeas domari: s tm̃mͦ a piissimo pos¬
sideri. Erit em̃ tunc deus omĩa ĩ ommni¬
bus: nec erit ulla infelicitas que exer¬

Expanded text:
qui de jumentis suis faciet filios suos? qui de jumentis suis faciet filios suos? Domas equum tuum: quid daturus es equo tuo, cum te coeperit portare mansuetus, ferre disciplinam tuam, obedire imperio tuo, esse jumentum, hoc est, adjumentum infirmitatis tuae? Quid ei retribuis, quem nec saltem sepelis cum mortuus fuerit, sed discerpendum volatilibus projicis? Domito tibi Deus haereditatem servat, quod est ipse Deus: et ad tempus mortuum, resuscitat te. Carnem tuam usque ad numerum capillorum reddet tibi: et constituet te cum Angelis in aeternum, ubi jam non indigeas domari, sed tantummodo a piissimo possideri. Erit enim tunc Deus omnia in omnibus : nec erit ulla infelicitas quae nos exer
Abbreviated transcription (Latin):
faciet dñs si nos ei domaudos p̾beamꝰ
Dominsti leonẽ quẽ non fecisti nõ
domat te qui fecit cer unde em̃ desti¬
as tam in manes domare potusti. qũ¬
quid eis equaris urrious corꝑis. Qua
gͦ uircute ingentes uestias domare
potiusti. Ip̃a iumenta que dicuntur
restie sunt. Non em̃ indomita cołent᷑
S quia non eas nouit consuecudo nͥ
ĩ manib hominũ. ⁊ sub frenis homi¬
nũ et sud pocestate hominũ. putas eas
mansuetas nasci potuisse: certe feras ĩ¬
iuanes attende. fr̃emit leo qͥs ñ time¬
at: W tamen unde te racelligis for¬
ciorem: Non corporis uirtute: s m̾entis
intentone interiore. Corcior es leone
unde factus es ad ymagiuẽ dei yma¬
go dei domat feram. ⁊ nõ domat deꝰ
subdamus. ⁊ miscd̃iam p̾cemur. In illo
feramus. plerũq em̃ profert comitor
noster: etiam flagella. Si em̃ cu ad do¬
manda iumenta tua profers uirgã
profers flagellũ. deus non profert ad
domanda iumenta sua. qd̃ sumꝰ nos.

Expanded text:
faciet Dominus, si nos domandos ei praebeamus? Domuisti leonem, quem non fecisti; non domat te, qui fecit te? Unde enim bestias tam immanes domare potuisti? Numquid eis aequaris viribus corporis? Qua ergo virtute ingentes bestias domare potuisti? Ipsa jumenta quae dicuntur, bestiae sunt. Non enim indomita tolerantur. Sed quia non eas novit consuetudo, nisi in manibus hominum et sub frenis hominum et sub potestate hominum, putas eas mansuetas nasci potuisse? Certe feras immanes attende. Fremit leo, quis non timeat? Et tamen unde te intelligis fortiorem? Non corporis virtute, sed mentis ratione interiore. Fortior es leone, unde factus es ad imaginem Dei. Imago Dei domat feram; et non domat Deus subdamus, et misericordiam precemur. In illo domitorem feramus. Plerumque enim profert domitor noster etiam flagella. Si enim tu ad domanda jumenta tua profers virgam, profers flagellum; Deus non profert ad domanda jumenta sua, quod sumus nos,
Abbreviated transcription (Latin):
homo comat᷑. ⁊ domitor intolerabilis
haretur. Ad hanc spem homo domatire.
Et contra istum ucilera domitorẽ si for¬
ce flagellum proferat: mur murat᷑ Au¬
distis exhorcantem apłm. Si separetis
uos a disciplina: gͦ nothi estis ⁊ ñ filii.
Nochi sunt adulterini. Quis em̃ ÷ fili
cui nou det discipliã pater eiꝰ: R car¬
nis quidem nr̃e incuit patres habea¬
mus correptores ⁊ uerd̾emur ñ multo
magis subiciemur pr̃i spũũ ⁊ uiuemꝰ:¬

Expanded text:
homo domatur, et domitor intolerabilis habetur? Ad hanc spem homo domatur, et contra istum utilem domitorem, si forte flagellum proferat, murmuratur? Audistis exhortantem Apostolum: Si separetis vos a disciplina, ergo nothi, et non estis filii. Nothi sunt adulteri. Quis enim est filius, cui non det disciplinam pater ejus? Et carnis quidem nostrae, inquit, patres habebamus correptores, et reverebamur; non multo magis subjiciemur Patri spirituum
Abbreviated transcription (Latin):
iniuriam. Filium offendis. s pr̃em
non ꝓpitiaris. cum de filii contume¬
lia inhonoras patcem: et filium
offendis et patrem. Aquo fugis
ad quem confugiss Nunquid itaᷤ¬
cente tibi patte fugis ad filium: Ad
tibi dicit ad quem fugis. quẽ dege¬
nerem fecisti: Nunqͥd offenso filio
curris ad patrem : Dicit et ip̃e tibi
ad quem fugis: Quem degenerem
genuisse dixisti: Sufficiat uobis.
hoc tenere. hoc memorie cõmẽdate:
hoc inur̃a fide conscribite: Hoc aũ
intelligatis: ad dm̃ patrem ⁊ filiũ
qui unũ sunt preces fundite:¬

Expanded text:
injuriam? Filium offendis, sed Patrem injuriam? Filium offendis, sed Patrem non propitiabis. Cum de Filii contumelia honoras Patrem, et Filium offendis et Patrem. A quo fugis? ad quem fugis? Numquid irascente tibi Patre fugis ad Filium? Quid tibi dicit? Ad quem fugis, quem degenerem fecisti? Numquid offenso Filio curris ad Patrem? Dicit et ipse tibi: Ad quem fugis, quem degenerem genuisse dixisti? Sufficiat vobis; hoc tenete, hoc memoriae commendate, hoc in vestra fide conscribite. Hoc autem ut intelligatis, ad Deum Patrem et Filium, qui unum sunt, preces fundite
Abbreviated transcription (Latin):
est: Et ille mͥ. Immo tu blasphemaᷤ.
Quare: Quia equare ius patri filiũ.
Et quare uis patri filium: Nunqͥs
extraneũ : Gaudet pater qͣndo illi
equo filiũ unicum: gaudet quia
nõ inuidet: Et deus quia filio uni¬
co nõ inuidit: ideo hoc quod ip̃e. est
generauit: Tu et filio facis iniu¬
tiam et ip̃i patci in cuiꝰ honorem
uis contumeliam facere filio: Cer¬
te enim ideo dicis nõ. esse. eiusdẽ sb̃e
filium: ne inuiriam facias patri ip¬
siuo: Ego tibicito ostendo quia iniu¬
riam. facis ambobus Quomͦ inqͣm
si dicam filio alicuiꝰ degener. non es
similis patri tuo quia es degener: ñ
hoc es quod pater Audit illud filiꝰ
et irascitur: et dicit. Ego degener
natus sum: fludit illud pater. ⁊ plꝰ
irascitur: Iratus aut̃ quid dicit:
Ergo ego degenerem filiũ generaui:
Ergo si aliud sum aluid generaui:
monstrum generaui Quid. est. hoc :¬
Quia cumuis uni deferre honorem.¬
ꝑ alt̾uis iniuriam: ambobus facis

Expanded text:
est. Et ille mihi: Imo tu blasphemas. est. Et ille mihi: Imo tu blasphemas. Quare? Quia aequare vis Patri Filium. Aequare volo Patri Filium, numquid extraneum? Gaudet Pater, quando illi aequo Filium unicum: gaudet, quia non invidet. Et Deus quia Filio unico non invidet, ideo hoc quod ipse est generavit. Tu et Filio facis injuriam, et ipsi Patri, in cujus honorem vis contumeliam facere Filio. Certe enim ideo dicis non esse ejusdem substantiae Filium, ne injuriam facias Patri ipsius. Ego tibi cito ostendo quia injuriam facis ambobus. Quomodo, inquit? Si dicam filio alicujus, Degener, non est similis patri tuo: degener, non hoc es quod pater. Audit illud filius, et irascitur, et dicit: Ergo degener natus sum? Audit illud pater, et plus irascitur. Iratus autem quid dicit? Ergo ego filium degenerem generavi? Ergo si aliud sum, aliud generavi, monstrum generavi. Quid est, quia cum vis uni deferre per alterius injuriam, ambobus facis
Abbreviated transcription (Latin):
ille timidus. Pamen hõ et homo: Ui¬
tio ergo degener. est. non natura. Tu
quando dicis unicum filium. unicũ
patris filium degenerem. eẽ: non ali¬
ud dicis. nͥ quia nõ hoc est qd̃ pater.
et non iam natus degener factus
est clicis: s degener generatus est:
Istam blasphemiam quis ferat: Qͭ¬
libuscũq oculis. si istam blasphemiã
uidere possent: fug̾ent eam:⁊ satho¬
Non eis irascamur s ꝓ eis oremus:
ut det eis dñs intellectũ. qr forte hoc
nati sunt: Quid est hoc nati sunt:
Hoc acceperunt a parentib suis qd̾
tenent: Proponunt genus u̾itati.
fiant quod nõ sunt. ut possint ser¬
uare qd' sunt: Hoc est fiant catho¬
lici. ut possint seruare qd̃ hoĩes sũt
ut nõ illis ꝑeat dei creatura. accedat
dei grã  Putant enim quia patrem
honorant: per contumeliam filii:
Quando illoꝵ cuilibet dix̾is blasphe¬
mas: respondet: Quare blasphemo:
Qͥn dicis filium nõ hoc esse. qd̃ ꝑat̾

Expanded text:
ille timidus: tamen homo et homo. Viille timidus: tamen homo et homo. Vitio ergo degener est, non natura. Tu quando dicis unicum Filium, unum Patris Filium degenerem esse, non aliud dicis, nisi quia non hoc est quod Pater: et non jam natus, degener factus est dicis; sed generatus est. Istam blasphemiam quis ferat? Qualibuscumque oculis si istam blasphemiam videre possent, fugerent eam, et cathoNon eis irascamur: sed pro eis oremus ut det eis Dominus intellectum; quia forte hoc nati sunt. Quid est, hoc nati sunt? Hoc acceperunt a parentibus suis, quod tenent. Praeponunt genus veritati. Fiant quod non sunt, ut possint servare quod sunt: hoc est fiant catholici, ut possint servare quod homines sunt: ut non in illis pereat Dei creatura, accedat Dei gratia. Putant enim quia Patrem honorent per contumeliam Filii. Quando illi dixeris, Blasphemas: respondet, Quare blasphemo? Quia dicis Filium non hoc esse, quod Pater
Abbreviated transcription (Latin):
et homo: equus et equus: columba.
et columba:passer ⁊passer: Crea
turis suis d̾s dedit: ut qd̃ sunt hoc
generent: Creaturis sius dadit cleus.
creaturis mortalib terrenis. dedit.
donauit:ut hoc qd̃ sunt generentz
Et putas quia hoc sibi nõ potuit ip̃e
seruare qui est ante scła. qui nõ hab
initium temporis generaret filium.
nõ hoc qd̃ ip̃e. est. generaret. s degene¬
rem: Auclite qͣnta blasphema sit di¬
Prorsus si ita est: degener est. Si di¬
cas alicui filio hõis degener es: qͣnta¬
illi inuiria. est: Et quomodo dr̃ filiꝰ
hominis degener: Ut puta. pater
ip̃ius fortis est. ille timidus ⁊ ignauꝰ.
Quicũq illum uiderit. et uult corri¬
pere. attendens patrem ip̃ius iurum
fordem: quid ei dicit: Porro ualde
et tu timore contremiscis: Ille cui ħ
dicitur: uicio degener est. natura
par est: Quid est natura par est:
homo est: qd̃ est et pater ip̃ius: S
ille fortis: ille ignauus: Ille audax:

Expanded text:
et homo, equus et equus, columba et homo, equus et equus, columba et columba, passer et passer. CAturis suis dedit, ut quod sunt, hoc generent. Creaturis suis dedit Deus, creaturis mortalibus, terrenis dedit, donavit, ut hoc quod sunt generent; et putas quia hoc sibi non potuit ipse servare, qui est ante saecula? Qui non habet initium temporis, generaret filium non hoc quod ipse est, generaret degenerem? Audite quanta blasphemia sit diProrsus si ita est, degener est. Si dicas alicui filio hominis, Degener es; quanta injuria est? Et quomodo dicitur filius hominis degener? Utputa, pater ipsius fortis est, ille timidus et ignavus. Quicumque illum viderit, et vult corripere, attendens patrem ipsius virum fortem, quid ei dicit? Porro vade, et tu timore contremiscis. Ille cui hoc dicitur, vitio degener est, natura par est. Quid est, natura par est? Homo est, quod est et pater ipsius. Sed ille fortis, ille ignavus; ille audax,
Abbreviated transcription (Latin):
Postreno pͥus confitere ip̃ius esse sub̾e.
et dic minorem: Attende hoĩem hõ ẽ:
Que est. sub̾a eius: Homo est Quid est¬
ille quem generat: slinor est: s hõ ẽ
Etas dispar. est. equalis natura est: Dic
et tu: Quod est pater. hoc est filius.
s minor est filius: Dicfac gradum:
Dic eiusdem substantie. s minorem:
et ꝑuenisad equalem: Non enĩ parũ
acoedis. non parum ꝓpinquas u̾itati.
qua confiteris equalem: si eiusdem
substantie confessus fueris ⁊ minorẽ:
S non est euisdem sub̾e: hoc dicis: Er¬
go quia hoc dicis: aurum est. ⁊ argen¬
tum Tale est qd̃ dicis: quale si homo
generaret equũ: Alt̾uis enim substã¬
tie. est. homo: altius equus. Sigͦ filiꝰ
alterius substantie. est. quam pater:
monstrum generauit pater: Quando
enim creatura. id est.mulier parit qd ñ
est homo: monstrum clicitur: Ut aut̃
non sit monstrum. hoc est qui natus
est.quod est ille qui genuit.idest hõ.

Expanded text:
Postremo prius confitere ipsius esse substantiae, Postremo prius confitere ipsius esse substantiae, et dic minorem. Attende hominem, homo est. Quae est substantia ejus? Homo est. Quid ille quem generat? Minor est, sed homo est. Aetas dispar est, aequalis natura est. Dic et tu: Quod est Pater, hoc est Filius, sed minor est Filius. Dic, fac gradum, dic ejusdem substantiae, sed minorem, et pervenis ad aequalem. Non enim parum accedis, non parum propinquas veritati, qua confitearis aequalem, si ejusdem substantiae confessus fueris et minorem. Sed non est ejusdem substantiae, hoc dicis. Ergo quia hoc dicis, Aurum est et argentum: tale est quod dicis, quale si homo generaret equum. Alterius enim substantiae est homo, alterius equus. Si ergo Filius alterius substantiae est quam Pater, monstrum generavit Pater. Quando enim creatura, id est, mulier parit quod non est homo, monstrum dicitur. Ut autem non sit monstrum, hoc est qui natus est, quod est ille qui genuit; id est, homo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nõ sunt tempora queris etates:
Quando maior. est. pater. minor ẽ
filius: ambo tẽporales sunt: Ille creᷤ¬
cit: quia ille senescit: Nam ꝑ naturã
homo pater: Per naturam ut dixi
nõ genuit minorem: s ꝑ etatem:
Uis nosse quia ꝑ naturam ñ genuit
minorem: Expecta ut crescat ⁊ patri e¬
rit equalis: Puer enim paruus: uł creᷤᷤ¬
cendo ꝑuenit ad ymaginem patris sui
Tu aut̃ sic dicis minorem dei filiũ natũ
ut nunqͣm crescat: et ad sui patris y¬
maginem uł crescendo ꝑueniat: Iam
gͦ filius hõis natus ex homine ut diciͤ¬
meliori conditõne natus est qͣm filius
dei: Quomͦ: Quia ip̃e crescit ⁊ ꝑuenit
ad ymaginẽ patris sui: xp̃c aut̃ sicut
dicitis ideo minoratus est. ut remane¬
at minor: et non sit expectandus sal¬
tim etatis accessu Sic ergo dicis qi
est. in natura diuersitas: S quare ħ
dicis nͥ quia nõ ius euisdem substantie
credere filium cuiꝰ substantie est pat̾:

Expanded text:
ubi non sunt tempora, quaeris aetates, ubi non sunt tempora, quaeris aetates, Quando major est pater, minor est filius, ambo temporales sunt: ille crescit, quia ille senescit. Nam per naturam homo pater, per naturam, ut dixi, non genuit minorem; sed per aetatem. Vis nosse quia per naturam non genuit minorem? Exspecta, crescat, et patri erit aequalis. Puer enim parvulus vel crescendo pervenit ad magnitudinem patris sui. Tu autem sic dicis minorem Dei Filium natum, ut nunquam crescat et ad sui Patris magnitudinem vel crescendo perveniat. Jam ergo filius hominis natus ex homine, meliore conditione natus est quam Filius Dei. Quomodo? Quia ipse crescit, et pervenit ad magnitudinem patris sui. Christus autem, sicut dicitis, ideo minor natus est, ut remaneat minor, et non sit exspectandus saltem aetatis accessus. Sic ergo dicis, quia est in natura diversitas. Sed quare hoc dicis, nisi quia non vis ejusdem substantiae credere Filium, cujus substantiae est Pater?
Abbreviated transcription (Latin):
filius cuiꝰ est pater. quid aliud dicit.
nisi aurum. est. pater argentũ ẽ filiꝰ
Si arum est pater argentũ est filiꝰ.
degenerauit apatre unicus filius:
homo hoĩem generat cuiꝰ substan¬
tie est. pater qui generat: ip̃ius sb̾e.
est filius qui generatur: Quid. est.
ip̃ius substantie: Homo. est. ille: hõ
et ille: Animam habet ille: aĩam il
lez Carnem habet ille:carnem ⁊ ille:
Quod. est. ille: hoc et illez S res
Quid mͥ dicit: Attende qd̃ dixisti
Quid dixi: Quia filius hõis com¬
parandus est filio dei: Plane compa¬
randus: s nõ putes ad ꝓpͥetatem: s
ad similitudinẽ: Tu autem quid uiᷤ
hinc facere: dic Non uides dicit qr
maior est pater qui genuit.: ⁊ minor
est. filius qui generatus. est: Quom
gͦ uos cdicitis: dicite mͥ Quomodo gͦ
uos dicitis quia equales sunt pater
a homo qͣndo generat filiũ minor
est filius. ⁊ maior est. pater: Homo
sapiens inec̾uitate tempora inquiriᷤ

Expanded text:
Filius cujus est Pater: quid aliud dicit Filius cujus est Pater: quid aliud dicit nisi, Aurum est Pater, argentum est Filius? Si aurum est Pater, argentum est Filius; degeneravit a Patre unicus Filius. Homo hominem generat: cujus substantiae est pater qui generat, ipsius substantiae? est filius qui generatur. Quid est, ipsius substantiae, Homo est ille, homo et ille: animam habet ille, animam et ille: carnem habet ille, carnem et ille: quod est ille, hoc et ille. 3. AriaQuid mihi dicit? Attende quod dixisti. Quid dixi? Quia filius hominis comparandus est Filio Dei. Plane comparandus: sed non, ut putas, ad proprietatem; sed ad similitudinem. Tu autem quidvis hinc facere, dic. Non vides, dicit, quia major est pater qui genuit, et minor est filius qui generatus est? Quomodo ergo vos dicitis, dicite mihi: quomodo ergo vos dicitis quia aequala homo quando generat filium, minor est filius, et major est pater? Homo sapiens, in aeternitate tempora inquiris;
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit nos d̾s in ad optõem filioꝵ:
hoĩes ad optati sumus Ille dr̃ unicꝰ
unigenitus: qr hoc est qd̃ pater:
Nos aut̃ hõies sumus: d̾s. est. pat̾.
Quia gͦ ille hoc est qd̃ pater: dix̃
et uerumdixit: Ego et pater unũ
sumus: Quid est unũ sumus: Uniꝰ
nature sumꝰ: Quid. est. unũ sumꝰ:
unius substantie sumꝰ: forte minꝰ¬
intelligitis: quid. est. uniꝰ substan¬
tie: Laboremus ut intelligatis: ad¬
uuiet d̾s ⁊ me loq̃ntem ⁊ uos au¬
dientes: Me ut ea dicam que uera
sunt. et aꝑta sint uobis: uos aut̃
ante om̃ia et p̾cipue ut credatis:
Deinde ut quomͦ potestis ut intel¬
ligatis: Quid est. gͦ substantie:
Similitudines uob̾ adhibeam ut
quod minus intelligitur: exem¬
plo clarescat: Ut puta aurum. est.
d̾s: aurum ⁊ filius eius : De t̾renis
si ad celestia nõ sunt dande siłitudi¬
hoc est et filius sicut dixi. uerbi
gr̃a aurum est pater aurũ est filiꝰ.
Nam qui dicit non est ip̃ius sube

Expanded text:
vocavit nos Deus in adoptionem filiorum : vocavit nos Deus in adoptionem filiorum : homines adoptati sumus. Ille dicitur Unicus, Unigenitus; quia hoc est quod Pater: nos autem homines sumus, Deus est Pater. Quia ergo ille hoc est quod Pater, dixit, et verum dixit, Ego et Pater unum sumus? Quid est, unum sumus? Unius naturae sumus. Quid est, unum sumus? Unius substantiintelligitis quid est unius substantiae. Laboremus, ut intelligatis adjuvet Deus et me loquentem, et vos audientes: me, ut ea dicam quae vera sunt et apta sunt vobis; vos autem, ante omnia et praecipue ut credatis; deinde ut quomodo potestis intelligatis. Quid est ergo, unius substantiae? Similitudines vobis adhibeam, ut quod minus intelligitur, exemplo clarescat. Utputa, aurum est Deus, aurum est et Filius ejus. De terrenis si ad coelestia non sunt dandae similitudihoc est et Filius: sicut dixi, verbi gratia, Aurum est Pater, aurum est Filius. Nam qui dicit, Non est ipsius substantiae
Abbreviated transcription (Latin):
et natus de uirgine. matre. sine hõie
patre: audistis quia dixerit ego et
pater unum sumus Sic accipite. ħ
credite. ut mereamini intelligere:
fides enĩ debet p̾cedere intellectũ: ut
sit intellectus fidei p̾miũ: ꝓpheta
enim aꝑtissime dixit: Nisi credideri¬
tis: nõ intelligetis: Quod gͦ simpłr¬
p̾dicatur credendũ est: qd̾̃ subtilit̾
disputatur intelligendũ est. Primi¬
unicum. Quare additur unicũ:
Quia cuiꝰ est unicus. ml̾tos filios
habet gr̃a Ceteri gͦ om̃s sc̃i filii
dei sunt gr̃a solus ille natura Qui
gr̃a filii dei sunt:nõ sunt quod
pater : Deniq nullus scõꝵ ausus.
est. dicere: qd̃ ille unicus ait: Ego
et pater unũ sumus: Nunqͥd
nõ pater. est. ⁊ nr̃: Si non est. pa¬
ter nr̃: quomodo dicimꝰ orantes.
pater ñr qui es in celis: S nos fi¬
lii sumus quos uoluntate sua fi¬
lios fecit: nõ ex natura sua filios
dicitur ad optatos ab adoptante
generatos: beneficio nõ natura:
Deniq et hoc dicti sumus Qura

Expanded text:
et natus de virgine matre sine homine patre, audistis quid dixerit: Ego et Pater unum sumus. Sic accipite hoc, sic credite, ut mereamini intelligere. Fides enim debet praecedere intellectum, ut sit intellectus fidei praemium. Propheta enim apertissime dixit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quod ergo simpdicatur, credendum est: quod subtiliter disputatur, intelligendum est. PrimiDei Patris unicum. Quare additur, Unicum? Quia cujus est Unicus multos filios habet gratia. Caeteri ergo omnes sancti filii Dei sunt gratia, solus ille natura. Qui gratia filii sunt, non sunt quod Pater. Denique nullus sanctorum ausus est dicere, quod ille Unicus ait, Ego et Pater unum sumus. Numquid non Pater est et noster? Si non est Pater noster, quomodo dicimus orantes, Pater noster qui es in coelis ? Sed nos filii sumus, quos voluntate sua filios fecit, non ex natura sua filios quomodo dicitur, adoptatos, adoptantis generatos beneficio, non natura. Denique et hoc dicti sumus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
sicut oꝑta: Illudunt enĩ qͣi latenti.
gregatões hereticoꝵ: Sodalium tuoꝵ
donatistarũ maximianistarũ. rogati¬
sta. ceteraꝵq pestium extra colligenti¬
um. ⁊ ideo spargentiũ. rogo te annũtia
mͥ Sic illic pastorem meũ requiram:
ut nõ iugurgitẽ rebaptizatõis incͦ¬
ram. Hortor uos. obsecro uos. ꝑ scĩ¬
tatem talium nuptiaꝵ. amate. hanc
eccłiam. estote intali eccł̃ia. estote talis
ecilie. a mate pastorem bonũ uirum
tam pulchrum. neminem fallentem:
neminem perire cupientem Orate ꝓ
disꝑsis ouilib. ueniant et ip̃i. agnoᷤ¬
cant. et ip̃i ament et ip̃i: ut sit unꝰ
grex et unus pastor conu̾si ad dñm¬

Expanded text:
fiam velut operta. Illudunt enim quasi latenti, fiam velut operta. Illudunt enim quasi latenti, gregationes haereticorum, sodalium tuorum, Donatistarum, Maximianistarum, Rogatistarum, caeterarumque pestium extra colligentium; et ideo spargentium; rogo te, annuntia mihi, si illic pastorem meum requiram, ut non in gurgitem rebaptizationis incurram. Hortor vos, obsecro vos per sanctitatem talium nuptiarum, amate hanc Ecclesiam, estote in tali Ecclesia, estote talis Ecclesia: amate pastorem bonum, virum tam pulchrum, neminem fallentem, neminem perire cupientem. Orate et pro dispersis ovibus: veniant et ipsi, agnoscant et ipsi, ament et ipsi; ut sit unus grex et unus pastor. Conversi ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
quare moꝑtam nõ intelligis femi¬
nam: Annuntia mn dicit quẽ cli¬
lexit anima mea: Utiq uirum
alloquitur: cũ dicit quẽ dilexit:
Quom̃ si dic̾et annuntia mich
quem clilexit aĩa mea intlłigeremꝰ
sponsam hec loqui ad sponsũ: Sic
cum audis. annuntia mn quẽ dilex̃
aĩa mea. ubi pascis. ubi cubas. illuc
adde. ad huiꝰ uerba ꝑtinent et que se¬
cuntur inmeridie: Quero ubi pascas
inmeridie: ne ftam sicut oꝑta super
greges sodalium tuoꝵ. audio ꝓrsus
accipio de affrica qd̃ intelligis in meri¬
die. significata est ip̃a. s eccłia xp̃i. si¬
cut intelligis tͣnsmarina alloquitur
sponsũ suum timens errorem incid̾e
affricanũ: O quem clilexit aĩa mea¬
udisti annũtia mͥ. doce me. Audio enĩ
in meridie hoc est inaffrica duas esse
partes ĩmo multas concisiones: Annũ¬
tia gͦ mͥ: ubi pascis: Que oues adte
ꝑtinent: Quod ouile illic me iubes
amare cui me debeo sociare. ne forte

Expanded text:
quare in operta non intelligis femiquare in operta non intelligis feminam? Annuntia mihi, dicit, quem dilexit anima mea. Utique virum alloquitur, cum dicit, quem dilexit. Quomodo si diceret, Annuntia mihi, quam dilexit anima mea; intelligeremus sponsum haec loqui ad sponsam: sic cum audis, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea ubi pascis, ubi cubas; illuc adde, ad hujus verba pertinent et quae sequuntur, in meridie. Quaero ubi pascas in meridie, ne forte fiam sicut operta super greges sodalium tuorum. Audio prorsus, accipio de Africa quod intelligis; in meridie, ipsa significata est. Sed Ecclesia Christi, sicut intelligis, transmarina alloquitur sponsum suum, timens errorem incidere Africanum. O quem dilexit anima mea, annuntia mihi, doce me. Audio enim in meridie, id est, in Africa, duas esse partes, imo multas concisiones. Annuntia ergo mihi ubi pascis, quae oves ad te pertinent, quod ovile illic me jubes amare, cui me debeo sociare. Ne forte
Abbreviated transcription (Latin):
ergo que int̾rogat p̾ter affricam
est Et quia eccłia est: p̾ter affricã
esse. affricam: qͣmqͣm magis in me¬
ridie sub sole medii diei egyptus est¬
qͣm affrica. Illi aut̃ non sunt inegy¬
pto Quomͦ eis pastor est iste: Qui
norunt agnoscunt. qui nõ norũt
inquirant: quã magnũ illic gre¬
gem colligit. qͣntam numerosita
nentium penitus mundũ: Grex ille
tantũ creuit: ut etiam inde suꝑsti¬
ciones expulerit: Ut gͦ omitam.
quomͦ inde oẽm ydoloꝵ suꝑstitõem.
que illic ualida fuerat crescendo fu¬
gauerit: Accipio qd̃ dicitis: o soda¬
les mali. accipio ꝓrsus. assensio af¬
fricam in metidie. eẽ. ⁊ affricam sig¬
nificatam in eo qd̃ dictum est. ubi
pascis. ubi cubas in meridie: Sed et
uos equitatẽ attendite ad huc ista
sponse. esse: nondũ sponsi: Ad huc
sponsa dicit. annũtia mͥ quẽ dilexit
ridie. ne forte fiam sicut oꝑta:Sur¬
de. ecce. si inmeridie uides affricam:

Expanded text:
ergo quae interrogat praeter Africam ergo quae interrogat praeter Africam est; et quia Ecclesia est, est praeter Africam esse Africam: quanquam magis in meridie sub sole medii diei Aegyptus quam Africa. Illic autem in Aegypto, quomodo pastor est iste, qui norunt agnoscunt: qui non norunt, requirant quam magnam illic gregem colligat, quantam numerositatnentium penitus mundum. Grex ille tantum crevit, ut etiam inde superstitiones expulerit. Ut ergo omittam, quomodo inde omnem idolorum superstitionem, quae illic valida fuerat, crescendo fugaverit: accipio quod dicitis, o sodales mali; accipio prorsus, assentio Africam in meridie esse, et Africam significatam in eo quod dictum est, Ubi pascis, ubi cubas in meridie? Sed et vos aeque attendite adhuc ista verba sponsae esse, nondum sponsi. Adhuc sponsa dicit, Annuntia mridie, ne forte fiam sicut operta. Surde, caece, si in meridie vides Africam,
Abbreviated transcription (Latin):
buit in corpore ut et mater ⁊ uͥgo
sit: Hec gͦ uerba donatiste accipũit:
tum potero breuit̾ ammonebo Cũ
eos urgere ceperimꝰ luce unitatis
eccłie diffuse toto orbe terraꝵ. ⁊ popoᷤ¬
cerumus: ut ostendant ip̃i de scrip¬
turis aliquod testimoniũ ds̃ p̾dix̃
tis ceteris gentibus: hoc solent teᷤ¬
timoniũ more habere et dicere ab¬
frica inmeridie est. Int̾rogans gͦ ĩ¬
quiunt eccłia clñm. ubi cubet. ubi
pascat: respondit ille. In meridie
ut qͣi uox int̾rogantis sit. Annũtia
mͥ quẽ dilexit aĩa mea: Ubi pascis.
ubi cubas: Et uox qiͣ respondenti᷑.
Inmetidie. hoc est mnaffrica . Si gͦ
que interrogat eccłia est. et dñs uͥ
pascit respondit inaffrica. quia ĩ
affrica futura. est. eccłia. q̃ int̾rogat
non erat inaffrica: Annuntia in¬
quit mͥ quẽ dilexit anima mea.
ubi pascas. ubi cubes: et respondet
affrica cubo: in asfrica pasco Quasi
git. quod nec ip̃i contradicunt. et
audiunt nescio quid de affrica: hec

Expanded text:
buit in corpore, ut et mater et virgo sit: haec ergo verba Donatistae accipiunt tum potero, breviter admonebo. Cum eos urgere coeperimus luce unitatis Ecclesiae diffusae toto orbe terrarum, et poposcerimus ut ostendant ipsi de Scripturis aliquod testimonium, ubi Deus ptis caeteris gentibus; hoc solent testimonium in ore habere, et dicere: Africa in meridie est; interrogans ergo, inquiunt, Ecclesia Dominum ubi pascat, ubi cubet; respondet ille, In meridie: ut quasi vox interrogantis sit, Annuntia mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascas, ubi cubes; et vox quasi respondentis, In meridie, hoc est, in Africa. Si ergo quae interrogat, Ecclesia est, et Dominus ubi pascit respondet, in Africa, quia in Africa erat Ecclesia: quae interrogat, non erat in Africa. Annuntia, inquit, mihi, quem dilexit anima mea, ubi pascas, ubi cubes; et respondet  In meridie, in Africa cubo, in Africa pasco, quasi git, quod nec ipsi contradicunt; et audiunt nescio quid de Africa: haec
Abbreviated transcription (Latin):
sũt exhoc ouili: Loquebatur enim
pͥmo ouili de genere carnis irł E
rant aut̃ alii de genere fidei ip̃ius
isrł. Et extia erant: Ad huc ingen¬
tib etant p̾destinati. nondũ enim
cong̾gati. hos nouerat qui p̾desti¬
nauerat: nõ erat qui redimeret sã¬
guine suo fuso: uenerat uidebat
eos nõdum uidentes eum: nouerat
eos nõdum credendes ineum: Habeo
inquit alias oues que nõ sunt ex hoc
ouili: quia nõ sunt de genere carniᷤ

Expanded text:
sunt de hoc ovili. Loquebatur enim sunt de hoc ovili. Loquebatur enim primo ovili de genere carnis Israel. Erant autem alii de genere fidei ipsius Israel, et extra erant adhuc, in Gentibus erant, praedestinati, nondum congregati. Hos noverat qui praedestinaverat: noverat qui redimere sanguine suo fuso venerat. Videbat eos, nondum videntes eum: noverat eos, nondum credentes in eum. Habeo, inquit, alius oves, quae non sunt de hoc ovili: quia non su
Abbreviated transcription (Latin):
de intimo corde ꝓtulit amantis uo¬
cem: Tu autẽ dixisti: Bonus homo
de bono thesauro cordis sui ꝓfert
bana Ergo et pastor ⁊ bonus pastor:
Nichil quidẽ ad potestatẽ ac bonita¬
tem pastoris pastoꝵ s tam̃ etiam
ip̃e et pastor et bonus ⁊ oeteri tales
pastorib bonis cõmendas unũ pas¬
torem: nisi quia in uno pastore do¬
ces unitatem: Ut exponat aꝑtiuᷤ
ip̃e dñs ꝑ ministeriũ nr̃m: ex ipso
euangłio cõmemorans caritati ur̃e.
et dicens: audite qd̃ cõmendauit :¬
Ego sum pastor bonus dixi: quia
om̃s ceteti. om̃s pastores boni: mem¬
dra mea sunt: Unum caput. unum
corpus: unus xp̃c: Ergo ⁊ pastor ip̃e¬
sub pastore Quid sunt hec nͥ qd̾ dic̃
bonos. unum cõmendat dicens. ego
sum pastor bonus: Ego sum. unũ sũ.
mecum om̃s in unitate unum sũt:
Qui extra me pascit: Qui mecũ nõ
colligit spargit: Ergo audite ip̃am
unitatem: uehementius cõmendatã:
Haleo inquit alias oues que non

Expanded text:
de intimo corde protulit amantis vode intimo corde protulit amantis vocem. Tu autem dixisti: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Ergo et pastor, et bonus pastor: nihil quidem ad potestatem ac bonitatem pastoris pastorum; sed tamen etiam ipse et pastor, et bonus: et caeteri tales pastoribus bonis commendas unum pastorem, nisi quia in uno pastore doces unitatem? Ex exponit apertius ipse Dominus per ministerium nostrum, ex ipso Evangelio commemorans Charitatem vestram, et dicens, Audite quid commendavi, Ego sum pastor bonus, dixi: quia omnes caeteri, omnes pastores boni membra mea sunt. Unum caput, unum corpus, unus Christus. Ergo et pastor psub pastore. Quid sunt haec, nisi quod bonos, unum commendat dicens, Ego sum pastor bonus. Ego sum, unus sum, mecum omnes in unitate unum sunt. Qui extra me pascit, contra me pascit. Qui mecum non colligit, spargit. Ergo audite ipsam unitatem vehementius commendatam: Habeo, inquit, alias oves, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
meas: Tu domine int̾rogatõe tua.
firmam̃to oris tui: amatorem feci¬
sti pastorem: Pastorem gͦ cui pascẽ¬
das oues credidisti: ip̃e cõmendasti
pastorem: Uideamꝰ iam utrum ñ
bonũ: Ip̃a id int̾rogatõe. ⁊ responsiõe
eius inuenimꝰ: Quesisti utrum
amet te: respondit amo. uidisti
cor: quia uerum respondit. Non est
gͦ bonus qui amat tantũ bonum:
Unde illa responsio: Ex intimis ꝓ¬
lata uiscetib: Unde ille pecrus tes¬
tes oculos tuos habens in corde suo
contristatus qd̃ eum nõ solum se¬
mel. s iterum ⁊ tercio interrogasti.
ut trina confessione amoris deleret
trine pectatũ negatõis: Unde ergo
contristatus: Quod sepe interro¬
gatus esset ab eo. qui sciret qd̃
int̾rogabat: et donauerat qd̃ audi¬
ebat: Unde contristatus: talia u̾ba
reculit. Nñe tu scis om̃ia: ip̃e nosti
qm̃ amoce: Ita ne ille talia ꝯfitens.
unmo ꝓfitens mentiretur Uer̾aci¬
ter gͦ respondit amorem tuum: et

Expanded text:
meas. Tu, tu Domine, interrogatione tua, meas. Tu, tu Domine, interrogatione tua, firmamento oris tui, amatorem fecisti pastorem. Pastor est ergo, cui pascendas oves credidisti. Ipse commendasti, pastor est. Videamus jam utrum non bonus. Ipsa id interrogatione et responsione ejus invenimus. Quaesisti, utrum amet te: respondit, Amo. Vidisti cor, quia verum respondit. Non est ergo bonus, qui amat tantum bonum? Unde illa responsio ex intimis prolata visceribus? Unde ille Petrus testes oculos tuos habens in corde suo, contristatus quod eum non solum semel, sed iterum et tertio interrogasti, ut trina confessione amoris, deleret trinum peccatum negationis; unde ergo contristatus, quod saepe interrogatus esset ab eo qui sciret quod interrogabat, et donaverat quod audiebat; unde contristatus, talia verba retulit: Domine, tu scis omnia, ipse nosti quoniam te amo ? Itane ille talia confitens, imo profitens mentiretur? Veraciter ergo respondit amorem tuum, et
Abbreviated transcription (Latin):
uͥtutes magnas fecimus: nec respõ¬
debit ille nõ fecistis: Non enim in
conspectu uidicis mentiri audebũt:
aut iactare que nõ fecerunt: Sed
quia caritatem nõ habuerũt: respõ¬
det om̃ib illis: Non noui uos: Q¬
modo autẽ habet uł exiguam cari¬
tatem. qui etiam coniuictus non a¬
mat unitatẽ : Hanc dñs unitatẽ
commendans pastorib bonis: no
luic appellare ml̾tos pastores: Neq
enim ut clixi iam nõ erat pastor
bonus petrus paulus apłi ceteri.
posteriores sc̃i ep̃i: beatusq cypͥanꝰ:
Om̃s hii. pastores boni: Et tam̃ ille
tre familias colloquamur. Quid
dicis dñe bone pastor: Tu enim
bonus pastor:qui bonus agnus:
Idem pastor et pascua. idem agnus
et leo: Quid dicis: Audiamus et
aduiua ut intelligamus Ego sũ
inquit pastor bonus: Quid petrus
Annon pastor bonus: Aut malu:
Uideamus si nõ pastor: Amas me:
Tu ei dixisti dñe amas me: Et reᷤᷤ¬
pondit: Amo: ⁊ tu ei. Pasce oueᷤ

Expanded text:
virtutes multas fecimus. Nec responvirtutes multas fecimus. Nec respondebit ille, Non fecistis. Non enim in conspectu tanti judicis mentiri audebunt, aut jactare quae non fecerunt. Sed quia charitatem non habuerunt, respondebit omnibus illis: Non novi vos . Quomodo autem habet vel exiguam charitatem, qui etiam convictus non amat unitatem? Hanc Dominus unitatem commendans pastoribus bonis, noluit multos appellare pastores. Neque enim, ut dixi jam, non erat pastor bonus Petrus, Paulus, Apostoli caeteri, et posteriores sancti episcopi, beatusque Cyprianus. Omnes hi pastores boni: et tamen ille trefamilias colloquamur. Quid dicis, Domine, bone pastor? Tu enim bonus pastor, qui bonus agnus; idem pastor et pascua, idem agnus et leo. Quid dicis? Audiamus, et adjuva ut intelligamus. Ego sum, inquit, pastor bonus. Quid Petrus? Aut non pastor, aut malus? Videamus si non pastor. Amas me? Tu ei dixisti, Domine, Amas me? et respondit, Amo. Et tu ei, Pasce oves
Abbreviated transcription (Latin):
phetiam. ⁊ oẽm fidem uta ut montes
transferam. caritatem autẽ nõ hobe¬
am: nicħ sum: Magnagͦ res est po¬
stremo fides montes tranfferens: Illa
quidem magna sunt. s si ego hec
sine caritate habeam inquit. nõ illa
s ego nicħ sum: S ad huc istos ñ
tetigit: qui falso martyrii nomine
in passionib głiantur. Audite ut
eos tangat: immo pociꝰ ut tranffo¬
diat: Et si distribuero inquit oĩa
mea pauperib: et tradidero corpuᷤ
meum ut ardeam: Iam ip̃i sunt:
s uide quid sequitur : Caritatẽ aut̃
non habeam nic mͥ ꝓdest: Etce ue¬
nitur ad passionem.ecce uenitur ad
sanguinis fusionem.uenitur ⁊ad
corpoꝵ incensionem ⁊ tam̃ nichil
ꝓdest. quia caritas deest: Aode ca¬
ritatem: ꝓsunt om̃ia Detrahe
saritatẽ: nicħ ꝓsunt cetera Qua
Quid luminosius: Quid firmiꝰ:
Quid utilius: Quid securiꝰ. Mul¬
ta sunt dei dona:que tam̃ habẽt
et mali qui dicturi sunt: Dñe ĩ
nomine tuo ꝓpħauimꝰ. in nomi
ne demonia eiecimus. in noĩe tuo

Expanded text:
phetiam, et omnem fidem, ita ut montes transferam, charitatem autem non habeam, nihil sum. Magna ergo res est postremo fides montes transferens. Illa quidem magna sunt: sed si ego haec sine charitate habeam, inquit, non illa, sed ego nihil sum. Sed adhuc istos non tetigit, qui falso martyrii nomine in passionibus gloriantur. Audite ut eos tangat, imo potius ut transfodiat. Si distribuero, inquit, omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam. Jam ipsi sunt. Sed vide quid sequitur: Charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Ecce venitur ad passionem, ecce venitur et ad sanguinis fusionem, venitur et ad corporis incensionem: et tamen nihil prodest, quia charitas deest. Adde charitatem, prosunt omnia: detrahe charitatem, nihil prosunt caetera. CAquid luminosius? quid firmius? quid utilius? quid securius? Multa sunt Dei dona; quae tamen habent et multi qui dicturi sunt: Domine, in nomine tuo prophetavimus, in nomine tuo daemonia ejecimus, in nomine tuo
Abbreviated transcription (Latin):
tis infixit: Et quod natura nõ dede¬
rat: xp̃c artifex integrauit: Hec om̃
cunctis fuere miracło dum fiebant.
Quis enĩ ꝓtinus saxeus nõ mirari
cogatur. cum om̃ia dampna meni¬
broꝵ nõ medicine pigmentis. nͥ arte
aliqua. nec remediis. s solo tantum¬
mͦ uideret sermonis imꝑio restitu¬
ta: Parua hec tam̃ ad xp̃i potentiã
uidebantur nͥ amicus xp̃i lazarus

Expanded text:
tis infixit; et quod natura non dedetis infixit; et quod natura non dederat, Christus artifex integravit. Haec omnia cunctis fuere miraculo, dum fiebant. Quis enim protinus saxeus mirari non cogatur, cum omnia damna membrorum non medicinae pigmentis, nec arte aliqua, nec remediis, sed solo tantummodo videret sermonis imperio restituta? Parva haec tamen ad Christi potentiam videbantur, nisi amicus Christi Lazarus