comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cebat inser mone nr̃e iudith simul &opere causa fuit
hostib maxime ruinae: ꝗ dumnesciunt bonum in ali
reꝑtum caste diligere sednequiter inuidere: undepotue¬
runt habere solatium in desibi ꝑ p&uũ adquirunt tormentũ
EX UIT ENIM ST UESTIMEN TA UIDUITATIS ETIN DUIT
SETUESTIMEN TA LAE TITIE IN EXUITATIONT FILIORAMA
ISRANTL VNXIT FACIEMSVAM VNOENTO CONLIGAVIT
CINCINNOS SUOS MITRA ADDTCIPIENOUM ILLIMA SCANDA¬
VATIUS RAPUTRINT OCULOSTIS PULCRITUDOTIS CAP
TI UAMFECIT ANIMAMTIIS AMPUTAUIT PUSIONT CER¬
UI CEM EIUS:
Exuit se aecclesia uestim̃ta uidutatis
cum u&erir hominis ac tus ꝓquib: meruit adõ deseri in aqua¬
baptis matis abluit
& noui hominis conuersationem induit
quireno uatur de dieindiem secundum imaginẽ eius qui creauit
eum particeps facta gaudii caelestis: Vndeꝑ esaiam dahac com¬
mutatione spiritalium Indumentorum adhierusalem tipicam
dicitur confusionis aduliscentiae tuae obliuis ceris & obprobru

Expanded text:
cebat in sermone nostrae Iudith simul et opere, causa fuit cebat in sermone nostrae Iudith simul et opere, causa fuit hostibus maximae ruinae. Quia dum nesciunt bonum in aliis repertum caste diligere sed nequiter invidere, unde potuerunt habere solatium inde sibi perpetuum adquirunt tormentum. 26 «Exuit enim se vestimenta viduitatis, et induit se vestimenta laetitiae in exsultatione filiorum Israhel. Unxit faciem suam unguento, conligavit cincinnos suos mitra ad decipiendum illum. Sandalia eius rapuerunt oculos eius, pulchritudo eius capervicem ejus. » Exuit se Ecclesia vestimento viduitatis, cum veteris hominis actus, pro quibus meruit deseri, in aquabaptismatis abluit, et novi hominis conversationem induit; qui renovatur de die in diem secundum imaginem ejus, qui creavit eum, particeps facta gaudii coelestis. Unde per Isaiam de hac commutatione spiritualium indumentorum ad Jerusalem typicam dicitur: « Confusionis adolescentiae tuae obliviscaris, et opprobrii
Abbreviated transcription (Latin):
deuo tum seruitium humilia nimo semꝑ conditorisuo exhibe¬
bant: atqueita ipse quiꝑ suꝑ biam sibi similitudinẽ dĩ promi¬
serat d& ractus ad inferos & in profundum laci dimersusẽ:
idẽ ad infernum ultimum: hocenim significat laci profun¬
ditas proquo in euangelio tenebras exteriores legimus ubiẽ
Fl&us & stridor dentium: NONENIM CECIDIT POTENS TORṼ
IENIB NECFILIITITAN PERCUS SERUI
EXCELSI GIGANTES IN POSUERUNTSEILLI SEDIUDITIT
FILIA MERARI IN SPECIE FACIEI SUAE DIS SOLUITEUM¬
Ion enim in manitas ꝑsecutorum scãe aecdesiȩ ai uuenibus
hocẽ ex robore carnis supera tur nec sagacitas humani in¬
genii aut fortitudo imperii terreni necem illis inferre potuit
Sed uirtus diuina ꝑ humilitatem ac̃ simplicitatẽ fidelium
suorum inimicam cohortem superauit contriuit acdissi¬
pauit: Species enim ac claritas omniũ uirtutum quae lu¬

Expanded text:
devotum servitium humili animo semper conditori suo exhibedevotum servitium humili animo semper conditori suo exhibebant; 23 atque ita ipse, qui per superbiam sibi similitudinem Dei promiserat, detractus ad inferos et in profundum laci dimersus est, id est ad infernum ultimum, hoc enim significat laci profunditas; pro quo in evangelio «tenebras exteriores» legimus, «ubi est fletus et stridor dentium». 24 «Non enim cecidit potens eorum a iuvenibus nec filii Titan percusserunt eum, nec excelsi gigantes inposuerunt se illi, sed Iudith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum».Non enim inmanitas persecutorum sanctae ecclesiae «a iuvenibus», hoc est ex robore carnis, superatur, nec sagacitas humani ingenii aut fortitudo imperii terreni necem illis inferre potuit, sed virtus divina per humilitatem ac simplicitatem fidelium suorum inimicam cohortem superavit, contrivit ac dissipavit; 25 species enim ac claritas omnium virtutum, quae lu
Abbreviated transcription (Latin):
quosq: infide & bonis operib: gladio ꝑsecutionis occisuram:
Infantes quippe dequib: scriptum ẽ: Exore in fantium &
lac tanciũ ꝑ fecisti laudem: Accipere inseducti onis praedam
& uir gines hocẽ castas & pudicas animas ab ducturum in car¬
cerem uitiorum. sed lic& ipse cae castulticia tantasibi plau¬
serit: Non tamem secundum uotum eius rerum ordo ei cessit:
Sed mirabili consilio dĩ suꝑbiaeiur distructaẽ: & ipse quia libi
ait. Incȩlum ascendam suꝑ sideradĩ ex altabo solium meũ
sedebo inmonte testamenti in lateribus aqui lonis ascendã
suꝑ altitudinẽ nubiũ erosimilis altissimo cecidit decȩlo lu¬
cifer quimane oriebatur & corruit interram qui uulnera.
bat gentes: dñs ergo omnipo tens nocuit eum & tradidit inma¬
nus feminȩ. quaẽ caput serpentis conterere ingenesi olim.
descriptaẽ & confuditeum ligans i delic& ancillis sins quae

Expanded text:
quosque in fide et bonis operibus, gladio persecutionis occisurum; quosque in fide et bonis operibus, gladio persecutionis occisurum; infantes quippe, de quibus scriptum est «Ex ore infantium et lactancium perfecisti laudem», accipere in seductionis praedam, et virgines, hoc est castas et pudicas animas, abducturum in carcerem vitiorum. 21 Sed licet ipse caeca stultitia tanta sibi plauserit, non tamen secundum votum eius rerum ordo ei cessit, sed mirabili consilio Dei superbia eius distructa est. Et ipse qui alibi ait: «In caelum ascendam, super sidera Dei exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium: ero similis Altissimo», cecidit de caelo Lucifer qui mane oriebatur, et corruit in terram qui vulnerabat gentes. 22 «Dominus ergo omnipotens nocuit eum et tradidit in manus feminae», quae caput serpentis conterere in Genesi olim descripta est; «et confudit eum», ligans videlicet ancillis suis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
replicans contuma ciam inimicorum suorum in carmine suo
sub iu it dicens VENITASSUR EXMONTIBUS ABAQUILO
ITITU DINE FOR TITU DINIS SUAE CUIUS MULTI¬
TUDO OSDURAUIT TORRENTES. ETEQUI EORUM COOPERU¬
FRUNT UALLES DIXITUSE INCENSURUMFINES MTOS ETIN¬
UTNES MEOS OCCISUROS GLADIO IN FAN TESMTOS DARTIN
PRTDAM: ET UIRGINES IN CAPTIUITATEM DÑS AUTEM
OMNIPOTENS NOCUITEUM ETTRADIDIT EUM IN MANUS
FEMIN ET CONFUDIT EUM
Assur quem esanas uirgam furoris dĩ & baculum indignationis
her&icos: ueniens ex montib idest desuꝑbiae suae tractatib
& ab aquilone hocẽ ab infideli tatis frigore disposuit bellum
contra populum dĩ. cuius malitiae multitudo ob turauit torren¬
tes: Cum uarias temporaliter fidelib excitauit ꝑsecutiones
eiusq equi cooperuerunt ualles: Cum superbia lictorum eius uin¬
culis captiua uerat humi les. cuius arrogantia plausit sibi fi¬
nes aecclesiȩ deuasta turam & iuuenes etus hoc ẽ robustos

Expanded text:
replicans contumaciam inimicorum suorum in carmine suo replicans contumaciam inimicorum suorum in carmine suo subiunxit dicens: «Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae, cuius multitudo obduravit torrentes et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines meos et iuvenes meos occisuros gladio, infantes meos dare in praedam et virgines in captivitatem. Dominus autem omnipotens nocuit eum et tradidit feminae, et confodit eum. » Assur quem Isaias virgam furoris Dei et baculum indignationis haereticos, veniens ex montibus, id est, superbiae suae tractibus. Et ab aquilone, hoc est, ab infidelitatis frigore, disposuit bellum contra populum Dei; cujus militiae multitudo obturavit torrentes, cum varias temporaliter fidelibus excitavit persecutiones, ejusque equi cooperuerunt valles, cum superbia lictorum ejus vinculis captivarat humiles. Cujus arrogantia plausit sibi fines Ecclesiae devastaturam, et juvenes ejus, hoc est, robustos
Abbreviated transcription (Latin):
gens amortuir ad discipulos suos ait. Data ẽ mihi omnis po¬
testas incaelo & interra. Euntes doc&e omnes gentes baptitan¬
nia quae cumq mandaui uobis. & ecce ego uobiscum sum omnib
dieb: usq ad consum mationem sȩculi Castraergo suamn medio
populi posuit. cum aecclesi amsuam in medio nationum consti
tuit : In qua semꝑ manens cotidie electos suos demanib inimi¬
corum liberat Sed infine mundi ꝑfectam liberationẽ eis
prestabit quando obsorb&ur idquod mortale ẽ. auita. & ipsa
nouissima destru&ur mors quando sc̃i fulgebunt sicut sol in reg¬
no patris eorum & in teritum omnium hostium suorum cum
non posuit dm̃ ad iutorem sibi sed sperauit in multi tudine di¬
uitia rum suarum & p̃ualuit inuanita tesua. Ego aũt sicut
oliua fructifera indo modi speraui in misericordiaeius in a &¬
nũ & in sȩculum sȩculi. confitebor illi in seculum Unde nunc

Expanded text:
gens a mortuis ad discipulos suos ait: «Data est mihi omnis pogens a mortuis ad discipulos suos ait: «Data est mihi omnis potestas in caelo et in terra. Euntes docete omnes gentes, baptizannia, quaecunque mandavi vobis. Et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi . » Castra ergo sua in medio populi sui posuit, cum Ecclesiam suam in medituit, in qua semper manens cotidie electos suos «de manibus inimicorum» liberat; sed in fine mundi perfectam liberationem eis praestabit, quando absorbetur id quod mortale est a vita et ipsa novissima destruetur mors; quando sancti fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum, et interitum omnium hostium suorum cum homo qui non posuit Deum adiutorem sibi, sed speravit in multitudine divitiarum suarum et praevaluit in vanitate sua. Ego autem, sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia eius in aeternum et in saeculum saeculi. Confitebor illi in saeculum». 17 Unde nunc
Abbreviated transcription (Latin):
sit dñm p̃dicare indeunus quisq noscitur pro missa dona
recipere: Recipit plane quando in illa angelica soci&ate
singulare fitmunus scõrum ꝑ p&uum dñi subire p̃conium
Laudemus ergo deuotione qua possumus & hic illa beata
dona meditemur: Quidenim felicius quam modo exerce¬
re quod tẽ speras infutura beatitudine posse ꝑ agere Spe
enim iam salui factisumus sed nondum apparuit quideri¬
mus Cum enimxp̃s apparuerit uita nr̃a tunc &ipsi cumeo
appare bimus ingloria unde & sequitur
DNS CONTERENS BELLA DÑS NOMENTS TILLI. QUIPOSU¬
IT CASTRA SUA IN MEDIO POPULISUI. UTERIPERET
NOS DEMANU OMNIUM INT MICORUM NOS TRORUM
Redemptor itaq: nr̃ dequo in psalmo scriptumẽ. Dñs fortis
dñs potens in proelio. ipse ꝑ sanguinem crucissuae contriuit
saeuitiam diaboli &mundum subiecit suae dicioni quire sur¬

Expanded text:
sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona sit Dominum praedicare, inde unusquisque noscitur promissa dona recipere: recipit plane, quando in illa angelica societate singulare fit munus sanctorum perpetuum Domini subire praeconium. 12 Laudemus ergo devotione qua possumus, et hic illa beata dona meditemur. Quid enim felicius quam modo exercere quod te speras in futura beatitudine posse peragere? Spe enim iam salvi facti sumus, sed nondum apparuit quid erimus. Cum enim Christus apparuerit vitanostra, tunc etipsi cum eo apparebimus in gloria. 13 Unde et sequitur: «Dominus conterens bella, Dominus nomen est illi qui posuit castra sua in medio populi sui, ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum». Redemptor itaque noster, de quo in psalmo scriptum est «Dominus fortis, Dominus potens in praelio», ipse per sanguinem crucis suae contrivit saevitiam diaboli et mundum subiecit suae dicioni; 14 qui resur
Abbreviated transcription (Latin):
beatnos dño laudes canere: hocẽ primum incipere illitym¬
panis. deinde cantare in cymbalis. Sicque modulare ipsipsal¬
mũ nouum. scilic& demonstrans quod si uelimus dõ canticum
no quilegis dñi p̃cepta assidue cordis sui meditatur secr&o.
illeei cantat in cymbalo qui catholicam confessionem cum
canticis spiritalib: labiorum decenti profer& iubilo. ipsemo¬
dulatur eipsalmum nouum. qui innouitate uitae ambulans
piȩ cordis intentione & rectȩ oris confessioni concinnum bomi
operis adiung& actum unde inpsal terio scriptum ẽ: lau¬
datedñm quo bonus ẽ. psalmus dõ nr̃o iutunda sit laudatio.
Omnis opera humana mercedem sibi postulat debere r&ribui
ut quod laboriose ꝑagim: sp̃e propositi muneris consolemur.
In laudationib: uero dñi actus ipse hab& p̃mium suum: quando
ips& erit seributio quae nuncẽ exercitatio: Nam cumbonũ

Expanded text:
beat nos Domino laudes canere, hoc est primum incipere illi «in tymbeat nos Domino laudes canere, hoc est primum incipere illi «in tympanis», deinde cantare «in cymbalis», sicque «modulare» ipsi «psalmum novum»: scilicet demonstrans quod si velimus Deo canticum no» qui legis Domini praecepta assidue cordis sui meditatur secreto. Ille ei cantat «in cymbalo» qui catholicam confessionem cum canticis spiritalibus labiorum decenti proferet iubilo. 10 Ipse «modulatur ei psalmum novum» qui, in novitate vitae ambulans, piae cordis intentioni et rectae oris confessioni concinnum boni operis adiunget actum. Unde in psalterio scriptum est: «Laudate Dominum quoniam bonus est psalmus, Deo nostro iucunda sit laudatio». 11 Omnis opera humana mercedem sibi postulat debere retribui, ut quod laboriose peragimus, spe propositi muneris consolemur. In laudationibus vero Domini actus ipse habet praemium suum, quando ipsa erit retributio quae nunc est exercitatio. Nam cum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
panum inma nusua & fieri tubam cumuno fistulo incapite
angusto ꝑ quod inspiratur Mystice significans minimam.
scientiam eẽ legis u&eris in manu synagogȩ iudaeorum an
site uentri cula sua in laterib habentes quae artificiosa mo¬
dulatione conlisae acutissimum sonum delectabili consona¬
tione restituunt. & significant labiorum nr̃o rum motum
quae non in merito inter musica instrumenta posita sunt
quia & similitudo quaedam ẽ cymbalorum &ꝑ ea uoces humanae
armoniam reddere suauissimam conꝓbantur: Armonia ẽ enĩ
diuersarum rerum inunam conuenientiam redacta copulatio
q & inuocehumana constat accidere. quando & tempora ipsa
& syllabȩ adunam uocis concordiam ꝑ du cuntur psal mus
ra pindarium. aliaq: quae uocib: nr̃is dulcissima modulatione
responde ant. quod sȩpe diximus ad actus nr̃os probatissi mos
ꝑtinere. ac inde intuendum nob est qualiter cantrix nr̃a iu¬

Expanded text:
panum in manu sua»; et fieri tubam cum uno fistulo in capite panum in manu sua»; et fieri tubam cum uno fistulo in capite angusto, per quod inspiratur, mystice significans minimam scientiam esse legis veteris in manu synagogae Iudaeorum antsitae, ventricula sua in lateribus habentes quae, artificiosa modulatione conlisae, acutissimum sonum delectabili consonatione restituunt, et significantlabiorum nostrorum motum, quae non inmerito inter musica instrumenta posita sunt, quia et similitudo quaedam est cymbalorum, et per ea voces humanae armoniam reddere suavissimam comprobantur. 7 Armonia est enim diversarum rerum in unam convenientiam redacta copulatio, quod et in voce humana constat accidere quando et tempora ipsa et syllabae ad unam vocis concordiam perducuntur. Psalmus ara, pandurium aliaque quae vocibus nostris dulcissima modulatione respondeant, quod saepe diximus ad actus nostros probatissimos pertinere; 8 ac inde intuendum nobis est qualiter cantrix nostra iu
Abbreviated transcription (Latin):
tes condignas ex solu&. Atq officii sui sine aliquo inpedi¬
mento plenit̃ ipsi ex hib& ministerium nec aliquidei tunc oberit pa¬
ter ni nominis hoc ẽ merari recordatio:
a pocalipsin io han nis tabernaculum dĩ erit cum hominib & habi¬
tabit cumeis. & ipsi populus eius erunt. & ipse dĩ cum eis erit eorũ
ds̃ & absterg& ds̃ omnem lacrimã ab oculis eorum: & mors
ultra ñ erit neq luc tus neq clamor. neqdolor erit ultra quae pri¬
ma abierunt: Sed uide amus quomodo canticum iudithincho&
INCIPITE DÑO IN TMPANIS CANTATT DÑO IN CUMBALIS
sicum instrumentum quasiduab mȩtissolis capitib conue¬
nientibus supraeas tensicoriis onora resultatio: quod musici
discipli na bili mensura percutientes geminata resonatione
mo du lantur. aliiaũt dicunt. tympanum . eẽ. rem minimam
eo quod inmanu mulieris portari potest. Sicut scriptum est
in exodo. Sumpsitaut̃ maria proph&issa soror a arontym¬

Expanded text:
tes condignas exsolvet atque officii sui sine aliquo inpedites condignas exsolvet atque officii sui sine aliquo inpedimento pleniter ipsi exhibebit ministerium; 2 nec aliquid ei tunc oberit paterni nominis, hoc est Merari, recordatio:Apocalipsin Iohannis, «tabernaculum Dei erit cum hominibus et habitabit cum eis, et ipsi populus eius erunt, et ipse Deus cum eis erit eorum Deus. Et absterget Deus omnem lacrimam ab oculis eorum, et mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor neque dolor erit ultra, quae prima abierunt». 4 Sed videamus quomodo canticum Iudith inchoet: «Incipite Domino in tympanis, cantate Domino in cymbalis, sicum instrumentum, quasi duabus metis solis capitibus convenientibus supra eas densi corii sonora resultatio, quod musici disciplinabili mensura percutientes geminata resonatione modulantur. 5 Alii autem dicunt tympanum esse rem minimam, eo quod in manu mulieris portari potest, sicut scriptum est in Exodo: «Sumpsit autem Maria prophetissa, soror Aaron, tym
Abbreviated transcription (Latin):
dauid rex acc&eri reges iusti subu&ere testamento quae ab
hostium manib diuersis proeliis eruebant administerium templidi
dño consecrabant.
ET OMNES POPULI GAUDE BANT
CUMMU LIERI B ET UIR GINIB ET INUE NIB IN ORGA
Omnis populus dĩ deꝑ cepta uictoria
gaud& cumuniuersa membra xp̃i infinemundi d&rium pho
antiqui hostis plenit̃ exultant. Tuncq inorganis & citha¬
ris lauder dĩ resonant quando & uoce iubilationis & concor¬
di modulatione ꝑfectȩ ui tae omnipotenti dño laudes ꝑ p&u¬
ali ter decantant. Tunc & iudith nr̃a canticum nouũ cantat
dño quando decor ruptione uellesione hostium nihil ultra
uer&ur: de quo consequenter scribitur. TUNC CANTAUIT
CANTICUM NOCDNO IU DITN DICENS:¬
udith hoc ẽ confitens & laudans tunc canticum canit dño
lum p̃sentis uitae quo contra diabolum atq hostes spirita¬
les confligebat pro triumpho atq ereptione sua dño gra¬

Expanded text:
David rex ac ceteri reges iusti sub Vetere Testamento, quae ab David rex ac ceteri reges iusti sub Vetere Testamento, quae ab hostium manibus diversis praeliis eruebant ad ministerium templi Dei Domino consecrabant. 29«Et omnes populi gaudebant cum mulieribus et virginibus et iuvenibus in orgaOmnis populus Dei de percepta victoria gaudet cum universa membra Christi, in fine mundi, de triumpho antiqui hostis pleniter exultant. 30 Tuncque «in organis et cytharis» laudes Dei resonant quando et voce iubilationis et concordi modulatione perfectae vitae omnipotenti Domino laudes perpetualiter decantant. Tunc et Iudith nostra canticum novum cantat Domino quando de corruptione vel laesione hostium nihil ultra veretur; de quo consequenter scribitur: XVI 1 «Tunc cantavit canticum hoc Domino Iudith dicens».Iudith, hoc est confitens et laudans, «tunc canticum canit Dominlum praesentis vitae, quo contra diabolum atque hostes spiritales confligebat, pro triumpho atque ereptione sua Domino gra
Abbreviated transcription (Latin):
DERUNT IU DITI. IN AURO ETARGENTO ET UES TIB ETOEM¬
MIS. ETOMNISUPPELLEC TILE ETTRADITASUNT ILLIOMNA
APopulo
ilo. Quidẽ quoddicit uni uersa quae peculiaria
fuerunt holofernis populum de disse iudith nisi quod quique fide¬
lium quimilitiam xp̃igerunt. quicquid ab hostium principatu
uel pro pri&ate rapiunt totum adlaudem & studium scãe matris
communiter deputant a ecclesi ae : & ad or natumeius spiritalẽ
conferre festinant. utipsa in auro sapientiae fulgeat: Innito¬
re elo quentiae resplendeat. Ingem mis p̃ciosis uirtutumi
diat. & or namentis uariarum disciplinarum induatur:
Totum e nim quod debonis rebus possessor iniquus iniuste pos¬
sidebat. hoc ipsa rite ad suum ad trahit decorem. unde & in
ex odo populus dĩ ab aegypto recedens thes auris aegyptiorum
onustus ualde incedebat. atque ad culturam dĩ taber naculi¬
q eius constructionem indesertum secum asportabat. Sic &

Expanded text:
derunt Iudith in auro et argento, et vestibus et gemderunt Iudith in auro et argento, et vestibus et gemmis et omni suppellectile, et tradita sunt illi omnia a populo». 26 Quid est quod dicit «universa quae peculiaria fuerunt Holofernis, populum dedisse Iudith», nisi quod quique fidelium, qui militiam Christi gerunt, quicquid ab hostium principatu vel proprietate rapiunt, totum ad laudem et studium sanctae matris communiter deputant ecclesiae et ad ornatum eius spiritalem conferre festinant, 27 ut ipsa in auro sapientiae fulgeat, in nitore eloquentiae resplendeat, in gemmis pretiosis virtutum radiet et ornamentis variarum disciplinarum induatur? Totum enim quod de bonis rebus possessor iniquus iniuste possidebat, hoc ipsa rite ad suum adtrahit decorem. 28 Unde et in Exodo populus Dei ab Aegypto recedens thesauris Aegyptiorum onustus valde incedebat, atque ad culturam Dei tabernaculique eius constructionem in desertum secum asportabat. Sic et
Abbreviated transcription (Latin):
Isti dies triginta uniuersum tempus p̃sentis uitae significant quo
populus dĩ ꝑfidem spem & caritatem diuina p̃cepta seruan¬
do dehoste triumphans colligit spolia eius acspiritalem as¬
syrium sua suppellec tili uastando dep̃dat: &merito quia
fiducialiter regem suum obsequendo uictor ubique & fortis
exstat inp̃lio: Ne quo scriptumẽ: dñs fortis dñs potens in
proelio. & in euangelica parabola ipsaueritas narrat :¬
quod fortis cum armatus custodit atrium suum in pacesunt
eaquȩ possid& : Siaũt fortior illo suꝑueniens uiceriteum.
uniuersa arma eius aufert inquib: confidebat: & spolia
Hinc & in salomone deforte mulier
dicatur quod confidat in eam cor uirisui & spolus non indi¬
geat quia accinx it fortitudine lumbos suor & robora¬
uit brachium suũ fortitudo & decor indumentum eius &
ridebit indie nouis simo¬
QUI OLOFERNIS PECU LIARIA FUISSE PROBATASUNT DE¬

Expanded text:
Isti «dies triginta» universum tempus praesentis vitae significant, quo Isti «dies triginta» universum tempus praesentis vitae significant, quo populus Dei per fidem, spem et caritatem divina praecepta servando de hoste triumphans «colligit spolia» eius, ac spiritalem Assyrium sua suppellectili vastando depraedat. Et merito, quia fiducialiter regem suum obsequendo victor ubique et fortis exstat in praelio, de quo scriptum est: «Dominus fortis, Dominus potens in praelio». 23 Et in evangelica parabola ipsa Veritas narrat quod «fortis cum armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet; si autem fortior illo superveniens vicerit eum, universHinc et in Salomone de forte muliere praedicatur, quod « confidat in eo cor viri sui, et spoliis non indigeat, quia accinxit fortitudine lumbos suos, et roboravit brachium suum, fortitudo et decor indumentum ejus, et ridebit in die novissimHolofernis peculiaria fuisse probata sunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ & soci& atem atq beatitudinẽ scõrum angelorum. quae
fecit uirrliter contra mundi confligens principatum contemp¬
nendo minas & ꝑsecutiones hostium: castitatem amauit quia
sincerita tem fidei conseruauit : perquam omnem multitudi¬
nem fidelium apostolus se caelesti regi disponsasse gloriaba¬
tur dicens disponsa ui enim uos uniuiro uirginem castam ex¬
hiber exp̃o: Cuius thoro in maculatam ipsa se custodit nechere¬
ticorum errori communi care nullomodo consentit: Sedbene¬
dictionem quam adño ꝑcepit in contaminatam ꝑp&ua li ter
seruare contendit. unde omnis populus adbenedictionem
pontificis & presbi terorum respondit fiatfiat. hoc e. amen
amen quia amaioribus siue minorib: filus matris aeccłȩ
ipsa sola in toto orbe p̃dicabitur & condigna caelesti sponso
PER DIES AUTEM TRIGIN TA
HIX COLLTE TASUNT SPOLIA ASSURIORUMAPOPULOISR̃T

Expanded text:
Dei et ad societatem atque beatitudinem sanctorum angelorum; «quae Dei et ad societatem atque beatitudinem sanctorum angelorum; «quae fecit viriliter», contra mundi confligens principatum, contemnendo minas et persecutiones hostium; «castitatem amavit», quia sinceritatem fidei conservavit, per quam omnem multitudinem fidelium Apostolus se caelesti regi disponsasse gloriabatur dicens: 20 «Disponsavi enim vos uni viro, virginem castam exhibere Christo». Cuius thoro inmaculatam ipsa se custodit nec hereticorum errori communicare ullo modo consentit, sed benedictionem quam a Domino percepit incontaminatam perpetualiter servare contendit. 21 Unde «omnis populus» ad benedictionem pontificis et presbiterorum respondit: «Fiat, fiat», hoc est: Amen, amen; quia a maioribus sive minoribus filiis matris ecclesiae ipsa sola in toto orbe praedicabitur, et condigna caelesti sponso Per dies autem triginta vix collecta sunt spolia Assyriorum a populo Israhel».
Abbreviated transcription (Latin):
to pres biteri propt honorir dignitatem & sapientiae ꝑfectio¬
nem nominantur ut uider& iudith: ut probar& scilic& ec¬
clesiaȩ suae fidem & confessionẽ. Quaecum ex iss& ad illũ
hocẽ deuotionem mentissuae bonao peratione ostender&.
benedixerunt illam omnes una uoce dicentes. Iugloria hierusalem.
tul&itia israhel. tu honorificentia populi nr̃i. Benedicit ergo eede¬
siam suam dñs. cum eam gratrarum suarum ubertate repl& & om¬
nibus laudabilem essedemonstrat. proqua &ad patrem gratias
agens in euangelio ait. Confiteor tibi pater dñe caeli & terrae
quia abscondistihaec asapientib: & prudentib & reue lasti ea
par uulis hinc & ꝑ salomonem dicitur. surrexerunt filueius
& bea tissimã p̃dicauerunt uir eius & lauda uit eam. gloriaer¬
go hierus alem .ẽ sca ecclesia quia ad caelestem ꝑtin& ciuitatẽ

Expanded text:
to «presbiteri» propter honoris dignitatem et sapientiae perfectioto «presbiteri» propter honoris dignitatem et sapientiae perfectionem nominantur; «ut videret Iudith», ut probaret scilicet ecclesiae suae fidem et confessionem. 17 «Quae cum exisset ad illum», hoc est devotionem mentis suae bona operatione ostenderet, «benedixerunt illam omnes una voce dicentes: “Tu gloria Hierusalem, tu laetitia Israhel, tu honorificentia populi nostri”». Benedicit ergo ecclesiam suam Dominus cum eam gratiarum suarum ubertate replet et omnibus laudabilem esse demonstrat, 18 pro qua et ad Patrem gratias agens in evangelio ait: «Confiteor tibi, Pater, Domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus et revelasti ea parvulis». Hinc et per Salomonem dicitur: «Surrexerunt filii eius et beatissimam praedicaverunt; vir eius et laudavit eam». 19 «Gloria ergo Hierusalem» est sancta ecclesia, quia ad caelestem pertinet civitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ILLAMOMNES UNA UO CE DICENTES: TUGLORIA NITRUSA¬
LEM TULETITIA ISRT̃ TUNO NORIFI CENTIAPOPULI NR̃I
QUIA FECISTI UIRILITER ETCONFORTATUMEST CORTUŨ
EO QUODCASTITATEM AMAUERIS: ETPOST UIRUM TUŨ
ALTE RUM NESCIERIS. IDEO ET MANUS DÑ̃ CONTAUITTT
ET IDEO ERIS BENE DICTA IN AE TERNUM ETUIXITOM¬
NISPOPULUS Fuat Fiat:¬
ficem dehierusalem. nisi redem ptor nr̃ intellegitur qui factus
est adõ nobis pontifex in a&ernum secundum ordinem melchi¬
sedech ꝑ quem habemus accessum ad patrem & spemuitae a&̃¬
nȩ quod bene nomints eius interp̃tatio exprimere uid&ur
interp̃ tatur enim io achim dñi resurrectio. unde ipsa ueritas
in euangelio ait. Ego sum resurrectio & uita quicreditinme
non mori&ur in a&ernum: Hicergo pontifex uenit dehieru¬
salem in b& huliam: Cum decaelis descendit inuterum uir¬
ginis ex quo carnem ad sumens homo factus ẽ ꝓ nobis unde elegit
discipulos quos ipse frẽs suos in euangelio nominauit. qui meri¬

Expanded text:
illam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusaillam omnes una voce dicentes tu gloria Hierusalem tu laetitia Israhel tu honorificentia populi nostri quia fecisti viriliter et coeo quod castitatem armaueris et post uirum tuum alterum nescieris. Ideo et manus Domini confortavit te et ideo eris benedicta in aeternum”. Et dixit omnis populus: “Fiat, fiatficem de Hierusalem» nisi redemptor noster intellegitur, qui factus est a Deo nobis pontifex in aeternum secundum ordinem Melchisedech, per quem habemus accessum ad Patrem et spem vitae aeternae? Quod bene nominis eius interpretatio exprimere videtur: interpretatur enim Ioachim Domini resurrin Evangelio ait: « Ego sum resurrectio et vita; qui credit in me, non morietur in aeternum . » Hic ergo pontifex venit de Jerusalem in Bethuliam, cum de coelis descendit in uterum ginis, ex quo carnem adsumens homo factus est pro nobis. Unde elegit discipulos quos ipse fratres suos in evangelio nominavit, qui meri
Abbreviated transcription (Latin):
Ntueri oport& quod diciteos quimfra ciuitatẽ remanserant ass¬
Iriorum abstulis se p̃dam. eosuero quiuictores decede hostium re¬
uersi sunt pecorum & iumentorum & uniuersorum mobiliũ
tulisse multi tudinẽ. Quialic& in par laborsit militum xp̃iuna
tamen deb&. eẽ intentio & eadem deuotio: ut quicquid de hostiũ
iniqua possessione eripere possint adornatum & diuitias scaẽ
ecclesiȩ conuertant.
Hocẽ. aurum sapientiae : argentum
eloquentiae: gemmas moralitatis ac uirtutum. nec non & homi¬
nes carnali sensu deditos qui captiuati erant. idolatria & ser¬
urtute uitiorum obnoxia: quatenus haec omnia quaesuꝑb
assyrius & princeps mundihuius in iuste possidebat ꝑbellatores
xp̃i referantur adhones tatem diumi cultus.
IOACNIM AUTEM SUMMUS PONTIFEX DENERU SALEMUENIT
INPEETULIAM CUM UNIUER SIS PRESBITERIS SUIS UTUIDE¬
RET IUDITI QUECUM EXISSET ADILLUM BENE DIXERUNT

Expanded text:
12 Intueri oportet quod dicit eos, qui infra civitatem remanserant, Ass12 Intueri oportet quod dicit eos, qui infra civitatem remanserant, Assyriorum abstulisse praedam, «eos vero qui victores» de caede hostium «reversi sunt, pecorum et iumentorum et universorum mobilium tulisse multitudinem». Quia licet inpar labor sit militum Christi, una tamen debet esse intentio et eadem devotio, ut quicquid de hostium iniqua possessione eripere possint, ad ornatum et divitias sanctae ecclesiae convertant 13 hoc est aurum sapientiae, argentum eloquentiae, gemmas moralitatis ac virtutum, nec non et homines carnali sensu deditos, qui captivati erant idolatria et servitute vitiorum obnoxii, quatenus haec omnia, quae superbus Assyrius et princeps mundi huius iniuste possidebat, per bellatores Christi referantur ad honestatem divini cultus. 14 «Ioachim autem summus pontifex de Hierusalem venit in Bethuliam, cum universis presbiteris suis, utret Iudith quae cum exisset ad illum benedixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ias ait Ecceisti delonge uenient: &ecce illi abaqui lone &
mare : & isti d&erra australi: Audi tecęli & exult& terra iu¬
bilatemontes laudem quia consolatus ẽ. dñs populũ suum & pau¬
perum suorum miserebitur & benedr̃ ꝙ persecuti sunt eos
inore gladui usq ad ex tremita tem finium suorum: qui a non
cito miles xp̃i deb& securus. eẽ: hoste intrapatriam manente
sed toto nisu laborare uteum expellat definib: conuersatio¬
nis suae cogitationis scilic& uerborum & actuũ: nefor te siali¬
cubi concedit illi habitationẽ subito eum confundat ac conte¬
rat: Cum aũt ꝑ actum fuerit bellum: tunc dehos te iam secu¬
rus reportabit trium phum.
HII UERO QUI UICTORES
RT UERSISUNT ADBETNULIAM OMNIA QUE QUATERANT
ILORUM ABSTULERUNT SECUM ITAUTNONES STTT
NUMERUS INPECORIB IN IUMENTIS ETUNIUERSIS MOBIL¬
B: TORUM NTAMINI MO US QUTAMAONUM OMNES DIUITES
FIERENT DE PREDATIONI B TORUM:

Expanded text:
ias ait: 9 «Ecce isti de longe venient, et ecce illi ab aquilone et ias ait: 9 «Ecce isti de longe venient, et ecce illi ab aquilone et mare et isti de terra australi. Audite, caeli, et exultet terra: iubilate, montes, laudem, quia consolatus est Dominus populum suum et pauperum suorin ore gladii usque ad extremitatem finium suorum»,10 quia non cito miles Christi debet securus esse, hoste intro patriam manente, sed toto nisu laborare ut eum expellat de finibus conversationis suae, cogitationis scilicet verborum et actuum, ne forte, si alicubi concedit illi habitationem, subito eum confundat ac conterat. Cum autem peractum fuerit bellum, tunc de hoste iam securus reportabit triumphum. 11 «Hi vero qui victores reversi sunt ad Bethuliam omniaque quae erant illorum abstulerunt secum, ita ut non esset numerus in pecoribus, in iumentis et universis mobilibus eorum, ut a minimo usque ad magnum omnes divites fierent de praedationibus eorum».
Abbreviated transcription (Latin):
MITATEMFINIUM SUARUM. RELIQUI AUTEM QUITRANT
IN DE TNULIA: IN ORESSI SUNT CASTRA ASSYRIORUM.
ETPRT DAM QUAMFUSIEN TES ASSYRII RT LIQUERANT AB¬
STU LERUNT ETONUS TATISUNT UALDE
Orias qui inter pretatur robur dñi nun tios ꝑ omnes ciuitates &
regiones israhel mittit ex hortans eos uenire ad persequen dos
hostes cumstrenuitas scõrum. p̃dicatorum qui fide xp̃i confor¬
tatisunt ꝑuerbum euangelii omnes incitat contra hostes xp̃ia¬
ne relegionis ut recte credendo & bene operando inimicorum
studeant ꝓster nere multitudinem. unde omnis urbs & omnis
regio electam iuuen tutẽ armatitam misit post eos quia ad p̃¬
dicationem uerbidĩ exsingulis gentib atque ꝓumciis ꝓbatȩ ꝑ¬
sonȩ & uirib animi indefectae inmilitiam dñi ad conterendor
hostes eius conueniunt: Quod p̃uidens in
hostes eius conueniunt:
Quod p̃uidens inspũ proph&a esa¬

Expanded text:
mitatem finium suarum. Reliqui autem, qui erant mitatem finium suarum. Reliqui autem, qui erant in Bethulia, ingressi sunt castra Assyriorum, et praedam, quam fugientes Assyrii reliquerant, abstulerunt et onustati sunt valde». 7 Ozias, qui interpretatur robur Domini, «nuntios per omnes civitates et regiones Israhel mittit», exortans eos venire ad persequendos hostes, cum strenuitas sanctorum praedicatorum, qui fide Christi confortati sunt, per verbum evangelii omnes incitat contra hostes Christianae religionis, ut recte credendo et bene operando inimicorum studeant prosternere multitudinem. 8 Unde «omnis urbs et omnis regio electam iuventutem armatam misit post eos»; quia ad praedicationem verbi Dei ex singulis gentibus atque provinciis probatae personae et viribus animi indefectae in militiam Domini ad conterendos hostes eius conveniunt; quod praevidens inhostes eius conveniunt; quod praevidens in spiritu propheta Esa
Abbreviated transcription (Latin):
nes quib: conluctatio nonerat gerenda contra carnem & san¬
guinem sed aduersus principes & potestates istius sȩculi aduer¬
sus mundi rectores tenebrarum harum contraspiritalia nequi¬
tiae incaelestib uocepredicationis & miraculorum fulgore
magis quam armorum conquas satione terrere atq superare
hostes uniuersos. & nota quod dicit assyrios non adunatos
infugam isse p̃cipites. filios aut̃ isrł uno agmine eos ꝑsequen¬
tes. quia paganorum & her&icorum & omnium impiorũ
multiplices sunt errores &uaria iniquitatum deuia inquib
dispersi num quam se coad unare inuia iustitiae possunt.
populus aũt di & ueri confessores xp̃i uno agmine hoc .ẽ uno
si dei te nore ueritatis tramitem ꝑgunt & certam uictoriã¬
deꝑsecutorib suis capiunt
ITAQUE REGIO OMNIS QUE URBS ELECTAM IUUE NTU¬
TEM MISIT ARMA TAM POSTTOS. ETPER SECUTISUNT
EOS INORE GLADII: QUOUS Q PERUE NERUNT ADEX TRE¬

Expanded text:
nes, quibus colluctatio non erat gerenda contra carnem et sannes, quibus colluctatio non erat gerenda contra carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates istius saeculi, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritalia nequitiae in caelestibus,voce praedicationis et miraculorum fulgore magis quam armorum conquassatione terrere atque superare hostes universos. 5 Et nota quod dicit «Assyrios non adunatos in fugam isse praecipites, filios autem Israhel uno agmine eos persequentes»: quia paganorum et hereticorum et omnium impiorum multiplices sunt errores et varia iniquitatum devia, in quibus dispersi numquam se coadunare in via iustitiae possunt. Populus autem Dei et veri confessores Christi uno agmine, hoc est uno fidei tenore, veritatis tramitem pergunt et certam victoriapersecutoribus suis capiunt.itaque regio omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in ore gladii, quousque pervenerunt ad extre
Abbreviated transcription (Latin):
tia nonẽ sapientia non ẽ consilium contra dnm. & hieremias
non effugi& inquit uelox nec saluari se putat fortis. Dies aũt
dñi exercituũ sum& uindictam deinimicis suis deuorabit gla¬
dius & saturabitur & in ebriabitur. sanguine eorum.
UIDENTES ITAQUE FILUIS RANEL FUGI ENTES ILLOS¬
POSTIPSOS ET QUOAS SYRII NONAD UNATI IN FUGAM
IBANT PRECIPITES. FILUAU TEMISRANELUNO AO¬
MINE PER SEQUENTES DEBILITA BANT OMNES QUOS
IN UE NIRE POTUISSENT
Fugientes aduersarios israhelitȩ ꝑ secuntur clangentes tubis
& ululantes quia p̃dicatores sc̃i non armis carnalibus sed tuba
euangelica hostium fugant exercitum. & uictoriam sumere
certant de imimicissuis. unde in libro iudicũ gedeon con¬
tra madianitas pugnaturus non hastam clipeum aut gladium
sed tubas & lampades tulit: atque in eis famosissimã uictoriã
dehostib suis ꝑ recepit. Utp̃figurar& futuros euangelii p̃co¬

Expanded text:
tia, non est sapientia, non est consilium contra Dominum». Et Ieremias: tia, non est sapientia, non est consilium contra Dominum». Et Ieremias: «Non effugiet» inquit, «velox, nec salvari se putat fortis»; «Dies autem Domini exercituum sumet vindictam de inimicis suis, devorabit gladius et saturabitur, et inebriabitur sanguine eorum». XV 1 «Videntes itaque filii post ipsos. Et quoniam Assyrii non adunati in in fugam ibant praecipites, filii autem Israel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenire potuissent. » Fugientes adversarios Israelitae persequuntur clangentes tubis et ululantes; quia praedicatores sancti non armis carnalibus, sed tuba Evangelica hostium fugant exercitum, et victoriam sumere certant de inimicis suis. Unde in libris Judicum Gedeon contra Madianitas pugnaturus non hastam, clypeum aut gladium, sed tubas et lampades tulit, atque in eis famosissimam victoriam de hostibus suis percepit: ut figuraret futuros Evangelii praeco
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ non segniter sedfor titer inimicorum cuneum ꝑ sequantur
Atilli oboedientes uocimagistre ꝑ om̃a sicut erant edocti ita fa¬
ciunt: unde ex territi duces aduersi exercitus ad principẽ
suum suscitan dym ire coguntur cum primi ꝑsecutorum ui¬
dentes scãe a ecclesiae un animitatem & fidirtiã contrase.
ectam ad idolasua. & falsa numina concur¬
munimine protegantur: Sed cum adeos confugerint inuenie
illos foeditate propriȩ nequiti ae eẽ spurcissimos nec eis ali¬
quod solatium conferre posse cum ipsi omni uirtute atque
robore sint destituti: Vnde fuge p̃sidio se saluari sperantes.
relin quunt omnia cum quib: se temporaliter c&eris excellere
posse credebant. & ꝑ camporum uias & semitas callium disꝑguntꝰ.
quia non ẽ. uirtus neq consilium. neq potentia. apud eos qui contra.
dñm rebellare disponunt: Sicut scriptumẽ. non est pruden¬

Expanded text:
Dei,non segniter sed fortiter inimicorum cuneum persequantur. Dei,non segniter sed fortiter inimicorum cuneum persequantur. 4 At illi obedientes voci magistrae per omnia, sicut erant edocti ita faciunt. Unde exterriti duces adversi exercitus «ad principem suum suscitandum» ire coguntur, cum primi persecutorum, videntes sanctae ecclesiae unanimitatem et fiduciam contra se erectam, ad idola sua et falsa numina concurmunimine protegantur. 5 Sed cum ad eos confugerint invenient illos foeditate propriae nequitiae esse spurcissimos, nec eis aliquod solatium conferre posse, cum ipsi omni virtute atque robore sint destituti. Unde, fugae praesidio se salvari sperantes, relinquunt omnia cum quibus se temporaliter ceteris excellere posse credebant, et per camporum vias et semitas callium disperguntur; quia non est virtus neque consilium neque potentia apud eos qui contra Dominum rebellare disponunt, sicut scriptum est: 6 «Non est pruden
Abbreviated transcription (Latin):
TE ME FR̃S SUS PENDITE CAPUT HOCSUPERMUROS
NRÕS ETERIT CUMEXIERIT SOL ACCIPIAT UNUS¬
QUIS QUE ARMA SUA ETEXITE CUMIMPETU: NONUT
DES CENDATIS DEORSUM SEDQUASI IMPETUMFACI¬
ENTES: TUNC EXPLORATORES NECES SE ERIT UT FUGI¬
ANT AD PRIN CIPEM SUUM EXCITANDUM ADPUGNAM
CIMQUE DUCES EORUM CICURRERINT ADTABER NA¬
CI LUM NO LOFERNIS. ETIN UENERINT EUM TRUN¬
CUM INISUO SANGUINE UOLUNTATUM DECIDET SUꝑ
ROS TI MOR CUMQUE COGNOUERITIS FUGERE ILOS
ITE POSTILLOS SECURI QŨO DÑS CONTERETEOS SUBPE
atque magisteriali auctoritate filios suos. qualiter hostem spiri
caput inimici sui suꝑ murossuos. hoc ẽ. cum serenitas diunae
placationis & suꝑni solaci illis resplenduerit: mox contritam.
super biam hostis antiqui doctrina euangelica quamuniuntur
credentes omnib: pate faciant. & induti ar mis caelesti b: id ẽ
scuto fider lorica iustitiae galea salutis: gladio sp̃s quod ẽ uerbũ

Expanded text:
te me, fratres, suspendite caput hoc super muros te me, fratres, suspendite caput hoc super muros nostros. Et erit cum exierit sol accipiat unusquisque arma sua et exite cum impetu, non ut descendatis deorsum sed quasi impetum facientes. Tunc exploratores necesse erit ut fugiant ad principem suum excitandum ad pugnam. 2 Cumque duces eorum cucurrerint ad tabernaculum Holofernis et invenerint eum truncum in suo sanguine volutatum, decidet super eos timor. Cumque cognoveritis fugere illos ite post illos securi, quoniam Dominus conteret eos sub patque magisteriali auctoritate filios suos qualiter hostem spiritcaput inimici sui super muros suos»; hoc est cum serenitas divinae placationis et superni solatii illis resplenduerit, mox contritam superbiam hostis antiqui doctrina evangelica qua muniuntur credentes omnibus patefaciant, et induti armis caelestibus, id est scuto fidei, lorica iustitiae, galea salutis, gladio spiritus quod est verbum
Abbreviated transcription (Latin):
PROBES QUIA ITAEST. ECCE CAPUT NO LOFERNIS. QUI
IN CON TE MPTUSUPERBIAE SUE DM ISRA HEL CONTEMP
RE PRECIPIAM LATERATUA. UIDENS AUTEM ACNI¬
OR GAPUT NO LOFERNIS ANGUSTIATUS PREPAUORE
CECIDIT IN FACIEM SUPERTERRAM ETAESTUAUIT
ANIMA HIUS POSEA UERO QUAMRE SUMPTO SPŨ RE¬
CRE ATUS EST. PROCIDIT ADPEDES EIUSETAD ORA¬
UIT EAM. ETCETERA
Perachior ducem am monitarum ut supra diximus pagani siue
her&ici designantur. qui cum uiderint scãm aecclesiam per
fidei constantiam hostium ac ꝑsecuto rum suorum fero citatẽ
erare nimio pauore concussi a contuma
suae corruunt atque scãm aecclesiam uenerari nimio ter¬
rore conpelluntur: Sicque cum sequa cib suis errorem suũ
relinquere atque fidelium numerose ꝑ catholicam confes¬
sionem & baptismatis ꝑceptionem ad sociare festinant.
Vnde ꝑ esaiam dicitur. uenient ad te curui filueorum quite
humiliauerunt & adorabunt uestigia pedum tuorum omner

Expanded text:
probes quia ita est, ecce caput Holofernis, qui probes quia ita est, ecce caput Holofernis, qui in contemptu superbiae suae Deum Israhel contempsre praecipiam latera tua”. 36 Videns autem Achior caput Holofernis, angustiatus prae pavore cecidit in faciem super terram, et aestuavit anima eius. Postea vero quam resumpto spiritu recreatus est, procidit ad pedes eius et adoravit eam»et cetera. 37 Per Achior ducem Ammonitarum, ut supra diximus, pagani sive heretici designantur, qui cum viderint sanctam ecclesiam, per fidei constantiam, hostium ac persecutorum suorum ferocitatem superare, nimio pavore concussi a contumacia elationis suae corruunt atque sanctam ecclesiam venerari nimio terrore conpelluntur, sicque cum sequacibus suis errorem suum relinquere atque fidelium numero se per catholicam confessionem et baptismatis perceptionem adsociare festinant. 38 Unde per Esaiam dicitur: «Venient ad te curvi filii eorum qui te humiliaverunt, et adorabunt vestigia pedum tuorum omnes
Abbreviated transcription (Latin):
UNIUER SI AUTEM ADORANTES DÑM DIXERUNT ADE¬
ESTU FILIA ADÑO DÕ EXCELSO PREOMNIB MILITRIB
SPER TERRAM. BENE DICTUS DÑS QUICREAUIT
CAELUM ETTERRAM. QUITE DIREXIT IN UUINTRA
CAPITIS PRIN CIPIS INIMICORUM NRORUM QUIA
HODIT NOMENTU HM ITA MAGNIFI CAUIT. UT NON
RECEDAT LAUSTUA DEORE HO MINUM
enedicta . ẽ aecclesia inuirtu te dñĩ quia ꝑ ipsam dñs con¬
triuit potestatem diaboli. & benedictaẽ. illa p̃omni¬
b mulierib: suꝑ terram. quia fidei eius confessio & diuini
cultus uera relegio intoto orbe r& in& palmã. cuius laus non re¬
ced& & deore hominũ qui memores sunt eius studii & bonorum
ac tuum. eo quod ꝑ dilectionem dĩ & proximi qua maxime fer¬
u& non uer&ur magnitudinẽ p̃sentium tribi
ubi infutura uita consors erit gaudii & beatitudinis scõrum an¬
gelorum PORRO ACHI OR UOCATUS UENIT ET DIXIT. DS̃
ISRA HELCUITUTESTI MONIUM DE DISTI QUODULCISCA¬
TUR SEDE INI MICIS SUIS: IPSE CAPUT OMNIUMIN CRE¬
DU LORUM INCIDIT IN HACNOCTE IN MANUMTA UT

Expanded text:
Universi autem adorantes Dominum dixerunt ad ees tu, filia, a Domino Deo excelso prae omnibus mulieribus super terram. Benedictus Dominus qui creavit caelum et terram, qui te direxit in vulnera capitis principis inimicorum nostrorum; quia hodie nomen tuum ita magnificavit, ut non recedat laus tua de ore hominumni», quia per ipsam Dominus contrivit potestatem diaboli; et «benedicta est illa prae omnibus mulieribus super terram», quia fidei eius confessio et divini cultus vera religio in toto orbe retinet palmam. 34 «Cuius laus non recedet de ore hominum» qui memores sunt eius studii et bonorum actuum, eo quod per dilectionem Dei et proximi, qua maxime fervet, non veretur magnitudinem praesentium tribulubi in futura vita consors erit gaudii et beatitudinis sanctorum angelorum. 35 «Porro Achior vocatus venit. Et dixit: “Deus Israhel, cui tu testimonium dedisti quod ulciscatur se de inimicis suis, ipse caput omnium incredulorum incidit in hac nocte in manu mea. Ut
Abbreviated transcription (Latin):
in firmitatem inpopulo: & alibi ipse discipulis suis ait: Uigila¬
te itaque omnitem pore orantes ut digni habeamini fugerer
ista omnia quae futura sunt: & stare antefilium hominis hinc
& p&rus hortatur dicens: sobruestote & uigilate in orationib
quia aduersarius ur diabolus. tamquam leo rugiens circumit
quaerens quem deuor&: cui resistite fortes fidei adiuuantaũ
adhoc certamen agendum scõrum iuirorum fortia exempla
qui eminentia rectȩ fider hostibus p̃stabant uniuersis. & robo¬
re uirtutũ : eos constanter reuincebant: unde helia chim iste.
moysi exemplum. quo contra amaleh magis oratione: quam
armis bellicis confligebat introduxit: hinc & paulus ad ebreos.
fidei uirtutem laudans. patrum copiosa exempla intestimoni¬
um a sciuit : qui ꝑfidem uicerunt regna operati sunt iustitiã
adepti sunt ꝓmissionẽ: de quo&ia cob ait Exemplum accipi¬

Expanded text:
infirmitatem in populo. Et alibi ipse discipulis suis ait: « Vigilainfirmitatem in populo. Et alibi ipse discipulis suis ait: « Vigilate itaque omni tempore, orantes, ut digni habeamini fugere ista omnia, quae futura sunt, et stare ante filium hominis. » Hinc Petrus hortatur dicens: « Sobrii estote et vigilate in orationibus, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit quaerens quem devoret, cui resistite fortes in fide». Adiuvant autem ad hoc certamen agendum sanctorum virorum fortia exempla, qui eminentia rectae fidei hostibus praestabant universis, et robore virtutum eos constanter revincebant. 19 Unde Heliachim, iste Moysi exemplum, quo contra Amalech magis oratione quam armis bellicis confligebat, introduxit. Hinc et Paulus ad Hebreos, fidei virtutem laudans, patrum copiosa exempla in testimonium asscivit: «Qui per fidem vicerunt regna operati sunt iustitiam, adepti sunt promissionem». De quo
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã : multum ual& dep̃catio iusti adsidua & p&ruscari¬
tas ait cooperitmultitudinem peccatorum.
TUNC EMELIACTIM SACERDOS DÑI MONUS CIRCUIIT OMNEM
ISRANIEL. AD LOCUTUS QUEESTEOS DICINS SCITOTE QŨO EX M DI¬
UIT DÑS PRECES URÃS SIMANENTES PERMAN SERITIS INITIUNI¬
IS ETORATIO NIB IN CON SPECTU DÑIETCTERA¬
Sp̃italis enim heliachim & uerus sacerdos nr̃ : qui secundum ordi¬
nem melchi sedech pontif&x nobis adõ factusẽ. non solum ꝑse
i& ipsum in in carnationis suȩ tempore : sed & modo in a postolis
suis & doctoribus euangelii castra circumit aeclesiȩ: cõmonens.
fideles suos hostis anti qui p̃cauere insidias: & exortans eos infi¬
dei uirtute acp̃cum ꝑseuerare constantia: quae eis certam de
omnib mimicis parit uictoriam : undelegitur in euangelio
quod circuir& ihr totam galileam docens insina gogiseorum
& p̃dicans euangelium : & sanans omnem languorem& omnẽ

Expanded text:
sententiam, «multum valet deprecatio iusti adsidua». Et Petrus: «Carisententiam, «multum valet deprecatio iusti adsidua». Et Petrus: «Caritas, ait, cooperit multitudinem peccatorum». 15 «Tunc Heliachim sacerdos Domini magnus circuiit omnem Israhel adlocutusque est eos dicens: “Scitote quoniam exaudivit Dominus preces vestras, si manentes permanseritis in ieiuniis et orationibus in conspectu Domis sacerdos noster qui secundum ordinem Melchisedech pontifex nobis a Deo factus est, non solum per semetipsum in incarnationis suae tempore, sed et modo in apostolis suis et doctoribus evangelii castra circumit ecclesiae, commonens fideles suos hostis antiqui praecavere insidias et exortans eos in fidei virtute ac precum perseverare constantia, quae eis certam de omnibus inimicis parit victoriam. 17 Unde legitur in evangelio quod «circuiret Iesus totam Galileam docens in synagogis eorum et praedicans evangelium, et sanans omnem languorem et omn