comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ebat. Cũq ħ ĩtue̾s frat̾ suꝑ agnit̾ce
eiꝰ diutissima fuisset ęsitat᷑ce detentꝰ.
ꝓpͥius tãdem accedẽs. et nõ solũ uultũ
cõminꝰ pcidisset. pͥmo quide̾ suꝑ ħ stu¬
porẽ sũmũ cũctis uidẽtib ĩcussit. cur
uidelicet istud huic fec̾it. qui ap̃ ip̃os
uelut nouiciꝰ ac de scło nuꝑ egressus
fres prioris ignorãcie ueniã postulã¬
tes. qd̾ eũ indelicet tãto tp̃r ĩt̾ iuinio¬
res ac puulos deputassẽt ĩ uitũ ac flẽ¬
tẽ. qd̾ inuidia diaboli digna sibi fuis¬
set ꝯũsat᷑ce atq hũilitate fraudato.
ꝙͣ diutissime requisitã. tãdẽ se aliq̃n
ĩ ueisse gaudebat. nec meruisset uitã
suã ĩ illa ꝙͣ arripuerat sb̃iectõe fini¬
re ad ꝓprium cenobiũ reduxerũt cus¬
todiẽntes eũ sũma diligẽcia. ne abe¬
is quoq siłr quoqͣ dilapsus aufuge̾t.
Di cũ fuisset modico tp̃r demora¬

Expanded text:
gerebat. cumque haec intuens frater super agnitione gerebat. cumque haec intuens frater super agnitione eius diutissima fuisset haesitatione detentus, propius tandem accedens et non solum uuItum, comminus cecidisset, primo quidem super hoc stuporem summum uidentibus cunctis incussit, cur uidelicet istud fecerit ei, qui apud ipsos uelut nouicius ac de saeculo nuper egressus fratres prioris ignorantiae ueniam postulantes, quod eum uidelicet tanto tempore inter iuniores ac paruulos deputassent, inuitum ac flentem, quod inuidia diaboli digna sibi fuisset conuersatione atque humilitate fraudatus, quam diutissime requisitam tandem se quando inuenisse gaudebat, nec meruisset uitam suam in illa quam arripuerat subiectione finire, ad proprium coenobium? reuxerunt, custodientes eum summa diligentia, ne ab eis quo que similiter quoquam dilapsus aufugeret. Ubi cum fuisset modico tempore demora
Abbreviated transcription (Latin):
Quã sõ alio fr̃e iuniore qui eũ sibi cre¬
ditũ retinebat eycẽs. sic eidẽ sb̃debatur.
tãtaq obediencia defid̾atã hũilitatis
excolebat uͥtutẽ. ut nõ solũ ea q̃ ad orti
diligẽtiã ꝑtinebãt. ueꝵ ⁊̃ unuiersa of¬
ficia q̃ erãt cũctis aspauł indigna at¬
q ab oĩb duccbãtur orrori. tota co¬
tidie sedulitare cõpleret. Cõplura ⁊
u̾o nocte cõsurgẽs ita furtĩ nlło teste
uł cõscio tenebris occulẽtib efficiebͣt
ut penitꝰ auctorẽ opis nemo depͥhẽ¬
det. Cũq ibidẽ triennio delitescẽs. per
uniũsam egyptũ disꝑsis ubiq frib¬
q̃rent᷑. a quodã tãdẽ uisꝰ qui de egypti
ꝑtib cõmearat: uix potuit ꝓ huilita¬
te habitus sui ac ulitate officii qd̃ ge¬
bat agnosci. Nã sarculo dorsũ ĩcuruas
laxabat olerib tr̾am. deinde stercus hu¬
meris sius aduectãs eoꝵ radicibꝰ in¬

Expanded text:
quam sub alio fratre iuniore, qui eum sibi crequam sub alio fratre iuniore, qui eum sibi creditum retinebat., exercens sic eidem subdebatur tantaque oboedientia desideratam humilitatis excolebat uirtutem, ut non solum ea, quae ad horti diligentiam pertinebant, uerum etiam uniuersa officia, quae erant cunctis aspera uel indigna atque ab omnibus ducebantur horrori, tota cotidie sedulitate conpleret. conplura uero etiam nocte consurgens ita furtim nullo teste uel conscio tenebris occulentibus efficiebat, ut penitus auctorem operis nemo deprehenderet. cumque ibidem triennio delitescens per uniuersam Aegyptum dispersis ubique frretur, a quodam tandem uisus, qui de Aegypti partibus commearat, uix potuit pro humilitate habitus sui ac uilitate officii quod gerebat agnosci. nam sarculo deorsum incuruus laxabat holeribus terram, deinde stercus umeris suis aduectans eorum radicibus in
Abbreviated transcription (Latin):
Ie itaq bc̃s iohes ab ad holescẽcia
sua usq ad ꝑfcãm atq uirilẽ eta¬
tem semori deẜuiens. donec ille ĩ huiꝰ
uite cõu̾satoe durauit. tata hũilitate ĩ¬
hesit huiꝰ obsequiis. ut ip̃i queq seni
stuporem sũmũ obediencia eiꝰ incut̾et
Cuiꝰ hãc uͥtutẽ utrũ de u̾a fide ac pro¬
funda cordis sĩplicitate descend̾e̾t. an
affectaticia ẽẽt ⁊ quodãmõ quoacticia
atq ad imꝑantis faciem p̾bẽt᷑ uolẽs
manifestius explorare: conplura ei
etiã ẜ suꝑflua minusq necessaria uł.
impossibilia freꝙ̃cius iniũgebat. Ex.
quib tria ponã. ꝑ que manifestari
possit uolentib scire. ułmẽtis eius
uł sb̃iectonis ĩtegritas. Sũpsit nãq
de lignario suo uirgultum senex qd̾
olim̾ excisum. usib foci fu̾at p̃ꝑatum:¬
onis expete eũ asferẽt. s famis ⁊ ĩ opie
nccitate cõstrictũ. ut seni nlłiq penitꝰ¬
oꝑi apto. orti curã diligẽciaq mãdat᷑

Expanded text:
ic itaque beatus Iohannes ab adulescentia sua usque ad perfectam ac uirilem aetatem seniori deseruiens, donec ille in huius uitae conuersatione durauit, tanta humilitate inhaesit eius obsequiis, ut ipsi quoque seni stuporem summum oboedientia eius incuteret. cuius hanc uirtutem, utrum de uera fide ac profunda cordis simplicitate descenderet an adfectaticia esset et quodammodo coacticia atque ad imperantis faciem praeberetur, uolens manifestius explorare conplura ei etiam superflua minusque necessaria uel inpossibilia frequentius iniungebat. ex quibus tria ponam, per quae manifestari possit uolentibus scire uel mentis eius uel subiectionis integritas. sumpsit namque de lignario suo uirgultum senex, quod olim excisum usibus foci fuerat praonis expetere eum adsererent, sed famis et inopiae necessitate constrictum, ut seni nullique operi penitus apto horti cura diligentiaque mandatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad suũ cenobiũ reuocarũt. xx
Qlne gͥ senẽ pro illa q̃ nõbis fu̾at
ap̾ ip̃m ĩ monast̾io nr̃o fiducia.
cum post ħ ĩ egrpto studiosissime re¬
quisissemꝰ exortato ꝙͣ dedit frĩ quẽ
sb̃ nr̃a p̃sencia ĩ suo cenobio recipiebt.
qr puto exhac posse ad ĩstructonis ac¬
cedere. aĩmiꝰ ẽ opusculo huic ĩtex̾e. Nos¬
ti ait quot dieb ꝓ foribus excubãs.
hodie sit receptus̃. Cuiꝰ difficultatis
cãm primitus debes agnosc̾e̾. Pot̾it
eĩ tibi in hac uia ꝙͣ ĩgredi cõcupiscis
Icut nãq ĩmẽsa głia fide¬
ut̾ ẜuiẽtib deo. ac scd̾ ĩstitutõis¬
eiꝰ huiꝰ regulã. ea q̃uoh̾entib repro

Expanded text:
ad suum coenobium reuocarunt. Hunc igitur senem pro illa quae nobis fuerat apud ipsum in monasterio nostro fiducia cum post haec in Aegypto studiosissime requisissemus, exhortationem quam dedit fratri, quem sub nostra praesentia in suo coenobio recipiebat, quia puto ex hac posse aliquid instructionis accedere, animus est opusculo huic intexere. nosti, ait., quot diebus pro foribus excubans hodie sis receptus. cuius difficultatis causam primitus debes agnoscere. poterit enim tibi in hac uia quam ingredi concupiscis Sicut namque inmensa gloria fideliter seruientibus deo ac secundum institutionis huius regulam ei coh
Abbreviated transcription (Latin):
ciã tͥ. Si dix̾is miẜere mei. dicit tͥ d̾s. Si iusut
miẜeartui.Miẜere et tu fr̃btius. et ego mi¬
ẜeor tui. gi nis ut ignoscã tͥ. ignosce ⁊ tu ꝓ¬
ximo tuo. Nũqͥd a deo ẽ cã culpe absit.S a nob̃
c̃ si nolumus saluari.
facto suo alios docet. nõ qui u̾bis.

Expanded text:
is mihi, miserere mei; dicit tibi Deus: Si vis ut miserear tui, miserere et tu fratribus tuis, et ego misereor tui. Si autem vis ut ignoscam tibi, ignosce et tu proximo tuo. Nunquid a Deo est causa? Absit; sed in nobis est, si volumus salvari. facto suo alios docet, non qui verbis.
Abbreviated transcription (Latin):
sitandũ eos qui ĩ h̾emo comorabant᷑
patres. Cũ ãt ueĩssẽt ad ꝙͣdã hemitã seniorẽ.
suscepit eos cũ magno gaudio: et sic̃ cõsuetu¬
do ẽ apposuit eis mensulã. uidẽs eĩ eos fatiga¬
tos de itin̾e. Ideo ante horã nonã fecit eos refi¬
ce̾: et qͥqͥd hẽbat ĩ cellula sua apposuit eis ut ede¬
rẽt et repausaint eos. Ecã ãt uespe: or̃ones et
psalmos scd̾ cosuetu dĩem cõpleuerũt. Simiłr
etiã nocte feo . Supradẽs ãt senior sepatĩ
ĩalio loco quiescebat sibi: et audiebat eos leꝙ̃
sant᷑. ħ ãt senior audiẽs: tacuit. Et cũ illux¬
isset dies. arripuerũt it̾ ut. ad alium ħ̾emitã

Expanded text:
sitandum eos qui in eremo commorabantur Patres . Cum autem venissent ad quemdam eremitam seniorem, suscepit eos cum grandi gaudio, et sicut consuetudo est, apposuit eis mensulam. Videns enim eos fatigatos de itinere, ideo ante horam nonam fecit eos reficere, et quidquid habebat in cella sua, apposuit ut ederent, et repausavit eos. Facto autem vespere, orationes et psalmos secundum consuetudinem compleverunt, similiter etiam et nocte fecerunt. Supradictus autem senior separate in alio loco quiescebat sibi, et audiebat loquentesrsantur. Haec autem senior audiens tacuit. Et cum illuxisset dies, arripuerunt iter ut ad alium eremitam
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i pr̃es dilexũt: qr uigilie sc̃e purificãt et illu¬
minãt mentẽ. sic ⁊̃ et irasci nat᷑alit̾ in est hõi.¬
scide̾ possit. Nec nõ ⁊̃ si qͥd praũu et ꝯͣ p̾ceptadi
inabstinẽcia et ĩ õi studio sp̃uali nimis laboriᷤ
Adueĩentesq ad eũ quidã frẽs admirati st̃ eisꝰ
ꝑseu̾anciã dicẽtes. Qu̾o toleras istũ tãanidũ
et scalidũ locũ p̃r. Q uib illo respondẽs ait. Sis̃
labor tocius teporis quo hic dego: nõdũ unus
rem: et mac̾are passiones corꝑis nr̃i. ut ĩueĩa¬
Eferebat nobis sci seniores de quodam
ffe dicẽtes: qm̃ quodã tp̃r ita impugna¬
bant eũ dẽones: ut statĩ hora diei pͥma. tãtã
famẽ et defectonẽ corpori eiꝰ fac̾ent: ut penitꝰ
sustine no poss. Aerũptñ ille dicebat ĩ corde su¬

Expanded text:
igiliae sanctae purificant et illuminant mentem. Sed etiam irasci naturaliter inest hominscindere possit. Nec non etiamsi quid pravum et contra praecepta Dei in abstinentia et in omni studio spiritali nimis laborans . Advenientesque ad eum quidam fratres, admirati sunt ejus perseverantiam, dicentes: Quomodo toleras istum tam aridum et squalidum locum, Pater? Quibus ille respondens, ait: Omnis labor totius temporis quo hic dego nondum unius rem, et macerare passiones corporis nostri, ut inveniaeferebant nobis sancti seniores de quodam fratre, dicentes, quomodo quodam tempore ita impugnabatur a daemonibus, ut statim hora diei prima tantam famem et defectionem corpori ejus facerent, ut penitus sustinere non posset . Verumtamen ille dicebat in corde su
Abbreviated transcription (Latin):
regulã. et ponebat panẽ ut comedẽt. hoc gͦ per
płimos dies sustinuit. Quadã gͦ die simiłr
ab hora pͥma us adnonã fecit. Cũq hora no¬
na sediss ut cibũ capet: uidit de sportella ubi
panes id ẽ ꝑaximatia reposita erãt. surrexisse fu¬
mũ magnũ: et eg̾ssum ẽẽ ꝑ fenestrã cellule eo
Itaq ex illo die nec esuruit: Nec defecto corpi¬
ei fcã ẽ S mag̃ ita corroboratũ ẽ infide ⁊ abs¬
tinẽcia cor eiꝰ: ut ⁊̃ nec post biduũ delcaret
cũ cibũ accipe. Ita d̾i grã auxiliante c̾tamini eꝰ.¬

Expanded text:
regulam, et ponebat panem ut comederet. Hoc ergo per plurimos dies sustinuit. Quadam ergo die similiter ab hora prima usque ad nonam fecit; cumque hora nona sedisset ut cibum caperet, vidit de sportella ubi panis, id est, paximatia reposita erant surrexisse fumum magnum, et egressum esse per fenestram cellulae ejus. Itaque ex illo die, nec esuries nec defectio corpori facta est, sed magis ita corroboratum est in fide et abstinentia cor ejus, ut etiam nec post biduum delectaret eum cibum accipere. Ita gratia Dei auxiliante certamini e
Abbreviated transcription (Latin):
Hus se monachis de causa abstinen¬
cle. dixit. O porcet filioli ut hodio
habeamus oẽm requiem p̾sentis ui¬
te: siue delectatones corporeas. ac uentris su¬
iuitatẽ: et honorẽ ab hõib nõ requiramus:
et dabit nobis ih̃s. celestes honores: et requi¬
em inuitã et̾nã: głiosãq leticiã cum angłis
suis. Idem at senior dixit: quia nat᷑alit̾ inest
hõi esurire. O portet ãt sum̃e cibũ ad nc̃citates
corporis sustentandas: nõ tam̃ ĩpassionẽ seu
Saturitatem uentris. Nã et sompnꝰ nata̾lit̾ ĩ¬
est hõi: s nõ in sacietatẽ siue resolutt̃em corꝑis:
quo possimꝯ hũiliare passiones ac uicia carni

Expanded text:
us se monachis de causa abstinentiae, dixit: Oportet, filioli, ut odio habeamus omnem requiem praesentis vitae; sive delectationes corporeas ac ventris suavitatem, et honorem ab hominibus non requiramus, et dabit nobis Dominus Jesus coelestes honores, et requiem in vita aeterna, gloriosamque laetitiam cum angelis suis. 2. Idem autem senior dixit: Quia naturaliter inest homini esurire, oportet autem sumere cibum ad necessitates corporis sustentandas, non tamen in passione, seu saturitate ventris. Nam et somnus naturaliter inest homini, sed non in satietate sive resolutione corporis, quo
Abbreviated transcription (Latin):
se. neq post eũ surrecturus ẽẽ dicat᷑.
illd̾ magnificum dño tẽplum extru¬
ere cupientẽ alienigene regis tyri
auxilium poposcisse. Qͥ misso ad se
iram filio mulieris indue. quicquid
diuina sapĩa sugg̾ente. p̾claꝵ ĩtẽplo do¬
mini uł insacris uasis moliebat᷑. mĩs¬
t̾ĩo eiꝰ ac dispositione ꝑfecit. Si ergo
ille uniu̾sis regnis t̾re sb̃limmor prin¬
cipatus ⁊ isrłitici gen̾is nobłior excel¬
lentorq ꝓgenies. illaq sapĩa diuin̾i¬
tus ĩspirata. que cũctor orientaliu
et egypt̃oꝵ disciplinas ⁊ ĩstituta suꝑ¬
abat nequaꝙͣ pauꝑis atq alienige¬
ne uiri consilium dedignatꝰ. recte ÷̃
tu his eruditus exemplis btĩssime pa¬
pa castor.ueꝵ ac rõnabile deo tẽplu
nõ lapidibus insensibilib s sc̃oꝵ u¬

Expanded text:
 neque post eum surrecturus esse dicatur, illud magnificum domino templum exstruere cupientem alienigenae regis Tyri auxilium poposcisse. qui misso ad se Hyram filio mulieris uiduae, quidquid diuina sapientia suggerente praeclarum in templo domini uel in sacris uasibus moliebatur, ministerio eius ac dispositione perfecit. si ergo ille uniuersis regnis terrae sublimior principatus et Israhelitici generis nobilior excellentiorque progenies illaque sapientia diuinitus inspirata, quae cunctorum Orientalium et Aegyptiorum disciplinas et instituta superabat, nequaquam pauperis atque alienigenae uiri consilium dedignatur, recte etiam tu his eruditus exemplis, beatissime papa Castor, uerum ac rationabile deo templum non lapidibus insensibilibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
de ĩmoacho sumes principiũ ꝙͣ de corr¬
rupte accorpide mẽtis ignauia.⁊ plex¬
q ñcio abrenũciacõmis male arrepte
et erga deũ cepido amore fũdato. Ce¬
t̾a naq uicioꝵ ĩcitam̃ta hũane ĩẜta
nature. uelut ĩgenita uident᷑ in nobis

Expanded text:
e in monacho sumens principium quam de corruptae ac torpidae mentis ignauia, et plerumque initio abrenuntiationis male arrepto et erga deum tepido amore fundato. cetera namque uitiorum incitamenta humanae inserta naturae uelut ingenita uidentur in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Assianus natione scita
constantinopoli ab iohẽ
magno ep̃o dyaconus
ordinatus. apud mas
sit exꝑiencia magistrante librato ẜmo¬
ne. et ut aꝑtius dicã. esensu u̾ba inue¬
niens. et accõne linguã mouẽs res oĩ¬
no monachor ꝓfessioni necessarias.i.
die noctuq tenent: libros .x4. institu¬
tõnũ librum .⁊. de origine et qualitate
ac remediis. octo principalium uitõꝵ.

Expanded text:
ASSIANUS natione Scytha, Constantinopoli a Joanne Magno episcopo diaconus ordinatus, apud Masssit, experientia magistrante, litterato sermone, et ut apertius dicam, sensu verba inveniens, et actione linguam movens, res omnium monachorum professioni necessarias: iddie noctuque tenetur, libros tres; Institutionum librum unum: de Origine et qualitate ac remediis octo principalium vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
pe acuratõib illectos. excitare nõ dif¬
feras. Te quidẽ potissimũ orientaluĩ
cenobioꝵ doctrina exꝑtum tenemus
maxĩeq egypt̃oꝵ. et apud tebaida
fundatorem. presertim cũ ⁊ loca dñica
natiuitate in fignia. tua sĩt illustrata
presencia. Quo circa cũ sis oĩm stu¬
dioꝵ catholicoꝵ disciplina refectus.
te qͥueq cõuenit nos scĩe in opes nõ
p̾t̾ire. ꝑ oscimꝰ nãq tuã pat̾nitate
ut ĩstituta monasterioꝵ que ꝑ egyp¬
tum ⁊ palestinã florere ac ĩstitui ui¬
disti ⁊ ẜuãda sanxisti. ⁊ ficuti ibi apa¬
tribus tradica sũt.simplici ẜmone ĩ
nr̃o rudi mõastio adibere conplana¬
ta nõ ab nuas.⁊ eloquioꝵ tuoꝵ melli¬
flua suauitate eyubania uba diffũ¬
tens. nr̃a diu arẽtia corda rigare nõ
differas. exquo abiecta stilitate fru¬
ges insticie ualeant pullulare. T an¬
de reor si quid ꝓficeͥ nos posse fiut
te quoq potiori m̾ito mun̾andum.

Expanded text:
pae accurationibus illectos excitare non difpae accurationibus illectos excitare non differas. Te quidem potissimum Orientalium coenobiorum doctrina expertum tenemus, maximeque Aegyptiorum, et apud Thebaidem fundatorum: praesertim cum et loca Dominica nativitate insignia tua sint illustrata praesentia. Quocirca cum sis omnium studiorum Catholicorum disciplina refertus, te quoque convenit nos scientiae inopes, non praeterire. Poscimus namque tuam paternitatem, ut instituta monasteriorum, quae per Aegyptum et Palaestinam florere, ac institui vidisti, et servanda sanxisti, et sicuti ibi a Patribus tradita sunt, simplici sermone in nostro rudi monasterio adhibere complanata non abnuas, et eloquiorum tuorum melliflua suavitate exuberantia verba diffundens, nostra diu arentia corda rigare non differas: ex quo abjecta sterilitate fruges justitiae valeant pullulare. Unde reor si quid proficere nos possibile fuerit, te quoque potiori merito munerandum:
Abbreviated transcription (Latin):
tri scil cassiano. castor mundo degẽ¬
cium ꝑipsima que possumus ẜuitu¬
tis humillima. E ationabilit̾ pat̾
ĩ rõnabilib. et elinguib pedagi fom̃¬
d̾atio. p̾ssa huãnitate uigere dep̾hen¬
dit᷑. Restat tn ut his cui sb̃acta pro¬
bat. sb̃igat emolumentũ. Nõ eĩ oĩ
possum ꝯ õs. qr nd̃ om̃iu nosse cer¬
tare: M erito eĩ cerrare sui quisquã
iacturam incurrit. qui ea que pot̾ora
cape didicit. surriꝑe minime ambigit
alioꝵ discretio sb̃regat. Et eĩ aliqͦci¬
ens presũptor sua tem̾itate succũ¬
bit: dũ necessariis usibus apta sua
in ꝯgrua industria incertis modera¬
tõnibus disꝑtit᷑. Nobis u̾o idiotis
facile ꝑ incuriã in epta ꝑsuadi possũt
Te ergo hmͣe pater qua possumus
karitate pͥueĩmꝰ. quopia ac ĩ exhaus¬
ta exubancia nich promere sapientibꝰ
nobis sõuemias. et quib p̾minet ey¬
ciciis. sb̃ quib p̾pollens mẽs ⁊ mẽbra
creuerũt. nos neophitos ⁊ mũdialis po̾¬

Expanded text:
tri sciltium peripsema , quae possumus servitutis humillima. Rationabiliter, Pater, irrationabilibus et elinguibus paedagogi fomederatio, oppressa humanitate vigere deprehenditur: restat tamen ut his quibus subacta probatur, subigat emolumentum. Non enim omnia possumus omnes; quia non omnium nosse certare. Merito enim sui quisquam jacturam incurrit, qui ea quae potiora capere didicit bona, surripere minime ambigit aliorum discretio subrogatur. Etenim aliquoties praesumptor sua temeritate succumbit, dum, necessariis usibus apta, sua incongrua industria incertis moderationibus dispertitur. Nobis vero idiotis facile per incuriam inepta persuaderi possunt. Te ergo, charissime Pater, qua possumus charitate praevenimus, quo pia ac inexhausta exuberantia, nihil promere sapientibus nobis subvenias, et quibus praeemines exercitiis, sub quibus praepollens mens et membra creverunt, nos neophytos, et mundialis pom
Abbreviated transcription (Latin):
sus sp̃m fornicat᷑onis cer¬
tamen ẽ. ic̃gũ p̾cet̾is ac di¬
ucurmm. et ꝑ paucis ad puꝵ deuicti
immane bellum. et qd̾ cu a primo tẽ¬
pore pub̾tatis impugnare ĩcipiat ho¬
minũ genꝰ. nõ nͥ prius cet̾a uicia su

Expanded text:
rsus spiritum fornicationis certamen est, longum prae caeteris ac diuturnum, et perpaucis ad purum devictum, immane bellum, et quod cum a primo tempore pubertatis impugnare incipiat hominum genus, non, nisi prius caetera vitia su
Abbreviated transcription (Latin):
se. neq post eũ surrecturus ẽẽ dicat.
illd̾ magnificum dño tẽplum extru¬
ere cupientẽ alienigene regis tyri
auxilum poposcisse. Qͥ misso ad se
iram filio mulieris uidue. quicquid
diuina sapĩa suggente. p̾claꝵ ĩtẽplo do¬
mini uł insacris uasis moliebat᷑. mĩs¬
tĩo eiꝰ ac dispositione ꝑfecit. Si ergo
ille uniu̾sis regnis t̾re sb̃limior prin¬
cipatus ⁊ isrłitici gen̾is nobłior excel¬
ient̾orq ꝓgenies. illaq sapĩa diuini¬
tus ĩspirata. que cũctoꝵ orientaliu
et egypt̃oꝵ disciplinas ⁊ ĩstituta suꝑ¬
abat nequaꝙͣ paupis atq alienige¬
ne uiri consilium dedignatꝰ. recte ⁊̃
tu his eruditus exemplis btissime pa¬
pa castor.ueꝵ ac rõnabile deo tẽplu
nõ lapidibus insensibilib s sc̃oꝵ in¬

Expanded text:
e neque post eum surrecturus esse dicatur, illud magnificum domino templum exstruere cupientem alienigenae regis Tyri auxilium poposcisse. qui misso ad se Hyram filio mulieris uiduae, quidquid diuina sapientia suggerente praeclarum in templo domini uel in sacris uasibus moliebatur, ministerio eius ac dispositione perfecit. si ergo ille uniuersis regnis terrae sublimior principatus et Israhelitici generis nobilior excellentiorque progenies illaque sapientia diuinitus inspirata, quae cunctorum Orientalium et Aegyptiorum disciplinas et instituta superabat, nequaquam pauperis atque alienigenae uiri consilium dedignatur, recte etiam tu his eruditus exemplis, beatissime papa Castor, uerum ac rationabile deo templum non lapidibus insensibilibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cupiẽs consecrare. nõ multo auri me¬
tallo argentine cõflata. que post rex
babiloniꝰ capta concubinaꝵ suaꝵ
ac prĩcipũ deputet uoluptati. S aĩa¬
bus scĩs que in nocencie iusticieq
et castitatis ĩtegritate fulgentes. re¬
gem xp̃m insemet ip̃is circumferãt
pauꝑrimũ ad cou̾ionẽ tanci oꝑis d¬

Expanded text:
cupiens consecrare non muto auri metallo argentin conflata, quae post rex Babylonius capta concubinarum suarum ac principum deputet uoluptati, sed animabus sanctis, quae innocentiae, iustitiae et castitatis integritate fulgentes regem Christum in semet ipsis circumferant pauperrimum ad communionem tan
Abbreviated transcription (Latin):
Egustato itaq matutino sop¬
re cũ ortũ lucis tãdem nob̾ cla¬
ruisse gaudentes repromissã
narratõnẽ reposcere cepissem
Beatus moyses ita exorsus ẽ. Cu iude¬
am uos tãto desiderii ardore flãmatos.
ut ne ip̃m quidẽ ꝑussimũ quietis me¬
mentu qd̾ sp̃ali collatoni sb̃trahẽs re¬
fc̃ĩoni carni maluerã deputare ad reqͥẽ

Expanded text:
Degustato itaque matutino sopore, cum ortum lucis tandem nobis claruisse gaudentes, repromissam narrationem reposcere coepissemus, beatus Moyses ita exorsus est: Cum videam vos tanti desiderii ardore flammatos, ut ne ipsum quidem parvissimum quietis momentum, quod spiritali conlationi subtrahens refectioni carnis malueram deputare, ad requie
Abbreviated transcription (Latin):
De mirabilib q̃ pecculiarit̾ ĩ suis scĩs
Qd̾ soli qui exꝑiũt᷑ agnoscat dulcedĩe xiii.¬
Int̾rogatio de ꝯtinencie qͣlitate ⁊ tẽpo¬
ris modo ĩquo castitas ꝑfici possit . xiiii¬
Nesponsitõ intra qd̾ tp̃c possibłitas cas¬
titatis possit agnosci. capłm.xu..

Expanded text:
De mirabilibus quae peculiariter in suis sanctis d soli qui experiuntur agnoscant dulcedinem castitInterrogatio de continentiae qualitate et temporis modo, in quo castitas perfici possit. Responsio, intra quod tempus possibilitas castitatis possit agno
Abbreviated transcription (Latin):
uita prefulget: Qui om̃em lux̃¬
ie notam tota mente fugerũt. m̃
dei sustẽtat eos et pascit: Hoꝵ mitis sbleu̾is:
Mi dñe fidose. Hon ergo sꝑnas simplicitatem
s suade̾ mentes hoĩm infide et oꝑib u̾itatis.
ficarẽt. quos certe d̾s glorificau̾at. et ĩregno
suos głiosos habebat: sed ut legẽtib postĩs
conferrẽt u̾icatis dectrinã et exempla salutis.

Expanded text:
vita praefulget, qui omnem luxuriae notam tota mente fugerunt, munDei sustentmi domine Fidose. Non ergo spernas simplicitatem sed suadere mentes hominum, in fide et operibus veritatis. ficaremus quos certe Deus glorificaverat, et in regno suo gloriosos habebat; sed ut legentibus posteris conferrent veritatis doctrinam et exempla salutis.
Abbreviated transcription (Latin):
feras. Te quidẽ potissimũ orientaluĩ
cenobioꝵ doctrina exꝑtum tenemus
maxĩeq egypt̃oꝵ. et apud rebaida
fundatorem. presertim cũ ⁊ loca dñica
natiuitate in signia. tua sit illustrata
presencia. Quo circa cũ sis oĩm stu¬
dioꝵ catholicoꝵ disciplina refectus.
te qͥueq cõuenit nos scĩe in opes nõ
p̾t̾ire. Poscimꝰ nãq tuã pat̾nitate
ut ĩstituta monasterioꝵ que ꝑ egyp¬
tum ⁊ palestinã florere ac ĩstitui uli¬
disti ⁊ ẜuãda sanxisti.⁊ sicuti ibi apa¬
tribus tradita sũt. simplici ẜmone ĩ
nr̃o rudi mõastio adibere conplana¬
ta nõ ab nuas.⁊ eloquioꝵ tuoꝵ melli¬
fiua suauitate eyubancia uͥba diffũ¬
tens. nr̃a diu arẽtia corda rigare nõ
differas. ex quo abiecta stilitate fru¬
ges iusticie ualeant pullulare . T in¬
de reor si quid ꝓfice̾ nos posse fu̾it
te quoq potiori m̾ito mun̾andum.
si pat̾ni laboris obediencia mertiu

Expanded text:
feras. Te quidem potissimum Orientalium feras. Te quidem potissimum Orientalium coenobiorum doctrina expertum tenemus, maximeque Aegyptiorum, et apud Thebaidem fundatorum: praesertim cum et loca Dominica nativitate insignia tua sint illustrata praesentia. Quocirca cum sis omnium studiorum Catholicorum disciplina refertus, te quoque convenit nos scientiae inopes, non praeterire. Poscimus namque tuam paternitatem, ut instituta monasteriorum, quae per Aegyptum et Palaestinam florere, ac institui vidisti, et servanda sanxisti, et sicuti ibi a Patribus tradita sunt, simplici sermone in nostro rudi monasterio adhibere complanata non abnuas, et eloquiorum tuorum melliflua suavitate exuberantia verba diffundens, nostra diu arentia corda rigare non differas: ex quo abjecta sterilitate fruges justitiae valeant pullulare. Unde reor si quid proficere nos possibile fuerit, te quoque potiori merito munerandum: si paterni laboris obedientia inertium
Abbreviated transcription (Latin):
ngłia decorato acq per
omĩa memorando. s ⁊
scĩaꝵ decore pollenti. pa¬
tri scil cassiano. castor mundo degẽ¬
cium ꝑipsima que possumus ẜuitu¬
tis humillima. Rationabilit̾ patꝰ
bat. sb̃igat emolumentũ. Nõ el oiã
possumꝯ õs. qr nõ om̃iu nosse cer¬
tare : M̾ erito eĩ ceitare sui quisquã
iacturam incuriit. qui ea que potora
caꝑe didicit. surripe minime ambigit
alioꝵ discretio sb̃regat᷑. Et eĩ aliqͦci¬
ens presũptor sua tem̾itate succũ¬
bit: dũ necessariis usibus apta sua
in ꝯgrua industria incertis modera¬
tõnibus disꝑtit᷑. Nobis u̾o idiotis
facile ꝑincuriã in epta ꝑsuadĩ possũt
Te ergo hmͣe pater qua possumus
karitate pͥueimꝰ. quopia ac ĩ exhaus¬
ta exub̾ancia nich promere sapientibꝰ
nobis sõuenias. et quib p̾minet ex¬
ciciis. s̃ quib p̾pollens mẽs ⁊ mẽbra
creuerũt. nos neophitos.⁊ mũdialis po¬
pe acuratõib illectos. excitare nõ dif¬

Expanded text:
ia decorato, atque per omnia memorando: sed et scientiarum decore pollenti, Patri sciltium peripsema , quae possumus servitutis humillima. Rationabiliter, Pater, batur, subigat emolumentum. Non enim omnia possumus omnes; quia non omnium nosse certare. Merito enim sui quisquam jacturam incurrit, qui ea quae potiora capere didicit bona, surripere minime ambigit aliorum discretio subrogatur. Etenim aliquoties praesumptor sua temeritate succumbit, dum, necessariis usibus apta, sua incongrua industria incertis moderationibus dispertitur. Nobis vero idiotis facile per incuriam inepta persuaderi possunt. Te ergo, charissime Pater, qua possumus charitate praevenimus, quo pia ac inexhausta exuberantia, nihil promere sapientibus nobis subvenias, et quibus praeemines exercitiis, sub quibus praepollens mens et membra creverunt, nos neophytos, et mundialis pompae accurationibus illectos excitare non dif
Abbreviated transcription (Latin):
icinon potest delectissimefili laurenti quantum tua eru¬
ditione delecter quantunq: tecupiam eẽ sapientem:
Non ex eorum nu mero de quibus dicitur Vbi sapiens.
ubiscribaubi conquisitor huius saetuli : Nonne stultam
fecit ds̃ sapientiam huiusmundi: Sed ex eorũ dequib:
scriptum ẽ. Multitudos apientiũ sanitas ẽ orbis terrarũ :
Et quales uult apostolus fieri quibus dicit: Nolo autemuos

Expanded text:
ici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ! sed ex eorum de quibus scriptum est, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum ; et quales vult Apostolus fieri, quibus dicit, Volo autem vos
Abbreviated transcription (Latin):
bonum est iniquum eẽ : ipse incid& in ꝓphecicam illã
sententiã : Vae his quidicunt quod bonũ estmalũ.
& quod malũ estbonum. Opusenidĩ culpat quodẽ¬
homo & uitim hominis laudat quodestiniquitas.
Omnis itaq natura & si uitiosa est. inquantum natura
est bona ẽ . In quantũ uitios a estmalaẽ.: Qua propt̃
in his contrariis quȩ mala & bona uocantur illadialec

Expanded text:
Bonum est iniquum esse: ipse incidit in propheticam illam Bonum est iniquum esse: ipse incidit in propheticam illam sententiam, Vae iis qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum. Opus enihomo; et vitium hominis laudat, quod est iniquitas. Omnis itaque natura etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. Quapropter in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialec
Abbreviated transcription (Latin):
malum ẽẽnisi quodbonũ est : Quõ omnis naturabo¬
num est. Nec resaliquam alaess&. si resipsa quȩ ma¬
la est naturanon eã Nonigit᷑ potestẽẽmalũ nisi
aliquodbonũ. Quod cũdiciuideatur absurde : conexio
tamen ratio cinationis huius uelueineuitabiliter
noscompellit hoc dicere: & cauendumẽ. ne incida
quidicunt quod bonumẽ malũ & quod malũ csbonum
Quidicunt tenebras lucem & lucem tenebras quidiunt
dulceanarũ & amarũ dulce. EEMIN
ttamendñ sat: Malus homo dethesauro cordissu
profertmala. Quid est autem maluis homo nisi mala
natura  qui a homonatura est : porro si homo aliquod
bonumẽ quia natura est. Quid est malus homonisi
malumbonũ : tamencũ duo istadiscernimus inue¬
nimus necideomalum quia homõe nec ideobonũ
quia iniquus ẽ : Sed bonũ qui a homo malũ qui aln i¬
quus Quisqui sergodicit malũ est hominẽ esse. aut

Expanded text:
malum esse, nisi quod bonum est; quoniam omnis natura bomalum esse, nisi quod bonum est; quoniam omnis natura bonum est, nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne incidamqui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum; qui dicunt tenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce . Et tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Quisquis ergo dicit, Malum est hominem esse; aut,
Abbreviated transcription (Latin):
icin on potest delectissimefili laurenti quantum tuaeru¬
ditione delecter quantumq: tecupiam eẽ sapientem
Non ex eorum nu mero de quibus dicitur. Vbi sapiens
ubiscribaubi conquisitor huius saeculi : Nonne scultam
fecit ds̃ sapientiam huiusmundi: Sed ex eorũ dequib:
scriptum ẽ Multitudo sapientiũ sanitas ẽ orbisterrarũ:
Et quales uult apostolus fieri quibus dicit. Nolo autemuos
paruumsi potest : Negari tamen bonum eẽ nisi sculte atq
imperite prorsus non potest: Quaesi corruptione con¬
sumitur. nec ipsa corruptio remanebit nulla ubiesse
malũ sinullum sitbonũ : Sed bonumomnim alo caren
inte grumbonũ est: Cuiuero in est malum uitiatũ est
ueluitio sumbonum ẽ : Nec malumumquã potest
esseullũ ubi est bonum nullũ. Vnde resmira confi¬
citur . ut quia omnis natura in quantũnatura estbonũ
est nihilaliud diciuideatur cum uitiosanaturam ala
essenatura dicitur nisimalũ eẽ quod bonũ est. nec

Expanded text:
ici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ! sed ex eorum de quibus scriptum est, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum ; et quales vult Apostolus fieri, quibus dicit, Volo autem vosparvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi essemalum, si nullum sit bonum. Sed bonum omni malo carens, integrum bonum est; cui verum inest malum, vitiatum vel vitiosum bonum est: nec malum unquam potest esse ullum, ubi bonum est nullum. Unde res mira conficitur, ut quia omnis natura, in quantum natura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est: nec
Abbreviated transcription (Latin):
deatur uel interrogationib: aliorum quas promea personaquam
inseruitio x p̃i gero & prostudio quo fidẽ nr̃am aduersuserrorẽ
carnaliũ & animaliũ hominũ muniri in ardes conccesse ẽ mepati
& uideant quã facile abisto labore metemperem & quanto citgati¬
diostilũ possim habere feriatum : Quodsiea quae lega mus dehim
b: cfficient̃ edita inlatino sermoneaut non sunc aut ñ inueniunturꝰ
aut ceste difficile a nobis inueniri quaeunt grecȩ aut̃ linguaenꝰ
sit nobis tantus habitus ut taliũ rerũ libris legendis & intelligendis
ullo modo repperia mur idoneiquo generelitcerarũ ex his quac
nobis pauca interprecatas non dubito cuncta quae utilit̃ quȩ rere
possumus contineri : Fratrib: aut̃ ñ ualeã resistere iure quoeis
seruus factus sũ flagitantib: ut eorũ inex p̃olaudabilib: studus

Expanded text:
deantur vel interrogationibus aliorum, quas pro mea persona quam deantur vel interrogationibus aliorum, quas pro mea persona quam in servitio Christi gero, et pro studio quo fidem nostram adversum errorem carnalium et animalium hominum muniri inardesco, necesse est me pati: et videant quam facile ab isto labore me temperem, et quanto etiam gaudio stilum possim habere feriatum. Quod si ea quae legimus de his rebus, sufficienter edita in latino sermone aut non sunt, aut non inveniuntur, aut certe difficile a nobis inveniri queunt, graecae autem linguae non sit nobis tantus habitus, ut talium rerum libris legendis et intelligendis ullo modo reperiamur idonei, quo genere litterarum ex iis quae nobis pauca intepretata sunt, non dubito cuncta quae utiliter quaerere possumus contineri; fratribus autem non valeam resistere, jure quo eis servus factus sum flagitantibus, ut eorum in Christo laudabilibus studiis
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ ipsa trinitas ꝑ illasereaturac formas pa tib: apparuerit ant̃ ro¬
gatis quae potuimus quatitũ sufficere uisum .ẽ. scrum scripturarũ
locisi nihil aliud quantũ existimo diuinorũ sa cram̃ tõr modestaet
cauta consideratio ꝑsuad & nisiut temere nondi camus quaen am ex
trinitate persona cuilib& patrũ uel proph&arũ in aliquocorpore
uel similitudine corporis apparuerit nisicum continentia lecti¬
onis aliqua probabilia circũponit indicia : Ips aenimnatura uel sub¬
stantia uel es sentia uel quo lib& alio nomine appellandũ ẽ idipsũ
uero creaturã ñ solũ filiũ uel sp̃m scm sed&xiã patrẽ corporalis pecie
siue similitudine mortalib: sensib: significationem suidarepotuis¬
se credendũ ẽ : quae cum ita sint neim moderatius progrediatur
secundihuius uoluminis longitudõ ea quaerestant in consequenti¬
dorelaboraro : quiaut̃ hoc nolunt credere expeririuero& possuns
& uolunt: dent quae legendo uel meis inquisitionib: respor¬

Expanded text:
itas ipsa, per illas creaturae formas Patribus apparuerit: interrogatis quae potuimus, quantum sufficere visum est, sanctarum Scripturarum locis, nihil aliud, quantum existimo, divinorum sacramentorum modesta et cauta consideratio persuadet, nisi ut temere non dicamus quaenam ex Trinitate persona cuilibet Patrum vel Prophetarum in aliquo corpore vel similitudine corporis apparuerit, nisi cum continentia lectionis aliqua probabilia circumponit indicia. Ipsa enim natura, vel substantia, vel essentia, vel quolibet alio nomine appellandum est idipsum pecie sive similitudine mortalibus sensibus significationem sui dare potuisse credendum est. Quae cum ita sint, ne immoderatius progrediatur secundi hujus voluminis longitudo, ea quae restant, in consequentido laborare. Qui autem hoc nolunt credere, experiri autem et possunt et volunt, dent quae legendo vel meis inquisitionibus respon
Abbreviated transcription (Latin):
tuer dis positio meanequiuis so implerunt ruptã dictatio nẽ relique¬
rã cogitans hoc ipsũ in aliquib scriptis meis conqueri ut scirent qui
possint ñ amefuis seeos de libros editos sed ablatos prius quã mihi edi¬
tionemea digniuiderent᷑. Verũ multor̃ fratrũ uehem̃tis sima pos¬
tiulatione& iexime tuaiussione cõpulsuso p̃tam laborios ũ adue¬
uantido terminareeuraui eos que em̃ datos ñ ut uolussedut perui
ncabillis qui sub repti Iaminmanꝰ hominũ ecierant plurimum
discreparent ueneratiomtue ꝑ filiũ nr̃m condia conũcarissimum
In quib siseruarimeadis positio potuiss& essent ꝓfecto &sieas demi
sententias habentes mulco tam̃ enodatiores atq planiores quantũ

Expanded text:
positio mea nequiuisset impleri, interruptam dictationem reliqueram cogitans hoc ipsum in aliquibus scriptis meis conqueri, ut scirent, qui possent, non a me fuisse eosdem libros editos sed ablatos, priusquam mihi editione mea digni uiderentur. uerum multorum fratrum uehementissima postulatione et maxi-\' me tua iussione compulsus uravi; eosque emendatos non ut volui, sed ut potui, ne ab illis qui subrepti jam in manus hominum exierant, plurimum discreparent, Venerationi tuae per filium nostrum condiaconum charissimum in quibus si servari mea dispositio potuisset, essent profecto, etsi easdem sententias habentes, multo tamen enodati
Abbreviated transcription (Latin):
gignentiq coniungit. Et ẽ quȩ¬
dam imago trinitatis: ipsa mens
& noticia eius. qd̃ ẽ ꝓles eius. ac
de seipsa uerbum eiꝰ. & amor ter¬
cius. Et hȩc tria unum: atq una
substantia. Nec minor proles.
dum tantam se nouit mens qͥn¬
ta est : nec minor amor. dũ tan¬
tum se diligit. quantũ nouit. &
quanta est.

Expanded text:
gignentique conjungit. Et est qudam imago Trinitatis, ipsa mens, et notitia ejus, quod est proles ejus ac de se ipsa verbum ejus, et amor tertius, et haec tria unum atque una substantia. Nec minor proles, dum tantam se novit mens quanta est: nec minor amor, dum tantum se diligit quantum novit et quanta est.
Abbreviated transcription (Latin):
ctura sunt. cum ea non eẽ. sed fu¬
isse. ꝑ quedam eoꝵ uestigia. quȩ
p̾tereundo in memoria derelin¬
quent. repꝑiemus. quia &e tune
trinitas erit: cum illud qualecũ¬
q uestigium & memoriter retine

Expanded text:
ctura sunt, cum ea non esse, sed fuisse, per quaedam eorum vestigia, quae praetereundo in memoria derelinquent, reperiemus: quia et tunc trinitas erit, cum illud qualecumque vestigium et memoriter retine
Abbreviated transcription (Latin):
istarum quas cõmemorauimꝰ tẽ¬
poralium rerũ scientia: quedam
cognoscibilia. cognitionem inter¬
positione temporis antecedunt.
sicut sunt ea sensibilia. que iam
erant in rebus. antequã cogno¬
scerentur: uel ea omnia que ꝑ
historiam cognoscuntur. Quedã
uͦ simul. eẽ incipiunt: uelut si
id qri

Expanded text:
istarum, quas commemoravimus, temporalium rerum scientia, quaedam cognoscibilia cognitionem interpositione temporis antecedunt; sicut sunt ea sensibilia quae jam erant in rebus, antequam cognoscerentur; vel ea omnia quae per historiam cognoscuntur: quaedam vero simul esse incipiunt; velut si id vi
Abbreviated transcription (Latin):
misisti iħm xp̃m. sed iam in ea cla¬
ritate de qua dicit patri quam ha¬
bui apud te priusquam mundus fi¬
eret: Tunc enim tradet regnum
d̾o & patri. ut intret seruus bonꝰ
in gaudium dñi sui. & abscondat
cos quos possidet d̾s in abscondito
uultus sui a conturbatione homi¬
num. eorum scilicet qui tunc contͣ¬
babuntur. audientes illam senten¬
tiam. a quo auditu malo iustus ñ
timebit si modo protegatur in tab̾¬
naculo. idẽ in fide recta catholicȩ
ȩccłiȩ a contradictione linguarum.
id ẽ a calumniis hereticorum. Si uͦ
ẽ aliu intellectus uerborũ dñi qui.¬
bus ait. quid me int̾rogas de bono.
nemo bonus nisi unus d̾s. dũ tam̃
non ido credatur maioris bonita-¬
tis. cẽ. pat̾s q̃ filii substantia scđm
quam uerbum ẽ. ꝑ quod facta st̃
om̃ia. nichilq abhorret a sana docꝰ

Expanded text:
misisti Jesum Christum? Sed jam in ea clamisisti Jesum Christum? Sed jam in ea claritate de qua dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, ni
Abbreviated transcription (Latin):
& quod uolunt scire non possunt.
prȩsumptiones opinionum suarũ
audacius affirmando. intercludt̃
sibimet intelligentiȩ uias. magis
eligentes sententiam suã ñ corrige¬
re ꝑuersam. quam mutare defen¬
sam. Et hic quidem omnium mor.¬
bus ẽ. trium generum quȩ ꝓposui.
& eorum scilicet qui scđm corpus
de d̾o sapiunt. & eorum qui scd̃m
spiritalem creaturam sicuti est
anima. & eorum qui neq scd̾m
corpus. neq scdm sp̃ualem crea.¬
turam. & tamen de deo falsa exi¬
stimant. eo remotiores a uero. quo
id quod sapiunt nec in corpore re¬
peritur. nec in facto & condito sp̃u:¬
eos ad regnum. quod eis paratum ẽ.
ab mitio mundi. Sicut enim illis
dicet ite in ignem ȩt̃num. sic istis.
uenite benedicti patris mei. possi¬
dete paratum uobis regnum. E sic̃
ibunt illi in ambustionẽ ȩc̃nam: sic
iusti in uitam ȩternã. Quid ẽ autẽ
uita ȩterna. nisi ut cognoscant te
inquit unum uerum dm. & quem

Expanded text:
et quod volunt scire non possunt; et quod volunt scire non possunt; praesumptiones opinionum suarum audacius affirmando, intercludunt sibimet intelligentiae vias, magis eligentes sententiam suam non corrigere perversam, quam mutare defensam. Et hic quidem omnium morbus est trium generum quae proposui: et eorum scilicet qui secundum corpus de Deo sapiunt; et eorum qui secundum spiritualem creaturam, sicuti est anima; et eorum qui neque secundum corpus, neque secundum spiritualem creaturam, et tamen de Deo falsa existimant, eo remotiores a vero, quo id quod sapiunt, nec in corpore reperitur, nec in facto et condito speos ad regnum quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet: « Ite in ignem aeternum » : sic justis: « Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibunt illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna, nisi, ut cognoscant te, inquit, unum verum Deum, et quem
Abbreviated transcription (Latin):
ectuays nec ous ue
trinitate disserimus. pri m¬
us oportet ut nouerie stilũ
nr̃m aduersus eorum uigi¬
lare calumnias. qui fidei
condempnentes initium. in¬
maturo & ꝑuerso racionis
amore falluntur. Quorum
non nulli ea que de corpora¬
libus rebus siue ꝑ sensus cor¬
poreos exꝑta notauerunt.
siue quȩ
natura hu¬
mani ingenii & diligentiȩ uiuaci¬
tate uel artis adiutorio ꝑceperunt.
ad res incorporeas & spiritales tran̾¬
ferre conantur: ut ex his illa me¬
tiri atq opinari uelint. Dunt itẽ
alii qui scđ̃m animi humani na
turam uel affectum de deo sentiunt
si quid sentiunt: & ex hoc errore cũ
de deo disputant. sermoni suo distor¬
tas & fallaces regulas fingunt.
Est item hominum aliud genus.
eorum qui uniuersam quidem cre¬
aturam quȩ profecto mutabilis ẽ.
nituntur transcendere. ut ad incõ¬
mutabilem substantiam quȩ ds̃ ẽ.
erigant intentionem. sed mortali¬
tatis onere prȩgrauati. cum & ui¬
deri uolunt scire quod nescunt.

Expanded text:
ecturus haec quae de Trinitate disserimus, prius oportet ut noverit, stilum nostrum adversus eorum vigilare calumnias, qui fidei contemnentes initium, immaturo et perverso rationis amore falluntur. Quorum nonnulli ea quae de corporalibus rebus, sive per sensus corporeos experta noverunt, sive quae natura humani ingenii et diligentiae vivacitate vel artis adjutorio perceperunt, ad res incorporeas et spirituales transferre conantur, ut ex his illas metiri atque opinari velint. Sunt item alii qui secundum humani animi naturam vel affectum de Deo sentiunt, si quid sentiunt; et ex hoc errore, cum de Deo disputant, sermoni suo distortas et fallaces regulas figunt. Est item aliud hominum genus, eorum qui universam quidem creaturam, quae profecto mutabilis est, nituntur transcendere, ut ad incommutabilem substantiam quae Deus est, erigant intentionem: sed mortalitatis onere praegravati, cum et videri volunt scire quod nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cos quos possidet d̾s̃ in abscondito
uultus sui a conturbatione homi¬
num. eorum scilicet qui tunc cont᷑¬
babuntur. audientes illam senten¬
tiam. a quo auditu malo ustus ñ
timebit si modo protegatur in tab̾¬
naculo. idẽ in fide recta catholicȩ
ȩccłiȩ a contradictione linguarum.
id ẽ a calumniis hereticorum. Si uͦ
ẽ aliuᷤ intellectus uerborũ dñi qui.¬
bus ait. quid me int̾rogas de bono.
nemo bonus nisi unus d̾s. dũ tam̃
non ido credatur maioris bonita-¬
tis. eẽ. patͥs q̃ fili substantia scđ̾m
quam uerbum ẽ. ꝑ quod facta st̃
om̃ia. nichilq abhorret a sana docꝰ-

Expanded text:
eos quos possidet Deus in abscondito eos quos possidet Deus in abscondito vultus sui a conturbatione hominum, eorum scilicet qui tunc conturbabuntur audientes illam sententiam: a quo auditu malo justus non timebit , si modo protegatur in tabernaculo, id est in fide recta catholicae Ecclesiae, a contradictione linguarum , id est a calumniis haereticorum. Si vero est alius intellectus verborum Domini quibus ait, Quid me interrogas de bono? Nemo bonus, nisi unus Deus; dum tamen non ideo credatur majoris bonitatis esse Patris quam Filii substantia, secundum quam Verbum est per quod facta sunt omnia, ni
Abbreviated transcription (Latin):
ym nomines
deum quert̃.
& ad intelligenti¬
am trinitatis
pro captu infir.¬
mitatis humane animum inten¬
dunt. ex ꝑti difficultates laborio¬
sas. siue in ipsa mentis acie conati
intueri in accessibilem lucem. siue
in ipsa multiplici & multimoda
loquutione litterarum sacrarum.
ubi michi non uidetur nisi atteri
adam ut xp̃i gr̃a glorificata dulces.¬
cat. cum ad aliquid certũ dicussa
om̃i ambiguitate ꝑuenerut: facil
eos ad regnum. quod eis paratum ẽ.
ab mitio mundi. Sicut enim illis
dicet ite in ignem ȩt̾̃num. sic istis.
uenite benedicti patris mei. possi¬
dete paratum uobis regnum. E sic̃
ibunt illi in ambustionẽ ȩt̃nam: sic
iusti in uitam ȩternã. Quid ẽ autẽ
uita ȩterna. nisi ut cognoscant te
inquit unum uerum d̾m. & quem
misisti iħm xp̃m. sed iam in ea cla¬
ritate de qua dicit patri quam ha¬
bui apud te priusquam mundus fi¬
eret: Tunc enim tradet regnum
d̾o & patri. ut intret seruus bonꝰ
in gaudium dñi sui. & abscondat

Expanded text:
m homines Deum quaerunt, et ad intelligentiam Trinitatis pro captu infirmitatis humanae animum intendunt; experti difficultates laboriosas, sive in ipsa acie mentis conantis intueri inaccessibilem lucem, sive in ipsa multiplici et multimoda locutione Litterarum sacrarum, ubi mihi non videtur nisi atteri animam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facileos ad regnum quod eis paratum est ab initio mundi. Sicut enim illis dicet: « Ite in ignem aeternum » : sic justis: « Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum . Et sicut ibunt illi in ambustionem aeternam; sic justi in vitam aeternam. Quid est autem vita aeterna, nisi, ut cognoscant te, inquit, unum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum? Sed jam in ea claritate de qua dicit Patri, Quam habui apud te, priusquam mundus fieret . Tunc enim tradet regnum Deo et Patri , ut intret servus bonus in gaudium Domini sui , et abscondat
Abbreviated transcription (Latin):
c hoc etiam in extre
mimum. Quid amat
id quod notum est amat̃. Hoc
enim adhuc ut cognoscat agi¬
tur. tamen ex eodem genere
quiddam.ẽ. Nam uoluntas iã
dici potest: quia om̃is qͥ que¬
rit. inuenire uult. Etsi id qͦri¬
tur qđ ad notitiã ꝑtineat: om¬
nis qui querit nosse uult.
Quod si ardenter atq instant̃
uult: studere dicitur. qd̃ ma¬
rime in assequendis atq adi¬
piscendis quibusq docꝰtrinis

Expanded text:
 hoc etiam in externad animum. Quid amat id quod notum est, amatur; hoc enim adhuc ut cognoscatur agitur: tamen ex eodem genere quiddam est. Nam voluntas jam dici potest, quia omnis qui quaerit invenire vult; et si id quaeritur quod ad notitiam pertineat, omnis qui quaerit nosse vult. Quod si ardenter atque instanter vult, studere dicitur: quod maxime in assequendis atque adipiscendis quibusque doctrinis