comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Querere constituit ⁊ sociis qz exacta restrit
Classem inconuexo nemoro sub rupe cauata
Arborib clausam crcuniie atz horientib umbris
Octulit. ipse uno graditur comitatꝰ athate
Bina manu lato crispans hostilia ferio
Cui mater media se se tulit obuia silua
Uirguns os habitum q gereus: et iurgnus arma
I partant. uel qualis equos threissa fatigat
Marpalice: uolutiemq fuga p̃uertitur ebrum
Nainqz humeus de more habilem suspẽderat arcũ
Benatax dederat q comas diffuundere nõtis
Auda genui: nõdo q sucus collecta ft̾uentes
Ac prior. heus inquit iuuenes monstrate meaꝵ
Brdistis si quam hic eirantẽ forte sororuin
Suttunttam faretia pharetꝰ. et matulost cegum̃e lyncis
Aut spiauant apri cursum clamore p̃mentem
Sit uenus et neneris contra sic filius orsus
Aulla tuarum audita michi: nec iuisa sororum
Mortalis. uet uoy hortin sonat odea ceite
An foebi soior an nymphap sangiũs una

Expanded text:
quaerere constituit, sociisque exacta referre quaerere constituit, sociisque exacta referre Classem in convexo nemorum sub rupe cavata arboribus clausam circum atque horrentibus umbris occulit; ipse uno graditur comitatus Achate, bina manu lato crispans hastilia ferro. Cui mater media sese tulit obvia silva, virginis os habitumque gerens, et virginis arma Spartanae, vel qualis equos Threissa fatigat Harpalyce, volucremque fuga praevertitur Hebrum. Namque umeris de more habilem suspenderat arcum venatrix, dederatque comam diffundere ventis, nuda genu, nodoque sinus collecta fluentis. Ac prior, Heus inquit iuvenes, monstrate mearum vidistis si quam hic errantem forte sororum, succinctam pharetra et maculosae tegmine lyncis, aut spumantis apri cursum clamore prementem. Sic Venus; et Veneris contra sic filius orsus: Nulla tuarum audita mihi neque visa sororum— mortalis, nec vox hominem sonat: O, dea certe— an Phoebi soror? an nympharum sanguinis una?—
Abbreviated transcription (Latin):
Iulius. a magno demissum noura iulo
Hunc tu olim cclo. spoliis oricnts omistum :
d arpies setura. uotabitur hait quoq notis
A spera tum positis mitestent secula bellis
Cana fides et nestra remo cũ frẽ quirinꝰ
Iura dabunt. dire ferio et cõpagib arctis
Clandentur belli poite finor impuis intus
Seua sedens suꝑ arma: et centũ mnctꝰ acnis
Post tergum nodis: fiemet horudus ore cruẽto
Aflet ait et maia genitum demisit a balto
Uet terre utqz noue pateant cartagĩs arces
Hospicio tencas. ne fati nestia dido
Iuubz arceet. uolat ille per aera magnũ
Renugio alap. at libye̾ citus aftit oris
Et Iam uissa fant. poñt q ferocia potin
Corda uolente ded. impimus regina quietũ
Accipit in tencros añn mẽtem ꝙ beiignam
Pt puis encas per noctem plĩna uoluens
At prmum lux alma data est: exne locõq
Explorart nouos: quas nẽto accessert orab.
Qui teneant nam inculta uidetꝰ hor̃es ne fere ne

Expanded text:
Iulius, a magno demissum nomen Iulo. Iulius, a magno demissum nomen Iulo. Hunc tu olim caelo, spoliis Orientis onustum, accipies secura; vocabitur hic quoque votis. Aspera tum positis mitescent saecula bellis; cana Fides, et Vesta, Remo cum fratre Quirinus, iura dabunt; dirae ferro et compagibus artis claudentur Belli portae; Furor impius intus, saeva sedens super arma, et centum vinctus aenis post tergum nodis, fremet horridus ore cruento. Haec ait, et Maia genitum demittit ab alto, ut terrae, utque novae pateant Karthaginis arces hospitio Teucris, ne fati nescia Dido finibus arceret: volat ille per aera magnum remigio alarum, ac Libyae citus adstitit oris. Et iam iussa facit, ponuntque ferocia Poeni corda volente deo; in primis regina quietum accipit in Teucros animum mentemque benignam. At pius Aeneas, per noctem plurima volvens, ut primum lux alma data est, exire locosque explorare novos, quas vento accesserit oras, qui teneant, nam inculta videt, hominesne feraene,
Abbreviated transcription (Latin):
At puer astamus cui ñt cognomẽ iulo
A dditur. ilus erat: dũ ret stetit ilia regno
Trignita magnos uoluendis mẽsib orbe̾s
Imꝑio explebit regnũ qz a sede lauim
Trauserret et longam multa ui muniet alla
Hic ianihit tercentũ totos regnabit᷑ ã nos
Donte subhectorea: donet regina sacerdos
Marte granis gemmã partu dabit ilia ꝑlem
Inde lupe fuluo nutritis tegnime letus
Ronuilus excipiet gentem. et mauorcia comdet¬
il ioeura: romanos qz suo de nommne dicet¬
N is egonet/ nictas rerum neci tempora pono
Imꝑiũ sune sine dedi. quim aspera iuno.
Que mare Rũc terras q metu celũ ꝙ fatugit:
Consilia in melius restret mecũqz fouebit
t omanos rerũ dominos gentem q togatã
Sic placitum uemet lustris labentib etas¬
Cum doma assarati phthiam clarasqz micenas
Seuuncio p̾ͥmet: ac uictis dommnabit᷑ argis
W̾ astetur pulc̾ia tioianus orugnre cesar
Impium octeanior faniã qui Riuet astas

Expanded text:
At puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo At puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo additur,—Ilus erat, dum res stetit Ilia regno,— triginta magnos volvendis mensibus orbis imperio explebit, regnumque ab sede Lavini transferet, et longam multa vi muniet Albam. Hic iam ter centum totos regnabitur annos gente sub Hectorea, donec regina sacerdos, Marte gravis, geminam partu dabit Ilia prolem. Inde lupae fulvo nutricis tegmine laetus Romulus excipiet gentem, et Mavortia condet moenia, Romanosque suo de nomine dicet. His ego nec metas rerum nec tempora pono; imperium sine fine dedi. Quin aspera Iuno, quae mare nunc terrasque metu caelumque fatigat, consilia in melius referet, mecumque fovebit Romanos rerum dominos gentemque togatam: sic placitum. Veniet lustris labentibCum domus Assaraci Phthiam clarasque Mycenas Seruitio premet ac uictis dominabitur Argis. Nascetur pulchra Troianus origine Caesar, imperium oceano, famam qui terminet astris,—
Abbreviated transcription (Latin):
Ende ꝓ oiai nouem uasto cum mutiure mẽtꝭ
It mait preruptum: et pelago punt arua sonãti¬
ħ it tũ ille uibem pat᷑auit sedesqz locauit
Tentroꝵ et genti nomen de dite arma q sixit
Tioia nũt platida compostus pace quieftit
Nos tua progeniit ccli quibus ãnuis aicem.
Mauibe in fatidumꝰ admissis unius ob nam
Prodimur atz italis longe disiũgitur oris¬
la it pietatis honos: sit nos in sextra reponit.
Deli subridens hom̃i sator atz deop¬
uo ultu quo celum tempestates qz serenãt
Ostula libaiit nate dehunt talia fatur
Parce metu cytherea. mauent ĩmota tuoz
Iata tibi. ocrncs bibem et ꝓmissa lauini
. Mema sublimem q feres ad sudera celi
Nagnammũ eneam. neqz me sentencia u̾tit
Longuis et uoluens, fatoꝵ arthana monelo
Bellum ingens geret. italia/ pplos qz ferocet
Contondet: moresq uris et menia pouet
Tertia dum latro reguantẽ inderit estas
Terna qz transierũt rutilis yberna subactꝭ

Expanded text:
unde per ora novem vasto cum murmure montis unde per ora novem vasto cum murmure montis it mare proruptum et pelago premit arva sonanti. Hic tamen ille urbem Patavi sedesque locavit Teucrorum, et genti nomen dedit, armaque fixit Troia; nunc placida compostus pace quiescit: nos, tua progenies, caeli quibus adnuis arcem, navibus infandum! amissis, unius ob iram prodimur atque Italis longe disiungimur oris. Hic pietatis honos? Sic nos in sceptra reponis? Olli subridens hominum sator atque deorum, voltu, quo caelum tempestatesque serenat, oscula libavit natae, dehinc talia fatur: Parce metu, Cytherea: manent immota tuorum fata tibi; cernes urbem et promissa Lavini moenia, sublimemque feres ad sidera caeli magnanimum Aenean; neque me sententia vertit. longius et volvens fatorum arcana movebo bellum ingens geret Italia, populosque feroces contundet, moresque viris et moenia ponet, tertia dum Latio regnantem viderit aestas, ternaque transierint Rutulis hiberna subactis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ia talici fortem qz gram / fortem doantum
Et iam fuis erat, cũ iupr̃ ethẽ sũmo
Despicitus mare ueliuolum terrasq udẽtes
Littora q et latos populos sit ubolice celi
Constitit / Et lybre defiat lumina regnis
Atqz illum tales iactantem pectort auao.
Tustor et lacrunuis otulos suffusa mltrites
Q loquitur uenus o. qui res honn qz deumq
Aeteruis regis imperns et fubmint terres
Quid mens eneas inte couuttere tantum
Quid troes potuere: quibi tot funera passis
Cunttus obstaliam terrap clanditur orbis
Certe huit romanos olim uoluentib ainb
Hint fore ductores: reuotata sangĩe tencu:
Qui: mare qui: terras om̃i dittione tenerẽt:
Policitus. que te genitor sententia uertit¬
ħ ot equidem ocasum troia tastesq ruinas
Solebari satis contraria fata Rexendtus.
Nunt eadem slna nros tot casib gͣttos
Ansequitur quem das furem rex magut laboꝵ.
Antenor potuit medius elapsus a chins¬
Illiricos penetrare suius atz intima tutus
Regna liburuox, et fontem suꝑare timaui¬

Expanded text:
Lyci, fortemque Gyan, fortemque Cloanthum. Et iam finis erat, cum Iuppiter aethere summo despiciens mare velivolum terrasque iacentis litoraque et latos populos, sic vertice caeli constitit, et Libyae defixit lumina regnis. Atque illum talis iactantem pectore curas tristior et lacrimis oculos suffusa nitentis adloquitur Venus: O qui res hominumque deumque aeternis regis imperiis, et fulmine terres, quid meus Aeneas in te committere tantum, quid Troes potuere, quibus, tot funera passis, cunctus ob Italiam terrarum clauditur orbis? Certe hinc Romanos olim, volventibus annis, hinc fore ductores, revocato a sanguine Teucri, qui mare, qui terras omni dicione tenerent, pollicitus, quae te, genitor, sententia vertit? Hoc equidem occasum Troiae tristisque ruinas solabar, fatis contraria fata rependens; nunc eadem fortuna viros tot casibus actos insequitur. Quem das finem, rex magne, laborum? Antenor potuit, mediIllyricos penetrare sinus atque intima tutus / regna Liburno
Abbreviated transcription (Latin):
Talib orabat iuno cũctiqz fremebant
Cencole assensu uauo con flannã p̾ma
Cñ deprensa fienũt silius et ceca uolutãt
Infit eo dicente deũ domus alta silestit
Et tremesttã solo tellus silet arduꝰ echer
Tñ zephiri posuere p̾mit placida oquora põthus
Accipite ergo aĩs atq hec mea figite dicta
Qũquid̃ ausomos cõnigi federe tencas
Haud licitã noc urã capit distordia fiuẽ
Que cuiqz est foituna hodie quã q̃sq secat sp̃e
Tros intulus q fuat ullõ dist̾uuẽ hẽto
Deu fatis italli castra obsidiõe tenẽtin
Sie ercore malotroie monitis qz fuustas
Mec ruculos soluo sua cuiq exorsa laborẽ
Per pice torrẽtes atra q uoragiẽ ripas
ill uinut et totã nutu tremefecit olimpũ¬

Expanded text:
Talibus orabat Iuno, cunctique fremebant Talibus orabat Iuno, cunctique fremebant caelicolae adsensu vario, ceu flamina prima cum deprensa fremunt silvis et caeca volutant infit; eo dicente deum domus alta silescit et tremefacta solo tellus, silet arduus aether, tum Zephyri posuere, premit placida aequora pontus: Accipite ergo animis atque haec mea figite dicta. Quandoquidem Ausonios coniungi foedere Teucris haud licitum, nec vestra capit discordia finem: quae cuique est fortuna hodie, quam quisque secat spem, Tros Rutulusne fuat nullo discrimine habebo. Seu fatis Italum castra obsidione tenentur sive errore malo Troiae monitisque sinistris. Nec Rutulos solvo: sua cuique exorsa laborem Per pice torrentes atraque voragine ripas Adnuit, et totum nutu tremefecit Olympu
Abbreviated transcription (Latin):
Audignũ est iealos trotũ ctũdare flamis
Mastentõ et priã tuiũ cõsistere terra
Cui piliẽnꝰ auis cui diua ueuilia mr̃
Quid face troiauos aera uini ferre latuus
Arua aliẽã nigo p̾uiere atq auertere predas
Quid soceros legẽ et grenuis ab duce pactas
Pacem orare manu prefugere pupibz arma
Tu pt̃ eneã maĩb subducere gram̃
Proqz uiro nebulã et uẽtos obtẽdere manes
Et pt̃ in totidẽ classẽ cõuertere iñphas
Eueis iguarus ab est ignarus et ab sit
Et paphos idaliũqz tibi sunt alta cithera
Quid graudã bellis urbẽ et corda asꝑa tẽtas
Nos ne tibi fluxas frigie res uertere fiuido
Couaur nos an miseros qui troas achus
Obiecit q̃ cã fuit confurgere in arma
Europãqz asiãqz et federa soluere furto
Meduce dardamiꝰ sꝑtã expugiit adulter¬
i ue ego tela dedi fouiq cupidiẽ tella
Ta deciue metuisse tiuis nc̃ sera q̃relis
Haud istis assurgis et irrita hrgia iactas

Expanded text:
Indignum est Italos Troiam circumdare flammis Indignum est Italos Troiam circumdare flammis nascentem et patria Turnum consistere terra, cui Pilumnus avus, cui diva Venilia mater: quid face Troianos atra vim ferre Latinis, arva aliena iugo premere atque avertere praedas? Quid soceros legere et gremiis abducere pactas, pacem orare manu, praefigere puppibus arma? Tu potes Aenean manibus subducere Graium proque viro nebulam et ventos obtendere inanis, tu potes in totidem classem convertere nymphas: Aeneas ignarus abest: ignarus et absit. Est Paphus Idaliumque tibi, sunt alta Cythera: quid gravidam bellis urbem et corda aspera temptas? Nosne tibi fluxas Phrygiae res vertere fundo conamur, nos, an miseros qui Troas Achivis obiecit? Quae causa fuit, consurgere in arma Europamque Asiamque et foedera solvere furto? Me duce Dardanius Spartam expugnavit adulter, aut ego tela dedi fovive cupidine bella? Tum decuit metuisse tuis: nunc sera querelis haud iustis adsurgis et inrita iurgia iactas.
Abbreviated transcription (Latin):
Exigat hic enũ magna ditione in ueto
Cartago pͥmat ausomã nichil urbib inde
Oustabit tyriis quid pestẽ enadere belti
Iuuit et argolicos medios fugisse per ignes
Tot q uiaris uasceqz exhausta ꝑiclã terre
Dũ latiũ tencrirecidina q ꝑgania q̃dũt¬
A ũ sacius criereo prĩe ĩsedisse supͥmos
A taz sotũ quo troia fuit xãtũ et symoẽtha
R edde oromiseris iterũ q reubluere casus
Da priliacos tencas tũ regia iuo
Acta firrore graui quid me atta silẽtia cogis
Rumꝑe et obductũ uerbis uulgare doloreni
Eneã hoñn quisꝙͣ dinũq subogit
Bella sequi auc hostem regi so inferre latiuo
Italiã petũt fatio auctorib esto
Cassandre impulsus furũs nũ lĩquo᷑ castra
Hortati sumui ꝰ aut uicã comittere uentis
Nũ puero sĩmã telli nũ coaddre miros
Lurenã ue fiddin at gẽteo agita xe quietas
Quis deus in frandon q̃ dura potẽcia nrã
Egit ubi hic tuuo demuissa ue nubibz ras

Expanded text:
exigat hic aevum. Magna dicione iubeto exigat hic aevum. Magna dicione iubeto Karthago premat Ausoniam: nihil urbibus inde obstabit Tyriis. Quid pestem evadere belli iuvit et Argolicos medium fugisse per ignes totque maris vastaeque exhausta pericula terrae, dum Latium Teucri recidivaque Pergama quaerunt? Non satius cineres patriae insedisse supremos atque solum, quo Troia fuit? Xanthum et Simoenta redde, oro, miseris iterumque revolvere casus da, pater, Iliacos Teucris. Tum regia Iuno acta furore gravi: Quid me alta silentia cogis rumpere et obductum verbis volgare dolorem? Aenean hominum quisquam divomque subegit bella sequi aut hostem regi se inferre Latino? Italiam petiit fatis auctoribus, esto, Cassandrae inpulsus furiis: num linquere castra hortati sumus aut vitam committere ventis? Num puero summam belli, num credere muros Tyrrhenamque fidem, aut gentis agitare quietas? Quis deus in fraudem, quae dura potentia nostra egit? Ubi hic Iuno demissave nubibus Iris?
Abbreviated transcription (Latin):
Italiã petiere luãt petã neq illos
Auuens auxilio sin tot rñsa socuti
Que super manes dabãt cur nt̃ tua qsꝙͣ
Flectere iussa pẽ at̾ cur uoua cõdeie fata
Quid repetã exustas euciuo ĩ littore classes
Quid tepestatũ regẽ bẽtoo q furentes
Eotia excitos aut actã nubib rram
Mũt etiã manes hec intẽtata manebat
Bois rerũ noẽt et superis ĩmissa repente
Alletho medias italũ bachata per urbes
Na super imperio moneor sꝑarimꝰ ista
Dũ fortũa fuit buicãt quos unicere manus
Di nulla regio tentas quã det tua cõnix̃
Oura pereuer se genitor fumãtia troie
Extidia obtestor liceat dinuittere ab atmis
In coluiuẽ ascauiũ liceat suꝑẽe nepotẽ
Enoas sane ignotis iactetur ĩ uudis
Et quãcũz uiã dederit fertũa seqnatiu
Hũt tegere ed dire ualeã subduce̾ pugne
Est amathos celsa nichipasos an alta ꝯthera
Idalie q domus positis ĩ glori atinis

Expanded text:
Italiam petiere, luant peccata neque illos Italiam petiere, luant peccata neque illos iuveris auxilio; sin tot responsa secuti, quae superi manesque dabant: cur nunc tua quisquam vertere iussa potest aut cur nova condere fata? Quid repetem exustas Erycino in litore classes, quid tempestatum regem ventosque furentis Aeolia excitos aut actam nubibus Irim? Nunc etiam manis, haec intemptata manebat sors rerum, movet et superis immissa repente Allecto, medias Italum bacchata per urbes. Nil super imperio moveor: speravimus ista, dum fortuna fuit; vincant quos vincere mavis. Si nulla est regio, Teucris quam det tua coniunx dura, per eversae, genitor, fumantia Troiae exscidia obtestor, liceat dimittere ab armis incolumem Ascanium, liceat superesse nepotem. Aeneas sane ignotis iactetur in undis et, quamcumque viam dederit Fortuna, sequatur: hunc tegere et dirae valeam subducere pugnae. Est Amathus, est celsa mihi Paphus atque Cythera Idaliaeque domus: positis inglorius armis
Abbreviated transcription (Latin):
Anditur iiterea domiꝰ oĩpoteritis olunpi
Castra q dardaiidũ aspectat ppłõs q latiucs
Abuuerã bello italiã tõcurie tencus
Que contͣ uetitũ distordia qs mietus ãt hos
Aut hos arma soqui ferrũq lacessere suasit
A duemet iustũ pugne nec arcessite tempus
Cũ fera cartago rõnis arcib otun
Exticiũ magnũ atq alpes ĩmictet aꝑtas
Tñ certaie odũs tũ res rapuisse licebit
N ãz aliud quidsit qd̃ iã ĩplorare q̃ amꝰ
Cernis ut infultãt ruculi tumꝰ q ferati
Per medios infiguis equis tummdue q scdõ
Marteruat nõ ctansa tegũt iã mena tencres
Qħ uitͣ portas atz ipãs p̾lia mistent
iA ggeribz muroꝵ et durrdãt sangiuẽ fosse¬
Euoas iguarꝰ a bet nũq ne leuau
Obsidione sues muris cterũ ĩnuẽt hostis
Mastẽtis troie nec nõ exercitus alter
Atq iterũ in tencros etholis firget ab arpis
Titides equidẽ cado mea uulu̾a restant
Et tua ꝑ gemes mortalia demoror arma
Sisme pace tua atz iuto minuẽ tioes

Expanded text:
anditur interea domus omnipotentis Olympi,castraque Dardanidum adspectat populosque Latinos. Abnueram bello Italiam concurrere Teucris. Quae contra vetitum discordia? Quis metus aut hos aut hos arma sequi ferrumque lacessere suasit? Adveniet iustum pugnae, ne arcessite, tempus, cum fera Karthago Romanis arcibus olim exitium magnum atque Alpes immittet apertas: tum certare odiis, tum liud quid sit, quod iam implorare queamus? Cernis ut insultent Rutulli Turnusque feratur per medios insignis equis tumidusque secundo Marte ruat? Non clausa tegunt iam moenia Teucros: quin intra portas atque ipsis proelia miscent aggeribus moerorum et inundaas ignarus abest. Numquamne levari obsidione sines? Muris iterum imminet hostis nascentis Troiae nec non exercitus alter; atque iterum in Teucros Aetolis surgit ab Arpis Tydides. Equidem credo, mea volnera restant et tua progenies mortalia demoror arma. Si sine pace tua atque invito numine Troes
Abbreviated transcription (Latin):
Cõtulimꝰqz manꝰ exꝑto credite quãtus
In clipeñ assingit quo turbmne tor q̃ret hastã
Si dno preterea talis sidera tulasser̃
Terra urios ultio athayas uenisset ad uibes
Dardimus et desis lugde gretiã fatis

Expanded text:
contulimusque manus: experto credite, quantus contulimusque manus: experto credite, quantus in clipeum adsurgat, quo turbine torqueat hastam. Si duo praeterea talis Idaea tulisset terra viros, ultro Inachias venisset ad urbes Dardanus, et versis lugeret Graecia fati
Abbreviated transcription (Latin):
A tadeo ꝓthei menelaus adus colsĩpnas
E xulat ctheneos uidit el ticlopas ulixes
Regua ncoptholemi referã ueisos iq penates
Id omeuei et libico ue hĩtantes littore lostos
I p̃e mycenens magnorũ ductor achiuũ
Cõuigis ĩfrande p̾ia intͤ lumã dextra¬
Oi petiit demiita asia ꝙ obsedit adulter
Inuidisse deos prãs ut ⁊ edditus oris
Cõmgiũ eptatũ et pulcra calidoua uidtiẽ
Mũt etĩa horribłi uisu poctenta sequãtur
Et sonĩ auuci petierũt ethera pẽnis
lum̃bz qz uagantur aues heu dira meoꝵ
Eupplicia et scopulos lacamosis uocib implet
Hec adeo ex illo michirã speranda fuierunt
Tempore cũ ferro caletia corpora demẽs
A ipetĩ e uoneris uiolam uuluere sepfr̃a
Ne uero ne me ad talles nmpellite pugnas
Mec michi cũ tentas ulbĩ post eruta bellũ est¬
Pergania net ueterũ menũ letor ue malorũ¬
ii miera q̃ patris ad me portastis ab oris
Uectite ad eneã stetimiꝰ tela aspa contra

Expanded text:
Atrides Protei Menelaus adusque columnas Atrides Protei Menelaus adusque columnas exsulat, Aetnaeos vidit Cyclopas Ulixes. Regna Neoptolemi referam versosque penates Idomenei? Libycone habitantis litore Locros? Ipse Mycenaeus magnorum ductor Achivom coniugis infandae prima inter limina dextraoppetiit: devictam Asiam subsedit adulter. Invidisse deos, patriis ut redditus aris coniugium optatum et pulchram Calydona viderem? Nunc etiam horribili visu portenta sequuntur, et socii amissi petierunt aethera pennis fluminibusque vagantur aves, heu dira meorum supplicia, et scopulos lacrimosis vocibus implent. Haec adeo ex illo mihi iam speranda fuerunt tempore, cum ferro caelestia corpora demens adpetii et Veneris violavi volnere dextram. Ne vero, ne me ad talis impellite pugnas: nec mihi cum Teucris ullum post eruta bellum Pergama, nec veterum memini laetorve malorum. Munera, quae patriis ad me portatis ab oris, vertite ad Aenean. Stetimus tela aspera contra
Abbreviated transcription (Latin):
i tqz hic legatos alola ex ribe Ramissoe
Que Refeaĩt fati mbet et eñsa repostit
Ordine cũcta fuo tũc̃ frta siletia liugnie
Et uenulus dicto parc̃e ita faeici insit
Widunꝰ o ciuos diomedẽ argiua q castra
Atq iter emensi casus suꝑanius om̃is
Contiginꝰq nuanũ qua cõtidit illa tellus
Ine brbẽ argrapã pr̃e cognounẽ gentio
Uictor garganii condebat iapigis ĩ arius
Postꝙͣ iutagiessi et corã data copia fandi
Mumera pfermꝰ nomẽ priãm q docemꝰ
Qui bellũ intulerĩt q̃ cã attraxerat arpos
Auditis ille hic placido sit reddidit ore
O fortunate gentes saturua regna
IAutiqui ausonii q̃ ues fortuã quietos
Sollicitat suader q ignota lacessere bella
Quicũz il liacos ferto uiolanimꝰ agros¬
il icto ea q̃ nuras bellãdo ex hausta sub altis
Quos simiois p̾mat ille uirodinfanda ꝑ orbẽ
Eupplicia et scelerũ penas expendimꝰ eñis
Sidus et entoice cantes ultor qi capheueus
Milicia ex illa dinersuĩ ad lictus abati

Expanded text:
remissos, quae referant, fari iubet et responsa reposcit ordine cuncta suo. Tum facta silentia linguis, et Venulus dicto parens ita farier infit: Vidimus, o cives, Diomedem Argivaque castra atque iter emensi casus superavimus omnis contigimusque manum, qua concidit Ilia tellus. Ille urbem Argyripam patriae cognomine gentis victor Gargani condebat Iapygis agris. Postquam introgressi et coram data copia fandi, munera praeferimus, nomen patriamque docemus, qui bellum intulerint, quae causa attraxerit Arpos. Auditis ille haec placido sic reddidit ore: O fortunatae gentes, Saturnia regna, antiqui Ausonii, quae vos fortuna quietos sollicitat suadetque ignota lacessere bella? Quicumque Iliacos ferro violavimus agros, mitto ea, quae muris bellando exhausta sub altis, quos Simois premat ille viros, infanda per orbem supplicia et scelerum poenas expendimus omnes, sidus et Euboicae cautes ultorque Caphareus. Militia ex illa diversum ad litus abacti
Abbreviated transcription (Latin):
Uellere et urgetin pugna cẽgiesslis ñiqua
Aulta mouõs aiõ iã tandẽ erũpie et intei
Bellatoris equi caua tpã courit hastam
Collit searrectũ quadeupes et caltib auras
Berberat.  effusũ q oquitẽ snper ipe setutus
Amplicat eierto nicũbit cerimꝰ armo
Tlamore incẽdũt cotũ troes q latiuiq
Aduolat encas uagnia q eapit enfem
Et super hoc ubi mezẽturs acer et illa
Effera uis aĩ contra troreus ut auras
Suspiciens hausit celũ mẽtem q rerepit
Mostis amare quid increpatas mortẽq miãdis
Nultũ inicede nephas nec fit ad prelia uem
Nec tetũ mens ħ pepigit nchi federa lausus
Uua hot per si qͣ est untis beniã hostib oro
Torpus huiuo patiare tegi stio aterba meorũ
Circũstais edia hũc oro defende furorem
Et me cõsate nati cõtede sepulcco
Het loqr ingulo q haud ĩstiꝰ accepit ensem
Undantiq aiam diffũdit ĩ arma caiore.

Expanded text:
vellere et urgetur pugna congressus iniqua, vellere et urgetur pugna congressus iniqua, multa movens animo iam tandem erumpit et inter bellatoris equi cava tempora conicit hastam. Tollit se arrectum quadrupes et calcibus auras verberat effusumque equitem super ipse secutus implicat eiectoque incumbit cernuus armo. Clamore incendunt caelum Troesque Latinique. Advolat Aeneas vaginaque eripit ensem et super haec: Ubi nunc Mezentius acer et illa effera vis animi? Contra Tyrrhenus, ut auras suspiciens hausit caelum mentemque recepit: Hostis amare, quid increpitas mortemque minaris? Nullum in caede nefas, nec sic ad proelia veni, nec tecum meus haec pepigit mihi foedera Lausus. Unum hoc per siqua est victis venia hostibus oro: corpus humo patiare tegi. Scio acerba meorum circumstare odia: hunc, oro, defende furorem et me consortem nati concede sepulchro. Haec loquitur iuguloque haud inscius accipit ensem undantique animam diffundit in arva cruore.
Abbreviated transcription (Latin):
Mẽbra manꝰ i auibas iaculis houerauit a cutis
E re capue fulcrẽs castaqz hirsutus opuima
Sic cursũ in medios r apidus dedit estuat ĩgẽs
Unoin corde pudor mixtoqz ĩsania luctu
Et furns agitatus amor et cõstia uirtus
Atq hic enẽa magna tibi uote uocauit
Enoas a guouit eñĩ leus q p̾tatur
Sit pr̃ ille deũ faciat sic altus apollo
Incipias cõferte mianũ
Tñi affatus et ĩfesta subit ocius hasta
Iue aut̃ quid me erepto senissime nato
Terres het uia sola fuit qua perdere posses
Ne morte horremꝰ nec diuũ parcumnꝰ ulli
Desme iã remo moritiꝰ et hec tibi porto
Dona prins dixit tetũ qz ĩtorsit ĩ hostem
Inde aluid superat q aliud figit q uolat q
Ingenti greo s sustinet auens unibo
Ter aicũ astants̃ leuoo eq̃tanit ĩ ortes
Teli manu iatiens tet secũ tois heros
Iimatnẽ erato crrcũ fert tegnuẽ situam
Iude ubi tot traxisse moras tespicula tedet

Expanded text:
membra manusque ambas iaculis oneravit acutis, membra manusque ambas iaculis oneravit acutis, aere caput fulgens cristaque hirsutus equina. Sic cursum in medios rapidus dedit: aestuat ingens uno in corde pudor mixtoque insania luctu, et furiis agitatus amor et conscia virtus. Atque hic Aenean magna ter voce vocavit. Aeneas agnovit enim laetusque precatur: Sic pater ille deum faciat, sic altus Apollo, incipias conferre manum. Tantum effatus et infesta subit obvius hasta. Ille autem: Quid me erepto, saevissime, nato terres? Haec via sola fuit, qua perdere posses. Nec mortem horremus nec divom parcimus ulli. Desine: nam venio moriturus et haec tibi porto dona prius. Dixit telumque intorsit in hostem; inde aliud super atque aliud figitque volatque ingenti gyro, sed sustinet aureus umbo. Ter circum adstantem laevos equitavit in orbes tela manu iaciens, ter secum Troïus heros immanem aerato circumfert tegmine silvam. Inde ubi tot traxisse moras, tot spicula taedet
Abbreviated transcription (Latin):
Flentes ingente atq ingenti uulue uictã
A guouit louge gennitũ presaga mali mẽs
Caniciẽ multo deformat puluere et ãbas
Ad celũ tendit paluias et coiꝑe iuheret
Tanta ueme teniut uiuẽdi nate uoluptas
Exciciũ infelye nc̃ alte uuluns ad actũ
⁊dem ego nate tuũ matulam t̾mriẽ nomẽ
Pulsus ob dudrã sobio steptris q pr̃ms
Debuerã prũ penas odũs q meorũ
Om̃s par mertes aiam sontem ad dediseni
Nñt uno uez adhuc hoĩes huĩcẽ q relinquo
Sed luignã fti hoc dicens actołlit ĩ egã̃
Ted femui et qaͣ uis alto uulnere tardet
Maud deiectus eqnũ duci inbet hoc decus illi
Uixme  ant hodie uictor spolia illa ciuẽta
Et ence caput referes lausi q delorũ
Ultor eus motũ at axit siuillã uiã uis
Occũbens pariter nez enĩ fertissime credo
Iussa alieua pati et duõs dignabere tenccos
Dixit et exceptus tergo cõsueta locauit

Expanded text:
flentes, ingentem atque ingenti volnere victum. flentes, ingentem atque ingenti volnere victum. Agnovit longe gemitum praesaga mali mens: canitiem multo deformat pulvere et ambas ad caelum tendit palmas et corpore inhaeret. Tantane me tenuit vivendi, nate, voluptas, exitium infelix, nunc alte volnus adactum! Idem ego, nate, tuum maculavi crimine nomen, pulsus ob invidiam solio sceptrisque paternis. Debueram patriae poenas odiisque meorum: omnis per mortis animam sontem ipse dedissem! Nunc vivo neque adhuc homines lucemque relinquo. Sed linquam. Simul hoc dicens attollit in aegrum se femur et, quamvis dolor alto volnere tardet, haud deiectus equum duci iubet. Hoc decus illi, viximus. Aut hodie victor spolia illa cruenti et caput Aeneae referes Lausique dolorum ultor eris mecum aut, aperit si nulla viam vis, occumbes pariter; neque enim, fortissime, credo, iussa aliena pati et dominos dignabere Teucros. Dixit et exceptus tergo consueta locavit
Abbreviated transcription (Latin):
ilt uero ut uultũ uidit moriẽtis et ora
Ora modis auchisiades pallentia mras
Ingenunt̃ miserãs granter dextã q tetendit
Et mẽtẽ prĩe subiit pietatis nuago
Quid tibi nc̃ miserande puer pro landibz istis
Quid pus eneat tãta dabit indole dignũ
Arina quib letatus hobe tua te  pauctũ¬
Manib et ciuea si qua eft ea cura remito
Hoc tanẽ infelix iuiserã solabere mortẽ
Ener magui dextra cadio inciepae ultro
Cũt tantes socios et terra subleuat ip̃m
Saugniẽturpãtẽ cõptos de more capillos
Interea genitor tiben ad fliũs undam
Duluera siccabat linphis corpꝰq leuabat
Arboris acclius tiũco ꝓcul erea ramis
Dependet galea et prato grana arana qestr̃t
Etant lecti Iuuenos circũ ip̃e eger auholans
Cella fonet fusus ꝑpexam ĩ poctore bartum
Multa super laus rogitat multos q remuctũt
Qui reuocẽt mesti i ferãt mãdata pentis
Et lausũ ex autiuẽ socĩ superarma ferobant

Expanded text:
At vero ut voltum vidit morientis et ora, At vero ut voltum vidit morientis et ora, ora modis Anchisiades pallentia miris, ingemuit miserans graviter dextramque tetendit, et mentem patriae subiit pietatis imago. Quid tibi nunc, miserande puer, pro laudibus istis, quid pius Aeneas tanta dabit indole dignum? Arma, quibus laetatus, habe tua, teque pamanibus et cineri, siqua est ea cura, remitto. Hoc tamen infelix miseram solabere mortem: Aeneae magni dextra cadis. Increpat ultro cunctantis socios et terra sublevat ipsum, sanguine turpantem comptos de more capillos. Interea genitor Tiberini ad fluminis undam volnera siccabat lymphis corpusque levabat arboris adclinis trunco. Procul aerea ramis dependet galea et prato gravia arma quiescunt. Stant lecti circum iuvenes: ipse aeger anhelans colla fovet, fusus propexam in pectore barbam; multa super Lauso rogitat multumque remittit qui revocent maestique ferant mandata parentis. At Lausum socii exanimem super arma ferebant
Abbreviated transcription (Latin):
Buscinuĩt sociĩ magno clamore sequãtur
Dã genitor nati pauua ꝓtetus abnet
Ah issilib furit eneas tectũ q tenet fe¬
M t uelut effusa si qñ grandine iũbi
Pienpitãt ot̃s cãpio diffugit arator
Onũs et agritola et tuta latet arce uiator
A ut amnis rippis at̃alti formte saxi
Dũ pluit ĩ terris ut possint sele reducto
Exerce dĩe sit obrutus undiz telis
Eueas mubõ besti dũ detiuet oũis
Susonet et clausũ ĩ cͤpitat lauso qrnũatiu
Quomoriturre aius maiora q urabz audes
F allit te ĩtantã paetas tua necuuꝰ ille
Exultat demẽs seue iãz altius ne
Dardamo surgũt ductori extreniaq lauso
Parce filia legũt ualidũ uãz exigit eusem
Per mediũ eueas iuiuenẽ totũq recondit
Trãsitit et pariã mucro lema arma minacis
Et timicã molti mater quã uen̾at auto
Impleuit q suiũ sãgius tũ uita peiauras
Cõcessit mesta ad manes corpus qz reliquit

Expanded text:
sustinuit. Socii magno clamore sequuntur, sustinuit. Socii magno clamore sequuntur, dum genitor nati parma protectus abiret, missilibus. Furit Aeneas tectusque tenet se. Ac velut effusa siquando grandine nimbi praecipitant, omnis campis diffugit arator omnis et agricola et tuta latet arce viator, aut amnis ripis aut alti fornice saxi, dum pluit in terris, ut possint sole reducto exercere diem: sic obrutus undique telis Aeneas nubem belli, dum detonet omnis, sustinet et Lausum increpitat Lausoque minatur: Quo moriture ruis maioraque viribus audes? Fallit te incautum pietas tua. Nec minus ille exsultat demens; saevae iamque altius irae Dardanio surgunt ductori, extremaque Lauso Parcae fila legunt: validum namque exigit ensem per medium Aeneas iuvenem totumque recondit. Transiit et parmam mucro, levia arma minacis, et tunicam, molli mater quam neverat auro, implevitque sinum sanguis; tum vita per auras concessit maesta ad manis corpusque reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
Necit ac illa uolans chipeo ẽ extussa ꝓtulq¬
E gregiũ autorẽ niter et illia figit
Meiculis ã torẽ comitõ qͥ missus ab argis
Meserat euandro ah itala cõsederat bate
Eterntur iufelix alieno unlue̾ cetũq
Aspacie et dulces morieus remũst̾ argos
Tũ paus eneas hastam iacit illa per orbem
Cre canũ taplici per luea terga tab q
Trãsut intextũ tauris opus iia q sedit
Ingume s uires haud ꝑtulit otiꝰ ensem
Eneas uist tirrem sanguine letus
Cripit a fem̃e et tiepidanti feiuidus ĩstat
Ingeninit graite cari genitoris amore
Ue uidit laufus lac̾iue q̃por ora uolute
Sit mortis dure cassi tua q eptiã fct̃a
Mi qua fidem tanto operi latura uetustas
Non equidẽ nocte iuuenio mẽtiande filebo
Ille podeui refereus ee artilis niq ligatus
Ce dobat tlipeo q ĩ nuitũ hastile trahebat
Proripuit iuuenis sese qz muscuit aanis
Iãq assugẽtis dextre plagã q ferentis
Ence subnͣt iuucanẽ ip̃mq morando

Expanded text:
olans clipeo est excussa proculque egregium Antoren latus inter et ilia figit, Herculis Antoren comitem, qui missus ab Argis haeserat Euandro atque Itala consederat urbe. Sternitur infelix alieno volnere caelumque aspicit et dulcis moriens reminiscitur Argos tum pius Aeneas hastam iacit: illa per orbem aere cavum triplici, per linea terga tribusque transit intextum tauris opus imaque sedit inguine, sed viris haud pertulit. Ocius ensem Aeneas, viso Tyrrheni sanguine laetus, eripit a femine et trepidanti fervidus instat. Ingemuit cari graviter genitoris amore, ut vidit, Lausus, lacrimaeque per ora volutae. Hic mortis durae casum tuaque optima facta, siqua fidem tanto est operi latura vetustas, non equidem nec te, iuvenis memorande, silebo. Ille pedem referens et inutilis inque ligatus cedebat clipeoque inimicum hastile trahebat: prorupit iuvenis seseque immiscuit armis iamque adsurgentis dextra plagamque ferentis Aeneae subiit mucronem ipsumque morando
Abbreviated transcription (Latin):
A cies ẽõ uiros cũ dura prelia gente
Et nũt ille quid̾spe multũ caperis mani
Foro ot uota facit cumulacq altaria denis
Mos iuuenẽ exananũ et iul iã celestib ullis
Debentẽ uano nesti conutaurꝰ honore
Infelie nati fimus caidele uidebis
Piurr̃i reditus expertati q trũphn
Hec mea magua fides at nõ enãdre pudendis
Uulnerib pulsũ aspicies noc soipite dirũ
O ꝑtabis natosimꝰ pã hen michi quãtũ
Presidiũ ausoina et quãtũ tu perdis iule
Hec uba deflenit tolli mserablẽ corpus
Imperat et toto lectos ex agiẽ mittit
¶Mile uiros qui supreniũ conittentur honore
Inteisintq prĩs lac̾ius solacia luctus
Exigua ingentis misero sed debita pũ
H aud sognes ali caates et molle feretũĩ
Eytiuctos q thoros obtẽtu frondis dumbrãt
Hic nuenẽ aggresti subliuẽ strannẽ ponũt
Qualẽ uirgneo de messir pollice florem
Seu mollis uiole seu lauguẽtis. i acuiti
Cui nez fulgor adhut nec dñ sua foria recessit

Expanded text:
acris esse viros, cum dura proelia gente. Et nunc ille quidem spe multum captus inani fors et vota facit cumulatque altaria donis: nos iuvenem exanimum et nil iam caelestibus ullis debentem vano maesti comitamur honore. Infelix, nati funus crudele videbis! Hi nostri reditus expectatique triumphi! Haec mea magna fides! At non, Evandre, pudendis vulneribus pulsum adspicies nec sospite dirum optabis nato funus pater. Ei mihi, quantum praesidium Ausonia et quantum tu perdis, Iule! Haec ubi deflevit, tolli miserabile corpus imperat et toto lectos ex agmine mittit mille viros, qui supremum comitentur honorem intersintque patris lacrimis, solacia luctus exigua ingentis, misero sed debita patri. Haud segnes alii crates et molle feretrum Exstructosque toros obtentu frondis inumbrant. Hic iuuenem agresti sublimem stramine ponunt, Qualem uirgineo demessum pollice florem Seu mollis uiolae seu languentis hiacinti, Cui neque fulgor adhuc necdum sua forma recessit:
Abbreviated transcription (Latin):
Hant priãm reperere suo decorate supreuus
il mierib q mestã euandri p̾mꝰ ad uiben
Mittatur pallas quẽ uõ urrtutis egentem
Abstulit atra dies et fuuere merstt acerto
Sit ait lat̾maus recipit q ad linã gresstã
Torpus ubi grarniui positũ pallantis atestes
Seruabat semor qui parrasio enaudeo
A muger ante fuit sed uõ felicibz eque
Tñ conies auspicũs euro datus ibat aliĩno
Circũ oñis famulũ q troiauaq turba
Et mestũ iliades c̾nẽ demore solute
Ut uero eneas foriba sese nitulit altis
Ingentẽ gromitũ tersis ad sidera tollunt
Pectoribz mesto q ñiugit regia luctu
Ip̃e caput niuei fultũ pallantis et ora
Ut uidit leui q patens ĩ pactore unlnus
Cuspadis ausoiue latnus ita fatur ab ortis
Te ue inquit nuserande puer cũ leta uenrrat¬

Expanded text:
hanc patriam peperere suo, decorate supremis hanc patriam peperere suo, decorate supremis muneribus, maestamque Evandri primus ad urbem mittatur Pallas, quem non virtutis egentem abstulit atra dies et funere mersit acerbo. Sic ait inlacrimans recipitque ad limina gressum, corpus ubi exanimi positum Pallantis Acoetes servabat senior, qui Parrhasio Evandro armiger ante fuit, sed non felicibus aeque tum comes auspiciis caro datus ibat alumno. Circum omnis famulumque manus Troianaque turba et maestum Iliades crinem de more solutae. Ut vero Aeneas foribus sese intulit altis, ingentem gemitum tunsis ad sidera tollunt pectoribus, maestoque immugit regia luctu. Ipse caput nivei fultum Pallantis et ora ut vidit levique patens in pectore vulnus cuspidis Ausoniae, lacrimis ita fatur obortis. Tene, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
Prempitãt oure turbata q fuile mens est
Uota deo p̾mo uictor soluebat eoo
Ungentẽ quertũ destissis undiq Ramis
Cõstitint tumulo fulgẽtiaq indiuie qrma
Mezẽti ducis exunias tibi magne tropheñ
Belli potẽs aptat rorãtey sangnie castas
Cela q tãdta uiri et bis sex thoraca patttũ
Perfossũ q lotis chpeũq ex ere fiuistie
Subtigat atq eusem collo suspendit eburm̃
¶si sotios uãz oĩs eñ stipata terrebat
Turba ducũ sic nntipiẽs hortat᷑ ouãtes
Maxnua res effecta ura tuuor oĩs abesto
Quod superest het st̾ spolia et de rerre suꝑbo
Primicie manibz meis merẽtius il lit
Aunc tter ad reg̃e nobis minos q latmos
Auua parate aĩs et ip̃e presmuinte bellã
Ne qua mora iguaros ubi ẜiũ uellere signa
Aunerũt superi putem q cdntere castur
Impedia fgrius q metusentencia tardat
Interoi socios nihinuata corpora terre
¶ audemius qui sotus honos acherãte sub io
Ite ait egcegias aĩas q̃ sangĩe nobis

Expanded text:
 funere mens est, vota deum primo victor solvebat Eoo. Ingentem quercum decisis undique ramis constituit tumulo fulgentiaque induit arma, Mezenti ducis exuvias, tibi, magne, tropaeum, bellipotens: aptat rorantis sanguine cristas telaque trunca viri et bis sex thoraca petitum perfossumque locis clipeumque ex aere sinistrae subligat atque ensem collo suspendit eburnum. Tum socios, namque omnis eum stipata tegebat turba ducum, sic incipiens hortatur ovantis: Maxima res effecta, viri; timor omnis abesto, quod superest: haec sunt spolia et de rege superbo primitiae, manibusque meis Mezentius hic est. Nunc iter ad regem nobis murosque Latinos. Arma parate animis et spe praesumite bellum, nequa mora ignaros, ubi primum vellere signa adnuerint superi pubemque educere castris, impediat segnisve metu sententia tardet. Interea socios inhumataque corpora terrae mandemus, qui solus honos Acheronte sub imo est. Ite, ait, egregias animas, quae sanguine nobis
Abbreviated transcription (Latin):
Constituere piras huc corpora quisq suotũ
More tulere patrũ subiectisq iguib ictas
Conditir in tenebras altũ caligĩe celũ
Ter crrcũ accenses cunti ꝙ fulgẽtib ariuis
Decurrere rogos ter mestũ fimers ignem
Lustranere i equis ululatus q ore dedere¬
E pargitur et tellus laclus sꝑgũt᷑ et arma
It clanior celo q urrũ clangor q tubarũ
Hic alĩ spolia occisis diccepta latins
Comciũt igni galeas euses qz decoros
Frena q feruentis q otas pars nu̾a nota
Ipõiũ ctipeos et non felitia tela
Multa boũ crica mactantur corpora morti
Eetigeros qi sues raptas q ex onĩb agas
Inflãmãtingulũt pecrdes cũ littore toto
A identes spectãt socios semusta q fiuant¬

Expanded text:
constituere pyras. Huc corpora quisque suorum constituere pyras. Huc corpora quisque suorum more tulere patrum, subiectisque ignibus atris conditur in tenebras altum caligine caelum. Ter circum accensos cincti fulgentibus armis decurrere rogos, ter maestum funeris ignem lustravere in equis ululatusque ore dedere; spargitur et tellus lacrimis, sparguntur et arma: it caelo clamorque virum clangorque tubarum. Hic alii spolia occisis derepta Latinis coniciunt igni, galeas ensesque decoros frenaque ferventisque rotas; pars munera nota, ipsorum clipeos et non felicia tela. Multa boum circa mactantur corpora Morti, saetigerosque sues raptasque ex omnibus agris in flammam iugulant pecudes. Tum litore toto ardentis spectant socios semustaq
Abbreviated transcription (Latin):
Obruerẽt rutuli telis arcam qz dedissem
I tq hec pompa domũ me nõ pallãta referiet
Met uos arguer̃e tencai net federa nec quas
Is xenuꝰ hospicio dextras sors istasen cite
Debita erat nr̃e qd̵ si ĩiatura mcrebat
Mors natũ cesis uolstorũ millib ante
Dncẽtẽ in latiũ tencios cecidisse inuabit
Quĩ ego nõ alio diguer te funeͤ palla¬
Tu rem q duices tirrenũ erercitus oĩs
Magua trophea ferũt quos dat tu dextia leto
Tu quoz nc̃stares i̾manis trũtus ĩ armis
Dadite et li meõres regi mãdata referte
Qued uitã ĩmoror ĩiusã pallãti ꝑ tiuꝑto
Dextera cã tue qst tiraiũ uatoq pr̃iq
Quã debere uides nũtis uactat ii tibi solus
Fortuue q laus non drte gandra queio
Nec Ras sed guato manes ꝑferre sub Iuies
Murora interea miseris mortalbus altũã
Extulerat lucõ Referẽs oꝑera atq labores
Dam prencas iã ciruo ĩ littore tarchon

Expanded text:
obruerent Rutuli telis! Animam ipse dedissem obruerent Rutuli telis! Animam ipse dedissem atque haec pompa domum me, non Pallanta, referret, nec vos arguerim, Teucri, nec foedera nec quas iunximus hospitio dextras: sors ista senectae debita erat nostrae. Quod si immatura manebat mors natum, caesis Volscorum milibus ante ducentem in Latium Teucros cecidisse iuvabit. Quin ego non alio digTyrrhenique duces, Tyrrhenum exercitus omnis. Magna tropaea ferunt, quos dat tua dextera Leto: tu quoque nunc stares immanis truncus in armis,Vadite et haec memores regi mandata referte: quod vitam moror invisam Pallante perempto, dextera causa tua est, Turnum natoque patrique quam debere vides. Meritis vacat hic tibi solus fortunaeque locus. Non vitae gaudia quaero, nec fas, sed nato Manis perferre sub imos. Aurora interea miseris mortalibus almam extulerat lucem, referens opera atque labores: iam pater Aeneas, iam curvo in litore Tarchon
Abbreviated transcription (Latin):
Et iã pama uolans tati pͥmĩcia luctus
Euãdiũ enãdti q demos et menia complet
Que mode uattore latio pallanta ferebat
Archades ad portas ⁊uere et de more uetrsto
fuuercas rapuere faces bacet uia longo
Oi dine flaiatũ et late distiannãt agros
Contia tuiba fagũ ueniẽo plãgẽtia nĩgit
iA gunã q̃ postꝙ̃ nrĩco succedere tectis
Uidersst mestã incendũt clamorib urbem
At nõ euãdiũ potis est uis ulla tenere
Sed uenie ĩ nadios ferctio pallante reposte
Prombuit fuper atq herer lac̾mãs q geuĩẽs q
Et uia uir tandem uoti lapata dolore est
Non ha opalla dederas promuissa parenti
Cantius ut seno uelles te cietere marti
Ce pͣdulce decus p̾mo certannẽ posset
Prmucie iuueuis misere belli qz ꝓpinqui
Dura rudimenta et nulli exaudita doorũ
Felix morte tua uez in hũc seruata dolorem
Contra ego unieudo uici mea fata superstes
Restaiẽ ut genitor troũ soria ar ma serutã

Expanded text:
Et iam Fama volans, tanti praenuntia luctus, Et iam Fama volans, tanti praenuntia luctus, Evandrum Evandrique domos et moenia replet, quae modo victorem Latio Pallanta ferebat. Arcades ad portas ruere et de more vetusto funereas rapuere faces; lucet via longo ordine flammarum et late discriminat agros. Contra turba Phrygum veniens plangentia iungit agmina. Quae postquam matres succedere tectis viderunt, maestam incendunt clamoribus urbem. At non Evandrum potis est vis ulla tenere, sed venit in medios. Feretro Pallanta reposto procubuit super atque haeret lacrimansque gemensque, et via vix tandem vocis laxata dolore est. Non haec, O Palla, dederas promissa parenti, cautius ut saevo velles te credere Marti; et praedulce decus primo certamine posset. Primitiae iuvenis miserae bellique propinqui dura rudimenta et nulli exaudita deorum felix morte tua neque in hunc servata dolorem! Contra ego vivendo vici mea fata, superstes restarem ut genitor. Troum socia arma secutum
Abbreviated transcription (Latin):
Uixet tui uitã deus et sua dextra dedisset
Mũt ite et auiseus suppoinite curibz ignẽ
Sierat enras illi obscupuere silentes
Cõuersi qz eculos interse al ora teuebãt
Tũ semor semꝑ q odns et tĩmẽ drances
Infensus iineui tiruo sit ore uicissim
Disa refue o fania ingrẽs ingentior armis
Uu troiane quibz celo te landibz equem
Iusticie ne p̾ns muitor belli q laborũ
Nos uero hec priãm gatti ⁊ eferenius ad urtem
Et te si qua uĩa dedeat fortima latino
Ingenins regi querat sidi federa tumꝰ
Quĩ et fatales inuorũ attollere moles
Gax subuectare humeris troiana unuabit
Dixerat hec uno q om̃e calẽ ore fremebãt
Rissenos pepigere dies et pace sequestra
Pex sinas tenca iuyeti qz ipugne latim̃
Er rauere ingio ferro sonat alta baipẽn
Frariuns enercũtultas ad sidera pius
Robora nec cimeio et olente scindere cediũ
Met plaustas cessant uectare genẽtibz otuos

Expanded text:
vixet, cui vitam deus aut sua dextra dedisset. vixet, cui vitam deus aut sua dextra dedisset. Nunc ite et miseris supponite civibus ignem. Dixerat Aeneas. Illi obstipuere silentes conversique oculos inter se atque ora tenebant. Tum senior semperque odiis et crimine Drances infensus iuveni Turno sic ore vicissim orsa refert: O fama ingens, ingentior armis vir Troiane, quibus caelo te laudibus aequem? Iustitiaene prius mirer belline laborum? Nos vero haec patriam grati referemus ad urbem et te, siqua viam dederit fortuna, Latino iungemus regi: quaerat sibi foedera Turnus. Quin et fatalis murorum attollere moles saxaque subvectare umeris Troiana iuvabit. Dixerat haec, unoque omnes eadem ore fremebant. Bis senos pepigere dies et pace sequestra per silvas Teucri mixtique inpune Latini erravere iugis. Ferro sonat alta bipenni fraxinus, evertunt actas ad sidera pinus, robora nec cuneis et olentem scindere cedrum nec plaustris cessant vectare gementibus ornos.
Abbreviated transcription (Latin):
Fata eorant salue eterutñ michi maximue uala
Etermĩ q uale nec pbura effatus ad altos
Tendebut muros gressũ q in castra ferebat
Iam oratores aderant ex urbe latiua
Uelati r anus olee ueniã q dogantes
Corpora per tãpos serro q̃ fusa iacebant
Reideret ac tumule fuieret succe dere terte
Nullũ a uictis cectanẽ et ethẽ cassis
Parceret hospitib quondã soceris q uocatis
Ques bonus enous haud asperuenda precãtes
Proseq̃i uenia et ueibis hec ni suꝑ addit
Quenã uos tãto fortiuãta indigna latiui
Amplicuit tello qui nos fugiatis a micos
Pacem ne ex anrnis et mattis sorte peruptis
Oratis equide et urus con cedore uellemi
Net ueni nisi fata locũ sedẽ qz dedissent
Mer bellũ cũ geute grio rex mã reliquis
Hospicia et tirrui potius se ccedidit armus
E quiꝰ huic turnũ fuerat se oppone morti
Si bellũ fuure manu si pellere tencros
A pparat his detuit metũ cõturrere telis

Expanded text:
fata vocant: salve aeternum mihi, maxime Palla, fata vocant: salve aeternum mihi, maxime Palla, aeternumque vale. Nec plura effatus ad altos tendebat muros gressumque in castra ferebat. Iamque oratores aderant ex urbe Latina, velati ramis oleae veniamque rogantes: corpora, per campos ferro quae fusa iacebant, redderet ac tumulo sineret succedere terrae; nullum cum victis certamen et aethere cassis; parceret hospitibus quondam socerisque vocatis. Quos bonus Aeneas haud aspernanda precantis prosequitur venia et verbis haec insuper addit: Quaenam vos tanto fortuna indigna, Latini, implicuit bello, qui nos fugiatis amicos? Pacem me exanimis et Martis sorte peremptis oratis? Equidem et vivis concedere vellem. Nec veni, nisi fata locum sedemque dedissent, nec bellum cum gente gero: rex nostra reliquit hospitia et Turni potius se credidit armis. Aequius huic Turnum fuerat se opponere morti. Si bellum finire manu, si pellere Teucros apparat, his mecum decuit concurrere telis: