comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo fiunt pereos qui eas uelut certas propter
ueritatem : & aliȩ uigintiquatuor pereos qui
easdem quamuis incertas propter ueri similitu¬
dinem sequendas putant : Rursus quia unam¬
quamque istarum quad raginta octo sectarum
potest quisque sequi habitu ceterorũ philoso¬
phorum. Itemque alius potest cynicorũ : ex hac
&iam differentia duplicantur: & non aginta sex
fiunt: Deinde quia earum singulas quasque lta
intueri homines possunt atque sectari: ut aut
otiosam diligant uitam : sicut hi quantum modo
studiis doctrinȩ uacare uoluerunt atque ualu¬
erunt : aut negotiosam sicut hi quicum philo¬
sopharentur : Tamen administratione reipubli¬
cȩ regendisque rebus humanis occupatissimi
fuerunt : Aut ex utroque genere temperatam:
sicut hi qui partim erudito otio : partim neces¬
sario negotio alternantia uitȩ suȩ tempora
tribuerunt: Propter has differentias potest¬
&iam triplicari numerus iste sectarum &

Expanded text:
ergo fiunt per eos, qui eas uelut certas propter ergo fiunt per eos, qui eas uelut certas propter ueritatem, et aliae uiginti quattuor per eos, qui easdem quamuis incertas propter ueri similitudinem sequendas putant. Rursus, quia unamquamque istarum quadraginta octo sectarum potest quisque sequi habitu ceterorum philosophorum, itemque alius potest habitu Cynicorum, ex hac etiam differentia duplicantur et nonaginta sex fiunt. Deinde quia earum singulas quasque ita tueri homines possunt adque sectari, ut aut otiosam diligant uitam, sicut hi, qui tantummodo studiis doctrinae uacare uoluerunt adque ualuerunt, aut negotiosam, sicut hi, qui cum philosopharentur tamen administratione rei publicae regendisque rebus humanis occupatissimi fuerunt,. aut ex utroque genere temperatam, sicut hi, qui partim erudito otio partim necessario negotio alternantia uitae suae tempora tribuerunt: propter has differentias potest etiam triplicari numerus iste sectarum et
Abbreviated transcription (Latin):
lis uidelic& uitae: quõ quisquis sectatur aliquã
istarum duo decim sectam. profecto aut ꝓpter
se tantum id agit: aut &iam propter socium: cui ::¬
deb& hoc uelle quod sibi: Quocirta duodecimsunt
eorum qui propter se tantum modo unam quãq
tenendam putant : & aliȩ duodecim eorum qui
non solum propter se: sic uel sic philosophandũ
esse discernunt : Sed &iam propter alios: quorũ
bonũ appetunt sicut suum: Hȩ autem sectae
uiginti quatuor: Iterum geminantur: addita dif¬
ferentia ex achademicis nouis: & fiunt quadra¬
ginta octo: Illarum quippe uiginti quatuor
unam quamque sectarum potest quisque sic te¬
nere ac defendere : ut certam quem ad modum
defenderunt stoici : quod hominis bonum quo
beatus ess& in animi tantum modo uirtute con¬
sister& potest alius ut incertam: sicuti defen¬
derunt achademici noui : quodeis & si non certũ:
tamen ueri simile uidebatur: Viginti quatuor

Expanded text:
lis uidelicet uitae, quoniam, quisquis sectatur aliquam lis uidelicet uitae, quoniam, quisquis sectatur aliquam istarum duodecim sectam, profecto aut propter se tantum id agit aut etiam propter socium, cui debet hoc uelle quod sibi. Quocirca duodecim sunt eorum, qui propter se tantum unamquamque tenendam putant, et aliae duodecim eorum, qui non solum propter se sic uel sic philosophandum esse decernunt, sed etiam propter alios, quorum bonum adpetunt sicut suum. Hae autem sectae uiginti quattuor iterum geminantur addita differentia ex Academicis nouis et fiunt quadraginta octo. Illarum quippe uiginti quattuor unamquamque sectarum potest quisque sic tenere ac defendere ut certam, quem ad modum defenderunt Stoici, quod hominis bonum, quo beatus esset, in animi tantummodo uirtute consisteret; potest alius ut incertam, sicut defenderunt Academici noui, quod eis etsi non certum, tamen ueri simile uidebatur. Viginti quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
titus propter se ipsam : uirtus autem ad sumen¬
da creditur propter illam. Id est utnihil uirtus
agat : nisi ad consequendam uel conseruandam cor¬
poris uoluptatem: Quȩuita deformis est quidem.
quippe ubi uirtus seruit dominȩ uoluptati: quã¬
uis nullo modo hȩc dicenda sit uirtus: sed tamen
&iam ista horribilis turpitudo habuit quosdam
philosophos patronos & defensores suos: Virtu¬
ti porro uoluptas iungitur : quando neura earũ
propter alteram : sed propterse ipsas ambȩ appe¬
tuntur: Qua propter sicut uoluptas uel subdita.
uel prȩlata. uel iuncta uirtuti tressectas facit.
lta quies. Ita utrumque : Ita prima naturȩ : ali¬
as ternas inueniuntur efficere: Prouaritate
quippe humanarum opinionum: uirtuti aliquan¬
do subduntur: aliquando prȩferuntur : aliquan¬
do iunguntur: ac sic ad duo denarium sectarum
numerũ peruenitur: Sed iste quoque nume¬
rus duplicatur adhibita una differentia : socia¬

Expanded text:
titur propter se ipsam, uirtus autem adsumentitur propter se ipsam, uirtus autem adsumenda creditur propter illam, id est, ut nihil uirtus agat nisi ad consequendam uel conseruandam corporis uoluptatem; quae uita deformis est quidem, quippe ubi uirtus seruit dominae uoluptati, quamuis nullo modo haec dicenda sit uirtus; sed tamen etiam ista horribilis turpitudo habuit quosdam philosophos patronos et defensores suos. Virtuti porro uoluptas iungitur, quando neutra earum propter alteram, sed propter se ipsas ambae adpetuntur. Quapropter sicut uoluptas uel subdita uel praelata uel iuncta uirtuti tres sectas facit, ita quies, ita utrumque, ita prima naturae alias ternas inueniuntur efficere. Pro uarietate quippe humanarum opinionum uirtuti aliquando subduntur, aliquando praeferuntur, aliquando iunguntur, ac sic ad duodenarium sectarum numerum peruenitur. Sed iste quoque numerus duplicatur adhibita una differentia, socia
Abbreviated transcription (Latin):
parua uel magna in hominẽ repperiuntur ingȩ
nus: Hȩc igitur quatuor id est. uoluptas. quies.
utrumque prima naturȩ . Ita sunt in nobis. ut
uel uirtus quam postea doctrina inserit : propter
hȩc appetenda sit : aut ista propter uirtutem :
Aut utraque propterse ipsa : acperhoc fiunt hinc
duo decim sectȩ : Perhanc enĩ rationem singulae
triplicantur : Quod cum in una de monstrauero
difficile nonerit id inceteris inuenire: Cumergo
uoluptas corporis. animi uirtute aut subtitur.
aut prȩfertur. aut iungitur. tripertita uari¬
atur diuersitate sectarũ: Subditur autem uir¬
tuti quando in usum uirtutis adsumitur: Per¬
tin& quippe aduirtutis officium : & uiuere pa¬
triȩ & propter patriam filios procreare: Quo¬
rum neutrũ fieri potest sine corporis uoluptate:
Nam sine illa nec cibus nec potus sumitur ut
uiuatur . nec concumbitur. ut generatio propa¬
getur : Cum uero prȩfertur uirtuti : ipsa appe¬

Expanded text:
parva, vel magna in hominum repeparva, vel magna in hominum repeiis. Haec igitur quattuor, id est uoluptas, quies, utrumque, prima naturae, ita sunt in nobis, ut uel uirtus, quam postea doctrina inserit, propter haec adpetenda sit, aut ista propter uirtutem, aut utraque propter se ipsa; ac per hoc fiunt hinc duodecim sectae; per hanc enim rationem singulae triplicantur; quod cum in una demonstrauero, difficile non erit id in ceteris inuenire. Cum ergo uoluptas corporis animi uirtuti aut subditur aut praefertur aut iungitur, tripertita uariatur diuersitate sectarum. Subditur autem uirtuti, quando in usum uirtutis adsumitur. Pertinet quippe ad uirtutis officium et uiuere patriae et propter patriam filios procreare, quorum neutrum fieri potest sine corporis uoluptate; nam sine illa nec cibus potusque sumitur, ut uiuatur, nec concumbitur, ut generatio propagetur. Cum uero praefertur uirtuti, ipsa adpe
Abbreviated transcription (Latin):
generaliũ distributione sectarũ : marcus uarro
in libro dephilosophia : tam multam dogmatum ua¬
rietatẽ diligenter & subtiliter scrutatus aduertit :
ut ad ducentas octoginta &orto sectas. non quae
iam essent sedquȩ esse possent : adhibens quas dam
differentias facillime perueniret : Quod ut bre¬
uiter ostendã inde oport& incipiam quod ipse ad¬
uertit & posuit in libro memorato : quatuor esse
quȩdam quȩ homines sine magistro: sine ullo ammi¬
niculo sine industria uel arte uiuendi : quȩ uirtus
dicitur: & procul dubio discitur uelut naturali¬
ter appetunt. Aut uoluptatem quadelectabi¬
tur mouetur corporis sensus: aut quietem qua
fit ut nullam molestiam corporis quisque patiatur.
Aut utrumque quam tamen uno nomine uolup¬
tatis epicurus appellat: Aut uniuersaliter pri¬
ma naturȩ. In quibus & hȩc sunt & alia : uel in cor¬
pore ut membrorum integritas & salus atque in¬
colomitas eius. uel in animo ut sunt ea quȩ uel

Expanded text:
generalium distributione sectarum Marcus Varro in libro de philosophia tam multam dogmatum uarietatem diligenter et subtiliter scrutatus aduertit, ut ad ducentas octoginta et octo sectas, non quae iam essent, sed quae esse possent, adhibens quasdam differentias facillime perueniret. Quod ut breuiter ostendam, inde oportet incipiam, quod ipse aduertit et posuit in libro memorato, quattuor esse quaedam, quae homines sine magistro, sine ullo doctrinae adminiculo, sine industria uel arte uiuendi, quae uirtus dicitur et procul dubio discitur, uelut naturaliter adpetunt, aut uoluptatem, qua delectabiliter mouetur corporis sensus, aut quietem, qua fit ut nullam molestiam corporis quisque patiatur, aut utrtatis Epicurus appellat; aut universaliter prima naturae, in quibus et haec sunt, et alia, vel in corpore, ut membrorum integritas, et salus atque incolumitas ejus; vel in animo, ut sunt ea quae vel
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ: Pax animȩ inrationalis ordinata requies
appetitionũ : Pax ammnȩ rationalis ordinata
cognitionis actionisq: consensio: Pax corpo¬
ris & animȩ ordinata uita & salus animantis:
Pax hominis mortalis & dĩ ordinata infide sub
ȩterna lege oboedientia : Pax hominũ ordina
ta concordia : Pax domus ordinata imperandi
oboediendiq: concordia cohabitantiũ : Pax ciui¬
tatis ordinata imperandi atq oboediendi con¬
cordia ciuiũ: Pax cȩlestis ciuitatis ordinatis¬
sima & concordissima societas fruendi dõ. & in uicẽ

Expanded text:
tium. Pax animae irrationabilis, ordinata requies appetitionum. Pax animae rationabilis, ordinata cognitionis actionisque consensio. Pax corporis et animae ordinata vita et salus animantis. Pax hominis mortalis et Dei ordinata in fide sub aeterna lege obeta concordia, pax domus ordinata imperandi oboediendique concordia cohabitantium, pax ciuitatis ordinata imperandi adque oboediendi concordia ciuium, pax caelestis ciuitatis ordinatissima et concordissima societas fruendi Deo et inuicem
Abbreviated transcription (Latin):
ERUM DEANIMI BONIS QUIBUS POSTHANC
uitam beatissimus ꝑfructur : non a nobis dissenti
tum possunt negant: sed credentes multi
negantes paucissimos reliquerunt. & ad xp̃m
quihoc quod istis uidetur absurdum insua re¬
surrectione monstrauit: fideli corde conuersi st̃.
docti &indocti: sapientes mundi &insi pientes
Hoc enim credidit mundus quod prȩdixit ds̃: qui
&iam hoc prȩdixit quod hanc rem mundus fue¬
rat crediturus. : Neq enim petri maleficiis

Expanded text:
erum de animi bonis, quibus post hanc uitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiutum possunt negant. Sed credentes multi negantes paucissimos reliquerunt et ad Christum, qui hoc quod istis uidetur absurdum in sua resurrectione monstrauit, fideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. Hoc enim credidit mundus. quod praedixit Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis
Abbreviated transcription (Latin):
quiescens agere. &agens quiescere: potest ad
opus nouum. non nouum sed sempiternum ad¬
hibere consilium.: Nec poenitendo quia prius
cessauerat : coepit facere quod non fecerat.
Sed & si prius cessauit. posterius operatus est,
quod nescio quem ad modum ab homine possit
intellegi.: Hoc proculdubio quod dicitur pri¬
us & posterius in reb prius non eistentibus.
& posterius ex istentibus fuit.⁊ In illo autem
non alteram praecedentem. altera subsequens
mutauit aut abstulit uoluntatem: sed una ca¬
demq sempiterna. & im mutabili uoluntate res
quas condidit. & ut prius non essent egit.

Expanded text:
quiescens agere et agens quiescere. Potest ad opus nouum non nouum, sed sempiternum adhibere consilium; nec paenitendo, quia prius cessauerat, coepit facere quod non fecerat. Sed et si prius cessauit et posterius operatus est quod nescio quem ad modum ab homine possit intellegi: hoc procul dubio, quod dicitur prius et posterius, in rebus prius non existentibus et posterius existentibus fuit; in illo autem non alteram praecedentem altera subsequens mutauit aut abstulit uoluntatem, sed una eademque sempiterna et inmutabili uoluntate res, quas condidit, et ut prius non essent egit
Abbreviated transcription (Latin):
me moraui mus: corpus enim corrupti¬
bile aggrauat animam: Ad dendo
utique corruptibile non quali cumq
corpore. sed quale factum est & pec¬
cato consequente uindicta animam per¬
hibuit aggrauari.
Quod &iam si ñ
ad di disset. nihil aliud intellegere
deberemus : Sed cum apertissime plato.
deos a sum mo dõ factos habere in mor¬
talia corpora praedic& eis que ipsum
dm̃ a quo facti sunt. inducat promagno
beneficio pollicentem. quod in a&ernum
cum suis corporibus permanebunt: nec
abeis ulla morte soluentur : quid est
quod isti ad&agitandam xp̃i anam fi¬
dem fingunt senescire quod sapiuntꝰ
aut &iam sibi repugnantes. aduersũ

Expanded text:
memorauimus: Corpus enim corruptimemorauimus: Corpus enim corruptibile adgrauat animam. Addendo utique corruptibile non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente uindicta, animam perhibuit adgrauari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intellegere deberemus. Sed cum apertissime Plato deos a summo Deo factos habere inmortalia corpora praedicet eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio pollicentem, quod in aeternum cum suis corporibus permanebunt nec ab eis ulla morte soluentur: quid est quod isti ad exagitandam Christianam fidem fingunt se nescire quod sciunt, aut etiam sibi repugnantes aduersu
Abbreviated transcription (Latin):
morte quae illi accidit. cum de seritur
suauita: idest anima. Vnde constat
inter xp̃i anos. uerariter catholicam
tenentes fidem . &iam ipsam nobis cor¬
poris mortem: non lege naturae qua
nul lam mortem homini ds̃ fecit: sed
merito in flictam esse peccati: qm̃ pet¬
catum uindicans ds̃. dixit homini.
in quo tunc omnes eramus. terra es.
quorum calum nias defendimus ciui¬
ta tem dĩ. hoc est eius ecclesiam. sapien¬
ter sibi uidentur in ridere: quod dici¬
mus animae acorpore separationem.
in ter poenas eius esse deputandam.
Quia uidelic& eius perfectam beati¬
tu dinem: tunc illi fieri &istimant.
cum omni corpore prorsus exuta ad
dm̃ sim plex & sola & quo dam modo
Ubi si nihil quo ista
re fel ler&ur opinio in eorum lit teris
inuenirem. opero sius mi hi disputan¬
dum ess& quodemonstrarem noncor¬
pus esse animae. sed corruptibile cor¬
pus onero sum ⁊ Vnde illud est quod de
scripturis nrĩs insuperiori libro com¬

Expanded text:
morte, quae illi accidit, cum deseritur morte, quae illi accidit, cum deseritur sua uita, id est anima. Unde constat inter Christianos ueraciter catholicam tenentes fidem etiam ipsam nobis corporis mortem non lege naturae, qua nullam mortem homini Deus fecit, sed merito inflictam esse peccati, quoniam peccatum uindicans Deus dixit homini, in quo tunc omnes eramus: Terra es quorum calumnias defendimus ciuitatem Dei, hoc est eius ecclesiam, sapienter sibi uidentur inridere, quod dicimus animae a corpore separationem inter poenas eius esse deputandam, quia uidelicet eius perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodam modo Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris inuenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse animae, sed corruptibile corpus onerosum. Unde illud est quod de scripturis nostris in superiore libro com
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut reficiat. quia lapsa perierat.¬
&iam siergo hanc intellegamus dm̃ denun¬
tias se mortem in eo quod ait: quadie ede¬
ritis &c illo morte moriemini : tam quam
dicer&: quadie deserueritis me perin opoe¬
dientiam. deseram uos ꝑ iustitiam: pro fec¬
to in ea morte &iam c&ere denunti atȩ sunt.
quae procul dubio fuerant saecuturae:
Nam in eo quod in oboediens motus. in car¬
ne animae in o boedientis & ortus est: prop¬
ter quem puden da texerunt: sensa est
mors una in qua deseruit. ani mam ds̃: Ea
signi ficata est uerbis eius. quando timore
de menti sese abscondenti homini dixit.
Non utique ignorando. querens
ipsa deseruit. &ate corruptum &senec¬
tute confectum: uenit inexperimentũ
mors altera. Dequa ds̃ peccatum ad¬
huc puniens. homini dixerat. Terra es
& interram ibis. Vt & his duabus. mors
illa prima quae totius hominis est
com pleretur: quam secunda in ulti¬
mo sequitur: nisi homo pergratiam
liberetur. Nequae enim corpus quod
d&erra est redir& interram: nisi sua

Expanded text:
siue ut reficiat, quia lapsa perierat, — etiamsi ergo hanc intellegamus Deum denuntiasse mortem in eo quod ait: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini, tamquam diceret: Qua die me deserueritis per inoboedientiam, deseram uos per iustitiam: profecto in ea morte etiam ceterae denuntiatae sunt, quae procul dubio fuerant secuturae. Nam in eo, quod inoboediens motus in carne animae inoboedientis exortus est, propter quem pudenda texerunt, sensa est mors una, in qua deseruit animam Deus. Ea significata est uerbis eius, quando timore dementi sese abscondenti homini dixit: Adam, ubi es? non utique ignorando quaerens,ipsa deseruit aetate corruptum et senectute confectum, uenit in experimentum mors altera, de qua Deus peccatum adhuc puniens homini dixerat: Terra es et in terram ibis; ut ex his duabus mors illa prima, quae totius est hominis, conpleretur, quam secunda in ultimo sequitur, nisi homo per gratiam liberetur. Neque enim corpus, quod de terra est, rediret in terram nisi sua
Abbreviated transcription (Latin):
erit. & quid est quod factum est: ipsum quod
fict & non est omnerecens subsole . Quodlo¬
quitur & dicit. et ce hoc nouum est. iam fuit in sac¬
culis. quaefuerunt antenos: Propter hos circuitus
in eadem redeuntes. & in eadem cuncta reuocantes.
dictum intellegiuolunt.: Quodille autdehis re

Expanded text:
erit. Et quid est quod factum est? Ipsum quod erit. Et quid est quod factum est? Ipsum quod fiet; et non est omne recens sub sole. Qui loquetur et dicet: Ecce hoc nouum est: iam fuit saeculis quae fuerunt ante nos, propter hos circuitus in eadem redeuntes et in eadem cuncta reuocantes dictum intellegi uolunt; quod ille aut de his re
Abbreviated transcription (Latin):
certis inter uallis oriens & occidens mundus. ea
dem semper quasinoua. quaetransacta &uen¬
tura sunt exhiberet .: A quo ludibrio pror¬
sus in mortalem animam &iam cum sapientiã
perceperit liberare non possunt. euntem sine
cessatione ad falsam beatitudinem. & aduerã
miseriam sinecessatione redeuntem:: Quor
do enim uera beatitudo est. decuius num quã
a&ernitate confiditur. dum anima uenturã
miseriam. autim peritissime inueritate nescit.
autin felicissime in beatitudine pertimescit .
Atsi ad miserias numquam ulterius reditura echis
adbeatitudinem pergit. fitergo aliquid noui
intempore. quod finem non hab& temporis:
Curnonergo & mundus. curnon & homo factus
inmundo. ut illi nescio qui falsi circuitus a falsis
sapientib fallacib:q comperti. indoctrina sua
tramite recti itineris euitentur. Nam quidem
& illud quocllegitur in libro salomonis quiuocatur
aecdesiastes. quid est quod fuit: ipsum est quod

Expanded text:
certis incertis indem semper quasi noua, quae transacta et uentura sunt, exhiberet. A quo ludibrio prorsus inmortalem animam, etiam cum sapientiam perceperit, liberare non possunt, euntem sine cessatione ad falsam beatitudinem et ad ueram miseriam sine cessatione redeuntem. Quo do enim uera beatitudo est, de cuius numquam aeternitate confiditur, dum anima uenturam miseriam aut inperitissime in ueritate nescit aut infelicissime in beatitudine pertimescit? At si ad miserias numquam ulterius reditura ex his ad beatitudinem pergit: fit ergo aliquid noui in tempore, quod finem non habet temporis. Quur non ergo et mundus? quur non et homo factus in mundo? ut illi nescio qui falsi circuitus a falsis sapientibus fallacibusque conperti in doctrina sana tramite recti itineris euitentur. Nam quidam et illud, quod legitur in libro Salomonis, qui uocatur ecclesiastes: Quid est quod fuit? Ipsum quod
Abbreviated transcription (Latin):
quinq: milia & quod excurrit annorum. pos¬
sent & posteri &iam postannorum sexcenties
milies eadem curio sitate requirere: suntantũ
haec mortalitas hominum exoriendo &occuban¬
do & imperita per seueraret infirmitas. Potu¬
erunt & qui fuerurit antenos. ipsis recentibho
minis creatitemporib istam mouere quaestio¬
nem.⁊ Ipsedeniq primus homo. uel posttridie.
uel eodem die. postea quam factus est potuit
inquirere. cur non ante sit factus &quando cũ¬
q ante factus esset . non uires tuncalias. & alias
nunc. uel &iam postea ista deinitio rerumtem¬
poralium controuersia reperiret. Hancaũt
se philosophi mundi huius. non aliter puta¬
uerunt posse uel debere dissoluere. nisiut
circuitus temporum inducerent. quibus ea¬
dem semper fuisse renouata atq repetita
in rerum natura. atq itu deinceps fore sine
cessatione asseuerarent uolumina uenienti¬
um & praetereuntium saeculorum. siuemun¬
do per manente isti circuitus fierent. siue

Expanded text:
quinque milia et quod excurrit annorum, possent et posteri etiam post annorum sescenties milies eadem curiositate requirere, si in tantum haec mortalitas hominum exoriendo et obcubando et imperita perseueraret infirmitas. potuerunt et qui fuerunt ante nos ipsis recentibus hominis creati temporibus istam mouere quaestionem. ipse denique primus homo uel postridie uel eodem die, posteaquam factus est, potuit inquirere cur non ante sit factus; et quandocumque antea factus esset, non uires tunc alias et alias nunc uel etiam postea ista de initio rerum temporalium controuersia reperiret. Hanc autem se philosophi mundi huius non aliter putauerunt posse uel debere dissoluere nisi ut circuitus temporum inducerent, quibus eadem semper fuisse nouata atque repetita in rerum natura atque ita deinceps fore sine cessatione asseuerarent uolumina uenientium et praetereuntium saeculorum, siue in mundo permanente isti circuitus fierent siue
Abbreviated transcription (Latin):
alii subiectisunt : sicut prodest humilitas ser¬
uientibus : Ita noc& superbia dominantibus:
Nullus autem natura inqua prius ds̃ ho¬
minem condidit seruus est hominis aut
peccati : Uerum & poenalis seruitus ea
lege ordinatur : quaenaturalem ordi¬
nem conseruari iub&. perturbari ue¬
tat: Quia sicontra eam legem non ess&
factum: nihil ess& poenali seruitute co¬
ertendum: Ideoque a postolus &iam ser¬
uos ammon& subditos esse dominis suis.
& ex animo eis cumbona uoluntate seruire :¬
Vt scilic& si non possunt a dominis liberi
fieri : suam seruitutem ipsi quodam modo
liberam faciant : nontimore subdolo :
sed fideli dilectione seruiendo donec tran¬
seat iniquitas & euacuetur omnis prin¬
cipatus & potestas humana & sit ds̃
omnia in omnibus.

Expanded text:
alii subiecti sunt, sicut prodest humilitas seralii subiecti sunt, sicut prodest humilitas seruientibus, ita nocet superbia dominantibus. Nullus autem natura, in qua prius Deus hominem condidit, seruus est hominis aut peccati. Verum et poenalis seruitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dominis suis et ex animo eis cum bona uoluntate serio; ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam faciant, non timore subdolo, sed fideli dilectione seruiendo, donec transeat iniquitas et euacuetur omnis principatus et potestas humana et sit Deus omnia in omnibus.
Abbreviated transcription (Latin):
dimicatur : Et omnis uictoria: cum &iã
malis ꝓuenit : diuino iudicio uictos humi¬
liat: uel emendans peccata uel puniens :
Testis est homo dĩ damel cum incaptiuitate
positus. peccata sua. & peccatipopuli sui con¬
fitetur dõ: & hanc esse causam illius capti¬
uitatis pio dolore testatur: Prima ergo
seruitutis causa peccatum est : ut homo ho¬
mini conditionis uinculo subdatur: quod
nonfit nisi dõ iudicante: apud quem non
est iniquitas: & nouit diuersas poenas me¬
ritis distribuere delinquentium : Sicut
autem supernus dñs dicit : Omnis qui facit
peccatum seruus est peccati: ac perhoc mul¬
ti quidem religiosi dominis iniquis. non tamen
liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus
est. huic & seruus addictus est: Etutique fe¬
licius seruitur homini quam libidini: cumsae¬
uissimo dominatu. uast& corda mortaliũ :
utalias omittam libido ipsĩ dominandi: Ho¬
minibus autem illo pacis ordine. quo aliis

Expanded text:
dimicatur; et omnis uictoria, cum etiam dimicatur; et omnis uictoria, cum etiam malis prouenit, diuino iudicio uictos humiliat uel emendans peccata uel puniens. Testis est homo Dei Daniel. cum in captiuitate positus peccata sua et peccata populi sui confitetur Deo et hanc esse causam illius captiuitatis pio dolore testatur. Prima ergo seruitutis causa peccatum est. ut homo homini condicionis uinculo subderetur; quod non fit nisi Deo iudicante, aput quem non est iniquitas et nouit diuersas poenas meritis distribuere delinquentium. Sicut autem supernus Dominus dicit: Omnis, qui facit peccatum, seruus est peccati, ac per hoc multi quidem religiosi dominis iniquis, non tamen liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa dominandi. Hominibus autem illo pacis ordine, quo aliis
Abbreviated transcription (Latin):
oc naturalis ordo prȩscbit : Ita ds̃ hominẽ
condidit : Nam dominetur inquit pisciũ ma¬
ris & uolatiliũ cęli &omnium repentium
quȩ repunt super terram: Rationalem
factum adimaginem suam: noluit nisi inra¬
tionabilibus dominari. non hominem homi¬
ni sed hominem pecori: Vnde primi iusti:
pastores pecorum magis quam reges homi¬
num constituti sunt : ut &iam sic insinuar&
ds̃ quid postul& ordo creaturarũ . quid ex¬
igat omeritum peccatorum: Conditio
quippe seruitutis iure intellegitur impo¬
sita peccatori: Proinde nusquam scrip¬
turarum legimus seruum ante quam hoc
uocabulo noe iustus peccatum filii uindi¬
car&: Nomen itaque istud culpa meruit
nonnatura : Origo autem uocabuli seruo¬
rum inlatina lingua inde creditur ducta:
quodhi qui iure belli possent occidi auicto¬
ribus cum seruabantur. serui fiebant a ser¬
uando appellati: quod &iam ipsum sine
peccati merito non est : Nam & cum iustũ
geritur bellum propeccato econtrario

Expanded text:
oc naturalis ordo praescribit, ita Deus hominem condidit. Nam: Dominetur, inquit, piscium maris et uolatilium caeli et omnium repentium, quae repunt super terram. Rationalem factum ad imaginem suam noluit nisi inrationabilibus dominari; non hominem homini. sed hominem pecori. Inde primi iusti pastores pecorum magis quam reges hominum constituti sunt, ut etiam sic insinuaret Deus, quid postulet ordo creaturarum, quid exigat meritum peccatorum. Condicio quippe seruitutis iure intellegitur inposita peccatori. Proinde nusquam scripturarum legimus seruum, antequam hoc uocabulo Noe iustus peccatum filii uindicaret. Nomen itaque istuc culpa meruit, non natura. Origo autem uocabuli seruorum in Latina lingua inde creditur ducta, quod hi, qui iure belli possent occidi. a uictoribus cum seruabantur serui fiebant, a seruando appellati; quod etiam ipsum sine peccati merito non est. Nam et cum iustum geritur bellum, pro peccato e contrario
Abbreviated transcription (Latin):
pro festur eloquium. ⁊ Uerum tamen quia spei
nr̃ȩ gaudium. propter dĩ laudem non est tacendũ.
& deintimis ardentis sc̃ĩ amoris medullis dictum¬
est : Dñe. dilexi decorem domus tuae : dedonis
eius quȩ in hac crumnosissima uita bonis malisq
largitur : ipso aduiuante conciamus ut possumꝰ
quantum sit illud. quod nondum expti. utique dig¬
ne eloqui non ualemus.: Omitto enim quando
fecit hominem rectum: omitto uitam illam duo¬
rum conuigum. in para dysi fȩcunditate felicem:
quõ tam breuis fuit ut ad nascentium sensum nec
ipsa ꝑuenerit: in hac quam nouimus. inqua ad huc
sumus: cuius temptationes immo quam totam temp¬
tationem : quamdiu in ea sumus. quantum libet pro¬
ficiamus. perpeti non desinimus: quȩ sunt iuidicia
super genus humanum bonitatis dĩ quis poterit ex¬
IXXII

Expanded text:
profertur, eloquium. Verum tamen quia spei profertur, eloquium. Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sest, Domine, dilexi decorem domus tuae : de donis ejus quae in hac aerumnosissima vita bonis malisque largitur, ipso adjuvante, conjiciamus, ut possumus, quantum sit illud, quod nondum experti, utique digne eloqui non valemus. Omitto enim quando fecit hominem rectum; omitto vitam illam duorum conjugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam brevis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa pervenerit: in hac quam novimus, in qua adhuc sumus, cujus tentationes, imo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumus, quantumlibet proficiamus, perpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poterit exXXII
Abbreviated transcription (Latin):
potest : nus quam esse sinatur omnino: nullomo¬
do subtrahi poterit omni potentiae creatoris.
sed capillus in eo capitis non peribit. Erit
ergo spũi. subdita caro spiritalis sed tamen caro
ñ sp̃s. sic̃ carni subditus fuit sps̃ipse carnalis:¬
sed tamen sp̃s non caro:
Cuius rei habemus
experimentum: in nr̃e poenae deformitate : Non
enim secundum carnem: sed utiq secundum spm car¬
nales erant. quibus ait apostolus : Non potiu
uobis loqui quasi spiritalibus. sed quasi carnalibus
Et homo spiritalis sic in hac uita dicitur: ut ta men
corpore adhuc camalis sit: &uid eat aliã legem
in membrissius repugnantem legi mentis suae :
Erit autem etiam corpore spiritalis: cum eadem
caro sic resurrexerit : ut fiat quod scriptum est.
Seminatur corpus animale : resurget corpus spiri¬
tale .: Quȩsit autem & quam magna spiritalis
corporis gratia: quõ nondum uenit in experimen¬
tum: uereor netemerarium sit omne. quod deilla

Expanded text:
potest. nusquam esse sinatur omnino: nullo mopotest. nusquam esse sinatur omnino: nullo modo subtrahi poterit omnipotentiae Creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. Erit ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis,sed tamen spiritus, non caro. Cuius rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. Non enim secundum carnem, sed utique secundum spiritum carnales erant, quibus ait apostolus: Non potui uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spiritalis, cum eadem caro sic resurrexerit, ut fiat quod scriptum est: Seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale. Quae sit autem et quam magna spiritalis corporis gratia, quoniam nondum uenit in experimentum, uereor ne temerarium sit omne, quod de illa
Abbreviated transcription (Latin):
pastium ubiq teneatur : non est absurdum. uta¬
liquid inde etiam staturȩ corporis addi posse
credamus : cumomnibus pastibus. ut decorem cus¬
todiant: id distribuitur : quod sienormiter in
una esset : utiq non deceret.
Aut si conten¬
ditur: ĩnea quemq statura corporis resurrectu¬
rum eẽ. inqua defunctus est: non pugna citer
resistendum est : tantum absit omnis deformitas.
omnis infirmitas : omnis tarditas. omnisq corrup
surrectionis & promissionis filii: aequales erunt
angelis dĩ.¬
gelis dĩ: sinon corpore. non aetate: ceste fe
ribusuuis uel post mortem decada ueribus
periit : & simul cumeo quod in sepulcris reman-¬
sit: inspiritalis corporis nouitatem exanima¬
lis corporis uetustate mutatum. resurget in cor¬
ruptione atqlmmostalitate uestitum.⁊ Sed &¬
siuel casu aliquo graui: uel in imicorum linma¬
nitate: totum penitus conteratur inpuluerem.
atq inauras uel in aquas disꝑsum. quantum fieri

Expanded text:
partium ubique teneatur: non est absurdum, ut apartium ubique teneatur: non est absurdum, ut aliquid inde etiam staturae corporis addi posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur, quod si enormiter in una esset, utique non deceret. aut si contenditur in ea quemque statura corporis resurrecturum esse, in qua defunctus est, non pugnaciter resistendum est; tantum absit omnis deformitas, omnis infirmitas, omnis tarditas omnisque corruptsurrectionis et promissionis filii aequales erunt angelis Dei, si non corpore, non aetate, certe felribus uiuis uel post mortem de cadaueribus periit, et simul cum eo, quod in sepulcris remansit, in spiritalis corporis nouitatem ex animalis corporis uetustate mutatum resurget incorruptione adque inmortalitate uestitum. Sed etsi uel casu aliquo graui uel inimicorum inmanitate totum penitus conteratur in puluerem adque in auras uel in aquas dispersum, quantum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
test &iam exhalata reuocare : reddetur. Quã¬
uis & siomnibus perisset modis : nec ulla eius ma¬
teries. in ullis naturȩ latebris remansisset : unde
uellet : cam repararet omnipotens. Sed prop
ter sententiam ueritatis. qua dictum est: capil¬
lus capitis ur̃i non peribit : absur dum est. ut pu¬
temus cumcapillus hominis perire non possit
tantas carnes fame depastas atq consumptas.
perire potuisse.: Quibus omnibus pronostro
modulo consideratis. atq tractatis. haec sum¬
ma conficitur: ut in resurrectione carnis.
in acternum eas mensuras. habeat corporum
magnitudo: quas habebat perficiendae. siue
perfectae cuiusq indita corpori. ratio iuiuentu¬
tis: in membrorum quoq omnium modulis con¬
gruo decore seruato. Quod decus ut seruetur.
si aliquid emptum fuerit : indecenti a licui grar¬
ditati. in paste aliqua constitutȩ : quod ꝑ totũ
spargatur : ut nequid pereat: & congruentia

Expanded text:
test etiam exhalata reuocare, reddetur. Quamtest etiam exhalata reuocare, reddetur. Quamuis etsi omnibus perisset modis nec ulla eius materies in ullis naturae latebris remansisset, unde uellet, eam repararet Omnipotens. Sed pter sententiam ueritatis, qua dictum est: capillus capitis uestri non peribit, absurdum est, ut putemus, cum capillus hominis perire non possit, tantas carnes fame depastas atque consumtas perire potuisse. quibus omnibus pro nostro modulo consideratis atque tractatis haec summa conficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas habebat per- ficiendae siue perfectae cuiusque indita corporis ratio iuuentutis, in membrorum quoque omnium modulis congruo decore seruato. quod decus ut seruetur, si aliquid demtum fuerit indecenti alicui granditati in parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat et congruentia
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrectione reddatur. Sienim quispiam
confectus fame atq compulsus uescatur cadaue¬
ribus hominum: quod malum aliquotiens acci¬
disse. &uetus testatur historia: & nr̃orum tem¬
porum infelicia experimenta docuerunt: Num
quis quam ueridica ratione contendet: totum di¬
gestum fuisse perimos meatus: nihil inde in eius
carnem mutatum atq conuersum: Cum ipsa ma¬
icies quȩ fuit & non est. satis indicet quȩ illis osas
detrimenta suppl& a sint .⁊ lam itaq aliqua
paulo ante prȩmisi: quȩ adistum quoq nodum
soluendum. ualere debebunt.⁊ Quicquid enĩ
carnium ex hausit fames: utiq inhauras est ex¬
halatum : unde diximus omni potentem dm̃. pos¬
se reuocare quod fugit. Reddetur ergo
caro illa hominum : quoesse caro humana pri¬
mitus coepit: ab illo quippe altero : tamquam
mutuo sumpta deputanda est: quesicut ȩs alie¬
num ei redhibenda est. unde sumpta est: sua
uero illi quem fames exin anierat: ab eo qui po¬

Expanded text:
in resurrectione reddatur. Si enim quispiam in resurrectione reddatur. Si enim quispiam confectus fame adque conpulsus uescatur cadaueribus hominum, quod malum aliquotiens accidisse et uetus testatur historia et nostrorum temporum infelicia experimenta docuerunt: num quisquam ueridica ratione contendet totum digestum fuisse per imos meatus, nihil inde in eius carnem mutatum adque conuersum, cum ipsa macies, quae fuit et non est, satis indicet quae illis escis detrimenta subpleta sint? Iam itaque aliqua paulo ante praemisi, quae ad istum quoque nodum soluendum ualere debebunt. Quidquid enim carnium exhausit fames, utique in auras est exhalatum, unde diximus omnipotentem Deum posse reuocare. quod fugit. Reddetur ergo caro illa homini, in quo esse caro humana primitus coepit. Ab illo quippe altero tamquam mutuo sumta deputanda est; quae sicut aes alienum ei redhibenda est, unde sumta est. Sua uero illi, quem fames eIinanierat, ab eo. qui po
Abbreviated transcription (Latin):
BSIT AUTEM. UT ADRESUSCITANDA CORPORA
Quita eq red denda : non possit omni potentia
creatoris omnia reuocare : quȩ uel bestiȩ uel ignis
ab sumpsit : uel inpuluerem̃ cineremue conlapsũ:
uel inumorem solutum: uel in auras est exͥalatũ
Absit utsinus ullus secretumq naturȩ: ita recipiat
aliquid subtractum sensibus nrĩs: ut omnium
creatoris aut cognitionem lateat: aut effigiat
potestatem.⁊ Dm̃ ceste uolens sicut poterat dif¬
finire cicero: tantus auctor ipsorum: mens quae¬
dam est inquit soluta & libera: secreta ab omni
concretione mostali : omnia sentiens & mouens:
ipsaq p̃dita motu sempiterno.⁊ Hoc autem rep¬
perit. indoctrinis magnorum philosophorum.
Vtigitur secundum ipsos loquar : quomodo ali¬
quid lat& omni a sentientem: uel in reuocabili
ter fugit omnia mouentem:: Unde iam &iam
quaestio illa soluenda est: quȩ difficilior uidetur¬
cȩteris: ubi quȩritur cum caro mortui hominis.
&iam alterius sit uiuentis caro: cui potius eorum

Expanded text:
bsit autem, ut ad resuscitanda corpora uitaeque reddenda non possit omnipotentia Creatoris omnia reuocare, quae uel bestiae uel ignis absumsit, uel in puluerem cineremue conlapsum uel in umorem solutum uel in auras est exhalatum. Absit ut sinus ullus secretumque naturae ita recipiat aliquid subtractum sensibus nostris, ut omnium Creatoris aut cogpotestatem. deum certe uolens, sicut poterat, definire Cicero, tantus auctor ipsorum: "mens quaedam est" inquit "soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et monens ipsaque praedita motu sempiterno". hoc autem repperit in doctrinis magnorum philosophorum ut igitur secundum ipsos loquar, quomodo aliquid uel latet omnia seter fugit omnia mouentem? Unde iam etiam quaestio illa soluenda est, quae difficilior uideturceteris, ubi quaeritur, cum caro mortui hominis etiam alterius fit uiuentis caro, cui potius eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Quienĩ dol& amissam naturȩ suȩ pacẽ :
Exaliquib: reliquiis pacis id dol& : quib:
fit ut sibi amica naturasit: Hoc autẽ in
extremo supplicio recte fit : ut iniqui &
impii naturaliũ bonorũ dãna incruciatib
defleant: sentientes eorũ ab latorẽ iustis¬
simũ deum : quẽ contẽpserunt benignis¬
simũ largitoren: Dõ ergo naturarum

Expanded text:
Qui enim dolet amissam naturae suae pacem, Qui enim dolet amissam naturae suae pacem, ex aliquibus reliquiis pacis id dolet, quibus fit, ut sibi amica natura sit. Hoc autem in extremo supplicio recte fit, ut iniqui et inpii naturalium bonorum damna in cruciatibus defleant, sentientes eorum ablatorem iustissimum Deum, quem contemserunt benignissimum largitorem. Deus ergo naturarum
Abbreviated transcription (Latin):
qua ordinatur in poenã: Nec ibi ds̃ bonũ
insequitur quod creauit : sed malũ quod ille
commisit :: Neque enĩ totũ aufert quod
naturȩ dedit : sed aliquid adiit aliquid
relinquit : Vt sit quidoleat quod ad emit:
& ipse dolor: testimoniũ ẽ boni adempti:
& boni relicti : Nisi enĩ bonũ relictũ ess&.
bonũ amissũ dolere non poss&: Nam qui
peccat peior ẽ: silę̧tatur indamno ȩquin¬
tatis: Qui uero cruciatur: sinihil inde
adquirat boni : dol& damnũ salutis: Et
quõ ȩquitas. ac salus. utrum que bonũ ẽ:
bonique amissione dolendũ est. potius
quã lȩtandum. Sitamen non sit com¬
pensatio melioris: Melior est autem
animi ȩquitas : quã corporis sanitas: Pro¬
fecto conuenientius dol& in iustus insup¬
plicio : quã lȩtatus ẽ indelicto: Sicut
ergo laetitia deserti boni inpeccato tes¬
tis ẽ uoluntatis malȩ. Ita dolor amissi
boni insupplicio testis ẽ naturȩ bonae.

Expanded text:
qua ordinatur in poena; nec ibi Deus bonum qua ordinatur in poena; nec ibi Deus bonum insequitur quod creauit, sed malum quod ille commisit. Neque enim totum aufert quod naturae dedit, sed aliquid adimit, aliquid relinquit, ut sit qui doleat quod ademit. Et ipse dolor testimonium est boni ademti et boni relicti. Nisi enim bonum relictum esset, bonum amissum dolere non posset. Nam qui peccat, peior est, si laetatur in damno aequitatis; qui uero cruciatur, si nihil inde adquirat boni, dolet damnum salutis. Et quoniam aequitas ac salus utrumque bonum est bonique amissione dolendum est potius quam laetandum si tamen non sit conpensatio melioris; melior est autem animi aequitas quam corporis sanitas: profecto conuenientius iniustus dolet in supplicio, quam laetatus est in delicto. Sicut ergo laetitia deserti boni in peccato testis est uoluntatis malae, ita dolor amissi boni in supplicio testis est naturae bonae.
Abbreviated transcription (Latin):
dolent: exqua parte dolent : pacis pertur¬
batio facta ẽ : In illa uero adhuc paxẽ. In
qua nec dolor urit nec cõpago dissoluitur: Si¬
cut ergo  quȩdã uita sine dolore : dolor au¬
tẽ sine aliqua uita esse non potest: sic ẽ
quȩdam pax sine ullo bello: Bellum
uero sine aliqua pace esse non potest:
Non fecundum id quod bellum est: Sed se¬
cundũ id quod ab eis uel in eis geritur: quȩ
aliquȩ naturȩ sunt : quod nullo modo essent:
si non quali cũq pace subsisterent: Qua¬
propter : ẽ natura. inqua nullũ malum ẽ.:
uel &iã inqua nullũ esse malũ potest: Esse
autẽ natura Inqua nullũ bonũ sit non potest:
Proinde nec ipsius diaboli natura in quan¬
tũ natura ẽ malũ ẽ sed peruersitas eã ma¬
lã facit: Itaq inueritate nonstetit sedue¬
ritatis iudiciũ non euasit : ⁊ In ordinis tranquil¬
litate non mansit : Nec ideo tamen a potes¬
tate ordinatoris effugit: Bonũ dĩ quod il¬
li ẽ innatura: non eũ sub trahit iustitiȩ dĩ:

Expanded text:
dolent, ex qua parte dolent, pacis perturbatio facta est; in illa uero adhuc pax est, in qua nec dolor urit nec conpago ipsa dissoluitur. Sicut ergo est quaedam uita sine dolore, dolor autem sine aliqua uita esse non potest: sic est quaedam pax sine ullo bello, bellum uero esse sine aliqua pace non potest; non secundum id, quod bellum est, sed secundum id, quod ab eis uel in eis geritur, quae aliquae naturae sunt; quod nullo modo essent, si non qualicumque pace subsisterent. Quapropter est natura, in qua nullum malum est uel etiam in qua nullum esse malum potest; esse autem natura, in qua nullum bonum sit, non potest. Proinde nec ipsius diaboli natura, in quantum natura est, malum est; sed peruersitas eam malam facit. Itaque in ueritate non stetit, sed ueritatis iudicium non euasit; in ordinis tranquillitate non mansit, nec ideo tamen a potestate ordinatoris effugit. Bonum Dei, quod illi est in natura, non eum subtrahit iustitiae Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
tribuens dispasitio: Pro inde miseri quia in
quantũ miseri sunt : utiq in pace non sunt. Tran¬
quillitate quidem ordinis carent: ubi ꝑ turba¬
tio nulla ẽ: Uerũ tamen quia merito iusteq
sunt miseri : ea quoque ipsa miseria sua preter
ordinẽ esse non possunt : non quidẽ coniuncti
beatis: sed ab eis tamen ordinis lege se iuncti:
Quicũ sine perturbatione sunt reb: in quib
sunt quanta cũq congruentia coaptantur:
Ac ꝑ hoc inẽ eis ordinis non nulla tranquilli¬
tas : in ẽ ergo non nulla pax : Verũ ideo miserisunt
quia &siin aliqua securitate nondolent: Non tam̃
ibi sunt ubi securi eẽ ac dolere non debeant .i
Miseriores autẽ si pax eis cũ ipsa lege non est.
quanaturalis ordo administratur : Cum autẽ¬

Expanded text:
tribuens dispositio. Proinde miseri, quia, in quantum miseri sunt, utique in pace non sunt, tranquillitate quidem ordinis carent, ubi perturbatio nulla est; uerum tamen quia merito iusteque sunt miseri, in ea quoque ipsa miseria sua I praeter ordinem esse non possunt; non quidem coniuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege seiuncti. Qui cum sine perturbatione sunt, rebus, in quibus sunt, quantacumque congruentia coaptantur; ac per hoc inest eis ordinis nonnulla tranquillitas, inest ergo nonnulla pax. Verum ideo miseri sunt, quia, etsi in aliqua securitate non dolent, non tamen ibi sunt, ubi securi esse ac dolere non debeant; miseriores autem, si pax eis cum ipsa lege non est, qua naturalis ordo administratur. Cum aute
Abbreviated transcription (Latin):
nis. aboriginalis peccati quosolo tenebantur
uinculo iam soluti: mala multa patientes: non nul¬
li &iam incursus spirituum malignorum: aliquan¬
do patiantur: Quȩ quidem passio absit uteis ob¬
sit .si hanc uitam in illa&ate: &iam ipsa passione
ingrauescente: &animã decorpore &cludente.
fini erint XU¬

Expanded text:
nis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, uinculo iam soluti mala multa patientes nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc uitam in illa aetate etiam ipsa passione ingrauescente et animam de corpore excludente finierint
Abbreviated transcription (Latin):
usq indiem sepulturȩ in matrẽ omnium: &iã hoc
malum miserabile repperit᷑: ut sobrii simus atq
intellegamus. hanc uitã depeccato illonimis ne¬
fario qđ inpara diso ꝑpetratũ est: factã nob esse
poenalem totũ que qđ nobcũ agitur ꝑtesta¬
mentum nouũ: non ꝑtinere : nisi ad noui sȩculi
hȩreditatem nouã: ut hic pignore accepto illud

Expanded text:
 in diem sepulturae in matrem omnium, etiam hoc malum mirabile reperitur, ut sobrii simus adque intellegamus hanc uitam de peccato illo nimis nefario, quod in paradiso perpetratum est, factam nobis esse poenalem totumque, quod nobiscum agitur per testamentum nouum, non pertinere nisi ad noui saeculi hereditatem nouam, ut hic pignore accepto illud
Abbreviated transcription (Latin):
dixit homines estis: quod est secundum ho¬
minem uiuitis non secundum dm̃: secundũ
quem siui ueretis duessetis.: Non igitur¬
opus est in peccatis uitusq nrĩs ad creatoris
in uiriam carnis accusare naturam: quae in
genere atq ordine suo bona est. sed deser¬
to creatore bono. uiuere secundum crea

Expanded text:
dixit: Homines estis, quod est: \'Secundum hodixit: Homines estis, quod est: \'Secundum hominem uiuitis, non secundum Deum, secundum quem si uiueretis, di essetis.opus est in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum crea