comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et mors seruituti turpitudiniq anteponenda
t euertendis at̃ diripiendisq urbibus ualde con¬
siderandum ẽ ne ꝗd temere.ne ꝗd crudeliter. Id¬
q ẽ uiri magni rebus agitatis punire sontes mul¬
titudinem conseruare. in omni fortuna recta atq
honesta retinere. Ut enim sunt quẽ admodum su¬
pra dixi ꝗurbanis rebus bellicas añponant. sic
reperias multos ꝗbꝰ ꝑiculosa et callida consilia
et qetis et cogitationis splendidiora et maiora
uideantur. Nunꝗͣ omnino ꝑiculi fuga cõmitten¬
dum ẽ ut imbelles timidiq uideamur. Sed fugi¬
endum et illud ẽ ne offeramus nos ꝑiculis sine cã
quo eẽ nihil põt stultiꝰ. Quapropter in adeundis
piculis consuetudo imitanda medicoꝵ ẽ. ꝗ leui¬
ter aegrotantes laeniter curant. grauioribus at
morbis periculosas curationes et ancipites adhi¬
bere coguntur. Quare in tranꝗllo tempestatem
aduersam optare dementis ẽ. Subuenire at tem¬

Expanded text:
et mors servituti turpitudinique anteponenda. et mors servituti turpitudinique anteponenda. De evertendis autem diripiendisque urbibus valde considerandum est ne quid temere, ne quid crudeliter. Idque est magni viri, rebus agitatis punire sontes, multitudinem conservare, in omni fortuna recta atque honesta retinere. Ut enim sunt, quem ad modum supra dixi, qui urbanis rebus bellicas anteponant, sic reperias multos, quibus periculosa et calida consilia quietis et cogitatis splendidiora et maiora videantur. Numquam omnino periculi fuga committendum est, ut imbelles timidique videamur, sed fugiendum illud etiam, ne offeramus nos periculis sine causa, quo esse nihil potest stultius. Quapropter in adeundis periculis consuetudo imitanda medicorum est, qui leviter aegrotantes leniter curant, gravioribus autem morbis periculosas curationes et ancipites adhibere coguntur. Quare in tranquillo tempestatem adversam optare dementis est, subvenire autem tem
Abbreviated transcription (Latin):
nonnunꝗͣ et̃ inlata. Ut. M.catonis bellum tertiũ
punicum. in quo et̃ mortui ualuit auctoritas. Qr
expetenda qđ magis ẽ decernendi ratio ꝗͣ decertã¬
di fortitudo. Sed cauendum ne id bellandi magis
fuga ꝗͣ utilitatis ratione faciamꝰ Bellum at ita
suscipiatur. ut nihil aliud nisi pax quaesita uideat᷑
Fortis at̃ aĩ et constantis ẽ non ꝑturbari in rebꝰ aspe¬
ris. nec tumultuãtem de gradu deici ut dicitꝰ᷑.
s praesenti aiõ uti et consilio. nec a ratione disce
pere cogitatione futura et aliqñ ante constituere
ꝗd accidere possit in utranq ꝑtem et ꝗd agendũ
sit cum ꝗd euenerit. nec cõmittendum ut aliqñ
dicendum sit non putatam. Haec sunt oꝑa magni
aĩ et excelsi. et prudentia consilioq fidentis. Teme¬
re at in acie uersari et manu cum hoste conflige
ĩmane quiddam. et beluaꝵ simile ẽ. Sed cum
tp̃s necessitasq postulat decertandum manu ẽ.

Expanded text:
non numquam etiam illata, ut M. Catonis bellum tertium non numquam etiam illata, ut M. Catonis bellum tertium Punicum, in quo etiam mortui valuit auctoritas. Quare expetenda quidem magis est decernendi ratio quam decertandi fortitudo, sed cavendum, ne id bellandi magis fuga quam utilitatis ratione faciamus. Bellum autem ita suscipiatur, ut nihil aliud nisi pax quaesita videatur. Fortis vero animi et constantis est non perturbari in rebus asperis nec tumultuantem de gradu deici, ut dicitur, sed praesenti animo uti et consilio nec a ratione discedpere cogitatione futura et aliquanto ante constituere, quid accidere possit in utramque partem, et quid agendum sit, cum quid evenerit, nec committere, ut aliquando dicendum sit: Non putaram. Haec sunt opera magni animi et excelsi et prudentia consilioque fidentis; temere autem in acie versari et manu cum hoste confligere immane quiddam et beluarum simile est; sed cum tempus necessitasque postulat, decertandum manu est
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem et haereditas huius głiae. et factoꝵ imita¬
tio ꝑtinet. Mihi qđ certe uir abundans bellicis
laudibus. cn. pompeius multis audientibus hoc
tribuit ut diceret frustra se triumphum tertium
deportaturum fuisse nisi meo in rempu bñficio
ubi triumpharet eẽt hĩturꝰ. Sunt igitur domesti¬
cae fortitudines non inferiores militarib. in ꝗbus
plus et̃ ꝗͣ in his oꝑae studiiq ponendum ẽ. Omni¬
no illud honestum quod ex aiõ excelso magnifico¬
q quarimꝰ animi efficitur. non corporis uiribꝰ Exer¬
cendum tñ est corpus et ita afficiendum ẽ ut obe¬
dire consilio rationiq possit in excequendis negociis
et in labore tolerando. Honestum at id quod eocꝗ¬
rimꝰ totum ẽ positum in aĩ cura et cogitatione. In
quo non minorem utilitatem afferunt ꝗ togati rei
pu praesunt ꝗͣ qui bellum gerunt. Itaq eoꝵ consi¬
lio saepe aut non suscepta aut confecta bella sunt.

Expanded text:
ad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitaad quem et hereditas huius gloriae et factorum imitatio pertinet. Mihi quidem certe vir abundans bellicis laudibus, Cn. Pompeius, multis audientibus hoc tribuit, ut diceret frustra se triumphum tertium deportaturum fuisse, nisi meo in rem publicam beneficio, ubi triumpharet, esset habiturus. Sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus; in quibus plus etiam quam in his operae studiique ponendum est. Omnino illud honestum, quod ex animo excelso magnificoque quaerimus, animi efficitur, non corporis viribus. Exercendum tamen corpus et ita afficiendum est, ut oboedire consilio rationique possit in exsequendis negotiis et in labore tolerando. Honestum autem id, quod exquirimus, totum est positum in animi cura et cogitatione; in quo non minorem utilitatem afferunt, qui togati rei publicae praesunt, quam qui bellum gerunt. Itaque eorum consilio saepe aut non suscepta aut confecta bella sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uidebatur. Parui eĩ sunt foris arma nisi ẽ con¬
silium domi. Nec plus africanus singularis et
uir et imꝑator in excidenda numantiã reipu. pro¬
fuit. ꝗͣ eodem tpr̃e. P. nasica priuatꝰ cum .I. gracchũ
interemit. Quãꝗͣ haec qđ res non solum ex dome¬
stica ẽ ratione. attingit et̃ bellicam quõ ui manu¬
q confecta ẽ. Sed tamen id ipsum ẽ gestum consi¬
lio urbano sine exercitu. Illud at optimum est.
in quo inuadi solere ab improbis et inuidis me¬
audio. Caedant arma togae concedat laurea laudi
U t .n. alios omittam. nobis rempi gubernantibus
nõne togae arma cesserunt: Neq n ꝑiculum in re
pu fuit graui unꝗͣ nec maius ocium. Ita consiliis
diligentiaq nr̃a celeriter de manibꝰ audacissimoꝵ
ciuium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res
igitur gesta unꝗͣ in bello tanta: qui triumphus
conferendus Licet n mihi. M. fili apud te gliari

Expanded text:
videbatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est convidebatur; parvi enim sunt foris arma, nisi est consilium domi; nec plus Africanus, singularis et vir et imperator, in exscindenda Numantia rei publicae profuit quam eodem tempore P. Nasica privatus, cum Ti. Gracchum interemit; quamquam haec quidem res non solum ex domestica est ratione attingit etiam bellicam, quoniam vi manuque confecta est, sed tamen id ipsum est gestum consilio urbano sine exercitu. Illud autem optimum est, in quod invadi solere ab improbis et invidis audio: Cedant arma togae, concedat laurea laudi. Ut enim alios omittam, nobis rem publicam gubernantibus nonne togae arma cesserunt? neque enim periculum in re publica fuit gravius umquam nec maius otium. Ita consiliis diligentiaque nostra celeriter de manibus audacissimorum civium delapsa arma ipsa ceciderunt. Quae res igitur gesta umquam in bello tanta? qui triumphus conferendus? licet enim mihi, M. fill, apud te gloriari,
Abbreviated transcription (Latin):
iure laudetur et sit eius nomen ꝗͣ solonis illustri
citeturq salamis clarissimae testis uictoriae ꝗͥ
añponatur consilio solonis ei quo primum con¬
sutuit ariopagitas. non minꝰ praeclarum hoc ꝗͣ il¬
lud iudicandum ẽ. Illud eĩ semel ꝓfuit. hoc seꝑ
ꝓderit ciuitati. hoc consilio leges atheniensium:
hoc maioꝵ instituta seruantur. Et themistocles
ꝗdem nihil dixerit in quo ipse ariopagum adiuue¬
rit. At ille uere se adiutum themistoclem. Est eĩ
bellum gestum consilio senatus eiꝰ ꝗ a solone erat
constitutus. Licet eadem de pausania lysandro¬
q dicere. quor rebus gestis ꝗͣꝗͣ imꝑium lacedae¬
moniis delatum putatur: tñ ne minima quidem
ex ꝑte ligurgi legibus et disciplinae conferendi
sunt. Quinetiam obhas ipsas cãs et parentiores
huerunt exercitus et fortiores. Mihi qđ neq
pueris nobis. M scaurus. C. mario: neq cum uer¬
saremur in repu.Q. catulus. cN. pompeio caedere

Expanded text:
iurelaudetur, et sit eius nomen, quam Solonis, illustrius; iurelaudetur, et sit eius nomen, quam Solonis, illustrius; citeturque Salamis clarissimae testis victoriae, quae anteponatur consilio Solonis, et, quo primum constituit Arcopagitas, non minus praeclarum hoc, quam illud, iudicandum est. Illud enim semel profuit, hoc semper proderit civitati: hoc consilio leges Athhoc maiorum instituta servantur; et Themistocles quidem nihil dixerit, in quo ipse Areopagum adiuverit, at ille vere a se adiutum Themistoclem; est enim bellum gestum consilio senatus eius, qui a Solone erat constitutus. Licet eadem de Pausania Lysandroque dicere, quorum rebus gestis quamquam imperium Lacedaemoniis partum putatur, tamen ne minima quidem ex parte Lycurgi legibus et disciplinae confercndi sunt; quin etiam ob has ipsas causas et parentiores habuerunt exercitus et fortiores. Mihi quidem neque pueris nobis M. Scaurus C. Mario neque, cum versaremur in re publica, Q. Catulus Cn. Pompeio cedere
Abbreviated transcription (Latin):
motꝰ aioꝵ concitantur maioraq sunt efficienda
rempu gerentibus ꝗͣ ꝗetis. quo magis his et ma¬
gnitudo ẽ aĩ adhibenda et uacuitas ab angoribus
Adrem at̃ gerendam ꝗ accedit caueat ne id modo
consideret ꝗͣ illa res honesta sit. s et̃ ut habeat
efficiendi facultatem in quo ipso considerandũ
ẽ ne aut temere desperet ꝑꝑ ignauiam aut nimis
confidat ꝑꝑ cupiditatem. In omnibꝰ at̃ negociis
prius ꝗͣ aggrediare adhibenda ẽ praeparatio di¬
ligens. S E cum pleriq arbitrentur res bellicas
maiores eẽ ꝗͣ urbanas minuenda ẽ haec opinio.
Multi eĩ bella saepe quaesiuerunt ꝑꝑ gl̃iae cupidita¬
tem Atq id in magnis aĩs ingeniisq plerũq
contingit eoq magis si sunt ad rem militarẽ¬
apti et cupidi belloꝵ gerendoꝵ. Uere at̃ si uolu¬
mus iudicare multae res extiterunt urbanae ma¬
iores clarioresq ꝗͣ bellicae. Ꝙ uis eĩ themistocles

Expanded text:
motus animorum concitantur maioraque studia efficiendi motus animorum concitantur maioraque studia efficiendi rem publicam gerentibus quam quietis, quo magis iis et magnitudo est animi adhibenda et vacuitas ab angoribus. Ad rem gerendam autem qui accedit, caveat, ne id modo consideret, quam illa res honesta sit, sed etiam ut habeat efficiendi facultatem; in quo ipso considerandum est, ne aut temere desperet propter ignaviam aut nimis confidat propter cupiditatem. In omnibus autem negotiis, prius quam aggrediare, adhibenda est praeparatio diligens. Sed cum plerique arbitrentur res bellicas maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio. Multi enim bella saepe quaesiverunt propter gloriae cupiditatem, atque id in magnis animis ingeniisque plerumque contingit, eoqapti, et cupidi bellorum gerendorum. Vere autem si volumus iudicare, multae res extiterunt Urbanae maiores, clarioresque, quam bellicae. Quamvis enim Themistocles
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbare. Sed uidentur labores et molestias tum
offensionum et repulsaꝵ quasi quandam igno¬
miniam timere et infamiam. Sunt eĩ qui in re¬
bus contrariis parum sibi constent. uoluptatẽ
seuerissime contemnant. in dolore sint mollio¬
res. gliam neglegant. frangantur infamia. atq
ea quidem non satis constanter. Sed his ꝗ hent
a natura adiumenta reꝵ gerendaꝵ abiecta omĩ
cunctatione adipiscendi magratꝰ et gerenda respu
ẽ. Nec ei aliter aut regi ciuitas aut declarari aĩ
magnitudo pot. Capessentibus at rempu nihil
ficentia et despicientia adhibenda sit reꝵ huma¬
naꝵ quam saepe dico et tranqllitas animi atq
securitas Siꝗdem nec anxii futuri sunt. et cũ
grauitate constantiaq uicturi. quae faciliora st̃
pħis quominꝰ multa patent in eoꝵ uita quae for¬
tuna feriat. et quo minus multis rebus egent
et qr si ꝗd aduersi eueĩat tam grauiter cadere
non possunt. Quocirca non sine causa maiores

Expanded text:
probare; sed videntur labores et molestias, tum probare; sed videntur labores et molestias, tum offensionum et repulsarum quasi quandam ignominiam timere et infamiam. Sunt enim, qui in rebus contrariis parum sibi constent, voluptatem severissime contemnant, in dolore sint molliores, gloriam neglegant, frangantur infamia, atque ea quidem non satis constanter. Sed iis, qui habent a natura adiumenta rerum gerendarum, abiecta omni cunctatione adipiscendi magistratus et gerenda res publica est; nec enim aliter aut regi civitas aut declarari animi magnitudo potest. Capessentibus autem rem publificentia et despicientia adhibenda est rerum humanarum, quam saepe dico, et tranquillitas animi atque securitas, siquidem nec anxii futuri sunt et cum gravitate constantiaque victuri. Quae faciliora sunt osophis, quo minus multa patent in eorum vita, quae fortuna feriat, et quo minus multis rebus egent, et quia, si quid adversi eveniat, tam graviter cadere non possunt. Quocirca non sine causa maiores
Abbreviated transcription (Latin):
potentiae cupidoꝵ cum his quos dioxi ociosis. al¬
teri se adipisci id posse arbitrantur si opes ma¬
gnas hẽant alteri si contenti sint. et suo et paruo
In quo neutroꝵ omnino contemnenda snĩa est
Sed et facilior et tutior. et minus aliis grauis aut
molesta ẽ uita ociosoꝵ Fructuosior autem hoĩu
gni et ad claritatem amplitudinẽq aptior eoꝵ
modauerunt. Quapropter et is forsitan conce¬
dendum sit rempu non capessentibꝰ ꝗ eoccellenti
ingenio doctrinae sese dediderunt et iis ꝗ aut
ualitudinis imbecillitate. aut aliqua grauiore cã
impediti a repu. recesserunt. cum eiꝰ amministrã¬
dae potãtem aliis laudemq concederent.¬
Quibus at talis nulla sit cã si despicere se dicãt
ea quae pleriq mirentur imꝑia et magistratus
iis non modo non laudi uerũ etiam uitio dandy
puto. quoꝵ iudicium in eo quod głiam contem¬
nant et ꝓ nihilo putent. difficile est factu nõ

Expanded text:
potentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis: alpotentiae cupidorum cum iis, quos dixi, otiosis: alteri se adipisci id posse arbitrantur, si opes magnas habeant; alteri, si conteIn quo neutrorum omnino contemnenda sententia est, sed et facilior et tutior et minus aliis gravis aut molesta vita est otiosorum, fructuosior autem hominum generi et ad claritatem amplitudinemque aptior eormodaverunt. Quapropter et iis forsitan concedendum sit rem publicam non capessentibus, qui excellenti ingenio doctrinae sese dediderunt, et iis, qui valetudinis imbecillitate aut aliqua graviore causa impediti a re publica recesserunt, cum eius administrandae potestatem aliis laudemque concederent.Quibus autem talis nulla sit causa, si despicere se dicant ea, quae plerique mirentur, imperia et magistratus, iis non modo non laudi, verum etiam vitio dandum puto; quorum iudicium in eo, quod gloriam contemnant et pro nihilo putent, difficile factu est non
Abbreviated transcription (Latin):
conferre. Cauenda est etiam głiae cupiditas. ux
supra dixi. Eripit enim libertatem pro qua ma
gnanimis uiris omnis deber eẽ contentio Nec
uero impia expetenda aut potius non accipien¬
da interdum aut deponenda non nunꝗͣ Uacan¬
dum at̃ ẽ omni animi yturbatione cum cupidi¬
tate et metu tum et̃ aegritudine et uoluptate aĩ
et iracundia. ut tranquillitas aĩ et securitas ad¬
sit quae affert cum constantiam tum et̃ digni¬
tatem. Multi at et sunt et fuerunt ꝗ eam quã
dico tranquillitatem expetentes a negociis pu¬
blicis se remouerint. ad ociumq ꝑfugerint. In
his et nobilissimi pħi longeq principes et ꝗdam
hoĩes seueri et graues nec ppłi nec principum mo¬
res ferre potuerunt. Uixeruntq nonnulli in a¬
gris delectati re sua familiari. his idem ꝓpositũ
fuit quod regibus ut ne qua re egerent. ne eui
parerent libertate uterentur. cuius ꝓprium est
sic uiuere ut uelis. Quare cum hoc cõmune sit

Expanded text:
conferre. Cavenda etiam est gloriae cupiditas, ut conferre. Cavenda etiam est gloriae cupiditas, ut supra dixi; gnanimis viris omnis debet efse contentio. Nec vero imperia expetenda, ac potius non accipienda interdum, aut deponenda nonnumquam, vacandum autem est omni animi perturbatione, tum cupidtate, et metu, tum eriam aegritudine, et voluptate animi, et iracundia, ut tranquillitas animi adsit et securitas, quae afferat tum constantiam, tum etiam dignitatem. Multi autem, et sunt, et fuerunt, qui eam, quam dico, tranquillitatem expetentes, anegotiis publicis se removerunt, ad otiumque perfugerunt, in his et nobilissimi Philosophi longeque principes, et quidam homines severi, et graves nec populi, nec principum mores ferre potuerunt: vixeruntque nonnulli in agris, deletari re sua familiari. His idem propositum fuit, quod et regibus, ut ne qua re egerent, ne cui parerent, libertate uterentur, cuius proprium est sic vivere, ut velis. Quare, cumhoc commune sit
Abbreviated transcription (Latin):
excellentes aiõs et humana contemnentes facit.
Id at̃ ipsum cernitur in duobus. si et solum id qͦd
honestum sit bonum iudices. et ab omni ꝑturba¬
tione aĩ liber sis. Nam et ea quae eximia plerisq
et praeclara uidentur parua ducere: eaq ratioẽ
stabili firmaq contemnere. fortis aĩ magniq:
ducendum ẽ et ea quae uidentur acerba quae
multa et uaria in hominum uita fortunaq uer¬
santur ita ferre ut nihil a statu naturae discedas
nihil a dignitate sapientis robusti aĩ est magnae¬
q constantiae. Non ẽ at̃ consentaneum ꝗ metu
non frangatur. eum frangi cupiditate. nec qui
inuictum se a labore praestiterit. uinci a uolupta¬
te. Quã obrem et haec uidenda et pecuniae fugi¬
enda cupiditas. Nihil eĩ est tam angusti animi
tamq parui ꝗͣ amare diuitias. nihil honestius i¬
magnaficentiusq ꝗͣ pecuniam contemnere si non
hẽas. si habeas ad beneficentiam liberalitatemq

Expanded text:
excellentes animos et humana contemnentes facit. excellentes animos et humana contemnentes facit. Id autem ipsum cernitur in duobus, si et solum id, quod honestum sit, bonum iudices et ab omni animi perturbatione liber sis. Nam et ea. quae eximia plerisque et praeclara videntur, parva ducere eaque ratione stabili firmaque contemnere fortis animi magnique ducendum est, et ea, quae videntur acerba, quae multa et varia in hominum vita fortunaque versantur, ita ferre, ut nihil a statu naturae discedas, nihil a dignitate sapientis, robusti animi est magnaeque constantiae. Non est autem consentaneum, qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate nec, qui invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate. Quam ob rem et haec vitanda et pecuniae fugienda cupiditas; nihil enim est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, nihil honestius magnificentiusque quam pecuniam contemnere, si non habeas, si habeas, ad beneficentiam liberalitatemque
Abbreviated transcription (Latin):
litur. ut ꝗsq ẽ altissimo aĩo. et głiae cupiditate: ꝗ
locus ẽ sane lubricus. quod uix inuenitur ꝗ labo¬
ribꝰ susceptis. ꝑiculisq aditis non quasi mercedem
reꝵꝑ gestaꝵ desideret głiam Omnino fortis animꝰ
et magnus duabus rebus maxime cernitur. quaix
una in reꝵ externaꝵ despicientia ponitur. cum
psuasum sit nihil hoiem. nisi quod honestum deco¬
rumq sit aut ãmirari. aut optare aut expetere o¬
portere. nulliq neq hoĩ neq pturbationi anima.
nec fortunae succumbere. Altera ẽ res ut cum ita
sis affectus animo ut supra dixi res geras magnas
illas ꝗdem et maxime utiles sed ut uehementer
arduas plenasq laboꝵ et ꝑiculoꝵ cum uitae tũ
multaꝵ reꝵ quae ad uitam ꝑtinent. Haꝵ rerx
duaꝵ splendor omnis amplitudo. Addo etia
utilitatem in posteriore ẽ. Causa at̃ et ratio effici¬
ens magnos uiros in priore. In eo ẽ.n. illud qͦd

Expanded text:
litur, ut quisque altissimo animo est, gloriae cupiditate; qui litur, ut quisque altissimo animo est, gloriae cupiditate; qui locus est sane lubricus, quod vix invenitur, qui laboribus susceptis periculisque aditis non quasi mercedem rerum gestarum desideret gloriam. Omnino fortis animus et magnus duabus rebus maxime cernitur, quarum una in rerum externarum despicientia ponitur, cum persuasum est nihil hominem, nisi quod honestum decorumque sit, aut admirari aut optare aut expetere oportere nullique neque homini neque perturbationi animi nec fortunae succumbere. Altera est res, ut, cum ita sis affectus animo, ut supra dixi, res geras magnas illas quidem et maxime utiles, sed ut vehementer arduas plenasque laborum et periculorum cum vitae, tum multarum rerum, quae ad vitam pertinent. Harum rerum duarum splendor omnis, amplitudo, addo etiam utilitatem, in posteriore est, causa autem et ratio efficiens magnos viros in priore; in eo est enim illud,
Abbreviated transcription (Latin):
uincendi sic ut ꝗsq aĩ magnitudine excellet ita
madcime uult princeps omnium uel potius solus
eẽ Difficile at̃ ẽ cum praestare omnibus concupie¬
ris. seruare aeꝗtatem quae ẽ iustitiae macime ꝓ¬
pria. Ex quo fit ut neq disceptatione uinci se. nec
ullo publico ac legitimo iure patiantur. Existũtq
in repu plerunq largitores et factiosi ut opes ꝗͣ
maccimas consequantur. et sint ut poti suꝑiores
ꝗͣ iustitia pares. Sed quod difficilius hoc praeclariꝰ
N ullum eĩ ẽ tp̃s. quod iustitia uacare debeat Fortes
igitur et magnanumi sunt hendi non ꝗ faciunt. sed
ꝗ ꝓpulsant iniuriam. Uera at et sapiens aĩ forti¬
tudo honestum illud quod maxume natura se¬
ꝗtur in factis positum non in głia iudicat. prin¬
cipemq se eẽ mauult ꝗͣ uideri. Eteĩ ꝗ ex errore
imꝑitae multitudinis pendet hic in magnas viris
non ẽ hendus. Facillime at ad res iniustas impel¬

Expanded text:
vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellet, ita vincendi, sic, ut quisque animi magnitudine maxime excellet, ita maxime vult princeps omnium vel potius solus esse. Difficile autem est, cum praestare omnibus concupieris, servare aequitatem, quae est iustitiae maxime propria. Ex quo fit, ut neque disceptatione vinci se nec ullo publico ac legitimo iure patiantur, exsistuntque in re publica plerumque largitores et factiosi, ut opes quam maximas consequantur et sint vi potius superiores quam iustitia pares. Sed quo difficilius, hoc praeclarius; nullum enim est tempus, quod iustitia vacare debeat. Fortes igitur et magnanimi sunt habendi, non qui faciunt, sed qui propulsant iniuriam. Vera autem et sapiens animi magnitudo honestum illud, quod maxime natura sequitur, in factis positum, non in gloria iudicat principemque se esse mavult quam videri; etenim qui ex errore imperitae multitudinis pendet, hic in magnis viris non est habendus. Facillime autem ad res iniustas impel
Abbreviated transcription (Latin):
tis non ẽ. sed ẽ potius ĩmanitatis omnem humani¬
tatem repellentis. Itaq probe definitur a stoicis
fortitudo. cum eam uirtutem eẽ dicunt pugnan¬
in sidiis et malitia laudem ẽ adeptꝰ Nihil honestũ
eẽ pot quod iustitia uacat. Preclarum igitur illud
platonis. Non inꝗt plato solum scientia quae e
remota abiustitia calliditas potius ꝗͣ sapientia
ẽ appellanda veruetiam animus paratus ad ꝑi-¬
culum si sua cupiditate. non utilitate cõmuni
impellitur audaciae potius nomen heãt ꝗ fortitu¬
dinis Itaq uiros fortes magnaios eosdem bonos
et simplicis ueritatis amicos. minimeq fallaces eẽ
uolumus: quae sunt ex media laude iustitae. S
illud odiosum ẽ quod in hac elatione et magnitu¬
dine aĩ facillime ꝑtinacia. et nimia cupiditas prin¬
cipatꝰ innascitur. Ut .n. apud platonem e omnem
morem lacedaemonioꝵ inflãmatum ee cupiditate

Expanded text:
tis non est, sed est potius immanitatis omnem humanitis non est, sed est potius immanitatis omnem humanitatem repellentis. Itaque probe definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnanconsecutus est insidiis et malitia, laudem est adeptus; nihil enim honestum esse potest, quod iustitia vacat. Praeclarum igitur illud Platonis: Non, inquit, solum scientia, quae est remota ab iustitia, calliditas potius quam sapientia est appellanda, verum etiam animus paratus ad periculum, si sua cupiditate, non utilitate communi impellitur, audaciae potius nomen habeat quam fortitudinis. Itaque viros fortes et magnanimnos eosdem bonos et simplices, veritatis amicos minimeque fallaces esse volumus; quae sunt ex media laude iustitiae. Sed illud odiosum est, quod in hac elatione et magnitudine animi facillime pertinacia et nimia cupiditas principatus innascitur. Ut enim apud Platonem est, omnem morem Lacedaemoniorum inflammatum esse cupiditate
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ad modum ducatur honestum exc quo aptum
manaret splendidissimum uideri quod aio magno
elatoq humanasq res despiciente factum sit. Itao¬
maxxime in probris in promptu ẽ si ꝗd tale dici
põt uos etenim iuuenes animum geritis muliebrẽ
Illa uirago uiri et si quid eiusmodi. Salmaci da
spolia sine sudore et sanguine. Contraq in laudibꝰ
quae magno aĩo et fortiter excellenterq gesta st̃
ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus.
N inc rhetoꝵ campus de marathone. salamine. pla
hinc en et ł scipiones. hinc a marcellus innu¬
merabiles alii. maxximeq ipse ppłs r. animi magni
tudine excellit. Declaratur at studium bellicae gliae
quod statuas qͦ uidemꝰ ornatu fere militari. d edd
ea aĩ elatio quae cernitur in ꝑiculis et laboribus si
iustitia uacat pugnatq non pro salute cõmuni
s pro sius cõmodis in uitio ẽ Non mͦ eĩ id uirtu¬

Expanded text:
quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum quem ad modum ducatur honestum, ex quo aptum manaret, splendidissimum videri, quod animo magno elatoque humanasque res despiciente factum sit. Itaque in probris maxime in promptu est si quid tale dici potest: Vós enim, iuvenes, ánimum geritis múliebrem, ílla virgo viri et si quid eius modi: Salmácida, spolia sÍne sudore et sánguine. Contraque in laudibus, quae magno animo et fortiter excellenterque gesta sunt, ea nescio quo modo quasi pleniore ore laudamus. Hinc rhetorum campus de Marathone, Salamine, Plathinc Cn. et P. Scipiones, hinc M. Marcellus, innumerabiles alii, maximeque ipse populus Romanus animi magnitudine excellit. Declaratur autem studium bellicae gloriae, quod statuas quoque videmus ornatu fere militari. Sed ea animi elatio, quae cernitur in periculis et laboribus, si iustitia vacat pugnatque non pro salute communi, sed pro suis commodis, in vitio est; non modo enim id virtu
Abbreviated transcription (Latin):
me necesse sit. et ꝗd ꝗsq nobiscum. uel sine nobis
aut possit conseq aut non possit. Ita non iidem
erunt necessitudinum gradus ꝗ et tempoꝵ. Sut¬
q officia quae aliis magis ꝗͣ aliis debeantur. Utui¬
cinum citius adiuueris in fructibꝰ ꝑcipiendis. ꝗͣ
aut fratrem aut familiarem. At si lis in iudicio
sit ꝓpinquum potius et amicum ꝗ uicinum defe¬
deris. Haec igitur et talia circunspicienda sunt
in omni officio. et consuetudo et exercitatio ca¬
pienda ut boni ratiocinatores officioꝵ eẽ possi¬
mus. et addendo deducendo uidere quae reliqui
sũma fiat. ex quo ꝗͣtum quoiq debeatur intel¬
tis praecepta ꝑceperint. quicꝗͣ magna laude di¬
gnum sine usu et ecercitatione conseꝗ possunt
sic officii conseruandi praecepta traduntur illa
ꝗdem ut faciamus ipsi. Sed rei magnitudo
usum qͦ exxercitationemq desiderat. Atq ab
his rebus quae sunt in iure societatis humanae¬

Expanded text:
me necesse sit, et quid quisque vel sine nobis me necesse sit, et quid quisque vel sine nobis aut possit consequi aut non possit. Ita non iidem erunt necessitudinum gradus, qui temporum; suntque officia, quae aliis magis quam aliis debeantur; ut vicinum citius adiuveris in fructibus percipiendis quam aut fratrem aut familiarem, at, si lis in iudicio sit, propinquum potius et amicum quam vicinum defenderis. Haec igitur et talia circumspicienda sunt in omni officio et consuetudo exercitatioque capienda, ut boni ratiocinatores officiorum esse possimus et addendo deducendoque videre, quae reliqui summa fiat, ex quo, quantum cuique debeatur, inteltis praecepta perceperint, quicquam magna laude dignum sine usu et exercitatione consequi possunt, sic officii conservandi praecepta traduntur illa quidem, ut facimus ipsi, sed rei magnitude usum quoque exercitationemque desiderat. Atque ab iis rebus, quae sunt in iure societatis humanae
Abbreviated transcription (Latin):
mortem oppetere. si ei sit ꝓfuturus: Quo ẽ detesta¬
bilior istoꝵ immanitas ꝗ lacerarunt omni scelere
patriam et in ea funditus delenda occupati et sũt
et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comꝑatio
fiat ꝗbus plurimum tribuendum sit officii. princi¬
pes sint patria et parentes. quoꝵ bñficiis marximis
obligati sumus oroximi liberi totaq domus. quae
spectat in eos solos. neq aliud ullum põt hẽre pere¬
fugium. Deinceps bene conuenientes propinqui.
quibuscum cõmunis etiam fortuna plerunq est
Quã obrem necessaria praesidia uitae debentur iis ma¬
xime quos ante dixi. Uita at̃ uistusq cõmunis.¬
consilia sermones. cohortationes. consolationes
interdum etiam obiurgationes in amicos uigent
macime estq ea iocundissima amicicia quam si¬
militudo moꝵ coniugauit. S ed in his omnibus
officiis tribuendis uidendum erit ꝗd cuiq maxi¬

Expanded text:
mortem oppetere, si ei sit profuturus? Quo est detestamortem oppetere, si ei sit profuturus? Quo est detestabilior istorum immanitas, qui lacerarunt omni scelere patriam et in ea funditus delenda occupati et sunt et fuerunt. Sed si contentio quaedam et comparatio fiat, quibus plurimum tribuendum sit officii, principes sint patria et parentes, quorum beneficiis maximis obligati sumus,proximi liberi totaque domus, quae spectat in nos solos neque aliud ullum potest habere perfugium, deinceps bene convenientes propinqui, quibuscum communis etiam fortuna plerumque est. Quam ob rem necessaria praesidia vitae debentur iis maxime, quos ante dixi, vita autem victusque communis,consilia, sermones, cohortationes, consolationes, interdum etiam obiurgationes in amicitiis vigent maxime, estque ea iucundissima amicitia, quam similitudo morum coniugavit. Sed in his omnibus officiis tribuendis videndum erit, quid cuique maxi
Abbreviated transcription (Latin):
illum in quo id inẽẽ uideatur amicos facit. Et ꝗͣꝗͣ
omnis uirtus nos ad se alliciat. faciatq ut eos dili¬
gamus in quibus ipsa ineẽ uideatur. tñ iustitia et
liberalitas id maxime efficit. Nihilat̃ ẽ amabiliꝰ.¬
nec copulatius ꝗͣ moꝵ similitudo bonoꝵ. In qbus eĩ
eadem studia sunt. ecedemq uoluntates in his fit ut
aeq ꝗsq altero delectetur ac seipso. efficiturq id quod
pythagoras uult in amiticia ut unus fiat ex pluribꝰ
Magna etiam illa cõmunitas ẽ quae conficitur exbene¬
ficiis ultro et citro datis acceptisq quae et mutua et
grata dum sunt. inter quos ea sunt furma deuinciũt᷑
societate. Sed cum omnia ratione aĩoq lustraris oiu
societatum nulla ẽ grauiorꝰ nullasearior ꝗͣ eã quae cũ
repu ẽ unicuiq nostrum. Cari funt parentes. cari
liberi ꝓpinq familiares. Sed omnes omnium ẽarita¬
tes patria una complexa ẽ pro qua ꝗs bonꝰ dubitet

Expanded text:
illi, in quo id inesse videtur, amicos facit. Et quamquam illi, in quo id inesse videtur, amicos facit. Et quamquam omnis virtus nos ad se allicit facitque, ut eos diligamus, in quibus ipsa inesse videatur, tamen iustitia et liberalitas id maxime efficit. Nihil autem est amabilnec copulatius quam morum similitudo bonorum; in quibus enim eadem studia sunt, eaedem voluntates, in iis fit ut aeque quisque altero delectetur ac se ipso, efficiturque id, quod Pythagoras vult in amicitia, ut unus fiat ex pluribus. Magna etiam illa communitas est, quae conficitur ex beneficiis ultro et citro datis acceptis, quae et mutua et grata dum sunt, inter quos ea sunt, firma devinciuntur societate. Sed cum omnia ratione animoque lustraris, omnium societatum nulla est gravior, nulla carior quam ea, quae cum re publica est uni cuique nostrum. Cari sunt parentes, cari liberi, propinqui, familiars, sed omnes omnium caritates patria una complexa est, pro qua quis bonus dubitet
Abbreviated transcription (Latin):
multis res et rationesq contractae. Artior uͦ collu¬
gatio est societatis propinquorp. Ab illa .n. socie
concluditur. Nam cum sit hoc natura cõmune
aiãntium ut hẽanti libidinem ꝓcreandi prima
societas in ipso coniugio ẽ ꝓxima in libenis. dein
una domus cõmunia omnia d at̃ est principiũ
urbis. et qͣi seminarium reipii. Sequuntur fratꝵ
coniunctiones. post consobrinoꝵ sobrinoꝵq. qui
cum una domo iam capi non possint. in alias domos
tanꝗͣ in colonias exeunt. Sequuntur cõnubia et
adfinitatee. exx quibus etiam plures ꝓpinq quae
coniunctio et beniuolentia deuincit homines cari¬
tate. Magnum ẽ eĩ eadem hẽre monumenta ma¬
ioꝵ eisdem uti sacris sepulchra hẽre cõmunia.
Sed omnium societatum nulla praestantior est. nulla fir¬
mior ꝗͣ cum uiri boni moribus similes sunt familia¬
ritate coniuncti. Illud eĩ honestum quod sepe di¬
cimus etiam si in alio cernimus. tñ nos mouet atq

Expanded text:
multis res rationesque contractae. Artior vero colligatio est societatis propinquorum; ab illa enim immemque concluditur. Nam cum sit hoc natura commune animantium, ut habeant libidinem procreandi, prima societas in ipso coniugio est, proxima in liberis, deinde una domus, communia omnia; id autem est principium urbis et quasi seminarium rei publicae. Sequuntur fratrum coniunctiones, post consobrinorum sobrinorumque, qui cum una domo iam capi non possint, in alias domos tamquam in colonias exeunt. Sequuntur conubia et affinitates, ex quibus etiam plures propinqui; quae nguinis autem coniunctio et benivolentia devincit homines et caritate; magnum est enim eadem habere monumenta maiorum, eisdem uti sacris, sepulcra habere communia. Sed omnium societatum nulla praestantior est, nulla firmior, quam cum viri boni moribus similes sunt familiaritate coniuncti; illud enim honestum quod saepe dicimus, etiam si in alio cernimus, tamen nos movet atque
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo uulgaris liberalitas referenda est ad
callum eum finem ut nihilo minus ipsi luceat. ut
facultas sit qua in nr̃os simus liberales Etradus
at̃ plures sunt societats hominum. Ut eĩ ab illa
infinita discedatur. propior ẽ eiusdem gentis. na¬
tionis linguae. qua maxime hoĩes coniunguntur
Interius etiam ẽ eiusdem eẽ ciuitatis. Multa enĩ
sunt ciuibus inter se cõmunia forum. fana. por¬
ticus uiae. leges. iura uidicia. suffragia. consuetu¬
dines praeterea et familiaritates. multaeq cum

Expanded text:
multitudo, vulgaris liberalitas referenda est ad multitudo, vulgaris liberalitas referenda est ad illum Ennii finem: Nihilo minus ipsi lucet, ut facultas sit, qua in nostros simus liberales. Gradus autem plures sunt societatis hominum. Ut enim ab illa infinita discedatur, propior est eiusdem gentis, nationis, linguae, qua maxime homines coniunguntur; interius etiam est eiusdem esse civitatis; multa enim sunt civibus inter se communia, forum, fana, porticus, viae, leges, iura: iudicia, suffragia, consuetudines praeterea et familiaritates multisque cum
Abbreviated transcription (Latin):
munitas. ut quae descripta sunt legibus et iure
ciuili. haec ita teneantur ut sit constitutum. e ꝗbꝰ
ipsis caetera sic obseruentur ut in graecoꝵ ꝓuerbio¬
ẽ: amicoꝵp eẽ cõmunia omniat. Omnia autem coĩa
hominum uidentur ea quae sunt gniis etus quod
ab ennio positum in una re transferri in ꝑmultas
põt. ut homo q erranti comiti monstrat uiam qͣsi
lumen de suo lumine: accendat facit. nihilominus
ipsi luceat cum illi accenderit. Una exre satis prae¬
cipit ut quicꝗd sine detrimento cõmodar possit id
tribuatur uel ignoto. ex quo sunt illa comunta:
non ꝓhibere aquam ꝓfluentem. pati ab igneignẽ
cape. Si ꝗs uelit consilium fidele deliberanti dare
quae sunt us utilia ꝗ accipiunt. danti non molesta.
Q uare et his utendum ẽ. et semꝑ aliꝗd ad cõmune
utilitatem afferendum. Sed qm̃ copiae paruae:
singuloꝵ sunt. eoꝵ at̃ ꝗ iis aegeant infinita est

Expanded text:
munitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure munitas, ut, quae discripta sunt legibus et iure civili, haec ita teneantur, ut sit constitutum legibus ipsis, cetera sic observentur, ut in Graecorum proest, amicorum esse communia omnia. Omnium autem communia hominum videntur ea, quae sunt generis eius, quod ab Ennio positum in una re transferri in permultas potest: Homó, qui erranti cómiter monstrát viam, Quasi lúmen de suo lúmine accendát, facit. Nihiló minus ipsi lúcet, cum illi accénderit. Una ex re satis praecipit, ut, quicquid sine detrimento commodari possit, id tribuatur vel ignoto; ex quo sunt illa communia: non prohibere aqua profluente, pati ab igne ignem capere, si qui velit, consilium fidele deliberanti dare, quae sunt iis utilia, qui accipiunt, danti non molesta. Quare et his utendum est et semper aliquid ad communem utilitatem afferendum. Sed quoniam copiae parvae singulorum sunt, eorum autem, qui his egeant, infinita est
Abbreviated transcription (Latin):
his non egeats añ ei potissimum inseruiunt Optime
autem societas hominum coniunctioq feruabitur si
ut ꝗsq erit coniunctissimꝰ ita in eum benignitatis
plurimum conferetur. Sed quae naturae principia
sint cõmunitatis et societatis humanae. repetendum
uidetur altiꝰ. Est enim primum quod cernitur in
uniuersi generis humani societate. Eius autem
uinculum est ratio et oratio. quae decendo. discẽ¬
do cõmunicando disceptando iudicando conci¬
liat inter se homines. coniungitq naturali quad ã
societate. Neq ulla re longius absumus a nat᷑a
feraꝵ in quibus inesse fortitudinem dicimꝰ slepe.
ut in equis. in leonibus iustitiam aequitatem. bo¬
nitatem non dicimus. Sunt autem rationis. et
orationis expertes. Ac latissime ꝗdem patens
hominibus inter ipsos omnibus inter omnes socie¬
tas haec ẽ. in qua omnium reꝵ quas ad cõmunem
hominum usum natura genuit ẽ seruanda com¬

Expanded text:
iis non eget, tamen ei potissimum inserviunt. Optime iis non eget, tamen ei potissimum inserviunt. Optime autem societas hominum coniunctioque servabitur, si, ut quisque erit coniunctissimus, ita in eum benignitatis plurimum conferetur. Sed, quae naturae principia sint communitatis et societatis humanae, repetendum videtur altius; est enim primum, quod cernitur in universi generis humani societate. Eius autem vinculum est ratio et oratio, quae docendo, discendo, communicando, disceptando, iudicando conciliat inter se homines coniungitque naturali quadam societate; neque ulla re longius absumus a natura ferarum, in quibus inesse fortitudinem saepe dicimus, ut in equis, in leonibus, iustitiam, aequitatem, bonitatem non dicimus; sunt enim rationis et orationis expertes. Ac latissime quidem patens hominibus inter ipsos, omnibus inter omnes societas haec est; in qua omnium rerum, quas ad communem hominum usum natura genuit, est servanda com
Abbreviated transcription (Latin):
eos eẽ debemus qui iam ꝓfuerunt: Nam cum duo
gnã liberalitatis sint. Unum dandi bñficii. alterum
reddendi demus nec ne in nr̃a potestate. ẽ. non red¬
dere uiro bono non licet. simͦ id facere possit. sine
inuiria. Acceptoꝵ autem bñficioꝵ sunt delectꝰ
heñdi. Nec dubium qn maximo cuiq plurimum
debeatur. In quo tñ in primis quo ꝗsq aĩo studio
beniuolentia fecerit ponderandum ẽ. Multi enĩ
faciunt multa temeritate quadam sine iudicio.
uel mõrbo in omnes. uel repentino quodam quasi
dento rmperii animi incitati. quae beneficia aeque
magna non funt habenda atq eal quie iudicio. con¬
sicherate consfanterq delata sunt. Sed in collocan¬
do bñficio et in irefertiida gratia. si cietena paria
sunt hoc maime officis ẽ: ut ꝗsq maxime opis in¬
digeat. ita ei potissimum opitulari. quod contra fit
a plerisq N quo n plurunum. sperant. etiam si ille

Expanded text:
eos esse debemus, qui iam profuerunt? Nam cum duo eos esse debemus, qui iam profuerunt? Nam cum duo genera liberalitatis sint, unum dandi beneficii, alterum reddendi, demus necne, in nostra potestate est, non reddere viro bono non licet, modo id facere possit sine iniuria. Acceptorum autem beneficiorum sunt dilectus habendi, nec dubium, quin maximo cuique plurimum debeatur. In quo tamen in primis, quo quisque animo, studio, benivolentia fecerit, ponderandum est. Multi enim faciunt multa temeritate quadam sine iudicio vel morbo in omnes vel repentino quodam quasi vento impetu animi incitati; quae beneficia aeque magna non sunt habenda atque ea, quae iudicio, considerate constanterque delata sunt. Sed in collocando beneficio et in referenda gratia, si cetera paria sunt, hoc maxime officii est, ut quisque maxime opis indigeat, ita ei potissimum opitulari; quod contra fit a plerisque; a quo enim plurimum sperant, etiamsi ille
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa de qua multa iam dicta sunt iustitia Nã for¬
tis animus et magnus in hoĩe non ꝑfecto nec sapi¬
ente feruentior plerunq ẽ. Illae uirtutes iurum bo¬
num uidentur potiꝰ atringere. Atq: haec in moribꝰ¬
considerantur: De beniuolentia at quam quisq
hẽat erga nos primum illuderm offieto ut ei plu¬
rimum tribuamus a quo plurimum dibigimubo
Ded beniuolentiam non adolescentuloꝵ more ardore qͦdã
amoris. s stabilitate potius et constantia iudicem Sin
erunt merita. ut non ineunda. s referenda sit gratia.
maior quaedam cura adhibenda ẽ. Nullum ei offm̃
referenda grã magis necessarium ẽ. Quod si ea quae
utenda accepis maiore mensura. si modo possis red
di iubet hesiodus ꝗd nam bñficio ꝓuocati facere de¬
bemꝰ: An imitar agros fertiles. ꝗ multo plus affert̃
ꝗͣ acceperunt. Etenim si in eos quos sꝑamus nobis ꝓ¬
futuros non dubitamus officia conferre. quales in

Expanded text:
ipsa, de qua multa iam dicta sunt, iustitia. Nam foripsa, de qua multa iam dicta sunt, iustitia. Nam fortis animus et magnus in homine non perfecto nec sapiente ferventior plerumque est, illae virtutes bonum virum videntur potius attingere. Atque haec in moribus. De benivolentia autem, quam quisque habeat erga nos, primum illud est in officio, ut ei plurimum tribuamus, a quo plurimum diligamur, sed benivolentiam non adulescentulorum more ardore quodam amoris, sed stabilitate potius et constantia iudicemus. Sin erunt merita, ut non ineunda, sed referenda sit gratia, maior quaedam cura adhibenda est; nullum enim officium referenda gratia magis necessarium est. Quodsi ea, quae utenda acceperis, maiore mensura, si modo possis, iubet reddere Hesiodus, quidnam beneficio provocati facere debemus? an imitari agros fertiles, qui multo plus efferunt quam acceperunt? Etenim si in eos, quos speramus nobis profuturos, non dubitamus officia conferre, quales in
Abbreviated transcription (Latin):
liberales ꝗͣ quadam głia ductos. et ut benefici ui¬
deantur facere multa quae ꝓficisci ab ostentatio¬
ne magis ꝗͣ a uoluntate uideantur. Talis autẽ
simulatio uanitati ẽ coniunctior ꝗ aut liberalitati
aut honestati. Tertium ẽ ꝓpositum ut in beneficẽ¬
tia delectus eẽt dignitatis. In quo et mores eius
erunt. spectandi in quem bñficium conferetur et
animus erga nos. et cõmunitas ac societas uitae.
et ad nr̃as utilitates officia ante collata. quae ut
concurrant omnia optabile ẽ. Si minus plures
causae maioresq ponderis plus habebunt. Qniam
at̃ uiuitur non cum ꝑfectis hominibꝰ pleneq sapien¬
tibus. sed cum iis in quibus praeclare agitur si sũt
simulacra uirtutis. etiam hoc intelligendum puto
neminem omnino eẽ neglegendum in quo aliqua
significatio uirtutis appareat. Colendum at ẽẽ ita
quenq maocime ut ꝗsq maxime uirtutibus his
leuioribus erit ornatus modestia temꝑantia ac

Expanded text:
liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici liberales quam quadam gloria ductos, ut benefici deantur, facere multa, quae proficisci ab ostentatione magis quam a voluntate videantur. Talis autem sinulatio vanitati est coniunctior quam aut liberalitati aut honestati. Tertium est propositum, ut in beneficentia dilectus esset dignitatis; in quo et mores eius erunt spectandi, in quem beneficium conferetur, et animus erga nos et communitas ac societas vitae et ad nostras utilitates officia ante collata; quae ut concurrant omnia, optabile est; si minus, plures causae maioresque ponderis plus habebunt. Quoniam autem vivitur non cum perfectis hominibus planeque sapientibus, sed cum iis, in quibus praeclare agitur si sunt simulacra virtutis, etiam hoc intellegendum puto, neminem omnino esse neglegendum, in quo aliqua significatio virtutis appareat, colendum autem esse ita quemque maxime, ut quisque maxime virtutibus his lenioribus erit ornatus, modestia, temperantia, hac
Abbreviated transcription (Latin):
ris et głie ꝗ eripiunt aliis quod aliis largiantur
iq arbitrantur se beneficos in suos amicos uisũ
in si locupletent eos quacunq ratione. Id autem
tantum abest ab officio. ut nihil magis officio pos¬
sit eẽ contrarium. Uidendum ẽ igitur ut ea libera¬
litate utamur quae ꝓsit amicis. noceat nemini. Qñ
L syllae. C caesaris pecuniaꝵ translatio a iustis do¬
minis ad alienos non debet liberalis uideri. Niħ
ẽ eĩ liberale quod non idem iustum. Alter locus
erat cautionis ne benignitas maior eẽt. ꝗͣ faculta¬
tes. Quod ꝗ benigniores uolunt eẽ ꝗͣ res patitur
primum in eo peccant quod iniuriosi sunt in pro¬
ximos. Quas.ti copias iis et suppeditari equius ẽ
et relinq eas transferunt ad alienos. In est at̃ in
tali liberalitate cupiditas plerunq rapiendi. et
auferendi ꝑ iniuriam ut ad largiendum suppetãt
copiae. Uidere ẽt̃ licet plerosq non tam natura

Expanded text:
ris et gloriae, qui eripiunt aliis, quod aliis largiantur, ris et gloriae, qui eripiunt aliis, quod aliis largiantur, iique arbitrantur se beneficos in suos amicos visum iri, si locupletent eos quacumque ratione. Id autem tantum abest ab officio, ut nihil magis officio possit esse contrarium. Videndum est igitur, ut ea liberalitate utamur, quae prosit amicis, noceat nemini. Quare L. Sullae, C. Caesaris pecuniarum translatio a iustis dominis ad alienos non debet liberalis videri; nihil est enim liberale, quod non idem iustum. Alter locus erat cautionis, ne benignitas maior esset quam facultates, quod, qui benigniores volunt esse, quam res patitur, primum in eo peccant, quod iniuriosi sunt in proximos; quas enim copias his et suppeditari aequius est et relinqui, eas transferunt ad alienos. Inest autem in tali liberalitate cupiditas plerumque rapiendi et auferendi per iniuriam, ut ad largiendum suppetant copiae. Videre etiam licet plerosque non tam natura
Abbreviated transcription (Latin):
fraus odio digna maiore. Totius autem iniustitia
nulla capitalior ꝗͣ eoꝵ qui tum cum maxxime fallũt
id agunt ut uiri boni eẽ uideantur. De iustitia sa¬
tis dictum est. DE INCEPS Ut erat ꝓpositum de
beneficentia ac liberalitate dicatur qua ꝗđ nihil ẽ
naturae hominis accõmodatius. Sed hẽt multas cau¬
tiones. Uidendum ẽ enim primum ne obsit benigni¬
tas et iis ipsis quibus benigne uidebitur fieri et caȩ¬
teris. deiñ ne maior benignitas sit ꝗͣ facultates.
Tum ut ꝓ dignitate cuiq tribuatur. Id enim est
iustitie fundamentum ad quam haec referenda¬
sunt omnia. Nam et ꝗ gratificantur cuipiã qͦd
obsit illi cui ꝓdeẽ uelle uideantur. non benefici
neq liberales sed ꝑniciosi assentatores iudicã di
sunt. et ꝗ aliis nocent ut in alios liberales sint in
eadem sunt iniustitia ut si in suam rem aliena cõ¬
uertant. Sunt at̃ multi et ꝗdem cupidi splendo¬

Expanded text:
fraus odio digna maiore. Totius autem iniustitiae fraus odio digna maiore. Totius autem iniustitiae nulla capitalior quam eorum, qui tum, cum maxime fallunt, id agunt, ut viri boni esse videantur. De iustitia satis dictum. Deinceps, ut erat propositum, de beneficentia ae de liberalitate dicatur, qua quidem nihil est naturae hominis accommodatius, sed habet multas cautiones. Videndum est enim, primum ne obsit benignitas et iis ipsis, quibus benigne videbitur fieri et ceteris, deinde ne maior benignitas sit quam facultates, tum ut pro dignitate cuique tribuatur; id enim est iustitiae fundamentum, ad quam haec referendasunt omnia. Nam et qui gratificantur cuipiam, quod obsit illi, cui prodesse velle videantur, non benefici neque liberales, sed perniciosi assentatores iudicandi sunt, et qui aliis nocent, ut in alios liberales sint, in eadem sunt iniustitia, ut si in suam rem aliena convertant. Sunt autem multi, et quidem cupidi splendo