comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tenciã peto. nõ fortitudie quero: hus
em̃ stio esse ĩdeficiẽtes. s tm̃ uolũta¬
tẽ tuã dep̃cor: et seques u̾tus statim
hãc grã adĩplebit. Dñe si uis potes
me mũdare: n ad beneficiũ tibi ad
laudẽ: uidẽtib aũt admiratulũ. et¬
ꝓfiiẽdi doctrinã. Oñe si uis: potes
me mũdare. Tu p̾us nilamã aat pͥn¬
cipẽ syeie ꝑ heliseũ in ioedane tingẽs
lepra mũdasti: tu et mõ si uis potes
me mũdare. Cui respondes dñs cat.
Cõfiteris qr ego possũ ꝓfiteris qr si
ego uolo fit: ideo uolo. Mũdare. Tlo¬
lũtatẽ p̃caris: potẽtiã ꝯfiteris uolo.
Irũdare. Magnifite credis: magni¬
fice et mũdaberis. Plenssiẽ ꝯfiteris:
plenissie letisitabeis. Polo. Maĩdure.
Nõ dubitasti crede̾: nõ tardo sanare.
Nõ distulisti ꝯfessionẽ: nõ differo te
mũdare. Uolo. Mũdare. Bt et mag¬
nã gra tibi ostendã: manũ ad te
porrigo. Extendẽs itaq manũ iħs: te¬

Expanded text:
tentiam peto, non fortitudinem quaero, has enim scio esse indeficientes, sed tantum voluntatem tuam deprecor, et sequens virtus statim hanc gratiam adimplebit: Domine, si vis, potes me mundare. Mihi ad beneficium, tibi ad laudem, videntibus autem ad miraculum, i vis, potes me mundare. Tu prius Naaman principem Syriae per Eliseum in Jordane tingens lepra mundasti ; tu et modo, si vis, potes me mundare. Cui respondens Dominus, ait: Confiteris quia ego possum, profiteris quia si ego volo, fit: ideo volo, mundare; voluntatem precaris, potentiam confiteris. Volo, mundare. Magnifice credis, magnifice et mundaris. Plenissime confiteris, plenissime et laetificaris. Volo, mundare. Non dubitasti credere, non tardo sanare. Non distulisti confessionem, non differam te mundare. Volo, mundare. Ut et magnam gratiam tibi ostendam, manum ad te porrigo. Extendens itaque Jesus manum, te
Abbreviated transcription (Latin):
Recũbent ĩ regno dei ubi lux et spes
ubi letitia et exultatio: ubi ẽ głia et be¬
nedictio ubi lux otuloꝵ et lõgeuitas
gaudẽt: ubi pr̃es illi bñ retũbunt.
ubi oẽs ꝓphete requiescũt ÷ ubi apłi
et euãgeliste suꝑ gloriosos sedẽt thro¬
nos. ubi multitudo martirũ metua
gloria głiant᷑: ubi copiositas uirgi¬
nũ ĩ secła exultat portãs toronã ĩmia¬
culate uginitatis. Odultissimi frẽs
unammnus ꝯuẽtio hilaris cõgregatio.
fulgẽs nũctio: ista est a secło bene p̃-¬
dicata et anũtiata. ista est exulta¬
tio: ista ẽ ab imitio narrata requies.
In istã festinarũt ire oẽs dñm diligẽ¬
tes: ad istã colligũt᷑ oẽs ex gentib dño
tredẽtes religiositatẽ seruãtes : in eã

Expanded text:
Recumbent in regno Dei, ubi lux est et spes, ubi laetitia et exsultatio, ubi est gloria et benedictio, ubi lux oculorum et longaevitas gaudent, ubi patres illi beati recumbunt, ubi omnes prophetae requiescunt, ubi apostoli et evangelistae super gloriosos sedent thronos, ubi multitudo martyrum in aeterna gloria gloriatur, ubi copiositas virginum in saecula exsultat, portans coronam immaculatae virginitatis. O dulcissimi fratres, unanimis conventio, hilaris congregatio, fulgens conjunctio. Ista est a saeculo bene praedicata et annuntiata, ista est exsultatio, ista est ab initio narrata requies. In istam festinaverunt ire omnes Dominum diligentes, ad istam colliguntur omnes ex gentibus Domino credentes, relig
Abbreviated transcription (Latin):
suã : ut ꝑhũc ip̃m lectũ portatũ ab
es ꝑmediũ tiuitatis: camass sal¬
uantẽ se ĩuotãdo et laudãdo. Sic et
illũ cetũ in natatoriã syloã imsit:
ut uidẽtes iã ambulare illuc eundẽ
cetũ et iteꝵ remeantez mirati et ob-¬
stupescẽtes crederẽt huic talia mi¬
rabilia faciẽti. Post hec que suꝑius
dicta sũt: cũ introiss capharnaũ
ciuitatẽ galilee. Sic cognoĩata est

Expanded text:
 , ut hunc ipsum lectum portatum ab eo per mediam civitatem clamasset, salvantem se invocando et laudando. Sic et illum caecum in natatoriam Siloam misit , ut videntes eum ambulare illuc eumdem caecum, et iterum remeantem, mirati et obstupentes, crederent huic talia miracula facienti. Post haec quae superius dicta sunt, Cum introiisset Capharnaum civitatem Galilaeae. Sic co
Abbreviated transcription (Latin):
ti dño q̃ ꝯfisus est ĩ u̾tute eiꝰ huit ergo
dixit dñs. ¶ redidisti sanatꝰ es: spas-¬
ti mũdꝰ effectꝰ es. Noli obluust qua¬
lis fueris: et qualis factꝰ sis. Nõ cesses
grãs age: nõ tateas ꝯfiteri. Hoc et
de aliquo dolore saluam᷑: siue ĩfirmi¬
tatis siue uulneris. siue de qualibet

Expanded text:
tute ejus, huic ergo dixit Jesus: Credidisti, sanus es; sperasti, mundus factus es. Noli oblivisci qualis fueris, et qualis factus sis. Non cesses gratias agere, non taceas confiteri. Hoc et ab aliquo dolore salvamur, sive infirmitatis, sive vulneris, sive de qual
Abbreviated transcription (Latin):
ter grãꝵ actionẽ ei reddamꝰ: ẜ et mu¬
nera scd̃m substantiã nr̃a ad hono¬
rificandũ eũ exhibeamꝰ. Hoc enĩ et
illi mãdauit dñs. Bade ait ad sacer¬
dotẽ: et offer mimꝰ tuũ. Dixit ergo
ei iħs. Bide nemini dixeris. Et quare

Expanded text:
munera secundum substantiam nostram ad honorificandum eum exhibeamus. Hoc enim et illi mandavit Dominus. Vade, ait, ad sacerdotem, et offer munus tuum. Dixit ergo ei Jesus: Vide, nemini dixeris. Et quare,
Abbreviated transcription (Latin):
orsũ turrẽs rogas o hõ: et ĩ monte
nichil dicis: Qiuare sic: Qaua tẽpꝰ¬
et tꝑa oĩ rei sub celo. Tempus doctrĩe:
et tempꝰ curacõis. In mõte dotuit. il¬
lumauit. monuit. aĩas curauit: corda
sanauit. ꝓPtea ergo ego illa maiora
tẽptari nolui: illa sũma tardare pas¬
sus sũ. Ip̃is ergo ab illo ꝯpletis. deoesũ
eo de mõte ad turandũ descendẽte. si¬
tuti de celo. siuti de celestib mõtibus
ad saluãdos carnales descẽdente: ue
int ad eũ hõ lepsus adorãs eũ. Anteꝙ̃
peteret adorare cepit: ante ꝙͣ roguret
culturã ostendit. Adorauit eũ. Pro
hocip̃o deũ et dnm eũ inuotãs: ad ora¬
bat eũ. Sic et illi bt̃i magi prius ꝓti¬
dẽtes adorauerũt eũ: et ita ei mimera
obtulerũt. Eodẽ modo et mĩt iste ta¬
dẽs adorabat: et sic supplicẽ obtulit
postulationẽ. dñe dices. tu qͥ digne ado¬
raris. qͥ merito coleris: te ego ut dñm
adoro. ideoq et dñm dico: oꝑa pͥus cõ¬

Expanded text:
 et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempra omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum. Ipsis ergo ab illo completis, deorsum eo de monte ad curandum descendente, sicuti de coelo, sicuti de coelestibus montibus ad salvandos carnales descendente. Venit ergo ad eum homo leprosus, adorans eum. Antequam peteret, adorare coepit: antequam rogaret, culturam ostendit. Adoravit autem eum. Pro hoc ipso Deum et Dominum eum invocans, adorabat eum. Sic et illi beati magi prius procidentes adoraverunt eum, et ita demum ei munera obtulerunt . Eodem modo et nunc iste cadens adorabat, et sic supplicem obtulit postulationem: Domine, dicens, tu qui digne adoraris, qui merito coleris, te ego ut Dominum adoro, ideoque et Dominum dico. Opera prius con
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ ingredit᷑ illi accipiẽti. S adhuc
qd adietit ille bt̃us in sequẽtib. Nã
et ego hõ sũ sub potestate ꝯstitutꝰ et
habeo sub me milites: et dico huit ua¬
de et uadit et alii ueni et uenit: et ser¬
uo meo fat hoc et facit. O prudencia
o ĩtellectꝰ aĩe: o mũdicia cordis. Pri¬
or om̃i maĩfeste ueritatis ꝯfessionẽ¬

Expanded text:
accipienti. Sed adhuc quid adjecit ille beatus in sequentibus? Nam et ego homo sum sub potestate constitutus, et habeo sub me milites, et dico huic, Vade, et vadit; et alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoc, et facit. O prudentia! o intellectus animae! o munditia cordis! Prior omnium manifestae charitatis veri
Abbreviated transcription (Latin):
git mentẽ. Et quã multi sũt hodie qui
iudeoꝵ duriciã detestãt᷑ qr p̃ditationẽ
dei nudire noluerũt: et tũ quales il¬
los arguũt fuisse ad fidẽ: tales ip̃i sũt
ad oꝑacionẽ. Precepta dei audiũt mi¬
ratula cognoscũt: s cõuerti asius p̃¬
uitatib rẽmuĩt. Ette uotat et redire no¬
lumꝰ: ecte sustĩet et eiꝰ pacientiã dissi¬
mulamꝰ. Dũ ergotẽpꝰ est fr̃es praui¬
tatẽ suã unusqsq deserat dei patienuã¬

Expanded text:
quam multi sunt hodie qui Judaeorum duritiam detestantur, quia praedicationem Domini audire noluerunt, et tamen quales illos arguunt fuisse ad fidem, tales ipsi sunt ad operationem. Praecepta Domini audiunt, miracula cognoscunt, sed converti a suis pravitatibus renuunt. Ecce vocat, et redire nolumus. Ecce sustinet, et ejus patientiam dissimulamus. Dum ergo tempus est, fratres, pravitatem suam unusq
Abbreviated transcription (Latin):
rata nõ desut uoce p̃dicare dicens.
Abechũ pater uẽ exultauit ut uide̾t
diẽ ineũ: uidit et grusus ẽ. Tunc.
quippe diẽ dm̃ abrahũ uidit: cũ in
figura sũme trinitatis tres angelos
hospicio suscepit. Quib ꝓsecto suscep¬
tis sic trib quasi um locutꝰ ẽ. qr et¬
si i ꝑsonis nimerꝰ trinitatis est: in
natura unitas diuĩtatis. S carna¬
les mẽtes audientiũ otulos a tarne
nõ subleuãt: qr ĩ eo solã carns etatẽ

Expanded text:
rata non desinit voce praedicare, dicens: rata non desinit voce praedicare, dicens: Abraham pater vester exsultavit ut videret diem meum; vidit, et gavisus est . Tunc quippe diem Domini Abraham vidit, cum in figura summae Trinitatis tres angelos hospitio suscepit; quibus profecto susceptis, sic tribus quasi uni locutus est, quia etsi in personis numerus Trinitatis est, in natura unitas divinitatis est. Sed carnales mentes audientium oculos a carne non sublevant, dum in eo sol
Abbreviated transcription (Latin):
loꝵ ꝑusitas crescit: nõ solũ frangi p̃¬
ditacio nõ debet s etiã augeri. Quod
suo dñs exemplo uos admonet: q̃ post¬
ꝙͣ habere demoniũ dictꝰ ẽ: p̃dicacio¬
ins sue beneficia largiꝰ ĩpendit dicẽs.
Amen amẽ dico uobis: si qͥs sermonẽ
ĩet̾nũ. P sĩt bonis necesse ẽ ut melio¬
res etiã ꝑ ꝯtumelias existãt: ita semꝑ
reprobi de beneficio peiores fuĩt. Nã
accepta uera p̃dicatiõe iteꝵ dicũt.
Nũt cognoiuimꝰ: qr demoniũ habes.
Quia em̃ et̾ue morti ĩheserũt et eñ¬
dẽ mortẽ cui ĩ heserãt nõ uidebant:
Abrahũ mortuꝰ ẽ et ꝓphete ⁊ et tu di¬
ts si qͥs sermonẽ meũ seruauerit nõ¬
gustabit mortẽ met̾nũ: Tlude et ip̃i
ueritati eundẽ abrahã et ꝓphetas
quasi uenerãtes p̃ferũt: ẜ̾ aꝑta no¬
bis ratione ostendit᷑ qr q̃ deũ nestuĩt
dei quoq famulos falso uenerant᷑.
Et notandũ qd̾ uidit eos dñs aꝑta si¬
bi ĩp̃ugnaciõe resistẽ: et tñ eis se ite¬

Expanded text:
sitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Quod suo Dominus exemplo nos admonet, qui postquam habere daemonium dictus est, praedicationis suae beneficia largius impendit dicens: Amen, amen dico vobis: si quis sermonem ternum. Sed sicut bonis necesse est ut meliores etiam per contumelias existant, ita semper reprobi de beneficio pejores fiunt. Nam accepta praedicatione, iterum dicunt: Nunc cognovimus quia daemonium habes. Quia enim aeternae morti inhaeserant, et eamdem mortem cui inhaeserant, non videbant, Abraham mortuus est, et prophetae, et tu dicis: Si quis sermonem meum servaverit, mogustabit in aeternum? Unde et ipsi Veritati eumdem Abraham et prophetas quasi venerantes praeferunt. Sed aperta nobis ratione ostenditur quia qui Deum nesciunt Dei quoque famulos falso venerantur. 3. Et notandum quod vidit eos Dominus aperta sibi impugnatione resistere, et tamen eis se ite
Abbreviated transcription (Latin):
subiũgit. Ego aũt nõ quero gloriã me-¬
am: est qͥ querat et iudicet. Stimꝰ cer¬
te qd sĩptũ est qr pat̾ om̃e iudiciũ de¬
dit filio: et tũ ecte isdẽ filius ĩuirias
accipiẽs gloriã suã nõ querit. illatas
ꝯtumelias patris iudicio reseruat ⁊
ut nobis ꝓfecto ĩsmuet quantũ nos
esse paciẽtes debemꝰ: dũ se adhuc ul-¬

Expanded text:
ero gloriam meam, est qui 556 quaerat et judicet. Scimus certe quod scriptum est, quia Pater omne judicium dedit Filio : et tamen ecce idem Filius injurias accipiens, gloriam suam non quaerit. Illatas contumelias Patris judicio reservat, ut nobis profecto insinuet quantum nos esse patientes debemus, dum adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
acceptas cõtumelias erigat: nemo.
conuitiis cõuiciũ reddat. Imitacione
etem̃ dei gloriosius est ĩuiriã taten¬
do fugere: quã respõdendo suꝑare.
B contra hec suꝑbia dicit ĩ corde. Tur¬
pe est ut accepta inurria tateas. Q̾s¬
quis cõspicit qr cõtumeliã accipis et ta¬
tes: nõ putat qr pacientiã exhibes sed
crinuina cognoscis. Bz unde uox ista
ĩ corde nostro cõtra pacienciã nascit᷑.
nisi quia ĩ mus cogitationẽ fiximꝰ ⁊
et dũ in t̾ra gloriã querimꝰ placere
ei qui nos de telo tõspicit nõcuramꝰ:
Accepta ergo cõtumelia meditem̾ in
oꝑe uotẽ dei: ego nõ quero gloriã meã
est q̃ querat et iudicet. Hoc nũt ⁊ qd
de dño scriptũ est abscondit se: intelli¬
gi et alit̾ potest. Multa quippe ude¬
is p̃dicauerat: p̃ p̃dicacionis eiꝰ uerba
deridebãt. Deteriores quoq ex p̃ditatio¬
ne factisũt: q̃ usq ad iaciẽdos lapides

Expanded text:
acceptas contumelias erigat, nemo acceptas contumelias erigat, nemo conviciis convicium reddat. Imitatione etenim Dei, gloriosius est injuriam tacendo fugere, quam respondendo superare. 5. Sed contra hoc superbia dicit in corde: Turpe est ut, accepta injuria, taceas. Quisquis conspicit quia contumeliam accipis et taces, non putat quia patientiam exhibes, sed crimina agnoscis. Sed unde vox ista in corde nostro contra patientiam nascitur, nisi quia in imis cogitationem fiximus. et dum in terra gloriam quaerimus, placere ei qui nos de coelo conspicit non curamus? Accepta ergo contumelia, meditemur in opere vocem Dei: Ego non quaero gloriam meam, est qui quaerat et judicet. Hoc autem quod de Domino scriptum est, Abscondit se, intelligi et aliter potest. Multa quippe Judaeis praedicaverat, sed praedicationis ejus verba deridebant. Deteriores quoque ex praedicatione facti sunt, qui usque ad jaciendos lapides
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝑsecutores suos dñs sese abscõden¬
do declmauerit: qͥsi diuitatis sue po¬
tenciã exerte̾ uoluiss tacito mitu mẽ¬
tis ĩ suis eos ictib ligaret: aut in pe¬
uenerat: exertere iudiciũ nolebat. Cer¬
te sub ip̃o passionis tꝑe et quantũ
potuerat ostendit: et tñ hoc ad qd ue¬
nerat ꝑtulit. Nã cũ ꝑserutorib suis
se querentib dicẽt ego sũ: sola hac uo¬
te eoꝵ suꝑbiã ꝑtulit et oẽs in t̾rã stra¬
uit. Qui ergo et ĩ hoc loto potuit ma¬
nus lapidanciũ nõ se abstõdendo eua¬
dere. cur abscondit se. nisi qd̵ hõ inter
homĩes factus redẽptor nr̃ alia nobis
uerbo loquit᷑ alia exemplo. Nuid ãt
nobis hot exemplo loquit᷑: nisi ut etiã
cũ resistere possumꝰ irã suꝑbientiũ
huiliter dediemꝰ: Ilnde et ꝑ pau-¬
lũ dicit᷑. Date locũ ire. Quãta hũi¬
litate irã ꝓximm ferre debeat ꝓpendut
hõ: si furores irascenciũ abscondẽs se
dedmauit deus. Nemo ergo se contra

Expanded text:
rsecutores suos Dominus sese abscondendo declinaverit, qui si divinitatis suae potentiam exercere voluisset, tacito nutu mentis in suis eos ictibus ligaret, aut in poevenerat, exercere judicium nolebat. Certe sub ipso passionis tempore, et quantum poterat ostendit, et tamen hoc ad quod venerat, pertulit. Nam cum persecutorse quaerentibus diceret: Ego sum , sola hac voce eorum superbiam perculit, et omnes in terram stravit. Qui ergo et hoc in loco potuit manus lapidantium non se abscondendo evadere, cur abscondit se, nisi quod homo inter homines factus Redemptor noster, alia nobis verbo loquitur, alia exemplo? Quid autem nobis hoc exemplo loquitur, nisi ut, etiam cum resistere possumus, iram superbientium humiliter declinemus? Unde et per Paulum dicitur: Date locum irae . Quanta humilitate iram proximi fugere debeat, perpendat homo, si furores irascentium abscondendo se declinavit Deus. Nemo ergo se contra
Abbreviated transcription (Latin):
dĩtas nõ habet s semꝑesse hubet:
nõ uut ante abrahã ego fui s ante a¬
brahã egosũ. Unde et ad moysen di¬
tit᷑. Ego sũ qͥ sũ: et dices filiis isrł qͥ
est misit me ad uos. Ante ergo et post
abrahã esse habuit: q̃ et accedere po¬
tuit ꝑexhibicionẽ p̃sencie et recedere
ꝑ cursũ uite. Deritas uero semꝑ esse
habet: qr ei quicquã nec priori tꝑe ĩ¬
cipit᷑ nec subsequeti termĩat᷑. B sus¬
tinere ista et̾itatis uerba mẽtes ĩfide¬
liũ nõ ualẽtes ad lapides currũt: et¬

Expanded text:
itas non habet, sed semper esse habet. Non ait: Ante Abraham ego fui, sed ante Abraham ego sum. Unde et ad Mosen dicitur: Ego sum qui sum . Et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos. Ante ergo vel post Abraham habuit, qui et accedere potuit per exhibitionem praesentiae, et recedere per cursum vitae. Veritas vero semper esse habet, quia ei quidquam nec priori tempore incipitur, nec sub sequenti terminatur. Sed sustinere ista aeternitatis verba mentes infidelium non
Abbreviated transcription (Latin):
desiderare ueritas iubet ⁊ tariis desi¬
deria cõteri mũdi gloriã declmare:
aliena nõ appeti ꝓpria largiri. Pen¬
set ergo apud se unus quisq ur̃m si
het uox dei ĩ cordis eiꝰ sure cõualuit:
et qr iã ex deo sit agnosct. Nã sũt

Expanded text:
erare Veritas jubet, carnis desideria conteri, mundi gloriam declinare, aliena non rapere, propria largiri. Penset ergo apud se unusquisque vestrum si haec vox Dei in cordis ejus aure convaluit, et quia jam ex Deo sit, agnoscit. Dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ne bene dicimꝰ nos. qr samaritanus
es tu et demoniũ habes: Aicepta aũt
tanta cõtumelia: quid deus respon¬
deat audiamꝰ. Ego demoniũ nõ ha¬
beo. s honorifico patrẽ meũ: et uos ĩ¬
honorastis me. Quia enĩ samarita¬
nus dicit᷑ custos et ip̃e ueracit custos
est de quo psalmista ait: nisi dñs cus¬
todierit ciuitatẽ in uanũ uigilãt qͥ
custodiũt eã ÷ et ciũ ꝑ ysaiã dicit᷑. cus¬
tos quid de nocte custos qͥd de nocte: re
spõdere uoluit dñs samaritanꝰ nõ
sũ. s ego demoniũ nõ habeo. Duo
quippe ei illata fuerũt: unũ nega¬
uit, aliud tacendo cõsensit. Custos¬
nãq hũam generis uenerat: et si
samaritanũ se nõ esse dicẽt esse cu¬
stodẽ se neguret. S tacuit qd retog¬
nouit: et pacient̾ repulit qd dictũ
fallatit audiuit dicẽs. Ego demom¬
um nõ hubeo. In quib uerbis. quid
aliud insi suꝑbia nr̃a confũdit᷑. Que
si exagitata uł leuit fuerit attrotiores

Expanded text:
ne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat, audiamus. Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis me. Quia enim Samaritanus interpretatur custos, et ipse veraciter custos est, de quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam ; et cum per Esaiam dicat: Custospondere noluit Dominus, Samaritanus non sum; sed ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerant, unum negavit, et aliud tacendo conamque humani generis venerat, et si Samaritanum se non esse diceret, esse custodem negaret, sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dictũ est ip̃e saluũ faciet ppłm
suũ a pctis eoꝵ ut uere deꝰ. Dei em̃
est u̾tutis a pct̃o saluare: uł pct̃a di¬
mitte. Iste ergo filiꝰ dei habẽs ppłm
suũ ip̃m uenit ut dictũ est liberare
a pc̃tis atq saluare siue ex iudeis si¬
ue ex gẽtib: de quo ip̃e iã ꝑ ꝓphetã
fuerat lotutꝰ dicẽs. Dñs dixit ad me

Expanded text:
lvum faciet populum suum a peccatis eorum, ut vere Deus. Dei enim est virtutis, a peccatis salvare vel peccata dimittere. Iste ergo Filius Dei habens populum suum, ipsum venit ut dictum est liberare a peccatis atque salvare, sive ex Judaeis, sive ex gentibus, de quo ipse jam per prophetam f
Abbreviated transcription (Latin):
suetudĩe et ꝯiũctionẽ lõge alienã.
Actipe ergo eã sicut cõmẽdatũ teles¬
tẽ thesnurũ: ut deitatis diuitias sic̃
plenissimã scĩtatẽ sicut ꝑfectã ius-¬
ticiã. Accipe eã sicut uingẽiti man¬
sionẽ ⁊ sĩt honorabile templũ sĩt do¬
mũ dei sic̃ creatoris om̃i ꝓpriã: sũ
regis et spõsi celestis domũ ĩmacula¬
tã. Ita ergo ioseph fili dauid ne tumie¬
ris accipe eã tibi cõmẽdctã: tue reli¬
giositati creditã. Serua fer curã ud¬
tende: fugiẽs abherode dut ĩ egyptũ
iterũ remeñs post herodis mortẽ de¬
duc in trã isrł. Ne tiueris accipe
mariã ꝯiugẽ tuã. Cõiuigẽ audiens
nõ expauescas nõ ꝯtuberis nec tu net¬

Expanded text:
suetudinem et conjunctionem, longe alienam. Accipe ergo eam sicut commendatum coelestem thesaurum, ut Deitatis divitias, sicut plenissimam sanctitatem, sicut perfectam justitiam. Accipe eam sicut Unigeniti mansionem, sicut honorabile templum, sicut domum Dei, sicut Creatoris omnium propriam, sicut regis sponsi coelestis domum immaculatam. Ita ergo, Joseph, fili David, ne timueris accipere eam tibi commendatam, tuae religiositati creditam serva, fer curam, attende fugiens ab Herode, duc in Aegyptum, iterum remeans post Herodis mortem, deduc in terram. Israel. Ne timueris accipere Mariam conjugem tuam. Conjugem audiens, non expavescas, nec
Abbreviated transcription (Latin):
go ꝑmãsit: qd̾ mat̾ fuit et ĩ tacta u̾¬
go ꝑseuerauit. Ette ugo ĩ utero acti¬
piet. Audite qd̾ dicit oẽs filie eue au-¬
dite oes uos que heditatẽ doloris et
tristicie post illã et ex illiꝰ ꝯdẽpnatõe
sũpsistis: uos que ĩ tristicia gen̾atis
filios. uł magis uos que ĩ ꝯtupistẽtiã
corruptibilẽ nõ temustis. Audite et
letanũ audite et ꝯsolamĩ: audite
qd̃ ugo ĩ utero accipiet nõ ex desiderio
partũ ocpiẽs: neq serpẽtis ꝑsuasio¬
testĩoma assumẽs. Wirgo ĩ uterũ ac¬
cipiet: ut deũ dignant ĩcarnatũ ad
mũdi pariat salutẽ. Ette inqͥt᷑. Hoc
ip̃m qd̾ dicit ecte admirãtis est tãti
mysterii maguitudĩez: ut ões uelut
a sõpno sustitãs adhoc dictũ euigi¬
lent. Ette ugodicit ĩ utero accipiet et
pariet filiũ. ad colligandũ illũ fortẽ
armatũ: ad ꝯculcandũ sexpẽtis ĩpni
caput. ad cõterẽdas uires eiꝰ: ad pre¬
dã eiꝰ diripiendã: atq captiuitatẽ

Expanded text:
virgo permansit, quod mater fuit, et intacta virgo perseveravit. Ecce virgo in utero accipiet. Audite quod dicit, omnes filiae Evae: audite, omnes vos qui haereditatem doloris et tristitiae post illam et ex illius condemnatione sumpsistis; vos quae in tristitia generatis filios, vel magis vos quae concupiscentiam corruptibilem non timuistis. Audite et laetamini, audite et consolamini, audite quod virgo in utero accipiet, non ex desiderio partum concipiens. Neque serpentis persuasiotestimonia assumens. Virgo in utero accipiet, ut Deum dignanter incarnatum ad mundi pariat salutem. Ecce, inquit. Hoc ipsum quod dicit, ecce, admirantis est tanti mysterii magnitudinem, ut omnes velut e somno suscitans, ad hoc dictum evigilent. Ecce virgo, dicit, in utero accipiet, et pariet Filium. Ad colligandum illum fortem armatum, ad conculcandum serpentis impii caput, ad conterendas vires ejus, ad praedam ejus diripiendam, atque captivitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ante fuit: qd̾ ante setula noĩatũ est.
Nõ tu ei pones nomẽ net ex te ei uo¬
tabulũ ꝯstitues: ẜ noĩa et uota exul¬
tãdo ihm id est saluatorẽ. Saluato¬
rẽ eũ esse testare: net ex tꝑe cepisse

Expanded text:
ante fuit, quod ante saecula nominatum est; non tu ei pones nomen, nec ex te ei vocabulum constitues, sed nomina et voca exsultando Jesum, id est, Salvatorem; Salvator
Abbreviated transcription (Latin):
tã lotuta est mariã dicẽs: et unde
Sic et ioseph iste hũiliãs sese m õib
cauebat et timebat. sibunet istiꝰ tã¬
te scĩtatis ꝯiũctionẽ adhibe̾: idcirto uo¬
lebat eũ occulte dimittẽ. Dumtto es̃¬

Expanded text:
iam locuta est dicens: Et unde Sic et Joseph juste humilians se in omnibus cavebat, timebat sibimetipsi tantae sanctitatis conjunctionem adhibere. Idcirco volebat eam occulte dimittere dice
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdignitati. Ideo uolebat occulte diunt¬
tere eũ. Het eo cogitãte: angelꝰ dm̃
ꝑ uisũ apparuit illi dicẽs. Quid du¬
bitas o ioseph: Quare ĩpaudẽt togi¬
tas: Quare irracionabilit̾ medita¬
rat. Huiꝰ genacois mĩster es et nõ
largitor. seruꝰ et nõ dñs: mãcipiũ ⁊
nõ plasmator. ꝓꝓtẽa mĩstra serui.
custodi. fer turã: intẽde et huit qͥnas¬
cit᷑ et huic que genat. Etem̃ si tibi
uxor noĩat᷑ si ĩ desponsatde tibi esse
dicit᷑: nõ tibi tñ uxor est ẜ dei uingẽi¬
ti electa m̃r est. ꝓPtẽa ioseph fili da¬
uid qͥ has ꝓmissiones accepit: cui is¬
ta fidelia data sũt testamẽta. Ioseph
fili dauid: nõ tm̃ scdm carnẽ ẜ scdm¬

Expanded text:
occulte dimittere. Haec autem eo cogitante, angelus Domini per visum apparuit ei, dicens: Quid dubitas, Joseph? quare imprudenter cogitas? quare irrationabiliter meditaratur. Hujus generationis minister es et non largitor; servus, et non Dominus; mancipium, et non plasmator. Propterea ministra, serva, custodi, fer curam, intende et huic qui nascitur et huic quae generat. Etenim si tibi uxor nominatur, si desponsata tibi esse dicitur, non tamen tibi uxor est, sed Dei unigeniti electa mater est. Propterea, Joseph, fili David, qui has promissiones accepit, cui ista fidelia data sunt testamenta; Joseph, fili David, non tantum secundum carnem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mmisericoes. Calis ergo tũ ess ioseph:
cogitabat octulte eã diuitte. Hec ĩ¬
quit illo cogitãte. Querendũ nobis¬
est nuĩt qͥd cogitauerit: ut ottulte eã
dimittẽt. Het cogitabat: ut eã di¬
mittet. Suspicionẽ in ea habebat ⁊
quomõ iustꝰ erat. Si ergo nõ est su¬
spicatꝰ uł tale aliqͥd cogitauit ⁊ cur
eã diunitẽ uolebat ut ĩmatulatã
et sca uellet diittẽ: Inustũ enĩ
et hoc erat. Sedem̃ simplitẽ sensũ
la ugo ĩmatulata erct. S ideo eã
dimittẽ uolebat. qm̃ u̾tutẽ mysterii
et satͣmentũ quoddã magnificũ in
eadẽ cognoscebat: au approxĩare se¬
se ĩdignũ estimabat. Ergo hũiliãs
se ante tantã et tam ĩ effabilẽ rem.
q̃rebat se longe fate̾: sĩt et bt̃us petrꝰ
dño se hũiliãs iuebat. Recede a me
turio ad eundẽ dñm mittes dicebat:
nõ sũ dignꝰ ut ĩtres sub tectũ meũ.

Expanded text:
misericors. Talis ergo cum esset Joseph, cogitabat eam occulte dimittere. Haec, inquit, illo cogitante. Quaerendum est nobis nunc quid cogitaverit, ut occulte eam dimitteret. Haec cogitabat ut eam dimitteret. Si suspicionem in ea habebat, quomodo justus erat? Si ergo non est suspicatus, vel tale aliquid cogitavit, cur eam dimittere volebat? ut immaculatam et sanctam voluit dimittere. Injustum enim et hoc erat. Sed enim simplicem sensum la Virgo immaculata erat. Sed ideo illam dimittere volebat quoniam virtutem mysterii et sacramentum quoddam magnificum in eadem cognoscebat, cui approximare sese indignum aestimabat. Ergo humilians se ante tantam et tam ineffabilem rem, quaerebat se longe facere, sicut et beatus Petrus Domino se humilians aiebat: Recede a me, turio ad eumdem Dominum mittens, dicebat: Non sum dignus ut
Abbreviated transcription (Latin):
marie curã uideret᷑ gere ioseph. suie ĩ
egyptũ iens uel inde deno ueniẽs.
Ideo despõsata fuit ioseph: nõ tñ in tõ¬
cupaiscẽtia ĩcta. Mater in qͥt eius.
Mater imatulata ⁊ m̃r ĩcorrupta:
mat̾ ĩtacta. Nat̾ eiꝰ. ¶iuꝰ eius. Ma¬
ter dei uingeniti. dm̃ et regis om̃i
plasmatoris et creatoris tũctoꝵ: illiꝰ¬
qͥ ĩ extelsis sine mre. et ĩ tra est sine
patre ⁊ ip̃iꝰ qͥ ĩ celis scdm deitatẽ in
sinu est pris: et ĩ tris scdm corpis su¬
sceptionẽ in sinu est ñris. O mag¬

Expanded text:
e in Aegyptum iens, vel inde denuo veniens: ideo desponsata fuit Joseph, non tamen in concupiscentia juncta. Mater, inquit, ejus. Mater immaculata, mater incorrupta, mater intacta. Mater ejus: cujus ejus? Mater Dei unigeniti, Domini et regis omnium, plasmatoris et creatoris cunctorum: illiqui in excelsis sine matre, et in terra est sine Patre; ipsius qui in coelis secundum deitatem in sinu est patris, et in terris secundum corporis susceptionem in sinu erat matris.
Abbreviated transcription (Latin):
et uollet eã tradutẽ. Uirũ appella¬
uginẽ nõ seuirẽt: ꝓptẽa et despõs a¬
ta fuit ip̃i ioseph ut sup̃i dictũ est.
Si enĩ nõ fiusẜ desponsata ioseph:
om̃i bonoꝵ ĩcredibiles et ĩmuiti iu¬
dei lapidib eũ octiderẽt. Ideo uirũ
eiꝰ hic eũ euãgelista appellauit. Io¬
seph uir eiꝰ cũ esẜ hõ iustꝰ. Iustus ãt
ĩ uerbo. iustꝰ ĩ facto: iustꝰ ĩ legis cõ¬
sũmatõe. iustꝰ ĩ mitio gr̃e. Iustꝰ ita

Expanded text:
am traducere. Virum appellavirginem non saevirent: propterea et desponsata fuit ipsi Joseph, ut supra dictum est. Si enim non fuisset desponsata Joseph, omnium bonorum incredibiles et inimici Judaei lapidibus eam occidissent; ideo virum ejus hic eum evangelista appellavit. Joseph vir ejus cum esset homo justus. Justus autem in verbo, justus in facto, justus in legis cons
Abbreviated transcription (Latin):
ut dictũ est neq scindit᷑. neqrĩ ꝑtes
efficit᷑: s totꝰ totũ tenet. totũ implet.¬
t totũ illustrat et possidet. ¶ Huius
itaq uingeniti dei dicit᷑ hec m̃r u̾go
maria : digna digmi. inatulata scĩ:
una umꝰ uinca uiuui. Nec em̃ alter
uingenitꝰ suꝑ trã uenit: aut alia u¬
go uingenitũ genuit. In his oĩb q̃
dicta sũt: despõsata legit᷑ mat̾ eiꝰ
maria. Et ait. Inuẽta est ĩ utero
habẽs. Cui ĩuenta⁊ aut a quomue
beatissimã aĩa ad honorẽ illiꝰ q̃.

Expanded text:
ut dictum est, neque scinditur, neque in partes efficitur, sed totus totum tenet, totum implet, totum illustrat et possidet. Hujus itaque unigeniti Dei dicitur haec mater virgo Maria, digna digni, immaculata sancti, una unius, unica unici; nec enim alter unigenitus super terram venit, aut alia virgo unigenitum genuit. In his omnibus quae dicta sunt, desponsata legitur mater ejus Maria. Et ait: Inventa est in utero habens. Cui inventa, aut a a quo ibeatissimam animam ad honorem illius q
Abbreviated transcription (Latin):
ñr ugo ess. ĩtarta genaret: que et
ugo ꝑinasit et genuit: Sicut enĩ ru-¬
ĩfantẽ: et ut dictũ est u̾go ꝑmãsit.
Dirgo ergo genuit: et ugo ꝑanãsit.
Mater filii facta est: et castitatis si¬
gillũ nõ ꝑdidit. Quare. Quia nõ
hõ iste tm̃ q̃ uidebat᷑. s uingenitꝰ eat
deꝯ qͥ ĩ tarne aduenerat ⁊ nec subito
carnalit genatꝰ est: s ꝑftã deitas ĩ
coeꝑe uenit. Integer ergo iste et ĩ diui¬

Expanded text:
rgo esset, et intacta generaret, quae et virgo permansit et genuit? Sicut enim quoinfantem, et ut dictum est virgo permansit. Virgo ergo genuit, et virgo permansit. Mater filii facta est, et castitatis sigillum non perdidit. Quare? Quia non homo iste tantum qui videbatur, sed unigenitus erat Deus qui in carnem advenerat. Nec subito carnaliter genitus est, sed perfecta deitas in corpore venit. Integer ergo iste et indivi
Abbreviated transcription (Latin):
tuã. et possessionẽ tuã terios tre.
Ip̃e saluauit ppłm suũ a pctis eoꝵ:
sangiũe uidelitz suo cũctos redimẽs.
morte sua de mortis eos liberãs potes¬
tate. Ip̃e saluabit: hoc est saluator
om̃i homi fideliũ atq tredentiũ. Hoc
aũt totũ factũ est. Quid totũ: Hoc
ꝑ uingeniti descensionẽ hoc de ista dm̃
ĩtarnatõe: hot de angeli ad u̾ginẽ des¬
tinacione. hoc de ip̃iꝰ ugnus despõsa¬
tiõe uł castitate ᷤ. Hoc aũt totũ factũ
est ad totiꝰ mũdi salutẽ: hoc totũ fac

Expanded text:
uam, et possessionem tuam terminos terrae. Ipse salvabit populum suum a peccatis eorum, sanguine videlicet suo cunctos redimens, morte sua de mortis eos liberans potestate. Ipse salvabit, hoc est, salvator omnium hominum fidelium atque credentium. Hoc autem totum factum est. Quod totum? Hoc de Unigeniti descensione, hoc de ista Domini incarnatione, hoc de angeli ad Virginem destinatione, hoc de ipsius Virginis desponsatione, vel castitate. Hoc enim totum factum est ad totius mundi salutem: hoc t
Abbreviated transcription (Latin):
setuli ꝓpmqñte fine ex uolũtate pr̃is
ĩ hũano corꝑe sco cooꝑante spũ int̾
hoĩes ueint. Iste est de quo sĩptura
pnũciauit dicẽs. Puer natꝰ est nobis:
et fili ꝰ datus est nobis. Patris etem̃
uingenitꝰ filiꝰ ex ugine genatꝰ est:
ut illã u̾ginẽ pore euã que tetidẽat
iterũ renouaret atq eriget⁊ et q̃ ꝑ
prauã uolũtatẽ filii effecti fuerant
diaboli: ꝑ adoptionẽ gr̃e filios efficet
dei. Pariet inqͥt filiũ: et uotabis no¬
mẽ eiꝰ iħm. Urego genat et tu hũc
genitũ uotabis iħm qd intp̃tat᷑ salua

Expanded text:
uante fine, ex voluntate Patris in humano corpore, sancto cooperante Spiritu, inter homines venit. Iste est de quo Scriptura praenuntiat, dicens: Puer natus est nobis, et Filius datus est nobis . Patris etenim unigenitus Filius ex Virgine generatus est, ut per illam Virginem priorem Evam quae ceciderat, iterum renovaret atque erigeret; et qui per pravam voluntatem filii effecti fuerant diaboli, per adoptionem gratiae filios efficeret Dei. Pariet, inquit, filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Virgo generat, et tu hunc genitum vocabis Jesum, quod interpretatur sal
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Cõfessio eñ penitenciã mostrat.
penitẽtia satisfactionẽ ostentat: sa¬
tisfactio uemiã sibi diuĩa pietate con¬
tiliat. Net enĩ poterit ĩdulgentiã tri¬
bui: nisi rra dei possit ꝯfessione placa¬
ri. O uenercĩda pietas dei. Pettaiũꝰ
et parcit delinquꝰ et ignoscit: offeti¬
dimꝰ et adhuc platatꝰ existit. Bnde
qualis erga iustos sit mõstrat: dũ ta¬
lẽ se erga pitores ostẽtut. Nec pectator¬
iã poterit extusari qͥ fessionẽ ꝑ quã
uenia nascit᷑ nõ ꝓperauit amplecti: quo
poss reus gemimo trimñe detmeriͥ. dũ
pino legẽ ꝯtẽpsit ut delinq̃ret: et con¬
fessiomis remedia ãplecti noluit ut ꝑe¬
riret. Rape tu quisqͥs es pt̃tor reme¬
dia: q̃ pertãdo diuĩa ꝯtẽpsisti p̃cepta.
Cõfessio afferat salutẽ: cui ꝯtẽptus

Expanded text:
t. Confessio enim poenitentiam monstrat; poenitentia satisfactionem ostentat; satisfactio veniam sibi divina pietate conciliat. Nec enim poterit indulgentia tribui, nisi iram Dei possit confessione placare. O veneranda pietas Dei! peccamus et parcit, delinquimus et ignoscit, offendimus et adhuc placatus exstitit. Unde qualis erga justos sit monstrat, dum talem se erga peccatores ostentat. Nec peccator poterit jam excusari, qui confessionem per quam venia nascitur, non properavit amplecti, quo possit reus gemino crimine detineri, dum primo legem contempsit ut delinqueret, et confessionis media amplecti noluit ut periret. Rape tu, quisquis es, remedia, qui peccando divina contempsisti praecepta. Confessio afferat salutem, cui contemptus
Abbreviated transcription (Latin):
nr omp̃s est. et sic ꝯsueuit plagus
nr̃as turare ut net citatritũ faciat
uestigia remanere. Et ideofrẽs di¬
et lugẽdis at miserrimuis ꝯtubinis:
ita etiã a ꝓpriis uxorib ante multos
dies abstine debetis: quotiẽstũq ã¬
natalẽ dr̃a aut reliquãs solẽpinta¬
tes celebrare disponitis. Ebrietatem
ante oĩa fugite rracũdie quoq bes¬
tie trudelissime repugnate: odiũ ue¬
lut uenenũ mortiferũ de corde ur̃o
repellite: et tãta ĩ uobis sit taritas
que nõ solũ usq ad amitos. s et us
q ad ip̃os ꝑueniat ĩnuicos: ut setu

Expanded text:
nipotens est et sic consueuit plagas nostras curare, ut nec cicatricium faciat uestigia remanere. Et ideo, fratres diadulteris et miserrimis concubinis, ita etiam a propriis uxoribus ante multos dies debetis natale Domini aut reliquas solemnitates celebrare disponitis, ebrietatem ante omnia fugite, iracundiae, quasi bestiae crudelissimae, repugnate, odium velut venenum mortiferum de corde vestro repellite, et tanta in nobis omnibus sit caritas, quae non solum usque ad amicos, sed etiam usque 20 ad ipsos perveniat inimicos, ut
Abbreviated transcription (Latin):
te nobis debita nr̃a situt et nos di¬
mutimꝰ debiterib nr̃is. Nã qͥ se scit
uł unũ hoĩe odio habe̾ nescio si ad
altare dm̃ securꝰ possit accedẽ: p̃ci
et dicat. Qui fratrẽ suũ odit: hõi¬
tida est. Iam uẽm est iudicare: u¬
trũ homicida anteqͣ penitenciã a¬
gut p̃sumẽ debeat eucharistiã ac¬
cipẽ. Addit etiã adhuc iohes: et da¬
mat dices. Qu frez suĩr odit ĩte¬
nebris est et ĩ tenebris ãbulat et nes

Expanded text:
te nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Nam qui se scit vel unum hominem odio habere, nescio si ad altare Domini securus possit accedere, cum et dicat: Qui fratrem odit homicida est . Nam vestrum est judicare, utrum homicida, antequam poenitentiam agat, praesumere debeat eucharistiam accipere. Addit etiam adhuc S. Joannes et clamat, dicens: Qui fratrem suum odit, in tenebris est, et in tenebris ambulat; et ne
Abbreviated transcription (Latin):
Ropicia diuĩtate fres di¬
rogo et moneo ut qñtũ possumꝰ cũ
dei adiutorio laborem ꝯ ⁊ ut ĩ illo die
cũ sincera et pura ꝯstiẽtia mũdo cor¬
de et casto coeꝑe ad altare dm̃ possi¬
mus accede: et torpus et sãguiez eiꝰ
nõ adiudiciũ ẜ ad remediũ ãnne¬

Expanded text:
ropitia diuinitate, fratres dirogo et admoneo, in quantum possumus, cum dei adiutorio laboremus, ut in illa die cum sincera et pura conscientia, mundo corde et casto corpore ad altare domini possimus accedere et corpus uel sanguinem eius non ad iudicium, sed ad remedium an
Abbreviated transcription (Latin):
seuerauerit ĩ finẽ hic saluꝰ erit. E
u̾ose ad elemosmã tardos et adi¬
ratũdiã ꝓraptos et ad exertitandã
luxuriã p̃cipites esse cognostũt: au¬
xiliãte dño festinẽt se a malis eruẽ.
ut que bona sũt mereãt᷑ ĩplere ÷ ut cũ
dies iudicii uenerit nõ cum ĩpiis et pet¬
catorib puniũt᷑. s cũ iustis et miseri¬
cordib puenire ad et̾na p̃mia mere¬

Expanded text:
sque in finem, hic salvus erit. Qui vero se ad eleemosynam tardos, et ad iracundiam promptos, et ad exercendam luxuriam praecipites esse cognoscunt, auxiliante Domino, festinent se a malis eruere, ut quae bona sunt mereantur implere: ut cum dies iudicii aduenerit, non cum impiis et peccatoribus puniantur, sed cum iustis et misericordibus peruenire ad aeterna praemia mere
Abbreviated transcription (Latin):
int: et cũ mebriati fuerĩt tũc id qd
deteriꝰ est. tu aũt seruasti uniũ bo¬
nũ usq adhuc: qr doctoꝵ est cognos¬
cere distanciã legis et euãgelii. ue¬
ritatis et umbre: cũitisq ueterib
ĩstitutis. cũctis regni trem ꝓmissis.
nouã euãgelite fidei grã et ꝓpetu-¬
a celestis patrie dona ꝓferre. Hoc
fecit miciũ signoꝵ iħ̾s ĩ chana ga¬

Expanded text:
ebriati fuerint, tunc id quod deterius est. Tu autem servasti bonum vinum usque adhuc. Quia doctorum est cognoscere distantiam legis et Evangelii, veritatis et umbrae, cunctisque veteribus institutis, cunctis regni terreni promissis, novam evangelicae fidei gratiam, et perpetua coelestis patriae dona proferre. Hoc fecit ini
Abbreviated transcription (Latin):
micio signoꝵ que ĩmortalis iã ꝑ re¬
surrectionẽ effectꝰ⁊ ĩmortalis uite
studia sola sectantib ostenderat: car
nalẽ prius et quasi ĩsipidã mentez
eoꝵ sapore sciẽtie celestis ĩbuit. Nã
et pmo ꝯsistẽs in t̾ra sui spũs mu¬
nere aperuit illis sensũ ut ĩtellige¬
rẽt sĩͥpturas: et postinodũ misso
eodẽ de celis maiorẽ suꝑmi amoris spũ¬
simul et sapiẽtie. spitalis fruglã¬
ciã eoꝵ cordib ĩfudit: data insuꝑ
om̃i cognitioẽ lĩguaꝵ: quib unĩ¬
uerso oebi eã quã ꝑceperãt uite
gra ꝓpmare sufficerẽt. Has ergo

Expanded text:
nitio signorum quae immortalis jam per resurrectionem effectus, immortalis vitae studia sola sectantibus ostenderet, car nalem prius et quasi insipidam mentem eorum sapore scientiae coelestis imbuit. Nam et primo consistens in terra, sui Spiritus munere aperuit illis sensum, ut intelligerent Scripturas: et postmodum missoeodem de coelis majorem superni amoris simul et sapientiae spiritualis flagrantiam eorum cordibus infudit, data insuper omnium cognitione linguarum, quibus universo orbi eam, quam perceperant, vitae gratiam propinare sufficerent.
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ q̃ndo mortalis ꝓpago cessa¬
bit mortalitas tota ĩmortalitate
mutabit᷑ ĩterp̃taris: et cirtũtisos ĩ¬
duci ĩ templũ nĩ hostiis ĩtellexeris.
qͣndo post resurrectionẽ umusali
expleto iuditio sc̃i iama ĩtocruptibi¬
les facti ÷ ad ꝯtẽplandũ ꝓpetuo spe¬
ciẽ diuĩe maiestatis. tũ bonoꝵ oꝑũ
mimerib ĩtrabũt: mirandũ ꝓfecto
uniũ de aqua fieri uidebis: ciuꝰ cõ¬
ditori recte ꝓtesteris et dicas:. et po¬
tulũ tuũ mebriãs quã predaꝵ est.
Ergo dñs uiũ in gaudia iniptiaꝵ
nõ de inchilo facẽ uoluit. ẜ hydrias
sex ĩplere aqua p̃cipiẽs has mira¬
bile ꝯuertit ĩ uiũ: qr sex mũdi eta¬
tes sapiẽue sulutaris largitate do¬
nauit: quã tñ ip̃e uemẽs sublinno¬
ris sensus u̾tute fecũdauit. Nam
que tarnales tarnalit̾ tm̃ sapiebãt:
ip̃a spitalit̾ senciẽda reserauit. Nul¬
tis audire frẽs : qualit de aqua ui¬

Expanded text:
rectionem, quando mortalis propago cessarectionem, quando mortalis propago cessabit, mortalitas tota immortalitate mutabitur, interpretaris, et circumcisos induci in templum cum hostis intellexeris, quando post resurrectionem, universali expleto judicio, sancti jam incorruptibiles facti, ad contemplandam perpetuo speciem divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus intrabunt, tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, cujus conditori recte protesteris, et dicas: Poculum tuum inebrians, quam praeclarum est ! Ergo Dominus vinum in gaudia nuptiarum non de nihilsex impleri aqua praecipiens, hanc mirabile convertit in vinum, quia sex mundi aetates sapientiae salutaris largitate donavit, quam tamen ipse veniens sublimioris sensus virtute fecundavit. Nam quae carnales carnaliter tantum sapiebant, ipse spiritualiter sentienda reseravit. Vultis audire, fratres, qualiter de aqua
Abbreviated transcription (Latin):
sucũ : potũ utiq unu de aqua fac¬
tũ senciet. qr se suãq uitã et regnũ
s et ip̃m regẽ ibi sĩptũ lege nouit:
ubi prius quasi de aliis ueterẽ lege¬
bat historiã. Quĩta etate seculi po¬
pulꝰ peccãs captiuãte nabuthodo¬
nosor babiloniã tñsimgrat: s post
septuagĩtas penitẽs et correitꝰ^ patriã / annos

Expanded text:
ini de aqua factum sentiet; quia se suamque vitam et regnum, sed et ipsum regem ibi scriptum legere novit, ubi prius quasi de aliis veterem legebat historiam. Quinta aetate saeculi populus peccans, captivante Nabuchodonosor, in Babyloniam transmigrat: sed post septuaginta annos poenitens et corre
Abbreviated transcription (Latin):
discipnili: Nui ĩpleuerũt hydeias
aqua: nõ quidẽ ip̃i p̃teritas mũ¬
di etates legalib sic ꝓpheticis ĩplẽ¬
ter et aperiẽdo fidelit ⁊ qr sĩptura
que a ꝓphetis mistrata ẽ et salu¬
bris ess ad haustũ sapiẽtie celestis.
et ad oꝑũ castigationẽ utilis. Im¬
pleuerũt aũt eas usq ad sũmũ:
qr recte ĩtellexerũt millũ fuisse tẽ¬
pus setuli a scis alienũ doctorib:

Expanded text:
discipuli, qui impleverunt hydrias aqua? Non quidem ipsi praeteritas mundi aetates legalibus ac propheticis scriptter et aperiendo fideliter: quia Scriptura, quae a prophetis ministrata est, et salubris esset ad haustum sapientiae coelestis et ad operum castigationem utilis. Impleverunt autem eas usque ad summum; quia recte intellexerunt nullum fuisse tempus saeculi a sanctis alienu
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse incodemꝰ uł gamaliel uel dis¬
gister totiꝰ eccłie paulꝰ apłs. Et dũ
tulib uerbũ euãgelii credit᷑: qd in
lutera legis et ꝓphecie latebat occul¬
tũ. unũ utiq architridino de aq̃
bet᷑: qđ architrulmnꝰ uocatosponso

Expanded text:
fortasse Nicodemus vel Gamaliel, vel disgister totius Ecclesiae Paulus apostolus. Et dum talibus verbum Evangelii creditur quod in littera legis et prophetiae latebat occultum, vinum utique architriclino de aqua betur quod architriclinu
Abbreviated transcription (Latin):
di remediũ ꝯfugit: aqua hydrie pu¬
rificãtis ablutꝰ est. Si uõ ĩtelligere
didicerit ihrłm et templũ dei eccłia
chodonosor diabolũ iħm sacerdote
magnũ. uerũ etm̃iq pontifitẽ esse
pleiitudĩe oꝑũ. que ꝑ spusscĩ dona
largiũt᷑ uidelit ꝓpt̾ decalogũ et sep¬
tiformẽ eiusdẽ spũs gr̃a: uideritq
hoc cotidie fieri aliis miniꝵ a diabo¬
lo de eccłici pettãdo raptis. aliis grã¬

Expanded text:
di remedium confugit, aqua hydriae purificantis ablutus est. Si vero intelligere didicerit Hierusalem et templum Dei Ecclesiam chodonosor diabolum, Jesum sacerdotem magnum, verum aeternumque pontificem esse plenitudlargiuntur, videlicet propter decalogum et septiformem ejusdem Spiritus gratiam, videritque hoc quotidie fieri, aliis nimirum a diabolo de Ecclesia peccando raptis, aliis gra
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ette habes hydriã tertiã. Audi¬
ens emĩ qͣnta sit u̾tus obediẽtie. quã¬
ta mercede remimeret᷑: et ip̃e obediẽ¬
ciã disce atq habere satagis. Qdsi
ĩmolacionẽ filii unici dilecti. passio¬
nẽ eiꝰ ĩtelligis de quo dicit pat̾:. hic
est filiꝰ meus dilectꝰ ĩ quo ni bene tõ¬
platiui : ĩ quo qr diĩtate ĩpassibili
ꝑmanẽte sola hũanitas mortẽ pas¬
si filiꝰ offert᷑ ẜ aries mactat᷑. Si in¬
telligis benedictionẽ que ꝓmissa est
abrihe ĩte de gentib credẽte muus
esse ꝯpletũ. mumꝵ tibi de aqua ui¬
nuĩ fecit: qr spitale sensũ cuiꝰ noua
fraglãtia debriaris aperuit. Quar¬
te etatis mitiis dauid ꝓsaule regnũ
ifrahelitite gẽtis sortit᷑. hũilis m̃otẽs
et mitis: exul ꝓ illo tui ꝰ ĩiusta diu
ꝑsetutioe cruticibat᷑. Eite hydria qͣrta:
salutari fonte repleta. Quisqs hec
cudiẽs hũilitati atq m̃otentiestu¬
duerit: et suꝑbiã ceꝑit atq ĩudiã

Expanded text:
diens enim quanta sit virtus obedientiae, quanta mercede remuneretur, et ipse obedientiam discere atque habere satagis. Quod si immolationem filii unici dilecti passionem ejus intelligis, de quo dicit Pater: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui ; in qua quia divinitate impassibili permanente, sola humanitas mortem passi filius offertur, sed aries mactatur. Si intelligis benedictionem, quae promissa est Abrahae, in te de gentibus credendis munus esse completum, nimirum tibi de aqua vinum fecit, quia spiritualem sensum, cujus nova fragrantia inebriaris, aperuit. Quartae aetatis initiis David pro salute regnum Israeliticae gentis sortitur, humilis, innocens et mitis, exsul pro illo cujus injusta diu persecutione cruciabatur. Ecce hydria quarta fonte salutari repleta. Quisquis haec audiens humilitati atque innocentiae studere, et superbiam coeperit atque invidiam
Abbreviated transcription (Latin):
lũba que post diluiũ ramũ oliue
ĩtulit ĩ arthã. unctionẽ spussc̃ qua
baptizati ĩbuũt᷑ intellexerit: uiuũ
ꝓfecto de aqua factũ mirat᷑. qr ĩ ue¬
teris historia facti suã ablutionẽ
scificationẽ iustificationẽ ꝓphetari
tans obedienciã abruhe: filiũ eiꝰ un¬
cũ eũ quẽ diligit ĩ holotaustũ sibi
offerri p̃cepit. Nõ differt abrahã

Expanded text:
iluvium ramum olivae intulit in arcam, unctionem Spiritus sancti qua baptizati imbuuntur, intellexerit, vinum profecto de aqua factum miratur, quia in veteris historia facti suam ablutionem, sanctificationem, justificationem prophetari tans obedientiam Abrahae, filium unicum ejus quem diligit in holocaustum sibi offerri praecepit. Non differt Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
capiẽtes singule metretas biuas
uł ternas. Hydrie uocãt᷑ uasa aqͣꝵ
recepti parata. Grete em̃ ciqua
hydor dicit᷑. Aqua aũt sc̃pture sa¬
tre stienciã designat: que suos au-¬
ditores et a pctoꝵ sorde diluere: et
diũe cognicioĩs solet fonte potare
dei exemplũ recte credendi at uiuẽ¬
di ꝓposita ẽ generi hũanor ꝑ sex se¬
culi labẽtis etates: id est usq ud tẽ¬
pus dm̃ce p̃dicatioĩs. Et bene lapi¬
dea sũt uasa qr forcia sũt p̃cordia
iustoꝵ: utpote illiꝰ fide et dilectioẽ
solidata lapidis.quẽ uidit damel
p̃scisũ de mõte sine manib ⁊ sactũ¬
qz in montẽ magnũ. et ĩplesse oẽz¬

Expanded text:
capientes singulae metretas binas capientes singulae metretas binas vel ternas . Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata: Graece enim aqua hydor dicitur. Aqua autem scripturae sacrae scientiam designat: quae suos auditores et a peccatorum sorde abluere, et divinae cognitionis solet fonte potaredei exemplum recte vivendi ac credendi proposita est generi humano per sex saeculi labentis aetates, id est, usque ad tempus Dominicae passionis. Et bene lapidea sunt vasa: quia fortia sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione solidata lapidis quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus, factumque in montem magnum, et implesse o