comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
similis. cum sit scã tͥnitas singulariꝰ. Qel¬
tum quippe. est. creatura acreatore dissimilis.
N isto uersu exposuit quod suꝑius dixit.
Q̾s similis tibi. Dam cum diabolus manu
sua teneret pene totum genus humanũ
de illa potestate qua tenebatur obnoxiũ:
constat incarnatione u̾bi fuisse liberatum.
Addidit quoq egenum & pauꝑem. ut hȩc
tria in unum collecta: conditionem generꝰ
humani p̾ssam calamitatib indicarent.
In ops gͦ dicitur. quia mortalis effectus. est
Egenus. quia in laborib & sudorib panẽ
quesiuit. Pauꝑ: qm̃ de illa sapientia et pu¬
ritate deiectus. solam tenuem & umbrati¬
lem ratiunculã possidebat. Nam qͥs dicat
eos uere sapuisse. qui auctoris sui probant᷑
scientiã non habere: S hunc talem ꝑ in¬
carnationem suam liberasse. quã mirabile.
quã est. om̃imodis singłare: ut merito di¬
catur. dnẽ quis similis tibiꝰ & mem̃to qͦd
supra de manu fortioris diabolum signifi¬

Expanded text:
similis, cum sit sancta Trinitas singularis. Mulsimilis, cum sit sancta Trinitas singularis. Multum quippe est creatura a Creatore dissimilis: In isto versu exposuit quod superius dixit: Quis similis tibi? Nam cum diabolus manu sua teneret pene totum genus humanum, de illa potestate qua tenebatur obnoxium, constat incarnatione Verbi fuisse liberatum. Addidit quoque egenum et pauperem, ut haec tria in unum collecta conditionem generis humani pressam calamitatibus indicarent. Inops ergo dicitur, quia mortalis effectus est; egenus, quia in laboribus et sudoribus panem quaesivit; pauper, quoniam de illa sapientia et puritate dejectus, solam tenuem et umbratilem ratiunculam possidebat. Nam quis dicat eos vere sapuisse, qui auctoris sui probabantur scientiam non habere? Sed hunc talem per incarnationem suam liberasse, quam mirabile, quam est omnimodis singulare, ut merito dicatur: Domine, quis similis tibi? Et memento quod supra, de manu fortioris, diabolum signifi
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓpeccatorib more sue pietatis orauit.
uenit ad secundũ menbrum ubi & leticiã
propͥe mentis exponit. & passioneͬm ordi-¬
nem lucidissima uĩtate narrauit. Pma
quippe sc̃e animȩ beatitudo ẽ exultare
in dnõ. quia totum illi conquirit᷑: cum
mens ibi purissima destinatur. Nam qͥ
letatur in dño. nec gaudium eiꝰ aliquãdo
deficit: nec suauiꝰ quiequam quod ama¬
re possit inueniet. Quid gͦ sequitur istã
exultationẽ: Scilicor quoniam delecta
uita p̾statur: fons miscđie. supplicantiũ
remedium: remissio peccatorum.x
ssa nec sensum nec uocem habere ma¬
nifestum. ẽ : sed sicut frequent̃ dixi¬
mius fortitudo animi & constantia m̃tis
debent intelligi. Que merito ossib comꝑan¬
tur. qͥa sicut illa corpus continent: ita et
hec scĩtas corroborant uoluntates. Dicãt
gͦ h sacram̃tum ossa ñ caro. idest. firmitã
non remissio: quia talem hymnum nõ
potest nisi sola mentis dicere fortitudo.
E negatium. ẽ: quia nemo potest ei eẽ

Expanded text:
suae pietatis oravit, venit ad secundum membrum, ubi et laetitiam propriae mentis exponit, et passionis ordinem lucidissima veritate narravit. Prima quippe sanctae animae beatitudo est, exsultare in Domino: quia totum illic conquiritur, cum mens ibi purissima destinatur. Nam qui laetatur in Domino, nec gaudium ejus aliquando deficit, nec suavius quidquam quod amare possit inveniet. Quid ergo sequitur istam exsultationem? scilicet quoniam delectabvita praestatur, fons misericordiae, supplicantium remedium, remissio peccatorum. Vs similis tibi? Ossa nec sensum nec vocem habere manifestum est, sed sicut frequenter diximus fortitudo animi et constantia mentis debent intelligi. Quae merito ossibus comparantur, quia sicut illa corpus continent, ita et haec sanctas corroborat voluntates. Dicant ergo hoc sacramentum ossa, non caro, id est firmitas, non remissio: quia talem hymnum non potest nisi sola mentis dicere fortitudo. Quis negativum est: quia nemo potest esse
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ualuit ad confundendoᷤ iniicos. ui¬
uus descendere de crucis patibulo. qui
mortuus die t̾cia resurgere potuit de se¬
pulchro: S non conueniebat diuinȩ uir¬
tuti ad uerba insultantium cõmoueri:
ut amplius erubescerent. dum om̃ia p̃¬
dicta constarent. S quamuis uideos eu¬
ge euge dixisse in euangłio ñ legatur.
similia tamen insultantium uerba lo¬
cuti sunt: ut una res ꝑsermonum uarie¬
tates ueracit᷑ probetur ẽẽ narrata. Cuge
euge ꝑ figuram dictum. ẽ. ypoteuxie.¬

Expanded text:
non valuit ad confundendos inimicos vinon valuit ad confundendos inimicos vivus descendere de crucis patibulo, qui mortuus die tertia resurgere potuit de sepulcro? Sed non conveniebat divinae virtuti ad verba insultantium commoveri, ut amplius erubescerent, dum omnia praedicta constarent. Sed quamvis Judaeos Euge, euge dixisse in Evangelio non legatur, similia tamen insultationum verba locuti sunt, ut una res per sermonum varietates veraciter probetur esse narrata. Euge, euge per figuram dictum est epizeuxi
Abbreviated transcription (Latin):
euu̾głicis indicatur. Pacifice loqui uide¬
bantur: quando dicebant. Magister
scimꝰ uerax es: et uiã dĩ in ui̾tatẽ doces.
Lic& tributum dari cesari. an non: Sed
pot̾ dolum cogitare: etiã qui ñ dispo¬
SniT
occidere. ut si quis pecumam aut possessio¬
nem proximo machinetur auferre.S ad¬
didit iram: ut dolus eorum exitialis fuis¬
se dedaretur. Hoc ad illud refertur: quãdo
dolosa machinatione tractabant. Oportet
llatauerunt in me os suum: dixerunt
euge euge uiderunt oculi nostri.
ilatauerunt utiq os suum quando
clamabant. crucifige. crucifige: iam
uon aunuentes occlis. non dolose cogitanteᷤ:
s aꝑta & libera uoce clamantes. Osceles¬
tum facinus. Negauit uidex fieri: quod
popłs clamabat impleri. Sequuntur u̾ba
letaliter: letantium uideorum. Ac si dice̾nt.
Bene bene uidemꝰ de te: quod desideraba¬
mus efficere. ut dissuasor plebis cum la¬
tronib in cruce penderes. En mira patiẽ¬
tia. In quo erat sumina maiestas. Numqͥd

Expanded text:
indicitur. Pacifice loqui videbantur quando dicebant: Magister, scimus quia verax es, et viam Dei in veritate doces: licet tributum dare Caesari, an non ? Sed potest dolum cogitare etiam qui non disponit occidere, ut si quis pecuniam aut possessionem proximo machinetur auferre. Sed addidit iram, ut dolus eorum exitialis fuisse declaretur. Hoc ad illud refertur, quando dolosam machinationem tractabant: Oportet ilataverunt in me os suum; dixerunt: Euge, euge, viderunt oculi nostri. Dilataverunt utique os suum quando clamabant: Crucifige, crucifige ; jam non annuentes oculis, non dolose cogitantes, sed aperta et libera voce damnantes. O scelestum facinus! Negavit judex fieri quod populus clamabat impleri. Sequuntur verba lethaliter laetantium Judaeorum; ac si dicerent: bene, bene videmus de te quod desideramus efficere; ut dissuasor plebis cum latronibus in cruce penderes. En mira patientia, in quo erat summa potestas. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmixtus. Quod illis prouenit: qui uolũ¬
tate sincerissima confessionis munera cõ¬
sequuntur. Sequitur. Iuduant᷑ pudore
& reuerentia. Quasi quodam cilitio peni¬
tentiȩ quasi ueste lugubri pudorẽ contͣ
audatiam ponit: quã habuerunt furẽ¬
tes. Reuerentiã contra impudentiã falsi¬
tatis. ut duab uirtutib curent: quod
duob conmisere criminib. Magna enĩ
dixit locutos: id est suꝑba modum probi¬
tatis excedentia: sic̃ beatus iohannes in
apocalypsi cõmemorat. Uidi os loquens

Expanded text:
permixtus; quod illis provenit qui volunpermixtus; quod illis provenit qui voluntate sincerissima confessionis munera consequuntur. Sequitur, induantur pudore et reverentia. Quasi quodam cilicio poenitentiae, quasi veste lugubri. Pudorem contra audaciam ponit, quam habuerunt furentes; reverentiam contra impudentiam falsitatis, ut duabus virtutibus curent, quod duobus commisere criminibus. Magna enim dixit locutos, id est superba modum probitatis excedentia, sicut beatus Joannes in Apocalypsi commemorat: Vidi os loquens
Abbreviated transcription (Latin):
erba sunt enim ista scelerata mente le¬
tantium: quȩ iam dicere non possiure. dũ
conpunctionib affliguntur. Damprẽr e
malam conscientiam suam: ne possint pena¬
lemi subire sententiam. Dingens & inmensa
pietas creatoris. Non patitur eos letos tem¬
poralit relinqui: ne debeant ȩt̾na calamitate
ꝑcelli. Absorberi. est. autem: in corpus alt̾ius
subita celeritate transmitti. Ea accidit ub.
qui aliquib suꝑsticionib deglutiti: a uere
fidei uiuacitate discedunt. S hoc petit ad
informandos fideles: cȩterum ineffabili eiꝰ
puritati talia non poterunt euenire.
pudore & reuerentia: qui maligna locun¬
tur aduersum me. Pigna uindicta:
pena sufficiens. Nam qui erubescit actus
suos. propria estimatione dampͥnand ẽ.
Et se ultore torquetur: qui unculo con¬
fusionis inuoluitur. Potest tam̃ aliquis
erubescere: & reuerentiã non habere. Hic
autem addidit. et reuereantur simul.
ut conu̾sionis eorum indicia dedararet.
Reuerentia ẽ. enim dñi timor: cũ amore

Expanded text:
erba sunt enim ista scelerata mente laetantium, quae jam dicere non possunt, dum compunctionibus affliguntur. Damnent ergo malam conscientiam suam, ne possint poenalem subire sententiam. O ingens et immensa pietas Creatoris! non patitur eos laetos temporaliter relinqui, ne debeant aeterna calamitate percelli. Absorbere est autem in corpus alterius subita celeritate transmitti; quod accidit illis qui aliquibus superstitionibus deglutiti, a verae fidei vivacitate discedunt. Sed hoc petit ad informandos fideles. Caeterum ineffabili ejus 118 puritati talia non poterant evenire. pudore et reverentia, qui maligna loquuntur adversum me. Digna vindicta, poena sufficiens. Nam qui erubescit actus suos, propria aestimatione damnatus est, et se ultore torquetur, qui vinculo confusionis involvitur. Potest tamen aliquis erubescere, et reverentiam non habere. Hic autem addidit, et revereantur simul, ut conversionis eorum indicia declararet. Reverentia est enim Domini timor cum amore
Abbreviated transcription (Latin):
te fidei tenax. qui amplitudine sui totiuie
munddi spatia comp̃hendit. Sequitur. In
popło graui. utiq fructuoso: qui ñ in leusb
paleis s in frumentalib granis noscitur
consticutus. Quẽ ueniens aura temptatio¬
nis de area xpisti non abicit. s uentilatio¬
nib purgatur potius quam longe prohi¬
etur. Qua propter in graui popło laudat᷑
dus: aleuib autem & fide uacius utiq blas¬

Expanded text:
tae fidei tenax, qui amplitudine sui totius tae fidei tenax, qui amplitudine sui totius mundi spatia comprehendit. Sequitur, in populo gravi, utique fructuoso, qui non in levibus paleis, sed in frumentalibus granis noscitur constitutus. Quem veniens aura tentationis de area Christi non abjicit, sed ventilationibus purgatur potius quam longe projicitur. Quapropter in gravi populo laudatur Dominus; a levibus autem et fide vacuis utique blas
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ facta. est: quia de uirgine. quia sine
peccato. quia sociata. ẽ. ũbo hoc est. filio¬
dĩ. Siue unicam catholi cam eccłiam
intelligamꝰ. quȩ in toto mndo una ẽ.
& dilectione magna unica nuncupatur.
Aaqua hereticorũ conuenticula oimodis
excluduntur. Nam ut probes ipsam dici ⁊¬
nica. sequens uersus oftendit: qui de eccl̃ia
locuturus.ẽ. Et respice rerum orduiem:
pulcherrime fuisse seruatũ. Prius pro sua¬
resurrectione deprecatus. est. E que reuera
iã contigit. Post orauit de eccłiȩ liberatione:
quȩ tempore uidicii ab oĩ erit inqͥetudine
cłia magna: in populo graui lauda¬
bo te.Uenit ad tercium menbrũ ubi
iam percepto munere resurrectionis: ꝓfi¬
tetur se intoto orbe dño confiteri. Duas dixi¬
mnus eẽ confessiones. Uigam laudis: alterada
penitentiȩ. S hic ut preconialema debuisses
aduertere. paulo post sequitur. Laudabo te.
Aagna uero eccłia. est. popłs xp̃ianus. rec¬

Expanded text:
tamen facta est, quia de Virgine, quia sine tamen facta est, quia de Virgine, quia sine peccato, quia sociata est Verbo, hoc est Dei Filio. Sive unicam, catholicam Ecclesiam intelligamus, 117 quae in toto mundo una est, et dilectione magna, unica nuncupatur, a qua haereticorum conventicula omnimodis excluduntur. Nam ut probes ipsam dici unicam, sequens versus ostendit, qui de Ecclesia locuturus est. Et respice rerum ordinem pulcherrime fuisse servatum: prius pro resurrectione sua deprecatus est, quae revera jam contigit: post oravit de Ecclesiae liberatione, quae tempore judicii ab omni erit inquietudinesia magna: in populo gravi laudabo te. Venit ad tertium membrum, ubi jam percepto munere resurrectionis, profitetur se in toto orbe Domino confiteri. Duas diximus esse confessiones, unam laudis, alteram poenitentiae. Sed hic ut praeconialem debuisses advertere, paulo post sequitur, laudabo te. Magna vero Ecclesia est populus Christianus, rec
Abbreviated transcription (Latin):
&e his similia. Qnod argunientum sr nota¬
tio cium ex uerbi postione elicttur simalitu¬
dosermonis. Sequitur. Staderunt inmne
dentib sis. Quod fit aseuis hominib qn
ratione uincuntur. Nam cum eis pro uerita¬
te ueta defecerint: tunc impatienter dentibꝰ
frement. suasq uoluntates tacita int̾iuta¬
cione deniuntiant. S hoc totum ad magnã
hamani gn̾is edificationem refertur. ne
menbra sibi existiment onerosum pati: quod
capite suum sustiniusse cognoscunt. unm
meam: a malefactis eorum aleonib u¬
nicam meam. ¶ Nando respicies. pro con¬
suetudine humane infirmitatis dicitur.
cui morosum uiddetur quodcumq futurum
ẽ. Que mox ut cupit aliquid festinat im¬
plere. Restitue uͦ dixit. quasi ereptã redde.
hoc ẽ. presta resurgere. Amale factis. quia
iniuste probatur occisus. A leonib enim: a
potestatib cruentis. atq crudelib significat.
Snicam: quidam carnem dñi aduertere
uoluerunt. Quȩ licet sit ista cõmunis. unica

Expanded text:
et his similia. Quod argumentum dicitur notatio, cum ex verbi positione elicitur similitudo sermonis. Sequitur, striderunt in me dentibus suis, quod fit a saevis hominibus, quando ratione vincuntur. Nam cum eis pro veritate verba defecerint, tunc impatienter dentibus fremunt, suasque voluntates tacita interminatione denuntiant. Sed hoc totum ad magnam humani generis aedificationem refertur: ne membra sibi existiment onerosum pati, quod caput suum sustinuisse cognoscunt. Versmeam a malefactis eorum, a leonibus unicam meam. Quando respicies? pro consuetudine infirmitatis humanae dicitur, cui morosum videtur quodcunque futurum est, quae mox ut cupit aliquid, festinat implere. Restitue vero dixit, quasi ereptam redde; hoc est, praesta resurgere a malefactis: quia injuste probatur occisus. A leonibus enim, a potestatibus cruentis atque crudelibus significat. Unicam, quidam carnem Domini advertere voluerunt, quae licet sit ista communis, unica
Abbreviated transcription (Latin):
esse consimilis. Causa uͦ talis: cum nullo
potat esse cõmunis. S que. est. ista causa.
quȩ adõ petebatur intendi : Scilic& ut
qui dare uenerat salutem humano gn̾i:
abinsanis & ꝑfidis probaretur occidi. nimi
dne ds m̃s. ꝙ ñ insultent in me inimici nũ.
uamuis haberae optimam causam
qͥ pect̃a peccata ñ fecerat. tamensi
petit scͥdm̃ miscdi̾am iudicari: ut nobis os¬
tenderet precationis exemplum. qui tale
ñ poteramus habere negotium. Sequitur
qͦq. Et non insultent in me inimici mei.
Scilicet ne dicant quod insultantiũ pot̾
habere nequitia. Idẽ. potuimus. fecimus:
egimreo. S precatur. ut mala sua potiꝰ
salutarit᷑ tristes defleant: quã se exitialit̃
im plesse congaudeant. Non dicant in
sultationẽ: quam suꝑius fecerat sentiendĩ.
Non dicant euge euge. idest. bene bens.

Expanded text:
esse consimilis; causa vero talis cum nullo esse consimilis; causa vero talis cum nullo poterat esse communis. Sed quae est ista causa, quae a Deo petebatur intendi? scilicet ut qui dare venerat salutem humano generi, ab insanis et perfidis probaretur occidi. Vers. tuam, Deus meus; et non insultent in me inimici mei. Quamvis haberet optimam causam qui peccata non fecerat, tamen se petit secundum misericordiam judicari, ut nobis ostenderet precationis exemplum, qui tale non poteramus habere negotium. Sequitur quoque: Et non insultent in me inimici mei: scilice ne dicant quod insultantium potest habere nequitia, id est potuimus, fecimus, egimus; sed precatur ut mala sua potius salutariter tristes defleant, quam se exitialiter implesse congaudeant. Vers. 28. Non sultationem quam superius fecerat sentiendam. Non dicant: Euge, euge, id est, bene, bene.
Abbreviated transcription (Latin):
as: domine ne discedas ame. minum¬
d hec & ista tria uerba ꝑtinent: quę
suꝑius dinoscuntur esse narrata.
Sidisti. hoc est. probasti: completa quȩ cõ¬
tra me p̾uideras eẽ cogitanda. Sic enĩ
dicimus: quando aliquid in memoriã
reuocare desideramus. Uidisti quã crudeł¬
extitit michi: uidisti quanta in me fecat
latronis improbitas Ne sileas. id est ne disfte¬
ras dare sententiam: quod utiq taceuds
ñ potest fieri s loquendo. Iam quod aldi
ne discedas ame: a parte accipiendum est
humanitatis. quȩ subiacuit passioni ini¬
icut sepe dictum ẽ. ab humana con¬
suetudine exurge dicitur illi: qui
semꝑ uigilat: semꝑ intentus. ẽ. Et cum
iugiter omĩa respiciat: tunc tam̃ putatur
intendisse dum uindicat. Iudicio mer quod
ꝑtulit aiudeis. Iudicium sine uire. tum̃ta
sine scelere: mortem sine pecc̃o. Bene autim
dixit meo: quod reuera ꝑtillerat: Pulate
siquidem dixit. in causam meam respice:
ni in penam. Pena enim: sceleratis uidebãt

Expanded text:
mine, ne discedas a me. Ad haec et ista tria verba pertinent quae superius dignoscuntur esse narrata. Vidisti, hoc est probasti completa, quae contra me praevideras esse cogitanda. Sic enim dicimus, quando aliquid in memoriam revocare desideramus: Vidisti quam crudelexstitit mihi; vidisti quanta in me fecerit latronis improbitas. Ne sileas, id est non differas dare sententiam, quod utique tacendo non potest fieri, sed loquendo. Nam quod dicit, ne discedas a me, a parte accipiendum est humanitatis, quae subjacuit passioniicut saepe dictum est ab humana consuetudine, Exsurge dicitur illi qui semper vigilat, semper intentus est; et cum jugiter omnia respiciat, tunc tamen putatur intendisse dum vindicat. Judicio meo, quod pertulit a Judaeis, judicium sine jure, tormenta sine scelere, mortem sine peccato. Bene autem dixit meo, quod revera pertulerat. Pulchre siquidem dixit, in causam meam respice, non in poenam; poena enim sceleratis videbatur
Abbreviated transcription (Latin):
me gratis aunuentes ocialis. Ordo u̾boꝵs:
talis.ẽ. Non insultent in me: qui aduer¬
santur mͥ iniq. Annuentes ocislis: qui
oderunt me gratis. Insultant heretici: qñ
aliquos de numero fidelium scã perdit
eccłia. Aduersantur iniq quando de pe¬
reuntium errore letantur. hoc ne fiat:
pia dñi intercessione deposcitur. Sequitur.
Qui oderunt me gratis. Hoc est. quibus
uichil nocui. In anit᷑ siquidem execrat᷑.
cui lesionis causa nulla premitcitur. An¬
nuentes autem occłis dixit: qͦd solet fieri
quãdo uoluntatem nrãm tacita & do¬
losa significatione decdaramus. Et ubi
uoce prodi nolumus oculoꝵ quẽpiam

Expanded text:
nt oculis. Ordo verborum talis est: Non insultent in me qui adversantur mihi inique, annuentes oculis, qui oderunt me gratis. Insultant haeretici, quando aliquos de numero fidelium sancta perdit Ecclesia; adversantur inique, quando de pereuntium errore laetantur. Hoc ne fiat pia Domini intercessione deposcitur. Sequitur, qui oderunt me gratis; hoc est quibus nihil nocui. Inaniter siquidem exsecratur, cui laesionis causa nulla praemittitur. Annuentes autem oculis dixit, quod solet fieri quando voluntatem nostram tacita et dolosa significatione declaramus; et ubi voce prodi nolumus, oculorum quempiam
Abbreviated transcription (Latin):
N contrarium uerci peccatorib seos.
omĩa postulauit: ut uia propria quȩ illtͦ
uidetur lucida. uel fixa cum in eadem
delectabilit̾ cõmorantur. fiat illis tenebro¬
sa quã horreant. & lubrica ut in eadem
diuitius stare ñ possint: sicut & hier emiã
propħa dicit. Et propter hoc facta ẽ. uia
eorum lapsinosa in tenebris: & supplanta¬
bunt᷑ ecadent in ea. Quod si adhuc iN
malis suis decreuerunt immorari: uirt᷑
dni ꝑsequatur. qͣtinus eos in sceleribꝰ suis
herere ñ fatiat: qui ad interitus sui uota
festinant. O multarum contrarietatũ
magna felicitas: quantis uotis hic petitur.
ut Adu̾sitas prosperrima prebeatur:¬

Expanded text:
n contrarium verti peccatoribus omnia postulavit, ut via propria quae illis videtur lucida vel fixa, cum in eadem delectabiliter commorantur, fiat illis tenebrosa, quam horreant, et lubrica, ut in eadem diutius stare non possint; sicut et Jeremias propheta dicit: Et propter hoc facta est via eorum lapsinosa in tenebris, et supplantabuntur, et cadent in ea . Quod si adhuc in malis suis decreverint immorari, virtus Domini persequatur; quatenus eos in sceleribus suis haerere non faciat, qui ad interitus sui vota festinant. O multarum contrarietatum magna felicitas! Quantis votis hic petitur, ut adversitas prosperrima praebeatur
Abbreviated transcription (Latin):
cogitant michi mala: siue de iuideis siue de
hereticis. suie potest accipi de paganis. Om̃s
enim mala cogitant: qui preter religionem
catholicã asserere aliqua praua intentioẽ
festinant. F iant tanquam pulius ante
faciem uenti: & angls dñĩ affligens eos.
ulius t̾rena quidem s nimis arida te¬
niuisq substantia ẽ: que uento flante
in sua sede manere non sinitur. s in auras
liquidas eleuat᷑. Ita uoluntates peccatorum
cũ ueritatis fuerint inspiratione cõmonite.
a t̾renis uitiis subleuantur: & ad u̾ͥtutes
exhereas prestante dño ꝑducuntur. Sic gͦ
malis optatur ut ad uitam cȩlestem felici
emendatione ꝑueniant. Angłm dicimus
suꝑne uͥtutis nuntium: ꝑ quẽ diuina uis¬
sa complentur. Iste gͦ angls conuersos affhi¬
git: ut in illam pat̾riamꝰ felicem humilita¬
tis munere ꝑducant᷑. S afflictio ista be¬
neficium ẽ: quando in locum magni mu'¬
neris ut emergat optatur. Piat uia illoꝵ¬

Expanded text:
cogitant mihi mala, sive de Judaeis, sive de cogitant mihi mala, sive de Judaeis, sive de haereticis, sive potest accipi de paganis. Omnes enim mala cogitant qui praeter religionem catholicam asserere aliqua prava intentione festinant. Vers. 6. Fiant tanquam pulvis ante faciem venti, et angelus Domini affligens eos. Pulvis terrena quidem, sed nimis arida tenuisque substantia est, quae vento flante in sua sede manere non sinitur, sed in auras liquidas elevatur. Ita voluntates peccatorum, cum veritatis fuerint inspiratione commonitae, a terrenis vitiis sublevantur, et ad virtutes aethereas, praestante Domino, perducuntur. Sic ergo malis optatur ut ad vitam coelestem felici emendatione perveniant. Angelum dicimus supernae virtutis nuntium, per quem divina jussa complentur. Iste ergo angelus conversos affligit, ut in illam patriam felicem humilitatis munere perducantur. Sed afflictio ista beneficium est, quando in locum magni muneris, ut emergat, optatur. Vers.
Abbreviated transcription (Latin):
maledictio fundit᷑. s correctio postulatur.
Confundi est. facta sua erubescere: & in
meliorem sententiã conmutari. Nam et
illi confusi dicuntur: qui coniuncunt᷑ ad
penam. Si ut hoc magis ad conuersionem
intelligere debuisses. addidit reuereantur:
idẽ. emendati colant quẽ ꝑsequendum
esse putauerant. Inquirentes animã mea.
in malam partem dr̃. qui sic querunt ut
eam ñ uenerari uelint: s a corpore segre¬
gare festinant. Nam queri animã xpĩ
& in bonã partem positum est. ubi ait pe¬
riit fuga a me: & non est. qui requirat
animam meam. Auerti autẽ retrorsum
ũ dicitur: nisi illis qͥ corrigendi uidicant᷑.
Nam & petro apło qui salutem xp̃i buma¬
nitus uendicabat: dixit. Redi retro me
sathana. Non ut periret: s ut dĩ uolun¬
tatẽ felici emendatione sequeretur. Ergo
quos retrorsum redire uult: ñ illos optã¬
intentionem pessimam suȩ uoluntatis esficẽ.
s potius se sequi. ubi non probatur errari. Q

Expanded text:
maledictio funditur, sed correctio postulatur. Confundi est facta sua erubescere, et in meliorem sententiam commutari. Nam et illi confusi dicuntur, qui conjunguntur ad poenam. Sed ut hoc magis conversionem intelligere deid est, emendati colant, quem persequendum esse putaverant. Inquirentes animam meam, in malam partem dicitur; qui sic quaerunt, ut eam non venerari velint, sed a corpore segregare festinent. Nam quaeri animam Christi et in bonam partem positum est, ubi ait: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Averti autem retrorsum non dicitur, nisi illis qui corrigendi judicantur. Nam et Petro apostolo, qui salutem Christi humanitus vindicabat, dixit: Redi retro me, Satanas , non ut periret, sed ut Domini voluntatem felici emendatione sequeretur. Ergo quos retrorsum redire vult, non illos optaintentionem pessimam suae voluntatis efficere: sed potius se sequi, ubi non probantur errare. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
rit destruite templũ hoc: & in triduum
edificabo illild. Quid enim plus uanũ
quã illud ad culpam prauitatis studio
lutaris. ut quia illi laqueum paraue¬
runt: qui credebatur posse nesciri. in illa
tendicula incidant que sensus pecc̃oris
ignorat. scilic& ut nexu ueritatis adsteͥti:
reddantur potius absoluti. Sequitur.
Et captio quã occultauerunt app̃hen¬
dat eos. Que est. illa captio. nisi mors
dnĩi saluatoris. quȩ occultis machinata
probatur insidiĩs: Apprehendat eos. quasi
fugientes protinus consequatur: & illud to¬
tum efficiat ne derelicti suis scelerib obru¬
antur. Et nota quod hic in bonam partem
ponit laqueum. ut mandatis dñi capti:
in id ipsũ celesti grã ꝑseuerent. Sic orat
cui gratis laqueus occultabatur exitii: qui
malum pro malo non reddidit. s cruce
positus p̾ro suis ꝑsecutoribꝰ exorauit. nm¬

Expanded text:
rit: Destruite templum hoc, et in triduum rit: Destruite templum hoc, et in triduum aedificabo illud . Quid enim plus vanum quam illud ad culpam pravitatis studio lutaris; ut quia illi laqueum paraverant, qui credebatur posse nesciri, in illam tendiculam incidant quam sensus peccatoris ignorat; scilicet nexu veritatis astricti reddantur potius absoluti. Sequitur, et captio quam occultaverunt apprehendat eos. Quae est illa captio, nisi mors Domini Salvatoris, quae occultis machinata probatur insidiis? Apprehendat eos, quasi fugientes protinus consequatur, et illud totum efficiat, ne derelicti suis sceleribus obruantur. Et nota quod hic in bonam partem ponit laqueum; ut mandatis Domini capti, in idipsum coelesti gratia perseverent. Sic orat cui gratis laqueus occultabatur exitii, qui malum pro malo non reddidit, sed in cruce positus pro suis persecutoribus exoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
laquei sui: uane exprobrauert̃ animnam
Ratis reuera. quib mali mis meã¬
nichil fecerat. Que figura dicit᷑
Nnchrisis: cum cõnparatione quadam
iustiorem causam nr̃am quã aduersarii
demonstramꝰ. Illud enim gratuitũ dicimꝰ:
qͥd ñ alicuius rei c̃onpensatione tribuitur.
Absconderunt mͥ: ut illi putabant qui
diuinitatis eiꝰ potentiam ñ credebant.
Nam qͥd potest abscondi. cui nichil oc¬
cultum est. Ille enim & proditorẽ suum
in cena designauit: et passionem ante quã
prouenir& edocuit. Nec quicquã fuit qͦd
ei absconderetur: qui omĩa sue uoluntatis
dispensatione patiebantur. Dene autem
dictum ẽ. interitum laquei sui. quia ille
laqueus non morientis erat: s peccantis
magis interit᷑. Nam quod sequit᷑ uane
ex probrauerunt animã meam. significat
falsȩ accusauerunt: quando uidaicus
popłs dño saluatori dicta ueracia quasi
crimen aliquod imputabant. C lama¬
uerunt uesani mendacit̾ hic est. qͥ dicebat.
Destruam templum hoc: cum ille dixe¬

Expanded text:
ane exprobraverunt animam meam. Gratis revera, quibus nihil mali fecerat. Quae figura dicitur syncrisis, cum comparatione quadam justiorem causam nostram, quam adversarii demonstramus. Illud enim gratuitum 115 dicimus, quod non alicujus rei compensatione tribuitur. Absconderunt mihi, ut illi putabant, qui divinitatis ejus potentiam non credebant. Nam quid potest abscondi, cui nihil occultum est? Ille enim et proditorem suum in coena designavit, et passionem, antequam proveniret, edocuit; nec quidquam fuit quod ei absconderetur, quia omnia suae voluntatis dispensatione patiebatur. Bene autem dictum est, interitum laquei sui, quia ille laqueus non morientis erat, sed peccantis magis interitus. Nam quod sequitur, vane exprobraverunt animam meam, significat false accusaverunt, quando Judaicus populus Domino Salvatori dicta veracia quasi crimen aliquod imputabant. Clamabant enim vesani mendaciter: Hic est qui dicebat, destruam templum hoc Matth. XXVI, 61; cum ille dixe
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista testatur. Similit̾ et principes
sacerdotum deridentes eum cum scribis &
phariseis. dicebant. Alios saluos fecit. sẽ ip¬
sum saluum facere ñ potestͦ. Genus autẽ
istud locutionis tunc adbibetur. quando
res aliqua copiosissime significatur im¬
pleta. ut benedicens benedicam te: male¬
dicens maledicã te: edificans edificabo it.¬

Expanded text:
evangelista testatur: Similiter et principes evangelista testatur: Similiter et principes sacerdotum deridentes eum cum scribis et Pharisaeis dicebant: Alios salvos fecit, seipsum salvum facere non potest . Genus autem illud locutionis tunc adhibetur, quando res aliqua copiosissime significatur impleta; ut, Benedicens benedicam te, maledicens maledicam te, aedificans aedificabo t
Abbreviated transcription (Latin):
contristaretur: uidei impia libertate leta¬
bantur. S diuersa erit ista retributio Ai
gaudebit de tristicia sua: uidei de propua
sunt exultatione cruciandi. Nam beati sit.
qͥ propt̾ iusticiam lugent. Q miseri. qui
in epta gratulatione suꝑbiunt. Exponit
etiam casum pessime ceci. qͣuia in dñn
suum tormenta preparabant: que in isis
erant iusticie compensatione reditura. hoc
ẽ. quod dicit. Et ignorauerunt. quia in
eos habuit conuerti: qͦd corporaliter inno
me et deriserunt derisu: striderunt in
me dentib suis. Post impie temeritatis
excessum. dicit que uideis acciderint: nec
tam̃ obstinationem eorum cõmemorat po-¬
tuisse conuerti. Dissoluti sunt utiq cum
passione dñi sol tenebras accepit: terra
contremuit. uelum templi scissum. est.
Et cum hȩȩ tanta fueruit ostensa mira¬
cula: ñ sunt tamen conuersi faciente
duritia. Temptauerunt uero: quando
dixerunt. Dic nobis si tu es xp̃c. Derisert̃.
quãdo crucifixo imputabant: sicut maths

Expanded text:
contristaretur, Judaei impia libertate laetabantur. Sed diversa erit ista retributio: Christus gaudebit de tristitia sua, Judaei de propria erunt exsultatione cruciandi; nam beati sunt qui propter justitiam lugent , et miseri qui inepta gratulatione superbiunt. Exponit etiam casum pessimae caecitatis: quia in Dominum suum tormenta praeparabant, quae in ipsos erant justitiae compensatione reditura. Hoc est enim quod dicit: Et ignoraverunt: quia in eos habuit converti, quod corporaliter innocme et deriserunt derisu; striderunt in me dentibus suis. Post impiae temeritatis excessum, dicit quae Judaeis acciderint; nec tamen obstinationem eorum commemorat potuisse converti. Dissoluti sunt utique, cum passione Domini sol tenebras accepit, terra contremuit, velum templi scissum est ; et cum haec tanta fuerint ostensa miracula, non sunt tamen conversi faciente duritia. Tentaverunt vero quando dixerunt: Dic nobis si tu es Christus ? Deriserunt, quando crucifixo imputabant, sicut Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
ceretur iniquitas. ut mortis ipsiꝰ potestas ꝑ¬
cussa succũberet: cum ante in toto orbe lib̃a
potestate regnaret. Nam & in alio psalmo
iam lectum. ẽ. Eripe animã meã ab impio.
frameam tuam. Effunde gͦ frameã. idest
animam meam dilata munere tue pie¬
tatis indulto. Conclude. hoc. ẽ. passione
mea. & lege tua completa: quam precdixe¬
ras ꝑ prophetas. Pecit etiam anime sue a

Expanded text:
ceretur iniquitas, ut mortis ipsius potestas perceretur iniquitas, ut mortis ipsius potestas percussa succumberet, cum ante toto orbe libera potestate regnaret. Nam et in alio psalmo jam lectum est: Eripe animam meam ab impio, frameam tuam . Effunde ergo frameam, id est animam meam dilata munere tuae pietatis indulto. Conclude, hoc est passione mea, et lege tua completa, quam praedixeras per prophetas. Petit etiam animae suae a
Abbreviated transcription (Latin):
dictum est: quasi sculptum. qͦd in ipso
antiqui sua facta signabant. Nam qͦd
dicit apprehende. numquid adeo sum¬
tur ad tempꝰ peregrina defensio. Sẽꝑ
uli paratus est: exitus rerum: quia pro¬
batur omĩps. Nec quasi de quiete exur¬
gere creditur: qui numquã iacuisse de¬
claratur. Arma gͥ ꝑtinent ad induñita
ferrea: ꝑ que salus humana defendit᷑.
scutum ad repellendos ictꝰ inimici: ut
frustrata tela cadant. que fuerunt in
exitum hominis destinata. Precatur
uoluntas suis ausib effetetur. mim
ffunde frameam et conclude adũ¬
sus eos qͥ ꝑsecunt᷑ me : dic animȩ mee
salus tua ego sum. N scͥpturis diuinis
framea multas continet significatioẽs.
Intelligit᷑ enim & gladi intelligitur
hasta regalis. intelligitur & dolus: intelligi¬
tur & uindicta. Hic tamen uult accipi am¬
mã suam: quȩ reuera aduersariĩs framea
fuit. Pipsum enim gestum ẽ: ut idolorum
cultus sacrilegiis inte rir&. ut diaboli uin¬

Expanded text:
dictum est quasi sculptum, quod in ipso dictum est quasi sculptum, quod in ipso antiqui sua facta signabant. Nam quod dicit, apprehende, nunquid a Deo sumitur ad tempus peregrina defensio? Semper illi paratus est exitus rerum, qui probatur omnipotens; nec quasi de quiete exsurgere creditur, qui nunquam jacuisse declaratur. Arma igitur pertinent ad indumenta ferrea, per quae salus humana defenditur; scutum ad repellendos ictus inimici, ut frustrata tela cadant, quae fuerant in exitium hominis destinata. Precatur voluntas suis ausibus efferatur. Vers. 3. Effunde frameam, et conclude adversus eos qui persequuntur me: dic animae meae: Salus tuaultas continet significationes; intelligitur enim et gladius, intelligitur hasta regalis, intelligitur et dolus, intelligitur et vindicta; hic tamen vult accipi animam suam, quae revera adversariis framea fuit. Per ipsam quippe gestum est ut idolorum cultus sacrilegus interiret, ut diaboli vin
Abbreviated transcription (Latin):
nouit ad penitudinis remedia ñ uenire.
Nam in subsequentib ubi uenit ad ho¬
minẽ. conuerti eos desiderat ñ perire.
Adiecit etiam. Expugna impugnanteᷤ me.
Qui impugnat superare contendit. Qui
expugnatur: om̃ino iam uictus. est. Me¬
rito ergo sp̃s immundi impugnatores di¬
cuntur. quia licet scõs uincere nequeant:
contendere tamen cum eis improba uolun¬
tate non desinunt. Expugnat autem dñs:
qͥ solus preualee implere quȩ uult. Cuiuis
certam̃ triumphus ẽ: & omĩs pugna uic-¬
toria. Apprehende arma & scutum:
et exurge in aduitorium michi. r¬
rma ab arcendo dicta sunt: quod ꝑ
ea hostes uiolentissimos arceamꝰ. Et
ideo hoc humana consuetudine dicitur:
quȩ armat manum ut oppͥmat inimiẽ.
Ceterum arma & scutum sola ẽ. uolun¬
tas dñi: qua protegit ꝑiclitantem & ex¬
pugnat adũsum. Hanc enĩ tropologiã
dicit & apłs. scutum fidei & galeam
salutis: & gladium sp̃s. Scutum enim

Expanded text:
novit ad poenitudinis remedia non venire. novit ad poenitudinis remedia non venire. Nam in subsequentibus, ubi venit ad homines, converti eos desiderat, non perire. Adjecit etiam: Expugna impugnantes me. Qui impugnat superare contendit; qui expugnatur omnino jam victus est. Merito ergo spiritus immundi impugnatores dicuntur, quia licet sanctos vincere nequeant, contendere tamen cum eis improba voluntate non desinunt. Expugnat autem Dominus, qui solus praevalet implere quae vult, cujus certamen triumphus est, et omnis pugna victoria. Vers. 2. Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi. Arma ab arcendo dicta sunt, quod per ea hostes violentissimos arceamus. Et ideo hoc humana consuetudine dicitur, quae armat manum, ut opprimat inimicum. Caeterum arma et scutum sola voluntas est Domini, qua protegit periclitantem, et expugnat adversum. Hanc enim tropologiam dicit et Apostolus: Scutum fidei, et galeam salutis, et gladium spiritus . Scutum enim
Abbreviated transcription (Latin):
er totum hunc
pensatione qua passus. est. Pmo menbro
psalm ꝑsecutoribꝰ retͥbutionem postulat
debere restitui. optans illis contraria: quȩ
tam̃ ad conuersionem eorum sint nichilo¬
minus profutura. Secundo de resurrecti
one sua gaudet. & uideorum iniquitatẽ
exprobrans: actum prope passionis expo¬
nit. Tercio. promittit se ꝑuniu̾sum orbẽ
t̾rarum in menbris suis paternȩ potentiȩ
confiteri: qͥ eum abinimicis suis resurrec
tionis beneficio liberauit. deprecans ut
ut dampnentur nocentes. Idẽ. dia¬
bolus cum ministris quod nouerat esse
uenturũ. Malos enim udicari dampna¬
re. est: quia nequeunt indisceptatione li¬
berari. qui semꝑ prauis actionib proban¬
tur implicari. S hoc ut dictum est. ad
diabolum ꝑtinet cum sequatib suis: ꝑ
quos prouenit iudaice uoluntatis iniqui¬
tas. Nam cum ipse precipiat pro inimi¬
cis ur̃is orate. hominib hec non potest
conuenire sententia. Ipsos gͦ petit dãp¬
nari debere: qͦs uirtute prescientie suae

Expanded text:
er totum hunc pensatione qua passus est. Primo membro persecutionibus retributionem postulat debere restitui, orans illis contraria, quae tamen ad conversationem eorum sint nihilominus profutura. Secundo de resurrectone sua gaudet: et Judaeorum iniquitates exprobrans, actum propriae passionis exponit. Tertio promittit se per universum orbem terrarum in membconfiteri, quae eum ab inimitionis beneficio liberavit: deprecans ut ut damnentur nocentes, id est, diabolus cum ministris, quod noverat esse venturum. Malos enim judicare damnare est, quia nequeunt in disceptatione liberari qui semper pravis actionibus probantur impliciti. Sed hoc, ut dictum est, ad diabolum pertinet cum sequacibus suis, per quos provenit Judaicae voluntatis iniquitas. Nam cum ipse praecipiat: Pro inimicis vestris orate , hominibus haec non potest convenire sententia. Ipsos ergo petit debere damnari, quos virtute praescientiae suae
Abbreviated transcription (Latin):
nantur: iustos autem cęlorum regna recipi
Ui dicunt laudabimur. in futuro se
profitentur esse predicandos. S sine
arrogantia designant głam suam. qui se
in d̾o testantur esse laudandos. Tota die ꝑ¬
petuum tempus ostendit. quod non hab&
noctem: quod in illa ȩternitate proueniet.
ubi uige preconium cognoscitur ẽẽ beato¬
rum. S ne crederes otiosos futuros qui se
in dnõ dixerunt ẽẽ laudandos. profitent᷑
se quoq preconia dñi iugiter ꝑsonare.
Quonram ipsa. ẽ. beatitudo iustoꝵ dnm̃
laudare ꝑpetue. satietas que numqua i¬

Expanded text:
nantur, justos autem coelorum regna recipiunantur, justos autem coelorum regna recipiuaecula. Qui dicunt, laudabimur, in futuro se profitentur esse praedicandos; sed sine arrogantia designant gloriam suam, qui se in Deo testantur esse laudandos. Tota die perpetuum tempus ostendit, quod non habet noctem, quod in illa aeternitate proveniet, ubi juge praeconium cognoscitur esse beatorum. Sed ne crederes otiosos futuros, qui se in Deo dixerunt esse laudandos, profitentur se quoque praeconia Domini jugiter personare: quoniam ipsa est beatitudo justorum Dominum laudare perpe
Abbreviated transcription (Latin):
ubi talis. ẽ. uictoria fatienda. ut om̃ia pro¬
bentur subruisse certamina. Iñ saluabit me
titudo scõꝵ in armis se non sꝑaturam
t̾renis. Arcus enim. est. presidium bellatoris.
in quo mens humana confidit. Preliato¬
res enĩ mundani. de gladio plus p̃sumunt.
Sagitta enim incassum mitcitur. ensis uͦ
certissime mortis oꝑatur effectum. Qua ꝑꝑ
nec ipsum sibi auxiliũ ferre dicit. quod
in bello credunt homines ad presidium płꝰ
cunt. qm̃ apud eos non. est. dubium
quod absolute norunt ẽẽ. uenturum. Libe¬
randos gͦ se dicurie in secundo aduentu dñi.
a ꝑsecutione spuum pessimoꝵ: qui eos hic
multiplicib insidiis affligere non desistuñ.
Tunc enĩ plane liberandi sunt. quando ab
eorum potestate tollentur. ut ulterius eis ñ
liceat de innocentium fatigatione gaudere.
qͦd in isto certo scło generalit̾ non potest ꝓ¬
uenire. Confunduntur etiam qui beatos
oderunt: quando illi et̾na ultione damp¬

Expanded text:
ubi talis est victoria facienda, ut omnia proubi talis est victoria facienda, ut omnia probentur subruisse certamina. Vers. 7. Non enititudo sanctorum in armis se non speraturam esse terrenis. Arcus enim est praesidium bellatoris, in quo mens humana confidit. Praeliatores autem mundani plus de gladio praesumunt. Sagitta enim plerumque incassum mittitur; ensis vero certissimae mortis operatur effectum. Quapropter nec ipsum sibi auxilium ferre dicit, quod in bello credunt homines ad praesidium plucunt, quoniam apud eos non est dubium, quod absolute norunt esse venturum. Liberandos ergo se dicunt in secundo adventu Domini a persecutione spirituum pessimorum, qui eos hic multiplicibus insidiis affligere non desistunt. Tunc enim plane liberandi sunt, quando ab eorum potestate tollentur, ut ulterius eis non liceat de innocentium fatigatione gaudere; quod in isto certe saeculo generaliter non potest provenire. Confunduntur etiam qui beatos oderunt; quando illi aeterna ultione dam
Abbreviated transcription (Latin):
N te inimicos nr̃os uentilabimꝰ cornu. & in
nomine tuo sꝑnemus insurgentes in nos
nent martyres ad illud gentis libera¬
tionis exiniium. quod.iudicii
tempore constat fidelib concedendũ. Nam
qui nimia fuerant afflictione confecti. re¬
sumunt animũ. & futuris se prosꝑis con¬
solantur dicentes. In te inimicos nros uen¬
tilaiumus. Inimici uentilandi sunt diui¬
no uidicio. quando aream fuã uentilabro
disceptationis saluator nr̃ excutiens. paleas
sequestrat a frugib. Sequitur. Et in nomine
tuo sꝑnemꝰ insurgentes in nos. Tunc cõtemp¬
nentur insurgentes. idest. sp̃s immund. qñ
ledere non ualebunt. Modo enim illi despi¬
ciunt quos post ea iusti sꝑnendos et̃ uidicabt̃.
Illud enim quod manus dñi gentes disꝑsit.
qͦd hebreos in sedib eoꝵ plantauit. quod eis
donauit inimicos sine aliquo labore suꝑare.
ad istud ꝑtinet tempus. Hoc uero qͦd uenti¬
laudi sunt inimici. quod hostis contempnẽdꝰ
antiquus. ꝑtinet ad uidicium futurum:

Expanded text:
n te inimicos nostros ventilabimus; et in nomine tuo spernemus insurgentes in nos. Venerunt martyres ad illud genus liberationis eximium, quod judicii tempore constat fidelibus concedendum. Nam qui nimia fuerant afflictione confecti, resumunt animum, et futuris se prosperis consolantur dicentes: In te inimicos nostros ventilabimus. Inimici ventilandi sunt divino judicio, quando aream suam ventilabro disceptationis Salvator noster excutiens, paleas sequestrat a frugibus. Sequitur, et in nomine tuo spernemus insurgentes in nos. Tunc contemnuntur insurgentes, id est spiritus immundi, quando laedere non valebunt. Modo enim illi despiciunt quos postea justi spernendos esse judicabunt. Illud enim quod manus Domini gentes dispersit, quod Hebraeos in sedibus eorum plantavit, quod eis donavit inimicos sine aliquo labore superare, ad istud pertinet tempus. Hoc autem quod ventilandi sunt inimici, quod hostis contemnendus antiquus, pertinet ad judicium futurum,
Abbreviated transcription (Latin):
isto scło martyres inter iniquos homines con¬
funduntur. impii autẽ apud uerum udicẽ
eterni obprobrii pondera sustinebunt. Sed
ista confusio ꝑducit ad głam. illa uͦi ad exitia
sempiterna. Nunc etiam ds̃ non egreditur
in uirtutib marcyrum. quando eos tͥbula¬
tionib subdit. & diu̾sis passionib tratit.
Tunc enĩ egrediebatur in uirtutib hebreoꝵ
quando sine labore prostrati sunt. qui se con¬
tra electum popłm erigere temptauerunt.
Qd ad consolationem sci popłi ꝑtinere ñ du¬
bium. ẽ: ne qͥs patres suos felicissimos grauit᷑
Uersos se in hoc mundo ante inimicos suos
eẽ testantur. qͥ insequentiũ discͥmina ui¬
tauerunt. Auerti. est. enim hostem carnalem
fugere. sicut p̃ceptum. ẽ. Si uos ꝑsecuti fuerĩ
in bac cuitate: fugite in aliam. Seqͥtur. Et
qui nos odert̃ diripiebant sibi. Hoc solet fuga¬
tis emergere. ut in direptionẽ predamq ca¬
dant. qui hostib suis minime resistere potu¬

Expanded text:
isto saeculo martyres inter iniquos homines conisto saeculo martyres inter iniquos homines confunduntur, impii autem apud verum Judicem aeterni opprobrii pondera sustinebunt. Sed ista confusio perducet ad gloriam: illa vero ad exitia sempiterna. Nunc autem Deus non egreditur in virtutibus martyrum, quando eos tribulationibus subdit, et diversis passionibus tradit. Tunc enim egrediebatur in virtutibus Hebraeorum, quando sine labore prostrati sunt, qui se contra electum populum erigere tentaverunt. Quod ad consolationem sancti populi pertinere non dubium est; ne quis patres suos felicissimos graviterant sibi. Aversos se in hoc mundo ante inimicos suos esse testantur, qui insequentium discrimina vitaverunt. Averti est enim hostem carnalem fugere; sicut praeceptum est: Si vos persecuti fuerint in hac civitate, fugite in aliam . Sequitur: Et qui nos oderunt diripiebant sibi. Hoc solet fugatis emergere, ut in direptionem praedamque cadant, qui hostibus minime resistere potu
Abbreviated transcription (Latin):
ost illam futuri scłi in enarrabilẽ Inr̃is.¬
retͥbutionem. uenerunt pii martyres
ad secundam partem dicentes. ꝑ hos octo
uersus inferiores quas afflictiones presenti
temꝑe sustinebant. & numquã adnĩ ue¬
neratione ullatenus discedebant. Quȩ figu¬
ra dr̃ emphasis idẽ. exaggeratio: quando
rem aliquam multis in unum collectis do¬
lorib alligamꝰ. ut beniuolentiam uidicis
enumeratis calamitatib impetremꝰ. Dicẽ¬
do eni nunc. significauit se de futuris tem¬
porib paulo ante dixisse. S intuere quã
mirabili ordine cuncta decurrant. Rep¬
pulisti significat dilationẽ. quam sc̃is pro¬
uenire nõ dubium. ẽ: quia non hic s in
futuro illis ꝑfecta bĩtudo promittitur. Con¬
fudisti. illam dicit gloriosam confusionem:
quã marcyres subeunt. cum in¬
uiriis affliguntur. fustib uerberã
& uelut criminib obnoxii morti ñ desinut̃
mancipari. De talib quoq dicit apł̃s. Qib
dignus ñ erat mundus. S respice quod in

Expanded text:
ost illam futuri saeculi inenarrabilem retributionem, venerunt pii martyres ad secundam partem, dicentes per hos octo versus inferiores quas afflictiones praesenti tempore sustinebant, et nunquam a Domini veneratione ullatenus discedebant. Quae figura dicitur emphasis, id est exaggeratio, quando rem aliquam multis in unum collectis doloribus allegamus, ut benevolentiam judicis enumeratis calamitatibus impetremus. Dicendo enim: Nunc autem, significant se de futuris temporibus paulo ante dixisse. Et intuere quam mirabili ordine cuncta decurrant. Repulisti significat dilationem quam sanctis provenire non dubium est: quia non hic, sed in futuro illis perfecta beatitudo promittitur. Confudisti illam dicit gloriosam confusionem quam martyres subeunt, cum injuriis affliguntur, fustibus verberantur, et velut criminibus obnoxii morti non desinunt mancipari. De talibus quoque dicit Apostolus: Quibus dignus non erat mundus . Sed respice quod in
Abbreviated transcription (Latin):
atoꝵs. tu es ipse rex m̃s. idest. dñs & saluator.
cui nomen regis manifestum. est. conueni¬
re. addidit & ds̃ meus. ne dubitares dũm
pitius transmisit. quando eum fecit cum an¬
gło gloriosa concertatione luctari. Manda¬
uit enim salutẽ. quando audiuit ꝑ angłm.
Iam ñ uocaberis iacob: s isrł. Nam quodlibis

Expanded text:
atorum: Tu es ipse Rex meus, id est Dominus et Salvator, atorum: Tu es ipse Rex meus, id est Dominus et Salvator, cui nomen regis manifestum est convenire; Addidit, et Deus meus; ne dubitares Dominpitius transmisit, quando eum fecit cum angelo gloriosa concertatione luctari. Mandavit enim illi salutem, quando audivit per angelum: Jam non diceris Jacob, sed Israel . Nam quodlib