comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gra cõsumnatũ. Haut facile siquidẽ uł prudenti beniuo¬
lentiã. uł fideli muesse sapĩcm dep̃hendas. Sine numero st̃.
quos utriusq muneris exꝑtes esse constiterit. Prudent᷑
gͥ cogitastis sacerdotale onuis. ep̃ale opus. curãq pastora¬
lem: digne nõ posse administrari sine consilio. Hinc ip̃a
castor cõsilioꝵ mater sapĩã de seip̃a loquens: ego sapien¬
tia inquit habito in cõsilio. S quali cõlilio: Nũquid in
qualicũq: Et eruditis inqͥt intersũ cogitationibꝰ. S
et ꝙ infida consilia declinanda suit: ꝑ os salomonis ta¬
liter monet. Causã tuã tracta cũ amico tuo: ⁊ secre¬
tũ extraneo ne reueles. Pulchre quoq ꝑ aliũ quendã
sapientẽ ꝯ siue consilio nil agendũ consulat: uiroꝵ tñ
consilii intuens paucitatẽ. ita loquitur. Multi sint
ignã ego nõ dubitauerim nobis esse diuinitatẽ. cui de tãta

Expanded text:
gratia consummatum. Haud facile siquidem vel prudenti benevogratia consummatum. Haud facile siquidem vel prudenti benevolentiam, vel fideli inesse sapientiam deprehendas. Sine numero autem sunt, quos utriusque muneris expertes esse constiterit. 3. Prudenter igitur cogitastis sacerdotale onus, episcopale opus, curamque pastoralem digne non posse administrari sine consilio. Hinc ipsa castorum consiliorum mater Sapientia de se ipsa loquens: Ego Sapientia, inquit, habito in consilio. Sed quali consilio? nunquid in qualicunque? Et eruditis, ait, intersum cogitationibus . Sed et quod infida consilia declinanda sint, per os Salomonis taliter monet: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles . Pulchre quoque per alium quemdam Sapientem, cum sine consilio nil agendum consulat, virorum tamen consilii intuens paucitatem, ita loquitur: Multi sint  dubitaverim vobis essse divinitatem, cui de tanta
Abbreviated transcription (Latin):
dũs et imprudens discipuli ⁊ frm̃ infidele consiliũ refuta¬
bat  respondens inꝓnido nõ sapis q̃ dei st̾: ⁊ maliuolis
uos ascendite ad diem festũ hunc. ego autẽ nõ ascendam.
Nec istoꝵ malicie n ͨ illius impͥudentie se credendũ putauit
Querens demiq cui se cred̾e̾ debeat. cui tuto sua cõmutat dis¬
pensanda mysteria. et quasi difficile inueniens: sub admira¬
tione interrogat. Quisputas est fidelis seruꝰ ⁊ prudeus. quẽ
cõstituit dñs suꝑ familiã suã: ¶ͣobrem ⁊ petro curã om¬
ũ crediturꝰ. pͥus eius studuit ꝓbare beninolentiã: ter scisci¬
taus si se diligeret. ꝓbauit n prudentiã. qñ errantibꝰ hõi¬
bus. ⁊ putaritibus ip̃m esse quempiã ex ꝓphetis ͥ ille prudẽ¬
tei ucritatẽ aduertens. deũ potuis ꝓpħetaꝵ confessus est.
tu es inquiens xp̃t filius dei. Ne nr̃o generi ab imꝑfectõ¬
ue sua. Wix in multitudine hominũ unũ repperias. in utqͣ

Expanded text:
Dominus, et imprudens discipuli, et fratrum infidele consilium refutabat, respondens improvido, Non sapis quae Dei sunt ; et malevolis, Vos ascendite ad diem festum hunc, ego autem non ascendam . Nec istorum malitiae, nec illius imprudentiae se credendum putavit. Quaerens denique cui se credere debeat, cui tuto sua committat dispensanda mysteria, et quasi difficile inveniens, sub admiratione interrogat: Quis putas est fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam? Quamobrem et Petro curam ovium crediturus prius ejus studuit probare benevolentiam, ter sciscitans si se diligeret . Probavit et prudentiam, quando errantibus hominibus, et putantibus ipsum esse quempiam ex Prophetis, ille prudenter veritatem advertens, Deum potius Prophetarum confessus est: Tu es, inquiens, Christus Filius Dei . Vae nostro generi ab imperfectione sua! Vix in multitudine hominum unum reperias in utraque
Abbreviated transcription (Latin):
uina bñficia ad hoĩes. sine hominũ uota ad deñ. colum¬
bino intuens oculo nichil oͥ retentat ex oĩbus. Nec
ppłi requirit datũ s lucrũ: nec dei głam usiupat sͥ. Nc¬
ceptũ talentũ nõ ligat in sudario. s partit᷑ nũmulariis.
a quibus ⁊ usuras recipit nõ sͥ s dño. Non habet foueã
ut uulpes. nõ tanꝙͣ uolucres nidũ: nõ loculos quomͦ u
das. nd̾ deniq sicut nec maria locũ in diuersoris. Ini¬
tetur ꝓfeito illũ qui nõ habebat ubi caput suũ recliua¬
eitufactus imp̃sentiaꝵ tanꝙͣ uas ꝑditũ: qũq ꝓculdibio

Expanded text:
vina beneficia ad homines, sive hominum vota ad Deum, columvina beneficia ad homines, sive hominum vota ad Deum, columbino intuens oculo, nihil sibi retentat ex omnibus. Nec populi requirit datum, sed lucrum, nec Dei gloriam usurpat sibi. Acceptum talentum non ligat in sudario, sed partitur nummulariis, a quibus et usuras recipit, non sibi, sed Domino. Non habet foveam ut vulpes, non tanquam volucres nidum, non loculos quomodo Judas; non denique, sicut nec Maria, locum in diversorio. Imitatur profecto illum qui non habebat ubi rectinaret caput; factus in praesent
Abbreviated transcription (Latin):
põtificis officiũ. s et ethymologiã uoĩs: pontẽ utiq seip¬
sũ faciens int̾ deũ ⁊ ꝓximũ. Ptingit pons iste usq ad de¬
um: ea fiducia qua non suã. s illius gloriã querit. ꝑtin¬
git usq ad ꝓximũ: illa pietate qua ⁊ ip̃i nõ sͥ ꝓdessẽ desi¬
derat. Offert deo bonus mediator p̃tes et uota populoꝵ:
reportaris illis a deo bñdictionẽ ⁊ gr̃am. Supplicat maiesta¬
ti ꝓ excessibus delinquentiũ : uindicat in pectantes iniuriã
dei. Iugratis impperat beneficia pietatis: contempnẽtib¬
potentie seuentatẽ insinuat. Utrisq tñ nichilomuiꝰ pla¬
care studet indiguãtis furorẽ: nũc quidẽ hominũ obtet¬
deus infirmitatẽ nũc diuine magnitudiuẽ pietatis.
Demq sine excedat deo siue sobrius sit nobis. a deo sꝑ
omnino utile est querens: s quod multis fidelis ponti¬
suo qui bona quelibet ꝑ manus suas trauseñtia. siue di¬

Expanded text:
pontificis officium, sed et etymologiam nominis, pontem utique se ippontificis officium, sed et etymologiam nominis, pontem utique se ipsum faciens inter Deum et proximum. Pertingit pons iste usque ad Deum ea fiducia, qua non suam, sed illius gloriam quaerit. Pertingit usque ad proximum illa pietate, qua et ipsi, non sibi prodesse desiderat. Offert Deo bonus mediator preces et vota populorum: reportans illis a Deo benedictionem et gratiam. Supplicat majestati pro excessibus delinquentium, vindicat in peccantes injuriam Dei. Ingratis improperat beneficia pietatis, contemnentibupotentiae severitatem insinuat, utrisque tamen nihilominus placare studet indignantis furorem: nunc quidem hominum obtendens infirmitatem, nunc divinae magnitudinem pietatis. Denique sive excedat Deo, sive sobrius sit nobis, aut Deo somnino utile est quaerens, sed quod multis. 11. Fidelis pontifex, qui bona quaelibet per manus suas transeuntia, sive di
Abbreviated transcription (Latin):
net p̃ciũ habet nec meritũ. Rec mirũ. Quod enĩ absq illa
bonũ suscipit᷑: Fides: S net si montes transferat. Scien¬
tia S ne illa quidẽ q̃ lingua loquitur angeloꝵ. Martyriũ:
feec si tradidero inquit corpus meñ ita ut ardeam. Nec
aibsq illa quodlibet bonũ suscipit᷑: nec cũ illa qͣmlibet exi¬
guiũ iespuit᷑. Castitas sine caritate: lampas est sine oleo.
Subtrahe oleũ: lampas nõ lucet. Tolle caritatẽ: castitas
nõ placet. S o ꝙͣ pulchra est ut sapiens clamat: casta ge¬
neratio cũ caritate. Cũ illa inqͣm caritate quã describit
apłs. de corde puro ⁊ cõscientia bona. et fide nõ futa. Porro
puritas cordis ĩ duobus cõsistit. in querenda gła dei. ⁊ uti¬
litate ꝓrimi: Ut in omibus uidelicet actibus uł dictis su
ꝓximoꝵ. aut utrũq. Hoc enĩ agens. implebit nõ solum

Expanded text:
nec pretium habet, nec meritum. Nec mirum. Quod enim absque illa nec pretium habet, nec meritum. Nec mirum. Quod enim absque illa bonum suscipitur? Fides? Sed nec si montes transferat. Scientia? Sed ne illa quidem quae lingua loquitur angelorum. Martyrium? Nec si tradidero, inquit, corpus meum ita ut ardeam . Nec absque illa quodlibet bonum suscipitur, nec cum illa quamlibet exiguum respuitur. Castitas sine charitate, lampas est sine oleo. Subtrahe oleum, lampas non lucet. Tolle charitatem, castitas non placet. Sed o quam pulchra est, ut Sapiens clamat, casta generatio cum charitate! Cum illa, inquam, charitate, quam describit Apostolus, de corde puro, et conscientia bos in duobus consistit: in quaerenda gloria Dei, et utilitate proximi; ut in omnibus videlicet actis vel dictis suiproximorum, aut utrumque. Hoc enim agens implebit non solum
Abbreviated transcription (Latin):
dicat regionis: in qua neq nubũt neq nubũturͥ p̃bens qͦ¬
dãmͦ terris. celestis iam illius cõuersationis exꝑientiam.
Tas interim fragile quod portanꝰ au quo ⁊ crebro ꝑiclita¬
mui. tenet castitas ut monet apłs ĩ sc̃ificationẽ: ⁊ instar
odoriferi balsami. quo condita cadauera. ĩcorrupta seruãt
ĩ ociis. ne corrumpant᷑ in desideriis. ne carnis uoluptatibꝰ
computrescant: quẽ admodũ legitur de quibusdã. qui com¬
prutruerũt ut iumenta in stertore suo. Hoc itaq tan¬
te pulchritudinis ornamentũ digne dixerm sacerdotiũ
honorare: quod dilectũ deo ⁊ hominib faciat sacerdotẽ. cuiꝰ
quidoe memoris nõ in carnio suctessione. s in spũaili bñdutio¬
ne sit reddatq similẽ in gloria scõꝵ. in hac licet adhuc re¬
gi one dissimilitũditis constitutũ Uerũ quãtalibet ue¬
nustate sui castitas eminere appareat: sine caritate tamaẽ

Expanded text:
dicat regionis, in qua neque nubunt, neque nubuntur: praebens qudicat regionis, in qua neque nubunt, neque nubuntur: praebens quodammodo terris coelestis jam illius conversationis experientiam. Vas interim fragile quod portamus, in quo et crebro periclitamur, tenet castitas ut monet Apostolus in sanctificationem , et instar odoriferi balsami, quocondita cadavera incorrupta servantur.  dissolvantur otiis, ne corrumpantur desideriis, ne carnis voluptatibus computrescant: quemadmodum legitur de quibusdam, quia computruerunt ut jumenta in stercore suo . Hoc itaque tantae pulchritudinis ornamentum digne dixerim sacerdotium honorare, quod dilectum Deo et hominibus faciat sacerdotem, cujus quippe memoria, non in carnis successione, sed in spirituali benedictione sit, reddatque similem in gloria sanctorum, in hac licet adhuc regione dissimilitudinis constitutum. 9. Verum quantalibet venustate sui castitas eminere appareat, sine charitate tamen
Abbreviated transcription (Latin):
rificandũ putetis mitust̾iũ ur̃m. Uident᷑ quidẽ honorifica:
s oculo qui uidet ĩ facie. nõ qui iudet in abscondito. Nam
q̃ uident᷑ in abscondito. nullis apparent fucata coloribus:
spectabilia st̃ tamen. Nullis condita saporibus: p̃dulcia tũ.
Nullis eleuata culminibus: ertelsa tamen Castitas. can¬
tas. humilitas. nullius quidẽ coloris st̾: s nõ nulliꝰ decoris.
Nec mediocris decoris: qui diuinos quoq delectare possit as¬
pectus Ouid castitate decorius: de q̃ mũdũ de iramũdo con¬
ceptũ semine. de hoste domesticũ. angelũ demiq de hoĩe facit:
Differunt quidẽ inter se homo pudicus ⁊ angelus: s felici¬
tate. nõ uirtute. S et si illius castitas felicior: huiꝰ tanicu
foitior esse cognoscitur. Sola est castitas q̃ in hoc mortali¬
tatis et loco ⁊ tempore. statũ quemdã imortalis glorie rep̃¬
sentat. Sola inter nuptiarũ sollempnia morẽ beate illius uẽ¬

Expanded text:
putetis ministerium vestrum. Videntur quidem honorifica, sed oculo qui videt in facie, non qui videt in abscondito. Nam, quae videntur in abscondito, nullis apparent fucata coloribus, spectabilia sunt tamen; nullis condita saporibus, praedulcia tamen; nullis elevata culminibus, excelsa tamen. Castitas, charitas, humilitas, nullius quidem coloris sunt, sed non nullius decoris; nec mediocris decoris, qui divinos quoque delectare possit aspectus. Quid castitate decorius, quae mundum de immundo conceptum semine, de hoste domesticum, angelum denique de homine facit? Differunt quidem inter se homo pudicus et angelus, sed felicitate, 465 non virtute. Sed, etsi illius castitas felicior, hujus tamen fortior esse cognoscitur. Sola est castitas, quae in hoc mortalitatis et loco, et tempore statum quemdam immortalis gloriae repraesentat. Sola inter nuptiarum solemnia morem beatae illius vin
Abbreviated transcription (Latin):
tio: Ut qui ad sui mensurã ꝓximũ iubet᷑ dilig̾e. pͥus se¬
conscientiã. penitere de malis. ⁊ abstinere a malis: hoc
est. ut uerbis loquar beati gregorii ⁊ cõmissa flere. ⁊ flen¬
da nõ cõmut̾e. Hoꝵ neutrũ solũ sufficit. Nam si primꝰ absq
scdo̾ sufficeret: frustͣ et daiuid hortaret᷑ dicens. declina a ma¬
lo. et ysaias. quiescite age ꝑuerse: et deus ip̃e ad cayn pecre¬
sti quiesce. Rursũ si scd̾m ꝑ se post pctm̃ bonã sufficit restan¬
rare cõscientiã: sine causa clamat penitens ĩ psalmo. Hea¬
ti quoꝵ remisse st̾ iiquitates: ⁊ quorũ tecta st̾ ꝓctã. Et

Expanded text:
 4. Qui ad sui mensuram proximum jubetur diligere, prius seconscientiam pest, ut verbis loquar beati Gregorii, et commissa flere, et flenda non committere . Horum neutrum solum sufficit. Nam si primum absque secundo sufficeret, frustra et David hortaretur dicens, Declina a malo : et Isaias: Quiescite agere perverse et Deus ipse ad Cain: Peccasti, quiesce . Rursum si secundum per se post peccatum bonam sufficit restaurare conscientiam, sine causa clamat poenitens in Psalmo: Beati, quorum remissae sunt iniquitates, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
uus sit. ut deñ hoĩes sine culpa dampnare existimẽt.
Nerendũ tamen ne si uł breuiter nõ respondetur stulto
uixta stulticiã suã. putans forte sapientiã. securius spar¬
gat seminariũ uecordie ĩ auribus insipientiũ: et ita
iam insipientie eius nõ sit numerus. Beritatis ꝓuide
testimonus paucis ⁊ manifestis: manifestũ mendatium
confutetur. Is forsitan qui asserit nõ posse pectari ꝑ ig¬
norantiã. nũꝙͣ ꝓ suis ignorantiis deprecatur: s potuis
ꝓph̾am urideat dep̃cantẽ ⁊ dicentẽ. Delicta iuuentutis
mee: ⁊ ignorantias meas ne menuineris. Forsitan ⁊ re¬
p̃hendit deũ: exigentẽ ꝓ pct̃o ignorantie satisfactionem
Hoquitur enĩ ĩ leuitico ad moysen dicons. Anima si pecca¬
uerit ꝑ ignorantiã. feceritq unũ ex his q̃ dñi lege ꝓhi¬

Expanded text:
rvus sit, ut Deum homines sine culpa damnare existimet. rvus sit, ut Deum homines sine culpa damnare existimet. Verendum tamen, ne si vel breviter non respondetur stulto juxta stultitiam suam; putans forte sapientiam, securius spargat seminarium vecordiae in auribus insipientium, et ita jam insipientiae ejus non sit numerus. Veritatis proinde testimoniis, paucis et manifestis, manifestum mendacium confutetur. Is forsitan qui asserit non posse peccari per ignorantiam, nunquam pro suis ignorantiis deprecatur, sed potius prophetam irrideat deprecantem et dicentem: Delicta juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Forsitan et reprehendet Deum exigentem pro peccato ignorantiae satisfactionem. Loquitur enim in Levitico ad Moysen dicens: Anima si peccaverit per ignorantiam, feceritque unum ex his quae lege
Abbreviated transcription (Latin):
cabant. ita ut nũt oĩs ppłs xpĩanus scire ⁊ confiteri de¬
beat fidẽ. quã eo tempore pauci admodũ ⁊ ꝑfertiores qͥ
ad hec confumauda cõcurrũt: s modus epistolaris cũcta
nõ patit᷑. nec opus est. Arbitror enĩ ut ante iam dixerã
me qͦ nõ respondente. ea potuisse suffic̾e. q̃ tua suꝑ hoc
ex om̃ibus q̃ petisti. Iam contͣ tertiã assertionẽ nõ mul¬
tũ nobis arbitior laborandũ. tũ ꝙ manifestã nimis p̃fe¬
rat falsitatẽ. tũ ꝙ ip̃e eius imuentor. in sua suꝑiori sen¬
tentia ipa ꝑ se satis impugnet oͥmetip̃i contrarius. Cũ
etũ de noctuno illo pͥuatoq susurrio dñi cũ nichodemo.
laqueñ nectat publice dampnatioĩs ꝑ totũ orbẽ iguorã¬
tibus. arbitrans uidelicet neminẽ ex illa hora potuisse
saluari. qui nõ fu̾it baptizatus: nõne aꝑte pct̃m igno¬
rantie ⁊ pãm dampnabile confitetur: Nisi forte tã ꝓt̾¬

Expanded text:
cabant: ita ut nunc omnis populus christianus scire et confiteri decabant: ita ut nunc omnis populus christianus scire et confiteri debeat fidem, quam eo tempore pauci admodum, et perfectioresad haec confirmanda concurrunt: sed modus epistolaris cuncta non patitur, nec opus est. Arbitror enim, ut ante jam dixeram, me quoque non respondente, ea potuisse sufficere quae tua super hoc onis. 16. Jam contra tertiam assertionem non multum nobis arbitror laborandum, tum quod manifestam nimis praeferat falsitatem; tum quod ipse ejus inventor, in sua superiori sententia ipsam per se satis impugnet, sibimetipsi contrarius. Cum enim de nocturno illo privatoque susurrio Domini cum Nicodemo, laqueum nectat publicae damnationis per totum orbem ignorantibus, arbitrans videlicet neminem ex 633 illa hora potuisse salvari, qui non fuerit baptizatus; nonne aperte peccatum ignorantiae, et peccatum damnabile confitetur? Nisi forte tam prote
Abbreviated transcription (Latin):
nosc̾e ualuerũt: s alii plus. alii minꝰ ꝓut eis sp̃c dabat.
diuidens singulis ꝓut uolebat. idq absq p̃idicio sue scĩ¬
tatis atq ꝑfectionis: qͣntomagis simpliciores quiq iust
sine detͥmento salutis. saluationis tempus. modũ. ⁊ ordinẽ
uescire potuerunt. q̃ tamẽ certa spe ⁊ fide uti ꝓmissa fue¬
rant fumissime tenuerũt: Quãti hodie qͥ ꝓfecto ĩ ppło
xͥano uite eterne scł̃iq futuri qͦd indubitant̾ credũt ⁊ spe¬
rãt. ⁊ aident̾ desiderant: formã tñ ac statũ ne cogitare qͥ¬
dem uł tenuiter norũt. Ita gͦ multi añ saluatoris aduẽ¬
tũ deũ oĩpotentẽ tenentes. ⁊ diligentes sue salutis gratui¬
tũ ꝓmissorẽ: credentes in ꝓmissione fidelẽ. sꝑantes certissi¬
mũ redemptorẽ: in hac fide ⁊ expectatione saluati sunt:
rarent. Deniq beda aꝑte docet aꝑta oĩa oĩbus nequaqͣta
fusse q̃ de xp̃o futura erant: qͦd tũ qͦs testimoniũ ĩ tua

Expanded text:
s dabat, dividens singulis prout volebat, idque absque praejudicio suae sanctitatis atque perfectionis: quanto magis simpliciores quique justi sine detrimento salutis, salvationis tempus, modum et ordinem nescire potuerunt, quae tamen certa spe et fide, uti promissa fuerant, firmissime tenuerunt? 15. Quanti hodieque profecto in poano vitae aeternae, saeculique futuri, quod indubitanter credunt et sperant, et ardenter desiderant, formam tamen ac statum ne cogitare quidem vel tenuiter norunt? Ita ergo multi ante Salvatoris adventum, Deum omnipotentem tenentes et diligentes suae salutis gratuitum promissorem, credentes in promissione fidelem, sperantes certissimum Redemptorem, in hac fide et exspectatione salvati sunt: rarent. Denique Beda aperte docet aperta omnia omnibus nequaquam fuisse quae de Christo futura erant, quod tu quoque testimonium in tua
Abbreviated transcription (Latin):
certo fame. s ore ueridico uen̾abilis meldensis ep̃i Int̾ro¬
gatus enĩ de esse nr̃o. uultu alacri ⁊ tanꝙͣ bene fidens
unde requirebat᷑. puto inquit hoĩem ex hoc iã consiliis
se subacturũ carnotensis ep̃i. Hoc ab eo responsũ tam le¬
tus accepi: ꝙͣ certus fui consilia uiri fidelissima fore. In
nullo nob muelius poterat nobis cordis ur̃i ꝓpositũ cõmen¬
dare: in nullo spem dare certiorẽ ur̃i ꝓfectus ĩ dño. Secu¬
re ni fallor p̃fatis ambobus uiris: ⁊ uos ⁊ nr̃a credetis.
Talibus utendo consiliariis: bonã uobis seruabitis ⁊ fa¬
mã ⁊ cõscientiã: Sit dei sacerdotẽ. sit tante cuutatis det

Expanded text:
ae, sed ore veridico venerabilis Meldensis episcopi. Interrogatus enim de esse vestro, vultu alacri, et tanquam bene fidens unde requirebatur: Puto inquit, hominem ex hoc jam consiliis se subacturum Carnotensis episcopi. Hoc ab eo responsum tam laetus accepi, quam certus fui consilia viri fidelissima fore. In nullo melius poterat nobis cordis vestri propositum commendare, in nullo spem dare certiorem vestri profectus in Domino. Secure, ni fallor, praefatis ambobus viris et vos, et vestra credetis. Talibus utendo 462 consiliariis, bonam vobis servabitis et famam, et conscientiam. Sic Dei sacerdotem, sic tantae civitatis decet
Abbreviated transcription (Latin):
quent᷑ irasci oporteat. Quibus gͦ molestiis angit᷑ quib
lacessit᷑ inuirus . cui eciã ⁊ si ꝓpͥa cessent. nũꝙͣ tñ de alieras
desunt foris pugne. intꝰ timores: Nuꝑ autẽ nobis a ue¬
stris partib flare cepit aura secundior. Rumoribus siqͥdẽ¬

Expanded text:
quenter irasci oporteat. Quibus ergo molestiis angitur, quibus quenter irasci oporteat. Quibus ergo molestiis angitur, quibus lacessitur injuriis, cui etiam, etsi propria cessent, nunquam tamen de alienis desunt foris pugnae, intus timores? 2. Nuper autem nobis a vestris partibus flare coepit aura secundior. Rumoribus siquide
Abbreviated transcription (Latin):
multis. ascendũt usq ad celos. ⁊ descendũt usq ad abyssos.
aĩa eoꝵ ĩ malis tabescebat. Turbati st̾ ⁊ moti st̾ sicut ebꝰ.
⁊ oĩs sapĩa eoꝵ deuorata est. Et ideo nõ iudicabã ut asso¬
let: magis quippe ad compassionẽ me ꝓuocabat huiuste¬
modi cegitatio. Si inqͣm temptatio est cuiuscũq hoĩs uita
suꝑ terrã. quantis putatis ꝑiculis patet uita pontificis.
ciũ omniũ est netesse ferre temptationes: Si ego latens
in cauerna ⁊ quasi sub modio. nõ quidẽ lucens s fumgãs.
uentoꝵ tñ impetus nec sic declinare sufficio. s cõtinus
temptationũ. uariisq fatigatꝰ impulsib: instar uento
agitate harunduus hac illacq circonferor: quid positus
supͣ montẽ. positus supͣ candelabrũ: Solus mͥ seruandus.
solus tñ ip̃e mͥ sum scandalo. solus tedio. solus oneri atq
ꝑiculo: ita ut ꝓpͥe gule ⁊ uentri. ⁊ oculo scandalizanti fre¬

Expanded text:
multis, ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos. multis, ascendunt usque ad coelos, et descendunt usque ad abyssos. Anima eorum in malis tabescebat; turbati sunt; et motis sapientia eorum devorata est . Et ideo non judicabam, ut assolet; magis quippe ad compassionem me provocabat hujuscemodi cogitatio: Si, inquam, tentatio est cujuscunque hominis vita super terram , quantis putatis periculis patet vita pontificis, cui omnium necesse est ferre tentationes? Si ergo latens in caverna, et quasi sub modio, non quidem lucens, sed fumigans, ventorum tamen impetus nec sic declinare sufficio, sed continuis tentationum variisque fatigatus impulsibus, instar vento agitatae arundinis, hac illacque circumferor: quid positus supra montem, positus supra candelabrum? Solus mihi servandus, solus tamen ipse mihi sum scandalo, solus taedio, solus oneri atque periculo, ita ut propriae gulae et ventri, et oculo scandalizanti fre
Abbreviated transcription (Latin):
Omino uen̾abili henrico senonensi archiep̃o: fr̃
bernardus. si quid p̃t pct̃oris or̃o Placuit p̃stã¬
ponde dignitatis: s dignatiotus mun̾e gratulam᷑. Et blã¬
ditur petentis fauor: ⁊ peticionis terret exactio. Qui
dire contra me. Utrobiq ꝑiculũ: s in ea ꝑte maius ini¬
minere uidetur si nõ obedicro. Hac itaq exiens qͣ mi¬
nus apparet: facio quod iuibetis. Dat quippe ausũ ip̃ius
dignitatis dignãter indulta familiaritas: et excusat p̃¬
sũptionẽ auctoritas imꝑantis. Igit᷑ ex quo regni celoꝵ
claues deo auctore uobis traditas suscepistis. at iuxta ri¬
tũ fortis illius mulieris manũ mittere ad fortia cepistis:
si qua uos aut egisse q̃ nõ deberetis. aut ꝑtulisse q̃ uolle¬
tis audriumꝰ: et ibla agentẽ dolumꝰ. s condoliumꝰ hec
pacienti. Int̾ hec autẽ ego recordabor illoꝵ uersiculorum:
Qui descendũt mare in nauibus. facientes oꝑationẽ ĩ aqͥs

Expanded text:
omino venerabili HENRICO, Senonensium archipiscopo, frater BERNARDUS, si quid postest peccatoris oratio. Placuit Praestanpondere dignitatis, sed dignationis munere gratulamur. Et blanditur petentis favor, et petitionis terret exactio. Qui dire, contra me. Utrobique periculum; sed in ea parte majus imminere videtur, si non obediero. Hac itaque exiens qua minus apparet, facio quod jubetis. Dat quippe ausum ipsius dignitatis dignanter indulta familiaritas, et excusat praesumptionem auctoritas imperantis. CAPUT claves Deo auctore vobis traditas suscepistis, ac juxta ritum fortis illius mulieris, manum mittere coepistis ad fortia , si qua vos aut egisse quae non deberetis, ant pertulisse quae nolletis audivimus, et illa agentem doluimus, et condoluimus haec patienti. Inter haec autem ego recordabar illorum versiculorum: Qui descendunt mare in navibus, facientes operationem in aquis
Abbreviated transcription (Latin):
tate et quatuor omelias in laudib uirginis matris:
nã hunc habet titulũ. suꝑ illũ udelicet locũ ennͣge¬
li apud lucã. ubi dr̃. Missus est angelꝰ gabriel. nͨ non
⁊ apologiã ad quedam amicũ ñm: ubi aliqua disseriu
de cluniacensibus ⁊ nr̃is. id ẽ cystertiensibꝰ obseruan¬
tiis. S et paucas ad diu̾sos epłas dictaui. qlliqͥ frẽs
ex his q̃ me corã audiente loquẽtem suo ailo exceꝑe:
⁊ penes se tenent. AItiuã quod minime sꝑo nr̃a uo

Expanded text:
tate; et quatuor homilias in Laudibus Virginis Matris tate; et quatuor homilias in Laudibus Virginis Matris nam hunc habet titulum, super illum videlicet locum Evangelii apud Lucam, ubi dicitur, Missus est angelus Gabriel ; necnon et Apologiam ad quemdam amicum nostrum, ubi aliqua disserui de Cluniacensibus, et nostris, id est Cisterciensibus, observantiis. Sed et paucas ad diversos epistolas dictavi. Aliqui fratres ex his qui me coram audiere loquentem, suo stilo exceperunt, et penes s
Abbreviated transcription (Latin):
incerte fame nimis credulũ esse: q̃ ut optime nostis
sepe ĩ sua solet utrobiq falli sententia: et de laude ni¬
tus. qͦ ꝓ meritis moderatus: ut ꝯ laus de grauitate ui¬
dicii. nõ de mendatio nulgi ꝓcesserit: ⁊ si minꝰ honoris.
minꝰ qͦ cõferat ⁊ oueris. Est certe quod magis qͣntu
cereq ut aiunt ꝓ nr̃a uice uersanuui. Hoc ut semꝑ
de uobis dicatur: semꝑ ĩ uobis uere inueniat. Librũ
quẽ quesistis ad transcribendũ. habetis. Opuscula nr̃a
ur̃o studio dignũ putem. Tamen qr melius iudico mͥ
nr̃m culpari ingeniolũ. ꝙͣ uolũtatẽ. ⁊ ꝑiclitari apd̃ uos
potius imꝑitiã ꝙͣ obedientiã: q̃ hoꝵ ⁊ quo uobis placet
ut nuittã scripto nobis ꝑ p̾sentẽ nũciũ significate: ut
qr mͦ pones me nõ st̾. ab his qui habent ea requiram:
et dirigã quocũq mandauentis Et ut sciatis quid pe¬
tatis. scio me scripsisse libellũ qui inscribit᷑ de humili¬

Expanded text:
incertae famae nimis credulum esse: quae, ut optime nostis. incertae famae nimis credulum esse: quae, ut optime nostis. saepe in sua solet utrobique falli sententia; et de laude viatus, quo pro meritis moderatus: ut cum laus de gravitate judicii, non mendacio processerit vulgi, et si minus honoris, minus quoque conferat et oneris. Est certe quod me magis, qucereque, ut aiunt, pro vestra vice versamini. Hoc ut semper de vobis vere dicatur, semper in vobis vere inveniatur. 5. Librum quem quaesistis ad transcribendum, habetis. Opuscula nostr quod vestro studio dignum putem. Tamen quia melius judico mihi, nostrum culpari ingeniolum, quam voluntatem; et periclitari apud vos potius imperitiam, quam obedientiam: quae horum, et quo vobis placet ut mittam, scripto nobis per praesentem nuntium significate; ut quae modo penes me non sunt, ab his qui habent ea requiram, et dirigam quocunque mandaveritis. Et ut sciatis quid petatis, scio me scripsisse libellum, qui inscribitur, De humili
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uobis et uesie dandari ꝯͥ simꝰ intuꝑabiles: ⁊ nolle lan¬
daro qͦs scimnꝰ esse landabiles. S et hoc uanũ est qr no¬
am plerũꝙ ignorantia. et tacet᷑ qͦd est.⁊ p̃dicat᷑ quod
no est ꝯud ad ista dicemꝰ ÷ nͥ qr uami filiꝰ hominũ t sti¬
no s mentates fiłii hominũ in sateris. ut deciprãt pp̃i
de uanitatt in idip̃miꝰ. Iaudam᷑ mendaciter. delectam᷑ ma
niteri ut et nani sint qui laudant᷑. ⁊ mendaces qͥ lau¬
tant Ai aidulant᷑ ⁊ ficti st̃. alis laudãt qͦd putãt ⁊ fal¬
si st : alii utrorũq p̃coniis głant᷑ ⁊ uami st̃. Solus sapi¬
eus qui cũ apło dncit. Parto autẽ ne quis existimer
sup᷑ io quiod iudet ĩ me: aut audit aliquid ex mẽ Det
int̾im uobis nimis festine ⁊ ob hoc minꝰ festiue exara¬
ui potius ꝙͣ dictam: ac fortassis loquatius ꝙͣ debui.
s omnino ueratius nõ potui ꝓut sapui. S ut inde su¬
mat epła finẽ unde sumpsit exordiũ: nolo uos de me

Expanded text:
ituperabiles; et nolle laudare quos scimus esse laudabiles. Sed et hoc vanum est, quod nostra plerumque ignorantia et tacetur quod est, et praedicatur quod non est. Quid ad ista dicemus, nisi quia vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vaniter; ut et vani sint qui laudantur, et mendaces qui laudant. Alii adulantur, et ficti sunt; alii laudant quod putant, et falsi sunt; alii utrorumque praeconiis gloriantur, et vani sunt. Solus sapiens qui cum Apostolo dicit: Parco autem ne quis me existimet suinterim vobis nimis festine, et ob hoc minus festive exaravi potius quam dictavi, ac fortassis loquacius quam debui, sed omnino veracius non potui, prout sapui. Sed ut inde sumat epistola finem, unde sumpsit exordium, nolo vos de me
Abbreviated transcription (Latin):
nascant᷑ aliena: qͣtinꝰ nec a ꝑuulis alienũ sit qͦd de om̃ibꝰ
geñaliter dicitur.fide mũdans corda eoꝵ Nec dubiũ ꝙ ma¬
cula contracta ab aliis: alioꝵ quoq fide ualeat uł debeat
mũdari. Hec sunt quippe iudicia diuine iusticie: in quibꝰ
exultans sc̃s daud. memor fin inquit iudicioꝵ tuoꝵ a scło¬
cis ille quẽ dicis. om̃s antiquos ustos. quoqͦt uidelic xp̃ĩ
aduentũ p̃cesserũt: tantã omnino habuisse p̃scientiã fu¬
uł simpliciũ iustoꝵ aliquid ꝓrsus ignoraret ex omĩbꝰ
q̃ iuͦ nobis euãgelita pandit hystoria. Werbi gr̃a. Her¬
bũ incarnatũ. partũ uirginalem. doctͥnã. saluatoris. mi

Expanded text:
nascantur aliena: quatenus nec a parvulis alienum sit, quod de omnibus nascantur aliena: quatenus nec a parvulis alienum sit, quod de omnibus generaliter dicitur, Fide mundans corda eorum . Nec dubium, quod macula contracta ab aliis, aliorum quoque fide valeat vel debeat emundari. Haec sunt quippe judicia divinae justitiae, in quibus exsultans sanctus David, Memor fui, inquit, judiciorum tuorum a scis, ille quem dicis, omnes antiquos justos, quotquot videlicet Christi adventum praecesserunt, tantam omnino habuisse praescientiam fuvel simplicium justorum aliquid prorsus ignoraret ex omnibus, quae modo nobis evangelica pandit historia. Verbi gratia, Verbum incarnatum, partum virgin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhibente articulo baptizari. Et sicut nulla illi penitentia
nulla ꝓderit fidẽs si ꝯ possit. nõ ꝑcipit sac̾mentũ. Qmqͣm
et fide̾ cõuincitiu nõ habere ꝑfectã. si negligit. Uera enĩ
⁊ plena fideõ ⁊ uniu̾ersa p̃cepta complectit᷑. Est autẽ hoc
unũ: ipmq p̃cipuũ ex p̃ceptis. Merito gͦ nõ fidelis sed re
bellis plane atꝙ contemptor reputabitur: quisqͥs obedure
renuerit. Qnomͦ demq fidelis: qui dei contempnit sacra¬
mentũ: Sane infantes qr hanc ꝓhibente etate nõ possũt
hab̾e fidẽ . hoc ẽ cordis ad deũ conuersionẽ: cõsequenter
ipi qñ baptizantur fide omnimꝰ careant: sine qua impossi¬
bile est uł ipõs plac̾e̾ deo: s saluant᷑ et ip̃i ꝑ fidem. non
tã suã. s alienã. Dignũ nempe est. ⁊ ad dei spectat be
desse concedat alienam. Nec enĩ omĩpotentis iusticia
ꝓpã putat ab hio exigendã fidẽ: quos nouit ꝓpͥã nullã
habere culpã. Porro aliena opus est fide: ꝯ sine sorde nõ

Expanded text:
mortis articulo, baptizari. Et sicut nulla illi poenitentianulla proderit fides, si cum possit, non percipit Sacramentum. Quanquam et fidem convincitur non habere perfectam, si negligit. 630 Vera enim t plena fides universa praecepta complectitur: est autem hoc unum ipsumque praecipuum ex praeceptis. Merito ergo non infidelis, sed plane rebellis atque contemptor reputabitur, quisquis obedire renuerit. Quomodo denique fidelis, qui Dei contemnit Sacramentum? 9. Sane infantes, quia hanc, prohibente aetate, non possunt habere fidem, hoc est cordis ad Deum conversionem; consequenter uod vel ipsi, quando baptizantur, fide omnino careant, sine qua impossibile est vel ipsos placere Deo: sed salvantur et ipsi per fidem, non tamen suam, sed alienam. Dignum nempe est et ad Dei spectat benia prodesse concedat alienam. Nec enim Omnipotentis justitia propriam putat ab his exigendam fidem, quos novit propriam nullam habere culpam. Porro aliena opus est fide, cum sine sorde non
Abbreviated transcription (Latin):
mutari. Tunc sagena caritatis q̃ nũc tracta ꝑ mare
hoc magnũ ⁊ spaciosũ ex om̃ĩ genere pisciũ congregare
nõ desinit: ꝯ ꝑducta ad litus fuent. malos foras mit
tens. bonos solũmꝰ retinebit. Siquidẽ in hac uita ex oĩ
genere pisciũ intra sinũ suc latitudinis caritatis re¬
the cõcludit⁊ ubi se ꝓ temꝑe omĩb cõformans. oĩimiq
in se siue ꝓsꝑa siue aduersa trahiciens. suaq quodãm
faciens: nõ solũ gaud̾e̾ cũ gandentibus. s eciã flere cũ
flentibus cõsueuit. S ꝯ ꝑuenerit ad litus⁊ uelut ma¬
los pisces om̃e quod triste patitur foras mutens: sola que
placere ⁊ iocunda ẽẽ poterunt retinebit. Nũquid eĩ tunc
uerbi gr̃a paulus aut infirmabit᷑ cũ infirmis. ã uret ͦ
ꝓ scandalizatis: ubi scandala ⁊ infirmitas ꝓcul erunt
Aut certe lugebit cos qui ante nõ egeru̾nt penitentiã

Expanded text:
mutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per mutari. Tunc sagena charitatis, quae nunc tracta per hoc mare magnum et spatiosum ex omni genere piscium congregare non desintens, bonos solummundo retinebit. Siquidem in hac vita ex omni genere piscium, intra sinum suae latitudinis, charitatis rete concludit: ubi se pro tempore omnibus conformans, omniumque in se sive prospera, sive adversa trajiciens, suaque quodammodo faciens, non solum gaudere cum gaudentibus, sed etiam flere cum flentibus consuevit. Sed cum pervenerit ad littus, velut malos pisces omne quod triste patitur, foras mittens, sola quae placere et jucunda esse poterunt, retinebit. Nunquid enim tunc, verbi gratia, Paulus aut infirmabitur cum infirmis, aut uretur pro scandalizatis, ubi scandala et infirmitas procul erunt? aut certe lugebit eos qui ante non egerunt poenitentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
qua esse non potuit dũ fuit seruilis: et tunor manet
in scłm scłi castus ⁊ filialis. Nam ꝙ legit᷑ ꝑfecta caritas
foras mittit timorẽ:ͥ pena intelligenda est. q̃ seruili ut
dirimus nũqͣm deest tunori: illo scilicet genere locutioĩs
quo sepe causa ponitur ꝓ effectu. Deinde cupiditas tunc
recte a suꝑueniente caritate ordinatur: ꝯ mala quidem
penitus respuũt᷑. bonis uͦ meliora p̃ferũtur: nͨ bona nͥ
ꝓpter meliora appetunt᷑. Quod ꝯ plene ꝑ dei gr̃am asse¬
cutũ fuerit. diliget᷑ corpus. ⁊ uniuersa corpis bona tm̃¬
ꝓpt̾ animã : aĩa ꝓpter deũ: deus autẽ ꝓpt̾ seip̃m. Nerũp¬
tamen qr carnales sumꝰ. ⁊ de carnis cõcupiscentia uasci¬
mur necesse est ^ cupiditas uł amor nr̃ a carne incipiat:
q̃ si recto ordine dirigit᷑ quibusdã sins gradibus duce
gr̃a ꝓficicus spũ tandẽ consũmabit᷑: qr nõ prius quod spi¬

Expanded text:
qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet qua esse non potuit dum fuit servilis; et timor manet in saeculum saeculi castus et filialis . Nam quod legitur, Perfecta charitas foras mittit timorem ; poena intelligenda est, quae servili, ut diximus, nunquam deest timori, illo scilicet genere locutionis, quo saepe causa ponitur pro effectu. Deinde cupiditas tunc recte a superveniente charitate ordinatur, cum mala quidem penitus respuuntur, bonis vero meliora praeferuntur, nec bona nisi propter meliora appetuntur. Quod cum plene per Dei gratiam assecutum fuerit, diligetur corpus, et universa corporis bona ta propter Deum, Deus autem propter se ipsum. 8. Verumtamen quia carnales sumus, et de carnis concupiscentia nascimur, necesse est cupiditas vel amor noster a carne incipiat: quae si recto ordine dirigitur, quibusdam suis gradibus duce atia proficiens, spiritu tandem consummabitur: quia non prius quod spi
Abbreviated transcription (Latin):
as auctoritates quibus facile id possis. Is gͦ cuiꝰ me res¬
pond̾e assertionibz iubes ⁊ nomen taces. ⁊ tͥ nou̾it a me
suꝑ consultis quod sentio dictũ. nõ sͥ contradictũ: eciam¬
si quid aliter ab ip̃o sapimꝰ. Nam si uerũ nos sapimꝰ.
ueritas ei contradicit. nõ nos. Sedem̃ si nõ to confũ¬
ditur acqͥesce̾ ueritati: ⁊ ueritas cũ eo sapit ⁊ nos.
Sinautẽ: seruũ dei tñ nõ oport litigare. s magis pa¬
cientẽ esse ad om̃s. Ideoq nõ q̃rimꝰ pugnas uerboꝵ:

Expanded text:
as auctoritates, quibus facile id possis. Is ergo, cujus me resas auctoritates, quibus facile id possis. Is ergo, cujus me respondere assertionibus jubes, et nomen taces, tibi noverit a me super consultis quod sentio dictum, non sibi contradictum, etiamsi quid aliter ab ipso sapimus. Nam si verum nos sapimus, veritas ei contradicit, non nos. Sed enim si non confunditur acquiescere veritati, et veritas cum eo sapit, et nos. Sin autem, servum Dei tamen non oportet litigare, sed magis patientem esse ad omnes . Ideoque non quaerimus pugnas
Abbreviated transcription (Latin):
quippe et obedientissimũ in agendis. studiosissimũ ĩ inqͥ¬
rendis. iii cõferendis utilissimũ. ꝓmptissimũ ĩ rememo¬
randis paterer longe fieri a me si nõ esset xp̃t ĩ tausa:
Heati si sit ꝑmanscrimꝰ usq in finẽ: semꝑ ubiq q̃rentes
nõ que nr̃a st̾. s q̃ ih̾u xp̃i. E .b̾. ad magrm hugonẽ de¬
scito me tarde quoq accepisse ad quod rescribe̾m. Nã
quod miscras nõ cõtinuo ad me usq ꝑlatũ est: s ponti¬
maci du ante retentũ. Porro ubi accepi: morã minime
feci in rescribendo. Ceterũ id breuius ꝙͣ tua forte deposce¬
bat intentio: s nõ plaue ꝙͣ mea occupatio suieret. Cu¬
ram tũ ne te uttũq lateret quicqͥd suꝑ interrogatis ego
sentirem: tuo sane eadem mea sensa. ⁊ ocio et ingenio ple¬
nius astruenda relinquens. si ita oportere cognouens.
Net dubito ad manũ tibi esse raciones certas. ⁊ cõgru¬

Expanded text:
quippe obedientissimum in agendis, studiosissimum in inququippe obedientissimum in agendis, studiosissimum in inquirendis, in conferendis utilissimum, promptissimum in rememorandis, paterer longe fieri a me, si non esset Christus in causa? Beati si sic permanserimus usque in finem, semper et ubique quaerentes non quae nscito me tarde quoque accepisse ad quod rescriberem. Nam quod miseras, non continuo ad me usque perlatum est, sed Pontiniaci diu ante retentum. Porro ubi accepi, moram minime feci in rescribendo. Caeterum id brevius, quam tua forte deposcebat intentio: sed non plane quam mea occupatio sineret. Curavi tamen ne te utcunque lateret quidquid super interrogatis ego sentirem, tuo sane eadem mea sensa et otio, et ingenio plenius astruenda relinquens, si ita oportere cognoveris. Nec dubito ad manum tibi esse rationes certas, et congru
Abbreviated transcription (Latin):
frẽs siunꝰ: nõ muruerito diũ patrisq celsa noĩa quibus me
houorandũ s nõ onerandũ putasti. scuto a me ueritatis rep¬
puli: congruentius ꝓ his fr̾em me noĩatis i conseruũ. fuux
ꝓpt candẽ heditatẽ tũ ꝓpter equã conditionẽ. ⁊ ue si forte
quod dei est. usupano m: audiã ab ip̃o. Si ego dñs: ubi est
timor meus: Si pater: ubi est honor meus: Et patris qͥ¬
deni habe̾ me erga te affectũ nõ nego: s auctoritatẽ renuo.
seet em̃ te inimore ut estimo ꝙͣ paterno complector affectu
Met gͦ ꝓ tituli causa. Iam uͦ ut ad reliqua epłe tue respõ¬
deam: candẽ quã tu de mei possem. et ego iutissim de tui
ab sentia nõ inmerito face q̃rimoniã: nͥ qr nrĩs quod ip̃e
nõ negas ⁊ affectib et ꝓfectibus dei ẽ p̃ponenda uolũtas.
Iioqͥu qñ ego comitẽ mͥ carissimũ ualdeq necessariũ.

Expanded text:
fratres simus, non immerito domini patrisque celsa nomina, quibus me fratres simus, non immerito domini patrisque celsa nomina, quibus me honorandum, sed non onerandum putasti, scuto a me veritatis repuli, congruentius pro his me fratrem nominans et conservum, tum propter eamdem haereditatem, tum propter aequam conditionem, et ne, si forte quod Dei est usurpavero mihi, audiam ab ipso: Si ego Dominus, ubi est timor meus? si Pater, ubi est honor meus? . Et patris quidem habere me erga te affectum non nego, sed auctoritatem renuo. Nec enim te minore, ut existimo, quam paterno complector affectu. Haec ergo pro tituli causa. 5. Jam vero ut ad reliqua epistolae tuae respondeam, eamdem, quam tu de mei, possem et ego vicissim de tui absentia non immerito facere querimoniam; nisi quia nostris quod ipse non negas et affectibus et profectibus Dei est praeponenda voluntas. Alioquin quando ego te comitem mihi charissimum valdeque necessarium,
Abbreviated transcription (Latin):
ren. uł amici dephensã mutilitatẽ. Et hoc modo utrũq no¬
centiũ genus. et illi scilicet qui uolunt mͥ mala ⁊ me adula¬
torie cõmendant. ⁊ hi qui licet innocenter. tñ nocent. dũ beni¬
uole quidẽ. s nimuie laudant. aũtant᷑ retrorsũ ⁊ erubescant:
hoc est. tam uilis ⁊ abiectꝰ eis appaream. qͣtinꝰ pudeat eis
talem ita laudasse. et sit desinant iam indiscrete laudare
Igit ᷑ aduersus utrosq laudatores illis me duobus munire
consueui uersiculis: contͣ maliuolos quidẽ priorẽ. au̾tant
Retrorsũ et crubescãt qui uolũt mͥ mala: contͣ benuio¬
los autẽ ꝓferens sequentẽ: au̾tant᷑ statim crubescentes
qui dicũt mͥ euge euge. Cũ gͦ ad ut ad te reuertar ex em¬
plo apłi tue religiositati nõ dñari s tõgratulari tm̃ debe¬
am. et iuxta uerbũ dnĩ unꝰ sit pr̃ nr̃ in celis. nos autẽ om̃s

Expanded text:
suum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nosuum, vel amici deprehensam inutilitatem. Et hoc modo utrumque nocentium genus, et illi scilicet qui volunt mihi mala, et me adulatorie commendant, et hi qui, licet innocenter, tamen nocent, dum benevole quidem sed nimie laudant, avertantur retrorsum, et erubescant; hoc est, tam vilis et abjectus eis appaream, quatenus pudeat eos talem ita laudasse, et sic desinant jam indiscrete laudare. Igitur adversus utrosque laudatores illis me duobus munire consuevi versiculis: contra malevolos quidem priorem, Avertantur retrorsum et erubescant qui volunt mihi mala, contra benevolos autem proferens sequentem: Avertantur statim erubescentes qui dicunt mihi: Euge, euge. 4. Cum ergo, ut ad te revertar, exemplo Apostoli tuae religiositati non dominari, sed congratulari tantum debeam, et juxta verbum Domini unus sit pater noster in coelis, nos autem omnes
Abbreviated transcription (Latin):
qͥn: cetui te uumicantiũ mͥ. amita licet uoliuitate cõmistes
Ip̃i st̾ de quibus soleo soli deo ita cõqueri ĩ oronibus: ⁊ qui
laudabant me adu̾sũ me uirabant. Ad quã meã q̃rimoniã.
deũ audio respondentẽ mox ⁊ actestantẽ ꝙ uerax sit. Uere
iuquit qui te beatificant: in errorẽ te mittũt. Et ego.
Auertant᷑ gͦ inqͣm statimm erubescentes: qui dicũt mͥ euge
euge. Quod tũ ne putet᷑ in quoscũq adu̾sarios a me qñq
iitorta maledictio uł imp̃tatio: expon̾e debeo qualit̾ ĩ telli¬
gam. P̃tor nimirũ ut quitũq estimãt de me supͣ id ꝙͣ iudẽt
ui me. aut audiũt aliquid ex me: au̾tant᷑ id ẽ a laudibꝰ
meis in quas ignari nume ferunt᷑ resiliant: et pedẽ re¬
trahant. Quomͦ: Qñq indelicet cognoscentes plemꝰ quẽ
ĩmoderatius laudant: et cõsequent̾ erubescentes uł suñ crro

Expanded text:
quin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. quin coetui te inimicantium mihi, amica licet voluntate, commisces. Ipsi sunt de quibus soleo soli Deo ita conqueri in orationibus: Et qui laudabunt me, adversum me jurabant . Ad quam meam querimoniam Deum audio respondentem mox, et attestantem quod verax sit: Vere, inquit, qui te beatificant, in errorem te mittunt . Et ego: Avertantur ergo, iuquam, statim erubescentes, qui dicunt mihi, Euge, euge . Quod tamen ne putetur in quoscunque adversarios a me quandoque intorta maledictio vel imprecatio, exponere debeo qualiter intelligam. Precor nimirum ut quicunque existimant de me supra id quod vident in me, aut audiunt aliquid ex me, avertantur, id est, a laudibus meis, in quas ignari nimie feruntur, resiliant et pedem retrahant. Quomodo? Quandoque videlicet cognoscentes plenius quem immoderatius laudant, et cousequenter erubescentes vel errorem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ agilioren. Mirũ opus nature. Unde grosscescit materia.
inde saitiua leuigat᷑ et qͣntũ crescit ĩ massa: tantũ de¬
crescit in pondere. Hoc plane in penuis xp̃i expͥmt si
de quadriga dicam: Hec niirũ admota iumento. sar¬
cinã que ab ip̃o nõ moueri poterat: auget quidẽ. s porta¬
biliorem facit. Onus oneri additur: et minꝰ ouerat. Sit
et oueri grauissimo legis accedens quadriga eunͣgelii: et
auxit ꝑfectionẽ. ⁊ difficultatẽ minuit. Nelocit̾ ait currit
sermo ẽuis. Sermo utiq ante uotus in iuudea tm̃. n ͨ se p̃
su quidẽ grauedine ualens ultra extend̾e. quippe ⁊ ip̃ius
moysi s manꝰ suo pondere p̃grauatas dimiteret: leuiga¬
tus ꝑ gr̃am. et rotis eunͣgelicis suꝑpositus. uelociter in
omnẽ terrã cxiuit: ⁊ in fines terre celerrime ꝑuolauit
Si longe nimis digredior. Tu itaq dilectissime cessa iã
ĩdebitis me honoribus magis obruere: ꝙͣ arollere. Illio¬

Expanded text:
et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, et agiliorem. Mirum opus naturae! Unde grossescit materia, inde sarcina levigatur; et quantum crescit in massa, tantum decrescit in pondere. Hoc plane in pennis, Christi onerisde quadriga dicam? Haec nimirum admota jumento, sarcinam quae ab ipso moveri non poterat, auget quidem, portabiliorem facit. Onus oneri additur, et minus onerat. Sic et oneri gravissimo legis accedens quadriga Evangelii, et auxit perfectionem, et difficultatem minuit. Velociter, ait, sermo ejus . Sermo utique ante notus in Judaea tantum, nec se prae sui quidem gravedine valens ultra extendere, quippe qui et ipsius 74 Moysi manus suo pondere praegrava tas demitteret, levigatus per gratiam, et rotis evangelicis superpositus, velociter in omnem terram exivit, et in fines orbis terrae celerrime pervolavit. Sed longe nimis digredior. 3. Tu itaque, dilectissime, cessa jam indebitis me honoribus magis obruere quam attollere; alio
Abbreviated transcription (Latin):
me. ut discã iustificationes tuas: bonũ mͥ lex oris tui
suꝑ milia auri ⁊ argenti. Et hoc miraculũ agit sermo
dei uinus ⁊ efficax. hoc illud uerbũ ꝑ quod facta sunt
omĩa benignissime ⁊ potentissime oꝑãtur: hoc deniqs
facit iugũ ep̃i suaue. ⁊ omis leus. Ribet ãmirari. ꝙͣ leue sit
omis ueritatis. seum u̾e̾ leue est. et quod portantẽ nõ gra¬
uat. s leuat: Quid eo leuius onere: qͣd nõ solũ nõ one¬
rat s et portat onmẽ cui portandũ imponitur: Hoc
ou ꝰ uterũ potuit grauidare uirgineũ: granare nõ potint.
Mot onus quib ip̃a se p̃buit sustentandũ: seis symeoĩs
brachia sustentabat. Hoc eciam paulũ in graui licer ⁊ cor¬
ruptibili corꝑe positũ: rapiebat usq ad tertiũ celũ. Quero
ĩ rebus si quid forte huit exoneranti oueri simile inueniã:
et occiurit mͥ de penuis auiũ quod uttũq coaptẽ. q̃ quodã
udelicer singulari modo ⁊ corpulentiorẽ reddiuit sb̾stantiã

Expanded text:
me, ut discam justificationes tuas. Bonum mihi lex oris tui, super millia auri et argenti . Et hoc miraculum agit sermo Dei vivus et efficax; hoc illud Verbum per quod facta sunt omnia, benignissime et potentissime operatur; hoc denique facit jugum Christi suave, et onus leve . 2. Libet admirari quam leve sit onus Veritatis. Num vere leve est, quod portantem non gravat, sed levat? Quid eo levius onere, quod non solum non onerat, sed et portat omnem, cui portandum imponitur? Hoc onus potuit uterum gravidare virgineum, gravare non potuit. Hoc onus ipsa, quibus se praebuit sustentandum, senis Simeonis brachia sustentabat. Hoc etiam Paulum, in gravi licet et corruptibili corpore positum, rapiebat usque ad tertium coelum. Quaero in rebus si quid forte huic exoneranti oneri simile inveniam, et occurrit mihi de pennis avium, quod ei utcumque coaptem; quae, quodam videlicet singulari modo, et corpulentiorem reddunt substantiam
Abbreviated transcription (Latin):
ritas est Dicit᷑ gͦ recte caritas. ⁊ deus. ⁊ dei domimi
Itaq caritas dat caritatẽ: substantiua accidentalem.
Ubi dantẽ significat: nomen est sb̾stantie. Wbi donũ:
qualitatis. Hec est lex eterna: creatrix ⁊ gubernat x
uniuersitatis. Siquidẽ in pond̾e ⁊ mensura ⁊ numero
ꝑ eã facta st̾ uniuersa  ⁊ nichil sine lege relinquitur.
ꝯ ip̃a quoq lex omniũ sine lege nõ sit. nõ tñ alia ꝙͣ
seip̃a: qua ⁊ se ip̃am ⁊ si nõ creauit regit tamen ete¬
rũ seruus ⁊ mertennarius habent legẽ nõ a dño s quã
ip̃i sͥ fecerũt: ille deũ nõ amando ͥ iste plus aliud aman¬

Expanded text:
ritas est . Dicitur ergo recte charitas et Deus, et Dei donum. ritas est . Dicitur ergo recte charitas et Deus, et Dei donum. Itaque Charitas dat charitatem, substantiva accidentalem. Ubi dantem significat, nomen est substantiae; ubi donum, qualitatis. Haec est lex aeterna, creatrix et gubernatrix universitatis. Siquidem in pondere, et mensura, et numero per eam facta sunt universa: et nihil sine lege relinquitur, cum ipsa quoque lex omnium sine lege non sit; non tamen alia quam se ipsa, qua et se ipsam etsi non creavit, regit tamen. 5. Caeterum servus et mercenarius habent legem non a Domino, sed quam ipsi sibi fecerunt, ille Deum non amando, iste plus aliud aman