comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extra cellam nullatenꝰ possum. Tanta uͦ e
rat celi serenitas: ut nulla inaere nubes ap¬
parera. Scĩmonialis aũ femina cũ uerba
fris negantis audiss: insertis digitis. ma¬
uis erupit: ut neq uen̾abilis BeNedictꝰ.
neq fr̃s qui cum eo aderant. extra loci li¬
men quo consederant. pedem mouere po¬
tiussent. Scĩmonialis quippe femina ca¬
pd inmanibus declinans. lacrimarũ flu¬
uios in mensa fuderat. ꝑ quos serenitatem
aeris ad pluuiam trax̾. Neo paulo tardiuis
pͥorationẽ. inundatio illa secuta ẽ. s tanta
fuit conuenientia orationis & inundatio¬
nis. ut de mensa cap̃ iamcũ tonitruo leua¬
rs: quatinꝰ unũ idemq ẽẽt momentit᷑ꝙ ie¬
uare caput. & pluuiã deponere. Tunc uir
dei int̾ choruscos ꝙ tonitruos atq ingnͣ¬
tis pliuuȩ inundationes uidens se ad mo¬
nast̾ium non posse remeare: cepit conque¬
ri contͥstatus dicens. Parcat tibi omp̃s

Expanded text:
extra cellam nullatenus possum. Tanta vero extra cellam nullatenus possum. Tanta vero erat coeli serenitas, ut nulla in aere nubes appareret. Sanctimonialis autem femina, cum verba fratris negantis audisset, insertas digitis maviae erupit, ut neque venerabilis Benedictus, neque fratres qui cum eo aderant, extra loci limen quo consederant, pedem movere potuissent. Sanctimonialis quippe femina caput in manibus declinans, lacrymarum fluvios in mensam fuderat, per quas serenitatem aeris ad pluviam traxit. Nec paulo tardius post orationem inundatio illa secuta est, sed tanta fuit convenientia orationis et inundationis, ut de mensa caput jam cum tonitruo levaret: quatenus unum idemque esset momentum, et levare caput, et pluviam deponere. Tunc vir Dei inter coruscos et tonitruos atque ingentis pluviae inundationem videns se ad monasterium non posse remeare, coepit conqueri contristatus, dicens: Parcat tibi omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
odminum eogauit: & tamen qd uoluit
obtinere non ualuit: Ex quare necessett
ut tibi de uen̾abili patre benedicto nar¬
rem: quia fuit quiddam qd̾ uoluit. seo
non ualuit implere.
oror namq eius scolastica nomins
om̃ipotñti dño ab ipso infantie sus
tempore cdño dicata. adeum semel ꝑanniꝰ
uenire consueuerat: ad quam iuir dei nen
longe extra ianuam inposessione monast¬
I descendebat. Quadam uͦ die uenit er
more: atq ad eam cum discipulis uen̾abi¬
liseius descendit frat̾. Qͥ totũ diẽ in dei
iaudibus sacrisq colloquus ducentes:
incunbentib iam noctis tenebs. simul
acceperunt cibos. Cũq aohuc ad inensam
sederent:ͥ & inter sacra colloquia tardior se
hora ꝓtrabero: eadem scĩmonialis femina so¬
roe eius. eũ rogauit dicens. Quesote ne me
ista nocte deseras: ut usq mane aliquid de
celestis uitȩ gaudiis loquam᷑. Cuz ille respon¬
dit. Qd est quod loqueris soror: Manere

Expanded text:
Dominum rogavit , et tamen quod voluit, Dominum rogavit , et tamen quod voluit, obtinere non valuit? Ex qua re necesse est ut tibi de venerabili Patre Benedicto narrem, quia fuit quiddam quod voluit, sed non valuit implere. Soror namque ejus. Scholastica nomine, omnipotenti Domino ab ipso infantiae tempore dedicata, ad eum semel per annum venire consueverat. Ad quam vir Dei non longe extra januam in possessione monasterii descendebat. Quadam vero die venit ex more, atque ad eam cum discipulis venerabilis ejus descendit frater: qui totum diem in Dei laudibus sacrisque colloquiis ducentes, incumbentibus jam noctis tenebris simul acceperunt cibos. Cumque adhuc ad mensam sederent, et inter sacra colloquia tardior se hora protraheret, eadem sanctimonialis femina soror ejus eum rogavit, dicens: Quaeso te ne ista nocte me deseras, ut usque mane de coelestis vitae gaudiis loquamur. Cui ille respondit: Quid est quod loqueris, soror? Manere
Abbreviated transcription (Latin):
eius. ad ianuam monast̾i iacet. Ubidũ
uir dei cum fratribus ꝑueniss: flexit
genu: & suꝑ cocpusculum infantis meu¬
buit. sese q erigens. ad celum palmas te¬
tendit. dicens. Dñe non aspicias pecet
A si fidem huius hominis. quiresuset
fiium suum rogat. & redde in hoc ar¬
culo animam quam tulisti. Uixinot¬
one uerba compleuerat: & regredienti¬
ma. ita corpusculũ pueri om̃e contre¬
it: ut sub oculis om̃ium qui aderant.
paruerit concussione mirifica tremen
palpitasse. Cuiꝰ mor manũ tenuit: se
patri uiuentem. atq incolumen dedit
quet petre. quia hoc miracłi inpotet
non habuit: qd̾ ꝓstint᷑ petĩt. ut exhibr
ic cuncta eẽ. ut asseris. constat per¬
ter: quia uerba quȩ ꝓposueras. re
ꝓbas. S: queso te ut indices. si scĩ ur
omĩa quȩ uolunt possunt: & euncta im¬
trant. quȩ desiderant obtinere. Gege¬
iꝰnãerit pet inhac uuta paulo su&¬
mior. qui de carnis suȩ stimulo ter

Expanded text:
ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum ejus ad januam monasterii jacet. Ubi cum vir Dei cum fratribus pervenisset, flexit genua, et super corpusculum infantis incubuit, seseque erigens, ad coelum palmas tetendit dicens: Domine, non aspicias peccata mea, sed fidem hujus hominis, qui resuscitari filium suum rogat, et redde in hoc corpusculo animam quam abstulisti. Vix in oratione verba compleverat, et regrediente anima ita corpusculum pueri omne contremuit, ut sub oculis omnium qui aderant, apparuerit concussione mirifica tremendo palpitasse. Cujus mox manum tenuit, et eum patri viventem atque incolumem dedit. Liquet, Petre, quia hoc miraculum in potestate non habuit, quod prostratus petiit, ut exhibere Sic cuncta esse, ut asseris, constat patenter: quia verba quae proposueras, rebus probas. Sed quaeso te, ut indices si sancti viri omnia quae volunt possunt, et cuncta impetrant quae desiderant obtinere. isnam erit, Petre, in hac vita Paulo sublimior, qui de carnis suae stimulo ter
Abbreviated transcription (Latin):
xadam die cum fr̾ibus ad agͥ opera
fuerat egressus. Qͥdam uͦ rusticus
defũcti filii corpus ferens inulnis: orbi¬
tatis luctu estuans. ad monast̾ium uenit:
benedictum patrem quesuut. Cui cũ dic¬
tum esset: quia isdem pat̾ cum fr̃ibus
inagro moraretur: ꝓtinus ante mona¬
stii ianuam corpꝰ extincti filii proiecit.¬
& dolore turbatus. ad inueniendum uene¬
rabilem patrem sese concitus meur sũ
dedit. Padem uͦ hora. uirdei ab ag̾ opere.
lam cum firtribus reuertebatur. Quem
mor ut orbatus rusticiis asper̃. clama¬
re cepit. Redde michi filium meũ. re¬
de filium meum. Hir aut̃ dei inhac uo¬
ee substitit dicens. Nunquid ego tͥ fuli¬
um tuum abstuli: Cui ille respondit.
Moc tuus est: ueni resusecta illum. Qd̃
max ut dei famulus audiuit: ualde con¬
mus portari. At ille quẽ nunuis cogebat
dolor insua petitione ꝑstitit.: iuraus quod
non receders. nisi eius filium resuscitars.
Quẽ mor dei famulus inquisiuit dicens.
Nbi est: Cui ille respondit. Lece corpus

Expanded text:
dam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde conmus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, nisi ejus filium resuscitaret. Quem mox Dei famulus inquisivit, dicens: Ubi est? Cui ille respondit: Ecce corpus
Abbreviated transcription (Latin):
construxerunt. PetRUS.
oceri uelum qͦ fieri ordine potuit.
Put ionge iret: responsũ doemien¬
tibus dicer&: qd ipsi ꝑuisionẽ audirent.
s recognoscerent. Gregor. geste¬
Iid est. qd̾ ꝑscrutans rei ordiuem.
Amnbigis petre: Liquet ꝓfecto quia
iodi lioris nature est sp̃s. quam corpus.
Mcerte scriptura teste nouimus: quod ꝓpħa
ex udea subleuatus. repente est cum pran¬
dio incaldeã depositus. Qͦ uidelics. prandio
ypbam refecit: seq repente iniuidea it̾um in¬
uenat. Si gͥ tam longe abachue potuit
submomento corꝑalit̾ ire .&. prandiũ defer
spitibus necessaria narrar&: ut sic̃ ille ad
cibũ corꝑiᷤ corꝑalit̾ accessit: ita iste ad insti¬
tutionẽ sp̃italis uite sp̾italit̾ ꝑgero: Petr
Aanus tuȩ loquutionis: tersit ame fa¬
teor dubit̾atem mentis. S uelim nos¬
se inconmuni locutione qualis iste uir fue

Expanded text:
construxerunt. Petr. ceri velim quo fieri ordine potuit ut longe iret, responsum dormientibus diceret, quod ipsi per visionem audirent et recognoscerent. Gregor. Quid est quod perscrutans rei gestae ordinem ambigis, Petre? Liquet profecto, quia mobiliolioris naturae est spiritus quam corpus. Et certe Scriptura teste novimus quod propheta ex-Judaea sublevatus , repente est cum prandio in Chaldaea depositus, quo videlicet prandio prophetam refecit, seque repente in Judaea iterum invenit. Si igitur tam longe Habacuc potuit sub momento corporaliter ire et prandium deferrspiritibus necessaria narraret, ut sicut ille ad cibum corporis corporaliter perrexit, ita iste ad institutionem spiritalis vitae spiritaliter pergeret? Petr. Manus tuae locutionis tersit a me, fateor, dubietatem mentis; sed velim nosse in communi locutione qualis iste vir fue
Abbreviated transcription (Latin):
hunc qͦ mundum iusibilẽ nichil nͥ
ꝑereaturã inuisibilẽ disponi pot̾. Nã sicet
om̃ipotens deus aspirando. uel implendo
ea quȩ racione subsistunt. & uuuficat et
mouet per iniusibilia: ita ipsa qͦ inuisiq¬
lia implendo mouent atq sensu uiufict
carnalia corpora quȩ uident᷑. Petrꝰ
suscipiens. de inuisibilibꝰ dubitabã. ltas
placent cuncta que dicis: s tamen sicut
uitam animȩ incorpore manentis. ex me¬
tu corporis agnosco: ita uitam anime pot
corpꝰ. aꝑtis quibusdã rebus attestantib
agnoscere cupio. G regor.

Expanded text:
hoc quoque mundo visibili nihil nisi hoc quoque mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, ut vivificat et movet invisibilia: ita ipsa quoque invisibilia, implendo movent atque sensim vivificant carnalia corpora quae videntur. Petrususcipiens, de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis: sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco: ita vitam animae post corpus, apertis quibusdam rebus attestantibus, agnoscere cupio. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ uideri pot̾. Ut tamen breuit redu¬
cam qd̾ ante dixi: nulla uisibilia nͥ per
inuisibilia uidentur. Eece enĩ cune¬
ta corporea oculus corꝑis tui aspicit:
nec tamen ipse cor poreus oculus aliquid
corporeum uideret: nͥ hunc res incorpore¬
a ad uidendũ acueret. Nam tolle men¬
tẽ quȩ non uidetur.&. incassum patet.
oculus qͥ uidebat. Subtrahe animã
corꝑi: remanent ꝓculdubio oculi in cor
dente anima nil uident: Hine gͦ col¬
lige: quia ipsa qͦ uisibilia. non nisi ꝑ
inuisibilia uidentur. Ponamꝰ gͦ ante
oculos mentis. edificari domũ: inmẽ¬
saᷤᷤ moles leuari: pendere magnas in
machinis columpnas. Qͥs queso te hoc
opꝰ operat᷑: Corpꝰ uisibile. qd̾ illas mo¬
les manibus trahit: an inuisibiliᷤᷤ ani¬
ma quȩ iuiuficat coepꝰ Tolle eiũ qd̾
non uidetur incorpore.ꝙ. mox in mo¬
bilia remanent cuncta que moueri
uidebantur usibilia corpora metal¬
loꝵ. Qua ex re pensandumẽ: quia in

Expanded text:
e breviter redue breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent procul dubio oculi in corpdente anima nihil vident? Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis columnas; quis, quaeso te, hoc opus operatur, corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus? Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta quae moveri videbantur, visibilia corpora metallorum. Qua ex re pensandum est quia in
Abbreviated transcription (Latin):
onqͥdem similit̾ s dissimilit s regoꝵ.
dico: quia sicut iusanimȩ uiuificat
ꝙ. mouet coepꝰ: sic uis diuina implet q̃
ereauit omĩa: & alia insprrando uiuisi¬
cat: aliis tͥbuit ut uiuant: aliis uͦ hoc
solummꝰ p̾stat ut sint. Quia uͦ eẽ ñ du¬
bitas creantẽ ꝙ. regentẽ. implẽtẽ ꝙ cͥcum¬
plectentẽ. trascendentẽ ꝙ sustinentem.
incͥcu̾scͥptum atq inuisibilẽ dm: ita du¬
bi. tare non debes hunc inuisibilia obse¬
quia habere. Debent quippe eaque mi¬
nistrant adeiꝰ similitudinẽ tendere cui
ministrant: ut quȩ inuisibili seruiunt:
ẽẽ inuisibilia non dubitent᷑. Hec autẽ
ꝑis. uitam animȩ incorꝑe inanentis per
test inusibiliter uiuere: quã oportet in
obsequio inuisibilis conditoris mane¬
re.
ecte totum dieitur: s mens refugit cre¬
est enim fides sperandar̃ substanti¬
arerum. argumentum non apparen¬
tiũ:. hoc ueracit᷑ dicit᷑ credi. qd̾ nonua¬
let uideri. Nam credi iam non potest:¬

Expanded text:
dem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut vis animae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo praestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem poris, vitam animae in corpore manentis perptest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. Recte totum dicitur, sed mens refugit cre Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet
Abbreviated transcription (Latin):
ibet nescisse qd̾ reqͥsiui: dũ me in
tanta subtilitate contigit discere quod
nesciuii. S queso te. ut me equanimit̾
seras. si ipse qͦ apud te more ecclesiastis
nr̃i infirmantium in me ꝑsonã susce¬
pero ut eisdem infirmantib ꝓclesse ꝓ¬
pinquius. quasi per eoꝵ inquisitionẽ
possim. G regorrs.
Cer condescendentẽ te infirmitati
ꝓrimoꝵ equanimit̾ nonferam: cũ
paulusdicat. om̃ib omĩa factꝰ sum. ut
om̃s facerem saluos: Qd̃ ipse qͦ dumer
condescensione caritatis egeris: In hac re
amplius uenerari debes: inqua morem
eegii p̾dicatoris imitaris. Petir us.

Expanded text:
ibet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. GREGOR. Cur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatoris imitaris. ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
iecum uidebam. subito extinctũ udi
Sdeius anima utrum egressa sit annon
nudi Et ualde dur̃ uidet᷑. ut creda¬
f res eẽ. quã nullus ualeat uidere s¬
Iyio mir̃ petre. si egredientẽ animã
non uidisti: quã &. manentẽ in cor
non uidese Nynquidnã mͦ cũ me¬
sen loqueris. quia iudere inme non
ules animã meã: i co̾co me eẽ exanimẽ
credis: Natura qͥppe animȩ inuisibiliꝰ est:
atq ita ex corpore inuisibilit̾ egͣditur: si¬
cut in corpore. inuisibilit̾ manet.Petrꝰ¬

Expanded text:
em videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videreem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet.
Abbreviated transcription (Latin):
te sunt. Sienim dispar retributio ine
tius mansio quam multȩ essent. Oule
etiam mansiones sunt: in quib ꝙ dis¬
tincti bonoꝵ ordines. & ꝓpter merite
consortium conmuniter ietatitur: et
tamen unum denarium om̃s labcem¬
tes accipiunt. qui in multis mansioni¬
bus distinguntur: quia et unaẽ. berti¬
tudo quam illi ꝑcipiunt: &̾ dispar retͥ¬
butionis qualitas. quã peropera diuer¬
sa consecuntur. Que nunir᷑ ueritas
iudicii sui diem denuntians. ait. Tũ
deim messoribus. Colligite ⁊rania: & liga¬
e ea fasciculos ad conburendum. Oessoreᷤ
pares paribus intormentis similibus so¬
cunt: ut superbi cum superbis. luxu¬
riosi cum luxuriosis. auari cum aua¬
ris. fauaces cum fallacibus. iniudi cũ
iuidis. infideles cum infidelibus ar
deant. Cum gͦ similes inculpa. ad tor¬
menta similia addicuntur: atq eos in
loxis penalibus angeli deputant: qua¬
sirutanioꝵ fasciculos ad conburendum
ligant.
PetRUS

Expanded text:
tae sunt . Si enim dispar retributio in tae sunt . Si enim dispar retributio in tius mansio quam multae essent. Multae ergo mansiones sunt, in quibus et distincti bonorum ordines propter meritorum consortium communiter laetentur; et tamen unum denarium omnes laborantes accipiunt, qui multis mansionibus distinguitur: quia et una est beatitudo quam illic percipiunt, et dispar retributionis qualitas quam per opera diversa consequuntur. Quae nimirum Veritas judicii sui diem denuntians ait, Tunc dicam messoribus: Colligite zizania, et ligate ea fasciculis ad comburendum. Messores pares comparibus in tormentis similibus sociant, ut superbi cum superbis, luxuriosi cum luxuriosis, avari cum avaris, fallaces cum fallacibus, invidi cum invidis, infideles cum infideant. Cum ergo similes in culpa ad tormenta similia deducuntur, quia eos in locis poenalibus angeli deputant, quasi zizaniorum fasciculos ad comburendum ligant. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
uno momento utriq fuerant uoca
Terribile est ualde Petrus.sti¬
ps dicitur. S queso te cur egredien
rum non est.si adhuc homini
incorpore posito illud apparuit. quod
per corpus assueuerat uidere.: ut per
spiritaliter duci potuisset. Qd̃ uͦ se
ad siciliam duci testatuis est. qͥd senti¬
ri aliud potest: nisi qd̾ pre ceteris laeis in
eius terrȩ insulis eruetuanti igni torms¬
toꝵ olle patuerunt: Quȩ ut solent
rare qui nouerunt. laxatis sotidie sm¬
bus excrescunt: ut mundi termino ps¬
pinquante. quanto certumẽ. illuc am¬
plius exurendos colligi: tanto &. eadem
tormentoꝵ loca amplius uideant᷑ apii.
delium quȩ inferni tormenta non cre¬
dunt eẽ. tormentoꝵ loca uideant.: que
audita credere recusant. Qd̃ uͦ siue ce¬
ti ssli reprobi quoꝵ conmunis causam
opere fuerit. ad loca etiam commuma
deducantur: ueritatis nobis uerba sa¬
tisfacerent: etiam si exempla deessent.
psa quippe ꝓpter electos ineuuangłio
cit. Indomo patris mei mansiones mul¬

Expanded text:
uno momento utrique fuerant vocati. PETR. Terribile est valde, quod dicitur: sed quaeso te, cur egredientrum non est, si adhuc homini in corpore posito illud apparuit, quod per corpus assueverat videre, ut per spiritualiter duci potuisset. Quod vero se ad Siciliam duci testatus est, quid sentiri aliud potest, nisi quod prae ceteris locis in ejus terrae 429 insulis eructante igne tormentorum ollae patuerunt? Quae, ut solent narrare qui noverunt, laxatis quotidie sinibus excrescunt, ut mundi termino appropinquante, quanto certum est illuc amplius exurendos colligi, tanto et eadem tormentorum loca amplius videantur aperidelium, quae inferni tormenta esse non credunt, tormentorum loca videant, quae audita credere recusant. Quod vero sive electi, sive reprobi, quorum communis causa in opere fuerit, ad loca etiam communia deducantur, Veritatis nobis verba satisfacerent, etiamsi exempla deessent. Ipsa quippe propter electos in Evangelio dicit: In domo Patris mei mansiones mul
Abbreviated transcription (Latin):
Gregorius.
nadam quoq die. dum quidam eiꝰ pue¬
rulus monachꝰ parentes suos ultra qũ
debebat diligens. atq ad eoꝵ habita cłum
tendens. sine benedictiõe de monastio er¬
s.: eodem die mor ut ad eos ꝑuenit defie¬
tus est. Cumq eẽt sepultꝰ: die alto. ꝓiec¬
tũ foras corpꝰ eius inuentum ẽ. Qdꝰ rurs
tradere sepulture curauerunt: s sequen¬
ti die it̾um ꝓiectum ext̾ius. atq inhumatĩ
sic̃ pͥus inuenerunt. Tunc concite adbene¬
dicti pat̾s uestigia currentes: cum magno
fletu petierunt. ut ei fuam gram largiri
dignaretur. Quibus uir dei manu sua ꝓ¬
tinus conmunionẽ dominiei corꝑis dedit
dicens. Ite: atq hoc dominicũ eorpꝰ cũ mig¬
pulturȩ sic tradite. Qs̃ dum factũ stusset:
susceptũ eiꝰ corpꝰ terra tenuit. nec ultra ꝑ¬
riti iste uir fuerit: ut eiꝰ cuepꝰ etiã ꝑicens.

Expanded text:
Gregorius. Quadam quoque die dum quidam ejus puerulus monachus parentes suos ultra quam deberet diligens, atque ad eorum habitaculum tendens, sine benedictione de monasterio exiisset, eodem die mox ut ad eos pervenit, defunctus est. Cumque esset sepultus, die altero projectum foras corpus ejus inventum est, quod rursus tradere sepulturae curaverunt. Sed sequenti die iterum projectum exterius atque inhumatum sicut prius invenerunt. Tunc concite ad Benedicti Patris vestigia currentes, cum magno fletu petierunt ut ei suam gratiam largiri dignaretur. Quibus vir Dei manu sua protinus communionem dominici corporis dedit dicens: Ite, atque hoc dominicum corpupulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, nec ultra priti iste vir fuerit, ut ejus corpus etiam te
Abbreviated transcription (Latin):
At contra libtinus sese int̾ram ꝓster¬
nens. eiꝰq pedibus ꝓuolutꝰ. suȩ culpe
non illiꝰ seuitię fuisse referebat quod
ꝑtulerat. Sicq actum÷. ut ad magnã
mansuetudinẽ ꝑduceret᷑ pat̾: & humi¬
litas discipuli. magistra fier& magistͥ.
Cũq ꝓ utilitate monast̾ii. ad constitu¬
ri noti ac nobiles qͥ eũ ualde semꝑ ho¬
nocabant. tiehement̾ admirati: sollici¬
te abeo requirebunt qͥd nã hoc ee̾t. qd̃ tã
cumentẽ. acliuidam faciem haberet.
Quilx ille dicebat. Hest̾no sero pecca¬
tis meis facientib: inscabello subpeda¬
neo impegi: atq hoc ꝑtuli. Sicq uir
sc̃s seruans in pectore honorẽ uitati
&̃. magistͥ: nec patͥs ꝓdebat uiciũ. nec
falsitatis incui rebat peccatũ. Petrꝰ

Expanded text:
At contra Libertinus sese in terram prosterAt contra Libertinus sese in terram prosternens, ejusque pedibus provolutus, suae culpae, non illius saevitiae fuisse referebat quod pertulerat. Sicque actum est ut ad magnam mansuetudinem perduceretur Pater, et humilitas discipuli magistra fieret magistri. Cumque pro utilitate monasterii ad constituri noti ac nobiles qui eum valde honorabant, vehementer admirati, sollicite requirebant quidnam hoc esset, quod tam tumentem ac lividam haberet faciem. Quibus ille dicebat: Hesterno die sero, peccatis meis facientibus, in scabello suppedaneo impegi, atque hoc pertuli. Sicque vir sanctus servans in pectore honorem veritatis et magistri, nec patris prodebat vitium, nec falsitatis incurrebat peccatum. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
ac faciem tutudit: totũq illiꝰ uultũ.
trimentẽ ac liuidĩ reddidit. Qͥ uehe¬
ment̾ cesus: adstratũ ꝓpͥũ tacitꝰ rece¬
sit. Die uͦ alt̾a erat ꝓ utilitate mo¬
nast̾ii causa cõnstituta. Expletis igi¬
turꝰ ympnis matutinalib lib̾tinus
ad lectũ abbatis uenit: orauonẽ sibi
humilit̾ petiit. Sciens uͦ ille quan¬
tũ acunctis honoraret᷑. quantũq di¬
ligeret᷑: ꝓ iniuria qͣ ingesserat. rece¬
d̾e eũ uelle ex monast̾io putabat: atq¬
abeo requisunt dicens. Ubi us ire:¬
Ci ille respondit. ¶Lonast̾ii causa con¬
stituta ẽ pat̾. quam declinare nequeo.
quia hesterno die me hodie iturum
ꝓmisi. illuc ire disposur. Tunc ille
a fundo cordis cõ sid̾ans asꝑitatẽ &
duriciam suam. humilitatẽ ac man¬
suetudinem lib̾: tini. ex lecto ꝓsiliũ
pedes lib̾tim tenuit: se peccasse. se reũ
ẽẽ testatus est: qͥ tanto taliq uiro. tã
crudelem facere contumeliã p̾sumpsiss

Expanded text:
ac faciem tutudit, totumque illius vultum ac faciem tutudit, totumque illius vultum tumentem ac lividum reddidit: qui vehementer caesus, ad stratum proprium tacitus recessit. Die vero altera erat pro utilitate monasterii causa constituta. Expletis igitur hymnis matutinalibus, Libertinus ad lectum abbatis venit, orationem sibi humiliter petiit. Sciens vero ille quantum a cunctis honoraretur, quantumque diligeretur, pro injuria quam ei ingesserat, recedere eum a monasterio velle putabat, atque requisivit, dicens: Ubi vis ireui ille respondit: Monasterii causa constituta est, Pater, quam declinare nequeo, quia hesterno die me hodie iturum promisi, illuc ire disposui. Tunc ille a fundo cordis considerans asperitatem et duritiam suam, humilitatem ac mansuetudinem Libertini, ex lecto 161 prosiliit, pedes Libertini tenuit, se peccasse, seque reum esse testatus est, qui tanto talique viro tam crudelem facere contumeliam praesumpsisset.
Abbreviated transcription (Latin):
mã obtinere qd̾ petebat extimauit.
Nam heliseus qͦ magist᷑ palliũ fe¬
rens. atq ad iordanẽ ueniens: ꝑcussit
semel. & aquas minime diuisit. S
inter aquas fecit. Ppendis petre.qͣ¬
tũ in exhibendis uirtutibus humi¬
litas ualet: Tunc enĩ exhibere uir¬
tutẽ magistͥ potuit: quando magistͥ
nomen admemoriã redux̃. Quia enĩ
ad humilitatẽ sub magistͦ rediit: qd̾
magist̾ fecat. & ipse fecit. Petu
ib& qd̾ dicis. S queso te. est ne ali¬
qd aliud qd̾ adhuic de ip̃so ad edificationẽ¬
nram narres: Geegorius¬
St plane: s sisit qͥuelit imuitari
Ego enĩ uͥtutẽ patientiȩ. signis
& miraculis maiorẽ credo. Quadã
namq die is qͥ post uenerabilis hono¬
rati exitum. monast̾ii regimen tene¬
bat. contͣ eundẽ uen̾abilẽ lib̾tinũ in¬
graui iracundia exarsit: ita ut eum
manib ced̾&. Et quia uͥgam qua eũ
ferire poss. minime inuenit: cõpre¬
henso scabello subpedaneo. ei caput

Expanded text:
imam obtinere quod petebat aestimavit. imam obtinere quod petebat aestimavit. Nam Elisaeus quoque magistri pallium ferens, atque ad Jordanem veniens, percussit semel, et aquas minime divisit. Sed inter aquas fecit. Perpendis, Petre, quantum in exhibendis virtutibus humilitas valet? Tunc exhibere magistri virtutem potuit, quando magistri nomen ad memoriam reduxit. Quia enim ad humilitatem sub magistro rediit, quod magister fecerat et ipse fecit. PETR. Libet quod dicis; sed, quaeso te, estne aliquid aliud quod adhuc de ipso ad nostram aedificationem narres? GREGOR. Est plane, sed si sit qui velit imitari. Ego enim virtutem patientiae signis et miraculis majorem credo. Quadam namque die is qui post venerabilis Honorati exitum monasterii regimen tenebat, contra eumdem venerabilem Libertinum gravi iracundia exarsit, ita ut eum manibus caederet. Et quia virgam qua eum ferire posset, minime invenit, comprehenso scabello suppedaneo, ei caput
Abbreviated transcription (Latin):
scitaius. At ille musitatũ habens
uiramentũ. Declinare muliere uolu¬
Considerare libet: quale quantumq
ineius pectore certamen fuerit. Ibi
quippe pugnabant int̾ se humilitas
conuersationis: & pietas mat̾s. Timor
ne inusitata p̾sum&: dolor. ne orbate
mulieri non subuenir&. S admaio¬
rem dei glam uicit pietas illud pec¬
tus uirtutis. qd̾ ideo fuit ualidum.
quia deuictũ. Uirtutis enim pect᷑
non eẽt: si hoc pietas nonuicisss. Itaq
descendit. genu fiex̃: ad olum manus
tetendit: caligulam de simi ꝓtulit. su
per extincti pueri pectus pofuit. Quo
orante: anima pueri ad corpus rediit.
Quem manu cõprehendit: & fienti
matͥ inuentem reddidit: atq iter qd̾
uidnam hoc eẽ dicimꝰ: Uirtu¬
tẽ tanti miraculi. honorati egit
N ostensione tam admirabiliᷤ signi.
se existimo: quia plus didicerat de
magistͥ quã de sua uirtute confid̾e
Cuiꝰ enĩ caligulam inpectore extinc¬
ti corpusculi posuit. eiꝰ nimir̃ am¬

Expanded text:
scitaveris. At ille inusitatum habens scitaveris. At ille inusitatum habens juramentum: declinare 160 mulierem voluConsiderare libet quale quantumque in ejus pectore certamen fuerit. Ibi quippe pugnabat inter se humilitas conversationis, ac pietas matris: timor ne inusitata praesumeret, dolor ne orbatae mulieri non subveniret. Sed ad majorem Dei gloriam vicit pietas illud pectus virtutis, quod ideo fuit validum, quia devictum; virtutis enim pectus non esset, si hoc pietas non vicisset. Itaque descendit, genua flexit, ad coelum manus tetendit, caligulam de sinu protulit, et super exstincti pueri pectus posuit. Quo orante, anima pueri ad corpus rediit: quem manu comprehendit, ac flenti matri viventem reddidit, atque iter quod uidnam hoc esse dicimus? virtutem tanti miraculi Honorati egit In ostensione tam admirabilis signi sse, quia plus didicerat de magistri, quam de sua virtute confidere. Cujus enim caligulam in pectore exstincti corpusculi posuit, ejus nimirum an
Abbreviated transcription (Latin):
odem quoq tempore: incampa¬
nie partibusbuccellinus cum
francis uenit. De monaft̾io uͦ p̃fa
ti serui dei famuli rumor exierat.
qd̾ multas pecumas haber&. Ingres¬
si oratorium franci ceꝑunt seuien¬
tes lib̾tinũ querere: lib̃tinũ clama¬
re: ubi ille inoratione ꝓstrat᷑ tacebat
Mira ualde res. Querentes seuientesq
franci. ir. ꝙpsum ingredientes impini¬
gebant . &. ipsum uidere non potant
Sioq sua cecitate frustrati: amonasti¬
o uacui sunt regressi.
lio quoq temꝑe. ꝓcausa monasti¬
i abbatis iussu. qui honorato eiꝰ
magist᷑ successerat: rauennã ꝑ¬
gebat. Pamore uͦ eiusdem uen̾abilis
honorati: quocumq lib̃tinus ibat.
eius semꝑ caligulam insinu portare
consueuerat. Itaq dum ꝑgens: acci¬
dit ut quedam mulier. extincti filii
corpusculum ferr&. Que dum ser¬
uũi dei esset intuita: amore filii suc¬
censa uimentũ eius ꝑfrenum tenu¬
it: atq cum uiramento dix̃. Nulla¬
tenus recedes: nisi filium meũ resu¬

Expanded text:
odem quoque tempore in Campaniae partibus Buccellinus cum Francis venit. De monasterio vero praefati Dei famuli rumor exierat, quod multas pecunias haberet. Ingressi oratorium Franci, coeperunt saevientes Libertinum quaerere, Libertinum clamare, ubi ille in orationem prostratus iacebat. Mira valde res: quaerentes saevientesque Franci, in ipso ingredientes inpingebant et ipsum videre nosicque sua caecitate frustrati, a monasterio sunt vacui regressi. Alio quoque tempore pro causa monasterii, abbatis jussu, qui Honorato ejus magistro successerat, Ravennam pergebat. Pro amore vero ejusdem venerabilis Honorati, quocunque Libertinus ibat, ejus semper caligulam in sinu portare consueverat. Itaque dum pergeret, accidit ut quaedam mulier exstincti filii corpusculum ferret. Quae dum servum Dei fuisset intuita, amore filii succensa, jumentum ejus per frenum tenuit, atque cum juramento dixit: Nullatenus recedes, nisi filium meum su
Abbreviated transcription (Latin):
factumẽ. ut eandem cathenam quã ex pe¬
de suo uir dñi soluerat. eius discipłi pete¬
rent: eamq funi ad iungerent: atq in il¬
lam situlam ligarent. Ex quo iam tempo¬
re contigit. ut isdem funis & cotidie tingue¬
rturaqua: & nullomodo rumperetur. Qla
ciim cathenã uiri dei funis ille contigit
pse quoq ad tolerandam aquam. ferri inse
sbetitudinem trax̃.
Petrꝰ

Expanded text:
factum est ut eamdem catenam quam ex pefactum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo rumperetur. Quia enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR
Abbreviated transcription (Latin):
dei. angłico minist̾io actum intelligit qͣ
luuna ꝓuidentia disponi omĩa fiaeliter
contulit. necdum clauso specu habi¬
tañs. catena sibi ferrea pedem ligauit: łͥãq
saxo ex parte altera defix̃: ne ei ustra lice¬
ret progredi. quã tathenȩ eiusdẽ quan¬
nostendebatur. Qd̃ uir uitȩ uen̾abiliᷤ Se¬
nedictus audiens. cuius suꝑius memoriam
sti ei perdiscipłm suum mandare cura¬
uit. Si seruus esdei: non te teneat cathe¬
naferri. s cathena xp̃i. Ad quam uocem
martinus ꝓtinus eandem compedẽ soluit:
s. minquã pꝰmodum solutum tetendit pe¬
dem. ultra locum quo hunc tendere liga¬
tum consueuerat: atq intanto se spaciosi
ne cathena cohereuit: inquanto & antea
ligatus mansit. Qͥ dum se pꝰmodum in eiꝰdẽ
loxi specu conclusiss: cepit etiam discipłos
lubere Qͥ abeius specu seorsum habitan¬
tis: adusum uite aquam de puteo haurire
consueuerant. s funiꝰ inqͦ ad hauriendã aquã
situla dependebat crebro rumpebat᷑. Und̾

Expanded text:
Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter ntem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non te teneat catena ferrea, sed catena Christi. Ad quam vocem protinus Martinus eamdem compedem solvit. Sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo hunc tendere ligatum consueverat. » ne catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
anobis quã multos intra scẽ eccłe gremi¬
ũ constitutos de uta animȩ pꝰ mortẽ
carnis ꝑpendo dubitare. queso ut de¬
btas ł quȩ ex ratione suppetunt. uel
siqua animar̃ exempla. animo occur¬
tunt. ꝓmultoꝵ edificatiõe dicere: ut
bii qui suspicantur. discant cũ carne
animã nonfiniri. Gregorius.
Laboe iosum ualde hoc opꝰ ẽ : ꝙ. maxi¬
ne occupato animo: atq adalia tendñ

Expanded text:
PETR. Quia multos intra sanctae Ecclesiae gremium constitutos de vita animae post mortem carnis perpendo dubitare, quaeso ut debeas, vel quae ex ratione suppetunt, vel si qua animarum exempla animo occurrunt, pro multorum aedificatione dicere, ut hi qui suspicantur, discant cum carne animam non fiairi. GREGOR. Laboriosum valde hoc opus est, et maxime occupato animo at
Abbreviated transcription (Latin):
ex re indubitant᷑ patuit: quia dũ inter
eos qͥ conmunione pͥuati sunt minime
Petrus
irum ualde ẽ. quamuis uen̾abilẽ
& scissimũ uirum. adhuc tamen
in hac carne corruptibili degentẽ. po
ne non enat. qui audiebat: qd̾ cumq
ligaueris super terram. erit ligatũ & in
solutum &. incęlis: Cuius nunc uicem
& ligando & soluendo obtinent: qͥ locum
sci regiminis fide & morib tenent. Sed
ut tanta ualeat homo de terra: cȩli s ter¬
re conditor int̾rim uenit ecȩlo: atq ut iui¬
care caro etiam de spitibus possit: hoc ei
largiri dignatꝰ est. factus ꝓ hominibus
deus caro: q̃uia inde surrex̃ ultra se iust¬
mitas nr̃a: unde subse uifirmata e̾ firm¬
tas dei.
Petros

Expanded text:
ex re indubitanter patuit quia dum inter ex re indubitanter patuit quia dum inter eos qui communione privati sunt, minime Petr. Mirum valde, quamvis venerabilem et sanctissimum virum, adhuc tamen in hac carne corrune non erat qui audiebat: «Quodcumque ligaverissuper terram, erit ligatum et in soluta erunt et in celis»? Cuius nunc vicem in ligando et solvendo obtinentqui locum sancti regiminis fide et moribus tenent. Sed ut tanta rae Conditor in terram venit e coelo, atque ut judicare caro etiam de spiritibus possit, hoc ei largiri dignatus est, factus pro hominibus Deus caro: quia inde surrexit ultra se infirmitas nostra, unde sub se infirmata est firmitas Dei. Petr
Abbreviated transcription (Latin):
defunctȩ sunt: atq inȩccła sepultȩ. Cũq
in eadem ȩccła missar̃ sollempnia celebru¬
rent᷑: atq ex more diaconus clamars. siqͥs
non conmunicat det locum: nittͥx ear̃ que ꝓ
eis oblationem dño deferre consueuerat.
eas de sepulchris sius ꝓgredi. ꝙ exire ab ec¬
cła uidebat. Qd̾ dum sepius cernens. qui¬
a ad uocẽ diaconi clamantis exibant fo¬
ras. atq intra ȩccłam ꝑmanere non pote¬
rant: ad memoriã rediit. quȩ uirdei il¬
lis adhuc uiuentib mandauit. Las qͥ ppe
se conmunione pͥuare dixerat. nͥ mores
suos & u̾ba corrigerent. Tunc seruo di
cũ graui merore indicatũ est. Q manu
sua ꝓtinꝰ oblationẽ dedit. dicens. Ite: et
hanc oblationẽ ꝓ eis offerri dño facite :
et ult̾ius exconmunicatȩ non erunt. Qs
dum oblatio proeis fuiss inmolata: ꝙ adi¬
a cono iurta morem fiuss clamatũ. ut ñ
conmunicantes abȩceła exirent: illȩ exi¬
re abȩecła ulterius uisȩ nonsunt. Quã

Expanded text:
efunctae sunt, atque in ecclesia sepultae. Cumque in eadem ecclesia missarum solemnia celebrarentur, atque ex more diaconus clamaret: Si quis non communicat, de locum, nutrix earum quae pro eis oblationem Domino offerre consueverat, eas de sepulcris suis progredi et exire de ecclesia videbat. Quod dum saepius cerneret, quia ad vocem diaconi clamantis exibant foras, atque intra ecclesiam permanere non poterant, ad memoriam reduxit quae vir Dei illis adhuc viventibus mandavit. Eas quippe se communione privare dixerat, nisi mores suos et verba corrigerent. Tunc servo Dei cum gravi moerore indicatum est, qui manu sua protinus oblationem dedit, dicens: Ite et hanc oblationem pro eis offerri Domino facite, et ulterius excommunicatae non erunt Quae dum oblatio pro eis fuisset immolata, et a diacono juxta morem clamatum est, ut non communicantes ab ecclesia exirent, illae exire ab ecclesia ulterius visae non sunt. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
rar&: ꝑrer̃ ad dei hominẽ: quantasq pa¬
teret᷑ uerboꝵ contumelias enarrauit. Hir
aũ dei. hȩc de illis audiens: eis ꝑtinꝰ man¬
dauit dicens. Corrigite linguãᷤ urãm:
quia sinon emendaueritis. exconmunico
uos. Quã uidelio&. ex conmunicationis
sententiã. non ꝓferendo intulit. nec int̾¬

Expanded text:
raret, perrexit ad Dei hominem, quantasque pararet, perrexit ad Dei hominem, quantasque pateretur verborum contumelias, enarravit. Vir autem Dei haec de illis audiens, eis protinus mandavit, dicens: Corrigite linguam vestram; quia si not emendaveritis, excommunico vos. Quam videlicet excommunicationis sententia
Abbreviated transcription (Latin):
re ipsa petre conmunis eꝰ locutio. a uir¬
tutis erat pondere uacua: quia cuiꝰ eor
sese inalta suspenderat: nequaquã uerba
de ore eius incassum cadebant. Si quid uͦ
umquam noniam decernendo s minando
dicer&: tantas iures sermo illius habebat.
acsi hoc non dubie. atq suspense. s iam per
sententiam ꝓtuliss. Nam non longe ab eiꝰ
monastio. duȩ quedam scimoniales feminȩ.
nobiliore genere exortȩ. in loco ꝓpͥo conuer¬
sabant᷑: quibus quidam religiosus uir. ad
ex t̾ioris uitȩ usum. p̃bebat obsequiũ. S sic̃
non nullis sol&. nobilitas gñs. parere igno¬
bilitatem mentis: ut minus se in hoc mũ¬
do despiciant. qui plꝰ se ceteris aliquid suis¬
se meminerunt: necdum p̾dicte scimoni¬
ales feminȩ. ꝑfecte linguã sub habitꝰ sui
freno restrinxerant: et eundẽ religiosũ
iuirum. qͥ adexteriora necessaria. eis obseqͥ¬
uin p̃bebat. incautis sepe sermonib ad ira¬
cuindiam ꝓuocabant. Qͥ cum ista du tole¬

Expanded text:
Vix ipsa, Petre, communis ejus locutio a virtutis erat pondere vacua: quia cujus cor sese in alta suspenderat, nequaquam verba de ore illius incassum cadebant. Si quid vero unquam non jam decernendo, sed minando diceret, tantas vires sermo illius habebat, ac si hoc non dubie atque suspense, sed jam per sententiam protulisset. Nam non longe ab ejus monasterio duae quaedam sanctimoniales feminae nobiliori genere exortae, in loco proprio conversabantur; quibus quidam religiosus vir ad exterioris vitae usum praebebat obsequium. Sed sicut nonnullis solet nobilitas generis parere ignobilitatem mentis, ut minus se in hoc mundo despiciant, qui plus se caeteris aliquid fuisse meminerunt; necdum praedictae sanctimoniales feminae perfecte linguam suam sub habitus sui freno restrinxerant, et eumdem religiosum virum qui ad exteriora necessaria eis obsequium praebebat, incautis saepe sermonibus ad iracundiam provocabant. Qui dum diu ista tole
Abbreviated transcription (Latin):
Hora eadem. hunc incolumẽ. atq ut pͥus
ualentem. ad eundẽ it̾um laborẽ misit:
ut ipse qͦ parietẽ c̃ fr̃ibꝰ ꝑficer&: de cuiiꝰ se
interitu. antiquus hostis benedictose in¬
sultare credidisset. Cepit uͦ inter ista uir¬

Expanded text:
eadem hora hunc incolumem, atque ut prius eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem misit, ut ipse quoque parietem cum fratribus perficeret, de cujus se interitu antiquus hostis Benedicto insultare credidisset. CAPUT XII.
Abbreviated transcription (Latin):
ursum dum fr̃s parietẽ. quiã q
ita exigebat. paulo altiꝰ edificdret
uir dei in orationis studio. intra cel¬
lule sue claustra morabat᷑. Cui auti¬
quuis hostis insultans apparuit: & quia
ad laborantes fr̃s ꝑgeret. indicauit. Q
uir dei ꝑnuntium celerrime fratrib
indicauit. dicens. fr̾s caute uos agite:
quia ad uos hac hora malignus sp̃s ue¬
nit. Is qui mandatũ detulit. uix u̾ba
cõpleuerat : &. malignus sp̃s eundẽ pari¬
etem qui edificabat᷑ euertit: atq unũ
puerulum monachum ciiusdã curia¬
lis filiũ opprimens ruina contrunt. Con¬
tͥstati om̃s ac uehemĩter affucti: non añ¬
no parietis. s contricione fr̾is. Qd̃ uene¬
rabili patri benedicto. studuerunt &e¬
leriter cum graui luctu nuntiare ł
ri iubet. Quem portare non nisi insage
potuerunt: quia collapsi saxa parietis.
la sua inpsiato. qd̾ uulgo matta uocat.
fribus cellam clausit: atqͦ orationil in¬
stantiꝰ quã solebat incubuit. Mira res.

Expanded text:
ursus dum fratres parietem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur. Cui antiquus hostis insultans apparuit, et ei quod ad laborantes fratres pergeret indicavit. Quod vir Dei per nuntium celerrime fratribus indicavit, dicens: Fratres, caute vos agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, la sua in psiathio, quod vulgo matta vocatur, que foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res,
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥbus ait. Oremꝰ. ut uos etiam uideatis:
quẽ iste monachꝰ sequit᷑. Cũq ꝑbiduũ
eẽt oratũ: maurꝰ monachꝰ uidit : ponpe¬
ianꝰ aũ eiꝰdem monast̾ii pat̾ uidere non
potuit. Die igitur alia. expleta oratio¬
ne. uirdei oratoriũ egressus: stantem
foris monachũ repꝑit. quẽ ꝓcecitate
cordis sui iurga ꝑcussit. Qͥ ex illo die nil
psuasionis ult̾ius amgro puerulo iam ꝑ¬
tulit: s ad orationis studiũ ĩ mobiliᷤ per¬
mansit. Sicq antiquus hostis dñari ui¬
tra non ausus est ineuis cogitatione: acsi
iꝑse ꝑcussus fuiss&. ex uerbere.

Expanded text:
Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere.
Abbreviated transcription (Latin):
ut se fr̾s ad studium orationis incli¬
nassent. ipse egrediebat᷑ foras: & mente
uaga. terrena aliqua & transitoria a¬
gebat. Cũq ab abbate suo sepiꝰ fuissos.
amonitus. ad uirũ dei deductus est.
Qͥ et ipse quoq eius stulticiã uehem̃¬
t̾ increpauit: s ad monast̾ium reuersit᷑
uix duobus diebus uiri dei ãmonitio¬
nẽ tenuit. Nam die t̾cio ad usũ ꝓpͥum
reuersus: uagari tempore orationis ce¬
pit. Qd̃ cum seruo dei ab eodem monas¬
terii patre quẽ constituerat nuntiatũ
eum emendo Cumq uir dei ueniss&.
in eodem monast̾io: constituta hora. ex¬
pleta psalmodia. se fr̃s inorationẽ dedis¬
sent: aspexit quod eundem monachũ.
niger puerulus. ꝑuestimenti fimbͥam
foras trahebat. Tunc eidẽ pat̾ monasti¬
I ponpeiano nomine. & mauro. dei fa¬
mulꝰ secreto dix̃. Nunquid non aspici¬
tis. qͥs est qui istũ monachũ foraᷤ tra¬
hit: Qͥ respondentes dixerunt. Non.

Expanded text:
ut se fratres ad studium orationis incliut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatumemetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ testimoniũ congruũ declarat. Sed
queso ut de uita tanti patͥs ad narratio¬
nis ordinẽ redeas. Gregorius.
ne uirtutibus signisq succresceret:
multi abeo in loco eodem ad om̃ipotnͣtis
dei st̃ seruitium congregati: ita ut illic
duodecĩ monast̾ia. cũ om̃ipotnͣtis ihu
xpidñi opitulatiõe construerẽtͥnquibus
statutis patͥbus duodenõ monachoᷤ de¬
putauit: paucoᷤ uͦ secũ retinuit: quos adhuc
insua p̃sentia aptiꝰ erudiri udicauit.
Teꝑunt etiam tunc adeũ romanȩ urbis
nobiles &. religiosi uiri concurrere: suos¬
qr ei filioᷤ. om̃ipotenti dño nutͥendos da¬
re. Tunc qͦ bonȩ spei suaᷤᷤ soboleᷤ. euituis
maurum: tertullus uͦ patrituris. placi¬
dũ tradidit. Equibus marꝰ uinior cũ
bonis poller&. moribus: magist̾ adiutor
cepit existere. Placidus uͦ: puerili ad¬
huc indolis annos gerebat. In uno aũ¬
ex eis monast̾iis. quȩ circumquaq con¬
struxerat. quidam monachiis erat.
qͥadorationẽ stare non poterat: s mox

Expanded text:
um testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cumdine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gerebat annoircumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox
Abbreviated transcription (Latin):
se ipse ꝓiħu amore testatur appetere: S
cũ in eodẽ loco. minorẽ sibi fructũ adesse
conspic̾&. & grauẽ laborẽ: ad laborẽ se ali
bi cum fructu seruauit. Forti ᷤᷤ etenĩ p̾li¬
ator dei teneri intra claustra noluit.
certaminis campũ quesiuit. Unde is¬
dẽ qͦ uen̾abilis Benedictus. si libenter
audis. citius gnoscis: quia si illo ᷤ ipse
indocileᷤᷤ deseruit: quanto ᷤ in lociꝰ aliis

Expanded text:
seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed seipso pro Jesu amore testatur appetere? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret, et gravi labore ad laborem bi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis