comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tingere: Trat aut̃ cum eis & p&rus stans & cale faciens se.
sontifex ergo interro gauit ihm̃ dediscipulis eius. & de¬
doc trinaeius : respondit ei ihs̃ ego pulam locutus sum
mundo: ego semꝑ docui insynagogis. &intemplo quo om̃
iudaei conueniunt: & in occulto locitus sum nihil: Quid
me interrogas: in terroga eos qui audi erunt quid locittus
sum ipsis ecce sciunt quae dixerim ego. Non p̃tereundic
nascitur quaestio quomodo dixerit dñs ihs̃. Ego palam
locutus sum mundo & maxime illud quod ait. in occul¬
to locutus sum nihil.: Nonne in hoc ipso recentiore ser¬
mone quem postcenam discipulis est locutus ait illis.
haec in pro uerbiis locutus sum uobis: uenit hora cũ
lam non in ꝓuerbus loquar uobis sed palam depatre
meo adnuntiabo uobis. Si ergo ipsis coniunctioribus dis¬
cipulis suis nonloquebatur palam. sed horam promit¬
tebat quãdo palam fuerat locuturus : Quo modo palam¬

Expanded text:
tingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. tingere. Erat autem cum eis et Petrus stans, et calefaciens se. Pontifex ergo interrogavit utus sum mundo; ego semper docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judaei conveniunt, et in occulto locutus sum nihil; quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Pameo annuntiabo vobis ? Si ergo ipsis conjunctioribus discipulis non loquebatur palam , sed horam promittebat quando palam fuerat locuturus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sexp̃i negauit essediscipulum. ipsam rem negauit. ciuus
nomen ẽ uocari xpĩ anum : quam multi postea non dico
senes &anus: in quib huius uitae saci &as. facilius potuit
mortem ꝓxp̃i confessione contemnere. Nec solum lu¬
uentus utriusq sexus : dequa aetate conuenienter ui¬
detur exigi fortitudo: sed &iam pueri puellȩq potu¬
erunt & innumerabilis soci& as scõrum martyrum
regnum caelorum fortiter & iuolenter intrauit .
Quod tunc iste non potuit qui claues regni eius accepitꝰ. Ecce
unde dictum ẽ sinite hos abire : quando se pronobis tradi¬
dt qui suo sanguine nos redemit : ut in pler&ur sermo quẽ
dixit : quia quos dedisti mihi: non ꝑdidi & his quem quam.
Vtiq enim p&rus sinegato xp̃o hinc ir& quid aliud quam
perir&. Stabant aut̃ serui & ministri ad prunas quia fri¬
gus erat. & cale fiebant: non hiems erat. sed tamen frigus
erat quo sol& &iam aequi noctio uerno aliquando con¬

Expanded text:
se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessione contemnere, nec solum juventus utriusque sexus de qua aetate convenienter videtur exigi fortitudo, sed etiam pueri puellaeque potuerunt. Et innumerabilis societas sanctorum martyrum in regnum coelorum fortiter et violenter intravit, quod tunc iste non potuit, qui claves regni ejus accepit? Ecce unde dictum est: Sinite hos abire, quando se pro nobis tradidit, qui suo sanguine nos redemit, ut impleretur sermo quem dixit: Quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. Utique enim Petrus, si negato Christo hinc iret, quid aliud quam periret? Stabant autem servi et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefaciebant se. Non hiems erat, sed tamen frigus erat, quale solet etiam aequinoctio verno aliquando con
Abbreviated transcription (Latin):
negare discipulum : sicine ꝓ dñõ anima ponitur. lit hoc ne
fiat. uox ancille formid&urꝰ : sed quid mirum si ds̃ uera p̃dix̃
homo aut falsa p̃sumpsit. Sanae in ista quae iam caepta est ne¬
gatione a postoli p&ri . debemus aduertere Non solum abeo
negari xpm. quidicit eum non esse xp̃m. Sed ab illo &iam qui
cum sit negat se esse xp̃i anum. Dñs enĩ non ait p&ro. discipu¬
lum meum te negabus. sed menegabis. Negauit ergo ipsum.
cum se negauit eius eẽ discipulum Quid aut̃ aliud isto mo¬
do quam senegauit esse xp̃i anum: Quam uis enim discipu
lixp̃i. Non dum appellarentur hoc nomine: Post ascen¬
sionem quippe eius. in antiochiam primũ coeperunt appel¬
lari discipuli xp̃i ani. lam tamen erat res ipsa. illo postea
uocabulo nunccupanda. lam erant discipuli . qui postea sunt
appellati xpĩani. Ethoc commune namen. sicut commu¬
nem fidem. &iam ad posteros trans miserunt. Qui ergo

Expanded text:
negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne negare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Christum, qui dicit eum non esse Christum, sed ab illo etiam qui cum sit negat se esse Christianum. Dominus enim non ait Petro: Discipulum meum te negabis, sed me negabis. Negavit ergo ipsum, cum se negavit ejus esse discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo
Abbreviated transcription (Latin):
commemorat : quia & ad annam prius ideo ductus est. quod
socer eius fuerit: ubi intellegendum ẽ. hoc eundem caiphan
fieri uoluis se : Sequebatur aut̃ in quit ihm simon p&rus. & a¬
lius discipulus  quis nam sit iste discipulus . Non temere af
firmandum ẽ. quia tec&ur . Sol& aut seidem iohannes ita sig¬
nificare & addere.quem diligebat ihs. fortassis ergo & hic
ipseẽ : quisquis tamen sit. sequentia uideamus: Discipulus aut̃
ille inquit erat notus pontifici. & introit cum ihũ in atriũ
pontificis. P&rus aut stabat adhostium foras: Exiit ergo dis
cipulus alius quierat notus pontifici. & dixit ostiariae. & in¬
troduxit p&rum. Dicit ergo p&ro ancilla ostiaria: Num qđ
& tu & discipulis es hominis istius : dicit ille non sum. Ec ce
ẽ illa promittentis audatia. & dese plurimum p̃fidentis.
Vbi sunt uerba illa quando ait. quare non possum sequite mo¬
do : animam meam ꝓte ponamꝰ. hoc neest sequi magistrum. se

Expanded text:
commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod commemorat, quia et ad Annam prius ideo ductus est, quod socer ejus fuerit. Ubi intelligendum est hoc eumdem Caipham fieri voluisse. Sequebatur autem, inquit, Jesum Simon Petrus, et alius discipulus. Quisnam sit iste discfirmandum est, quia tacetur. Solet autem se idem Joannes ita significare, et addere, quem diligebat Jesus . Fortassis ergo et hic ipse est: quisquis tamen sit, sequentia videamus. « Discipulus autem ille, » inquit, « erat notus pontifici, et introivit cum Jesu in atrium pontificis: Petrus autem stabat ad ostium foris. Exiit ergo alius discipulus qui erat notus pontifici, et dixit ostiariae et introduxit Petrum. Dicit ergo Petro ancilla ostiaria: Numquid et ut ex discipulis es hominis istiuest illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animam meam pro te ponam . Hoccine est sequi magistrum, se
Abbreviated transcription (Latin):
sis in eis qui tunc inposuerunt xp̃o uincula sua. atq ab eo
postea liberati dixerunt. disrupisti uincula mea.
haec odie satis sint: tractabuntur dõ uolente. sermone¬
alio quae seqͥuntur
ETAD DUXERUNT EUM AD ANNAM PRIMUN
USQUE ADID. ITERUM ERG̃O NEGAUIT
PETRUS ET STATIM GALLUS CANTAUIT S
dente iuda conp̃hensum ihm̃ ligauerunt : qui nos dilexit
& tradidit sem& psum pronobis: &cui pater non peꝑ cit sed
ꝓnobis omnibus tradidit eum : ut intellegatur iudas non
laudabilis. utilitate traditionis huius. sed sceleris uolunta
te damnabilis . Ad duxerunt eum sicut io hannes euan gelista
narrat ad annam primum: Nec tac& causam cur ita factum
sit: erat enim inquit socer caiphȩ. qui erat pontifex anni illius:
Erat aũt inquit caiphas qui consilium dedit iudȩis: quia ecpe¬
dit unum hominem mori ꝓpopulo: Merito & matheus cum
id breuius narrare uolius s&: eum ad caiphan ductum fuisse

Expanded text:
sis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo sis in eis qui tunc imposuerunt Christo vincula sua, atque ab eo postea liberati dixerunt: Dirupisti vincula mea. Haec hodie satis sint, tractabuntur, Deo volente, sermonealio quae sequuntur. Et adduxerunt eum ad Annam primum; usque ad id, Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Cdente Juda comprehensum Dominum ligaverunt, qui dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis , et cui Pater non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum ; ut intelligatur Judas, non laudabilis utilitate traditionis hujus, sed sceleris volte damnabilis, Adduxerunt eum sicut hic Joannes evangelista narrat ad Annam primum. Nec tacet causam cur ita factum sit. Erat enim, inquit, socer Caiphae, qui erat pontifex anni illius. Erat autem, inquit, Caiphas qui consilium dederat Judaeis, quia expedit unum hominem mori pro populo. Merito et Matthaeus cum id brevius narrare voluisset, eum ad Caipham ducturum fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
monendus fuit : & ad hoc ad intellegentiam conscriben¬
dum. Quod aut̃ aprtre sibi dicit datum calicem passio¬
nis. profecto illud ẽ. quod ait apostolus : Si ds̃ ꝓnobis quis
contranos: qui filio propio non peꝑcit. sed ꝓnobis omnib:
tradidit eum. Uerum auctor calicis huius est &iam ipse
quibibit: unde idem apostolus item dicit: Xp̃s dilexit
nos & tradidit seipsum ꝓnobis. oblationem & hostiam dõ
inodorem suauitatis.: Cohors aũt & tribunus & ministri
iudaeorum conprehenderunt ihm̃ & ligauerunt eum:
Con prehenderunt adquem non accesserunt: quõ dies
ille. illi uero tenebrȩ ꝑmanserunt : Nec audierunt. ac¬
cedite ad eum & in luminamini si enim sic accederent.
non eum manib: occidendum. sed recipiendum corde.
conprehenderent: Nunc aut̃ quando eum illo modo con¬
p̃henderunt : Tunc ab eo longius reces serunt : & ligauer̃
eum. a quo salui potius uelle debueruntꝰ. Eterant fortas¬

Expanded text:
monendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribenmonendus fuit, et hoc ad intelligentiam conscribendum. Quod autem a Patre sibi dicit datum calicem passionis, profecto illud est quod Apostolus ait: Si Deus pro nobis, quis contra nos? qui filio proprio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Verum auctor calicis hujus est etiam ipse qui bibit. Unde idem Apostolus item dicit: Christus dilexit nos, et tradidit seipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis . Cohors ergo et tribunus et ministri Judaeorum comprehenderunt Jesum, et ligaverunt eum. Comprehenderunt ad quem non accesserunt, quoniam dies ille, illi vero tenebrae permanserunt; nec audierunt: Accedite ad eum, et illuminamini . Si enim sic accenderent, non eum manibus occidendum, sed recipiendum corde comprehenderent. Nunc autem quando eum illo modo comprehenderunt, tunc ab eo longius recesserunt, et ligaverunt eum a quo solvi potius velle debuerunt. Et erant fortas
Abbreviated transcription (Latin):
sit seruum principis. & abscidit eius auriculam dextram.
Erat aut̃ nomen seruo malchus Solus hic euangelista &iã
nomen serui huius &pressit : sicut lucas solus. quod eius au¬
riculam dñs tetigerit et sanauerit eum. Malchus aut̃.
int̃pretatur regnaturus : Quid ergo auris ꝓ dño amputata.
& ad nõ sanata significat. Nisi auditum amputata uetusta¬
te renouatum ut sit innouitate sp̃s. & non inuetustate
lit terae: quod cui prȩtitum fuerit axp̃o quis dubit& reg
naturum esse cum xpõ: Quod aut̃ seruus inuentus ẽ. & hoc
ad illam ꝑtin& uetustarem. quae inseruitutem generat qđ¬
est agar. Sed tum accessit sanitas. figurata est libertas: Fac¬
tum tamen p&ri dñs impłobaut . & progredi ultra prohi¬
buit dicens: Mnte gladium inuaginam : calicem quem de¬
dit mihi pater non bibam illam : In suo quippe facto ille
discipulus magistrum defendere uoluit. Non quod sig¬
nificandum ẽ cogrtauit. & illeigitur ad patientiam cõ¬

Expanded text:
s sacerdotum et abscidit ejus auriculam dexteram. Erat autem nomen servo Malchus. Solus hic evangelista etiam nomen servi hujus expressit: sicut Lucas solus, quod ejus auriculam Dominus tetigerit et sanaverit eum. Malchus autem interpretatur regnaturus. Quid ergo auris pro Domino amputata, et a Domino sanata significat, nisi auditum amputata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae? Quod cui praestitum fuerit a Christo, quis dubitet renaturum esse cum Christo? Quod autem servus inventus est, et hoc ad illam pertinet vetustatem, quae in servitutem generat, qest Agar . Sed cum accessit sanitas, figurata est libertas. Factum tamen Petri Dominus improbavit, et progredi ultra prohibuit, dicens: Mitte gladium tuum in vaginam. Calicem quem dedit mihi Pater, non vis ut bibam illum? In suo quippe facto ille discipulus magistrum defendere voluit, non quod significatum est cogitavit. Et ille igitur ad patientiam com
Abbreviated transcription (Latin):
Namibi scriptum ẽ. quod turbauerit semetipsum. ut hoc
intellegatur. etubinon legitur scriptum. et tamen eum
legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanũ.
quando oportuit indicauit inseiͤpsũ potestate commouit.
qui hominem totum potestate suscepit. EXPLIC̃ SFR .UI.¬

Expanded text:
Nam ibi scriptum est quod turbavit semetipsum, ut hoc Nam ibi scriptum est quod turbavit semetipsum, ut hoc intelligatur et ubi non legitur scriptum, et tamen eum legitur fuisse turbatum. Affectum quippe humanum, quando oportuisse judicavit, in semetipso potestate commovit, qui hominem totum potestate suscepit. Etiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
latus ẽ: Vtsiqui suorum adhuc morte inminente turbantur
in spũ. Ipsum intueantur.: Ne hoc ipso seputantes reprobos:
peiore disperationis morte sorbeantur.: Quantum itaq bo¬
num de participatione diuinitatis eius. expectare et sperare
debemus. Cuius nos et perturbatio tranquillat . et infirmitas
firmat. Siue ergo istoloco. Ipsum iudam pereuntem mise¬
rando turbatus ẽ siue sua morte propinquante turbatus
ẽ. Non ẽtamen nullomodo dubitandum. non eum animi
infirmitate. sed potestate turbatum. nenobis desperatio
salutis oriatur. quando non potestate sed infirmitate tur¬
bamur: Carnis quippe ille gerebat infirmitatem. quae
infirmitas resurrectione consumta ẽ: Sed qui non solum
homo. uerum etiam dserat. ineffabili distantia. uniuersum
genus humanum. animi fortitudine superabat. Nonergo
aliquo est cogente turbatus. sed turbauit semetipsum. quod
deillo euidenter expressumẽ quando lazarum suscitauit .:

Expanded text:
latus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur latus est: ut si qui suorum adhuc morte imminente turbantur in spiritu, ipsum intueantur, ne hoc ipso se putantes reprobos, pejore desperationis morte sorbeantur? Quantum itaque bonum de participatione divinitatis ejus exspectare et sperare debemus, cujus nos et perturbatio tranquillat, et inffirmat? Sive ergo isto loco ipsum Judam pereuntem miserando turbatus est, sive sua morte propinquante turbatus est. Non est tamen ullo modo dubitandum, non eum animi infirmitate, sed potestate turbatum, ne nobis desperatio salutis oriatur, quando non potestate, sed infirmitate turbamur. Carnis quippe ille gerebat infirmitatem, quae infirmitas resurrectione consumpta est. Sed quia non solum homo, verumetiam Deus erat, ineffabili distantia universum genus humanum animi fortitudine superabat. Non ergo aliquo est cogente turbatus, sed turbavit semetipsum: quod de illo evidenter expressum est, quando Lazarum suscitavit.
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. Quid: sienim propterea morte inminente tur¬
batur: quia morte inminente laetatur .: Sed hoc inquiunt:
gaudium non laetitia nominanda est. Quidẽhoc: nisi eadem
res sentire: etrerum nomina uelle mutare .:: Uerum nos sacris
litteris ad commodemus auditum. et secundum ipsas potius.
istam questionem dño adiuuante soluamus.: Nec quõ scriptũ ẽ.
Cum haec dixisset ihs̃ turbatus ẽ spũ. Dicamus eum laetitia
fuisse turbatum: neuerbis suis nosipse conuincat. Ubidicit
Tristis ẽ anima mea usq ad mortem. Talealiquid etiam hic
intellegendum ẽ quando suo traditore. lamtunc solo exituro :
missimi quidem sunt xp̃iani : Siqui sunt quinequaquam
morte inminente turbantur. Sednumquid xp̃o firmio¬
res : Quis hoc insanissimus dixerit : Quid ẽ ergo quod ille
turbatus ẽ. Nisi quia infirmos in suo corpore. hoc est in sua
ecclesia. suae infirmitatis uoluntaria similitudine conso¬

Expanded text:
vocant. Quid si enim propterea morte imminente turvocant. Quid si enim propterea morte imminente turbatur, quia morte imminente laetatur? Sed hoc, inquiunt, gaudium, non laetitia nominanda est. Quid est hoc, nisi easdem res sentire, et rerum nomina velle mutare? Verum nos sacris Litteris accommodemus auditum, et secundum ipsas potius istam quaestionem Domino adjuvante solvamus: nec quoniam scriptum est, Cum haec dixisset Jesus, turbatus est spiritu, dicamus cum laetitia fuisse turbatum; ne verbis suis nos ipse convincat ubi dicit, Tristis est anima mea usque ad mortem Tale aliquid etiam hic intelligendum est, quando suo traditore jam tunc solo exituro, missimi quidem sunt christiani, si qui sunt, qui nequaquam morte imminente turbantur: sed numquid Chrres? Quis hoc insanissimus dixerit? Quid est ergo quod ille turbatus est, nisi quia infirmos in suo corpore, hoc est in sua Ecclesia, suae infirmitatis voluntaria similitudine conso
Abbreviated transcription (Latin):
adquiruntur homines xp̃o.⁊ Timeat et sibi nepereat xpõ
contristetur peregrinari sea xp̃o. Concupiscat regnare
cum xp̃o. laetetur dumsperat seregnaturum eẽ cum xpõ.⁊
Iste sunt certae quattuor. quas perturbationes uocant.
timor et tristitia. amor elaetitia. Habeant eas iustis
decausis animi xp̃iani. Nec philosophorum. stoicorum
uel quorumq similium : consentiatur errori. qui profecto
quemammodum uanitatem existimant ueritatem. sic stuporẽ
deputant sanitatem. Ignorantes sic hominis animum. quẽ¬
admodum corporis membrum desperatius aegrotare.:
Quando etdoloris amiserit sensum. Sed dicit aliquis.
num quid animus xp̃ĩani debet etiam morte. Impendente
turbari: Vbi ẽ enim quod ait apostolus i concupiscentiam
sehabere dissolui et eẽ cumxpo. Sullud quod concupiscit. po¬
test eum turbare cumuenerit.⁊ Facile est quidem istis
adhaec respondere. qui et ipsam laetitiam. perturbationem

Expanded text:
acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, acquiruntur homines Christo: timeat et sibi ne pereat Christo, contristetur peregrinari se a Christo; concupiscat regnare cum Christo, laetetur dum sperat se regnaturum esse cum Christo. Istae sunt certe quatuor quas perturbationes vocant, timor et tristitia, amor et laetitia. Habeant eas justis de causis animi christiani, nec philosophorum Stoicorum, vel quorumcumque similium consentiatur errori: qui profecto quemadmodum vanitatem existimant veritatem, sic stuporem deputant sanitatem; ignorantes sic hominis animum, quemadmodum corporis membrum, desperatius aegrotare, quando et doloris amiserit sensum. 4. Sed dicit aliquis: Numquid animus christiani debet etiam morte impendente turbari? Ubi est enim quod ait Apostolus, concupiscentiam se habere dissolvi et esse cum Christo ; si illud quod concupiscit, potest eum turbare cum venerit? Facile est quidem istis ad haec respondere, qui et ipsam laetitiam perturbationem
Abbreviated transcription (Latin):
idem ipse pronobis .i quiergo potestate mortuus ẽ. potestate
conforme corpori gloriaesuae transfigurauit seetiam
affectu infirmitatis nrãe: conpatiens nobis affectu anime
suae. Proinde quando turbatur magnus. fortis certus.
inuictus. non ei timeamus quasi deficiat. Nonperit.
sed nos quaerit. Nosinquam nos omnino sicquerit. nos
ipsos in illius perturbatione uideamus. ut quando turba¬
mur. non desperatione pereamus : quando turbatur qui
non turbaretur nisi uolens eum consolatur. quiturbatur
et nolens: pereant argumenta philoso phorum quinegant
insapientem cadere perturbationes animorum. Stul¬
tam fecit ds̃ sapientiam huiusmundi. Et dñs nouit cogi¬
tationes hominum. quõ uanesunt. Turbetur plane a¬
nimus xp̃ianus non miseria. sed miseri cordia. Timeat
nepereant homines xpo contristetur cumperit aliquis
xp̃o: Concupiscat adquiri homines xp̃o. laetetur cũ

Expanded text:
idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuus est, potestate idem ipse pro nobis. Qui ergo potestate mortuus est, potestate conforme corpori gloriae suae , transfiguravit etiam in se affectum infirmitatis nostrae, compatiens nobis affectu animae suae. Proinde quando turbatur magnus, fortis, certus, invictus, non ei timeamus quasi deficiat; non perit, sed nos quaerit. Nos, inquam, nos omnino sic quaerit: nos ipsos in illius perturbatione videamus, ut quando turbamur, non desperatione pereamus. Quando turbatur qui non turbaretur nisi volens, eum consolatur qui turbatur et nolens. 3. Pereant argumenta philosophorum, qui negant in sapientem cadere perturbationes animorum. Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ; et Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Turbetur plane animus christianus, non miseria, sed misericordia: timeat ne pereant homines Christo, contristetur cum perit aliquis Christo; concupiscat acquiri homines Christo, laetetur cum
Abbreviated transcription (Latin):
turbatus ẽ spũ : et quia ipse traditor lamfuerat exiturus:
ut iuda eos quibus dñs abeo traderetur adduceret. turba uit
eum inminens passio et periculum proximum et traditoris
inpendens manus cuius fuerat p̃cognitus animus: Tale
quippe ẽ quodihs turbatusẽ spũ. qualȩetiam illud quod
ait . Nuncanima mea turbata ẽ. et quiddicam: pater
saluame exhachora. sed propter ea ueni inhoram hanc
Sicutergo tunc eius anima turbataẽ. hora ad propinquante
passionis: Ita etiam nunc exituro iudaatq uenturo. &
propinquante tanto scelere traditoris turbatus ẽ spũ .
Turbatus ergo potestatem habens ponendi animã suam.
et potestatem habens iterum sumendi eam.: Turbatur
tamingens potestas: et turbatur petrae firmitas :
an potius in eo nrã turbatur infirmitas: Itauero nihil
indignum credant serui dednõsuo: sed agnoscant semem¬
bra incapite suo. Qui mortuus ẽ pronobis: turbatus ẽ

Expanded text:
turbatus est spiritu? An quia ipse traditor jam fuerat exiturus, turbatus est spiritu? An quia ipse traditor jam fuerat exiturus, ut Judaeos, quibus Dominus ab eo traderetur, adduceret, turbavit eum imminens passio, et periculum proximum, et traditoris impendens manus, cujus fuerat praecognitus animus? Tale quippe hoc est quod Jesus turbatus est spiritu, quale etiam illait: Nunc anima mea turbata est, et quid dicam? Pater, salva me ex hac hora. Sed propterea veni in horam hanc . Sicut ergo hic ejus anima turbata est hora propinquante passionis, ita etiam nunc exituro Juda, atque venturo, et propinquante tanto scelere traditoris, turbatus est spiritu. Turbatur ergo potestatem habens ponendi animam suam, et potestatem habens iterum sumendi eam. Turbatur tam ingens potestas, turbatur petrae firmitas, an potius in eo nostra turbatur infirmitas? Ita vero nihil indignum credant servi de domino suo, sed agnoscant se membra in capite suo. Qui mortuus est pro nobis, prius turbatus est
Abbreviated transcription (Latin):
ON PARUA FRATRESEXE¬
uangelio beati iohannis. nobis proponitur quaes¬
tio ubiait. Cum haec dixisset ihs. turbatus ẽ spũ.¬
et protestatus ẽ etdixit.⁊ A men amendico uobis. quia
unus ex uobis tradetme. Hincneturbatus ẽ ihs̃ non car
ne sed spũ. quia dicturus fuerat unus ex uobis tradetme :
Num quid nam illi hoc tunc primum uenit inmentem.
ueltunc primum ei subito reuelatumẽ. eumq repentina tanti
mali nouitate turbauit : Nonne hinc paulo ante loquebar
Idicens. Quimanducat meum panem. leuabit superme cal¬
s caneum.: Nonneetiam superius lamdixerat. etuos mundi
estis sednonomnes ubi euangelista subiunxit. sciebatenim
quisnameẽt quitradereteum: quemiam etante significaue¬
I rat dicens. Nonne ego uos duodecim elegi. etunus ex uob̃¬
S diabolus ẽ.: Quidestergo quod nunc turbatus ẽ spũ: cum
protestatusẽ etdixit : A men amendico uobis quia unus
exuobis tradetine. Anquia eum iam fuerat expressurus.
ut non lateret inceteris: sed discerneretur a caeteris. ldeo

Expanded text:
on parva, fratres, eEvangelio beati Joannis nobis proponitur quaestio, ubiet protestatus est et dixit amen amen dico vobis quia unus ex vobis ne, sed spiritu, quia dicturus fuerat, Unus ex vobis tradet me? Numquidnam illi hoc tunc primum venit in mentem, vel tunc primum ei subito revelatum est, eumque repentina tanti mali novitas turbavit? Nonne hinc paulo ante loquebatur dicens, Qui manducat mecum panem, levabit super me calcaneum? Nonne etiam jam superius dixerat, Et vos mundi estis, sed non omnes? Ubi Evangelista subjunxit, Sciebat enim quisnam esset qui traderet eum : quem jam et ante significaverat dicens, Nonne ego vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? Quidest ergo quod nunc turbatus est spiritu, cum protestatus est, et dixit: Amen, amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me? An quia eum jam fuerat expressurus, ut non lateret in caeteris, sed discerneretur a caeteris, ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ille ẽ cuitinctum panem porrexero. Etcumtinxisset panem.
dedit iudae simonis scariothis: Et post panem. tunc introiuit
in illum satanas: expressusẽ traditor. nudate sunt latebrae
tenebrarum: bonumẽ quod accepit. sed malo suo accepit. quia
malebonum malus accepit: Uerum de isto panetincto qui por¬
rectus ẽ ficto. et dehis quae secuntur. multa dicenda s̃: quibus ne¬
cessariumẽ plus temporis quam nunc habemus. Iaministius fi¬

Expanded text:
Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Et cum tinxisset panem, Ille est cui ego tinctum panem porrexero. Et cum tinxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius f
Abbreviated transcription (Latin):
suae dilector ostenditur.: Sed profecto latet hicaliquid et ꝑ¬
tinet adsinum in quo recumbebat qui ista dicebat. persinum
quippe significatur. quid aliud quam secretum: Sed aliud ẽ
oportunior locus ubi nobis dñs aliquid donet dehoc secreto quãtũ
sufficit dicere : Innuitergo si monpetrus et diciteiꝰ notanda¬
locutio ẽ idicialiquod non sonando sed tantum modo innuendo
Innuit inquit etdicit. utiq innuendo dicit.: Sienim cogitando
aliquid dicitur. sicut scriptura loquitur: Dixerunt apud seme¬
tipsos quantomagis innuendo. ubi iam foras qualibus cumq
signis promitur quod fuerat torde conceptum: Quidergo dix̃
innuendo qui dñisi quod sequitur : Quis ẽ de quodicit haetuerba:
petrus innuit quia non sono uocis sed motu corporisdixit: Itaq
cumretubuis set ille supra pectus ihũ. hicẽ utiq pectoris sinus.
sapientiae secretum: Dicitei. Dnẽquis est: Responditihs̃

Expanded text:
suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et psuae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. est locutio, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo. Innuit, inquit, et dicit. Utique innuendo dicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur: Dixerunt apud semetipsos , quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscunque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? quid? nisi quod sequitur: Quid est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit, quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille super pectus Jesu: Hic est utique pectoris sinus, sapi
Abbreviated transcription (Latin):
Ituordecim. siue incorpore siue extracorpus nescio ds̃ scit.
IRaptum huius modi usq intertium caelum quocirca quod
Setiam hicbeatus euangelista nonait. eram recum bens in sinu
ihũ. sedait eratrecumbens unus exdiscipulis.: Nostro¬
rum auctorum consuetudinem agnoscamus. potius quã
miremur. Quidenim deperit ueritati : quando etresipsa
dicitur. et modo quodam dicendi lactantia deuitatur
Hocquippe narrabat i quo ad eius laudem maximam per¬
tinebat. : Quid est autem quem diligebat ihs. quasi alios
non diligeret. sed quibus idem ipse iohannes superius
ait. infinem dilexiteos.: Et ipsed ñsimaiorem haccarita¬
tem nemohabet. quam ut animã suam ponat proamicis suis .
Etquis enumeret omnia diuinarũ testimonia paginarũ
quibus dñsihs̃. non illius. neq eorum quaetunc erant tantum.
sed etiam postfuturorum membrorum suorum & totius ecdesiae

Expanded text:
tuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, tuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmodi usque in tertium coelum . Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat quod ad ejus laudem maximam pertinebat. 5. Quid est autem, quem diligebat Jesus? Quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait, In finem dilexit eos . Et ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus, non illius neque eorum quae tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
eius insinu ihũ. quemdiligebat ihs̃: quid dixerat insinu.¬
pectus ihũ. Ipseẽ iohannes cuius ẽ hoceuangelium. sicut post¬
ea manifestat. Fratenim haec eorum consuetudo. quisa¬
cras nobis litteras ministrant : Vtquando ab aliquo eorũ
diuina narrabatur historia. cum ad seipsum ueniret. tam¬
quam dealio loqueretur. et sicse insereret ordini narrationis
suae. tamquam rerum gestarum scriptor. non tam quam sui ip¬
sius p̃dicator.⁊ Nam hoc et sc̃s matheus fecit: quicum in
textu narrationis suae uenisset ad seipsum.: Uidit inquit
Sintelonso sedentem quendam publicanum. nomine ma¬
theum. etait illi sequereme.: Nonait uiditme. et dix̃
mihi. Hocfecit & sc̃smoyses. itadeseipso tam quam dealio
cuncta narrauit. Vtait. dixitdñs ad moysen: inusitatius
a postolus paulus non in historia. ibi rerum gestarum susci¬
pitur explicanda narratio. sed inepistola hoc fecit. Nã
utiq deseipso. ait. Scio hominem in xp̃o ante annos quat¬

Expanded text:
in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. » Quod dixerat inpectus Jesu: ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestatur. Erat enim haec eorum consuetudo qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretsuae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos qua
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ clarificatus ẽ in eo.: Ipsaẽ enim clarificatio filii hominis.
et ds̃ clarificatur in eo. Sienim non ipse inseipso : sed ds̃
in illo clarificatur. tunc illum ds̃ inse clarificat. Deniq
tamquam ista exponens. adiungit et dicit . si ds̃ clarificatus
ut natura humana inquaẽ filius hominis. quae a uerbo ae¬
terno susceptaẽ. etiam in mortali ae ternitate donetur

Expanded text:
Deus clarificatus est in eo. » Est enim clarificatio Filii hominis, Deus clarificatus est in eo. » Est enim clarificatio Filii hominis, ut Deus clarificetur in eo. Non enim ipse in seipso, sed Din illo clarificatur, tunc illum Deus in se clarificat. Denique tanquam ista exponens, adjungit et dicit: Si Deus clarificatus ut natura humana, in qua est Filius hominis, quae a Verbo aeterno suscepta est, etiam immortali aeternitate donetur
Abbreviated transcription (Latin):
filius hominis: Tam quam diceret. ecce in illa mea clarificatio¬
ne quod erit : ubimalorum nulluserit. ubi bonorũ nullus perit :
Sicautem non ẽ dictum. nunc significataẽ clarificatio filighominis:
sed dictum ẽ . nunc clarificatusẽ filius hominis. quem amͦmodum
nonẽ dictum : petroͣ significabat xpm̃ : sed petra erat xp̃s. Nec
dictum ẽ. bonum semen significabat filios regni: aut zitania signi¬
ficabant filios maligni : sed dictumẽ : bonum semen. hi sunt filui
regni. Zizania autem filii maligni. Sicutergo sol etloqui
scriptura res significantes : tam quam illas quae significantur
appellans: italocutus ẽ dñs dicens. ⁊ Nunc clarificatus ẽ filius
hominis. postea quam separato indenequissimo : et secum re¬
manentibus: scĩs significata ẽ glorificatio eius. quando sepa¬
ratis iniquis: manebit in aeternitate cum scĩs.⁊ Cum autẽ
dixisset nunc clarificatusẽ filius hominis. Adiunxit : et

Expanded text:
Filius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatioFilius hominis: tanquam diceret, Ecce in illa mea clarificatione quod erit, ubi malorum nullus erit, ubi bonorum nullus perit. Sic autem non est dictum, Nunc significata est clarificatio Filii hominis; sed dictum est, Nunc clarificatus est Filius hominis: quemadmodum non est dictum, Petra significabat Christum; sed, Petra erat Christus . Nec dictum est, Bonum semen significabat filios regni, aut, zizania significabant filios maligni, sed dictum est, Bonum semen hi sunt filii regni; zizania autem, filii maligni . Sicut ergo solet loqui Scriptura, res significantes tanquam illas quae significantur appellans; ita locutus est Dominus dicens, Nunc clarificatus est Filius hominis: posteaquam separato inde nequissimo, et secum remanentibus sanctis, significata est glorificatio ejus, quando separatis iniquis manebit in aeternitate cum sanctis. 3. Cum autem dix
Abbreviated transcription (Latin):
bis altius ẽ perscrutandum altissimi dictum : quise aliquan¬
tum manifestat ut inueniamus. etlterum occultat ut in¬
quiramus: et deinuentis ad inuenienda. tam quam passib:¬
innitamur.⁊ Nideo hic aliquid: quod praefiguret mag¬
num aliquid.⁊ Exiit iudas: et clarificatus ẽ iħs: exut fi¬
lius perditionis. et clarificatus ẽ filius hominis: Illequip¬
pe exierat: propter quem dictum eis erat. et uos mundi
estis sed nonomnes. Exeunte itaq inmundo: omnes mun¬
di remanserunt : et cum suo mundatore manserunt.:
Tale aliquid erit . cum uictus axpõ transierit hic mundus.
etnemo inpopulo xpiremanebit inmundus. Cum tiza¬
nus atritico separatis. iusti fulgebunt sicut sol in regno
patrissui. Hoc futurum praeuidens dñs. etnunc significatũ
eẽ contestans discedente iuda. tam quam tizaniis separatis. rema¬
nentibus tam quã tritico apostolis scĩs. nunc inquit clarificatusẽ

Expanded text:
bis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquanbis. Altius est perscrutandum Altissimi dictum, qui se aliquantum manifestat ut inveniamus, et iterum occultat ut inquiramus, et de inventis ad invenienda tainnitamur. Video hic aliquid quod praefiguret magnum aliquid. Exiit Judas, et clarificatus est Jesus; exiit filius perditionis, et clarificatus est Filius hominis. Ille quippe exierat, propter quem dictum erat eis, Et vos mundi estis, sed non omnes . Exeunte itaque immundo, omnes mundi remanserunt, et cum suo mundatore manserunt. Tale aliquid erit cum victus a Christo transierit hic mundus, et nemo in populo Christi remanebit immundus; cum zizaniis a tritico separatis, justi fulgebunt sicut sol in regno Patris sui . Hoc futurum praevidens Dominus, et nunc significatum esse contestans, discedente Juda tanquam zizaniis separatis, remanentibus tanquam tritico Apostolis sanctis, Nunc, inquit, clarificatus est
Abbreviated transcription (Latin):
aitdñs postea quam iudas exiit : Vtcitius faceret quod erat
facturus. hocẽ dnm̃ traditurus : Quid ait dies. cum exisset
nox : quidait redemptor : cumexisset uenditor: Nunc
inquit clarificatus ẽ filius hominis. quarenunc: num¬
quid quia exit quitradat : quia inminent quiteneant
etoccidãt: Itane nunc clarificatus ẽ. quia propeẽ utam¬
plius humilietur : qui iam inpendet utalligetur : ut iudi¬
cetur : ut condamnetur : ut inͣ rideatur : ut crucifigatur :
utinterimatur : Haec ine clarificatio. an potius humi¬
liatio : Nonne quando miracula faciebat. ait tamen de
illo iste ipse lohannes : sp̃s nonerat datus. quia ihs̃ non¬
dum erat glorificatus: Tuncergo nondum erat glorifi¬
catus. cum mortuos suscitaret. et nuncẽ glorificatus. cũ
mortuis propinquaret : Nondum erat glorificatus fa¬
ciens diuina. etglorificatus ẽ passurus humana : Mirum
si hoc ds̃ ille magister significabat et docebat.⁊ Hisuer¬

Expanded text:
ait Dominus posteaquam Judas exiit, ut citius facereait Dominus posteaquam Judas exiit, ut citius facerefacturus, hoc est Dominum traditurus? Quid ait dies, cum exisset nox? Quid ait Redemptor, cum exisset venditor? Nunc, inquit, clarificatus est Filius hominis. Quare nunc? Nunquid quia exiit qui tradat, quia imminent qui teneant et occidant? Itane nunc clarificatus est, quia prope est ut amplius humilietur, quia jam impendet ut alligetur, ut judicetur, ut condemnetur, ut irrideatur, ut crucifigatur, ut interimatur? Haeccine est glorificatio, an potius humiliatio? Nonne quando miracula faciebat, ait tamen de illo iste ipse Joannes: Spiritus non erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus ? Tunc ergo nondum erat glorificatus, cum mortuos suscitaret; et nunc est glorificatus, cum morti propinquaret? Nondum erat clarificatus, faciens divina, et glorificatus est passurus humana? Mirum si hoc Deus ille magister significabat, et dicebat his ver
Abbreviated transcription (Latin):
quando hic putemus ab inquisitione cessandum Nam etde
um uero dehacuita exierint. lamnonerunt discentes. sed
erroris sui mercedem recipientes. Sicenim dictumẽ semꝑ
discentes. etadueritatis scientiam numquam ꝑuenientes :
Tamquam diceretur. semper ambulantes : et aduiam num quã
peruenientes.: Nosautem semper ambulemus inuia:. donec
eo ueniamus quoducit uia .: Nusquam in ea remaneamus. do¬
nec perducat ubimaneamus. atq ita et quaerendo tendimus.
etinueniendo ad aliquid ꝑuenimus: et adid quod restat.
quaerendo et inueniendo transimus. quousq ibi fiat finis quae¬
rendi ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. ⁊¬
Haet prelocutio dilectissimi. intentam uram̃ fecerittaritatẽ:
adistum dnĩ sermonem: quem ad discipulos habuit ante passi¬
onem.⁊ Profundus ẽ enim. Etutiq ubi multum laboratu¬
rusẽ disputator non remissus debeteẽ auditor: Quidergo

Expanded text:
quando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et dequando hic putemus ab inquisitione cessandum. Nam et deum vero de hac vita exierint, jam non erunt discentes, sed erroris sui mercedem recipientes. Sic enim dictum est, semper discentes, et ad veritatis scientiam non pervenientes; ac si diceretur: Semper ambpervenientes. Nos autem semper ambulemus in via, donec eo veniamus quo ducit via; nusquam in ea remaneamus, donec perducat ubi maneamus: atque ita, et quaerendo tendimus, et inveniendo ad aliquid pervenimus, et ad id quod restat quaerendo et inveniendo transimus, quo usque ibi fiat finis quaerendi, ubi perfectioni non superest intentio proficiendi. Haec praelocutio, dilectissimi, intentam fecerit Charitatem vestram ad istum Domini sermonem, quem ad discipulos habuit ante passionem: profundus est enim, et utique ubi multum laboraturus est disputator, non remissus debet esse auditor. 2. Quid ergo
Abbreviated transcription (Latin):
NTINDAMUS MENTIS OBTUTUM
& adiuuantednõ. dm̃ requiramus :: Diuini cantici uoxẽ.
quaeritedim̃ etuiuet anima uestra. Quaeramus inueniendũ:
quaeramus inuentum. ut inueniendus quȩratur occultus ẽ :
utinuentus quaeratur inmensus ẽ.⁊ Vndealibi dicitur. quae¬
rite faciemeius semper: satiatenim quaerentem inquantum
capit: et inuenientem capatiorem facit. utrursus quaeratim plere
ubi pluscapere coeperit. Nonergo itadictumẽ quaerite fa¬
ciem eius semper.: Quemammodum de quibusdam: semper¬
discentes. et adueritatis scientiam numquã peruenientes. sed
potius sicutilleait. Cum consummauerit homo. tunc incipit
donec ad illam uitam ueniamus ubisic impleamur ut tapatiores
nonefficiamur quia ita perfecti erimus utiam non proficia¬
mus. Tuncenim ostendetur nobis: quod sufficit nobis.: Hic
autem semper quaeramus. et fructus inuentionis. non sit finis
inquisitionis.⁊ Neq enim propterea non semper: quia hic
tantum. sed ideo hic semper dicimus eẽ quaerendum: neali¬

Expanded text:
ntendamus mentis obtutum, et adjuvante Domino, Deum requiramus. Divini cantici vox est, Quaerite Deum, et vivet anima vestra . Quaeramus inveniendum, quaeramus inventum. Ut inveniendus quaeratur, occultus est; ut inventus quaeratur, immensus est. Unde alibi dicitur, Quaerite faciem ejus semper . Satiat enim quaerentem in quantum capit; et invenientem capaciorem facit ut rursus quaerat impleri, ubi plus capere coeperit. Non ergo ita dictum est, Quaerite faciem ejus semper, quemadiscentes, et ad veritatis scientiam nunquam pervenientes ; sed potius sicut ille ait: Cum consummaverit homo, tunc incipit , donec ad illam vitam veniamus, ubi sic impleamur, ut capaciores non efficiamur, quia ita perfecti erimus, ut jam non proficiamus. Tunc enim ostenditur nobis quod suffautem semper quaeramus, et fructus inventionis non sit finis inquisitionis. Neque enim propterea non semper, quia hic tantum; sed ideo hic semper dicimus esse quaerendum, ne ali
Abbreviated transcription (Latin):
libus utaudirent eum. etamarent sequendo: et nox nocti
adnuntiauit scientiam. Id est. iudas iuda eis infidelibus :
ut uenirent adeum. etad prehenderent persequendo.⁊
Sediam hinc insermone dnĩ qui est factus adpios antequam
teneretur abimpis. intentior flagitatur auditor. et ideo
eum precipitare nondebet. sed differre potius disputator.

Expanded text:
libus, ut audirent cum, et amarent sequendo; et nox nocti libus, ut audirent cum, et amarent sequendo; et nox nocti annuntiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius disputator.
Abbreviated transcription (Latin):
adquid dixeritei.: Quidam enim pitabant: quia loculos
habebatiudas. quia diciteiiħs. eme ea quaeopus sint nob̃
addiem festum. autegenis aliquid daret. Habebat ergo
etdñs loculos : et a fidelibus oblata conseruans. et suorum
necessitatibus. etaliis indigentibus tribuebat. Tunc pri¬
mum et clesiasticae pecuniae formaẽ instituta: ubuntel¬
legeremus quod precepit. non cogitandum eẽ decrastino.
non ad hoc fuisse preceptum : utnihil pecuniae seruetur
a scĩs : sed nedõ proista seruiatur. et propter in opiae
timorem iustitia deferatur.⁊ Nameta postolus in poste¬
rum prouidens ait. Siquis fidelis habet uiduas. suffici¬
enter tribuateis. ut non grauetur ecdesia. quoueris ui¬
duis sufficere possit: Cumergo accepisset. buccellam:
exit continuo. erat autemnox. Et ipse qui exit: eratnox:
Cumergo exisset nox : Aitihs : Nunc clarificatus ẽ filius ho¬

Expanded text:
ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant, quia loculos ad quid dixerit ei. Quidam enim putabant, quia loculos habebat Judas, quia dicit ei Jesus, Eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum; aut egenis ut aliquid daret. Habebat ergo et Dominus loculos, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus et aliis indigentibus tribuebat. Tunc primum ecclesiasticae pecuniae forma est instituta, ubi intelligeremus quod praecepit non cogitandum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecuniae servetur a sanctis; sed ne Deo pro ista serviatur, et propter inopiae timorem justitia deseratur. Nam et Apostolus in posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6. Cum ergo accepisset ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius ho
Abbreviated transcription (Latin):
lum nobis bonum: quidenim iudae peius. etquid nobis
melius quamtraditus xp̃s. Ab illo aduersus illum. pro
nobis p̃ter illum.: Quod facis. faccitius. Ouerbum liben¬
tius parati: quam irati. Ouerbum nontam poenam ex¬
primens proditoris. quam mercedem significans redemp¬
toris.: Dixit enim. Quod facis. faccitius. Nontam in
perniciem perfidi saeuiendo. quamadsalutem fidelium
festinando: Quia traditus ẽ propterdelicta nrã etdilexit
ecdesiam. et seipsum tradidit proea.: Vnde etdese ipso dicit
a postolus : Quimedilexit: et tradidit seipsum prome.: Nisi
ergo setraderet xp̃s. nemo traderet xpm̃ Quid habet iu¬
nae lucrum. et inuenit animae decrimentum:: Accepit
mertedem quam uoluit sed nolentiẽ data quammeruit .
negotium suae uenditionis: istenraẽ redemptionis.⁊
Suod facis faccitius. Nonquia tu potef sed quia hocuult
quitotum potest. Hocautem nemosciuit discumbentiũs

Expanded text:
lum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis lum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Apostolus: Qui dilexit me, et tradidit seipsum pro me . Nisi ergo se traderet Christus, nemo traderet Christum. Quid habet Jutavit pecuniae lucrum, et invenit animae detrimentum. Accepit mercedem quam voluit, sed nolenti est data quam meruit. Tnegotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non quia tu potes, sed quia hoc vult qui totum potest. 5. Hoc autem nemo scivit discumbentium
Abbreviated transcription (Latin):
tribuerat dñs. sacramentum corporis et sanguinis sui. ubi
et ipse iudas erat. sicut sc̃s lucas euidentissime narrat: Ac
deinde adhocuentum ẽ. ubi secundum narrationem ioh.
apertissime dñs perbuccellam tinctam atq porrectam.
suum exprimittraditorem.: Fortassis perpanis tinc¬
tionem: illius significans factionem: nonenim omnia quae
tinguntur abluuntur. sed ut inficiantur nonnulla tingun¬
tur.: Siautem bonum aliquid hic significat tinctio.
eidem bono ingratum. Non in merito ẽ secuta damnatio.
Adhuctamen iudae possesso non adno sedadiabolo. cum
homini ingrato intrasset panis inuentrem hostis inmentẽ:
Adhuc inquam tanti mali lam corde concepti. plenus restabat
effectus: cuius iam preces serat damnandus affectus.⁊ Itaq
cum dñs panis uiuus. panem mortuo tradidisset. et panem
tradendo panis traditorem ostendisset : quod facis inquit.
faccitius. Non precepit facinus sed predixit iudae ma¬

Expanded text:
tribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi tribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atque porrectam suum exprimit traditorem, fortasse per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur, nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquid hic significat tinctio, eidem bono ingratum non immerito est secuta damnatio. Adhuc tamen Judae possessio non a Domino, sed a diabolo, cum homini ingrato intrasset panis in ventrem, hostis in mentem; adhuc, inquam, tanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae ma