comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lus ĩtransitu torrẽtis apparint¬
Bi erat ille familiarissimꝰ deo uir
moises. quãdo legẽ collosuuĩq dei
qñ salutẽ populi memorabileqz uit¬
toriã ÷ ab sens solꝰ et solis precũ ãiuis ob¬
ciuuit. Nempt nõ ĩ aliqͣ ciitatũ Sirie
uel egipti. s in siliuis et altissin mõtis in
uertice qn solitudine e̾at dũ aquas amaris¬
suas coegit ligni Tmissione unꝰ dulces¬
cere : dũ ꝓdigia illa fecit q̃ uix ꝑlegere
nedicã recẽsere sufficuuꝰ sdei certe in¬
mẽso exercitui ĩ quo tã multi ĩuisti atq
ĩdeum et ĩ hoĩes ingͣti erãt: nẽ de solios
aureo. s de solitudine horrida ꝓuidit. et
ĩ sũma ĩopia mirã necessariaꝵ rerũ ha¬
uũdancĩa procurauit: qñ in rastris cõtur¬
nices. ortigias affatuim celo lapsas: populꝰ
legit esuriens. et de rupe ꝑcissa. Dulcis
aq̃ copiã siciẽs bibit. qñ diuinũ illũ atq
incredibile / et neq cupiditati neq parsi¬

Expanded text:
lus in transitu torrentis apparlus in transitu torrentis apparbi erat ille familiarissimus Deo vir Moyses, quando legem colloquiumque Dei, quando salutem populi, memorabilemque victoriam, absens, solus et solis precum armis obtinuit? Nempe non in aliqua civitatum Syrie vel Egipti, sed in silvis et altissimi montis in vertice. In solitudine erat dum aquas amarissimas coegit ligni unius immissione dulcescere; dum prodigia illa fecit, que vix perlegere, ne dicam recensere, sufficimus. Idem certe immenso exercitui, in quo tam multi iniusti atque in Deum et in homines ingrati erant, non de solio aureo sed de solitudine horrida providit, et in summa inopia miram necessariarum rerum abundantiam procuravit; quando in castris coturnices ortigias affatim celo lapsas populus legit esuriens, et de rupe percussa dulcis aque copiam sitiens bibit; quando divinum illum atque incredibilem, et neque cupiditati neque parsi
Abbreviated transcription (Latin):
Uid huiꝰ eciã natꝰ magniq nepos
Abrahe patriarchaꝵ maxnꝰ iacos
qñ stalã illam celotenꝰ erectã: astẽ¬
dentes destendẽtesq angelos et nuuxũ
stalt dominũ uidit ubĩ fuisse illũ oꝑmaũ .
quã magna in urbe quam pulchra ĩ domo
quã locuplete cubiculo: Erat ille ñ modo
ꝓtul ab urbib. s eciã ꝑrocul domo. ut enĩ
ipsius iosephi uerba nõ muitẽ: propter odiũ
pũcialũt apud nullũ quidem succedere uo¬
luit. s sub dino iacebat: caput sũe lapi¬
dib subditis supponẽs. Eidem gemina cõ¬
iuge: et natoꝵ turba seruisq et ancillis:
omingenũq gregũ possessione aucto in
patrĩa remanti occursꝰ affuit angelors.
Ded ubi na q̃so: nũquid in urbib quiestẽ¬
ti: nõ ue cepto itiue̾ abeñti: quo nõ dũ
ꝑacto eide̾m luctator ille nocturmis Unde
nonũ sibi nomẽ inditũ claꝵ mãsit ⁊̃¬
e posteris nõ ĩ urbis amphiteatro. neq
int̾ turbas hominũ : s dũ remãsisset se¬

Expanded text:
uid huius etiam natus magnique nepos Abrahe, patriarcharum maximus Iacob, quando scalam illam celotenus erectam, ascendentesque et descendentes angelos, et innixum scale Dominum vidit? ubi fuisse illum opinamur, quam magna in urbe, quam pulcra domo, quam locuplete cubiculo? Erat ille non modo procul ab urbibus, sed etiam procul domo; ut enim ipsius Iosephi verba non mutem, «propter odium provincialium apud nullum quidem succedere voluit, sed sub divo iacebat, caput suum lapidibus subditis supponens». Eidem, gemina coniuge et natorum turba servisque et ancillis omnigenumque gregum possessione aucto in patriam remeanti, occursus affuit angelorum; sed ubinam, queso? Nunquid in urbibus quiescenti? Non; verum cepto itinere abeunti. Quo nondum peracto, eidem luctator ille nocturnus, unde novum sibi nomen inditum clarum mansit in posteris, non in urbis amphitheatro neque inter turbas hominum, sed dum remansisset so
Abbreviated transcription (Latin):
soriũ ait studii quereret. tum docere uel¬
et: tum audire tũ distere. Cum igitur tã¬
tis hs bonis ornata solitudo. si partier¬
pe careat ingollerabilis eciã ferotibus aui¬
mis: humanũq per osis cõmerciũ uideat᷑.¬

Expanded text:
socium» ait «studii quereret, tum docere vellsocium» ait «studii quereret, tum docere vellet, tum audire, tum discere». Cum igitur tantis bonis ornata solitudo, si participe careat, intolerabilis etiam ferocibus animis humanumque perosis commercium videat
Abbreviated transcription (Latin):
num amare. Idẽ famosiore alio quodam
loco Si. omma nobis inquit que ad
uictum cultumq potiuẽt quasi uirgula di¬
una ut auint suꝑpeditarentur cũ optimo
quisq ĩgenio negocus omibus omissis
totum se in rõguicione et sciencia collota¬
ret. Demq ut iroice locũtũ stires: aꝑte
ait. Non est ita. nam et solitudinem fuge¬
ret. Ecre quam pancis uerbis: quetũq de
solitudine loquimur dampnasse uidebatur.
et fecerat nisi ulterius processisser: ut nõ
tam Ciceronis dictũ exponendum nobis..
quam oratoris testimonium. licet ĩ philoso¬
phre libris scaptum: ceu suspectum ab hor inditie
repellendum esset. Sed ut liqueat: quã de
extrema et in humana tantum solitudie
illum loqui : quam qui profecto fugit. unũ
eciam nõ fug at. atq ita non nostram. sed
adueisam pocius dãnare sentenciã nec
quĩd addidit: cum enĩ dixisset et solitu¬
dinem fugeret non dixit et socios. sedet

Expanded text:
ium amare. Idem famosiore alio quodam ium amare. Idem famosiore alio quodam loco «Si omnia nobis» inquit «que ad victum cultumque pertinent, quasi virgula divina, ut aiunt, suppeditarentur, tum optimo quisque ingenio negotiis omnibus omissis totum se in cognitione et in scientia collocaret». Deinde ut ironice locutum scires, aperte ait: «Non est ita; nam et solitudinem fugeret». Ecce quam paucis verbis quecunque de solitudine loquimur damnasse videbatur! Et fecerat, nisi ulterius processisset, ut non tam Ciceronis dictum exponendum nobis, quam oratoris testimonium, licet in philosophie libris scriptum, ceu suspectum ab hoc iudicio repellendum esset. Sed ut liqueat de extrema et inhumana tantum solitudine illum loqui, quam qui fugit profecto unum etiam non fugit, atque ita non nostram sed diversam potius damnare sententiam, nec quid addidit. Cum enim dixisset «et solitudinem fugeret», non dixit «et socios», sed «et
Abbreviated transcription (Latin):
atq hũt mediũ intel extrema callem tener.
Alte non isi inter turbas gaudet hui mi¬
sucordia magis quam redargutio debem.
tontate prenus tũa inclinaturus forsitan ñ
alte obsiste et non teminor. et si maiorem
dixero tado non ĩdignabes Marcus Ei¬
crro amuiticre legem tractans non hos tantiẽ
quibus amiticia post uirtutem iocũdissima
rerum est sed asperos eciam et nuanes
humanãq societatem: atq cõgressum fu¬
quẽtes: quorum uix unicũ exemplum toto
orbe reperit patr non posse ait nisi acqui¬
rant aliquẽ non dixit amicunꝵ. Nata em̃
obstabant sed apud quem enomãt unus sue
aceibitatis sap̃taq huit occasioẽ Thacẽtin
archite dictũ refet cuius ea sentencia .ẽ
Reminem non modo in terris quãta libet
rerum affluencia. sed ne in celo quidem pre¬
senti siderum cõspectu muĩdiq noticia fe¬
licem esse posse. insi habeat : cum quo illa
participet sic naturã inchil omnino solita.¬

Expanded text:
atque hunc medium inter extrema callem teneo. atque hunc medium inter extrema callem teneo. Alter nonnisi inter turbas gaudet: huic misericordia magis quam redargutio debetur.toritate premis tua, inclinaturus forsitan, nisi alter obsisteret non te minor, et si maiorem dixero credo non indignabere. Marcus Cicero amicitie legem tractans, non hos tantum quibus amicitia post virtutem iucundissima rerum est, sed asperos etiam et immanes, humanamque societatem atque congressum fugientes — quorum vix unicum exemplum toto orbe repperit — pati non posse ait, nisi «acquirant aliquem» non dixit amicum, natura enim obstabat, sed «apud quem evomant virus sue acerbitatis». Sumptaque hinc occasione, Tarentini Archite dictum refert, cuius ea sententia est: neminem non modo in terris quantalibet rerum affluentia, sed ne in celo quidem presenti siderum conspectu mundique notitia felicem esse posse, nisi habeat cum quo illa participet; sic naturam nichil omnino solitar
Abbreviated transcription (Latin):
Eterũ. hus ipsis quibus solitudiuẽ¬
oportunam dixi : nũquam suasi
ut studio solitũdiuis amicicie ura
cõtemp̾nerent. tuibas non amitos fugie¬
dos dico. Q si quis esse sibi anncoru tur¬
bas estimat. primũ uideat ne fallat᷑
Id uero maxime deteget repẽtina necessi¬
tas ⁊ mutatioq fortune que sicut optãda
non est experiendi cuꝑidine ⁊ fic si acc¬
dat expcruencie et discutiendis erorib
multran confert. Deinde si ut reliquarum¬
rerum sicamitigiarũ alter altero ditior fuĩt
non mouebor Nec tam amicos fugece sola¬
tarũt monebo quam optare ut ad se uisen¬
dum/ singulatim pocius quam caternatum
ueniant. non ocio tedium sed solamen et
aupilũ latirri. Sit ociu modestũ et suaue
non ĩsolens. Sit solitudo tranquilla mon
perox. dt demq solitudo nõ ymanuase
In quam qui uenerit miretur humanitatẽ
que as urbib exular siluas iiceldeuleq
uisos in populis ac leones / in solitudiuear¬
gelicis homnem ueisse. Ita plane sentenee

Expanded text:
eterum his ipsis, quibus solitudineoportunam dixi, nunquam suasi ut studio solitudinis amicitie iura contemnerent: turbas non amicos fugiendos dico. Quod siquis esse sibi amicorum turbas extimat, primum videat ne fallatur. Id vero maxime deteget repentina necessitas mutatioque fortune que, sicut optanda non est experiendi cupidine, sic si accidat experientie et discutiendis erroribus multum confert. Deinde si ut reliquarumrerum sic amicitiarum alter altero ditior fuerit, non movebor; nec tam amicos fugere solitarium monebo, quam optare ut ad se visendum singulatim potius quam catervatim veniant, non otio tedium sed solamen et auxilium laturi. Sit otium modestum et suave, non insolens; sit solitudo tranquilla, non ferox; sit denique solitudo non immanitas, in quam qui venerit miretur humanitatem, que ab urbibus exulat, silvas incolere, seque ursos in populis ac leones, in solitudine angelicum hominem invenisse. Ita plane sentio,
Abbreviated transcription (Latin):
rerum naturas: causasq ac rationes side¬
rum ꝯtemplati sũt : nũ quam nuilierib
se cõmistuerut nunqͣ agnatos: nec pro¬
puiquos nec liberos quidẽm uiderint. ex
eo tempore quo cepissent diuino cultur de¬
seriure/ Carmbus et uiio se semꝑ abstum¬
erut. Addit ad hec ꝙ biduana ac taidu¬
aua medici humores corporis exono
atq imimobilitate nastentes a cerre me c̃õ¬
primere et castigare suit soliti. Multa
quoq deocibo de potu de accubitu. Quib
moribus diuinam ingeni ubertatem facile
crediderim cõtigisse¬

Expanded text:
rerum naturas causasque ac rationes sidererum naturas causasque ac rationes siderum contemplati sint; nunquam mulieribus se commiscuerint, nunquam agnatos nec propinquos nec liberos quidem viderint ex eo tempore quo cepissent divino cultui deservire; camibus et vino se semper abstinuerint». Addit ad hec quod biduana ac triduana inedia humores corporis, ex otio atque immobilitate nascentes, acerrime comprimere et castigare sint soliti; multa quoque de cibo, de potu, de accubitu. Quibus moribus divinam ingenii ubertatem facile crediderim contigisse
Abbreviated transcription (Latin):
perhennius quã ere. uel marmore uiroꝵ
illustrt miagines excidanius. Nusquã
onmino nreluis misquam liberius: quam
in solitudine posse tractari. expertus heu
saltemi loquor. Eencio ques anuio stimulos
quas alas ingemor quod illa operi uacuu tẽ¬
pus accõmodat. Que omnia preter illam
ubi querã nestio. Pacuitatem uero seu ua¬
tationem dici maiꝰ litterarũ atq arcũ fõ¬
tem esse. si michi forte ñ tredis aristotili
trede qui primo methaphisice sue libro
certa egiptum constitu̾as mathemathecas
artes ait. racionem asserens : ꝙ ibi gens
sacerdõtũ uacare diissa est. Quod nec
plato ipse tacuerat de eisdem loquẽs in
thueo ꝙ sacerdocus prediti seperatri
a retero populo maurent : ne cõpitagione
aliqua prophana castitas pelluatur
De quoꝵ uita ut unus e sacerdotib nostris
ait Cheremõ stoitus uir eloquentissimus
narat. ꝙ omnib mũdi negocus curisq
post positis: semper in templo fuerit. et

Expanded text:
perennius quam ere vel marmore virorum perennius quam ere vel marmore virorum illustrium imagines excidamus, nusquam omnino melius, nusquamque liberius quam in solitudine posse tractari? Expertus hoc saltem loquor. Sentio quos animo stimulos, quas alas ingenio, quod illa operi vacuum tempus accomodat, que omnia preter illam ubi queram nescio. Vacuitatem vero seu vacationem dici mavis literarum atque artium fontem esse, si michi forte non credis, Aristotili crede, qui, primo Methaphisice sue libro, circa Egiptum constitutas mathematicas artes ait, rationem asserens, quod ibi gens sacerdotum vacare dimissa est. Quod nec Plato ipse tacuerat, de eisdem loquens in Timeo, quod «sacerdotiis prediti separatim a cetero populo manent, ne contagione aliqua prophana castitas polluatur». De quorum vita, ut unus e sacerdotibus nostris ait, «Cheremon stoicus, vir eloquentissimus, narrat quod, omnibus mundi negotiis curisque postpositis, semper in templo fuerint et
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ mala de dnis est: questios ner duso
m̃rau usqr satis possum uiros in ceteubor¬
ibus tam perfectos in solis supeesticiõ¬
uus tam de liros. et quasi uelorissimes
tursores eũtes indiu̾ sum et ante oculos
metam positam nõ uidentes ut quoriẽ per¬
nititatem nuror. miserior cetitane sicaior
Nrͣtalium ⁊ erum primuis autoribus honor
aliquis debetur quem deberi magnu modo
humanũ modestumq non infitior quid
non literarũ arcm̃q nobiliũ reꝑ̾ toribus
Debeatur. qui non uoierem sultis. nõ telam
lateri : non fidũr tuiitum auribus: non
oleum aut uniũ gucturi ⁊ qͣzuis et aurib
et gutturi suos sonos. suasq delicias : s
felĩtiora quedam instrumenta ⁊ ad cibum
ex ornatũ cultũq et medelã animi pepe¬
rere. Q iinuers id debitũ ubi queso poris¬
siũ persoluat᷑. aut quis ẽ qui dubir
lot ipsum lateraꝵ negotiũ. quo uel nr̃mn.
ues alienũ conseciemũs nomen: quo multo

Expanded text:
enim nulla de diis est questio, nec vero enim nulla de diis est questio, nec vero mirari unquam satis possum, viros in ceteris omnibus tam perfectos in solis superstitionibus tam deliros, et quasi velocissimos cursores euntes in diversum et ante oculos metam positam non videntes, ut, quorum pernicitatem miror, miserear cecitatem. Sane si talium rerum primis auctoribus honor aliquis debetur, quem deberi magnum modo humanum modestumque non inficior, quid non literarum artiumque nobilium repertoribus debeatur, qui non vomerem sulcis, non telam lateri, non fidium tinnitum auribus, non oleum aut vinum gutturi, quamvis et auribus et gutturi suos sonos suasque delitias, sed feliciora quedam instrumenta ad cibum et ornatum cultumque et medelam animi peperere? Enimvero id debitum ubi queso potissimum persolvatur? aut quis est qui dubitet, hoc ipsum literarum negotium, quo vel nostrum vel alienum consecremus nomen, quo multo
Abbreviated transcription (Latin):
nis honoribus non contenta. usq ad sacri¬
legas processit mepcias: huit appolluẽ
tithara. huit eundem ipsũ: atq esculapiũ
medicina. Saturiui liberũq et cererem ad¬
tultura: uultanũ fabrica: deos fecit ⁊ huig
egiptus osirum. Aighene dico urbs iineruã
coluere. ꝙ ille lu : hec olei uisum. artẽq
lanificii reperisse fertur. Longum est singa¬
laprosequi. quod apud ueteres hunsmodi
uactatum nullus est modus. Quas palam
dampnare non ausus IIlle poeta maxi¬
nuuis atq cautissimus: ut qui uero pardtũ
forte supplicitiũ uerebatur. latenter. utꝙ
net nimis eleganter irridere non metuit
añ quidem amiuas eoꝵ inuentas: qui uitã
yxcoturie per artes: quoꝵ nomina uulat
mendap : et omnniũ fons eniorũ in celumn.
resi dotumo mdignãte lorauerat apud ii¬
feros pout. nominatim insuper ipst̃ puedi¬
fine ieportorem oumpotentis dei fulur¬
m dẽfiactum. ad stig̾as undas cams ueiũ
ger questio inter eos maneat alpud nos

Expanded text:
nis honoribus non contenta, usque ad sacrilegas processit ineptias. Hinc Apollinem cithara; hinc eundem ipsum atque Esculapium medicina, Saturnum Liberumque et Cererem agricultura, Vulcanum fabrica deos fecit; hinc Egiptus Osirim, Athene docta urbs Minervam coluere, quod ille lini, hec olei usum artemque lanificii repperisse fertur. Longum est singula prosequi, quod apud veteres huiuscemodi vanitatum nullus est modus; quas palam damnare non ausus ille poetarum maximus atque cautissimus, ut qui vero paratum forte supplicium verebatur, latenter utique nec minus eleganter irridere non metuit, quandoquidem animas eorum, inventas qui vitam excoluere per artes, quorum nomina vulgus mendax et omnium fons errorum in celum celi domino indignante locaverat, apud inferos ponit. Nominatim insuper ipsum medicine repertorem omnipotentis dei fulmine detractum ad stygias undas canit. Verum hec questio inter eos maneat; apud nos
Abbreviated transcription (Latin):
tus testis Seneca ip̃e fatebitur: quem et¬
si frequenter laudet qui amanciũ mos ẽ
A perfectũ tamen nosset nec totiene
hortaretur nec aliquãdo reprehendeet.
Rt stũdiis saltem uirtutiq dedito. dicar
aliquis: hor fatebor. Sed es plane reuer¬
tuiur quo uolebam Neq em̃ ego alus quã
lterariẽ et uirtutũ studiosis loquor. re¬
liquis salubre consilul nullum habeo insi
ut aute omnia uitain mutent tainen de
loci oportunitate uidebinus

Expanded text:
tus testis Seneca ipse fatebitur, quem ettus testis Seneca ipse fatebitur, quem etsi frequenter laudet, qui amantium mos est, si perfectum tamen nosset, nec totiens hortaretur, nec aliquando reprehenderet. At studiis saltem virtutique dedito, dicat aliquis; hoc fatebor, sed eo plane revertimur quo volebam. Neque enim ego aliis quam literarum et virtutum studiosis loquor; reliquis salubre consilium nullum habeo, nisi ut ante omnia vitam mutent; tum de loci oportunitate videbimus
Abbreviated transcription (Latin):
nem: fuge paucitatem : fuge eciam unum.
non habes cũ quo ͭ comitatum uelu et uide
quod indiciũ habeo: audeo te tibi credere. du¬
im inisi fallor ac precisum dognia. ffuge ĩ¬
quit multitudinẽ libenter id quidem. fuge
pancitatẽ pacior nõ moleste. fuge eciã unũ
ml ẽ quo me ulteriuis trudas: ad extremã
selitudinẽ coartasti. Quid iam restãt insi
Ut meipsum fugiam: sed et tũc tamẽ unum
fugero. non habeo cum quo comitatũ uelum
mĩrum. Ego uero habeo cum quo ter et for¬
tasse plures: sed profecto unit habeo. Osi
mũt tale aliquid amicõ cõsulam. Exclauia¬
bunt undiq solitudinuis ac uritutis adĩosarii.
meq saxxum et in humanũ dicetel. Atqui
Seneca tantus uir carissimo ommnũ amicop̃¬
cpir unũ eciam fugerebac perfecto cõsũmatoq
uiro loquitur hõc. si quis dixet cũ bona
uemia negabo. Proficienciu pocuis quam
per fectorum ex nunrero fuisse lucillũ. Iura¬

Expanded text:
nem, fuge paucitatem, fuge etiam unum; nem, fuge paucitatem, fuge etiam unum; non habeo cum quo te comunicatum velim, et vide quod iudicium habeo: audeo te tibi credere». Durum, nisi fallor, ac precisum dogma. «Fuge» inquit «multitudinem», libenter id quidem; «fuge paucitatem», patior non moleste; «fuge etiam unum», nil est quo me ulterius trudas, ad extremam solitudinem coarctasti. Quid iam restat nisi ut me ipsum fugiam, si et tunc tamen unum fugero? «Non habeo cum quo te comunicatum velim». Mirum: ego vero habeo cum quo te, et fortasse plures, sed profecto unum habeo. O si nunc tale aliquid amico consulam, exclamabunt undique solitudinis ac virtutis adversarii, meque saxeum et inhumanum dicent; atqui Seneca, tantus vir, carissimo omnium amico precipit unum etiam fugere. At perfecto consummatoque viro loquitur. Hoc siquis dixerit, cum bona venia negabo; proficientium potius quam perfectorum ex numero fuisse Lucilium iura
Abbreviated transcription (Latin):
nes. Enod ipsũ lacius extendens. Nemo
est inquit ex nprudentibus: qui reluiqui
sibi debeat. Id utiq uerũ esse. quis non ui¬
Set. Qui eñ̃ mops sui ipsius est : mox ut
sibi relinquitur oportet ut ruat. Talibus
quide ego non mimitam modo solitudinem.
sed net amitam urbem iudico. eo tamẽ ami¬
tiorem. ꝙ illa ut trumuuim ministros : sit et
serutatores habent. et uindices. het in pu-¬
nutatis et latebrarum spe reicit legũ metũ
et renerentiam honestatis. Ceterũ altera
libertatem impudenciãq peccandi. Altera
faucores steterum atq instrumenta suppe¬
gitat utiliq pestforẽ uerum ea nature
perueisitas. non solitudis culpa est. Ed
ut prorsus ita esse net aliud Seuecam uo¬
luisse perurdeas eadem epistola illa ipam̃
solltudinem mestis et pauidis ac inprudẽ¬
tibus interdictam lucillo suo nõ modo per¬
mitit. sed sua det ac precipit. enc est
niquit non muto sententia fuge multitudi¬

Expanded text:
nes. Quod ipsum latius extendens, «Nemo nes. Quod ipsum latius extendens, «Nemo est» inquit «ex imprudentibus, qui relinqui sibi debeat». Id utique verum esse quis non videt? Qui enim impos sui est, mox ut sibi relinquitur, oportet ut ruat. Talibus quidem ego non inimicam modo solitudinem, sed nec amicam urbem iudico, eo tamen amiciorem, quod illa ut criminum ministros sic et scrutatores habet et vindices, hec impunitatis et latebrarum spe reicit legum metum et reverentiam honestatis. Ceterum altera libertatem impudentiamque peccandi, altera fautores scelerum atque instrumenta suppeditat, utrumque pestiferum; verum ea nature perversitas, non solitudinis culpa est. Quod ut prorsus ita esse nec aliud Senecam voluisse pervideas, eadem epystola illam ipsam solitudinem, mestis ac pavidis et imprudentibus interdictam, Lucilio suo non modo permittit sed suadet ac precipit. «Sic est» inquit «non muto sententiam: fuge multitudi
Abbreviated transcription (Latin):
ocio ent / ut ociũm nostrum legat. Singula
igitur examinent de ueritatẽ rerũ nõ tam
mite̾zi uel aluis quam experiẽtie credituri¬
Am uero qui solitudinem uirtutibus
ĩmirtam uolunt. astipulatorem uidẽt᷑
inte ceteres anneum Senetã habere.
qui ẽpistolarum suarũ quodam loto : omma
nobis mala solitudiuẽ persuadere. et rursꝰ
alio loto mala ibi cõsilia agitari. cupidita¬
tes improbas ordinarit audaciam acui libi¬
dinem irritari iracundiam iustigari ⁊ ait:
Que si indiffunte aut uniuersaliter dice¬
rentur haud dubie uel deuece resistendum.
uel solitudinis patrotimũ deserendũ erat.
ged non ita est. Ea eñ non insi de stultis
et qui passiomibus unicunt dicta esse : luge
clarius in ipsis Senece uerbis apparet. lugẽ¬
tem inquit timentemq custodire solemꝰ. ne
colitũdine male utatur. Audis aliquem soli¬
tudure prohibea. Sed aduerte causã. luctĩe
stilicet et timorem acerrimas anu passio¬

Expanded text:
otio erit ut otium nostrum legat; singula otio erit ut otium nostrum legat; singula igitur examinent de veritate rerum, non tam michi vel aliis quam experientie creditm vero qui solitudinem virtutibus inimicam volunt, astipulatorem videntur inter ceteros Anneum Senecam habere, qui epystolarum suarum quodam loco, omnia nobis mala solitudinem persuadere; et rursus alio loco, mala ibi consilia agitari, cupiditates improbas ordinari, audaciam acui, libidinem irritari, iracundiam instigari ait. Que si indefinite aut universaliter dicerentur, hauddubie vel Senece resistendum, vel solitudinis patrocinium deserendum erat. Sed non ita est. Ea enim non nisi de stultis et qui passionibus vincuntur dicta esse, luce clarius in ipsis Senece verbis apparet. «Lugentem» inquit «timentemque custodire solemus, ne solitudine male utatur». Audis aliquem solitudine prohiberi, sed adverte causam: luctum scilicet et timorem, acerrimas animi passio
Abbreviated transcription (Latin):
memoracione notum nobis esse uoliit dobi
ingenĩ exercens, non ait hllut thalanuuẽ
Roto abditũ: cuictum muris cõmunitũ seus
marmorea opacum celatumq cestudier
aut tale aliquid sed quid petanus inquit
hant sedem: daut secessum uicina secretelu
ubi dum erratia palmitum lapsus. pẽdulib
nexibus per harundines bauilas repunt
uiteam porticũ frondea tecta fecerũt. E tre
quam porticum et quam sedẽ uir sanctas de
uloquens appetebat. uites palinites. frõdes
hariudõies: et inter hec studiosis semper
amabile seretũ: quod utiq non oꝑtaren¬
en si preter muros ac tectum: nullis bene
secessib ingenũ crederetur spossem mue
apus alios hoc ipsum q̃rere: et plurium
testiuionio rem firmare , in feieo me aut
frdei mims habuisse tantis testibus: aut
ture amplius suscepisse dicerer quã oportet.
Hactenus ea lege disserui quod sentirem.
ut millamn ingems legem imposuisse me sen¬
tiant qui het legent si quis adeo habũdãs

Expanded text:
memoratione notum nobis esse voluit. Ubi memoratione notum nobis esse voluit. Ubi ingenium exercens non ait hunc thalamum loco abditum, cinctum muris, communitum seris, marmorea opacum celatumque testudine, aut tale aliquid, sed quid? «Petamus» inquit «hanc sedem. Dant secessum vicina secreta, ubi dum erratici palmitum lapsus pendulis nexibus per arundines baiulas repunt, viteam porticum frondea tecta fecerunt». Ecce quam porticum et quam sedem vir sanctus et eloquens appetebat: vites, palmites, frondes, arundines, et inter hec studiosis semper amabile secretum, quod utique non optaret, si preter muros ac tectum nullis bene secessibus ingenium crederetur. Possem nunc apud alios hoc ipsum querere et plurium testimonio rem firmare, ni vererer ne aut fidei minus habuisse tantis testibus, aut cure amplius suscepisse dicerer quam oportet. Hactenus ea lege disserui quid sentirem, ut nullam ingeniis legem imposuisse me sentiant qui hec legent, siquis adeo abundans
Abbreviated transcription (Latin):
menum riꝑam et unibram ⁊ et procerissimos
populos. et concentum auium: et strepitũ
Fluinoꝵ: atq equas in partes scissi amus
Tmedio in sulam paruam. et huit nostre
simulimã quereret. Alter autez suũt Alexu
quisquis is est pastorio cariunre laudaturs
Inter deusas uibrosa catumina fagos assi¬
Sue uemiẽs : solus ĩ montib et silius id
faceret. platonem secuti aiubo qui inter
ꝑriosa cupresseta et spacio siluestia de ĩsti¬
tutis rerum publicarũ deq oꝑtinus leg̾ib
disputanit. Nota minirum et uulgata cõ¬
memoro. Multũ tempore posterior Cipri¬
auus fide autem prior et martirio clarus
net obsturus eloquio : tale quidda et seusisse
uidetur. et scripsisse / quod unũ ex maltis
nigens mirator eius Augustinus in libris
suis quasi illius ĩgemii experiẽtum uente
eloquentie gustum pouit que ies quanta
esse potuerit. inisi grauitati rerũ deditus:
uerborum neglexit ornatum loci illuis iõ¬

Expanded text:
memini «ripam et umbram», et procerissimas memini «ripam et umbram», et procerissimas populos, et concentum avium, et strepitum fluviorum, atque equas in partes scissi amnis in medio insulam parvam et huic nostre simillimam quereret; alter autem suum Alexim, quisquis is est, pastorio carmine laudaturus, «inter densas umbrosa cacumina fagos» assidue veniens, solus in montibus et silvis id faceret: Platonem secuti ambo, qui inter otiosa cupresseta et spatia silvestria de institutis rerum publicarum deque optimis legibus disputarat. Nota nimirum et vulgata commemoro. Multum tempore posterior Cyprianus, fide autem prior et martyrio clarus nec obscurus eloquio, tale quiddam et sensisse videtur et scripsisse; quod unum ex multis ingens mirator eius Augustinus in libris suis quasi illius ingenii experimentum et eloquentie gustum ponit, que in eo quanta esse potuerit, nisi gravitati rerum deditus verborum neglexisset ornatum, loci illius com
Abbreviated transcription (Latin):
clause berto domus: ceu solitude rupis ob¬
tentu: ceu patule puius umbraculo. nõ mul¬
toꝵ euolutione uoluminũ est opus. Illies
aute iam per lectis in anmo legunt sepr
etiã in ammo strebunt lectione preterita.
sod presenti ĩgenio se se attollunt. Nempe
sripra humatiũ modum ⁊ apiantur oporter
⁊ supra Nominẽ loqui uolunt. Id saue locis
apptissimis expedicius fieri interduita
aLatruls amiuaduerti. Unde sepe mouta¬
me carmen quasi edum e toto giege letisse¬
mĩe atq lectissimũ uidi et intorm uese¬
to admonitus orignus dixi mecur ade¬
meñ alpiu saꝑis: ex alto uenis. Equidẽ
ur hut tandem articulo furem faciãt. euo
Marcus Aullius et Uirgilus maro: ques
eloquentis principes latine nemo eloquẽs
negabit. huit consilio herebant. Dũ alter
tum sepe alias: tamen presertim ad tractatũ.
legum ciuilium accessurus fõdosas quercus
et de lectabiles secessus quedq ibi strixtum

Expanded text:
clause tecto domus, seu solide rupis obclause tecto domus, seu solide rupis obtentu, seu patule pinus umbraculo. Non multorum evolutione voluminum est opus: illis iam ante perlectis, in animo legunt, sepe etiam in animo scribunt; lectione preterita sed presenti ingenio se se attollunt. Nempe supra humanum modum rapiantur oportet si supra hominem loqui volunt: id sane locis apertissimis expeditius fieri interdum et alacrius animadverti. Unde sepe montanum carmen quasi hedum e toto grege letissimum atque lectissimum vidi et, nitore insito admonitus originis, dixi mecum: «Gramen alpinum sapis, ex alto venis». Equidem ut huic tandem articulo finem faciam, et Marcus Tullius et Virgilius Maro, quos eloquentie principes latine nemo eloquens negabit, huic consilio herebant: dum alter cum sepe alias tum presertim ad tractatum legum civilium accessurus, frondosas quercus et delectabiles secessus, quodque ibi scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
llud aute prouisum sit ut posꝭ secũ¬
dos mgeni sucressus egressu facili
in siluas et loca urrẽtia quoq nichil
est nuises amicius quam ꝙ ampnis in ripã
grane dm̃e possit fatigacionẽq deporere.
Net ideo minus in arnũ ingeni rerĩ se¬
nua iacere. et inter ip̃m quietis reparã¬
duq amu tempus uentino labori maculã
preparare. utile simul et iocundum opus
or actuosa requies et quietus labor ut cũ
in angiestam illam demostenis at secretã
aream reditum fuerit. sentenciarũ Remeri¬
tem mutilib excissis. uotimna uerborũ mes¬
sis equiparet᷑⁊ atq ideo millũ studio tem¬
pus ners aut mane p̃t̾ fluat o nodu
Hus precipue dictũ sit qui orationes fexũt
aut historias. Mam qui philosop hiam at
maxinle qui poeticã meditantur. quib
acuta potius et arguta qͣ multa cõqrere
nens est. eos libertat proprie relinqu᷑¬
dos censeo: impetum nigenii sequãtur.Co¬
sedeiant ubicumq est animus ubi locus

Expanded text:
llud ante provisum sit ut, post secundos ingenii successus, egressu facili in silvas et loca virentia, quoque nichil est Musis amicius, queruli amnis in ripam gravedinem possit fatigationemque deponere; nec ideo minus in arvum ingenii rerum semina iacere, et inter ipsum quietis reparandique animi tempus venturo labori materiam preparare, utile simul et iucundum opus, et actuosa requies et quietus labor, ut cum ad angustam illam Demosthenis ac secretam aream reditum fuerit, sententiarum sementem, inutilibus excussis, votiva verborum messis equiparet; atque ita nullum studio tempus iners aut inane preterfluat. Quod his precipue dictum sit qui orationes texunt aut historias; nam qui philosophiam ac maxime qui poeticam meditantur, quibus acuta potius et arguta quam multa conquirere mens est, eos libertati proprie relinquendos censeo: impetum ingenii sequantur, considant ubicunque est animus, ubi locus
Abbreviated transcription (Latin):
in re ipsius Quintiliani consilũe nõ mef¬
ficax expertus. hecum studiosissime pater
et cum lectore cõmunico. Ille eñ laudans
demostenis hñt morem ad extremũ at
Ides lucubrantes silenciũ noctis et clausie
lubiculie. et lumen unũ uelud rectos ce¬
nrat. nichil horum ut arbitror solitudini
obstare. sed fauere cuncta fatebeas. Itaq
si inter tantas uoces audior: consiliũ nouũ
non despicitur. Et hos sequor et longius
euectus si loci oꝑcio integra est Eraꝑturũ
noui aliquid admoneo ⁊ quotiẽs se exẽplo
demostens includit

Expanded text:
in re ipsius Quintiliani consilium non inefin re ipsius Quintiliani consilium non inefficax expertus, tecum, studiosissime pater, et cum lectore comunico. Ille enim, laudans Demosthenis hunc morem, ad extremum ait: «Ideo lucubrantes silentium noctis, et clausum cubiculum, et lumen unum velut rectos teneat». Nichil horum, ut arbitror, solitudini obstare sed favere cunta fateberis. Itaque si inter tantas voces audior consiliumque novum non despicitur, et hos sequor et, longius evectus, si loci optio integra est, scripturum novi aliquid admoneo, quotiens se exemplo Demosthenis includet
Abbreviated transcription (Latin):
nõ hinc enad̾e est animus : nec fuga neg
bellum placet. concordiam quero. Itaq quã¬
ius ego nuisquam infelicius quam in siluis
ac montibus ingenĩ experiar: nusquam
michi paracues et magnifici sensus oc¬
occurrit et eqͣ conceptib uerba respondeãt
nolu tamen : quod inͥ forsan singulare est:
ad uniuersos tahens dictũ factũ uetantoꝵ
hominũ dauinare: quin utruq pocuis am¬
plector et probo. neutrum nostro proposito
aduersũ. Neq enĩ studiosis npero: ut
d silius ac montibus libros scribant. Sed
permito ut tali spectatulo recreatum
animũ in angustias cogant tacitas atq
reconditas : qͣs tñ nulło loco apcius ⁊ quã in
solitudine posse contingere, quis est qui nõ
quãlibet uibiũ amicum intelligatfus¬
tum igitur ac silentem locum : qui ad scre¬
bendum uenit eligat. hoc eñ iubentib
nõn obsisto. Euod diuius scuptori dictiu
nocturnus non respuat lutubrator: Qua

Expanded text:
non hinc evadere est animus; nec fuga nec non hinc evadere est animus; nec fuga nec bellum placet, concordiam quero. Itaque quamvis ego nusquam felicius quam in silvis ac montibus ingenium experiar, nusquam michi paratius et magnifici sensus ococcurrit — et equa conceptibus verba respondeant, nolim tamen, quod michi forsan singulare est ad universos trahens, dictum factum ve tantorum hominum damnare; quin utrunque potius amplector, et probo neutrum nostro proposito adversum. Neque enim studiosis impero ut in silvis aut in montibus libros scribant, sed permitto ut tali spectaculo recreatum animum in angustias cogant tacitas atque reconditas. Quas tamen nullo loco aptius quam in solitudine posse contingere quis est qui non, quamlibet urbium amicus, intelligat? Fuscum igitur ac silentem locum qui ad scribendum venit eligat; hoc enim iubentibus non obsisto; quod diurno scriptori dictum nocturnus non respuat lucubrator. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
haudd uulgaris equidem note uiu: sed abs
emulo grare facũdie principis factũ pro¬
fot. opmnoni sue cõsentaneum EEt demeste¬
nes quidem inquit. Meluis qui se in locum
ex quo nulla audrr uox. et ex quo nichil
prospici posset recondebat ne aliudagere
nelem cogerent oculi, habes ostudiose sil¬
narmm sectator mutatorq Dicat aliqtus:
qui silutis et tolles: et secessus auies⁊ non
tantit mutiles studus opmẽtur sed damuo¬
sos quid dicam. Megom aut lobrtũ uera
Quintilianũ: aut recte fecisse de moscene
imno uero: uel in sententiã horum ibouel
hos in sontenciã meam trahant. Cõuenire
securius quã luctari. Poteram nempe per¬
facile hos inicursus auertere. quod oratores
aubo: hic quidem clarus: ille clarissimus.
nẽt dubiũ. nulli studiorũ genere minis
siluas et ea de quibus hic leoquitur atq aĩo
omuio salitudinem comuenre quod ex pres¬
sius dicam cum ad exemplũ perueneto. Sed

Expanded text:
haud vulgaris equidem note viri sed absque haud vulgaris equidem note viri sed absque emulo graie facundie principis, factum profert opinioni sue consentaneum; et «Demosthenes quidem» inquit «melius, qui se in locum ex quo nulla audiri vox et ex quo nichil prospici posset recondebat, ne aliud agere mentem cogerent oculi». Habes, o studiose silvarum sectator miratorque, dicat aliquis, qui silvas et colles et secessus avios non tantum inutiles studiis opinetur sed damnosos. Quid hic dicam? Negem aut locutum vera Quintilianum, aut recte fecisse Demosthenem; imo vero vel in sententiam horum ibo, vel hos in sententiam meam traham? Convenire securius quam luctari. Poteram nempe perfacile hos incursus avertere, quod oratores ambo, hic quidem clarus, ille clarissimus: nec dubium nulli studiosorum generi minus silvas, et ea de quibus hic loquitur, atque omnino solitudinem convenire quod expressius dicam cum ad exempla pervenero; sed
Abbreviated transcription (Latin):
mox adiecit unde dissentiens uiberetu
Et don tamen inquit protis anduendi
qui trẽdunt aptissima in hoc memoria sil¬
uasq. ꝙ illa cell libertas: locorũq ame¬
intas sublimẽ animum: et beationem spi¬
atum parent. unithi certe iocũdus. hit
magis quam studiorum hortator uidetur
esse secessus. Nãq illa ipsa que delectant
necesse est auocent ab ĩtencione opeus
destulat. Neq enĩ se bona uide̾ in multa
sunul intendere animus totum potest A
quotumq ipse respexit desut intuere qd̃
propositũ erat/ satis utiq dixerat: et
ramen ut penitus ita sibi ꝑsua sum stias
insistit at repetit. Quare inquit siluarũ
amenitas et preter labentia flumia. et
inspirantes ramis arborũ aure: uolucur̃q
talitus. et ipsa late crrcunispicrendi libertas
ad se trabunt. ut michi remitere pocuis
uoluptas ista uideat᷑ cogitationẽ quar
intendex. Ecre igitur ut aduersũ me nõ
toritati proprit parum fisus demoschenis

Expanded text:
mox adiecit unde dissentiens videretur, mox adiecit unde dissentiens videretur, et «non tamen» inquit «protinus audiendi qui credunt aptissima in hoc nemora silvasque, quod illa celi libertas locorumque amenitas sublimem animum et beatiorem spiritum parent; michi certe iucundus hic magis quam studiorum hortator videtur esse secessus. Namque illa que ipsa delectant necesse. est avocent ab intentione operis destinati, neque enim se bona fide in multa simul intendere animus totum potest, et quocunque ipse respexit, desinit intueri quod propositum erat». Satis utique dixerat; et tamen, ut penitus ita sibi persuasum scias, insistit ac repetit: «Quare» inquit «silvarum amenitas et preterlabentia flumina, et inspirantes ramis arborum aure volucrumque cantus, et ipsa late circumspiciendi libertas ad se trahunt, ut michi remittere potius voluptas ista videatur cogitationem quam intendere». Ecce igitur ut adversum me non toritati proprie parum fisus, Demosthenis,
Abbreviated transcription (Latin):
Et sum nestuis: ut hoc loco michi
uiolenter occurritur ab hus: quibus
solitudo et lateris inimica uidetur
et uirtutib. dicũt eñ in primis carcre so¬
litudinem magistris quibusdam quasi lute¬
rars dispensatorib atq t ita dixeam
teneroꝵ altorib ammoꝵe sine quoꝵ ope
cõtuma profecto rara uniꝙͣͣ ingenia sugrexe.
Ita uero ħor dicũt. quasi ego pueris loquar
et non hus qui doni ferulam pedagogũqs
dimiserut. Instant tamẽ a crius / et eruditis
uiris distrahi / ingeniũ huc illut: prospet¬
tu uago et celo liberiore xõfirmãt. Quod
quidẽ ubi grade aliquid molitur ⁊ apidi
more Cormpedis magno quem saltui pre¬
pares frenãdum ⁊ colligendũqr. doctuar
nemo negauerit. huius sentencre patromt̃
Quintilianũ habẽt: qui libro oratoriarum
institucionum in fallor nouo. Cũ secretum
et liberum arbitris locum: et quam altis¬
suũ silencũ : stabentibus maxie cõne¬
mre deq hoc neminem dubitare dixisset.
ꝓcul dubio hac in parte mrecum senciens.

Expanded text:
ec sum nescius ut hoc loco michi violenter occurritur ab his quibus solitudo et literis inimica videtur et virtutibus. Dicunt enim in primis carere solitudinem magistris quibusdam, quasi literarum dispensatoribus atque, ut ita dixerim, tenerorum altoribus animorum, sine quorum ope continua profecto rara unquam ingenia surrexere. Ita vero hoc dicunt, quasi ego pueris loquar et non his qui domi ferulam pedagogumque dimiserint. Instant tamen acrius, et eruditis etiam viris distrahi ingenium huc illuc prospectu vago et celo liberiore confirmant; quod quidem, ubi grande aliquid molitur, rapidi more cornipedis magno quem saltui prepares, frenandum colligendumque doctus nemo negaverit. Huius sententie patronum Quintilianum habent, qui libro Oratoriarum institutionum nisi fallor nono, cum secretum et «liberum arbitris locum et quam altissimum silentium scribentibus maxime convenire», deque hoc neminem dubitare dixisset, proculdubio hac in parte mecum sentiens,
Abbreviated transcription (Latin):
illa suspiriorum quies: de profundis ad
excelsa tendenciũ: fatigato ammo gratis-¬
simia. Que nam suauitas la crimar de
purissimo cordis fonte cadenciũ. Que¬
nam militũ cristi uigilie: exocubreq psal¬
moꝵ in turribus iherusalem et in propu¬
gnaculis syon: aduersꝰ exercitum babilonis.
tota noct᷑ cauẽtum. uallutq et castra
seruãciũ: loco arduo: et inunito. ubi nec
pabulũ desit nec aquacio. ubi fidant : ho¬
st̾ibus insidus: tentari se posse. non obrui:
eoq se gracie subuertos: ut ferotissum hostis
incursus. ꝓpsis obsequiu: suꝑplicium illi sit:
ut qui salut iam amplus n obest⁊ sepe
prosit  ad gboriam. exercendeq fiat caucior
mlicia: forcior uictoria: clarior triũphus
xp̃r pugilũ in uit᷑ huuis agone cectatiũ¬

Expanded text:
illa suspiriorum quies de profundis ad illa suspiriorum quies de profundis ad excelsa tendentium, fatigato animo gratissima; quenam suavitas lacrimarum de purissimo cordis fonte cadentium; quenam militum Cristi vigilie excubieque psalmorum in turribus Ierusalem, et in propugnaculis Sion adversus exercitum Babilonis, tota nocte canentium vallumque et castra servantium, loco arduo et munito, ubi nec pabulum desit nec aquatio, ubi fidant hostibus insidiis tentari se posse non obrui; eoque se gratie subvectos, ut ferocissimi hostis incursus ipsis obsequium supplicium illi sit, ut, qui saluti iam amplius non obest, sepe prosit ad gloriam, exercendoque fiat cautior militia, fortior victoria, clarior triumphus Cristi pugilum in vite huius agone certantiu
Abbreviated transcription (Latin):
het solaudo utiq nõ solitaria uita est ua
suilicet quam suspiro ⁊ quãius exberius sim̃¬
laria uideatur: eque hominũ turibis educta.
sed non eque passiombus expedita. Osi¬
uidissem q̃ naz dulcedo illa meffabilis stãꝵs
aminaꝵ. quã de preteritorũ cõmemoracõe
distriminũ: et uenturi gaudii expectacione
percipiũt: sine quibus triũphatus hostis:
sine quibus seꝑe quidem uictus. sed̾ uintẽdus
adhuc. et in acre nũt eciam standũ est.
non sine spe certa uictorie nilitandũq
nõ splis : sed suffultis angelico comitatu.
Ei quibus indutis armaturã dei loricãq
iusticie : ut uerbo utar Apostoli: munitis
seuto fider : gladio spiritis. et salutis galea
aduersus prĩcipes et potestates: aduersus
mudi rectores tenebrarũ harũ. iterũ atq
iterũ nullo quidem spectante mortalium.
sed celicolarum maximo cõsenssu : et exi¬
mio omniũ fauore cristoq ihesu specta¬
tulis presidente pugnandum est. Que nã

Expanded text:
hec solitudo utique, non solitaria vita est, ea scilicet quam suspiro, quamvis exterius simillima videatur, eque hominum turbis educta, sed non eque passionibus expedita. Vidissem quenam illa dulcedo ineffabilis sanctarum animarum, quam de preteritorum commemoratione discriminum et venturi gaudii expectatione percipiunt, sive quibus trimphatus hostis, sive quibus sepe quidem victus, sed vincendus adhuc, et in acie nunc etiam standum est, non sine spe certa victorie, militandumque non solis, sed suffultis angelico comitatu; et quibus indutis armaturam Dei loricamque iustitie, ut verbo utar Apostoli, munitis scuto fidei, gladio spiritus et salutis galea, adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, iterum atque iterum nullo quidem spectante mortalium sed celicolarum maximo consensu, et eximio omnium favore, Cristoque Iesu spectaculis presidente pugnandum est. Quenam
Abbreviated transcription (Latin):
eguibus improba spe: nõ sibi cẽtesimum
fenus: sed millesimũ statuerũt. Que
duinia diligente in uite electione trat¬
tanda sũt. Neq eñ tales in solitudine
uots: neq si ueniãt admitto libens. Quã
multos igitur excludani: uides. Nam
quid pistis lõge ab aq̃s quid hn procul ab
urbib acturi: QEuod illi olim molli et
effemiiato causidico sepe dixi. qui hec
loca nõ quietis amore quam non uenerat.
nõ appetitu oñ quod edeat. sed nestio qͦ¬
nam iuitandi studio : frequẽtare ceperat
iucecum. an sibi ips molestior : an michi.
Derum ille confestun tedio locor et
urbanaꝵ desiderio uoluptatum uictus abut
Quod ius sit euẽturũ ammo preuidissẽ.
ultro ip̃e cessissem locis: tam nilla reril
opimionum ue proportio e̾at. qͣzius ami¬
cum ille se diceret et essenuis eisdem in
studus a pueritia uersati. sed ut res doruit
studiorũ finibus longe disparib Redeo

Expanded text:
et quibus improba spe non sibi centesimum et quibus improba spe non sibi centesimum fenus, sed millesimum statuerunt. Que omnia diligenter in vite electione tractanda erunt; neque enim tales in solitudinem voco, neque si veniant admitto libens — quam multos igitur hinc excludam vides —; nam quid piscis longe ab aquis, quid hi procul ab urbibus acturi? Quod illi olim molli et effeminato causidico sepe dixi, qui hec loca non quietis amore, quam non noverat, non appetitu otii quod oderat, sed nescio quonam imitandi studio frequentare ceperat, incertum an sibi ipsi molestior an michi; verum ille confestim tedio locorum et urbanarum desiderio voluptatum victus abiit. Quod nisi sic eventurum animo previdissem, ultro ipse cessissem locis, tam nulla rerum opinionum ve proportio erat, quamvis amicum ille se diceret et essemus iisdem in studiis a pueritia versati, sed ut res docuit studiorum finibus longe disparibus. Redeo
Abbreviated transcription (Latin):
non minus illud Senece uulgatum. sine
luteris mo̾s est. et hominis uiui sepultura.
Et se plane norim duo ista tam dulcia phi¬
losophoꝵ diuerticłã. solitudinem atq oci¬
um ut nncipiens dixi interdum litteratis
hominib eciã per molesta: In promptietiĩ
est racõ: hus enĩ hoc accidit qui uel uo¬
luptate aliqua cõpediti carcerem suum
amant: uel uulgi cõmercio et uulgari ne¬
gocio uictũ querũt. uel ad lubricos eruꝵ¬
honorũ gradus populoꝵ ueritoses suffia¬
gus aspirant. Et quibus que ingens hus
temporib turba est. littere/ non anuni lux
atq oblectacio uite sũt. sed instrumentũ
dunciarũ. Ad quas hodic distendas ma-¬
guo rer familiaris impendio Sed młto
maxinia lucri sꝑe: pueri a parentibus
noñ quasi ad liberale gmĩasũ. sed uelud
ad feruile mertimomiũ defanãt᷑ ut mi-¬
rari nemo habeat eos uenaliter et auare
luteris uti: quas ut uenderent q̃sierũt.

Expanded text:
non minus illud Senece vulgatum: «Otium sine non minus illud Senece vulgatum: «Otium sine literis mors est, et hominis vivi sepultura». Et, si plane norim duo ista tam dulcia philosophorum diverticula, solitudinem atque otium, ut incipiens dixi, interdum literatis etiam hominibus permolesta, in promptu tamen est ratio. His enim hoc accidit, qui vel voluptate aliqua compediti carcerem suum amant, vel vulgi commercio et vulgari negotio victum querunt, vel ad lubricos honorum gradus populorum ventosis suffragus aspirant, et quibus que ingens his temporibus turba est litere non animi lux atque oblectatio vite sunt, sed instrumenta divitiarum. Ad quas hodie discendas magno rei familiaris impendio, sed multo maxima lucri spe, pueri a parentibus non quasi ad liberale gymnasium, sed velut ad servile mercimonium destinantur, ut mirari nemo habeat eos venaliter et avare literis uti, quas ut venderent quesierunt,
Abbreviated transcription (Latin):
non pereo satis est: multum habendo feli¬
citer. Et heu quam uereor ne qui forsan
ex hus ⁊ qui se custodes ĩfirmarũ ouil dic
uolunt. lupi suit sanasq dilauiẽt. At ne
duicius me consideracõe non mea impli¬
tem. de se illi. nos de nobis: libret uius¬
quisq quid preferat. Impossibile est en
u si unum omnes finem ultuũt intenda¬
nues. ut unam omnib uite uiam expediat
sequi. Qua in re cuiq acriter cogitandũ
eut ⁊ qualõ eũ natura: qualem ips st
fecerit¬
unt enm quibus solitaria uita: mor¬
te grauior sit. et mortẽ allaturau
uideatur. quod precipue latorarum
ignaris euenire solet Quib si confabulator
desit. quid secumi. quid ne cum libris loqui
ualeant nõ habent. Itaq multi sũt Eqͥͣdẽ
solitudo sine lat̾ris exiliũ est. carcer eculeus.
Adhibe litteras parria est libertas delet¬
tatis Nam d ocio quidem illud Ciceronis
notum. Qaid dulcius ocio litterato Contͣq

Expanded text:
non pereo satis est, multum est, abunde, felinon pereo satis est, multum est, abunde, feliciter? Et heu quam vereor nequi forsan ex his, qui se custodes infirmarum ovium dici volunt, lupi sint sanasque dilanient. At ne diutius me consideratione non mea implicem, de se illi, nos de nobis libret unusquisque quid preferat; impossibile est enim, etsi unum omnes finem ultimum intendamus, ut unam omnibus vite viam expediat sequi. Qua in re cuique acriter cogitandum erit qualem eum natura, qualem ipse se feceritunt enim quibus solitaria vita morte gravior sit et mortem allatura videatur. Quod precipue literarum ignaris evenire solet, quibus si confabulator desit, quid secum, quid ve cum libris loqui valeant non habent, itaque muti sunt. Equidem solitudo sine literis exilium est, carcer, eculeus; adhibe literas, patria est, libertas, delectatio. Nam de otio quidem illud Ciceronis notum: «Quid dulcius otio literato?». Contraque,