comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ideo uocatur quia fides in eo firmissima est: uel quia suꝑ eum ca¬
tholica ecclesia construsta est. Nam & xp̃s agnus pro in nocentu
& ouis. propter patientiã & aries propter principatum &
hedus propter similitudinem carnis peccati & uitulus proto
quod pronobis est immolatus. & leo proꝑter regno & fostitu¬
dine & serpens. pro moste & sapientia : Idem &uermis qua
re sur retionem ad astra reme auit Nec mirum siuilibus sign¬
ficationibus figur& ur quiusq ad nostrarum passionum seu
carnis contu melias descendisse cognoscitur: Quia dum sit dĩ
patris coa&ernus ante scła filius. postquã uenit plenitudo
temporis. propter salutem nr̃am formã serui accepit & factuset
hominis filius inde quaedam de illo inscripturis secundũ fomis
commemo rantur. ut singula ad singulare ferantur. Secun
dum formam enimdĩ desȩ ipso dixitꝰ ego & pater unũ sumus

Expanded text:
ideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, vel quia super eum caideo vocatur, quia fides in eo firmissima est, vel quia super eum catholica Ecclesia constructa est. Nam et Christus Agnus pro innocentia; et Ovis propter patientiam; et Aries propter principatum; et Haedus propter similitudinem carnis peccati; et Vitulus pro eo quod pro nobis est immolatus; et Leo pro regno et fortitudine; et Serpens pro morte et sapientia; idem et Vermis, quia resurrectionem ad astra remeavit. Nec mirum si vilibus significationibus figuretur, qui usque ad nostrarum passionum seu carnis contumelias descendisse cognoscitur. Qui dum sit Dei Patris coaeternus ante saecula Filius, postquam venit plenitudo temporis propter salutem nostram, formam servi accepit, et factus est hominis filius. Inde quaedam de illo in Scripturis secundum formamcommemdum formam enim Dei de seipso dicit: Ego et Pater unum sumus
Abbreviated transcription (Latin):
auid anñ xl caftago adidone conditur Gad Nathan & a saph. pro phe¬
tauerunt. Is alomon anñ X templum hierusolimis aedificatur:¬
Asaꝑh anñ xliPaggeus amos hieu iohel proph&auerunt & ararias : ncelxv¬
ĩi cc xc uIIIi Aothalia anñ vii. ionadab sacer deis claruit ⁊ loas anñ xl heli¬
seus moritur : iũi cec xlUi Amasias anii xxuiiii. çastago condita Orias anñ
lii olimpias agrecis instituitur : iũi ccxxuii. Nloathan. anñ xvi romulus
nascitur : iiii cccc xliii: Achaz. anñ xui roma conditur: t zechias ann
xxviiii. senatus rome fit ⁊ iĨI cccc lxxxviIIi: Manasses anñ lv sibilla samia
daruit : iĩi.d. xLiii.  Ammon anñ xii. census primum agitur :losias anñ
xixii tales philo sophus agnoscitur uII XXXXVIINlo achim annos xi. nabu¬
chodono sor iudeam capit : iñi dxcuiii Sedechias annixi. tem plum hiera¬
solimis incensum est: nũ de uiiii.
UAEIAS.

Expanded text:
avit. Cartago a Didone conditur. Gath, Nathan et Asaph prophetaverunt. Salomon annis 40. Templum Hierosolimis aedificaturAsa annis XL. Aggeus, Amos, Iohel, Iehu prophetaverunt et Azarias. IVMCCXCIX. Athalia ann. VII. Ionadab sacerdos claruit. IVMCCCVI. Ioasann. XL. Heliseus moritur. IVMCCCXLVI. Amasias ann. XXIX. Carthago condita. IVMCCCLXXV. Ozias ann. LII. Olympias a Graecis instituitur. IVMCCCCXXVII. Ioathan ann. XVI. Romulus nascitur. IVMCCCCXLIII. Acaz ann. XVI. Roma conditur. IVMCCCCLIX. Ezechias ann. XXIX. Senatus Romae fit. IVMCCCCLXXXVIII. Manasses ann. LV. Sibylla Samia claruit. IVMDXLIII. Amon ann. XII. Census primum agitur. IVMDLV. Iosias ann. XXXII. Thales philosophus agnoscitur. IVMDLXXXVII. Ioachim ann. XI. Nabuchodonosor Iudaeam capit. IVMDXCVIII. Sedechias ann. XI. Templum Hierosolymis incensum est. IVMDCIX. Quinta aetas.
Abbreviated transcription (Latin):
conparauit. Prb̵t quoq: hieronimus trium linguarum peritus ex
hebrȩo inlatinum eloquium easdem scribturas conueftit eloquen¬
terq: trans fudit cuius inter p̃tatio merito c&eris ante festur.
Nam est & uerborum tenacior : & ꝑ spicuitate sententiae clarior
machedonum rege deuisto: deinde lucullus ẽpontica p̃da : posthos
caesardedit marco uarroni negotium eu maxime bibliot hece

Expanded text:
conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex conparavit. Presbyter quoque Hieronymus trium linguarum peritus ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem Scripturas convertit, eloquenterque transfudit. Cuius interpretatio merito ceteris antefertur; nam est et verborum tenacior, et perspicuitate sententiae clarior Macedonum rege devicto; deinde Lucullus e Pontica praeda. Post hos Caesar dedit Marco Varroni negotium quam maximae bibliothec
Abbreviated transcription (Latin):
animum intenderunt : Maxime ptholo meus cognomento filadelfus:
Omnis litteraturae sagacissimus cum studio bibliothecarum. pi¬
sistra tumemular&ur. non solumgentium scripturas sed &iã & diuinas
lit teras in bibliothecam suam contulit: Nam septuaginta milia
uiam & ab eleazaro pontifice p̃ter scripturas u& eris testamenti
quas in alexan drinabibliotheca habuit. Si quidem singuli insingu¬
nihil in alicuius eorum codice inuentum ess& quod inc& eris uel
in uerborum ordine discre parłt  łuerunt & alii interp̃tesqui
ex he brea lingua ingrecam sacra eloquia transtulerunt: Sic̃
aquila sim machus. & theo dotion. Sicut &iam & uulgaris illa in¬
terp̃tatio cuius austor non appar&. & ob hoc sine nomine inter¬
p̃tis quinta editio nuncupatur Pr& erea sextam & septimam.
editionem origenis miro labore repperit & cũ c&eris editionibus

Expanded text:
animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Philadelphus omnis litteraturae sagacissimus, cum studio bibliothecarum Pisistratum aemularetur, non solum gentium scripturas, sed etiam et divinas litteras in bibliothecam suam contulit. Nam septuaginta milia rpretibus. Hic etiam et ab Eleazaro pontifice petens Scripturas Veteris Testamenti, ferre curavit, quas in Alexandrina bibliotheca habuit. Siquidem singuli in singunihil in alicuius eorum codice inventum esset quod in ceteris vel in verborum ordine discreparet. Fuerunt et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecum sacra eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus et Theodotion, sicut etiam et vulgaris illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum ceteris editionibus
Abbreviated transcription (Latin):
iblio theca agreco nomen accepit eo quod ibi recordant᷑ libri¬
Nam biblio librorum t heca repositio inter p̃tatur: biblis¬
thecam u&eris testamenti. es dras scriba post incensam legem achaldȩis
dum iudei regressi fuissent in hierusalem diuino afflatus spũ repa¬
rauit cunstaq: legis ac pro f&arum uolumina quae fuerant agentibus
corrupta correxit totumq u&us testamentũ inuiginti duos libros
constituit ut totlibri essent in lege quod habebantur & litterae. Apud
grecos autem bibliothecam primus instituisse pisistratus credit.
atheniensium trrannus quã de in ceps ab atheniensibus austã xerxes
incensis athenis euexit in ꝑsas : longoq: post tempore seleucus . ni¬
chanorrursus ingreciam r&ulit. Hinc studium regibus urbibusq
c& eris natum est conparandi uolumina diuersarum gentium & ꝑ
inter p̃tes in grecam linguã uestendi: deinde magnus alex ander
uel suc cessores eorum instruendis omnium librorum bibliothecis

Expanded text:
ibliotheca a Graeco nomen accepit, eo quod ibi recondantur libriNam βιβλίων librorum, θήκη repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam Legem a Chaldaeis, dum Iudaei regressi fuissent in Hierusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque Legis ac Prophetarum volumina quae fuerant a gentibus corrupta correxit, totumque Vetus Testamentum in viginti duos libros constituit, ut tot libri essent in Lege quot habebantur et litterae. Apud Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis
Abbreviated transcription (Latin):
abulas po&e a fando nomina uerunt : quia non sunt res faste sed tantum
loquendo fiste. Quae ideo sunt induste ut fisto mutorum animalium
interse cohloquio unago quaedam uitae hominum nascer&ur: hasptimus
inuenisse traditur alcimon crotaniensis : appellanturq esopice quiahis apud

Expanded text:
abulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut fictorum mutorum animalium inter se conloquio imago quaedam vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, quia is apud
Abbreviated transcription (Latin):
relatiuorum quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur : sicut duplum simplum: hoc sdũ
oppositorum teflum genus ad se refeflur: non est enim maius nisi a dminus referaturi & simplum
nisi adduplum  Narelaciuum ipsorelatiuo ita opponituri ut hoc ipsum quod opponit᷑ aut ȩus

Expanded text:
relativorum, quae ita sibi opponuntur ut ad se conferantur, sicut duplum simplum. Hoc solum oppositorum genus ad se refertur. Non est enim maius, nisi ad minus referatur; et simplum, nisi ad duplum. Nam relativum relativo ita opponitur ut hoc ipsum, quod opponitur, aut eius
Abbreviated transcription (Latin):
eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit cuius altũ iustumq iuas
si fofie inpugnante diabalo aliquod peccatum in repserit huius sais¬
gestiones excludere & ultra peccatum noniterare. Reconciliatio
uero est quae post conplementum paenitentiae adhib&ur Namsic̃¬
re concilia murdõ quando primum agentilitate conuestimur. itarecon¬
ciliamur quando posi peccatum paenitendo regredit᷑ur. Exo molirsis

Expanded text:
Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque judicium Eo quippe modo sibi non parcentibus ille parcit, cujus altum justumque judicium atio est, ut si forte, impugnante diabolo, aliquod peccatum irrepserit, hujus satisgestiones excludere et ultra peccatum non iterare. Reconciliatio vero est, quae post conplementum poenitentiae adhibetur. Nam sicut conciliamur Deo, quando primum a gentilitate convertimur, ita reconciliamur, quando post peccatum poenitendo regredimur. Exomologesis G
Abbreviated transcription (Latin):
ungui in sacer dotium & in regnum solebant : Ex quo & aaron a morse
unstus est : quae dum carnaliter fit. spiritaliter proficit : quo modo
& in ipsa bapti smigratia. ui sibilis actus : quod in aqua mergit᷑ur sea
spiritalis effectus. quod de listis mundamur. Hoc significat illud
unguentum quod peccatrix mulier suꝑ pedes & ea quae dicitur non
fuisse peccatrix suꝑ caput ihũ fudisse scribuntur. Manus in posi¬
tio ideo fit. ut ꝑ benedictionem aduocatus inuit &ur sps sc̃s. Tuno
enim ille paraclitus post mundata & benedita corpora libensam
tre descendit & quasi suꝑbaptis miaquam tam quã suꝑ pristinan
sedem recognoscens quiescit Namlegitur quod in principio aqus
suꝑ fere batur sp̃s sc̃s Exorcismus grece. latine coniuratio siue
sermo increpationis est aduersus diabolum ut discedat. si cut est
illud in⁊ acharia. & osten dit mihi ihm̃ sacer dotem magnu mstan¬

Expanded text:
ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus inpositio ideo fit, ut per benedictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus post mundata et benedicta corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in principio aquis superferebatur Spiritus sanctus. Exorcismus Graece, Latine coniuratio, sive sermo increpationis est adversus diabolum, ut discedat: sicut est illud in Zacharia3, 1: 'Et ostendit mihi Iesum sacerdotem magnum stan
Abbreviated transcription (Latin):
signationem. idest patris & filii & sp̃s scĩ cognominatione conpl&ur
omne uerbum: ita hoc sacramentum confirmat ternarius nu¬
merus nominum diuinorum: Quod autem ꝑ aquã baptismum
datur: haec ratio est Voluit᷑ dñs ut res illa inuisibilis ꝑ congru¬
entem & profeflo contrasta bilẽł: & uisibile inpender&ur & elem̃tũ :
suꝑ qđ &iam in principio ferebatur sp̃s sc̃s̃ Nam sicut a qua pur¬
gatur exterius corpus. ita latenter eius miflerio ꝑ spm̃ scm̃ puri
ficatur &animus : cuius sc̃ificatio ita eft. Inuocato enim dõ des¬
cendit sp̃s sc̃s decaelis & medicatis aquis. sc̃ĩficat eas dese m &ipso
& accipiunt uim purgationis ut in eis & caro & anima delistis in¬
quinata mund&ur. Chrisma grece latine unctio nominatur¬
Nam sicut in baptismopeccatorum remis siodatur. i ta punsti¬
onem scĩ ficatio sp̃ĩ ad hib&ur : & hoc depristina desciplina qua

Expanded text:
signatione, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognitione completur, signatione, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti cognitione completur, omne verbum, ita sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est: voluit enim Dominus ut res illa invisibilis per congruentiam, sed profecto incontrectabile et invisibile super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. Nam sicut aqua purgatur exterius corpus, ita latenter eius mysterio per Spiritum sanctum purificatur et animus. Cuius sanctificatio ita est. Incendit Spiritus sanctus de coelis, et medicatis aquis, sanctificat eas de semetipso, et accipiunt vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis inquinata mundNam sicut in baptismo peccatorum remissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua
Abbreviated transcription (Latin):
torum latenter operatur effesiũ Onde seuꝑ bonos seuꝑ malos ministros
intra ecclesiamdĩ dispensent᷑ : Tamen quia sp̃s sc̃s mistice illa uiuifi¬
cat qui quondam apostolico intempore uisibilibus apparebat o pe¬
pibus nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur. Haec
dona nec malorum attenuantur : quia neq qui plantat est aliquid
neq quirigat. sed qui incrementum datds̃ Vnde & grece misteriũ
dr̃ quod se er&am & reconditam habeat dispensationem. Baptis¬
mum grece latine tinstio inter p̃tatur : quae idcirco tinflio dic
quia ibi homo spũ gratiae in melius inmutatur. & longe aliud
quam erat efficitur Prius enim foedieramus deformitate pec¬
catorum : in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione uiflu¬
tum Vnde & incanticis scribitur canticorum Quae est ista quȩ
ascendit de albata : cuius misterium non aliter nisi subtrinitatis de

Expanded text:
torum latenter operatur effectum. Unde seu per bonos seu per malos ministros torum latenter operatur effectum. Unde seu per bonos seu per malos ministros intra Dei Ecclesiam dispensentur: tamen quia Spiritus sanctus mystice illa vivificat, qui quondam apostolico in tempore visibiliter apparebat; operibus nec bonorum meritis dispensatorum amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur: Quia neque qui plantat aliquid est, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus . Unde et graece mysterium dicitur, quod reconditam habeat dispensationem. Baptismus graece, latine tinctio interpretatur. Quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo Spquam erat efficitur. Prius enim foedi eramus deformitate peccatorum, in ipsa tinctione reddimur pulchri dealbatione virtutum; unde et in Canticis scribitur canticorum8, 5: 'Quae est ista quae ascendit dealbata?' Cuius myst
Abbreviated transcription (Latin):
carum secundum u&erem legem: eo quod obseruantes careant his
rebus quibus se abstinuerint. Sacrificium diftum quasi sacrum¬
fastum : quia p̃ce mrflica consecratur in memoriam pronobisdo
minicae passionis Vnde eo hoc iubente corpus xp̃i & sanguinem
dicimus : quoddum sit ex frustibus terrae. scĩ ficatur. & fit sacra¬
mentum operante inuisibilit̃ spũ dĩ : cuius panis & calicis sacra¬
mentum greci eucha ristiam dicunt: quod latine bona gratia in
terp̃ tatur : & quid melius sanguine & corpore xp̃i : Sacramen¬
tum est in aliqua celebratione. cumres gesta ita fit: ut aliquid
significare intellegat᷑ quod scãẽ accipiendum est Sunt autem
sacramenta dicuntur : quia sub tegumento corporalium rerum uiflus di¬
uina secr&ius salutem eorundem sacramentorum operat. Unde & ase
er&is uistutibus ut sacris sacramenta dicuntur. quae ideo fruftuo se
penes ecclesiam fiunt. quia sc̃s in ea manens sp̃s eundem sacramen¬

Expanded text:
carum secundum veterem legem, eo quod observantes ea careant his carum secundum veterem legem, eo quod observantes ea careant his rebus, quibus se abstinuerunt. Sacrificium dictum, quasi sacrumfactum: quia prece mystica consecratur in meminicae passionis; unde hoc eo jubente corpus Christi et sanguinem dicimus, quod, dum sit ex fructibus terrae, sanctificatur, et fit sacramentum, operante visibiliter Spiritu Dei, cujus panis et calicis sacramentum Graeci Eucharistiam diterpretatur. Et quid melius sanguine et corpore Christi? Sacramentum est in aliqua celebratione, cum res gesta ita fit ut aliquid significare intellegatur, quod sancte accipiendum est. Sunt autem sacramenta dicuntur, quia sub tegumento corporalium rerum virtus divina secretius salutem eorundem sacracretis virtutibus vel sacris Sacramenta dicuntur. Quae ideo fructuose penes Ecclesiam fiunt: quia sanctus in ea manens Spiritus eumdem Sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
illi nepos aut neptis. Patͥs mei auus mͥnꝓu
abneptis. Patͥs mei abauus mͥ attauus est
ego illi adnepos. aut adneptis. Patris me
aitauus mͥ tritauus ẽ: ego illi trinep
aut trineptis.
de patruis

Expanded text:
pos aut neptis Patris mei avus mihi pabneptis Patris mei abavus mihi atavus est ego illi Adnepos aut adneptis Patris mei atavus mihi tritavus est ego illi Trinepos aut trineptis DE PATRUIS
Abbreviated transcription (Latin):
tum modo sine anima suscepisse. Antidico maritae appel¬
lati sunt. proeo quod mariae uirginitati contradicunt.
Ad serentes eam post xpm̃ natum uiro suo fuis sę conmixtã
M& angis : nominati ideo talł nomen acceper̃ : quia angeos

Expanded text:
tummodo sine anima suscepisse. Antidicomaritae appeltummodo sine anima suscepisse. Antidicomaritae appellati sunt pro eo, quod Mariae virginitati contradicunt, adserentes eam post Christum natum viro suo fuisse conmixtam. Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tore sunt exofti dicentes quod non possit filius uidere patrem
nec sp̃s sc̃s filium Animas quoq in mundi principio dicunt
peccas se & pro diuersitate peccatorum & caclis usq ad terras
diuersa corpora quasi uincula meruisse eaq causa fallum
fuisse mundum No&iani a quodam no&o uocati: qui
tatem in officiorum nominibus non in ꝑsonis accipiunt : unde
& patripassiani uocantur quia patrem passum dicunt. Sa¬
belliani ab eodem no&o pullulasse dicuntur cuius discipulũ¬
ꝑ hibent fuisse sabellium excuius nomine maxime in not uer̃:
Unde & sabelliani uocati sunt: hii unam ꝑ sonam patris & filii
& sp̃s sc̃i adstruunt Arriani ab arrio alexandrino prbo ofui
sunt : quico a& ernum patrifiliũ non agnoscens. diuersas in
trinitate substantias adseruit. contra illud quodait dñs
tino politano ep̃o dili sunt. negantes dm̃ esse sp̃m̃ scm̃. Apol¬
li naristae ab apollinare uocati sunt dicentes x pm̃ corpus tan¬

Expanded text:
tore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, tore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, nec Spiritus sanctus Filium; animas quoque in mundi principio dicunt peccasse, et pro diversitate peccatorum e coelis usque ad terram diversa corpora quasi vincula meruisse, eaque de causa factum fuisse mundum. Noetiani a quodam Noetio vocati, qui tatem in officiorum nominibus, non in personis, accipiunt: unde et Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noperhibent fuisse Sabellium, ex cuius nomine maxime innotuerunt, unde et Sabelliani vocati sunt. Hii unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti astruunt. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias adseruit, contra illud quod ait Domitinopolitano episcopo dicti sunt, negantes Deum esse Spiritum sanctum. Apollinaristae ab Apollinare vocati sunt, dicentes Christum corpus tan
Abbreviated transcription (Latin):
qua occasione se acatholicae ecđ corpore diuiserunt. ⁊bi¬
onitae ab ebione difti siue apaupeftate. xpm̃ enim ꝑ prophe¬
tata solum uerum iustum putant effestum unde conp&enter eb¬
bio nei propau peftate intellegentiae conpellatisunt: Hii semi¬
iudȩi sunt. & ita tenent euangeliũ ut legem carnaliter seruent
aduersus quos ad galatas a postolus scribens inuenitur. Fotiniani
a fotino gallo greciae syrmiae ep̃o nuncupati qui ebionitarum
heres eͥm̃ suscitans ad seruit xpm̃ amaria ꝑ ioseph nuptiali cortu
fuisse conceptum: Aeriani aberio quodam nuncupati sunt : hi
offerre sacrificium prodefunctis sꝑnuntia& hiani ab a & hiost̃
uocati : idemq eu nomiani abeu nomio quodam dialestico. A& hu
discipulo excuius nomine magis in notuerunt dissimilem patri
ad serentes filium. & filio sp̃m̃ scm̃. dicunt &iam nullum in pu¬
tari peccatum infide manentium: origeniani origene auc¬

Expanded text:
qua occasione se a corpore catholicae Ecclesiae diviserunt. Ebiqua occasione se a corpore catholicae Ecclesiae diviserunt. Ebionitae ab Ebione dicti, sive a paupertate. Christum enim per provectum solum justum putant effectum. Unde competenter Ebionei pro paupertate intelligentiae appellati sunt. Hi semijudaei sunt, et ita tenent Evangelium, ut legem carnaliter servent, adversus quos ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallo-Graeciae Syrmiae episcopo nuncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans, asseruit Christum a Maria per Joseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt: hi offerre sacrificium pro defunctis spernunt. Ethiani ab Ethio sunt vocati, idemque Eunomiani ab Eunomio quodam dialectico, Ethii discipulo, ex cujus nomine magis innotuerunt, dissimilem Patri asserentes Filium, et Filio Spiritum sanctum, dicunt etiam nullum imputari peccatum in fide manentium. Origeniani ab Origene auc
Abbreviated transcription (Latin):
probat elementis seruientes. Manichei. a quodam ꝑsa ex¬
te terunt quiuocatus est manes. Hic duas naturas & sub¬
stantias introduxit: iđ bonã & malam. & animas exdõ quasi
exaliquo fonte manare ad seruit. Testamentum u&us respu¬
unt nouum ex pafte recipiuntꝰ Antropomorfitȩ disli. proeo
quod sim plicitate rustica dm̃ habere humana membra quae
indiuinis libris soripta sunt arbi trantur : Antro poꝰ enĩ grece.
latine homo inter p̃tatur: Igno rantes uocem dñi quiait sps̃
estds̃ Incor poreus est enim nec membris distinguitur: nee
nachos tantum recipiunt coniugia respuunt. regna caeloꝵ
paruulos haberȩ non credunt. No uatiani. a nouato romae
urbis prbo exofti quiad uersus cornelium cathedrã sacer¬
do talem conatus inuadere heresim instituit nolens a posta¬
tas suscipere & rebaptizans baptizatos. Montani her&ici
dicti . quod tem pore ꝑ secutionis in montibus latuerunt.

Expanded text:
probat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa exprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substex aliquo fonte manare asseruit; testamentum vetus respuit, novum ex parte recipit. § 31. Anthropomorphitae dicti pro eo, quod simplicitate rustica Deum habere humana membra, quae in divinis libris scripta sunt, arbitrantur; ἄνθρωπος enim graece latine homo interpretatur. Ignorantes vocem Domini, qui ait: Spiritus est Deus. Incorporeus est enim, nec membris distinguitur, nec exorti, monachos tantum recipiunt, conjugia respuunt, regna coelorum parvulos habere non credunt. §. 33, Novatiani a Novatiano Romae urbis presbytero exorti, qui, adversus Cornelium cathedram sacerdotalem conatus invadere, haeresim instituit, nolens apostatas suscipere, rebaptidicti, quod tempore persecutionis in montibus latuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Caiani
Sethiani¬
Cerdoniani
inarcioniste¬
Nogii uocant᷑ tam quam sine uerbo : logos enim grece uerbum &
dicitur dm̃ enim uerbũ non credunt. respuentes iohannis
euangelium & apo calipsin Cata frigis nomen pro uintia¬
in frigi& dedit : quia ibi extiterunt audores eorum: montanus
prisca & maximilla fuerunt: Hi aduentum sp̃s scĩ non in a¬
apostolis sed in se traditũ ad serunt: Catha roȩ propter munditiõ
ita se nomina uerunt : gloriantes enim desuis meritis negant
penitentibus ueniam peccatorum: uiduas sinupserint tam¬
quam adulteras damnant: Mundio res esse c&eris pdicant:
quis nomen suum si cognoscere uellent: mundanos sepotius
quam mundos uocarent. Pauliani a paulo samo sateno exofti
sunt : qui dixit non semꝑ fuisse xpm̃. sed ã maria sumpsis se
initium. Ermo geniani abermagene quodam uocati. qui ma¬
teriam non natam in traducens. dõ nonnato eam conparauit.
matremq ele mentorum & deam adseruit quos aposto lus in¬

Expanded text:
Caiani. SethianiCerdoniani. MarcionitAlogii vocantur tanquam sine verbo; logos enim, λόγος Graece, dicitur; Deum enim verbum non credunt, respuentes Joannis Evangelium et Apocalypsin. Cataphrygis nomen provinciPhrygis dedit, quia ibi exstiterunt auctores eorum. Montanus, Prisca et Maximilla fuerunt. Hi adventum Spiritus Sancti non in Apostolis, sed in se traditum adserunt. Catharoe propter munditiam ita se nominaverunt. Gloriantes enim de suis meritis, negant paenitentibus veniam peccatorum: viduas, si nupserint, tamquam adulteras damnant: mundiores se ceteris praedicant. Qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani a Paulo Samosateno exorti sunt, qui dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani ab Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus in
Abbreviated transcription (Latin):
quod nihil possdentes proprium ne quaquã recipiunteos
qui aliquid in hoc mundo ut untur cerdoniani acerdone
quodam nominati quiduo contraria principia ad seruit
Marcio nistae a marcione histoico philoso pho apellati qui
cerdonis dogma secutus. alterum bonum alterum iustũ dm̃
asseruit tamquã duo principia creatoris & bonitatis
Astoteritȩ ab oblatione uocati : panem enim & caseu offe
& a frustibus ouium fuisse caelebratam Aquarii appellati
runt dicentes primis hominibus oblationẽ afrullib t̃rae
& resur restionẽ non recipiunt Tatiani. atatiano quodã
uocati qui &encratitȩ dicti: quia carnes abominantur

Expanded text:
quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui aliquo in hoc mundo utuntur. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati: qui duo contraria principia asseruit. Marcionistae a Marcione Stoico philosopho appellati: qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum justum Deum asseruit; tanquam duo principia creatoris et bonitatis. Arroteritae ab oblatione vocati; panem enim et caseum offe a fructibus ovium fuisse celebratam. Aquarii appellati,runt dicentes primis hominibus oblationem a fructibus terrt resurrectionem non recipiunt. Tatiani, a Tatiano quodam vocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur
Abbreviated transcription (Latin):
potest iudeus. testante paulo apostolodicente iamxp̃ianis: qm̃
post baptismum xp̃i susceptum ad idolorum cultum & sa¬
crificiorum contaminationem reuestuntur: estautem no¬
men grecum
XI. DE DIIS GENTIUM

Expanded text:
potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente iam Christianis post baptismum Christi susceptum ad idolorum, cultum et sacrificiorum contaminationes revertuntur. Est autem nomen Graecum. CAPUT XI. De diis gentium
Abbreviated transcription (Latin):
non sit mundum : & lucus quia umbra opacus parum luceat Quaedã
&iam fasta sunt ex nominum deriuatione : ut a prudentiꝰ prudens : quae¬
dam &iam exuocibus ut agarrulitate garrulus: quaedã ex greca a& hi¬
malogia osta & declinata sunt in latinũ ut silua domus Abia qua que
ex naminibus locorum urbium fluminũ traxerunt uocabula. Multa
enim &de diuersarum gentium sermone uocantur iunde & origo corũ
ues cernitur. Sunt enim pleraq barbara nomina in cognita latinis
& grecis

Expanded text:
non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam non sit mundum, et 'lucus', quia umbra opacus parum luceat. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a prudentia 'prudens'; quaedam etiam ex vocibus, ut a garrulitate 'garrulus'; quaedam ex Graeca etymologia orta et declinata sunt in Latinum, ut 'silva', 'domus'. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina et incognita Latinis et Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
& bi molagia est origo uocabulorũ cumuis uerbi uel nominis per inter pͣ¬
tationem colligitur. hanc aristotile simbolon. cicero adnotationem no¬
minauit quia nomina & uerba rerũ. nota facit. exemplo pro posito
Ut puta flumen quia fluendo creuit a fluendo distum cuuus cognitio saepe
usum necessarium hab& interpra&atione sua Namdum uideris unde oftum
nomen: citius uim eius intelligis Omnis enim rei inspestio a& himolo gia
cognita planior est Non autem omnia nomina au& eribus secundum natuñ
in posita sunt : sed quaedam & secundum placitũ. sicut & nos seruis & posses¬
sionibus. Interdum secundũ quod plac& nostrae uoluntati nomina damus
hinc est quod omnium nominum a& himo logiae non repperiuntur Quia
quaedã non secundum qualitatem quagenita sunt. sediuxta arbitriũ
humane uoluntatis uocabula acceperunt. Sunt dutem a& himologiat
homo quia sit ex hum& aut ex contrariis ut a lauando lotus : dũ lotͥum

Expanded text:
 Etymologia est origo vocabulorum, cum vis verbi vel nominis per interpretationem colligitur. Hanc Aristoteles σύμβολον, Cicero adnotationem nominavit, quia nomina et verba rerum nota facit exemplo posito; utputa 'flumen', quia fluendo crevit, a fluendo dictum. Cuius cognitio saepe usum necessarium habet in interpretatione sua. Nam dum videris unde ortum est nomen, citius vim eius intellegis. Omnis enim rei inspectio etymologia cognita planior est. Non autem omnia nomina a veteribus secundum naturam inposita sunt, sed quaedam et secundum placitum, sicut et nos servis et possessionibus interdum secundum quod placet nostrae voluntati nomina damus. Hinc est quod omnium nominum etymologiae non reperiuntur, quia quaedam non secundum qualitatem, qua genita sunt, sed iuxta arbitrium humanae voluntatis vocabula acceperunt. Sunt autem etymologiae 'homo', quia sit ex humo, aut ex contrariis ut a lavando 'lutum', dum lutum
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos autem quia setundũ lunarem cursum menses supputantur. &
grece mene. luna appellatur. inde ned menia id est noua luna. Fram
enim apud hebreos ipsidies kalendarum exlegali in ftutione solemnts
de quibus in psalterio dicitur canite s in itium mensis tuba indie in sign

Expanded text:
Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Hebraeos autem quia secundum lunarem cursum menses supputantur, et Graece mene luna appellatur: inde neomenia, id est, nova luna. Erant enim apud Hebraeos ipsi dies calendarum ex legali institutione solemnes, de quibus in psalterio dicitur: Canite in initio mensis tuba, in die insign
Abbreviated transcription (Latin):
colebatur. unde & uo cabulum sumpsit. Penta enim grecequinq
In quo die secundum legem panes propositionis denouis frugibus offere¬
bantur. cuius figuram annus iubeleus intestamento u& eri gessit. qui
nunc iterum ꝑfiguram repro missionis a &ernam requiem p̃figurantur
Epifania grece. latine apparitio siue manifestatio uocatur eo enimdie
xp̃s sideris indicio magis apparuit adorandus. quod fuit figura primi
duae sunt autem epifaniae prima inqua natus xp̃s & pastoribus hebre¬
orum angelo nuntiante apparuit : Secunda inqua ex gentiumpopulo
stella indice p̃sepis conabula magosado raturos exhibuit Scheno phe¬
gia solem nitas hebrȩorum degreco inlatinum ta bernaculorum edisi¬
catio inter p̃tatur : quae celebrabatur aiudaeis in memoriã expediti¬
onis cum abaegipto promoti intaber naculis agebant. & exeo sc heno phegi
Schena enim grece tabernaculum dicitur : quae solem nitas apud hebres
septembre mense cele brabatur Nea menia apudnos kalendȩ a pud

Expanded text:
colebatur; unde et vocabulum sumpsit. Πέντε enim Graece quinque, in quo die secundum legem panes propositionis de novis frugibus offerebantur. Cuius figuram annus iubileus in Testamento Veteri gessit, qui nunc iterum per figuram repromissionis aeternam requiem praefigurat. Epiphania Graece, Latine apparitio sive manifestatio vocatur. Eo enim die Christus sideris indicio Magis aDuae sunt autem Epiphaniae: prima, in qua natus Christus pastoribus Hebraeorum, angelo nuntiante, apparuit: secunda, in qua ex gentium populo, stella indice, ad praesepis cunabula magos adoraturos exhibuit. Scenopegia solemnitas Hebraeorum de Graeco in Latinum tabernaculorum dedicatio interpretatur, quae celebrabatur a Judaeis in memoriam expeditionis, cum ab Aegypto promoti in tabernaculis agebant, et ex eo Scenopegia. Scena enim Graece tabernaculum dicitur: quae solemnitas apud Hebraeos Septembri mense celebratur. Neomenia apud nos Calendae, apud
Abbreviated transcription (Latin):
quo oftus est uł extribu isachar uocabulum sumpsit: Quodã p̃sagio
futuri in condem nationem sui Isachar enim inter p̃tatur mer ełs
ut signifi car&ur ꝓr&ium proditoris quo uendidit dnm̃. Sicut

Expanded text:
quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio quo ortus est, vel ex tribu Issachar vocabulum sumpsit, quodam praesagio futuri in condemnationem sui. Issachar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditoris quo vendidit Dominum, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ei nomen in ponens. Alfeus autem hebreo sermone in latinũ exp̃mitur
mille simus siue doctus E hilippus os̃ lampadarum tos manuum
Thomas abis sus uł geminus unde & grece didimus appellatur barho¬
lomeus filius suspendentis aquas uł filius sus pendentissime : srrum
est non hebreum Matheus in hȩbraeo donatus exp̃mitur. idem cap¬
pellatus. Leui extribu aqua oflus fuit: In latino autem exopere pub¬
licani nomen accepit quia expublicanis fuit elestus & in apostolatũ
trans latus Si moncana neus ad distinstionẽ simonis p&ri deuicoga¬
lileae canaa ubiaquas dñs mutauit inuinum. Ipse est qui in alio
euangelista scribitur zelotes: cana quippe zelus inter p̃tatur
ludas ia cobi quialibi appellatur lbeus figuratum nomen hab&
acorde quod nos diminutiuune corculum possumus appellare ipse
inalio euangłta thaddeus scribitur quẽ ecclesiastica tradit hiftora
mis sum ed essam ad abgarum regem Iudas scariothis ł auico in

Expanded text:
ei nomen inponens. Alphaeus autem Hebraeo sermone in Latino exprimitur millesimus, sive doctus. Philippus os lampadarum, vel os manuum. Thomas abyssus, vel geminus, unde et Graece Didymus appellatur. Bartholomeus filius suspendentis aquas, vel filius suspendentis me. Syrum est, non Hebraeum. Matthaeus in Hebraeo donatus exprimitur. Idem et appellatus Levi ex tribu a qua ortus fuit. In Latino autem ex opere publicani nomen accepit, quia ex publicanis fuit electus et in apostolatum translatus. Simon Cananeus ad distinctionem Simonis Petri, de vico Galileae Cana, ubi aquas Dominus mutavit in vinum. Ipse est qui in alio evangelista scribitur Zelotes. Cana quippe zelum interpretatur. Iudas Iacobi, qui alibi appellatur Lebbaeus, figuratum nomen habet a corde, quod nos diminutive corculum possumus appellare; ipse in alio evangelista Thaddaeus scribitur, quem ecclesiastica tradit historia missum Edessam ad Abgarum regem. Iudas Iscariotes vel a vico in
Abbreviated transcription (Latin):
cipiunt quod simon iđ p&rus filius sit iohannis: Iuxta illã interro¬
tationem : Si mon iohannis diligis me : & uolunt scriptorum uitio de pra¬
uatum ut probarohannam hoc est filiũs iohannis bariona scrip¬
tum sit una de trasta syllaba. Io hannam autem Inter p̾tatur dñi
gratiam & fuisse p&rum trinomium p&rum caefam & si monbar¬
ona si mon autem he braice inter p̃tatur audiens. Saulus hebreo ser Synĩo. Sauiu¬
mone temptatio dr̃ eo quod prius intemptatione ec clesie sit uersatus:
ꝓsecutor enim erat : inde nomen habebat. iftud quando ꝑ sequebatur
xp̃ianos: Postea mutato nomine desaulo: faflus est paulus. quod inter¬
p̃tatur mirabilis siue eleflus Mirabilis : qͣuia multa signa fecit. uł qe
aboriente usq adoccasum euangelium xp̃i in omnibus gentibus p̃dicaũ
& paulum adopus quod elegieos latino autem sermone paulus a mo¬
dico dictus. unde & ipse ait. Ego autem sum minimus omniuma posto¬

Expanded text:
cipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta illam interrocipiunt, quod Simon, id est Petrus, filius sit Iohannis, iuxta illam interro21, 15: 'Simon Iohannis, diligis me?' et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar-Iohannem, hoc est filium Iohannis, Barione scriptum sit, una detracta syllaba. Iohanna autem interpretatur Domini gratia. Et fuisse Petrum trinomium: Petrum, Cephan, et Simon Bariona: Simon autem Hebraice interpretatur audiens. Saulus Hebraeo sermone temptatio dicitur, eo quod prius in temptatione Ecclesiae sit versatus. Persecutor enim erat: inde nomen habet istud, quando persequebatur Christianos. Postea mutato nomine de Saulo factus est Paulus, quod interpretatur mirabilis, sive electus. Mirabilis, vel quia multa signa fecit, vel quia ab oriente usque ad occet Paulum ad opus, quod elegi eos.' Latino autem sermone Paulus a modico dictus, unde et ipse ait1 Cor. 15, 9: 'Ego autem sum minimus omnium aposto
Abbreviated transcription (Latin):
postoli missi inter p̃tantur. hoc enim eorum nom̃ina indicant
Nam sicut grece angeli. latinenuntii uocantur. ita grece a postoli
latine missi appellantur Ipsosenim misit xp̃s euangeliz are
ꝑ uniuersum mundum: ita ut quidam ꝑsos indosque penerarent
do centes gentes & facientes in nomine xp̃i magna & in credibilia mi¬
sacula ut ad testantibus signis & prodigus creder&ur illis. in his quȩ
dicebant & uide rant. Habent autem pleriq eorum ex his causassi¬
orum uocabulorum P&rus a p&ra nomen accepit hoc est a xp̃o sus
quem est fundata sc̃ã eeclesia Nonenim apero pera sed p&rus
P& ra enim erat xp̃s suꝑ quod funda mentum &iam ipse aedificatus
cefalim̃ enim grece. caput dr̃ & ipsũd nomen in p&ro syrum est
Si mon bar iona in linguam nram̃ sonat filius colum bae & est nomen
syrum pariter & hebreum bar quippe srra lingua filius iona
hebraice columba ut roq: sermone dr̃bariona. Ali simpliciter ac¬

Expanded text:
postoli missi interpretantur. Hoc enim eorum nomen indicat. Nam sicut Graece angeli, Latine nuntii nuncupantur, ita Graece apostoli, Latine missi appellantur. Ipsos enim misit Christus evangelizare per universum mundum, ita ut quidam eorum Persas Indosque penedocentes gentes, et facientes in nomine Christi magna et incredibilia miracula, ut adtestantibus signis et prodigiis crederetur illis in his quae dicebant et viderant. Habent autem plerique ex his causas suorum vocabulorum. Petrus a petra nomen accepit, hoc est a Christo, super quem est fundata Ecclesia. Non enim a Petro petra, sed Petrus petra enim erat Christus, super quod fundamentum etiam ipse aedificatus ; κεφαλή enim Graece caput dicitur, et ipsud nomen in Petro Syrum est. Simon Bar-iona in lingua nostra sonat filius columbae, et est nomen Syrum pariter et Hebraeum. Bar quippe Syra lingua filius, Iona Hebraice columba; utroque sermone dicitur Bariona. Alii simpliciter ac
Abbreviated transcription (Latin):
drinus Prosꝑ quoq natione aquitanus atq uistorinus.
am plificatis eiusdem festiuitatis rationibus multi plices
circulos ediderunt Cuius quidem rationem beatissimus cirr¬
lus alex andrinaeurbis ep̃s. in nonaginta u. annos ꝑ quinqu
decłm̃ nouies calculans quoto Rł ut luna debeat paschals
soillem nitat celebrari. sum mabrfuitate notauit Ciclum
Autem uocatumm eo quodinorbe digostum sit & quasi incir¬
culam dispo situm ordinem conplecitt᷑ annorũ sine uari&as¬

Expanded text:
drinus, Prosper quoque natione Aquitanus atque Victorius, amplificatis eiusdem festivitatis rationibus, multiplices circulos ediderunt. Cuius quidem rationem beatissimus Cyrillus Alexandriae urbis episcopus in nonaginta quinque annos per quinquies decem novies calculans, quoto Kal. vel luna debeat paschalis sollemnitas celebrari, summa brevitate notavit. Cyclum autem vocatum eo quod in orbe digestum sit, et quasi in circulo dispositum ordinem conplectat annorum sine vari
Abbreviated transcription (Latin):
patentibus oculis denegatur & noflurnis inruentibus tenebris redditur : aut uersa
uice ut pleriq uolunt die redditur. note negatur. Verruce aliud sunt. satiriasis
aliud : Verruce fingillatim sunt : satiriasis uero una foflior & circa ipsam plures
inueniuntur Scabies & lepra utraq passio asperitas cutis cũ pruritu & squa¬
matione : sed scabies tenuis asperitas & squa matio est: hinc deniq: nomen accep̃

Expanded text:
patentibus oculis denegatur et nocturnis inruentibus tenebris redhibetur, aut versa vice, ut plerique volunt, die redditur, nocte negatur. Verrucae aliud sunt: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatione, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accep
Abbreviated transcription (Latin):
ata scͥeua est confirmatio proposite rei. Anasceua autem contraria
superioriest: reuincit enim non fuisse aut non esse quod natũ aut factũ
aut distum esse proponitur: ut siquis cimeram neg& fuesse aut
fuisse confirm&. Inter hãge & thesin hoc intet ẽsse quod thesis quamuis
& ipsa habeat disputationem in utrãq paste: ta uen inuerterei quasi

Expanded text:
atasceua est confirmatio propositae rei. Anasceua autem contraria superiori est. Revincit enim non fuisse, aut non esse, quod natum, aut factum, aut dictum esse proponitur; ut si quis Chimaeram neget fuisse, aut fuisse confirmet. Inter haec et thesin hoc interesse, quod thesis, quamvis et ipsa habeat disputationem in utramque partem, tamen incertae rei quasi
Abbreviated transcription (Latin):
corporis. sicut uidit abra ham tres uiros subilice mambre. & mor¬
ses ignem in rubo & discipuli transfiguratum dnm̃ in montem
inter morsen & heliam & c&era huius modi Alterũ secundumu
spm̃. quo imaginamur ea quae ꝑ corpus sentimus sicut uidit p&rus
discumillum submitti decaelo cumuariis animalibus. & sicut esaias dm̃
in sede altis sima : Non corporalit̃ sed spiritalit̃ uidit Nonenim dm̃ for¬
ma corporea circum terminat sed quem ad modum figurate non ppr¬
priae multa dicuntur. ita & iam figurate multa monftrantur Testio
animae quam corporalium rerum imagines capiuntur. sedpinturtũ
mentis quo intellefta conspicitur mentis ueritas. sicut danihel p̃
ditus mente uidit quod balda sar uiderat corpore sine quo genere
illaduo uł infruluosa sunt. ut &iam inerrorem mittunt Om nia
solum bonus sȩd&iam & malus potest Nam inuenimus saulem reg
pro ph&asse ꝑ seq̃batur enim scm̃ dauid & impl& us spũ sco pro¬

Expanded text:
corporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moycorporis; sicut vidit Abraham tres viros sub ilice Mambre, et Moyses ignem in rubo, et discipuli transfiguratum Dominum in monte inter Moysen et Heliam, et cetera huiusmodi. Alterum secundum tum, quo imaginamur ea quae per corpus sentimus; sicut vidit Petrus discum illum submitti de caelo cum variis animalibus, et sicut Esaias Deum in sede altissima non corporaliter, sed spiritaliter vidit. Non enim Deum forma corporea circumterminat, sed quemprie multa dicuntur, ita etiam figurate multa monstrantur. tertium animae, qua corporalium rerum imagines capiuntur, sed per intuitum mentis, quo intellecta conspicitur veritas, sicut Daniel hoc praeditus mente vidit, quod Balthasar viderat corpore, sine quo genere illa duo, vel infructuosa sunt, vel etiam in errorem mittunt. Omnia solum bonus, sed etiam malus potest; nam invenimus Saulem regem prophetasse. Persequebatur enim sanctum David, et impletus Spiritu pro
Abbreviated transcription (Latin):
districtio siue dꝑ uenticulum. ludith. laudans uel confitens hestei
absconsa ⁊ acharias memoria dñi: ob hoc quod canit. memorare
teftamenti sc̃i sui lohan nes baptisma. dñi gratia eo quod sitlimes¬
pro ph&iae p̃nuntius gratiae. siue in itium baptis matis ꝑquod gra¬
tia ministratur. lohannis baptis ma. hii sunt pro ph&ae u&eris
genus extasis quod est mentis excessus: sicut uidit p&rus uas illusd
sum missum decaelo influpore mentis cum uariis animalibus
Secundum genus eftuisio. sicut apudesaiam dicentem. Vidid nm̃
iacob sub nixam in caelo scalam dor miens uidit. Quastumgenus
pnubem : sicut ad morsen & ad iob post plagam loquitur ds̃ Quin
Quitum
tumgenus uox decaelo sicut ad abraham sonuit dicens neinitias
me ꝑsequeris Sextum genus acctta parabala sicut apud salo¬
monem in pro uerbis & apud balaam cumeuo car&ur ãbalac
Septimum genus re pl&io sc̃i sp̃s : sicut poene apudom nes proph&as¬
Auitria genera uisionum esse dixer̃ esse Vnum secundũ oculos¬

Expanded text:
districtio, sive diverticulum. Iudith laudans, vel confitens. Hester absconsa. Zacharias memoria Domini, ob hoc quod canitLuc. 1, 72: testamenti sancti sui'. Iohannes baptista, Domini gratia, eo quod sit limprophetiae, praenuntius gratiae, sive initium baptismatis, per quod gratia ministratur. Hi sunt prophetae Veteris enus ecstasis, quod est mentis excessus; sicut vidit Petrus vas illud summissum de caelo in stupore mentis cum variis animalibus. Secundum genus visio; sicut apud Esaiam dicentemEsai. 6, 1: Iacob subnixam in caelo scalam dormiens vidit. Quartum genus nubem; sicut ad Moysen et ad Iob post plagam loquitur Deus. Quintum genus vox de caelo; sicut ad Abraham sonuit dicensGenes. 22, 12: 'Ne inicias  Saule, quid me persequeris?' Sextum genus accepta parabola; sicut apud Salomonem in Proverbiis, et apud Balaam, cum evocaretur a Balac. Septimum genus repletio sancti Spiritus; sicut pene apud omnes prophetastria genera visionum esse dixerunt. Unum secundum oculos
Abbreviated transcription (Latin):
non ad mare Ab animali ad animale ut florida iuuentus: miscuit flores
in anomales iuuentuti quae animam hab&. Abanimali adinanimale
ut tu neptune pater curtem pora cana crepanti: cinsta salo: fesonant
magnus cui ꝑpo łmento profluit oceanus & flumina crinibuser iant
Mentum enim : tempora & crines non adoceanum pestinent : sed ad homines
Sic & alia rerum nomina de alio genere in aliudgenus decentissimae de¬
coris gratia trans ferunt uri ut oratio ꝑorn&ur. M&a fora autem aut pastis
unius est ut flustuare segetes : non potest dicere seg&are flustus Aut anti¬
strofa est id est reciproca : ut remigium alarũ: nam& ale nauium. & alarõ
remigia dicuntur. Catacresis est alienȩ rei nomen ad positum : & eo am&a¬
fora diffest. quod illa uocabulum habenti largitur: haec quia non hab&
Nunc una ambȩ iunet :q feyuntur Frontibus. & longa sulcant uada

Expanded text:
non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores non ad mare. Ab inanimali ad animale, ut 'florida iuventus': miscuit flores inanimales iuventuti, quae animam habet. Ab animali ad inanimale, ut: Tu, Neptune pater, cui tempora cana crepanti cincta salo resonant, magnus cui perpete mento profluit Oceanus, et flumina crinibus errant. Mentum enim, tempora et crines non ad Oceanum pertinent, sed ad homines. Sic et alia rerum nomina de alio genere in aliud genus decentissime decoris gratia transferuntur, ut oratio perornetur. Metaphora autem aut partis unius est, ut 'fluctuare segetes non potes dicere 'segetare fluctus', aut antistropha est, id est reciproca, ut 'remigium alarum'. Nam et alae navium et alarum remigia dicuntur. Catachresis est alienae rei nomen adpositum. Haec et a metaphora differt, quod illa vocabulum habenti largitur, haec, quia non habet nunc una ambae iunctisque feruntur frontibus, et longa sulcant vada