comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quae posterio¬
ra sunt obli¬
uiscens. ad
cauero
quae in prio
rasunt
extendens
me ad
destinatum
ꝑsequor
ad brauium supernae uocationis
dñi. Quod euidentius ingreco
tamquã si dixisset hac distinatione
qua illa quae posteriora sunt obli¬
hominis uitia. ad finẽ brauii caeles¬
tis ꝑuenire contendo Quic quider¬
gonos adhunc scopon. idẽ purita¬
tem cordis potest dirigere. totauir¬
tute sectandum ẽ: Quicquid autẽ
ab hacr&rahit ut perneciosum ac
noxium deuitandum Prohacem̃
hac parentes & patriã dignitates
diuitiae. dilitiae mundihuius &
uoluntas uniuersa contempnit᷑: ut
scilic& puritas cordis ꝑp&ua ualeat¬
possideri : Hacltaq nobis destina¬
tione proposita. semper actus nr̃i
& cogitationes ad eam obtinendũ
rectissime dirigent᷑. Quae si prae
oculis nrĩs iugiter statuta non fue¬
rit: non solum cunctos labores nrõs
uarios pariter atq instabiles red¬
dens : In cassumeos acsine ullo emo¬
lumento. faciet effundi. Sed &iã

Expanded text:
quae posteriora sunt obliuiscens, ad ea uero quae in ante sunt extendens me, ad destinatum persequor, ad brauium supernae uocationis domini. quod euidentius in Graectamquam si dixisset: hac destinatione qua illa quae posteriora sunt oblihominis uitia, ad finem brauii caelestis peruenire contendo. quidquid ergo nos ad hunc scopon, id est puritatem cordis potest dirigere, tota uirtute sectandum est, quidquid autem ab hac retrahit, ut perniciosum ac noxium deuitandum. pro hac ehac parentes, patria, dignitates, diuitiae, deliciae mundi huius et uoluptas uniuersa contemnitur, ut scilicet puritas cordis perpetua retentetur. hac itaque nobis destinatione proaposita semper actus nostri et cogitationes ad eam obtinendam rectissime dirigentur. quae si prae oculis nostris iugiter statuta non fuerit, non solum cunctos labores nostros uacuos pariter atque instabiles reddens in cassum eos ac sine ullo emolumento conpellet effundi, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
quidem primus adam fuiss& elisus.
nisiante gene tricem eius passionẽ.
deceptus in lecebris diaboli recepis¬
s& ł tobhoc filius dĩ non absolu¬
te in carne peccati uenis se dicitur.
sed insimilitudine carnis peccati:
Quia cumess& in eo uera caro. man¬
ducans scilic&. &bibens & dormi¬
ens. clauorum quoq: confixionem
inueritate suscipiens: peccatum eiꝰ.
qđ p̃uaricatione c̃traxit. uerũ ñ ha¬
buit. sed imaginariũ. Nenim igni¬
tos aculeos concupis centiae carna¬
lis expertus est : qui&iam nolenti¬
bus nobis. natura iam ad ministran¬
te consurgunt. sed huius quandã
similitudinem. naturam partici¬
pando suscepit : Nam cumomnia
quȩ officunri sunt inueritate com¬
pler&: & uniuersas infirmitates ges¬
tar& humanas. Consequenter huic
quoq passioni putatur subiacere.
Utꝑhas infirmitates. &iam condi
huius quoq

Expanded text:
quidem primus Adam fuisset elisus, quidem primus Adam fuisset elisus, nisi ante generatricem ejus passionem deceptus illecebris diaboli recepisset. Et ob hoc Filius Dei non absolute in carne peccati venisse dicitur, sed in similitudine carnis peccati : quia cum esset in eo vera caro, manducans scilicet, et bibens, et dormiens, clavorum quoque confixionem in veritate suscipiens, peccatum ejus, quod praevaricationem contraxit, verum non habuit, sed imaginarium. Non enim ignitos aculeos concupiscentiae carnalis expertus est, qui etiam nolentibus nobis natura jam administrante consurgunt, sed hujus quamdam similitudinem, naturam participando suscepit. Nam cum omnia quae officii nostri sunt in veritate compleret, et universas infirmitates gestaret humanas, consequenter huic quoque passioni putatus est subjacere, ut per has infirmitates etiam conditionem hujus quoq
Abbreviated transcription (Latin):
scientes bonum & malum.
In his tribus uitiis. &iam dñm sal¬
uatorem legimꝰ fuisse tempta¬
tum. Co astrimargia cũ dicitur ei
adiabulo. dicut lapides isti pa¬
nes fiant. Cȩnodoxia. sifilius dĩ
es mitte te deorsum. Suꝑbia.
cumostendens illi omnia regna
mundi & eorum gloriã. dicit.
Haec omnia tibi dabo. sicadens ad¬
oraueris me. Utisdem quib ille
temptationum lincis adp&itus
Nos quoq que mad modum temp¬
tato remuincere deberemus. suo
docer& exemplo. Ileoq: & illeadã
clicitur: & iste adam: Ille primꝰ
ad ruinam & mortem Hic primus
adresurrectionem & uitam:
ꝑillũ. omne genus hominum c̃dem¬
natur. Per istũ omne genus hon¬
num liberatur . Ille. derudi atq
intacta fingitur terra: hic dema¬
ria uirgine procreatur: Huius
ergo ut suscipere cũ tẽptationes
opor tuit. ita excedere neces sariũ
non fuit: Nec emm. qui gastri mar¬
giam uincer& poterat fornicatione
temptari : quae ex illius habundantia
acradice procedit: Quane ille

Expanded text:
scientes bonum et malum. scientes bonum et malum. in his ergo tribus uitiia etiam dominum saluatorem legimus fuisse temptatum, gastrimargia, cum dicitur ei a diabolo: dic ut lapides isti panes fiant, cenodoxia: si filius dei es, mitte te deorsum, superbia, cum ostendens illi omnia regna mundi et eorum gloriam Haec omnia tibi dabo, si cadens adoraveris me ; ut iisdem quibus ille tentationum lineis est appetitus, nos quoque quemadmodum tentatorem vincere deberemus, suo doceret exemplo . Ideoque et ille Adam dicitur, et iste Adam . Ille primus ad ruinam et mortem, hic primus ad resurrectionem et vitam. Per illum omne genus hominum condemnatur, per istum omne genus hominum liberatur. Ille de rudi atque intacta fingitur terra, hic de Maria virgine procreatur. Hujus ergo ut suscipere eum tentationes oportuit, ita excedere necessarium non fuit. Nec enim qui gastrimargiam vicerat, poterat fornicatione tentari, quae ex illius abundantia ac radice procedit, qua ne ille
Abbreviated transcription (Latin):
militudinem nr̃am: clicitur tam̃
absq peccato. idest absq huius pas¬
sionis contagio. quam scilic& acu¬
lei concupiscentiae carnalis & pers.
quibus nos neces se est. &iam igno¬
rantes in uitosq conpungi.
Qiippe cui nulla inerat similttu¬
do seminationis uel conceptio¬
nis humane: Ita rationem con¬
ceptus eius archangelo nuntian¬
tus altis simi obum brabit tibi.
Ideoq: & quod inte nasc&ur sc̃m.
uocabitur filius di.
nillis enim passionib: &iam ipse
tempta ridebuit: incorruptam
imaginem dĩ ac similitudinem
possidens: in quib: & ad amtemp¬
tatus est. cum adhuc in illa inui¬
olata dĩ imagine ꝑduraret.
hoc est gastrimargia cȩnodoxia.
suꝑbia ñ inquib post prȩuaricati¬
onem mandati. imaginelĩ ac
similitudine uiolata: suoiã uitio
deuolutus in uoluitur: C astr¬
Gastri¬
margia nãq est quaint̃ dicti ligni
prȩsumit edulium. Cȩnodoxia.
quadicitur: a perientur oculiũr.
Suꝑbia. quadicitur. eritis sicut dii.

Expanded text:
militudinem nostram, dicitur tamen militudinem nostram, dicitur tamen absque peccato, id est absque huius passionis contagio, nequaquam scilicet aculeos concupiscentiae carnalis expertus, quibus nos necesse est etiam ignorantes inuitosque conpungi, quippe cui nulla inerat similitudo seminationis uel conceptionis humanae, ita rationem conceptus eius archangelo nuntiantus altissimi obumbrabit tibi: ideo et quod ex te nascetur sanctum uocabitur filius dei. In illis enim passionibus etiam ipse temptari debuit incorruptam imaginem dei ac similitudinem possidens, in quibus et Adam temptatus est, cum adhuc in illa inuiolata dei imagine perduraret, hoc est gastrimargia, cenodoxia, superbia, non in quibus post praeuaricationem mandati imagine dei ac similitudine uiolata suo iam uitio deuolutus inuoluitur. gastrimargia namque est qua interdicti ligni praesumit edulium, eenodoxia qua dicitur: aperientur oculi uestri, superbia qua dicitur: eritis sicut dii,
Abbreviated transcription (Latin):
car nalia sunt non nisi clupliciquẽ¬
ad modum diximus ad sanitatem
curatione ꝑueniunt: Unde puri¬
tatem studentib plurimum con¬
fert. ut harum naturalium passio¬
num ipsas materias. sibi primitus
subtrahant.: Quib potest uel oc¬
casio uel recordatio earundem pas¬
sionum. aegrotanti adhuc animae
generari. Necesse est enim ut mos¬
boduplici. duplex adhibeatur curatio:
Nãcorpori. ne c oncupiscentia inef¬
f&tum tempt& ꝓrum pere. neces¬
sario effigies & materia in liciens
subtra henda est: & animae nihil¬
ominus. ne eam uel cogitatione con¬
cipiat. ađtentior meditatio scriptu¬
rarum. & sollicitudo periugil. ac
remotio solitudinis apponenda ::
nihil obsunt. Quin immo &iam
plurimum confesunt his quicarẽ re
eis inueritate desiderant. quia
frequentia hominum magisar¬
guuntur. & dũ lacessita crebrius
manifestantur. celeri medicina
perueniunt ad salutem
postoli ꝓnunti&ur sententia
temptatus fuisse ꝑ omnia scđm si¬

Expanded text:
carnalia sunt, non nisi duplici quemcarnalia sunt, non nisi duplici quemadmodum diximus ad sanitatem curatione perueniunt. unde puritati studentibus plurimum confert, ut harum carnalium passionum ipsas materias sibi primitus subtrahant, quibus potest uel occasio uel recordatio earundem passionum aegrotanti adhuc animae generari. necesse est enim ut morbo duplici duplex adhibeatur curatio. nam corpori, ne concupiscentia in effectum temptet prorumpere, necessario effigies et materia inliciens subtrahenda. est, et animae nihilominus, ne eam uel cogitatione concipiat, adtentior meditatio scripturarum et sollicitudo peruigil ac remotio solitudinis utiliter adponihil obsunt, quin immo etiam plurimum conferunt his qui carere eis in ueritate desiderant, quia frequentia hominum magis arguuntur, et dum lacessita crebrius manifestantur, celeri medicina perueniunt ad salutem. postoli pronuntietur sententia temptatus fuisse per omnia secundum si
Abbreviated transcription (Latin):
carnis opera numera uerit. nos tam̃
ad illorum curationes atq: naturas
diligentius colligendas. duplici ea ui¬
sione distinguimus. Nam e his quȩ¬
dam dicimus eẽ carnalia : quȩlam
uero spiritalia: & illa quidem carna¬
lia : quȩ specialiter ad totum sensũ
ꝑtinent carnis: Quib illa ita del&cta¬
tur ac pascitur. ut &iam qui& as
incit& mentes. inuitasq: eas nonnũ¬
quam ꝑtrahat adsuȩ uoluntatis
assensum. De quib: beatus aposto¬
lus: In quib: ait . & nos omnes aliquan¬
do conuersati sumus. indesideriis
carnis nr̃ȩ facientes uoluntatem
carnis & cogitationum : &eramus na¬
tura filiurȩ sicut &c&eri: Spiri¬
talia uero cdicimus. quȩ instinctu
animȩ solus orta. non solum nihil
uoluptatis conferunt carni: sed &iam
grauissimis eam languorib: adficien¬
tia. miserrimȩ iocunditatis pastua¬
nimam tantum nutriunt egrotantẽ.
Etidcirco. hȩc quidem simplicicor¬
dis indigent medicina. Quaeaũ

Expanded text:
carnis opera numerauerit, nos tamen carnis opera numerauerit, nos tamen ad illorum curationes atque naturas diligentius colligendas duplici ea diuisione distinguimus. nam ex his quaedam dicimus esse carnalia, quaedam uero spiritalia. et illa quidem carnalia, quae specialiter ad fotum sensumque pertinent carnis, quibus illa ita delectatur ac pascitur, ut etiam quietas incitet mentes inuitasque eas nonnumquam pertrahat ad suae uoluntatis adsensum. de quibus beatus apostolus in quibus, ait, et nos omnes aliquando conuersati sumus in desideriis carnis nostrae, facientes uoluntatem carnis et cogitationum, et eramus natura filii irae sicut et ceteri. spiritalia uero dicimus, quae instinctu animae solius orta non solum nihil uoluptatis conferunt carni, sed etiam grauissimis eam languoribus adficientia miserrimae iucunditatis pastu animam tantum nutriunt aegrotantem. et idcirco haec quidem simplici cordis indigent medicina, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quod nonnisi percorp: ꝑficiatur
omnib: pat&. Ita dehoc sp̃udi¬
cente dõ adbeatum iob & uirtus
eius inlumbis euis. & potestaseius
prum bilicõuentris. Ideoq: hec spe¬
cit apiter duo. quȩ ministerio car¬
nis ecplentur. &tra illam spirita¬
lem animae curam. egent peculi¬
arius &iam continentia corporali:
Siquidem ad retundendos horum
stimulos. non sufficit solamentis
intentio : Vt nonnum quam sol&.
aduersus iram seu tristittam c&e¬
rasq: fieri passiones. quas &iam.
sineulla carnis afflictione sola
nouit expugnare mentis industria.
nisi &iam castigatio corporalis ac¬
cesserit: Quae ieuiniis. uigilus &
operis contritione ꝑficitur. Hisq
fuerit remotio localis adiuncta:
Quia sicut amborum uitio idest
animȩ & corporis generantur.
ita superari nisi utriusq labore non
pͣrun. Et lic& beatus apł̃somnia
uitia generaliter ꝓnuncia uerit
esse carnalia: si quidem in imiciti¬
as. & iras atq hereses inter cetera

Expanded text:
quod non nisi per corpus perficiatur, quod non nisi per corpus perficiatur, omnibus patet, ita de hoc spiritu dicente deo ad beatum Iob: et uirtus eius in lumbis, et potestas eius super umbilicum uentris. ideoque haec specialiter duo, quae ministerio carnis explentur, extra illam spiritalem animae curam egent peculiarius etiam continentia corporali, siquidem ad retundendos horum stimulos non sufficiat sola mentis intentio ut nonnumquam solet aduersus iram seu tristitiam ceterasque fieri passiones, quas etiam sine ulla carnis adflictione sola nouit expugnare mentis industria, nisi etiam castigatio corporalis accesserit, quae ieiuniis, uigiliis et operis contritione perficitur, hisque fuerit remotio localis adiuncta, quia sicut amborum uitio, id est animae et corporis generantur, ita superari nisi utriusque labore non poterunt. et licet beatus apostolus omnia uitia generaliter pronuntiauerit esse carnalia, siquidem inimicitias et iras atque haereses inter cetera
Abbreviated transcription (Latin):
la cõmotionis suae causas &trin¬
secus accipiunt. utẽ filargiria &ira.
Alia uero intestinis motibus &¬
citantur. ut ẽ acedia atq tristicia.
breui. sed &iam scripturarum tes¬
timonus manifestiora reddamꝰ
Gastri margia & fornicatio. cumna¬
tura liter nobis insint.¬
Nam nonnumquam & iam sine ullo
animȩ incitamento. solius instiga¬
tione ac pruritu carnis oriuntur.
Materia tamen ut consummentur.
egent & trinsecus. & ita in effectũ
corporali actione per ueniunt ⁊
Unus quisq: enim temptatur ꝓpria
concupis centia. Deinde concu¬
piscentia fuerit concepta. pari&
peccatum.: Peccatũ uero cũ fuerit
consummatum. generat mortem.
Nam nec primus adam ꝑ gastri¬
margiã decipi potuit. nisiescȩ
materiam habens in prõptu. ab¬
usus ea fuiss& in licitae. Nec se
cundus sine cuius dã materiȩ in¬
licitatione temptatur. cũ dicitꝰ
ei si filius clĩ es dic ut lapicdes isti
panes fiant: Fornicatio quoq

Expanded text:
la commotionis suae causas extrinla commotionis suae causas extrinsecus capiunt, ut est filargyria et ira alia uero intestinis motibus excitantur, ut est acedia atque tristitia. brevi, sed etiam Scripturarum testimoniis manifestiora reddamus, gastrimargia et fornicatio cum naturaliter nobis insederint, nonnumquam etiam sine ullo animae incitamento, solius instigatione ac pruritu carnis, oriuntur; materia tamen ut consummentur egent extrinsecus, et ita in effectum corporali actione perveniunt. Unusquisque enim tentatur a propria concupiscentia; deinde concupiscentia cum fuerit concepta, parit peccatum; peccatum vero cum fuerit consummatum, generat mortem . Nam nec primus Adam per gastrimargiam decipi potuit, nisi escae materiam habens in promptu abusus ea fuisset illicite; ncundus sine cuiusdam materiae inlicitatione temptatur, cum dicitur ei: si filius dei es, dic ut lapides isti panes fiant. fornicatio quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nillo c&u antiquissimorum senum
fuit uir nomine serapion. ad prime
gratia discr&ionis ornatus. Cuius con¬
lationem. opere pr&ium reor literis
tradere: Ambientib enim nobis.
ut de inpugnatione uitiorum aliqua
dis putar&. quib: origines eorum &
cause manifestius panderentur.:
ita exorsus est
cto sunt principalia uitia quae
humanum infestant genus. Idest.
primum gastrimargia. quod
sonat uentris ingluuies. Scđm for¬
nicatio. Tertium. filargiria. idest
auaritia. siue amor pecuniȩ.
Quartum ira. Quintum tristitia.
Sectum acedia. id est anxietas. siue
tedium cordis. Septimum cenodox¬
ia idest iaetantia seuuana gloria:
Octauum superbia.
orumigitur uitiorum genera sunt
duo. Autenim naturalia sunt utgas¬
trimargia. Aut extranaturam. ut
filargiria .: Efficientia uero quadri¬
per tita est: Quedamenim. sine ac¬
tione carnali consummarinon
possunt: ut est gastrimargia & for¬
nicatio: Quȩdam uero. &iam sine
ulla corporis actione c̃plentur.
ut est suꝑbia & cenodoxia: Nnul¬

Expanded text:
illo coetu antiquissimorum senum fuit uir nomine Sarapion, adprime gratia discretionis ornatus, cuius conlationem operae pretium reor litteris tradere. ambientibus enim nobis ut de inpugnatione uitiorum aliqua disputaret, quibus origines eorum et causae manifestius panderentur, ita exorsus est. Octo sunt principalia uitia quae humanum infestant genus, id est primum gastrimargia, quod sonat uentris ingluuies, secundum fornicatio, tertium filargyria, id est auaritia siue amor pecuniae, quartum ira, quintum tristitia, sextum acedia, id est anxietas seu taedium cordis, septimum cenodoxia, id est iactantia seu uana gloria, octauum superbia. Horum igitur uitiorum genera sunt duo. aut enim naturalia sunt ut gastrimargia, aut extra naturam ut filargyria. efficientia uero quadripertita est. quaedam enim sine actione carnali consummari non possunt, ut est gastrimargia et fornicatio, quaedam uero etiam sine ulla corporis actione conplentur, ut est superbia et cenodoxia. nonnul
Abbreviated transcription (Latin):
lũ impulisse. ut stupri crim̃ incurre¬
r& Sed etiam persuasisse. ut eã ꝑ¬
petuo sibimet iure coniugi.
retentaret: suꝑcuius hac¬
prosecutione. cuminma¬
necunctorũ gaudiũ fuis¬
s& exortum: summis a
principe tenebrarum laudib iste¬
prȩlatus magnisq precomis coro¬
natus abscessit: Auroraitaq suꝑ¬
ueniente . cumomnis haec aboculis
euanuis set doemonum multitudo:
dubitans frater de ad sertione sp̃s
inmundi. magisq: amratus quod

Expanded text:
lum inpulisse ut stupri crimen incurrelum inpulisse ut stupri crimen incurreret, sed etiam persuasisse ut eam sibimet iure coniugii retentaret. super cuius relatione cum inmane cunctorum gaudium fuisset eIorturn, summis a principe tenebrarum laudibus eleuatus magnisque praeconiis coronatus abscessit. aurora itaque superuenienfce com omnis ab oculis euanuisset daemonum multitudo, dubitans frater de adsertione spiritus inmundi magisque id ratus quod
Abbreviated transcription (Latin):
sito solio: cum intribunali quodam
sublimissimo consedissec. Unius cui¬
usq accus diligenti coepit examina¬
tione discutere : illosq quinecdum
secircum uenire susceptos suos potu¬
issedicebant. Uelut mertes igna¬
uosq a conspectu suo. cum nota & in¬
iuria summa iubebat expelli: spatia
temporis tanti. &opus inaniter ab eis¬
expensum cum fremitu & indigna¬
tione furoris exprobrans: illos uero.
qui senuntiabant consignatos sibi m&
decepisse: summis laudibꝰ. cum exulta¬
tione acfauore cunctorũ. uelut uic¬
tos sertis: ut que fortissimos bella¬
tores ad exemplum cunctorũ glo¬
riosissimos. coram omnib: emitte¬
bat: In quorum numero cũ quidã
nequis simus sp̃s. ut pute quendam triũ¬
phũ sublimissimum delaturus. lȩtior
aduenisset: nomen monachi optime
cogniti designauit: Ad serens post
quindecim annos. quib eum iugiter
obsediss& : tandem aliquando prȩ¬
ualuisse: ut eum eadem ipsa nocte.
ruina fornicationis elideret:
amcum quadam sacrapuella non so¬

Expanded text:
sito solio cum in tribunali quodam sublimissimo consedisset, uniuscuiusque actus diligenti coepit examinatione discutere: illosque qui necdum se circumuenire aemulos suos potuisse dicebant uelut inertes ignauosque a conspectu suo cum nota et iniuria iubebat expelli, spatia temporis tanti et opus inaniter inpensum cum fremitu furoris exprobrans, illos uero qui se nuntiabant consignatos sibimet decepisse summis laudibus cum exultatione ac fauore cunctorum ut torum ut fortissimos bellatores ad exemplum cunctorum gloriosissimos coram omnibus emittebat. in quorum numero cum quidam nequissimus spiritus, utpote quendam triumphum sublimissimum delaturus, laetior aduenisset, nomen monachi optime cogniti designauit, adserens post quindecim annos quibus eum iugiter obsedisset tandem aliquando se praeualuisse, ut eum eadem ipsa nocte ruina fornicationis elideret: am cum quadam sacra puella non so
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum tamen duob: modis. spiritus
inmundos hominib: oboedire: aut
enim scĩtati fidelium diuina gratia
acuirtute subduntur aut sacrificis im¬
piorum. seu quibusdam carminibus
deleniti: uelut familiaribus suis ob¬
temperant: Qua opinione phari¬
sei quoq decepti. arbitrati sunt
&iam dñm saluatorem hac arte
doe moniis in perasse dicentes:
in beelzebub principe demoniorũ
hic eicit doemones: secundum illam
scilic& consuetudinem. quanorarit
suosmagos uel maleficos perinuo¬
cationem nominis illius acrit̃u
sacrificiorum. quo eum de¬
lectari & gaudere cognos¬
cunt. uelut domesticoseͥi
effectos. habere &iam in
doemonas ei subditos po¬
estatem:

Expanded text:
ciendum tamen duobus modis spiritus immundos hominibus obedire: aut enim sanctitati fidelium divina gratia ac virtute subduntur, aut sacrificiis impiorum seu quibusdam carminibus deliniti, velut familiaribus adulantur. Qua opinione Pharisaei quoque decepti, arbitrati sunt etiam Dominum Salvatorem hac arte daemoniis imperasse, dicentes, In Beelzebub principe daemoniorum hic ejicit daemones ; secundum illam scilicet consuetudinem, qua norant suos magos vel maleficos per invocationem nominis illius ac ritum sacrificiorum quo eum delectari et gaudere cognoscunt, velut domesticos ejus, habere etiam in daemones ei subditos potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
num regione c̃sist&: Uis &iam
ipsum robur acfortitudinem cen¬
turionis huius. quib: haec arma
quȩ p̃diximus non carnulia sed
potentia dõ gestat agnoscereu
Audiipsum regem. uiros forte sad
spiritalem miliam congregantem.
Infirmus inquit dicat. quia fortis
sum ego & qui patiens est sit pug
tus ille noster euuangelicus cen¬
turio. cum fidutia loquebatur
cum enim in firmor. tunc potens sũ:
Etiterũ. Uirtus aũ in infirmitate
perficitur. Dequa infirmiticte
unus prophetarum. Eterit quun
firmatur intereos. sicut domus
dauid. Patiens enim hȩc bella proe¬
liabitur. Nempe illa patientiac.
dequa dicitur. Patientia uobis ne¬
cessaria est. utuo luntatem dĩfaci¬
entes. recipiatis remune rationem :

Expanded text:
num regione consistet. Vis autem num regione consistet. Vis autem ipsum robur ac fortitudinem centurionis hujus, quibus haec arma quae praediximus non carnalia sed potentia Deo gestet, agnoscere? Audi ipsum Regem viros fortes ad spiritualem militiam congregantem, Infirmus, inquit, dicat: Quia fortior sum ego ; et qui patiens est, sit pugntus ille noster evangelicus centurio cum fiducia loquebatur: Cum enim infirmor, tunc fortior sum . Et iterum: Virtus in infirmitate perficitur . De qua infirmitate unus prophetarum: Et erit, inquit, qui infirmatur inter eos, sicut domus David. Patiens etiam haec bella praeliabitur, nempe illa patientia de qua dicitur: Patientia vobis necessaria est, ut voluntatem Dei facientes recipiatis remunerationem .
Abbreviated transcription (Latin):
dit ictus. nec ad interiorem irm
Omnia enim suffert . omnia patitur.
Omnia sustin&: & galeam spemsa¬
lutis: Galea capitis est munimen:
tis temptationib ac ꝑsecutionib
cõmuniri & principa liter fidem
eius in lȩsam atq: integram custo¬
dire: Aliis enim mẽbris truncatũ
quempiam. lic& debilem possibi¬
leta menest. utcumq suꝑesse.
Sinecapite uero. nemini uelbreuis
uitȩ spatium prȩrogatus :
Etgladium sp̃s. qđ est uerbum di.
penetrabilius namq: est omnigla¬
dio ancipiti & ꝑtingens usq: ad di¬
uisionem anima ẽ ac sp̃s. Conpagũ
quoq: & medullarũ & discretor
cogitationum & intentionũ cordis.
diuidens scilic& & abscidens quic¬
quid in nobis carnale terrenũ ue
munitus. ab hostium semꝑtelis.
ac clepopulatione defensus ñ
ut captiuus ac subditus. adhosti¬
lem cogitationũ t̃ram constric¬
Nec audi& ꝑ ꝓphetũ. Quare inue¬
teratus es interra aliena
Sed quasi triumphator ac uictor¬
in illa quã uoluerit cogitatio¬

Expanded text:
dit ictus nec ad interiorem homi: omnia enim suffert, omnia patitur, omnia sustinet. et galeam spem salutis. galea capitis est munimen. tis temptationibus ac persecutionibus conmunire et principaliter fidem eius inlaesam atque integram custodire. aliis enim membris truncatum quempiam, licet debilem, possibile tamen est utcumque superesse: sine capite uero nemini uel breuis uitae spatium propagatur. et gladium spiritus, quod est uerbum dei. penetrabilius namqdio ancipiti, et pertingens usque ad divisionem animae ac spiritus, compagum quoque ac medullarum, et discretor cogitationum et intentionum cordis ; dividens scilicet et abscindens quidquid in nobis carnale terrenumque munitus, ab hostium semper telis ac populatione defensus, non ut captivus ac subditus ad hostilem cogitationum terram, depraedanec audiet per prophetam: Quare inveteratus es in terra aliena? Sed tanquam triumphator in illa qua voluerit cogitatio
Abbreviated transcription (Latin):
exipsis neunius quidem diciuictũ
sibim& unumque denarium suꝑ¬
eẽ paterentur: humanitatis &iã
studia totadeuotione complentes:
ltauidimus repente deceptos. ut ar
reptum opus ñ potuerint congruo
exitu terminare .: Summumq fer¬
uorẽ & conuersationẽ laudabilẽ
d&estubili fine concluserint: Quã¬
obrem quid principaliter ducat
addm̃ manifeste poterimus agnos¬
cere siruinae ac deceptionis illo¬
rum causa diligentius a nobis fu¬
erit indagata Illisnamq cumex¬
uberarent praedictarum opera
uistutum. discr&iosola deficiens.
usq ud finem eadurare non siuit:
Nec enim alialupsus eorum causa
dep̃hendit᷑. nisi quodminus a senio¬
ribus instituti. nequaquã potue¬
ruN rationem discretionis huius ad
ipisci : quae praet̃ mittens utramq
doc& semper incedere: & nec dex¬
tera uistutum permittit extolli:
idest feruoris excessu continentiae
lectatum remissione deflectere
aduitia sinistra concedit. hocẽ sub

Expanded text:
ex ipsis ne unius quidem diei victum ex ipsis ne unius quidem diei victum sibimet unumque denarium superesse paterentur, humanitatis etiam studia tota devotione complentes, ita vidimus repente reptum opus non potuerint congruo exitu terminare summumque feruorem et conuersationem laudabilem detestabili fine concluserint. quamobrem quid principaliter ducat ad deum manifeste poterimus agnoscere, si ruinae ac deceptionis illorum causa diligentius a nobis fuerit indagata. in illis namque oum exuberarent praedietarum opera uirtutum, discretio sola deficiens usque ad finem ea durare non sinit. nec enim alia lapsus eorum causa deprehenditur, nisi quod minus a senioribus instituti nequaquam potuerunt rationem discretionis adipisci, quae praetermittens utramque nachum semper incedere, et nec dextera virtutum permittit extolli, id est, fervoris excessu continentiae lectatum remissione deflectere ad vitia sinistra concedit, hoc est, sub
Abbreviated transcription (Latin):
Inqua commanens quis. familiari¬
us interpellare dm̃.eiq: possit pe¬
culiarius inhę̧rere. Nonnulliq
humanitatis officia definirent:
quae pie erga fr̃s & peregrinos
studio susceptionis impenditur:¬
nacȩlorum daturũ sedñs in eu¬
angelio. uelut specialius repromittat
dicens. Venite benedicti patrismei.
possidete paratum uobis regnum a
constitutionemundi esuriui enim
& de distismihi manducꝓre. Sitiui.
& de distismihi bibere & c&era: Cũq
in hunc modum diuersis uistutibus
aditum cestiorem addm̃ pararipos¬
se decernerent: essetq noctis maxi
mum tempus hac inquisitione c̃sump¬
tum : Intulit demum beatus antonius
Omnia quidem haec quaed ixis¬
tis. necessaria sunt &utilia sitentib
dm̃: atq ud eum cupientibus ꝑueni¬
re: sed his principalem tribuere
gratiam. nequaquam nos innume¬
rimultorum casus et experimenta
ꝑmittunt: Nam quosdam sepenu¬
mero acerrime ieiunus seuuigiliis
nium facultatum ita sectantes. ut

Expanded text:
in qua commanens quis familiariin qua commanens quis familiarius interpellare deum eique possit peculiarius inhaerere, nonnulli humanitatis officia definirent; quia ipsa pie erga fratres et peregrinos studio susceptionis impendunturna coelorum daturum se Dominus in Evangelio velut specialius repromittat, dicens: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi: esuet dedistis mihi manducare, sitiui et dedistis mihi bibere et cetera.:, cumque in hoc modum diuersis uirtutibu» aditum certiorem ad deum panri posse decmum tempus hac inquisitione consumptum; intulit demum beatus Antonius: Omnia quidem haec quae dixistis necessaria sunt et utilia sitientibus Deum atque ad eum cupientibus pervenire; sed his principalem tribuere gratiam nequaquam nos innumeri multorum casus et experimenta permittunt. Nam quosdam saepenumero acerrime jejuniis seu vigiliis mnium facultatum ita sectantes, ut
Abbreviated transcription (Latin):
emini igitur quondam in an¬
nis ad huc pueritiae constitu¬
tus. in pastibus thebaidos. ubibea¬
tus antonius morabat᷑. seniores
ad eum ꝑfectionis inquirendae¬
nisse : Cumq aues ꝑtinis horis
usq ad lucem fuiss& ꝓtracta conla¬
tio: questionem hanomaxinium noc¬
tis spatium consumpsisse Namdi¬
utissime quȩrẽbat᷑. quȩ namuistus
uel obseruantia monachum possit
adiaboli laqueis ac deceptionibus
custodire semper inlesum: uel
ceste ad dm̃ recto tramite firmoq
captumentis suae. unusquisque
sententiam suam proferr& in
medium: & ulii quidem hoc in
ieiuniorum uigiliarumq stu¬
dio collocarent: Quod hisuide¬
lic& extenuatamens. ac purita¬
temcordis &corporis assecuta:
dõ facilius unir&ur. Alii innu¬
ditate & contemptu uniuersarũ
rerum. quib: mens si penitus exu¬
er&ur : Tam quam nullis de incepᷤ
retinentib luqueis addm̃
expedicior ꝑuenir&. Alii ana¬
choresir necessariũ. idẽ remo¬
tionem & heremi secr&a censerenT

Expanded text:
emini igitur quondam in annis adhuc pueritiae constitutus in partibus Thebaidos, ubi beatus Antonius morabatur, seniores ad eum perfectionis inquirendaenisse. cumque a uespertinis horis usque ad lucem fuisset protracta conlatio, quaestionem hanc maximum noctis spatium consumpsisse. nam diutissime quaerebatur quaenam uirtus uel obseruantia monachum possit a diabolcustodire semper illaesum, vel certe recto tramite firmoquecaptu mentis suae unusquisque sententiam suam proferret, et alii quidem hoc in jejuniorum vigiliarumque studio collocarent, quod his videlicet extenuata mens ac puritatem cordis et corporis assecuta, Deo facilius uniretur: alii in nuin contemptu uniuersarum rerum, quibus mens si penitus nudaretur, tamquam nullis deinceps retinentibus laqueis ad deum expeditior perueniret, alii anachoresin necessariam, id est remotionem et heremi secreta censerent,
Abbreviated transcription (Latin):
id quod seuiens reliquerat in im¬
cus illa celesti aduersus eumuo¬
cetripudiat et insultat: Sibona
sustinebimus : Nudus egressus
sum deutero matris meȩ. nudus
reuertar illuc: Dñs decdit dñs
abstulit. quomodo lño placuit
sic factum est. sit nomen dñibe
nedictum: Ambi dextrum me¬
rito dixerim &ioseph. qui in pro¬
speris gratior patri religiosior
fratrib: acceptior dõ in aduer¬
sis castus. dño fidelis. carceremi
tissimus uinctis. in iuriarũ in me¬
mor. benesicus in imicis. inuidis.
& quantum in ipsis fuit inter¬
f&ctorib: fratrib: non solum pius.
sed&icm munificus inuenitur.
Hiergo corumq: consimiles recte
ambi detrinuncupantur: utra
q: manu utuntur prod&tera.
& interhȩc quȩ apostolus dinume¬
rat transeuntes pariter dicunt.
ꝑarma iusticiae que a dextris suñ
& asinistris. ꝑgloriam & ignobili¬
tatem. ꝑ infumiam & bonam fa¬

Expanded text:
id quod saeviens reliquerat inimid quod saeviens reliquerat inimicus, illa coelesti adversus eum voce tripudiat et insultat; Si bonaa cur non sustinebimus? Nudus egressus sum de utero matris meae, nudus revertar illuc. Dominus dedit, Dominus abstulit, quomodo Domino placuit sic factum est: sit nomen Domini benedictum . Ambidextrum merito dixerim et Joseph, qui in prosperis gratior patri, religiosior fratribus, acceptior Deo; in adversis castus, dtissimus uinctis, iniuriarum inmemor, beneficus inimicis, inuidis et quantum in ipsis fuit interfectoribus fratribus non solum pius, sed etiam munificus inuenitur. hi ergo eornmque consimiles recte ambidextri nuncupantur. utraque enim manu utuntur pro dextera et inter haec quae apostolus dinumerat transeuntes pariter dicunt: per arma iustitiae quae a dextris sunt et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam
Abbreviated transcription (Latin):
clito & glorioso ignobilis atq
despectus incorruptam anim
fortitudinem retentebat : Cũ
cleniq omni substantia atq:
opib destitutus. ster quilini
erat factus habitator: &uelut
quidam corporis sui seuerissimꝰ
carnifex. testa radebit saniẽ
profluentem : atq: & omnipcr¬
te mem brorumglebas uermi¬
um mersis in profunda uulne¬
rum digitis detra hebat: inquib
cunctis. innullam desperndo
pro lapsus est plas phemia nec
aduersus creatorem suum in a¬
liquo murmurauit quinim mo
nequaqua quam tanta tem¬
ptationum mole atq a cerbi
tate conterritus. ipsum
quoq: quod &omni pristina fa¬
cultate. suo corpori super fuerat
indumentum: quodq: solum quia
ipso uestiebatur adiaboli potu¬
erat uastatione saluari. rescin¬
dens atq abiciens. adiecit super
tulerat spontaneam nuditatẽ:
Comam quoque capitis. quȩ sola
de prioris gloriȩ reliquis intac¬
ta remanserat uexatori suo pro¬
ieci᷑ abscisam et amputans etiã

Expanded text:
clyto et glorioso ignobilis atque clyto et glorioso ignobilis atque despectus incorruptam animi fortitudinem retentabat, cum denique omni substantia atque opibus destitutus sterculinii erat factus habitator et uelut quidam corporis sui seuerissimus carnifex testa radebat saniem profluentem atque ex omni parte membrorum glaebas uermium mersis in profunda uulnerum digitis detrahebat. in quibus cunctis in nullam desperando prolapsus est blasphemiam nec aduersum creatorem suum in aliquo murmurauit. quin immo nequaquam tanta temptattate conterritus, ipsum quoque quod ex omni pristina facultate suo corpori superfuerat indumentum, quodque solum, quia ipso vestiebatur, a diaboli potuerat vastatione salvari, rescindens atque abjiciens, adjecit super tulerat spontaneam nuditatem. Comam quoque capitis, quae sola de prioris gloriae reliquiis intacta remanserat, vexatori suo projecit abscissam, et amputans etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tus. tam desinistro statu. quam
ditlectro. palmam uictonae con¬
sequ&ur : Qualem beatumle
gimus meruisse : quiutiq: per
claxteram coronabatur quan¬
do septem filiorum pater opu¬
lentis ac diues incedens. cotti¬
diana proeorum purificatio¬
ne sacrificia dño deferebat:
Nontamsibi eos quam dõ suscep¬
tos ac familia res cupiens & hi¬
bere : quando ianua cius omni
aduenienti patebat: quando
erat pes claudorum. & oculus
cȩtorum: quando deuellerib:
ouium eius. umeri cale fieban
infirmorum: quando erat or¬
phanorum pater. & uir uidua¬
rum .quando nec incordequi¬
dem suo. suꝑ inimici sui ruina
gauisus est : Iclemq rursũ
ꝑsinistram partem sublimi¬
ore uirtute dea duersitatib
trium phabat cum septemfi¬
liis uno orbatus momento.
non ut pater aceruo luctu
conficiebatur : Sed utuerus dĩ
stmulus. suꝑcreactoris suiuo¬
luntate gaudebat . cum & lo¬
cuplete pauꝑrimus. nudus &
diuite. & ualido tepidus. & in¬

Expanded text:
tus tam de sinistro statu quam tus tam de sinistro statu quam de dextro palmam uictoriae consequetur. qualem beatum Iob legimusi meruisse, qui utique per dexteram coronabatur, quando septem filiorum pater opulentus ac diues incedens cotidiana pro eorum purificatione sacrificia domino deferebat, non tam sibi eos quam deo susceptos ac familiares cupiens exhibere, quando ianua. eius omni aduenienti patebat, quando erat pes claudorum et oculus caecorum, quando de uelleribus ouium eius umeri calefiebant infirmorum, quando erat orfanorum pater et uir uiduarum, quando ne in corde quidem suo super inimici sui ruina gauisus est. idemque rursum per sinistram partem sublimiore uirtute de aduersitatibus triumphabat, cum septem filiis uno orbatus momento non ut pater acerbo luctu conficiebatur, sed ut uerus dei famulus super creatoris sui uoluntate gaudebat, cum ex locuplete pauperrimus, nudus ei diuite, ex ualido tabidus, ea in
Abbreviated transcription (Latin):
cunliae seruorem. ꝑturbationũ
igne succenditur: cum suꝑbiȩ
seu coenodoxiȩ elatione pulsat᷑.
cumtristicia mortem operante
deprimitur : cum methinisace¬
dide . & inpugnictione concutit᷑.
cumq: omnis piritali feruore sub¬
tracto quodam tepore atq: in rati¬
onabili merore torpescit : ut non
solum cogitationib rectis ac fer¬
uentib: deseratur. sed &iam psal¬
mus. orcctio. lectio. remotio cel¬
lȩ simul horreant : & intolerabi¬
liquodam tetroq: fastidio. uni¬
uersa sordeant instrumenta
uirtutum: quib: cumpulsatur
monachus. sinistris partib se
cognos caturgeri: Quisquis
igitur in illis. quȩ d&xtrȩpurtis
esse p̃dix imus . minime fuent
sub intrante gloria uanitatis
elactus : & inistis quȩ sinistrȩpar¬
tis sunt. uiriliter dimicans. nul¬
la desperictione conciderit.
ac potius de contrariis. arma
quȩdam pacientiae . ad exerci¬
tium uirtutis assumserit: utra¬
q: manu cit&ur prodectra & in
utroq: actu triumphator effac¬

Expanded text:
cundiae furorem perturbationum cundiae furorem perturbationum igne succenditur, cum superbiae seu cenodoxiae elatione pulsatur, cum tristitia mortem operante deprimitur, cum machinis acediae et inpugnatione concutitur cumque, omni spiritali feruore subtracto quodam tepore atque inrationabili maerore torpescit, ut non solum cogitationibus rectis ac feruentibus deseratur, sed etiam psalmus, oratio, lectio, remotio cellae simul horreant et intolerabili quodam taetroque fastidio uniuersa sordeant instrumenta uirtutum, quibus cum pulsatur monachus, sinistris partibus se cognoscat urgueri. quisquis igitur in illis quae dextrae partis esse praediximus minime fuerit subintrante gloria uanitatis elatus et in istis quae sinistrae partis sunt uiriliter dimicans nulla desperatione conciderit ac potius de contrariis arma quaedam patientiae ad exercitium uirtutis adsumpserit, utraque manu utetur pro dextera et in utroque actu triumphator effec
Abbreviated transcription (Latin):
tales. inquatunc consist& quan¬
doferuens spudesideriis & con¬
cupiscentus omnib: dominatur.
quando ab omnidiabolica inpug¬
nactione securus. absq ullo labo¬
re acdifficultacte uitia carnis.
uel respuit uel abscidit cum sub¬
limatus uterric. uniuersa p̃sentia
atq: terrena uelut in anem fu¬
mum umbramq: uacuã contẽpla¬
tur : & mox transitura c̃temnit :
cum futura ꝑ excessum m̃tis ñ so¬
lũ ardentis sime concupiscit : uerũ
&icmclarius intu&ur . cumeffica¬
tius spiritalib: pascitur theonis:
cũ lucidius reserata sibi conspicit
cȩlestia sacramenta: cumoratio¬
nes purius atq: alccrius emittit
acddñm: Cũta sp̃s ardore succen¬
sus. ad eaquȩ inuis ibilia sunt
& xernac. tota animi a lacritate
trans migrat : Utnequaquã ĩam
credit incarne consistere.: Hab&
similiter & sinistram cũ temptacti¬
onũ turbinib: implicatur. cũ ad
desideria carnis. incentiuoꝵ
estibꝰ inflammatur. cum adira¬

Expanded text:
tales, in qua tunc consistit quantales, in qua tunc consistit quando feruens spiritu desideriis et concupiscentiis omnibus dominatur, quando ab omni diabolica inpugnatione securus absque ullo labore ac difficultate uitia carnis uel respuit uel abscidit, cum sublimatus a terra uniuersa praesentia atque terrena uelut inanem fumum umbramque uacuam contemplatur et ut mox transitura contemnit, cum futura per excessum mentis non solum ardentissime concupiscit, uerum etiam clarius intuetur, cum efficacius spiritalibus pascitur theoriis, cum lucidius reserata sibi conspicit caelestia sacramenta, cum orationes purius atque alacrius emittit ad deum, cum ita spiritus ardore succensus ad ea quae inuisibilia sunt et aeterna tota animi altransmigrat, ut nequaquam se jam credat in carne consistere. Habet similiter et sinistram, cum tentationum turbinibus implicatur, cum ad desideria carnis incentivorum aestibus inflammatur, cum ad ira
Abbreviated transcription (Latin):
niciosis etollentia blandimentis.
securos felicitatis suae prouen¬
turuina maiore prosternunt . Xi¬
stisunt ergo quifiguraliter in
scripturis scĩs. ACGO ΘEΡΟ¬
Aezioi. idestam bi dextri nuncu¬
pantur. utille aoht. in libro iudi¬
cum fuis sedescribitur: Quiutraq
manu utebatur pro dextra quã
uirtutem itt poterimus nos quo¬
q: intellatualiter possidere . si
ea que ꝓspera sunt. clextruq: cen¬
sentur : & ea quȩ aduessac sunt
ac sinistra dicuntur. bono r&toq:
usu ad partem fecerimus decte¬
ram ꝑtinere : ut cumq fuerint
in lata. fiunt nobis scđma posto¬
lum arma iusticiȩ. Duab namq
partib & ut itac dixerim manibus.
interiorem hominem nr̃m sub¬
sistere ꝑuidemus nec quisquam
scõrum carere hac sinistraquã
dicimus potest: sed in hoc uirtus
ꝑfecta discernitur siutramq
indecteram beneutendo conuerta.
Etut manifestius hoc quod dicimus
possit intellegi. hub&uir sc̃sdex¬
tertm. successus uidelic& spiri¬

Expanded text:
perniciosis extollentia blandimentis perniciosis extollentia blandimentis securos felicitatis suae prouentu ruina maiore prosternunt. Isti sunt ergo qui figuraliter in scripturis sanctis ăμφοτεροδέιοι, id est ambidextri nuncupantur, ut ille Aoth in libro Iudicum fuisse describitur, qui utraque manu utebatur pro dextera. quam uirtutem ita poterimus nos quoque intellectualiter possidere, si ea quae prospera sunt dextraque censentur et ea quae aduersa sunt ac sinistra dicuntur bono rectoque usu ad partem fecerimus dexteram pertinere, ut quaecumque fuerint inlata fiant nobis secundum apostolum arma iustitia. daabus namque partibus et ut ita dixerim manibus interiorem hominem nostrum subsistere peruidemus, nec quisquam sanctorum carere hac sinistra quam dicimus potest: sed in hoc uirtus perfecta discernitur, si utramque in dexteram bene utendo conuertat. et ut manifestius hoc quod dicimus possit intellegi, habet uir sanctus dexteram, successus uidelicet spiri
Abbreviated transcription (Latin):
quasi indexteram motus. nec ingru¬
entib ad uersis. tristiciaq domi¬
nante uelut adleuam rursus in¬
pulsus: paxenim multa diligen¬
tibus nomentuum & non est illis
scandalum: De illis uero qui ꝑsin¬
gulos incur rentes casus. proeorũ
qualitute ac uarietate mutantꝰ
ita dicitur.: Stultus sicut luna
mutabitur: utenim deperfetis
ac sapientib: dicitur. diligentib
đm̃ omnia cooperantur a dbo¬
num: Itac de infirmis pronunti¬
atur ac stultis omnia aduersa
uiro insipienti. nec enim prospe¬
ris reb proficit. nec emendatur
aduersis: eius demnamq: uirtu¬
tis est. tristiciam fortiter tolera¬
re. cuius &icm secunda modera¬
ri. Et ed̃ qui in uno eorum supera¬
tur neutrum sufferre certissi¬
mumest: facilius tam̃ quis eli¬
di potest prosperis quamaduer¬
sis : H& enim interdum &iã in¬
uitos r&inent atq: humiliant.
& conpunctione saluberrima.
uel minus pacare faciunt łem̃dañ
illa uero mollib: mentem acꝑ

Expanded text:
quasi in dexteram motus nec ingruquasi in dexteram motus nec ingruentibus aduersis tristitiaque dominante uelut ad laeuam rursus inpulsus. pax enim multa diligentibus nomen tuum: et non est illis scandalum. de illis uero, qui per singulos incurrentes casus pro eorum qualitate ac uarietate mutantur, ita dicitur: stultus autem sicut luna mutabitur. ut enim de perfectis ac sapientibus dicitur: diligentibus deum omnia cooperantur ad bonum ita de infirmis pronuntiatur ac stultis: omnia aduersa uiro insipienti. nec prosperis enim rebus proficit nec emendatur aduersis. eiusdem namque uirtutis est tristia fortiter tolerare, cuius etiam secunda moderari, et eum qui in uno eorum superatur neutrum subferre certissimum est. facilius tamen quis elidi potest prosperis quam aduersis. haec enim interdum etiam inuitos retinent atque humiliant et conpunctione saluberrima uel minus peccare faciunt uel illa uero mollibus mentem ac
Abbreviated transcription (Latin):
ut seductores &ueraces. ut tristes.
semꝑ au gaudentes. utegentes mul¬
tos aũ locupletantes & c&era.
mnia detemque pros pera repu¬
tantur & dextrȩ dicuntur partis.
quȩ sc̃s apostolus gloriȩ & bonȩ fa¬
mȩ uocabulo designauit: illa &iam
quȩ e istimantur aduersa quȩ ꝑigno¬
bilitatem & in famiam eudenter
x pressit. quȩq as inistris esse descri¬
bit efficiuntur uiro ꝑfecto arma
iusticiae : siln lata sibi magnanimi¬
ter sustentauerit : qđ uidelic& ꝑhȩc
dimicans & in istis ipsis. quib: inpug¬
nari putatur aduersis. tam quũ
armis utendo eis uelut arcu&
gladio scutoq ualidissimo contra
illos qui hȩc ingerunt communi¬
tus: pro f&tum suȩ patientiae ac
uirtutis udquirat: glorio sissimũ
constantiae trium phum eipsis
quȩ l& aliter inferuntur capiens
hostium telis: nec pros peris dũ¬
taxat elictus. nec deiectus aduer¬
sis seditinere plano acuia regiu
semꝑ incedens. ab illo tranquilli¬
statu
tatis nequaquam. l&itia suꝑuenente¬

Expanded text:
ueraces, ut tristes semper autem gaudentes, ut egentes multos autem locupletantes, et cetera. omnia ergo quae prospera reputantur et dextrae dicuntur partis, quae sanctus apostolus gloriae et bonae famae uocabulo designauit, illa etiam quae existimantur aduersa, quae per ignobilitatem et infamiam euidenter expressit quaeque a sinistris esse describit, efficiuntur uiro perfecto arma iustitiae, si inlata sibi magnanimiter sustentauerit, quod uidelicet per haec dimicans et istis ipsis quibus inpugnari putatur aduersis tamquam armis utendo eisque uelut arcu et gladio scutoque ualidissimo contra illos qui haec ingerunt conmunitus profectum suae patientiae ac uirtutis adquirat, gloriosissimum constantiae triumphum ei ipsis quae letaliter inferuntur capiens hostium telis, nec prosperis dumtaxat elatus nec deiectus aduersis, sed itinere plano ac uia regia semper incedens, ab illo tranquillitatis statu nequaquam laetitia superueniente
Abbreviated transcription (Latin):
sponsȩ loquitur incantico can¬
ticorum. leuaeius subcapite meo.
& decteru eius amplexabitur
me: quas lic& ut rasq utiles esse
signific& : tam̃ illã subcapite suo
ponit: quia subiacere debent
aduerse partes principalicor¬
dis adhoc siqui¬
dem
tantum utiles sunt. ut ꝓtempo¬
re nos gerceant &erudiant ad
salutem ac ꝑfectos ad patien¬
tiam reddant: dexterã uero ad com¬
fouendam se acper p&uo conser¬
uandam salutari Amplecuspon¬
si. sibim& cohȩrese atq: insolubi¬
liter ei optat in neti : Erimus
igitur eectri . quando nos quoq:
rerum prȩsentium copia uel in¬
opia non mutarit : & nec illa nos
aduoluptates noxiȩ remissionis
impulerit nec ista ad desperatio¬
nem ađtraxerit &querelam:
sed similiter dõ grictes in utroq
referentes. parem fructum de
secundis aduersisq: capicmus.
qualemse ille uerus ambidecter
doctos gentium fuis se testatur.
dicens : ego enim didici inquib
sum sufficiens es sescio & humi¬
liari scio & habundare: ubiq

Expanded text:
sponsae loquitur in Cantico Canticorum: laeua eius sub capite meo, et dextera eius amplexabitur me. quas licet utrasque utiles esse significet, tamen illam sub capite suo ponit, quia subiacere debent aduersae partes principali cordis. ad hoc siquidem tantum utiles sunt, ut pro tempore nos exerceant et erudiant ad salutem ac perfectos ad patientiam - reddant. dexteram uero ad cofouendam se ac perpetuo conseruandam salutari amplexu sponsi sibimet cohaerere atque insolubiliter ei optat innecti. erimus igitnr ambidextri, quando nos quoque rerum praesentium copia uel inopia non mutarit et nec illa nes ad uoluptates noxiae remissionis inpulerit nec ista ad desperationem adtraxerit et querellam, sed similiter deo grates in utroque referentes parem fructum de secundis aduersisque capiamus. qualem se ille uerus ambidexter doctor gentium fuisse testatur dicens: ego enim didici in quibus sum sufficiens esse. scio et humiliari, scio et abundare: ubique
Abbreviated transcription (Latin):
gentib: omnia cooperantur inbo¬
: dicens enĩ omnia cooperant᷑ ad bonũ:¬
num: Alniuersa non solum quȩ ꝓspe¬
ra uerum &iam quȩ putantur ad¬
uersa pariter conprehendit . ꝑquȩ
& in alio loco. idema postolus se
transis se describit cumdicit Par
ma iusticiae quȩ ad&tris sunt &
as inistris idẽ. ꝑgloriam &ignobi¬

Expanded text:
 omnia cooperantur ad bonum. dicens enim omnia cooperantur ad bonum uniuersa non solum quae prospera, uerum etiam quae putantur aduersa pariter conprehendit. per quae et in alio loco idem apostolus se transisse describit, cum dieit: per arma iustitiae quae a dextris sunt et a sinistris, id