comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cent. Quampul chri super montes pedes adnuntiantis & p̃di¬
cantis pacem ad nuntiantis bonum predicantis salutem. Dicen¬
tis sion regnabit dr̃ tuus. Vox. speculatorũ tuoꝵ leuauerunt
uocem simul laudabunt. Quia oculũ ad oculũ iudebunt cum
conuerterit dris sion. Lxx. Sicut hora super montes sicut¬
pedes euan¬
gelizantes auditum pacis. euangelizantes
bona
quia auditã faciã salutem meã dicens si¬
on regnabit dr̃tuus. Uox custodien¬
tium te exaltataes & uoce simul
&abunt᷑. Quioculi oculos uidebunt. Quando misertus fuerit
dñs sion Consequent̃ deeo qui supra dixerat. Ego ipse loquebar
ecce adsum nunc proph&a testatur. Quodipse supermontes
euangelium predicar&. Idest. super apostolos. De quibus scriptũ ẽ
Ad propinquate montibus adnis : & quorum doctrina in luminatio
demontibus &nis. Hic adnuntiauit & p̃dicauit pacẽ his quieratit
longe. ldẽ gerltibus &prope hocẽ iudeis Mundum reconcili¬

Expanded text:
 quam pulchri super montes pedes adnuntiantis et praedi quam pulchri super montes pedes adnuntiantis et praedicantis pacem adnuntiantis bonum praedicantis salutem dicentis Sion regnavit Deus tuus vox speculatorum tuorum levaverunt vocem simul laudabunt quia oculum ad oculum videbunt cum converterit Dpedes evangelizantis auditum pacis, evangelizantis bona: quia auditam faciam salutem meam, dicens: Sion regnabit Deus tuus. Vox custodientium te exaltata est, et voce simul abuntur, quia oculi ad oculos videbunt, quando misertus fuerit Dominus Sion. Consequenter de eo qui supra dixerat: Ego ipse qui loquebar, ecce adsum, nunc Propheta testatur quod ipse super montes Evangelium praedicarit, id est, super Apostolos, de quibus scriptum est: Appropinquate montibus aeternis ; et quorum doctrina illuminatio ontibus aeternis . Hic annuntiavit et praedicavit pacem his qui erant longe, id est, gentibus; et prope, hoc est, Judaeis: mundum reconcili
Abbreviated transcription (Latin):
a latronibus uulnera plura sus cepit.¬
dicitur ad eum. & nunc quid uobis ẽ
hic
Quid terra & meclesiadĩ uos eẽ simulatis quistudio omniq desiderio
descendistis inegrptum. & abassyrus possidemini. Captiq estis.
&ululurare magis aclugere deb&is quia propt̃ uitia nirã atq pec¬
cata nomendĩ blasphemat᷑. ingentibus. Quibus & ine zechiele
dicitur. Contaminastis nom̃ meũ ingentibus. & quomodo in e¬
uangelio discipulis loquitur dñs. Luceat lum̃ urm̃ corã hominib:
ut uideant bona opera urã. &glorificent patrem urm̃ quiẽ in caelis:
Sic econtrario cummala opera fecerimus. nom̃dĩ propt̃ nos. blasphȩ¬
matur. ingentibus. Idcirco quihab& scientiã nominis dĩ & quod ad
imaginem & simi litudinẽ illius sit conditus. non ignorat inluce uer¬
lumen sempit̾num. quodcredentibus repromis sum est. Merit
tibi dñs lux et̾na indie honeste ambulant. & sunt filu lucis &d
ei & cognoscunt eum. quidicit ad morsen. uade dic filus usrł

Expanded text:
plura suscepidicitur ad eum: Et nunc quid vobis est hic? quid in terra et in Ecclesia Dei vos esse simulatis, qui studio atque omni desiderio descendistis in Aegyptum, et ab Assyriis possidemini, captique estis: et ululare magis ac lugere debetis; quia propter vitia vestra atque peccata, nomen Dei blasphematur in gentibus? quibus in Ezechiele dicitur: Contaminastis nomen meum in gentibus . Et quomodo in Evangelio discipulis loquitur Dominus: Luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona opera vestra, et glorificent Patrem vestrum qui est in coelis : sic econtrario, cum mala opera fecerimus, nomen Dei propter nos blasphematur in gentibus. Idcirco qui habet scientiam nominis Dei, et quod ad imaginem et similitudinem illius sit conditus, non ignorat, in luce verlumen sempiternum, quod credentibus repromissum est: Erit tibi Dominus lux aeterna , in die honeste ambulant, et sunt filii lucis et diei; et cognoscunt eum qui dicit ad Moysen: Vade, dic filiis Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
dilata ostuũ &implebo illud. & iterũ aperios tuũ uerbo dĩ. Dñn
enim dabit uerbum euangeli zantibus uirtute multa. Vnde
adinteriorẽ hieremiȩ hominẽ loquit᷑ ds̃. postquã tetigit oseius.
Ecce ego dedi sermones meos in or&uo. Qui poterat cumpsal¬
mista canere. misit in oremeo canticũ nouũ. hrmnũ dõnõ. quis
autẽ haec operatus ẽ omnia nisidnr̃ atq saluator quica elum fec̃
& terrã & dic̃ sion populus ms̃ estu: quod ꝓpriae eclesiae c̃ue¬

Expanded text:
bo illud . Et iterum: Aperi os tuum verbo Dei: Dominus enim dabit verbum evangelizantibus virtute multa. Unde ad interiorem Jeremiae hominem loquitur Deus, postquam tetigit os ejus: Ecce ego dedi sermones meos in ore tuo . Qui poterat cum Psalmista canere: Misit in ore meo canticum novum, hymnum Deo nostro . Quis autem haec operatus est omnia, nisi Dominus atque Salvator, qui coelum fecit et terram, et dicit Sion: Populus meus es tu? Quod propriae Ecclesiae c
Abbreviated transcription (Latin):
oculos urõs & inspicite terram deorsum. quõ caelum sicut fumus
firmatum est. Terra aũ sicut uestimentum in ueterego& & habita¬
tores eius sicut haec morientur. salutare ocũ meũ insempiter nũ
erit. & iusticia mea non defici&. hoc ẽ quod dns loquitur. in euan

Expanded text:
oculos vestros, et inspicite terram deorsum, quoniam coelum sicut fumus oculos vestros, et inspicite terram deorsum, quoniam coelum sicut fumus firmatum est. Terra autem sicut vestimentum veterascet, et habitatores ejus sicut haec morientur. Salutare autem meum in sempiternum erit, et justitia mea non deficiet. Hoc est quod Dominus loquitur in Eva
Abbreviated transcription (Latin):
hoc significat quod omnes uirtute illius iudicentur: uel quod in xpm̃
quiẽ brachium & fortitudo dĩ omnes crediture sint nationes: Dicitur
& malio loco tuum brachium cumpotertia. confortetur ma nustua ex al¬
tetur dexteratua. & iterum. Cantabo dnõ canticum nouum. saluabit
sibi dexterã eius. & brachium scm̃ illius. Dextera enim & brachium
dñi. ipse ẽ quiprius perditos saluabit sibi ut nullus perir& dehis
quos ei pat̃ dederat. Quod aũ insulȩ uelamine stõrum que in persecu¬
tionibus mundi istius firma indm̃ soliditates̃ fide uel eclesiarum ex
gentibus multitudo dicatur crebro exposuimus. Et sicut brachium
dñ saluatorem sic brachia eius que populo iudicent. Om̃s stõs possum̃
intellegere. In quibus ds̃ mundum iudic abre:
li sicut fumus liquescent & terra sicut uestimentum atter& ur
& habitatores eius sicut haec interibunt. Salus aũt mea insem¬
piter numerit & iusticia mea nondeficiet. Lxx. Leuate incelo

Expanded text:
hoc significat, quod omnes virtute illius judicentur, vel quod in Christum, qui est brachium et fortitudo Dei, omnes crediturae sint nationes. Dicitur et in alio loco: Tuum brachium cum potentia. Confortetur manus tua, et exaltetur dextera tua . Et iterum: Cantate Domino canticum novum: salvabit sibi dextera ejus, et brachium sanctum illius . Dextera enim et brachium Domini, ipse est qui prius perditos salvavit sibi, ut nullus periret de his quos ei Pater dederat . Quod autem insulae, vel animae Sanctorum, quae in persecutionibus mundi istius firma in Deum solidatae sunt fide, vel Ecclesiarum ex gentibus multitudo dicatur, crebro exposuimus. Et sicut brachium Domini, Salvatorem: sic brachia ejus quae populos judicent, omnes sanctos possumus intelligere, in quibus Deus mundum judicabit. li sicut sumus liquescent, & terra sicut veset habitatores ejus sicut haec interibunt. Salus autem mea in sempiternum erit, et justitia mea non deficiet. LXX: Levate in coelum
Abbreviated transcription (Latin):
uionis. De qua dicttur
Numquid cognos centur in te¬
nebris mirabilia tua. & lustitia
tua interra obliuionis. R¬
Rectissime appellatur obliuio¬
nis terra impiorum. caro adnõ
derelicta. & aliter. terra
obliuionis. etia h illo accipi
potest. quod dicitur
est inmorte quis memor sit tui
in in ferno aute quis confite¬
bitur .tibi

Expanded text:
uionis de qua dicitur: numquid cognoscentur in tenebris mirabilia tua et iustitia tua in terra obliuionis? Rectissime apellatur obliuionis terra impiorum caro a domino derelicta. et aliter: terra obliuionis etiam in illo accipi potest quo dicitur: est in morte qui memor sit tui; in inferno autem quis confitebitur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
plurali numero sanguinem
significans. culus propi&atis
fidem euam in latino plurab
numero translator &x pressit.
Non clabis

Expanded text:
plurali numero, sanguinem significans. Cujus proprietatis fidem, etiam in Latinum plurali numero translator expressit. Non dabis
Abbreviated transcription (Latin):
Sfre quenter psalmorũ titu¬
lis inscribitur. Infinẽ psalm̃ dauid¬
R Quod psalmi infine mundi
bonorum sepromissionẽ sespi¬
ciant. uel quod ea quae ludei
optare se posse in principio
crediderunt. nos consequa¬
mur inxp̃o que uenisse con¬
fitemur infinem.

Expanded text:
frequenter psalmorum titulis inscribitur, in finem psalmus Dauid? Quod psalmi in finem mundi bonorum repromissionem respiciant, uel quod ea quae Iudaei obtinere se posse in principio crediderunt, nos consequamur in Christo quem uenisse confitebimur in fine.
Abbreviated transcription (Latin):
dum illum carbonẽ. esaiȩ pro¬
ph&e qui adlabia elurdem
defertur. ut purg& uitia quae
contraxerat. uel loquendo
uel obtimo retacendo
uid sisi uult illud quod
seribitur. Ecce non dormita¬
uit neq obdormi& quicusto¬
dit ihł. R Pormire interdũ
inscripturis dñs dicitur. Cum
innobis potius fides. dormi
nescit uero ille querentibus se:
nonnouit dormire uigilantib
EEIMUS

Expanded text:
dum illum carbonem Esaiae prophetae. qui ad labia eiusdem defertur, ut purget uitia quae contraxerat uel loquendo uel ob timorem tacendo. Quid sibi uult, quod scribitur: ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israhel? Dormire interdum in scripturis dominus dicitur, cum in nobis potius fides dormit linquit nescit uero ille deesse quaerentibus se, non nouit dormire uigilantibus. Legimus
Abbreviated transcription (Latin):
si ecclesiastis. Ita hunc locum intellexit: Igo uero in¬
tellego ad olescentulum pauperem. et sapientem : Re¬
ge sene et stulto meliorem. cui numquam uenit in
mentem. quod possibile sit quempiam de his quos
uinxerat. ad regnum exire de carcere. et se de iniqua
de inceps potestate sua corruere Euenit enim interdũ.
ut hi qui sub adulescentulo fueria sapiente. absq: memo¬
ria sint. ita tamen. ut subsene rege uersati sunt ante.
Qui enim postea nati sunt. quia mala p̃terita nescie¬
runt nec adulescentulum laudare possunt. Qui
postea consurrexit. abducti opinione ꝑ uersa et
impetu sp̃s aduersantis. Lao dicenus interpres ma

Expanded text:
si Ecclesiastae, ita hunc locum intellexit: « Ego vero prsi Ecclesiastae, ita hunc locum intellexit: « Ego vero praefero adolescentulum pauperem et sapientem, regi seni et stulto, cui numquam 425 venit in mentem, quod possibile sit, quemquam de his, quos vinxerat, ad regnum exire de carcere, et seipsum de iniqua deinceps potestate sua corruere. Evenit enim interdum ut hi qui sub adolescentulo sapiente fuerint, absque moerore sint: ita tamen ut sub sene rege ante versati sint. Qui enim postea nati sunt, quia mala praeterita nescierunt, nec adolescentulum laudare possunt, qui postea consurrexit, abducti opinione perversa et impetu spiritus adversantis. » Laodicenus Interpres
Abbreviated transcription (Latin):
quastum decimum pubestatis annum in nobis exo¬
ritur. exteriore homine qui de matris aluo natus ẽ.
qui nescit recedere auitio. et qui de domo uinctorum.
de utero uidelicet materno. ad hoc exiuit ut regna
ret inuitiis. Qui etiam inposteritate sua. pauper ef¬
fectus est. mala omnia ꝑpetrando: Uidi eos qui in pri¬
orfhomine uixerunttum secundo homine postea
uersati sunt. eo uidelicet. qui priore de cesso. regenera¬
tus est. Intellexiq omnes in homine priore peccasse.
ante quam secundo nascente. duo homines fierent
Quia uero admeliora conuersi. et post litterã phylo¬
losophorum. sinistro tramite de relicto ad dextrum
apicem contenderunt. et secundũ. idest nouissimũ
hominem sunt secuti. non letabuntur in eo idest in prio¬
re. Hos duos homines . et apostolus contestatur. et leui¬
ticus non tacet. Homo homo si uouerit illud ł illud. Uir
sc̃s gregorius ponti ep̃s. origenis auditor. inmetaphra¬

Expanded text:
quartum decimum pubertatis annum in nobis exoquartum decimum pubertatis annum in nobis exoritur, exteriore homine, qui de matris alvo natus est, qui nescit recedere a vitio, et qui de domo vinctorum, de utero videlicet materno, ad hoc exivit, ut regnaret  Al. regnet in vitiis. Qui etiam in potestate sua pauper effectus est, mala omnia perpetrando. Vidi eos, qui in priore homine vixerunt, et cum secundo homine postea versati sunt, eo videlicet, qui pro priore decessore generatus est: intellexique omnes in homine priore peccasse, antequam, secundo nascente, duo homines fierent. Quia vero ad meliora conversi, et post Y litteram philosophorum, sinistro tramite derelicto, ad dextrum apicem contenderunt, et secundum, id est, novissimum hominem sunt secuti, non laetabuntur in eo, id est, in priore. Hos duos homines et Apostolus contestatur et Leviticus non tacet: Homo, homo si voluerit illud vel illud . Vir sanctus Gregorius Ponti Episcopus, Origenis auditor in Metaphra
Abbreviated transcription (Latin):
egreditur in regem. quia etiam in regno eius natus
est paup: Uidi uniuersos uiuentes qui ambulant subso¬
se. cum adolescente secundo. qui consurget ꝓ illo: Non
est finis omni populo eius. uniuersis qui fuerant an¬
te illos: et quidem nouissimi non lȩtabuntur in eo
Sed et hoc uanitas et p̃sumptio sp̃s
ymmachus hunc locum ita transtulit: Melior pau¬
ꝑ cum sapientia. Rege sene et insipiente: qui nescit
p̃cauere uicissitudinem: Aliter enim exiit decarcere
ad regnandum. aliter uero cum esset rex natus. pau¬
ꝑtate oppressus est: Uidi omnes uiuentes. qui ambu¬
lant subsole. cum adolescente secundo. qui surrexit
peo: Infinitus omnis populus. qui fuit ante utrũq
et posteri non lȩtabuntur in eo: Sed hoc aura et pastio
uenti. Hebraeus meus cuius seꝑe facio mentionẽ. cum
ecclesiasten mecum legeret Haec barachibam quem u¬
num uel maxime admirantur: Suꝑ p̃senti locotra¬
didisse testatus est: Melior est interior homo qui post

Expanded text:
egreditur in regem, quia etiam in regno ejus natus est pauper. Vidi universos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro illo. Non est finis omni populo, universis, qui fuerunt ante illos. Et quidem novissimi non laetabuntur in eo: sed et hoc vanitas, et praesumptio spiritus. Symmachus hunc locum ita transtulit: Melior est pauper cum sapientia, rege sene et insipiente qui nescit praecavere vicissitudinem. Alter enim exit Al. exivit de carcere ad regnandum: alter vero, cum esset rex natus, paupertate oppressus est. Vidi omnes viventes, qui gradiuntur sub sole 424 cum adolescente secundo, qui surrexit pro eo. Infinitus omnis populus, qui fuit ante utrumque: et posteri non laetabuntur in eo. Sed et hoc aura et pastio venti. Hebraeus meus, cujus saepe facio mentionem, cum Ecclesiasten mecum legeret, haec Baracibam, quem unum vel maxime admirantur, super praesenti loco tradidisse testatus est. Melior est interior homo, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
uiri fratres uos scitis quod factũ
est uerbum per uniuersa iudea
incipiens enim agalilea post bap¬
tis mum quod predicauit iohan¬
nes ihm anazar&h. quomodo

Expanded text:
Viri fratres, vos scitis quod factum est verbum per universam Judaeam: incipiens enim a Galilaea post baptismum, quod praedicavit Joannes Jesum a Nazareth: quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nec ipsius dauid inordinem
iacere omnes. De inde autẽ
& filiorum chore & asaph
et salomonis. & morsi. et ȩthan¬
& aeman. & idithun. Et lterũ
ipsius dauid inuenies mistũ
in libro taxatos. Non secun¬
dum. quib dicti sunt tempo¬
rib sed quib inuenti. hic
&ia peruenit. ut quiteponb
erant nouissimi : primi inuen¬
ti reciperentur primi. Et qui
temporibus erant primi
post inuenti saecundo ordi¬
narentur loco. Id ipsũ autẽ
inuenies factum & inprophe¬
tis. Libri psalmorum haec
est diuisio ipsorum sicut ce¬
tera ante scribentiũ diligen¬
tissima exempla priorum.
& ipsum hebraicũ continent.
Quorum sunt psalmi
sine scriptione xui. Supra senp¬
ti cxxxilil. Supra scriptorum
diuisio ipsi dauid lxxii. Filiis
chore xi. asaphxi . Ethan unũ

Expanded text:
nec ipsi ut David in ordine nec ipsi ut David in ordine jacere omnes. Deinde autem et filiorum Core, et Asaph, et Salomonis, et Moysi, et Ethant Heman, et Idithum, et iterum ipsius David inveniens mixtim in libro taxatos, non secundum quibus dicti sunt temporibus, sed quibus inventi. Hinc etiam provenit, ut qui temporibus erant novissimi primi inventi, reciperentur primi: et qui temporibus erant primi, postea inventi, secundo ordinarentur loco. Idipsum autem invenies factum et in prophetis. Libri Psalmorum haec est divisio ipsorum, sicut certa scribentum diligentissima exempla priorum, et ipsum Hebraicum continent. Personae quorum sunt psalmi inscriptione XVII; supra scripti CXXXIII; supra scriptorum divisio, ipsi David LXXII; filiis Core XI; Asaph XII; Ethan
Abbreviated transcription (Latin):
factus es nobis usq adcente¬
simo quinto fine. Quintũ uen
confitemini dño. usq adno¬
uissimum. Obseruandum aũ
quia non saecundũ storiae se¬
quentia temporũ psalmoꝵ
conpositus sit ordo. Conmu¬
tatus est uero minus multum
de clarat. Multa enim ido¬
lorum cultura obtinens lude¬
orũ gente obliuionẽ. Eis fe¬
cerat paternarum scriptura¬
rum. ut nec parer& librum
morsen legis. neq memoria
patrum pi&atis salua habe¬
re tur aput eos. Siergo & pro¬
ph&as interfecerunt redar¬
guentes. illorum impi&ates
& horum causa. Primũ assy¬
riorum traditi sunt captiui¬
tati. Nihil igitur mirabile
si in hulus modi constitutione¬
libro psalmorum dediderunt
obliuioni longis tradita tem¬
poribus. Post haec aũ siue
es gram siue quenda uirorũ
proph& arum circa congre¬
gationem eorum festinasse
cum c&eris. Et librum psal¬
morum quo ad unasse . non
liquide inuenient omnes
Sed prouaria tempora. taxa¬
uere autẽ inprimis qui prio¬
res inuenti sunt. Propt̃ quod

Expanded text:
factus est nobis, usque ad centesimi quinti. Quintus vero: Confitemini Domino, usque ad novissimum. Observandum autem, quia non secundum historiae, seu temporum, psalmorum compositus sit ordo. Comminatus est vero minus multum declarat. Multa enim idolorum cultura obtinens Judaeorum gentem, oblivionem infecerat paternarum Scripturarum, ut nec pareret liber Mosaicae legis, neque memoria patrum pietatis salva haberetur apud eos. Sic ergo et prophetas interfecerunt redarguentes illorum impietates, et horum causa primum Assyriorum traditi sunt captivitati. Nihil igitur mirabile sub hujusmodi constitutionlibro Psalmorum, deciderunt, oblivioni longis tradita temporibus. Post haec autem, sive Ezram, sive quemdam virum prophetarum, circa congregationem eorum, festinasse cum caeteris et librum Psalmorum coadunasse, non liquido invenientes omnes, sed per varia tempora. Taxavere autem imprimis qui priores inventi sunt, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
rem dĩ enim sumus aduitores.
dĩ agri cultura estis. dĩ aedifi¬
catio estis saecundũ gratiam
quae data est mihi ut sapiens
architectus fundamentũ posui.
alius autem super aedificat
unusq autẽ uideat quomodo
super aedific&. sundamentũ
enim aliud nemo potest po¬
nere preter id quod positũ ẽ

Expanded text:
 Dei enim sumus adjutores, Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis. Secundum gratiam Dei, quae data est mihi, ut sapiens architectus fundamentum posui: alius autem superaedificat. Unusquisque autem videat quomodo superaedificet. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praeter id quod positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
cata sum. Inuocaui dñmpatre
dñi mei ut non dere lin quat
me indie tribulationis meae-
& intempore superborum
sine adiutorio laudabo nom
tuum assiduae. & conlaudabo
illum in confessione. & &au¬
dita est oratio mea. liberasti
me de perditione. & eripusti
de tempore iiquo. propter¬
ea confitebor & laudẽ dica

Expanded text:
catus sum invocavi Dominum patrem Domini mei ut non derelinquat me in die tribulationis meae et in tempore superborum sine adiutorio laudabo nomen tuum adsidue et conlaudabo illum in confessione exaudita est oratio mea liberasti me de perditione et eripuisti me de tempore iniquo propterea confitebor et laudem dica
Abbreviated transcription (Latin):
onum certamen cestaui. cursũ
consum maui. sidem seruaui-
in reliquo reposita est mihi ius¬
titiae corona qua redd& mihi
dñs in illa die iustus lud& ñ
solum aute mihi. sed et his qui
diligunt aduentũ elus.¬

Expanded text:
onum certamen certavi cursum consummavi fidem servavi in reliquo reposita est mihi iustitiae corona quam reddet mihi Dominus in illa die iustus iudex non solum autem mihi sed et his qui diligunt adventum
Abbreviated transcription (Latin):
lo tuo. & nedes hereditate tua
inobproprium ut dominentur
eis nationes quare dicunt in
populis : ubi est ds̃ eorum. zelat᷑
est dñs terra sua. & pepercit
populo suo. & respondens dñs¬

Expanded text:
 ne des hereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eis nationes: quare dicunt in populis: Ubi est Deus eorum? Zelatus est Dominus terram suam, et pepercit populo suo. Et respondit,
Abbreviated transcription (Latin):
Natus est in ea ipse fundauit
& est sensus
hic quis hoc hominũ nuntiare
possiti. Sicut illut. Aut brachi¬
um dñi cui reuelatum est.
num ei enuntiare porsit. quia
sion in homine quia

Expanded text:
natus est in ea, et ipse fundauit st sensus hic: quis hoc hominum nuntiare possit, sicut et illud: aut bracchium domini cui reuelatum est? ominum enuntiare possit, quia saluetur Sion in homine qui
Abbreviated transcription (Latin):
uicem. Ille restituit qui eã cap¬
tiua ducit . quae superius ha¬
buerat p&ccati lege captiuũ
& eordia uitiorum ad p&rã
que est xp̃s elidit
epe IN SCRIPTUiis SactiS.

Expanded text:
uicem ille restituit qui eam captiuam ducit, quae se prius habuerat peccati lege captiuam, et exordia uitiorum ad petram quae est Christus elidit. Saepe in scripturis dici
Abbreviated transcription (Latin):
& contrariis rebus. uel &iam
quib lib& in rogatis inlurus
tacite conscientiã amplectatur¬
& sustinens ñ la siscat ueldis¬
cedat. Dicente scriptura.
Quiperse uerauerit usq infinẽ
hic saluus erit. Idem consor¬
tetur cor tuum. & sustine dnm̃
Et ostendens fidele pro dño
uniuessa &iam contraria sus¬
tinere debere dicit &xperso¬
na sufferentium. Propter
te morte ad ficimur totadie
aestimati sumus. ut oues occi¬
sionis. &seuri de spe retri¬
butionis diuine subsecuntur
gaudentes & dicentes. Sed
inhis omnib superamus pp̃t
eum qui dilexitnos. & ite

Expanded text:
et contrariis rebus, vel etiam et contrariis rebus, vel etiam quibuslibet irrogatis injuriis, tacita conscientia poeet sustinens non lassescat, vel discedat, dicente Scriptura: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Item: Confortetur cor tuum et sustine Dominum . Et ostendens fidelem pro Domino universa, etiam contraria, sustinere debere, dicit ex persona sufferentium: Propter te morte afficimur tota die: aestimati sumus ut oves occisionis . Et securi de spe retributionis divinae subsequantur gaudentes et dicentes: Sed in omnibus superamus propter eum qui dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
rium meum. Cauendum est¬
ergo ideo malum desideriũ
tuas non eas. Ergo si oculidni
speculantur bonos & malos
& dñs decelo semꝑ respicit
super filios hominum. ut uide¬
at si est intellegens aut requi¬
rens dm̃. Et siab angelis nob̃
deputatis quotidiae diȩ noc¬
tuq dño factore nr̃o opera
nr̃a nuntiantur. Cauendũ
ẽ ergo omnihora fratres. sicut
dicit in psalmo proph&a.
nenos declinanter inmalo.
et inutiles factos aliqua hora
aspiciat ds̃. & parcendo nob
in hoc tempore quia ipsius ẽ
uerti in melius. Nec dicat nob̃
infuturo. haec fecisti & tacui:¬
ECUNDUS huchilatatis grãdẽ
Si propria quis non amans
uoluntatem: desideria sua
non delecte tur implere
Sed uocem illam dñi factis imi¬
tetur dicentis. Non ueni fa¬
cere uoluntate mex. sed ei
tura. Uoluntas hab& paena
ut quis p̾ro dĩ amore omni obe¬
dientia se subdat maiori
nmitans dñm. de quo dicit
apostolus. Factus obaediens
Si in ipsa obedientia duris

Expanded text:
rium meum . Cavendum rium meum . Cavendum ergo ideo malum desiderium,tuas non eas speculantur bonos et malos, et Dominus de coelo respicit super filios hominum, ut videat si est intelligens aut requirens Deum ;; et, si ab angelis nobis deputatis quotidie diu noctuque Domino factori nostro opera tra nuntiantur, cavendum est ergo omni hora, fratres, sicut dicit in psalmo Propheta , ne nos declinantes in malum et inutiles factos aliqua hora aspiciat Deus, et parcendo nobis in hoc tempore, quia pius est verti in melius, ne dicat nobis in futuro: Haec fecisti, et tacuiecundus humilitatis gradus est, si propriam quis non amans voluntatem, desideria sua non delectetur implere, sed vocem illam Domini factis imitetur, dicentis: Non veni facere voluntatem meam, sed ejus tura: Voluntas habet poenaut quaeque pro Dei amore omni obedientia se subdat majori; imitans Dominum, de quo dicit Apostolus: Factus obediens utatis gradus est, si in ipsa obedientia duris
Abbreviated transcription (Latin):
tans corda & renes ds̃. Etiteꝵ¬
dñs nouit cogitationes hominũ
& iterum dicit. Intellexisti
cogitationes meas alonge. Et
quia cogitatio hominis consi¬
tebitur tibi. Nam ut sollicit᷑
sit cirxa cogitationes suas per¬
uersas dicat semꝑ utiles fra¬
ter incorde suo. Tunc inmacu¬
latus ero coram eo. siobrerua¬
bero me ab ini quitatẽ mea.
Uoluntatẽ uero propriã ita
facere prolbemur. Cum dic
scriptura nob̵. Et auoluntatib¬
tuis auerte. Et itesum. Ro¬
gamus dm̃ in orationẽ. ut fiat
illius uoluntas innobis. Doce¬
mus ergo merito nr̃a non
facere uoluntate. cum caue¬
mus illud quod dicit sca scrip¬
tura. Sunt uiae quȩ putan¬
tur ab hominibus recte qua¬
rum finis usq ad profundũ
inferni de mergit. Et cum
ite cauemus illud: quod de
ne gle gentib diçtum est.
Corrupti sunt & abominabiles
facti sunt inuoluntatib suis
Indesideriis uero carnis. Ita
nobis dm̃ credamus semper
esse presente. Cũ dic̃ ꝓpheta
Dñe ante te est omnem deside¬

Expanded text:
tans corda et renes Deus . Et iteDominus novit cogitationes hominum . Et item dicit: Intellexisti cogitationes meas a longe . Et: Quia cogitatio hominis confitebitur tibi . Nam ut sollicitus sit circa cogitationes perversas, dicat semper utilis frater in corde suo: Tunc ero immaculatus coram eo, si observavero me ab iniquitate mea . Voluntatem vero propriam ita facere prohibemur, cum dicat Scriptura nobis: Et a voluntatibtuis avertere . Et iterum: Rogamus Deum in oratione, ut fiat illius voluntas in nobis . Docemur ergo merito non facere nostram voluntatem, cum cavemus illud, quod dicit sancta Scriptura: Sunt viae quae videntur hominibus rectae; quarum finis usque ad profundum inferni demergit . Et cum item cavemus illud, quod de negligentibus dictum est: Corrupti sunt, et abominabiles facti sunt in voluntatibus suis . In desideriis vero carnis ita nobis Deum credamus semper esse praesentem, cum dicit Propheta Domino: Ante te est omne deside
Abbreviated transcription (Latin):
tros xp̃i & dispensatores minis¬
teriorum dĩ: hic lam queritur
inter dispensatores. ut fideles
quis inueniatur. Mihi autem
prominimo est ut auobis ludi¬
cer aut abhumano dice sed
neq me ipsum iudico. Nihil
enim mihi conscius sum: sedñ
in hoc iustificatus sum. qui
enim ludicat me dñs est
olite itaq ante tempus iudi

Expanded text:
sti et dispensatores mysteriorum Dei hic iam quaeritur inter dispensatores ut fidelis quis inveniatur mihi autem pro minimo est ut a vobis iudicer aut ab humano die sed neque me ipsum iudico nihil enim mihi conscius sum sed non in hoc iustificatus sum qui autem iudicat me Dominus est itaque nolite ante tempus iudi
Abbreviated transcription (Latin):
bus dixi Cur uos in cassũ suꝑfluo conatu uexa¬
tis: cur frustra uehem̃ti ingeniouos atteri¬
tis Nũ quẽ dilexit anima meauidiftis:
Quã uis enĩ falso nomine sapientiȩ gloriemini.
stultã fec̃ ds̃ sapientiã urãm. quia xexc illic
inuenire minime ualuistis: Luiiii¬
Paululũ cũ ꝑ transissem eos. inueni quẽ di
legebat anima mea: Idẽ cũ ꝑtransissẽ hui¬
cemodi homines. qui apud sęculumuana sci¬
entia clariputantur: & cũ eorũ suꝑstitiosis
ad inuentionib restitissem eorũ: stultam
sapientiã iudicassẽ. inueniquẽ diligit anima
mea: Inde c̃ enĩ apłs ille qui detalibus dicit.
sapientiã loquimur inter ꝑfectos:
scłi sed loquimur dĩ sapientiã in ministerio
quȩ abscondita ẽ. quã prȩdistinauit ds̃ante
sȩcula ingłam nr̃am: Et quia ipsa sapientia
quȩ xẽcest. apud tales non reperitur ꝗd
sequitur : Quã nemo principũ huiussȩculi

Expanded text:
bus dixi: Cur incassum superfluo conatu vexabus dixi: Cur incassum superfluo conatu vexamini? Cur frustra vehementis ingenii vires atteritis? Num quem dilexit anima mea vidistis? Quamvis enim falso nomine sapientiae gloriemini, stultam fecit Deus sapientiam vestram, quia Christum illic invenire minime valuistis. Paululum cum pertranligit anima mea. Id est, cum pertransissem hujusmodi homines qui apud saeculum varia scientia clari putantur, et cum eorum superstitiosis adinventionibus restitissem, eorumque stultam sapientiam reprehenderem, inveni quem diligit anima mea. In me est enim apostolus ille qui de taliSapientiam loquimur inter perfectos, li, sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est, quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram : et quia ipsa sapientia quae Christus est, apud tales non reperitur, sequitur: quam nemo principum hujus saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
patris: Bethelaũ interpretatur domꝰdĩ:
Irgo ideo suꝑ montes bethel. quia omnib scĩs
quiincelis & interra sunt .xẽxc prȩdicat po¬
tentiorẽ:
mitant. & ignorantiȩ tenebris delitescunt.
quȩsiuit xẽzo quẽ diligit ecclesia. Sed uide ꝗd
sequitur. quȩsiui illũ & non inueni: Diẽ dñs¬
ad adam: Insudore uultus tiu com edes panem
tuum: Non enĩ qui uitio quodã uel sopore in¬
ertiȩ resoluuntur. ad illius panis qui decęlo des¬
cendit esum cito ꝑueniunt: Sed qui scĩs laborib
inuigilauerint. ipsi eũ reperiunt: Luii.
Consi deraui õnẽ gloriã prȩsentis sȩculi. inspexi
c̃gregationes infideliũ. & diuersas sectas
philosophorũ sed nec illic repperiquẽ diligit
nuenerunt me uigiles qui custodiunt ciui¬
tatẽ. xum quẽ dilexit anima mea uidistisꝰ
Disputauer̃ contrame sapientes sȩculi . idolorũ¬
ꝙ cultores. multa in aniter ꝑscrutantes. plu¬
resq libros inditis laborib conficientes. qui¬

Expanded text:
p II. Bethel autem interpretatur domus Dei: ergo super montes Bethel, quia omnibus sanctis qui in coelo et in terra sunt, Christum praedicat potentiorem mitant, et ignorantiae tenebris deleti sunt, quaesivit Christum, quem diligit Ecclesia; sed vide quid sequitur: Quaesivi illum, et non inveni. Dicit Domiad Adam: In sudore vultus tui comedes panem tuum . Non enim qui vitio quodam vel sopore inertiae resolvuntur, ad illius panis qui de coelo descendit, esum, cito perveniunt, sed qui sanctis laboribus invigilaverint, ipsi eum reperiunt. Num. 57. Consideravi omnem gloriam praesentis saeculi, inspexi congregationes infidelium et diversas sectas philosophorum; sed nec illic reperi quem diligit nvenerunt me vigiles qui custodiunt civitatem; num quem dilexit anima mea vidistis? Disputaverunt contra me saeculi sapientes idolorumque cultores, multa inaniter perscrutantes pluresque libros irritis laboribus conficientes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
pium paccatore hereti¬
cumq dis creuerit. Quid sibi
uult illa sub ipso psalmi fine
conclusio inqua ait. Ideo non
re sur gunt impii in ludicio.¬
R Psalmi huius initio disscriptio
meriti est. & finis de discripti¬
onem iudicu in quo ostendit
quod homo absq dubio omnis
resurgat. Id est iustus ut ludi¬
c&. peccator ut iudic&ur. im¬
pius ut puniatur. Neq enim
tunc iudicabitur. lam tu dicat᷑.
Secundum quod scriptum est

Expanded text:
pium peccatorem hereticumque discreuerit, quid sibi uult illa sub ipso psalmi fine conclusio in qua ait: ideo non resurgent impii in iudicio. Psalmi huius initium de discretione meriti et finis de discretione iudicii in quo ostendit, quod homo absque dubio omnis resurgat, id est, iustus, ut iudicet, peccator ut iudicetur, impius ut puniatur. neque enim tunc iudicabitur iam iudicatus, secundum quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
omnes qui scribuntur ipsi da
uid al xp̃i pestinent sacra¬
menta. quia & ipse clauid
Nunc aute exposuimus origi
ponamus quomodo hebrei
librũ psalmorum inquinq
diuidant libros. Id est quat

Expanded text:
d, ad Christi pertinent sacramenta, quia ipse David Nunc autem exposuimus originem ponimus, quomodo Hebraei librum psalmorum in quinque dividant libros. Primus
Abbreviated transcription (Latin):
ethan & idithun. Uni cuiq
ra . Alius autẽ tuba cornea
exultans In medio eorum
stabat dauid rex tenens &¬
ipse psalterium. Ara autẽ
& sacrificium uitulus albus.
Populus uero uniuersus se¬
quebatur re trd arca. Sunt
ergo omnes psalmi dauid el
Iuxta tenore & uocabulo scrip¬
ipre dauid. uocli non sunt supnle
scripti . Hucli indauid regem
xii inasaph. xii hidithun¬
ipsa siccontin&. Id est diapsal¬
me lxx. Allxx. Cantici gredu¬
um xu. C&eri uero ut textus
scripture contin& sic recitan¬
tur pro suis nominibus. Nam
primus psalmus nullius ad¬
signatus est luxta historia¬
qm̃ omnium est. De lnde quis¬
intellegitur plenissime esse
nisi primus genitus dĩ. Ergo
merito supra scriptio ei non
fuit necessaria: quia ipse pri
Sed & psalmi om̃s non saecun
saecundum proph&ia plane
intelleguntur. Ita ordinem
psalmorum turbare ñpotest

Expanded text:
et Idithun. Unicuique ra: alius vero texsultans. III. In medio autem stabat David rex tenens ipse psalterium. Arca autem ad sacrificia vitulos albos. Populus vero universus sequebatur retro arcam. Sunt ergo omnes psalmi David CL, juxta tenorem, et vocabulum Scripiscripti; LXXII in David regem; XI in Asaph; XII in Idithunipsa continet, id est, Diapsalma LXXV, Alleluia XXI, Canticum graduum XV. Caeteri vero prout textu Scripturae continentur, sic recitantur pro suis nominibus. Nam primus psalmus nulli assignatur, et juxta historiaae omnium est. Deinde quisintelligitur plenissime esse, nisi primogenitus Dei? Ergo merito suprascriptio non fuit necessaria, quia ipse primSed psalmi omnes non secundum secundum prophetiam pene intelliguntur. Nam psa
Abbreviated transcription (Latin):
auid filius iesse cũ ess&
in regno suo quat tuor
elegit qui psalmos facere:
Id est asaph aeman ethan et
psalmos. & cc subpsalma. &
cithara percuciebat. Abiud
cum dauid rege: Arautem¬
dñi in hierusale postannos
mansit indomo aminadab
Inposuit insubiugali nouo
& adduxit inherusalẽ electos
simul &x omni genere filiorũ¬

Expanded text:
avid filius Jesse cum esset in regno suo, quatuor elegit, qui psalmos facerent, id est, Asaph, Eman, Ethan, et psalmos, et CC diapsalma: et citharam percutiebat Abira cum David rege. Et arca Domini in Hierusalem post annos mansitaret in domo Aminadab. Hanc imposuit in subjugali novo, et adduxit in Hierusalem. Electa simul ex omni genere filioru
Abbreviated transcription (Latin):
semper dicatur. Cloria patri
& filio . & sp̃ui sc̃o. Sicut erat
inprincipio & nunc & semper
et in saecula soeculorũ. amen.
stud carmen laudis con lungi
consortio declaratur. ałsẽꝑ
in omni loco communiter res¬
pon de atur nocturno tempore.
necdesia aute a resurr&tione¬
parchȩ usq ad sc̃m pente cos¬
ten finiatur. Indierũ spatial¬

Expanded text:
semper dicant: Gloria Patri, et Filio, et Spiritui sancto. Sicut erat in principio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen. Istud carmen laudis omnibus psconsortio declaretur. Alleluiin omni loco communiter respondeatur nocturnis temporibus. In Ecclesia autem post Resurrectionem usque ad sanctam Pentecosten finiatur: inter di
Abbreviated transcription (Latin):
suplex. Legi litteras apostola
tatem lax interpretum canen¬
tes psalmograsum mihi inter¬
pretare digneris propter fas¬
tidium romanorum. MTubi
romana die noctuq canatur.
nqua fine psalmi culus lib&
siue matutini siue uesꝑtini

Expanded text:
Supplex legi litteras apostolattatem LXX, Interpretum, canones, psalmographum interpretari festinem propter fastidium Romanorum ut ubi Romana die noctuque canatur, et in finem psalmi cujuslibet sive matutinis vel vespertini
Abbreviated transcription (Latin):
neratione. Refugiũ. saecundũ
generationẽ fuit. Enoch
noe. abraham. & reliqua temc
habens aput se absconditos
montes. Nouissime quando.¬
sicut eadem monstrauit aqua
rum. sae cundum tempora
terrarum denudauit. & de¬
nudati sunt montes. Et dixi
conuertimini filii hominũ.
De gentium uocatione. quia
mille anni quae fecit morsi.
Mane sicut herba transeat.
quae saecundum dauid. &
salomone uespere decidat.
De con summationib desola¬
tionum isrł. Haec morses
proph& auit ꝑspũ de isrł.
Principium psalmorum dauid
saecundum storia quae in libro
regnorum contin&us: exl iii
Ad uersus goliath cumstetit. Lin.
Cum misit saul & custo diuit
domum eius. ut interficer & eũ.
Lui. Cum fugit a faciȩ saul
inspelunca uoelil: Cum uenit

Expanded text:
rationem. Refugium secundum generationem fuit Enoch, inde Abraham, et reliqua. Terra, habens apud se absconditos montes, novissime sicut ea demonstravit aqua tum secundum tempora terram denudavit, et demonstrati sunt montes. Et dixisti, Convertimini, filii hominum. De gentium vocatione. Quia mille anni. Quae fecit Moysi: Mane sicut herba transeat. Quae secundum David, et Salomonem, Vespere decidat. De consummationibus desolationum Jerusalem, haec Moyses prophetavit Spiritu Dei Israel. Principium psalmorum David secundum historiam quae in libro Regnorum continetur: CXLIII, adversus Goliath cum stetit; LVIII, cum misit Saul et custodivit domum ejus, ut interficeret eum; LVI, cum fugit a facie Saul in spelunca; XXXIII,
Abbreviated transcription (Latin):
nathan proph&a & intrauit
ad bersabeae. lil cum fugit
ad faciae absol filii sui: An
prouerbus chusi filii gemini
CxLIi. Cum eum perrequer&ur
absalon filius suus. Xuli in
die qua liberauit eum dñsi
demanu omniũ inimicorũ
suorũ & de manu saul.

Expanded text:
than propheta, et intravit ad Bethsabe; III, cum fugit a facie Absalon filii sui; VII, pro verbis Cusi filii Gemini; CXLII, cum eum persequeretur Abessalon filius suus; XVII, in die qua liberavit eum Dominus de manu omnium inimicorum suorum, et de manu Saul.
Abbreviated transcription (Latin):
Moyses non omnia erat passi¬
bilis narrare sed ex parte ea
mis abilia quae in egrpto.
Xp̃s autẽ que super caelestia.
nauertendo inimicũ meum
re trorsum. Diabolus erat
inimicus. qui humanum genus
obtinebat. In cre pasti gentes.¬
& perit impius diabolus
Quomodo ad nuntiẽ laudes
tuas in portis filiae sron sron¬
aute ciuitas dĩ uiuentis caeles¬
tii hierusalem filiaque sion.

Expanded text:
Moyses non omnia erat possiMoyses non omnia erat possibilis narrare, sed ex parte ea mirabilia quae in Aegypto. Christus autem et quae super coelestia. In avertendo inimicum meum retrorsum. Diabolus erat inimicus, qui humanum genus obtinebat. Increpasti gentes, periit impius. Diabolus. Quomodo annuntiem laudes tuas, in portis filiae Sion. Civitate Dei viventis, coelesti Jerusalem, filia Sion.
Abbreviated transcription (Latin):
Fiunt omnes pralmi cli
Protorcolaribus ui. Egrcduũ xu¬
pronominib positi sunt. Nam¬
&xtra cl. non sunt quibus dam¬
psalmis. Insuper scriptionib
eorũ obolus lac&. Haec penes
solos septuaginta in feruntur.
Neq enim uester aput ceeros
inter pre tes inueniuntur. as¬
tia in hebraico. Aput c&eros
cum asteriscis. Quanta uero
aput memoratos lxx. Aut̃
theodotione inuenimus.
Neq enim in hebreo. neque
aput ceteros obolus. ad po¬
iusuimus. De supra scrirtis
uero qui saecundum quanda
dis pensationẽ Ixc interpre¬
tati sunt de morte filii . pro
occultis filus. Sicut ergo pri¬
us &x duxit terra quadrupe¬
dia & quae &xea generata s̃
& sicut queda paritura. Lac
primum. Sic ante saluatoris
aduentum dispensata est
interpr&atio scripturarum.
Propter ptolomeũ . & enim
inter preata sunt sub apos¬
tolos qm̃ erat in possibile.
propter infidelitatẽ de xp̃o
eas proph&ari ulili. Confi¬
tebor tibi dñe in toto corde
meo. Pro eo quod gratias ago¬
Narrabo omnia mirabilia tua.

Expanded text:
Fiunt omnes psalmi CL. Pro torcularibus III, et Graduum Xpro nominibus positi sunt. Extra CL non sunt. In quibus psalmis in superscriptionibus eorum obulus jacet: haec penes solos Septuaginta inferuntur. Neque vero apud caeteros Interpretes inveniuntur. tia in Hebraico et apud caeteros,cum asteriscis: quanta vero apud memoratos LXX aut Theodotionem invenimus. Neque autem in Hebraeo, neque apud caeteros, obolo supposuimus. De supra scriptis vero, quia secundum quamdam dispensationem LXX interpretati sunt, De morte filii, pro occultis filii. Sicut ergo eduxit prius terra quadrupedia et quae ex ea generata sunt, et sicut quodam pascimus lacte primum, sic ante Salvatoris adventum dispensata est interpretatio Scripturarum propter Ptolomaeum: etenim interpretatae sunt sub apostolis, quoniam erat impossibile propter infidelitatem de Christo eas prophetari. Nonum. Confitebor tibi in toto corde meo, pro eo quod, gratias agoNarrabo omnia mirabilia tua.
Abbreviated transcription (Latin):
& in mutauit uultum suum
quora abi meleh regẽ & di¬
misit eum & habiit: Exla Cũ
fuit deg& h etuenit inspe¬
luncã modollam: li cum ue¬
nit doh&c idumeus & adnun¬
tiauit sauli & dixitei. Uenit
cdauid indomũ achi melech
Lxxii. Cum ers& indererto lu¬
dece. Lxxiii. Cũ uenerunt zi¬
phei & dixerunt sauli: Nonne
ecce dauid absconditus est
penes nos. Lu quando tenu¬
erunt eum allofili ingeth.
XXIII post mortẽ saul prius¬
qua ungueretur in regems
xcu Cum domus aedificata.
ess& post captiuitatẽ. & arca
dñi reducta est. xxuili Incon¬
sum matione tabernaculi in
quo arca posita est. XXulili
indedicatione domus dauid.
Luui cum lo ab percussit meso¬

Expanded text:
 commutavit vultum suum coram Abimelech rege et dimisit eum, et abiit; CXLI, cum fugit de Geth, et venit in spelunca Modollam; LI, cum venit Doech Idumaeus et annuntiavit Saul, et dixit ei: Venit David in domum Achimelech; LXXII, cum esset in deserto Judaeae; LIII, eum venerunt Zephaei, et dixerunt Sauli: Nonne ecce David absconditus est penes nos; LV, quando tenuerunt eum allophyli in Geth; XXVI, post mortem Saul priusquam ungeretur in regem; XCV, cum domus aedificata est post captivitatem, et arca Domini reducta est; XXVIII, in consummatione Tabernaculi, in quo arca posita est; XXIX, in dedicatione domus David; LIX, cum Joab percussisset Meso
Abbreviated transcription (Latin):
alicuius putasset esse momenti: Mdior est ira. quã¬
risus: Quia merore uultus emendabitur cor: Risus
dissoluet sapientem. lra corripit & emendit: Israscamur
& nobis si quando peccamus. irascamur &aliis: Pestrifti¬
tiam quippe uultus. melior fiet animus. ut interpre

Expanded text:
alicujus putasset esse momenti. Melior est ira quaalicujus putasset esse momenti. Melior est ira quarisus, quia in moerore vultus emendabitur cor. Risus dissolvit ridentem: ira corripit et emendat. Irascamur et nobis, si quando peccamus, irascamur et aliis. Per tristitiam quippe vultus, melior fiet animus, ut interpret
Abbreviated transcription (Latin):
sustinere: uel certe quod in morte qualessimus notũ
sit. In exordio uero nascendi. quales futuri simus igno
animȩ: mors resoluat: Melius est ire addomũ luc¬
tus. quam domum conuiuii. in quo finis est omnis ho¬
minis. et qui uiuit. dabit adcor suum: Vtilius ẽ ad ex¬
sequias funeris. quamad domum ire conuiuii. qui a
ditionis humanȩ. et prȩsenti cadauere commonemur:
Inconuiuii aut̃ letitia. etiam siquid timoris habere
uideamur: amittimus: Nouissimum uersum. aper¬
tius interpretatus ẽ symmachus dicens Et qui uiuit
reciat admentem: Ex quibus approbatur: in eo quod
superius cibum et potum uisus ẽ approbare: non eum
uoluptatem rebus prȩferre cunctis. ut pleriq male ȩsti¬
mant. sed ad comparationem auaritiȩ etnimiȩ par¬
citatis licet breuesit : plus esse. siuel ad momentũ quis
suis opibus perfruatur : Num quam enim tristitiã
luctus. festiuitati conuiuii prȩtuliss&. sibibere et uesci

Expanded text:
sustinere. Vel certe quod in morte, quales simus, notum sustinere. Vel certe quod in morte, quales simus, notum sit: in exordio vero nascendi, qui  Al. quales futuri simus, ignoanimae, mors resolvat. Melius est ire ad domum luctus, quam ad domum convivii, in quo finis est omnis hominis: et qui vivit, dabit ad cor suum. Utilius est ad exsequias funeris, quam ad domum ire convivii, quia tis humanae ex praesenti cadavere commonemur. In convivii autem laetitia, etiam si quid timoris habere videbamur, amittimus. Novissimum versum apertius interpretatus est Symmachus, dicens: Et qui vivit, respiciet ad mentem. Ex quibus approbatur, in eo quod superius cibum et potum visus est approbare, non eum voluptatem rebus praeferre cunctis, ut plerique male aestimant: sed ad comparationem avaritiae et nimiae parcitatis, licet breve sit, plus esse, si vel 437 ad momentum quis suis opibus perfruatur. Numquam enim tristitiam luctus, festivitati convivii praetulisset, si bibere et vesci
Abbreviated transcription (Latin):
cumq uidetur. scire. non ut serei hab& ueritas. sed
perspeculũ &umbram & imaginem uideat. nec
futura cognoseat. & permulti loquium non effu¬
giat peccatum: Silentium ponat orisuo. etcre¬
dat eum uenisse qui scriptus est: quomodo. & quan¬
tus & qualis uenerit. non requirens: Bonum ẽ no¬
men super oleum bonum. & dies mortis. suꝑdiem
natiuitatis eius. Considera in quit᷑ homo dies tuos
breues. et quia cito esse soluta carne cessabis. fac
tibi famam longiorem. ut quomodo unguentoꝵ
nares odore delectantur: sic ad tuũ uocabulũ. cunc¬
ta posteritas delectetur: Quod ꝑspicue interpre¬
tatus est symmachus dicens Melius est nomen
bonum quam unguentum bene olens: Si quidẽ
moris est hebreorum unguentum oleum bonũ
nuncupare Quod aũ ait. et dies mortis. sup er
diem natiuitatis eius. uel hoc ostendit. melius
esse exire desȩculo. et carere tribulationibus. atq: incerto
uitȩ statu. quam ingredientem mundum. hȩc omnia

Expanded text:
cumque videtur scire et cernere, non ut se rei habet veritas, sed per speculum, et umbram et imaginem videat, nec futura cognoscat, et in multiloquio non effugiat peccatum; silentium ponat ori suo, et credat eum venisse qui scriptus est, quomodo, et quantus, et qualis venerit, non requirens. Bonum est nomen super oleum bonum, et dies mortis super diem nativitatis ejus. Considera, inquit, o homo, dies tuos breves, et quia cito esse, soluta carne, cessabis: fac tibi famam longiorem, ut quomodo unguentum nares odore delectat, sic ad tuum vocabulum cuncta posteritas delectetur. Quod perspicue interpretatus est Symmachus, dicens: Melius est nomen bonum, quam unguentum bene olens. Siquidem moris est Hebraeorum unguentum bonum, oleum nuncupare. Quod autem ait: Et dies mortis super diem nativitatis ejus, vel hoc ostendit, melius esse exire de saeculo, et carere tribulationibus atque incerto vitae statu, quam ingredientem mundum, haec omnia
Abbreviated transcription (Latin):
pientia et gratia. apud dm̃ et homines Iste natus
est in regno senis. et idcirco dicit. Si esset demun.
do hoc regnum meum. ministri utiq mei decesta¬
rent ꝓme. ut nontraderer iud eis Nunc autem
non est de hoc mundo regnum meum In illius itaq
stulti senis regno. qui ostendit ei omnia regna mun¬
di et gloriam eius. natus optimus puer dedomouin¬
culatorum : Dequibus hiere mias in lamentationibus
loquitur.: Ut humiliarem subpedibus eius omnes
uinctos terrȩ: ꝓcessit ad regnum. et abiit in regio¬
nem longinquam. et contra eos qui suꝑ se regnare¬
nolebant. et post ali quantum temporis rex re¬
uersus est: Presago itaq sp̃uuidit ecclesiastes. om¬
nes uiuentes qui possunt ad olescentes pasticipes eẽ
dicentis : Ego sum uita. ueterestulto regedimisso . xp̃m

Expanded text:
pientia et gratia apud Deum et homines . Iste natus pientia et gratia apud Deum et homines . Iste natus est in regno senis. Et idcirco dicit: Si esset de hoc mundo regnum meum, ministri utique mei certarent pro me, ut non traderer Judaeis: Nunc autem non est de hoc mundo regnum meum . In illius itaque stulti senis regno, qui ostendit ei omnia regna 426 mundi; et gloriam ejus, natus est optimus puer, et de domo vinculatorum, de quibus Jeremias in Lamentationibus loquitur, dicens: Ut humiliaret sub pedibus ejus omnes vinctos terrae , processit ad regnum, et abiit in regionem longinquam, et contra eos, qui sunolebant et post aliquantulum temporis rex reversus est . Praesago itaque spiritu vidit Ecclesiastes omnes viventes, qui possunt adolescentis participes esse dicentis: Ego sum vita , et veteri stulto rege dimisso,