comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tos eẽ memento. Pauibsusiat monstrati est horas faciens: quota hora
ultra ꝓ gredientilus. aequaliterqͦ. Uꝑlx partitis nil suꝑ sue erit aIi. hona
dici. & quinto. id est ultono ipsius horȩ puncto lunam accendi noueris: Nocaer¬
inm halesnum quam in nocte. sed semꝑ indie eam accendi: At siꝑidem argumen¬
nim quam insua accensione mut& actatem inuenire desiderans ꝓ̃ fatum ciclum sexi¬
es multiplica. & quoc insuperiori numero sexagenarios habueris : tot hic monades adde
iunetis in suꝑ punctis illis qui sexagenarus suꝑ suerim: Snisiultra xxxx. excreuerint
recisis quot qt̾ fuerint. xxx. qui remanserint aetatẽ tibi pandent. quam luna inhora
suc accensionis. e ingressa: Hactenus haet otidiana dicuntur argupienta. Quod
sin gulis mutent᷑ diebus: hinc ad annua ueniamus:
sume ordines indictionum quȩ flierunt abipsa in cornatione uisq nunc id est bxuii

Expanded text:
tos esse memento. Ex quibus, sicut monstratum est, horas faciens, quota hora tos esse memento. Ex quibus, sicut monstratum est, horas faciens, quota hora ultra progredientibus, aequaliterque per LX partitis nil superfuerit, duodecima diei hora, et vo, id est, ultimo ejusdem horae puncto illam accendi noveris, hoc certum habens nunquam in nocte, sed semper eam in die accendi. At si per diem argumentum qua in sua accensione mutet aetatem, invenire desideras, praefatum cyclum sexies multiplica, et quot in superiori numero sexenarios habueris, tot his monades adde, junctis insuper punctis illis qui sexenariis superfuerint. Qui si ultra XXX excreverint, recisis quotquot superfuerint XXX, qui remanserint, aetatem tibi pandent quam luna in hora suae accensionis est ingressa. Hactenus hac quotidiana dicuntur argumenta, quot singulis mutentur diebus; hinc ad annua veniamus. sume ordines indictionum quae fluerunt ab ipsa incarnatione usque nunc, id est LXXI,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiens: quod sol p̃ dictis xxuii. diebusꝰ & uiuhors pegera urursus cumlun
conse quitut ci q suc cedͥens peninis obscuratur : & xxxx. effiettur. Quierian dies
antte du nium sol & appellari: quo dinter defectam & renas centeni set lane¬
nos sȩtupis quahora diei luna: accendatur asole iđ mut& actatẽ. uide quo¬
uissit an nus aillius cicli qui ꝓ prie Iunaris dicitur. cuius inuentionem post
docebimus & cum numerum mult plicã quin quies: Fis adde p̃ teritos anni
Er m ansert : putictos esse scias horarum ipsius dicis Et singulas horas ꝑ qui¬
nos punctos conputans. ea hora lunam. accen di nouerisi cui quinq defuerint
pancti. in toto ipsius horȩ puncto : ꝗt̃ quinis ceterarum suꝑ suerint horarum:
Siuero p̃ fatus numerus sexigenariums excesserit : parare ciom ꝑlx: qui sunt
unius cuusq dici: idest. ⁊aChorarum puncti & quiremanserit : illius dici punc¬

Expanded text:
perficiens, quod sol praedictis XXVII diebus et VIII horis peregerat, rursum eum luna perficiens, quod sol praedictis XXVII diebus et VIII horis peregerat, rursum eum luna consequitur, et eidem succedens penitus obscuratur, et XXXa efficitur; qui etiam dies interlunium solet appellari, quod inter defectam et renascentem sit lunnosse cupis qua hora diei luna accendatur a sole, id est mutet aetatem, vide quotus sit annus illius cycli qui proprie lunaris dicitur, cujus inventionem post docebimus, et numerum multiplica quinquies, hisque adde praeteritos anni LX manserint, tot punctos esse scias horarum ipsius diei; et singulas horas per quinos punctos computans, ea hora lunam attendi noveris, cui quinque defuerint puncti in toto ipsius horae puncto, quot quinis caeterarum superfuerint horarum. Si vero praefatus numerus sexagenarium excesserit, partire eum, qui sunt unius cujusque diei, id est XII horarum puncti, et qui remanserint, illius diei punc
Abbreviated transcription (Latin):
inẽo dem signo lunam cumsole eẽ. scito: Quod sola accidere prima ueł .ui.
luna posito sole in prioribus cuiusq signi partibus: Sin aut̃ intantum numerus
ipse partium excre uerti. in illom quo ui est sol expletoreliquis omĩbus signis.
sol & xiiiii. uel xCiiii. luna ĩ sole in post tremis signi partibus degente:
Si illud superius in recessione hoc uero contigit in reꝓximatione lune ad solẽ
Quantum enĩ ꝑ singulos dies elongatur ab ro recedens ex una parte circuli nsq
ademis pherium quod xu ten&: tantum dein ceps eĩdem̃ repcimdt ex altera parte done
adid signum immõ ad eandemi isius sigmi partẽ ueniat ubieũ reliquesit: todoꝵagreto
Rdd̃iaco : quod it dic tum est supra mn xxxii. diedus & a horis ꝑficeinsedfrani¬
ibr solem non uinent. ut pore xxuii. partibus in quibus ipsa Rodiaeum lustrale¬
Int sexin de elongatum : post cir cuitum signiferum duobus die bus e iu. honsi

Expanded text:
in eodem signo lunam cum sole esse scito; quod solet accidere prima vel secunda in eodem signo lunam cum sole esse scito; quod solet accidere prima vel secunda luna, posito sole in prioribus cujusque signi partibus. Sin autem intantum numerus ille partium excreverit, ut illi signo in quo est sol expleto, reliquis omnibus signis Xsolet XXVIII vel XXIX luna, sole in postremis signi partibus degente. Sed illud superius in recessione a sole, hoc vero contingit in reproximatione lunae ad solem. Quantum enim per singulos dies elongatur ab eo, recedens ex una partes circuli usque ad hemisphaerium, quod est XV; tantum tenet deinceps eidem soli proximans ex altera parte, donec ad signum, imo ad eamdem ipsius signi partem veniat, ubi eum reliquerat toto peragrato zodiaco, quod, ut dictum est superius, XXVII diebus et VII horis perficiibi solem non invenit, utpote XXVII partibus, in quibus ipsa zodiacum lustraverat, exinde elongatum, post circuitum signiferum duobus diebus et IV horis
Abbreviated transcription (Latin):
dem dic consistar : primum uideto m̃ quo sol ipso moretur die & in quota ipsius sig¬
n pire defi quot ibi dem dics exactos habeat Et quia unum quo d qi xcx
usqs edicom plenonem signi & Quod inuentu fa cillimum est: cum soł singula signa
nonsolum certis mensibus. sed & certis ipsorum mensiũ adeat diebus : p̃cipue &.
Cumqi in uentum sue̾ra qt̃ adhuc dies ineo quo positus est sol signo mora tus sit
exp̃ dicta purtium summa quibus lunam a sole remotam inueneras. ipsum nuniẽ¬
nĩ sumons. d abis ei dem signo adexplendum in eo itiner solis: Reliquos uero
quisuꝵ suerim de sum ma partium: sequentibus ꝑ ordinẽ signis ꝓ tricenas disꝑ¬
nes a cui signõ xxx : de suerint : in eo lunam esse noueris intota ipsius parte. quot
illi sigͥno ex prefata summã ꝓuenerun Quod sim summa parnum tot solum mo¬
do iueneris : qt̃ adhuc dies ineo quo est solsigno degere hab& aut ali quod minꝰ

Expanded text:
dem die consistat? Primum videto in quo sol ipso moretur die, et in quota ipsius sigdem die consistat? Primum videto in quo sol ipso moretur die, et in quota ipsius signi parte, id est, quot ibidem dies exactos habeat? Et quia unumquodque signumid est ad completionem signi? Quod inventu facillimum est, cum sol singula signa non solummodo certis mensibus, sed et certis ipsorum mensium adeat diebus, praecipue XVCumque inventum fuerit quot adhuc dies in eo quo positus est sol signo moratus sit, ex praedicta partium summarum sumens dabis eidem signo ad explendum iter solis; reliquos vero qui superfuerint de summa partium, sequentibus per ordinem signis per tricenos disperties. Et cui signo XXX defuerint, in eo lunam esse noveris in tota ipsius parte, quot illi signo ex praefata summa provenerint. Quod si in summa partium tot solummodo in veneris quot adhuc dies in eo quo est signo degere habet, aut aliquid minus,
Abbreviated transcription (Latin):
putest adimerelumen ipsa sui abumbrati ca linea exorbitationt. lucis suaẽ
dam num ual& effugere : id est siuel sublimior adboream uel de uexior solest¬
ratur adaustrum: Ethae est item ratio: cur non omi ꝑlem lumo lunadesicit
quã quom non nullias serant utruniq & solem scilic& etlunamraro suꝑne sre¬
uenter autem in fi Rius deficere: Obͥuus modi cisan p̃ fita media linca eclipti¬
ca uecatur  quo diutriusq defectus solaris. ac lunaris sit causa. Car& ergo solem insua
depse nibil ominui: sednos eius aspectu fraudari: lunamuero eclipti cami penitus lum¬
ne priuan Q uod tangert udeturꝰ uirgilius cum ait: Desectus solisuarios lune que
labares: Labores enim lunȩ : ipsa quȩ patimur lumiis dispendia uocuant:
luna asole noueris dis parari. iđ in eo loco degere : ad quem uenturus sit sol posi
tosidem dies Partes enim istas nihil aliud dicimus: ꝗ cottidianos ꝑ zodia cum
solis por ssus Ntem sieo dem̃ argumento ꝓbare contendis in quõ signo luna co¬

Expanded text:
potest adimere lumen, ipsa luna adumbraticae lineae exorbitatione lucis suae damnum valet effugere, id est, si vel sublimior ad boream, vel divexior sole feratur ad austrum. Et haec est item ratio cur non omni plenilunio luna deficiat, quanquam nonnulli asserant utrumque, et solem scilicquenter autem inferius deficere. Ob hujusmodi causam praefata media linea ecliptica vocatur, quod utriusque defectus, solaris ac lunaris, sit causa. Claret ergo solem in sua eclipsi nihil minui, sed non ejus aspectu fraudari. Lunam vero eclipticam penitus lumine privari, quod tangere videtur Virgilius, cum ait: Defectus solis varios, lunaeque labores. Labores enim lunae ipsa quae patitur luminis dispendia vocat. eam a sole noveris disparari, id est, in eo loco degere ad quem venturus sit sol post totidem dies. Partes enim istas nihil aliud esse dicimus quam quotidianos per zodiacum solis progressus. Item in eodem argumento probare contendis, in quo signo luna eo
Abbreviated transcription (Latin):
Obseruatur qr isteluna ia nr̃e qui est primus romanorum mensis. sicut ille in pas
p̃cẽpturus p̃ misit dicens. Mensis iste uobis principium mensium : primus erit inm̃¬
sibus annir Siciti enim ille ab accensione lunę paschalis usq ad eandem porrigitur
iste similiter aprimaluna quȩ sit :aur̃ incipiens. usq ad eandem deducitur ibiq
finitur. bñs & ipse com nunes duo denorum scilic& mensium: dierũ cccliii
necnon & embolismos xiii. mensium c&ccc lxxxiiii. dierum annos: Etexcep¬
to quod paschalis in hoc non agitur. icelebritas. ꝑ omã ei equiꝑatur : ut auenaribili
beda copiosae tractatur: Et cum uter qi x uiiii. annorum reuolutione: uterq
lunari constat ratione : obsolam tanen dinos centiam iste lunaris. ille uocitur¬
de cennouenalis composito extribus corruptis uocabdlo. exdecem scilic& anno & nouẽ
sicut & apud gre cos exeis dem uocabulis sed integris appellatur. er nia. RAI Aẽ¬
RA O OpiΛA. Vbi no tandum quodin latina conpositione anniuo cabulum sone

Expanded text:
s in luna Januarii, qui est mensis Romanorum primus, sicut ille in Pascpraemisit, dicens: « Mensis iste vobis principium mensium: primus erit in mensibus anni. » Sicut enim ille incipit ab accensione lunae Paschalis, et usque ad eamdem porrigitur, similiter et iste a prima luna Januarii incipiens, ad eamdem deducitur ibique finitur, habens et ipse communes annos, duodenorum scilicet mensium, dierum CCCLIV, necnon et embolismos XIII mensium et CCCLXXIV dierum, et, excepto quod Paschalis in hoc nunc agitur celebritas, per omnia ei aequiparatur, ut a Venerabili Beda copiose tractatur, et uterque X et IX annorum revolutione, et lunari constat ratione. Ob solam tamen dignoscentiam iste lunaris, ille vocatur XIXalis, composito ex tribus corruptis vocabulo, ex X scilicet et anno et novem, sicut et apud Graecos ex eisdem vocabulis, sed integris appellatur ἔννεα καί Δεκαθέρηκα. Ubi notandum quod in Latina compositione anni vocabulum sone
Abbreviated transcription (Latin):
xx.uii. quot suꝑ sunt : eius dẽ anni concurrentes iene: Sinihil remansent: Uuesse scito:
dñi quot qt̃ fuerint. nullo uel addito ł detracto. ꝑ iiii. diuisis. gt remanserint
to tussemꝑ annus est abissexto: Sinihil remanserit: bissextus est: Potestħ &
ꝑ ciclum solarem in ueniri Quotus cũq enĩ suerit uno sublato. re siduosꝑui
dciclum lunȩ inueniendum enumero anorum dnĩ duobus sublatis quieo
hu manato deeodem Ex uiiii. cido restabant. ceteros ꝑ xuiiii. diuide. quorũ
constit reuolutione: resi dui lunarem ciclum ostendent: Sinibil remanserit: euiuii.

Expanded text:
et quot supersunt, ad ejusdem anni concurrentes tene. Si nihil remanserit, VII esse scito. et quot supersunt, ad ejusdem anni concurrentes tene. Si nihil remanserit, VII esse scito. Domini quotquot fuerint, nullo vel addito vel detracto, per IV divisis, quot remanserint, totus est annus a bissexto, si nihil remanserit, bisper cyclum solarem inveniri. Quotuscumque enim fuerit, uno sublato residuos per Icyclum lunae inveniendum e numero annorum Domini, duobus sublatis qui, Deo humanato, de eodem cyclo restabant, caeteros per XIX divide, quorum constat revolutione; residui lunarem cyclum ostendunt. Si nihil remanserit, XIX
Abbreviated transcription (Latin):
quando naus est dñs xxi. erant aepactȩ ubi incipit esse eꝑactarum cicdus.¬
on currentes iđ epactas solis inuenturus : initiꝗ ipsius solis ddumꝑ quem
currunt inuenire debes: Qui id cir co ꝑ xxuiii. an nos reuoluitur : ut sin¬
gulȩ concurrentes in bissex tum ueniant.
quael fieri non potest nisi ꝑ tot annos. cũ
ipse concurrentes usq adseptenarium ꝓficiant numerum : & non nisi quarto sem¬
a nobis sexcus eiueniat Quat̃ enĩ septem: xx uui sunt Ergodum solarem in ue
qđ remanent: totus ẽ: Sinihil remansent  xxxuiii. ẽ¬
Ipsas uero concurrentes alicuus anni inuenire desiderans. sume sepo fue tos annos
dñi & qr semꝑ quarto anno unus obbis sextum transilitur: totius numeri quar¬
tam partem adicie. & additis in suꝑ regularibus. iiii: quiatot p̃cesserant conur¬
rentes annum dominicȩ natiuitatis. totum hunc numerum ꝑ uii. di uide. &¬

Expanded text:
quando natus est Dominus XI erant epactae, ubi incipiit esse cyclusquando natus est Dominus XI erant epactae, ubi incipiit esse cyclusoncurrentes, id est epactas solis inventurus, in initio ipsius solis cyclum per quem currunt debes invenire; qui idcirco per XXVIII annos revolvitur, ut singulae concurrentes in bissextum veniant, quod fieri non potest, nisi per tot annos, cum ipsae concurrentes usque ad septenarium proficiant numerum, et non nisi quarto anno semper bissextus eveniat. Quater enim VII, XXVIII sunt. Ergo quot remanent, totus est. Si nihil remanet, vicesIpsas vero concurrentes alicujus anni invenire desiderans, sume saepe praefatos annos Domini, et quia semper quarto anno unus ob bissextum transilitur, totius numeri quartam partem adjicies, et additis insuper regularibus IV, quia tot praecesserunt concurrentes annum Dominicae nativitatis, totum hunc numerum per VII divide,
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ. cir dumire quasi ob pur gationem sui Unde & quin quennium lusirũ dr̃ &
lustrare purgare sepissime dicimiis: fiebat. autͣ hoc mense febro. quem ab hoc
asebruo iđ plutoneuocauerunt ⁊ quempur gato rem credebant Februare enim
pur gare dicit᷑ Vnde totum ipsum mensem dis manibus dicauerunt
pactas cuius liba& onni repturus : annis dñĩ nilul addens. aut minuens. primũ¬
⁊ deuiiuii diuide & quot remanserit : rursus multiplica ꝑxeii. & si mimerus¬
ille in fra xexxe. remanserit : epactas illius anniseias: Quod si ultra ex creuert
nulla est Quia ꝑ texiiii. annos epactarum uoluitur cir culus : id cireo annos dñi
ꝑ ip sam numerum partimur : Residuum ꝑ xci multiplicanius : qr tot singuilus annis ac¬
eescunt epacte Cum quoq numerum rursus ꝑxxex: metim̾ : quem̃ numerum¬
e pactae non excedunt: Ad annos dñi nec ad dimus. quic quam nec minuimus qr

Expanded text:
id est circuire, quasi ob purgationem sui: unde et quiid est circuire, quasi ob purgationem sui: unde et quilustrum. dicitur, et lustrare, purgare, saepissime dicimus. Fiebat autem hoc mense Februario, quem ob hoc a Februo, id est a Plutone vocaverunt, quem purgatorem credebant. Februare enim purgare dicitur, imo totum mensem diis Manibus dedicaveruntpactas cujuslibet anni reperturus, nihil addens annis Domini aut minuens, primum per XIX divide, et quot remanserint, rursus multiplica per XI, et si numerusille infra XXX remanserit, epactas illius anni esse scias. Quod si ultra excreverit, nulla est; quia per XIX annos epactarum volvitur circulus. Idcirco annos Domini per ipsum numerum partimur, residuum per XI multiplicamus, quia tot singulis annis accrescunt epactae. Eum quoque numerum rursus per XXX metimur, quem epactae non excedunt; ad annos Domini nec addimus quidquam nec minuimus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ adicias. iđ noniam lxiiii
sicut nunc. sed Lxiii
multiplices. & reliqua ut dictum est obserues¬
ndictiones cuiusq anni inuenire. desiderans. sume annos dnĩ quot qt̃ fuerint in p̃¬
senti. & hns adderegłs.iii. illosscilic& annos quip̃ desserant deindictione quanatus :
dns: & totã hanc summam par uiie ꝑ xV. & quot remanserant: ipsa est indictio ani¬
nip̃sentis: Si nibil remanserit .xu. est:
ndinonum originem paucs aperire lib&: Dicitor aut̃ indicno ab indicendo
Lũmenim romani omnibus penegentibus imꝑarent : om̃ibus tributa indixeriit:
quȩ çis quinto sc̃ꝑ anno pendebantur: Sedprimo quin quenino es. scđo. argentũ.
tertio soluebatur aurum. quarto rursus a principio repetebatur. iđ ab aere:
Vnde unctis tribus quin quennis. xx annorum̃ indictiones sunt singulȩ infatute
& coutum est ut nullus liber. nulłu principis ditum ratum haberet  qđ indictionẽ
non p̃ferr& Singulis autem qu̾n quennus ꝑ actocensu: moserat urbem lustrart

Expanded text:
er adjicias, id est, non jam LXXI sicut nunc, sed LXXII multiplices, et reliqua, ut dictum est, observesndictiones cujusque anni invenire desiderans, sume annos Domini, quotquot fuerint in praesenti, et his adde regulares III, illos scilicet annos qui praecesserant de indictione qua natus est Dominus, et totam hanc summam partire per XV, et qui remanserint, ipsa est indictio praesentis anni. Si nihil remanserit, XVa erit. Indictionum originem paucis verbis aperire libet. Dicitur autem ab indicendo. Cum enim Romani omnibus pene gentibus imperarent, omnibus tributa indixerunt, quae eis quinto anno semper impendebantur. Sed primo quinquennio aes, secundo argentum, tertio solvebatur aurum. Quarto rursus a princunde junctis tribus quinquenniis, quindecim annorum indictiones singulae institutae. Et cautum est ut nullus liber, nullum principis edictum ratum haberetur quod indictio non praeferret. Singulis autem quinquenniis peracto censu, mos erat urbem lustrare,
Abbreviated transcription (Latin):
positus e sublato ceteris ꝑuii at hec est sabbatum: Si hoc ipsum ꝑ dies¬
anni computare uolueris : iti dem collige cunecos dies anni trans actos id ÷
ipsum etiam bis sextidiem post quam trans. actus suerit connumera. Tum

Expanded text:
positus est, sublato, caeteris per positus est, sublato, caeteris per anni computare volueris, itidem collige omnes dies anni transactos, id esipsum etiam bissexti diem, postquam transactus fuerit, connumera. Tum
Abbreviated transcription (Latin):
Qum quagies & bis uii ceclxini:Unum qui reman&: in capite concur¬
rentium pone. & singulis. annis unum adicies. septe narium non exce dens
sed.iiiͦ. semꝑ anno obrationem bis sexti unun transilies : & sic ꝑ xx uiii
lineas curres:¬
i farte re quiris quid uelhȩ concurrentes uel p̃cedentes regulares ualeans.
scito ad inueniendam quarum q: &alendarum feriam instituitos: Siergo
scire cupis cuius lib& mensis bł quo tasint fr̃ ꝓuenturȩ : sume regulares ipsi¬
us mensis u& unctis concurremibus quȩ eo anno concurrunt. quarum in¬
uentionem post docebinius. si ulnra uu excre uerint. eis sublatis. quotq reman¬
serint: tota feri& lealendas quas q̃ rebas esse noueris Quod sim̾simuluui
p̃cedentes eius dem mensis dies usq ad illum dequo inquiris. & his ad de
numerun ferię quȩ suit in beł dis & primũ uno kalendarum die quiabis

Expanded text:
quinquagies et bis VII, CCCLXIV; unum qui remanet in capite concurquinquagies et bis VII, CCCLXIV; unum qui remanet in capite concurrentium pone, et singulis annis unum adjicies, septenarium non excedens; sed quarto semper anno ob rationem bissexti unum transiliens, et sic XXVIII lineas curresi forte requiris quid vel hae concurrentes vel praecedentes regulares valeant, scito ad inveniendam quarumcunque Kalendarum feriam institutos. Si ergo scire cupis cujuslibet mensis Kalendae in quota sint feria proventae, sume regulares ipsius mensis, et junctis concurrentibus qui eo anno concurrunt, quorum inventionem post docebimus, si ultra VII excreverint, eis sublatis, quotque remanserint, ea feria Kalendas quas quaerebas esse noveris. Quod insimul VII praecedentes ejusdem mensis dies usque ad illum de quo inquiris, et his adde numerum feriarum, quae fuit in Kalendis, et primum uno die Kalendarum, quia bis
Abbreviated transcription (Latin):
rimum it gulares mensium unde oriantur ude imus: Cum solaris annus ut
supm relatum est ccc łxu diebus ꝑ agatur. & in hoc ꝑagen do solꝑsingula deu
signa tricenis immoretur diebus: ꝑ unum horum alteram necesse . ẽi metiarisnu¬
merum Quorum utro liba ꝑ alterum multipli cato: cecle repperies Siue
ularibus martio datis. ꝓnuntia. mart̃.v.ĩ At inoeteris sic facies:. Sumẽ
ꝑ ꝑ̃cedentis dies mensis. & additis suis regularibus numero qui conficitur
III. partito. quia hunc numerum̃ hu regulares nõn ex cedunt: reli quosse¬
quenti damensi Uerbi grã: Mart̃ ht̃ dies xxxxi. & regulares .u. sunt u¬
simuł xxxuii . Septies qui ni deceax u: Unum quire man& : da aprł
Sic de in ceps: Quod sitota summa ꝑ.uii. expensa nil suꝑ fuerit: illi mensi .xii.
regulares dan dos esse scito
regularibus concurrunt. originem inuenturus : quia & ipse septenarium
non transiliunt numerum :̃ p̃ fatos solaris annidies ꝑ eum disꝑciens dicito:

Expanded text:
rimum regulares mensium unde oriantur videamus. Cum solaris annus, ut supra relatum est, CCCLXV diebus peragatur, et in hoc peragendum sol per singula XII signa tricenis immoretur diebus, per unum horum alterum necesse est metiaris numerum. Quorum utrolibet per alterum multiplicato, CCCLX reperies; sive t pro regularibus Martio datis, pronuntia: Martius V. At in caeteris sic facies. Sume semper praecedentis dies mensis, et additis suis regularibus, numero qui conficitur per VII partito, quia hunc numerum irregulares non excedunt; reliquos sequenti da mensi. Verbi gratia: Martius habet dies XXXI et regulares V, sunt simul XXXVI. Septies quini XXXV; unum qui remanet da Aprili, et sic deinceps. Quod si, tota summa per VII expensa, nil superfuerit, illi mensi VII regulares dandos esse scito.regularibus concurrunt, originem inventurus, quia et ipsae septenarium non transiliunt numerum, praefatos solaris anni dies per eum disponens dicito
Abbreviated transcription (Latin):
s Sm mensis ille non ultrãxxxiiii. lunam comput& : ipsis sublatis. reliquos ꝓ
regilrilus sequentis mensis habeo  Exemplum deduobus damus: t sic deceteris fa¬
ouas:  Septerib. haba dies: xxx& regulares .v. qui sunt simul xxxU Dimitte
xxx. reliquos .u. ila ac tabii c tob̃ ht̃ dies xxxi & regulares u. sunt si mul

Expanded text:
si. Sin mensis non ultra XXIXam lunam computet, ipsis sublatis, reliquos pro si. Sin mensis non ultra XXIXam lunam computet, ipsis sublatis, reliquos pro regularibus sequentis mensis habeto. Exemplum de duobus damus, ut sic de caeteris facias. September habet dies XXX et regulares V, qui sunt XXXV. Dimitte XXX, reliquos V da Octobri. October habet dies XXXI et regulares V, sunt simul
Abbreviated transcription (Latin):
diios addidit. primũq coriano quem gentili errore principium rerum arbitra¬
bamtur conse crans. ia nrm̃ appellari. & primum anni esse instituit: Alterumi
iplutone. quem februm id est pur guatꝑrem ⁊ credebamt et appellabant. nomina
rata in libro detem poribus scđo: nibil ominꝰ sit habundantissime digesta: In quo
ꝓlixa quidem. sed non stereli disputatione plenissime esi expositum. qualiter an¬
nus prinium a romulo in x. est. de in ceps anuma induo decim mensibus distributus
seil uec sit adlimam redactus: longo post nempore auilio cesare sagacis ingenii. & p̃¬
dicandȩ memoriae uiro. ad unguem modernę expositionis fuerit expolitus: Isdia¬
log̾ in libris macrobu legitur. satur nalium nomine titulatis
or dine repperies:. Sume semꝑ p̃cedeittis dies mensis. additis insuꝑ sius regularibus:
& si mensis ille . xxxͣ. fert lunã xẽtisis .Xxx: quot suꝑ sunt tribue sequenti men¬

Expanded text:
duos addidit, primumque eorum a Jano, quem gentili errore principium rerum arbitrduos addidit, primumque eorum a Jano, quem gentili errore principium rerum arbitrantur, considerans Januarium appellari, et primum anni institui. Alterum a Plutone, quem Februm, id est, purgatorem et credebant et appellabant, nomrata in libro de Temporibus secundo, nihilominus sit abundantissime digesta. In quo prolixa quidem, sed non sterili disputatione plenissime est expositum qualiter annus primum a Romulo in X, a Numa in XII mensibus est distributus, sed nec sic ad limam redactus, longo post tempore a Julio Caesare, sagacis ingenii et praedicandae memoriae viro, ad unguem modernae expositionis fuerit expolitus. Is dialogus in libris Macrobii legitur Saturnalium nomine titulatus. ordine reperies. Sume semper praecedentis dies mensis, additis insuper suis regularibus, et si mensis ille tricesimam fert lunam, recisis XXX quot supersunt, tribue sequenti men
Abbreviated transcription (Latin):
ihuius artis auidus & hoc forte queris cur p̃fati regulares a martio sumant exo¬
uel. concurrentes ibi demi mutentur: scito hunc mensem primũ fuisse anni aron
romanorum auctare instituti. qui primũ latinorum annũ x. mensibus orad
uit: & obillam primȩ institutionis memoriam. ħ ħ tenus ob ser uari: Flune enipi
ille mensem a mar te patre utcre debat suonominauit: & ut dictum .ẽ. princi¬
pium anni: eẽ. institut: Testantur hocͥnulli ex his qui secuntur mensibus quib
nomina ab ordine quos martio absunt aeris temperiae. conposita ⁊ indicta
sunt i se ptemb quod habeo sit septimus. & largiores iam fluere soleant imbres:
Sic & oc tob nouemb̾. acde ceb. nec non uił. & aug̃. quorum alter aiulio cesare.
alter aboc tauiano augusto deinceps uocabula mutuauerunt : pndem quinti¬
lis & sextilis sumi lide causa sunt appellati: Quoduero nunc annum aia nr̃ or¬
dim̃: a suc cessore romulrnuma pompilio ẽ institutum. quidenis romuli mensibus

Expanded text:
hujus artis avidus et hoc forte quaeris cur praefati regulares a Martio sumant exovel concurrentes ibidem mutentur, scito hunc mensem primum fuisse anni a Romulo, Romanorum auctore, instituti, qui primum Latinorum annum X mensibus ordinavit, et ob illam primae institutionis memoriam hactenus observari jussit. Hunc enim ille mensem a Marte, ut credebat, patre suo nominavit, et, ut dictum est, principium anni esse instituit. Testantur hoc nonnulli ex his qui sequuntur mensibus, quibus nomina ab ordine, quo Martio absunt et aeris temperie composita et indita sunt. Ut September, quod ab eo sit septimus, et largiores jam fluere soleant imbres. Sic et October, November ac December, nec non Julius et Augustus, quorum alter a Julio Caesare, alter ab Octaviano Augusto deinceps vocabula mutaverunt. Pridem Quintilis, vel Sextilis simili de causa sunt appellati. Quod vero nunc annum a Januario ordimur, a successore Romuli Numa Pompilio institutum, qui denis Romuli mensibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ Vnde dies estiu cum bru malibus noctibus. e rur sum noctes huemales cumaes¬
tius diebus: longitu dine si uebreuitate concordant: Singula enĩ signa non obliꝰ

Expanded text:
 Unde dies aestivi cum brumalibus noctibus, et rursum noctes hiemales cum aestivis diebus longitudine sive brevitudine concordant. Singula enim signa non obli
Abbreviated transcription (Latin):
onis. ẽ: a capridor nac omũ signorum insimo. usq ad aerietem ae qui noc tiale signu.n:
tantun dẽ abipso axiete usq ad cancrum sum mum omnium signorum: Item quan¬
tum estides censionis abeo dem cancro usq adlibram. aliud ae qui noc uum signum. ian¬
tundẽ abea usq item ad caprieor num pn sum ergo cancer om̃ibus sublimior. & capii¬
cor nus sit humilt drer̃. liquido constat illa in medio postia eius dẽ. ex̃. altini dinis:

Expanded text:
usque ad Arietem, aequinoctialo signum, tantumdem ab ipso Ariete usque ad Cancrum, omnium summum signorum. Item quantum est descensionis ab eodem Cancro usque ad Libram, aliud aequinoctiale signum, tantumdem ab ea usque ad item Capricornum. Cum ergo Cancer omnibus sublimior, et Capricornus sit humilior, liquido constat illo in medio posita ejusdem esse altitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
tam quodumis idem qr modo mnimia mundi desccndat. modo in summã enis re¬
sur iai alinudinem
mncri signi ficano in ꝓpatulo est. quod sicut id genus Animalis. uersis uestigusrẽ

Expanded text:
t, quod unus idemque modo in ima mundi descendat, modo in summam resurgat altitudinem. Cancri significatio in propatulo est, quod sicut id genus animalis versis vestigiis re
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ ieiunare fas non est: Obhuiusmodi causam. cum terminus ipse axii. kł ap̃r
simpso ae qui noctio. iđ xii. kł aprił terminus ipse hoc ẽ xiiii. luna occur re¬
ec̃. ne quit terminus accidat. & dies dominicus fuerit. insequentẽ ut dictũ
est dominicam. festum differimus. quod est uii kł maii: Lunȩ uͦ artas inpp¬
sa festiuitate. nec minor quã xv. nec maior quã xexi. euenire potest:
Sienim sabbato xiiii fuerit. qui est terminus: sequentidit paschȩ erit xu.
Quod siꝑi dominica terminus. iđ xiuii eurnerit. in alia dominica quafes¬
tum ꝑagitur occurr& xxi.

Expanded text:
die jejunare fas non est. Ob hujusmodi causam ipse a XII Kal. Aprdie jejunare fas non est. Ob hujusmodi causam ipse a XII Kal. Aprsi in ipso aequinoctio, id est XII Kal. April., terminus ipse, hoc est XIV luna occuro longior esse nequit, terminus acciderit, et dies Dominicus fuerit in sequentem, ut dictum est, Dominicum festum differimus, quod est VII Kal. Maii. Lunae vero aetas in ipsa festivitate nec minor quam XV, nec major quam XXI evenire potest. Si enim Sabbato XIV fuerit, qui est terminus, sequenti die Paschae erit XV. Quod si in Dominica terminus, id est XIV evenerit, in alia Dominica, qua festum peragitur occurrit XXI
Abbreviated transcription (Latin):
factam legimus. iđ lucem Oetaua autẽ : quia est post.xii. eo quod eadem resur¬
rectiõ & primum incapite nr̃o eadẽ die p̃cessit. & nra om̃ium quisumus men
sit ꝑagenda. quando iuxta ciusdem capitis nri uocem om̃s qui inmonumentis
sunt audient uocem eius & ꝓcedent: Ptro siterminus idẽ. xiuiluna dominica
cutnerit die: paschalis festi lyticiam inaliam dominicã trans ferimus: ut quidã
dicunt: neum quam cum udeis pascha celebremus. ne cum eis umbrȩ legali deser¬
uirc uideamur. Ut uero theophilus alexandrinus archi ep̃s scribit. neuel .xiii.
luna: sabbato occurrente. finire cogamur it iunium. contra legẽ facientes.
cũ necdum luna plenum luminis suiꝰ orbẽ exibeat. uelne indominicodie xiiii
luna existenit: auctoritate legis quȩ hacdit agnum ad uesperam immolare iu¬
b& itiunare cogam᷑. contra ecłȩ uenientes traditionem. scđm quã domini c&

Expanded text:
factam legimus, id est lucem. Octava autem, quia est post septimam, eo quod eadem resurfactam legimus, id est lucem. Octava autem, quia est post septimam, eo quod eadem resurrectio et primum in capite nostro ea die praecessit, et nostra omnium, qui sumus memsit peragenda, quando ejusdem capitis vocem omnes qui in monumentis sunt audient et procedent. Porro si terminus, id est, XIV luna Dominica die evenerit, Paschalis festi laetitiam in aliam Dominicam transferimus, ut quidam dicunt, ne unquam cum Judaeis Pascha celebremus, neve cum eis umbrae legali deservire videamur. Ut vero Theophilus Alexandrinus episcopus scribit, ne vel XIII luna Sabbato occurrente finire cogamur jejunium contra legem facientes, cum necdum luna plenum luminis sui orbem exhibeat, vel ne in Dominico die XIV luna existente auctoritate legis, quae hac die agnum ad vesperum immolare jubet, jejunare cogamur contra Ecclesiae facientes traditionem, secundum quam Dominica
Abbreviated transcription (Latin):
quã ꝑ uii. celebrant dies: Nosutro & xiui lunã expectamͦ. post acqui noctiũ
& ea aduenientẽ. nihil ominus nrm pascham dominicũ differimꝰ diem. ob me¬
moriam simul & reuerentiam dominicar resurrectionis quȩ cadem dic ꝑaetae
Pascalis & enĩ festiuitas. non ut aliat festiuitates passim ꝑom̃s cuagatur ebdoma¬
dȩ dies: quod haxcsit singularis. & sicut beatus ait gregorius. sollempnitas sollẽp¬
nitatũ: Beatus quoq augistinus. in aliis inquit festiuitatibus ad iemoriam
tantũ reducimus quidactusit in hac utro nontantũ p̃terita ad memoriam
stuo camus. quantum ea que in nobis futura sunt p̃ signantes enuntiamus : Resur¬
rectionis ergo dominicae gaudia. nonnisi dominica cȩlebrari die fas est: quȩ ẽ¬
inserie tempoꝵ. & prima & oc taua. Prima scilic&: qued inbac primã dĩ ereaturã

Expanded text:
quam VII celebrant dies. Nos vero et XIV lunam exspectamus post aequinoctium, quam VII celebrant dies. Nos vero et XIV lunam exspectamus post aequinoctium, et ea adveniente nihilominus nostrum Pascha in Dominicum diem differimus ob memoriam simul et reverentiam Dominicae resurrectionis, quae ea die peracta est. Paschalis enim festivitas non ut aliae festivitates passim per omnes evagatur hebdomadae dies, eo quod haec sit singularis, et sicut B. ait Gregorius, solemnitas solemnitatum, beatus quoque Augustinus: In aliis, inquit, festivitatibus ad memoriam tantum reducimus quid actum sit, in hac vero non tantum praeterita ad memoriam evocamus, quantum ea quae in nobis futura sunt, praesignantes enuntiamus. Resurrectionis ergo Dominicae gaudia non nisi in Dominica die celebrare fas est, in serie temporum, et prima et octava. Prima scilicet die, quia in hac primam Dei creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
dies minuitur. & nox augetur: Sinuero ħ etiam oculis dephendere gestis. ꝑ facilo
factuni est. Designatis enim ut dictum est : supͣ punctis inpariete cenaculi ꝑsingu¬
los radiorum ictus. qui fiunt oriente sole ab uno adalterum solstitium: uidebis
mutroq ȩ qui noctiomedium ipsoꝵ punctoꝵ surgentis solis radio peti : Haeo de sol¬
stitioꝵ ac aequi noctiorum indagint. in epta garrulitate uerbo sus dicta tardio¬
ribus. que so nefastidio sint peritioribus : lam de termino paschali qualiter inue¬
niatur paucis expediamus:
ȩ qui noctium uernale. quando p̃ceptũ ẽ. iudeis ꝑ singulos annos agnũ immolux
ad uesperum. in memoriam liberationis egressionisq. suȩ exaegypto eadẽ nocte pa¬
tratȩ & liquid& quacumq die in ebdomdda p̃fata luna euiniat. mox suum
celebrant pascha: & se quenti die id c̃ luna xu. festiuitatẽ incheant a limorũ

Expanded text:
dies minuitur et nox augetur. Sin vero hoc etiam oculis deprehendere gestis, perfacile dies minuitur et nox augetur. Sin vero hoc etiam oculis deprehendere gestis, perfacile factum est. Designatis enim, ut dictum est supra, punctis in pariete coenaculi per singulos radiorum ictus, qui fiunt in oriente sole ab uno ad alterum solstitium, videbis in utroque aequinoctio medium ipsorum punctorum surgentis solis radio peti. Haec de solstitiorum aequinoctiorumque indagine inepta garrulitate verbosius dicta tardioribus, quaeso, ne fastidio sint peritioribus. Jam de termino Paschali, qualiter inveniatur, paucis expediamus. aequinoctium vernale, quando praeceptum est Judaeis per singulos annos agnum immolare ad vesperum in memoriam liberationis egressionis suae ex Aegypto eadem nocte patratae; et illi, quacunque die in hebdomada, praefata luna eveniat, mox suum celebrant Pascha, et sequenti die, id est XV luna, festivitatem inchoant Azymorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tem łͥ angustiam. quã neuter excedere pocest: quod sit nirsus insolstitio altero: Cum
ergo solstitia alterum xii. kł ianr̃. alterum xii. Rł iulii. esse const&. diesq sint
abuno ad alterũ. clxxxxii. scire uolens qui sit horũ medius: pfatũ numerum ꝑarquas
diuide postiones & habes inura traq paste xci. Nonagesimo ergo primo die post
solstitium brumale. noueris aequi noctium uernale: quidies occurrit xii lel
aprł: Et l fit in ascensu solis Quodsi alterum dephendere uis aequi noctium
autumnale scilic& : facito idem indescensu. Uide enim ꝗt̃ dieb dascendat sol
ab ȩstiuo ad hibernum solsticium id clxxxiii . & in horũ medio iđ xciͦ: autum¬
nale aequi noctium. eẽ. scito: Is est aut̃ dies quidr̃ xii. kł octbis: Cestissimĩr t̃
enĩ quia quantũ in ascensu solis ab austro ad septẽ trionẽ nox minoratar. & dici
crescit: tantundem ꝑsingulos dixs in eius descensu ab aquilont ad austrũ dconitã

Expanded text:
tem, vel angustiam, quam neuter excedere potest, quod fit rursus in solstitio altero. Cum ergo solstitia alterum XII Kal. Januarii, alterum XII Kal. Julii esse constet, diesque ab uno ad alterum CLXXXII, scire volens, qui sit horum medius, praefatum numerum per aequas divide portiones, et habes in utraque parte XCI. Nogesimo ergo primo die post solstitium brumale noveris aequinoctium vernale, qui dies occurrit XII Kal. April. Et hoc fit in ascensu solis. Quod si alterum deprehendere vis aequinoctium autumnale, facito idem in descensu. Vide enim quod diebus descendat sol ab aestivo ad hibernum solstitium, id est CLXXXIII, et in horum medio, id est XCII, autumnale aequinoctium esse scito. Is est autem dies qui dicitur XII Kal. Octob. Certissimum est enim quia quantum in ascensu solis ab austro ad septentrionem nox minoratur et dies crescit, tantumdem per singulos dies in ejus descensu ab aquilone ad austrum e contra
Abbreviated transcription (Latin):
lincos descendat ꝑ quas as cenderat : donec quarto anno ex qua drantibus
integer dies conpletus. ascen sui solis inter pona tur. sic que & as census & descen¬
sus paridierum numero conputetur. iđ clxxxiii: qui simul iunc tifa ciunt
bissextilis anꝑrdies ccclaui Uerum his ꝑ ex cessum bre uiter dictis: adosten¬
dendum solis annuum cursum redeamus. unde digressi sumus. ad apꝓbandos
ae qui noc uorum dies. quos palam est inuenire. si quȩ desol stus dicta sunt
rata constiterint i Sienim sol brumali solstitio minimum diem & maximã
agens noctem. dein ceps cotidiano ꝓ cessunoctem contrahit. ac diem exx tendit.
usq estiuum solstitium quo nox breuissima & diesextat longissimus : pat&
ꝓ fecto mediorum decur su derum: spatio. tantum minoratam noc tem auedĩ¬
que. eẽ. dien ut pari longitudine metiant᷑. seruante adhuc dic solitam A¬

Expanded text:
lineas descendat per quas ascenderat, donec quarto anno ex quadrantibus lineas descendat per quas ascenderat, donec quarto anno ex quadrantibus integer dies expletus ascensui solis interponatur, sicque et ascensus et descensus pari dierum numero computetur, id est CLXXXIII, qui simul juncti faciunt bissextilis anni dies CCCLXVI. Verum his per excessum breviter dictis, ad ostendendum solis annuum cursum redeamus, unde digressi sumus ad probandos aequinoctiorum dies, quos palam est invenire, si ea quae de solstitiis dicta sunt rata constituerint. Si enim sol brumali solstitio minimum diem et maximam agens noctem deinceps quotidiano processu noctem contrahit, ac diem extendit usque ad aestivum solstitium, quo nox brevissima et dies exstat longissimus, patet profecto medio mediorum decurso dierum spatio tantum minoratam noctem auctumque esse diem, ut pari longitudine metiantur, servante adhuc die solitum
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ descendit. Item ant geminos taurus: & postleonẽ est uirgo: dequibus ẽ¬
adem dicta sunt: Porro ante taurum aries. ⁊ post uirginẽ libra. quȩ parimo¬
do et̃ locata testantur ȩqui noctia inutroq eoꝵ annuatim occurrentia
Sic deceteris usq ad copricor num. qui ceteris humilior. rur sus suum & or¬
ium. hab& et occasum totumq discursum: Cum ergo sol ut dictum est ꝑ el¬
xxXiͦI. ortus uellincas as cendens & ꝑ eas dem descendens annum ꝑficiat᷑ : du pli¬
ca p̃dic tum numerum. & habes ccclxiiiii dies anni solaris: Ilnus porro dies
signo suꝑ xexx. dies immoratur quemsol tam inascensu quam in des cessu suo ꝑsi¬
citꝰ: S quia mascensu nec dum ꝑ actus ꝓ in tegro conputari ne quit: conputa¬
tur indescensu & inde .ẽ. quod m abstiuo sol stitiousq hiber num plus con¬
puta tur unus dies. iđ el xxxiii. cum tamen sol ut dic tum est ꝑ cas dem sem ꝑ

Expanded text:
ne descendit. Item ante Geminos Taurus, et post Leonem est Virgo, de quibus ene descendit. Item ante Geminos Taurus, et post Leonem est Virgo, de quibus eadem dicta sunt. Porro ante Taurum Aries, et post Virginem Libra, quae pari modo esse locata testantur aequinoctia in utroque eorum annatim concurrentia. Sic de caeteris usque ad Capricornum, qui caeteris humilior rursus suum ortum habet et occasum, totumque discursum. Cum ergo sol, ut dictum est, per CLXXXII ortus vel lineas ascendens, et per easdem descendens annum perficiat, duplica praedictum numerum, et habes CCCLXIV dies anni solaris. Porro unus dies, signo super XXX dies immoratur, quem diem sol tam in ascensu quam in descensu perficit. Sed quia in ascensu nec dum peractus, pro integro computari nequit, computatur et descensu. Et inde est quod ab aestivo solstitio usque ad hibernum computatur unus dies, id est CLXXXIII, cum tamen sol, ut dictum est, per easdem semper
Abbreviated transcription (Latin):
lustrara Eodiacum: sedita. ẽ. ipse signifer obliq ꝑ celum porrectus apolo.
us qr ad põlũ. Tut bina semꝑ signa contrase altrinsecus posita: cosdem habeat
ortus & occisus. duobus tropicis dum taxit exceptis. quȩ singularem lñt or¬
tum & occasum: canero uide lica& et capricorno: quorum alterum ex celsius.
alterum de uexius constat. eẽ. locatum: Ut aut̃ ł quoddicimus manifestis¬
sinse pateat: cincer in pote cunctis ex celsior. cunctis sublimus oritur. & ucei¬
di. qđ eui dentissime pandit solstiti alis exortus mense iulio:
ut dictum . ẽ. custodiunt ortus. & occasusummo & cursus Uerbigratia : Ante
cancrum sunt gemini ãpost cancrum leo: Quȩ in sepissime dictum est ita altrin¬
secus sunt posita. ut inuno loco oriri acoccumbere uideantur :. Sol quoq murro¬
lib& corum positus. ꝑ casdem lineas aeris feratur. sedingeminis ascendit in leo¬

Expanded text:
lustraret zodiacum, sed ita est ipse signifer oblique per coelum porrectus a polo lustraret zodiacum, sed ita est ipse signifer oblique per coelum porrectus a polo usque ad polum, ut bina semper signa contra se altrinsecus posita eosdem habeant ortus et occasus, duobus tropicis duntaxat exceptis, quae singularem habent ortum et occasum, Cancro videlicet et Capricorno, quorum alterum excelsius, alterum divexius constat esse locatum. Ut autem hoc quod diximus manifestissime pateat, Cancer, utpote cunctis excelsior, cunctis sublimior oritur et occid evidentissime pandit solstitialis exortus mense Julio. ut dictum est, custodiunt ortus et occasus, imo et cursus. Verbi gratia: Ante Cancrum sunt Gemini, et post Cancrum Leo; quae, ut saepissime dictum est, ita altrinsecus sunt posita, ut in uno loco oriri ac occumbere videantur; sol quoque in utroquelibet eorum positus per easdem lineas feratur. Sed in Geminis ascendit, in Leo
Abbreviated transcription (Latin):
loca queradius ille petierit: Q uidebis eum cotidiano ꝓcessu ad africum tendere
usq .ii. deł ulu: Quodie diligenter signato: iam sequenti diȩ. iđ xileł retro
ꝓredire conspicieꝑs. ut pote solstitio ꝑ acto sole ad inferiora redeunte: Quodsi
denuo consideres : inuenieos cotidiȩ ipsum ra dium ꝑ cas dem lineas redire ad
chorum. ꝑ quas uenerat pridem ad africum. sole uidelic& ꝑ eos dẽ ortus des¬
cendente: ab estiuo usq adhibernum. ꝑ quos ad cenderat ahiber nousq estiuũ
sol stitium. Etħ ẽ quod supra diximus cl xxxii. tantum modo: eẽ. ortus
solis iͣ cum in anno explendo ccclau. dies ꝑagat: Pagit enim annum suum
ascendens abrumali solstitio adbore ale inqͣue rursus descendens a dbruma¬
le & ut dictum est eosdem custo diens ortus descendendo : quosseruauerat
as cendendo non quo eadem signa repetat. alio quin nonnisi dimi dium

Expanded text:
loca quae tardius ille petierit scire, videbis eum quotidiano processu ad Africum tendere loca quae tardius ille petierit scire, videbis eum quotidiano processu ad Africum tendere usque XII Kal. Julii. Quo die diligenter signato, jam sequenti die, id est XII Kal., retro redire conspicies, utpote solstitio peracto, sole ad inferiora redeunte. Quod si denuo consideres, invenies quotidie ipsum radium per easdem lineas redire ad corum, per quas pridem venerat ad Africum, sole videlicet per eosdem ortus descendente ab aestivo solstitium. Et hoc est quod supra diximus CLXXXII tantummodo esse ortus solis, cum in anno explendo CCCLXV dies peragat. Peragit enim annum suum ascendens a brumali solstitio ad boreale, indeque rursus descendens ad brumale, et, ut dictum est, eosdem custodiens ortus descendendo quos servaverat ascendendo, non quo eadem signa repetat, alioquin non nisi dimidium
Abbreviated transcription (Latin):
in oppositam sibi partem. sol radios dirigit: Ergo brumale solstitium dep̃hen¬
surꝰ qđ sol incapricorno agit: sic facito: Axv. &ł ianr̃ quo die sol p̃fatum ingre¬
ditur signum. notata manesigula loca. quo sol oriens primum dirigat radiũ
fiłtis inparieit punctis. usq xuibł: & uidebis ꝑsingulos ortus radium semꝑ in
ante ꝓgre diuersus chorum. ut pote sole ad huc inferiora petente: Itẽq .xii. hił
ortum solis diligentissime considerans uigilantissime notabis locum. quo primum
emiserit radium p̃dicti foraminis: Rursus sequenti diȩ iđ xibł ortusolis studio¬
sissime considerato: anim auerte. radius ille utrum solito mlarte. an aliquantu¬
lum quamuis parum retroredeat: Quodsi eum quantulum cũq retroredire ꝑ¬
spexeris. qđ sine dubioueni&e : certissue noueris solem ꝑ acto pridiȩ. idest xcii
dł solstitio superiora repetere: Dein desiuolueris ꝑ singulos ortus notato semꝑ

Expanded text:
in oppositam sibi partem sol radios dirigit. Ergo brumale solstitium deprehensurus, quo sol in Capricorno agit, sic facito: A XV Kal. Januarii, quo die sol praefatum ingreditur signum, notato mane singula loca quo sol oriens primo dirigat radium, factis in pariete punctis usque XII Kal., et videbis per singulos ortus radium semper in ante progredi versus corum, utpote sole adhuc inferiora petente. Itemque XII Kal. ortum solis diligentissime considerans, vigilantissime nota bis locum quo primum emiserit radium praedicti foraminis. Rursus sequenti die, id est, XI Kalend. ortu solis studiosissime considerato animadverte, radius ille utrum solito in ante pergat, an aliquantulum, quamvis parum, retro redeat. Quod si eum quantulumcunque redire perspexeris, quod sine dubio eveniet, certissime noveris solem, peracto pridie, id est XII Kal., solstitio, superiora repetere. Deinde si volueris per singulos ortus nota semper
Abbreviated transcription (Latin):
ratur inuno qͦq signoxex
dies a xhoras. ac dinudiar
Accipe primũ illa sex signa
ꝑ quȩ sol ad solsticium ascenderi
& da unicuiqi xxx dics a
haras acilimidiam e habebis
clxxxxxii. dies in suꝑ a derhena¬

Expanded text:
ratur in utroque signo XXX dies et X horas ac dimidiam. Accipe primum illa sex signa per quae sol ad solstitium ascendit, et da unicuique signo XXX dies et X horas ac dimidiam, et habebis CLXXXII dies, insuper e
Abbreviated transcription (Latin):
can demꝰ noc te semꝑ lustrat sub terrara: Lequinoetia sane nontta it sol stici
noctem diemq uariant:⁊ sed in utroq dies & nox equas morarum dimensionibus. dister¬
mina tur÷ Citus reirationẽ ꝑfacile inspicit  quip̃fatam solstitiorum congrue

Expanded text:
amdem nocte semper lustrat sub terra. Aequinoctia sane non ita, ut solstitia noctem diemque variant, sed in utroque dies et nox aequis morarum dimensionibus disterminantur. Cujus rei rationem perfacile inspicit, qui praefatam solstitiorum congrue
Abbreviated transcription (Latin):
pollicerentur : Sed& sicuius peritiorum haec aures osfenilerint: Seniqrenie
ritatis notet elogio: s nouerit me caritatis par nis seimperio ac frater nȩ utlitati deser¬
uisse ꝓ uat fut̃ studio possibile.. Condiana igitur annuaq compoti argu menta uulga¬
nora. ꝑ quȩ nelaicus quidem nedum dericus inpugne ignorauerit. unde cumq col¬
lecta. Aplaniore quam sunt ab aliis sermone edita congessi: demeo nihil addens. sed qͦ
ab alus co obscurius quosum ꝓlata uenustius. rusticanoser mone. enucleatius edisse¬
rens ut si quisita ab omĩ fuerti serio feriatus. ut legere ista dignetur: fucilius illa doc¬
toꝵ sublimiora rimetur

Expanded text:
pollicerentur. Sed et si cujus peritorum haec aures offenderint, ne me pollicerentur. Sed et si cujus peritorum haec aures offenderint, ne me ritatis notet elogio, sed noverit me charitatis paruisse imperio, ac fraternae utilitati deservisse, prout fuit studio possibile. Quotidiana igitur annuaque Compoti argumenta vulgatiora, et quae ne laicus quidem, ne dum clericus impune ignoraverit, undecunque collecta, et planiore, quam sint ab aliis, sermone edita, congessi, de meo nihil addens, sed quae ab aliis eo obscurius, quo sunt prolata venustius, rusticano sermone enucleatius edisserens; ut si quis ita ab omni fuerit serio feriatus, legere ista dignetur, quo facilius illa doctorum sublimiora rimetur