comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lant᷑ laudantib. Cũ uͦ ipi tanqũa ipi laudant᷑: corrigũt erran¬
ni angli. ⁊ oĩa scã dĩ ministi̾a. qͥd metuimꝰ ne aliꝙ̃ eoꝵ offenda¬
mꝰ. si nõ suꝑsticiosi fuerimꝰ. cũ ipĩs adiuuantib. ad unũ deum
tendentes. ⁊ ei uni religantes aĩas nt̃as. unde religio dicta
credit᷑.omi suꝑstitõne careamꝰ. Ecce unũ dm̃ colo. unũ oĩũ
pͥncipiũ. ⁊ unã sapiãm qua sapiens ẽ. q̃cũq aĩa sapiens ẽ.⁊
ip̃m munꝰ qͦ beata st̃. q̃cũq beata sũt. Qͥsqͥs angłoꝵ diligit
hũc dm̃. certꝰ sũ qd̾ ⁊̃ me diligit. Qͥsqͥs ĩ illo manet. ⁊ potest
humanas p̃ces sentire: ĩ illo me exaudit. Qsqͥs ip̃m ht̃ bo¬
nũ suũ. in ip̃o me adiuuat. nec mͥ eiꝰ participatõnẽ pͭ ĩuidere.
Dicant mͥ gͦ adoratores aut adulatores parciũ mundi. qũe t̃
optimũ sͥ ꝯciliet qͥ hoc unũ colit qd̾ oĩs optimꝰ diligit. ⁊ cuiꝰ cog¬

Expanded text:
laudantibus: cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt erranni Angeli, et omnia sancta Dei ministeria; quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum colo, unum omnium Principium, et Sapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt quaecumque beata sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat, nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
na tribuendo: qͣnuis extremo iuditõ multo manifestiꝰ
int hões unigeniti filii dĩ iudicis uiuoꝵ atq mortuoꝵ
claritas ĩdubitata fut᷑a sit. Credimꝰ ⁊̃ inde uẽtuꝵ ꝯueni¬
entissimo tp̃r ⁊ iudicatuꝵ uiuos ⁊ mortuos: siue istis no¬
minib iufti ⁊ peccatores significent᷑. siue qͦs tũc añ mor¬
te ĩ t̾ris inuentut᷑ ẽ appellati sũt uiui: mortui uͦ qͥ ĩ eiꝰ ad¬
uentu resurrecti sũt. Hec dispensatõ tp̃alis nõ tm̃ ẽ sicut

Expanded text:
na tribuendo, quamuis in extremo iudicio multo manifestius inter homines unigeniti filii dei iudicis uiuorum atque mortuorum claritas indubitata fulsura sit. Credimus etiam inde uenturum conuenientissimo tempore et iudicaturum uiuos et mortuos. siue istis nominibus iusti et peccatores significentur, siue quos tunc ante mortem in terris inuenturus est, appellati sint uiui, mortui uero, qui in eius aduentu resurrecturi sunt, haec dispensatio temporalis non tantum est sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uacaneũ ẽ q̃r̾e: tantũmͦ ĩ celo ẽẽ credendũ ẽ. Nõ eͥ ẽ fragili¬
tatis nr̃e. celoꝵ secreta discut̾e̾. s ẽ nr̃e fidĩ de dnĩci corꝑis
dignitate. sublimia ⁊ honesta sentire. Credimꝰ ⁊̃ qd̃ sedet
ad dext̾am patͥs. Nec iõ tam̃. qͣsi humana forma cirtũs cͥp¬
tũ eẽ dm̃ patr̃ẽ arbitͣndũ ẽ. ut de illo cogitantib dextrũ
aut sinistrũ latꝰ occurrat. aut idip̃m qd sedere pat̃ dicit᷑
flexis poplitib fieri putandũ ẽ. ne illd̾ ĩcidamꝰ sacrile¬
giũ. ĩ quo execrat᷑ apłs eos qͥ cõmutauert̃ głã ĩ corrup

Expanded text:
uacaneum est quaerere; tantummodo in caelo esse credendum est. non enim est fragilitatis nostrae caelorum secreta discutere, sed est nostrae fidei de dominici corporis dignitate sublimia et honesta sentire. Credimus etiam, quod sedet ad dexteram patris. nec ideo tamen quasi humana forma circumscriptum esse deum patrem arbitrandum est, ut de illo cogitantibus dextrum aut sinistrum latus animo occurrat; aut id ipsum, quod sedere pater dicitur, flexis poplitibus fieri putandum est, ne in illud incidamus sacrilegium, in q
Abbreviated transcription (Latin):
lent. hec m̃dacia pociꝰ ⁊ sacrilegia formidarẽt. S paꝵ erat ꝓ
nob̾ dñi nt̃i humilitas ĩ nascendo. accessit ⁊̃ ut mori ꝓ mo¬
talib dignaret᷑. Humiliauit eͥ se factꝰ subditꝰ usq ad mortẽ
mortẽ aũt crucis: ne qͥsꝗͣ. nr̃m ⁊̃ si mortẽ possit ñ time̾. ali
ꝗd̾ genꝰ mortis qd̾ hoẽs ignominiosissimũ arbitͣnt᷑ horreret
Credimꝰ itaq ĩ eũ qͥ sub poncio pilato crucifix̃ ẽ ⁊ sepultꝰ. Adden¬
dũ eñi erat iudicis nom̃. ꝓpt̃ tẽpoꝵ cognitõnẽ. Sepult̾a uͦ illa
cũ credit᷑ fit recordatõ noui monum̃ti qd resurrecturo ad ui¬
te nouitatẽ p̃beret testimoniũ. sic̃ nascituro uterꝰ uirginalis.

Expanded text:
lent, haec mendacia potius et sacrilegia formidarent., Sed parua erat pro lent, haec mendacia potius et sacrilegia formidarent., Sed parua erat pro nobis domini nostri humilitas in nascendo; accessit etiam, ut mori pro mortalibus dignaretur. humiliauit enim se, factus subditus usque ad mortem, mortem autem crquod genus mortis, quod homines ignominiosissimum arbitrantur, horreret. credimus itaque in eum, qui sub Pontio Pilato crucifixus est et sepultus. addendum enim erat iudicis nomen propter temporum cognitionem. sepultura uero illa cum creditur, fit recordatio noui monumenti, quod resurrecturo ad uitae nouitatem praeberet testimonium, sicut nascituro uterus uirginalis.
Abbreviated transcription (Latin):
pat ur̃ qͥ ĩ ceł ẽ Nlec nob̾ fidẽ istã minuat cogitatõ muliebriũ
uilceꝵ ut ꝓpt̾ea recusanida uideat᷑ talis dĩ nr̃i genatõ. qͥd̾ eã sor¬
didi sordida putãt. qr ⁊ stultũ dĩ. sapienciꝰ ẽ hoĩb. ⁊ oĩa munda
lis huiꝰ radios. qũe certe nõ tanꝙͣ creatura dĩ laudãt .s taꝙͣ
d̃i adorãt. ꝑ cloacaꝵ fetores ⁊ q̃q horribilia usqqͣq diffuti¬
di. ⁊ ĩhis oꝑari scd̾m nat᷑ã suã. nͥ tñ inde aliqͣ ꝯtaminatõne
sordescere. cũ uisibił lux uisibilib sordib sit nat᷑a ꝯiunctiot.
Quancomiñ gͥ pota̾t pollui u̾bũ dĩ. nõ corporeũ neq uisibi¬
le de femineo corꝑe. ubi humanã carnẽ suscepit cũ aĩa et
spũ qͥb int̾uenientib habitat maiestas u̾bi. ab humatii
potuisse maculari humano corꝑe. qͦ nec ip̃a aĩa humana ma¬
culata ẽ. Nõ etũ cũ regit corpꝰ atq uiuificat. s cũ eiꝰ bona morta

Expanded text:
caelis est. Nec nobis fidem istam minuat cogitatio muliebrium uiscerum, ut propterea recusanda uideatur talis domini nostri generatio, quod eam sordidi sordidam putant, quia et \'stultum dei sapientius est hominibus> et omnia munda radios, quem certe non tamquam creaturam dei laudant, sed tamquam deum adorant, per cloacarum fetores et quaeque horribilia usquequaque diffundi et in his operari secundum naturam suam nec tamen inde aliqua contaminatione sordescere, cum uisibilis lux uisibilibus sordibus sit natura coniunctior: quanto minus igitur poterat pollui uerbum dei non corporeum neque uisibile de femineo corpore, ubi humanam carnem suscepit cum anima et spiritu, quibus interuenientibus habitat maiestas uerbi ab humani csse uerbum dei maculari humano corpore, quo nec ipsa anima humana maculata est. non enim cum regit corpus atque uiuificat, sed cum eius bona mortal
Abbreviated transcription (Latin):
gine maria. Dono eͥ dĩ. hoc ẽ sc̃o sp̃u. ꝯcessa ẽ nob̾ tanta hu¬
militas dĩ. ut totũ hoĩem susciꝑe dignaret᷑ ĩ uto uirginiᷤᷤ. ma¬
t̃nũ corpꝰ integrũ ĩ habitans. integrũ deserens. Cui tꝑ̃ali dis¬
pensatõni. multis modis ĩsidiant᷑ h̾e̾tici. S siqͥs tenuerit ca¬
tholicã fidẽ ut totũ hoẽm credat a u̾bo dĩ eẽ susceptũ. idẽ cor¬
pꝰ. aiãm. sp̃m: satis ꝯtͣ illos munitꝰ ẽ. Qͥppe cũ ista susceptõ
ꝓ salute nr̃a sit gesta. cauendũ ẽ ne cũ credidit aliqͥd no¬
strũ nõ ꝑtitie̾ ad susceptõnẽ: nõ ꝑtineat ad sałt. ⁊̃ cũ ex¬
cepta forma m̃broꝵ q̃ diu̾sis generib aiãnciũ diuersa
tributa ẽ. si distet a pecore nͥ rõnali sꝑũ. q̃ mens ⁊̃ nomi¬

Expanded text:
ta humilitas tanti dei, ut totum hominem suscipere dignaretur in utero uirginis, maternum corpus integrum inhabitans, integrum deserens. cui temporali dispensationi multis modis insidiantur haeretici. sed quisquis tenuerit catholicam fidem, ut totum hominem credat a uerbo dei esse susceptum, id est corpus, animam, spiritum, satis contra illos munitus est. quippe cum ista susceptio pro salute nostra gesta sit, cauendum est, ne, cum crediderit aliquid nostrucepta forma membrorum, quae diuersis generibus animantium diuersa tributa est, non distet a pecore nisi rationali spiritu, quae m
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ. cũ de sapiencia diceret᷑: in seip̃a manens. ĩ nouat
oĩa u̾bũ eñi patͥs iõ dictũ ẽ. qr ꝑ ip̃m ĩnotescit pat̃. Sicut
gͦ uerb nr̃is id agimꝰ cũ ueꝵ loquimꝰ. ut nt̃ aĩmꝰ ĩ note¬
scat audienti. ⁊ qͥcqͥd secretũ corde gerimꝰ. ꝑ signa huiꝰmo¬
di ad cognitõnẽ altius ꝓferat᷑: sic illa sapĩa qũa ds̃ pat̃
qͥb eundẽ animũ ostend̾e̾ conam̃: plurimũ distat. Nos qͥppe. ñ
gignimꝰ sonancia u̾ba. s facimꝰ. Qͥb faciendis: materia subia¬
cet corpꝰ. Plurimũ aũt int̾ẽ int̾̃ aiãm ⁊ corpꝰ. Ds̃ uͦ cũ u̾bũ ge¬
nuit. id qd̾ ẽ ip̃e genuit. neq de nuichilo. neq de aliqͣ ĩa facta
ꝯditaq mat̾ia. s de seip̃o. id qd̾ ẽ ip̃e. Hoc eͥ ⁊ nos conam̃ cũ laqͥm̃

Expanded text:
de sapientia diceretur: in se ipsa manens innouat omnia. uerbum enim patris ideo dictum est, quia per ipsum innotescit pater. sicut enim uerbis nostris id agimus, cum uerum loquimur, ut noster animus innotescat audienti et quidquid secretum in corde gerimus per signa huius modi ad cognitionem alterius proferatur: sic illa sapientia, quam deus  eundem animum ostendere conamur, plurimum distat. nos quippe non gignimus sonantia uerba, sed facimus: quibus faciendis materia subiacet corpus. plurimum autem interest inter animum et corpus. deus uero, cum uerbum genuit, id quod est ipse genuit, neque de nihilo neque de aliqua iam facta conditaque materia, sed de se ipso id quod est ipse. hoc enim et nos
Abbreviated transcription (Latin):
si creat᷑a ẽ. ꝯdita ⁊ facta ẽ. Nã idẽ ẽ ꝯdere qd̾ creare. qͣnqͣm
⁊ latine lingue ꝯsuetudine dicat᷑ aliqñ creare ꝓ eo qd̾ ẽ gi¬
gnere. s greca discernit. Hoc eͥ dicimꝰ creaturã. qd̾ ali e¬
tumia uł etistin uocant. ⁊̃ cũ sine ãbiguitate loqͥ uolumꝰ: ñ
dicimꝰ creare. s ꝯdere. G si creat̃a ẽ filiꝰ. qͣnlib magna sit. fac¬
ta ẽ. Nos aũt ĩ eũ credimꝰ ꝑ quẽ facta st̃ oĩa: ñ ĩ eũ ꝑ ꝙ̃ fc̃a¬

Expanded text:
dere, quod creare. quamquam in latinae linguae consuetudine dicatur aliquando creare pro eo, quod est gignere; sed graeca discernit. hoc enim dicimus creaturam, quod illi xtfofwi uel xtlatv uocant; et cum sine ambiguitate loqui uolumus, non dicimus creare, sed condere. ergo si creatura est filius, quamlibet magna sit, facta est. nos autem in eum credimus, per quem facta sunt omnia, non in eum,
Abbreviated transcription (Latin):
etit.s tantũ ẽ.: qr ⁊ qd̾ fuit iã ñ ẽ. ⁊ qd̾ erit. nõdũ ẽ. Ille gͦ
ẽ ĩ cõmutabił sine ꝯditõne tẽꝑoꝵ ⁊ uarietate: nec aliun¬
de arbitror manare illd̾ qd̾ famulo suo moysi. tale nom̃
suũ ĩsinuauit. plã cũ ab eo q̃reret si se ppłs ad ꝙ̃ mitte¬
bat᷑ ꝯtẽpneret. a qͦ se diceret missũ. responsũ dicentis acce¬
pit: ego sũ qͥ sũ. Deĩti subiungit. Hec dices filiis isrł. Qi est
misit me ad uos. Ex qͦ rã sꝑitalib animis patere ꝯfido:
nullã nat᷑ã dõ ẽẽ posse ꝯtͣriã. Si enĩ ille ẽ. ⁊ de solo dõ ꝓprie
dicipͭ hoc u̾bũ. qd̾ eñi uere ẽ. ĩ cõmutabilr̃ manet: qm̃ quod¬

Expanded text:
quod fuit, iam non est, et quod erit, nondum est. ille ergo est incommutabilis sine condicione temporum et uarietate. nec aliunde arbitror manare illud, quod famulo suo Moysi tale nomen suum insinuauit. nam cum ab eo quaereret, si se populus, ad quem mittebatur, contemneret, a quo se diceret esse missum, responsum dicentis accepit: ego sum, qui sum. deinde subiunxit: haec dices filiis Israhel: qui est, misit me ad uos. Ex quo iam spiritalibus animis patere confido nullam naturam deo esse posse contrariam. si enim ille est et de solo deo proprie dici potest hoc uerbu
Abbreviated transcription (Latin):
trabit᷑ auriga ⁊ sue temeritatis dat penias. qͥcqͥd illd̾ ẽ qͦ utebat᷑
accusat. S s̃ploret auxiliũ. iubeat dñs reu. obsistat᷑ equis alia
iã spͥtacula de illiꝰ p̃cipitatõne facientib. ⁊ nͥ subueniat᷑ de mor¬
te faciuris: tostituat᷑ ĩ locũ suꝑ rotas collocet᷑. habenaꝵ iuta red¬
dant᷑: regat cauciꝰ obtẽꝑantes ⁊ edomitas bestias. Tuc̃ senciet
quã bene curtꝰ.⁊ tota illa iunctio fabͥcata sit. q̃ ruina eiꝰ.⁊ ipm
affligebat. ⁊ cursũ decentissime mod̾atõnis acceꝑat amiserat.
qr ⁊ huic corꝑi ĩbecillitatẽ peꝑit aĩe male utentis auiditas.⁊̃
paradiso usurpans uetitũ cibũ ꝯtͣ medici disciplinã. qua sẽꝑit̃¬
tia ꝯtinet᷑ salus. Si gͦ ĩ ista ip̃a uisibił cartus ĩbecillitate. uͥ bea¬

Expanded text:
d illud est quo utebatur, accusat: sed imploret auxilium, jubeat Dominus rerum, obsistatur equis, alia jam spectacula de illius praecipitatione facientibus, et nisi subveniatur de morte facturis, restituatur in locum, super rotas collocetur, habenarum jura reddantur, regat cautius obtemperantes, et edomitas bestias; tunc sentiet quam bene currus, et tota illa junctio fabricata sit, quae ruina ejus, et ipsum affligebat, et cursum decentissimae moderationis amiserat: quia et huic corpori imbecillitatem peperit animae male utentis aviditas in paradiso, usurpans vetitum cibum contra medici disciplinam, qua sempiterna continetur salus. 84. Si ergo in ista ipsa visibilis carnis imbecillitate, ubi bea
Abbreviated transcription (Latin):
nouit nec sͥ perire. qd̾ dõ nõ perit. Ds̃ aut̃ dñs ẽ. ⁊ uiuori ⁊ mor¬
ut nemo illi iusticiã ⁊ dm̃. sic nemo auferet beatitudinẽ. ⁊̃ si for¬
te aliqñ alicuiꝰ ꝑiculo uł errore uł dolore cõmouet᷑: usq ad illiꝰ
auxiliũ aut correctõnẽ. aut ꝯsolatõnẽ ñ usq ad suã subu̾sionẽ
ualere patit᷑. In oĩb aũt officiosis laborib. futẽ qͥetis certa ex¬
to ⁊ dono diligit inimicos. Huic uiro ĩ tribulatõib paꝵ ẽ nõ
ꝯtristari nͥ ⁊̃ gaudeat. sciens qd̾ tribulatõ pacienciã oꝑat᷑. pa¬
ciencia ꝓbatõnẽ: ꝓbatio spem. spes aũt ñ ꝯfundit. qr caritas dĩ¬

Expanded text:
nouit nec sibi perire quod deo non perit. deus autem dominus est et uiuorum et moriniustus. et ut nemo illi iustitiam et deum, sic nemo aufert beatitudinem. et si quando forte alicuius periculo uel errore uel dolore commouetur, usque ad illius auxilium aut correctionem aut consolationem, non usque ad suam subuersionem ualere patitur. in omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa exto et dono diligit inimicos. huic uiro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit; quoni
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe ⁊ ctedere. s ⁊ dño reuelante ĩtellige̾ atq cog¬
noscere meruert̃. Scͥptũ ẽ enĩ: nͥ credideritis. ñ ĩtellige¬
tis. S tractatõ fidei. ad munietidũ sỹbolũ ualet. nõ ut
ip̃a ꝓ sỹbolo grãm dĩ ꝯseq̃ntib memorie mandata et
reddenda tradat᷑. s ut illa q̃ ĩ sybolo retinent᷑ ꝯtͣ hereti¬
Conati sũt eͥ qͥdã ꝑsuadere dm̃ patr̃e. nõ ẽẽ oĩpotentẽ. ñ
qr hoc dice̾ ausi st̃. s ĩ suis tͣditionib hoc sentire ⁊ credere

Expanded text:
intellegere atque cognoscere meruerunt. scriptum est enim: nisi credideritis, non intellegetis. sed tractatio fidei ad muniendum symbolum ualet: non ut ipsa pro symbolo gratiam dei consequentibus memoriae mandanda et reddenda tradatur, sed ut illa, quae in symbolo retinentur, contra haeretiConati sunt enim quidam persuadere deum patrem non esse omnipotentem; non quia hoc dicere ausi sunt, sed in suis tradi
Abbreviated transcription (Latin):
dinatũ ẽẽ ꝯcedũt: ita oĩpotentẽ dm̃ negãt. ut ñ eũ credãt
mundũ potuisse face̾. nͥ ad eũ fabͥcandũ alia nat᷑a q̃ ĩa fue¬
rat. ⁊ qũa ip̃e ñ fecerat. uteret᷑. carnali scilicet ꝯsuetudine
uidendi fabros. ⁊ domoꝵ structores. ⁊ qͦslibet opifices qͥ nͥ
adiuuent᷑ parata mati̾a. ad effectũ sue artis. ꝑuenire nõ
posst̃. Ita ĩtelligũt fabͥcatorẽ mundi ñ eẽ oĩpotentẽ. si mũ

Expanded text:
t non eum credant mundum potuisse facere, nisi ad eum fabricandum alia natura, quae iam fuerat et quam ipse non fecerat, uteretur; carnali scilicet consuetudine uidendi fabros et domorum structores et quoslibet opifices, qui, nisi adiuuentur parata materia, ad effectum suae artis peruenire non possunt, ita intellegunt fabricator
Abbreviated transcription (Latin):
uolũt ex plicare. Itaq ĩ qͣntũ filiꝰ ẽ ⁊ de pat᷑ acceꝑit ut sit. cũ ille
de filio id nõ acceꝑit. ⁊ ĩ qͣticũ hoẽm. mutabilẽ scilie creatã
ł melꝰ cõmutatidã. ĩ effabili miscd̾ĩa tp̃ali dispensatõne susce¬
pit: multa de illo ĩ scͥpt̾is ĩueniunt᷑ ita dicta. ut ĩpias hete¬
ticoꝵ tñtes pͥus uolentes doc̾e ꝙͣ nosse. ĩ errorẽ miserĩt. ut
putarẽt eũ nõ eqͣlẽ patͥ nͦ eiꝰdẽ eẽ sub̾e. Qualia st̃ illa. qm̃ pa¬

Expanded text:
uolunt explicare. itaque, in quantum filius est, de patre accepit, ut sit, cum ille de filio id non acceperit: et in quantum hominem mutabilem, scilicet creaturam in melius commutandam, ineffabili misericordia temporali dispensatione suscepit, multa de illo in scripturis inueniuntur ita dicta, ut inpias haereticorum mentes prius uolentes docere quam nosse in errorem miserint, ut putarent eum non aequalem patri nec eiusdem esse substanti
Abbreviated transcription (Latin):
No diligamꝰ mundũ. qm̃ oĩa q̃ ĩ murido sũt. ꝯcupiscĩa carnis
⁊ ncupiscĩa oculoꝵ ẽ. ⁊ ãbitio scłi. Nõ diligamꝰ ꝑ cartus uolup¬
tatẽ corrũꝑs atq corrũpi. ne ad miserabiliore co̾ruptõniẽ do¬
loꝵx torm̃toꝵq ueniamꝰ. Nõ diligamꝰ c̾tamina. ne angłis qͥ
talib gaudẽt. ĩ potestatẽ dem̃ humiliandi. uinciendi. u̾beran¬
di. Nõ diligamꝰ uisibilia sp̃tacula: ne ab ip̃a u̾itate aberrando. ⁊

Expanded text:
arnis, et concupiscentia oculorum est, et ambitio saeculi . Non diligamus per carnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruptionem dolorum tormentorumque veniamus. Non diligamus certamina, ne angelis qui talibus gaudent, in potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibil
Abbreviated transcription (Latin):
Hoiẽm dix̃. qͥ rõne uti pͣ.⁊ ubi cecidit. ibi ĩcũbere ut surgat.
Si gͦ uoluptas carnis diligit᷑: ea ip̃a diligenciꝰ ꝯside̾t᷑. ⁊ cũ ibi re¬
cognita fuerĩt qͦꝵdã uestigia numoroꝵ. q̃rendũ ẽ ubi sine tu¬
more sĩt. Ibi eͥ mag̃ unũ ẽ: qd̾ ẽ ⁊̃ si tales sũt ĩ ip̃a motione
uitali q̃ in seminib oꝑat᷑: mag̃ ibi mirandi sũt ꝙͣ ĩ corꝑe. Si
enĩ numeri seminũ. sic ip̃a semina tumerẽt. de dimidio grano
merosã successionẽ. cui nõ ratõ ĩ illo pͥmo ⁊ uno semine fuerit
Deiñ uld̾ cogitandũ ẽ. qͣm numeros as ꝙͣ suaues sonoꝵ pulchri¬
tudines. u̾beratꝰ aer trahiciat cantante luscinia. quas illiꝰ aui
nimau̾ti pͣ. Nullũ enĩ hoꝵ ẽ. qd̾ nõ uł ĩ sono uocis. ł ĩ cetõ motu
gerat. nõ aliqͣ sciencia. s tm̃ ĩtimis nat᷑e t̃minis. ab illa ĩcom¬
mutabili lege numeroꝵ lege modulatis. Redeamꝰ ad nos. ⁊¬

Expanded text:
one uti potest, et ubi cecidit, ibi incumbere ut surgat. Si ergo voluptas carnis diligitur, ea ipsa diligentius consideretur; et cum ibi recognita fuerint quorumdam vestigia numerorum, quaerendum est ubi sine tumore sint. Ibi enim magis unum est quod est. Et si tales sunt in ipsa motione vitali, quae in seminibus operatur, magis ibi mirandi sunt quam in corpore. Si enim numeri seminum sicut ipsa semina tumerent, de dimidio grano merosam successionem, cujus non ratio in illo primo et uno semine fuerit. Deinde illud cogitandum est, quam numerosas, quam suaves sonorum pulchritudines verberatus aer trajiciat cantante luscinia, quas illius avinimadverti potest. Nullum enim horum est, quod non vel in sono vocis, vel in caetero motu gerat, non aliqua scientia, sed tamen intimis naturae terminis, ab illa incommutabili numerorum lege modulatis. CAPUT XLIII.
Abbreviated transcription (Latin):
colere ñ debemꝰ. Nõ sit nob̾ religio cultꝰ hõiũ mortuoꝵ: qr
si pie uixerũt. ñ sic habent᷑. ut tales q̃rant honores. s illũ
a nob̾ coli uolũt. qͦ illuminante. letant᷑ meriti sui nos eẽ
ꝯseruos. Honorandi gͦ sũt ꝓpt̾ imitatõnẽ: nõ adorandi
ꝓpt̃ religionẽ. Si aũt̃ male uixerũt. uͥcũq sint. ñ sũt colendi.
xlõ sit nob̾ religio cultꝰ demonũ: qr oĩs suꝑsticio. cũ sit magria
pena hõiũ. ⁊ ꝑiculosissima t̃pitudo. honor ẽ ac triũphꝰ illoꝵ. Nõ
sit nob̾ religio t̃raꝵ cultꝰ ⁊ aquaꝵ: qr istis purior ⁊ lucidior ẽ
aer ⁊̃ caliginos. quẽ tñ colere ñ debemꝰ. Nõ sit nob̾ religio ⁊̃ pu¬
rioris aeris ⁊ serenioris cultꝰ: qr luce absente ĩumbrat᷑. ⁊ puri¬
extinguimꝰ: cole̾ utiq nõ debemiꝰ. slõ sit nob religio cultꝰ corꝑũ
etheteoꝵ atq celestiũ. q̃ qͣnuis oĩb ceteris corꝑib recte p̃po¬

Expanded text:
colere non debemus. Non sit nobis religio cultus hominum mortuorum: quia si pie vixerunt, non sic habentur ut tales quaerant honores; sed illum a nobis coli volunt, quo illuminante laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerNon sit nobis religio cultus daemonum; quia omnis superstitio cum sit magna poena hominum, et periculosissima turpitudo, honor est ac triumphus illorum. 109. Non sit nobis religio terrarum cultus et aquarum; quia istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente inumbratur; et puriexstinguimus, colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestiu
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nia. susciꝑe dignaret᷑: ꝑ quã nos doceret id eẽ hoĩ colendũ.
qd̃ ab om̃i creat̾a ĩtelleciuali ⁊ rõnali colendũ ẽ. Hoc ⁊̃ ip̃o op¬
timos angłos. ⁊ excellentissima ministi̾a dĩ uelle credamꝰ: ut
unuũ cũ ip̃is credamꝰ dm̃. cuiꝰ ꝯtẽplatõne beati st̃. Neq enĩ
⁊ nos uidendo angłm beati sumꝰ. s uidendo ui̾tatẽ qua ⁊̃ ip̃o
diligimꝰ angłos. ⁊ his ꝯgratulam̃. Nec ĩuidemꝰ qd̾ ea paratioreᷤᷤ
⁊ nulł molestiis int̾pedientib ꝑfruunt᷑: s magis eos diligimꝰ.
qͣm ⁊ nos tale aliqͥd sꝑare a cõmuni dõ iussi sumꝰ. Qt̃ honoramꝰ
eos caritate nõ seruitute. nec eis tẽpla ꝯstituimꝰ. Nolũt eͥ se sic ho¬
norari a nob: qr nos ip̃os cũ boni sumꝰ. tẽpla sũmi dĩ ẽẽ nouerũt.
Recte itaq scͥbit᷑ hoẽm ab angło ꝓhibitũ tie se adoraret. s unũ¬

Expanded text:
erna suscipere dignaretur, per quam nos doceret id esse homini colendum quod ab omni creatura intellectuali et rationali colendum est. « Hoc etiam ipsos optimos angelos et excellentissima ministeria Dei velle credamus, ut unum cum ipsis colamus Deum, cujus contemplatione beati sunt. Neque enim et nos videndo angelos beatidiligimus Angelos, et his congratulamur. Nec invidemus quod ea paratiores, vel nullis molestiis interpedientibus perfruuntur: sed magis eos diligimus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute. Nec eis templa construimus: nolunt enim se sic honorari a nobis; quia nos ipsos cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem ab angelo
Abbreviated transcription (Latin):
cħ ẽ. E ĩ sĩplicitate cordis q̃ramꝰ illũ. Agite ociũ ĩqͥt. ⁊ agnoscetis
qr ego sũ dñs. Nõ ociũ desidie. s ociũ cogitonis. ut a locis ac ip̃ib
uacetis. Hec eͥ fantasmata tumoris ⁊ uolubilitatis. ꝯstatitẽ uni¬
tatẽ uid̾e̾ ñ sinũt. Loca offert̃ qd̾ atnemꝰ: tõꝑora subripiũt qd̾ a¬
mamꝰ. ⁊ telinquunt ĩ aĩa t̾bas phantasmatũ qͥb ĩ aliud atq a¬
liud cupiditas ĩcitet᷑. Ita fit ĩqͥetꝰ atq erũpnos aĩus. frustra te¬
nere a qͥb tenet᷑ exoꝑtans. Uocat᷑ gͦ ad ociũ. idẽ ut ista tĩ diligat
q̃ diligi sine labore ñ possut. Sic eͥ eis dnãbit᷑. si ñ tenebit᷑. s tene¬
bit. Iugũ ẽ meũ ĩqͥt leue ẽ. Huic iugo qͥ subiectꝰ ẽ. subiecta ht̃ ce

Expanded text:
dis quaeramus illum. Agite otium, inquit, et agnoscetis quia ego sum Dominus : non otium desidiae, sed otium cogitationis, ut a locis et temporibus vacet. Haec enim phantasmata tumoris et volubilitatis, constantem unitatem videre non sinunt. Loca offerunt quod amemus, tempora surripiunt quod amamus, et relinquunt in anima turbas phantasmatum, quibus in aliud atque aliud cupiditas incitetur. Ita fit inquietus et aerumnosus animus, frustra tenere a quibus tenetur, exoptans. Vocatur ergo ad otium, id est, ut ista non diligat, quae diligi sine labore non possunt. Sic enim eis dominabitur, sic non tenebitur, sed tenebit. Jugum meum, inquit, leve est . Huic
Abbreviated transcription (Latin):
occ̾runt. ⁊ nos tnͣsire ñ sinũt. nullis uirib s magnis ĩsidiis lat᷑¬
cinancia. ñ ĩ telligentib ꝙͣ late ꝑateat qd̾ dictũ ẽ. Cauete asimu¬
lachris. Itaq alii ꝑ ĩnumerabiles mundos. uaga cogitatõne uo¬
lutati st̃. Alii dm̃ eẽ ñ posse nͥ corpꝰ igneũ putauert: alii candorẽ
lucis inm̃se. ꝑ ĩfinita spacia usq qͣq porrectũ. ex una tñ parte. qͣsi ni¬
gro qͣdã cutieo fixũ. duo adu̾sa regna opinatites.⁊ talib reb ꝯsti¬
tuentes pͥncipia cũ suis phantasmatib fabulati st̃. Qͦs si uirare
cogã utrũ hec uera eẽ sciant. fortasse ñ audeat̃. s uicissĩ dicãt. Tu
gͥ ostende qͥd ueꝵ sit. Qͥb si nicħ respondeã. nͥ ut illã lucẽ q̃rãt qͣ

Expanded text:
nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut
Abbreviated transcription (Latin):
diligit. ĩ seipõ ht̃ totũ atq ꝑfcm. Ita cũ diligat ꝓximũ tã ꝙͣ seip
aut̃ illi eripit dm̃. Ille gͦ uerissime atq c̾tissime inuictꝰ hõ est.
qͥ coheret dõ. ñ ut ab eo aliqͥd boni extͣ meteat᷑. s cui nich aliud
ꝙͣ ip̃m herere dõ bonũ ẽ. Hic uir qͣndiu ẽ ĩ hac uita. utit̾ ami

Expanded text:
diligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligdiligit, in se ipso habet totum atque perfectum. ita cum diligautem illi eripit Deum; ille ergo verissime atque certissime invictus homo est, qui cohaeret Deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud quam ipsum adhaerere Deo bonum est. Hic vir quandiu est in hac vit
Abbreviated transcription (Latin):
diligat bene cantantẽ. nõ hũc aut illũ. s tm̃ bñ cantantẽ ꝙ̃li¬
desit qd̾ diligit qr ip̃e bñ cantat. Nã si cuiꝗͣ. inuidet bñ cantã¬
ti: nõ iã illud diligit. s laudẽ aliꝙͣ aut aliud aliqͥd qͦ bñ cantã¬
do uult ꝑuenire. ⁊ potest ei minui uł aufri si ⁊ aliꝰ bñ canta¬
uerit. Qi gͦ inuidet bñ cantanti. ñ amat bñ cantantẽ. S rur¬
sus qͥ eo ĩ diget. nõ cantat bñ. Qd̾ multo accõmodaciꝰ de bñ ui¬
uente dici pͭ. qr ĩuidere nulli pͥ. Qͦ enĩ ꝑueniũt bñ uiuentes
sͥ exhibeat᷑ qd̾ diligit. tanꝗͣ. si alicubi ꝯuiuet ubi eũ cantare t̃¬
pe sit. s deceat audire cantantẽ. Bñuiue̾ aut̃. sẽꝑ dec. Qr̃ qͥsqͥs
hoc diligit ⁊ facit. nõ solũ ñ inuidet imitantib. s ⁊ hisse p̃bet li¬
bentissime ⁊ humanissime qͣntũ pͥ: nec eis tñ ĩdiget. Nã qd̾ ĩ ilł

Expanded text:
diligat bene cantantem, non hunc, aut illum, sed tantum bene cantantem quemlidiligat bene cantantem, non hunc, aut illum, sed tantum bene cantantem quemlidesit quod diligit, quia ipse bene cantat. nam si cuiquam inuidet bene cantanti, non iam illud diligit, sed laudem aut aliquid aliud quo bene cantando uult peruenire, et potest ei minui uel auferri, si et alius bene oantauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes,sibi exhibeatur quod diligit; tamquam si alicubi conuiuetur ubi eum cantare turpe sit, sed deceat audire cantantem. bene uiuere autem semper decet. quare quisquis hoc diligit et facit, non solum non inuidet imitantibus, sed eis se praebet libentissime atque humanissime, quantum potest; nec eis tamen indiget. nam quod in illis
Abbreviated transcription (Latin):
Oderimꝰ gͦ tp̃ales necessitudines: si et̾nitatis caritate flagremꝰ.
Diligat hõ ꝑximũ. tanꝙͣ seip̃m. Certe eñi sͥ ips nemo ẽ pat̾
aut filiꝰ aut affinis. aut aliqͥd huiꝰ modi. s tantũ hõ. Qͥ gͦ dili¬
git aliꝙ̃ tanꝙͣ seipm: hoc ĩ eo debet dilige̾. qd̾ sͥ ipẽ ẽ. Corpora
si ñ sut qd̾ nos sumꝰ. No gͦ ĩ hõe corẜꝰ ẽ expetendũ. aut deside¬
tandũ. Ualet eͥ ad hoc ⁊̃ qd̾ p̃ceptũ ẽ. Nõ ꝯcupiscas rẽ ꝓximi
tui. Quaꝓpt̃ qͥsqͥs ĩ ꝑximo aliud diligit ꝙͣ qd̾ sͥ ip̃e ẽ: nõ eũ
diligit tanꝙͣ seip̃m. Ipã gͥ humatia natã. sine carnali ꝯditio¬
ne diligenda ẽ. siue sit ꝑficienda siue ꝑfcã. Om̃s sub uno
ꝓpt̃ cur iste ñ inuictꝰ sit hoẽm diligendo. cũ ĩ eo nicħ p̃t̃ hoẽm
diligat. idẽ creaturã dĩ ad eiꝰ imaginẽ factã: nec ei possit deeẽ
ꝑfecta nat᷑a qua diligiti cũ ip̃e ꝑfectꝰ ẽ: Sic̃ enĩ u̾bi gr̃a. si qͥsꝗͣ

Expanded text:
tatis charitate flagramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipse nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo. Qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus, non ergo in homine corpus est expetendum, aut desiderandum. Valet enim ad hoc etiam quod praeceptum est: Ne concupiscas rem proximi tui; quapropter quisquis in proximo aliud diligit quam sibi ipse est, non eum diligit tanquam seipsum; ipsa igitur natura humana sine carnali conditione diligenda est, sive sit perficienda, sive perfecta. Omnes sub uno propter cur iste non sit invictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est, creaturam Dei, ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura quam diligit cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ p̃ceptis ip̃iꝰ u̾tatis hereamꝰ. Ita nr̃o iuditõ: errore punim̃. aliud
ueritate apꝓbantes. aliud uanitate sectantes. Tandiu aũt ẽ ludi¬
crũ ⁊ ioculare aliqͥd. qͣndiu nouimꝰ ĩ cuĩ ueri cõꝑatõne rideat᷑. S

Expanded text:
quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et ore punimur, aliud quam praeceptis ipsius veritatis haereamus. Ita nostro judicio et ore punimur, aliud ratione approbantes, aliud vanitate sectantes. Tamdiu autem est ludicrum et joculare aliquid, quamdiu novimus in cujus veri comparatione rideatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ inde se iactat. si aliqͥd acuciꝰ ceti̾s. ⁊ uiuaciꝰ inspͨtando cognoscat ⁊
iudicet. Ip̃m deniq p̃stigiatorẽ. nicħ aliud ꝙͣ fallaciã ꝓfitentẽ. dili¬
gent̃ intuent᷑ ⁊ cautissime obseruãt. ⁊ si eludunt᷑. qr sua ñ posst̃. il¬
liꝰ delectant᷑ sciencia qͥ eos eluditi Nã si ⁊ ille nesciret qͥb causis fallan¬
t intuentes. uł nescire crederet᷑: parit̃ erranti nullꝰ plauderet. Siqͥs
ob aliud nͥ qr decipi falliq ñ potuit. Si aut̃ multis aꝑtꝰ sit. ñ ille lau¬
dat᷑. s irridẽt᷑ ceteri. qͥ talia dep̃hende neq̃ut. Ita oĩs palma. cognitõni
dat᷑ ⁊ artificio.⁊ cõphensioni ui̾tatis: ad ꝙͣ nullomͦ ꝑueniũt qͥ foris
eã q̃rũt. Itaq ĩ tantas nugas ⁊ tpitudines mersi sumꝰ: ut cũ int̃ro¬
gati qͥd sit meliꝰ. uerũ an falsũ. ore uno respondeamꝰ ueꝵ ẽẽ meliu:
iocis ⁊ ludis tñ uͥ nos utiq ñ uera s falsa delectãt. multo ꝓpensius

Expanded text:
at et judicet? Ipsum denique praestigiatorem, nihil aliud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quiob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo propensius
Abbreviated transcription (Latin):
necessitudines habemꝰ. q̃ nascendo ⁊ moriendo ꝯtingũt. si na¬
tura nr̃a ĩ p̃ceptis ⁊ imagine dĩ manens ĩ istã corruptõnẽ ñ
rolegaret᷑. Itaq ad pͥstinã ꝑfcãmq nat̾ã. nos ip̃a ueritas uo¬
cans. ẜcepit ut carnali ꝯsuctudini resistamꝰ: docens neminẽ
aptũ ẽẽ regno dĩ. qͥ nõ istas carnales necessitudines oderit. Ne¬
q hoc cuiꝙͣ inhumanũ uideri decet. Magis eͥ ẽ ĩhumanũ nõ a¬
mate ĩ hõe qd̾ hõ ẽ: s amare qd̾ filiꝰ ẽ. Hoc ẽ enĩ ñ in eo ama

Expanded text:
necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis, et imagine Dei manens, in istam corruptionem non ralis est. itaque ad pristinam perfectamque naturam nos ipsa ueritas uocans praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno dei qui non istas carnales necessitudines oderit. neque hoc cuiquam inhumanum uideri debet. magis enim est inhumanum non amare in homine quod homo est, sed amare
Abbreviated transcription (Latin):
stulticiã ꝓximi. qͦ suã ferret sistultꝰ eẽt.⁊ amaret sapĩam. Qua ꝓpt̃ si
rat diuina ꝓuidencia qͥd significemꝰ uiciosi. ⁊ qͦ debeamꝰ redire cor¬
recti. Iã uͦ cuncta spͤtacula ⁊ oĩs illa q̃ appellat᷑ curiositas. qͥd aliud q̃rit
ꝙͣ de reꝵ cognitõne letitiã: Qͥd gͦ ãmirabiliꝰ. qͥd sꝑeciosiꝰ ip̃a ueritate.

Expanded text:
stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si rat diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognitione l
Abbreviated transcription (Latin):
ea diligamꝰ. s ab ẽẽ ceꝑint: ĩuenimꝰ qͥ simꝰ. Hoc eͥ sine amore nr̃o
aderat. qd̾ sine dolore nr̃o discedit. Uidet᷑ gͦ uince̾ cũ uincat᷑: qui
suꝑando ad id ꝑuenit. qd̾ cũ dolore amissut᷑ ẽ. I uincit cũ uinci ui¬
deat᷑: qͥsqͥs cedendo ad id ꝑuenit qd̾ nõ amittit ĩuitꝰ. Quẽ delectat
gͦ lib̾tas. ab amore mutabiliũ rei lib̾ ẽẽ appetat. ⁊̃ quẽ regnare
delectat. uni õiũ regnatori dõ subditꝰ adhereat. plus eũ diligendo
ꝙͣ seip̃m. ⁊ hec ẽ ꝑfecta iusticia. qͣ pociꝰ pociora. ⁊ minꝰ minora di¬
ligimꝰ. Sapientẽ aiãm atq ꝑfcãm talẽ diligat qͣlẽ illã uidet: stul¬
tã ñ talẽ s qͣlis eẽ ꝑfecta ⁊ sapiens pͥ: qr nec scip̃m deb stultũ
dilige̾. Nã qͥ se diligit stultũ. tĩ ꝓficit ad sapienciã: nͨ fiet qͥsq qͣlis cupit
ẽẽ. nͥ se oderit qͣlis ẽ. S donͦ ad sapiãm ꝑfectõnẽq ueniat᷑. eo aĩo ferat

Expanded text:
d cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam se ipsum. et haec est perfecta iustitia, qua potius potiora et minus minora diligimus; sapientem animam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligiesse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sẽpit̾na iusticia regnati. a p̃senti scło maligno salui fieri
nõ possumꝰ. nͥ ⁊ nos ad salutẽ ꝓximoꝵ nitentes. ⁊̃ ore ꝓfi¬
team̃ fidẽ qũa corde gestamꝰ. Que fides ne fraudulentis cal¬
liditatib hereticoꝵ possit ĩ nob̃̾ aliqͣ ex parte uiolari: pia.
cautaq uigilancia ꝓuidendũ ẽ. Est aũt catholica fides in
sybolo. nota fidelib. memorieq mandata. qͣnta res passa
ẽ breuitate sermonis. ut ĩcipientib atq lactentib eis
qͥ in xp̃o renati st̃. ⁊ nõdũ scͥpt᷑aꝵ diuinaꝵ diligentissima
⁊ sꝑitali tͣcͣtatõne atq cognitõne roboratis. paucis uerb
credendũ ꝯstitueret᷑. qd̾ multis uerb exponendũ eẽt ꝓfi¬
cientib.⁊ ad diuinã doctͥnã certa humilitatis atq cari¬
tatis firmitate surgentib. Sub ip̃is gͦ paucis uerb̾
ĩ sybolo ꝯstitutis pleriq heretici uenena sua occulta¬
re conati sũt: qͥb restitit ⁊ resistit diuina miscd̃ia.¬

Expanded text:
ieri non possumus, nisi et nos ad salutem proximorum nitentes etiam ore profiteamur fidem, quam corde gestamus: quae fides ne fraudulentis calliditatibus haereticorum possit in nobis aliqua ex parte uiolari, pia cautaque uigilantia prouidendum est. est autem catholica fides in symbolo nota fidelibus memoriaeque mandata quanta res passa est breuitate sermonis: ut incipientibus atque lactantibus eis, qui in Christo renati sunt, nondum scripturarum diuinarum diligentissima et spiritali tractatione atque cognitione roboratis paucis uerbis credendum constitueretur, quod multis uerbis exponendum esset proficientibus et ad diuinam doctrinam certa humilitatis atque caritatis firmitate surgentibus. sub ipsis ergo uerbis paucis in symbolo constitutis plerique haeretici uenena sua occultare conati sunt: quibus restitit et resistit diuina miseri
Abbreviated transcription (Latin):
uicerit. Nõ eͥ uincit᷑. nͥ cui eripit᷑ ab adu̾satio qd̾ amat. Q gͦ id
amat solũ qd̾ amanti erpi ñ pͭ. ille indubitant᷑ inuictꝰ ẽ nec
ulla ceuciat᷑ inuidia. Id eͥ diligit. ad qd̾ diligendũ ⁊ ꝑcipiendũ.
qͣnto plures uenerĩt. tantõ eis uberĩ gratulat᷑. Diłigit eͥ dm̃i
amittere ꝓximũ ꝙ̃ diligit tanꝙͣ seip̃m. qr neq ĩ seipo ea diligit
na ꝓuenito. ⁊ illi uelit. Que accidere sͥ mala ñ uult. ⁊ illi nolit.
Hatic uolũtatẽ:erga om̃s hões seruat. Nã erga nominẽ oꝑandũ
ẽ malũ. ⁊ dilectõ ꝓximi. malũ ñ oꝑat᷑. Diligamꝰ gͦ ut p̃ceptũ ẽ¬

Expanded text:
uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id uicerit. non enim uincitur nisi cui eripitur ab aduersario quod amat. qui ergo id amat solum quod amanti eripi non potest, ille indubitanter inuictus est nec ulla cruciatur inuidia. id enim diligit ad quod diligendum et percipiendum quanto plures uenerint, tanto eis uberius gratulatur. diligit enim deum amittere proximum, quem diligit tanquam seipsum; quia neque in seipso ea diligit na provenire, et illi velit; et quae accidere sibi mala non vult, et illi nolit : hanc voluntatem erga omnes homines servat. Nam erga neminem operandum est malum: et dilectio proximi malu
Abbreviated transcription (Latin):
ta sint. ꝑu̾sa scilic imitatõne oĩpotentis dĩ : Qũe si subditꝰ
imitaret᷑ scd̃m p̾cepta eiꝰ uiuendo: ꝑ eũ haberet subdita
cetera:. nec ad tantã deformitatẽ ueniret. ut bestiolã timeat.
qͥ uult hoĩb ĩꝑare. Habet gͦ ⁊ suꝑbia q̃ndã appetitũ unitatis
ꝙͣ ũbra. Inuicti eẽ uolumꝰ ⁊ recte. Habet eͥ hoc animi nr̃i natura
simꝰ. domat᷑ dolore pariendi ⁊ nos ĩ t̾ra laboramꝰ ⁊ cũ magno dede
core suꝑam̃ ab oĩb q̃ nos cõmouere ac ꝑt̾bare potuerĩt. Itaq no¬
lumꝰ ab hoĩb uinci.⁊ itã ñ possumꝰ uincere. Qua tͥpitudine quid
execrabilꝰ dici pͭ  fatem̃ hoẽm hoc eẽ. qd̾ nos sumꝰ. Q tã ⁊ sihabeat
uicia: ñ ẽ tñ ip̃e uiciũ. Quanto gͥ honestiꝰ hõ nos uincit. ꝙͣ uicium:
Qͥs aũt̃ dubitet ĩmane uiciũ ẽẽ ĩuidenciã. qua necẽe ẽ torq̃at᷑⁊
subiaat᷑ qͥ nõ uult ĩ teb tp̃alib uinci. Meliꝰ ẽ gͦ ut hõ nos uincat

Expanded text:
sa scilicet imitatione omnipotentis Dei? Quem si subditus imitaretur, secundum praecepta ejus vivendo, per eum haberet subdita caetera, nec ad tantam deformitatem veniret, ut bestiolam timeret, qui vult hominibus imperare. Habet ergo et superbia quemdam appetitum unitatis quam umbra. 85. Invicti esse volumus, et recte; habet enim hoc animi nostri natura simus, domatur dolore pariendi, et nos in terra labcommouere ac perturbare potuerint. itaque nolumus ab hominibus uinci et iram non possumus uinoere. qua turpitudine quid execrabilius dici potest? fatemur hominem hoc esse quod nos sumus, qui tametsi habeat uitia non est tamen ipse uitium. quanto igitur honestius homo nos uincit quam uitium? quis autem dubitet immane uitium esse inuidentiam? qua necesse est torqueatur et subiciatur qui non uult in rebus temporalibus uinci. melius est ergo ut homo nos uincat
Abbreviated transcription (Latin):
hõui ĩnuictꝰ ẽ. s ꝑ illã ĩ cõmutabilẽ legẽ. cui qͥcũq serunit so¬
u sũt siberi. Sic enĩ eis qd̾ diligũt. auferri ñ pͥ. q̃ res una. in¬
uictos facit ⁊ ꝑfectos uiras. Nã si uel ip̃m hoẽm hõ dilexorit
uł garrulã. idẽ ut ex eo aliqͥd tp̃alis uoluptatis aut cõmodi
capiat. seruiat necee ẽ nõ hoĩ. s qd̾ ẽ turpiꝰ tã fedo ⁊ detestabłi

Expanded text:
um inuictus est, sed per illam incommutabilem legem, cui quicumque seruiunt soli sunt liberi; sic enim eis quod diligunt auferri non potest; quae res una inuictos facit et perfectos uiros. nam si uel ipsum hominem homo dilexerit uel garrulam, id est ut ex eo aliquid temporalis uoluptatis aut commodi capiat, seruiat necesse est non homini, sed, quod est turpius, tam foedo et detestabili
Abbreviated transcription (Latin):
sib iudicat. cur ĩ aqͣ remũ fractũ oꝑteat apparore cũ rect st.
cur ita ꝑ oculos sentiri neceẽ sit.llã ip̃e aspͥtus ocłoꝵ reñciare id

Expanded text:
sibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et sibus judicat; cur in aqua remum infractum oporteat apparere cum rectus sit, et cur ita per oculos sentiri necesse sit: nam ipse aspectus oculorum renuntiare id
Abbreviated transcription (Latin):
dines: lune m̃strua curticula. anmi qͥdrifariã tẽꝑatõnẽ qͣdriꝑtitis ele¬
m̃tis ꝯgruentẽ. tantã uĩ seminũ. spẽs nuosq gignonciũ. ⁊ oĩa ĩ suo ge¬
nere modũ ꝓpͥũ. tiataq seruancia. In qͦꝵ ꝯsid̾atõne ñ uana ⁊ cutios pe¬
ritura curiositas ex̾cenda ẽ. s gradꝰ ad ĩmortalia ⁊ sẽꝑ manẽcia fati¬
endꝰ. ꝓximũ ẽ e̾ attende̾ q̃ ista sit tata uital q̃ cuncta ista sentit. Q
les qͣnꝗͣ ista uisibili luce p̃fulgeat. si uita careat. magni estimanda
ẽ. Qlibet nãq uitͣa substancia. cuilib ñ uiue sube: nate lege p̃po¬
nit᷑ S qr irrõnabilia qͦq aiãncia uiue̾ atq sentire nemo ãbigit.
illd ĩ aĩo huãno p̃stantissimũ ẽ. ñ qͦ sentit sensibilia. s qͣ iudi¬
uͦ illd̾ uidẽ facillimũ ẽ.p̃stanciorẽ eẽ iudicantẽ. ꝙ illa res e de
qͣ iudicat᷑. Nõ solũ aut rõnał uita de sensibilib. s de ipis qͦq sen¬

Expanded text:
ationem, quadripartitis elementis congruentem, tantam vim seminum species numerosque gignentium, et omnia in suo genere modum proprium naturamque servantia. In quorum consideratione non vana et peritura curiositas exercenda est, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus. Proximum enim est, attendere quae ista sit natura vitalis, quae cuncta ista sentit: qules, quanquam ista visibili luce praefulgeat, si vita caret, magni aestimanda est. Quaelibet namque viva substantia cuilibet non vivae subia irrationalia quoque animantia vivere atque sentire nemo ambigit, illud in animo humano praestantissimum est, non quo sentit sensibilia, sed quo judivero illud videre facillimum est, praestantiorem esse judicantem, quam illa res est de qua judicatur. Non solum autem rationalis vita de sensibilibus, sed de ipsis quoque sen
Abbreviated transcription (Latin):
gib siue subhis oĩb. Alit̃ enĩ bñ ꝯstitui ppłs ñ pͭ. ⁊̃ qͥ t̾rona sectat᷑.

Expanded text:
gibus, sivegibus, sive
Abbreviated transcription (Latin):
cia ĩ nutͥm̃tis corꝑalib agit᷑. penitꝰ obliuiscenda credenti. sciã pueri¬
cia seqͥt᷑. unde ĩcipimꝰ aliqͥd meminisse. Huic succodit adolescentia:
cui iã ꝓpagatõnẽ ꝓlis natã ꝑmittit ⁊ patrẽ fac̃. Porro adolescẽciã
iuuentꝰ excipit. iã ex̾cenda munerib publicis ⁊ domanda sub legib:
ĩ qua uehem̃cior ꝓhibitõ p̾catoꝵ ⁊ ꝑena p̾canciũ s̾uilit̃ cohertens
carnalib animis atrociores ĩpetꝰ libidinis gignit. ⁊ oĩa cõmissa ꝯ¬
geminat. Nõ enĩ sĩplex pͦcatũ ẽ: nõ solũ malũ. s ⁊̃ uetitũ admittere.
Ptꝰ labores aut̃ iuuentutis: seniori pax ñ nulla ꝯcedit᷑. Inde usq ad mor¬
tẽ det̾ĩor etas ac decolor ⁊ morbis subiectior. debilisq ꝑduc̃. Hec ẽ utta
hoĩs uiuentis ex corꝑe: ⁊ cupiditatib reꝵ tpaliũ colligati. Hic dt᷑ uetꝰ
stituta t̃rena ciuitate. siue sub regib. siue sub pͥncipib siue sub le¬

Expanded text:
ia in nutrimentis corporalibus agitur, penitus obliviscenda crescenti. Eam pueritia sequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio peccatorum, et poena peccantium serviliter coercens, carnalibus animis atrociores impetus libidinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum temporalium colligati. Hic dicitur vonstituta terrena civitate, sive sub regibus, sive sub principibus, sive sub le
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. qͦ ⁊ de illis omib iudicamꝰ. quas figuras appetãt. ⁊ qͣteriꝰ
ĩpleant.⁊ nos in edificiis aliisq corporeis oꝑib. tanꝙͣ dnĩ
om̃iũ taliũ figuraꝵ ĩnumerabilia machinam᷑: qͥd in nob̾¬
ẽ qd̾ intꝰ ĩtelligit has ip̃as uisibilos corpoꝵ moles ꝓportio¬
ne magnas ẽẽ uł paruas. ⁊ om̃e corpꝰ habere dunidiũ qͣntu¬
lũcũq sit. ⁊ si dimidiũ. ĩnumerabiles partes: Itaq om̃e gͣnũ
mili sue parti tante qͣntã ĩ hoc mundo nr̃m corpꝰ tenet. tã
magnũ eẽ qũa mundꝰ ẽ nob̾. totũq istũ mundũ figuratum

Expanded text:
nobis, quo et de illis omnibus judicamus, quas figuras appetant, et quatenus impleant, et nos in aedificiis aliisque corporeis operibus, tanquam domini omnium talium figurarum, innumerabilia machinamur? Quid est in nobis, quod intus intelligit has ipsas visibiles corporum moles proportione magnas esse, vel parvas; et omne corpus habere dimidium, quantulumcumque sit; et si dimidium, innumerabiles partes: itaque omne granum milii suae parti tantae, quantam in hoc mundo nostrum corpus tenet, tam magnum esse quam mundus est nobis, totumque istum mundum fi
Abbreviated transcription (Latin):
tatib gaudẽt. libeticꝰ̃ discũt ꝙͣ norũt. cũ cognitõ sit fitiis discendi:
⁊ qͣb uilis ẽ facilitas actõnis. libenciꝰ c̾tant ꝙͣ uiticũt. cũ uictoria sit
frui genitalib m̃bͥs. ꝙͣ. nullã talẽ cõmotõnẽ pati. Inueniũt᷑ ⁊̃ qͥ
esurire ac sitire. ⁊ ñ desid̾are ꝯcubitũ ⁊ ñ eẽ corꝑe fatigato. Qr̃ qui
fines ip̃os desid̾ant pͥus curiositate carẽt. cognoscentes eã õẽ certã
cognitõnẽ q̃ intꝰ ẽ. ⁊ ea ꝑfruentes. qͣntũ in hac uita q̃unt. Deĩ ac¬
cipiũt actõnis facilitatẽ ꝑuicacia posita. scientes maiorẽ õe facili¬
orẽq uictoriã. ñ resiste̾ aĩositati cuiꝰ ꝙͣ.⁊ hoc qͣntũ ĩ hac uita q̃unt.

Expanded text:
tatibus libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi, et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit frui genitalibus membris, quam nullam talem commotionem pati: inveniuntur etiam qui esurire, ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem quae intus est, et cipiunt actionis felicitatem pervicacia posita, sentientes meliorem esse facilioremque victoriam non resistere animositati cuiusquam; et hoc quantum in hac vita queunt
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ in hac uita. ⁊ post hanc uitã ordinat᷑. quo eũ destinari. ⁊
ubi ordinari sũmꝰ ille rector ⁊ dñs iudicat. Nulla itaq feditate.

Expanded text:
natur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et natur in hac vita, et post hanc vitam ordinatur, quo eum destinari et ubi ordinari summus ille rector et Dominus judicat. Nulla itaque foeditate