comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta despiciunt: ex his nascentes cogitationũ in so¬
lentias ñ paciuntur. Solam namq: eternã patriam
appetunt: & quia nulla huius mundi diligunt:¬
magna mentis tranquillitate ꝑfriuint᷑. Magna requies
mentis ẽ a secreto cordis terrenorum desideriorũ tumultꝰ
expellere: & una intentione ȩternȩ patriȩ inanorem
intimȩ quictis anhelare. Atumultu rerum temporaliũ
dauid secessum querebat: cum diceret: Unam pecii ad nõ
hancrequiram:: ut in habitem in domo domini. Et illud.
Ecce elongaui fugiens: & mansi in solitudine: fugiens
elongat: qui aturba desideriorum temporaliũ in alta
dĩ contem platione se subleuat. Manet uero in soli¬
tudine: qui ꝑseuerat in remota mentis intentione: Di¬
xit abba antonius. quia qui sedet in solitudine. & qui¬
escit: a tribus bellis eripitur. Idẽ auditus. locutionis.
& insus: Abba arseniꝰ orauit. dicens Dominẽ. dirige

Expanded text:
cuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insocuncta despiciunt, ex his nascentes cogitationum insolentias non patiuntur. Solam namque aeternam patriam appetunt, et quia nulla humagna mentis tranquillitate perfruuntur. Magna requies mentis est, a secreto cordis terrenorum desideriorum tumultus expellere, et una intentione aeternae patriae in amorem intimae quietis anhelare. A tumultu rerum temporalium David secessum quaerebat, cum diceret: Unam petii a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini . Et illud: Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine . Fugiens elongat, qui a turba desideriorum temporalium in alta Dei contemplatione se sublevat; manet vero in solitudine, qui perseverat in remota mentis intentione. Dixit abbas Antonius: Qui sedet in solitudine et quiescit, a tribus bellis eripitur, id est, auditus, locutionis et visus. Abbas Arsenius oravit dicens: Domine, dirige
Abbreviated transcription (Latin):
atq alia scło huic remntiantib. Illis enĩ dr̃. ut sua
omĩa bene gerant: istis ut sua omĩa derelinquant:
Illi preceptis gñalib ad stringuntur: isti preceptage¬
neralia ꝑfectius uiuendo transcendunt: Ad ꝑfectũ ñ
sufficit: nisi abnegatis om̃ib suis. etiam se ipsũ quis¬
q ab neget. Sed quid ẽ seipsum abnegare. nisi uolup¬
tatib ꝓpriis remntiare: ut qui suꝑb erat sit humilis:
qui ira cundus ẽ. esse studeat mansuetus: Nam si ita qͥs¬
q renuntiet. quib possidet omĩb ut suis ñ renuntiet
moribus : ñ ẽ xp̃i discipłs. Qui enĩ renuntiat reb suis.
sua abnegat. qui uero renuntiat morib praus. semetip¬
sum scilicet abnegat. Unde & dñs. Qui uult inquit
post me uenire.: ab neget semet ipsum. Ne his qui quiȩ
nichil huius mundi appetunt: nullis procul
dubio incorde tumultibus premuntur. Om̃s
quippe in ordinatos desideriorum motus. a cribili cordis
manu sc̃e conu̾ersationis eiciunt: & qui transitoria

Expanded text:
atque alia saeculo huic renuntiantibus. Illis enim dicitur ut sua omnia bene gerant, istis ut sua omnia bene derelinquant. Illi praeceptis generalibus astringuntur, isti praecepta generalia perfectius vivendo transcendunt. 2. Ad perfectum non sufficit, nisi ut, abnegatis omnibus suis, etiam seipsum quisque abneget; sed quid est seipsum abnegare, nisi voluptatibus propriis renuntiare? Ut qui superbus erat sit humilis; qui iracundus esse studeat mansuetus. Nam si ita quisque renuntiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; qui vero renuntiat moribus pravis, semetipsum scilicet abnegat. Unde et Dominus: Qui vult, inquit, post me venire, abneget semetipsum . 306 CAPUT XIX. nihil hujus mundi appetunt, nullis procul dubio in corde tumultibus premuntur. Omnes quippe inordinatos desideriorum motus a cubili cordis manu sanctae considerationis ejiciunt; et quia transitoria
Abbreviated transcription (Latin):
N eq enim pie dñs ante delinquentiũ oculos flenda pec¬
cata opponeret: si ꝑsemetipsum ea destricte ferire uo¬
luisset: Constat enim quod suo iuditio abscondere
uoluit. quos miserando preueniens semet ipsis ui dices
remus: non utiq uidicaremur.¬

Expanded text:
Neque enim pie Dominus ante delinquentium oculos flenda pecNeque enim pie Dominus ante delinquentium oculos flenda peccata opponeret, si per semetipsum ea districte ferire voluisset. Constat enim quod suo judicio abscondere voluit, quos miserando praeveniens sibimetipsis judices remus, non utique judicaremur
Abbreviated transcription (Latin):
Esectus enĩ quisq iam se ꝑfecte conuertit: s ad huc se
ꝑfecꝰte in securita te non erigit: quia dũ qnͣta sit dis¬
trictio extremi examinis pensat: int̃ spem & forni
dinẽ sollicite trepidat: quia uistus iudex ueniens.
quid de ꝑpetratis reputet. quid relaxet. ignorat: Nã
si digne defleuerit nescit : ac ne culpȩ immanitas.
modũ pęnuentiȩ transeat. metuit Et plerumq
culpã iam ueritas relaxat: s mens afflicꝰta. Adhuc
de uenia dũ ualde sibi ẽ sollicita. trepidat. Sc̃s gͦ
scit: quia peccatum suum homo iam corrigendo &
penitendo deserit. s tam̃ ad hiic distric̾tũ iudicem de
cati uenia dubietas non ẽ: uibi iã securã mentẽ culpe
suȩ muediã ñ addicit: ubi ñ reatũ animꝰ trepidat:
s de eius indulgentia liber exultat: Ammonendist̃¬
timore formidinis opp̃ssi: ut de miscdia. quã postulãt
presumant: ne ui imnmoderate afflictionis intereant

Expanded text:
Electus quisque jam se perfecte convertit, sed adhuc se Electus quisque jam se perfecte convertit, sed adhuc se perfecte in securitate non erigit, quia dum quanta sit districtio extremi edinem sollicitus trepidat, quia, justus Judex veniens quid de perpetratis reputet, quid relaxet, ignorat. Saepsi digne fleverit nescit, ac ne culpae immanitas modum poenitentiae transeat, metuit. Plerumque culpam jam veritas relaxat, sed mens afflicta adhuc de venia, dum valde sibi est sollicita, trepidat. Sanctus scit, quia peccatum suum homo jam corrigendo et poenitendo deserit; sed tamen adhuc districtum Judicem de cati venia dubietas non erit ubi, jam securam mentem culpae suae memoria non addicit, ubi non sub reatu animus trepidat, sed de ejus indulgentia liber exsultat . Davitimore formidinis oppressi, ut de misericordia quam postulant praesumant, ne vi immoderatae afflictionis intereant.
Abbreviated transcription (Latin):
reminiscit᷑. considerans. ubi fuit: aut uiditiorum
dĩ sententiã metuiens. & secũ querens. cogitat. ubierit:
aut cum mala uite prefentis solerter attendens me¬
rens considerat ubiẽ: auit cum bona suꝑne patriȩ.
contemplatur: quȩ quia necdũ adipiscitur. lugens
conspicit ubi non ẽ. Hinc iterũ psalmista ait Potũ
dedit nob̾ lacrimis. in mensura. Puidendum est his
qui peccata suorum operum deplorant: ut consuma¬
ta mala ꝑfecta diluant lam̃ta: ne plus astrĩgantur.
indebito ꝑpetrati oꝑis: & minus soluant infletibus
satisfactionis. Scriptum quippe ẽ Porum dedit nob̾
in lacrimis inm̃sura: ut udelicet unius cuiusq mẽs.
tanto penitendo compunctionis suȩ bibat lacrimas:
quanto se adõ meminit ariusse ꝑ culpas. De spe &
deplorat᷑. iam praua acta non solum deserit.
s amarissimis etiam lam̃tis punit. & tam̃ dum eoꝵ
quȩ egit reminiscitur: graui iudicii pauore t̾retur.

Expanded text:
reminiscitur, considerans ubi fuit: aut judiciorum reminiscitur, considerans ubi fuit: aut judiciorum Dei sententiam metuens, et secum quaerens cogitat ubi erit: aut cum mala vitae praesentis solerter attendens, moerens considerat ubi est: aut cum bona supernae patriae contemplatur, quae quia necdum adipiscitur, lugens conspicit ubi non est. Hinc Psalmista ait: Potum dedit nobis in lacrymis in mensura . Providendum est iis qui peccata suorum operum deplorant, ut consummata mala perfecto diluant lamento, ne plus astringantur in debito perpetrati operis, et minus solvant in fletibus satisfactionis. Scriptum quippe est: Potum dedit nobis in lacrymis in mensura. Ut videlicet uniuscujusque mens tantum poenitendo, compunctionis suae bibat lacrymas, quantum se a Deo meminit aruisse per culpas. CAPUT deplorat, et jam prava acta non solum deserit, sed amarissimis etiam lamentis punit. Sed tamen dum eorum quae egit reminiscitur, gravi judicii pavore terretur.
Abbreviated transcription (Latin):
totius ꝑuenire. Quisq peccatorum memoria com¬
pungitur ad lam̃ta: tunc dĩ se uisitari sciat p̃sentia:
quanto id quod se admisisse recolit. interius erubescit:
suoq iuditio penitendo iã pimit: Nam tunc petrus
fleuit: quando in eũ xꝑ̃c respexit. Unde psalmus. res¬
pexit inquit : & cominota est. & comtremuit terra.
De hac compunctionis uirtute. dauid ait. fuerunt mͥ
lacrime mȩȩ panes. die ac nocte. Lucꝰtu suo anima
pascitur: cũ ad suꝑna gaudia flendo subleuatur. Et
intus quidem doloris uim tolerat: secd eo refectionis pa¬
bulum ꝑcipit. quo hir uisamoris ꝑ lacrimas emanat.
Elecꝰti unius ciiusq mens. ponit ante oculos cordis
illinc districtionẽ uistitiȩ. hinc meritũ culpę. Consu¬
cit quo supplitio digna sit. si partentis pietas desite
qui ꝑ lam̃ta p̃sentia. eterna eruere pęna consueuit.
in humilitate iaceant: quas prius in hoc mare scłi
ctione uehem̃ter afficitur: aut cũ malorũ suorũ

Expanded text:
venire. Cum quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei se vivificari sciat praesentia, quando ex eo quod se amisisse recolit, interius erubescit suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc Petrus flevit, quando in eum Christus respexit . Unde et Psalmus: Respexit, inquit, et commota est, et contremuit terra . De hac compunctionis virtute David ait: Fuerunt mihi lacrymae meae panes die ac nocte . Luctu suo anima pascitur, cum ad superna gaudia flendo sublevatur, et intus quidem doloris sui gemitum tolerat: sed eo refectionis pabulum percipit, quo hinc vis amoris per lacrymas emanat. Electi uniuscujusque mens ponit ante oculos illinc districtionem justitiae, hinc meritum culpae. Conspicit quo supplicio digna sit, si parcentis pietas desit, qui per lamenta praesentia ab aeterna eruere poena consuevit. in humilitate jaceant, quas prius in hoc mari saecuctione vehementer aflicitur. Aut cum malorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
mus uersari. Si filii dĩ sumus: pacifici esse de
bemus: Pacificos enim esse oportet dĩ filios &
humiles:: mente mites: corde simplices: sermone
puros: animo in nocentes: affectu concordes. fi¬
delit̃ sibimet unanimiter coherentes:¬

Expanded text:
mus versari. Si filii Dmus versari. Si filii Dbemus: pacificos enim oportet esse Dei filios et humiles, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu concordes, fideliter sibimet unanimiter cohaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
attendat aliena peccata. sed sua semꝑ aspitiat..
magis exaltat: quam qui se apud semet
ipsum ꝓpt̃ dm̃ humiliat Ad hoc enim
quia pacem querere debet & sequi. filius pacis. Talit̃
enim nos ammonet apls. dicens Pacem sequimini
cum om̃ibus & scĩmoniam: sine qua nemo iudebit
qm. Ipse quoq dominus. in eugłio ait Beati paci¬
fici: qm̃ filii dĩ uocabunt᷑ Nam & int̾ sua diuina
mandata. & magisteria salutaria: passioni iam ꝓ¬
ximus. hoc nob̃ preceptum atq mandat ũ. cominda¬
uit saluator custodiendũ Ait enĩ. Pacem do uob̾.
pacem meam comm̃do uob̃ Hanc nob̃ hereditatẽ
ascendens dominus in cȩlũ reliquit: & sequi eam
ꝑsuum fidelissimum regem dauid. atq ꝓph̃am mã¬
dauit. Ait enim. Declina amalo & fac bonum:
inquire pacem. & sequere eam Si hanc enĩ sincero
corde sequi uoluerimus: xp̃i coheredes erimus: Si
aut̃ xꝑ̃i coheredes cupimus esse: inxꝑ̃i pace debe¬

Expanded text:
attendat aliena peccata, sed sua semper aspiciat, et attendat aliena peccata, sed sua semper aspiciat, et  Deum magis exaltat, quam qui se apud semetiipsum propter Deum humiliat. Ad hoc enim quia pacem quaerere debet, et sequi filius pacis. Taliter enim nos admonet Apostolus dicens: Pacem sequimini cum omnibus et sanctimoniam, sine qua non videbitis Deum . Ipse quoque Dominus in Evangelio ait: Beati pacifici: quoniam filii Dei vocabuntur . Nam et inter sua divina mandata et magisteria salutaria, passioni jam ximus, hoc nobis praeceptum atque mandatum commendavit Salvator custodiendum. Ait enim: Pacem meam do vobis, pacem meam commendo vobis . Hanc nobis haereditatem ascendens Dominus in coelum reliquit, et sequi eam per suum fidelissimum regem David atque Prophetam mandavit. Ait enim: Declina a malo, et fac bonum: inquire pacem, et persequere eam . Si hanc enim sincero corde sequi voluerimus, Christi haeredes erimus. Si autem Christi haeredes cupimus esse, in Christi pace debe
Abbreviated transcription (Latin):
phion. quia maultos labores corporales plus quam
filius meus ⁊ acharias feci: & non perueni ad
mensutam humilitatis & taciturnitatis euis. Ab¬
bas moyses dixit fratri tachariȩ. Die m quid fa¬
rian.aNt ule tollens cucullam de capite suo.
mi sit ullam sub pedib suis: & conculcans eã. dixtt
Nisi hia conculeatus fuerit homo: non potest mo¬
nachus esse. Interrogatus senex quare inquictam̃
a de monib respondit Quia arma nr̃a abiecunꝰ
quo sunt contumdiȩ: humilitas: paupertas. & pa¬
cientia. Incerrogatus senex quid esset ꝑfectio ho¬
minis : respondit. ꝑfectio hominis ẽ: humilitas
Quantum enĩ quis ad humilitatem ꝓfecerit. Et in¬
clinatus fuerit. Tantum eleuabitur ad ꝓfectum:
quia bumilitas magnum opus ẽ & diuinum.
Hia aui humilitatis hec ẽ: ut labores corporales.
assumere debeat homo: & habeat seipsum pec¬
catorem: && ponat se subiectum in om̃ib÷ Q t̃t

Expanded text:
pion: Quia multos labores corporales plusquam pion: Quia multos labores corporales plusquam filius meus Zacharias feci, et non perveni ad mensuras humilitatis et taciturnitatis ejus. Abbas Moyses dixit fratri Zachariae: Dic mihi, quid faciam? At ille tollens cucullam de capite suo, misit illam sub pedibus suis, et conculcans eam dixit. Nisi ita conculcatus fuerit homo, non potest monachus esse. Interrogatus senex, quare inquietaretur a daemonibus, respondit: Quia arma nostra abjecimus, quae sunt contumeliae, humilitas, paupertas et patientia. Interrogatus senex, quid esset perfectio, respondit: perfectio hominis est humilitas. Quantum enim quis ad humilitatem profecerit, et inclinatus fuerit, tantum elevabitur ad profectum, quia humilitas magnum opus est et divinum. Via autem humilitatis haec est, ut labores corporales assumere debeat homo, et habeat seipsum peccatorem et ponat se subjectum in omnibus, et non
Abbreviated transcription (Latin):
retinebat: cũ diceret Onẽ non ẽ exaltatum cor me¬
um. neq elatisunt oculi mei: et cȩtera. Ipse tterũ
dicit: Sacrificium dõ: sꝑ̃e contribulatus. Et iteꝵ:
N i de humilitatem meam. & laborem meũ: & di¬
mitte omĩa peccata mea. Si gͦ humiliatum cor
sacrificium dõ ẽ: sacrificium obtulit. quando
dixit. Onẽ ñ ẽ exaltatũ cor meũ.: & cȩtera. Ed
si hoc aliquis heremita. cellulȩ suȩ uacans dice¬
ret: magra utiq humilitatis laude fulgeret. Sed
quia hoc purpuratus rex. & ꝓpharum dicebat¬
eximius: humilitatis eius exemplum. ꝑ uniuer¬
sum mundum diffusa laudat ȩccłia. Quia .i¬
dõ maxime int̾ iurtutes eximias. humilitas ho¬
norata consurgit: qm̃ eam dignatio maiesta¬
tis assumit. Dixit abbas antonius:. Uidi om̃s
laqueos inimici. tensos in terra: & ingemiscens.
dixi. Quis putas transiet istos. Et audiui uo¬
cem dicentem: humilitas. Sicebat abbas sera¬

Expanded text:
retinebat, cum diceret: Domine, non est exaltatum cor meretinebat, cum diceret: Domine, non est exaltatum cor meum, neque elati sunt oculi mei , etc. Ipse iterum ait: Sacrificium Deo spiritus contribulatus . Et iterum: Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia delicta mea . Si ergo humiliatum cor sacrificium Deo est, sacrificium obtulit quando dixit: Domine, non est exaltatum cor meum, etc. Quod si aliquis eremita cellulae suae vacans, talia diceret, magna patientiae laude fulgeret, sed quia hoc purpuratus rex et eximius prophetarum dicebat, humilitatis ejus exemplum per universum mundum diffusa laudet Ecclesia. Quae ideo maxime inter virtutes eximias humilitas honorata consurgit, quoniam eam dignatio majestatis assumpsit. Dixit abbas Antonius : Vidi omnes laqueos inimici tensos in terra, et ingemiscens dixi: Quis putas transiet istos? Et audivi vocem dicentem: Humilitas. Dicebat abbas Sera
Abbreviated transcription (Latin):
docet. scilicet seniores & ad olescentes: quibus
inuicem iubetur humilitatis insinuare iurtutẽ.
& hii uidelicet regendo: & un humiliter obseqͣn¬
do. Om̃s gͦ humilitatem alterutrum. uel exẽplo.
uel etiam uerbo docet insinuare: quia nimitũ
omib superbiȩ uitium. quod angłos de celo de¬
iecit. nouerat esse cauendum Et quȩ sit gratia
quȩ humilib promittitur donanda.: sequens
ex ponit dicens. Humiliamini ignur subpoten¬
ti manu cd̃ĩ.: ut uos exaltet in tempore uisita¬
tionis. Hanc gͦ grãm. humilib tribuit. ut qͦ
magis humiliati fuerint. tempore certaminis
ꝓpt̃ ipsum: eo glorlosuis exaltentur tempore re¬
tributionis ab ipso: hinc psalmista ait. Iurta est
dominus his qui tribulato sunt corde: & humilẽ
spũ saluabit Omĩs autem hummilitas non tam
insermone quam in mente ẽ: ut humil es nos con¬
scientia nouerit: & numquam nos uel seire. uel
intelligere. uel esse aliquid existimemus. Mira¬
bilit̃ eni culmen humilitatis. rex & ꝓpħa dauid

Expanded text:
scilicet, et adolescentes, quibus invicem videtur humilitatis insinuare virtutem: et his videlicet regendo, et illis humiliter obsequendo. Omnes ergo humilitatem in alterutrum vel exemplo, vel etiam verbo docet insinuare, quia nimirum omnibus superbiae vitium quod angelos de coelo dejecit noverat esse cavendum. Et quae sit gratia, quam humilibus promittit donandam, sequenter exponit dicens: Humiliamini igitur sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Hanc ergo gratiam humilibus tribuit, ut quo magis humiliati fuerint tempore certaminis propter ipsum, eo gloriosius exaltentur tempore retributionis ab ipso. Hinc Psalmista ait: Juxta est Dominus iis qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Omnis autem humilitas non tam in sermone quam in mente est, ut humiles nos conscientia noverit, et nunquam nos vel scire vel intelligere, vel esse aliquid existimemus. Mirabiliter enim culmen humilitatis rex et propheta David
Abbreviated transcription (Latin):
tollite quod obliti estis in cella. Illi uero amini¬
rantes pacientiam eius: reuocauerunt. & resti¬
tuerunt omĩa in cella euis: & p  tentiam ege
incordib habitare & requiescere debet
monachorum. Unde & ysidorus ait Summa
monachi uirtus. humilitas: summũ uitiũ
eius. suꝑbia ẽ Tunc autem se quisq monachũ
iudicet: quando se minimum existimaue.¬
rit : etiam cũ maiora uirtutũ oꝑa gesserit:
Qui mundũ deserunt. & tam̃ uirtutes precep¬
torum sine cordis humilitate secuntur: isti
quasi de excelso grauius corruunt: quia dete¬
rius ꝑuirtutum elationẽ deiciuntur: quã ꝑ uitia
pro labi potuerunt: Semꝑ conscientia serui dei.
humilis debet esse & tristis: scilicet ut per humi¬
litatem ñ suꝑbiat: & ꝑ utilem merorem cor ad la¬
seuuiam non dissoluat. De hac summa uirtute.¬
& dominus ait: Omnis qui se exaltat humilia¬
bitur: & qui se humiliat exaltabitur. hinc et

Expanded text:
tollite quod obliti estis in cella. Illi vero admitollite quod obliti estis in cella. Illi vero admirantes patientiam ejus, revocaverunt et restituerunt omnia in cella ejus. Et poenitentiam egerin cordibus habitare, et requiescere debet monachorum. Unde Isidorus ait : Summa monachi virtus, humilitas; summum vitium ejus, superbia est. Tunc autem se quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis, scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. De hac summa virtute Dominus ait: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim & iacobus apłs ait. Ecce udex ante
ianuam assistit . qui & uobis premia pacien¬
tiȩ. & aduersariis ur̃is penam quam merent᷑.
restituet Ante ianuã dicit. quia proximus
tenda nob̾ rogantib delicta: & ad reddenda pa¬
cientiȩ premia: Dicebant de abbate ysidoro.
qui erat pb̃r insicchi. quia siquis habuisset
frẽm infirmum. aut pusillanimem. aut iniu¬
riosum. & uolebat eum expellere foras: ule di¬
cebat. ad ducite eum ad me: Et apprehendens¬
eum: cum pacientia sua curabat animũ fratris
illuis. Uenerunt aliquando latrones in mona¬
sterio cuiusdam senis : & dixerunt ad eũ. Om̃a
quȩ in cella tua sunt: tollere uenimus. Et ille
dixit. Quantum uob̃̾ uidetur filii. tollite. Tu¬
ierunt gͦ quodcumq inuenerunt in cella: & a¬
bierunt. Obliti sunt aũt ibi sacellum: quod erat
abscon sum incella. Senex uero tollens eum¬
secutus ẽ post eos: clamans. & dicens: Filii.

Expanded text:
Sic enim et Jacobus apostolus ait: Ecce judex ante Sic enim et Jacobus apostolus ait: Ecce judex ante januam assistit, et vobis praemia patientiae, et adversariis vestris poenam quam merentur, restituat . Ante januam dicit, quia proximus tenda nobis rogantibus delicta, et ad reddenda patientiae praemia. Dicebant de abbate Isidoro, qui erat presbyter in Scythia: quia si quis habuisset fratrem infirmum, aut pusillanimem, aut injuriosum, et volebat eum expellere foras, ille dicebat: Adducite eum ad me. Et apprehendens, cum patientia sua curabat animum fratris illius. Venerunt aliquando latrones in monasterium cujusdam senis, et dixerunt ad eum: Omnia quaecunque in cella tua sunt tollere venimus; et ille dixit: Quantum vobis videtur, filii, tollite. Tulerunt ergo quaecunque invenerunt in cella, et abierunt. Obliti sunt autem ibi saccellum qui erat absconditus in cella. Senex vero secutus est, post eos clamans et dicens: Filii,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fr̃es quȩ nos dõ comm̃dat:. & amalis om̃ib
custodit. & seruat: Ipsa ẽ quȩ iram temperat:
linguam refrenat: & mentem gubernat: Ipsa
c̃ quȩ patem custodit: disciplinã moderate
ꝑagit: libidinis impetum frangit: uolentiam cõpͥmit:
& incendium simultatis extinguit. Cohercet potenti¬
am diuitũ: refouet in opiam pauꝑum. facit humi¬
les in prosꝑis: fortes in aduersis: contra in ui ias
contumelias. mites: Temꝑtationes expugnat: ꝑse¬
cutiones tolerat: Ipsa ẽ quȩ ficdi nr̃ȩ fundamenta
fortiter munit: incrementa spei nr̃e sublimiter
ꝓuehit:  actus uitȩ nr̃ȩ dirigit. Ipsa nos ut te¬
nere possimus uiam xꝑ̃i. pacienter gubernat: &
ut filii dĩ ꝑseueremus. immobilit confirinat: hãc
enim uirtutem frẽs dilectissimi. cum gaudio di¬
ligere: & totis uiribus amplecti debemus. Ci¬
tõ enim fructum pacientiȩ. euisq premium reci¬
piemus:. sicum illa usq infinem ꝑseueremus:

Expanded text:
est, fratres, quae nos Deo commendat, et a malis omnibus est, fratres, quae nos Deo commendat, et a malis omnibus custodit, et servat. Ipsa est quae iram temperat, linguam refrenat, et mentem gubernat. Ipsa est quae pacem custodit, disciplinam moderate peragit, libidinis impetum frangit, violentiam comprimit, et incendium simultatis exstinguit. Coercet potentiam divitum, refovet inopiam pauperum, facit humiles in prosperis, fortes in adversis, contra injurias et contumelias mites. Tentationes expugnat, persecutiones tolerat. Ipsa est quae fidei nostrae fundamenta fortiter munit, incrementa spei nostrae sublimiter provehit, et actus vitae nostrae dirigit. Ipsa nos ut tenere possimus viam Christi, patienter gubernat, et ut filii Dei perseveremus, immobiliter confirmat. Hanc enim virtutem, fratres dilectissimi, cum gaudio diligere, et totis viribus amplecti debemus. Cito enim fructum patientiae, ejusque praemium recipiemus, si cum illa usque in finem perseveremus.
Abbreviated transcription (Latin):
acob apłs predicans. ait: Pacientia aũt opus
ꝑfec̾tum habeat: ut sitis ꝑfecti & integri in nul¬
Io deficientes Et paulus iterum dicit̃. Corripi¬
te in quietos: consolamini pusillanimes: suscipi¬
te infirmos: pacientes estote ad om̃s Curramus
gͦ dilectissimi frẽs ꝑ hanc pacientiȩ uiam. & di¬
ligamus eam: quia non habet offendiculũ. sed
plenum & ȩternum ꝑse currentib infuturo re¬
tribuet gaudium Magna ẽ enim fr̃s uirtus pa¬
cientiȩ: quȩ ledentes se non ledit. sed diligit:
quȩ inuirianti se. inuirias remittit. non reddit.
cui nocere potest non nocet. sed parcit: Radixe
enim omnium. & custos uirtutum: pacientia ẽ:
ꝑpacientiam uero: possidemus animas nr̃as. Cu¬
stodem igitur conditionis nr̃e pacientiam. dñs
esse monstrauit: quia in ipsa possidere nosmnet¬
ipsos docuit. Pacientia autem uera ẽ : aliena ma¬
la equanimiter ꝑpeq: & contra eũ qui mala
irrogat. nullo dolore moueri Pacientiȩ gͦ uirtꝰ

Expanded text:
Jacobus Apostolus praedicans ait: Patientia autem opus perfectum habeat, ut sitis perfecti et integri, in nullo deficientes . Et Paulus iterum dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes . Curramus ergo, dilectissimi fratres, per hanc patientiae viam, et diligamus eam, quia non habet offendiculum, sed plenum et aeternum per se currentibus in futuro retribuet gaudium. Magna est enim, fratres, virtus patientiae, quae laedentes se non laedit, sed diligit: quae injurianti se injurias remittit, non reddit: cui nocere potest non nocet, sed parcit. Radix enim omnium et custos virtutum, patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras . Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit: quia in ipsa possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera, est aliena mala aequanimiter perpeti: et contra eam qui mala ir
Abbreviated transcription (Latin):
cium sapientie. timere dm̃: & plenitu¬
do sapientiȩ. & radix sapientie. timor
domini ẽ. Timeamus gͦ carissimi dñm: et ani¬
mas nrãs p̃paremus ad excipiendam sapientiã.
ut sapienter. & pie. & iustȩ uiuentes: cum ipsa
sapientia regna mereamur possidere perpetua:
Si enim scriptum ẽ: Qui custodierint illam. ui¬
stificabuntur ab ea: & facile uidebitur. abhis
qui diligunt eam : & in uenierur abhis. qui que¬
runt illam Scriptum est enim Concupiscentia
itaq sapientiȩ: deducit ad regna ꝑpetua ꝓptea
critudinem dilexi illam: qm̃ in extinguibile ẽ.
lumen illius. Uenerunt autem michi omnia bo¬
na. partter cum illa: & innumerabilis honestas.

Expanded text:
 timere Deum, et plenitu timere Deum, et plenitudo sapientiae, et radix sapientiae timor Domini est . Timeamus ergo, charissimi, Dominum, et animas nostras praeparemus, ad excipiendam sapientiam, ut sapienter, et pie, et juste viventes, cum ipsa sapientia, regna mereamur possidere perpetua. Sic enim scriptum est: Qui custodierint illam, justificabuntur ab ea, et facile videbitur ab iis qui diligunt eam, et invenietur ab iis qui quaerunt illam . Scriptum est enim: Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regna perpetua . Propterea chritudinem dilexi illam, quoniam inexstinguibile est lumen illius. Venerunt autem mihi omnia bona pariter cum illa, et innume
Abbreviated transcription (Latin):
Qui gͦ uerbum istud. custodire pocest: sufficit ei ad sa¬
lutem. Dixit senex. Uita monachi hȩc ẽ: oꝑatio. obȩ¬
dientia. iebitatio: & ut ñ iudicet. ñ obloquat᷑. non
murmuret Scͥptũ ẽ. enim Qui diligitis dnm: odi¬
de malignũ Monachi uita hȩc ẽ ñ ingredi eũ inu¬
stis. neq uidere oculis siis mala: neq cunose agere.
sed cum discretione omnia agere: Ecce. inhis ẽ mo¬
nachus. dixit. abbas iacob. Quia sicut lucerna ob¬
scurum cubiculum illuminat: ita timor dñi si ue¬
nerit in corde hominis illuminat eum: & docet
om̃s uirtutes. & mandata d̃i. In terrogauerunt qͥ¬
dam patrum abbatem macharium egỹptium: di¬
centes. Quomͦ. quando manducas. & quando
ieuinas. corpus tuum ȩqualiter siccum est: Et
dixit eis senex:. Sicut lignum in manu hominis¬
cum quo fritices in igne uersantur. ita si homo
habuerit mentem suam in timore di: ipse timor

Expanded text:
Qui ergo verbum istud custodire potest, sufficit ei ad saQui ergo verbum istud custodire potest, sufficit ei ad salutem. Dixit quidam senex: Vita Monachi haec est. Operatio, obedientia, meditatio, et ut non judicet, non obloquatur, n enim: Qui diligitis Dominum, odite malum. Monachi vita haec est, non ingredi cum injustis, neque videre oculis suis mala, neque curiose agere, sed cum discretione omnia agere . Ecce in his est monachus. Dixit Abbas Jacob: Quia sicut lucerna obscurum cubiculum illuminat, ita timor Domini, si venerit in cor hominis, illuminat eum, et docet omnes virtutes et mandata Dei. Interrogaverunt quidam patrum Abbatem Macharium Aegyptium, dicentes: Quomodo et quando manducas, et quando jejunas, corpus tuum siccum sic est? Et dixit eis senex: Sicut lignum in manu hominis quo frutices in igne versantur arescit, ita si homo habuerit mentem suam in timore Dei, ipse timor
Abbreviated transcription (Latin):
timor ille. qui introducit caritatem: sed sic uenit. ui exeat̃.
Sienim ad huc ꝓp̃t pęnas times dm̃: non dum amas quẽ
sic times: non bona desideras: sed mala caues. Sed er
eo quod mala cates. corrigis te: & incipis bona desidcra¬
re. Cum bona desiderare ceꝑis: erit in te timor sc̃s: u¬
le scilicet. ne ipsa bona aminittas: non. ne mittaris in
gehennam. sed ne te deserat presentia domini quem
amplectaris: quo inet̃num frui desideras. frater
quidam interro gauit senem: quomodo uenit timor
dĩ in anima. Et dixit senex. Si habe homo. humilita¬
tem & pauptates:: & non uidicet allum: Sie uenit in esĩ
timor dõmini. Pixtt senex. Timor & humilitas. & ege¬
stas iuctualium. & planctus maneant inte. Bicebat
male loquaris dealiquo Si odio habes qui tibi
calumpniam facit: seq tu calũpniam facias ali¬
cui. Si odio habes qui te incontemptum ducit aut
iniuriis appetit: nichil tu horum facias ciuquã

Expanded text:
timor ille, qui introduxit charitatem, sed sic venit ut exeat. timor ille, qui introduxit charitatem, sed sic venit ut exeat. Si enim adhuc propter poenas times Deum, nondum amas, quem sic times: non bona desideras, sed mala caves. Sed ex eo quod mala caves, corrigis te, et incipis bona desiderare. Cum bona desiderare coeperis, erit in te timor sanctus, ille scilicet, ne ipsa bona amittas, non ne mittaris in gehennam, sed ne te deserat praesentia Domini, quem amplecteris, quo aeterno frui desideras. Frater quidam interrogavit senem dicens: Quomodo venit timor Domini in animam? Et dixit senex: Si habet homo humilitatem, et paupertatem, et non judicet alterum; sic venit in eum timor Dei. Dixit quidam senex: Timor et humilitas, et egestas victualium, et planctus maneat in te. Et aliusmale loquaris de aliquo. Si odio habes eum qui tibi calumniam facit, ne tu calumniam facias alicui. Si odio habes eum qui te in contemptu ducit, aut injuriis appetit, nihil tu horum facias cuiquam:
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ aditiet dies eternos: dies ꝑpetuos: dies per¬
hemnes. & unmortales: immo diem unũ. sine res¬
ꝑa. & infinitum. Diem felici gaudio plenũ: in¬
deficienti luce refertum: angłico comitatu suffultũ:
Diem inquam. quem nox non int̃polat: tenebrȩ non
obscurant: nubilum non obfuscat : imporabilẽ
non efficit calor estatis: pigrum ñ reddit frigus hie¬
mis. Dies qui nob̃ met. unus erit cum sc̃is: com¬
munis cũ angłis: ȩt̃nus cum utrisq Qui nob̾
cum felici gaudio consorcium tribuat angłorum:
& sotios faciat patriarcharum: innumero compu¬
tet ꝓpħarum.⁊ in exultatione. sotios faciat apłoꝵ:
cta caritas foras mittit timorem. & quia timor pe¬
nam habet : & qui timet ñ ẽ ꝑfectus in caritate:
necesse ẽ. duos discrete. & diligent̃. intelligamꝰ ti¬
mores. Duo igitur sunt timores: unus quo timẽt
homines dm̃. ne mutantur in gehennam. Ipse est

Expanded text:
hujus adjiciat dies aeternos, dies perpetuos, dies perhujus adjiciat dies aeternos, dies perpetuos, dies perennes et immortales, imo diem unum sine vespera et infinitum, diem felici gaudio plenum, indeficienti luce refertum, angelico comitatu suffultum; diem inquam, quem nox non interpolat, tenebrae non obscurant, nubilum non offuscat, importabilem non efficit calor aestatis, pigrum non reddit frigus hiemis; dies qui nobismet unus erit cum sanctis, communis cum angelis, aeternus cum utrisque; qui nobis cum felici gaudio consortium tribuat angelorum, et socios faciat patriarcharum, in numero computet prophetarum, in exsultatione socios faciat apostolcta charitas foras mittit timorem, et quia timor poenam habet, et qui timet, non est perfectus in charitate , necesse est duos discrete et diligenter intelligamus timores. Duo sunt igitur timores. Unus quo timent homines Deum, ne mittantur in gehennam. Ipse est
Abbreviated transcription (Latin):
te dominum om̃s sancti eius: qm̃ nichil de est ti¬
mentibus eum: Q beati om̃s qui timent dñm:
qui ambulant in uiis eius. Moyses quoq att Ptꝰ
dominum dm̃ ur̃m ambulate. & ipsum timẽte:
& precepta eius custodite. & ad quiescite illi. A¬
postolus quoq ait. Cum timore & tremore.
ur̃am ipsorum salittẽ oꝑamim. Iterũ salomon
ait. Corona sapientiȩ timor dñi: replens pacem
& salutis fruetũ: utraq autem sũt dona dei.
Metuentes dominũ. sustinete miscdiameius: & ñ
deflectatis ab illo. ne cadatis. Qui timetis dñm.
credite uli: & non euacuabitur merces ur̃a. Qui
timetis dñm. diligite illũ: & illuminabunt᷑ corda
ur̃a. Beatus cui donatumest. habere timorem dĩ:
Timor dñi sicut paradisus benedictionis: & super
omnem głam operuerunt: Intimoris &e enĩ laude.
ad huc salomon ait. Timor dnĩ. apponet dies. Ti¬
meamus gͦ frẽs illo timore dm̃: qui sc̃s ꝑmanet in
scłm scłi. Illo casto timore. qui nobis ad dies tꝑĩs

Expanded text:
ncti ejus, quoniam nihil deest timentibus eum . Et, Beati omnes qui timent Dominum: qui ambulant in viis ejus . Moyses quoque ait: Post Dominum Deum vestrum ambulate, et ipsum timete, et praecepta ejus custodite, et acquiescite illi postolus quoque dicit: Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operemini . Iterum Salomon ait: Corona sapientiae timor Domini, replens pacem et salutis fructum: utraque autem sunt dona Dei . Metuentes Dominum sustinete misericordiam ejus, et non deflectatis ab illo, ne cadatis. Qui timetis Dominum, credite illi: et non evacuabitur merces vestra. Qui timetis Dominum, diligite illum: et illuminabuntur corda vestra . Beatus cui donatum est habere timorem Dei. Timor Domini sicut paradisus benedictionis, et super omnem gloriam operuerunt illum . In timoris etenim laude adhuc Salomon ait, Timor Domini apponet dies . Timeamus, ergo fratres, illo timore Domini, qui sanctus permanet in saeculum saeculi ; illo casto timore qui nobis ad dies temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ces in malo. Debet & enim electorum corda pru¬
dentia in bonum uigiter a ciiere: & simplicitas
ab acumine prudentiȩ temperare: ne aut pru¬
dentia. modum rectitudinis excedat: aut sĩ pli¬
citas ignorantiȩ fallatia torpescat. De iacob
enĩ legitur. quod esset uir simplex. & in domo
habitans: quia nimirum om̃s qui incuris ex¬
teriorib spargi refugunt: simplices in cogitati¬
one. atq in conscientiȩ suȩ habitatione consistt̃:
ne dum ad multa foris inbiant: asemet ipsis.
alienatis cogitationib recedant. Curramus gͦ
ꝑ simplicitatis itinera: ut ad ꝑhennitatis ꝑ eã
citius puenire mereamur patriam  ubi im¬
mortalitatis stolam. & simplicitatis recipere
mereamur premia: De pacientia.x

Expanded text:
ces in malo . Debet enim electorum corda pruces in malo . Debet enim electorum corda prudentia in bonum jugiter acuere, et simplicitas ab acumine prudentiae temperare, ne aut prudentia modum rectitudinis excedat, aut simplicitas ignorantiae fallacia torpescat. De Jacob enim legitur: Quod esset vir simplex, et in domo habitans , quia nimirum omnes qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplice in cogitatione, atque in conscientae suae habitatione consistunt, ne dum ad multa foris inhiant, a semetipsis alienati cogitationibus recedant. Curramus ergo per simplicitatis itinera, ut ad perennitatis per eam citius pervenire mereamur patriam, ubi immortalitatis stolam et simplicitatis recipere mereamur praemia. CAPUT X.
Abbreviated transcription (Latin):
cõpiam ministret & uirtutum: quȩ ori nr̃o le¬
gem ueritatis in sinuet: & sermone sapientiȩ. &
incellectus. multipliciter ad ornet Sermonibus
nrĩs aureum ornamentum imponat: & labiis
nr̃is munus argenteum conferat: Morib nris
iugẽ custodiam: congruam ministret & głam
agna est quidem prudentiȩ uirtus: sed
necesse ẽ. ut simplicitatis iurtute tempe¬
retur. Sic enim dñs in eugłio ait: Estote
ac timens dm̃. & recedens a malo. Diligamꝰ
gͦ fr̃s hanc magnam uirtutem. que dealtissimi
thes auro procedit: quia quamuis om̃ib xꝑ̃ia¬
nis. maxime tamen netessaria ẽ monachis ꝗ
qui uitȩ propositum. simplicitatis ornare debẽt
Diligamus ergo simplicitatem cordis: ut abilla actus
nr̃i dirigantur in uiam salutis Scriptum ẽ enim.
Simplicitas iustorum.: diriget eos: Obediamus uer¬
bis pauli predicatoris egregii: qui nos ãmonet
dicens. Nolo uos sapientes esse in bono: simpli¬

Expanded text:
et copiam ministret virtutum, quae ori nostro leet copiam ministret virtutum, quae ori nostro legem veritatis insinuet, et sermonem sapientiae et intellectus multipliciter adornet, sermonibus nostris aureum ornamentum imponat, et labiis nostris munus argenteum conferat: moribus nostris jugem custodiam, congruam ministret et glorlicitate. Magna est quidem prudentiae virtus, sed necesse est ut simplicitatis virtute temperetur. Sic enim Dominus in Evangelio ait: Estote et timens Deum, et recedens a malo ? Diligamus ergo, fratres, hanc magnam virtutem, quae de Altissimi thesauro prodit, quae quamvis omnibus Christianis, maxime autem necessaria est monachis, qui vitae prDiligamus ergo simplicitatem cordis, ut ab illa actus nostri dirigantur in viam salutis. Scriptum est enim: Simplicitas justorum diriget eos . Obediamus verbis Pauli praedicatoris egregii, qui nos admonet, dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simpli
Abbreviated transcription (Latin):
dentia custos ẽ oris: gub̃natio actionis: tempe¬
rantia cordis: moderatio linguȩ: omniumq statẽ¬
ra uerborum. & ponderatio rerũ: Sic enĩ scriptũ
ẽ. Uerba prudentiũ.: instatera ponderabuntur:
Huic & paulus ait Sermo ur̃ st̃ꝑ in grã sale sit
conditus: ut sciatis quomodo oporitat uos uni¬
cuiq respondere. Diligamus gͦ & nos frẽs hãc
clarissimam uirtutem : quȩ nob̾ gub̾nationẽ
animi disponat. & discretionẽ mentis confir¬
met. Sic enim scriptum ẽ. Qui sapiens c̃: multa
gub̃natur prudentia Diligamus prudentiam.
que gressus oꝑis nr̃i dirigat: & actiis cogitatio¬
nis disponat: Scriptum ẽ enĩ Uir prudens :¬
dirigit gressus suos Diligamus prudentiã: quȩ
nob̃ domum spirttualem ędificet: & edificatam
sublimiter roboret: Scriptum ẽ enim: Sapientia e¬
difieabitur domus: & prudentia roborabitur. Bi¬
ligamus prudentiam. quȩ nobis ornam̃torum

Expanded text:
dentia custos est oris, gubernatio actionis, tempedentia custos est oris, gubernatio actionis, temperantia cordis, moderatio linguae, omniumque statera verborum, et ponderatio rerum. Sic enim scriptum est: Verba prudentium statera ponderabuntur . Hinc et Paulus ait: Sermo vester semper in gratia sale sit conditus, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere . Diligamus et nos, fratres, hanc clarissimam virtutem, quae nobis gubernationem animi disponat, et discretionem mentis confirmet. Sic enim scriptum est: Qui sapiens est, multa gubernatur prudentia . Diligamus prudentiam quae gressus operis nostri dirigat, et actus cogitationis disponat. Scriptum est enim: Vir prudens dirigit gressus suos . Diligamus prudentiam quae nobis spiritalem aedificet domum, et aedificatam sublimiter roboret. Scriptum est enim: Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur . Diligamus prudentiam, quae nobis ornamenta morum,
Abbreviated transcription (Latin):
intersum cogitationib: Meum ẽ consilium et
equitas: mea est prudentia: mea ẽ & fortitudo.
go diligentes me diligo: & qui mane uigilaue¬
rint auͥ me. inuenient me. Mecum sunt diui¬
tiȩ & gła: melior ẽ fructus meus auro. & lapide
precioso: in uiis iustitiȩ ambulo. ut ditem diligen¬
tes me: & thes auros eorum repleam. Siligit enim
ds illum: qui diligit sapientiam: sapientia enim:
filiis suis uitam preparat. Biligentib se iustitiam
ministrat: amantib se. prudentiam donat. Intem¬
ptatione cum illo ambulat: & iter directum illi p̃¬
parat. Absconsa sua illi denudat: & suꝑ illũ scien¬
tiam & intellectum. & prudentiam thesaurizat. Er¬
go qui tenuerit illam: uitam hereditabit ȩternã:
De ꝑrudentia.uiii¬
Rudentia namq ornamentum ẽ. omniũ
uirtutum: gła uerbi: decusq sermonis:
sicut scriptum ẽ Ornam̃tum prudenti. do¬
ctrina: & quasi brachiale in brachio dextro Pru¬

Expanded text:
intersum cogitationibus. Meum est consilium et intersum cogitationibus. Meum est consilium et aequitas, mea est prudentia, mea est et fortitudo. Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilaverint ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae et gloria. Melior est fructus meus auro et lapide pretioso. In viis justitiae ambulo, ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam . Diligit enim Deus illum qui diligit sapientiam. Sapientia enim filiis suis vitam praeparat, diligentibus se justitiam ministrat, amantibus se prudentiam donat. In tentatione cum illo ambulat, et iter directum illi praeparans, absconsa sua denudat, illi scientiam et intellectum prudentiae thesaurizat. Ergo qui tenuerit illam, vitam haereditabit aeternam. De prudentia. Prudentia namque ornamentum est omnium virtutum, gloria verbi, decusque sermonis, sicut scriptum est: Ornamentum aureum prudenti, doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro . Pru
Abbreviated transcription (Latin):
brietatem eium ie scientiã docet. & iustiiã. & uir¬
tutem: quib utilius nichil ẽ. in uita hominib. Thes¬
aurus enim magnus ẽ sapientia: quam qui in uenerit.
in ueniet uitam Et qui possederit illam: immorta li¬
tatis habebit coronam Ipsa ẽ enim quȩ stabiles facit
in fide: certos in uerbo: dulces in eloquio: hilares in
dato: in miscdia humanos: in respondendo suaues.
indiscernendo sagaces: in ꝓsꝑitati mites: in ad uer¬
sitate securos: acutos in sensi: ꝑliicidos infacꝰto: can¬
didos inuultu: & fortes inconflictu. Unde gͦ sapien¬
tia uenit: & quis ẽ locus intelligentiȩ: Absconditaẽ.
aboculis om̃ium uiuentium Sĩ intelligit ui am
eus : & ipse nouit locum illius: Ipse enim dixit
homini. Ecce timor dñi ipse ẽ. sapientia: & rete¬
dere amalo. intelli gentia. Diligamus ergo eã frẽs:
ut diligamur abea. Ipsa enim sapientia quȩ xꝑ̃cẽ.¬
dixit. Ego sapientia habito inconsilio: & eruditĩ

Expanded text:
m enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus . Thesaurus enim magnus est sapientia, quam qui invenerit, inveniet vitam: et qui possederit illam, immortalitatis habebit coronam. Ipsa est enim quae stabiles facit in fide, certos in verbo, dulces in eloquio, hilares in dato, in misericordia humanos, in respondendo suaves, in discernendo sagaces, in prosperitate mites, in adversitate securos, acutos in sensu, perlucidos in facto, candidos in vultu, et fortes in conflictu . Unde ergo sapientia venit, et quis est locus intelligentiae? Abscondita est ab oculis omnium viventium. Deus intelligit viam ejus, et ipse novit locum illius. Ipse enim dixit homini: Ecce timor Domini, ipse est sapientia, et recedere a malo intelligentia . Diligamus ergo eam, fratres, ut diligamur ab ea. Ipsa enim sapientia quae Cicit: Ego sapientia habito in consilio, et eruditis
Abbreviated transcription (Latin):
sponte fateamur: & hȩc aliis arguentib ñ nege¬
mus. Suꝑbiȩ quippe uitium ẽ: ut quod se fateri
quisq quasi sua sponte dignatur: hoc sibi dici ab
mis: exoriens de recordatione peccati. & timore
uiditii. Illa est enim ꝑfectior compunctionis
affectio. quȩ a se oneris carnalium desideriorum affectꝰ
repellit: & intentionem suam toto mentis studio in dĩ
operum suorum mala considerat: ueldum desideri¬
o ȩternȩ uitȩ suspirat. Quatuor sunt qualitates affe¬
ctionũ. quib mens iusti tedio salubri compungit᷑:
hoc ẽ memoria. preteritorum facinorũ: recordatio

Expanded text:
sponte fateamur, et haec aliis arguentibus, non negesponte fateamur, et haec aliis arguentibus, non negemus. Superbiae quippe vitium est, ut quod se quisque fateri quasi sua sponte, dignatur, hoc sibi dici ab um lacrymis, exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei operum suorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor autem sunt qualitates affectionum, quibus mens justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio
Abbreviated transcription (Latin):
Confessionẽ istam: ad medicina pe nis appli¬
candam designat: Sed & hoc quoq ad preconium
domini ꝑtinere non dubium est: quando maior gła
ẽ pietatis confitenti parcere: quam uitam sine offen¬
sione prestare: Et ne aliquis de culparũ suarum
numerositatib terreretur: addidit. q̃m bonus Quis
enim dubitet. ad eum recurrere: quem sibi auꝰ
scłm miscdia eius. Audito bono domino. ne se hu¬
mana negligentia abstudiosa & sedula supplicatio¬
ne suspenderet. remedii causam dicit: ut ad confessi¬
onem celerem. dñi debeat munere ꝑuenire. Confi
mutit: Humilitatis testimonia sunt: & iniquitatẽ
& labendo peccatum commutere: & commissum
ñ confitendo ꝓdere. s negando defendere: atq
conuictum. defendendo multiplicare. Indicia ue
re confessionis sunt: si unusquisq se peccatorẽ
dicit: & de se dicenti etiam alteri non contradicit
Scriptum ẽ enĩ Iustiis in pͥncipio accusator ẽ sui
Curandũ sũmoꝑe est: ut mala quȩ fecimus. &e

Expanded text:
Confessionem istam, ad medicinam plenitudinis applicandam designat. Sed et hoc quoque ad praeconium Domini pertinere non dubium est, quando major est gloria pietatis, confitenti parcere, quam viventi sine offensione praestare. Et ne aliquis de culparum suarum numerositatibus terreretur, addit quoniam bonus. Quis enim dubitet ad eum recurrere, quem sibi audit eculum misericordia ejus. Audito bono Domino, ne se humana negligentia a studiosa et sedula supplicatione suspenderet, remedii causam dicit, ut ad confessionem celerem Domini debeat munere festinare. Confmittit. Humilitatis testi labendo peccatum committere, et commissum non confitendo prodere, sed negando defendere, atque convictum defendendo multirae confessionis sunt, si unusquisque cum se peccatorem dicit, id de se dicenti etiam alteri non contradicit. Scriptum est: Justus in principio accusator est sui . Curandum summopere est, ut mala quae fecimus et
Abbreviated transcription (Latin):
quod ille precepit: qui a in tantũ diligimus. inquantũ faci¬
mus: Neq enim potest sincere dm̃ diligere: qui manda¬
ta eius fideliter non implet: Ipse enim ait Siquis dili¬
git me. sermonem meum seruabit: & pat̃ meus diliget
eum: & ad eum ueniemus. & mansionem apud eum fa-
ciemus Et qui non diligit me: sermones meos ñ seruat.

Expanded text:
quod ille praecepit. Quia in tantum diligimus, in quantum faciquod ille praecepit. Quia in tantum diligimus, in quantum facimus. Neque enim potest sincere Deum diligere, qui mandata ejus fideliter non implet. Ipse enim ait: Si quis diligit me, sermonem meum servabit. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apciemus. Et qui non diligit me, sermones meos non servat