comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibat ꝑuã : occurritq ei angłs. lue sine dubio: qui aderat filiis isr ł Aꝑit os
asinȩ : ut arguatur ꝑ eam balaam. & muti pecudis uocib confutetur is qui
diumus uidebatur & sapiens. Uerũ posthȩc: conueniens iã uidet t᷑ aliqua
etiã deallegoria contingere. Balaam hic qui int̃p̃tatur popłs uanus : ui¬
detur michi ꝑsonã habere scribarũ & phariseoꝵ iudaici populi. Balac ii
qui exclusio uel deuoratio int̃pretatur: & ipse ꝑsonã hab̃e intelligen duses
unius alicuius spiritaliũ mundi huiꝰ contrariȩ potestatis. quȩ excludẽ
aliis utitur ministris. nisi pontificib & scribis & pharisȩis. Ipsos inuitat :
ipsis mercedes ꝓmittit & p̃mia . Illi uͦ sicut iste balaam facit: simulant se
cuncta ad dm̃ referre. & zelo dei agere. Dicunt enĩ. Scrittare scripturas: &
uide quia ꝓpħa degalilea ñ surgit. Et iterũ dicunt. Nos legẽ habemus: & seđ̃m

Expanded text:
ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os ibat per viam. Occurrit ei angelus. Ille sine dubio qui aderat filiis Israel, aperit os asinae, ut arguatur per eam Balaam et muti pecudis vocibus confutetur is qui divinus videbatur et sapiens. Verum post haec conveniens jam videtur aliqua etiam de allegoria contingere. Balaam hic, qui interpretatur populus vanus, videtur mihi habere personam Scribarum et Pharisaeorum Judaici populi. Balac vero, qui exclusio vel devoratio interpretatur, et ipse personam habere intelligendus est unius alicujus spiritalium mundi hujus contrariae potestatis, quo excludere aliis utitur ministris, nisi pontificibus et Scribis ac Pharisaeis. Ipsos invitat, ipsis mercedes promittit et praemia. Illi vero sicut iste Balaam facit, simulant se cuncta ad Deum referre, et zelo Dei agere. Dicunt enim, scrutare Scripturas, et vide quia propheta de Galilaea non surgit . Et iterum dicunt: Nos legem habemus, et secundum
Abbreviated transcription (Latin):
compleatur illud qͦd scriptũ est. dimisitq eos indesiderio cordis eoꝵ.
ibunt inuoluntatib suis. Sed tam̃ consiliũ diuinȩ dispensationis ex plet᷑
Dicitur enĩ adeũ: Uerbũ qͦdcũq dedero inore tuo: hoc loqueris. Si dignus fu¬
isset balaam: uerbũ suũ ds̃ ñ inore eius sed in corde posuisset. Nunc aut̃
qm incorde eius desideriũ mercedis erat. & cupiditas pecuniȩ: uerbũ dĩ ñ
incorde sed inore eiꝰ ponitur  Agebatur enĩ mira & magna dispensatio : ut
qm̃ ꝓpħarũ uerba quȩ intra aulã continebant᷑ israeliticã. ad gentes ꝑuen¬
re non poterant: ꝑ balaam cui fides ab uniuersis gentib habebatur. in notes¬
cerent etiã nationib secreta dexpo mysteria: & thesaurũ magnũ ꝑferret
adgentes: ñ tam corde & sensu. quã ore & sermone por tatũ. Sed ne ꝑsingu.¬
la immoremur: ñ enĩ temporis est cuncta dissolui: ascensa asina sua balaam

Expanded text:
compleatur illud quod scriptum est: Dimisi eos in desideria cordis eorum: compleatur illud quod scriptum est: Dimisi eos in desideria cordis eorum: ibunt in voluptatibus suis . Sed tamen consilium divinae dispensationis expletur. Dicitur enim ad eum: Verbum quod dedero in ore tuo, hoc loqueris. Si dignus fuisset Balaam, verbum suum Deus non in ore ejus, sed in corde posuisset. Hunc autem quoniam in corde ejus desiderium mercedis erat, et cupiditas pecuniae, verbum Dei non in corde, sed in ore ejus ponitur. Agebatur enim mira et magna dispensatio, utarum verbum, qui intra aulam continebantur Israeliticam, ad gentes pervenire non poterant, per Balaam, cui fides ab universis gentibus habebatur, innotescerent etiam nationibus secreta de Christo mysteria, et thesaurum magnum proferret ad gentes, non tam corde et sensu quam ore et sermone portatum. Sed ne per singula immoremur non enim tempus est cuncta dissolvi, ascensa asina sua, Balaam
Abbreviated transcription (Latin):
hic ut suꝑius diximus diuinus erat dȩmonũ: scilicet & ministerio &
arte magica nonnũ quã futura p̃noscens: Rogatur abalac rege ad ma¬
ledicendũ populo isrł. Legati ueniunt : huinacula inmanib ferunt.
Stant attonitȩ gentes & anxiȩ : expectantes quid respondeat balaam :
dequo ꝑsuasũ habebant qͦd dignus diunis colloquiis haberetur. Vide
nunc quomͦ sapientia dei uas istud ad contumeliã prȩparatũ ꝓficere
facit adutilitatẽ : ñ solũ gentis unius. sed pene totius mundi Et hinc
cuius uisib solebant uideri demones: uidetur ds̃ ꝓhibens mali oꝑis iter
S tupescit balaam: & miratur ꝓhibentis auctoritatẽ: Non em̃ solebat
malũ dȩmonib displicere. Sed interim remittit legatos: dicens ñ se posse
facere nisi uerbũ qͦd ds̃ dederit inore eius. Redeunt rursus legati᷑ iterũ
requirit. iterũ molestus est: iterũ cupit audire : & ñ facile cupidus merce
isti: surge & uade cũ eis. In quo uoluntati quidẽ cupiditatis eiuscedit ds: u

Expanded text:
hic ut superius diximus, divinus erat, daemonum scilicet ministerio et arte magica, non nunquam futura praenoscens. Rogatur a Balac rege ad maledicendum populum Israel. Legati veniunt, stant attonitae gentes, et anxie exspectantes, quid respondeat Balaam, de quo persuasum habebant, quod dignus divinis eloquiis haberetur. Vide quomodo nunc sapientia Dei vas istud ad contumeliam praeparatum, proficere facit ad utilitatem non solum gentis unius, sed pene totius mundi. Et huic cui solebant videri daemones, videtur Deus prohibens mali operis iter. Obstupescit Balaam, et miratur prohibentis auctoritatem. Non enim solebat daemonibus displicere, sed interim remittit legatos, dicens non se posse facere, nisi verbum, quod Deus dederit in ore ejus. Redeunt rursus legati, iterum requirit, iterum molestus est, iterum cupit audire. Non enim facile cupidus, facilisti, surge et vade cum eis. In quo voluntati quidem cupiditatis ejus cedit Deus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
inconspectu eius in exultatione. quanto magis recte dicuntur. om̃s gentes ante eũ
suȩ manifestatione ꝓlatus. non in aliquo quidẽ loco apparebit filius dei
credere. Sicut enĩ fulgor egreditur aboriente. & apparet usq ad occidentẽ
scerit aduentus filii hominis. Sicut ergo fulgor egrediens aboriente & ꝓpter
qlod om̃ia implet apparet usq ad occidentẽ. sic cũ uenerit xp̃c ingłia sua. ꝓpt̃¬
petu ipsiuis: & sic constituentur ante sedẽ głiȩ eius. hoc. ẽ. ante regnũ eius & potesta¬

Expanded text:
in conspectu ejus in exsultatione ; quanto magis recte dicuntur omnes gentes ante eum e, juxta hunc modum, non in aliquo quidem loco apparebit Filius Dei  Sicut fulgur egreditur ab oriente, et apparet usque in occidentem, sic erit adventus Filii hominis . Sicut ergo fulgur egrediens ab oriente, propter quod omnia impleat, apparet usque in occidentem; sic in gloria sua pectu illius, et sic constituentur ante sedem gloriae ejus, hoc est ante regnum ejus et potesta
Abbreviated transcription (Latin):
hibenda . ẽ. sicut certe adhibenda. ẽ: & ierłm celestẽ. eẽ. credemus
ad typũ terrenȩ huiꝰ: & quȩ scripta uidentur de hac terrena ad
ilam celestem rectius spnritali intelligentia conferemus: decesimꝰ
ergo sicut paulus dicit ad cȩlestem ierłm sine dubio: & ad cȩlestẽ iudeã: Et
sicut illi de terrestri iudea eiecerunt cananeos & phereteos. & eueos. reliqͣsq
gentes: ita & nos qui accessimus ad montẽ dĩ & ad regna cȩlestia necesse ẽ
ut expellamus de his contrarias potestates. & spiritalia nequitiȩ de cȩlesib
t sicut illi eiecerunt iebuseũ de ierłm. & quȩ prius iebus uocitata fuerat.
nos uͦ inuisibilib: Illi uincebant corporalib pͣlis : nosuͦ spiritali certamine
exsuꝑamus: Quod s̃ ius audire paulus qui non solũ magister gentiũ. sed &
militiȩ huius magister.ẽ. quomꝰ pugnauerit prior: audi quid ipse de sẽ¬
scribat sicut iã & supͣ memorauimus. Non. ẽ. inqͥt colluctatio nobis adũsũ¬

Expanded text:
fides adhibenda est, et Jerusalem coelestem esse credimus, ad typum terrenae hujus. Et quae scripta videntur de hac terrena ad illam coelestem rectius spiritali intelligentia conferemus. Accessimus ergo sicut Paulus dicit ad coelestem Jerusalem, sine dubio ad coelestem Judaeam. Et sicut illi de terrestri Judaea ejecerunt Chananaeos et Evaeos et reliquas gentes, ita et nos, qui accessimus ad montem Dei, et ad regna coelestia, necesse est ut expellamus de eis contrarias potestates, et spiritalia nequitiae in coelestibus. Et sicut illi ejecerunt Jebusaeum de Jerusalem, et quae prius Jebus vocitata fuerat, nos autem invisibilibus. Illi vincebant corporalibus praeliis, nos autem spiritali certamine speramus. Quod si vis audire, Paulus, qui non solum magister gentium, sed et militiae hujus magister est, quomodo pugnaverit prior, audi quid ipse describat, sicut etiam supra memoravimus: Non est, inquit, nobis collu
Abbreviated transcription (Latin):
sinagogȩ : non tamen ꝑuenire potuerit ad ꝑfectũ & integrũ partum:
Sicut enĩ ab ortiuus imꝑfectus & in compositus. ẽ. partus : ita oe ille po¬
płs aliqͣnto quidem tẽpore intra uulua matris. hoc. ẽ. intra sinagogi
institutionẽ positus fuit. sed peccatis int̾cedentib formari ad integrũ
uiuificariq non potuit : & ideo abiecti sunt. uelut ab ortiuus imꝑfe-¬
ctus. & immaturus. peccato scilicet consumente ut ait dimidiũ carnas
eius Est tam̃ int̾dũ & abortiuus bonus Bonus autẽ ab ortiuus dicit᷑.
cũ aliis comparatur: sicut & eccłiastes ait Bonus. ẽ aborsus: magisqu̾a
bonũ dicte aborsum: sed bonũ magisquã uitã quȩ inuanitate
ducitur. & in tenebris ignorantiȩ Et fuit apđ eũ quędã compa

Expanded text:
synagogae, non tamen pervenire potuerit ad effectum et integrum partum; synagogae, non tamen pervenire potuerit ad effectum et integrum partum; sicut enim aborsus imperfectus et incompositus est partus, ita et ille populus aliquanto quidem tempore intra vulvam matris, hoc est, intra synagogae institutionem positus est; sed peccatis intercedentibus formari ad integrum, vivificarique non potuit. Et ideo abjecti sunt velut aborsus imperfectus et immaturus, peccato scilicet consumente dimidium, ut ait, carnis ejus. Et tamen interdum et aborsus bonus. Bonus autem aborsus dicitur, cum aliis comparatur: sicut Ecclesiastes ait: Et dixi: Bonus est aborsus, magis quambonum dicit aborsum, sed bonum magis quam vita quae in vanitatibus ducitur, et in tenebris ignorantiae. Et proclamavit Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
nubes. & transiit ad nos. in montẽ excelsũ cũ saluator transformatus. ẽ.
& nubes refulgens obumbrauit discipłos eius. & uenit uox de nube
dicens. hic est filius meus dilectus in quo mͥ bene complacui: Post hȩc
gͦ maria facta ẽ lȩprosa: sicut nix: Donec aderat nubes. maria non . ẽ.
lȩprosa: sed cũ discessit: donec enĩ uisitatio dĩ erat in popło illo: non
erat lȩꝓsus: Ubi uͦ discessit: ignominia uultus sui contexit eũ: Sed &¬
nos timeamus : ne forte effugemꝰ a nobis hanc nubẽ. male loquendo.
male agendo: male cogitando. & tunc apparebit in nobis lȩpra pecca-¬
ꝓsa: & dixit aaron ad morsen: Precor dñe. ne contuleris in nos peccatũ.
qmͣ ignorauimus qđ peccauimus : ne fiat simile morti. & ut abortiuus
eiectus de uulua matris : Et comedit dimidiũ carnis eius Uulti in hoc
ostendere. qm̃ popłs ille formatus quidem fuerit in uulua matris suȩ¬

Expanded text:
nubes, et transivit ad nos in montem excelsum, cum Salvator noster transformatus est, nubes, et transivit ad nos in montem excelsum, cum Salvator noster transformatus est, et nubes refulgens obumbravit discipulos ejus; et venit vox de nube dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacuit . Post hoc ergo Maria facta est leprosa sicut nix. Donec aderat nubes, Maria non erat leprosa, sed cum discessit. Donec enim visitatio Dei erat in populo illo, non erat leprosus. Ubi vero discessit, ignominia vultus sui contexit eum. Sed nos timeamus ne forte effugemus a nobis hanc nubem male loquendo, male agendo, male cogitando, et tunc apparebit in nobis lepra peccaprosa. Et dixit Aaron ad Moysen: Precor, Domine, ne contuleris in nos peccatum, quoniam ignoravimus quod peccavimus: ne fiat simile morti, et ut aborsus ejectus de vulva matris. Et comedit dimidium carnis ejus. Vult in hoc ostendere, quia populus ille formatus in vulva quidem fuerit suae matris
Abbreviated transcription (Latin):
ad scientiam legis: & scđm hoc qđ spũalis. ẽ. lex. intelligenda
&e explananda sunt quȩ leguntur. ne doctorũ causa. immo desi-¬
dia & negligentia ab imperias & in doctis derogetur moysi : sed conue¬
tamur ad chĩm ut auferat a nobis uelamen litterȩ. uti non nobis
deformis uultus moysi. sed gloriosus & decorus appareat: ita
ut non solũ non obtrectemus. sed & ꝓmagnitudinẽ sensuũ lau-¬
dem ei & głiam conferamus: Et ira furoris dñi facta est super
illos &e discesserunt: & nubes recessit a tabernaculo & ecce¬
suꝑ eos: qui male loquuntur & detrahunt Ueruntamen
qđ dr̃. nubes recesit atabernaculo. & ecce maria facta :
lȩprosa sicut nix: considerandũ nobis diligentius. ẽ. qđ prius
recedit nubes. & ita maria lȩpra repletur: ut ostenclatur quia
ab eo post obtrectationẽ : & sic repletur lȩpra anima eus Nam & po-¬

Expanded text:
ad scientiam legis; et secundum hoc quod spiritalis est lex, intelligenda ad scientiam legis; et secundum hoc quod spiritalis est lex, intelligenda et explananda sunt quae leguntur, ne doctorum causa, imo desidia et negligentia, ab imperitis et indoctis derogetur Moysi. Sed et convertamur ad Dominum ut auferat a nobis velamen litterae, et non nobis deformis vultus Moysi, sed gloriosus et decorus appareat, ita ut non solum obtrectemus, sed pro magnitudine sensuum, laudem ei et gloriam conferamus. Et ira furoris Domini facta est super illos, et discesserunt; et nubes recessit a tabernaculo. Et eccee loquuntur et detrahunt. Verumtamen quod dicit nubes recessit a tabernaculo, et ecce Maria facta est leprosa sicut nix, considerandum diligentius est, quod prius recedit nubes, et ita lepra repletur: ut ostendatur quia eab eo post obtrectationem; et sic lepra repletur anima ejus. Nam et po
Abbreviated transcription (Latin):
ausi sunt derogare & ideo nos non detrahamus moysi: nec deroge-¬
mus legi moysi: Nec derogemus. sed simus non solũ auditores legis.
sed & factores: ut cũ ipso morse głificari mereamur: Ego autẽ pu-¬
to qđ &e illi materiam prȩstent ad derogandũ moysi: qui uerbi cau-¬
sa cũ legitur liber leuitici. uł lectio numerorũ. non ostendunt qͦmͦ
hȩc quȩ in enigmate scripta sunt intelligi ꝑ speciem debeant. id est
non sp̃ualit̾ ea quȩ in lege leguntur exponunt: Necessario eñĩ qui
audiunt ritu sacrificiorũ. uel sabbatorũ obseruantiam. uel cetero¬
rũ custodiam in eccłia recitari: offendantur & dicant: Quid hoc ne-¬
cesse est in eccłia legi: Quo nobis ꝓsunt pͣcepta iudaica. & spreti
popłi obseruantiȩ : Hȩc iudȩorũ sunt : & iudei de his uiderint:
e gͦ huiꝰmodi offendicula auditorib accidant: danda oꝑa est

Expanded text:
ausi sunt derogare. Et ideo nos non detrahamus Moysi, nec derogeausi sunt derogare. Et ideo nos non detrahamus Moysi, nec derogemus legi, sed simus non solum auditores legis, sed factores, ut cum ipso Moyse conglorificari mereamur. Ego autem puto quod et illi materiam praestant ad derogandum Moysi, qui verbi causa cum legitur liber Levitici, vel lectio Numerorum, non ostendunt quomodo haec quae in aenigmate scripta sunt, intelligi per speciem debeant; id est, qui non spiritaliter ea quae in lege leguntur exponunt. Necessario enim qui audiunt ritum sacrificiorum, vel sabbatorum, vel similium in Ecclesia recitari, offendantur, et dicant: Quid hoc necesse est in Ecclesia legi? Quid nobis prosunt praecepta Judaica, et spreti populi observantiae? Haec Judaeorum sunt, et Judaei de his viderint. Ne ergo hujusmodi offendicula auditoribus accedant, danda opera est
Abbreviated transcription (Latin):
specie petra xp̃c est: Hunc eñi os ados loquitur ꝑ legẽ ds̃. Antea in
enigmate fuit baptismũ in nube & in mari: nunc autẽ in specie rege
nunc autẽ in specie caro uerbũ dĩ est uerus cib sicut ipse dicit Quia
caro mea uere cib est: & sanguis m̃s uere potus. ẽ: Sic ergo iã nõ
morses apd nos positus. & huic ethẋopissȩ coniunctus: uel ipse ad
additur. Et głiam inquit dñi uidet Quando uidit morses gloriã
dñi : Ego tunc dico quando transfiguratus. ẽ dns in monte. & acdenrt
ei morses & helias & colloquebantur ei : Et ideo recte in consequentibus
adiungit: Et quare non timiustis detrahere famulo meo morsi: Qđ
eiuidenter utiq ad eos dictũ dirigitur: qui euangłia quidem suscipere ui-¬
destur. derogant autẽ moysi: Et merito arguuntur: quia cũ discant
ꝑeuangelium qđ moyses una cũ helia uideat głiam dñi legi & ꝓpħis

Expanded text:
specie petra Christus est. Nunc enim os ad os loquitur per legem, Deus antea in specie petra Christus est. Nunc enim os ad os loquitur per legem, Deus antea in aenigmate fuit baptismum in nube et in mari; nunc autem in specie regen; nunc autem in specie caro Verbi Dei verus est cibus sicut ipse dicit: Quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus . Sic ergo jam nunc Moyses apud nos positus, et huic Aethiopissae conjunctus, vel ipse ad additur: Et gloriam, inquit, Domini vidit. Quando vidit Moyses gloriam Domini? Ego tunc dico, quando transformatus est Dominus in monte, et aderat ibi Moyses cum Elia, et colloquebantur ei. Et ideo recte in consequentibus adjungit, et quare non timuistis detrahere famulo meo Moysi? Quod evidenter utique ad eos dictum dirigitur, qui Evangelia quidem suscipere videntur, derogant autem Moysi. Et merito arguuntur, quia cum discant per Evangelium quod Moyses una cum Elia vidit gloriam Domini, legi et prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quia in specie loquutus sit ei ds̃: & non in eingmate. Modo enĩ cũ mo
yses uenit ad nos. & coniunctus. ẽ. huic nr̃ȩ ȩthẏopissȩ : lex dĩ iam non
infiguris & imaginib sicut prius. sed in ipsa speciȩ ueritatis agnoscit᷑.
& quȩ prius in enigmate signabantur: nunc in specie & ueritate cõplen¬
tur: Et ideo ille qui species & figuras enigmatũ describebat : dicit: Scimus
autẽ qmͣ patres nr̃i om̃s sub nube fuerunt. & om̃s in moyse baptizati st̃
in nube & in mari : & om̃s eandem ȩscam spualem manducauerunt. &
om̃s eundem potũ spũalem biberunt Bibebant autẽ de sp̃uali: conse.¬
quenti eos petra: Petra autẽ : erat xp̃c: Uides quomͦ enigmata legis pau¬
lus absoluit. & species engmatũ docet: & dicit. quia petra menigma¬
te erat apd̃ moysen antequã uingeretur huic nr̃ȩ ethyopissȩ. nunc in

Expanded text:
tum, quia in speci locutus est Deus ei, et non in aentum, quia in speci locutus est Deus ei, et non in aenyses venit ad nos, et conjunctus est huic Aethiopissae nostrae, lex Dei jam non in figuris et in imaginibus sicut prius, sed in ipsa specie veritatis agnoscitur. Et quae prius in aenigmate designabantur, nunc in specie et veritate complentur. Et ideo ille, qui species figurarum et aenigmatum disserebat, dicit: Scimus autem, quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes in Moyse baptizati sunt, in nube et in mari; et obiberunt. Bibebant autem de spiritali sequente petra. Petra vero erat Christus . Vides quomodo aenigmata legis Paulus absolvit, et species aenigmatum docet et dicit, quia petra in aenigmate erat apud Moysen, antequam jungeretur huic nostrae Aethiopissae: nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
quib morsen laudib efferat sp̃c sc̃s: Et descendit inqͥt dñs in colũpna¬
 nubis: & stetit ad ostium tabernaculi testimonii: Et uocati sunt aaron &
maria. & steterunt ambo: & dixit ad eos: Audite uerba mea: Si fuerit pro
sicut famulo meo morsi. qui in tota domo mea fidelis est: Os ad os loqͦr
ad eũ in specie & non menigmate: & głiam dñi uidet: Et quare non timu¬
istis detrahere famulo meo moysi: & ira furoris dñi facta est suꝑ illos &
discesserunt : & nubes recessit a tabernaculo: Et ecce maria facta est lȩpro.¬
sa: sicut nix: Uidetis quid sibi pęnȩ contulerint obtrectatores : quid uero
illi cui obtrectauerant ad quisierint laudis: Sibi turpitudinẽ. illi splendo¬
rem. ⁊ sibi lȩprã. illi głiam: sibi opprobrium. illi magnificentiam contu:-¬
lerunt: Uerumtam̃ morses priusqu̾ã acciperet ȩthyopissam. non est scrip.¬

Expanded text:
quibus Moysen laudibus efferat Spiritus sanctus. Et descendit, inquit, Dominus in columnaquibus Moysen laudibus efferat Spiritus sanctus. Et descendit, inquit, Dominus in columna nubis, et stetit ad ostium tabernaculi testimonii. Et vocati sunt Aaron et Maria, et steterunt ambo, et dixit ad eos: Audite verba mea: Si fuerit quisicut famulo meo Moysi, qui in tota domo mea fidelis est. Ore ad os loquar ad cum, in specie et non in aenigmate et gloria Deum videt. Et quare non timuistis detrahere famulo meo Moysi? Et ira furoris Domini facta est super illos et discesserunt: et nubes recessit a tabernaculo. Et ecce Maria facta est leprosa sicut nix. Videtis quid sibi poenae contulerint obtrectatores; quid vero illi cui obtrectaverant quaesiverint laudis. Sibi turpitudinem, illi splendorem; sibi lepram, illi gloriam; sibi opprobrium, illi magnificentiam quaesiverunt. Verumtamen Moyses priusquam acceperat Aethiopissam, non est scrip
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad finẽ septimanȩ mundi. id est usq ad resurrectionis tempus. leprosi in
amima ꝑmanebimus & immundi: nisi dũ pęnitendi tempus. ẽ. corrigamur. ⁊¬
& conuersi ad dnm iħm ac supplicantes ei. ꝑpęnitentiã purgemur ab immim¬
dicia lȩprȩ nr̃ȩ. Ego autẽ puto. qđ non solus ille popłs prior. neq soli heretici.
de quib supͣ memorauimus detrahant: de moyse: sed & om̃is qui scripta
euis male intelligit: & qui spiritalem legẽ carnaliter suscipit. morsi derogat:
quia de uerbis sp̃c carnaliter homines docet Audistis quid sibi iudicii obtre-¬
ctatores & maliloqui : & qͥd dampnationis ad quirant: Audite nunc & quan¬
tũ beneficii conferant his quib obtrectant: Num qu̾a inuenimus tantas
laudes dm̃ dixisse de morse famulo suo: quantas nc̃ dici uidemus: quar¬
do ab om̃ib ei derogatũ est Audi gͦ inconsequentib quid referat: &

Expanded text:
usque ad finem septimanae mundi, id est, usque ad resurrectionis tempus leprosi in usque ad finem septimanae mundi, id est, usque ad resurrectionis tempus leprosi in anima permanebimus et immundi, nisi dum poenitendi tempus est corrigamus, et conversi ad Dominum Jesum ac supplicantes ei, per poenitentiam purgemur ab immunditia leprae nostrae. Ego autem puto, quod non solus ille populus prior, neque soli haeretici, de quibus supra memoravimus detrahant de Moyse, sed et omnis, qui scripta ejus male intelligit, et qui spiritalem legem carnaliter suscipit, Moysi derogat quia de verbis sanctis carnaliter homines docet. Audistis quid sibi judicii obtrectatores et maleloqui, et quid damnationis acquirant. Audite nunc, et quantum beneficii conferant his quibus obtrectant. Nunquam invenies tantas laudes Deum dixisse de Moyse famulo suo, quantas nunc dici quidem videamus, quando ab hominibus ei derogatum est. Audi ergo in sequentibus quid dicat, et
Abbreviated transcription (Latin):
amoralib ad intelligentiã mysticã transeamus : qu̾auis & insuperiore tra-¬
ctatu pauca iam dicta sint. tamen quȩ defuisse uidentur ad demus: Uideamꝰ
gͦ quis . ẽ. qui derogat morsi: quis de illo male loquitur: Non solus iudeus: sed
& heretici qui non recipiunt legẽ & ꝓpħas. etiam ipsi detrahunt de moyse:
Deniq solent ei etiam crimen impingere dicentes. quia homicida fuit moxser
interfecit eñi ȩgyptiũ: & alia multa uel in ipsum. uł in ꝓpħas. blasphemo
ore concinnant: Isti gͦ qui detrahunt moysi. habent lȩpr̃ã in anima sua.
& sunt in homine interiore lȩpsi. & ideo habentur extra castra eccłiȩ dĩ. Siue
ergo heretici sint. qui derogant morsi. siue de eccłia sint. qui detrahunt fr̃ibus
& male loquuntur de ꝓximis suis: om̃s qui hoc uicio aguntur. dubitandũ non
est quin lȩꝓsi sint in anima sua: Et maria quidem interueniente aaron pontifice
septima die curatur: Mos uͦ si obtrectationis uicio inciderimus in animȩ lepram

Expanded text:
moralibus ad intelligentiam mysticam transeamus. Quamvis et in superioribus pauca jam dicta sunt, tamen quae defuisse videntur addemus. Videamus ergo, quis est qui derogat Moysi, quis de eo male loquitur: non solus judaeus, sed et haeretici, qui non recipiunt legem et prophetas, ipsi detrahunt de Moyse. Denique solent ei etiam crimen impingere dicentes, quia homicida fuit Moyses: interfecit enim Aegyptium, et alia multa vel in ipsum, vel in prophetas blasphemo ore concinnant. Isti ergo qui detrahunt Moysi, habent lepram in anima sua, et sunt in homine interiore leprosi: et ideo habentur extra castra Ecclesiae Dei. Sive ergo haeretici sunt qui derogant Moysi, sive de Ecclesia sint qui detrahunt fratribus, et male loquuntur de fratribus suis, omnibus qui hoc vitio aguntur, dubitandum non est quin leprosi sint in anima sua. Et Maria quidem interveniente Aaron pontifice septima die curatur: nos vero si obtrectationis vitio inciderimus in animae lepram,
Abbreviated transcription (Latin):
Conseqiuuti sunt enĩ terrã uideȩ & ierusalẽ ciuitatẽ: & montẽ syon hȩ
in illis impleta sunt: Ad te autẽ qͥd dicitur : Non in qͥt accessistisad ea
quȩ usibilia sunt : sed ad inusibilia: Accessistis enĩ inqͥt ad montẽ dĩ
uiuentis. & ad ciuitatẽ cęlestẽ ierłm: & ad multitudinẽ angłorũ: Sed

Expanded text:
consecuti sunt omnem terram Judaeae et Jerusalem, et civitatem et montem Sion. Haec consecuti sunt omnem terram Judaeae et Jerusalem, et civitatem et montem Sion. Haec in illis impleta sunt. Ad te autem quid dicitur: Non enim, inquit, accessistis ad ea, quae visibilia sunt, sed ad invisibilia. Accessistis enim, inquit, ad montem Dei viventis, et ad civitatem Jerusalem, et ad multitudinem angelorum . Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq gͦ aduersatur dõ. & contrarius est ueritati. qđ illi principaliter
faciunt : merito gigas appellatur: libi gͦ prȩstatur ut eicias gigantes:
& intres in regnũ eorũ: Aut non de quodã ex ipsis scriptũ. ẽ. quis acci¬
piet agigante spolia : de quo etiam dñs dicebat in euangelio: Nemo
potest introire in domũ fortis & diripere uasa eius: nisi prius alliga¬
uerit fortem: Nunc autẽ quantũ ad comparationẽ humanȩ oe demoni¬
acȩ naturȩ : nos locustȩ sumus & illi gigantes Et p̃cipue si dubia sit
fides nrã & si nos ꝑterreat infidelitas: illi uere gigantes erunt & nos
& dicit: Si amat nos ds̃: introducat nos ad t̾rã hanc qm̃ bona . ẽ. & fru¬
ctus eius mirabilis: Typus uͦ & figura quȩ precessit in patribus: comple¬
tur in nobis. fiecerunt illi gigantes : & consecuti sunt hereditatẽ eorũ

Expanded text:
Quicunque ergo adversatur Deo et contrarius est veritati, quod illi principaliter Quicunque ergo adversatur Deo et contrarius est veritati, quod illi principaliter faciunt, merito gigas appellatur. Tibi ergo praestatur, ut ejicias gigantes, et intres in regnum eorum. An non de quodam ex ipsis scriptum est: Qui accipiet a gigante spolia? De quo etiam dicit Dominus in Evangelio: Nemo potest introire in domum fortis, et diripere vasa ejus, nisi prius alligaverit fortem . Nunc ergo in quantum in comparationem humanae et daemoniacae naturae, nos locustae sumus, et illi gigantes; et praecipue si dubia sit fides nostra et si nos perterreat infidelitas, illi vere gigantes erunt, et nos lo dicit: Si amat nos Dominus, introducet nos Deus in terram hanc, quae bona est, et fructus ejus mirabilis. Typus et figura, quae praecessit in patribus, completur in nobis. Ejecerunt illi gentes, et consecutae sunt haereditatem eorum;
Abbreviated transcription (Latin):
Nisi eñi. eenͣt. quib ius fieret. nisi. eenͣt. qui inde depelli & extrudi de¬
berent: nũqu̾a diceretur ꝑium diripiendũ. ẽẽ. regnum cȩlorum:
Et nii. eent. cũ quib certamen. eẽt. nobis ac pͣliũ: nunqũa diceret apłs: Non
est eñi nobis colluctatio aduersus carne̾ & sanguinẽ : sed aduersus principa.
tus & potestates. aduersum mundi huiꝰ rectores tenebrarũ haru:. adũsus
spiritalia nequitiȩ incęlestib: De quib etiam illud dei dictũ ꝑ ꝓpħam
intelligendũ uidetur: ubi ait:i & in ebriatus est gladius meus in cęlo:
Necesse. ẽ. gͦ spiritales nequitias quȩ in cȩlestib. eẽ dicuntur. quȩ sunt ue¬
re chananei iunci a te & expelli de cęlestib locis: ut tu ꝓ illis habites
ibi Scito tam̃ gigantes eos. eẽ: Eugas dr̃: om̃is qui aduersus dm̃ resis tit

Expanded text:
Nisi enim esset quibus vis tieret, nisi essent qui inde pelli et excludi deNisi enim esset quibus vis tieret, nisi essent qui inde pelli et excludi deberent, nunquam diceretur per vim diripiendum esse regnum coelorum. Et nisi essent cum quibus nobis certamen esset et praetium, nunquam diceret Apostolus: Non est nobis coersum mundi hujus rectores tenebrarum harum, adversus spiritalia nequitiae in coelestibus. De quibus etiam illud Dei dictum, per prophetam intelligendum videtur, ubi ait: Et inebriatus est gladius meus in coelo . Necesse est enim spiritales nequitias, quae in coelestibus esse dicuntur, qui sunt veri Chananaei, vinci a te, et expelli de coelestibus locis, ut tu pro illis habites ibi. Scio tamen gigantes eos esse. Gigas dicitur omnis, qui adversum Deum resistit.
Abbreviated transcription (Latin):
liqua in quib de exploratorib terrȩ narratur: Qui missi renuntiant
qđ t̃ra quidẽ sit bona. & ammirabilis: habitent autẽ in ea filii gigan¬
& dicunt: Si diligit nos dr̃: introducat nos in terrã hanc: Iuȩ ergo. ẽ.
terra hȩc scđm spiritalem intellectũ : quȩ t̾ra quidem scã. ẽ. & terra
bona sed abimpiis habitatur: Qui sunt ergo isti hostes qui habitant in
terra scõrũ : Et quomͦ eiciendi sunt. ut illis eiectis sci succedant in locum
eorũ . Redeamus ad euangelia: redeamus ad apłm Euuangłia:. sc̃is ꝓmit¬
tunt regna cȩlorũ: Apłs dicit: Hr̃a autẽ conuersatio: in cęlis. ẽ. In cęlis
ergo est locus hȩreditatis : qui ꝓmitatur sc̃is Et quid putamus qđ in
his locis quȩ tͥ ꝓmittuntur. nullus nunc habitator sit. quẽ tu debeas
inde pugnando depellere : & quomͦ gͦ dicit dñs quia adieb ioħis
baptistȩ regnũ cȩlorũ uim patitur. & ium facientes diripiunt illud÷

Expanded text:
liqua. De exploratoribus terrae narratur, qui missi renuntiarent, quod terra quidem sit bona et admirabilis, habitent autem in ea filii gigant dicunt. Si diligit nos Deus, introducet nos in terram hanc. Quae ergo est terra ista secundum spiritalem intellectum, quae terra quidem sancta est et terra bona, sed impius habitator? Qui sunt ergo isti hostes, qui habitant in terra sanctorum, et quomodo ejiciendi sunt, ut illis ejectis, sancti succedant in locum eorum? Redeamus ad Evangelia, redeamus ad Apostolum. Evangelia sanctis promittunt regna coelorum. Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . In coelis ergo locus haereditatis, qui promittitur sanctis; et quid putamus, quod in his locis quae tibi promittuntur nullus non habitator sit, quem tu debeas inde pugnando depellere? Et quomodo ergo dicit Dominus: A diebus Joannis Baptistae regnum coelorum vim patitur, et vim facientes diripiunt illud?
Abbreviated transcription (Latin):
tra castra: Drximus iam & in superiorib ꝗuia septẽ dies isti. septimanã¬
mundi huꝰ designent: In septimana eñĩ dierũ: creaturȩ totius uisibilis.
ꝓductȩ uidentur. eẽ. substantiȩ: Tunc eñi quȩ non erant : facta sunt: In sep¬
timana uͦ totius mundi. secreta quadã & dõ soli cognita dispensatione:
quȩ tunc ꝓducta sunt explicantur: Interim in hac septimana. qua seque¬
strata .ẽ. maria : non mouentur castra filiorũ usrł. sed stant uno in loco
conclusi. & nullus eis om̃ino ẽ. ꝓfectus: donec mundetur maria alepra

Expanded text:
tra castra. Diximus jam in superioribus quod septem dies isti septimanatra castra. Diximus jam in superioribus quod septem dies isti septimanamundi hujus designent. In septimana enim dierum, creaturae totius visibilis productae videntur esse substantiae. Tunc enim quae non erant, facta sunt. In septimana vero totius mundi, secreta quadam et Deo cognita dispensatione, quae tunc producta sunt explicantur. Interim in hac septimana qua sequestrata est Maria, non moventur castra filiorum Israel, sed stant uno in loco conclusi, et nullus est eis omnino profectus, donec mundetur Maria a lepra
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃s gentes sicũt gutta situlȩ : & sicut sputũ reputatȩ sunt: Osten-¬
ditur ergo in hoc qđ etiã popłs ille sicut gentes ceterȩ: quȩ ut spu¬
tum reputantur abiectus ẽ. & reuera si consideres honorẽ illũ pͥo-¬
remcũ pontificalis apud eos ordo florebat. cũ insignia sacerdo¬
tũ. cũ leuitica ministeria. cũ maiestas templi. cũ ꝓphetalis splendor
& cũ cȩlestib suꝑ terras consortiis utebantur. qui honor fuit ille. quȩ
głia. & rursum si nunc aspicias. quanto de decore horrescant. sine
templo. sine altarii sine. sacrificio. sine ꝓpħa. sine sacerdotio: sine ul¬
la cęlesti uisitatione. disꝑsi. ꝑ omẽm terrã ꝓfugiq uiuentes. ⁊ quis
non euidenter agnoscat. quomͦ conspuit pater ipsius in faciem eius.
& ꝑfudit uultus eorũ ignominia : Septẽ ergo dieb separatur ex-¬

Expanded text:
Omnes gentes sicut guttae situlae, et sicut sputum reputatae sunt . OstenOmnes gentes sicut guttae situlae, et sicut sputum reputatae sunt . Ostenditur in hoc loco, quod etiam populus ille sicut gentes caeterae quae in sputum reputantur, abjectus est. Et revera si consideres honorem illum priorem, cum pontificalis apud eos ordo florebat, cum insignia sacerdotum, cum Levitica ministeria, cum majestas templi, cum prophetalis splendor, et cum coelestibus super terram consortiis utebantur, qui honor fuit ille, quae gloria? Et rursum si nunc aspicias, quanto de decore horrescant, sine templo, sine altari, sine sacrificio, sine prophetia, et sine sacerdotio, sine ulla coelesti visitatione dispersi per omnem terram, profuge viventes, quis non evidenter agnoscat, quomodo conspuit pater ejus in faciem ejus, et perfudit vultus eorum ignominia? Septem ergo diebus separatur ex
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit moyses ad dnm dicens: ds pͣcor te: sana eam: Et quẽ oporte.¬
bat orare ad dnm ꝓ sanitate popłi illius. nisi moysen: Moyses orat¬
monte transsi guratus. eẽt : petens ab eo. ut cũ plenitudo gentium
introisset: tunc om̃is isrł saluus fieret: & dixit dñs ad moysen: Si
patͣ eius spusset in faciem eius. nonne erubesceret septẽ diebus : Se¬
paretur septẽ dieb extra castra : & post introibit Quid .ẽ. si pater
eius spuisset in faciem eius erubesceret. septẽ dieb e mariã loco sinago
gȩ posuimus: huic expuit pat eius in faciem: Signũ repudii. ẽ: in
faciem conspui: Deniq in lege scriptũ.ẽ. ubi iubetur. ut relictam
ꝓximi ꝓximus nubat. si uoluerit ꝓximus repudiare coniugium: ut
discalciatus in faciem conspuatur: Et hoc datũ ẽ. uelut signũ repudii:
Hinc ergo maria. id est popłs ille cũ repudiatur adõ: conspui in faciẽ
dr̃: Habemus & in alio loco significantiam sputi: cũ dicit ẏsaias:

Expanded text:
clamavit Moyses ad Dominum dicens: Deus, precor te, sana eam. Et quem oportebat orare pro sanitate populi illius nisi Moysen? Orat Moyses prmonte transformatus est, petens ab eo, ut cum plenitudo gentium introisset, tunc omnis Israel salvus fieret . Et dixit Dominus ad Moysen: Si pater ejus spuisset in faciem ejus, non erubesceret septem diebus? Separetur septem diebus extra castra, et post haec introibit. Quid est, si pater ejus spuisset in faciem ejus, erubesceret septem diebus? Mariam synagogae loco posuimus. Expuit pater ejus in faciem. Signum repudii est in faciem conspui. Denique in lege scriptum est, ubi jubetur, ut relicta proximi, proximo nubat. Si voluerit proximus repudiare conjugium, ut decalceatus in faciem conspuatur : et hoc datum est velut signum repudii. Hinc ergo Maria, id est, populus ille cum repudiatur a Deo, conspui in faciem dicitur. Habemus et in alio loco significantiam sputi, cum dicit Isaias:
Abbreviated transcription (Latin):
tasse: hoc erat qđ dicebat in euangłiis: Iuia qui credit in eũ non solum
faciet ea quȩ ipse facit: sed maiora horũ inquit faciet Uere enĩ mauis
mͥ uidetur: si homo in carne positus. fragilis. & caducus. fide tantũ xp̃i.
& uerbo eius armatus suꝑet gigantes. dȩmont̃i legiones. Qũauis ipse sit
antũ .ẽ: ut nos armis istis semꝑ simus armati: & conuersatio nr̃a semper
in celis sit: Om̃is motus nrͣ. om̃is actus. om̃is cogitatio. om̃is sermo cȩleftus
sit. Quantũ enĩ nos illuc ardentius ascendimus : tanto illi p̾cipites inde
descendent: Et quanto nos augemur: tanto illi inferiores se fient: uta¬

Expanded text:
tasse hoc erat, quod dicebat in Evangeliis: Quia qui credit in eum, non solum tasse hoc erat, quod dicebat in Evangeliis: Quia qui credit in eum, non solum faciet illa, quae ipse facit, sed majora, inquit, horum faciet . Vere enim majus mihi videtur, si homo in carne positus, fragilis et caducus, fide tantum Christi et verbo ejus armatus, super gigantes daemonum legis, quamvis ipse sit se vincit. Tantum est ut nos armis istis semper simus armati, et conversatio nostra semper in coelis sit, vel omnis motus noster, omnis actus, omnis cogitatio, omnis sermo coelestis sit. Quanto enim nos illuc ardentius ascendimus, tanto illi praecipites inde descendent. Et quanto nos augemur, tanto illi inferiores efficiu
Abbreviated transcription (Latin):
rectores mundi huiꝰ tenebrarũ. adũsũ spiritalia nequitiȩ in cȩlestib Propt̃¬
ea & hanc pugnã spiritalẽ. atq inuisibilẽ pugnaturis: spiritalia arma ae
inusibilia tela componit & dicit: Indiute uos loricã caritatis. & galeã salu¬
tis .⁊ & assumite scutũ fidei in quo possitis om̃ia tela maligni ignita etetii¬
guere: sed & gladiũ sp̃c inqͥt assumite qđ ẽ uerbũ dĩ Cũ gͦtalib te arma¬
ueris telis sequens iħm ducen : non uerearis gigantes illos: Uidebis enĩ
quomꝰ eos tͥ subiciet iħe Et sicut patres calcauerunt cerluces gentium: eta &
tucalcabis suꝑ ceriices demonũ: ipse eñ dicit his qui: eũ fidelit᷑ sequuntur
Ecce dedi uobis potestatẽ calcandi suꝑ serpentes & scorpiones. & suꝑ omẽm¬
urtutẽ inimici Wlt enĩ semꝑ iħc res mirabiles facere. uitt de locusuis uince¬
regigantes: & de his quȩ in terris sunt cȩlestes superare nequitias. & iince¬

Expanded text:
 adversum spiritalia nequitiae in coelestibus . Propterea et hanc pugnam spiritalem atque invisibilem pugnaturis, spiritalia arma et invisibilia tela componit et dicit: Induite vos loricam charitatis et galeam salutis, assumentes scutum fidei, in quo possitis omnia tela maligni ignita exstinguere. Sed et gladium spiritus, inquit, assumite, quod est verbum Dei . Cum ergo talibus te armaveris telis, sequens Jesum ducem, non verearis gigantes illos. Videbis enim quomodo eos tibi subjiciet Jesus. Et sicut Patres calcaverunt cervices gentium, ita et tu calcabis super cervices hominum. Ipse enim dicit his qui eum fideliter sequuntur: Ecce enim dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et supeimici . Vult enim Jesus semper res mirabiles facere; vult de locustis gigantes vincere; et de his qui in terris sunt coelestes superare nequitias. Et for
Abbreviated transcription (Latin):
iginficante.M. de canulla cue
ratum: qũ cum ip̃t .m. mulierem
duxiss legitime in uxorem .s.¬
m̾iũ accusare ut ab eo pecumã
extorq̃ret ⁊ licet intellectui suo

Expanded text:
ignificante N. de Camilla, cive ratum, quod, cum ipse J. mulierem, duxisset legitime in uxorem, S.onium accusare, ut ab eo pecuniam extorqueret, et, licet intellectui suo
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidema catholicam ꝯuertan¬
tur. uł ex dnob fidelib aleter
labarur in beresim uł decidat in
gantilitatis erxorem. Si enm al¬
der infidelium ougum ad fidẽ
catholicam conuertatur. altõ
ut eum ꝑtrabat ad mortale pẽ¬
catu ei cobabitare uolente
qui relinquitur ad ẜa. si uolue¬
ꝙ contumena creatoris soluit
ius m̾m̾̃ii. cura eum qui relmqĩ
Si uͦ aliter fidelium ꝯuigum
uł labatur in beresim uł transe.¬
at ad gentilitatie erborem nõ
credimus ꝙ intoc caũ is qui re¬
iinquitar iuuende attero possit
ad scdẽis tptias conuosate licet
ui hoc caĩi appareat contumenta
creatoris Nam ⁊ sim̾tn̾ inter¬

Expanded text:
ad fidem catholicam convertatur, vel ex duobus fidelibus alter labatur in haeresim vel decidat in gentilitatis errorem. Si enim alter infidelium conjugum ad fidem catholicam convertatur, altero ut eum pertrahat ad mortale peccatum, ei cohabitare volente, qui relinquitur ad secunda, si voluequod contumelia Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur. Si ergo alter fidelium conjugum vel labatur in haeresim vel transeat ad gentilitatis errorem, non credimus quod in hoc casu is qui relinquitur, vivente altero, possit ad secundas nuptias convolare, licet in hoc casu major appareat contumelia Creatoris. Nam si matr
Abbreviated transcription (Latin):
recurris. que disponente domino
cunctoꝵ fidelium mater est ⁊ ma¬
grã ut opino qͣm in eis quon¬
dam habueras dum alios cano¬
inci uiris peritiam ecccetes: uł
ad ẜa uota tranfite desiderat ⁊
filios ꝓcreare. ꝙ itrum possit de
uire f̾ier ꝑ easdem nos duxistis

Expanded text:
em recurris, quae, disponente Domino, cunctorum fidelium mater est et magistra; ut opinio quam in eis quondam habueras, dum alios canonici juris peritiam edoceres, velad secunda vota transire desiderat et filios procreare: quod utrum possit de jure fieri, per easdem nos
Abbreviated transcription (Latin):
nem uł qͣm ex omnib recm̃e
uaieant. ñ ĩ merito dubitatur
qr non tam patriatte qͣm alis
iuri iusti ante legem pariter
⁊ post legem muitas nyoros
insimui habuisse legnitur.
nec contrarium apparet in eu¬
pagani subicumtur canonitis

Expanded text:
el quam ex omnibus retinere valeant, non immerito dubitatur. Quia vero tam patriarchae quam alii viri justi ante legem pariter et post legem multas uxores insimul habuisse leguntur, nec contrarium apparet in Epagani subjiciuntur institutis
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥt seon omnẽ popłm suũ : & exiit confligere aduersũ isrł. Qui est om̃is popłssin
quẽ concitat contra isrł  Principes ac uidices mundi. cunctiq neqͥtiȩ ministri
qui impugnant semꝑ & ꝑsecunt᷑ popłm der.Sed qͥd facit isrł: Uenit in qͥt in
id est ad expletionẽ mandatoꝵ dei: etiã si cũ om̃i exereitu ueniat aduersũ nos
seon iste elatus & suꝑbus diabolus. & confligat aduersũ nos: si om̃s suos conꝰ
nos dȩmones concitet : suꝑamꝰ eũ si dei mandata cõplemus. Complere enim
mandata. hoc est diabolũ & omnẽ exercitũ eiꝰ suꝑare: & tunc cõplebit᷑ in nob̾
apłi oratio qua ait. dsaut̃ conteret satanã subpedib ur̃is uelocit᷑. Et illud
qđ dñs ait . Eccȩ do uob̾ potestatẽ calcandi suꝑ serpentes & scorpiones & suꝑ
omnẽ uirtutẽ inimici: & nichil uob nocebit: Nichil enĩ nocere nob̃ poteris

Expanded text:
iniquus Sehon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. » Quis est omnis populus Sehon, iniquus Sehon populum suum, et exiit confligere adversum Israel. » Quis est omnis populus Sehon, quem concitat contra Israel? Principes ac judices mundi, cunctique nequitiae ministri, qui impugnant semper et persequuntur populum Dei. Sed quid facit Israel? « Venit, inquit, in id est, ad expletionem mandatorum, etiam si cum omni exercitu venerit adversum nos Seon iste elatus, et superbus diabolus, et confligat adversum nos, si omnes suos contra nos daemones concitet, superamus eum, si Dei mandata complemus. Complere enim mandata, hoc est diabolum et omnem ejus exercitum superare. Et tunc complebitur in nobis Apostoli oratio, qui ait: Deus autem conteret Satanan subter pedes vestros velociter . Et illud quod Dominus ait: Ecce do vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vo
Abbreviated transcription (Latin):
orũ cũ pace transire.Amorrei. in fideliũ qͥ sunt in hoc mundo pars accipi potest
Et quomͦ quidẽ in amaritudinẽ ad ducunt dm̃ infideles & in creduli: expositione
ñ indiget. Qͦd aut̃ ait loquentes: adillã partẽ trahi potest. qͥa infideles quiq &
sub principe diabolo agentes. loqui norunt tantũmodo. sed locuntur in anis
Uerbi causa. ut poetȩ eoꝵ. aut astrologi. aut nonnulli etiã philosophoꝵ qui
in ania locunt᷑ & uana fideliũ aut̃ regnũ qͦd adeo est: ñ in sermone est. sed in
uirtute. Uolumꝰ gͦ nos pacifice transire ꝑmundũ: sed hoc ipsũ magis incttat
principẽ mundi:̃ qͦd dicimꝰ nos nolle ꝑmanere cũ ipso nec morari : nec aliqͥdeus
uelle contingere. Inde magis exacerbatur: inde extollitur. & irascitur. Cõmouet &¬
nobis ꝑsecutiones : ꝑicula suscitat: cruciatus intentat: & ideo dicit. Congregaut

Expanded text:
rhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo pars accipi prhaeorum cum pace transire? Amorrhaei, infidelium qui sunt in hoc mundo pars accipi pEt quomodo quidem in amaritudinem adducant Deum infideles et increduli, expositione non indiget. Quod autem ait loquentes, ad illam partem trahi potest, quia infideles quippe et sub principe diabolo agentes, loqui norunt tantummodo, sed loquuntur inania. Verbi causa, ut poetae eorum, ut astrologi, ut nonnulli etiam philosophorum: qui inania loquuntuvirtute. Volumus ergo nos pacifice transire per mundum: sed hoc ipsum magis incitat principem mundi quod dicimus nos nolle permanere cum illo nec morari, nec aliquid ejus velle contingere. Inde magis exacerbatur, inde extollitur et irascitur, et commovet nobis persecutiones, pericula suscitat, cruciatus intentat. Et ideo dicit: « Congregavit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ se usurũ pompis eiꝰ neq oꝑib eiꝰ: neq ullis omĩno seruitiis eiꝰ ac uoluntatib p¬
riturũ . Et hoc est qđ in his legis sermonib: adumbrat᷑: quia ñ declinet isrł neo.
inagrũ eiꝰ neq inuineã eiꝰ : sed nec aquã delacu eiꝰ pollicetur se ẽȩ bibiturũ. No
enĩ ultra diabolicȩ disciplinȩ. ñ astrologiȩ ñ magicȩ. ñ ullius om̃ino doctrinȩ o
contra dei pietatẽ aliqͥd doceat poculũ sumit fidelis. habet enĩ suos fontes: &biu
defontib isrł. Bibit defontib salutarib : ñ bibit aquã delacu seon: nec relinquen
fontẽ aquȩ iuuȩ. congregat sibi lacus confractos: sed&x uia regali incessurũ se ꝓftrꝰ
Quȩ est uia regalis : Illa sine dubio quȩ dicit: ego sũ ina & ueritas & uita. Et mertaos
sus diabolicos declinare ultra mens fideliũ debet. Quomͦ gͦ uolumus fines amom¬

Expanded text:
non se usurum pompis ejus, neque operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus ac voluntatibus pnon se usurum pompis ejus, neque operibus ejus, neque ullis omnino servitiis ejus ac voluntatibus pariturum. Et hoc est quod in his legis sermonibus adumbratur, quia non declinet Israel neque in agrum ejus, neque in vineam ejus, sed neque aquam de lacu ejus pollicetur se esse potaturum. Non enim ultra disciplinae diabolicae, non astrologiae, non magiae, non ullius omnino doctrinae, quae contra Dei pietatem aliquid doceat, poculum sumet. Fidelis enim de fontibus Israel, bibit de fontibus salutaribus. Non bibit aquam de lacu Sehon, nec relinquens fontem aquae vivae, congregat sibi lacus confractos. Sed et via regali incessurum se profitetur. Quae est via regalis? Illa sine dubio quae dicit: « Ego sum via, veritas et vita . » Et merito sus diabolicos declinare ultra mens fidelium debet. Quomodo ergo volumus fines Amor
Abbreviated transcription (Latin):
extollitur supra omẽ qͦd dicitur ds̃ aut qͦd colitur  ita ut intẽplo dĩ sedeat.
ostendens se tanquã sit ds̃. Om̃is gͦ qui elatus est & suꝑbus: uel filius est elatihuiꝰ
uel discipłs & imitator. Et ꝓpterea dicit apłs dequodã: ne forte elatꝰ incidat
iniudiciũ diaboli: ostendens ꝑ hoc. qͥa omĩs elatus simili ut diabolus iudicio
condẽpnabitur. Nos gͦ sumus qͥ transire uolumꝰ ꝑhunc mundũ ut ꝑueniie
possimus ad terrã sc̃am quȩ repromissaest sc̃ĩs: & mittimꝰ uerbis pacificis ad
seon. ꝓmitaentes ñ nos habitaturos int̾ra eiꝰ. nec moraturos cũeo. sed transi-¬
turos tantũ modo & incessuros regali uia. nec declinaturos usquã. neq in agrũ
misimꝰ: quando hȩc uerba diabolo denunciauimꝰ. Recordetur unꝰquisq fideliũ
cũ primũ uenit adaquas baptismi. cũ signacula fidei prima suscepit. & adfontẽ
salutaris accessit: quib ibi tunc usus sit uerbis. ce qͥd denunciauerit diabolo:

Expanded text:
d dicitur Deus, aut quod colitur : ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se tanquam sit Deus. Omnis ergo qui elatus est et superbus, vel filius elati hujus, vel discipulus et imitator. Et propterea dicit Apostolus de quodam, ne forte elatus incidat in judicium diaboli . Ostendens per hoc quia omnis elatus simili, ut diabolus judicio condemnabitur. Nos ergo sumus qui transire volumus per hunc mundum, ut pervenire possimus ad terram sanctam quae repromissa est sanctis; et mittimus verbis pacificis ad Seon, promittentes non nos habitaturos in terra ejus, nec moraturos cum eo, sed transituros tantummodo, et incessuros via regali, nec declinaturos usquam, neque in agrum, misimus, quando haec verba diabolo denuntiavimus. Recordetur unusquisque fidelium, cum primum venit ad aquas baptismi, cum signacula fidei prima suscepit, et ad fontem salutaris accessit, quibus ibi tunc usus sit verbis; et quod renuntiaverit diabolo,