comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pot̾ nisi ꝙ d .i. ñ pot̾ nisi il¬
lud ꝙ si faceret bene ei conueni¬
ret uerum est. Adiciunt qͦ il¬
li dicentes. nil facitaut dimit¬
tit nͥ optima ⁊ rationabili cã li¬
cet nobis occulta sit scd̃m qͣm
oportet eum facere ⁊ dimitte
ꝙ facit uel dimittit. Ratio e¬
nim penes eum est qua illa fa¬
cit ⁊ illa dimitrit. que rõ et̾na
est. ⁊ semꝑ manens. p̾ter quã
ñ pot̾ aliquid facere uł dimitte.
Illa gͦ manente ñ pot̾ ꝙ facit di¬
mitt̾e. nec ꝙ dimittit fac̾e. et ita
ñ pot̾ facere nisi ꝙ facit. Et ad
hoc yendemus ambignitatem lo¬
cutionis det̾minantes. Cum e
deum ẽ. qua facit cuncta q̃ facit
⁊ dimittit ea que dimiitit si quid̃¬
u̾m est quia in eo uoluntas est
equissima ⁊ rectissima qua fac̃.
⁊ dimittit que uult. contra ꝙͣ
facere n̾o pot̾. nec preter eani fa¬
cere pot̾. Nec utiq contra eam
faceret nec pret̾ eam. si que facit
dimitt̾et uel que dimittit facẽt
s eadem manente rõne ⁊ cã alia

Expanded text:
 non potest nisi illud quod, si faceret, ei bene conveniret, verum est. Addunt quoque illi dicentes: Nihil facit aut dimittit, nisi optima et rationabili causa, licet nobis occulta sit; secundum quam oportet eum facere ac dimittere quae facit vel dimittit. Ratio enim penes eum est, qua illa facit et illa dimittit; quae ratio aeterna est et semper manens, praeter quam non potest aliquid facere vel dimittere. Illa ergo manente non potest quod facit dimittere, nec quod dimittit facere; et ita non potest facere nisi quod facit. Et ad hoc respondemus, ambiguitatem locutionis determinantes. Cum enDeum est, qua facit cuncta quae facit, et dimittit ea quae dimittit, verum quidem est, quia in eo voluntas est aequissima et rectissima, qua facit et dimittit quae vult, contra quam facere non potest, nec praeter eam facere potest. Nec utique contra eam faceret, nec praeter eam si ea quae facit dimitteret, vel quae dimittit faceret; sed, eadem manente ratione et causa, alia
Abbreviated transcription (Latin):
de suo sensu glo nl posse
sunt. cum enun dicunt huc¬
usq pot̾ deus. ⁊ ñ amplus pot̾.
quid ẽ ñ aliud quam eius poten¬
tiam que infinita est concludẽ
et restringere ad mensuram: Ai¬
unt enim. ñ pot̾ deus aliud fac̾e
quam facit. nec melus id face̾
ꝙ facit. nec aliquid piet̾mittere
de hiis que facit. Istamq suam¬

Expanded text:
de suo sensu glorientur, qsunt. Cum enim dicunt: Hucusque potest Deus, et non amplius, quid hoc est aliud quam ejus potentiam quae infinita est, concludere et restringere ad mensuram. Aiunt enim: Non potest Deus aliud facere quam facit, nec melius facere id quod facit, nec aliquid praetermittere de his quae facit. Istamqu
Abbreviated transcription (Latin):
tere. ⁊ ita nõ pot̾ ñ dimitte qd̾
dimttit. Ad ho dicumus. locu¬
tiones ambiguas ẽe. ⁊ ideo deter¬
minandas. si enim cum d̾r nõ
pot̾ fac̾ẽ nisi ꝙ rõ est eum facere.
intelligas eum non posse facere
nͥ ea que rõnabilia sunt. ⁊ ea q̃ si
fierent rõnabilia essent. uerus
est sensus. Si autem intelligas
eum ñ posse facere alia rõnabi¬
lia ⁊ bona. nisi ea que iutt. ⁊ fac̃.
falsus est intelectus. Item alid̾
adiungunt dicentes. Si pot̾ ali¬
ud deus facere quam facit. pt̾
gͥ facere ꝙ ñ presciuit. ⁊ si potest
facere ꝙ ñ prescuiit pot̾ sine pre¬
scĩa operari. quia omne ꝙ fc̃u¬
rum se presciuiit facit. nec facit
aliquid ꝙ ñ p̃sciuit. ꝙ si preter
p̃scĩam eius aliquid fieri impos

Expanded text:
tere, et ita non potest non dimittere quod dimittit. Et ad hoc dicimus locutiones ambiguas esse, et ideo determinandas. Si enim, cum dicitur: Non potest facere nisi quod ratio est eum facere, intelligas eum non posse facere nisi ea quae rationabilia sunt, et ea quae si fierent rationabilia essent, verus est sensus. Si autem intelligas eum non posse facere alia rationabilia et bona, nisi ea quae vult et facit, falsus est intellectus. Item aliud adjungunt dicentes: Si potest Deus aliud facere quam facit, potest ergo facere quod non praescivit; et si potest facere quod non praescivit, potest sine praescientia operari, quia omne quod facturum se praescivit facit, nec facit aliquid quod non praescivit. Quod si praeter praescientiam ejus aliquid fieri impos
Abbreviated transcription (Latin):
scõ. Non enim esset in nob̾ nisi
diffundẽtur in cordib ꝑ sp̃m.
Caritas autem dei dcã est diffim¬
di incordib nr̃is. ñ qua ip̃e nos
diligit. s qua nos facit dilcõres
suos. Sicut iusticia dei dr̃. qua
nos iusti eius mun̾e efficimur.
⁊ adñi salus qua nos saluat. ⁊ fi¬
des xp̃i. quanos fideles facit. hiiͨ
ũbis uidetur monstrari distinctõ
int̾ caritatem qua deus diligit
⁊ quanos diligimus. Et sicut iꝰ¬
dicta caritas dei que est in nobis.
ñ ꝙ ip̃e ea diligat. s quia ea nos di¬
rasset dei dilectionem. ñ qua nos
eum: s qua ip̃e dilexit nos ⁊ mi¬
sit filium suum lib̾atorem ꝓ pcc̃is
nrĩs. ⁊c̾. Ecce ⁊ hic uidetur ma¬
nifeste diuidere dilccẽm qua nos
diligimus deum ab ea qua ipse
diligit nos. Si ergo inquiunt. spẽ
et qua nos diligimus: duplex
dilectio est. ĩmo dno diu̾sa ẽ. qd̾
absurdum ⁊ a uĩtate longe est.
Non est gͦ dilectio qua diugimꝰ
s qua deus tm̃ diligit. Rnsio ad¬

Expanded text:
o? Non enim esset in nobis nisi diffunderetur in cordibus per spiritum. Charitas autem Dei dicta est diffundi in cordibus nostris, non qua nos ipse diligit, sed qua nos facit dilectores suos, sicut justitia dicitur Dei, qua nos justi ejus munere efficimur, et Domini salus, qua nos salvat; et fides Christi, qua nos fideverbis videtur monstrari distinctio inter charitatem, qua nos Deus diligit, et qua nos diligimus. Et sicut judicta Dei charitas, quae est in nobis, non quod ipse ea diligat, sed quia ea nos dirasset Dei dilectionem, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos, et misit Filium suum liberatorem pro peccatis nostris. Ecce et hic videtur manifeste dividere dilectionem qua nos diligimus Deum, ab ea qua ipse diligit nos. Si ergo, inquiunt, Spiriet qua nos diligimus, duplex dilectio est, imo duo diversa est, quod absurdum et a veritate longe est. Non ergo dilectio qua diligimus, sed qua Deus tantum diligit no
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ diffundi in cordib nr̃is. ñ qͣ a
ip̃e nos ailigit. s qua nos dilig̾e
facit. ⁊ c̃. huis u̾bis ñ diuiditur
nec diuisa ostenditur caritas qͣ
deus diligit. ab ea qua nos dili¬
gunus. s pocus cum sit una ⁊¬
eadem caritas. ⁊ clicatur ip̃a dei ca¬
ritas: diũsis decausis ⁊ rõnib. dei
caritas applłari in scͥptura ostendi

Expanded text:
ffundi in cordibus nostris, non qua ipse nos diligit; sed qua nos diligere facit, etc. His verbis non dividitur nec diversa ostenditur charitas qua Deus nos diligit, ab ea qua nos diligimus; sed potius cum sit una eadem charitas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis et rationibus Dei charitas appellari in Script
Abbreviated transcription (Latin):
pło d̾r. caritas dei diffundit᷑ in cor¬
cordib nrĩs. ñ est dcã caritas dei.
qua diligit nos. s qua facit nos
diligere .i. ñ ibi appłłat᷑ caritas de¬
i. eo ꝙ deus nos ea diligat. s eo
ꝙ nos ea sui dilectores facit. ⁊ ꝙ
ea rõne posset dici caritas dei. qr
nos ea diligere facit. ex simili ge

Expanded text:
 5,: Charitas Dei diffunditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea dili
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. alii datur sermo sapt̃e. alii s̾¬
mo scĩe. Illa diffinitio diuidenda ẽ.
ut rr̃ diumarum cognitõ sapt̃a
cognitio ꝓprie scĩe nomen obtine¬
at. Neq uero quicquid ab homine
sciri pot̾ in reb humanis u̾płimũ.
suꝑuacue uanitatis noxie q curi¬
ositatis est᷑ huic scĩe tͥbuo. s illud
tm̃ quo fides salubrima que ad
u̾am bĩtudinem ducit: gignitur
nutritur. defenfenditur. roborat᷑.
qua scĩa ñ pollent fideles płimu
qͣmuis polleant ip̃a fide płim̃. nã
Aliud est sciretm̃modo quid hõ ẽde̾¬
debeat pp̃ adipiscendam uitam be¬
atam: aluid est scire qũo hoc ipm
⁊ piis opituletur. ⁊ contra impios
defendatur. que ꝓprio uocabulosci¬
nere a malis. pietatem uõ hoc loco
tione tius qd̃ semꝑ est. ⁊ inmuta¬
biliter manet qd̵ est deus. ab¬
stinere uõ amalis est: in medio
praue nationis prudenter conuer¬
sari. Idem qͦ inter hec duo distin¬

Expanded text:
mo sapientiae, alii sermo scientiae, illa definitio dividenda est, ut rerum divinarum cognitio sapientia cognitio proprie scientiae nomen obtineat. Neque vero quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuo; sed illud tantum quo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratur; qua scientia non pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est edebeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opituletur vel contra impios defendatur; quae proprio vocabulo apnere a malis. Pietatem vero hoc loco ptione ejus quod semper est et incommutabiliter manet, quod Deus est. Abstinere vero a malis, est in medio pravae nationis prudenter conversari. Idem quoque inter haec duo aperte distin
Abbreviated transcription (Latin):
cem diligamus. atq ita in nobis¬
deus maneat. quia utiq dilectõem
deum dixerat. statim uolens de hcͣ
re aꝑtuis aliquid eloqui inquit.
In hec cognoscimus: qr in ip̃o ma¬
nemus. et ip̃e in nobis. quia de
spũ sc̃o dedit nobis. Sc̃s itaq sp̃c¬

Expanded text:
cem diligamus, atque ita Deus in nobicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat; quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, inquit: In hoc cognoscimus, quia in ipso manemus et ipse in nobis, quia de suo Spiritu dedit nobis. S
Abbreviated transcription (Latin):
pot multa rerum uocabula accipi.¬
et uniũsaliter poni. ⁊ ꝓprie pro ar
quibusdam reb adhiberi. sicut le¬
gis nomine aliq̃n simul omnia
ueteris testrumenti sig̃cantur e¬
loquia. Aliqñ aũ ꝓprie uocatur lex
que data est ꝑ moysen. Multa au¬
a suppetunt exempla. s in re aꝑta
uitanda est longitudo sermonis. Si¬
tut gͦ unicum dei u̾bum ꝓprie uo¬
camus nomine sapĩe. cͦum sit u¬
uocabulo caritatis: cum sit ⁊ pat̃
⁊ filius uniu̾̃salit̾ caritas. S dei
uerbum .i. unigenitus dei filius
uicem: quia dilectio ex deo est. ad¬
natus est. quia deus dilectio est. ħͥ
manifestauit se dixisse eam dilec¬
tionem ẽẽ dñi: quam dixit ex deo.
deus gͦ ex deo est dilectio. S quia
⁊ filius ex deo patre natus est. et
dilectionem: Merito q̃rit᷑. pater
enim solus ita deus est: ut nõ sit
ex deo. ⁊ ideo dilectio que ita deus est.
tib cum dei dilectionem comme¬
morassec ioh̃s. qua dilexit nos. et¬
hinc hortatus esset. ut ⁊ nos ĩui¬

Expanded text:
st multa rerum vocabula et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla, sed in re aperta vitanda est longitudo sermonis. Sicut ergo unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapiuocabulo caritatis, cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas. sed dei uerbum, id est unigenitus dei filius, , diligamus invicem, quia dilectio ex Deo est, novit Deum, quia Deus dilectio est. Hic manifestavit eam se dixisse dilectionem Deum, quam dixit ex Deo: Deus ergo ex Deo est dilectio. Sed quia et Dei Filius ex Deo Patre natus est, et dilectionem Deum, merito quaeritur. Pater enim solus ita Deus est, 36 ut non sit ex Deo, ac per hoc dilectio, quae ita Deus est tibus cum Dei dilectionem commemorasset, non qua hinc hortatus esset ut nos invi
Abbreviated transcription (Latin):
sinuans scͥ tib¬
ptura deum ẽẽ
treatorem:. In¬
cium qͦ temporis atq om̃tum
uisibilium uel inuisibilium cre¬
aturarum: In primordio sui ostẽ¬
dit dicens. In prmcipio creauit
deus celum ⁊ terram. Hiis etenĩ
ũbis. moyses spũ dei afflatus in
uno principio a deo creatore mũ¬
dum ẽẽ fc̃m refert. elidens er¬
rotem quoꝵdam plura sine prĩ¬
cipio fuisse principia oppinan
tium. plato namq t̾a principi¬
exemplar. ⁊ materiam ⁊ ip̃a in¬
creata sine principio. ⁊ deum qiͣ¬
artificem: nõ creatorem. Crea¬
tor enim ẽ qui de nichilo aliqͥd
facit. et creature ꝓprie ẽ: de ni-¬
chilo aliquid facere. facere uero
ñ mͦ de nichilo aliquid oꝑaries ⁊̃
de materia. uñ ⁊ homo uł angłs
dr̃ aliqua facere s ñ creare. uoca¬
t᷑ qͦ factor. siue artifex s ñ creator
ħ enim nomen soli deo ꝓprie ꝯue¬
uit. qui ⁊ de nichao quẽdam. et
nis nomen sibi ꝓprie retuuit. a¬
lia uero eciam creaturis ꝯmiũca-¬

Expanded text:
sinuans Scriptura, Deum esse creatorem initiumque temporis atque omnium visibilium vel invisibilium creaturarum in primordio sui ostendit, dicens, Gen. 1: In principio creavit Deus coelum et terram. His etenim verbis Moyses Spiritu Dei afflatus, in uno principio a Deo creatore mundum factum refert, elidens errorem quorumdam plura sine principio fuisse principia optium. Plato namque tria initiexemplar, et materiam, et ipsa increata sine principio, et Deum quartificem non creatorem. Creator enim est qui de nihilo aliquid facit. Et creare proprie est de nihilo aliquid facere; facere vero non modo de nihilo aliquid operari, sed etiam de materia. Unde et homo et angelus dicitur aliqua facere, sed non creare; vocaturque factor sive artifex, sed non creator. Hoc enim nomen soli Deo proprie congruit, qui de nihilo quaedam, et nis nomen sibi proprie retinuit, alia vero etiam creaturis communica
Abbreviated transcription (Latin):
lo qui suasit. In ip̃o. qr uolun¬
tate liberi arbitrii consensit. ⁊
cum liberum arbitrium sit bo¬
num. ex re utiq bona malus
ille consensus ꝓuenit. ⁊ ita ex
bono malum manauit. de ħ
autem in sequenti plemius tͣc̃¬
tabimus. cum origo mali. et
in qua re coalescat. ĩuestigab¬

Expanded text:
lo qui suasit; in ipso, quia voluntate liberi arbitrii consensit, et cum liberum arbitrium sit bonum, ex re utique bona malus ille consensus provenit, et ita ex bono malum manavit. De hoc autem in sequenti plenius tractabimus, cum origo mali, et in qua re coalescat, investigab
Abbreviated transcription (Latin):
num esse si sint unius es ⁊ͥ uñ nͥ di¬
sentie. ⁊ earum una sit na. cat᷑ ꝙͥ¬
unus autem uł una ñ pot̾ di nũ¬
ci de diuersis rebus nnsi addatur¬
quid unus uel

Expanded text:
num esse, si sint unius essentiae, et earum una sit natura. Unus autem vel una non potest dici de diversis rebus, nisi addatuquid unus vel
Abbreviated transcription (Latin):
ta.⁊ ꝑsona filii que sig̾catur cũ
dr̃ sapĩa genita. una eademqi
sapĩa ẽ: que eẽntia diuina intł¬
ligitur cõmunis trib ꝑsonis.

Expanded text:
t persona Filii quae significatur cum dicitur Sapientia genita, una eademque Sapientia est; quae essentia divina intelligitur communis tribus personis.
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃. S ut dñt moyses loq̃ns
rudi ⁊ carnali ppło: locutioĩs
modum temꝑauit. de deo loꝙ̃s
a simili hoĩs qui ꝑ moras tem¬
poꝵ oꝑa sua perficit: cum ipse
simul sua oꝑa fecĩt. uñ .ab. Iõ
inquit moyses diuisim. refert
deum illa oꝑa fecisse: quia nõ
potuit simul ab homine dici
ꝙ a deo simul potuit fieri. Itm
potuit diuid̾e scriptura ioq̃ndi

Expanded text:
um. Sed, ut dicunt, Moyses loquens rudi et carnali populo, locutionis modum temperavit, de Deo loquens a simili hominis qui per moras temporum opera sua perficit, cum ipse simul sua opera fecerit, unde Aug.: Ideo, inquit, Moyses divisim refert Deum illa opera fecisse, quia non potuit simul ab homine dici, quod a Deo simul potuit fieri. Item: Potuit dividere Scriptura loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
tis. nouissine fc̃s est homo tanꝙ̃
dus erat. uñ sequit᷑. uidit d̾s ꝙ¬
eẽt bonum ⁊ ait. faciamus homi¬
nem ad ymaginem. ⁊ c̃. S añqͣm
de hoĩs c̾atõe tractemꝰ : ꝙ supͣ bre¬
uiter tetigimus plenius u̾santes
clarius faciamꝰ. In hac eñ reꝵ
distuictione catholiti tͣctatores dis¬
sentire. ut supͣ diximus inueni¬
unt᷑. Aliis aicentib res c̾atas at¬
q distiuctas scd̃m spẽs suas ꝑ ĩ¬
terualla .ui. ddierum. quoꝵ siñe
qr litt̾a genesis mag̃ inseriure ui¬
detur. atq catholica ecc̃a mag̃ app¬
bat. Ites hactenus studiose docu¬
mus quomͦ ex illa cõmuni ma¬
teria prius informit̾ facta:. pꝰ ea
uolumina distinctim sunt for¬
mata. Alus aut̃ uidetur ꝙ ñ
titur õstendere dicens. elementa
.iiii. ita formata: sicut mͦ appa¬
rent ab initio extitisse. ⁊ celum
syderib ornatum fuisse. Q̾dã
uero ñ formaliter. s materialr̃
tunc facta fuisse. q̃ post tpr̃is ac¬
cessum : formaliter distincta st̃.

Expanded text:
tis, novissime factus est homo, tanquam dus erat. Unde sequitur, onum, et ait: Faciamus hominem ad imaginem, etc. § Sed antequam de hominis creatione tractemus, quod supra breviter tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervallaquia littera Genes. magis inservire videtur, atque catholica Ecclesia magis approbat, ideo hactenus studiose docuimus quomodo ex illa communi materia prius informiter facta, posteadierum volumina distinctim sint formata. § Aliis autem videtur quod non titur ostendere, dicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ dr donum nr̃m accipitur do¬
num ꝑ donato.uł dato. Cum
uero touum accipitur eo mͦ quo spc̃
hominis. Ita ⁊ filius sub rac ap¬
pellatione nõ pot̾ dici nr̃. ut dica¬
nos reficit: nobis datus. iste nr̃
sp̃c quia nobis inspiratur. a prẽ
⁊ filio. ⁊ in nobis spirat: sicut iuilt.
uñ ãs. in .u. li. detri. ait. Q de pr̃e

Expanded text:
itur donum nostrum, accipitur donum pro donato vel dato. Cum vero donum accipitur eo modo quo Spihominis; ita et Filius sub hac appellatione non potest dici noster, ut dicanos reficit nobis datus; iste noster spiritus, quia nobis inspiratur a Patre et Filio, et in nobis spirat sicut vult. Unde Aug. in lib. 5 de Trin. ait: Quod de
Abbreviated transcription (Latin):
utrum sp̃c .s. ad seip̃m refe¬
ratur. ħ enim uidet᷑ ex predc̃is posse
ꝓbari. Si enim ꝙ datur refert᷑ ad e¬
ad seipsum. huiꝰ q̃õnis det̾minatio¬
nem ĩ posterum differimus. donͦ
tractemꝰ de hiis que relatiue dñr de

Expanded text:
ad seipsum referatur: hoc enim videtur ex praedictis posse probari. Si enim quod datur refertur ad ead seipsum. Hujus quaestionis determinationem in posterum differimus, donec tractemus de his quae relative dicuntur de
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam suam ponat quis ꝓ amicis
qr maior dilcõtus effectus nõ est
quam ponẽ aĩam ꝓ aliis. Nec te

Expanded text:
m suam ponat quis pro amicis quia major dilectionis effectus non est, quam ponere animam pro aliis. Nec te
Abbreviated transcription (Latin):
uñ ab̃. ꝑfrã caritas ħ est. ut quis ꝑa¬
mox ut nascitur iam prsus ꝑfrã ẽc
ĩmo ut ꝑficiatur nascitur. cũ fuĩt
nara nutritur. cũ fuĩt nutrita: ro¬
borat᷑. cum fuĩt roborata: ꝑficitur
cum ad ꝑfcõm ꝑueuĩt. dicit. Cupi¬

Expanded text:
 Perfecta charitas haec est, ut quis pamox ut nascitur jam prorsus perfecta est, imo ut perficiatur nascitur, cum fuerit nata nutritur, cum fuerit nutrita roboratur, cum fuerit roborata perficitur, cum ad perfectionem venerit, dicit: Cupi
Abbreviated transcription (Latin):
głs. purgans ipãm.⁊ potentiã
deitatis uerbi receptiuam pre¬
parans. simł aũ ⁊ gn̾atiam.
Et tunc obumbeaiit iꝑãm d̃i
altissimi ꝑ se sap̃ĩa ⁊ dei uirtꝰ
existens .i. filius dei patri hõ¬
num semen. Et copłauit sibi
ip̃i ex sc̃issimis et purissimis
ipsius uirginuis sangumibus
carnem ammatam aĩa rõna¬
caro. simul dei caro. sunul ca¬
ro animata rationaliq et in¬
Ex hiis ꝑspicuum fit ꝙ ante
conceptam et assumptam. et¬
eandemꝙ ĩmo totam uirginẽ
spũ scõ preueniente ab omni
labe pectati castificatam. Cui¬
collata est potentia more nouo
gn̾andi. ut sine coitu uiri. sine
libidine concipientis in utero.
uirginis celebraretur conceptꝰ
dei et hominis. Illa enim caro ꝙͣ
deus ex uirgine sibi unire dig¬
natus est. sine uitio concepta. sñ
peccato nata est. hanc tñ carnem
ñ celestis. ñ acrie. ñ alt̾ius cuiꝰqͣ
putes ẽẽ nature: s eius cuuis
est ouinium hominum caro.
Qd̾ autem sacra uirgo ex tunc

Expanded text:
gelus, purgans ipsam, et potentiam deitatis Verbi receptivam praeparans, simul autem et generativam. Et tunc obumbravit ipsam Dei altissimi per se Sapientia et virtus existens, id est, Filius Dei Patrinum semen. Et copulavit sibi ipsi, ex sanctissimis et purissimis ipsius Virginis sanguinibuscarnem animatam anima rationacaro, simul Dei Verbi caro, simul caro animata rationalis et inspicuum fit quod ante conceptam et assumptam; eamdemque, imo totam Virginem, Spiritu sancto praeveniente, ab omni labe peccati castificatam. Cuicollata est potentia novo more generandi, ut sine coitu viri, sine libidine concipientis in utero Virginis celebraretur conceptus Dei et hominis. Illa enim caro quam Deus de Virgine sibi unire dignatus est, sine vitio concepta, sine peccato nata est. Hanc tamen carnem non coelestis, non aeriae, non alterius cujusque putes esse naturae; sed ejus, cujus est omnium Quod autem sacra Virgo extunc a
Abbreviated transcription (Latin):
mus: nos ip̃os seducimus. Illa
aut̃ uirgo singłari gr̃a preuen¬
taest: atq repleta. ut ipsum
hr̃et uentris sui fructum: quẽ
ex mitio ht̃ unmersitas dñm.
ut illud ꝙ nascebatur ex ꝓpagĩe

Expanded text:
mus, nos ipsos seducimus? Illa autem Virgo singulari gratia praeventa est atque repleta, ut ipsum haberet ventris sui fructum, quem ex initio habuit universitas Dominum; ut illud quod nascebatur ex propagine
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur¬
ne uerbi an prius quã
conciꝑetur obligata fuĩt
pcc̃o. ⁊ an talis assumpta
fuĩt a ũbo. Sane dici pot̾ et uit
credi oportet. iuxta sc̃orum at¬
testationis conuenientiam ip¬
sam prius pcc̃o fuisse obnoxiam
sicut reliqua uͥginis caro. s sp̃c
ubauit: uel fomitem ip̃m pcĩtꝰ
euacuando ut quibdam placet.
ut ei postmodum peccandi occa¬
sio nullatenus extitit. potenci¬
am qͦ gn̾andi absq uiri semĩe
uirgini p̃parauit. Ita enim u̾bi
eunͣgelii docent. ubi angłs uir.

Expanded text:
eriturne Verbi, an priusquam conciperetur obligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse obnoxiam sicut reliqua Virginis caro; sed Spirliberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba Evangelii do
Abbreviated transcription (Latin):
ãb̃. sr̃ epłam ioħ̃is. Radicata ẽ cari¬
tas. Scturꝰ esto nich mali ꝓcede̾ pt̾.
Itm̃. gg̃. ii moralib. ualida ẽ ut
mors ducĩo. uirtuti enĩ mortis di¬
lectio uꝑat᷑. qr nimirũ m̃tẽ qͣm se¬
mel ceꝑit: adilc̃oe mũdi funditus

Expanded text:
a est charitas, securus esto; nihil mali procedere potest. Item, Gregor. in Moralibus: Valida est ut mors dilectio, virtuti enim mortis dilectio comparatur, quia nimirum mentem quam semel ceperit, a dilectione mundi funditus
Abbreviated transcription (Latin):
rie excoĩs fer̃t suĩam. ⁊ ab altari cͥ
mĩstrabãt ñ aĩo. s offõ seꝑati. uitã
suã qiͣ mortuã plang̾t. certi ꝙ recõ¬
adõ ñ solum amissa recipiant. sed
Hiis auͣttib mnitũt᷑ qui suffic̾e
contẽd̃t dõ ꝯfit̾i pcca sñ sac̃dote. dñt
enĩ ꝙ siqͥs timens detegi culpã su¬
am ap̃ hoĩes ne iñ opporio h̃atur.
ł alii suo exẽplo ad peitand̾ actingã¬
tur. ⁊ iõ taceat hõi. ⁊ reuelet docꝯseq᷑¬

Expanded text:
ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam quasi mortuam plangunt; certi quod reconuctibus, a Deo non solum amissa recipiant, sed His auctoritatibus innituntur qui sufficere contendunt Deo confiteri peccata sine sacerdote. Dicunt enim quod si quis timens detegere culpam suam apud homines, ne inde opprobrio habeatur, vel alii suo exemplo ad peccandum accingantur, et ideo tacet homini, et revelat De
Abbreviated transcription (Latin):
intꝰ inuc̃it. Relictis solis petro iacobo
gair̃ continent᷑ sac̃dotes ecc̃e. Quos
taitit. flebat enĩ t᷑ba post filiũ indu¬
e. fleuit. martha ⁊ maria: supplicã¬
tes ꝓ frẽ. flebat ⁊ furba mariam se¬
tuta. In qͦ docem᷑ publice peccantib
ñ ꝓprium s ecc̃e suffic̾e uũtum. la

Expanded text:
intus invenit, relictis solis Petro et Jacobo guraliter continentur sacerdotes Ecclesiae. Quos tavit. Flebat enim turba post filium viduae; flevit Martha et Maria supplicantes pro fratre; flebat et turba Mariam secuta. In quo docemur, publice peccantibus non proprium, sed Ecclesiae sufficere meritum. A
Abbreviated transcription (Latin):
te. mĩam posse conseqͥ. Si habui̾s
adũsus ꝓixim̃ in corde tuo tenebis.
si confundĩs alicui dr̃e dicito ea co¬
tidie maĩa tua. ñ dico ut confitea
deo: qui curat ea. nec enĩ siñ dixĩs
ignorat ea cũ faciebas ea p̃sto e¬
rat. Cũ ad mitẽs ea: cognou̾at. Nũ¬
quid ea uult a te cognoscẽ: pecca̾e
ciũ ñ crubusti. ⁊ confit̾i erubescis:
Dicito m hrͣ uita: ut in alia requiẽ
has. Dicito ingemscens ⁊ latͥmans
In codice scͥpta sunt pcc̃a tua. Spõ¬
gia pcc̃oꝵ tuoꝵ lacͥme tue sunt. It̾¬
ꝓsꝑ. Illĩ quoꝵ pcc̃a humanã noti¬
ciam latent: non ab ip̃is confessa.¬
neo ab aliis publicata. Si eaꝯfit̾i ł

Expanded text:
iam posse consequi. Si habueris adversus proximum in corde tuo tenebis. si confunderis alicui dicere, dicito ea quotidie in animo tuo; non dico ut confitearDeo, qui curat ea. Nec enim si illi non dixeris, ignorat ea: cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres ea, cognoverat. Numquid ea vult a te cognoscere? Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in alia requiem habeas: dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua. Spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sint. It illi quorum peccata humanam notitiam latent, nec ab ipsis confessnec ab aliis publicata, si ea confiter
Abbreviated transcription (Latin):
cit. Item ambr̃. Idõ fle̾uit petrus.
qr culpa obrepsit ei. Non inuenio
quid dixit: inuenio qued fleuit.
lacrimas eius lego. satisfcõnẽ
ñ lego. S ꝙ defendi ñ pt̾ ab solui
pt̃. lauant lacͥme delictum. ꝙ uo
ce pudor ẽ confit̃i ⁊ uenie filetus

Expanded text:
cit. Item Ambros.: Ideo flevit Petrus, quia culpa obrepsit ei; non invenio quid dixerit, invenio quod fleverit. Lacrymas ejus lego, satisfactionem non lego. Sed quod defendi non potest, ablui potest. Lavant lacrymae delictum, quod voce pudor est confiteri. Veniae fletus
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃doti qui ꝓ delitis peĩtẽtiũ p̃cator
accedit. Tunc eiĩ płes ad pnĩam
potuerũt ꝓuocari: si ppłi aurib ñ
publicetur ꝯscĩa cõfitentis. Ex hiis
aliisq płib indubitant̾ ostendit᷑
oportere dõ pͥm̃ ⁊ dem̃ sac̃doti offr̃e
ꝯfessõm nec alr̃ posse ꝑueĩri ad in¬

Expanded text:
sacerdoti, qui pro delictis poenitentium precator accedit. Tunc enim plures ad poenitentiam poterunt provocari, si populi auribus non publicetur conscientia confitentis. Ex his aliisque pluribus indubitanter ostenditur oportere Deo primum, et deinde sacerdoti offerri confessionem; nec al
Abbreviated transcription (Latin):
le ñ dat: non bt̃. Ioq diabolus
ante quam aliquid tolleret iob:
gem in ira mea. Nocendi enĩ
uoluntas pt̾ cẽ ab hominis aĩo.¬
pt̾as ã: ñ est nisi a deo. ⁊ ħ abdi¬
ta aptaq iusticia.nã ꝑ pt̾atem
diabolo datam iustos deus facit
suos. De hoc ⁊̃. g̾g̾. in moralibus
ait. Tumoris elatio. ñ pt̃atis
ordo. in cͥmine est. potentiam d̾s
tͥbuit. Elationem uero potenti¬
e. malicia nr̃e mentis inuenit.
deo. equo.⁊ site lateat equitas.¬
ic oritur Au aliqñ resiste

Expanded text:
le non dat, non habet. Ideoque diabolus antequam aliquid tolleret Job, gem in ira mea. Nocendi enim voluntas potest esse ab homine, potestas autem non est nisi a Deo, et hoc abdita aptaque justitia; nam per potestatem diabolo datam justos Deus facit suos. De hoc etiam Gregor. in Mor. ait: Tumoris elatio, non potestatis ordo in crimine est. Potentiam Deus tribuit, elationem vero potentiae malitia nostrae mentis invenit. Deo aequo, etsi te lateat aequitas. 3. An aliquando resiste
Abbreviated transcription (Latin):
probemus inquit c̾aturã ẽẽ dĩ fili¬
um. audiuimꝰ eñ in euͣnͣgłio dñm
mandasse discipuł. predicate euͣn¬
głm omĩ c̾ature. qui uniu̾̃sã c̾atãm
dic̃ mlłam excipit. ⁊ uͥ sũt qͥ c̾aturã

Expanded text:
Probemus, inquit, creaturam non esse Dei Filium. Audivimus enim in Evangelio Dominum mandasse discipulis: Praedicate Evangelium omni creaturae. Qui universam creaturam dicit, nullam excipit. Et ubi sunt, qui creatur
Abbreviated transcription (Latin):
quia sp̃c .s. est caritas. que ñ hñ¬
ti datur. ⁊ in hñte augetur ⁊ ꝓfi¬
cit. Inmo ut uerius ⁊ magis ꝓ¬
nec deficit in se. quia deus est. uͣ
in illo ꝓfecerit caritas. uel pociꝰ
quantum ip̃e in caritate ꝓfecĩt

Expanded text:
us sanctus est charitas, quae non habenti datur, et in habente augetur et proficit. Imo ut verius et magis proroficit nec deficit in se, quia Deus est. Undin illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profec
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. Sicũt enim in gn̾atiõe
plis de carne pr̃na subaliter
trahitur caro: ita etiam de gig¬
nentis anima: aĩa geniti essẽ¬
tialiter dectuci ab hus existima¬
tur. Ideoq sicut de corrupta tͣr¬
ne caro corrupta seminatur:
ita etiam de anima peccatrice:
aĩa peccatrix corruptione origi

Expanded text:
ati sunt. Sicut enim in generatione ati sunt. Sicut enim in generatione prolis de carne paterna substantialiter trahitur caro, ita etiam de gignentis anima atialiter deduci ab istis existimatur, propter quod sicut de corrupta carne caro corrupta seminatur, ita et de anima peccatrice anima peccatrix corruptione origi
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero nichil extruise¬
cum in humani cor huãnam¬
poris naturam transe Wban
tim pꝰ ortum moritur: in illa
statura resurget quam hĩtur᷑
erat si uiueret usq ad ecatem
xpͣx. annoꝵ nullo uitio corpis
impeditus. uñ gͦ illa suba que
a deo pua fuit in ortu. in resur¬
rectione tam magna erit. nisi
sui multiplicatione in se. unde
s in seaugmentaret᷑ illa subã
sicut costa de qua fcã est mulier
et sicut panes eũngelici. Non
inficiamur tñ quin cibi et hu¬
mores in carnem ⁊ sangͥnem tͣn¬
seant. s ñ in uĩtatem humane
nature. que aprimis descenctit
parentib. que sola in resurret¬
tione erit. reliqua uero caro ⁊̃
quam cib transeunt tamqͣm
suꝑfiua in resurrectione depo¬
netur. que tñ ciboꝵ aliaꝵ q
rerum fomentis coalescit..
nimam. an scd̃m carnem. sũ
scd̃m utrumq. putauerunt
quidam scd̃m animam trahi
originale pocm. ñ solum scd̾m
carnem. qr ñ solum carnem. s
⁊ animam exͥtraduce ẽẽ arbit᷑¬

Expanded text:
uod vero nihil extricum in humani corporis naturam transeat, Vetim post ortum moritur, in illa statura resurget quam habiturus erat si viveret usque ad aetatem triginta annorum, nullo vitio corporis impeditus. Unde ergo illa substantia quae adeo parva fuit mortua, in resurrectione tam magna erit, nisi sui in se multiplicatione? Unde sed in se augmentaretur illa substantia. Sicut costa de qua facta est mulier, et sicut panes evangelici. Non inficiamur tamen quin cibi et humores in carnem et sanguinem transeant; sed non in veritate humanae naturae, quae a primis descendit parentibus, quae sola in resurrectione erit; reliqua vero caro in quam cibi transeunt, tanquam superflua in resurrectione deponetur, quae tamen ciborum aliarumque rerum fomentis coalescit. nimam, an secundum carnem, sive secundum utrumque. Putaverunt quidam secundum animam trahi peccatum originale, non solum secundum carnem, quia non solum carnem, sed et animam ex traduce esse arbitr
Abbreviated transcription (Latin):
ab et̾no fuit donum. Sempit̾ne
enĩ fuit donũ ñ ꝙ daret᷑. s quia pro¬
cessit a patre ⁊ filio. uñ a̾s. in .iiii. li.
de tͥ. ait. Sic̃natũ ẽẽ est filio a prẽ
ẽẽ. ita sp̃ui scõ donum deiesse: est
a patre ⁊ filio. sicut filius eo est a
patre q. natus est ab eo. Nõ ẽ enĩ

Expanded text:
ab aeterno fuit donum. Sempiterne enim donum fuit, non quia daretur, sed quia processit a Patre et Filio. Unde Aug. in lib. 4 de Trin., ait: Sicut natum esse est Filio a Patre esse, ita Spiritui sancto donum Dei esse est a Patre et a Filio; sicut Filius eo est a Patre quod natus est ab eo. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
rũ cãs extidere. nec suggestionibus
carum aditum indulgere. It̾ sane qͥ
mores ꝙ cõrig̾e. ⁊ int̾ ip̃a facmora su¬
a elemosinas freq̃ntare ñ cessant.
frustra iõsibi blandiunt᷑. qr doꝰ ait.¬

Expanded text:
rum causas excidere, nec suggestionibus eorum aditum indulgere. Idem, in Encmoresque corrigere, et inter ipsa facinora sua eleemosynas frequentare non cessant; frustra ideo sibi blandiuntur quia Domi
Abbreviated transcription (Latin):
um t̾renoꝵ. Ex hus dat᷑ intelłigi
ꝙ in pcc̃o mortali ꝑmanentes. ⁊ si e¬
lemosinas largas faciant. ñ tñ ꝑe¬
as satis fatiunt᷑. qr mordinate a¬
sibi ipĩs crudeles eristunt. ñ pla¬
centes deo. Non gͥ dicenda ẽ illa sa
tisfactio pccĩ ꝙͣ quis agit ꝓ uno pͦ¬
cato: dum ꝑdurat in altero. Quia
nͥl ꝑdest icuinare ⁊ orare ⁊ aita bõa
age. nͥ mens reuocet᷑ a pcc̃o. ⁊ si alñ
conũsus tacitum pcc̃m sac̃doti fuit
ꝯfessus: de utroq imponẽda ẽ ei sat̃¬
factio. qr de pͥmo condigne ñ satis¬
fecit.

Expanded text:
um terrenorum. Ex his datur intelligi quod in peccato mortali permanentes, etsi eleemosynas largas faciant, non tamen per eas satisfaciunt, quia inordinate asibi ipsis crudeles existunt, non placentes Deo. Non ergo dicenda est illa peccati satisfactio, quam quis agit pro uno peccato, dum perdurat in altero. Quia nihil prodest jejunare et orare, et alia bona agere, nisi mens revocetur a peccato; et si aliquando conversus tacitum peccatum sacerdoti fuerit confessus, de utroque imponenda est ei satisfactio, quia de primo condigne non satisfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
dimissa p̃p̃ odiũ fr̃num ad penam
reseruari ꝓbantur ⁊ si ułie qui ar¬
bit̃ sue uoluntatis ꝯstitutꝰ ẽ. ñ pt̃
inchoare nouã nitam ut ait ãs. nisi
peniteat eũ uetis iite. quõ ad noui¬
tatẽ indulgentie ꝑueniet. qui odu
fides. cum conscĩa pcc̃i ñ subest. slã
cum delicta omĩa nẽo intlłigat: est
qͥs flagellat᷑ ꝓ pcc̃o cuiꝰ ñ ẽ conscius:
sipatient᷑ fat penam ⁊ huĩlr̾ ãplectit᷑
⁊si satisstĩo fuit ueniã ĩpetͣuit. Rd̾i pot̾¬

Expanded text:
ad poenam reservari probantur. Et si ille qui arbiter suae voluntatis constitutus est, non potest inchoare novam vitam, ut ait Augustinus, nisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, estquis flagellatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter fert poenam et humiliter amplectitur, et si satisfactio fuit
Abbreviated transcription (Latin):
illd̾ bonũ peccauit. Nõ sił pecrans
⁊ bñ oꝑans extitit. qr talis hõis opꝰ
ñ dilig̾er deus ad remuĩatõm. Lo¬
fiunt dum ⁊̃ malus ẽ. ⁊ in pão in
mortali ꝑsistit. ł ad tempꝰ łustꝑ ĩ
dari obluioni. ñ qr ꝓficiãt ad ui

Expanded text:
illud bonum peccavit; non simul peccans et bonum operans extitit; quia talis hominis opus non diligeret Deus ad remunerationem. Pofiunt dum malus est, et in peccato mortali persistit vel ad tempus, vel usque in rari
Abbreviated transcription (Latin):
ucĩam h̃at. uocat᷑q pluua illa tat
cõtinẽtia. qͣ ab oꝑe pcc̃i reuocat᷑. qr er
fonte grẽ deud cordi instiatur ut
ori delectatr̃e ⁊ actu pcc̃i magu sibi
accumulass tormẽtum. Si u̾o adĩ¬
dulgẽtiam reatꝰ pliuita referatur:

Expanded text:
iam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut ori delectatione et actu peccati magis sibi accumulasset tormentum. Si vero ad indulgentiam reatus pluvia referatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ remittetur ei. neqꝙ hic. neq in
futuro. Et ioh̾s in epła canoni¬
ca. Est pcc̃m ad mortem ñ ꝓ eo
aico ut quis oret. Qui eium p᷑¬
cat in pr̃em. remittet᷑ ei. ⁊ qui
peccat in filium remittet᷑ et. Q
autem blasphemauit in sp̃m .s.¬

Expanded text:
n remittetur ei neque hic, neque in futuro. Et Joan. et Epistola 1 canonica, est peccatum ad mortem, non pro eo dico ut quis oret. Qui enim peccat in Patrem, remittetur ei; et qui peccat in Filium, remittetur ei: qui autem blasphemaverit in Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ procedit nascitur. qͣmuis õe
procedat ꝙ nascitur. Sicut non
om̃e ꝙ bipes est homo est: quam¬
us bipes sit. omĩs qui hõ est. hoc
scio. Distinguere aũ int̾ illam ge¬
nerationem ⁊ hanc pcesscem ne¬
scio. ñ uaieo. ñ suffĩcio. ac ꝑ hoc
qr ⁊ illa ⁊ ista est meffabilis. sic̃
ppha de filio loquens ait. Genera¬
toẽm eius quis enarrabit: Ita
nobis. quia non esta seip̃o filius.
s ab illo de quo natus est. non ẽ
dimus. Dẽ s̾piritu sc̃o quomodo
ip̃e de deo sit. nec tñ ip̃e filius sit. qͦ¬
mam ꝓredendo non nascendo legi¬
tur esse de deo. iam suꝑuis qͣntum
uisum est disputanimus. An spẽ

Expanded text:
 procedit nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur; sicut non omne quod bipes est homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio: distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio. Ac per hoc quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait, Generationem ejus quis enarrabit ? itanobis, quia non est a seipso Filius, sed ab illo de quo natus est: non est dimus. De Spiritu sancto quomodo ipse de Deo sit, nec tamen ipse Filius sit, quoniam procedendo non nascendo legitur esse de Deo, jam superius, quantum visum est, disputavimus. 5. An Sp
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃o timoris erit in futuro sicut ⁊ a¬
lia dona sp̃c sci. sed ñ hẽbit omnenul¬
lum usum quẽ mͦ ht̃. faciet enim
tunc nos reuereri deum nõ tunere
seꝑari uł carere. fut ergo ⁊ in xp̃o
timor ille. s uixta usum illum quẽ

Expanded text:
s timoris erit in futuro, sicut et alia dona Spiritus sancti, sed non habebit omnem illum usum quem modo habet. Faciet enim tunc nos revereri Deum, non timere separari vel carere. Fuit ergo et in Christo timor ille, sed juxta usum illum que
Abbreviated transcription (Latin):
di falendi q libidine ꝙ mirum
m̃datiũ ẽ. Qͥntũ. ꝙ sit placendi
cupiditate desuauilcqͥo. hiis oĩb¬
enu̾atis seq̃ sextum genus.ꝙ et
nlłi obest. ⁊ ꝓdest aliui. ut siquis
petuniã alituꝰ inuiste tollendam
sciens: uͥ fit se nescire m̃tiat᷑. Sep¬
timũ: ꝙ ⁊ nlłi obest ⁊ ꝓdest alicui
ut siquis nolens hoĩem ad mortẽ
ꝙ nlłi obest. ⁊ ad hoc ꝓdest. ut ab ĩ¬
mũdicia corli: aliquẽ tueat᷑. In
hiis aũ tantominus peccat qͥs cũ
meutitur. qũto magis aprimo
recedit. Qͥsqͥs nõ aliꝙ genus eẽ m̃¬
datii ꝙ pccm ñ sit putaui̾t. decipiet se¬
ip̃m tͣpit̾. cum honestũ ẽẽ deceptorẽ

Expanded text:
di faciendique libidine; quod verum mendacium est. Quintum, quod fit placendi cupiditate, de suavi eloevitatis, sequitur sextum genus, quod et nihil obest, et prodest alicui: ut si quis pecuniam alicujus injuste esse tollendam sciens, ubi sit nescire se mentiatur; septimum, quod et nulli obest, et prodest alicui: ut si quis nolens hominem ad mortem quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. Quisquis vero aliquod genus esse mendacii quod peccatum non sit putaverit, decipit seipsum turpiter, cum honestum e
Abbreviated transcription (Latin):
de fructu uõ ligni ꝙ est in medio
ꝑadisi: p̃cepit nobis deus ne co¬
mederemus. ⁊ ne tangẽmus. ne
forte moriam᷑. In quo ũbo dedit
locum temptanti cum dix̃. ne for¬
te moriamur. uñ mox diabolus
dix̃ ad mulierẽ. Nequaquã mo¬
riemini. Scit enun d̾s ꝙ in quo¬
cumq die comederitis ex eo: aꝑi¬
entur oculi urĩ. ⁊ eritis sicut dii
scientes bonum ⁊ malum. atten¬
de ordinem ⁊ ꝓg̾ssum humane ꝑ¬
ditionis. pͥmo d̾s dixerat. Qua¬
cumq die comederis ex eo: mor¬
te morieris. Deinde mulier dixit.
Ne forte moriamur. Nouissime
serpens dixit. Nequa quam mo

Expanded text:
est in medio paradisi, praecepit nobis ne comederemus, et ne tangeremus illud, ne forte moriamur. In quo verbo dedit locum tentandi, cum dixit, ne forte moriamur. Unde mox diabolus dixit ad mulierem: Nequaquam moriemini. Scit enim Deus quia in quocumque die comederitis ex eo, aperientur oculi vestri et eritis sicut dii, scientes bonum et malum. Attende ordinem ac progressum humanae perditionis. Primo Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam m
Abbreviated transcription (Latin):
tione eam aggreditur. ut ex res¬
ponsione colligeret: qualit̾ ĩ ma¬
ucia ꝓcedere posset. Cur inqͥt
p̃cepit uobis deus ut ñ comedere¬
tis de omiligno ꝑadisi: Cui
Rendit mulier. de fructu u̾o lig

Expanded text:
tione eam aggreditur, ut ex responsione colligeret, qualiter in malitiam procedere posset. Cur, inquit, praecepit vobis Deus, ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lig
Abbreviated transcription (Latin):
dñs face ⁊ exemplo ⁊ magisti̾o to
tuit: pot̾ simplicitati eiꝰ indigenti¬
a domini uenia concedi. nob̾ nero
uł iguorant̃ uinũ offerat sine aqͣ.
sacͣmentũ ꝯficiat. aqͣ uero nullatenꝰ
sñ uiuo pt̾ offerri in sacrifitium. ñ
panis: nisi de frumento. nec granũ

Expanded text:
nus facere exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati eius de indulgentia Domini uenia concedi: nobis uero ignoranter vinum offerat sine aqua, sacramentum conficiat. Aqua vero nullatenus sine vino potest offerri in sacrificio, nec panis nisi de frumento; nec granum
Abbreviated transcription (Latin):
ei mq̃. c̾dit ⁊ copłatur. Que copła¬
tõ aque ⁊ nini sic miscet᷑ in calice xͥ:
ut mixtio illa ñ possit seꝑari. Nam
tum sit ꝙ geritur. si aqua p̃t̾mitta᷑:
audi quid sequitur in eod̾ canone.
Non pt̾ inquit calix domini eẽ aqͣ
sola. aut uinũ solum. nͥ utr̃q misce¬

Expanded text:
e copulatio aquae et vini sic miscetur in calice Christi, ut mixtio illa non possit separari. Nam tum sit quod geritur, si aqua praetermittatur, audi quod sequitur in eodem canone: Non potest, inquit, calix Domini esse aqua sola, aut vinum solum, nisi utrumque misce
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ maius ẽ caritate. ⁊ nlłm est
ait iohannes. Dilectie ex deo est. ⁊
paulopꝰ. d̾s dilectio est uͥ manife
stat eam se dixisse dilccem dm̃: ꝙͣ
dix̃ ex deo. deus gͦ ex deo: est dilectõ.
Item in eodem. Ioħ̾s uolens de hac
re aꝑtius loqui: inquit. In hoc cog¬
nouimus qr in ip̃o manemus. ⁊ ip̃e

Expanded text:
nihil est majus charitate, et nullum est ait 1 Joan. 4: Dilectio ex Deo est. Et paulo post: Deus dilectio est. Ubi manstat eam se dixisse dilectionem Deum quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilectio. » Item in eodem: Joannes volens de hac re apertius loqui. In hoc, inquit, cognoscimus quia in eo manemus, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s dilectio est. Ex hiis apparet ꝙ spc̃
cause. deus caritas est. eo .s. m̃a ⁊ spes
ꝙ caritas sit ex deo: ⁊ ñ sit ip̃e mea.¬
deus: sicut dr. deus nr̃a patientia
et spes. nõ ꝙ ip̃e sit ista. s qr ista ex¬
ex eo sunt: crcurrit as. ostendens
de tͥ. ita dicens. Non dicturi sumꝰ
caritatem. ñ ꝓp̃ ea esse dcãm deum.
ꝙ ip̃a caritas sit illa subã que dei
digna sit nomine. s ꝙ donum sit
dei. sic̃ dcm̃ est de eo. Tu es patien¬
tia mea. ñ utiq eo dcm̃ est. ꝙ dei
mea. hunc enim sensum facile re¬
fellit scͥpturaꝵ ip̃a locutio. Tale est
enim. tu es pacĩa mea: quale est
domine spes mea. et deus meus.
est aũ dem̃ domine caritas mea
aut tu es caritas mea. aut deus
caritas mea. S ita dcm̃ est. deus
caritasͤ est. sic̃ dictum ẽ ceus sp̃r ẽ.
hoc qui ñ disc̾nit intlłem a domino:¬

Expanded text:
s dilectio est. Ex his apparet, quod causae, Deus charitas est , eo scilicet quod charitas sit ex Deo, et non sit ipse Deus; sicut dicitur, Deus nostra patientia et spes, non quod ipse sit ista, sed quia ista ex eo sunt, occurrit Augustinus ostendens De Trinitate dicens: Non dicturi sumus charitatem non praeterea esse dictam Deum, quod ipsa charitas sit illa substantia quae Dei digna sit nomine, sed quod donum sit Dei, sicut dictum est de eo: Tu es patientia mea . Non utique dictum est, ideo a. hunc quippe sensum facile refellit scripturarum ipsa locutio. tale est enim: tu es patientia mea quale est: domine, spes mea et: deus meus mest autem dictum: "domine, caritas mea" aut: "tu es caritas mea" aut: "deus, caritas mea," sed ita dictum est: deus caritas est, sicut dictum est: deus spiritus est. hoc qui non discernit int
Abbreviated transcription (Latin):
homines añ pocm̃ genitalibus
m̃bris ad ꝓc̾ationem imꝑare po¬
tuisse. sicut cet̾is in quolib oꝑe
sũ noluptatis pruritu utunt᷑.
Inc̃dibile enim ñ est dm̃ tana fe¬
tisse illa corpora ut si ñ peccassẽt
illis membris sicut pedib impe¬
rarent. nec cum ardore semina¬
rent. uł cum dolore parerent. s
post poc̃m motum illum meur¬
rerunt: quem nuptie orcimant
continentia cohibet. Infirmitas
enim prona ad rumam turpi¬
tudinis: excipitur honestate mui¬
ptiali. et ꝙ sais ess oftm̃: egro¬
tis est ui remedium. Emissi qui¬
dem de ꝑadiso: conuenerũt ⁊ ge¬
nuerunt. s potuerunt in ꝑadiso
eis ẽẽ nuptie honorabiles. et tho¬
rus mumaculatus sine ardore libi¬
dinis. sine labore partendi.

Expanded text:
nes ante peccatum genitalibus membris ad procreationem imperare potuisse, sicut caeteris in quolibet opere sine voluptatis pruritu utimur. Incredibile enim non est Deum talia fecisse illa corpora ut si non peccassent, illis membris sicut pedibus imperarent, nec cum ardore seminarent, vel cum dolore parerent: sed post peccatum motum illum meruerunt, quem nuptiae ordinant, continentia cohibet. Infirmitas enim prona in ruinam turpitudinis, excipitur honestate nuptiali: et quod sanis est officium, aegrotis est remedium. Emissi quidem de paradiso convenerunt, et genuerunt; sed potuerunt in paradiso eis esse nuptiae honorabiles et thorus immaculatus sine ardore libidinis, sine labore pariendi.
Abbreviated transcription (Latin):
ita genitalib utent᷑ m̃bris sine
aliquo pruritu carnis. ħ enim
letalis egritudo m̃bris humaĩs
ex poc̃o iuhesit. Genuissent itaq
fiuos inꝑadiso ꝑ coitum ĩmaela¬
tum. ⁊ sine corruptione. uñ. ãs. sr̃¬

Expanded text:
ita genitalibus uterentur membris sine aliquo pruritu carnis. Haec enim lethalis aegritudo, membris humanis ex peccato inhaesit. Genuissent itaque filios in paradiso per coitum immaculatum, et sine corruptione; unde Augus
Abbreviated transcription (Latin):
udetur plemtudinem gr̃ãrum ha¬
explicari de hiis singulis aliqua
in medio ꝓfẽnda sunt. ⁊ prim̃ de
fide. scd̾ mensuram cuiꝰ precip̃ apłs
uiiciuiq sapere.

Expanded text:
detur plenitudinem gratiarum ha apertius explicari, de his singulis aliqua in medium proferenda sunt, et primum de fide, secundum mensuram cujus praecepit Apostolus unicuique sapere.
Abbreviated transcription (Latin):
ãs. suꝑ genesim. D̾s inquit om̃i¬
potens immutabili et̾nitate uolũ¬
tate uĩtate. semꝑ idem. mouet per
tempꝰ creaturam spũalem. mouet
etiam ꝑtempus ⁊ iocum creaturã
corꝑalem. ut eo motu naturas qͣs
condidit ãministret. Cum gͦ ta¬
le aliquid agit ñ debemus opinari
eius sub̾am que deus est: temꝑibz
locisq mutabuem. sũ ꝑ temꝑa ⁊ lo¬
re. quia imp̃o sunt omnia. ⁊ extĩor
om̃i re. qr ip̃e ẽ suꝑ omnia. ⁊ anti¬
quior omnib. quia ip̃e aute omĩa.
⁊ nouior omnib. qr ip̃e idem ẽ post
omnia .s. post omnium initia. Et¬

Expanded text:
August. super Genes.: Deus, inquit, omniAugust. super Genes.: Deus, inquit, omnipotens incommutabili aeternitate, voluntate, veritate semper idem, movet per tempus creaturam spiritualem; movet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas quas condidit administret. Cum ergo tale aliquid agit, non debemus opinari ejus substantiam qua Deus est, temporibus locisque mutabilem, sive per tempora et lore, quia in ipso sunt omnia; et exterior omni re, quia ipse est super omnia; et antiquior omnibus, quia ipse est ante omnia; et novior omnibus, quia idem ipse est post omnia, scilicet post omnium initia.