comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ratiocinator uelut ad centuplũ
manum porrigens. semꝑ de sini¬
stra transmisit ad dexteram. &
in cęlo reposuit sudores suos:
Ham & si hic opera eius uident᷑:
illuc operum merita transieruñ.
Illius ergo in quantum possumꝰ
uestigiis insistamus. qui ꝑ illã
uinus artam uiam ad cęli am¬
pla festinans. qua eum seque¬
remur ostendit .XXXU. Sermo¬
S
morias religiosis con¬
uentibus honorantes
fr̃s carissimi: & ꝓpria
eoꝵ merita. & munera in eis di¬
uina miramur. Qui iecirco no¬
bis sunt uenerabiles quia p̃sen¬
tis inte luce despecta. contemp¬
toq suoꝵ corpoꝵ cruciatu: seui¬
entem mnundum dei ꝓ honore
uicerunt: Sicut beatissimus
pater nr̃ dum ꝓ assertione in¬
disputabilis deitatis spũ fer¬
uentiore consurgens arrianis
impietatibus obluctaturꝰ et
eccłas dei concertantium he¬
reticoꝵ ꝓcellis ac turbinibus
ꝑturbatas serceͫ  fidei tranquil¬
litate paccauit᷑ & sibi eterna p̃¬

Expanded text:
ratiocinator, velut ad centuplum ratiocinator, velut ad centuplum manum porrigens, semper de sinistra transmisit ad dexteram, & in cœlo reposuit sudores suos. Nam & si hic opera eius videntur, illuc operum merita transierunt. Illius ergo in quantum possumus, vestigiis insistamus, quibus per illam nimis arctam viam ad cœli ampla festinans, qua eum sequeremur, ostendit. Rasmorias religiosis conventibus honorantes, fratres carissimi, et propria eorum merita, et munera in eis divina miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despecta, contemptoque suorum corporum cruciatu, saevientem mundum Dei pro amore vicerunt; sicut beatissimus hic Pater noster, dum, pro assertione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna prae
Abbreviated transcription (Latin):
obstuxit. De quantor cordibus
quos inhonesta iniquitas & impi¬
etas possidebat. fugauit luxuriã.
deiecit iramꝰ extinxxit inuidiamꝰ
& uelut de antiqua domo. barba¬
ris hospitibus ꝑturbatis reuocan¬
do illuc fidem. castitatem. iusti¬
ciam. mi scđiam. habitatores pa¬
cificos intromisit. ꝑ quos in do¬
micilium mentis caput hoꝵ bo
lut quatriduanum fetentem
increpationum fremitu suscita¬
bat: & emendatione suscepta de
mediis mortis faucibus erutos.
temporiua resurrectione uite
restituebat: Hȩc itaq atq huius¬
modi plura gerens. que ꝓferre
ꝑ nos atq expedire ut dignum
est non potest sermo pauꝑculus.¬
melius uobis ea uester dictet
affectus. Summȩ alacritatis in¬
stantia fuit cultor & custo
animarum. cupiditates rese¬
cans. iram comprimens. mali¬
ciam extirpans. His magi
us fuit: quibus tanta iniqui
oẽ quidem ille in hac ꝑegrina¬
stione
solo corpore constitutus cogitatione
conuersatus est. & quasi bonus

Expanded text:
obstruxit. De quantorum cordibus, obstruxit. De quantorum cordibus, quos inhonesta iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, dejecit iram, et exstinxit invidiam, et velut de antiqua domo, barbaris hospitibus perturbatis, revocando illuc fidem, castitatem, justitiam, misericordiam, habitatores pacificos intromisit, per quos in domicilium mentis caput horum blut quatriduanum fetentem, increpationum sonitu suscitabat, et emendatione suscepta de mediis mortis faucibus erutos temporaria resurrectione vitae restituebat. Haec itaque, atque hujusmodi plura gerens, quae proferre per natos, atque expedire, ut dignum est, non potest sermo paumelius vobis ea vester dictet affectus. Summae alacritatis instantia fuit cultor et custos animarum, cupiditates resecans, iram comprimens, malitiam exstirpans. His magiscessarius fuit, quibus tanta iniquitt. Et quidem ille in hac peregrinatione solo corpore constitutus, cogitatione nstulit: & quasi bonus
Abbreviated transcription (Latin):
in se operante mundauit:
Quantoꝵ animas iuuentes
in corpore iam defictas. & delic¬
tormole obrutas ac sepultas. ad
emundationem tamquam ad
hicem uocando resuscitauitꝰ &
domni sui ad ministrandum
imitator.iam mortuas deo. e
contrario mortificauit uitali
morte peccato: Tunc in alia
parte ea quȩ aperuerat salu¬
britate claudebat. ne eis res
alienas concupiscibilis appareret.
ne interiori homini maculam
exterioris culpa transmitteretꝰ
ne ad cor tenebrȩ ꝑ mas lucis in¬
trarent: ne in uno quoq ꝓpħica
illa interminatio compleretur
Mors inquit intrauit ꝑ fenestras
nr̃as. Ministeria enim aurium
& oculoꝵ: fenestre ẽẽ ꝓbantur
animarum: Quando enum ape¬
rimus auditum mala & iniqua
loquentibus. ac dampnabiliter
obtrectantibus. & quȩ deo sunt
contraria suadentibus. mors
intrat ꝑ fenestras nr̃as. & horror
mortifere noctis irrumpit. per
quas sol iusticiȩ intrare debue
sunt. Has iste uir beatus fenes¬
tras multis seris diuini timoris

Expanded text:
in se operante, mundauit? in se operante, mundauit? Quātorum animas viuentes in corpore, iam defunctas, & delictorum mole obrutas ac sepultas, ad emendationem tamquam ad lucem vocando, Deo resuscitauit; vt Domini sui admirandus imitator, iam mortuas Deo e contrario mortificaret vitamorte peccato. Tunc in alia parte ea quae aperuerat salubritate claudebat; ne eis res aliena concupiscibilis appareret, ne interiori homini maculam exterior culpa transmitteret; ne ad cor tenebrae per vias lucis intrarent; ne in unoquoque prophetica illa interminatio compleretur: Mors, inquit, intravit per fenestras vestras ; ministeria enim aurium, et oculorum, fenestrae esse probantur animarum; quando enim operibus auditum mala et iniqua loquentibus, ac damnabiliter obtrectantibus, et quae Deo sunt contraria suadentibus, mors intrat per fenestras nostras, horror mortiferae noctis irrumpit, per quas sol justitiae intrare debuersunt. Has iste vir beatus fenestras multis seris divini timoris
Abbreviated transcription (Latin):
fidei tranquilla iam in statione
composuit: & plenam cȩlestibus
diuitiis & ȩternis mercibus. na¬
uem optato in littore collocauit:
Qui contra omnes aduersarios
scutum timoris domini tam du
infatigabiliter tenuit. donec ad
uictoriam ꝑueniret. Quid enim
fuit totius uitȩ illiuis cursus. ni¬
si unus cum iugili hoste conflic
tus: Quantis hic cęcis a uia ue¬
ritatis errantibus. & de summa
iam in ꝓfundum rupe penden¬
tibus amissum reddidit uisum:
&e illum quo xp̃e uideretur re¬
parauit intuitum: Quantoꝵ
auribus surdis & infidelitatis
obturatione dampnatis. ad ꝑci¬
piendam uocem cȩlestium man¬
datoꝵ p̃ciosum in fudit auditũ.
ut uocanti deo ad miscđiam. res¬
ponderent ꝑ obedientiam: Quan¬
tos intrinsecus uulneratos. ange¬
lici oris arte & orationum firmi¬
tate curauit: Quantos ꝑ longã
incuriam peccati labe resolu¬
tos. & quadam leprȩ contami¬
natione ꝑfusos castigationibꝰ
exhortationibus. expiando dõ

Expanded text:
spei tranquilla jam in statione spei tranquilla jam in statione composuit, et plenam coelestibus divitiis, et aeternis mercibus navim optato in littore collocavit, qui contra omnes adversarios scutum timoris Dei tandiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perveniret. Quid enim fuit totus vitae illius cursus, nisi unus cum vigili hoste contus? Quantis hic cæcis, a via veritatis errantibus, & de summa iam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, & illum quo Christus videretur, reparauit intuitum? Quantorum auribus, sordis & infidelitatis obturatione damnatis, ad percipiendam vocem cœlestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, vt vocāti Deo ad misericordiam, responderent per obedientiam? Quantos intrinsecus vulneratos Angelici oris arte, & orationum firmitate curauit? Quantos per longam incuriam, peccati labe resolutos, & quadam lepræ contagione perfusos, castigationibus & exhortationibus expiando, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
dariꝰ. qui &e de p̃terito meminit
se habere quod doleat. & de futurd
indet sibi suꝑeẽ quod timeat: Qͥs
debeat sibi quicquam uindica-¬
re de meritis: cuius iter demonũ
infestatio uelut latronum obsi-¬
det multitudo: Cui ꝑ omnes uias
supplantatores inuisi anima¬
rum laqueos tendunt. innume¬
rabilium mortibus expauescen¬
dos. Hauigantibus enim nobis
ꝑ hoc mare magnum & spacio¬
sum. in quo sunt reptilia quoꝵ
non est numerus. animalia pu¬
silla & magna: id est diuersa ge¬
uirium quantitatem compensa¬
to nobiscum agone luctantur.
In huius itaq mundi pelago ual¬
de nobis ꝑtimescendum est. ne
nauem nr̃am aut ꝓcella dempe¬
statis arripiat. aut fluctus absor¬
beat. aut in ȩternam p̃dam py¬
rata crudelis abducat. Aduer¬
sus hȩc ergo multiformia scłi
mala. castigatis actibus resista¬
mus. Beati autem patris nr̃i
merita iam in tuto posita secu¬
ri magnificemus. qͥ gubnaculũ
fidei iuriliter tenens. anchoram

Expanded text:
dari, qui et de praeterito meminit dari, qui et de praeterito meminit se habere quod deleat, et de futuro videt sibi superesse quod timeat? Quisdebeat sibi quidquam vendicare de meritis, quorum iter daemonum infestatio velut latronum obsidet multitudo, quibus omnes dies supplantatores invisi animarum laqueos tendunt innumerabilium mortium expavescendos? Navigantibus enim nobis per hoc mare magnum et spatiosum, in quo sunt reptilia quorum non est numerus, animalia pusilla et magna, id est, diversa sunt geostrarum virium quantitatem, compensato nobiscum agone luctantur. In hujus itaque mundi pelago, nobis valde pertimescendum est, ne navim nostram aut procella tempestatis abripiat, aut fluctus absorbeat, aut in aeternam praedam pirata crudelis abducat. Adversus haec ergo multiformia saeculi mala, castigatis et castis actibus resistamus. Beati autem Patris Odonis merita jam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram
Abbreviated transcription (Latin):
mentis erat p̃ditus lenitatis. om¬
nium cunum in dm̃i ꝓuocauit
affectum: Quia pontificis am¬
ministratione fulgebat. plures
discipłos reliquit sui sacerdotii
successores. Bene & congrue in
hac die quam nobis beati patris
nr̃i huius ad paradisum transi¬
tus exultabilem reddit. p̃sen¬
tis psalmi uersiculum decanta¬
uumis: in menioria ȩterna erit
iustus Digne enum in memori¬
Dicit sermo diuinus. He lau¬
daueris hominem in uita sua
Taiquam si diceret. Lauda post
uitam: magnifica post consum
mationem: Duplici enim ex
causa utilius est hominum ma-¬
gis mnemoriȩ laudem dare qͣm
uitȩ : ut illo potissumun tempore
merita scĩtatis extollas. quando
nec laudantem adulatio notet
nec laudatum elatio temptet.
Lauda ergo post periculum. p̃di¬
ca securum. Lauda ñ nauigan¬
tis felicitatem. s cum ꝑuenerit
ad portum. Lauda ducis uir¬
tutem: cum ꝑductus est ad
triumphum: Quis autem uitiens
possit hic sine trepidatione lau¬

Expanded text:
mentis erat praeditus lenitatis, ommentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam nobis beati Patris nostri hujus ad paradisum transitus exsultabilem reddit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus . Digne enim in memoriDicit sermo diuinus, Ne laudaueris hominem in vita sua. Tamquam si diceret. Lauda post vitam, magnifica post consummationem. Duplici enim ex causa, utilius est hominum magis memoriae laudem dare quam vitae, ut illo potissimum tempore, merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio nocet, nec laudatum tentet elatio. Lauda ergo post periculum, praedica securum. Lauda non navigantis felicitatem; sed cum pervenerit ad portum. Lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione lau
Abbreviated transcription (Latin):
e oe licet ipse de monte ad montẽ
uolare se dixerit: tamen in ipsa
translatione maiorem requiem
fuisse significo. Quid enim aliud
est de monte ad montem uolare.
nisi de saluatoris gła ad patris
głam ꝓperare: Ipsi enim sunt
montes sicut dicit ꝓpħa. Mons
de monte sine manibus concidets.
hoc est filius de patre. absq ulliꝰ
creationis accessi: xxxiiii.
d scĩ ac beatissimi eusebi
patris nr̃i cuius hodie
festa celebramus. laudes
ad didisse aliquid decerp¬
isse est: Cum si quidem uirtutũ
eius grã non sermonibus expo¬
nenda sit. s operibus comꝓban¬
da. Cum enim diert scriptura
gła patris est filius sapiens. qͣn¬
te huiuis sunt głe. qui tantorum
filioꝵ sapientia et deuotione le¬
tatur. In xxp̃o enim iħu ꝑ euuan¬
gelium ipse nos genuit Quid gͥ
de quodam fonte lucidissimo om¬
nium riuuloꝵ puritas emana¬
uit & eium quia castitatis
pollebat uigore. quia abstinentiȩ
głabatur angustiis. quia blandi¬

Expanded text:
te. Et licet ipse de monte ad montem te. Et licet ipse de monte ad montem volare se dixerit: tamen in ipsa translatione majorem requiem fuisse significo. Quid enim aliud est de monte ad montem volare, nisi de Salvatoris gratia ad Patris gloriam properare? Ipsi enim sunt montes, sicut dicit propheta: Mons de monte sine manibus concidentium; hoc est, Filius de Patre, absque ullius creationis accessu. SERMO LVIII. D sancti ac beatissimi Odonis Patris nostri, cuius hodie festa celebramus, laudes addidisse aliquid, decerpsisse est. Cum siquidē virtutum eius gratia non sermonibus exponenda sit, sed operibus comda; cum enim dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens , quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur? In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit . Quidquc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandi
Abbreviated transcription (Latin):
discit. Uolare ergo se uidit i
hac die martyr cusebuis. Sicut
scimus uolare non potest. nisi qd̃
purum leue atq subtile est: cuius
nec sinceritas intemperantia re¬
tardaturꝰ. nec alacritas. nec uelo¬
citas mole grauatur. Grauari au¬
tem uolatum dico: non tam mo¬
le menbroꝵ. quam pondere de¬
lictoꝵ. Unde puto etiam in ip¬
sis auibus ideo uelocius colum¬
bam pene pͬ omnibus uolitare.
quod alacritatem ninocentia
comitetur. Deniq sc̃s dauid cum
puritate mentis uolare concupis¬
ceret: non alterius animantis nͥ
columbȩ optauit alas dicens
Quis dabit michi pennas sicut
columbȩ: & uolabo et requiescã:
Intelligebat enim quod ad alti¬
ora facilius penetratur simpli¬
citate mentis: quam leuitate
pennarum. Uolauit hac die
scs̃ eusebuis. Estimemus iam
enis innocentiam de uolatu.
& pietatem eius de ipsa latio¬
ne iudicemus. Tamquã colũba
aum in domo degens assumpsit
spãles pennas: & requieuit in mon¬

Expanded text:
discit. 470 3. Volare ergo se in hac discit. 470 3. Volare ergo se in hac die vidit martyr Eusebius. Sicut scimus, volare non potest, nisi quod purum, leve, atque subtile est: cujus nec sinceritas intemperantia retardatur, nec alacritas, nec velocitas mole gravatur. Gravari autem volatum dico, non tam mole membrorum, quam pondere delictorum; unde puto etiam in ipsis avibus ideo velocius columbam pene prae omnibus volitare, quod alacritatem innocentia comitetur. Denique sanctus David cum puritate mentis volare concupisceret, non alterius animantis, nisi columbae optavit alas, dicens: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo, et requiescam ? Intelligebat enim quod ad altiora facilius penetratur simplicitate mentis, quam levitate pennarum. 4. Volavit ergo hac die sanctus Eusebius. Aestimemus jam ejus innocentiam de volatu, et puritatem ejus de ipsa elatione judicemus; tamquam columba enim in domo Dei degens, assumpsit spiritales pennas, et requievit in mon
Abbreviated transcription (Latin):
ina festiuitas mortuum eẽ uiciis.
soli uiuere iusticie: Unde &e de¬
positionis ipsa dies natalis dicit᷑.
quod delictoꝵ carcere liberati.
libertati nascimur saluatoris.
S uideamus sc̃s eusebius cum
qua gła ad haue diem depositi¬
onis aduenerit. Dicitur enĩ ante
aliquantum temporis exitus
sui. manifesta reuelatione uidis¬
se se kalendis au gustis de monte
ad montem uolare. & ꝓphetia
quadam hoc interp̾tatus est.
hac die exiturum se ẽẽ de corpo¬
re: In quo facto nescio quid pri-¬
mum sit ammirandum. utrũ
quod meruit exitus sui finem
nosse. an quod scire potuerit.
quȩ illum post exitum gr̃ã ꝑ
maneret: Dicit sc̃s dauid Hotũ
michi fac domine finem meum:
& numerum dierum meorum.
& reliqua: Ecce quod ꝓpħa op¬
tauerat. martyr accepit. Notici¬
am quam ille exorat: iste
lat nosse: iste etiam ultra finem
quid futurus eet agnouit. Illeusq
ad exitum quid desit ignorat.
iste post exitum quod suꝑsit ad¬

Expanded text:
ma festivitas mortuum esse vitiis, ma festivitas mortuum esse vitiis, soli vigere justitiae; unde et depositionis ipsa dies natalis dicitur, quod delictorum carcere liberati, libertati nascimur Salvatoris. 2. Sed videatur sanctus Eusebius cum qua gloria ad hanc diem depositionis advenerit. Dicitur enim ante aliquantum temporis exitus sui manifesta revelatione vidisse se kalendis Augusti de monte ad montem volare, et prophetia quadam hoc interpretatus est hac die exiturum se esse de corpore. In quo facto nescio quid primum sit admirandum, utrum quod meruit exitus sui finem nosse, an quod scire potuerit quae illum post exitum gratia permaneret. Dicit sanctus David: Notum fac mihi, Domine, finem meum, et numerum dierum meorum, et reliqua . Ecce quod Propheta optaverat, Martyr accepit: notitiam quam ille exorat, iste lat nosse, iste etiam ultra finem quid futurus esset, agnoscit: ille usque ad exitum quid desit, ignorat; iste post exitum quid supersit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
possuinus dicere quod iacob sõ¬
nans ꝓpħaret: &e sicut ille uidit
etiam istas scalas ab uno ad cę¬
lestia usq ꝑtingereꝰ. sic quidem
ꝑ has &e eusebius ascendit ad cȩ¬
lum: & arriani ad inferos des-¬
cenderunt: Unde fr̃s scm̃ euse¬
bium machabeoꝵ martyrum
choro annumerandum puto.
siquidem illi singulis menbris
martyrium ꝑtulerunt: hic aũt
totius corporis passionem do-¬
minrum sit confessus. Nec eoꝵ
una in martirio copula ui ⁊:.
hodie celebramus:
Quid est depositio:
Non illa utiq quȩ
sepeliendis in terra menbroꝵ
reliquiis clericoꝵ manibus ꝓ¬
curatur. s illa qua homo uin¬
culis carnalibus absolutus. li¬
ber iturus ad celum. terrenũ
corpus exponit. Ipsa platie
depositio ẽ. in qͥ concupiscere abi¬
cimiis: cessamus delinquere. pec¬
care desimmus & totum quicqͥd
saluti est graue. quasi abiecta sar¬
cina oneris exponimus: Fsam
ideo hec dies ꝓ celebritate maxi-¬
ma ꝓcuratur. quia hȩc est sum¬

Expanded text:
possumus dicere, quem Jacob sompossumus dicere, quem Jacob somnians prophetavit : et sicut ille vidit etiam istas scalas ab imo ad coelestia usque pertingere; sic quidem per has et Eusebius ascendit ad coelum, et Ariani ad inferos descenderunt. Unde, fratres, sanctum Eusebium Machabaeorum martyrum choro annumerandum puto. Siquidem illi singulis membris martyrium pertulerint, hic autem totius corporis passione Dominum sit confessus: nec dispuna in martyrio copulavit. hodie celebramus. Quid est depositio? Non illa utique, quae sepeliendis in terra membrorum reliquiis clericorum manibus procuratur: sed illa qua homo vinculis carnalibus absolutus, liber iturus ad coelum, terrenum corpus exponit. Ipsa plane est depositio, in qua concupiscere abjicimus, cessamus delinquere, peccare desinimus, et totum quidquid saluti est grave, quasi abjecta sarcina oneris, exponimus. Nam ideo haec dies pro celebritate maxima procuratur; quia vere est sum
Abbreviated transcription (Latin):
suam fuisse delusam: nouis eum
ꝑ constantinũ principem passi¬
onibus necauerunt: Nam post
multas imurias. orientis plage il¬
lum exilio relegarunt. In quo tan¬
ta passus est: ut martyrii inuic¬
tam głam reportaret:. Dicitur
enim inter cȩtera passionum ge¬
nera hoc penale passionis suppli¬
cium ꝑtulisse. ut cum interro¬
garetur ab arrianis. & se eorum
communcare ꝑfidiȩ denegasset.
scalarum ꝓclim tractu supinis
pedibus ad imum usq ꝑtrahe¬
ritur. & iterum reuocatus ad
summum interrogatus denuo
cum ea dem respondisset. eadem
pateretur: ac sic frequenti inter¬
rogatione. frequenter huiusmo¬
disupplicium fuerit subsequu¬
tum: In qua passione scĩ ersebii
martyris licet fuerit cassatum
caput. elisum corpus membra
confracta: animus tam̃ fidei
mansit inuictus: Nam quanto
plus illum arriana ꝑfidia corpo¬
raliter lacerabat. tantomagis
eum catholica in tegritas sp̃alit̾
refouebat. Quem quidem scala¬
rum ascensum atq descensum

Expanded text:
suam fuisse delusam, novis eum suam fuisse delusam, novis eum per Constantium principem passionibus vexaverunt; nam post multas injurias orientis plagae illum exsilio relegarunt, in quo tanta passus est, ut martyrii invictam gloriam reportaret. Dicitur enim inter caetera passionum genera hoc poenale passionis supplicium pertulisse, ut dum interrogaretur ab Arianis, et se eorum communicare perfidiae denegasset, scalarum proclivi tractu supinis pedibus ad imum usque pertraheretur: et iterum revocatus ad summum, interrogatus denuo cum eadem respondisset, eadem pateretur, ac frequentem interrogationem frequenter hujusmodi supplicium fuerit subsecutum. In qua passione sancti Eusebii martyris, licet fuerit quassatum caput, elisum corpus, membra confracta; animus tamen fidei mansit invictus. Nam quanto plus illum Ariana perfidia corporaliter lacerabat, tanto magis eum catholica integritas spiritaliter refovebat. 7. Quem quidem scalarum ascensum atque descensum
Abbreviated transcription (Latin):
dionisii martyris captiuassent.
ita ut subscriptionis eius uincu¬
lum retinerent. qua illum ẽ ma-¬
nibus eoꝵ sapientia liberauit:
reticis hereticum se ẽẽ mentitus
est. ut de heresi filium liberaret:
Dixit se enim eoꝵ consentire ꝑfi¬
die hoc sibi placere quod illis:
s quod sibi filium dionisium in
subscribendo p̃ponerent. graui¬
ter se moueri. Uos inquit qui
dicitis filium dei patri deo equa¬
lem ẽẽ non posse: cur michi fi¬
lium meum p̾tulistis: Qua illi
ratione ꝑmoti statim scĩ dioni¬
sii eyrographum deleuerunt:
priorem locum subscribendi
beato eusebio deferentes Quos
ille increpans & irridens ait
Neq ego me ur̃is sceleribus
polluo: neq filium meum uobis.¬
cum participare ꝑmitto. Unde
cum dicat ȩinuangłium in hac
generatione prudentiores fillos
tenebrarum ẽẽ quam lucis: ecce
incipsis tenebris prudentior fili¬
us lucis inuentus est. Tunc illi gra¬
iuter indignantes. ita nequitiam

Expanded text:
Dionysii martyris captivassent; Dionysii martyris captivassent; ita ut subscriptionis ejus vinculum retinerent, qua illum e manibus eorum sapientia liberavit? reticis haereticum se esse mentitus est, ut de haeresi filium liberaret. Dixit enim se eorum consentire perfidiae, hoc sibi placere, quod illis: sed quod sibi filium Dionysium in subscribendo praeponerent, graviter 469 se moveri: Vos enim, inquit, qui dicitis Filium Dei Patri Deo aequalem esse non posse, cur mihi filium meum praetulistis? Qua illi ratione permoti, statim sancti Dionysii chirographum deleverunt, priorem locum subscribendi beato Eusebio deferentes. Quos ille increpans et irridens ait: Neque ego me vestris sceleribus polluo, neque filium meum vobiscum participare permitto. Unde cum dicat Evangelium in hac generatione prudentiores filios tenebrarum esse quam lucis ; ecce hic ipsis tenebris prudentior filius lucis inventus est. 6. Tunc illi graviter indignantes, ita nequitiam
Abbreviated transcription (Latin):
in dm̃ ꝓuocauit affectum: Quia
pontificii amministratione
fulgebat: plures e discipłis suis
sacer dotii elegit heredes: Quã¬
uis igitur non nulli liberis suis
relinquant auri argentiq the¬
sauros. nemo tamen scõ ensebio
diciores reliquit. Siquidem om̃s
extiterunt. aut sacerdotes aut
martires: Esam ut cȩtera taceã
illud quam mirabile est. quod
in hac scã eccła eosdem monachoᷤᷤ
instituit eẽ quos clericos. atq his¬
dem penetralibus sacerdotalia
officia contineri. quibus &e sin-¬
gularis castimonia conseruatur.
ut eẽt in ipsis contemptus rerũ
& accuratio litterarum. ut si
uideres monasterũ lectulos.
instar orientalis ꝓpositi iudicares
Si deuotionem deri ꝑspiceres. ange¬
lici ordinis obseruatione gauderes.
Illud autem tacendum omnino
non arbitror. quod cum arriano¬
rum detestanda ꝑfidia totam
cum unuerso mundo itallam
ꝑturbasset: atq eiusdem pestilen¬
tię sacerdotes. simplicitatem scĩ

Expanded text:
in Deum provocavit affectum; quia in Deum provocavit affectum; quia pontificii administratione fulgebat, plures e discipulis sacerdotii sui elegit haeredes. Quamvis igitur nonnulli liberis suis relinquant auri argentique thesauros, nemo tamen sancto Eusebio ditiores reliquit; siquidem omnes exstiterunt aut sacerdotes, aut martyres. 4. Nam ut caetera taceam, illud quam admirabile est, quod in hac sancta Ecclesia eosdem monachos instituit esse, quos clericos; atque iisdem penetralibus sacerdotalia officia contineri, quibus et singularis castimonia conservatur; ut esset in ipsis viris contemptus rerum, et accuratio levitarum: ut si videres monasterii lectulos, instar orientalis propositi judicares: si devotionem clerici perspiceres, angelici ordinis observatione gauderes. 5. Illud autem tacendum omnino non arbitror, quod cum Arianorum detestanda perfidia totam cum universo mundo Italiam perturbasset, atque ejusdem pestilentiae sacerdotes simplicitatem sancti
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eusebium uidere nos cre¬
dimus. & quasi in quodam spe¬
culo bonitatis illius imaginem
contuemur. Facile enun cognos¬
cunus qualis magister fuerit:
similis hunc gła comitatur. ma¬
uult reticere laudes paternas:
ne ꝓprias pariter iactare uide¬
atur. Quid ergo de martyris
eusebii gła p̃dicem. cuius tota
plebs ista sit gła: & cum dicit
scriptura. gła patris est filius
sapiens. quante huius sunt głe
qui tantoꝵ filioꝵ sapientia &
deuotione letatur: In xp̃o enum
iħu ꝑ euuangłium ipse nos genu¬
it. Quicquid ergo in hac scã plebe
potest eẽ uirtutum & gr̃e. in scĩ
eusebii magisterio reperitur. Ex
hoc autem quasi quodam uirtu¬
tum fonte luci dissimo. riuuloꝵ
hȩc puritas emanauit. Ham qͥa
castitatis uigore pollebat. ꝓposi¬
tum uirginitatis instituit. Quia
abstinentiȩ głabatur angustuis:
monachoꝵ introduxit forte ser¬
uitium: Quia blandimentis erat
p̃ditus lenitatis. cunctoꝵ eiuium

Expanded text:
quoque Eusebium videre nos crequoque Eusebium videre nos credimus, et quasi in quodam speculo bonitatis illius imaginem contuemur; facile enim cognoscimus qualis magister fuerit, similis hunc gloria comitatur, mavult reticere laudes paternas; ne proprias pariter jactare videatur. 3. Quid ergo de martyris Eusebii gloria praedicem, cujus tota plebs ista sit gloria? Et cum dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens ; quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapientia et devotione laetatur! In Christo enim Jesu per Evangelium ipse nos genuit. Quidquid ergo in hac sancta plebe potest esse virtutum et gratiae, in sancti Eusebii magisterio reperitur. Ex hoc autem quasi quodam virtutum fonte lucidissimo rivulorum haec puritas emanavit. Nam quia castitatis vigore pollebat, propositum virginitatis instituit; quia abstinentiae gloriabatur angustiis, monachorum introduxit forte servitium; quia blandimentis erat praeditus lenitatis, cunctorum civium
Abbreviated transcription (Latin):
d scĩ martyris eusebii
laudem aliquid adde¬
re uelle. decerpere est:
Tam ineffabiliũ enim
doctrinarum magister extitit:
ut merita eius facilus operibus
cognosci possint. quam sermonibꝰ
explicari. Tantum autem de eo
conscientia retinet: quantum ora¬
tio enarrare non p̾ualet. Igitur
gesta illius non uerbis adornan¬
da sunt. s ꝑstringenda sententiis.
p̃sertim quia scimmus eam rem
cõmere nos non debere sermoni¬
bus. quam uidemus iam cõptam
eẽ uirtutibus: cum dicat apłs. reg¬
num dei non in sermone ẽẽ s in uir¬
tute: Ergo ad merita eius addere
uelle decerpere est me p̃cipue qͥ &
ignarus rerum gestarum sim. et
litterarum imperitus sacrarum.
& rudis sacerdotalium functionũ:
Potiussent autem p̃dicare scĩ hȩc
p̃cessores mei usu facilius. experi¬
mento ꝓbatius. doctrina p̃clarius
Domnum & patrem specialiter
beatum exuperantium loquoR.
qui fint eius minister in sacerdo¬
tio. comes in martyrio. particeps
i labore. In cuius uultibus scm̃

Expanded text:
d sancti martyris Eusebii laudem aliquid addere velle, decerpere est; tam ineffabilium enim doctrinarum magister exstitit, ut merita ejus facilius operibus cognosci possint, quam sermonibus explicari. Tantum autem de eo conscientia retinet, quantum oratio et narratio non praevalet. Igitur gesta illius non verbis adornanda sunt, sed perstringenda sententiis; praesertim quia nos scimus eam rem comere non debere sermonibus, quam videmus jam comptam esse virtutibus, cum dicat Apostolus: Regnum Dei non in sermone est, sed in virtute . 2. Ergo ad merita ejus aliquid addere velle, decerpere est, me praecipue, qui et ignarus rerum gestarum sim, et litterarum imperitus sacrarum, et rudis sacerdotalium functionum. Potuissent autem praedicare haec sancti praecessores mei usu facilius, experimento probatius, doctrina praeclarius: domnum et patrem specialiter beatum Exsuperantium loquor, qui fuit ejus minister in sacerdotio, comes in martyrio, particeps in labore. In cujus vultu sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
non ardebant &e laudabant. ad¬
erat dñs: Quando isti ardebant
confitebantur tamen morieban¬
tur. ubi erat dominus: An for¬
te illi iusti erant. isti peccatores.
Audiuimus enim istos paulo
ante cum eoꝵ passio legeretuR.
confiteri peccata sua & dicere.
qm̃ illa omnia irascente dõ sibi
sed & paterno merito paterent᷑
Quid illi: Legite & uidebitis
etiam ipsos peccata ꝓpria con¬
fiteri: & dicere se merito ꝑpeti
Equaliter iustiꝰ confessores eqͣ¬
liter peccatoꝵ. & ideo iusti. qͥa
confessores equaliter. peccatoꝵ
Ideo irrep̃hensibiles: quia non
mendaces Si enim dixerimus
ait iohannes quia peccatum non
habemus. nos ipsos decipimus:
& ueritas in nobis non est. Si au

Expanded text:
non ardebant et laudabant, adnon ardebant et laudabant, aderat Dominus. Quando isti ardebant, confitebantur, tamen moriebantur, ubi erat Dominus? An forte illi justi erant, isti peccatores? Audivimus enim istos paulo ante, cum passio eorum legeretur, confiteri peccata sua, et dicere quoniam omnia illa irascente Domino sibi, sed et paterno merito paterentur . Quid illi? Legite, et videbitis etiam ipsos peccata propria confiteri, et dicere se merito perpeti. Aequaliter justi, confessores aequaliter peccatorum; et ideo justi, quia confessores aequaliter peccatorum. Ideo irreprehensibiles, quia non mendaces. Si enim dixerimus, ait, Joannes, quia peccatum non habemus; nos ipsos decipimus, et veritas in nobis non est. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
martyrum impletus orbis prę¬
iactatis semuinibus seges eccłȩ pul¬
lulauit. Unde hoc homini. uisi
quia salus iustoꝵ a domino.⁊
& ꝓtector eor est in tempore
tribulationis: Uidimnus noui
mus ꝓtectorem fuisse domunrũ
in tempore tribulationis triũ
uiter ignes innoxios. &e dnm̃
sine ulla lesione laudabant
iustoꝵ a domino fuit. ut in ig¬
ne mitterentur & illum aspe¬
rum regem quem loquendo
irritauerant iuuendo ꝯu̾ter eñ¬
credidit quippe in eoꝵ dm̃. & ꝓpo¬
suit edicꝰtum. ut quicumq blas¬
phemaret deum sydrac mysac
& ab denago. in interitum iret
et domus eius in direptionem
Quam dissimilis iussio. prime
uissiom. Qualis prima iussio:
Pereat qui statuam auream non
adorauerit. Qualis scd̾a. Pereat
qui deum uerum blasphema¬
uerit: Fideles homines non mu¬
tati: infidelem hominem muta¬
uerunt: Illum in ꝑfidia stare ñ
ꝑmiserunt: quia ipsi in fide ste¬
terunt. Salus ergo illoꝵ. mani¬
feste a domino fuit: Quando illi

Expanded text:
martyrum impletus orbis praemartyrum impletus orbis praejactatis seminibus seges Ecclesiae pullulavit. Unde hoc homini, nisi quia salus justorum a Domino, et protector eorum est in tempore tmus protectorer fuisse Dominum in tempore tribulationis trium inter ignes innoxios, et Dominum sine ulla laesione laudabant.justorum a Domino fuit, ut in ignem mitterentur, et illum asperum regem, quem loquendo irritaverant, vivendo convertereCredidit quippe in eorum Deum, et proposuit edictum, ut quicumque blasphemaret Deum Sidrach, Misach et Abdenago, in interitum iret, et domus ejus in direptionem . Quam dissimilis jussio primae jussioni! Qualis prima jussio? Pereat qui statuam auream non adoraverit. Qualis secunda? Pereat qui Deum verum blasphemaverit. Fideles homines non mutati, infidelem hominem mutaverunt. Illum in perfidia stare non permiserunt, quia ipsi in fide steterunt. Salus ergo illorum manifeste a Domino fuit. Quando illi
Abbreviated transcription (Latin):
chus Deum timuit᷑ matrem au¬
diuitꝰ regi responditꝰ. fr̃ibus ad¬
hesit: matrem traxxit .Xxxuii.
aon um spectaculum
positum est ante ocu¬
los fidei nr̃e. Aure au¬
diuimus. corde uidimꝰ
optantem matrem ante se fini¬
re istam uitam filios suos longe
contrariis uotis consuetudini
humane. Omnes enim homines
filios suos ex hac uita migran¬
do p̃cedere uolunt: non sequi Illa
autem optauit posterior mori:
Non eium amittebat filios. sed
p̃mittebat. nec intuebatur quã
uitam fuurent. s qͣm inchoarens
Desinebant enim uiuere: ubi qͣn
est fuisse spectatricem: mirati su¬
mus potuis hortatricem: fecun¬
dior uirtutibus. quam fetibud
Uidens certantes in quibus om¬
nibus ipsa certabat: & in om̃i¬
bus uincentibus ipsa uincebat:
Una mulier una mater quomͦ
nobis ante oculos posint unam
matrem scam̃ eccłam. ubiq ex¬
hortantem filios suos ꝓ illius
nomine mori. de quo eos concȩ¬
pit ce peperit. Sic sanguine

Expanded text:
chus. Deum timuit, matrem auchus. Deum timuit, matrem audivit, regi respondit, fratribus adhaesit, matrem traxit. agnum spectaculum positum est ante oculos fidei nostrae. Aure audivimus, corde divimus optantem matrem ante se finire istam vitam filios suos: longe contrariis votis consuetudini humanae. Omnes enim homines filios suos ex hac vita migrando praecedere volunt, non sequi: illa autem optavit posterior mori. Non enim amittebat filios, sed praemittebat: nec intuebatur quam vitam finirent, sed quam inchoarent. Desinebant enim vivere, ubi quanest fuisse spectatricem, mirati sumus potius hortatricem. Fecundior virtutibus, quam fetibus: videns certantes, in quibus omnibus ipsa certabat; et in omnibus vincentibus ipsa vincebat. Una mulier, una mater, quomodo nobis ante oculos posuit unam matrem sanctam Ecclesiam, ubique exhortantem filios suos pro illius nomine mori, de quo eos concepit et peperit? Sic sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
septies martir Afiliis non sepa¬
rata spectando & filiis ad dita
moriendo. Uidebat omnes. ama¬
bat omnes: ferebat in oculis qđ̃
in carne omnes nec solum non
terrebatur: s etiam exhortaba
uelut matrem de cęteris ma¬
tribus computauit ꝑsuad e
inquit filio tuo ne pereat:
&e illa. Plane filio meo uitam
ꝑsuadebo: ad mortem cohor¬
tando. Tu mortem uis ꝑsuade¬
re. parcendo Qualis autem
alloquutio. quam pia. quam
materna. quam inter sp̃ales
& carnales in ambiguo suspensa
fili miserere niri: Fili inquit mise¬
rere mei. quȩ te nouem mensibus
in utero portaui cui lac triennio
dediꝰ atq ad hanc ȩtatem ꝑduxi.
miserere mei Omnes expectabañ
uerba conseguentia consenti anti¬
ocho noli deserere matrem tuam:
Illa e contra. Consenti deo. noli
deserere fr̃s tuos: Si me quasi de¬
seris: tunc me non deseris. Ibi
te habebo: ubi ne ꝑdam ulterius
non timebo: Ibi te michi serua¬
bit xp̃c: unde non tollet antio¬

Expanded text:
septies martyr: a filiis non sepasepties martyr: a filiis non separata spectando, et filiis addita moriendo. Videbat omnes, amabat omnes. Ferebat in oculis, quod in carne omnes; nec solum non terrebatur, sed etiam exhortabatvelut matrem de caeteris matribus computavit. Persuade, inquit, filio tuo, ne pereat. Et illa: Plane filio meo vitam persuadebo, ad mortem cohortando: tu mortem vis persuadere, parcendo. Qualis autem allocutio, quam pia, quam materna, quam inter spirituales et carnales in ambiguo suspensa! « Fili, miserere mei. Fili, » inquit, « miserere mei, quae te novem mensibus in utero portavi, cui lac triennio dedi, arque ad hanc aetatem perduxi: miserere mei » . Omnes exspectabant verba consequentia: Consenti Antiocho, noli deserere matrem tuam. Illa e contra: Consenti Deo, noli deserere fratres tuos. Si me quasi deseris, tunc me non deseris. Ibi te habebo, ubi ne perdam ulterius non timebo. Ibi te mihi servabit Christus, unde non tollet Antio
Abbreviated transcription (Latin):
silica eẽ in anthiochia p̃dicatur
In illa scilicet ciuitate. quę re¬
gis ipsus ꝑsequutoris nomine
uocitatur. Antiochũ quippe
regen ꝑ sequutorem impium
ꝑtuleruntꝰ &e memoria mar¬
tyrii eoꝵ in antiochia celebra¬
tur. ut sunul sonet & nomen
ꝑsequutoris: & memoria coro¬
natoris. Hec basilica a xp̃ianis
tenetur. a xp̃ianis ȩdificata. ẽ
Eoꝵ ergo menoriã celebrandã.
nos habemus nos tenemus. apud
nos passiones eoꝵ milia ꝑ orbem
terrarum scõꝵ martyrum uni¬
tata sunt: Hsemo ergo dubitet
fr̃s mei iutari machabeos. nec
cũ imitat᷑ machabeos: putet se non
imitari xp̃ianos. ꝓrsus imitationis
affectꝰ ferueat in cordibꝰnris. SicaN uiri
mori ꝓueritate. Discant femine de
matris illius tauta patientia in¬
effabili uirtute: quȩ nouerat con¬
seruare filios suos. Habere noue¬
rat: quȩ ꝑdere non timebat. Isti
in se singuli sentiendo: illa ui¬
dendo in omnibus passa est.
facta mater septem martirũ:

Expanded text:
silica esse in Antiochia praedicatur: silica esse in Antiochia praedicatur: in illa scilicet civitate, quae regis ipsius persecutoris nomine vocatur. Antiochum quippe regem persecutorem impium pertulerunt, et memoria martyrii eorum in Antiochia celebratur; ut simul sonet et nomen persecutoris, et memoria coronatoris. Haec basilica a Christianis tenetur, a Christianis aedificata est. Eorum ergo memoriam celebrandam nos habemus, nos tenemus: apud nos passiones eorum millia per orbem terrarum sanctorum martyrum imitata sunt. Nemo ergo dubitet, fratres mei, imitari Machabaeos; ne cum imitatur Machabaeos, putet se non imitari christianos. Prorsus imitationis affectus ferveat in cordibus nostris. Discant viri mori pro veritate. Discant feminae, de matris illius tanta patientia, ineffabili virtute; quae noverat servare filios suos. Habere noverat, quae perdere non timebat. Isti in se singuli sentiendo, illa videndo in omnibus passa est. Facta mater septem Martyrum,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝓ lege moysi morientes.
ꝓ xp̃o sunt mortui: audi ipsum
xp̃m o uidee audi: & aperiatur
tandem cor tuum: uelum tol¬
latur ab oculis tuis. Si crede¬
retis moysi: crederetis & michi
hoc audi: hoc accipe si potes.
Si a me uelamen ablatum est
uide. Si crederetis inquit
moysi: erederetis & michi. De me
enim ille seripsit Si de xp̃o moy¬
ses scripsit: qui ꝓ lege moysi uera¬
aiter mortuus est. ꝓ xp̃o animam
posuit. De me inquit ille scrip¬
sit. Cui seruierunt fingue confi¬
tentium: ei seruiuit calamꝰ uera
scribentium: Ulos calamum mo¬
ysi quomodo intelligere poteri¬
tis: qui in calamo acętum ligas¬
tis: Utinam aliquando unum
eius bibatis: cui adhuc blasphe¬
mando acętum ꝓpinatis: Ma
chabei ergo martires xp̃i sunt.
Idco non incongrue neq impor¬
tune immo conuenientissime
dies eoꝵ & sollempintas eorum
a xpĩanis potius celebratur
Quid tale nidei celebrare no¬
ueruut: Scõꝵ machabeoꝵ ba¬

Expanded text:
quia pro lege Moysi morientes, quia pro lege Moysi morientes, pro Christo sunt mortui; audi ipsum Christum, o Judaee, audi; et aperiatur tandem cor tuum, velum tollatur ab oculis tuis. Si crederetis Moysi, crederetis et mihi. Hoc audi, hoc accipe, si potes. Si a me velamen ablatum est, vide. Si crederetis, inquit, Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Si de Christo Moyses scripsit; qui pro lege Moysi veraciter mortuus est, pro Christo animam posuit. De me, inquit, ille scripsit. Cui servierunt linguae confitentium, ei servivit calamus vera scribentium. Vos calamum Moysi quomodo intelligere poteritis, qui in calamo acetum ligastis? Utinam aliquando vinum ejus bibatis, cui adhuc blasphemando acetum propinatis. CAchabaei ergo martyres Christi sunt. Ideo non incongrue, neque importune, imo convenientissime dies eorum et solemnitas eorum a Christianis potius celebratur. Quid tale Judaei celebrare noverunt? Sanctorum Machabaeorum ba
Abbreviated transcription (Latin):
to capite tradidit spm̃: Gunc
terre fundamenta concussa
sunt. tunc diruptis petris in¬
feroꝵ secreta patuerunt. tunc
sepulchra mortuos reddide¬
runt: &e ut dicam ꝓpter quod
totum diximus. quia iam tem¬
pus erat. ut misterio crucis
omnia quȩ in ueteri testam̃to
uelab antur reuel arentur. ue¬
lum templi concissum est
Cepit ergo ex illo xp̃c post resur
rectionem aꝑtissime p̃dicari:
Ceperunt in eo quę p̃dicta erañ
ꝓpħica manifestissime impleri:
fiteri Ipsum martyres ui ma¬
nifesto confessi sunt. quẽ tunc
sunt Mortui sunt isti ꝓ xp̃o
in ȩuuangłio reuelato. mortui
sunt illi ꝓ xp̃i nomine in lege
pugnantes adiuuit utrosq
op̃e coronauit utrosq Ap̃e
guidam potentissimus incedens
cum agmine obsequentium: alu
p̃cedentibus . aliis sequentibus.
Ipsum ergo potius intuere iN
carnis uehiculo p̃sidentem ce
qui p̃cȩdunt illi obsequuntur.
& qui sequuntur illi deuoti sunt.
Nam ut noueris aꝑteq noueris

Expanded text:
to capite tradidit spiritum. Tunc to capite tradidit spiritum. Tunc terrae fundamenta concussa sunt, tunc disruptis petris inferorum secreta patuerunt, tunc sepulcra mortuos reddiderunt; et ut dicam propter quod totum diximus, quia jam tempus erat ut in mysterio crucis omnia quae in veteri Testamento velabantur, revelarentur, velum templi conscissum est. Crectionem apertissime praedicari. Coeperunt in eo quae praedicta erant prophetica manifestissime impleri; fiteri. Ipsum martyres in manifesto confessi sunt, quem tunc sunt: mortui sunt isti pro Christo in Evangelio revelato; mortui sunt illi pro Christi nomine in lege pugnantes adjuvit utrosque, Christus coronavit utrosquequidam potentissimus incedens cum agmine obsequentium, aliis praecedentibus, aliis sequentibus. Ipsum ergo potius intuere in carnis vehiculo praesidentem: et qui praecedunt, illi obsequuntur; et qui sequuntur, illi devoti sunt. Nam ut noveris, aperteque noveris
Abbreviated transcription (Latin):
diceret. Quid uos de mea morte
iactatis. quid quasi me uiceri¬
tis maniter głamini. Ego dor¬
miui. Ego dormiui quia uolui.
non quia seustis. Ego imple¬
ui quod uolui: uos in scelere
remansistis. Accepto ergo ace¬
to ce hausto dixit ꝑfectũ est
Quid ꝑfectum est: Quod de
me scriptum est Quid de illo scri¬
ptum est. Dederunt in ęscam me¬
am fel: & in siti mea potauerunt
me aceto Circumspiciens ergo
cuncta que gesta fuerant in pas¬
sione eius iam illi ante crucem
caput agitauerant. iam fel de¬
derant iam ossa pendentis et
extenti numerauerant. iamue¬
stimenta diuisa erant. iam suꝑ
tunicam indiuisibilem sortem
miserant. circum spectis & quo¬
dam modo computatis omnibꝰ
gue de ipsius passione ꝓpħȩ p̃¬
dixerant: restabat nescio quid
quod minus erat. & in sitimea
potauerunt me aceto Ut hoc
quod modicum remanserat
ad deretur: dixit. Sitio. Accep¬
to quod minus erat: respondit.
ꝑ fectum est Quo dicto inclina¬

Expanded text:
diceret: Quid vos de mea morte diceret: Quid vos de mea morte jactatis? quid, quasi me viceritis, inaniter gloriamini? Ego dormivi. Ego dormivi, quia volui; non quia saevistis. Ego implevi quod volui: vos in scelere remansistis. Accepto ergo aceto et hausto, dixit, Perfectum est. Quid perfectum est? Quod de me scriptum est. Quid de illo scriptum est? Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto . Circumspiciens ergo cuncta quae gesta fuerant in passione ejus; jam illi ante crucem caput agitaverant, jam fel dederant, jam ossa pendentis et extenti numeraverant, jam vestimenta divisa erant, jam super tunicam indivisibilem sortem miserant: circumspectis et quodam modo computatis omnibus quae de ipsius passione Prophetae praedixerant, restabat nescio quid, quod minus erat: Et in siti mea potaverunt me aceto. Ut hoc quod modicum remanserat adderetur, dixit, Sitio. Accepto quod minus erat, respondit, Perfectum est. Quo dicto, inclina
Abbreviated transcription (Latin):
atur. ut quod obscurum erat
intelligatur. Hoc utiq elausũ
erat: quia nondum clauis cru¬
nuni passionem: pone tibi an¬
te oculos in ligno pendentem.
& tamquam leonem cum uo¬
luit recumbentem. atq ut oc¬
cideret morteni. non necessitate
s potestate morientem. Idipsum
attende. Ulide quemadinodum
in cruce dixit. Sitio & cum iu¬
dei nescientes quid ꝑ eos ageret᷑
quid de nescientium manibus
impleretur. spongiam cum ace¬
to ligarent cum arundine. & ei
sorbendam darent᷑ ille hausto
aceto respondit ꝑfectum est: oe
inclinato capite tradidit spm̃
Quis ita ꝓficiscitur. ut ille de¬
functus est: Quanta ueritate
quanta porestate. quam ille
qui dixerat potestatem habeo
ponendi animam meam: et
potestatem habeo iterum sum̃¬
di eam Nemo tollit eam a me.
s ipse eam pono a me. & iterũ
sumo eam: Agnoseit regnum
uiuentis: qui digne cogitaue¬
rit potestatem morientis. Hoc
ante dixerat. ꝑ ꝓpħam ipsis
udeis : Ego dormiui. Tamquã

Expanded text:
atur, ut quod obscurum erat atur, ut quod obscurum erat intelligatur. Hoc utique clausum erat, quia nondum clavis crumini passionem, pone tibi ante oculos in ligno pendentem, et tanquam leonem, cum voluit, recumbentem, atque ut occideret mortem, non necessitate, sed potestate morientem. Idipsum attende: vide quemadmodum in cruce dixit, Sitio. Et cum Judaei nescientes quid per eos ageretur, quid de nescientium manibus impleretur, spongiam cum aceto ligarent cum arundine, et ei sorbendam darent; ille hausto aceto respondit, Perfectum est. Et inclinato capite tradidit spiritum . Quis ita proficiscitur, ut ille defunctus est? Quanta veritate, quanta potestate, quam ille qui dixerat, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem iterum sumendi eam. Nemo eam tollit a me; sed ipse eam pono a me, et iterum sumo eam . Agnoscit regnum viventis, qui digne cogitaverit potestatem morientis. Hoc autem dixerat per prophetam ipsis Judaeis, Ego dormivi . Tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
moysi. Isti ꝓ nomine xp̃i: illi
tatis: Qua impudentia eoꝵ me¬
moriam celebratis. Legite con¬
fessiones eoꝵ. attendite si confes¬
si sunt xp̃m: Cui respondemus
Uere quia unus es ex eis qui in
xp̃m non crediderunt. & frac¬
ti de oliua oleastro succedente.
foris aridi remanserunt:. quid
dicturus es unus ex ꝑfidis
łson confidebantur illi aꝑte
xp̃m: quia adhuc uelabatur
xp̃i inisterium: Testamentum enĩ
uetus. uelatio est noui testamenti:
& testamentum nouum reuelatio
ẽ ueteris testamenti Uide ergo
de infidelibus udeis patribus tu¬
is s in malo frĩbus tuis: uide quid
de talibus dicat apłs paulus. Usq
nunc quam dui legitur moyses.
uelamen fuꝑ corda eoꝵ positũ est
cuacuatur. Cum transieris inqͥt
ad xp̃m: auferetur uelameN:
quod ibi positum est Lecꝰtio de¬
niq ueteris testamenti non eua¬
cuatur. sed impletur ab illo qui
dixcit. Non ueni legem soluere.
s implere. Uelamen ergo euacu¬

Expanded text:
Moysi. Isti pro nomine Christi, illi Moysi. Isti pro nomine Christi, illi tatis? Qua imprudentia eorum memoriam celebratis? Legite confessiones eorum: attendite si confessi sunt Christum. Cui respondemus: Vere quia unus es ex eis qui in Christum non crediderunt, et fracti de oliva, oleastro succedente, foris aridi remanserunt ; quid dicturus es unus ex perfidis? Non confitebantur illi aperte Christum, quia adhuc velabatur Christi mysterium. Testamentum enim vetus velatio est novi Testamenti, et Testamentum novum revelatio est veteris Testamenti. Vide ergo de infidelibus Judaeis patribus tuis, sed in malo fratribus tuis, vide quid de talibus dicat apostolus Paulus. Usque nunc quamdiu legitur Moyses, velamen super corda eorum positum est.risto evacuatur. Cum transieris, inquit, ad Christum, auferetur velamen . enti, sed velamen quod ibi positum est. Lectio denique veteris Testamenti non evacuatur, sed impletur ab illo qui dixit, Non veni solvere legem, sed adimplere Velamen ergo evacu