comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
debeat: & sequi nolle quod soiat. Unde & dñs.
Seruus inauit sciens uoluntatẽ am̃ sui. et
non faciens digna: plagis uapulabit multis
facienti: pecratum est: Simplioitatẽ cũ ignauia:¬
uocari stultioiam: Simplicitatem uero cum pru¬
dentia: uocari sapientiam: Utile est multa seire:
& recte uiuere: Quod si utrumq: non ualemus:
melius est ut bene uiuendi studium. quã mul¬
ta sciendi sequamur:. Non ꝑtuiere ad beatitudirẽ
consequendam. scienttam terum: nec ẽẽ beatũ.
inulta scire: s ẽẽ magnum. beate uiuere Nic hil
prodesse omnẽ scire prudentiam. cũ ignorantia
dĩ: & nichil obesse soientibus dm̃. ignorantiam
mundi: Ffecte autem scit: qui dm̃ prius. & ista
non pro se: sed pro dño soit: Nichil obesse cui¬
quã. si ꝑ simplicitatẽ aliqua de elementis indig¬
ne sentiat: dum modo de deo uera pronuntiet
Nam quanuis de in corporeis corporeisq na¬
turis. nequeat quisq disputare: beatum tam̃

Expanded text:
debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: debeat, et sequi nolle quod sciat. Unde et Dominus: Servus, inquit, sciens voluntatem Domini sui, et non faciens, digne plagis vapulabit multis . facienti, peccatum est . 10. Simplicitatem cum ignaviavocari stultitiam, simplicitatem vero cum prudentia vocari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non valemus, melius est ut bene vivendi studium quam multa sciendi sequamur. 12. Non pertinere ad beatitudinem consequendam scientiam rerum, nec esse beatum multa scire, sed esse magnum beate vivere. 13. Nihil prodesse omnem scire prudentiam cum ignorantia Dei, et nihil obesse scientibus Deum ignorantiam mundi. Perfecte autem scit, qui potius Deum et ista non pro se, sed pro Deo scit. 14. Nihil obesse cuiquam si per simplicitatem anquam de elementis indigne sentiat, dummodo de Deo vera pronuntiet. Nam quamvis de incorporeis corporeisque naturis nequeat quisque disputare, beatum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
factus est omnis homo: abscientia: Primum est sci.¬
entie studium. querere dm̃: deinde honestatẽ uite:
eum innocentiȩ opere: Nullus sapientiã dĩ plene
recipit. nisi qui se ab omni abstrahere actionum
qui scit secreta dĩ se pęnetrare non posse: Tunc
scire nos denegamus. Iterdũ quedam nescire con¬
uenit. Nullus autẽ in culpa maior est: quã ille
qui am̃ nescit: Inuestigationẽ ueritatis multoꝵ ẽ
querere. sed paucoꝵ est inuenire: Ca autẽ que
supra hominis intelligentiam sunt: scrutandã
non sunt. Quicquit supra hominis intellectum
est: querendum non est Consilio autẽ aiuino
seruandum est: ut hoc credatur eẽ iusticia. qͥd
diuine placuerit uoluntati: Non enĩ poterit
ẽẽ in iustũ. quod iusto complacet uidioi. Om̃is
sapientia. scientia & opinatione consistit. Melior
est autẽ exsoientia ueniens: quã ex opinatione
sententia: Nã illa uera est: ista dubia. Add maio.¬
ris culpȩ cumulũ ꝑtinet. scire quẽquã quod seqͥ

Expanded text:
factus est omnis homo a scientia sua . 3. Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere actionum rcem pervenit, qui scit secreta Dei se penetrare non posse. Tunc scire nos denegamus. 6. Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum est, ut hoc credatur esse justitia, quod divinae placuerit voluntati. Non enim poterit esse injustum quod justo complacet judici. 8. Omnis sapientia ex scientia et opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. 9. Ad majoris culpae cumulum pertinet scire quemquam quod sequi
Abbreviated transcription (Latin):
i quis dum in labore quouis in
coquina. incellario. in ministeri¬
o. in pistrino. morto. in arte aliqua dum
laborat. uel in quocumq loco aliquid deli¬
querit. aut fregerit quippiam aut ꝑdide¬
rit seu aliud quid excesserit. ubi non ue¬
niens continuo ante abbatem uel congre¬
tationem ipse ultro satisfecerit & ꝓdiderit
delictum suum. dun ꝑ alium cognitum
fuerit. maiori subiaceat emendationi. Si
animȩ uero peccati causa fuerit lateus. tan¬
tum aubati aut spũalibus senioribus pade¬
faciat qui sciant curare sua & aliena uul¬
nera non detegere & publicare. de
significanda hora oꝑis dđĩ.
nuntiare. aut tali sollicito fr̃i iiungat
tibus compleantur. Psalmos autem
uel antiphonas. post abbatem ordine
suo quibus iussum fuerit imponant. Can¬
tare autem et legere non presumat. nisi
qui potest ipsum officium implere. ut e¬
dificentur audientes.

Expanded text:
i quis dum in labore quovis in coquina, in cellario, in ministerio, in pistrino, in horto, in arte aliqua dum laborat, vel in quocunque loco, aliquid deliquerit, aut fregerit quippiam, aut perdiderit, vel aliud quid excesserit ubi ubi, non veniens continuo ante abbatem vel congregationem ipse ultro satisfecerit, et prodiderit delictum suum: dum per alium cognitum fuerit, majori subjaceat emendationi. Si animae vero peccati causa latens fuerit, tantum abbati aut spiritualibus senioribus patefaciat, qui sciant curare et sua et aliena vulnera, non detegere et publicare. § Significanda hora operis Dei,t ipse nunciare, aut tali sollicito fratri iniungattibus compleantur. Psalmos autem, vel antiphonas post abbatem ordsuo quibus jussum fuerit imponant; cantare autem et legere non praesumat, nisi quae potest ipsum officium implere, ut aedificentur audientes:
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑatis. Item & cellam hospitum
habeat assignatum fr̃. cuius anima
timor dĩ possidet : ubi sint lecti
strati sufficienter : & domus dĩ a
sapientibus. sapienter amministret᷑.
Hospitib aũ cui non precipitur.
nullatenus societur. neq collocatur.

Expanded text:
imperanti. Item et cellam hospitum imperanti. Item et cellam hospitum habeat assignatam frater, cujus animam timor Dei possideat: ubi sint lecti strati sufficienter; et domus Dei a sapientibus sapienter administretur. Hospitibus autem, cui non praecipitur, null
Abbreviated transcription (Latin):
suetudines ieiuniorum ꝓsequantur.
Aquam in manibus abba hospitib
det. pedes hospitib omnib tam ab¬
ba quam cuncta congregatio lauet. Qͥħ
lotis. hunc uersum dicant. Suscepi¬
mis ds̃ miscđiam tuam: in medio
templi tui. Pauꝑum & peregrinorũ
susceptionum cura sollicitẽ exhibe¬
atur. quia in ipsis magis xͦ suscipitur.
Nam diuitum terror: ipse sibi exig̃¬
honorem. Coquina abbatis & hospitũ
supse sit . ut incertis temporibus suꝑ¬
uenientes hospites qui numquam de¬
sunt monasterio. noninquietent fr̃s.
Inquam coquinam ad annum ingredi¬
antur duo fr̃s qui ipsum officium be¬
ne impleant. quibꝰ ut indigent solatia
ministrentur. ut absq murmuratio¬
ne seruiant. & iterum quando oceu¬
pationem minorem habent. ex eant
ubi eis imꝑatur in oꝑa. & non solum
ipsis. s in omnibꝰ officiis monasterii.
ista sit consideratio.: ut quando indi¬
gent . solatia acominodentur eis. &
iterum quando uacant : obediant

Expanded text:
suetudinem jejuniorum prosequantur. suetudinem jejuniorum prosequantur. Aquam in manibus abbas hospitibdet; pedes hospitibus omnibus tam abbas quam cuncta congregatio lavet. Quibus lotis, hunc versum dicant: Suscepimus, Deus, misericordiam tuam, in medio templi tui . Pauperum et peregrinorum maxime susceptioni cura sollicite exhibeatur: quia in ipsis magis Christus suscipitur. Nam divitum terror ipse sibi exighonorem. Coquina abbatis et hospitum super se sit: ut incertis horis supervenientes hospites, qui nunquam desunt monasterio, non inquietent fratres. In quam coquinam ad annum ingrediantur duo fratres, qui ipsum officium bone impleant. Quibus, ut indigent, solatia administrentur; ut absque murmuratione serviant; et iterum, quando occupationem minorem habent, exeant, ubi eis imperatur, in opera. Et non solum ipsis, sed et omnibus officiis monasterii, sit ista consideratio, ut, quando indigent, solatia accommodentur eis; et iterum, quando vacant, obediant
Abbreviated transcription (Latin):
quam xp̃c suscipiantur : quia
ipse dicturis est : hospes fui et susce¬
pistis me. Et omnib congruus honor
exhibeatur.: maxime domesticis fidi.
& peregrinis. Ht gͦ nuntiatus fuerit
hospes.: occurratur ei apriore uel a
fratrib cum omni officio caritatis. &
primitus orent pariter. & sic sibi socien¬
tur inpace. Quod pacis osculum ñ pͥus
offeratur. nisi oratione prȩmissa : ꝓpt̾
illusiones diabolicas. In ipsa aũ salutatio¬
ne. omnis exhibeatur humilitas. Om¬
nib uenientibus siue discedentib hos¬
pitib. inclinato capite uel ꝓstrato. om¬
ni corꝑe int̾ra xp̃c in eis adoretur.
qui & suscipitur. Suscepti aũt hos¬
pites deducantur adorationem: & pͥ¬
ea sedeat cum eis prior : aut cui uisse¬
rit ipse. Legatur coram hospite lex
diuina ut edificetur. & post hȩc om¬
nis ei exhibeatur humanitas. Ieiuni¬
um apriore frangatur ꝓpter hospi¬
tes: nisi forte precipuus sit ieiunii di¬
es. qui ñ possit uolari. fr̃s autem con¬

Expanded text:
us, suscipiantur. Quia ipse dicturus est: Hospes fui, et suscepistis me . Et omnibus congruus honor exhibeatur, maxime domesticis fidei et peregrinis. Ut nuntiatus fuerit hospes, occurratur ei a Priore vel a fratribus cum omni officio charitatis; et primitus orent, et sic sibi socientur in pace. Quod pacis osculum non prius offeratur, nisi oratione praemissa, propter illusiones diabolicas. In ipsa autem salutatione omnis exhibeatur humilitas. Omnibus venientibus, sive discedentibus hospitibus inclinato capite vel prostrato omni corpore Christus in eis adoretur, qui et suscipitur. Suscepti autem hospites ducantur ad orationem; et postea sedeat cum eis Prior, aut cui jusserit ipse. Legatur coram hospite lex divina, ut aedificetur; et post haec omnis ei exhibeatur humanitas. Jejunium a Priore frangatur propter hospitem: nisi forte praecipuus sit dies jejunii, qui non possit violari. Fratres autem con
Abbreviated transcription (Latin):
ideo cum aliqua scrupulosttate a nobis
mensura uictus aliorim constituttur.
tamen infirmorum contuentes in becil¬
litatem. credimus em̃inam uini per
singulos sufficere ꝑdiem. Quibus au¬
tem donat ds̃ tolerantiam abstinenti
e ꝓpriam se habituros mecedem sci¬
ant᷑. Quod si aut loci necessitas. aut la¬
por. aut ardor estatis amplus poposce¬
rit. marbitrio prioris consistat: consi¬
derans momnibus ne subreppat sacietas.
aut ebrietas. licet legamus. uinum mo
nachorum omnino non eẽ.s quia nrĩs
temporibus id monachis ꝑsuadere non
possumus. saltem uel hoc consensentiamꝰ
ut non usq ad sacietatem bibamus s par¬
tius .: quia uinum apostatare facit eti¬
am sapientes. obi autem necessitas lo¬
ci aut pauꝑtas exposcit. ut nec supra scͥp¬
ta mensura inueniri possit. s multo
minus aut extoto nichil: benedicint¬
dm̃ qui ihi habitant. & non murmurẽt.
hoc aute omnia aminonentes: ut absq
murmi rationibus sint. Quibus¬

Expanded text:
ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum constituitur. Tamen infirmorum contuentes imbecillitatem, credimus eminam vini per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiae, propriam se habituros mercedem sciant. Quia si loci necessitas aut labor, aut ardor aestatis amplius poposcerit, in arbitrio prioris consistat, considerans in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas, licet legamus vinum omnino monachorum non esse. Sed quia nostris temporibus id monachis persuaderi non potest, saltem vel hoc consentiamus, ut non usque ad satietatem bibamus, sed parcius, quoniam vinum apostatare facit etiam sapientes. Ubi autem necessitas loci exposcit, ut nec suprascripta mensura inveniri posset, sed multo minus, aut ex toto niDeum, qui ibi habitant, et non murmurent. Hoc autem ante omnia admonentes ut absque murmurationibus sint. § I
Abbreviated transcription (Latin):
utilẽ facit. Sacerdotis p̃dic̃o. oꝑib c̃firmandi ẽ: ⁊ octr ns¬
ut quod docce u̾bo. instruat exemplo. Uera ẽ enĩ illa docł¬
na: ꝗ̃ uiuandiseqͥt᷑ forma. Nam nicħ t̃ptꝰ ẽ: quam sibonuĩ
qͦd qͥsc sermone p̃dicat. expłe oꝑe negligat. ¶ c̃ enĩ p̃dicatio
utilit̾ ꝓfert᷑: qͣndo efficacit᷑ ad implet᷑. Unꝰ qͥsq doctor:

Expanded text:
utilem facit. 2. Sacerdotis praedicatio operibus confirmanda est, ita ut quod docet verbo, instruat exemplo. Vera est enim illa doctrina, quam vivendi sequitur forma. Nam nihil turpius est quam si bonum, quod quisque sermone praedicat, explere opere negligat. Tunc enim praedicatio utiliter profertur, quando efficac
Abbreviated transcription (Latin):
qñ se minmũ existimau̾it: ⁊̃ c̃ maiora uirtutũ
dꝑa gesserit. Qui mundũ deserunt. & tñ u̾tutes p̃ceptoꝵ
sine cordis humilitate secunt᷑: isti qͣsi de excelso gͣuiꝰ corru¬
potuerunt. Om̃is dei seruus de suis mitis non deb& attolli:
dum posse uideat ex inferiorib sibi p̃latiores alios fieri. No¬
tem nonsuꝑbiat: sꝑbutilẽ merorẽ cor. ad lasciuam non dissol
uit. Deiseruus dũbonũ aliqͦd opꝰagit. utr̃ ei ad bom remun ati¬
onem ꝑtineat qͥd fac̃ uicertꝰ est: ne forte discussione celestis uidi¬
atq indesinentet turbatur reminiscens ꝓcul dubio scͥptũ ẽẽ.
Miledictꝰ᷑ qͥ fac̃ opꝰ dei negligent᷑. slam u̾acit c̃demnasi. si ꝑ¬
or ire: & oꝑiri oꝑartet: ne forte m̃tẽ otio deditat spc farni¬
cationis subripiat. Cedit enĩ labori uoluptas: mimũ autẽ
uacãtem cito p̃occupat. Contuere salomonẽ ꝑotiũ multis
ii qui ꝑdei amore scło reñtiant. & tñ curis rerũfa¬

Expanded text:
quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corrupotuerunt. 3. Omnis Dei servus de suis meritis non debet attolli, dum posse videat ex inferioribus sibi praelatiores alios fieri. Notem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissol. Dei servus dum bonum aliquod opus agit, utrum ei ad boni remunerationem pertineant quae facit, incertus est, ne forte discussione coelestis Judiatque indesinenter turbatur, reminiscens procul dubio scriptum esse: Maledictus qui facit opus Dei negligenter . Nam veraciter condemnamur, si re et operari oportet, ne forte mentem otio deditam spiritus fornicationis subripiat. Cedit enim labori voluptas, animum autem vacantem cito praeoccupat. Contuere Salomonem per otium multis ro Dei timore saeculo renuntiant, et tamen curis rerum sa
Abbreviated transcription (Latin):
do uirtutũ: cͥscit ad cumulũ sequentiũ delictoꝵ. Pleriq sa¬
cdotes sue mag̃ utilitatis causa qm g̾gis. p̃esse desiderant :
nec ut ꝓsint. p̃sules fieri cupiunt: s magis ut di tites fiãt
&e honorent᷑. Suscipiunt enĩ sublimitans culm̃ ñ ꝓpastorali re¬
gimine. s. ꝓsoliꝰ honoris ambitione: atq ab iecto oꝑe diguitatis.
solam nõĩs appetunt dignitatẽ. Uum mali sacerdotes dõ ignorã¬
te ñ fiant : tñ ignorant᷑ adõ: ipso ꝑ ꝓpħam testante. Principes
extiterunt: s non cognoui. S hic nescire dĩ: reꝓbare est:
Namds̃ oĩa nouit. xxxi. d̃ indoctis p̃positis.
ic̃ iniqui & peccatores ministĩũ sac̾dotale assequi ꝑ¬
hibent᷑: ita ⁊ indocti ⁊ imꝑiti a tali officio rethunt᷑.
Illi enĩ exemplis suis uitã bonoꝵ corrũpunt: isti sua
docẽ. Ignorantia qͥipe p̾sulũ : uite ñ congruit subiectoꝵ. Ce¬
c̃ enĩ siceco dicatũ pree̾at: ambomfoueam cadt̃. Sacer¬

Expanded text:
it ad cumulum sequentium delictorum. 5. Plerique sacerdotes suae magis utilitatis causa quam gregis praeesse desiderant, nec ut prosint praesules fieri cupiunt, sed magis ut divites fiant et honorentur. Suscipiunt enim sublimitatis culmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc nescire Dei reprobare est, nam Deus omnia novit. CAPUT XXXV. De indoctis praepositis. 1. Sicut iniqui et peccatores ministerium sacerdotale assequi prohibentur, ita indocti et imperiti a tali officio retrahuntur. Illi enim exemplis suis vitam bonorum corrumpunt; isti sua docere. Ignorantia quippe praesulum vitae non congruit subjectorum. Caecus enim si caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadunt. . 2. Sacer
Abbreviated transcription (Latin):
lũptas ur̃a Uoluptas enim : delicie intelliguntur:
Sicut enĩ repecicio debiti. & lis. & contentio: & ꝑ-¬
cussio. ittͦ deliciȩ improbantur aꝓpħa in ieiunio.
Dota enĩ die epulas in cogitatione rũminat: qͥ
ad explendam gulam uesꝑe sibi delicias p̃parat:
Non est corporiz adhibenda immoderata absti.¬
uentia: ne dum amplius grauatur caro pon¬
dere inedȩ. ne malum agat: postea nec bene
facere incipiat: Ꝙ que adduoitur ut usu
mali careat: simul & boni officiũ dũ plus pre¬
mitur ꝑdat: Sollicita igitur discretione carnis
est moderanda materies: scilicet ne aut inte¬
gre extinguatur: ant immoderate laxetur:
Infirmitate carnis numa p̾ualente : ad ꝑfec̃¬
tionẽ ꝑtingere nemo potest: Nã quanus sõĩ¬
tatis amorẽ quisq habeat: exsequi tñ non
inres aĩe frangit: Nentis quoq facit ingeniũ
marcescere: neo ualet qͥcquã boni ꝑ in becilli¬

Expanded text:
luptas vestra ; voluptas enim deliciae intelliguntur. luptas vestra ; voluptas enim deliciae intelliguntur. Sicut enim repetitio debiti, et lites, et contentio, et percussio, ita et deliciae improbantur a propheta in jejunio. 12. Tota enim die epulas in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam vespere sibi delicias praeparat. 13. Non est corpori adhibenda immoderata abstinentia, ne dum amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilicet, ne aut integre exstinguatur, aut immoderate laxetur. 14. Infirmitate carnis nimia praevalente, ad perfectionem pertingere nemo potest. Nam quamvis sanctitatis amorem quisque habeat, exsequi tamen novires animae frangit, mentis quoque ingenium facit marcescere, nec valet quidquam boni per imbecilli
Abbreviated transcription (Latin):
ea sub populari manifestatione faciunt : ne¬
quaquã a dõ iustificantur: quia iuxta sermo¬
nẽ euuangłicũ mercedẽ suã ab hominibus
receperunt: Ieuma cũ bonis oꝑibus: dõ accep
tabilia sunt: Qui autẽ cibis abstinent & pͣ¬
ue agunt. demones imitantur: quibus esca
non est: & nequitia semꝑ est: Ille enĩ bene
abstinet acibis: qui & a malicie actibus: & a
mundi ieiunat ambitionibrs: Qui execra¬
tionis studio. non abstinentię uoto. ab escis
carniũ se suspendunt: hi potius execrandi sunt:
quia dĩ creaturã usibus humanis concessã.
reiciunt: Nichil enim fidelibus inquinatũ:
nichilq udicatur ẽẽ immundũ. Accestante¬
nanq paulo. omĩa munda mundis: com¬
quinatis autẽ & infidelibus nichil est mini-
repletione ciboꝵ reficitur. Neq eñi re-¬
pii. ⁊ tanda est abstinentia: ubi fuerit
quod in uesperum deliciis compensattir: dicente.
ysaia ꝓpħa: Ecce indie ieiunii ur̃i inuenitur uo¬

Expanded text:
ea sub populari manifestatione faciunt, neea sub populari manifestatione faciunt, nequaquam a Deo justificantur, quia juxta sermonem evangelicum mercedem suam ab hominibus receperuntabilia sunt. Qui autem a cibis abstinent, et prave agunt, daemones imitantur, quibus esca non est, et nequitia semper est. Ille enim bene abstinet a cibis, qui et a malitiae actibus, et a mundi jejunat ambitionibus. 9. Qui exsecrationis studio, non abstinentiae voto ab escis carnium se suspendunt, hi potius exsecrandi sunt, quia Dei creaturam usibus humanis concessam rejiciunt. Nihil enim fidelibus inquinatum, nihilque esse judicatur immundum, Paulo attestante apostolo: Omnia munda mundis; coinquinin vesperum repletione ciborum reficitur. Neque enim reputanda est abstinentia, ubi fuerit junium quod in vesperum deliciis compensatur, dicente Isaia propheta: Ecce in die jejunii vestri invenitur vo
Abbreviated transcription (Latin):
in huiꝰ scłi uita habitant: desiderio suꝑni roris
cyrpus suũ aridum portant: Unde & psalmꝰ
Ditiuit inte inquit anima mea: quã multipli¬
cit᷑ & caro mea: Caro enim tunc dm̃ sitit: qͥndo
ꝑ ieiumũ abstinet & arescit: Abstinentia:
corpꝰ necat. Sepe abstinentia simulate agit᷑:
sicut ait ȩuuangeliũ facies suas. ut appareãt
hominibus ieuinantes: Ore nãq pallescunt:
corpore atteruntur: cordis alta suspiria du¬
cunt : ante morcẽ quoq mortiferis se suppli¬
ciis tradut: Tantũq miseri laboris exerci¬
tiũ. ñ pro dĩ amore. s pro sola humane lau¬
dis admiratione secbantur: Quidã incredi¬
bilĩt abstinent: ut hominibus curiosis sancti
appareant: S hoc bonum abstinentie talibus
non est uirtus reputandam s uiciũ: quia bonoͥ
male utuntur: Ieuimũ & elemosina in abscon¬
dito sese amant: ut solus deus qui inspicit omia.
meritũ operum bonoꝵ rependat: Nã qui

Expanded text:
in hujus saeculi vita habitant, desiderio superni roris in hujus saeculi vita habitant, desiderio superni roris corpus suum aridum portant. Unde et psalmus: Sitivit, inquit, in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Caro enim tunc Deum sitit, quando per jejunium abstinet, et arescit. Abstinentia corpus necat. 5. Saepe abstinentia simulate agitur,sicut ait Evangelium, facies suas, ut appareant hominibus jejunantes . Ore namque pallescunt, corpore atteruntur, cordis alta suspiria ducunt. Ante mortem quoque mortiferis se suppliciis tradunt; tantumque miseri laboris exercitium, non pro Dei amore, sed pro sola humanae laudis admiratione sectantur. 6. Quidam incredibiliter abstinent, ut hominibus curiosis sancti appareant; sed hoc bonum abstinentiae talibus non est virtus reputanda, sed vitium, quia bono male utuntur. 7. Jejunium et eleemosyna in abscondito esse amant, ut solus Deus, qui inspicit omnia, meritum operum bonorum rependat. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
ientes ad castimoniã carnis etiam aquę abs¬
tinentiã comienire:. xliiii. de abstiuentia.
oc est ꝑfectum & racionale ieiunũ:
quando nr̃ homo exterior ieiunat:
interior orat: faciliꝰ ꝑ ieniniũ: or̃o
penetrat cȩlum: Tunc enim homo spłalis
effectus. angłis conungitur: dõq liberius
copulatur:. Pieiuntũ etiã occulta misteri¬
oꝵ celestiũ reuclantur: diuiniq sacram̃nti
archana pancduntur: Sic namq damel angelo
rerelante. misterioꝵ sacram̃ta cognoscere me¬
ruit: Hȩc enĩ uirtus : & angłoꝵ manifestationes.
& coꝵ annuntiationes ostendit: Ieuina forcia
tela sunt: aduersus temptam̃ta demomioꝵ:
Cito eñi ꝑ abstinentiam deuincuntur. Unde¬
& etiam dñs & saluator nr̃. eoꝵ incursus ieui¬
niis & orationibis p̃monet superare dicens:
Hoc genis non eicitur: uisi ꝑ orationẽ & ieui¬
niũ: Immundi enĩ sp̃s. ibi se magis iniciunt:
ubi plus uiderint escã & potum: Sc̃i qũã dui

Expanded text:
rentes ad castimoniam carnis etiam aquae absrentes ad castimoniam carnis etiam aquae abstinentiam convenire. CAPUT XLIV. De abstinentia. 1. Hoc est perfectum et rationabile jejunium, quando ninterior orat. Facilius per jejunium oratio penetrat coelum. Tunc enim homo spiritalis effectus, angelis conjungitur, Deoque liberius copulatur. Per jejunium etiam occulta mysteriorum coelestium revelantur, divinique sacramenti arcana pandue, mysteriorum sacramenta cognoscere meruit. Haec enim virtus et angelorum manifestationes et eorum annuntiationes ostendit. Jejunia, fortia tela sunt adversus tentamenta daemoniorum. Cito enim per abstinentiam devincuntur. Unde etiam Dominus Salvator noster, eorum incursus jejuniis et orationibus praemonet superare dHoc genus non ejicitur nisi per orationem et jejunium . Immundi enim spiritus ibi se magis injiciunt ubi plus viderint escam et potum. 4. Sancti, quandiu
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. s consuecudine uinoq detenti. luxuriȩ
cautũ tota die epulisq inseruiunt: Clamat iohel
propha his qui ebrietati deseruiunt dicens:
Exꝑgiscimini ebrii & flete : & ululate omnes
qui bibitis uinũ indulcedinẽ: Quo ͥ cestimonio:¬
ñ ait tantum omnes qui bibitis uinũ: ut bibe¬
re omnino ñ liceat: sed acdiecit in dulcedinem:
quod ad noluptuosã ꝑtinet & prodigã effu.¬
sionem. Nam quantũ aest necessitati: ẽdo¬
cet tymotheũ bibere apłs dicens Umo modi¬
co utere: Non solum ex uino mebriantur
homines: sed etiam exceteris potandi generi¬
bus. que uario modo conficiuntur. Unde
& natareis. quise scĩficabant a dño p̃ceptum
est: uinũ &e siceram non bibere: Utraq emĩ
statũ m̃tis euertunt: & ebrios faciunt. Luxu¬
riam quoq carnis: utraq equalit ggnunt:
Quidam cominentes sicut panẽ cum ponde
edunt: ita & aqũa oũ mensura sumuts asse¬

Expanded text:
sunt: sed consuetudine beluina detenti, luxuriae sunt: sed consuetudine beluina detenti, luxuriae tantum tota die, epulisque inserviunt. Clamat Joel propheta, his qui ebrietati deserviunt, dicens: ergiscimini, ebrii; et flete, et ululate, omnes qui bibitis vinum in dulcedine . Quo testimonio non ait tantum: Flete, omnes qui bibitis vinum, ut bibere omnino non liceat; sed adjecit, in dulcedine, quod ad voluptuosam pertinet et prodigam effusionem. Nam quantum satis est necessitati, edocet Timotheum bibere Apostolus, dicens: Vino modico utere. 7. Non solum ex vino inebriantur homines, sed etiam ex caeteris potandi generibus, quae vario modo conficiuntur. Unde et Nazaraeis, qui se sanctificabant Domino, praeceptum est vinum et siceram non bibere. Utraque enim statum mentis evertunt, et ebrios faciunt; luxuriam quoque carnis utraque aequaliter gignunt. 8. Quidam continentes, sicut panem cum pondere edunt, ita et aquam cum mensura sumunt, asse
Abbreviated transcription (Latin):
gigint mentis: furorem cordis: flamã
libidmis: Ebrietas ita mentem aliẽnat: ut ubi
sit uesciat. Unde etiam & malum non sentit᷑
cor. fornicatio enim sicut ait salomon: infatuat
sapientẽ: E brictas: sicut in loch sensus racio.¬
nem captiuat: Unde & in prouerbiis Poten¬
tes inquit iraonudi sunt. uinũ non bibant:
ne oum biberint: obluuscantur sapientiã.
Plerisq laus est: multũ bibere. & non mebri¬
ari: Audiant hi aduersum se dicentem ꝓpħam.
Ne qui potentes estis ad bibendũ uimĩ. & uiri
fortes admiscendum ebrietatem: Umo multo de¬
ditos. & luxuriose uiuentes: ysaĩas sic arguit.
dicens Ne qui consiirgitis mane adebrietatẽ
scctandam: & potandũ usq ad uesperũ: ut
umo ęstuetis De talibus & in alio loco dicit᷑:
Ue tibi ciuitas cuius rex iuenis est: & cuiꝰ
principes mane cõmedunt: Alulti enĩ a mane
usq ad solis occubitũ. ebrietati. &e gule uolup¬
tatibus seruiunt: nec intelligunt cur nati

Expanded text:
gignit mentis, furorem cordis, flammam gignit mentis, furorem cordis, flammam libidinis. 2. Ebrietas ita mentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam et malum non sentiturrietas auferunt cor . Fornicatio enim, sicut in Salomone , infatuat sapientem. Ebrietas, sicut in Lot , sensum rationis captivat. Unde et in Proverbiis: Potentes, inquit, iracundi sunt, vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiam . 3. Plerisque laus est multum bibere vinum, et non inebriari. Audiant hi adversum se dicentem prophetam: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem ditos, et luxuriose viventes, Esaias sic arguit, dicens: Vae qui consurgitis mane ad ebrietatem sectandam, et potandum usque ad vesperam, ut vino aestuetis. De talibus, et alio loco dicitur: Vae tibi, civitas cujus rex juvenis est, et cujus principes mane comedent. Multi enim a mane usque ad solis occubitum, ebrietati et gulae voluptatibus serviunt, nec intelligunt cur nati
Abbreviated transcription (Latin):
ũ sit inculpa ciboꝵ qualitas: s illiuł reputetur
in uicio. quod cum desiderio degustatur: Qua-¬
tuor sunt genera distinctionũ ingule appetĩtu:
id est quid. quando. quantũ. & quomodo. appetat᷑.
quid. ad rẽ ipsam ꝑtinet que appẽtitur. quando.
si ante legitimũ tempns quid appetatur: quantũ
uero. ad immoderationem refercur: quomodo.
ad impacientiã festinationis ascribitur Nullus
homini tam importunꝰ exactor: quã uenter:
qui cotidianã refectionem cotidiana famis exac̃¬
tione adimplet: Cũ ceteris enim uioũs & si in-¬
t̾ctũ nascimur: int̾dũ tam̃ cũ eis non morimur.
Cũ isto autẽ & nascimur: cũ isto & morimur.
Perunq uoluptas uescendi. ita sub obtentu
necessitatis subrepit: ut dũ putatur seruire ne¬
cessitati: uoluptatis desiderio seruatur: Nec fa¬
eile disocrintur : utrum quod accipitur. gule an
Sce crapnlam: potus ebrietatem gene¬
rant: Ebrietas autem ꝑ turbationem

Expanded text:
non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum quod accipitur, gulae, anEsca crapulam, potus ebrietatem generat. Ebrietas autem perturbationem
Abbreviated transcription (Latin):
re arietes: comedere carnes: & bibere uinu:
Si dimitte i iniquitas hec uobis: donec
moriamini: Siout omnes carnales cupidita¬
tes abstinentia resecantur: ita om̃s anime
uircutes edacitatis moio destruuntur: Inde
est quod & princeps eͦ coꝵ muros ierłm sub¬
uercit: quia & uent̾ cui seruitur a cocis. uir¬
cutes anime destruit. Neq enm posse que¬
piam uircutum ꝑfectionem attingere: nisi prius
uigliuuẽ uentris restrinxerit: Nec quisquã faci¬
le poterit a semet ipso spiritus inmundos expelle¬
re: nisi ꝑ iurtutem abstinentiȩ: Tunc enim hostes
qui extra nos sũnt. a nobis foreuis superantur.: ꝗndo
priꝰ quȩ intm nos sunt. uicia extuiguntur: Nam
frustra foris agit bellum: qui intꝰ habet ꝑicłm:
Non qualitatem ciboꝵ: sed eoꝵ cupiditatem
cauendam: Nã sepe acuratiꝰ p̃parata. sine gulȩ
concupiscentia degustantur: & sepe abiecta &
uilia. edendi cupiditate sumuntur: Dicq fit. ut

Expanded text:
re arietes, comedere carnes et bibere vinum. re arietes, comedere carnes et bibere vinum. Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . 10. Sicut omnes carnales cupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Inde est quod et princeps coquorum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi priusingluviem ventris restrinxerit. Nec quisquam facile poterit a semetipso spiritus 253 immundos expellere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ciborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut
Abbreviated transcription (Latin):
sensum gigni non posse: Nam gulȩ saturi¬
tas nimĩa. aciem mentis obtunait᷑: inge.¬
m u̾q ebescere facit Libidinis ignes: ciboꝵ fo¬
mentis increscunt: Corpus autem quod absti¬
nentia frangit: temptatio non exurit: Unde
& tres pueros abstinentes. flãma babilonii in¬
cendii & si tẽtigit : non cõbussit. Quia nimirũ
& si desiderioꝵ carnaliũ ignis abstinentium
mentes inflãmet usq ad consensũ tamen
concupiscentie uel oꝑis non exurit: Cui ha-¬
bundantia est epularũ. ardentis aiuitis in¬
tendat suppliciũ: cuiꝰ tanta in inferno int̾
ignes enit mopia: quanta hic epularũ fue¬
rat cõpia: In hoc enim scło esurire & sitire
nolitit: ꝓpterea illuc int̾ flãmas siciens stillã
aque quesiuit: nec meruit: Considerandũ
quã uehom̃t arguant᷑ comesatio & sũptuosa
libent̾ ambiunt: Dicit cnĩ per ysaiam Ecce
gaudiũ & leticia occidere rutulos. & iugula¬

Expanded text:
sensum gigni non posse. Nam gulae saturisensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et sumptuosa  eam libenter ambiunt; dicit enim per Isaiam: « Ecce gaudium et laetitia, occidere vitulos et jugula
Abbreviated transcription (Latin):
fiagitioꝵ: Atq uide meruerunt comitante su-¬
ꝑbia celestibus aducer̃̃ incendiis: ex quo mo¬
dũ non tenuerunt edacitatis: Utile est calie¬
re gule ciboꝵq concupiscentiã: Quid̃ enim
tã noxiũ. quã ut animꝰ seruiat uentri & esce
que sunt destruenda testante apło ac digente:
deus autẽ & hunc & has destruet. Proxima
est uentri libido: sicut loco: sic uicio ubi
enĩ uentris oura: ibi & eoꝵ quę cira uentrẽ
sunt proxima: In ordine nãq membroꝵ:
genitalia uentri iunguntur: Dũq unũ
ex his immoderate reficitur: aliud ad lixxii¬
riã ęxcitatur: Non ad luxuriã uel ad saci¬
ecatem: s tantũ modo ut corpus sustentet᷑
epulis est utendũ: Ulam ut phylosophi dis¬
serunt: cibos muentos ẽe ut contineant ani-¬
mã : non ut corrũpant: Qui nimiũ cibis
utuntur: quantomagis uentrẽ pascunt:
tanto magis sensũ mentis obtundunt Nã
greci dixerunt: excrasso uentre subtilem

Expanded text:
flagitiorum, atque inde meruerunt, comitante supflagitiorum, atque inde meruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem
Abbreviated transcription (Latin):
nurũ quod morientes inferm ignibus depit¬
tentur: qui iuuentes flãmã eupiditatis sue
minime extinxerunt: Qui desiaerio eupidita¬
dis exestuant: flatu diabolice inspirationis
uruntur. Accendit eĩ mentẽ eue suꝑbia.
ut de ligno uetito manducaret: accendit
cam m̃tẽ iniudia. ut frẽm occideret: accen¬
dit salomonẽ luxuriȩ fascibus. ut ꝑ amorem
libitinis ydola adoraret: accendit achab  cͦu¬
piditatẽ. ut homicidiũ auaricie annecteret
His ergo inspirationibꝰ: diabolus corda ho¬
minũ occultis deprauat cupiditatibus:
Qui si minime cedtitur: aiuersa edatitatis
esi deria cõprununtur: Unde & damol.
panẽ inquit desiderii non comedi: hoc est
euis concupiscentiã non impleui: Primaẽ
luxuriȩ materies: saturitas panis Unde & ꝓpħa
sodomã de panis saturitate accusat dicens Hec
fuit unquitas sodomoꝵ: suꝑbia: sattiritas pan̾sᷤ:
& habundantia. Panem quippe sodomittȩ im¬
moderate sumentes: inturpitudines defluxẽre

Expanded text:
rum quod morientes in inferni ignibus deportentur, si viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. Qui desiderio cupiditatis aestuant, flatu diabolicae inspiruruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum occultis depravat cupiditatibus. cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , hoc est, ejus concupiscentiam non implevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere
Abbreviated transcription (Latin):
mittere quasi occultos senpectã
ꝓuoceut eum adhumilitatis satisfactionẽ.
Et consolentur eum ne habundantiori
tristicia absorbeatur s sicut ait idem apłs.
ab omnib. Magnopere enim debet solli¬
citudinem gerere abbas & omni sagacita¬
te & industria curare. Ne aliquam de
oubus sibi creditis ꝑdat. Nouerit enim¬
rum. non suꝑ sanas trrannidem. & me¬
tuat ꝓpħe comminationem ꝑ quem dicit
ds̃. Quod crassum uidebatis assumebatis.
& quod debile erat ꝓiciebatis. Et pastoris
bomi pium imitetur exemplum qui rẽ¬
lictis nonaginta nouem ouibus in moñ¬
tibus. abiit unam ouem. quȩ errauerat
querere.: Cuius infirmitati intantum com¬
passus est. ut eam in sacris humeris suis
clignaretur imponert. et sic reportare

Expanded text:
mittere quasi occultas consolatriprovocent illam ad humilitatem et satisfactionem, et consolentur eam, ne abundantiore tristitia absorbeatur, sed, sicut ait Apostolus, ubi ait: Magnopere debet sollicitudinem gerere abbas et omni sagacitate et industria curare, ne aliquam de ovibus sibi creditis perdat. Et idrum, non super sanas tyrannidem, et metuat Prophetae comminationem, per quem dicit Deus: Quod crassum videbatis, assumebatis; et quod debile erat, projiciebatis . Et pastoris boni pium imitetur exemplum, qui, relictis nonaginta novem ovibus in montibus, abiit unam ovem, quae erraverat, quaerere: cujus infirmitati intantum compassus est, ut eam sacris humeris suis dignaretur imponere, et sic reportare
Abbreviated transcription (Latin):
contentiosus repperitur. corripiatur
Si quis autem frater ꝑqua uis minima
causa ab abbate uel aquocumq priore suo
corripitur quolibet modo. uel si leuiter
senserit animum prioriscuiuscumq con¬
tra se iratum. uel commotum quannius mo¬
dice. mox sine mora tam dii ꝓstratus in
terra añ pedes eius iaceat satisfaciens. uisq¬
dum benedictione sanetur illa comino¬
tio. Quod qui contempserit facere: aut
corꝑals uindicte subiaceat. aut si contumax
fuerit. de monasterio expellatur.
parat adõ. & ducit adinfernum.:
se uit t elus bonus qui separat auitus
S ducit ad dm̃: & ad uitam eternan. Hẽ
ergo feruentissimo amore exerceant mo¬
certatim impendant nullus qđ sibi ut ile
iudicat sequatur. s quod mag̃ aliis. Cari¬
reteni sũnitatis : casto impendant amo¬
r. Deum tinieant: abbatem suum sin¬
cena & humili caritite diligant. xꝑo om¬
nino nichil p̃ponant.: qui nos pariter
aduitam ȩternam ꝑducat.

Expanded text:
contentiosus reperitur, corripiatur. contentiosus reperitur, corripiatur. Si quis autem frater pro quavis minima causa ab abbate vel a quocunque pcorripitur, quolibet modo vel si leviter senserit animos prioris cujuscunque contra se iratos vel commotos quamvidice, mox sine mora tandiu prostratus in terra ante pedes ejus jaceat satisfaciens, usquedum benedictione sanetur illa commotio. Quod qui contempserit facere, aut corporali vindictae subjaceat, aut, si contumax fuerit, de monasterio expellatur. parat a Deo et ducit ad infernum, ita est zelus bonus, qui separat a vitio et ducit ad Deum et ad vitam aeternam. Hunc ergo zelum ferventissimo amore exerceant mocertatim impendant. Nullus quod sib utile judicaverit, sequatur, sed quod magis alio; charitatem fraternitatis casto impendant amo Deum timeant, abbatem suum sincera et humili charitate diligant; Christo omnino nihil praeponant, qui nos pariter ad vitam aeternam perducat.
Abbreviated transcription (Latin):
atq constitiumus ut nulli liceat quem¬
quam fratrum suorum ex cominunica¬
re aut cedere. nisi cui potestas ab abbate
data fuerit. Reccantes autem coram om¬
nib arguantur. ut ceteri metum habe¬
ant. Infantib uero usq ad quintum de¬
cimum annuim ȩtatis discipline diligen¬
tia ab omnib adhibeatur. & custodia sit.
s & hoc cum omni mensura &e ratione.
Ham infortiori ȩtate qui p̃sumpserit
aliquatenus sine precepto abbatis. uel in
ipsis infantib sine discretione erar serit.
discipline regulari subiaceat. Quia scꝑ¬
tum est quod tibi non uis fieri. alii ne fe¬
bedientiȩ bonum non solum abbati
exhibendum ẽ ab omnib. s etiam s̾
inuicem ita obediant fratres. scientes. scien¬
tes ꝑhanc obedientiȩ uiam. se ituros ad dm̃.
Premisso ergo abbatis. aut prepositorum
qui ab eo constituuntur imꝑio. cui non ꝑmit¬
timus priuata preponi imperia. De ce¬
tero om̃s uiniores priorib suis. omni ca¬
ritate & sollicitudine obediant. Quod si qͥs

Expanded text:
atque constituimus, ut nulli liceat quemquam fratrum suorum excommunicare aut caedere, nisi cui potestas ab abbate data fuerit. Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut caeteri metum habeant. Infantum vero usque quindecim annorum aetates, disciplinae diligentia ab omnibus, et custodia sit. Sed et hoc cum omni mensura et ratione. Nam in fortiori aetate qui praesumpserit aliquatenus, sine praecepto abbatis, vel in ipsis infantibus sine discretione exarserit, disciplinae regulari subjaceat, quia scriptum est: Quod tibi non vis fieri, alio ne feObedientiae bonum non solum abbati exhibendum est ab omnibus, sed etiam sibi invicem ita obediant fratres, scientes per hanc obedientiae viam se ituros ad Deum. Praemisso ergo abbatis, ut praepositorum, qui ab eo constituuntur, imperio, cui non permittimus privata imperia praeponi, de caetero omnes juniores prioribus suis omni charitate et sollicitudine obediant. Quod si quis
Abbreviated transcription (Latin):
statuere loco. Non solum autem mo¬
nachums etiam de suprascriptis gra¬
dib sacerdotum uł clericorum. stabili¬
re potest abba in maiori quam ingredi¬
tur loco: si eorum talem ꝑspererit
uitam ẽe. Caueat autem abba ne aliqͣn¬
do de alio noto monasterio monachum
adhabitandum suscipiat: sine consen¬
su abbatis eius. aut litteris commen¬
datitiis quia scriptum est quod tibi
non uis fieri. alii ne feceris.

Expanded text:
stituere loco: non solum autem mostituere loco: non solum autem monachum, sed etiam de supra dictis gradibus sacerdotum vel clericorum, stabilire potest abbas in majore quam ingreditur loco, si ejus talem perspexerit vitam esse. Caveat autem abbas, ne aliquando de alio noto monasterio monachum ad habitandum suscipiat sine consensu abbatis ejus, aut litteris commendatitiis: quia scriptum est: Quod tibi non vis, alteri ne feceris.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerit. & non suꝑfluitate sua ꝑturbat
monasterium s simpliciter contentus est
quod inuenerit. suscipiat᷑. quanto rempo¬
re cupit. Si qua sane rationabiliter. &
cum humilitate caritatis reprehendit
aut ostendit. tractet abba prudenter
ne forte ꝓ hoc ipso eum dñs direxerit.
Si uero post ea uoluerit stabilitatem su¬
am firmare. non renuatur talis uolun¬
tas. & maxime quia tempore hospita¬
litatis potuit eius uita dinosci. Quod si
tempore hospitalitatis. non solum. non
debet sociari corpori monasterii : ue¬
num etim dicatur ei honeste ut disce¬
dat uc eius miseria. etiam alii uitient᷑
Quodsi ñ fuerit talis qui mereatur ꝓi¬
eli non solum si petierit suscipiatur᷑
congregatiomi sociandus. uerum etiam
suacdeat ur ut stet. ut eius exemplo
alii erudiantur: & quia inomni loco
unis dño serutur: uni regi militatur.
Quemsi etiam talem ꝑspęrerit eẽ abba:
liccat eum insuꝑiori aliquantum con¬

Expanded text:
invenerit, et non superfluitate sua perturbat invenerit, et non superfluitate sua perturbat monasterium; sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur, quanto tempere cupit. Si quae sane rationabiliter et cum humilitate reprehendit, aut ostendit, tractet abbas prudenter, ne forte pro hoc ipsum Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur ei talis voluntas; et maxime, quia tempore hospitalitatis potuit ejus vita dignosci. Quod si tempore hospitalitatis, non solum non debet sociari corpori monasterii, verum etiam dicatur ei honeste ut discedat, ne ejus miseria etiam alii vitientur. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si petierit, suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur, ut stet: ut ejus exemplo alii erudiantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni regi militatur. Quem si etiam talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum con
Abbreviated transcription (Latin):
q̃uidem ei citius assentiatur. Tamen si
ominino ꝑstiterit in hac supplicatione sci¬
at se omnem regulȩ disciplinam seruatu¬
rum. Nec aliquid ei relaxabitur ut sit si¬
cut scriptum ẽ. Amice ad quod uenisti
Concedatur ei tamen post abbatem stare
& benedicere aut missas tenere. Si tam̃
uisserit ei abbas. Din alias nullatenus¬
aliqua pręsumat sciens se discipline regu¬
lari subditum. & magis humilitatis exẽ¬
pla omnib det. Et si forte ordinationis.
aut alicuius rei causa fuerit in monasteri¬
o illum locum attendat quando ingres¬
sus est in monasterium. Hon illum qui
ei ꝓreuerentia sacerdotii concessus est.
Ciericorum autem. siquis eodẽ desiderio
monasterio sociari uoluerit loco medio¬
medioeri collocetur. Et ipse tamen si ꝓmit¬
tit de obseruatione regulȩ uel ꝓpria sta¬
bilitate. De monachis peregrinis¬
ginquis ꝓuinciis suꝑuenerit. si ꝓ
hospite uoluerit habitare in monasterio
& contentus fuerit consuetudine loci qu̾ã

Expanded text:
quidem citius ei assentiatur. Tamen si omnino perstiterit in hac supplicatione, sciat se omnem Regulae disciplinam servaturum. Nec aliquid ei relaxabitur, ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti ? Conet benedicere, aut missas tenere; si tamen jusserit ei abbas. aliqua praesumat, sciens se disciplinae regulari subditum, et magis humilitatis exempla omnibus det. Et, si forte ordinationis, aut alicujus rei causa fuerit in monasterio, illum locum attendat, quando ingressus est monasterium; non illum qui pro reverentia sacerdotii concessus est. Clericorum autem si quis eodem desiderio monasterio voluerit sociari, loco mediocri collocetur; et ipse tamen si promittat de observatione Regulae, vel propria stabilitate. § ginquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam
Abbreviated transcription (Latin):
se subdat maiori. imitans dñm de quo
uartus humilitatis gradus ẽ.:
si in obedientia ipsa duris et con

Expanded text:
se subdat majori; imitans Dominum, de uartus humilitatis gradus est, si in ipsa obedientia duris et con
Abbreviated transcription (Latin):
bonis actib currendo minime ꝑueni¬
tur. S interrogennus cum ꝓpħa dñm.¬
dicentes ei. Dñe quis habitabit intaberna¬
culo tuo. aut quis requiescet in monte
scõ tuo. Post hauc int̾rogationem fr̃s
audiamus dñm respondentem. & ostñ¬
dentem nobis uiam ipsius tabernaculi¬
ac dicentem. Qui ingreditur sine ma¬
cula. et oꝑatur iusticiam. qui loqui¬
tur ueritatem in corde suo. qui ñ egit
dolum in lingua sua: qui ñ fecit ꝓxxi¬
mo suo malum. qui obybrium non
accepit aduersus ꝓximos suos : qui ma¬
lignum diabłm aliqua suadentem sibi.
cum ipsa suasione sua a conspectibus
cordis sui respuens deduxit ad nichilũ.
& paruulos cogitatus eius tenuit &¬
allisit ad xp̃m: qui timentes dñm de
bona obseruantia sua non se reddunt
elatos. s ipsa inse oꝑa ñ ase posse s a do¬
miuo fieri existimantes. oꝑantem in
se dñm magnificant. illud cum ꝓpħa
dicentes. Non nobis dñe non nobis.

Expanded text:
bonis actibus curratur, minime pervenibonis actibus curratur, minime pervenitur. Sed interrogemus Dominumdicentes ei: Domine, quis habitabit in tabernaculo tuo, aut quis requiescet in monte sancto tuo ? Post hanc interrogationem, fratres, audiamus Dominum respondentem et ostendentem nobis viam ipsius tabernaculi, dicentem: Qui ingreditur sine macula, et operatur justitiam. Qui loquitur veritatem in corde suo, qui non egit dolum in lingua sua. Qui non fecit proximo suo malum, qui opprobrium non accepit adversus proximum suum. Qui malignum diabolum aliqua suadentem sibi cum ipsa suasione sua a conspectibus cordis sui deduxit ad nihilum, et parvulos cogitatus ejus tenuit et allisit ad Christum. Qui timentes Dominum de bona observantia sua non se reddunt elatos, sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri existimantes operantem in se Dominum magnificant, illud cum propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis,