comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mensa delignis s&him facta: scriptura
.ẽ. sacra defortib scoꝵ patrũ uerb acti¬
b q o pacta. Quedũ nob̵ que sint &inȩ
giudia beatitudinis. quomodo adhȩc
ꝑueniatur ostendit: cibũ ꝓfecto nob
salutis ac uitȩ suggerit H ȩc hab&
longitudinẽ : cũ ꝑ seuerantiã pobis
coeptereligionis : latitudinẽ cũ ampli¬
tudinẽ caritatis: altitudinẽ cũ spem
ꝑpetue remunerationis insinuat Et be¬
ne longitudo duoꝵ ÷ cubitoꝵ: quia ac¬
tualis nr̃a ouersatio. in duob maxime
uistutib consistit : miscđa uidelic& &
innocentia. dicente apło ia cobo Religio
aut̃ munda & in maculata a puddm̃¬
& patrẽ hȩc ÷ uisitare pupillos acuiduas.
intribulati onecoꝵ : & inmaculatũ secus¬
b& cubitũ in latitudine: unitatẽ dilec¬
tionis quã tota nob̵ dilectionis testam̃ti
ueteris & noui series cõm̃dat. figurate
denuntiat Vnaque ÷ caritas hoc ÷ sim¬
plex & pura m̃tis pietas. qua & dm̃ &ꝓ
ximos & ipsos quoq inimicos amare

Expanded text:
Mensa de lignis setim facta, Scriptura est sacra, de fortibus sanctorum Patrum verbis actibusque compacta, quae dum nobis quae sint aeternae gaudia beatitudinis, et quomodo ad haec perveniatur ostendit, cibum profecto nobis salutis ac vitae suggerit. Haec habet longitudinem, cum perseverantiam nobis coeptae religionis; latitudinem, cum amplitudinem charitatis; altitudinem, cum spem perpetuae remunerationis insinuat. Et bene longitudo duorum est cubitorum quia actualis nostra conversatio in duabus maxime virtutibus consistit, misericordia videlicet et innocentia: dicente apostolo Jacobo: Religio autem munda et immaculata apud Deum Patrem haec est, visitare pupillos ac viduas in tribulatione bet cubitum in latitudine, unitatem dilectionis quam tota nobis Testamenti Veteris et Novi series commendat, figurate denuntiat: unaque est charitas, hoc est simplex et pura mentis pietas, qua et Deum et proximos, et ipsos quoque inimicos amare
Abbreviated transcription (Latin):
quet᷑ aut̃ hȩc bsus in cortinas tabnaculi :
qm̃ non modo lumbos carnis: uerũ &iam
ut petrus ad mon& lũ bosm̃tis prȩ̃ in sobri¬
etate suc cingimꝰ: utui delic& & carpiẽ
a lasciuis motib: & cor ab inlecebrosis refre¬
nem̃ cogitationib Hia cinctus qm̃ aeris &
celi speciem imitatur: eorundẽ m̃tes electoꝵ
omnispe acdesiderio cȩlestia querentes
signst̃ Cuius nob̵ coloris sacram̃tũ cõmex¬
dans apłs ait Si consurrexistis cũ xp̃oquȩ
sursum sunt queritȩ : ubi xp̃c ÷ indextera
ostendit & uera quoq purpura concilioꝵ
sanguine tinguitur: deuota eoꝵ corda
designat quidicere cũ a płs poss̃ egoñ sũ¬

Expanded text:
quetur autem haec byssus in cortinas tabernaculi; quoniam non modo lumbos carnis, verum etiam, ut Petrus admonet, lumbos mentis nostrae in sobrietate succingimus , ut videlicet et carnem a lascivis motibus, et cor ab illecebrosis refrenemus cogitatibus. Hyacinthus, quoniam aeris et coeli speciem imitatur, eorumdem mentes electorum, omni spe ac desiderio coelestia quaerentes significat. Cujus nobis coloris sacramentum commendans Apostolus, ait: Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus ostendit, et vera quoque purpura conchyliorum sanguine tingitur, devota eorum corda designat, qui dicere cum Apostolo possu
Abbreviated transcription (Latin):
decent apta eẽ quȩibi facillime atque
in dubitant̃ suo quęque loco reddita
auttoem̃to nec terentur aut clauis
Quia uidelic& in pace suꝑnȩ betitu¬
dinis ñ .ẽ. tribulationib: nrã exami¬
nandao fides aut urit ꝓbanda sedq̃

Expanded text:
decenter aptata esse: quae ibi facillime atque decenter aptata esse: quae ibi facillime atque indubitanter suo quaeque loco reddita, aut cemento necterentur, aut clavis; quia videlicet in pace supernae beatitudinis non est tribulationibus nostra examinanda
Abbreviated transcription (Latin):
cipalis sol& et̃ distantia figurarum:
qđ tab̵ naculũ p̃sentis edificium ecłȩ quo
cotidie in laborib exercetur : tẽplũ futu¬
rȩ requiem designet : quia cotidia na
animarum hino post labores exeuntiũ
receptione ꝑficitur. Quia nimiruta¬
b̵ naculũ morses cũ populodĩ inuia ad¬
huc positus qua ad terrã reꝓmissionis
ꝑgebat didicit : salomon aut̃ tẽplũ ipsa¬
iam terra reꝓmissionis & regno in eapo¬
tius construxit: Mor ses tab̵ naculũ in so¬
litudine : salo montẽ plũ in hierusalem qͣ
int̃ p̃tat̃ uisio pacis Qm hic quidẽ ecđa
in labore & crũna uitȩ labentis insiti &e¬
surie regni ꝑ ennis ȩdificatur. illic autẽ
inuisione acꝑceptione uerȩ pacis: sũmat̃
undebene intẽ pli ꝯstructione dictũ .ẽ.
qđ malleus & sccuris &omne ferram̃tũ
nons̃ auditt in eo cũ edificaretur : p̃pa¬
ratis extre hierusalẽ cunctis lapidib
aclignis : atq inpositionẽ : odinis sui

Expanded text:
cipalis solet esse distantia figurarum, cipalis solet esse distantia figurarum, quod tabernaculum praesentis aedificium Ecclesiae, quo quotidie in laboribus exercetur, templum futurae requiem designat, quae quotidiana animarum hinc post labores exeuntium receptione perficitur; quia nimirum tabernaculum Moyses cum populo Dei in via adhuc positus, qua ad terram repromissionis pergebat, condidit: Salomon autem templum, ipsa terra repromissionis, et regno in ea potitus, construxit. Moyses tabernaculum in solitudine, Salomon templum in Hierusalem, quae interpretatur visio pacis; quoniam hic quidem Ecclesia in labore et aerumna vitae labentis, in siti et esurie regni perennis aedificatur: illic autem in visione ac perceptione verae pacis consummatur. Unde bene in templi constructione dictum est, quod malleus et securis, et omne ferramentum non sunt audita in eo, cum aedificaretur, praeparatis extra Hierusalem cunctis lapidibus ac lignis, atque in positionem ordinis sui
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ restituit: quia tureddes inquit
singulis scđm opera ipsoꝵ Vtrũq tam̃
& plumbũ scilic& & aurũ talenti hab&
m̃ surã : quia & in dãpnando impios &
insaluando accoronando electos iusta :
nr̃i sententia conditoris Inspice & fac
scđm exemplar qđ tibi in monte mons¬
tratũ ÷ hius mrsteriũ p̃cepti facillime
ex eis que superius exposita sunt patet:
Ostensũ nãq ÷ morsi inmonte exẽplar
candelabri qđ facer&: quia in altitu
& opus candelabri. acuasoꝵ eĩ signabit :
donec uenir& ipsedñs a credẽptor nr̃
ra r&. Tab naculũ qđ fecit dño morses
in solitudine sicut & tẽplũ qđ fecit sa
lomon in hirsł : statũ scȩ̃ uniuersalis
ecđȩ designat : quȩ partim iam cũ dñõ
regnat incȩlis : pastim in p̃senti ad huc
uita deredentib ac succedentib sibi mem¬
brissuis peregrinatur ad nõ Etquidem
in utriusq: constructionedom̃ hȩc prin¬

Expanded text:
ipsorum restituit; quia tu reddes, inquit, ipsorum restituit; quia tu reddes, inquit, singulis secundum opera ipsorum . Utrumque tamen et plumbum scilicet et aurum, talenti habet mensuram, quia et in damnando impios, et in salvando ac coronando electos, justa est nostri sententia conditoris: Inspice et fac secundum exemplar, quod tibi in monte monstratum est. Hujus mysterium praecepti, facillime ex eis quae superius exposita sunt, patet. Ostensum namque est Moysi in monte exemplar candelabri quod faceret, quia in altitudet opus candelabri ac vasorum ejus, signabat, donec veniret ipse Dominus ac Redemptor noster raret. Tabernaculum quod fecit Domino Moyses in solitudine, sicut et templum quod fecit Slomon in Hierusalem, statum sanctae universalis Ecclesiae designat, quae partim jam cum Domino regnat in coelis, partim in praesenti adhuc vita, decedentibus ac succedentibus sibi membris suis, peregrinatur a Domino. Et quidem in utriusque constructione domus, haec prin
Abbreviated transcription (Latin):
bri cũ uniuersis uasis suis omne xp̃i cor
q ad infimos ab his quib: maior int̾ na¬
tos mulierũ nemo ÷ usq ad eos de quib
dt̃ uidete necontẽ natis unũ depus illis
istis quuinme credunt. quinimirũ om̃s in
diuersis licet gradib &atib sexib con¬
di tionib ingeniis tẽporib uni ei deq
auctori acdatori ꝑpetuo lucis suo qͥq
tepore acloco quib candelabro aurco
fixaradice m̃tis inhęrent: quo eiꝰ dẽ
pasticipes lucis fieri possint. Qđui
delicet candelabrũ rectȩ talentũ auri
mundissimi habere debere memoratur :
talentũ nãq: ponđ plenũ acꝑfectum .ẽ.
qui a iustus dñs in omnib uiis suis: & qui
suã gratiã in hac uita fidelib utbene
operentur tribuit : ipsecoronã iustitiȩ
in illa uttai bonis eoꝵ operib reddit Cui
nõ racharias ꝓph&a iniquitatẽ super
talentũ plũ bi sedere describit: quia &¬
reꝓb in eodẽ iusto examine iuxta actꝰ

Expanded text:
bri cum universis vasis suis, omne Christi bri cum universis vasis suis, omne Christi que ad infimos, ab his quibus major inter natos mulierum nemo est, usque ad eos de quibus dicit. Videte, ne condemnatis unum de pusillis istis qui in me credunt. Qui nimirum omnes, in diversis licet gradibus, aetatibus, sexibus, conditionibus, ingeniis, temporibus, uni eidemque auctori ac datori perpetuae lucis, suo quique tempore ac loco quibus candelabro aureo fixa radice mentis inhaerent, quo ejusdem participes lucis fieri possint. Quod videlicet candelabrum, recte talentum auri mundissimi habere debere memoratur. Talentum namque pondus plenum ac perfectum est, Quia justus Dominus in omnibus viis suis ; et qui suam gratiam in hac vita fidelibus, ut bene operentur, tribuit, ipse coronam justitiae in illa vita bonis eorum operibus reddit. Cui contra Zacharias propheta iniquitatem super talentum plureprobis in eodem justo examine, juxta actus
Abbreviated transcription (Latin):
cande labri utreparata melius lucerent.
extinguntur fiunt deauro purissimo:
quia & diuinas uerba quib ces satio ceri¬
moniarũ legaliũ p̃dicitur : &dĩ gratia
s inlustrata eoꝵ corda in quib eagc̃figura
legis adumbratio finem accipit: ut.
succedens euugłii ueritas clarius mun¬
do lucer&. Item qui finita mortali
& succedente uita inmortali cessabt̃
maxima expaste opera ueldona lucis
quib nc̃ utim̃ ut sequantur &na p̃mia
lucis in p̃sentia diuine uisionis illa
scripturarũ testimonia. quȩ hȩc futura
.eẽ. tesitint᷑ Emunctoria nimirũ suNt
aurea : qui spȩ futurȩ claritatis ex¬
imia Vasa quoq inquib et queem unc¬
ta sunt extinguntur : corpora utiq s̃
& corda omniũ iustoꝵ inmortalia: &i¬
deo rectissime auro as simulata in quib
ex optatissima. hȩc inmutatio fiet: ut
post tẽporalia dĩ bene ficia ad & na
ꝑueniant Omẽ ponđ candelabri cum
uniuersis uasis suis habebit talentũ
aurimundissimi Omẽ ponđ candela¬

Expanded text:
candelabri, ut reparata melius lucerent, ta sunt exstinguuntur, fiunt de auro purissimo, quia et divina sunt verba, quibus cessatio caeremoniarum legalium praedicatur, et Dei gratia sunt illustrata eorum corda, in quibus eadem figurata legis adumbratio finem accipit, ut succedens Evangelii veritas clarius mundo luceret. Item quia finita mortali, et succedente vita immortali, cessabunt maxima ex parte opera vel dona lucis, quibus nunc utimur, ut sequantur aeternae praemia lucis, in praesentia divinae visionis, illa Scripturarum testimonia, quae haec futura esse testantur, emunctoria nimirum sunt aurea: quia ipse futurae claritatis eximia sunt. Vasa quoque in quibus ea quae emuncta sunt exstinguuntur, corpora utique sunt, et corda omnium justorum immortalia. Et ideo rectissime auro assimilata, in quibus exoptatissima haec immutatio fiet, ut post temporalia Dei beneficia, ad aeterna perveniant. Omne pondus canuniversis vasis suis habebat talentum auri mundissimi. Omne ne
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis adhuc desiderus inherentes: sed
tantũ innouata ꝑ spm̃ gratię̧ corda fide¬
lium capere queunt. Sunt ꝑ singulos
setphos sperulȩ simul & lilia deformata
quiaidem dñs qui poculũ nob sapienti ae
spĩtalis ꝓpinauit : cursũ quoq pieo pera¬
tionis in offensu ac promptũ & habenda
nob̵ oftendit &ut habere possimꝰ ipse
donauit. Etneinuacuum currerem
claritatẽ nob̵ patriȩ cęlestis ad quã
intenderem ꝓmisit : & huius nob̵ aditũ
sua gratia pate fecit Uelceste quia
subduob calamis ꝑtria loca scrphi
fideliũ gradib dequib sȩpius diximꝰ
coniugtctoꝵ scilic& continentiũ &
uirginũ & doctrinã ueritatis a peru¬

Expanded text:
terrenis adhuc desideriis inhaerentes, sed terrenis adhuc desideriis inhaerentes, sed tantum innovata per spiritum gratiae corda fidelium, capere queunt. Sunt per singulos scyphos sphaerulae simul et lilia deformata, quia idem Dominus qui poculum nobis sapientiae spiritualis propinavit, cursum quoque piae operationis inoffensum ac promptum, et habendum nobis ostendit, et ut habere possimus, ipse donavit; et ne in vacuum curreremus, claritatem nobis patriae coelestis ad quam intenderemus, promisit, et hujus nobis aditum, sua gratia patefecit. Vel certe quia sub duobus calamis per tria loca, scyphifidelium gradibus, de quibus saepius diximus, conjugatorum scilicet, continentium et virginum, et doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
gatis dõ deuotis tres fuere ordines tẽ¬
porum distantium Hoc .ẽ. in primitiua
inultima collectione reliquiarũ isrł:
quiuni uersqͥ suo quiq tẽpore uerbo uitȩ
debriari inuia pacis ꝓperare : cando¬
re ꝑpetue lucis uidere desiderarent
in ipso aut̃ cande labro er̃ quattuor
los & rilia Sperulȩ subduob calamis
ꝑtricloca. quisimul sex fiunt : ꝓ ce¬
dentes dehastili uno : Diximꝰ ipsum
dequo calami ꝓcedebant dnm saluator ẽ
designare : decuius gratia iusti quic¬
quid boni habent acceper̃ Vnde ipse
in eugło cumdixisset discipulis. ego sũ
uitis uos palmites: continuo subiun x̃
sicut palmes n potest ferre fructũ a se¬
m& rpso nisim anserit inuite si nec uos
nisi inme manseritis. In quonimirũ cande¬
labro .iiii. seyphisunt facti quia in quattuor
libri scĩ cuugłii quided nõ sunt conscripti :
gustũ uini noui hoc ÷ doctrinę cȩlestis lp¬
uenimꝰ. Qđ non utres ueteres hoc ÷ m̃tes

Expanded text:
gatis Deo devotis tres fuere ordines temgatis Deo devotis tres fuere ordines temporum distantium: hoc est in primitiva in ultima collectione reliquiarum Israel, qui universi quique suo tempore verbo vitae debriari, in viam pacis properare, candorem perpetuae lucis videre desiderant. In ipso autem candelabro erunt quatuor los et lilia: sphaerulae sub duobus calamis per tria loca, qui simul sex fiunt, procedentes de hastili uno. Diximus ipsum de quo calami procedebant, Dominum Salvatorem designare, de cujus gratia justi quidquid boni habent, acceperunt. Unde ipse in Evangelio cum dixisset discipulis: Ego sum vitis, vos palmites, continuo subjunxit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic nec vos nisi in me manseritis . In quo nimirum candelabro quatuor scyphi sunt facti, quia in quatuor libris sancti Evangelii qui de Domino sunt conscripti, gustum vini novi, hoc est doctrinae coelestis invenimus, quod non utres veteres, hoc est mentes
Abbreviated transcription (Latin):
in carnationẽ dñi erant tresordines
eoꝵ qui in haustũ gratiȩ cęlestis quasi
sciphi sitirent: inuiã dñĩ ꝓpͥtissime
quasi sperule currerent suꝑ nedonũ
r& ributionis quasi candorẽ liliorũ
odoreq̃ guudenter ex spectarent:
iđ ante legẽ sublege sub ꝓph&is Scđs
calamꝰ & ipse habebat tres serphos spe¬
rulas & lilia : quia continentes illius
tẽporis ęq tres ordines scõꝵ in p̃fata
distinctione tẽpoꝵ habebant : potũ
spitalẽ desiderantes uiã mandatoꝵ
dnĩ currentes & celestia p̃mia p̃sto¬
lantes Tertius simłt calamꝰ tres ser¬
phos & sperulas tria habebat lilia:
quia multi erant coniugati ante legẽ.
multi sublege multi indieb: ꝓph&arũ :
qui uerbũ dnĩ audire : quiuiã eiꝰ curre¬
re : qui bonoꝵ p̃mia operũ abipso ex¬
spectare gauderent. Iteex alio latere
habebat : quia in nouo quoq testam̃to
in doctorib & in continentib & in c̃iu¬

Expanded text:
incarnationem Domini erant tres ordines incarnationem Domini erant tres ordines eorum qui haustum gratiae coelestis, quasi scyphi sitirent, in viam Domini promptissime, quasi sphaerulae currerent, supernae donum retributionis, quasi candorem liliorum odoremque gaudenter exspectarent: id est, ante legem, sub lege, sub prophetis. Secundus calamus et ipse habebat tres scyphos, sphaerulas et lilia, quia continentes illius temporis aeque tres ordines sanctorum in praefata distinctione temporum habebant, potum spiritualem desiderantes, viam mandatorum Domini currentes, et coelestia praemia praestolantes. Tertius similiter calamus tres scyphos et sphaerulas, et tria habebat lilia: quia multi erant conjugati ante legem, multi sub lege, multi in diebus prophetarum, qui verbum Domini audire, qui viam ejus currere, qui bonorum praemia operum ab ipso exspectare gauderent. Item ex alio latere habebat: quia in Novo quoque Testamento, et in doctoribus, et in continentibus, et in conju
Abbreviated transcription (Latin):
alterutrũ incȩlestilucȩ conspiciant:
& quanta singulȩ gratia scĩ sp̃s fulge¬
ant quantũ una queq diligatur ab al¬
tera nulli prorsus remanec t occultũ
Fiuntq sciphi incandelabro ad nucis
modum : cũ quilib & electi uino sapien¬
tiȩ repleri desiderantes ad exemplum
sese informare sata gunt p̃ced enti ũ
iustoꝵ: quos magna inuisibiliũ bonoꝵ
dulcedine acdilectione plenos. et̃ no¬
uerunt. Qđ aut̃ ꝑ singulos cala mos
tres fuere scrphi sperula & lilia : sigfit̃
ternas tẽporum differentias quib: elect
& ante in carnationẽ dominicã & pos¬
tea dõ deuotȩ uixer̃. Euer̃ & enĩ iusti
antelegem: fuerunt subloge fuer̃ tepori¬
bus ꝓphetarum. Itemp: ascensionem
dominicã congregata ÷ eccła primitiua
deisrł : congregatur nunc ecła degen¬
tib congreganda ÷ in fine mundi de
reliqui i srł Habebat ergo calam pri¬
mus in uno latere tresserphos speru¬
la & lilia : quia in paste doctoꝵ ante

Expanded text:
alterutrum in coelesti luce conspiciant, alterutrum in coelesti luce conspiciant, et quanta singulae gratia sancti Spiritus fulgeant, quantum unaquaeque diligatur ab altera, nulli prorsus remaneat occultum. Fiuntque scyphi in candelabro ad nucis modum, cum quilibet electi vino sapientiae repleri desiderantes, ad exemplum sese informare satagunt praecedentium justorum, quos magna invisibilium bonorum dulcedine ac dilectione plenos esse noverunt. Quod autem per singulos calamos tres fuere scyphi, sphaerulae et lilia, significat ternas temporum differentias, quibus electi et ante incarnationem dominicam, et postea Deo devoti vixerunt. Fuerunt etenim justi ante legem, fuerunt sub lege, fuerunt temporibus prophetarum. Item post ascensionem dominicam congregata est Ecclesia primitiva de Israel, congregatur nunc Ecclesia de gentibus, congreganda est in fine mundi de reliquis Israel. Habebat ergo calamus primus in uno latere tres scyphos, sphaerulas et lilia quia in parte doctorum ante
Abbreviated transcription (Latin):
imbuti ad unã incȩlis lucẽ &ne uerita¬
tis ꝑuenturi. Et quanto quisq altius in
hac uita xpõ adherere curauerat : tan¬
to uicinior in illa uita ei uisione fruit᷑
Tres serphi quasi innucis modũ ꝑcala¬
mos singulos sperulaq simul. & lilium
Ettres similiter serphi instar nucis in
calamo altero sperulaq & lilium. Hoc
erit opus sex calamorum qui ꝓducen¬
disunt dehastili. Nucẽ infigura prȩ¬
sentis eccłȩ ponis olere: testatur salo¬
mon: qui ex ꝑsona doctoꝵ fidelium
loquitur : descendi dicens incantico
canticorũ adhortũ nucũ utuiderẽ
poma conuallis Sicutenĩ nux dulcẽ
quidẽ hab& fructũ interius sed non
hunc ostendere foris nisi fractatestȩ
durtta potest: siciustoꝵ uitã p̃ sens
ita suauitatẽ gratie spĩtalis intimo
corde ꝯ seruat ut hȩc a ꝓximis quanta fit
nullatenꝰ ualeat ꝑ spici: donec soluto cor¬
poris domicilio libere seanimȩ ipsoꝵ

Expanded text:
imbuti, ad unam in coelis lucem aeternae veritaimbuti, ad unam in coelis lucem aeternae veritatis perventuri. Et quanto quisque altius in hac vita Christo adhaerere curaverit, tanto vicinior in illa vita, ejus visione fruetur. Tres scyphi quasi in nucis modum per calamos singulos, sphaerulaeque simul et lilia; et tres similiter scyphi instar nucis in calamo altero, sphaerulaeque et lilia. Hoc erit opus sex calamorum, qui producendi sunt de hastili. Nucem in figura praesentis Ecclesiae poni solere, testatur Salomon, qui ex persona doctorum fidelium loquitur: Descanticorum, ad hortum nucum, ut viderem poma convallis . Sicut enim nux dulcem quidem habet fructum interius, sed non hunc ostendere foris, nisi fracta testae duritia, potest: sic justorum vita praesens, ita suavitatem gratiae spiritualis intimo corde conservat, ut haec a proximis quanta sit, nullatenus valeat perspici, donec, soluto corporis domicilio, libere se animae ipsorum
Abbreviated transcription (Latin):
b: ad sumetur & alter relinquetur
Qui auero in paste electoru subli¬
mius ÷ meritũ p̃dicantiũ quã corum
qui solũmodo continentiȩ & ñ &iam
operi doctrine student Itẽ sublimi¬
or continentiũ quã ⁊ iugatoꝵ c̃ũ sa¬
tio: recte sup̃mi cala mi quihinc & in¬
dedehastili ꝓcedebanteos quii nutroq
testa m̃to lnter uistutes alias doctrine
studuisse se sub didere designant
Recte in feriores calami qr ȩque exu¬
troq ha stilis latere ꝓdeunt uitã con¬
tinentiũ dõ deuotã: recte infimi cala¬
mi & ipsi exeodẽ unius candelabri fa¬
pite ortibonoꝵ uitã coniugũ inutrius¬
q testam̃ti tẽpore uni eideq dño fide¬
liter seruientẽ trpice demonstraNT
Diuersis ergo locis calami ꝓcedunt
dehastili quita m̃ om̃s suo quiq loco &
ordine reflexi in altũ adunã ꝑueniunt
sepositionem lucernarũ ualeant ꝯ serua¬
re : qui a nimirũ electi & simeritoꝵ sunt
gradib discreti: una sunt fide ueritatis

Expanded text:
assumetur, et alter relinquetur. Quia vero in parte electorum sublimius est meritum praedicantium, quam eorum qui solummodo continentiae, et non etiam operi doctrinae student, item sublimior continentium quam conjugatorum conversatio, recte supremi calami qui hinc et inde de hastili procedebant, eos qui in utroque Testamento inter virtutes alias, doctrinae studiis sese subdidere, designant. Recte inferiores calami, qui ex utroque hastilis latere prodeunt, vitam continentium Deo devotam. Recte infimi calami, et ipsi ex eodem unius candelabri stipite orti, bonorum vitam conjugum, in utriusque Testamenti tempore, uni eidemque Domino fideliter servientem, typice demonstrant. Diversis ergo locis calami procedunt de hastili: qui tamen omnes suo quique loco et ordine reflexi in altum ad unam perveniunt positionem lucernarum valeant conservare. Quia nimirum electi et si meritorum sunt gradibus discreti, una sunt fide veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
teste ad ficim̃ totadie ȩstimatisumꝰ utoues
occisionis : Coccus quia ignis hab& speciẽ :
merito flagrantissimȩ scõꝵ dilectioni cop¬
paratur: Vndeetquidã excis qui hanc p̃¬
sente & comitante secum dño c̃ceperat
aiebant Nonne cornr̃m ardens erat in nob
cũ loqueretur inuia & a perir& nob scriptu¬

Expanded text:
te afficimur tota die, aestimati sumus ut oves occisionis . Coccus, quia ignis habet speciem, merito flagrantissimae sanctorum dilectioni comparatur. Unde et quidam ex eis, qui hanc praesente et comitante secum Domino conceperant, aiebant: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis, cum loqueretur in via, et aperiret nobis Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
sc ĩ euugłii fide ꝑ quattuor mundi pla¬
gas distenta: coronã uite adõ exspec¬
tat &nã. Habens inse tabulas testa m̃ti
inmeditatione rtinua legis dĩ: ha¬
bens &urnã aurea cũ manna infide
dominicȩ in carnationis. Habens ergo
uirgã a aron que fronduerat: in par¬
ticipatione regni & sacerdotu domini¬
ci: dicente apło petro Uos aut̃ gen̾ꝰ
electum regode sacerdotiũ. Habens
ꝓpitiatorium desuꝑ: ut cuncta q̃ hab&
bona largiente diuina gratia sese
accepis se meminerit Habens & che¬
rubin gloriȩ inꝓpiciatorio: uł ange¬
lica uidelicet p̃ sidia quib dõ ađ iu¬
uetur ꝓpitio : iđ testam̃ta quib quali¬
teruiuere & quomodo auxiliũ recte
uiuendi adiuina ꝓpitiatione querere
debeat. instituat᷑. Sic aut̃ cherubin. su¬
pra ꝓpitiatoriũ positi. quomodo ciui¬
tior illo possit. eẽ. ciuitas sua: sed qđ
eiꝰ subsidio sustentata ꝓficiat. Cheru¬
bin supra ꝓpitiatorium hab& archã:
quia uł angelica ministeria. ł eloquia

Expanded text:
cti Evangelii per quatuor mundi plagas distenta, coronam vitae a Deo exspectat aeternam, habens in se tabulas Testamenti in meditatione continua legis Dei, habens et urnam auream cum manna in fide dominicae incarnationis, habens etiam virgam Aaron; quae fronduerat, in participatione regni et sacerdotii dominici, dicente apostolo Petro: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Habens propitiatorium desuper, ut cuncta quae habet bona, largiente gratia divina, sese accepisse meminerit. Habens et Cherubim gloriae in propitiatorio, vel angelica videlicet praesidia, quibus a etur propitio, vel Testamenta, quibus qualiter vivere et quomodo auxilium recte vivendi a divina propitiatione quaerere debeat, instituatur. Sic autem sunt cherubim super propitiatorium positi, quomodo civitior illo possit esse civitas sua, sed quod ejus subsidio sustentata proficiat. Cherubin supra propitiatorium habet arca, quia vel angelica ministeria, vel eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
captiuis indulgentiã & clausis a ꝑtionẽ
utp̃dica rẽ annũ placabilẽ dnĩ: & diem
ultionis dõ nr̃o Emunctoria qq̃ & ubiq
emuncta sunt extinguantur: fient deau¬
ro purissimo. Sunt etenim quȩdã inscrip¬
turis diuinis it p̃cepta q̃ ꝑpetuo iure &
in hacuita & infutura sẽꝑ obseruari debe¬
ant : ut .ẽ. illud non habeb deos alienos co¬
rãme: & diliges dñm dm̃tuũ ex totocorde
tuo & extota animatua & extota iustute

Expanded text:
captivis indulgentiam, et clausis apertionem; ut praedicarem annum placabilem Domini, et diem ultionis Deo nostro . Emunctoria quoque, et ubi quae emuncta sunt exstinguantur, fiant de auro purissimo. Sunt enim quaedam in Scripturis divinis ita praecepta, quae perpetuo jure, et in hac vita, et in futura semper observari debeant, ut est illud: Non habebis deos alienos coram me , et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota virtute
Abbreviated transcription (Latin):
tiam membraeiꝰ in hac interĩ uita quantũ
ualent imitantur : in futuro aut̃ uera¬
citer ipsi adherendo ꝓ ficiunt Etaipte
idem aurum ductile fuit. Ductilenãq
feriendo ꝓducitur. Quia & redẽptor¬
nr̃ qui exꝯ ceptione & natiuitate ꝑ fect᷑¬

Expanded text:
tiam, membra ejus in hac interim vita, quantum tiam, membra ejus in hac interim vita, quantum valent imitantur, in futuro autem veraciter ipsi adhaerendo proficiunt. Et apte idem aurum ductile fuit. Ductile namque feriendo producitur, quia et Redemptor qui ex conceptione et nativitate perfect
Abbreviated transcription (Latin):
pentium rerũ obstaculo exultauit utgi¬
gas ad currendam uiã Speciẽ monstra¬
uit lilii cũ resurgens a mortuis atq ascen¬
dens ad cęlos clarificatꝰ ÷ ea claritate
quã habuit prius quã munđ. eet̃. apud
patrem. Etrecte hic scrphus spera & li¬
lium calamis astior eminebat : quia nimi¬
rum dona quȩ mediatori dĩ & hominum
homini ihũ xp̃o ds̃ pater contulit omnẽ
humanȩ ca paciiatis modũ transcendunt
Vnicuiq: enim nr̃m data ÷ gratia scđm
m̃ surã donationis xp̃i In ipso autẽ xp̃o
sicut apłs ait habitat om̃is plenitudo di¬
uinitatis corporalit̃. Bene autẽ sequitur
Etsperule igitur & calami ex ipso er̃ uni¬
uersa ductilia deccuro purissimo. Ome
cnim opus candelabri hoc ÷ & stipes medius
& calami ex ipso ꝓcedentes cũ omnisuo or¬
natu deauro fiunt : quia & dñs ipse spe¬
ci aliter inmunis a peccato atq operib
iuftitiȩ ꝑ omnia p̃clarus inmundo ap¬
paruit. & eandẽ innocentiã atq iusti¬

Expanded text:
it ut gigas ad currendam viam. Speciem monstravit lilii, cum resurgens a mortuis atque ascendens ad coelos, clarificatus est ea claritate quam habuit, priusquam mundus esset apud Patrem. Et recte hic scyphus, sphaerula et lilium, calamis altior eminebat, quia nimirum dona quae mediatori Dei et hominum, homini Jesu Christo Deus Pater contulit, omnem humanae capacitatis modum transcendunt. Unicuique enim nostrum data est gratia, secundum mensuram donationissicut Apostolus ait, habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Sequitur: Et sphaerulae igitur et calami ex ipso erunt: universa ductilia de auro purissimo. Omne enim opus candelabri, hoc est et stipes medius et calami ex ipso procedentes, cum omni suo ornatu, de auro fiunt; quia et Dominus ipse specialiter immunis a peccato, atque operibus justitiae per omnia praeclarus in mundo apparuit, et eamdem innocentiam atque justi
Abbreviated transcription (Latin):
quia lex ꝓpt̃ trans gressiones posita ÷
donec uenir& sem̃ cui ꝓmiserat ordinata
ꝑ angelos inmanu mediatoris. Itẽ deme¬
dio duoꝵ cherubim loquit᷑ dñs: quia ꝑ
uerba utriusq: testam̃ti⁊ sona nos uoce
ad fide ueritatis erudit. Vł ceste deme¬
dio cherubim loquitur : quia ꝑunigeni¬
tũ suũ qui in medio duoꝵ testam̃torum
incarne apparuit: humano generi ds̃
pat̃ uoluntatẽ suã manifestare digna¬
tus ÷ Potest autẽ in arca &iã scã ecła
figuraliter accipi: quȩ delignis inputri

Expanded text:
Quia lex propter transgressiones posita est, donec veniret semen, cui promiserat, ordinata per angelos in manu mediatoris . Item de medio duorum cherubin loquitur Dominus, quia per verba utriusque Testamenti, consona nos voce ad fidem veritatis erudit. Vel certe de medio cherubin loquitur, quia per unigenitum suum, qui in medio duorum Testamentorum in carne apparuit, humano generi Deus Pater voluntatem suam manifestare dignatus est. Potest autem in arca etiam sancta Ecclesia figur
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝓpiciatoriũ dicat:. quo operienda
sit arca. Sedcũ de auro fieriiubeat & tan¬
tȩ. longitudinis. aclatitudinis quante
arcã fieri p̃ceperat: constat ꝓculdͥu¬
bio quia tabula fieriuoluit auream e¬
tantã quanta arcã tegore sufficer&
Qđ uidelicet quid̃ ꝓpiciatoriũ ꝓ aliud
quã dnm̃ saluatorem: sed specialius
in eo uistera. pi&atis designat: dequo
nt ꝑfidẽ in sanguine ipsius Nã&i
deo desuꝑponit᷑. quia suꝑ exaltat mi

Expanded text:
quid propitiatorium dicat, quo operienda quid propitiatorium dicat, quo operienda sit arca. Sed cum de auro fieri jubeat, et tantae longitudinis ac latitudinis, quantae arcam fieri praeceperat, constat procul dubio, quia tabulam fieri voluit auream tantam, quantam arcam tegere sufficeret. Quod videlicet propitiatorium non aliud quam Dominum Salvatorem, sed specialius in eo viscera pietatis designat: de quo per fidem, in sanguine ipsius . Nam et ideo desuper ponitur, quia superexaltat mi
Abbreviated transcription (Latin):
circũ tectã ex omnipaste auro : in qua
urna aurea habens manna: & uirgaaa¬
ron que fronduerat: & tabule testa m̃ti
Vrna ergo aurea in harca habens manna
aaron queexcisa fronduerat: potestas:
inuicta sacerdotii illius. dequa dt̃ ꝓpħ&
luces cente mane resurrectionis. uiuacius
refloruis se inuenta ÷ꝰ ac ꝑpetuo inuiola¬
bilis atq inmarces cibilis ꝑmansura. cẽ
innotuit. Xp̃c enim resurgens amortuis
iã ñmoritur : morsilliultra ñ dominabit᷑
Tabule testam̃ti in arca: omnẽ in xpõ &
scientiã pat̾noꝵ secretoꝵ & potentiã
iudicioꝵ designant Intabulis nãq tes¬
tam̃ti: & fideserat inscripta & nediui¬
nitatis quȩ mundũ crear& acreger& :
& mandata quib dõ seruiri oporter&
& discretio iudici qua ipse ostendent. cẽ
iure dẽpnar& : & diligentes se miscđa¬
digna remunerar& Et facies ꝓpiti¬
atorium deauro thundissimo. Duos cubi¬
tos & dimidium tenebit longitudo eius :
semisse & cubitũ latitudo Queris ol&

Expanded text:
omni parte auro; in qua urna aurea habens manna, et virga Aaron quae fronduerat, et tabulae testamenti . Urna ergo aurea in arca habens manna,Aaron quae excisa fronduerat, potestas est invicta sacerdotii illius; de qua dicit pr succisa, illucescente mane resurrectionis vivacius refloruisse inventa est, ac perpetuo inviolabilis atque immarcescibilis permansura esse innotuit. Christus enim surgens a mortuis jam non moritur, mors illi ulTabulae testamenti in arca, omnem in Christo et scientiam paternorum secretorum, et potentiam judiciorum designant. In tabulis namque testamenti et fides erat inscripta aeternae divinitatis quae mundum crearet ac regeret, et mandata quibus Deo serviri oporteret, et discretio judicii, qua ipse obedientes se vere condemnaret, et diligentes se misericordia remuneraret. Facies et propitiatorium de auro mundissimo; duos cubitos et dimidium tenebit longitudo ejus, semissem et cubitum latitudo. Quaeri solet
Abbreviated transcription (Latin):
fructus recipienđ. Sunt itẽ alia q̃tẽpore
ueteris testa m̃ti diligent̃ iubente dr̃o
in ecła iubentur obseruari : ut .e. custodia
sabbati utrit hostiarum. & sanguis agni
paschalis : ceteraq hui modi: que suo quide
tẽporȩ sollerter custodita a populodi quib
lucinia in lucernis candelabri ardebant
infusa oleo piȩdȩuotionis & incensa ignȩ
uerbi cȩlestis. cuuero ab apłis atq a posto¬
licis uiris p̃dicabatur his & huius modi
obseruationib finȩ ad nõ in positũ cunctaq

Expanded text:
fructus recipiendus. Sunt item alia quae tempore Veteris Testamenti diligenter, jubente Domino in Ecclesia jubentur observari, ut est custodia sabbati, ut ritus hostiarum, et sanguis agni paschalis, caeteraque hujuscemodi quae suo quidem tempore solerter custodita a populo Dei, quibus ellychnia in lucernis candelabri ardebant, infusa oleo piae devotionis, et incensa igne verbi coelestis. Cum vero ab apostolis atque apostolicis viris praedicatur his et hujusmodi observatio
Abbreviated transcription (Latin):
par& & cũ illo ascendit inmontẽ ad accipi¬
endas tabulcs legis & subito rursiħs abs
tabulis & cueoiterũ appar&. An forte sig¬
nificat nouũ testam̃tũ nominciħu & abs¬
ditũ cẽ. in lege &aliquando apparere in¬
tellegentib qđ uero ihs̃ iã uocatur cuin libro
Num eroꝵ qnđo id nom̃ acceperit scriptura

Expanded text:
paret et cum illo ascendit in montem ad accipiparet et cum illo ascendit in montem ad accipiendas tabulas legis; et subito rursus Iesus tabulis et cum eo iterum adparet? an forte significat nouum testamentum nomine Iesu et absconditum esse in lege et aliquando adparere intellegentibus ? quod uero Iesus iam uocatur, cum in libro Numerorum quando id nomen acceperit scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
Significat᷑ aut̃ quat̃ narionum ero inmorse
& aaron &nadab &abiu. ꝓpt̃ quat tuor eugłi
& totius orb̵ qui in quattuor pastes diuidit᷑
scilic& septenario decuplato quiꝑtinent
significatur uita celestis maximequia dictũ
est sicut aspectus firmam̃ti : Pirmam̃tũ aut̃
cdum appellari quinesciat : & forma lateris
in eodem sapphrro quad ratura ipsam uel fa¬
bilitatẽ uł cuusdem quaternarii numeri sãcra¬
m̃tũ figurat: Qđ aut̃ manducant & bibt̃
in locodĩ: suauittetẽ saturitateq̃ significit
mnillo regno &nitatis : Bcatienim quiesur
nisielectos. p̃scitos p̃ distinatos uocatos s̃
iustificatos glorificatos: & recubituros cũ
abraham &isaac &ia cob inregno cȩlorũ
Etalio loco ipse hoc ꝓmitat fidelib suis
qđ faciat cos recubere. & transeat & mi¬
nistriteis: Quid sibi uult qđ iesus naue p
cõmenoratus in illis uii subito cũ morse ap¬

Expanded text:
significantur autem quaternario numero in Moyse significantur autem quaternario numero in Moyse et Aaron et Nadab et Abiud propter quattuor euangelia et totius orbis, qui in quattuor partes diuiditurscilicet septenario decuplato, qui pertinsignificatur uita caelestis, maxime quia dictum est: sicut aspectus firmamenti. firmamentum autem caelum appellari quis nesciat? et forma lateris in eodem sapphiro quadraturam ipsam uel stabilitatem uel eiusdem quaternarii numeri sacramentum figurat quod autem manducant et bibunt in loco dei, suauitatem saturitatemque significat in illo regno aeternitatis. beati enim qui esurnisi electos, praescitos. praedestinatos, uocatos, iustificatos. glorificatos — et recubituros cum Abraham et Isaac et Iacob in regno caelorum. nam et alio loco ipse hoc promittit fidelibus suis. quod faciat eos recumbere et transiens ministret eis. Quid sibi uult quod Iesus Naue non commemoratus in illis quattuor subito cum Moyse ad
Abbreviated transcription (Latin):
situ corporis membra ponere : sicutit nrĩ corpo¬
ris sedere: iacere : staire : & siquid huius modi ÷
Qđ ergoseostendat speciecor porali ł signis
corporaliter exp̃ssis. ñ substantia eiꝰ appar&
qua÷ ipse quod÷ sed adsuptio formarũ uisibi¬
lium eius omnipotentie subiacet: Et declectis i srł
nondis sonuit necunꝰ: Etapparuer̃ in locodĩ.
& manducauer & biber̃: Quis dabit & illos
nunc appellatos electos isrł: Qui ꝓcul dubio
ꝑ sonam gerebant eoꝵ quielectis in populod
N enim omniũ ÷ fides: & nouit dñs qͥs̃ cius:
Inmagna autẽ domosunt. aliauasa in honore
alia inꝯtumeliã : Qm̃ ergo quos ante pressciuit
& p̃destinauit. quosaut̃ p̃ destinauit illos
& uocauit. Quos aut̃ uocauit ipsos & iustifi¬
cauit. quos aut̃ iustificauit illos & glorificas
ꝓfecto declectis isrł ñ dissonuit pecunus:

Expanded text:
situ corporis membra ponere, sicuti est nostri corpositu corporis membra ponere, sicuti est nostri corporis sedere, jacere, stare, et si quid hujusmodi est. itus est. Quod ergo se ostendit specie corporali, vel signis corporaliter expressis, non substantia eius adparet, qua est ipse quod est, sed adsumptio formarum uisibilium eius omnipotentiae subiacet. Et de electis Israhel non dissonuit nec unus: et adparuerunt in loco dei et manducauerunt et biberunt. quis dubitet illos,niores, nunc appellatos electos Israhel? qui procul dubio personam gerebant eorum qui electi sunt in populo dei. non enim omnium est fides, et nouit dominus qui sunt eius; in magna autem domo sunt alia uasa in honorem, alia in contumeliam. quoniam ergo quos ante praesciuit, et praedestinauit; quos autem praedestinauit, illos et uocauit; quos autem uocauit, ipsos et iustificauit; quos autem iustificauit, ipsos et glorificauit, profecto de electis Israhel non dissonuit nec unus.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestissime exponit. Quia om̃a pęne in
sanguine mundant᷑ scđm legẽ: & sine san¬
guinis effusione p fuit remissio. Nã sanguis
ille quomorses populũ as ꝑgit acpurificat
librum legis & tab̵ naculũ testam̃ti. &omã
queinco erant dicens sanguis hic sanguis
testam̃ti : mirificednĩ ihũ sanguinẽ p̃dicare
monstratur : quo omniũ credentiũ cordapur¬
gantur : quo fides ccłȩ signat᷑: quo om̃a id ÷
corp̾omne tab naculi scĩ ficat᷑ : dicented nõ
discipulis hic sanguis m̃s nouitesta m̃ti qͥ
ꝓmultis effundetur ad implendũ inuerita¬
te: id qđ ꝑ mor sga fuerat oster sum inima¬
gine
Ascender morses & aaron nadab &abiu & laxe
deseniorib isrł : & uider̃ dm̃ isrł: subpedib: eius
quasiopꝰ lapidis sapphrrim : & qua si cȩlũ cũ sere¬
nũ ÷ Nec suꝑcos qui ꝓcul recesserant defilus i srł
misit manum suam Vider̃q dm̃ : & comederunt¬
gunt nullodm̃ contineriloco: Nec aliquo uelut

Expanded text:
Quia omnia pene in sanguine mundantur secundum legem: et sine sanguinis effusione non fit remissio . Nam sanguis ille quo Moyses populum aspergit, ac purificat librum legis et tabernaculum testamenti, et omnia quae in eo erant dicens: Sanguis hic, sanguinis testamenti, mirifice Domini Jesu sanguinem praedicare monstratur, quo omnium credentium corda purgantur, quo fides Ecclesiae signatur, quo omnia, id est corpus omne tabernaculi sanctificatur, dicente Domino discipulis: Hic sanguis meus Novi Testamenti: qui pro multis effundetur . Adimpletum in veritate id, quod per Moysen fuerat ostensum in imagine. Ascenderunt Moyses et Aaron, Nadab et Abiu, ede senioribus Israhel et viderunt Deum Israhel sub pedibus eius quasi opus lapidis sapphirini et quasi caelum cum serenum est nec super eos qui procul recesserant de filiis Israhel misit manum suam videruntque Deum et comederuntgunt, nullo Deum contineri loco, nec aliquo velut
Abbreviated transcription (Latin):
in corrupta undõ cariitis atq: integra
custõdiatur: qđ ÷ tẽperantiȩ. nullis frap¬
gatur in cõmodis qđ ÷ fortitudinis : nulli
alii seruiat qđ ÷ iustitiȩ : uigil& indis¬
cernendis reb: nefallacia dolusue pau¬
latim subrĩpiat qđ ÷ prudentiȩ Longi¬
tudo aut̃ cortinarũ . XXUIii. erant cubitoꝵ
qui ÷ numerꝰ quat̃ narius septies ductus
Septenario aut̃ Nnumero ꝓpt̃ diem sabbati
sol& requies & na scoꝵ figurari Longitu¬
do ergo cortinarũ inquater septenos ex¬
tenditur cubitos: qr ꝑ fidẽ & custodiam

Expanded text:
incorrupta in Deo charitas atque integra incorrupta in Deo charitas atque integra custodiatur, quod est temperantiae; nullis frangatur incommodis, quod est fortitudinis; nulli alii serviat, quod est justitiae; vigilet in discernendis rebus, ne fallacia dolusve paulatim subrepat, quod est prudentiae. Longitudo autem cortinarum viginti octo erat cubitorum: qui est numerus quaternarius septies ductus. Septenario autem numero propter diem sabbati, solet requies aeterna sanctorum figurari. Longitudo ergo cortinarum in quater septenos extenditur cubitos, quia per fidem et custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
Nȩc q̃ sib̵ tinguitur : cũ amoredĩ & ꝓximi
flã mescit : cũ illud ex toto corde tota ani¬
ma tota uistute: huncsi cutnos ipsos dili¬
gimꝰ. Itaq in his quattuor cortinarũ colori
quat tuor iustificationes ex primuntur
clectoꝵ Inbrsso retorta caro castitate
renitens : in hiacinetho mens suꝑna de¬
siderans : inpurpura caro passionib
subi acens : in coccobtincto. mens int̃
passiones dĩ & ꝓximi dilectione p̃fulgi
Longitudo cortine: unius habebit .XXUIII.
cubitos : longitudo iiii. cubitorum erit:
in longitudine cortinarũ. longa nimis
ełȩ scȩ patientia : in latitudine ã plitu¬
do ex primit᷑ caritatis. Quȩ latitudo ap¬
tȩ quattuor erat cubitoꝵ: quia quattuor
sunt eugłoꝵ libri: in quib dnĩ redẽpto¬
ris nr̃i exemplis acuerb qualit̃ etidem
caritassit tenenda docem̃: & quattuor
uistutes inquarũ operatione ea dem est
caritas exercenda iđ teperantia forti¬
tudo iustita. prudentia. u tui delicet

Expanded text:
quasi bis tingitur, cum amore Dei et proximi flammescit: cum illum ex toto corde, tota anima, tota virtute, hunc sicut nos ipsos diligimus. Itaque in his quatuor cortinarum coloribus, quatuor justificationes exprimuntur electorum. In bysso retorta, caro castitate renitens. In hyacintho, mens superna desiderans. In purpura, caro passionibus subjacens. In cocco bis tincta, mens inter passiones Dei et proximi dilectione praefulgens. Longitudo cortinae unius habebit viginti octo cubitos: latitudo quatuor cubitorum erit. In longitudine cortinarum longanimis Ecclesiae sanctae patientia, in latitudine amplitudo exprimitur charitatis. Quae latitudo apte quatuor erat cubitorum: quia quatuor sunt Evangeliorum libri, in quibus Domini redemptoris nostri exemplis ac verbis qualiter eadem charitas sit tenenda docemur. Et quatuor virtutes, in quarum operatione eadem est charitas exercenda, id est, temperantia, fortitudo, justitia, prudentia: videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
prie tab naculũ uocabat᷑. Tegebatur & hoc
undiq scgis silicinis usq ad terrã ꝑtin¬
gentib Sed &operim̃tũ aliud tecto depellib
arietũ rubricatis factũ ÷: & suꝑ hocrur¬
sum aliud operim̃tũ deia cinctinis pellib
Erat &iã &uelũ opere plumario uariatũ
colũnis quattuor appensũ : quoscũ ariũ
& scũ arii scũaria diuidebantur : intra
qđ posita erat archatesia m̃ti : & contra
archam extrauelũ altare thimiamatis
Iten inmedio ipsius scũ aru candelabrui
in paste australi : m̃sauero stabat inseptex¬
trionali Altare holo causti foris ante m¬
gres sũ scũ arii: labrum eneũ int̃ hoc al¬
tare & tab naculum Etcirca om̃a atriũ
tab̵naculi longitudinis habens cubitos .c.
breuit̃ p̃libatis uidtimꝰ ipsaũba historiȩ
quo ꝑ hȩc altius atq aꝑtius. ad sensũ allego¬
riȩ ꝑuenire queam Cũ morsidñs secum

Expanded text:
proprie tabernaculum vocabatur. Tegebatur et hoc proprie tabernaculum vocabatur. Tegebatur et hoc undique sagis cilicinis, usque ad terram pertingentibus. Sed et operimentum aliud tecto de pellibus arietum rubricatis. Factum est et super hoc rursum aliud operimentum de hyacinthinis pellibus. Erat etiam et velum opere plumario variatum, columnis quatuor appensum, quo sanctuarium et sanctuarii sanctuaria dividebantur: intra quod posita erat arca testamenti, et contarcam extra velum altare thymiamatis. Item in medio ipsius sanctuarii, candelabrum in parte australi: mensa vero stabat in septentrionali. Altare holocausti foris ante ingressum sanctuarii, labrum aeneum inter hoc altare et tabernaculum; et circa omnia atrium tabernaculi, longitudinis habens cubitos centbreviter praelibatis, videamus ipsa verba historiae, quo per haec altius atque apertius ad sensum allegoriae pervenire queamus. Cum Moysi Dominus secum
Abbreviated transcription (Latin):
tulante dicturi: primo ipsu inuocantes
humili &iã p̃ce deposcimꝰ reuelareo culos
cordis nr̃i ut considerare queamꝰ mira¬
talloꝵ acuestim̃toꝵ intellegam orna¬
tũ nob morũ fide ac deuotione fulgen¬
tiũ eẽ. cõm̃datũ Neque enĩ nob̵ aliter
sermoille a postolicus potaest c̃uenire
quoait. uos enim estis tẽplũ dĩuiui sicut
dicit ds̃ qm̃ in habita boinillis & int̾eos
tab̵ naculi siue tẽplimaterialẽ religiosi
mundi cordis & corporis cultu imitet᷑
primo deipso materiali textulittere pau¬
lis ꝑ udeamꝰ Erat tabnaculũ dom̃ dño
ȩdificari cuius quidẽ pari&es tresaus¬
tralis septentrionalis. &occidentalis
decaibulis s̃ꝯ pacti ligneis ab utroq late¬
re deauratis Porro ꝓorientidi paste uñ
uectis erat unde introit̃ fuit : qui ꝑ me
&is usq ad parietis alterius sũmitatem :
cui cortine trb naculi & tectũ incubuere:
cortinis mira uarietate contextis : qđ ꝓ

Expanded text:
tulante, dicturi, primum Ipsum invocantes, tulante, dicturi, primum Ipsum invocantes, humili etiam prece, deposcimus revelari oculos cordis nostri, ut considerare queamus miratallorum ac vestimentorum intelligamus ornatum nobis morum, fide ac devotione fulgentium, esse commendatum. Neque enim nobis aliter sermo ille apostolicus potest convenire, quo ait: Vos enim estis templum Dei vivi , sicut dicit Deus: Quoniam inhabitabo in illis, et inter eos tabernaculi sive templi materialem religioso mundi cordis et corporis cultu imitemur. primo de ipso materiali textu litterae paulisper videamus. Erat tabernaculum domus Domino aedificandi. Cujus quidem parietes tres, australis, septentrionalis, et occidentalis, de tabulis sunt compacti ligneis, ab utroque latere deauratis. Porro pro orientali parte unus vectis erat, unde introitus fuit, qui per metis usque ad parietis alterius summitatem. Cui cortinae tabernaculi, et tectum incubuere, cortinis mira varietate contextis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
iđ illã electoꝵ multitudinẽ quȩ p: incar¬
nationẽ dominicã ad fidẽ uenit signific&
qm̃ uidelicet ttb naculũ morses cũ solae¬
breoꝵ plebeconsũ mauit: teplũ uero salo¬
mon collecta ꝓselitoꝵ multitudine ꝑ fcc̃
suis quineq natura iudȩineq ꝓfessione
fuerunt: Constat enim quia prioredĩ po¬
pulo doctores nonnisi exipsa eoꝵ gentȩ
fuere dehebreis uerũ mox crescente ea
acdilatata ꝑ orbem &iã degentib: structo¬
res sunt eiꝰ exorti : ad eo utipse quoq euuar¬
gelista lucas & timotheus acuitus uiria¬
postolici deuocatione gentiũ ad p̃sulatũ eiꝰ
ꝑuenerint Verum sidiligentius in spiciam̃
danȩ conditionis usq adultimũ qui in fine
scłi nasciturus .ẽ. electũ sẽꝑ ȩdificari p̃de¬
sinit: & future quoq gloriã uitȩ qua nunc
expaste ftuitur sed post huius t̃minũ scdi
in omnib suis membris in&nũ fruitura .ẽ
mirebili figarerũ ueritate depingit
Vndenos aliqua de tab̵naculo dnõ opi¬

Expanded text:
incarnationem dominicam ad vitam venit, significet: quoniam videlicet tabernaculum Moyses cum sola Hebraeorum plebe consummavit: templum vero Salomon collecta proselytorum multitudine perfecit, suis, qui neque natura Judaei, neque professione fuerunt. Constat enim, quia priori Dei populo doctores non nisi ex ipsa eorum gentfuere de Hebraeis: verum mox crescente ea ac dilatata per orbem, etiam de gentibus structores sunt ejus exorti, adeo ut ipse quoque evangelista Lucas, et Timotheus ac Titus, viri apostolici de vocatione gentium, ad praesulatum ejus pervenerint. Verum si diligentius singula inspiciamus, itio mundanae conditionis usque ad ultimum qui in fine saeculi nasciturus est electum, semper aedificari non desinit: et futurae quoque gloriam vitae, qua nunc ex parte fruitur, sed post hujus terminum saeculi, in omnibus suis membris in aeternum fruitura est, mirabili figurarum veritate depingit. Unde nos aliqua de tabernaculo, Domino opi
Abbreviated transcription (Latin):
carum rerum quȩ ipsopcipiente fiunt ne¬
rito deuotionis. qua non contẽpta sed fac¬
ta sunt ipseꝑducat Seduidendit̃ ÷ utrum
istepopulus illifilio similis inueniat᷑
quipatri iubentibenedix̃. Ibo inuincã : &ñ
ut Gentes enim quedm̃ penit᷑ ꝯtempserunt¬

Expanded text:
earum rerum, quae ipso praecipiente fiunt, meearum rerum, quae ipso praecipiente fiunt, merito deuotionis, qua non contemtae, sed factae sunt, ipse perducat. sed uidendum est, utrum iste populus illi filio similis inueniatur qui patri iubenti dixit: ibo in uineam et non iit. gentes enim, quae dominum penitus cont