comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a serpente suggestũ est : eritis sicutdu:
ecce in quidadã factus est quasi unus &
nobis: uerba enĩ suntha& dĩ ũtam huic
insultantis quã c&ceror Neita suꝑbiant
d&errentis ꝓpt̃ quos ita conscripta r̃
factus est in quit tamquã unus ex nob¬
in cognoscendobonũ & malũ: quidali¬
ud intellegendũ nisiexem plũtimons
incutiendi esse propositũ qđ non so¬
lũ non fuerit factus qualis fueriuoluit¬
sed nec illud quod factus fuerat con¬
seruauit Et nunc inquit ds. nealiquan¬
do extendatinanũ. & sumat deligno
uitae & edat & uiuat in&ernum
& dimisit illũ dũi dr̃ deparadrso uolup¬
tatis operari terrã dequa sũptus est ::
superiora uerbadĩ sunt: hoc aũ factũ
ppt̃ ipsa uerba secutũ ẽ: alienatusautẽ
auita: Nonsolũ quã fuerat sip̃ceptũ seruas¬
s& cumangelir accepturur : seclab
illa & iã quã ducebat inpara drso.
feliciquodã corporis statu. separari
utiquedebuit alignouitae: siue qđ ex
ipso illi subsister& felirille ipsestatur

Expanded text:
a serpente suggestum est: Eritis sicut dii. Ecce, inquit, Adam factus est sicut unus ex nobis. Verba enim sunt haec Dei, non tam huic insultantis, quam caeteros ne ita superbiant deterrentis, propter quos ista conscripta sunt. Factus est, inquit, tanquam unus ex nobis, sciens bonum et malum. Quid aliud intelligendum, nisi exemplum timoris incutiendi esse propositum? Quod non solum non fuerit factus qualis fierised nec illud quod factus fuerat conseruauit? Et nunc, inquit deus, ne aliquando extendat manum et sumat de ligno uitae et edat et uiuat in aeternum. et dimisit illum dominus deus de paradiso uoluptatis operari terram, ex qua sumtus est. superiora uerba dei sunt; hoc autem factum propter ipsa uerba secutum est. alienatus enim a uita non solum, quam fuerat si praeceptum seruasset cum angelis accepturus, sed ab illa etiam quam ducebat in paradiso felici quodam corporis statu, separari utique debuit a ligno uitae, siue quod ex ipso illi subsisteret felix ille status
Abbreviated transcription (Latin):
su&udine cessimur : quã illos in nos¬
tram fidem uoluntatem que tra¬
duxmus: atasi hanc uitam illiuiri
nobiscum runsus agere potuissent :
uiderent profecto: cuius aucton¬
tate. facilius consuler&ur homini¬
bus: & paucis mutatis uerbis atque
senͣtis. apiani fierent: Sicut plenq
recentiorem nuͥmeͥrum temporũ
platonici fecerunt: autsi hoc
non faterentur nec facerent: insiꝑ¬
bia & inuidia remanentes: nescio
utrum possent ad ea ipsa quȩ appe¬
tenda & desideranda esse dixerant:
cumistis sordibus. uis coquere uo¬
lare N amtertio uitio curio sita

Expanded text:
suetudini cessimus, quam illos in nossuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostrorum temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuolare. nam tertio uitio curiosita
Abbreviated transcription (Latin):
atque subiungere unum aut ma¬
lum putant: alia ratione refellen¬
disunt: Sita men est dignum cum
his disputare. : Qui aũ bonũ & appe¬
tendum fatentur cognoscant
dm̃ & cedant dõ: per quem populir
iamomnibus. hȩc credenda persua¬
sasunt : quod utique ab ipsis fier&:
sitantum ualerent.: autsinon fier& :
crimen inuidenti& euitare non
possent: ergo cędant ei: aquo fac¬
tum est: nec curiositate. autina ni
iactantia impediantur: qui mint
agnoscant. quid intersit. in ter
paucorum timidas coniecturar.
Et mani festam salutem correctio¬
nem que populorum : Illi enu
si re uiusscerent. quorum isti nomi¬
nibus gloriantur. &inuenirent
re fertas ecclesias: templa deserta.
acupiditate bonorum tem̃poraliũ
atque fluentium: ad spem uitae&nȩ
& bona spiritalia. Et intellegibilia
uocari. et currere humanum genꝰ:
dicerent fortasse: sitales essent.
quales fuisse memorantur: hȩc
sunt quȩ nos persuadere populos
non ausi sumus. Reorum potius cor¬

Expanded text:
atque subiungere uanum aut malum putant, alia ratione refellendi sunt, si tamen cum his dignum est disputare. qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscant deum et cedant deo, per quem populis iam omnibus haec credenda persuasa sunt. quod utique ab ipsis fieret, si tantum ualerent; aut si non fieret, crimen inuidentiae uitare non possent. ergo cedant ei a quo factum est nec curiositate aut inani iactantia impediantur, quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas coniecturas et manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius con
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ab illo angelo desiderat benedici
iacob: cui luctando p̃ualuit: magnaẽ
dexp̃o prophetia: Nameo ipso amꝰ mon&
mysticum aliquid sapere : quia omnis ho¬
mo. amaiore uult benedici quomodo
ergo abeoisteuoluit quem luctando

Expanded text:
Quod ab illo angelo desiderat benedici Iacob, cui luctando praeualuit, magna est de Christo prophetia. nam eo ipso admonet mysticum aliquid sapere, quia omnis homo a maiore uult benedici. quomodo ergo ab eo iste uoluit, quem : luctando
Abbreviated transcription (Latin):
Cum sit prȩsertim in soci&ate scõr&.
qui per uirtutem dĩ. cui cuncta sub¬
iecta sunt. & minime fallatia: & mul¬
to maiora fecerunt: siue hominer si¬
ue angeliboni¬
defalsis et neceptorus pur¬
cationitus. exeodem lihro

Expanded text:
cum sint praesertim in societate sanctorum qui per uirtutem dei, cui cuncta subiecta sunt, et minime fallacia et multo maiora fecerunt, siue homines siue angeli boniDE FALSIS ET DECEPTORIIS PVRGATIONIBVS. EX EODEM LIBRO
Abbreviated transcription (Latin):
Qđcũq aliud peccatũ potuerit. ut homo
corporalȩ & temporalis omnis concu¬
piscentiae malo alienum ẽẽ. extracor¬
pus ut sepe dictum ẽ esse: tantũ modo
enim carnalis & generalis concupiscen¬
tiae malo ꝑ omnia fornicatur anima
adõ tã quã corporalib: & temporalib

Expanded text:
quodcumque aliud peccatum potuerit ut homo quodcumque aliud peccatum potuerit ut homo corporeae et temporalis omnis concupiscentiae malum, alienum esse, extra corpus, ut saepe dictum est, esse. Tantummodo enim carnalis et generalis concupiscentiae malo per omnia fornicatur anima a Deo, tanquam corporalibus et temporalib
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uis quȩdam. imperiosȩ libidinis.
conditionisuȩ subdit p̃roprium quȩ ip¬
sius corporis mancipium pessimũ facit.
tempore maxime ipsius inmundissimȩ
operationis. ut aliud quid pr&er qđ agit.
in ipso corpore. non sit liberum humanȩ
menti uel cogitare uel intendere : si
aut̃ &iam generalem significare uolu¬
it a postolus fornicationẽ. propt̃ quã
dixisse uideatur : Omne peccatũ qđ¬
cumq fecerit homo extracorpusest :
quiaũt fornicatur incorpur ꝓprium
peccat. sicaccipiendum ẽ & intelle¬
gendũ ut quisq: dũ nadher& dõ. quiad¬
hesit mundo. omnia temporalia & cor¬
poralia diligens & concupis cens meri¬
to incorpus proprium peccare dicatur.
Idest uniuersȩ concupiscentiae carna¬
li deditus & subditus factus. tãquam¬
totͥus creature seruus: ab ipso creatore
alienus ꝑ illam initium omnis peccati
suꝑbiam. cuius suꝑbiȩ initium ẽ ut
scriptũ est apostatare adõ a quogene¬
rali fornicationis malo quisq: ali enus

Expanded text:
tionis uis quaedam imperiosae libidinis condicioni suae subdit propriumque ipsius corporis mancipium pessimum facit, tempore maxime ipsius immundissimae operationis, ut aliud quid praeter quod agit in ipso corpore non sit liberum humanae menti uel cogitare uel intendere. si autem etiam generalem significare uoluit apostolus fornicationem, propter quam dixisse uideatur: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat, sic accipiendum est et intellegendum, ut quisque, dum non adhaeret deo, qui adhaesit mundo, omnia temporalia et corporalia diligens et concupiscens, merito in corpus proprium peccare dicatur, id est uniuersae concupiscentiae carnali deditus et subditus factus tatotus creaturae servus ab ipso Creatore alienus, per illam initium omnis peccati superbiam, cujus superbiae initium est, ut scriptum est, apostatare a Deo . A quo generali fornicationis malo quisque alienus,
Abbreviated transcription (Latin):
lla plane difficillime discernunt᷑.
ubi ad timotheũ scribens ait: obsecro
itaq: primũ omniũ fieri obsecrationes
orationes interpellationes. gratiarũ
actiones : p̃cationes & dep̃cationẽ multi
nr̃u hoc idem putant : & hoc cottidiano
lsunã omnino p̃ualuit: quiaũ distinc¬
tͥus latinȩ locutis̃ p̃cationib uteban¬
tur inoptandis bonis dep̃cationib:
uero in euitandis malis: p̃cari eñĩ dice¬
bant eẽ p̃cando bona obtare: in p̃care:
mala : qđ uulgo iã dr̃ maledicere:
Dep̃care aũ mala p̃cando depellere:
sedusitatũ iã loquendi modũ potius
sequamur : & siue p̃cationes siue dep̃¬
cationes inuenerimus quas grecidẽ¬

Expanded text:
lla plane difficillime discernuntur, ubi ad Timotheum scribens ait: Obsecro itaque primum omnium fieri obsecrationes, orationes, interpellationes, gratiarum actiones: precationem et deprecationem multi nostri hoc idem putant, et hoc quotidiano usu jam omnino praevaluit; qui autem distinctius latine locuti sunt, precationibus utebantur in optandis bonis, deprecationibus vero in devitandis malis. Precari enim dicebant esse, precando bona optare, imprecari mala, quod vulgo jam dicitur, maledicere; deprecari autem mala, precando depellere. Sed usitatum jam loquendi modum potius sequamur, et sive precationes, sive deprecationes invenerimus, quas Graeci δε
Abbreviated transcription (Latin):
inlicite fruendum moueatur: alter
inuoluntatem pudicã perseuer&¬
stabilis quid putamus esse causȩ ut in
illo fiat̾iillo ñ fiat uoluntas mala:
que illamres facit inquofacta est᷑:
nequeenim pulchritudo illa corpo¬
ris nam eã non fecit in ambobus

Expanded text:
inlicite fruendum moueatur, alter in uoluntate pudica stabilis perseueret, quid putamus esse causae, ut in illo fiat, in illo non fiat uoluntas mala? Quae illam res fecit in quo facta est? Neque enim pulchritudo illa corporis; nam eam non fecit in ambobus
Abbreviated transcription (Latin):
uid&iam prophetice significationis
habuerit. requirendum ẽ quod exeis
multos. qui sibi absente ipso idẽmoysi.
idolum fabricauerunt: sineulla cuius quã
necessitudinis distinctione. iussit inter¬
imi Facileẽ ut in tellegat᷑ hominũ illorũ
interemptionem significare. uiciorũ taliũ
qualib illȩ adeadem idolatriȩ defluerunt:

Expanded text:
uid etiam propheticae significationis habuerit requirendum est, quod ex eis multos qui sibi absente ipso, id est Moyse, idolum fabricaverunt, sine ulla cujusquam necessitudinis distinctione jussit interimi? Facile est ut intelligatur hominum illorum interemptionem significare vitiorum talium qualibus illi ad eamde
Abbreviated transcription (Latin):
narrantib: ñ loquentib tantũ sed
&iam mirifica facientib signaere¬
debant: homines quippe. quos uni¬
us uelut multũ duarũ linguarum
fuisse nouerant. repente linguis
omniũ gentiũ loquentes mirabilit̃
audiebant: claudũ abuberib ma¬
tris ad eorũ ũbũ in xp̃i nomine post
quad raginta annos in colomem con¬
stit isse : sudaria decorporib eorũ
ablata sanandis ꝓfuisse languenti¬
b:: inuia qua fuerant transituripo¬
sites in ordinẽ innumerabilis mor¬
bis uarus laborantib ut ambulanti¬
ũ suꝑ eos umbra transiret c̃tinuo sa

Expanded text:
narrantibus non loquentibus tantum, sed narrantibus non loquentibus tantum, sed etiam mirifica facientibus signa credebant. Homines quippe, quos unius uel, ut multum, duarum linguarum fuisse nouerant, repente linguis omnium gentium loquentes mirabiliter audiebant; claudum ab uberibus matris ad eorum uerbum in Christi nomine post quadraginta annos incolumem constitisse, sudaria de corporibus eorum ablata sanandis profuisse languentibus, in uia qua fuerant transituri positos in ordine innumerabiles morbis uariis laborantes, ut ambulantium super eos umbra transiret, continuo sa
Abbreviated transcription (Latin):
de sit factũ si ñ credunt t̃tiũ: resur¬
rectio certe xp̃i. & incȩlũ cũ carne
inqua resurrex̃ Ascensio. tota iã
munda p̃dit & credit̾: si credibilis
ñẽ unde toto t̾rarũ orbe iã credi¬
dita ẽ simulti nobiles. sublimes docti
eã se uidisse dixer̃: & qđ uider̃ dif¬
famare curarunt: eis mundũ credi¬
disse Nmirũ ẽ sed istos ad huc cre¬
dere nolle ꝑdurũ ẽ: Siaũ utuerũ
ẽ. paucis. obscuris. minimis. in doc¬
tis. eã se uidisse dicentib & scriben¬
tib credid mundus: quur pauci
obstinatissimi. qui remanser̃ : ipseͥ
mundo iã credenti adhuc usq ñ
ro exiguo ignobiliũ. infimorũ im¬
peritorũ hominũ credidit: quia in
tam c̃temptibilib: testib: multomi¬
rabilius diuinitas se ipsa ꝑsuasitelo¬
quia Nãq ꝑsuadentiũ quȩ dicebant.
mira fuer̃ facta ñ ũba : Qui eñi xp̃m
in carne resurrexisse. &cũ illa in cȩ¬
lũ ascendisse ñuider̃ id saudis se

Expanded text:
de sit factum, si non credunt tertium. Resurde sit factum, si non credunt tertium. Resurrectio certe Christi, et in coelum cum carne in qua resurrexit ascensio, toto jam mundo praedicatur et creditur; si credibilis non est, unde toto terrarum orbe iam credita est? Si multi, nobiles, sublimes. docti eam se uidisse dixerunt et quod uiderunt diffamare curarunt, eis mundum credidisse non mirum est sed istos adhuc credere nolle perdurum est; si autem, ut uerum est, paucis, obscuris, minimis, indoctis eam se uidisse dicentibus et scribentibus credidit mundus, quur pauci obstinatissimi, qui remanserunt, ipsi mundo iam credenti adhuc usque non ro exiguo ignobilium, infimorum, inperitorum hominum credidit, quia in tam contemtibilibus testibus multo mirabilius diuinitas se ipsa persuasit. Eloquia namque persuadentium, quae dicebant, mira fuerunt facta, non uerba Qui enim Christum in carne resurrexisse et cum illa in caelum adscendisse non uiderant, id se uidisse
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ inerudito liberabilib: dis¬
ciplinis. & quantũ ad istorũ doctri¬
nas attinet impolitus. ñ peritus
grãmatica: ñ armatas dialectica
ñ rethorica inflatas: piscato resxp̃s.
cũ retib fidȩi ad mare huius scłi
paucissimos misit: atq ita exõnige¬
nere tãmultos pisces. & tanto mi¬
rabiliores quanto rariores: &iam
ipsos philosophos coepit: duobus
illis incredibilib si placet: immo
quia placere debet: ad damus hoc
t̃tiũ : Iam ergo tria s̃ incredibia que
tam̃ facta s̃: incredibile ẽ xp̃m resur¬
rexisse incarne. in cȩlũ ascendisse
cũ carne : Incredibile ẽmundũ: Rem
tã incredibilẽ credidisse: Incredibi¬
leẽ homines ignobiles. infimos pau¬
cissimos. imperitos: Rem tã incredi¬
bilẽ tã efficacit̾ mundo & i illo&uã
doctis ꝑsuadere potuisse: horũ tri¬
um incredibiliũ primũ nolunt isti.
cũ quib agimus credere: scđm cogun¬
tur & cernere : qđ ñc inueniunt un¬

Expanded text:
id est ineruditos liberalibus disciplinis et omnino quantum ad saeculi doctrinas pertinet impolitos, non peritos grammatica, non armatos dialectica, non rhetorica inflatos, piscatores Christus cum retibus fidei, ad mare hujus saeculi paucissimos misit. Atque ita ex omni genere tam multos pisces, et tanto mirabiliores quanto rariores, etiam ipsos philosophos cepit. Duobus illis incredibilibus, si placet, imo quia placere debet, addamus hoc tertium. Jam ergo tria sunt incredibilia, quae tamen facta sunt. Incredibile est Christum resurrexisse in carne, et in coelum ascendisse cum carne; incredibile est mundum rem tam incredibilem credidisse; incredibile est homines ignobiles, infimos, paucissimos, imperitos, rem tam incredibilem tam efficaciter mundo, et in illo etiam doctis, persuadere potuisse. Horum trium incredibilium primum nolunt isti cum quibus agimus credere; secundum coguntur, et cernere quod non inveniunt un
Abbreviated transcription (Latin):
num. Neutros tamenꝑdat in
quibus hȩc inueniet: propter sta¬
bile fundamentum: Qui cumque
autem: nondico uxorem cuius &iã
commixtione carnis. ad carnalem
utitur uoluptatem. Sed ipsce quȩ
ab huius modi delectationibus
aliena sunt. nomine pietatis. huma¬
nomore carnaliter diligendo. xpõ
ante ponit. non eum hab& infunda¬

Expanded text:
num, neutros tamen perdat., in quibus haec inueniet, propter stabile fundamentum! Quicumque autem, non dico uxorem, cuius etiam commixtione carnis ad carnalem utitur uoluptatem, sed ipsa quae ab eius modi delectationibus aliena sunt nomina pietatis humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, non eum habet in funda
Abbreviated transcription (Latin):
llud aũ qđ ait idem apłs : cũ aũ ei om̃a
subiecta fuerint. tc̃ & ipse filius sub¬
iectirus erit ei qui illi subiecit om̃a:
aut ideo dictũ ẽ. nequisquã putar& ha¬
bitũ xp̃i. qui ex humana creatura suscep¬
tus ẽ : conũsu postea in ipsã diuinitatem
uelut certius ex presserim dĩtatẽ : quȩ
ñ ẽ creatura sedẽ unitas. in corporea tri

Expanded text:
s: cum autem ei omnia subiecta fuerint, tunc et ipse filius subiectus erit ei qui illi subiecit omnia aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conuersum iri postea in ipsam diuinitatem uel, ut certius expresserim, deitatem, quae non est creatura, sed est unitas incorporea tri
Abbreviated transcription (Latin):
cȩco secutus ad iunxit atqueait. Quin &
suppremo cum lumine uitã reliquit.
Idest cum die nouissimo reliquideas ista
uita: non tamen inquiđ omne malum
merir nec funditus om̃s corpareȩexce¬
dent pestes Penitusq necesseẽ multa
diu congregata modis in olescere

Expanded text:
eco, secutus adiunxit atque ait: quin et supremo cum lumine uita reliquit — id est cum die nouissimo reliquit eas ista uita — non tamen — inquit — omne malum miseris nec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere
Abbreviated transcription (Latin):
ixitdñs ad moysen. Intra adphara¬
onem: ego enim grauaui coreius & ser¬
uorum eius sut ordine suꝑueniat᷑ signa
mea hȩc supereos: itadicit egoenim
grauaui coreĩ : ut ordine superueniat
signamea hȩc suꝑeos tam quã opus ha¬
beatdr̃ cuiusquam malitia Sedsicin¬
tellegendumẽ. ac sidicer&: ego enim
paciens fui suꝑeum & seruosẽi: utñeos
auferrem̃ utordine suꝑueniant signa
mea suꝑ eor: quia eñ pacientiadĩ obsti¬
natior fiebat malisanimꝰ : ideopeo qđ est
paciens in eumdicitur. grauaui coreius:
EINOnRELICtA LOcuSTA INOuRA

Expanded text:
inus ad Moysen: intra ad Ph araouem; ego enim grauaui cor eius et seruorum eius, ut ordine superueniant signa mea haec super eos. ita dicit "ego enim grauaui cor eius, ut ordine superueniant signa mea haec super eos", tamquam opus habeat deus cuiusquam malitia. sed sic intellegendum est, ac si diceret: "ego enim patiens fui super eum et seruos eius. ut non eos auferam, ut ordine superueniant signa mea super eos". quia enim patientia dei obstinatior fiebat malus animus, ideo pro eo quod est" patiens in eum fui", dicitur: grauaui cor eius. Et non est relicta locusta una
Abbreviated transcription (Latin):
ro itaque. quomodo intellegamus.
ego non iudicabo: sed uerbum qđ
locutus sum iudicabit quod ex
consequentibus apparet itadictũ.
ac sidiceret: ego non iudicabo sed
uerbum patris iudicabit: uerbũ
autem patris est ipse filius dĩ in
tellegendum est. ego non iudi¬
cabo sed ego iudicabo: quomodo
Ego scilicet non iudicabo ex potes¬
tate humana quia filius homi¬
nis sum: sedego iudicabo expo¬
testate uerbi: quõ filius dĩ sum
aut si contraria & repugnantia
uidentur . ego non iudicabo sed
ego iudicabo. Quid illic dicimꝰ.
ubi ait: Mea doctrina non est
mea: quomodo mea quomodo
non mea: Non enim dixit ista doc

Expanded text:
ro itaque quomodo intelligamus, ro itaque quomodo intelligamus, Ego non judicabo; sed verbum quod locutus sum judicabit: quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret, Ego non judicabo; sed verbum Patris judicabit. Verbum autem Patris est ipse Filius Dei. Siccine intelligendum est, Ego non judicabo, sed ego judicabo? Quomodo Ego scilicet non judicabo ex potestate humana, quia Filius hominis sum; sed ego judicabo ex potestate Verbi, quoniam Filius Dei sum. Aut si contraria et repugnantia videntur, Ego non judicabo, sed ego judicabo: quid illic dicemus, ubi ait, Mea doctrina non est Mea? Quomodo mea, quomodo non mea? Non enim dixit, Ista doc
Abbreviated transcription (Latin):
ante in carnationem & assumptio¬
nem crȩaturae unigenitus perquẽ
facta sunt omnia. aliud est & aliud
habet: sed hoc ipsum est quod est
id quod habet: quod illo loco ma¬
nifestius dicitur : Siquis ad capien¬
dum sit ubiait: Sicut habet pat̾
uitam in semetipso ita dedit filio
habere uitam insemetipso: Neq
enim iam existenti &uitam non
habenti dedit ut haberet uitam
insemetipso : cum eo ipso quod est.
uita sit: hoc est ergo dedit filio
habere uitam insemetipso: Genu¬
it filium esse in commutabilem ui¬
tam. quod est uita ȩterna: Cum er¬
go uerbum dĩ sit filius dĩ: & fili¬
us dĩ s t uerus ds̃ &uita ȩterna
sicut inepistola sua dicit iohannes :¬
&iam hic. quid aliud agnoscimus.
cum dicit dñsꝰ uerbum quod lo¬
cutus sum ipsum iudicaliit eum
innouissima diȩ: & ipsum uerbũ.
patris uerbum esse dicit : & man¬
datum patris. ipsumq mandatũ
uitam ȩternam: Etscio inquit quia
mandatum : uita ȩterna est: quȩ¬

Expanded text:
ante incarnationem et ante assumtante incarnationem et ante assumtam creaturam unigenitus, per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet, sed hoc ipsum est, quod est id quod habet. quod illo loco manifestius dicitur, si quis ad capiendum sit idoneus, ubi ait: sicut habet pater uitam in semet ipso, ita dedit filio habere uitam in semet ipso; neque enim iam exsistenti et uitam non habenti dedit, ut haberet uitam in semet ipso, cum eo ipso quod est uita sit. hoc est ergo: dedit filio habere uitam in semet ipso, genuit filium esse incommutabilem uitam, quod est uita aeterna. cum ergo uerbum dei sit filius dei et filius dei sit uerus deus et uita aeterna, sicut in epistula sua dicit Iohannes, etiam hic quid aliud agnoscimus, cum dicit dominus: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit eum in nouissimo die? et ipsum uerbum patris uerbum esse dicit et mandavitam aeternam? Et scio, inquit, quia mandatum ejus vita aeterna est. 27. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
na est : Quȩ ego loquor ita ut dix̃
mihi pater sic loquor: Si ergo non
iudicat filius sed uerbum quod locu¬
tus est filius : Ideo autem iudicat uer¬
bum quod locutus est filius: quia non
exse locutus est filius: sed qui misit
eum pater. mandatum dedit ei ꝗd
dicat & quid loquatur. pater utiq
uidicat cuius uerbum est. quod lo¬
cutus est filius: atque ipsum uerbũ
patris: idem ipse est filius Non enĩ
aliud est mandatum patris: aliud
uerbum patris : nam & uerbum hoc
appellauit & mandatum: uidea¬
mus ergo neforte quod ait : ego
non exme locutus sumi hoc intellegi
uoluerit ego non exme natus sum:
Si enim uerbum patris loquitur se
ipsum loquitur: quia ipse est uer¬
bum patris plerumq enim dicit de¬
dimihi pater: in quo uult intellegi
quod eum genuerat patrem: ut ñ
tamquam existenti & non haben¬
ti dederit aliquid sed ipsum dedis¬
se ut haberet: Genuisse est ut ẽẽt
Non enim sicut creatura: ita dĩ filius:

Expanded text:
na est. quae ego loquor ita ut dixit na est. quae ego loquor ita ut dixit mihi pater, sic loquor. si ergo non iudicat filius, sed uerbum, quod locutus est filius, ideo autem iudicat uerbum, quod locutus est filius, quia non ex se locutus est filius, sed qui misit eum pater mandatum ei dedit, quid dicat et quid loquatur: pater utique iudicat, cuius uerbum est, quod locutus est filius, atque ipsum uerbum, uerbum patris, idem ipse est filius. non enim aliud est mandatum patris, aliud uerbum patris; nam et uerbum hoc appellauit et mandatum. uideamus ergo, ne forte quod ait: ego non ex me locutus sum, hoc intellegi uoluerit: "ego non ex \'me natus sum". si enim uerbum patris loquitur, se ipsum loquitur, quia ipse est uerbum patris. plerumque enim dicit: dedit mihi pater; in quo uult intellegi, quod eum genuerit pater, ut non iam tamquam exsistenti et non habenti dederit aliquid, sed ipsum dedisse, ut haberet, genuisse est, ut esset. non enim sicut creatura, ita dei filius
Abbreviated transcription (Latin):
gatur hȩc dare ꝑ quod ds̃ et ȩqua¬
lis est patri: Non est meum inquit
dare: id est ñhumana potestate
ista do: sed quibus paratum est apa¬
tremeo: Sed iam tu intellege: quia
si omnia quȩ habet pater mea sunt.
& hoc utique meum est : &cumpatre
ista paraui Nam & illud quero. quo¬
modo dictũ est. si quis non audit
uerba mea ego iudi cabo illum: For¬
tassis emm ita hoc dixit. ego non
iudicabo eum: quem ad modum ibi
non est meum dare uobis: Sed hic
sequitur: Non eni uenis inquit ut
iudicem mundum sed ut saluam fa¬
ciam mundum: deinde adiungit¬
& dicit. qui me spernit & non acci¬
pit uerba mea habet quise iudicet
hic iam intellegersmus patrem : nisi
adiungeret &diceret: uerbum
quod locutus sum ipsum iudicabit
illum in nouissimo diȩ: Quid igitur.
iam nec filius iudicabit. quia dixit.
ego ñiudicabo illũ: nec pater. sedug¬
bum quod locutus ẽ filius Immo
audiadhuc quod sequitur: quia ego

Expanded text:
gatur hoc dare, per quod Deus aequagatur hoc dare, per quod Deus aequalis est Patri. Non est meum, inquit, dare, id est, Non humana potestate ista do, sed quibus paratum est a Patre meo: sed jam tu intellige, quia si omnia quae habet Pater mea sunt, et hoc utique meum est, et cum Patre ista paravi. Nam et illud quaero, quomodo dictum sit: Si quis non audit verba mea, ego non judicabo illum: fortassis enim ita hic dixit: Ego non judicabo illum, quemadmodum ibi, Non est meum dare. Sed quid hic sequitur? Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salciam mundum. deinde adiungit et dicit: qui me spernit et non accipit uerba mea, habet qui se iudicet. hic iam intellegeremus patrem, nisi adiungeret et diceret: uerbum, quod locutus sum, ipsum iudicabit illum in nouissima die. quid igitur? iam nec filius indicabit, quia dixit: ego non iudicabo illum, nec pater sed uerbum, quod locutus est filius? immo audi adhuc quod sequitur: quia ego,
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ: sic̃ & spũ scõ dicit: Cumego abie¬
ro mittam illum aduos non dixit
mittemus: sedita quasi tantũ filius
eum missurus eet̃: non & pater: cũ alio
locodicat: hȩc locutus sum uobis apud
uos manens: Aduocatus autem ille
sp̃s sc̃s quem mittit pater in nomine
meo ille uobis declarabit om̃a: hic
rursus ita dic tũ est. quasi non eum
missurus eẽt & filius: sed tantum
pater: Sicut ergo ista ita & illud
quod ait. sed quibus paratum est apa¬
tremeo: Cum patre se intellegi uo¬
luit: parare sed es gloriȩ: quibus uel¬
let: Sed dicit aliquis illic cũ despũ
scõ loqueretur : ita se missurum ait
ut non negaret patrem missurum:
& alio loco ita patrem ut ñ negaret
se missurum: hic uero aperte ait.
non est meum dare: atq ita secutus:
a patre dixit ista p̃parata: Sed hoc
est quod prȩstrinximus: secundum
formam serui dictum: utita intel¬
legeremus. non est meũ dare uobis
ac si diceretur. non ẽ humane po¬
testatis hoc dare ut ꝑ illud intelle¬

Expanded text:
e Spiritu sancto dicit: Cum ego abiero, mittam illum ad vos. Non dixit mittemus, sed ita quasi tantum Filius eum missurus esset, non et Pater, cum alio loco dicat: Haec locutus sum vobis apud vos manens, advocatus autem ille Spiritus sanctus, quem mittet Pater in nomine meo, ille vobis declarabit omnia. Hic rursus ita dictum est, quasi non eum missurus esset et Filius, sed tantum Pater. Sicut ergo ista, ita et illud quod ait: Sed quibus paratum est a Patre meo: cum Patre se intelligi voluit parare sedes gloriae quibus vellet. Sed dicit aliquis: Cum de Spiritu sancto loqueretur, ita se missurum ait, ut non negaret Patrem missurum: et alio loco ita Patrem, ut non negaret se missurum; hic vero aperte ait: Non est meum dare; atque ita secutus a Patre dixit ista praeparata. Sed hoc est quod praestruximus secundum formam servi dictum: ut ita intelligeremus, Non est meum dare vobis, ac si diceretur: Non est humanae potestatis hoc dare: ut per illud intelli
Abbreviated transcription (Latin):
ante dñi aduentũ: & quȩ istosipsa
& apostolos & martires nrõs & om̃
bonos xp̃ianos Om̃ enĩ in diũsis qui¬
dem temporib nati apparuer̃:
sed societate unius populi c̃tinent᷑¬
& eiusdem ciuitatis ciues. labores
huius peregrinationis exꝑti s̃: &
quidã eorũ nc̃ experiunt᷑. &usq in
finẽ ceteri experient᷑: Itẽqͥ pepent
cam . & cham &ismahelẽ &esau eadẽ
ipsa. peperit &ctathan & alios in eodẽ
populo similes : & quȩ istos eadẽ psa
& uidã pseudo apostolũ & simonem
magũ & cȩteros usq: ad hec tempora
pseudo xp̃ianos in affectione am¬
mali ꝑtinacit̃ obduratos: siue in
unitate ꝑmixti sint. siue aꝑta p̃cisio¬
ne dissentiant:¬

Expanded text:
ante domini aduentum, et quae istos, ipsa ante domini aduentum, et quae istos, ipsa et apostolos et martyres nostros et omnes bonos christianos. omnes enim diuersis quidem temporibus nati apparuerunt, sed societate unius populi continentur et eiusdem ciuitatis ciues labores huius peregrinationis experti sunt et quidam eorum nunc experiuntur et usque in finem ceteri experientur. item quae peperit Cain et Cham et Ismahelem et Esau, eadem ipsa peperit et Dathan et alios in eodem populo similes, et quae istos, eadem ipsa et Iudam pseudoapostolum et Simonem magum et ceteros usque ad haec tempora pseudochristianos in affectione animali pertinaciter obduratos, siue in unitate permixti sint siue aperta praecisione dissentiant
Abbreviated transcription (Latin):
noui testam̃tinatos ad huc tam̃ dic̃
animales ñ posse ꝑcipere quȩ̃ s̃ sps̃
dĩ Sic̃ enĩ insacram̃tis ueteris testa¬
m̃ti uiuebant quidem spĩtales ad no¬
uũ scilicet testam̃tũ qđ tẽ occulta¬
bat᷑ occulte ꝑtinentes. sic & nc̃ insa¬
cram̃to noui testam̃ti qđ iã reuela¬
tũ ẽ. pleriq uiuunt animales qui
ꝓficere sinolunt. ad ꝑcipienda quȩ
sunt sp̃s dĩ : quo eos hortat᷑ sermo
apostolicus aduetus testim̃tũ ꝑti¬
nebunt: Siaũ ꝓficiunt & antequã
capiant ipso ꝓfectu & accessu ad
nouũ ꝑtinent: & si prius quã spĩtales
fiant ex hacuita rapiunt᷑ custoditi
ꝑsacram̃ti sc̃ĩtatẽ: in t̃ra uiuentium
computant᷑ Vbi ẽ spes nr̃a & portio
dñs: nec inuenio ꝗd uerius intellegat᷑
in eo qđ scriptũ ẽ. In ꝑfectũ meum
uider̃ oculi tui: Quando quidem
sequit᷑ & in libro tuo om̃ scribent
Quȩ aũ peperit abel &enoc: & noe
& abraham ipsa peperit & moysen
& ꝓphetas : tempore posteriores.

Expanded text:
dhuc tamen dicit animales non posse percipere quae sunt spiritus dei. sicut enim in sacramentis ueteris testamenti uiuebant quidam spiritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium computantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quando quidem sequitur: et in libro tuo omnes scribentur. i Quae autem peperit Abel et Enoch et Noe et Abraham, ipsa peperit et Mosen et prophetas tempore poster
Abbreviated transcription (Latin):
Sit ecla in aluis hapens anima¬
lem pontionẽ : inalus sp̃rialemo
uocũq ergo tempore tales homines
eẽ coeperint in hac uita. ut iã diui¬
nis ꝓscłorũ distributione sacram̃tis
inbuti. Ad huc tam̃ carnalit̃ sapiant:
& carnalia dedõ. siue in hac uita siue
tiqua res ẽ in alus hominib habens
animalem portionẽ in alus aũ spi¬
talem: Ad animales ꝑtinet uetus tes¬
tam̃tũ ad sp̃ĩtales nouũ: sed primis
temporib utrũq occultũ fuit: Abadã
usq ad moysen : a moyse aũ manifesta¬
tũ ẽ uettis : & in eo ipso occultabatur
nouũ. quia occulte significabat᷑ Post¬
ea uõ quã in carne dñs uenit: reuela¬
tũ ẽ nouũ : ueteris sacram̃ta cessar̃:¬

Expanded text:
SIT ECCLESIA, IN ALIIS HABENS ANIMALEM PORTIONEM, IN ALIIS SPIRITALEM. Quocumque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac uita, ut iam diuinis pro saeculorum distributione sacramentis imbuti, adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue tiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. ad animales pertinet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit, ab Adam usque ad Mosen. a Mose autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit, reuelatum est nouum; ueteris autem sacramenta cessar
Abbreviated transcription (Latin):
putatis respondere:. horrui fratres
meiquando audiui egoquidem
ñ audiui aurib: me is : sed scr̃ frat᷑.
& coepis copus meus urbanꝰ noster
quihic pr̃bt suit: & modoẽ siccensis
cũ quodam talia sentiente confli¬
ger& uł se conflixisse referr&: cũ
urgueretur pondere orationis do¬
minice: urguebatenim eũ & dice¬
bat. siinnrã ẽ potestate ñ peccare
&innrã potestate omnes peccato¬
rũ tẽptationes: solis uoluntatir
nostre uirib superare : quaredõ
dicimꝰ : nenos inferas intẽptatio¬

Expanded text:
putatis respondere? horrui, fratres mei, quando audiui. ego quidem non audiui auribus meis, sed sanctus frater et coepiscopus meus Vrbanus noster, qui hic presbyter fuit et modo est Siccensis cum quodam talia sentiente confligeret uel se conflixisse referret, cum urgueretur pondere orationis dominicae — urguebat enim eum et dicebat: ,,si in nostra potestate est non peccare et in nostra potestate est omnes peccatorum temtationes solis uoluntatis nostrae uiribus superare, quare deo dicimus: ne nos inferas in temtatio
Abbreviated transcription (Latin):
ad hucsim in hoc genere malonis
ditibono dõmeo: Exultans cumtre¬
more. in eo quod donastimihi : & lu¬
gens in eo quod consum matus sum
sperans ꝑ fecturum te in memise¬
ncordias tuas. usque ad pacem ple¬
nariam : quãtecum habebunt
intenora & exterioramea. cum
ab soͤrta fuerit mor inuictoria 
est alia malitia di ei: quȩ utinam
sus ficiateiꝰ. Reficimus enim cotidi¬
anas ruinas cordons edendo & bi¬
bendo: prius quam escar & uentrẽ
destruas : cum occideris indigen
tiam sati&a te mirifica & corrip¬
tibilehoc indueris incorruptio¬
nem sempiternã Nunc autẽ.

Expanded text:
adhuc sim in hoc genere mali mei, dixi bono Domino meo, exsultans cum tremore in eo quod donasti mihi, et lugens in eo quod inconsummatus sum, sperans perfecturum te in me misericordias tuas, usque ad pacem plenariam, quam tecum habebunt interiora et exteriora mea, cum absorpta fuerit mors in victoria. Est alia malitia diei, quae utinam sufficiat ei! reficimus enim quotidianas ruinas corporis edendo et bibendo, priusquam escas et ventrem destruas, cum occideris indigentiam meam satietate mirifica, et corruptibile hoc indueris incorruptione sempiterna. Nunc aute
Abbreviated transcription (Latin):
locinluminat & omnem angelũ
mundum : ut lux sit. non in seipso
sed indõ: a quo si auertitur angel
fit in mundus. sicut sunt omnes.
qui uocantur in mundi spiritur:
N& iam lux in dño. sed inse ipsis
tenebre priuati partiri patione
lucis &ernȩ malienim nullana¬
tura est sed amissioboni mali
nomen accepit.
contra eos qutoicunt os hoc
factum essemnuntdũ utani¬

Expanded text:
hoc inluminat et omnem angelum hoc inluminat et omnem angelum mundum, ut sit lux non in se ipso, sed in deo: a quo si auertitur angelus, fit immundus, sicut sunt omnes qui uocantur immundi spiritus, nec iam lux in domino, sed in se ipsis tenebrae, priuati participatione lucis aeternae. mali enim nulla natura est, sed amissio boni mali nomen accepit. XVI. CONTRA EOS QVI DICVNT OB HOC FACTVM ESSE MVNDVM, VT ANI
Abbreviated transcription (Latin):
superiores: caelumq appellatũ
est: in quo firmamento. Quarto
die facta sunt sidera: Nimirũ ergo
si adistorum dierum operadĩ per¬
tinent angeli ipsi sunt illalux: quȩ
diei nomen accepit Cuius unitas
ut cõmendar&ur non est dictus
dies primus. sed dies unus: Necalius
ẽdies secundus. aut tertius. aut
c&eri : Sedidem ipseun us ad im¬
plendum senariũ uel septinarium
scilic& operum quȩ fecit dr̃ & sep¬
timam qui&isdĩ Cum enim dix̃
dr̃ fiatlux & factaẽ lux: Sir&te
in hacluce creatio intellegitur
an gelorum: ꝓ fecto facti sunt par¬
ticipes lucis a&erne: quod estip¬
sa in commutabilis sapientia dĩ.
perquẽ facta sunt omnia: quẽ di¬
cimus unigenitum dĩ filiũ: ut ea luce
inluminati. qua creatifierentlux.
&uo carenturdies participatione
in commutabilis lucis & diei: qđ ẽ
uerbũ dĩ ꝑ quod & ipsi & omnia fac¬
ta sunt: lumen quippe uerum:
quod inluminauit omnem homi¬
nem uenientem in hunc mundũ.

Expanded text:
superiores caelumque appellatum superiores caelumque appellatum est; in quo firmamento quarto die facta sunt sidera. nimirum ergo si ad istorum dierum opera dei pertinent angeli, ipsi sunt illa lux, quae diei nomen accepit, cuius unitas ut commendaretur, non est dictus dies primus, sed dies unus; nec alius est dies secundus aut tertius aut ceteri, sed idem ipse unus ad implendum senarium uel septenarium scilicet operum, quae fecit deus, at septimam quietis dei. cum enim dixit deus: fiat lux, facta est lux; si recte in hac luce creatio intellegitur angelorum, profecto facti sunt participes lucis aeternae, quod est ipsa incommutabilis sapientia dei, per quam facta sunt omnia, quem dicimus unigenitum dei filium, ut ea luce inluminati, qua creati, fierent lux et uocarentur dies participatione incommutabilis lucis et diei, quod est uerbum dei, per quod et ipsi et omnia facta sunt. lumen quippe uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum,
Abbreviated transcription (Latin):
aque quȩ supercaelo sunt laudent
nomen dni: quõ ipsedixit & factas̃.
ipse mandauit & creata sunt etiã¬
& hic apertissime a dõ factus esse
an gelos. diuinitus dictum est.
cumeis inter c&era cȩlestia cõme¬
moratir infertur ad omnia: ipse
dixit & facta sunt: Quis porro aude¬
bit opinari: post omnia ista quȩ sex
diebus enumerata sunt: angelos
factos : sed &siquis quam itadissipit
Sedarguit istam uanitatem illa scmp¬
tura paris auctoritatis. ubi dĩ dic̃
quando facta sunt sidera: Lauda¬
uerunt ie uoce magna omnes ange¬
li mei: Iamergo erantangeli quan¬
do facta sunt sidera: Facta sunt
aũ quacrto die: num quid nãdie
tertio factoͦs es se dicemus: absit:
in promptu est enim quidillodie
factum sit abaquis utique terra
dis creta est & distinctas sui genens
species: Duo ista elementa sumpse¬
runt : & ꝓduxit terra. quicqui dei
radicitus in her&: Num quid nam
secundo: ne hoc quidem: tuncenĩ
firmamentũ factũ est superaquas

Expanded text:
 super caelos sunt, laudent nomen Domini; quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandauit, et creata sunt. Etiam hic apertissime a Deo factos esse angelos diuinitus dictum est. cum eis inter cetera caelestia commemoratis infertur ad omnia: Ipse dixit, et facta sunt. Quis porro audebit opinari post omnia ista, quae sex diebus enumerata sunt, angelos factos? Sed etsi quisquam ita desipit, redarguit istam uanitatem illa scriptura paris auctoritatis, ubi Deus dicit: Quando facta sunt sidera, laudauerunt me uoce magna omnes angeli mei. Iam ergo erant angeli, quando facta sunt sidera. Facta sunt autem quarto die. Numquidnam ergo die tertio factos esse dicemus? Absit. In promtu est enim, quid illo die factum sit. Ab aquis utique terra discreta est et distinctas sui generis species duo ista elementa sumserunt et produxit terra quidquid ei radicitus inhaeret. Nusecundo? ne hoc quidem; tunc enim firmamentum factum est super aquas
Abbreviated transcription (Latin):
lucir hilius dequa loquor signifi¬
catisunt: Non aũ esse prȩtermissos.
liinc ex istimo quod scriptum est.
requi euisse dm̃ die septimo abope
ribus suis quȩ fecit: cum liberipse
ita sit &orsus. In principio fecit dr̃
cȩlum & terram: Vt ante cȩlũ & ter¬
ram nibil aliud fecisse uideatur cũ
ergo cȩlo & terra coeperit: atq ipsa
terra quã primitus fecit : Sicut scrp¬
tura consequenter eloquitur. in¬
uisibilis & inconposita: Nondũq
luce facta utique tenebre fuerint
superabyssum: Idest super quandã
terre & a quae in distinctam confu¬
sionem: Ubi enim lux non est: tene¬
bręsint necesse est : Deinde omnia
creando disposita sint quȩ per
sex dies consum mata narrantur.
Quo modo angeli pr&ermitterent᷑ :
tam quam nonessent in operib: dĩ
aquibus indie septimo requieuit:
opus aũdĩ esse angelos. hic quidẽ
& si non p̃termissum: nontam̃ eui¬
denter ex pressum est: Sed alibi hoc
scã scriptura clarissima uoce testa¬
tur: Nam & hymnotrium in cami¬

Expanded text:
lucis huius de qua loquor significati sunt. non autem esse praetermissos hinc existimo, quod scriptum est, requieuisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit, cum liber ipse ita sit exorsus: In principio fecit Deus caelum. et terram, ut ante caelum et terram nihil aliud fecisse uideatur. Cum ergo a caelo et terra coeperit, adque ipsa terra, quam primitus fecit, sicut scriptura consequenter eloquitur, inuisibilis et incomposita nondumque luce facta utique tenebrae fuerint super abyssum, id est super quandam terrae et aquae indistinctam confusionem ubi enim lux non est, tenebrae sint necesse est; deinde si omnia creando disposita sunt, quae per sex dies consummata narrantuquomodo angeli praetermitterentur tanquam non essent in operibus Dei, a quibus in die septimo requievit? Opus autem Dei esse angelos hic quidem etsi non praetermissum, non tamen evidenter expressum est. Sed alibi hoc sancta Scriptura clarissima voce testatur. Nam et in hymno trium in cami
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ tuum tam quã teipsũ: Itemq
audiat miserere animȩ tuȩ. placens dõ
hanc elemosinam idẽ ut dõ placeat ñ
faciens animȩ suȩ : quomodo dignas pro
peccatis suis elemosinas facere dicendus
ẽ: Adhoc eñi &illud scriptũ ẽ: qui sibi
malignus ẽ cuibonus erit᷑: orationes quip¬
pe adiuuant elemosinȩ : Vtiq intuendũ
ẽ quod legimus. Fili peccasti. neadiciasite¬
rũ & de p̃teritis dep̃care. ut tibi dimit¬
tantur: Propt̃ hoc ergo elemosinȩ faci¬
endae sunt : & cũ de p̃teritis peccatis de p̃ca¬
mur: exaudiamur: Non ut in eis ꝑseue¬
rantes: licentiã malifaciendi. nos ꝑele¬
mosinas comparare credamus : Ideo aũdñs
&dextris elemosinas ab eis factas : & sinis¬
tris ñ factas se in puta. turũ ẽẽ p̃dixit:
ut hinc ostenderet. quantũ ualeant ele

Expanded text:
proximum tuum tamquam te ipsum: itemque proximum tuum tamquam te ipsum: itemque audiat: Miserere animae tuae placens Deo. Hanc elemosynam, id est, ut Deo placeat, non faciens animae suae quo modo dignas pro peccatis suis elemosynas facere dicendus est? Ad hoc enim et illud scriptum est: Qui sibi malignus est, cui bonus erit? Orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: Fili, peccasti, ne adicias iterum et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur. Propter hoc ergo elemosynae faciendae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, exaudiamur; non ut in eis perseuerantes licentiam malefaciendi nos per elemosynas conparare credamus. Ideo autem Dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se inputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant ele
Abbreviated transcription (Latin):
pensis. homicidia & adulteria. & nefa¬
ria quȩq facta redimeret: Qđ  ab¬
tur. quȩ dignȩ sint ꝓpeccatis elemo¬
dicebat.: Facite ergo fructus dignos
penitentiȩ: ꝓcul dubio ñ inueniet
eas facere. quiuitã suã usq ad mor¬
tẽ cottidianorũ criminũ ꝑ petrati¬
one confundunt: Primo quia in au¬
ferendis rebus alienis. longe plura
diripiunt: ex quib ꝑ exigua paupe¬
rib largiendo xp̃m se adhuc pas¬
cere existimant: ut licentiã male¬
factorũ ab illo emisse uel cottidie
potius emere credentes: securidã¬
nabilia tanta cõmittant: qui si pro
uno scelere omnia sua distribue¬
rent indigentib: m̃bris xp̃i nisi de¬
sisterent atalib factis. habendo ca¬
ritatẽ que ñ agit ꝑperam: aliquid eis
prodes se ñ posset: Qui ergo dignas
psuis peccatis elemosinas facit pria¬
us eas facere incipit ascipso: indig¬
num ẽ cnĩ. utinse ñ faciat: qui fac̃ in
ꝓximũ: cũ audiat dicentem dm̃ Diliges

Expanded text:
pensis homicidia et adulteria et nefapensis homicidia et adulteria et nefaria quaeque facta redimeret. Quod si abtur, quae dignae sint pro peccatis elemodicebat: Facite ergo fructus dignos paenitentiae, procul dubio non inuenientur eas facere, qui uitam suam usque ad mortem cottidianorum criminum perpetratione confodiunt: primum, quia in auferendis rebus alienis longe plura diripiunt, ex quibus perexigua pauperibus largiendo Christum se ad hoc pascere existimant, ut licentiam malefactorum ab illo se emisse uel cottidie potius emere credentes securi damnabilia tanta committant. Qui si pro uno scelere omnia sua distribuerent indigentibus membris Christi, nisi desisterent a talibus factis habendo caritatem, quae non agit perperam, aliquid eis prodesse non potest. Qui ergo dignas pro suis peccatis elemosynas facit, prius eas facere incipit a se ipso. Indignum est enim, ut in se non faciat, qui facit in proximum, cum audiat dicentem Deum: Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ eñi nullus ẽ inquiunt dies : quo axp̃i¬
anis hȩc orationan dicatur: ita nullũ
ẽ cottidianũ qualecũq peccatũ. qđ il¬
nob̵ debita nr̃a. si qđ sequitur facere
curemus : sic̃ & nos dimittimus debito¬
rib nr̃is: Non eñi ait dñs inquiunt si
dimittet inquid uob peccata ur̃a: qua¬
liacumq ergo ł quanta cũq sint. &iã¬
si cottidie ꝑpetrentur: nec ab eis. uita
disce dat in melius cõmutat i ꝑelemo¬
sinam uenia ñ negat remitti posse
prȩsumunt: Sedbene qđ isti dignas
propeccatis elemosinas cõmou̾ent ẽe
faciendas: quõ sidicerent: qualescũq
peceatis cottidianis & magnis & quan¬
tacũq scelerũ consuetudine: miseri¬
cordiam posse in petrare diuinã ut
ea cottidiana remissio sequeretur
uiderent se rem dicere absurdã atq
ridiculam: Sic eñi cogerent᷑ fateri
posse: ut opulentissimus homo: decẽ¬
nũmulis diuturnis inelemosinas in¬

Expanded text:
Sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a ChriSicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a Christianis haec oratio non dicatur: ita nullum est cottidianum qualecumque peccatum, qunobis debita nostra, si quod sequitur facere curemus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. non enim ait dominus, inquiunt: "sdimittet, inquit, uobis peccata uestra. qualiacumque ergo uel quantacumque sint, etiam cotidie si perpetrentur nec ab eis uita discedat in melius commutata, per elemosynam ueniae non negatae remitti posse praesumunt. sed bene, quod isti dignas pro peccatis elemosynas commonent esse faciendas; quoniam, si dicerent qualescumque peccatis et cottidianis et magnis et quantacumque scelerum consuetudine misericordiam posse inpetrare diuinam. ut ea cottidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam adque ridiculam. Sic enim cogerentur fateri fieri posse, ut opulentissimus homo decenummulis diurnis in elemosynas in