comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui facit facit. & tamen de seruo dĩ
scriptum est fecit enim mirabilia in
uica sua. qm̃ ex deo fecit. & ꝑ eum ds̃
fecit. nec contrarietas procedit ulla
ex his. sic ds solus sanctificat & bene¬
dicit. qm̃ ab ipso om̃is sanctificatio
& benedictio. est. & tamen sacerdos
minister di sanctificat & benedicit.
qm̃ ꝑ ipsum quȩdã sanctificatio &
benedictio est. quȩ & ipsa quoq a
dõ est qui est auctor in dono. & ꝑ
dm̃ qui cooꝑator est in ministerio.
Tali consideratione rationabiliter
distinguitur. quid in sacramentis õĩbꝰ
singillatim uel creatio quantũ ad
naturam elementi. uel institutio et
sanctificatio quantum ad uirtutẽ
sacramenti oꝑatur. & in ipsa san¬
ctificatione quantum ex illo est qͥ¬
dator est muneris. & quantum ex ipso
uel potius ꝑ ipsum qui solum mi¬
nister est dispensationis. Postremo
quinq discreta & distincta ab inui¬
cem ad cognitionẽ procedunt. ds̃
medicꝰ. homo egrotus. sacerdos mi-¬

Expanded text:
facit qui facit; et tamen de servo Dei facit qui facit; et tamen de servo Dei scriptum est: Fecit enim mirabilia in vita sua ; quoniam ex Deo fecit et per eum Deus fecit; nec contrarietas ulla ex his procedit, sic Deus solus sanctificat et benedicit; quoniam ab ipso omnis sanctificatio et benedictio est, et tamen sacerdos minister Dei sanctificat et benedicit; quoniam per ipsum quaedam sanctificatio et benedictio est, quae et ipsa quoque a Deo est, qui auctor est in dono, et per Deum qui cooperator est in ministerio. Tali consideratione rationabiliter distinguitur quid in sacramentis omnibus sigillatim, vel creatio quantum ad naturam elementi, vel institutio et sanctificatio quantum ad virtutem sacramenti operatur; et in ipsa sanctificatione quantum ex illo qui dator est muneris, et quantum ex ipso vel potius per ipsum qui solum minister est dispensationis. Postremo quinque discreta et distincta ab invicem ad cognitionem procedunt: Deus medicus, homo aegrotus, sacerdos mi
Abbreviated transcription (Latin):
tis quod sanctificandum ẽ sanctifi¬
catur. Ut sit quidem una uirtus. ꝑ
unum opus ad unũ effectũ. Quȩ qui¬
dem uirtus in . uͦ simł oꝑantib sic
discernitur. qm̃ ꝑ alterũ datur. ꝑ
alterũ ministratur. Alter est a quo
datur. alcer ꝑ quẽ mittit᷑. Et c̃u ue¬
nit ipsa gr̃a ad nos. ꝑ illum uenit a
quo uenit. qm̃ ministranti cooꝑat᷑
auctor muneris. sed non similiter ab
illo uenit ꝑ quem uenit. quia auctor
muneris ẽẽ non pocest. qui solum
est minister dispensationis. Nemo
igitur dicat quomͦ homo sanctificat
quando ds ꝑ hominẽ sanccificat. qm̃
in hoc uerns homo facit. quod ds
in suo facit homo uere non facit. qm̃
ueritatem non facit. qm̃ ꝑ se & in
suo non nisi malum facit. Sicut ergo
ds̃ solus mirabilia facit. qm̃ de ipso
scriptura dicit. qui facit mirabilia
om̃is qui facit ꝑ ipsum facit. & ꝑ om¬
nem qui facit ipse facit. ideoq solus
facit. qm̃ ipsius solius est quod om̃is

Expanded text:
tis quod sanctificandum est sanctifitis quod sanctificandum est sanctificatur, ut sit quidem una virtus per unum opus ad unum effectum, quae quidem virtus in duobus simul operantibus sic discernitur; quoniam per alterum datur, per alterum ministratur. Alter est a quo datur, alter per quem mittitur. Et cum venit ipsa gratia ad nos, per illum venit a quo venit; quoniam ministranti cooperatur auctor muneris, sed non similiter ab illo venit per quem venit, quia auctor muneris esse non potest qui solum est minister dispensationis. Nemo igitur dicat quomodo homo sanctificat, quando Deus per hominem sanctificat; quoniam in hoc verius homo facit quod Deus in suo facit homo, vere non facit, quoniam veritatem non facit; quoniam per se et in suo non nisi malum facit; sicut ergo Deus solus mirabilia facit, quoniam de ipso Scriptura dicit: Qui facit mirabilia omnis qui facit per ipsum facit et per omnem qui facit ipse facit. Ideoque solus facit, quoniam ipsius solius est, quod omnis
Abbreviated transcription (Latin):
minus erat fecit. & qui minor fuit.
fecit quod manis fuit. Plus enim sc̃i
in creatione naturã acceꝑunt ut
ẽẽnt. in scĩficatione grãm ut bona
& scã ẽẽnt. Si ergo dis creat. sacerdoᷤ
scificat. plus homo facere uidecur
quam ds. quod om̃mo absurdum
& inconueniens c̾ẽt. si non quod ho¬
no factt hoc etiam faceret & ds. Ds
enim sine homine creat. sed homo fi¬
ne deo non scĩficatꝰ Ut gr̃a quodãmͦ
a summo incipiat. & in imo consũ¬
metur. & in hoc ipso descensus gr̃e
nobis significet᷑. quia nisi gr̃ã descen¬
deret. iacentes non eleuaret. Creauit
primum ds ꝑ se & in suo. hoc est solus
in maiestate. instituit postea salua
cor quidem ꝑ se m nostro. hocͤ solus
& in humanitate. Sanctificat postre¬
mo sacerdos. neq ꝑ se neq in suo. qr
nec solus ipse est qui opatur. nec uir¬
tus ipsius est. quȩ ad sc̃ificationem tͥbuit᷑
pse enim ministranti cooꝑatur. cuiꝰ
uirtute ꝑ ministerium ministran-¬

Expanded text:
minus erat feciminus erat fecifecit quod majus fuit. Plus enim contulit in creatione naturam acceperunt ut essent; in sanctificatione gratiam, ut bona et sancta essent. Si ergo Deus creat et sacerdos sanctificat, plus homo facere videtur quam Deus, quod omnino absurdum et inconveniens esset, si non quod homo facit hoc etiam faceret et Deus. Deus enim sine homine creat, sed homo sine Deo non sanctificat. Ut gratia quodammodo a summo incipiat, et in imo consummetur; et in hoc ipso descensus gratiae nobis significetur, quia nisi gratia descenderet, jacentes non elevaret. Creavit primum Deus per se et in suo, hoc est, solus et in majestate. Instituit postea Salvator per se quidem sed in nostro, hoc est solus et in humanitate. Sanctificat postremo sacerdos neque per se neque in suo, quia nec solus ipse est qui operatur, nec virtus ipsius est quae ad sanctificationem tribuitur. Ipse enim ministranti cooperatur, cujus virtute per ministerium ministran
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantium.
st ĩgitur triplex causa hae
institutionis sacramentoꝵ omium.
humiliatio. eruditio. & exercitacio
hominis. Quȩ cause si non eẽnt. sac̃¬
menta omnino idest sacroꝵ signa
uel instrumenta. elementa ꝑse ẽẽ ñ
possent. Quod enim elementa sacra¬
menta sunt. non natura prima facit.
s apposita institutio ꝑ dispensationẽ.
& grã infusa ꝑbenedictionem. Que
duo si elementa post primã naturam
non accepissent. sacramenta ꝓprie ẽẽ
ñ potuissent. Dedit primum natura
habilitatem ut hoc ẽẽ possent. ad iũx̃
scda institutio auctoritatẽ ut hoc fi¬
erẽt. suꝑaddit tercia benedictio sanc¬
titatẽ ut ħ eẽnt. Prima facta ꝑ crea-¬
torem. scd̃a ꝓposita ꝑ saluatorem. ter¬
cia administrata ꝑ dispensatorem.
Primũ creator ꝑ maiestatẽ uasa for-¬
mauit. postea saluator ꝑ insticutio¬
nem eadem ꝓposuit. postremo dispen-¬
sator ꝑ benedictionem hec ipsa mun¬
dauit. & gr̃a impleuit. E apparet
mirabile. quia qui maior fuit quod

Expanded text:
antium. Est igitur triplex causa haec institutionis sacramentorum omnium: humiliatio, eruditio et exercitatio hominis. Quae causae si non essent, sacramenta omnino, id est sacrorum signa vel instrumenta, elementa per se esse non possent. Quod enim elementa sacramenta sunt, non natura prima facit; sed apposita institutio per dispensationem, et gratia infusa per benedictionem, quae duo si elementa post primam naturam non accepissent, sacramenta proprie esse non possent. Dedit primo natura habilitatem ut hoc esse possent; adjunxit secunda institutio auctoritatem ut hoc fierent; superaddidit tertia benedictio sanctitatem ut haec essent. Prima facta per Creatorem; secunda proposita per Salvatorem; tertia administrata per dispensatorem. Primum Creator per majestatem vasa formavit, postea Salvator per institutionem eadem proposuit; postremo dispensator per benedictionem haec ipsa mundavit; et gratia implevit. Et apparet mirabile, quod qui major fuit, quod
Abbreviated transcription (Latin):
t si factum fuisset quod ẽẽ po¬
tuit. ⁊ tam̃ futurũ non fuit. fu¬
turum fuisset. & prescitum quod
futurũ ñ fuit: nec prescientia husꝰ
fucuri mutata fuisset. s nũquã ha¬
bita. quia futurũ ñ fuisset. Qd̃ autẽ
p̃destinauit ds. facturũ se disposuit.
nec p̃destinauit nisi qd̵ facturꝰ fuit.
Presciuit autẽ quedã quȩ faccurus ñ
fuit. quia presciuit om̃e quod futu-¬
rum fuit. in quo quedã futura fu¬
erunt quȩ facturꝰ fuit. quedã que
ꝑmissurus. Propter hoc aliquid
amplius p̃destinatio habere uidet᷑.
quam p̃scientia. quia p̃scientia etiã
de alieno ẽ. p̃destinatio autẽ nisi de
ꝓprio esse non potest.De ꝓuidentia¬

Expanded text:
t si factum fuisset quod esse potuit, et tamen futurum non fuit, futurum fuisset et praescitum quod futurum non fuit, nec praescientia hujus futuri mutata fuisset; sed nunquam habita, quia futurum non fuisset. Quod autem praedestinavit Deus facturum se disposuit; nec praedestinavit nisi quod facturus fuit. Praescivit autem quaedam qui facturus non fuit; quia praescivit omnem quod futurum fuit, in quo quaedam futura fuerunt quae facturus fuit; quaedam quae permissurus, propter hoc aliquid amplius praedestinatio habere videtur quam praescientia, quia praescientia etiam de alieno est; praedestinatio autem nisi de proprio esse non potest. CA
Abbreviated transcription (Latin):
habuisse creditur. explicare difficile
ẽ. excepto eo quod diximus quia per
internam aspirationẽ uisibiliter edoc¬
tus. nullatenus de ipso creatore suo
dubitare pocuit. De cognitione sui.

Expanded text:
abuisse creditur explicare difficile est, excepto eo quod diximus quod per internam inspirationem visibiliter edoctus, nullatenus de ipso creatore suo dubitare potuit. CAP. XV. De cognitione sui.
Abbreviated transcription (Latin):
excusabilis iudecur homo pro
eo quod natura infirmitate mortalita¬
tis corrupta affectum suũ iam ex ne-¬
cessitate ultra mensuram effluentẽ
ꝑ se cohibere non pocest. considerandũ
est quia non pocest excusare illa neces¬
sitas. quam precedens oꝑata est uolun¬
tas. Culpa enim uoluncaria penam
m̾uit. pena aũ oꝑata ẽ infirmitatẽ. infir¬
mitaᷤ aũ indur necessitatẽ. et id circo
quia necessitatem oꝑata est uoluntas.¬
ipsam uoluntatẽ excusare non potest
necessitas. Transgressionẽ ergo suꝑioris
appetitus. quȩ solum fuit culpa. subse¬
cuta est trangressio inferioris. quȩ est
& pena & culpa. In spũ: sola culpa. in car¬
ne: pena & culpa. Concupiscentia sp̃c in-¬

Expanded text:
excusabilis videtur homo pro eo quod natura infirmitate mortalitatis corrupta affectum suum jam ex necessitate ultra mensuram effluentem per se cohibere non potest, considerandum est quod non potest excusare illa necessitas quam praecedens operata est voluntas. Culpa enim voluntaria poenam meruit; poena autem operata est infirmitatem: infirmitas vero induxit necessitatem. Et idcirco quia necessitatem operata est voluntas, voluntatem ipsam excusare non potest necessitas. Transgressionem ergo superioris appetitus quae solum fuit culpa, subsecuta est transgressio inferioris quae est et poena et culpa. In spiritu solo culpa: in carne, et poena, et culpa. Concupiscentia spi
Abbreviated transcription (Latin):
or eni inmat̾ia p̃iacente cre
aluid ẽe potest id qͦd est: ⁊ id̃ de quo
est. quia unum ⁊ simplex ⁊ in diui¬
duum ⁊ in materiale ẽ totum qͦd
ẽ.s facta est in sua natura ⁊ ẽe suo
qͣntum ad substantiã spiritalem ꝑ¬
fecta ñ ut massa aut ꝯfusa materia.¬
aut rudis moles aut aceruus. aut
ꝯgregatio cumulata. aut ex hiis
aliquid quod illam non contingit.
s ꝑsonalit distincta & expressa ⁊ cõ-¬
sigͥnata numero sp̃ualis & intelligi¬
bilis discretionis. ut multitudo rati-¬
onalis & intelligibiles sp̃c subsisten¬
tes. habentes ingenitam rationem
⁊ formam sapientiȩ concreatȩ. et
qualitatem spiritalem intelligentiȩ
capacis scđm modum ⁊ mensur̃a
conditiõis ꝓfectus sublimioris ⁊ illu¬
strationis suꝑuenture in ipsos: Li¬
berum quoq arbitrium in ipso¬
mox exordio insitum innatumq
pariter possidentes. quo poterant si¬
ne uiolentia ad utrum lib& ꝓpria
uoluntate deflecti. in altero aduiti

Expanded text:
on enim in materia praejacente creaaliud esse potest id quod est, et id de quo est. Quia unum et simplex et individuum et immateriale est totum quod est; sed facta est in sua natura et esse quantum ad substantiam spiritualem perfecta; non ut massa aut confusa materia ut rudis moles, aut acervus, aut congregatio cumulata, aut ex his aliquid quod illam non contingit, sed personaliter distincta et expressa et consignata numero spiritualis et intelligibilis discretionis et multitudo rationalis et intelligibiles spiritus subsistentes, habentes ingenitam rationem et formam sapientiae concreatae et qualitatem spiritualem intelligentiae capacis secundum modum et mensuram conditionis profectus sublimioris et illustrationis superventurae in ipsos. Liberum quoque arbitrium mox exordio insitum innatum pariter possidentes quo poterant sine violentia ad utrumlibet propria voluntate deflecti; in altero adjuti
Abbreviated transcription (Latin):
sine coactione. in altero derelicꝰti
querat qualis in exordio suo fa-¬
cta sit uł condita spualis natura.
qͣtuor sunt ista quȩ ꝓposuimus et
diximus angłis in conditione fua
attributa Hoc ẽ primum: sub¬
stantiam simplicem & in materialẽ.
& scđm: discretionem ꝑsonalem. &
tercium: formã sapientiȩ & intel-¬
ligentiȩ rationalem. quartum uͦ:
siue adbonũ siue ad malũ liber̃ã
inclinandȩ uoluntatis ⁊ electionis
ꝓpriȩ potestatem Et sequit᷑ post
hȩc consideratio magna: ⁊ necessaria
ad intelligentiã ueritatis de sp̃uali
substantia eorum. ⁊ de sapientia ipso¬
rum:⁊ de libertate arbitrii. & de cę¬
teris quȩ cirea ista consistunt. si om
nibꝰ equalia erant quȩ equalit om-¬
nibus inerant E qualĩt enim õibꝰ
inerant quȩ ꝯmunia omnibꝰ erant.
de quibꝰ nichil excipiebatur qͦd non
erat in omnibꝰ. s nondũ constat si
equale erat qͦd equaliter inerat. Et
hoc quȩrendum est primũ de sub¬

Expanded text:
sine coactione, in altero derelicti quis igitur quaerat qualis in exordio suo facta sit vel condita spiritualis natura, quatuor sunt ista quae proposuimus et diximus angelis in conditione sua attributa; hoc est primum substantiam simplicem et immaterialem; secundum, discretionem personalem; et tertium formam sapientiae et intelligentiae rationalem; quartum vero sive ad bonum sive ad malum liberam inclinandae voluntatis et electionis propriae potestatem. Et sequitur post hoc consideratio magna necessaria ad intelligentiam veritatis et de spirituali substantia eorum, et de sapientia ipsorum, et de libertate arbitrii, et de caeteris quae circa ista consistunt, utrum omnibus aequalia erant quae aequaliter omnibus inerant. Aequaliter enim omnibus inerant quae communia omnibus erant, de quibus nihil excipiebatur quod non erat in omnibus. Sed nondum constat an aequale erat quod aequaliter inerat. Et hic quaerendum est primum de sub
Abbreviated transcription (Latin):
quo ipsum iusticiȩ amorem amisit.
Sic̃ enim iusticia amatori suo deesse pͥo¬
test. ita illi a quo non amatur nulla¬
tenus adẽẽ potest. In hoc igit᷑ iusticia
hominis fuit. quod appetitum suum
extra mensurã extendit. & scđm qua¬
litatem cum creatori suo parificari uo-¬
luit. & scđ̃m tempus cum ante meri-¬
cum. premium preriꝑe festinauit. Cũ
igit᷑ summũ bonũ appetiit. bonũ appe¬
tut. sed non bene appetiit. quia illud
& mmoderate & intempestiue appre¬
hendere concupiuit. Quid malũ

Expanded text:
quo ipsum justitiae amorem amisit. quo ipsum justitiae amorem amisit. Sicut enim justitia amatori suo non deesse potest, ita illi a quo non amatur nullatenus adesse potest. In hoc igitur injustitia hominis fuit, quod appetitum suum extra mensuram extendit et secundum qualitatem, cum creatori suo parificari voluit, et secundum tempus, cum ante meritum praemium praeripere festinavit. Cum igitur summum bonum appetiit, bonum appetiit, sed bene non appetiit, quia illud et immoderate et intempestive apprehendere concupivit. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
preriꝑe festinaret. cum illud priusqͣ
obedientiam consummasset accipere
non deberet. Sicut igitur in his bonis
commodũ hominis constitutũ erat.
sic in mensura utendi uel fruendi
bonis his iusticia enus esse debuerat.
Et quemadmodum uoluntas ei data
fuerat. qua bona sua & in bonis suis cõ-¬
modum suum appeteret. ita etiam uo-¬
luntati eius insitum fuerat. ut ipsa ei
mensura. scdm quam eisdem bonis
suis uti uel frui debuerat. non displi¬
ceret. In eo igitur quod bona sua ama¬
uit. consideramꝰ appecitum cõmodi.
n eo autẽ quod mensuram in bonis
sus dilexit intelligimus appecitũ iusti
Si ergo mensuram homo semꝑ dilexisset.
appetitum iusti non amisisset. mensu-¬
ram autẽ semꝑ dilexisset si extra men-¬
suram nichil uoluisset. Ex quo autẽ
extra mensurã aliquid uelle cepit: men-¬
suram uelle cessauit. Postquam autem
cessauit uelle mensurã. destitit amare
iusticiam. & in ipso iusticiam ꝑdidit.

Expanded text:
praecipere festinaret; cum illud priusquam praecipere festinaret; cum illud priusquam obedientiam consummasset accipere non deberet. Sicut igitur in his bonis commodum hominis constitutum erat, sic in mensura utendi vel fruendi bonis his justitia ejus esse debuerat. Et quemadmodum voluntas ei data fuerat, qua bona sua et in bonis suis commodum suum appeteret; ita et voluntati ejus insitum fuerat ut ipsa ei mensura secundum quam eisdem bonis suis uti vel frui debuerat non displiceret. In eo igitur quod bona sua amavit; consideramus appetitum commodi. In eo autem quod mensuram commodi in bonis suis dilexit: intelligimus appetitum justi. Si ergo mensuram semper homo dilexisset, justi appetitum non amisisset. Mensuram autem semper dilexisset, si extra mensuram nihil voluisset. Ex quo autem extra mensuram aliquid velle coepit, mensuram velle cessavit. Postquam autem cessavit velle mensuram, destitit amare justitiam. Et in ipso justitiam perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
mensure in fructu suꝑioris bo¬
hi. Bĩptitus tantum inueniebatur.
Primo ut sciret homo qualiter illo bo¬
no frui deberet. sccło ut etiam quando
eum illo bono frui conueniret agnost¬
ret. Nam quo bono ibi fruendum ẽ
idcuro querendum non erat. qm̃ non
nisi unum bonũ solum ibi erat. Diml¬
uter & quantũ illo bono fruendũ esset.
om̃ino querendum non erat. cum sine
dubitatione constaret. quia quanto
magis illo frueretur quis. tanto utiq
felicior ẽẽc. Iuic autẽ solum mensura
quantitatis querenda est: ubi parũ
aut nimium ec̃ pocest. Fructus autẽ
huius boni ita se habet. ut in eo qui mi¬
nus possidet plenum sic. & qui ampliꝰ
non sit suꝑfluum. In hoc igitur solo
mensura constabat. ut agnosceretur
qualiter illo bono frui deberet. ne mor¬
dmate illud non quidẽ ad imitatioẽm
sic̃ creaturȩ conuenit. sed ad equalitatẽ
quod creacure possibilitatem transcen¬
dit possidere concupisceret. Similiter
ut attenderet ne illud ante tempus

Expanded text:
mensurae in fructu superioris boni bipertitus tantum inveniebatur. Primo, ut sciret homo qualiter illo bono frui deberet. Secundo, ut etiam quando eum illo bono frui conveniret agnosceret. Nam quo bono ibi fruendum esset idcirco quaerendum non erat; quoniam non nisi bonum unum solum ibi erat. Similiter et quantum illo bono fruendum esset omnino quaerendum non erat: cum sine dubitatione constaret, quia quanto magis illo frueretur quis tanto utique felicior esset. Illic autem solum mensura quantitatis quaerenda est; ubi parum aut nimium esse potest. Fructus autem hujus boni ita se habet ut in eo qui minus possidet plenum sit; et qui amplius, non sit superfluum. In hoc ergo solo mensura constabat ut agnosceretur qualiter illo bono frui deberet, ne inordinate illud non quidem ad imitationem sicut creaturae convenit; sed ad aequalitatem quod creaturae possibilitatem transcendit possidere concupisceret. Similiter ut attenderet ne illud ante tempus
Abbreviated transcription (Latin):
sed ordinatum non est. quando preua-¬
ricatur. Uidemus quando infirmus
potionẽ appetit uel sectionẽ. non tam̃
amaritudinẽ appetit uel dolorẽ sed
sanitatem. E sunt quedam dulcia q̃
appecuntur. & male appetuntur. qr
inordinata sunt. nec tamen mala sũt
quia dulcia sunt. sed quia mordinata
appetuntꝰ qr ordinata s̃ nec t̃nbona s̃ qr a
mara s̃ s qr orditiata sunt. ⁊ fit ñnunꝗͣ
ut ea que dulcia sunt aliquid in se bo-¬
ni habeant. & multum mali generẽt
ex se. & sit bonum paruum in illis. &
magnum malum ex illis. & rursum
sit. ut ea quȩ amara sunt aliquid ma¬
li habeant in se. & multum boni ge¬
nerent ex se. & sit paruum malum¬
in illis. & bonum magnum ex illis.
Et propterea inprudentes qui presentia
uident. futura non preuident. parua
mala fugiunt & magna incurrunt.
& parua similicer bona eligunt. &
magna ꝑdunt. Et in omib his camen
non nisi commodũ appetitur. quan¬
do ordinate quidem bene. quando ũ

Expanded text:
sed ordinatum non est quando praevased ordinatum non est quando praevaricatur. Videmus quod aliquando infirmus potionem appetit vel sectionem; non tamen amaritudinem appetit vel dolorem, sed sanitatem. Et sunt quaedam dulcia quae appetuntur et male appetuntur, quia inordinata sunt, nec tamen mala sunt quia dulcia sunt, sed quia inordinata appetuntur, quia ordinata sunt, nec tamen bona sunt; quia amara sunt, sed quia ordinata sunt. Et fit nonnunquam ut ea quae dulcia sunt aliquid in se boni habeant, et multum mali generant ex se; et sic bonum parvum in illis et magnum malum ex illis. Et rursum fit ut ea quae sunt amara aliquid mali habeant in se, et multum boni generent ex se; et sic parvum in illis malum, et bonum magnum ex illis. Et propterea imprudentes qui praesentia vident futura non praevident; parva mala fugiunt et magna incurrunt; et parva similiter bona eligunt et magna perdunt. Et in omnibus tamen non nisi commodum appetitur, quando ordinate quidem bene, quando vero
Abbreviated transcription (Latin):
in eo malum constat quod appecit
quod commodũ est. sed in eo quod or¬
dinacum non est. Sicut enim datũ
illi est quod cõmodũ est appecere. ita
eciam ꝓhibitum est illi appecere qd̾¬
est mordinatum. Cum ergo in unum
concurrunt quod aliquom᷑ cõmodũ
est. & quod ordinatum: est. si appetitꝰ ẽ
ad cominodum in affectui. quia hoc na¬
turȩ est insitum. refrenandus tamen¬
est ab effectu ꝓpter debitum racionis.
cui ad mordinata ire non est concessũ.
n hoc enim pulchritudo apparet &
dignitas rationis. quod affectum suũ
ab inordinatis cohibet. qm̃ id circo plu¬
ra commoda ẽẽ debuerunt. a quib
dum ratio presidens affectum quan¬
tum in se erat effluentem restringer&.
quanta foret dignitas & excellentia
natura appetere potest preter
commodũ. non ideo falsum existimã¬
dum est quia quȩdam appetit. in qͥb
commodũ eius non est quando deci¬
pitur. uel etiam quia quȩdam appe-¬
tit. in quib aliquod commodũ est.

Expanded text:
in eo malum constat quod appetit in eo malum constat quod appetit quod commodum est, sed in eo quod ordinatum non est. Sicut enim datum illi est quod commodum est appetere, ita etiam prohibitum est illi appetere quod inordinatum est. Cum ergo in unum concurrunt quod aliquomodo commodum est et quod ordinatum non est, si appetitus est ad commodum in affectu quia hoc naturae est insitum refrenandus est tamen ab effectu propter debitum rationis cui ad inordinata ire non est concessum. In hoc enim pulchritudo apparet et dignitas rationis quod affectum suum ab inordinatis cohibet. Quoniam idcirco plura commoda esse debuerunt, a quibus dum ratio praesidens affectum quantum in se erat effluentem restringeret, quanta foret dignitas et excellentia hil omnino natura appetere potest praeter commodum, non ideo falsum existimandum est quod quaedam appetit in quibus commodum ejus non est quando decipitur, vel etiam quod quaedam appetit in quibus aliquod commodum est,
Abbreviated transcription (Latin):
re naturaliter datum sit. intantum
ut ipsa natura in eo quod facta ẽ im¬
mobilicer consistente. aliud om̃ino
preter commodũ suum appetere non
ed aliud est id qd̾ Etendum.
auquomodo commodũ ẽ ap¬
petere eo modo quo cõmodũ non est.
atq aliud id quod comodũ ẽ deside¬
rare eo modo quo commodũ ẽ. Om̃e
cõinodũ est. ⁊ non appetit eomͦ qͦ
commodum ẽ. tamen putans cõmo¬
dum ẽẽ eo modo quo appetit. iste ñ
nisi cõmodum appetit. quãuis com¬
modũ non sit. quod appetit. quia ꝓpc̃
cõmodum appecit quod appetit. &¬
putat commodũ suum ẽẽ in illo qd̃
appecit. Non ergo decipit᷑ in eo quod
cõmodum suum appecit. quia scit
commodũ suũ esse quod appecit.s
decipitur in eo quod commodũ suũ
ẽẽ putat ubi non est. in illo iudelicet
quod ꝓpter commodum suũ appe-¬
tit. Qui autem appecit quod cõmo¬
dum ẽ. & eo modo appecit quod cõmo¬
dum est. ordinatũ tamen non ẽ: non

Expanded text:
re naturaliter datum sit intantum re naturaliter datum sit intantum ut ipsa natura in eo quod facta est immobiliter consistente: aliud omnino praeter commodum suum appetere non et aliquo modo commodum est appetere eo modo quo commodum non est, atque id aliud quod commodum est desiderare eo modo quo commodum est. Omnecommodum est et non appetit eo modo quo commodum est, tamen putans commodum esse eo modo quo appetit; iste non nisi commodum appetit, quamvis commodum non sit illud quod appetit, quia propter commodum appetit quod appetit; et putat commodum suum esse in illo quod appetit. Non ergo decipitur in eo quod commodum suum appetit; quia scit commodum suum esse quod appetit, sed decipitur in eo quod commodum suum esse putat ubi non est: in illo videlicet quod propter commodum suum appetit. Qui autem appetit quod commodum est, et eo modo appetit quo commodum est, ordinatum tamen non est; non
Abbreviated transcription (Latin):
cessitas gignitur. ut extra ordinem
primȩ disposicionis necessario appe¬
titum extendat. quatinus scilicet ñ
solum naturã custodiat. sed ut etiã
ipsius naturȩ uitium & corruptioẽm
expellat. Sp̃c enim sicut ei naturalĩt¬
datum est cõmodum carnis suȩ dili¬
gere. sic naturalit etiam habet: ut eiꝰ
incõmodũ non possit amare.
Quod necessitas concupiscendi non ex¬
cusat quia uoluntate uenit.
ciendum uero qm̃ hȩc necessitas
concupiscendi non idõ culpa
non est quia necessitas ẽ. quia ut eẽt
hec necessitas. ñ necessitas causa fuit .s.
uoluntas. Sed quid dicemus: Si hoc
naturaliter habet homo ut incõmo¬
dum suum amare non possit. neq cõ-¬
modũ suum fastidire. ergo quicquid
appetit cõmodum illi est. & non ap¬
petit nisi cõmodum suum unquam.
Quod si uerum est. quare reprehendit᷑
aliquando uel accusatur pro eo quod
appecit. cum non appetat umquam
nisi cominodũ suum. & hoc ei appete¬

Expanded text:
cessitas gignitur, ut extra ordinem cessitas gignitur, ut extra ordinem primae dispositionis necessario appetitum extendat, quatenus scilicet non solum naturam custodiat, sed etiam ut ipsius naturae vitium et corruptionem expellat. Spdatum est commodum carnis suae diligere; sic naturaliter etiam habet ut ejus incommodum non possit amare.necessitas concupiscendi non excusat, quia a voluntate venit. Sciendum vero est quod haec necessitas concupiscendi non ideo culpa non est, quia necessitas est; quia ut esset haec necessitas, non necessitas causa fuit sed voluntas. Sed quid dicemus? Si hoc naturaliter habet homo ut incommodum suum amare non possit neque commodum suum fastidire. Ergo quidquid appetit commodum illi est, et non appetit nisi commodum suum unquam. Quod si verum est, quare reprehenditur aliquando vel accusatur pro eo quod appetit, cum non appetat unquam nisi commodum suum et hoc ei appete
Abbreviated transcription (Latin):
ret. ut sicut eius integritatẽ & sanita¬
tem diligeret. sic etiam om̃ĩa quȩ ad
illam conserriandã ualerent libenter
prouideret.Rursum ne uel in illis
querendis labor c̾et. uel in sumendiᷤ
ꝑiculum. indigentiam simul & ap¬
petitum carnalem certa mensura
cemꝑauit. quatinus ei ad fomentũ
& pauca sufficere potussent. & ad sa¬
cietatem modica. Itaq ꝓuidentia
carnis non tam labor quam oblecta¬
mentum. & exercitatio futura foret.
si homo iusticiam teniusset. Sed quia
sp̃c supra se elatus appetitum suum
intra mensuram cohibere noluit. id¬
circo ad laborem & miseriam illius
factum est ut iam in appecitu car¬
nis suȩ mensurã tenere non posset.
Propt̃ peccatum enim sp̃c puniendũ.
fregit ds mortalitate integritatem
corporis humani. & ob hoc plurib
iam fomentis indiget. quã priustã
ad reparandam incolumitatẽ quan¬
tum ꝑiit. quam ad conseruandam
quantũ remansit. Ninc illa dira ne¬

Expanded text:
ret, ut sicut ejus integritatem et sanitaret, ut sicut ejus integritatem et sanitatem diligeret, sic etiam omnia quae ad illam servandam valerent libenter provideret. Rursum ne vel in illis quaerendis labor esset vel in sumendis periculum; indigentiam simul et appetitum carnalem certa mensura temperavit, quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere potuissent, et ad satietatem modica. Itaque providentia carnis non tam labor quam oblectamentum et exercitatio futura foret, si homo justitiam tenuisset. Sed, quia spiritus supra se elatus appetitum suum intra mensuram cohibere noluit, idcirco ad laborem et miseriam illius factum est ut jam in appetitu carnis suae mensuram tenere non posset. Propter peccatum enim spiritus puniendum fregit Deus mortalitate integritatem corporis humani; et ob hoc pluribus jam fomentis indiget quam prius tam ad reparandam incolumitatem quantum periit quam ad conservandam, quantum remansit. Hinc illa dira ne
Abbreviated transcription (Latin):
orum audem prouidendoꝵ
curam & officium spiritui
qui corpori presidebat: iniunxit. Nã
sic̃ ds̃ presidebat spiritui. ita & sp̃c p̃¬
sidebat carni. & ipsa caro iumentum
sp̃c̃ erat. Propterea ad sessorem ꝑtine¬
bat. ut iumento suo pabulum proui¬
deret. ne deficeret. Et hoc solum fortas¬
sis cunc sufficere potuisset. Nam modo
p̃ter pabulum etiam freno & calcarib¬
& p̃cipitem a malo cohibe at. calcarib
autẽ: ut ad bonum faciendũ excitet
pigram. Tunc ergo solum pabulum
ministrans sine freno & calcarib sua¬
uiter portaretur. & si forte frenum ibi
esset quo ꝑ se nescia incedere regeret᷑.
nec pungi tamen opus haberet. quia
non esset pigra. nec cohiberi quia ñ
ẽẽt inpecuosa. Quia igit᷑ sessor sp̃c erat.
iniunctum est ei officium. ut iumen-¬
to suo pabulũ prouideret. Ne uero in
illo exequendo si sola hoc preceptione
non etiam ex amore implerec.serui-¬
li conditione premeretur: dedit ei
ds affectum quo corpus suum ama-¬

Expanded text:
orum autem providendorum curam et officium spiritui qui corpori praesidebat injunxit. Nam sicut Deus praesidebat spiritui, ita spiritus praesidebat carni, et ipsa caro jumentum spiritus erat. Propterea ad sessorem pertinebat ut jumento suo pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc sufficere potuisset. Nam modo praeter pabulum, et freno et calcaribupraecipitem a malo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per se nescia incedere regeretur, neque pungi tamen opus haberet quia non esset pigra; nec cohiberi, quia non esset impetuosa. Quia ergo spiritus sessor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo si sola praeceptione non etiam amore impleret servili conditione premeretur; dedit ei Deus affectum quo corpus suum ama
Abbreviated transcription (Latin):
moderat᷑. Si autẽ motus sensualitatis
dominat᷑ motui mentis. dominatur
& motui corporis qui subiectus ẽ illi.
& tũc peccatum regnare incipit in
nr̃o mortali corpore. si autẽ non dñat᷑.
utitur mens seruicio corporis sui. &
exhibet membra sua arma iusticię.
& sunt simul motus mentis & motꝰ
corporis. seorsum motus sensualitatis.
& ꝑficitur iusticia. & iniquitas cohi¬
betur. De duplici sensu animȩ

Expanded text:
moderatur. Si autem motus sensualitatis moderatur. Si autem motus sensualitatis dominatur motui mentis, dominatur et motui corporis, qui subjectus est illi, et tunc peccatum regnare incipit in nostro mortali corpore. Si autem non dominatur, utitur mens servitio corporis sui; et exhibet membra sua arma justitiae, et sunt simul motus mentis et motus corporis, seorsum motus sensualitatis, et perficitur justitia, et iniquitas cohibetur. CAP. V. De duplici sensu anim
Abbreviated transcription (Latin):
tatͥe mouetur & ꝑ se mouetur. & eiꝰ est
quod mouet᷑. uel ad meritum si bene.
uel si male ad culpam. Quod autẽ corpꝰ
mouet᷑ necesitate mouet᷑ q abalio mouet h
a mente. nec suũ ẽ quod mouet᷑ sed ils
a quo mouetur. siue ad meritũ si be¬
ne. siue ad culpam si male. Ita motꝰ
mentis dñatur motui corporis. lege na¬
ture subiecto. & quando abutitur illo.
uitiũ est imꝑantis. debitum obedi¬
entis. Nec culpatur qui ducitur. qͥa
necessitate ducit᷑. sed culpatur qui
ducit. quia in subiectum libertate
abutitur. Porro uoluntas si iusticiã
tenuisset. haberet non solum motũ
corporis obedientẽ. sed motum sensua-¬
litatis consentientẽ. Nunc uero qm̃
recticudinem suam ipsa non tenuit.
habet quidẽ adhuc ex indulgentia
creatoris motum corporis obedientẽ.
ex uindicta autẽ motum sensualita¬
tis contradicentem. Cuius uiolentiã
aliquando infirmata sequitur. ali¬
quando autẽ corrobata cohercet ꝙ ora

Expanded text:
tarie movetur, et per se movetur, et ei est tarie movetur, et per se movetur, et ei est quod movetur vel ad meritum, si bene; vel si male, ad culpam. Quod autem corpus movetur necessitate movetur, qui ab alio movetur hoc est a mente. Nec suum est quod movetur; sed illius a quo movetur, sive ad meritum si bene, sive ad culpam si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis lege naturae subjecto; et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedientis. Nec culpatur qui ducitur quia necessitate ducitur; sed culpatur qui ducit, quia in subjectum abutitur libertate. Porro voluntas si justitiam tenuisset, haberet non solum motum corporis obedientem, sed motum sensualitatis consentientem. Nunc vero quoniam rectitudinem suam ipsa non tenuit, habet quidem adhuc ex indulgentia Creatoris motum corporis obedientem; ex vindicta autem motum sensualitatis contradicentem. Cujus violentiam aliquando infirmata sequitur; aliquando autem corroborata coercet et
Abbreviated transcription (Latin):
Motus mentif. Motus corporis:
ootus sensualitatis. Mocus mentis
in uoluntate ẽ. Mocus corporis in oꝑe.
Motus sensualitatis medius in delecta¬
tione. In motu mentis solo. liberũ ar¬
bitrium est. In motu corporis & sensu¬
alitatis. illa sunt quȩ sequunt᷑ liberũ
arbitrium. Dic enim prima fuit dispo¬
sitio naturȩ. Nam motus mentis uolun¬
tarius ẽ appecitus. in uoluntario libe¬
rum. in appetitu arbitrium. Alensgͥ
ꝑ se mouetur. & ẽ primus uoluntatis
motus. Motum uoluntatis sequit᷑ motꝰ
corporis. Mens itaq sicut dixi ꝑ se mo¬
ueri habet. sed scłm se moueri non deͤ¬
bec. immo scđm uoluntatẽ creatoris
sui. quȩ forma illi ẽ & exemplar & ꝓpo¬
sita regula quam sequatur. Et ꝓͥter
hocͥ scd̾m d̾m mouetur. hoc ẽ iusticia.
si precer dm mouet᷑ uel contra dm hoc
ẽ iniusticia. Ergo mot᷑ m̃tiᷤᷤ iꝰticia semꝑ
est uel iniusticia. motus autẽ corporis
semꝑ ẽ obedientia. Quod enim mens
mouetur libertate mouet᷑. quia uolun¬

Expanded text:
corporis, motus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et sensualitatis, illa sunt quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appetitus, in voluntario liberum, in appetitu arbitrium. Mens igitur per se movetur, et est primus voluntatis motus. Motum voluntatis sequitur motus corporis. Mens itaque sicut dixi per se moveri habet; sed secundum se moveri non debet, imo secundum voluntatem creatoris sui quae forma illi est, et exemplar, et proposita regula quam sequatur. Et propter hoc si secundum Deum movetur, hoc est justitia; si praeter Deum movetur, vel contra Deum, hoc est injuest, vel injustitia; motus autem corporis semper est obedientia. Quod enim mens movetur, libertate movetur, quia volun
Abbreviated transcription (Latin):
e termino autẽ huius uite in¬
ferioris in qua usq ad tempꝰ
definitum homo manere debuerat.
donec celesti acuere inmortali uita
suꝑ induceretur. & post ꝑactam obe¬
dientiam ad premium obedientiȩ. si¬
ne mortis interpositione transferret᷑.
hoc magis rationi consentaneum & fi-¬
de dignum indecur. quod sicut in hac
uita mortali aliis ꝑ mortem descentib
alii ꝑ naquitatem uicturi succedunt.
ita quoq tunc precedentib post ter-¬
minum huns uite temporalis ad ui¬
tam eternam translatis. hii qui ex
eis nati fuissent decedentib succede¬
rent. & ipsi quoq tempora sua imple¬
turi & obedientiam seruaturi. donec
tandem numerus ad uitam predesti¬
natoꝵ impleretur. & tempus huic
inferiori uite in genere humano de¬
putatum consuinmaret᷑. Utrum ꝑ¬

Expanded text:
e termino autem hujus vitae inferioris in qua usque ad tempus definitum homo manere debuerat, donec coelesti ac vere immortali vita super indueretur, et post peractam obedientiam ad praemium obedientiae sine mortis interpositione transferretur, hoc magis rationi consentaneum et fide dignum videtur, quod sicut in hac vita mortali aliis per mortem decedentibus alii per nativitatem victuri succedunt, ita quoque tunc praecedentibus post terminum hujus vitae temporalis ad vitam aeternam translatis, hi qui ex eis nati fuissent, decedentibus succederent; et ipsi quoque tempora sua impleturi et obedientiam servaturi donec tandem numerus ad vitam praedestinatorum impleretur, et tempus huic inferiori vitae genere humano deputatum consummaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut hoc aut illud in ratione diui¬
na ꝓ exemplari sufficere potuit. ad
cuius similitudinem formaretur.
s quasi totum assumpsit dm̃. ut
eius ipsius imago fieret. & exp̃ssa
est ad totum emulans ꝑfectionem.
ut sicut ds̃ sp̃c erat. & unus erat: ⁊¬
in ipso totum erat scđm rationem
⁊ ꝓuidentiã. ⁊ p̃scientiam ⁊ causam.
sic ipsa sp̃ualis ẽẽt capax in uno pre¬
ligentiȩ omnium: Et eluxit ꝑfecta
imago imitans auctorem suũ. ⁊ ap¬
paruit quasi ipsum in altero ⁊ idem
unum Et inuenta sunt in scđo
quoq quȩ ⁊ in primo scđm emu-¬
lationem ⁊ imitationẽ & imaginẽ
⁊ similitudinẽ rationes ⁊ cause:⁊
similitudines: ⁊ forme:⁊ dispositio¬
nes. & ꝓuidentie futuror quȩ fa¬
cienda fuerant: Et cũ facta sunt
illa que facta sunt. ad similitudi¬
nem horum facta sunt quȩ erant
inscđo facta. sicut facta sunt adsi-¬
militudine illorum quȩ in pͥmo
erant ñfacta: Scđm huiusmodi

Expanded text:
aut hoc aut illud in ratione diviaut hoc aut illud in ratione divina pro exemplari sufficere potuit, ad cujus similitudinem formaretur; sed quasi totum assumpsit Deum ut ejus ipsius imago fieret, et expressa est ad totum aemulans perfectionem. Ut sicut Deus spiritus erat, et unus erat, et in ipso totum erat secundum rationem et providentiam et praescientiam et causam, sic ipsa spiritualis esset capax in uno praevidentiae omnium. Et eluxit perfecta imago imitans auctorem suum, et apparuit quasi ipsum in altero, et idem unum. Et inventa sunt in secundo quoque quae et in primo secundum aemulationem et imitationem, et imaginem et similitudinem rationes et causae et similitudines et formae, dispositiones et providentiae futurorum quae facienda fuerant. Et cum facta sunt illa quae facta sunt ad similitudinem horum facta sunt quae erant in secundo facta; sicut facta sunt ad similitudinem illorum quae in primo erant non facta. Secundum hujusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
dentia ipsius. ⁊ factum ẽe ad simi¬
litudinẽ dei ⁊ deo simile ẽe: Nam
in deo quidem omia erant anteqͣm
essent in se scđm rationem ⁊ causã
⁊ꝓuidentiã ex qua futura erant.
s quasi minus erant singula ꝑfecͤ¬
ła. & unum quoq hoc aliquid &
non totum scđm rationẽ ⁊ discreti¬
onem unzuscuiusq quȩ ratio oĩa
ꝯtinebat: ⁊ maior erat in toto. & qͣsi
suꝑ abundabat singłis. ⁊ñ erant
ideo singła hoc totum. s in toto e¬
rant singula. qͣm totum ad totum.¬
⁊ ad singła singula:⁊ tam̃ deo in par-¬
te nichil minus erat qͣm in toto. qr
pars ⁊ totum unũ erat. s ratione
& ꝓuidentia una discreta sunt. q̃
futura erant in parte ⁊ toto. & minꝰ
suła erant in parte qͣm in toto: Io
⁊ ipsa in ratione minꝰ habuerunt q̃m
ex ratione minꝰ futura fucr̃t. tamen
ds̃ minus ñ habuit. qͥ in toto totus
suit.:⁊ ꝑfectus: ⁊ unus:. Prop̃t hoc gͦ
rationali creature ñ unum aliqͥd̃

Expanded text:
dentia ipsius, et factum esse ad simidentia ipsius, et factum esse ad similitudinem Dei et Deo simile esse. Nam in Deo quidem omnia erant antequam essent in se secundum rationem et causam et providentiam ex qua futura erant; sed quasi minus erant singula perfecto et unumquodque hoc aliquid et non totum secundum rationem et discretionem uniuscujusque quae ratio omnia continebat; et major erat in toto et quasi superabundabat singulis. Et ideo non erant singula hoc totum, sed in toto erant singula, quoniam totum ad totum et singula ad singula. Et tamen Deo in parte nihil minus erat quam in toto, quia pars et totum unum erat; sed ratione et providentia una discreta sunt quae futura erant in parte et toto, et minus futura erant in parte quam in toto. Ideo et ipsa in ratione minus habueruut, quoniam ex ratione minus futura fuerunt. Tamen Deus minus non habuit, qui in toto totus fuit et perfectus et unus. Propter hoc ergo rationali creaturae non unum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
lis prior facta est: ⁊ post eam fi¬
cta ẽ corporea creatura. ñ tamen tp̃t
s causa solum ⁊ respectu ⁊ dignitate:
Nã ipsius creaturȩ corporee conditio
adipsam refert᷑ creaturam rationa¬
lem. ⁊ sca̾m ipsam ꝑfecta ẽ. ficut ipsiꝰ
conditio ad solum creatorem refert᷑.
quippe rationalis creatura ad simi¬
litudinem dei facta legit. i ñ dict̃¬
qͣm alia creatura aliqͣ preter solam
rationalem adsimilitudinẽ dei facta
sit. lic& om̃is creatura in ratione di¬
uina iin ꝓuidentia ẽtna ipsus cau-¬
sam ⁊ similitudinẽ habuerit. ex qua
⁊ scd̃m qͣm ꝑfecta sit in subsistentia¬
sua S magna differentia ẽ ⁊ distan¬
tia magna similitudinẽ in deo ha¬
bere: uipsum dm̃ habere similitudi
nẽ Quãuis eñĩ in deo nichil ẽe pos¬
sit quasi minꝰ aut diu̾sum aut ali¬
ud a deo. longe tam̃ aluid̃ ẽ factũ
ẽe aliquid ad similitudiñe ipsius
qͦd in deo ẽ ⁊ ĩ ratione eius ⁊ in ꝓui¬

Expanded text:
lis prior facta est, et post eam facta est corporea creatura; non tamen tempore, sed causa solum et respectu et dignitate. Nam ipsius creaturae corporeae conditio ad ipsam refertur creaturam rationalem, et secundum ipsam perfecta est, sicut ipsius conditio ad solum creatorem refertur;quippe rationalis creatura ad similitudinem Dei facta legitur; et non dicitur quod creatura aliqua praeter solam rationalem ad similitudinem Dei facta sit, licet omnis creatura in ratione divina et in providentia aeterna ipsius causam et similitudinem habuerit ex qua et secundum quam perfecta sit in sua subsistentia. Sed magna differentia est et distantia magna similitudinem in Deo habere, et ipsum Deum similitudinem habere. Quamvis enim in Deo nihil esse possit quasi minus aut diversum aut aliud a Deo, longe tamen aliud est factum esse aliquid ad similitudinem ipsius quod in Deo est; et in ratione ejus et in provi
Abbreviated transcription (Latin):
Lona enim fecit & sꝑmisit.
bene fecit. & mala ꝑmisit & ñ
fecit. & bene fecit. qm̃ utrumq bonũ
fuit. Et idcirco utrumq uoluit. quia
utrũq bonũ fuit. Et suerunt bona
bona. & mala mala. nec bona fuert̃
mala. nec mala bona: sed bonũ fuit
lum bonum non fuit. Et id circo ñ
uoluit ds malum. cum uoluit ut ẽẽt
& malum. quod tamen non fecit in
eo quod fecit bonum. sed ꝑmisit ut
ẽet. quia bonũ fuit quod uoluit. Noq
id bonum malũ fuit. sed ex malo
bonum fuit. nec malũ bonũ fecit .s.
ex malo fecit bonũ. quia & malis
& bonis uti nouit ad bonum. Quare¬

Expanded text:
ona enim fecit et benefecit, et mala permisit et non fecit. Et bene fecit, quoniam utrumque bonum fuit. Et idcirco utrumque voluit, quia utrumque bonum fuit. Et fuerunt bona bona, et mala mala, nec bona fuerunt mala, nec mala bona; sed bonum fuit lum bonum non fuit. Et idcirco non voluit Deus malum, cum voluit ut esset et malum. Quod tamen non fecit in eo quod fecit bonum, sed permisit ut esset, quia bonum fuit quod voluit. Neque id bonum malum fuit, sed ex malo bonum fuit; neque malum bonum fecit, sed ex malo bonum fecit. Qui malis et bonis uti novit ad bonum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ocłi tui. ut semꝑs. si nt de domo hely in domo dm̃. qui melignitatẽ
sa c̾docii iudens alium
sustitutum ⁊ se desti¬
tutum: defitiat aĩot
tabescat. hec au̾t sac̾

Expanded text:
scilicet sit de domo Heli in domo Domini, qui in dignitate sacerdotii videns alium substitutum, et se destitutum, deficiat animo et tabescat. Haec aut
Abbreviated transcription (Latin):
dedit ꝑtemunam s.¬
ingenium bñ ait tͥ¬
stis. qr cõcluserat do¬
minus uuluam eiꝰ.
adueñat tempris miserenddi eiꝰ. ut
sp̃ualigr̃a fecũdaret᷑. sic̃ fenenna annam: ita syna¬
goga gn̾tilitatem despitiebat. Multi exgñtib̃ re¬
demptoris aduentum ut iniob reꝑunus expecta¬
uerunt. ec quia in p̾ce ꝑseueranerunt tandem
redemptor flenti et ñ capienti cibum. anne ꝯso¬
lationem adhibuit clicens. anna cur fles. ⁊cct̾a¬
eius. qm̃ illos quos carnalit̾ pariebat.

Expanded text:
dedit partem unam singenium. Unde abiit tristis ; quia concluserat Dominus vulvam ejus, nondum venerat tempus miserendi ejus, ut spirituali gratia fecundaretur. Sicut Phenenna Annam, ita Synagoga gentilitatem despiciebat. Multi ex gentibus Redemptoris adventum, ut in Job reperitur, exspectaverunt. Et quia in prece perseveraverunt, tandem Redemptor flenti et non capienti cibum Annae consolationem adhibuit. Anna, cur fles? etejus, quam illos quos carnaliter pariebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ced̾e: impietatie pecca¬
tum est. ꝙ dificilius pu¬
nit᷑. ⁊ tardius remiti¬
peccat. placato uiro¬
facit sibi d̾m placca

Expanded text:
cedere: impietatis peccatum est, quod difficilius puet tardius remitpeccat, placato virofacit sibi Deum placa
Abbreviated transcription (Latin):
cunda infiliis. ⁊ filiabꝰ
actiua fortia gignẽs
oꝑa ⁊ infirma. fenẽ¬
quia actiua ad actio¬
necc̃e est ut sollicite
uita est panem corꝑa¬
enti t᷑buere. errantẽ
corrigere. ad humili¬
tatioiiam suꝑbum
reuccare. infirman¬
tis curaingerere: q̃
singulis expetliant

Expanded text:
cunda in filiis et filiabus; activa, fortia gignens opera et infirma. Phenenquia activa ad actionecesse est ut sollicite vita est panem doenti tribuere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis expedia
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat nlłs ꝙ in ea
sentit p̃cticare suffi¬
ciat. contigit ut eã
p̃clicando nemopłos
fslios gignat. Cõtem¬
platiua uita est ca¬
Tota m̃te retinere.
Qui uult efficipos¬
sessiod̾i: has duas
clucit uxores. Acti¬
templatiuam de¬
inceps. ẜcrpuedo¬

Expanded text:
valeat, nullus quod id ea sentit praedicare sufficiat, contingit ut eam praedicando nemo plures filios gignat. Contemplativa, est chaximi mente retinere, Qui vult effici possessio Dei, has duas ducat uxores, actitemplativam deinceps. Prae
Abbreviated transcription (Latin):
er sac̾dotis ⁊ dicebat immolanti. damͥ carnem
ut coqm sac̃doti. Non enĩ accipiam a tecainem
coctam s crudam clicebatq illi ĩmolans. Incen¬
dat pmum ut̃ morem podie adeps ⁊ tolle t
qͣntumcũq desidat aĩa tua. aui redens aiebat illi sle

Expanded text:
er sacerdotis, et dicebat immolanti: Da mihi carnem; ut coquam sacerdoti: non enim accipiam a te carnem coctam, sed crudam. Dicebat quoque immolans: Accendatur primum juxta morem adeps, et tolle tibi quantum desid
Abbreviated transcription (Latin):
uiriatoti hui̾odi plagam di¬
xerunt. Nlommaneat archa dei
israei aput nos. qm̃ clurta est manus eius sipnos.
et super dagon deum nosttum. Et mittentes con¬
gregauerut omnes sathrapas philistinoradse
cdixerunt Quio fatiemus de archa dei irł res

Expanded text:
viri Azotii hujuscemodi plagam, dixerunt: Non maneat arca Dei Israel apud nos: quoniam dura est manus ejus super nos, et super Dagon deum nostrum. Et mittentes congregaverunt omnes satrapas Philistinorum ad se, et dixerunt: Quid faciemus de arca
Abbreviated transcription (Latin):
ustuline doloris et meroris mei locuta sumusqi
ip̾sens. Tũc heli ait ei. uade in pace. ⁊ d̾s isrł
det tͥ petit̾cem quam rogastieũ. o illa clix̃. Utinã
inueniat ancilla tua grãm inocłis tiuis. & abiit
muuier inuamsuam et comeclit. uultusq illiꝰ

Expanded text:
is et maeroris mei locuta sum usque in praesens tunc Heli ait ei vade in pace et Deus Israhel det tibi petitionem quam rogasti eum et illa dixit utinam inveniat ancilla tua gratiam in oculis tuis et abiit mulier in viam suam et comedit vultusque ei
Abbreviated transcription (Latin):
ctͣlegem fecit. inqͤ
to unum. arietem
unum. agnos ag¬
nicłos iminacłatos.
eoꝵ sinuli oleo con¬
singłos uitłos. duaᷤ¬

Expanded text:
ra legem fecit, in qua nto unum, arietem unum, agnos agniculos immaculatos eorum similae oleo consingulos vitulos