comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd humorem bibat. Carta autem
dicta: quod carptim papyri tegmen
decerptũ. glitinat᷑. Cuiꝰ genera quã
plura sunt. Prima & p̃cipua augu¬
stea regia & maioris formȩ: in hono¬
rem octoruians augusti appellata.
Scda lẏbiana: ob honorem lybiȩ pro¬
uinciȩ. Tercia iheratica dicta: qͦd
ad sacros libros eligebat᷑. similis au¬
gustee. s subcolorata. Quarta tene¬
otica. a loco alexandriȩ qui tra
uocat᷑ fiebat. Quinta saltica: ab
oppido salo. Sexta corneliana: a
cornelio gallo p̃fecto egypti primũ
confecta. s eptima emporitica: qͦd
ea mercedes inuoluuntur. cũ ste
scͥptutis minꝰ donea. gen len pe¬
ganienis.

Expanded text:
quod humorem bibat. Carta autem quod humorem bibat. Carta autem dicta quod carptim papyri tegmen decerptum glutinatur. Cuius genera quam plura sunt. Prima et praecipua Augustea regia, maioris formae in honorem Octaviani Augusti appellata. Secunda Libyana, ob honorem Libyae provinciae. Tertia hieratica dicta eo quod ad sacros libros eligebatur, similis Augusteae, sed subcolorata. Quarta Taeneotica, a loco Alexandriae qui ita vocatur, ubi fiebat. Quinta Saitica, ab oppido Sai. Sexta Corneliana, a Cornelio Gallo praefecto Aegypti primum confecta. Septima emporetica, quod ea merces involvuntur, cum sit scripturis minus idonea. § 11 De pergamenis.
Abbreviated transcription (Latin):
siue stili: missa uł missio. Ante car¬
te & membranarũ usum in dedo¬
latis ex ligno codicellis epłarum allo¬
quia scribebant᷑: unde &e portitores
earũ tabellarios uocauerunt. uiiii.
materies ꝑaruuloꝵ nutrices.
sensus: quarũ studiũ pͥmi greci tra¬
didisse ꝓmuntur. Greci autẽ & tusci:
pͥmũ ferro in ceris scͥpserunt. Postea
romani uisserunt ne grafiũ ferreũ
qͥs haberet: unde & apd̾ scribas dice¬
batur. cerã ferro ne cedito Postea
institutũ est. ut in cera ossib scͥbe¬
rent. sicut indicat atta in satira di¬
cens. uertamꝰ uomerem in cerã. mu¬
croneq aremꝰ osseo. Grafium autẽ
grece: latine scͥptorium dicit. Nã
antarum usũ. pͥmũ egyptus
ministrauit: ceptũ apd̾ mem¬
phiticam urbem. Nemphis enĩ ciui¬
tas est egyptioꝵ. ubi cartȩ usus in¬
uentꝰ est primũ. sicut ait lucanus:
conficit᷑ bibula memphitis carta
papyro. Bibulã autẽ ꝑapyrũ dixit:

Expanded text:
sive στόλοι missa vel missi. Ante carsive στόλοι missa vel missi. Ante cartae et membranarum usum in dedolatis ex ligno codicellis epistolarum alloquia scribebantur, unde et portitores earum tabellarios vocaverunt. De ceris materies, parvulorum nutrices, sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens12; Vertamus vomerem in cera mucroneque aremus osseo. Graphium autem Graece, Latine scriptorium dicitur. Nam Cartarum usum primum Aegyptus ministravit, coeptum apud Memphiticam urbem. Memphis enim civitas est Aegyptiorum, ubi cartae usus inventus est primum, sicut ait Lucanus4, 135: Conficitur bibula Memphitis carta papyro. Bibulam autem papyrum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
Iubent faciendũ. ut. nudus ara. sere nu¬
dus: uetant. ut. neuȩ int uites corilũ
sere. neue flagella sũma pete. Primꝰ
autem p̃cepta apud hebreos: moyses
scͥpsit. Apd̾ latinos martiꝰuates. pͥmꝰ
ꝑcepta composuit: ex quib illud est.
postremꝰ dicas. pͥmus taceas. Para¬
bolȩ &e ꝓblemata: nominib suis in¬
dicant altiꝰ se ꝑscrutari oportere. Para¬
bola quippe alicuiꝰ rei similitudinem
ꝑ segerit: qͦd licet sit uocabulũ grecũ.
iam dam̃ ꝓlatino usurpatur. Et
notũ est. quod in ꝑabolis quȩ dicun¬
tur: rerũ similitudines reb de qͥb
agitur comꝑantur. Problemata
aittẽ quȩ latine appellant᷑ ꝓpositi¬
ones. questiones sunt: habentes ali¬
quid qͦd disputatione soluendũ ste.
estio autẽ est quesitio: cũ querit᷑
ansit. an qͥd sie. an quale sit. Argu¬
mentũ uͦ dictum. quasi argutũ: uł
qͦd sit argute inuentũ. ad comꝓban¬
das res. Epłam ꝓpͥe greci uocant: qͦd
int̃pretatur latine missa. Stila aut̃

Expanded text:
ara, sere nudus. Vetant, ut: Neve inter vites corylum sere, neve flagella Summa pete. 12. Primus autem praecepta apud Hebraeos Moyses scripsit, apud Latinos Martius vates primus praecepta composuit. Ex quibus est illud: Postremus dicas, primus taceas. 13. Parabolae et problemata nominibus suis indicant altius se perscrutari oportere, Parabola quippe alicujus rei similitudinem per se gerit, quod licet sit vocabulum Graecum, jam tamen pro Latino usurpatur. Et notum est quod in parabolis, quae dicuntur rerum similitudines, rebus de quibus agitur comparantur. 14. Problemata autem, quae Latine appellantur propositiones, quaestiones sunt habentes aliquid quod disputatione solvendum sit. Quaestio autem est quaesitio, cum quaeritur an sit, quid sit, quale sit. Argumentum vero dictum quasi argutum, vel quod sit argute inventum ad conprobandas res. Epistolam proprie Graeci vocant, quod interpretatur Latine missa. Στόλα enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad popłm. Comĩntaria dicta: qua¬
si cũ mente. Sunt enĩ int̃p̃tationes.
ut comm̃ta zuris. comm̃ta eugłii
¶ pologeticum est excusatio: in quo
solent qͥdam accusantibꝰ respondere.
In defensione enĩ aut negatione sola
positũ est: & est nom̃ grecum. P a¬
nagericũ est. licentiosũ & lascuuosũ
genꝰ dicendi in laudib regum: in
cuiꝰ compositione homines multis
mendaciis adulant᷑. Quod malũ a
grecis exortum ẽ: quoꝵ leuitas in¬
structa dicendi facultate & copia in¬
credibili. multas indacioꝵ nebulas
suscitauit. Lastoꝵ libri sunt. in
quib reges uł consules scribuntur:
a fascib dicti. id est potestatibus.
Unde &e ouidii libri. fastoꝵ dicunt᷑.
quia de regib & consulib editi st̃.
Proemium ẽ: iniciũ dicendi. Sunt enĩ
ꝓenia pͥncipia libroꝵ. quȩ ante cau¬
sȩ narrationẽ ad instruendas audi¬
entiũ aures coaptant᷑: cuius nom̃
pleriq latinitatis ꝑiti. sine transla¬

Expanded text:
ad populum. 5. Commentaria dicta quaad populum. 5. Commentaria dicta quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta juris, commenta Evangelii. 6. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola positum est, et est nomen Graecum. 7. Panegyricum est licentiosum, et laciniosum genus dicendi in laudibus regum, in cujus compositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit 8. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicti, id est, potestatibus. Unde et ob id libri Fastorum dicuntur, quia de regibus et consulibus editi sunt. 9. Prooemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures 255 coaptantur. Cujus nomen plerique Latinitatis periti sine transla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑus cyloruoi genera: esse tria¬
dicunt. Primũ genꝰ excerpta st̃.
quȩ grece scolia nuncupant᷑: in qͥb
ea quȩ uident᷑ obscura uł difficilia
sumatim ac breuit̃ ꝑstringuntur:
Scđ̾m genus. omeliȩ sunt: quas latini
uerbũ appellant. que ꝓferunt᷑ in
popłis. ẽ erciũ chom: quos nos lib̾s¬
uł uolumina nuncupamꝰ. Omeliȩ au¬
tem: ad uulgus loquunt᷑. ẽ homi uͭ
id est libri: maioris sunt disputatio¬
ns. Gialogus ẽ. collatio duoꝵ uel
plurimoꝵ: quẽ latini sermonẽ dict̃.
Nam qͦs greci dialogos uocant: nos¬
sermones uocamꝰ. Sermo autẽ dictus.:
quia int̃ utrũque serit᷑. Unde & in
uirgilio. Multa uit sese longo sermo¬
ne serebant. Tractatꝰ est uniꝰ rei mul¬
tiplex expositio: eo qͦd tractat sensum
in multa sentiendi tractando secum.
Differt autẽ sermo. tractatꝰ. & uerbũ
Sermo autẽ: altera eget ꝑsona. T̃ racta¬
tus. specialit ad seipsũ est. Uerbũ aut̃
ad om̃s Unde & dicit᷑. Uerbum fecit

Expanded text:
usculorum genera esse tria. Primum genus excerpta sunt, quae Graece scholia nuncupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia summatim ac breviter praestringuntur. Secundum genus homiliae sunt, quas Latini verbum appellant, quae proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos libvel volumina nuncupamus. Homiliae autem ad vulgum loquuntur: Tomi vero, id est, libri majoris sunt disputationis. Dialogus est collatio duorum vel plurimorum, quem Latini sermones dicunt. Nam quos Graeci dialogos sermones vocamus. 3. Sermo autem dictus, quia inter utrumque seritur. Unde et in Virgilio; Multa inter sese vario sermone serebant. Tractatus est unius rei multiplex expositio, eo quod trahat sensum in multa. sententiam contrectando secum. 4. Differt autem sermo, tractatus et verbum. Sermo enim altera eget persona, tractatus specialiter ad se ipsum est, verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: Verbum fecit
Abbreviated transcription (Latin):
Sic &e sp̃ssc̃s: quia est patͥs filiiq spiritꝰ.
His enĩ appellationib hoc significat᷑
qͦd ad se inuicem referunt᷑: ñ ipsa sub
stantia qua unu sunt. Proinde tͥni¬
tas: in relatiuis ꝑsonarũ nominib
est. Deitas ñ tͥplicatur. s in singłari¬
tate est: qͥa si triplicat᷑. deorum in¬
ducimꝰ pluralitatẽ. Nom̃ autem deoꝵ
in angłis & in scĩs hominib iđo plu¬
ralit̃ dicitur: ꝓpt̾ quod ñ sint meri¬
to equales. De quib psalmꝰ Ego dixi
dii estis. De patre autẽ & filio & sp̃u¬

Expanded text:
sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. sic et Spiritus sanctus, quia est Patris Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa sstantia qua unum sunt, proinde Trinitas in relativis personarum nominibus est. Deitas non triplicatur, sed in singularitate est, quia si triplicatur, deorum inducimus pluralitatem. Nomen autem deorum in angelis et sanctis hominibus ideo pluraliter dicitur, propter quod non sint merito aequales, de quibus Psalmus, Ego dixi: Dii estis : de Patre autem et Filio et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia. & uoluntas: in quibus
mens habet in se quanda ymaginem
diuinȩ tͥnitatis. Nam dum tͥa sint.
unũ sunt: qͥa & singła in se manent.
idem & tria. In natura unũ: in ꝑsomiꝰ
tria. Unũ ꝓpt̾ maiestatis cõmunionẽ:
tͥa ꝓpt̃ ꝑsonarum ꝓpͥetatem. ⁊ am
rit̃ simplex parit̃q in commutabile
bonũ & coetͥnum. Pat solus ñ est de
alio: ideo solus appellat᷑ ingenitus.
filius solus de patre est natꝰ: ido solus
patur sp̃s. In hac tͥnitate alia sunt
appellatiua nomina: alia propria.
ꝓpͥa: quia ipsã substantiã significaN
qua unũ sunt. Appellatiua uͦ pat̾.
& ꝓcedens. Cadem & relatiua: quia
adse inuicem referunt. Cum enim
dicit᷑ ds. essencia est: quia ad seipsum
dicit᷑. Cum uͦ dicit᷑ pat̾ & filiꝰ & sp̃s sc̃s:¬
relatiue dicunt᷑ quia ad se inuicẽ re¬
ferunt᷑: Nam pat̾ ñ ad scipsũ s ad filiũ
relatiue dicitur: qͥa est ei filius. Sic &
filiꝰ relatiue dictt᷑: quia est ei pater.

Expanded text:
intelligentia, et voluntas, in quibus mens habet in se quamdam imaginem divinae Trinitatis. Nam dum tria sunt, unum sunt, quia et singula in se manent, idem et tria. In natura unum, in personis tria. Unum propter maiestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam riter simplex pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio; ideo solus appellatur ingenitus. Filius solus de Patre est natus; ideo solus patur Spiritus. Et in hac Trinitate alia sunt nomina appellativa, alia propria spropria, quia ipsam substantiam significant, quia unum sunt. Appellativa vero, Pater et procedens: eadem et relativa, quia ad se invicem referuntur. Cum enim dicitur Deus, essentia est, quia ad seipsum dicitur: cum vero dicitur Pater, et Filius, et Stive dicuntur, quia ad se invicem referuntur. Nam Pater non ad se ipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Filius relative dicitur, quia est ei pater:
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sententiam. Beati lugentes:
qm̃ ipsi consolabunt᷑. Ipse enĩ diẽ.
Tunc lugebunt filii sponsi: cum ab
eis ablatꝰ fuerit sponsus. Itẽ para¬
chỹtus ꝓ eo qͦd consolationẽ p̃stat
animabꝰ quȩ gaudiũ temporale amittuñ.
interp̃tantur. Ipse enĩ sp̃s sẽs dicit. ipse
docet. ꝑ ipsum dat᷑ sermo sapientiȩ.
ab ipso sacra scͥptura inspirata ẽ. Sp̃s
dona quȩ de unitatis eiꝰ plenitudine
particulatim quique ut digni sunt
consequi ꝓmerentur. Ipse enim sp̃s sa¬
pientiȩ. & intellectꝰ. sp̃s consilii. & for¬
titudinis. sp̃s scientiȩ. & pietatis: sp̃s

Expanded text:
Domini sententiam: Beati lugentes, Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ab eis ablatus fuerit sponsus . Item paracletus pro eo quod consolationem praestat animabus, quae gaudium temporale amittunt. interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit, ipse docet, per ipsum datur sermo sapientiae, ab ipso sancta Scriptura inspirata est. CAPUdona quae de unita ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiae et pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
essentialis & consubstantialis amboꝵ:
tͥnitate suspicent᷑ filii. Ideo ñ p̃dicat᷑ in¬
genitus: ne duo patres in ipsa trini¬
tate credantur. Procedens autẽ dicitur.
habeo quȩ uobis loquar: s ñ potestis
illa mͦ audire. Ueniet autẽ sp̃s uerita¬
tis. qui a patre ꝓcedit. & de meo acci¬
piet: ille uobis indicabit om̃ia. Hic
autem ñ solum natura ꝓcedit: s sẽꝑ
ad ꝑagenda oꝑa tͥnitatis indesinent᷑
ꝓcedit. Hoc aut̃ẽ inter est int̃ nascen
filius ex uno nascitur: sp̃s sẽs ex utͦ¬
que ꝓcedit: & ideo dicit apłs. Qui
Sp̃s sẽs ex oꝑe etiam &e angłs intelligi¬
tur. Dictum est enĩ de illo. Et quȩ uen¬
tura sunt annunciabit uobis. Et
utiq angłs grece: latine nunciꝰ int̃¬
p̃tatur. Unde & duo angłi apparue¬
singłariter appellari: quos intelligi
appellatur. Ap̃c enim eũ apłis lu¬
gentibꝰ mu̾it: post quã ab eoꝵ ocłis
in celũ ascendit. Consolator enim
tristib mittitur: scđm illam eiꝰde

Expanded text:
ssentialis et consubstantialis amborumTrinitate Filii suspicentur. Ideo non praedicatur ingenitus, ne duo Patres in ipsa Trinitate credantur. Procedens autem dicitur thabeo quae vobis loquar, sed non potestis illa modo audire. Veniet autem Spiritus veritatis, qui a Patre procedit, et de meo accipiesolum natura procedit, sed semper ad peragenda divinitatis opera indesinenter procedit. Hoc autem interest inter nascentFilius ex uno nascitur, Spiritus sanctus ex utroque procedit. Et ideo dicit Apostolus, Qui sanctus ex opere etiam et angelus intelligitur; dictum est enim de illo: Et quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuesingulariter appellatur, quos intelligimappellatur. Christus enim eum apostolis lugentibus misit, postquam ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. Consolator enim tristibus mittitur secundum illam ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s sc̃s digitus di ẽẽ: in libͥs euuangłis
aꝑtissime declarat᷑. Cum enĩ unus
euuangłista dixiss in digito di eicio
demonia: aliꝰ hoc idem ita dixtt in
sp̃u di eicio demonia. Unde & digi¬
to di scͥpta lex est. data qͥnquagesi¬
mo die post occisionẽ agni: & die
qͥnquagesimo uenit sp̃s sc̃s a passio¬

Expanded text:
s Evangelii s Evangelii apertissime declaratur. Cum enim unus evangelista dixisset: In digito Dei ejicio daemonia , alius hoc idem ita dixit: In Spiritu Dei ejicio daemonia . Unde et digito Dei scripta lex est, data die quinquagesima ab occisione agni: et die quinquagesima venit Spiritus sanctus a passio
Abbreviated transcription (Latin):
Ds est sp̃s. Quod enĩ ñ est corpꝰ. & tam̃
est: uidetur restare qͦd sp̃s sit. Intelli¬
gitur gͦ ibi a ñnullis tͥnitas signifi
dͥo enĩ donũ est nuncupatũ. Notissi¬
mũ est enim dnm iħm xp̃m cũ post
impleti linguis om̃ium gentiũ lo¬
quebantur. Intantũ autẽ donum
di est: in quantũ datur eis qui ꝑ
eũ diligunt d̃m. Apud se autem d̃s
est: apud nos autẽ donum est. Sed
distribuens singłis ꝓut uult gr̃aꝵ
dona. Nam & ꝓpħias quib uult
imꝑtit: & peccata qͥb uult dimit¬
tit. Nam peccata sine sp̃u sc̃o ñ do
dit: uł quia in nobis id agit ut in dõ
maneamꝰ. & ipse in nobis. Unde & in
donis di nichil est maiꝰ caritate: & nul¬
lum est maiꝰ donũ d̃i quã sp̃s sc̃i. Ipse
est gr̃a: quȩ quia ñ meritis nr̃is s uo¬
luntate diuina gratis dat᷑: inde gr̃a¬
nuncupat᷑. Sicut autẽ unicũ di uerbr̃
ꝓpͥe uocamus nomine sapientiȩ cũ
cupatur uocabulo caritatis. cũ sit
ce pat̾ & filius uniuersalit caritas

Expanded text:
s est . » Quod enim non est corpus, et tamen est, videtur restare, ut spiritus sit. Intelligunt ergo ibi nonnulli Trinitatem significdo enim donum est nuncupatum. Notissimum est enim, Dominum Jesum Christinpleti linguis omnium gentium loquebantur. In tantum autem donum Dei est, in quantum datur eis qui per eum diligunt Deum. Apud se autem Deus est: apud nos donum est; sed distribuens singulis, prout vult, gratiarum dona. Nam et prophetias quibus vult inpertit, et peccata quibus vult dimittit. Nam peccata sine Spiritu sancto non dondit, vel quia in nobis id agit ut in Deo maneamus, et ipse in nobis. Unde et in donis Dei nihil maius est caritate, et nullum est maius donum Dei quam Spiritus sanctus. Ipse est et gratia, quae quia non meritis nostris, sed voluntate dinuncupatur. Sicut autem unicum Dei Verbum proprie vocamus nomine sapientiae, cum cupatur uocabulo caritatis cum sit et pater et filius uniuersaliter caritas
Abbreviated transcription (Latin):
sanguineis & albis notis. Merome¬
las nigra uena quẽlibet colorem
secante. ꝑmedias. Ueneris crines
nigerrimi nitoris. continens inse
speciem rufi crims. Tricuus ex af-¬
friga nigra ẽ. s tres succos reddit
abradice nigrũ emedio sanguiney
esũmo ocree. Dionisia nigra mix¬
ta. rubentib notis ex aqua trita
uinũ flagrat. & odore suo ebrieta¬
ti resistere putat᷑ Piritis iugra
quide. s atteita digitos adurit.

Expanded text:
sanguineis et albis notis. Mesomesanguineis et albis notis. Mesomelas nigra vena quemlibet colorem secante per medias. Veneris crines nigerrimi nitoris, continens in se speciem rufi crinis. Trichrus ex Africa nigra est, sed tres succos reddit, a radice nigrum, medio sanguineum, e summo ochrae. 8. Dionysias nigra mistis rubentibus notis, ex aqua trita vinum flagrat, et odore suo ebrietati resistere putatur. Pyrites nigra quidem, sed attritu digitos adurit.
Abbreviated transcription (Latin):
nigrã emedio aureo fulgore lucẽ¬
tem. & ꝓpt̾ speciem assirioꝵ regi
belo dicata. unde & appellata.
Epimelas dir. cum incandida gem-¬
ma suꝑnȩ nigre scat color. unde
& nomen ħt. Ex ebenus speciosa
& candida. qͣ aurifices aurum
poliunt.
gathes reꝑta pͥmũ insicilia
iuxta flumen ełdẽ nominis.
postea plurimis. interris. Est autẽ
nigra habens inmedio circulos
nigros. & albos iunctos & uaria¬
tos similes ematichi. Magi sub situ
earũ si credit᷑. tempestates auertunt.
flumina sistunt. Absictos nigra
& ponderosa distincta uenis ru¬
bentib. hȩc & calefacta ignis sep¬
tem dieb calorẽ tenet. Egiptilla
nigra ẽ radice cerulea facie ex egip¬
to ubi inuenitur uocata. Media
nigra ẽ a medea illa fabulosa in¬
uenta. Habet uenas aerei coloris
sudorẽ reddit croci. saporẽ uini.
uegentana italica gemina ẽ ab eis
reꝑta nigra facie. albis int̾mican¬
tib notis. Bariptos nigra ẽ cum

Expanded text:
nigram medio aureo fulgore lucennigram medio aureo fulgore lucentem. Haec propter speciem Assyriorum regi Belo dicata, unde et apEpimelas dicitur quum in candida gemma superne nigricat color; unde et nomen habet. Exebenus speciosa et candida, qua aurifices aurum poliunt. hates reperta primum in Sicilia iuxta flumen eiusdem nominis, postea plurimis in terris. Est autem nigra, habens in medio circulos nigros et albos iunctos et variatos, similis haematiti. Magi suffitu earum, si creditur, tempestatus avertunt, flumina sistunt. Apsyctos nigra et ponderosa, distincta venis rubentibus. Haec excalefacta igni septem diebus calorem tenet. Aegyptilla nigra est radice, caerulea facie, ex Aegypto, ubi invenitur, vocata. Media nigra est, a Media illa fabulosa inventa. Habet venas aerei coloris; sudorem reddit croci, saporem vini. Veientana Italica gemma est, Veis reperta, nigra facie, albis intermicantibus notis. Bariptos nigra est cum
Abbreviated transcription (Latin):
ctidis lacteus ẽ qui attritꝰ reddit
succũ albũ. ac lacteũ saporẽ. Fe¬
minis nutrientib illigata fecũ¬
dat ubera. Infantiũ quoq collo
suspensa saluiã fert᷑ facere. more
autẽ liquescere & memoriã ad¬
imere. Mittunt enĩ eãnilus & ace¬
lous amnes. Sunt qui smatagdũ
albis uenis circuligatũ. galacticẽ
uocant. G alatias grandinis &
candoris prefert figurã duritia
quoq inuicta ut adamas etiam
inigne posita manere suũ frigus.
Solis gemina candida ẽ traxitq
nom̃ quod adspeciẽ solis in orbem
fulgentes spargit radios. Soleni¬
tes translucet candido melleoq
fulgore. continens lunȩ imaginẽ
qmͣ uxta cursũ astri ipsuis ꝑhib̾nt
in dies singulos minui atq auge¬
ri.Nascitur inꝑsida. Cimedia
inuenit᷑ in cerebro piscis eiꝰdem
nominis candida & oblonga. p̃¬
sagare his ferunt magi signa tnͣ¬
quillitatis & tempestatis. B ello¬
culus albicans pupillam cingit

Expanded text:
ctites lactea est, quae attrita reddit ctites lactea est, quae attrita reddit succum album ad lactis saporem, feminis nutrientibus illigata fecundat ubera. Infantium quoque collo suspensa salivam facere fertur, in ore autem liquescere, et memoriam adimere. Mittunt eam Nilus, et Achelous amnes. Sunt qui smaragdum albis venis circumligatum galactiten vocant. 5. Chalazias grandinis et candorem praefert et figuram, duritie quoque invicta, ut adamas; etiam in igne positae manet suum frigus. 6. Solis gemma candida est, traxitque nomen, quod ad speciem solis in orbem fulgentes spargit radios. 7. Selenites translucet candido melleoque fulgore, continens lunae imaginem, quam juxta cursum astri ipsius perhibent in dies singulos minui, atque augeri. Nascitur in Perside. 8. Cynaedia invenitur in cerebro piscis ejusdem nominis, candida et oblonga. Praesagire iis ferunt magi signa tranquillitatis vel tempestatis. 9. Belioculus albicans pupillam cingit
Abbreviated transcription (Latin):
accepit.
De candidis gemmis.¬
argarita prima candidaꝵ
geminaꝵ. Quam inde mar¬
garitã aiunt uocatã. quod incon
culis maris hoc genus lapidis
inuenit᷑. In ẽ enĩ incarne coclee
calculus natus. sicut incerebro
piscis lapillus. Gignit᷑ autẽ de
concule hauriunt. Ex quib mar¬
garitis quȩda uniones uocant᷑.
aptũ nomen habentes. qd̃ tantũ
unus. nunqmͣ duo uł plures simi¬
liter repꝑiant᷑. Meliores autẽ
candide margarite. qm q̃ flaues¬
cunt. Illas enĩ aut iuuentꝰ. aut
matutini roris conceptio reddet
candidas. has senectus uel ues¬
ꝑtinus aer gignit obscuras. Pe¬
dorus scda post margaritã can¬
didarũ genimarũ de qua queri¬
tur in quo colore numerari de¬
beat. tociens iactati ꝑ alienas
pulchritudines nominis. adeo
ut decoris p̾rogatua uocabulo
facta sit. Asterites candida ẽ
in clusam lucem continens. ue¬
luti stellam intus ambulantẽ
redditq solis candidicantes radioᷤ
unde & nomen iuenit. O ala¬

Expanded text:
accepit. De candidis . Margarita prima candidarum gemmarum, quam inde margaritum aiunt vocatum qculis maris hoc genus lapidum inveniatur. Inest enim in carne cochleae calculus natus, sicut in cerebro piscis lapillus: gignitur autem de cocleae hauriunt. Ex quibus margaritis quidam uniones vocantur, aptum nomen habentes, quod tantum unus, numquam duo vel plures simul reperiantur. Meliores autem candidae margaritae quam quae flavescunt. Illas enim aut iuventus aut matutini roris conceptio reddit candidas; has senectus vel vespertinus aer gignit obscuras. Paederos secunda post margaritum candidarum gemmarum, de qua quaeritur in quo colore numerari debeat, toties jactati per alienas pulchritudines nominis, adeo ut decoris praerogativa vocabulo facta sit. 3. Asterites candida est, inclusam lucem continens, veluti stellam 272 intus ambulantem, redditque solis candicantis radios, unde et nomen invenit. 4. Gala
Abbreviated transcription (Latin):
oRanam anno .e. genuit
ysaac. & ysmahel: a quo ysma¬
no .lx. genuit iacob Arguoꝵ regnũ
inchoat. iñ. cce.xl. iiii. Iacob anno
.x.c.a: genuit ioseph. foroneus greciȩ leges
dedit. iĩi. ecce .xxx.u. Ioseph anno. c¬
decimo: grecia segetes habere cepit.
Athlans astrologiam inuenit.S.ũi. d.¬
pulum. Hebrei litteras habere ceꝑunt.
C.iĩi.d. ce.xx.uiiii. Iosue anniᷤᷤ.xx.uii.
erictonius in troia quadrigã ⁊unxit.¬
C iiĩ. d.cc .u. iii. Gothoniel anniᷤᷤ .xl.
cathinꝰ litteras grecis dedit. Sm̃. d.ee.

Expanded text:
raham ann. C genuit Isaac et Ismahel, a quo Isman. LX genuit Iacob. Argivorum regnum inchoat. IIIMCCCXLIV. Iacob ann. XC genuit Ioseph. Phoroneus Graeciae leges dedit. IIIMCCCCXXXIV. Ioseph ann. CX. Graecia segetes habere coepit.. CXLIV. Athlans astrologiam invenit. IIIMDL. Hebraei litteras habere coeperunt. IIIMDCCXXVIII. Iosue ann. XXVII. Ericthonius in Troia primus quadrigam iunxit. IIIMDCCLV. Gothonihel ann. XL. Cat
Abbreviated transcription (Latin):
sophi dicunt ꝓpͥum lum̃ habere.
globiq eius unã partem ẽẽ lucifluã.
aliam uͦ obscuram. & paulatim se
uertendo diuersas formas efficere:
alii e contra aiunt lunã non suũ
ri. unde &e eclypsin patitur. si int̾
ipsam & solem umbra terrȩ iter¬
ueniat. Sol enĩ illa suꝑior est. Hinc
euente ut qñ sub illo ẽ parte suꝑi¬
ori luceat: inferiore uͦ quam habet
ad t̾ras obscura sit.¬
xxxi. De for

Expanded text:
orum dicunt proprium lumen habere globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii econtra aiunt, lunam globum ri. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet ad terras, obscura sit. De for
Abbreviated transcription (Latin):
bulas. & fiunt nubes. Inde nubi¬
lum. inde nubes. Nebulȩ autẽ ima
petunt. cum serenitas ẽ. summa.
cum nubilũ. Caligo umbra ẽ de
spissitudine aeris effecta. E dicta
caligo quod maxime aeris calore
gignatur. Tenebre dñr. qd̾ teneaud̃
umbras. Nichil autẽ sunt tenebre.
s ipsa lucis absentia tenebre dñr.
Sicut silentiũ ñ aliqua res ẽ. S
ubi sonus non ẽ silentiũ qr: sic te¬
nebre non aliquid sunt. s ubi lux
non ẽ. tenebre dñr. Umbra est
aer carens sole. Dicta autẽ qd̾
fiat. cum solis obicimur radiis.
Est autẽ mobilis & incerta. ex sol
circuitu. & ex motu uentoꝵ. Nãq
quotiens mouemur in sole nob̾cũ
moueri uidet᷑. quia ubi quo qͦ loco
radiis solis obsistimꝰ ꝓ inde illi
lumen auferimus. Sic & ingre¬
di nobiscum umbra. & gestunros
uidetur imitari. Lux ipsa substã¬
ta. lumen quod aluce manat.
.i. candor lucis: s hoc confunduit
auctores.
De uentis .ix.

Expanded text:
bulas et fiunt nubes; inde nubibulas et fiunt nubes; inde nubilum, inde nives. Nebulae autem ima petunt cum serenitas est; summa, cum nubilum. Caligo umbra est de spissitudine aeris effecta. Et dicta caligo quod maxime aeris calore gignatur. Tenebrae dicuntur quod teneant umbras. Nihil autem sunt tenebrae, sed ipsa lucis absentia tenebrae dicuntur; sicut silentium non aliqua res est, sed ubi sonus non est, silentium dicitur; sic tenebrae non aliquid sunt, sed ubi lux non est, tenebrae dicuntur. Umbra est aer carens solem. Dicta autem quod fiat cum solis obicimur radiis. Est autem mobilis et incerta, et ex solis circuitu et ex motu ventorum. Namque quotiens movetur in sole, nobiscum movere videtur; quia ubi quoque loco a radiis solis obstitimus, perinde lumen illi auferimus. Sic et ingredi nobiscum umbra et gestus nostros videtur imitari. Lux, ipsa substantia; lumen, quod a luce manat, id est candor lucis: sed hoc confundunt auctores. De ventis .
Abbreviated transcription (Latin):
& imbri. Est autẽ nom̃ grecum.
Grando appellata quod forma eiꝰ
granoꝵ similitudinẽ habeat. Hȩc
autẽ uentoꝵ rigore durant᷑ in
nubem. ac solidant᷑ inniuem. rup¬
toq aere soluunt᷑. Nix anube uñ
uenit. ⁊ glaties agelu ⁊ aqͣ qͣsi gelaties .i. ge
terra dr. Tunc autẽ maiore gelu stͥn¬
git᷑ terra. cũ fuerit nox serena. Pru¬
ina ẽ matutini temporis frigus.
Qđ in de priuna nomen accepit.
quia sicut ignis urit. P ir enim
ignis. Urere enĩ & ad frigus & ad
solem ꝑtinet. Nam uno sermone
diuersa significant᷑. ꝓ eo qd unũ
effectum habent. Simił enĩ uis
ẽ. &. caloris & frigoris. Unde & ex
utraq saxarumpunt᷑. Nam calor
Item frigus urit. ut ẽ. Aut boree
grecum ẽ quod illi rosor dicunt.
alii putant ros dictum qͥa rarus
ẽ. & non spisus ut pluuia. Nebu¬
la inde dicta. unde & nubila. ab
obnubendo. scilicet. hoc ẽ oꝑiendo
t̾ram. siue quod nubes uolans faciat.
Exalant eni ualles humide ne¬

Expanded text:
et imbri. Est autem nomen Graecum. et imbri. Est autem nomen Graecum. 5. Grando appellata, quod forma ejus granorum similitudinem habeat. Haec autem ventorum rigore durantur in nube, ac solidantur in nivem, ruptoque aere solvuntur. 6. Nix, a nube unde venit. Glacies, a gelu, et aqua, quasi gelaquies, id eterra dicitur. Tunc autem maiori gelu stringitur terra, cum fuerit nox serena. Pruina est matutini temporis frigus, quae inde pruina nomen accepit quia sicut ignis urit; πῦρ enim ignis. Urere enim et ad frigus et ad solem pertinet; nam uno sermone duo diversa significantur, pro eo quod unum effectum habent. Similis enim vis est et caloris et frigoris, unde et utraque saxa rumpunt. Nam calor Item frigus urit, ut est Virg. GeoGraecum est, quod illi δρόσος dicunt. Alii putant ros dictum quia rarus est, et non spissus ut pluvia. Nebula inde dicta, unde et nubila, ab obnubendo scilicet, hoc est operiendo, terram, sive quod nubes volans faciat. Exhalant enim valles humidae ne
Abbreviated transcription (Latin):
dictus a similitudine curuati
arcus. Iris huic ꝓͥpum nomen ẽ.
Et d̾r iris. quasi aeris. idẽ quod ꝑ
aera ad terras descendat. hic autẽ
a sole resplendet dum caue nubes
ex aduerso radium solis accipiunt:¬
& arcus speciem fingunt. Cui ua¬
rios colores illa dat res. quia aqua
tenuis aer lucidus. & nubes caligi¬
nantes irradiata ista: uarios creant
colores. Pluiuȩ dicte qd̾ fluant. quasi
fluiuȩ. Nascuntur enĩ deterre &
maris anhelitu. Quȩ cum altius
eleuatȩ fuerint: aut solis calore
resolute. aut ui uentoꝵ compresse
stillant᷑ interris. Nimb ẽ densitas
nubis. intempestas & obscura: &.
inde nimbi anube. Sunt autem
nimbi repentine & precipites pluiuiȩ.
Nam pluiuias uoeamus lentas & iu¬
ges. quasi fluuias. uel. quasi
fluentes. Imbres autẽ adnubes.
& ad pluuias ꝑtinent. dicte greco
uocabulo. quod t̾ram in ebrient
ad germinandũ. Exhis enĩcunc¬
ta creantur. Unde & lucretiꝰ. Exi¬
gui terra atq anima nascuntur

Expanded text:
dictus a similitudine curvati arcus. Iris huic proprium nomen est. Et dicitur Iris, quasi aeris, id est, quod per aerem ad terras descendit. 115 Hic autem a sole resplendet, dum cavae nubes ex adverso radium solis accipiunt, et arcus speciem fingunt, cui varios colores illa dat res, quia aqua tenuis, aer lucidus, et nubes caligans irradiata, ista varios creant colores. 2. Pluviae dictae, quod fluant, quasi fluviae. Nascuntur enim de terrae et maris anhelitu, quae cum altius elevatae fuerint, aut solis calore resolutae, aut vie ventorum compressae stillantur in terris. 3. Nimbus est densitas nubis intempesta, et obscura, et inde nimbus a nube. Sunt autem nimbi repentinae et praecipites pluviae; nam pluvias vocamus lentas, et juges, quasi fluvias, vel quasi fluentes. 4. Imbres autem, et ad nubes, et ad pluvias pertinent, dicti a Graeco vocabulo, quod terram inebrient ad germinandum. Ex his enim cuncta creantur, unde, et Lucretius: Ex igni terra, atque anima nascuntur
Abbreviated transcription (Latin):
p̾tatur. qd duos in se illiget. Nam
dilectio a duobꝰ incipit: qd ẽ amor
di & ꝓximi. De qua apl̃s. plenitu
do legis inquit. est dilectio. Uaior.
est autẽ hȩc om̃ibus: quia qcͥqͥd
diligit. & credit & sꝑat. Qui autẽ
ñ diligit: quãuis multa bona fa¬
ciat. frustra laborat. Oñus autem
dilectio carnalis: ñ dilectio. s ma¬
gis amor dici solet. Dilectionis au¬
tem nom̃. tantum in meliorib
accipi solet
iii. De heresi &e scis

Expanded text:
rpretatur, quod duos in se liget. Nam rpretatur, quod duos in se liget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi; de qua Apostoludo', inquit, 'legis dilectio.' Maior est autem haec omnibus, quia qui diligit et credit et sperat. Qui autem non diligit, quamvis multa bona faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis non dilectio, sed magis amor dici solet. Dilectionis autem nomen tantum in melioribus rebus accipi solet. § 3 De haeresi et schis
Abbreviated transcription (Latin):
ogna a putando phylosophi
nominauerunt: id est hoc
Religio appellata. qͦd ꝑ eam uni dõ
religamꝰ animas nr̃as ad cultum
diuinũ uincło seruiendi: quod
id est eligendo. ut ita latinũ uideatur.
religio sicut eligio. Tria sunt autem
quȩ in religionis cultu ad colendũ
dm̃ in hominibꝰ ꝑquirunt᷑: id est
fides spes. Karitas. In fide. quid cre¬
dendum. in spe. qͥd sꝑandum. in ka¬
ritate. qͥd sit amandũ. fides est. qua
ueracit̾ credimus id qͦd nequaquã
uidere ualemꝰ. Nam credere iam ñ
possumꝰ. quod uidemꝰ. Propͥe autẽ
nom̃ fidei inde est dictũ. si om̃ino
fiat qͦd dictum est aut ꝓmissum:
& in de fides uocata. ab eo qͦd fit
illud quod int̾ utrosque placitũ
est. quasi int̾ dm &e hominẽ. Hinc
& foedus. Spes uocata. quod sit
pes ꝓgrediendi: quasi est pes. Un
de e contrario desꝑatio. Deest enim
ibi pes. nullaq ꝓgrediendi facul¬
tas est: quia dum qͥsque peccatũ
amat. futuram głam non sꝑat.
Karitas grece: latine dilectio int̃¬

Expanded text:
ogma a putando philosophi nominaverunt, id est, 'hoReligio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod id est eligendo, ut ita Latinum videatur religio sicut eligio. Tria sunt autem quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur, id est fides, spes, caritas. In fide, quid credendum; in spe, quid sperandum; in caritate, quid sit amandum. Fides est qua veraciter credimus id quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes vocata quod sit pes progrediendi, quasi 'est pes.' Unde et e contrario desperatio. Deest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est; quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. Caritas Graece, Latine dilectio inte
Abbreviated transcription (Latin):
miam: pͥmi egyptii inuener̃t.
Astrologiam uͦ ce natiuitatis obser¬
uantiam: chaldei pͥmi docuerunt. A¬
braham autẽ instituisse egyptios astͦ¬
logiam: iosephus auctor asseuerat.
Greci autẽ dicunt: hanc artem ab acha¬
lante priꝰ excogitatam Ideoq dictus ẽ
sustinuisse celũ. Quisquis autem ille
fuit: motii celi & racione animi exci¬
tatus ꝑ tempoꝵ uices ꝑ astroꝵ ratos
diffinitoᷤᷤ q cursus ꝑ int̾uallorum spa¬
cia moderata considerauit dimensi¬
ones quasdam & numeros. que dif¬
finiendo ac secernendo in a pͥm¬
ordinem nectens: astro dicun¬
logiam repperit.uþlus

Expanded text:
miam primi Egyptii invenerunt: astrologiam vero et nativitatis observantiam, Chaldei primi docuerunt. Abraham autem instruxisse Egyptios astlogiam Iosephus auctor adseverat. Graeci autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam, ideoque dictus est sustinuisse caelum. Quisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo in ordinem nectens Astrologiam repperit. § 26
Abbreviated transcription (Latin):
sia ex nomine cuiuisdam
mulieris ẽ appellata: que
apud antiquos imꝑium tenuit
orientis. Hec intercia orbis parte
disposita. ab oriente ortu solis. ame¬
ridie occeano ab occiduo nr̃o mari
finitur. a septentrione meotidi la¬
cu & tanai fliuio terminat᷑. Ht
autẽ ꝓuintias multas & regiones.
Quarum breuit̾ nomina & situs
expediam. sũpto initio aparadiso.
partib constitutus. cuius
uocabulũ exgreco in latinũ uerti¬
tur. ortus. Porro hebraicȩ edendr.
quod innr̃am linguam delitie
interpretat᷑. Quod utrũq iun¬
ctum. facit ortum delitiarũ. Est
enum om̃i genere ligni. & pomi¬
ferarũ arboꝵ consitus: habens
etiam & lignum uitȩ. Non ibi fri¬
gus. non estus: s ꝑpetua aeris
temꝑies. Huiꝰ in medio fons pro¬
rumpens totum nemuf irrigat:
diui dit᷑q in .iiͦiͦͬi. nascentia flumi¬
na. Cuius loci post peccatũ hoĩs
aditus interclusus ẽ. Septus ẽ.
enim undiq rumphea flammea.
idẽ. muro igneo accinctus: itaut

Expanded text:
sia ex nomine cujusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quarum breviter nomina, et situs expediam, sumpto initio a Paradiso. partibus constitutus, cuius vocabulum ex Graeco in Latinum vertitur hortus: porro Hebraice Eden dicitur, quod in nostra lingua deliciae interpretatur. Quod utrumque iunctum facit hortum deliciarum; est enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus, habens etiam et lignum vitae: non ibi frigus, non aestus, sed perpetua aeris temperies. E cuius medio fons prorumpens totum nemus inrigat, dividiturque in quattuor nascentia flumina. Cuius loci post peccatum hominis aditus interclusus est; septus est enim undique romphea flammea, id est muro igneo accinctus, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
RiMa etas. continet in exor¬
dio sui creationem mundi.
Primo enĩ die: d̾s lucis nõie
condidit angłos. Scd̃o in firmamen¬
ti appellatione: cęlos. Tercio in di¬
scretionis uocabulo: speciem aqͣ¬
rum & terre. Quarto luminaria
cęli. Qunto: animantia ex aquis.
Sexto animantia ex terra: & homi¬
nem quem appellauit adam¬

Expanded text:
rima aetas in exordio sui continet creationem mundi. Primo enim die deus in lucis nomine condidit angelos. Secundo in firmamenti appellatione creavit celos. / Tertio in discretionis vocabulo speciem aquarum et terrae. Quarto luminaria coeli. Quinto animantia ex aquis. Sexto animantia ex terra et hominem, quem appellavit Adam
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ. Hȩ sunt. uͭ᷑ũ. synodus pͥn¬
cipales: fidei doctͥnam plenissime p̃¬
dicantes. S &e si qua sunt concilia
quȩ sci patres sp̃u d̃i pleni sanxer̃t.
post istoꝵ. uͦu. auctoritatẽ om̃i ma¬
nent stabilita uigore: quoꝵ gesta
in hoc oꝑe condita continentur.
Synodum autẽ ex greco int̃preta¬
ri comitatũ uł cetum. Concilii uͦ
nom̃. tractũ ex more romano. Tem¬
pore enĩ quo causȩ agebant᷑. conue¬
niebant om̃s inunũ: cõmuniq
intentione tractabant. Unde &
conciliũ a cõmuni intentione dictũ
quasi consiliũ. Nam cilia ocł̃oꝵ sunt. Unde
& considiũ. id est consiliũ: d. in .l. litteram
transeunte. Cetus uͦ conuentꝰ est. uł con¬
gregatio. a coeundo id est conueniendo
in unũ: unde & conuentũ est nuncupa¬
tum sicut conuentꝰ cetꝰ uł conciliũ a so

Expanded text:
naturae. Hae sunt quatuor synodi prinnaturae. Hae sunt quatuor synodi principales fidei doctaedicantes; sed et si qua sunt concilia quae sancti Patres spiritu Dei pleni sanxerunt, post istorum quattuor auctoritatem omni manent stabilita vigore, quorum gesta in hoc opere condita continentur. Synodum autem ex Graeco interpretari comitatum vel coetum. Concilii vero nomen tractum ex more Romano. Tempore enim, quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum communique intentione tractabant. Unde et concilium a communi intentione dictum, quasi comcilium. Nam cilia oculorum sunt. Unde et considium consilium, D in L litteram transeunte. Coetus vero conventus est vel congregatio, a coeundo, id est conveniendo in unum. Unde et conventum est nuncupatum, sicut conventus coetus vel concilium, a so
Abbreviated transcription (Latin):
nua quam de inequalitate sc̃e tri¬
nitatis idem arriꝰ asserebat: con¬
substantialem do patͥ dm filium
idem sc̃a synodus ꝑ symbolũ defi¬
niuit. Scda synodus centũ qͥnqua¬
guita patrũ ꝓ e sub theodosio se¬
uiore¬
ulo constantinopolĩ
congregata ita est: quȩ mace
uit: dans symboli formã quam tota
grecoꝵ & latinoꝵ confessio in ecclesiis
p̃dicat. Tercia synodus ephesyana pͥ¬
ma ducentoꝵ episcopoꝵ sub theodo
storium duas ꝑsonas in xp̃o asseren¬
tem iusto anathemate condẽpnauit:
ostendens manere in duas naturaᷤ
habita est: in qua eittychen constan
tinopolitanũ abbatem. uerbi dĩ &
carnuis unã naturam ꝓnunitiantẽ.
& eiꝰ defensorem dioscoꝵ quondã alex¬
andrinũ ep̃m. & ipsũ rursum Ne¬
storium cũ reliqͥs hereticis una pa¬
trum sentencia ꝑdampnaute: pre¬
dicans eadem synodus xp̃m d̾m sic
natũ de uirgine. ut in eo substantiã¬
& diuinȩ & humane confiteamur

Expanded text:
mia, quam de inaequalitate sanctae Trimia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis idem Arius asserebat; consubstantialem Deo Patri, 265 Deum Filium eadem sancta synodus per symbolum definivit. 7. Secunda synodus centum quinquaginta Patrum sub Theodosio seniore Constantinopoli congregata est, quae Macedmonstravit, dans symboli formam, quam tota Graecorum et Latinorum confessio in Ecclesiis praedicat. 8. Tertia synodus Ephesina prima, ducentorum episcoporum sub juniore storium duas personas in Christo asserentem justo anathemate condemnavit, ostendens manere in duabus naturihabita est, in qua Euttinopolitanum abbatem, Verbi Dei et carnis unam naturam pronuntiantem, et ejus defensorem Dioscorum, quondam Alexandrinum Episcopum, et ipsum rursus Nestorium cum reliquis haereticis una patrum sententia praedamnavit: praedicans eadem synodus, Christum Deum sic natum de Virgine, ut in eo substantiam divinae et humanae confiteamur
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ grece: lun latine regła¬
nuncupat᷑. Regula autẽ dicta. qͦd recte
ducat: nec aliquando aliorsũ trahit.
Alii dixerunt regulã dictam. uł quod
regat. uł qͦd normam recte uiuendi p̃¬
beat: uł qͦd distortum prauumq qͥd
corrigat. Canones autẽ generalium
concilioꝵ: a temporib constantin
ceꝑunt. In p̃cedentib namq anniᷤ
ꝑ secutione feruente: docendarum
plebiũ minime dabat᷑ facultas.
Inde xp̃ianitas in diu̾sas hereses ẽ¬
scissa: qͥa ñ erat licencia episcopis
in unũ conuenire. nisi tempore
dit facultatem xp̃ianis. libere con¬
gregari. Sub hoc etiã sci patres in
concilio Nyceno de om̃i orbe t̾rarũ
conuenientes: uixta fidem euuan¬
symbolũ tradidunt. Int̾ cetera au
dos quȩ totã pͥncipaltt̃ fidem comple¬
totidem ꝑadysi flumina. Harum
pͥor nicena synodus trecentoꝵ decẽ¬
& octo episcopoꝵ constantino augꝰto
imꝑante ꝑacta est: in qua arria¬
nȩ ꝑfidiȩ condempnata blasphe¬

Expanded text:
autem Graece, Latine regnuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione ferveplebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est: quia non erat licentia episcopis in unum convenire, nisi tempore dit facultatem Christianis libere congregari. Sub hoc etiam sancti patres in concilio Nicaeno de omni urbe terrarum convenientes, juxta fidem Evansymbolum tradiderunt. 5. Inter caetera autdos, quae totam principaliter fidem completotidem paradisi flumina. 6. Harum prima Nicaena synodus trecentorum octodecim episcoporum Constantino Augusto imperante peracta est. In qua Arianae perfidiae damnata blasphe
Abbreviated transcription (Latin):
orn um. stridor ualuarum.¬
go appellatur: lignũ est¬
cauũ. ex utraꝙ parte pelle extenta.
quã uirgulis hinc &e inde musiez
feriunt. fit q in ea ex concordia graus ce
scd̾m musicã tta queres. Positis
extremis ut puta sex &e decus dipondiuiᷤ
uides qͦt monadib suꝑetur senarius
ꝑ quadratũ sexies seni faciunt tͥginta¬
sex. Coniungis extrema illa sex ad duo
tiris tricies sexies ꝑ decus octo: efficit᷑
dipondius. Hos iungis cũ sumina mi¬
nore. id est sexies. & erunt octo: & erit
octo suꝑant sex duab monadibꝰ. id ẽ
tercia parte de sex. & suꝑantur octo.
a duodecim quatuor monadibꝰ t̾cia
pottione. Qua parte gͦ suꝑat: ea dem
suꝑatur. S hȩc racio quemadmodũ
in mundo ẽ ex uolubilitate circuloꝵ.
ita & in microscosmo in tantum
prẽt uocem ualet. ut sine ipsius ꝑ¬
fectione etiã homo symphoniis ca¬
rens ñ constet. Cuisdem musice per¬
fectione etiã metra consistunt iN
arsi. & thesi: id est eleuatione et
positione.

Expanded text:
nuum, stridor valvarum.go appellatur lignum cavum ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis etundum musicam ita quaeris. Positis extremis, utputa VI et decas dipondius, vides quot monadibus superetur VI per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI tiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit VIII superant VI duabus monadibus, id est tertia a XII quatuor monadibus, tertia portione. Qua parte ergo superat, eadem superatur. 2. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est, ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem musicae perfectione etiam metra consistunt, in arsi, et thesi, id est, elevatione et positione.
Abbreviated transcription (Latin):
cres fusse conuersos ñ fabuloso
mendatio. s historica affirmatione
confirmant. S & quid̃ã asserunt
strigas ex hominib fieri. Ad multa
enim latrocinia figure sceleratoꝵ
mutant᷑. & siue magicis cantib siue
herbarũ ueneficio totis corporibus
inferas transeunt. Siquidem & ꝑ
naturã pleraq mutationẽ recipiunt.
& corrupta indiuersas species trans¬
formantur. sicut deuituloꝵ carnib
putridis apes. sicut de equis scara¬
bei. de mulis locuste. de cancris
scorpiones. O uidius. Concaua lit¬
torei si demas brachia cancri. Scor¬
pius exibit caudaq minabit᷑ unca.

Expanded text:
cres fuisse conversos, non fabuloso cres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidem et per naturam pleraque mutationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur unca.
Abbreviated transcription (Latin):
partib draco. media capra. quam
quida fisiologi non animal. s cilitiȩ
montẽ ẽẽ uolunt quibdam locis
leones & capreas nutrientẽ. quib d̾a
hunc bellorofons habitabiłẽ fec̃.
Unde chimerã dr occidisse. Centau¬
quod discurrentes inbello uelut
unũ corpus equoꝵ & hominũ ui¬
dent᷑. inde centauros fictos asseue¬
rant. Porro mino centaͬrũ nomen
sũpsisse ex tauro & homine qualẽ
bestiam dicunt fabulose in labinto
ri eo quod media hominis spetiȩ.
media asini eẽ dicitur. sicut & hip¬
pocentauri. quod equoꝵ hominũq
in eis natura coniuncta fuisse putat᷑.¬
.IIII. De tnͣfformatis.
autẽ & quedam monstruose
hominũ tranfformationes & com¬
mutationes inbestias. sicut de il¬
la maga famosissima circe. quȩ
socios quoq ulixis mutasse fertur
inbestias. & de arcadib qui sorte
ducti transnatabant quod dam
stagnũ. atq ibi conuertebant᷑ in
lupos. Nam & diomedis inuolu¬

Expanded text:
partibus draco, media capra. Quam partibus draco, media capra. Quam quidam physiologi non animal, sed Ciliciae montem esse aiunt, quibusdam locis leones et capreas nutrientem, quibusdam Hunc Bellerophontis habitabilem fecit. Unde Chimaeram dicitur occidisse: Centauquod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos adseruerunt. Porro Minotaurum nomen sumpsisse ex tauro et homine, qualem bestiam dicunt fabulose in Labyrintho ri eo quod media hominis specie, media asini esse dicatur; sicut et Hippocentauri, quod equorum hominumque in eis natura coniuncta fuisse putat. § 4 De transformatis.autem et quaedam monstrosae hominum transformationes et commutationes in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volu