comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anifestum est. perxpm̃ nos aditum habere ad gratiam dĩ Ipse enim
arbiter dĩ & hominum. quinos doctrinae suae regium sperare fecit donũ
gratiae dĩ. stantes infide eius: Et ideo stantes quia prius iacuimus : Cre¬
dentes autem erecti sumus. gloriantes inspe claritatis quam promisit
nobis: Non solum autem sed &gloriamur intribulationibus nostris
Quõ per tribulationes nos oport& intrare in regnum dĩ. ideoque
testimonium perhib& ad coronam. Vnde dñs ait: Beati eritis cũ
uos persequentur & dicent omne malum aduersus uos. propter
iustitiam dĩ, Caudete & exultate. ecce enim copiosa merces ur̃a
in caelo: Contempnere enim presentia. & quae oblectamento
est apud dnm Ideoque in tribulatione gloriandum est. quia tan
to plus accepturum se credit. quanto intribulatione se uiderit for
cientes quod tribulatio patientiam operatur
tribulationem patientiam operari. si tribulatio ipsa motum non

Expanded text:
Manifestum est per Christum nos aditum habere ad gratiam Dei; ipse enim Manifestum est per Christum nos aditum habere ad gratiam Dei; ipse enim est arbiter Dei et hominum, qui nos doctrina sua erigens, sperare fecit donum gratiae Dei, stantes in fide ejus. Ideo stantes, quia prius jacuimus: credentes autem erecti sumus, gloriantes in spe claritatis, quam promisit Deus nobis. Non solum autem, sed et gloriamur in tribulationibus nostris. Quoniam per tribulattestimonium perhibet ad coronam. Unde Dominus ait: Beati eritis cum vos persequentur et dicent omne malum adversum vos propter justitiam Dei; gaudete et exsultate, ecce enim copiosa est merces vestra in coelo . Contemnere enim praesentia, et quae oblectamento magni meriti est apud Deum. Ideoque in tribulatione gloriandum est, to plus accepturum se credit, quanto in tribulatione se viderit fortiorem. Scientes quod tribulatio patientiam operatur. Hoc est tribulationem patien
Abbreviated transcription (Latin):
iustificati sunt per datam formam fidei trinitatis : Acceptoque spũ sco qui
signum est credentium. quod sint filii dĩ: Et ut adcumulum nobis iustifica¬
tionis proficeret resurgens. preceptis suis auctoritatem tributtis ut eorũ
amus in regno dĩ. Hac fiducia qua iustificati a moste teneri non pos¬
sumus: Passione enĩ saluatoris uictamors. quae prius peccati causa do¬
minabatur. iustificatos ab eo retinere non aud&. Iustificati igitur ex¬
cum dõ habere fides facit. nonlex , Haec enim nos dõ reconciliat. subla¬
tis peccatis. quaenos dõ fecerant inimicos: Et quia dñs ihs̃ huius gratiȩ
minister est. peripsum pacificati sumus dõ, Maior enim fides quam
lex est. Lex enim nostra causa est. fides dĩ: Et lex ad presentem dis¬
ciplinam ꝑtinet. fides uero ad salutem perp&uam Sed qui dexp̃o
nonita sentit ut deb&. ad fidei prȩmia peruenire non poterit. quia

Expanded text:
justificati sunt per datam formam fidei Trinitatis, acceptoque spiritu sancto, qui justificati sunt per datam formam fidei Trinitatis, acceptoque spiritu sancto, qui signum est credentium, quod sint filii Dei. Et ut ad cumulum nobis justificationis proficeret, resurgens praeceptis suis auctoritatem tribuit, ut eorum aamus in regno Dei, hac fiducia qua justificati a mosumus. Passione enim Salvatoris victa mors, quae prius peccati causa dominabatur, justificatos ab eo retinere non audet. Traditus ecum Deo habere fides facit, non lex: haec enim nos Deo reconciliat, sublatis peccatis, quae nos Deo fecerant inimicos. Et quia Dominus Jesus hujus gratiae minister est, per ipsum pacificati sumus Deo: major enim fides, quam lex est; lex enim nostra causa est, fides Dei: et lex ad praesentem disciplinam pertinet, fides vero ad salutem perpetuam. Sed qui de Christo non ita sentit, ut debet, ad fidei praemia non poterit pervenire; quia
Abbreviated transcription (Latin):
quanto stultum putatur quod creditur . tanto magis honorabilior erit
credens: Ituere tamen stultum esset hoc credere. si sine dõfieri dicer&¬
onest autem scriptum tantum propter ipsum solum. quia reputatũ
peccata nr̃a & pefurrexit propter iustificationẽ mam In abrahã
quod credimus: Credentes enim xpm dĩ esse filium. adõ adoptamur
infilios: Nihil enim ultra potuit donare credentibus. quam ut filiidĩ
ds̃ hoc donauit diligentibus se. quod sua dignum est magͥestate. non
quod homines mereantur. Quia indono plus magisdantis: quam
accipientis consideratur sublimitas. Et exeo plus consequitur lau¬
des cum humilibus magna dona largitur perxpm̃: qui nr̃acausa occidi
se passus est ut nos data uenia secunda morte eruer& id est poena infer¬
ni: Et surrexit ut prol&itia triumphimortis euictae. gratia nos iusti¬
ficationis donar& ut digni essemus dici filii dĩ: Ante passionem enim qui
baptizati sunt. solam remissionem acceperunt peccatorum: Post resur

Expanded text:
quanto impossibile putatur quod creditur, tanto magis honorabilior erit credens: et vere tamen stultum esset hoc credere, si sine Deo fieri diceron est autem scriptum tantum propter ipsum, inquit Apostolus, quipeccata nostra et surrexit propter justificationem nostram. In Abraham quod credimus; credentes enim Christum Dei esse Filium a Deo adoptamur in filios: nihil enim ultra potuit donare credentibus, quam ut filii Dei Deus hoc donavit diligentibus se, quod sua dignum est majestate; non quod homines mereantur, quia in dono plus magis dantis quam accipientis consideratur sublimitas, et ex eo plus accipit laudis cum parvulis magna dona largitur per Christum, qui nostri causa occidi se passus est, ut nos data venia a secunda morte erueret, id est, a poena inferni, et surrexit, ut pro laetitia triumphi mortis evictae gratiam nobis justificationis donaret, ut digni essemus dici filii Dei. Ante passionem enim qui baptizati sunt solam remissionem acceperunt peccatorum, quorum zelo
Abbreviated transcription (Latin):
ne quod inpedimentum demus euangelia xpĩ Diu occultatum
prodidit sensum: Ostendit enim sumptus Ideo senolle cum licer & ac cipere :
neuigor euangelicȩ. auctor itatis torpescer&: ꝑseudo a postoli enim.
peccantibus bandiebantur uolentes accipere. Ita ut non sibi uiderent᷑
disciplinam hic non uult accipere ulibere arguat. nem illorum numero inueniatur:
Vtenim regulae xp̃i anȩ uis maner & licita . fecit quia illi perlicentiam offen

Expanded text:
ne quod impedimentum demus Evangelio Christi. Diu occultatum ne quod impedimentum demus Evangelio Christi. Diu occultatum prodidit sensum; ostendit enim sumptus ideo se nolle, cum liceret, accipere, ne vigor evangelicae auctoritatis torpesceret. Pseudoapostoli enim peccantibus blandiebantur, volentes accipere; ita ut non sibi viderenturdisciplinam, hic non vult accipere; ut libere arguat, ne in illorum numero inveniatur. Ut enim regulae christianae jus maneret, licita illicita fecit; quia illi per licentiam offen
Abbreviated transcription (Latin):
debubus & pecoribus : fed noncurat debubus & pecoribus propter haec ipsa:
sed propternos quorum causas unt facta: Ideo nobis curat non de illis.
Aut potius inquit propternos dicit: propter nos enim scriptum est: Pes
figuram enim omnia dicta adnos transeunt: Quõ qui in spe arat¬
& triturat debet spei suae fructum percipere: Verum est quia hac spe
laboratur ut fructus capiatur: Sinos uobis spiritalia seminauimus.¬
magnum est sinofurã carnalia metamus: Nondicit magnum neq
parꝰ ẽẽ si euangeli ⁊ antes regnum & caelesticibo ec clesiã saginentes alimen¬
ta corporis sumerent ut tradentes aeterna consequerentur temporalia
ialii potestateurã utuntur: nonne magis nos: Sienim hi quiper euangeliũ
patrss urĩ non sunt: nec eundem affectum habente sergd uos. facultatem
habent accipiendi: quanto magis nos : & subauditur uri a postoli : quia barna¬
bas apostolus erat: Sed non sumus usi hac potes tate .: sed omnia toleram̃¬

Expanded text:
de bobus et pecoribus? Sed non curat de bobus et pecoribus propter haec ipsa, sed propter nos, quorum causa sunt facta; ideo de nobis curat, non de illis. Aut potius, inquit, propter nos dicit: propter nos enim scriptum est. Per figuram enim omnia dicta ad nos transeunt. Quoniam qui in spe arat et triturat, debet spei suae fructum percipere. Verum est, quia hac spe laboratur, ut fructus capiatur. Si nos vobis spiritalia seminavimus,magnum est, si nos vestra carnalia metamus? Non dicit magnum, neque par esse, si evangelizantes regnum Dei, et coelesti cibo Ecclesiam saginantes, alimenta corporis sumerent; ut tradentes aeterna, consequerentur temporalia. Si alii potestate vestra utuntur, nonne magis nos? Si enim ii qui per Evangelium patres vestri non sunt, nec eumdem affectum habent erga vos, facultatem habent accipiendi, quanto magis nos? Et subauditur, vestri apostoli; quia et Barnabas apostolus erat. Sed non sumus usi hac potestate; omnia vero toleram
Abbreviated transcription (Latin):
eorum proficit quiã cognoscentes dm̃ in honorant eumaqui est bene¬
dictus in secula amen: Hoc est uerum: dõ uerobenedictio ait insecula :

Expanded text:
r magis; quia cognoscentes, non honorant Deum. Qui est benedictus in saecula. Amen; hoc est, verum. Deus vero ait: benedictus in saecula; q
Abbreviated transcription (Latin):
Ult hinc manifestũ sit scirenos quȩ adõ nob̵ donata sunt: quia haec
& loquimur ut & alii discant ꝑdoctrinã spiritalẽ: Predicatoribus
eni idest apostolis insinuata diuinitus sunt. quȩ traderent populis.
& ad discerent principes huius sȩculi quid ad misissent mali:
Non in doctrina uerborũ humanȩ sapientiȩ semn doctrina sp̃s:
Uerbaenĩ humanȩ sapientiȩ hunc sensũ non uident neq litteraturȩ
studiis adphenditur sed ꝑfidẽ spiritaliratione concipitur dicen¬
te esaia ꝓpheta: Nisi credideritis neque intelleg& is Naturali
enĩ magis lege quã cursu syderũ & calculis signorũ quȩ infirmam̃to
denotantur addiscitur: Denique credentes. non humanis uer¬
bis sednaturȩ suȩ uident congruere quod credunt: Opus enim

Expanded text:
Ut hinc manifestum sit scire nos quae a Deo nobis donata sunt; quia haec Ut hinc manifestum sit scire nos quae a Deo nobis donata sunt; quia haec et loquimur, ut et alii discant per doctrinam spiritalem. Praedicatoribus enim, id est, apostolis insinuata divinitus sunt, quae traderent populis, et addiscerent principes hujus saeculi quid admisissent mali. Non in doctrina verborum humanae sapientiae, sed in doctrina spiritus; verba enim humanae sapientiae hunc sensum non vident, neque litteraturae studiis apprehenditur: sed per fidem spiritali ratione concipitur, dicente Esaia propheta: Nisi credideritis, neque intelligetis . Naturali enim magis lege, quam cursu siderum, et calculis signorum, quae in firmamento denotantur, addiscitur. Denique credentes non humanis verbis, sed naturae suae vident congruere, quod credunt; opus enim
Abbreviated transcription (Latin):
Manifestum est cogitationes nrãr anullosciri nisi ab animo nr̃o
sp̃s non potest scire quȩ ab hoc nobis insinuata surt Sp̃s tam̃
mundi hic est ꝑquẽ arripiuntur fanatici qui sine dõsunt Est enĩ
int̃ mundanos sp̃s potior: Unde sol& coniecturis quȩ mundi sunt
diuinare quẽ phitonẽ appellant Hic estquiꝑueri similia fallitꝰ.
& fallit Hic est qui ꝑsibillã locutus est sensũ nostrorũ secutus. locũ
uolens in t̃cȩlestes habere: Vt sciamus quȩ adõ donata sunt nobis:
Quia enim dĩ sp̃s datus est nobis. scimus quȩ adõ donata sunt nobis :
Nonenim possemus scire simundi spm̃haberemus: quia non potest
scire mundi sp̃s: Sensum enim dñi nemo nouit: nisi quidedõ est
sp̃s dĩ Inferiora enĩ non possunt superiorũ scire consiliũ. neque
creatura conditoris sui dmoscere uoluntatẽ : Quȩ & loquimur:

Expanded text:
Manifestum est cogitationes nostras a nullo sciri, nisi ab animo nostrManifestum est cogitationes nostras a nullo sciri, nisi ab animo nostrspiritus non potest scire, quae ab hoc nobis insinuata sunt. Spiritus tamen mundi hic est, per quem arripiuntur fanatici, qui sine Deo sunt; est enim inter mundanos spiritus potior; unde solet conjecturis, quae mundi sunt divinare, quem pythonem appellant. Hic est qui per verisimilia fallitur et fallit: hic est qui per Sibyllam locutus est, sensum nostrum secutus, locum volens inter coelestes habere. Ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Quia enim Dei Spiritus datus est nobis, scimus quae a Deo donata sunt nobis. Non enim haec possemus scire, si mundi spiritum haberemus; quia non potest mundi scire spiritus. Sensum enim Dei nemo novit, nisi qui de Deo est, Spiritus Dei; inferiora enim non possunt superiorum scire consilium, neque creatura conditoris sui dignoscere voluntatem. Quae et loquimur.
Abbreviated transcription (Latin):
tolus est qui hanc gratiam consecutus est qui a trinitatis mysteriũ
anullo sic potuit explanari : Vnde &uas el&tionis diuino iuditio
uocitatus ẽ. S p̃renim omnia scrutatur &iam profundadi: quicc
enim dedõ ẽ hic sp̃yomnia nouit dĩ, profundaaũ ideo ait quiaomnẽ
uirtutem & prȩscientiã ei nouit qđ omninocreaturae in possibilee
uisenimscit hominum ea quȩ sunt hominer: nisi sp̃s hominis quuniꝑso
ciamtradere quae mrsterio fida ei continet̃ ad inluminandos sensus
beniuolorum hominum credentes enim quȩ piundisapientia stul¬
ra deprimit. Ideo non adyequitur nisi quae uid& necputat aliquid
posse fieri quac quomodoscit Ideo quicquid aliter audit quã nouit
stultum iudicat Nihil enĩ ȩstimat possefien sine commixtione: I¬
derid& audiens dm̃ filium genuisse que in scit simplicem & in corpo:u
cttirginem peperisse sniso luta corpararan nmpeadeaniom¬

Expanded text:
tolus est, qui hanc gratiam consecutus est; quia Trinitatis mysterium tolus est, qui hanc gratiam consecutus est; quia Trinitatis mysterium a nullo sic potuit explanari: unde et vas electionis divino judicio vocitatus est . Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. Quia enim de Deo est hic Spiritus, omnia novit. Dei profunda autem ideo ait, quia omnem virtutem et praescientiam ejus novit: quod omnino creaturae impossibile est. Quis enim scit hominum ea, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso ciam tradere, quae mysterio fidei continetur, ad illuminandum sensus benevolorum hominum; credentes enim quae mundi sapientia stulrram deprimit; ideoque non assequitur nisi quae videt: nec putat aliquid posse fieri, quam quomodo scit. Ideo quidquid aliter audit, quam novit, stultum judicat; nihil enim existimat posse fieri sine commixtione. Unde ridet audiens Deum Filium genuisse, quem scit simplicem et incorporeum: et Virginem peperisse, et resoluta corpora rursum revo
Abbreviated transcription (Latin):
aluis uerbis  perhoc exemplum opinatã remfactam & quae non solum
in hunanum sensum non cader& sed & caelestes potentias later& : Dĩsci¬
lic& filium in camatũ ut quod sup̃dixerat firmar &: quiasi principer
huius scd̃i dnm̃ hominem factã non intellexerunt quantomagis lomines a.
Sed si uerba offendilulum uel scandalum faciebantuirturib
tam̃ & signis fides non debuerat denegari .: Infirmitatienĩ
&ignorantiae humanȩ uirtus debuerat p̃poni & crediquod
humanȩ rationi in possibile uider&ur : Ideoq diligentiburdm̃
idest credentibur prȩparauit hocdonum: N obis uero reuela uit dr̃
perspm̃ suum: Et quicprincipes sȩculi hoc ignorabant dr̃ hocꝑipm̃
Nam non solum hominibus sacramentum istud missum sedicit decla¬
rare sed & principibus & potestatibus incȩlestibus quidnm̃ cruci fuȩ¬
runt ut hoc predicante interrir discant qui sunt in carnalibus celis
quidegunt subelementis firmamenti: Hic ergo singularis a pos¬

Expanded text:
apocryphis. Per hoc exemplum inopinatam rem factam dicit, et quae non solum in humanum sensum non caderet, sed et coelestes potentias lateret, Dei scilicet Filium 119 incarnatum; ut quod supra dixerat, firmaret, quia si principes hujus saeculi Deum hominem factum non intellexerunt, quanto magis homines! Sed si verba offendiculum vel scandalum faciebant; virtutibus tamen et signis fides non debuerat denegari. Infirmitati enim et ignorantiae humanae virtus debuerat praeponi, et credi quod humanae rationi impossibile videbatur; ideoque diligentibus Deum, id est, credentibus praeparavit donum hoc. Nobis vero revelavit Deus per Spiritum suum. Et quia principes saeculi hoc ignorabant, Deus hoc perNam non solum hominibus sacramentum istud missum se dicit declarare, sed et principibus et potestatibus in coelestibus, qui Dominum crucifixerunt; ut hoc praedicante in terris, discant qui sunt in carnalibus coelis, qui degunt sub elementis firmamenti. Hic ergo singularis apos
Abbreviated transcription (Latin):
&ipse dñr princeps inquit huius mundiuenit & in meinuenit nihil:
Principesergo huiussdi perignorantiam dnm̃ mcciestttis crucifirerunt:
Namiu dȩorum principes quomodo principes scł̃i huius possuntintellegi
quierant subiecti regnoro mano: & nequerdmanorũ principes crucifixer
riuis : Hi ergo principes crucifirerunt dnm̃ quostriumphauitlibere in se¬
m& ipso: Qucc̃uis dicat marcus euangłista dedȩmonibus: Scie becntenĩ
xp̃m̃ ipsum ẽẽihm̃: scierunt quidẽ ipsũ eẽ. sed quunlege prmissuserat : Misteri¬
umtam̃eius quofiliusdi ẽ nesciebant:: Hoc&iã & petrusapłs ad populũ iudaicũ
non tam̃ scłi : Siergo perignorantiam serui ociderunt dnm̃ peccatum eir
crucifirus cum morinesciat : sed quia uerbum care factum ẽ idest dĩfilius
in carnatus homo factusẽ : Ipsi ad scipta ẽ mor quia iudaeinonutique
carnem ꝑsecuti sunt : Sed eũ qui o perabatur percarnem: Aꝑ hocquã¬

Expanded text:
nus: Princeps, inquit, hujus mundi venit, et in me invenit nihil . Principes ergo hujus saeculi per ignorantiam Dominum majestatis crucifixerunt; nam Judaeorum principes, quomodo principes hujus saeculi possunt intelligi, qui erant subjecti regno Romano? Et neque Romanorum principes crucifixerunt s, vos videritis . Hi ergo principes crucifixerunt Christum Dominum, quos triumphavit libere in semetipso ; quamvis dicat Marcus evangelista de daemonibus: Sciebant enim Christum ipsum esse Jesum . Scierunt quidem ipsum esse, sed qui in Lege promissus erat: mysterium tamen ejus, quo Filius Dei est, nesciebant. Hoc etiam et Petrus apostolus ad populum Judaicum non tamen saeculi. Si ergo per ignorantiam servi occiderunt Dominum, peccatum eis us dicitur, cum mori nesciat: sed quia Verbum caro factum est, id est, Dei Filius incarnatus homo factus est, ipsi ascripta est mors; quia Judaei non utique carnem persecuti sunt, sed eum qui operabatur per carnem; ac per hoc quam
Abbreviated transcription (Latin):
potestater scisentnequemundus audierat : Ac ꝑ hoc stultum putari quia
in cognitumest.: Esseccũ rationale & saluttere teste uirtute cui omnis intenti¬
oceditratiotinationis humanae : Abscondita ẽ ergo dĩ sccpientia dumñ
in uerbis sed inuirtuteest. Non humanaratione possibilir : sed sp̃ref
ficatia credibilis : Quam p̃ distinauit dr̃ antesđa ingloriam nostram
Vsque a deo uera sapientia &cum dõ semper fuisse declaratur ut ante scła
predistinata ingłam nrãm dicatur qui credimus: prescius enim dr̃er¬
rores futurdr inmundo quemerat facturus . Hoc de creuit cd confusionẽ
illorum qui si bistultitiam sapientiam factunerant ad nram̃ aũ głam
qui credituri eramus & credimus: Quam nemo principum huius
scłi cognouit : sienim cognouissent numquam dnm̃ magestatis crucifir¬
issent: Principes huius scđi non solum homines accipiendor iuda eo¬

Expanded text:
potestates scirent, neque mundus audierat; ac per hoc stultum putari, quia potestates scirent, neque mundus audierat; ac per hoc stultum putari, quia incognitum est: esse autem rationale et salutare teste virtute, cui omnis intentio cedit ratiocinationis humanae. Abscondita est ergo Dei sapientia, dum non in verbis, sed in virtute est; non humana ratione possibilis, sed spiritus efficacia credibilis. Quam praedestinavit Deus ante saecula in gloriam nostram. Usque adeo vera sapientia, et cum Deo semper fuisse declaratur; ut ante saecula praedestinata in gloriam nostram dicatur, qui credimus. Praescius enim Deus errores futuros in mundo, quem erat facturus, hoc decrevit ad confusionem illorum, qui sibi stultitiam sapientiam facturi erant: ad nostram autem gloriam, qui credituri eramus, et credimus. Quam nemo principum hujus saeculi cognovit; si enim cognovissent, numquam Dominum majestatis crucifixissent. Principes hujus saeculi non solum homines accipiendos Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
tutis dĩ. Vt qui a uerbis quae in firma iuxta uirtutem sunt res fatuȩ
comptȩ prudentes uidentur : Drp̃dicationem suã ñ testimonio
uerborum uoluit commendan: sed uirtutes: Vt uerbi stultitia
iudicata factisse sapientium de monstrar& spiritali ratione fundata
apienti cemenim loquimur interꝑfectos: Hocest intereor qui crucẽ
xpĩ uirtutir testimonio sapientiam fatentur: hi enim sapientes & per¬
fectisunt qui fidem non maegis uerbis habentquacm rebus: Scpientiã
ccũ non huiur scłi. Recteait sapientiam non huiussđi: sed futuri inquo
ueritas di negantibus cepccrebit: Hocenim sdm rationem hane ñ ca¬
pit infirmitate cogitationis tenenȩ Neque principum huius scłi qui
destruuntur: Manifestu mest non eẽ sapientiam hanc principum
luius mundi quia destruuntur abilla: Xp̃ĩ anitasenim errores quor
sensum manifesta re missum setestatur: quem neque principes neque

Expanded text:
tutis Dei. Quia ut verbis quae infirma juxta virtutem sunt, res fatuae tutis Dei. Quia ut verbis quae infirma juxta virtutem sunt, res fatuae comptae prudentes videntur; Deus praedicationem suam non testimonio verborum voluit commendari, sed virtutis; ut verbi stultitia indicata, factis se sapientiam demonstraret spiritali ratione fundatasapientiam autem loquimur inter perfectos; hoc est, inter eos qui crucem Christi virtutis testimonio sapientiam fatentur. Hi enim sapientes et perfecti sunt, qui fidem non magis verbis habent, quam rebus. Sapientiam autem non hujus saeculi. Recte ait, sapientiam non hujus saeculi, sed futuri, in quo veritas Dei negantibus apparebit; hoc enim saeculum rationem hanc non capit infirmitate cogitationis terrenae. Neque principum hujus saeculi, qui destruuntur. Manifestum est non esse sapientiam hanc principum hujus mundi, quia destruuntur ab illa. Christianitas enim errores, quos sensum manifestare se missum testatur, quem neque principes, neque
Abbreviated transcription (Latin):
mascion traditerrorem: quat arguit᷑ clausauidentur : quigñ
illa manifestat sed intellegi uult exeo quo prudentiã mundi
in uehitur quȩ est regioni inimica: quaeaũ sunt quae corripit
axeius iuditio uult disci ut quȩ quenrã inrid& uelud stulta ea seomna
in corrinthius rep̃ hendere ostendat: Corpus enimipsum memo¬
rat ut exeo membrorum eius ratiodinoscatur: Corrinttustam̃
manifestccerant quia causas in quibus ar guebantur ñ ignorabant:
humanȩ sapientiae prȩdicans odium sibi & persecutioner prouoca¬
bat quatsirem uunũ ad nuntians & inimicam iuda eis atquegen¬
tilibus Et sermom̃s & p̃dicatiomea non in ꝑsuasione sapientis:¬
Ostendit qui a ne hominum fauorem adquirer& Id cirto liuma¬
nȩ sesapientiȩ placerenolusse : Neque uerborum artistudius¬
se sed fidem auctori exhibuisse.: Quid octrinã suc̃ non ornatu
traditionis human& acceptabilem eẽ uoluit uerborum strepitu.
sed ipsis rebus quiares ante uerba sunt: Ad ostensionem sp̃r & uir¬

Expanded text:
Marcion traxit errorem. Quae arguit, clausa videntur; quia non illa manifestat, sed intelligi vult ex eo, quod prudentia mundi invenitur, quae est religioni inimica. Quae autem sunt, quae corripit, ex ejus judicio vult disci; ut quaeque nostra deridet velut stulta, ea se omnia in Corinthiis reprehendere ostendat. Corpus enim ipsum memorat, ut ex eo membrorum ejus ratio dignoscatur: Corinthiis tamen manifesta erant; quia causas in quibus arguebantur, non ignorabant. humanae sapientiae praedicans, odium sibi et persecutiones provocabat, quasi rem vanam annuntians, et inimicam Judaeis atque gentibus. Et sermo meus, et praedicatio mea non in persuasione humanOstendit non se ut hominum favorem acquireret, humanae sapientiae placuisse, neque verborum arti studuisse, sed fidem auctori exhibuisse, qui doctrinam suam non ornatu traditionis humanae acceptabilem voluit esse verborum strepitu, sed ipsis rebus; quia res ante verba sunt. Sed in ostensione spiritus et vir
Abbreviated transcription (Latin):
PPerfectio legis fides est quam gentes ad p̃hendentes totã
legem implere uidentur : Iudei aũ dumper inuidi am
saluatori non credunt: iustitiã quȩ in lege mandata ẽ
uen dicantes : id est sabbatum circum cisionem &c&era
in legem non peruenerunt: hoc est legem non per fe cer̃
& qui non perficiunt legemrei sunt iuxtalegem: Quane
quia nonex pioe sed quasi ex operisus: Spernentes
enim fidem quȩ sicut dixi perfectio legis est. exoperibus
legir iustificari se dicebant hoc est sabbatum. neo menias
circum cisionem & alia inmores scrpturȩ dicentis: qui ce

Expanded text:
Perfectio Legis fides est, quam gentes apprehendentes, totam Legem implere videntur. Judaei autem dum per invidiam Salvatori non credunt, justitiam quae in Lege mandata est, vindicantes, id est, sabbatum, circumcisionem, etc., in Legem non pervenerunt, hoc est, Legem non perfecerunt: et qui non perficiunt Legem, rei sunt juxta Legem. Hic eQuia non ex fide, sed quasi ex operibus: Spernentes enim fidem quae, sicut dixi, perfectio Legis est, ex operibus Legis justificari se dicebant, id est, per sabbatum, neomenias, circumcisionem, etc., immemores Scripturae dicentis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
in dño uocatus ẽ seruus libertus ẽ dñi. E reptus ẽni apeccatis quȩ
uere seruos ꝓbant. libertus fit : Hic enim omnino seruus ẽ. qui in¬
prudent̃ agit : sicut & u&eribus placuit : quiomnes sapientes liberos
appellarunt in prudentes aũ omnes seruos. : Vnde salomon¬
Vnde salomon
Seruo inquit sa pienti liberi seꝑuient: Hic ergo quicredit. acsi
seruus sit ad tempus. quiarem facit prudentem ut credat inxp̃m¬
libertus fit dñi. Siergo peccata seruos faciunt. sicut chamfilius noe.
peccati & inprudentiae causae factus ẽ seruus : cum accipit. remissionem pec¬
catorum libertus efficitur: Similiter quiliber uocatus ẽ seruus ẽ

Expanded text:
in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Ereptus enim a peccatis, quae in Domino vocatus est servus, libertus est Domini. Ereptus enim a peccatis, quae vere servos probant, libertus fit; hic enim omnino servus est, qui imprudenter agit, sicut et veteribus placuit, qui omnes sapientes liberos appellarunt, imprudentes autem omnes servos. Unde et Salomon: Servo, inquit sapienti liberi servient . Hic ergo qui credit, etsi servus sit ad tempus; quia rem facit prudentem, ut credat in Clibertus fit Domini. Si ergo peccata servos faciunt, sicut Cham filius Noe peccati et imprudentiae causa factus est servus; cum quis accipit remissionem peccatorum, libertus efficitur. Similiter qui liber
Abbreviated transcription (Latin):
sicredũnt : siquominus peiores erunt gentilib i Deterius enim est
fuisse & non esse. quamnumquam fuisse. Circumcisio nihilẽ & p̃pu¬
tium nihilẽ : manifestum ẽ. quianec obẽ. nec ꝓdest sed obseruatio man¬
datorum dĩ. Idest fides ꝓprtium facit dm̃. si bonis operibus ad ꝓb&ur :¬
nusquisq: in ea uocatione in qua uocatus ẽ . in ea ꝑmaneat : Noc fir¬
mat quod supra dixit. Seruus uocatus es. non sit tibi curae. sed si
potes liber fieri. magis utere. Hortatur ut bene seruiens dedĩti¬
more carnali domino indignum se faciat lib̵tate : Ne audiens forte :
seruus uocatus es . non sit tibicurae: neglegentior eẽt circabonos ac¬
tus carnalis domini & doctrina xp̃i blasphemar&ur. & nec ille dm̃ pro¬
mer&ur. qui in his t̃renis bene seruiens. meritum sibi collocat apud
dm̃. Quia dixit dñs qui inminimo fidelis ẽ & in magno : Quieñ

Expanded text:
si credant: si quominus, pejores erunt gentilibus; deterius est enim si credant: si quominus, pejores erunt gentilibus; deterius est enim fuisse et non esse, quam numquam fuisse. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est. Manifestum est, quia nec obest, nec prodest. Sed observatio mandatorum Dei, id est, fides propitium facit Deum, si bonis operibus approbetur. Unusquisque in ea vocatione, in qua vocatus est, in ipsa permaneat. Hoc firmat, quod supra dixit. Servus vocatus es? Non sit tibi curae: sed et si potes liber fieri, magis utere. Hortatur ut bene serviens de Dei timore carnali domino, dignum se faciat libertate, ne audiens forte: Servus vocatus es? Non tibi sit curae; negligentior esset circa bonos actus carnalis Domini, et doctrina Christi blasphemaretur, et nec ille Deum promereretur, qui in his terrenis bene serviens, meritum sibi collocat apud Deum: quia dixit Dominus: Qui in minimo fidelis est, et in magno . Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
re & sustin& illum: et sic & hic doc& & pectandos e nsec scandalũ
dehis patidebere quia custodienda ẽ spes illorũ: si enĩ ipsi recesse¬
serat. neq uir neq mulier sed sic maneat. siue iudeus siue grecus:
icut in omnibus ecłis doceo.
Ut suadeat non se aliter his tradere¬
dic̃ quam c&eris. ut cum c&eros huius fidei hoc doceri audiunt promp¬
tius ad sequantur: E acile enĩquis inclinatur. siuider it socium consen¬
sisse. Circum cisus aliquis uocatus ẽ. non adducat p̃putium: Hoc ẽ
qđ dix̃. ut ita ambul& sicut uocatusẽ. ut iudeus factus xp̃i anus. non pu¬
t& se forte indignum quia p̃putiũ non habet. dans głam p̃putio: In
p̃putio quis uocatus ẽ non circumcidatur. Vt gentilis uocatus non aes¬
timet debere se circumcidi ꝑ id quod filios abrahȩ p̃poni audit. Neceñĩ
quia circum cisi sunt p̃ponuntur. sedmerito abrahae cuius filus s̃ inutroq

Expanded text:
re, et sustinet illum. Et hic docet exspectandos eos, nec scandalum re, et sustinet illum. Et hic docet exspectandos eos, nec scandalum de his pati debere, quia custodienda est spes illorum; si enim ipsi discesseserat, neque vir, neque mulier: sed sic maneat, sive Judaeus, sive Graecus. Sicut in omnibus Ecclesiis doceo. Ut suadeat, non se aliter his tradere, quam caeteris; ut cum caeteros hujus fidei hoc doceri audiunt, promptius assequantur. Facile enim quis inclinatur, si viderit socium consensisse. Circumcisus aliquis vocatus est? Non adducat praeputium. Hoc est, quod dixit, ut ita ambulet, sicut vocatus est; ut 135 Judaeus factus christianus non putet se forte indignum, quia praeputium non habet, dans gloriam praeputio. In praeputio quis vocatus est? Non circumcidatur. Ut gentilis vocatus non aestimet se debere circumcidi, per id quos filios Abrahae audit praeponi. Nec enim quia circumcisi sunt, praeponuntur, sed merito Abrahae, cujus filii sunt in utroque,
Abbreviated transcription (Latin):
anorum dm̃ coniugii : Nam si hesdra dimitti fecit uxores aut
uiros infideles . ut ꝓpitius fier& dr̃. Nec iratus sialias & genere suo
acciperent : Non enim ita p̃ceptum his ẽ ut remissis his alias mini¬
me ducerent : quanto magis si infidelis discesserit liberum habebit
arbitrium : Si uoluerit nubere legis suae utro: illud enĩ non deb&
inputari matrimonium quod extra decr&um dĩ factum ẽ. Sed cũ
p̃ cognoscit et dol& deliquisse siemendat se ut ueniã mereatur : si
aũ ambo crediderint ꝑcognitionẽ dĩ confirmat coniugium.
n pace aũ uocauit nos ds̃. Uerum ẽ quia non oport& litigarecũ
eo qui discedit quia odio dĩ discedit. acꝑ hoc ne dignus habendus
ẽ. Quid enĩ scis mulier siuirum saluum facias : Aut unde scis
uir siuxorẽ saluam facias :. Hocdicit quia forte possunt credere.
sit dñs unicuiq quando salu&ur. hoc ẽ scit quando potest crede¬

Expanded text:
stianorum Deum conjugii. Nam si Esdras dimitti fecit uxores, aut stianorum Deum conjugii. Nam si Esdras dimitti fecit uxores, aut viros infideles, ut propitius fieret Deus , nec iratus, si alias ex genere suo acciperent non enim ita praeceptum his est, ut remissis istis alias minime ducerent, quanto magis si infidelis discesserit, liberum habebit arbitrium, si voluerit nubere legis suae viro? Illud enim non debet imputari matrimonium, quod extra decretum Dei factum est, sed cum post cognoscit, et dolet deliquisse, emendat se ut veniam mereatur. Si autem ambo crediderint, per cognitionem Dei confirmatur conjugium. In pace autem vocavit nos Deus. Verum est, quia non oportet litigare cum eo, qui discedit; quia odio Dei discedit, ac per hoc nec dignus habendus est. Quid enim scis, mulier, si virum salvum facies? aut unde scis, vir, si uxorem salvam facies? Hque Dominus, quando salvetur, hoc est, scit quando potest crede
Abbreviated transcription (Latin):
sicut quicquid ꝑͣdicationẽ idolorum fit inmundũ ẽ. ita quicꝗd sub
dĩ creatoris ꝓfessione fit. sc̃mẽ. Quod si infidelis discedit: disce¬
dat. Propositum religionis custodit p̃cipiendo nexp̃iani relin¬
quant coniugia: Sedsi in fidelis odio dĩ discedit. fidelis nonerit
reus dissoluti matrimonii: maior enim causa dĩ ẽ quã matrimonii:¬
Non ẽ enim fr̃ aut soror. seruituti subiectus in eius modi. Hoc̃ẽ
quod sine dĩ deuotione ẽ: Ac ꝑ hoc non ẽ peccatum eĩ quidimittitur
ꝓpt̃ dm̃ si alii se uinxerit: Contumelia enim creatoris soluit ius ma¬
trimonii circa eum qui relinquitur. neaccus&ur alii copulatus:
In fidelis aũ discedens. & indm̃ & in matrimonium peccare dinoscitur
quia noluit sub dĩ deuotione habere coniugium. Itaq non ẽ ei fides
seruanda coniugii. quiideo recessit ne audiret rectorem esse xp̃i¬

Expanded text:
sicut quidquid per dedicationem idolorum fit, immundum est; ita quidquid sub sicut quidquid per dedicationem idolorum fit, immundum est; ita quidquid sub Dei creatoris professione fit, sanctum est. Quod si infidelis discedit, discedat. Propositum religionis, custodit, praecipiendo ne christiani relinquant conjugia: sed si infidelis odio Dei discedit, fidelis non erit reus dissoluti matrimonii; major enim causa Dei est, quam matrimoniifrater aut soror servituti subjectus in hujusmodi. Hoc est, quod sine Dei devotione est, ac per hoc non est peccatum ei qui dimittitur propter Deum, si alii se junxerit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infidelis autem discedens, et in Deum et matrimonium peccare dignoscitur, quia noluit sub Dei devotione habere conjugium. Itaque non est ei fides 668 servanda conjugii, qui ideo recessit ne audiret rectorem esse Chri
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem & haec consentit habitare cumillo non dimittat illam: Et
siqua mulier hab& uirum in fidelẽ & hic consentit habitare cum illa
non relinquat uirum. Hoc dixit quia in t̃illa primordia cũ ambo
utiq essent gentiles. fiebat ut unus ex his creder& : Et quia horrebaN
ꝑ fidi culturã dĩ. similiter & credentes contaminationẽ p̃teriti erro¬
ris. ideo p̃cepit ut si contenti eent habitare cum in mutatis. conten¬
ti eẽnt & fideles esse cumillis: Sc̃ificatus ẽ enimun infidelis in
uxore fideli et sc̃ificata ẽ mulier in fidelis in uiro fideli. Nabere
illos beneficium bonae uoluntatis ostendit. qua horrorẽ nominis xp̃i
ñ habent: ad tuitionem hospitii ꝑtinet . in quo signum fit crucis quo
eent enĩ adulteri ȩorum᷑ ꝑ hoc & filueorum spurii idẽ inmundi
Nunc aũ scĩ sunt. Scĩ sunt quia de coniugiis licitis natisunt. et
quia sub creatoris ueneratione nati sunt ꝓpensiore & parte : Quia

Expanded text:
abitare cum illo, non dimittat illam. Et si qua mulier habet virum infidelem, et hic consentit habitare cum illa, non relinquat virum. Hoc dixit, quia inter illa primordia, cum ambo utique essent gentiles, fiebat ut unus ex his crederet: et quia horrebant perfidi culturam Dei, similiter et credentes contaminationem praeteriti erroris; ideo praecipit, ut si contenti essent habitare cum immutatis, contenti essent et fideles esse cum illis. Sanctificatus est enim vir infidelis per uxorem fidelem, et sanctificata est mulier infidelis ex viro fideli. Habere illos beneficium bonae voluntatis ostendit; quia horrorem nominis Christi non habent: et ad tuitionem hospitii pertinet, in quo signum fit crucis, quo essent enim adulteri, ac per hoc et filii eorum spurii; ideo immundi. Nunc autem sancti sunt. Sancti sunt; quia de conjugiis licitis nati sunt: et quia sub creatoris veneratione nati sunt propensiore ex parte. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
effitiam euangelium ut non amputar potestate mea in euangelio: He¬
pressa uerborum iactantia gloriatur : &uultintellegi quanta dignus
mercerlesit quia potestate sua non utitur in euangelio dum respuit
oblatus suptus. n euim predicationis humili&. hoc est licere sed non expedire:
propter salutem frm̃ ut corrigantur: forma ergo uult eẽ ceteris
ut ubi uident non expedire &iam licitis nonutantur: S¬
Si quominus.
delicito fientrei qđ sumunt ut ad detrimentum proficiat:
Nam

Expanded text:
efficiam Evangelium; ut non abutar potestate mea in Evangelio, Reefficiam Evangelium; ut non abutar potestate mea in Evangelio, Repressa verborum jactantia gloriatur, et vult intelligi quanta dignus mercede sit, quia potestate sua non utitur in Evangelio, dum respuit oblatos sumptus, ne vim praedicationis humiliet. Hoc est licere, sed non expedire propter salutem fratrum, ut corrigantur. Forma ego vult esse caeteris, ut ubi vident non expedire, etiam licitis non utantur: si quominus, de licito fient rei: quod sic sumunt, ut ad detrimentum proficiat. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Glam suam dicit
in eo sie uangelii ueritas maneat . &morimagis elegit. quam euangelii
iurauiclare sciens hoc magis sibi proficere ad futuram salutem iugto.
Debitũ enim obsequium abnuit ab hissibi inpendrneper hoc accipiant fidu¬
ciam delinquendi:¬
ndi: Nam si euangelizem non ẽ mihi gratia: necessitas enĩ
mihi incumbit:
elium: Missus enim seruus ad nõ. facit &iã
inuitus qđ sibi prȩceptum est si quominus ad stringatur plagis neces¬
sex̃: Deniq: morses inuitus missus ẽ ad pharaonem : &ionas coactus
Manifestum est qui anemo accipit remunerationẽ eius rei quã inuitus
agit: sienim uoluntarius est : dignus mercede ẽ quia consentit dño & quo duo¬
luntate fit melius fit
i autem inuitus. dispensatio mihi credita est: Nec
hoc obscurum est quia qui indeuotus aliquid facit. nonuoluntate facit sed neces¬
sitate. quia enim potestatis suae nonẽ facit inuitus quod sibi praeceptumẽ
Quae ergo erit mea mercis ut euangelium ad nuntians sine sumptu

Expanded text:
am suam dicit in eo, si Evangelii severitas maneat: et mori magis elegit, quam Evangelii jura violare, sciens hoc sibi magis proficere ad futuram salutem. Debitum enim obsequium abnuit ab his sibi impendi; ne per hoc accipiant fiduciam delinquendi. Nam si evangelizem, non est mihi gloriatio; necessitas enim mihi incumbit. elium. Missus enim servus a domino facit etiam invitus, quod sibi praeceptum est: si quominus, adstringatur plagis necesse est. Denique Moyses invitus missus est ad Pharaonem ; et Jonas coactus Manifestum est quia nemo accipit remunerationem ejus rei, quam invitus agit. Si enim voluntarius, dignus mercede est; quia consentit domino: et quod voluntate fit, melius fit. Si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Nec hoc obscurum est, quia qui indevotus aliquid facit, non voluntate facit, sed necessitate. Quia enim potestatis suae non est, facit invitus, quod sibi praeceptum est. Quae ergo erit mea merces? Ut Evangelium annuntians, sine sumptu
Abbreviated transcription (Latin):
scrptura ad pharaonem : quia adhoc ipsumtereseruaui ut ostendam in
te uirtutem meam. ut ad nuntietur nom enm eum in uniuers am terrã:
Alu codices sichabent. Quia ad hocte suscitaui ut ostendam inte uir¬
tutem meam: Siue seruaui. siue suscitaui. Vnus est sensur : Hocenĩ
dicit quia cum pharao quod nomen regium erat apud egyptios. sicut &
apud romanos reges augusti appellantur: Hic ergo pharao cumtan¬

Expanded text:
e servavi, ut ostendam in te virtutem meam, et ut nuntietur nomen meum in universa terra. Alii codices sic habent: Ad hoc te suscitavi, ut ostendam in te virtutem meam. Sive servavi, sive suscitavi, unus est sensus; hoc enim dicit, quia cum Pharao, quod nomen regum erat apud Aegyptios, sicut et apud Romanos reges Augusti appellantur: hic ergo Pharao cum tan
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur. An in eo mansit inquomiseri cordiam consecutus est. &utart̃o
pendio : Uterque eorum necessitatem passus est regni : & quanta fuit ne¬
cessitas dauid ut filius eius uell& illum regno priuare : : In qua necessi tate
flens nudo pedeiterfaciebat. fugi ens dux & rexpopulidĩ in tantũ humilia¬
tus ut in faciem seruo suo maledicenti sibi non responder& : ut perpatientiam
dm̃ sibi ꝓpitium facer&. perquem regnumsibi crediditreseruari : Saul
aũ necintalinecessitate inuentus. quia maius malum est intestinum þellũ
quam externum in superfurens. Quiccsemel &iterũ non sit aditus cũ eẽt
in dignus: nec in prece perstiut ut meritum sibi facer& perquodess& dig¬
nus. Sed inpaciens & dedi iuditio indignatus. abidolis quae prius uelud¬
ł nullius momenti damnauerat. auxilium requisiuit: Icce iustum ẽe iuditi¬
um prȩscientiae dĩ. &iam nolentibus manifestum est:

Expanded text:
inveniatur, an in eo manserit, in quo misericordiam consecutus est, et, ut utar compendio, uterque necessitatem passus est regni. Et quanta fuit necessitas David, ut filius ejus vellet eum regno privare! In qua necessitate flens, nudo pede, iter faciebat; ut fugeret rex et dux populi Dei, in tantum humiliatus, ut et in faciem sibi servo suo maledicenti non responderet; ut per patientiam Deum sibi propitium faceret, per quem regnum sibi credidit reservari . Saul autem nec in tali necessitate inventus; quia majus malum est intestinum bellum, quam externum: insuper ferens quia semel et iterum non sit auditus, cum esset indignus, nec in prece perstitit; ut meritum sibi faceret, per quod esset dignus: sed impatiens, et de Dei judicio indignatus, ab idolis quae prius velut nullius momenti damnaverat, auxilium requisivit. Ecce justum esse judicium praescientiae Dei etiam nolentibus manife
Abbreviated transcription (Latin):
ut ostendam inte uirtutem meam & ut adnuntietur nomenmeum
inuni uersamterramꝰ ut inisto c&erȩ gentes coddiscerent. non esse
ex quo x prest secundum carnem: Qui a iudȩi ueteres sperando
dicit exploratorib: iudaeorum missis aiesunaue qui prius auxer
dicebatur : Auditȩ sunt hic uirtutes & ꝑlagȩ quȩ fecctȩ sunt in e¬
grpto adouro & conterriti sunt nimis timent enim a facie ura :
Ad hocergo seructus est pharao: ut multa signa & plagȩ ostende¬
rentur in illum. quasi iam mortuum.: Suscitatus aũ dictus es &qͥa
cum apud dm̃ mortuus est modicum tempus accepit ut uiuere
uideretur utess& incuius penam &uariatormentorum ge¬
nera usque ad mortem. omnes quisine dõ erant metitterriti:
hunc solum dm̃ ẽẽ cum ammiratione maxima faterentur. aquo
ns uindictaesunt: Hoc &iam genere antiqui medici in homini¬
bus morte dignis uel mortis sententiam consecutis requi rebant

Expanded text:
nuntietur nomen meum in universa terra; ut in hoc caeterae gentes addiscerent non esse ex quo 83 Christus est secundum carnem; quia Judaei veteres sperando dicit exploratoribus missis a Jesu Nave, qui prius Auxes dicebatur: Auditae sunt hic virtutes et plagae, quae factae sunt in Aegypto a Deo vestro, et conterriti sunt nimis; timent enim a facie vestra . Ad hoc ergo servatus est Pharao, ut multa signa et plagae ostenderentur in illum quasi jam mortuum. Suscitatus autem dictus est; quia cum apud Deum mortuus esset, modicum tempus accepit, ut vivere videretur; ut esset in cujus poena et vario tormentorum genere usque ad mortem, omnes qui sine Deo erant, metu territi, hunc solum Deum esse cum admiratione maxima faterentur, a quohae vindictae sunt. Hoc etiam genere antiqui medici in hominibus morte dignis, vel mortis sententiam consecutis, requirebant
Abbreviated transcription (Latin):
Vos habetis clauem scientiae &neq uos intratis neq alios sinitis intro¬
ire : Per inuidiam enim caritatem corrum pentes. scientiam eius adnihiby
decluxerunt : Nam & tertullianus &nouatianus non parfcientiae fuer̃:
Sed quia per zelum caritatis foedera perdiderunt uersi inscis ma
adper ditionem sui hereses creauerunt
Et sihabuero omnem fidẽ
ita ut montes transferam: Virtutes facere aut demonia perfidẽ
eicere: dĩ uirtus & gloria ẽ: Nec hoc admeritum proficit nisi
quis bone conuersationis fuerit emulus. sicut supra memoraui:
tsiero gauero omnem sub stantiam meam: Apertum est quia
si omnis substantia impendatur nihil proficit caritate neglecta
quia caput religionis caritas est:
Etqui caput non habet uitam non habet:
Et sitra didero corpus meum
ut ar deam nihilmihi prodest: Sine caritate nihil prodest qr fundamer¬

Expanded text:
Vos habetis clavem scientiae, et neque vos intratis, neque alios sinitis introVos habetis clavem scientiae, et neque vos intratis, neque alios sinitis introire ; per invidiam enim charitatem corrumpentes, scientiam ejus ad nihilum deduxerunt. Nam et Tertullianus et Novatianus non parvae scientiae fuerunt: sed quia per zelum charitatis foedera perdiderunt, in schisma versi, ad perditionem sui haereses creaverunt. Et si habuero omnem fidem, ita ut montes transferam. Virtutes facere, aut daemonia per fidem ejicere Dei virtus et gloria est: nec hoc ad meritum proficit, nisi quis bonae conversationis fuerit aemulus, sicut supra memoravi. Et si erogavero omnem substantiam meam. Apertum est quia si omnis substantia impendatur, nihil proficit, charitate neglecta; quia caput religionis charitas est: et qui caput non habet, vitam non habet. Et si tradidero corpus meum, ut ardeam, nihil mihi prodest. Sine charitate nihil prodest; quia fundame
Abbreviated transcription (Latin):
Vere nihil pro dest : ad dĩ enim gloriam prophetatur: Sicut dicit dauid
propheta: Non nobis dñẽ non nobis. sed nominituo dagloriam: Nam &
balaam prophe tauit cum propheta non eẽti sed ariolus: & caiphas prophe¬
tauit : non merito sed dignitate ordinis sacerdotalis: Et saul prophetaũ
cum iam in obedientiae causa spũ malo fuisset repletus: sed propter dĩ causa
ne posset comprehendere dauid &occidere quem uolebat:
tsi sci ero omnia misteria: Iudae enim nihil profuit fuisse cum a posto¬
lis & didicisse misteria c̃aelestia scire ostendit quando increpita uoce in pa¬
ra dyso illum dĩfuisse & preciosos lapides habuisse testatur: Quos lapi¬
des idem a postolus doctrinae diuina misteria signi ficaur
profuit quia caritatis inmmor in superbiam prosiliuit :¬
tsi habeam omnem scientiam:
Nihil prodest scientia si caritas
nonsit: Deniq scribis & phariseis nihil pro fuit dicente saluatore:

Expanded text:
Vere nihil prodest; ad Dei enim gloriam prophetatur, sicut dicit David Vere nihil prodest; ad Dei enim gloriam prophetatur, sicut dicit David propheta: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Nam et Balaam prophetavit , cum propheta non esset, sed hariolus: et Caiphas prophetavit , non merito, sed dignitate ordinis sacerdotalis: et Saul prophetavit , cum jam inobedientiae causa spiritu malo fuisset repletus; sed propter Dei causam, ne posset comprehendere David, quem et occidere volebat. Et si sciero omnia mysteria; Judae enim nihil profuit fuisse cum apostolis, et didicisse mysteria; cradiso illum Dei fuisse, et pretiosos lapides habuisse testatur, quos lapides idem Apostolus doctrinae divinae mysteria significavit : et illi nihil profuit; quia charitatis immemor, in superbiam prosilivit. Et si habuero omnem scientiam. Nihil mihi prodest scientia, si charitas non sit. Denique scribis et pharisaeis nihil profuit, dicente Salvatore:
Abbreviated transcription (Latin):
subiectis ostendit: dicens Sic ee ut ȩramentum sonans aut crmbalum
tinniens:
Quia sicut eramentum in pulsu alterius resonat & cimbalum
tinnit Ita & hic quilinguis loquitur sp̃s scĩ effectum habet & motum
ut loqui possit: Sicut alio loco saluator dicit: Non enim uos estis quilo qui¬
mini sed sp̃s patrisurĩ quiloquitur in uobis: Nam asina locuta est huma¬
na lingua adbałam filium beor ut discer& dĩ magestatem: Et pue¬
ri infantes in laudem dĩ proruperunt ad confusionem iudeorum:
Saluator autem non solum istos. sed & lapides ad condempnationẽ¬
perfidorum & gloriam dĩ clamare posse ostendit: Et inter ipsa
primordia ad commen dationem fidei qui baptiz abantur linguis
loquebantur
tsihabuero prophetiam & nouerim misteria omnia¬
& omnem scientiami caritatem autem non habeam nihil mih prodest:

Expanded text:
subjectis ostendit, dicens sic esse ut aeramentum resonans, aut cymbalum subjectis ostendit, dicens sic esse ut aeramentum resonans, aut cymbalum tinniens. Quia sicut aeramentum impulsu alterius resonat, et cymbalum tinnit; ita et hic qui linguis loquitur, Spiritus sancti effectum habet et motum, ut loqui possit, sicut et alio loco dicit Salvator: Non enim vos estis, qui loquimini; sed Spiritus Patris vestri, qui loquitur in vobis . Nam et asina locuta est humana lingua ad Balaam filium Beor, ut addiceret Dei majestatem : et pueri infantes in laudem Dei proruperunt ad confusionem Judaeorum . Salvator autem non solum istos, sed et lapides ad condemnationeperfidorum, et gloriam Dei clamare posse ostendit . Et inter ipsa primordia ad commendationem fidei, qui baptizabantur, linguis loquebantur . Et si habuero prophetiam, et noverim omnia mysteria, et omnem scientiam; charitatem autem non habeam, nihil mihi 155 prodest.