comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dnodecim cophinos fragnientoꝵ
ex quinq pambi ordeaceis que
suꝑfuerunt his qui manducane¬
rant. Non hic quetitur quod is¬
te ꝗiit cinusmodi eent panes.
cedeaccos enim fuisse ñ tacuit. q
ceteri tacuerunt. Noq hoc querit᷑
quod iste non cdyxit fuisse ibi ãe
p̃ter quinq milia uirorum mu¬
lieres & paruulos. quod dicit
debet & regłariter teneri. an tali¬
bus questiombus neminem mo¬
ueri oportere. cum ab illo dr qd̃
ab alio premittitur. s queritur
quomodo ea que dixerunt ue¬
ra sint omma narrationẽ altiꝰ
narrans aluid alter excludat.
Si enim dñs scłm narrationẽ
iohis ꝓspecns turbis quesunt
a philippo temptans eum. undᷤ
illis esce dari possent. potest mo¬
uere quomodo sit uerum quod
alii narrauerunt prius dixisse
año discipłos. ut dimitteret tur¬
bas quo possint sibi aliuenta
emere de ꝓrxmnis locis: Quib il¬
le respondit scd̃m mathm. nõ
hñt necẽe ire. date eis uos man¬
ducare. Cin enam martus lu¬

Expanded text:
duodecim cophinos fragmentorum ex quinque panibus hordeaceis quae superfuerunt his qui manducaverunt. Non hic quaeritur quod iste dixit, cujusmodi essent panes, hordeaceos enim fuisse non tacuit, quod caeteri tacuerunt. Neque hoc quaeritur quod iste non dixit, fuisse ibi etiam praeter quinque millia virorum mulieres et parvulos, quod dicit debet et regulariter teneri in talibus quaestionibus, neminem moveri oportere cum ab alio dicitur, quod ab alio praetermittitur. Sed quaeritur quomodo ea quae dixerunt vera sint omnia, ne narrationem alterius narrans aliud, alter excludat? Si enim Dominus, secundum narrationem Joannis, perspectis turbis, quaesivit a Philippo, tentans eum, unde illis escae dari possent, potest movere quomodo sit verum quod alii narraverunt, prius dixisse Domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis; quibus ille respondit secundum Matthaeum: Non habent necesse ire, date eis vos manducare. Cui etiam Marcus Lu
Abbreviated transcription (Latin):
mant sibi escas. Iħs autem chir̃
eis. Non hñt necesse ne dat uł
ios manducar. ⁊ crtai usq ad
illnd ubi ait. Manducantum
nutem fuit mimerus quinq
milia umorum: ex tepris mulie¬
tib ce pariuilis. Hoc eigo mna¬
enlum quod omnes quatuor e¬
uangliste commemorant et
putantur aliquid inter se ats
crepare. considerandum atq
tractandum est. ut ex hoc etũ
ad cetera similia rogule locuno¬
num discantur: quib tam aui¬
sis. cadem tamen sentencia ren¬
netur. ⁊ eadem neritas ireruma
stoditr. Et inchoanda quid̃
est confideratio. non a mathes
scđ̃m ordinem euangłistarum.
s a iohanne potuis.a quo ita
crp̃ssa est ista nartatio. ur etiã
nomina discipłorum dice̾t cum
quib de hac re locutus est añ.
Ita euuim dicit. Cum subleuasser
gͦ iħs oculos. & udisset qura
multtudo marina uenit ad
eum. dicit ad philippum. Uñ
emenius panes ut manducent

Expanded text:
mant sibi escas. Iesus autem dixit eis: non habent necesse ire, date illis uos manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: manducantium autem fuit numerus quinque milia uirorum exceptis mulieribus et paruulis. hoc ergo miraculum, quod omnes quattuor euangelistae commemorant et putantur inter se aliquid discrepare, considerandum adque tractandum est, ut ex hoc etiam ad cetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diuersis eadem tamen sententia retinetur et eadem rerum ueritas custoditur. et inchoanda quidem est consideratio non a Mattheo secundum ordinem euangelistarum, sed a Iohanne potius, a quo ita expressa est ista narratio, ut etiam nomina discipulorum diceret, cum quibus de hac re locutus est dominus. ita enim dicit: cum subleuasset ergo Iesus oculos et uidisset quia multitudo maxima uenit ad eum, dicit ad Philippum: unde ememus
Abbreviated transcription (Latin):
tiatione qua dubitans atq hesitãs
intelligatur. Nunc quia illa uerba
desunt. utroq modo ꝓmintiari pͥ.
ut aut confirmatum eum eua¬
ex aliorum uerbis credentem chixis¬
se accipiamus. aut adhuc sicut
luicas commemorat hesitantem.
Presertim quia &e martꝰ qui suꝑꝰ
dixerat ab aliis fuisse dictum. qͥ
iohannes a mortuis furrexit. in
extremo tamen ipsum herodem
dixisse non tacer. Quem ego decol¬
laui ioħm. hic a mortuis furrer̃.
Que item uerba dnob modis ꝓ¬
nuntrari possunt. ut aut confir¬
mantis aut dubitantis intelligã¬
tur. Cum autem lucas postea ꝙͣ
hoc commemoranit in aluid
transeat. duo istimatħs & marcꝰ
ex hac occasione narrant quemi¬
admodum fit ab herode ioħs¬
occisus.
Herodes emim temut iohuant
aligant eum ⁊ posuit ini cure

Expanded text:
ntiatione, qua dubitans adque haesitans ntiatione, qua dubitans adque haesitans intellegatur. nunc quia illa uerba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum uerbis. credentem dixisse accipiamus, aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem, praesertim quia et Marcus, qui superius dixerat ab aliis fuisse dictum quod Iohannes a mortuis resurrexerit, in extremo tamen ipsum Herodem dixisse non tacet: quem ego decollaui Iohannem, hic a mortuis resurrexit. quae item uerba duobus modis pronuntiari possunt, ut aut confirmantis aut dubitantis intellegantur. cum autem Lucas, posteaquam hoc commemorauit, in aliud transeat, duo isti, Mattheus et Marcus, ex hac occasione narrant, quemadmodum sit ab Herode Ioccisus. Herodes enim tenuit Iohannem et alligauit eum et po
Abbreviated transcription (Latin):
rrȩx̃ a mortins. a quibusdam uero
quia helias apparuit. ab aliis aut̃
quia ꝓpħa unus de antiquis sur¬
rer̃. Et ait herodes. Iħm ego de
collam. Qitis est autem iste de qͦ
audio ego talia: Et querebat ui-
dere eum. In his uerbis lucas qͦ
marto atestatur ad hoc dum tar¬
at. quod alii dixtrint non hero¬
des iohannem a mortuis surre¬
xisse. s quia hesitantem cõme¬
morauit herodem uerbaq enis
ita postea posuit dicentis. Ioħ̾m
ego decollam. Quis autem est is¬
te de quo audio ego tabia: Inte¬
ligendum est post hanc hesita¬
tionem confirmasse manimo
suo quod ab aliis cdicebatur. cũ
ait pueris siuis. Sicut matħs
narrat &e ait pueris sins. Hic. ẽ.
iohannes baptista. ipse surgerit
a mortuis. ⁊ ideo irtutes oꝑãt᷑
in eo. aut ita promintianda ft̃
hec uerba. ut hesitantem adhuc
indicent. Si enim diceret. munqͥd¬
nam hic est. aut nunquid forte
hic est iohannes baptista. non op
esset admonere aliquid de promi¬

Expanded text:
rrexit a mortuis a quibusdam vero rrexit a mortuis a quibusdam vero quia Helias apparuit ab aliis autem quia propheta unus de antiquis surrecollavi. Quis autem est iste, de quo audio ego talia? Et quaerebat dere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes, Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? intellegendum est aut post hanc haesitationem confirmasse in animo suo quod ab aliis dicebatur, cum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo, aut ita pronuntianda sunt haec uerba, ut haesitantem adhuc indicent. si enim diceret numquidnam hic est?\' aut \'numquid forte hic est Iohannes baptista?\' non opus esset admonere aliquid de pronu
Abbreviated transcription (Latin):
ca famam iħu.: iait pueris suis.
H  est iohannes bapusta. Ipse sur¬
iexit a mortins.⁊ ideo nirtutes o¬
ꝑantur in eo. Maicus hoc idem ⁊
eodem modo dicit. s non eodem or¬
dine. Nam postea quam discipu¬
los dñs misit dicens eis. ne quid ĩ
uiam ferrent isi urgam tm̃. ter¬
minato eo sermone quantum ab
illo cõ mͤm̾atum est etiam hoc sub¬
iecit. nulla tamen facta necessitate
qua hoc etiam consequent̾ gestũ
cẽ intelligere cogeremur. sic̃ nec
matħs. In illo enim tempore dix̃.
non in illo die uel hora. msi qđ
mairus non quod herodes dix̾it.
s dicebant inquit quia ibhanneᷤᷤ
baptista surrexit a mortins. Matħs
uͦ de ip̃so herode. ait inquit pu¬
eris sunis. Lucas etiam eum nar¬
randi ordinem quem marcus te¬
nens. nec ip̃se sane etam rerũ ge¬
starum eundem ordinem fuisse
credi cogens. ita hoc idem cõme¬
morat. Audunt autem inquit
herodes tetiarcha omnia que fie¬
bant ab eo.⁊ hesitabat eo quod di¬
ceretur a quibusdam quia ioħs su¬

Expanded text:
famam Iesu et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo. Marcus hoc idem et eodem modo dicit, sed non eodem ordine. nam posteaquam dicipulos misit dominus dicens eis, ne quid in uia ferrent nisi uirgam tantum, terminato eo sermone, quantum ab illo commemoratum est, etiam hoc subiecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gestum esse intellegere cogeremur. sicut nec Mattheus. in illo enim tempore dixit, non \'in illo die\' uel \'hora\', nisi quod Marcus, non quod Herodes dixerit, sed: dicebant, inquit, quia Iohannes bvero de ipso Herode, Ait, inquit, pueris suis. Lucas etiam eum narrandi ordinem, quem Marcus, tenens, nec ipse sane etiam rerum gestarum eumdem ordinem fuisse credi cogens, ita hoc idem commemorat: Audivit autem, inquit, Herodes tetbant ab eo et haesitabat eo quod diceretur a quibusdam quia Iohannes su
Abbreviated transcription (Latin):
abi at. Et accedentes distipłi etiᷤᷤ
talerunt corpris & sepelierunt
ilnud: ⁊ nementes miitauerunt
lni. Martus hoc similitet nar¬
rat. Luicas autem non eodem or¬
ame ia recorclatur. s carta ipsum
baptismum quod dñs bapitra¬
tus est. Vnde hoc preoccupasse
iitesligaur & ipse ex occasione.
ut ibi natraret q̃ multopost
factummi ẽ. sum enim commemo¬
rasset iohannis uerba de dño q
uentilabrum imarm enis. &
nimdabit aream suam. frum̃¬
ta recondet in horreum sinim.
paleas autem combitret igni ĩ¬
exinglnbili. continuo subigcit.
q̃ non contumo factum c̃ẽ ioħs
cuangłista aꝑtisime ex ponit.ẽ
commemorat postea quam ba¬
ptitatus cẽt iħs isẽ illum inga¬
lileam̃. quando fecit de aqua
uraiun:⁊ inde post pancorum
in capharnaũ

Expanded text:
Et accedentes discipuli ejus, tulerunt corpus, et sepelierunt illud; et venientes nuntiaverunt Jesu . Marcus hoc similiter narrat : Lucas autem non eodem ordine id recordatur, sed circa ipsum baptismum quo Dominus baptizatus est. Unde hoc praeoccupasse intelligitur et ipse ex occasione, ut ibi narraret quod multo post factum est. Cum enim commemorasset Joannis verba de Domino, quod ventilabrum in manu ejus, et mundabit aream suam, frumenta recondet in horreum suum, paleas autem comburet igni inexstinguibili: continuo subjecit, quod non continuo factum esse Joannes evangelista apertissime exponit, cum commemorat, posteaquam baptizatus esset Jesus, isse illum in Galilaeam, quando fecit de aqua vinum; et inde post paucorum  Capharnaum
Abbreviated transcription (Latin):
naum. fac ce hic in patria tua.
⁊ cet̾a. donec ꝑagar totum ipsũ
narranonis sue locũ. Quid gͦ eui¬
deninis quam hoc eum scientẽ
preoccupasse narrandum cum
unq iam magna ab illo incapha¬
rnaum facta fuisse. ripse nou̾it
ce ipse commemoret que se ñ¬
dum narrasse utiq fcit. Neq . tł.
tantum ab enis baptismo ꝓgres¬
sus est. ut oblitus putetur ñdũ
se aliquid commemorasse de hiᷤᷤ
ptismum aliqͥa narrare de dño.¬

Expanded text:
fac et hic in patria tua, et cetera, donec peragat totum ipsum narrationis suae locum. quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his qptismum aliquid narrare de do
Abbreviated transcription (Latin):
cat: ipła ibi commemorat noc lõ¬
ge post bapusmum ⁊ temptatio¬
nem eius hoc inserit. sine dubio
p̃occupans quod multis reb int̃¬
postas postea gestũ  est.
Unde quisq possit aduertere q̃
hinc tam magne questiom qͣm
de consensu euanglistarum eno¬
dandam deo adiuiante suscepi¬
mus. plurimum necessarium est
ñ nescientes aliquid eos p̃termisi¬
sse. aut nescientes quemadmos̃
se ordo rerum gestarum hr̃et.
alium potius ordinem sue recor¬
dationis tenuisse. Qđ hinc cindẽ¬
tissime intelligi pot̾. quia lucas

Expanded text:
cat, et plura ibi commemorat; nec loncat, et plura ibi commemorat; nec longe post baptismum et tentationem ejus hoc inserit, sine dubio praeoccupans quod multis rebus interpositis postea gestum est: unde quisque possit advertere, quod huic tam magnae quaestioni, quam de consensu Evangelistarum enodandam Deo adjuvante suscepimus, plurimum necessarium est, non nescientes aliquid eos praetermisisse, aut nescientes quemadmodum se ordo rerum gestarum haberet, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse; quod hinc evidentissime intelligi potest, quia Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
set iħs parabolas istas
transiit inde: iuemiens in patriã
suam. docebat eos in sinagoga
anum: ⁊ cetera usq ad illud ubi
ait. Et non fecit ibi uirtutes ml¬
tas. ꝓpter incredulitatem illor.
a suꝑiore sermone parabolarũ
sir transit ut non ostendat con¬
sequentis sermonis necessitatem.
Presertim quia maitus ab istis pa¬
rabolis. non in quod iste s in aliud
tendens. in quo & lucas ita cone¬
xiit. mort narrationem ut cre¬
dibiliꝰ ostendatur hoc ẽẽ ponꝰ
consequenter gestum quod ipfi
duo contimanter adnĩgunt de
naui scilet in qua dormiebat iħs.
& de illo miraculo expulsorum de¬
momorum ap̃ gerasenos. que duo
matħs iam suꝑnis recolens. int̾¬
posuit. Nunc gͦ que in patria su¬
a dñs adixerit uel ei dicta sunt.
indeamus utrum cum aliis dno¬
b marco & luca concordent. Nã
iohannes longe in diuersis ce dis
tres ceteri memmerunt. et ma¬
dnm̃ fabrum & marie filium
dicit a cruib suis dictum ñ sicut
eandem rem gestam latuis indi¬

Expanded text:
s istas, transiit inde. et ueniens in patriam suam docebat eos in synagogis eorum, et cetera usque ad illud ubi ait: et non fecit ibi uirtutes multas propter incredulitatem illorum. a superiore sermone parabolarum sic transit, ut non ostendat consequentis ordinis necessitatem, praesertim quia Marcus ab istis parabolis, non in quod iste, sed in aliud tendens, in quod et Lucas ita conexuit narrationem, ut credibilius ostendatur hoc esse potius consequenter gestum, quod ipsi duo continuanter adiungunt, de naui scilicet, in qua dormiebat Iesus, et de illo miraculo expulsorum demoniorum aput Gerasenos. quae duo Mattheus iam superius recolens interposuit. nunc ergo quae in patria sua dominus dixerit uel ei dicta sint uideamus utrum cum aliis duobus Marco et Luca concordent. nam Iohannes longe in diuersis et disstres ceteri meminerunt. Et MaDominum fabrum et Mariae filium dicit a civibus suis dictum , non, sicut eamdem rem gestam latius indi
Abbreviated transcription (Latin):
am uirtutis &e ignobilitatem: con¬
tempnebant. Nam hoc eum dic̃
eis dixisse. Utiq dicitis micdi. Me¬
dice. cura te ipsum. Quanta au¬
diuinus facta in capharnaum.
fac &e hic in patria tua. cum scd̃¬
enusdem ipfius luce narrationẽ
nich adhuc loggatur focise caphar¬
naum. Qd quia longum non est
&ẽ facillumuim est & ꝑnecessarnĩ.
torum inserimus. unde ad hoc
narrandum ce quomodo uen̾t.
Postea quam baptitatum &e tẽp.¬
tatum dñm indicauit. ita seq̃r.
Et consuminata omni temptan¬
one. diabolus recessit ab illo usq
ad tempꝰ. Et egressus in untute¬

Expanded text:
ant et ignobilitatem generis contemnebant. nam hoc eum dicit eis dixisse: utique dicetis mihi: medice, cura te ipsum: quanta audiuimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, cum secundum ipsius Lucae narrationem nihil adhuc legatur fecisse Capharnaum. quod quia longum non est et facillimum est et pernecessarium, totum inserimus, unde ad hoc narrandum et quomodo uenerit. posteaquam baptizatum et temtatum dominum indicauit, ita sequitur: et consummata omni temtatione diabolus recessit ab eo usque ad tempus. uet regressus est
Abbreviated transcription (Latin):
a ueniunt acd herodis admom¬
tionem uel hesitationem. q io¬
hanues quem decollaint a mar¬
tuis srrȩrit: ⁊ ex occasione nar¬
tant omnia. que de ioħe conti¬
ger̃ induso & occiso.
risset nuntiatum ẽẽ
ap̃o quod ioħs occisus sit. uita
narrationem contexit. Qs au¬
disset inquit iħs. seressit inde
in nauicła. in locum deseitum
seorsum. Et cum audissẽt nir¬
be. secitte sunt eum pedestres
de cuutatib. Et exiens indit
turbam multam ⁊ misertus ẽt.

Expanded text:
a ueniunt ad Herodis admonia ueniunt ad Herodis admonitionem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis resurrexit, et ex hac occasione narrant omnia quae de Iohanne contigerunt incluso et occiso.xisset nuntiatum esse Christo quod Joannes occisus sit, et ita narrationem contexit: Quod cum audisset, inquit, Jesus, secessit inde in navicula in locum desertum seorsum. Et cum audissent turbae secutae sunt eum pedestras de civitatibus. Et exiens vidit turbam multam, et misertu
Abbreviated transcription (Latin):
lib cibis. posteriorib similitudi¬
nib dñs significasse intelligat᷑
de panno nouo &e de umo no¬
uo. id ostendens quod anima
lib ait carnalib cara corpus
occupatis:⁊ ob hoc ueterem seu
sum trahentib hoc gñs ieni¬
nes .⁊ dii duo similiter explicart.
Iam enim satis in ꝓmpt est m¬
cħ̃ eẽ contrarium. si quid aliud
dic̃. qd alius pretermttit seu uer¬
bis seu rei. dum uel ab eadem sen¬
tentia non recedatur: uel que for¬
te aba ponitur. aliĩ non aduersef.

Expanded text:
libus cibis, posterioribus similitudilibus cibis, posterioribus similitudinibus dominus significasse intellegitur de panno nouo et uino nouo id ostenlibus atque carnalibus circa corpus occupatis, et ob hoc veterem adhuc sensum trahentibus, hoc genus jejunes et alii duo similiter explicarunt. iam enim satis in promtu est nihil esse contrarium, si quid alius dicit quod alius praetermittit seu uerbi seu rei, dum uel ab eadem sententia non recedatur uel quae forte alia ponitur aliae non aduerse
Abbreviated transcription (Latin):
insi quod marcus filios nupua¬
i tan appellauit quos ille spon¬
si. Quod adrem incħ interest.
Pilios quippe nuptiarum non
tantum sponsi s etiam sponse
intelligimus. Qadem gͦ est aꝑta
sentencia. non altera aduersa.
Lucas autem non ait. Nunqͥd po¬
ssunt filii sponsi ienmare. s ait.
Nunquid potestis filios sponsi
dum cum illis est sponsus facere
ieumare: In quo & ipse aq ali¬
ud quoddam insinuandum. eã¬
dem sentenciam elganter appe¬
ruit. Sic enim intelligitur eosdẽ
ipsos qui loquebantur fuisse fa¬
cturos. ut lugentes ietimarent si¬
lii sponsi. quoniam ipsi eẽnt spõ¬
sum occisuri. Qd antem dixit ma¬
tħs lugere. hoc maitus & lucas ie¬
timare. quia & ille postea. tunc
ieumabunt ait. non tunc luge¬
bunt. Uerum illo uerbo signifi¬
cauit de tali ienimo dum locir¬
tum. qd ꝑtinet ad humilitatẽ
mbulationis. ut illua alterum
quod ꝓtinet ad gaudium men¬
us insp̃ualia suspense. atq ob ħ
abieuate quod amimodo a sp̃ua¬

Expanded text:
nisi quod Marcus filios nuptnisi quod Marcus filios nuptiarum appellavit, quos ille sponsi; quod ad rem nihil interest. Filios quippe nuptiarum non tantum sponsi, sed etiam sponsae intelligimus. Eadem ergo est aperta sententia, non altera adversa. Lucas autem non ait, Numquid possunt filii sponsi jejunare? sed ait, Numquid potestis filios sponsi, dum cum illis est sponsus, facere jejunare? in quo et ipse ad aliud quiddam insinuandum, eamdem sententiam eleganter aperuit. Sic enim intelligitur eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes jejunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. Quod autem dixit Mas lugere, hoc Marcus et Lucas ieiunare, quia et ille postea tunc ieiunabunt ait, non \'tunc lugebunt\'. uerum illo uerbo significauit de tali ieiunio dominum locutum, quod pertinet ad humilitatem tribulationis, ut illud alterum, quod pertinet ad gaudium mentis in spiritalia suspensae adque ob hoc alienatae quodammodo a corpora
Abbreviated transcription (Latin):
de ipsis dixerit de quib interpo¬
sucrat. ⁊ erant discipłi iohannis
& pharisei icumantes. s cum
isti cẽ ieninantes. ueniunt illi
quos hoc mouit.⁊ dicunt illi.
Cur discipłi iohannis & phari¬
semum ieunant. tin autem nõ
ieumant: Qđ lucas euidentnns
expressit. ita hoc idem intimans.
Cum chixisset quid eis respondĩt
dñs de uocatione pecc̃orum tanꝙͣ
egrotorum. at illi inquit dixer̃t
ad eum. Quare discipłi iohannis
ieiunant frequenter &e obsetrati¬
ones faciunt: mlr̾ & phariseoꝵ.
tui autem eilunt & bibunt:
aͦ & hic ficut marcus. alios de ali¬
is hoc dixisse narrauit. Uñ ergo
matħs. tunc accesserunt ad eum
discipłi iohannis dicentes. quare
nos & pharisei ienmamus. nisi qi
& ipsi aderant. ⁊ omines certatĩ
ut quisq poterat hoc obieter̃t:
Quorum sentencia adnerso loquẽ¬
di modo. s tamen aueritate nõ
alierur .i. a tribus euangłistis in¬
sinuata est. Item illud de spon¬
si filiis quia non ieuinabunt ꝙͣ¬
dui cumeis est sponsus. simibr

Expanded text:
 de quibus interposuerat: et erant discipuli Iohannis et Pharisaei ieiunantes, sed cum isti essent ieiunantes, ueniunt illi quos hoc mouit et dicunt illi: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant, tui autem non ieiunant? quod Lucas euidentius expressit ita hoc idem intimans, cum dixisset, quid eis responderit dominus de uocatione peccatorum tamquam aegrotorum: at illi, inquit, dixerunt ad eum: quare discipuli Iohannis ieiunant frequenter et obsecrationes faciunt, similiter et Pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? ergo et hic sicut Marcus alios de aliis hoc dixisse narrauit. unde ergo Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamus? nisi quia et ipsi aderant et omnes certatim, ut quisque poterat, hoc obiecerunt, quorum sententia diuerso loquendi modo, sed tamen a ueritate non alieno, a tribus euangelistis insinuata est.si filiis, quia non jejunabunt quamdiu cum eis est sponsus, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
galile p̃sertim quia & ipsa ca¬
phat̾naum ita excellebat ingali¬
lea. ut tanquam metropotis ha¬
beretur. Qđ si prorsus non liceret
accipere cuntatem xp̃i uelipsã
galileam in qua erat nazareth. rił
ipsam capharnauum. que sicut
caput galiloe ciuitatib eminebat.
dicere mus matħm pretermisisse
que gesta sunt. postea quam uenit
iħs in ciuitatem fuã donec ueuret
capharnaumti hoc adimixisse de
sanato paraltico sicut in miłtis ÷
faciunt p̃termittentes medra.
tamquam hoc continuo sequat᷑.
qđ sine ulla pretermissionis fu¬
e significatione subiuingit.

Expanded text:
Galilaeae; praesertim quia et ipsa CaGalilaeae; praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Galilaea, ut tanquam metropolis haberetur? Quod si prorsus non liceret accipere civitatem Christi, vel ipsam Galilaeam, in qua erat Nazareth, vel ipsam Capharnaum, quae sicut caput Galilaeae civitatibus eminebat; diceremus Matthaeum praetermisisse quae gesta sunt, posteaquam venit Jesus in civitatem suam, donec veniret Capharnaum, et hoc adjunxisse de sanato paralytico: sicut in multis ita faciunt, praetermittentes media, tanquam hoc continuo sequatur, quod sine ulla praetermissionis suae significatione subjungunt.
Abbreviated transcription (Latin):
derunt suꝑ tectum & ꝑ tegłas
subiniserunt illam crralecto
in medio ante iħm. Quorum
fidem ut indit. dixit. Homo.
dimittunt᷑ tibi pacc̃a tua: icet̾a.
Remaner gͥ questio inter mar
bit. tanquam in ciuitate dm̃i
factum sit. martꝰ autem in ca¬
pharnaum. Que difficiliꝰ solu̾e¬
tui. fimaths etiam nazareth no¬
mmaret. Num uero cum potuerit
ipsa galilea dici ciuitas xp̃i. qr
in galilea erat narareth sicut
unruer sum regnum in tor cun¬
tatib constitutum adr̾ romana
ciuitas. Cumq in tot gentib con¬
stituta sit cnutas de qua scriptũ
est. gloriosissima dicta sunt de te
cintas dĩ. Et cum ipse prior popu¬
lus dei in tot cuntatib habitans.
etiam ima doniis dictus sit do¬
mus isił. quis dubitauerit mci¬
uitate sua hoc fecisse iħm. hoc
secerit in ciitare capharnaum
cuntate galilee quo iranfretan¬
do redierat de regione geraseno¬
rum. ut ueniens i galileam re¬
cte diceretur uenisse in cautatẽ
siam. in quocumq oppido cẽt

Expanded text:
derunt supra tectum et per tegulas summiserunt illum cum lecto in medium ante Iesum. quorum fidem ut uidit, dixit: homo, dimittuntur tibi peccata tua, et cetera. remanet igitur quaestio inter Marcbit, tamquam in ciuitate domini factum sit, Marcus autem in Capharnaum. quae difficilius solueretur, si Mattheus etiam Nazareth nominaret. nunc uero cum potuerit ipsa Galilaea dici ciuitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth, sicut uniuersum regnum in tot ciuitatibus constitutum dicitur Romana ciuitas, cumqstituta sit civitas de qua scriptum est: Gloriosissima dicta sunt de te, civitas Dei ; et cum ipse prior populus Dei in tot civitatibus habitans, etiam una domus dictus sit domus Israel, quis dubitaverit in civitate sua hoc fecisse Jesum, cfecerit in civitate Capharnaum civitate Galilaeae, quo transfretando redierat de regione Gerasenorum, ut veniens in Galilaeam, recte diceretur venisse in civitatem suam, in quocumque oppido esset
Abbreviated transcription (Latin):
quam medicꝰ egros. utiq ut ab m¬
niuitate tanquam ab egritudi¬
ne salui fiant. qđ fit ꝑ peniten¬
ciam. Item quod dicit math̾s.
tiuic accesserunt ad eum discipłi
iohis dicentes. quare nos &e pha¬
risei ieumantes. ⁊ uentunt & dic̃t¬
illi. Cur discipłi ioh̃is & phariseor
ienmant: Nisi quod iste putari
potest addidisse phariscos qđ fi¬
mul cum discipłis iohis hoc di¬
xerint. cum matħs tantum disci¬
płos ioħns hoc dixisse ꝑhibeat.
S uerba ipsa que illos dixisse a¬
pud martum legiur. magił i¬
dicant alios hoc dixisse de aliis .i.
cõnuiuias qui aderant ticnisse ad
iħ̃m. quia ieumabant discipłi
iołns & pharisci.i hoc eis de illis

Expanded text:
quam medicus aegros, utique ut ab iquam medicus aegros, utique ut ab iniquitate tamquam ab aegritudine salui fiant, quod fit per paenitentiam. Item quod dicit Mattheus: tunc accesserunt ad eum discipuli Iohannis dicentes: quare nos et Pharisaei ieiunamusilli: cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant? nisi quod iste putari potest addidisse Pharisaeos, quod simul cum discipulis Iohannis hoc dixerint, cum Mattheus tantum discipulos Iohannis hoc dixisse perhibeat. sed uerba ipsa, quae illos dixisse aput Marcum legitur, magis indicant alios hoc dixisse de aliis, id est conuiuas qui aderant uenisse ad Iesum, quia ieiunabant discipuli Iohannis et Pharisaei, et hoc ei de
Abbreviated transcription (Latin):
hoc obiectum ẽẽ narrarunt. qia
& cum de discipłis dicebatur ma¬
gistro magis obiciebatur quem se¬
ctando innitabantur. Una eigo sẽ¬
tentia est.⁊ tanto melius insinu¬
ata. quanto quibusdam uerbis¬
manente ueritate. uariata. Itan
quod matħs refert dñm respon¬
disse. non est opus ualẽcib me.¬
dicus. s malehabenti bͥus. Qunte
autem dicite. quid est misccia
uolo & non saci: ⁊ fitruam. hone
nim uemi uo care instos. s peccõ.¬
res. Martꝰ quoq & lucas eisciẽ
pene uerbis eandeni sentenciã
tenuerunt. insi quod ambo ñ
interponunt. illuã ex ꝓpħa tt¬
stimomum. misccłiam uolo ꝙͣ
sacrifitium. Lucas autem cum
qiriset. nonuem uocare iustois
petcatores. addidit inpenitenciã.
quod ex plananidam sentenciam
ualet. ne quisquam percatores ob
hoc ipsum peccores funt diligi ar¬
bitretur a xp̃o. cum & illa simibi¬
tudo de egrotis bene intimet qͥdt
uelit dĩ uocando peccatores. tan¬

Expanded text:
hoc obiectum esse hoc obiectum esse et cum de discipulis dicebatur, magistro magis objiciebatur, quem sectando imitabantur. Una ergo sententia est, et tanto melius insinuata, quanto quibusdam verbismanente veritate, variata. Item quod Matthaeus refert Dominum respondisse, Non est opus valentibus medicus, sed male habentibus. Euntes autem discite quid est, Misericordiam volo, et non sacnim ueni uocare iustos, sed peccatores, Marcus quoque et Lucas eisdem paene uerbis eandem sententiam tenuerunt, nisi quod ambo non interponunt illud ex propheta testimonium: misericordiam uolo quam sacrificium. Lucas autem cum dixisset: non ueni uocare iustos, sed peccatores, addidit in paenitentiam, quod ad explanandam sententiam ualet, ne quisquam peccatores ob hoc ipsum quod peccatores sunt diligi arbitretur a Christo, cum et illa similitudo de aegrotis bene intimet, quid uelit deus uocando peccatores tam
Abbreviated transcription (Latin):
publicanis ⁊ peccatorib mandu¬
cat magister ur̃: Totidem pene
uerbis hoc ait & martꝰ. Quare c̃
publicanis ⁊ peccatorib mandu¬
cat & bibit pragister u̾r: Pret̃¬
missum est gͦ a matħo quod iste
addidit bibit. S quid ad rem cũ
plenasit sentencia. insinuans pari¬
ter comirantes. Lucas autem ali¬
quando differentiꝰ hoc iidr cõme¬
morasse. Et murmurabant inqͥt
pharisei & scribe eorum. dicentes
ad discipłos eius. Quare cum pu¬
blicas & peccatorib manaducati
⁊ bibitis: Non utiq magistrũ co¬
rum nolens hic intelligi. s simit
omnib ce ipsi ce discipłis eius
hoc obiectum insimians. non tũ
ai dictum s illis. quod & de ipso ce
de illis acciꝑerur. Nam utiq ce
ipie lucas ita dicit dñm respon¬
disse. Non uem uocare iustos.s
peccatores in penitenciã. Quodũ
eis respondiset. mii qł dxerant
manducatis &e bibitis. ad ipsum
maxime ꝑtiueret. Propterea c̃e
matħs i maicus de illo discipłis eiꝰ

Expanded text:
publicanis et peccatoribus mandupublicanis et peccatoribus manducat magister vester? Totidem pene verbis hoc ait et Marcus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit magister uester? praetermissum est ergo a Mattheo quod iste addidit bibit. sed quid ad rem, cum plena sit sententia insinuans pariter conuiuantes? Lucas autem aliquanto differentius hoc uidetur commemorasse. et murmurabant, inquit, Pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur. nam utique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo discipulis eius
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Hic matħs non exp̃ssit incriꝰ
domo discombebat iħs cum pu¬
blicanis ⁊ peccatorib. unde possit
uderi non hoc ex ordine subuin¬
xisse. s quod alio tempore factũ
est recordatus interposinsse. mnĩi
martꝰ & lucas qui hoc ommino si¬
miłr narrant. manifestarent ĩ
domo leui. hoc est matħi discu¬
brisse. iħm:i dicta illa omia q̃
secuntur. Ita enim marcus hoc id̾
dicit. eimdem ordinera seruans.
q illum de quo fuꝑtus loquebat᷑.i.
leui. Sic & lucas cum dixisset ait
illi sequere me. ⁊ relictis omuib
surgens sequutꝰ est eum. contunu¬
o subiecit. Et fecit ei coninum
magnũ lemi in domo sua. Et erat
turba multa publicanorum. ⁊ alio¬
rum qui cum illis erant discum¬
bentes. Manfestum est itaq in cͦꝰ
domo ista gcrebantur. Iamipsa
uerba uideamus uel que dño di¬
cta. uel que ab illo responsa. om̃s
isti tres euangłiste posuerunt.
Matħs: ⁊ uidentes inquit pharise¬
i. dicebant discipłis eiꝰ. Quare cũ

Expanded text:
tur. hic Mattheus non expressit, in cuius domo discumbebat Iesus cum publicanis et peccatoribus. unde posset uideri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio tempore factum est recordatus interposuisse, nisi Marcus et Lucas, qui hoc omnino similiter narrant, manifestarent in domo Leui, hoc est Matthei, discubuisse Iesum et dicta illa omnia quae sequuntur. ita enim Marcus hoc idem dicit eundem ordinem seruans: que illum, de quo superius loquebatur, id est Leui. sic et Lucas cum dixisset: ait illi: sequere me, et relictis omnibus surgens secutus est eum, continuo subiecit: et fecit ei Leui conuiuium magnum in domo sua, et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. manifestum est itaque, in cuius domo ista gerebantur. Iam ipsa uerba uideamus, uel quae domino dicta uel quisti tres Evangelistae posuerunt. Matthaeus: Et videntes, inquit, Pharisaei, dicebant discipulis ejus: Quare cum
Abbreviated transcription (Latin):
dixit qđ e matħs. s non cuxit
confide. Potinit quidem ce ita
dici. confide homo. dimittũt᷑
tibi pecata fili. Aut confide fili.
dimittunt᷑ tibi peccata tua h̃õ.
aut quolibet uerborum ordine
congruenti. Illud sane pctest
moncri. qđ de isto paralitico ma¬
tħs ttanarrat. Et ascendens in
nauicłam. tranffretaiit & uenit
ni cuntatem suã. Et ecce offere¬
bant ei pͥaraliticũ iacentem in

Expanded text:
dixit, quod et Mattheus, sed non dixit dixit, quod et Mattheus, sed non dixit confide. potuit quidem et ita dici \'confide, homo, dimittuntur tibi peccata, fili ? , aut confide, fili, dimittuntur tibi peccata, homo\', aut quolibet uerborum ordine congruenti. Illud sane potest mouere quod de isto paralytico Mattheus ita narrat: et ascendens in nauiculam transfretauit et uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum ia
Abbreviated transcription (Latin):
montem fuisse gregem porcor.
lucas autem in monte. quicrm
repugnat. siper enim porcor tã
magnus fuit. ut alitind eẽt ĩ
monte. aliquid circa montẽ.
Qiant enim duo milia porcor¬
sic̃ mariꝰ expressit.
INc ergo sequitur ma¬
Iħs ⁊ adhuc temporũ
ordinem seruans. atq e
dens in nauicłam. ⁊ ransfretauit
uenit in guitatem fuã. Et
cice offerebant ei paraliticũ. ia¬
centem in lecto. C ceta usq ad il¬
lud quod ait. uidentes autẽ tur¬
be inmierunt. ⁊ glorificauer̃t
dm̃ qui dedit potestatem talẽ
homiib. De hoc paralitico. di¬
rerunt etiam marcꝰ ⁊ lucas. Qꝙ
gͦ matħs dicit adñm dixise. confi¬
de fili dimiituntur tibi pecc̃ã
tua. lucas antem ñ dixit. fili s
hõ. ad sentenciam dñ exp̃ssius
insiuandam ualet. quia hoĩ
diuttebantur pect̃a. qui hoc
ipso quo homo erat nõ possit di¬
cere. ñ pectam. Simł etiam ut
ille qui homim dimitebat. in¬
telligerenir dĩ. Maitꝰ uero hoc

Expanded text:
montem fuisse gregem porcorum, montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quicquam repugnat. grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliquid eius esset in monte, aliquid circa montem. erant enim duo milia porcorsicut Marcus expressit. Hinc ergo sequitur Mattheus adhuc temporum ordinem seruans adque t uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum iacentem in lecto, et cetera usque ad illud quod ait: uidentes autem turbae timuerunt et glorificauerunt deum qui dedit potestatem talem hominibus. de hoc paralytico dixerunt etiam Marcus et Lucas. quod ergo Mattheus dicit dominum dixisse: confide, fili, dimittuntur tibi peccata tua, Lucas autem non dixit fili, sed homo, ad sententiam domini expressius insinuandam ualet, quia homini dimittebantur peccata, qui hoc ipso quod homo erat non posset dicere \'non peccaui\', simul etiam ut ille qui homini dimittebat intellegeretur deus. Marcus uero hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rat & mari:i obediunt ei. quis
non uideat imnam c̃ẽ sentenciã :
T̃antũdem enim ꝓrsus ualet. qͥs
putas est iste.i qualis est hic:i
consequent̾ intellig̾r. quia tmꝑã¬
monum pariebant᷑ que in por¬
cos ire ꝑimissa est. marcꝰ autem
&e lucas unum commemorant.
intelligas unum eum fuisse
ꝑsone alicꝰ darioris ce famosio¬
iis quem regio illa marime dole¬
bat.⁊ ꝓ cunis salute plusmum
saragebat. Hoc uolentes significa¬
re duo euangłiste solum cõme¬
morandum iudicauerunt. de qͥ
fact hꝰ fama lattus predariꝰq fra¬
glauerat. ne quod uerba demo¬
num diu̾se ab enanglistis dic¬
ta sunt. habet aliquiad scrupłi
cum uł ad unam itiligi senten¬
ciam uel omnia dicta possint
intelligi. nec quia plutałr apud
marħm. ap̃ illos autem singła¬
nter loquitur. cum & ipsi nar¬
rent quod interrogatus quia
uocarenir. logionem se eẽ respõ¬
dit. eo quod multa cẽnt demo¬
mra. Nec quod marcꝰ dixit cara

Expanded text:
rat et mari et oboediunt ei? quis rat et mari et oboediunt ei? quis non uideat unam esse sententiam? tantundem enim prorsus ualet quis putas est? et qualis est hic? consequenter intelligitur, quia imperanmonum patiebantur, quae in porcos ire permissa est, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intellegas unum eorum fuisse personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. nec quod uerba demonum diuerse ab euangelistis dicta sunt, habet aliquid scrupuli, cum uel ad unam redigi sententiam uel omnia dicta possint intellegi. nec quia pluraliter aput Mattheum, aput illos autem singulariter loquitur, cum et ipsi narrent, quod interrogatus quid uocaretur legionem se esse respondit eo quod multa essent demonia, nec quod Marcus circa
Abbreviated transcription (Latin):
Martꝰ ita dicit. Quid tumidi estis
uecdum habentes fidem: i. illã
ꝑfectum nelut gͣnum smapis.
hoc eigo & ille ait. modice ficdłi.
Lucas autem. Ubi est fides ur̃as
er totum quidem dici potuit.
quid tindi estis. ubi est fides
ur̃a modice fidei: Unde aliud
hic. altua ille commemorat. Q
illud quod excitantes eum dixe
tinet qi ꝑimꝰ. hicas preceptor ꝑi¬
mus. una eademq sententia est
excitantium dñm. uolentiũq
saluari. nec opus est querere quid
horum potius xp̃o dictum sit.
Siue erim aliquid horum triũ
dixerint. siue alia uerba que nlłꝰ
euangłistarum commemorauit.
tantũdem tam̃ ualentia. ad eãd
sententie ueritatem. quid ad rẽ
interest quanqͣm & hoc fieti po¬
tint int płib eum simul excitan
rent᷑. Item quod sedata tempe¬
est hic. quia uenti & mate obe¬
duint ei. scđm marcũ. quis pu¬
tas est iste quia & uentus & ma¬
re obediunt ei. scłm lucam. Quis
putas est hic quia uents impe¬

Expanded text:
Marcus ita dicit: quid timidi estis? Marcus ita dicit: quid timidi estis? necdum habetis fidem? id est illam perfectam uelut granum sinapis. hoc ergo et ille ait: modicae fidei. Lucas autem: ubi est fides uestra? et totum quidem dici potuit: quid timidi estis? ubi est fides uestra? modicae fidei. unde aliud hic, aliud ille commemorat. et illud quod excitantes eum dixertinet, quia perimus? Lucas: praeceptor, perimus, una eademque sententia est excitantium dominum uolentiumque saluari, nec opus est quaerere, quid horum potius Christo dictum sit. siue enim aliquid horum trium dixerint, siue alia uerba quae nullus euangelistarum commemorauit, tantundem tamen ualentia ad eandem sententiae ueritatem, quid ad rem interest? quamquam et hoc fieri potuit, ut pluribus eum simul excitant dicerentur. item quod sedata tempeest hic, quia uenti et mare oboediunt ei? secundum Marcum: quis putas est iste, quia uentus et mare oboediunt ei? secundum Lucam: quis putas hic est, quia et uentis impe
Abbreviated transcription (Latin):
tacet matħs. Inde iam lucas in a¬
liud ꝑtexit. non in illud qł orchi¬
ne temporis sequebatur. Post ħ
autem inquit. designait dñs &e
alios septuaginta dnos. Post hec
quidem manifeste. s quanto tem¬
poris interuallo post hec fecent
illud dñs non apparet. In ipsota¬
men interuallo fit. qđ demceps
matħs subiungit. Nam idem ma¬
tħs ordinem temporum adhuc
tenet. ita narians. Et ascndẽte Xxi
co inauicłam secuti eum disci¬
płiclꝰ. ꝗt cece motus magmiis fac¬
tus est in mari. usq ad illud uͥ
ant:⁊ uenit in cuntatem suam.
Ista duo facta continuatim que
narrat matħs de tranquillato
mari. postea quam uentis imꝑa¬
uit iħs a somno excitatus. ⁊ de
illis qui habebant scuum demo¬
nium. ruptisq urnłis agebant᷑
in deserto. similiter narrant ma¬
itus & hicas. nerbis aliis dicte sũt
ab alio atq alio qualam senten¬
cie non tamen alie. uelut illud
qd eum dicit dixisse matħs.
Quid tumdi estis modice fideis

Expanded text:
tacet Mattacet Matliud perrexit, non in illud quod ordine temporis sequebatur. post haec autem, inquit, designauit dominus et alios septuaginta duo. post haec quidem manifeste, sed quanto temporis interuallo post haec fecerit illud dominus, non apparet. in ipso tamen interuallo fit quod deinceps Mattheus subiungit. nam idem Mattheus ordinem temporum adhuc tenet ita narrans: Et ascendente eo in nauiculam secuti sunt eum discipuli eius. et ecce motus magnus factus est in mari, usque ad illud ubi ait: et uenit in ciuitatem suam. ista duo facta continuatim quae narrat Mattheus de tranquillato mari, posteaquam uentis imperauit Iesus a somno excitatus, et de illis qui habebant saeuum demonium ruptisque uinculis agebantur in desertum similiter narrant Marcus et Lucas. uerbis aliis dictae sunt ab alio adque alio quaedam sententiae, non tamen aliae, uelut illud quod eum dicit dixisse Mattheus: quid timidi estis, modicae fidei?
Abbreviated transcription (Latin):
pelire mortuos suos. Hoc similit̾
nartat & hicas. sille post plit̾ta.
nec ipse sane expresso ordine tẽ¬
porum. s recordantis modo. utr̃
qđ priꝰ omisit. an quod post̾i̾us
etiam factum quam funt ea q̃
sequuntur preocupant. incer¬
tũ. ẽ. Ita enim dicit. factum est
autem ambulantib illis in ia.
dirit quidam ad illũ. Sequar
te quocumq ieris. Et respon¬
dit ei ꝓrsus eadem que maths
cõmemorat. Quod autem maths
dicit ninc istud gestum eẽ. q̃no
nissit ut irent ut irent trans
fretum. luicas uero ambulantibꝰ
illis in itia. non est contrarnĩ.
qura ia utiq ambulabant ut
uenirent ad fretũ. et de illo qui
sentiunt. Qđ enin matħs primo
enisdem uerba posint. hoc ꝓpter
patreni suum petentis ⁊ mde dm̃
dicentis. sequere me. lnicas autẽ
ptimo dm̃ diceutis. soquere me.⁊
demde illiꝰ hoc petentis. ad semẽ¬
ciam nich interest. Cõmemorint
lucas &e alium dixisse. sequar te
tiare his que domi sunt. de quo

Expanded text:
pelire mortuos suos, hoc similiter pelire mortuos suos, hoc similiter narrat et Lucas. sed ille post plura nec ipse sane expresso ordine temporum, sed recordantis modo, utrum quod prius omisit an quod posterius etiam factum quam sunt ea quae sequuntur praeoccupauit, incertum est. ita eautem ambulantibus illis in via, dixit quidam ad illum, Sequar te quocumque ieris. Et respondit ei prorsus eadem quae Matthaeus commemorat. Quod autem Matthaeus dicit tunc istud gestum esse, quando jussit ut irent trans fretum, Lucas vero, ambulantibus illis in via, non est contrarium; quia in via utique ambularunt, ut venirent ad fretum. Et de illo qui sentiunt. Quod enim Matthaeus primo ejusdem verba posuit hoc propter patrem suum petentis, et deinde Domini dicentis, Sequere me, Lucas autem primo Domini dicentis, Sequere me, et deinde illius hoc petentis, ad sententiam nihil interest. Commemoravit Lucas et alium dixisse, Sequar te, tiare his qui domi sunt; de quo
Abbreviated transcription (Latin):
nebat ea loqui. quia sciebant ip¬
sum ẽe xp̃m. Facta autem die.
egressus ibat in desertum locũ.
& hinc uidemus eundem ꝓrsꝰ
ordinem temporum custoditũ.
quem comꝑimuis apud mait̃.
Matħs autem qui uidr non or¬
dine quo gestum ẽ. s quo p̃ter¬
missum recolit. hoc de socrupe¬
tri commemorasse postea qͣm
narrauit quid ipso die facto ⁊̃
uespere gestum sit. iam non
subiungit dilucłm. s ita narrat.
Uidens autem iħs turbas młtas
circum se. iuissit ire transfretũ.
Iam hoc aliud est. non illud qd̃
marcꝰ & lucas contexunt. qui pꝰ
uesꝑum dilucłm ponunt. Qđ̃ gͦ
hic dictum est. uidens autem ih̾s
turbas multas mlias cutum se
nissit ire irans frerum. aluid e¬
um recordatum interposuisse.
debenius accipe. quod die qͦdã¬
cum iudisset iħs turbas multas
cntum se. iussit ire tans fretũ.
engde quod subiung̃.¬
& accedens unus scri¬
ba ait illi. magister
saquar te quocumq ieris. usq ad
illud ubi ait. dimite mortuos se¬

Expanded text:
bat ea loqui, quia sciebant ipsum esse Christum. facta autem die egressus ibat in desertum locum. et hic uidemus eundem prorsus ordinem temporum custoditum, quem conperimus aput Marcum. Mattheus autem, qui uidetur non ordine, quo gestum est, sed quo praetermissum recolit, hoc de socru Petri commemorasse, posteaquam narrauit, quid ipso die facto etiam uespere gestum sit, iam non subiungit diluculum, sed ita narrat: uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum. iam hoc aliud est, non illud quod Marcus et Lucas contexunt, qui post uesperum diluculum ponunt. quod ergo hic dictum est uidens autem Iesus turbas multas circum se iussit ire trans fretum, aliud eum recordatum interposuisse debemus accipere, quod die quodamcum uidisset Iesus turbas multas circum se, iussit ire trans fretum. Deindequodsubiungitet accedens unusscriba ait illi: magister, sequar te, quocumque ieris, usque ad illud ubi ait: dimitte mortuos se
Abbreviated transcription (Latin):
cordationi suggere. in eis dũta¬
xat teb quarum ordosiue ille.
siue ille sit. nicħ̾ minuit auto¬
ritan ueritatiq euangłice. sur
autem sp̃ĩ sãcius dundens ꝓpria
tes quoq scõrum ꝓpt̾ libros in
tanto auttoritatis culmmnc col¬
locandos. in recolendo que sc̃ribe¬
rent sine dubio gubcinans ce
togens alium sic. alium uero fic
uarrationem suã ordinare per¬
miserit. quuisquis pia diligentia
quesiuerit. anunitus aduitꝰ
poterit imienire. hoc tamea
non est huius oꝑis munus qd̃
nunc suscepiis. tantum ut
demonstremus euangłistas ne
ꝙ s̾ nap inter se repugnate qͦ¬
libet ordine. uel easdem res uel
alias factorum dictorumq xp̃i
narrare. Quaꝓpter ubi cedo tẽ¬
porum non apparet nicħ nr̃a
interẽe debet quem narrandi
ordinem quilibet corum temie¬
rit. Ubi autem appertet. si qmiã
mouerit quod sͥ aut alteri repu¬
uare uideatur. utiq consideran¬
dum qͥ notandum. ẽ.¬

Expanded text:
cordationi suggerere in eis dumtacordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae. Cur autem spiritus sanctus diuidens propria ntes quoque sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc tamen non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque Chrinarrare. quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit, ubi autem apparet, si quid mouerit, quod sibi aut alteri repugnare uideatur, utique considerandum et enodandum e
Abbreviated transcription (Latin):
ligatur. Nnnirum tamen iste hoc
rcoluisse intelligitur. quod prius
omiserat. Nam id martus narrat
ante quam illud de lepso minda¬
to cõmemoret. qd post sermonẽ
in monte habitum de quoipse
tacuit uidr interposuisse. Itaq
& lucas post hoc factum narrat
de socru petri post quod & md̃¬
cus. ante sermonem etiam ipse
quem ꝓlixum interposuit. qui pͣ
idem uideri quem dicit habitũ
in monte maths. Quid autem ni¬
terest. quis quo loco ponat: siue
quod ex ordine inserit. siue qdđ
omissum recolit. siue quod post¬
ea factum ante preoccupat. dũ
tamen non aduersentur eadem
uel alia narrante nec sͥ nec alt̾i.
Quia enim nulliꝰ in potestate
est quamuis optime sideliterq
res cognitas quo quisq ordme¬
recordetur. parentesis quid enĩ
prius posterisue homim ueni¬
at in mentem. non est ut uo¬
lummis s ut datur. satis ꝓbabi¬
le est quod umnusquisq euan¬
gelistarum eos eo ordine credid̃
ds ea ipsa que narrabat eius re¬

Expanded text:
legatur. nimirum tamen iste hoc legatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia narranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordirecordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satis probabile est quod unusquisque euangelistarum eo se ordine credidit deus ea ipsa quae narrabat eius re