comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ diuitũ humilitas trisulcũ suꝑboꝵ qualiter euscerans pec¬
tus sibi contrarias scire. & cauere uolentib eius ꝓdat latebras
edidisti: nunc quas & in hoc scło ꝑferant rogo ꝓferas cruces. &
sic nos laxando frena dimittas. ad alia festinantes. Habere inquit
nec facere. misereri posse nec uelle: cõmendatũ sibi deputat qđ
ꝑcruciatũ suũ adheredẽ transmittat Nec de suo miser ꝑmit¬
ttt tangere : qđ post se futuro cogit᷑ reseruare. Qui sollicit¬
us seruat quã adquirit. molestuis custodit quã rapuit Suspi¬
rat enĩ ugilans adquirendo. suspirat dormiens reseruandõ
Huic nec uigiliȩ lȩtȩ. nec sõnus securus. nec dies lȩta. nec
not secura est Discurrit. torquet. gemit. & quasi illi ꝓficiat
qđ adquirit : sic augere desiderat. qđ alio etiã in grato cũ suo
cruciatu relinquat. ut quale fuerit patrimni pondus.

Expanded text:
norum divitum humilitas trisulcum superborum qualiter eviscerans pecnorum divitum humilitas trisulcum superborum qualiter eviscerans pectus, sibi contrarias scire et cavere volentibus, ejus prodat 47 latebras, edidisti; nunc quas et in hoc saeculo perferunt, rogo, proferas cruces, et sic nos laxando frena dimittas ad alia festinantes. « Habere, inquit, nec facere; misereri posse, nec velle . . . . Commendatum sibi deputat, quod per cruciatum suum ad haeredem transmittat, nec de suo miser permittitur tangere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius servat quam acquirit, molestius custodit, quam rapuit; suspirat enim vigilans acquirendo, suspirat dormiens reservando. Huic nec vigiliae laetae, nec somnus securus, nec dies laeta, nec nox secura est; discurrit, torquetur, gemit, et quasi illi proficiat quod acquirit, sic augere desiderat, quod alii etiam ingrato cum suo cruciatu relinquat, ut quale fuerit patrimonii pondus,
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ his aliud id est bonꝙꝵ eregione obiu& genus Ille in quit uere
ẽ diues. qui misericordia oprlens quã diuitus. facultates suascũ
pauperib diuidit. qui locupletẽ se dando magis quã habendo osten¬
dit qui ad hoc se menunit habere diuitias. ut foeneret dõpascat
xp̃m. uestiat dñm. Qui patrimoniũ suũ non ingrato quȩrat he¬
redi relinquere. sed pauperes illud x p̃o desider& cõmendare :
Qui diuitias cȩlo magis quã mundo cõmendat qui desiderat po¬
tior opere esse. quã suȩ substantiȩ facultate : Qui thesauros
suos ad suꝑna transmitat. qui ad hoc uiuit ut operet̃. qui ad
hoc operat᷑. ut in ȩ ternũ uiuere mereat᷑. Qui uiduarũ casi¬
bus flectit᷑ pupilloꝵ miseria comouet᷑. dolentiũ causã suscipit
& arrogantiã suꝑboꝵ addicit Post quã igit᷑ facete & quonemo
lautius deno ueluti digitoꝵ numero duali operationis manit bo¬

Expanded text:
quomodo his aliud, id est bonorum e regione obviet genus. « Ille, inquit, vere quomodo his aliud, id est bonorum e regione obviet genus. « Ille, inquit, vere est dives, qui misericordia opulens quam divitiis, facultates suas cum pauperibus dividit; qui locupletem se magis dando quam habendo ostendit; qui ad hoc se meminit habere divitias, ut feneretur Deo, pascat Christum, vestiat Dominum; qui patrimonium suum non ingrato quaerat haeredi relinquere, sed pauperes illud Christo desideret commendare; qui divitias coelo magis quam mundo commendat; qui desiderat potior opere esse, quam suae substantiae facultate; qui thesauros suos ad superna transmittit; qui ad hoc vivit, ut operetur; qui ad hoc operatur, ut in aeternum vivere mereatur; qui viduarum casibus flectitur, pupillorum miseria commovetur, dolenerborum addicit » 31. Postquam igitur facete, et quo nemo latius, deno veluti digitorum numero, duali operationis manu, bo
Abbreviated transcription (Latin):
possessione non genere. nomine non dignitate : Potest ne
miseri cordia tangi aut humanitate moueri cuius a uaritiȩ
nec ꝓpriũ sufficit nec modũ imponit alienũ : Qui& si pau¬
peri aliquid tribuit: hoc magis de terior si alu tollit quod
alii tribuat. & esurientis pane esurͥentẽ pascat. & nudũ spo¬
lus uestiat alienis. cũ scriptũ sit: qui offert sacrificiũ ex
sulistantia pauperis. sic ẽ quasi qui uictimat filiũ br conspec¬
tu patris sui Ecce prudens lector tres in uno genere
distinctiones aduertere uales si uoles diuitũ. unã scilic&
eoꝵ qui rapiunt nec tribiunt : tertiã qui rapiunt multa
& tribuunt pauca. mediũ etx qui nec rapere nec tribu¬
ere referunt᷑ sed ex aggerandis quȩstib insistentes thesau¬
rizant dupliciter. id est hic alteri licet nesciant ciu. in fu¬
turo autẽ irã dĩ sibi. Nunc uero eiusdẽ mellifluo discamus ore.

Expanded text:
possessione, non genere; nomine, non dignitate? Potestne possessione, non genere; nomine, non dignitate? Potestne misericordia tangi aut humanitate moveri, cujus avaritiae nec proprium sufficit, nec modum imponit alienum? qui etsi pauperi aliquid tribuit, hoc magis deterior, si alii tollit, quod alii tribuat, et esurientis pane esurientem pascat, et nudum spoliis vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, sic est, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . » Ecce, prudens lector, tres in uno genere distinctiones advertere vales, si voles, divitum: unam scilicet eorum, qui rapiunt, nec tribuunt; tertiam qui rapiunt multa, et tribuunt pauca; medium eorum qui nec rapere nec tribuere referuntur, sed exaggerandis quaestibus insistentes, thesaurizant dupliciter, id est hic alteri, licet nesciant cui, in futuro autem iram Dei sibi. Nunc vero ejusdem mellifluo discamus ore,
Abbreviated transcription (Latin):
queant obtinere Dic ergo quȩ sotu loquere tu clamatu. sermo¬
ne eruditione ingenioꝙ mirande & ideo os aureũ merito appe¬
late . gr̃ȩ ꝙq dĩ quã ꝓprio ferre uideris nomine ex secutor fortissi¬
me Non potest inquit ille miseri cordiã facere : qui possionibus
longe lateꝙ diffusis in consinio aliũ possidere non patit᷑. dum
terminos iungit. fines ꝓducit calũniat᷑ pauperi mediocrẽ pre¬
mit. uicinũ excludit . omnesꝙ circũ circapositos infestando ac
ꝑsequendo depellit Cuisoli bonũ ẽ qđ publicũ malũ ẽ dũdut
fructus seruat. aut annonã captat. aut inflat p̃cia. aut soe¬
nus ex aggerat dũ ad quirendi lucra ꝑ nocendi exquirit in¬
genia. Potest ne talis miseri cordiȩ implere officia. cui pu¬
pilloꝵ dulcis ẽ gemitus. & uiduarũ suauis ẽ fletus : Dũ p̃dahi
uis modi delectat᷑ spolus pascit᷑. qui diues ẽ archa non merito

Expanded text:
queant obtinere. 30. Dic ergo, quaeso, tu, loquere tu, clama, tu, sermoqueant obtinere. 30. Dic ergo, quaeso, tu, loquere tu, clama, tu, sermone, eruditione ingenioque mirande; et ideo os aureum merito appellate, gratiaeque Dei, quam proprio ferre videris nomine, exsecutor fortissime. « Non potest, inquit, ille misericordiam facere, qui possessionibus longe lateque 46 diffusis, in confinio alium possidere non patitur. Dum terminos jungit, fines producit, calumniatur pauperi, mediocrem premit, vicinum excludit, omnesque circumcirca positos infestando ac persequendo depellit; cui soli bonum est quod publicum malum est, dum aut fructus servat, aut annonam captat, aut inflat pretia, aut fenus exaggerat; dum acquirendi lucra, pernocendi exquirit ingenia. Potestne talis misericordiae implere officia, cui pupillorum dulcis est gemitus, et viduarum suavis est fletus, dum praeda hujusmodi delectatur, spoliis pascitur; qui dives est arca non merito;
Abbreviated transcription (Latin):
rius sed uoce boabo Tantũ siquidẽ ẽ actale qđ non audeã re¬
ticere. etiã si id meis nequeã uerbis explicare Potera autẽ
ut cũꝙ sed contradicit ratio iã ab alio edita disertissime
Potest autẽ fieriut labor hicnoster inqu& lib& exeat ma¬
nus. qui eius dictoꝵ expressit penitus. cũ nec defuturos noue¬
rĩ binumeros certissime. qui & istis & multis aliis a nr̃a quoꝙ
scientia remotissimis ita sint refertissimi. ut dedignent᷑
nostroꝵ uł uisuad momentũ saltẽ impediri. nedũ lectione
desiderent frui. Quo circalibentius ta istus quã aliox simili¬
ũ hic quã meo utor sermone . ut & qui alione queunt hic
At matrona potest alienis artib uti. Quam ꝙ trahat quãuis nondoctat᷑ habet.
Nonigitur matrona legat quȩ carmine ab om̃i Ad delinquendũ doctior eẽ potest
ualeant et& dicta biuenire. & eoꝵ consortio robur aliquod nr̃a

Expanded text:
rius sed voce boabo; tantum siquidem est ac tale, quod non audeam rerius sed voce boabo; tantum siquidem est ac tale, quod non audeam retinere, etiamsi id meis nequeam verbis explicare; poteram autem utcunque, sed contradicit ratio  f. oratio, jam ab alio edita disertissime. Potest autem fieri, ut labor hic noster in cujuslibet exeat manus qui ejus dictorum expers sit penitus; cum nec defuturos noverim innumeros certissime, qui et istis, et multis aliis a nostra quoque scientia remotissimis ita sint refertissimi, ut dedignentur nostrorum vel visu ad momentum saltem impediri, ne dum lectione desiderent frui. Quocirca libentius tam istius, quam aliorum similium hic, quam meo, utor sermone, ut et qui alio  id est alibi nequeunt, hic at matrona potest alienis artibus uti, quodque trahat, quamvis non doceatur, habet. nil igitur matrona legat, quia carmine ab omni ad delinquendum doctior esse potestaleant eorum dicta invenire, et eorum consortio robur aliquod nostra
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a ab undantia illoꝵ bropiã suppleat. ut & illoꝵ. abundantia
urȩ in opiȩ sit supplementũ Et illud tobiȩ Si multũ tibiẽ
ibund anter tribue. Si parũ etiã ipsũ libenter inꝑtire: stude
Q uod si omnimodis pauꝑ. considera do uiduȩ minuta Forte de¬
sunt & ipsa. habes calicẽ aquȩ frigidȩ. Nonẽ inquis puteus.
de est fons uł fluuius. ipse non adest torrens. hauritoriũ om¬
nino nullũ Et hic dñi non de est consiliũ Audi enĩ angeloꝵ
in eugło canticũ Gloria inexelsis dõ. & interrapax bominibus
bonȩ uoluntatis. Auaro autẽ secundũ ieronimũ ta deẽ qđ ha
b&. quã qđ non hab& Sed heu uecordẽ me. Quid nãꝙ habeo con¬
fectũ: Dũ eñ ꝓperantius quã expedit festino. maximũ quorũ¬
dã tã diuitũ quã & mediocrũ uitiũ dimisi omnino Sed retro¬
gradũ rursus sermonis iter arripiã. iterũ dicã. iterũ repe¬
tã clamabo dicã non dimittã Dica tamen non ex meo. alte¬

Expanded text:
ra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum ; et illud Tobiae: Si multum tibi est, abundanter tribue; si parum, etiam ipsum libenter impertire stude . Quod si omnimodis pauper, considera duo viduae minuta . Forte desunt et ipsa? Habes calicem aquae frigidae . Non est, inquis, puteus, deest fons vel fluvius, ipse non adest torrens, hauritorium omnino nullum. Et hic Domini non deest consilium; audi enim angelorum in Evangelio canticum: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntbet, quam quod non habet. Sed, heu! vecordem me, quid namque habeo confectum? Dum enim properantius, quam expedit festino, maximum quorumdam tam divitum quam et mediocrium vitium dimisi omnino. Sed retrogradum rursus sermonis iter arripiam, iterum dicam, iterum repetam, clamabo, dicam, non dimittam; dicam tamen non ex meo, alte
Abbreviated transcription (Latin):
sericordiȩ operib: debereuacare scias certissime. dño testante
quia calicẽ aquȩ frigidȩ ꝓrimo porrigere : non car& mercede
inquiens non habendi excusatione purgari : gratuita miseri¬
cordiȩ indicunt᷑ officia. ut ostenda. t dñm ipsis etiã pauperi¬
b operandi imposuisse obsequia. Calicẽ aquȩ frigidȩ ꝓphetȩ
porrigere p̃miũ ꝓphetȩ ꝓmitit᷑. ȩgrotũ uł incarcere con¬
stitutũ uisitare : Dm̃ uisitare ẽ. ut possit ꝓbona uoluntate
remunerari qui de substantia non potest misereri. ut lã con¬
st& ꝓqualitatib: hominũ misericordiȩ non debere officia
cessare ut laborantib p̃mia possint cõpensari cȩlestia. ut cũ
cȩperint misericordes expungi & steriles condẽnari & mise¬
ricors quia misertus ẽ gaudeat. & sterilis pęnas quas non
sperauit inueniat Hoc itaq tecũ tractans. atq om̃i excusa

Expanded text:
sericordiae operibus debere vacare scias, certissime Domino testante, sericordiae operibus debere vacare scias, certissime Domino testante, quia calicem aquae frigidae proximo porrigere non caret mercede inquiens, non habendi excusatione purgari, gratuita misericordiae indicuntur officia, ut ostendatur Dominum ipsis etiam pauperibus operandi imposuisse obsequia. Calicem aquae frigidae prophetae porrigere, praemium prophetae promittitur; aegrotum, vel in carcere constitutum visitare, Deum visitare est, ut possit pro bona voluntate remunerari, qui de substantia non potest misereri, ut jam constet pro qualitatibus hominum, misericordiae non debere officia cessare, ut laborantibus praemia possint compensari coelestia; ut cum coeperint misericordes expungi, et steriles condemnari, et misericors quia misertus est, gaudeat, et sterilis poenas, quas non speravit, inveniat. » Hoc itaque tecum tractans, atque omni excusa
Abbreviated transcription (Latin):
na ẽ substantia cui non ẽ peccatũ ir conscientia. & nequissi¬
ma pauꝑtas in ore impu Unde & ieronimus luculentissime :
amicus dĩ fuitalu cotidie biscelerib dephensi poenas legib
soluunt Hic & isidorus. Est elatio pauperũ. quos nec diuiuę
eleuant & uoluntas in eis sola suꝑbia ẽ Hisasi opes desunto
ꝓpter ments tamen tumorẽ. plis quã suꝓbi diuites con¬
denant᷑ Aegustinus quoq etiã de debilibagens: ubrquit
quanta mala factunt cȩxi Aquib malis abstin& mensmala:
Hisita se habentib satage rogo & tu ꝓposse dõ inhumilitate
seruire. ut cũ ouib: indextera in illo suppremo examine poni. &
frater at ꝙ benedictus a sũmo iustoꝙ iudice uocari. non cũhedis
ꝓpter suꝑbiã insinistra locari. a uaritia quoq notari. & male¬
dictus a facie dĩ & sc̃oꝵ merearis se questrari Na necte ami¬

Expanded text:
na est substantia, cui non est peccatum in conscientia, et nequissina est substantia, cui non est peccatum in conscientia, et nequissima paupertas in ore impii . Unde et Hieronymus luculentissime: «amicus Dei fuit, alii quotidie in sceleribus deprehensi, poenas legibus solvunt. Hinc et Isidorus: « Est elatio pauperum, quos nec divitiae elevant, et voluntas in eis sola superbia est. His etsi opes desunt, propter mentis tamen tumorem, plusquam superbi divites condemnantur. » Augustinus quoque etiam de debilibus agens: « O, inquit, quanta mala faciunt caeci! a quibus malis abstinet mens mala. » 34. His ita se habentibus, satage, rogo, et tu pro posse Deo in humilitate servire, ut cum ovibus in dextera in illo supremo examine poni, et frater atque benedictus a summo justoque Judice vocari, non cum haedis propter superbiam in sinistra locari, avaritia quoque notari, et maledictus a facie Dei et sanctorum merearis sequestrari. Nam nec te a mi
Abbreviated transcription (Latin):
neq principẽ parat ȩstate cibũ sibi & congregat bimesse
qđ comedatUsq quopiger dornis: quando consurges de sõno
tuos Paululũ dormies paululũ dormitabis. paululũ conseres
manusut dormias. & ueni& tibi quasi uiator egestas. & paupe¬
ries quasi uir arnatus. Hoc ꝑordinẽ ita ꝓtuli. ut considera¬
re te amoneã quȩ te causa facit mendicare. ne forsitan ut
multi sub hoc obtentu diuitias uelis congregare. aut segnitiȩ
deseruire Sunt uero & multi ut superius audisti pauperes
quoꝵ suꝑbia elationẽ diuitũ excedit cũ econtra sint dii¬
tes quoꝵ humilitas multoꝵ pauperũ mansuetudine uincit
Vnde pulcre ueritas dicit. Peait pauperes sp̃u qm̃ ipsoꝵ¬
ẽ regnũ cęloꝵ ut utellegas quosdã miserrira conditione
pauꝑtatis & hic sȩculi gaudus ob in opiarerũ. & bifuturoreg¬
nodĩ obmeritoꝵ nequitiã fraudatos ab hac beantudine ex¬
torres esse. & penitus alienos Hinc ẽ illud sapientis. Bo¬

Expanded text:
neque principem, parat aestate cibum sibi et congregat in messe quod comedat. Usquequo, piger, dormis? quando consurges de somno tuo? paululum dormies, paululum dormitabis, paululum conseres manus, ut dormias, et veniet tibi quasi major egestas, et pauperies quasi vir armatus . Hoc per ordinem ita protuli, ut considerare te admoneam, quae te causa facit mendicare, ne forsitan, ut multi, sub hoc obtentu 48 divitias velis congregare, aut segnitiae deservire. Sunt vero et multi, ut superius audisti, pauperes, quorum superbia elationem divitum excedit; cum econtra sint divites, quorum humilitas multorum pauperum mansuetudinem vincit: unde pulchre Veritas dicit: Beati pauperes spiritu, quo regnum coelorum , ut intelligas quosdam miserrima conditione paupertatis, et hic saeculi gaudiis ob inopiam rerum, et in futuro regno Dei ob meritorum nequitiam fraudatos, ab hac beatitudine extorres esse et penitus alienos. Hinc est illud Sapientis: Bo
Abbreviated transcription (Latin):
tio spirituũs Nouimus erũ hominẽ posse abulare & neꝙ hoc posseni
si ꝑmittat᷑ . Uolare autẽ non posse. etiã si ꝑmittat᷑ Sic & illi angłi
quȩ dã possunt facere si ꝑmitant᷑ ab angłis potentioribꝰ ex imperio
dĩ quȩ dã uero non possunt nec si ab eis ꝑmittant᷑. quia ille non ꝑmit

Expanded text:
tio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si tio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio dei; quaedam uero non possunt nec si ab eis permittantur, quia ille non permit
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde qua libcũꝙ angłs uicinas causas abȩlementis contrahere quait¬
to facilius ẽ tanto mirabiliores in huus modi operib eoꝵ existunt cele¬
ritates sed non ẽ creator nisi qui principaliter ist formaidseo
quis quã hoc potest nisi ille penes quẽ primitus sunt omniue quesis ir
mensurae numeri & pondera Et ipse ẽ unus creator dsereuuus i¬
esstabili potenitatu fiet etiã ut qđ possent hi angli siꝑutte raetit
ideo non possint quia non ꝑmittunt᷑ Neꝙ enĩ occurrit alia ratio
curnon potuerint facere minutissimas muscas. qui ranas serpentesq
ipsi magi confessi sunt dicentes digitus dĩ ẽ hqͥc. Quod autẽ possint ꝑna
tura nec possint ꝑ ꝓhibitionẽ. &i quod ꝑ ipsius naturȩ suȩ conditionẽ
facere non sinaot᷑. homini explorare difsicele ẽ immo uero imposi¬
bile nisi ꝑ illud donũ dĩ quod apłs cõmemorat dicens Nu duuidica¬

Expanded text:
unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanunde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui princquisquam hoc potest nisi ille penes quem primitus sunt, omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator Deus, ex cujus ineffabili po entatu fit etiam, ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. Neque enim occurrit alia ratio, cur non potuerint facere minutissimas muscas, qui ranas serpentesque quod etiam ipsi magi confessi sunt, dicentes: Digitus 20 Dei hic est . Quid autem possint per turam nec possint per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini explorare difficile est, immo uero impossibile nisi per illud donum dei, quod apostolus commemorat dicens: alii diiudica
Abbreviated transcription (Latin):
at dicere creatorẽ. Quid ergo mirũ siquẽ ad modũ potest nosse qui¬
lib& nequissimus homo unde illi uł illi uermes muscȩꝙ nascant᷑ ita
mali angłi ꝓsubtilitate suisensus in occultioribꝰ elementoꝵ seminibus
norint. unde ranȩ serpentesq nascant᷑: & hȩc ꝑcertas & notas tepe¬
rationũ oportunitates occultis motibꝰ adhibendo facuint crearinen
creant sed illa sirs homines quȩ solent ab hominibꝰ fieri nonira¬
rant᷑ Quod siquis qua celeritates elementox forte mirat᷑ qđ illa ani¬
mantia tã cuto facta sunt: attendat quẽ ad modũ & ista ꝓmodulo falcal¬
tatis humanȩ ab hominib ꝓcurent᷑. Unde enĩ fit ut eadẽ corpora ci¬
tius uermesant ȩstate quã hieme titius in calidioribꝰ quã bi frigidio¬
rib locis Sed hȩc ab hominibꝰ tanto difficilius adhibent᷑. quanto de sunt
sensuũ subtilitates & corporũ mobilitates bimenbris terrenis a pigris

Expanded text:
at dicere creatorem? quid ergo mirum si quemadmodum potest nosse quiat dicere creatorem? quid ergo mirum si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo unde illi uel illi uermes muscaeque nascantur, ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris.
Abbreviated transcription (Latin):
nec incipit esse nec desinit Adhibere autẽ forinsecus accidentes¬
causas quȩ tã & si non sunt naturales . tamen secundũ naturã ad¬
hibentur. ut eaquȩ secreto naturȩ sinu abdita continent᷑ erũ¬
pant quod ã modo & foris creent᷑. explicando mensuras & nume ros& pon¬
dera sua quȩ in occulto acceperunt ab illo qui om̃a in mensura a nume¬
ro & pondere disposiuit: non solũ mali angłi sed etiã mali homines poꝰsunt
sicut exẽplo agriculturȩ supra docui Sed necde anima libꝰ quasi diuer
a ratio moueat quod habent spm uitȩ consensu appetendiq̃ secun¬
dũ naturã sunt uitandiq contraria etiã hoc ẽ uidere quã multi
homines nouert nt ex quib herbis. carnibꝰ aut quarũꝙ rerũ quibli¬
ba sucis & humoribꝰ uł ita positis uł ita obrutis uł ita contritis utia
cõmixtis quȩ animalia nasci soleant. Quoꝵ se quis tã demens aude¬

Expanded text:
nec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus causas accidentenec incipit esse, nec desinit. Adhibere autem forinsecus causas accidentes, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docui. Sed nec de animalibus quasi divera ratio moueat, quod habent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uel ita obrutis uel ita contritis uel ita commixtis quae animalia nasci soleant; quorum se quis tam demens aude
Abbreviated transcription (Latin):
& ac celerand&ꝵ incrementorũ p̃bent occasiones sed nec boninisi
quantũ ds iubet nec malihȩc in iuste faciunt: nisi quantũ iuste ipse
ꝑmittit Na iniqui malicia uoluntatẽ hab& iniustã suã. potestatẽ
autẽ non nisi iuste accipit : Siue ad suã pȩnã siue ad alioꝵ uł pȩna
malorũ uł laudẽ bonorũ Itẽꝙ post pauca . Aliud ẽ inquit ex btti¬
mo ac sũmo causarũ cardine condere atq ãministare creatura. Qd
qui facit solus creator ẽ ds . Aliud autẽ ꝓ distributis ab illo uiribꝰ
& falcultatibꝰ aliquã operationẽ forinsecus a mouere. ut tunc uel
tunc sic uł sic exeat qđ creat᷑ lsta quippe originaliter ac pri¬
mordialiter in quada textura elementoꝵ cunctalacreata sunt :
Sed acceptis oportunitatibꝰ ꝓdeunt Nã sicut matres grauidȩ sunt
fȩtib: sic ipse mundus grauidus ẽ causis nascentiũ quȩ in illo nom
creant᷑ nisi ab illa sũma essentia. Vbi nec morit᷑ nec orit᷑ Aliquid.

Expanded text:
 accelerandorum incrementorum praebent occasiones. sed nec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poenam siue ad aliorum uel poenam malorum uel laudem bonorum. itmo ac summo causarum cardine condere atque administrare creaturam: quod qui facit, solus creator est Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus et facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic exeat, quod creatur. Ista quippe originaliter ac primordialiter in quadam textura elementorum cuncta jam creata sunt, sed acceptis opportunitatibus prodeunt. 19 Nam sicut matres sunt gravidae fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium, quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec moritur, nec nascitur aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
elegisti confugere. cũ non timere eãte constet seð abhorit¬
re. illã uero cuius amore ista abhorres. magis te conuenu&
execrari Nã cur pauꝑtatẽ timeas: Nonne maioris mertu

Expanded text:
elegisti confugere, cum non timere eam te constet, sed abhorrere: illam vero, cujus amore istam abhorres, magis te conveniret exsecrari. Nam cur paupertatem timeas? nonne majoris nu
Abbreviated transcription (Latin):
sed inspiratione diuina acceptũ tibi subitoꝓpin& remedu poculũ¬
Mens eñ tua que degenerat in strrib melieres eile. e freucius in¬
cmlesis ugrico a nisi biqualã uersu serere consuenit Audi demꝗ
uines fant dirige dtaq cordis obtictus ad illius nertus nec dun terosi
serpentis sequairis anfractus Dirige iuã ad te uenientis. d̃i rectas
fac semitas di tui Ipse eni non nisi ua incedere dignat᷑ retia sicitt

Expanded text:
sed inspiratione divina acceptum, tibi subito propinet remedii poculused inspiratione divina acceptum, tibi subito propinet remedii poculuMens enim tua, quae degenerat in stirpibus, meliores edere fructus incoelestis agricola, nisi in quodam versu serere consuevit. Audi denidine fiant . Dirige itaque cordis obtutus ad illius nutus, nec tortuosi serpentis sequaris anfractus. Dirige viam ad te venientis Domini, rectas fac semitas Dei tui . Ipse enim nonnisi via incedere dignatur recta, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
deor inicus excitare : scias me hoc tã ꝓpter decliuẽ ad lapsus multge¬
dare uolueris oblitui. Sed & ille qui nr̃um qđ laboramus iã inmultis ui¬
uit. auxit. ornauit. & roborauit opus. nequid minus & adid explican¬
dũ posse uideat᷑. assit rogoqua totius agustinus utiꝙ beatus
dũ posse uideat᷑ assit rogo qua¬
totius agustinus utiꝙ beatus Iu¬
uentus inquit ad morẽ libe¬
rior ad lapsũ incautior. ad bifir¬
ꝓprietate ȩtatis. quib te contra instraant & muniant documentis
longũ ẽ edbere nimis ne inpedimentũ sit ꝓpositi ad alia tenden¬
ts Sed ne te dũ maltis indigeas etiã aliquib uideam fraudare hor¬
tamur si uelis ut arẽ psalmistȩ adhibeas dictis. quib interroganstͥ¬
ma congraũ statĩ accepit consilũ in quo biquiens corrigit adole¬
scentior uiã suã bncustodiendo sermones tuos Neta igit ut uerbus
&gustini nunc quoq utamur. qđ non p̃sũptione humana inuentũ

Expanded text:
deor initiis excitare; scias me hoc tam propter declivem ad lapsus multigedare  f. nolueris volueris oblitui. Sed et ille, qui nostrum, quod laboramus, jam in multis juvit, auxit, ornavit, et roboravit opus, ne quid minus et ad id explicandum posse videatur, adsit, rogo, quantocitius Augustinus utique beatusdum posse videatur, adsit, rogo, quantocitius Augustinus utique beatus: Juventus, inquit, ad amorem liberior, ad lapsum incautior, ad infirproprietate aetatis, quibus te contra instruant et muniant documentis, longum edicere nimis, ne impedimentum sit propositi ad alia tendentis. Sed ne te, dum multis indigeas, etiam aliquibus videamur fraudare; hortamur, si velis, ut aurem cordis Psalmistae adhibeas dictis, quibus interrogans tibimet congruum statim accepit consilium: In quo, inquiens, corrigit adolescentior viam suam? in custodiendo sermones tuos . Nota igitur ut verbis Augustini nunc quoque utamur, quod non praesumptione humana inventum,
Abbreviated transcription (Latin):
do genere. cui p̃ferri debuimꝰ supponim᷑ mundo. c̃ tẽpnen¬
tesq dnm: dominantẽ patim᷑ seruũ. & qui potestate ẽcessa
calcare debuimꝰ serpentes & scorpiones et omnẽ uirtutẽ
inimici: retrogrado ordine calcam᷑ cottidie ipi
legit᷑ ita dicente Fugiet arma ferrea & incidet in
t̃renũ periculũ. & irruit suꝑnũ et in euitabile irȩ cae¬
lestis iudiciũ. Qui si honorẽ magis nr̃m quo ñ solum¬

Expanded text:
do genere, cui praeferri debuimus supponimur mundo; contemnendo genere, cui praeferri debuimus supponimur mundo; contemnentesque Dominum dominantem, patimur servum; et qui potestate concessa, calcare debuimus serpentes et scorpiones, et omnem virtutem inimici , retrogrado ordine calcamur quotidie ipslegitur ita dicente: Fugiet arma ferrea, et incidet in terrenum periculum, et irruit supernum et inevitabile irae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
entiã fuisse ꝑductas. ut nec anima se possit segregare cũ
uelit : nec retinere cũ iussionẽ creatoris agnouerit: Clausa
toris imperio ñ ãmittit᷑. sic̃ nec sine ipsius munere custodit᷑¬
Quȩ cũ ita se haberi intitubabilit̾ ipsa duce ratione etiam
ex nobis ipsis possimꝰ colligere. uirili om̃imodis deposita c̃¬
stantia. muliebri assũpta ignauia. do erecti. mundo subiee¬
ti: desides & effeminati. in anis quoꝙ głȩ in explebilit̃ cupi¬
di. inuicẽ ꝓuocantes. inuicẽ inuidentes. neglegentes et in¬
felicissimi. suꝑbia tumidi. bonitate uacui. carnis uoluptati¬
bus subditi. fr̃ibꝰ elati. in adqͥrendis rebus auaritiȩ facibus
accensi. c̃gregandis autẽ uirtutũ opibꝰ inefficaces & pigri.
dũ affectamus honorẽ scłi: glãm quȩ ađo ẽ ꝑdimus heu
dolor miseri. dũq suꝑferri fr̃ĩbꝰ ambimꝰ suꝑbiendo. lugen¬

Expanded text:
entiam fuisse adductas, ut nec anima se possit segregare cum entiam fuisse adductas, ut nec anima se possit segregare cum velit, nec retinere cum jussionem Creatoris agnoverit. Clausa toris imperio non amittitur, sicut nec sine ipsius munere custoditQuae cum ita se haberi intitubabiliter ipsa duce ratione etiam ex nobis ipsis possimus colligere; virili omnimodis deposita constantia, muliebri assumpta ignavia, Deo erecti, mundo subjecti, desides et effeminati, inanis quoque gloriae inexplebiliter cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes, negligentes et infelicissimi, superbia tumidi, bonitate vacui, carnis voluptatibus subditi, fratribus elati, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensi, congregandis autem virtutum opibus inefficaces et pigri, dum affectamus honorem saeculi, gloriam quae a Deo est, perdimus, heu dolor! miseri; dumque superferri fratribus ambimus, superbiendo, lugen
Abbreviated transcription (Latin):
nec leo famelici peꝑcissent danieli. Susanna qͦq ut putabat᷑
legib dãpnata tã uelocit̾ ñ fuisset liberata. cȩto etiã ionas
sorbente uoratꝰ ñ fuisset dõ iubente euomitus. Qd enim¬
leonina rabie: Quid ad absoluendũ difficilius quã dãpna¬
ta lege. quȩ nulli nouerat parcere : quid ad absorbendũ
uoracius marina ꝓfunditate. uel potius beluina edacitate :
Et tamen neutrũ hoꝵ cũ iuĩ obtineant dõ uolente c̃cessam:
aliquid ualuit ẽtra ꝓtectionẽ diuinã. Unde pulchre de uno
illoꝵ dõ in ecclã ẽsueuimꝰ canere. Uim uirtutis suȩ oblitꝰ ẽ
ignis. ut pueri tui libarent᷑ illesi. Utrũ uͦ hȩc se ita ut diximꝰ
habeant nec ne. potes etiã ex dictis Cassiodori si uelis ita di Cassicdoru¬
centis ꝑpendere. Mirũ p̃terea uidet᷑ rẽ in corporeã mẽbris
solidissimis colligatã & sic distantes naturas in unã c̃ueni

Expanded text:
nec leones famelici pepercissent Danieli. Susanna quoque, ut putabatur, nec leones famelici pepercissent Danieli. Susanna quoque, ut putabatur, legibus damnata, tam velociter non fuisset liberata. Ceto etiam Jonas sorbente voratus, non fuisset, Deo jubente, evomitus. Quileonina rabie? quid ad absolvendum difficilius, quam damnata lege, quae nulli noverat parcere? quid ad absorbendum voracius marina profunditate, vel potius belluina edacitate? Et tamen neutrum horum, cum vim obtineant, Deo volente concessum, aliquid valuit contra protectionem divinam: unde pulchris, Deo in Ecclesia consuevimus canere: Vim virtutis suae oblitus est ignis, ut pueri tui liberarentur illaesi . 16. Utrum vero haec se ita ut diximus habeant necne, potes etiam ex dictis Cassiodori, si velis, ita dicentis perpendere: « Mirum praeterea videtur rem incorpoream membris solidiss
Abbreviated transcription (Latin):
noceat si boni emulatores fueritis. sed et si quid patimini
ꝓpt̃ iustitiã beati. timorẽ autẽ eoꝵ ne timuerttas Timeo
plus aliqͥt inqͥs. Quid Mori ais Qͦd ẽ dicere Leo u illa
in medio platearũ occidendus sũ. Sed audi dñm: Capillus
de capite ur̃o ñ peribit. Audi & illius eiꝰdẽ qͦ fungeris ordiniᷤꝰ
seruũ id ẽ sȩpissime hic inditũ augustinũ Timne inotinori
si potes ñ mori. Audi et aliũ Qui natꝰ ex homine ẽ. et moritu¬
rus erit. Audi & apłm. Ego ñ solũ alligari si etiã mori paratꝰ
sũ ꝓ xp̃o ihũ. Audi & quendã ad tui uerecundiã ethnicum
Tolerabilior inqͥt ẽ qui mori iubet. quã qͥ male uiue re
Occidere te ualet regis ira. potest ne łͥ ne moriaris p̃stare
eiꝰ grã : Sed rogo ne erres. Non rex quẽ libet occidit. sed ille
qͥ dixit: ego occidã & uiuere faciã. Si enĩ p̃ter istũ aliqͥs quem¬
piã occidere ualeret: caminꝰ ignis tres pueros ñ reseruasset.

Expanded text:
ni aemulatores fueritis? sed et si quid patimini propter justitiam, beati; timorem autem eorum ne timueritis . Timeo plus aliquid, inquis. Quid? Mori, ais: quod est dicere: Leo in via, in medio platearum occidendus sum . Sed audi Dominum: Capillus de capite vestro non peribit . Audi et illius ejusdem quo fungeris ordinis servum, id est saepissime hic inditum Augustimum: Time, inquit, mori, si potes non mori. Audi et alium: Qui natus ex homine est et 153 moriturus erit. Audi et Apostolum: Ego non solum alligsu . Audi et quemdam ad tui verecundiam ethnicum: Tolerabilior, inquit, est qui mori jubet, quam qui male vivere. Occidere te valet regis ira, potest ne tibi ne moriaris praestare ejus gratia? Sed, rogo, ne erres. Non rex quemlibet occidit, sed ille qui dixit: Ego occidam et vivere faciam . Si enim praeter istum aliquis quempiam occidere valeret, caminus ignis tres pueros non reservasset,
Abbreviated transcription (Latin):
tio spirituũs Nouimus erũ hominẽ posse abulare & neꝙ hoc posseni
si ꝑmittat᷑ . Uolare autẽ non posse. etiã si ꝑmittat᷑ Sic & illi angłi
quȩ dã possunt facere si ꝑmitant᷑ ab angłis potentioribꝰ ex imperio¬
dĩ quȩ dã uero non possunt nec si ab eis ꝑmittant᷑. quia ille non ꝑmit

Expanded text:
tio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si tio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribDei: quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur; quia ille non permit
Abbreviated transcription (Latin):
rã meã. & in uoluntate tua deduxistime & cũ gloria assũpsistime.
multi s in tui immo di. ualeant dicere Beatus quẽ elegisti & assũp

Expanded text:
ram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me : ram meam, et in voluntate tua deduxisti me, et cum gloria assumpsisti me : multique in tui, imo Dei laude valeant dicere: Beatus quem elegisti et assump
Abbreviated transcription (Latin):
nitȩ repboꝵ Siergo uis ap̃m sequi: qua ille bicedit ambula uianede
re dicat Oqui dereliquerunt semitas rectas anmaduerte quid tibi
consilu melioris ꝓpheta agendũ decernit intdrenis. Bonũ biquit est
uiro cũ portauerit iugũ ab adodescentia sua. Et quasi interrogescur.
adiecit Sedebit singulariter & tacebit Nil aliud irqius ucaltsa¬
tis : Itud enũ homines maxime deputant utilitati Deniꝙ consti¬
patũ multis lateri adberentiũ incedere turbis. multis obsequen
suades ut solus sed eã cũ multos id circo tollere ut multis comi¬
tent᷑ aspiciã Sequit᷑ & uingit. quid solitarius iste meret᷑ Qiua
leuabit inquit suꝑse Quo biquis leuabor : Quare leuabor: Non¬
quid ut de me dicat᷑. qui se exaltat humiliabit᷑. Anut dicere pos¬
sĩ eleuans allisisti me : Non. sed ut de te dicat᷑. qui se humiliat
exaltabit᷑. & qui habitat uiaduitorio altissimi in ꝓtectione dĩ cȩb
cõmorabit᷑ tuꝙ gaudens possis cantare. tenuisti manũ manũ dexte¬

Expanded text:
i ergo vis Christum sequi, qua ille incedit, ambula via, ne de te dicatur, o qui dereliquerunt semitas rectas! 22. Animadverte quid tibi consilii melioris propheta agendum decernit in Threnis: Bonum, inquit, est viro, cum portaverit jugum ab adolescentia sua . Et quasi interroges, cur sua? adjecit sedebit singulariter, et tacebit . Nil aliud, inquis, utilitatis? Istud enim homines maxime deputant utilitati. Denique constipatum multis lateri adhaerentium incedere turbis, multis obsequentsuades, ut solus sedeam, cum multos idcirco tollere, ut multis comitentur, aspiciam. Sequitur et jungit, quid solitarius iste meretur: Quia levabit, inquit, super se . Quo, inquis, levabor? quare levabor? nunquid ut de me dicatur: Qui se exaltat, humiliabitur : an ut dicere possim: Elevans allisisti me ? Non; sed ut de te dicatur: Qui se humiliat, exaltabitur . Et: Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur : tuque gaudens possis cantare: Tenuisti manum dexte
Abbreviated transcription (Latin):
non sequit᷑ efficacia. Captisq in rete auib non dissimilis ubi expe¬
dire uult pedẽ operis. maculis retinetur usitatȩ consuetudinis
Tota itaq huic res ẽ in periculo. illi in bono. Sedebit deniꝙ iste
singularis. rarũ aut forte nullũ suis dignũ inueniens consortiis:
quietus & feriatus diuinis uacabit officiis. angłicis ditatus reuelatio¬
nib & p̃mus nullis nec ante actis nec p̃sentib illecebrarũ uolupta¬
tib: in terpellatus. nec stimulantis carnis tactus titillationib solus
quietus liber gaudebit & securus. Quis quis ergo es. qui ad hoc tam
singulare niteris fastigiũ: exercere prius cõmuniter in cãpo u¬
uentiũ asside grauiorib: aclinis & sedulus: disce honorẽ deferre
seniorib: amorẽ ȩqualib: exẽplũ iuniorib:: sequere auctoritat᷑e
ac p̃cepta sapientiũ. & ꝑhȩc tibi dm̃ loqui credito ipsũ In consilio

Expanded text:
non sequitur efficacia, captisque in rete avibus non dissimilis, ubi expenon sequitur efficacia, captisque in rete avibus non dissimilis, ubi expedire vult pedem operis, maculis retinetur usitatae consuetudinis. Tota itaque huic res est in periculo, illi in bono. Sedebit denique iste singularis, rarum aut forte nullum suis dignum inveniens consortiis, quietus et feriatus divinis vacabit officiis, angelicis ditatus revelationibus et praemiis, nullis nec anteactis nec praesentibus illecebrarum voluptatibus interpellatus, nec stimulantis carnis tactus titillationibus, solus quietus liber gaudebit et securus. 28. Quisquis ergo es, qui ad hoc tam singulare niteris fastigium, exercere prius communiter in campo viventium, asside gravioribus acclinis et sedulus, disce honorem deferre senioribus, amorem aequalibus, exemplum junioribus, sequere auctoritatem et praecepta sapientium, et per haec tibi Deum loqui credito ipsum. In consilio
Abbreviated transcription (Latin):
quã segnitie in ad olescentiȩ uacans tunc militiȩ manus nitaris dare
cũ & senectus laborẽ impedit. & enerues artus uirib deficientib spe
capessendi uictoriã certaminis dissolutiorib: interdictis lacertis.
p̃sertĩ cũ nec ętas ipsa tot uitȩ ꝓmittat spatia. quib labore ꝑ acto
militiã mutare ut altioris gradus infuleris honorib possis. sed potiuꝰ
fessis artub nullo p̃eunte laudis p̃conio gaudeas si saltẽ inter illoᷤᷤ
annumereris qui donatiuũ ꝓ ipso expetunt tyrocinio. aut cũ pro¬
uincialib qui annonã tributaliter ipsis p̃bent militib  Ideo ꝙ bonũ
eẽ dicit ille superius iugũ in adolescentia tollere. & enĩ ei qui post
decursũ iuuenilis ȩtatis tẽpus illud tollit. multa eueniunt genera
contrarietatũ Stimulant enĩ assueta uitia. consuetudo de pͥmit
praua. exagitat conscientiaipsa. usus erroris instabilẽ facit. Conat᷑¬
contra se & labit᷑ subse. Ab olefacere uult uetera. sed uoluntatẽ

Expanded text:
quam segnitiae in adolescentia vacans, tunc militiae manus nitaris dare, cum et senectus laborem impedit, et enervat artus viribus deficientibus, spe capessendi victoriam certaminis dissolutioribus interdictis lacertis; praesertim cum nec aetas ipsa tot vitae promittat spatia, quibus labore peracto, militiam mutare, ut altioris gradus infulari honoribus possis; sed potius fessis artubus, nullo praeeunte laudis praeconio, gaudeas, si saltem inter illos annumereris, qui donativum 68 pro ipso expetunt tyrocinio; aut cum provincialibus, qui annonam tributaliter ipsis praebent militibus; ideoque bonum esse dicit ille superius, jugum in adolescentia tollere. Etenim ei, qui post decursum juvenilis aetatis tempus illud tollit, multa eveniunt genera contrarietatum; stimulant enim assueta vitia, consuetudo deprimit prava, exagitat conscientia ipsa: usus erroris instabilem facit, conatur se, et labitur sub se; abolefacere vult vetera, sed voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
operatione & correctione congrua sciens obtius tibi esse ut possis
ueraciter dicere Ds̃ qui pascis me auiuentute mea. &. ds̃ dociusti
me auiuentute mea: qua recordatione lapsuũ suspecte orare &
deflere dicendo delicta uiuentutis meȩ & ignorantias meas ne
memineris dñe illud est enĩ robur salutis. istud medicina ȩgri¬
tudinis Remediũ uulneri quȩrit᷑ gr̃a sananti refertiCũ enuĩ
militia sit uita hominis suꝑ terra nonne melius ẽ biuiuen¬
tute eiusdẽ militiȩ excubias fortiter subire ut insenec¬
tute inter emeritos locũ maioris gradus ualeas obtinere.¬

Expanded text:
operatione et correctione congrua, sciens optatius tibi esse, ut possis operatione et correctione congrua, sciens optatius tibi esse, ut possis veraciter dicere: Deus, qui pascis me a juventute mea ; et: Deus docuisti me a juventute mea , quam recordatione lapsuum suspecte orare, et deflere dicendo: Delicta juventutis meae et ignorantias meas ne memineris, Domine . Illud est enim robur salutis, istud medicina aegritudinis; remedium vulneri quaeritur, gratia sananti refertur. Cum enim militia sit vita hominis super terram ; nonne melius est in juventute ejusdem militiae excubias fortiter subire, ut in senectute inter emeritos locum majoris gradus valeas obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
inquit idẽ ipse es. & anni tui non deficient: filii seruo tuoꝵ habitabunt ibi
& semen eorũ in secłm diriget᷑: & pars mea dñs bi ȩternũ. Dõ autẽ gr̃as
quia huc sumus ratiocinando adducti. ut ipsa tui cunctatione suadea
tibi uigũ tollere cũ maria ministrare cũ marda : ut postea bene
sedere cũ eadẽ ualeas maria. cũ qua etiã obtime sedendo id est con¬
tẽ platiue a sȩcularib uacando & uerbũ dĩ sine strepitu audiendo
partẽ obtimã eligere. obtinere ualeas feliciter & possidere Hoc
itaq iugũtã suaue. hoc onus tã leue qđ te tantũ eleuare. tan¬
tũ ual& attollere. ut partẽ ipsũ merearis dm̃ habere qđ ñ
conterit ceruicẽ sed ornat. honestat collũ non cruciat nec unc¬
teris ne moreris quȩ soinuuentiute tollere nesi sero uelis tol¬
lere desit forte locus dicaturꝗ tibi Quȩ inuiuentute non colle¬
gisti. quomodo biuenies bi senectute : Prȩueni ergo senectutis annos

Expanded text:
rum tuorum habitabunt ibi, et semen eorum in saeculum dirigetur ; et: Pars mea Dominus in aeternum . Deo autem gratias, quia huc sumus ratiocinando adducti, ut ipsa tui cunctatione, suadeam tibi jugum tollere cum Maria, ministrare cum Martha, ut postea bene sedere cum eadem valeas Maria, cum qua etiam optime sedendo, id est, contemplative a saecularibus vacando, et verbum Dei sine strepitu audiendo, partem optimam eligere, obtinere valeas feliciter et possidere. 27. Hoc itaque jugum suave, hoc onus tam leve, quod te tantum elevare, tantum valet attollere, ut partem ipsum merearis Deum habere, quod non conterit cervicem, sed ornat, honestat collum, non cruciat; ne cuncteris, ne moreris, quaeso, in juventute tollere, ne si sero velis tollere, desit forte locus, dicaturque tibi: Quae in juventute non collegisti, quomodo invenies in senectute? Praeveni ergo senectutis annos
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Ꝙ enĩ ipse. uinea inquit mea electa. ego te plantaui. Qđ si non
credis ad est parabola quȩ appb& alterius lectionis Uinea inquite
plantauit ẽ ȩilesia : Uenit quȩrens fructũ inte. & non inuenit. Quot
uicib: Ipse dicat: non enĩ hic aliquid uiolenter ex me ꝓferre ait fin
gere uolo ne noncertus disputator : sed in eptus ate uidicer fabila¬
tor Dixit autẽ ad cultorẽ uineȩ: Ecce anni tres sunt. ex quo uenio
quȩrens fructũ in ficulnea hac & non inuer nio lene igtt Tris

Expanded text:
Dominus: etenim ipse, Vinea, inquit, mea electa, ego te plantavi . Quod si non Dominus: etenim ipse, Vinea, inquit, mea electa, ego te plantavi . Quod si non credis, adest parabola, quae approbet, alterius lectionis. Vinea, in qua te plantavit, est Ecclesia; venit quaerens fructum in te, et non invenit: quot vicibus gere volo, ne non certus disputator, sed ineptus a te judicer fabulator. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt, ex quo venio quaerens fructum in ficulnea hac, et non i
Abbreviated transcription (Latin):
lege aliquid apertius in daniele ubi refert᷑ somniũ de arbore magna
& excelsa cuius cũ multa descripta eẽnt dignitatũ p̃conia. ad ultimum
succidi uissa & suꝑ regis celsitudinẽ interp̃tata. ipsũ quẽ excellentia
signauit. iactura monstrauit. Nã ille innumeris ꝓuectuũ dignitatib.
ueluti quibusdã elementoꝵ contẽperationib quasi usq ad cȩlũ ut arbor
ẽ in altatus. Excisus aculmine. cecidit ab honore: desertus ẽ a sibi obse
scripturis quȩ aliud ꝑ naturã alterũ signant ꝑ intellegentiã. sed
lectoris requirunt diligentiã Arbor gͦ ista siue tũ siue ego. siue utriq
siue quilibet cui ipsa quȩ de ea referunt᷑ congruunt sit: uideamus quid
illi ẽtigerit. Uenit inquit quȩrens fructũ in ea. & ñ inuenit Quis uenit.
Ille cuius erat uinea. cuiꝰ & ficus. Si tũ ficus. gͦ ille qui te plantauit est

Expanded text:
lege aliquid apertius in Daniele, ubi refertur somnium de arbore magna lege aliquid apertius in Daniele, ubi refertur somnium de arbore magna et excelsa , cujus cum multa descripta essent dignitatum praeconia, ad ultimum succidi jussa, et super regis celsitudinem interpretata, ipsum quem excellentia signavit, jactura monstravit. Nam ille innumeris provectuum dignitatibus, veluti quibusdam elementorum contemperationibus, quasi usque ad coelum ut arbor est inaltatus ; excisus a culmine, cecidit ab honore, desertus est a sibi obseScripturis, quae aliud per naturam, alterum signant per intelligentiam; sed lectoris requirunt diligentiam. Arbor ergo ista, sive tu, sive ego, sive utrique, sive quilibet, cui ipsa, quae de ea referuntur, congruunt, sit, videamus quid illi contigerit. Venit, inquit, quaerens fructum in ea, et non invenit . Quis venit? Ille, cujus erat vinea, cujus et ficus. Si tu ficus, ergo ille, qui te plantavit, est 70
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ cõputata. Audi &iã custodẽ om̃ib generaliter. tibi uͦ dicentem
specialit̃ Uenit mane  nox. si quęritis quȩrite. conuertiminio: uenite.
autẽ mihi ipsos quos capite geris niuei canos candoris fateta ñ minimũ
ad ẽ dubietatis. unde Sinitiũ debeã ordiri sermonis Siquidẽ & reueren¬
tiam ȩtati. & doctrinã uellẽ si possem conferre fatuitati. Uerũ assit
rogo ille ꝓpitius qui insensatos ad humanã loquelã asinȩ quondã con¬
uertit rugitus. retexã seriem lectionis eugłicȩ hodie recitatam: oe
si ibi tuũ forte aliquid inueneris. ne mihi quȩso qui recito imputes. sed
tua ut tua recipias. & tibi ad utilitatẽ & iã si ad contumeliam putes
ꝓlata conuertas Arborẽ fici habebat quidã plantatã in uineam suam:
reliꝗ Arborib significari homines si tibi adhuc ista ñ suado lectio:

Expanded text:
annorum computata . Audi etiam custodem omnibus generaliter, tibi vero dicentem annorum computata . Audi etiam custodem omnibus generaliter, tibi vero dicentem specialiter: Venit mane et nox; si quaeritis, quaerite; convertimini, et venite . autem mihi ipsos quos capite geris nivei canos candoris, fateor non minimum adest dubietatis, unde initium debeam ordiri sermonis. Siquidem et reverentiam aetati, et doctrinam vellem, si possem, conferre fatuitati. Verum adsit, rogo, ille propitius, qui insensatos ad humanam loquelam asinae quondam convertit rugitus . Retexam seriem lectionis evangelicae hodie recitatam ; et si ibi tuum forte aliquid inveneris, ne mihi, quaeso, qui recito, imputes; sed tua, ut tua, recipias; et tibi ad utilitatem, etiamsi ad contumeliam putes prolata, convertas. 30. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua , etc. Arboribus significari homines, si tibi adhuc ista non suadet lectio,