comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
radicemq cõmunem. Inula
plena sageta qua concludunt᷑
& mali ce bom pisces. non ab¬
surde mali catholici intelleg¬
untur. Aliud enĩ ẽ mare. qd
magis mundum istum sig¬
nificat. Aliud sagena quod uniꝰ
sider. uel unius eccłię cõmuni¬
perethicos &. malos catholicos
boc int̃ est : quod heretier fal¬
a eredinitꝰ illi aut̃ uera cre¬
crelunt. Solet aut̃ quęxi. etiã
scismatici. quid ab ereticis distent:
& noc inueniri. F scismaticos
non fides qduersa faciat. sed com¬
munionis di rupta societas.
Sedutrum interxixania nui-¬
merantli sint : dubitari pot̾.
Magis enĩ uidentur spicis
corruptis eẽ similiores. sicut
scriptum ẽ. Sento aut̃ cor-¬
rumpetur filius iniquus: uł
paleis aristarum fractis. uł
scissis. & dese gete abreptis
Quo enĩ altiores ides ł suꝑbi¬
ores eo fragiliores leiuoresq
sunt. Nec tamen consequens
liter separetur. Si enĩ falsa
dedõ credit. uel de aliqua par.¬
te doctrine que ad fidei per¬

Expanded text:
radicemque communem. In illa radicemque communem. In illa plane sagena, qua concluduntur et mali et boni pisces , non absurde mali catholici intelliguntur. Aliud est enim mare, quod magis mundum istum significat; aliud sagena, quae unius fidei vel unius Ecclesiae communihereticos et malos catholicos hoc interest, quod heretici falsa credunt, illi autem vera crecredunt. Solet autem queri etiam scismatici quid ab hereticis distent et hoc inveniri, quod scisnon fides diversa faciat, sed communionis disrupta societas. Sed utrum inter zizania numerandi sint, dubitari potest. Magis autem videntur spicis corruptis esse similiores, sicut scriptum est, Vento autem corrumpetur filius iniquus : vel paleis aristarum fractis, vel scissis et de segete abruptis. Quo enim altiores, id est, superbiores, eo fragiliores levioresque sunt. Nec tamen consequens clesia separetur. Si enim falsa de Deo credit, vel de aliqua parte doctrinae quae ad fidei per
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipsum euulsarum sabbat
spicarum crimen ꝑtineat. qu
uerus rex et uerus sacerdos
est. et idõ dñs sabbati. Cum¬
aut̃ dormirent homines.
uenit inimicus eius: & suꝑ¬
seminauit ziramam in me¬
dio iritici. & abut. Cum ne¬
glegentius agerent preposta
eccł̾ȩ. aut dormationem mortis
accipent apłi. uenit diabola
& suꝑ seminauit eos quos ma¬
ios silios dñs inter pritatur.
G drecte quęritur. uttum hȩreti¬
fisint: an male uiuentes catholici.
Possunt enĩ dici filii mali etiam
heretci: quia exeodem eugłii semi
ie & xp̃i nomine procreati. pra¬
iuis opimonibus. ad falsa doc ma.¬
ita conuertuntur. Sed quoddic̃
oos in medio tritici serinatos: qͣsi
udentur illi significari. qui uniꝰ
cõmiinionis sunt. Weruntam̃
quo ᷤ dñs agrum ipsum non ec¬
diam. sed hunc mundum int̾
pritatus est: þene intellegunt᷑
meadem fide malisunt. palea
potius quã zixania deputant᷑.
quia palea etiam fundamentũ
ipsum habet cum frumento.

Expanded text:
ad ipsum evulsarum sabbato ad ipsum evulsarum sabbato spicarum crimen pertineat, qui verus rex et verus sacerdos est, et ideo Dominus sabbati. ormirent homines, venit inimicus ejus et superseminavit zizania in medio tritici, et abiit. Cum negligentius agerent praepositi Ecclesiae, aut cum dormitionem mortis acciperent Apostoli, venit diabolus et superseminavit eos quos malos filios Dominus interpretatur. Sed recte quaeritur utrum haeretici sint, an male viventes catholici. Possunt enim dici filii mali etiam haeretici, quia ex eodem Evangelii semine et Christi nomine procreati, pravis opinionibus ad falsa dogmata convertuntur. Sed quod dicit eos in medio tritici seminatos, quasi videntur illi significari qui unius communionis sunt: verumtamen quoniam Dominus agrum ipsum, non Ecclesiam, sed hunc mundum interpretatus est, bene intelliguntur illi qui in eadem fide mali sunt, palea potius quam zizania deputentur; quia palea etiam fundamentum ipsum habet cum frumento,
Abbreviated transcription (Latin):
uocat scriptura generaliter. quię¬
qͥuam manifeste sicut cernit᷑
enuntiatur. Nam ulud quod
ait siquis me confessus fuerit
coram hominibus. conficebor
eum corã patre mõ. uel sicut
alibi seriptũ ẽ coram angłis
dĩ : non utiq peccata conficet᷑.
qui xp̃m confitetur. Quod si
ꝓpterea ꝑutant aliqui con-¬
fessionem uocari. quia ꝓcͥmi¬
ne obiciatur. & pĩ nomen tẽ¬
pore ꝑsecutionis: numquis
ita ociam ap̃õ coram patro
coram angłis. hominem qu
seconfessus fuerit confitetut.
est etiam in eccłiastico ita poste
E nec dicetis in confessione. Or
eraggerantur. Hȩc dacta funt pn¬
ꝑter imꝑitiam frm. Quicum
logente lectore audiunt hocu
bum. pectora statim tundur
non ad tendentes quo locodica
in licite factum uideretur tud¬
is. quod discipuli sabbato spicas
euulsissent. unum exemplum
datum regiȩ potestatis dedautͥ
alterum sacerdotalis. dehis qui
ꝑministerium templi sabbatĩ
uolant ¶Et multo minus

Expanded text:
vocat Scriptura generaliter quidvocat Scriptura generaliter quidquid manifeste, sicut cernitur, enuntiatur. Nam et illud quod ait, Si quis me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo ; vel sicut alibi est, coram Angelis Dei : non utique peccata confitetur qui Christum confitetur. Quod si propterea putant aliqui confessionem vocari, quia pro crimine objiciatur Christi nomen tempore persecutionis; numquid ita etiam Christus coram Patre vel coram Angelis hominem qui se confessus fuerit confitetur? Est etiam in Ecclesiastico ita positum, Et haec dicetis in confessione, Opeexaggerantur. Haec dicta sunt propter imperitiam fratrum, qui cum legente lectore audiunt hoc verbum, pectora statim tundunt, non attendentes quo loco dicaillicite factum videretur Judaeis, quod discipuli sabbato spicas evulsissent, unum exemplum datum regiae potestatis de David, alterum sacerdotalis de iis qui per ministerium templi sabbatum violant: ut multo minus
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sicauendum malum
ita moneret. ut iuolenter re¬
sistendum ẽẽt malis : non supͣ
dixisset mutto uos. Sicut
oues in medio lupors. Sim¬
plices aut̃ sicut columbas.
ẽẽ uoluit. ad nulli nocendũ.
Nam hoc genus auis. nullũ
omĩno animaliũ necat. Non
selum grandium contraquȩ
utres non nabet : sed &iam mi¬
nutissimoꝵs quibus giã ꝑ parui
passeres aluntur. E st aut̃ omĩ¬
bis inrationabilibus animan¬
tibus. una quedam iter se so¬
cietas: sicut &iam rationabili¬
bus sua. idest hominibus:
non solum secũ. sed etiam cum
angłis. Discunt ergo exsimili¬
tudine columbarum. nulli
prorsus nocere : ad societatem
suã ꝑtinenti participatione
Notandum. confessionem po¬
ni in laude di. Non enĩ pecc̃a
dñs consitebatur que nulla ha¬
bebait : prȩsertu quia eũ ęxui¬
tantem noc chixisse alius ęugłista
cõmemorat: Quãquam et uer¬
ba ipsa quȩ dicit. non habeant
dubitationẽ. quod indĩ laude
dicantur. Ergo confessionem

Expanded text:
Nam si cavendum malum Nam si cavendum malum ita moneret, ut violenter resistendum esset malis, non supra dixisset, Mitto vos sicut oves in medio luporum. Simplices autem sicut columbas esse voluit, ad nulli nocendum. Nam hoc genus avis nullum omnino animalium necat; non solum grandium, contra quae vires non habet, sed etiam minutissimorum, quibus etiam perparvi passeres aluntur. Est autem omnibus irrationalibus animantibus una quaedam inter se societas, sicut etiam rationalibus sua, id est hominibus, non solum secum, sed etiam cum Angelis. Discunt ergo ex similitudine columbarum nulli prorsus nocere ad societatem suam pertinenti participatione Notandum confessionem poni in laude Dei. Non enim peccata Dominus confitebatur, quae nulla habebat, praesertim quia eum exsultantem hoc dixisse alius evangelista commemorat : quanquam et verba ipsa quae dicit non habeant dubitationem, quod in laude Dei dicantur. Ergo confessionem
Abbreviated transcription (Latin):
& multitudini dedit. leprosũ
tamen extendens manum suã
curat: significat eos quideut
implendis dubitarant. suo au
qui eum sequi uoluit. uulpes
foueas habent & uolueres cȩli
tabernacula. filius autem ho¬
minis non haret ubi caput re
dinet: intellegitur miraculis
dñi cõmotus. propter inanem
iactantiam eũ sequi uoluisse.
quã significait aues: Fuixisse
aut̃ discipuli obsequum: quȩ
finctio iuilpium nomine signi¬
ficata est. Reclinatione uero
capitis. humilitatem suam
significauit: quȩ in illo simu¬
latore ac suꝑbo. non habebat
hic. noncredentes dicit. Mor¬
tuos suos autem. qui nichit¬
tacionem laboris terreni.
quẽ ꝑ ulis inaniter suscepissent:
aut ut oi tenderent usꝙ adeo
se abipsis nichil terrenum
quȩrere. ut etiã puluerem de
malũ incapite custodiendo.
¶tias secoartans. uetere tunica
erutus in nouatur : quod imi¬
tantur quibus dictum esł.
Intrate ꝑ angustam portam.
cũ ueterem hominem exuunt᷑

Expanded text:
et multitudini dedit, leprosum et multitudini dedit, leprosum statim, extendens manum suam, curat; significat eos qui de illis implendis dubitabant, suo auxqui eum sequi voluit, Vulpes foveas habent, et volucres coeli tabernacula; Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet, intelligitur miraculis Domini commotus propter inanem jactantiam eum sequi voluisse, quam significant aves: finxisse autem discipuli obsequium, quae fictio vulpium nomine significata est. Reclinatione vero capitis humilitatem suam significavit, quae in illo simulatore ac superbo non habebat hic non credentes dixit: mortuos autem suos, qui nihistationem laboris terreni, quem pro illis inaniter suscepissent; aut ut ostenderent usque adeo se ab ipsis nihil terrenum quaerere, ut etiam pulverem de malum, in capite custodiendo, per angustias se coarctans veteri tunica exutus innovatur. Quod imitantur quibus dictum est, Intrate per angustam portam ; cum vetere homine exuuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
uod dictum̃ esł occisos
infantes apimatu et
infra: significatum esł. humile
habentes geminam caritatem.
tanquã paruulos bimos posse
more carnali estis. quia inteneba¬
Dicite inlumine. hoc es ⁊ infidu¬
cia ueritatis accepto spũ scõ.
E tquod maure auditis. prodi¬
cate suꝑ tecta: Id est. quod in se¬
creto auditis. calcato carnis do¬
micilio predicate. Norite arbi¬
cem in terram: nonuem pacem
mutere sed gladium. eni em̃
separare hominera aduersus
patrem suum : quia renuntia
quis diabolo. ques filius fuit as
Et filiam ad uersuz matrem
suam. pebs dĩ aduersus mundanam
cutatem. Hocest. perniciosam
sodoma. nunc aliis atꝙ aliis no¬
minbus scriptura significat.
Nurum aduersus socrum.
rełiam aduersus sinagogam:
Que scđ̾m carnem xpm pepe¬
rit sponsum eccłiȩ. Diuidunt᷑
aut̃ gladio sp̃c quod ẽ. uerbũ
dĩ. & iniici homi nis domesti¬
ci eius: cũ quib antea consue¬
tudine implicatus erat. Quod
ea quã precepta illic discipuł

Expanded text:
uod dictum est, occisos infantes a bimatu et infra, significatum est humiles habentes geminam charitatem, tanquam parvulos bimos posse more carnali estis, quia in tenebdicite in lumine, hoc est, in fiducia veritatis, accepto Spiritu sancto: Et quod in aure auditis, praedicate super tecta, id est, quod in secreto auditis, calcato carnis domicilio praedicate. III. Ibe in terram; non veni pacem mittere, sed gladium: veni enim separare hominem adversus patrem suum. Quia renuntiat quis diabolo, qui fuit filius ejus. Et filiam adversus matrem suam: plebem Dei adversus mundanam civitatem, hoc est perniciosam Sodoma, nunc aliis atque aliis nominibus Scriptura significat. Nurum adversus socrum: Ecclesiam adversus Synagogam, quae secundum carnem Christum peperit sponsum Ecclesiae. Dividuntur autem gladio spiritus, quod est verbum Dei . Et inimici hominis domestici ejus: cum quibus, antea consuetudine implicatus erat. IV. eaquam praecepta illic discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ ꝑtendit a fine usq aafi¬
nem fortiter. & disponit omĩa
su auiter. quȩ in se manens in¬
nouat omĩa. Item quomodo¬
uolo uelle mori sisie uellemori
ꝑuenerã qui iam habet sanã
fidem. & uidet quo sibi ꝑueni¬
endum sit. ad hoc iam ꝑficit.
ut libent̃ dehac uita discedat.
Non enĩ hoc est uidere quo sibi
ꝑuemiendũ sit. quod est etiam
amare illud. & ibi iam ẽẽ desi¬
derare. Quod incuiꝰ animo
effectum fuerit. necesseẽ ut libent̃
moriatur. Frustra itaq dicunt
quidam qui iam sanam fidẽ
tenent. idõ se nolle mori ut
ꝑficiant. cũ ipse ꝓfectus eoꝵ
in ẽo ꝑfectussit ut mori ue¬
lint. Sigͦ uerũ loqui uolt̃¬
bonũ. non dicant. idõ mori no¬
lo ut ꝓficiam. sed idõ mori nolo
quia parũ ꝓfeci. Itaq mori
nolle fidelib non consilium est
ut ꝓficiant. sed indicium qđ
parum fecerint. Proinde
quod nolunt ut ꝑfecti sint. ue¬

Expanded text:
quae pertendit a fine usque ad fiquae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter atque in se manens innovat omnia . 5. Item quomodovelle mori, si sic velle mori pervenerat, qui jam habet sanam fidem et videt quo sibi perveniendum sit, ad hoc jam proficit, ut libenter de hac vita discedat. Non enim hoc est videre quo sibi perveniendum sit, quod est etiam amare illud, et ibi jam esse desiderare: quod in cujus animo effectum fuerit, necesse est ut libenter moriatur. Frustra itaque dicunt quidam, qui jam sanam fidem tenent, ideo se nolle mori ut proficiant, cum ipse profectus eorum in eo profectu sit, ut mori velint. Si ergo verum loqui volunt, non dicant, Ideo mori nolo, ut proficiam; sed, Ideo mori nolo, quia parum profeci. Itaque mori nolle fidelibus non consilium est ut proficiant, sed indicium quod parum profecerint. Proinde quod nolunt, ut perfecti sint; ve
Abbreviated transcription (Latin):
oportet. Cum ipsa comuge con
cũbere amplius quã oportet. &
dedisse hominibus. quȩ pacto &
placito hominũ instituta sunt.
& forinsecus ꝑsensus corꝑis consue¬
tudine audiendi discuntur.
ut os tenderet quã facile poss
sapientes facere ꝑ sapientiam
dĩ. quȩ eis interna ẽ. Item uo¬
luntas uerbi semptterni. stabiliꝰ
est semꝑ. quia simul habet oĩa.
Nrã aut̃ uoluntas idõ nonstat.
quia ñ habet simul omĩa. idõ
modo hoc. modo illud uolumuᷤ.
tem sic suerunt in illo uerbo
omĩa. quę facta sunt. & ipsa sus¬
ceptio hominis sic abeo precog¬
nita est. quomodo si pictor ue¬
lit pingere totam domũ. & co¬
gitet uel nouerit locũ ubi & iã
se pingere clebeat. totum in arte
habet. & inprepatione & inuo¬
luntate. quãuis certis & suis
quȩq temporib ex plicet. Sic
om̃ĩs creatura & ipse homo.
qui eiusdem sapientiȩ ꝑ sonã
mistice & unenar rabili suscep¬
tione gestaturus erat ᷤᷤ quã uis

Expanded text:
oportet, cum ipsa conjuge conoportet, cum ipsa conjuge concumbere amplius quam oportet, etdedisse hominibus, quae pacto et placito hominum institutae sunt, et forinsecus per sensus corporis consuetudine audiendi discuntur, ut eis ostenderet quam facile posset sapientes facere per sapientiam Dei, quae in eis interna est. 4. Item voluntas Verbi sempiterni stabilis est semper, quia simul habet omnia: nostra autem voluntas ideo non stat, quia non habet simul omnia; ideo modo hoc, modo illud volumus. Item sic fuerunt in illo Verbo omnia quae facta sunt, et ipsa susceptio hominis sic ab eo praecognita est, quomodo si pictor velit pingere totam domum, et cogitet vel noverit locum ubi etiam se pingere debeat: totum in arte habet, et in praeparatione, et in voluntate, quamvis certis et suis quaeque temporibus explicet. Sic omnis creatura et ipse homo qui ejusdem Sapientiae personam mystice et inenarrabili susceptione gestaturus erat, in ipsa sap
Abbreviated transcription (Latin):
rores ei nonne om̃s sunt apud
nos.  unde ergo hiuc omĩa ista:
& scandali ⁊ abantur in co. E r̃s
apud uidȩos dici solere cognatos.
usq ad eo ꝓbatur. ut nonsolũ
exȩquo generationis gradu sicut
sunt filu frm & soroꝵ. qui etiã
apud nos usitatissime fr̃s dicunt᷑.
sed etiam auunculus & sororis fi¬
lius sicut sibi erant iacob. & la¬
ban. fr̃s appellati inueniantur.
Non gͦ mirũ ẽ dictos. eẽ fr̃s dñi
ex materno genere quoscũq cog¬
natos. cũ etiam ex cognatione
ioseph dici potuerunt fr̃s eius.
abeis qui illum patrẽ dnĩ arbi¬
trabantur. Generalem iusticiã
ñ iuolat quis. nisi libiditie trans¬
gressus fuerit. aut plecitum so¬
cietatis humanȩ. Sicut est sur¬
tum. rapina. adulterium. in¬
cestum. & huiꝰ modi. naturam.
sicut est contumelia. cędes. ho¬
micidiũ. comcubitus masculoꝵ.
uel pe coꝵs. aut modum in con¬
cessis. sicut est suꝑbunt. amplius
uerberare quã oportet. uel filiũ.
edere uel bibere amplius quã

Expanded text:
 nonne omnes apud nos sunt? unde ergo huic omnia ista? Et scandalizabantur in eo. Fratres apud Judaeos dici solere cognatos usque adeo probatur, ut non solum ex propinquo generationis gradu, sicut sunt filii fratrum et sororum, qui etiam apud nos usitatissime fratres dicuntur; sed etiam avunculus et sororis filius, sicut sibi erant Jacob et Laban, fratres appellati inveniantur . Non ergo mirum est dictos esse fratres Domini ex materno genere quoscumque cognatos; cum etiam ex cognatione Joseph dici potuerint fratres ejus ab eis, qui illum patrem Domini esse arbitrabantur. 2. Generalem justitiam non violat quis, nisi libidine transgressus fuerit aut placitum societatis humanae, sicut est furtum, rapina, adulterium, incestus, et hujusmodi; aut naturam, sicut est contumelia, caedes, homicidium, concubitus masculorum vel pecorum; aut modum in concessis, sicut est superbum amplius verberare quam oportet, vel superfluum edere vel bibere amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓprͥe dixerit. ita ut sepein¬
ueniatur totus sermo eius
parabolis explicatus. Totus
aut̃ proprie dictus. nullus
inueniatur. E.x plicatos aut̃
sermones dico. quando exa¬
liqua occasiontrerum inci¬
pit loqui. quousq terminz.
quicquid ad ipsam ꝑtinet.
& transeat ad aliud. Nñꝗͣ
sane alius eugli̾sta conte¬
rit. quod alius diuersis tẽ¬
poribus diciũ iudicat. Non
enĩ omĩiodo scđm reruin
gestarũ ordinem. sed scđm
suȩ quisq recordationis fa¬
cultatem. narrationem
quã exhorsꝰ ẽ ordinauit.

Expanded text:
et proprie dixerit: ita ut saepe inet proprie dixerit: ita ut saepe inveniatur totus sermo ejus parabolis explicatus, totus autem proprie dictus nullus inveniatur. Explicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipit loqui quousque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, et transeat ad aliud. Nonnunquam sane alius evangelista contexit, quod alius diversis temporibus dictum indicat. Non enim omnimodo secundum rerum gestarum ordinem, sed secundum suae quisque recordationis facultatem, narrationem quam exorsus est ordinavit.
Abbreviated transcription (Latin):
si ea opus ẽ intrinsecus in fundi
nisi sensum uidendi prius claucdant¬
& perturbent. ꝓdesse non possunt.
Nec moueat. quod item ꝓpħa dic̃.
Nisi credideritis non intellegitis.
quasi contrariũ sit quod iob̾s ait
Propterea non poterant credere qͥa
excecauit oculos eoꝵ. id est quia
illȩ parabole ita dicebantur. ut
ab eis non possent intellegi. Dicit
enĩ aliquis. Si ut intelligerent
credere debebant. quomodo prop¬
terea non poterant credere quia
non intellebant. u Hoc est quia
excec auit oculos eoꝵ. S ed quod
ait esaias nisi credideritis. non
intellegitis. de illa in telligentia
dictum ẽ. inqua semꝑ manebit᷑.
terum u effabilium. Qu̾aut̃
dicitur quod credatur. nisi quod
dicitur utellegatur. credi non
potest. Intellegenda sunt gͦ dic¬
ta. ut credantur quȩ dici potue¬
Non quia nichil proprię locu¬
tus est. sed quia nullum fe¬
re sermonem ex plicauit. uͥ
ñ aliquid ꝑ parabolam signi¬
ficauit. quã uis mieo aliqua

Expanded text:
si ea opus est intrinsecus infundi, si ea opus est intrinsecus infundi, nisi sensum videndi prius claudant et perturbent, prodesse non possunt. 4. Nec moveat quod idem propheta dicit, Nisi credideritis, non intelligetis ; quasi contrarium sit quod Joannes ait, Propterea non poterant credere, quia excaecavit oculos eorum; id est, quia illae parabolae ita dicebantur, ut ab eis non possent intelligi. Dicit enim aliquis: Si ut intelligerent credere debebant, quomodo propterea non poterant credere, quia non intelligebant, hoc est, quia excaecavit oculos eorum? Sed quod ait Isaias, Nisi credideritis, non intelligetis, de illa intelligentia dictum est, in qua semper manebitur, rerum ineffabilium: cum autem dicitur quod credatur, nisi quod dicitur intelligatur, credi non potest. Intelligenda sunt ergo dicta, ut credantur quae dici potueNon quia nihil proprie locutus est, sed quia nullum fere sermonem explicavit, ubi non aliquid per parabolam significavit, quamvis in eo aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
cecauit oculos eoꝵ ut nonui¬
deant. abea sententia. qua intel¬
ligimus idõ excecatos ut conũ¬
terentur. Hoc est ideo eis ꝑobs¬
curitates ꝑabolarum occultate
sententias dnĩ. ut post cius re¬
surrectionem salubriore pem¬
tentia resipiscerent. quia ꝑobs¬
citritatem sermonis excecati. dic
credendo crucistrerunt eum.
Atꝙ ita post eius resurrectio¬
nem. miraculis quȩ in nomi
eius fiebant exterriti. maiore cri¬
minis reatu cõpunctis. et ꝑffi
ta indulgentia. ad obędientiã
fraglantissima dilectione conũ¬
ꝑ linguam parabolarũ fiebat. ita
linguarum ageret. In aliis lingius.
& inalus labus. loquar ppło huic.
& nec sĩme exaudiet dicit dñs.
Non enĩ diceretur nec sic me exau¬
diet. nisi adhoc fieret ut uel sic
exaudiret : idest ut eis adhumi
dilectionem ualeret. E st uero ista
ratio. etlam medicinȩ corporalis.
Nam & pleraq medicamenta
prius affligunt ut sanent. & ip¬
sa cosyria quȩ adoculos pertinent.

Expanded text:
caecavit oculos eorum ut non vicaecavit oculos eorum ut non videant, ab ea sententia qua intelligimus ideo excaecatos ut converterentur; hoc est, ideo eis per obscuritates parabolarum occultatas sententias Domini, ut post ejus resurrectionem salubriore poenitentia resipiscerent: quia per obscuritatem sermonis excaecati, dictcredendo crucifixerunt eum; atque ita post ejus resurrectionem miraculis, quae in ejus nomine fiebant, exterriti, majore criminis reatu compuncti sunt et prta indulgentia ad obedientiam, flagrantissima dilectione conveae per linguam parabolarum fiebat, ita linguarum ageret: In aliis linguis, et in aliis labiis loquar populo huic, et nec sic me exaudient, dicit Dominus . Non enim diceretur, Nec sic me exaudient, nisi ad hoc fieret, ut vel sic exaudirent: id est, ut eis ad humidilectionem valeret. Est vero etiam ista ratio medicinae corporalis. Nam et pleraque medicamenta prius affligunt ut sanent, et ipsa collyria quae ad oculos pertinent,
Abbreviated transcription (Latin):
gere ideo fuisse cęcatos ut con¬
uerterentur. cũ ideo conuerti
non poterant. quia non cre¬
debant. Et idõ credere non
poterant : quia excȩcati erant.
An forte non absurde dicimꝰ.
quosdam uidȩoꝵ fuisse sana¬
biles. sed tamen tanto suꝑbiȩ
tumore periditatos. ut eis ex¬
pedierit primo credere. et
ad hoc suisse oȩcatos. ut non
intellegerent loquentem dñm
ꝑparabolas. Quib non intel¬
lectis. non ineum crederent.
Noncredentes aut̃. cũ cȩt̾is
desperatis. crucifigerent eum. An
ita post eius resurrectionem con¬
uerterentur. quando iam derei¬
tu mortis dñi amplius humi¬
liati. uehementius diligerent
aquo sibi tantum scelus dimis¬
sum ẽẽ gauderent᷑ Qm̃ tanti
erat eoꝵ suꝑbia. ut tali eẽt hu¬
miliatione deicienda. Quod
incongruum dictum ẽẽ. quili¬
libet arbitrs ͭ ͣ si non ita con¬
tigisse inactibus apostoloꝵ. ma¬
nifestissime legerit. Non gͦ abo¬
ret quod ait iohannes. ꝓpt̾a
non poterant credere. quia ex¬

Expanded text:
os, ut converterentur, cum ideo converti non poterant, quia non credebant, et ideo credere non poterant, quia excaecati erant. An forte non absurde dicimus, quosdam Judaeorum fuisse sanabiles; sed tanto tamen superbiae tumore periclitatos, ut eis expedierit primo non credere, et ad hoc fuisse caecatos, ut non intelligerent Dominum loquentem per parabolas, quibus non intellectis, non in eum crederent, non credentes autem, cum caeteris desperatis crucifigerent eum; atque ita post ejus resurrectionem converterentur, quando jam de reatu mortis Domini amplius humiliati, vehementius diligerent a quo sibi tantum scelus dimissum esse gauderent: quoniam tanta erat eorum superbia, ut tali humiliatione esset dejicienda? Quod incongrue dictum esse quilibet arbitretur, si non ita contigisse in Actibus Apostolorum manifestissime legerit . Non ergo abhorret quod ait Joannes, Propterea non poterant credere, quia ex
Abbreviated transcription (Latin):
segregati. suas ꝓprias quasi
excłias habere cȩꝑint. tit com¬
bustio eaꝵ sit infine scłi. N
ailigatio fascictiloꝵ. Sed si ita
eẽt : non iam multȩ resipiscen¬
do & incatholicã remeando.
aberrore desciserent. Qua¬
propt̾ & alligatio fasciculoꝵe
infine futura est: ut non con¬
susȩ. sed promodo ꝑuersitatis
suȩ. unuscuiꝰq erroris per¬
tinacia puniatur. Nleforte
colligentes ⁊ iz ama: eradice¬
tis simul &x triticum. Ꝙtrũ
quia &iam boni cũ adhuc in¬
firmi sunt opus habent inqui¬
busdam maloꝵ cõmixtione:
suie ut ꝑ eos exerceantur. siue
ut eoꝵ comꝑatione magna exhortatu
fiat. ut nitantur ad melius.
Quibus sublatis: altitudo ca¬
ritatis quasi euulsa marcescat.
quod est eradicare. Namsic
ait apłs. Et incaritate radi¬
cati & fundati: possitis comp̃¬
hendere. Anforte ido simul
eradicatur triticum cũ aufe¬
runtur zizania: quia multi
primo zizama sunt. & postea
triticum fi unt. a Qui nisi

Expanded text:
segregati suas proprias quasi segregati suas proprias quasi ecclesias habere coeperint; ut combustio earum sit in fine saeculi, modo alligatio fasciculorum. Sed si ita esset, non jam multae resipiscendo, et in Catholicam remeando ab errore desciscerent. Quapropter et alligatio fasciculorum in fine futura est, ut non confuse, sed pro modo perversitatis suae uniuscujusque erroris pertinacia puniatur. 4. Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum. Utrum quia etiam boni cum adhuc infirmi sunt, opus habent in quibusdam malorum commixtione, sive ut per eos exerceantur, sive ut eorum comparatione magna illis exhortatio fiat, ut nitantur ad melius, quibus sublatis altitudo charitatis quasi evulsa marcescat, quod est eradicari? Nam sic ait Apostolus: Ut in charitate radicati et fundati, possitis comprehendere . An forte ideo simul eradicatur triticum, cum auferuntur zizania, quia multi primo zizania sunt, et postea triticum fiunt? qui nisi
Abbreviated transcription (Latin):
conatur. bonos inter ficiat:. qđ
force futuri sunt : aut bonis
obsint quibus & inuiti forte
utiles sunt. sed tunc oportu¬
ne fieri cum iam insine non
restat uel tempus cõmutandę
uitȩ. uł ꝓficiendi ad ueritatẽ.
occasione atq comꝑatione
non abhominibus. sed ab an¬
dit fieri. Indeẽ. quod respon¬
dit pat̾ familias. Non. Ne
forte colligentes ⁊izania: era¬
dicetis sumul & triticum. Sed
intempore messis. dicam mes¬
soribus: & cȩtera. Atdque hoc
modo. eos patientissimos & tͣn¬
quillissimos reddit. Quęri
aut̃ potes⁊. quod ait. diligate
fasciculos adcomburendum.
cur non uirum fascem aut
unum a ceruum zizamors
fieri dixerit:i Lisi forte propt̃
uꝰ ritatem nereticoꝵ. E non
solum atritico. uerum etiam
ase ipsis discrepantium. ipsa
uniuf cuuꝰꝙ nereseos propria
conuenticula. inquibus sin¬
gillatim sua cõmunione de¬
iuncti sunt. nomine fascicu¬
incipiant alligari ad cõburen¬
dum. cũ cͤatholica cõmunione

Expanded text:
rficere, bonos interficiat, quod rficere, bonos interficiat, quod forte futuri sunt; aut bonis obsit, quibus et inviti forte utiles sunt: sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non restat vel tempus commutandae vitae, vel proficiendi ad veritatem ex occasione atque comparatione non ab hominibus, sed ab Angelis fieri: inde est quod respondet paterfamilias, Non; ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum: sed in tempore messis dicam messoribus, et caetera. Atque hoc modo eos patientissimos et tranquillissimos reddit. 3. Quaeri autem potest, quod ait, Alligate fasciculos ad comburendum, cur non unum fascem, aut unum acervum zizaniorum fieri dixit? Nisi forte propter varietatem haereticorum, et non solum a tritico, verum etiam a seipsis discrepantium, ipsa uniuscujusque haereseos propria conventicula, in quibus singillatim sua communione devincti sunt, nomine fascicuincipiant alligari ad comburendum, cum a catholica communione
Abbreviated transcription (Latin):
maturescat in fructu quem
herba dedit: potest eũ moue¬
re. quare sub nomine xpĩano
tam multę hereticoꝵ extite¬
rint falsitates. Inde est. qu&
serui dicunt. Non ne bonum
seinen seminesti magro tuoe
Onde gͦ habet zitania. ãde¬
inde cũ cognotierit hanc excogitasse
tanti nominis auctoritatem ni¬
am se uasere sentiret. ut fallaciaᷤ
quas codem nomine outegeret:
taes homines derebus mimanis
auferat. si aliquam temporis
yabeat facultatem. Sedutrun fa¬
cere debeat: iusticiam dĩ consu¬
lit. utrum hoc ei precipiat uł
pmittat: & noc officuim. ẽẽ hoĩũ
uelit. Huisẽ. quod seruidicunt.
Uis imus. & colligimus ea.a
Quibus quia ueritas ipsa res¬
pondit. non ita hominem consti¬
cutum ẽẽ inhac uita ut cer tus
&e possit. qualisquisꝙ stiturus
sit postea. cuiꝰ inpresentia. cernit
errorem. uł quod ociam error eiꝰ
conferat. ad prouectum bonor:
non eẽ tales auferendos dehac
uitaꝰ necum malos interficere¬

Expanded text:
maturescat in fructum quem maturescat in fructum quem herba dedit, potest eum movere, quare sub nomine christiano tam multae haereticorum exstiterint falsitates. Inde est quod servi dicunt, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde ergo habet zizania? Deinde cum cognoverit hanc excogitasse tanti nominis auctoritatem nihil se valere sentiret, ut fallacias suas eodem nomine obtegeret; tales homines de rebus humanis auferat, si aliquam temporis habeat facultatem; sed utrum facere debeat, justitiam Dei consulit utrum hoc ei praecipiat, vel permittat, et hoc officium esse hominum velit: hinc est quod servi dicunt, Vis, imus, et colligimus ea? Quibus quia Veritas ipsa respondet, non ita hominem constitutum esse in hac vita, ut certus esse possit qualis quisque futurus sit postea, cujus in praesentia cernit errorem, vel quid etiam error ejus conferat ad provectum bonorum; non esse tales auferendos de hac vita, ne cum malos conatur inte
Abbreviated transcription (Latin):
ne parabole messores dixit
eẽ. angelos. nequisquam faci¬
le dicere ausus fuerit angłos
nescisse. quis ⁊irama suꝑ se¬
mi nauerit & ea tunc appa¬
russe angłis cum herba fruc¬
tum fecisset . magis oportet
intelligi bomines ipsos fidas
seruors nomine hoc loco signis¬
tos : quos etiam bonũ semen dic
Nec mirum. si ee bonum semo
ipsi dicuntur. & serui patrissi¬
milias : sicut &x dese ait. quos
& ipse sit ianua. ipse pastor.
E xdiuersis enĩ significationis
una res &iam plures & diug¬
sas similitudines reciłt tsr¬
sertim. quia cũ ad seruos las¬
retur. non ait intempore
messis dicam uobis colligite
primum tizana. sed dicam
inquid̃ messoribus. Qnde
tell gitur. colligendoꝵ tiran¬
orꝑ. ad combirendum. alia ẽ
misteria : nec quenquã eccħȩ si¬
lium debere arbitrari. ad se
no diuidicat atq discernit:
quic quid audierit aut logi¬
rit aborrere a regula uerita¬
tis. Sed donec in eisdem spĩa¬
libus ꝑficiatur. & quod ammꝰ

Expanded text:
ne parabolae messores dixit ne parabolae messores dixit esse Angelos, nec quisquam facile dicere ausus fuerit Angelos nescisse quis zizania superseminaverit, et ea tunc apparuisse Angelis cum herba fructum fecisset; magis oportet intelligi homines ipsos fideles servorum nomine hoc loco significatos, quos etiam bonum semen dicit? Nec mirum si et bonum semen ipsi dicuntur, et servi patrisfamilias: sicut et de se ait, quod et ipse sit janua, ipse sit pastor . Ex diversis enim significationibus una res etiam plures et diversas similitudines recipit. Praesertim quia cum ad servos loqueretur, non ait, In tempore messis dicam vobis, Colligite primum zizania; sed Dicam, inquit, messoribus. Unde intelligitur colligendorum zizaniorum ad comburendum alia esse ministeria, nec quemquam Ecclesiae filium debere arbitrari ad se hino dijudicat atque discernit quidquid audierit aut legerit abhorrere a regula veritatis: sed donec in eisdem spiritualibus perficiatur, et quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
tecogitat emigrare. Toleran¬
da sunt aut̃ non solum ⁊ita¬
nia usq ad messem. quȩ ciu¬
diabolus aspersis prauis erroribus
falsisq opinionibus suꝑ seminassy.
hoc est precedente ^ mine xp̃i he¬
reset suꝑ ieciss. magis ipse la¬
tuit atꝙ occultissimus factus est.
N oc est enĩ. et abut: Sed etiã
palea. usꝗ aduentilationem.
Nec probatur fortius grauitaᷤ
frumentors: nisi pales pertur¬
bationibus quas cõprimere non
potuerit ueritate defensa. ces¬
serit unitate seruata: Quãꝗ
in hac parabola dñs sicut in
expositione conclusit. nonquȩ¬
dam sed omĩa scandala. et eos
qui faciunt in iquitatem ziza¬
moꝵ nomine significasse in¬
uisset herba & fructum fecis¬
set : tunc apparuerunt &ti¬
tania. Cum enĩ spĩtalis hõ
eẽ cęperit diuidicans omĩa.:
parere. Serui aut̃ dixerunt
ei. Sisimus & colligamus
ea . u utrum ipsi sunt serui.
quos paulo post messores ap¬
pellat. anquia in ex positio¬

Expanded text:
te cogitat emigrare. 5. Tolerante cogitat emigrare. 5. Toleranda sunt autem non solum zizania usque ad messem, quae cdiabolus aspersis pravis erroribus falsisque opinionibus superseminasset, hoc est, praecedente nomine Christi haereses superjecisset, magis ipse latuit atque occultissimus factus est; hoc est enim, Et abiit: sed etiam palea usque ad ventilationem. Nec probatur fortius gravitas frumentorum, nisi paleae perturbationibus, quas qui comprimere non potuerit veritate defensa, cesserit unitate servata. Quanquam in hac parabola Dominus, sicut in ejus expositione conclusit, non quaedam, sed omnia scandala, et eos qui faciunt iniquitatem, zizaniorum nomine significasse invisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania. Cum enim spiritualis homo esse coeperit dijudicans omnia , parere. Servi autem dixerunt ei: Vis, imus, et colligimus ea? Utrum ipsi sunt servi, quos paulo post messores appellat? an quia in expositio
Abbreviated transcription (Latin):
cedatͥ suspendendum ẽ. ut ex¬
tendat crescentem: non impo¬
nendum. ut obterat paruulũ.
Indeest illud dnĩ. Sed filius
hominis cũ uenerit. putas
inueniet fidem in terra. a
Aliquando aut̃ & occultandũ
est : sed cũ spe hortatoria: ut ñ
faciat desperatio frigidiores.
sed desideriũ capaciores. Inde
est erusdem dñi. Multa habeo
uobis dicere : sed non potestis
portare modo. Quod uero ad
maiores ꝑtinet: hoc bene et
breuiter dicitur. Aut confli¬
gendum est amore temporali-¬
um bonoꝵ ut non uincat:
aut etiam edomitus subditus¬
ꝙ ẽẽ debet: ut cum surgere
cęperit. facile reprimatur
Aut i ta extinctus: ut se oĩno
nulla ex parte cõmoueat.
Ex quo fit : ut ipsam &iam
mortem ꝓpter ueritatem alii
fortiter obeant. ali ȩquanimit᷑.
alii libenter. Quȩ tria gene¬
ra. fructssunt fertilis t̾re-
Triceni. &e serageni. et cen¬
teni. Inhore aliquo genere
inueniendus ẽ tempore mor¬
tis suȩ: siquis de hac utta. rec¬

Expanded text:
cedat; suspendendum est ut excedat; suspendendum est ut extendat crescentem, non imponendum ut obterat parvulum. Inde est illud Domini: Sed Filius hominis cum venerit, putas, inveniet fidem in terra ? Aliquando autem et occultandum est, sed cum spe hortatoria, ut non faciat desperatio frigidiores, sed desiderium capaciores. Inde est illud ejusdem Domini: Multa habeo vobis dicere; sed non potestis portare modo . Quod vero ad mores pertinet, hoc bene et breviter dicitur: aut confligendum est cum amore temporalium bonorum, ut non vincat; aut etiam edomitus subditusque esse debet, ut cum surgere coeperit, facile reprimatur; aut ita exstinctus, ut se omnino nulla ex parte commoveat. Ex quo fit ut etiam ipsam mortem propter veritatem alii fortiter obeant, alii aequanimiter, alii libenter. Quae tria genera fructus sunt fertilis terrae, triceni, et sexageni, et centeni . In horum aliquo genere inveniendus est tempore mortis suae, si quis de hac vita rec
Abbreviated transcription (Latin):
dorsum quodãmͦ habent addm̃:
quãuis mnuntate consticuti. sȩpe
illum retorto collo conentur aspi
aristarum paleã quȩ se etiam
frumentis audet asꝑa dissen-¬
sione. & fragili lationẽ suꝑ in po¬
nere: Sedquamuis subiectam
frumentis. tamen inter paleam
quȩ ultima uentiletione sepa¬
randa ẽ. numerantur. Boni
aut̃ catholici sunt : qui et fidẽ
integram sequuntur. & mores
bonos. Quod aut̃ ad fidei doctri¬
nam ꝑtinet ita quęrunt. siqͥd
quęrendum habent: ut absit
concertacio periculosa. uelquȩ¬
renti. uel ei cũ quo quęritur:
uel eis qui disserendis audiunt.
Ita aut̃ docent siquid docendũ
habent: ut usitata. ut confirma¬
ta secułissime et fidentissime
&lenissime. ut possunt insinu¬
ent. Inusitata uero. & iam si
ueritatis manifestatione liqui¬
dissima ꝑceperunt: quȩrendi
potius quam precipiendi aut
affirmandi modo. propter au¬
dientis infirmitatem. Si enĩ
tantum habet pondus aliquod
uerum. ut uires discentis ex¬

Expanded text:
dorsum quodammodo habent ad Deum, quamvis in unitate constituti saepe illum retorto collo conentur aspicaristarum paleam, quae se etiam frumentis audet aspera dissensione et fragili elatione superimponere, sed quamvis subjectam frumentis, tamen inter paleam quae ultima ventilatione separanda est, numerantur. 4. Boni autem catholici sunt, qui et fidem integram sequuntur et mores bonos: quod autem ad fidei doctrinam pertinet, ita quaerunt, si quid quaerendum habent, ut absit concertatio periculosa, vel quaerenti, vel ei cum quo quaeritur, vel eis qui disserentes audiunt. Ita autem docent, si quid docendum habent, ut usitata et confirmata securissime, et fidentissime, et lenissime, ut possunt, insinuent: inusitata vero, etiamsi veritatis manifestatione liquidissima perceperunt, quaerendi potius quam praecipiendi aut affirmandi modo, propter audientis infirmitatem. Si enim tantum habet pondus aliquod verum, ut vires discentis ex
Abbreviated transcription (Latin):
significauit eos qui euis pre¬
sentiam grẽ respuunt. Item
tanquã colaphiseum cędunt:
qui ei honores suos p̃fer̃. Palmaᷤᷤ
infaciem eius dant : qui ꝑfidia
cecati. eũ ñ uenisse affirmant.
tanquã p̃sentiam eius exter¬
minãtes & repellantes. E tror here¬
thicoꝵ deapõ: tribus generibus
termina tur. xlu.

Expanded text:
significat eos qui ejus praesentiae gratiam respuunt. Item tanquam colaphis eum caedunt qui ei honores suos praeferunt. Palmas in faciem ei dant, qui perfidia caecati eum non venisse affirmant, tanquam praesentiam ejus exterminantes et repellentes. Error haereticorum de Christo tribus generibus terminatur: au
Abbreviated transcription (Latin):
dem in nouationem dictũ ac¬
cipiendũ ẽ. Nam & nos dicit
apłt resurrexisse cũ a põ: ut
corpora resurectura. scđm in¬
nouationem celestẽ : quȩ nc̃
scd̾m terrenã uetustatem mo¬
ritura sunt. Si aut̃ uitẽ decuiꝰ
uetustate hunc passionis callicẽ
bibit. ipsos uidȩos intellex̾is:
significatũ ẽ. &iam ipsam gen¬
tem adcorpus apĩ ꝑ nouitatẽ
uitȩ accessurã: cũ ingressa ple¬
nitudine gentiũ: omĩs isrł sal¬
ius fiet. Xliiii.

Expanded text:
dem innovationem dictum acdem innovationem dictum accipiendum est. Nam et nos dicit Apostolus resurrexisse cum Christo , ut corpora resurrectura secundum innovationem coelestem, quae nunc secundum terrenam vetustatem moritura sunt. Si autem vitem de cujus vetustate hunc passionis calicem bibit, ipsos Judaeos intellexeris, significatum est etiam ipsam gentem ad corpus Christi per novitatem vitae accessuram, cum, ingressa plenitudine Gentium, omnis Israel salvus fiet . XLIV.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi suerit corpus illo congre¬
gabuntur aquile: idẽ in cęlum.
Quod hinc secũ leuauit corpꝰ
in homine suscepto: quod etiã ca¬
dauer idõ appellatũ ẽ : quia mo¬
riturus hȩc loquebatur. Illo con¬
gregabuntur aquile dictũ ẽ. de
sp̃italibus : qui eius passionem
humilitatemq imitando : tamꝗͣ
de euis corꝑe saturantur. Corpꝰ
nis discipulis. ñ bibam amo¬
do dehac generatione uitis. usq
indiem illũ. cũ illud bibam uo¬
biscũ nouum in regno patris
mei: uult intelligi hoc uetus eẽ
cũ illud nouũ dicit. Quia gͦ
deꝓpagine adam qui uetus homo
appellatur. corpus susceperat. qd̾
in passione. morti traditurus
erat. unde &iam ꝑuini sacͣm̃tũ
cõmendat sanguinem suũ. quid
aliud nouũ uinũ. nisi immor¬
talitatem renouatorũ corꝑum
intelligere debemus. quod cũ
dicit uobiscũ bibam.
&iam ipsis resurrrectionem
corpoꝵ. ad induendam ĩmorta¬
litatem ꝓmittit. Uobiscũ enĩ.
non adidem tempus. sed adean¬

Expanded text:
Ubi fuerit corpus, illo congregabuntur aquilae; id est in coelum, quo hinc secum levavit corpus in homine suscepto: quod etiam cadaver ideo appellatum est, quia moriturus haec loquebatur. Illo congregabuntur aquilae, dictum est de spiritualibus, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus corpore saturantur. Corpusnis discipulis, Non bibam amodo de hoc genimine vitis, usque in diem illum, cum illud bibam vobiscum novum in regno Patris mei, vult intelligi hoc vetus esse, cum illud novum dicit. Quia ergo de propagine Adam, qui vetus homo appellatur, corpus susceperat, quod in passione morti traditurus erat unde etiam per vini sacramentum commendat sanguinem suum, quid aliud novum vinum, nisi immortalitatem renovatorum corporum intelligere debemus? quod cum dicit, Vobiscum bibam, etiam ipsis resurrectionem corporum ad induendam immortalitatem promittit. Vobiscum enim non ad idem tempus, sed ad eam
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ualẽt. Itaq etiam si
om̃s nomines conuerterent᷑
ad dm̃. inter quossunt etiam
iniici ꝓ quibus uibemur
orare : diabolus tamen qui
oꝑ ardtur infilus diffidentiȩ.
remaneret in scłi fine dam¬
nandus. Quem finem iusti
C iuentre desiderant. quã¬
ius ꝓinimicis suis orent:
tamen non absurde uindic¬
tam desiderare dicuntur. xluiii.

Expanded text:
aliquid ualent. itaque etiam si aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemur orare, diabolus tamen, qui operatur in filiis diffidentiae, remaneret in saeculi fine damnandus. quem finem iusti cum uenire desiderant, quamuis pro inimicis suis orent, tamen non absurde uindictam desiderare dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
minus illud. u sed alicubi obscu¬
re: alicubi aꝑte ista ponuntur.
Hic gͦ iniquus uidex. non exsi¬
militudine. sed ex dissim ilitudi¬
ne adhibitus ẽ : ut ostenderet
dñs quanto cerciores ẽẽ debe¬
ant. qui dm̃ ꝑ seueranter ro¬
gant. fontem iusticiȩ atq mĩȩ.
audiri potest: cũ apud iniquis¬
simum uidicem usꝙ ad effectũ
inplendi desiderii. ualuerit ꝑse¬
uerantia deprecantis. Ipsa uͦ
uidua. potest habere similttu¬
dinem eccłiȩ. quod desclata ui¬
detur donec ueniat dñs: qui tam̃
insecreto &iam nc̃ curam eurs
gerit. Si aut̃ mouet cur elocti
dĩ se uindicari deprecentur.
me moneamur tt ꝓ nrĩs ini¬
iicis & ꝑsecutoribus oremus:
in teli gendumẽ eam iuindic¬
tam eẽ iustoꝵ. ut om̃s mali
pereant. Pereunt aut̃ duob
modis. Aut conuersione adu¬
sticiam : aut amissa per suppli¬
cium potestate. qua nc̃ aduer¬
sus bonos quamdui hoc ipsũ
bonis expedit ut temporalit̃

Expanded text:
minus illud? sed alicubi obscuminus illud? sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque miseriaudiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, me moneamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potestate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
modicȩ fidĩ .u ad hoc genus ꝑti¬
net etiã ulud quod deseruo at.
cui dñs denuntiauerat. ut aul¬
licatu remoueretur. Fraudem
quippe ille fecit dño suo: ut fal¬
satis chirõfis. debitoribios eius
quantum cõmodum uisumẽ.
uto sibi fraudem faciamus nol¬
taturꝰ sed si fraudando quasi ꝓuidit
inposterum lapidatum eũ dicit
adnõ. quanto maiore alacrita¬
te sibi ꝓuidere debent inȩternã
uitam. quibus ut iuste operentur.
quod suo loco ex positũ ẽ. Ad hoc
genus ꝑtinet et ille: qui non pro¬
pter amicitiam. sedut tedio celre¬
ret iamdormiens excitatur. ut
tret panes cõmodet amico suo.
Si enĩ ille molestia cõpulsus de¬
ditꝰ quantomagis ds̃ qui suos
seruos diligens. ut petamus hor¬
tatur. dabit bona petentibusse:
itaꝙ ulud suꝑuis genus his
uerbis ad uingi potest. Sicut
illud ita et illud. Hoc aut̃ po¬
sterius his uerbis. Si illud qͣnto
magis illud. u aut si illud. qͣnto

Expanded text:
modicae fidei? ad hoc genus pertimodicae fidei? ad hoc genus pertinet etiam illud quod de seruo ait, cui dominus denuntiauerat, ut a uilicatu remoueretur; fraudem quippe ille fecit domino suo, ut falsatis chirographis debitoribus eius quantum commodum uisum est ut sibi fraudem faciamus hortatur, sed si fraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam quibus, ut iuste operentur, quod suo loco expositum est. ad hoc genus pertinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud, ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? aut: si illud, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
uid est quod ad semꝑ orndũ.
& non deficiendum. de uidi¬
ce tniquo uoluit parabolam
ponere. qui cũ dm̃ nontimeret.
& hominem non uereretur:
uiduȩ tamen assidiuis in ter¬
pellationibus cessit. ut eam iun¬
dicaret. ne sibi ab illa tedium fi¬
ret . a nam noc est quod ait: no
ueniens sugilet me. Qm̃ parale¬
las dñs at scđm similitudinẽ
aliquam ponit. sicut de seruo al
cui dñs misit quod ratione res¬
dita debere inuentus ẽ. & ips
conseruo suo dilationem saltim
dare noluitꝰ: & defeneratorequ
cũ duobus debitoribus donas
quod debebant. abeo plus diloe¬
tus est. cui plus donauit : &a
homine qui habebat duos filies
malorem in agro sibi ꝓpinquan¬
tem. minorem aut̃ in longinqͦ
luxuriantem. & in numerabi¬
similia sunt. ducitur intellee¬
tus eius rei. cui adhibentur
insinuandȩ aut requirendȩ.
Aut ex ipsa dissimilitudine
aliquid ꝓbat. ueluti est illud.
Quodsi fenũ agri quod hodie
est. & cras inlibanum mittit̾
ads̃ sic uestit: quanto magis uos

Expanded text:
uid est quod ad semper orandum et non deficiendum de judice iniquo voluit parabolam ponere, qui, cum Deum non timeret et hominem non revereretur, viduae tamen assiduis interpellationibus cessit, ut eam vindicaret ne sibi ab illa taedium fieret? Nam hoc est quod ait, Ne veniens suggillet me. Quoniam parabolas Dominus aut secundum similitudinem aliquam ponit; sicut de servo illo, cui dominus dimisit quod ratione reddita debere inventus est, et ipse conservo suo dilationem saltem dare noluit ; et de feneratore, qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donavit ; et de homine qui habebat duos filios, majorem in agro sibi propinquantem, minorem autem in longinquo luxuriantem ; et innumerabisimilia sunt, ducitur intellectus ejus rei, cui adhibentur, insinuandae aut requirendae. Aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat, veluti est illud, Quod si fenum agri, quod hodie est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, quanto magis uos
Abbreviated transcription (Latin):
nificat inbonis & spãlibus uiris
non ẽẽ oportere hano uoluntatem:
ut peccatis turbarum cõmoti.
quo quasi securius tranquilliusq
uiꝰuant. munus eccłiasticum
deserant. Quod gͦ subductis ad
terrã nauibus. relictis omĩb secu¬
tisunt eum petrus & iacobus
& iohannes. potest significare fi¬
nem temꝑis. quod ab huiusmodi
salo quiapõ in heserint penitus
recessurisunt.

Expanded text:
nificat in bonis et spiritualibus viris nificat in bonis et spiritualibus viris non esse oportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Quod ergo subductis ad terram navibus, relictis omnibus secuti sunt eum Petrus et Jacobus et Joannes, potest significare finem temporis, quo ab hujus mundi salo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt.