comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meliorẽ ẽẽ delectat: ñ p̃mium.
s p̃cipitiũ expectamꝰ. Optamꝰ
⁊ oramꝰ ne hoc cõtingat: ꝑ ati¬
si opus est obuias manꝰ appone:
⁊ ꝓ nr̃o exiguo posse iuuare ad
id̾ potius qd̃ decet ⁊ qd̃ expedit.
Rebet audaciam caritas: ut
q̃ in teaut nulla. aut ñ qͣntũ
satis ẽ. p̃cessisse dolemꝰ. Si quidẽ
⁊ fca tua ⁊ studia tua p̃t̾i̾ta: ĩ nł¬
lo prorsus uisa st̃ ep̃ali conueni¬
re offitio. Quid tñ : Non potest
ds de lapide hoc suscicare filiũ
abrahe: Non potest face̾ds̃. ut
q̃ p̃ire debuerant bona. uł sub¬
sequant᷑ Qd̾ utiq ⁊ libentius
accipimꝰ si cõtingat. Nescio enĩ
qͦ pacto plus placebit subita
hec mutatõ dexte̾ excelsi: qͣm si
uite pͥoris merita fuffragarent᷑.
Dicemꝰ nẽpe qͥa a dño fcm̃ ẽ illd̃.¬
est. Sic matħs de theloneo uoca¬
tus: sic ambrosius de palatio as¬
sũptꝰ ẽ: iste ad ep̃atũ. ille ad a¬
płatũ. Sic alios qm plures no¬
iumꝰ de uita ⁊ habitu scłari. u

Expanded text:
eliorem esse delectat, non praemium, sed praecipitium exspectamus. Optamus et oramus ne hoc contingat: paratisi opus est, obvias manus apponere, et pro nostro exiguo posse, juvare ad id potius quod decet et expedit. RÆBET audaciam caritas, ut quæ in te aut nulla, aut non quantum satis est, præcecisse dolemus. Siquidem et facta tua, et studia tua præterita in nullo prorsus visa sunt espiscopali convenire officio. Quid tamen ? Non potest Deus de lapide hoc suscitare filium Abrahæ ? Non potest facere Deus, ut quem praeire debuerant bona, vel subsequantur ? Quod utique et libentius accipimus, si contingat. Nescio enim quo pacto plus placebit subita HÆC MUTATIO DEXTERÆ EXCELSI, quam si vitæ prioris merita suffragarentur. Dicemus nempe quia a DOMINO est; sic Matthaeus de telonio vocatus, sic Ambrosius de palatio assumptus est: iste ad episcopatum, ille ad apostolatum. Sic alios quam plures novimus de vita et habitu saeculari u
Abbreviated transcription (Latin):
mino ⁊ amico. Amicꝰ in necessi¬
tate dilectionis ur̃e dubitem:
s ne ꝯtingat ut dubitẽ. Con¬
tinget añt ꝓculdubio. si ⁊elũ
alũ ur̃m modo qd absit dissi¬
mulare cõꝑero. Porro dissimu¬
latoĩs id mͥͦ argum̃tũ in excu¬
me mee nepotũ suoꝵ manibꝰ
crudeli ambitõe p̾cidit: soli cru¬
ciatui ꝑte reliqia reseruata.

Expanded text:
amico. Amicus in necessitate dilectionis vestrae dubitem, sed ne contingat ut dubitem. Continget autem procul dubio, si zelum illum vestrum modo quod absit! dissimulare comperero. Porro dissimulationis id mihi argumentum inexcumae meae nepotum suorum manibus crudeli ambitione praecidit, soli cruciatui parte reliqua reservata.
Abbreviated transcription (Latin):
acrimas tissa fontis ebrardi
magis qm
littãs dare. uibet. S qm̃ ad neu¬
trũ inops ẽ caritas: ⁊ has o¬
portet dare. oe illas ñ omittẽ.
has uob̾. illas mͥ: ⁊ pusilł mł¬
tis mei similib. qui scandali¬
zant᷑. Dicitis forsican. scanda¬
uos ẽẽ negabitis : facile ce¬
tã portarẽ: tantũ uos ñ eẽtiꝰ
in causa. Nam in culpa di¬
cere ñ audeo. Non ẽ meũ dis¬
cut̾e hocẽ qui q̃rat ⁊ iudicet.
ue homini illi: ꝑ quẽ scandalũ
uenit. Iudiciũ ꝓfecto portabit
quisqͥs ẽ ille. uł illa. Cetm ad
uos. in ñc sermo. Sustinetemo¬
dicũ qͥd insipientie mee. Qui¬
a semel cepi: loqͣr ad dnm̃ meũ.
Faciam satis uł ex ꝑte selo ⁊
affectui qui loquitur. Non
u̾ebor etatẽ. dignitate ñ t̾ie¬
bor. ñ cunctabor ad nom̃ gnͣ¬
de magistri ulgerii. Nam quo
gnͣdius nom̃ eo gͣnͣdius scan¬
dalum. ꝓpta me ipm̃ transgͣ¬
diar: ⁊ ero insipiens. Seniorẽ
ĩcrepabo: epm̃ arguã. Magi¬
strũ conabor doce: cosiliũ. dare

Expanded text:
FONTIS-EBRALDI. magis quam litteras dare libet. Sed quoniam ad neutrum inops est charitas, et has oportet dare, et illas non omittere: has vobis, illas mihi, et pusillis multis mei similibus, qui scandalizantur. Dicitis forsitan scandavos esse negabitis? Facile caetera portarem, tantum vos non essetis in causa. Nam in culpa dicere non audeo. Non est meum discutere hoc: est qui quaerat et judicet. Vae homini illi per quem scandalum venit! judicium profecto portabit quisquis est ille, vel illa. Caeterum ad vos mihi nunc sermo: sustinete modicum quid insipientiae meae. Quia semel coepi, loquar ad dominum meum: faciam satis vel ex parte zelo et affectui qui loquitur. Non verebor aetatem, dignitate non terrebor, non cunctabor ad nomen grande magistri Ulgerii. Nam quo grandius nomen, eo grandius scandalum. Propterea me ipsum transgrediar, et ero insipiens. Seniorem increpabo, episcopum arguam, magistrum conabor docere, consilium dare
Abbreviated transcription (Latin):
li sint homines q̃ ne occasto ea¬
lũpniandi: p̃sentiũ lator abb̾.
ueraci ce uiua uoce referet uo¬
bis̾. Os̃ om̃ipe uos nob̾ ꝯseruet
longis tẽꝑib. ad nrãm omĩni
ꝓtectione qui in habitu ⁊ ꝓposi¬
to penitentie pauꝑem uitã du¬
cimꝰ: ut sñ timore de manu ũmi

Expanded text:
li sunt homines, quaeve occasio calumniandi, praesentium lator abbas veraci et viva voce referet vobis. Deus omnipotens vos nobis conservet longis temporibus, ad nostram omnium protectionem, qui in habitu et proposito poenitentiae pauperem vitam ducimus, ut sine timore, de manu i
Abbreviated transcription (Latin):
inuidia diaboli int̾polatũ ẽẽ
uł mocdice. mͥ ꝓ modico ñ est̾s
neq eccłie di: q̃ ubiq tã cebe¬
bͥ gaudio. ĩ hoc meridiano lu¬
mine exultare solebat. Uerũ.
natis. satis apꝑ aret Laudo ͤ
s si ñ usq ad miuriã dei
Laudo ⁊ ꝯstantiam. qͣ nͨ sũmi
potestatib seditis. de iuxe

Expanded text:
interpolatum esse vel modice, mihi pro modico non est, sed neque Ecclesiae Dei, quae ubique tam celebri gaudio in hoc meridiano lumine exsultare solebat. 2. Veruam contemnatis, satis apparet. Laudo, sed si non usque ad injuriam Dei. Laudo et constantiam, qua nec summis potestatibus ceditis de jure
Abbreviated transcription (Latin):
causa discussa ⁊ t̾minata est:
sr̃ est ut ipiꝰ auc̃toritate data
sententia ꝯfirmet᷑. Ergo nesi
uenerit hõ m̃elax adu̾sus tã¬
toꝵ uiroꝵ testimoniũ. ilalẽ¬
tinũ loqͦr ⁊ grã nopolitariũ au¬
diet᷑ : Itm supplico. ⁊ ad pedes
dñi mĩ ea qͥ possũ m̃te argela
descendo: ne ab hoĩt unquo
doloso religiosũ monast̾rũ de¬
strui patiat᷑. Q enĩ ñ ꝑcet nr̃o:
qui suũ pene destruxit. unde
addo solita p̃sũptione. Si puero
ut̃o credentis. hominẽ huncqͥ
bñficio pietatis ur̃e abutit᷑
inclaustrũ suũ remitte̾tis: ⁊ do¬
mino abbi case di mandaretis
ut ĩ monastĩo qd̾ ille iutilit᷑
occupat uirũ religiosũ ꝓmo¬
ue̾t. ⁊ regłarem ordinaret ꝯuẽ¬
tiĩ. Hoc plane dignĩ apłacur
nor dñõ abbi case di suoq mo¬
nast̾io. Sic ⁊̃ lib̾at᷑is aiãm p̃¬
dicti hõĩs. ⁊ ip̃m cui incubat
monastiũ. ad magistrũ ulge

Expanded text:
causa discussa, et terminata est: superest ut ipsius auctoritate data sententia confirmetur. Ergone si venerit homo mendax adversus tantorum virorum testimonium Valentinum loquor, et Gratianopolitanum, audietur? Iterum supplico, et ad pedes domini mei ea qua possum mente anxia descendo, ne ab homine iniquo et doloso religiosum monasterium destrui patiatur. Etenim non parcet nostro, qui suum pene destruxit. Unde addo solita praesumptione: Si puero vestro crederetis, hominem hunc, qui beneficio pietatis vestrae abutitur, in claustrum suum remitteretis, et domino abbati Casae-Dei mandaretis ut in monasterio, quod ille inutiliter occupat, virum religiosum promoveret, et regularem ordinaret conventum. Hoc plane dignum apostolanor domino abbati Casae-Dei, suoque monasterio. Sic etiam liberaretis animam praedicti hominis, et ipsum, cui incubat, m
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑem de manu fortioꝵ eius.
Nulla meo iuditio in corona
ur̃a p̃ciosior gẽma zelo illo ur̃o.
quo emulari ꝯsueiustis opp̾s¬
sos: nec relinquitis u̾̃gam p᷑¬
catoꝵ sũ sortẽ iustoꝵ. Nimirũ
ꝓpt̾ illud qd̾ sequit᷑ : ut ñ ex¬
tendant iusti ad ĩiquicatem

Expanded text:
perem de manu fortiorum ejus. perem de manu fortiorum ejus. Nulla meo judicio in corona vestra pretiosior gemma zelo illo vestro, quo aemulari consuevistis oppressos, nec relinquitis virgam peccatorum super sortem justorum: nimirum propter illud quod sequitur, Ut non extendant justi
Abbreviated transcription (Latin):
tosus ad ue̾condia. in sensatꝰ
ad metum: in flexibil ad pi¬
etatẽ. ad itam p̃ceps. audax
ad facinꝰ: ꝓnus ad iniurtas.
Et miror quomͦ iur religi¬
osus abb̾ case d̾i. in monacho
suo. tot÷ tanta uitia. aut igno¬
rare possit. aut dissimulare .S.
de hoc quid ad me: Ipẽ iudit.
Ip̃e suo dño. stat: aut cadit. No¬
bis sufficit lib̾ari de manib
eius̾. A uob̾ id õimodis flagi¬
tamꝰ: qd̃ aliunde id frustratẽ¬
ptatũ est.Circũ speximꝰ. ⁊ ñ e¬
rat auxiliator uents̃ est ad
ꝯmune refugiuĩ: illt ꝯfiͥgimꝰ ibi
ꝯfi dimꝰ ub̾ari. Tantũ adsit pi¬
etas: nã facultas ñ de est. E qͥ¬
dem ex p̾uilegio sedis apłi ce ꝯ¬
stat sũmam rerũ ad ur̃am po¬
cissimũ respic̾e sũmã auctorita¬
tẽ: ⁊ plenariã potestatẽ. Uerũ
hoc int̾ cet̾a ur̃i singłaris pͥma¬
tus in signia. specialius illust̾¬
usq nobilitat ur̃m ⁊ inclitũ
reddit apłatum. si eripitis pã¬

Expanded text:
tosus ad verecundiam, insensatus tosus ad verecundiam, insensatus ad metum, inflexibilis ad pietatem, ad iram praeceps, audax ad facinus, pronus ad injurias. Et miror quomodo vir religiosus abbas Casae Dei in monacho suo tot et tanta vitia aut ignorare possit, aut dissimulare. 2. Sed de hoc quid ad nos? ipse viderit: ipse suo domino stat aut cadit. Nobis sufficit liberari de manibus ejus. A vobis id omnimodis flagitamus, quod aliunde frustra tentatum est. Circumspeximus, et non erat auxiliator. Ventum est ad commune refugium: illo confugimus, ibi confidimus liberari. Tantum adsit pietas; nam facultas non deest. Et quidem ex privilegio Sedis apostolicae constat, summam rerum ad vestram potissimum respicere summam auctoritatem et plenariam potestatem. Verum hoc inter caetera vestri singularis primatus insignia, specialius nobiliusque nobilitat vestrum et inclytum reddit apostolatum, si eripitis pau
Abbreviated transcription (Latin):
stro ꝯspectui p̾sentat᷑ puto sa¬
tis apparet. ⁊ lacessenti ĩuria.
et ĩnocentia patientis.⁊ in¬
curia iudicis. Deniq uiolen¬
tia calũmpniantis.⁊ inopia
gere ad urãm p̃sentiã: ñ re¬
putans laborẽ uie. ñ expensã.
ñ ꝑicłm tẽꝑis. Dedit manꝰ mor¬
ci: ne uiuat ĩꝑturbatõe qͥetiᷤ
amator. Clem̃ter q̃so respici¬
te suꝑ egenũ ⁊ pauꝑem: nͣ
flustra urĩs pat̾nis aurib
ĩtimatus fit tantillar̃ uiri¬
ũ tantꝰ labor ⁊ dolor. Olum ꝑ
epłas semel ⁊ scd̾o. testificatꝰ
sum uobis. de homine illo.
qui huic mͦ calũpniat᷑ qͥd
sui eet ⁊ p̾uaricator ꝓpositi:
⁊ monastii dissipator Asũc aũ
⁊ flens̾ dico ĩimicut crucis xͥ.
uiolentissimũ opp̾ssorẽ: ⁊ ca¬
lũpniatorẽ pauꝑm. Qui ꝓ¬
ret: inꝓxima passim more ty¬
rannico debachat᷑. Monachũ
habitu m̃tiensꝰ.: reexhibet
unũ de p̾donib. Oĩno ĩme¬
mor reglãriũ obseruatioñ:
legũ canonũq ꝯtẽptor.fro.¬

Expanded text:
stro conspectui praesentatur, puto, satis apparet et lacessentis injuria, et innocentia patientis, et incuria judicis. Denique violentia calumniantis et inopia gere ad vestram praesentiam, non reputans laborem viae, non expensas, non periculum temporis. Dedit manus morti, ne vivat in perturbatione, quietis amator. Clementer, quaeso, respicite super egenum et pauperem: ne frustra vestris paternis auribus intimatus sit tantillarum virium tantus 190 labor et dolor. Olim per epistolas semel et secundo testificatus sum vobis de homine illo, qui huic modo calumniatur, quod sui esset et praevaricator propositi, et monasterii dissipator. Nunc autem et flens dico iviolentissimum oppressorem, et calumniatorem pauperum: qui pret, in proxima passim more tyrannico debacchatur. Monachum habitu mentiens, re exhibet unum de praedonibus, omnino immemor regularium observationum, legum canonumque contemptor. Fron
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sͥ cõplacet in uob̾. Nolite
q̃so. nolite ꝑseqͥ seruos di qͥ¬
b ab ip̃o dictũ legitis. Qui
uos tangit: tangit pupillã
ocłi mei. Nolite radicttus
euelłe de cordib nr̃is. sicd
aliqͣn bñ sensimꝰ de uob̾. Q
hec ita dicimꝰ uob̾. ñ qr uos
ñ diligamꝰ: s ut de mediosi¬

Expanded text:
ite, quaeso, nolite persequi servos Dei, quibus ab ipso dictum legitis: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei . Nolite radicitus evellere de cordibus nostris, si quid aliquando bene sensimus de vobis. Et haec ita dicimus vobis, non quia vos non diligimus, sed ut de medio fi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuo ĩnocentio: Pcc̃a sñ dubio
ntũ hoc faciunt qd̾ dñs meꝯ tã
sero adu̾cit m̃tientes s: tã lente
exaudit clamantes ad se. in hat
causa dũtaxat. Nam alias qͥdẽ
scimꝰ familiare ẽẽ dño m̃o. ⁊ ct¬
to intellige̾. ⁊ facile miserere p¬
t̾ eũ qui elegit uos. ⁊ posuituoᷤ

Expanded text:
vivo Innocentio? Peccata sine dubio nostra hoc faciunt, quod dominus meus tam sero advertit mentientes sibi, tam lente exaudit clamantes ad se; in hac causa duntaxat: nam alias quidem scimus familiare esse domino meo, et cito intelligere, et facile misereri. Propter eum qui elegit vo
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit mundo; Non reqͥsiuit
d̾s pat̾ sangͥnẽ filii. s tñ ac¬
ceptauit oblatũ: ñ sanguinẽ
sitiens. s salutẽ: qr salus e¬
rat insang̾ne. Salus plane:
⁊ ñ sicut iste sapit ⁊ scribit. so¬
la caritatis ostensio. Sicenĩ
ꝯcludit tot calũpnias. ⁊ ĩue¬
ctiones suas. qͥs in dm̃ tã im¬
pie qͣm ĩꝑite enomuit. ut di¬
cat totũ ẽẽ qd̾ d̾s̃ in carne
.apparuit. nrãm de u̾bo et ex¬
emplo ip̃iꝰ institutione ł siue
ut pͦtmodũ dicit instructi¬
onẽ. totũ qd̃ passus ⁊ mortu
est. sue erga nos caritatis o

Expanded text:
requisivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie, quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum dicit, instructionem; totum quod passus et mortuus est, suae erga
Abbreviated transcription (Latin):
gi credam. ut cũ eo parit̾ eius
ertores diligatis. Quisqͥs ent̃
sic aliquẽ diligit: ñdũ nouit
quẽ admodũ oporteat eũ dili¬
gere. Talis nãq dilectio t̾rena
est.aĩalts diabolica: nocens eq̃
diligenti atq dilectio. Existimẽt
alii de aliis ꝓ ut uolunt: ego
adhuc de uõbis estimare ñ pos¬
sum. ñ qd̃ uicinũ ẽ ratione q̃d̾
ad lineã ꝑtinet eqͥtatis. Qui¬
dã prius iudicãt. ⁊ postea ꝓbãt.
ego depotione ucrũ dulcis sit
an amara. an te gustũ ñ uidi¬
cabo. Magist̾ petrus in libris
sius ꝓphanas nocũ nouita¬
tes inducit ⁊ sensuũ: dispu¬
tans de fide ꝯtͣ fidem: u̾bis
legis. legẽ impugnat. Nichil¬
ħ uidet ꝑ specłm ⁊ ĩ enigmate.
s facie ad faciem oĩa intuetur:
ambulans in magnis.⁊ ĩ mi¬
rabilib suꝑ se. Melius illie¬
rat si mxta citulum libͥ siu
se ipm cognoscent. nec egrede¬
retur m̃surã suã: s saꝑet ad
sobͥetatẽ. Ego ñ eum accuso a¬
ui pud patre: est̃ eĩt eum accusee.

Expanded text:
gi credam, ut cum eo pariter ejus errores diligatis Quisquis enim sic aliquem diligit, nondum novit quemadmodum oportet eum diligere. Talis namque dilectio terrena est, animalis, diabolica, nocens aeque diligenti atque dilecto. Existiment alii de aliis prout volunt: ego adhuc de vobis aestimare non possum, nisi quod vicinum est rationi, quod ad lineam pertinet aequitatis. Quidam prius judicant, et postea probant: ego de potione, utrum dulcis sit an amara, ante gustum non judicabo. Magister Petrus in libris suis profanas vocum novitates inducit et sensuum: disputans de fide contra fidem, verbis legis legem impugnat. Nihil videt per speculum et in aenigmate; sed facie ad faciem omnia intuetur, ambulans in magnis et in miribilibus super se. Melius illi erat, si juxta titulum libri sui, se ipsum cognosceret, nec egrederetur mensuram suam, sed saperet ad sobrietatem. Ego non eum accuso apud Patrem: est qui eum accu
Abbreviated transcription (Latin):
effusus ẽ tam multus ad
ignosoendũ. ut ip̃m quoq
pec̃m maximũ quo fcm̃ ẽ
ut effũderet᷑ delẽt. hee ꝑ
hoc de antiq̃ illuis ut pote se¬
nioris deletione nullam oĩ¬
no dubietatẽ relinq̃ret. Dein¬

Expanded text:
effusus est, tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque peccatum maximum, quo factum est, ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levioris, deletione nullam omnino dubietatem relinqueret. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. inqua d̾s semecipm̃ ex¬
inaruuit caritatis m̃suram.
qm̃ usq ad mortẽ. ⁊ mortẽ cru¬
cis extendit: redemptoĩs sacͣm̃¬
tũ. quo ipãm mortẽ qmͣ ꝑtu¬
lit. sustulit. Horũ duo pͥora sñ
ultimo. sic sũt. ac si sr̃ in ane
pingas. Magnũ ꝓfecto ⁊ ual¬
de necessariũ humilitatis. magnũ
dũ ⁊ oĩ acceptione dignũ ca¬
ritatis exemplũ: s ñ hñt fũ

Expanded text:
tatis, in qua Deus semetipsum exinanivit; charitatis mensuram, quam usque ad mortem, et mortem crucis extendit; redemptionis sacramentum, quo ipsam mortem, quam pertulit, sustulit. Horum duo priora sine ultimo sic 657 sunt, ac si super inane pingas. Magnum profecto et valde necessarium humilitatis, magnum et omni acceptione dignum charitatis exemplum:
Abbreviated transcription (Latin):
Quid hs̃ osd̃ ñ accepisti: Si aũ
accepisti. quid glaris qͣi ñ
ab angłis. qđ natus de femina.
qd̃ conu̾satus in mundo. qd̃
exꝑtus infirma. qd passus ĩ¬
digna. qđ demũ ꝑ mortẽ cru¬
cis̾ in sua reu̾sus. ad id solũ
pucet ⁊ disputet redigendũ.
ut tͣderet Hominib formã ui¬
te iudendo. ⁊ docendo: patiendo
aũt ce mouendo carttatis me¬
tam pͥfige̾t. Ergo docuit iusti¬
ciam. ⁊ ñ dedit. ostendie carita¬
tem s ñ infudie: ⁊ sic rediit ĩ
sita. Ita ne hoc cotũ est mag¬
nũ illud pietatis sacͣm̃tũ. qd̾
manifestum est in carne. ui¬
stificatũ est in spu. apparuit
angłis. p̃dicatũ ese gͣencib.

Expanded text:
Quid habes quod non accepisti? Si autem Quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non ab Angelis, quod natus de femina, quod conversatus in mundo, quod expertus infima, quod passus indigna, quod demum per mortem crucis in sua reversus: ad id solum putet et disputet redigendum, ut traderet hominibus formam vitae vivendo et docendo, patiendo autem et moriendo charitatis metam praefigeret. Ergo docuit justitiam, et non dedit; ostendit charitatem, sed non infudit; et sic rediit in sua? Itane hoc totum est magnum illud pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est
Abbreviated transcription (Latin):
in iustificatoẽm. A pͥmo ho¬
mine manauit delictũ: a
sũmo celo eg̃ssio gr̃e. Utrũq
a parente: illud a pͥmo: ista
a scd̾o. Terrena natiuitas ꝑdit¬
dit me.⁊ ñ multomagis gͥene¬
ratõ celestis ꝯseruat me: Nec
ueor sic erutꝰ de potestate tene¬
brar̃. repelli a patre lumiñ:
uistificatꝰ gͣtis in sangͥne filii
euis. Nempe ip̃e qui uistifi¬
cat: quis ẽ qui ꝯdẽpnet. Nõ
ꝯdẽpnabit uistũ: qui misertꝰ
est pcc̃ori. Iustum me dixerĩ
s illius iusticia. Que nã ip̃a:
finis legis xp̃c. ad iusticiam
om̃i credenti. Deniq qui fc̃s
est nobis inquit iusticia a dõ
patre. Que gͦ mͥ iusticia fc̃a
est. mea ñ est  Si mea tͣducta
culpa. cur ñ ⁊ ma indulta iu¬
sticia: Q sanem cutior dona¬
ta: qm in nata. Nam ista qͥ¬
dem gl̾am ht̃. sedsi ñ apud de¬
um. Illa aũt cũ sit salutis ef¬
in domino. Nam ⁊ si iustus
fuero inquit ñ leuabo cap̃t:
ne uidł responsũ accipiat.

Expanded text:
in justificationem . A primo hoin justificationem . A primo homine manavit delictum, a summo coelo egressio gratiae. Utrumque a parente, illud a primo, ista a summo. Terrena nativitas perdit me: et non multo magis generatio coelestis conservat me? Nec vereor sic erutus de potestate tenebrarum repelli a Patre luminum, justificatus gratis in sanguine Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui condemnet? Non condemnabit justum, qui misertus est peccatori. Justum me dixerim, sed illius justitia. Quaenam ipsa? Finis legis Christus, ad justitiam omni credenti . Denique qui factus est nobis, inquit, justitia a Deo Patre . Quae ergo mihi justitia facta est, mea non est? Si mea traducta culpa, cur non eet mea indulta justitia? Et sane mihi tutior donata, quam innata. Nam ista quidem gloriam habet, sed non apud Deum: illa autem, cum sit salutis efin Domino. Nam etsi justus fuero, inquit, non levabo caput ; ne videlicet responsum accipiat:
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ est. quid ad me s An uisticia
iusti sr̃ eũ erit. ⁊ ĩpietas ĩpii
ñ erit suꝑ eũ e̾ Non ꝯuenit fili¬
um portare ũquitatẽ patris:
⁊ fr̃ne fieri exortẽ iusticie. Nũc gͤ
uero ꝑ hoĩem mors: ⁊ ꝑ hoĩem
uita. Sicut enĩ in ada õs mo
uificãbũt᷑  qm̃ ñ sic illi acci¬
neo. ut ñ ⁊ isti. Si illi ꝑ carñe:
⁊ ꝑ fidem huic. Et si infectꝰ ex
illo originali ꝯcupiscentia. ⁊⁊i
xͥ gr̃a sꝑitali ꝓfusus su. Quid
plus m ĩputat᷑ de p̾uaricatões
Si generatõ: regeneratõem op¬
pono. Nisi qd̃ sꝑitał ẽ ista. illa
carnalisͥ nec patit᷑ ratio eqͥta¬
tis. ut ex equo ꝯtendant. s iu¬
cat necesse ẽ spe carnẽ: ⁊ sit
effioatior causa cuiꝰ ẽ potior ⁊
nat᷑aꝰ quo plus uidł ꝓsit ge¬
neratio scd̃a. qm pͥmã nocu¬
erit. Sane ꝑuenit delictum
sicut delictũ: ita ⁊ donũ. Nã
iuditiũ ex uno ĩ ꝯdẽpnatõe:
gra aũt ex multis delictis

Expanded text:
cujus est: quid ad me? An justitia cujus est: quid ad me? An justitia justi super eum erit, et impietas impii non erit super eum? Non convenit filium portare iniquitatem patris, et fraternae fieri exsortem justitiae. Nunc ergo per hominem mors, et per hominem vita. vificabuntur : quoniam non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi per carnem; et per fidem huic: et si infectus ex illo originali concupiscentia; etirituali perfusus sum. Quid mihi plus imputatur de praevaricatore? Si generatio, regenerationem oppono: nisi quod spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus videlicet prosit generatio secunda, quam prima nocuerit. Sane pervenit delictum ita et donum. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣriũ nob̾. ⁊ ipm̃ tulit deme¬
dio aff igẽs illud cruci. expo¬
lians̾ pͥncipatꝰ ⁊ potestates.
Utinã ego ĩueniar in his spo¬
liis. quib spoliate sũt ꝯtra¬
rie potestates: traductus ⁊ ip¬
se in possessionẽ dñi. Si meĩ¬
secutꝰ laban arguerit qd̃ reces¬
serĩ clam ab eo. audiet clam
me accessisse ad eum. ⁊ ob hoc
clam recessisse. Subiecit me
illi causa secretior pec̃i: sub¬
duxxit me illi ratio occultiori
iusticie. Aut si gͣtis uenun¬
datus sũ. gͣtis non redimars
Si assur sñ causa calũpnia¬
tus est mͥ: sine causa causã
exigit euasionis. Cid̃ si dixerit
pater tuꝰ addix̃ te: respondebo
s fr̃ m̃s redemit me. Curñ
aliunde iusticia. cũ altũde re¬
atꝰ Alius qui pc̃corẽ ꝯstauit
alius qui iustificat a peco. al¬
ter in semine. alter in sangͥ¬
ne. An pcc̃m in semine pecca¬
toris oe ñ iusticia in xͥ sangͥ¬
ne: S iusticia in qͥet sit cuiꝰ ẽ
quid ad te: Esto. S sit ⁊̃ culpa

Expanded text:
obis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exspolians principatus et potestates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domini! Si me insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratis venumdatus sum, gratis non redimar? Si Assur sine causa calumniatus est mihi, sine causa causam exigit evasionis. Quod si dixerit, Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater meus redemit me. Cur non aliunde justitia, cum aliunde reatus? Alius qui peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? Sed justitia, inquiet, sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa
Abbreviated transcription (Latin):
tri dĩ gr̃a sũmo pontifici
innocentio. sanson remo¬
tũ archiep̃c. ioslenꝰ suessionẽ¬
sis. ẜ aufridus cahalaunen¬
sis. aluisus arrebatensis. uo¬
luntariũ debite subiectioni
obseqͥum. Aurib occupatis
ad plurima. sermonẽ facimꝰ
abbreuiatũ de ꝓlixo negocio:
ꝓ eo maxime quia idip̃m dif¬
fufius ac plenius ꝯtinet᷑ in lic¬
tis dnĩ senonẽsis. Petrꝰ abailar
dꝰ. xͥane fidi meritũ euacuare
nititur: dũ totũ qdͥ d̾s̃ ẽ hu¬
mana ratione arbitrat᷑ se pos¬
se ꝯp̾hende. Ascendit usq ad ce¬
los: ⁊ descendit usq ad abys

Expanded text:
tri, Dei gratia summo Pontifici INNOCENTIO, SAMSON Remorum archiepiscopus, JOSLENUS Suessionensis, GAUFRIDUS Catalaunensis, ALVISUS Atrebatensis, voluntarium debitae subjectionis obsequium. 1. Auribus occupatis ad plurima, sermonem facimus abbreviatum de prolixo negotio, pro eo maxime, quia idipsum diffusius ac plenius continetur in litteris domini Senonensis. Petrus Abaelardus christianae fidei meritum evacuare nititur, dum totum quod Deus est, humana ratione arbitratur se posse comprehendere. Ascendit usque ad coelos, et desc
Abbreviated transcription (Latin):
sũma ĩ nobis ꝑ xͥ passionem
dilectio. Ergo p̃nili ñ hñt
redemptõẽm : qͣuia ñ hñt sũ¬
mam illam dilectionẽ. An si¬
cut ñ hñt unde diligant.
ita nec unde ꝑeant. ut ñ sit eiꝰ
tu xͦ necessarta regeneratco.
ut poce quib generatõ ex a¬
dam nicħ nocuerit: Si hoc
sapit: cũ pelagio desipto. Cb¬
quid hoꝵ sentiat patet qͣntũ
humane sacͣm̃to salutis in¬
udeat qnͣtũ qd̾ in ip̃o est e¬
uacuet alti dispensatoẽm
myst̾ii: qui totũ de salute tri¬
buit deuotioni. regeneratõi
nich : qui nr̃e głam redẽptot̃s.
crucis. ñ inp̾cto sangͥnis. s

Expanded text:
summa in nobis per Christi passionem dilectio. » Ergo parvuli non habent redemptionem, quia non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, cum Pelagio desipit. Quidquid horum sentiat, patet quantum humanae sacramento salutis invideat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti dispensationem mysterii, qui totum de salute tribuit devotioni, regenerationi nihil: qui nostrae gloriam redemptionis, crucis, non in pretio sangui
Abbreviated transcription (Latin):
credis. uenlam ad ipm̃ dñm:
si forte audias ⁊ qͥescas. Nem¬
pe ab ip̃o appellat᷑ pͥnceps huiꝰ
muñdi. ⁊ fortis armatꝰ posses¬
sor q uasoꝵͥ ⁊ dicis eum ñ hab̾e
potestatẽ in hoĩes: Nisi tu aliuid
putas hoc loco intelligi atum.
quã mũdũ: uala qm hot̃es. Qd̾
si atum diaboli mundꝰ eras ⁊
hoĩes uasa eius: quomͦ ñ dña¬
bat᷑ in hominib  Ait itẽ dñs
capientib se. Hec ẽ hora ur̃a. ⁊

Expanded text:
credis, veni jam ad ipsum Dominum; credis, veni jam ad ipsum Dominum; si forte audias, et quiescas. Nempe ab ipso appellatur Princeps hujus mundi , et fortis armatus , possessorque vasorum : et dicis eum non habere potestatem in homines? Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atrium, quam mundum; vasa, quam homines. Quod si atrium diaboli, mundus erat; et homines vasa ejus; quomodo non dominabatur hominibus? ait item Dominus capientibus se: Haec est hora
Abbreviated transcription (Latin):
regiones multe: Si quidẽ ñ de
regione. s de regionib ꝯg̾gaũ
eos: a solis ortu ⁊ occasu. ab a¬
quilone ⁊ mari. Quis iste unꝰ
cã porens dñs: qui ñ uni p̃¬
fuit regioni. s om̃ib: Non a¬
habere aũt fidutiã. qd ⁊ iorda¬
nis hoc ẽ electio ip̃a. influatĩ
os eius. Beati qui sic influ¬
unt ⁊ͣ effluant: qui sic urt̾nt
ut exeant. S quid: Nondũ
forte credis ꝓpħis. sic sͥ con¬
tinentib de diaboli potestate
in hoĩem: ueni mecũ ⁊ ad apłos.
Dixisti nẽpe te ñ sentire cũ il¬
lis qui pꝰt apłos uenerũt. as¬
sentias ł aplis: si forte ⁊ tͥ cõ¬
tingat. qd̃ unus eoꝵ loquit᷑
de quibdã neqñ inquiens dec
illis d̾s penitentiã ad cognos¬
cendam ueritatẽ ut resipiscãt
a diaboli laq̃is. a quocapti¬
ui tenent ad ip̃ius uoluntatẽ.
Paulus est iste: qui homines
a diabolo captiuos tenertas¬
serit ad eius uoluntatẽ. Au¬
dis ad eius uoluntatẽ: ⁊ ne¬
gas potestatẽ: Si ⁊ paulo ñ

Expanded text:
multae. Siquidem non de regione, sed de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Quis iste unus tam potens dominus, qui non uni praefuit regioni, sed omnibus? Non ahabere autem fiduciam, quod et Jordanis, hoc est electio ipsa, influat in os ejus . Beati qui sic influunt ut effluant, qui sic intrant ut exeant. 14. Sed quid? Nondum forte credis Prophetis, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni mecum et ad Apostolos. Dixisti nempe te non sentire cum illis qui post Apostolos venerunt. Assentias vel Apostolis, si forte et tibi contingat quod unus eorum loquitur de quibusdam: Nequando, inquiens, det illis Dcendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem . Paulus est iste, qui homines a diabolo captivos teneri asserit ad ejus voluntatem. Audis ad ejus voluntatem, et negas potestatem? Si et Paulo non
Abbreviated transcription (Latin):
qm institutõ euis: ut ille qͥdẽ
ad pcc̃m exẽplo suo. hic u exẽ¬
plo ⁊ u̾bo ad bñ iuuendũ. ⁊ se
diligendũ homines informa¬
rent. Aut si xͥane ficłi. ⁊ ñ he¬
resi pelagiane acquiescentes.
genatione ñ institutione tra¬
ductũ in nos ꝯfitem᷑ ade pcc̃m.¬

Expanded text:
 ejus: ut ille quidem ad peccatum exemplo suo, hic vero exemplo et verbo ad bene vivendum, et se diligendum homines informarent. Aut si christianae fidei, et non haeresi Pelagianae acquiescentes, generatione, non institutione traductum in nos confitemur Adae pec
Abbreviated transcription (Latin):
tensione uͥcutũ. restat ut di¬
cat᷑. qd̾ adam qͦ ex sola ꝑcc̃i
oftensione nocuerte. Si quidẽ
ꝑ qͣlitate iulneris: allata
est medicunia. Sic̃ enĩ in adam

Expanded text:
tensione virtutum; restat ut dicatur, quod Adam quoque ex sola peccati ostensione nocuerit: siquidem pro qualitate vulneris allata est medicina. Sicut enim in Adam
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ potuerit dõ in uno eodẽq
fco. ⁊ displice̾ iniqͥtas malig¬
nantiũ: ⁊ place̾ pietas pati¬
entis. Q ait. Qd̃ si tm̃ fuerat
illud a de pcc̃m ut exꝑiari ñ
nem habebit ipm hocrucidiũ.
.qd̾ in xp̃oi cõmissũ ẽ: Breui¬
t̾ respondemꝰ: ipm sangnem
ꝙ̃ fudert̃. ⁊ interpellatoẽm ip¬
sus quẽ occider̃t. Addit ⁊̃.
.Nunquid mors ĩnocẽtis filii.
.ipãm recõciliaret᷑ nobis. qͣui
hoc peccando cõmissimꝰ ꝓpt̾ ꝙ
Non mors. s uoluntas placu¬
it sponte morientis. ce illa
morte expũgentis mortẽ. o¬
ꝑantis salutẽ. restituentis ĩ¬
nocentiam. tͥumphantis pͥn¬
cipatus ⁊ potestates. spolian¬
tis inferos. ditantis supos. pa¬
cificantis q̃ in celo sc̃ ⁊ q̃ int̾ra.
oĩa instaurantis. Et qm̃ hec
tam p̃ciosa mors uoluntarie
suscipienda adũsus pcc̃m. ñ

Expanded text:
si non potuerit Deo in uno eodemque si non potuerit Deo in uno eodemque et facto displicere iniquitas malignantium, et placere pietas patientis. Et ait: « Quod si tantum fuerat illud Adae peccatum, ut expiari non nem  Breviter respondemus, ipsum sanguinem quem fuderunt et interpellationem ipsius quem occiderunt. Addit etiam: « Nunquid mors innocentis Filii ipsam reconciliaretur nobis, qui hoc peccando commisimus, propte» Non mors, sed voluntas placuit sponte morientis, et illa morte expungentis mortem operantis salutem, restituentis innocentiam, triumphantis principatus et potestates, spoliantis inferos, ditantis superos, pacificantis quae in coelo sunt et quae in terra, omnia instaurantis. Et quoniam haec tam pretiosa mors, voluntarie suscipienda adversus peccatum, non
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ : manente poc̃o. ñ est re¬
cõciliatõ. In quo gͦ remissiopͤ¬
catoꝵ : Hic calix in qͥt noui ce¬
stam̃ti in meo sangͥne: qui ꝑ
uob̾ effundet᷑ in remissionẽ pcc̃o¬
rũ. Itaq ͥ ueconciliatto: ibi re¬
missio pec̃oꝵ. Ee quid ip̃ã. n̾iu
stificatioͤ Siue gͥ reconciliatõ.
suie remissio pccõꝵ siue iustifi
catio sit. siue ⁊̃ redẽptõ. ul libe¬
ratõ de uincłis digbłi. a quo
captiui tenebant᷑ ad ip̃iꝰ ito¬
luntatẽ: int̾cedente morte uni¬
geniti optineamꝰ. iustificati
gͣtis in sangͥne ip̃ius ⁊ in quo
sicut itidem dicit. habemꝰ. re¬
sionẽ pec̃oꝵ. scdm diuitias gr̃e
qd̃ ita: curita. ñ licet. Nun¬
quid dicit figm̃tũ ei qui se
finxit : quid me fimcisti sicͨ
S hec stulticia ei uident᷑: ñ
porest tenere risum. Audite ca¬
adu̾sus hoiẽm irasci debuit
qͣnͣto ãplius hoĩes in crucifi¬
gendo filiũ suũ deliq̃runt ꝙͣ
in tnͣsgeliendo pͥmũ eius p̃cep¬
tũ unius pomi gustu: Qua¬

Expanded text:
Deum , manente peccato, non est reconciliatio. In quo ergo remissio peccatorum? Hic calix, inquit, novi testamenti in meo sanguine, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Itaque ubi reconciliatio, ibi remissio peccatorum. Et quid ipsa, nisi justificatio? Sive igitur reconciliatio, sive remissio peccatorum, sive just redemptio, vel liberatio de vinculis diaboli a quo captivi tenebamur ad ipsius voluntatem: intercedente morte Unigeniti obtinemus, justificati gratis in sanguine ipsius, in quo, sicut idem dicit, habemus resionem peccatorum, secundum divitias gratiae quod ita: cur ita, non licet. Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quid me finxisti sic! 21. Sed haec stultitia ei videntur: non potest tenere risum. Audite caadversus hominem irasci debuit, quanto amplius homines in crucifigendo Filium suum deliquerunt, quam in transgrediendo primum ejus praeceptum unius pomi gustu? » Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Magist̾ gentiũ accepit a dño:
qd̃ ⁊ tradidit nob̾. Magist̾ oũm
suam doctͥnam facet᷑ ñ ẽẽ suã.
ñ enĩ ait.a me ipso loquor: cu
uꝰ de tuo nobis tradis. et qda
nemine accepisti. Qui loqͥtur
de sint.que tua sunt. Ego ꝓph̾as

Expanded text:
Magister Gentium accepit a Domino, Magister Gentium accepit a Domino, quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim, ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur nde sint, quae tua sunt. Ego prophetas
Abbreviated transcription (Latin):
ut h̾o qui alit̾ liberari ñ pote¬
rat. ꝑ mortẽ ĩnocentis iuire li¬
beraret᷑ a iugo diabłi. S ut
nobis uidetur ait nͨ diabolus
unqͣm ius aliqͦt in hoĩem ha¬
buit. nͥ forted̾o ꝑ mittente ut
carcerariꝰ: nec filius di ut ho¬
minẽ lib̾aret carnẽ assũpsit.
Quid inhis u̾bis in colebiliꝰ
uidicẽ. blasphemiã. an arro¬
gantiã: Quid dãpnabilurs:
temeritatẽ. an impietatẽ An
ñ ustius os loquens calia fu¬
stib cundẽtur: qm rationib
refelleret᷑ Nonne oim mercto
in seꝓuocat manꝰ ᷤ cuiꝰ manꝰ
contra om̃s: Omĩs inquid sic
s ñ ego sic. Quid gͦ tus Quud
melius affers: quid subtilur
inuenis: Qluid secretiꝰ t̾ reue¬
latũ iac̾tas: qd tot p̾tererit
scõs. effugi̾t sapientes: Aqͥs
furtiuas. ⁊ panes abscondicos.
puto apponie nobis istȩ. Dic
detur ce nulli alteri. An q̃d fi¬
lius di. ñ ut hoiẽm liberatet.
hoiẽm induit: Hoo plane ne¬
mini te excepto uidet᷑. tu u¬
deus. uͥ iuderis. Non enĩ hoc

Expanded text:
 qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis videtur, » ait, « nec diabolus unquam jus aliquod in homine habuit, nisi forte Deo permittente, ut carcerarius: nec Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito in se provocat manus, cujus manus contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, puto, apponet nobis iste. 12. Dic detur, et nulli alteri. An quod Filius Dei non ut hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane nemini, te excepto, videtur: tu videris ubi videris. Non enim hoc
Abbreviated transcription (Latin):
malitia sceleratoꝵ ⁊ mortẽ de
morte. ⁊ de pcc̃o dãpnauit pͦ¬
catũ. Et qͣnto illoꝵ maiori̾i¬
quitas. tanto huiꝰ uolũtas
sanctior. ⁊ eo potentior ad sal¬
uandũ: qͣtinꝰ tãta mediante
potentia. antiquũ illud qͣm¬
ius gͣnde pcc̃m. necessario tñ
huic qd̾ in xp̃o cõmissum ẽ
cedẽt. tanqm minꝰ maiori.

Expanded text:
mortem de morte, et de peccato damnavit peccatum. Et quanto illorum major iniquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessario tamen huic, quod in Christo, commissum est, cederet, tanquam minus major
Abbreviated transcription (Latin):
manducare paschalem. Nisi
enĩ manducau̾o carnẽ eius
⁊ bibero eiꝰ sangͥnẽ: ñ habebo
uitã in memetip̃o. Alud est¬
sequi ihm. aliud tenere: aliud¬
⁊ manducare. Sequi salubre
ꝯsiliũ. teniere ⁊ amplecti sollẽ¬
pne gaudiũ: manducare ui¬
tabeata. Caro enĩ eius u̾e est
cib : ⁊ sanguis euis uere ist
potus. Panis ẽ dĩ qui de ce¬
lo descendit: ⁊ dat uitã mun
do. Quis statꝰ gaudio. siue q¬
silio. abłq uita: Nempe haud
alius: qͣm picture absq so¬
lido. Ergo nͨ humilitatis ex
reseos capła. Ubi ⁊ si ñ aliud
qm zelũ agnoscitis meũ: tñ ꝓ
cũ ñ ẽet qd̾ agerẽ ꝓ in iuria fi¬
arbitror. si illũ monui. cuiꝰ ar¬
ma potentia a do̾. ad destructio¬
nẽ ꝯtrariarũ assertionũ. ad de¬
struendã omẽm altitudinẽ ex¬
tollentẽ se adu̾sus scientiam di̾:
⁊ incaptiuitatẽ redigendũ om¬
nẽ intellectũ in obsequiũ xͣ.
Sũt ee alia in aliis eus scrip
spondere ꝑmictit. Qmꝙͣ nͨ ne

Expanded text:
i enim manducavero carnem ejus, et bibero ejus sanguinem, non habebo vitam in memetipso. Aliud sequi Jesum, aliud tenere, aliud manducare. Sequi, salubre consilium; tenere et amplecti, solemne gaudium; manducare, vita beata. Caro enim ejus vere est cibus, et sanguis ejus vere est potus. Panis est Dei qui de coelo descendit, et dat vitam mun. Quis status gaudio, sive consilio, absque vita? Nempe haud alius quam picturae absque solido. Ergo nec humilitatis exereseos capitula: ubi etsi non aliud quam zelum agnoscitis meum, tamen cum non esset quod agerem pro injuria fiarbitror, si illum monui, cujus arma potentia a Deo ad destructionem contrariarum assertionum, ad destruendam om se adversus scientiam Dei, et in captivitatem redigendum omnem intellectum in obsequium Christi. Sunt et alia in aliis ejus scripspondere permittit. Quanquam nec
Abbreviated transcription (Latin):
tiu tenebant᷑ ad ip̃iꝰ uolun¬
tatẽ ut dĩ ꝓpositũ de ipĩs un¬
pleret᷑ opꝰ fuit lib̾atore. O por¬
cuit aũt lib̾ari in ħ scło: ut li¬
beros hab̾et infuto. Deinde
infert. Nunqͥd ⁊̃ pauꝑem il¬
lũ qui insinu abrahe requi¬
escebat. sicut ⁊ diuitẽ dãpnatĩ.
diabłs cruciabat: aut ⁊̃ ĩip̃m
abraham dñium habebat. ce¬
t̾os q electos: Non. S habuis¬
s. si ñ lib̾ati fuissent fide uenti.
sicut de ip̃o abraham scͥptũ est.
Credidit abraham do: oe reputa¬
tum ẽ ei ad iusticiã. Item. Abra¬
ham exultauit ut uidẽt diẽ
meũ ⁊ iudit ⁊ gauisus est. ꝓꝓ¬
zaro. ne flãmas sentiret: qd̾ ⁊
ip̃e credidiss in eũ qui erat pa¬
surꝰ. Sic de oĩb elec̃tis illius tẽ¬
ꝑts sentiendũ. natos quidem
⁊ ipõs eque ut nos subpotestate
tenebrar̃ ꝓpt̾ originale pcc̃m.

Expanded text:
oluntatem : ut Dei propositum de ipsis impleretur, opus fuit liberatore. Oportuit autem liberari in hoc saeculo, ut liberos haberent in futuro. Deinde infert: « Nunquid etiam pauperem illum, qui in sinu Abrahae requiescebat, sicut et divitem damnatum, diabolus cruciabat; aut etiam in ipsum Abraham dominium habebat, caeterosque electos? » Non: sed habuisset, si non liberati fuissent fide venturi, sicut de ipso Abraham scriptum est: Credidit Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam ; item: Abraham exsultavit ut videret diem meum; et vidit, et gavisus est . Przaro ne flammas sentiret: quod et ipse credidisset in eum qui erat passurus. Sic de omnibus electis illius temporis sentiendum, natos quidem et ipsos, aeque ut nos, sub potestate tenebrarum, propter originale peccatum:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ. ui est cotũ sũmũ: nil distãs.¬
ubi totũ est unũ: nil hians.¬
uͥ cotũ est integrũ: nil denio¬
⁊ filius. et spc̃ st̃s ͥ totũ filius¬
scs. qd̾ ⁊ ipse. ⁊ pat̾ ⁊ filius. Qe¬

Expanded text:
ti rationibus, legat epistolam Hierointer caeteras quas redarguit Origenis blasphemias, etiam hoc cum dein libro de unita Trinitate ita lonon solam personam Patris indica
Abbreviated transcription (Latin):
mine nec in diabolo illa ẽet
berantis. ut qd̃ ꝯgruebat re¬
mediis liberandi. iusticia ma¬
gis cont᷑ inuasorẽ qmͣ poten¬
tia uteret᷑. Qluid nãq ex se a¬
gere poterat: ut semel amis¬
sam iusticiam recuꝑaret h̾o ser¬
uus peccati. uinctus diaboliͤ
Assignata est ei ꝓinde aliena
qui caruit sua. ⁊ ip̃ã sic est.
uenit pͥnceps huiꝰ mũdi. ⁊ ĩ
saluatorẽ ñ inuenit quiqm:
Et cũ nichominꝰ innocentima¬
nus iniecit. ustissime quos
tenebat amisit: qñ is qui
nichil morit debebat. accep¬
ta mortis in iuria. iuire illũ
qui obnoxiꝰ erat ⁊ mortis de¬
bito. ⁊ diaboli soluit dñio. Eͥ
enuĩ iusticia id sccło ħo exig̾e̾t᷑:
Nomo siquidẽ qui debuit
ho qui soluit. Nam si unus ĩ¬
quit ꝓ oĩb mortus est. gͦ
om̃s mortui sunt. ut uidl
satisfactio uniꝰ. omĩb ĩpucet᷑
sicut oim̃pcc̃a unius illepor.¬
tauit. nͥ alter iam inueniat᷑
qui fore fecit. alt̾ qui satis fecit.

Expanded text:
mine, nec in diabolo illa esset mine, nec in diabolo illa esset berantis, ut quod congruebat remediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia uteretur. Quid namque ex se agere poterat, ut semel amissam justitiam recuperaret homo servus peccati, vinctus diaboli? Assignata est ei proinde aliena, qui caruit sua; et ipsa sic est. Venit princeps hujus mundi, et in Salvatore non invenit quidquam: et cum nihilominus innocenti manus injecit, justissime quos tenebat amisit: quando is qui morti nihil debebat, accepta mortis injuria, jure illum, qui obnoxius erat, et mortis debito, et diaboli solvit dominio. Qua enim justitia id secundo homo exigeretur? Homo siquidem qui debuit, homo qui solvit. Nam si unus, inquit, pro omnibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : ut videlicet satisfactio unius omnibus imputetur, sicut omnium peccata unus ille portavit; nec alter jam inveniatur qui forefecit, alter qui satisfecit:
Abbreviated transcription (Latin):
eruit nos depotestate tenebra¬
uũ: ⁊ tnͣstulit in regnũ filii cla¬
ritatis sue. Hãc gͦ dñs nec in
se quidẽ negauit diaboli po¬
testatẽ: sicut nec pilati. qͥ m̃br̃
erat diaboli. Ait siquidẽ. Non
hab̾es potestatẽ in me ullam.
de lignũ intantũ gͣssata ẽ ista
desr̃ data potestas: aridũ qmͦ
ñ fuit ausa ꝯtinge̾: Nec ĩui¬
stam puto iste causabitur po¬
testatem datam de sr̃. Discat
gͦ diabolũ ñ solum pocestatẽ.
s ⁊ iustam habuisse in hoĩes:
ut ꝯsequent᷑ ⁊ ħ uideat. uenisse
utiq incarne d̾i filiũ. ꝓpt̾ li¬
berandos homines. Cetm̃ ⁊ si
iustam dicimꝰ diabł potesta¬
tẽs ñ tñ ⁊ uoluntatẽ. Uñ ñ di¬
abolus qui inuasit ñ homo
qui meruit: s uistus dñs
qui exposuit. Non enĩ apo¬
testate s uoluntate: iustus ĩ¬
iustus ue quis dicit᷑. Hoc gͦ
ce si ñ iure acqͥsitũ. s neqͥter u¬
surpatũ. iuste tñ ꝑmissum.
Sic itaq homo iuste captiuᷤ
tenebatur: ut tam̃ nec in ho¬

Expanded text:
estate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii claritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, de lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contingere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homines: ut consequenter et hoc videat, venisse utique 652 in carne Dei Filium propter liberandos homines. Caeterum etsi justam dicimus diaboli potestatem, non tamen et voluntatem. Unde non diabolus qui invasit; non homo qui meruit: sed justus Dominus qui exposuit. Non enim a potestate, sed a voluntate justus injustusve quis dicitur. Hoc ergo etsi non jure acquisitum, sed nequiter usurpatum; juste tamen permissum. Sic itaque homo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in ho
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ħo ille multitudinẽ tͣhit pꝰt
se ẽ ut huic ꝯtagio celeri re¬
mẽdio occratis. Sero enĩ me¬
dicina ꝑat᷑. cũ mala ꝑ longas
inualuere moras̃. Pcessimꝰ in
hoc negocto quousq ausi sumꝰ
tuũ est de cetõ beatissune pat̾
ꝓuide̾. ne in dieb tuis aliqua

Expanded text:
vero homo ille multitudinem trahit post vero homo ille multitudinem trahit post se est ut huic contagio celeri remedio occurratis. . . . . Sero enim medicina paratur, Cum mala per longas invaluere moras. Processimus in hoc negotio quousque ausi sumus, tuum est de caetero, beatissime Pater, providere ne in diebus t
Abbreviated transcription (Latin):
ambulans ĩ magnis ⁊ ĩ mira¬
bilib. fr̃ se: scrutator maiesta¬
tis̾. ħefũ fabͥcator. Iam duclũ
fecerat libr̃ de sua fnitate. s
sub legato romane eccłie ig¬
neꝰ examinatꝰ est. qr ĩuenta ẽ
in eo iniqͥtas. Malelictꝰ qͥ ree¬
dificaint ruinas iericho.Sur¬
rexte a mortuis liber ille. ⁊ c̃
eo multoꝵ heses ꝙ q̃ dormerãt
surrexert: ⁊ apparuert̃ multis.
Iam iã extendit palmites suos
usq ad mare: ⁊ usq romam
ꝓpagines eius. Hec glatio ho¬
minis illius: q̃d̾ lib̾ suus ĩcu¬
ria romana ht uͥ caput suũ re¬
eũ abb̾ clare ualł. Telo fid̾i ⁊ iu¬
sticie armatꝰͥ nͨ ꝯfessus ẽ. nec ne¬
gauit: s aloco ⁊ iudice ꝙͣ s¬
ip̃e elegerat. sñ lesione. sñ gͣua¬
mine. ut suam ꝓlongaret ĩ¬
qͥtatem. sedem. aplĩcam appel¬
lauit. Epĩ aũt qui ꝓpt̾ hoc in
unũ ꝯuenerant ur̃e reuentie
defen̾tes. nich in ꝑsonã eius e
morb serꝑet. meditinali ue¬
cessitate abiudicauert̃. Cna

Expanded text:
ambulans in magnis et mirabilibus super se, scrutator maiestatis, heresum fabricator. Iam dudum fecerat librum de sancta trinitate, sed sub legato Romanae aecclesiae igne examinatus est, quia inventa est in eo iniquitas. Maledictus qui reedificat ruinas Iericho! Surrexit a mortuis liber ille, et cum eo multorum hereses, qui dormierant, surrexerunt et apparuerunt multis. Denique iam extendit palusque ad mare, et usque ad Romam propagines ejus. Haec gloriatio hominis illius: quod liber suus in curia Romana habet ubi caput suum reeum abbas Claraevallis, zelo fidei et justitiae armatus, nec confessus est, nec negavit: sed a loco et judiceipse elegerat, sine laesione, sine gravamine, ut suam prolongaret iniquitatem, Sedem apostolicam appellavit. Episcopi autem qui propter hoc in unum convenerant, vestrae reverentiae deferentes, nihil in personam ejus egmorbus serperet, medicinali necessitate abjudicaverunt. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
sue. qnta in agro dnĩco celo ⁊
t̾ra testib. tam potent᷑ ꝙͣ salu¬
brit̾ enulsa sũt ⁊ destruc̾ta: qnͣ¬
ta rursũ bñ edificata. planta¬
ta. ꝓpagata.Suscitanit d̾s furo¬
rem scismaticoꝵ intuo tẽpore:
ut tuo oꝑe ꝯterent᷑. uidi stultũ
firma radice: ⁊ statim maledi¬
ctum ẽ pulchͥtudini eiꝰ. uidi
inqͣm uidi ĩpium sr̃ exaltatũ

Expanded text:
nico, coelo et terra testibus, tam potenter quam salubriter evulsa sunt et destructa; quanta rursum bene aedificata, plantata, propagata. Suscitavit Deus furorem schismaticorum in tuo tempore, ut tuo opere contererentur. Vidi stultum firma radice, et statim maledictum est pulchritudini ejus. Vidi, inquam, vid
Abbreviated transcription (Latin):
tiomis fuisse ut mũdũ luce
sue sapientie illuminaret
ad amorẽ suũ accendẽte Ubi
gͥ redemp̃tio: A xp̃o nẽpe ut
fateri dignat᷑ illuminacto.
⁊ ꝓuocatio ad amorẽ. Redẽp¬
tio. ⁊ lib̾atio a quos Esto quod
xͥ aduentus illis ꝑsit qͥ se
illi possunt cõformate ꝑ ui¬
tam. ⁊ ucem ei dilec̃tionis
rependere: quid de ꝑuulis ͤ
Qm dabit lucẽ sapientie.
uix ad huc captantib lucẽ
rem: qui nͦdũ matres suas
amare nouerẽ: Nichil ne ꝓ¬
derit ets aduencus x. nichil¬

Expanded text:
sse, ut mundum luce suae sapientiae illuminaret, et ad amorem suum accenderet. » Ubi ergo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad amorem: redemptio et liberatio a quo 24. Esto quod Christi adventus illis prosit, qui se illi possunt conformare per vitam, et vicem ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae vix adhuc captantibus lucemrem, qui necdum matres suas amare noverunt? Nihilne proderit eis adventus Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Ce si angłs de celo aliuid uobis
eu̾głizauit: anathema sit. S
qui uenerunt pt aplos doctoreᷤ
ñ recipis: ħo qui sx̃ om̃s docen¬
teste intellexisti. Deniq ñ eru¬
bescis dicẽ qd adu̾sum te om̃s
sentiant: cũ ab inuicem ñ dissẽ¬
tiant. Frustra ꝓinde illoꝵ cibi
fidem doctnamq ꝓpone̾m: qͣs
iam ꝑ scripsisti. Ad ꝓpħas te
ducã. loquit᷑ sub typo ihrłm

Expanded text:
liud nobis evangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra proinde illorum tibi fidem doctrinamque proponerem, quos jam proscripsisti: ad Prophetas te ducam. Loquitur sub typo Jerusalem