comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum u̾bum domini suȩ carnis accep¬
tione conceptũ. ip̃amq uerbi inincar¬
natione conceptam. Ide in libͦ de tͥmi.¬
qͣm serulem formam. a solo fiłio suscep¬
tam. tota tͥnitas. cuiꝰ una ẽ uoluntas.
& oꝑatio. fecit. Non aut̃ in ut̾o uirgi¬
nis prius caro suscepta ẽ. & pꝰmodũ di¬
uinitas ueñ in carnem. s mox ut u̾bũ
uenit in uterũ. seruata ueritate ꝓpͥe nͥ

Expanded text:
ipsum Verbum Deum suae carnis acceptione conceptum, ipsamque carnem Verbi incarnatione conceptam. » Idem in libro De Trirvilem formam a solo Filio susceptam tota Trinitas, cujus est una voluntas et operatio, fecit. » Non ante in utero Virginis prius caro suscepta est, et postmodum divinitas venit in carnem; sed mox ut Verbum venit in uterum, servata veritate
Abbreviated transcription (Latin):
obligata fuerit pecc̃o. & an talis assũp¬
ta fuerit a uerbo Sane dici pot̃. & cre¬
di oportet iuxta sc̃oꝵ attestationis co¬
uenuentiam. ipsan pͥus pecẽo fuisse
pecc̃i contagione inmunis uniret᷑ u̾bo.
Pena tm̃ ñ necessitate. s uoluntate assum̃tiᷤ
remanente. Aariam qͦ totam. sp̃c sc̃s¬
̃ in eam p̃ueniens. a pecc̃o ꝓrsus purgaũ
& a fomite pecc̃i &̃ lib̾auit. ł fomitem
ipsum penitus euacuando. ut quibꝰdam
placet. ł sic debilitando. & extenuando
ut ei pꝰmodum peccandi occasio. nulla¬
tenus extit̾it. Potentiam qͦ g̾andi. absq
iuri semine uirgini p̃ꝑauit. Ita enĩ u̾ba

Expanded text:
bligata fuerit peccato, an et talis assumpta fuerit a Verbo? Sane dici potest, et credi oportet, juxta sanctorum attestationis convenientiam, ipsam prius peccato fuisse peccati contagione immunis uniretur Verbo, poena tantum, non necessitate, sed voluntate assumentis, remanente. Mariam quoque totam Spiritus sanctus, eam praeveniens, a peccato prorsus purgavit, et a fomite peccati etiam liberavit, vel fomitem ipsum penitus evacuando ut quibusdam placet, vel sic debilitando et extenuando, ut ei postmodum peccandi occasio nullatenus extiterit. Potentiam quoque generandi absque viri semine Virgini praeparavit. Ita enim verba
Abbreviated transcription (Latin):
It QUia in homine tota huma¬
na natura uitio corrupta erat.
totam assumpsit .i. aĩam & carnem.
ut totam curaret & sc̃ificaret. Qd̃ aut̃
huãe nature siue humanitatis uoca¬
ẽe ꝑsonam: ut dicamꝰ duas ꝑfectas &
quȩ ex aĩa continet᷑. & corꝑe. Ecce aꝑte
ostendit humanitatis nomine aĩam &
corpus intelligi. quȩ duo assumpsisse di
filius intelligrͣ. uͭ hoĩem. siue hũanitatẽ.
ł humanam nat᷑am accepisse legitur.
Errant e qui nomine hũanitatis ñ sub¬
stantiam.s ꝓͥetatem qͣndam a qͣ homo
nominatur. sig̃cari ꝯt̃ndunt ubiẽq xͥ
humanitas memoratur. Ait u ioħs da¬

Expanded text:
t quia in homine tota humana natura vitio corrupta erat, totam assumpsit, id est, animam et carnem, ut totam curaret et sanctificaret. Quod autem humanae naturae sive humanitatis esse personam, ut dicamus duas perfectas, quae ex anima continetur et corpore. Ecce aperte ostendit humanitatis nomine animam et corpus intelligi, quae duo assumpsisse Dei Filius intelligitur, ubi hominem sive humanitatem vel humanam naturam accepisse legitur. Errant ergo qui nomine humanitatis non substantiam, sed proprietatem quamdam a qua homo nominatur, significari contendunt ubicumque humanitas Christi memoratur. Ait enim Joannes Da
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑior. maiori similitudine deo ꝓpin¬
qͣm corpꝰ. & ĩo non incongrue anima
neq caro prius ẽ ꝯcepta qͣm assump
i aut̃ querit᷑ utrũ u̾bũ.ta
carnem simul & aĩam. assũpsẽit
an pͥus aĩam qͣm carnẽ ł carnẽ qͣm aĩam
& utrum caro illa pͥꝰ fu̾it in ut̾o uͥginis
concepta. & postea assumpta. u̾issime
simulq sibi uniũ aĩam & carnẽ nͦ caro
pͥꝰ fuit concepta. & pꝰmodum assũpta. s
inconceptione assumpta. & in assũptiõe
concepta. Uñ aug̃ in lib̾ de fide ad petix¬

Expanded text:
superior, et majori similitudine Deo propinquam corpus, et ideo non incongrue anima neque caro prius est concepta quam assumpta. Si autem quaeritur utrum Verbum carnem simul et animam assumpserit, an prius animam quam carnem, vel carnem quam animam; et utrum caro illa prius fuerit in utero Virginis concepta, et postea assumpta; verissimesimulque sibi univit animam et carnem, nec caro prius fuit concepta, et postmodum assumpta; sed in conceptione assumpta, et in assumptione concepta. Unde Aug. in lib. de Fide ad Pet
Abbreviated transcription (Latin):
anunam intellectualem. & hoꝵ ydioma¬
ta. Totum enĩ. totꝰ xp̃c assumpsit m̾e ut᷑
toti mͥ salutem gtificet. Qđ enĩ in assũp¬
tibile ẽ. incurabile est. De unione uer¬
bi & carnis mediante anima.
& animam. s carnem mediante
anima. Hnitum ẽcarni ꝑmedium in¬
tellectum uerbum dĩ. Tante enim sub¬
tilitatis atq simplicitatis ẽ diuina ẽẽn¬
tia. ut corꝑi de limo tͣre formato uniri
non congrũit. nͥ mediante rõali eẽntia.
fateatur soluere corrigiã calciam̃ti
iħu. qr illius unionis modu inuestiga¬
re. aliisq explicare non erat sufficiẽs.
Non sunt gͥ audiendi qͥ ñ uerum hoĩem
filiũ di suscepisse dnt. neq natũ de fe¬
mina. s falsam carnẽ & imaginẽ cor

Expanded text:
animam intellectualem, et horum idiomata. Totus enim totum assumpsit me, ut toti mihi salutem gratificaret. Quod enim inassumptibile est, incurabile est. De unione Verbi et carnis mediante anima. et animam, sed carnem mediante anima; unitum est carni per medium intellectum Verbum Dei. Tantae enim subtilitatis atque simplicitatis est divina essentia, ut corpori de limo terrae formato uniri non congruerit, nisi mediante rationali essentia. fateatur solvere corrigiam calceamenti Jesu, quia illius unionis modum investigare, aliisque explicare non erat sufficiens. Non sunt ergo audiendi qui non verum hominem Filium Dei suscepisse dicunt, neque natum de femina: s
Abbreviated transcription (Latin):
filius. & scd̃m ueritatem nature. ex ho¬
mine hominis filius. ut u̾itas geniti
ñ adop̾tionͣe. ñ apellationẽ. s inutraq
natiuitate filii nomen nascendo ħret.
.& unigenitum dms. manentẽ induabꝰ
sub̾iis. sic̃ ei nature u̾itas otulit. ñ ẽfu

Expanded text:
x homine hominis Filius: ut veritas geniti non adoptione, non appellatione, sed in utraque nativitate filii nomen nascendo haberet, et unigenitum dicimus, manentem in duabus substantiis, sicut ei naturae veritas contulit, 3 non
Abbreviated transcription (Latin):
dine congruo atq alto dĩ sapĩa fec̃ con¬
silio. ut ds̃ qui insapĩa sua mundũ con¬
did̾at. scd̃m illud. oĩa in sapĩa fecisti
dne. in eadem. quȩ incelis sunt & quȩ
in t̾ris restauraretstlȩc ẽ mulier eugli¬
ca que accendit lucernam. & dragmã
tis. lumine sue diuinitatis accendit.
ꝑditũq hoĩem reꝑauit nomine regiᷤ
& imagine insignitum. Ide̾o &̃ filius
missus ẽ & ñ pater. qr congruentiꝰ mit¬
ti debebat qui ẽ ab alio. ꝗͣ qui ẽ a nullo.
N on habet de quo sit. Sic̃ gͦ pat̾ genu¬
it. filiꝰ genitus ẽ. ita congrue pater
misit. filiꝰ missus est Ab illo enĩ con¬
lo est. iõq pat̾ missus ẽñ ẽ. ne simit¬
teretur. ab alio ẽẽ putaret᷑. Mi̾ssũs ẽ
ꝙͥ pͥmo filius. qͥ a solo patre ẽ Deinde
carnem induit. ne alius indiuinitate
ẽet filius. aliꝰ inhumanitate. & ne ide
Non pater carnen assumpsit. neq sp̃c

Expanded text:
dine congruo atque alto sapientia Dei fecit consilio, ut Deus qui in sapientia sua mundum condiderat secundum illud: Omnia in sapientia fecisti, Domine , eadem quae in coelis sunt et quae in ter quae accendit lucernam, et drachmam tis lumine suae divinitatis accendit, perditumque hominem reparavit nomine regis et imagine insignitum. Ideo igitur Filius missus est et non Pater; quia congruentius mitti debebat, qui est ab alio, quam qui est a nullo. : « Pater non habet, de quo sit. » Sicut ergo Pater genuit et Filius genitus est, ita congrue Pater misit et Filius missus est. Ab illo enim conlo est: ideoque Pater missus non eteretur, ab alio esse putaretur. Missus est ergo primo Filius, qui a solo Patre est, deindcarnem induit, ne alius in divinitate esset Filius, alius in humanitate, et ne idem Non pater carnem assumpsit, neque Spir
Abbreviated transcription (Latin):
atq ꝑficitur humane redẽptionis spon¬
sio fcã abantiquo stili g missio s̃ ipsa
incarnatio. Co enim missus ẽ ꝙ informa
hominis mundo uisibilis apparuit. de qͦ
supra sufficient᷑ dictum est. Qr filius
carnẽ assũpsit. non pat̾.uel sp̃e. sc̃s.¬

Expanded text:
atque perficitur humanae redemptionis sponsio facta ab antiquo. Filii ergo missio est ipsa Incarnatio. Eo enim missus est, quod in forma hominis mundo visibilis apparuit, de quo supra sufficienter dictum est. 2. Quare Filius carnem assumpsit, non Pater, vel Sp
Abbreviated transcription (Latin):
timoris. ł tͥstitie. Itaq necessitas tũdi
ñ fuit in eo. sic̃ ẽ in nob̾. nͨ nͣ doloris. fuit
tñ in eo fuisse consequent̾ asserit. s
causam eiꝰextitisse ñ suam mortẽ s defec
isse his uerbis interrogo qͥd sit tͥstem ẽe¬
uͥ ꝑꝑ mortem t̾stitia ẽ. illie mors causa tͥs¬
titiȩ ẽ .uͥ uͦ tͥstitia usq ad mortem ẽ. mors
mortem suscepta ẽ tͥstitia. ut sit destituta
ꝑ mortem. Non ꝗͥ sibi tͥstis ẽ s illis qui in
scandalo ꝑ insmitatẽ carnis erant futur:
qͦs mõnet orare. ne inducant᷑ intemptati¬
onem. qͥ añ polliiti erant. se ñ scandaliza

Expanded text:
timoris vel tristitiae. Ita necessitas timendi non fuit in eo, sicut est in nobis. Nec natura doloris fuit n in eo fuisse consequenter asserit, sed causam ejus extitisse non suam mortem, sed defectisse: his verbis, interrogo quid sit Christum triopter mortem tristitia est, illic mors causa tristitiae est; ubi vero tristitia usque ad mortem est, mors mortem suscepta est tristitia, ut sit destituta per mortem. Non ergo sibi tristis est, sed illis qui in scandalo per infirmitatem carnis erant futuri, quos monet orare, ne inducantur in tentationem, qui ante polliciti erant se non scandaliza
Abbreviated transcription (Latin):
tatem corꝑee nat᷑e ñ fuisse. Et passionem
dolendi corꝑi intulisse. qr licet forma cor¬
ꝑis nr̃i ẽet in d̾no. ñ tñ uiciose infmitatis
nr̃e forma erat in corꝑe. Qoͦ ex conceptũ
ba hylarii. quibꝰ dolorem exclud̾̃e uidr.
.s si excussa sensus & impietatis hebitu¬
dine pͥmissis dilig̃nt̾ int̾ndas. atq ip̃iꝰ
scͥpture cͥcumstantiam inspicias dictoꝵ
t̾is. & intelłntiam arguere ñ attempta¬
bis. Intelłrenim ea rone dixisse. dolorẽ
passionis in xͣ non incidisse. & uͥtutẽ

Expanded text:
tatem corporeae naturae non fuisse, et passionem dolendi corpori intulisse; quia, licet forma corporis nostri esset in Domino, non tamen vitiosae infirmitatis nostrae forma erat in corpore quod ex conceptu Srba Hilarii, quibus dolorem excludere videtur. Sed si, excussa sensus et impietatis habitudine, praemissis diligenter intendas, atque ipsius Scripturae circumstantiam inspicias, dictorum teris, et intelligentiam arguere non attentabis. Intelligitur enim ea ratione dixisse dolorem passionis in Christum non incidisse, et virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
reddit uacare ñ pot̾ or̃oni. nec carnes
agni edere. Item. Si panes ꝓpõnis ab
his qͥ uxores suas tetigerant comedi ñ
pot̾ant. qͣnto magis panis qͥ de celõ desc¬
endit ñ pot̃ abbis qͥ ꝯiugalibꝰ paulo añ
hesere ꝯplexibꝰ iuolari. atq otingi:
nes agni manducati sumꝰ uacare a car
cebat sa cͤ officia celebrare atq mist̾ia.
temꝑe ꝯiugalis amplexꝰ quo & p̃sentia
scĩ dabit᷑. &. si ꝓpb̃a ẽẽ uideatur qͥ offõ
gn̾ationis obsequitur. Quibꝰ tempo¬
ribꝰ ñ sint cȩlebndȩ nuptiȩ.
e e Solũ in oꝑe car¬
nali obseruanda sunt temꝑa.
s & in celebrandis nuptiis. ẜ illud. Non

Expanded text:
reddit, vacare non potest orationi, nec carnes Agni edere. Item, si panes propositionis ab his qui uxores suas tetigerant, comedi non poterant; quanto magis panis qui de coelo descendit, non potest ab his qui conjugalibus paulo ante haesere complexibus, violari atque contingi! nes Agni manducaturi sumus, vacare a carncebat sacra officia celebrare atque mysteria tempore conjugalis amplexus, quo etiaideatur, qui officio generationis obsequitur. 5. Quibus temporibus non sunt celebrandae nuptiae. Non solum in opere carnali observanda sunt tempora, sed etiam in celebrandis nuptiis; secun
Abbreviated transcription (Latin):
plere. si forte tua coniunx ħ tecũ susciꝑe
animi ł carnis infirmitate recusaret.
Nam uouenda talia ñ sunt a coniugatis
nͥ exconsensu & uoluntate cõmuni.:⁊ si
pproꝑe fc̃m fuerit. magis ẽ corrigñda
temeritas. qͣm ꝑsoluenda pinissio. Non¬
enim ds exigit. siqͥs exalieno aliqͥd uou̾it.
nec ad tempꝰ ut uacẽt or̃oni. nͥ exconsẽ¬
su uoluit oiuges carnali inuicem frau¬
etꝰ uota que abstinentie cã uou̾it reddan¬
tur ab ea.nisi auctor fu̾it uir ꝑmitten¬
do.Nam cũ ad pecẽm eiꝰdẽ uiri ꝑtin̾e
uoluerit lex. si pͥꝰ ꝑmiserit. & pꝰea ꝓhi¬
buerit. ñ tñ dixit ut faciat mulier ꝙ
uouerat. qr ꝑmissa iam pͥꝰa uiro fu̾at.
Niri dixit ẽẽ pecc̃m. qr abnuit ꝙ pͥꝰ con¬
cesserat. nec tñ mulieri ex ħ ussum dedit
ut cum pͥꝰ uirei ꝯcesserit. pꝰea si ꝓhibu̾it:
contempnat᷑. Ex his apparet ꝙ uir ł
mulier continentiam do̾ offerre ñ pot̃
sñ cõmuni assñsu. nͨ alt̾ alt̾i debitum

Expanded text:
eremus implere, si forte tua coniux hoc tecum suscipere animi seu carnis infirmitate recusaret. nam et uouenda talia non sunt a coniugatis nisi ex consensu et uoluntate communi et, si praepropere factum fuerit, magis est corrigenda temeritas quam persoluenda penim exigit Deus si quis ex alieno aliquid voverit, nec ad tempus, ut vacent orationi, nisi ex consensu voluit conjugem carnali invicem frauejus vota quae abstinentiae causa voverit, reddantur ab ea, nisi auctor fuerit vir permittendo. Nam cum ad peccatum ejusdem viri pertinere voluerit lex, si prius permiserit, et postea prohibuerit; non tamen dixit ut faciat mulier quod voverat, quia permissa jam prius a viro fuerat. Viri dixit esse peccatum, quia abnuit quod prius concesserat; non tamen mulieri ex hoc jussum dedit, ut cum prius vir ei concesserit, postea si prohibuerit contemnatur. Ex his apparet quod vir vel mulier continentiam Deo offerre non potest sine communi consensu, nec alter alteri debitum
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatem iuri. qui ẽ capnit mulieriᷤ.
S. meltꝰ ẜ intelligit᷑ in tali całi. uͭ con¬
cedit uir mulieri uouere ꝯtinentiã. & añ
uotum ꝓhibet implere. Si uͦ habitũ muta¬
u̾it. ñ p̾ot̃ reuocari scđm illud. Qͥ uxorẽ

Expanded text:
eris. Sed melius intelligitur in tali casu, ubi vir concedit mulieri vovere continentiam, et ante votum prohibet implere. Si vero habitum mutaverit, non potest revocari, secundum illud: Qui uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦdenĩtuuᷤꝰ illa ñ uult.: nũqͥd ꝑcontinẽtiã
tuam illa debet fieri fornicaria: Si alii
nupserit te uiuo: adultera erit. Nonuu¬
lt tali luc̾ as̃ tale ãapnũ ꝯp̃nsari. Redd̃
luisses. debitum reddere tͥ cog̾etur. &
illi ds̃ imputaret otinẽtiã. si ñ sue. sed
uxoris redait ñ exigit debitũ. aut si ꝑꝑ¬

Expanded text:
enim tu vis, illa non vult. Numquid per continentiam tuam illa debet fieri fornicaria? Si alii nupserit te vivo, adultera erit. Non vult tali lucro Deus tale damnum compensari. Redde luisses, debitum tibi reddere cogeretur; et illi Deus imputaret ad continentiam, si non suae, sed uxoris reddit, non exigit debitum, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
cã exp̾etit. łille de mat̾monio. ł illa. ñ s
alt̾utrum negent. ne ꝑħ incidant in dã¬
nabiles corruptelas. Redd̾e u debitum
diugale nulliꝰ ẽ cͥminis exig̾e autẽ ult̃
gnandi necẽatẽ culpe ẽ uenialis. fornica¬
ri uͦ ł mechari: puniendi ẽ eͥmini..

Expanded text:
causa expedit, vel ille de matrimonio, vel illa, non sibi alterutrum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis. Fornicari vero vel moechari, puniendi est criminis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sine pecc̃o non pꝰsit fieri carnalis ꝯmer
lotꝰ a qua eccłam intre n debet. qͣmuis
diuerse hominũ nationes de hac re diũ¬
sa sentiant. & alia uideant᷑ eustodirello¬
qͣrere & ab ingressu ȩccłȩ pauliłu tẽpare
te carnis fieri ñ pot̾ a sacri loci ingͥssu
ẽ abstinendu. qr uoluptas ip̃a sine culpa¬

Expanded text:
 sine peccato non possit fieri carnalis commilotus aqua ecclesiam intrare non debet. Quamvis diversae hominum nationes de hac re diversa sentiant, et alia custodirequaerere, et ab ingressu ecclesiae paululum temperare.  sine voluptate carnis fieri non potest, a sacri loci ingressu est abstinendum, quia voluptas ipsa sine culpa
Abbreviated transcription (Latin):
u sibi ꝯiugati ñ solum ip̃iꝰ sexus sui c̃miᷤ¬
firmitatis inuicẽ excipiende ad illicitoᷤᷤ
ꝯcubitꝰ deuitandos mutuã q̃dam̃ serui¬
tutẽ. ut & si alti̾ eoꝵ otinentia placeat.

Expanded text:
ergo sibi coniugati non solum ipsius sexus sui conmisergo sibi coniugati non solum ipsius sexus sui conmisfirmitatis inuicem excipiendae ad inlicitos concubitus euitandos mutuam quodam modo seruitutem,
Abbreviated transcription (Latin):
utitur iste ꝓfecto siue de ingͥssu eccle
seu de sum̃do corꝑis anici mistĩo. suo e̾u
dicio relinquendus. qr phiberi a nobis
ñ debet acciꝑe. qui in igne positꝰ neseit
ardere: Cũ uero ñ amor pc̾ande sobolis
Tc̃ aut̃ uir qͥ pꝰ ãmixtionẽ ꝯiugis lotus
aqua fu̾it &̃ sac̾m omunionẽ ualet ac¬
ciꝑe. cũ ei scd̾m p̃finitam sñtntiã. eccłam
licuerit intre. De solutione carna¬
qr c̃ in om̃ibꝰ alũs iurp̾sit muli
uxori. simiłr ⁊ uxor uiro. qr mulier sui
ñ ht p.s.e.s mulier qr nec mulierad
aliũ uirum. nec uirad aliã mulierẽ pͥta¬
tem ħt sui corꝑis. Nec uirad continenđ.
nec mulier p̾tatẽ ħt. sine mutuo ꝯsñsu.
s alter alt̾iꝰ pͥtatem ħt corꝑis ui posenti al¬
teri ñ liceat alt̾ĩ negare debitũ. Iñ ħ enĩ
pares sunt. qr nͨ uiro. nec mulieri corpꝰ
suũ licet alt̾i t̃dere. s sibi inuicẽ debito¬
res sũt inhac cã. ne peccandi det᷑ occasio.

Expanded text:
utitur, iste profecto, sive de ingressu ecclesiae, sive de sumendo corporis dominici mysterio, suo est judicio relinquendus, quia prohiberi a nobis non debet accipere, qui in igne positus nescit ardere. Cum vero non amor procreandae sobolis, Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacram communionem valeat accipere, cum ei secundum praefinitam sententiam ecclesiam licuerit intrare. DISTINCcum in omnibus aliis vir praesit mulieuxori: similiter et uxor viro; quia mulier non ed mulier; quia nec mulier ad alium virum, nec vir ad aliam mulierem potestatem sui corporis habet; nec vir ad continendum, nec mulier potestatem habet sine mutuo consensu, sed alter alterius potestatem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii tradere; sed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio.
Abbreviated transcription (Latin):
qñ dicatuꝵ. Nam si hoc diceret᷑
confusio fieret in ꝑsonis. Obiectiõi
illoꝵ ħ responda q̃ nitunt᷑ ꝓbare
ꝑsonas scd̾m ẽentiam accipi. qr re¬
spondemꝰ querentibꝰ quid tres uel
tur qͥd illi tres sint. nͥ ẽẽntia. ꝑ hoc
uolentes nos inducere. ut nõie ꝑsõe
ẽẽntiam intelligamꝰ. cum responde¬
remus tres ꝑsonas. ita dicimꝰ. Indu¬
bitabilit̾ uerum ẽ. qr ñ inuenit᷑ unõ
aliqͥd. qđ illi tres sint. nͥ ẽẽntia. U̾nũ
enĩ sunt. illi tres .i. ẽentia diuia.

Expanded text:
ndo; nam si hoc diceretur, confusio fieret in personis. 7. Objectioni illorum hic respondet, qua nituntur probare personas secundum essentiam accipi, quia respondemus quaerentibus quid tres, tur quid illi tres sint nisi essentia; per hoc volentes nos inducere ut nomine personae essentiam intelligamus, cum respondemus tres personas; ita dicimus. Indubilabiliter verum est, quia non invenitur unum aliquid quod illi tres sint, nisi essentia. Unum en
Abbreviated transcription (Latin):
tenłu qd̾ cũ supͣdictũ sit. d̃m nͦ
singłarem. nec multiplicẽ ẽẽ confiten¬
đu. idq scõꝵ auctoritatibꝰ sit confirma¬
tum. in contriũ đr sentire ysidonis
dicens. Distingendũ ẽ int̾ tͥnitatem
& unitatem. Est enĩ unitas simplex ⁊
singularis. tͥnitas uͦ multiplex & nũa

Expanded text:
tendum quod cum supra dictum sit Deum nec singularem nec multiplicem esse confitendum, idque sanctorum auctoritatibus sit confirmatum, in contrarium videtur sentire Isidor., dicens: Distinguendum est inter Trinitatem et unitatem: est enim unitas simplex et singularis, Trinitas vero multiplex
Abbreviated transcription (Latin):
eẽntie tm̃ intelligentiã facit: Ideo nob̾
uidetur alit̃ hoc posse dici congruentiꝰ
iuxta catholicoꝵ doctoꝵ auetoritates:
Qͦd hoe nomen ꝑsona triplicit᷑
in trinitate accipitur. & hec est uti¬
lis &catholica doctrina de ꝑsona

Expanded text:
ntum intelligentiam facit? Ideo nobis videtur aliter hoc posse dici congruentius juxta catholicorum doctorum auctoritates. 5. Quod hoc nomen persona tripliciter in Trinitate accipitur; et haec est utilis et catholica doctrina de persona
Abbreviated transcription (Latin):
subsistñtie.ł entes intelligant᷑. Id̾eoq
aug̃ causas dictoꝵ discernens. dicit
tres ꝑsonas eẽ unã ẽentiã. ł eiꝰdem
ẽẽntie ñ ex eadẽ ẽẽntia. ne aliud intel¬
ligatur ibi ẽẽ ꝑͣ: aliud ẽẽntia. Tres a¬

Expanded text:
subsistentiae vel entes intelligantur. Ideoque Aug., causas dictorum discernens, dicit tres personas esse unam essentiam vel ejusdem essentiae, non ex eadem essentia; ne aliud intelligatur ibi esse persona, aliud essentia; tres
Abbreviated transcription (Latin):
I eterea considari oportet utrũ ru
oĩa ea que semel scit. ł p̃scit ds.
semꝑ sciat. & scierit. & p̃sciat ac p̃sci¬
erit. an olim scierit ł p̃scierit. qͦd mͦ ñ
scit. ł p̃scit. De p̃scĩa pͥmo respondemꝰ
sũ enĩ exꝰ p̃scĩa ñsit nͥ de fut᷑is. ex qͦ illa
⁊que futura erant p̾scientia fiũt. ł p̃¬
tereunt. sub dei p̃scĩa ẽẽ desinunt. sub
nit. nisi cũ fut᷑a ẽt desinunt. neq eũ
p̃scire desiñ. aliqͣ que añ p̃sciebat. mi¬
nus ea noscit. qͣm añ noscebat. Non
enĩ đr ex defectu scĩe dĩ. qͦd aliqua

Expanded text:
nsiderari oportet utrum ea omnia quae semel scit vel praescit Deus semper scit et scierit, ac praesciat et praescierit, an olim scierit vel praescierit quod modo non scit vel praescit. De praescientia primo respondemus, scientia non sit nisi de futuris, ex quo illa quae futura erant praesentia fiunt vel praetereunt, sub Dei praescientia esse desinunt, sub nit, nisi cum futura esse desinunt. Neque cum praescire desinit aliqua quae ante praesciebat, minus ea noscit quam ante cognoscebat. Non enim dicitur ex defectu scientiae Dei quod aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
fierent & fideles. ita &̃ concedi debe¬
at reꝓbasse quosdam ut mali tẽnt &
infideles. & obdurare ut peccent. qͦd
nullatenꝰ ꝯcedi oportet. Non enĩ rep¬
batio ita ẽ causa mali: sic̃ p̃destinatio
causa boni. nec obduratio ita fac̃ hõiẽ

Expanded text:
fierent et fideles, ita etiam concedi debeat reprobasse quosdam ut mali essent et infideles, et obdurare ut peccent; quod nullatenus concedi oportet. Non enim reprobatio ita est causa mali, sicut praedestinatio est causa boni; neque obduratio ita facit hominem
Abbreviated transcription (Latin):
atq .ẜ. coniecturas cordis sui inscru¬
tabiłe altitudinẽ iudicioꝵ dĩ cogitare
conantes. in fabulas uanitatis abier̃t.
gunt᷑. & dignis sͥ qͣr carceribꝰ includũt᷑.
ser̃t hi tales postͥ cog̾itatioes suas. & uo¬
lentes duisputare de di ꝓfundo. u̾si ft̃
in ꝓfundũ. dicentes: aĩas in cęlo ante

Expanded text:
 conjecturas cordis sui inscrutabilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, guntur, et dignis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, mersi sunt in profundum, dicentes animas in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
tia ł furor. ł aliqͣ insirmitas accesserit:
Obhanc infirmitatẽ taliũ oiugia solui
ñ pꝰsunt. Similit̾ &̃ sciendu. de his qͥ ab
aduersarũs excecantur ł menb̾s trun

Expanded text:
ntia, vel furor, vel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem talium conjugia solvi non possunt. Similiter est etiam sciendum de his qui ab adversariis excaecantur,
Abbreviated transcription (Latin):
diabłs tẽptare feminã nͥ ꝑserpentem.
ita nec uirũ nͥ ꝑfeminã. Ut sic̃ p̃ceptũ
dĩ ꝑuirũ ueñ ad mulierẽ: ita diabłi tẽp¬
tatio ꝑmulierem tͣnsiret ad uirũ. In
tem gerebat exteri. Exp̃dictis tempt̾o¬
nis modꝰ. atq ꝓ gressus insinuat᷑. nec

Expanded text:
diabolus tentare feminam, nisi per serpentem; diabolus tentare feminam, nisi per serpentem; ita nec virum, nisi per feminam; ut sicut praeceptum Dei per virum venit ad mulierem, ita diaboli tentatio per mulieremtem gerebat exterius . Ex praedictis tentationis modus atque progressus insinuatur; nec
Abbreviated transcription (Latin):
erunt uel loquentẽ intelligere. qui ñ
didic̾ant int̾ loquentes cͤseñdo uł magi¬
t̾io: dñis. qr d̾s eos tales fec̾at qͥ possent᷑
loqui. & disc̾e ab aliis si ẽẽnt.
ic uidet᷑ diligent̾ inuestigandu
ẽẽ q̃ fu̾it origo. & radix illiꝰ pec̃ci.
Quidã putant qndã elat̃onẽ in aĩo hõiᷤ
dicens INon ẽ putandu qͦd homo deic̾et᷑.
nͥ p̃cessisset in eo quedã elatio cõpͥm̃da. uͭ
ꝑ humilitatẽ pecc̃i. sciret ꝗͣ falso de se p̾sũ
utili ꝓhibuisse. nͥ inẽet eiꝰ menti. amor
ille ꝓpͥe potestatis. & de se suꝑba p̃sũp.¬
tio. que ꝑtemptationẽ fuerat coniun¬
cenda. aut ꝑmida Deniq ñ contẽpta
suasione serpentis. aspexit lignũ bonũ
esi. decoꝵ aspectu. nͨ c̾ãns se inde posse
mori. forte putaũ dm. alicuiꝰ causa sigc̃o.¬
nis illa dixisse Ideo manducaũ & deđ̾
uiro suo. fortassis cũ aliqͣ suasione qͣm
scͥptura intelligñda reliqͥt. uł forte ñ
fuit suadi necesse. cũ eam mortuã ẽẽ

Expanded text:
erunt vel loquentem intelligere, qui non didicerant inter loquentes crescendo vel magisterio, dicimus quia Deus eos tales fecerat qui possent loqui, et discere ab aliis si essent. Hic videtur diligenter investigandum esse quae fuerit origo et radix illius peccati. Quidam putaninquiens: Non est putandum quod homo dejiceretur, nisi praecessis set in eo quaedam elatio comprimenda; ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se praesuutili prohibuisset, nisi inesset ejus menti amor ille propriae potestatis, et de se superba praesumptio, quae per tentationem fuerat convincenda, aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit lignum bonum esu, decorum aspectu; nec credens se inde posse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixisse; ideo manducavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum eam mortuam esse i
Abbreviated transcription (Latin):
ta aug uerba. pium ac diligntem lecto¬
rem eflagitant. que sic intelligere sane
has miserias ꝑtemptationẽ diabłi. nͥ
elatio compͥmenda p̃cessisset ñ utiq
temptationẽ. s opus pecͣci Talis u fuit
ordinis ꝓgres sꝰ. diabls temptando dix̃
Q audito statim mnti mulieris subrepsit
placuit ei fac̾e qd diabolꝰ suadebat. & utiq
fecit. Suggestione gͥ peccaũ. qr temp

Expanded text:
a August. pium ac diligentem lectorem efflagitant: quae sic intelligere sane has miserias per tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processus: Diabolus tentando dixit: m et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia te
Abbreviated transcription (Latin):
tationem p̃cesserit queda elatio & p̃sũp¬
tio in mente hõis Obiectio contra illos
qui dnt elationẽ p̾cessisse in mente.
Uod si ita fuit. ñ ͥ alteriꝰ sugiges¬
tione prius peccauit. cũ auctori¬
tas tradat. ĩõ pecẽm di abłi incurabile ẽẽ
qr ñ suggestione. s pͥa suꝑbia cecidit.
Nõĩs uͦ curabile. qr non ꝑse s ꝑ aliũ cecid.

Expanded text:
tationem praecesserat aliqua elatio, et praesumptio in mente hominis. 2. Objectio contra illos qui dicunt elationem praecessisse in mente. Quod si ita fuit, non ergo alterius suggestione prius peccavit, cum auctoritas tradat ideo peccatum diaboli incurabile esse, quia non suggestione sed propria superbia cecidit; hominis vero curabile,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tota multitudo angłoꝵ d̾m deserẽdo
ꝑierat. ea quȩ ꝑierat. in ꝑpetua ꝑditiõe
remaner&e. Quȩ aut̃ cũ deo illa deserẽte
ꝑstit̾at. de sua c̾tissime cognita semꝑ fe¬
licitate gaud̾et.¶ At uͦ c̾atura rõnał ił
que in hominibꝰ erat qm̃ peccatis atq
supplicũs tota ꝑierat ex parte m̾uit repa¬
rari. Uñ angłicȩ societati supłet᷑. ꝙ ru¬
ina illa minuerat. Hoc enĩ ꝑmissũ ẽ
scĩs. ꝙ erunt eqͣles angłis dei. Quod
non soli uiro p̃ceptum fuit datuos.
uiro p̃ceptũ uidet᷑ ẽẽ datũ. cũ ip̃a muli¬
er testetur sͥ &̃ ẽẽ mandatũ dicẽs: p̃cep̃
nob̾ ds. & c̃. Supͣ tñ legitur. an factã
mulierẽ đm dixisse uiro. de lignoscĩe
boni & mali ne comedas: ñ dixit.
ne comedatis forte qr facturus erat
subiecta uiro fuit. ñ nͥ mediante uiro di¬
uinũ debuit acciꝑe p̃ceptũ hñ apłs.

Expanded text:
multitudo angelorum Deum deserendo perierat, ea quae perierat in perpetua perditione remaneret, quae autem cum Deo, illa deserente, perstiterat, de sua certissime cognita semper felicitate gauderet. At vero creatura rationalis, quae in hominibus erat, quoniam peccatis atque suppliciis tota perierat, ex parte poterat reparari, unde angelicae societati suppleretur quod ruina illa minuerat; hoc enim promissum est sanctis, quod erunt aequales angelis Dei. 7. Quod non soli viro praeceptum fuit datum. viro praeceptum videtur esse datum, cum ipsa mulier testatur sibi etiam esse mandatum, dicens: Praecepit nobis Deus, etc. Supra tamen legitur, ante factam mulierem, Deum dixisse viro: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; non dixit ne comedatis. Forte quia facturus erat subjecta viro fuit, non nisi mediante viro divinum debuit accipere praeceptum. Unde Apos
Abbreviated transcription (Latin):
de uirtutis materia ¶ Temptatio aut̃
carnis int̾ior. difficiliꝰ uincit᷑ quia in¬
terius oppugnans. de nr̃o contra nos
roboratiustlomo gͥ qui sola ext̾iori
tempt̃one pulsatus cecidit. tanto gͣuiꝰ
camꝰ cadñdi occõnẽ hũit. idcͥco ꝑdei gra¬

Expanded text:
dae virtutis. Tentatio autem carnis interior difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro, contra nos roboratur. Homo igitur, qui sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto graviucam cadendi occasionem habuerat, idcirco per Dei gra
Abbreviated transcription (Latin):
biłr suggeritur. uerbo. uł signo aliqͦ.
ut ille cui fit. ad pecc̾i consensum decli¬
net. & talis temptatio tm̃ fit ab adu̾sa¬
rio Int̾ior uͦ temptatio ẽ. qñ inuisibiłr
malum nob̾ intͥnsecꝰ suggeritur. ¶ Et ħ
temptatio aliq̃n sit abhoste. aliq̃n a
carne. Nam & di abłs inuisibilit̾ mala
suggerit. & excarnis corruptione sub¬

Expanded text:
biliter suggeritur verbo vel signo aliquo, ut ille cui fit, ad peccati consensum declinet, et talis tentatio fit ab adversario. Interior vero tentatio est, quando invisibiliter malum nobis intrinsecus suggeritur, et haec tentatio aliquando fit ab hoste, aliquando a carne Nam et diabolus invisibiliter mala suggerit, et ex carnis corruptione
Abbreviated transcription (Latin):
dii. scientes bonũ & mału. Attñde ordi¬
nẽ ac ꝓgressũ humane. ꝑditiõis. Pri¬
mo ds dix̾at. qͣcũq die comeditis ex eo
morte moriemini. deiñ mulier dixit.
ne forte moriam᷑. Nouissime serpens
dix̃. neqͣqͣm moriemini. Ds affirmaũ.
mulier quasi ambig̃ndo illud dyxit.
di abłs neganit. Iuȩ g dubitaũ. ab affir¬
mante recessit. & neganti appropinq̃¬
uit. De u̾sutia diabłi qui ũ faciliꝰ ꝑsua¬
deret mału remouit & bonũ ĩ pollicito
UI Ad suã ꝑsuasionẽ plenit̾ dupplicaũ.
suffulciendam .i. ut malum ꝙ in¬
tendebat libere ꝑsuad̾et. & mału ꝙ mu¬
lier timuit. negando remouit. & ꝓmis¬
sionẽ addidit. & ut eiꝰ ꝑsuasio citius reci¬
ꝑetur. ꝓmissionẽ duplicauit dunã nẽpe
comestionẽ suadens: duo in p̃mio ꝓposu¬
it. siłitudinẽ dĩ scĩamq boni & mali spõ¬

Expanded text:
nde ordinem ac progressum humanae perditionis. Primo Deus dixerat: Quacumque die comederitis ex eo, morte moriemini; deinde mulier dixit: Ne forte moriamur; novissime serpens dixit: Nequaquam moriemini. Deus affirmavit, mulier quasi ambigendo illud dicit, diabolus negavit; quae ergo dubitavit, ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. 4. De versutia diaboli, qui, ad facilius persuadendum, malum removit, et bonum in pollicitoui ad suam persuasionem pleniter suffulciendam, id est, ut malum quod intendebat libere persuaderet, et malum quod mulier timuit negando removit, et repromissionem addidit: et ut ejus persuasio citius reciperetur, promissionem duplicavit. Unam nempe comestionem suadens, duo in praemio proposuit similitudinem Dei, scientiamque boni et mali spon
Abbreviated transcription (Latin):
aĩal posse ꝑmissus ẽ. Nocẽdi i uoluntas
in ẽ cuiq a se.s potestas a deosdic aut̃
loquebatur di abłs ꝑserpͣntẽ ignorantẽ
sic̃ ꝑ inenerguminos. uel ꝑ phanaticos
loquit᷑. Serp̾ente i uelut organo ẽ usus
& signa qͥbꝰ suã monstraret uoluntatẽ.
Serpens gͣ nͦ u̾ba intelligebat. nͨ rõalis¬

Expanded text:
animal posse permissus est. Nocendi enim voluntas inest cuique a se, sed potestas a Deo. Sic autem loquebatur diabolus per serpentem ignorantem, sicut per energumenos vel fanaticos loquitur. Serpente enim velut organo est usus, et signa, quibus suam monstraret voluntatem. Serpens
Abbreviated transcription (Latin):
boli Locutꝰ ẽ aut̃ sic̃ asina balaam. s hoc
diabłicũ. illud angłicũ fuit. Boni a &
accepissȩ putauit.
De modo temptationie.
Stans corã femĩa hostis suꝑbꝰ ñ

Expanded text:
hoc diabolicum, illud angelicum fuit, boni enim et accepisse putavit. 3. De modo tentationis. stans coram femina hostis su
Abbreviated transcription (Latin):
Non dic̃ peccaui. Suꝑbia n habet confusi¬
onis deformitatẽ. ñ confessionis humili¬
tatem. Nec &̃ mulier ꝯfitetur pecc̾m: s
refert in alt̾m dicens. Serpens decep̃ me.
& comedi. in pari sexii. s pari fastu Eece
satione pecc̃i. & &̃ in esu ligni uetiti. s
disparem. & ĩ muliere multo maiorẽ.

Expanded text:
habet confusionis deformitatem, non confessionis humilitatem. Nec etiam mulier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce satione peccati, et etiam in esu ligni vetiti; sed disparem, et in muliere multo majorem,
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. ut ueniale c̾det ẽe cõmissũ. sed
dolo illo serpentino qͦ mulier seducta ẽ:
nullo mͦ arbit᷑r illum potuisse seduci.
Ex his dat᷑ intelligi. ꝙ mulier plus pec¬
cau̾it qͣm homo. in qͣ maioris tumoris

Expanded text:
potuit, ut veniale crederet esse commissum; sed dolo illo serpentino quo mulier seducta est, nullo modo arbitror illum potuisse seduci. Ex his datur intelligi quod mulier plus peccavit, in qua majoris tumoris
Abbreviated transcription (Latin):
licitatẽ. Item suꝑ illum locum. ds qͥs si¬
milis tͥ. qui ꝑuerse uult ẽẽ ut ds. ꝑu̾se
uult ẽẽ siłis deo. ut diabłs qͥ noluit sub
eo ẽẽ. & hõ qui uͥ seruus noluit teneri
p̃cepto. s uoluit. ut nullo sͥ d̾nante. ẽẽt

Expanded text:
licitatem. Idem super illum locum: Deus, quis similis tibi: Qui per se vult esse ut Deus, perverse vult esse similis Deo; ut diabolus, qui noluit sub eo esse; et homo, qui ut servus noluit teneri praecepto, sed voluit ut nullo sibi dominante esset
Abbreviated transcription (Latin):
te. industria. Et grauiꝰ ẽ infirmitate
peccare qͣm ignorantia. gͣuiꝰq industͥa
qͣm unfirmitate. Eua autẽ uidr exigno¬
rantia peccasse. qr seducta fuit. ad amu̾
ex industria. quia ñ fuit seductus ut apłs
tiam deliquerit. ꝙ putaũ uerũ eẽ quod
di abłs suadebat. ñ tñ in ħ qͥn nou̾it ilłd
dĩ ẽẽ mandatũ. & pecc̾m ẽẽ cont᷑ agere.
& ĩo excusari a pecc̃o ꝑignorantiam ñ
potuit. Id̾ ignorantia alia excusat.

Expanded text:
 infirmitate peccare quam ignorantia, graviusque industria quam infirmitate. Eva autem videtur ex ignorantia peccasse, quia seducta fuit. Adam vero ex industria, quia non fuit seductus, ut Apostiam deliquerit, quod putavit verum esse quod diabolus suadebat, non tamen in hoc quin noverit illud Dei esse mandatum, et peccatum esse contra agere. Et ideo excusari a peccato per ignorantiam non potuit. 9. Quod ignorantia alia excusat
Abbreviated transcription (Latin):
ambierit ẽẽ sic̃ ds̃. non t̃n ẽdidit id fieri
cognouit. & licet diuinitatis equalitatẽ
ꝯcupiu̾it. ñ tn ad eo exarsit. nec tanta
ẽ affectus ambitione. sic̃ mulier que
illud posse fieri putauit. & ideo magis
aliq̃ forte ambitionis subre moũ.s nõ

Expanded text:
ambierit esse sicut Deus, non tamen crediderit id fieri cognovit. Et licet divinitatis aequalitatem concupierit, non tamen adeo exarsit, nec tanta est affectus ambitione sicut mulier, quae illud fieri posse putavit, et ideo magis aliqua f
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste aĩadu̾ti pͥ. qͥs eo plus
peceau̾it adam .s. uł eua. Plus u uid̾r
peccasse mulier quȩ uoluit usur pare
diuinitatis equalitatẽ. & nimia p̾sũpti
alienatam relinquere. ne ꝑiret. arbit᷑¬
tus illud ẽẽ ueniale. non mortale delic¬

Expanded text:
manifeste animadverti potest quis eorum plus peccaverit, Adam vel Eva. Plus enim videtur peccasse mulier, quae voluit usurpare divinitatis aequalitatem, et nimia praesumptioalienatam relinquere, ne periret; arbitrans illud esse veniale non mortale delic
Abbreviated transcription (Latin):
hominem assũpsisse. udr debere dici.
nata. Pe ħ aut̃ aug̃ in libͦ defide ad pe¬
trum sic ait: Nat᷑a et̾na atq duũa ñ poᷤ¬
set temꝑalit̾ ꝯcipi. & nasci. ex nat᷑a hũa.¬
nͥ sũsceptionem scd̃m u̾itatis humane.
ueram temꝑałr ocept̾onẽ. & natiuit᷑a¬
tem ineffabilis in se diuinitas accepis¬
set. Sic ẽ ds̃ et̾nꝰ ueracit̾ scd̃m tempus.
& conceptus. & natꝰ ex uirgine. Ista aut̃¬
auctoritate uidr insinuari ꝙ nͣ diuia.
sit nata. & concepta. de uirgine. Sed
si diligñter notent᷑ uerba. potius de ꝑͣ
bet. De gemina xpisti natiuitate¬
UER qui bis natus est.
coet̾num. Idẽ q unigenitꝰ ds scd̾o na¬
tus est semel ex patre. semel ex mat᷑.
Natus est enim de pr̃e ds uerbum:
natus ẽ de matre uerbũ caro factuo.
Inus gͥ atq id̾e dĩ filius natꝰ ẽ ante
secula. & natꝰ inscło. & utͣq natiui

Expanded text:
hominem assumpsisse, videtur debere dici nata. De hoc August., in lib. de Fide ad Petrum sic ait: Natura aeterna atque divina non posset temporaliter concipi et nasci ex natura humanceptionem veritatis humanae, veram temporaliter conceptionem et nativitatem ineffabilis in se divinitas accepisset. Sic est Deus aeternus veraciter secundum tempus et conceptus et natus ex Virgine. Ista auctoritate videtur insinuari quod natura divina sit nata et concepta de Virgine. Sed si diligenter notentur verba, potius de perbet. 2. De gemina Christi nativitate, qua bis natus est. coaeternum. Idem quoque unigenitus Deus secundo natus est ex Patre semel ex matre semel. Natus est enim de Patre Dei Verbum; natus est de matre Verbum caro factum. Unus ergo atque idem Dei Filius natus est ante secula, et natus in
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta diu̾soꝵ sent̃ntias sup̃ põitã
absq assertione. & p̃iudicio tͣetaui
qͦstionem Uerumtam̃ nolo in re tãta
tamq ad cognoscendũ difficili putare
lectorem. istam sibi nr̃am debere suf
ficere disputationem.s legat ⁊ alia
melius forte consid̾ata atq tctata. &
ea que hic mouere possunt uigilan¬
cutiat. hoc firmit̾ tenens. ꝙ d̾s hõiẽ
assumpsit. homo ind̾m tͣnsiuit non
nature uersibilitate.s dĩ dignatiõe.
ut nec d̾s̃ mutaretur in humanam
subam assum̃do hoĩem. nec homo in
diuinam. glorificatꝰ in đm. qr muta¬
tio. ł uersibilitas nature diminutio¬
inquiri debet. utrũ de nͣ diui̾a
doncedndum sit ꝙ de uirgine sit na¬
ta sic̃ dicit᷑ in uͥgine incarnata set ui¬
detur utiq ñ debere dici nata de uͥgine
cum non sit nata de patre. que enĩ res
ñ ẽ de patre genita. non uidet᷑ de matͤ
nata. ne res aliqua filiatiõis nom̃ ħat
in hũanitate que illud ñ teneat in diui¬

Expanded text:
juxta diversorum sententias supra positam absque assertione et praejudicio tractatui quaestionem. Verumtamen nolo in re tanta tanquam ad dignoscendum difficili putare lectorem istam sibi nostram sufficere debere disputationem. Sed legamelius forte considerata atque tractata, et ea quae hic movere possunt, vigilcutiat; hoc firmiter tenens, quod Deus hominem assumpsit, homo in Deum transivit, non naturae versibilitate, sed Dei dignatione; ut nec Deus mutaretur in humanam substantiam assumendo hominem, nec homo in divinam glorificatus in Deum, quia mutatio vel versibilitas naturae diminutiodicta inquiri debet utrum de natura divina concedendum sit quod de Virgine sit nata, sicut dicitur in Virgine incarnata. Et videtur utique non debere dici nata de Virgine cum non sit nata de Patre. Quae enim res non est de Patre genita, non videtur de matre nata; ne res aliqua filiationis nomen habeat in humanitate, quae illud non teneat in divi
Abbreviated transcription (Latin):
tarum. Exorciste aut̃ ex gͥco in la¬
tinũ. adiurantes. ł inc̾pantes uocant᷑.
Inuocant enim suꝑ cathecuminos. & suꝑ
eos qui ħnt sp̃m inmundũ nom̃ d̾ni. ad¬
uirantes ꝑ eum ũ egrediat᷑ ab eis. Ad ex¬
orcistam ꝑtinet exorcismos memoriter
retinere. manꝰq suꝑ inerguminos. & ca¬
thecuminos in exorcitando imponere.
corde suo ꝗͣ expellit de corꝑe alieno. ne
medicina quam alii facit sibi ñ ꝓsit
& dicat᷑ ei medice cura teip̃m. Hi cũ
ordinantur accipiunt demanu ep̃i li¬

Expanded text:
tarum. Exorcistae autem ex Graeco in Latinum adjurantes vel increpantes vocantur. Invocant enim super catechumenos, et super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne meet dicatur ei: Medice, cura te ipsum, Isti cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi li
Abbreviated transcription (Latin):
nauit. Hic ordo a salomone uidr descndiᷤ¬
se qͥ qͦndã modr̃ exorerzandi inuenit qͦ
demones adiurati exobsessis corꝑibꝰ pelle¬
bantur. Nuic officio mancipati exorciste
in beelebub eicio demonia: filii uri .s. ex

Expanded text:
navit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur; huic officio mancipati exorcistaein Beelzebub ejicio daemonia, filii ve
Abbreviated transcription (Latin):
enun signũ ẽ quo signant᷑ in par¬
tem sortis minist̾ii diuini. Corona re¬
est. Uñ ministri eccłẽ reges eẽ debent. uͥ
se & alios regant. quibꝰ p̾etrus ait. Uos
estis genus electũ regale sac̾dotiũ. & c̃.
Sũmitas capitiᷤ desuꝑ nudat᷑. uͥ eoꝵ mẽs
ad qm lib̾a monstretur. que reuelata
facie głam di contempletur. Sũmitaᷤᷤ
enĩ capitas ẽ eminentia m̃tis. Denuda¬
tio capitis. ẽ reuelatio m̃tis. Clerieꝰ u se¬
cretoꝵ di ñ ignarus eẽ debet. Tondnt᷑
pullulantia doceant᷑ p̃cidnda. ne ad
onsure autem eccłasticȩ usus a nazare¬
is exortus uidr qui pͥꝰ cͥne seruato. deniq
obuiꝰate ꝯtinentiam cap̃ radebant. & ca¬
pillos in igne sacͥficii ponebant. Flinc
usus moleuit. ũ qͥ diuinis cultibꝰ manci¬
sume gladiũ acutũ & duc suꝑcaput
tuũ. & barbam. In actibꝰ &̃ apłoꝵ pͥscil

Expanded text:
enim signaculum est quo signantur in partem sortis ministerii divini. Corona reest. Unde ministri Ecclesiae reges esse debent, ut se et alios regant; quibus Petrus ait, 1, 2: Vos estis genus electum, regale sacerdotium, etc. Summitas capitis desuper nudatur, ut eorum mens ad Dominum libera monstretur, quae revelata facie gloriam Dei contempletur. Summitas enim capitis est eminentia mentis. Denudatio capitis est revelatio mentis. Clericus enim secretorum Dei non ignarus esse debet. Tondentur pullulantia doceantur praecidenda, ne ad Tonsurae autem ecclesiasticae usus a Nazareis exortus videtur, qui prius crine servato, deinde ob vitae continentiam caput radebant, et capillos in igne sacrificii ponebant. Hinc usus inolevit, ut qui divinis cultibus mancisume gladium acutum, et duc super caput tuum et barbam. In Actibus etiam apostol
Abbreviated transcription (Latin):
psalmiste a psalmis cauendis uocati¬
st̃. Illi u p̃dicant ppłis. qͥd seqͣnt᷑. lsti ca¬
nunt ut exutent ad ꝯpunctionẽ aĩos
audientiũ. licet qͥdam lectores ita
miseranter ꝓnuntiẽt ũ qͣsdam ad luc
qr tam erit clara eoꝵ uox. ut &̃ longe
positoꝵ aures adimpleat. Ad lectorẽ
autem ꝑtine. ⁊ lectiones ꝓnuntiare
& ea quȩ ꝓpħe uaticinauerunt ppłis p̾di¬
care. ut iam ex offo̾ legat in eccła ꝓpħias

Expanded text:
psalmistae a psalmis canendis vocati. Illi praedicant populis quid sequantur. Isti canunt ut excitant ad compunctiones animos audientium. Licet et quidam lectores ita miseranter pronuntient, ut quosdam ad luct tam erit clara eorum vox, ut etiam longe positorum aures adimpleat. Ad lectorem autem pertinet lectiones pronuntiare, et ea quae prophetae vaticinaverunt, populis praedicare, ut jam ex off
Abbreviated transcription (Latin):
sciat. distincte legat. ne ꝯfusione platõiᷤ
intelłm auditoribꝰ auferat. Attendat
qͥd indicatiue. qͥd int̾rogatiue. sit legñ¬
dum. uͥ sit in orõe facienda distinctio.
ec enim male seruata intelłm turbant¬
& alios ad risum ꝓuocant. auribꝰ & cor¬
di osulere debet uox lectoris. Noc offin¬

Expanded text:
sciat, distincte legat, ne confusione prolationis intellectum auditoribus auferat. Attendat quid indicative, quid interrogative sit legendum, ubi sit in oratione facienda distinctio. Haec enim male servata intellectum turbant, et alios ad risum provocant. Auribus et cordi consulere debet vox lectoris. Hoc offic
Abbreviated transcription (Latin):
extraq custodiunt. atq int̾ bonos⁊ ma¬
los ħntes iudiciũ. dignos recipiunt. in¬
dignos autem respuũt. Uñ & eis cum
ordinantur claues eccłe dantur ab ep̃o.
dituri. ꝓ rebꝰ que clauibꝰ istis recludunt᷑.
Noc officiũ dns in sua ꝑsona suscepit
qnͣ flagello de funicłis facto uendntes.
& ementes. de tempso eiecit. Ipse enim¬

Expanded text:
stodiunt, atque inter bonos et malos habentes judicium, dignos recipiunt, indignos respuunt. Unde et eis, cum ordinantur, claves Ecclesiae dantur ab episcodituri pro rebus quae clavibus istis recluduntur. Hoc officium Dominus in sua persona suscepit, quando, flagello de funiculis facto, vendentes et ementes e
Abbreviated transcription (Latin):
malur. Igitur si hanc maledietionẽ
uitare uolumꝰ. nullatenꝰ dic̃e debemus
bonum ẽẽ malum. & econuerso Hoc
aut̃ aug̃ in eod̃ libꝰ det̾minat dicñs. id
ꝙ dictum ẽ in ꝓpħia intelligñd̾ ẽ de
ip̃is rebꝰ quibꝰ hoĩes mali sũt. ñ de hõibꝰ.¬

Expanded text:
m! Igitur si hanc maledictionem vitare volumus, nullatenus dicere debemus bonum esse malum, et e converso. Hoc autem August., in eodem lib. determinat, dicens: Id quod dictum est in prophetia, intelligendum est de ipsis rebus quib
Abbreviated transcription (Latin):
corrũptio. quam boni ext̾minatio Ex
bonis gͥ mala orta sũt. & nͥ in bonis ñ
sunt. Nec fuit ꝓrsus. uñ oriretur ulla
mali natura nisi exangłis. & hõis nat᷑a
bona. uñ pͥmitꝰ orta ẽ uoluntas mala.
ł ꝑilogum facit ad alia tnsiturus.
xhis aꝑitur

Expanded text:
corruptio quam boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta sunt, et nisi in bonis non sunt; nec fuit prorsus unde oritur ulla mali natura, nisi ex angeli et hominis natura bona, unde primitus orta est voluntas mala. 7. Epilogum facit ad alia transiturus. Ex his
Abbreviated transcription (Latin):
que mala & bona uocantur illa dia¬
lecticoꝵ regła defic̃. qua dnt nulli rei
duosimul in ẽẽ cont᷑ria. Nullus enĩ potꝰ.
t᷑riis. ut in una re simul ẽẽ possunt.
Cum aut̃bona & mala nullus ambi¬
gat ẽẽ contͣria. ñ solum simul ẽẽ p̾sũt.
s mala oĩo sine bonis. & nͥ in bonis ẽẽ
ñ possunt. Et ħ duo otraria. ita simul
sunt. ut si bonũ ñ eẽt. in qͦ eẽt ꝓrsus¬

Expanded text:
e mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer sireperitur, ut in una re simul esse non possint. Cum autem bona et mala nullus ambigat esse contraria, sed mala omnino sine bonis et nisi in bonis esse non possunt. Et haec duo contraria ita simul sunt, ut si bonum non esset in quo ess
Abbreviated transcription (Latin):
um uerbo simplicitatẽ nonueritatis ip̃t
absołone susciꝑent. aliter int̾p̃tantes
qͣm dictoꝵ uirtus ex postularet deintel¬
ligentia enim ħesis. ñ descͥptura ẽ. ⁊ sens
non sermo fit cͥmen. Ide in .uiii. intelli¬
gentie sensus in cͥmine est leroñ suꝑ osee¬
d̾icit. ꝙ ex uerbis inordinate platis. in

Expanded text:
rum simplicitatem, non veritatis ipsius absolutionem susceperunt, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis non de Scriptura est; et sensus, non sermo, fit crimen. Idem in lib. 8: Intelligentiae sensus in crimine est. Hieron. dicit quod ex verbis inord