comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te res ualde admirabilis contigit: qr moles ipsa quã conabant᷑
euellere. subito ab eisdẽ laborantib euulsa. ne speluncȩ mar¬
gienseecidit. Quod ad iussũ oñ potentiᷤ di angłico ministens
actũ uitellegit. qui duuna ꝓuidentia disponi om̃ia fidelt̃ q
dit. Hic cum prius in eoden monte se contulit. necdũ elaus
specu habitans. catena sibi ferrea pedẽ ligauit. eãq saao en
parte altera ad fiaxitꝰ nc ei ultra liceret ꝓꝰ gredi. quã catene
xp̃i. Ad quã uocem martinꝰ ꝓtinus eandẽ compedẽ soluitꝰ
s nunquã postmodũ solitũ tetendit pedẽ ult̾ locũ. quo hiuno
tendere ligatũ consueuerat. atq in tantose spacio sine ea¬
tena cohertuit. in quanto & antea ligatus mansit. Qui dũ se
post modũ in eiusdẽ loci specu conclusissa. cepit etiã discipbs
habere. Qui ab eiꝰ specu seorsũ habitantes. adusũ uitȩ aquã

Expanded text:
te res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur te res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa, ne speluncae Margiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit etiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam
Abbreviated transcription (Latin):
habitabat᷑. magna desuꝑ rupis eminebat. Quȩ cũ ex parte
exigua monti uideret᷑ ad fixa: martina cellȩ p̃minens.
casum suũ eo tidie & illuᷤꝰ interitũ ruitura minabat᷑. Ad hunc
mercator illius illustriꝰᷤuiri armentarii nepos. cũ rusticorũ¬
magna multitudine ueniens. p̃cabat᷑ ut uir dĩ de specu eodẽ
dignaret᷑ exire: quatenꝰ ipse ruiturã rupem ex monte potu¬
ise euellere. atq inspecu suo di famulus iã securuꝰ habita¬
ret. Qumq hoc uir di nequaquã ad quiesceret. ei qͦd possa
ut faceret p̃cepit. & ipse incellȩ suȩ remotiori parte se con¬
tulit: sea tam̃ moles rueret. dubium ñ erat. qͦd simul & specũ
destruerets & martinũ necaret. Itaq dũ ea quȩ uenerat
multitudo conaret᷑. si poss& sine periculo uiri di ingenꝰ illud
qđ desuꝑ incubuerat saxũ leuare. cunctiᷤᷤ uidentib repen¬

Expanded text:
a desuper rupes eminebat, quae cum ex parte a desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se parte contulit. Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repen
Abbreviated transcription (Latin):
ut ex mortiᷤᷤ eius sententia daret᷑ intellegi : qr ualde om̃ĩpo¬
tenti dõ displicuit. qͦd eiꝰ famulũ ausu imꝓbo contristauit.
Uio qͦq tempr dũ multi ad hunc religiosa deuotione concur¬
rerent. atq arta eẽt semita quȩ in deuexo montiᷤᷤ latere ad
eiꝰ cellulã ꝓperantes ducebat : puer paruuluᷤ in caute gradienꝰ
axodẽ monte ceridit. & usq adualẽ corrut. ue suabe nonte
eoden sitor qu asi in ꝓpfundo conspiett᷑. In loco appe cqũe tanta
mors usse altitua uis e ereuit: ut arbusta ingentia que crciãẽ
quesitũ est sicubi corpꝰ lapsi pueri potiusse inuenari. deans
eni aliua nͥ eatinctũ crederet: quiꝰ uł corpꝰ adterrã integiũ
ꝑuenuisse suspicaret᷑ : dũ inter positis ubiq scopulis in partib
aiscerpi potiis e : s requisitus puer in ualle. inuentus est
ñ solum uuuus s etiã in columis. Tunc cunetiꝰ patent̃ inno¬
tiutt qͣd ideo ledi ñ potuit: qr hunc in casu suo martim oratio

Expanded text:
 ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit. Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio
Abbreviated transcription (Latin):
ut orbatꝰ rusticus aspexit. clamare cȩpit. Redde filiũ meũ.
redde filiũ meũ. Uiraut̃ dñi in hac uoce substitit dicenᷤᷤ. Mũqͥd¬
tͥ ego. filiũ tuũ abstuli : iui ille respondit. Mortuus ẽ. ueni
resuseita eũ. Quod mox ut dĩ famulus audiuit. ualde contristatꝰ
Quid nob onera uultis imponere. quȩ ñ possumꝰ portare:
At ille quẽ cogebat dolor. in sua peticione ꝑstitit: iurans quod

Expanded text:
ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus Quid nobis onera vultis imponere, quae non possumus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod
Abbreviated transcription (Latin):
xi. qr hi qͥ om̃i potenti dõ famibariuᷤ seruiunt. aliqͣndo mira
facere etiã ex potestate possunt. Qui enĩ ferocitatẽ gothi t̃ri.¬
bilis sedens rep̃ssit. lora uͦ nodosq ligature que innocentiᷤᷤ bra-¬
chia adstrinxerant oculo dissoluit: ipsa miraculi cęle ritate
indicat. qr ex potestate acceꝑat habere qͦd fecit. Rursũ qͦq
quale quantũq miraculũ orando ualuit obtinere. subiungã.
Quadã die. cum frib ad agri oꝑa fuerat egressus quidã uͦ rustics
defuncti filii corpꝰ inulnis ferens orbitatis luctu estuans ad mo¬
nasteriũ uenit. beneilictũ patrem quesiuit. Qui cũ dictũ ess&
qr isdẽ pater cũ fr̃ib in agro moraret᷑. ꝓtinꝰ ante monasterii
ianuã corpꝰ extincti filii ꝓiecit: & dolore turbatꝰ. ad inueni¬
endũ uenerabilẽ patrem sese concitus in cursũ dedit. Eadem
uͦ hora. uir di ab agri oꝑe iã cum fr̃ĩb reuertebat᷑. Quẽ mox

Expanded text:
xi: quia hi qui omnipotenti Deo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtinere, subjungam.Quodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox
Abbreviated transcription (Latin):
pit psal modie leniuᷤ audiri: quousq & euisđe psalmodiȩ sonits
& odoriᷤ suauitas elongata finiret᷑. Nonm̃iꝗ̃ uͦ in consola¬
tione egredientiᷤᷤ anime. ipse apparere sola. auetor ac retribu¬
tor ute. Unde & hoc qͦđ de tarsilla amita mea.: in omelis eigh
dixisse me recolo replicabo. Quȩ cũ int̾ dua alias sorores suas
uirtute continuȩ orationiꝰᷤ. grauitate uitȩ. singularitate ab

Expanded text:
pit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergotione egredientis animae ipse apparere solet auctor ac retributor vitae. Unde et hoc quod de Tharsilla amita mea in Homiliis Evangelii dixisse me recolo replicabo; quae inter duas alias sorores suas virtute continuae orationis, gravitate vitae, singularitate ab
Abbreviated transcription (Latin):
ella eadẽ dicer& uolo. ab ea mandatũ ꝓtinꝰ accepit: ut nichil
ultra leue & puerile ager&. arisu & iocis abstineret: scienꝰ ꝑom̃ia
qđ int̃ easdem uirgines quaᷤ uiderat. ad eiꝰ obsequiũ die tricesi¬
mo uenir&. Quib uisis. in cunctis suiꝰ morib puella mutata
ẽ. omẽmq a se leuitatẽ pueriliᷤᷤuite: magna grauitatis det̾sit
manu. Gumq eam parentes eiꝰ mutatã ẽẽ mirarent᷑ : requisita
rem retulit. qͥd sibi beata di genitria iusserat. uł quadie itura
correpta ẽ. Die aut̃ tricesimo. cũ hora eiꝰ exitus ꝓpͥn quass&.
eandẽ dĩ genitricẽ. cum puelliᷤᷤ quas ꝑuisionẽ uiderat. adse ue¬
nire conspexit. Qui se etiã uocanti respondere cȩpit: & dep̃s¬
sis reuerent̃ oculiᷤᷤ aꝑta uoce clamare. Ecce dña uenio: ecce do¬
mina uenio. In quaetiã uoce sp̃m reddidit sexuirgineo cor¬
porẜhabitatura cũ sc̃ĩs uirginib exiuit. Cum humanũ

Expanded text:
ella eadem diceret, Volo, ab ea protinus mandatum accepit, ut nihil ella eadem diceret, Volo, ab ea protinus mandatum accepit, ut nihil ultra leve et puellare ageret, et a risu et jocis abstineret, sciens per omnia  inter easdem uirgines quas uiderat ad eius obsequium die tricesimo ueniret. Quibuest, omnemque a se levitatem puellaris vitae magnae gravitatis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura utem trigesimo cum hora ejus exitus propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domina, venio, ecce, Domina, venio. In qua etiam voce spiritum reddidit, et ex virgineo corpore, habitatura cum sanctis virginibus exivit. PETR. Cum humanum
Abbreviated transcription (Latin):
recedite iħc uenit. Dumq in eũ intenderet quẽ uidebat:
sc̃a illa anima est eg̃ssa acorpore. Tantaq subito fraglantia
miri odoriᷤᷤ asꝑsa est. ut ipsa qͦq suauitas cunctiꝰ ostenderet :¬
illic auctorẽ suauitatis uenisse. Cumq corpꝰ eius ex more mor¬
tuoꝵ ad lauandũ essa nudatũ: longe orationiꝰ usu. incubitis
eiꝰ & genib cameloꝵ more. inuenta est obdurata cutiꝰ excreuis.¬
se: Et quid uiuen euis sp̃c semꝑ egerit. caro mortua testabatur.
Sẽ neq hoc sileo. quod p̃dictus probuᷤᷤ dĩ famulus. de sorore sua mu-¬
sa nomine. puella parua narrare c̃sueuit dicenᷤᷤ: qđ quadã nocte.
ei ꝑuisionẽ sc̃a dĩ genitrix uirgo maria apparuit : coȩuaᷤ ei in al¬
bis uestib puellas ostendit. Quib cũ illa admisceri appeteret.
s sese eiꝰᷤ ĩungere ñ auder&: beatȩ mariȩ semꝑ uirginiꝰ ẽ uoce re-¬
quist̾ta. an uella. cũ eis ẽẽ: atq in eiꝰ obsequio uiuere. Qui cũ pu-¬

Expanded text:
nit. Cumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima a carne soluta est; tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 1643 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus, camelorum more, inventa est obdurata cutis excrevisse, et quid vivens ejus spiritus semper egerit, caro mortua testabatur.Sed neque hoc sileo quod praedictus Probus Dei famulus de sorore sua, nomine Musa, puella parva, narrare consuevit, dicens, quod quadam nocte ei per visionem sancta Dei genitrix semper virgo Maria apparuit, atque coaevas ei in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beatae Mariae virginis voce requisita est an velit cum eis esse atque in ejus obsequio vivere. Cui cum pu
Abbreviated transcription (Latin):
nutant. & tribulor. Et ille. dixit ei. Tu sede in
cella tua. & cogitationes iterũ ueniunt. Quem¬
admodũ enim si asina alligata sit. & pullus eiꝰ gesti
at & currat huc atq illuc. semꝑ aut̃ ad matrem
suã reuertit᷑ ubicũq illa ierit : ita erunt & cogi¬
tationes euis qͥ ꝓpt̃̾ dm̃ tolerabilit̾ in cella sua re¬
sidet.: Quia & si ad modicũ nutant. sed iterũ reuer¬
pore temptationis : quia si deserueris. qͦcũq ꝑrexe¬
ris ante te inuenies qđ fugiebas. Sed patiens esto
tempore recedas. ne discessio tua aliis scandalũ fa.¬
ciat: ne forte aliis qui circa locũ ipsũ habitant. tri¬
bulationẽ ingerat discessio tua. Erat̃ quidam
dum sollicitaret᷑ a cogitationibꝰ ꝓpriis. ut exiret
a monasterio: indicauit hoc abbati. Ille aut̃ dixit.
dimitte: cogitet qđ uult. tantũ ne eicias de cella
corpus tuũ.

Expanded text:
nutant, et tribulor. Et ille dixit: Tu sede in cella tua, et cogitationes iterum veniunt; sicut enim si asina ligata sit, pullus ejus vagatur et currit huc atque illuc, semper autem ad matrem suam revertitur, ubicunque ierit; ita erunt et cogitationes ejus qui propter Deum tolerabiliter in cella sua resederit; quia etsi ad modicum nutant, sed iterum reverpore tentationis; quia si deserueris, quocunque perrexeris, ante te invenies quod fugiebas; sed patiens esto ne discessio tua aliis scandalum faciat, et ne forte aliis qui circa locum ipsum habitant tribulationem ingerat discessio tua. 33. dum sollicitaretur a cogitationibus propriis, ut exiret a monasterio, indicavit hoc ipsum abbati. Ille autem dixit: dimitte; cogitet quantum vult, tantum ne ejicias de cella tua corpus tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
ridam e& seniorib factꝰ est infirmꝰ. & ꝑ multos dies non poterat
escam ullam percipere. Compulit aut̃ eum discipłs suus. dicens.
culũ parũ habens mel. & aliũ uas simile habens oleũ de lini
semine eaxpressum &erat fȩtidũ: & in re nulla alia ꝓficiebat. nͥ
forte in lucerna. Et deceptꝰ fr̃. misit in escam senis de illo. speranꝰ
qͥa mel misiss&. Cum aut̃ gustass& sene&. nichil loquutꝰ est
s tacens comedit. Tercia aut̃ uice cũ ei dar&. dix̃ illi. Non possũ
comedere fili. Ille aut̃ tanquã eum uolens ad orare. diã. Eece
abba bona st̃. & ego comedo e& ipsis. Et postquã gustauit. & sensit
rem quã fecerat: cecidit infaciẽ dicens. Ue mͥ abba qͥa occidi te. &
tu istu peccatũ posiusti super me qͥa ñ es loquitꝰ. Dix̃ ei senex.
Fili ne contristeris propt̃ hõc. Si enĩ uoluiss& ds ut mel comede

Expanded text:
idam ex senioribus factus est infirmus, et per multos dies non poterat escam ullam percipere. Compulit autem eum discipulus suus, dicens: culum parvum habens mel, et aliud vas simile habens oleum de lini semine expressum, et erat fetidum, et in re nulla alia proficiebat, nisi forte in lucerna: et deceptus frater misit in escam senis de illo, sperans quia mel misisset; cum autem gustasset senex, nihil locutus est, sed tacens comedit: tertia vero vice cum ei daret, dixit ei: Non possum comedere, fili. Ille vero tanquam volens adhortari eum, dixit: Ecce, abba, bona sunt, et ego comedo ex ipsis; et postquam gustavit, et sensit rem quam fecerat, cecidit in faciem, dicens: Vae mihi, abbas, quoniam occidi te! istud peccatum posuisti super me, quia locutus non es. Dicit ei senex: Non contristeris, fili, propter hoc; si enim voluisset Deus ut bonum com
Abbreviated transcription (Latin):
tione. & ñ accipiunt grãm sicut antiqͥ: Dicit ei senea. Quia tunc karitas
erat. & unusqiusq pacimũ suum trahebat sursum. Nunc aut̃ refrigescente
caritate. unusquasq patmũ suũ deorsum trahit. & propterea grãm ñ merem᷑

Expanded text:
et non accipiunt gratiam sicut antiqui ? Dicit ei senex: Quia tunc charitas erat, et unusquisque proximum suum trahebat sursum; nunc autem refrigescente charitate, unusquisque proximum suum deorsum trahit, et propterea gratiam non meremur
Abbreviated transcription (Latin):
tos sarraceni late ꝑ heremũ discurrentes reppere¬
runt : & irruentes super eos de heremo eiecerunt.
atq ligantes eos pedibus suspender̃: multisq inui-¬
riis affectos. ad extremũ focũ subt̃ eos de amarissi¬
mis herbis congesser̃ : ubi in credibilit̾ cruciati. lu¬
mina oculorũ ex amaritudine fumi amiserunt.
Et post ꝙͣ multis torm̃tis eos adflixer̃. semiuiuos di-
miser̃. Ea quibꝰ unũ nouimus in quoda loco pluri-¬
mo postea superuirisse tẽpore: ceteri uͦ ubi nam
fuerint deuoluti. prenitꝰ ignoramus.

Expanded text:
tos Sarraceni late per eremum discurrentes reperetos Sarraceni late per eremum discurrentes repererunt, et irruentes supra eos de eremo ejecerunt, atque ligantes eos pedibus suspenderunt, multisque injuriis afflictos ad extremum focum subtus eos de herbis amarissimis congesserunt, ubi incredibiliter cruciati, lumen oculorum ex amaritudine fumi amiserunt. Et postquam multis tormentis eos afflixerunt, semivivos eos dimiserunt; ex quibus unum novimus in quodam loco plurimo postea supervixisse tempore, caeteri vero ubinam fuerint devoluti penitus ignoramus.
Abbreviated transcription (Latin):
quã e&reuntes mane ac discurrentes ꝑ diuersas herbas
collegebant ros. qͥ affluentissime ibi cadit:  inde tan¬
tũmͦ bibebant. Cũq ut diximus in unũ conuenireq̃
locũ. agentes dño gr̃as sumebant cẏbũ. Post refecti¬
onẽ uͦ. usq ad uesꝑum: sedentes meditabant᷑ de scrip¬
turis scĩs. Non enim discurrebat int̾ eos secularis fabu¬
la. non scłi cura. ñ actio terrenarũ rerũ: sed solum mͦ
collatio sꝑitalis. regni cęlestis desiderabilis cõmemora¬
tio. futura beatitudo gła iustorũ. pęna reꝓborũ:
tant᷑. It ex cõmemorantes. suspirabant ea imo pecto¬
re & flebant uberrime. Cũq ꝑ totã noctẽ uigiles ꝑ¬
manerent. celebrantes dño laudes: die dñico honꝰ
nona. loquendi secũ & uidendi se. t̾minos capieban
Redi bat unusquisq ad cellulã suã. in qua solus soli
dõ diebꝰ noctibꝰq uacabat. In his igit᷑ studiis eos posi¬

Expanded text:
quam exeuntes mane, ac discurrentes per diversas herbas quam exeuntes mane, ac discurrentes per diversas herbas colligentes rorem, qui affluentissime ibi cadit, et inde tantummodo bibebant. Cumque ut diximus in unum convenirent locum, agentes Deo gratias sumebant cibum. Post refectionem vero usque ad vesperam sedentes meditabantur de Scripturis sanctis. Non enim discurrebat inter eos saecularis fabula, non cura saeculi, non actio terrenarum rerum, sed solummodo collatio spiritalis, regni coelestis desiderabilis commemoratio, futura beatitudo, gloria justorum, poena peccatorum, . Haec commemorantes suspirabant ex imo pectore, et flebant uberrime. Cumque per totam noctem pervigiles manerent celebrantes Domino laudes: die Dominico, hora nona, loquendi secum et videndi se terminum capiebant. Redibat enim unusquisque ad cellam suam, in qua solus soli Dei diebus ac noctibus vacabat. In his igitur studiis eos posi
Abbreviated transcription (Latin):
habitabant: cellulis quidẽ haut longe a se diui.¬
sis. sed uinculo caritatis conexi. Quorũ unꝰ uoca¬
bat᷑ petrus : scd̾s stephanꝰ. terciꝰ lobannes. quartꝰ
lorgius. quintꝰ theodorꝰ. sextꝰ felix. septimꝰ laurꝰ.
Hi ergo in sterili ac uastissima solitudine. & pene
hominibꝰ inhabitabili cõmorantes : semel sibi in sep.¬
timana uidendo se p̃bebant. Sabbatorũ namq
die. hora diei nona. conueniebant singuli de suis
locis ad locũ sibi condictũ : deferentes unusqͥsq
si quid inuenire poterant. & unus quidẽ defe¬
rebat nuces. alius lactarones: alius dactilos. aliꝰ
ficus: alius herbas usibiles. id est lapsaniũ. paste¬
naces: scariuitas. & petrisilo. lste quippe erat. ꝑpe-¬
tuus eorũ uictꝰ. Panẽ namq & oleũ. uel potum.
extra usum habebant. Tantũ mͦ supra dictis herbis s ponts
sustent abant᷑. Uestim̃tũ eis palma solũmꝰ prebebat. aqua
in illis locis minime inuenebat᷑. Neq enĩ alit̃ potabant

Expanded text:
se divisis, sed ipsi vinculo charitatis connexi: quorum unus vocabatur Petrus, alius Stephanus, tertius Joannes, quartus Georgius, quintus Theodorus, sextus Felix, septimus Laurus. Hic ergo in sterili ac vastissima solitudine, et pene hominibus in habitabili commorantes, semel sibi in septimana videndos se praebebant. Sabbatorum namque die, hora diei nona conveniebant singuli de locis suis ad locum sibi condictum, deferentes unusquisque, si quid invenire poterat. Et unus quidem deferebat nuces, alius lactorones, alius dactylos, alius ficus, alius herbas visibiles, id est, lapsanum, pastinacas, caricas et petroselinum. Iste quippe erat praecipuus eorum victus: panem namque et oleum vel potum extra usum habebant. Tantummodo enim supradictis herbis et pomis sustentabantur. Vestimentum eis palma solummodo praebebat, aqua in illis locis minime inveniebatur. Neque enim aliter potabantur
Abbreviated transcription (Latin):
UADÃ DIE MAUIS QUORUNDAM
etulariũ tumultib depressus. quib
sius negociis plerũq cogim᷑ soluere.
etiã qđ nos certũ est ñ debere. secre¬
tũ locũ petii amicũ meroris. ubi
dm̃t qđ demea mͥ occupatione displicebat se patent̃
ostenderet: & cuncta quȩ infligere dolorẽ consueuerant
congesta ante oculos licent̃ uenirent. Ibi itaq cũ afflctꝰ
ualde & diu tacitus sederem. dilectissimꝰ filius meus Retri
diaconus ad fuit. mͥ aprimeuo iuuentutis flore in ami¬
citus familiarit̾ adstrictꝰ atq ad sacri uerbi indagati¬
onẽ socius. Qui graui excoqui cordis languore me in¬
tuens. ait. Num quid nã noui aliquid accidit. qͦd pluste
solito meror tenet Cui inquã. Meror ꝓetre quẽ

Expanded text:
uadam die nimiis quorumdam saecularium tumultibus depressus, quibus in suis negotiis plerumque cogimur solvere etiam quod nos certum est non debere, secretum locum petii amicum moeroris, ubi omne quod de mea mihi occupatione displicebat, se patenter ostenderet, et cuncta quae infligere dolorem consueverant, congesta ante oculos licenter venirent. Ibi itaque cum afflictus valde et diu tacitus sederem, dilectissimus filius meus Petrus diaconus adfuit, mihi a primaevo juventutis flore amicitiis familiariter obstrictus, atque ad sacri verbi indagationem socius. Qui gravi excoqui cordis languore me intuens, ait: Nunquidnam novi tibi aliquid accidit, quod plus te solito moeror tenet? Cui, inquam: Moeror, Petre, quem
Abbreviated transcription (Latin):
petri apłi ȩccłam uenisset. equi eiꝰ pes lapsus ẽ. qui cũ eo corruit.
& eiꝰ mox coxa fracta ẽ. ita ut induab partib os eẽt diuisum.
Iunc leuatꝰ inmanib reductꝰ ad hospiciũ est. Qui festinꝰ misit. &
pueros quos p̃miserat redux̃. & uiro uenerabili fortunato man-¬
dauit dicens. Rogo te pat̃. mite adme diaconẽ tuũ. Cuiꝰ diaconꝰ
dũ adiacentẽ ueniset. pueros quos redditurũ se ep̃o om̃i mͦ ne

Expanded text:
Petri apostoli ecclesiam venisset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, Petri apostoli ecclesiam venisset, equo ejus pes lapsus est; qui cum eo corruit, et ejus coxa mox fracta est, ita ut in duabus partibus os esset divisum. Tunc levatus in manibus, reductus est ad hospitium. Qui festinus misit, et pueros quos praemiserat reduxit, et viro venerabili Fortunato mandavit, dicens: Rogo te, Pater, mitte ad me diaconum tuum. Cujus diaconus dum ad jacentem venisset, pueros quos redditurum se episcopo omnino ne
Abbreviated transcription (Latin):
t̾inã ciuitatẽ uenerunt. qͥ ad partes rauennȩ ꝓperabant: sed duoꝰ
paruos pueros depossessione abstulerant. quę possessio p̃fatę tu-
dertine ciuitati subiacebat. Etoc cũ uiro sc̃issimo fortimato nunci¬
atũ fuisset. ꝓtinꝰ misit: atq eosdẽ gothos ad se uocari fecit. Quoᷤᷤ
blando sermone alloquens. eoꝵ pͥus studuit asperitatẽ placare.
ac post intulit dicens. Quale uultis p̃ciũ dabo & puerulos quos
blande minatꝰ ẽ dicens. Contristas me. & ñ audis patrẽ tuũ. Noli me
c̃tristare. ne ñ expediat Sedisdẽ gothus incordis sui feritate
ꝑ manens. negando discessit. Die uͦ altera digressurus. rursũ ade¬
uerba despex : atq ad hospiciũ reuersus. eosdẽ puerulos dequib
agebat᷑. equis suꝑ impositos cũ suis hominib p̃misit. ipse uͦ satim
ascendens equũ subsecutꝰ ẽ. Cumq in eandẽ ciuitatẽ ante beati

Expanded text:
tinam civitatem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant, et duos tinam civitatem venerunt, qui ad partes Ravennae properabant, et duos parvos puerulos de possessione abstucivitati subjacebat. Hoc cum viro sanctissimo Fortunato nuntiatum fuisset, protinus misit, atque eosdem Gothos ad se evocari fecit. Quos blando sermone alloquens, eorum prius studuit asperitatem placare, ac post intulit, dicens: Quale vultis pretium dabo, et puerulos quos blande minatus est, dicens: Contristas me, fili, et non audis patrem tuum: noli me contristare, ne non expediat tibi. Sed idem Gothus in cordis sui feritate permanens, negando discessit. Die vero altera digressurus, rursus ad everba despexit, atque ad hospitium reversus, eosdem pueros de quibus agebatur, equis superimpositos cum 200 suis hominibus praemisit. Ipse vero statim ascendens equum subsecutus est. Cumque in eadem civitate ante beati
Abbreviated transcription (Latin):
inp̃cib nedespiceret᷑ eiꝰ oblatio ꝑ seueraret : sc̃s uir mediã duarũ
partiũ uiã tenens. & petitionẽ militis audiuit.: & munꝰ suscipere
ꝑpexibita uirtute recusauit. Prius namq dignũ p̃ciũ p̃but. & post
equũ qͥ sibi offerebat᷑ accepit: qr enĩ si ñ susciperet: eũ contristari
ẽspexerat. R aritate cogente emit : qđ necessariũ non habebat.
agnoin. Quidã namq ad me deductus ẽ senex pauꝑ atq ut imͥ
senũ collocutio esse semꝑ amabilis solet. studiose hunc unde esset in¬
quisiui: qͥ se detudertina ciuitate esse respondit. Cui inquã. Queso
ipse sub iunxi. Dic rogo siqua illius miracula cognouisti: & deside-¬
ranti mͥ qualis uir fuerit in notesce. Qui ait. homo ille. longȩ fuit p̾stantior
abistis hominib. quos uidemꝰ mͦ. Nã quicqͥd ab omĩpotente dõ petit.
ad p̃sens animo occurrit. Quadã namq die. gothi iuxta tuder¬

Expanded text:
in precibus, ne despiceretur ejus oblatio, perseveraret, sanctus vir mediam duarum in precibus, ne despiceretur ejus oblatio, perseveraret, sanctus vir mediam duarum partium viam tenens, et petitionem militis audivit, et munus recipere pro exhibita virtute recusavit; prius namque dignum pretium praebuit, et postea equum qui sibi offerebatur accepit. Quia enim si non susciperet, eum contristari conspexerat, charitate cogente emit quod necessarium non habebat. agnovi. Quidam namque ad me deductus est senex pauper; atque ut mihi senum collocutio esse semper amabilis solet, studiose hunc unde esset inquisivi, qui se esse de Tudertina civitate respondit. Cui inquam: Quaesoipse subjunxi: Dic, rogo, si qua illius miracula nosti, et desideranti mihi qualis vir fuerit innotesce. Qui ait: Homo ille longe fuit ab istis hominibus quos videmus modo. Nam quidquid ab omnipotenti Deo petiit, ad praesens animo occurrit. Quadam namque die Gothi juxta Tuder
Abbreviated transcription (Latin):
tempr̃. dũ oculorũ quidã lum̃ amisisset : ad scm̃ uirũ deduc¬
tus. intercesionis eiꝰ opẽ petut & impetrauit. Nã cũ iuir dĩ
oratione facta. eiꝰ eculis signũ crucis impͥmeret : ab eis ꝓtinus
luce reddita. nox cecita ͥ abscessit. Preterea ȩquus cuiusdã
militis in rabiẽ fuerat uersus ita ut a multis uix tenem possit :
sed quoscumq inuadere potuisset. eorũ menbra morsis dila¬
maret. Tunc ut cũła multis ligatꝰ. aduirũ dĩ deductꝰ e. Qui
mox eiꝰ capiti extensa mani signũ crucis edidit. cimetamq
eius rabiẽ in mansuetudinẽ mutauit. ita ut mitior post exister&.
quã ante illã uesaniã fuisset. Tunc isdẽ miles. ȩquũ suũ quẽ celer¬
rimo miraculi imperio. a sua uesania uidit inmutatũ: eidẽ scõ
uiro decreuit offerendũ. Quẽ cũ ille suscipere renueret. ipse uͦ

Expanded text:
tempore, cum oculorum quidam lumen amisisset, ad hunc deductempore, cum oculorum quidam lumen amisisset, ad hunc deductoratione facta oculis ejus signum crucis imprimeret, ab eis, protinus luce reddita, nox caecitatis abscessit. Praeterea equus cujusdam militis in rabiem fuerat versus, ita ut a multis teneri vix posset: sed et quoscunque potuisset invadere, eorum membra morsibus dilaniaret. Tunc utcunque a multis ligatus 197 ad virum Dei deductus est. Qui mox ejus capiti extensa manu signum crucis edidit, cunctam ejus rabiem in mansuetudinem mutavit, ita ut postea mitior existeret, quam ante illam insaniam fuisset. Tunc idem miles equum suum, quem celerrimo miraculi imperio a sua vesania vidit immutatum, eidem sancto viro decrevit offerendum. Quem cum suscipere ille renueret, ipse vero
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ tuũ tenebrosũ erit. Quia cũ ꝑuersa ẽ intentio quȩ p̃ce
dit. prauũ est om̃e opus qđ sequitur: quã ius rectũ esse uide¬
atͣ f̾go namq hunc uirũ. qui dũ quasi hospitalitatẽ exiberet
orbatus ẽ non pietatis opere delectatũ estimo sed ep̃ĩ dero¬
gatione Nã pena subsequens innotuit: qr p̃cedens ulla susceptio
sine culpa ñ fuit. Sunt namq ñ nulli. qͥ id circobona facere
sudent. ut gram aliene operationis obnubilent : nec pascunt᷑
bono qđ facunt. secl laude boni quasi ceteros p̃munt.: Quade
rẽ existimo hunc uirũ qͥ malignũ spm̃ in hospitalitate suscepit.
ostentationi potius intendisse quã operi. ut meliora quã eps¬
st̃cisse uideretur: quatinꝰ ipse susciperet. eũ quẽ uir dñĩ fortu¬
natus expulisset. Petaos. It dicis ita ẽ. Na finis operis ꝓbat.
qđ munda intentio in operatione ñ fuerit. Gaec̃: Alio aut̃

Expanded text:
corpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praecorpus tuum tenebrosum erit . Quia cum perversa est intentio quae praet, pravum est omne opus quod sequitur, quamvis esse rectum videatur. Ego namque hunc virum, qui dum quasi hospitalitatem exhiberet orbatus est, non pietatis opere delectatum aestimo, sed episcopi derogatione; nam poena subsequens innotuit, quia praecedens illa susceptio sine culpa non fuit. Sunt namque nonnulli, qui idcirco bona facere student, ut gratiam alienae operationis obnubilent; nec pascuntur bono quod faciunt, sed laude boni qua caeteros premunt. Qua de re existimo hunc virum qui malignum spiritum in hospitalitatem suscepit, ostentationi potius intendisse quam operi, ut meliora quam episcopus fecisse videretur; quatenus ipse susciperet eum, quem vir Domini Fortunatus expulisset. PETR. Ita est ut dicis; nam finis operis probabat, quod munda intentio in operatione non fuerit. GREGOR. Alio quoque
Abbreviated transcription (Latin):
expulit. Qui malignꝰ sp̃s. dum uesperasete iã die secretã ab homi-¬
nib horã cerneret: peregrinũ quẽ piã esse se simulans. circuire
cepit ciitatis plateas & clamare. Ouirũ scm̃ fortunatũ epm̃. ecce
quid fecit. Peregrinũ hominẽ. de hospicios esx pulit. Quero ubi reqͥ¬
escere debeã inciuitate eiꝰ. & ñ inuenio. Tunc quidã in hospicio
cũ uxore sua & paruulo filio. ad prunas sedebat. Qui uocẽ eius
audiens. & ꝗid sibi ep̃s fecerit requirens. hunc inuitauit in hos¬
picio: & sedere secũ iuxta płũ nas fecit. Cumq uicissim aliqua
batus miser. uel quẽ ipse susceperit. uł quȩ̃ ep̃s expulisset ag¬
nouit. PeTΛUS. Quid nã hoc esse dicimꝰ. ut occidendi ausũ
in eiꝰ bospicio antiquus hostis acciperet. qͥ hunc peregrinum
estimans. ad se hospitalitatis grã uocasset : GneG̃. Multa petre
uident᷑ bona sed ñ sunt. quia bonꝰ animo ñ fiunt. Inde in
euanglio ueritas dicit. Sioculus tuus nequã fuerit. totum

Expanded text:
excussit. Qui malignus spiritus cum vesperascente jam die secretam ab hominibus horam cerneret, peregrinum quempiam esse se simulans, circuire coepit civitatis plateas et clamare: O virum sanctum Fortunatum episcopum! ecce quid fecit? peregrinum hominem de hospitio suo expulit. Quaero ubi requiescere debeam, et in civitate ejus non invenio. Tunc quidam in hospitio cum uxore sua et parvulo filio ad prunas sedebat, qui vocem ejus audiens, et quid episcopus ei fecerit requirens, hunc invitavit hospitio, sedere secum juxta prunas fecit. Cumque vicissim aliqua batus miser, vel quem ipse susceperit, vel quem episcopus expulisset, agnovit. PETR. Quidnam hoc esse dicimus, ut occidendi ausum in ejus hospitio antiquus hostis acciperet, qui hunc peregrinum aestimans, ad se hospitalitatis gratia vocasset? GREGOR. Multa, Petre, videntur bona, sed non sunt, quia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam fuerit, totum
Abbreviated transcription (Latin):
inc beatꝰ ieronimus. dicit: Ipse non detraho.
detrahentium. Sic̃ enĩ sagitta. simittat᷑ contra
durã matheriã. nonnũꝙͣ in mittentẽ reuertit᷑
& uulnerat uulnerantẽ : ita detractor cũ tris
tem faciẽ uidit audientis. immo ne audientis
quidem. s obturantis aures suas ne audiat ii.¬
diciũ sanguinis. ilico conticescit : pallet uultus.
herent labia: saliua siccat᷑. Unde idem uirsa¬
piens. Cũ detractoribꝰ inquit ne miscearis: qm̃
repente ueniet ꝑdicio eorũ. & ruinã utriusq
quis nouit. Stã scilicet eiꝰ qͥ loqͥt᷑. ꝙͣ illius qui

Expanded text:
it . Sed dicis: ipse non detraho: detrahentium. sicut enim sagitta, si mittatur contra duram materiam, nonnumquam in mittentem reuertitur et uulnerat uulnerantem illudtem viderit faciem audientis, immo non audientis quidem, sed obturantis aures suas, ne audiat judicium sanguinis, illico conticescit, pallet vultus, haerent labia, saliva siccatur. Unde idem vir sapiens: Cum detractoribus, inquit, ne miscearis: quoniam repente veniet perditio eorum: et ruinam utriusque quis novit ? tam scilicet ejus qui loqui
Abbreviated transcription (Latin):
rater quidã
mecũ est in monasterio conu̾satꝰ. inscriptura sacra studiosissimꝰ
qui me ȩtate p̃ibat. & ex multis quȩ nesciebã me ȩdificare
consueuerat. E uiꝰ itaq narratione didici. qđ fuit quida in
campaniȩ partib intra quadragesimũ romanȩ urbiꝰ miliariũ
nomine benedictꝰ: & quidẽ etate iuueniꝰᷤ s morib grandeuus:
& inscẽ conũsationis regula se fortit stringens. Quẽ totilȩ regiꝰ
temp̃r. cum gothi repperissent: hunc incendere cũ sua cella mo¬
liti st̃. Ignẽ namq posuerunt. s in circuitu arsert̃ om̃ia. cella
uͦ illius. igni c̃oburi ñ potuit. Quod uidentes gothi magiꝰq se-¬
uientes. atq hunc ex suo habitaculo trahentes. ñ longe aspere¬
runt succensũ clibanũ. qui quoquendiᷤᷤ panib parabatur: eũq
in illo piecert̃ clibanũq clauserunt. S die altero. ita illesus
inuentꝰ est. ut ñ solum eiꝰ caro ab ignib: sed neq ea trema ullomͦ

Expanded text:
rater quidam mecum est in monasterio conversatus, in Scriptura sacra studiosissimus, qui me aetate praeibat, et ex multis quae nesciebam, me aedificare consueverat. Hujus itaque narratione didici quod fuit quidam in Campaniae partibus intra quadragesimum Romanae urbis miliarium nomine Benedictus; et quidem aetate juvenis, sed moribus grandaevus, et in sanctae conversationis regula se fortiter stringens. Quem Totilae regis tempore cum Gothi reperissent, hunc incendere cum sua cella moliti sunt. Ignem namque supposuerunt, sed in circuitu arserunt omnia, cella vero illius igne comburi non potuit. Quod videntes Gothi, magisque saevientes, atque hunc ex suo habitaculo trahentes, non longe aspexerunt succensum clibanum, qui coquendis panibus parabatur, eumque in illo projecerunt, clibanumque clauserunt. Sed die altero ita illaesus inventus est, ut non solum ejus caro ab ignibus, sed neque extrema ullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
ab albanis montib diffudert᷑. Adu̾¬
sum qͦs nouo militũ electu habito.
conscriptis q legionib decem: sexagin¬
ta milia romanoꝵ negatis sͥ latinoꝵ
auxiliis ꝓcessert̃. Confecit hanc pu¬
gnã marcꝰ ualeriꝰ: auxiliante coruo
alite. Unde postea coruinꝰ ẽ dictus.
Occiso enĩ ꝓuocatore gallo hostes t̾riti.
sparsim q fugientes: gͣuiter trucida¬
menib expulisse. cũ ꝑ italiam nau¬
fragia sua latius tͣherent. sic ꝑsecu¬
tis̃ eos ut post aliqͦt annos om̃s eoꝵ
reliqͥas. inethruria ad lacũ uadi
montis dolabella consul deleret: ne
qͥs extaret ex ea gente que incensã
a se romanã urbẽ głaret᷑. Mlanliꝰ
uͦ torquatꝰ consul qͥ post stragẽ gal¬
loꝵ latinos deuicit. filiũ suũ qui

Expanded text:
ab Albanis montibus diffuderunt; adueab Albanis montibus diffuderunt; aduersum quos, nouo militum dilectu habito conscriptisque legionibus decem, LX milia Romanorum, negatis sibi Latinorum auxiliis, processerunt. confecit hanc pugnam M. Valerius, auxiliante coruo alite, unde postea Coruinus est dictus. occiso enim prouocatore Gallo, hostes territi sparsimque fugientes grauiter trucidamoenibus expulisse, cum per Italiam naufragia sua latius traherent, sic persecuti sunt eos, ut post aliquot annos omnes eorum reliquias in Hetruria ad lacum Vadi montis Dolabella consul deleret, ne quis exstaret ex ea gente qui incensam a se Romanam urbem gloriaretur. Manlius vero Torquatus consul, qui post stragem Gallorum Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ crudeli t̾re inopinã sacietatẽ: cui
parũ ess qͦd ex tanta pestilentia mor¬
tuos ꝑ sepulchra susciꝑet. nͥ etiã uiuos
scissa sorberet. Hinc iterũ t̾ribilis gal¬
loꝵ inundatio iuxta amenẽ fluuiũ
ad quartũ ab urbe lapicđe consedit.
facile sine dubio pondere multitudi¬
nis ⁊ alacͥtate uͥtutis. ꝑt᷑batam occu¬
pat᷑a ciuitatẽ : nͥ otio ⁊ lenitudine tor¬
puiss. Ubi atrocissimã pugnã mani¬
lius corqͣrtus singłariter inchoauit:
titꝰ qͥntius dictator cruentissima con-¬
gressione confecit. Fugati ex hoc p̃lio
płimi galli. instauratis it̾m copiis in¬
bellũ ruentes: a gaio sulpicio dictatore
suꝑatis. Post paululũ quoq tuschoꝵ
pugna sub gaio martio consecuta est:
uͥ conici dat᷑ qͣntꝰ hominũ numerus
sit cesus. qͣncdo octo milia s̃ capta tuschoꝵ.
Cercio aũ in hisdem dieb galli se in p̃dam
ꝑ maritima loca subiectos q campos:

Expanded text:
que crudeli terrae inopinatam satietatem, cui que crudeli terrae inopinatam satietatem, cui parum esset quod ex tanta pestilentia mortuos per sepulcra susciperet, nisi etiam vivos scissa sorberet. Hinc iterum terribilis Gal inundatio iuxta Anienem fluuium ad quartum ab Vrbe lapidem consedit, facile sine dubio pondere multitudinis et alacritate uirtutis perturbatam occupatura ciuitatem, nisi otio et lentitudine torpuisset. ubi atrocissimam pugnam Manlius Torquatus singulariter inchoauit, T. Quintius dictator cruentissima congressione confecit. fugati ex hoc proelio plurimi Galli, instauratis itbellum ruentes, a Gaio Sulpitio dictatore superati sunt. Post paululum quoque Tuscorum pugna sub C. Martio consecuta est. ubi conici datur quantum. hominum caesum sit, quando octo milia sunt capta Tuscorum. Tertio antem in isdem diebus Galli se in praedam per maritima loca subiectosque campos
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ: placitum atq tẽptatum ẽ. sn¬
pestilentia corrupit. ñ ut assolet i
mis. aut repentinꝰ calor ueris. aut
incongruus humor estatis. uł au¬
tũni diuitis incligesta illecebra. inli¬
ꝑ etiã expirata de calabris saltibis
aura corrũpens. repentinos acuta¬
rũ infirmitatũ afferre tͣnscursu:
s gͣuis duiturnaq in nullo dispo
sexii. nulla etate dissimilis. gen̾al
cit. ut etiã quos ñ egit in morte ns¬
pi matie exinanitos afflictos ꝙ dus¬
serit. Sequit᷑ hanc luem miseriorẽ ꝙ
e expiationẽ. ꝓximo anno satis tͥ ste
ydigium. Repente siqͥdem medio ur¬
bis t̾ra dissiluit: uasto q p̃rupto hi¬
antia subito inferna patuert. Ma¬
nebat du ad spectaculũ t̾rorem ꝙ
cunctoꝵ patenti uoragine impetꝰ
spetꝰ: nefariam q uiui hominis sepul¬
tam. diis int̾pretib expetebat. Satis¬
fecit imꝓbis faucib p̃cipitio sui mar
cuscurtiꝰ. uir eques armatꝰ. iniecit¬

Expanded text:
tatum, placitum atque tentatum estatum, placitum atque tentatum espestilentia corripuit non ut assolet pmis, aut repentinus calor veris, aut incongruus humor aestatis, vel autumni divitis indigesta illecebra. Insuper etiam expirata de Calabris saltibus aura corrumpens, repentinos acutarum infirmitatum afferre transcursus, sed gravis diuturnaque in nullo dispar sexus, in nulla aetate dissimilis, generali ecit, ut etiam quos non egit in mortem, turpi macie exinanitos afflictosque dimiserit. Sequitur hanc miseram luem miserioremque ejus expiationem proximo anno satis triste prodigium. Repente siquidem medio Urbis terra dissiluit, vastoque praerupto hiantia subito inferna patuerunt. Manebat diu ad spectaculum terroremque cunctorum patenti voragine impudens specus, nefariamque vivi hominis sepulturam diis interpretibus expetebat. Satisfecit improbis faucibus praecipitio sui M. Curtius, vireques, armatus, injecit
Abbreviated transcription (Latin):
urbẽ galli penetͣnt. trucilant rigen¬
tes simulacroꝵ modo in suis sedibus
senatores. eos q incendio domoꝵ cre¬
matos. lapsu culininũ suoꝵ sepiliuñ
uniu̾sam reliquã uͥtutem. qua con¬
stat uix mille hominũ tunc fuisse.
in arce capitolini montis latentẽ ob¬
sidione concludunt: ibi q infelies
reliqͥas fame. peste. desꝑatione. fon¬
dine. terunt: subigunt. uendunt
Nam mille libris auri discessionis pe¬
um pasciscunt᷑. ñ qͦd apud gallos n¬
ma parui nominis fuerit. s qͦdillam
sic iam ante detͥuerant. ut amplu
tunc ualere ñ poss. Exeuntib gals
remanserant in illo qͦndam aubitu
urbis informiũ ruinaꝵ obscena con¬
geries. ⁊ undiq ꝑ impedim̃ta errin¬
tium ⁊ int̾ sua ignotoꝵ offense uaci
ymago respondens. trepidos suspen¬
debat auditus: horror quatiebat an
Hinc illis mutare sedes. aliud in coles
oppidũ. alt̾o etiã censeri nomine cog̃i¬

Expanded text:
Urbem Galli penetrant, trucidant rigenUrbem Galli penetrant, trucidant rigentes simulacrorum modo in suis sedibus senatores, eosque incendio domomatos, lapsu culminum suorum sepeliunt. Universam reliquam juventutem, quam constat vix mille hominum tunc fuisse in arce Capitolini montis latentem, obsidione concludunt; ibique infelices reliquias fame, peste, desperatione, fodine terunt subigunt uendunt: nam mille libris auri diecessionis pretium paciscuntur, non quo apud Gallos Roma parui nominis fuerit, sed quo illam sic iam ante detriuerint, ut amplius tunc ualere non posset. exeuntibus Gallis remanserat m illo quondam Vrbis ambitu informium ruinarum obscena congeries, et undique per impedita errantium et inter sua ignotorum offensae uocis imago respondens trepidos suspendebat auditus. horror quatiebat anHinc illis mutare sedes, aliud incolere oppidum, altero etiam censeri nomine cogi
Abbreviated transcription (Latin):
in conspectu hostiũ ꝑpeti coactis̃. Ua¬
bem nouissime sine ullo digno roma¬
ne uͥtutis testimonio: cunicłis ⁊ clan¬
destina obreptione ceꝑunt. Hanc uti¬
lem magis qũa nobiłe uictoriã. pͥmo
dictatoris camilli industria ꝑegert̃
de ueientibꝰ : dehinc irruptio galloꝵ
⁊ incendiũ urbis insequit᷑. Igitur
galli. senones. duce brennio exercitu
copioso ⁊ robusto nimis. cũ urbem
clusini que ncͣ tuscia dr obsiderent.
legatos romanoꝵ qͥ tunc cõponen¬
de int̾ eos pacis gr̃a uen̾ant: in aciẽ
adu̾sum se uidert̃ pugnantes. Qͣ
indignatione ꝑmoti. clusini oppidi
obsicdione dimissa: totis uirib romã¬
contenclunt. Hos ita ruentes fabius¬
consul cũ exercitu excepit. Nec tñ
obstitit: ĩmo potius hostilis ille ĩpe
tus quasi aricda segetẽ eos succidit.
strauit. ⁊ tͣnsiit. Cestat᷑ hanc fabii
cladem fluuiꝰ hallia: sicut cremera
si roma insuꝑ accensa ñ e̾e̾t. Patentẽ

Expanded text:
in conspectu hostium perpeti coacti sunt, urin conspectu hostium perpeti coacti sunt, urbem novissime sine ullo digno Romanae virtutis testimonio cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. Hanc utilem magis quam nobilem victoriam primo dictatoris Camilli industria peregerunt de Veintibus. Dehinc irruptio Gallorum et incendium urbis insequiGalli Senones, duce Brenno, exercitu copioso et robusto nimis, cum urbem Elusim, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent, legatos Romanorum, qui tunc componendae inter eos pacis gratia venerant, in acie adversum se viderunt pugnantes. Quo indignatione permoti, Elusini oppidi obsicontendunt. Hos ita dire irruentes Fabius cum exercitu consul excepit, nec tamen obstitit; imo potius hostis ille impetus Romanos quasi aridas segetes succidit, stravit et transivit. Testatur hanc Fabii cladem fluvius Allia, sicut Cremera t, etiamsi Roma insuper incensa non esset. Patentem
Abbreviated transcription (Latin):
ãmonitus. montẽ auentinũ occu¬
pauit armatꝰ : nec tueri libertatẽ
armis destitit. nͥ posteͣ. se coniura¬
toꝵ conspiratio ipsis quoq hono¬
rib abdicauit. Tunc etiã ꝑ totũ
sationib ac runis uillarũ oppidoꝵ¬
q assidius roma nunciis fatigaret᷑:
deiñ iuigis ac torrida siccitas fuit. ut
ret. His etiã temꝑib cũ fidenates
hostes maximoꝵ auxilioꝵ manu
stipante t̾ribiles romanis arcib un¬
minerent: emiliꝰ t̾tius dictator mag¬
nam mali mołe ipsis fidenis uix cap¬
tis depulit ⁊ sanauit. Tanta in ipsis
erat maloꝵ animoꝵ q contentio.
ut uł domesticas clades suꝑfusa fo¬
rinsecus bella oblitt̾arent: uł post
dãpna belloꝵ inducias relaxatas.
diuerse pestes celo t̾ra q excande¬
scentes. incessabili infestatione corrũ¬
hostium eruptionib cõminuti. pre¬
terea in hybernis bella sortiti. hyemare
sub pellibꝰ: postremo famẽ ac frigus

Expanded text:
admonitus, montem Aventinum occuadmonitus, montem Aventinum occupavit armatus: nec tueri libertatem armis destitit, nisi postquam se conjuratorum conspiratio ipsis quoque honoribus abdicavit. Tunc etiam per totum sationibus ac ruinis uillarum oppidorumque adsiduis Roma nuntiis fatigaretur, deinde ita iugis et torrida siccitas fuit, ut rit, lsdemque temporibus cum Fidenates hostes maximorum auxiliorum manu stipante terribiles Romanis arcibus imminerent, Aemilius tertium dictator magnam mali molem ipsis Fidenis uix captis depulit et sanauit. tanta in ipsis erat malorum animorumque contentio, ut uel domesticas clades superfusa forinsecus bella oblitterarent uel post damna bellorum indutias relaxatas diuersae pestes caelo terraque excandescentes incessabili infestatione corrumhostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiti, hiemare sub pellibus. Postremo famem ac frigus
Abbreviated transcription (Latin):
nutiũ consulem congressũ p̃lio. eqͥ
uu̾sciq suꝑauert̃. ⁊ fugientẽ in al¬
gido fame ferroq cixert : actum¬
ꝙ intelicit̾ foret. nͥ qͥntius cincinatꝰ
p̃cipuus ille dictator artatã obsidio¬
nem opp̃so hoste soluiss. Qreꝑtus
in rure ab aratro accersitus ad fasces.
supto honore instructo q exercitu.
mox uictor effectus. iugũ boum
qͥs imposuit: uictoriãq quasi sti¬
uam tenens. subiugatos hostes p̃
d temꝑe romani ꝑ legatos. leges so¬
lonis expetiert ab atheniensib quas
in duodecĩ tabulis scͥpsert᷑: eicientes¬
ꝙ consules. potestatẽ decẽ uiris tͣdi¬
cedentib ceteris. solus appiꝰ cladius
continuauit sͥ imꝑiũ. statim q ali¬
or conuratio subsecuta ẽ. indignã¬
tes penes unu esse imꝑiũ qͦd eis erat
commune: ⁊ nouo imꝓbe ordinati¬
onis incepto. emicuit agm̃ tiran¬
noꝵ. Qua ppłs necessitatis atro¬
citate ꝑmotus. ⁊ ꝑiculo libertatiᷤᷤ

Expanded text:
nucium consulem congressum proelio Aequi nucium consulem congressum proelio Aequi Vulscique superarunt et fugientem in Algido fame ferroque cinxerunt, actumque infeliciter foret, ni Quintius Cincinnatus, praecipuus ille dictator, artatam obsidionem oppresso hoste soluisset. qui repertus in rare, ab aratro arcessitus ad fasces, sumpto honore instructoque exercitu, mox uictor effectus, iugum boum Aequis inposuit uictoriamque quasi stiuam tenens subiugatos hostes prae  tempore Romani per legatos leges Solonis expetierunt ab Atheniensibus, quas in duodecim tabulis scripserunt, ejicientesque consules, potestatem decemviris tradicedentibus caeteris, solus Appius Claudius sibi continuavit imperium, statimque aliorum conjuratio subsecuta est, indignantes penes unum esse imperium quod eis erat commune, et novo improbae ordinationis incepto emicuit agmen tyrannorum; qua populus necessitatis atrocitate permotus, et periculo libertatis