comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i quibus concepti fuerant. natiuidentur: et deproconesia an
quȩ duplici adulterio geminos edidit . utrumq patrisuo si
hic ificle hio laũ creat: qui sartiniam ingressus. palantes
arũ animus ad concordiam eblanditus. olbiam atq: alia greta
la exstrurit. hiolenses ab eo dicti sepulchro eius templũ ad di¬
it quod imitatus uirtutẽ patrui malis plurimis sardiniam
asset: ante omnia subolem cogitantib: sternutatio post coi
uienda neprius semen extutiat inpulsus repentinus. quam
trabilibus se matris insinuetꝰ umor paternus : quod sinatalis
ria haȩserit : Decimus a conceptu dies dolore grauidas ad¬

Expanded text:
tamen quibus concepti fuerant nati uidentur; et de Proconnesia ancilla, tamen quibus concepti fuerant nati uidentur; et de Proconnesia ancilla, quae e duplici adulterio geminos edidit, utrumque patri suo similem. Hic Iphicles Iolaum creat, qui Sardiniam ingressus, palantes incolarum animos ad concordiam eblanditus, Olbiam atque alia Graeca oppida extruxit. Iolenses ab eo dicti sepulcro eius templum addiderunt, quod imitatus uirtutem patrui malis plurimis Sardiniam liberasset. Ante omnia subolem cogitantibus sternutatio post coitus cauenda, ne prius semen excutiat inpulsus repentinus, quam penetralibus se matris insinuet umor paternus. Quod si natalis materia haeserit, decimus a conceptu dies dolore grauidas ad
Abbreviated transcription (Latin):
ł sidus helenȩ perniciosissimum naui gantibus: caeterum ipsae
e quibus munus est necessitatis huius: Quam diusint in sua
ion innocentib: oculis contuetur aspectus: Specula uitiant.
hebetetur uisu fulgor infensus. et solitam emulationem
is extinctus splendor amittat. faciesq: obtunsi nitorisqua
caligine nubiletur. Mulierum aliae in acternũ steriles
aliȩ mutatis coniugis exuunt sterelitate. Non nullae
im semel pariunt. quaedam aut feminas aut mares semper
inum quinquagesimum fecunditas omnium conquies cit: nam
um octo gesimum uiri generant sicuti masinissa rexmathuman
ilium. septuage simum et sextũ annum agens genuit Cato
ensimo exacto. exfilia salonis. clientis sui auum utic ensis cato
treauit: Conpertum et illud est. quod interduos conceptus.
tercessit paululum temporis. uterque residet. sicut in hercule
e apparuit fratre cius. quigestati eadẽ onere. interuallis

Expanded text:
 sidus Helenae perniciosissimum nauigantibus. Ceterum ipsae feminae, quibus munus est necessitatis huius, quamdiu sint in sua lege, non innocentibus oculis contuentur; aspectu specula uitiant, ita ut hebetetur uisu fulgor offensus et solitam aemulationem uultus extinctus splendor amittat faciesque obtunsi nitoris quadam caligine nubiletur. Mulierum aliae in aeternum steriles sunt, aliae mutatis coniugiis exuunt sterilitatem, nonnullae tantum semel pariunt, quaedam aut feminas aut mares semper. Post annum quinquagesimum fecunditas omnium conquiescit; nam in annum octogesimum uiri generant, sicuti Masinissa rex Mathumannum filium septuagesimum et sextum annum agens genuit, Cato octogesimo exacto ex filia Salonis clientis sui auum Vticensis Catonis procreauit. Compertum et illud est, quod inter duos conceptus cum intercessit paululum temporis, uterque residet, sicut in Hercule et Iphicle apparuit fratre eius, qui gestati eodem onere, interuallis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Placebo dño in regione uiuorum. Illec enim est regio: Denique illcem ccnimcerun
requiem dicit Terrem dicit esse uiuentium. quo peccccta non penetrent. ubiuirtutum
uiit glorice. Istec autem regio plenec mortuorum. quice plence est delectorum Merito¬
que dictum est. Relinque mortuos sepelire mortuossuos Sedesuprec similiter ae
nmec eius in bonis demorebitur etsemen eius hereditebit terrtem ł loc est animcetime¬
tis dr̃ hebitecbit inbonis. ut semper in eissit. etsecundum eccuiucet. Quod potefe
eticem deeo ac: E cipi qui sit in corpore. Vtetipse sitimecit dm̃ in bonis hcebitet
et incaelestib
sit et possidect ecor pussuum ecdominetur ei quecsi inseru̾itutẽ¬

Expanded text:
dicit: Placebo Domino in regione vivorum . Illa est enim vivorum regio. Denique illam animarum dicit: Placebo Domino in regione vivorum . Illa est enim vivorum regio. Denique illam animarum requiem dicit terram esse viventium , quo peccata non penetrant, ubi virtutum vivit gloria. Ista autem regio plena est mortuorum, quia plena delictorum, meritoque dictum est: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Sed et supra similiter ait: Anima ejus in bonis demorabitur, et semen ejus haereditabit terram , hoc est, anima timentis Deum habitabit in bonis, ut semper in eis sit, et secundum ea. Quod potest etiam de eo accipi qui sit in corpore; ut et ipse si timeat Deum, in bonis habitet, et in coelestibus sit, et possideat corpus suum, et dominetur ei quasi in servitute
Abbreviated transcription (Latin):
uiticc in lecebrosum est conquiesccet et ieccecct et quccsi feruidee cauece elccudectur
sepulchri. Relinquatur raebies eius exccnimis etemortuc compcego uiscerum. interreẽ
resoluctur: Id ccutem quod ftcmiliccre uirtutibus. Amicum disciplinis Studiosum gloriae
Se qucexboni. Dõ subditum est. Ad illud sublime euolet. ettum illo puro etperpetuo bono. ietq
ine morteli mecnecet. Ipsicid haerecet etcum ipso sit. Dequo coencetiohem du et utquidẽ
ait: Cuius et genussumus. Nonenim mori cinimem cum corpore manifestum esto
quie nonest de corpore. Nonesse cutem ecem decorpore scrpture multis mocdis eiocd¬
on uertere an mec mecc in requiem tucm quicc dͥñs benefecit tibi. Etin quobenefecesre
audi: Quicã liberccuit inquit pedes meos alcpsũ. Vides gratuleeri eum mortis huiu sremedio
quicc finis est factus erroris. quiec culpec non nectura defecit. Denique queesi exutus etdibes

Expanded text:
vitia illecebrosum est, conquiescat et jaceat, et quasi fera claudatur cavea vitia illecebrosum est, conquiescat et jaceat, et quasi fera claudatur cavea sepulcri, relinquatur rabies ejus exanimis, et emortua compago viscerum in terram resolvatur: id autem quod familiare virtutibus, amicum disciplinis, studiosum gloriae, sequax boni, Deo subditum est, ad illud sublime evolet; et cum illo puro et perpetuo bono atque immortali maneat, ipsi adhaereat; et cum ipso sit de quo cognationem ducit, ut quidam ait: Cujus et genus sumus ? Non enim mori animam cum corpore manifestum est, quia non est de corpore. Non esse autem eam de corpore Scriptura multis modis edocConvertere, anima mea, in requiem tuam; quia Dominus benefecit mihi . Et in quo benefecerit, audi: Quia liberavit, inquit, pedes meos a lapsu . Vides gratulari eum mortis hujus remedio, quia finis factus est erroris, quia culpa, non natura defecit. 39. Denique quasi exutus et liber,
Abbreviated transcription (Latin):
et corde teneccmus. Si quidem uidemus pecuperem moriturum: subtu iuuemus. Diccet
unusquisque nr̃m. Benedictio morituri in me uenict. Iccudet ette unusquisque mon¬
turus. Vnus quisque depositus aeuo. Vnusquisque confectus uulnere grecui. Unusquise
morbo cossumptus eticcm morti proximus. H ic uersiculus quentos benedici fecit quoti¬
ensmihi pudorem incussit. Si moriturum praeterii. Si nonuisitecui grecuiter aegrum.
Sistestidiui in opem. Sicceptiuum non redemi Si senem spreui. Sit ergo in corde semper
utstimulet duriores. ut ccmmonect promptionem. Resonent te postremec uerbee.
morituri. etbenedictionem tui egrediens corpore animce secum uehcet Fripe eticem
eum qui cd mortem ducitur. qui periturus ercet nisitu subuenisses Vt dicces. Bene dic
cendum. Id quod in imicum nobis est id quod uolentum. id quod procellosum et cedomẽc

Expanded text:
et corde teneamus. 37. Si quem viderimus pauperem moriturum, sumptu juvemus; et dicat et corde teneamus. 37. Si quem viderimus pauperem moriturum, sumptu juvemus; et dicat unusquisque nostrum: Benedictio morituri in me veniat. iturus, unusquisque depositus aevo, unusquisque confectus vulnere gravi, unusquisque morbo absumptus, et jam morti proximus. Hic versiculus quantos benedici fecit! Quoties mihi pudorem incussit, si moriturum praeterii, si non visitavi graviter aegrum, si fastidivi inopem, si captivum non redemi, si senem sprevi! Sit ergo in corde id semper, ut stimulet duriores, ut admoneat promptiores. Resonent te postrema verba morituri, et benedictionem tui egrediens corpore anima secum vehat. Eripe etiam eum qui ad mortem ducitur, qui periturus erat, nisi tu subvenisses, ut dicas: Benedictio erubescendum, id quod inimicum nobis est, id quod violentum, id quod procellosum, et ad omnia
Abbreviated transcription (Latin):
enrolise Feorume Dum anus qusque qucendu uiuit obnoriusest sii. Ne senectu
pi epora guaber necto pompotest quecm in portum nccuem deduxen : uo modolecud¬
bis hominem prusquam instectionem mortis Iucces sennt etipresn est giomodo coue
etipse uitae huius icctectur profundo. Qucendiu in selo isto. łecm diu interncuf raegico
Dux ipse nisi confecto prolio non sumit lccurecem. Necmiles armec deponit. Neestipens
mercedem adipiscitur nisi hoste superccto Morsigitur stipendiorum plenitudo sumea
riinme uenit. Nc̃c̃ etsi isa ac benedixerit filiossuos moriens. et ia cobbenedixertẽ peetri¬
cos ehas. Iccmen benedictionis illius graticc. poterat solis benedicendum meritis deputiq
uel pietcti pcternae H ic uero nullec praerogretiucc meritorum est Nullec pietactis¬
ed solius mortis priulegium. Cum benȩdictio morituri cuiusce teentum uirtirts hecb
utecem sibi sc̃s prophetec optecuerit. Ac perhoc cogitemus semper hunc uersiculum

Expanded text:
filiorum. Tum quia unusquisque, quamdiu vivit, obnoxius est lapsui, nec senectus ri ante gubernator non potest, quam in portum navem deduxerit, quomodo laudabis hominem, prius quam in stationem mortis successerit? Et ipse sui est gubernator, et ipse vitae hujus jactatur profundo, quamdiu in salo isto, tamdiu inter naufragia. Dux ipse nisi confecto praelio non sumit lauream, nec miles arma deponit, nec stipendii mercedem adipiscitur, nisi hoste superato. Mors igitur stipendiorum plenitudo, summa edictio morituri in me veniat ? Nam etsi Isaac benedixerit filios suos moriens, et Jacob benedixerit Patriarchas: tamen benedictionis illius gratia poterat solis benedicentium meritis deputari, vel pietati paternae. Hic vero nulla praerogativa meritorum est, nulla pietatis, sed solius mortis privilegium: cum benedictio cujusque morituri tantum virtutis habeat, ut eam sibi sanctus Propheta optaverit. Ac per hoc cogitemus semper hunc versiculum,
Abbreviated transcription (Latin):
nemora uelluci. indiem uictũ arbores summ in istrant: discordiã
nesciunt. aegritudine non inquietantur. ad innocentiã omnibus
aequale uotũ mortem accersunt. et uoluntario interitu castigant
ob eundi tarditatẽ. Quos satias tenet uit .x. aepulati dilibutiq
e nota praecipitem casũ inpro fundũ mare destinant:
Hoc sepulturae genus optimum ducunt: auint etiã solitos ꝑ uirgines
probatissimas si primitias frugũ apollini delio missitare. Uerũ he
quõ perfidiam hospitũ non in libate reuenissent deuotionis quã
peregrae ꝓsequebantur pontificiũ. mox intra fines fuos receperunt

Expanded text:
nemora uel luci: in diem uictum arbores sumministrant. Discordiam nemora uel luci: in diem uictum arbores sumministrant. Discordiam nesciunt, aegritudine non inquietantur, ad innocentiam omnibus aequale uotum. Mortem accersunt et uoluntario interitu castigant obeundi tarditatem; quos satias uitae tenet, epulati delibutique de rupe nota praecipitem casum in maria destinant; hoc sepulturae genus optimum arbitrantur. Aiunt etiam solitos per uirgines probatissimas primitiua frugum Apollini Delio missitare; uerum hae quoniam perfidia hospitum non inlibatae reuenissent, deuotionis quam peregre prosequebantur pontificium mox intra fines suos receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
abulae erant hyperborei et rumor inritus. siquae illint
Ead nosusq fluxerunt. temere forent credita: sed cũ ꝓbͣissimi
auctores. et satis uero idonei sententias pares faciant. nullus fal¬
sum reformidet. De hyperboreis rem loquemur. incolunt ponep¬
tero foronquae ultra aquilonẽ accepimus iacere. gens beatissi¬
ma: ea masiae quidã magis quã europae dederunt: alii statuunt
mediam inter utrumq sole manti podum otcidentẽ et nostrũ renas¬
centem quod aspernatur ratio tam uasto mari duo orbes inter fluen¬
tes: sunt igitur in europa apud quos mundo cardines eẽ credunt.
et extimos siderum ambitus. semestrẽlucem auersũ unotantũ die
solem quã quã existant qui putent non cottidie ibi solem ut nobis.
sed uernali equi noctio ex oriri. autum nali occidere. Ita sex mensib:
infinitũ diem. sex aliis continuã esse noctẽ. Detaelo magna clementia
aurae spirant salubriter. Nihil noxium flatus habent: domus st̃

Expanded text:
abulae erant Hyperborei et rumor irritus, si quae illine ad nos usque fluxerunt, temere forent credita; sed cum probissimi auctores et satis uero idonei sententias pares faciant, nullus falsum reformidet. De Hyperboreis rem loquemur. Incolunt pone Pterophoron, quem ultra aquilonem accipimus iacere. Gens beatissima. Eam Asiae quidam magis quam Europae dederunt. Alii statuunt mediam inter utrumque solem, antipodum occidentem et nostrum renascentem; quod aspernatur ratio tam uasto mari duos orbes interfluente. Sunt igitur in Europa. Apud quos mundi cardines esse credunt et extimos siderum ambitus, semenstrem lucem, auersum una tantum die solem; quamquam existant qui putent non cotidie ibi solem, ut nobis, sed uernali aequinoctio exoriri, autumnali occidere: ita sex mensibus infinitum diem, sex aliis continuam esse noctem. De caelo magna clementia: aurae spirant salubriter, nihil noxium flatus habent. Domus sunt
Abbreviated transcription (Latin):
meatus in fluxit : ibieiodor malesuauis corruptibiliter flagrat. quiperpa
arium cauernas inrepsit: Ibieam sapor oblectat quemadse per
cebram uoluptuosi gustus admisit : Ibi persentit nescio quid molliter blan¬
dum . quod ei exterior tactus in pressit: ibi colores uarios & in lices formas
concupis cibiliter uidet : quas ei oculorum curiositas nuntiauit: quaemens
ter ut nimia sordidȩ cogitationis intentione defixa : Non sibi imagines corporũ
dectur amplexari. sed corpora : hincest quod ille corporis fluxu
indormientib: si nec ulpa. interdum uigilantibus contingat exculpa: Aliud
estenim quod indormientefit. aliud quoduigilans facit: ibi naturaliter ple¬
nitudo humoris expellitur. hictur piter concupis centia publicatur: sed hae
concupiscentta illis uigilantibus hunc elicit fluxum. quibus perfoeda col¬
loquia sordidum commouerit appetitum: hi sunt quibus usuiest descriptio
faeminarum illa rudisest illa dicacula illa deformis. illa formosa alterius

Expanded text:
meatus influxit. Ibi ei odor male suavis corruptibiliter fragrat, qui per patulas narium cavernas irrepsit. Ibi eam sapor oblectat, quem ad se per illecebram voluptuosi gustus admisit. Ibi persentit nescio quid molliter blandum, quod ei exterior tactus impressit. Ibi colores varios et illices formas concupiscibiliter videt, quas ei oculorum curiositas nuntiavit. 5. Quae menster ut nimia sordidae cogitationis intentione defixa, non sibi imagines corporum videatur amplexari, sed corpora. Hinc est quod ille corporis fluxus qui fit in dormientibus sine culpa, interdum vigilantibus contingat ex culpa. Aliud est enim quod in dormiente fit, aliud quod vigilans facit. Ibi naturaliter plenitudo humoris expellitur, hic turpiter concupiscentia publicatur. Sed haec concupiscentia illis vigilantibus hunc elicit fluxum, quibus per foeda colloquia sordidum commoverit appetitum. Hi sunt quibus usui est feminarum descriptio: illa rudis est, illa dicacula, illa deformis, illa formosa; alterius
Abbreviated transcription (Latin):
a septentrione hyrcanum salũ claudii. Inca regna duo deiuginti
dissetantur induas partes: undetim quae dicuntur supe¬
riora : Incipiunt ab armenico limite . & caspiolitore. porrecta ad
terras scytharũ . quib: concorditer degunt: reliqua septẽ inferora.
medio medos ab occidui solis plaga: iseprent yrcanos ipsa
aut̃ media ab occasutrans uersa. utraq. ꝓrha iegna amplectitur¬
a septentrione armenia circumdata. ab ortu caspios uidet amt¬
ridie per sidem: de inde tractus hic procedit. usq ad casteũ
quod magioptinent satarchida nomine: hityri sepulebrum

Expanded text:
a septemtrione Hyrcanum salum claudit. Regna in ea duodeuiginti dissecantur in duas partes. Vndecim quae dicuntur superiora incipiunt ab Armenico limite et Caspio litore, porrecta ad terras Scytharum, quibuscum concorditer degunt; reliqua septem inferiora, a medio die, Medos ab occidui solis plaga, a septemtrione Hyrcanos. Ipsa autem Media ab occasu transuersa utraque Parthiae regna amplectitur; septemtrione Armenia circumdatur; ab ortu Caspios uidet; a meridie Persidem. Deinde tractus hic procedit usque ad castellum quod Magi obtinent, Fidasarcida nomine; hic Cyri sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
DEUTILITATETIMORIS. ET QUOO
IFFICACITER DECCATIS OBSISTAT
unc detimore supplicii paucadicamus : ad poenam quae peccatis debetur
Omens antequam peccet aspiciat cruciatus ac dolores qui solent sequipec¬
cantem carnalibus incentiuis obponat & nihileam peccati delectat. nec ad pec¬
candum delectatio corporalis inclinat: denique nonideo cȩdimus in lece¬
bris ac uoluptatibus nostris quia illis repugnare non possumus. sed quia
urittem nobis occultandi criminis ipsi promittimus. & dumen
colorari uel redimi posse quod facimus spe p̃sumptȩ inpunitatis in lecti do

Expanded text:
De utilitate timoris, et quod efficaciter peccatis obsistat. Nunc de timore supplicii pauca dicamus. Ad poenam quae peccatis debetur, mens antequam peccet, aspiciat; cruciatus ac dolores qui solent sequi peccantem, carnalibus incentivis opponat; et nihil eam peccati oblectat, nec ad peccandum ulla delectatio corporalis inclinat. Denique non ideo cedimus illecebris ac voluptatibus nostris, quia repugnare non possumus; sed quia securitatem nobis occultandi criminis ipsi promittimus; et dum credimus colorari, vel redimi posse quod facimus, spe praesumptae impunitatis illecti, do
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla anima est qua e non mortali carne grauetur
Nec decorporea conditione gemat
Sed confirmare inualidam & frenare rebellem
Legitimum & proprium est mentis opus dominȩ
Qia eius naturae & moderamine temperet aequo
Et subdat sceptris noxia quaeque sus
Ad nõ auxilium & uires petat utualeat se
U incere nec sensus incitet ipsa suos
Nam nullos famula poterit cõ pescere motus
Ni fuerit xp̃i semper amore potens
gustaest uia quaeducit aduitam. & tamen peripsam nisidilitito corde non
curritur quia iteruirtutum quꝰ gradiuntur piuperes xp̃i amplum est

Expanded text:
Nulla anima est, quae non mortali carne gravetur, Nec de corporea conditione gemat. 627 Sed confirmare invalidam, et frenare rebellem, Legitimum et proprium est mentis opus dominae. Quae jus naturae, ut moderamine temperet aequo, Et subdat sceptris noxia quaeque suis, A Domino auxilium, et vires petat, ut valeat se Vincere, nec sensus incitet ipsa suos. Nam nullos famulae poterit compescere motus, Ni fuerit Christi semper amore potens. Angusta est via quae ducit ad vitam. Et tamen per ipsam, nisi dilatato corde, non curritur, quia iter virtutum, quo gradiuntur pauperes Christi, amplum est
Abbreviated transcription (Latin):
mea quae forte probatur inrebus aliquos uerborum in anium sectatores hor¬
rore in comptae orationis offendat : quia quod ab homine doctore studendo
id exhibere loquendo non potiu: &tamen cum sententiarum uiua¬
citatẽ sermo ex industria cultus eneruet & totam uim doctorum splendor

Expanded text:
mea, quae forte probatur in rebus, aliquos verborum inanium sectatores horrore incomptae orationis offendat: quia quod ab homine doctore studendo non didici, id exhibere loquendo non potui. Et tamen cum sententiarum vivacitatem sermo ex industria cultus enervet, et totam vim dictorum splendor
Abbreviated transcription (Latin):
scientia sicuc sinedonodĩ quod est caritas inflit ita sie caritas admisceitur
aedificit: acperhoc quidedõ loqui uoluerit. aut nihildicit & nulla eum
praecipitauit inflatio aut si aliquid dixerit. & sicrediderit adõ accepis se quod
ixit. hab & undedõ gratias agat. non hab& quod ingeniisui uirib: elatus aed¬
scribat. sedum ipsa capitula. quaeutcumq soluenda proposiustis ad texam

Expanded text:
scientia sicut sine dono Dei, quod est caritas, inflat, ita si ei caritas admisceatur, scientia sicut sine dono Dei, quod est caritas, inflat, ita si ei caritas admisceatur, aedificat . Ac per hoc, qui de Deo loqui voluerit, aut nihil dicipraecipitat inflatio; aut si aliquid dixerit, et se crediderit a Deo accepisse quod dixit, habet unde Deo gratias agat, non habet quod ingenii sui viribus elatus ascribat. 3. Sed jam ipsa capitula, quae utcunque solvenda proposuistis, attexam
Abbreviated transcription (Latin):
ceprionis uestrae perduxit. quodiam non humilitatis esset perseueranter
teneres lentium sed superbiae ultra rennuere quamiuis infirmis ceruicibus
onus inpositum Cui oneri sustinendo &simea merusticitas ficiebat inuali¬
dum uestra fieri credidifide qui ubebatis idoneum: Hoc quoquemihi Au¬
dendi aliquid fiduciam dabat. quod magnarum re um magnus ipse conatus
esse: etiam sinullus disputantem sequeretur etectus : Siquidem neces sa¬
rirum tractatio questionum & si non instruit᷑ inuenientis quod quȩrit
animum exerc& salton querentis ingenium ut aut nouerit sequȩrendo
Qnibil inueniendo nescire : quod se forte nosse praesumpserat : &gno¬
rantiae suae consequenter ãomonitus. quod sibi deesse uiderit quȩrit :
quod inuenerit. teneit. & quod tenuerit perseueranter exerceat : Aut si
quods ibi dediuinis litteris propositum fuerit salubriter tractare acsuffi¬

Expanded text:
ceptionis vestrae perduxit; quod jam non humilitatis esset perseveranter ceptionis vestrae perduxit; quod jam non humilitatis esset perseveranter tenere silentium, sed superbiae ultra renuere, quamvis infirmis cervicibus onus impositum: cui oneri sustinendo, etsi mea me rusticitas faciebat invalidum, vestra fieri credidi fide qui jubebatis, idoneum. 2. Hoc quoque mihi audendi aliquid fiduciam dabat, quod magnarum rerum magnus ipse conatus esset, etiamsi nullus disputantem sequeretur effectus. Siquidem necessariarum tractatio quaestionum, etsi non instruit non invenientis quod quaerit animum, exercet saltem quaerentis ingenium: ut aut noverit se quaerendo, nihil inveniendo nescire quod se forte nosse praesumpserat; et ignorantiae suae consequenter admonitus, quod sibi deesse viderit, quaerat; quod invenerit teneat; et quod tenuerit, perseveranter exerceat: aut si quod sibi de divinis Litteris propositum fuerat, salubriter tractare, et suffi
Abbreviated transcription (Latin):
IUMULTUM QUERENI SUS SUM UOLUNTATITUAE MIDOMINE
studiosissime pontificum iulrane non uelut pertinaciter durus
sed propriae in possibilitatis ammonitus . uidebatur enimmihi & iure for¬
sitan uidebatur. quod etiam ipsi praesumptionen meam potuis setis in prouid
itatis argucre sitantamiem qua eutiq esset operose tractanda fa
acsineulla delibe itione susciperem. Cummeo porteret prius ipsius ri pon¬
plorata promitteret id hoc arripiendum quodiuberetis accederẽ: his &tali¬
bus solliciti  consideratione perspectis necessarium duxi ut mealiquandui a scri¬
bendi prae sumptione suspender: sed quia sicut cogitanda fuit in uncti ope¬
ris difficultar ita cogitari debuit iniungentis auctoritas. Nec uolui nec de¬
bui usquequaque resistere Certus quiaures meas multo amplius adiuuar& tua
praecipientis oratio quamgrauar& ipsius materiae magnitudo. Deinde illa
consideratio animum meum suis uiribus diffidentem inaudiciam subeundae praȩ¬

Expanded text:
iu multumque renisus sum voluntati tuae, mi domine studiosissime pontificum Juliane; non velut pertinaciter durus, sed propriae impossibilitatis admonitus. Videbatur enim mihi, et jure forsitan videbatur, quod etiam ipsi praesumptionem meam potuissetis improvidae temeritatis arguere, si tantam rem, quae utique esset operose tractanda, facile ac sine ulla deliberatione susciperem: cum me oporteret prius ipsius rei ponplorata promitteret, ad hoc arripiendum, quod juberetis, accedere. His et talibus sollicita consideratione perspectis, necessarium duxi, ut me aliquandiu a scribendi praesumptione suspenderem. Sed quia sicut cogitanda fuit injuncti operis difficultas, ita cogitari debuit injungentis auctoritas, nec volui, nec debui usquequaque resistere, certus quod vires meas multo amplius adjuvaret tua praecipientis oratio, quam gravaret ipsius materiae magnitudo. Deinde illa consideratio animum meum suis viribus diffidentem, in audaciam subeundae prae
Abbreviated transcription (Latin):
uod est a flumine ainsiga numidiae datur. huius in colae
quam diu errarunt pabulationib uagabundis nomades
dictisunt : urbes in ea plurimȩ nobilesq: sed cirte minet.
de inAchulli pupuraria fuco tyriis uelleribus comparata omnis
haec regio finib: inteugitanum limitẽ deficit. quaparte siluestris
est fera seducat quauigis. arduxe qua salit: ex imio etiam marmore pre¬
dicatur : Num idici ursi forma ceteris prestant rabiendũ taxat exiuillis
profundioribus. Nam genitura parest quo quo loco editis eam proti¬
nus dixero: coeunt nonitidẽ quoqua drupedes aliae. sed apti amplexi¬
bus mutius. uel uthumanis coniugationibus copulantur: desiderium
ueneris hiem pssuscitat:. Secreti honore reuerentur mares graui¬
das. et isdẽ licet foueis. partitis tamen per scrobes secubationibus
diuiduntur: lucine illis properatius tempusẽ . quippe uterum tricen¬
simus dies liberat: unde euenit ut praecipitata fecunditas. In formes
cre ex partus : carnes pauxillulas edunt . quibus color candidus.

Expanded text:
uod est a flumine Amsiga Numidiae datur. Huius incolae quamdiu errarunt pabulationibus uagabundis, Nomades dicti sunt. Vrbes in ea plurimae nobilesque, sed Cirta eminet; dein Chulli purpurario fuco Tyriis uelleribus comparata. Omnis haec regio finibus in Zeugitanum limitem desinit. Qua parte siluestris est, feras educat, qua iugis ardua, equos alit. Eximio etiam marmore praedicatur. Numidici ursi ceteris praestant rabie dumtaxat et uillis profundioribus; nam genitura par est quoque loco genitis. Eam protinus dixero. Coeunt non itidem quo quadrupedes aliae, sed apti amplexibus mutuis uelut humanis coniugationibus copulantur. Desiderium ueneris hiems suscitat. Secreti honore reuerentur mares grauidas et in iisdem licet foueis, partitis tamen per scrobes secubationibus diuiduntur. Lucinae illis properatius tempus est; quippe uterum trigesimus dies liberat. Vnde euenit, ut praecipitata fecunditas informes creet partus: carnes pauxillulas edunt, quibus color candidus,
Abbreviated transcription (Latin):
uis quis consilio aeterno contraria sentis
Etuerbum in nostra carne manere negus
Diuinae pietatis opus dissoluere quaeris
Speque suamundum dispoliare cupis
Nam quiduentura quem quã saluabit abira
Qui su e hominis primi crimine liber erit
Sideitas uerbi non nostrae est insita carni
Aut xp̃s falsi corporis umbra fuit
Quis genitus puerest intactae uirginis aluo
Quae natura annis creuit & aucta cibis
In qua prole patrem mundise credidit abram
Quaeue eius strrps est omnia scĩficans¬
Uostra hosti ut nobis uinceret opposuit
Et carne exuitta dominantem perculit hosten
Vt caperet palmim praeda uetusta Nouam

Expanded text:
uisquis consilio aeterno contraria sentis, Et Verbum in nostra carne manere negas, Divinae pietatis opus dissolvere quaeris, Speque sua mundum dispoliare cupis. Nam quis ventura quemquam salvabit ab ira? Quisve hominis primi crimine liber erit? Si deitas Verbi non nostrae est insita carni, Aut Christus falsi corporis umbra fuit? Quis genitus puer est intactae Virginis alvo? Quae natura annis crevit, et aucta cibis? In qua prole patrem mundi se credidit Abram? Quaeve ejus stirps est omnia sanNostra hosti, ut nobis vinceret, opposuit, Et carne exuta, dominantem perculit hostem: Ut caperet palmam praeda vestuta novam.
Abbreviated transcription (Latin):
dõ & mundo mortua. inhumitatis & mansuecudinis placidatran quillitate
requiescat
Est & in hacuita multis requies data scĩs
Quorum animas mundus nonten& occiduus
Quos desi deriis nullis peritura fatigat᷑
Etquibus omne bonum estxõrꝰ &omnis honor
Utuntur terra ut caelo fugientia tem nunt
Quod eredunt quodamant quod cupiunt dr̃ est

Expanded text:
Deo, et mundo mortua, in humilitatis et mansuetudinis placida tranquillitate Deo, et mundo mortua, in humilitatis et mansuetudinis placida tranquillitate requiescat. et in hac vita multis requies data sanctis, Quorum animas mundus non tenet occiduus: Quos desideriis nullis peritura fatigant, Et quibus omne bonum est Christus, et omnis honor. Utuntur terra ut coelo, fugientia temnunt, Quod credunt, quod amant, quod cupiunt, Deus est
Abbreviated transcription (Latin):
Quod plerumque malimscõs sieuire sinuntur
Quod que bonis priuisiepe nocere queunt
Absque dinutu non fit qui corda suorum
Nulla dm̃ oblectat miserorum poena peorũm
Nec scelerum uindex ira mou& placidim
Omnipotentis enim recta & tranquilla uoluntas
Quicquid decerni conuenit hoc statuit
Ut nullis pateat regiscensura querelis
Cum iuste accipi& debitus ordo malos
DIBONO IN TELLECTUE
Ronum intellectum hab& qui quod ficiendum recte intellegit. & facit alio quin.
talis est sineopere intellegentia. qualis sinetimore sapientia cum scriptũ sit
in itium sapientiae: timordñĩ
Scriptorum dñi plane uid& omne profundum
Qui factis implet cognita uerba piis.
Namnimis a sensu doctrinae deuius errat
Si quae curauit scire fugit facere
DEREQUI EAD NUC IN CARNE UIUINTIUM
Hab& etiam in hacuita requiem suam anima. quaedemorte infidelitatis exemp¬
ta est e non abo peribus iustitue. sed ab iniquitatis abstinet actione utiuuen

Expanded text:
Quod plerumque mali in sanctos saevire sinuntur, Quodque bonis pravi saepe nocere queunt; Absque Dei nutu non fit, qui corda suorumNulla Deum oblectat miserorum poena reorum, Nec scelerum vindex ira movet placidum. Omnipotentis enim recta et tranquilla voluntas, Quidquid decerni convenit, hoc statuit. Ut nullis pateat Regis censura querelis, Cum juste accipiet debitus ordo malos. XIII. De bono intellectu. Bonum intellectum habet qui quod faciendum recte intelligit facit. Alioquin talis est sine opere intelligentia, qualis est sine timore sapientia, cum sit scriptum, Initium sapientiae timor Scriptorum Domini plene videt omne profundum, Implet qui factis cognita verba piis. Nam nimis a sensu doctrinae devius errat, Si quae curavit scire, fugit facere. XIV. De requie adhuc in carne viventis. Habet jam in hac vita requiem suam anima quae de morte infidelitatis exempta est, et non ab operibus justitiae, sed ab iniquitatis se abstinet actione, ut vivens
Abbreviated transcription (Latin):
Cui summum & proprium est semperidesse quod est
Splendet enim uerum uero delumine lumen
Vtgenitum agnoscens nouerit ingenitum
Vnatrium deitas una est essentia ab uno
Idem est cum uerbi sp̃s atque patris
Nullum opus ab iunctum nulla est non aequa potestas
Incunctis unum sunt tria principium
Cumpia mens in laude dĩ superata laboras
Caude quod tantum tebene uincit opus¬
ł eque aliquid superi cognosce habuisse uigoris
Sitibi nonsatis est quod capis atque sapis
Quȩre bonum sinefinebonum & persiste reperto
Quaerere non habeant talia uota modum
Nam qui senullo iam munere credit egere
Crescere non cupiens perdit adepta tepens

Expanded text:
Cui summum et proprium est, semper id esse quod est. Cui summum et proprium est, semper id esse quod est. Splendet enim verum vero de lumine lumen, Ut Genitum agnoscens noverit Ingenitum. Una trium Deitas, una est essentia cunctis. Idem est et Verbi Spiritus atque Patris. Nullum opus abjunctum, nulla est non aequa potestas, In cunctis unum, non tria, principiumCum pia mens in laude Dei superata laboras, Gaude, quod tantum te bene vincit opus. Teque aliquid superi cognosce hausisse vigoris, Si tibi non satis est, quod cupis atque sapis, Quaere bonum sine fine bonum, et persiste reperto: Quaerere non habeant talia vota modum. Nam qui se nullo jam munere credit egere, Crescere non cupiens, perdit adepta tepens
Abbreviated transcription (Latin):
In necti uanis occiduisque caue.
Mortalis uitae breuie Non multa requirit
Paucorum exigui temporis u sus eget
łsseuolens gaudere obtans scire abdita quaerens¬
Non ut teteneant ultima sum ma pete
Delecta redõ rege incaelestibus esto.
Et quaespe sequeris credita amore tene
Nulla inte maneant hominis uestigia primi
Nec formam ueteris gest& imago noui
łx ulta agnoscens te uerbi in carne renatum
Cuius si pars es parstua xp̃rerit
Quine dam nandi legeres mala gaudia mundi
Promissum ad regnum setibi fecit iter
Cumpater inuerbo sit semper & inpatre uerbum
Sitque unus uerbi sp̃s atq patris
Sic depersonis tribus est tibi non dubitandum
Unum ut doct fides confiteare dm̃
Corde patris genitum creat & regit omnia uerbum
Nec tamen est ali quod sine patregerat
Vnus enim amborum motus ratiouna uolendi est
Paruirtus idem sp̃s unus amor
Sic magnus dĩ est deseual& & manet inse

Expanded text:
Innecti vanis occiduisque cave. Innecti vanis occiduisque cave. Mortalis vitae brevitas non multa requirit, Paucorum exigui temporis usus eget. Esse volens, gaudere optans, scire abdita quaerens, Ut te non teneant infima, summa pete. Delectare Deo rege, in coelestibus esto, Et quae spe sequeris, credita amore tene. Nulla in te maneant hominis vestigia primi, Nec formam veteris gestet imago novi. Exsulta agnoscens te Verbi in carne renatum, Cujus si pars es, pars tua Christus erit. Qui, ne damnandi legeres mala gaudia mundi, Promissum ad regnum se tibi fecit iter.Cum Pater in Verbo sit semper, et in Patre Verbum, Sitque unus Verbi Spiritus atque Patris; Sic de personis tribus est tibi non dubitandum, Unum, ut docta fides, confiteare Deum. Corde Patris genitum creat, et regit omnia Verbum, Nec tamen est aliquid quod sine Patre gerat. Unus enim amborum motus, ratio una volendi est, Par virtus, idem spiritus, unus amorst magnus, de se valet, et manet in se,
Abbreviated transcription (Latin):
Prȩberi gaudent undique quod placeat
Fitque nocens homini prȩsentis temporis usus
Sicaptum blandis inferiora ligant
Mens igitur sapiens superas enitere ad arces
Etsummis fieri suesce beata bonis.
Delicias iam nunc promisi concipe regni
Uirtute atq fide quod cupis essetene
Neue ad spem dubiam frustra tecurrere credas
Naturae inxp̃o prospice libatuae
A quo susceptum site non ambigis esse
Totus homo incapitis corpore semper eris
Tantum utiussa uelis nutu ad mouere docentis.
Etquod idem est maius non hab& at que minus
Corporeae longe moles formeque recedant
Virtus summa car& finibus & spatus.
Quod pater hocsimul & uerbum patris. hoc utriusq
Sp̃s hic ds̃ est unus & una fides.
Perquam uerorum spes non incerta bonorum
Sublimem ignoto scandit amore iuiam
Etprȩgustata superi dulcedine roris
Doctrinis pasci gaud& apostolicis
Quisque ergo indignas non uis incurrere curas

Expanded text:
Praeberi gaudent undique quod placeat. Praeberi gaudent undique quod placeat. Fitque nocens homini praesentis temporis usus, Si captum blandis inferiora ligant. Mens igitur sapiens superas enitere ad arces, Et summis fieri suesce beata bonis, Delicias jam nunc promissi concipe regni, Virtute atque fide quod cupis esse tene. Neve ad spem dubiam frustra te currere credas; Naturae in Christo prospice liba tuae. A quo susceptum si te non ambigis esse, Totus homo in capitis corpore semper eris. Tantum ut jussa velis nutu observare docentis, Et, quod idem est, majus non habet atque minus. Corporeae longe moles formaeque recedant, Virtus summa caret finibus et spatiis: Quod Pater, hoc simul est Verbum Patris, hoc utriusque Spiritus. Hic Deus est unus, et una fides: Per quam verorum spes non incerta bonorum Sublimem ignito scandit amore viam. 677 Et praegustata superi dulcedine roris, Doctrinis pasci gaudet apostolicis. Tu qui ergo indignas non vis incurrere curas;
Abbreviated transcription (Latin):
Cultor iustitue diunat & pacis amator
Quem uocat ad summum uitabeata bonum
Scandere constanter dextros adnitere calles
Dispiciens leuenoxia planaiuae.
Tdtius est duros mundi tolerare labores
Infestique hostis proelia saeua pati
Quam uictum officus animum submittere blandis
Captaque seruili subdere colla uigo
Tempore in occiduo non longe est u sus honoris
Etoeleri lapsu giuidia falsa fluunt
finem igitur proprii sapiens speculabitur a eui
Etiua quam currat quo ferat aspici&
Nam mundo innixis pars est cum principe mundi
Corporeos que intersensus moribundaque membra:
Multa animus patitur carnis ab hospitio
Quaeuitae dequauiuit contraria quaerens
Legem uultmentis soluere legesua.
Sed prudens presul famulam frenare rebellem
Aeterni regis discit ab imperio
Etuerum accipiens supero delumine lumen.
Noctem peccati cordis ab aedȩ fugat
Namque cuncta dr̃bona condidit ipia que nostri
Exilii regio est pulchra decoresuo

Expanded text:
Cultor justitiae, divinae et pacis amator, Quem vocat ad summum vita beata bonum: Scandere constanter dextros adnitere calles, Despiciens laevae noxia plana viae. Tutius est duros mundi tolerare labores, Infestique hostis praelia saeva pati, Quam victum officiis animum submittere blandis, 675 Captaque servili subdere colla jugo. Tempore in occiduo non longi est usus honoris, Et celeri lapsu gaudia falsa fluunt. Finem igitur proprii sapiens speculabitur aevi, Et via qua currit, quo ferat aspiciet. Nam mundo innexis pars est cum principe mundi;Corporeos inter sensus, moribundaque membra Multa animus patitur carnis ab hospitio: Quae vitae, de qua vivit, contraria quaerens, Legem vult mentis solvere lege sua. Sed prudens praesul famulam frenare rebellem Aeterni Regis discat ab imperio; Et verum accipiens supero de lumine lumen, Noctem peccati cordis ab aede fuget. Nam quia cuncta Deus bona condidit, ipsaque nostri Exsilii regio est pulchra decore suo;
Abbreviated transcription (Latin):
uero qui crystallo similis. capillamentis interturrentib obscurant᷑:
hoc enĩ uitio illorum nom̃ est. hoc scientissimi lapidum plebide¬
derunt indici regis: hoc genus geminas in longissi moscylindros
amant fingere. eosq perforatos elefantorũ setis subligant. hac
monilia habent. aut explerumq utraq capite insertis aureisum¬
industriã metallo hinc inde aciditos fulgentiorẽ trahunt luceri:

Expanded text:
uero, qui crystallis similes capillamentis intercurrentibus obscurantur uero, qui crystallis similes capillamentis intercurrentibus obscurantur hoc enim uitio illorum nomen est, scientissimi lapidum plebi dederunt. Indici reges hoc genus gemmas in longissimos cylindros amant fingere eosque perforatos elephantorum setis suspendunt ac monilia habent, uel plerumque ex utroque capite insertis aureis umindustriam metallo hinc inde a
Abbreviated transcription (Latin):
cocci rubore : per omnẽ initium suc siquidem pura sit. in offensam
ad mittens perspicuitatẽ: at si excanduit radiis solis itta. uel
adcalorem digitorũ adtritu excitata est. aut paltarũ tassa. aut
chartarum filic adse rapit. contumaciter scalturus resistens: ac
siquantdo signata est dum signa in primit. quasi quodam animali
morsu partem cae reretentant Beryllos insex angulas formas
dia terunt. ut ebetem coloris lenitatẽ. angulorum res
excitent aduigorem: beryllorum gemis diuiditur inspeciẽ multi¬
riam: eximu anter uirente glauti& caruli tempera mem
dam praeferunt. puri maris gratiã: In fra hos sunt chryso berilli.
qui languidius mitantes. cirtum funduntur aurea nubȩ: Chryso¬
prasos quoq: ex auro & purpura teumixtam lutem trahentes :
Aequȩ beryllorum genere adiudicauerunt: hi at inthi zontas
scilit& qui hiatinthos propere ferant . & ipsos probant: eos

Expanded text:
cocci rubore, per omne intimum sui, si quidem pura sit, inoffensam cocci rubore, per omne intimum sui, si quidem pura sit, inoffensam admittens perspicuitatem; at si excanduit radiis solis incita uel ad calorem digitorum attritu excitata est, aut palearum cassa aut chartarum fila ad se rapit; contumaciter scalpturis resistens ac si quando insignita est, dum signa exprimit, quasi quodam animali morsu partem cerae retentat. Beryllos in sexangulas formas Indi atterunt, ut hebetem coloris lenitatem angulorum repercussu excitent ad uigorem. Beryllorum genus diuiditur in speciem multifariam: eximii interuirente glauci et caeruli temperamento quandam praeferunt puri maris gratiam. Infra hos sunt chrysoberylli, qui languidius micantes nube aurea circumfunduntur. Chrysoprasos quoque, ex auro et porraceo mixtam lucem trahentes, aeque beryllorum generi adiudicauerunt. Hyacinthizontas, scilicet qui hyacinthos prope referant, et ipsos probant. Eos
Abbreviated transcription (Latin):
dens non tam̃ et potestate: nam & hic qui in cypro dep̃hendunt᷑
frangi queunt: pleriq &iam adam ante altero perforantur :
at illi quos primos diximus. nec ferro uincuntur. nec ignisoluunt᷑:
uerum si diu insanguine hircino sint macerati alter quã sicalido
frigido uel malleis aliquot ante fractis. & incudibus dissipatis.
aliquando cedunt. atq in particulas dissiliunt: quȩ fragmenta
scalptorib inusum in signiendae tuius tumq modi gemine ex¬
pecuntur : Inter adamantẽ. & magnetem est: quaedam naturȩ
occulta dissensio adeo ut uirta positus. nonsinat magnetem
rapere ferrũ: uel si ad motus magnes ferrũ traxerit. quasi praedã
Lyc hniten per inde fere india. cuius lucis iuigorem. ardor excitat
lucernarũ: qua ex causa lycniten greci uocauerunt: duplex ei fa¬
cies: aut enĩ purpurae emitat claritate: aut meratius suffundit᷑

Expanded text:
dens, non tamen et potestate. Nam et hic et qui in cypro deprehenduntur dens, non tamen et potestate. Nam et hic et qui in cypro deprehenduntur frangi queunt, plerique etiam adamante altero perforantur. At illi quos primos significauimus nec ferro uincuntur nec igni domantur; uerum tamen si diu in sanguine hircino macerentur, non aliter quam si calido uel recenti, malleis aliquot ante fractis et incudibus dissipatis aliquando cedunt atque in particulas dissiliunt. Quae fragmenta scalptoribus in usum insigniendae cuiusce modi gemmae expetuntur. Inter adamantem et magnetem est quaedam naturae occulta dissensio, adeo ut iuxta positus non sinat magnetem rapere ferrum uel si admotus magnes ferrum traxerit, quasi praedam Lychniten perinde fert India, cuius lucis uigorem flagrantia excitat lucernarum, qua ex causa lychniten Graeci uocauerunt. Duplex ei facies: aut in purpurae emicat claritatem aut meracius suffunditur
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibuit: mittit india & talamos odoratos. potentes aduersum
intestinae egritudinis in commoda:dat et multa flagrantia miri¬
fici spiritus suauitatem gratia : Indiae lapidum in adamantibus
dignitas prima: ut pute qui lymfationes adimant. uenenis resis¬
tant. pauitantiũ uanos metus pellant: haec primum dehis p̃dicari
oportuit. quae respicere ad ut ilitatẽ uidebamus: nunc reddemꝰ
quae ad amantũ sint species. qui scolos cuiq: eximius in quodam¬
crystalli genere inuenitur materia. inqua nascitur adaeque
similis splendore liqui dissimo inmucronẽ sex angulũ . utrimq
secus leuiter turbi natus. nec umquã ultra magnitudinem
nuculei auellam repertus. Huic preximus in excellentissimo
auro dephenditur. pallidior. ac magis ad argenti colorem
renitens: tertius inuenis cypria paret. proprior ad aeream faciẽ
quartus inmetallis ferariis legitur pondere. ceteros ante ce¬

Expanded text:
exhibuit. Mittit India et calamoexhibuit. Mittit India et calamointestinae aegritudinis incommoda, et multa alia fragrantia mirifici spiritus suavitate. Indicorom lapidum in adamantibus dignitas prima, utpote qui lymphationes abigunt, venenis resistunt, mentium vanos metus pellunt. Haec primum de his praedicari oportuit, quae respicere ad utilitatem videbamus: nunc reddemus quae adamantium sint species et quis colos cuiqcrystalli genere inuenitur, materiae in qua nascitur adaeque similis splendore liquidissimo, in mucronem sexangulum utrimque secus leuiter turbinatus nec umquam ultra magnitudinem nuclei Abellani repertus. Huic proximus in excellentissimo auro deprehenditur, pallidior ac magis ad argenti colorem renitens. Tertius in uenis cypri apparet, propior ad aeream faciem. Quartus in metallis ferrariis legitur, pondere ceteros antece
Abbreviated transcription (Latin):
uido solo uotamen trahit decolore: at qui ex ipsa arbore stri¬
gitur. ut est album piperdicitur: sed ut piper sola india.
ita & hebenum sola mittit: nec tam̃ uniuersx uerũ ex igua sui
parte siluas hoc genus gignit: arbor est plerumq: tenuis.
& frequentior iuiminerario incrassitudinẽ codis extuberata:
hi ulto cortice. & ad modum reticulato. idehis centibus uenis.
adeo ut per ipsossinus pars intima uix tenui libro contegat᷑:
lignumomne at que mediale. eadem ferme & facie & nitore.
qui est in lapide gagate: Indi reges ex eo sceptra sumunt.
& quastumq: deorum imagines. non nisi ex hebeno habent
Idem ferunt materie ista. liquorem noxium non contineri:
& quic quid maleficium fuerit. tactu eius a uerti: hat gratia
pocula ex hebeno habent: Ita nihil mirum siper egresit in
pratio quod etiã ipsi quib: prouenit honorant᷑: hebenum ex¬
india rome mithridatico triumpho primũ magnus pompenis

Expanded text:
vido solo, vocamen trahit de colore: at qui ex ipsa arbore strinvido solo, vocamen trahit de colore: at qui ex ipsa arbore stringitur, ut est, album piper dicitur. Sed ut piper sola India, ita et hebenum sola mittit; nec tamen universa, verum exigua sui parte silvas hoc genus gignit. Arbor est plerumque tenuis et frequentior vimine raro, in crassitudinem codicis extuberata, hiulco cortice et admodum reticulato dehiscentibus venis, adeo ut per ipsos sinus pars intima vix tenui libro contegatur. Lignum omne atque mediale eadem ferme et facie et nitore, qui est in lapide gagate. Indi reges ex eo sceptra sumunt et quascumque deorum imagines non nisi ex hebeno habent. Iidem ferunt materie ista liquorem noxium non contineri et quidquid maleficium fuerit, tactu eius averti. Hac gratia pocula ex hebeno habent. Ita nihil mirum, si peregre sit in pretio, quod etiam ipsi quibus provenit honorantIndia Mithridatico triumpho Romae primum Magnus Pompeius
Abbreviated transcription (Latin):
quarũ rodices insexaginta passuũ spatium enorme crasses cunt
ra morumumbrae. ambitu bina stadia tonsumunt: foliorum
latitudo. formae ama ronitae peltae conparantur: pomum ex¬
imiae suauitatis. quat palustria sunt. harundinẽ treant. ita cras¬
sam ut fissis internodis lemni uice uectitent. nauigantes: era¬
dicibus eius exprimitur umor dultis. ad melleam suauitatem
Tylos indyae insula est: ea fert palmas. oleam creat. iuneis abundat
terras omnes hoc miraculo sola uincit. quod quaetumq: inea arbos
nastitur. num quã car& folio. Mons cautasus inde incipit. qui
maximã orbis partem perpetus iugis penetrat: Idem fronte
qua soli obuersus est. arbores piperis ostentant: quas adiun¬
peri similitudinem diuersȩ fructus edere adseuerant: eorum¬
gum : quod in corruptũ est: piper album. quorũ cutem rugo sam
et torridam calor fecerit: quide inde cadutus torretur. fer

Expanded text:
quarum codices in orbem spatio sexaginta passuum extuberantur; quarum codices in orbem spatio sexaginta passuum extuberantur; ramorum umbrae ambitu bina stadia consumunt; foliorum latitudo formae Amazonicae peltae conparatur; pomum eximiae suauitatis. Quae palustria sunt, harundinem creant ita crassam, ut fissis internodiis lembi uice uectitet nauigantes. E radicibus eius umor dulcis exprimitur ad melleam suauitatem. Tylos Indiae insula est; ea fert palmas, oleam creat, uineis abundat. Terras omnes hoc miraculo sola uincit, quod quaecumque in ea arbos nascitur, numquam caret folio. Ibi mons Caucasus, qui maximam orbis partem perpetuis iugis penetrat, fronte qua soli obuersus est arbores piperis ostentat, quas ad iuniperi similitudinem diuerse fructus edere adseuerant. gum; quod incorruptum est, piper album; quorum cutem rugosam et torridam calor fecerit,