comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluit ꝑ potentiãm alom cogitationẽ illorũ: Vt ipsecum si possit conp̃¬
haender& ut & iudeis placeret : & ut diligens in officio sibi credito uider&ur
Sicum quem ꝑturbatorem audir& causã quietis interficeret : Hocint̃ ipsa pri¬
mordia tunc quando apparuit illi inuia dñs einti damascum incensi sunt :¬
p̃dicare sectam quã uenerat condemnere. sic factumẽ ut a discipulis ꝑfenes¬
tram ꝑmurũ insporta dimissus effugeret : Quod quidã indigne factũ
dicunt᷑ quia non diauxilio liberatus ẽ: sed quod ab hominib: fieri potuit ꝗd
opus ẽ ut dĩ suffragio liberar&ur : cumdĩ suffragium tunc sit necessariũ
si humanũ auxilium deficiat: Quo facto non sibi dicit expedire głari. quia
p̃sentis uitat gaudium fragileẽ : Sienim non euasi sr& martyrium fecerit :
sed quia fugiendum in ꝑsecutione mandatum ẽ data opera effugit nec
enim deb& aliquis expectare ut᷑ semetipsum pecc&ur: Ergo głam dum¬

Expanded text:
entiam, malam cogitationem eorum, ut ipse si posset, eum comprehenderet, et ut Judaeis placeret, et ut diligens in officio sibi credito videretur, si eum quem publice perturbatorem audiret, causa quietis interficeret. Hoc inter ipsa primordia, tunc quando apparuit illi in via Dominus eunti Damascum, incensi sunt in Hierusalem, praedicare sectam, quam venerat condemnare : et sic factum est ut a discipulis per fenestram per murum in sporta demissus effugeret. Quod quidam indigne factum dicunt; quia non Dei auxilio liberatus est. Sed quod ab hominibus fieri potuit, quid opus erat, ut Dei suffragio liberaretur; cum Dei suffragium tunc sit necessarium, si humanum auxilium deficiat? Quo facto non sibi dicit expedire gloriari, quia praesentis vitae gaudium fragile est; si enim non evasisset, martyrium fecerat. Sed quia fugiendum in persecutione mandatum est , data opera effugit, nec enim debet aliquis exspectare ut in semetipsum peccetur. Ergo g
Abbreviated transcription (Latin):
custodiebat ciuitatem damascenorum ut me conp̃henderet . & ꝑ fenestram in
sporta dim̃issus sum ꝑmurum & effugi manus eius. gloriari oport&. sed non

Expanded text:
custodiebat civitatem Damascenorum ut me conprehenderet et per fenestram in custodiebat civitatem Damascenorum ut me conprehenderet et per fenestram in sporta dimissus sum per murum et effugi manus eius si gloriari oporte
Abbreviated transcription (Latin):
solent scandalizari in lecti forma aut pulchritudine corporis. aut
propriae carnis calore : Apłs aũ necessitatẽ humanae naturae considerans
urise dicit ut consulat talibus compatiens in fir matti eorum. nec hos
condemnans. sed commonens in humilitate sermones ut spe promissi premi¬
i repugnarent stimulis carnis nequis eorum qui eum audiunt desideriis
carnis uicti desperantes dese: putantes iam non accepto ferrȩ dm̃ sicorri¬
gant & meisdem manentes depereant. Si gloriari oportet quae infirmi¬
tatis meae sunt gloriabor : Hoc dicit quia sigloriandũ ẽ xpiano. in
humilitate gł andũ ẽ. De qua crescitur apud dm̃ : Vnde alio loco dicit :
Cum in firmor tunc potens sum. Hoc ẽcum humilior prosalute frum tunc ex¬
altor : hinc gloriandum ẽ non de carnis progenie . quia ẽ quis ex semine abrahae
testemdat ut quae dicit facile credantur. propt̃ hoe dumtaxat qui eum ñ
ut uerum apłum honorificabant.
amasci princeps gentis arathae regis

Expanded text:
solent scandalizari, illecti forma aut pulchritudine corporis, aut propriae carnis calore: Apostolus necessitatem humanae naturae considerans, uri se dicit; ut consulat talibus, compatiens infirmitati eorum: nec hos condemnans, sed commonens in humilitate sermonis; ut spe promissi praemii repugnent stimulis carnis; ne quis eorum, qui eum audiunt, desideriis carnis victi, desperantes de se, putantes jam non accepto ferre Deum, si corrigant, et in iisdem manentes, depereant. Si gloriari oportet, in iis quae infirmtatis meae sunt, gloriabor. Hoc dicit quia si gloriandum est christiano, in humilitate gloriandum est qua crescitur apud Deum. Unde alio loco dicit: Cum infirmor, tunc potens sum , hoc est, cum humilior pro fratrum salute, tunc exaltor. Hinc gloriandum est, non de carnis progenie, quia est quis ex semine Abrahae.od non mentior. Deum testem dat, ut quae dicit, facile credantur; et propter eos duntaxat qui eum non ut verum apostolum honorificabant. Damasci princeps gentis Areth
Abbreviated transcription (Latin):
ritiã quis dereb sp̃ĩtalib scandalũ pateretur: Nondũ enimpoteratis¬
Ostendit aꝑte non illos debuisse audire. quȩ confirmatis dicenda sunt:
Sedneque nunc potestis. adhuc enim estis carnales Hic ualde arguit
temeritatẽ illorũ qui quȩ rebantur dudũ senon audisse spitalia cum
adhuc indigni eent audire Pseudo apłi enim ꝓmiscue omnib: uno atq
eodem genere tradebant : nullius personã discernentes ut acceptabiles
uisum quãdiu amortuis resurgeret: Nam cͥum in uob emulatio & con
uisum quãdiu amortuis resurgeret:
tentiones sint. nonne carnales estis & scđm hominẽ ambulatis. Indigni¬
tatis causas ostendit. quia de homine quisperat aigiliũ carnalis est
qui aut spreta humanitate dedõ sperat: sp̃italis est quia sp̃rs est ds̃.
um enim ꝗs dicit. egosum pauli alius aut̃ ego appollo non ne homi

Expanded text:
ritiam quis de rebus spiritalibus scandalum pateretur. Nondum enim poteratisOstendit aperte non illos debuisse audire, quae confirmatis dicenda sunt. Sed neque nunc potestis; adhuc enim carnales estis. Hic valde arguit temeritatem illorum, qui querebantur dudum se non audisse spiritalia; cum adhuc indigni essent audire. Pseudoapostoli enim promiscue omnibus uno atque eodem genere tradebant, nullius personam discernentes; ut acceptabiles visum, quamdiu a mortuis resurgeret . 121 Cum enim in vobis aemulationisum, quamdiu a mortuis resurgeret . contentiones sint, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Indignitatis causam ostendit; quia qui de homine sperat auxilium, carnalis est. Qui autem. spreta humanitate, de Deo sperat, spiritalis est; quia Deus spiritus est. Cum enim quis dicat: Ego sum Pauli; alius autem: Ego Apollo; nonne homi
Abbreviated transcription (Latin):
scribentib: apłis dum enĩ docent scribunt :¬
cripta non atram̃to: sed spũ
di uiui, Quõ que p̃missa s̃ aetnas̃ id circo dĩ spũ scripta dicunt᷑. qui sem ꝑ ẽ¬
ñ temporali autem a tramento quod ab: olescit et ꝑdit memoriam: Non intabulis lapideis
sed in tabulis cordis carnalibus: nunc legem ueterem pulsat quae primumdata in lapideis
tabulis abolita ẽ. fractis tabulis submonte amoyse : Noua autem lex in animo scribit᷑
hoc ẽ incorde. Non ꝑcalamnum sed ꝑ spm : quia fides ȩterna res ẽ ab spũ scribitur ut
maneat .: Uetera aũ p̃cepta deficiente mundo cessabt. I. Quomodo ergo differt lex

Expanded text:
 scribunt. Scripta non atramento, sed Spiritu Dei vivi. Quoniam quae promissa sunt aeterna sunt; idcirco Dei Spiritu scripta dicuntur, qui sempet: temporalia autem atramento, quod obsolescit et perdit memoriam. Non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Nunc legem veterem pulsat, quae primum data in lapideis tabulis abolita est, fractis tabulis sub monte a Moyse. Nova autem lex in animo scribitur , hoc est in corde, non per calamum, sed per Spiritum; quia fides aeterna res est, ab Spiritu scribitur, ut maneat: vetera autem praecepta, deficiente mundo, cessabunt. Quomodo ergo differt lex
Abbreviated transcription (Latin):
Recte ergo
ait. quia salus corinthiorum incorde erat apłi. et eorum quicum illo erant. Semꝑ
enĩ deralute eorum cogitabant: Cum ergo incorde sunt apłi eteorum qui cum
ipso erant epła sunt scripta in cordib: eorum: quia qui semꝑ alicuius memor est
scriptus ẽ in animo eius.
uae cognoscitur et legitur abomnib: hominib: ma¬

Expanded text:
Recte ergo ait quod salus Corinthiorum in corde erat Apostoli, et eorum qui cum illo erant; semper enim de salure eorum cogitabant. Cum ergo in corde sint Apostoli, et eorum qui cum ipso erant, epistola sunt scripta in cordibus eorum; quia qui semper alicujus memor est, scriptus est in animo ejus. Quae cognoscitur et legitur ab omnibus hominibus: ma
Abbreviated transcription (Latin):
ut contum eliis afficiant corpora sua interse : Quõ ad in iuriam cre¬
atoris dĩ figmenta &rerum similitudinesderficauerunt: traditi sunt
in ludendi: & traditi non ut illa gererent quae nolebant : sed ut ea per¬
ficerent quae desiderabant: Et hic bonitas dĩ est: Cum enim dignum
fuisset subici illos. ut facerent quae nolebant &cruciarentur. Quia
lic& bonum: si contra uoluntatem fiat amare & malum est: Isti autem
auertentes se adõ. traditi sunt diabolo: Tradere autem est permitteres.
ut ea quae in desideriis conceperant : ad iuti diabolo explerent operibus:
Nec enim possent huius modibonum cogitatum habere : Traditi ergo sunt
in inmunditiam : ut contum eliis afficiant corpora sua inter sem & ipsos
Cum preterita recenset: &iam presentis temporis significat : quia tra¬
duntur nunc usque. ut afficiant corpora sua : Originis enim illius nunc

Expanded text:
ad injuriam creatoris Dei figmenta et similitudines rerum deificaverunt, traditi sunt illudendi; et traditi non ut illa agerent, quae nolebant; sed ut illa perficerent, quae desiderabant. Et hic bonitas Dei est; cum enim dignum fuisset subjici illos, ut facerent quae nolebant et cruciarentur; quia licet bonum, si contra voluntatem fiat, amarum et malum est. Isti autem avertentes se a Deo, traditi sunt diabolo. Tradere autem est permittere, nincitare aut immittere; ut ea quae in desideriis conceperant, adjuti a diabolo explerent in opere: nec enim possent hujusmodi bonum cogitatum habere. Traditi ergo sunt in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis. Cum praeterita recolat, etiam 34 praesentis temporis mala significat; quia traduntur nunc usque ut contumeliis afficiant corpora sua. Originis enim illius nunc
Abbreviated transcription (Latin):
multis ꝓficiens afflueret ꝑmultorũ grãrum actionẽ ad głam dĩ: Quanto ergo
hic dignus honoreẽ qui animã suam semꝑ morti subiecit nedonum dĩ longe ali¬
t̃ proficeret quamdectum ẽ : pumꝗd non magna contumelia eius ẽ quia cȩnam
faciens opulentam: ac multos inui tatos: paucos habet insumma.
ua propt̃ non deficimus:
Mani festum ẽ haec ad superiorem sensum ꝑtinere :
It enim deuotionẽ suam adhuc propensiorẽ indĩ rebus ostendat. haec subicit. qui¬
b nullo genere deficere seprobat. quominus id qđ dõ placitũ ẽ impleatur : secu¬
tate. caro corrumpitur . sed animaspe futuri premii renouatur : Quia assiduis
tribulationib: purgatur: Proficit in p̃rnura non interit : Ita ut accedentib: tẽp¬
tationib: cotuidie ad quirat admeritum. quia & corruptio haec ꝓfic̃ adinmorta

Expanded text:
multis proficiens afflueret per multorum gratiarum actionem ad gloriam Dei. Quanto ergo multis proficiens afflueret per multorum gratiarum actionem ad gloriam Dei. Quanto ergo hic dignus honore est, qui animam suam semper morti subjecit; ne donum Dei longe aliter proficeret, quam datum est? Numquid non magna contumelia ejus est, qui coenam faciens opulentam, ac multos invitans, paucos habet in summa? Quapropter non deficimus. Manifestum est haec ad superiorem sensum pertinere; ut enim devotionem suam adhuc propensiorem in Dei rebus ostendat, haec subjecit, quibus nullo genere deficere se probat quominus id quod Deo placitum est, impleatur; secutate caro corrumpitur, sed anima spe futuri praemii renovatur; quia assiduis tribulationibus purgatur. Proficit enim in pressura, non interit, ita ut accedentibus tentationibus quotidie acquirat ad meritum; quia et corpori cor
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ iustitiã quia peccatum non fecit necdolus inuentus ẽ in ore eius: Etꝗa
participes hos communis fidei dixit : resuscitatos inquit constituit uobis cum.
ut unius fidei in una sint domo pacis: Cum enĩ intellegunt quia ꝓipsis pacium t̃
exitia : et isti polliciti s̃ depassionib: horum uelut conpacientes simul & partici¬
pes erunt inuita ꝓmissa . ut simulcon tristati. simul gaudeant pp̃ illos: Sic
alloquitur quiresurrectionẽ negabant. quos et in prima epła ex probrat
ficdes habemus uobiscũ : ideo enĩ ꝓipsis tanta patiebantur iala.
ut inuicem sibi copul arentur in fide :
ingloriamdĩ : A munere suo ds̃ nullum uoluit esse alienum : Et quia non om̃s capi¬
unt uerbum fidei. apł̃s dĩ uoluntatem sciens ꝑsecutiones et pericula patinonti¬
muit . Dũmodo omnib: fideliter predicaret ut plures possent credere ÷ ut abun¬
dans donũdĩ non paucorum grãrum actionẽ minueret᷑ ad contumeliam dĩ. sed

Expanded text:
 justitiam; quia peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Et quoniam participes hos communis fidei dixit, resuscitatos, inquit, constituet vobiscum; ut unius fidei in una sint domo pacis. Cum enim intelligunt quia pro ipsis patiuntur exitia, et isti solliciti sunt de passionibus horum velut compatientes, simul et participes erunt in vita promissa; ut simul contristati, simul gaudeant. Propter illos sic loquitur, qui resurrectionem negabant, quos et in prima epistola exprobratfides, habemus vobiscum. Ideo enim pro ipsis tanta patiebatur mala, ut invicem sibi copularentur in fide. ad gloriam Dei. A munere suo Deus nullum voluit esse alienum: et quia non omnes capiunt verbum fidei, Apostolus Dei voluntatem sciens, persecutiones et pericula pati non timuit, dummodo omnibus fideliter praedicaret, ut plures possent credere; ut abundans donum Dei non per paucorum gratiarum actionem minueretur ad contumeliam Dei, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cđm qđ scriptumẽ: Credidi pp̃ qđ locutussũ. Et noscredimus pp̃qđ et loquimur:
adom̃a toleranda: quia credidit futurã resurrectionẽ: Securus ergo defutura
uita p̃sentȩ. uitã non habet curã : quippe cum hoc credatur ut tunc illa beata
a sper&ur. si haec contempnatur: securus ergo quia quod credidr
suscitauit dnm ihm et noscum ihũ & suscitabuit et constidiit uob̾cũ.: Hac spedic̃
laborari propt̃ fidem quia exemplum p̃cedit resurrectionis dñi ihũ quid futu¬
rier̃ qui credunt .: Quia sicut in adam om̃s moriuntur . ita et in xp̃o om̃s uiuifi¬
cabunt᷑. Adĩc enĩ forma mortis ẽ causa peccati:. xp̃s uero forma uitae.

Expanded text:
m quod scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . m quod scriptum est: Credidi, propter quod locutus sum; et nos credimus, propter quod et loquimur . romptum esse ad omnia toleranda, quia credit futuram resurrectionem. Securus ergo de futura vita, praesentis vitae non habet curam; quippe cum hoc credatur, ut tunc illa beata vita speretur, si haec contemnatur. Securus ergo quia quod crediditscitavit Dominum Jesum, et nos cum Jesu suscitabit et constituet vobiscum. Hac spe dicit laborari propter fidem, quia exemplum praecedit resurrectionis Domini Jesu, quid futuri erunt qui credunt; quia sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur. Adam eni
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o circum ferentes. ut etuita ihũ in corporenrõ manifestetur: Dubiũ ñ eft
quia in martiribus xp̃s occiditur : et in his qui ꝓfide paciuntur. aut exitia aut uin¬
cula aut uerbera. xp̃i passiones r̃: ut et uita eius in corpore eorum palam fiat :
Passiones enĩ s̃. quae ostendunt meritum ad futurã uitã quam ꝑmisit xp̃s Vnde
alio loco dic̃. Cum infirmor tc̃potens sum. Et iterum. ꝑ multas tribulati¬
ones oportet nos intrare in regnumdĩ.
iergo nos quiuiuimus in mortemtra¬
dimur propt̃ inm̃ & ut uita ihũ palam fiat in hac mortali carnenrã : Aper¬
uiuere : Vtuita quaresurrexit amortuis xp̃s. huic mortali carni nrae p̃stẽt᷑:
Hoc ẽ nontimere mori p̃p̃resurrectionẽ ꝓminram. Itaq mors in nob operat᷑
uitadũ in uob̵. Hocdic̃ quia ꝓsalute eorum morti subiciebantur . Gentib
enĩ p̃dicantes in imicitias sibi excitabant tam aiuideis quã agentilib: usq ad mortẽ h

Expanded text:
ro circumferentes; 180 ut et vita Jesu in corpore nostro manifestetur. Dubium non est, quia in martyribus Christus occiditur, et in iis qui pro fide patiuntur aut exitus, aut vincula, aut verbera Christi passiones sunt; ut et vita ejus in corpore eorum palam fiat. Passiones enim sunt, quae ostendunt meritum ad futuram vitam, quam promisit Christus. Unde alio loco dicit: Cum infirmor, tunc potens sum . Et iterum: Per tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei . Si ergo nos qui vivimus, in mortem tradimur propter Jesum; ut et vita Jesu palam fiat in hac mortali carne nostra. Apervivire; ut vita qua resurrexit a mortuis Christus, huic mortali carni nostrae praestetur, hoc est, non timere mori propter resurrectionem promissam. Itaque mors quidem in nobis operatur, vita vero in vobis. Hoc dicit, quia pro salute eorum morti subjiciebantur; gentibus enim praedicantes, inimicitias sibi excitabant tam a Judaeis, quam gentilibus, usque ad mortem. H
Abbreviated transcription (Latin):
possent ac perhoc mortui sumuslegi per corpus xp̃i. Qui enim legi
mortuus non fuerit reus estꝰ. secundam mortem euadere non potest.

Expanded text:
possent. Ac per hoc mortui sumus Legi per corpus Christi; qui enim Legi possent. Ac per hoc mortui sumus Legi per corpus Christi; qui enim Legi mortuus non fuerit, reus est: et qui reus est, secundam mortem evadere non potest.
Abbreviated transcription (Latin):
gi uiuere est dõ quia lex dominatur peccatoribus: Cui ergo dimit¬
tuntur peccata moriturlegi hoc est liberari alege : Itaque per
corpus xp̃i hoc consequimur beneficium, Tradens enim saluator
diabolus peccauit cum illum innocentem occidit . qui peccatum om¬
nino nescir&: Cum enim hominem sibi peccati causa defender&.
inuentus est in eo reus. inquo accusabat. Hinc factum est ut omnes cre¬
dentes in xpm eruantur alege damnato peccato. quia uictum pecca¬
tum quod est diabolus per corpus xp̃i. non hab& auctoritatem in
eos qui ad illum pertinent a quo uictus est Dumenim non peccat &
occiditur reus uicit peccatum depeccato. hoc est diabolum proprio
peccato quod in eo admisit. Damnauit & cyrographum. quod pec¬
cato adae decretum erat deleuit. quando ab inferis resurrexit: Data
huiuscemodi forma credentibus sibi ut a morte secunda teneri non

Expanded text:
Deo vivere est; quia Lex dominatur peccatoribus. Cui ergo dimitDeo vivere est; quia Lex dominatur peccatoribus. Cui ergo dimittuntur peccata, moritur Legi, hoc est, liberari a Lege. Itaque per corpus Christi hoc consequimur beneficium; tradens enim corpus supeccavit diabolus, cum illum innocentem occidit, qui peccatum omnino nesciret; cum enim hominem sibi peccati causa defenderet, inventus est in eo reus, in quo accusabat. Hinc factum est ut omnes credentes in Christum, eruantur a lege, sublato peccato; quia victum peccatum, quod est diabolus, per corpus Christi, non habet auctoritatem in eos, qui ad illum pertinent, a quo victus est. Dum enim non peccat et occiditur quasi reus; vicit peccatum de peccato, hoc est, diabolum proprio peccato, quod in eo admisit, damnavit: et chirographum quod peccato Adae decretum erat, delevit ; quando ab inferis resurrexit, data hujusmodi forma credentibus sibi, ut a morte secunda teneri non
Abbreviated transcription (Latin):
mortuo uiro libera est alegeuiri non alege naturae : ita & hi gratia
dĩ liberati alege erunt aqua tenebantur rei. neultra iam expedi¬
ulteri: Si enim uiuit apud illos lex adulteri sunt. & nihil illis pro¬
derit dicixp̃ianos. quia obnoxii erant ultioni: Nec enim legis ent
adulter sed euangelii . quia mortua lege iunctus. euangelio.
post redit adlegem, Mortua enim lex dicitur. cum cessat eius
uiri ut non sit adultera si fuerit iuncta alio uiro: Sublati alege
accepta remissione peccatorum &iuncti euangelio. non sunt adul¬
teri legis quia mortua illis est Si autem seruantes legem accede¬
re seputant ad euangelium. rei erunt adulterii. quia uiua lege
iunxerunt se fidei &erunt in utraque adulteri: Itaque fr̃i mei &
suum diabolo crucifigere permisit sciens se esse pronobis contra
illum id circo percorpus xp̃i saluos nos dicit factos. Mori enim le

Expanded text:
mortuo viro, liberata est a lege viri, non a lege naturae: ita et hi qui gratia mortuo viro, liberata est a lege viri, non a lege naturae: ita et hi qui gratia Dei liberati a lege sunt, a qua tenebantur rei; ut mortua iulteri. Si enim lex apud illos vivit, adulteri sunt, et nihil illis proderit dici Christianos, quia obnoxii erunt ultioni. Nec enim legis erit adulter, sed Evangelii, qui mortua lege junctus Evangelio, post redit ad legem; mortua enim lex dicitur, quando quem teneviri; ut non sit adultera, si juncta fuerit alteri viro. Sublati a Lege, accepta remissione peccatorum, et juncti Evangelio, non sunt adulteri Legis; quia mortua apud illos est. Si autem servantes Legem, accedere se putant ad Evangelium, rei erunt et adulteri; quia viva lege junxerunt se fidei, et erunt in utraque adulteri. Itaque, fratres mei, et suum diabolo crucifigere permisit, sciens pro nobis esse et contra illum; idcirco per corpus Christi salvos nos dicit factos. Mori enim legi
Abbreviated transcription (Latin):
m& in doctrina diuina exemplo humanae legis. ut iterum per terrena
suadeat cȩlestia. sicut & amundi creatura ds̃ agnoscitur: Quia enim unus¬
est totum. lic& diuersȩ sint res. ex aliqua tamen parte sibi inuicem similes
sunt : Sciumt ergo legẽ romani quia non sunt barbari. sed conprehenderꝰ
quamuis ante moysen non latuerit: sed ordo nonerat. neque auctoritas
Nam ordo legis romanis. ex athenis perlatus est: Non ignorantibus
ergo legem dicit: Quia lex dominabitur homini quanto tempo¬
reuiuit: Non est occultum omnem uitam hominis esse sublege naturȩ
omnibus sit specialis per quam uult probare ad sertionem suam, Cra¬
datim enim uult tradere ueritatem: Dicit ergo: Nam quae sub
ro. Haeclex de euangelio est non exmoyse. neque exiustitia
terrena : Aliquid ergo ducenatura. aliquid exlege moysi ad discen¬
tes. ꝑfecti facti sunt ꝑ euangelium xp̃i, Sequenti ergo exemplo aper¬

Expanded text:
met in doctrina divina, exemplo humanae legis utitur; ut iterum per terrena met in doctrina divina, exemplo humanae legis utitur; ut iterum per terrena suadeat coelestia, sicut et a mundi creatura Deus cognoscitur; quia enim unest totum, licet diversae sint res, ex aliqua tamen parte sibi invicem similes sunt. Sciunt enim legem Romani, quia non sunt barbari, sed comprehenderunt ex Hebraeis. Quamvis enim ante Moysen non latuerit lex, sed ordo non erat neque auctoritas. Nam leges Romanis ex Athenis perlatae sunt. Non ignoranergo legem dicit: Quia Lex dominatur homini, quanto tempore vivit. Non est occultum omnem vitam hominis esse sub lege naturae, omnibus, fit specialis per quam vult probare assertionem suam; gradatim enim vult tradere veritatem. Dicit ergo: Nam quae sub ri. Haec lex de Evangelio est, non ex Moyse, neque ex justitia terrena. Aliquid ergo, duce natura, aliquid ex lege Moysi addiscentes, perfecti facti sunt per Evangelium Christi. Sequenti ergo exemplo aper
Abbreviated transcription (Latin):
um emuli fuerimus ad quirimus scĩtatem. Finem uero habebimus idẽ
exitum uitam ꝑp&uam: A morte enim hac quam finem dixit transimp
aduitam quae sine fine est: Nam merces peccati mors est: Ques¬
tum peccati mortem dicit. quia per peccatum mors. Ac per hoc qui
decetero abstinent se apeccatis. stipendium accipient uitam aeternã
qui enim non peccant. alieni sunt amorte secunda.: Cratia autemdĩ¬
uita aeterna in xp̃o ihũ dño nostro Sicut enim sequentes peccatũ¬
donat peccata habebunt uitam aeternam: Vt gaudeant se ad tem¬
pus dissolui scientes hanc seuitam consecuturos. quae & omni tedio ca¬
reat & succensionem non habeat: Quam sc̃s symeon exoptans. p&it
se hinc dissolui ut ir& in pace. idest inuitam quaenullam patitur in¬
quietudinem: It hoc donum adõ perxpm̃ nobisdatum dnm̃ nostrũ
testatur ut dõ patri gratias per nullum alium nisi ꝑfiliũ eiꝰ agamus:
An ignoratis fr̃s. scientibus enim legem loquor: Vt animos illorum fir¬

Expanded text:
um aemuli fuerimus, acquiremus sanctitatem, finem vero habebimus, id est, exitum, vitam perpetuam; a morte enim hac, quam finem dixit, transibimus ad vitam, quae sine fine est. Nam merces peccati mors est. Quaestum peccati mortem dicit, quia per peccatum mors: ac per hoc qui de caetero abstinent se a peccatis, stipendium accipiunt vitam aeternam; quia qui non peccant, alieni sunt a morte secunda. Gratia autem Dvita aeterna in Christo Jesu Domino nostro. Sicut enim sequentes peccatudonat peccata, habebunt vitam aeternam ut gaudeant se ad tempus dissolvi, scientes hanc sereat, et successionem non habeat. Quam sanctus Simeon exoptans, petiit se hinc dissolvi ; ut iret in pace, id est vita, quae nullam patitur inquietudinem. Et hoc donum a Deo per Christum nobis datum Dominum nostrum testatur; ut Deo Patri gratias per nullum alterum nisi per Filium ejus agamus. An ignoratis, fratres, scientibus enim legem loquor. Ut animos eorum fir
Abbreviated transcription (Latin):
notitiam dĩ non in merito excelsa dicta est : inquas aluator
a dõ patresuo positus predicator offensĩo factus ẽ iniudeir
dum dĩfilium se p̃dicat natus despũ scõ ex muliere ⁊ sercorus
autemeius scandalum passi sunt & dicebant : Nonne mater
& fr̃reius apudnossunt : Quomo do ergo dicitbic qui a decelo
descendi: Nolebant enim uerba gestis compartore. utperinde
agnoscerent nonesse absurdum quod dicebat decȩlose desten¬
disse quitsi corpus operaretur & non dr̃: Operibus tamen sepie

Expanded text:
notitiam Dei non immerito excelsa dicta est, in qua Salvator a Deo Patre suo positus praedicator, offensio factus est Judaeis, dum se Filium Dei praedicat, natus de Spiritu sancto ex muliere. Per corpus autem ejus scandalum passi sunt, et dicebant: Nonne mater et fratres ejus apud nos sunt? Quomodo ergo hic dicit, Quia de coelo descendi? Nolebant enim verba gestis comparare, ut perinde agnoscerent non absurdum esse, quod dicebat de coelo se descendisse, quasi corpus operaretur, et non Deus latens, operibus tamen se
Abbreviated transcription (Latin):
mundum dicer&ur : quod magna cum sollicitudin eob¬
seruantes ex quacum que causa in currebant ut inmun¬
di essent: Si autem sanguis mustele pauimentum ma¬
culass& non leui cura expi andum erat & ut abescis me¬
lioribus absti ner&ur: Sabbatum uero &urcum cisio
propriam habuerunt iustitiam temporesuo: quia in fi

Expanded text:
mundum diceretur : quod magna cum sollicitudine observantes, ex quacumque causa incurrebant, ut immundi essent. Si autem sanguis mustelae pavimentum maculasset, non levi cura expiandum erat, et ut a cibis melioribus abstineretur. Sabbatum vero et circumcisio propriam habuerunt justitiam tempore suo; quia in fi
Abbreviated transcription (Latin):
inpetra uel lapide xpm̃ esse significatum: Daniel enĩ
proph&a lapidem hunc dicit. qui abscisus amonte sine
manibus percus sit & comminuit omni a regna & reple¬
uit omne interram.: Quodeuident er dexpõ dictum est:
Et in lege petra dequa fluxerunt aquȩ xp̃rẽ apellatus:
aduda eos ait: Hic est lapis qui re probatus est a uobis ȩdi¬
ficantibus : Offensio ergo posita insion xp̃rest: Si onue¬
ro altitudo est siueciuitas ipsa hieru salem: quȩ propter

Expanded text:
in petra vel lapide Christum esse significatum; Daniel enim in petra vel lapide Christum esse significatum; Daniel enim propheta lapidem hunc dicit, qui abscissus a monte sine manibus percussit et comminuit omnia regna, et replevit omnem terram, quod evidenter de Christo dictum est . Et in Lege petra de qua fluxerunt aquae, Christus est appellatus: ad Judaeos ait: Hic est lapis, qui reprobatus est a vobis aedificantibus . Offensio ergo posita in Sion Christus est . Sion vero altitudo est, sive civitas ipsa Hierusalem, quae propter
Abbreviated transcription (Latin):
gura data sunt: Hoc dñr pere techiel prio phetam osten¬
dit interc& era dicenr: propterea de diillis precepta
non bona: Erant enim reuerentes & infidi: In aduentu aũ
xp̃i quia salutare donumerat daturus. perhiere miam pre¬
dicat dicens. : Nabo illis testamentum nouum. non quale
dedi patribus illorum : Hoc testamentum legem uocat
inquam non peruenerunt. sicut supra memoraui: Nam
cum gentibur quȩ crediderant hanc sarcinam obseruatio¬
nis iuda ei credentes uellent inponere :Tunca postalus
p&rus ait. Quid in ponitis iugum supra ceruicem fratrũ:
quodnequenos neque patres nrĩ potuerunt portar e:
Atempore enim xpĩ indulgentia data est ꝓ missainlege ::
Atenim esaias propheta ueniet exsioti quierip¬
at. etauertat in pietatem exiacos: et hocilis ame
testa meNtum: promissum adõ IN ÑO OΡΡΕΠe
RuNT IN LaΡIDeM OTFENSIOHIS Et pΕTRC̃C SCΑΝ¬
dali. et quicreoroerit iuillum NOnCΟΝFurpet
Noc in esaia habetur: multorum relatione compertũ est

Expanded text:
gura data sunt. Hoc Dominus per Ezechielem prophetam ostendit, inter caetera dicens: Propterea dedi illis praecepta non bona ; quia erant irreverentes et infidi. In adventu autem Christi, quia salutare donum erat daturus, per Hieremiam praedicat, dicens: Dabo illis Testamentum novum, non quale dedi patribus illorum . Hoc testamentum Legem vocat, in quam non pervenerunt, sicut supra memoravi. Nam cum gentibus quae crediderant, hanc sarcinam observationis Judaei credentes vellent imponere, tunc apostolus Petrus ait: Quid imponitis jugum super cervicem fratrum, quod neque nos, neque patres nostri portare potuerunt ? A tempore enim Christi indulgentia data est promissa in Lege; ait enim Esaias propheta: Veniet ex Sion qui eripiat, et avertat impietatem ab Jacob. Et hoc illis a me tn lapidem offensionis, et petram scandali; et qui crediderit in illum, non confundetur. Hoc in Esaia habetur . Multorum relatione compertum est
Abbreviated transcription (Latin):
superme, In psalmo lxuui saluatorem non sibim& ipsidicitplacuisse.
sed dõ patrĩ quia dicit: Nonenim dercendi decelo utfaciam uoluntatem
meam sed uolumtatemeius quimintine patris⁊ Et quia cum hȩcdicer & con¬
tra dicentibus iuda eis quasi peccator occiditur: psalmigraphur
expersona eius uerba facit addm̃ patrem dicens: Detractiones ex¬
probrantiumte ceciderunt superme: Hoc est cum uoluntatemtuam
faciam dicuntme peccareinte qui menon secipiendo quemmi sisti exꝓ¬
brantte : quia iudȩi cumpeccarentindm̃ non recipienter quemmisi txp̃m̃:
Insuper & occiderunt eum quacsi peccantem indm̃: ceciderunt suꝑ Nr̃m:
scriptumẽ in euangelio:
uecumque enim scrpta sunt adnram con¬
firmationem scriptar.: utperpacientiam & exhortationem scriptura¬
rum spem ab eamus: Manifestumẽ quia quȩ cumque scrpta sunt
adnram̃ disciplinam scmpta sunt : utipsa ex hortatione proficiamus ad spẽ
non diffidentes de promissis siadhuctardent:

Expanded text:
super me. Salvatorem non sibimetipsi dicit placuisse, sed Deo Patri; quia dicit: Non enim descendi de coelo, ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Et quia cum haec diceret, contradicentibus Judaeis quasi peccator occiditur, Psalmographus ex persona ejus verba facit ad Deum Patrem, dicens: Detractiones exprobrantium te ceciderunt super me ; hoc est: Ego cum voluntatem tuam facerem, dixerunt me peccare in te, qui non me recipiendo, quem misisti, exprobraverunt te: quia Judaei cum peccarent in Deum, non recipientes quem misit Christum, insuper et occiderunt eum quasi peccantem in Deum. Sic peccata peccantscriptum est in Evangelio . Quaecumque enim scripta sunt, ad nostram confirmationem scripta sunt; ut per patientiam et exhortationem Scripturarum, spem habeamus. Manifestum est quia, quaecumque scripta sunt, ad nostram disciplinam scripta sunt; ut ex ipsa exhortatione proficiamus ad spem, non diffidentes de promissis, si adhuc tardent.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut prȩdictum est abesaia propheta, Ecce uirgo in utero concipi&. &cẽt
VIt cum nouum factum uider&ur & laude dignum : prouidentia quaden
dĩ circauisi tationem humani generis futura dinosceretur. Qui prȩdis¬
tinatus est filius dĩ in uirtute secundum spm̃ sc̃ificationis ex resurrecti¬
one mortuorum ihũ xp̃i dni nostri. Filium dicens patrem significauit
dm̃. Addito autem spũ scĩficationis: ostendit mysterium trinitatis. Hic
ergoꝰ in carnatus ui quod esset latebat: Tunc prae distinatus est secun

Expanded text:
sicut praedictum fuerat ab Esaia propheta: Ecce virgo in utero concipiet , ut cum novum factum videretur, ac laude dignum, providentia quaedam Dei circa visitationem humani generis futura dignosceretur. Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute secundum spiritum sanctificationis ex resurrectione mortuorum Jesu Christi Domini nostri. Filium Dei dicens, Patrem significavit um; addito autem spiritu sanctificationis, ostendit mysterium Trinitatis. Hic ergo qui incarnatus, quid esset, latebat; tunc praedestinatus est secun
Abbreviated transcription (Latin):
trafidem uti que edit quiedendum necalii ced&: Omne autem
quod non est exfide : peccatumest. R&te peccatum appellatur qđ
ebemꝰ
autem nos firmiores infirmitates inudidorum portare: Recteait
debemus: qui a oport& doctores infirmor firmare. & inperitos erudire
cum mansuetudinesneprouocati dim contendere uolunt. nehumiles uide¬
antur inpeus proficiant: Etꝑnnobis ipsis placere: Hocest non quo d no¬
bis prosit᷑ placc& uindicare. sed& fratribus: quia muicem curamnĩ ageredebemꝰ:
Inus quis que urm̃ proximosuo placeatinbonum adelificationem Nune
personam sucm discreuit. hosenim common& ut tantati studentes praxi¬
placuit. sed sicut scriptum est. detractationer exprobrantium ceciderum

Expanded text:
tique ex fide edit, qui edendum negat, et edit. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. Recte peccatum appellat, quod ebemus autem nos, firmiores, infirmitates invalidiorum portare. Recte ait, debemus; quia oportet doctores, infirmos firmare, et imperitos erudire cum mansuetudine; ne provocati dum contendere volunt, ne humiles videantur, in pejus proficiant. Et non nobismetipsis placere, hoc est, non quod nobis prosit et placeat vindicare, sed et quod fratri; quia invicem curam nostri agere debemus. Unusquisque proximo suo placeat in bono ad aedificationem. Nunc personam suam discrevit; hos enim commonet, ut charitati studentes proxiplacuit, sed sicut scriptum est: Detractiones exprobrantium te cecideru
Abbreviated transcription (Latin):
& gloria dĩ:¬
sĩ : Quam uis una substantia sit & uir & mulier tamen quia ur
caput est mulieris anteponendus traditur : Vt percausam & rationem
maior sit non per substantiam: Inferior ergo mulier uiro est portio
enim eius est quia origo mulieris uir est: Ex eo enim est acperhoc
obnoxia uidetur mulier uiro utimperio eius subiecta sit: Honori ficentiã
& dignitatem uiri obstare dicit neuelet caput: Imago enim dĩ in congruũ
est ut caeletur: Abscondienim non debet: Di enim gloria uidetur
in uiro:

Expanded text:
et gloria Dei. Quamvis una substantia sit et vir et mulier, tamen quia vir caput est mulieris, anteponendus traditur; ut per causam et rationem major sit, non per substantiam. Inferior ergo mulier viro est, portio enim ejus est; quia origo mulieris vir est: ex eo enim est, ac per hoc obnoxia videtur mulier viro, ut imperio ejus subjecta sit. Honorificentiam et dignitatem viri obstare dicit, ne velet caput; imago enim Dei incongruum est ut celetur: abscondi enim non debet, Dei enim gloria videtur in viro.
Abbreviated transcription (Latin):
Postquam mores & con¬
uersationem illorum arguit. nunctraditionis uult corrigere:
Ideo non hoc confirmat sed sugges set: in proper& eis quia cum eẽt̃
a postolos eorum in memores erant traditionum eius. neq quod
adhuc non didicerant exaliorum ecclesiarum traditione¬
eius sequebantur: Acperhoc quasi nouiter tradit illis dicens
Volouos scire quia om̃is uiri capud estxp̃s:Ad auotoritatẽ
rettulit. quia homo adõ quidem. sed perxpm̃: Caput autẽ¬
nuli eris uir: Quia quam uis & mulier perxpm̃. de uiro
tamen÷ factaẽ acperhoc subicitur iuro Caput autẽ
xpĩ ds̃ Dignum est utfilii caput pater dicatur quasi genutor ei¬
uero id circo uir est quia ex eius costa dĩ uirtute formata est: Xp̃s autẽ
ideo caput uiriest quia peripsum cum non eet̃ creatus est : Vna ergo dictio
diuersam habet intellegentiam : Quia &persone discrepant & substan¬
tiae: Q¬
suum: Orare dicit deprȩ cari i prophetare autem aduentum foredñi

Expanded text:
Postquam mores et conversationem illorum arguit, nunc traditiones vult corrigere. Ideo non hoc confirmat, sed succenset eis; quia cum esset apostolus eorum, immemores erant traditionum ejus: neque quod adhuc non didicerant, ex aliarum Ecclesiarum traditione sequebantur; ac per hoc quasi noviter tradit illis, dicens: Volo vos scire quia omnis viri caput Christus est. Ad auctoritatem retulit; quia homo a Deo quidem, sed per Christum. Caput autelieris vir. Quia quamvis et mulier per Christum, de viro tamen facta est, ac per hoc subjicitur viro. Caput autem Christi Deus. Dignum est ut filii caput Pater dicatur, quasi genitor ejvero caput idcirco vir est, quia ex ejus costa Dei virtute formata est . Christus autem ideo caput viri est, quia per ipsum cum non esset, creatus est. Una ergo dictio diversam habet intelligentiam; quia et personae discrepant et substantiae. Osuum. Orare dicit deprecari: prophetare autem adventum fore
Abbreviated transcription (Latin):
non fuerit. iud ȩus gentilis efficitur . Sed circum cisionem progere poscut
abrahȩ quia ex abraham circum cisio: Nec enim poterat aedificare quȩ
destruxerat: hoc enim agit ut doceat tunc prodesse ex genere esse a¬
trum sublimantur : Omnis enim salus inlege dexp̃o est: Hic ergo ser¬
uat legem qui credit inxp̃m. Siautem non credit trans gressor legis
est quia non recipit xpm̃. quem lex adiustificationem uenturum
cecinit quam ipsa dare non potuit : Itnihil illi proderit dici filium

Expanded text:
non fuerit, Judaeus gentilis efficitur. Sed circumcisionem pro genere posuit non fuerit, Judaeus gentilis efficitur. Sed circumcisionem pro genere posuit Abrahae; quia ex Abraham circumcisio: nec enim poterat aedificare, quae destruxerat. Hoc enim ait, ut doceat tunc prodesse ex genere Abrahatrum sublimantur; omnis enim salus in lege de Christo est. Hic ergo servat legem, qui credit in Christo; si autem non credit, transgressor legis est, quia non recipit Christum, quem lex ad justificationem venturum cecinit, quam ipsa dare non potuit; et nihil illi proderit dici filium
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ blasphematur intergentes. quando iuda eos ꝓnoxiis suis traditos
sibi non aduertebant. sed idolis suis dabant glorias. qui quasi iudȩorũ
dm̃ uicissent in iudȩis : Ita &iam tempore a postolorum dĩ nomenblas¬
phematur in xp̃o quia iudȩ ixpm dm̃ negando. blasphemabant &iã
patrem. sicut dicit dñs: Quime recipit. non me recipit. sed eum qui me
misit. Et ideo intergentes blasphematur : quia credentibus gentibus
gentium aiudeis uel fotini auctoribus sit profecta. Q¬
ircumcisio
quidem prodest silegem obserues: Potest dicie contra. si prodest
circumcisio cur pretermittitur: Sed tunc prodest silegem obserues
ergo prohibuit quod prodesse silex seruatur ostendit: Vid &urenĩ
male prohibitum quod non perse displic&. sed per alterius negle¬
gentiam frustrari dicitur. Si autem praeuaricator legissis cir¬
cumcisio tua prȩpucium facta est: Hoc est quod dicit . quia silex seruata

Expanded text:
 blasphematur inter gentes; quando Judaeos pro noxis suis traditos  blasphematur inter gentes; quando Judaeos pro noxis suis traditos sibi non advertebant: sed idolis suis dabant glorias, quasi Judaeorum Deum vicissent in Judaeis. Ita et tempore apostolorum Dei nomen blasphemabaturPatrem, sicut dicit Dominus: Qui me recipit, non me recipit, sed eum qui me misit . Et ideo inter gentes blasphemabatur, quia credentibus gentibus gentium a Judaeis vel Photini auctoribus sit profectum. Circumcisio quidem prodest, si Legem observes. Potest dici e contra: Si prodest circumcisio, cur praetermittitur? Sed tunc prodest si Legem observes. ergo prohibuit quod prodesse, si Lex servetur, ostendit? Videtur ergo male prohibitum, quod non per se displicet, sed per alterius negligentiam frustrari dicitur. Si autem praevaricator Legis sis, ciro tua praeputium facta est. Hoc est quod dicit, quia si Lex servata
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ & nesciebamus. ds̃ israhel saluator est: Num quid iudȩi dedõ
patre dicebant : Tues enim ds̃ & nesciebamus. cum tota lex dĩ patris
auctor itatem praedic&. ex quo sunt omnia sed quia filius dĩ semper
quidem apparuit. Latebat autem quid esset. cum post resurrectionẽ
cognoscitur. Dicitur ei in confessione. Tues enim ds̃ & nesciebamus:¬
Putabatur enim inlege unus exangelis. & dux exercitus dñi : At cum
intellegitur esse filius dĩ dicitur ei . cum gratiarum actione : Tues eñĩ
ds̃ & nesciebamus. Per quod significat. quia ipse est qui apparuit qui¬
dem patriarchis indm̃. Post autem in carnatus est. sed non fuerat intel¬
lectus ab omnibus Qu¬
ui inlege gloriaris. per prȩuaricationem legis
dm̃ in honoras: Preuaricator legis est. quando sensum legis. quide in
carnatione & diuinitate xp̃i est preterit : & in honorat dm̃ dumtesti¬
monium eius quod dedit defilio suo non recipit: Ipse enim dixit. hic

Expanded text:
s, et nesciebamus: Deus Israel salvator . Numquid Judaei de Deo Patre dicebant: Tu enim es Deus, et nesciebamus; cum tota Lex Dei Patrisauctoritatem praedicet, ex quo sunt omnia? Sed quia Filius Dei semper quidem apparuit, latebat autem quis esset; cum post resurrectionem cognoscitur, dicitur ei in confessione: Tu enim es Deus, et nesciebamusputabantur in lege tantum angelus et dux exercitus Domini: at cum intelligitur esse Filius Dei, dicitur enim cum gratiarum actione: Tu es enim Deus, et nesciebamus. Per hoc ergo significat quia ipse esset, qui apparuerat quidem patriarchis in Deum, et post incarnatus est, sed non fuerat intellectus ab omnibus. Qui in lege gloriaris, per praevaricationem legis Deum inhonoras. Praevaricator legis es, qucarnatione et divinitate Christi est, praeteris: et Deum inhonoras, dum testimonium ejus, quod dedit de Filio suo, non recipis. Ipse enim dixit: Hic
Abbreviated transcription (Latin):
olim decreuerat liberare genus hominum perxpm̃. sicut promisit ꝑ
hieremiam prophetam dẽs, Propitius ero iniquitatibus illorum &
delictorum eorum non memorabor: It nedonum hoc solis iuidȩis pro¬
misisse uider&ur. Per esaiam dicit: Domus mea domus orationis uo¬
cabitur omnibus gentibus: Quam uis enim iud aismofacta promis¬
sio sit sed prescius ds̃ eo quod donum eius reprobaturi essent iudȩi
gentes se adpercipiendam gratiam suam promisit admittere. quorũ
emulatione in ira mitterentur impii iudȩi, In hoc tempore. Id est
tempore nostro quodedit dr̃ quod olim promiserat dandum tempo¬
re quo dedit. Ut sit iustus. iustificans eum qui ex fide est ihũ xp̃i

Expanded text:
m, sicut promisit per Jeremiam prophetam dicens: Propitius ero iniquitatibus illorum, et delictorum illorum non memorabor . Et ne forte hoc donum solis Judaeis promisisse videretur, per Isaiam dicit: Domus mea, domus orationis vocabitur in omnibus gentibus . Quamvis enim Judaismo facta promissio sit, sed praescius Deus eo quod donum ejus reprobaturi essent impii Judaei, gentes se ad percipiendam gratiam suam promisit admittere, quarum aemulatione in iram missi cruciarentur impii Judaei. In hoc tempore, id est, tempore nostro, quo dedit Deus, quod olim promiserat dandum tempore, quo dedit. Ut sit 47 justus justificans eum, qui est ex fide Jesu Christi.
Abbreviated transcription (Latin):
nistram es seecenchris.: Et quimultis adiutorio fuit. Digne
istam dicit adiuucendam peregrinationis causa : Utaũ sinein¬
termissione excipiendamillã & ad sestendẽ damilli inne¬
cessitate si proueniss & suaderee &iam sibi illam ad fuis secestat᷑:
Vt quanto sublimior personaeius ceteris est: tantomagir redli huic
debitum obsequium caritatem ostender&:¬

Expanded text:
nistram esse Ecclesiae Cenchris; et quia multis adjutorio fuit, digne psam dicit adjuvandam peregrinationis causa. Ut autem sine intermissione excipiendam illam et assistendum illi in necessitate, si pervenisset, suaderet, etiam sibi illam adfuisse testatur; ut quanto sublimior persona ejus caeteris sit, tanto magis reddi huic debitum obsequium per charitatem ostender
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt manicheiꝰ.xori uirdebitum reddat. similit̃ aũ & uxor
uiro: Inuicem sibi subici illos haccausa. ut quia unum corpus runt.
una illorum si tuoluntas in lege naturae: Mulier sui corporis
potestatẽ non hab& seduir. Similit̃ & uir sui corporis potestatem
non hab& sed mulier: Hocdicit. quodneq uiro. neq mulieri corpus
suum liceat alii tradere: Inuicem enim sibi debitores sunt in hac cau¬
sa. nepeccandi dar&ur occasio. Nolite fraudare inuicemꝰ. Hoc
dicit. ut conueniat illis in re uxoria ne dissensio gener& fornicatio¬
nem. Nis sex consensu ad tempus. Idẽ ut & condicto abstineant

Expanded text:
faciunt Manichaei. Uxori vir debitum reddat, similiter faciunt Manichaei. Uxori vir debitum reddat, similiter viro. Invicem sibi subjici illos in hac causa; ut quia unum corpus sunt, una eorum sit et voluntas in lege naturae. Mulier sui corporis potestatem non habeat, sed vir: similiter et vir sui corporis potestatem non habeat, sed mulier. Hoc dicit, quod neque viro neque mulieri liceat corpus suum alii tradere; invicem enim sibi debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Nolite fraudare invicem. Hoc dicit, ut conveniat illis in re uxoria, ne dissentio generet fornicationem. Nisi ex consensu ad tempus; id est, ut ex condicto abstineant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlegem enim suam ipse uid&ur in nobis . Portare tamen d̃. hoc
ẽ imaginẽ dĩ in rebus bene gestis ostendere: De his aũ quae
II¬
scripsistis mihi bonum ẽ homini mulierem non contingereꝰ. Prauis
sensibus pseudo apłrum exagitati. quinuptias ꝑ hypocrisin. ut puri¬
res c&eris uiderentur spernendas docebant. Haec ꝑ ep
tolo requirebant: Qui enim non oblectabantur. hac sententia. p̃ter¬
missis c&eris. hoc solum requirunti Quibus tam̃ respondit bonum eẽ
quidem mulierem non contingere. quam quam non illiistud simplicit̃
asser̃ : tamen propt̃fornicationem. hoc ẽ nequid contra legem am¬
mittatur . cumquando quod lex non prohibet uitatur: Unusquis
enim qui conpendium quaerunt errare. quin enim fieri possit. ut hi
abuxoribus suis se abstinerent. quos intantis uiciis repperit. Ideoer¬
go non ꝑmittit. neablicitis se abstinentes. in concessa p̃sumerent. sic̃

Expanded text:
per legem enim suam ipse videtur in nobis. Portare tamen Deum hoc per legem enim suam ipse videtur in nobis. Portare tamen Deum hoc est, imaginem Dei in rebus bene gestis ostendere. CAPUT iiscripsistis mihi bonum est homini mulierem non tangere. Pravis sensibus pseudo-apostolorum exagitati, qui nuptias per hypocrisin, ut puriores caeteris viderentur, spernendas docebant, haec per epistolam ab Apostolo requirebant; quia enim non oblectabantur hac sententia, praetermissis caeteris, hoc solum requirunt. Quibus tamen respondit bonum esse quidem mulierem non contingere, quamquam non illi illud simpliciter asserant. Tamen propter fornicationem, hoc est, ne quid contra legem admittatur, cum quando quod lex non prohibet, vitatur; unusquisqabeat. Solent enim qui compendium quaerunt, errare. Qui enim fieri posset, ut hi ab uxoribus suis se abstinerent, quos in tantis vitiis reperit? Ideo ergo non permittit, ne ab licitis se abstinentes, inconcessa praesumerent, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
corpussuum dr̃ peccare . qui ȩcclesiae menbrum ẽ & se contaminans
ineccła peccat cuius membrum ẽ: Qui ergo eccłae membrum ẽ. dicen¬
dum est illi qui fornicatur. quia nonsibi. sed ineccła peccat: Porro
aũ dicit apłs. quia qui fornicatur. ꝑ id quod in portionem suam de¬
linquit incorpus suum peccat: Annescitis . quia corpora ura tem¬
pora nra in contaminata seruemus. ut possit illic scr̃ spũs habitare:
t non estisinrĩ. Empti enim estis p̃tio. Manifestum ẽ. quia qui
emptus ẽ non ẽ sui arbitrii. sed eius a quo emptus ẽ: ut non suam
sed illius faciat uoluntatem : et quia caro. empti sumus. ꝓpensi¬
us dñõ nr̃o seruire debemus. ne offensus aqua nos redemit mor¬
ti. nos reddat : Quã enm Rm̃o p̃cio nos emit. ut sanguinẽ suum
dar& ꝓnobis. Clarificate & portate dm̃ incorpore ur̃o :. Hoc
ẽ clarificare & portare dm̃ incorpore. ut scđm legemeius ambulemus:

Expanded text:
corpus suum dicitur peccare, quia Ecclesiae membrum est: et se contaminans, in Ecclesiam peccat, cujus membrum est. Qui ergo Ecclesiae membrum est, dicendum est illi, cum fornicatur, quia non sibi, sed in Ecclesiam peccat. Porro autem dicit Apostolus, quia qui fornicatur, per id quod in portionem suam delinquit, in corpus suum peccat. An nescitis quia corpora vestra tempora nostra incontaminata servemus, ut possit illic Spiritus sanctus habitare. Et non estis vestri, empti enim estis pretio magno. Manifestum est, qui emptus est, non est sui arbitrii, sed ejus a quo emptus est, ut non suam, sed illius faciat voluntatem. Et quia chare empti sumus propensius Deo nostro servire debemus, ne offensus a qua nos redemit morti nos reddat, quam enim charissimo pretio nos emit ut sanguinem suum daret pro nobis! Clarificate et portate Deum in corpore vestro. Hoc est clarificare et portare Deum in corpore, ut secundum legem ejus ambulemus;