comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et c̾ta possessio. Ut ⁊̃ si illa maneãt q̃ sũt qͣi
dona fortune. ẽ añi ita ĩculta ⁊ deẜta ab ami¬
cis nõ poss c̃ẽ iocũda. S hec actenuo.
Onstituendi sũt aũt qui sit ĩ amicitia
fines ⁊ qiͣ t̾mini diligendi. Dequibr tẽs
uidero sentẽtias ferti. quaꝵ nullã pbo.
Una ut eodẽ mõ erga amicũ affecti simꝰ que
erga nos metipõs. ¶Alt̾am ut nr̃a ĩ amicos
beniuolẽtia. illoꝵ erga nos benuolẽtie. part̾
equalit̾q respond̾at. ¶Cerciã ut quãti qͥsq¬

Expanded text:
et certa possessio, ut etiam si illa maneant, quae sunt quasi et certa possessio, ut etiam si illa maneant, quae sunt quasi dona fortunae, tamen vita inculta et deserta ab amicis non possit esse iucunda. sed haec hactenus. constituendi autem sunt, qui sint in amicitia fines et quasi termini diligendi. De quibus tris video sententias ferri, quarum nullam probo: unam, ut eodem modo erga amicum affecti simus quo erga nosmet ipsos; alteram, ut nostra in amicos benevolentia illorum erga nos benevolentiae pariter aequaliterque respond
Abbreviated transcription (Latin):
si quẽꝙͣ amicũ hr̃e potuit. ¶Atq ut hui ꝙ̃
dici mores ueros amicos parare nõ potuer̃.
sic multoꝵ opes p̃potentiũ excludũt fideles
amicitias.⁊ lõ enĩ solũ ipã fortũa ceca est.
s ⁊̃ eos pleꝵq efficit cecos. quos ꝯplexa ẽ.
Itaq efferũt᷑ illi fere fastidio ⁊ ꝯtumatia. ⁊¬
lec ꝯcꝙͣ ĩsiꝑiente fortunato ĩtolerabilius
fieri pot. ¶Atq hoc quidẽ uidere licet / eos ꝗ
antea ꝯmodis fuerĩt morib. ipio. potesta¬
te: ⁊ ꝓspis reb inmutaiͣ ⁊ spni ab his uete¬
res amicitias. indulge̾ nouis ¶ Qd autẽ
stultĩ quã cũ płimũ opus facultatib oꝑib
possit̾ cet̾a parare q̃ parant᷑. pecuĩar. equos.
famulos uestẽ egregiã. uasa pc̃iosa. ⁊ arni¬
cos nõ parare. optimã ⁊ pulcerimã iute ut
ita dicã suppellectilẽ. Et eĩ cet̾a cũ parãt᷑ nesci¬
ũt. nͨ cuiꝰ cã laboret. Eiꝰ enĩ ẽ istoꝵ qad quĩcit
uirib amicitiaꝵ sua cuiq ꝑ manet stabilis

Expanded text:
si quemquam amicum habere potuit. atque ut huius, quem dixi, mores veros amicos parare non potuerunt, sic multorum opes praepotentium excludunt amicitias fidelis. non enim solum ipsa fortuna cs etiam plerumque efficit caecos, quos complexa est; itaque efferuntur fere fastidio et contumacia, nec quicquam insipiente fortunato intolerabilius fieri potest. atque hoc quidem videre licet, eos, qui antea commodis fuerint moribus, imperio potestate prosperis rebus immutari, sperni ab eis veteres amicitias, indulgeri novis. quid autem stultius quam, cum plurimum copiis facultatibus opibus possint, cetera pararefamulos, vestem egregiam, vasa pretiosa: amicos vero parare optimam et pulcherrimam vitae ut ita dicam supellectilem. Etenim caetera cum parant, cunt nec cuius causa laborent; eius enim est istorum quidque viribus; amicitiarum sua cuique permanet stabilis
Abbreviated transcription (Latin):
et cͥcũfluere omĩb copus atq i oĩum rerũ
abũdãtia paupime uiue̾. Hec enĩ est triãnoꝵ
uita nimiꝵ ĩqua nulla fides nulla caritas.
nulla stabilis bẽmolẽtie põt eẽ fidutia. Omĩa
sẽp sũt suspecta atqr sollicita. N ullus locusi
amicitie est. Quis ẽ aũt ꝗ eũ diligat. quẽ me¬
tuit. aut eũ a quo se metui putet. Colunt᷑ tm̃
simulatioe dũ taxat ad tp̃s. Qui si forte ut fit
plexq ceciderĩt. tũ ĩtelligr᷑ quã fuer̃t ĩopes a¬
micoꝵ. qui tarquiũ dixisse ferũt. tũ cũ exulẽ

Expanded text:
fluere omnibus copiis atque in omnium rerum abundantia vivere? haec enim est tyrannorum vita, nimirum in qua nulla fides, nulla caritas, nulla stabilis benevolentiae potest esse fiducia, omnia semper suspecta atque sollicita, nullus locus amicitiae. quis enim aut eum diligat, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet? coluntur tamen simulatione dumtaxat ad tempus. quod si forte, ut fit plerumque, ceciderint, tum intellegitur quam fuerint inopes amicorum. quod Tarquinium dixisse ferunt e
Abbreviated transcription (Latin):
pus maxĩe u̾tute ĩ qua płimu est p̃sidu mini¬
me alt̾i ĩ digeãt. lib̾assimi sĩt ⁊ bnficentissimi.
atq haud sciam anne opꝰ sit qdẽ niħ ñqua
scipio eguiss. i lõ gͥ utilitatẽ amicitia. s ami¬
citiã utilitas secuta ẽ. ¶Lõ gͦ erũt hoĩes
delitus diffluẽtes audiendi. si quãdo d̾ amn

Expanded text:
irtute, in qua plurimum est praesidi, minime alterius indigeant, liberalis simi sint et beneficentissimi. atque haud sciam an ne opus sit quidem nihil umquam Scipio eguisset? non igitur utilitatem amicitia, sed utilitas amicitiam secuta est. non ergo erunt homines deliciis dif
Abbreviated transcription (Latin):
se debet is ĩ quẽ collat̾a sũt. nõ comemoraẽ
qui ꝯtulit. ¶ Quãobrẽ ut hu qui supioes
sũt sũmitte̾ se debeãt ĩ amicitia. sic quodã
mͦ ĩ feriores se debẽt extollere. Sũt enĩ ꝗdã
qui molestas amicitias facuit. cũ ipi seꝯ
ꝯtẽpnendos se arbitrant᷑. Qui hac opini
tuos ad honores amplissimos ꝑ ducere. Ut
scipio: pub̾iũ rutiliũ potuit ꝯsulẽ efficere
frẽm eiꝰ luciũ nõ potuit. Ꝙ si ⁊̃ possis qd¬
ius deferre ad alt̾ꝵ. indendũ ẽ tñ ꝗd ile pos¬
sit sustinere. ¶ Dm̃o amicitie corroborati
iã ꝯfirmatisq ⁊ ĩgenno a etatib uidicãde
sũt. N lec siꝗ ĩ eũte etate uenãdi. aut pile
studiosi fuert. eos hr̃e nectios. qͦs tũ eodẽ
studio p̃ditos dilexert̃. Isto eĩ mͦ nutrices
et pedagogi iure uetustatis płimũ beĩuo¬
lentie postulabũt. Qui negligendi ꝗdeni
moreo disparia studia secũt᷑. quoꝵ dissimi¬
litudo dissociat amicitias. ⁊ec ob aliã cam̃

Expanded text:
lata sunt, non commemorare qui contulit. quam ob rem, ut ei, qui superiores sunt, submittere se debent in amicitia, sic quodam modo inferiores extollere. sunt enim quidam qui molestas amicitias faciunt cum ipsi se qui etiam contemnendos se arbitrantur; qui hac opiniotuos ad honores amplissimos perducere, ut Scipio P. Rupilium potuit consulem efficere, fratrem eius Lucium non potuit. quod si etiam possis quidvis deferre ad alterum, videndum est tamen quid ille possit sustinere. omnino amicitiae corroboratis iam confirmatisque et ingeniis et aetatibus iudicandae sunt; nec, si qui ineunte aetate venandi aut pilae studiosi fuerunt, eos habere necessarios, quos tum eodem studio praeditos dilexerunt. isto enim modo nutrices et paedagogi iure vetustatis plurimum benevolentiae postulabunt. qui neglegendi quidem mores disparia studia sequuntur, quorum dissimilitudo dissociat amicitias; nec ob aliam causam
Abbreviated transcription (Latin):
ra atq trͣtabis. ut ⁊ ĩbois amicis quasi difuĩ¬
gor iste ꝗ ꝓamico sepe capiend̾ ẽ. n tantũ ua¬
let ut tollat de uita amicitiã ñ plusꝙͣ ut
uͥtutes. ꝗa ñ nullas curas ⁊ molestias affert.
repudient᷑. Cũ aut uirtus ꝯtͣhat amicitiã
ut supͣdrci. siqua sigͥficatõ uͥtutis eluceat.
ad quã se similis aĩus applicet ⁊ adiugat
id cu ꝯtig̾it amor exoriat᷑ necesse ẽ. ¶ Qͥd
eĩ tam absurdũ ẽ qũa delectari młtis ĩ ambꝰ
reb. ut honore ut głia. ut edifficio. ut ue¬
stitu. cultuq corporis. aĩo aũt uͥtute p̾dito.
ec qui uł amare. uł ut ita dicã redamari pos¬
sit nõ ad modũ delectari. ⁊ lich̾ ẽ remun̾atõe

Expanded text:
is, ut et bonis amici quasi diffungor iste, qui pro amico saepe capiendus est, non tantum valet, ut tollat e vita amicitiam, non plus quam ut virtutes, quia non nullas curas et molestias afferunt, repudientur. cum autem contrahat amicitiam, ut supra dixi, si qua significatio virtutis eluceat, ad quam se similis animus applicet et adiungat, id cum contigit, amor exoriatur necesse est. quid enim tam absurdum quam delectari multis inanibus rebus, ut honore, ut gloria, ut aedificio, ut vestitu cultuque corporis, animante virtute praedito, eo qui vel amare vel, ut ita dicam, redamare possit, non admodu
Abbreviated transcription (Latin):
d sicurã fugimꝰ. uͥtus fugienda est. Quene¬
ꝑ cesse ẽ. ut cũ aliena curares sibi ꝯtͣrias asper¬
net᷑ atqi odent. Ut bonitas malitiã. tẽpancia
libidinẽ. ignauiã fortitudo. Itaq uideas reb
ĩ iustis iustos maxĩe dolere. ĩ hetellib fortes.
flagitiosis modestos. Eigo ħ ꝓpͥum ẽ aĩbn

Expanded text:
dsi curam fugimus; virtus fugienda est; qu est, ut cum aliqua cura ressibi contrarias aspernetur, atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignaviam fortitudo. Itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbecillibus fortes, flagitiosis modestos. Ergo hoc proprium est an
Abbreviated transcription (Latin):
Et gͥ pͥma lex amicitie sanctiat᷑. ut ab
amicis honesta petamꝰ. amicoꝵ cã hone¬
sta faciamꝰ. ⁊ ec expectemꝰ ꝗdẽ dũ rogem̃.
stud̾iũ semꝑ assit. cũctatio absit. Consilum
ueꝵ dare gaud̾amꝰ lib̾e. Plurimũ ĩ amicitia

Expanded text:
tur prima lex amicitiae sanciatur, ut ab amicis honesta petamus, amicorum causa honesta faciamus, ne exspectemus quidem dum rogemur, studium semper adsit, cunctatio absit, consilium verum dare audeamus libere, plurimum in amicitia
Abbreviated transcription (Latin):
acͥt̾ si res postulabit. et adhibite pareatur
qd̾ illi nõ ꝑseꝙͣtur argutus. partĩ fugiendas
ẽẽ nimias amicitias. uece̾ẽ sit unũ sollicitu
cẽ ꝓplurib. satis suꝑq eẽ sibi suaꝵ cura cuiq
reꝵ alienis nimis ĩplicari molestũ eẽ. Con¬
modissimũ eẽ quã laxissimas habenas hr̃e
amicitie quas uł adclucas cũ nelis uł remit¬
tas. Capd̾ eĩ ẽẽ ad beate uiuẽdũ securitatem
frui qua nõ possit aĩus. si tãquã parturiat
unꝰ ꝓ płib. ¶ Alios aũt dice̾ aiũt młto etiã ĩ¬
humaniꝰ quẽ locũ breuit᷑ ꝑstrĩxi paulo añ. p̃si¬
dii adium̃tiq cã ñ bñuolentie neq caritatis
amicitias ẽẽ expetendas. Itaq ut ꝗsq minimi
firmitatis hr̃et minimũqr uiriũ. ita amiciti¬
as appeteret maxime. Ex eo fieri ut muliercule
mag̾ amicitiaꝵ p̾sidia q̃rãt ꝯuã uri. ⁊ ĩ opes
ꝙͣ opulenti. ⁊ calamitosi. quã hii qui putãtur

Expanded text:
acriter, si res postulabit, et adhibitae pareaturquod illi non persequantur argutiis—partim fugiendas esse nimias amicitias, ne necesse sit unum sollicitum esse pro pluribus; satis superque esse sibi suarum cuique rerum; alienis nimis implicari molestum esse; commodissimum esse quam laxissimas habenas habere amicitiae, quas vel adducas cum velis vel remittas; caput enim esse ad beate vivendum securitatem, qua frui non possit animus, si tamquam parturiat unus pro pluribus. alios autem dicere aiunt multo etiam inhumanius, quem locum breviter paulo ante pdi adiumentique causa, non benevolentiae neque caritatis amicitias esse expetendas; itaque ut quisque minimum firmitatis haberet minimumque virium, ita amicitias appetere maxime: ex eo fieri ut mulierculae magis amicitiarum praesidia quaerant quam viri, et inopes quam opulenti, et calamitosi quam ei qui putentur
Abbreviated transcription (Latin):
nemini uellẽt. impedirẽt clem̃tuã tuĩ. Cũ hi
quib ipẽ ignoisti. noli te ẽẽ ĩ alio miẜicordẽ.
¶Qd si ꝓbare cesari possemꝰ ĩ affrica ligirui oãno
nõ fuisse. si honesto ⁊ miẜicordi mẽdatio ciui
calimitoso eẽ uellemꝰ. Tamẽ hoĩs nõ eẽt in
tãto discͥmine. ⁊ ꝑiculo aiiis refelle̾ ⁊ quo ar¬
guere nr̃m m̃datiũ. ⁊ sieẽt alicuiꝰ. eiꝰ certe nõ
eẽt qui ĩ eadẽ cã cifortuna fuiss. ¶ Sed tamẽ
aliud ẽ errare cesarẽ nolle. aliud nõ misereri.
⁊ ñ dicẽs. sesar caue credas fuit ĩ affricaliganꝰ
tulit arma cõtrate. N luc ꝗd dicis: caue igͦsscas
Hec nͨ hõis. ñ ad hoĩem nox ẽ. Qua ꝗ apud te¬
Guie ces ar utit᷑. suã citius abiciet. hum mitatẽ
quã ectorq̃bit tuĩ. ¶Ac pͥmũ aditus ⁊ postu¬
latio tuberonis hec ut opmor fuit. uelle sede i¬
qnti ligiru scelere dice̾. nõ dubito ꝗn ad mura¬
illa ad huc cã caruit. Aln errorẽ appellãt. alni

Expanded text:
pedirent clementiam tuam, cum hi quibus ipsis ignovisti nolint te esse in alios misericordem! quod si probare Caesari possemus in Africa Ligarium omnino non fuisse, si honesto et misericordi mendacio saluti civi calamitoso esse vellemus, tamen hominis non esset in tanto discrimine guere nostrum mendacium, et, si esset alicuius, eius certe non esset qui in eadem causa et fortuna fuisset. sed tamen aliud est errare Caesarem nolle, aliud est nolle misereri. tum diceres: Caesar, cave credas: fuit in Africa, tulit arma contra te. nunc quid dicis? cave ignoscas. haec nec hominis nec ad hominem vox est. qua qui apud te, C. Caesar, utetur, suam citius abiciet humanitatem quam extorquebit tuam. ac primus aditus et postulatio Tuberonis haec, ut opinor, fuit, velle se de Q. Ligari scelere dicere. non dubito quin admirailla adhuc causa caruit. Alii errorem appellant, alii
Abbreviated transcription (Latin):
restituto fecisti nuꝑ ĩcuria. nũc idẽ ĩforo de optu¬
mio ⁊ huic onũ frequ̾tie ꝓbatissimis frĩb. ut
concesfisti illũ senatui. sic dahũc ppło cuiꝰ no¬
lũtatẽ carissimã semꝑ hũsti ¶ Et si ille dieo tͥ
gło̾sissimꝰ ⁊ ppło romino gͣtissiniꝰ fuit. noli.
obsecto dubitare Baie cesar similẽ illi głe lan¬
dẽ quã sepissime q̃rere. Nichil est eĩ tã ppłare
quã bonitas. nulli de uirtutib tius plurimis.
nec ad mirabilior. nͨ gratior mĩa ẽ. Hoies eĩ¬
ad deoo nulla re ꝓpͥus accedũt quã salute hõĩ¬
buo danda.⁊ lichil ht nͨ fortun tua in nus
quã ut possis. nͨ natura melius. quã uelis cõ¬
ẜuare quã plurimos. longiorẽ orõnẽ causa
forsitã postulat. tua certe natura breuiorem.
Quare cũ utiliꝰ ẽẽ arbitrer te ipm quã aut
me. aut quẽꝙͣ loqui tecũ. finẽ iĩ faciã. tãtũ
te ip̃m admonebo sulli absenti salutẽ dedei̾s.

Expanded text:
curia, nunc idem in foro de optimis et huic omni frequentiae probatissimis fratribus. ut concessisti illum senatui, sic da hunc populo, cuius voluntatem carissimam semper habuisti, et, si ille dies tibi gloriosissimus, populo Romano gratissimus fuit, noli, obsecro, dubitare, C. Caesar, similem illi gloriae laudem quam saepissime quaerere. nihil est tam populare quam bonitas, nulla de virtutibus tuis plurimis nec admirabilior nec gratior misericordipius accedunt quam salutem hominibus dando. nihil habet nec fortuna tua maius quam ut possis, nec natura melius quam ut velis servare quam plurimos. longiorem orationem causa forsitan postulet, tua certe natura breviorem. qua re cum utilius esse arbitrer te ipsum quam aut me aut quemquam loqui tecum, finem iam faciam: tantum te admonebo, si illi absenti salutem dederis
Abbreviated transcription (Latin):
tuberonis fuit. qd̾ uisto cũ imperio ex senatꝰ
ꝯsulto ĩpuntiã suã uenerat. Hinc ꝓhibitꝰ. nõ
adcesarẽ ne irat᷑. nõ domũ. ne ĩ ero nõ aliquar
ĩ regionẽ ne cõdẽpnare cãm illã quã secutꝰ es¬
set uideret᷑. ĩ macedoniã ĩ Gnei pompei castra
ueĩt. in eã ip̃m cam aqua erat reietꝰ cũ ĩ uiria.¬
¶ Quid tũ ista res nicħ cõmoniss eiꝰ ñmũ ad
quẽ uen̾itis. lĩguidiore credo studio ĩ causa fu¬
istis. tãtũ mͦ ĩp̃sidus eratis. aĩ nõ acaĩ ab horre¬
bant. Anut fit ĩcinlib bellis. nͨ ĩuobis mag̃
quã ĩ reliꝗs. Om̃s enĩ iuĩcendi studio teneban¬
tur. Pacis equidẽ semꝑ auctor fui sed tũ sero.i
Erat eĩ am̃tis cũ aciẽ uiderẽ pacẽ cogitare. Dẽs
ĩquã nĩcere uolebamꝰ. tu certe p̃cipne ꝗ ĩ eũ

Expanded text:
Tuberonis quod iusto cum imperio ex senatus Tuberonis quod iusto cum imperio ex senatus consulto in provinciam suam venerat. hinc prohibitus non ad Caesarem ne iratus, non domum ne iners, non aliquam in regionem ne condemnare causam illam quam secutus esset videretur: in Macedoniam ad Cn. Pompei castra venit, in eam ipsam causam a qua erat reiectus iniuria. quid? cum ista res nihil commovisset eius animum ad quem veneratis, languidiore, credo, studio in causa fuistis; tantum modo in praesidiis eratis, animi vero a causa abhorrebant: an, ut fit in civilibus bellis—nec in vobis magis quam in reliquis; omnes enim vincendi studio tenebamur. pacis equidem semper auctor fui, sed tum sero; erat enim amentis, cum aciem videres, pacem cogitare. omnes, inquam, vincere volebamus; tu certe
Abbreviated transcription (Latin):
tradituros fuisse. etiã si auarro ⁊ qbidã
alus ꝓhibiti eẽtio. ego tam̃ cõfitebor culpã
ẽẽ ligarii qui uos tñte laudis cccasione pͥna¬
uerit. ¶ Gr uide q̃so cesar constãtiã ornatissi
uiri Lucii tuberonio. ꝙͣ ego quã uio ip̃e ꝓbi¬
rem ut ꝓbo. tam̃ nõ cominemorarẽ nͥ ate co¬
gnouissẽ ĩpͥmis eã iurtutẽ solere laudari.
¶Que fuit gͥ ñquã ĩ ullo hoĩe tanta cõstãtia.
constãtũ dico nescio an melĩ patiẽtiã possem
dice̾. Quotuo eĩ istuc ꝗsq fecisset ut aquib
ꝑtib ĩ disensione ciuili nõ eẽt receptus. eẽtq
ñ cũ crudelitate eiectꝰ. ad eas ipĩs rediret. ma¬
gni cuiꝰꝙͣ aĩ atq eiꝰ uiri quẽ de suscepta ciusi
ꝓpõĩtuq sẽtẽtia nulla contumelia. milli uio.
nullũ ꝑiculũ posset depellere. ¶Ut enĩ cetera
patͥ tuberoni cũ ualerio fuisset᷑. nobilitas. splẽ¬
dor. ĩgeniũ. q̃ ne quiꝙͣ fuerũt. hoc c̾te p̃cipiuĩ

Expanded text:
tradituros. etiam si a Varo et a quibusdam aliis prohibiti estis, ego tamen confitebor culpam esse Ligari qui vos tantae laudis occasione privarit. sed vide, quaeso, Caesar, constantiam ornatissimi viri L. Tuberonis, quam ego, quamvis ipse probarem, ut probo, tamen non commemorarem, nisi a te cognovissem in primis eam virtutem solere laudari. quae fuit igitur umquam in ullo homine tanta constantia? Constantiam dico; nescio an melius patientiam possim dicere. quotus enim istud quisque fecisset ut, a quibus partibus in dissensione civili non esset receptus, essetque etiam cum crudelitate reiectus, ad eas ipsas partis rediret? Magni cuiusdam animi atque eius viri quem de suscepta causa propositaque sententia nulla contumelia, nulla vis, nullum periculum posset depellere. ut enim cetera paria Tuberoni cum Varo fuissent, honos, nobilitas, splendor, ingenium, quae nequaquam fuerunt, hoc certe praecipuum
Abbreviated transcription (Latin):
militie conturbernales. post affineo. In omĩ¬
demq uita familiares. Magnũ etiã nĩculũ
qd̾ hisdẽ studus usi sumꝰ. scio tuberonẽ domi
ianere uoluisse. Sz ita qdã agebãt ita repuͣ
scissimũ nom̃ opponebãt. ut q̃ si alit̾ sentiret.
u̾boꝵ tam̃ ip̃oꝵ põdereorũ sustine̾ nõ poss.
Cessi auctoritati amplissimi uiri. uł potuis
paruit. Unã ẽ ꝓfectꝰ cũ hio quoꝵ erat ua
cã tardius iter fecit. Itaq ĩ affricã uenit ũ
occupatã. Hĩc ĩliguriũ cͥmen orit᷑. ł ira potiꝰ.
ilã si crim̃ ẽ illũ uoluisse. nõ minꝰ magnũ ẽ.

Expanded text:
militiae contubernales, post adfines, in omilitiae contubernales, post adfines, in omni vita familiares; magnum etiam vinculum quod isdem studiis semper usi sumus. scio Tuberonem domi manere voluisse: sed ita quidam agebnomen opponebant ut, etiam si aliter sentiret, virorum tamen ipsorum pondus sustinere non posset. cessit auctoritati amplissimi viri vel potius paruit: una est profectus cum eis quorum erat una causa. tardius iter fecit; itaque in Africam venit iam occupatam. hinc in Ligarium crimen oritur vel ira potius. nam si crimen est volu
Abbreviated transcription (Latin):
eiͣt aliqd ĩutraq parte ꝙ. ꝓbari posset. Nc̃
melior certe ei iudicãda ẽ. quã ⁊̃ dii adiuue¬
rũt. Cogͥta nõ clem̃tia tua. ꝗs ñ eã uicto¬
riã. ꝓbet. ĩqua ceciderit nẽo nisi armatus.
¶ S ut omittã cõmunẽ cãm. ueniamꝰ ad no¬
strã. Utrũ tandẽ etistimas faciliꝰ fuisse tube¬
ĩquies cũ senatus cẽsuiss. Si me cõsulis. mil¬
lo mõ. s tam̃ qr ligariũ senatꝰ idẽ legauerit.i
¶Atq ille eo tp̃r paruit cũparere senatui necc̃e
erat. Uos tũ pariustis cũparuit uemo qui
noluit. Rep̃hendo igit᷑. Mmmme noͣ. ⁊ leq eĩ
licuit alit̾ nr̃o generi. nenuni familie. disci
riemini ĩ nobis. easdẽ ĩ alus rep̾hẽdatis. Tn¬
beronio sors cõiecta ẽ. ex senatus ꝯsulto. cũ
ip̃e ñ ad eẽt. morbo ⁊̃ impediret. statuerat ex¬
cusare. ¶Hec gͦ noui ꝓpt̾ hoĩs necessitudiẽs
q̃ mͥ sut cũ cũ lucio trberone. domi una ẽruditi

Expanded text:
erat aliquid in utraque parte quod probari posset; nunc erat aliquid in utraque parte quod probari posset; nunc melior erunt. cognita vero clementia tua quis non eam victoriam probet in qua occiderit nemo nisi armatus? sed, ut omittam communem causam, veniamus ad nostram. utrum tandem existimas facilius fuisse, Tubei me consulis, nullo modo; sed tamen Ligarium senatus idem legaverat. atque ille eo tempore paruit cum parere senatui necesse erat; vos tum paruistis cum paruit nemo qui noluit. reprehendo igitur? minime vero. neque enim licuit aliter vestro generi, nomini, familiae, discihendatis. Tuberonis sors coniecta est ex senatus consulto, cum ipse non adesset, morbo etiam impediretur: statuerat excusari. haec ego novi propter omnis necessitudines quae mihi sunt cum L. Tuberone: domi una eruditi,
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙͣ hoc uictore ẽẽ possumꝰ ¶ Ged no loquor
de nobis. de illis loquor. qui occiderũt. Euer̃t̃
cupidi. fuerĩt irati. fuert̃ ꝑtinaces. sceleris
uͦ cͥmine. furoris. particidii. liceat Bneo põ¬
peio mortuo. liceat instis alus carere. Quã¬
do hoc ex te ꝯsquã Gaie cesar andunt. Aut.
tua qd aluid arma uoluerũt. nͥ ate cõtume¬
liã ꝓpulsare. Quid egit tuus ille ĩuictus ex¬
citus. nͥ ut suũ ius tueret᷑ ⁊ digͥtatẽ tuã. Qͥd
tu cũ pacẽ eẽ cupiebas. id ne agebas ut tͥ cũ
derent᷑. si me ut sceleratũ ate cõẜuatũ pn¬
tarẽ. ¶ Quom᷑ aũt tu de re puꝰ bñ meritus
cẽs. si tot sceleratos ĩcolumi dignitate eẽ.
uoluisses. Secessionẽ tu illã existimausti
cesar. intio ñ bellũ. nͨ ostile odiũ sed cuule di¬
cõsilus. ꝑtĩ studus acõmum utilitate ab er¬
rãtib. Prĩcipũ digͥtas erat pene par. ñ par
fortasse eoꝵ ꝗ seq̃bant᷑. Causa tũ dubia. qd̾

Expanded text:
uam hoc victore esse non possumus; sed non loquor de nobis, de illis loquor qui occiderunt—fuerint cupidi, fuerint irati, fuerint pertinaces: sceleris vero crimine, furoris, parricidi liceat Cn. Pompeio mortuo, liceat multis aliis carere. quando hoc ex te quisquam, Caesar, audivit, aut tua quid aliud arma voluerunt nisi a te contumeliam propulsare? quid egit tuus invictus exercitus nisi uti suum ius tueretur et dignitatem tuam? quid? tu, cum pacem esse cupiebas, idne agebas ut tibi cum derentur, si me ut sceleratum a te conservatum putarem. quo modo autem tu de re publica bene meritus esses, cum tot sceleratos incolumi dignitate esse voluisses? secessionem tu illam existimavisti, Caesar, initio, non bellum, nec hostile odium, sed civile diconsiliis, partim studiis a communi utilitate aberrantibus. principum dignitas erat paene par, non par fortasse eorum qui sequebantur; causa tum dubia, quod
Abbreviated transcription (Latin):
scentẽ recordari. ¶ Hic gͥ tubero ligarius ꝗ
tũ nichil egit aliud neq enĩ hec diuinabat¬
nͥ ut eũ studiosũ ⁊ bonũ uirũ iudicares. nc̃
ate supplex frĩs salutẽ petit. quã huiꝰ ad mo¬
nitus officio cũ utrisq his dederis. tres frẽs
optimos ⁊ ĩtegerimos nõ solũ sibi ipõs. neq
his tot ac talib uiris neq nob̾ necessarus.

Expanded text:
scentem recordari. hic igitur T. Ligarius, qui scentem recordari. hic igitur T. Ligarius, qui tum nihil egit aliud—neque enim haec divinabat—nisi ut tui se studiosum et bonum virum iudicares, nunc a te supplex fratris salutem petit. quam huius admonitus officio cum utrisque his dederis, tris fratres optimos et integerrimos non solum sibi ipsos neque his tot talibus viris neque nobis neces
Abbreviated transcription (Latin):
¶Conẜua gͥ cuis suos. ut quẽ ad modũ cetem
q̃ ate dicta sũt. ate sic hoc uerissimũ repperiat᷑.
Qd̾ si penitꝰ ꝑspice̾ posseo cõcordiã ligariorũ
om̃s frẽs tecũ iudicares fuisse. An potest ꝗd¬
quã dubitare qn si q̃ ligarius ĩ italia ẽẽ potũ¬
iss. In edẽ sẽtentia futurus fuerit ĩ qua freg᷑
fuerũt. Quis ⁊ qui hoꝵ consensũ conspirã¬
tẽ ⁊ pene conflitũ ĩ hac ꝓpe equalitate frat̾ꝵ¬
na nõ nouerit. Qui hoc nõ sentiat. Qͥd ius ⁊¬
pͥus futuꝵ fuisse. quã ut hn fr̃s diu̾sas sen¬
tẽtias fortunasq seq̃rent᷑. Uolũtate igitur ͤ¬
om̃s tecũ fuerũt. cẽpestate abreptus ẽ unuo.
qui si cõsilio id feciss. eẽt eoꝵ similio qͦs tu
cam̃ saluos eẽ uoluisti. Sed ierit ad bellũ. di¬
sceserit nõ ate solũ ueꝵ ⁊̃ afratrib. Hũ ce o¬
rãt. tui equidẽ cũ tuis om̃ib negotus ĩteres¬
cogitãtẽ etiã alus quibdã q̃storib remini¬

Expanded text:
ur tuis suos ut, quem ad modum cetera quae dicta sunt a te, sic hoc verissimum reperiatur. quod si penitus perspicere posses concordiam Ligariorum, omnis fratres tecum iudicares fuisse. an potest quisquam dubitare quin, si Q. Ligarius in Italia esse potuisset, in eadem sententia futurus fuerit in qua fratres fuerunt? quis est qui horum consensum conspirantem et paene conflatum in hac prope aequalitate fraterna noverit qui hoc non sentiat, quidvis prius futurum fuisse quam ut hi fratres diversas sententias fortunasque sequerentur? voluntate igitur omnes tecum fuerunt: tempestate abreptus est unus qui, si consilio id fecisset, esset eorum similis quos tu tamen salvos esse voluisti. sed ierit ad bellum, dissenserit non a te solum verum etiam a fratribus: hi te orant tui. equidem, cum tuis omnibus negotiis interesofficio, etiam de aliis quibusdam quaestoribus remini
Abbreviated transcription (Latin):
nides. qd de frĩb dicã ¶Noli cesir putare
de umꝰ capite nos agere. ut tres ligarii tibi¬
retinẽdi ĩcuntate st̃. aut ex cuntate extermi¬
nãdi. Quod uis exiliũ. his ẽ optatiꝰ quã patͥa
quã domus. quã dii penates. imo illo exulan¬
te. Si ftat̾ne. si pie. si cũ dolore faciũt. Mune¬
ant hoꝵ lacrime. moueat pietas. moueat ge¬
manitas. Ualeat tua uox illa q̃ uicit. Et enĩ di¬
cere audiebamꝰ. nos om̃s adu̾sarios putare.
nͥ ꝯ nob̾cũ eẽt. te om̃s ꝗ cõtra te nõ eẽnt. tuos.
¶Sides ne gͥ hũc splendore. omẽi hãc brochorũ

Expanded text:
vides. quid de fratribus dicam? noli, Caesar, putare vides. quid de fratribus dicam? noli, Caesar, putare de unius capite nos agere: aut tres Ligarii retinendi in civitate sunt aut tres ex civitate exterminandi. quodvis exsilium his est optatius quam patria, quam domus, quam di penates, illo uno exsulante. si fraterne, si pie, si cum dolore faciunt, moveant te horum lacrimae, moveat pietas, moveat germanitas; valeat tua vox illa quae vicit. te enim dicere audiebamus nos omnis adversarios putare, nisi qui nobiscum essent; te omnis qui contra te non essent tuos. videsne igitur hunc splendorem omnem, hanc Br
Abbreviated transcription (Latin):
spes ẽ poĩta cause. nͨ ĩeoꝵ studus ꝗate ꝓligano
petũt tui necessarii. ¶Uidi enĩ ⁊ cognoni ꝙ
maxĩe spectares. cũ ꝓalicuiꝰ salute multi labo¬
rarent. causis apd̾ te rogĩtiũ gratiosioreo ẽẽ.
quĩ uultis. N eq spectare quĩ tuus eẽt neces¬
sarius is qui te oraret. s quã illiꝰ cã ꝓ quo labo¬
raret. Itiq tribuisti ꝯdẽ tius ita multa. ut mͥ¬
cẽ beatiores illi uideant᷑ int̾dũ qui tua lib̾ali¬
tate fruũt᷑. quã tu ip̃e ꝗillis cã młta cõcedio.
¶Sed indeo tam̾ apd̾te ut dixi cãs rrgãtiũ u¬
lere plusquã p̃ces. ab hisqi te moueri maxue
quoꝵ iustissiraũ indeas dolorẽ ĩpetẽdo. Inꝗnto
ligario ꝯẜuãdo młtis tu quidẽ gratũ facies ne¬
cessarus tuo ¶Sed hoc q̃so/ cõsidera qd̾ soles
mestitũ ⁊ dolorẽ hinꝰ brochi de quo nõ dubito
ꝗd existimes. Lacͥmas.squalorẽq ip̃iꝰ ⁊ filii i¬

Expanded text:
spes est posita caspes est posita capetunt tui necessarii. vidi enim et cognovi quid maxime spectares, cum pro alicuius salute multi laborarent: causas apud te rogantium gratiosiores esse quam voltus, neque te spectare quam tuus esset necessarius is qui te oraret, sed quam illius pro quo laboraret. itaque tribuis tu quidem tuis ita multa ut mihi beatiores illi videantur interdum qui tua liberalitate fruantur quam tu ipse qui illis tam multa concedas; sed video tamen apud te, ut dixi, causas valere plus quam preces, ab eisque te moveri maxime quorum iustissimum videas dolorem in petendo. in Q. Ligario conservando multis tu quidem gratum facies necessariis tuis, sed hoc, quaeso, considera, quod soles. maestitiam et dolorem; huius T. Brocchi de quo non dubito quid existimes lacrimas squaloremque ipsius et fili
Abbreviated transcription (Latin):
bero. si aut uos cõstãtie ur̃e aut cesirẽ benefi¬
cu sui peniteret. ¶⁊Lũc q̃ro uttũ urãs ĩ iuruᷤᷤ
ne erretis qui cesarẽ inimnicio urĩs iratũ fore pu¬
tetis cũ ignou̾t sius. Itaq nõ tibi uideor ĩ cã
ligarii ẽẽ occupatus. nũ de eiꝰ facto dice̾. Quic¬
ꝗo dixi ad unã sũmã refem uolo. ł huãitatio. s
tuoꝵ. certe nũꝙͣ hoc mͦ. Sic agi solet ad iudices
nõ fecit. nõ cogitauit. falsi testes. fictũ cͥmen.
q̃ fortasse ualerẽt ⁊̃ apud udice̾. Legatꝰ ante bel¬
lũ ꝓfectus relictis ĩpace. bello opp̾ssus. ĩ eo nõ
acerbus fuit. tã ⁊ si totꝰ ⁊ studio tuus. ad indi¬
cẽ sic. Sed ego ad prrẽtẽ loquor. errauit. teme᷑
fecit. penitet. ad clem̃tiã ꝯfugio. delicti ueniã
peto. ut ignoscis oro. Si nemo impetrab̾it.
arrogant᷑. Si płimi tuidẽ fer opẽ ꝯspẽ dedisti.
ansperãdi de ligario cã nõ sit. cũ mͥ apud te locꝰ

Expanded text:
constantiae vestrae aut Caesarem benefici sui paeniteret. nunc quaero utrum vestras iniurias ne erretis qui Caesarem vestris inimicis iratum fore putetis, cum ignoverit suis. itaque num tibi videor in causa Ligari esse occupatus, num de eius facto dicere? quicquid dixi, ad unam summam referri volo vel humanitatis vel  parentem sic agi solet, ad iudices: non fecit, non cogitavit; falsi testes, fictum crimen. quae fortasse valerent etiam apud iudicem: legatus ante bellum profectus, relictus in pace, bello oppressus, in eo ipso non acerbus, totus animo et studio tuus. ad iudicem sic, sed ego apud parentem loquor: erravi, temere feci, paenitet; ad clementiam tuam confugio, delicti veniam peto, ut ignoscatur oro. si nemo impetravit, adroganter: si plurimi, tu idem fer opem qui spem dedisti. an sperandi de Ligario causa non erit, cum mihi apud te locus
Abbreviated transcription (Latin):
qd ualet. Recepti ĩ ꝓuĩtiam nõ sumꝰ. Quid
si eẽtis. Cesari ne eĩ tradituri fuissetis. an
cõtra cesarẽ retẽturi. ¶Uide ꝗd licentie cesar
nobis tua lib̾alitas det. uł potiꝰ. iudatie. Si
respõderit tubero affricã qͦ senatꝰ eũ sorsq
miserat. tͥ patrẽ suũ traditurũ fuisse. non
dubitabo apd̾ ipm̃ te cuiꝰ id eũ face̾ ĩter fuit
gͣuissimis u̾bis eiꝰ consiliũ rẽp̾bende̾. ⁊ lõ
enĩ si tibi hec res gͣta fuiss. eẽt etiã ꝓbata.

Expanded text:
quid valet? recepti in provinciam non sumus. quid, si essetis? Caesarine eam tradituri fuistis an contra Caesarem retenturi? vide quid licentiae, Caesar, nobis tua liberalitas det vel potius audaciae. si responderit Tubero, Africam, quo senatus eum sorsque miserat, tibi patrem suum traditurum fuisse, non dubitabo apud ipsum te cuius id eum facere interfuit gravissimis verbis eius consilium reprehendere. non enim, si t
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nũꝙͣ cogitauit. facturꝰ fuisse uideat᷑. Ue¬
huic iutorie maxime ĩfestã. inqua rex po¬
tẽtissimꝰ iminicꝰ hiuc cause. aliena uolim¬
tas.cõuentꝰ firmi atq migni.¶ Querõ
ꝗd facturi fuissetis ꝙͣquã ꝗd factu fueri¬
tis nõ dubitẽ. cũ indeã ꝗd faceritis. ꝓhibi¬
ti estis ĩ ꝓuĩtia urã pedẽ ponẽ. ut phibrtis
sũma cũ ĩiuria. Qͦ mõ id tulistis accepta
ĩuuria. Querelã ad quẽ detulistis. Nẽpe
ad eũ. cuiꝰ auctoritatẽ secuti. ĩ sccietatem
ueniebatis. ad eũ ꝓfecto ex clusi ꝓunitia
uenissetis. Uenistis ad pompeiũ. Que ẽ¬
g hec apd̾ cesarẽ q̃rela cũ eũ accusetis a qͦ
q̃rimini uos ꝓhibitos cõtra cesarẽ ge

Expanded text:
 fuisse videatur. vehuic victoriae maxime infensam, in qua rex potentissimus inimicus huic causae, aliena voluntas conventus firmi atque magni. quaero: quid facturi fuistis? quamquam quid facturi fueritis dubitem, cum videam quid feceritis? prohibiti estis in provincia vestra pedem ponere et prohibiti summa cum iniuria. quo modo id tulistis? acceptae iniuriae querelam ad quem detulistis? nempe ad eum cuius auctoritatem secuti in societatem rovinciam veniebatis, ad eum profecto exclusi provincia venissetis. venistis ad Pompeium. quae est ergo apud Caesarem querela, cum eum accusetis a quo queramini prohibitos vos contra Caesarem ge
Abbreviated transcription (Latin):
sit ut domo careat. ne cũ obtimis frib ne
cũ hoc titr. bnecto auũculo. ne cũ eiꝰ filio cõso¬
brino suo. ne nob̾cũ iuuat. nesit ĩpatria nõ est.
Lõ põt mag̾ carere his oĩb. qua caret italia.
caret sed uita mo.At istd̾ ne apd̾ eñ quidem
dictatorẽ. qui om̃s quos oderat morte młcta¬
bat. qs q̃ egit isto mͦ. Ipẽ iubebat occidi nullo
postulĩte. p̃miis ⁊̃ ĩitabat. Que tam̃ crude¬
litas ab hoc ⁊̃ aliqd̾ inis pꝰ que̾ tu mĩc crudelẽ
lo ĩ quies. Ita me hercule existimo cubero. No

Expanded text:
sit, ut domo careat, ne cum optimis fratribus, ne cum hoc T. Broccho avunculo, ne cum eius filio consobrino suo, ne nobiscum vivat, ne sit in patria? num est, num potest magis carere his omnibus quam caret? Italia caret, sed vita vis. at istud ne apud eum quidem dictatorem qui omnis quos oderat morte multabat quisquam egit isto modo. ipse iubebat occidi nullo postulante, praemiis invitabat; quae tamen crudelitas ab hoc eodem aliquot annis post quem tu nunc crudelem lo i
Abbreviated transcription (Latin):
io donnĩ spectãs. ⁊ ad suos redire cupies. nlło
se implicari negotio passus ẽ. ¶ Iter̃ publi.
at cuis narꝰ qui p̃tor affricã obtinuerat. uti cã
ueĩt.Ad eũ statĩ cõcursũ ẽ. Atq ille nõ medi
qͣ d̵ ad pͥuatũ clamorẽ młtitudĩs imperite millo
publico cõsilio deferebat᷑. ¶ taq ligariꝰ qui
om̃e tale negotiũ cupẽt estugere. paulũ ad¬
uentu uari conquieuit. ¶Ad huc Bnie ce¬
sar. Quĩtus ligarius om̃i culpa uicit. Do¬
mo ẽ egressuo nõ mͦ millũ ad bellũ. sed ne ad
mimã quidẽ suspicioe belli. legatus ĩ pi¬
ce ꝓfectus. ĩ ꝓuĩtia paceatissima ita segessit
ut ei pacẽ ẽẽ expediret. ꝑfectio certe aĩu
tuũ nõ debet offende̾. Nũ igit᷑ remãsio. mł¬
co minꝰ. Nã ꝓfectio. uolũtatẽ hũit ñ t̾pem
remãsio. necessitatẽ etiã honestã. Ergo

Expanded text:
us domum spectans, ad suos redire cupiens, nullo us domum spectans, ad suos redire cupiens, nullo se implicari negotio passus est. interim P. Attius Varus, qui tum praetor Africam obtinuerat, Vticam venit. ad eum statim concursuquod ad privatum clamore multitudinis imperitae, nullo publico consilio deferebatur. itaque Ligarius, qui omne tale negotium fugeret, paulum adventu Vari conquievit. adhuc, C. Caesar, Q. Ligarius omni culpa vacat. domo est egressus non modo nullum ad bellum sed ne ad minimam quidem suspicionem belli; legatus in pace profectus in provincia pacatissima ita se gessit ut ei pacem esse expediret. profectio certe animum tuum non debet offendere: num igitur remansio? multo minus. nam profectio voluntatem habuit non turpem, remansio necessitatem et
Abbreviated transcription (Latin):
sent. ¶ Habes gͥ tubero qd̾ ẽ accusatoi̾ ma¬
xiie optũdũ. conficentẽ reu̾. s tñ hoc ita ꝯ¬
fitẽtẽ se ĩea ꝑte fuisse. qua te tubero. qͣ uirũ
om̃i laude dignũ patrẽ tuũ. Itaq pͥus de
nr̃o delicto cõfiteanmi necc̾e ẽ. quã ligaru
ullã culpĩ rep̃hendatis. ¶Quĩtus gͥ lignriꝰ
cũ eẽt ad huc nulla belli suspicio. legatus ĩ
affricã cũ cõsule considio ꝓfectus est. Qua
ĩ legatiõe. ⁊ ciuib ⁊ sociis ita se ꝓbauit. ut
decede̾s c̾sidius ꝓuintia. satisfacere hõibus
nõ posset. si quẽ quã aliũ ꝓuĩcie p̃feciss. Ita¬
q quĩtus ligarius cũ di recusans nichil
ꝓfeciss. pui̾tũ accepit initus. Cui sic p̃fiit
tegritas. ⁊ fidee. Bellũ subito ex arsit. qd̾ q
erat ĩ iffrica. añt audierut geri. quĩ parm.
Quo audito. ꝑtĩ cupiditate ĩ cõsiderata. par¬
tumn ceco qͦdam timore. pͥmo salutis cã post
etiã studii sui qͣrebant aliquẽ ducẽ. cũ ligari¬

Expanded text:
Tubero, quod est accusatori maxime optandum, confitentem reum, sed tamen hoc confitentem, se in ea parte fuisse qua te, qua virum omni laude dignum, patrem tuum. itaque prius de vestro delicto confiteamini necesse est quam Ligari ullam culpam reprehendatis. Q. enim Ligarius, cum esset nulla belli suspicio, legatus in Africam C. Considio profectus est, qua in legatione et civibus et sociis ita se probavit ut decedens Considius provincia satis facere hominibus non posset, si quemquam alium provinciae praefecisset. itaque Ligarius, cum diu recusans nihil profecisset, provinciam accepit invitus; cui sic praefuit tegritas et fides. bellum subito exarsit, quod qui erant in Africa ante audierunt geri quam parari. quo audito partim cupiditate inconsiderata, partim caeco quodam timore primo salutis, post etiam studi sui quaerebant aliquem ducem, cum Ligari
Abbreviated transcription (Latin):
genio. tũ ⁊̃ dectͥna excellẽs. genꝰ hoc enise qd
eẽt nõ uiderit. ⁊ lã si iudiss. quouis ꝓfecto qͣ
isto mͦ a te agi maluiss. Argino fatẽtẽ. Nõ
mirabili asunt. sed ꝓdign similia q̃ dicã. Nõ
ht eã in ista accusatio ut ꝗntuo ligarius cõ

Expanded text:
 doctrina excellens genus hoc causae quod esset non viderit. nam si vidisset, quovis profecto quam isto modo a te agi maluisset. arguis fatentem. non mirabilia, sed prodigi simile est quod dicam. non habet eam vim ist
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Id ne ĩpetremꝰ pugͣbis. ⁊ ĩ nr̃m fletum
urũpes. ⁊ nos iacẽtes ad pedes subplicũ uoce
phibebis. Si cũ domi feceremꝰ. qd̾ ⁊ fecimus.
ut spero nõ frustra fecimꝰ. tu de repẽte irrupisses.
⁊ clamait cepisses ¶ Gaic cesir. caue credas.
caue ignoscas. caue te frm̃ ꝓfrĩs salute obse¬
crãtiũ miserat. nõne oe̾m huã̾itatẽ exuisses.
quãto hoc duriꝰ qd̾ nos domi petuꝰ id ad te ĩfo¬
ro obpugnari. ⁊ ĩtali miseria multoꝵ ꝓfugi
tu perte.perte ĩquã. obtines. itelligo ꝙ loquar.
acerbissimo luctu redũdaret ista nictoria. quia

Expanded text:
tati, id ne impetremus pugnabis, et in nostrum fletum inrumpes, et nos iacentis ad pedes supplicum voce prohibebis? si, cum hoc domi faceremus, quod et fecimus et, ut spero, non frustra fecimus, tu repente inruisses et clamare coepisses C. Caesar, cave credas, cave ignoscas, cave te fratrum pro fratris salute obsecrantium misereat, nonne omnem humanitatem exuisses? quanto hoc durius, quod nos domi petimus, id a te in foro oppugnari et in tali miseria multorum perftu per te, per te, inquam, obtines—intellego quid loquar—, acerbissimo luctu redundaret ista victoria. qua
Abbreviated transcription (Latin):
cãm aĩadũte q̃so qua fide defendã ꝓdo meã.
Dclem̃tiã admirabilẽ. atq oĩum laude.i
p̃dicatõe. litterio. monum̃tisq decoradam.
Martus cicero apud te deffendit aliũ ĩ ea
uolũtate nõ fuisse ĩ qua se ipm ꝯfitet᷑ fu¬
isse. nec tuas cogitatoẽs extimescit. ñ ꝗd
tibi de alio audienti de se occurrat. reformi¬
dat.¶Uide quã nõ reformidet. iude quãta
lux lib̾alitatis ⁊ sapiẽtie tue mͥ apd̾ te dicẽ¬
exaudiat. Suscepto bello cesar. gesto ⁊̃ ex
ad ea arma ꝓfectus sũ. q̃ erãt sũpta cõtra
te. Apd̾ quẽ gͥ hoc dico. i lẽpe apd̾ eũ ꝯ cũ
hoc sciret. tam̃ me ante ꝙͣ uidit rei publice
reddit. qui ame ex egipto lict̾as misit ut
eẽm idẽ qui fuissẽ. qui me cũ ip̃e imꝑator
si cam millis spoluta ornimitio dedisset.i¬
¶ Uide q̃so tubero. ut qui de meo facto nõ du¬
bitẽ dice̾. de ligtarii audeã confiteri. Atq hec
ꝓpt̾ei de me dici. ut mͥ tubero cũ de se eadem

Expanded text:
eam. O clementiam admirabilem atque omnium laude, praedicatione, litteris monumentisque decorandam! M. Cicero apud te defendit alium in ea voluntate non fuisse in qua se ipsum confitetur fuisse, nec tuas tacitas cogitationes extimescit nec quid tibi de alio audienti de se occurrat reformidat. vide quam non reformidem; vide quanta lux liberalitatis et sapientiae tuae mihi apud te dicenexaudiat. suscepto bello, Caesar, gesto etiam ad ea arma profectus sum quae erant sumpta contra te. apud quem igitur hoc dico? nempe apud eum qui, cum hoc sciret, tamen me, ante quam vidit, rei publicae reddidit; qui ad me ex Aegypto litteras misit ut essem idem qui fuissem; qui me, cum ipse imperator si eam nullis spoliatam ornamentis dedisset. vide, quaeso, Tubero, ut, qui de meo facto non dubitem, de Ligari audeam dicere. atque haec propterea de me dixi ut mihi Tubero, cum de se eadem
Abbreviated transcription (Latin):
hoc q̃ro qs putet eẽ cͥmen. fuisse ĩ affrica liga¬
riũ. Nẽpe is q ⁊ ip̃e ĩ endẽ affrica ẽẽ uoluit. et
phibitũ se aligario q̃rit᷑. ⁊ c̾te cõtra ipm ce¬
sarẽ ẽ congressus armatꝰ. Quid enĩ tubero
tinis ille districtꝰ in acie pharsalica gladius
agcebat. Cuiꝰ latus ille mucto petebat. Qui
sensus erat aĩoꝵ tuoꝵ. q̃ tua mẽs. eculi manꝰ.
ador ñ. Quid cupiehas. qd optabas. ⁊ limis
iugeo. cõmoner indet᷑ adolescẽs. Adme reuer

Expanded text:
e crimen fuisse in Africa? nempe is qui et ipse in eadem provincia esse voluit et prohibitum se a Ligario queritur, et certe contra ipsum Caesarem est congressus armatus. quid enim, Tubero, tuus ille destrictus in acie Pharsalica gladius agebat? cuius latus ille mucro petebat? qui sensus erat armorum tuorum? quae tua mens, oculi, manus, ardor animi? quid cupiebas, quid optabas? nimis urgeo; commover
Abbreviated transcription (Latin):
Duum crimen Bue ce¬
sar. et ante hũc diẽ in
uiditũ ꝓpĩquus m̃s ad
te. qntus tubero detulit.
Qum cũ ligariũ ĩ affrica
fusse. idq Bno pansa
p̃stãti uiro ĩgenio. fre¬
tus fortasse familiarita¬
te en q̃ ẽ tecũ. auersuo est ꝯfiteri. Itaq qͦ me
u̾tã nescio. paratꝰ enĩ uenerã cũ tu id neqi ꝑ
te scire neq audire alũde potuisses ut igno¬
ratc̾e ad hoĩs miseri salute̾ ab utere. ¶ Sed
qm̃ diligẽtia unmici ĩ uestigãdũ ẽ. io qd̾ late¬
bat confitẽdũ ẽ: ut opinor. p̃ẜ tĩ cũ m̃s neces¬
sarius Ba pansa feceit. ut id iã ĩtegrũ nõ¬

Expanded text:
um crimen, C. Caesar, et ante hunc diem non auditum propinquus meus ad te Q. Tubero detulit, Q. Ligarium in Africa fuisse, idque C. Pansa, praestanti vir ingenio, fretus fortasse familiaritate ea quae est ei tecum ausus est confiteri. itaque quo me vertam nescio. paratus enim veneram, cum tu id neque per te scires neque audire aliunde potuisses, ut ignoratione tua ad hominis miseri salutem abuterer. sed quoniam diligentia inimici investigatum est quod latebat, confitendum est, opinor, praesertim cum meus necessarius Pansa fecerit ut id integrum
Abbreviated transcription (Latin):
Marco marcello ate huic ordini ppłoq ro¬
mano. ⁊ tei publice redito fieri id intelligo
Lã letari om̃s nõ de uniꝰ solũ s de couĩ salu¬
te sentio. ¶Qd̃ aũt sũme bñuolẽtie est q̃
labore. tã diu p̾stit̾im. q̃ diu ẽ de illis salute
dubitatũ. Certe hoc tp̃r magnis curis. mo¬
lestus. dolorib. lib̾atꝰ. p̾stare debeo. Itaq Gu
nõ arbitrabar. maximꝰ hoc tuo facto cumu

Expanded text:
M. Marcello a te huic ordini populoque Romano et rei publicae reddito, fieri id intellego. nam laetari omnis non ut de unius solum sed ut de omnium salute sentio. quod autem summae benevolentiae est, quae labore tam diu praestiterim quam diu est de illius salute dubitatum, certe hoc tempore magnis curis, molestiis, doloribus liberatus praestare debeo. itaque, Cnon arbitrabar, magnus hoc tuo facto cumu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ studus. s arms ã castris dissedabamꝰ.
Erat ei obscuritas q̃dã. erat c̾tam̾ ĩter
clirissimos duces. młti dubitabãt qd
optimũ eẽt. Multi ꝗd sibi expediret: cł
is qui nõ fortuna ĩ flamaret odiũ suu.
s bonitate leniret. i lec ꝯ om̃s quibus
iratꝰ eẽt. eosdẽ ⁊̃ exilio aut morte digͦs
iudicaret. Arma ab aliis poĩta ab aliis erep¬
ta sũt. ¶ Ingratꝰ ẽ ĩuistusq cius. ꝗ armoꝵ
ꝑicło libatus. aĩu tñ retinet armatũ ut
etiã ille melior sit qui ĩ accie occidit. qui
alus ꝯstqͥtia uideri põt. Sed iã oĩo fracta i¬
disensio e̾ armis exticta. equitate uictoris
saluo. ⁊ ĩista siũa qua cũ antea tũ hodie uł¬
mrcime usus es manẽte salui eẽ ñ possumꝰ.

Expanded text:
et studiis sed armis etiam et castris dissidebamus. erat obscuritas quaedam, erat certamen inter clarissimos duces; multi dubitabant quid optimum esset, multi quid sibi expediret, mulis qui non fortuna inflammaret odium suum, sed bonitate leniret; neque omnis quibus iratus esset eosdem etiam exsilio aut morte dignos iudicaret. arma ab aliis posita, ab aliis erepta sunt. ingratus est iniustusque civis qui armorum periculo liberatus animum tamen retinet armatum, ut etiam ille melior sit qui in acie cecidit, qui aliis constantia videri potest. sed iam omnis fracta dissensio est armis, exstincta aequitate victoris:salvo et in ista sententia qua cum antea tum hodie maxime usus es manente salvi esse non p
Abbreviated transcription (Latin):
nõ mͦ cupiditate s ne spe qdẽ prudẽs ⁊sciens
tãꝙͣ ad int̾itũ ruerẽ uolũtarui. ¶Qd̾ qdem
meũ ꝯsiliũ minime obscurũ fuit. ⁊ Lã ⁊ ĩ hoc
ordine ĩtegra rẽ młta de pace dixi. ⁊ ĩ ipõ bel.¬
lo eadẽ ⁊̃ capitio mei piculo sensi. Ex quo ne¬
mo iã eiͣt tã ĩiustus existimator reꝵ. qui du¬
bitet ꝗ cesario de bello nolũtas fũit. cũ pacis
auctores ꝯẜuãdos statĩ censueĩt cet̾is fueĩt
iratior. ¶Atq id minꝰ mirũ uideret᷑ fortasse.
tũ cũ ⁊ ĩcertꝰ exitus erat ⁊ anceps fortima bel¬
li. Qui uͦ uictor pacis auctores diligit. is ꝓ¬
fecro declarat se maluisse no dunieare. quã
uicere. ¶Atq huiꝰ qdẽ rei a Iarcello sũ testis.

Expanded text:
piditate sed ne spe quidem prudens et sciens tamquam ad interitum ruerem voluntarium. quod quidem meum consilium minime obscurum fuit. nam et in hoc ordine integra re multa de pace dixi et in ipso bello eadem etiam cum capitis mei periculo sensi. ex quo nemo erit tam iniustus rerum existimator qui dubitet quae Caesaris de bello voluntas fuerit, cum pacis auctores conservandos statim censuerit, ceteris fuerit iratior. atque id minus mirum fortasse tum cum esset incertus exitus et anceps fortuna belli: qui vero victor pacis auctores diligit, is profecto declarat maluisse se non dimicare quam vincere. atque huius quidem rei M. Marcello sum
Abbreviated transcription (Latin):
taleo etiã si penas a ppło rommo ob aliqd̾ de¬
lictũ expetiuert. qui cuule bellũ cãtũ ⁊ tam
luctuosũ excitaner̃t. uł placati iã uł sacuti
iliqũ oẽm spẽ salutis ad clem̃tiã uictoris ⁊ sa¬
pientiã cõtulisse. ¶Quare gaude tuo istotã
ex cellenti bono ⁊ fruere tũ fortuna ⁊ gła cũ ⁊¬
iã natura ⁊ morib tius. Ex quo ꝗdẽ maximꝰ
est fruct᷑ iocũditas qr sapiẽti. Cetera cũ tua
recordabere ⁊ si ꝑse nͥtuti. tam̃ pleruĩq felici¬
tati tue gratulabe̾. Ne nobis quoo ĩ re puͣ.
tecũ semł eẽ uolusti qͣties cogitabis. totiẽs
de maximuis tus bñfitus. tociẽs de meredibli
lib̾alitite tociẽs de singłari sapĩi cogitabis.
q̃ nõ mͦ suma bona. s ni mirũ audebo uł soli
dice̾. Tantꝰ ẽ splendor ĩ laude ẽ uera tãta in
magnitudine aĩ ⁊ ꝯsilu digͥtas. ut ħ auirtu¬
te donita. cet̾a a fortuna cõmodata eẽ inde
lapsis. s opimiõe offitii stulta fortisse. certe

Expanded text:
tales, etiam si poenas a populo Romano ob aliquod delictum expetiverunt, qui civile bellum tantum et tam luctuosum excitaverunt, vel placati iam vel satiati aliquando omnem spem salutis ad clementiam victoris et sapientiam contulisse. qua re gaude tuo isto tam excellenti bono et fruere cum fortuna et gloria tum etiam natura et moribus tuis; ex quo quidem maximus est fructus iucunditasque sapienti. cetera cum tua recordabere, etsi persaepe virtuti, tamen plerumque felicitati tuae gratulabere: de nobis quos in re publica tecum simul esse voluisti quotiens cogitabis, totiens de maximis tuis beneficiis, totiens de incredibili liberalitate, totiens de singulari sapientia cogitabis: quae non modo summa bona sed nimirum audebo vel sola dicere. tantus est enim splendor in laude vera, tanta in magnitudine animi et consili dignitas ut haec a virtute donata, cetera a fortuna commodata esse videlapsis, sed opinione offici stulta fortasse, certe
Abbreviated transcription (Latin):
ħ urbo stabilita tius ꝯsilus ⁊̃stitutisi
sedẽ ꝗdẽ stabilẽ ⁊ domiciliũ certũ nõ he̾bit᷑.
Erit int̾ eos q̃ ꝗ nascẽt᷑ sic̃ int̾ nos fuit ma¬
gna disensio. cũ alii laudib ad celũ res tuaᷤᷤ
gestas efferẽt. alii fortasse aliqd reqrẽt. id¬
qr uł maximũ nͥ belli ciuilis ĩcendiũ salute
patͥe restixei̾s. Ut illd̾ fati fuisse uideatur.
hoc cõsilii. serui gͥ hi̾s q̃ uidicib ꝗ młtis
pꝰt sceleĩs de te iudicabũt. Et ꝗdẽ haud scio
an ĩcorruptiꝰ qͣ nos. ⁊ lã ⁊ sine amore asi¬
ne cupiditate ⁊ rursus siñ odio ⁊ siñ ĩii¬
dia iudicabũt. ¶Id aũt ⁊̃ si tũ adte ut qdã
falso putãt nõ ꝑtinebit. nc̃ certe ꝑtinet
eẽ te talẽ. ut tuas laudes obscuratura nł

Expanded text:
stitutis sedem stabilem et domicilium certum non habebit. erit inter eos etiam qui nascentur, sicut inter nos fuit, magna dissensio, cum alii laudibus ad caelum res tuas gestas efferent, alii fortasse aliquid requirent, idque vel maximum, nisi belli civilis incendium salute patriae restinxeris, ut illud fati fuisse videatur, hoc consili. Servi igitur eis iudicibus qui multis post saeculis de te iudicabunt et quidem haud scio an incorruptius quam nos; nam et sine amore et sine cupiditate et rursus sine odio et sine invidia iudicabunt. id autem etiam si tum ad te, ut quidam falso putant, non pertinebit, nunc certe pertinet esse te talem ut t
Abbreviated transcription (Latin):
ita ius fortasse foret natẽ. Addo ã si placet.
te prdẽtiã. noli nr̃o piculo eẽ sapic̃s. Sepe
enĩ ueĩt ad aures meis. te idẽ istud numisi
crebro dice̾. tͥ satis te uixisse. Credo. O tũ id
audirẽ si tͥ soli iueres aut si tͥ soli a nat

Expanded text:
ita vis, fortasse naturae, addam etiam, si placet, tenim venit ad meas auris te idem istud nimis crebro dicere, satis te tibi vixisse. credo, sed tum id audirem, si tibi soli viveres aut si tibi et