comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si de obedientia ⁊ ursticia morter gustauit. ꝑqͣ
nos ntletuit. i fuitute diaboli. Inciditamus
num ĩ principe hiius scłi. qui seduxit adn.
⁊ suũ focit. cepit qi nos quasi u̾naculos possi¬
dere.s uenit redemptor ⁊ uictus ẽ deceptor.
Et quid fecit udẽptor capriuatori nr̃o. ĩ et̃c¬
dit ei musipulam. crucc sua: posuit qu bi
quasi cstam sanguiñẽ suui. Ille aũt sangͣ¬
ner fucdit uondebitoris: ꝑ quoᵈ recessit ade¬
bitorib. Ille quippe. ad tir sanguiner suui
fudit. ut poccata nt̃a delcrt. rñ cigo nos di¬
abolus tenebat. deietu c̃ sanguine itlẽp¬
toris. ꝯlone trnclat nos. nisi uincuł pocc̾o¬
ru nt̃orum. Iste cͥ crant catrne captiuorũ.

Expanded text:
ustitia mortem gustavit, per quam nos redemit a servitute diaboli. Incideramus enim in principem hujus seculi, qui seduxit Adam, et servum fecit, coepitque nos quasi vernaculos possidere; sed venit Redemptor, et victus est deceptor. Et quid fecit Redemptor captivatori nostro? Tetendit ei muscipulam crucem suam; posuit ibi quasi escam, sanguinem suum. Ille autem sanguinem suum fudit, non debitoris, per quod recessit a debitoribus. Ille quippe ad hoc sanguinem suum fudit, ut peccata nostra deleret. Unde ergo nos diabolus tenebat, deletum est sanguine Redemptoris. Non enim tenebat nos, nisi vinculis peccatorum nostrorum;
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ rom̾ib suis ꝓficere poss. Sicut ĩ primo
hoĩe tanta fuit suꝑbia. q̃ onũib suis nocu¬
it. ꝯlõ c̃ aũt inuentus int̾ hoĩs aliquis qͦio
poss impleri msi leo detribu iuda. qui aꝑu¬
it librum.⁊ soluit signacula. inplento inse
qua maior eẽ ñ põt. ꝯlam om̃ alii debito¬
res erant. ⁊ uix unicuiq sua uirtus suffici¬
ebat.⁊ hũilitas. Nullus ergo hoꝵ hostia
it hostia. ꝗ nulto ẽ ampliꝰ humiliatus a
maritudin̾e mortis gustando. qua ille adam
suꝑ bierit ꝑ esum ligni uetiti. noria delectati¬
one ꝑfruento. Si igitur illius suꝑbia om̃nĩ
extitit nunai. ip̃m deparadiso murens foras.
aliisq acclutens ianuam. multo magis xͥ
hummlitas qua morte gustauit ingressum
regͥ celestis omĩb suis impleto ei detreto aꝑ¬
ire uoluit atq decreti delere cyrogmphũ. Ut
enim ait amb̾e̾. ⁊ ãtũt̾uit pet̾e nr̃m ut salua¬

Expanded text:
quae omnibus suis proficere posset; sicut in primo quae omnibus suis proficere posset; sicut in primo homine tanta fuit superbia, quae omnibus suis nocuit. Non est autem inventus inter homines aliquis quo id posset impleri, nisi leo de tribu Juda, qui aperuit librum, et solvit signacula ejus, implendo in se qua maior esse non potest. Nam omnes alii debitores erant et vix unicuique sua virtus sufficiebat et humilitas; nullus ergo poterat it hostia, qui multo plus humiliatus est, amaritudinem mortis gustando, quam Adam superbivit per esum ligni vetiti noxiam delectatione perfruendo. Si ergo illius superbia omnium extitit ruina, ipsum de paradiso mittens foras, aliisque occludens januam; multo magis Christi humilitas, qua mortem gustavit, ingressum regni coelestis omnibus suis, impleto Dei decreto, aperire valuit, atque decreti delere chirographum. Ut enim ait Amb.: Tantum fuit peccatum nostrum, ut salva
Abbreviated transcription (Latin):
eni x ho cẽ potuit in quo plenitudo uirtutũ
⁊ gr̃e ñ fui̾t. nec uirtutes ei in e̾̃e poruenunt
cilicio mortalitatis induto. qui ꝑ eas mere¬
passibile ac mortalẽ. ñ potuit ñ mereri ⁊¬
głam ĩ mortalitatis. ꝯlo potuit igitur fc̃s
mortał. sine mento głam inpassibilitati
qui. Potuit tam̃ ħ assequi sine mento paᷤ¬
sionis. quia ꝑ passicẽm nil sibi meruit ꝙ
hũilitatis. cã głie ⁊ lib̾tatis. Forma dõ usq
admorte obecliendi. ⁊ cã tue lib̾atõnis ac be¬
atitudinis. Meruit enii nob̃ ꝑ mortis ac pã¬
si onis tollerantiam. ꝙ ꝑ p̾cecentia ñ meru¬
erat .s. aditum paridisi. ⁊ redemprõe aper¬
rato. apena: adiabolo. Et ꝑmorte eius ħ nos
nos adiabolo ⁊ apeccato redemit. ⁊ aditum
głie aperiut. olecreua̾t d̾s ĩmisterio ut ait
amb̾r. ꝑp primu peccatui ñ intromitti hoĩe
ĩ ꝑadisui .i. ad dĩ contemplatt̃e ñ admicti.
nisi ĩ homine uno tanta existeret humilitaᷤᷤ

Expanded text:
esse potuit, in quo plenitudo virtutum et gratiae non fuerit. Nec virtutes ei inesse potuerunt cilicio mortalitatis induto, quin per eas merepassibilem ac mortalem non potuit non mereri gloriam immortalitatis. Non ergo potuit factus mortalis sine merito gloriam impassibilitatis  consequi. Potuit tamen hoc assequi sine merito passionis, quia per passionem nil sibi meruit, quod humilitatis; causa gloriae et libertatis; forma Deo usque ad mortem obediendi; et causa tuae liberationis ac beatitudinis. Meruit enim nobis per mortis ac passionis tolerantiam quod per praecedentia non meruerat, scilicet, aditum paradisi, et redemptionem a peccato, a poena, a diabolo: et per mortem ejus haec nos  diabolo et a peccato redemit, et aditum gloriae aperuit? Decreverat Deus in mysterio, ut ait Amb., propter primum peccatum non intromitti hominem in paradisum, id est, ad Dei contemplationem non admitti, nisi in uno homine tanta existeret humilitas,
Abbreviated transcription (Latin):
et apena redemit. aqua pena: Atemporali ⁊
ct̃na. Abet̾na quidem irlaxando debitum: a
temporali nõ penitus nos lib̾abit ĩ futuro.
qn nouissima mors inimica destruetur. ad.
ñ extoto. iculpa ñ apena. noc omĩo aciapi. &
enim abea sic irde npti sumus. ut ĩtsit. si
laxatur. ut nulla abaptigato erigatur.⁊ ĩ pe¬
nitentia minoratur. Nł on eͥ sufficeͣt illa pe¬
na. qua pcatentos ligat eccłia: nisi xͥ pena

Expanded text:
t per mortem. A qua poena? temporali et aeterna. Ab aeterna quidem, relaxando debitum; a temporali vero penitus nos liberabit in futuro, quando novissima mors inimica destruetur, ad Cnon ex toto, a culpa, non a poena, nec omnino a culpa. Non enim ab ea sic redempti sumus, ut non sit, sed laxatur, ut nulla a baptizato exigatur, et in poenitentia minoratur. Non enim sufficeret illa poena qua poenitentes ligat Ecclesia, nisi poena
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti.⁊ ꝓmisse nr̃ditatis. Qd̾ nõ ita ẽ in¬
telligendui quasi ñ alio m̃o saluare nos po¬
tuerit qua ꝑmorte suam: s ꝙ ꝑaliam ho¬
stiam ñ potuit nob̃ aꝑiri regni aditus ⁊ ficri
salus. nisi ꝑ morte unigeniti. Quns tunta fu¬
it ut dictum ẽ humilitas ⁊ pacientia. ut cius
merito patẽt creclentib meu meum additus
regni. Magna ergo inmorte unigeniti p̾¬
stita sunt nob̾. ut liceat nob̾ reclire inpatriã.
sicut olim ĩmorte sũmi pontificis. uis qui
adciuitate refugii ꝯfugerant. secure ad pͥare
mcare. Ecce. iliquatenus ostensur ẽ. quałr

Expanded text:
. Quod non ita intelligendum, quasi non alio modo salvare non potuerit quam per mortem suam; sed quia per aliam hostiam non potuit nobis aperiri regni aditus, et fieri salus, nisi per mortem Unigeniti, cujus tanta fuit, ut dictum est, humilitas et patientia, ut ejus merito pateret credentibus in eum aditus regni. Magna ergo in morte Unigeniti praestita sunt nobis, ut liceat nobis redire in patriam, sicut olim in morte summi pontificis, his qui ad civitatem refugii confugerant, secure ad propria remeare. Ecce aliquatenus ostensum est qualit
Abbreviated transcription (Latin):
.i. ꝑ fidem passionis. ut olim aspicientes
tuitu. in illu respicunus. qui ꝓ nob̾ pepen¬
dit inligno. anincuł diaboli soluimur .i.
apeccatis. Ita ⁊ adiabolo lib̾anur. ut nec pꝰ
hanc uita inno o ĩueniat. ꝙ puuat. Mor¬
te sua quippe. uno uerissimo sacrificio. ꝯc¬
quid culpani rerur erat uñ nos diabolus
ad luenda supplicia detinebat. x̃ ertinen.
scuit fidelium. ut remptarõe que ei adhuc

Expanded text:
 fidem passionis; ut olim aspicientes tuitu in illum respicimus, qui pro nobis pependit in ligno, a vinculis diaboli solvimur, id est, a peccatis: et ita a diabolo liberamur, ut nec post hanc vitam in nobis inveniat quod puniat. Morte quippe sua, uno verissimo sacrificio, quidquid culparum erat unde nos diabolus ad luenda supplicia detinebat, Christus extscuit fidelium, ut tentationem quae ei adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia dĩ inporestate diaboli. trnditum
c senus hu̾anu ꝓpecrito primi hominis.
inõs originałr tuuseunte. ⁊ illius debito
principe diabolo. uñ apłs. Etamus natua¬
ñ ut ut ẽ recta cranta abmito. M odus aũt
tim̃i alo teẜenit peccante. paccati. uctor i¬

Expanded text:
otestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes originaliter transeunte, et illius debito principe diabolo. Unde Apostolusnon ut est creata ab initio. Modus autem tamen illo deserente, peccantem peccati
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃os reconciliat dõ. Reconciliat aũt du offen¬
reconciliatõ. quare solus filius dicitur medi¬
ator. ꝯla.d̾ ptir legitur ꝙ reconciliauĩt sib
ilbi reconcilians. Cum igitur reronciliet. qrͣ
ñ dicitur mediator: Quia nec medius ẽ int̾
dñi ⁊ hominez. nec inse hẽtuit illa sacratñta
quoru fide ⁊ imitatt̃e iustificamus .i. ieconci¬
liamur d̾õ. Reconcilianit igitur nos tota trini¬
tas uirnitis usu .s. dum peccat delet. S filius
solus. iplecc̾e obelientie. in quo patrata st̃
ẜm hũana natura ea ꝑ que credentes ⁊ imi¬
tantes iustificantur. sccłm quar naturã si¬

Expanded text:
ipsos reconciliat Deo. Reconciliat autem, dum offeneum reconciliatio, quare solus Filius dicitur Mediator? Nam de Patre legitur quod reconciliaverit sibi sibi reconcilians. Cum ergo reconciliet, quare non dicitur Mediator? Quia nec medius est inter Deum et homines, nec in se habuit illa sacramenta, quorum fide et imitatione justificamur, id est, reconciliamur Deo. Reconciliavit ergo nos tota Trinitas virtutis usu, scilicet, dum peccata delet: sed Filius solus impletione obedientiae, in quo patrata sunt secundum humanam naturam, per quae credentes et imitantes justificantur. 7. Secundum quam naturam si
Abbreviated transcription (Latin):
nominetur ⁊ fit d̃s. S nĩquid ħ tñt metuit:
Sup̃ crim dictu ẽ. quia ħ tẽ tm̃ ronui. hoille
ciii. incundenti põitu ẽ. ut scirent homuneᷤᷤ
⁊ demonee. Manifestutte ergo illius noĩs
conanit ei ds post resurect̃e. s illam me¬
nit ꝑ obedientiam pafsionis. qui eo ꝙ obe¬
duut panendo. eraltatus ẽ resurgendo. ⁊ ꝑ
ħ manifestum ẽ nom̃. H coce tropo dñs¬
usus c̾. ⁊̃ post resurecto̾em dicens data est¬

Expanded text:
 sit Deus. Sed numquid hoc tunc meruit? supra enim dictum est, quia hoc tantum bonum homo ille erat in evidenti positum est, ut scirent homines et daemones. Manifestationem ergo illius nominis donavit ei Deus post resurrectionem, sed illam meruit per obedientiam passionis, qui eo quod obedivit patiendo, exaltatus est resurgendo; et per hoc manifestatum est nomen. Hoc eodem tropo usus
Abbreviated transcription (Latin):
focte ⁊ bonus exatit s homine ex quo fuit
bonu inse post morte. q ñ utũt ante. llũ
absit quo melior fuerit: quia ñsantior. ñẽ
grana cumulatõr.od ec ⁊ beatõr fuit indĩ
ꝯtemplar̾e in quo p̾ciꝑue beatitud ꝯ sistit.

Expanded text:
t bonus extitit secundum hominem, ex quo fuit bonum in se post mortem, quod non habuit ante. Num Absit quod melior fuerit, quia nec sanctior, nec gratia cumulatior. Nec etiam beatior fuit in Dei contemplatione, in quo praecipue beati
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs. insanguine ip̃ius nistificati sumꝰ.
Et meo .i. sumus iustificati .i. apecc̃o solu¬
apłs mm̃datur nob̾ caritas di .i. apparet en¬
mia ⁊ ꝯmĩdabił cantas dĩ erga nos. inhoc q
flliu sun iradidit ĩmorte ꝓ nob̾ peccatori¬
b. Eribita aũt tante erga nos dilectonis
arra ⁊ nos mouenur accendimar q id dili¬
gend̃ dm̃. qui ꝓ nob̾ tantu fecit. ⁊ ꝑ ħ iusti¬
ficamur .i. soluti.apoccatis iusti efficimur.
Mors igitur xͥ nos iustificat. du peama
ritas excitatur incordib nr̃is. dicimur qͦi

Expanded text:
 5, in sanguine ipsius justificati sumus; et in eo quod sumus justificati, id est, a peccato solumendatur nobis charitas Dei, id est, apparet eximia et commendabilis charitas Dei erga nos in hoc quod Filium suum tradidit in mortem pro nobis peccatoribus. Exhibita autem tantae erga nos dilectionis arrha, et nos movemur accendimurque ad diligendum Deum, qui pro nobis tanta fecit; et per hoc justificamur, id est, soluti a peccatis justi efficimur. Mors ergo Christi nos justificat, dum per eam charitas excitatur in cordibus nostris. Dicimur quoq
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ paflic̾e̾. Himilitas. claritatis ẽ meritum.
Claritas. humilitatis ẽ p̃miu. Si ħ totum
factum ẽ. informa ẜui. Informa eiũ di.
semꝑ fuit ⁊ erit claritas. Item amb̃r. idem
capitulu retractans ait. Quid ⁊ quantu
humilitas mereatur hic ostenditur. his te
corporis. glec u solu. s ⁊̃ inpassibilitatem
aĩe. Anima ẽ ip̃ius. añt morte erat passi
bił. sicut caro mortał. S post mortes. me¬
uto humilitatis. ⁊ aĩa mpassibił facta ẽ. ⁊
caro ĩ mortuł. utru aũt aĩa sit facta ĩ pas

Expanded text:
ritum; claritas, humilitatis est praemium, sed hoc totum factum est in forma servi. In forma enim Dei semper fuit et erit claritas. Item Ambrosius, idem capitulum tractans ait: Quid et quantum humilitatis mereatur hic ostenditur. His tescorporis; nec id solum, sed etiam impassibilitatem animae. Anima enim ipsius ante mortem erat  sed post mortem merito humilitatis et anima impassibilis facta est, et caro immortalis. Utrum autem anima sit facta impassi
Abbreviated transcription (Latin):
passice̾m aũt xͥ ĩuoluntate diuina. ut pate¬
ietur ꝓnob̾. ¶ His testimoniis. euidenter
docetur inxp̃o duas fuisse uoluntates. Quod
nc sensualitatis quide ñ rationis. illud uolu¬
it ⁊ peciit. q ñ impetiuuit. ꝯlec ideo pociit ut
inpetraret.quia sciebat deum ñ cẽ facirum
illud. nec illud fieri uolebat affectu intoĩs. ꝑ
uoluntate diumnitatis. Adquid ergo peciit. ut
m̃bris forma p̃brirt. ĩ minente ꝑturbatẽr
clamandi ad dñm.⁊ subiciendi uoluntate su¬
am diuine uolinitati. ut si putsante mole

Expanded text:
autem Christi in voluntate divina, ut pateretur pro nobis. His testimoniis evidenter docetur in Christo duas esse voluntates, quod no sensualitatis quidem, non rationis, illud voluit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum non esse facturum illud; nec illud fieri volebat affectu rationis vel voluntate divinitatis. Ad quid ergo petiit? Ut membris formam praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante mole
Abbreviated transcription (Latin):
ficti põt .t. a.c.i. Hec hũana uoluntas erat
ꝓpͥum aliquid. ⁊ tanqua priuatu uolens. s
quis rettum uult &e̾ homine ⁊ ad dm̃ duigi
subdit. Nonq ego uolo. s quo tuuis. Ac sidi¬
ccͣt. uide te mine. quia potes. aiquit ꝓpriu
uelle ut d̾c iluid uelit. Concedit.  nt hũaue

Expanded text:
voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae
Abbreviated transcription (Latin):
it ⁊lõ etgo quasi d̾s. si qnasi lt̃ icquitut. Su¬
scit anidꝰ uoluntate meũ. adeac uoluntas:
quam suai oix̃ cum ait. Non sicut.e.ii. s sic̃
sunt. quia nicħ excipitur. stne dubio qua
pater ỹt. cand̾ ⁊ filius nt̃ uoluituter. Eadem

Expanded text:
tum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ego volo, sed sunt, quia nihil excipitur, sine dubio quam Pater habet, eamdem et Filius habet voluntatem. Eadem
Abbreviated transcription (Latin):
passionis incu̾bat. que ase transur orat. ne
inhis .s. maneat. ꝯlon enim rogat. ut sec̃
nis significans ꝯsortium. s ñ discernens sẽ¬
tentia sibi cõmunis cũ pater uolu̾tatis. ꝑ¬

Expanded text:
passionis incumbat, quem a se transire orat, ne passionis incumbat, quem a se transire orat, ne in his scilicet maneat. Non enim rogat ne secum nis significans consortium, sed non discernens sententiam sibi communis cum Patre voluntatis.
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur xp̃m ñ sibi. s suis orasse. cum dixit. fͣu
seat anie calixiste.Sicut nec sibi. s suis rimu¬
it: nec cum uoluisse ut sibi n̾eẽt passio. s ut
asius transiret calix passionis. Ita inguiens.
Si passio honorificatura eu erat. sicut iuda
excunte ait. nũc honorificatus ẽ filius hoĩs.
qũo triste meu metus passionis effecerat.
nͥ forte ram inrationabił fui̾t. ut pati tumui¬
erit. que paciente se głificatura ceñt. Q for¬
te timuisse usq eo estimabitur. ut tumsfi¬
ri ase calicem dep̾catus sit dicens. Pater .tͣ.
ri dep̾caretur ase. ꝙ ꝑ dispensatõnis itudiũ
festinaret implere. ꝯdõ enim ꝯuenit ut ꝑa¬
ti nolit. ꝙ pati uelit. ⁊ cum pati eui uelle co¬
gnosceres. religiosius fuerat ħ ꝯfiteri. qua
ad id impie stulticie prumꝑe. ut eum asse¬
reres nepateretur orasse: quem uelle ꝑati
cognosceres. Non ergo sibi nistis. n sibi o¬
rat transire calice. s discipuł. ne incos calu

Expanded text:
videtur, Christum non sibi, sed suis orasse, cum dixit: Transfer a me calicem hunc, sicut nec sibi, sed suis timuit; nec enim voluisse ut sibi non esset passio, sed ut a suis transiret calix passionis, ita inquiens: Si passio honorificatura eum erat, sicut, Juda exeunte, ait: Nunc honorificatus est filius hominis; quomodo tristem eum metus passionis effecerat, nisi forte tam irrationabilis fuerit, ut pati mortem timuerit, quae patientem se glorificatura esset? Sed forte timuisse usque eo existimabatur, ut transferri a se calicem deprecatus sit dicens: Pater transri deprecaretur a se quod per dispensationis studium festinaret implere? Non enim convenit ut pati nolit, qui pati velit; et cum pati eum velle cognosceres, religiosius fuerat hoc confiteri, quam ad id impiae stultitiae prorumpere, ut eum assereres ne pateretur orasse, quem pati velle cognosceres. Non ergo sibi tristis fuit, neque sibi orat transire calicem, sed discipulis; ne in eos calix
Abbreviated transcription (Latin):
tro irgatur. ne deficiat fides eius. Sciens gͥ
ħ omĩa post morte sua desitura. usq ad
morte tristis ẽ. ⁊ scit hunc calice ñ posse
retur. Intende lector his u̾b̾ ꝑia diligentia.
ne sunt tibi uasa mortis. Six metuit sibi¬

Expanded text:
Petro rogat, ne deficiat fides ejus. Sciens ergo haec omnia post mortem suam desitura, usque ad mortem tristis est; et scit hunc calicem non posse retur. Intende, lector, his verbis pia diligentia ne sint tibi vasa mortis. DISTINCTIO XVI
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ hoc .i. excusat᷑ qui indigeus ab a ͦ
acc̃ipit ad usurũ ⁊ ille qui ab ĩfideli ac¬
cipit uiram̃tũ ꝑ ꝯdola. ut sit securꝰ ab
diũ ĩ manu fsosi. ccͣ illũ &̃ qui ab¬
stulit des meas si nõ est soluendo ⁊

Expanded text:
oc enim excusatur qui indigens est et ab alio accipit ad usuram et ille qui ab infideli recipit iuramentum per idola, ut sit securus ab dium in manu furiosi. Circa illum autem qui abstulit res meas, si non est solvendo et
Abbreviated transcription (Latin):
Sĩb ꝯpleri t̾ ñ sint nͥ noue ordines.
Otand̾ ⁊̃ ẽ ꝙ decimꝰ ordo legitur d̾ oĩb resta¬
urandus. S cũ ñ sint nsi noue ordines
nec plures fuissent. ⁊ si illi qui ceitenit
ꝑ ititissent. mouentur lectores qũo scrip¬
tura dicat decimu ordine ꝯpleri exõib. sg̃¬

Expanded text:
s compleri, cum non sint nisi novem ordines. Notandum etiam quod decimus ordo legitur de hominibus restaurandus. Sed cum non sint nisi novem ordines, nec plures fuissent etiam si illi qui ceciderunt perstitissent, moventur lectores quomodo Scriptura dicat decimum ordinem compleri ex
Abbreviated transcription (Latin):
lux illa. ꝙ utiq ꝓbabile ẽ: corpus iucidu
fiusse intelligitur. uelut lucita nubes. ꝙ
ñ denichilo si de p̾iacenti materia formali¬
ter factum ẽ. ut lux eet. ⁊ iim lucendi nr̃t.
cũ qua puma dios exorta ẽ. qr añt luceni
noc dies fuit. nec nox. licet ip̃e fuit.

Expanded text:
 utique probabile est, corpus lucidum fuisse intelligitur, velut lucida nubes; quod non de nihilo, sed de praejacenti materia formaliter factum est, ut lux esset, et vim lucendi haberet, cum qua dies prima exorta est, quia ante lucem nec dies fuit nec nox, licet tempus fuer
Abbreviated transcription (Latin):
pot. ꝙ nullã ht̃ forma. s ĩo ñ absurdes
forme appellare possẽ tnĩs quia ĩ ꝯfusi¬
oe ⁊ ꝑmintic̾e quada subsistẽs. nodum
pulchra aꝑtãq ⁊ dictincta receꝵat. for
quale mo cernimus. Facta ẽ erg̃o illa ma¬
teria informa confusionis. aũt formã di¬
spositoĩs. Intorma ꝯsisionis prius oia cor¬
poralia matenalit̾ simi ⁊ semel sũt cre¬
ata. p. ostmos informa drłpositonis. sex
dieb s̃ ordinata. Ecce absolutu ẽ ꝙ pͥmo
creata est. ibite ad ee̾ intetur ꝓdusse. ubi
nunc forma subsistit. Eratq tentnũ ħ
cirtũauaq ĩ meclirm auusdam nebule
opãsis ita inuolutu exat. ut apparere ñ
poss q̃ fuit. Illa nõ ma ĩ una ꝑmixtiõe
contusa. cutũquaq suspensa. eo iq ĩ al¬
tum porrigebantur: quo usq nñc sumi¬
ras corporee nature ꝑungit. Et sicut ꝗ¬
bdam uidetur. ultra lccum firmam̃ti
extentebatur illa moles. que ĩ inferiori
parte spissior atq grossior erat. Insupi¬

Expanded text:
sed ideo non absurde informem appellari posse dicimus, quia in confusione et permixtione quadam subsistens, nondum pulchram apertamque, et distinctam receperat formam, qualem modo cernimus. Facta est ergo illa materia in forma confusionis ante formam dispositionis. In forma confusionis prius omnia corporalia materialiter simul et semel sunt creata; postmodum in forma dispositionis sex diebus sunt ordinata. Ecce absolutum est quod primo creata est, ibidem ad esse videtur prodiisse, ubi nunc formata subsistit. Eratque terreum hcircumquaque in modo cujusdam nebulae oppansis, ita obvolutum erat, ut apparere non posset quod fuit. Illa vero tria in una permixtione confusa circumquaque suspensa, eousque in altum porrigebantur, quousque nunc summitas corporeae naturae pertingit. Et sicut quibusdam videtur, ultra locum firmamenti extendebatur illa moles, quae in inferiori parte spissior atque grossior erat, in superi
Abbreviated transcription (Latin):
fiu̾t prima distinctõnis ope ratio.
rima aũt distinctõis oꝑat̃o fuit format̃o I¬
lucis. sicut ostendit scriptura. que ꝯmemo
ne aluce nicheauit dicens. Dixit d̃s. fiat
lux. Et facta ẽ uix. Et diuisit lucem atene¬
bris. appellauit q luce diẽ.⁊ tenebras noc¬
te. Et factum ẽ uesꝑe ⁊ mane: dies unus.
Congnie mundi ornatus. aluice cepit. m̃i
cetera que creanda erant uiderẽtur. Quar
fuĩt lux illa corꝑał .s. an sp̃ualis.
tura intelligitur. que prius informis fuit
s postea formata ẽ cũ ad creatore ꝯũsa ei ca¬
utate adesit. cuius informitatis creatõ. su¬
ꝑius signaficata ẽ ubi dictum ẽ. In pͥncipio
creauit d̾s celu ⁊ t̾rã. Hic uõ ciste forma¬
t̃o ostenditur cũ ait. Fiat lux. ⁊ fc̃a e̾ lux. ħ̃
ergo angłica natura. prius tenebre. ⁊ postra
lux fuit: quia ꝓrius mũt informitater. ⁊¬

Expanded text:
IT PRIMA DISTINCTIONIS OPERATIO. rima autem distinctionis operatio fuit formatio lucis, sicut ostendit Scriptura Genes., quanem a luce inchoavit, subdens: Dixit Deus: FIAT LUX, et facta est lux: et divisit lucem a tenebris, appellavitque lucem diem, et tenebras noctem. Et factum est vespere et mane dies unus. Congrue mundi ornatus a luce coepit, unde caetera quae creanda erant viderentur. 2. Qualis fuerit lux illa, corporalis an spiritualis. tura intelligitur, quae prius, informis fuit, sed postea formata est, cum ad Creatorem conversa ei charitate adhaesit. Cujus etiam formatio osta est, ut dictum est: In principio creavit Deus coelum et terram. Hic vero ejusdem formatio ostenditur cum ait: Fiat lux, et facta est lux. Haec ergo angelica natura prius tenebrae, et postea lux fuit, quia prius habuit informitatem
Abbreviated transcription (Latin):
uellit. N̾ ĩo dicta ẽ aqua. quia oĩa q̃ interra
nasclitur. siue aĩalia. siue arbores. ł herbe
⁊ similia. ab bumore incipiũt formari. at¬
q: nutriri. His oĩb uocabuł. ucrata ẽ illa
ĩ formis materia. ut res ignota. notis uo¬

Expanded text:
terra nascuntur sive animalia, sive arbores, vel herbae et similia, ab humore incipiunt formari atque nutriri. His omnibus vocabulis vocata est illa informis materia, ut res ignota notis vo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ simul ut quibrtas scoru pactũ placuit.
si ꝑ int̾nalla tp̃orum. ac sex uolumina di
disse aliis dicentib simul oĩa facta ĩma¬
teria ⁊ forma. alus ꝑ int̾ualla tp̃rm.
uitia namq tu̾ sc̃orum pactũ qui u̾bud̾i¬

Expanded text:
non simul, ut quibusdam sanctorum Patrum placuit, sed per intervalla temporum ac sex volumina diedisse, aliis dicentibus omnia simul facta in materia et forma, aliis per intervalla temporum. Quidam namque sanctorum Pat
Abbreviated transcription (Latin):
ofusa erat. ⁊ ꝯmirta. sp̃e draincta carens.
Eate ÷ materia ĩ formis dicta ẽ aqua. suꝑ
qua fercbatur sp̃t dm̃. sicut suꝑ fertur fa¬
lricandis reb nolũtas artificis: quia sb̃¬
iacebat bone uolũtati creatoris: ꝙ forman¬
du ꝑficiendũq incheauerat. qui sicut dõ¬

Expanded text:
fusa erat et commixta, specie distincta carens. Eadem etiam materia informis dicta est aqua super quam ferebatur Spiritus Domini, sicut superfertur fabricandis rebus voluntas artificis, quia subjacebat bonae voluntati Creatoris quod formandum perficiendumque inchoaverat; qui, sicut Do
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ exp̃cipuns sortiti sũt uocabula. inferi¬
orib cetera relinquentes ordinib ad caͦ¬
minatc̾em. ut seraphin qui ordo excelle̾¬
tissimus exiiniatur.tam dilecitetn quã
cognit̾em diuinitatis ⁊ cetera uirtutu
tona. ceteris oĩb sublimius ꝑceꝑit. ⁊ t̾n¬
u. Ic̃q ẜs ordo. aẜo dono .i. cognut̾e uen
tanis appellatus ẽ.s. cherubin. Ita ⁊ de ali¬
is intelligend̃ c̃. Assignatur ergo exgllẽ
Uõs enim arclent cautate. ⁊ scia plem st̃
Sic ⁊ de alus. S suꝑiores alus excellẽti

Expanded text:
ecipuis sortiti sunt vocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentissimus aestimatur, tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnibus sublimius et est ipsa charitas, quam scientia. Item, majus est scire tatis, appellatus est, scilicet cherubin: ita et de aliis intelligendum est. Assignatur ergo excellenOmnes enim ardent charitate, et scientia pleni sunt: sic et de aliis. Sed superiores aliis e
Abbreviated transcription (Latin):
Eputant illi michael. gabril. tini.
⁊iphael tesuꝑieri ordine fuisse. michad in¬
t̃pritatur quis ut ds.Sabriel fortit duto dri.
Rapluel medicina di. ꝯdec sunt ista nõt
ordiniu s sp̃uu. Et dicũt quidar singulũ

Expanded text:
putant illi Michael, Gabriel, Raphael de superiori ordine fuisse. Michael interpretatur quis ut Deus? Gabriel, fortitudo Dei; Raphael medicina Dei; nec sunt ista nomina ordinum, sed spirituum, et dicunt quidam singulum
Abbreviated transcription (Latin):
nicħominus ꝙ ⁊ ĩp̃mio ꝑficiãt .s. in co¬
gnigoe̾ ⁊ dilectoẽ d̾i. Licet eu ut auĩt. in
confirmatc̾e beattudinẽ accepũt etna at¬
q ꝑfectam. augetur tñcotidĩt eoꝵ beati¬
tuto. quia mag̾ ac magis diligũt atq co¬
gnoscunt. Et t̾ corum caritas. qua dm̃
⁊ nos diligñt.⁊ metitu ⁊ p̃miu. Meritu̾
quia ꝑeam ⁊ obsequia exea nob ĩpensa

Expanded text:
n cognitione et dilectione Dei. Licet enim, ut aiunt, in confirmatione beatitudinem acceperint aeternam atque perfectam, augetur tamen quotidie eorum beatitudo, quia magis ac magis diligunt atque cognoscunt; et est eorum charitas, qua Deum et nos diligunt, et meritum et praemium meritorum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
silentiu ñ aliqua res e̾. s uͥ sonus ñ ẽ. silen¬
tim eẽ dicir. ꝯłntitas. ñ aliqua res ẽ. Ri
corpore uͥ regm̃tu ñ ẽ. nuditas dicitur. Sicai
⁊ inatinitas ñ ẽ aliquid s̃ manis dicitur er̃¬
locus. iibi ñ ẽ corpus. ⁊ m anitas absentia
corporis. Quo sensu tenebre dicantur ñ ẽẽ
aliquid ⁊ quo ditantur e̾ẽ aliquid.
ũtente. quia uic aũg tenebras dicit ñ ẽẽ ali¬

Expanded text:
 sed ubi sonus non est silentium dicitur. Et nuditas non aliqua res est, sed in corpore ubi tegumentum non est nuditas dicitur; sicut et inanitas non est aliquid, sed inanis dicitur locus esse ubi non est corpus, et inanitas absentia corporis. 4. Quo sensu tenebrae dicantur non esse aliquid, et quo dicantur esse aliquid. Attende quia hic Augustinus tenebras dicit non e
Abbreviated transcription (Latin):
eni nũm aut sc̃oꝵ hõĩum aut ĩ mundorũ
demonũ nouimius. inquoꝵ locu succe¬
dentes filui catholice manus que stereł ap¬
parebat intus. inea pace dequa illi cecident
sine ullo ipris t̾mino ꝑmanebũt. S⁊ illoꝵ
ciuiu nũs siue quiẽ siue qui fuit. siue ꝗ
futurus ẽ incont̾eplatc̃e ẽ eius artifias q

Expanded text:
undorum daemonum novimus; in quorum locum succedentes filii catholicae matris, quae sterilis apparebat in terris, in ea pace de qua illi ceciderunt, sine ullo temporis termino permanebunt. Sed illorum civium numerus, sive qui est, sive qui fuit, sive qui futurus est, in contemplatione ejus artificis
Abbreviated transcription (Latin):
cent di ꝑmifsiõe. opͥm̃do atq ueranto.
cas. uł inpeccato ꝓuolũtate sua tralxri¬
do. Quod in hoi̾es miroeãt. atq ibers e¬
pulsi cxeant. euangliui aꝑte declarat.
ꝯmemorãs demonia in quosdã ĩ gressa

Expanded text:
cent Dei permissione opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant atque ab eis expulsi exeant Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam ingressa,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽe detimu ordine. tanqua nouẽ sĩt ordi¬
litate meritoꝵ statuendos ĩ ortmib ang¬
loꝵ. Qd̾ ergo legitur decimus orto ꝯplen¬
dus ẽ d̾ hõib. extali sensu dictum fore ac¬
çipi põt. qr de hominib restaurabitur q.
ĩ angłis lapsum ẽ. dequib tot cornerũt
im̃ possi ficri tecimus ordo. ꝑꝑ ꝙ apłsdic̃¬

Expanded text:
ecimum ordinem, tanquam novem sint aalitate meritorum statuendos in ordinibus angelorum. Quod ergo legitur decimus ordo complendus de hominibus, ex tali sensu dictum fore accipi potest, quia de hominibus restaurabitur quod in angelis lapsum est, de quibus tot corruerunt, ut possit fieri
Abbreviated transcription (Latin):
adhilẽtur: quãtũ desunt sẽsuu subtiau¬
res ⁊ corporu ꝑmutabilitatis ĩ m̃bris t̃itnis
⁊ pigris. Uñ qualibercũq angłis ucinas ca¬
usas ab helam̃ns contairir quanto faalius
ẽ. tanto mitabiliores inhuius mõi opid ꝙ
qui principałr ista format. nec quisquam

Expanded text:
sensuum subtilitates, et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere, quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus qui principaliter ista format. Nec quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
Unc suꝑẽ ut dispositte itinctoẽ
illam qualiter ꝑfecta sit. orome ꝓsequa¬
mur. Sex dieb ucut decet scuiptura gene¬
sis. distincxit d̃s ⁊ informas redegit pͥas
cũctaq̃ simł matenaliter feccint. ꝑfccit¬
q opus suu die sexto. ⁊ sic d̾nte die .rii.
requieuit aboi oꝑe .i. cessauit nonã crea

Expanded text:
unc superest ut dispositionem illam qualiter perfecta sit ordine prosequamur. Sex diebus, sicut docet Scriptura Genesis, distinxit Deus, et in formas redegit proprias, cuncta quae simul materialiter fecerat. Perfecitque opus suum die sexto; et sic deinde die septimo requie
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑoꝵ acraꝵu natura iugẽt. noc ꝑ mor¬
iytius ad faciend̃ quai ad paciendũ. Ad ra¬
cicnõ enm humo ⁊ humus adfaciendiu
ut ⁊ ignis. aptitudinẽ p̃tent. Cransgres¬
sores uo ingłi cum principe suo. nc̃ diabo¬
io t̾t nthangło nͥ mitu si post paccamm
te quã possĩt abigne suꝑiori pati. Caligi¬
tosa tum̃ aenis tenere tantiu ꝑmissi st̃. ꝗ

Expanded text:
corporum aereorum natura vigent; nec per moraptius ad faciendum quam ad patiendum. Ad patiendum enim humor et humus; ad faciendum, aer et ignis aptitudinem praebent. Transgressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum tem qua possunt ab igne pati. Caliginosa tamen aeris tenere tantum permissi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
instinctu. aĩa d̾ bis que surit creata i¬
pletur. Implet uõ sachanas cor alicuius.
nõ quid̃ ingrediens meu uł ĩ sensũ cui
n introiẽs aditũ cordis. siquid̾ potestas
ħ solius dĩ ẽ. s calida ⁊ fraudulen ta decep¬
tato̾es ⁊ ĩ centiua uit̃oꝵ quib plenus est.
Impleuit ergo sathanas corananie. ñ in¬
trundo. s malicie sue iuires ĩ serrtido. Ide
sp̃c ĩmũtus flãma iurtutũ decordib fide¬

Expanded text:
instinctum anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et in sensum ejus, neque introiens aditum cordis siquidem potestas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fide
Abbreviated transcription (Latin):
relinquid. uitu angłi qui miteli̾tur ẜua¬
tis sius ppruis sp̃ualib corꝑib suꝑ uestire̾¬
tur aliquo corpulentioris sp̃e in qua ꝑossẽt
uten an ip̃m corpus mutaret ⁊ tranforma¬
rẽt inqͥuatũq nellent sp̃e inqua possemt
cerni inquib nͥb iitetur an̾g ntestan ã¬

Expanded text:
quit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et transformarent in quamcumque vellent speciem in qua possent cerni. In quibus verbis videtur Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
rũ õs angłi eiuste ortinis sit equales
Rterea consiterari oportet. iutrũ
onĩs angłi eiusd̾ ordinis equales sint Ita
ẽẽ quibusda placuit. S ñ ẽ ħ ꝑbabile nͤ
asẜtõe dignũ. quia lucifer qui fuit d̾ suꝑi¬

Expanded text:
angeli ejusdem ordinis sint aequales. Praeterea considerari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit d
Abbreviated transcription (Latin):
feceuit ⁊ alia. s illud̾ ẽ amplius ad mi¬
poniut nͦ admuscas minutissimas ⁊ sa
uͥgi datur. nec ip̃os quis trasgressoros an¬
głos ⁊aenas porestates iima nba cali¬
gine tanqua ĩ sui genei̾s carcere a uilli

Expanded text:
fecerunt, et alia. Sed illud est amplius admipotuit, ubi ad muscas minutissimas, scilntelligi datur nec ipsos quidem transgressores angelos, et aereas potestates in imam istam caliginem tanquam in sui generis carcer
Abbreviated transcription (Latin):
teati fucrĩt angsi. ⁊ aniꝑam tratitudnĩe. su¬
quo mo merue̾tint. Qd̃ in ip̃a ꝯfirmat̾oe
reati fuerint plures conteitatut auctori¬
tates. ⁊ ĩo ꝓostanti hñdũ ẽ. utrũ uo per
gram tc̃ sibi datam. ip̃am beatitudinem
meruent. ambigiũ ẽ. Qubidar ẽ plocer¬
ꝙ tũt eã meruetis ꝑgr̃am quã ĩ confirma¬

Expanded text:
i fuerint angeli; et an ipsam beatitudinem aliquo modo meruerint. Quod in ipsa confirmatione beati fuerint, plures contestantur auctoritates, et ideo pro constanti habendum est. Utrum vero per gratiam tunc sibi datam ipsam beatitudinem meruerint, ambiguum est. Quibusdam enim placet quod eam meruerint per gratiam quam in confirma
Abbreviated transcription (Latin):
q qui ceciderũt collata fuissent eate do
na. si ꝑstitissent. Iõq scriptura picit d̾ sĩ¬
guł oroinib aliquos cecidifse̾. nõ quia fu¬
issent inoroinib ⁊ postea corruissent. s ꝗa
sĩ ꝑstitissent. eorũ aliqui irsinguł fus¬
scnͣt oroinib. qui ⁊ ĩnature tenuitate. ⁊ ĩ
forme ꝑspicacitate differẽtes gradus ha¬
bebant᷑. sicut illi qui ꝑstiterũt. Alii enim
ut p̃diximꝰ suꝑiares. alii inferiores ꝯditi s̃.
Suꝑiore qui natum mag̾ subtiles ⁊ sa¬

Expanded text:
que qui ceciderunt collatque qui ceciderunt collatna, si perstitissent. Ideoque Scriptura dicit de singulis ordinibus aliquos cecidisse, non quia fuissent in ordinibus et postea corruerint, sed quia si perstitissent, eorum aliqui in singulis fuissent ordinibus, qui et in naturae tenuitate, et in formae perspicacitate, differentes gradus habebant, sicut illi qui perstiterunt. Alii enim, ut praediximus, superiores, alii inferiores conditi sunt. Superiores, qui natura magis subtiles, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑatõ referu ñ adipos ordines. s adalia co¬
na. nec ad slia oĩa dona .si. roqueda. Sicut
eiũ hoĩes cum plura hñt dõa queda alus
excellentius possident. ita forte ⁊ angłi ꝗ¬
brdo muncrib mag̾ poliẽt. ⁊ alis qui¬
busda minus. utrũ hii ordines abinito
creationis ita distincti fuerint.
tur testimonio auctoritatis insimiari q̃
tradit d̾ singuł ordinib aliquos cecidis¬
sc. d̾ ordine namiq suꝑiori lucifer ille
fut. quo nullus dignior ꝯditus ẽ. Apo¬
stolus ÷ principatus ⁊ potestates tene¬
brarũ hatu noĩat. ostentens ĩ oroinibus
ilł cecidisse̾. Qui cũ ĩ mał ministeui ex¬
cearit. ñ tamͥ penitus noib ordiu suoꝵ
priuati st̃. S ñ udetur illud posse stare.
ꝯł õ erum ic caritate aidebant: nec sap̃ia
erant isti ordine quia nõdum habebant
dona inquoru participatõib ꝯueniunt.
S quibta catentib aluis appõita sũt. eis¬

Expanded text:
atio referri non ad ipsos ordines, sed ad alia dona; nec ad omnia alia dona, sed ad quaedam. Sicut enim homines, cum plura habeant dona, quaedam aliis excellentus possident; ita forte et angeli quibusdam muneribus magis pollent, et aliis quibusdam minus. 5. Utrum ordines ab initio creationis ita distincti fuerint. tur testimonio auctoritatis insinuari, quae tradit de singulis ordinibus aliquos cecidisse. De ordine namque superiori Lucifer ille fuit, quo nullus dignior conditus fuit. Apostolus etiam principatus et potestates tenebrarum nominat, ostendens de ordinibus isse; qui cum in malis ministerium exerceant, non tamen penitus nominibus ordinum suorum privati sunt. Sed non videtur illud posse stare. Non enim tunc charitate ardebant, nec sapientia  non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eis
Abbreviated transcription (Latin):
uit. qd ip̃ius lorurd̃is distict̃o ostendit. Di¬
cũt quoq plimos catholicos tractatores in
lut ꝯuentus atꝙ io concorditer docuisse. ꝙ
ingłi incorpi sunt. noc corpora hn̾t sibi u¬
nita. Assumũt aũt aliquanto corꝑa dõ pͥ¬

Expanded text:
unt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer docuisse, quod angeli incorporei sint, nec corpora habeant sibi unita, assumant autem aliquando corpora, Deo pr
Abbreviated transcription (Latin):
transcendũt. principatus dñix. qui sibi sub¬
iectis q̃ sũt agenda disponũt. eisq ad explẽ
tu diuma mistena pͥncipãtũ. Porastates
noĩantur. hn qui hoc ceteris pot̾etius ĩ suo
ordine acceꝑunt. ut uirtutes ad u̾se eis sb̃¬
iecte coꝵ refrenetur potestate. ne hoĩes tẽp

Expanded text:
transcendunt. Principatus vocantur qui sibi subjectisda divina misteria principantur. Potestates nominantur hii, qui hoc ceteris potencius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adverse eis subiecte eorum refrenentur potestate, ne homines tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sus corporibuis spntalib assumẽnt exrorpu¬
ienta intrnoꝵ clem̃torus matena aliquã spẽ
corpale qua coiptatã qĩ aliqua uester muta¬
rent inquassibes sp̃os corpales ueras quits.
sor im̃ opus crratura formata sit. inqua d̃s
sicut᷑ tc᷑ oportusse udicauit. humanis ho¬
drenteretur. ispectib. i angłi qui ia erant
mĩtes corꝑale spẽm cecreatura corpea ĩusu
minusteni sui aut ip̃m corpus sum cui no
subduatur s subditu regunt. mutantos at¬
q u̾tentes in spo quas uellent accomoti¬

Expanded text:
nt ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet species corporales veras quidem; hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant alem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui aut ipsum corpus suum, cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species, quas vellent, accomoda
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ nec agͥcole fiugũ.ita nec bõi angłi nec
mali. ⁊ si ꝑ corum ministerium fiant cre
creatores hounr nix agrcolas crertores f¬
gum. quauis corum extaustus ad hibiti
motib uta creanta dĩ uirius intetus op¬
etur. itt ñ soium malos. s nec uonos ãgłes
tas ẽ putare creatores. s ꝑ subtilitate sui
atq ita ⁊ gignen ãi remũ ⁊ accellerãtoru¬

Expanded text:
filiorum, nec agricolae frugum, ita nec boni angeli nec mali, etsi per eorum ministerium fiant creacreatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius operetur: ita non solum malos, sed nec bonos Angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui atque ita gignendarum rerum et accelerandoru
Abbreviated transcription (Latin):
cipiat illu statum ĩnocentie ĩ quo fuei̾t
añt prccatũ. Illiud̾ qui ꝑstiternt aut su¬
a beatitudine futura cõ reuelante p̃scie¬
ũt. ⁊ ita spei certiturine aliquo m̾o fuer̾
betiti. ł incerti extiter̃t sue beatitudinis.
⁊ta ałr beati ñ fuerũt q̃ reliqui ꝗceaider̃.
aichi aut ꝙ posterius dictũ ẽ ꝓbabilius¬

Expanded text:
o fuerunt ante peccatum. Illi vero qui perstiterunt, aut suam beatitudinem futuram Deo revelante praescierunt; et ita spei certitudine aliquo modo beati fuerunt, vel incerti extiterunt suae beatitudinis, et ita aliter beati non fuerunt quam reliqui qui ceciderunt. Mihi autem quod posterius dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
nequam. intir turbulento aere nob̾. ꝓꝑin¬
quo ꝙ celum appellatur. hitant. uñ ⁊̃ diabo¬
lus princeps aeris dicitur. Ꝙr ñ ẽ eis ꝯcefsũ¬
ẽ ⁊ amenus: nec int̾ra nob̾aum. ne hominos
nimis infestarent. S iuxta petri apłi doct¬
nam inepła canonica tradita maere uto
caligioso. qui eis quasi carcer usq adtp̃s
iditu teputatus ẽ bunc au̾t detrudentur
ĩ barattum inferni. ẜ illud. Ite maledicti
ĩ ignem etnum. qui ꝑatus ẽ diabolo ⁊ an¬

Expanded text:
nequam, in hoc turbulento aere nobis propinquo, qui coelum appellatur, habitant. Unde et diabolus princeps aeris dicitur. Non enim est eis cest et amoenus, nec in terra nobiscum, ne nos nimis infestarent, sed juxta apostoli Petri doctrinam in Epistola canonica traditam, in aere isto caliginoso, qui est eis quasi carcer usque ad tempus judicii deputatus . Tunc enim detrudentur in barathrum inferni secundum illud: Ite, maledicti, in ignem aeternum, qui praeparatus est diabolo et an
Abbreviated transcription (Latin):
ipam et᷑ iusibił. ꝓꝰ m̃ mla oia que pamib
ram. fucta ẽe manifestũ ẽ. ⁊ si nos latet
qu̾o ea minustris angłis ea fecerit ds̃. ꝑ
angłos tam̃ ee facta dm̃s. Audco ergo fi¬
duciałr dicere. nec dm̃ patre nec u̾bñ eiꝰ
nec sp̃m cius. qui ẽ unus d̾s ꝑ id ꝙ est
atq id ip̃m ẽ. ullo mo̾ eẽ mutabile. at¬

Expanded text:
illa omnia quae patribus ram facta esse manifestum est. Etsi nos latet quomodo ea ministris angelis fecerit Deus per angelos, tamen facta esse dicimus. Audeo ergo fiducialiter dicere nec Deum Patrem, nec Verbum ejus, nec Spiritum ejus, qui est unus Deus, per id quod est atque idipsum est, ullo modo e
Abbreviated transcription (Latin):
utnim omo inuto acre caligioso sint. an
aliqui ĩa sĩt ĩmferno. Qd ĩifernũ co¬
udie descendant aliqui demonũ. inͣ siłic
c. qui aĩas illuc cruciãdas dedncũt. Et
quod illic aliqui sẽꝑsint alt̾nats forie
uicib. ñ ꝓcul ẽ auro: qui illic aimnas deti¬
nẽt atq cruciãt. Qd aũt aĩe maloru illuc
tescendar atq ibi puniãtur. exeo ꝯstat q̃¬
x ad inferos descendit. ut nistos qui ibite¬
nebatur eclucẽt. Si enim iusti illuc desc̾e¬
debãt. multo mag̾ ĩ iusti. Et ficut itadidit
aucroritas: cum iustos eluxit. iniquos
ibi reliquid. Momordit enĩ ĩ fermui:. ñ ab¬
sorbuit. Quida putãt lucifeꝵ ĩ inferno
religatu ex quo temptauit xp̃m ⁊ iuc¬

Expanded text:
omnes in isto aere caliginoso sint, an aliqui jam sint in inferno? Quod in inferno quotidie descendant aliqui daemonum, verisimile est, qui animas illuc cruciandas deducunt: et quod illic aliqui semper sint, alternatis forte vicibus, non procul est a vero, qui illic animas detinent atque cruciant. Quod autem animae malorum illuc descendant, atque illic puniantur, ex eo  ad inferos descendit, ut justos qui ibi tenebantur educeret Si enim justi illuc descendebant, multo magis injusti; et sicut tradidit auctoritas, cum justos eduxit, iniquos ibi reliquit. Momordit enim infernum, non absorbuit. 6. Quidam putant Luciferum esse in inferno relegatum ex quo tentavit Chri
Abbreviated transcription (Latin):
udetur dicere. ꝙ oĩs creatura ĩlibo arbitn¬
to constituta. põt flecti ad uonũ ⁊ ad malu.
Nd̾ si ẽ ergo ⁊ boni angłi ⁊ mali adutrũq flir¬
ti posst̃. cigo ⁊ boni possũt fien mali ⁊ mali
boni. ad ꝙ diñs. quia boni tanta gra ꝯfirina¬
ti st̃. ut nequeãt fieri mali.⁊ mali adeo ĩ
malicia obdurati st. ut ñ ualeat fici bõi.

Expanded text:
reatura in libero arbitrio constituta flecti potest ad bonum et ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri boni
Abbreviated transcription (Latin):
quo cũ alus fucraut cum alus deiectus ẽ.
mistum calliginosum acrem cum oib
sus prauitatis consortib. &lam ut ioħes
ait mapralipsi. draco decelo catenis secui
traxit tertiam partem stellarum. quia lu¬
cifer ille auis maior nõ solus cradit. si cumn
co alii multi qui ei inmalicia ꝯsenẜunt.
cosqr catentes huius caliginosi aeris hĩta¬
culum ꝯxepit. Et ħ ad nr̃am ꝓbatocm fac¬
tum ẽ. ut sint nob̾ ca exertitatr̃is. Uñ apłs¬

Expanded text:
dejectus est in istum caliginosum aerem cum omnibus suae pravitatis consortibus. Nam, ut Joannes ait in Apocalypsi: Draco de coelo cadens secum traxit tertiam partem stellarum , quia Lucifer ille aliis major non solus cecidit, sed cum eo alii multi, qui ei in malitia consenserunt, eosque cadentes hujus caliginosi aeris habitaculum excepit, et hoc ad nostram probationem factum est, ut sit nobis causa exercitationis. Unde a
Abbreviated transcription (Latin):
pectato misia ẽ. xlam si ñ fuifs per¬
catu nulla at misia. reati quoq nũ aͣ
fuerũt illi qui ceciderũt. quia sui cuen¬
tus ignari fuentt .i. peccati. ⁊ suppli¬
tu futuri.s. iem lapsum suũ p̃sicrũt
aut uitare uoluerunt. s ñ potuert. ⁊ta
etãt miẜi. aut ponietũt s noluerũt. et
ita erant stulti ⁊ maligni. Iõq dm̃s qa
ñ erant p̾scii cuentus sui nec cis data ẽ
Q nt̃o corum q̃ futura emĩt suꝑ eos.
Boni nõ qui ꝑstiterũt. forte sue beatitu¬
dinis p̃scii fuerũt. uñ aũg suꝑ genesi.

Expanded text:
am si non fuisset peccatum, nulla esset miseria. Beati quoque nunquam fuerunt illi qui ceciderunt, quia sui eventus ignari fuerunt, id est, peccati et supplicii futuri. Si enim lapsum suum praesciverunt, aut vitare voluerunt, sed non potuerunt, et ita erant miseri; aut potuerunt, sed noluerunt, et ita erant stulti et maligni. Ideoque dicimus quia non erant praescii eventus sui, nec eis data est cognitio eorum quae futura erant super eos. Boni vero et qui perstiterunt, forte beatitudini
Abbreviated transcription (Latin):
subdit.S̃ quare discernebantur illi ate
quis poccaror. ꝯlõ enĩ dampnat ip̃e ĩ no¬
centes. H ic untetur ĩnuere ꝙ nec peccam¬
ris fututu malu. nec ꝑmasuris futunl̃
lonu reuelaũt. ⁊ õci nec illi qui ceciter̃t
nũ qua. nec illi qui ꝑstiterũt usqt ad cõ¬
sumatc̃e beati fuerunt. quia beati ñ po¬
terant cẽ si debeatituome c̾ti ñ erant. uł
si dampnatõis ĩ c̾ti eiãt. Uñ aũs ieod̾. T¬
cẽ inquid d̾angłis ꝙ in suo genere heati

Expanded text:
subdit: Sed quare discernebantur illi a caquis peccator? non enim damnat ipse innocentes. Hic videtur innuere quod nec peccaturis futurum malum, nec permansuris futurum bonum revelaverit. Ideoque nec illi qui ceciderunt unquam, nec illi qui perstiterunt usque ad consummationem beati fuerunt; quia beati non poterant esse si de beatitudine certi non erant, vel si damnationis incerti erant. Unde Aug. in eodem: Dicere, inquit, de angelis quod in suo
Abbreviated transcription (Latin):
creati sunt uolentes au̾ti. uł conu̾ti s abi¬
tanca uoluntate alii eligerunt malum
ilii bonui. ⁊ ita disccrut d̾s luce atenebͥs
sicut dicit scriptura .i. angłos bonos ama¬
lis. Et luce appellauit die. tenebras uero¬

Expanded text:
i sunt volentes averti vel converti, sed habispontanea voluntate alii elegerunt malum, alii vero bonum; et ita discernit Deus lucem a tenebris, sicut dicit Scriptura, id est angelos bonos a malis, et lucem appellavit diem, et tenebras
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia rat̾bali. ⁊ lib̾tate arbittu que
oib merant. oes cquales fuerint. ut sit
tertia de potesta.te. ꝑ sõa quippe sub̾a ẽ
sapientia forma. arͣbitriu potestas. Et
ad sub̃am quid̃ ꝑtrnet nature subtilitas
ad forma uõ. intelligennie ꝑspicatiras.

Expanded text:
sapientia rationali et libertate arbitrii quae omnibus inerant, omnes aequales fuerint; ut sit tertia de potestate. Persona quippe substantia est; sapientia forma; arbitrium potestas, et ad substantiam quidem pertinet naturae subtilitas, ad formam vero intelligentiae perspicacitas,