comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euexit : Qui ut leo et quasi leenaaccubuit: quia qui dormire ꝑcarnem insepulchro uoluit
quasi leo uictor debostib: trium ꝓhauit: quod autẽ sub iungit. quis suscitabit eũ : subaudi¬
tur. nisi pater. Nullus enĩ nondicã hominũ caducoꝵ: sednec quilibet angeloꝵ nisiliis
de quo apłs p&rus dicit iudaeis que dssuscitauit amortuis. cuius nos testes sumus Nox
tãdiu suaegentis principibus ac ducibus isdẽ populus regebatur. quouisq: dñs & saluator nr̃
ueniret qui mittendus erat a patre quiẽ expectatio gentium: qui aui delic& tãdiu dis̃ pater
gentes ad penitentiã & pectauit: quousq perfilii sui aduentũ ad cognitio nẽsuã abido la¬
triaȩ tos uiltura reuocar& : Nam siue in babilonẽ trans ducti fuerant iudei semper sibi
prepositi ex suagento fuerun : seure uersi ebabilone quousq herades ali enigena rex

Expanded text:
evexit. Qui ut leo, et quasi ut leaena accubuit; quia qui dormire per carnem in sepulcro voluit, evexit. Qui ut leo, et quasi ut leaena accubuit; quia qui dormire per carnem in sepulcro voluit, quasi leo victor de hostibus triumphavit. Quod autem subjungit: Quis suscitabit eum, subauditur, nisi Pater? Nullus enim non dicam hominum caducorum, sed nec quilibet Angelorum, nisi is de quo Petrus apostolus dixit Judaeis: Quem Deus suscitavit a mortuis, cujus nos testes sumus . tamdiu suae gentis principibus ac ducibus iisdem populus regebatur, quousque Dominus et Salvator noster veniret, qui mittendus erat a Patre. Qui est exspectatio gentium; quia videlicet tamdiu Deus Pater gentes ad poenitentiam exspectavit, quousque per Filii sui adventum ad cognitionem suam ab idololatriae cultura eos revocaret. Nam sive in Babylonem transducti fuerint Judaei, semper sibi praepositi ex sua gente fuerunt: seu reversi ex Babylone, quousque Herodes alienigena rex
Abbreviated transcription (Latin):
tũ iezechiã & ceterosquosq quidiuinitati humillime famulantes. uires hostium
eodonante instarleonis & leenae subegerunt: Etadeo terrori hostibus extitere: ut
nullus eos lacessire ad pugn̾a quasi quiescentes p̃sumeret: Cuirei testersunt libri
regum.: Typiceautem catulũleonis dñ i saluatorem appellat : tãquã leonina ortũ
ꝓsapia. uidelicet regia strrpe ꝓgenitũ. Beneautẽ catulus leonis uocatur: cuĩ naturae
essedr̃ ut nascens trib dieb: dormiat. de inderugitu paterno excitatus assurgat: quae
figura pulcherrime arrid& dominicae dormitioni qui tribus diebus dormiens. ad patre
clamat Tuauted̃e miserere mei et resuscitame : Sed resuscitatus ad predã ascendit:
qr expolians infernum iustos quosq: ad superna secũ tãquã p̃dã egregiã triumphando

Expanded text:
tum Ezechiam, et caeteros quosque qui divinatati humillime famulantes, vires hostium, tum Ezechiam, et caeteros quosque qui divinatati humillime famulantes, vires hostium, eo donante, instar leonis et leaenae subegerunt, et adeo terrori hostibus exstiterunt, ut nullus eos lacessire ad pugnam quasi quiescentes praesumeret: cujus rei testes sunt libri Regum. 4. Typice autem catulum leonis Dominum Salvatorem appellat, tamquam leonina ortum prosapia; videlicet regia stirpe progenitum. Bene autem catulus leonis vocatur, cujus natura esse dicitur, ut nascens tribus diebus dormiat, deinde rugitu paterno excitatus assurgat. Quae figura pulcherrime arridet Dominicae dormitioni; qua tribus diebus dormiens ad Patrem clamat: Tu autem, Domine, miserere mei, et resuscita me . Sed resuscitatus ad praedam ascendit; quia exspolians infernmum, justos quosque ad superna secum tamquam praedam egregiam triumphando
Abbreviated transcription (Latin):
dñs & saluator nr : Que laudant fr̃s sui. om̃s uidelicet in eũ credentes : Vnde ipse primis
illis quiin eũ crediderunt amonumento permulieres mandatum direx̃ dicendo. Ite &
dicite fr̃ibus meis. Neaut̾e putemus hanc dignitat̾e solis apłis at tributa ut fr̃r ei uocen¬
tur : ipsebax dignitate donandos om̃s qui in eum credunt testatur dicendo: qui cũq fece
adhuc accelesti hereditate exulat᷑ interris. siue quȩ iam precessit ad cęlos : Vnde psalm
Laudent illũ cȩli&eterra: Et iapocal rpsi ioħs. Laudem dicitedõ nr̃o onis. &rłq Cuius ma¬
nus inceruicib inimicorũ eiussunt : quia scđm euangłii testimoniũ om̃a dedit ei pater
quantum attinet ad littere suꝑficiem. fortitudo regũ astrrpe iuda descen¬
dentiu̾ per haec uerba p̃figuratur: qualem beatũ dauid fuisse legimus & bea¬

Expanded text:
Dominus et Salvator noster; quem laudant fratres sui omnes, videlicet in eum credentes: unde ipse primus in Dominus et Salvator noster; quem laudant fratres sui omnes, videlicet in eum credentes: unde ipse primus in illis qui in eum crediderunt, a monumento per mulieres mandatum direxit, dicendo: Ite, et dicite fratribus meis . Ne autem putemus, hanc dignitatem solis apostolis attributam, ut fratres ejus vocentur; ipse hac dignitate donandos omnes qui in eum credunt, testatur dicendo: Quicumque feceradhuc a coelesti haereditate exsulat in terris, sive quae jam praecessit ad coelos. Unde psalmus: Laudent illum coeli et terra . Et in Apocalypsi Jonus in cervicibus inimicorum ejus sunt; quia, secundum Evangelii testimonium: Omnia dedit ei Pater Quantum attinet ad superficiem litterae, fortitudo regum a stirpe Juda descendentium per haec verba praefiguratur: qualem beatum David fuisse legimus, et bea
Abbreviated transcription (Latin):
tiahuius uiri scđm litterã pariter & uirium copia de monstratur : qui auidelic& &
ciuiliter se traictando cũ fratrib: ea modestia usus ẽ. ut acunctis laudedign̾babere tͥ
Quod difficileẽ intertot scilic& fr̃s omniũ animos habere conciliatos: Sed & fortitu¬
dine adeo abundauerit: ut ceruices suorũ flectere ualeret inimicorũ: Quod aut̾e
preterea io sephus histori ographus uerbis eũ potuisse quã plurimũ: Porro autẽ quod robo¬
re interfrs suos eximius haberetur: testantur uerba dierũ quae hoc modo refirunt.
orrouidas quierat fortissimus inter fratressuos: destrrpeeius principes germinati suN
quod autẽ subicit ad orabuntte filii patristui: a perte regnũ quod ruben ab stulerat iudae
contradidit. dicens eũ a reliquib frib suis adoraondũ quod regia utiq congriut dignita ti
Mxsticeaute per iudã ille iãtunc p̃figurabatur : qui de eiꝰ strrpe scđm carne natus est

Expanded text:
tia hujus viri secundum litteram pariter, et virium copia demonstratur: quia videlicet et civiliter tractando cum fratribus, ea modestia visus est, ut a cunctis laude dignus haberetur: quod difficile est; inter tot scilicet fratres omnium animos habere conciliatos. Sed et fortitudine adeo abundavit, ut cervices suorum flectere valeret inimicorum. Quod autem praeterea Josephus historiographus, verbis eum potuisse quam plurimum. Porro autem quod robore inter fratres suos eximius haberetur, testantur Verba dierum, quae hoc modo referunt: Porro Judas qui erat fortissimus inter fratres suos, de stirpe ejus principes germinati sunt . Quod autem subjicit: Adorabunt te filii patris tui, aperte regnum quod Ruben abstulerat. Judae concredidit dicens, eum a reliquis fratribus suis adorandum: quod regiae utique congruit dirabatur, qui de ejus stirpe secundum carnem natus est,
Abbreviated transcription (Latin):
agutȩ paruulorũ &rłq: iuaxta misticos autẽ sensus. filiȩ iudȩ intelleguntur : qu feminina
censentur appellatione : quia relinquentes dñi & saluatoris nr̃i solidã doctrinã & adhe¬
rentes pharisaicȩ suꝑstitioni. mente euiratir̃ : Nã illi quib: solidus sensus de est &
mens eoꝵ uaria fluctuotione uacillat : muli erum nomine ab apłocensentur. dicente
dicentes : Quousque animã nr̃am tollis : Inui deruntq: illi dũdicunt inconsilio sũo: Quid

Expanded text:
agae eorum . 4. Juxta mysticos autem sensus, filiae, Judaei intelliguntur, qui feminea censentur appellatione, quia relinquentes Dominum et Salvatoris nostri solidam doctrinam, et adhaerentes Pharisaeae superstitioni, mente turbati sunt. Nam illi quibus solidus sensus deest, et mens eorum varia fluctuatione vacillat, mulierum nomine ab Apostolo censentur, dicente dicentes: Quousque animam nostram tollis ? Invideruntque illi, dum dicunt in concilio suo: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Sab aotii domus ẽ isrł Aligauit etiã aduitẽ idest ecclesiã asinã suã id est synagogã
quia lnfine scłi reuocans aperfidia synagogã iugo legis opprossã. discipulatui eã subdet
ecclȩ : At q: ita fiec unus grex et unus pastor : & secundũ beati Zacchariae testimoniũ duae
idioma he braici constat õe sermonis : ut unã eandẽq rẽ diuersis sermonib: rep&at ut hic
Quidest enĩuinũ nisi sanguis uuae : sed quantũ litterae superficies in consequens ẽ. nullus
enim uel stolã uel pallium uinolauat : tantũ grauior intellegentia interius commenda¬
tur Saluatornãque ui nostolã suã & sanguine uuae palliũ suũ lauauit : ꝙ pendens

Expanded text:
ad vitem, id est Ecclesiam, asinam suam, videlicet Synagogam, quam in fine saeculi a perfidia revocans jugo legis oppressam discipulatui eam subdet Ecclesia, atque ita fiet unus grex, et unus pastor ; et secundum beati Zachariae testimonium, duae t sanguine uvae palium suum . Idioma Hebraici constat esse sermonis, ut unam eamdemque rem diversis sermonibus repetat, ut hic. Quid est enim vinum, nisi sanguis uvae? Sed quantum litterae superficies inconsequens est nullus enim vel stolam, vel pallium vino lavat, tantum gratiori intelligentia interius commendatur. Salvator namque vino stolam suam, et sanguine uvae pallium suum lavit, quia pendens
Abbreviated transcription (Latin):
uerborũ demonstratur non adiudã tantum beatũ iacobloqui: sed de eo utiq qui mitten¬
dus erat : Qui enĩ adfilium loquens dicit. ofilimi. et non addit pullũ tuũ aut asinã tuã :
manifeste de eoloquitur quẽ superius mittendũ predixerat : Quẽ legimus uenientem in xe¬
rusalẽ In usus habuisse asinã et pullũ : nec tamen eos adu. neã uel aduitẽfinsse comliga¬
tos: Restatergo ut in his uerbis nic hil historicũ requiratur. sed totũ trpice ts ũ intelle¬
gatur : ligauit enĩ dñs et saluator aduineã pullũ suũ : quando populũ nat ote Teubomi

Expanded text:
verborum demonstratur, non ad Judam, beatum Jacob loqui, sed de eo utique, qui mittendus erat; qui enim ad filium loquens, o fili mi dicit, et addidit pullum tuum vel asinam tuam, manifestissime de eo loquitur, quem superius mittendum praedixerat: Quem legimus venientem in Hierusalem in usus habuisse asinam et pullum, nec tamen eos ad vineam vel vitem fuisse colligatos. Restat ergo, ut in his verbis nihil historicum requiratur, sed totum typice dictum intelligatur. Ligavit enim Dominus et Salvator ad vineam pullum suum, quando popu
Abbreviated transcription (Latin):
isrł dicitur : quia fortitudo in secredentiũ scitur. Saluatori aut̃e: hȩc sententia talimodo congrut
Sedit in fortiartus ei : idest sententia anĩ aduersionis quaferiri iudei debeant quieũ recipere noluer̃
sedus queadi mortẽpersecuti sunt : In fortised&s idest stabili cũ patre in mutabilitate prefixaest dicentis Au
dicouobis ñ relinquetur hic lapis suꝑlapidẽ. &eccerelinquetur uobis &rłq Et cũ uideritis ab exercitui¬

Expanded text:
Israel dicitur, quia fortitudo in se credenti sit. 8. Salvatori autem haec sententia tali modo congruit. Israel dicitur, quia fortitudo in se credenti sit. 8. Salvatori autem haec sententia tali modo congruit. Sedit in forti arcus ejus; id est, sententia animadversionis, qua feriri Judaei debebant qui eum recipere noluerunt, sed usque ad mortem persecuti sunt; in forti sedit, id est, stabili cum Patre immutabilitate praefixa est, dicentis: Amen dico vobis: non relinquetur hic lapis super lapidem . Et: Ecce relinquetur vobis domus vestra desert
Abbreviated transcription (Latin):
arcus eius & reliqua Historicus quidem sensus quantũ intellegidatur. isteõ: Perarcũ intellegitur
mens futurorũ prescia : In artũ nãque sagitta ponitur. ut eminusferiat : Et mens futuroruin
p̃ saga longius sagittan sententiarũ emitteresol&s Taleestergo quod dr̃ sedit infortiarc ei qua¬
sidicer& : Requi euit mens illius undiq tribulationibus afflicta inforti : id est in dõ solidata:
ac que sagittas sententiarũ quib: quid futurũ ess& prenuntians : tẽpora futura sterelitate fenr&
ono solutus ẽ decarcere: & sicut hic dr̃ uinculabrachiorũ & manuũ illius ad cẽpris refertur¬
incere ius sus fuerat soluta sunt permanus idest per uirtutẽ potentis ia cob: ui delic& dĩ omni potentis
cuius adiutorio iacob potentia claruit: Illud porro quod subiungit inde pastor egres sur est lapis
isrł: ad xpͥm refertur quid eia cobegressus ẽ ui delicet deeo originem trahens. : Quibene lapis

Expanded text:
apis Israel . Historicus quidem sensus, quantum intelligi datur, iste est. Per arcum intelligitur mens futurorum praescia. In arcu namque sagitta ponitur, ut eminus feriat: et mens futurorum praesaga longius sagittas sententiarum emittere solet. Tale ergo, quod dicitur: sedit in forti arcus ejus, quasi diceret: requievit mens illius undique tribulationibus afflicta: in forti, id est, in Deo solidata, atque sagittis sententiarum, quibus quod futurum esset, praenuntians, tempora futura sterilitate feriret. one, solutus de carcere, et, sicut hic dicitur, vincula brachiorum et manuum illius, quibus vinccujus adjutorio Jacob potentia claruit. 7. Illud porro, quod subjungit: inde pastor egressus est, lapis Israel, ad Christum refertur, qui de Jacob egressus est, videlicet de eo originem trahens. Qui bene lapis
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ habuer̃ & indignationẽ durã : quia nec ꝑmiracula diuina ad credendũ eũdm̃ ꝑ
ducipotuerunt. nec tã quã in nocenti homini & nichil eos ledentiusq: admortẽper¬
sequendo pepercer̃ : Quod uero subiungit. diuidã eos in iacob &rłq Hoc est quod
heredatur incunctas gentes. obtestimoniũ credulitatis nr̃e ꝑ fidi& suae poenussoluit
quod &iã beatus dauid in psalmo &personadñiiħu ꝓphetauit dicendo. Ds̃ m̃s de

Expanded text:
cem habuerunt, et indignationem duram, quia nec per miracula divina ad credendum eum Deum perduci potuerunt, nec tamquam innocenti homini et nihil eos laedenti, usque ad mortem persequendo pepercerunt. 10. Quod vero subjungit: Dividam eos in Jacob, et dxhaeredatus in cunctas gentes, ob testimonium credulitatis nostrae, perfidiae suae poenas luit. Quod et beatus David in psalmo ex persona Domini
Abbreviated transcription (Latin):
querentes quomodo ueridica dñi uerba & facta. fulsis expugnarent argumeNTis:
Queuir sc̃s detestans ait. In consilio eoꝵ nonueniat animamea: Videlic& ex ecrans
illud consiliũ quodiudaei colligentes dicebant: Quid facimꝰ qr hic homo multa signa
qui quo pluriores eo erant deteriores. Scripturȩ sensum lamtunc opere complens.
que dicit. Neglorieris infilus pessimis simulti plicentur : Reddit autẽ causam qua¬
namq: suo occiderunt uirum. uidelic& dñm saluatorem : dequoz achurius arc. Tcce
uir oriens nomen ei clamando ad pilatum. Tolle tolle crufigetalem: Et in uolunta¬
tesua suffoderunt murũ qui a uolunta tẽsuã complendo dñm & crucifixerunt & la

Expanded text:
quaerentes quomodo veridica Domini verba et facta falsis expugnarent argumentis. 7. quaerentes quomodo veridica Domini verba et facta falsis expugnarent argumentis. 7. Quae vir sanctus detestans ait: in consilio eorum non veniat anima mea; videlicet exsecrans illud consilium, quod Judaei colligentes dicebant: Quid facimus, quia hic homo multa siqui quo pluriores, eo erant deteriores: Scripturae sensum jam tunc opere complens, quae dicit: Ne glorieris in filiis pessimis, si multiplicentur . 8. Reddit autem causam, quanamque suo occiderunt Virum, videlicet Dominum Salvatorem, de quo Zacharias ait: Ecce vir: Oriens nomen ejus , clamando ad Pilatum: tolle, tolle, crucifige eum . Et in voluntate sua suffoderunt murum, quia voluntatem suam complentes, Dominum et cruc
Abbreviated transcription (Latin):
omne ciuitate potius nondubi tauit crassari: Quod autemait diuidã eos iniacob &rłq.
ciuitatib: atq: suburbanis eoꝵ habitando sicut hic dr̃ dispsus ẽ & diuisus: Moris est nãq
sacrȩscripturȩ : dũ de adherentibus sibiloquitur eaquaȩ non om̃ib sed quibusdã soleant
euemre generaliter tamen predicere : Vnde & dñs iacobo & iohanni Potestis bibere
calice quẽ egobibi turursũ  Calicẽ quidẽ meũ ait bib& is. nec tamen iohunnss calicẽ passio¬
nis sanguinẽ fundendobibit: Quantũ autẽ ad futurorũ pertin& prophetiã : persi me¬
on & leui scribȩ & pharisei designantur. Exleui nãq principersacerdotũ fuissepat&
quiua sainiquitatis bellantia fuere corhabentes scđm dñi ex ꝓbrationẽ plenũ iniquita¬
te & rapina : Bellabant autẽ aduersum dñm: non armorũ pugna sed uersutia cullida.

Expanded text:
omnem civitatem potius non dubitavit grassari. 5. Quod autem ait: Dividam eos in Jacob, omnem civitatem potius non dubitavit grassari. 5. Quod autem ait: Dividam eos in Jacob, civitatibus atque suburbanis earum habitando, sicut hic dicitur, dispersus est et divisus. Moris est namque sacrae Scripturae, dum de adhaerentibus sibi loquitur, ea quae non omnibus, sed quibusdam soleant evenire, generaliter tamen praedicere. Unde et Dominus Jacobo et Joanni: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Calicem quidem meum, ait, bibetis . Nec tamen Joannes calicem passionis sanguinem fundendo bibit. 6. Quantum autem ad futurorum pertinet prophetiam, per Simeon et Levi, Scribae et Pharisaei designantur: ex Levi namque principes Sacerdotum fuisse patet. Qui vasa iniquitatis bellantia fuere, cor habentes, secundum Domini exprobrationem, plenum iniquitate, et rapina . Bellabant autem adversus Dominum non armorum pugna, sed versutia callida,
Abbreviated transcription (Latin):
Sa iniquitatis bellantia nominat : quia iniquũ ualde fuit amicitiã pretendisse. & eã postea
Quoduero subiungit & in co&u illorum non sit gloriamea: Nolebat utiq taliuictoria & po¬
tius uede gloriari inqua non uirtus bellatoris poterat laudari. sed potius falsitas deceptoris
oms qui ei causa perempti sunt: Suffossio aute muri nonquidem in libro geneseos legitur
ibidem fuis se patrata : sed tractũ e hoc a consue tudine bellantiũ. qui a longe terra suffossa
percuniculos fundamenta murorũ destruere atq ignem inmitteresolent. quoexcocti ala¬
pides. murorũ firmitas ac stabilitas deiciatur: quanta aut̾e anĩ aduersione hoc factũ
qui a necblanditiis deliniri. nec donis potuit mitigari : & dura in dignatio cõꝓbataest:
quȩ nec ꝑ illorũ inter fectionem qui piaculum perpetrarant potuit emolliri. sed super

Expanded text:
sa iniquitatis bellantia nominat, quia iniquum valde fuit amicitiam praetendisse, et eam postesa iniquitatis bellantia nominat, quia iniquum valde fuit amicitiam praetendisse, et eam posteQuod vero subjungit: Et in coetu illorum non sit gloria mea; nolebat utique tali victoria, et potius caede gloriari, in qua non virtus bellatoris poterat laudari, sed potius falsitas deceptoris omnes qui ejus causa perempti sunt. Suffossio autem muri non quidem in libro Geneseos legitur ibidem fuisse patrata: sed tractum est hoc a consuetudine bellantium, qui a longe terra suffossa per cuniculos fundamenta murorum destruere atque ignem immittere solent, quo excocti lapides murorum firmitas ac stabilitas dejiciatur. 4. Quanta autem animadversione hoc factum quia nec blanditiis deliniri, nec donis potuit mitigari. Et dura indignatio comprobata est, quae nec per illorum interfectionem qui piaculum perpetrarunt, potuit emolliri, sed super
Abbreviated transcription (Latin):
citus ẽ mensura. sed abiectis omium preceptorũ dĩ popuilis insaluatoris nec̃e toto conatu
dimittit aqũa caput est iurgiorũ : quod uero sub iungitur non crescas : ostendic eunde m
populũ sicut & oculis cernimus intercunctas gees paucissimo numero diminutũ: qua¬
Percubilepatris : carne saluatoris insinuans: Nec miru cubilepatris eius genis corpus
dominicum intellegi᷑ quia ab eo idem populus creatus est : Nam scriptum est de eo
Omia per ipsum facta sunt : perstratũ uero idem corpus intellegitur : quod quasi a iudeis
maculatũ ẽ quando eoꝵ ad clamatione dñs est incruce surpensus & lancea trans uerberat᷑
atq cruore ꝓprio est perfusus: Simeox & leuifr̃s &rłq ꝵ hiiduo fr̃s obulciscendũstuprũ¬
Sororis subornata pace & fictis amicitiis deceperunt sichem &emor patre illius: Quos ua¬

Expanded text:
citus est mensura; sed abjectis omnium praeceptorum Dei vinculis, in Salvatoris necem toto conatu citus est mensura; sed abjectis omnium praeceptorum Dei vinculis, in Salvatoris necem toto conatu dimittit aquam, caput est jurgiorum . Quod vero subjungit: non crescas, ostendit eumdem populum, sicut et oculis cernimus, inter cunctas gentes paucissimo numero diminutum. 10. Quaulasti stratum ejus. Per cubile patris carnem Salvatoris insinuamus. Nec mirum. Cubile patris ejus gentes, et corpus dominicum intelligit, quia ab eodem idem populus creatus est: nam scriptum est de eo: Omnia per ipsum facta sunt . Per stratum vero idem corpus intelligitur, quod quasi a Judaeis maculatum est, quando eorum acclamatione Dominus et in cruce suspensus, et lancea transverberatus est, atque cruore prsororis sub ornata pace et fictis amicitiis deceperunt Sichem et Hemor patrem illius . Quos va
Abbreviated transcription (Latin):
filiis ioseph filiuirt & non est illereputatus in primogenitũ. Erpiceautẽ rubeniste primo¬
genitur populũ designat iudaicũ : qui primogenitur fuitdi iux ta quodde illo dñs ad mor sex
Idolatriã & uitioꝵ omnium in purã cateruã fortiter dimicauit : Qui tamen principiũ dolo¬
rũ eiꝰ post extitit: quando adueniente saluatore in in oredulitate permanens doctrina illi¬
us suscipere mente tumida recusauit: Vnde dñs uidens ciuitatẽ isrł m fleui edr̃ & inlara
eundẽ populũ inmunerib: adõ collocatis. Subsecuturã uero gentiũ eccłum qua̧ eirdẽ & multo
poti oribus e& donanda caris matib: Cum uero subiungitur maior imperio: non mirã si ho¬
peromnẽ modũ amplius esse iudueã dicat : Addit interea. effusus essicut aqua. E f̃frenati
oñe illius populi mente considerans : qui ne quaquã uase legis ac preceptorũ diuinoꝵ coher¬

Expanded text:
filiis Joseph filii Israel, et non est reputatus in primogenitum . 6. Typice autem Ruben iste primofiliis Joseph filii Israel, et non est reputatus in primogenitum . 6. Typice autem Ruben iste primogenitus populum designat Judaicum, qui primogenitus fuit Dei, juxta illud quod de illo Dominus ad Moysem idolatriam, et vitiorum omnium impuram catervam fortiter dimicavit. 7. Qui tamen principium doloris ejus postea exstitit, quando adveniente Salvatore in incredulitate permanens doctrinam illius suscipere mente tumida recusavit. Unde Dominus videns civitatem Hierusalem, flevisse eumdem populum muneribus a Deo collatis, subsecuturam vero gentium Ecclesiam, quae eisdem et multo potioribus esset donanda charismatibus. Cum vero subjungit, major imperio, non mirum si hoper omnem modum amplius esse Judaeo dicat. Addionem illius populi mente considerans, qui nequaquam vase legis ac praeceptorum divinorum coer
Abbreviated transcription (Latin):
Quodueroait effusus es sicut aqua hunc hab& sensũ : Sicu aqua quae uase non cohib&ur
quaqua uersum fluit & ubi decliui orlocus humiliorem se prebuerit toto imp&u decidit
Ita tu nulla mensura coniugali. libi diñẽ cohibuisti: sed quote imp&us uoluptatis allexit
eo sentinã tuae concupiscentiae diffudisti : Cum uero subiungitur noncrescas ꝓhib& eum
ulterius a tali & simili turpitudine : Vnde & dñs adcamn. Pec casti quiesce : quo autẽ ista tendant
quodille in balã concubinã patrissui commiserat ex aggeratur : quod necui forsitan uiolepũ
uideatur eo quod superius premissũsit annunti abo uobis quaeuentura sunt in nouissimis diebus
Audiat quod liber paralypomenou debacredicat: filii quoq raben primogeniti isł Ipseebu
quippefuit primogenitus eiur. Sed cumunolass& torum patrissui : datat᷑ pri mogenitaeiur

Expanded text:
Quod vero ait, effusus es sicut aqua, hunc habet sensum: Sicut aqua quae vase non cohibetur, Quod vero ait, effusus es sicut aqua, hunc habet sensum: Sicut aqua quae vase non cohibetur, quaquaversum fluit, et ubi declivior locus humiliorem se praebuerit, toto impetu decidit: ita tu nulla mensura conjugali libidinem cohibuisti: sed quo te impetus voluptatis allexit  Al. allexerunt, eo sentinam tuae concupiulterius a tali et simili turpitudine. Unde et Dominus ad Cain: peccasti? quiesce. 5. Quo autem ista tendant,quod ille in Balaam concubinam patris sui commiserat , exaggeratur. Quod ne cui forsan violentum videatur, eo quod praemissum est: annuntiabo vobis quae ventura sunt in novissimis diebus; audiat, quid liber Paralipomenon de hac re dicat: Filii quoque Ruben primogeniti Israel: ipse quippe fuit primogenitus ejus: sed cum violasset torum patris sui, data sunt primogenita ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dinemsuã eũ nominat : eo quod robur imperii. ad eũ debuerit declinare: Haec autẽ
non ideo indicatiue protulit quodita futuraesse uel p̃uiderit uel uoluerit: sedut eu
perhȩc dicta ad paenitentiã cohortar&ur cũ recoler& a quanta dignitate peccando
decidiss&. Vnde dicit & principiũ doloris mei : Trincipiũ nãq doloris illius fuit :
qui ruptis castimoniae habenis: infrenis irruit ad constu prandã coniugẽ patris : Qua
res non medio cridolore eũ stimulasse credendaẽ : Bene autẽ dicitur principium
doloris iste : quia & reliqui fr̃s accusatisunt ab eato iosepħ apud patr̃o crimine
pessimo: quod autẽ ait prior indonis: ad primogenita pertin& quae illi tãquã pri¬
mogenito debebantur : Quod uero subi ungit maior imperio aperto declaratur
ad eum ꝑtinuisse. ut deeius semine reger reliquorũ fratrum crearentur :

Expanded text:
dinem suam eum nominat, eo quod robur imperii ad eum debuerit declinare. Haec autem dinem suam eum nominat, eo quod robur imperii ad eum debuerit declinare. Haec autem non ideo indicative protulit, quod ita futura esse aut praeviderit, vel voluerit; sed ut eum per haec dicta ad poenitentiam cohortaretur, cum recoleret, a quanta dignitate peccando decidisset. Unde dicit, et principium doloris mei; principium namque doloris illius fuit, qui ruptis castimoniae habenis, infrenis irruit ad constuprandam conjugem patris, quae res non mediocri dolore eum stimulasse credenda est. Bene autem dicitur principium doloris iste, quia et reliqui fratres accusati sunt a beato Joseph apud patrem crimine pessimo. Quod autem ait, prior in donis, ad primogenita pertinet quae illi tamquam primogenito debebantur: quod vero subjungit, major imperio, aperte declaratur ad eum pertinuisse, ut de ejus semine reges reliquorum fratrum crearentur.
Abbreviated transcription (Latin):
cõpeenti qualitate dist ributa. nec pom̃a sensu lit terario potest intellegi maxime
cum isdẽ patriarcba dicat ut amnuntiem uobis quȩuentura sunt in nouissimis
diebus : uecita ex tenuenda per sensũ allegoricũ ut omnimodo euacuari debe¬
at sensus historicus : quia & quȩdã uti post ui debimus. Sic eis p̃dicta sunt ut quedã lu
primo multa postuenerint : tamen plura exillis infinem futura seruata sunt: Quaeergo
instorialiter in ipsis uerbis intellegere possumꝰ: primã quast fundamenta iaciendo
donantedĩo strict̃ pandamꝰ: Quae autẽ omnimodis litterã refugiunt : ea ꝑ spĩtulẽ intel¬
legentiã sicut & sp̃itali sunt intellectu carpenda discutiam: Ruben primogenitus¬
meus &rłq ł at& litterae sensus : qui ab eatus ia cob primũ filiũ ruben exlia uxore sua
susceperit quisi sedigne tanto patretractass& ad eũ primogenita regnum que pertine¬
r& Andedicit eũ sibi primogenitũ : quasi cui deberentur dona primogeniti : Sed & forutu¬

Expanded text:
competenti qualitate distributa, nec per omnia sensu litterario potest intelligi, maxime cum idem beatus Patriarcha dicat: Ut annuntiem vobis quae ventura sunt in novissimis diebus : nec ita extenuanda per sensum allegoricum, ut omnino evacuari debeat sensus historicus: quia et quaedam, uti post videbimus, sic eis praedicta sunt, ut quaedam in proximo, quaedam multo post venerint: tamen plura ex illis in finem futura servata sunt. Quae ergo historialiter in ipsis verbis intelligere possumus, primum, quasi fundamenta jaciendo, donante Domino, strictim pandamus: quae autem omnimodis litteram refugiunt, ea per spiritalem intelligentiam, sicut et spiritali sunt intellectu carpenda, discutiamus. CAPUT PRIMUerio. Patet litterae sensus, quia beatus Jacob primum filium Ruben ex Lia uxore sua susceperit, qui si se digne tanto patre tractasset, ad eum primogenita regnumque pertineret. Unde dicit sibi eum primogenitum, quasi cui deberentur dona primogenita: sed et fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scriptura: Ds̃ enim intemptator malorum est : Di abolus uero est temptator: Ad
quem tuincendum dñs dicit: Uigilate & orate ne in tr&is intemptationea
Sed liberanos amalo Hoc ideoait qr dixit apostolus Nescitis quid uobis
o porteat orare. Ds omni potens ita anobis orandus ẽ : ut quic qiđ humana fragilitas
cauere & uitare non potest. hoc illeut possimus ꝓpitius nobis conferredign&ur ⁊IͥIS

Expanded text:
dicit Scriptura: Deus enim intentator malorum est. Diabolus vero est tentator; ad dicit Scriptura: Deus enim intentator malorum est. Diabolus vero est tentator; ad quem evincendum Dominus dicit: Vigilate et orate ne intretis in tentationem. SED LIBERA NOS A MALO. Hoc ideo ait, quia dixit Apostolus: Nescitis quid vos oporteat orare. Unus Deus omnipotens ita a nobis orandus, ut quidquid humana fragilitas cavere et vitare non praevalet, hoc ille ut possimus propitius nobis conferre dignetur Jes
Abbreviated transcription (Latin):
quando non regnat.maxime cuius regnum est in mortale : Sed cum dicimus ueniat
regnum tuum : nr̃m regnum p&imus aduenire adõ nobis promissum xp̃i sanguine
& passione quesitum fiat uoluntas tua sic̃incaelo & int̃ra Id est in eofiat uolux¬
tas tua : ut quod tuuis incȩlo hoc nos interra positi in reprebensibi literfacias
anẽ nr̃m cotidianũ da nobis hodiet flic spiritalem pane uel cybum. in telle¬
gere debemus: Xp̃s enimpa nis est nr̃ quidixit. Egosum panis uiuus qui decȩlo
descendi: Quem cotidianum dicens: itanos semper immunes esse p̃cepit pecca¬
ti ut dignisimus cȩlestibus alimentis: Ptonoit t nos debit nm sic̃ x nos dirutti deor¬
Hoc pactosignificat non nos aliter peccatorum ueniam pro mereri : nisi priusn
in nobis delinquentibus aliis ueniã relaxemus : Sicut in euangelio dñs dicit Nisidi
tationẽ Id est nenos patiaris induci ab eoqui temptat prauitatis auctoritate : Nã

Expanded text:
quando non regnat maxime, cujus regnum est immortale? Sed cum dicimus: Veniat regnum tuum, nostrum regnum petimus advenire a Deo nobis promissum, Christi sanguine et passione quaesitum. FIAT VOLUNTAS TUA, SICUT IN CAELO ET IN TERRA. Idest, in eo fiat voluntas tua, ut quod tu vis in caelo, hoc nos in terra positi inreprehensibiliter faciamus: PANEM NOSTRUM COTIDIANUM DA NOBIS HODIE. Hic spiritalem cibum intelligere debemus. Christus enim panis est noster, qui dixit: Ego sum panis vivus, qui de caelo descendi. Quem cotidianum dicimus, quod ita nos semper immunitatem petere debemus peccati, ut digni simus caelestibus alimentis. ET DIMITTE NOBIS DEBITA NOSTRA, SICUT EHoc praecepto significans, non nos aliter peccatorum posse veniam promereri, nisi prius nos, in nos delinquentibus aliis relaxemus, sicut in Evangelio Dominus dicit: Nisi diS INDUCAS IN TENTATIONEM. Id est, ne nos patiaris induci ab eo qui tentat, pravitatis auctore. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Dioct otuedipiendade oVlatinuis tatsterium quanta pioate & amore ag¬
ciefescemritis uumdi ne moriã fici&is: Quo d ex ponen sars seoln adcorielos atesuo¬
uemino salien orgopanis & calicis oblatio mortis xp̃iest comine moratio a anuntiatio
quastiorcauerbins quãipone ida surriis agitur ꝑ quae nostris mentibrus morililui ptiosa
tit eius coo mendatio : qua nobis euangelista ioban ner cõmendan saut : Sciens. hs quiaue

Expanded text:
Hoc totum dominicae oblationis mysterium quanta pietate et amore agHoc totum dominicae oblationis mysterium quanta pietate et amore agmque feceritis, in mei memoriam facietis! Quod exponens apostolllius ergo panis et calicis oblatio mortis Christi est commemoratio, et annuntiatio, quae non tam verbis quam mysteriis ipsis agitur, per quae nostris mentibus mors illa pretiosa, tis ejus commendatio, quam nobis beatus evangelista Joannes commendans
Abbreviated transcription (Latin):
trtatisumus in xp̃o iħ u. in morte ipsius baptitati sumus : Totum ergo : quod in hac
oblatione dominici corporis & anguinis mysterium est : Aliu denimuidetur aliud
intellegitur : Quodui detur speciem habet corporilẽ : quod intellegiturc
fructum hab& spiritalem : Sciendũ uero quod eundem calicem dominici sangui¬
nis iuxta obseruantiã eclesiae catholicae ab a postolis traditã: nisi nixtũ aqua
offerri nonlic& : quia unum fuit in redemptionis nr̃a mrs terio cũ ait
Non bibã a modo dehoc genimine uitis : et delatereeius quod lancea trans¬
fixum est aqua cum sanguine egrersa uinũ deuera carnis eius uite cũaqua &¬
pressũ ostendit : Haec sunt enim sa cramenta eccłue : si nequib: ad uitã quae
uere uita estꝰ intratur: Ille sanguis: in remissionem fusus est peccatorum:
A qua illa: salu tare tem perat poculũ : Haec &l auacrum prestat & potum

Expanded text:
tizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. tizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. oblatione dominici corporis et sanguinis agitur, mysterium est. Aliud enim videtur, aliud intellegitur: Quod videtur, speciem habet corporalem; quod intellegitur, fructum habet spiritalem. Sciendum vero, quod eundem calicem dominici sanguinis, iuxta observantiam ecclesiae catholicaer apostolis traditam, nisi mixtum aqua offerri non licet, quia unum fiunt in redemptionis nostrae mysterio, cum ait: Non bibam amodo ex hoc genimine vitis. Et de latere eius, quod in lancea transfixum est, aqua cum sanguine / egressa vinum de vera carnis eius vite cum aqua expressum ostendit. Haec sunt enim sacramenta ecclesię, sine quibus ad vitam, quę vera vita est, non intratur. Ille sanguis in remissionem fusus est peccatorum, aqua illa salutare temperat poculum: Haec et lavacrum pręstat et potum.
Abbreviated transcription (Latin):
credentibus loquens dit: Uerba que ego locutussũ uobis sps euitasunt pdets sunt
quidã ex uobis qui non credunt : Ostenditenimse magnum dixisse mesterium
quod ait. Uerba qua eego locutus sũ uobis. sp̃s &ui ta sunt : cũ autẽ adiungit sed sunt
quidã ex uobis qui non credunt : ostendit istud mysterium nonerse niiifidei & fide¬
lium qui illa uerba fideliter audiunt: Et ideo eis sp̃s & uita sunt : quia eossp̃italter
intollecta uiuificant: Aut certe haec uerba dea postolo sũpta sunt ubi ait Aben¬
tes mysterium fidei in conscientia pura: Quia s̃ cut sacramentum scãe crinitatis ita &sa¬
cramentum domini caepassionis & mortis quod illa oblatione frequentatur dequaliter
necessarium adsalutẽ. aequaliter in conscientia puraest sumendum ac retinendum:
Quod&iã in baptismate celebratur. docente eodem a postolo Acdicente. Quicũq bap¬

Expanded text:
credentibus loquens ait: Verba quae locutus sum vobis spiritus et vita suntcredentibus loquens ait: Verba quae locutus sum vobis spiritus et vita suntquidam ex vobis qui non credunt . Ostendit enim se magnum dixisse mysterium, cum ait: Verba quae ego locutus sum, Spiritus et vita sunt. Cum autem adjungit: Sed sunt quidam ex vobis qui non credunt, ostendit illud mysterium non esse nisi fidei et fidelium, qui illa verba fideliter audiunt; et ideo eis spiritus et vita sunt: quia eos spiritaliter intellecta vivificant . Aut certe haec verba de Apostolo sumpta sunt, ubi ait: Habentes mysterium fidei in conscientia pura , quia sicut sacramentum sanctae Trinitatis, ita et sacramentum Dominicae passionis et mortis, quod illa oblatione frequentatur aequaliter necessarium ad salutem, aequaliter in conscientia pura est sumendum ac retinendum. Quod etiam in baptismate celebratur, docente eodem Apostolo ac dicente: Quicunque enim bap
Abbreviated transcription (Latin):
terbuncergo sanguinem noui testamenti quieffusus in remissionempecia
iuxioue undem a postolũ h ore des secundũ spemuitae aeternȩ & repromissonen
ae cipiunt iui uocatisunt ae cernae hereditatis : &ideo sanguis ille uere noui &
peretucitsttostamenti quia quos aue custate in nouat ad ae ternã heroditatẽ
pesaduacui ͥ me⁊acharias proph&a uelut adipsum dñ mloquens ue Tul quoq
in sanguine testamentitui emisisti uinctos tuos delacu inquononerat aqua
redeapudeli &e penrdiius sanguinis effusionem & antiqui iusti spo futurae
uede mptionis deuorett ab inferniclaustris eductisunt & pereunde fi tuam
oms cred euesi a peccatorũ uinculis et delacu miseriae ac delutofecis eripiun¬
corporie quodbudiscitur mesterium fider & in illis uerbis dñi quibus ursterii
supporis  sanguinissui tradidi nonlegitur  ude tert iseii no coesianste
cuptũ ensso bis cln iohannem dehoc eodem sacramento quibus dãdiscipus non

Expanded text:
Per hunc ergo sanguinem Novi Testamenti qui est effusus in remissionem peccaPer hunc ergo sanguinem Novi Testamenti qui est effusus in remissionem peccaiuxta eundem apostolum – heredes secundum spem vitę aeterne, et repromissionem accipiunt, / qui vocati sunt, aeternae hereditatis. Et ideo sanguis ille vere novi et aeterni est testamenti, quia quos a vetustate innovat, ad aeternam hereditatem perducit. Hinc Zacharias propheta, velut ad ipsum dominum loquens, ait: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non erat aquavidelicet per huius sanguinis effusionem et antiqui iusti, spe futurae redemptionis devincti, ab inferni claustris educti sunt, et per eundem etiam omnes credentes a peccatorum vinculis et de lacu miserię ac de luto fecis eripiuntur. Item quod hic dicitur 'mysterium fidei' et in illis verbis domini, quibus mysterium corporis et sangsumptum esse, ubi secundum Joannem de hoc eodem sacramento quibusdam discipulis non
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tantum modo calix sanguinis mei noui testamenti: Sed quod hicadditur
deterni : & in propheticis & ina postolicis lit teris continetur : Nã & inesaia
legimus ꝓmittentem dm̃ fidelibus. Et feriam uobiscum pactum id est testam̃¬
tum sempi ternum : Et inie techiel ubi ꝓmittit ecđas. & sus citabo tibi pactũ
sẽpiternũ : Et a postolus dicit. Vna enimoblatio consummauit in sẽpiternũ scĩ¬
ficatos: Et iterum Ds̃ autẽ pacis quieduxit demortuis pastorem magnũ ouiũ
uum est testamentũ : quia nouadilectio quausq: ad mortem nouissimis scłorũ tem¬
poribus nos dilexit. Dilectio ista nos in nouat. ut simus homines noui heredes
testamenti noui sicut a postolus doc&dicens: Quanto magis sanguis xp̃i qui
per sem& ipsum optulit in maculatumdõ emunda uit conscientiã ur̃am ab ope¬
Ribiisinortaros ad seruiendum dõ uiuenti. & ideo noui testa menti mediatorest

Expanded text:
nisi tantummodo, Calix sanguinis mei Novi Testamenti, sed quod hic additur nisi tantummodo, Calix sanguinis mei Novi Testamenti, sed quod hic additur aeterni et in propheticis et in apostolicis litteris continetur. Nam in Isaia legimus, promittente Deo fidelibus: Et feriam vobiscum pactum, id est testamentum sempiternum. Et in Ezechiele, ubi promittit Ecclesiae: Et suscitabo tibi pactum sempiternum . Et Apostolus dicit: Una enim oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos . Et iterum: Deus autem pacis, qui eduxit de mortuis pastorem, Agnum ovium vum est testamentum, quia nova dilectio, qua usque ad mortem in novissimis saeculorum temporibus nos dilexit. Dilectio ista nos innovet, ut simus homines novi, haeredes Testamenti Novi, sicut et apostolus docet, dicens: Quanto magis sanguis Christi, qui per Sribus mortuis, ad serviendum Deo viventi? Et ideo Novi Testamenti mediator .
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma &unum altare dequo ait esaias erit altaredñ in medio terrae aegpp
nis dñi: designanter dicit dñmdixisse a postolis : Accipite & manducate e
hocons hioc est enim corpus meũ: Similimodo postea quã cenatũ ẽ Ac¬
cipiens & hunc preclarũ calicẽ: At tendatfidelis quisq quid est quoddicit
hunc : Videlic& quiacalix quem sacerdos catholicus sacrificat. non ẽ alius nisi
ipse quem dñs a postolis tradidit : Sicut ergo desanguine. sic quoq: decorpore
sentiendũ & timendũ est: Quod autẽ p̃blarũ calicẽdixit: manifeste depsal mo
scriptum est ubi canitur: Et calixtuus in ebrians quam preclarus est: Etuere
preclarus quo sanguis offertur in maculatus nulla peccati nebula tactus: Hoc
poculo fidelium in ebriatur affectus : ut l&itiã induat deremissione peccatihac
ebrietate animus non confunditur: sed consecratur: Item quod in bis uerbis di¬
citur noui & aeterni testamenti: manifestũ est quia in euan gelio non legitur

Expanded text:
baptisma et unum altare, de quo ait Isaias: Erit altare Domini in medio terrae Aegypti nis Domini, designanter dicit Dominum dixisse apostolis: Accipite et manducate ex hoc omnes; hoc est enim corpus meum. Simili modo posteaquam coenatum est, accipiens et hunc calicem praeclarum. Attendat fidelis quisque, quid est quod dicat hunc, videlicet quod calix, quem sacerdos catholicus sacrificat, non est alius, nisi ipse quem Dominus apostolis tradidit. Sicut ergo de sanguine, sic quoque de corpore sentiendum et tenendum est. Quod autem praeclarum calicem dicit, manifeste de psalmo sumptus est: Et calix tuus inebrians quam praelarus est ! Et vere praeclarus, quo sanguis offertur immaculatus, nulla peccati macula tectus. Hoc poculo fidelium inebriatur affectus, ut laetitiam induat de remissione peccati. Hac ebrietate animus non confunditur, sed consecratur. 61. Item, quod in his verbis dicitur: Novi et aeterni Testamenti, manifestum est, quia in Evangelio non legitur,
Abbreviated transcription (Latin):
laudibus sed nec sensu cuius quã porsint dignȩ explicari : Hoc tamen conuenit incrucis con¬
tẽ platione nos cogitare : quia ideo dñs interceteras morter ligni sus pensionẽ: prelegit
ut ꝑ hanc restaurar& primũ lignitrans gressionẽ: Vt sicut in adam ꝑ ligni delectationẽ hum¬
nigeneris factaẽ deiectio: Ita in xp̃o per ligni asperitatẽ fier& eius erectio : De compositio¬
ne uero eius dẽ crucis adedificationẽ pertinentia multa utiliterdicuntur : Vnde nunc aliqiđ¬

Expanded text:
laudibus, sed nec sensu cujusquam possint digne explicari. Hoc tantum convenit in crucis contemplatione nos cogitare, quia ideo Dominus inter caeteras mortes, ligni suspensionem praeelegit, ut per hunc aboleret primam ligni transgressionem; ut sicut in Adam per pomi delectationem facta est dejectio, ita in Christo per ligni asperitatem fieret ejus erectio. De compositione autem ejusdem crucis, ad aedificationem pertinentia multa utiliter dicuntur. Illa eni
Abbreviated transcription (Latin):
pacem fieri indiebus nr̃is: quod & postnos alii & postipsos aliiꝰ usq ad consũmatio¬
nẽ scłi utiq similiter orabunt : Cur autẽ ipsã pacẽ postul& subiungit : Vi delic&
ut ope idest auxilio & protectione miseri cordiae dĩ adiuti : quantum ad in teriorem
religionis deuotionẽ pertinet simus semper a peccato liberi: Quan tũ uero adexte¬
riorem pacem : simus &iã ab om̃i perturbatione securi : Nampax in qua non diuinae
religioni sed mundanae cupiditati seruitur : non est iustorum sed iniquorum: dequa¬
libus psalmista ait. Quia zeaui in peccatoribus. pacem peccatorum uidens : Sequitur
quod & in ista & in omnib fere orationib ecclesi asticis in conclusione subiungi sol& : P ER¬

Expanded text:
pacem fieri in diebus nostris, quod et post nos alii, et post ipsos alii usque ad consummatiopacem fieri in diebus nostris, quod et post nos alii, et post ipsos alii usque ad consummationem saeculi utique similiter orabunt. 87. Cum autem ipsam pacem postulet, subjungit videlicet ut ope, id est auxilio et protectione misericordiae Dei adjuti, quantum ad interiorem religionis devotionem pertinet, simus semper a peccatis liberi; quantum vero ad interiorem pacem, simus etiam ab omni perturbatione securi. Nam pax in qua non divinae religioni, sed mundanae cupiditati servitur, non est justorum, sed iniquorum, de qualibus Psalmista ait: Quia zelavi in peccatoribus, pacem peccatorum videns . Sequitur quod et in ista et in omnibus fere orationibus ecclesiasticis in conclusione subjungi solet:
Abbreviated transcription (Latin):
cem indiebus nr̃is. manifeste iuxta exemplũ quod in esa ialegitur hoc facit: Cum enim
predixiss& idem proph&a iezechiae regiiusto uenturae captiui tatis mala: conpunct᷑
res pondit : Bonum uerbum dñi quod locutus ẽ. Fiat tantum pax & ueritas in diebus
meis : Videlic& futura humiliter dĩ iudicio reseruans : de presentiuero quod ad su am
& popłi sui salutem ꝑtinebat deprecans: Fiat inquit pax & ueritas indiebus meis: Pax
neregni tranquillitas abhostibus turbaretur : Ueritas uero : ut in ipsa pace dĩcultus &
religionis ueritas seruaretur : Vnde & apłs ubi haec orareprecepit utrumq simulposu¬
it : ut quie tã in quit & tranquillã uitã agamus in omnipietate : Nam qui es & tranquillitas
pertin& ad pacem Pietas ad diuini cultus religionem: I taergo & eccła de precatur

Expanded text:
cem in diebus nostris, manifeste juxta exemplum quod in Isaia legitur, hoc facit. Cum enim cem in diebus nostris, manifeste juxta exemplum quod in Isaia legitur, hoc facit. Cum enim praedixisset idem propheta Ezechiae regi nostro venturae captivitatis mala, compunctus respondit: Bonum verbum Domini quod locutus est; fiat tantum pax et veritas in diebus meis , videlicet futura humiliter, Dei judicio reservans, de praesenti vero quod ad suam et populi sui salutem pertinebat, deprecans: Fiat, inquit, pax et veritas in diebus meis: pax, ne regni tranquillitas ab hostibus turbaretur; veritas vero, ut in ipsa pace Dei cultus, religionis veritas, servaretur. Unde et Apostolus ubi haec orari praecepit, utrumque simul posuit: Ut quietam, inquit, et tranquillam vitam agamus in omni pietate. Nam et quies et tranquillitas pertinet ad pacem, pietas ad divini cultus religionem. Ita ergo et Ecclesia deprecatur
Abbreviated transcription (Latin):
sed eminentissimis scĩs nominatis adõ ex orat: uidelic& intercedente in primis dĩ genetri ce
ꝑ quã humanogeneri salus exhorta est & beatis apłir p&ro & paulo atq andrea impetrare
mereatur : In qua postulatione non ceterorum scõrum intercessio pretermititur : sed
inistorum commemoratione omnium suffragia ex petuntur ⁊ qui a om̃s ita sibi in dõ soci¬
ati & uniti existunt Itaom̃s unum desiderant & rogant prosalute hominum ut & in uno
om̃s pariter habeantur & in uno om̃s pariter neglegantur : Non enim amant scĩ suos
electores si suorum sociorum eos in uenerint desertores: magisq: offensurus est quis¬
quis lta agendum putat eos ad quos se contulerit quã eos aquibus abstulerit: U¬
nitate enim gaudent & in xp̃o unum sunt : Quod ergo dicit ecła da propitius pa¬

Expanded text:
sed eminentissimis sanctis nominatis, a Deo exorat, videlicet ut intercedente in primis Dei Genitrice, sed eminentissimis sanctis nominatis, a Deo exorat, videlicet ut intercedente in primis Dei Genitrice, per quam humano generi salus exorta est, et beatis apostolis Petro et Paulo atque Andrea, impetrare mereatur. In qua postulatione non caeterorum sanctorum intercessio praetermittitur, sed in istorum commemoratione omnium suffragia expetuntur, quia, ut omnes sibi in Deo sociati et uniti existunt, ita omnes unum desiderant et rogant pro salute hominum, et ut in uno omnes pariter habeantur, et in uno omnes pariter negligantur. Non enim amant sancti suos electores, si suorum sociorum eos invenerint desertores, magisque offensurus est quisquis ita agendum putat, eos ad quos se contulerit, quam eos a quibus abstulerit. Unitate enim gaudent et in Christo unum sunt. 86. Quod ergo dicit Ecclesia: Da propitius pa