comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qui eius modiẽ Nec circaipsos nos occu¬
pacri ꝑ mittit sicorrepti iterum non corri¬
gacnt nec tempus in ani contentione ꝑclamus.
funiculis peccatorum suorum unusquis
tur: Cum misero codie ar¬
theman aut tychycum festinccuenire cadme
nicopolim ibi enim steetui ihemeere

Expanded text:
emnatus. Nec circa ipsos nos occupari permittit, si correpti iterum non corrigantur: ne tempus inani contentione perdamus;funiculis peccatorum unusquistur. Cum misero ad te Arteman, aut Tychicum, festina venire ad me Nicopolim, ibi enim statui hiemare
Abbreviated transcription (Latin):
Non secundum carnadem hereditatem uitȩ
temporclis idelirsermo Nequir du¬
bit & Et de his uolote confirmare Con¬
firmare scientem non in struere ignorn¬
tem: Vt curent bonis operibus prȩ esse
qui credunt dõ: Apone opera docenda
prȩesse. Hȩc sunt bonc &utilia homini¬
bur hȩc non illa que secuntur: Stultas¬
Stultas
autem questiones & gene logiccs & contentio¬
nes. Non uultnos suꝑfluis contentioni¬
bus impleri quȩ in lege de generationibus
oriuntur. sed hȩc loqui semꝑ dequib: ꝓfici¬
antaudientes Et pugnas legis deuita
Sunt eniminutiles &uane Quacsi contran¬
as oppositiones quas her&ici consectantur

Expanded text:
Non secundum carnalem haereditatem vitae temporalis. Fidelis sermo est. Ne quis dubitet. Et de his volo te confirmare. Confirmare scientem, non instruere ignorantem. Ut curent bonis operibus praeesse, qui credunt Deo. Ad bona opera docenda praeesse. Haec sunt bona et utilia hominibus. Haec, non illa quae sequuntur. Stultas autem quaestiones, et genealogias, et contentiones. Non vult nos superfluis contentionibus implicari, quae, in Lege, de generationibus oriuntur: sed haec loqui semper, de quibus proficient audientes. Et pugnas legis devita: sunt enim inutiles et vanae. Quasi contrariae oppositiones, quas haeretici consectantur
Abbreviated transcription (Latin):
Amantes mentiri noxii uorttores acpanter ociosi qui
trispigri Ideo ferics &oticclibenter ad mittant
estionium hocuerum Qđ mendacessunt. Quam
obcausam increpccillos dura eut sanis intinfide non in¬
tendentes iudaicis fabulis & mandatis hominum
honorcentes Auerscentiumse aueritate Nouiscilic&
testamenti Omni acmunda mundis quȩ cdhunc¬
qued amsecundum legem in mundauocabantur mundis¬
fideles sunt qui noncredunt iugum legis a collo credentiũ
dnm̃ abstulisse id estomniaquȩ temporcliter fuercent

Expanded text:
Amantes mentiri, noxii oratores, pariter otiosi. tres pigri. Ideo ferias et otia libenter admittunt. Testimonium hoc verum est. Quam ob causam, increpa illos dure, ut sani sint in fide: non intendentes Judaicis fabulis et mandatis hominum. honorantes. Aversantium se a veritate. Novi scilicet Testamenti. Omnia munda mundis. Quia adhuc secundum Legem immunda vocabant. Cinfideles sunt, qui non credunt jugum Legis a collo credentium Dominum abstulisse: id est, omnia quae temporaliter fuerant
Abbreviated transcription (Latin):
magnum & consolationem in caritate
tua quicuiscerascõrum requierunt
ꝑtefrater Quos hospitio fidelem¬
fiduciam impercendi temen caritate fecciente
obs ecrare malunnus qua miuuere: Quaem

Expanded text:
in charitate tua: quia viscera sanctorum requieverunt per te, frater. Quos hospitifiduciam imperandi, tamen charitate faciendi obsecrare maluimus, quam jubere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Amen. screccutem deb&s copud ebre¬
os infinelibrorum unum etribus solere
subnecti ut ccut amen scribunt aut
relam autsalcm quod ex primatpacẽ
unde salo mon paccificus dicitur igi¬
turut nos solemus compl&is opuscu¬
lis cddistinctionem rei alterius
subsequentis medium interponere
itccebrei aut que scriptasunt robo¬
raent ut dicant amen aut insempi¬
ternum & scripta &scribendec com¬
memonent ut poncent relecm aut
trans actafeliciter protestaentur
pacem inultimosalo notaentes hȩc
nos deintimo hebreorum fonteli
tes neque errorum quibus totur
riti sed cupientes & sure &docere

Expanded text:
er. Scire autem debemus, apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut amen scribatur, aut sela, aut salom, quod exprimit pacem; unde et Salomon pacificus dicitur. Igitur, ut nos solemus completis opusculis ad distinctionem rei alterius subsequentis medium interponere ita et Hebraei ea quae scripta sunt roborant, ut dicunt amen, aut in sempiternum; et scripta et scribenda commemorant, ut ponant sela; aut transacta feliciter protestantur, pacem in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Hebraeorum fonte liersequentes, neque errorum, quibus totus riti: sed cupientes et scire et docere
Abbreviated transcription (Latin):
ris uir sin ecrimine ex eotempore quo in xp̃ore¬
natus ẽ ꝑ baptisinum nulla peccati conscientia
mordeatur Quomodo enimpotest preesse
ecdesi ȩ &cuferre malum demedio eius qui in
monogecmum digamo putemus ẽẽ meliorem sed quis posit
ad mono gcmii continentim sed cohortarequamquis eduo¬

Expanded text:
rit, sed ex eo tempore, quo in Christo renatus est, nulla peccati conscientia mordeatur. Quomodo enim potest praeses Ecclesiae auferre malum de medio ejus, qui in monogamum digamo putemus esse meliorem, sed quo is possit ad monogamiam et continentiam subditos cohortari, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
sicȩger quido lorem sentit potest ꝑcipere
sanitutem & ad medici letitiã ꝑtinere
Othocipsum scripsi: modo enim
suꝑ tristitiam habeam: Tristitiam
habeo qui apec castis quȩ mugir
augebitur siuor non perfecte uidero
emendasse : De quibus oportuerat
megaudere : De quibus giadere s̃ emꝑ
debueram si uedeem̃datione gratula¬
ri : Confidens i n omnib: uobis quia meũ
uerum gaudiũ urm̃ si ego gaudeam
si ue confidẽ quod meculit̃ diligatir
utmeumgaudium urm̃ eẽdicatir:¬

Expanded text:
sicut aeger, qui dolorem sentit, potest percipere sicut aeger, qui dolorem sentit, potest percipere sanitatem, et ad medici laetitiam pertinere. Et hoc ipsum scripsi vobis. Modo enim  super tristitiam habeam. Tristitiam habeo, quia peccastis: quae magis augebitur, si vos non perfecte videro emendasse. De quibus oportuerat me gaudere. De quibus semper gaudere debueram, vel de emendatione gratulari. Confidens in omnibus vobis, quia meum verum gaudium vestrum si ego gaudeam. Sive confido quod me taliter diligatis, ut meum gaudium vestrum esse dicati
Abbreviated transcription (Latin):
riam predicatur : Dui autem ̃i confirma¬
uit nos uobis cumin xpõ: Gratiadĩ & doc¬
trina & quiadixerat ꝑ nos modo ostendit
Et quisignauit nos: illud signa tur
quod aliquid intrinsecus continetur p̃ciosũ:¬
Et deditpignus spi in cordib nrĩs: proar
ti promissio ho ÷ ñ suae leuitatis s illorum
infirmitati adseriideeẽputiet dum:¬
Cuiꝰ secreta solus agnorcit: qđ parcens
uobis ñ ueni ultrachorintum: nein uobis
acrius uindicarem: N qr dominamur
sicutinlegera cerdotes &ideo uosterremus
Gomnia aduram̃ facimus emendationem:
ut hic in constientia & in ppetuogaudea¬
tir neipsalibertatema leusi ruatis in
peius: Mamfide stutis: fideñ lege
rumintristitiã ueniremaduor: Id:
cogituui siuedis posui nem tristitiam
secundo uenirem qui cum primo cre¬
didiftis apuduos ingaudio fui: Sienĩ
ego contristouos & quis .ẽ. qui meletfic&:
propterea hoc facio utpossim gaudere
de uobis: Misi qui contristutur exme¬
contristatur: intellegit sepeccasse

Expanded text:
praedicatur. Qui autem confirmat nos vobiscum in Christo. Gratia et doctrina. Et quia dixerat per nos, modo ostendit Et qui signavit nos. Illud signatur, quod aliquid intrinsecus continet pretiosum. Dedi non ierit, non suae levitati, sed illorum infirmitati asserit deputanduCujus secreta solus agnoscit. Quod parcens vobis, non veni ultra Corinthum. Ne in vobis acrius vindicarem. Non quia dominamur sicut in lege sacerdotes: et ideo vos terremus: sed omnia ad vestram facimus emendationem: ut hic in conscientia, et in perpetuo gaudeatis, ne ipsa libertate usi fueritis in pejus. Nam fide statis. Fide, non lege, rum in tristitiam venirem ad vos. Cogitavi, vel disposui, ne in tristitia secundo venirem. Qui cum primum credidistis, apud vos in gaudio fui. Si enim ego contristo vos, et quis est qui me laetificet? Propterea id facio, ut possim gaudere de vobis. Nisi qui contristatur excontristatur, intelligit se peccasse:
Abbreviated transcription (Latin):
enimcircũ uenitꝑnimiã duritiam ut pecca¬
tores peredtdir perando quomodo innimia
remissio neminime corrigendo : Vtde
ralomonait non declines addexteram
neque a drinistram Quam quam ergo
tota epistola contranouatum sit tñ hiceuĩ¬
dentissime ostendituradiabolo circumuen¬
tupenitentiam denegare cuiꝰ istauersu¬
tia ẽ ut sub specieiustiae fallatin caut or¬

Expanded text:
er nimiam duritiam, ut peccatores pereant desperando, quomodo in nimia remissiSalomon ait: Non declines in dexteram, neque sinistram. Quamvis ergo tota Epistola contra Novatum sit, tamen hic evidentissime ostenditur a diabolo circumventos poenitentiam denegare: cujus ista versutia est, ut sub specie justitiae fallat incauto
Abbreviated transcription (Latin):
Et adhȩc quistam idoneus: adhaec facien¬
da quis potest tamidoneur eẽquamnor
qui ad hosumus electiNonenim :¬
sumus sicut plurimi adulterantes uen¬
bumdĩ preudo a posto lustangithumanum
sensum diuinae praedicationem iscenter
Vn de esauisait caupones tui miscent
uino a quam idestierȩdoctrinae ado¬
lationis nollia uerba Quibur homines
nontum in ebriati feruant quamdileo¬
uinoid ÷ letisi cante cor de hominis uerbo
sermonin uilemadmiscere & ꝑt̾ram
serpentem qui ueliocum commoueat
riuideamur Cumita singuli loquimur
utipsadd ectuntur audire& sumur
uelutuentris. loqui quidamid ÷ deuen¬
tre & prouentreloquentes & uentri
uerbis nrĩr in omnibus prouidentes
quod ẽuere de terraloqui ut placerepotaen¬
tibur & diuitibus uideamus quos ma¬
gir ledimus immoquos pedimur
& quorum sangui nemin nocentem
effundimur id ÷ animarũ simplici¬
umuitũ in interitum damus queutiq
denrĩr manib exquirentur

Expanded text:
Et ad haec quis tam idoneus? Ad haec facienda quis potest tam idoneus esse, quam nos, qui ad hoc sumus electi? Non enim sumus sicut plurimi, adulterantes i. Pseudoapostolos tangit, humanum sensum divinae praedicationi miscentes. Unde Isaias ait: Caupones tui miscent vino aquam, id est, merae doctrinae adulationis mollia verba: quibus homines non tam inebriati ferveant, quam delecnino, id est laetificanti cor hominis uerbo sermonem uilem admiscere et per terram repentem, qui uel iocum moueat ri uideamur, cum ita singulis loquimur, ut ipsi delectantur audire, et sumus uelut uentriloqui quidam, id est de uentre et pro uentre loquentes et uentri in uerbis nostris omnibus prouidentes, quod est uere de terra loqui, ut placere potentibus et diuitibus uideamur, quos magis laedimus, immo quos perdimus et quorum sanguinem inno­ centem effundimus, id est animarum simplicium uitam in interitum damus, quae utique de nostris manibus exquirentur
Abbreviated transcription (Latin):
cauuit : Incipimus iterum nos m&¬
ipsos conm̃dare nonut cõmendemus
nos uobis istadicendo lauda renoslio¬
lumus s haecneabaliis seducamini
cogimur memorare Autnumquid¬
e gemus ricutquidam commenda¬
ticus epistolis aduos a ut ex uobis:
quos non commendat gratia uirtutũ
illos digne commendant epistolȩ
amicorũ¬

Expanded text:
CAPUT III. Incipimus iterum nosmetipsos commendare? Non ut commendemus nos vobis ista dicendo, laudare nos volumus: sed haec ne ab aliis seducamini, cogimur commemorare. Autegemus sicut quidam commendatitiis epistolis ad vos, aut ex vobis? Quos non commendat gratia virtutum, illos digne commendant epistolae amicorum
Abbreviated transcription (Latin):
scopparatu Gtrcripta non atramen¬
to sedipiritudiuiui non in tabulis lapi¬
deir sedintabiulir cordis carnalibur
hiciam deferentiam inducit legis
& gratiae iude i indurati materia legẽ
acceperunt significante duritia
mentiseceum si cutuelamen faciei
morsi cordis eorum uelamen ignoran¬
tia e protendebat Nosuero quamius
legem xp̃i scriptam in euangeliis ha¬
beamur tantum in primis non quasi
absentem tabulis scriptis redp̃sentes
perauditum dñi uerba cordesus cspim:
Quangeliauero postmodum scriptar.
admemoriã posteriorum siergomex¬
curabiles sunt quilegem in lapidibus
acceperunt quanto magisnosqui
uerba xpĩ sin cepimur si peccemur sicut
adhebreor scribitur si enimillinonef¬
fugerunt suꝑterram loquentem sibi
Fiduciam autem talem ha¬

Expanded text:
non atramento, sed spiritu Dei vivi: non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus. Hic differentiam inducit legis et gratiae: Judaei in dura materia legem acceperant, significante duritiam mentis eorum: sicut et velamen faciei Moysi, cordis eorum velamen ignorantiae portendebat. Nos vero quamvis legem Christi scriptam in Evangeliis habeamus: tamen in primis non quasi absentes tabulis scriptis, sed praesentes per auditum Domini verba corde suscepimus. Evangelia vero postmodum scripta sunt, ad memoriam posterorum, si ergo inexcusabiles sunt, qui legem in lapidibus acceperunt: quanto magis nos, qui verba Christi suscepimus, si peccemus: ut ad Hebraeos scribitur: Si enim illi non effugerunt super terram loquente illis,qua. Fiduciam autem talem ha
Abbreviated transcription (Latin):
quis aliufiunt & in hisqperfunt: aliis
quidem odor mortis in mortem aliisaũ
o dor uita einuitum: quidam ittdicunt
noster labor semꝑdõ estgratus qui a omnib:
praedicamus seuuellint credereillis eu nol¬
bantur : ꝑsipsos uel in quibus uindictae

Expanded text:
fiunt, et in his qui pereunt. Aliis quidem odor mortis in mortem, aliis autem odor vitae in vitam. Quidam ita dicunt, noster labor Deo semper est gratus: quia in omnibus praedicamus, seu velint credere, seu nobantur per ipsos, vel in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
iori sollicitudine habundantiorem
cognoscite caritutem Siquis autem
contristauit non me comtristauit:
quia ꝑ illius peccati& iamuos correp¬
ti amplius profecistir
& qui e mendauit non me penitus con
quanocuit sibi dumilli necesse estpene¬
el t non honeremomnesuos : Ide oscribo
quaefita pluribus: non de illosolodicit
qui paternon polluittorum s de omni
peccantenammultor illic peccar se
epistolapͥmademonstrat. Hoc loco

Expanded text:
m cognoscite charitatem. Si quis autem contristavit me, non me contristavit. Quia per illius peccatum vos etiam correpti, amplius profecistis. , qui me emendavit, non me penitus contqua nocuit sibi: dum illi necesse est poenie. Ut non onerem omnes vos. Ideo scribo quae fit a pluribus. Non de illo solum dicit, qui paternum polluit thorum, sed de omni peccante: nam multos illic peccasse, Epistola prima demonstrat. Ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
see ẽprofectum Sedualefaciens eis profectur
sum : Cito in deegressũNuã uis oc cansionem
habuerimprȩdicandi : Ininacedoniam: ꝑ duã
a uobis titus eratutique rediturur uicinior
enim ÷ macedoniae achaie quamtroade
Senique cumibi es set diciititum postea ad¬
Et odoremnotitaesuaemanifestatꝑnos
i nomni loco: O dornotita edĩ ꝑdoctri¬
nammani festatur & signa odoraũ
ideo dr̃ quia sentitur potius quam uide¬
tur & qr p̾mocredentes modicum

Expanded text:
verat Titus. Sed valefaciens eis, profectus sum. Cito inde egressus sum, quamvis occasionem habuerim praedicandi. In Macedoniam. Per quam a vobis Titus erat utique rediturus. Vicinior est enim Macedonia Achaiae, quam Troadae: denique cum ibi esset, dicit Titum postea adEt odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco. Odor notitiae Dei, per doctrinam manifestatur et signa. Odor autem ideo dicitur, quia sentitur potius quam videtur, et quia primo credentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Tumuenissem autemtroade propt̾ euan¬
non habiire quiems piritiu meo eo quod
non inuenerim titm fratremmeum :
modo illis uult ꝓbare quanto amplius eos
diligat quorum caura tantũ s ollicitur :
nullamrequiem habuerit qui atitum
quem ad eos uidendos miserat non inuenit

Expanded text:
propter Evannon habui requiem spiritui meo, eo quod non invenerim Titum fratrem meum. Modo illis vult probare quanto adiligat, quorum causa tantum sollicitus est, nullam requiem habuerit, quia Titum quem ad eos visendos miserat, non invenit,
Abbreviated transcription (Latin):
feaute contrario magis donetis¬
onem donetisueniam & consolemi¬
niuerbis profetiae dicentis nolomor¬
morabuntur peccatueius: Mefor¬
tehabundantiore tristitia absorbeatur
quieius modiest: nefoste ꝑ dispe sationem
indulgentiae: ab sorbeaturgurgite
uitiorum & adiabolo ꝑsuasus ad infide¬
litatir & blas phemiaemaiora praeci¬
picia deducatur: Propter quod obsecro
uos utc̃firme tr inillum caritatem:
quaꝑfectum cognoscatieueniam c̃recutũ
deoenim: quomo do ob audistir inuin
dicando It a obaudiatir in indulgendo

Expanded text:
ut econtrario magis donetionem donetis veniam. Et consolemini. Verbis prophetae dicentis: Nolo mormorabuntur peccata ejus. Ne forte abundantiori tristitia absorbeatur, qui ejusmodi est. Ne forte per desperationem indulgentiae absorbeatur gurgite vitiorum, et a diabolo persuasus, ad infidelitatis et blasphemiae majora praecipitia deducatur. Propter quod obsecro vos, ut confirmetis in illum charitatem. Qua perfecte recognoscat se veniam consecutum. Ideo enidicando: ita obaudiatis in indulgendo.
Abbreviated transcription (Latin):
sic fecute ut ego qui facctur sum in firmus ut in firmõs
lucri facerem Et non nobis placere unusquisq: proxi
mosuoplaceat. Non anobis ipsis sed aproximis conlau¬
dccemur. sicut & clibi
suum nbb̵
ꝓponit exemplum dicens
sicut & ego
omnibus ꝑ omnia placeo nonquerens quod
mihiutile ẽ sed quod multis ut sclui ficent
Nemopotest enim aedificare alterum cui
ꝑ boncemuitam non anteplacuerit: sed & sib
placcentes runt qui propria commodco
querentes succ̃ faciunt uoluntatem.
In bonamaedificationem: Ostendit
modumplacendi &ccu scm necadunã
gloriã placecmus: simulcum dicitbonc̃e
cedificabitur ad manducandum idola¬
thita Et enim xp̃s non sibi placuit:¬
Imitatar & discipu lds xp̃i non querit
suum commodũ: illfenim obcliorum
sclutem &icm mostuus ẽ. & in propͤric
comarissima sub postauit dicentium.
Vuhccquidestruit templum dĩ & c&

Expanded text:
sic facite ut ego, qui factus sum infirmus, ut infirmos sic facite ut ego, qui factus sum infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Et non nobis placere. Unusquisque vestrum proximo suo placeat. Non a nobis ipsis, sed a proximis collaudemur: sicut et alibi suum nobis proponit exemplum, dicens: Sicuomnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiantNemo enim potest aedificare alterum, cui per bonum vitam non ante placuerit. Sed et sibi placentes sunt, qui propria commoda quaerentes, suam faciunt voluntatem. In bonum ad aedificationem. Ostmodum placendi et causam, ne ad vanam gloriam placeamus. Simul et cum dicit: Bonam Aedificabitur ad manducandum idolothyta Etenim Christus non sibi placuitImitator et discipulus Christi non quaerit suum commodum: ille enim ob aliorum salutem etiam mortuus est, et improperia amarissima supportavit dicentium: Vah! qui destruebas templum Dei, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
N eque in quo fr̃tertuus offendit aut scandeclihatur
autin firmatur : Infirmatur cpudicitia uinũ enĩ
& mulieres apostatare faciunt &icm scpientes
Tufidem haber penesteipsum. habe corim dõ
infirm&ur exemplo : Beatus qui non iudicat seme¬
tipsum ineo qđ probat : Quianon suce firmitatẽ
ꝓbcndo considerut sed alterius salutẽ in firmi
Qui autem discernit᷑ simanducauerit. decmnactusẽ
Siquis declio discernat& dicait. istesimanducauerit
planedamnandus hoc non hab& fides : &ideo sub¬
secutus ẽ quic non exfide : non ẽ enim &fide situ
alium id crco condemnas quiate ieiuncnte illeman¬
ducat: al terquiseita deiudicat id ipsum enimẽ discre
icnastiõ iudicando. Quic non exfide : Omne autem qđ nonẽ
ex fide peccatum ẽ. Non exfidequȩ ꝑ caritactem ope¬
ratur quicquid alium destruit. exfidenon ẽ. &i durio
peccatum ẽ : Debemus autem nos firmiores. in be¬
cillitates infirmorum sustinere : Si uere firmi estis.

Expanded text:
Neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur. Infirmatur, a pudicitia. Vinum enim et mulieres apostatare faciunt etiam sapientes. Tu fidem, quam habes penes temetipsum, habe coram Deo.infirmetur exemplo. Beatus qui non judicat semetipsum in eo quod probat. Quia non suam infirmitatem probando considerat, sed alterius salutem infirmi. Qui autem discernit: si manducaverit, damnandus est. Si quis de alio discernat et dicat: Iste si manducaverit, plane damnandus est. Hoc non habet fides, et ideo subsequitur. Quia non ex fide. Non est enim ex fide, si tu alium idcirco condemnas, quia, te jejunante, ille manducat. Aliter: Qui se ita dijudicat. Idipsum enim est discrendo. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est. Non ex fide, quae per charitatem operatur. Quidquid ergo alium destruit, ex fide non est: et idcirco peccatum. CAPUT XV. Debemus autem nos firmiores imbecillitates infirmorum sustinere. Si vere firmi estis,
Abbreviated transcription (Latin):
in properia dicuntur. ut ẽ illud ubi ẽdr̃
tuus : Quecuinq: ccũ scripta suntad
nrãm doctrinã scripta sunt
Nihil enimscriptumẽ sin ecausa: nce &
merita ł tempiationis iustorum cadñ no
ꝓficiunt aedificationem. quic dõ mani¬
festissimeerant: Vt ꝑ pacientic̃e & con¬
solationem scripturarũ spemhad eamꝰ:

Expanded text:
ri dicuntur: ut est illud: Ubi est tuus? Quaecumque enim scripta sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt. Nihil enim scriptum est sine causa: nam et merita, vel tentationes justorum ad nostram proficiunt aedificationem: quia Deo manifestissimi erant. Ut per patientiam, et consolationem Scripturarum, spem habeam
Abbreviated transcription (Latin):
in setula : hoc loco patrem & filium manifestelo quit᷑
Quod autem dicit cognitum est soli sapientidõ. In cõ¬
munis numeri misterii significat trinitatem : Iuxta
euangeliũ meum & pruedicationem nitũ xp̃i. : ut sic
uiuatis quomodoe goxp̃i exemplo ex aut oritate ingen
tibus pruedicaui : Secundum reuelationẽ misterii.
Misterũ deuocatione diuersarũ gentium in lege
diufuertit occultatũ: quod nunc ꝑ pauli euidenter
patefactum est euangeliũ in xp̃o ꝓ testimonia pro¬
ph& arum : q quamuis degentibus ante multa dixir

Expanded text:
in saecula. Hoc loco Patrem et Filium manifeste loquitur. in saecula. Hoc loco Patrem et Filium manifeste loquitur. Quod autem dicit: Cognitum est soli sapienti Deo: in communi munere, mysterii significat trinitatem. Juxta Evangelium meum, et praedicationem Jesu Christi. Ut sic vivatis, quomodo ego Christi exemplotibus praedicavi. Secundum revelationem mysterii. Mysterium de vocatione universarum gentium in Lege diu fuerat occultatum, quod nunc per Paulum evidenter patefactum est Evangelium in Christo per testimonia Prophetarum: quia quamvis de gentibus ante multa dixi
Abbreviated transcription (Latin):
clutat uosgaius hospir meus.
& uniuersȩ ecdesiȩ
uiabonccẽ oboedientic sed sira¬
tionabilis sit. &ideo uolo uos scc¬
pientes eẽ inbonam & malum
nescienes subpedibus in nocen¬
tiȩ deponatis in imicum
itcenim dedit nobir dñs potes¬
tctem calcandi suꝑ scorpiones
atque serpentes &omnem
uirtutem in imici: id estne nobis praeualeat & omnibus
supereum membris liberis acsolutis ambula repossimus
Salutatuos erbestus archarius ciuitatis & quartus frat̃
Hic archariũ ex arbario dicit. sicut gentes credentes
ex gentibus sope uocauit : secundũ consu&ud in ẽlegis.
quue abigahil uxorem nabal adhuc appellat cũ
iam illo mortuo indauid matrimonio transiss&:
subscriptiomanus eius in omnibus epistolis. ut in ea
&iam cõ moner& beneficia xp̃i : Ei autem qui
potestuos confirmare : Signis atq doctrinis: It hic
patris ꝑ sonam monstitet: descendens autẽ dicit. mani¬
festum autẽ hunc ꝑscriptuntsproph&icas. secundum

Expanded text:
lutat vos Caius, hospes meus, et universa Ecclesia. Quia bona est obedientia, sed si rationabilis sit: et ideo volo vos sapientes esse in bono, ut malum nescientes, sub pedibus innocentiae deponatis inimicum. Ita enim dedit nobis Dominus potestatem calcandi super scorpiones atque serpentes, et omnem virtutem inimici: id est, ne nobis praevaleat, et omnibus super eum membris liberis ac solutis ambulare possimus. Salutat vos Erastus arcarius civitatis: et Quartus frater. Hic arcarium ex arcario dicit: sicut gentes credentes ex gentibus saepe vocavit, secundum consuetudinem legis, quae Abigail, uxorem Nabal adhuc appellat, cum jam illo mortuo in David matrimonium transissetsubscriptio manus ejus in omnibus Epistolis, ut in ea etiam commoneret beneficia Christi. Ei autem qui potens est vos confirmare. Signis atque doctrinis. Item hic Patris personam monstrat. Descendens autem dicit, manifestatum hunc per Scripturas propheticas secundum
Abbreviated transcription (Latin):
int̃mittenter inchoationis xp̃i sermo¬
nem adꝑfectionemferamur non rur¬
sum iacentes fundamentum penitentiae
ab operibus mortius & fidei ad m̃baptir¬
matum do etrinae In t̃mittentes ait¬

Expanded text:
intermittentes inchoationis Christi sermonem ad perfectionem feramur non rursum iacientes fundamentum paenitentiae ab operibus mortuis et fidei ad Deum baptismatum doctrinae inpositionis
Abbreviated transcription (Latin):
lor : Habentes ergo pontificem magnũ
qui penetrauit caelor inm̃ filium dĩtenea¬
mĩ confessionemnonenim habemus¬
a pontificem qui non pos sit conpati
infirmitatibur nrir temptatum aũt
ꝑ om̃ã ꝓsimilitudinem absq: peccato
Ade amusergo cum fidutia a thronũ
gratia eutmis ericordiam consequa¬
niur & gratiam inueniamur in auxi¬

Expanded text:
um qui penetraverit caelos Iesum Filium Dei teneamus confessionem non enim habemus pontificem qui non possit conpati infirmitatibus nostris temptatum autem per omnia pro similitudine absque peccato adeamus ergo cum fiducia ad thronum gratiae ut misericordiam consequamur et gratiam inveniamus in auxi
Abbreviated transcription (Latin):
Omnirnamque pontifex & hominib:
ad sumptus prohominibus constituitur
in hisquaesunt addm̃utofferat dona
& racrisicia propeccatis qui condolorepos¬
sit his qui ignorantererrant qm̃&ipse

Expanded text:
omnis namque pontifex ex hominibus adsumptus pro hominibus constituitur in his quae sunt ad Deum ut offerat dona et sacrificia pro peccatis qui condolere possit his qui ignorant et errant quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
traye : Quimn diebus carnissuae p̃cessup¬
plicationes queadeum qui pos sitillum
saluum amorte facerecum lamore
ualido & lacrimis offerens eauditus
prosuare uerentia. & quidem cum
e&̃ filius dĩ didicitehis quae passus est
obedientiam & consummatus factur
÷ omnibus obtemperantibus si bi
caura salutir a& ernae app ellatus
adõ pontisex iuxta ordinemm

Expanded text:
ech qui in diebus carnis suae preces supplicationesque ad eum qui possit salvum illum a morte facere cum clamore valido et lacrimis offerens et exauditus pro sua reverentia et quidem cum esset Filius didicit ex his quae passus est oboedientiam et consummatus factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis aeternae appellatus a Deo pontifex iuxta ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
Igituradmon& apostolus sideles gen¬
ter uidelic& &iudeos ut caueantne p̃cep¬
tum dĩ p̃ uaricent neque in malis operib
duricordisint utm requiemdĩ ingredi
mereantur quia illiqui degipto exi eruiit
& ꝑ marerubrũ transierunt habentes
intellectum atquea &atemistum axx¬
uidelic& annis & infraqui uocemdnĩau
operibus abinstitutionemundi factis
dixenim quod amlocodedieseptima
sic& requieuridr̃ dieseptimo ab omnibus
operibur suis &instorumruir sus siin¬
trobult in requiem ineam qm̃ergo suꝑ :¬
quosdam introire in illam & hii quibus pri¬
oribus adnuntiatum est non in troi erunt¬
propt̃ incredulitutem iterum t̃min at
dem quendam hodie inda uiddicendo post
tantum temporis sicut supradictum est
hodiesiuocem eius audieritrs nolite obdu¬
rare cordaurã : Nam sieis iesus¬
requiem prestitiss &num quã dealialo¬
quer&ur posthacdieita querelinquitur
sabbatiss̃ populodĩ qui enimin¬
gressus est in requiemeiur &iamipse
⁊re qui euit aboperibus suis sicutas uis ds̃:¬

Expanded text:
te relicta pollicitatione introeundi in requiem eius existimetur aliqui ex vobis deesse etenim et nobis nuntiatum est quemadmodum et illis sed non profuit illis sermo auditus non admixtis fidei ex his quae audierunt ingrediemur enim in requiem qui credidimus quemadmodum dixit sicut iuravi in ira mea operibus ab institutione mundi factis dixit enim quodam loco de die septima sic et requievit Deus die septima ab omnibus operibus suis et in isto rursum si introibuosdam introire in illam, et hi quibus prioribus annuntiatum est, non introieruntpropter incredulitatem, iterum terminat diem quamdam; hodie in David, dicendo post tantum temporis sicut supra dictum est hodie si vocem eius audieritis nolite obdurare corda vestra nam si eis Iesusrequiem praestitisset numquam de alio loqueretur posthac die itaque relinquitur sabbatismus populo Dei qui enim ingressus est in requiem eius etiam ipse requievit ab operibus suis sicut a suis D
Abbreviated transcription (Latin):
imeamus ergo nefor¬
terelictu pollicitatione introeundiinye¬
qui emeius exhistimeturaliquis exuo¬
busde eẽ & enim & nobisnuntiatumest
quem admodum & illir redonpro fuit
il lirsermo auditus non admixtis fidei
exhisque audierunt ingrediom enim
inrequi emȩ in qui credidimus quem¬
admodumdixit si cutiuraui inira mea
siintroibunt in requiem meam¬

Expanded text:
imeamus ergo ne forte relicta pollicitatione introeundi in requiem eius existimetur aliqui ex vobis deesse etenim et nobis nuntiatum est quemadmodum et illis sed non profuit illis sermo auditus non admixtis fidei ex his quae audierunt ingrediemur enim in requiem qui credidimus quemadmodum dixit sicut iuravi in ira mea si introibunt in requiem meammus ergo ne for
Abbreviated transcription (Latin):
& luxoric macteriã ex hinc cognoscimus quẽc pudi¬
ticiam subiunxit &clibi ait nolite inebricriuino
in quo ẽ luxoric
CNonin contentione &emula¬
tione Etiam contentionem & inuidicm crimi¬
nos cmẽe &alus & multir ꝓbatur exemplis dicen¬
teia cobo sienim ⁊ eld̃ amcro hecb&is &c&¬

Expanded text:
et luxuriae materiam, ex hinc cognoscimus, quia impudicitiam subjunxit. Et alibi ait: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria. Non in contentione et aemulatione. Etiam contentionem et invidiam criminosam esse, et aliis multis probatur exemplis, dicente Jacobo: Si enim zelo amaro habetis
Abbreviated transcription (Latin):
in uobis non u&ur homo: Quienim dicitse in xp̃o
in quo omnes suntuistutes: Et carnis curc̃ neꝑ¬
ficeritis indesideriis: Sicut salo moncit. post
concupiscentias tuas non ecs : &iterũ . sidederis

Expanded text:
in vobis, non vetus homo. Qui enim dicit se in Chriin quo omnes sunt virtutes. Et carnis curfeceritis in desideriis. Sicut Salomon ait: Post concupiscentias tuas non eas. Et iterum: si dederis
Abbreviated transcription (Latin):
gentes ꝓpt̃ constientiã Concessitiresiuellint tunc
s anedeb&xpĩ anus ad infidelemire si uellint. sino¬
uitesse ꝓfectum sic̃saluator qui ad hocibat utaut sig¬
na facerit aut docer& si cut adfaris sȩum primo ip¬
sum docuit non diuites pascendos esses ed debiles: dem¬
desimuldescumbentes docuithumilitatem &i am
in haccubitu custo direpostremolegis pepitoran¬
guit adroganter eo quod nec ipsi redar guerent
s uꝑuiam ne calios paterentur

Expanded text:
et propter conscientiam. Concessit ire si velint. Tunc sane debet Christianus ad infidelem ire, si novit esse profectum; sicut Salvator, qui ad hoc ibat, ut aut signa faceret, aut doceret: sicut apud pharisaeum, primo ipsum docuit, non divites pascendos esse, sed debiles. Deinde simul discumbentes docuit humilitatem etiam in accubitu custodire. Postremo legisperitos arguit arrogantiae, eo quod nec ipsi redarguerent superbiam, nec alios paterentur
Abbreviated transcription (Latin):
man& & egoineo Panesquem
frangimus non ne participatio cor¬
poris dnĩ est : quo unus panis unum
corpus multisumus Ita & panis
ido latriȩdemonum participatione
es semonstratur Namomĩs de uno
pane & deunocalice participamur
Itasi cumido latriis deunopane cõmedi¬
m: unũ cumillis corpus efficimur
Videteisrł secđcarnem Carnalis
srł carnalef hostias offerebatsic̃
spiritalis sacrificia spiritalia offerit
xp̃o: Nõn ne quiedunt hostias participes
sunt alturis: si cutilli edentes hostias
participes fiebant diuinialtaris ÷ taisti
similiteridolorum: Qui dergo dico quod¬
idolis immolatum est aliquid non quod
dicer& ergodicis uimaliquam habere
idolum uel posse polluere non inquid
idolum insensibile polluit. sed de¬
monis qui templis praesidentadoma¬
de prauandus. & suoseruitio mancipandas:
n on potestis calicemdñĩ bi bere& calicem demoniorũ¬
non potestis men sed ñĩ participes ess& men sede¬
mur. alii codices habentipsime zelauerunt

Expanded text:
m frangimus, nonne participatio corporis Domini est? Quoniam unus panis et corpus multi sumus. Ita et panis idololatriae, daemonum participatio esse monstratur. Omnes quidem de uno pane, et de uno calice participamus. Ita si cum idololatris de uno pane comedimus, unum cum illis corpus efficimur. Videte Israel secundum carnem. Carnalis Israel, carnales hostias offerebat: sicut spiritualis, sacrificia spiritualia offertChristo. Nonne qui edunt hostias participes sunt altaris? Sicut illi edentes hostias participes fiebant divini altaris, ita isti similiter idolorum. Quiidolis immolatum sit aliquid, aut quod diceret: Ergo dicis vim aliquam habere idolum, vel posse polluere? Non, inquit, idolum insensibile polluit, sed daemones, qui templis praesident adepravandos, et suo servitio mancipandos. Non potestis calicem DomiNon potestis mensae Domini participes esse, et mensae daenum? Alii codices habent: Ipsi me zelaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
D̾center numquid potest dr̃ pararemen¬
ra indeserto Neque murmura ueritir
sicut quidam exipsis murmurauerint
& perierunt ab exterminatore :
in tribulationibus propter xp̃m
Haecautem homnia infigura contin¬
gebant illis. scripta sunt autem adcor¬
reptionem nostram Omnia quȩ ilis
contingerunt. s ecundum facta quidem¬
suam reciperunt : sed tamen id eoscrip¬
ta sunt nenos putemus in punepecca¬
re si enimadhic paruulis &rudibus
non pepersit quanto magis nobis
quilegem ꝑficionis accspimus non paria¬
r& sed talia fecerimus
Inquos finis sacculorum deuenit
In quos tota temporum perfectio decu¬
currit. Itaque qui se existimat
starauideatnecadat Uideat nec ꝑhos
ipsum cadat quod scm̃ ftare firmiter
Noriatur siueuedeat nefallatur

Expanded text:
Dicentes, numquid potest Deus parare mensam in deserto? Neque murmuraveritis, sicut quidam eorum murmuraverunt: et perierunt ab exterminatore. In tribulationibus propter Christum. Haec autem omnia in figura contingebant illis: scripta sunt autem ad correptionem nostram. Omnia quae illis contigerunt, secundum facta sua quidem receperunt: sed tamen ideo scripta sunt, ne nos putemus impune peccare. Si enim adhuc parvulis et rudibus non pepercit, quanto magis nobis, qui legem perfectionis accepimus, non parcet, si talia fecerimus! In quos fines saeculorum devenerunt. In quos tota temporum perfectio decucurrit. Itaque qui se existimat stare, videat ne cadat. Videat, ne per hoc ipsum cadat: quod se stare firmiter gloriatur: sive, videat ne fallatur
Abbreviated transcription (Latin):
tum sed non semꝑ ex pediunt : quia occansionẽ
ñnũ quã generant delinquendi
licent sed non omnia edificant nemoquod suuẽ.
querts ed quod alterius Omne quod expeditlic&.
non omne quod lic&. expedit: sed nos exemplo
a postoli &xpĩnon debem: illa tantum consi¬
derare quelicent sed illa potius quȩ nobis expe¬
diunt. & edificantfratres : ut ñ q̃ ram: q. nob̵
solis tẽporalit̃ ꝓst̃ & aliis forsitan nocet
O ma quemn macelloueniunt manducate
siuultis manducarecar nes . saltem dema¬
cello ẽparate tantũ nemidoło cõmerdatis
& nolite in trogare utrũ immolates int
ne cognos centesuos omã imimolata esse
res pondeant& ñ possitis propt̃ c̃stientiã man¬
ducare : Dnĩ estenim tra & plenitudo eius:
s ed nĩ sunt munda suntsimpliciter utentib:¬

Expanded text:
er expediunt: quia occasionem nonnumquam generant delinquendi. licent, sed non omnia aedificant. Nemo quod suum erat, sed quod alterius. Omne quod expedit, non omne quod licet, expedit; sed nos Apostoli Christi non debemus illa tantum considerare quae licent, sed illa potius quae nobis expediunt, et aedificant fratres: ut non quaeramus quae nobis solis temporaliter prosint, et aliis forte nocent. Omne quod in macello venit, mavultis manducare carnes, saltem de macello comportate; tantum ne in idolio comedatis, et nolite interrogare utrum immolatae sint: ne cognoscentes vos, omnia immolata esse respondeant, et non possitis propter conscientiam manducare. Domini est terra et plenitudo ejus . Si Domini sunt, munda sunt omnia simpliciter utentib
Abbreviated transcription (Latin):
Tempta tiouos non ad prehendatnis ihu¬
mana non uobis uenit extrinsecusista
temptatio quam uobis sponte genera¬
tis. atquod &iam si tormentis cogimini
tanea uoluntate immolata idolis man¬
ducabant F idelis autem ds estqui
non patietur uostemptari suꝑ id quod
potestis Q uisepollicitus est suino¬

Expanded text:
Tentatio vos non apprehendat, nisi humana. Non vobis venit extrinsecus ista tentatio, quam vobis sponte generatis; quam etiam si tormentis cogeremintanea voluntate, immolata idolis manducabant. Fidelis autem Deus est, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis. Qui se pollicitus est sui no
Abbreviated transcription (Latin):
bus & tribus testibus s ineulla mireratione pu¬
nitur quanto magis putatis deteriora mereri
supplicia qui filiumdi conculca uerit & cetera
Nequeidolatrae efficiamini sicut aliqui exipsis
quem ad modum scriptum est. sedit poþulus
manducare &bibere & surrexerunt ludere
łnidolore cumbentium usquea deo negotium
ad grauabnt utillos ido latres fuis se defineat

Expanded text:
bus aut tribus testibus, sine ulla miseratione punitur: Quanto magis putatis deteriora mereri supplicia, qui Filium Dei conculcaverit? et caetera. Neque idololatrae efficiamini, sicut quidam ex ipsis: quemadmodum scriptum est: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. In idolio recumbentium usque adeo negotium aggravavit, ut illos idololatras fuisse definiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Consolatio in xpõ in omni tribulatione
non carnalium uisceramiserationis
urã emis eremini patiusquam parentũ
impl&egaudium meum quodiam
habeo exparte Intalibus enimdir¬
tionem uel permanemgloriam
necali quidnondi emulatione saciatis
Sad inomnihumilitate mentis supe¬
riores sibiinuicem arbitrantes
omnia a quibus in iuriam patimur
superiores arbitremus facile
pacientiam seruaremus nemo
enim a patre ueladnõ e gresefert
in iuria consecutũmis
non quesua sunt singuliconsĩ¬
deranter srea que aliorum:
non que nobis solis expediunt sedque & ali¬
is prosunt: Hocenim sentite in uobir
tam humilis sensus in nobis sit quam fuit
in xp̃o multi praeterea hunclocum ita

Expanded text:
consolatio in Christo. Si in omni tribulatione non carnalium. Si qua viscera miserationis. Vestri miseremini potius, quam parentum. Implete gaudium meum. Quod jam habeo ex parte: in talibus enimtionem, neque per inanem gloriam. Ne aliquid, non Dei aemulatione faciatis, Sed in omni humilitate superiores sibi invicem arbitrantes. Si omnes, a quibus injuriam patimur, superiores esse arbitraremus, facile patientiam servaremus. Nemo enim a patre, vel a Domino aegre fert se injuriam consecutum. Non quae sua sunt singuli considerantes, sed ea quNon quae nobis solis expediunt, sed quae et aliis prosunt. Hoc enim sentite in vobis. tam humilis sensus sit in vobis, quam fuit in Christo. Multi praeterea hunc locum ita
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiglo riemur in uobis inecdesiurs dĩ. Intantũ
profecistis ut non solũ aliiuos inferio resquique
conlaudent: sed&iã nos ipsi uos praeferamus
omnibus imittendos Propatientia ur̃c̃e
& fi de i nomnibus ꝑsecutionibus ur̃is & intri¬
credideritis istaminime sufferre ual&is:
credidistis eẽ uenturum Vt dignihabeami¬
nim regno dĩ proquo & patimini: Hudignir̃¬
passionem putant eẽ condignam Sitam̃
iustũ est apud dm̃ r& ribuere tribulationem his
si tamen sermo ad firmantis est non dubitantis:
iustum est nam sicut indubitanter pronomine
dñi patientibus requiem pollic&ur . Iuxta

Expanded text:
is gloriemur in Ecclesiis Dei. Intantum proficitis, ut non solum alii vos inferiores quique collaudent, sed etiam nos ipsi vos praeferamus omnibus imitandos. Pro patientia vestra et fide, et in omnibus persecutionibus vestris, et tricrederetis, ista minime sufferre velletis. creditis esse venturum. Ut digni habeamini in regno Dei, pro quo et patimini. Hi digni spassionem esse condignam. Si tamen justum est apud Deum retribuere tribulationem his si tamen confirmantis est, non dubitantis, justum est. Nam sicut indubitanter pro nomine Domini patientibus requiem, ita
Abbreviated transcription (Latin):
qui aduanitates seculi currunt turpes sun¬
pedes atque deformes
ednon omnes oboediunt eucngelio
Ergo sinec illi omnes obcudierunt cdquos
isti sunt missi quantomgis isti cdquos nemoẽ

Expanded text:
qui annuntiant saeculi cursum, turpes sunt atque deformes. Sed non omnes obediunt Evangelio. Ergo si nec illi omnes obaudierunt, ad quos isti sunt missi: quanto minus isti, ad quos nemo
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & duccs tabule lipideccs duorum testam̃to¬
rũ habuisse figuram nobis uirieruditis simi
tradiderunt Epistolã scne quȩ cod hebreos scri¬
bitur quidãpaul nonee adfirmant eo qđ non sit
eius nomine ttulata & propter sermonis stiliq
distaentiã sed autbarnabȩ iuxtatertulianum aut
lucȩ iuxta quos dac̃ ł cestedementis discipuli a postolos¬
nulus exp̃o Querinus quaerepau¬
us scribat cum saulus antea sit uoca¬
tus Quod ex more scõrum fecisse creden¬
dus ẽ ab his qui inuist utib: ꝓficientes mu¬
cieto nõe suntuocati utessent ipso &icm nõmȩ

Expanded text:
Nam et duas tabulas lapideas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tradiderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse affirmant, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam: sed aut Barnabae, juxta Tertullianum; aut Lucae, juxta quosdam; vel certe Clementis, discipuli apostoloulus. Quaerimus quare Paulus scribat, cum Saulus antea sit vocatus? Quod ex more sanctorum fecisse credendum est, qui in virtutibus proficientes, mutato nomine sunt vocati, ut essent
Abbreviated transcription (Latin):
iiuexpõs Paulus apostolur sicut in ediorum
scõrum taminu&eri quẽ in nouo testaemento
& incremento meritorum mutecta sunt
nominc ita& paulus in gratcçꝓficiens nom̃
uo oepit utexem plum nobis humilitatis os¬
tender& quasi imitator eius qui ex in ani¬
uit seipsum formam seruiaccipiens & hu¬
miliauit seipsum factus oboediens pactri¬
us quecadmostem Propterquod &dr ex
altauit illum itechic ꝑfidele primum ser¬
uitium meruit a postulcctum Itẽ non
secundumtimarem sed secundum dilec¬
tionem sicut ipse dicit uiuo aũ icmnonego
cmin prescientia ad hocuocatus utess&
apostolus Ite mostendit se non solum uoca¬
tum adccpostulatus gractiam sed & segre¬
gatum in predicatione gentium Vt ipse
gregatus aũ in predicationem gentium¬
temihi bcerneban & saulum cedopus quod elegi
cos InInctiiĩ uĩ Euangelium latine bona
ced nuntictio dr̃ Nitiuitatis scilic& xp̃i pcessio¬
nis &eresurrectionis & incȩlum ascensionis QoN

Expanded text:
ut aliorum sanctorum tam in veteri, quam in novo Testamento, et incremento meritorum mutata sunt nomina: ita et Paulus in gratia proficiens, nomen vo coepit, exemplum nobis humilitatis ostendens: quasi imitator ejus, qui exinanivit seipsum, formam servi accipiens, et humiliavit seipsum, factus obediens usque ad mortem: propter quod, et altavit. Et hic per fidele primum servitium meruit apostolatum. Item, non secundum timorem, sed secundum dilectionem, sicut ipse dicit: Vivo autem, jam non ego, in praesentia ad hoc vocatus, ut esset apostolus. Item ostendit, non solum vocatum se ad apostolatus gratiam: sed et segregatum in praedicationem gentium, ut ipse apostolatum; segregatus autem in praedicationem gentiumte mihi Barnabam et Paulum in opus ad quod elegi eos. In Evangelium Dei. Evangelium, Latine bona annuntiatio, dicitur: nativitatis scilicet Christi, passionis, et resurrectionis, et in coelum ascensionis. Q
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃õ direcitus ẽ a postolus enimgrocȩ latine mis sus dr̃
Item recto ordine accepta gratia apostolatus ordinẽ
meruissesedicit. Adobediendom Fidei. Ostendit
euangelii gratiam obedientibus predicandã Inom
nipuscentipus In omnibus gentibus a postolatum
accepit utiam non legi sed fidei obedirent PROΝΟ
sicut misit mepater & ego mitto uos &iterum quiuos
recipit merecipit IN qui Bus estis et uos uocatiir̃iũ¬
Oconibus qui sunt noore oilectis dĩ hocẽ omnibus
credentibus quos aequaliter diligit dr̃ sine acceptione
ꝑ sonȩ iudei ł greci Vocatis scĩs sc̃is uocationedĩ.¬
& non meritis factis item idcirco dicitsũs quo gratiã¬
tatio eius ut cominemor& in nobis bene fici adĩ & ea
opt& in nobis integraoꝑmanere quia gratis nobis pec¬

Expanded text:
sancto directus est. Apostolus enim Graece, Latine missus dicitur. sancto directus est. Apostolus enim Graece, Latine missus dicitur. Item recto ordine, accepta gratia, honorem apostolatus meruisse se dicit. Ad obediendum fidei. Ostendit Evangelnibus gentibus ostendit se apostolatum accepisse, ut jam non legi, sed fidei obedirent. Pro nSicut misit me Pater, et ego mitto vos, et qui vos recipit, me recipit . In quiOmnibus qui sunt Romae dilectis Dei. Hoc est omnibus credentibus, quos aequaliter diligit Deus sine acceptione personae, Judaei, vel Graeci. Vocatis sanctis. Sanctis vocatione Dei, non meritis facti. Item idcirco dicit, sanctitatio ejus, ut et commemoret beneficia Dei, et ea optet in nobis integra permanere, quia gratis nobis pec
Abbreviated transcription (Latin):
&illas scripturccsscas quȩ dexp̃o antececinerunt
Verum tamentotus hic locus contra manicheos
facit ubidicit quod e uangelium ante sit ꝓmis sum
gine sitcreatus secundum qđ predixeratesccias
DEFilio suo multi filii gratiec hic naeturae Cuius
&iam in carnenatiuitas dissimilis inuenitur¬
c&eris eo quod ex uirgine natus ẽ: Quifactus est
CΛNEM addendum secundum carnem & fotinũ
exclusit & crrium sienim secundum carnem
factur ẽ seđm uerbiuti que substantiã factus non
est. Ouipnedistinatus ẽ filiusõi inuirctute
dicendo uis tute ostendit non solitȩ humanenatu¬
rȩ esse conceptum sed ebsque uirili semine exꝰ
uirgine ꝓcrecotum Inferendo aũ secundũ spni
santificationis ostendit creatorem suum sp̃m sein
Itemut sit in omnibus ipre primatum tenens.
sc̃ificationis p̃distinatus ẽ ut prior omnib: incor¬
ruptibilitatis uistutere surger& &uicẽ sesur¬
rectionis di fili reperir& dequibus ipsedicit quico filu¬

Expanded text:
illas Scripturas sanctas de Christo ante cecinerunt. Verum totus hic locus contra Manichaeos facit, ubi dicit, quod Evangelium ante sit promissumgine sit creatus, secundum quod praedixerat Isaias. De Filio suo. Multi filii gratia, hic natura; cujus etiam in carne nativitas dissimilis caeteris invenitur eo quod ex virgine natuscarnem. Addendo secundum carnem, et Photinum excludit, et Arium. Si enim secundum carnem factus est, secundum Verbi utique substantiam factus non est. Qui praedestinatus est Filius Dei in virtute. Dicendo in virtute, ostendit non solitum humanae naturae esse conceptum, sed absque virili semine ex virgine procreatum. Inferendo autem: Secundum Spiritum sanctificationis. Ostendit creatorem suum Spiritum sanctum. Item ut sit in omnibus ipse primatum tenens, ctificationis praedestinatus, ut prior omnibus incorruptibilitatis virtute surgeret, et viam resurrectionis Dei filiis aperiret. De quibus ipse dicit: Quia fil