comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicuius opus arserit detrimentum
patietur. ipse autem salius erit. sic ta¬
men quasi per ignem: quamuis hoc de
igne tribulationis in hac nobis uita ad¬
hibito possit intelligiꝰ tamen siquis ħ
de igne futurȩ purgations accipiat.
pensandum sollicite est. quia illum
super hoc fundamentum. ferrum . es.
uel plum bum fdificat. id est peccata
malora. & iccirco duriora. atq iam
tunc insolubilia: sed ligna. fenũ. sti¬
pulam. id est peccata minima atq le¬
uissima. quȩ ignis facile consu¬
mat. Hoc tamen sciendũ ẽ. quia
illic saltem de minimis ni chil
quisq purgationis obtinebit: nisi
bonis hoc actibus in hac adhuc uita
positus. ut illic obtineat. ꝓmereat᷑.¬
Iam cum adhuc efsem uiueneulꝰ
Iatq inlaico habitu constitutus:
narrari a maioribus atq scientib
audiui: quod pascasuis hutius aposto¬
licȩ sedis diaconus. cuius apud nos rec¬
tissimi ꝙ luculenti de sp̃u sco libri
exstant mirȩ sanctitatis uir fuerit:
elemosinarum maxime. operibus ua¬

Expanded text:
si cujus opus arserit detrimentum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; quamvis hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, attamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est: quia illum super hoc fundamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque jam tunc insolubilia; sed ligna, foenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumit. Hoc tamen sciendum est: quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat, promereatam cum adhuc essem juvenculus, atque in laico habitu constitutus, narrari a majoribus atque scientibus audivi, quod Paschasius hujus apostolicae sedis diaconus, cujus apud nos rectissimi et luculenti de sancto Spiritu libri exstant, mirae sanctitatis vir fuerit, eleemosynarum maxime operibus va
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: Qͦ modo autem pro illis tunc
orabitur: qui iam nullatenus posst̃
adiusticiȩ opera. ab iniquitate con-¬
mutari: Fadem itaq causa ẽ. cur
non oretur tunc pro hominibus ȩt̾¬
no igne dampnatis: que nunc etiã
causa est. ut non oretur pro diabo¬
lo angelisq eius. eterno suplicio de¬
putatis: que nunc etiam causa est.
ut non orent sancti homines pro homi¬
nibus infidelibus impisq defunctis:
quia de eis utiq quos ȩterno deputa¬
tos suplicio iam nouerunt: ante illũ
rudicis iusti conspectum: orationis
suę meritum cassari refugiunt. Qs
sinunc quoq uiuentes iusti mortu¬
is & dampnatis iniustis minime
compatiuntur. quando adhuc ali¬
quid iudicabile de sua carne se per¬
peti etiam ipsi nouerunt: quanto
districtius tunc iniquoꝵ tormen¬
ta respiciunt. quando ab om̃i uici-¬
o corruptionis exuti. ipsi iam iusti¬
ciȩ uicinius atq artius inherebũt:
Sic quippe eoꝵ mentes. per hoc qd̾ ui¬
stissimo uidici. inherent. uis distrie¬

Expanded text:
t quomodo pro illis tunc orabitur, quando jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari. Eadem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, quae nunc etiam causa est ut non oretur pro diabolo angelisque ejus aeterno supplicio deputatis. Quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius tunc iniquorum tormenta respiciunt, quando, ab omni vitio corruptionis exuti, ipsi jam justitiae vicinius atque arctius inhaerebunt? Sic quippe eorum mentes per hoc quod justissimo judici inhaerent, vis distric
Abbreviated transcription (Latin):
matens. sp̃m meum ebibens abstra¬
nt. Quibus dictis. statim defunctꝰ
E: atq ut penitendo liberari potu¬
iAt adracone quem uiderat. expecta¬
tis non est: quia nimirum constat qd̃
oslim utilitatem audientium uide¬
nt: qui eum hostem cui traditus fu¬
ant ꝯ innotuit. ꝙ non euasit. Petre
Ioceri uelim: si post mortem. pur¬
Hatorius ignis esse credendus est.

Expanded text:
mittens, spiritum meum ebibens extramittens, spiritum meum ebibens extrahit. Quibus dictis statim defunctus est, atque ut poenitendo liberari potuisset, a dracone quem viderat exspectatus non est. Quod nimirum constat quia ad solam utilitatem audientium viderit, qui eum hostem cui traditus fuerat et innotuit et non evasit. PETR. Doceri vellem si post mortem purgatorius ignis esse credendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
nos atanasius isaurię prouintiȩ p̾stia
qui diebus sius iconii. rem terribilem
narrauit euenisse. Ibi namq ut aitqͥ¬
in quo quidam monachus magnȩ iti¬
mationis habebatur. Bonis quippee¬
nebatur moribus: atq inom̃i suae
tione compositus. s sieut ex fine de
patuit : longe alit̾ quã apparelut fic
Nam cum se ieiunare cum fribus demert¬
ret: occulte manducare consueuerat.
Qd̃ eius uicium: fẽs omnino nesciebant.
S coeporis superueniente moiestrr e
uite extrema perductus est. Quicuit
iam esset infine: fr̃s ad se om̃s quite¬
nasterio inerant congregari ferit. At
aeinte euocati: magnum quid ac delec¬
aui se ab eo cuidire crediderunt. Qui¬
dus iie affuctus ac tremens: compul¬
us est prodere cui hosti traditus co¬
gtatur exire. Nam dixit. Quancdo
culte comedebam. &y ecce nunc ad de¬
uorandum draconi sum traditus: qͥ
uuda sua mea genua pedesq coliga¬
uit: caput uͦ suum intra meum os

Expanded text:
nos Athanasius Isauriae presbyter, qui nos Athanasius Isauriae presbyter, qui in diebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait, quin quo quidam monachus magnae aestimationis habebatur. Bonis quippe cernebatur moribus, atque in omni sua actione compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter quam apparebat fuit. Nam cum jejunare se cum fratribus demonstraret, occulte manducare consueverat, quod ejus vitium fratres omnino nesciebant. Sed corporis superveniente molestia, ad vitae extrema perductus est. Qui cum jam esset in fine, fratres ad se omnes qui monasterio aderant congregari fecit. At iente, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. Nam dixit: Quando culte comedebam, et ecce nunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda sua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os
Abbreviated transcription (Latin):
mor maximus affuit: lugens ꝙ per¬
strepens familia conuenit. Fos aut̃
quos ille insistentes sibi grauit̾ tole¬
rabat. ipsi. malignos sp̃s uidere non
poterant: s eorum presentiam. in
confusione. inpallore. ac tremore illi¬
us qui trahebatur. uidebant. Pauo¬
re aut̃ tetre eoꝵ imaginis: huc il¬
lueq uertebatur inlectulo. lacebat
insinistro latere. aspectum eoꝵ ferie ae
poterat. uertebatur ad parietem: ibie¬
rant. Cumq constrictus niuis. relor¬
ri se iam posse desperaret: cepit mag̃e
uocibus clamare. Inducias uł usq nuo¬
ne. inducias uel usq mane. S cumbr̃
clamaret: in ipsis uocibus de habitacre
sue carnis euulsus est. De quo mineri
constat. quia pro nobis ista non pros
uiderit: ut eius uisio nobis proficut
quos ad huc diuina patiencia longar¬
miter expectat. Nam illi. tetroᷤ spis
ante mortem uidisse. & inducias petiss
quid profuit: qui easdem inducias qus
petut non accepit: Est etiam nunes̃

Expanded text:
mox Maximus adfuit, lugens ac permox Maximus adfuit, lugens ac perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat, ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam, in confusione, et pallore, ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum imaginis huc illucque vertebatur in lectulo; jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, 441 quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse et inducias petiisse quid profuit, qui easdem inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud
Abbreviated transcription (Latin):
mente dui est. flagellis attritus: tunc
eius anuna carne soluta est. At contra
crisaurius. sicut probus propinquus
illius. cuius suꝑius memoriam feci.
narrare consueuit. uir in hoc mun¬
do ualde idoneus fuit: s tantũ ple¬
nus uiciis quantum rebus: suꝑbia
tumidus: carnis suȩ uoluptatibus
subditus: in ad quirendis rebus aua¬
ricie facibus accensus. S cum tot ma¬
lis dñs fiñem ponere decreuisset: cor¬
porali hunc molestia percussit. Qui
ad extremum ueniens. eadem hora
qua iam de corpore erat exiturus aꝑ¬
tis oculis uidit tetros ac nigerrimos
spũs coram se assistere: & uehement̾
iuminere.ut ad inferni claustra se
raperent. Cepit tremere. palescere.
sudare: ꝙ magnis uocibus induciaᷤᷤ
petere: filiumq suum nomine ma¬
ximum. quem ipse iam monachus
monachum uidi. nimus & turbatis
clamoribus uocare dicens. Maxime
curre: nunquam tibi aliquid mali fe¬
oi: infide tua me suscipe. Turbatus

Expanded text:
mente, diu est flagellis attritus, tunc mente, diu est flagellis attritus, tunc ejus anima carne soluta est. At contra hrysaorius, sicut Probus propinquus illius, cujus jam superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra eum raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime, curre, nunquam tibi mali aliquid feci, in fide tua me suscipe. Turbatus
Abbreviated transcription (Latin):
datus sum: qui ꝓpter urãm presenti¬
am deuorare me non potest. Caput
meum in suo ore iam absorbuit: date
locum ut non me amplius cruciet.
s faciat quod facturus est. Sieiad
deuorandum datus sum. quare ꝓpt̾
uos moras patior: Tunc frẽs ceꝑunt
ei dicere. Qd est quod loqueris fr̾
Signum tͥ sc̃ȩ crucis imprune. Respõ¬
cdebat ille cum magnis clamoribus
dicens. Uolo me signare.s non pos¬
Sum: quia squamis huuis draconiᷤᷤ
premor. Cumq hoc frẽs audirent: ꝓ¬
strati interram cum lacrimis cepe¬
runt pro ereptione illius uehemen
deo. Ecce draco qui me ad deuorandͦ
acceperat. fugit: orationibus urĩs
ex pulsus est: stare non potuit. P ro
peccatis meis mͦ intercedite. quia para¬
tus sum conuerti: & secularẽ uitam
funditus relinquere. Homo gͦ qui
sic ut iam dictum est. ab extrema cor¬
poris fuerat parte premortuus: reser¬
uatus ad uitam. toto addeum corde
conuersus est. At postquam mutatꝰ

Expanded text:
datus sum, qui propter vestram praesentidatus sum, qui propter vestram praesentiam devorare me non potest. Caput meum jam in suo ore absorbuit, date locum ut me amplius non cruciet, sed faciat quod facturus est. Si ei ad devorandum datus sum, quare propter vos moras patior? Tunc fratres coeperunt ei dicere: Quid est quod loqueris, frater? Signum tibi sanctae crucis imprime. Respondebat ille cum magnis clamoribus, dicens: Volo me signare, sed non possum, quia squamis hujus draconis premor. Cumque hoc fratres audirent, prostrati in terra cum lacrymis coeperunt pro ereptione illius vehementDeo, ecce draco qui me ad devorandum acceperat fugit, orationibus vestris expulsus stare non potuit. Pro peccatis meis modo intercedite, quia converti paratus sum, et saecularem vitam funditus relinquere. Homo ergo qui, sicut jam dictum est, ab extrema corporis parte fuerat praemortuus, reservatus ad vitam, toto corde ad Deum conversus est. Et postquam, mutatus
Abbreviated transcription (Latin):
quidusdam uero contingere adedificati¬
oram audientium solet. Namis de quo
momeliis coram populo iam narrasse
me memini. inquietus ualde. theodorᷤ
pomine.puer fuit: qui in meu̾ mona
slute loqueretur. Bona aut̾ non solũ
hurre: setiam audire non poterat. Nũ¬
quamse ad sanctȩ conuersationis habi¬
tum uenire: uirando. irascendo. deri¬
undo testabatur. In hac autem pestilẽ
nque nuper huius populos magna
at parte consumpsit: percussus in in¬
gume est perductus ad mortem. Cũq
arremum sp̃m ageret: conuenerunt
aa̾t. ut egressum illius orando piotege¬
iit. lam corpus illius abextrema fue
ut parte premortuum: insolo tantum
hpectore uitalis adhuc calor anelabat.
aicti autem fres tanto pro eo ceperũt
airius orare. quanto eum uidebant
Aceleritate discedere: cum repente ce¬
T escem fratribus assistentib clama¬
re: atq cum magnis uocibus oratio¬
nes eocum interrumpere. dicens. Re
cedite. Ecce draiconi ad deuorandum

Expanded text:
ro contingere ad aedificationem audientium solet. Nam is de quo in Homiliis coram populo me narrasse jam memini, inquietus valde. Theodorus nomine, puer fuit, qui in monasteriuua aliquid loqueretur. Bona enim non solum facere, sed etiam audire non poterat. Nunquam se ad sanctae conversationis habitum venire, jurando, irascendo, deridendo testabatur. In hac autem pestilentia quae nuper hujus urbis populum magna ex parte consumpsit, percussus in inguine, perductus est ad mortem. Cumque extremum spiritum ageret, convenerunt fratres, ut egressum illius orando protegerent. Jam corpus ejus ab extrema parte fuerat praemortuum, in solo tantummodo pectore vitalis adhuc calor anhelabat. Cuncti autem fratres tanto pro eo coeperunt enixius orare, quanto eum jam videbant sub celeritate discedere. Cum repente coepit eisdem fratribus assistentibus clamare, atque cum magnis vocibus orationes eorum interrumpere, dicens: 440 Recedite, recedite, ecce draconi ad devorandum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut est assiduus ociosus sermo. in mo¬
deratus risus. uel peccatum curȩ rei
familiaris. que uix sine culpa uel ab
ipsis agitur qͥculpã qͣlit̾ declinare de¬
beant. sciunt: aut in non grauibus
rebus errosignorantie: que cuncta
etiam pꝰ mortem grauant. si adhuc
inhac uita positis minime fuerint
relarata. Namꝰcum paulus dicat.
xp̃m eẽ fundamentum. atq subiun¬
gat. siquis edificauerit super hoc fũ¬
damentum. aurum. argentũ. lapi¬
des preciosos. ligna. fenum. stipulã.
umus cuiusq opus quale sit ignis
ꝓbabit: sicuius opus manserit. qd̃¬

Expanded text:
sicut est assiduus otiosus sermo, immosicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur, qui culpam qualiter declinare debeant sciunt; aut in non gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Nam cum Paulus dicat Christum esse fundamentum, atque subjungat: Si quis superaedificaverit super hoc fundamentum, aurum, argentum, lapides pretiosos, ligna, fenum, stipulam; uniuscujusque opus quale sit, ignis probabit
Abbreviated transcription (Latin):
impore accepto exaudiui te: & indie sa¬
atis aduiui te. Qd̃ paulus apłus expo¬
an dicit. ficce nunc tempus accep¬
abile: ecce nunc dies salutis. Salo
denqͦ ait. Qd̃ ciumnq potest manus
&facere instanter operare: quia
xopus. nec racio. nec scientia. nec sa¬
uatia erit apud inferos quo tu pro¬
das. Dauid quoq ait. Quoniam
iiłm misccłia eius. fex quibus ni¬
mirum sententus constat: quia qualiˢ
hinc quisq egreditur. talis in iudicio
presentatur. S tamen de quibusdã
leuibus culpis esse ante iudicium pur¬
gatorius ignis est credendus: ꝓ eo
qd ueritas dicit: quia siquis in sc̃o
spũ blasphemiam dixerit. neq in hoc
scło remittetur ei neq in futuro. In qua
sententia datur iutelligi: quasdã cul¬
pas in hoc seculo: quasdam uͦ infutur
posse laxari. Qd enim de uno negatur.
consequens intellectus patet. quia de
quibu÷ sdam conceditur. S tamen
ut p᷑  dixi. hoc de paruis minimiq
pec catis. fieri posse credendumẽ:

Expanded text:
e salutis adiuvi te. Quod Paulus exponens dicit: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis. Salomon quoque ait: Quodcumque potest manus tua facere, instanter operare, quia nec opus, nec racio, nec sciencia erit apud inferos, quo tu properas. David quoque ait: Quoniam isericordia ejus . Ex quibus nimirum sententiis constat quia qualis hinc quisque egreditur , talis in judicio praesentatur. Sed tamen de quibusdam levibus culpis esse ante judicium purgatorius ignis credendus est, pro eo quod Veritas dicit, quia si quis in sancto Spiritu blasphemiam dixerit, neque in hoc saeculo remittetur ei, neque in futuro . In qua sententia datur intelligi quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet, quia de quibusdam 444 conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
loquii posse monstrari: ut culs
carnaliũ fetoris pena puniantur b
Iotest. Nam libro geneseos attetar
didicimus. quia super sodomã de
ignem& sulphurem pluit: ut tos
ignis incenderet: & fetor sulphuris n¬
caret. Quia enim amore illicito cerip¬
tibilis carnis arserunt: simul incende¬
o & fetore perierunt: quatinus in per
sua cognoscerent. quia et̾nȩ maeti fi¬
eis sui se delectatione tradidissent. Ptrꝰ
rhus inquibus dubius fui. nichil mͥ
fateor questionis remansit. G regor.

Expanded text:
eloquii posse monstrari, ut culpae eloquii posse monstrari, ut culpae carnalium fetoris poena puniantur? GREGOR. Potest; nam libro Geneseos attestante didicimus, quia super Sodomitas Dominus ignem et sulphur pluit , ut eos et ignis incenderet, et fetor sulphuris necaret. Quia enim amore illicito corruptibilis carnis exarserant, simul incendio et fetore perierunt, quatenus in poena sua cognoscerent quia aeternae mortis fetoris sui se delectatione tradidissent. PETR. De his in quibus dubius fui, nihil mihi, fateor, quaestionis remansit. ΚΕΦΑΛ.
Abbreviated transcription (Latin):
x rerum petre imaginibus: pensa¬
mus merita causarum. Perpontẽ
quippe ad amena loca transire iustos
aspexit: quia angusta est ualde semi¬
ta que ducit ad utam. E fetentẽ fluuu¬
um decurrentẽ uidit: quia ad ima
cotidie defiuit carnaliũ hic putredo
uicioꝵ. & quoꝵdam habitac ula fẽtdes
bula tangebat: quorumdam uͦ tanq̃e
lectatione tanguntur. & iustum uag
ut illic nebula fetoris obsideat: quoꝰ
adhuc carnaus fetor delectat. Unde oq
andem delectationẽ carnis eẽ beatusi
infetore conspiciens: de luxurioso as
brico sententiam ꝓtulit dicens. Dne¬
do illius uermis. Qui aut̾ ꝑfecte cr
om̃i delectatione carnis excutiunt e¬
stat nimirum quia eoꝵ habit aculi st¬
toris nebula non tanguntur. Et notes¬
dum quod isdem fetor ẽẽ & nebula us
sit: quia nimirum carnalis delectatu
mentem quam inficit. obscurat. itue¬
ri luminis claritatem non uideat.
unde delectatur inferius. inde cala¬
ne̾ ad superna paciatur. Petres
Ntamus ne hoc auctoritate saci

Expanded text:
x rerum, Petre, imaginibus pensamus merita causarum. Per pontem quippe ad amoena loca transire justos aspexit: Quia angusta valde est semita quae ducit ad vitam . Et foetentem fluvium decurrentem vidit, quia ad ima defluit quotidie carnalium hic putredo vitiorum. Et quorumdam habitacula fetoris nebula tangebat, quorumdam vero ab eadelectatione tanguntur. Et justum valde est, ut illic nebula fetoris obsideat, quos hic adhuc carnis fetor delectat. Unde et eamdem delectationem carnis 437 esse beatus Job in fetore conspiciens, de luxurioso ac lubrico sententiam protulit, dicens: Dulcedo illius vermes . Qui autem perfecte cor ab omni delectatio e carnis excutiunt, constat nimirum quia eorum habitacula fetoris nebula non tanguntur. Et notandum quod idem fetor esse et nebula visa sit, quia nimirum carnalis delectatio mentem quam inficit obscurat, ut veri luminis claritatem non videat, sed unde delectatur inferius, inde caliginem ad superna patiatur. PETR. Putamusne hoc auctoritate sacri
Abbreviated transcription (Latin):
UITuir uite
uenerabilis grati¬
a Berledictus
et nomine. abipso puerici¬
e sue tempore cor gerens
senile. Etatem quippe mo¬
ribus transiens: nulliam¬
inũ uoluptati dedit. Sed
dũ in hac terra adhuc esss.
quo tempocalit̾ libere uti
potiuss: despexit iam quasi aridum
mundun cum fiore. Qͥ liberiori gne.

Expanded text:
uit vir vitae venerabilis, gratia Benedictus et nomine, ab ipso suae pueritiae tempore cor gerens senile. Aetatem quippe moribus transiens, nulli animum voluptati dedit: sed dum in hac terra adhuc esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit jam quasi aridum mundum cum flore. Qui liberiori g
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ conuersationis habitum quesiuit.
Recessit gͥ scient̾ nescius: & sapient̾ in¬
doctꝰ. Hiniꝰ ego omĩa gesta non didici:
s pauca quȩ narro. quatuoe discipłis
eius referentibꝰ agno ui: constanti¬
no scilic& reuentissimo ualde uiro qui
ei inmonastii regimine successit: ualen¬
timano qͦ qui annis multiᷤ lateranen¬
si monastĩo p̾fuit: simplicio qͥ congre¬
gationẽ illius pꝰeũ t̾cius rex: honorato
etiam. qͥ nunc adhuc cellȩ eius inqͦ pͥus
conu̾satus fuerat. p̾est.

Expanded text:
e conversationis habitum quaesivit. Recessit igitur scienter nescius, et sapienter indoctus. Hujus ego omnia gesta non didici, sed pauca quae narro, quatuor discipulis illius referentibus agnovi: Constantino scilicet reverentissimo valde viro, qui ei in monasterii regimine successit; Valentiniano quoque, qui annis multis Lateranensi monasterio praefuit; Symplicio, qui congregationem illius post eum tertius rexit; Honorato etiam, qui nunc adhuc cellae ejus, in qua prius conversatus fuerat, praeest.
Abbreviated transcription (Latin):
stiniani qͦ augusti temꝑib Grec
dum contra catholicoꝵ uitã. exorta a
uuandaliᷤᷤ arriana ꝑsecutio inaffrica
uehem̃t̾ insanir&: quidam ꝓ defensioẽ
ueritatis ep̃i fortit̾ pesistentes. ad mediũ
sunt deducti: quoᷤ uuandaloꝵ uerbiᷤᷤ ac
muneribus flectere ad ꝑfidiam non ua-¬
Nam cum eis inipsa defensione uerita¬
tis silentium indiceret: nec tam̃ ipsi con¬
tra ꝑfidiam tacerent. ne tacendo forsi¬
tan consensisse uiderent᷑: raptꝰ infurorẽ
eoꝵ linguas abscidi radicitꝰ fecit. Res¬
mira: &. multiᷤ nota senioribꝰ. quia ita pꝰ.
ꝓdefensione ueritatis etiam sine lingua
stupendum. Gregorrs.
criptũ petre ẽ. de unigenito sũmi
patris. In pͥncipio erat uerbũ & uer¬
bũ erat ap̃dm̃. & deus erat uerbũ. De
cuiꝰ etiam uirtute subiungit᷑. Om̃i ꝑ¬

Expanded text:
stiniani quoque augusti temporibus dum contra catholicorum vitam exhorta a Wandalis Arriana persecutio in Africa vehementer insaniret, quidam in defensione veritatis episcopi fortiter persistentes, ad medium sunt deducti. Quos Wandalorum rex verbis ac muneribus flectere ad perfidiam non vaNam cum eis in ipsa defensione veritatis silentium indiceret, nec tamen ipsi contra perfidiam tacerent, ne tacendo forsitan consensisse viderentur, raptus in furore, eorum linguas abscidi radicitmira et multis nota senioribus, quia ita post pro defensione veritatis etiam sine lingua vehementer stupendum. GREGOR. Scriptum, Petre, est de Unigenito summi Patris: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . De cujus etiam virtute subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum est: quia eum dolore ess&
lat̾is tactus. ad ex ir ara ꝑduct᷑ ẽ. Dũq
qͥ omis domus insua soliditate ꝑsisteret:
cubiculũ in quo iacebat eger. facto t̾re
motu contremuit: om̃sq qͥ illic aderant
nimio t̾rore ꝑcussit: sicq scã illa anima
carne soluta ẽ. Factũq est: ut magnus
pauor inuaderꝙ eos qui paulini mortẽ
uidere potuissent. S quia hȩc quã su¬
ꝑius dixi paulini uirtus ualde ẽ inti¬
ma: nunc si placet. ad miracula ext̾iora
ueniamus: quȩ & multis iam nota sunt.¬
& ego tam religiosoꝵ uiroꝵ relatione di¬
diciͣ ut de hiis omĩno ambigere non

Expanded text:
scriptum est, quia cum dolore esset scriptum est, quia cum dolore esset lateris tactus, ad extrema perductus est. Dumque ejus omnis domus in sua soliditate persisteret, cubiculum in quo jacebat aeger, facto terrae motu, contremuit, omnesque qui illic aderant nimio terrore concussit; sicque sancta illa anima carne soluta est. Factumque est ut magnus pavor invaderet eos qui Paulini mortem videre potuissent. Sed quia haec, quam superius dixi, Paulini virtus valde est intima, nunc, si placet, ad miracula exteriora veniamus, quae et multis jam nota sunt, et ego tam religiosorum virorum relatione didici, ut de his omnimodo ambigere non
Abbreviated transcription (Latin):
testatus est. Qd possessor eius audiens uo¬
de ꝑtimuit: atq humilit̾ obtulit dicens
Dete quodius: quatinus ad t̾ram tuã ate
cum magno munere reutaris. Ciuuiar
beneficuim potes: ut om̃s ciuitatism
africana regione requisiti cum onurs
frum̃to nauibus ꝓuenerandi uiri p¬
lini satifactione. meiꝰ comitatu lart
st. Pꝰnon multoᷤ uͦ dies uuandaloꝵ rex
oceubuit. &. flagellũ qd adsuam ꝓnicit̃
dispensante deo ꝓfideliũ discipłina te¬
nuerat. amisit. Sicq factume̾ ut omi¬
potentis dei famulus paulinus uera p¬
dicer&: ꝙ qͥ se inseruitio solum tradiat̃¬
rat. cuͦ multis a seruitio ad lib̾tatẽ rau¬
u& illũ uidelics. imitat᷑ qͥ formã serusi
assumpsit: ne nos essemꝰ serui peccat.
Cuiͦ sequens uestigia paulinꝰ. ad tempis
pꝰ modum lib̾ cum multis. Petee.
Uin me audire contingit qd mi¬
tari non ualeo: flere magis libs
quãm aliquid dicere. Gregor.
ł cuius etiam morte ap̃ ȩccłam esꝰ

Expanded text:
testatus est. Quod possessor eius audiens, vatestatus est. Quod possessor eius audiens, valde pertimuit atque humiliter obtulit, dicens: 'Pete quod vis, quatinus ad terram tuam a me cum magno munere revertaris'. Cui vir beneficium potes, ut omnes civitatis meae s in Africana regione requisiti, cum onustis frumento navibus pro venerandi viri Paulini satisfactione in eius comitatu laxati sunt. Post non multos veoccubuit, et flagellum quod ad suam perniciem, dispensante Deo, pro fidelium disciplina acceperat amisit. Sicque factum est ut omnipotentis Dei famulus Paulinus vera praediceret, et qui se in servitium solum tradiderat, cum multis a servitio ad libertatem rediret, illum videlicet imitatus qui formam servi assumpsit, ne nos essemus servi peccati. Cujus sequens vestigia Paulinus, ad tempus postmodum liber cum multis. PETR. Dum me audire contingit quod imitari non valeo, flere magis libet quam aliquid dicere. GREGOR. De cujus etiam morte apud ejus Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
deportare facio: ut quis sit qͥ mͥ hec ẽ.
locutus agnoscas. Factumq est. sẜ cũ
rer ad prandendũm discubuit: pau¬
afito eius dño sibi ꝑfiliam ꝓpinquo
eisecretum quod prius absconderit.
indicauit dicens. Uerume. qd au¬
disti. Nam nocte hac insomno sedñ¬
tes in tbunalibus contra me iudices
uidi: int̾ quos etiam iste simui secde¬
bat. &flagellum qd aliquando acce¬
perã. eoꝵ michi uidicio tollebatur.
S percunctare quisnam sit. Nam e¬
go hunc tanti meriti uirum: popula¬
rem ut conspicit᷑ eẽ non suspicor.
Tunc regis gener. secreto paulinũ
tulit: quisnam eẽt. inquisiuit.
Cui iur dñi respondit. Seriuis
tuus sum: quẽ profilio uiduȩ uicarum
suscepisti. Cũq ĩstanter ille requtrem
ut non quid esset. s quid insua terni
fuiss indicar& : atq hoc ab eo iteratio¬
ne frequentis inquisitionis erigeret o
dĩ constrictꝰ magnis coniurationib uen
non ualens negare qͥd esset: epm se fuise

Expanded text:
deportare facio, ut quis sit qui mihi haec est deportare facio, ut quis sit qui mihi haec est locutus agnoscas. Factumque est. Et dum rex ad prandendum discubuit, Pauaccito eius domino sibi per filiam propinquo, ei secretum, quod prius absconderat, indicavit, dicens: 'Verum est quod audisti; nam nocte hac in somnio sedentes in tribunalibus contra me iudices vidi, inter quos iste etiam simul sedebat; et flagellum, quod aliquando acciperam, eorum mihi iudicio tollebatur. Sed percunctare, quisnam sit; nam ego hunc tanti meriti virum popularem, ut conspicitur, esse non suspicor'. Tunc regis gener secreto Paulinum tulit, quidnam esset inquisivit. Cui vir Domini respondit: 'Servus tuus sum, quem pro filio viduae vicarium suscipisti'. Cumque instanter ille requireret, ut non quid esset, sed quid in sua terra fuisset indicaret, atque hoc ab eo iteratione frequentis inquisitionis exigeret, vir Domini, constrictus magnis coniurationibus, iam non valens negare quid esset, episcopum se fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
tolano quedam requirer&. sapientẽq: ualde
ẽẽ hominẽ uideret: amicos cepit fa
miliares deserere. & sepiꝰ cum suo or¬
tolano colloqui: atq eus semonibꝰ
delectari. Qui paulinus coticlie ad mͦ¬
sam holera uirentesq herbas defer¬
re consueuerat.: & accepto pane ad cu¬
ram horti remeare. Cumq boo diu¬
tuis ageret᷑. quadamdie suo dño secreriꝰ
secum loquenti ait. Nide quid agas: ꝙ
uuandaloꝵ regnum qualit̾ disponere
debeas prouide: quia rercituis & subom¬
niẽ. celeritate moriturus. Qd̃ ule au¬
diens. quia ab eodem rege pre ceteris di¬
ligebat᷑. ei minime tacuit: s quod a
suo oetolano. sapiente seilicet uiro ag¬
nouiss indicauit. Qd̾ dum rex audis
Silico respondit. Ego uellem hunc ho¬
minẽ de quo loqueris uidere. Cui ge¬
ner eius. uen̾abilis paulini temporalis
dñs. respondit dicens. Hirentes ber¬
bas mͥ ad prandium deferre consue¬
uit. Has itaq huc ad mensam meam

Expanded text:
tulanum quaedam requireret, et sapientem valde tulanum quaedam requireret, et sapientem valde esse hominem videret, amicos coepit et familiares deserere, et saepius cum suo hortulano colloqui, atque ejus sermonibus delectari. Cui Paulinus quotidie ad mensam odoriferas virentesque herbas deferre consueverat, et accepto pane ad curam horti remeare. Cumque hoc diutius ageretur, quadam die suo domino secum secretius loquenti ait: Vide quid agas, et Vandalorum regnum qualiter disponi debeat provide, quia rex citius et sub omni celeritate est moriturus. Quod ille audiens, quia ab eodem rege prae caeteris diligebatur, ei minime tacuit, sed quid a suo hortulano, sapienti scilicet viro, agnovisset indicavit. Quod dum rex audisset, illico respondit: Ego vellem hunc de quo loqueris hominem videre. Cui gener ejus, venerabilis Paulini temporalis dominus, respondit dicens: Virentes herbas mihi ad prandium deferre consuevit, has itaque huc ad mensam eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedenti aut̃ regis gno qͥ eiꝰ filiũ ha¬
bebat. udua rogatura se obtulit: ac
pͥus petiit. ut ei dare debuissꝙ. Qd cũ
uir barbarus. typo suꝑbiȩ turgidus.
gaudio transitoriȩ prosꝑitatis inflatꝰ.
non solũ facere. s etiam audire despi¬
ceret: uidua subuinxͦ dicens. Ecce
hunc hominẽ ꝓ eo uicariũ prebeo. &¬
solummꝰ pietatem in me exhibe: mi¬
chiq unicum filiũ redde. Cũq ille
uenusti uultͦ hominẽ conspexisset:
quã artẽ nossꝙ inquisiuit. Cui uir
dñi paulinus respondit dicens Ar¬
tẽ quidem aliquã nescio: s ortũ bene
excolere scio. Qd̃ uir gentilis. ualde
libenter accepit cũ in nutriendis ole¬
ribus quia peritus ess& audiuit. Su¬
scepit itaq seruum: & roganti uidu¬
e reddidit filium. Quo accepto. ui¬
dua abafricana regione discessit:
paulinus uͦ excolendi orti curã su
scepit. Cũq isdem regis gener crebͦ
ingraderetur ortum suũ . & a suo or¬

Expanded text:
Procedenti autem regis genero, qui ejus filium haProcedenti autem regis genero, qui ejus filium habebat, vidua rogatura se obtulit, ac prius petiit ut ei filium donare debuisset. Quod cum vir barbarus typho superbiae turgidus, gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire despiceret, vidua subjunxit, dicens: Ecce hunc hominem pro eo vicarium praebeo, solummodo pietatem in me exhibe, mihique unicum filium redde. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset inquisivit. Cui vir Dei Paulinus respondit, dicens: Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio. Quod vir gentilis valde libenter accepit, cum in nutriendis oleribus quia peritus esset audivit. Suscepit itaque servum, et roganti viduae reddidit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque idem regis gener crebro ingrederetur hortum, suumque hor
Abbreviated transcription (Latin):
iudua aduenit. quȩ a regis uuanda¬
loꝵ gn̾o suũ filiũ in captiuitate duc
tũ ꝑbibuit: atq a uiro dei eiꝰ p̃cium
postulauit. si forte illius dñs hoc dig¬
natur accipere: & huno concederet
ad ꝓpͥa remeare. Sed uirdei magno¬
pere petenti feminȩ quid dare potuis¬
sꝙ inquireus: nichil apud se aliud nͥ se¬
met ipsum inuenit: petentiq feminȩ
respondit dicens. Mulier quid possĩ
dare non habeo. s memetipsum tolle¬
me seruum uiris tui esse profitere: ãt¬
ꝙ ut filiũ tuũ recipias. me uice illius
inseruitium trade. Qd̃ illa. exore tan¬
ti uiri audiens: irrisionem potius cre¬
didit. quam cõpassionẽ. At ille ut e¬
rat uir eloquentissimꝰ. atq ad pͥme in¬
exterioribus quoq studiis eruditus:
dubitanti feminȩ citius ꝑsuasit. ut au¬
dita crederet: &. pro receptione fuii. se
inseruitio uicarium tradere non du¬
bitar&. Prexere gͥ utͥq ad africam.

Expanded text:
vidua advenit, quae a regis Wandavidua advenit, quae a regis Wandalorum genero suum filium in captivitatem ducibuit, atque a viro Dei ejus pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere, et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti feminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique feminae respondit, dicens: Mulier, 280 quod possim dare non habeo, sed memetipsum tolle, servum me juris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade. Quod illa ex ore tanti viri audiens, irrisionem potius credidit quam compassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus, atque apprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti feminae citius persuasit ut audita crederet, et pro receptione filii sui in servitium episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam.
Abbreviated transcription (Latin):
Um uicinis ualde
patͥbus intendo:
maior facta reliqͦ¬
ram: ita ut pauli¬
ni miracłm nolanȩ
urbis ep̃i. qͥ mul¬
tos quoꝵ memini
uirtute & tempore
precessit. memoriȩ defuisse uideat᷑. S
ad priora nunc redeo: eaq quantũ ua¬
icobreuita ͤ perstringo. Sic̃ enĩ bonoꝵ fac¬
ta innotescere citius similibus solent.
seniorib nr̃is. per iustoꝵ exempla gra¬
dientib p̃dicti uen̾abilis uiri. celebre
nom̃ innotuit eiꝰq opꝰ admirabile. ad
eoꝵ se instruenda studia tetendit. Quo¬
rũ me necesse fuit. grandeuitati tam
certo credere: acsi ea quȩ dicerent. meis
oculis uidissem. Dum seuientiũ uuan¬
daloꝵ tempore. fiusi& italia incampa¬
niȩ partibus depopulata: multiq essẽt
ex hac t̾ra inafricana regione transluc¬
tr uir dñi paulinus cuncta que ade¬
piscopii usum habere potuit. captiis
indigentibusq largitus ẽ. Cũq iam
nichil omnino superesset. qd̾ petenti¬
bus dare potuss&: quadam die quedã

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quantbrevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem. Cum saevientium Vandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, multique essent de hac terra in Africana regione transducti, vir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque iam nihil omnimodo superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
orationi incubuit: & missar̾ sollemp¬
nia excesus. sacͥficium in conspectu
dei om̃ipotñtis inmolauit. Qͦ ꝑacto.
abaltari exiens. claudi manũ tenuit.
atq assistente & aspiciente populo. eũ
mox aterra inpropriis gressib erexͣ.
Cumq ei dñicum corpꝰ inos mitter&
illa dui muta ad loquendũ lingua
soluta ẽ. Mirati om̃s. flere pͣgaudio
cepunt: eoꝵq mentes ilico metus.
ꝙ reuentia inuasit: cũ uidelias. cernerent.

Expanded text:
orationi incubuit, et missarum solemorationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immolavit. Quo peracto, ab altari exiens, claudi manum tenuit, atque assistente et aspiciente populo, eum mox a terra in propriis gressibus erexit. Cumque ei Dominicum corpus in os mitteret, illa diu muta ad loquendum lingua soluta est. Mirati omnes flere prae gaudio coeperunt, eorumque mentes illico metus et reverentia in
Abbreviated transcription (Latin):
iuri suo. sedendo dedicasset. Deqͦ etiam
illud mirabile a nr̃is senioribus narra¬
ri solet: qd̾ inconstantinopolitana ur¬
be. ad portam que uocat᷑ aurea. ueni¬
ens. popłoꝵ turbis sibi occurrentib
inconspectu om̃iũ. roganti cęco lumẽ
reddidit: & manu supposita ocłoꝵ te¬
nebras fugauit. Post non multũ uͦ¬
temporis exigente causa gothoꝵ. uir
quoq beatissimꝰ agapitus. huiͦ scę ro¬
mane ȩccłȩ pontifex. cui deo dispen¬
sante deseruio: ad ustinianũ pͥncipẽ
accessit. Cui adhuc pergenti quadã
die ingreciarum iam partibus. cu¬
randus allatꝰ ẽ. mutꝰ & claudꝰ: qͥ neq
ulla uerba edere. neq ex t̾ra umquã
surgere ualebat. Cumq hunc ꝓpinqͥ il¬
liꝰ flentes obtulissent: uir dñi sollicite
requisiuit. ancurationis illiꝰ haberent
fidem. Cui dũ inuirtute dei & ex aue¬
toritate petͥ fixam salutis illiꝰ sp̃e ha¬
bere sedicerent: ꝓtinus den̾andꝰ uir

Expanded text:
juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita oculorum tenebras fugatemporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus hujus sanctae Romanae Ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Justinianum principem accessit. Cui adhuc pergenti quadam die in Graeciarum jam partibus curandus oblatus est mutus et claudus, qui neque ulla verba edere, neque ex terra unquam surgere valebat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir
Abbreviated transcription (Latin):
incorinthi partibus aduenit. Cuiiꝰ ne¬
cesse fuit: ut initenere ad sedendũ equus
requiri debuiss. Qd̃ illic quidã uir no¬
bilis audiens: equũ quẽ ꝓ magna mã¬
suetudine. eiꝰ coniunx sedlere consu eue¬
rat. ita ei obtulit: ut. eo adalia loca ꝑue¬
deber& ille quẽ dederat. ꝓpt̾ suã coniugẽ
retransmitti. Factũq ẽ. ꝙusq ad certũ
locum pͣdictus uir equo eodem subue¬
hente ꝑductꝰ e. Qⁱ mox ut aliũ repꝑit:
illum equũ quẽ acceꝑat. retransmisit.
Cũq eũ p̃dicti nobilis uiri eo. auinx
sedere exmore uoliuss: ultra non ualu¬
it: quia pꝰ sessionẽ tanti pontisicis. mu¬
lierem ferre recusauit. Sepit namq
inmenso fiatu & fremitu. atq incessan¬
ti tocius corꝑis motu. quasi despicien¬
do ꝓdere.: quia pꝰmenbra pontificis mu¬
lierem ferre non posset.Uduir ei pru¬
dent̾ intuitꝰ. hunc ad eundem uenabilem
iuirũ ꝓtinus retrausmisit: magnis p̾ci¬
bus petens. ut equũ ipse possider&. quẽ

Expanded text:
in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pedeberet ille quem dederat propter suam conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem
Abbreviated transcription (Latin):
cibus excitatꝰ. surrexͣ uehement̾ ira¬
tꝰ: & contra antiquũ hostẽ magnisce¬
pit uocibus clamare dicens. Bene t
contigit miser. Tu ille qui dixisti. po¬
nã sedem meã ad aquilonẽ & ero similiꝰ
altissimo: ecce ꝑsupbiã tuã poecis & so¬
ricibus similis factus es: & qͥ imitari dm̃
indigne uoliusti: ecce ut dignus es bestas
unitaris: ad quã eius uocẽ. ut ita dicam
deiectionẽ suam sp̃s malignus erubuit.
An non erubuit: qui eandẽ domũ adeg¬
benda monstra que consueuerat. ulteriꝰ
non intrauit: Sicq pꝰmodũ fidelium
habitacłim facta est: quia dũ eã unꝰ uera¬
citer fidelis ingressus est. ab ea ꝓtinꝰ men¬
dax sp̃c atq infidelis abscessit. S oporto
iam ut priora taceamiis: adeaque nris

Expanded text:
cibus excitatus surrexit, vehementer iracibus excitatus surrexit, vehementer iratus, et contra antiquum hostem magnis coepit vocibus clamare, dicens: Bene tibi contigit, miser, tu ille es qui dixisti: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo ; ecce per superbiam tuam porcis et soricibus similis factus es; et qui imitari Deum indigne voluisti, ecce, ut dignus es, bestias imitaris. Ad quam ejus vocem, ut ita dicam, dejectionem suam malignus spiritus erubuit. An non erubuit, qui eamdem domum ad exhibenda monstra quae consueverat ulterius non intravit? Sicque postmodum fidelium habitaculum facta est, quia dum eam unus veraciter fidelis ingressus est, ab ea protinus mendax spiritus atque infidelis abscessit. Sed oportet jam ut priora taceamus, ad ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
mediolanensis urbis ep̃e. causa fi¬
dei exactus. ad constantinopolitanã ur¬
bẽ perger&: corinthum deuenit. Qui
dum largã domũ ad hospitandũ quere¬
r&s quȩ comitatũ illꝰ totũ ferre potu¬
iss ꝙ iux inuenir&: asper̃ eminꝰ do¬
mũ congruentis magnitudinis ẽãq
pͥparari sibi ad hospitandũ ussit. Cũq
eiusdẽ loci incolȩ dicerent. in ea hunc
manere non posse. quia multis iã anni
diabolus hanc inhabitarꝙ. atq ideo ua¬
cua remansiss&: uir uen̾abils dacius
respondit dicens. Immo ideo hospitari
inhabitationem reppulit. In eagͥ ho¬
spiciũ sibi parari p̃cepit: securusq i¬
la antiqui hostis certamina toleraturꝰ
intrauit. Itaq intempestȩ noctis silen¬
cio cum uir dei quiescer&: antiquus
hostis. in mensis uocibus magnisq cla¬
morib cepit imitari rugitus leonũ.
balatus pecoꝵ. ruditus asinoꝵ. sibilos
serpentium. porcoꝵ stͥlores. & soricũ:
cum repente dacius tot bestiarũ uo¬

Expanded text:
Mediolanensis urbis episcopus causa fidei exagitatus ad Constantinopolitanam urbem pergeret, Corinthii devenit. Qui dum largam domum ad hospitium quaereret, quae comitatum illius totum ferre potuisset, et vix inveniret, aspexit eminus domum congruentis magnitudinis, eamque sibi praeparari ad hospitandum jussit. Cumque ejusdem loci incolae dicerent, in ea hunc manere non posse, quia multis jam annis hanc diabolus inhabitaret, atque ideo vacua remansisset, vir venerabilis Datius respondit, dicens: Imo ideo hospitari inhabitationem repulit. In ea igitur sibi parari praecepit, securusque illam, antiqui hostis certamina toleraturus, intravit. Itaque intempestae noctis silentio, cum vir Dei quiesceret, antiquus hostis immensis vocibus magnisque clamoribus coepit imitari rugitus leonum, balatus pecorum, ruditus asinorum, sibilos serpentium, porcorum stridores et soricum. Tunc repente Datius tot bestiarum vo
Abbreviated transcription (Latin):
quam grauis est culpa discordiȩ. pro
qua nec munus accipitur. Debemꝰ
itaq ad praximum. quamuis longe
positum. longeq disiunctum. men¬
te ire: eiꝙ animum subicere: humi¬
litate ac beniuolentia placare. Et sci¬
licet conditor nr̃ dum tale placitũ mu
nus nr̃e mentis aspererit. a peccato nos
soluit: quia munus ꝓculpa sumitur.
Ueritats autem uoce attestante. didici¬
mus: quia seruus qui xͤ. milia talen¬
ta debebat. cum penitentiam ageret.
absolutionem debiti adno accepit. s
quia conseruo suo centum sibi dena¬
rios debenti. debitum non dimisit.
hoc est iussugexigi. quod ei fuerat iã
dimissum. Eã quibus uidelicet dic¬
tis constat. quia si hoc quod innos de¬
linquitur. ex corde non dimittimus:
& illud rursus a nobis exigitur. quod
nobis per penitentiam iam dimissum
fuisse gaudebamus. Igitur dum per
expectat. conflemus in lacͥmis duricia
mentis: formemus in prarimis grail
benignitatis: et fidenter dico. quus

Expanded text:
quam gravis est culpa discordiae, pro quam gravis est culpa discordiae, pro qua nec munus acciitaque adproximum, quamvis longe positum longeque disiunctum, mente ire eique animum subdere, humilitate illum ac benivolentia placare. Et scilicet conditor noster, dum tale placitum nostrae mentis aspexerit, a peccato nos solvet, quia munus pro culpa sumet. Veritatis autem voce attestante didicimus, quia servus, qui decem milia talenta debebat, cum paenitentiam ageret, absolutionem debiti a domino accepit. Sed quia conservo suo centum sibi denarios debenti debitum non dimisit, et hoc est iussus exigi, quod ei fuerat iam dimissum. Ex quibus videlicet dictis constat, quia, si hoc, quod in nos delinquitur, ex corde non dimittimus, et illud rursus exigimur, quod nobis iam per paenitentiam dimissum / fuisse gaudebamus. Igitur dum per expectat, conflemus in lacrimis duritiam mentis, formemus in proximis gratiam benignitatis. Et fidenter dico, quia
Abbreviated transcription (Latin):
te possumus. in ipso animum suo pon¬
dere & uigore seruemus: ne post.cogi¬
tatio fluxa dissoluat: ne uana menti
lȩticia subrepat: & lucrum compunc¬
tionis. anima per incuriam flurȩ cogi¬
tationis perdat. Sic quippe qd popo¬
scerat. anna obtinere meruit : quia
se post lacͥmas in eodem mentis uigore¬
seruauit. De qua nimirum scͥptum:.
Nultus eius non sunt amplius indiuer¬
sa mutati. Quȩ igitur non est oblita
que petiit: non est priuata munere
quod poposcit.
ed inter hȩc sciendum est. quia ille
recte delicti sui ueniam postulat.:
qui prius hoc quod in ipso delinquit᷑
relaxat. Munus enim non accipit᷑.
nisi ante discordia ab anmopellatur. di
cente ueritate. Si offers munus tuũ
ad altare. et recordatus fueris. quia
habet aliquid aduersum te frater tu¬
us: relinque ibi munus tuum ante
altare. ꝙ uade prius reconciliari fra¬
tri tuo: & tunc ueniens offeres mu¬
nus tuum. Qua inre pensandũ est.
cumomnis culpa munere soluatur:

Expanded text:
te, possimus, in ipso animum suo ponte, possimus, in ipso animum suo pondere et vigore servemus; ne post cogitatio fluxa dissolvat, ne vana mentis laetitia subrepat, et lucrum compunctionis anima per incuriam fluxae cogitationis perdat. Sic quippe quod poposcerat Anna obtinere meruit, quia se post lacservavit. De qua nimirum scriptum est: Vultus eius non sunt amplius in diversa mutati. Quia igitur non est oblita, quę petiit, non est privata munere, quod poposcit.ed inter haec sciendum est, quia ille recte sui delicti veniam postulat, qui prius hoc, quod in ipso delinquitur, relaxat. Munus enim non accipitur, nisi ante discordia ab ancente Veritate: Si offers munus tuum ad altare, et recordatus fueris, quia habet aliquid adversum te frater tuus, relinque ibi munus tuum ante altare; et vade prius reconciliari fratri tuo: et tunc veniens offeres munus tuum . Qua in re pensandum est, cum omnis culpa munere solvatur,