comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudo am̃. Et laudauerunt dnm̃. fecit ꝯͦ popłs
sicut dictum erat. Adie autẽ illa quȩ̃ p̾ceꝑat mͥ
ut eẽm dux int̾rauida. ab anno uigͥesimousq
ad annum trigesimũ sełm artarxersis regis. ꝑ
annos duodecini: ego & frs̃ mei annonas quȩ
ducib debebantur ñ comedimus. Duces autem
primi qui fuerunt ante mne grauauerunt po¬
pulum: & acceꝑunt. ab eis inpane & uino &e pe¬
cunia. cotidie siclos quadraginta: sed &e mini¬
strieoꝵ dep̃sserant popłm: ego autẽ ñ feciita
ꝓpt̃ timorẽ dĩ. quinpotius in oꝑe muriȩdificau:
& agrum ñemi: &e om̃s puerimei congregati ad
opuserant. Iudei quoq & magistrat᷑ centũ qͥn¬
quaginta uiri. & qui ueniebant adnos de genti¬
bus quȩ incircuitu nr̃o sunt: inm̃samea erant.
Parabatur aut̃ michi ꝑ dies singłos bosunꝰ. arie¬
tes sex electi: exceptis uolatilib. Et int̃ dies decẽ:
uina diuersa. & alia multa tribuebã: insuꝑ ce

Expanded text:
tudo amen et laudaverunt Deum fecit ergo populus tudo amen et laudaverunt Deum fecit ergo populus sicut dictum erat a die autem illa qua praeceperat mihi ut essem dux in terra Iuda ab anno vicesimo usque ad annum tricesimum secundum Artarxersis regis per annos duodecim ego et fratres mei annonas quae ducibus debebantur non comedimus duces autem primi qui fuerant ante me gravaverunt populum et acceperunt ab eis in pane vino et pecunia cotidie siclos quadraginta sed et ministri eorum depresserant populum ego autem non feci ita propter timorem Dei quin potius in opere muri aedificavi et agrum non emi et omnes pueri mei congregati ad opus erant Iudaei quoque et magistratus centum quinquaginta viri et qui veniebant ad nos de gentibus quae in circuitu nostro sunt in mensa mea erant parabatur autem mihi per dies singulos bos unus arietes sex electi exceptis volatilibus et inter dies decem vina diversa et alia multa tribuebam insuper et
Abbreviated transcription (Latin):
dimimus fis nr̃os uideos. qui uenditi fuerant
gentib. scdm possibilitatẽ nrãm. Et uos igitur
uendite frs nr̃os: & ememus eos. Et siluerunt.
nec inuenerunt quid responderent. Dixiq ad
eos. Non ẽ bona res quam facitis. Quare ñ ui
timore dĩnr̃i ambulatis. ne exprobret᷑ nob̃agen¬
tib inimicis nr̃is: Et ego &e fr̃s mei & pueri
mei commodauimus plurimis pecuniã & fru¬
m̃tum. Non repetamus in commnune istud:
Es alienum concedamꝰ: qł debet᷑ nob. Reddite
eis hodie agros suos. uineas suas. oliueta sua. ce
domossuas: quin potius & centesimã pecuniȩ
frum̃ti. & olei. quã exigere soletis ab eis. date
ꝓillis. Et dicerunt. Reddemus: oe ab eis mchil
queremus: sicq faciemus ut loqueris. Et uocaui
sacerdotes: & adiuraui eos ut facerent iuxta qit
dixeram. Insuꝑ & sinum meũ excussi: & dixi. Sic
excutiat ds̃ omnẽ uirum qui ñ compleuerit uer¬
bum istud dedomosua. & dde laborib suis: sicex¬
cutiatur ce uacuus fiat. Et doxit urauersa multi¬

Expanded text:
eos qui venditi fuerant gentibus secundum possibilitatem nostram et vos igitur vendite fratres vestros et emimus eos et siluerunt nec invenerunt quid responderent dixique ad eos non est bona res quam facitis quare non in timore Dei nostri ambulatis ne exprobretur nobis a gentibus inimicis nostris et ego et fratres mei et pueri mei commodavimus plurimis pecuniam et frumentum non repetamus in commune istud aes alienum concedamus quod debetur nobis reddite eis hodie agros suos vineas suas oliveta sua et domos suas quin potius et centesimam pecuniae frumenti vini et olei quam exigere soletis ab eis date pro illis et dixerunt reddimus et ab eis nihil quaerimus sicque faciemus ut loqueris et vocavi sacerdotes et adiuravi eos ut facerent iuxta quod dixeram insuper et sinum meum excussi et dixi sic excutiat Deus omnem virum qui non conpleverit verbum istud de domo sua et de laboribus suis sic excutiatur et vacuus fiat et dixit universa multi
Abbreviated transcription (Latin):
& complebunt inuna die: nunquid edificare po
terunt lapides de acerius pulueris. qui combusti fĩ:
Ced & tobias ammdnites ꝓximꝰ euis: ait. Edificent:
Si ascendic uulpes: transiliet murũ eoꝵ lapideum:
Audi ds̃ nr̃: quia factisumus despectiu. Conuerte

Expanded text:
et conplebunt in una die numquid aedificare pet conplebunt in una die numquid aedificare pterunt lapides de acervis pulveris, qui combusti sunt? Sed et Tobias Ammanites proximus ejus, ait: Aedificent: si ascenderit vulpes, transiliet murum eorum lapideum. Audi, Deus noster, quia facti sumus despectio  Al. de
Abbreviated transcription (Latin):
ophel:. usq contra portã aquarũ ad orientem.
&e turrem quȩ ꝓminebat. Post hec edificauer̃
thecueni. m̃suram scdam e regione: aturro ma¬
gna ce eminenti. usq ad murũ templi. Sutsũ
autẽ aporta ȩquorum ȩdificauer̃ sacerdotes:
unusquisq contra domum suã. Post eosedifica¬
uit seddo. filiusemmer. contra domũ suã: &
post eum ȩdificauit semeia filius sechenie. cu¬
stos portȩ orientalis. Post eum edificauerunt a¬
nania filius selemie. & anon. filus selom sextꝰ:
mensurã scłam. Post eũ edificauit mesollam
filius barachie: contra gazophilaciũ suum.
Post eumedificauit melchias. filius aurificis.
¶ gociacores.
accum ẽ autẽ cum audisset sinaballath sUII
qulȩdlificaremus murũ. iratꝰ ẽ ualde᷑: & motus
nmis subsannauit uideos. & dixit corã frĩb suis ce
frequentia samaritanoꝵ. Quid uidei imbecilla fa¬
ciunt: Num dimittent eos gentes: num sacrificabt̃

Expanded text:
Ophel usque contra portam aquarum ad orientem, Ophel usque contra portam aquarum ad orientem, et turrim, quae prominebat. Post eum aedificaverunt Thecueni mensuram secundam e regione a turre magna et eminenti usque ad murum templi sursum autem a porta Equorum aedificaverunt sacerdotes unusquisque contra domum suam post eos aedificavit Seddo filius Emmer contra domum suam et post eum aedificavit Semeia filius Secheniae custos portae orientalis post eum aedificavit Anania filius Selemiae et Anon filius Selo sextus mensuram secundam post eum aedificavit Mosollam filius Barachiae contra gazofilacium suum post eum aedificavit Melchias filius aurificis ugotiatores factum est autem cum audisset Sanaballat quod aedificaremus murum iratus est valde et motus nimis subsannavit Iudaeos et dixit coram fratribus suis et frequentia Samaritanorum quid Iudaei inbecilli faciunt num dimittent eos gentes num sacrificabunt
Abbreviated transcription (Latin):
tis ceila. &e edificauit iuxta eum azer. filiꝰ iosue.
princeps mesfa. mensurã scdam contra ascensũ
sirmissimi anguli. Post eum in monte edifica¬
uit baruich. filius ⁊ acchai. m̃surã scłam: ab an¬
gulo usq ad portã domus eliasib. sacerdotis mi¬
gni. Post eumȩdificauit meremuth filius urie.
filii accur. m̃suram scd̾am: aporta domꝰ eliasib.
donec extenderetur domius eliasib. Et posteũ
edificauerunt sacerdotes: uiri de campestrib
iordanis. Post eos edificauit beniamin ce asub
contra domum suã: & post eum edificauit az a¬
rias filius amaasie. filii ananie. contra domũ
suã. Post eum ȩdificauit bennui filus enadda.
m̃surã scdam: adomoazariȩ usq ad fiexuram.
& usq adangulum. Falel filius ori. contra fle¬
xurã ce turrẽ quȩ eminet de domo regis excel¬
sa: idest inatrio carceris. Post eum phadaia:
filius phãros. Nathinnei autẽ habitabant in

Expanded text:
tis Ceila et aedificavit iuxta eum Azer filius Iosue tis Ceila et aedificavit iuxta eum Azer filius Iosue princeps Maspha mensuram secundam contra ascensum firmissimi anguli post eum in monte aedificavit Baruch filius Zacchai mensuram secundam ab angulo usque ad portam domus Eliasib sacerdotis magni post eum aedificavit Meremuth filius Uriae filii Accus mensuram secundam a porta domus Eliasib donec extenderetur domus Eliasib et post eum aedificaverunt sacerdotes viri de campestribus Iordanis post eum aedificavit Beniamin et Asub contra domum suam et post eum aedificavit Azarias filius Maasiae filii Ananiae contra domum suam post eummensuram secundam, a domo Azariae usque ad flexuram, et usque ad angulum. Phalel filius Ozi contra flexuram et turrim, quae eminet de domo regis excelsa, id est, in atrio carceris: post eum Phadaia filius Pharos. Nathinaei autem habitabant in
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores ⁊anoe. Ipsi ȩdificauerunt eã. & sta¬
tuerunt ualuas eius. & seras. & uectes: & mil¬
le cubitos in muro. usq ad portã sterquilinii.
Et portã sterquilinii: edificauit melchias filiꝰ
rechab. princeps uici bechaccarem. Ipse ȩdifi¬
cauit eam: & statuit ualuas euis. & seras ce ue¬
ctes. Et portã portã pͤontis edificauit sellum
filius cholorai: princeps pagimasfa. Ipse ȩdi¬
ficauit eam & texit. & statuit ualuas eiꝰ &e seras
oe uectes: & murospiscine siloe. inhortum regũ.
& usq ad gradus qui descendunt de ciutate dauio
Post eum ȩdificauit neemias filius arboch pn¬
ceps dimidie parcis uici bethsur.: usq contrasepul¬
chrum dauid. & usq ad piscinã quȩ granddiope
constructa ẽ & usq ad domum fortium. Post eũ
edificauerunt leuitȩ: reum filiꝰ benni. Post eũ
edificauit a sebias princeps dimidiȩ partis uici
ceile. in uico suo. Post eum ȩdificauerunt frs
eorum: behui filius endad. princeps dimidie par¬

Expanded text:
habitatores Zanoe: ipsi aedificaverunt eam, et statuerunt valvas ejus, et seras, et vectes, et mille cubitos in muro usque ad portam sterquilinii. Et portam sterquilinii aedificavit Melchias filius Rechab, princeps vici Bethaccharem: ipse aedificavit eam, et statuit valvas ejus, et seras, et vectes. Et portam fogi Maspha ipse aedificavit eam et texit et statuit valvas eius et seras et vectes et muros piscinae Siloae in hortum regis et usque ad gradus qui descendunt de civitate David post eum aedificavit Neemias filius Azboc princeps dimidiae partis vici Bethsur usque contra sepulchra David et usque ad piscinam quae grandi opere constructa est et usque ad domum Fortium post eum aedificaverunt Levitae Reum filius Benni post eum aedificavit Asebias princeps dimidiae partis vici Ceilae in vico suo post eum aedificaverunt fratres eorum Behui filius Enadad princeps dimidiae par
Abbreviated transcription (Latin):
puli adoꝑandum. factum ẽ aut̃ cũ audisset sana¬
bullath. & tobias. & arabes. & amindante. & arotii
int̾rupta concludi. irati sunt nuis: & congregati
sunt om̃s parit̃. ut uenirent & pugnarent contra
ierłm. ce molirent᷑ iusidias. Et orauimꝰ dm̃ nr̃m: ce
posiumus custodessuꝑ murum die &e nocte contͣ eos.
Dixit autẽ urdas. Debilitata ẽ fortitudo portantiũ:
& humus niia ẽ: & nos is potetimus ȩdificare
murũ. Et dixerunt hostes nr̃i. Nesciant & igno¬
rent donec ueniamus in mediũ eoꝵ. & int̾ficiamꝰ
cos: & cessare faciamus opꝰ. factum ẽ aut̃ uenientibꝰ
uideis qui habitabant uixta eos. & dicentib nob
ꝑ decem uices. ex om̃ib locis quib uenerant ad
nos: statui in loco post murũ ꝑcircuitũ popłm
mordinẽ. cum gladiis suis. & lanceis. & arcubus:¬
ꝑspexiatq surrexis cẽ aio adoptimates &e magistra¬
tus. & ad reliquã partẽ uulgi. Nolite cimere a fa

Expanded text:
factum est autem cum audisset Sanaballat et Tobias et Arabes et Ammanitae et Azotii pissent interrupta concludi irati sunt nimis et congregati omnes pariter ut venirent et pugnarent contra Hierusalem et molirentur insidias et oravimus Deum nostrum et posuimus custodes super murum die et nocte contra eos dixit autem Iudas debilitatet humus nimia est, et nos non poterimus aedificare murum. Et dixerunt hostes nostri: Ne sciant, et ignorent, donec veniamus in medium eorum, et interficiamus eos, et cessare faciamus opus: Factum est autem, venientibus Iudaeis qui habitabant iuxta eos et dicentibus nobis per decem vices ex omnibus locis quibus venerant ad nos statui in loco post murum per circuitum populum in ordine cum gladiis suis et lanceis et arcis perspexi atque surrexi et aio ad optimates et ad magistratus et ad reliquam p
Abbreviated transcription (Latin):
quinquaginta. De filiis phaeth: moab. Helio¬
enai filius arariȩ: cecum eo ducenti uiri.
De filiis sechenie: filiuᷤ s ł hieiechiel. & cueo
tecenti uiri. De filiis addãnabeth. filiusiona¬
thuan. &e cum eo quinquaginta uiri. De filishel̃
isaias silius athaliȩ. ce cum eoseptuaginta uiti.
De filiis aphathiȩ. ⁊ebedia filius michabel &ecũ
eooctoginta uiri. De filiisioab: abedia filius
iehiheł. cetumeo ducenti decẽ & occo uiri. De
filiis selomith: filius iosphiȩ. & cum eocentum
sexaginta uiri. De filiis bebar: tacharias filues
bebai. &e cum eoiugintioctouiri. Defiliis exeai
iohannanfilius ecetan. &ecum eocentũ dect̃ ui.

Expanded text:
quinquaginta. De filiis Phaeth-Moab, Elioquinquaginta. De filiis Phaeth-Moab, Elioenai filius Zarae, et cum eo ducens Secheniae, filius Ezechiel, et cum eo trecenti viri. De filiis Adden, Abed, filius Jonathan, et cum eo quinquaginta viri. De filiis Elam, Isaias filius Athaliae, et cum eo septuaginta viri. De filiis Saphatiae, Zebedia filius Michael, et cum eo octoginta viri. De filiis Joab, Obedia filius Jehiel, et cum eo ducenti decem et octo viri. De filiis Selomith, filius Josphiae, et cum eo centum sexaginta viri. De filiis Bebai, Zacharias filius Bebai, et cum eo viginti octo viri. De filiis Ezgad, Joha
Abbreviated transcription (Latin):
mus dĩ huius: ut uectigal &e tributũ. & annonaᷤᷤ
ñ habeatis potestatem imponendi suꝑ eos. Tu
aut̃ ezra scđm sapientiã dĩ tui quȩ ẽ inmanu
tua. constitue iudices & p̃si des. ut iudicent om̃i
popło qui ẽ transflum̃: his uidelicet qͥ nouer̃
legẽ dĩ tui. Sed & imperitos docete libere. Et
om̃is qui ñ fecerit legẽ dĩtui. & legẽ regis diligen¬
ter uidicium erit de eo: siue inmortẽ siue inexi¬
lium. siue incondempnationẽ substantiȩ eius.
uł certe incarcerẽ. Benedictus dñs ds̃ patrum
nr̃oꝵ. quidedit hoc in corde regis ut glorificaret
uit miscdiam suã corã rege & consiliatorib eius:
&e uniuersis principib regis potentib. Et ego
confortatus manu dñi dĩ mei quȩ erat in me.
genealogia eoꝵ: qui ascenderunt mecũ in reg¬
no artarrersis regis. de babilone. De filiisfine¬
es. gerson. De filiis ithamat: damel. De filuis
dauid. attus. De filiis sechenie ce filiis pharos.
dacharias: & cum eo numerati sunt uiri centũ

Expanded text:
annonas non habeatis potestatem imponendi super eos. Tu autem, Ezdra, secundum sapientiam Dei tui, quae est in manu tua, constitue iudices et presides, ut iudicent omni populo, qui est trans flumen, his videlicet, qui noverunt legem Dei tui, sed et imperitos docete libere. Et omnis, qui non fecerit legem Dei tui et legem regis diligenter, iudicium erit de eo, sive in morte sive in exilium sive in condempnationem substantiae eius, vel certe in carcerem. Bennostrorum, qui dedit hoc in corde regis, ut glorificaret vit misericordiam suam coram rege et consiliatoribus ejus, et universis principibus regis potentibus. Et ego confortatus manu Domini Dei mei, quae erat in me, genealogia eorum, qui ascenderunt mecum in regno Artaxerxis regis de Babylone. De filiis Phinees, Gerson. De filiis Ithamar, Daniel. De filiis David, Attus. De filiis Secheniae, de filiis Pharos, Zacharias: et cum eo numerati sunt viri centum
Abbreviated transcription (Latin):
uisitesuideã &e ierłm in lege dĩtui quȩ ẽ in
manu tua: de ut feras argentum & aurũ. qd
rex ceconfiliatores eius sponte obtulerunt dõ
usrł. cuius in ierłm tabernaculum ẽ. & omne
argentum &e aurũ qđ cunq inueneris iuniu̾sa
ꝓuinciababilonis. & popłs offerre uoluerit. &
de sacenlotib qui sponte obtulerint domui dĩsui.
quȩ ẽ in ierłm. libere accipe: & studiosceme dehac
pecunia uitulos. arietes. agnos. & sacrificia & liba-¬
mina eoꝵ: & offer ea suꝑ altare templidĩ ur̃i qđ¬
ẽ inierłm. Sed ae siquid tibi &e fr̃ĩb tuis placuerit
de reliquo argento & auro ut faciatis: uixta uo¬
luntatem dĩ ur̃ifacite. Uasa quoq quȩ dantur
tibimnministerium domꝰ dĩtui. drade inconspe¬
ctudĩ ierłm. Sed &e cetera quib opus fuerit indo¬
io dĩtui. quantumcunq necesse ẽ ut expendas.
dabis de thesauro &e de fisco regisce ame. Ego
aitarxerses rex statui atq decreui om̃ib custodi

Expanded text:
deam et Ierusalem in lege Dei tui, quae est in manu tua, et ut feras argentum et aurum, quod rex et consiliatores eius sponte optulerunt Deo Israel, cuius in Ierusalem tabernaculum est. Et omne argentum et aurum, quodcumque inveneris in universa ovincia Babilonis et populus offerre voluerit, et de sacerdotibus qui sponte optulerint domui Dei sui, quae est in Ierusalem, libere accipe, et studiose eme de hac pecunia vitulos, arietes, agnos et sacrificia et libamina eorum et offer ea super altare templi Dei vede reliquo argento et auro ut faciatis, juxta voluntatem Dei vestri facite. Vasa quoque, quae dantur tibi in ministerium domus Dei tui, trade in conspectu Dei in Jerusalem. Sed et caetera, quibus opus fuerit in domo Dei tui, quantumcumque necesse est ut expendas, dabitur de thesauro, et de fisco regis, et a me. Ego Artaxerxes, rex, statui
Abbreviated transcription (Latin):
sius. & erigatur &e configatur in eo̾ domus aut̃
enis publicetur. Ds̃ autem qui habitare fecit
nom̃ suum ibi. dissipet omiã regna. & popłm
qui extenderit manũsuam. ut repugnet: &
dissipet domum dĩ illã quȩ ẽ in ierłm. Egodariꝰ
statidecretum: qđ studiose impleri uolo:
Igitur tatannai dux regionis transflumen.

Expanded text:
sius, et erigatur, et configatur in eo: domus autem sius, et erigatur, et configatur in eo: domus autem ejus publicetur. Deus autem, qui habitare fecit nomen suum ibi, dissipet omnia regna, et populum qui extenderit manum suam ut repugnet, et dissipet domum Dei illam, quae est in Jerusalem. Ego Darius statui decretum quod studiose impleri volo. Igitur Thathannai dux r
Abbreviated transcription (Latin):
uerłm in locũ sinim᷑. Quȩ ce posita sunt in templo
dĩ sumnc gͦ tamnxi sei: dux regionis quȩ ẽ trans
sumen. & starbuzannai. & consiliar iiur̃i aphar¬
sacei quiestis transflumen. ꝓcul recedtite abillis.
cedimittite fieri templum. dĩ illud. aduce iudco¬
rum& seniorib eorum: ut domum dĩ ȩdificent
inlocosuo. Sed& ame p̃ceptum ẽ. quid oporteat
fieri apresbiteris uideorumillis. ut edificetur do¬
musdi: scilicet ut de arca regis. idẽ. ut de tribu¬
tisque cdantur de regione transflum̃. studiose sũ¬
ptus dentur uiris illis. ne impediatur opꝰ. Qđ si
necesse fuerit. & uitulos. & agnos & hedos. in
holocaustum dõ cęli: frum̃tum. sal. uinum.
& oleum. scm ritum sacerdotum quisunt in
ierłm. detur eis ꝑ dies singulos. ne sit in aliquo
querimonia: ce offerant oblationes dõ cȩli. o¬
rento ꝓ uita regis. & filiorum eiꝰ. Ame gͦ posi
tum ẽ decretum: ut omĩs homo qui hanc mu¬
tauerit uissionẽ. tollatur lignum de domo ip¬

Expanded text:
in templo Dei. Nunc ergo Tatannai dux regionis, quae est trans flumen, Starbuzannai, et consiliarii vestri Apharsachei, qui estis trans flumen, procul recedite ab illis et dimittite fieri templum Dei illud a duce Iudeorum et senioribus eorum, ut domum Dei aedificent in loco suo. Sed et a me preceptum est, quid oporteat fieri a presbiteris Iudeorum illis, ut aedificetur domus Dei, scilicet ut de archa Dei, id est de tributis, quae dantur de regione trans flumen, studiose sumptus dentur viris illis, ne impediatur opus Dei. Quod si necesse fuerit, et vitulos et agnos et hedos in holocaustum Deo coeli , frumentum, sal, vinum et oleum secundum ritum sacerdotum, qui sunt in Ierusalem, detur eis per dies singulos, ne sit in aliquo querimonia. Et offerant oblationes Deo coeli orentque pro vita regis et filiorum eius. A me tum est decretum, ut omnis homo qui hanc mutaverit jussionem, tollatur lignum de domo ip
Abbreviated transcription (Latin):
panes &e duos pisces. Qui ait eis. Afferte michi illoᷤᷤ
huc. Et cum uississet turbã discumbere suꝑ fe-¬
num: acceptis quinq panib & duob piscibus.
aspiciens in celum. benedixit & fregit. & dedit dis-¬
cipulis suis. Discipłi autẽ turbis. Et manducauer̃

Expanded text:
panes, et duos pisces. Qui ait eis: Afferte mihi illos huc. Et cum jussisset turbam discumbere super fenum, acceptis quinque panibus, et duobus piscibus, aspiciens in coelum benedixit, et fregit, et dedit discipulis panes, discipuli autem turbis. Et manducaver
Abbreviated transcription (Latin):
celo: & in t̾ra. Panẽ nr̃m suꝑsubstantialẽ. da nob̃
hodie. Et dimitte nob̃ debita nr̃a. sicut & nos di¬
mittimꝰ debitorib nr̃is. Et ne inducas nos intem¬
ptationem: sedlibera nos amalo. Si enĩ dimi¬
seritis hominib peccata eoꝵ: dimittet & uobis
pater ur̃ celestis delicta ura. Si. aut̃ ñ dimiseritis¬

Expanded text:
m supersubstantialem da nobis hodie et dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimisimus debitoribus nostris et ne inducas nos in temptationem sed libera nos a malo si enim dimiseritis hominibus peccata eorum dimittet et vobis Pater vester caelestis delicta vestra si autem n
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e uerbum. Predixi &e p̃dico. ut p̃sensbis & minc
absens. hisqui ante peccauerunt. & ceteris omibꝰ:
qm̃ si uenero iterum ñ parcã. An exꝑim̃tum que¬
ritis eius qui mn me loquitur xp̃e: qui in uobis
ñ infirmatur sed potens ẽ in uod̃: Nam ce sicru¬
cifixus ẽ ex infirmitate nrã. sed uiuit ex uircute
dĩ. Nam &e nos infirmi sumꝰ in illo: sed unumus

Expanded text:
 praedixi et praedico ut praesens bis et nunc absens his qui ante peccaverunt et ceteris omnibus quoniam si venero iterum non parcam an experimentum quaeritis eius qui in me loquitur Christi qui in vos non infirmatur sed potens est in vobis nam et si crucifixus est ex infirmitate sed vivit ex virtute Dei nam et nos inf
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sumus reꝓbi. Oramus autẽ dm̃. ut nichil ma¬
lifaciatis. non ut nos ꝓbati pareamꝰ. sed ut uos qd̃
bonũ ẽ faciatis. nos autẽ ut reꝓbi simus. Non
enĩ possumꝰ aliquid aduersus ueritatẽ: sed ꝓ
ueritate. Gaudemꝰ enĩ quandonos infirmi sumꝰ:
uos autẽ potentes estis. Hoc & oramꝰ: in urãm
consummationẽ. Ideo hec absens sctibo. ut ñ p̃

Expanded text:
t nihil mali faciatis non ut nos probati pareamus sed ut vos quod bonum est faciatis nos autem ut reprobi simus non enim possumus aliquid adversus veritatem sed pro veritate gaudemus enim quando nos infirmi sumus vos autem potentes estis hoc et oramus vestram consummationem ideo haec absens scribo
Abbreviated transcription (Latin):
pantur sensus ur̃i. & excidant asimplicitate
am si is qui uenit alium xp̃m p̃dicat quẽ
ñ p̃dicauimus. aut alium sp̃maccipttis
quẽ non accepistis. aut alud euanglium qđ ñ
recepistis: recte pateremini. Existimo enim: tu¬
si imꝑitus sum sermone: sed ñ scientia. In om̃ib
autẽ manifestatꝰ sum uobis. Aut nunquid pet¬
catum feci. meipsum humilians ut uos exalte¬
mini: qm̃ gratis ȩ uangłium dĩ euangłi aui
uobis: Alias eccłias expoliaui: accipiens stipen¬
dium ad ministerium ur̃m. Cum essẽ apnd uos
& egetem: nulli onerosus fui: nã qđ michide¬
erat. suppleuerunt frs qui uenerunt a mace¬
donia: & in omĩb sine onere me uob̃ seruaui.

Expanded text:
licitate am si is qui venit alium Christum praedicat quem non praedicavimus aut alium spiritum accipitis quem non accepistis aut aliud evangelium quod non recepistis recte pateremini existimo enim ostolis. Et si imperitus sum sermone: sed non scientia. In omnibus autem manifestus sum catum feci, meipsum humilians, ut vos exaltemini? Quoniam gratis Evangelium Dei evangelizavi vobis, alias Ecclesias exspoliavi accipiens stipendium ad ministerium vestrum; et cum essem apud vos et egerem, nulli onerosus fui. Nam quod mihi deerat, suppleverunt fratres qui venerunt a Macedonia, et in omnibus sine onere me vobis servavi
Abbreviated transcription (Latin):
ciam: ut amputẽ occasionẽ eoꝵ qui uolunt oc¬
casionẽ. ut in quogłantur tales inueniant᷑
sicut ce nos. Nam eiꝰ modi pseudo apłisum.o
xp̃i Et ñ mirum. Ipse enim sathanas. transfigu¬
rat se i angłm lucis. Non ẽ gͦ magnum. si mini¬
stri eiꝰ trans figurent᷑ uelut ministr̃ĩ uisticie: quoꝵ
fins erit scħm oꝑa ipsoꝵ.Iteruindico. nequisme
putet insipientẽ eẽ. Alioquin uelut insipientem
accipite me: ut &r ego modicum quidgłer. Qđ lo

Expanded text:
i volunt occasionem ut in quo gloriantur inveniantur sicut et nos nam eiusmodi pseudoapostoli os Christi et non mirum ipse enim Satanas transfigurat se in angelum lucis non est ergo magnum si ministri eius transfigurentur velut ministri iustitiae quorum finis erit secundum opera ipsorum iterum dico ne quis me putet insipientem alioquin velut insipientem accipite me ut et ego modicum quid glorier quo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃clara. & dixeritis ei tu sede hic bene. pauꝑi au¬
tẽ dicatis. tu sta illic. aut sede sub scabello pedũ
meoꝵ: nonne iudicatis apud uosmecipsos. et
facti estis iudices cogitationum iniquarum:
Audite frs mei dilectissimi. Nonne ds̃ elegit
pauꝑes in hoc mundo. diuites in fide & here¬
des regni qđ reꝓmisit ds̃ diligentib se: Nos au¬
tem ex honorastis pauꝑem. Nonne duutes ꝑ po¬
tentiã opprimunt uos. & ipsi trahunt uos ad
iudicia: Nonne ipsi blasphemant bonũ nom̃
qđ inuocatum ẽ suꝑ nos: Si tam̃ legẽ ꝑficitis
regalẽ scdm scripturas. diliges ꝓximũ tuum

Expanded text:
e: pauperi autem dicatis: Tu sta illic, aut sede sub scabello pedum meorum: nonne judicatis apud vosmetipsos, et facti estis judices cogitationum iniquarum? Audite, fratres mei dilectissimi, nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo diuites in fide et heredes regni quod repromisit dens diligentibus se ? uos autem exhonorastis pauperem. nonne diuites per potentiam opprimunt nos, et ipsi trahunt uos ad iudicia? nonne. ipsi blasphemant bonum nomen, quod inuocatum est super uos? si tamen legem perficitis r
Abbreviated transcription (Latin):
sus ueritatẽ. Non ẽ enim ista sapientia desur-¬
sum descendens: sed terrena. animalis. diabo¬
lica. Ubi enim zelus &e contentio: ibi in constan¬
tia. & ome opus prauum. Quȩ autẽ desursũ ẽ
sapientia: primũ quidẽ pudica ẽ. deinde pa-

Expanded text:
sus veritatem. Non est enim ista sapientia desursus veritatem. Non est enim ista sapientia desursum descendens: sed terrena, animalis, diabolica. Ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia, et omne opus pravum. Quae autem desursum est sapientia, primum quide
Abbreviated transcription (Latin):
sitas iniquitatis lingna constituit᷑ in membris
nr̃is: que maculat totũ corpꝰ. & inflammnat ro¬
tã natiuitatis nr̃ẽ. inflammata agehenna.
Omis enĩ natura bestiarum. & uolucrum. et ser¬
pentium. etiã ceteroꝵ domant᷑ & domita sunt
a natura humana: linguã autẽ nullus hominũ
domare potest: inquietũ malũ. plena uene¬
no mortifero. In ipsa benedicimꝰ dm̃ &e patrẽ: ce
in ipsa maledicimꝰ homines qui ad similitudinẽ
dĩ facti sunt. Ex ipsoore. ꝓcedit benedictio ce
maledictio. Non oportet frs̃ mei: hȩc ita fieri:
Nunquid foris de eodẽ foramine emanat dulcẽ
& amarã aquã: nunquid potest fr̃s mei ficus
uuas facere. aut uitis ficus: Sic neq salsa dul¬
cẽ potest facere aquam. Quis sapiens& disci-¬
plinatus int̃ uos: Ostendat ex bona conuersati¬
one oꝑationẽ suãin mansuetudine sapientiȩ:
Qd si zelum amarũ habetis. &e contentiones st̃
in cordib urĩs: nolite głari. & m̃daces eẽ aduer-¬

Expanded text:
gua constituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus et inflammat rotam nativitatis nostrae inflammata a gehenna. Omnes enim naturae bestiarum et volucrum et serpentum, etiam caeterorum domantur, et domita sunt a natura humana. Linguam autem nullus hominum domare potest; inquietum malum, plena veneno min ipsa maledicimus homines qui ad similitudinem Dei facti sunt. Ex ipso ore benedictio procedit et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? Nunquid potest, fratres mei, ficus olivas facere, aut vitis ficus? Sic neque salsa dulcem potest facere aquam. Quis sapiens et disciplinatus inter nos, ostendat ex bona conversatione opera sua in mansuetudine sapientiae? Quod si zelum animarum habetis et contentiones sunt in cordibus vestris: nolite gloriari, et mendaces esse adver
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ & raab meretrix. nonne ex oꝑib iustificata
ẽ fuscipiens nuncios. & alia uia eiciens: Sicut
corpꝰ sine spũ mortuum ẽ: ita & fides sine oꝑib
mortua ẽ. N olite plures magistri fieri fratres
mei: scientes qm̃ maius iudicium sumitis. In
multis enim offendimꝰom̃s. Siquis in uerbo ñ
offendit: hic ꝑfectus ẽ uir. Potest etiam freno
circũ ducere totum corpꝰ. Si autẽ equis frenos in
ora mittimꝰ. ad consentiendũ nobis. & omne corpꝰ
illoꝵ curũferimꝰ. Ecce & naues cũ magne. funt.¬

Expanded text:
autem et Raab meretrix nonne ex operibus iustificata est suscipiens nuntios et alia via eiciens sicut enim corpus sine spiritu emortuum est ita et fides sine operibus mortua est nolite plures magistri fieri majus judicium sumitis. » In multis enim offendimus omnes. Si quis in verbo non offendit, hic perfectus est vir, potest etiam freno circumducere totum corpus. Si autem equorum frenos in ora mittimus, ad consentiendum nobis et omne corpus illorum circumferimus. Ecce et naves, cum magnae sint
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ quisdicat se habere. oꝑa autẽ ñ habeat: nun¬
quid poterit fides saluare cum: Si aut̃ fr̃ aut so¬
ror nudi sint. & indigeant uictu quotidiano. di¬
cat autem aliquis de uobis illis. ite in pace. cale¬
ficamini & saturamini. ñ dedit autẽ eis quȩ ne¬
cessaria sunt corpori. quid ꝓderit: Sic & fides si
ñ habeat oꝑa: mortua ẽ insemetipsa. Seddicet
quis. Tu fidẽ habes: & egooꝑa habeo. Ostende mͥ
fidẽ tuã sinc oꝑib: & ego ostendam tibi ex oꝑib
fidẽ meã. Iu credis qm̃ unus ẽ ds̃: benefacis. &
demones credunt. & contrxmiscunt. Nis autẽ scire

Expanded text:
fidem quis dicat se habere, opera autem non habeat? Nunquid poterit fides salvare eum? Si autem frater aut soror nudi sunt et indigent victu quotidiano, dicat autem aliquis de vobis illis: Ite in pace, calefacimini et saturamini, non dederitis autem eis quae necessaria sunt corpori, quid proderit? Sic et fides, si non habeat opera, mortua est in semetipsa. Sed dicet quis: Tu fidem habes, et ego opera habeo. Ostende mihi fidem tuam sine operibus: et ego ostendam tibi ex operibus fidem meam. Tu credis quoniam unus est Deus: bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt. Vis au
Abbreviated transcription (Latin):
emo se seducat. Si quis uidet᷑ int uos sapiens
ẽẽ in hoc scło: stultus fiat ut sit sapiens. Sa¬
ꝑientia enim huiꝰ mundi: stulticia ẽ apud dm̃
criptum ẽ enim. Comp̃hendã sapientes xiiii¬
u astutia eorum. Et iterum. Dominus no¬
Uit cogitationes sapientium: qm̃ uanȩ sunt:¬

Expanded text:
ore dicta ait: Siquis uidetur inter uos sapiens esse in hoc seculo, stultus fiat, ut sit sapiens. Sapientia enim huius mundi stulticia est apud Deum. Scriptum est enim: Comprehendam sapientes in astutia eorum. Et iterum: Dominus nouit cogitationes sapientium, quoniam uanę sunt
Abbreviated transcription (Latin):
taui nisi crispum ce gauim: nequis dicat
qđ in nomine meo baptitati estis. Baptira¬
ui autẽ & stephanȩ domum. Ceterum nescio.
siquẽ alium urm baptitauerim. Non enim
misit mexp̃c baptitare. sed ȩuangłizare: non
in sapientia uerbi. ut ñ euacuetur crux xp̃i:¬

Expanded text:
zavi nisi Crispum et Cajum. Ne quis dicat: quod in nomine meo baptizati estis. Baptizavi autem et Stephane domum. Ceterum nescio si quem alium baptizaverim. Non enim misit me Christus baptizare: sed evangelizare. Non in sapientia verbi: ut non evacuetur crux Chri
Abbreviated transcription (Latin):
metus ꝓuiciis illis incubuit. ut uniuersarum
urbium habitatores. principes &e honorati simol
cũ popłis exirent in obiuã uenienti: excipien¬
tes cũ cum coronis & lampadib. ducentes choro ᷤᷤ
in tybiis &e tympanis nec ista tam̃ facientes fe¬
rocitatẽ eiꝰ peccoris mitigare potuerunt. Nã
& ciuitates eoꝵ destruxit: & lucos eoꝵ succidit:
Preceꝑat enĩ illi nabuchodonosor rex. ut om̃s
deos t̃re ext̾minaret: uidelicet ut ipse solus
diceret᷑ ds̃. ab his nationib que potiussent
holo fernis potentia subuigari. ꝑ transiens autẽ sy¬
riam sobal. & omnẽ apamiã. omnẽq mescpotamiã:

Expanded text:
metus provinciis illius incubuit ut universarum metus provinciis illius incubuit ut universarum urbium habitatores principes et honorati simul cum populis exirent in obviam venienti excipientes eum cum coronis et lampadibus ducentes choros in tibiis et tympanis nec ista tamen facientes ferocitatem eius pectoris mitigare potuerunt nam et civitates eorum destruxit et lucos eorum excidit praeceperat enim illi Nabuchodonosor rex ut omnes deos terrae exterminaret videlicet ut ipse solus diceretur deus ab his nationibus quae potuissent Holofernis potentia subiugari pertransiens autem Syriam Subal et omnem A
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓuinciarum reges. ac principes. syriȩ scilicet.
mesopotamiȩ. & sytꝰ sobal. & hybie atq cilicie:
qui uenientes ad holofernẽ dixerunt. Desinat
indignatio tua cura nos. Melius ẽenĩut uiuen¬
tes seruiamꝰ nabuchodonosor regi magno. & sub¬
ditisumus tͥ: quã morientes cum int̾itu nr̃o. ipsi
seruitutis m̃e dampna patiamini. Omĩs ciuitas
nrã. omĩsq possessio: om̃s colles &e montes & cam¬
pi arisita boum greges ouium. caprarumq eqͦ¬
rum. cameloꝵq. &e imuerse facultates nr̃e
atq familie. in conspectu tuo sunt: sint omĩa
sublege tua. Nosetiã & filii nr̃i: serui cui sumꝰ.
Ueni nobis pacificus dominus: & utere seruitio
ur̃o sicut placuerit tibi. Tunc descendit de
montib cum equitib inuircute magna: & op¬
tinuit omnẽ cuutatẽ. & omnẽ in habitantẽ t̾rã
De uniuersis aut̃ urbib: assumpsit sibi auxi¬
liarios uiros fortes & electos adbellum. Tantusq

Expanded text:
provinciarum reges ac principes Syriae scilicet provinciarum reges ac principes Syriae scilicet Mesopotamiae et Syriae Sobal et Lybiae atque Ciliciae qui venientes ad Holofernem dixerunt desinat indignatio tua circa nos melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno et subditi simus tibi quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamini omnis civitas nostra omnisque possessio omnes colles et montes et campi armenta boum greges ovium caprarumque equorum camelorumque et universae facultates nostrae atque familiae in conspectu tuo sunt sint omnia sub lege tua nos iam et filii nostri servi tui sumus veni nobis pacificus dominus et utere servitia nostra sicut placuerit tibi tunc descendit de montibus cum equitibus in virtute magna et obtinuit omnem civitatem et omnem inhabitantem terram de universis autem urbibus adsumpsit sibi auxiliarios viros fortes et electos ad bellum tantusque
Abbreviated transcription (Latin):
sagittaris. qui cooꝑuer᷑ faciẽ tre sicut locustȩ.
Cumq ꝑtransissec fines assyrioꝵ uenit admagnoᷤᷤ
montes ange. qui sunt a sinstro cilicie: ascenditq
omĩa castella eorum & optinuit omnẽ inunitionẽ.
e ffregit aut̃ cuutatẽ opmatissimã indiith: p̃da¬
uitq om̃s filios tharsis. & filios isrł qui erant con
tra faciẽ deseiti. & ad austrum t̾re cęleon.: &e tͣnsi¬
it eufraten. & uenit ad mesopotamiã.⁊ effregit
om̃sciuitates munitas quȩ erant ibi. atorrente
mambrx usq quo ꝑueniat᷑ ad mare: & occupa¬
init t̾minos eiꝰ acilicia usq ad fines iaphech. qui st̃
ad austrum. abduxitq om̃s filios madian. ac pre¬
dauit omnẽ locupletationẽ eoꝵ: om̃sq resistenteᷤᷤ
sibi occidtt more gladii. Et post hȩc descendit
in campos damasci indieb messis. & succendit
omĩa satã. om̃sq arbores ac uineas fecit incidi:
&e cecidit timor illuis suꝑ om̃s inhabitantes t̾rã:
Func miserunt legatos suos unuicrsarũ urbium u

Expanded text:
ittariis qui cooperuerunt faciem terrae, sicut locustae. Cumque pertransisset fines Assyriorum, venit ad magnos montes Ange, qui sunt a sinistro Ciliciae, ascenditque omnia castella eorum, et obtinuit omnem munitionem. Effregit autem civitatem opinatissimam Melothi, praedavitque omnes filiostra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac vineas fecit incidi et cecidit timor illius super omnes inhabitantes terram tunc miserunt legatos suos universarum urbium et
Abbreviated transcription (Latin):
tis: & concurrerunt ad eã om̃s a minimo usq
ad maximũ: qm̃ sꝑauerunt eã iam ñ essẽ
uenturã. Et accendentes luminaria: congirauer̃
cuta eã uniuersi. Illa autem ascendens inemmnenti¬
orẽ locum: iussit fieri silentium. Cumq om̃s tacius¬
sent. dixit udith. Laudate dñm dm̃ nr̃m qui non
deseruit sꝑantes in se. & ime ancillã suã ad imple¬
uit misccłiam suã. quã ꝓmisit domiuisi ł: ce int̾fe¬
cit in manumea hostẽ popłisui. in hac nocte. Et ꝓ¬
ferens de pera caput holofernis: ostendit illis di¬
cens. Ecce caput holofernis principis militie assy¬
riorum. &e ecce conopeum illiꝰ in quo recumbebat
in ebrietate sua: ubice ꝑ manũ femine ꝑcussit illũ
dominusds̃ nr̃. Uiit autẽ ipse dñs qm̃ custodiuit
me angłs eius. & hinc euntẽ. & ibi cominorantẽ.
& inde huc reuertentẽ: & ñ ꝑmisit me ancillã suã
dñs comquinari: sed sine pollutione peccati re¬
uocauit me uobis. gaudentẽ inuictoria sua. in e¬

Expanded text:
nt ad eam omnes a minimo usque ad maximum quoniam speraverunt eam iam non esse venturam et accendentes luminaria congyraverunt circa eam universi illa autem ascendens in eminentiori loco iussit fieri silentium cumque omnes tacuissent dixit Iudith laudate deseruit sperantes in se, et in me ancilla sua adimplevit misericordiam suam, quam promisit domui Israel, et interfecit in manu mea hostem populi sui in hac nocte. » roferens de pera caput Holofernis, ostendit illis, dicens: Ecce caput Holofernis, principis militiae Assyriorum, et ecce conopeum illius, in quo recumbebat in ebrietate sua, ubi per manum feminae percussit illum Dominus Deus noster. Vivit autem ipse Dominus, quoniam custodivit me angelus eius et hinc euntem et ibi commorantem et inde huc revertentem et non permisit me ancillam suam Dominus coinquinari sed sine pollutione peccati revocavit me vobis gaudentem in victoria sua in e
Abbreviated transcription (Latin):
tes in siti. filii puellarum compuxer eos. & sicut pu¬
eros fugientesocciderunt eos: & ꝑierunt inp̃lio.
afacie domini mei. Imnũ cantemꝰ dño: ymnum
nouum cantemꝰ dõnrõ. Adonay dñe magnus es
tu & p̃clarus in uircute. & quẽ suꝑare nemo po¬
test.Tibi seruiat omĩs creatura tua quia dixisti
& facta sunt. misisti spm̃tuũ & creata sunt: & ñ ẽ
qͥ resistat uoci tuȩ. Montes afundam̃tis mouebim¬
tur cum aquis: petre sicut cera liquescent ante
faciẽ tuam: qui aut̃ timent te. magni erunt a¬
pud te ꝑ omĩa. Ue genti insurgenti suꝑgenus
meũ. Dominus enĩ omp̃s uindicabit meis: in¬

Expanded text:
tes in siti. Filii puellarum compunxerunt eos, et sicut putes in siti. Filii puellarum compunxerunt eos, et sicut pueros fugientes occiderunt eos: perierunt in praelio a facie Domini Dei mei. Hymnum cantemus Domino, hymnum novum cantemus Deo nostro Adonai Domine magnus es tu et praeclarus in virtute et quem superare nemo potest tibi serviat omnis creatura tua quia dixisti et facta sunt misisti spiritum tuum et creata sunt et non est qui resistat voci tuae montes a fundamentis movebuntur cum aquis petrae sicut cera liquescent ante faciem tuam qui autem timent te magni erunt apud te prae omnia vae genti insurgenti super genus meum Dominus enim om
Abbreviated transcription (Latin):
in medio popłi sui. ut eriꝑet nos de manu omĩ¬
um muimicoꝵ nr̃oꝵ. Uenit assur ex montibus
ab aquilone in multitudine forttudinis suȩ: cuiꝰ
multitudo obturauit torrentes. & equi eoꝵ cooꝑuer̃
ualles. Dixit se incensurum fines meos. & iuuenes
meos occisurum gladio: infantes meos dare in p̃dam.
& uirgines in captiuitatẽ. Dominus aut̃ om̃ps no¬
dit eum. Non enim cecidit potens eoꝵ auiuenibus:
nec filii titan ꝑcusserunt eum: nec excelsigigan¬
tes imposuerunt se illi: sed iudith filia merari. in
specie facieisuȩ dissoluit eum. Exuit enĩse uestim̃¬
tis uiduitatis: & indint se uestiñtis leticiȩ. in exul¬
tatione filioꝵ isrł. Unxit faciẽ suã unguento: col¬
enis captiuã fecit animã eiꝰ. Amputauit pugione
ceruicẽ eius: horruerunt perse constantiã eius:
& medi audaciã eius. Tunc ululauer castra assyri¬
orum: quando apparuerunt humiles mei. arescen¬

Expanded text:
in medio populi sui, ut eriperet nos de manu omniin medio populi sui, ut eriperet nos de manu omnium inimicorum nostrorum. Venit Assur ex montibus ab aquilone in multitudine fortitudinis suae: cujus multitudo obturavit torrentes, et equi eorum cooperuerunt valles. Dixit se incensurum fines meos, et juvenes meos occisurum gladio, infantes meos dare in praedam, et virgines in captivitatem. Dominus autem omnipotens nodit eum. Non enim cecidit potens eorum a juvenibus, nec filii Titan percusserunt eum, nec excelsi gigantes opposuerunt se illi, sed Judith filia Merari in specie faciei suae dissolvit eum. Exuit enim se vestimento viduitatis, et induit se vestimento laetitiae in exsultatione filiorum Israel: Unxit faciem suam unguento, et colejus captivam fecit animam ejus, amputavit pugione cervicem ejus. Horruerunt Persae constantiam ejus, et Medi audaciam ejus. Tunc ululaverunt castra Assyriorum, quando apparuerunt humiles mei, arescen
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideret iudith. Quȩ cum exisset ad illum: be¬
nedixerunt illã om̃suna uoce dicentes. Tugta¬
ierłmitu lȩticiaisr ł. tu honorificentia popłi nt̃i:
quia fecisti uirilit᷑: &e confortatum ẽ cortiuim:
eo qđ castitatem amaueris. & pret̃ uirrim tuum
alterum nescieris. Ideo & man̾ dñi confortauit
te: ce idõ eris benedicta in ȩt̃num. Et dixit omĩs
popłs. fiat. fiat. E dies autem ttiginta. iux col¬
lecta sunt spolia assyrioꝵ: apopło isrł. Porro aũ
unuiersa quȩ holofernis peculiaria fuisse ꝓbata
sunt. dederunt uidith: in auro & argento. &e ue¬
stib & geminis. & omi suppelleccisi ce tradita
sunt illi omĩa apopło. & om̃s popłigaudebant
cũ mulierib & uirginib & uiuenib ĩnorga¬
nis & citharis. Tunc cantauit canticum hoc dño
nouũ: &e exultate ce inuocate nom̃ eius. Dñscon¬
terens bella. dñs nom̃ ẽ illi: quiposuit castra sua

Expanded text:
ut videret Judith. Quae cum exisset ad illum, beut videret Judith. Quae cum exisset ad illum, benedixerunt eam omnes una voce, dicentes: Tuem, tu laetitia Israel, tu honorificentia populi nostri: quia fecisti viriliter, et confortatum est cor tuum, eo quod castitatem amaveris, et post virum tuum, alterum nescieris: ideo et manus Domini confortavit te, et ideo eris benedicta in aeternum. Et dixit omnis populus: Fiat, fiat. Per dies autem triginta, vix collecta est spolia Assyriorum a populo Israhel porro autem universa quae Holofernis peculiaria fuisse probata sunt dederunt Iudith in auro et argento et vestibus et gemmis et omni supellectile et tradita sunt illi omnia a populo et omnes cum mulieribus, et virginibus, et juvenibus, in organis, et citharis. Tunc cantavit canticum hoc Domino novum, exaltate et invocate nomen ejus. Dominus conterens bella, Dominus nomen est illi. Qui posuit castra sua
Abbreviated transcription (Latin):
tubis ce ululantes post illos. & q̃m assyrii ñ adu¬
nati infugã ibant p̃cipites. filii aut̃ isrł imo ag¬
mine ꝑsequentes: debilitabant om̃s quos inueni¬
re potuissent. Misitq orias nuncios: ꝑom̃s ciuita¬
tes & regionesisrł. Omĩs itaq regio om̃isq urbs
electam uiuentutẽ misit armatã pꝰeos. &e ꝑsercuti
sunt eos inoregladii. quousq ꝑuenirent ad extre
mitatẽ finium suarum. Reliqui autẽ quierant
in bechulia. ingressi sunt castra assyrioꝵ: &e p̃dã
quam fugientes assyrii reliqueranc abstulerunt:
&e onustati sunt ualde. Hii uero qui uictores reuer¬
si sunt adbechuliam. omĩa quȩ erant illoꝵ abftu¬
lerunt secum: ita ut ñ eẽt numerꝰ in pecorib in
ium̃tis. & unuiersis mobilib coꝵ᷑ ut aminimo
usq ad maximum om̃s diuitesfierent de p̃datio¬
nib eoꝵ. Ioachim aut̃ summꝰ pontifex de ierłm
uenit inbethuliã cum uniuersis presbiteris fuis

Expanded text:
tubis et ululantes post ipsos et quoniam Assyrii non adutubis et ululantes post ipsos et quoniam Assyrii non adunati in fuga ibant praecipites filii autem Israhel uno agmine persequentes debilitabant omnes quos invenire potuissent misitque Ozias nuntios per omnes civitates et regiones Israhel omnis itaque regio omnisque urbs electam iuventutem misit armatam post eos et persecuti sunt eos in oremitatem finium suorum. Reliqui autem qui erant in Bethulia, ingressi sunt castra Assyriorum, et praedam, quam fugientes Assyrii reliquerant, abstulerunt, et onustati sunt valde. Hi vero, qui victores reversi sunt ad Bethuliam, omnia quae erant illorum, attulerunt secum, ita ut non esset numerus in pecoribus, et jumentis, et universis mobilibus eorum, ut a minimo usque ad maximum omnes divites fierent de praedationibus eorum. Joacim autem, summus pontifex, de Jerusalem venit in Bethuliam cum universis presbyteris suis,
Abbreviated transcription (Latin):
magnacum fletu. & scidit uestim̃tasua. Et in¬
gressus tabernaculũ iudith: ñ inuenit eã. Et exi¬
liuit foras adpopłm: & dixit. Una mulier he¬
brea. fecit confusionẽ in domo regis nabucho¬
donosor. Ecce enim holofernis iaçet in t̾ra: et
caput ipfuisñ ẽ in illo. Qđ cum audissent pñ¬
cipes untutis assyrioꝵ. sciderunt om̃s uestim̃ta
sua: &e intolerabilis timor & tremor cecidit suꝑ
eos: & turbati sunt animi eoꝵ ualde: & factus:
clamor incomparabilis inmedio castroꝵ Cũq
omĩs ȩxerctaus oecollatum holofernẽ audisset:
sugit mens & consilium ab eis : &e solo tremore
ac metu agitati fuge p̃sidium sumunt: ita ut
nullusloqueret᷑ eumꝓximosuo: sed inclinatoca¬
pite relictis om̃ib euadere hebreos quosarmatos
uenire suꝑ se audierant cupiehant. fugientesꝑ
uias campoꝵ. & semitas collum. Uidentes itaq
filiiisrt fugientes illos. descendentes clangentesqꝙ

Expanded text:
magna cum fletu et scidit vestimenta sua et inmagna cum fletu et scidit vestimenta sua et ingressus tabernaculum Iudith non invenit eam et exilivit foras ad populum et dixit una mulier hebraea fecit confusionem in domo regis Nabuchodonosor ecce enim Holofernis iacet in terra et caput ipsius non est in illo quod cum audissent principes virtutis Assyriorum sciderunt omnes vestimenta sua et intolerabilis timor et tremor cecidit super eos et turbati sunt animi eorum valde et factus est clamor inconparabilis in media castra eorum cumque omnis exercitus decollatum Holofernem audisset fugit mens et consilium ab eis et solo tremore et metu agitati fugae praesidium sumunt ita ut nullus loqueretur cum proximo suo sed inclinato capite relictis omnibus evadere Hebraeos quos armatos venire super se audierant fugient semitas collium videntes itaque filii Israhel fugientes illos descenderunt clangentes
Abbreviated transcription (Latin):
cum grandistrepitu & ululatu. Qdđ uidentes explo¬
ratores: ad tabnaculum cucurter. Porro hi qui in
tabernaculo erant uenientes. & ante ingressum
cubiculi ꝑstrepentes. excitandi grã inquietudinẽ
arte moliebant᷑: ut ñ abexcitautib sed asonanti¬
bus holofernis euigilaret. Nullus enĩ audebat.
cubieulum uircutis assyrioꝵ pulsando aut iitran¬
do aꝑire. Sed cum uenissent duces eiꝰ & tribun &
uniuersi maiores exercitus assyrioꝵ: dixerunt
cubiculariis. Intrate & excitate illum: qm̃ egres¬
si mures decauernis suis. ausi sunt ꝓuocare noᷤ¬
ad p̃lium. Tunc ingressus uagao cubiculum eiꝰ.
stecii ante cortinam: &e plausũ fecit manib suis
Suspicabatur auͣt illum cũ uidith dornure. Sed
cum nullũ motũ iacentis sensu auriũ caperet:
accessit ꝓximans ad cortinã: & eleuans eã. udens
cadauer absq capite holofernis in suo sanguine
tabefactum. iacere suꝑ t̾ram: & exclamauit uoce

Expanded text:
cum grandi strepitu et ululatu quod videntes explocum grandi strepitu et ululatu quod videntes exploratores ad tabernaculum cucurrerunt porro hii qui in tabernaculo erant venientes et ante ingressum cubiculi perstrepentes excitandi gratia inquietudinem arte moliebantur ut non ab excitantibus sed a sonantibus Holofernis evigilaret nullus enim audebat cubiculum virtutis Assyriorum pulsando aut intrando aperire sed cum venissent duces eius et tribuni et universi maiores exercitus Assyriorum dixerunt cubiculariis intrate et excitate illum quoniam egressi mures de cavernis suis ausi sunt provocare ad proelium tunc ingressus Bagao cubiculum eius stetit ante cortinam et plausum fecit manibus suis suspicabatur enim illum cum Iudith dormire sed cum nullum motum iacentis sensu aurium caperet accessit proximans ad cortinam et elevans eam videns iacens cadaver absque capite Holofernis in suo sanguine tabefactum iacere super terram et clamavit voce