comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Confessio aũ erroris ꝓfesio
est desinendi desiendũ
gͦ apeccatis . ẽ. dũ confes¬
sio. ẽ. Confessio aũ ante¬
cedit. remissio sequitur.
qui peccatũ cognoscit.
nec cognitũ confitetur.
in laude intelligit᷑ confes¬
so. sicut. ẽ. confiteor tibi
aut dũ quis confitetur
peccata sua abeo indul¬
genda. cuiꝰ indeficiens ẽ
miscđia Ex hoc gͥ greco
uocabulo exprimitur
& frequentatur exomo¬
logesis qua delictũ nr̃m
dño confitem᷑. non quidẽ
ut ignaro cuiꝰ cognitioni
nichil occultũ.ẽ. sed con¬
fessio. ẽ. rei scilicet eius
quȩ ignoratur ꝓfesia cog¬
nitio. Utile enĩ sibi ac̃
iocundũ quisquam esse
existimauerat. rapere.
adulterare. furari Sed
ubi hȩc ȩternȩ damna¬
tioni obnoxia. ẽẽ. cog¬
nouit. cognitis his con¬
ficetur errorem

Expanded text:
Confessio autem erroris, professio est desinendi. Desinendum ergo est a peccatis; dum confessio est, confessio autem antecedit, remissio sequitur. qui peccatum cognoscit, nec cognitum confitetur, in laude intellegitur confessio, sicut est: 'Confitebor tibi aut dum quisque confitetur sua peccata ab eo indulgenda, cuius indeficiens est misericordia. Ex hoc igitur Graeco vocabulo exprimitur et frequentatur exomologesis, qua delictum nostrum Domino confitemur; non quidem ut ignaro, cuius cognitioni nihil occultum est; sed confessio est rei scilicet eius quae ignoratur professa cognitio. Utile enim sibi ac iucundum quisquam esse existimaverat rapere, adulterare, furari; sed ubi haec aeternae damnationi obnoxia esse cognovit, cognitis his, confitetur errorem.
Abbreviated transcription (Latin):
non om̃is concupiscentia
desideriũ. ẽ. Concupiscun¬
tur enĩ & quȩ habent᷑.
& quȩ non habent᷑. Nam
concupiscendo fruitur
homo reb quas habet.
desiderando aũ absentia
concupiscit. Desderium
enĩ quid. ẽ. nisi rerũ ab¬
sentiũ concupiscentia :¬

Expanded text:
non omnis concupiscentia desiderium est. Concupiscuntur enim et quae habentur, et quae non habentur: nam concupiscendo, fruitur homo rebus quas habet; desiderando autem, absentia concupiscit. Desiderium ergo quid est, nisi rerum absentium concupiscentia
Abbreviated transcription (Latin):
& rotundus. Est aut̃ in
duas partes diuisus. itaut
cũ uoluerit aperiat se.
& cũ uoluerit claudat
Hc gͦ de ꝓfundo maris
ascendit᷑ matutinis horis. seuari¬
habet enĩ intra sẽ carnem:
suꝑmare. aperit ossuum
circum fulget eũ radius scicer̃
margarita prȩciosa splen¬
cęli concepta & est
deradio solis clarificata

Expanded text:
et rotunda. Est autem in duas partes divisa, ita ut, cum voluerit, aperiat se, et, cum voluerit, claudat. Haec ergo de fundo maris ascendit, et matutino rore alit intra se carnem. mare, aperit os suumcircumfulget eam radiis solis, margarita pretiosa et splencoeli concepta est, et de radio solis clarificata
Abbreviated transcription (Latin):
Concessio. ẽ. cũ reus non
id quod factũ. ẽ. defen¬
dit. sed ut ignoscatur
postulat. quod nos ad
pęnitentes probabimus
ꝑtinere

Expanded text:
Concessio est, cum reus non id quod factum est, defendit, sed ut ignoscatur postulat quod nos ad poenitentes probavimus pertinere
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝑuenire ad terras. ne
decepti homines ꝑsuaui¬
tate eiꝰ atq dulcelinem
quã frequentisñmus ille
cȩloꝵ efficit motus. ab
orientalib partib usq
in occasũ ꝓpria negocia
atq oꝑa derelinquerent
& om̃ia hic ociosa rema¬
nerent quodã huma¬

Expanded text:
non peruenire ad terras, ne non peruenire ad terras, ne capti homines per suauitatem eius atque dulcedinem, quam celerrimus ille caelorum efficit motus, ab orientalibus partibus usque in occasum propria negotia atque opera derelinquerent et omnia hic otiosa remanerent quodam huma
Abbreviated transcription (Latin):
Nã philosophi mundi
& lunȩ globorũ conso¬
nos motus introduxer̃.
globis conexa memo¬
rant om̃ia. quos sibi innexos
& uelut insertos uersa¬
ri retro & contrario
cȩteris motu ferri ar¬
bitrantur. eoq impulsu
& motu ipioꝵ orbium
dulcẽ quendã & plenũ
suauitatis atq artis &
gratissimi modulaminis
sonũ reddi. qm̃ scissus
aer ta artifici motu
& acuto cũ grauib temsllaci¬
perante ita uarios ȩqua¬
biliter concentus effi¬
diatur musici carmitus
huiꝰ disputationis si te¬
stimonio nr̃o & auditus
ꝓbari . referunt obior¬
diusse aures nr̃as. & he¬
betiorẽ nobis sensum
audiendi factũ. ꝓpter
illã apͥncipio nr̃e gene¬
rationis concepti sonitus
consuetudinẽ. & exem¬
plũ afferunt eoquod
nilus fluuioꝵ maximꝰ
eo indelicet loci ubi ex słir
altissimis montib: inca¬
taclita illa precipitat
magnitudine fragoris
su ita aures accolarũ scicer̃¬
obstruat. ut auditu
carere dicant᷑ Addunt¬
prȩt̃ta idõ sonũ hunc

Expanded text:
 Philosophi autem mundi planetas, globorum consono motu introduxerunt, rbibus conexa memorant omnia, quos sibi innexos et velut insertos versari retro, et e contrario ceteris motu ferri arbitrantur eoque inpulsu et motu ipsorum orbium dulcem quendam et plenum suauitatis atque artis et gratissimi modulaminis sonum reddi, quoniam scissus aer tam artifici motu et acuta cum grauibus temperante ita uarios aequabiliter concentus effidiatur musici carminis ius disputationis si testimonio nostro et auditus probari, referunt obsurduisse aures nostras et hebetiorem nobis sensum audiendi factum propter illam a principio nostrae generationis concepti sonitus consuetudinem et exemplum adferunt eo quod Nilus, fluuiorum maximus, eo uidelicet loci, ubi se ex altissimis montibus in catadupa illa praecipitat, magnitudine fragoris sui aures accolarum obstruat, ut audiendi munere carere dicantupraeterea ideo sonum hunc
Abbreviated transcription (Latin):
Concȩ & congleȩ ex hac
causã uocatȩ. qr defici¬
ente luna cauant᷑ ibẽ.
euacuant᷑. om̃iũ enim
clausorũ maris anima¬
liũ atq concarũ incretedi¬
mento lunȩ membra
turgescunt. defectu
euacuant᷑. Luna enĩ cũ
in augmento fuerit. auexa¬
get humorẽ. cũ uͦ in
defectũ uenerit. humo¬
res minuuntur: hoc onĩ
phisici dicunt. Concȩ
sunt. int̃ quas & marga¬
ritiferȩ quȩ ȩcelae dicun¬
tur. inquarũ carne prȩ¬
ciosus calculus solidatur
Dequib: tradunt hi qui
deanimantiũ scripsere
naturis eo qđ noc turno
tempore litora appetuns.
& excȩlesti rore marga¬
ritũ concipiunt. Unde

Expanded text:
Conchae et cochleae hac ex causa vocatae, quia deficiente luna cavantur, id est, evacuantur. Omnium enim clausorum maris animalium atque concharum incremento lunae membra turgescunt, defectu evacuantur. Luna enim cum in augmento fuerit, auget humorem: cum vero in defectus venerit, humores minuuntur. Hoc enim physici dicunt. Conchaesunt, inter quas et margaritiferae quae cochleae dicuntur, in quarum carne pretiosus calculus solidatur. De quibus tradunt hi, qui animantium scripsere naturis, eo quod nocturno tempore littora appetunt, et ex coelesti rore margaretum concipiunt. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
Concilii nom̃ tractum
exmore romano. Tempo¬
re enĩ quo causȩ agebant᷑
conueniebant om̃s in
unũ. cõmuniq intentione
tractabant. Unde conci
.d. in .l. littera transeunte

Expanded text:
Concilii vero nomen tractum est ex more Romano. Tempore enim, quo causae agebantur, conveniebant omnes in unum, communique intentione tractabant. Unde concild in l literam transeunte: vel
Abbreviated transcription (Latin):
siñđr Conciliatrix obsocietatẽ
flagiciosȩ consensionis
dicꝰ ta. eo qđ int̃currat
alienũq nundinet cor¬
pus hanc etiã & lenonẽ
uocant
ctum ex conculis ma¬
rinis cõlore colligitur.
idem & austrũ uocatur
austrũ quod procolore
purpurȩ temperatur
plurimis quidẽ in locis.
sed optimũ in insula
cipro gignitur. siue in his
quos ꝓpius solis circului
ris emittunt. his colle¬
ctis. color purpureus
temperat᷑¬

Expanded text:
s. Conciliatrix ob societatem flagitiosae consensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant ex conchulis marinis color eius colligitur: idem et ostrum vocatur. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur sive in his quos propius solis cursus ris emittunt: his collectis color purpureus temperat
Abbreviated transcription (Latin):
di uirtus aueterib defi¬
nita . ẽ. Unde abeo quod
grece arche dicit᷑ uirtui
nomen artis latinitra¬
xisse putauerunt¬
cis hoc tractũ. ẽẽ. uoca¬
bulũ apotes aretes. id. ẽ.
auirtute quã scientiam

Expanded text:
di uirtus a ueteribus definita est. Unde ab eo, quod Graece Aperrj dicitur uirtus, nomen artis Latinos traduxisse putaueruntcis hoc tractum esse uocabulum, apo tes aretes, id est a uirtute, quam diserti
Abbreviated transcription (Latin):
Arsis & theñs id. ẽ. eleuatio
& positio uocis. Neq enĩ
iter pedes dirigere po¬
terunt. nisi alterna uice
leuentur & ponantur
ut arma ar. eleuatio
est. ma. positio. In his
duob ꝑ diuisionẽ pedes
legitimi colliguntur

Expanded text:
arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur
Abbreviated transcription (Latin):
crassa glacie suꝑ stratus.
pedestrẽ facile transitũ
patiebat᷑. Itaq cũ improuide s uirgł¬
toto & maximo simul ag
ris & concursione gradien¬
tiũ concrepans gelu & gla¬
cialis crusta dissiluit. uni¬
uersũq agmen qđ duui su¬
stinuerat mediis gurgitib¬
uicta tandẽ & cõminuta
destituit: atq: eadẽ rursus
fragm̃tis impedientib su¬
ꝑducta submersit: pauci
ex omĩ popło ꝑutramq
ripã uix concisis uiscerib
euaserunt
Danubius germaniȩ fluuius
uocari fertꝰ aniuiũ copia:
quib magis auget᷑. Iste .ẽ.
qui in europa plus omnib
habet famã Idem & hister:
qr dũ ꝑ innumeras uadit
gentes. mutat & nom̃ : &
maiores sibi ãbiendo colligi
uires: Oritꝰ germanicis iũ¬
gis & occidentalib partib
barbaroꝵ: ꝑgens contra
orientẽ. Sexaginta fliuuos
inse recipit: septẽ ostus
inpontũ influit. s grece.¬

Expanded text:
crassa glacie superstratus pedestrem facile transitum patiebatur. Itaque, cum improvide toto et maximo simul agmris et concussione gradientium concrepans gelu, et glacialis crusta dissilivit, et universum agmen, quod diu sustinuerat, mediis gurgitibuicta tandem et conminuta destituit atque eadem rursus fragmentis inpedientibus superducta summersit. pauci ex omni populo per utramque ripam uix concisis uisceribus euaseruntDanubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influit. Rho
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam diuinȩ exami.¬
nationis exhibuit. dũ repta
eoꝵ prauitate. susannam
ab interitu liberauit: siue
ta futura monstrabant.
sagacimente discernens
aperuit. hic & desiderioꝵ
uir appellatus. ẽ: qr panẽ
desiderii non manducauit.¬

Expanded text:
sententiam divinae examinationis exhibuit, dum, reperta eorum falsitate Susannam ab interitu liberavit; sive ta futura monstrabantur, sagaci mente discernens aperuit. Hic, et desideriorum vir appellatus est, quia panem desiderii non manducavit
Abbreviated transcription (Latin):
alpes. mons inultimis fi¬
nib: oceani. qui dirimit
europã abafrica. quem
athlantis finẽ. ẽẽ. dicunt
De quo lucanus : esperiẽ
calpem sũmũq imple¬
uit athlantẽ¬

Expanded text:
alpes mons in ultimis finibus Oceani, qui dirimit Europam ab Africa, quem Athlantis finem esse dicunt. De quo Lucanus1, 555: Hesperiam Calpem, summumque implevit Athlante
Abbreviated transcription (Latin):
colore. & pallens & nimis
crassa. nichil iocundius
aurũ decens. Unde & ap¬
pellata. Nascit᷑ mnindia
uł germania inrupib:
gelidis oculi modo ex¬
uberans

Expanded text:
, sed pallens, et nimis crassa, nihil jucundius 267 aurum decet, unde et appellata. Nascitur in India, vel Germania, in rupibus gelidis, oculi modo extuberans
Abbreviated transcription (Latin):
C allis . ẽ. iter pecudũ in ter
callo pecudũ prȩduratũ¬
Callis ferarũ uł pecudũ
acalcando ita dictus
Tramites uͦ transuersa¬
sunt in agris itinera. Pro¬
prie gͦ callis semita teI¬

Expanded text:
Callis est iter pecudum inter mcallo pecudum perduratucallis ferarum uel pecorum a calcando ita dicta. Tramites uero sunt transuersa in agris itinera; proprie ergo callis semita t
Abbreviated transcription (Latin):
conuenire. nisi tempore
supͣdicti imꝑatoris. Ipse
enĩ dedit facultatẽ xp̃i¬
anis libere congregari
Subhoc etiã scĩ patres in
concilio nceno deom̃i
orbe terrarũ conuenien¬
tes. iuxta fidẽ euange
quattuor. eẽ. uenerabiles
synodos. quȩ totã prin¬
cipaliter fidẽ amplectun¬
uł totidẽ parachsi flu¬
mina harũ prior nice¬
na sy nodus trecentoꝵ
tino augusto imꝑante
ꝑacta . ẽ. inqua arrianȩ
ꝑfidiȩ damnata blasphe¬
mia quã de inȩqualita¬
te sc̃ȩ̃ trinitatis idem
arrius asserebat con¬
subs ⁊antialẽ dõ patri
dm̃ filiũ eadẽ sca ħno¬
dus ꝑħymbolũ definit
Scđa synodus .cl. patrũ
subtheo dosio seniore con¬
stantinopolim corgrega¬
taẽ. quȩ macedonium
condemnans. consubstan¬
tialẽ patri & filio sp̃m
scm̃ demonstrauit. dans
symboli formã quã tota
grecoꝵ & latinoꝵ con¬
fessio in eccłis prȩdicat
sto edita. quȩ nestoriũ
duas ꝑsonas inxp̃o asse¬
rentẽ iusto anathema¬

Expanded text:
convenire, nisi tempore convenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim dedit facultatem Christianis libere congregare. Sub hoc etiam sancti Patres in concilio Nicaeno de omni orbe terrarum convenientes, iuxta fidem evangelquattuor esse venerabiles synodos, quae totam principaliter fidem conplectunvel totidem paradisi flumina. Harum prior Nicna synodus trecentorum tino Augusto imperante, peracta est, in qua Arianae perfidiae condemnata blasphemia, quam de inaequalitate sanctae Trinitatis, idem Arius asserebat, consubstantialem Deo Patri Deum Filium, eadem sancta synodus per Symbolum definivit. Secunda synodus, CL Patrum sub Theodosio seniore Constantinopolim congregata est, quae Macedonium, condemnans, consubstantialem Patri et Filio Spiritum sanctum demonstravit: dans symboli formam, quam tota Graecorum et Latinorum confessio in Ecclesiis praedicat.sto edita, quae Nestorium duas personas in Christo asserentem, justo anathema
Abbreviated transcription (Latin):
Et sic pordinẽ usq ad
decimũ ꝑuenies. Si igitͦ
aꝑto quolibet euangelio
placuerit scire qui reli¬
quoꝵ euangelistarum
similia dixerunt. assumes
adiacentẽ numerũ ca¬
pituli. & requires ipsum
numerũ in suo canone
quẽ indicat. ibiq inue¬
nies qui & quid dixerunt.
& ita demũ incorpore
inquisita loca quȩ ex
ipsis numeris indicant᷑
ꝑsingula euangelia de
eiscdem dixisse inuenies
De canonib concilioꝵ
Canon aut̃ grece. latine
regula nuncupat᷑. Re¬
gula aut̃ dicta quod re¬
cꝰ te clucit. nec aliquan¬
do aliorsũ trahit Alii
dixerunt regulã dit far
ut quod regat uł qđ nor¬
mam recte uiuendi prȩ¬
beat. uł quod distortũ
prauũq quid corrigat
Canones aut̃ generalium
concilioꝵ atemporibus
constantini cȩperunt
inprȩcedentib nanq an¬
nis ꝑsequutione feruente.
docendarũ plebiũ mini¬
me dabat᷑ facultas. Inde
xp̃ianitas indiuersas he¬
reses scussa. ẽ. quia non
erat licentia ep̃is inunũ

Expanded text:
et sic per ordinem usque ad et sic per ordinem usque ad decimum perveniens. Si igitur, aperto quolibet Evangelio, placuerit scire qui reliquorum Evangelistarum similia dixerunt, adsumes adiacentem numerum capituli, et requires ipsum numerum in suo canone quem indicat, ibique invenies quot et qui dixerint; et ita demum in corpore inquisita loca, quae ex ipsis numeris indicantur, per singula Evangelia de eisdem dixisse invenies. § 16 De canonibus conciliorum. Canon autem Graece, Latine regula nuncupatur. Regula autem dicta quod recte ducit, nec aliquando aliorsum trahit. Alii dixerunt regulam dictam vel quod regat, vel quod normam recte vivendi praebeat, vel quod distortum pravumque quid corrigat. Canones autem generalium conciliorum a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentibus namque annis, persecutione fervente, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa est, quia non erat licentia episcopis in unum
Abbreviated transcription (Latin):
De canonib: euangłioꝵ .iiͦii.
Canones euangelioꝵ am¬
mus excogitauit. Quẽ
post ea eusebius cesari¬
ensĩs secutus plenius cõ
posuit. Qui idõ facti st̃.
ut ꝑ eos inuenire & scire
possimꝰ qui reliquoꝵ euan¬
gelistarũ similia aut
ꝓpria dicerunt Sunt
aut̃ numero decẽ. Quoꝵ
primus continet nume¬
ros in quib: quattuor ea¬
dem dixerunt. mattħs.
in quib tres. mattheus.
lucas. ioħ̃s. Quartus ĩnqͥb:
tres: mattħs. marcus. ioħs
Quintus: inquib: duo.
mattħs. lucas. Sextus:
inquib: duo. mattheus.
marcus : Septimus. in
octauus. inquib: duo.
lucas marcus. Nonus
inquib: duo. lucas. ioħs
Decimus. in quib singuli
Quoꝵ expositio hȩc est
Per singulos enĩ euange¬
listasꝰ numerus quidam
capitulis affixus adiacet
quib: numeris subdita.ẽ.
era quȩclã minio notata
quȩ indicat inquo cano¬
ne positus sit numerus
cui subiecta. ẽ. era Uerbi
gr̃a siẽ. era prima. in pri¬
mo canone: Si scđa. in
scđo. Si tertia. intertio

Expanded text:
De canonibus Evangeliorum. 1. Canones Evangeliorum Ammus excogitavit, quem postea Eusebius Caesariensis secutus, plenius 263 composuit. Qui ideo facti sunt, ut per eos invenire et scire possimus qui reliquorum evangelistarum similia aut propria diautem numero decem, quorum primus continet numeros in quibus quattuor eadem dixerunt: Matthaeuin quibus tres: Matthaeus, Lucas, Iohannes. Quartus, in quibus tres: Matthaeus, Marcus, Iohannes. Quintus, in quibus duo: Matthaeus, Lucas. Sextus, in quibus duo: Matthaeus, Marcus. Septimus, in Octavus, in quibus duo: Lucas, Marcus. Nonus, in quibus duo: Lucas, Iohannes. Decimus, in quibus singuli Quorum expositio haec est. Per singulos enim Evangelistas numerus quidam capitulis adfixus adiacet, quibus numeris subdita est aera quaedam mineo notata, quae indicat in quoto canone positus sit numerus, cui subiecta est aera. Verbi gratia: Si est aera .I., in primo canone; si secunda, in secundo; si tertia, in tertio;
Abbreviated transcription (Latin):
r& insitũ. ẽ. uoluntarie
adid quod p̃parantur
urgeri & ꝑingenitam
quadã obedientiȩ formu¬
lam sola disciplinati
tremoris expectatione
suspendi . donec adper¬
agendi licentiã nutus¬
ignaui mittant᷑. habent
enĩ ꝓprios appetitus quan¬
tũ brutis excellentiores.
tantũ rationabilib ꝓpin¬
quantes. hoc . ẽ discerne¬
re. amare seruire Nã
discernentes int̃ dominos
atq extraneos. non eos
quos insectant᷑ oderunt.
sed ꝓhis quos amant te¬
lant & amantes domi¬
nũ ac domũ non quasi
etiã mistico facram̃to
meuangeliis quod edant
micas catelli submensa
dominoꝵ. & chananea
non erubuit dicere. &
dñs non fastidiuit audire
Beatus etiã tobias ducẽ
angłm sequens. canem
comitẽ habers ñ spreuit.
Albanȩ terrȩ canes in¬
gentes sunt tantȩq fe¬
ritatis ut tauros p̃man.¬
& leones perimant
Canicies uocata acandore
quasi candicies. Unde . ẽ.
illud. florida iuiuentus
lactea canicies. prout
diceret candida

Expanded text:
ra insitum est, uoluntarie ad id quod praeparantur urgueri et per ingenitam quandam oboedientiae formulam sola disciplinati timoris exspectatione suspendi, donec ad peragendi licentiam nutu signoue mittantur. habent enim proprios appetitus, quantum brutis excellentiores tantum rationabilibus propinquantes, hoc est discernere amare seruire. nam discernentes inter dominos atque extraneos non eos quos insectantur oderunt sed iis quos amant zelant, et amantes dominum ac domum noni quasi etiam mystico sacramento in Euangeliis, quod edant micas catelli sub mensa dominorum, et Chananaea non erubuit dicere et Dominus non fastidiuit audire. beatus etiam Tobias, ducem angelum sequens, canem comitem habere non spreuit. terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis, ut tauros premant, leones perimantautem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida
Abbreviated transcription (Latin):
patũ. Alii grecũ asserunt
anis nom̃ latinũ. grecã
ethimologiã habere ui¬
detur Grece enĩ cenos
dicit᷑. licet eũ quidã aca¬
nore latratus appellatũ
existiment eo qđ insonat
Unde & canere. Nichil aũ
sagacius canib Elus enĩ
sensus cȩteris animalib
habent Hanq soli sua
nomina recognoscunt.
dominos suos diligunt.
dominoꝵ tecta defen¬
dunt. ꝓdominis suis se
morti obiciunt. uolun¬
tarie cũ domino ad prȩdã
currunt. Corpus domini
sui etiã mortuũ non re¬
linquunt. Quoꝵ postre¬
mo natura. ẽ. extra ho¬
mines. eẽ. non posse: In
canib: duo sunt aut for¬
titudo aut uelocitas
Catuli abusiue dicunt᷑ qua¬
rũlibet bestiarũ filui
Nã pprie catuli canũ suĩs
ꝑciminutionẽ dic ti
lincisci aut̃ dicunt᷑ ut
ait plinius canes nati ex
lupis & canib cũ interse
forte miscent᷑. Solent
& inde feminas canes
noctu insiluis alligatas
admitti adtigrides be¬
stias aquib insiliri & Ide
nasci ex eodẽ fetu canes

Expanded text:
nt. Canis nomen Latinum Graecam etymologiam habere videtur; Graece enim κύων dicitur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem dicuntur, ut ait Pliniuscf. 8, 148, canes nati ex lupis et canibus, cum inter se forte miscuntur. Solent et Indi feminas canes noctu in silvis alligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes
Abbreviated transcription (Latin):
es paruuloꝵ nutrices
primordia sensus. Quarũ
studiũ primi greci tra¬
didisse ꝓduntur Greci
aut̃ tusci primũ ferro
in ceris scripserunt Post¬
ea romani iusserunt. ne
graphiũ ferreũ quis ha¬
beret. Unde & apud scri¬
bas dicebat᷑. cerã ferro
nec edito. Postea institu¬
tũ ut cera ossib scribe¬
rent. sicut indicat atta
insatura dicens. Uerta¬

Expanded text:
es, parvulorum nutrices,primordia sensus. Quarum studium primi Graeci tradidisse produntur. Graeci autem et Tusci primum ferro in ceris scripserunt; postea Romani iusserunt ne graphium ferreum quis haberet. Unde et apud scribas dicebatur: 'Ceram ferro ne caedito.' Postea institutum ut cera ossibus scriberent, sicut indicat Atta in Satura dicens
Abbreviated transcription (Latin):
lũ indidit id. ẽ. hominẽ
equo mixtũ. Quẽ quidã
fuisse equitẽ tenalorũ
dicunt. sed ꝓeo qđ discur¬
rentes inbello uelut unũ
corpus ȩquoꝵ & hominũ
uideret᷑. inde centauros
dictos asseruerunt
łr Centenariũ. nom̃ nume¬
riest. eo qđ centũ libra¬
rũ ponderis sit. quod
ponduis ꝓpt̃ ꝑfectionẽ
centenarii numeri insti¬
tuerunt romani
Centenũ appellatũ eo qđ
inplerisq locis iactus
seminis eiꝰ incrementũ
frugis centesimum re¬
nascatur
Centones apud grãmaticos
uocari solent. qui de cir¬
minib homeri seu uir¬
gilii ad ꝓpria. oꝑa morȩ
centenario ex multis
hinc inde cõposits in
unũ fartiunt corpus
ad facultatẽ cuiuiq ma¬
teriȩ. Deniq ꝓba uxor
adelfi centonem exctir¬
gilio defabrica mundi &
euangeliis plenis sue ex¬
presst materiã cõpositã
scđm uersus. & uersibus
scđm materiã concinna¬
tis. Sic quoq & quidam
pomponius ex eodẽ poeta
int̃ cȩtera stili sui ocia
tẏtirũ inxp̃i honore com¬

Expanded text:
lum indidit, id est hominem equo mistum, quos quidam fuisse equites Thessalorum dicunt, sed pro eo quod discurrentes in bello velut unum corpus equorum et hominum viderentur, inde Centauros fictos asseruerunt Centenarium numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit. Quod pondus propter perfectionem centenarii numeri instituerunt RomaniCentenum appellatum eo quod in plerisque locis iactus seminis eius in incrementum frugis centesimum renascaturCentones apud grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri, vel Virgilii, ad propria opera, more centonario, ex multis hinc inde compositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cujusque materiae. 26. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Virgilio, de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia composita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque, Pomponius, ex eodem poemate inter cetera stili sui ocia, Tytirum in Christi honorem com
Abbreviated transcription (Latin):
Centuriones dicti eo qđ
sicut quinquagenarii
qui incapite sunt quin¬
exercitus incentenos
milites duusas. Unde
& qui his prȩsunt cen¬
turiones dicunt᷑. Ergoides
subeenturiati sunt non
qui in prima sed qui in
scđa centuria sunt
quasi sub prima centu¬
ria. Tam̃ structi etiam
ipsi inspeculis positi in
bello sunt. ut si primi
primis subueniant. Vn¬
de & ad indĩdiatium pe¬
nitus succenturiatos
quasi armis dolosis inftru leene caep¬

Expanded text:
Centuriones dicti eo quod sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinexercitus in centenos milites divisa. Unde et qui his praesunt centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria: tamen structi etiam ipsi et in speculis positi in bello sunt; ut si prima primis subveniunt. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolosis instructus. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
gemino cursu cũ sole con¬
tendit. siue q & noc te
enĩ unũ equũ nigrum.
alterũ candidũ:¬
cuntur. quȩ exdiuersis degbs
nascunt᷑ ut mulus ex
eq̃ua & asino. burdo ex
equo & asina. ibridȩ ex
apris & porcis. titurus ex
oue & hirco. musmo ex
capra & ariete. Est enĩ
dux gregis
conceptũ. quos exercitus
recepit. unde & sĩgna
receptus canere dicunt᷑¬
łr Buccogarrulus. qđ cȩteros
oris loquacitate non sen¬
su exuperet.
Bucolicũ carm̃ idiẽ. pasto¬
rale carm̃ pleriq firacu¬
sis primũ cõpositũ apa¬
storib opinant᷑ non nul¬
li a lacedemonȩ Nanq
transeunte ingreciam
xerxe rege ꝑsarum. cũ
spartane uirgines sibho¬
stili metu neq egredi
de more exercerent
turba pastoꝵ ne reli¬
gio prȩteriret eundẽ¬
uium in conditis cantib
celebrarunt. Appellat᷑
aut̃ bucolicũ abub de
quãiuuis opilionũ caprari¬
orũq sermones in his &
cantica inserantur.
Bucolicũ constat exame¬
tro catalecto. itatam̃

Expanded text:
gemino cursu cum sole contendit, sive quia et nocte enim unum equum nigrum, alterum candiducuntur que ex diversis generibus nascuntur, ut mulus ex equa et asino, burdo ex equo et asina, ybride ex apris et porcis, titirus ex ove et hyrco, musmo ex capra et ariete: est enim dux gregisdicitur quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicunt Bucco, garrulus, quod caeteros oris loquacitate, non sensu, exsuperet.Bucolicum, id est, pastorale carmen plerique Syracusis primum compositum a pastoribus opinantur, nonnulli Lacedaemone. Namque transeunte in Graeciam Xerxe rege Persarum, cum Spartanae virgines, sub hostili metu, neque egredi de more exercerent, turba pastorum, ne religio praeteriret, eumdem inconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum a bubus, de quamvis opilionum caprariorumque sermones in iis et cantica inserantur.Bucolicum constat hexametro catalectico, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ui ulla ꝑhibet᷑ prȩt̃ hircino Euce¬
sanguine uinci. Sed qui eũ
habent atq nouerunt ñ ita
credunt. aut sicredunt. in Urg¬
exꝑta mirant᷑ & si contige¬
admirationis incitam̃tũ¬
habens calorẽ & splendorẽ
nec igni. nec unquã in ea¬
lescitꝰ. unde a nom̃ int̾pre¬
tatione greca indomita uis
accepit: Sed dũ sit inuictus.
recenti & calido macerat᷑.
sĩcq multis ic tib ferri con¬
fringit᷑. cuiꝰ fragm̃ta sculp¬
tores ꝓgeminis infigmendis
formandisq utunt᷑. hic aũ
cdisñdet cũ magnete lapide.
intantũ ut iuxta positus
ferrũ ñ patiat᷑ absꝰtrahi mag¬
netẽ acsi ad motus magnes
cõprehenderit rapiat atq
auferat . fertur quoq: in
elec tri sĩmilitudine uene¬
na de prehendere. metus
uanos expellere. maleficis¬
resistere artib genera eiꝰ.N.¬

Expanded text:
ui ulla perhibetur praeter hircino sanguine uinci. Sed qui eum habent adque nouerunt, numquid ita credunt; aut si credunt, inexperta mirantur; et si contigeadmirationis incitamentuhabens colorem et splendorem nec igni; nec unquam incalescit. Unde et nomen interpretatione Graccepit. Sed dum sit invictus frecenti et calido maceratus, sicque multis ictibus ferri perfrangitur. Cuius fragmenta sculptores pro gemmis insigniendis perforandisque utuntur. Hic autem dissidet cum magnete lapide in tantum ut iuxta positus ferrum non patiatur abstrahi magnetem, aut si admotus magnes conprehenderit, rapiat atque auferat. Fertur quoque in electri similitudine venena deprehendere, metus vanos expellere, maleficisresistere artibus. Genera ei
Abbreviated transcription (Latin):
Adam nc̃ beatus heronimꝰ
tradidit. homo siue terre¬
nus siue terra rubra inter¬
pretat᷑. Exterra enĩ facta
.ẽ. caro. & humus hominis
faciendi materia fuit

Expanded text:
Adam, sicut beatus Hieronymus tradidit, homo, sive terrenus, sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit
Abbreviated transcription (Latin):
A ccubuit. recubuit. & decu¬
buit intriclinio conuiuii.
recubuit incubiculo dñs. de¬
cubuit languidus. Accubare
enĩ. ẽ. corpore ciꝰto. accũbere lsid̾r¬

Expanded text:
accubuit recubuit et decubuit in triclinio conuiua, recubuit in cubiculo dominus, decubuit languidus. Accubare enim est corpore toto, accumbere
Abbreviated transcription (Latin):
hi ordines. uno eodẽq uo¬
cabulo epĩ nominantur.:
sed inde priuato nomine
quidã utuntur ꝓpt̃ distin¬
ctionẽ potestatũ quã sin-¬
gulariter acceperunt.
prudentũ ait: nom̃ est
operis non honoris. Grecũ
iectoꝵ gerens. Scopin qui¬
dẽ : suꝑintentio est. Ergo
gat non sẽ.eẽ. episcopũ. qui¬
dilexerit.¬
Epysinaliffe. conglũtinatio
duarũ syllabarum inunã
facta contraria diheresi:

Expanded text:
rdines uno eodemque vocabulo episcopi nominantur, sed inde privato nomine quidam utuntur, propter distinctionem potestatum quam singulariter acceperunt. prudentium ait, nomen est operis, non honoris. Graecum ilicet gerens. Scopos quippe intentio est; ergo gat non se esse episcopum quidilexeritepisynaliphe est conglutinatio duarum syllabarum in unam facta, contraria diaeresi,
Abbreviated transcription (Latin):
int̃pretantur Nã specula¬
tor est p̃positus in ȩccłia
dictus : eo qđ speculetur
atq prospiciat. popłorũ
infra se positoꝵ mores. &¬

Expanded text:
interpretantur. Nam speculator est praepositus in Ecclesia dictus, eo quod speculetur atque prospiciat populorum infra se positorum mores
Abbreviated transcription (Latin):
Entimema. latine int̾̃pretat᷑
mentis conceptio : quã in ꝑ-¬
fectũ sylogismũ solent arti¬
graphi nuncupare. Nã in
duab partib: eius argum̃ti
forma consistit : quando id
qđ ad fidẽ ꝑtinet faciendũ
utit᷑ syllogismoꝵ lege pre

Expanded text:
est quod Latine interpretatur mentis conceptio, quam imperfectum syllogismum solent artigraphi nuncupare. Nam in duabus partibus haec argumenti forma consistit, quando id quod ad fidem pertinet faciendam utitur, sy
Abbreviated transcription (Latin):
mediũ : ut relliquias ꝓreli-¬
quias. induꝑator ꝓimꝑator
Hanc alii epentesin. alii paren.¬
tesmn uocant : sicut relligio
ꝓreligio. sic̃ dedidit ꝓdedit.
Ep̃ibata. greco nomine apel¬
latur : quilatine dicit᷑ sup¬
ueniens. hic nichil habet
nego cii: sed naulo dato. in ali¬
as terras transire disponit.

Expanded text:
e, ut relliquias pro reliquias, induperator pro imperator. hanc alii epenthesin, alii parenthesin nomine uocant, sicut relligio pro religio, sicut dedidit pro dedit. Epibata Graeco nomine appellatur, qui Latine dicitur superveniens: hic nihil habet negotii, sed naulo dato in alias terras transire disponit.
Abbreviated transcription (Latin):
Emorreis. apis nuncupatus :
qđ sanguinẽ sudet. Quiabeo
morsus fuerit : ita ut disso¬
lutis uenis quicquid uitȩ ẽ.
ꝑ sanguinẽ euocet. Grece
enĩ sanguis: emat dicitur.

Expanded text:
emorrhois aspis nuncupatur, quod sanguinem sudet, qui ab eo morsus fuerit: ita ut dissolutis venis, quidquid vitae est, per sanguinem evomat. Graece enim sanguis haema dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
siue qđ delapsos post
alopiciã capillos recreat.
uł qđ capilloꝵ fluores
cohercet uł quod ñt a¬
uirgulis nigris lenib
cũ splendore quasi ca¬
pilli nascitur ina quo¬
sis locis

Expanded text:
sive quod elapsos post alopeciam capillos recreat, vel quod capillorum fluores coercet, vel quod sit virgulis nigris lenibus cum splendore quasi capilli. Nascitur in aquosis locis
Abbreviated transcription (Latin):
caput sumũ. Alii auint cũ tarquinius priscus capĩtolii fus¬
dam̃tũ romȩ iꝑiret in loco fundam̃ti caput hominis litteriftiscis
notatũ inuenit: & pinde capitoliũ appellauit:
Capessitur. non prose
& est uerbũ imꝑsonale
uerbũ ac tiuũ. facit enĩ
capesso. capessor. quomͦ so¬
lego legor

Expanded text:
caput summum. Alii aiunt, cum Tarquinius Priscus Capitolii fundamenta Romae aperiret, in loco fundamenti caput hominis litteris Tuscis notatum invenit, et proinde Capitolium appellavit. Capessitur non per sc, et est uerbum impersonale, uerbum actiuum. Facit enim capesso capessor, ut lego legor
Abbreviated transcription (Latin):
dicta. qđ terrȩ adhȩ¬
reat. & odorem pini ha¬
beat. hanc latini cucur¬
bitularẽ uocant. quod
exparte odorem cucur¬
bite referat

Expanded text:
dicta quod terrae adhaereat et odorem pini habeat. Hanc Latini cucurbitularem vocant, quod ex parte odorem cucurbitae referat
Abbreviated transcription (Latin):
Cappadociã regionẽ urbs
ꝓpria nominauit. Hȩc
incapite syriȩ sita abori¬
ente armeniã tangit.
aboccasu asiam minorem:
abaquilone mare cimeri¬
cũ. & hemirios campos
quos habuere amatones.
Ameridie uͦ taurũ mon¬
tem. Cui sũbiacet cilicia

Expanded text:
Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meridie vero Taurum montem, cui sub
Abbreviated transcription (Latin):
pretant᷑ iusti : uindicant enĩ
sibi qđ non st̃. Corporis resur-¬
rectionẽ negant : & animã
interire cũ corpore p̃dicant.
Hi quinq tantũ libros legis
recipiunt : ꝓpħarũ uaticinia

Expanded text:
Vindicant enim sibi quod non sunt, corporis resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros Legis recipiunt, Prophetarum vaticinia
Abbreviated transcription (Latin):
imbro Armonia ẽ. cũ fistulae
organum ꝑordinẽ copu¬
latȩ legitime tenent
gr̃am cantilenȩ. corba¬
rumq aptus seruat: con¬
cordiam

Expanded text:
io. Harmonia est cum fistulae organi per ordinem copulatae, legitimae tenent gratiam cantilenae, chordarumque aptus servat ordo concordiam
Abbreviated transcription (Latin):
lierib foetis optima sĩt
Nã suꝑsessa post partũ
matricem beneficio uapo¬
ris expurgat. Inuiꝰ herbȩ
genera sunt duo Quoꝵ¬
una aristologia rotunda
dicitur ꝑpt̃ qđ rotundã
radicem habeat. altera
aristologia longa quia
radicem longam habeat.
cũ ramis & folus longiorib:
quã etiã & dactilitmm uo¬
cant. quod sit radice robo¬

Expanded text:
lieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum, matricem beneficio vaporis expurgat. Hujus herbae genera sunt duo: quuna aristolochia rotunda dicitur, propter quod rotundam radicem habeat; altera aristolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, quod sit radice robo
Abbreviated transcription (Latin):
Vruspices nuncupati.
quasi horarũ inspecto¬
tes. Def enĩ & horas in
agendis negociis oꝑib:q
custodiunt. & quid per
singula tempora obser¬
uare debeat homo in¬
tendunt. hi etiã exta
pecudum inspiciunt. &
ex eus futura prȩdicant
Aruspicinã artem primus Ils¬
ethnicis tradidisse dicit᷑
quidã stages. hic ex ho¬
nore aruspicinã dictauit
& postea non apparuit.
Nam dicit᷑ fabulose aran¬
te quodã rustico subito
haͣnc exglebis exilus se
& aruspiciã dic tasse
qua die & mortuus est
Quos libros romani ex
tusca lingua in ꝓpriam ug¬
mutauerunt¬

Expanded text:
ruspices nuncupati quasi horarum inspectores; dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt, et quid per singula tempora observare debeat homo intendunt; hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicuntAruspicinam artem primus Hetruscis tradidisse dicitur quidam Strages. Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani ex Hetrusca lingua in propriam mutaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
ipennis dicit᷑ quod ex
utraq parte habeat
acutã aciem. quasi duas
pennas. Pennũ aut̃ anti¬
qui acutũ dicebant.
Unde & auium penne
quia acutȩ. & ecce nom̃
quod reseruauit antiqui¬
tatẽ. quia ueteres pen¬
nas dicebant non pm̃nas
hȩe & dolabra quod ha¬
beat duo labra. Nam
securis simplex. ẽ.¬

Expanded text:
ipennis dicitur, quod ex utraque parte habeat acutam aciem, quasi duas pennas. Pennum autem antiqui acutum dicebant. unde et avium pinnae, quia acutae. Et ecce nomen quod reservavit antiquitatem; quia veteres pennas dicebant, non pinnas. Haec et dolabra, quod habeat duo labra; nam securis simplex e
Abbreviated transcription (Latin):
Bubo asono uocis cõpositũ
nom̃ habet. Auis feralis .
onusta quidem plumis
sed grauis. semꝑ detenta
pigriciae. in sepulchris
die noctuq uersatur
& semꝑ cõmorans in ca¬
uernis Nequa ouidius
Fedaq fit uolucris uen¬
turi nuntia luctus. ig¬
nauus bubo. dirũ mor¬
talib omen. Peniq apud
augures malũ portende¬
re fertur. Nam cũ in
urbe uisa fuerit. solitu¬
dinẽ significare dicunt
habet croceũ oculis simi¬
lem. Unde & agrecis nom̃
accepit Est aut̃ caule
molle. folus coriandri
similib Nascitui
muros ciuitatũ¬

Expanded text:
Bubo, a sono vocis compositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritie; in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans in cavernis; de qua Ovidius: Foedaque fit volucris venturi nuntia luctus, Ignavus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur; nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significari dicunthabet croceum oculo similem. Unde a Graecis nomen accepit. Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur juxta muros civitatu
Abbreviated transcription (Latin):
Beniuolus. qui bene uult
Non tam̃ dicimus bene¬
uolus. sicut nec male¬
uolus. Sȩpe enĩ exduab
partib cõpositũ nomen
aut priorem aut sequen¬
tẽ litterã corrumpit
Nã beneuolentia absurdũ¬

Expanded text:
Benivolus, quia bene vult. Non tamen dicimus benevolus, sicut nec malevolus. Saepe enim ex duabus partibus compositum nomen, aut priorem, aut sequentem litteram corrumpit; nam benevolentia absurdu
Abbreviated transcription (Latin):
Bucina erit tuba. quañ
bucinas ipse canor
est tuba qua signũ datur
inhoste. bucinus ipse
clangor canoris est
Bucmna .ẽ. qua signũ dat᷑ Ilsicb
inhoste dicta auoce.
quan uocina Nã paga¬
ni aprestesq ad omnẽ
usum bucina ad cõpeta
conuocabant᷑. Proprie Galieni¬
fuit. Dequo persiui. Bu
discernebant. Nã bucina Idegłi¬
insonans. sollicitudinẽ
adbella denuntiabat.
Uirgilius. Qua bucina sllacidi
signũ dira dedit. Tuba
aut̃ pręliũ indicabat
nitur. ut bella cõmit¬
tantur. interdum ut
sequant᷑ eos qui fugiunt.
ceptus dicitur. quos exer¬
citus recipit

Expanded text:
bucina erit tuba, qua bucinus ipse canor est tuba qua signum datur in hostem, bucinus ipse clangor canorus. IntBucina est qua signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie efuit. De quo Propertius discernebant. 378 Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium indicabat,  canit, ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, ceptus dicitur, quo se exercitus recipit
Abbreviated transcription (Latin):
F igura. ẽꝰ cũ impressione for¬
mȩ alicuius imago exprimit᷑:
ueluti si cera ex anulo effigiẽ
sumat : aut si figulus margillã
manu uultũ aliquẽ imprimat.
& figendo figurã faciat
ila dicta: uł quia expilis ani-¬
maliũ st̃. uł quia laneficiũ
filis teniub constat. inmodũ
pilorũ: idest quasi filorũ¬

Expanded text:
Figura est cum impressione formae alicujus imago exprimitur, veluti si in cera ex annulo effigiem sumat, aut si figulus in argillam manum vultumque aliquem imprimat, et fingendo figuram faciatila dicta, vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est, quasi filoru
Abbreviated transcription (Latin):
Archangłi greca lingua
summi nuntu interpre¬
tant᷑. Qui enĩ parua uł
minima annuntiant
angłi : qui uͦ sũma archan¬
geli nuncupant᷑. Archan¬
geli dicti. eo qđ primatũ
teneant int̃ angłos Ar Ui¬
chos enĩ grece. Iatine pͥn¬
ceps int̾pretat᷑. Sunt enĩ
duces & principes. sub quo Urgł¬
rũ orcline unicuiq angłoꝵ Ideg
officia deputata sunt ipã sUirgł
quia archangłi angelis¬
prȩsunt. ⁊ acharias ꝓpħa
testatur dicens: Ecce
angłs qui loquebatur
inme egrediebat᷑. & angłi so
alius egrediebat᷑ in occur¬
sum eius. Et dixit ad eũ
Curre. loquere adpuerũ
istũ dicens. Absq muro
habitabit᷑ hierłm. Si l¬
enĩ inipsis officiis angłoꝵ
nequaquã potestates su¬
periores inferiores dispo¬
nerent. nullo modohoc
quod homini diceret an¬
gelus abangło cognouis¬
set. Quidã aut̃ archange¬
loꝵ priuatis nominib ap¬
pellant᷑. ut ꝑuocabula
ipsa inoꝑe suo qͥd ualeant
designetur

Expanded text:
Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; ἀρχὸς enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim duces et principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. 7. Nam quia archangpraesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum, dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Si enim in ipsis officiis angelorum nequaquam potestates superiores inferiores disponerent, nullo modo hoc quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere quid valeant designetur
Abbreviated transcription (Latin):
nuncupati asicionio rege¬
agialei uocabantur.
Arcadia sinus achaiȩ est
ut platani foliũ inter
ioniũ & egeũ mare expo¬
sita. quã arcas iouis & ca¬
listȩ filius pelagis in
nomine arcadiã nuncu scicer̃¬
pauit lpsa .ẽ. & sichionia u¬

Expanded text:
nuncupati, a Sicyone regeAgialei vocabantur, Arcadia sinus Achaiae est, ut platani folium, inter Ionium et Aegaeum mare exposita, quam Arcas Jovis et Calistae filius, Pelasgis in nomine Arcadiam nuncupavit. Ipsa est Sicyonia
Abbreviated transcription (Latin):
Arbusta. arbor nouella
& tenera in qua insertio
fieri potest. & dicta ar¬
busta quas arboris hasta:
Alii arbustũ locũ in quo Nrgłs¬
arbores sunt uolunt acci¬
pere sicut salictũ¬

Expanded text:
Arbusta, arbor novella et tenera, in qua insertio fieri potest; et dicta arbusta quasi arboris hasta. Alii arbustum locum in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictu
Abbreviated transcription (Latin):
NArces sunt partes urbis ex¬
celiẽ atq munitȩ. Nam
quȩcunq tutissima ur¬
biuim sunt. ab arcendo
hostem arces uocantur.
Unde & arcus & arca

Expanded text:
Arces sunt partes urbis excelsae, atque munitae: nam quaecunque tutissima urbium sunt, ab arcendo hostem arces vocantur; unde et arcus, et arca
Abbreviated transcription (Latin):
Arca licta quod arceat
uisum atq ꝓhibeat
Hinc & archiuum. hinc
& archanũ idẽ. secretũ
unde cȩteri arcentur.

Expanded text:
Arca dicta quod arceat visum atque prohibeat: hinc et arcivum, hinc et arcanum, id est secretum, unde caeteri arcentur.
Abbreviated transcription (Latin):
arbor enĩ & fructifera &
non nisifruc tifera. Gene¬
re aut̃ feminino arbores
dicimus. poma uͦ neutro.
Arborũ quoq nomen siue
herbarũ ab aruis inflexũ
creditur. eoquod terris
fixis radicib adhȩrent
Ytraq aut̃ idõ sibi pene
similia sunt . quia exuno
alterũ gignitur Nã dũ
sementem in terrã ieceris.
herba prius oritur. debinc
confota surgit marborẽ.
quã herbam uideras. ar¬
bustam suspicis. Crean¬
tria sunt genera : Aut
eni sua sponte nascunt᷑
aut ex seminib fortuitu
iacentib surgunt. aut
ex radicib pullulant
hã cȩteras usus inuenit
fauente natura. Om̃ia
poma latine feminini
fere sunt generis. excep¬
tis paucis. ut hic oleaster
Nã suꝑfluam quidã uolunt
facere discretionẽ. ut hȩc
buxus de arbore dicamꝰ.
buxũ uͦ deligno cõposito¬

Expanded text:
Arbor autem et fructifera, et non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus, poma vero neutro.Arborum nomen, sive herbarum, ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent. Utraque autem ideo sibi pene similia sunt, quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in terram ieceris, herba prius oritur, dehinc confota surgit in arborem, quam herbam videras arbustam suspicis. Arbustria sunt genera: aut enim sua sponte nascuntur; aut ex seminibus fortuitu iacentibus surgunt; aut ex radicibus pullulant. Nam cetera usus invenit favente natura. Omnia poma Latine feminini fere sunt generis, exceptis paucis, ut hic oleaster,Nam superfluam quidam volunt facere discretionem, ut haec buxus de arbore dicamus, buxum vero de ligno conposit
Abbreviated transcription (Latin):
Archanũ dictũ abarca
uł abarcendo eoquod ab
eo om̃s arceantur id . ẽ.
ꝓhibeant᷑. inde & arces
cdicunt᷑. aquib arcentur
hostes. Inde & arca eo qđ
arceat furem. Inde & ar¬
cus eoquod arceat aduer¬
sarium

Expanded text:
Arcanum uero ab arca uel ab arcendo, eo quod ab eo omnes arceantur, id est prohibeantur; inde et arces dicuntur a quibus arcentur hostes. Inde et arca eo quod arceat furem. Inde et arcus eo quod arceat aduersarium
Abbreviated transcription (Latin):
Castitas. & continentia ita¬
corporis incorruptio. Con¬
tinentia uͦ post corrup¬
tionẽ sexui renuntiatio
harũ prima felicitas . ẽ.
non nosse intotũ a quo Ihidi¬
postea liberari optabis
Scđm uͦ uirtutis contine¬
re iuim quã optime no¬
ueris. Alii castitatem
tinentiã in uirginib in¬
telligunt. Idem quippe
castitatẽ accipiunt in
mente. uirginitatem
incorpore. Illa . ẽ. autẽ
uera castitas. quȩ nec
mente polluitur

Expanded text:
castitatem et continentiacorporis incorruptio, continentia uero post corruptionem sexui renuntiatio. Harum prima felicitatis est, non nosse in totum a quo postea liberari optabis; secunda uero uirtutis, contemnere uim quam optime noueris. Alii continentiam titatem in uirginibus intellegunt. Item quidam castitatem accipiunt in mente, uirginitatem uero in corpore. Illa est autem uera castitas quae nec mente polluitur
Abbreviated transcription (Latin):
idolorũ seruitus.
siue cultura int̃pretatur
Nã latria grece : latine serui¬
tus dicitur. Quȩ quantũ ad
uerã religionẽ adtinet : non
nisi uni & soli dõ debetur.
A siẽ impia suꝑbia. siue homi¬
nũ siue demonũ. sibi exhi¬
beri uł iubet uł cupit: ita

Expanded text:
idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam latreia Graece, Latine servitus dicitur, quae, quantum ad veram religionem attinet, non nisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut impia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel jube
Abbreviated transcription (Latin):
ens eos: siue saliens eos
Quosdã enĩ inhȩrentes humo.
curuatos interrã & ea quȩ
imo sunt cogitantes. & in reb
transeuntib spem po-¬
ͥnentes: transiliuit ca-¬
nendo iste. qui uocatur tran-¬

Expanded text:
ens eos, sive saliens eos. Quosdam enim inhaerentes humo, curvatos in terram, et ea quae in imo sunt cogitantes, et in rebus transeuntibus spem ponentes transilivit canendo iste, qui vocatur tra
Abbreviated transcription (Latin):
dolũ est simulacrũ. qđ huma¬
na effigie factũ & consecratũ
est: urxta uocabuli int̃preta¬
tionẽ : Idos enĩ grece formã
sonat : & ab eo ꝑdiminutionẽ
idolũ deductũ: ȩque apđ nos
formulã facit : Igit᷑ om̃is forma
uł formula: idolũ se dici ex
poscit : Inde idolatria : omnis
circa om̃e idolũ famulatus &
seruitus. Quidã uero latini
ignorantes grece. imperite di¬
cunt idolũ ex dolo sũpsisse
nom̃: qđ diabolus creaturȩ
cultũ diuini nominis inuexit.

Expanded text:
 est simulacrum quod humana effigie factum 378 et consecratum est, juxta vocabuli interpretationem, εἶδος enim Graece formam sonat, ab eo per diminutionem idolum deductum, aeque apud nos formulam facit. 14. Igitur omnis forma vel formula idolum poscit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sumpsisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit.