comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uocalis sequitur bonum aurum. iustum amicum: sed & hoc uitium. Aut
suspensioner mlitterae Aut d& rastione uitamus: iotacis mus est quotiens
iniota littera duplicatur sonus. ut troia maia ubi earũ litterarum adeo exilis ent pronun¬
tiatio ut unum iota: non duo sonare uideatur: lautacisnus est .si prouno .ł duo
pronuntiaentur ut asri faciunt. sicut colloquium proconloquio. ueł quotiens unum .I.
exilius duo largius proferimus. quod contra est. Namunum largius duo exilius pro¬
ferre debemus: Conlisio est quotiens nouissimȩ silla bae finis in alterius principio
est ut mater: terra.
XUIII. DE SOLOECIS MͦS

Expanded text:
ocalis sequitur, ut 'bonum aurum', 'iustum amicum'; sed hoc vitium aut suspensione M litterae, aut detractione vitamus. Iotacismus est, quotiens in iota littera duplicatur sonus, ut 'Troia', 'Maia'; ubi earum litterarum adeo exilis erit pronuntiatio, ut unum iota, non duo sonare videantur. Labdacismus est, si pro una L duo pronuntientur, ut Afri faciunt, sicut 'colloquium' pro 'conloquium'; vel quotiens unam L exilius, duo largius proferimus. Quod contra est; nam unum largius, duo exilius proferre debemus. Conlisio est, quotiens novissimae syllabae finis in alterius principio est, ut 'matertera'. § 33 De soloecismis
Abbreviated transcription (Latin):
gite uasto: Gurgitem posuit promari: Raco sinte tonẽuitiosa conpo
distio : quae fit aut per casum accusatiuum. ut illud responsum. ad pirrum.
puatur cato calumniatur cicero praestolatur brutus. dedignatur an¬
tonius. nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios an alii ipsos
depraecati sunt Aut calumniati. Fit & per ononima. quando uno nomine
multa significantus. ut acies : & non addas aut ferri aut oculorũ aut mi¬
litum

Expanded text:
gite vasto. 'Gurgitem' posuit pro 'mare'. Cacosyntheton, vitiosa conposdictio, quae fit aut per casum accusativum, ut illud responsum Apollinis adcatur Cato, calumniatur Cicero, praestolatur Brutus, dedignatur Antonius; nec ostenditur in hac ambiguitate utrum ipsi alios, an alii ipsos deprecati sunt, aut calumniati. 16. Fit et per homonymiam, quando uno nomine multa significantur, ut acies, et non addas, aut ferri, aut oculorum, aut militum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt qui quodã modo simplices & in compositi esse uidentur. Alio ueromodos& compositi¬
ut uerb gratia. nouem aduiginti quinq dum comparatus fuerit.ꝓrimus est & in compo¬
situs quia non hab& communem numerũ nisi solũ monadicũ. Ad quindecimuero sicon¬
paratus fuerit secundus est & compositus. qm̃ in ẽ illi communis numerus pra& mona¬
dicum id est ternarius numerus qui nouem mensurat terterni. & quindecim terquas¬
Item parium numerorum alii sunt suꝑ fluralii diminutiui alii pfefti. Supflui sunt
quorum pastes simul duste plenitudinem suã excedunt iut putã duo denarius: habe
testiã quod quattuor dimidiã quod sex. Vnumenim & duo & tria & qdatiuor

Expanded text:
sunt qui quodam modo simplices et incompositi esse videntur, alio vero modo sut verbi gratia, novem ad XXV dum conparatus fuerit, primus est et inconpositus, quia non habet communem numerum nisi solum monadicum: ad quindecim vero si conparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est ternarius numerus; quia novem mensurat ter terni, et quindecim ter quItem parium numerorum alii sunt superflui, alii diminuti, alii perfecti. Superflui sunt quorum partes simul ductae plenitudinem suam excedunt, ut puta duodenarius; habet tertiam, quod quattuor; dimidiam, quod sex. Unum enim et duo, et tria, et quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
confundit percaritatem quae diffusa est in cordibus nr̃is: Codicem a& hi mo¬
logiarum cum aliis codicibus deitinere transmisi  & lic& inemendatum prae
ualitudine. tamen tibi modo ad emendandum studueram offerre. si ad desti¬
natum concilii locum peruenissem. De constituendo autem ep̃otarra conensi
non eam quam p&isti sensi sententiam regis  Sed tamen & ipse ad huc ubi cestius
conuestam animum. illi man& incestum. P&o autem ut pro meis peccatis apud
dnm exiftere inter cessordigneris:. Vt in p&ratutuo deleantur delista mea.
& remittantur facinora. łTmanu sua : Ora pronobis beatissim e domine fr̃¬
omino meo & dĩ seruo braulioni episcopo ysidores. Entibi sicut pollicitus
sum misi opus de origine quarundam rerum ex u& ẽris lestionis recordatione
colledum : Atq ita inquibusdam locis ad notatum sicut extat conscriptum

Expanded text:
confunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. Codicem Etymoconfunditur per charitatem, quae diffusa est in cordibus nostris. Codicem Etymologiarum cum aliis Codicibus de itinere transmisi, et licet inemendatum prae invaletudine, tamen tibi modo ad emendandum statueram offerre, si ad destinatum concilii locum pervenissem. De constituendo autem episcopo Tarraconensi, non eam quam petisti sensi sententiam Regis, sed tamen et ipse adhuc, ubi certius convertat animum, illi manet incertum. Peto autem, ut pro meis peccatis apud Dominum existere digneris intercessor, ut impetratu tuo deleantur delicta mea, et remittantur facinora. Item manu sua. Ora pro nobis, beatissime domine omino meo, et Dei servo, Braulioni episcopo, Isidorus. En tibi, sicut pollicitus sum, misi opus de origine quarumdam rerum, ex veteris lectionis recordatione collectum, atque ita in quibusdam locis adnotatum, sicut exstat conscriptum
Abbreviated transcription (Latin):
peciali quoq gratia fr& us speciali dño inquo uires scãe ecclesiae consistunt
suggero ut quia eusebius m& ropolitanus nr̃ decessit. habeas mãe curã
trina & sc̃ĩtas c&eris sit uitae forma. Hunc autem filium praesentem
beatissimae potestati urãe per omnia commendo & am dehis quae hic
sugges simus quam &iam dehis quae supra quaesti fuimus eloquio ur̃o
me in urbeto l& ana inuenerunt. Nam ꝑ motus fueram causa concilii : sed
quamuis iussio principis initinere positum remeare meadmonuiss& : ego
tamen quia pro pinquior eram prae sentiae ipsius quam regressioni. malui
potius cursum it ineris non intercludere. Ueni ad prae sentiam principis. In¬
ueni diaconem prae sententuum : ꝑ eum eloqua tua suscipiens: Amplexus sũ
& legi & de salute tua dõ gratiasegi Desiderio omni desiderans quã uis debilis
atq fessus. fiduciant tamen habere per xpm in hac uita uisendite: Quia spes non

Expanded text:
Speciali quoque gratia fretus speciali domino, in quo vires sanctae Ecclesiae consistunt, Speciali quoque gratia fretus speciali domino, in quo vires sanctae Ecclesiae consistunt, suggero ut, quia Eusebius noster metropolitanus decessit, habeas misericorditrina et sanctitas caeteris sit vitae forma. Hunc autem filium praesentem beatissimae potestati vestrae per omnia commendo, et tam de his quae hic suggessimus, quam etiam de his me in urbe Toletana invenerunt. Nam permotus fueram causa concilii. Sed quamvis jussio principis in itinere positum remeare me admonuisset, ego tamen quia propinquior eram praesentiae ipsius quam regressioni, malui potius cursum itineris non intercludere. Veni ad praesentiam principis, inveni praesentem diaconum tuum: per eum eloquia tua suscipiens, amplexus sum et legi, et de salute tua Deo gratias egi, desiderio omni desiderans, quamvis debilis atque fessus, fiduciam tamen habens per Christum in hac vita videndi te; quia spes non
Abbreviated transcription (Latin):
uid&ur: acuile sineedũ satiatus quis caritate: aheo quae manabat inuenitur
recedere. Obsequio aut̃ meae seruitutis dependo iura salutis: Et quaeso
pi&atem sc̃issimae urãẽ potestatis. ut prome orare digneris: quatenus coti¬
die flustuantẽ animã malis. tuo inter cessu lucreris & ad postum a &ẽ nae¬
tran quillitatis deducas. erutã amiseriis & ab scandalis: Sulce mihi fuit
diu adte loqui quasi coram positus uultum uidere tuae faciei. Ideo
nec uerbositatẽ cał ui & temeritatem fostassis incurri. Sedaut hoc aut
aliud agere debui :tantũ ut quod noluisti ꝑ humilitatẽ. saltim tribuas
ꝓrtumultuantẽ in probitatem. Ecce quantũ audacie dedit mihi gratiad
urãe beniuolenti&e : & ideosiquid in hoc displicuerit sibi input & : quae tantũ
amat ut timorem tollat. Nam ꝑfesta caritas foras mittit timorem

Expanded text:
videtur, ac vile, si necdum satiatus quis charitate ab eo quem amabat invenitur videtur, ac vile, si necdum satiatus quis charitate ab eo quem amabat invenitur secedere. 13. Obsequio autem meae servitutis dependo jura salutis, et quaeso pietatem sanctissimae vestrae potestatis, ut pro me orare digneris; quatenus quotidie fluctuantem animam in malis tuo intercessu lucreris, et ad portum tranquillitatis aeternae deducas, erutam a miseriis et a scandalis. Dulce mihi fuit diu ad te loqui, 580 quasi coram positus vultum viderem tuae faciei. Ideo nec verbositatem cavi, et temeritatem fortassis incurri. Sed aut hoc aut aliud agere debui, tantum ut quod noluisti per humilitatem saltem tribuas per tumultuantem improbitatem. 14. Ecce quantum audaciae dedit mihi gratia vestrae benevolentiae. Et ideo si quid in hoc displicuerit, sibi imputet, quae tantum amat, ut timorem tollat. Nam perfecta charitas foras mittit timorem.
Abbreviated transcription (Latin):
quos ate dño posco. de truncatos coħ rososq iam multos habere. Inde
rogo ut eos mihi trans scriptos integros emendatos & bene coaptatos digne¬
mini mittere. neraptus auditate in ꝑuersũ. cogaruitia prouistutibus ab
aliis sumere Ego aut̃ opto quã uis nullius egeas. & ultro neȩ dicant᷑ putere
mer cede ut̃ dignatio urãe benignitatis ĩnper& nobis inid quod possumus
& ualemus: tantũ obsequio nr̃o utaris. Immo caritate quae ds̃ est ꝑ fruaris.
Hlisigitur conpl&is erant mihi quaestiones de sacris diuinisq paginis quarũ
mihi expositionem cordis ur̃i lumen aperir&: sitamen & nobis iub& resplen¬
dere & diunae legis obscurare serare : Nec si ista quae p&o ꝑcipero de illis
soleba Sed uiã reseras capiendae fiduciae Cũ in hac prima fonte non me con¬
foderis stimulis uere cundiȩ. & ignauiae meae locũ dederis uenie qũeq dili¬
gebas quã lib& ĩnmerito non iusseris reprobare. Quia ignominio sũ ualde

Expanded text:
o meo posco, etsi detruncatos corrososque, jam a multis haberi 11. Inde rogo ut eos mihi transcriptos integros, emendatos et bene coaptatos digneris mittere, ne raptus aviditate in perversum cogar vitia pro virtutibus ab aliis sumere. Ego autem opto, quamvis nullius egeas, et ultroneae dicuntur putere merces, ut dignatio vestra benignitatis imperet nobis in id quod possumus et valemus, tantum ut obsequio nostro utaris, imo charitate, quae Deus est, perfruaris. 12. His igitur expletis, erunt mihi quaestiones de sacris divinisque paginis, quarum mihi expositionem cordis vestri lumen aperiret, si tamen et nobis jubes resplendere, et divinae legis obscura reserare. Nec si ista quae peto percepero, de illis silebo, sed viam reseras capiendae fiduciae. Cum in hac prima fronte non me confoderis stimulis verecundiae, et ignaviae meae, locum dederis veniae, quod quem diligebas, quamlibet immeritum, non jusseris reprobare, quia ignominiosum valde
Abbreviated transcription (Latin):
fidei audit. necdum tamen baptis mum ꝑcłpit. Nam cathecu¬
minus grece. auditor inter p̃tatur conp& ens uocatus qͣuia
post inftructionem fidei conp&it gratiã xp̃i. & inde ad p&endo
conp&entes uocati. laicus popularis. laos enim grece populus La¬
dr̃ Pro silitus idest aduena & circumcisus : quim iscebatur po¬

Expanded text:
fidei audit, necdum tamen baptismum recepit. Nam fidei audit, necdum tamen baptismum recepit. Nam μενος Graece auditor interpretatur. Conpetens vocatus, quia post instructionem fidei conpetit gratiam Christi; inde et a petendo conpetentes vocati. Laicus popularis. Λαός enim Graece populus dicitur. Proselytus, id est advena et circumcisus qui miscebatur po
Abbreviated transcription (Latin):
Vsp̃ianus quantum interptio¬
Costendit deunstione deducitur. siue de nomine austoris &
iudaeis de magistri quippe nomene cognomen sestatoribus da¬
tum est xp̃ianiuero olim aiudaeis quasi ob obprobriũ Razarei
uocabantur. proeo quod dñs nosteratq saluator auico quodã
galileae naz areus sit appellatus Non se autem glori& ur
xp̃ianum qui nomen hab&. & faflũ non hab&: ubi autem nomen
secutum fuerit opus. cefiissime ille est xp̃ianus: quia se factis
ostendit xp̃ianum. Ambulans sicut & ille quidem ambulauit¬
a quo & nomen traxit. Catholicus uniuer salis siue gene ralis
inter p̃tatur. Nam greci uniuersalem catholicum uocant
Isto doxus est recte credens. & ut credit uiuens ofto enim grece
reste dr̃ doxo. gloriae: hoc est uir restae gloriae: quo nomi¬
ne non potest uocari quialit̾ uiuit quã credit. Neo fitus grece. Neo
latine no uellus. & rudis. fidelis. uel nuꝑ renatus interp̾re¬
tari potest. cathe cuminus ditus. proeo quod ad hue dostrina cathe

Expanded text:
stianus, quantum interpostendit, de unctione deducitur, sive de nomine auctoris etIudaei. De magistri quippe nomine cognomen sectatoribus datum est. Christiani autem olim a Iudaeis quasi opprobrio Nazaraei vocabantur, pro eo quod Dominus noster atque Salvator a vico quodam Galileae Nazaraeus sit appeChristianum, qui nomen habet, et facta non habet. Ubi autem nomen secutum fuerit opus: certissime ille est Christianus, quia se factis ostendit Christianum: ambulans, sicut et ille ambulavia quo et nomen traxit. Catholicus, universalis, sive generalis, interpretatur; nam Graeci universale καθολικὸν vocant. 5. Orthodoxus est recte credens, et ut credit vivens; ὀρθῶς enim Graece icitur δόξα gloria: hoc est, vir rectae gloriae. Quo nomine non potest vocari qui aliter vivit quam credit. 6. Neophytus Graece, Latine novellus, et rudis, fidelis, vel nuper renatus interpretari potest. Catechumenus dictus pro eo, quod adhuc doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
MOIIONE ELRE IRO GRADATIONE SIEUARŨ
Remotio uel r&ro gradatio stellarũ est. isiꝗͣ uo stella dum motum suum agdt Ita cuã in absidĩ colligint᷑¬
Asimul & r&ror sum moueri uid& utꝰ
stare uid&ur
RUM QUIBUS EX CAUSIS NOMIN ACCEPERUNI

Expanded text:
motione vel retrogradatione stellarum. 1. Remotio vel retrogradatio stellarum est, quando stella, dum motum suum agit, simul etsimul et retrorsum moueri uidetur. stare videntus stellarum, quibus ex causis nomina acceperun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ simphoniam pristine sanitati restituit Postremom & astro nomiã notã habebit :
ꝑquam contem pl&tur rationesn astrorum & mutationes temporum Nã sicut
Ait quidã medicorum: cum ipsorum qualitatibus & nostra corpora conmutant᷑ :
Hinc est quod medicina secunda philosophiadicitur: utraq: enim disciplinatotũ
hominem sibi ułndicat Namsicut ꝑ illam anima. ita ꝑhanc corpus curatur¬

Expanded text:
notam habebit, per quam contempletur rationem astrorum et mutationem temporum. Nam sicut ait quidam medicorum, cum ipsorum qualitatibus et nostra corpora commutantur. Hinc est quod Medicina secunda Philosophia dicitur. Utraque enim disciplina totum hominem sibi vindicat. Nam sicut per illam anima, ita per hanc corpus curatur
Abbreviated transcription (Latin):
uiarum. alatendo distus Melius autem latro estlator inquiđ̃ latero :
ã oblatere in sidiater uiae. Lanistagla diator iđ carnifex tusca lingua
appellatus. Alaniando scilic& corpora lacessitor ꝑtranslationem
dictus acanibus uel aferis quae solent lacerando pro uocare. leno

Expanded text:
viarum, a Latendo dictus. Aelius autem: Latro est, inquit, latero, viarum, a Latendo dictus. Aelius autem: Latro est, inquit, latero, ab latere, insidiator viae. Lanista, gladiator, id est, carnifex Tusca lingua appellatus, a laniando, scilicet corpora. 161. Lacessitor, per translationem dictus a canibus, vel a feris, quae solent lacerando provocare. Leno
Abbreviated transcription (Latin):
illud qui legitis flores loquax non est eloquens la&us. alatitudine
Locuples quasi loci plenus & possessionum plurimarum possessor
quem ad modum doc& tullius dere publica in libro .ii. Multaq edi
sessionibus ex quo pecuniosi & locupl&es uocabantur. Lieralis dic
tus eo quod libenter don& nec murmur & largus: longus alineadistis
propter quod sit porrestus : longa euus quasi longi aeui & longitem¬
poris Longanimis siue magnanimis eo quod nullis passionibus per¬
turb&ur sed ad uniuersa sustinenda patiens est: cui contrarius est pusil¬
lanimis angustus & innulla tribulatione subsistens : de quoscribitur:
pusillanimis. Vehe menter insipiens. Leuis ob in constantiam uagati¬
onis appellatus : qr leui motumentis nunc ista nunc illa desiderat Lu¬
bricus abeo quod labitur labens interdum uelox : ut labere nimpha
polo & labere płnnis : cursuenim lapsu celerior est : latro insessor est

Expanded text:
t illud Virg. Ecl. 3, 92: Qui legitis flores. Loquax non est eloquens. Laetus a latitudine. Locuples, quasi locis plenus, et possessionum plurimarum possessor, quemadmodum docet Tullius de Republica in libro secundo 16: 'musessionibus: ex quo pecuniosi et locupletes vocabantur.' Litus ab eo quod libenter donet, nec murmuret. Largus . . . . Longus a linea dictus, propter quod sit porrectus. Longaevus, quasi longi aevi et longi temporis. 158. Longanimis, sive magnanimus, eo quod nullis passionibus perturbatur, sed ad universa sustinenda patiens est. Cui contrarius 481 est pusillanimis, angustus, et in nulla tribulatione subsistens, de quo scribitur: Pusillanimis vehementer insipiens. 159. Levis, ob inconstantiam vagationis appellatur, quia levi motu mentis nunc ista, nunc illa desiderat. Lubricus, ab eo quod labitur. Labens, interdum velox, ut: Labere nympha polo, et labere pennis. Cursu enim lapsus celerior est. 160. Latro, insessor est
Abbreviated transcription (Latin):
Iomenautem medicine. amodo id est temperamento in positum aestimatur.
ut non satis sed paulatim adhibeatur. Nam inmultum contristatur natura medi¬
ocriter autem gaud&. Vnde & qui pigmenta & antidota satis uelas sidue biberim
uexantur In moderatio enim omnif nonsalutem sed periculum ad fest

Expanded text:
omen autem Medicinae a modo, id est temperamento, inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis vel assidue biberint, vexantur. Inmoderatio enim omnis non salutem, sed periculum affert.
Abbreviated transcription (Latin):
otas &iam lit terarum inter se u& eres faciebant : ut quic quid occulte in¬
uicem scripturas significare uellent. mutͥe seriberent. Testis est brutus
qui ususet his litteris ea quae asturus notabat : ignorantibus aliis quid sibi
uellent hae litterae. Caesar quoq augustus ad filium. qm̃ inquid innumerabilia
incͥdunt assiduceqͣ scribi alterutrum oposteat : esse secr&a: habeamus inter
nos notas siuis tales ut cum aliquid nobis scribendũ erit : prouna quaq lit tera
scribamus sequentem hoc modo pro a .b. pro .b.c. & deinceps eadẽ ratione c&eras:
pro ⁊. autem lit tera redeundũ erit ad duplexaa: quidam &iã uersis uerb seri¬
DINOTIS DIGIIORUM

Expanded text:
otas etiam litterarum inter se veteres faciebant, ut quidquid occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignorantibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad filium, 'quoniam' inquit, 'innumerabilia accidunt assidue quae scribi alterutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; pro z autem littera redeundum erit ad duplex a a'. Quidam etiam versis verbis scriDe notis digitorum
Abbreviated transcription (Latin):
itia apud grã maticos illa dicuntur quae in eloquio cauere debemus
sunt autem .h. Ec barbaris mus. solo ecismus: Acrrologia cacenphaton
timenti: proptium autem esttimenti formidare non sperare.:eq auineo

Expanded text:
itia apud Grammaticos illa dicuntur, quae in eloquio cavere debemus. Sunt autem haec: barbarismus, soloecismus, acyrologia, cacenphaton, timenti. Proprium est autem timenti formidare, non sperare; e
Abbreviated transcription (Latin):
ita uocentur. Astrologia uero pastim naturalis paflim suꝑstitiosa est:¬
Naturalis dum ex sequitur solis & lunae cursus uel stellarum cestas temporum
stationes superstitiosa uero est illa quã mathe matici sequuntur. qui instellis augu¬
riantur quiq &iam duo decim caeli signa. ꝑ singula animȩ uel corporis membra dis¬
A stro nomiae ratio modis plurimis constat. Definit enim quid sit mundus. quid caclũ¬
A quid speresitus & cursus quid axes cacli & poli. quae sint climata cacli quicursis

Expanded text:
ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa estita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa estNaturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disAstronomiae ratione . Astronomiae ratio modis plurimis constat. Definit enim quid sit mundus, quid sit caelum, quid sphaerae situs et cursus, quid axis caeli et poli, quae sint climata caeli, qui cursus
Abbreviated transcription (Latin):
tro nomia est astrorum lex quae cursus siderum & figuras. & habitudines
ftellarum circa se. & circa terram. indagabiliratione ꝑ currit. de inuenorib
Astro nomiam primi aegiptii inuenerunt. Astrologiã uero & nati¬
uitatis ob seruantiam. caldei primi docuerunt : abrahã autem inftituis se
aegiptios astro logiam : lo sepͥus auflor ad seuerat : greci autem dicunt hanc
astem. ab atlante primus ex cogitatam : Ideoq dius est sustinuisse caelum:
quisquis autem ille fuit. motu caeli & ratione animi excitatus ꝑ temporũ
uices ꝑ astrorum ratos definitosq cursus ꝑ inter uallorũ spatia mode¬
rata considerauit de mensiones quas dam numero ꝗ̃ definiendo ac secernendo
diuer sorum quidem sunt. deastra nomia scripta uolumina. Inter quos tamen
ptholo meus rex alex andriae apud grecos p̃cipuus hab&ur hic &iã & ca¬
nomiam autem & astro logiam aliquid diffeft: Nam astro nomia cȩli
conuersionem ostus obitus. motusq siderum. contin& uelqua ex causa

Expanded text:
tronomia est astrorum lex, quae cursus siderum et figuras, habitudinesque stellarum circa se, et circa terram indagabili ratione percurrit. Sortilegi Astronomiam primi Aegyptii invenerunt. Astrologiam vero et nativitatis observantiam Chaldaei primi docuerunt. Abraham autem instituisse Aegyptios astrologiam Josephus auctor asseverat. Graeci 144 autem dicunt hanc artem ab Atlante prius excogitatam; ideoque dictus est sustinuiQuisquis autem ille fuit, motu caeli et ratione animi excitatus per temporum vices, per astrorum ratos definitosque cursus, per intervallorum spatia moderata, consideravit dimensiones quasdam et numeros, quae definiendo ac secernendo diversorum quidem sunt de astronomia scripta volumina, inter quos tamen Ptolemaeus rex Alexandriae apud Graecos praecipuus habetur: hic etiam et canomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa
Abbreviated transcription (Latin):
com&tice quadripeflita diuisio est in planum in magnitudinem numerabilem innus¬
niudnem rationalem & in figuras solidas Planae figurae sunt quae in longitu dine aeli¬
tiudine continentur quae sunt iuxta platonem numero .u. Numerabilis nagnitudo et
quae numeris arichmaicae diuidi potest Magnitudines rationales sunt. quarũ mensuran
scire possumus: In rationabilesuero quarũ mensurae quantitas cognita non hab&ur
PXIII IDEFIGU RIS GEOEMETRICAE

Expanded text:
ometriae quadripertita divisio est, in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem, et in figuras solidas. Planae figurae sunt, quae longitudine et latitudine continentur, quae sunt iuxta Platonem numero quinque. Numerabilis magnitudo est, quae numeris arithmeticae dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quorum mensuram scire possumus, inrationales vero, quorum mensurae quantitas cognita non habetur. § 12 De figuris geometriae
Abbreviated transcription (Latin):
ratorestigitur uirbonus. dicendi peritus. Virbonus consistit. natura
moribus : astibus : dicendi peritus consistit: astificiosa eloquentia qu
constat pastibus quinq Inuentione dispositione. elocutione memoria. pn¬
nuntiatione & fine officii. quod est aliquid ꝑsua derẽ Ipsa auteni perita
dicendi in tribus rebus consistit natura dostrina usi. Natura ingemo
dostrina. scientia : usu. assiduitate: haec sunt enim quae nonsolũ in aratos
sed in uno quoq homine astifice exspestantur ut aliquid efficiat
DE IRIBUS GENERIBUS CAUSARUM

Expanded text:
rator est igitur vir bonus, dicendi peritus. Vir bonus consistit natura, moribus, artibus. Dicendi peritus consistit artificiosa eloquentia, quae constat partibus quinque: inventione, dispositione, elocutione, memoria, pronuntiatione, et fine officii, quod est aliquid persuadere. Ipsa autem peritia dicendi in tribus rebus consistit: natura, doctrina, usu. Natura ingenio, doctrina scientia, usus adsiduitate. Haec sunt enim quae non solum in oratore, sed in unoquoque homine artifice expectantur, ut aliquid efficiat. De tribus generibus causarum
Abbreviated transcription (Latin):
mar musculum indicat Nam quod genus in principalitate estudesse sol&
indeminutione: Sed hoc non semper. ut prisfłinũ prisilla: sed quia scire debemus

Expanded text:
marmusculum indicat. Nam quod genus in principalitate est, id esse solet in diminutione. Sed hoc non semper, ut 'pistrinum', 'pistrilla'. Sed quia scire debemus
Abbreviated transcription (Latin):
tumȩq: ad caput litterae ponimus & uocatur distinctio idest disiunstio
quia in tegram separauit sentemiã: hoc quidem apud oratores : c&erũapud
po&as. ubi inuersu postduos pedes syllaba reman&. Com ma est: quia
ibi post scansionem p̃cisio uerbi fasta est Vbi uero postduos podes de
paste orationis nihil super est : colon est : totus autem uersusperiodus
XDE NOTIS
SEN TEN IIARUM

Expanded text:
tumque ad caput litterae ponimus; et vocatur distinctio, id est disiunctio, quia integram separavit sententiam. Hoc quidem apud oratores. Ceterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubi vero post duos pedes de parte orationis nihil superest, colon est. Totus autem versus periodus est. De notis sententiarum
Abbreviated transcription (Latin):
pecies causarum sunt quinq: idẽ honestum ad mirabile humile. anceps
obscurum: honestum causae genus est cui statim sine oratione nr̃a fauet
animus auditoris: ad mirabile aquo estalie natus animus eorum qui audituri

Expanded text:
pecies causarum sunt quinque: id est honestum, admirabile, humile, anceps, obscurum. Honestum causae genus est, cui statim sine oratione nostra favet animus auditoris. Admirabile, a quo est alienatus animus eorum, qui audituri
Abbreviated transcription (Latin):
unus est. Sunt & aliae hereses sine auctore & sine nominibus: ex
quibus aliae tri formem putant esse dm̃. aliae xp̃i diuinitatem
passibilem dicunt alie xp̃i depatre natiuitati initium tẽporis
dant. Aliae liberationem hominum apud inferos fastam xp̃i des¬
censione non credunt. Aliae animã imaginem dĩ negant :
alie animas con uesti indaemones & in quacũq animalia ex¬
istimant. Aliae demundi statu dissentiunt. Aliae in nume¬
rabiles mundos opinantur. Aliae aquam dõ co a&ernã faci¬
unt. Aliae nudis pedibus ambulant. Aliae cum hominibus
non manducant. He sunt hereses aduersus catholicã fidem
exostae & abapostolis & scĩs patribus ł conciliis p̃dam nantȩ
quae dum in se multis erroribus diuisae inuicem sibi dissen¬
tiant. communi tamen nomine aduersus ecł dĩ conspirant
Sed & qui cumq aliter scripturam scam̃ intelldgit. quã sensus

Expanded text:
unus est. Sunt et aliae haereses sine auctore, et sine nominibus, ex unus est. Sunt et aliae haereses sine auctore, et sine nominibus, ex quibus aliae triformem putant Deum esse, aliae Christi divinitatem passibilem esse dicunt, aliae Christi de Patre nativitati initium temporis dant, aliae liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt, aliae animam imaginem Dei negant, aliae animas converti in daemones, et in quaecunque animalia existimant, aliae de mundi statu dissentiunt, aliae innumerabiles mundos opinantur, aliae aquam Deo coaeternam faciunt, aliae nudis pedibunon manducant. He sunt hereses adversus catholicam fidem exorte et ab apostolis et sanctis patribus vel conciliis condemnate, que dum in se multis erroribus divise invicem dissentiunt sibi, communi tamen nomine adversus ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicunque scripturam sanctam aliter intelligit quam sensus
Abbreviated transcription (Latin):
fali disti idest sine capite qͦdem secduntur her&ici: nullus enim
eorum reperitur auflor ã quo ex orti sunt : huitrium caleedo¬
nensium capitulorum in pugnatores duarum in xp̃o substam̃s¬
Arum pro pri&atem negant & unam in eius ꝑsona naturam
p̃ dicãt Thea dosiani & gaianitae appellati atheadosio &
gaiano: quitem poribus iustiniani principis in alexandria po
puli ꝓ uersi elestione uno die sunt ordinati epĩ Hii errores
euthicetis & dioscori sequentes : calcedonense concilium respu¬
unt ex duabus unam in xp̃o naturam ad serunt quam theudo¬
siani corruptam. gaianitȩ in corruptam contendunt Gno¬
itȩ & tritoitȩ atheo dasianis ex soni sunt Exquibus gnoitȩ
ab igno rantia disti quia ꝑuersitati aqua exosti sunt id ad¬
iciunt quod xuĩ diuinitas ignor& futura quae sunt scripta
dedie & hora nouissima non recordantes xp̃i ꝑsonam ine
sa iam loquentis. dies iudicii in cordemeo Tritoitae uero
uocati: quod sicut tres ꝑsonas intrinitate itaquoq tres adstruunt

Expanded text:
ali dicti, id est sine capite quem sequuntur haeretici. Nullus enim eorum reperitur auctor, a quo exorti sunt. Hi trium Chalcedonensium capitulorum inpugnatores duarum in Christo substantiarum proprietatem negant, et unam in eius persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodosio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexpuli perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychetis et Dioscori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Gnoitae et Tritoitae a Theodosianis exorti sunt, ex quibus Gnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati a qua exorti sunt, id adjiciunt, quod Christi divinitas ignoret futura quae sunt scripta de die et hora novissima; non recordantes Christi personam in Isaia loquentis: Dies judicii in corde meo . Tritoitae vero ocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres astruunt
Abbreviated transcription (Latin):
in campo: proprium est graminosum dicere campum non gramineum
Cacen faron diftio obscena uel in conposite sonans : oliscena ut᷑ his dnimũ
areste distis: in composita ut iuuat ite &i dorica casira uidere : Nila en im¬
sit compositio abea sy Naba incipoet eediua fuperioo: fisi alio edlb qR acero sita dietios

Expanded text:
in campo: proprium est graminosum dicere campum, non gramineum. 5. Cacephaton, dictio obscena, vel incomposite sonans. Obscoena, ut, 54 his animum arrecti dictis. Incomposita, ut, juvat ire et Dorica castra. Mala enim compositio fit, ab ea syllaba incipere qu
Abbreviated transcription (Latin):
leges: ut earũ m&uhumana arceatur audacia. tutaq s it inter in probos
in nocentia & in ipsis in probis formidato sup plicio refren&ur nocendi¬
facultas: Legis enim p̾mio aut poena uita moderatur humana. Erit
dinem patriae. loco temporiq conueniens necessaria utilis: Mani¬
festa quoq ne aliquid per obscuritatem in captionẽ conteͥneat nullo
priuato com modo sedpro commnuni ciuium utilitate conscripta

Expanded text:
leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos leges, ut earum metu humana coerceatur audacia, tutaque sit inter improbos innocentia, facultas. Legis enim praemio aut poena vita moderatur humana. e consuetudinem, loco temporique conveniens, necessaria, utilis, manifesta quoque, ne aliquid per obscuritatem in captionem contineat, nullo privato commodo, sed pro communi civium utilitate conscripta
Abbreviated transcription (Latin):
x est constitutio populi quam maiores natu cum plebibus sangerunt.
Nam quod rex uel imperatore dic̃ constitutio uelȩdistum uocatur
Institutio aequitatis duplex est : nunc in legibus nunc in moribus inter
legem autem & mores hoc inter est : quod lex scripta est : Mos uero est
u&ustate probata consu&udosiuelex non scripta: Nam lex alegendo
uocata quia scripta est Mos autem longa consu& udo est demoribus tracta¬
tantundem: Consu&udo autem est : ius quoddam moribus institutum quod
prolege suscipitur cũ deficit lex nec diffest scriptura anratione c̃sistat
quando & legem ratio commendat. Porro siratione lex constat. lexeritõne
iam qđ ratione constiterit dumtaxat quod relegioni congruat. quot disci¬
pline conueniat quođ saluti proficiat: Uocata autem consu&udo quia
incommune est usu omnis autemlex aut ꝑ mittit aliquid ut uir¬
fostis p& at p̾mium: aut u&at. ut sacram uirginum nuptias nulli liceat
p&ere aut punit ut qui cedem fecerit capite plestatur. Faste sunt aut̃

Expanded text:
x est constitutio populi, quam maiores natu cum plebibus sancierunt. Nam quod Rex vel Imperator edicit, constitutio vel edictum vocatur. Institutio aequitatis duplex est, nunc in legibus, nunc in moribus. Inter legem autem et mores hoc interest, quod lex scripta est, mos vero est ustate probata consuetudo, sive lex non scripta. Nam lex a legendo vocata, quia scripta est; mos autem longa consuetudo de moribus tracta. Consuetudo autem est ius quoddam moribus institutum, quod pro lege suscipitur cum deficit lex. Nec differt scriptura an ratione consistat, quando et legem ratio commendat. Porro si ratione lex constat, lex erit omne quod ratione constiterit, dumtaxat quod religioni congruat quod discipline conveniat, quod saluti proficiat. Vocata autem consuetudo, quia in communi est usufortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim
Abbreviated transcription (Latin):
quia nunc ds̃ ꝑspeculũ agnoscitur: ad ꝑfectum uͦ omp̃s repperi&us
dũ in futuro facie ad faciem quibusq eleddis p̃sentabitur ut ipsan
speciem contempl&ur cuius nunc uestigia conp̃hendere conantis
hoc est que muidere ꝑspeculũ dr̃ Nam & situs & habitus & loco
& tempus in dõ non propriae: sed ꝑsim ilitudinem trans latȩdicus
quippe sedere suꝑcherubin dr̃ quo d est ad situm : & ab yssũm
tam quã uestimentũ amistũs quod est ad habitum : & an nitui non
deficient quod adtem pus peflin& Etsi ascendero in caelũ tu ili
nod ad locum man&: In pro ph&a plaustri postantis faenum speciesad
o dicitur: & haec omnia ꝑ figuramds̃quia nihil est horum ad pro¬
igatem substantiae eius¬

Expanded text:
quia nunc Deus per speculum agnoscitur, ad perfectum vero omnipotens reperitur, quia nunc Deus per speculum agnoscitur, ad perfectum vero omnipotens reperitur, dum in futurum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cuius nunc vestigia conprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicitur. Nam et situs et habitus et locus et tempus in Deum noquippe sedere super cherubim dicitur, quod est ad situm; et abyssus, tanquam vestimentum, amictus ejus, quod est ad habitum; et, Anni tui non deficient, quod ad tempus pertinet; et, Si ascendero in coelum, tu ibi uod ad locum. 40. Nam et in propheta, plaustri portantis fenum species ad Deum dicitur. Et haec omnia per figuram Deus, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃s scĩ eius unigeniti. Sunt & quaedamuo cabula exusunrõ aadñ
sumpta de membris nostris siue deinferioribus : quia in pro pria naua
inuisibilis & in corporeus est pro efficientiis tamen causarũ in ipso
rerum species adscribuntur ut morae locutionis nãe facilius sepsi
insinu&: Etquia omnia uid& dicatur oculus & propter quodaudt
omnia dicatur auris Pro eo autem quod auestitur ambulat proco
quod exp&at stat : sic & in c& eris horum similibus ab humanis mei¬
tibus trahitur similit udo addm̃ sicut est obliuiscens & memoran
Hinc efi quod & proph& adicit lurauit dñs exercituum ꝑaninan
suam. non quod ds̃ animam habeat : sed hoc nr̃o narrat affetu
Nam & facies dĩ inscripturis scĩs. non caro sed diuina cognitio in¬
tellegitur. eadem ratione : quia ꝑ faciem conspestam quisq cog¬
ac sidicatur: da nobis cognitionem tuam: sic & uestigia dĩ dicun᷑

Expanded text:
i eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum i eius unigeniti. Sunt et quaedam vocabula ex usu nostro ad Deum sumpta, de membris nostris, sive de inferioribus; et quia in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audomnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod expectat stat. 5. Sic et in caeteris horum similibus ab humanis motibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens, et memorans. 124 Hinc est quod propheta dicit: Juravit Dominus exercituum per animam suam . Non quod DNam et facies Dei in Scripturis sanctis non caro, sed divina cognitio intellegitur, eadem ratione qua per faciem conspectam quisque cogac si dicatur: 'Da nobis cognitionem tuam.' Sic et vestigia Dei dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
cumq ꝑsonã est : sum me bonus: quia in commutabilis est ẜrea¬
tura uero bonum sed non summum est . quia mutabilis est: & dũ
sit quidem bonũ nonta men esse potest & sum mum In cor¬
poreus autem uł incorporalis ideo dicitur ds̃ : ut sp̃s credat᷑
nificatur substantia. In mensus: quia cunsta coneludit ipse
sumpsit humana in opia sicut & reliqua uerba : quatenus id qued i¬
fabile est ut cumq dicipossit. qm̃ dedõ nihil digne humanus serino uest
sicut sunt & alia Creator distus. pro totius mundi rebus ab ipso creatio
nihil enim est: quod non originem adõ traxerit: Ipse & unus quia diusi¬
non potest: uel quia nihil aliud esse potest quod tantundem capiatpi¬
testatis. Haec igitur quae dedõ dista sunt ad totam pestinent trinñ
propter unam & coa& ernam sub flantiam siue in patre siue in filiotis
unigenito informadĩ siue in spũ scõ quiunus sp̃s est dĩ patris e fili¬

Expanded text:
cumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creacumque personam est. Summe bonus, quia incommutabilis est. Creatura vero bonum, sed non summum est, quia mutabilis est. Et dum sit quidem bonum, non tamen esse potest et summum. Incorporeus autem vel incorporalis ideo dicitur Deus, ut spiritus credatur ius significatur substantia. Inmensus, quia cuncta concludit, ipse sumpsit humana inopia, sicut et reliqua verba, quatenus id quod ineffabile est utcumque dici possit, quoniam de Deo nihil digne humanus sermo dicit, sicut sunt et alia. Creator dictus pro totius mundi rebus ab ipso creatis. Nihil enim est quod non originem anon potest, vel quia nihil aliud esse potest quod tantundem capiat potestatis. Haec igitur, quae de Deo dicta sunt, ad totam pertinent Trinitatem propter unam et coaeternam substantiam, sive in Patre, sive in Filio eius unigenito in forma Dei, sive in Spiritu sancto, qui unus Spiritus est Dei Patris et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
umquam. Res est enim in uisibilis ideoq non oculo sed corde quaeren¬
dus est in passibilis : quia nullis ꝑturbationibus afficitur. quibus
fragilitas humana sub cumbit. Non enim ad tingunt eum ullae
passiones ut libido iracundia cupiditas ⁊imor meror. inuidia. &
uera : quibus mens humana turbatur Sed cum dicitur dm̃ irasci
aut zelare. Aut dolere nr̃o usudr̃ : apud dm̃ enim ꝑ turbatio nulla
est apud quem tranquillitas sum ma est Simplex autem dr̃ siue
non amittendo quod hab&. seu quia non aliud est ipse & aliud quod
in ipso est sicut in homine cuius aliud est esse & aliud sapere Nã
&esse potest. & sapiens non esse : ds̃ autem hab & essentiam hab&
& sapientiam : sed que hab& hoc & est & omnia unus est ac proinde
simplex est : quia non in eo aliquid accidentis est sed & quad est &
quod in ipso est. essentialiter est: excepto quod relatiue ad quam¬

Expanded text:
umquam.' Res est enim invisibilis, ideoque non oculo, sed corde quaerenumquam.' Res est enim invisibilis, ideoque non oculo, sed corde quaerendus est. Inpassibilis, quia nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana subcumbit. Non enim adtingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, maeror, invidia, et cetera quibus mens humana turbatur. Sed cum dicitur Deum irasci aut zelare aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim perturbatio nulla est, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse et aliud quod in ipso est, sicut in homine, cuius aliud est esse, et aliud sapere. Nam et esse potest, et sapiens non esse; Deus autem habet essentiam, habet et sapientiam; sed quae habet, hoc et est, et omnia unus est; ac proinde simplex est, quia non in eo aliquid accidentis est, sed et quod est, et quod in ipso est, essentialiter est, excepto quod relative ad quam
Abbreviated transcription (Latin):
tabilis : Incor ruptibilis appellatur quia corrumpi &e dis silus¬
non potest nec diuidi. Quicquid enim capit diuisionem. & interitũ capit:
Ille nec diuidi potest. nec interire Inde in corruptibilis est. Inde in¬
com mutabilis est quia sem ꝑ man& & mutari neseit: nec proficit
quia pfectus est nec deficit quia a&er nusest: A&ernus est quia¬
qne tem pore est non enim hab& initium neq finem: hinc & sem¬
yternus eo quod sit semꝑ a& ernus. A quibusdam autem a& ernꝰ
est illud caelum caelidño : & haec ista quattuor unum significant¬
namuna eademq res dr̃ siuedicatur a&ernus ds̃ siue in mostalis
siue incorruptibilis. siue inmutabilis. Inuisibilis: quia num quam
psubstantiam suam apparuit oculis mostalium trinitas. nisi
pspeciem subiestae creaturae eꝗdemq corporeae Nam ne mo
potest ipsam manifestationem essentiae dĩ uidere & uiuere: siẽ

Expanded text:
tabilis. 20. Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissoltabilis. 20. Incorruptibilis appellatur, quia corrumpi et dissolnon posset, nec dividi. Quidquid enim capit divisionem, et interitum capit. Ille nec dividi potest, nec interire; inde incorruptibilis est. 297 21. Incommutabilis est, quia semper manet, et mutari nescit; nec proficit, quia perfectus est; nec deficit, quia asine tempore est. Non enim habet initium neque finem. Hinc et sempiternus, eo quod sit semper aeternus. A quibusdam autem aeternusest illud nam una eademque res dicitur, sive dicatur aeternus Deus, sive inmortalis, sive incorruptibilis, sive inmutabilis. Invisibper substantiam suam apparuit oculis mortalium Trinitas, nisi per speciem subjectae creaturae, ejusdemque corporeae. Nam nemo potest ipsam manifestationem essentiae Dei videre et vivere; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitur autem ineffabilis non quia dici non potest sed quia finim
sensu & intelledtu humano nullate nus potest & ideo quia deco
nihil digne dicipotest in effabilis est᷑: decimum saddai id omp̃s
uult non apatiendo quod nonuult. Quod siei accider et. nequa
omnp̃s quia ipsius sunt omnia quaeubiq sunt solus enim
totius mundi hab& imperium dicuntur autem & alia quacdã
indm̃ substantialiter nomina. ut in moftalis incorruptibils
in commutabilis adernus : unde & merito cunctae pponitur
creaturae in moftalis sicut de eo scriptum est qui solus haba
Nam omnis mutabilitas non in conuenienter moftalita sdĩ.
Secundum quad & anima dr̃ mori non quia in corpus uel in
aliquam alte ram substantiam mutatur & uestitur : Sed in
ipsa sua substantia quic quid alio modo nunc est aut funt.
secundum id quod destitit esse quod erat moftalis utiq dep̃¬
henditur Ac ꝑ hoc solus ds̃ dr̃ in mostalis quia solus in comu¬

Expanded text:
Dicitur autem ineffabilis, non quia dici non potest, sed quia finiri sensu et intellectu humano nullatenus potest; et ideo, quia de eo nihil digne dici potest, ineffabilis est. Decimum Saddai, id est, vult, non a patiendo quod non vult. Quod si ei accideret, nequaquipotens. Item omnipotens, quia ipsius sunt omnia quae ubique sunt; solus enim totius mundi habet imperium. Dicuntur autem et alia quaedam in Deum substantialiter nomina, ut inmortalis, incorruptibilis, incommutabilis, aeternus. Unde et merito cunctae praeponitur creaturae. Inmortalis, sicut de eo scriptum est 1 Timoth. 6, 1Nam omnis mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur, secundum quam et anima mori dicitur, non quia in corpus, vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur, sed in ipsa sua substantia quidquid alio modo nunc est aut fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortalis utique deprehenditur, ac per hoc solus Deus dicitur Immortalis, quia solus incommu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem enim presentem his demonstramus. ut hicꝰ haecͤ hoc quae tria. &asticuli
nominantur Asticuli autem disti. quod nominibus coastantur. ĩdest colligantur
ut cum dicimus hic orator. Inter asticulum autem & pronomen hoc inter est q̃uod
asticulus tunc est cum nomini iungitur uthic sapiens : Cum uero non c̃oniungi¬
tur demonstratiuum pro nomen est ut hic & haec & hoc omnia autẽ prono¬
mina. aut primigenia. aut dedustiua sunt. Primigenia dista sunt : q̃uia aliunde
originem nontrahunt: haec uiginti & unum sunt: finita tria: ego tu. ille: infi¬
nita septem : quis qualis talis. quantus. tantus quatus totus. Minus quam
finita sex : iste ipse hic .is. idem sui : possessiua quinq: meus tuus suus noster
uester Reliqua autem deductiua dicuittur : quia existis deducta atq com¬
posita existunt ut quis piam. aliquis & reliqua. DE UER BO.¬
DE UERBO

Expanded text:
Aliquem enim praesentem his demonstramus, ut hic, haec, hoc, quae tria et articuli nominantur. 4. Articuli autem dicti, quod nominibus arctantur, id est, colligantur, ut cum dicimus hic orator. Inter articulum autem, articulus tunc est, quum nomini coniungitur, ut 'hic sapiens'. Cum vero non coniungitur, demonstrativum pronomen est, ut 'hic et haec et hoc'. Omnia autem pronomina aut primogenia sunt aut deductiva. Primogenia dicta sunt quia aliunde originem non trahunt. Haec viginti et unum sunt. Finita tria: 'ego', 'tu', 'ille'. Infinita septem: 'quis', 'qualis', 'talis', 'quantus', 'tantus', 'quotus', 'totus'. Minus quam finita sex: 'iste', 'ipse', 'hic', 'is', 'idem', 'sui'. Possessiva quinque: 'meus', 'tuus', 'suus', 'noster', 'vester'. Reliqua autem deductiva dicuntur, quia ex istis deducta atque conposita existunt, ut 'quispiam', 'aliquis', et reliqua. § 9 De verbo
Abbreviated transcription (Latin):
smplici formitate fasta ciclia uoca reiltur Hinoul& terculual
astum quod ordinem habeat stratum annorum
CTELUS PRIMUS DECIM NOUENNAUISA

Expanded text:
mplici formitate facta cyclica vocarentur. Hinc et laterculum dictum, quod ordinem habeat stratum annorum. Cyclus primus decemnovenalis
Abbreviated transcription (Latin):
istoria est narratio reigeste ꝑquam eã quae in p̃terito fasta sunt dinos¬
cuntur : dista autem grece historia a potuistorin. id est auidere uel
cognoscere Apud u&eres enim nemo conscribebat historiam: nisi is
ui inter fuiss& : & eaquae conscribenda essent: uidiss&. Melius enim oculis
quae fiunt de prehendimus : quã quae auditione collegimus: quae enim uiden¬
tur si ne mendatio proferuntur : haec disciplina ad gram maticam pestin
quia quiaquid dignũ memariad est. lit teris mandatur

Expanded text:
istoria est narratio rei gestae, per quam ea, quae in praeterito facta sunt, dinoscuntur. Dicta autem Graece historia ἀπὸ τοῦ ἱστορεῖν, id est a videre vel cognoscere. Apud veteres enim nemo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur