comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morauimꝰ. Sed hic unum dic̃ã. Ita di¬
ctum ẽ om̃s homines uult saluos fieri.
ut intelligant᷑ om̃s p̃destinati: quia
om̃e genus hominũ in eis ẽ sicut di¬
ctũ ẽ phariseis. Decimatis om̃e holus.
Ubi non ẽ intelligendum: nisi omne
quod debebant. Neq enĩ omne holus
quod erat in toto terrarum orbe deci¬
mabant. Scd̾m istũ locutionis modũ
dictum ẽ: sicut & ego om̃ibꝰ ꝑ om̃ia
placeo. Nũqͥd enĩ qui hoc dixit. pla-¬
cebat etiã tam multis ꝑsecutoribꝰ sius.
Sed placebat om̃i generi hominum
qͦd xp̃i congregabat᷑ ȩccłia:. siue iam
intus positis. siue introducendis in eã.
Non est itaq dubitandum. uolunta¬
ti ddi qui in cęlo ꝙ in terra omĩa quȩcũꝙ
uoluit fecit & qui etiam illa quȩ futura
sunt fecit. humanas uoluntates non
posse resistere. quo minus faciat ipse
quod uult: quando quidẽ de ipsis etiã
hominum uoluntatibꝰ quod uult cum

Expanded text:
moravimus : sed hic unum dicam. Ita dimoravimus : sed hic unum dicam. Ita dictum est, Omnes homines vult salvos fieri, ut intelligantur omnes praedestinati; quia omne genus hominum in eis est. Sicut dictum est Pharisaeis, Decimatis omne olus : ubi non est intelligendum nisi omne quod habebant; neque enim omne olus quod erat in toto terrarum orbe decimabant. Secundum istum locutionis modum dictum est, Sicut et ego omnibus per omnia placeo . Numquid enim qui hoc dixit, placebat etiam tam multis persecutoribus suis? Sed placebat omni generi hominum, quod Christi congregabat Ecclesia, sive jam intus positis, sive introducendis in eam. 45. Non est itaque dubitandum, voluntati Dei, qui in coelo et in terra omnia quaecumque voluit fecit , et qui etiam illa quae futura sunt fecit , humanas voluntates non posse resistere, quominus faciat ipse quod vult: quandoquidem etiam de ipsis hominum voluntatibus, quod vult, cum
Abbreviated transcription (Latin):
numerum ꝑtinet: sit ei correptio salu-¬
bre medicam̃tũ: si autẽ ñ ꝑtinet sit ei
correptio penale tormentũ. Sub isto gͦ
incerto. ex caritate adhibenda ẽ ciuus
exitꝰ ignorat᷑ & ꝓ illo cui adhibet᷑ oran¬
dum ẽ ut sanct᷑. Cum autẽ homines
ꝑ correptionẽ in uiã iustitiȩ siue ueni-¬
unt siue reuertunt᷑. quis oꝑatur in cor¬
dibꝰ illoꝵ salutẽ. nisi ille qui quolibet
plantante & rigante. & quolibet in
agris uel arbus culis oꝑante dat in¬
crementũ ds̃ cui uolenti saluũ facere.
nullũ hominis resistit arbitrium: Sic
enĩ uelle in uolentis aut nolentis est
podestate: ut diuinã uoluntatẽ non
impediat. nec superet potestatẽ. Etiam
de his enĩ qui faciunt quod ñ uult: fa¬
cit ipse quod uult. Et quod scriptum
ẽ. quod om̃s homines uult saluos fie¬
ri. nec tamen om̃s salui fiunt: multis
quidẽ modis intelligi potest. ex quibus
in aliis opusculis nr̃is aliquos cõme¬

Expanded text:
numerum pertinet, sit ei correptio salunumerum pertinet, sit ei correptio salubre medicamentum; si autem non pertinet, sit ei correptio poenale tormentum. Sub isto ergo incerto ex charitate adhibenda est, cujus exitus ignoratur; et pro illo cui adhibetur, orandum est ut sanetur. Cum autem homines per correptionem in viam justitiae seu veniunt seu revertuntur, quis operatur in cordibus eorum salutem, nisi ille qui quolibet plantante atque rigante, et quolibet in agris vel arbustulis operante dat incrementum Deus; cui volenti salvum facere nullum hominum resistit arbitrium? Sic enim velle seu nolle in volentis aut nolentis est potestate, ut divinam voluntatem non impediat, nec superet potestatem. Etiam de his enim qui faciunt quae non vult, facit ipse quae vult. 44. Et quod scriptum est, quod vult omnes homines salvos fieri , nec tamen omnes salvi fiunt, multis quidem modis intelligi potest, ex quibus in aliis opusculis nostris aliquos comme
Abbreviated transcription (Latin):
ad istum certissimũ & felicissimũ nu¬
merum. ꝓmeritis uistissime uidicant᷑.
Aut enĩ lacent sub peccato qͦd origina¬
lit̃ generatione traxerunt: ꝙ cũ illo
hereditario debito hinc excunt. quod
ñ ẽ regeneratione dimissum. ac ꝑ libe-¬
rũ arbitrium alia insuꝑ addiderunt.
arbitrium inqua liberum sed ñ libera¬
tum. liberũ iusticiȩ seruũi autẽ pecca¬
t. quo uoluunt᷑ ꝑ diuersas noxias cu¬
piditates alii magis alii minus: sed om̃s
mali. & ꝓ ipsa diuersitate diuersis sup¬
pliciis iudicandi: aut gr̃am dĩ suscipi¬
unt ꝙ tẽꝑales sunt. nec ꝑseuerantes¬
erunt. ꝙ deserunt᷑. Dimissi enĩ sunt li¬
bero arbitrio: non accepto ꝑseuerantiȩ
cant: nec de ipsa correptione argu¬
tͣ correptionẽ: quia & peccatis usta
pena debetur. Ad ipsam ꝑtinet iusta
correptio. quȩ medicinalit adhibetur.
etiã si salus egrotantis incerta ẽ: ut
siis qui corripit᷑ ad p̃destinatorum

Expanded text:
ad istum certissimum et felicissimum nuad istum certissimum et felicissimum numerum, pro meritis justissime judicantur. Aut enim jacent sub peccato, quod originaliter generatione traxerunt, et cum illo haereditario debito hinc exeunt, quod non est regeneratione dimissum; aut per liberum arbitrium alia insuper addiderunt: arbitrium, inquam, liberum, sed non liberatum; liberum justitiae, peccati autem servum, quo volvuntur per diversas noxias cupiditates, alii magis, alii minus; sed omnes mali, et pro ipsa diversitate diversis suppliciis judicandi. Aut gratiam Dei suscipiunt, sed temporales sunt, nec perseverant; deserunt et deseruntur. Dimissi enim sunt libero arbitrio, non accepto perseverantiacant, nec de ipsa correptione contra gratiam argura correptionem: quia et peccati justa poena debetur, et ad ipsam pertinet justa correptio, quae medicinaliter adhibetur, etiamsi salus aegrotantis incerta est: ut si is qui corripitur, ad praedestinatorum
Abbreviated transcription (Latin):
fieri: ac ꝑ hoc etiam ipsam miscdiam
meritis bonorum oꝑm reddi. Non
sic ẽ nunc: quando non solum nullis
bonis sed etiã multis malis oꝑibus
p̃cedentibꝰ. miscdia eius prȩuenit ho¬
minẽ ut liberet᷑ a malis. & quȩ fecit.
ꝙ̃ quȩ facturus fuerat nͥ dĩ gr̃a regere¬
tur: & quȩ passurus fuerat inȩternũ.
nͥ erueret᷑ a po testate tenebrarũ. &
tranfferret᷑ in regnum filii caritatis dĩ.
Uerũtamen qr & ipsa uita ȩterna ꝙͣ
certum ẽ bonis oꝑibꝰ debitã reddi . a
tanto apło grã di dicit᷑. cum grã non
oꝑibꝰ reddatur sed gratis detur: sine
ulla dubitatione confitendũ ẽ ideo
gr̃am uitã ȩternam uocari: quia his
meritis reddit᷑ quȩ grã contulit homi¬
ꝑtinent ad hunc p̃destinatorum nu-¬
merum: qͦs d̃i grã siue nondũ habentes
ullũ liberũ suc uoluntatis arbitrium.
siue cum arbitrio uoluntatis ideo ue¬
re libero qr ꝑ ipsam grãm liberato per-¬
ducit ad regnũ: hii ergo qui ñ ꝑtinent

Expanded text:
fieri; ac per hoc etiam ipsam misericordiam meritis bonorum operum reddi. Non sic est nunc, quando non solum nullis bonis, sed etiam multis malis operibus praecedentibus, misericordia ejus praevenit hominem, ut liberetur a malis, et quae fecit, et quae facturus fuerat nisi Dei gratia regeretur, et quae passurus fuerat in aeternum nisi erueretur a potestate tenebrarum, et transferretur in regnum Filii charitatis Dei . Verumtamen quia et ipsa vita aeterna, quam certum est bonis operibus debitam reddi, a tanto Apostolo gratia Dei dicitur , cum gratia non operibus reddatur, sed gratis detur; sine ulla dubitatione confitendum est, ideo gratiam vitam aeternam vocari, quia his meritis redditur, quae gratia contulit homiui non pertinent ad hunc praedestinatorum numerum, quos Dei gratia sive nondum habentes ullum liberum suae voluntatis arbitrium, sive cum arbitrio voluntatis, ideo vere libero, quia per ipsam gratiam liberato, perducit ad regnum: hi ergo qui non pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
singulari: ut nulliꝰ ustitiȩ suȩ prece¬
dentibꝰ meritis. filiꝰ dĩ sic esset ab initio
quo esse homo cȩpisset: ut ipse ꝙ uerbũ
quod sine initio ẽ una ꝑsona esset. Neq
enim quisquã tanta huiꝰ rei ꝙ fidei cȩcꝰ
ẽ ignorantia. ut audeat dicere: qũauis
de spu sc̃o & uirgine marcia filium ho¬
minis natum. ꝑ liberũ tamen arbitriũ
beneiuuendo & sine peccato. bona oꝑa
faciendo meruisse ut esset filiꝰ dĩ resisten
unde fuit initium hominis xp̃i: Itemq
requirente uirgine quomͦ fieret quod
ei ꝑ angłm nuntiabat᷑. angłs respon¬

Expanded text:
singulari, ut nulli justitiae suae praecesingulari, ut nulli justitiae suae praecedentibus meritis Filius Dei sic esset ab initio quo esse homo coepisset, ut ipse et Verbum quod sine initio est, una persona esset. Neque enim quisquam tanta rei hujus et fidei caecus est ignorantia, ut audeat dicere, quamvis de Spiritu sancto et virgine Maria filium hominis natum, per liberum tamen arbitrium bene vivendo, et sine peccato bona opera faciendo meruisse ut esset Dei Filius, resisteunde fuit initium hominis Christi? Itemque Virgine requirente, quomodo fieret quod ei per angelum nuntiabatur, angelus respon
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus carnem. atq in tali certa¬
mune laborantes & ꝑiclitantes. dari
sibi pugnandi uincendiq uirtutẽ
la rixa a seipso aduersum seipsum tẽ¬
ptatus atq turbatꝰ: in illo beatitudi
nis loco. sua secũ pace fruebat᷑. Prom¬
de ꝙ si ñ interim letiore nunc. uerũ¬
tamen potentiori grã indigent isti.
& quȩ potentior. quã dĩ unigenitus
filius: equalis patri. & coȩternus. ꝓ eis
homo factus. ꝙ sine ullo suo uel origi¬
nali uel ꝓprio peccato ab hominibus
peccatoribus crucifixus: Qui quauis
die tercia resurrexit nũqua moriturꝰ
ulterius: ꝑtulit tam̃ ꝓ mortalibus mor¬
dẽ qui mortuis p̃stat uitã. ut redempti
eiꝰ sanguine. tanto ac tali pignore acce¬
pto dicerent. Si ds ꝓ nobis. quis contra
ꝓ nobis om̃ibꝰ tradidit eum. Quom ñ ꝙͣ
cũ illo om̃ia nobis donauit: Ds gͦ na¬
turã nrãm id est animã rationalem. car¬
nemq hominis xp̃c suscepit. susceptio¬
ne singularit̃ mirabili uel mirabiliter

Expanded text:
piritus adversus carnem, atque in tali certamine laborantes ac periclitantes dari sibi pugnandi vincendique virtutemnulla tali rixa a seipso adversus seipsum tentatus atque turbatus, in illo beatitunis loco sua secum pace fruebatur. 30. Proinde etsi non interim laetiore nunc; verumtamen potentiore gratia indigent isti: et quae potentior quam Dei unigenitus Filius, aequalis Patri et coaeternus, pro eis homo factus, et sine suo ullo vel originali vel proprio peccato ab hominibus peccatoribus crucifixus? Qui quamvis die tertio resurrexit, nunquam moriturus ulterius; pertulit tamen pro mortalibus mortem, qui mortuis praestitit vitam, ut redempti ejus sanguine, tanto ac tali pignore accepto dicerent: Si Deus pro nobis, quis contra pro nobis omnibus tradidit eum, quomodo non et cum illo omnia nobis donavit ? Deus ergo naturam nostram, id est animam rationalem carnemque hominis Christi suscepit, susceptione singulariter mirabili vel mirabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
iustã. sed ne pereatis de uia inquit
iusta: quid ostendens nisi eos ẽr cõ¬
monitos. qui iam ambulant in ua
uista. ut in timore do seruiant idest
non altum sapiant sed timeant qͥd
significat non suꝑbiant sed humiles
sut: Unde alibi dicit. non alta sa¬
pientes. sed humilibꝰ consentientes.
Exultent dõ. sed cum tremore in nul¬
lo głiantes. quando nr̃m nichil sit
de iua iusta in qua iam ambulati
perunt. dum sibi hoc ipsum assignant
quod in ea sunt. His uerbis usus et
apłs ubi ait. Cum timore ꝙ tremos
urãm ipsoꝵ salutẽ oꝑamini. Sosten.¬
dens quare cum timore & tremoie.
as ẽ enim inquit qui oꝑat᷑ in uobis
ꝙ uelle ꝙ oꝑari ꝓ bona uoluntatẽ
Non enĩ habebat hunc timors ꝙ d̃

Expanded text:
justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justam; sed, ne pereatis, inquit, de via justa: quid ostendens, nisi eos esse commonitos, qui jam ambulant in via justa, ut in timore Deo serviant, id est, non altum sapiant, sed timeant ? quod significat, Non superbiant, sed humiles sint: unde et alibi dicit, Non alta sapientes, sed humilibus consentientes : exsultent Deo, sed cum tremore; in nullo gloriantes, quando nostrum nihil sit;de via justa, in qua jam ambulare coeperunt, dum sibi hoc ipsum assignant, quod in ea sunt. His verbis usus est et Apostolus, ubi ait, Cum timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini. Et ostendens quare cum timore et tremore: Deus est enim, inquit, qui operatur in vobis et velle et operari, pro bona voluntate . Non enim habe
Abbreviated transcription (Latin):
nati. iam filii dĩ sunt: ꝙ om̃ino ꝑire
non possunt. Hii uere ueniunt ad xp̃m.
quia ita ueniunt quomͦ ipse dicit. Om̃e
quod dat mͥ pater ad me uenit. & eũ
qui uenit ad me non eiciam foras. E
paulopost. Hȩc inquit ẽ uoluntas enis
qui misit me patris. ut omne quod de¬
dit michi non ꝑdam ex eo. Abilo¬
gͦ datur etiã ꝑseuerantia in bono usq
in finem: neq datur nisi eis qui ñ pibuns
d̾s diligentibꝰ cum om̃ia cooꝑatur in
bonum usq ad eo ꝓrsus om̃ĩa. ut etiã
siqui eoꝵ deuiant & exorbitant etiã
hocipsum eis faciat ꝓficere in bonum.¬
quia humiliores redeunt atq doctiores.
Discunt enĩ in ipsa uita iusta cum tre¬
more se exultare debere: ñ sibi arrogan¬
do tanquam de sua uirtute fidudiam
ꝑmanendi. nec dicendo in abundantia
sua. non mouebimur ineternũ. Pytea
quod eis dr. Seruite dño in amore s
exultate ei cum tremore: nequando
irascat᷑ dñs. & pereatis de uia usta.
Neq enĩ ait. & non ueniatis ad uã

Expanded text:
i, jam filii Dei sunt, et omnino perire non possunt. Hi vere veniunt ad Christum; quia ita veniunt, quomodo ipse dicit, Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet; et eum qui venit ad me, non ejiciam foras. Et paulo post, Haec est, inquit, voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi non ergo datur etiam perseverantia in bono usque in finem. Neque enim datur, nisi eis qui non peribuDeum « diligentibus omnia cooperantur in bonum: » usque adeo prorsus omnia, ut etiam si qui eorum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat quia humiliores redeunt atque doctiores. Discunt enim in ipsa via justa cum tremore se exsultare debere, non sibi arrogando tanquam de sua virtute fiduciam permanendi, nec dicendo in abundantia sua, Non movebimur in aeternum. Propter quod eis dicitur, Servite Domino in timore, et exultate ei cum tremore, ne quando irascatur Dominus, et pereatis de via justa . Neque enim ait, Et non veniatis ad viam
Abbreviated transcription (Latin):
in bonum: sciens non nullos dm̃ dili
gere & in eo bono usq in finem non
ꝑmanere: mox addidit. his qui scđ̃m
ꝓpositum uocati sunt. Hii enim in eo
quod diligunt dm̃. ꝑmanent usq in
finem: & qui ad tempus inde deuiant
reuertuntur. ut usq in finem ꝑducañ
quod in bono esse cȩperunt. Ostendeis
autẽ qͥd sit scđm ꝓpositũ uocari. mox
addidit ea quȩ iam supraposui: qm̃ qͦs
ante p̃sciuit. ꝙ p̃destinauit conformes
imaginis filii eius. ut sit ipse primo¬
genitus in multis frĩbus. Quos autẽ
prȩdestinauit. illos ꝙ̃ uocauit: scilicet

Expanded text:
in bonum; sciens nonnullos diligere in bonum; sciens nonnullos diligere Deum, et in eo bono usque in finem non permanere, mox addidit, his qui secundum propositum vocati sunt. Hi enim in eo quod diligunt Deum, permanent usque in finem; et qui ad tempus inde deviant, revertuntur, ut usque in finem perducant, quod in bono esse coeperunt. Ostendens autem quid sit secundum propositum vocari, mox addidit ea quae jam supra posui, Quoniam quos ante praescivit, et praedestinavit conformes imaginis Filii ejus, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus: quos autem praedestinavit, illos et vocavit, scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hoc multi discipłoꝵ eius abierunt
retro. & iam non cum illo ambulabãt.
Nũquid non & isti discipłi appella¬
ti sunt. loquente ȩuangłio: Q tamen ñ
erant uere discipłi. quia non mansert̃
in uerbo eius: scdm id quod ait si man¬
seritis in uerbo meo. uere discipłi mei
estis. Quia ergo non habuerunt ꝑse¬
uerantiam: sicut non uere discipłi xp̃i.
ita nec filũ di uere fuerunt: etiam qͣnͣ¬
do esse uidebant᷑. ꝙ ita uocabant᷑. Ap¬
pellamus gͦ eos. & electos. & xp̃i di
scipłos. ꝙ di filios: quia sic appellan¬
di sunt quos regeneratos pie uiue¬
re cernimꝰ. Sed tunc uere sunt quod
appellantur: si manserint in eo. ꝓpter
quod sic appellantur. Si uero ꝑseueran¬
tiam non habent. id est in eo quod
ceperunt ẽẽ non manent. ñ uere
appellant᷑ quod appellant᷑ & non sun.
Apud eum enim hoc non sunt. eui
notum ẽ quod futuri sunt: id ẽ ex bonis
mali. Ppter hoc apłs eum dixisset. scimꝰ
quoniã diligentibꝰ dm̃ om̃ĩa cooꝑat᷑

Expanded text:
multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant . Numquid non et isti discipuli appellati sunt, loquente Evangelio? Et tamen non erant vere discipuli, quia non manserunt in verbo ejus, secundum id quod ait, Si manseritis in verbo meo, vere discipuli mei estis. Quia ergo non habuerunt perseverantiam, sicut non vere discipuli Christi, ita nec vere filii Dei fuerunt, etiam quando esse videbantur et ita vocabantur. Appellamus ergo nos et electos, et Christi discipulos, et Dei filios, quia sic appellandi sunt, quos regeneratos pie vivere cernimus: sed tunc vere sunt quod appellantur, si manserint in eo propter quod sic appellantur. Si autem perseverantiam non habent, id est, in eo quod coeperunt esse non manent, non vere appellantur quod appellantur et non sunt: apud eum enim hoc non sunt, cui notum est quod futuri sunt, id est, ex bonis mali. 23. Propter hoc Apostolus cum dixisset, Scimus quoniam diligentibus Deum omnia cooperatur
Abbreviated transcription (Latin):
nit. quid autẽ habes quod ñ acce¬
pisti. si autẽ accepisti quid głaris
quasi non acceꝑis: ab illa ꝑditionis
massa quȩ facta ẽ ꝑ primum adam.
debemus intelligere neminẽ posse
discerni. nisi qui hoc bonum habet
quicquid habet. quod gr̃a saluato¬
ris accepit. Hoc autẽ aplicum testi¬
monium tam magnum ẽ: ut beatus
cyprianus ad quirinum scribens.
ipsum subiecerit illi titulo in quo ait.
in nullo esse głandum quando nr̃m
nichil sit. Quicũq gͦ ab illa origina¬
li damnatione. ista diuinȩ gr̃ȩ largi¬
tate discreti sunt: non est dubium
quod ꝙ ꝓcurat᷑ eis audiendum ȩuan¬
quidam eoꝵ & si ab hominibꝰ non
corripiant᷑ in uiam quam relique¬
rant redeunt: & nonnulli accepta
gr̃a in quacũq libet ętate. pericu¬
lis huius uitȩ mortis celeritate
subtrahunt᷑. Hȩc enĩ omĩa oꝑat᷑ in
uitionẽ mundi ꝑ electionẽ gr̃ȩ Si au¬
tẽ gr̃ã. iam non ex oꝑibꝰ. Alioquin.

Expanded text:
nit? Quid autem habes quod non accenit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti; quid gloriaris quasi non acceperis ? ab illa perditionis massa quae facta est per primum Adam, debemus intelligere neminem posse discerni, nisi qui hoc donum habet, quisquis habet, quod gratia Salvatoris accepit. Hoc amem apostolicum testimonium tam magnum est, ut beatus Cyprianus ad Quirinum scribens, ipsum subjecerit illi titulo, in quo ait, In nullo esse gloriandum, quando nostrum nihil sit . 13. Quicumque ergo ab illa originali damnatione ista divinae gratiae largitate discreti sunt, non est dubium quod et procuratur eis audiendum Evanquidam eorum etsi ab hominibus non corripiantur, in viam quam reliquerant redeunt; et nonnulli accepta gratia, in qualibet aetate, periculis hujus vitae mortis celeritate subtrahuntur. Haec enim omnia operatur in tionem mundi per electionem gratiae. Si autem gratia, jam non ex operibus; alioquin
Abbreviated transcription (Latin):
minus se liberabunt qui dicturi sunt.
ꝑseuerantiã non accepimꝰ. Iustar aul
uidet᷑ excusatio dicentium ñ accepi¬
mus auditũ. quã dicentium non a¬
cepimus ꝑseuerantiã. qm̃ potest dici
homini. in eo quod audieras g tenue
pot̾ dici. id quod non audieras erede¬
res si uelles. Ae ꝑhoc & qui euangl
non audierunt. & qui eo audito in
melius cõmutati ꝑseuerantiã non
uenire ad xp̃m hoc ẽ in eum credere
noluerunt. qm̃ ipse dixit. nemo ue¬
nit ad me. nisi ei datum fuerit a pa-¬
tre meo. ꝙ qui ꝑ ȩtatẽ paruulam
nec credere potuerunt. sed ab origi¬
nali noxa solo possent lauachro re¬
generationis absolui. quo tam̃ non
accepto mortui ꝑierunt: non sunt
ab illa consparsione discreti quam
constat esse damnatam. euntibus
om̃ibꝰ ex uno in condemnationẽ.
Discernuntur autẽ non meritis suis.
sed ꝑ grãm mediatoris: hoc ẽ in san¬
giune scdi adam. iustificati gratis.
Itaq cum audimꝰ. quis autẽ te discer¬

Expanded text:
minus se liberabunt qui dicturi sunt, minus se liberabunt qui dicturi sunt, Perseverantiam non accepimus? Justior enim videtur excusatio dicentium, Non accepimus audientiam, quam dicentium, Non accepimus perseverantiam: quoniam potest dici, Homo, in eo quod audieras et tenueem dici potest, Id quod non audieras, crederes si velles. 12. Ac per hoc et qui Evangelium non audierunt, et qui eo audito in melius commutati perseverantiam non venire ad Christum, hoc est, in eum credere noluerunt, quoniam ipse dixit; Nemo venit ad me, nisi ei datum fuerit a Patre meo , et qui per aetatem parvulam nec credere potuerunt, sed ab originali noxa solo possent lavacro regenerationis absolvi, quo tamen non accepto mortui perierunt; non sunt ab illa conspersione discreti, quam constat esse damnatam, euntibus omnibus ex uno in condemnationem. Discernuntur autem non meritis suis; sed per gratiam Mediatoris; hoc est, in sanguine secundi Adam justificati gratis. Itaque cum audimus, Quis enim te discer
Abbreviated transcription (Latin):
ut qui in baptismo scĩficati sumꝰ. in
eo quod esse cȩpimus ꝑseueremꝰ. fece
głosissimus martyr hoc sentit. qd
in his uerbis cotidie fideles xp̃i petus.
ut ꝑseuerent in eo quod esse ceperunt
Nullo autẽ dubitante. quisquis a
steq corripimus. qui cũ bene uiue¬
rent non in eo ꝑseuerauerunt. Ex bo¬
na quippe. in malam uitã sua uo-¬
luntate mutati sunt: & id eo correptio¬
ne sunt digni. ꝙ si nichil eis correptio
ꝓfuerit. sed in uita ꝑdita usq ad mor¬
tem ꝑseuerauerint etiam diuina in
ȩternum damnatione sunt digni.
Nec se excusabunt dicentes. sicut¬
hic modo dicunt. quare corripim᷑. ita
tunc quare damnam᷑. quando quide
ut ex bono reuerterem᷑ ad malũ. ꝑse¬
uerantiam non accepimꝰ. qua ꝑmane¬
remus in bono. Nullomodo hac geu¬
satione. a iusta damnatione se libera¬
bunt. Si enĩ sicut ueritas loquit᷑ nemo
liberabit᷑ a damnatione quȩ factaĩ
ab hac damnatione non se liberabt̃
głm cum fides ex auditu sit. quanto

Expanded text:
ut qui in Baptismo sanctificati sumus, in eo quod esse coepimus perseveremus. » Ecce gloriosissimus Martyr hoc sentit, quod in his verbis quotidie fideles Christi petunt, ut perseverent in eo quod esse coeperunt. Nullo autem dubitante, quisquis a steque corripimus, qui cum bene viverent, non in eo perseverarunt. Ex bona quippe in malam vitam sua voluntate mutati sunt: et ideo correptione ; et si nihil eis correptio profuerit, sed in vita perdita usque ad mortem perseveraverint, etiam divina in aeternum damnatione sunt digni. Nec se excusabunt dicentes, sicut modo dicunt, Quare corripimur? ita tunc, Quare damnamur, quandoquidem ut ex bono reverteremur ad malum, perseverantiam non accepimus qua permaneremus in bono? nullo modo hac excusatione a justa damnatione se liberabunt. Si enim, sicut veritas loquitur, nemo liberatur a damnatione quae facta est ab hac damnatione non se liberabunt elium Christi, cum fides ex auditu sit : quanto
Abbreviated transcription (Latin):
tate salubriter adhibet᷑: & tunc ẽ salubͥs.
quando suꝑnus medicus respicit. Non
enim aliquid ꝓficit. nisi cum facit ut
peccati sui quẽq pęniteat. Ꝙ quis hoc
dat: nisi qui respexit apłm petrũ ne-¬
gantem. ꝙ fecit fientem: Unde &
paulus apłs. postea quã dixit cum
modestia corripiendos esse diuersa sen-¬
tientes. ꝓtinꝰ addidit. Nequando det
illis ds pęnitentiam ad cognoscendã
ueritatẽ: ꝙ resipiscant de diaboli la-¬
queis. Cur autẽ isti qui corripi nolunt.
dicunt: tantum p̃cipe mͥ ꝙ ora ꝓ me.
ut quod precipis faciam: Cur ñ potiꝰ
scdm suum prauum sensum. ꝙ ista
duo respuunt ꝙ dicunt: nec ut ores ꝓ
orasse ꝓ petro. ut daret illi ds̃ pęniten¬
tiam qua se negasse dm̃ fleuit: Quis ho¬
minum pauisor diuinis p̃ceptis ad
fidem xp̃ianam ꝑtinentibꝰ erudiuitꝰ
Cum gͦ audiretur p̃dicans ȩuangłm
ꝙ dicens. notum uobis facio frẽs ȩuan¬

Expanded text:
tate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, tate salubriter adhibetur; et tunc est salubris, quando supernus medicus respicit. Non enim aliquid proficit, nisi cum facit ut peccati sui quemque poeniteat. Et quis hoc dat, nisi qui respexit apostolum Petrum negantem, et fecit flentem ? Unde et apostolus Paulus posteaquam dixit, cum modestia corripiendos esse diversa sentientes, protinus addidit, Ne quando det eis Deus poenitentiam ad cognoscendam veritatem, et resipiscant de diaboli laqueis . 8. Cur autem isti qui corripi nolunt, dicunt, « Tantum praecipe mihi, et ora pro me, ut quod praecipis faciam? » Cur non potius secundum suum pravum sensum et ista duo respuunt, et dicunt, Nec ut praeciporasse pro Petro, ut daret ei Deus poenitentiam, qua se negasse Dominum flevit? Quis hominum Paulum divinis praeceptis ad fidem christianam pertinentibus erudivit? Cum ergo audiretur praedicans Evangelium, et dicens, Notum enim vobis facio, fratres, Evan
Abbreviated transcription (Latin):
cum deformẽ te uides reformatorem
desideres eiq supplices ne in illa fedita
te remaneas. Tuum quippe uitium est
quod malus es: ꝙ maius uitium. corri¬
pi nolle quia malus es. quasi laudan¬
da uel indifferenter habenda sint uitia.
ut neq laudent᷑ neq uituperent᷑: aut
uero nichil agat timor correpti ho¬
minis uel pudor uł dolor: aut aliud
agat cum salubriter stimulatnisi ut
rogetur bonus: ꝙ ex malis qui corri¬
piuntur. bonos faciat qui laudent᷑. Qd
enim uult ꝓ se fieri qui corripi non
uult. & dicit ora potius ꝓ me: ideo cor¬
ripiendꝰ est. ut faciat etiam ipse ꝓse.
Dolor quippe ille quo sibi displicet. qͣn¬
do sentit correptionis aculeum: excitat
eum in maioris orationis affectum. ut
do miserante. incremento caritatis ad¬
uitus desinat agere pudenda & dolen-¬
da: ꝙ̃ agat laudanda atq gratulanda.
Hȩc est correptionis utilitas. quȩ nunc
maior. nunc minor. ꝓ peccatoꝵ diuersi¬

Expanded text:
cum deformem te vides, reformatorem cum deformem te vides, reformatorem desideres, eique supplices, ne in illa remaneas foeditate. Tuum quippe vitium est quod malus es, et majus vitium corripi nolle quia malus es: quasi laudanda vel indifferenter habenda sint vitia, ut neque laudentur neque vituperentur; aut vero nihil agat timor correpti hominis, vel pudor, vel dolor; aut aliud agat, cum salubriter stimulat, nisi ut rogetur bonus, et ex malis qui corripiuntur, bonos faciat qui laudentur. Quod enim vult pro se fieri qui corripi non vult, et dicit, Ora potius pro me; ideo corripiendus est, ut faciat etiam ipse pro se. Dolor quippe ille, quo sibi displicet, quando sentit correptionis aculeum, excitat eum in majoris orationis affectum; ut Deo miserante, incremento charitatis adjutus desinat agere pudenda et dolenda, et agat laudanda atque gratanda. Haec est correptionis utilitas, quae nunc major, nunc minor pro peccatorum diversi
Abbreviated transcription (Latin):
enim dicunt. qui in ipsis malignis
oꝑibꝰ ab huius gr̃e p̃dicatoribꝰ corri¬
pi nolunt. Precipe michi quid faciã.
Et si fecero: age ꝓmegrãs dõ qui mͥut
facerẽ dedit. Si autẽ non fecero: non
ego corripiendꝰ sum. sed ille orandus
ẽ ut det qͦd non dedit. id est ipsam qua
p̃cepta eius fuint. fidelem dĩ & ꝓximi
caritatẽ. Ora ergo ꝓ me ut hãc acci¬
piam: & ꝑ hanc ex animo cum bona
uoluntate quȩ p̃cepit faciam. Recte
autẽ corriperer si eam mea culpa non
haberem: hoc est si eam possem michi
dare uel sumere ipse nec facerem. uel
si dante illo ego accipere noluissem. Cũ
uero & ipsa uoluntas a dño p̃paretur.
cur me corripis. quia uides me p̾ce
pta eius facere nolle: & non potius
uis: etiã ꝓpterea corripiendus es. quia
corripi non uis. Non uis enĩ tibi tua
uitia demonstrari. non uis ut ferian-¬
t᷑. fiatq tibi utilis dolor. quo medicũ
queras. Non uis tͥ tu ipse ostendi: ut

Expanded text:
enim dicunt, qui in suis malignis enim dicunt, qui in suis malignis operibus ab hujus gratiae praedicatoribus corripi nolunt: « Praecipe mihi quid faciam: et si fecero, age pro me gratias Deo, qui mihi ut facerem dedit; si autem non fecero, non ego corripiendus sum, sed ille orandus est, ut det quod non dedit, id est ipsam, qua praecepta ejus fiunt, fidelem Dei et proximi charitatem. Ora ergo pro me ut hanc accipiam, et per hanc ex animo cum bona voluntate quae praecipit faciam. Recte autem corriperer, si eam mea culpa non haberem; hoc est, si eam possem mihi dare vel sumere ipse, nec facerem, vel si dante illo ego accipere noluissem. Cum vero et ipsa voluntas a Domino praeparetur , cur me corripis, quia vides me ejus praecepta facere nolle; et non potius vis, etiam propterea corripiendus es, quia corripi non vis. Non vis enim tibi tua vitia demonstrari: non vis ut feriantur, fiatque tibi utilis dolor, quo medicum quaeras: non vis tibi tu ipse ostendi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dem om̃ino delictum ẽ in uobis. qr
iudicia habetis uobiscũ. Quare enĩ
non magis iniquitatẽ patimini: q̃ re
non potius fraudamini: Sed uos mni¬
quitatẽ facitis & fraudatis: ꝙ hoc fr̃ibꝰ.
An nescitis quia inuisti regnum di ñ
possidebunt: Audiamꝰ ꝙ orantem. uos
audẽ inquit dñs multiplicet & ab un¬
dare faciat in caritate: in inuicẽ ꝙ
in om̃s. Prȩcipit ut habeat᷑ caritas.
corripit quia ñ habet᷑ caritas: oiat ut
abundet caritas. O homo. in p̃ceptio¬
ne cognosce quid debeas habere: in
correptione cognosce tuo te uitio non
habere. in oratione cognosce unde
inquit meo uitio non habetͣ quod
non accepi ab illo: a quo nisi detur.
non est om̃ino alud unde tale ac tan¬
tum munus habeat᷑: Patimini me
paululum fr̃s mei: non aduersum uos
quoꝵ rectum est cor cum dõ. sed ad uer¬
sus eos qui terrena sapiunt. uł adu̾sꝰ
ipsas humanas cogitationes: ꝓcele¬
stis & diuinȩ gr̃ȩ ueritate certare. Ic

Expanded text:
idem omnino delictum est in vobis, quia idem omnino delictum est in vobis, quia judicia habetis vobiscum. Quare enim non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Sed vos iniquitatem facitis, et fraudatis, et hoc fratres. An nescitis quia injusti regnum Dei non possidebunt ? Audiamus et orantem: Vos autem, inquit, Dominus multiplicet, et abundare faciat in charitate in invicem et in omnes . Praecipit, ut habeatur charitas: corripit, quia non habetur charitas: orat, ut abundet charitas. O homo, in praeceptione cognosce quid debeas habere; in correptione cognosce tuo te vitio non habere; in oratione cognosce unde » inquit, « meo vitio non habetur, quod non accepi ab illo, a quo nisi detur, non est omnino alius unde tale ac tantum munus habeatur? » Patimini me paululum, fratres mei, non adversum vos, quorum rectum est cor cum Deo, sed adversus eos qui terrena sapiunt, vel adversus ipsas humanas cogitationes, pro coelestis et divinae gratiae veritate certare. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
intelligãt si filii dĩ sunt. spũ dĩ se agĩ
Ut quod agendum ẽ agant: & cum ege¬
rint. illi a quo aguntur grãs agant:
Aguntur enim ut agant: non ut ipsi
nichil agant. ꝙ. ad hoc eis ostendit᷑
quid agere debeant: ut quando id
agunt sicut agendum ẽ. id est cum
dilectione ꝙ delectatione iustitiȩ.
suauitatẽ quã dedit dñs ut terra
eoꝵ daret fructum suum. accepisse
se gaudeant. Quando autẽ ñ agunt
siue om̃ino non faciendo. siue non ex
caritate faciendo: orent ut quod non¬
dum habent accipiant. Quid enim
habebunt quod non accepturi sunt:
nobis quid facere debeamus qui nob̃
p̃sunt. ꝙ ut faciamꝰ orent ꝓ nobis. non
autẽ nos corripiant & arguant fi ñ
fecerimus. Immo om̃ia faciant: qm̃
doctores eccłiarũ apłi om̃ia faciebant
& p̃cipiebant quȩ fierent. & corripie¬
bant ut facerent: & orabant ut fierent.
Precipit apłs dicens. Omĩa ur̃a cum
caritate fiant. Corripit dicens. Iam qͥ¬

Expanded text:
intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi , intelligant, si filii Dei sunt, spiritu Dei se agi , ut quod agendum est agant; et cum egerint, illi a quo agunt gratias agant. Aguntur enim ut agant, non ut ipsi nihil agant; et ad hoc eis ostenditur quid agere debeant, ut quando id agunt sicut agendum est, id est, cum dilectione et delectatione justitiae, suavitatem quam dedit Dominus, ut terra eorum daret fructum suum , accepisse se gaudeant. Quando autem non agunt, sive omnino non faciendo, sive non ex charitate faciendo; orent, ut quod nondum habent accipiant. Quid enim habebunt, quod non accepturi sunt? nobis quid facere debeamus qui nobis praesunt, et ut faciamus orent pro nobis: non autem nos corripiant et arguant, si non fecerimus. » Imo omnia fiant: quoniam doctores Ecclesiarum Apostoli omnia faciebant, et praecipiebant quae fierent, et corripiebant si non fierent, et orabant ut fierent. Praecipit Apostolus dicens, Omnia vestra cum charitate fiant . Corripit dicens, Jam qu
Abbreviated transcription (Latin):
faciatis mali. ñ ut nos ꝓbati apparra¬
mus. sed ut uos quod bonũ ẽ faciate
Quis hoc audiat &. non euigilet atq
fateat᷑ a dño dõ nobis esse ut dedine¬
mus a malo & faciamꝰ bonum: quan¬
do quid̾e non ait apłs. monemꝰ. doce¬
mꝰ. hortamur. in crepamꝰ. sed ait. oia¬
mꝰ ad dm̃ nequid faciatis mali: sed
quod bonum ẽ faciatis: Et tamen eu¬
am loquebatur eis: & faciebat illa
om̃ia quȩ cõmemoraui. monebardo¬
cebat. hortabat᷑ increpabat. Sed sat¬
bat hȩc om̃ia non ualere quȩ plan¬
tando. ꝙ rigando faciebat in apo
nisi eum ꝓulis exaudiret orantem.
qui dat incrementũ in occulto. qm̃
sicut idem doctor gentiũ dicit neꝙ
qui plantat ẽ aliquid neq qui rl¬
gat seci qui incremitũ dat d̾s. Non
se itaq fallant qui dicunt. ut quid
mus a malo & faciamus bonum.
si hoc nos non agimꝰ. sed id uelle &
oꝑari ds̃ oꝑatur in nobis: sed potius

Expanded text:
faciatis mali, non ut nos probati appareafaciatis mali, non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis . Quis hoc audiat, et non evigilet, atque fateatur a Domino Deo nobis esse, ut declinemus a malo, et faciamus bonum? Quandoquidem non ait Apostolus, Monemus, docemus, hortamur, increpamus: sed ait, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali, sed quod bonum est faciatis. Et tamen etiam loquebatur eis, et faciebat illa omnia quae commemoravi; monebat, docebat, hortabatur, increpabat: sed sciebat haec omnia non valere, quae plantando et rigando faciebat in aperto, nisi eum pro illis exaudiret orantem, qui dat incrementum in occulto. Quoniam sicut idem doctor Gentium dicit, Neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . 4. Non se itaque fallant, qui dicunt, « Utquid mus a malo et faciamus bonum, si hoc nos non agimus, sed id velle et operari Deus operatur in nobis » ? Sed potius
Abbreviated transcription (Latin):
cat: in bono autẽ liber ẽẽ nullus
potest. nisi fuerit liberatus ab eo qͥ
dixit. Si uos filius liberauerit: tunc
uere liberi eritis. Nec ita autẽ qͥsꝙͣ¬
fuerit a peccati dñatione liberatus.¬
ut iam non indigeat sui liberatous
auxilio. sed ita potius ut ab illo au¬
diens. sine me nichil potestis facire
dicat ei ꝙ ipse. Ad uitor m̃s esto. ne
derelinquas me. Hanc fidem quȩ
nr̃o floro inuenisse me gaudeo. un¬
de hii potius corrigendi sunt. quos
quidem propitio do correctos esce
iam existimo. qui eam non intellige¬
nes liberant᷑ a malo. ꝙ sine qua nul¬
lum ꝓrsus siue cogitando siue uo-¬
lendo & amando siue agendo faci¬
unt bonum: non solum ut monstran¬
te ipsa quid faciendum sit sciant.
uerũetiam ut prȩstante ipsa faciant
cum dilectione quod sciunt. Hanc
quippe inspirationẽ bonȩ uoluntati
atq oꝑis. poscebat apłs eis quibꝰ di¬
cebat. Oramꝰ autẽ ad dm̃ ne quid

Expanded text:
cati; in bono autem liber esse nullus cati; in bono autem liber esse nullus potest, nisi fuerit lidixit, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Nec ita ut, fuerit a peccati dominatione liberatus, jam non indigeat sui liberatoris auxilio: sed ita potius, ut ab illo audiens, Sine me nihil potestis facere ; dicat ei et ipse, Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Hanc fidem, quaenostro Floro invenisse me gaudeo: unde hi potius corrigendi sunt, quos quidem propitio Deo correctos esse jam existimo, qui eum non intelligenes liberantur a malo, et sine qua nullum prorsus sive cogitando, sive volendo et amando, sive agendo faciunt bonum, non solum ut monstrante ipsa quid facieverum etiam ut praestante ipsa faciant cum dilectione quod sciunt. Hanc quippe inspirationem bonae voluntatis atque operis poscebat Apostolus eis, quibus dicebat, Oramus autem ad Deum, ne quid
Abbreviated transcription (Latin):
nire quo tendimus. Dñs autẽ ipse
non solum ostendit nobis a quo ma¬
lo declinemus & quod bonum facia¬
mus. quod solum potest legis litte¬
ra: uerũ etiam adiuuat nos ut dedi¬
nemus a malo ꝙ faciamꝰ bonũ. qͦd
nullus potest sine spũ grẽ. Quȩ si de¬
sit: ad hoc lex adest. ut reos faciat ꝙ
occidat. Propter quod dicit apłs. Lit¬
tera occidit. sp̃e autẽ uiuificat. Qui
gͦ legitime lege utit᷑. discit in ea ma-¬
lum ꝙ bonum: & non confidens in
uirtute sua. confugit ad grãm: qua
p̃stante declinet a malo ꝙͦ faciat bo¬
num. Quis autẽ confugit ad gratiam. nis
cum a dño gressus hominis diriget᷑.
& uam eiꝰ uolet: Ac ꝑ hoc ꝙ deside¬
rare auxilium gr̃ȩ initium grȩ ẽ de
quo ait ille. Et dixi nunc cepi. hȩc est
immutatio dexterȩ excelsi. Liberum
itaq arbitrium & ad malum & ad
bonum faciendum confitendum ẽ
nos habere: sed in malo faciendo li¬
ber ẽ quisq iustitiȩ seruus qui pec¬

Expanded text:
nire quo tendimus. 2. Dominus autem ipse nire quo tendimus. 2. Dominus autem ipse non solum ostendit nobis, a quo malo declinemus, et quod bonum faciamus, quod solum potest legis littera: verum etiam adjuvat nos, ut declinemus a malo, et faciamus bonum , quod nullus potest sine spiritu gratiae: quae si desit, ad hoc lex adest, ut reos faciat et occidat. Propter quod dicit Apostolus, Littera occidit, spiritus autem vivificat . Qui ergo legitime lege utitur, discit in ea malum et bonum, et non confidens in virtute sua confugit ad gratiam, qua praestante declinet a malo, et faciat bonum. Quis autem confugit ad gratiam, nisi cum a Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ? Ac per hoc et desiderare auxilium gratiae, initium gratiae est: de quo ait ille, Et dixi: Nunc coepi; haec est immutatio dexterae Excelsi itaque arbitrium et ad malum et ad bonum faciendum, certum est nos habere: sed in malo faciendo liber est quisque justitiae servusque pec
Abbreviated transcription (Latin):
cctis litteris urĩs ualenti¬
ne fr̃ dilectissime & qui si¬
mul seruitis dõ. quas ꝑ frẽm
florum & eos qui cum illo
ad nos uenerunt misit cari¬
in dño pacem. et in ueritate
consensionẽ. ꝙ in caritate
flagrantiam. nr̃o uobis red¬
dito sermone cognoui.
Quod autẽ ad subuersio¬
nem quorũdam apud
uos molitus ẽ inimicꝰ.
do miserante & eius
insidias in suoꝵ seruoꝵ ꝓuectum
mirabili bonitate uertentẽ. ad hoc
potius ualuit: ut nulli ur̃m destru¬
erent᷑ in peius. sed nonnulli instrue¬
rentur in melius. Non itaq opꝰ
est om̃ia identidem retractare. quȩ
sufficienter uobis pleno libro dispu¬
semel lectum: nullomͦ arbitremini
satis uobis innotescere potuisse Si gͦ
eum fructuosissimum habere uultis.
non uos pigeat relegendo habere
notissimum: ut dilucidissime sciatis
quibꝰ s qualibꝰ questionibꝰ soluendis
atq sanandis. non ibi humana sed
duuna occurrat auctoritas. Aqua
recedere non debemꝰ: si uolumꝰ ꝑ ue¬

Expanded text:
ctis litteris vestris, Valentine frater dilectissime, et qui simul servitis Deo, quas per fratrem Florum, et eos qui cum illo ad nos venerunt, misit Chariin Domino pacem, et in veritate consensionem, et in charitate flagrantiam vestro nobis reddito sermone cognovi. Quod autem ad subversionem quorumdam apud vos molitus est inimicus, Deo miserante et ejus insidias in suorum servorum provectum mirabili bonitate vertente, ad hoc potius valuit, ut nulli vestrum destruerentur in pejus, sed nonnulli instruerentur in melius. Non itaque opus est omnia identidem retractare, quae sufficienter vobis pleno libro dispusemel lectum nullo modo arbitremini satis vobis innotescere potuisse. Si ergo eum fructuosissimum habere vultis, non vos pigeat relegendo habere notissimum, ut diligentissime sciatis quibus et qualibus quaestionibus solvendis atque sanandis, non ibi humana, sed divina occurrat auctoritas, a qua recedere non debemus, si volumus perve
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. presciuit. p̃destinauit. uoca¬
uit. iustificauit: qm̃ & om̃s iam p̃sciti
ꝯ̃ p̃destinati sunt. & multi iam uocati
atq iustificati. Quod autẽ posuit in fi¬
ne. illos ꝙ glorificauit: siquidem illa
gloria ẽ hic intelligenda. de qua idem
dum factum ẽ: qũauis &̃. illa duo. idẽ
uocauit & iustificauit. non in omnibꝰ
facta sint de qͥuibꝰ dicta sui: dhuc enĩ
usq in finem scłi multi uocandi & iu¬
stificandi sunt: ꝙ̃ tam̃ uerba p̃teriti
temporis posuit. de rebus etiã futuris
tanquã iam fecerit ds quȩ iam ut fie¬
rent ex ȩternitate disposuit Ideo de illo
dicit & ꝓpħa ysaias. Qui fecit quȩ futu¬
ra sunt. Quicũq ergo in dĩ ꝓuidentis¬
sima dispositione p̾sciti. p̃destinati. uo¬
cati. iustificati. głificati sunt. non dico

Expanded text:
t, vocavit, justificavit; quoniam et omnes jam praesciti ac praedestinati sunt, et multi jam vocati atque justificati: quod autem posuit in fine, illos et glorificavit siquidem illa gloria est hic intelligenda, de qua idem dum factum est. Quamvis et illa duo, id est, vocavit et justificavit, non in omnibus facta sint, de quibus dicta sunt; adhuc enim usque in finem saeculi multi vocandi et justificandi sunt: et tamen verba praeteriti temporis posuit de rebus etiam futuris, tanquam jam fecerit Deus, quae jam ut fierent ex aeternitate disposuit. Ideo de illo dicit et propheta Isaias, Qui fecit quae futura sunt . Quicumque ergo in Dei providentissima dispositione praesciti, praedestinati, vocati, justificati, glorificat
Abbreviated transcription (Latin):
fusi. & ad dulcedinem miscdiȩ di creden-¬
do conuersi. clamarent illud in psalmo.
Quam multa multitudo dulcedinis tue
dñe quã abscondisti timentib te: ꝑfecisti
autẽ sperantib non inse sed inte. O m̃iũ
itaq miseretur uasorũ miscdiȩ. Quid. ẽ.
omniũ : Et eoꝵ scilicet quos ex gentib.
& eoꝵ qͦs ex uideis p̃destinauit. uocauit.
iustificauit. glorificauit: non hominũ
omniũ. sed istoꝵ om̃ium neminẽ damnatu
mus etiam illis qui non solum diabolo &
angelis eius sicut nec isti. sed ne ipsis quidẽ
omnib hominib liberationem ab eterno
igne ꝓmittunt: uerũ eis tantũ qͥ xp̃i bap¬
tismate abluti & corꝑis enis & sanguinis
participes facti sunt. quomodolibet uixe

Expanded text:
fusi, et ad dulcedinem misericordiae Dei credenfusi, et ad dulcedinem misericordiae Dei credendo conversi, clamarent illud in Psalmo, Quam multa multitudo dulcedinis tuae. Domine, quam abscondisti timentibus te. perfecisti autem sperantibus, non in se, sed in te! Omnium itaque miseretur uasorum misericordiae. Quid est omnium? Et eorum scilicet quos ex gentibus, et eorum quos ex Iudaeis praedestinauit uocauit, iustificauit glorificauit, non hominum omnium, sed istorum omnium neminem damnatumus etiam illis, qui non solum diabolo et angelis eius, sicut nec isti, sed ne ipsis quidem omnibus hominibus liberationem ab aeterno igne promittunt, uerum eis tantum, qui Christi baptismate abluti et corporis eius et sanguinis participes facti sunt, quomodoli
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quoq apłicũ conclusit enĩ ds̃ om̃s
in infidelitate ut omĩum misereat᷑. ñ ido
dictũ est quod sit neminẽ damnaturus.
sed suꝑius apparet unde sit dictũ. Nam
cũ de udeis postea credituris apłs loque¬
retur adgentes. ad quas utiq iam creden¬
tes conscribebat epłas: sicut enĩ uos in qͥt
aliquando non credidistis dõ. nunc autẽ
miscdiam consecuti estis in illoꝵ incredu¬
litate: sic & hi nunc non crediderunt in
urã miscct̾ia ut & ipsi miscdĩam conseqͣn¬
tur. Deinde subiecit unde sibi isti erran¬
do blandiunt᷑: & dicit. Conclusit enim
ds̃ om̃s ininfidelitate: ut om̃ium misere¬
atur. Quos om̃s nisi de quib loquebat᷑.
tanquã dicens. & uos & illos: Ds̃ ergo &
gentiles scilicet & uideos quos p̃scunt &¬
predestinauit conformes imaginis filii sui.
omnes in infidelitate conclusit: ut de ama¬
ritudine infidelitatis suȩ pęnitendo con-¬

Expanded text:
Illud quoque apostolicum: Conclusit enim Deus omnes Illud quoque apostolicum: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, non ideo dictum est, quod sit neminem damnaturus, sed superius apparet unde sit dictum. Nam cum de Iudaeis postea credituris apostolus loqueretur ad gentes, ad quas utique iam credentes conscribebat epistulas: Sicut enim uos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate: sic et hi nunc non crediderunt in uestram misericordiam, ut et ipsi misericordiam consequantur. Deinde subiecit, unde isti sibi errando blandiuntur, adque ait: Conclusit enim Deus omnes in infidelitate, ut omnium misereatur. Quos omnes, nisi de quibus loquebatur, tamquam dicens: Et uos et illos? Deus ergo et gentiles et Iudaeos, quos praesciuit praedestinavit conformes imaginis Filii sui , omnes in infidelitate conclusit: ut de amaritudine infidelitatis suae poenitendo con
Abbreviated transcription (Latin):
reconciliatione redierint.
EO habent inquiunt xp̃iani catholi¬
ci infundamento xp̃m. acinus unita¬
te non recesserunt: tam & si huic funda¬
mento suꝑ edificauerunt quãlibet pessi¬
mam uitam. uelut ligna. fenũ. stipulam
edificata sunt exurentur. tamen poteris
eos quandoq ab illius igins ꝑpetuitate
saluare. R espondeat eis breuiter apłs ii
cobus. Si quis dicat se fidem habere q
autẽ non habeat: nunqͥd poterit fib
saluare eũ: Et quis est inquiunt de
dicit apłs paulus: ipse autẽ saluus ens
sic tamen quasi ꝑignem: Simul quis
iste sit inquiramus. Hunc tamen ñ esse
certissimum. ẽ. ne duoꝵ apłoꝵ senten¬
tias mittamus in rixam: si unus dixls
etiã si mala oꝑa qͥs habuerit saluabit el
ꝑignem fides: alius autẽ si oꝑa non ha
rantib in eũ: non quã ꝑficere putat᷑ con¬
temuentib & blasphemantib eũ. Frustra
itaq homo post hoc corpus inquirit: qͦd
in hoc corpore sibi comparare neglexit.

Expanded text:
reconciliatione redierint. Sed habent, inquiunt, christiani catholici in fundamento Christum, a cuius unitate non recesserunt, tametsi huic fundamento superaedificauerunt quamlibet pessimam uitam uelut ligna, faenum, stipulam.eraedificata sunt exurentur — tamen poterit eos quandoque ab illius ignis perpetuitate saluare. respondeat eis breuiter apostolus Iacobus: si quis dicat se fidem habere, opera autem non habeat, numquid poterit fides saluare eum? Et quis est, inquiunt, de quo dicit apostolus Paulus: Ipse autem saluus erit, sic tamen quasi per ignem? Simul quis iste sit, inquiramus; hunc tamen non esse certissimum est, ne duorum apostolorum sententias mittamus in rixam, si unus dicit: \'Etiamsi mala opera quis habuerit, saluabit eum per ignem fides\'; alius autem: Si opera non harantibus in eum, non quam perficere putatur contemnentibus et blasphemantibus eum. Frustra itaque homo post hoc corpus inquirit, quod in hoc corpore sibi conparare neglexit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccata hominib & pater ur̃ dimittec uo¬
bis qualiacũq peccata: sed ait peccata ue¬
stra. Cotidianam quippe orationẽ doce¬
bat: & iustificatis utiq discipłis loqueba¬
tur. Quid est ergo peccata ur̃a. nisi pecca¬
ta sine quib nec uos eritis qui iustificati &
scĩficati estis: Ubi ergo illi qui ꝑhanc o¬
rationẽ occasionem ꝑpetrandorũ cotidie
scelerũ querunt dicunt dñm significasse
etiã magna peccata. qm̃ non dixit dimit¬
tet uobis parua. sed peccata ur̃a: ibi nos
considerantes qualib loquebat᷑. & audien¬
tes dictũ peccata urã. nichil aliud debe
sed prorsus ȩdificio aureo argenteo gem¬
meo deputabitur. Quomͦ autẽ potest eos
plus amare quã xp̃m: quos amat utiq
propter xp̃m.¬

Expanded text:
peccata hominibus, et Pater uester dimittet uopeccata hominibus, et Pater uester dimittet uobis qualiacumque peccata\', sed ait: Peccata uestra. Cottidianam quippe orationem docebat et iustificatis utique discipulis loquebatur. Quid est ergo : Peccata uestra nisi \'peccata sine quibus nec uos eritis, qui iustificati et sanctificati estis\'? Ubi ergo illi, qui per hanc orationem occasionem perpetrandorum cottidie scelerum quaerunt, dicunt Dominum significasse etiam magna peccata, quoniam non dixit: \'Dimittet uobis parua\\ sed peccata uestra: ibi nos considerantes qualibus loquebatur et audientes dictum peccata uestra nihil aliud debesed prorsus aedificio aureo, argenteo, gemmeo deputabitur. Quomodo autem potest eos plus amare quam Christum quos amat utique propter