comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uł ea puricate qua maior sub deo nequit intelligi uirgo
illa niteret. cui deuis pat̾ unicũ filiũ qm̃i de corde suo ge
esser unus ideniq qm̃s dei prĩs et iuirginis est filius et
qmͣ ipse filius sbstaliter facere sibi nirem̃ eligebat ⁊ de
qua sp̃t sc̃s uoleb̾at.⁊ ꝯꝑaturus erat ut concipetur et nasce¬
retur ille de quo ipse ꝓcedebat.¬

Expanded text:
ut ea puritate qua major sub Deo intelligi nequit, virgo illa niteret, cui Deus Pater unicum Filium suum, quem, de corde suo genesset unus. Idemque communis Dei Patris et Virginis Filius, et quam ipse Filius substantialiter facere sibi matrem eligebat, et de qua Spiritus sanctus volebat et operatus erat, ut conciperetur et nasceretur ille, de quo ipse procedebat
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ s ñ pp̃ ħ ille a regalib ilis sedib uenit. m sinistͣ ciꝰ diuicie ⁊̃ gła.
In dexta longit̾nitas uite. hoꝵ õĩũ et̾na in celis affluentia suppo¬
tebat s pauꝑras ñ ĩuemebat᷑ in eis. porro m t̾ris huñdabat ii suꝑ¬
huñdabat ħ spc̃s n nesciebat homo p̃ciũ tiꝰ. hanc itaq filiꝰ dĩ ꝯcu¬
pisceus destendit intã eligat sibi ⁊ nob̾ qͦ sua estimatõe faciat p̃

Expanded text:
 illis sedibus venit. In sinistra ejus divitiae et gloria, in dextera longiturnitas vitae . Horum omnium aeterna in coelis affluentia suppetebat, sed paupertas non inveniebatur in eis. Porro in terris abundabat et superabundabat haec species, et nesciebat homo pretium ejus. Hanc itaque Dei Filius concupiscens descendit, ut eam eligat sibi, et nobis quoque sua aestimatione
Abbreviated transcription (Latin):
exponir de trn corꝑis hus u̾bis hanc traeo pus nu ittelti¬
go do si possid iunt aia si regnaro desid̾at suꝑ m̃bea sua nct̃e est
sut ipã Rt mitis ⁊ suꝑiori suo subietta. qm̃ tale ĩueniet infi̾is
Nuu qualem se exhibuerit suꝑiori. armatur eñi creatã ad usciscea¬
dam eus siuriam creatoris. n iteo noui̾t aiã qͥ redelles uenitaoriᷤ¬

Expanded text:
intelligo: quod si possidere vult anima, si regnare desiderat super membra sua, necesse est ut sit ipsa mitis, et superiori suo subjecta; quoniam tale inveniet inferius suum, qualem se exhibuerit superiori. Armatur enim creatura ad ulciscendam sui injuriam Creatoris. Et ideo noverit anima, quae rebellem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ruis memarare nouissima tua.mortis errorem. Iudicii t̾mend̃¬
ualde discruũ. ardentis gehenne metũ. ab ocłis cordis tui elonis¬
gari nlłacenꝰ paciaris: cogira ꝑegͥnatõis tue iniseriam recogita
ãnos cuos ĩ amarirud̾ie aĩe tue.⁊ cogita huane uitę ꝑicula.
parũ senties qͥcaͥ foris uidetur esse molestũ dũ toto corde cirta ĩ¬
tiorem molestiã occuparis. s nͨ pacietur dñs sine ꝯsolationete ẽõ.¬

Expanded text:
uis memorare novissima tua: 1027 mortis horrorem, judicii tremendum discrimen, ardentis gehennae metum ab oculis cordis tui elongari nullatenus patiaris. Cogita peregrinationis tuae miseriam, recogita annos tuos in amaritudine animae tuae; cogita vitae humanae pericula, parum senties quidquid foris videtur esse molestum, dum toto corde circa interiorem molestiam occuparis. Sed nec patietur Dominus sine consolatione te e
Abbreviated transcription (Latin):
cedens de spe uenie grã deuorõis ⁊ suauissima delectatio boni
⁊ gustus sapĩe licet exigius quib iutim benignissimꝰ dñs
afflictã refrigas aiãm. s gustus ille nicħ aliud ÷ qmͣ irrita¬
m̃tũ desid̾ii ⁊ inceniiuũ amoris. sicut scpͥtũ est. qͥ edunt me
ad huc esurient. ⁊ qͥ bibunt me adhuc sicient. pp̃ea ilico infer

Expanded text:
cedens de spe veniae gratia devotionis, et suavissima delectatio boni, et gustus sapientiae, licet exiguus, quibus interim benignus Dominus afflictam refrigerat animam? Sed gustus ille nihil aliud est, quam irritamentum desiderii, et incentivum amoris, sicut scriptum est: Qui edunt me, adhuc es
Abbreviated transcription (Latin):
tasti. Pꝰ. in sermonibuo. Diuitiarum amor insaciabiliꝰ longe
amplius des id̾io torquet aiam quam refrigeret usu suo ut pote qͣ¬
rũ acquis itio cuud̃ laboris possessio timoris a miooio plena doloris ĩ¬
agone xp̃iano. Mitritur diabolus foras qñ ex toto corde renũstiatur
ħuic mundo. Sic eiũ renuutiatur diabło qui princeps ẽ mundust

Expanded text:
tus: hinc divitiarum amor insatiabilis longe amplius desiderio torquet animam, quam refrigerat usu suo; utpote quarum acquisitio quidem laboris, possessio timoris, amissio plena doloris inmundum. Mittitur autem diabolus foras, quando ex toto corde renuntiatur huic mundo. Sic enim renuntiatur diabolo, qui princeps est hujus
Abbreviated transcription (Latin):
hiis nicħ ropuguat.b̾. in sermonib. ꝑ mũdiciã cordis reꝯsiliam᷑
deo. bĩ uͦ qͥ de sua reꝯsili atõe ñ ingrati. ⁊ ꝓ frĩb suis pie solliciti
int̾ frẽs tota sollicitudine cauet neꝙͥ in o ut ꝙ ab aliis portari
oꝑteat: ⁊ ꝙqͥd ĩ aliis esf hono̾sũ pacientissime portat. qui singłoꝵ
qͥs scandalitatur ⁊ ego ñ uixxͦ qui u̾e pacificꝰ ÷ belli gen̾ido est pac

Expanded text:
er munditiam cordis reconciliamur Deo. Beati vero, qui de sua reconciliatione non ingrati, et pro fratribus suis pie solliciti,inter foporteat; et quidquid in aliis est onerosum, patientissime portat? qui singulorum s scandalizatur, et ego non uror? quis
Abbreviated transcription (Latin):
dei uoluntas. Si potestas: omĩpotontes erunt sue uolũtatis ut
seruos bonos ⁊i fideles supͣ multa ꝯstituet. ĩmo filii dei ⁊ dii uocabũ¬
turi erunt. ⁊ ubi ent filius ciꝰ ibienunt ⁊ illi. ħedes quid̃ dei. coh̃¬
des aũt xp̃i. Si u̾a seturitas. certe iͣ certi crunt nũqmͣ ⁊ ulłatenꝰ¬
ista uł pociꝰ illud bonũ defuturũ sic̾ t̾ti erunt id ñ sua sponte ĩ
amissuros.nͨ delectorẽ d̾m illud delcõrib sus ĩuitis ablaturũ.
qnͣtũ est nisi tale ac tm̃ bonũ est. cor humanũ. cor indigens. cor exꝑtũ
erũpnas. ĩmo obrutũ crup̃nis qnͣtũ gauderes si hus omĩb hr̃ndares.
int̾rogn ĩtima tua. si caꝑs possunt gaudiũ suũ de canra bĩtudine sua.
S c̾co siquis aliꝰ quẽ oĩo sicut re ipm̃ dilige̾s eanden bĩtudinẽ hrẽt.

Expanded text:
Dei voluntas. Si potestas, omnipotentes erunt suae voluntatis, ut servos bonos et fideles super multa constituet ; imo filii Dei et dii vocabuntur, et erunt: et ubi erit Filius ejus, ibi erunt et illi , haeredes quidem Dei, cohaeredes autista vel potius istud bonum sibi defuturum, sicut certi erunt nec se sua sponte illud amissuros, nec dilectorem Deum illud dilectoribus suis invitis ablaturum.quantum est, 243 ubi tale ac tantum bonum est? Cor humanum, cor indigens, cor expertum aerumnas, imo obrutum aerumnis, quantum gauderes, si iis omnibus abundares! Interroga omnia intima tua, si capere possunt gaudium suum de tanta beatitudine sua. Sed certe, si quis alius, quem omnino sicut teipsum diligeres, eamdem beati
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ exꝑri. s canto diffen̾ter. qnͣto differt treator a creatura.
Si enĩ uona est uita creata. qñ bona est uita creatrix. si ioqͥ¬
da est salus fcã est. qm iocuda est salus que facit ominẽ sa¬
lucem.Si amabilis ost sapiã in cognitione reꝵ ꝯditaꝵ. quã
amabilis est sapĩa que omina ꝯdidit ex nichilo. deniq si multe et¬
magne delectationes sunt in reb delectabilib. qualis ⁊ qnͣta est deler¬
ꝑis n aiẽ qualia net oculus uidit nec auris audluit. nec cor hoĩs
cogicauit. cur gͦ homo ꝓ multa uagaris homĩicio q̃rendo bona aĩ¬
me tue ⁊ corporis tui : ama unũ bonũ in quo sunt oĩa bona. ⁊ suffic̃.
desidera simplex bonũ ꝙ est omne bonũ ⁊ satis est. quid enĩ atias
desid̾atis. si delectat pulcricudo: fulgobunt isti uelud sol. Si ue¬
locitas aut fortitudo aut lib̾tas corꝑis tui ut nicħ obsisto possit:
a dñõ. si sacietas. saciabuntur cum apparuit głia der. Si ebrietas :¬

Expanded text:
sumus experti, sed tanto differentem, quanto differt Creator a creatura. Si enim est bona vita creata; quam bona est Vita creatrix? Si jucunda est salus facta; quam jucunda est Salus quae fecit salutem? Si amabilis est sapientia cum cognitione rerum conditarum; quam amabilis est Sapimagnae delectationes sunt in rebus delectabilibus; qualis et quanta delecporis et animae, qualia oculus non vidit, nec auris audivit, nec cor hominis cogitavit . Cur ergo per multa vagaris, homuncio, quaerendo bona animae tuae et corporis tui? Ama unum bonum, in quo sunt omnia bona; et sufficit. Desidera simplex bonum, quod est omne bonum; et satis est. Quid enim amas, t quidquid desideratis. Si delectat pulchritudo; Fulgebunt justi sicut sol . Si velocitas, aut fora Domino . Si satietas, satiabuntur cum apparuerit gloria Dei . Si ebrietas, i
Abbreviated transcription (Latin):
occidebat sernos dei arbttͣbat᷑ obsequiũ se p̃stare doo. deinde ꝑsecuti¬
one cessante. ⁊ die reddira turbauit ẜam gͣuiꝰ ⁊ afflixit saguta uo¬
lans. qm̃ exierunt aliqui de ectã inflati spũ carnis sue. ĩanis t
uolanilis głie cupidi et uoleutes sibi face nom̃ iniguat suas
magnifirando diu̾sari ꝑn̾sa dogmara p̃dicarũt. ac quid̾ nt̃ pax
a paganis. pax ab he̾ticis. s ñ est pax a filiis falsis. oñis xͥ anĩ¬

Expanded text:
rbitrabatur obsequium se praestare Deo? Demum persecutione cessante et die reddita, turbavit eam gravius et afflixit sagitta volans, quando exierunt aliqui de Ecclesia inflati spiritu carnis suae, inanis et volatilis gloriae cupidi: et volentes sibi facere nomen, linguas suas magnificando, diversa et perversa dogmata fabricaverunt. At nunc quidem pax a paganis, pax ab haereticis, sed non est pax a falsis filiis. Multi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͦ restat uñ ñ possit aiã recordari pͥmã pulcͥtudinẽ quã reliqͥt
qñ de ipsis suis uitiis potest: ita enĩ sapientia dĩ ꝑtenditusq infinẽ
ñ excipiat᷑ ab aliqͣ effigie ueritatis. Quere ĩ corporis uoluptate
qͥd teneat : nicħ aliud inuenies ꝗͣ cõuenientiã. Nãsi resistentia pa-¬
riunt dolorẽ : cõuenientia pariunt uoluptatẽ. Recognosce
¶ͥ q̃ sit sũma cõuenientia. Noli foras ire: inte ipsũ redi. In intiore
hoĩe habitat uĩtas. & si tua natãm mutabilẽ ĩ ueneris: tͣnscende ÷
te ipsũ. S mem̃to cũ te tͣnscendis: ratiocinantẽ animã te tͣnscend̾e

Expanded text:
Quid igitur restat, unde non possit anima recordari primam pulchritudinem quam reliquit, quando de ipsis suis vitiis potest? Ita enim Sapientia Dei pertendit a fine usqnon excipiatur ab aliqua effigie veritatis. Quaere in corporis voluptate quid teneat, nihil aliud invenies quam convenientiam: nam si resistentia pariant dolorem, convenientia pariunt voluptatem. Recognosce igitur quae sit summa convenientia. Noli foras ire, in teipsum redi; in interiore homine habitat veritas; et si tuam naturam mutabilem inveneris, transcende et teips
Abbreviated transcription (Latin):
re. si om̃s &̃ nich̾ ĩ digentes accipiat. gͣuata illis qͥb deb& subuenire ñualeat Qui

Expanded text:
re, si omnes etiam nihil indigentes accipire, si omnes etiam nihil indigentes accipi
Abbreviated transcription (Latin):
tã scłariũ sitterarũ diuinar̃ sine ambiguitate doctissimi. si scirent res ȩccłȩ deb̾e
cõtẽpni: nũqͣm eas haberent qͥ omia sua reliquerant. Uñ datur intelligi ꝙ tanti
ac tales uͥr qui uolentes fieri. xpĩ discipłi renuntiauer̃ omib quȩ habebant. ñ
ut po̾sessores s ut ꝓcuratores facultates ȩccłȩ possidebant. &̾id circo scientes
nicħ aliud esse res ȩccłȩ : nͥuota fideliũ. p̃tia peccatoꝵ.⁊ patͥmonia pauꝑũ. ñ eas
uendicauer̃ ĩusus suos ut ꝓprias. s ut c̾mendatas pauꝑib diuiser̃:. Hoc est
possidendo c̾cẽpnere. ñ sibi s alis possidẽ: nec habendi cupiditate ȩcclȩ facultates ãbire.
suo uñꝰ pauꝑuicturꝰ erat accipiunt. Declericis quidẽ dic̃ sp̃s sc̃s Peccata popłimei¬
ita possessores ñ alim̃ta quib babundant. s aliena peccata suscipiunt ꝓpsiqͦ pau-¬
firmꝰ deb&acciꝑe. ne forte ȩccłi q̃ põtest omĩ solatio destitutis neressaria minist ͤ¬

Expanded text:
arum litterarum sine ambiguitate doctissimi, si scirent res Ecclesiae debere contemni, nunquam eas haberent, qui omnia sua reliquerant. Unde datur intelligi quod tanti ac tales viri qui, volentes fieri discipuli Christi, renuntiaverunt omnibus quae habebant, non ut possessores, sed ut procuratores facultates ecclesiae possidebant. Et idcirco scientes nihil aliud esse res ecclesiae, nisi vota fidelium, pretia peccatorum, et patrimonia pauperum; non eas vindicaverunt in usus suos, ut proprias, sed ut commendatas pauperibus diviserunt. Hoc est enim possidendo contemnere, non sibi, sed aliis possidere; nec habendi cupiditate ecclesiae facultates ambire, suo, unde pauper victurus erat accipiunt. De clericis quidem dicit Spiritus sanctus: Peita possessores non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque paubilis et infirmus accipere: ne forte Ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministra
Abbreviated transcription (Latin):
edoceant. utrũ inquit c̃gregandis fr̃ib aut alendis expediat facultates ȩccłȩ
possideri. an ꝑfectionis amore c̃tẽpni.IEx pedit facultates ȩccłȩ possideri.
⁊ ꝓͥas ꝑfectionis amore c̃tẽpni. Ñ enĩ ꝓpriȩ sc̃ s cõmunes ȩccłȩ facultates.
Eidõ quisquis om̃ib q̃ habuit dimissis aut uenditis fit rei suȩ c̃tẽptor. cũ p¬
pꝰea factꝰ eet̃ episcopꝰ: ñ c̃tẽpsit ȩccłȩ facultates. s fidelissime dispensauit. Quo fa-¬
aut parentib reliquit. aut uendita pauꝑib erogauit: Is tam̃ cũ merito ꝑ fecti¬

Expanded text:
edoceat. Utrum, inquit, congregandis fratribus, aut alendis expediat faculedoceat. Utrum, inquit, congregandis fratribus, aut alendis expediat faculpossideri, et proprias perfectionis amore contemni. Non enim propriae sunt, sed communes ecclesiae facultates; et ideo quisquis omnibus quae habuit dimissis aut venditis, fit rei suae contemptor; cum pm factus esset episcopus, non comtempsit ecclesie facultates, sed fidelissime dispensavit. Quo faaut parentibus reliquit aut vendita pauperibus erogavit? Is tamen cum merito sue perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
guentẽ. qr s c̾tumeliosus. ẽ. qui m̃dacit̾ arguit eũ qui c̾tu meliosa facit. Itẽ in-
ꝓ u̾biis. Uestis falsus ñ exit ĩpunitꝰ: ⁊ qui arguit iniq neffugiet. Quis ẽ. fal¬
sus testis. nͥ qui hominẽ quelib& decͥminib ĩ discussis ob uirgat : Quẽ ꝓptẽa
imꝙ ĩcrepantẽ dic̃ ñ ĩpunitũ futurũ: qr ĩ nocentẽ nullis ꝓuocantibꝰ meritis
arguendo uideri uult reũ: Quod aut̃ dic̃ de eo qͥ iniq arguit. qr ñ effugiet.
quid aliud debet intelligi. nͥ ꝙ irã dĩ ñ effugiet. qui aliquẽ ñ sic eorripit ut em̃¬
det s ut se ꝓcacit᷑ iact& : S de c̾cẽptorib p̾ceptoꝵ di s decorreptiõis ac patientiȩ
uirtute sufficiant ista quȩ diximꝰ. ne ĩ uno capło isto ãpliꝰ ĩmorati. aut ceta
breuiꝰ qͣm neceẽ sit tͣnscurramꝰ: aut ĩ tentionẽ nr̃am longitudine nimiũ ꝓ te-¬
latiuoluminis oneremꝰ. Wideamꝰ itaq quid nos etiã continentia capłi sequentis

Expanded text:
 mendaciter arguit qui contumeliam facit. Item in Proverbiis: Testis falsus non erit impunitus, et qui arguit inique non effugiet . Quis est falsus testis, nisi qui hominem quemlibet de criminibus indiscussis objurgat? Quem propterea inique increpantem dicit non impunitum futurum, quia innocentem nullis provocantibus meritis arguendo, videri vult reum. Quod autem dicit de eo qui inique arguit, non effugiet; quid aliud debet intelligi, nisi quia iram Dei non effugiet, qui aliquem non sic corripit, ut emendet, sed ut se procaciter jactet? Sed de contemptoribus praeceptorum Dei, et de correptionis ac patientiae virtute, sufficiant ista quae diximus: ne in uno capitulo justo amplius immorati, aut caetera brevius quam necesse sit transcurramus, aut intentionem, vestram longitudine nimium protelati voluminis oneremus. Videamus itaque quid nos etiam continentia capituli sequentis
Abbreviated transcription (Latin):
&ꝓpt̃ ipiũ in ipso ea quȩ diligenda st̃ tantũ qͣntũ ipse p̾cepit diligamus.
Ipse enĩ p̃cepit ut corpora nrã ꝓpt̾ nos. ꝓximos sicut nos. ⁊ ipsũ płꝰꝗͣ nos
diligere debeamꝰ: ita sane ut eis quos nob̾ conuinctiores familiaritas fac̃.
sieos fama ñ rȩpbat. ⁊ uita c̃mendat. nos ãpliꝰ ipendamꝰ. Omiũ ꝓfectꝰ nrõs
eẽ credamꝰ ⁊ de alioꝵ peccatis tã ꝙͣ de nr̃ĩs misedit lugeamꝰ. Sic ergo possunt¬

Expanded text:
et propter ipsum, in ipso ea quae diligenda sunt, tantum quantum ipse praecipit diligamus . et propter ipsum, in ipso ea quae diligenda sunt, tantum quantum ipse praecipit diligamus . Ipse enim praecipit ut corpora nostra propter nos, proximos sicut nos, et ipsum plus quam nos diligere debeamus : ita sane, ut eis quos nobis conjunctiores familiaritas facit, si eos fama non reprobat, et vita commendat, nos amplius impendamus, omnium profectus nostros esse credamus, et de aliorum peccatis tanquam de nostris miseri
Abbreviated transcription (Latin):
carnalit᷑ diligimꝰ: setiã gͣuit᷑ intali eoꝵ dilectione peccamꝰ. ꝓꝰ inde scłm nos
ꝓximos oĩs homines diliginꝰ. qͣndo ad mores bonos. ⁊ ad ȩc̃nã uitam conse-¬
qñdã. sic̃ nob̾ eoꝵ saluti consulimꝰ: qñdo nos ineqꝵ peccatis acꝑiculis cogitamꝰ:
⁊sic̃ nob̾ subueniri optamꝰ. ita eisꝓ uirib nyis subuenimꝰ: aut si facultas defuenit
uoluntatẽ subueniendi tenemꝰ. Quappt̃ hȩc ẽ pximi tota dilectio: ut bonũ
pocimo. Illi uõ plꝰꝗͣ se diligunt dm̃. qui ꝓeiꝰ amore suȩ adtẽpꝰ saluti ñ par¬
cunt: se ipsos tribulationib acꝑiculis tradunt: nudari facultatib ꝓͥis:
patriȩ extorres fieri: parentib & uxorib ac filiis suis renuntiare parati
st̃: &ut totũ dicã ipsã corporis mortẽ ñ solũ ñ refugiunt. s etiãlibent̃
excipiunt: ambientes acorporis sui uita mag̃ꝗͣ ad̾o uitȩ suȩ disced̾e. Iste¬
me caritatẽ: ut sic̃ ordinata caritas poscit. ut dm̃ pͥncipalit̾ diligamus:

Expanded text:
carnaliter diligimus, sed etiam graviter in tali eorum dilectione peccamus. 3. Proinde secundum nosproximos omnes homines diligimus quando ad mores bonos et ad aeternam vitam consequendam, sicut nobis eorum saluti consulimus, quando nos pro eorum peccatis ac periculis cogitamus, et sicut nobis subveniri optaremus, ita eis pro viribus subvenimus, aut si facultas defuerit, voluntatem subveniendi tenemus. Quapropter haec est proximi tota dilectio, ut bonum proximo. Illi vero plus quam se diligunt Deum, qui pro ejus amore suae ad tempus saluti non parcunt; seipsos tribulationibus ac periculis tradunt, nudari facultatibus propriis, patriae suae extorres fieri, parentibus et uxoribus ac filiis suis renuntiare parati sunt; et ut totum dicam, ipsam corporis mortem non solum non refugiunt, sed etiam libenter excipiunt, ambientes a corporis sui vita magis quam a Deo, vitme caritatem ; ut sicut ordinata caritas poscit, Deum principaliter diligamus;
Abbreviated transcription (Latin):
tudo uitiosa discedẽ a se uolentẽ morat᷑ acreuocat. & paulisꝑ ase aũso
nec ad uirtutẽ plenã conu̾so. usitatȩ uoluptatis ad monitione blandit᷑:¬
⁊ om̃s illecebras quib olĩ ꝑdite fruebat᷑ ostendit. Turpia qͦq desiderua
quib uincat᷑ inmittit: ac iã pene fastidienti blandũ nescio quid mollit̾
ĩsusurrat: ⁊ supplicat ne p̃ponat mollib dura. letis tristia: certisdu¬
bia: p̃seentiũ uoluptati futura. Cogitet ꝗͣ pęnale sit atq difficile dul-¬
cib carere delitiis: illecebris renuntiare carnalib: ab stinentiȩ uigis
gͣuari laboxib : ieiunioꝵ acuigiliar̃ continuatione torq̃ri: certa car¬
nis maͬceratioue p̃mĩ p̃miũ dubiȩ remunerationis abire: contra

Expanded text:
entem moratur et revocat, et paulisper a se averso, nec ad virtutem plene converso, vitiatae voluntatis admonitione blandiens, omnes illecebras quibus olim perdite fruebatur ostendit, turpia quoque desideria quibus vinciatur immittit, ac jam pene fastidienti, blandum nescio quid mollit, insusurrat, et supplicat ne praeponat mollibus dura, laetis tristia, certis dubia, praesentium voluptati futura; cogitet quam poenale sit atque difficile dulcibus carere deliciis, illecebris renuntiare carnalibus, abstinentiae jugis gravari laboribus, jejuniorum ac vigiliarum continuatione torqueri, certa carnis afflictione praemium dubiae remunerationis ambire; contra
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ animo eiꝰ duar̃ delectationũ contͣriaꝵ rixa cõsurgit: ⁊ m̃tẽ uoluntas
ad u̾sũ se ancipiti delectatione diuisa. ĩdiu̾sa conduc̃ acreduc̾: mͦ rep̃¬
hmñdendo ꝙ elegerat. mͦ ꝙ rep̾hñderat eligñdo: atq ita ĩ alt̾utrũ latus
se cogitationũ uarietate u̾santẽ. ipsa uelut uirtutis ac uitii tepida me.¬
rat certa definitione confirmat. qndiu mͦ nõ uult ꝙ uolebat. mͦ uelle
ĩcip̃ ꝙ ñ uolebat: uelut ĩ qͦdã delib̾ationis ĩ certȩ biuio constitutũ discer p̃

Expanded text:
in animo ejus duarum delectationum contrariarum rixa consurgit; et mentem voluntas in animo ejus duarum delectationum contrariarum rixa consurgit; et mentem voluntas adversum se ancipiti delectatione divisam in diversa ducit ac reducit; modo reprehendendo quod elegerat, modo quod reprehenderat eligendo; atque ita in alterutrum latus se cogitationum varietate versantem, ipsa velut virtutis ac vitii tepida mequod elegerit certa definitione confirmet; quandiu modo non vult quod volebat, modo velle incipit quod nolebat; velut in quodam deliberat
Abbreviated transcription (Latin):
potuerint. ab illo se adiutos ut possint
ueracit̃ credunt: qͥcqͥd mali conmniserint: utio suȩ uoluntatis ascͥbt̃ Quic qͥdbo¬
ni ñ potuerint inpłere. ab illo ut possint iugit᷑ petunt: cũ potuerint. illi grãs
agunt. Bona eiꝰ quȩ fuerint consecuti. etiã aliis conferre socialit̾ uolunt:
ꝯusq in suos inimicos dilectioĩs suȩ latitudinẽ porrigentes. hoc om̃s eupiunt
eẽ ꝙ ipsi st̃. Satis deuitiis eoꝵq remediis disputatũ e nc̃ iam qͣlit̃ unaq̃q uirtꝰ
atq mundissima. qͣm mentes inqͥnatȩ ñ inqͥnant: s ipsa inquinatas ema-¬
culat. Quiꝰ participatione formant᷑ informia: suscitant᷑ mortua : sanant᷑
qͣm nullꝰ amittit nͥ ꝓpria uoluntate deceptꝰ. Nemo eã sibi conferre
potest. cũ possit auferre: alti aut̃ nec conferrẽ p̃ualet. nec auferre.
Itaq cũ tał ac tanta uirtꝰ cui lib int̾ uoluptates suas ad huc marcenti
refulserit. atq ei ad seconcupiscendũ desid̾iũ salubre cõmouerit: ꝓtinꝰ

Expanded text:
potuerint, ab illo se adjutos ut possint veraciter credunt; quidquid mali commiserint, vitio suae voluntatis ascribunt; quidquid boni non potuerint implere, ab illo ut possint jugiter petunt; cum potuerint, illi gratias agunt. Bona ejus quae fuerint consecuti, etiam aliis conferri socialiter volunt, et usque in suos inimicos dilectionis suae latitudinem porrigentes, hoc omnes cupiunt esse quod ipsi sunt. Satis de vitiis eorumque remediis est disputatum; nunc jam qualiter unaquaeque virtatque mundissima: quam mentes inquinatae non inquinant, sed ipsa inquinatas emaculat; cujus participatione formantur informia, suscitantur mortua, sanantur quam nullus amittit, nisi propria voluntate deceptus. Nemo eam sibi conferre potest, cum possit auferre; alteri autem nec conferre praevalet, nec auferre. 2. Itaque cum talis ac tanta virtus cuilibet inter voluptates suas adhuc marcescenti refulserit, atque ei ad se concupiscendam desiderium salubre commoverit: protinus
Abbreviated transcription (Latin):
audiendi. olfaciendi. gͦtandi. atq tangendi. Plꝰ quid respondea nescio
Partitio ista uetꝰtissima ẽ.⁊ fere in contioib celebrata. Uellẽ aut̃ michi¬
diffimiri abste. quid sit iste sensus. ut eadẽ diffinitione omĩa illa inclu¬
derent̃: neq aliud quicꝗͣm ꝙ sensus ñ eẽt i ea ĩ cludẽt᷑. ł intelligeretur.
D si id nͣpotes: inchil urgeo. Illud enĩ ꝙ satis ẽ.certe potes: meã diffonẽ
uł refellere. uł ꝓbare.M. hoc mͦ fortasse tͥ nͣ deero: quantũ ualeo. Mõ
enĩ ⁊ hoc semꝑ ẽ facile. Attende gͦ. Ila̾ sensũ puto eẽ. ñ latere animã
me : iam mͥ displicet. Mlõ enĩ frustra tͥ uisa ẽ. refellenda. M̾. Noli nimis
te ratio subuget pͥꝗͣ metꝰ. d. Ergo ꝓͦrsus nicħ metuo: qͦ qꝰmͦ res mͦ ꝓces

Expanded text:
audiendi, olfaciendi, gustandi atque tangendi: plus quid respondeam nescio. A. Partitio ista vetustissima est, et fere in concionibus celebrata. Vellem autem definiri mihi abs te, quid sit ipse sensus, ut eadem definitione omnia illa includerentur, neque aliud quidquam quod sensus non esset, in ea intelligeretur: sed si id non potest, nihil urgeo. Illud enim quod satis est, certe potes meam definitionem vel refellere vel probare. E. Hoc modo tibi fortasse non deero, quantum valeo: non enim et hoc semper est facile. A. Attende ergo: nam sensum puto esse, non latere animam me, jam mihi displicet: non enim frustra tibi visa est refellenda. A. Noli nimis te ratio subjuget priusquam metus. E. Ego prorsus nihil metuo, quoquo res m
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ om̃s quos habet. s & ipsũ gub̾natorẽ ꝑdit subm̾sa fluctib aut so
Hȩc atq huiꝰ modi me ꝓsequente ꝑmoti gͣuit̾ ĩ gemuistis uos in Iluta¬
eã necessitatẽ fuisse ꝑductos. qͣm nec inplere aliquo studio. nec sine pec¬
cato relinquere ualeretis: ac deinde cũ piis gemitib urĩs ea qua auob̾
astrictꝰ sũ cordis affectione c̃passꝰ orando uos posse ꝑficere. quȩ non
possetis dicendo suggerere. plꝰq fideles catholicos bonis exẽplis qͣm

Expanded text:
non solum omnes quos habet, sed etiam ipsum gubernatorem perdet, submersa fluctibus aut sonon solum omnes quos habet, sed etiam ipsum gubernatorem perdet, submersa fluctibus aut somodi me prosequente, permoti graviter ingemuistis, vos in eam necessitatem fuisse perductos, quam nec implere aliquo studio, nec sine peccato relinquere valeretis; ac deinde, cum piis gemitibus vestris, ea qua vobis obstrictus sum cordis affectione compassus, orando vos dixi posse perficere quod non possetis docendo suggerere; plusque fideles catholicos bonis exemplis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
tere. atq aliqͦm solitudinẽ tã studio qͥ etis qͣm ipsiꝰ officii urĩ desꝑatione
ẽ. eã undis intumescentib fluctuantẽ ĩ cẽpestate relinquere : Ad qͣm sicut
sanctiꝰ ẽ. ñ acced̾e: ita semel susceptã c̃uenit fluctuantis pelagi ꝓiecta for-¬
midine. ac spe ꝑueniendi c̃cepta usq ĩportũ sine ulla merciũ iactura per-¬
ducere. q̃ cũ uob̾ cõꝑatio placuisset: ad iunxi. Et iccireo ȩccła quȩ uelut na¬
uis magna ꝑmare mundihuiꝰ enauigat: quȩ diũsis cẽptationũ fluctib
ĩ hac uita contunditur. quȩ inmundoꝵ spũũ ꝑsecutionib uelut quib¬
dã ꝓcellosis fluctib indiu̾sa iactat᷑. quȩ scandaloꝵ iactib uallosis illidit᷑.
quȩ aggere harenȩ gͣuantis cingitur. ñ relinquenda ẽ. s regenda. Quȩ
sic̃ om̃s quos uehit ꝑ ducit ĩ columes: gub̾natoris uigilantia gub̾nata: i ta

Expanded text:
tere, atque in aliquam solitudinem non tam studio quietis quam ipsius officii vestri desperatione tere, atque in aliquam solitudinem non tam studio quietis quam ipsius officii vestri desperatione est eam undis intumescentibus fluctuantem in tempestate relinquere? Ad quam sicut satius est non ascendere, ita semel susceptam convenit fluctuantis pelagi projecta formidine, ac spe perveniendi concepta, usque in portum sine ulla mercium jactura perducere. Quae cum vobis comparatio placuisset, adjunxi: Et idcirco Ecclesia, quae velut navis magna per mare mundi hujus enavigat, quae diversis tentationum fluctibus in hac vita contunditur, quae immundorum spirituum persecutionibus velut quibusdam procellosis fluctibus in diversa jactatur, quae scandalorum cautibus vadosis illiditur, quae velut aggere arenae gravantis cingitur, non relinquenda est, sed regenda: quae sicut omnes quos vehit, perducit incolumes gubernatoris vigilantia gubernata, ita
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietatẽ cauete. si se mero usq ad alienationẽ m̃tis ingurͤtat. Sũ pcuosis
dapib gͣiuidꝰ. ñ potest sius abstinentiã laudare qͣm calcat: uitio cupiditatis
addictꝰ. cupidis amorẽ ñ potest dissuade̾ pecuniȩ. inimicitiarũ tenax.
ñ audebit animos dissidentiũ sac̾dotali tͣnquillitate c̃ponere. iustitiam
p̾dicare uidicib erubescit. qͣm ipse ꝑsonȩ potentis fauore corrũpit. nec
defendit opp̃so̾s: si ꝑsonas aut honorat aut despicit. & quicquid boni ñ
facit. aut mali c̃mittit: nec iubet fieri nec uetat. qr necessariã dicendi
auctoritatẽ contͣrietate suȩ actionis amittit aut minuit.xui.
Dee atq hissimilia rememorantes: episcopatũ uos accepisse penituit. qui¬
sic̃ administt᷑orẽ suũ siꝓbe administrauerit illustrat: i ta contẽptorẽ sui c̃¬
dẽpnat. Deniq uolentes ȩccłam uob̾ creditã uelut inpares ei regendȩ dimit¬

Expanded text:
Ebrietatem cavete, si se mero usque ad alienationem mentis ingurgitat. Sumptuosis Ebrietatem cavete, si se mero usque ad alienationem mentis ingurgitat. Sumptuosis dapibus gravidus, non potest suis abstinentiam laudare, quam calcat. Vitio cupiditatis addictus, cupidis amorem non potest dissuadere pecuniae. Inimicitiarum tenax, non valebit animos dissidentium sacerdotali tranquillitate componere. Justitiam praedicare judicibus erubescit, quam ipse personae potentis favore corrumpit: nec defendit oppressos, si personas aut honorat, aut despicit: et quidquid boni non facit, aut mali committit, nec jubebit fieri, nec vetabit: quia necessariam docendi auctoritatem, contrarietate suae actionec atque his similia memorantes episcopatus vos accepti poenituit: qui administratorem suum, si probe administretur, illustrat, ita contemptorem suum condemnat. Denique volentes Ecclesiam vobis creditam, velut impares ei regendae dimit
Abbreviated transcription (Latin):
aquib normã uiuendi accipere sũ paratꝰ. ⁊ discere:
ministratione pontificis. qui popłi sibi c̾missi cura pꝰhabita. ardentius
bona psentia desidat ꝗͣ futura. ⁊ oblitꝰ quod ñ solũ dese. s q̃ degrege sibi
credito rationẽ pastori pastoꝵ omĩũ reddat: sua suoꝵq detrim̃ta ñ cogitat.
quẽ ñ deli̾quentiũ peccata cõtristant. nec ꝓficientiũ bona letificant. s de
se tautũ plerũq aut nec dese omĩno sollicitus. quid asuis boni maliue
geratur ĩgnorat. Qui ñ p̃dicat ꝑseuerantiã uistis. pęnitentiã in iustiscon-¬
tẽptũ mundi conu̾sis. futuras pęnas ad u̾sis. Qui ñ potest dicere contẽpto-¬
rib admonitionis suȩ. futurũ cogitate iudiciũ. ꝙ ipse forte ñcogitat: a¬
matorib mundi. nolite diligere mundũ.sieũ amor inundi delectat: & am.¬
bitiosis ambitioni iã finẽ ponite. sieu̾ ambitio ruinosa p̃cipitat: ebriosis¬

Expanded text:
a quibus normam vivendi accipere sum paratus et discere. a quibus normam vivendi accipere sum paratus et discere. ministratione pontificis, qui populi sibi commissi cura posthabita, ardentius bona praesentia desiderat quam futura; et oblitus quod non solum de se, sed etiam de grege sibi credito rationem Pastori pastorum omnium reddat, sua suorumque detrimenta non cogitat: quem non delinquentium peccata contristant, nec proficientium bona laetificant; sed de se tantum, plerumque autem nec de se omnino sollicitus, quid a suis boni malive geratur, ignorat: qui non praedicat perseverantiam justis, poenitentiam pravis, contemptum mundi conversis, futuras poenas aversis; qui non potest dicere contemptoribus admonitionis suae: Futurum cogitate judiciumatoribus mundi Nolite diligere mundum, si eum amor mundi oblectat; ambitiosis « Ambitioni iam finem imponite » , si eum ambitio ruinosa p
Abbreviated transcription (Latin):
rent. nec se añ finẽ p̾sentis uitȩ enĩdent. contẽplatiuȩ uitȩ participes
eẽ ñ posse : Ad qͣm ñ ꝑueniunt. nͥ qui studuerint. eẽ. ꝙ facti sunt.
nec solũ desua dignitate. s potiꝰ desacd otalis uite nobilitate con spi¬
cin: qui st̃ ñ appellationetenꝰ s uirtute pontifices. uitȩ contẽplatiue
sũptuosus appareat: siqͣles. eẽ.ł ñ. eẽ. debeant om̃s sacdotes ostendat.
ñ gnãlit̾ s deuno mͥ uideor. eẽ. dicendũ. ⁊ dete potissimũ. qͥ hoc mͥ pace tua
dixerĩ temere delegasti ꝑicłosi sermonis offitiũ. nec ĩ cognita uob̾ sed
usitata debeo cõẜhendere. quȩ solemꝰ int̾ nos mutua collatione c̾ferre.
Quib breuit᷑ declaratis: ñ puto ꝙ relationẽ magis qͣm disputationẽ meãqͥsꝗͣ
iuste possit alicuiꝰ temeritatis arguere. quasi patres meos audeã docere.

Expanded text:
rent, nec se ante finem praesentis vitae emendent, contemplativae vitae participes rent, nec se ante finem praesentis vitae emendent, contemplativae vitae participes esse non posse? Ad quam non perveniunt, nisi qui studuerint esse quod facti sunt, nec solum de sua dignitate, sed potius de sacerdotalis vitae nobilitate conspicui: qui sunt non appellatione tenaesumptuosus appareat, si quales non esse vel esse debeant omnes sacerdotes ostendat; non generaliter, sed de uno mihi video esse dicendum, et de te potissimum qui hoc mihi pace tua dixerim temere delegasti periculosi sermonis officium. Nec incognita vobis, sed usitata debeo comprehendere, quae solemus inter nos mutua confabulatione conferre. Quibus breviter declaratis, non puto quod relationem meam, magis quam disputationem quisquam juste possit alicujus temeritatis arguere; quasi patres meos audeam docere,
Abbreviated transcription (Latin):
uacationẽ ab omib occupationib mundi. ⁊ diunarũ studiũ litterarũ:
Sastultitia sapientiȩ scłaris au̾si. u̾bo di ĩfatigabilit̃ uacant. sapien-
arguunt: obedientes instituunt: scĩs uirtutib qͥb in dies singłos
fiant do ꝓpinquiores ĩ cu̾bt̃. ⁊tã suis ꝗͣm omiũ qui ꝑeos erudiunt᷑¬
ꝓuectib dari: hic quidẽ uelut gustũ quendã cõtẽplatuȩ uitȩ qͦ adean-
dẽ feruentiꝰ ꝓuocent᷑ accipiunt. s ibi iã in ȩt̃nũ felices effecti. de eiꝰ ꝑfe-¬
ctione gaudebt̃. Pinde n̾inflant᷑ qr hic omiũ fideliũ catholicoꝵ honoran-¬
cati. fundoꝵ t̾minos sine t̾mino cupiditatis extendant. ac passim ex¬
qͣm suȩ c̾scientiȩ credant. si omẽ gaudiũ suũ ñ in futurorũ remune¬
ratione nec in scĩtate uitȩ. s in sua tantũ dignitate constituant. & dũ
ñ suit desua correctione solliciti. qs ñ intelligat tales si in talib ꝑseue-¬

Expanded text:
cet ab omnibus occupationibus mundi, et divinarum studium litterarum, et ab stultitia sapientiae saecularis aversi, verbo Dei infatigabiliter vacant, sapientearguunt, obedientes instituunt, sanctis virtutibus, quibus in dies singulos fiant Deo propinquiores, incumbunt: et tam suis ustum quemdam contemplativae vitae, quo ad eam ferventius provocentur, accipiunt: sed ibi jam in aeternum felices effecti, de ejus perfectione gaudebunt. Proinde non inflantur, quia hic omnium fidelium catholicorum honorancati, fundorum terminos sine termido cupiditatis extendant ac se passim exquam suae conscientiae credant; si omne gaudium suum, non in futurorum remuneratione, nec in sanctitate vitae, sed in sua tantum dignitate constituant: et dum non sint de sua correctione solliciti: quis non intelligat tales, si in talibus perseve
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatione ĩuisibiliũ hostiũ supplicat ut fragilitate carnis op p̃ssus.
⁊ cȩlestẽ sibi donar patriã desidat ut ꝑegͥnus. Actiua uita ht̃ sollicitũ
cursũ. cõtẽplatiua gaudiũ sempit̾nũ Inhac adquirit᷑ regnũ: in illa ꝑ¬
cipitur. Hȩc facit pulsare bonoꝵ oꝑũ ułut quib dã manib ianuam:
illa uocat consũmatos inpatriã. In hac cõtẽpnit᷑ mundus: in illa uide¬
ta .ẽ. remunerante dno fient angłis scĩs eqͣles. atq ĩ ȩt̾nũ cũ illo regna-¬
sufficiant ista quȩ diximꝰ: ut c̃sidemꝰ ⁊ reliqͣ que dec̃tio capitulo usq ad
finẽ libr huiꝰ sȩq̃nti disputatione tͣc tabimꝰ. Uideamꝰ nc̃ utͣm is. cui ȩccłȩ
regende cͣmissa. ẽ: c̾cẽplatiuȩ uitȩ fieri particeps possit. xiii.¬

Expanded text:
pugnatione invisibilium hostium supplicat, ut fragilitate carnis oppressus, pugnatione invisibilium hostium supplicat, ut fragilitate carnis oppressus, et coelestem sibi donari patriam desiderat, ut peregrinus. 2. Activa vita habet sollicitum cursum, contemplativa gaudium sempiternum. In hac acquiritur regnum, in illa percipitur. Haec facit pulsare bonorum operum, velut quibusdam manibus januam; illa vocat consummatos in patriam. In hac contemnitur mundus, in illa videta est, remunerante Deo fient angelis sanctis aequales, atque in aeternum cum illo regnasufficiant ista quae diximus, ut consideremus et reliqua, quae de tertio capitulo usque ad finem libri hujus sequenti disputatione tractabimus. Videamus nunc utrum is cui Ecclesiae regendae c
Abbreviated transcription (Latin):
curiositate nec rapit᷑. qͦtit᷑ ã iabolica ĩ pugnatione nec uincit. & d̃o suo de¬
uota m̃te subiectus. ñ atterit᷑ diu̾sis tẽptationib s ꝓbat᷑. Ille om̃s affec¬
tiones qͥb uita mortaliũ uariat᷑ sc̃ĩs uirtutib uincit. cupiditatũ ac ꝑ-
ex pedita m̃te suꝑior. ĩ effabili gaudio diuinȩ c̾tẽplatioĩs afficit᷑. Iste su-¬
scipiendo ꝑegͥnũ. uestiendo nudũ. gub̾ nando sub ͥectũ. redim̃do cap-¬
tiuũ. tuendo uiolent᷑ opp̃sũ. uigit̾ se ab om̃ib iniquitatib suis ema-¬
culat. & uitã suã bonoꝵ suoꝵ fructib ditat. Ille facultatib suis inusꝰ
pauꝑũ distributis: simulse spoliauit mundo & ad mouit totis ui rtu
aqͦ ĩ mortales diuitias sibi dar orat ut pauꝑ. ꝓtegi se cotidie pꝰtulat
ut ĩfirmꝰ. ĩmortalitatis indum̃to uestiri cupit ut nudꝰ. defendi se ab in-¬

Expanded text:
curiositate, nec rapitur; quatitur diabolica impugnatione, nec vincitur; et Deo suo decuriositate, nec rapitur; quatitur diabolica impugnatione, nec vincitur; et Deo suo devota mente subjectus, non atteritur ditiones quibus vita mortalium variatur, sanctis virtutibus vincit. Cupiditatum ac perexpedita mente superior, ineffabili gaudio divinae contemplationis efficitur. Iste suscipiendo peregrinum, vestiendo nudum, gubernando subjectum, redimendo captivum, tuendo violenter oppressum, jugiter se ab omnibus iniquitatibus suis emaculat, et vitam suam bonorum operum fructibus ditat; ille facultatibus suis in usus pauperum distributis, simul se exspoliavit mundo, et admovit se totis viribus a quo immortales divitias sibi dari orat, ut pauper; protegi se quotidie postulat, ut infirmus; immortalitatis indumento vestiri cupit, ut nudus; defendi se ab im
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ut euident᷑ eluceat: ipsas sibi uitas. c̃tẽplatiuã. sełieet & actiuam
ꝓlatis ear᷑ uirtutib c̃feramꝰ. Ad actiuã iutã ꝑtinet ĩt humana ꝓficerẽ:
& rebelles corporis motꝰ rationis ĩꝑio tẽperare. ad c̾tẽplatiuã sup hu¬
mana desid̾io ꝑfectionis ascend̾e. & indesidio augendis uirtutib ĩ cu¬
bare. Habet actiua ꝓfectũ: cõtẽplatiua fastigul. Hȩc facit hoĩnẽ scm̃:
illa ꝑfectũ. Huiꝰ uite ẽ. nulli ꝓͦrsꝰ ĩ uirias irrogare: illiꝰ irrogatas
ȩ qᷤ nimit᷑ sustinere. Immꝯo ut ꝓpriꝰ dicã exequntor actiuȩ studet in
se peccanti dimittere: contẽplatiuȩ sectator offensas quibꝰ pulsatur
nec omĩno concutit᷑. ignorare magis ꝑatꝰ ẽ. qͣm donare. Iste iram
patientiȩ uirtute conpescit. ĩ modatis cupiditatib parsimoniȩ fre¬
nũ ĩponit. tangit᷑ desidĩis carnalib nec consentit. pulsat mundi hꝰ

Expanded text:
 scilicet et activam, prolatis earum virtutibus conferamus. Ad activam vitam pertinet inter humana proficere, et rebelles corporis motus rationis imperio temperare; ad contemplativam supra humana desiderio perfectionis ascendere, et indesinenter augendis virtutibus incubare. Habet activa profectum, contemplativa fastigium. Haec facit hominem sanctum, illa perfectum. Hujus vitae est nulli prorsus injurias irrogare; illius, irrogatas aequanimiter sustinere. Imo, ut proprius dicam, exsecutor activae studet in se peccanti dimittere; contemplativae sectator offensas quibus pulsatur, nec omnino concutitur, ignorare magis paratus est quam donare. Iste iram patientiae virtute compescit, immoderatis cupiditatibus parcimoniae frenum imponit; tangitur desideriis carnalibus, nec consentit; pulsatur mundi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. Sors aut̃ uitȩ ñ ÷ nͥ nequitia. q̃ ab eo ꝙ nec quicꝗͣ sit dicta. ẽ. &
idõ nequissimi hoies nichili hoiẽs appellant᷑. Uitagͦꝰ uoluntario defe

Expanded text:
 ab eo quod ne quidquam sit, dicta est; et ideo nequissimi homines, nihili homines appellantur. Vita ergo voluntario defec
Abbreviated transcription (Latin):
cõuenient̃ expositũ uni oiũ bonoꝵ munerũ largitori dõ. Quã ob
si amina ꝓdõ suo ñ cołet aĩmã : aut corpꝰ. aut fantas mata sua. ant
hoꝵ aliqua duo coniuncta : aut certe simual omia.s ĩ hac uita sotieta¬
ti humani generis sine dolo tẽporalit̾ congruens: ȩt̾na meditaret᷑:.
unũ dm̃ colens. qͥ.nͥ. ꝑmanet̾ ĩ cõmutabił. nulla ĩ cmutabił nata
remanet᷑. Sutari aut̃ aĩmã posse: ñ quidẽ localit̾. s tm̃ tẽporalr̾:
suis affectioĩb quisq cognoscit. Corpꝰ uͦ.⁊ tẽporib ⁊ locis. ẽẽ. muta¬
bile : cuiuis adu̾tẽ facile. ẽ. Eantas mata porro. nicħ st̃. aliud ꝗͣ de
spẽ corporis corporeo sensu attͣcta figm̃ta. q̃ memoriȩ mandare
ut acepta st̃. ł partiri .ł multiplicare. ł cõtͣhere.ł distendẽ. ł ordina

Expanded text:
convenienter expositum, uni omnium bonorum munerum larconvenienter expositum, uni omnium bonorum munerum larsi anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem localiter, sed tamen temporaliter, suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae mandare ut accepta sunt, vel partiri, vel multiplicare, vel contrahere, vel distendere, vel ordina
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cũ consuetudinẽ suã uĩcere neq̃unt: iã carnalib laq̃eis irretiti.
auas aĩas. ẽẽ. ĩuno corpore existimant. unã dedõ q̃ natalit̾ hoc sitꝙ
ipse : altãm degente tenebrar. ꝗͣ ds̃ ñ genuerit. nec fecerit. neg ꝓ-¬
tułit. nec abiecerit. s q̃ suã uitã. suã t̾rã. suos fetꝰ. ⁊ animalia. suũ
pꝰtremo regnũ habuerit. ĩgenitũq pͥncipiũ. s quodã tẽpr adu̾sꝰ dm̃
cõmixtione atq miseria hostẽ tẽꝑatũ. ẽẽ. sõñiant.⁊ mundũ fabricatũ.
siuerit faciemꝰ: s. ĩ hoc oꝑe qͦmͦ adu̾sꝰ eos fides catholica tuta sit. &
tiõib quas dñs dare dignat᷑. quantũ possumꝰ demonstramꝰ. Illud
sane ĩpͥmis tenere te uolo.qͥ. bene nosti aĩmũ meu ñ hoc me fu¬
giendȩ arrogantiȩ grã qͣsi solennit̾ dicere. quic quid ĩhis litteris er¬
roris ĩ ueniri poterit : hoc solũ mͥ. ẽẽ. tͥbuendũ. quicqͥd. aũt uerũ. ⁊

Expanded text:
suetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae naturaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus Deum iae, cujus commixtione atque miscela hostem temperatum esse somniant, et mundum fabricatum. sed in hoc opere quomodo adversus eos fides catholica tuta sit, ettionibus quas Dominus dare dignatur, quantum possumus demonstramus. Illud sane in primis tenere te volo, qui bene nosti animum meum, non hoc me fugiendae arrogantiae gratia quasi solemniter dicere, quidquid in his litteris erroris inveniri poterit, hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum et
Abbreviated transcription (Latin):
mi bilitati obnexia .i. uni ipsi do patri. ⁊ filio ⁊ spuĩ scõ. Qua tͥnitate quant᷑
ĩ hac uita datũ. ẽ. cognita: oĩs ĩ tellectuał ⁊ animał ⁊ corporał creatã ab ead̃
ulla dubitatione ꝑspicitur. ñ ut aliam partẽ totius creaturȩ fẽcissẽ intel
x quo illa omĩa quȩ pͥmo credidimꝰ nicħ nͥ auctoritatẽ secuti partĩ
sic ĩ telligunt᷑. ut uideamꝰ. ẽẽ. certissima. partĩ
qui nos antea crȩ dentes irridere quã
dere maluer̃. Nõ enĩ illa hõĩs sacͦscã susceptio.
⁊ uirginis partꝰ.⁊ mors filii dĩꝓnob̾.⁊ resurrectio amortuis. &

Expanded text:
e quantum in hac vita datum est cognita, omnis intellectualis et animalis et corporalis creatura, ab eadem ulla dubitatione perspicitur; non ut aliam partem totius ex quo illa omnia, quae primo credidimus, nihil nisi auctoritatem secuti, partim sic intelliguntur, ut videamus esse certissima; partim qui nos antea credentes irridere, quam dere maluerunt. Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis partus,
Abbreviated transcription (Latin):
euanescamꝰ ĩ cogitatioĩb nr̃is. ⁊ ꝑfecta religio. ẽ. Et̾no enĩ cyeatori
ad herentes: ⁊ nos ȩt̾nitate afficiam̃ nece̾ẽ.ẽ. S qr hoc aĩma peccatis
suis obruta.⁊ ĩplicata ꝑ se ipsã uid̾e. ac tenere ñ poss&: nullo ĩreb hu¬
manis addiuina capessenda ĩt̃posito gͣdu. ꝑ quẽ addĩ similitudinẽ
a t̾rena uita hõ niteret᷑ : in effabili micdia dĩ tẽporali dispensati-

Expanded text:
o est. Aeterno enim Creatori adhaerentes, et nos aeternitate afficiamur necesse est. Sed quia hoc anima peccatis suis obruta et implicata, per seipsam videre ac tenere non posset, nullo in rebus humanis ad divina capessenda interposito gradu, per quem ad Dei similitudinem a terrena vita homo niteretur, ineffabili misericordia Dei temp
Abbreviated transcription (Latin):
nimiũ t̃bulentas carnaliũ hõiũ seditiones expelli de congregatiõe
xp̃iana & bonos uiros. Quã cõtumeliã uł ĩ iuriã suã cũ patientissime
ꝓȩccłe pace tulerit᷑ neq ullas nouitates uł seismatis uł heresis moliti
fuerint. docebt̾ hoĩẽs ꝗͣ uͦ affectu & quanta sinceritate caritatis do serui-¬
endũ sit: Taliũ gͦ uiroꝵ ꝓpositũ ẽ. aut sedatis remeare tbinib. aut si id
ñ sinant᷑ uł ead tẽpestate ⁊ ꝑ seuerante. uł nesuo reditu tał aut seuior ori¬
at: tenent uoluntatẽ consulendi &̃ eis ipsis quor motib ꝑt̾batioĩbq ces¬
ser̃ sine ulla conuenticłoꝵ segregatione usq ad mortẽ defendentes ⁊
testmonio iuuantes eã fidẽ qͣm ĩ ȩccła catholica pdicare̾ sciunt. Hos
coronat ĩ occulto pat̾ ĩ occulto uidens. Rarũ hoc uidr̃ gͦ. s tam̃ exẽpla
ñ dest̃. ĩmo pła st̃ ꝗͣ credi potest. Ita oĩb gnib hou̾ĩ ⁊ exẽploꝵ ad animar̃¬

Expanded text:
nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de congregationeiam bonos viros Quam contumeliam vel injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perseverante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura s
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ pͥmȩ suȩ ꝑfecteq nat̾e partĩ sigłis hoĩbꝰ. partĩ uͦ ipsi hoĩũ
gnĩ subuenit̾. Ea ẽ enĩ nr̃is tẽporib xpĩana religio: qͣm cognosce̾
acsequi. securissima accertissima salꝰ. ẽ. Defendi aũt adu̾sꝰ loqͣces
⁊ aꝑiri q̃rentib multis modis potest: omĩpotente dõ ipso ꝑse ipsũ
de inonstrante quȩ uera st̃. ⁊ ad hec intuenda ⁊ ꝑ cipienda bonas uo-¬
luntates. ꝑ bonos angłos⁊ quoslib& hoiẽs adiuuante. Comͦ aut̃ qͥsq
utit᷑ quẽ uidet congruere his cũqͥb agit. Ego itaq diu multũq
cõsid̾ans qͣles oblatrantes. ⁊ qͣles q̃rentes ex ꝑtꝰ sim. ł ql̾ ipse siue cũ
latrarẽ. siue cũ q̃rerẽ. fuerĩ hoc mͦ mͥ utendũ putaui. Quȩ uera
ẽẽ ꝑspexeris tene. ⁊ ȩccłȩ catholicȩ tͥbue. Que falsa respue. ⁊mͥ
qͥ hõ sũ ingnosce. Que dubia: crede donec aut respuenda. e̾ẽ. aut
uera. ẽẽ. aut sẽꝑ credenda. ẽẽ. ł ratio doceat .ł pcipiat auctoritas.

Expanded text:
ibus, partim vero ipsi hominum generi subvenitur. Ea est nostris temporibus christiana religio, quam cognoscere ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri quaerentibus, multis modis potest; omnipotente ipso Deo per seipsum demonstrante quae vera sunt, et ad haec intuenda et percipienda bonas voluntates per bonos Angelos et quoslibet homines adjuvante. Eo modo autem quisque utitur, quem videt congruere iis cum quibus agit. Ego itaque diu multumque considerans quales oblatrantes, et quales quaerentes expertus sim, vel qualis ipse, sive cum latrarem, sive cum quaererem, fuerim; hoc modo mihi utendum putavi. Quae vera esse perspexeris, tene, et Ecclesiae catholicae tribue; quae falsa, respue, et mihi qui homo sum ignosce; quae dubia, crede, donec aut respuenda esse, aut vera esse, aut semper credenda esse, vel ratio doceat, vel praecipiat auctoritas.