comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fa ciem meam. non enim uidebit homo
faciem meam & uiu&. Unde & apłus¬
paulus inuisibilem solum. & qui lucẽ ha¬
bit& in accessibilem : & quẽ nullus honnũ
iuiderit. neq uidere possit. appellat
Et iohannes euuangelista sacra uoce testatur
dicens: Dm̃ nemo uidit um quã. nisi uni¬
genitus filius. quiest insinu patris ipse
narrauit.
Quiuid& & narrat ñ quant᷑
e ille qui uisus ẽ. nec quantum nouit ille
quinarrat .s. quantum potest mortaliũ
qui sit in maculatus inuia. & ambulat
inlege eius. exsequenti sensu superiorẽ
intellege. Multis enim supra testimoniis
didicisti. legen nullum potuisse implere
Si hoc aut̃ apostolus ad comparationẽ gratiȩ
ap̃i quae prius lucra arbitrabatur in lege.
reputaũ ut stercora ut xpm lucrificar&.
quanto magis nos scire debemꝰ. ideo apĩ &e
uuangelii grãm successisse. quia in lege
bulat & ad culm̃ uenire festinat.
Certe qui incursu ẽ & inuia graditur

Expanded text:
faciem meam. Non enim videbit homo faciem meam. Non enim videbit homo faciem meam, et vivet . Unde , invisibilem solum Deum, qui et lucem habitat inaccessibilem, et quem nullus hominum viderit, neque possit videre, appellat. Et Joannes evangelista sacra voce testatur, dicens: Deum nemo vidit umquam. Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse narravit . Qui videt, et narrat, non quantus est ille qui visus est, nec quantum novit ille qui narrat: sed quantum potest mortalium qui sit immaculatus in via, et ambulet in lege ejus, ex sequenti sensu priorem intellige. Multis testimoniis supra didicisti, legem nullum potuisse complere. Si autem Apostolus ad comparationem gratiae Christi, quae prius lucra arbitrabatur in lege, reputavit quasi stercora, ut Christum lucrifaceret, quanto magis nos scire debemus, ideo Christi et Evangelii gratiam successisse, quia in lege bulat, et ad calcem venire festinat? Certe qui in cursu est, et in via graditur,
Abbreviated transcription (Latin):
Certe audierat adõ. ego sum ds̃ tuus. pla¬
c&o in conspectumeo. & esto sine macula.
Quare non credidit quȩ dñs repmisit
sed risit incorde. putans se cęlare dm̃. & aꝑ¬
te ridere ñ audens. Deniq causas incredu¬
litatis exponens. dicit incorde suo. Quo¬
modo fieri potest. ut centenarius denona¬
genaria uxore. gener& filium. uiuat inquit
ismahel inconspectu tuo. quem semd dedisti.
dificilia & magna non quȩro contentus sũ
beneficio qđ accepi. Quomocculta roponsione
arguens ds̃. ait &iam. Et et sensus Fi&¬
qđ estimas ñ futurum. sara uxor tua pa¬
ri& tibi filium. & ante quã ista concipiat
prius quam ille nascatur. imponã nom̃
puero. Exerrore enim tuo quorisisti tacite.¬
& filius tuus isaac. risus nom̃ accipi&. Sin
erat. Uidi dnm facie ad faciẽ. & salua
facta ẽ anima. Postea dep̃catur ut eum
uideat cognoscent̃. Quem quia uidisse
se dixerat. Audit ad nõ. Ñ potes tu uidere

Expanded text:
. Certe audierat a Deo: Ego sum Deus tuus, pla. Certe audierat a Deo: Ego sum Deus tuus, placeto in conspectu meo, et esto sine macula , quare non credidit quod Deus repromisit, sed risit in corde, putans se celare Deum, et aperte ridere non audens? Denique causas incredulitatis exponens dicit in corde suo: Quomodo potest fieri, ut centenarius de nonagenaria uxore generet filium? Vivat, inquit, Ismael in conspectu tuo, quem semel dedisti. Difficilia non quaero, contentus sum beneficio quod accepi. Quem occulta responsione arguens Deus, ait: Etiam. Et est sensus: Fistimas non futurum. Sara uxor tua pariet tibi filium, et antequam ista concipiat, prius quam ille nascatur, puero nomen imponam. Ex errore enim tuo, quo risisti tacitus, filius tuus Isaac, risus nomen accipiet. Sierat: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea : postea deprecatur, ut eum videat cognoscenter? quem quia dixerat se vidisse, audit a Domino: Non potes videre
Abbreviated transcription (Latin):
culũ inenigmate uidemus. cũ aũ uenerit
qđ ꝑ fectũ ẽ. id qđ exparte fuerat. destru&
Etinundum igitur cor qđ postea sit uisurũ dm̃
& beatitudo uiȩ in maculate. & in macula¬
tum cum abraham uiuere. inumbra pos¬
sidemus & imagine. quã iuis aliquis patri¬
archa sit. quãuis ꝓph&a. quãuis a postolus.
Dicitur eis adõ saluatore. Siuos cũ sitis mali
scitis bona dare filiis urĩs. quanto magis
pater ur̃ quincȩlis ẽ. dabit bona p&en¬
tib se. Deniq & abraham cui dictũ ẽ.
esto sine querela. sine macula. Escien¬
tia fragilitatis suȩ cecidit pronꝰ int̾rã
Cumq locutus ei eẽds̃. sara uxor tua non
uocabitur ultra sarai. sed sara erit nom̃
& benedicam illi. & erit ingentes. & reges
gentiũ exipso er̃. Itatĩ infertur. Cecidit
abra ham infaciem suam. risitq & dixit
abraham addnm. ismahel uiuat in conspectu
tuo. Cui respondit dñs &iam sara uxor tua
pari& tibi filium & uocab nom̃ eius isaac & rđ qͥ

Expanded text:
us in aenigmate: cum autem venerit quod perfectum est, id quod ex parte fuerat destructur . Et mundum igitur cor, quod postea sit visurum Deum, et beatitudinem vitae immaculatae, et immaculatum cum Abraham vivere, in umbra possidemus et imagine. Quamvis aliquis Patriarcha sit, quamvis Propheta, quamvis Apostolus, dicitur eis in Domino Salvatore: Si vos cum sitis mali, scitis bona dare filiis vestris, quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? Denique et Abraham, cui dictum est: Esto sine querela, et sine macula, conscientia fragilitatis suae cecidit pronus in terram. Cumque locutus esset ei Deus: Sarai uxor tua non vocabitur ultra Sarai, sed Sara erit nomen et benedicam ei, et erit in gentes, et reges gentium ex ipso erunt, statim infertur: Cecidit Abraham in faciem suam, risitque, et dixAbraham ad Deum: Ismael vivat in conspectu tuo. Cui respondit Deus: Etiam. Ecce Sara uxor tua pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Isaac, et reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
tis humanȩ. ꝑpauitatem aut̃ inpeccantiae
soli reseruaridõ. & ei qui uerbũ carofactꝰ. car¬
nis d&rim̃ta & peccata ñ ꝑtulit. nec qđ ad
breue possum. cogisme ut possim iugiter.
Possum ieiunare. uigilare. ambulare. le¬
gere. psallere. sedere . dornre. nũquid
in ꝑp&uum : C. Et quare inscripturis scĩs
ad ꝑfectã iustitiam prouocamur. Ut ẽ
illud. Beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ iuide¬
bunt & beati immaculati inuia. quiam¬
bulant in lege dnĩ. Et dĩ loquentis ad a¬
braham. Ego sum dr̃tuus. plac&o inconspec¬
tu meo: & esto sine macula. ł querela.
plicabotenimis Sienim non potest feri
qđ scriptura testatur. frustra p̃cepit ut fier&
A. Diuersis testimoniis scripturarũ : eandem
questionẽ teris intheatrales p̃stigias. quȩ
unum eundẽq homnẽ ꝑsonarũ uari& a te
mutata. inmartẽ ueneremq: pro ducunt
Vtqui prius rigidus & truculentus incesserat.
postea soluatur in mollitiẽ femnarũ.
Hoc enim qđ nunc quasi nouũ adicis. beati

Expanded text:
e soli reservari Deo, et ei qui Verbum caro factus, carnis detrimenta et peccata non pertulit. Nec quia ad breve possum, coges me ut possim jugiter. Possum jejunare, vigilare, ambulare, legere, psallere, sedere, dormire, numquid in perpetuum? C. Et quare in Scripturis sanctis ad perfectam justitiam provocamur, ut est illud: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; et: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini ; et Dei loquentis ad Abraham: Ego sum Deus tuus, placeto in conspectu meo, et esto sine macula, vel querela, multiplicabo te nimis ? Si enim non potest fieri quod Scriptura testatur, frustra praecepit ut fieret. A. Diversis testimoniis Scripturarum eamdem quaestionem teris in theatrales praestigias, quae unum eumdemque hominem personarum varietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus incesserat, postea solvatur in mollitiem feminarum. Hoc enim quod nunc quasi novum objicis: Beati
Abbreviated transcription (Latin):
Et in psalmo .u. Ego aut̃ constitutus sum rex
habeo suꝑ sion motem scm eius ad nuntians im¬
perium eius. Et apud malachiam sic ait. Rex
magnus sum ego dicit dñs: & nomen meum in¬
iustrabo apud gentes. Et in psalmo .xc.ui¬

Expanded text:
Et in psalmo secundo: Ego autem constitutus sum Rex ab eo super Sion montem sanctum ejus, annuntians imperium ejus. Et apud Malachiam sic ait: Rex magnus sum ego, dicit Dominus, et nomen meum illustrabo apud gentes . Et in psalmo
Abbreviated transcription (Latin):
Recognosco titulũ testamenti uideo literas
quas ipsa inthes auro meo & in biblioteca ser¬
uaui sed dicito mihi. quomodo tibi seruio.
quȩ adhuc filios meos liberos cognosco. ua¬
cant negotiis. nauigandi potestas est libera
compedes nesciunt. nullus uineã laboriosȩ
necessitatis fossura discerpit. nescio antibi
sim seruitute subiecta.
ECUESIA DPCIT
Testamentũ recolis. apices recognoscis. &
adhuc non recipis seruitutẽ:
RE SONDIT Dic tũ mihi qđ as seris. recognos¬
co. morsen audio & refugere non possum
sed qualiter tibi seruiã scire non pos sum
ECCLESIA DIXIT¬

Expanded text:
Recognosco titulum Testamenti, video litteras quas ipsa in thesauro meo et in bibliotheca servavi. Sed dicito mihi, quomodo tibi servio, quae adhuc filios meos liberos esse recognosco. Vacant negotiis, navigandi potestas est libera, compedes nesciunt, nullus vineam laboriosae necessitatis fossura discerpit, nescio an tibi sim servitute subjecta. ECCLESIA dixit: Testamentum recolis, apices recognoscis, et adhuc non recipis servitutem! respondit: Dic tu mihi quod asseris. Recognosco Moysen, audio, et refugere non possum: sed qualiter tibi serviam scire non possum. ECCLESIA dixit
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tatio tortuosa e ecclesiasticam simpli¬
citatem interphilosophorũ spin&a con¬
cludens quidaristo teli & paulo quid platoꝵ
& p&ro ÷ ut ille enĩ princeps philosopho¬
rum ita hic apostolorũ fuit suꝑquem
aecclesia dnĩ stabilimole fundata ẽ. quȩ
nec imp&u fluminis nec ulla tempestate
concutitur. A R&horicaris & dum
mihi obicis philo sophiam adora tor̃ castra
conscendis. Uerum audi quid idem lo¬
quatur orator tuus. desine communib:
locis domi nobis ista nascunt᷑. C Nulla
hic eloquentia ẽ. nullus orator tumor
Quorũ diffinitio ẽ dicere. ad ꝑsuadendũ
ac commodate. sed puram puro sermone
biles dedit . humano ingenio omnes artes.
quippe quas plurimi didicer̃. ut taceã
Nos adopera manuum ꝑtinere possum
icere. Uerbi gratia. gram maticam
r&horicam. philophiȩ tria genera.
Phisicã a& hiam. loicam geo m&ricam quoq
astronomiam. astrologiã. Arithi&icã¬

Expanded text:
mentatio tortuosa est, Ecclesiasticam simplicitatem inter philosophorum spineta concludens. Quid Aristoteli et Paulo? Quid Platoni et Petro? Ut ille enim princeps philosophorum, ita hic Apostolorum fuit, super quem Ecclesia Domini stabili mole fundata est, quae nec impetu fluminis, nec ulla tempestate concutitur. A. Rhetoricaris, et dum mihi objicis philosophiam, ad Oratorum castra transcendis. Verum audi quid idem dicat Orator tuus: « Desine communibus locis: domi nobis ista nascuntur. » . C. Nulla hic eloquentia est, nullus Oratorum tumor, quorum definitio est, dicere ad persuadendum accommodate, sed puram puro sermone biles dedit humano generi omnes artes, quippe quas plurimi didicerunt  Plato inos ad opera 717 manuum pertinere possumus dicere: verbi gratia, grammaticam, rhetoricam, philosophiae tria genera, physicam, ethicam, logicam, geometriam quoque, et astronomiam, astrologiam, arithmetica
Abbreviated transcription (Latin):
exiustitia eiꝰ qui ignorabat agnoscit᷑
A. Pulchre: nolo ergo midicas posse hom¬
nem sine peccato eeͣ siuelit. sed posse
hominem ideẽ quod apostoli ñ fueruÑ:
Tam stultum me putas ut id audeã
loqui A. Lic& non loquaris. tamen
expositione tua ipsa consequentia.
& rerum ordine inuitus loqueris
Sienĩ potest homo sine peccato. quod
apostolos non fuisse ꝑspicuum ẽ
potest homo eẽ suꝑ apostolos. Vt taceã
depatri archis & ꝓph&ts. quorũ inlege

Expanded text:
ex justitia ejus qui imperabat, agnoscitur. A. Pulchre. Nolo ergo mihi dicas posse hominem sine peccato esse si velit: sed posse hominem id esse quod Apostoli 707 non fuerunt. C. Tam stultum me putas, ut audeam hoc loqui? A. Licet non loquaris: tamen ex propositione tua, ipsa consequentia et rerum ordine invitus hoc loqueris. Si enim potest esse homo sine peccato, quod Apostolos non fuisse perspicuum est, posset esse super Apostolos homo: ut taceam de Patriarchis et Prophetis, qu
Abbreviated transcription (Latin):
musicamq: & ipse partes philosophiae sunt
Medicinam quȩ intria diuiditur. AOYRON¬
legum scientiam : quis nr̃m quã uis sit
ingeniosus. potest vniuersa c̃p̃hendere :
Pauciunũ possunt. utrumq nemo: Ni
p̃cepta diuersa uirtutesq uarias. quas
omnes simul habere ñ possumꝰ. Atq
ita fit ut qđ in alio aut p̾mũ aut totuẽ.

Expanded text:
musicam, quae et ipsae partes philosophiae sunt: medicinam etiam, quae in tria dividitur, legum scientiam. Quis nostrum, quamvis sit ingeniosus, poterit omnia comprehendere, c« Pauci unum possunt, utrumque nemo. » praecepta diversa, virtutesque varias, quas omnes simul habere non possumus. Atque ita fit, ut quod in alio aut primum, aut totum
Abbreviated transcription (Latin):
torio atq clem̃tia rectȩ fiunt. Unde scriptũ ẽ
qđ tibi rectum ẽ &iam mihi rectũ eẽ uid eat᷑¬
Idom salomon loquitur. Deuolue suꝑ dm̃
opera tua & firmabunt᷑ cogitationes tuȩ
T unc enim nr̃a cogitatio confirmatur
quando omne qđ agim. quasi suꝑ stabilẽ
& solidissimam p&rã dnĩ adiutorium de¬
narrass&. ad extremũ intulit. & ad hoc¬
e1
quis idoneus  Vnde & in alio loco dicit :
Fidutiam aut̃ talem habemꝰ ꝑ ap̃m addm̃:¬

Expanded text:
torio atque clementia recte fiunt. Unde scriptum esttorio atque clementia recte fiunt. Unde scriptum estquod tibi rectum eidem Salomon loquitur, Devolve super Dominum opera tua, et firmabuntur cogitationes tuae. . Tunc enim nostra cogitatio confirmatur, quando omne quod agimus, quasi super stabilem et solidissimam petram, Domini adjutorio denarrasset, ad extremum intulit: Et ad haec quis idoneus ? Unde et in alio loco dicit: Fiduciam autem talem habemus per
Abbreviated transcription (Latin):
nib eius. Vnde & eunuchis somnia sug¬
gerentur. & pharao uid& somnium in ex¬
tricabile Vt ꝑhanc ocasionem liberar&ꝰ
tuoꝵ. nolitimere descendere in egrptũ
ingentem enĩ magnã faciam te ibi. &ego
descendam tecum in egyptum. & educã te
inde & iosephpon& manus suas suꝑoculos
mittere dñm nescienti. di patrũ eius auxi¬
lium ẽ. Liberatur populus exegypto inmanu
forti & brachio excelso . non moysi&aaron
sed eius qui signorũ miraculis liberauit. &
adextremum ꝑcussit primogenita ȩgypti:
ut qui prius r&inebant ꝑtinatit̃. audent̃
exire cõpellerent. Salo mon loquitur. esto
c̃fidons indñm toto corde tuo: intua aut̃ sa¬
pientia ne ex alteris. in omnib uiis tuis cog¬
nosce eum. utrectas faciat uias tuas. Intelloge
quid loquatur. Nec insapientia nr̃a nec in
ullis uirtutib: confidendum. sed insolo dño
aquo gressus hominis diriguntur: Deniq

Expanded text:
nibus ejus . Unde et eunuchis somnia sugnibus ejus . Unde et eunuchis somnia suggeruntur , et Pharao videt somnium inextricabile , ut per hanc occasionem liberaretutuorum, noli timere descendere in Aegyptum; in gentem enim magnam faciam te ibi, et ego descendam tecum in Aegyptum, et educam te inde: et ponet Joseph manus suas super oculos mittere Dominum nescienti, Dei patrum ejus auxilium est? Liberatur populus de Aegypto in manu forti et brachio excelso, non Moysi et Aaron, sed ejus qui signorum miraculis populum liberavit, et ad extremum percussit primogenita Aegypti, ut qui prius retinebant pertinaciter, ardenter exire compellerent . Salomon loquitur: Esto confidens in Dominum in toto corde tuo, in tua autem sapientia ne exalteris: in omnibus viis tuis cognosce eum, ut rectas faciat vias tuas . Intellige quid loquitur: Nec in sapientia nostra, nec in ullis virtutibus confidendum, sed in solo Da quo gressus hominis diriguntur. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
decimas offeram tibi : Nũquid dix̃ siliberũ
arbitrium me conseruauerit. & cibũ &
uestim̃tũ . meo labore quesiero. & reuer¬
tero indomũ patrismei. Om̃a dat dñi
uoluntati ut mereatur accipere qđ p̃catꝰ
Reuertenti demesopotamia iacob. ange¬
lorum occurrit exercit : & uocant᷑ castradĩ
Postea pugnat cum angelo subfigura honiis.
& ad nõ confortat᷑. Desupplantore iacob
rectissimius dĩ nom̃ accepit. Neq enim ad
frẽm crudelissimũ audebat reuerti. nisi
dñi p̃sidio roboratus Scriptũ ẽ in c̃sequentib
Ortus ẽ eisol postquã transiuit phanuhel
naturae sed dignatione miserentis: Oritꝰ
ergo nob̵ soliustitiae quando uultu dñi
confirmamur: Ioseph inegipto carcere¬
recluditur. ibiq infertur. qđ custos car¬
ceris om̃a potestaticius fideiq cõmiserit
Causaq redditur. quia dñs erat cumeo.
& quecũq faciebat prosperabant᷑ adõ in ma¬

Expanded text:
decimas offeram tibi . Numquid dixit, si liberum decimas offeram tibi . Numquid dixit, si liberum arbitrium conservaveris, et cibum et vestimentum meo labore quaesiero, et revertero in domum patris mei? Omnia dat Domini voluntati, ut mereatur accipere quod precatur. Revertenti de Mesopotamia Jacob, Angelorum occurrit exercitus, et vocantur castra Dei . Postea pugnat cum Angelo sub figura hominis, et a Domino confortatur: de supplantatore Jacob, rectissimus Dei, nomen accepit. Neque enim ad fratrem crudelissimum audebat reverti nisi Domini praesidio roboratus. Scriptum est in consequentibus: Ortus est ei sol, postquam transivit Phanuel ea, non proprietate naturae; sed dignatione miserentis. Oritur ergo nobis sol justitiae, quando vultu Dei confirmamur. Joseph in Aegypto clauditur carcere, ibique infertur, quod custos carceris omnia potestati ejus fideique commiserit. Causaque redditur. Quia Dominus erat cum eo, et quaecumque faciebat, prosperabantur a Domino in ma
Abbreviated transcription (Latin):
C. lamlam tollo manũ. caedo aucisti. situnc
uincere ẽ. ueritatem uelle sub uertere. ñ
reb Gsermonib: idẽ non ueritate s. m̃datio
Quando enim loqueris. coactꝰ argumitationũ
strophis. tibi uideor adsentiri. cum aut̃
tacueris. ex animo rursus elabitur: ut
liquido appareat disputationẽ tuam. non
A. Vis igitur me scripturarum uti testimonis.
argum̃tationi tuae posse & ꝓblematibus
respondere : O. Non solum uolo sed &cupio
doce me descripturis scis. ubi sublata liberi
arbitrii potestate. fac̃ homo qđ ꝑse facere
aut noluit. aut non potuit. A. Ñita Vt¬
tu proponis: sed ut & ueritas poscit & ratio.
scripturarum uocib extendũ . Loquitur
ia cob inoratione sua. Si fuerit dñs ds̃ mecũ.
& custo dierit me inuia ꝑ quã ego ꝑgo. & de¬
denit mihi panẽ ad comedendũ. & uestim̃¬
tũ adoperiendũ & reduxerit me cũ salute
in domum patris mei. erit mihi dñs in dm̃.
& lapis iste quem posui intitulũ. erit mih
dumus dĩ & omnium quec ũq dederis m

Expanded text:
cisti: si tamen vincere est, veritatem velle subvertere, non rebus, sed sermonibus, id est, non veritate, sed mendacio. ntia . Quando enim loqueris coactus argumentationum strophis, tibi videor assentire, cum autem tacueris, ex animo rursus elabitur, ut liquido appareat disputationem tuam non A. Vis ergo me rursum uti testimoniis argumentationi tuae posse et problematibus respondere? C. Non solum volo, sed et cupio. Doce me de Scripturis sanctis, ubi, sublata liberi arbitrii potestate, faciat homo, quod per se aut nolit, aut non potuit. 8. tu proponis, sed ut veritas poscit et ratio, Scripturarum vocibus est utendum. Loquitur Jacob in oratione sua: Si fuerit Dominus Deus mecum, et custodierit me in via, per quam ego pergo, et dederit mihi panem ad manducandum, et vestimentum ad operiendum, et reduxerit me cum salute in domum patris mei, erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste quem posui in titulum, erit mihi domus Dei, et omnium quaecumque dederis mihi,
Abbreviated transcription (Latin):
audemus ꝑ liberum arbitrium suꝑbire
& ab uti beneficiis dĩ in contumeliam lar¬
gitoris: Cũ idem uas electionis aꝑtissime
scribat habemꝰ aut̃ thesaurum istum inua¬
sis fictilib uthabundantia fortitudinis
Quigloriatur : in dño gloriatur Neq enim
qui se ipsum cõm̃dat ille ꝓbatus ẽ. sed quẽ
dñs comm̃dat. Et iterum. Nihil enim
ame quia peccator sum. Et dñs ad dis¬
cipulos. Egosũ uitis. uos rami. Qui man&
in me. & go ineo hic affert fructum multũ
quia sine me nihil potestis facere. Sic ut
rami & flagella uitum. ilico tabescunt
cum fuerint amatrice p̃cisa. ita omnis
hominum fortitudo marcescit & deperit
sia dĩ auxilio deseratur. Nemo inquit

Expanded text:
audemus per liberum arbitrium superbire, et abuti beneficiis Dei in contumeliam largitoris? cum idem vas electionis apertissime scribat: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus, ut abundantia fortitudinis Qui gloriatur, in Domino glorietur. Neque enim qui seipsum commendat, ipse probatus est, sed quem Deus commendat . Et iterum: Nihil enim a me, quia homo peccator sum . Et Dominus ad discipulos: Ego sum vitis et vos rami, qui manet in me, et ego in eo, iste affert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . Sicut rami et flagella vitium illico contabescunt, cum fuerint a matrice praecisa, ita omnis hominum fortitudo marcessit et deperit, si a Dei auxilio deseratur. Nemo, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
tu similiter sȩ quebaris lic& mihi mandata por¬
tar&. Eterit inquit innouissimis diebus cir¬
cũcid& ds̃ cortuum & cor seminis tui ad dñm
tuum amandum. Et apłs paulus ait Circum¬
cisi estis circũcisione nonmanu facta in expo¬
liatione carnis. sed incircũcisione xp̃i. Quid

Expanded text:
tu similiter sequebaris, licet mihi mandata portu similiter sequebaris, licet mihi mandata portaret: Erit, inquit, in novissimis diebus, circumcidet Deus cor tuum, et cor seminis tui ad Dominum Deum tuum amandum . Et apostolus Paulus ait, Circumcisi estis circumcisione non manu facta, non in exspoliatione carnis, sed in circumcisione Christi . Quid
Abbreviated transcription (Latin):
facient uirgines tuae:ꝰ quid facient uiduae :
quid matres &iã sinagogȩ : si circũ cisionẽ
insigno populi ad a&ernã uitã pro cessis¬
se testaris. ergo iudȩas feminas habere
non dec&.: Uiri enim circum ciduntur. mu¬
lieres prepuciũ non amittunt. Ergo sal¬
uȩ esse non possunt. si circum cisione sal¬
uamini. Hides ergo te uiros hoc est circũ¬
cisos habere posse iudaeos. Mulieres au¬
tem quȩ circũcidi non possunt. nec iudȩas. nec
xp̃ianas. sed paganas eẽ ꝓfiteor. Audi docȩo
te clarissimȩ circũ cisionis insignia: quã cir¬
cum cisionẽ siaccipere potuisses nunquam ꝓ¬
digium deregno ꝑp&e cecidisses. Respice qđ
hieremias ait Haec dicit dñs uiris iuda eis
qui habitabant inhierusalem renouam̃ini in¬
teruos nouitatem . & neseminaueritis inspi¬
nis. Cir cũcidite uos dõ ur̃o. & circũcidite p̃¬
putium cordis ur̃i Quidet ille moyses ait quẽ

Expanded text:
facient virgines tuae, quid facient viduae, facient virgines tuae, quid facient viduae, quid matres etiam Synagogae, si circumcisionis signum populo ad aeternam vitam profecisse testaris? Ergo Judaeas feminas habere non decet; viri enim circumciduntur, mulieres autem praeputium non admittunt: ergo salvae esse non possunt, si circumcisione salvamini. Vides ergo te viros, hoc est circumcisos habere posse Judaeos; mulieres autem, quae circumcidi non possunt, nec Judaeas, nec Christianas, sed paganas esse profiteor. Audi, doceo te clarissime circumcisionis insignia, quam circumcisionem si accipere potuisses, nunquam prodigium de regno perpeti cecidisses. Respice quod Jeremias ait: Haec dicit Dominus viris Judaeis qui habitatis in Jerusalem, Renovamini inter vos novitate, et ne seminaveritis in spinis: circumcidite vos Deo vestro, et circumcidite praeputium cordis vestri . Quod et ipse Moyses ait, quem
Abbreviated transcription (Latin):
maginẽ dĩ. SYNA COGA RESPONDIT
Nolo te intanto plausu efferant lectiones. sed
ad illud conuertere qđ mihi arbitror pro¬
furum. Respice te nec legem accepisse.
nec circum cisionẽ meruisse In quo signo gen¬
tilitas segregatur. inde est qđ & signũ meũ
habeo. & legem quã morses pertulit non¬
amitto EC CLESIA
Legem te accepisse testaris. sed legem uete¬
ris testamenti. Ego autẽ euangeliorũ nouã
legem accepi. Et ut scias u&erem nouitate
compressa lege esaiam quid tibi ait
Illa u& era transierunt. & ecce facta sunt
noua. nunc orientur. Nam qđ dicis te insa¬
lutem populi circũ cisionis signaculũ acce¬
pisse: hodie probo stultitiã tuã fuisse de¬
ceptam. Si ergo per circumcisionẽ ader¬
nitas donabatur : uides te caput accepisse
non pedes. & oculo uno. uel una manu fu¬
isse truncatã medum uixisse . & mediam
fuisse emortuam. Nam si dicis populũ tuũ
insigno tuae passionis esse seruandos. quid

Expanded text:
maginem suam . SYNAGOGA respondit: maginem suam . SYNAGOGA respondit: Nolo te in tanto plausu efferant lectiones; sed ad illud convertere, quod mihi arbitror proturum. Respice te nec Legem accepisse, nec circumcisionem meruisse, in quo signo Gentilitas segregatur. Inde est quod est signum meum habeo, et legem quam Moyses protulit, nonamitto. ECCLESIA dixit: Legem te accepisse testaris, sed legem Veteris Testamenti: ego autem Evangeliorum novam legem accepi. Et ut scias veterem novitate compressam, lege Isaiam qui tibi ait: Illa vetera transierunt, ecce facta sunt nova, nunc orientur . Nam quod dicis te in salutem populi circumcisionis signaculum accepisse, hodie probo stultitiam tuam fuisse deceptam. Si ergo per circumcisionem aeternitas donabatur, vides te caput accepisse, non pedes, et uno oculo vel una manu fuisse truncatam; mediam vixisse, et mediam fuisse emortuam. Nam si dicis populum tuum in signo tuae passionis esse salvandum, quid
Abbreviated transcription (Latin):
uade & dic populo isti aure audi&is & non
intellegitis. Et uidentes uidebius : & non
uidebitis. in cras sauit enim cor populi hui.
& auribus grauiter audierunt : & oculos suos
cluserunt. ne forte uideant oculis. & auribus
audiant. & oculis intellegant. & reuertantur
sibi lacus d&critos & non potuerunt aquam
potare. Et quid adiecit idem proph&a uene¬
rabilis : cognouit tempus suum turrur & hi¬
rundo grues. & passeres custodierunt tempo¬
ra introitus sui. populus autem meus me non
enim habuerunt sapientiã. sermonẽ autẽ dñi
non receperunt. Vides ergo te dm̃ dĩ filiũ blas¬
phemis oculis. & profano pectore reiecisseꝰ
Ergo silegis esaiam. legis prophetas. dm̃ xp̃m fre¬
quenter audisti.: Sic enim ait. ut tibi & deuir¬
gine . & de filio sicuti ipsa dixisti. respondeã.
Pari& uirgo filiũ. & uocabitur nomen eius em¬
manuhel : qđ interpretatur nobiscum ds̃.
Et dauid ait. Propterea unxit te ds̃ ds̃ tuus
Et in genesi sic ait. Et fecit ds̃ hominẽ adi¬

Expanded text:
ade et dic populo isto: aure audietis et non intellegetis et uidentes uidebitis et non uidebitis. incrassauit enim cor populi eius, et auribus grauiter audierunt et oculos suos concluserunt, ne forte uideant oculis et auribus audiant et corde intellegant et reuertantur, sibi lacus detritos, qui non pportare . Et quid adjecit idem propheta? Milvus cognovit tempus suum; turtur et hirundo, grues, passeres custodierunt tempora introitus sui: populus autem meus me non enim habuerunt sapientiam, sermonem autem Domini non receperunt . Vides ergo te Deum Dei Filium blasphemis oculis et profano pectore rejecisse. Ergo si legis Isaiam, legis Prophetas, Deum Christum frequenter audisti: sic enim ait, ut tibi et de virgine, et de filio, sicuti ipsa dixisti, respondeam: Pariet virgo filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel, quod interpretatur, Nobiscum Deus . Et David ait, Propterea unxit te, Deus, Deus tuus . Et in Genesi sic ait: Et fecit Deus hominem ad i
Abbreviated transcription (Latin):
as. & contemnere cui debeas seruitutem:
Defenderes forsitante sidiceres. non uidi dnm
nes ciui prophetas fuisse mentitos: At¬
cum & prophetȩ dixerint. & ipsum dnm̃
quem prophetȩ cecinerant. cum suis mira¬
bilibus agnouisses. & miserabili refutati un¬
cula blasphemasses. uides te subtanto crimi¬
nis reatu excusari non posse. ⁊S
Dixerant quidem prophetȩ eẽ uenturum.
sed unctũ dĩ. sed puerũ sc̃m de uirgine. unde
an ds̃ ipse uenire uelit penitus ignorabam
ECCLESIA DIXIT Recteꝰ ẽsaias ait

Expanded text:
as, et contemnere cui debeas servitutem. as, et contemnere cui debeas servitutem. Defenderes forsitan te, si diceres, Non novi Dominum, nescivi Prophetas fuisse mentitos. Attamen et Prophetae dixerunt, et ipsum Dominum quem Prophetae cecinerant, cum suis mirabilibus agnovisses, et miserabili refutatiuncula blasphemasses: vides te sub tanti criminis reatu excusare non posse. SYNpondit: Dixerant quidem Prophetae esse venturum, sed unctum Dei, sed puerum sanctum de virgine. Unde an ipse Dominus venire velit, penitus ignorabam. ECCLESIA dixit: Recte ergo Isaias ait
Abbreviated transcription (Latin):
Sic erat̃ dignũ ut totũ quic quid fuerat astru¬
endũ diuina sapientia p̃uenir& sienim ad
me xp̃s principaliter adueniss&. &te sub
aduentu ipso primȩ natiuitatis repudiare
uoluiss&. hodiẽ diceres. nonuenit adme nes¬
ciui quid colerem. Nam si& in populo meo dig¬
natus suiss& acedere quẽ ꝓphetȩ dm̃ dixerant
consiterer. Ad te uenit mortuo ftuos uir¬
tutum imperio suscitauit. Loquaces presti¬
tit mutos. gressibus reddidit clados. cecos oculaũ
paraliticos absolutis artubus expediuit Lep¬
sos sanitati restituit. & non ẽẽ dm̃ quẽ dm̃ lege¬
bas : ꝓfana mente dixisti Idcirco quia dixisti
saluatorẽ & dñm prius adte uenisse . recolo &e¬
logio tuo rursus contendo. Lege quid tibi hes¬
dra exꝑsona saluatoris scripsit. Ad meos ueni
& me mei non receperunt. Quid faciam tibi
ia cob. noluit audire me uda. transferam me
ad alteram gentẽ. Unde uides te non de¬
bere gloriari quod uideris xp̃m MAIor
enim causa criminis est uidere cui serui¬

Expanded text:
Sic erat dignum, ut totum quidquid fuerat astruendum, divina sapientia praeveniret. Si enim ad me Christus principaliter advenisset, et te sub adventu ipso primae nativitatis repudiare voluisset, hodie diceres, Non venit ad me, nescivi quid colerem; nam si et in populo meo dignatus fuisset accedere, quem Prophetae Deum dixerant, confiterer. Ad te venit, mortuos tuos virtutum imperio suscitavit, loquaces praestitit mutos, gressibus reddidit claudos, caecos oculavit, paralyticos absolutis artubus expedivit, leprosos sanitati restituit: et non esse Deum, quem Deum legeras, profana mente dixisti. Idcirco, quia dixisti Salvatorem et Dominum prius ad te venisse recolo, et elogio tuo rursus contendo. Lege quid tibi Esdras ex persona Salvatoris scripsit: Ad meos veni, et me mei non receperunt. Quid tibi faciam, Jacob? Noluit me audire Juda, transferam me ad alteram gentem . Unde vides te non debere gloriari quod videris Christum. Major enim causa criminis est videre cui servi
Abbreviated transcription (Latin):
plagam hoc nomine in vuii lapide quoque ascrto poli
in campo uicus salumias appellatur. Iosephus ue¬
ro salem esse ad firmat in qua regnauit melchi sedech
Sur ubi inuenit angelus ancillam sarre inter cades &
bara distenditur autem desertum sur usque adma¬
re rubrum ꝗ ad egypti confinia peruenit
Porro cades solitudo est super p&ram urbem. sed
&scriptura desertum cades contra faciem aegypti
extendi memorat ad quam primum uenere hebrei ru¬
bro mare trans uadato. Segor quȩ & bala & toara
unde quinque ciuitatibus sodomorum ad preces loth
de incendio reseruata quȩ usquenunc ostenditur memi¬
nit huius isaias inuisione contra dequa & supra diximus.
Scenȩ id est taberna cula locus in quo habitauit ia cob regres¬
sus demesopotamia quilingua hebraica appellatur soc¬
choth

Expanded text:
plagam hoc nomine; in octavo quoque lapide a Scythopoli plagam hoc nomine; in octavo quoque lapide a Scythopoli in campo vicus Salumias appellatur: Josephus vero Salem esse affirmat , in qua regnavit Melchisedec, Sur, ubi invenit Angelus ancillam Sarae Agar, inter Cades et Barad. Extenditur autem desertum Sur usque ad mare Rubrum, quod ad Aegypti confinia pervenit. Porro Cades, solitudo est super urbem Petram: sed et Scriptura desertum Cades contra faciem Aegypti extendi memorat, ad quod primum venere Hebraei, Rubro mari transvadato. 270 Segor, quae et Bala et Zoara, una de quinque civitatibus Sodomorum ad preces Lot de incendio reservata, quae usque nunc ostenditur. Meminit hujus et Isaias in visione contra Moab, de qua et supra diximus. Sene, id est, tabernacula, locus in quo habitavit Jacob regressus de Mesopotamia qui lingua Hebraica appellatur Soccoth
Abbreviated transcription (Latin):
men acceperat. fuit autem & altera sichem in monte effraim
ciuitas fugitiuorum. Sennaar unde fuit amrafale qui ad¬
uersus reges sod omorum bellum gessit. Sodoma ciui¬
tas impiorum diuino igni consumpta iuxta mare mortu¬
um. soboim et hȩc ciuitas impiorum in adernos cine¬
res resoluta iuxta urbem quondam sodomam
Sofora mons orientalis inmdia uocta quem habitauer̃
filii iectan filii heber. quos iose phus refert acofene flu¬
mine & indie regionibus usque ad id locarum per¬
uenisse ubi appellatur regio ierla. sed & clasis salomonis
pertriennium hinc quȩ dam commertia deportabat
cidit chodorlaomor seir mons interra edom in q
habitauit esau in regione gabalenaquȩ ex eo ꝗ esau pilo¬
sus ess& & hispidus seir hoc est pilosi nomen acce¬
pit. in quibus locis ante habitauit horreus quem inter¬
fecet codollogo meminit montes seir &isaias inuisio¬
ne idumeȩ Salem ciuitas sicimorum quȩ est usq

Expanded text:
men acceperat. Fuit autem et altera Sichem in monte Ephraim, men acceperat. Fuit autem et altera Sichem in monte Ephraim, civitas fugitivorum. Sennaar, unde fuit Amarfal, qui adversus reges Sodomorum bellum gessit. Sodoma, civitas impiorum divino igne consumpta, juxta mare Mortuum. 267 Seboim, et haec civitas impiorum in aeternos cineres dissoluta, juxta urbem quondam Sodomam. Sophera, mons orientis in India, juxta quem habitaverunt filii Jectan, filii Heber. Quos Josephus refert a Cophene flumine et Indiae regionibus usque ad id locorum pervenisse, ubi appellatur regio Hieria: sed et classis Salomonis per triennium hinc quaedam commercia deportabat. cidit Chodologomor. Seir, mons in terra Edom, in qua habitavit Esau in regione Gebalena: quae ex eo quod Esau pilosus esset et hispidus, Seir, id est, pilosi nomen accepit. In quibus locis antea habitavit Chorraeus, quem interfecit Chodologomor. Meminit montis Seir et Isaias in visione Idumaeae. Salem, civitas Sicimorum, quae est Sic
Abbreviated transcription (Latin):
idon urbs phoenicis in signis olim terminus chananeorum ad¬
aquilonem respiciens & post ea regiones iudeae. cecidit autẽ
in sortem tribus aser sed noneam possedit quia hostes nequa¬
quam ualuit expellere. Senna ar campus babylonie in quotur¬
ris extructa est. Vnde egresus asuredificauit nineuen: mem¬
nit huius loci iosephus in primo antiquitatum libro ita scribens
Decampo qui inbabylone regione appellatur sennaar . Narrat
hec iȩstius istoricus dicens. quidam sacerdotum profugi detẽ¬
plo ensalii iouis sacra rapientes insenna ar campum baby loni¬
ae peruenire Sichem &salem quȩ latine & grece sichima uo¬
cata est ciuitas iacob nunc deserta. Ostenditur autem locus
in suburbanis neaspoleos iuxta sepulchrum ioseph quam sub¬
uertit abimelech & seminauit in ea salem sicut in libro
iudicum scriptum est. Post ea uero in staurata est abhiero¬
boam ut regnorum narrat bistoria & sita est in finibus tribus
effram sed & filius emor appellatur sichem aquo & locus no¬

Expanded text:
idon, urbs Phoenices insignis, olim terminus Chananaeorum adAquilonem respiciens, et postea regionis Judaeae. Cecidit autem in sortem tribus Aser, sed non eam possedit, quia hostes nequaquam valuit expellere. Sennaar, campus Babylonis, in quo turris exstructa est. Unde egressus Assur aedificavit Ninevem. Meminit hujus loci Josephus in primo Antiquitatum libro, ita scribens: « De campo qui in Babylonia regione vocatur Sennaar, narrat Hestiaeus historicus, dicens: Quidam sacerdotum profugi de templo Enyalii Jovis sacra rapientes, in Sennaar campum Babyloniae pervenere. Sichem et Salem, quae Latine et Graece Sicima vocata est, civitas Jacob, nunc deserta. Ostenditur autem locus in suburbanis Neapoleos juxta sepulcrum Joseph; quam subvertit Abimelec, et seminavit in ea salem, sicut in libro Judicum scriptum est. Postea vero instaurata est a Jeroboam, ut Regnorum narrat historia , et sita est in finibus tribus Ephraim. Sed et filius Emmor appellabatur Sichem, a quo et locus no
Abbreviated transcription (Latin):
glom quȩ & odollam intribu iudȩ cuius regẽ nomne dabir int̃
li lapide contra orientẽ deqͣ & supra diximꝰ. Esrom q̃ &asor urx¬
ta heremũ intribuuida deqͣ & supͣ dictũ ẽ. Enachm & inac int̃fec̃

Expanded text:
Eglom, quae et Odollam, in tribu Judae: cujus regem nomine Dabir, inteEglom, quae et Odollam, in tribu Judae: cujus regem nomine Dabir, inteli lapide contra Orientem: de qua et supra diximus. Esrom quae et Asor, juxta eremum in tribu Juda: de qua et supra dictum est. Ena
Abbreviated transcription (Latin):
isrłis ab amalech & chananeo quẽ in deutero nomio amorreum
scriptura uocat. Esebon ciuitas seon regis amorreorum interra
galaad q̃ cum fuiss& ante moabitarum a morreis belli iure pos¬
sessa est menit huius hieremas isaias quoq: inuisione contra
intribu ruben separata leuitis. Edraiubi interfectus est og
rex basan grgans & potens omnsq illius cȩsus exercitus.
tra. Eleale ciuitas amorreorum ingala ad quem cecidit in sor¬
te tribu ruben mennt & huius isaias inuisione contra moab
& hierenas sed &usq hodie uilla grandis ostenditur in primo
ermon quẽ phences cognominant sanioriã supra positus
DELIBRO ΗESV Emacachor ꝙ interp̃tatur uallis achor
de anathemate sustuliss&. Est autẽ locus uncta hierichum haud
ꝓcul agalgał male ergo quiputat ualle machor a nomine cius quilapi¬
datus est nomnatã: Cum ille achandictus sit & non achorsiue achar

Expanded text:
Israelis ab Amalec et Chananaeo, quem in Deuteronomio Amorrhaeum Israelis ab Amalec et Chananaeo, quem in Deuteronomio Amorrhaeum Scriptura vocat. Esebon, civitas Seon regis Amorrhaeorum in terra Galaad: quae cum fuisset ante Moabitarum, ab Amorrhaeis belli jure possessa est. Meminit hujus Jeremias, Isaias quoque in visione contra in tribu Ruben separata Levitis. Edrai, ubi interfectus est Og rex Basan, gigas et potens, omnisque illius caesus exercitus. tra. Eleale, civitas Amorrhaeorum in Galaad, quae cecidit in sortem tribus Ruben. 203 Meminit hujus et Isaias in visione contra Moab, et Jeremias: sed et usque hodie villa grandis ostenditur in primo Ermon, quem Phoenices cognominant Sanior: jam et supra positus. DE LIBRO JESU. Emec Achor, quod interpretatur, vallis Achor de anathemate sustulisset. Est autem locus juxta Jericho haud procul a Galgalis.  Male ergo quidam putant vallem Achor, a nomine ejus qui lapidatus est, nuncupatam, cum ille Achan dictus sit, et non Achor, vel Achar.
Abbreviated transcription (Latin):
Iden sacer para disi locus ad orientẽ ꝗ in uoluptatẽ dilitiasq trans¬
fertur. Cuila ubi aurum purissimum ꝙ hebraicȩ dicitur raab &
gemmȩ precios eͥssime carbunculus ⁊ maradusq nascuntur. Est
nr̃i mutato nomne gangen uocant. Sed & unus demnorib noe eui¬
la dict̃ est que iosephus refert cum fratrib suis aflum ne cephe¬
ne & regione indie usq: ad eum locum qui appellat᷑ hieria pos¬
sedisse sed & is mahel insolitudine oiuila habitasse scribitur
in paradiso oriens. Porro salustius auctor certissimus ad se¬
rit tamtigris quic̃ eufrates in armena fontesdemontrar. ex
ciuitas dauid inquanatus ẽ xp̃s. Est autem intribu iuda. lic&¬
pleriq male estimant intribu beiann iuxta uiã ubi sepulta est
mus legimus effratam & in paraly pomenon libro sicut supra dic¬
tum est. DENUMERIS. ETDE UTEROÑ
brona indeserto castra filioꝵ isrł. Emath ꝙ transierunt
&xploratores qui abhiesu missi sunt. Erma ubi populi cesa ẽ

Expanded text:
den, sacri paradisi locus ad Orientem, quod in voluptatem deliciasque transfertur. Evila, ubi aurum purissimum quod Hebraice dicitur zaab   et gemmae pretiosissimae, carbunculus, smaragdusque nascuntur. Est nostri, mutato nomine, Gangen vocant. Sed et unus de minoribus Noe, Evila dictus est, quem Josephus refert cum fratribus suis a flumine Cephene et regione Indiae, usque ad eum locum qui appellatur Hieria, possedisse. Sed et Ismael in solitudine Evila habitasse scribitur:in paradiso oriens. Porro Sallustius auctor certissimus asserit tam Tigris quam Euphratis in Armenia fontes demonstrari. Ex civitatis Daplerique male aestiment in tribu Benjamin juxta viam, ubi sepulta est mus. Legimus Ephrathan in Paralipomenon libro , sicut supra dictum est. DE NUMERIS ET DEUTERONOMIO. Ebrona, in deserto castra filiorum Israel. Emath, quam transierunt exploratores, qui ab Jesu missi sunt. Erma, ubi pars populi caesa est
Abbreviated transcription (Latin):
MaCI. DEREGNORUMLIBRIS
Srgab ad quẽ locũ ionathan filius saulueru dirigit mlitaribus
iaculis se exercens ꝓquo aqͥla & symmachus int̃pr&atis lipidẽ
lic& in alio loco symmachus ꝓhoc. TΗNΠΗΡΙΜETΡΟΝ dixerit Eche¬
la ubi absconditus est dauid: nunc uero eccela uilla dr̃ in vii. abeleu¬
theropolimł iuxtaꝙ sepulchrũ ambacuc ꝓpħe ostendit᷑. Elmon
loc quispiã int̃pr&at᷑ : ꝓ quo aquila & theothotion transtulerunt
TOΝΑTIΝΑ qđ nos dicere possumus hunc ł illũ. Porro diligens
lector agnoscat ꝙ in pricipio quoq libri huius aliqua ex parte ꝑstrin¬
xime ñ om̃a que transfe ro cõꝓbare sed idcirco q̃dã iuxta aucto¬
ritatẽ grecã relinquere ꝗadehs in libris hebraicarũ questionũ
plenus disputaui. Esthama adquẽ locũ in sit đđ. Eloth ꝗ ȩdificaũ
rexararias. Emath inisaia ciuitas dasmasci quã expugnũ rex assi¬
rio memnt hui racharias & erechel in amosqq: Emathrabbas scri¬

Expanded text:
masci. 207 DE REGNORUM LIBRIS. masci. 207 DE REGNORUM LIBRIS. Ergab, ad quem locum Jonathan filius Saul veru dirigit, militaribus jaculis se exercens. Pro quo Aquila et Symmachus interpretati sunt lapidem, licet in alio loco Symmachus pro hoc τὴν περίμετρον dixerit. Echela, ubi absconditus est David: nunc vero Eccela villa dicitur in se. Elmoni, locus quispiam interpretatur: pro quo Aquila et Theodotio transtulerunt τόνδε τινὰ, quod nos dicere possumus, hunc vel illum. Porro diligens lector agnoscat, quod in principio quoque libri hujus aliqua ex parte perstrinxi, me non omnia quae transfero comprobare: sed idcirco quaedam juxta auctoritatem Graecam relinquere, quia de his in Libris Hebraicarum Quaestionum plenius disputavi. Esthama, ad quem locum misit David. Eloth, quam aedificavit rex Azarias. Emath, in Isaia civitas Damasci, quam oppugnavit rex Assyriorum. Meminit hujus Zacharias et Ezechiel. In Amos quoque Emath Rabba scri
Abbreviated transcription (Latin):
inda roma idẽ ad austrũ quȩ erentatha nuncupat᷑. Esan intrib
iuda. Elul intribu uida ẽ & hodie in regione ad ȩliã ꝑtinens. Eula
uis & sepulchrum ibidẽ ostendit᷑. Engaddi intrib̵ uida ubi abscon¬
ditꝰ dauid in solitudine q̃ est in aulone hierichus. hoc ẽ in regione
deoꝵ. Engadila uixtamaremortuũ unde & opobalsamũ uent¬
quas uineas engaddi salomon nuncupat. Esthe mociuitas sacerdo¬
ad eleutheropoleos ꝑtin& regionẽ. Emecrafaim idẽ uallis
ephraum in tribu benianin. Edoma intrib beiann nunc aut̃ osten¬
dit̃ iulla eduma in acrabatthene xii ferme mlib diftans aneapo¬
li contraorientẽ. Erma & hanches cẽpit regẽ illius inter fecto qui fuit
in sorte srmonis siue uidȩ. Ether sorte srmonis & nuncẽ uilla ꝑgran¬
tendit᷑ in x. ab eleutheropoleos mł contraaqͥlonẽ ꝑgentib n copolĩ.
Eltheco in trib danseparata leuitis. Elbade hac trib asser accolas
neptali separata leutis. Emathtermñ allophloꝵ inregione da¬

Expanded text:
in Daroma, id est, ad Austrum, quae et Eremiththa nuncupatur. Esan, in tribu Juda. Elul, in tribu Juda. Est et hodie in regione ad Aeliam pertinente villa cujus et sepulcrum ibidem ostenditur. Engaddi, in tribu Juda: ubi absconditus est David in solitudine, quae est in Aulone Jerichus, hoc est in regJudaeorum Engaddi, juxta mare Mortuum, unde et opobalsamum quas vineas Engaddi Salomon nuncupat. Esthemo, civitas sacerdoionem. Emec Raphaim, id est, vallis Raphaim, in tribu Benjamin. Edomia, in tribu Benjamin: nunc vero ostenditur villa Eduma in Acrabittene duodecim ferme millibus distans a Neapoli contra Orientem. Erma, et hanc Jesus cepit, rege illius interfecto: quae fuit in sorte Symeonis, sive Judae. Ether, sortis Symeonis, et nunc est villa praegrantenditur in decimo Eleutheropoleos milliario contra aquilonem pergentibus Nicopolim. Eltheco, in tribu Dan, separata Levitis. Elba, de hac tribus Aser accolas Nephthalim, separata Levitis. Emath, terminus Allophylorum in regione Da
Abbreviated transcription (Latin):
ait: in capitulo libri scriptũ ẽ deme: Idest in princi
eseos: Et ineꝑangelio: omnia peripsum facta sunt &

Expanded text:
ait: In capite libri scriptum est de me . Id est in principio Geneseos. Et in Evangelio, Omnia per ipsum facta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
inplecteis diuide. Et tamensolus hab&o eccs Ccsia¬
pertius dicat: Sinecesse est. ut pracedicationi ex teri¬
us seruicos. Quectenus ꝑelectionẽ te in mundis spĩn¬
tibus non coniungas. nec indiuini uerbi mysterio
hostes suos adte participes admitts: Aquecrergo
in plcteis diuidimus. & tamen soli possidemus. quan

Expanded text:
in plateis divide, et tamen solus habe. Ac si ain plateis divide, et tamen solus habe. Ac si apertius dicat: Sic necesse est ut praedicationi exterius servias, quatenus per elationem te immundis spiritibus non conjungas, ne in divini verbi ministerio hostes tuos ad te participes admittas. Aquas ergo et in plateis dividimus, et tamen soli possidemus, quand
Abbreviated transcription (Latin):
ceptac carnis scclus peruitia expenditur: Sed cum
uendum. scdus ccmissa requiritur & tunc gemunt
homines. quod dõ seruire noluerunt: quando dã¬
nasuae negle gentiȩ recu percre seruiendo. ne¬
uitce prȩsentis. Quando ad bene operandum ac
infructuose adultimum quȩritur. quȩ congruo
concessa tempore utiliter non hab&ur. Hibe cquam¬
bibit : Cum cdcor suum rediens prius audit ipsequȩ dic̃
Bibit fluenta pbtei sui sin rigatione infunditur uer¬
biubi bene subiungitur: diriuentur fontes tui foras. & in
plocteis. ccquas tucs diuide: Rectum quippe. ut prius
ipsebibat: & tunc prȩdicando aliis influct: fontes
Nacmq foras deriucre est: &teris scclutem uim prȩ¬
dicationis infundere: Inplacteis cquas diuidere est :¬
in iccgnac auditorum amplitudine iuxtac unius cuius¬
q queclitactem. diuina eloquia dispensare: Ab &oeas¬
solus. Ne sint clieni participes tui Cclienos quippe
tes quȩ sierunt animam meã: Ct ergo. aques tuas

Expanded text:
cepta 50 salus carnis per vitia expenditur; sed cum vendum salus amissa requiritur. Et tunc gemunt homines quod Deo servire noluerunt, quando damna negligentiae suae recuperare serviendo neus corporis, quando ad bene operandum accinfructuose ad ultimum quaeritur, quae congruo concessa tempore utiliter non habetur. Per Sabibit, cum ad cor suum rediens, prius audit ipse quod dicit. Bibat sui fluenta putei, sui irrigatione infundetur verbi. Ubi bene subjungitur: Deriventur fontes tui foras, et in plateis aquas tuas divide. Rectum quippe est, ut prius ipse bibat, et tunc praedicando aliis influat. Fontes namque foras derivare, est exterius aliis vim praedicationis infundere. In plateis autem aquas dividere, est magna auditorum amplitudine juxta uniuscujusque qualitatem divina eloquia dispensare. Et quiasolus, nec sint alieni participes tui . Alienos quippe tes quaesierunt animam meam . Ait ergo: Aquas et
Abbreviated transcription (Latin):
nat̾ in principio: quutaq in principio hereditari festi¬
nant sostem sibi innouissimo benedictionis cmputant:
quiccdumper auccriticce nequitiam hic multiplican appe¬
tunt: illic apcctrimonio pacter no &heredes fiunt cũ uel
pulchra ambiunt uel obtinere cuncte quȩ aberupos¬

Expanded text:
amus: qui itaque in principio haereditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant; quia dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cum vel plurima ambiunt, vel obtinere cuncta quae ambier
Abbreviated transcription (Latin):
e quacnimiter tolerare pigredo inmittit soporem:
Piger enim recta sentido quac siuigilat: quam uis
nihil operan dotepescat. sed pigredo soporem inmit¬
tere dicitur : quia paulis per &iã recta sentiendo uigi¬
lantia committitur : dum ab opercendi studio cessa
riora stringendo non dirigit ne gl&ctũ se infenus
perdesiderium expandit: & dumstudiorum sublimium
uigore non constringitur. cupiditcctis infine fame sauci¬

Expanded text:
 Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatriora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauci