comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pluctis: Neq enim quis¬
quã poterat hunc mundũ
nauigare sine xp̃o quando
eos quoq quib dñs ad est
tẽptationũ sec ulariũ se pro¬
dr̃ seruatur in apłis ut auer¬
tas sine tẽptatione nemine
posse ex hoc uite curriculo
demigrare qe exercitiũ fide¬
in tẽptatio ẽ sed quasi ꝑ uigi¬
les nocte gubernator ẽ ex¬
citemus uerũ đm
Erat aurtẽ il las uertus

Expanded text:
us. neque enim quisquam poterat hunc mundum enauigare sine Christo, quando eos quoque quibus dominus adest temtationum saecularium saepe pro servatur in apostolis, ut advertas sine tentatione neminem posse ex hoc vitae curriculo demigrare, quia exercitium fidei, tentatio est, sed quasi pervigiles nocte gubernatorem excitemus verum Deum. Erat autem illis ventus
Abbreviated transcription (Latin):
inde infer. In ipso uita est facta ẽ
terra sed ipsa non est uita est autẽ
in ipsa sapientia spiritaliter ratioq¬
dam qua terra facta est. hȩc uita est:
terram uides: est in arte terra
cȩlum uides est in arte cȩlum
solem & lunam uides. sunt ista
in arte sed foris corpora sunt
in artȩ uita sunt

Expanded text:
de infer. In ipso vita est. Facta est terra, sed in ipsa non est vita. Est autem in ipsa sapientia, specialiter ratio quaedam, qua terra facta est, haec vita est, terram vides, est in arte terra. CSolem et lunam uides; sunt et ista in arte, sed foris corpore sunt, in arte uita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
stabularia ꝑ cura nr̃a & diligen¬
tia uel ipsi paulo uel omni qui
ecclesiȩ pre est duos denarios
noui ac ueteris testam̃ti dñs nr̃
cure concessit expectans hunc
ergo ꝓximũ diligamus non est
legẽ & uniuersa mandata in ip¬
sius amore conplemus ꝑinis enim
legis xp̃s est adiustitiã omni
credenti nec fieri ullo pacto po¬
test ut qui extoto corde & ex
totis uiscerib suis diligit xp̃m
faciat aliquid qđ non plac&
xp̃o Illum enim qui diligit non
nec irascit᷑ fratri suo quia ita
delectatur ille quẽ diligit &
non solũ facit adulteriũ sed
neo mulierẽ respicit ad concu¬
piscendũ sed dicit ad ipsum ma¬
gis concupiscit anima mea inđm̃
uiuum qui diligit xp̃m quando
defuturo cogit& qui &iam sua
om̃a quecumq hab& reliquit
ligit quando falsum testimo¬
niũ dicit cum sciat ipsu quẽ
cipulos designatur si caritatẽ
cũ ꝓximis habeat certũ est
enim qđ qui non diligit ꝓximũ

Expanded text:
stabulario pro cura nostra, et diligenstabulario pro cura nostra, et diligentia, vel ipsi Paulo, vel omni qui Ecclesiae praeest, duos denarios. Novi ac Veteris Testamenti, ad nostrae curae concessit expensas. Hunc ergo proximum si diligamus, omnem legem et universa mandata in ipsius amore complemus. Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti, nec fieri ullo pacto potest, ut qui ex toto corde et ex totis viribus suis diligit Christum, faciat aliquid quod non placeat Christo. Illum enim qui diligit, nonnec irascitur fratri suo, quia ita delectatur in illo quem diligit, et non solum non facit adulterium, sed nec mulierem respicit ad concupiscentiam, sed dicit ad ipsum magis, Concupiscit anima mea in Deum vivum . Qui diligit Christum, quando de furto cogitet? qui etiam sua omnia quaecunque habet reliquit,ristum diligit, quando falsum testimonium dicit? cum sciat ipsum, quecipulus designatur, si charitatem cum proximis habeat, certum est enim quod qui non diligit proximum,
Abbreviated transcription (Latin):
Idest post dominicam ƿassionem
ine cernam uocamur requiem ut
illud propheticum. Uide ce quia
modice laboraui. &inueni multã
mihi requiem. ipse ꝑ piciet con

Expanded text:
Id est, post modicam passionem in aeternam vocamur requiem. Ut illud propheticum: Videte quia modice laboravi, et inveni multam mihi requiem. Ipse perficiet, con
Abbreviated transcription (Latin):
Hic amatores dicit ueri & incanoussi
boni Illo ergo erbo saturabuntur.
biberit fi& in eo fons aquȩ salientis
inuitã et ernã
Beacti mis enicor¬
des quõ ipsi cis ericor¬
diã coras equentur

Expanded text:
Hic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cibo saturabuntur, biberit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Beati misericordes, quoniam ipsi misericordiam co
Abbreviated transcription (Latin):
catis eorũ xp̃s ab unctione
nom̃ accepit chrisma enim
unctio xp̃s unctus dicitur.
sed spiritaliter cui psalmista
propterea uncxit tes ds̃
tuus oleo exultationis
qui dedit semetips ũ
ꝓreosis Sic &alibi idem

Expanded text:
catis eorum. Christus ab unctione catis eorum. Christus ab unctione nomen accepit, chrisma enim unctio, Christus unctus dicitur. Sed spiritualiter, cui Psalmista: Propterea unxit te Deus, Deus tuus, oleo exsultationis . Qui dedit semetipsum pro nobis. Sicut et alibi idem
Abbreviated transcription (Latin):
exultationis & iohannes ait
In principio erat uerbũ &
uerbũ erat apud đm &đs
erat uerbũ Et alia plurima
dehoc salutissimo nomine
inuenies testimonia cuius
& aduentũ gloriȩ expectam:
secđm ꝓ missionẽ euangelicã
dicentis ad discipulos uiri
galilei quid hic statis aspici¬
entes incelũ. sic enim ueni&
quẽ ad modũ uidistis eum
euntẽ incelũ Sed in illa glo¬
ria expectat᷑ dequa ipse
saluator ait Cũ uenerit filius
hominis ingloria patris &
scõrũ angelorũ non qđ dĩ &
angelorũ unam gloriã esse
dicat sed quia tanta erit
illic gloria patris in qua fi¬
lius hominis ad iudiciũ uen¬
turus est quȩ ad solis angelis
capere possit uel ab illis scĩs
dequib: dicitur querunt sic̃
angeli dĩ de hoc aduentu glo¬
riȩ đi & petrus apłs ait. Inue¬
niatur & laudem & gloriã
de quando dicturus ẽ uenite
benedicti patris mei ꝑcipite
regnũ Ingloria quia tunc
iusti fulgebt̃ ut sol in reue¬
lationẽ iħu xp̃i hoc est infu¬

Expanded text:
exsultationis . Et Joannes ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum , et alia plurima de hoc sanctissimo nomine invenies testimonia. Cujus et adventum gloriae exspectamus, secundum promissionem angelicam, dicentis ad discipulos: Viri Galilaei, quid hic statis aspicientes in coelum, sic enim veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Sed in illa gloria exspectatur, de qua ipse Salvator ait: Cum venerit Filius hominis in gloria Patris et sanctorum angelorum . Non quod Dei et angelorum unam gloriam esse dicat sed quia tanta erit illic gloria Patris, in qua Filius hominis ad judicium venturus est, quae a solis angelis capi possit, vel ab illis sanctis, de quDe hoc adventu gloriae Dei et Petrus apostolus ait: Inveniatur in laudem et gloriam de, quando dicturus est: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum. In gloria, quia tunc justi fulgebunt ut sol in revelatione Jesu Christi, hoc est, in fu
Abbreviated transcription (Latin):
Posui ad gratiã plantaui ut eatis
uolendo fructus ad feratis operan¬
do eatis eñi uolendo dixi qx uelle ali

Expanded text:
Posui ad gratiam, plantavi ut eatis volendo, fructus afferatis operando. Eatis enim volendo dixi, quia velle ali
Abbreviated transcription (Latin):
nhis duob uersibus
ab soluit
debellatur iniqui¬
tas iudeorũ quid enim euiden¬
tius. quid planius quam ut esse
credatur filius qui inuocat
patrẽ & rursum credatur esse
pater qui appellat filium
et cũ iterũ ingroducit
prumo ꝗenitũ ite oras ẽ
t̃rȩ dicit

Expanded text:
his duobus versibus, absolute debellatur iniquitas Judaeorum; quid enim evidentius, quid planius, quam ut esse credatur filius, qui invocat patrem: et rursum credatur esse pater, qui appellat filium. Et cum iterum introducit primogenitum in orbem terrae, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
cientes P ropter gaudiũ
spei future om̃a sustinete sic̃
scriptũ est: omne gaudiũ ex¬
ꝓbationẽ orationi scantes
Instantia enim orationis prȩs
tat nob auxiliũ in aduersis
In quo enim non sufficit humana
fragilitas auxiliũ dĩ orationib:
implorandũ est:
necessitans:
sc̃orũ cococnuricartos

Expanded text:
ientes. Propter gaudium spei futurae omnia sustinete, sicut scriptum est: Omne gaudium exprobatio spem . Orationi instantes. Instantia enim orationis nobis praestat auxilium in adversis, in quo enim non sufficit humana fragilitas, auxilium Dei orationibus implorandum est. Necessitatibus sanctorum communicantes
Abbreviated transcription (Latin):
minus cnei. Q uod nunc in¬
terim audientib uidet᷑ obscu¬
rũ. postea autẽ cunctis gentib
notũ fi&. quando gabrihel io¬
seph de partu dixerit uirginali
enĩ saluũ faci& populũ suũ apec¬
catis eorũ
et pasuit os meu

Expanded text:
minis mei. Quod nunc interim audientibus videtur obscurum, postea autem cunctis gentibus notum fiet, quando Gabriel Joseph de partu dixerit virginali, enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum. Et posuit os
Abbreviated transcription (Latin):
dequa ueritas. multi inquid ueni¬
ent ab oriente &occidente : &re¬
cũbent cũ habrahã &isaac &iacob
in regno celorũ Fili autẽ regni hu¬
ius eicientur in tenebras exterio¬
ras. quienĩ purpura indutus dicitur:
recte filius regni uocatur . quide
longinquo aduidendũ lazarũ ocu¬
los leuat : quia dũ ꝑdãpnationis suȩ
supplicia in fideles inimo s̃. fideles quos¬
q: ante diẽ extremi iudicii suꝑ se
in requiẽ adtendunt quorũ post
gaudia contẽplari nullatenus poss̃.
Longe uero ẽ qđ conspiciunt : quia
illuc ꝑmeritũ non adtingunt: In lin¬
gua autẽ amplius ardere ostendi¬
tur cũ dicit. Iitte lazarũ ut in¬
tinguat extremũ digiti sui in aqua:
& refriger& linguã meã quia cru¬
cior in hac flama Infidelis populus
uerba legis inore tenuit que
opere seruare contẽpsit: Ibi
ergo amplius ardobat ubi se
ostendit scire qđ facere noluit.
ab extremo digroi se tangi desi¬
derat quia eternis suppliciis da¬

Expanded text:
de qua Veritas. Multi inquit venide qua Veritas. Multi inquit venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et Isaac, et Jacob in regno coelorum. Filii autem regni hujus ejicientur in tenebras exteriores . Qui enim purpura indutus dicitur, recte filius regni vocatur. Qui de longinquo ad videndum Lazarum oculos levat, quia dum per damnationis suae supplicia infideles in imo sunt, fideles quosque ante diem extremi judicii, super se in requie attendunt, quorum post gaudia contemplari nullatenus possunt. Longe vero est quod conspiciunt, quia illuc per meritum non attingunt. In lingua autem amplius ardere ostenditur, cum dicit: Mitte Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. Infidelis populus verba legis in ore tenuit, quae opere servare contempsit. Ibi ergo amplius ardebit, ubi se ostendit scire quod facere noluit. Ab extremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis da
Abbreviated transcription (Latin):
dilectores mundi dicit: nec mi¬
randũ. quia quiamant mundũ
fr̃s amundi amore separatũ.
& celestib tantũ desideriis in¬
tentumi amare non posint. ab¬
ominatio ẽ enĩ peccatori religio
ut scriptura cenlatur
nos Sercius quia grans

Expanded text:
dilectores mundi dicit. Nec mirandum, quia qui amant mundum, fratrem a mundi amore separatum, et coelestibus tantum desideriis intentum, amare non possint. Abominatio est enim peccatori religio, ut Scriptura testatur. Nos scimus, qui trans
Abbreviated transcription (Latin):
excel Sũ ualde: Excelsus
mons dicitꝰ quia in eo dia¬
bolus uincit̾ & ei: ibi calcata
& subiecta superbia strat᷑
aliter. excelsus mons suꝑbiã
diaboli significat diabolus
ducere eũ festinat ad mon¬
tes ut ꝑ quos ipse corru¬
erat &iam cȩteri corruant:
Dñs ad humilia descendit: ut
diabolũ humilitate superar&
ett osierdit ei oc̃a reqna

Expanded text:
excelsum valde. Excelsus excelsum valde. Excelsus mons dicitur, quia in eo diabolus vincitur, et ejus ibi calcata et subjecta superbia stratur. Aliter, excelsus mons superbiam diaboli significat. Diabolus ducere eum festinat ad montes, ut per quos ipse corruerat, etiam caeteri corruant. Dominus ad humilia descendit, ut diabolum humilitate superaret. Et ostendit ei omnia regna
Abbreviated transcription (Latin):
& draconẽ om̃a ista nomina.
diabolo congruentur abtantur.
aspis ẽ : dum occulte percutit
basiliscus: cũ palam uenena dis¬
seminat leo : dũ ꝑsequitur in¬
nocentes draco: cũ neglegentes
impia uoracitate deglutcit.
uerũ hȩc omnia glorioso aduen¬
tũ dñi pedib ipsius prostrata
iacuerunt Reporte opper¬
das ad hapidẽ pedẽ tuum
dest ne inlegemq: in lapideis
tabulis scripta uidebatur
incurrer& cuius uenerat
plenitudinẽ salutari in te¬
gritate firmari aut
Falsas descripturis diabolis
sagictas: ueris scripturarũ
frangit clipeos& notandũ
qđ nec essaria testimonia
deutero nomio tantũ ꝓtu¬
lerit ut sec unde legis sacra¬
m̃ta monstrar&: nontẽp¬
tabis inquid dñm đm tuũ
Suggerebatur enim tam¬
quã homini ut signo aliquo
explorar& Ipse quantum
ess& id est quã multũ apud
đm possex quo uitiose fio tũ
fit ꝑtin& namq ad sanam
doctrinã quando hab& qđ
faci& homo ñtẽptare dñin
eũ diasolais iamonẽ

Expanded text:
et draconem. Omnia ista nomina et draconem. Omnia ista nomina diabolo congruenter aptantur. Aspis est, dum occulta percutit. Basiliscus, cum palam venena disseminat. Leo dum persequitur innocentes. Draco cum negligentes, impia ferocitate deglutit. Verum haec omnia glorioso adventu Domini pedibus ipsius prostrata jacuerunt. Ne forte offendas ad lapidem pedem tuum. Id est ne in legem, quae in lapideis tabulis scripta, videbatur incurreret, cujus venerat plenitudinem salutari integritate firmari. AitDeum tuum. Falsas de scripturis diaboli sagittas, veris scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimonia Deuteronomii tantum protulerit, ut secundae legis sacramenta monstraret. Non tentabis, inquit, Dominum Deum tuum. Suggerebatur enim tanquam homini, ut signo aliquo exploraret, ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset, quod vitiose fit cum fit, pertinet namando habet quod faciat homo, non tentare Dominum eum diabolus in montem
Abbreviated transcription (Latin):
Bohus uar sẽam ciuitatemn
&stacturt eũ supra pin¬
xaculũ tẽpla ett dix̃ eisi
pilius dĩ es mirnie decesũ
Iox diaboli. qua semꝑ om̃s de¬
orsum cadere uult: In scam ciui¬
tatẽ hierus alẽ dicit pinnaculũ
ergo templi sedes erat doc torũ
inmedio templi tabulato hac ꝑhoe
bolus insidietur: Sed questio orit᷑
quomodo in deserto tẽptationes
facte dicuntur cũ ista & in scã ci¬
uitate & suꝑ pinnaculũ templi
facta testetur alii enim dicunt
qđ cetere inheremo: ista in hieru¬
salẽ sit facta alii enim dicunt.
qđ & ista inheremo fuerit animo
tantũ ostensa Scriptũ ẽ exĩ
qr anceł siis maredauit
Hec non dexp̃o sed dealio uiro
scõ ꝓphexia ẽ mala ergo inter¬
pr&atur diabolus scripturas.
Certe de angelorũ auxilio: er¬
si ad firmũ loquitur. de sui con¬
culcatione quasi tergi uersator
tac& quia dese scriptũ esse cog¬
noscit. Suꝑ aspidem & basiliscũ
ambulabis & conculcabis leonẽ

Expanded text:
bolus in sanctam civitatem, bolus in sanctam civitatem, et statuit eum super pinnaculum templi, et dixit ei: Si Filius Dei es mitte te deorsum. Vox diaboli semper omnes deorsum cadere vult. In sanctam civitatem Hierusalem dicit. Pinnaculum ergo templi sedes erat doctorum in medio templi tabulata, ac per htis diabolus insidietur. Sed quaestio oritur, quomodo in deserto tentationes factae dicuntur, cum ista et in sancta civitate et supra pinnaculum templi facta testetur. Alii enim dicunt, quod caeterae in eremo, ista in Hierusalem sit facta, alii dicunt quod et ista in eremo fuerit animo tantum ostensa. Scriptum est enim, quia angelis suis mandavit Haec non de Christo, sed de alio viro sancto, prophetia est. Male ergo interpretatur diabolus scripturas, certe de angelorum auxilio, quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione, quasi tergiversator tacet, quia de se scriptum esse cognoscit: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem
Abbreviated transcription (Latin):
isti panes fiant sed duob: con¬
trariis teneris diabole si ad
imperiũ ei : possunt lapides
panes fieriergo frustra tẽp¬
tas eũ qui tante potentiȩ ẽ
Sin autẽ non potest facere.
frustra dĩ filiũ suspicaris si fi¬
lius dĩ es dic ut lapides isti
panes fiant qui resporiders
art scruptũ ẽ nor insolo
pare uiuitt booo Sedin om¬
Testimoniũ de utero nomio
tate diabolũ uincere non poten¬
tia. Simulq anim aduertendũ.
qđ nisi ieiunare cȩpiss& dñs
tẽptandi occasio non fuiss& dia¬
bolo sec undum illud. fili accedens
ad seruitutẽ đi prȩpara animã
tuam ad tẽptationẽ Sed & ipsa
responsio saluatoris: hominem
fuisse indicat qui tẽptatus est
Siquis ergo non uescitur uerbo
dĩ. iste non uiuit. Ita enim domi¬
tam docuit esse oportere cupi¬
ditatẽ uoluptatis ut nec fami
cedendũ sit quam obrem quis¬
quis intus uerbo dđi pascitur.
non querit in ista heremo uolun¬
tatẽ guac ad sũpsit eũ dia¬

Expanded text:
isti panes fiant: sed duobus conisti panes fiant: sed duobus contrariis teneris, o diabole. Si ad imperium ejus possunt lapides panes fieri, ergo frustra tentas eum qui tantae potentiae est. Sin autem non potest facere, frustra Filium Dei suspicaris. Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant. Qui respondens, ait: Scriptum est: Non in solo pane vivit Testimonium de Deuteronomio state diabolum vincere non potentia, simulque animadvertendo, quod nisi jejunare coepisset Dominus, tentandi occasio non fuisset diabolo, secundum illud: Fili, accedens ad servitutem Dei, praepara animam tuam ad tentationem. Sed et ipsa responsio Salvatoris hominem fuisse indicat, qui tentatus est. Si quis ergo non vescitur verbo Dei, iste non vivit. Ita enim domitam docuit esse oportere cupiditatem voluptatis, ut nec fame cedendum sit, quamobrem quisquis intus Dei verbo pascitur, non quaerit in ista eremo voluptatem. Tunc assumpsit eum dia
Abbreviated transcription (Latin):
us dĩ es Queritur qua
causa estimauerat eũ filiũ
đi esse nimirũ ꝑmittendo
đo audierat patrẽ dicentẽ
hic est filius meus dilectus
siue ideo quia in ꝓphetis eũ
ꝓphetã nouerat quȩrit
tẽptator qđ non merebat᷑
agnoscere Eius namque
ueneranda natiuitas uix
tunc paucis in notuit quib
tam̃ ipse reuelare dignatus ẽ
principi uero huius scłi latu¬
erunt ista tria misteria idẽ
uirginitas partus & passio
antiquus hostis redẽptorem
humani generis debellatorẽ
suum inmundum esse cognou̾
unde & ꝑ obsessum hominẽ
dix̃ quid nob & tibi fili dĩ ue¬
nisti huc ante tempus tor¬
quere nos qui tam̃ prius
cum hunc passibilem cerner&.
cũ posse mortalia ꝑ peti hu¬
manitatis uider& omne qđ
de ei: diuinitate suspicatus
ẽ ei fastu suȩ superbiȩ indu¬
biũ uenit nihil quippe nisi
superbũ sapiens dum esse hunc
humilem conspicit: dm̃ esse
dubitauit unde & ad tẽpta¬
tionũ se argumenta conuertit
grue dicitur dic ut lapides

Expanded text:
us Dei es. Quaeritur, qua causa aestimaverat eum Filium Dei esse. Nimirum permittente Deo, audierat Patrem dicentem: Hic est Filius meus dilectus, sive ideo quia in prophetis eum prophetatum noverat. Quaerit tentator quod non merebatur agnoscere. Ejus namque veneranda nativitas, vix tunc paucis innotuit, quibus tamen ipse revelare dignatus est. Principem vero hujus saeculi latuerunt ista tria mysteria, id est virginitas, partus et passio. Antiquus hostis Redemptorem humani generis debellatorem suum in mundum venisse cognovit, unde et per obsessum hominem dixit: Quid nobis et tibi, Fili Dei, venisti huc, ante tempus torquere nos. Qui tamen prius, cum hunc passibilem cerneret, cum posse mortalia perpeti humanitas videretur, omne quod de ejus divinitate suspicatus est, ei fastus suae superbiae in dubium venit. Nihil quippe nisi superbum sapiens, dum esse hunc humilem conspicit, Deum esse dubitavit, unde et ad tentationum se argumenta convertit. grue d
Abbreviated transcription (Latin):
tis es ꝑmnaniseria inea.
Iegẽ ꝑ fectã libertatis gratiã ȩuuan¬
gelii dicit. nihil adꝑfectũ lex addux̃.
Et alibi. Nonenĩ accepistis sp̃m ser¬
uitutis iterũ intimore: sed acce¬
pistis sp̃m adoptionis filiorũ Et
iterũ libi enĩ sp̃s dnĩ. ibi libertas. &¬

Expanded text:
tis, et permanserit in ea. Legem perfectam libertatis gratiam Evangelii dicit; nihil enim ad perfectum lex adduxit. Et alibi: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum. Et iteru
Abbreviated transcription (Latin):
aũ uenerit qđ ꝑfectũ est tuno & iam
uelũ interius disrũpendũ ut om̃aq
nunc nob̵ abscondita sunt dom: di
sacram̃ta uideamus. Quid significent
duo cherubin quid oraculũ : quid uas
aureũ in quo manna reconditũ fuit:¬
Nunc enim ꝑspeculum uidemus
inimaginem &cũ historia nob uelũ
scissũ sit & ingrediamur atriũ di
tam̃ secreta eius & uniuersa mrste¬
ria qua celesti hierł clausa retinent
sorre non possumus

Expanded text:
autem venerit quod perfectum est, tunc etiam autem venerit quod perfectum est, tunc etiam velum interius disrumpendum, ut omnia quae nunc nobis abscondita sunt, domus Dei sacramenta videamus. Quid significent duo cherubim, quid oraculum, quid vas aureum, in quo manna reconditum fuitNunc enim per speculum videmus in imagine, et cum historiae nobis velum scissum sit, et ingrediamur atrium Dei, tamen secreta ejus et universa mysteria, quae coelesti Hierusalem clausa retinentur, scire non possumus.
Abbreviated transcription (Latin):
a summo usq deorsũ. Scinditur uelũ
templi ut archa testam̃ti & om̃a legis
sac ram̃taq tegebant: appareant: atq
ad populũ transeant nationũ ante
& enĩ dictũ fuerat. Notus in iudea
lio prius dicit inuiã gentiũ neabie¬
ritis. post passionẽ uero suã euntes
inquid docete om̃s gentes. uelũ tẽ¬
pli scissũ est: & om̃a legis sacram̃taq
prius tegebantur ꝓdita sunt: atq ad
gentiliũ populũ transierunt. Ineuan¬
gelio cui sope facimus mentionẽ suꝑ
liminare templi infinite magnitu¬
dinis fractũ ẽẽ atq diuisũ legimus.
Iosephus quoq refert uirtutes an¬
golicas praȩsides quondã templi tunc
parit̃ conclamasse. transeã ex his se¬
dib: querendũ ẽ quod uelũ templiscis¬
sũ ẽ exterius aninterius. Sed mili
uidetur in passione dñi. illud uelum
esse conscissũ quod intẽplo foris po¬
sitũ fuit & appellabatur exterius
ut significar&x: quia nunc exparte
uidemus: & ex parte cognoscim: Cum

Expanded text:
a summo usque deorsum. Scinditur velum templi, ut arca testamenti et omnia legis sacramenta, quae tegebantur appareant, atque ad populum transeant nationum. Ante etenim dictum fuerat: Notus in Judaealio prius dixit: In viam gentium ne abieritis . Post passionem vero suam: Euntes, inquit, docete omnes gentes . Velum templi scissum est, et omnia legis sacramenta, quae prius tegebantur prodita sunt, atque ad gentilium populum transierunt. In Evangelio, cujus saepe facimus mentionem super liminare templi infinitae magnitudinis, fractum esse atque divisum legimus. Josephus quoque refert virtutes angelicas praesides quondam templi tunc pariter conclamasse, transeamus ex his sedibus. Quaerendum est utrum velum templi scissum est, exterius an interius. Sed mihi videtur in passione Domini, illud velum esse conscissum, quod in templo foris positum fuit, et appellabatur exterius, ut significaret quia nunc ex parte videmus, et ex parte cognoscimus. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
Formã babtismi assimilia tam
dicit archȩ & aquis diluuii &
recte omnino qđ & ipsa fabri¬
catio arche delignis leuigatis
constructionẽ signat ecclesiae
que sit decollectione animarũ
fideliũ ꝑ architectos uerbi. et

Expanded text:
Formam baptismi assimilatam dicunt arcae et aquis diluvii, et recte omnino quia et ipsa fabricatio arcae de lignis levigatis constructionem significat Ecclesiae, quae fit de collectione animarum fidelium per architectos ver
Abbreviated transcription (Latin):
quippe petrus morte sua dm̃
quando hoc indictio cunctis quan¬
tũ ds̃ ess& colendus amandusq
monstrauit. Dũ ipse data optio¬
ne mall& crucis subire torm̃¬
tũ quã celestis uerbi prȩdicatio¬
ne cessare:¬

Expanded text:
quippe Petrus morte sua Deum, quando hoc indicio cunctis quantum Deus esset colendus amandusque demonstravit, dum ipse data optione mallet crucis subire tormentum, quam a coelestis verbi praedicatione cessare
Abbreviated transcription (Latin):
tas &apostolos cingulis usos
fuisse legim: Cur sibi petrus li¬
gam̃ta ꝓpter uigorẽ careris
ad orã laxauerat. ut tunica cir¬
ca pedes dimissa frigus noctis
ut cũq tẽperar& exemplum
p̃bens infirmis cũ uł molestia
corporali uł iniuria tẽptem
humana. licere nob aliquid de
nr̃i ꝓpositi rigore laxare. Et
qr dictũ ẽ. sint lubi uri p̃cincti
& calciate pedes in p̃paratione
euuangelii pacis. similit̃ uircu¬

Expanded text:
tas et apostolos cingulis usos fuisse legimus, cujus sibi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam laxaverat, ut tunica circa pedes demissa, frigus noctis utcunque temperaret, exemplum praebens infirmis, cum vel molestia corporali, vel injuria tentemur humana, licere nobis aliquid de nostri propositi rigore laxare. Et quia dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, spirit
Abbreviated transcription (Latin):
mila abiguꝵ ea quide
humilaatt exaletaigur
Et ex hac conclusione ma¬
nifeste doc& prȩcedentem
dñi sermonẽ tẏpice intelle¬
gendum. Nequȩ enim mox
omnis quise coram hominibus
exaltat humiliabitur aut quise
in conspectu hominũ humiliat
exaltabitur ab eis. Sed e contrario
non numquã quise uel in apice
dignitatis uel mnalia qua lib& ad¬
quirenda gloria subleuat . usque
infinem ex altari noncessat. Simi¬
liter & humilis qui lib& acuere¬
cundus insua qua contemptus
est usquȩ aduite terminũ me¬
diocritate ꝑ seuerat. & die quia
iuxta ueritatis sententiã omnis
quise incaute demeritis ad leuat.
humiliabitur adño. & qui ꝓuide
sede bene factis humiliat exal¬
tabitur ab eo in eundẽ ꝓcul dubio
sensum prȩmissus sermo redemp¬
toros quo primus innuptus ac¬
cubitus quȩri ueat congruit.

Expanded text:
miliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit.
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. Qui hino & inde
dño scribe & pharisei tende¬
bant la queos insidiarũ pu¬
tantes eũ uel in misericordẽ
futurũ in iudicando uel in¬
iustũ prȩuidens ille dolos
quasi fila transit aranee in
iuditiũ iustitie ꝑ om̃a & man¬
suetudinẽ pietatis ostendens
Ecce tẽperantia miserandi
qui sine peccato ẽ ur̃m ecce
iterũ iustitia iudicandi pri¬
us in illã lapidẽ mittat ac si
dixiss& Si morses mandauit
uob mulierẽ huius modi la¬
pidare uidete quia non hoc
peccatores sed iustos facere
p̃cepit. Primo uos ipsi iusti¬
tiã legis implete: & sic inno¬
centes manib & mundo corde
ad lapidandã ream concurrite
diuertice et igerũ se i¬
clrerans scrises at in

Expanded text:
mittat. Qui hinc et inde Domino Scribae et Pharisaei tendebant laqueos insidiarum, putantes eum vel immisericordem futurum in judicando, vel injustum, praevidens ille dolos, quasi fila transit araneae, judicium justitiae per omnia et mansuetudinem pietatis ostendens. Ecce temperantia miserandi: Qui sine peccato est vestrum. Ecce iterum justitia judicandi: Primus in illam lapidem mittat. Ac si dixisset: Si Moyses mandavit vobis mulierem hujusmodi lapidare, videte quia non hoc peccatores, sed justos facere praecepit, primo vos ipsi justitiam legis implete, et sic innocentes manibus, et mundo corde ad lapidandam ream concurrite. divertite. Et iterum se inclinans, scribebat in
Abbreviated transcription (Latin):
Nonut oculos ge¬
nas uultũ ꝗei: aspicer& utrũ
macilentus acpinguis ad uncto
naso ess& anr&ro &utrũ fron¬
tẽ uestir& coma anut clemens
inperiodis ei. refert. caluitiẽ ha¬
ber& incapite. sed his oculis aspex
cũ quib: & modo inepistolis suis
uidet᷑. his oculis paulus uidit
cephan quib nunc aprudentib
quib ꝗ paulus ipse conspicitꝰ
Nã & qđ uisus st ire hiero soli¬
mã adocisie. ut uider& aposto¬
lũ ñdescendi studio qui &ipie
eundẽ p̃dicationis haber& auo¬

Expanded text:
Non ut oculos, genas vultumque ejus aspiceret, utrum macilentus an pinguis, adunco naso esset an recto, et utrum frontem vestiret coma, an ut Clemens in periodis ejus refert calvitiem haberet in capiteum quibus et modo in Epistolis suis videtur, his oculis Paulus vidit Cepham, quibus nunc a prudentibus quibusque Paulus ipse conspicitur. Nam et quod visus sit ire Hierosolymam ad hoc ipse, ut videret Apostolum, non discendi studio, qui et ipse eumdem praedicationis haberet au
Abbreviated transcription (Latin):
De quo tẽplo di¬
cer& : euangelista post aperuit.
uidelic& de tẽplo corporis sui
qđ ab illis passione solutũ ipse
post triduum excitauit de morte.
quia ergo signũ que rebant
ad ño quare solita commertia
ꝓicere debuerit de tẽplo: res¬
pondit ideo se rectissime impi¬
os exterminare de tẽplo quia
ipsũ tẽplũ significauerit tẽplũ
corporis sui Inquo nulla pror¬
sus eẽ potuit alicuius macula
peccati Meo: in merito trpicũ
purgauerit ascelerib: tẽplum:
qui uerũ dĩ tẽplũ ab hominib
morte solutũ diuine potentiȩ
maiestatis : excitare poss& amor

Expanded text:
De quo templo diceret, evangelista post aperuit, videlicet de templo corporis sui, quod ab illis passione solutum, ipse post triduum excitavit de morte. Quia ergo signum quaerebant a Domino, quare solita commercia projicere debuerint de templo? Respondit, ideo se rectissime impios exterminare de templo, quia ipsum templum significaverit templum corporis sui, in quo nulla prorsus esse potuit alicujus macula peccati. Neque immerito typicum purgaverit a sceleribus templum, qui verum Dei templum, ab hominibus morte solutum, divinae potentia majestatis excitare
Abbreviated transcription (Latin):
tretas Biras uel g̃ras
Quare ternas ꝓpter ministe¬
riũ trinitatis quare binas ꝓpt̃
gustauit archi trielinus id est¬
Omnis homo primũ uinũ ponit
id qđ deterius est tu autẽ seruasti
uinũ bonũ usq ad huc. Et lex enĩ
nũ sedlex & ꝓpheta usq ad iohan¬

Expanded text:
tretas binas vel ternas. Quare ternas, propter mysterium trinitatis. Quare binas, propGustavit architriOmnis homo primum vinum bonum id quod deterius est; tu autem servasti vinum bonum usque adhuc. Et lex enim num; sed lex et prophetae usque ad Joan
Abbreviated transcription (Latin):
Quid peruxorem nisi uoluptas
carnis accipitur. nam quam uis
bonum sit coniugium atquae
ad propagandam sobolem pro¬
uidentia diuina constitutum. non¬
nulli tamen non per hoc fecun¬
ditatem prolis sed desideria ex¬
petunt uoluptatis. &ideo per
rem iustam significari post non
in congruȩ res in iustam ad cenã
Mos ergo eterni conuiun sum:
pater familias inuitat: seddum
huno terrena cura ocoupat illũ
alieni actus sagax cogicacio de¬
uastat. alterius &iam mentem
uoluptas carnalis inquinat. fas¬
tidiosus quisquȩ adȩterne ui¬
tae epulas non fostinat.
egreuersus seruus nun¬
ciauit laec dõmino quo.

Expanded text:
Quid per uxorem, nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis; et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus paterfamilias invitat, sed dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. Et reversus servus, nuntiavit haec domino suo.
Abbreviated transcription (Latin):
iħis nazarenus transiretce¬
cus iste ꝑ allegoriã genus
humanũ significat: qđ in pa¬
rentẽ primo a paradisi gau¬
diis expulsum claritatẽ se¬
suꝑ me lucis ignorans damp¬
nationis suȩ tenebrans ad¬
ditur. sed cũ hiericho ad ꝓpin¬
quare iłis dicit cecus in lu¬
minat᷑ iuericho quippe in¬
terpr&at᷑ luna luna autẽ
in sacro eloquio ꝓdefecto po¬
nit̾ carnisq dũ menstruis
mom̃tis dec rescit. defectum¬
nr̃e mortalitatis designat.
dum igit᷑ conditor nr̃ ad ꝓ¬
pinquat hiericho cecus ad
lum̃ redit q dũ diuinitas de¬
fectũ nr̃e carnis suscepit hu¬
manũ genus lum̃ qđ amiserat
recepit. qui uidelic& cecus
recte & iuxta uiam sedere &
m̃dicans esse describitur.
Ipsa enĩ uenitas dix̃ eco sũ

Expanded text:
s Nazarenus transiret. Caecus iste per allegoriam genus humanum significat, quod in parente primo a paradisi gaudiis expulsum, claritatem supernae lucis ignorans, damnationis suae tenebras patitur; sed cum Jericho appropinquare Jesus dicitur, caecus illuminatur. Jericho quippe interpretatur luna. Luna autem in sacro eloquio pro defectu ponitur carnis, quia dum menstruis momentis decnostrae mortalitatis designat. Dum igitur conditor noster appropinquat Jericho, caecus ad lumen redit, quia dum divinitas defectum nostrae carnis suscepit, humanum genus lumen quod amiserat recepit, qui videlicet caecus recte et juxta viam sedere, et mendicans esse describitur. Ipsa enim Veritas dixit: Ego su
Abbreviated transcription (Latin):
dȩi ueroo in eius nec est
conspirauerant quic quid
in sua passione uel cruce
loquebantur intellegebant
hoc enim loquebant᷑ qđ ipsi
in opere & fieri obtabant & ꝑ
ficere satagebant sic miroq¬
& inusitanto modo idem
sub eunde crucis sac ram̃tũ.
& fidelib amor abscondit.
infidelib in uia pandit
pactũ ẽ autẽ cũ ad ꝓ¬
pir quar& hiericho
cecus quidẽ sedesact
secus uiã mdicares

Expanded text:
daei vero, quia in ejus necem daei vero, quia in ejus necem conspiraverant, quidquid de sua passione vel cruce loquebatur, intelligebant. Hoc enim loquebatur, quod ipsi summopere et fieri optabant, et perficere satagebant; sicque miro et inusitato modo idem subeundae crucis sacramentum, quod fidelibus amor abscondit, infidelibus invidia pandit. Factum est autem cum appropinquaret Hiericho, caecus quidam sedebat secus viam m
Abbreviated transcription (Latin):
egimus in euangelio
secđm iohannẽ dicente dño
Si ex altatus fuero a terra
omnia traham ad me ipsum
respondisse turbe atq dixis¬
se nos audiuimus ex lege or¬
xp̃s man& inernũ & quo¬
modo tu dicis oport& ex altare
filiũ hominis quidem ergo
qđ discipuli toties sibi repli¬
catũ dominicȩ passionis ar¬
chanũ intellegere neque¬
unt & iudei ad unũ uerbũ
& tam obscura positũ hoc
expositione dignũ euange¬
lista dicat hoc autẽ dꝯcebat
inquid significans quia mor¬
tẽ xernam moriturus
mox quia orucis ex altatio
signific&ur intellegunt
nisi quia discipuli cuius uica
maxime uidere desidera¬
bant ei : mottẽ audire non
poterant: quẽ non solũ ho¬
minẽ in nocentẽ. sed &đm
uerũ sciebant hunc nulla¬
tenus mori uel posse puta¬
bant & quia parabolas eum
sepe loquentẽ audire con¬
sueuerant: quoties aliquid
desua passione dicebat hoc
non ita ut sonabat intelle¬
gendũ sed amore dicante
ad aliut qđ allegorice refe¬
rendum esse oredebant iu¬

Expanded text:
egimus in Evangelio secundum Joannem, dicente Domino: Si exaltatus fuero a terra, omnia traham ad me ipsum, respondisse turbam, atque dixisse: Nos audivimus ex lege s manet in aeternum. Et quomodo tu dicis, Oportet exaltari filium hominis ? Quid est ergo quod discipuli toties sibi replicatum dominicae passionis arcanum intelligere nequeunt, et Judaei ad unum verbum, et tam obscure positum, ut hoc expositione dignum Elista dicat: « Hoc autem dicebat, inquit, significans qua morte esset moriturus, » mox quia crucis exaltatio significetur intelligunt, nisi quia discipuli cujus vitam maxime desiderabant, ejus mortem audire non poterant, quem non solum hominem innocentem, sed et Deum verum sciebant, hunc nullatenus mori vel posse putabant, et quia per parabolas eum saepe loquentem audire consueverant, quoties aliquid de sua passione dicebat, hoc non ita ut sonabat, intelligendum, sed, amore dictante, ad aliud quid allegorice referendum esse credebant. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
Praedicat qđ passuri sint ut cũ pas¬
suri fuerint ñ disperent salutẽ sed
agentes penitententiã liberent᷑ &
signant̃ addit inista nocte qr quo¬
modo qui in ebriantꝰ nocte in ebri¬
antꝰ. sic & qui scandalũ patiuntur
in nocte & intenebris sustinent
Lucas ait qđ simoni dñs dix̃ ecce
satanas expetiuit uos ut cri¬
bar& sic ut triticũ Ego autẽ
rogaui ꝓte ut ñ deficiat fides
tua Cũ uero satanas expetit eos
tẽptare & uelud qui triticũ
purgat uentilando concutere
doc& nullius fidem adiabolo
nisi dõ ꝑ mittente tẽptari sa
tane quippe adcribandũ bonos
expetere ẽ ad flictionẽ eorũ
militie estib: anelare: quo enĩ
eorũ tẽptationẽ inuidens ap¬
p&it eo illorũ quasi ꝓbationẽ
deprȩcans petit : & tu aliquando
conuersus confirma fr̃s tuos.
Sic ut ipse tuã inquid fidem
ne satana tẽptante deficiat
orando ꝓtexi ita ut tu infir¬
miores quosq fr̃s exẽplotuȩ
penitentiȩ ne deuenia forte

Expanded text:
Praedicit quod passuri sint, ut cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur, et signanter addidit in ista nocte, quia quomodo qui inebriantur, nocte inebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris sustinent. Lucas ait, quod Simoni Dominus dixit: Ecce Satanas expetivit vos, ut cribraret sicut triticum, ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua . Cum vero Satanas expetit eos tentare, et veluti, qui triticum purgat, ventilando concutere, docet nullius fidem a diabolo, nisi Deo permittente, tentari posse. Satanae quippe ad cribrandum bonos expetere est, ad afflictionem eorum malitiae estibus anhelare. Quo enim eorum tentationem invidens appetit, eo illorum, quasi probationem deprecans petit: Et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos. Sicut ipse tuam, inquit, fidem, ne Satana tentante deficeret, orando protexi, ita et tu infirmiores quosque fratres exemplo tuae poenitentiae, ne de venia forte
Abbreviated transcription (Latin):
uinicit mundũ pides nra
Illa nimirũ fides quȩ ꝑdilec¬
tionẽ operatur. illa fides qua
eius humilit̃ auxiliũ flagitam::
quiait inmundo praessuram
hab&s. sed confidite ego uici

Expanded text:
incit mundum, fides nostra. Illa nimirum fides, quae per dilectionem operatur; illa fides qua ejus humiliter auxilium flagitamus qui ait: In mundo pressuras habebitis, sed confidite, ego vici
Abbreviated transcription (Latin):
Lultũ natiuitatis dicit: uultũ infan¬
tie que nondũ ad ꝑfectũ ꝑuenit
uirũ mos mulierũ est aspicere se
inspeculis. ut quicquid in se sordidũ
aut ꝑ spexerint ñ bene cõpositũ in
melius em̃dato suis satagunt place¬
re maritis qđ facere moralit̃ animab:
conuenit nr̃is Debem: & enĩ nos
in euuangelii seu omniũ diuinarũ
scripturarũ conspicere speculo &
depositis sordib ornatisq morib
animarũ nostrarũ. xp̃o uero placere
quiautẽ ꝑ sƿex eria
inleqe ꝑ pecgã liBerta

Expanded text:
ultum nativitatis dicit vultum infantiae, quae nondum ad perfectum pervenit virum. Mos mulierum est aspicere se in speculis, ut quidquid in se sordidum perspexerint, aut non bene compositum, in melius emendato, suis satagant placere maritis. Quod facere moraliter animabus convenit nostris. Debemus etenim nos in Evangelii, seu omnium divinarum Scripturarum conspicere speculo, et depositis sordibus, ornatisque moribus animarum nostrarum, Christo vero placere Qui autem perspexerit in lege perfecta liberta
Abbreviated transcription (Latin):
bas Rahã duos pilaos habuit
delaibera Vterq: quidẽ
de semine habrahȩ sed illũ gen:
demonstrat consuetudo na¬
ture istũ uero dedit ꝓmissio
significans gratiã Ibi humanus
usus ostenditur: hic diuinũ bene¬
ficiũ comm̃datur sed q dean¬
cilila secdm caraẽ xatus ẽ¬
Ismahel carnis filiũ. isa ac fidei fuit
Illũ enim ab rahã ex ancilla scđm
carnalẽ consuetudinẽ genuit: istũ
contra naturã reꝓmissionis cre¬
figuratũ dedit regulã apłs quo¬
modo allegorizare debemꝰ scilic&
ut manente historiȩ ueritate
figuras intellegam: Nam cũ dixis¬
s& habrahã uero duas uxores ha¬
buisse postea quid hec ipse p̃figu¬
rant᷑ : mistica ratione significauit
hoc contra illos fac̃ : qui totũ scđm
litterã intellegi uolunt: & sensũ
allegoricũ ñ recipiunt
hȩc exĩ s̃ duo tesgam̃ta unũ

Expanded text:
os filios habuit, de libera. Uterque quidem de semine Abrahae. Sed illum genus demonstrat consuetudo naturae, istum vero dedit promissio, significans gratiam, ibi humanus usus ostenditur, hic divinum beneficium commendatur. Sed quide ancilla, secundum carnem natus eIsmael carnis filius, Isaac fidei fuit. Illum enim Abraham ex ancilla, secundum carnalem consuetudinem genuit; istum contra naturam, repromissioni crefiguratum. Dedit regulam Apostolus, quomodo allegorizare debeamus, scilicet, ut manente historiae veritate, figuras intelligamus. Nam cum dixisset: Abraham vere duas uxores habuisse, postea quid hae ipsae praefigurarent mystica ratione significavit, hoc contra illos facit, qui totum secundum litteram intelligi volunt, et sensum allegoricum non recipiunt. Haec enim sunt duo T
Abbreviated transcription (Latin):
discrimine sollerti pensemus an
cũ beato iob dicere possimus neq:
enĩ reprehendit nos eor nr̃m in
omni uita nr̃a Bene qui inelina¬
tus scripsit int̃ra erectus mise¬
humane infirmitatis socie tatẽ
ꝓmittit ꝓ diuinȩ uirtutẽ poten¬
tiȩ omnib: domũ pietatis inpendit

Expanded text:
discrimine solerti pensemus, an discrimine solerti pensemus, an cum beato Job dicere possimus: Neque enim reprehendit nos cor nostrum in omni vita nostra . Bene qui inclinatus scripsit in terra, erectus misehumanae infirmitatis societatem promisit, per divinae virtutem potentiae hominibus donum pietatis impendit
Abbreviated transcription (Latin):
medio stans. Sed figurate
nos admon& in eo qđ & ante datã
& post datã sententiã inclinans
scripsit int̃ra ut & prius quã
peccantẽ ꝓximũ corripiamus
& post quã debite castigationis
illi ministeriũ reddiderimus nos
ipsos digna humilitatis inuesti¬
gatione ꝑ pendamus neforte aut
eisdemq ipsis reprehendim: aut
aliis quib: lib& simus fatinorib
inretiti Sicut forte fieri poterit
ut ipse qui homicidã reũ mottis
ẽẽ iudicauerit: ipse inse ipso ꝑ odiũ
fraternȩ mortis reus eẽ ante
oculũ conditoris inueniat᷑ similit̃
qui fornicationis crim̃ in fratre
accusat inse ipso superbie facin:
ñuideat: Ideo iub&ur iudex ali¬
eni criminis digito discretionis
incorde suo describere: ne forte
inse ipso reus inueniatꝰ quid
igitur nob̵ in huius modi pericuł
remedii quid restat salutis. nisi
ut cũ peccantẽ conspicim aliũ
morũ inclinemus deorsũ idest
quã deiecti ex nr̃e conditione
fragilitatis simus: si non nos diui¬

Expanded text:
enioribus. Sed figurate nos admonet in eo, quod et ante datam et post datam sententiam inclinans scripsit in terra; ut et prius quam peccantem proximum corripiamus, et postquam debitae castigationis illi ministerium reddiderimus, nos ipsos digna humilitatis investigatione perpendamus, ne forte aut eisdem, quae in ipsis reprehendimus, aut aliis quibuslibet simus facinoribus irretiti. » Sicut forte fieri potest, ut ipse qui homicidam reum mortis esse judicaverit, ipse in seipso per odium fraternae mortis reus esse ante oculum conditoris inveniatur. Similiter qui fornicationis crimen in fratre accusat, in se ipso superbiae facinus non videat. Ideo jubetur judex alieni criminis digito discretionis in corde suo describere, ne forte in seipso reus inveniatur. « Quid igitur nobis in hujusmodi periculis remedii, quid restat salutis, nisi ut cum peccantem conspicimus alium, mox inclinemus deorsum, id est, quam dejecti ex nostrae conditione fragilitatis simus, si non nos divi
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ad istã habitationẽ
nr̃am ubi mortaliter uiuimꝰ
& digito scribebat int̾ra
Scribere enim: signa facere ẽ
Littere au signa s̃ uocum
quando enim dico đs iste
aue sillabe & quattuor lit¬
tere signa ĩ magne rei que
dicit᷑ ds quã audiens omnis
humana conscientia contre¬
mescit: Ergo scribebat int̾ra
quid ẽ aliud nisi signa facie¬
bat interra totũ quic quid
hic fecit dñs si mortuũ suscitau̾
si cecũ inluminauit scribebat
in t̃ra talia om̃a signa s̃ rerũ
ex pressa in corpore : significata
in homine quid enim facere
uolebat in animo: hoc p̃figu¬
quando sanauit oculos cȩci
non eos moriens clausit: quid
ergo ꝓ fuit quia signa facie¬
bat hoc ẽ digito scribebat in
t̃ra. ut corporalia facta diri¬
gerent admirationẽ ad mira¬
tio suspender& inđm ut que¬
rerent homines uim rerũ ui¬
sibiliũ & sanarent̾ inuisibilẽ
ad inuisibilia contuenda.
corcordia. Quã uis figu¬

Expanded text:
descendit ad istam habitationem descendit ad istam habitationem nostram, ubi mortaliter vivimus, et digito scribebat in terra. Scribere enim signum facere est, litterae autem signa sunt vocum, quando enim dico, Deus, istae duae syllabae et quatuor litterae signa sunt magnae rei, quae dicitur Deus, quam audiens omnis humana conscientia, contremescit. Ergo scribebat in terra, quid est aliud, nisi signa faciebat in terra. Totum quidquid hic fecit Dominus, si mortuum suscitavit, si caecum illuminavit, scribebat in terra. Talia omnia signa sunt rerum expressa in corpore, significata in animo. Quod enim facere volebat in animo, hoc praefiguquando sanavit oculos caeci, non eos moriens clausit, quid ergo profuit, quia signa faciebat, hoc est, digito scribebat in terra, ut corporalia facta dirigerent admirationem, admiratio suspenderet judicium, ut quaererent homines vim rerum visibilium, et sanarentur invisibiliter ad invisibilia contuenda. CONCORDIA. Quamvis figu
Abbreviated transcription (Latin):
auctẽ ei iłis mec ecote con¬
dẽpnato uade &amoplius
nol i peccare. Nemo condẽp¬
nare ausus ẽ peccatricẽ: quia in
se singuli cernere coeperant.
qđ magis dãpnandũ cognoscerent:
sed qui accusantiũ turbas ꝓlato
iustitiȩ pondere fugauit: uide¬
am: accusatã quanto misericor¬
diã munere subleu& sequitur
Dix̃ au iłis niec ego te condẽpna¬
bo uade iam amplius noli peccare:
quõ misericors &pius est¬
prȩterita relax̃ quo iustus ẽ
& iustitiã dilex̃. ne amplius
pecc& inter dicit dicebant A¬
apud sem& ipsos aut iubebit
eã lapidare & ammitt&
mansuetudinẽ unde plac&
hominib: aut iubebit eam
dimitti & tenebimꝰ prȩua¬
ricatorẽ legis quid ergo res¬
pondit dñs ĩussit lapidare
dicens qui sine peccato est
ur̃m prius in illã lapidem
mittat tales enim ministros
lex habere uoluit: qui prio¬
res uitarent : qđ in aliis cul¬
pabant: quidẽ inclinans se
& scribebat in terra: descen¬
dit ad nos maiestas &erna
& indutus carne mortali

Expanded text:
autem ei Jesus: Nec ego te condemnabo; vade et amplius noli peccare. Nemo condemnare ausus est peccatricem, quia in se singuli cernere coeperant, quod magis damnandum cognoscerent. Sed qui accusantium turbas, prolato justitiae pondere fugavit, videamus accusatam quanto misericordiae munere sublevet. Sequitur. Dixit autem Jesus, nec ego te condemnabo, vade, jam amplius noli peccare. Quoniam misericors et pius praeterita relaxat. Quoniam justus est, et justitiam diligit, ne amplius jam peccet interdicit. Dicebant apud semetipsos: Aut jubebit eam lapidare, et amittet mansuetudinem, unde placet hominibus: aut jubebit eam dimitti, et tenebimus praevaricatorem legis. Quid ergo respondit Dominus, jussit lapidare dicens: Qui sine peccato est vestrum, primus in illam lapidem mittat. Tales enim ministros lex habere voluit, qui priores vitarent, quod in aliis culpabant. Quid est: Inclinavit se et scribebat in terra? Descendit ad nos majestas aeterna, et indutus carne mortali
Abbreviated transcription (Latin):
re tantũ ut populũ sed intellege¬
re ut magistro futuros. ĩ deo
omrais scriba docgus in
requo cel.orũ Simil.e esit
hocirai patra familaas
qui propera deghe¬
Sauro suo noua

Expanded text:
re tantum ut populum, sed intelligere ut magistros futuros. Ideo omnis Scriba doctus in regno coelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thesaur
Abbreviated transcription (Latin):
Neque uero ait magis autẽ
labor& operando manibus suis
quod bonum est ut non indige¬
at & habeat uictum &nulli mo¬
tum laborat ut ipse nonegeat
&aceteris contrahat manum:
quã uis ad plaudat sibi tamen
a postoli pracepta nonfecit. Igi¬
tur operatur bonũ qui declinat
amalo & facit bonum. &opera¬
tur inagro animae suȩ ut spiri¬
talibus panibus impleatur. & pos¬
sit cominodari esurienti & ne¬
cessitatem sustinenti dans intẽ¬
pore crbaria conseruis suis.

Expanded text:
Neque vero ait, magis autem laboret operando manibus suis, quod bonum est, ut non indigeat, et habeat victum, et nulli motum laborat, ut ipse non egeat, et a caeteris contrahat manum, quamvis applaudat sibi, tamen apostoli praecepta non fecit. Igitur operatur bonum, qui declinat a malo et facit bonum, et operatur in agro animae suae, ut spiritualibus panibus impleatur, et possit commodari esurienti et necessitatem sustinenti, dans in tempore cibaria conservis suis.