comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui te ex trarus exemit lustrimi ꝯdidit et taurũ ĩmolaui
taura suspitio est ut religione cuutatẽ obstruipisse uidea᷑
nũnus quod alesium ignoĩa leuarit
pabana etꝭ dissilã ͦ est tũ qm̃ qñ alia dicũtur ac sentias nõ
l qmi toto gne oroĩs seuere ludas qm̃ alit̾ sentias ac laqre
ut ur̃ sceuola septimo eo illi anagumo cui pro e grachita¬
pite erat aurum repensum roganti ut se in asyami p̃fectũ

Expanded text:
qui te ex aerariis exemit, lustrum condidit et taurum immolavit." qui te ex aerariis exemit, lustrum condidit et taurum immolavit." Tacita suspicio est, ut religione civitatem obstrinxisse videatur Mummius, quod Asellum ignominia levarit. Urbana etiam dissimulatio est, cum alia dicuntur ac sentias, nonsed cum toto genere orationis severe ludas, cum aliter sentias ac loquare; ut noster Scaevola Septumuleio illi Anagnino, cui pro C. Gracchi capite erat aurum repensum, roganti, ut se in Asiam praefectum
Abbreviated transcription (Latin):
tꝙͣ ymagĩe collois ut ille galliꝯ olim testis in pisone cũ inua¬
bilem fauio p̃fecto pecumiam dixiss datam Idq stauin tenu¬
itate magnũ redargue̾t erras inquit scaure ego em̃i mag
ut m cicẽs senex huiꝯ uiri optimi nr̃i familiaris pr̃ nostros
de aũt dautur ymagĩes que fere in deformitatẽ aut in aliqd̃
digito pictum gallũ in mari nostico cimbͥco sub nobis di¬
stoꝵ eiecta liugua buccis influentib risꝰ est ꝯuotꝰ nichil tã
marcie silẽ uisum est ut t̾tio panario mentũ iicidendo ĩ¬
torquenti ut dice̾t si quid uellet si mitẽ fregisl
¶Etiam illa q̃ muuuendi aut augendi
tam ad incredibilem ãmirationem hͨ feruutur uelit ĩ
niceui fabianũ diuittẽt ¶ x quo gu̾e etꝭ illud est quod cipio
fabricio pub corneliꝰ homo ut existimaba᷑ auarꝰ et fu¬
gr̃as agat inquit si malui ꝯpilari ꝙͣ uenire ut azello
affricauꝰ obitienti lustrũ illud infelix noli Inꝙ mrari ĩs eĩ

Expanded text:
 imaginem: conlationem, ut ille Gallus olim testis in Pisonem, cum innumerabilem Magio praefecto pecuniam dixisset datam idque Scaurus tenuitate Magi redargueret, "erras," inquit "Scaure; ego enim Magut illud M. Cicero senex, huius viri optimi, nostri familiaris, pater, "nostros dentur etiam imagines, quae fere in deformitatem aut in aliquoddigito pictum Gallum in Mariano scuto Cimbrico sub Novis distortum, eiecta lingua, buccis fluentibus; risus est commotus; nihil Pinario mentum in dicendo intorquenti: "tum ut diceret, si quid vellet, si nucem fregisset." Etiam illa, quae minuendi aut augendi causa ad incredibilem admirationem efferuntur; velut tu, nicem Fabianum demitteret"; ex quo genere etiam illud est, quod Scipio Fabricio P. Cornelius, homo, ut existimabatur, avarus et fugratias agas," inquit "si malui compilari quam venire"; ut Asello Africanus obicienti lustrum illud infelix, "noli" inquit "mirari; is enim,
Abbreviated transcription (Latin):
go uero inquit aut oñi de ue facilius puts esse ab hoie
non Inurbano ꝙͣ de husipĩs facetus dispu ͭ ͤ Itaq cũ quosdã
pesseme aliquid exhus diste̾ Iuueniꝰ a̾ ridicula et falsa młta
grecoꝵ Nam et siculi in es gue rodii et bisancii et p̃t̾ retcͦs ac¬
i quid̾ nullo ͦ uide᷑ doctrina ip̃a red posse tradi ¶tti cum
duo guã suit facetiaꝵ. Altin equabilr̃ in oñu sione fusuõ
Altiũ ꝑacutum et breue illa a uet̾ib suꝑior cauilla ͦ hec alta
dictum eiuissum herere debeat ꝙ̃ cogitari potuisseuideatur
trasso uel apud tentũ uiros contra sceuolam uel tout᷑ actusa¬
torẽ buitũ quaꝵ hͦ quod nuichi tu t̾buis authomi crasss est

Expanded text:
go vero,' inquit 'omni de re facilius puto esse ab homine non inurbano, quam de ipsis facetiis disputari. Itaque cum quosdam posse me ex eis aliquid discere; inveni autem ridicula et salsa multa Graecorum; nam et Siculi in eo genere et Rhodii et Byzantii et praeter ceteros Atmihi quidem nullo modo videtur doctrina ista res posse tradi. Etenim cum duo genera sint facetiarum, alterum aequabiliter in omni sermone fusum, alterum peracutum et breve, illa a veteribus superior cavillatio, haec altera dictum emissum haerere debeat, quam cogitari potuisse videatur? Crassus vel apud centum viros contra Scaevolam vel contra accusato
Abbreviated transcription (Latin):
deu solzmiis efferre uideam᷑ at eist  hns ex locis et in a u
odiũ statu̾e distemg et a nobis ac nr̃is dimouere/ cadẽq h ͨ
gu̾a sunt tractanda in iracundia uel excitanda uel sedanda. Nã
squod ipĩs qui audiunt ꝑniciosum ã inutilesit id fcm augeas
odium c̾atur sur quod aut inbonos uiros qui in tos quos mmie

Expanded text:
 nimis efferre videamur; atque eisdem his ex locis et in alios odium struere discemus et a nobis ac nostris demovere; eademque haec genera sunt tractanda in iracundia vel excitanda vel sedanda; nam si, quod ipsis, qui audiunt, perniciosum aut inutile sit, id factum augeas, odium creatur; sin, quod aut in bonos viros aut in eos, quos minime
Abbreviated transcription (Latin):
quos orator adhibere uult iudici in ip̃o oratore impssi esse at
mxti uidebuntur ¶Esi fictus aliqiuis dolor sustipiendꝰ eẽt
etsi in eiusmodi gñe orõis il eẽt insi fliũ atz imitatione siuila¬
tũ maior ars aliqua forsitan esset requirenda Iuit ego qͥ
ad quos illos adduce̾ uellem promouerer ¶Leq est enĩ facile
ꝑfice̾ ut irastaͬ᷑ ex cur tu uelis uidex si tuipẽ illud lente ferre
u̾bis sententus/ uoces nultu culatͥmatione deniq oñdis uteĩ
nulla maties tau facilis ad exardescend̾ est ã insi adiuoto igne
ignẽ conciꝑe possit sic nulla mens est tami ad cõphendendum
ui oratoris ꝑata que possit incendi nisi ip̃e inflãmatꝰ ad eã et arde
acceshit ¶ it nehoc forte magnũ ac mirabile ẽẽ uideatur ho
totiens irasci Itotiens dolore totiens om̃ui motu aĩ concitarĩp¬
sitii i rebus aliems magna uis e̾ earum sententiaꝵ at eoꝵ

Expanded text:
quos orator adhibere volet iudici, in ipso oratore impressi esse atque quos orator adhibere volet iudici, in ipso oratore impressi esse atque inusti videbuntur. Quod si fictus aliqui dolor suscipiendus esset et si in eius modi genere orationis nihil esset nisi falsum atque imitatione simulatum, maior ars aliqua fucere vellem, permoverer; neque est enim facile perficere ut irascatur ei, cui tu velis, iudex, si tu ipse id lente ferre bis, senteutiis, voce, vultu, collachrymatione, denique ostenderis. Ut enim nulla materies tam facilis ad exardescendum est, quae nisi admoto igne, ignem concipere possit: sic nulla mens est tam ad comprehenden dam vim oratoris parata, quae possit incendi, nisi ipse inflammatus ad eam et ardens accesserit. Ac, ne hoc forte magnum ac mirabile esse videatur hominem totiens irasci, totiens dolere, totiens omni motu animi concitari, praesertim in rebus alienis, magna vis est earum sententiarum atque
Abbreviated transcription (Latin):
Aͥritare ꝙͣ ꝯmouere languẽtem ¶m id ã nou erit ã erit
obscuriꝰ sicut medico diligenti priusꝙͣ conetur adhibere
et natura corꝑis coguoᵈ ͣ es ¶ Sic equid̃ quod aggredior In
aucipiti cã et grauĩ ad aĩos iudicum ꝑtractandos oĩ mete me
cogitatione curaqz uersor ut odoren ꝙͣ sagacissie̾ possuit ꝙͥ
seutiãt quid estiment quid exspectent quid ueluit quo deduci
or̃õz facillie posse udeantur si sedeant et ut ante dixi sua
sponte si quo impellũtur incubunt at ꝑpendunt. Accipio qd̾
adiuuante naͣ s tãtaui uim h illa q̃ recte a bono pocta dcã
clare acta laudaret que hercle ego trasse cum a te tractãs
In causis horrere soleo tanta uis aumi tautꝰ Impetꝰ tantus
r oculis uultu gestu digito demq isto tuo signis
sententie, tai uere tam noue taisine pignientis fucoqz puili¬
ut michi nou solum tu iceudẽ iudicem s ip̃e uidearis inceusꝯ/¬
¶ Neq fieri pt ut doleat is qui audit ut odĩt ac iniudi̾t / ut ꝑti¬

Expanded text:
incitare quam commovere languentem; sin id aut non erit aut erit obscurius, sicut medico diligenti, priusquam conetur aegro adhibere et natura corporis cognoscenda est, sic equidem cum adgredior in ancipiti causa et gravi ad animos iudicum pertractandos, omni mente in ea cogitatione curaque versor, ut odorer, quam sagacissime possim, quid sentiant, quid existiment, quid exspectent, quid velint, quo deduci oratione facillime posse videantur. Si se dant et, ut ante dixi, sua sponte, quo impellimus, inclinant atque propendent, accipio quod adiuvante natura. Sed tantam vim habet illa, quae recte a bono poeta dictaclare acta laudaret, quae me hercule ego, Crasse, cum a te tractantur in causis, horrere soleo: tanta vis animi, tantus impetus, tantus dolor oculis, vultu, gestu, digito denique isto tuo signifisententiae, tum verae, tam novae, tam sine pigut mihi non solum incendere iudicem, sed ipse videatur ardere. Neque fieri potest, ut doleat is, qui audit; ut oderit, ut in videat, ut perti
Abbreviated transcription (Latin):
Remuissio ã lenitatis quadam grauitate ꝯtentionis firma ¶t
uitam et mortem accomoda᷑ et pͥncipia tarda sunt et exitꝰ tũ
spissi et preducti ẽt̃ debent Lamt n ad silend̾ statim ẽ illud genꝰ¬

Expanded text:
remissio autem lenitatis quadam gravitate et contentione firmaremissio autem lenitatis quadam gravitate et contentione firmavitam et mores accommodatur, et principia tarda sunt et exitus item spissi et producti esse debent. Nam neque adsiliendum statim est ad genu
Abbreviated transcription (Latin):
fortune ut hͨ opino nninua᷑ ẽtilla excellers opinione fortuna
siis qui audit adduci p̃t ut illa quede alto deplorent᷑ ad suas ⁊ es
reuocet quas aut tulit a cerbas aut tueat aut intuens aliũ creb ͦ
piantur sidicuntur dolenter tũ afflicta et prostratar̾tus max᷑.
luctuosa est ut illa altã ꝑs orois que prebitatis cõmendationis boui
uiri debet speciem tueri leis ut sepuis dixi atz sũmissa ẜĩhec q̃
sustipitur ab oratore ad ꝯuiutandos aid̃s atzõi rõe flitendos
intenta ac uehemens ẽẽ d sedes quedam ĩnhus duob gnib qͦꝵ¬
altiũ uehemens ẽẽ d difficilis ad distingueud silitides llami et ex
illa lentate qua conciliam᷑ hũs qui audiunt ad hauc unui acer¬
riuã qua cosdem excitaiꝰ influat o aliquid et ex hac ui nõnũ¬
illa in qua asꝑitas contentionis orõis ip̃iꝰ humaniͭ ͭ conditur

Expanded text:
fortunae, ut haec opinio minuatur et illa excellens opinione fortuna Iam misericordia movetur, si is, qui audit, adduci potest ut illa, quae de altero deplorentur, ad suas res revocet, quas aut tulerit acerbas aut timeat, ut intuens alium crebro  graviter accipiuntur, si dicuntur dolenter, tum adflicta et prostrata virtus maxime luctuosa est. Et ut illa altera pars orationis, quae probitatis commendatione boni viri debet speciem tueri, lenis, ut saepe iam dixi, atque summissa, sic haec, quae suscipitur ab oratore ad commutandos animos atque omni ratione flectendos, intenta ac vehemens esse debet. Sed est quaedam in his duobus alterum vehemens esse volumus, difficilis ad distinguendum similitudo; nam et ex illa lenitate, qua conciliamur eis, qui audiunt, ad hanc vim acerrimam, qua eosdem excitamus, influat oportet aliquid, et ex hac vi non numior oratio quam illa, in qua asperitas contentionis oratoris ipsius humanitate conditur,
Abbreviated transcription (Latin):
quaui consequi insi multa et uaria eccopiosa et sili̾ oiõe et
contentiont actois nemo p̃t ¶ Tuare qui aut breuit a sũmissie
dicunt docere iudicem possant ꝯuiouere iudicem non pũt
iu quo sunt oĩa ¶Iam illud ꝑspicuũ ẽ oĩũ r eꝵ in contrarias
fatultatem be eisdem suppeditare locis s ar ͭ ͦ ⁊ ei
aut si ita nou refellas affendum est in contra ͣ ꝑte quod sit
aut gratuꝰ ã eque graue Illa ã que aut ꝯpliationis causa
lemx a̾ promotionis uehement̾ aguntur ꝯtrarus promotoĩb
tradi arte possunt natura sunt ꝓpa c̾te nz ullam artem desirãt
In quib tu longe aliis mea sentencia cesar excellis quo magꝭ
michi e etꝭ a testis ẽẽ potes nulla arte esse satis ã si qua est

Expanded text:
quam consequi nisi multa et varia et copiosa oratione et simili contentione actionis nemo potest; qua re qui aut breviter aut summisse dicunt, docere iudicem possunt, commovere non possunt; in quo sunt omnia. Iam illud perspicuum est, omnium rerum in contrarias partis facultatem ex eisdem suppeditari locis. Sed argumento aut, si ita non refellas, adferendum est in contrariam partem, quod sit aut gravius aut aeque grave. Illa autem, quae aut conciliationis causa leniter aut permotionis vehementer aguntur, contrariis commotionibus tradi arte possunt, naturae sunt propria certe neque ullam artem desiderant: in quibus tu longe aliis mea sententia, Caesar, excellis; quo magis mihi etiam aut testis esse potes nullam esse artem salis aut, si qua est,
Abbreviated transcription (Latin):
yie parib ã infio̾rib inuidetur sepe uehementer et eo magis
s intollerantiꝰ se iactant et equalitatem ꝯis iuris p̃stantia
digni ͭ ͥᷤ a fortune sue trauseunt que si in flãmanda sunt maxͬ
ddm est non esse u̾tute parata deinde etiam uicus at peccatis
Tũ ecꝭ erunt honestiora ab grauiora tñ non esse tanta ulla m̾ita
esse parata nec ad suũ ꝯmodum s ad alioꝵ ẽẽ collata que suã gła̾¬

Expanded text:
etiam superioribus invidetur saepe vehementer et eo magis, si intolerantius se iactant et aequabilitatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis atque peccatis, tum, si erunt honestiora atque graviora, tamen non esse tanta illa meritaesse parta nec ad suum commodum, sed ad aliorum esse conlata; eumque,
Abbreviated transcription (Latin):
tunꝯ amoreu ꝯsiliari si ia uelle uideami᷑ quod sit utile
ip̃is anud muos agas defende̾ si aͥ probonis uiris a̾ certe¬
amorem magis canciliat illa istitutis de feusi caritem
a dignitattii esse a̾ utilitẽ seũq tui ꝯcilies hunc amorẽ
significes nichil ad utilitatent suam ⁊ etulisse ac inchil

Expanded text:
timus amorem conciliari, si id velle videare, quae sit utile ipsis, apud quos agas, defenderes aut pro bonis viris, laboramorem magis conciliat; illa virtutis defensio charitatem: aut dignitatem inesse, aut utilitatem: eum qui cui concilies hunc amorem, significes nihil ad utilitatem suam retulisse, ac nihil
Abbreviated transcription (Latin):
notant et siguant turpinẽ aliquam nou turpit̾ i
s ẽi ut ad illud 3 ͫ ueniã et plant oratoris mouererisum
uel quod ipsa hylaritas beniuolentiã ꝯciliat ei ꝑ quem exci¬
num quod impedit quod eleuat quod deterret quod refutat
uel quod ip̃m oratorem politum eẽ hoiem sigͣt quod eruditum
quod uibanũ maxie quid̃ tristiciam ac seu̾i̾tatem mnitigat ac
⁊elaxar odiosasq res sepe quas artis dilui non facile est ioco
risuq dissoluit l
QQuatenꝰ a̾ suit ridila
tenenda oratori ꝑ quem diligenter uidendũ est quod in 4 ͦ loc
querendi ꝓposu̾aniꝰ Nlam nec inisigius imꝓbitas et scele iuc̃ta
nec ruisus nusria insignis agitanda pideͬ facmnorosos maiore
quadam ui ꝙ ridiculi uulu̾ari uolunt niii se forte iactant
ꝑcendum cĩ maxi̾e est cari ͭ ͥ hõmũ ue ten̾i̾e in eos dicas qui
pͥmũ in rocaudo modatio łtaq ea m̾imia maxie digna sũt
suppliciũ rapiendi uidentur ea que uelle agitari uid̾ent᷑

Expanded text:
signant turpitudinem aliquam non turpiter. Est autem, ut ad illud tertium veniam, est plane oratoris movere risum; vel quod ipsa hilaritas benevolentiam conciliat ei, per quem exciium, quod impedit, quod elevat, quod deterret, quod refutat; vel quod ipsum oratorem politum esse hominem significat, quod eruditum, quod urbanum, maxime quod tristitiam ac severitatem mitigat et relaxat odiosasque res saepe, quas argumentis dilui non facile est, ioco risuque dissolvit. Quatenus autem sint ridicula tractanda oratori, perquam diligenter videndum est, quod in quarto loco quaerendi posueramus. Nam nec insignis improbitas et scelere iuncta nec rursus miseria insignis agitata ridetur: facinerosos enim maiore quadam vi quam ridiculi vulnerariparcendum autem maxime est caritati hominum, ne temere in eos dicas, qui primum in iocando moderatio; itaque ea facisupplicium rapiendi videntur; eaque belle agitata ridentur.
Abbreviated transcription (Latin):
priani seditionũ gñ̾a uitia ꝑicula tollegi eamq orõ ex om̃i
rei pu ͤ nr̃oeum tempoꝵ uarietate repetiui conclusiq ita
ut dicem̾ et si ouĩs semper moleste seditiones fuissent iustas tñ
totiens consularem ptãtẽ ninui /n prouocationemi patronã
illã cuutatis ac uiudicte lib̾tatis ꝑo .ro. dari siue nobiliũ dissẽ.¬

Expanded text:
Omnium seditionum genera, vitia, pericula conlegi eamque orationem ex omni Omnium seditionum genera, vitia, pericula conlegi eamque orationem ex omni rei publicae nostrae temporum varietate repetivi conclusique ita, ut dicerem, etsi omnes semper molestae seditiones fuissent, iustas tamen totiens consularem potestatem minui neque provocationem, patronam illam civitatis ac vindicem libertatis, populo Romano
Abbreviated transcription (Latin):
et ardort et dolore et ardore aĩ concitaras ut ego ad restinguẽd̾
uix conarer accede̾ habueras eñ tu oĩa in cã sũpiora um fur¬
ta lapidationẽ/ crudelitatẽ tribuntiã in cipionis graui mihaq
casu iu iudiciũ uocabas deinde p̾ncipem et senatꝰ et cuuitatis
coctã et ẽ didiũ cũ mi̾cede̾ uellent ⁊ ogatioui nemo pot̾ãt ne¬
gare accedebat ut hic tu adolestens pro re ꝓ q̃ri sũma tũ
dignitate existimare Ego homo censoriꝰ uix satis honeste
uiderer sediciosum cuĩe et in hoĩs ꝯsularis calamitate crudẽ¬
lem posse defende̾ ¶ Erant optimi iudices bonoꝵ uiroꝵ pleq
forũ iux ut michi quedã temus uemia darẽ exrusations
d tũ eũ defendem̾ qui michi regato fuisl hic ego quid
dicam me artem aliquam adhibuisse quid feterim narrabo
si placii̾t uos meam defensionem in aliquo artis loco reponetiᷤᷤ

Expanded text:
 et dolore et ardore animi concitaras, ut ego ad id restinguendum  et dolore et ardore animi concitaras, ut ego ad id restinguendum vix conarer accedere? Habueras enim tu omnia in causa superiora: vim, fugam, lapidationem, crudelitatem tribuniciam in Caepionis gravi miserabilique casu in iudicium vocabas; deinde principem et senatus et civitatisCottam et T. Didium, cum intercedere vellent rogationi, nemo poterat negare. Accedebat ut haec tu adulescens pro re publica queri summa cum dignitate existimarere; ego, homo censorius, vix satis honeste viderer seditiosum civem et in hominis consularis calamitate crudelem posse defendere. Erant optimi cives iudices, bonorum virorum plenum forum, vix ut mihi tenuis quaedam venia daretur excusationis, quod tamen eum defenderem, qui mihi quaestor fuisset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adhibuisse? Quid fecerim, narrabo; si placuerit, vos meam defensionem in aliquo artis loco reponetis.
Abbreviated transcription (Latin):
furoris ¶Zuare uolite existumare meipm̃ qui non habes¬
dd ͦ nz actor sum aliene ꝑlone s actor mee ¶Cũ michi a aqͥliꝰ
in cilitate ⁊retinendꝰ eet que in illa cã poranda fecerusme
magno dolore fecisse ¶ueni cũ ego ꝯsulem fuisse imꝑatorẽ
ornatũ a senatu ouãtem in capitolium ascendisse menu̾sse
hũc cum derelictum debilitatum. merẽtẽ in sũriũ distͥmẽ
adductũ uiderem non prius sum conatꝰ miãm aliis ꝯmonere¬
ꝙͣ mĩa sum ip̃e captꝰ ¶ Iensi equid̾ tum magnoꝑt moueri Iu¬
dices tum exritami mestum ac sordidatum senem/ et cũ ista
feci q̃ tu crasse laudas non arte de qua quid loquar s motu
sius adiuuaret cũq illum crebro appellans collegã ei suum
Qub oib ubis que a me tũ sint hita si deloꝵ ab fiuiss nõmͦ¬
non nusabilis s ecꝭ irridenda fuiss or̃o mea ¶ Quãobrem ħ
sodali meo tãtum incendiũ nou orõe solũ s et multomagis ui¬

Expanded text:
furoris. Quare nolite existimare meipsum, qui non hefuroris. Quare nolite existimare meipsum, qui non heactor sim alienae personae, sed auctor meae, cum mihi M'. Aquilius in civitate retinendus esset, quae in illa causa peroranda fecerim, sine magno dolore fecisse: quem enim ego consulem fuisse, imperatorem ornatum a senatu, ovantem in Capitolium ascendisse meminissem, hunc cum adflictum, debilitatum, maerentem, in summum discrimen adductum viderem, non prius sum conatus misercordia sum ipse captus. Sensi equidem tummagnopere moveri iudices, cum excitavi maestum, ac sorditatum senem: et cum ista feci, quae tu Crasse laudas, non arte de qua quid loquar, nescio, sed motu suis adiuvaret. Cumque ego illum crebro appellans collegam ei suum quibus omnibus verbis, quae a me tum sunt habita, si dolor abfuisset mnon miserabilis, sed etiam inridenda fuisset oratio mea. Quam ob rem hoc sodali meo tantum incendium non oratione solum, sed etiam multo magis vi
Abbreviated transcription (Latin):
iste est quod posse qͣr pauti ne id quid̃ negligend̾ est l aliasit
maiora multo. fides/ officiũ diligentia quib rebus adducti etꝭ
cũ alienissiõs defendimꝰ tũ eos alienos si ip̃i uiri bom uolumꝰ
hr̃ existimare non possumꝰ ¶ed ut dixi noͥ m nobis nirũ eẽ
uidea : quid p̃t ẽẽ tam futũ ꝙͣ scena ꝙͣ fabule / tñ in h mne sepe
ip̃e iudi ut ee ꝑsona michi ardere oculi hoĩs histriõnis uide¬
uidebam qñ michi fhelamon iratꝰ fur̾e̾ lucta fili uide̾tur
xtilẽ inflexa ad mmiszabilẽ sonũ uocetũ etate exatta indigere
ꝑu dͥtibi in tutela est traditus flens ac lugens dic̾e̾ uĩdebaꝰ
Que si ille hystrio cothidie tum ag̾et tũ ⁊c̃e ag̾e sine dolore
non potãt quid pacuinũ ꝑutas in st̾bendo leui aĩo ac remissi
fuisse fieri nullo ͦ potuit ¶epe em̃ audiui poetam honũ nẽis¬
id q a democrito et plõue in scͥptis reliquti ẽẽ dicunt sme
ĩflãmatione aĩoꝵ existe̾ posse et sue quodam afflatu qͣsi

Expanded text:
facere, quod pauci, ne id quidem neglegendum est;—sed alia sunt maiora multo, fides, officium, diligentia, quibus rebus adducti, etiam cum alienissimos defendimus, tamen eos alienos, si ipsi viri boni volumus haberi, existimare non possumus—sed, ut dixi, ne hoc in nobis mirum esse videatur, quid poteipse vidi, ut ex persona mihi ardere oculi hominis histrionis videdicebat, quin mihi Telamo iratus furere luctu fili videretur; at idem inflexa ad miserabilem sonum voce, cum aetate exacta indigem  gnati parvi, qui tibi in tutelam est traditus, flens ac lugens dicere videbatur; quae si ille histrio, cotidie cum ageret, tamen recte agere sine dolore non poterat, quid Pacuvium putatis in scribendo leni animo ac remisso fuisse? Fieri nullo modo potuit. Saepe enim audivi poetam bonum nemiid quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse dicunt sine inflammatione animorum existere posse, et sine quodam afflatu quasi
Abbreviated transcription (Latin):
uchementi at atroci genꝰ illud altin de quo ante dispu᷑ui leuitis
et mãsuetudis cepi meq dixi pro meo sodali qui michi inliberũ
locũ miore maioꝵ eẽ deberet et pro mea om̃i fania ꝓpe fortuusq
det̾uie nichil nichi ad existiationẽ tuipius uichil ad dolorẽ acriꝯ
acide posse ꝙͣ si is qͥ sere alienissiꝰ a me s amuicis tũ tiuib saliti
enstiarer fuisse sodali meo aupilin conferre non potiussem
Cpetelum a iudicib ut illud etati mee ut honorib ut ⁊ ebus gestis

Expanded text:
vehementi atque atroci genus illud alterum, de quo ante disputavi, lenitatis et mansuetudinis coepi: me pro meo sodali, qui mihi in liberum loco more maiorum esse deberet, et pro mea omni fama prope fortunisque decernere; nihil mihi ad existimationem turpius, nihil ad dolorem acerbius accidere posse, quam si is, qui saepe alienissimis a me, sed meis tamen civibus saluti existimarer fuisse, sodali meo auxilium ferre non potuissem. Petebam a iudicibus ut illud aetati meae, ut honoribus, ut rebus gestis,
Abbreviated transcription (Latin):
illa tã tractãda ut et ac̾riꝰ in cepionis Inuidia renouanda et
hi meis morib erga meos nccͣq declarandis mãsuetissis inde¬
rer ira magꝭ affectis aĩs iudicũ ꝙͣdoctis cua sulpici ẽ ancb
tũ accusatio uicta
it sulpitiꝰ uere hercule inquit authomi ista ꝯmemoras
nam ego nichil unꝙͣ uidi quad tam e maib elabe̾tur ꝙͣ
tudi ciũ ẜ incendiũ tradidissem. Quad tuũ p̾ncipiũ dn tmoiles
Ette ã tum uichil aliud profecisse arbitrarer insi ut hoĩes t

Expanded text:
illa causa tractata, ut et acerrimus in Caepionis invidia renovanda et in meis moribus erga meos necessarios declarandis mansuetissimus viderer: ita magis adfectis animis iudicum quam doctis, tua, Sulpici, est a nobis tum accusatio victa.' Hic Sulpicius, 'vere hercle,' inquit 'Antoni, ista commemoras; nam ego nihil umquam vidi, quod tam e manibus elaberetur, quam iudicium, sed incendium tradidissem, quod tuum principium, di immortales,Ecce autem, cum te nihil aliud profecisse arbitrarer, nisi ut homines tibi
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nullaui illa causa iustiorem fiusse.łumi õe or̃õ tradagi
conuti in increpandam cepionis fugam hadeplorandũ intitũ
Raitꝰ sit et uoruu delorem qui lugebant suos oront icfritabã
et aĩos equitũ rõnorum apud quos tũ udices cã agebal at cepi¬
ons edium quo erant ip̃i ꝑꝑ indicia abalienati renonabã Axobi
seusi uie in possionẽ iudicñ ac defensionis mee constitisse ꝙ et pplĩ
beniuoletiã michi ꝯciliaram cuiꝰ etiã cã seditionis iicio aĩost o ᷤ

Expanded text:
sum, nullam illa causa iustiorem fuisse. Tum omnem orationem traduxi et converti in increpandam Caepionis fugam, in deplorandum interitum exercitus: sic et eorum dolorem, qui lugebant suos, oratione refricabam et animos equitum Romanorum, apud quos tum iudices causa agebatur, ad Q. Caepionis odium, a quo erant ipsi propter iudicia abalienati, renovabam. Quod ubi sensi me in possessionem iudici ac defensionis meae constitisse, quod et populi benevolentiam m
Abbreviated transcription (Latin):
aut ad gla̾m ꝯcitandos ¶Sepe eciam ueritate ab Iracundia spe
eẽ non possit / et cũ suit pplãres multe uarnq lapsꝯ uitanda est
acclama ᷑ aduersa ppli que ã oroĩs pctõ aliquo excita᷑ si appe
si arrogant᷑ si turpiter sisordide sicũ ãi uitio dictũq esse
aliquid uide᷑ a̾ hoĩm offensione uel inuidia que ã iusta ã exc̃
cupiditatꝭ aut metꝰ multitudo shus quatuor cãĩs totid̾ mediͣ
epponũ : tñ obuirga ͦ si est auctas. tũ admod̾tio .q. leuor obꝰ¬
iurga ͦ tum promissio si audierut probaturos tum dẽp̾catio
quod est infirmũ s nõnũꝙͣ utile nõnullo a̾ loco facetie ꝓsũt

Expanded text:
aut ad gloriam concitandos, saepe etiam a temeritate, iracundia, spe, aut ad gloriam concitandos, saepe etiam a temeritate, iracundia, spe, esse non possit. Et cum sint populares multi variique lapsus, vitanda est acclamatio adversa populi, quae aut orationis peccato aliquo excitatur, si aspere, si arroganter, si turpiter, si sordide, si quo animi vitio dictum esse aliquid videtur, aut hominum offensione vel invidia, quae aut iusta est is totidem medicinae opponuntur: tum obiurgatio, si est auctoritas; tum admonitio quasi lenior obiurgatio; tum promissio, si audierint, probaturos; tum deprecatio, quod est infirmum, sed non numquam utile. Nullo autem loco plus facetiae prosunt
Abbreviated transcription (Latin):
optabiliꝯ ꝙ dignitas naui qui utilitatem petit nou quid maxie
uelit suasor s quid int̾dũ magis sequatur uidet Nemo eñ est p̾s¬
timi in p̾clara cutare quin putet expetendam mapi̾e dignitatẽ
Ged unicit utilitas pleruiuq cũ subest ille tior ea neglecta
opu potenrie uectigalium p̃sidii mlitum utilitates et cẽ¬
teraꝵ rerum quaꝵ fructũ utilitate metimꝰ ¶ te̾q ĩꝯmoda
contrarioꝵ ¶ Qui ad dignitatem impellit maioꝵ exempla
q̃ erurit uel cum ꝑiculo glo̾sa colliget post̾i̾tatis ĩmortalem
memoriam augebit utilitatem ex laude nasti defeude̾t sẽꝑꝓ
tas affertur Et qui id docuit non uidentib aliis ispli̾nũ uid
uAd consiliũ aũt de re p dandũ caput est nosse ⁊empuca
ad ddͫ uero probabilĩ nosse mores cuutatis qui quia crebͦ
quoddam et illustrius esse adhibendum uidet᷑᷑. maxia
aut ĩꝯmotione aliqua a in spem a In metum a̾ in cupidi ͭ ͤ

Expanded text:
optabilius quam dignitas; nam qui utilitatem petit, non quid maxime optabilius quam dignitas; nam qui utilitatem petit, non quid maxime velit suasor, sed quid interdum magis sequatur, videt. Nemo est enim, praesertim in tam clara civitate, quin putet expetendam maxime dignitatem, sed vincit utilitas plerumque, cum subest ille timor ea neglecta opum, potentiae, vectigalium, praesidi militum, ceterarum rerum, quarum fructum utilitate metimur, itemque incommoda contrariorum; qui ad dignitatem impellit, maiorum exempla, quae erant vel cum periculo gloriosa, conliget, posteritatis immortalem memoriam augebit, utilitatem ex laude nasci defendet semperqtas adfertur; et qui id docuit non videntibus aliis, is plurimum vidit. Ad consilium autem de re publica dandum caput est nosse rem publicam; ad dicendum vero probabiliter nosse mores civitatis, qui quia crebroquoddam et inlustrius esse adhibendum videtur; maximaaut commemoratione aliqua aut in spem aut in metum aut ad cupiditatem
Abbreviated transcription (Latin):
at si quõ eret narrandum ne illa. que fuspieiont̾ et c̾men essi¬
cient contraq nos erunt ac̾t̾ ꝑsequauur et quidquid pot̾ua
detrahauiꝰ ite illud quod crassꝰ si qñ stat ꝑfidia nen stulti ͣ
fieri putat cauere ut noceamꝰ accidat nam ad fdma totius
cãe ꝑtinet caute au contra dimonstres si quod om̃is or̃onis
est quid in controu̾siam uen̾at tũ suggenda funt firmameta
tãe ꝯuincte et in firmandis contratus et luis argum̃etes ꝯ¬
firmandis nãq una i cansi ratio quedam est eius orationis
eq sane iã cã uidetur tur set̾nanius ea p̾cepta que de sua¬
sionib tradenda sunt aut laudationib sunt eiũ pleraq
cĩ est ꝯsiliuu multisq alus ddͥ ac loquende locꝰ uitanda em̃¬
est ecꝭ ingenii ostentationis suspi ͦ Sontio cupit omẽmi uimi orõĩs
et grauitatem uarietatemq desidãt ¶ Ergo in suadendo nichil est

Expanded text:
ac si quando erit narrandum, nec illa, quae suspicionem et crimen effiac si quando erit narrandum, nec illa, quae suspicionem et crimen efficient contraque nos erunt, acriter persequemur et, quicquid potuerit, detrahemus; ne illud, quod Crassus, si quando fiat, perfidia, non stultitia fieri putat, ut causae noceamus, accidat. Nam ad summam totius causae pertinet, caute an contra demonstrata res sit, quod omnis orationis o videndum est, quid in controversiam veniat; tum suggerenda sunt firmamenta causae coniuncte et infirmandis contrariis et tuis confirmandis. Namque una in causis ratio quaedam est eius orationise sane iam causa videtur esse cur secernamus ea praecepta, quae de suasionibus tradenda sunt aut laudationibus, sunt enim pleraqenim est consilium multisque aliis dicendi relinquendus locus, vitanda etiam ingeni ostentationis suspicio: contio capit omnem vim orationis et gravitatem varietatemque desiderat. Ergo in suadendo nihil est
Abbreviated transcription (Latin):
fuisl insi in ignem poĩta est tñ res tot᷑a aguosci facile potuiss
Ded et festuntatem h narratio distincta ꝑsonis et int̾puncta
s̾monib et est probabiliꝰ si quod gestum ẽẽ dicastũ et iã ꝙͣad ͥ
actiau sit exponas et multo aꝑtiꝰ ad intellid̾ si ꝯstitiuͬ alũ ut
ẽẽ o ꝙͣ cetas s magis in hoc elaborandum quod et difficiliꝰ
non ẽe obsturum in re narranda ꝙͣ ã in p̃ncipio aut in artͦ
obstura est ꝙͣ reta uel quia si quo alio in loco est dictinu quid
obsturiꝯtatum perit quod ita dictune est uarratio obstura toͦ
alie loco planiꝰ narrationis uius est in cã locꝰ ¶ Erit acctẽ
apitua or̃s narratio si bbis usitatis. si ordie̾ tenpoꝵ ꝯẜuato
si uoti int̾rupte narrabitur ¶sed qnͣ utend̾ sit ã non sit nar¬
ratione ĩd est consilu n eñi si nota res est nec dubiũ quid ge¬
struu fit uarrare oz nec si adu̾sarius sic narrauit nsi refellaꝰ

Expanded text:
fuisset, nisi "in ignem imposita est," tamen res tota cognosci facile potuisset. Sed et festivitatem habet narratio distincta personis et interpuncta sermonibus, et est et probabilius, quod gestum esse dicas, cum quem ad modum acetera; sed hoc magis in hac elaborandum est, quod et difficilius est non esse obscurum in re narranda quam aut in principio aut in argumobscura est quam ceterae, vel quia, si quo alio in loco est dictum quid obscurius, tantum id perit, quod ita dictum est, narratio obscura totaalio loco planius, narrationis unus est in causa locus. Erit autem perspicua narratio, si verbis usitatis, si ordine temporum servato, si non interrupte narrabitur. Sed quando utendum sit aut non sit narratione, id est consili; neque enim si nota res est nec dubium quid gestum sit, narrare oportet, nec si adversarius narravit, nisi si refellemus;
Abbreviated transcription (Latin):
ut iocunda et ad ꝑsuadend̾ occupata sit tollit uideant illam nã
uarie Iocandeq narrantur qd̾ sihanc breuitatem que sissẽt
effertur inius ad sepulcheum uenunꝰ In I̾gñe posita est decem
uersiculis totiaũ ꝯfice̾ potuiss ꝙͣꝙͣ hic ip̃m effertur miiꝰ ꝯcisũ¬

Expanded text:
ut iucunda et ad persuadendum accommodata sit, tollit. Videant illa nam ut iucunda et ad persuadendum accommodata sit, tollit. Videant illa nam ervarie iucundeque narrantur. Quod si hanc brevitatem quaesisset: effertur, imus, ad sepulcrum venimus, in ignem imposita est, fere decem versiculis totum conficere potuiss
Abbreviated transcription (Latin):
attenti tũ maxie sunt cũ oiã expectant et docibes maeins in
pitus eẽ possunt illustriora em̃ funt que inpracipiis ꝙͣ
que i medus causis dicũntut aut red arguendo aͥ refellẽ¬
In causa quos tr̃ totes explicure in pruicipio nou oportebͭ
s tñi Inpelli iudicẽ pͥmo leuit᷑ ut iam iucliuato reliqua iu¬
cumbat orõ Cantexum ã ita sit pncipiũ ꝯñti orõni al nõ¬
inẽbroꝵ ẽt uideatur nã nõnulla cum istud meditati ẽdidert
sic ad reliqua transeunt ut audientiam fierisibi uelle ui¬
deantur at ciuismodi illa prolusio d ẽẽ non ut sãniciu qͥt
uibrant hastas añ pugnam quib in pugnande inchibutã:
s ut ipĩs sententus quib proluserut uel pugnare possiẽt
arrare uero ren quidam breuit̾ iubeñt sibreuitas
id ꝯpus est sed sepe id obest uel maxie in narrando non solũ ꝙ ob-
sturgtatem affert seciam ꝙ eã uirtutem ã narrationis ẽ maxiͣ

Expanded text:
attenti tum maxime sunt, cum omnia exspectant, et dociles magis in initiis esse possunt; inlustriora enim sunt, quae in principiis quam quae in mediis causis dicuntur aut arguendo aut refellenin causa, quos tamen totos explicare in principio non oportebit, sed tantum impelli iudicem primo leviter, ut iam inclinato reliqua incumbat oratio. Conexum autem ita sit principium consequenmembrum esse videatur. Nam non nulli, cum illud meditati ediderunt, sic ad reliqua transeunt, ut audientiam fieri sibi non velle videantur. Atque eius modi illa prolusio debet esse, non ut Samnitium, qui vibrant hastas ante pugnam, quibus in pugnando nihil utuntur, sed ut ipsis sententiis, quibus proluserint, vel pugnare possint. Narrare vero rem quod breviter iubent, si brevitas necesse est, aliquando id opus est; sed saepe obest vel maxime in narrando, non solum quod obscuritatem adfert, sed etiam quod eam virtutem, quae narrationis est maxima,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsuctudo excita ͦ q et nitelliᵈ ͥ prudc̾tiã acue̾t at eloquendi cele
Inuẽtares ⁊ p̾ͥncipes fuisse constaret eloquẽtisłios a horẽs qui
ista nec didicissent nec õmo scisse curassent ĩmabiles quosdã
noĩabat In quibus etꝭ siue ille urrideus suie quod ita putaiet
atz ita audiss me in illo nuͣo qui illa nou didicissem Et tam̃
ut ip̃e dicebat possem aliquid in ddͦ proferebat ¶Ruoꝵ ego alt
illi facile assentiebar nichil me didicisse In alto aũt me illudi
ab eo aut eciam errare arbitrabar ¶Artemuero negabat E
ullaui isi que cagnitis penitusq ꝑspectis et in unũ exitõ spea¬

Expanded text:
consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celerconsuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celerinventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum exitum spe
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aguosce̾t is qui dice̾t quot modis hornũ mentes et quib et qͦ
qne̾ oronis in quaq ꝑte mouerẽtur ¶ec a esse peritꝰ in med̾ia
phia retrusa at abdita que isti rethoes ut yorib quid̾ labris at¬
tigissent ea menedemus exemplis magis ꝙͣ argiuetis conaba
refelle alemoritꝰ eñ multa ex oroib demostẽns p̃clara scxta p̃¬
nuctiaus docebat ĩ aĩs uel iudicũ uel ppłiꝰ in ocm ꝑtem dd ͤ ꝓmoᵈ ͥ
sũmã prudentiã Amãq uim habuisse ddi s suie ille hoc Inge¬
nio potuisset siue id quod constaret platonis studiosꝰ audiendi fuiss
non quid ille potuiss s quid isti decerẽt tẽ q̃rend ¶ Repe etꝭ in eã
ꝑtem ferebat oronem ut oib modis disputaret nullã artem eẽ ddͥ
liter insinuare huis a quibus eẽt perenidum et adu̾sarios minis
terrere possemꝰ et rem gestam expon̾e et id quod inrendc̾mꝯ ꝯ
firmare set quod contradicetur ⁊efelle̾ ¶extremũ dẽpcari

Expanded text:
et, quot modis hominum mentes et quibus et quo genere orationis in quamque partem moverentur; haec autem esse penitus in media philosophia retrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docsummam prudentiam summamque vim habuisse dicendi, sed sive ille hoc ingenio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studiosus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse quaerendum. Saepe etiam in eam partem ferebatur oratione, ut omnino disputaret nullam artem esse dicliter, a quibus esset petendum, et adversarios minaciter terrere posconfirmare et, quod contra diceretur, refellere, ad extremum deprecari
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ non possent usꝙͣ in toꝵ Inueniri libellis ¶ E si fãtam uim ibꝵ
maxiaꝵ arte sua rethorici illi doctores complecten᷑ que rebatur
cur de prohemiis et de epilogis et de huiqͥ migis sic eñĩ appellaluũt¬
referti ecũt eoꝵ librude emitatib instituendis de st̾bendis legib
de equitate de iustitia de fide/ de frangendis cupidiᵇ de ꝯforͣndis
sic illude̾ solebat ut oñde̾t non mẽ cos exꝑtos ẽe illius prudentie quã

Expanded text:
esse non possent, usquam in eorum inveniri libellis; quod si tantam vim rerum esse non possent, usquam in eorum inveniri libellis; quod si tantam vim rerum maximarum arte sua rhetorici illi doctores complecterentur, quaerebat, cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de confsic inludere solebat, ut ostenderet non modo eos expertis esse illius prudentiae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ee u̾tutem et qui unaui uirtutem hrẽt oñis haberet easq inter
se equales et pares ita qui ẽẽt eloquens uirtutes omis habere
atz ẽe sapientem ¶z hec erat spmosa quedam et exilis or̃o lõ¬
geq a nr̃is sẜib abhorrebat ¶arneades uõ multo ubiꝰꝰ cisdem
de rebus loq̃ba ᷑ non quo aꝑiret sentẽtiam suã hic cñi mos erat
traden̾t nichil plane tenere n posse quãꝙͣ facultatẽ asseꝙ̃de¬
athemenses et in republica causisq uersati In qͥb̾ ecꝭ erat is
qui nuper rome fuit menedemꝰ hospes meꝯ qui cuix dice̾nt
ẽẽ quauidã prudentiã que u̾saretur in ꝑspiciendis roĩb ꝯstitu
abuudanti doct̾na et quadami incredi ᷝ ͥ uarie ͭ ͤ ⁊ eꝵ at copia
õiuiu senex eñi partes illiꝯipsiꝯ prudentie petendas tẽ a phĩa
docebatin ea que statuentur in republica de dus ĩmoͣrlibus

Expanded text:
esse virtutem, et qui unam virtutem haberet, omnis habere easque esse inter esse virtutem, et qui unam virtutem haberet, omnis habere easque esse inter se aequalis et paris; ita, qui esset eloquens, eum virtutes omnis habere atque esse sapientem. Sed haec erat spinosa quaedam et exilis oratio longeque a nostris sensibus abhorrebat. Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo aperiret sententiam suam; hic enim mos erat traderent, nihil plane tenere neque posse quemquam facultatem adseenses et in re publica causisque versati, in quis erat etiam is, qui nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus conabundans doctrina et quadam incredibili varietate rerum atque copia: omnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas esse a philosophia docebat neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus,
Abbreviated transcription (Latin):
s pͣ id difficile est factu p̃stim in hac nr̃a uita nrĩsq occu¬
pationib. deinde et illud uerendum est ne abstrahani᷑
ab hac excitatione et consuetudie dd̾ pplari et forensi aliud em̃
loquantur intidũ quoddam geꝰ est u̾b̾oꝵ et letum et palestix
magis et oler ꝙͣ huiꝰ ciulis turbe ac fori Nauiq egomẽt quĩ
sero ac leuit᷑ gretus lrãs actigissem tñ cũ ꝓconsul in cicilia᷑
ꝓficiscens uenissẽ athenas cẽples tñ ibi dies sum ꝑꝑ nauigãdi¬
Nios eos Rere ip̃õs qui abste mõ sũt nodati cũ ħ uestio quõ apᵈ
eos increbruisset me in causis maiorib sicut te solere ysari pro
se quisa ut potãt de officio et rõe oratoꝵ disputabat hoꝵ aln
sicuti iste ip̃e al ufe uesarcꝰ hos quos nos oratores uocaremiꝰ
nichil ẽe dicebat nisi quosiam oparios liugua sterili et ex̾ci¬
tata dratorem aͥ insi qui sapient cẽt ẽẽ nenuemꝰ atq ipanĩ
eloquẽtiam quod ex bñ dicendi sciã constaret unani quanidã

Expanded text:
 id difficile est factu, praesertim in hac nostra vita nostrisque occupationibus; deinde illud etiam verendum est ne abstrahamur ab hac exercitatione et consuetudine dicendi populari et forensi. Aliud eniloquantur: nitidum quoddam genus est verborum et laetum, et palaestrae magis et olei, quam huius civilis turbae ac fori. Namque egomet, qui sero ac leviter Graecas litteras attigissem, tamen cum pro consule in Ciliciam proficiscens venissem Athenas, compluris tsimos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene dicendi scientia constaret, unam quandam
Abbreviated transcription (Latin):
nestio qũõ riusus detorqueres at oratori ꝓp̃a trade̾s q̃ cũ
go p̾tor thodum uenissẽ et cũ illo sũmo doctore istiꝯ discipliue
apollonio ea q̃ a pauctio acceꝑani ꝯtulissem irrisit ille quid̃
ꝯtẽne̾s s ut om̃s comites at m̾stras oratoꝵ ẽẽ diceꝰ ¶ Tuas
ego si quis sit unus complexus om̃s idemq si ad eas facul¬
tates istã oͣrtissiẽ̾ orõnis adiuxit non possum dice̾ eũ nou
egregiũ quemdã hoĩe at admirãd̃ fore. S is si quis eẽt aͥ
si et unꝙͣ fuiss aꝰ uosi ẽẽ poss tu eẽs unus profecto qͥ et meo
iudicio ⁊ oĩũ uix ullam cecis oratorib pace hoꝵ dixerim
laudẽ reliqͥsti ¶ uerũ si tͥ nichil deest quod in forẽsib rebus
ꝯplexus es iuideamꝰ ne plus ei tͥbuamꝰ ꝙͣ res et uitas ipã
concedar ¶ Dic trassꝰ Memento inqͥt me nou de mea s de

Expanded text:
nescio quo modo rursus detorqueres atque oratori propria traderes. Quae, cum ego praetor Rhodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidem, contemneres, sed ut omnis comites ac ministratrices oratoris esse diceres. Quas ego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium quendam hominem atque adm umquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebuscomplexus es, videamus ne plus ei tribuamus quam res et veritas ipsa concedat.' Hic Crassus 'memento' inquit 'me
Abbreviated transcription (Latin):
ab oratorib dubia eẽ et inc̾ta qũĩ et dice̾ntur ab hus qui ciã
ea uon plane tenerent et audirentur ab hus non stiã esset tͣ
¶ Quid multa sic inde tum ꝑsuaderi uidebatur n artifitui

Expanded text:
ab oratoribus, dubia esse et incerta; quoniam et dicerentur ab eis, qui omnia ea non plane tenerent, et audirentur ab eis, quibus non scienti. Quid multa? Sic mihi tum persuadere videbatur neque artificium
Abbreviated transcription (Latin):
cãm miuꝰ ꝙͣ uolebat familiaris s tñ et doctꝰ ⁊ ꝓuibanꝰ sic
sentio nemie dẽ in oratoꝵ nuͣo ꝑtiihabẽdũ qui non sit õĩb
hus artib ã sunt libo dine ꝓpolitꝰ ¶ Quibus ips si in ddͦ nõ
utiui᷑: tũ apparet at extat utrũ simꝰ ea ꝵ rudes a didicimꝰ
ut qui pila ludũt nou utunt᷑ in ip̃a lusione artificis ꝓprio
palestri s iudicat ip̃e motꝰ didicerit ne palestrã an nesriãt
et qui aliquid fingũt etsi pictura tunc nichil utũ᷑ tũ ut ͥ¬

Expanded text:
am minus quam volebat familiaris, sed tamen et doctus et perurbanus, sic sentio neminem esse in oratorum numero habendum, qui non sit omnibus eis artibus, quae sunt libero dignae, perpolitus; quibus ipsis si in dicendo non utimur, tamen apparet atque exstat, utrum simus earum rudes an didicerimus: ut qui pila ludunt, non utuntur in ipsa lusione artificio proprio palaestrae, sed indicat ipse motus, didicerintne palaestram an nesciant, et qui aliquid fingunt, etsi tum pictura nihil utuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
uon didlat ⁊ er firadita et em̃ s constat Iud doctos hoiẽt iguaꝵ
astrologie oruatissis atz optinus u̾rib aratũ de celo scellisq
dixisse. Si de rebus rusticis hoĩem ab agro remotissimũ ica¬
noꝵ colofoniũ poetita quad̾ facul ͭ ͤ nou rustita st̃osisse p̃clare
Quid ⁊̃ cur nou orator de rebus hus eloquẽti ͫ ditat quas ad
th stũstbãt ã definiat uis suũ quomiuꝰ erliceat ead illa pa¬
cultate et copia uagare quo uelit Nã istud q. sceuola nega¬
sti be fuisse laturũ insi in meo regno esses ad in õi smois¬

Expanded text:
constat inter doctos, hominem ignarum astrologiae ornatissimis atque optimis versibus Aratum de caelo stellisque dixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non oratoscribat aut definiat ius suum, quo minus ei liceat eadem illa facultate et copia vagari qua velit. Nam quod illud, Scaevola, negasti te fuisse laturum, nisi in meo regno esses, quod in omni
Abbreviated transcription (Latin):
dui at poliende oitionis diste i dipiũ de quo sciat nonpone decẽ
Euamiobiem si quis ꝓp̃am et uniu̾sam oratorum uim diffrure comi¬
sptũ cuiq uidebĩ ẜcũcidat at aniputet tamẽ illud fenco que cetis
in antibus at studiis sita sunt orator ygnoret tatiĩq ea tentat
q̃ suit in dissertationib atq usu forensi tũ hue de rebusipsis se
sit ei ddr curu agnoia̾it abhũs qui tenent que suis in quaꝙ de
nulto orator̃e meliꝯ ꝙͣpsosillos quoꝵ hee sunt artes et̃ dictuꝵ Ita si
de remilitari ddm it huic sulpicio q̃ret q et gmario affimi ucp̃
et cumi acceꝑit ita pronũciabit ut ip̃i s mario pene hic melus ꝙͣ
ip̃e illa sc̃ire uidea᷑ sm de Iure curli tecũ gĩcabit te hoiẽm pru¬

Expanded text:
de quo sciat, posse dicere. Quam ob rem, si quis universam et propriam oratoris vim definire comquantum cuique videbitur circumcidat atque amputet, tamen illud tenebo, si, quae ceteris in artibus atque studiis sita sunt, orator ignoret tantumque ea teneat, quae sint in disceptationibus atque usu forensi, tamen his de rebus ipsis si sit ei dicendum, cum cognoverit ab eis, qui tenent, quae sint in quaque re, multo oratorem melius quam ipsos illos, quorum eae sint artes, esse dicturum. Ita si de re militari dicendum huic erit Sulpicio, quaeret a C. Mario adfini nostro et, cum acceperit, ita pronuntiabit, ut ipsi C. Mario paene hic melius quam ipse illa scire videatur; sin de iure civili, tecum communicabit, te hominem pru
Abbreviated transcription (Latin):
ratorẽ ꝑtinere ¶Aiubus ego ut de hue reb oĩb In an¬
gulis ꝯsumuendi ocu cã disẜant cui ꝯcessio illud tñ o.
⁊atori tb̾uã etdabo ut eadem de qͥbꝰ illi tenui quodã exi¬
eiũ me Mł. marcellꝰ hic nͣ᷑ ꝯũ nunt ediłis curilis est
et profecto nisi ludos hr  Race̾t hiuic nr̃e simomi int̾ eẽt
At iã cima trat adolescentulꝯ hus studus mira ficẽ deditꝰ

Expanded text:
 ut de his rebus in angulis consumendi oti causa disserant, cum concessero, illud tamen oratori tribuam et dabo, ut eadem, de quibus illi tenui quodam exsenim me M. Marcellus hic noster, qui nunc aedilis curulis est et profecto, nisi ludos nunc faceret, huic nostro sermoni interesset; ac iam tum erat adulescentulus his studiis mirifice dedit