comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deo nihil aliud est. ꝗͣ bonis operibus tueri & cõser
maximũ redegit ad minimũ. duo sola diligẽdo
que sibi diceret intuenda. quod si natũ se c̃e di-¬
xiss& ut mũdũ intueret᷑. quanꝗͣ om̃ia compte¬
henderet: & maiore uteret᷑ sono: tñ nõ implessa
hõĩs officiũ. quia q̃ito pluxis est aĩa ꝙͣ corpus tan¬
to pluris deus ꝙͣ mũdus quia nũdum deus &x fecit
& regit. Nõ ergo mũdus oculis. quia uteũq coͣ¬
pris elt. sed deus cõtemplandus est. quia deus ut
est ip̃e immortalis sic aĩum ẽẽ uoluit sempi¬
ternum. Cei aut̃ contemplatio est uenerari & coler̃
cõem parentem gn̾is humani: quod si a pħis abfuit.
proiectiq interram fuerũt diuma ignorando. exi¬
stimãdus est anaxagonis ad eaque iudenda na-¬
tuni ẽẽ se dixit: nec celum uidisse nec solem.
xpedita ẽ igit᷑ hõis põ si sapiat: cuius ꝓͥum ẽ hu¬

Expanded text:
deo nihil aliut est quam bonis operibus tueri et conserdeo nihil aliut est quam bonis operibus tueri et conserperitus rem maximam redegit ad minimum duo sola deligendo, quae sibi diceret intuenda. quodsi natum se esse dixisset, ut mundum intueretur, quamquam omnia conprehenderet ac maiore uteretur sono, tamen non inplesset hominis officium, quia quanto pluris est anima quam corpus, tanto pluris est deus quam mundus, quia mundum deus et fecit et regit. non ergo mundus oculis, quia utrumque corpus est, sed deus animo contemplandus est, quia deus ut est ipse inmortalis, sic animum esse uoluit sempiternum. dei autem contemplatio est uenerari et colere communem parentem generis humani. quod si a philosophis afuit proiectique in terram fuerunt diuina ignorando , existimandus est Anaxagoras ad quae uidenda natum esse se dixerit, nec caelum uidisse nec solem. expedita est igitur hominis ratio, si sapiat: cuius propria est hu
Abbreviated transcription (Latin):
gnũ ẽẽ credis uidere celum ac solem. Cur ergo
nõ agis grͣas ei qui huius hñficii auctor est. Cur
testatem cuius opera mixaris. necesse ẽ enĩ ut¬
młto mirabilior sit. qui mirabilia fecit. si te
quispiam uocasi& ad cenã. in eaq optime acceꝑtus
cẽs: num in sanus uidexet̾ si ꝑluris facexes ip̃am
uoluptatem. ꝙͣ uoluptatis auctorem: Adeo pħi
ad corpis rẽferũt oĩa: nihil prorsus ad mentes:
nec uidẽt amplius: ꝙͣ quod sub oculos uenit. Atꝗ
remotis om̃ib officiis corporis in sola mentem
ponẽcla est hõis rõ. Non gͦ ideo nascimue. ut
ea que sũt uideamui fac̾ta: sed ut ip̃m factotẽ
deum reꝵ oĩum cõtemplemur: id est mente
cernamus. Quare siquis hoĩem qui uere sa¬
piat intcroget. cuiꝰ rei gr̃a natus sit resꝑenden¬
bit intpidũs ac paratus: colendi se dei gta natum.
qui nos ideo gnauit ut ei leruiamus. Sexuire aut̃

Expanded text:
gnum esse credis videre coelum ac solem: cur ergo gnum esse credis videre coelum ac solem: cur ergo gratias non agis ei, qui hujus beneficii auctor est? cur s animo, cuius opera miraris? necesse est enim multo mirabilior sit qui mirabilia perfecit. si te quispiam uocasset ad cenam in eaque optime acceptus esses, num sanus uiderere, si pluris faceres ipsam uoluptatem quam uoluptatis auctorem? adeo philosophi ad corpus referunt omnia, nihil prorsus ad mentem nec uident amplius quam quod sub oculos uenit. atquin remotis omnibus oponenda est hominis ratio. Non ergo ideo nascimur, ut ea, quae sunt facta, videamus, sed ut ipsum factorem rerum omnium contemplemur, id est, mente cernamus. Quare si quis hopiat interroget, cuius rei causa natus sit, respondebit intrepidus ac paratus colendi se dei gratia natum, qui nos ideo generauit, ut ei seruiamus. seruire autem
Abbreviated transcription (Latin):
ego hũc ꝑuto nõ iruenientem quid respondexet
effudisie hoc passim ne taceret: quod quidẽ se¬
cumtꝰ sapiens fuisset cõmentatũ melitatũq haber̃
debuit: quia siquis rõnem sui nesciat. ne hõ sit
quidem: sed putemus nõ exppͣs dictum illud effu-¬
sum: Uideamus intribus uerbis quot & quãta
peccauerit. Pximo qđ om̃e holum officium in solis
oculis posuit. tuhil ad mentem referẽs. sed ad cõpuis
om̃ia. Quid si cecus fuerit: officium ne hoĩs amutet:
quod si fieri sine occalu aĩe nõ põt. quid cetere coͣ¬
poris partes: num carebũt suis q muneribrs:
und quod plus est inaurib ꝙͣ inoculis situm: qm̃
solis nõ põt. celi ac solis iudendi cã natus et. Qis
te in hoc spectaculum induxit. aut quid celo reꝵ
ad mixabile opus laudes. Cõfitere igit᷑ reꝵ oĩum
ẽẽ cõstitutotem deum qui te in hũc m̃udum qrͣ
testem laudatorẽq tãti sui opexis induxit. Ma¬

Expanded text:
ego hunc puto non inuenientem quid responderet ego hunc puto non inuenientem quid responderet effudisse hoc passim, ne taceret: quod quidem secum, si sapiens fuisset, commentatum meditatumque habere debuit, quia si quis rationem sui nesciat, ne hquidem. Sed putemus non ex tempore dictum illud effusum. Videamus, in tribus verbis quot et quanta peccaverit. Primum, quod omne hominis officium in solis oculis posuit, nihil ad mentem referens, sed ad corpus omnia. Quid si caecus fuerit, officiumne hominis amittet, quod fieri sine occasu animae non potest? Quid caeterae corporis partes? num carebunt suis quaeque muneribus? Quid, quod plus est in auribus, quam in oculis situm; quonsolis non potest. Coeli ac solis videndi causa natus es? Quis te in hoc spectaculum induxit? aut quid coelo reradmirabile opus laudes. Confitere ergo rerum omnium esse constitutorem Deum, qui te in hunc mundum, quasi testem laudatoremque tanti sui operis induxit. Ma
Abbreviated transcription (Latin):
uid ergo fiet si exrore ac prauitate hoĩum mala
existimatio subsequat᷑. Abiciemus ne uixtutẽ: quia
flagiosa & turꝑis ab insipientib iudicet᷑: que qm̃
inuidia premi ac uexari põt: ut sit ip̃a propriũ
ac perpetuũ bonũ: ullo exteinsecus aduimẽto ĩn¬
digere debet. quin suis per se uixtutib tutatur.
& constet. itaq ut ullum ei ab hoĩe bonũ sperandũ
est nec ullum malum recusandu.  Uenio nũs ad
uere sapĩe sũmum bonũ. cuius nã hoc modo de¬
fͥminanda ẽ. Primũ ut solius hoĩs sit ne ca¬
dat in ullum aliud aĩal. Deinde ut soluis ani-¬
mi nec cõmunicari possit cũ coͣpore. Postremo
Coꝵ eĩz que dixerũt nihil tale est. Dicam nũc ꝗd
sit: ut doceam quod itstitui: pħos om̃s cecos atq insi¬
uidere: nec iħ telligere: nec suspicari aliqñ pote¬
rũt. Anaxagoras cum ab eo querexet᷑. cuius rei
cã natus est. respondit. celi ac solis udendi. Hac̃
uocem ad mirant᷑ om̃s. ac pħo dignam iudicãt. At

Expanded text:
uid ergo fiet, si errore ac prauitate hominum mala existimatio subsequatur? abiciemusne uirtutem, quia flagitiosa et turpis ab insipientibus iudicetur? quae quoniam inuidia premi ac uexari potest, ut sit ipsa proprium ac perpetuum bonum, nullo extrinsecus adiumento indigere debet, quin suis . per se uiribus nitatur et constet. itaque nec ullum ei ab homine bonum sperandum est nec ullum malum recusandum. Venio nunc ad uerae sapientiae summum bonum. cuius natura hoc modo determinanda est, primum ut solius hominis sit nec cadat in ullum aliut animal, deinde ut solius animi nec communicari possit cum corpore, postremo eorum enim quae dixerunt nihil tale est. dicam nunc quid sit, ut doceam quod institui, philosophos omnes caecos atque insiuidere nec intellegere nec suspicari aliquando quiuerunt. Anaxagoras, cum ab eo quaereretur cuius rei causa natus esset, respondit caeli ac solis uidendi. hanc uocem admirantur omnes ac philosopho dignam iudicant. at
Abbreviated transcription (Latin):
Celum potius intuemiini ad cuius spectaculum uos
excitauit ille artifex ur̃ deus Ille uobis sublimem
iultum dedit: uos in terrãs aruamim: ⁊ios altas
mantes ad prẽm suum cum corpotib suis ereptas

Expanded text:
Coelum potius intuemiCoelum potius intuemiexcitauit ille artifex uester deus. ille uobis sublimem uultum dedit, uos in terram curuamini, uos altas mentes et ad parentem suum cum corporibus suis erectas
Abbreviated transcription (Latin):
essi possit in opere:ꝙ̃ i opifice. Recte igit seneca
enslts moralib. Simulachia inꝗt deoꝵ ueneraitar
ilissupolicat  genu posito. illa adorant: illis pectotunt
assidut diemꝰ aut ad stant illis: stipem iaciunt: uictu¬
mas cedũt & cum hec tantopere suscipiãt: fabros qui
ila fecetũt contempiut. Quid intet se tam cõtiatium
uim. quã potestatem here possũt. cũ ipe qui fecit
illam̃o habeat: Sed ne hec quidem date his potuit. que
hc̃at uidere. audite. loqui: moreri.uisꝙͣ ne igit᷑
considerat. Infecti sũt enĩ persuasione: ac mentel
coꝵ penitus fucũ stultitie perbiberũt. Adorãt ergo
in sensibilia: qui sentiũt. itrationabilia qui sapiunt.
ex anima qui uiuũt: terrena qui oriunt᷑ ecelo. Iu¬
uat igit᷑ uelut in aliqua sublimi specula cõstitutũ.
unde uniuersꝙ ex auditi possit̃ persianũ illud pro¬
clamare. O curue interips aĩe & celestiu manee

Expanded text:
possit esse in opere, quam in opifice. Recte igitur Seneca possit esse in opere, quam in opifice. Recte igitur Seneca in libris moralibus: Simulacra, inquit, deorum venerantur, illis supplicant genu posito, illa adorant, illis per totum assident diem, aut astant, illis stipem jaciunt, victimas caedunt; et cum haec tantopere suspiciant, fabros, qui illa fecere, contemnunt. Quid inter se tam contrarium, vim, quam potestatem habere possunt, cum ipse, qui fecit illa, non habeat? Sed ne haec quidem dare his potuit, quae habebat, videre, audire, loqui, moveri. Quisquamne igitur considerat; infecti sunt enim persuasione, ac mentes eorum penitus fucum stultitiae perbiberunt. Adorant ergo insensibilia, qui sentiunt; irrationabilia, qui sapiunt; exanima, qui vivunt; terrena, qui oriuntur e coelo. Juvat ergo, velut in aliqua sublimi specula constitutum, unde universi exaudire possint, Persianum illud proclamare, O curvae in terras animae, et coelestium inanes!
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ imagines similia sunt mõͬtuis om̃i etm carẽt
dei aũt in et̾num uiuentis uiuũ & sensibilem deb&
c̃e simulachtũ. Quod si asimilitudine nom̃ acce¬
pit qui posst̃ ista simulachra deo similia iudicari
que nec sinsũt nec mouent᷑. Itaq simulachrum
dei nõ est illd qđ digitis hõis ex lapide aut ete.
alia ue mat̾ia frabricat᷑. sed ip̃e ħo qm̃ sentit¬
& mouet᷑. & młtas magnasq actiones ht̃ nec
mtdligũt hoĩcs in eptissimi: quod si sentire simu¬
lachraᷤ & moueri possent. ulto adoratura hoĩem
fuissẽt a quo sũt expolita que essẽt aut incultus aut
ortidus lapis: aut materia in formis ac rudis nisi fuis¬
sent ab hoĩe fotinata. homo igit᷑ illoꝵ qi parens pritã¬
dus est per cuuus manus nat̾a sũt pet quẽ figuata
qui fecit: quã illa que facta sũt & tam factore ipi
nemo suspicit aut ueret᷑. que fecit timet tamq̃ plid

Expanded text:
sunt imagines, similia sunt mortuis: omni enim sensu carent. sunt imagines, similia sunt mortuis: omni enim sensu carent. dei autem m aeternum umentis uiuum et sensibile debet esse simulacrum. quod si a similitudine id nomen accepit, qui possunt ista simulacra deo similia iudicari quae nec sentiunt nec mouentur? itaque simulacrum dei non illut est quod, digitis hominis ex lapide aut aere aliaue materia fabricatur, sed ipse homo, quoni movetur, et multas magnasque actiones habet. Nec intelligunt homines ineptissimi, quod, si sentire simulacra et moveri possent, ultro adoratura hominem fuissent, a quo sunt expolita, quae essent aut incultus et horridus lapis, aut materia informis ac rudis, nisi fuissent ab homine formata. Homo igitur illorum quasi parens putandus est, per cujus manus nata sunt, per quem speciem,qui fecit, quam illa quae facta sunt. Et tamen factorem ipsum nemo suspicit, aut veretur: quae fecit, timet, tamquam plus
Abbreviated transcription (Latin):
rĩt. uident & audiũt uniueria. Suꝑuacua ergo sũt
simulachra illis ubiq p̃ntibus. cum satis audientium noĩa
precibus ad uocat᷑ At em̃i pntes. nisi ad imagines suag
ad sũt. Ita plane quẽ adind̾ uulgus existimat mortuoꝵ aĩas
deus ille presto esse cepit: iam simulachro eius opris nõ
est. Quero eim siquis imaginẽ hõis peregre cõtem
sanus esse uideat᷑. si eo ⁊cu̾so atq p̃ñte: in cõtemplã¬
da imagine pet seueret: eaq potius ꝙͣ ip̃ius hoĩs a¬
spectu fr̃ui uelit minime profecto & tam̃ hõis ima¬
go necessaria tum uidetur cũ procul abest. suꝑua¬
cua futura cum presto est. Dei aũt cuius nom̃ atq
sp̃us ubiq diffusus abesse nunꝙͣ põt. semꝑ utiq ima
go suꝑuacua est. sed uerent᷑ ne õĩs eoꝵ religio manis
sit & uaruia. si nihil in p̃nti uideant quod adore¬
nt: & idec simulachra consrituũt: que quia motu

Expanded text:
rint, uident et audiunt uniuersa, superuacua sunt ergo rint, uident et audiunt uniuersa, superuacua sunt ergo simulacra illis ubique praesentibus, cum satis sit audientium nomina precibus aduocare. at enim praesentes non nisi ad imagines suas adsunt. ita plane: quemadmodum uulgus existimat mortuorum animas deus ille praesto esse coepit, iam simulacro eius opus non est. quaero enim, si quis imaginem hominis peregre constitsanus esse uideatur, si eo reuerso atque praesente in contemplanda imagine perseueret eaque potius quam ipsius hominis aspectu frui uelit? minime profecto. et tamen hominis imago necessaria tum uidetur, cum procul abest, superuacua futura, cum praesto est, dei autem, cuius numen ac spiritus ubique diffusus abesse numquam potest, semper utique superuacua est. sed uerentur ne omnis illorum religio inanis sit et uana, si nihil in praesenti uideant quod adorent, et ideo simulacra constituunt, quae quia mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃i post moꝰ tim̾cãt. aut timere que finxerĩt. Non
ip̃a inquiũt tnemus sed eos ad quoꝵ ĩmagines
ficta: Ex quoꝵ nõĩb ꝯsecrata sũt. Nempe ideo
fimetis. quod eos in celum esse arbitramimi. neq
em̃i si clii sũt aliter fieri potest. Cur igit᷑ nõ ocũ
des sotissimũ ꝙ̃ illo spectatis: ubi cos essẽ credatis:
Quid sibi templa quid are uolũt : quid deniq ip̃a
simulachra : que aut moͬtuoꝵ aut ab sentium
monumẽta sũt. nam dĩo fingendaꝵ sim̃łitudinum
rõ id circo ab hõib inuenta est ut possit eoꝵ me¬
moria retineri: qui uł morte subtracti uł absentia
fuerãt seꝑati. Deos ig̾ in quoꝵ mĩo reponemus.
ii motuoꝵ quis tam̃ stultus ut colat: Si in absen¬¬
tium: colendi igit̾ nõ sũt: sic nec uident que facimus. nec
audiũt que precamuꝵ. Si aũt dii absentes esse nõ pos¬
sũt qui qͣm̃ diuini sũt: in quacũq mundi partes fue¬

Expanded text:
ipsi postmodum timeant aut timere quae finxerint? \'non ipsi postmodum timeant aut timere quae finxerint? \'non ipsa\' inquiunt \'timemus, sed eos ad quorum imaginem ficta et quorum nominibus consecrata sunt.\' nempe ideo timetis, quod eos in caelo esse arbitramini: neque enim, si dii sunt, aliter fieri potest. cur igitur oculos des potissimum quam illo spectetis, ubi eos esse credatis? quid sibi templa, quid arae uolunt, quid denique ipsa simulacra, quae aut mortuorum aut absentium monumenta sunt? nam omnino fingendarum similitudinum ratio idcirco ab hominibus inuenta est, ut posset eorum memoria retineri qui uel morte subtracti uel absentia fuerant separati. deos igitur in quorum numero reponemus? si in mortuorum, quis tam stultus ut colat? si in absentium, colendi ergo non sunt, si nec uident quae facimus nec audiunt quae precamur. si autem dii absentes esse non possunt, qui quoniam diuini sunt, in quacumque parte mundi fue
Abbreviated transcription (Latin):
tũt. quod sursum spectet. ip̃i etgo sibi rem̃tiant:
seq hoĩes homĩe abdicãt. qui nõ sut sum aspiciũt.
sid̾ decesum nisi forte id ip̃m quod ⁊ecti sumus: sine
cã hõi attributum  spectare nos celum deus uoluit:
utiq nõ frustra: nam & aues ex mutis pene or̃a¬
celum uidet᷑. sed nobis proprie datum est. celum rigi¬
dis ac stantib intueri. ut religionem ibi quȩtamus.¬
ut deus cuius fedes illa est qm̃ oculis nõ possumus
aio contemplemur. Quod pro fecto nõ facit ꝗ es.
aut lapidem que sũt terra uenerat᷑. Est aũt prauis¬
simum. cum tõ coͣporis recta sit: quod est temporale.
ip̃m uo̾ aĩum qui sit efernus. humilem fieti cum
figura & status nihil aliud significent nisi mentẽ
hos eo expectare quo quo uultam & duom tam re-¬
suos ab alto eiciũt. soloq defigunt. atq timẽt oꝑa
digitoꝵ suoꝵ quasi uõ quicꝗ ẽe possit. artifice suo
mauus. Que igͥ amentia est. aut ea fingẽr que

Expanded text:
unt, quod sursum spectet. ipsi ergo sibi renuntiant seque hominum nomine abdicant qui non sursum aspiciunt, sed deorsum: nisi forte id ipsum quod recti sumus sine causa homini adtributum putant. spectare nos caelum deus uoluit utique non frustra. nam et aues et ex mutis paene oelum uident, sed nobis proprie datum est caelum rigidis ac stantibut Deum, cujus sedes illa, quoniam oculis non possumus, animo contemplemur: quod profecto non facit, qui aes, aut lapidem, quae sunt terrena, veneratur. Est autem pravissimum, cum ratio corporis recta sit, quod est temporale, ipsum vero animum, qui sit aeternus, humilem fieri; cum figura et status nihil aliud significent, nisi mentem hominis eo spectare oportere, quo vultum et animum tam recsuos ab alto deiciunt soloque defigunt ac timent opera digitorum suorum, quasi uero quicquam esse possit artifice suo maius. Quae igitur amentia est aut ea fingere quae
Abbreviated transcription (Latin):
pientiã dirigant᷑. &x indocti ad uerã religionẽ. que
profecto multo melior:. utilior. gloriosior prtanda ẽ
quã illa oratoria inqua diuersati᷑. nõ ad uirtutẽ sed
plane ad argutam malitiam iuuenes erudiebamꝰ mu¬
ltoq nũc rec̾tius de preceptis celestib disseremid. quib
ad cultum uere maiestatis mentes hoĩum instruere pos¬
siraus nec tata de reb hũanis bñ meret᷑ qui scĩam
bñdicendi affert. ꝙͣ qui pie atq in nocenter docet
existimati qued est longe prestantius.¬
ad paucos pertinet᷑. bñ aũt uiuere ad om̃s.

Expanded text:
pientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae pientiam dirigantur et indocti ad ueram religionem. quae professio multo melior utilior gloriosior putanda est quam plane ad argutam malitiam juvenes erudiebamus. Multo quippe nunc rectius de praeceptis coelestibus disseremus, quibus ad cultum verae majestatis mentes hominum instruere possimus: nec tam de rebus humanis bene meretur, qui scientiam bene dicendi affert, quam qui pie atque innocenter docet existimati: quad paucos pertinet, bene autem uiuere ad omnes.
Abbreviated transcription (Latin):
Quodd quia fieti nõ potuit ut hõi pet se ip̃m rõ diuina
notesceret nõ est passus hoĩem deus. lumen sapiẽ re-
quizentẽ diutius errare ac sme ullo laboris effectu ua¬
gari per tenebras in extricabiles: aperuit oculos eius
aliquãdo. & notunẽ ueritatis munus suũ fecit ut &
huanam sapĩam nlłam ĩẽ monstrar&. &̾ etranti ac ua¬
go uiam consequẽdȩ i amortalitatis ostenderet. Uerũ
qm̃ pauci uturit᷑ hoc celesti bñsicio ac muner̃: quod obuo¬
luta mobscuro ueritas latet. eaq uł cõtemptui doctis
est quia idoneis asiertotib eget ul odio indoctis ob
msitam sibi austeritatẽ quã natura hoĩu prodiuis
inuitia pati nõ potest. Nam quia uirtutibus amari¬
tudo permixta est. uitia uero uoluptate condita. funt
illa offens hac deliiti ferunt᷑ inpreceps.  bonotura
spetie falsi mala. probonis amplectunt᷑. Succ urendũ
esse his herrorib credidi: ut & docti ad uerã sa¬

Expanded text:
quod quia fieri non potuit ut homini per se ipsum ratio diuina quod quia fieri non potuit ut homini per se ipsum ratio diuina notesceret, non est passus hominem deus lumen sapientiae requirentem diutius errare ac sine ullo laboris effectu uagari per tenebras inextricabiles: aperuit oculos eius aliquando et notionem ueritatis munus suum fecit, ut et humanam sapientiam nullam esse monstraret et erranti ac uago uiam consequendae inmortalitatis ostenderet. uerum quoniam pauci utuntur hoc caelesti beneficio ac munere, quod obuoluta in obscuro ueritas latet eaque uel contemptui doctis est, quia idoneis adsertoribus eget, uel odio indoctis ob insitam sibi austeritatem, quam natura hominum procliuis in uitia pati non potest — nam quia uirtutibus amaritudo permixta est, uitia uero uoluptate condita sunt, illa offensi, hac deleniti feruntur in praeceps et bonorum specie falsi mala pro bonis amplectuntur —, succurrendum esse his erroribus credidi, ut et docti ad ueram sa
Abbreviated transcription (Latin):
Agno & excellenti ingeno uiti cũ se
doctrine penitus dedissẽt quicquid
labotis poterat impendi. Contemptis
om̃ibus & priuatis & publicis actio¬
nibue ad in quirende ueritatis stu¬
dium cõtulerũt. existimãtes multo
ẽe preclarius humanaꝵ diuinaꝵ
reꝵ inuestigate ac scite rõnẽ quã
situendis opibus aut cumulandis honotib ihetere
tant illi quideni ueritatis cognitione dignissimi. ꝗ
sare tantofere cupiuerũt. Etq ita ut cam reb orb
ante ponerẽt. Nam & abiecisse quosdam res famili¬
ares suas & tenuntiasse uniuersis uoluptatib con¬
stat. ut solã nudamq uirtutẽ: nudi expeditiq. sec¬
querent Tantum apud ios uirtutis nemi auetoti¬
aeq inlusitia Perdiderũt. quia ueritasa arohanũ¬
sumi suim dei qui fec oĩa tagenio ac hi optiee
sensibus nõ pot comprehendi alioquta tihil ras ui
fensit deum̃ q ddistaret. si consilia & dispositiones uliꝰ
maiestatis eterne cogitatio assequetetur humana:

Expanded text:
agno et excellenti ingenio viri, cum se doctrinae penitus dedissent, quidquid laboris poterat impendi, contemptis omnibus et privatis et publicis actionibus ad inquirendae ueritatis studium contulerunt, existimantes multo esse praeclarius humanarum diuinarumque rerum inuestigare ac scire rationem quam struendis opibus aut cumulandis honoribus inhaereerant illi quidem ueritatis cognitione dignissimi, quoniam scire tanto opere cupiuerunt atque ita, ut eam rebus omnibus anteponerent — nam et abiecisse quosdam res familiares suas et renuntiasse uniuersis uoluptatibus constat, ut solam nudamque uirtutem nudi expeditique sequerentur, et tantum apud eos uirtutis nomen et auctoriatque industriam perdiderunt, quia ueritas id est arcanum summi dei, qui fecit omnia, ingenio ac propriis sensibus non potest conprehendi: alioquin nihil inter deum hominemque distaret, si consilia et dispositiones illius maiestatis aeternae cogitatio adsequeretur humana.
Abbreviated transcription (Latin):
& pħi anastasim mortuoꝵ futurã eẽ consen¬
tiũt. Nemo querat a nobis queadmoꝰ fieri
possit: Nec enĩ diuinoꝵ oꝑum reddi põt rõ.
Sed si apͥncͦ deus hoĩem nescio quo in enar¬
tabili mͦ instituit: credamus ab eodem re¬
stitui ueterem posse qui nouũ fecit. Nũc
reliqua subnectã. Uetuet igͭ sumi & maxĩ
dei filius ut uiuos ac mortuos iudicet. si.¬
bylla testante atq dicente.¬

Expanded text:
phi anastasim mortuorum futuram esse consentiunt, nemo quaerat a nobis quemadmodum fieri possit. nec enim diuinorum operum reddi potest ratio: sed si a principio deus hominem nescio quo inenarrabili modo instituit, credamus ab eodem restitui ueterem posse qui nouum fecit. Nunc reliqua subnectam. ueniet igitur summi et maximi dei filius, ut uiuos ac mortuos iudicet, Sibylla testante atque dicente
Abbreviated transcription (Latin):
Propter hanc humilitatem deũ luũ nõ agnoscea¬
tes ĩ nierũt cõsiliũ detestandum ut priuatẽt
eum uita. qui ut eos uiuificaret aduenerat.
Sed ire atq inuidie sue quã incordib suis gere¬
bãt᷑. intus inclusam alias causas preferebãt᷑.
quod legem dei per Moysen datam solueret
.i. quod sabbatis nõ uacaret. oꝑans insalutem
hõrm: quod circũcisionẽ uacue faceret. &¬
quod absinẽtiã suille carnis auferret. In quib reb
uidaite religionis sacramẽta cõsistũt. Ob hancitaq
cam cetera pars populi que nõ dum a xp̃o seces¬
serat. a sacerdotib incitabat᷑. ut impium iudi¬
caret. eo quod legem dii solueret: cũ hoc ille nõ
suo iudicio: sed exdei uoluntate. & secũdũ pte¬
dicta facẽt propħaꝵ. Micheas enĩ nouã legẽ
datũ iri denũtauit hoc modo Lex de siotiͦ ꝓ
plurimos populos: E reuincet & religet ualidas
nationes. Illa enir prima lex que per moylen
data est: non inmõte syon sed inmõte oreb da¬

Expanded text:
propter hanc humilitatem deum suum non adgnoscentes inierunt consilium detestandum, ut priuarent eum uita qui ut eos uiuificaret aduenerat. Sed irae atque inuidiae suae, quam in cordibus suis gerebant intus inclusam, alias causas praeferebant: quod legem dei per Moysen datam solueret, id est quod sabbatis non uacaret operans in salutem hominum, quod circumcisionem uacuefaceret, quod abstinentiam suilljudaicae religionis sacramenta consistunt. Ob haec itaque caetera pars populi, quae nondum ad Christum secesserat, a sacerdotibus incitabatur, ut impium judicaret eum, quod legem Dei solveret, cum hoc ille non suo judicio, sed ex Dei voluntate et secundum praedicta faceret prophetarum. Micheas enim novam legem daturum denuntiavit hoc modo: Lex de Sion profit inter plurimos populos, et revincet, et deliget validas nationes. Illa enim prior lex, quae per Mosen data est, non in monte Sion, sed in monte Choreb da
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris irat eoꝵ oculos inpriltinũ restitue¬
bat aspectum mutoꝵ quoꝵ linguas in eloquiũ
sermoneq soluebat. Item surdoꝵ patefictis
auribus e sinuabat auditum. Pollutos & q¬
speros maculis repurgabat. Et hec om̃ia nõ
manibus aut aliqua medela. sed uerbo ac ius¬
sione faciebat. sic̃ etã sibylla predixerat. Oĩa¬

Expanded text:
tenebris erant, eorum oculos in pristinum restituetenebris erant, eorum oculos in pristinum restituebat aspectum. mutorum quoque linguas in eloquium sermonemque soluebat item surdorum patefactis auribus insinuabat auditum, pollutos et aspersos maculis repurgabat. et haec omnia non manibus aut aliqua medella, sed uerbo ac iussione faciebat, sicut etiam Sibylla praedixerat:
Abbreviated transcription (Latin):
descendit supex eũ ipũs dei. formatus in sp̃e
solidi ostendant᷑. sed uĩ ac potestate celesti: que
iam pridem prophetis nũtiantibus canebant.
Que opera tam młta sũt. ut unus libex ad cõ¬
plenda om̃ĩa satis nõ sit: Enumerabo igit᷑
illa breuiter atq gnͣatim sineulla personaꝵ
ac locoꝵ designatione: ut ad exponendam pas¬
sionis tius cruasq rõnem possim peruenite :
quo ĩadudum festenat oratio. Uixtutes eius fue¬
runt quas appollo portentificas appella uit.
Quod quacũq itex faceret: egros ac debiles. & om̃i
morboꝵ gnͣe laborantes. uno uerbo unoq iomẽto
reddebatꝰ incolumes. adeo ut membris oñib capti:
receptis repende uiribus roborati. ip̃i lectulos
luos repõtarẽt: in quibus fuerat̃ paulo ante de¬
lati. Claudis uõ ac uitio pedumi afflietisino
modo gradiendi sed etĩa cũrendi dabat facul¬
tatem Lum quoꝵ ceca lumimina in altissimii

Expanded text:
descendit super eum spiritus dei formatus in specidescendit super eum spiritus dei formatus in specisolidi ostentant, sed ui ac potestate caelesti: quae iam pridem prophetis nuntiantibus canebantur. quae opera tam multa sunt, ut unus liber ad conplectenda omnia satis non sit. enumerabo igitur illa breuiter atque generatim sine ulla personarum ac locorum designatione, ut ad exponendam passionis eius crucisque rationem possim peruenire, quo iam dudum festinat oratio. uirtutes eius fuerunt quas Apollo portentificas appellauit, quod quacumque iter faciebat, aegros ac debiles et omni morborum genere laborantes uno uerbo unoque momento reddebat incolumes, adeo ut membris omnibus capti receptis repente uiribus roborati ipsi lectulos suos reportarent, in quibus fuerant paulo ante delati. claudis uero ac pedum uitio adflictis non modo gradiendi, sed etiam currendi dabat facultatem. tum quorum caeca lumina in altissimis
Abbreviated transcription (Latin):
preconiũ. nec uus qui miserat. sed suura¬
pͥum negotiũ gereres ac se ab eo quẽ illustra.¬
turus uenerat se parare. Propterea quia tã
fidelis extitit. quia sibi nihil assumpsit: ut mãdata
mittentis impleret. &iacerdotis perpetui dignitatẽ
& regi sũmi honorẽ & udicis potestatẽ & dei
nom̃ accepit. Quonia de secunda natiuitate
diximus: qua se hom̃ib incarnau mõstrauit: ue¬
niamus ad opera illa mixanda per que cũ ẽẽnt
ea celestis inditia uirtutis magum iudei putaue¬
rũt. Cum pͥmũ cepit adolescere. tinctus c̃ a Ioħe
propħa in iordano flumĩe. ut lauacro spiritali pecca¬
ta nõ sua que utiq nõ habebat. sed carnis quam
girebat aboleret: ut que ad moꝰ iudeos suscepta
artucisione: sic se gentes baptisimo a purifici
roris perfusione saluaret. Tum uox de celo au-
dita est. filius meus es tu: ego hodie genui te.
Que uox apuel dauid predicta inuenitur: Et

Expanded text:
praeconium, nec ejus qui miserat, sed suum propraeconium, nec ejus qui miserat, sed suum proprium negotium gerere, ac se ab eo quem illustraturus venerat, separare. Proptfidelis extitit, quia sibi nihil prorsus adsumpsit, ut mandata mittentis inpleret, et sacerdotis perpetui dignitatem et regis summi honorem et iudicis potestatem et dei nomen accepit. Quoniam de secunda natiuitate diximus, qua se hominibus in carne monstrauit, ueniamus ad opera illa miranda, quae cum essent caelestis indicia uirtutis, magum Iudaei putauerunt. cum primum coepit adolescere, tinctus est ab Iohanne propheta in Iordane flumine, ut lauacro spiritali peccata non sua, quae utique non habebat, sed carnis quam gerebat aboleret, ut quemadmodum Iudaeos suscepta circumcisione, sic etiam gentes baptismo id est purifici roris perfusione saluaret. tum uox audita de caelo est: filius meus es tu, ego hodie genui te. quae uox aput Dauid praedicta inuenitur. et
Abbreviated transcription (Latin):
ret masitiam & falsoꝵ deoꝵ cultus per orbẽ
tere ita inualuisse: ut iam nom̃ eius ex hõru
memoria fui si& pene sublatum: ut si quidem
iudei quoꝗ quibus solis archanum dei credi¬
tum fuerat. relicto deo uiuo ad colenda fig¬
menta irretiti demonũ Fraudib ab exrasset᷑.
nec increpiti per prophetas. reuerti ad eũ uellẽt
filiũ suũ pͥncipem angłoꝵ legauit ad hoĩes: ut
eos cõuerteret ab impis & uanis cultib: ad
cognoscendũ & colendum deũ uexũ. Itẽ ut
eoꝵ mentes abscultitia ad sapiam: ab iniꝗ¬
tate ad iustitie opera traduceret. Hec sũt uie
dei inquibus cũ ambular̃ precepit. hec precep¬
ta que seruãda mandauit. Ille uõ exhibuit
deo fidem. docuit enĩ quod deus unus sit: eũa
solum coli oportere: nec unꝗͣ se ip̃m deũ dix.
quia nõ seruass& fidem si missui ut deos tol¬
leret. &unũ assexeret. ⁊nducere alium aliũ
preter unũ Hoc exat nõ de uno deo facere

Expanded text:
ret malitiam et falsorum deorum cultus per orbem ret malitiam et falsorum deorum cultus per orbem terrae ita inualuisse, ut iam nomen eius ex hominum memoria fuisset paene sublatum — siquidem Iudaei quoque, quibus solis arcanum dei creditum fuerat, relicto deo uiuo ad colenda figmenta inretiti daemonum fraudibus aberrassent nec increpiti per prophetas reuerti ad deum uellent —, filium suum principem angelorum legauit ad homines, ut eos conuerteret ab inpiis et uanis cultibus ad cognoscendum et colendum deum uerum, item ut eorum mentes a stultitia ad sapientiam, ab iniquitate ad iustitiDei, in quibus ambulare eum praecepit. Haec praecepta quae servanda mandavit. Ille vero exhibuit Deo fidem. Docuit enim quod Deus unus sit, eumque solum coli oportere; nec umquam se ipse Deum dixit, quia non servasset fidem, si missus ut deos tolleret, et unum assereret, induceret alium, praeter unum. Hoc erat, non de uno Deo facere
Abbreviated transcription (Latin):
eiectus putaret᷑. Aut aliqñ incõspectu dei & angłoꝵ
steterũt. Aut propheta de preteritii loquebat᷑ poti¬
usꝗ̾ de futuris. Locutus est igitꝰ de iesu filio dei:
ut ostenderet eũ pͥmo in humilitate & carne
uenturũ. Hec ẽ enir uestis sordida ut pararet
templũ deo: & sic̃ uuo igni ambureret᷑. id est ab
hoibus cruciamẽta perferre: & ad ultimũ extin¬
gueret᷑: Titionẽ uulgus appellat. extinctũ foco
torrem semiustũ extinctum. Quomodo aũt
o cũ quibus mãdatis adeo mitteret᷑ intẽram
declarauit. sp̃iis dei per ꝓħam docens. futurum.
ut cũ uoluntatem sũmi pr̃is fideliter x tõstan¬
ter impless& acce̾peret iudiciũ atq imperiũ
sempiternum. Si inuiis meis ambulaueris inꝗt.¬
& precepta mea seruaueris: tu iuditabis dom̃ũ
meã. Que fuerit uie dni he que precepta eiꝰ
nec ambiguũ nec obscuxũ est. Deus enĩ cũ uide¬

Expanded text:
ex igni putarentur, aut aliquando in conspectu dei et angelorum ex igni putarentur, aut aliquando in conspectu dei et angelorum steterunt aut propheta de praeteritis loquebatur potius quam futuris. locutus est igitur de Iesu filio dei, ut ostenderet eum primo in humilitate et carne uenturum. haec est enim uestis sordida, ut pararet templum deo et sicut titio igni ambureretur id est ab hominibus cruciamenta perferret et ad ultimum extingueretur. titionem enim uulgus appellat extractum foco torrem semiustum et extinctum. quomodo autem et cum quibus mandatis a deo mitteretur in terram, declarauit spiritus dei per prophetam docens futurum ut cum uoluntatem summi patris fideliter et constanter inplesset, acciperet iudicium atque imperium sempiternum. si in uiis meis inquit ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam. quae fuerint uiae dei et quae praecepta eius, nec ambiguum nec obscurum est. deus enim cum uide
Abbreviated transcription (Latin):
Añi stabat. & teficabat᷑ ad iesum dicens Hlec
dĩc dñs deus om̃ipotens. Si inuiis meis ambu¬
laueris. & ꝑrecepta mea seruaueris: tu iudica¬
bis domũ mẽa: Ee dabo tibiit̃ouersentur inme¬
dio hoꝵ ciecũ stantium Audi itaꝗ ielu sacerdos
magne. Quis nõ igit᷑ captos mẽnibus tur iude:¬
os fuisse arbitret᷑ qui cũ hec & legeret & auditẽt
nefarias manus deo suo intulexũt. At qui ab eo ip̃e quo
quo iesus crucifixis ẽ. prope quigẽti anni nũantus
Siquidem darii Ex alexandri adoleuit ȩtate. qui fue¬
rũt nõ młt postꝗͣ tarquinus superbus exactus est.
Sed illi rursus godem modo falsi deceptiq sũt. ꝓutan¬
tes hoc de iesu ẽe dicta filio naue: qui successor
fuit moysi: aut de sacerdote iesu filio iosedech in
quos nihil congruit eoꝵ que ꝓp̾ħa narrauit. Non
eñĩ sordidati unꝙͣ fuerũt illi. cum alter eoꝵ po¬
fetissimus princeps fuisi&. Alter sacerdos. aut
perpessi sũt aliquid aduersi sũt tanꝙͣ titio exigni

Expanded text:
ni stabat et testificabatur ad Iesum dicens: haec dicit dominus omnipotens: si in uiis meis ambulaueris et praecepta mea seruaueris, tu iudicabis domum meam, et dabo tibi qui conuersentur indio horum circumstantium. audi itaque, Iesu sacerdos magne. quis non igitur captos mentibus tum fuisse Iudaeos arbitretur, qui cum haec et legerent et audirent, nefandas manus deo suo intulerunt? atquin ab eo tempore quo quo Iesus fixus est, prope quingenti anni numerantur, siquidem Darii et Alexandri adoleuit aetate, qui fuerunt non multo post quam Tarquinius Superbus exactus est. sed illi rursus eodem modo falsi deceptique sunt putantes haec de Iesu esse dicta filio Naue, qui successor Moysi fuit, aut de sacerdote Iesu filio Iosedech: in quos nihil congruit eorum quae propheta narrauit. non enim sorditati umquam illi fuerunt, cum alter eorum potentissimus princeps fuisset, alter sacerdos, aut perpessi sunt aliquid aduersi, ut tamquam titio eiectus
Abbreviated transcription (Latin):
tu es saceedos in eternũ secũdum ordĩnẽ melchi¬
sedech. Ite basilifon libro primo. Et iuscitabo mͥ
sacerdotẽ fidelem qui omĩa que sũt incorder
meo faciat: Ee edificabo ei domum fidelem. E trã.¬
sibit ⁊nco spectũ meo omibus diebui. Quis dete
sutirrus ert: cui deus etenum sacex dotiũ pollicebat᷑
acharias eña nõie posito apextissime docuit. Sic¬
gñi dix̃. Et oñdit mihi dñs deus ielum sacer¬
dotem magnũ stantẽ ante faciem angłi dñi. &
diabolus stabat ad dexter̾a ĩpus ut ad uersaret᷑ ei.
Et dix̃ dñs ad diabolum. Imperet tibi dñs uite
qui elegit hierusalem: & ecce titio eiectus abigne.
Et iesus indutus erat uestimẽta sordida: & sta¬
bat ante faciem angłi. & respondit & dix̃ ad

Expanded text:
tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchitu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech. Item in Βασιλειῶν libro primo : Et suscitabo mihi sacerdotem fidelem, qui omnia, quae sunt in corde meo, faciat; et aedificabo ei domum fidelem, et transibit in conspectu meo omnibus diebus. Quis autem futurus esset, cui Deus aeternum sacerdotium pollicebatur, Zacharias etiam nomienim dixit: et ostendit mihi dominus Iesum sacerdotem magnum stantem ante faciem angeli domini, et diabolus stabat ad dexteram ipsius, ut contradiceret ei. et dixit dominus ad diabolum: imperet dominus in te, qui elegit Hierusalem: et ecce titio eiectus ab igni. et Iesus erat indutus uestimenta sordida, et stabat ante faciem angeli. et respondit et d
Abbreviated transcription (Latin):
gius psalmo cxxuii. de oꝑibus filis sui prophauit
ho modo. Si dominus nõ edificauexit domũ sine
causa laborauerũt qui illam edificauerũt. Si dñi
no custodierit ciuitatem: inuanum laborauit ꝗ
ram custodiuit. Quibus ex rebus apparet pħas
om̃s denutiasie de xp̃o: fore aliqn ut ex gñe dauid
corporalit̾ natus: cõstitueret etexnũ templũm deo:
quod appellat᷑ eccͣ Ex uniu̾sas gentes ad religio
nem dei conuocaret. Hec t̾ dõraus fidelis. hoc
im motale templũ. in quo siquis nõ lacrificauert.
ĩmortalitatis premiũ nõ habebit. cuius templi he
magni & eterni. quoniã xp̃us fabricator fuit:
idem necesse est hẽat in eo sacerdotiũ sempiter¬
nũ. nec põt nisi per eam qui cõstituit templum
& aditum templi ad cõspectum dei perueniri.
Dauit in psalmo.cuiiuiͦ. id ip̃m docet dicens. Ante
luciferũ genui te. Iurauit dñs ẜe nõ penitebit eũ.

Expanded text:
eius in psalmo CXXVI de operibus filii sui prophetauit eius in psalmo CXXVI de operibus filii sui prophetauit hoc modo: si dominus non aedificauerit domum, in uanum laborauerunt qui illam aedificauerunt: si dominus non custodierit ciuitatem, in uacuum uigilauit qui eam custodiuit. Quibus ex rebus apparet prophetas omnes denuntiasse de Christo, fore aliquando ut ex genere Dauid corporaliter natus constitueret aeternum templum deo, quod appellatur ecclesia, et uniuersas gentes ad religionem ueram dei conuocaret. haec est domus fidelis, hoc inmortale templum, in quo si quis non sacrificauerit, inmortalitatis praemium non habebit. cums templi et magni idem necesse est habeat in eo sacerdotium sempiternum. Nec potest nisi per eum, qui constituit templum, et ad aditum templi, et ad conspectum Dei perveniri. David, in psalmo CIX, id ipsum docet, dicens: Ante luciferum genui te. Juravit Dominus, et non poenitebit eum:
Abbreviated transcription (Latin):
usq in seculum: & ego exo ei inprẽm & ipe
erit mihi infiliũ & fidem cõsequet᷑ domus eius¬
usq in seculum: & P regnum eius usq inseculũ.
Sed hec ut iudei nõ intelligerẽt᷑. illa fuitꝰ cauli.
qđ s alomon filius dauid templũ dei edificauit
Sc cĩuitatem: quã de suo tiõie hiexosolimam tiũ¬
cupauit. Itaq ad ip̃m. que a ꝓpha dicta sũt. retu¬
retulerũt. Salomon aũt ab ip̃o pre suo imperii
regimen accepit. Propħe uo̾ de eo loquehant᷑ qui¬
tum nasceret post ꝙͣ dauid cum pribus requieuils&
Preterea salomonis imperiũ perpetuũ nõ fuit: An¬
nis enĩ quadraginta regnauit. deinde quod nũꝙ¬
filius dei dictum sit. sed filius dauid E t domus
quã edificauit nõ ẽ fidem cõsecuta: sit eccͣ que:
est uerũ templum dei. quod nõ inparietibus ẽ
fed incorde ac fide hominũ qui creduit in eũ.
ac uocant᷑ fideles. Illd̃ uõ salomoniũ templum
quia manufactum t̃ manu cecidit: Deniq pr̃

Expanded text:
ego ero ei in patre et ipse erit mihi in filio. et fidem consequetur domus eius, et regnum eius usque in saeculum. sed haec ut Iudaei non intellegerent, illa fuit causa, quod Solomon filius Dauid templum deo aedificauit et ciuitatem, quam de suo nomine Hierosolymam nuncupauit. itaque ad ipsum quae a propheta dicta sunt rettulerunt. Solomon autem ab ipso patre suo imperii regimen accepit. prophetae uero de eo loquebanttum nasceretur, postquam David cum patribus suis requievisset. Praeterea Solomonis imperium perpetuum non fuit; annis enim filius dei dictus est, sed filius Dauid, et domus quam aedificauit non est fidem consecuta sicut ecclesia, quae est uerum templum dei, quod non in parietibus est, sed in corde ac fide hominum qui credunt in eum ac uocantur fideles: illut uero Solomonium templum quia manu factum est, manu cecidit. denique pater
Abbreviated transcription (Latin):
le secundo propha natan missus e ad dauid uolẽ¬
tem deo terplum edificare: & fuit uexbũ diĩi ad
natandicens: Uade & dic seruo meo dauid. Hec
dicit ans deus om̃ipotens. Nõ tu edificabis mibe
domũ ad inhitãdum sed cum inpleti fuerĩt dies
tui ex dormieris cum pr̃ibus tuis suscitabo sem̃
tuĩ post te. & parabo regaũ eius. Hic edificabit

Expanded text:
 secundo propheta Nathan missus est ad Dauid uolentem deo templum fabricare. et fuit uerbum domini ad Nathan dicens: uade et dic seruo meo Dauid: haec dicit dominus deus omnipotens: non tu aedificabis mihi domum ad inhabitandum, sed cum inpleti fuerint dies tui et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te et parabo regnum eius. hic
Abbreviated transcription (Latin):
uideat quomꝰ ⁊ espondeãt huic argum̃to qđ inferimꝰ
i duo sũt sexus deoꝵ: sequit᷑ cõcubitus. Si coheunt¬
& domos habeãt necesse est. nec eĩ carent u̾tute ac ꝓu¬
dore. ut hoc promiscue aut in propatulo faciãt: sicrid
muta facere uidemue aĩalia. Si domos hñt cõsequẽs
est: ut & urbes habeat᷑. & quidem auctore nasone
urbes. igit᷑ & agcos habebũt: iam quis nõ uideãt que
sequant᷑ atate illos & colere quod uictus cãfit : ergo
mortales sũt. Quod argumẽtum retror̾sum idem ualx
iergo agros nõ hñt ne utbes quide. si urbesnõ ne do
cõcubitus ab his abest. & sexue igit᷑ femininus. Indiis
aũt uidemus & feminas esse ꝑrgo dii nõ sũt. Dis¬
soluat hoc argum̃tu siquis põt. Ita eni res rem seqt:
ut hec ultia necesse sit cõfiteri. Ced ne illd̃ quidem
dissoluet aliꝗs: & duob sexih altꝰ fortior est. alter

Expanded text:
uideant quomodo respondeant huic argumento quod inferemus: uideant quomodo respondeant huic argumento quod inferemus: si duo sunt sexus deorum, sequitur concubitus, si coeunt, et domos habeant necesse est; nec enim carent uirtute ac pudore, ut hoc promisce aut in propatulo faciant, sicut muta facere uidemus animalia. si domos habent, consequens est ut et urbes habeant, et quidem auctore Nasone,urbes, et agros igitur habebunt. iam quis non uideat quae sequantur? arare illos et colere, quod uictus cmortales sunt. Quod argumentum retroversum idem valet. Si enim agros non habent, ne urbes quidem: si urbes non habenu. Si concubitus ab his abest, et sexus igitur fautem uidemus et feminas esse: ergo dii non sunt. dissoluat hoc argumentum si quis potest. ita enim res rem sequitur, ut haec ultima necesse sit confiteri. sed ne illud quidem dissoluet aliquis: ex duobus sexibus alter fortior est, alter
Abbreviated transcription (Latin):
uo sexuũ duisitate. ño intelligũt consequẽ esses ut con¬
aiprat: quod yndeũ cadere ñõ pot̾. sed ut isti putant
lam & uoius esse filios dicũt & ceteroꝵ deoru alascua¬
nus sit mextimabilig . quos tã sicuti nascunt᷑ more
nccesse est. Quid deoꝵ tande esse putemus. qui tot
seculis nati sũt: imõtales ꝗ mõserũt. Cur ergo tam
ea matcete que homunculos & facere & pati pudit.
um uõ dicant᷑ aliqui ex aliquib nati cõseques est uet
semꝑ nascant᷑: siquide alig̃ñ sũt natinł si aliie¬
uasti desieaũt. scnre tios conuent cur aũt qñ desietit.
Non illepide sencca in libris moralis phie Quid ue est
libetos tolleze utrum sexagenarius factus est : Se illi
lex papia fabulam imposuit: an inꝑauit uis ttiu
liberoꝑ. An tandem illi uenit imẽtes Ab alio ex¬
pestes alteri quod feceris. & taet ne quis silifa¬
uat quod ipe saturno. At isti qui cleos assetitetr

Expanded text:
vero sexuum diversitate, non intelligunt consequens esse, ut convero sexuum diversitate, non intelligunt consequens esse, ut concipiant: quod in Deum cadilios dicunt, et caeterorum deorum. Nascunnumerus sit inaestimabilis, quos tamen, sicuti nascuntur, mori necesse est; quid deorum esse tandem putemus, qui tot saeculis nati sunt, immortalesque manserunt? Cur ergo tam ea exercere, quae homunculos et facere et pati pudet. Cum vero dicantur aliqui ex aliquibus nati, consequens est, ut semper nascantur; siquidem aliquando sunt nati: vel, si alinasci desierunt, scire nos conuenit cur aut quando desierint. non inlepide Seneca in libris moralis philosophiae quidliberos tollere? utrum sexagenarius factus est et illi lex Papia fibulam inposuit? an impetrauit ius trium liberorum? an tandem illi uenit in mentem ab alio expectes alteri quod feceris et timet ne quis sibi faciat quod ipse Saturno? at isti qui deos adserunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. iulio proculo mẽtienti: qui sub ornatus aprĩb
est: ut nuntiaret plebi uidisse se regem humano habitu
angustiorem: cumq mandasse ad populum: ut sib delubrũ
fier̾et se deũ eẽ & quirinũ uocari. Quo facto &x ip̃i po¬
pulo persuasit: romulu ad deos abiisses: & senatũ fuspi¬
tione cedis regie liberauit. Poteram his que tetuli cẽ
contentus. sed supersunt cid hui młta suscepto opi ne¬
uniu̾sa sub stulerim libet tam̃ persequi cetera: & ze¬
darguere plamius inuetetata persuasionẽ: ut tam̃ hores
suoꝵ pudeat ac peniteat erroꝵ. Nagnũ ho opus &
hoĩe dignũ. Negionũ animos nodis ex soluetꝰ pergo ut
ait luctetius: quiquide hoc efficere nõ poterat: qͣuia
nhil ueri afferebat. Nostrũ est hoc officiu. qui &
ueru deũ asierimꝰ. & falsos refutamꝰ Illiꝰ ergo qui
poctasꝰ strixisse de diss fabulas opinantur deas femĩas

Expanded text:
tum est Iulio Proculo mentienti, qui subornatus a patribus tum est Iulio Proculo mentienti, qui subornatus a patribus est, ut nuntiaret plebi uidisse se regem humano habitu augustiorem eumque mandasse ad populum, ut sibi delubrum fieret, se deum esse et Quirinum uocari. quo facto et ipsi populo persuasit Romulum ad deos abisse et senatum suspicione caedis regiae liberauit. Poteram iis quae rettuli esse contentus, sed supersunt adhuc multa suscepto operi neuniuersas sustulerim, libet tamen persequi cetera et redarguere plenius inueteratam persuasionem, ut tandem homines suorum pudeat ac paeniteat errorum. magnum hoc opus et homine dignum, religionum animos nodis exsoluere ait Lucretius, qui quidem hoc efficere non poterat, quia nihil veri afferebat. Nostrum est hoc officium, qui et verum Deum asserimus, et falsos refutamus. Illi ergo, qui poetas finxisse de diis fabulas opinantur, et deas feminas
Abbreviated transcription (Latin):
biliu stultoꝵ aperiti celum mõturs atbitret᷑. aut aliqđ qđ
ĩpe nõ habeat dare alteri posse: Apud zomanos deus iuli¬
us: quia hoc scelerato hõis plicuit antonio: deus quitinꝰ.
quia hoc pastorib uisu est: cum alter gemini st̃is exti¬
terit: alter prĩe parricida. qđ si consus nõ fuisset anto¬
nius .c. cesar pro suis mtẽ .p. meritis etiã de functi hxus
honore cariuss&: & quide cõsilio pisonis soceri. & .I.
cesaris propinqui qui uetabãt funus fieri & dolobelle
cõsulis: qui columnã in foro .a. titulum eius euertit.
ac forum expiauit. Nam Nomulũ desiderio suis fu¬
isse declarat emnius apud quẽ populus amissu rege
dolens: hec loquit᷑. O Romule romule: dic quale
te prĩe custode elii genuerũt. Tu preduxisti nog
iita luminis Poras. Opt̃ ogenitor prie: osangui:¬
ne diis orundum. Ob hoc desideriu faciliuis credi¬

Expanded text:
bilium stultorum aperiri coelum mortuis arbitretur? aut aliquem, quod bilium stultorum aperiri coelum mortuis arbitretur? aut aliquem, quod ipse non habeat, dare alteri posse? Apud Romanos deus Julius, quia hoc scelerato homini placuit Antonio; deus Quirinus, quia hoc pastoribus visum est: cum alter gemini fratris extiterit, alter patriae parricida. Quod si consul non fuisset Antonius, C. Caesar pro suis in rempublicam meritis etiam defuncti hominis honore caruisset, et quidem consilio Pisonis soceri, et L. Caesaris propinqui, qui vetabant funus fieri, et Dolabellae consulis, qui columnam in foro, id est, tumulum ejus evertit, ac forum expiavit. Nam Romulum desiderio suis fuisse declarat Ennius, apud quem populus amissum regem dolens, haec loquitur: O Romule, Romule dic, o, Qualem te patriae custodem dii genuerunt? Tu produxisti nos intra luminis oras, o pater, o genitor, o sanguen dis oriundum. ob hoc desiderium facilius credi