comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minem nouit nocere. uel ledere. sed
omnibus opem ferre. Xp̃ianus ille
est. qui exemplo xp̃i. nec inimicos no¬
uit odire. sed magis aduersantibus
sibi bene facere. & ꝓ ꝑ secuto ribus suis
& ostibus exorare. Nam & quisq ali¬
quẽ ledere. aut nocere paratus est.
Neminem nocui hominum. iuste iuxi cum
lo qui quis arbitr&ur aut credat. aut
eum putat se facile debere contemnere.
quia sua potius uoluntate. quam legis auc¬
toritate loquatur Iam nunc ipsius le¬
gis ciuus preceptis nobis uitȩ aditus ape¬
ritur. tam ueteris quam nouae incipi¬
am exem pla proferre & ostendere.
quid ds ab inicio statim mundi hu manũ
genus obseruare preceperit . inquo
semper placatus fuerit uel offensus
Lego enim post adam . qui adõprimus
formatus est. decuius causa nunc dicen¬
dum non est In exordio mundi cain &
abel fratres fuisse ger manos. equib
unus dõ placuit. eo quod innocens ess&
& iustus Alter uero. quia iniustus . & no¬

Expanded text:
minem novit nocere vel laedere, sed minem novit nocere vel laedere, sed omnibus opem ferre. Christianus ille est, qui exemplo Christi nec inimicos novit odire, sed magis adversantibus sibi benefacere, et pro persecutoribus suis et hostibus exorare: nam et quisquis aliquem laedere aut nocere paratus est, Neminem nocui hominum, juste vixi cum loqui quis arbitretur aut credat, aut eum putet se facile posse contemnere, quod sua potius voluntate quam legis auctoritate loquatur; jam nunc ipsius legis, cujus praeceptis nobis vitae aditus aperitur, tam veteris quam novae incipiam exempla proferre, et ostendere quid Deus ab initio status mundi humano generi observare praeceperit, in quo semper placatus fuerit vel offensus. Lego enim post Adam, qui a Deo primus formatus est , de cujus causa nunc dicendum non est, in exordio mundi Cain et Abel fratres fuisse germanos : e quibus unus Deo placuit, eo quod innocens esset et justus: alter vero, quia injustus et no
Abbreviated transcription (Latin):
piens ille quam stultus ab ipsis &iam
gentib iudicetur. cuius tanta ẽ uani¬
tas. tanta que clem̃tia. ut sibi nomen
miser est. qui aduo catum se cũ literas
ne sciat audeat ꝓsiteri᷑ quistã insanus &
ex cors. qui ꝓfitextur militẽ. quinesciat
arma gesta reꝰ Nemo enim quod cumq
nomen sine causa sortitur sutor ut dica¬
tur. necesse est ut calciamenta confici¬
at. Nocetur quis faber. aut aurifex. ar¬
tis pericia facit. Et negotians nuncupe¬
tur. qui carius quod uilius emerat dis¬
tra hit. Huius modi enim exemplis ag¬
noscimus. Nullũ sine actu nomen. sed
omne nom̃ ex actu. Tu ergo quo modo
xp̃ianus diceris in quo nullus xp̃i aniha¬
nitatis integritatis pacientiȩ castita¬
tiae. pi&atis est nomen. Et tu illud ti¬
le. quixp̃m in omnibus imitatur & se¬
quitur. qui sc̃s in nocens in contamina¬
tus. intactus est. Cuius in pectore
malitia non hab& lo cũ. cuius inpectore
sola pi&as consistit. & bonitas. quine¬

Expanded text:
piens ille, quam stultus ab ipsis etiam piens ille, quam stultus ab ipsis etiam gentibus judicetur, cujus tanta est vanitas tantaque dementia, ut sibi nomen miser est, qui advocatum, cum litteras nescit, audeat profiteri? Quis tam insanus et excors, ut profiteatur militem, qui nesciat arma gestare? Nemo enim quodcumque nomen sine causa sortitur. Sutor ut dicatur, necesse est ut calceamenta conficiat; ut vocetur quis faber aut artifex, artis peritia facit; ut negotians nuncupetur quis, charius quod vilius emerat distrahit. Hujusmodi enim exemplis agnoscimus nullum sine actu nomen, sed omne ex actu nomen. Tu ergo quomodo Christianus diceris, in quo nullus Christiani anitatis, integritatis, patientiae, castitatiae, pietatis est nomen: et tu illud tile qui Christum in omnibus imitatur et sequitur; qui sanctus, innocens, incontaminatus, intactus est; cujus in pectore malitia non habet locum, cujus in pectore sola pietas consistit et bonitas; qui ne
Abbreviated transcription (Latin):
solutionẽ corporis. iustis & dĩ cultori¬
bus requiem eẽ non poenã : & cum dis¬
soluuntur. liberari eos potius quã pe¬
rire : et idcirco ipsam solutionem qui
fideles sunt nontiment. Nec ueren¬
tur : sed uenire magis desiderant
& ex optant : ꝑ quam sibi requiẽ in¬
tellegunt exiberi non poenam: In i¬
qui uero & impii. & suorum scelerum
conscui: ea merito naturali ꝓ uidentia
ꝑtimescunt. ꝑ quam se non nescunt iu¬
dicari: Qua ꝓpter hac ratione reddi¬
ta & accepta: non oport& nos omnino
peccare: pre sertim cũ non ignoremꝰ
peccatoribus iudicium & in p̃senti eẽ
& infuturo seruari. Nec in hoc nobisno
mine tantum quod xp̃i ani dicimur
blandiamur. sed ꝓpter hoc &i amiu
dicandos nos credamus: si nomenno¬
bis frustra uin dicemus alienũ. Aut
si aliquis tam incredulus ẽ tam infi¬
delis tam ꝑtinax . tam obstinatus. tam
audax. ut quae quandoq: non m&uat
cat & uideat. Quam brutus. quã insi¬

Expanded text:
solutionem corporis justis et Dei cultorisolutionem corporis justis et Dei cultoribus requiem esse, non poenam: et cum dissolvuntur, liberari eos potius, quam perire. Et idcirco ipsam solutionem qui fideles sunt nec timent, nec verentur, sed venire magis desiderant et exoptant: per quam sibi requiem intelligunt exhiberi, non poenam. Iniqui vero et impii et suorum scelerum conscii eam merito naturali providentia pertimescunt, per quam se non nesciunt judicari. Quapropter hac ratione reddita et accepta, non oportet nos omnino peccare: praesertim cum non ignoremus peccatoribus judicium et in praesenti esse, et in futuro servari. mine tantum, quod Christiani dicimur, blandiamur, sed propter hoc etiam nos judicandos credamus, si nomen nobis frustra vindicemus alienum. Aut si aliquis tam incredulus est, tam infidelis, tam pertinax, tam obstinatus, tam audax, ut quae quandoque ventura ecat; et videat quam brutus, quam insi
Abbreviated transcription (Latin):
Seddicit aliquis. Quid est. quod uidebi¬
mus bonos. &iam perire cũ malis: illi
non pereunt. sed euadunt. qui de maloꝵ
consortio & persecutionibus liberantur
& ad requiem trans feruntur. Illi plane
moriuntur & pereunt. quos de hoc mun¬
do recedentes: maioris adhuc iudicii. sup¬
pliciũ ex pectat & poena. Uocantur enim
ante tempus boni: ne diutius uexentur a
noxus . Mali uero & ipsi tolluntur ne bo¬
nos diutius persequantur. Iusti depres¬
suris tribulationib: & angustus. uocantur
adrequiem. Iniqui uero de luxuriis. opib
& deliciis. rapiuntur ad poenã. Illi enim
uadunt ut iudicent. isti ut iudicentur
Illi uindicentur. isti ut in eos uindicta
celebr&ur. Sicut scriptũ est. Iustus
autem si morte p̃ occupatus fuerit in
refrigerio erit. Et uiuens inter pecca¬
tores trans latus est. Et iterũ. Placita
enim erat dõ anima eius Et ideo ꝓpe¬
rauit demedio iniquitatis eripere eũ:
Et iterũ cum impus itur ad mortẽ illi
autẽ sunt in pace. Uides ergo hanc

Expanded text:
Sed dicit aliquis, Quid est quod videmus bonos etiam perire cum malis? Illi non pereunt, sed evadunt, qui de malorum consortio et persecutionibus liberantur, et ad requiem transferuntur. Illi plane moriuntur et pereunt, quos de hoc mundo recedentes, majoris adhuc judicii supplicium exspectat et poena. Vocantur enim ante tempus boni, ne diutius vexentur a noxiis: mali vero et impii tolluntur, ne bonos diutius persequantur. Justi de pressuris, tribulationibus et angustiis vocantur ad requiem: impii vero de luxuriis et opibus et deliciis rapiuntur ad poenam. Illi enim vadunt ut judicent, isti ut judicentur: illi ut vindicentur, isti ut in eos vindicta celebretur, sicut scriptum est, Justus autem si morte praeoccupatus fuerit, in refrigerio erit; et iterum, Vivens inter peccatores translatus est; et iterum, Placita enim erat Deo anima ejus, et ideo properavit de medio iniquitatis eripere eum; et iterum, Cum impiis iter ad mortem, illi autem sunt in pace . Vides ergo hanc
Abbreviated transcription (Latin):
Aut ut paruã dicã in faniã ut ubi pmiũ uirtus &scĩ¬
tas laudabatur. Ibi presumptionis diabolice & sordi¬
dissime sotietatis turpitudo uersetur Sciantq se
qui huiusce modi hominib: opessug gerunt herdico¬
rũ multitudinẽ congregare. et ap̃ihostes facere
& nutrire aduersarios esꝰ. Frustraq aliud lingua
pr&endere cũ manusentire aliud conprobent᷑¬

Expanded text:
aut — ut parum dicam — infamiam, ut, ubi primum uirtus et sanctitas laudabatur, ibi praesumptionis diabolicae et sordidissimae societatis turpitudo uersetur. sciantque se, qui huiusce modi hominibus opes suggerunt, hereticorum multitudinem congregare et Christi hostes facere et nutrire aduersarios eius frustraque aliud lingua praetendere, cum manu sentire aliud conprobent
Abbreviated transcription (Latin):
CRIPTA IAM ADCTESIFONTEM EPISTOLA
inqua ad interrogata respondi: Crebra frm
expostulatio fuit cur promissũ opus ultra differ¬
rem in quo pollicitus sum me ad cunctas eorũ qui
AΠΑΘ ΕΛΝ predicant questiunculas responsorũ:
Nulli eñi dubiũ quin stoicorũ & ꝑi patheticorum
hoc ẽ u&eris achedemiȩ ista contentio sit. Quod
alii eorũ acherunt tIXEE quas nos ꝑturbatio¬
nes possumus dicere egritudinẽ gaudiũ spẽtimorẽ
eradicari &e astirpari posse dementib: hominũ
A li frangi regi atq moderari & quasi infrenosequos
quibusdã iuparib: coercenꝰ. Quorũ sententias.
& tullus intusculanis disputationib explicuit.

Expanded text:
cripta jam ad Ctesiphontem epistola , in qua ad interrogata respondi, crebra fratrum expostulatio fuit, cur promissum opus ultra differrem, in quo pollicitus sum, me ad cunctas eorum qui ἀπάθειαν praedicant, quaestiunculas responsurum. Nulli enim est dubium, quin Stoicorum et Peripateticorum, hoc est, veteris Academiae ista contentio sit, quod alii eorum asserant πάθη, quas nos perturbationes possumus dicere: aegritudinem, gaudium, spem, timorem eradicari et exstirpari posse de mentibus hominum: alii frangi eas, regi atque moderari, et quasi infrenes equos quibusdam lupatis coerceri. Quorum sententias et Tullius in Tusculanis disputationibus explicat
Abbreviated transcription (Latin):
& unũ in holo caustum & portabit ea adsacerdo¬
tem & offert sacerdos id quod propeccato est primũ.
& in ipso reconciliabitur propeccato quod peccauit
& dimitt&ur ei. C&eraq: hissimilia quae stu¬
dio breuitatis omitto. nefa stidium stoma cho
tuo faciam. In consequentib: qq̃ narrat moyses
quod in consecratione aaron & filiorum eius.
optulerit uitulũ propeccato & posuerint aa ron
& filii eius manus suꝑ caput uidelic& uituli qui¬
erat propeccato & macta uerit cum & tulerit
desanguine eus & posuerit suꝑ cornua altaris.
rit auriculam eius dextram . & manũ eius dextrã
& summitatem pedis dextri. Et post multa alia
quae enarrare longissimum est . enumeratis

Expanded text:
et unum in holocaustum: et portabit ea ad sacerdoet unum in holocaustum: et portabit ea ad sacerdotem, et offeret sacerdos id quod pro peccato est primum, et in ipso reconciliabitur pro peccato quod peccavit, et dimittetur ei . Caeteraque his similia, quae studio brevitatis omitto, ne fastidium stomacho tuo faciam. In consequentibus quoque narrat Moyses quod in consecratione Aaron et filiorum ejus obtulerit vitulum pro peccato et posuerit Aaron et filii ejus manus super erat pro peccato, et mactaverit eum, et tulerit de ejus sanguine, et posuerit super cornua altaris rit auriculam ejus dexteram, et manum dexteram, et summitatem pedis dextri. Et post multa alia, quae narrare longissimum est, enumeratis
Abbreviated transcription (Latin):
rit in conspectu dñi non sponte. ex omnib
p̃ceptis dñĩ quac non oport& fieri feceritq
unum ex eis. siue pontisex fuerit. siue omnis si¬
nagoga & reliquus populus. & postea didice¬
rit peccatũ suum qđ peccauit ꝑignorantiã.
offer& munus hircũ deca pris masculũ imma¬
culatum. & pon& manus suas suꝑcaput euiꝰ
interfitientq illũ in loco ubi mactantur
holo cauta corã dño qui propeccato est.
Statonq in consequentib Sitetigerit aliquid
immundum qđ non lic& tangere & fecerit
Pignorantiam & postea didicerit. siue pro¬
miserit aliquid fuerit oblitus. pronuntia¬
bit peccatũ suũ in quo peccasse p̾spicit. & of¬
ferat dno prohis quae peccauit. agnam siue ca¬
peccato. &dimitt&ur ei peccatum. Sinaut̃ non p̃¬
ualuerit manus eius ut offerat ouem propeccato
suo quod peccauit. duos turtures aut duos pul¬
los columbarum offerat dño . unum propeccato

Expanded text:
rit in conspectu Domini non sponte, ex omnibus rit in conspectu Domini non sponte, ex omnibus praeceptis Domini, quae non oportet fieri, feceritque unum ex eis, sive Pontifex fuerit, sive omnis synagoga, et reliquus populus, et postea didicerit peccatum suum, quod peccavit per ignorantiam, offeret munus, hircum de capris, masculum immaculatum: et ponet manus suas super caput ejus, interficietque illum in loco ubi mactantur holocausta coram Domino, quia pro peccato est . Statimque in sequentibus: Si tetigerit aliquid immundum, quod non liceat tangere, et fecerit per ignorantiam, et postea didicerit, sive promiserit aliquid, et fuerit oblitus, pronuntiabit peccatum suum, in quo peccasse se perspicit, et offeret Domino pro his quae peccavit, agnam sive capeccato, et dimittetur ei peccatum. Sin autem non praevaluerit manus ejus, ut offerat ovem pro peccatis suis quibus peccavit, duos turtures, aut duos pullos columbarum offeret Domino, unum pro peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. Ac tamenñ exeo quod risere. diffiden¬
tiae condemnantur. sedexeo quod postea
crediderunt. iustitiae palmã accipiunꝰ
Loth nescit inconcubitu filiarum quid fecerit:
& in ebriatus ab eis non hab& crim̃ conscientiȩ
& tamen error inuitio est. Argue uirii¬
scm̃ ia cob quare rachel formosam dilexit. pro
qua & seruiuit multo tempore. & inliae
primo concubitu fuerit contristatus. & ad¬
quiescente tandem fragilitati. qui & corpo
ra pulcbra diligit & informia d&estatur
Lug& ia cob mortem filii ioseph. & multo tempore
consolationem non recepit filiorum. Responditq
Lugens &gemens uadam ad infernum. & pro¬
bat se hominem dum iustus ignorat quid actũ
sit de iusto filio ioseph. In exodo scriptum est
Sipercusserit aliquis quempiam & mortu us
fuerit. morte moriatur. Sin aũt non
uolens. sed ds̃ tradidit eum in manib: eius.
dabo tibi locum ad quem confugiat qui
occidit per ignorantiam. ex ilio condemnetur
In leuitico lex ponitur. Anima si peccaue¬

Expanded text:
ditur. Attamen non ex eo quod risere, diffidentiae condemnantur, sed ex eo quod postea crediderunt, justitiae palmam acceperunt. Lot nescit in concubitu filiarum quid fecerit, et inebriatus ab eis non habet crimen conscientiae, et tamen error in vitio est. Argue sam Jacob, quare Rachel formosam dilexerit, pro qua et servivit multo tempore, et in Liae primo concubitu fuerit contristatus; et acqra corpora diligit, et deformia detestatur. Luget Jacob mortem filii sui Joseph, et multo tempore consolationem non recipit 732 filiorum, respondetque: Lugens et gemens, vadam ad infernum : et probat se hominem, dum justus ignorat quid actum sit de justo filio Joseph. In Exodo scriptum est: Si percusserit aliquis quempiam, et mortuus fuerit, morte moriatur. Sin autem non volens, sed Deus tradidit eum in manibus ejus, dabo tibi locum, ad quem confugiat qui occidit per ignorantiam, exsilio condemnatur. In Levitico lex ponitur: Anima si peccave
Abbreviated transcription (Latin):
Aut sciuit ds̃ hominẽ in paradiso positum
p̃uaricaturum ẽ mandatum illius. aut
nesciuit :sisciuit. ñ est culpa qui p̃scientiã
dĩ uitare ñ potuit. sed ille quitalẽ condidit
ut dĩ ñpossit scientiã deuitare. Si nesciũ.
cui p̃scientiã tollis. aufers & diuinitatẽ Hloc
enĩ genere inculpaerit. qui elegit saul
futurum postea regẽ impussimũ. Etsaluator
aut ignorantiae. aut iniustitiae tenebitꝰ
reus. cur in euuangelio sit locutus. non ne
cur eiloculos cõmiserit. quẽ furẽ eẽ ñĩgnora¬
bat. Uis audire rationem : ds̃ p̃sontia iu¬
dicat ñ futura. nec c̃dempnat exp̃sentib
quẽ nouerit talẽ fieri. qui sibi p̾ea displiceat.
s tantȩ bonitatis ẽ & ineffabił clem̃tiae uteligat &
quẽ interim bonũ cernit . & scit malũ futurũ
dans ei potestatẽ conũsionis & poenitentia e
iuxta illum sensũ apłi. Ignoras qđ benignitas
dĩ ad poenitentiã te adducat : secundũ duri

Expanded text:
Aut scivit Deus hominem in paradiso positum Aut scivit Deus hominem in paradiso positum praevaricaturum esse mandatum illius, aut nescivit. Si scivit, non est in culpa is qui praescientiam Dei vitare non potuit; sed ille qui talem condidit, ut Dei non posset scientiam devitare. Si nescivit, cui praescientiam tollis, aufers et divinitatem. Hoc enim genere in culpa erit qui elegit Saul futurum postea regem impiissimum. Et Salvator aut ignorantiae, aut injustitiae tenebitur reus, cur in Evangelio sit locutus: Nonne vCur ei loculos commiserit, quem furem esse non ignorabat. Vis audire rationem. Deus praesentia judicat, non futura. Nec condemnat ex praescientia, quem noverit talem fore, qui sibi postea displiceat: sed tantae bonitatis est, et ineffabilis clementiae, ut eligat eum, quem interim bonum cernit, et scit malum futurum, dans ei potestatem conversionis et poenitentiae, juxta illum sensum Apostoli: Ignoras quia benignitas Dei ad poenitentia
Abbreviated transcription (Latin):
obliuiosus eẽ & quasi nihil supra dictũ sit per
ea sdẽ disputations reuertilineas. hoc enimlon¬
ga disertione c̃dusũ ẽ. ut grãm suã dns qua nob̵
in nob qđ ipse operatꝰ ẽ A. Voluntatem nram
quȩ obtulit omne qđ potuit . & laborem quo
c̃tendit ut facer&. & humilitatem quae
semnꝑ respex̃ auxilium dĩ. C. Ergo si non fe¬
cimꝰ qđ p̃cepit. aut uoluit nos aduiua reds̃.
sinaut̃ noluit aduiuare. nest culpȩ eiũs
qui uoluit facere. sed illius qui iuua re
potuit . & noluit . A. Ñ intellegis anamap¬
T ΗTOΝ tuum ingrande blas phemiarum
decidere baratrum: Vt exutraq parte
aut inualidus sit ds̃. aut inuidus. & ñtan¬
tũ ei laudissit. qđ bonorũ auctor ẽ & ad¬
uitor . quantũ uitu perationis qđ mala
ñ coercuit. Detrahatur ergo illi. curdi¬
abolũ eẽ ꝑmiserit. Curpassus sit & hucusq
patiatur cottidie aliquid inmundo mali
cemodi sylogismum texere consuerunt

Expanded text:
obliviosus esse, et quasi nihil supra dictum sit, per obliviosus esse, et quasi nihil supra dictum sit, per easdem disputationis reverti lineas. Hoc enim longa dissertione conclusum est, ut gratia sua Dominus, qua nobis quod ipse operatus est? A. Voluntatem nostram, quae obtulit omne quod potuit, et laborem, qui contendit ut faceret, et humilitatem, quae semper respexit ad auxilium Dei. C. Ergo si non fecimus quod praecepit, aut voluit nos adjuvare Deus, Sin autem noluit adjuvare, non est culpa ejus, qui voluit facere; sed illius qui adjuvare potuit, et noluit facere. A. Non intelligis διλήμματον tuum in grande blasphemiarum decidisse barathrum: ut ex utraque parte, aut invalidus sit Deus, aut invidus, et non tantum ei laudis sit, quod bonorum auctor est et adjutor, quantum vituperationis, quod mala non coercuit. Detrahatur ergo illi, cur diabolum esse permiserit, cur passus sit, et hucusque patiatur quotidie aliquid in mundo mali cemodi syllogismum texere consueverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ posse c̃c̃edat. & aufer coronã cũ certam̃ abs¬
tuleris C. Ñ sum tã uecors utquȩrar cur dia¬
bolus sit. cuius inuidia mors intrauit in
orbẽ t̃rarũ. sed hoc doleo cur uiri ecclesi astici
& qui magistrorũ sibi usurpant uocabuluĩ.
tollant liberum arbitriũ. quo sub lato mani¬
cha secta c̃struit᷑. A. Ego nec liberũ tollo ar¬
bitrium qui in tota disputatione mea nhl
egi aliud. nisi ut omni potentiã di cũ libero ar¬
bitrio reseruarẽ E. Quomodo liberũ seruas
arbitrium. quidicis homnẽ nihil posse facere
nisi ds̃ semꝑ adiuuerit . A. Si inculpa ẽ quili¬
bero arbitrio iungit adiutoriũ di. ergo ille lau¬
d&ur quidi tollat auxiliũ. C. Ntollo dĩ auxxiliũ¬
quippe percuius grãm possum omne qđ possumꝰ.
liberi arbitrii potestatem & nrãe uoluntatis. fa¬
cere quid. ł ñfacere . quo & facientib p̃mium.
& ñ facientib poena seru&ur A. Videris mihi¬

Expanded text:
sse concedat, et aufer coronam, cum certamen abssse concedat, et aufer coronam, cum certamen abstuleris. C. Non sum 787 tam vecors, ut querar, cur diabolus sit, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum: sed hoc doleo, cur viri ecclesiastici, et qui magistrorum sibi usurpant vocabulum, tollant liberum arbitrium: quo sublato, Manichaeorum secta construitur. A. Egone liberum tollo arbitrium, qui in tota disputatione mea nihil aliud egi, nisi ut omnipotentiam Dei cum libero arbitrio conservarem? C. Quomodo servas liberum arbitrium, qui dicis hominem nihil posse facere, nisi Deus semper adjuverit? A. Si in culpa est, qui libero arbitrio jungit Dei adjutorium: ergo ille laudetur, qui Dei tollit auxilium. C. Non tollo Dei auxiliuquippe per cujus gratiam possumus omne quod possumliberi arbitrii potestatem, et nostrae voluntatis, facere quid, vel non facere: et quod facientibus praemium, et non facientibus poena servetur
Abbreviated transcription (Latin):
A. Quis te enim prohib& qđ sentis dicere. aut
dare ñ debes: aut malũ. & id circo ñ nrĩgrã.
sed pudore siluisti. E. Dicam aliquando qđ¬
silentio huc usq om̃s disputatio tua illuc de¬
labitur ut naturam accus& &culpã restras
ad eum quitalem hominẽ condidit. A. Hoc
illud erat qđ uolebas & nolebas dicere. Dic.
dic queso. utomã tua fraudantur prudentia
R ep̃ hendis dm̃ quare hominem fecerit homnẽ
R ep̃ hendant & angeli cur angeli sunt
Omnis creatura caus&ur. quare id sit qđ con¬
dita ẽ & non id qđ condi potuit. scilic& nunc
mihi puerilib declatiunculis ludendumẽ
& aculicȩ atq formica. usq ad cherubrm &
seraphim ueniam cur non singula in me¬
liore statu c̃dita sint . Cũq ad excelsa uenero
potestates causabor &dicã. Quare ds̃ solus
tam̃ ds̃ sit & non om̃a deos fecerit. Aut enĩ
impossibilitatis uixta te. aut inuidiȩ reuserit
Repherde eũ cur & diabolum in hoc mundo. tan¬

Expanded text:
A. Quis enim te prohibet, quod sentis dicere? Aut A. Quis enim te prohibet, quod sentis dicere? Aut dare non debes: aut malum, et idcirco non nostri gratia, sed pudore siluisti. C. Dicam, dicam aliquando qsentio. Omnis disputatio tua illuc delabitur, ut naturam accuses, et culpam referas ad Deum, qui talem hominem condidit. A. Hoc illud erat quod volebas, et nolebas dicere? dic, dic quaeso, ut omnes tua fruantur prudentia. Reprehendis Deum, quare hominem fecerit hominem? reprehendant et Angeli, cur Angeli sint. Omnis creatura causetur, quare id sit quod condita est, et non id quod condi potuit. Scilicet nunc mihi puerilibus declamantiunculis ludendum est, et a culice atque formica usque ad Cherubim et Seraphim veniam, cur non singula in meliori statu condita sint. Cumque ad excelsas venero Potestates, causabor et dicam, quare Deus solus tantum Deus sit, et non omnia deos fecerit. Aut enim impossibilitatis juxta te, aut invidiae reus erit. Reprehende eum, cur et diabolum in hoc mundo e
Abbreviated transcription (Latin):
carpum. ueniens ut afferr& libros maxime
membranas. decelestib cogitasse mysteriis. &
ñ dehis quȩ inusum cõmunis uitae. ł corpori
necessaria s̃. Da mihi hominem qui non esu¬
riat ñsitiat . ñ algeat. ndoleat . ñ sebricit&
ñ turminib & urinȩ difficultatib: torqueat᷑¬
gitare. Caditur aplũs aministro & contra
pontificem qui cedẽ impera uerat sententiã
dirigit. ꝑcuti& te ds̃ paries de albate. Ubi
ẽ illa patientia s aluatoris. qui quasi agnꝰ
ductꝰ aduictimã. ñ aperuit ossuum. sed
clem̃ter loquitur uerberanti. si male locutꝰ
sum. argue demalo. sinaut̃ bene quid me
cedis : Ñ apłm detrahimꝰ sed gloriam dnĩ p̃¬
dicamꝰ . qui incarne passus in iuria carnis
superat fragilitatem. Ut taceã illud qđ ipse
cõmemorat. alexander erarius multa mala
mihi ostendit. redd& illi dñs in illo die iust̾
iudex. E. Cogis me ut loquar. quid &iã
dudum gestio & tam̃ erũ pentia uerba ñ promo

Expanded text:
Carpum, veniens affer, ac libros, et maxime Carpum, veniens affer, ac libros, et maxime membranas , de coelestibus cogitasse mysteriis, et non de his quae in usu communis vitae vel corporis necessaria sunt? 786 Da mihi hominem qui non esuriat, non sitiat, neque algeat, non doleat, non febricitet, non torminibus et urinae difficultatibus torqueatgitare. Caeditur Apostolus a ministro , et contra Pontificem qui caedere imperaverat, sententiam dirigit: Percutiet te Deus, paries dealbate . Ubi est illa patientia Salvatoris, qui quasi agnus ductus ad victimam, non aperuit os suum, sed clementer loquitur verberanti: Si male locutus sum, argue de malo: si autem bene, quid me caedis ? Non Apostolo detrahimus, sed gloriam Domini praedicamus, qui in carne passus, carnis injuriam superat et fragilitatem; ut taceam illud, quod commemorat: Alexander aerarius multa mihi mala ostendit: reddet illi Dominus in illa die justus judex . dudum gestio, et tamen erumpentia verba non promo.
Abbreviated transcription (Latin):
ut uis argum̃tare ut lib&. nũquã mihi li¬
luero A. Exempli gratia uno tantum utor
faciat om̃s uoluntates meas. Dauid scm̃ eẽ
non dubiumẽ & tunc qui electus ẽ ut om̃s dĩ¬
facer& uoluntates. aliqua fecisse rephenditur
utiq possibile ei erat facere. qui ad hoc electꝰ ẽ
uoluntates. sed ille qui p̃dicta ñfecit. Neq
enim dix̃ inuenisse se uiru quicunctas
Hoc & nos dicimꝰ eẽ homnẽ non peccare siuelit.
protempore. ꝓloco. ꝓimbecillitate corporea.
quã diu intentus ẽ animꝰ. quam diu corda
nullo uicio laxatur incrthara. qđ si paululũ rem¬
serit. Quomodo quiaduerso flumine limbum
trahit si remi serit manus statim r&ro labitur
fluentib aquis quoñ uult ducitur. Sic humana
conditio si paululum remiserit. discit fragilitatẽ
suam & multa se non posse cognoscit. Putas ne
apłum paulum eotempore quos cribebat. lacer¬
nam siue pennulã quã reliquid troade apud

Expanded text:
ut vis, argumentare ut libet, numquam mihi liut vis, argumentare ut libet, numquam mihi liluero. A. Exempli gratia, uno tantum utamufaciat omnes voluntates meas . David sanctum esse, non dubium est, et tamen qui electus est, ut omnes Dei voluntates faceret, aliqua fecisse reprehenditur. Utique possibile erat ei facere, qui ad hoc electus esvoluntates; sed ille qui praedicta non fecit. Neque enim dixit, invenisse se virum qui cunctas Hoc et nos dicimus, posse hominem non peccare, si velit, pro tempore, pro loco, pro imbecillitate corporea; quamdiu intentus est animus, quamdiu chorda nullo vitio laxatur in cithara. Quod si paululum se remiserit, quomodo qui adverso flumine lembum trahit, si remiserit manus, statim retrolabitur, et fluentibus aquis, quo non vult ducitur; sic humana conditio, si paululum se remiserit, discit fragilitatem suam, et multa se non posse cognoscit. Putasne apostolum Paulum eo tempore quo scribebat, Lacernam, sive penulam, quam reliqui Troade apud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ dĩgrãm & tam̃ ꝑse eẽ non posse. O. Frustra
ergo dant᷑ p̃cepta . siea implere ñ possumꝰ
A. ds̃ possibilia mandaũ. hoc nulli dubiũ est
sed quia homines possibilia ñfecer̃. idcirco
onĩs mundus subditꝰẽdo & indig& nseri corda eiũ
Aut certe si ostendere potueris quiuni uersa
cõpleuerit. tunc poteris demonstrare. cẽ homnẽ
quiñ indigeat miseri cordia dĩ. Omne enim
qđ fieri potest tribus c̃stat teporib:. aut p̃terito.
aut p̃senti. aut futuro. Hoc qđ asseris posse
hominem sine peccato eẽ sinelit. monstra
factumeẽ in p̃terito. Aut certenunc fieri
defuturo postea uidebimꝰ. Qđ si nullũ potes
ostendere quisine omni omnino peccato
aut fuerit. aut sit. restat ut defuturo
tantũ disputatio sit. nunc inuerim indu¬
ob tẽporib p̃terito atq p̃senti. uictdr teneris
& ꝓph& is qui peccato careat. tunc futuris
defuturo si poteris ꝑsuad&o. O. Loque re¬

Expanded text:
per Dei gratiam, et tamen per se non posse. C. Frustra per Dei gratiam, et tamen per se non posse. C. Frustra ergo dantur praecepta, si ea implere non possumus. A. Deus possibilia mandavit, hoc nulli dubium est. Sed quia homines possibilia non faciunt, idcirco omnis mundus subditus est Deo, et indiget misericordia ejus. Aut certe si ostendere potueris, qui universa compleverit, tunc poteris demonstrare, esse hominem qui non indiget misericordia Dei. Omne enim quod fieri potest, tribus constat temporibus, aut praeterito, aut praesenti, 785 aut futuro. Hoc quod asseris, posse hominem sine peccato esse si velit, monstra factum esse de praeterito, aut certe nunc fieri: de futuro postea videbimus. Quod si nullum potes ostendere, qui sine omni omnino peccato aut sit, aut fuerit, restat, ut de futuro tantum disputatio sit. Interim in duobus temporibus, praeterito, atque praesenti victus teneris. Apostolis, qui peccato careat, tunc futuris de futuro, si potueris, persuadeto. 4. Posse
Abbreviated transcription (Latin):
sine quo eum non posse ꝑspicuumest
ne contentio: nec hoc quidẽ mihidas.
to sit. A. Aut ego sensum meum uerb
explicare non ualeo. aut me explicante¬
tu ad intellegendũ tardior es.
Quonam modo. A. Recor dare quid
& tu dixeris. & ego quid loquor. Posu¬
isti posse hominẽ sine peccato eẽ siuelit.
ego aut̃ inpossibile in homine eẽ respondeo
Non quia statim debaptis mate homo
peccato ncareat. sed illud temp, quando
sine peccato ẽ nequaquã possibilitati humanȩ
s dĩ graẽ deputat᷑. Tolle igit᷑ posse. & ego eẽ c̃cedã
Quomodo enĩ potest qui ꝑse ñpotest. Aut
quae ẽ illa in peccantia quȩ statim corpo¬
ris huius morte finitur. Aut certe siultra
nodos mhi quosdã int̾̃eẽ. & eẽposse . c̃cinnans.
A. Egone uerborũ strophis ludo cũ hoc d& ua
ꝓcesserit officina. Tuenĩ dicis neẽ hominẽ
absq peccato . s eẽposse. cũ econtrario ego
tribuam. qđ negasti hominẽ eẽ sine peccato

Expanded text:
sine quo eum non posse perspicuum esine quo eum non posse perspicuum ene contentio? Ne hoc quidem mihi das, to sit? A. Aut ego sensum meum verbis explicare non valeo. aut, me explicante, ad intelligendum tardior es. C. Quonam modo? A. Recordare quid et tu dixeris, et ego quid loquar. Posuisti, hominem sine peccato esse, si velit. Ego impossibile hoc in homine esse respondeo, non quia statim a baptismate homo peccato non careat, sed illud tempus quando sine peccato est, nequaquam possibilitati humanae, sed Dei gratiae deputatur. Tolle igitur posse, et ego esse concedam. Quomodo enim potest, qui per se non potest? Aut quae est illa impeccantia, quae statim corporis hujus morte finitur? Aut certe si ultra nodos mihi quosdam inter esse, et esse posse concinnans. A. Egone verborum strophis ludo, cum hoc de tua processerit officina? Tu enim dicis, non esse hominem sine peccato, sed esse posse, cum e contrario ego tribuam quod negasti, esse hominem sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
peccatores erant. Dequorũ cęleri conũ¬
satione & psalmus canit. Multi plicatȩ
sunt enĩ infirmitates eorum. postea
accelerauer̃. Quib testimoniis si non u¬
teris ad auctoritatẽ. utere saltim ad
antiquitatem Quidoms ecdesiastici uiri
senser  lac aliquẽ baptizatũ ł statim ł
in ipsis dieb morte subtractum. ut conce¬
dã tibi qđ concedere non debeo. nec cogitasse
aliquid. nec locutum. inquo errore & igno¬
erit. qui uidebatur non superasse. sed
fugisse peccatũ. Ac non potius quia dñi
misericordia depeccatorim carcere
liberatus migrauit addnm. hoc & nos di¬
cimus posse dm̃ quicquid uoluerit. & ho¬
ninẽ posse & propria uoluntate qđ tuas¬
seris. sine peccato eẽ non posse. Sinaut̃ po¬
test. frustra nunc iungis & grãm. qua po¬
tens non indig&. Quod sinon potest absq
gratia. stulte dixisti. posse qđ non potest
Quicquid enim ex alterius pend& arbitrio.
non eius ẽ quẽ posse contendis. sed illius

Expanded text:
peccatores erant. » De quorum celeri convpeccatores erant. » De quorum celeri conversione Psalmista canit. Multiplicatae sunt infirmitates eorum, postea acceleraverunt . Quibus testimoniis, si non uteris ad auctoritatem, utere saltem ad antiquitatem, quid omnes Ecclesiastici viri senserint. Fac aliquem baptizatum, vel statim, vel in ipsis diebus morte subtractum, et concedam tibi, quod concedere non debeo, nec cogitasse aliquid, nec locutum, in quo errore et ignoerit, quia videbitur non superasse, sed fugisse peccatum, ac non potius quia Dei misericordia de peccatorum carcere liberatus migravit ad Dominum? Hoc et nos dicimus, posse Deum quidquid voluerit; et hominem per se et propria voluntate, quod tu asseris, sine peccato esse non posse. Sin autem potest, frustra nunc jungis et gratiam, qua potens non indiget. Quod si non potest absque Dei gratia, stulte tu dixisti posse quod non potest. Quidquid enim ex alterius pendet arbitrio, non ejus est quem posse contendis; sed illius,
Abbreviated transcription (Latin):
tu&ur. sed impugnat inimicus. Nec uictꝰ
recedit. sed semꝑ ininsidis ẽ. ut sagittet
inocculto rectos corde. In euuang̃ iuxta
mone sed hebraicis literis scriptum est
quo utuntur usq: hodie narareni. secun¬
dum apłos siue ut pleriq autumant
iuxta matheum. qđ & incesariense hab&
bibliotheca. Narrat hystoria. & ecce mat̾
dñĩ & fres eius. dicebant ei. lohannes bap¬
tista baptizat. in remissionẽ peccatorum.
eamus & baptizemur ab eo. Dix̃ aut̃ cis.
quid peccaui. utuadã & baptizer abeo:
Nisi forte hoc ipsum qđ dixi ignorantia est.
Et in codem uolumine. Si peccauerit inquit
fr̃tuus in uerbo & satis tibi fecerit septies in
die suscipe cum. Dix̃ illi si mon discipul
cius. septies indie : Respondit ihs & dix̃ ei
Etiam ego tibi dico. usq septuagies septies
Etenim in proph&is qq̃. postquã uncti sunt
spũ scõ inuentus ẽ sermo peccati. Uira pos
dact̃ elegit dñs aplos qui suꝑ om̃s homnes

Expanded text:
tur. Sed impugnat inimicus, nec victus recedit, sed semper in insidiis est, ut sagittet in occulto rectos corde. 2. Ex Evangelio jmone, sed Hebraicis litteris scriptum est, quo utuntur usque hodie Nazareni, secundum Apostolos, sive ut plerique autumant, juxta Matthaeum, quod et in Caesariensi habetur bibliotheca, narrat historia: Ecce mater Domini et fratres ejus dicebant ei: Joannes Baptista baptizat in remissionem peccatorum: eamus et baptizemur ab eo. Dixit autem eis: Quid peccavi, ut vadam et baptizer ab eo? Nisi forte hoc ipsum quod dixi, ignorantia est. Et in eodem volumine: Si peccaverit, 783 inquit, frater tuus in verbo, et satis tibi fecerit, septies in die suscipe eum. Dixit illi Simon discipulus ejus: Septies in die? Respondit Dominus, et dixit ei: Etiam ego dico tibi, usque septuagies septies . Etenim in Prophetis quoque postquam uncti sunt Spiritu sancto, inventus est sermo peccati. Ignatius dacter: « Elegit Dominus Apostolos, qui super omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. & una nocte periit. & ego ñ parcã nin eue
ciuitati magnae. inqua s̃ plus quã .exx. ho¬
minum. qui nesciunt quid sit int̃dexterã
& sinistrã suã. Sipar uulorũ a&atis & sim¬
plicium quos certe peccatores fuisse ñ poteris
approbare. tanta fuit hominũ multitudo.
Quid dicimꝰ deutriusq sexus a&ate diuersa .
&atũ increm̃ta succedunt. ut quando dealia
trans eamꝰ ad aliã sentire minime ualeamꝰ
grecidicunt. AΥΥΕΟΥ ΝCΙΟΝ & nos
liberũ appellam arbitrium. uocabulo tribu¬
as. rẽ auferas. tuenim auctorẽ peccatorũ
facis dm̃. Dũ asseris nihil hominẽ ꝑse posse
facere . s adminiculo dĩ cui imput& ur
omne qđ facimꝰ. Nos aut̃ siuebonũ siue
malum homofecerit: ꝑliberi arbitrii potes¬
ta tem eidicimꝰ imputari qui fec̃ qđ uoluit
A. Quamuis tergiuerseris. laqueis ueritatis
innecteris. hoc enim modo &iam supse ñ
adiuuat. tam̃ iuxta te auctor erit maloꝵ

Expanded text:
est, et una nocte periit, et ego non parcam Ninive est, et una nocte periit, et ego non parcam Ninive civitati magnae, in qua sunt plus quam ceminum, qui nesciunt quid sit inter dexteram et sinistram suam . Si in parvulorum aetate et simplicium, quos certe peccatores fuisse non poteris approbare, tanta fuit hominum multitudo, quid dicemus de utriusque sexus aetate diversa, aetatum incrementa succedunt, ut quando de alia transeamus ad aliam, sentire minime valeamusGraeci dicunt, αὐτεξούσιον, et nos liberum appellamus arbitrium, vocabulo tribuas, re auferas. Tu enim auctorem peccatorum facis Deum, dum asseris nihil hominem per se posse facere, sed adminiculo Dei, cui imputetur omne quod facimus. Nos autem, sive bonum, sive malum homo fecerit, per liberi arbitrii potestatem ei dicimus imputari, qui fecit quod voluit; A. Quamvis tergiverseris, laqueis veritatis innecteris; hoc enim modo, etiam si ipse non adjuvat, tamen juxta te auctor erit malorum:
Abbreviated transcription (Latin):
enim ideo peccauit adã quia dr̃ hoc futurũ
nouerat. s p̃sciuit ds̃ quasi ds qđ ille erat
ꝓpria uoluntate facturus. Accusa ergo dm̃
m̃datii. quare diacerit ꝑionã. ad huc tres
dies & nineue subuertetur. Sed respondebit
tibi ꝑ hieremiam. adsũmam. Loquar ẽtra
gentẽ & regnũ. uteradicẽ & destruã. & disꝑ¬
dã illud. Si penitentiã egerit gens illa a ma¬
lo suo qđ locut sũ aduersũ eã. agã & ego poe¬
nitentiã amalo qđ cogitaui ut facerẽ ei.
& ad sum mam loquar degente & regno
utȩ dificem & ut plantẽ illud. Si fecerit ma¬
lum inconspectu meo . ut ñ audiat uocẽ meã
poenitentiã agã suꝑ bono qđ locut̃ sũ ut face¬
remei : indignabat᷑ quondã &ionas curdõ
arguit᷑ malens cũ ꝑnitie innumerabilis
populi uerũ dicere. quã cũ tantorũ salute
m̃tire. Ponitur ei exemplũ. tudoles super
hedera siue cu curbita. inqua ñ labo rasti
neq fecisti utcrescer& : quae subuna nocte nata

Expanded text:
deo peccavit Adam, quia Deus hoc futurum noverat; sed praescivit Deus, quasi Deus, quod ille erat propria voluntate facturus. Accusa ergo Deum mendacii, quare dixerit per Jonam: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur . Sed respondebit tibi per Jeremiam: Ad summam loquar contra gentem et regnum, ut eradicem et destruam et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gens illa a malo suo, quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam super malo quod cogitavi ut facerem ei. Et ad summam loquar de gente et regno, ut aedificem et plantem illud, si fecerit malum in conspectu meo, ut non audiat vocem meam, poenitentiam agam super bono, quod locutus sum ut facerem ei . Indignabatur quondam et Jonas, cur arguitur, malens cum pernicie 789 innumerabilis populi verum dicere, quam cum tantorum salute mentiri. Ponitur ei exemplum: Tu doles super hedera, sive cucurbita in qua non laborasti, neque fecisti ut cresceret, quae sub una nocte nata
Abbreviated transcription (Latin):
do aemulatus sum dño dõ omnipotenti quo
dereliquerunt te filii iħl & altaria tua de¬
molierunt. & proph&as tuos intersecerunT
gladio & remansi ego solitarius. & que¬
runt animã meam ut auferant eam
eos ut reuerterentur adte. Sic &iam & hie¬
remias scripsit. Misi ad uos meos prophe¬
tas ante lucem. mit tebam . & non exaudie¬
batis me: neque intendebatis auribus ur̃is.¬

Expanded text:
do aemulatus sum Domino Deo omnipotenti, quia dereliquerunt te filii Israel, altaria tua demolierunt et prophetas tuos interfecerunt gladio: et remansi ego solitarius, et quaerunt animam meam auferre a eos, ut reuerterentur ad te. ANTE Dominus dicit: Misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intendebatis auribus ues
Abbreviated transcription (Latin):
Preuenisti me respon¬
dere nihil possum non ad sertione uerborũ
sed lege iudeorũ eẽ dampnata ECCLESIA
DIXIT Interroga quȩ cumq uolueris & ego
te de tuo testamento reuincã
SINA GOCA
RESPOD Certe dicis te diffiteri non pos¬
cob. Utiq abraham iudeus iuidȩus fuit. quo modo
ergo me dicis eẽ dampnandã
ECCESIA DIX

Expanded text:
aevenisti me, respondere nihil possum: non assertione verborum, sed Lege videor esse damnata. ECCLESIA dixit: Interroga quaecumque volueris, et ego te de tuo Testamento revincam. SYNAGOGA respondit: Certe dicis te diffiteri non poscob. Utique Abraham Judaeus fuit, quomodo ergo me dicis damnandam? ECCLESIA dix
Abbreviated transcription (Latin):
exhibeat sibi scãm ecclesiam ñhabentẽ
maculam neq rugam. Quã uos putatis
iam inista mortali carne & corruptibili
eẽ ꝑfectam. & audire meremini cum co
rinthiis. lam ꝑ fecti estis. Iam diuites facti
ad sponsam. tota pulchra es proxima mea
& macula non est inte. luxta qđ & illud
intellegitur . Utsitis in rep̃hensibiles & sim¬
plices sicut filii dĩ imma culati. Quod
ñ in p̃senti eẽ contestans. Vt hic labor
sit atq c̃tentio ibi laboris uirtutisq p̃ma¬
qm̃ uidebimus eum sicuti est. Quã quam
ergo filii dĩ simus : tunc similitudo dĩ & uera
contemplatio tunc nob̵ reꝓmittitur. quan¬
pit audatia. qua scribens aduiduam
Quomodo scĩ debeant orare pronuntians.
potest dicere . Tu nosti dnẽ quam scaẽ
quam innocentes. quam purȩ sint abomn
fraude & in iuria. & rapina. quas ad te¬
maculata labia. & ab omni m̃datio
libera. quib tibi ut mihi miserearis p̃ces

Expanded text:
bentem maculam, neque rugam, quam vos putatis jam in ista carne mortali et corruptibili esse perfectam, et audire meremini cum Corinthiis: Jam perfecti estis, jam divites facti ad sponsam: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Juxta quod et illud intelligitur: Ut sitis irreprehensibiles et simplices sicut filii Dei immaculati : quodnon in praesenti esse contestans, ut hic labor sit atque contentio, ibi laboris virtutisque praeum videbimus sicuti est. Quamquam ergo filii Dei simus, tamen similitudo Dei, et vera contemplatio, tunc nobis repromittitur, quanmpit audacia, qua scribens ad viduam, quomodo sancti debeant orare, pronuntias. potest dicere: Tu nosti, Domine, quam sanctae, quam innocentes, quam purae sint ab omni fraude et injuria et rapina, quas ad temaculata labia et ab omni mendacio libera, quibus tibi, ut mihi miserearis, preces
Abbreviated transcription (Latin):
dum tibi sit. aut in p̃ceps cadendum
Quanto enĩ int̃ se distant ꝑtinatia & ꝑseueran¬
tia. parsimonia & frugalitas. liberalitas
& profusio prudentia & calliditas. forti¬
tudo & temeritas. cautela & timiditas.
quorum alia adbona. alia efferunt᷑ ad mala:
Qđ quidem & incorporib inuenitur. Sifelli
prouideris temperando. pituitas succreccit
Sihumores siccare festines. in ardescit sanguis
Certe ut cunctã medicorũ adhibeam diligen¬
tiam & castigatis uiuam cibis . & morborum
ł febri ex ardescim ł dormiib heuilamus
&ueri medici saluatoris imploremꝰ auxiliũ.
dicimꝰq cũ apostoł. Magist̃ saluos nos fac.
uitare peccatum. inpueritia. ad olescentia.
iuuentute. Numquid negare potes pluri¬
mos iustos & scõsuiros. post uitia. omnise ad
uir tutes animo contulisse. & ꝑhas caruisse
eccato. A. Hoc ẽ qđ tibi in printipio dixerã.¬

Expanded text:
dum tibi sit, aut in praeceps cadendum. dum tibi sit, aut in praeceps cadendum. Quantum enim inter se distant pertinacia et perseverantia, parcimonia et frugalitas, liberalitas et profusio, prudentia et calliditas, fortitudo et temeritas, cautela et timiditas? quorum alia ad bona, alia referuntur ad mala. Quod quidem et in corporibus invenitur. Si felli provideris temperando, pituita succrescit. Si humores siccare festines, inardescit sanguis,Certe ut cunctam medicorum adhibeamus diligentiam, et castigatis vivamus cibis, et morborum vel febre exardescimus, vel torminibus ejulamus et veri medici Salvatoris imploramus auxilium, dicimusque cum Apostolis: Magister, salvos nos fac, vitare peccatum in pueritia, adolescentia, et juventute: numquid negare potes plurimos justos et sanctos viros post vitia, omni se ad virtutes animo contulisse, et per has caruisse peccato? A. Hoc est quod tibi in principio dixera
Abbreviated transcription (Latin):
quã uis corp sanum sit. integrumq & ue¬
g&um . & cunctorum sensuum integritate
robustum. aut crebris. aut raris infirmi¬
tatib condolescit : & quamuis firmissimũ
sit int̃dum pituitato molestiam patitur.
ita anima cogitationum & ꝑturbationem
imp&us sustinens. Ut suꝑ & naufragia ñ
absq periculo nauigat. Consideransq fra¬
gilitatem suam. semꝑ demorte sollitita est.
secundum illud qđ scriptum ẽ. Quis ẽ homo
qui uiuit & ñ uidebit mortem: Quae
cunctis intenta ẽ mortalib ñ naturae dis¬
solutione sedmorte peccati. iuxta illud ꝓ¬
ph&icum. Anima quȩ peccauit ipsa mori¬
&ur. alio quin hanc cõmunem mortem
qua & bruta soluuntur animalia. e noch
& helyam necdum uidisse cognoscimus. Da
mihi corp qđ numquã languerit : aut post
languorem ꝑp&ua sanitate securum sit
Et dabo tibi animam quaenum quã pecca¬
uerit. nec post uir tutes demcens peccatura
sit. Psertim cum uicina sint uitia uirtu¬
tib & si paululum declinaueris. aut erran¬

Expanded text:
quamvis corpus sanum sit integrumque et vegetum, et cunctorum sensuum integritate robustum, aut crebris, aut raris infirmitatibus condolescit, et ut firmissimum sit, interdum pituitae molestiam patitur; ita anima cogitationum et perturbationum impetus sustinens, ut superet naufragia, non absque periculo navigat, consideransque fragilitatem suam semper de morte sollicita est, secundum illud quod scriptum est: Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem ? Quae cunctis intenta est mortalibus, non naturae dissolutione, sed morte peccati, juxta illud Propheticum: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Alioquin hanc communem mortem, qua et bruta solvuntur animalia, Enoch et Eliam nondum vidisse cognoscimus. Da mihi corpus quod numquam languerit, aut quod post languorem perpetua sanitate securum sit: et dabo tibi animam quae numquam peccaverit, nec post virtutes deinceps peccatura sit, praesertim cum vicina sint vitia virtutibus; et si paululum declinaveris, aut erran
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce non carnis sed cordis circũcisio mandabatur.
scilic& ut uicia cordis incideres ut libidinem de¬
secares ut idolatriȩ caput auferres. ut tuni¬
cam forncationis scinderes. Quiait ꝓpheta
in lapide moechaberis & in ligno: Vides ergo
te non accepisse in signũ salutis circũcisionem
sed insigno potius pudoris & turpitudinis
Nam putas signum ẽẽ qđ uestitu tegitur. quod
ꝓuerecundia non profertur. quod uxori
tantũ modo debitũ esse cognoscitur : qua of¬
ficina & mulieres tuas depilato capite uel de¬
caluato in asinis saepe uidi dampnatas. itiq
si signum salutis est illud quod adulterum stupra¬
uit qđ uirginem uiciando conpressit. mulier
quȩ decircũcisionis salute sibi turpiter lusit.
dampnari non deb&. nec ille puniri qui adul¬
teram desalutifero circũcisionis signo in¬
pressum uel in mortẽ reiecit. Nescio anillie
signum salutis eẽ potiuss&. unde facinoris
admissa dampnantur. Populus autem meus
signũ salutis infronte gestando tatum hominẽ.

Expanded text:
Ecce non carnis, sed cordis circumcisio mandabatur, scilicet ut vitia cordis incideres, ut libidinem desecares, ut idololatriae caput auferres, ut tunicam fornicationis scinderes. Quia ait propheta, In lapide moechata es et in ligno . Vides ergo te non accepisse in signum salutis circumcisionem, sed in signum potius pudoris et turpitudinis. Nam putas signum esse quod vestitu tegitur, quod prae verecundia non profertur, quod uxori tantummodo debitum esse cognoscitur; quia officina et mulieres tuas depilato capite ac decalvato in asinis saepe vidi damnatas? Utique si signum salutis est illud quod adulteram stupravit, quod virginem vitiando compressit; mulier quae de circumcisionis salute sibi turpiter lusit, damnari non debet; nec ille puniri, qui adulteram de salutifero circumcisionis signo compressam vel in mortem rejecit. Nescio an illic signum salutis esse potuisset, unde facinoris admissa damnantur. Populus autem meus signum salutis in fronte gestando, totum hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
atq corrumpunt suauitatem olei. Quis mor¬
talium aliquo errore non capitur: Quem
her&icorum & falsorum dogmatum uenena
non maculant : Tempus inquit ẽ ut incipiat
iudicium dedomo dĩ. Siaut̃ primum a nob̵. quis
finis eorum quinoncredunt eiuangelio: & suus

Expanded text:
atque corrumpunt suavitatem olei. Quis moratque corrumpunt suavitatem olei. Quis mortalium aliquo errore non capitur? quem haereticorum et falsorum dogmatum venena non maculant? Tempus, inquit, est ut incipiat judicium a domo Dei. Si autem primum a nobis, quis finis eorum qui non credunt E