comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuelli possint. Ponamꝰ ante ocłoᷤ
duos. Unũ doctũ : assiduȩ orantẽ :
psallentẽ: missas celebrantẽ: &
tam̃ quibdã uiciis subiacentẽ.
Alterũ uͦ: indoctũ & icliotã at¬
tam̃ fidelẽ: dm̃ tũtẽ atq amã¬
tem: ꝓrimũ diligentẽ: pacientẽ
humilẽ. Quis horũ tͥ idetur
apłi sententiã seruasse qua dicit.
sine int̾missione orate: iste qui
assidue orat et quibꝰdã uiciis sub¬
lacet: an iste qͥ nescit orare & tam̃
mundus ẽ auiciis. & inoꝑibus
bonis deditꝰ. Om̃ib claret istꝰ
innocentiã atq oꝑa bona magi
exaudire dm̃: quã istiꝰ uoces.
cuiꝰ uita quib dã uiciis sordes¬
cit. Ille gͥ sine int̾missione orat:
qui congruis tẽporib mente &
nis assicduus ẽ. Qui qnͣdo dormit.
aut aliqͥb oꝑib humane uite
necessariis ẽ occuipatꝰ: oꝑa eiꝰ re¬
fulgẽt inconspectu dĩ: & ipsȩ st̃
int̃cessores eiꝰ apud dm̃. sicut ad

Expanded text:
divelli possint. Ponamus ergo ante oculos, divelli possint. Ponamus ergo ante oculos, duos: unum doctum assidue orantem, psallentem, missas celebrantem: et tamen quibusdam vitiis subditum: alterum vero indoctum, item atque amantem, proximum diligentem, patientem, humilem. Quis horum tibi videtur Apostoli sententiam servasse, qua dicit: Sine intermissione orate ; ille qui assidue orat, et quibusdam vitiis subjacet: an iste qui nescit orare, et tamen mundus est a vitiis, et operibus bonis deditus? Omnibus claret istius innocentiam atque bona opera magis exaudire Deum, quam illius voces, cujus vita quibusdam vitiis sordescit. Ille igitur sine intermissione orat, qui congruis temporibus mente et ribus assiduus est. Qui quando dormit, aut aliquibus operibus humanae vitae necessariis est occupatus, opera ejus refulgent in conspectu Dei, et ipsa sunt i
Abbreviated transcription (Latin):
minũ quert̃. quidã detractionib¬
pmunt᷑. Ꝙ quid pluras Omnẽ
scĩtatẽ quã sermonib usurpant.
indignns morib deturpant atq
deuastant. Adistoꝵ gͦ cecitatem
demonstrandã: qͣndã similitu¬
dinẽ ꝓponã:. Homo quidã usq
Cumq uidisset quendã p̃cereuntẽ:
extendens manũ. clamabat diceis.
Miserere mei: & extrahe me ab hoe
luto. Cumq ille manũ extendisset.
ut eũ extraheret: iste manũ quã
extenłãt. subluto demersit: Cũq
ille qui ad extrahendũ uenerat
uellet recedere: iste iterũ ut erue¬
retur postulabat. Cumq ille se¬
cundo ad eũ eruendũ manũ ex¬
tenderet: iste sic̃ pͥꝰ manũ sub lu¬
to demersit: Cũq crebriꝰ hoc fac̾et:
ille iratꝰ dixit. Cur petis ut eruaris:
cum intuo ꝑicło uelis ꝑsistere: s
quia int̾itũ tuũ qiligas: posside
quod elegisti. Similiter & istidmm
dep̃cant᷑ assidue. ut auiciis eru¬
antur. & tam̃ ipsa uicia ita am¬
plectunt᷑: ut abeis nullomodo

Expanded text:
actionibprimuntur. Et quid plura? Omnem sanctitatem quam sermonibus usurpant, indignis moribus deturpant atque devenustant. Ad istorum ergo caecitatem demonstrandam quamdam similitudinem proponam. Homo quidam usque cumque vidisset quemdam praetereuntem, extendens manum, clamabat dicens; Miserere mei, et extrahe me ab hoc luto. Cumque manum extendisset, ut eum extraheret, iste manum quam extenderat, sub luto demersit. Cumque ille qui ad extrahendum venerat, recedere vellet, iste iterum ut erueretur, postulabat. Cumque ille secundo ad eruendum manum extenderet, iste sicut prius manum sub luto demersit. Cumque crebrius hoc faceret, ille iratus dixit: Cur petis ut eruaris, cum in tuo periculo persistere velis? Et quia interitum tuum diligis, posside quod elegisti. Similiter et isti Deum deprecantur assidue, ut a vitiis eruantur; et tamen ipsa vitia ita amplectuntur, ut ab eis nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
nificatũ fuisse dicunt. Lucã per
hominẽ: eoqͦd ipse generationem
xp̃i scd̾m humanitatẽ pleniꝰ quã
çȩteri ꝓsequutꝰ sit: Namq ab ip¬
so qualiter ab angło anmineiatꝰ
sit didicimꝰ : qualit̃ natꝰ: qualit̃
inp̃sepio positꝰ: qualit circunci¬
sus : qualit intẽplo p̃sentatꝰ: qͣlit̃
usq ad maturã ętatẽ crescendo ꝑ¬
uenerit. Ioħ̃m uͦ ꝑ aquilã desig

Expanded text:
natum fuisse dicunt: Lucam per natum fuisse dicunt: Lucam per hominem, eo quod ipse generationem Christi secundum humanitatem plenius quam caeteri prosecutus est; namque ab ipso qualiter ab angelo annuntiatus sit, didicimus, qualiter natus, qualiter sit in praesepio positus, qualiter circumcisus, qualiter in templo praesentatus, qualiter usque ad maturam aetatem crescendo pervenerit. Joannem per aquilam desi
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ ioħm: eo qͦd marcꝰ adesertis inci¬
piat: lucas a sacerdotio iudȩorũ:
matħs ab homine. id est axp̃i ge¬
neratione: ioħes uͦ adiuinitate
xp̃i. Quidã uͦ cedine̾ sequentes:
leonẽ qui rex ẽ bestiaꝵ idõ ma¬
theũ designatũ fuisse dicunt: eo
quod ipse. xp̃m scdm humanam
naturã ex regia styrpe descendis¬
se narrauit. Ipse etiã tempore na¬
tiuitatis eiꝰ. stellã apparuisse dic̃
hominũ fuisse demonstrauit:
magos etiã ueluti regẽ mundi ad
ad orandũ eũ aboriente ꝑduxit.
quilibet rex qui paruȩ potentiȩ
ẽ. alterũ regẽ qui magne potentiȩ
ẽ. contra se ut regnũ eiꝰ inuadat
uenire cognouerit. contremiscit.
& conturbat᷑. ita & xp̃o incarne
ueniente qͥ rex futurꝰ erat mun¬
di. herodes turbatꝰ ẽ. & om̃is iero¬
solima cũ illo. Nam & munera gͦ
magos.xp̃o obtulisse narrat: eũ re¬
gem dm̃ &e dñm ẽẽ omniũ creatu¬
raꝵ demonstrant: Mareũ uͦ: ꝓpt̃
simplicitatẽ eloquii ꝑuitulũ sig¬

Expanded text:
m; eo quod Marcus a desertis incipiat, Lucas a sacerdotio Judaeorum, Matthaeus ab homine, id est, a Christi generatione, Joannes vero a divinitateinem sequentes, leonem, qui rex est bestiarum, ideo Matthaeum designatum fuisse dicunt, eo quod ipse Christum secundum humanam naturam ex regia stirpe descendisse narraverit : ipse etiam tempore nativithominumque fuisse demonstravit: Magos etiam veluti Regem mundi ad adorandum eum ob Oriente perduxit: icut quilibet rex qui parvae potentiae est, si alterum regem qui magnae potentiae est, contra se, ut regnum ejus invadat, venire cognoverit, contremiscit et conturbatur : ita et Christo in carne veniente, qui Rex futurus erat mundi, Herodes turbatus est, et omnis Hierosolyma cum illo; nam et munera quae Magos Christo obtulisse narrat, eum Regem, Deum, et Dominum esse omnium creaturarum demonstrant. Marcum vero propter simplicitatem eloquii per vitulum sig
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo auctientes cõminationem
dñi dicentis. nemo mittens manũ
minerint telabantur: quamriᷤᷤ ea
ante mñtis ocłos ad humilitatis
sue custodiã ponere ñ desistant.

Expanded text:
quando audientes comminationem Domini dicentis: Nemo mittens manum minerunt, relabantur: quamvis ea ante mentis oculos ad humilitatis s
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq gͦ ꝑ penitentiã pietatis¬
q: oꝑa adiaboli uincłis absolui
meret᷑ : atq contra eũ ꝑscientie
sp̃m bellum cupit instruere: ne¬
cesse ht̃. ut a sp̃u scõ fortitudimꝰ
dom̃i accipiat᷑ quo instructꝰ.
et int̾iores hostes. idẽ. uicia pos¬
sit funditꝰ extinguere. & exu̾io¬
res. ꝑu̾sos iudelicet homines ꝑ
pacientiã suꝑare: om̃iaq iacła
demontũ scuto fidez ase repelle¬
gelicis. Quisquis gͥ uicia inse ex¬
tinguere ꝑ fortitudinis sp̃m po¬
tuit: necesse ẽ. ut admandata
etiangłii ꝑscrutanda. atq in cor¬
de suo recondenda transeat: uͥ
consiliũ repꝑiet. qualit᷑ ad ꝑfec-¬
tionis culmen conscenłe ualeat.
& quia mandata euangłii sine

Expanded text:
 per poenitentiam, pietatisque opera a diaboli vinculis absolvi meretur, atque contra eum per scientiae spiritum bellum cupit instruere; necesse habet ut a Spiritu sancto fortitudinis donum accipiat: quo instructus, et interiores hostes, id est, vitia funditus possit exstinguere, et exteriores, videlicet homines, per patientiam superare, omniaque jacula daemonum scuto fidei a se repellegelicis. Quisquis igitur vitia in se exstinguere per fortitudinis spiritum potuit, necesse est ut ad mandata 515 Evangelii perscrutanda, atque in corde suo recondenda transeat; ubi consilium reperiet, qualiter ad perfectionis culmen conscendere valeat. Et quia mandata Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃ti significasse diximꝰ: Secdi¬
lia autẽ cum semꝑ t̾rȩ hereant:
eos qͥ ineis reqͥescunt. ad trã aliqͣn¬
tulum incuruant. Ale uͦ eos qͥb
innexe sunt ad excelsa subleuant.
Librigͥ uet̾is testam̃ti. antiquis
patͥb sedilia fuerunt: qr eos secũ¬
dum litt̾am intelligentes. nequa¬
quã ad sp̃alẽ intelligentiã eorum
se erig̾e ꝑfecte potuerunt. S hȩc
sedilia patͥb noui testam̃ti in a¬
las conu̾sa sunt: qr libros uetis
testam̃ti sp̃alit intelligentes. ꝑ
eoꝵ doctͥnã ad cȩlestia cotidie sub
numeri pauca dicamꝰ. Partes nã¬
q huiꝰ numeri sunt: unũ duo.
capite ponit᷑. unũ dm̃ significat.
Duo uͦ qui sequunt᷑. duo destam᷑¬
ta indicant. Tres uͦ: ad tͥnitatẽ ꝑti¬
nent. Etres ñ inconuenient᷑ .uiͦi.

Expanded text:
Testamenti significasse diximus. Sedilia autem cum semper terrae haereant, eos qui in eis requiescunt, ad terram aliquantulum incurvant: alae vero eos quibus innexae sunt, ad excelsa sublevant. Libri igitur veteris Testamenti antiquis patribus sedilia fuerunt; quia eos secundum litteram intelligentes, nequaquam ad eorum intelligentiam spiritalem se erigere perfecte potuerunt: sed haec sedilia patribus novi Testamenti in alas conversa sunt; quia libros veteris Testamenti spiritaliter intelligentes, per eorum doctrinam ad coelestia quotidie sublnumeri pauca dicamus. Partes namque hujus numeri sunt, unus, duo,capite ponitur, unum Deum significat: duo vero qui sequuntur, duo testamenta indicant: tres ad Trinitatem pertinent: post tres non inconvenienter quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
uocẽ dm̃dicentis. beatꝰ ille seruꝰ
quẽ cũ uenerit dñs inuenerit
uigilantẽ. bona quȩ possunt
oꝑari ñ cdesinunt: ut tempore
mortis suȩ dño ueniente parati
inueniant᷑. A sinstͥc ocłos hñt:
cũ omĩa tẽptam̃ta demonũ scu¬
to fidei a mentibꝰ suis repellunt.
Adextris ocłos bñt: cũ sollicite
cauent ne ꝓbonis oꝑib extollant᷑.¬

Expanded text:
dicentis: Beatus ille servus, quem cum venerit Dominus, invenerit vigilantem ; bona quaecumque possunt, operari non desinunt, ut tempore mortis suae, Domino veniente, parati inveniantur. A sinistris oculos habent, cum omnia tentamenta daemonum scuto fidei a mentibus suis repellunt: a dextris oculos habent, cum sollicite cavent, ne pro bonis operibus extollan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mare gͥ historia: ꝑ uitrũ moraliᷤ
intelligentia: ꝑ cristallũ autẽ. sp̃a¬
lis intelligenti᷑ designat᷑. Ergo per
nitrũ. ex quo specula fiunt. non
incongrue moralis intelligentia
accipitur: quia sic̃ homo quicqͥd
turpe infaciȩ gerit inspeculo po¬
uiciosũ in animab hominũ in eẽ¬
potest. moralis intelligentia pate¬
facit. ꝑ cristallũ autẽ qui clarior est
om̃ibꝰ geminis. & qͥ flãmas splendo¬
tis sepe etiã & ignẽ de se solet emit
tere. sp̃alis intelligentia expͥmitur:
quȩ obscura queq indiuinis scͥp¬
turis elucidat: mentes. sp̃alrum
sensuũ fiammis illuminat: qͦsclã
etiam in amorẽ dĩ amorẽq cȩlestiᷤ
patriȩ accendit. Et in medio se¬
dis & incircuitu sedis .iͦii. anima¬
lia plena ocłis: ante & retro. Hoc
scđm historiã stare ñ potest. Neq

Expanded text:
itrum moralis intelligentia, per crystallum autem spiritalis intelligentia designatur. Per vitrum ergo, ex quo specula fiunt, non incongrue moralis intelligentia accipitur; quia sicut homo quidquid turpe in facie gerit, in speculo devitiosum in animabus hominum epotest, moralis intelligentia patefacit. Per crystallum autem, quae clarior est omnibus gemmis, et quae flammas splendoris, saepe etiam et ignem de se emittere solet, spiritalis intelligentia exprimitur, quae obscura quaeque in divinis Scripturis elucidat, mentes spiritalium sensuum flammis illuminat, quosdam etiam in amorem Dei, amoremqe coelestis patriae accendit. Et in medio sedis et in circuitu sedis quatuor animalia plena oculis ante et retro. Hoc secundum historiam star
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ sequunt᷑: quia sine doctͥ¬
na euangłii nullꝰ ad ꝑfectionis
culm̃ ascende potuit: quia lex siẽ
ł ost sex octo sequunt᷑: qr octosunt
uirtutes quȩ dimieant condra ui¬
cia: sine qtiaꝵ oꝑatione nullus

Expanded text:
numerus, sequuntur; quia sine doctrina Evangelii nullus ad perfectionis culmen conscendere potuit; quia Lex, sicu adduxit : post sex octo sequuntur, quia octo sunt virtutes, quae dimicant contra vitia, sine quarum operatione nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ce isti ut peccata euadant. ad eũ
ꝑsp̃m scientiȩ confugiunt. qͥ po¬
destatẽ ht̃ dunittendi peccata. Qx¬
tus descensionis. xp̃i gradus ẽ. for¬
titudo: & qͣrtꝰ similiter ascensiois
fideliũ: Congruit autẽ fortitudo
fidelium fortitudini. xp̃i: qͥa eadẽ
fortituctine isti uincunt diabolũ.
qua & xp̃c uicit. fortitudine ui¬
delicet. xp̃i. ñ sua sicut ipse dicit.
Sine me nichil potestis facere. Ter¬
cius descensionis xp̃i gradus est
sp̃c consilii: & quintꝰ ascensionis
fideliũ. Coniungit᷑ autẽ consiliũ
fideliũ consilio xp̃i: cũ ad p̃cepta¬

Expanded text:
et isti ut peccata evadant, ad eum et isti ut peccata evadant, ad eum per spiritum scientiae confugiunt, qui potestatem habet dimittendi peccata. Quartus descensionis Christi gradus est fortitudo, et quartus similiter ascensionis fidelium. Congruit autem fortitudo fidelium fortitudini Christi; quia ea fortitudine isti vincunt diabolum, qua et Christus vicit, fortitudine videlicet Christi, non sua; sicut ipse dicit: Sine me nihil potestis facere . Tertius descensionis Christi gradus est spiritus consilii, et quintus ascensionis fidelium. Conjungitur autem consilium fidelium consilio Chri
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gradus ẽ timor dĩ ꝑquẽ pas¬
sionẽ et mortẽ eiꝰ diximus fuisse
designatã: & pͥmus ascensionis ad
dm̃ conu̾tentiũ. Congruit autem
peccatoꝵ. Nec ꝑfecta remissio pec¬
catoꝵ eẽ posset: si ille ꝓ nob̃ mor¬
tuus ñ eẽt. Sextꝰ descensionis. xp̃i
gradus est pietas: & scd̾s ascensio¬
nis penitentiũ. Congruit autem
pietas fideliũ eũ pietate dm̃: qͥa
ille his qͥ scłm animã erant mise¬
ri. miscdiam suã impendit. ab etͥ¬
na morte.sua morte eos lib̾ans: &
istihis qͥ scłm corpꝰ sunt miseri. mi¬
sericordiã impendunt. largiendo
eis corpoꝵ necessaria: quib in u¬
dicio ipse dicturꝰ est. Qđ uni ex
minimis meis fecistis: mn fecistiᷤ
Quint᷑ descensionis. xp̃i gradus est
scientia: & terciꝰ ascensionis fideliũ
Conuenit autẽ sp̃c scientiȩ qͥ fide¬
lib datur cũ sp̃u scientiȩ qui ho¬
mini xp̃o ẽ oblatus: quia ille ut
peccatores saluos faceret semetip¬
sum illis conformare ñ ẽ. dedignatꝰ:

Expanded text:
ti gradus est timor Dei, per quem passionem et mortem ejus diximus fuisse designatam, et primus ascensionis ad Deum convertentium. Congruit autem peccatorum: nec perfecta remissio peccatorum esse posset, si ille pro nobis mortuus non fuisset. Sextus descensionis Christi gradus est pietas, et secundus ascensionis poenitentium. Congruit autem pietas fidelium cum pietate Domini; quia ille iis qui secundum animam erant miseri, misericordiam suam impendit, ab aeterna morte sua morte eos liberans, et isti iis qui secundum corpus sunt miseri, misericordiam impendunt, largiendo eis corporum necessaria, quibus in judicio ipse dicturus est: Quod uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Quintus descensionis Christi gradus est scientia, et tertius ascensionis fidelium. Convenit autem spiritus scientiae qui fidelibus datur, cum spiritu scientiae, qui homini Christo oblatus est; quia ille ut peccatores salvos faceret, semetipsum illis conformare non est dedignatus:
Abbreviated transcription (Latin):
niet: & eam cũ inuenerit. beatꝰ ẽ.
si tenuerit eã. Sequitꝰ Et incõ¬
spectu sedis tanquã mare uitreũ:
simile cristallo. In templo salomo¬
nis mare ereũ fuisse legimꝰ: inquo
lauabant᷑ sacerdotes antequã ac¬
cederent adaltare adhostias offe¬
rendas. Eris uͦ splendor: quadam
iigredine cito obnubilat᷑. ꝑ mare
itaq eneũ. lex moysi ddesignat᷑: uͦ
fulgorẽ sp̃alis intelligentiȩ. litterȩ
ingredine obseurat. & sicut es si li

Expanded text:
invenerit, beatus est, si tenuerit eam. Sequitur: Et in conspectu sedis tamquam mare vitreum, simile crystallo. In templo Salomonis mare aeneum fuisse legimus, in quo lavabantur sacerdotes, antequam accederent ad altare, ad hostias offerendas : aeris vero splendor quadam nigredine cito obnubilatur. Per mare itaque aeneum lex Moysi designatur, quae fulgorem spiritalis intelligentiae litterae nigredine
Abbreviated transcription (Latin):
inquib ꝑfectũ consiliũ consistit
omniũ scõꝵ. Scds descensionis xp̃i
gradus ẽ intellectꝰ & sextus ascen¬
sionis fideliũ Congruit aritẽ in¬
tellectus. ficdeliũ intellectui xp̃i.
cum easdẽ uirtutes quas ipse a
sp̃u suo ꝑcepit. easdẽ & scĩ eiꝰ ab ip¬
so reciꝑe merent᷑. Primꝰ descensioi̾s
xp̃i gradus ẽ. sapientia: & septimꝰ
ascensionis fideliũ. X p̾c ẽ sapientia
patris: & abipso om̃is sapientia orit᷑.
pulant᷑: ab ipso sapientiã inqͣ totiꝰbo¬
nitatis sũma ꝯsistit ꝑcipiunt. Qͥb
ipse ꝑ salomonẽ loqͥt᷑ dic̃s Siqͥs dilig̃ sa¬

Expanded text:
in quibus perfectum consilium consistit omnium sanctorum. Secundus descensionis Christi gradus est intellectus, et sextus ascensionis fidelium. Congruit autem intellectus fidelium intellectui Christi, cum easdem virtutes quas ipse a Spiritu suo percepit, easdem et sancti ejus ab ipso percipere merentur. Primus descensionis Christi gradus est sapientia, et septimus ascePatris, et ab ipso omnis sapientia oritur.pulantur, ab ipso sapientiam, in qua totius bonitatis summa consistit, percipiunt . Quibus ipse per Salomonem loquitur, dicens: Si quis dilig
Abbreviated transcription (Latin):
Non eñi ꝓdest arborẽ conscendere
ut leonẽ euadat: si serpentẽ insi¬
mi gestet cuiꝰ ueneno ꝑeat. Nec
icit dñs illũ ꝑfectũ ẽẽ qͥfubstantiã
tantũm dimiserit: s eũ qui & sub¬
stantiãdimiserit. & ipsũ sequutus
fuerit: Sequim᷑ autẽ illũ: quando
imitam̃. Ad hoc gͥ ꝑfectionis culm̃.
ile cõpetent gradu conscendit:

Expanded text:
Non enim prodest arborem conscendere, Non enim prodest arborem conscendere, ut leonem evadat; si serpentem in sinu gestet, cujus veneno pereat. Nec dicit Dominus illum perfectum esse, qui substantiam tantummodo dimiserit; sed eum qui et substantiam dimiserit, et ipsum secutus fuerit. Sequimur autem illum, quando imitamur. Ad hoc igitur perfectionis culmen ille competenti gradu conscendit,
Abbreviated transcription (Latin):
cendit᷑: in quo ꝑfectio uirtutũ
tota consistit. Intellectꝰ uͦ donũ. a
spr̃ scõ ficdeles accipiunt: cũ om̃ib
uirtutib cditari merent᷑. Iue enum
uerũ intellectũ possidet. qui fide
illuminat᷑: qui pudicitia mun¬
dat᷑: qui pacientia decorat᷑: qui
humilitate munit᷑: qͥ caritate p̃¬
fulget: cet̾isq uirtutib consũma¬
tur. Et qr ꝑ oꝑationẽ uirtutum
ad culm̃ ꝑfectionis conscenditur:
sapientia intellectui pͦponitur:
inqua tota ꝑfectio consistit. De
hac ꝑfectione dñs dicit in eugłio
Siuis ꝑfectꝰ eẽ uade uende omĩa
quȩ habes & da pauꝑib. & ha¬
hebis thesaurũ incȩlo: & ueni se¬
quere me.Sunt namq multi. qͥ
ad ꝑfectionis culmen subito con¬
scendere conant᷑: s quia ꝑgradus
uirtutũ ñ conscendunt. facile cor¬
ruunt. Quid eñi ꝓdest substan¬
ciã relinquere suam: & odiũ. ebrie¬
tatem. inuidiã. suꝑbiã. uanam
głam. cȩt̾aq uicia quȩ occidunt
animã. amente sua non abiciat:

Expanded text:
irtutum tota consistit. Intellectus vero donum a Spiritu sancto fideles accipiunt, cum omnibus virtutibus ditari merentur; ille enim verum intellectum possidet, qui fide illuminatur, qui pudicitia mundatur, patientia decoratur, qui humilitate munitur, qui charitate refulget, caeterisque virtutibus consummatur. Et quia per operationem virtutum ad culmen perfectionis conscenditur, sapientia intellectui praeponitur, in qua tota perfectio consistit. De hac perfectione Dominus dicit in Evangelio: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me . Sunt namque multi, qui ad perfectionis culmen subito conscendere conantur: sed quia per gradus virtutum non conscendunt, facile corruunt. Quid enim prodest substantiam relinquere, si iram, odium, ebrietatem, invidiam, superbiam, vanam gloriam, caeteraque vitia, quae occidunt animam, a mente sua non abjiciat?
Abbreviated transcription (Latin):
a scientia. ad fortituctinis sp̃m cons¬
cenditur. Nam sicut quilibet p᷑¬
liator nͨ contͣ eu᷑ quẽ inuincłis te¬
net pugnat. sed potiꝰ contra eum
qui resistere uult: ita & diabolꝰ
non contͣ eũ quẽ. in uincłis pecea¬
toꝵ constrictũ tenet ddimicat.⁊

Expanded text:
a scientia ad fortitudinis spiritum consa scientia ad fortitudinis spiritum conscenditur. Nam sicut quilibet praeliator non contra eum, quem in vinculis tenet, pugnat, sed potius contra eum, qui resistere ei vult: ita et diabolus non contra eum, quem vinculis peccatorum constrictum tenet dimicat;
Abbreviated transcription (Latin):
exercere incipit: ut dm̃ alios
miserando ꝓpiciũ sibi faciat.
quem peccando offendat. Unde
& damel ꝓpłia regẽ imprissimũ
ut peccata sua helemosinis re¬
dimeret et miscđiis paupum:
ãmonere ftuduit. A pietate ad
scientiȩ sp̃m conscendit᷑. Nam
quãuis uideat᷑ aliquis scientiã
possidere: stultꝰ est si male uiuit.
Quid enĩ stultiꝰ quã timorẽ dĩ a
mente abicere: uciis deserui
uicia deserere.atq addm̃ tota
mente conu̾ti: quicũq ꝑtimo¬
ris sp̃m peccata sua plangere
incipit: & ꝑpietatis sp̃m mise¬
ricors erga indigentes ẽẽ studet.
ut dm̃ alios miserando miseri¬
cordẽ sibi faciat: necesse ẽ. ut ꝑ
linquat. Et quicũq uicia desere¬
re cupit: necesse ẽ. ut ꝑdoctrinã
tionẽ scõꝵ uiroꝵ. discat quȩ sint
genera uicioꝵ:qualit̾ homines
illa queant: & quib modis extin¬
gui possint: quesint etiã decepti-¬
ones demonũ: & qualit̃ contͣ eos
qͥ addit scientiã. addit & laborẽ:

Expanded text:
exercere; ut Deum alios miserando propitium sibi faciat, quem peccando offenderat. Unde et Daniel propheta regem impiissimum, ut peccata sua eleemosynis redimeret, et misericordiis pauperum, admonere studuit. A pietate ad scientiae spiritum conscenditur; nam quamvis videatur aliquis scientiam possidere, stultus est, si male vivit. Quid enim stultius, quam timorem Dei a mente abjicere, vitiis deservirvitia deserere, atque ad Deum tota mente converti; quicumque per timoris spiritum peccata sua plangere incipit, et per pietatis spiritum misericors erga indigentes esse studet, ut Deum alios miserando, misericordem sibi faciat, necesse est ut pederelinquat: et quicumque vitia deserere cupit, necesse est ut per doctrinam tionem sanctorum virorum, discat quae sint genera vitiorum, qualiter homines illaqueent, et quibus modis exstingui possint; quae sint etiam deceptiones daemonum, et qualiter contra eos qui addit scientiam, addit et laborem ;
Abbreviated transcription (Latin):
riũ numerũ qui ꝑfectꝰ est. ꝑfec¬
dio scõꝵ designat᷑. ad quã nullus
ñ ꝑdoctͥnã euangłi ualet assur¬
gere: Lex enĩ: nullũ ad ꝑfectũ ad¬
duxit. Senas uͦ alas .uiͦii. animali¬
um si simul iunxeriᷤ.xx iiͦii. inue¬

Expanded text:
rium numerum qui perfectus est, perfectio sanctorum designatur, ad quam nullus nisi per doctrinam Evangelii valet assurgere: Lex enim nullum ad perfectum adduxit . Senas vero alas quatuor animalium si simul junxeris, vigintiqu
Abbreviated transcription (Latin):
dona sp̃s sc̃i. unieuiq filelz con¬
ueniant. breuit᷑ dicendũ ẽ. Et qr
nos qui ꝑpͥmȩ p̃uaricationis cul¬
pam. inꝑditionis laqueo iaceba¬
mus. miscdĩa dĩ ad suꝑna redu¬
cimur: ab inferiorib. ilest a t¬
more dei incipimꝰ: ut ad suꝑiora.
iclest ad sapientiã ꝓficiendo cres¬
camus: E quib gradib xp̾c hu
miliando se adnos cdescendit.
salutẽq nrãm moriendo ꝑfecit.
eisdẽ gradib & nos ad eũ conscẽ¬
dere debemꝰ: faciendo uidelicet

Expanded text:
dona Spiritus sancti unicuique fidelium conveniant, breviter dicendum est. Et quia nos, qui per primae praevaricationis culpam in perditionis laqueo jacebamus, misericordia Dei ad superna reducimur ab inferioribus, id est, a timore Dei incipimus, ut ad superiora, id est, ad sapientiam proficiendo crescamus. Et quibus gradibus Christus humiliando se ad nos descendit, salutemque nostram moriendo perfecit, eisdem gradibus et nos ad eum conscendere debemus; fac
Abbreviated transcription (Latin):
do caleant. Suꝑiꝰ ocłos hñt: cũ ad ce¬
lestem patã toto mentis desidio an¬
helant. Intus ocłos hñt: dũ corda
sua a sordidis cogitationib custo¬
diunt. Et requiẽ non habebant:
die ac nocte ddicentia. Sc̃s. Sẽs sc̃s¬

Expanded text:
do calcant: superius oculos habent, cum ad coelestem patriam toto mentis desiderio anhelant: intus oculos habent, dum corda sua a sordidis cogitationibus custodiunt. Et requiem non habebant die ac nocte dicentia: Sanctus, s
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑtinet: ñ quod timore coactꝰ
sit ut ꝓsalute generis humani
moreretur: sed timorẽ ꝓ obȩdien¬
tia acciꝑe debemꝰ. Dequa ipse dic̃
Non ueni facere uoluntatẽ meã:
s uoluntatẽ eiꝰ qui misit me pa¬
tris. Nã & filiũ qui patri carna¬
li ẽ. ꝑom̃ia obediens. patrem ti¬
mere dicimꝰ: cum illa obȩdientia
non sit timoris s amoris. De qͦ
timore psalmista dicit. Timor

Expanded text:
nem pertinet; non quod timore coactus sit, ut pro salute generis humani moreretur: sed timorem pro obedientia accipere debemus, de qua ipse dicit: Non veni facere voluntatem meam, sed voluntatem ejus, qui misit me, Patris . Nam et filium, qui patri carnali est per omnia obediens, patrem timere dicimus, cum illa obedientia non sit timoris, sed amoris. De quo timore Psalmista dicit: Timor
Abbreviated transcription (Latin):
respuens. Q euã & latrom in ini¬
tio confessionis eiꝰ patadysũ repro¬
misit: ut om̃ibꝰ peccatoribꝰ saluari
cupientib spem ueniȩ retribue¬
ret. Pharisei uero sp̃m scientiȩ ñ
habentes. rep̃hendebant eũ. eo qͦd
cum publicanis & peccatoribus
manclucaret. S ipse sp̃m scien¬
tiȩ possidens: dirit eis. Non est
opus sanns medicꝰ. s male haben¬
tib. Nonueni uocare iustos: sed
peccatores ad penitentiã. De spu

Expanded text:
respuens: qui etiam et latroni in inirespuens: qui etiam et latroni in initio confessionis ejus paradisum repromisit , ut omnibus peccatoribus salvari cupientibus spem veniae tribueret. Pharisaei vero spiritum scientiae non habentes, reprehendebant eum; eo quod cum publicanis et peccatoribus manducaret. Sed ipse spiritum scientiae possidens, dixit eis: Non est opus sanis medicus, sed male habentibus: non veni vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam . De s
Abbreviated transcription (Latin):
ea quȩ possidet. Si autẽ fortior
illo suꝑueniens uicerit eũ: uni¬
uersa arma eiꝰ aufert inquib
confidebat: & spolia eiꝰ distribuet.
Post fortitudinẽ. sequit᷑ scientia.
Apud homines: multȩ scientiȩ ft̃.
St̃ nãq diuersarũ arciũ. diuersȩ
scientiȩ. Est scientia inlicteris ⁊
est inmundanis legibꝰ: ẽ in au¬
gendis reb temporalibꝰ. est etiã
scientia. in p̾cauendis ꝑicłis: St̃
etiã multi: qͥ ꝓsubtilitatẽ sens
multa futura p̾uident. S has
scientias. aliquando uoni. aliqͣn¬
do uͦ mali possident. Scientiam
uͦi quȩ in xp̃m descendit: nulluꝰ
nͥ bonus hab̾e̾ potest. Quȩ tanta
fuit: qͣnta nulla mens cõphen¬
dere potuit: In ipso enͣi sunt
om̃s thesauri sapientiȩ & scien¬
tiȩ absconditi. Uidetur itaq mͥ
nos debere intelligere. Preuidenꝰ
nãq saluator nr̃. si accessũ hõiũ
peccatoꝵ deuitaret: multos scele¬
ratos in desꝑationis fouea eẽ de¬
cidendos: peccatorib ꝑsocieta

Expanded text:
em fortior illo superveniens vicerit eum, universa arma ejus auferet, in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . Post fortitudinem sequitur scientia. Apud homines multae scientiae sunt; sunt namque diversarum artium diversae scientiae. Est scientia in litteris, est in mundanis legibus, est in augendis rebus temporalibus, est etiam scientia in praecavendis periculis; sunt etiam multi, qui per subtilitatem sensus quaedam futura praevident. Sed has scientias aliquando boni, aliquando mali possident: scientiam vero quae in Christum descendit, nullus nisi bonus habere potest. Quae tanta fuit, quantam nulla mens comprehendere potuit: In ipso enim sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi . Videtur itanon debere intelligere; praevidens namque Salvator noster, si accessum hominum peccatorum devitaret, multos sceleratos in desperationis foveam esse decidendos, peccatoribus per soci
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑicłm nob̃ imminet: consilium
a sapiente ꝑ quirimꝰ qualit ꝑi¬
culũ euadamꝰ. Srmiliter & cum
ad aliquã dignitatẽ scłi conscen
na euadamꝰ: & consiliũ quod dat
ipse ꝑficit: cum aꝑicłis ȩt̾ns nos
lib̾at. Similit̾ & consiliũ dat q̃lit᷑
ad hereditatẽ paradisi ꝑuenire¬

Expanded text:
lium a sapiente perquirimus, qualiter periculum evadamus. Similiter et cum ad aliquam dignitatem saeculi conscendrna evadamus; et consilium quod dat, ipse perficit, cum a periculis aeternis nos liberat. Similiter et consilium dat qualiter ad haereditatem paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
pere meruerunt. Et uox eiꝰ
sicut uox aquaꝵ multarum.
ꝑ uocẽ aquaꝵ multaꝵ: multi¬
titudo gentiũ quȩ ad fidẽ. xp̃i
cucurrit designat᷑ Et habe¬
bat indextera sua stellas.uii.
Quid hoc significet: ipse in se¬
quentib exponit. Et de ore
eiꝰ gladius utraq parte acutꝰ
exibat. E gladium. electi qui
infine mundi nascituri sunt. atq
contra antixp̃m pugnaturi de¬
signant᷑: E quia maxima mul¬
titudo gentiũ culturã xp̃i dere¬
linquens. antixp̃m hominẽ im¬
piissimũ pro dõ adorabunt: ñ
incongrue illi qui ad errores
acumina habere uisuẽ: quia
ipsi doctores. duoꝵ testamentoꝵ
doctrinis eruditi. facile hostes de¬
uincent: Nlam quod de ore dñi
ipse gladius ꝓcedere uisus est.
illud significat quod ipse clixit
in euangłio. Non enĩ uos estis

Expanded text:
. Et vox ejus, sicut vox aquarum multarum. Per vocem aquarum multarum multitudo gentium, quae ad fidem Christi cucurrit, designatur. Et habebat in dextera sua stellas septem. Quid hoc significet, ipse in sequentibus exponit. Et de ore ejus gladius ex utraque parte 503 acutus exibat. Per gladium electi qui in fine mundi nascituri sunt, atque contra Antichristum pugnaturi, designantur. Et quia maxima multitudo gentium culturam Christi derelinquens, Antichristum hominem impiissimum pro Deo adorabunt, non incongrue illi qui ad errores acumina habere visus est; quia ipsi doctores, duorum Testamentorum doctrinis eruditi, facile hostes devincent. Nam quod de ore Domini ipse gladius procedere visus est, illud significat, quod ipse dixit in Evangelio: Non enim vos estis
Abbreviated transcription (Latin):
tib. ñ mͥ uidetur hunc librum
quemquã ordinate posse intelti¬
gere: De octaua autem qͤ restat:
aliquid dicendũ est t facies
eiꝰ. sicut sol lucet inuittute sua
ꝑ faciem eccła sicut post resurrec

Expanded text:
tibus non mihi videtur hunc librum quemquam ordinate posse intelligere: de octava autem quae restat, aliquid dicendum est. Et facies ejus, sicut sol lucet, in virtute sua. Per faciem Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
monteᷤ pedes euangłirantis pa¬
cem: annunciantis bonũ. p̃di¬
cantis salutẽ. dicentis syon. re¬
gnabit ds̃ tuus. Qui similes
auricalco dicunt᷑ Es nãq infor¬
nace quibꝰdã medicaminibus
ad mixtis. tandui confilat᷑ usq
dum colorẽ auri accipiat: & drͣ
& quod cito in nigredinẽ uertit᷑.
iudei designant᷑: qui legẽ qͥdẽ
scdm litterã sonare uidebantur.
sed uelamine nigredinis m̃te
obtecti. spalẽ intelligentiã quȩ
in ea latebat. intelligere neqͥue¬
runt. Esgͥ in auricalcũ ẽ con¬
u̾sum: quando ex iuideis apłi
sunt electi. ꝑ fornace̾ autẽ siue
nari. In hac gͦ fornace apłi ei
coniuncti sunt: sicut ipse dic̃
Nos estis qui ꝑ mansistis me¬
cum intẽptationib meis. In

Expanded text:
ntes pedes evangelizantis pacem, annuntiantis bonum, praedicantis salutem, dicentis: Sion, regnabit Deus tuus . Qui similes aurichalco dicuntur; aes namque in fornace quibusdam medicaminibus admixtis tamdiu conflatur, usque dum colorem auri accipiat, et dicet quod in nigredinem cito vertitur, Judaei designantur, qui Legem quidem secundum litteram sonare videbantur; sed velamine nigredinis mente obtecti, spiritalem intelligentiam, quae in ea latebat, intelligere nequiverunt. Aes igitur in aurichalcum est conversum, quando ex Judaeis apostoli sunt electi. Per fornacem autem sive nari. In hac etiam fornace apostoli ei conjuncti sunt, sicut ipse dicit: Vos estis enim, qui permansistis mecum in tentatio
Abbreviated transcription (Latin):
pite nascuntur. multitudo de¬
signatur corũ qui ꝑlegem salui
facti sunt. Qui capilli. tanquam
lana alba & tanquã nix ẽẽ di
cuntur: quia uidelicet. ille po¬
pulus a tenebris uicioꝵ ꝑ legẽ
est emundatꝰ. Oculi autẽ eiꝰ
uelut flamma ignis Och cuncta
quȩ circa sunt. longe lateq: ꝓspi
ante p̾uidere meruerunt. Qͣ
sicut flamina ignis ẽẽ dicuntur.
quia sp̃u scõ illuminati. mystĩa¬

Expanded text:
pite nascuntur, multitudines eorum designantur, qui per Legem salvi facti sunt. Qui capilli tamquam lana alba, et tamquam nix candidi esse dicuntur; quia videlicet ille populus a tenebris vitiorum per Legem est emundatus. Oculi autem ejus velut flamma ignis. Oculi cuncta quae circa se sunt, longe lateque persante praevidere meruerunt. Qui sicut flamma ignis esse dicuntur, quia Spiritu sancto illuminati myst
Abbreviated transcription (Latin):
de mͥ faciem tuam. sonet uox
Ntua in aurib meis. uox enum
tua dulcis:⁊ facies tua decora.
Ac si aꝑte dicatur. Ostende
licum ac̾tionis procede: noli
sub quietis torpore quiescere.
et ex oꝑibus ostende fidẽ tuã.
et sonet uox tua io ẽ p̃dica¬
tionis. laudis. ⁊ confessionis
in aurib meis. Illius namq
uox dulcis ẽ. dño: qͥ dulce et
laudes resonare nouit:et illa
fides decora ẽ. q̃ oꝑib ornata
aduersa pati nontimet. Seqͥt᷑.
Capite nob̾ uulpes paruulas
q̃ demoliuntur uineas. nã ui¬
nea nr̃a floruit. T ransacta ui¬
delicet demonum potestate
qm suꝑus hyemem appella¬
uit.inuitatur ꝑsona iam re¬
gis corporis iuncta ꝑbaptismi
sacramenta. inuineam. idẽ
credentium sibi plebẽ ex gen¬
tib. ⁊ inuenit eam ꝑducentẽ
flores.⁊ ꝑbonum nature ad
confitendum dõ celi paratã:

Expanded text:
de mihi faciem tuam. Sonet vox de mihi faciem tuam. Sonet vox tua in auribus meis. Vox enim tua dulcis, et facies tua decora. » Ac si aperte dicatur: Ostende licum actionis procede, noli sub quietis torpore quiescere, et operibus ostende fidem tuam. Et sonet vox tua, id est praedicationis, laudis et confessionis in auribus meis. Illius namque vox dulcis est Deo, qui dulce et laudes resonare novit. Et illa fides decora est, quae, operibus ornata, adversa pati non timet. Sequitur: « Capite nobis vulpes parvulas quae demoliuntur vineas; nam vinea nostra floruit. » Transacta videlicet daemonum tempestate, quam superius hiemem appellavit, invitatur sponsa jam regis corpori juncta per baptismi sacramenta in vineam, id est credentium sibi plebem ex gentibus, et invenit eam producentem flores per bonum naturae, ad confidendum Deo coeli paratam.
Abbreviated transcription (Latin):
temptꝰ diuitiarum: nullaꝵ
acceptio ꝑsonarum: ꝑnoc̾ta¬
tio in oratione : miscđie ma¬
gist̾ium: castitas immobił :
forma benignitatis. singula¬
uidue trmitatis agnitio. in
qua ẽ redemptio nr̃a. Hec
sunt proculdubio foramina:
in quib docetur anima ad
gaudia regni celoꝵ uenire.
P otest et foramen petre intel¬
eccła. uelut columba ad fo¬
ramen petre. Hinc ysaias ait.
Ingrede petram. absconde
fossa humo. Cau̾na macerie
spc̃ scĩ defensio. uł congre¬
gatio fidelium designari po¬
test.quanquam foramina
tiones ualeant intelligi: q̃
eiusdem petre ꝑforatum ẽẽ su¬
pradictis ictib corpus testant᷑.
Cauerua uero macerie. apłor
doctrina: De quib ut uinee
credentium plebi firmissimã
maceriam obinfestationẽ ma¬
lignoꝵ spirituum dm̃ constru¬
xisse ꝓbatur. Nam sieut ipsi
tra conspectum fidei qͣm ip¬
si confessi sunt continemur
Et quia fides sine oꝑib ocio
sa ẽ. recte subiungitur. Osten¬

Expanded text:
temptus divitiarum, nullarum temptus divitiarum, nullarum acceptio personarum, pernoctatio in oratione, misericordiae magisterium, castitas immobilis, forma benignitatis, singulaviduae Trinitatis agnitio, in qua est nostra redemptio. Haec sunt procul dubio foramina in quibus docetur anima ad gaudia regni coelorum venire. Potest foramen petrae intelEcclesia, velut columba ad foramen petrae. Hinc Isaias ait: « Ingredere in petram, abscondere in fossa humo . » Caverna maceriae Spiritus sancti defensio, vel congregatio fidelium designari potest, quanquam foramina tiones valeant intelligi, quae ejusdem petrae perforatum supradictis ictibus corpus testantur. Caverna vero maceriae apostolorum doctrinae, de quibus ut vineae credentium plebi firmissimam maceriam ob infestationem malignorum spirituum Deum construxisse probatur. Nam sicut ipsi tra conspectum fidei quam ipsi confessi sunt continemur. Et quia « fides sine operibus otiosa est , » recte subjungitur. « Osten
Abbreviated transcription (Latin):
monũ potestate. s ubi passio¬
nis xͥ sacramenta sunt celebra¬
ta. per angelorũ doct̾nã in qͥ¬
bus xp̃c loquit᷑ aduocatur ut
surgat. ⁊ ueniat addeambu¬
lantẽ sponsum inuineis. ad
congaudendim. ⁊ inprouen¬
tum fruc̾tus iustitie. p̃dicta¬
rum nationum se exerat. Ac
si ei dicatur. O sponsa et ami¬
ca. cui tanta obtuli bona. et
ꝓ qua tanta sustinui: surge
⁊ ueni: accinge te ad certam̃
unde et̾nam quietẽ accipias.
Inforaminib petre. in cau̾na
Ymacerie. Quid sit petra: apłs
derat ab hostibus aerie poteᷤ¬
tatis eripi.⁊illesus euadere:
fidem seruando semꝑ ingre¬
diatur: id ẽ consideret uul¬
nera clauoꝵ ⁊ lancee. q̃ pro
salute sponse sponsus susce¬
pit:et incauerna macerie.
hoc ẽ custodia uirtutũ celes¬
tiũ. Habet enim etiam ista
petra multa foramina : id ẽ
aditus ꝑ quos intratur ad pa¬
trem. regnum credentib p̃pa¬
rantem: hocẽ mansuetudiniᷤ.
humilitatis. patientie: con¬

Expanded text:
aemonum tempestate. Sed ubi passioaemonum tempestate. Sed ubi passiones Christi sacramenta sunt celebrata per apostolorum doctrinam, in quibus Christus loquitur, advocatur ut surgat et veniat ad deambulantem sponsum in vineis ad congaudendum, et in proventum fructus justitiae praedictarum nationum se exerat. Ac si ei dicatur: O sponsa et amica, cui tanta obtuli bona et pro qua tanta sustinui, surge et veni, accingere ad certamen, unde aeternam quietem accipias « in foraminibus petrae, in caverna maceriae. » Quid sit petra Apostolus derat ab hostibus aeriae potestatis eripi, et illaesus evadere, fidem servando semper ingrediatur, id est consideret vulnera clavorum et lanceae quae pro salute sponsae sponsus suscepit, et in caverna maceriae, hoc est custodia virtutum coelestium. Habet enim ista petra multa foramina, id est aditus, per quos intratur ad Patrem regnum credentibus praeparantem, hoc est mansuetudinis, humilitatis, patientiae, con
Abbreviated transcription (Latin):
S quia eis credere noluit. e¬
t̾na st̾ilitate aruit: ⁊ omni de¬
core nudata. nicħ inse nisi ig¬
nis et̾m alimentum conser¬
uauit. Acuius ꝑuerse oppres¬
sionis umbra. liberata plebs
cepit amotis mał doctoribꝰ
phariseis in xp̃o credendo flo¬
rere:. ⁊ suo exemplo aliarum
gentium nationes. ad florẽ
credulitatis prouocare. De qͥb
sequenti uersiculo dicitur.
Uinee florentes dederunt obo¬
rem suum. Credendo nãq in
unum dm omĩpotentẽ flo¬
ruerunt uinee: id ẽ euange¬
licus populus. siue uinee flo¬
rentes scẽ conuersationis odo¬
rem longe lateq dederunt
ꝑ orbem. Nam sicut hyemis
tempore absq frondib et flo¬
ribus sine decore sunt uinee.
ita fuisse absq decore iusticie
uł scĩtatis ornamento ꝑ orbẽ
nationes quas nunc uineas
appellauit: certissime cõ ꝓbat᷑:
mili loco ⁊ abdito eccła. mul¬
tum longe auocata. q̃ tume
in coto mundo regnare ꝓbat᷑ cõ¬
turbata uel oppressa demo¬

Expanded text:
Sed quia eis credere noluit, aeSed quia eis credere noluit, aeterna sterilitate aruit, et omni decore nudata nihil in se nisi ignis aeterni alimentum conservata est. A cujus perversae oppressionis umbra liberata plebs, coepit, amotis malis doctoribus Pharisaeis, in Christo credendo florere, et suo exemplo aliarum gentium nationes ad florem credulitatis provocare. De quibus sequenti versiculo dicitur: « Vineae florentes dederunt odorem suum. » Credendo namque in unum Deum omnipotentem floruerunt vineae, id est evangelicus populus. Seu vineae florentes, sanctae conversationes odorem longe lateque dederunt per orbem. Nam sicut hiemis tempore absque frondibus et floribus sine decore sunt vineae, ita fuisse absque decore justitiae et sanctitatis ornamento per orbem nationes quas nunc vineas appellavit, certissime comprobaturmili loco et abdito Ecclesia multum a longe vocata, quae nunc in toto mundo regnare probatur, conturbata vel oppressa de d
Abbreviated transcription (Latin):
tionis affectum: quo mortuo
nunqͣm alio conungi nar¬
ratur. s eum omnib dieb
uite sue cui semel fuerat con¬
iuncta. desiderando reqͥrit.
S sciendum ẽ licet ita sit.
liox turturis q̃ audita ẽ in
t̾ra nr̃a: illa ẽ dñi saluatorᷤ
q̃ dicit in eugłio. Penitentiã
agite. appropinquabit enĩ reg
num celoꝵ. Uel ꝑturturẽ rectis¬
sime scã eccł̃a intelligitur. ua¬
rietate uirtutum uelut plumiᷤ
ornata. ficus protulit grossos
suos. Propinquante gͥ messe
redemptionis humane.⁊ gło¬
sissimi redemptoris aduentu
impietas hyeme ⁊ algore con¬
stricta. nichil in se ficulnea. so
ẽ sinagoga. nisi amarissimũ
fucũ doctrine. quem anima¬
rũ cibum mentitur. intelli¬
gitur habuisse. s in dñi ad¬
uentu ptꝰquam uox turturis
audita ẽ dicentis. Peniten¬
tiã agite et reł. ficus protulit
grossos suos. id ẽ precepta le
tulit grossos suos. qui de ea
generati dulcissimus cib doc¬
trine animarum effecti siđ̃.

Expanded text:
tionis affectum. Quo mortuo, nunquam alio conjungi narratur; sed eum omnibus diebus vitae, cui semel fuerit conjuncta, desiderando requirit. Sed sciendum est, licet ita sit vox turturis quae audita est in terra nostra: illa est Domini Salvatoris, quae dicit in Evangelio: « Poenitentiam agite, appropinqu. » Vel per turturem rectissime sancta Ecclesia intelligitur, varietate virtutum velut plumis ornata. « Ficus protulit grossos suos. » Propinquante igitur messe redemptionis humanae et gloriosi Redemptoris adventu, impietatis hieme et algore constricta nihil in se ficulnea, id est Synagoga, nisi amarissimum succum doctrinae quem animarum cibum mentitur, intelligitur habuisse. Sed in Domini adventu postquam turturis vox audita est dicentis, « Poenitentiam agite, » et reliqua, ficus protulit grossos suos, id est praecepta legtolos protulit grossos suos, qui de ea generati dulcissimus cibus doctrinae animarum effecti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
membra caput ita diligendo
seqͥtur ipsũ: ꝓptea ta lit̾ loquit᷑.
Nullus enim dilecꝰtus ⁊ adiu
alius recte diligit xp̃m. nisi
gitur alia: nisi ipsa. Qui pas¬
citur int̾ lilia donee aspiret¬
Y dies. ⁊ inclinentur umbre. Id
ẽ qui pasciturin munditia fi¬
dei ⁊ candore uirtutum.donec
bra id ÷ errores p̃sentis scł̃i
qui nos impediunt iusticie
sole ꝑfrui transeant:⁊ incli¬
nentur cum suis amatorib
in chaos inferm. Reu̾tere. si¬
mił esto dilecͦte mi capree hy¬
nuloq ceruoꝵ: suꝑ montes
lecte mi ut sepuis dilectiõe
tue uisitationis reu̾taris ad
me. qui ꝑ carnẽ quam de pa¬
triarcharum origine sump
sisti. resurgens amortuis. suꝑ
lestium ascendisti: ut labo¬
rem ꝑegͥnationis mee specula¬
tione et̾na releues. Capream
hoc in loco sicut suꝑius preli¬
bauimus. carnem dicit xͥ. ꝓpt̾¬
similitudinẽ carnis peccati. Hy¬
de styrpe patriacharũ genitꝰ.
Qpt̾ resurrec̾tionẽ suam ad

Expanded text:
membra caput, ita diligendo membra caput, ita diligendo sequitur ipsum, propterea taliter loquitur. Nullus enim dilectus et adjutalius recte diligit Christum, nisi gitur, nisi ipsa. « Qui pascitur inter lilia, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae. » Id est, qui pascitur munditia fidei et candore virtutum, donecbrae, id est errores praesentis saeculi, qui nos impediunt, justitiae sole transeant et inclinentur cum suis amatoribus in chaos inferni. « Revertere: Similis esto, dilecte mi, capreae hihinnulo cervorum super montes lecte mi, ut saepius dulcedine tuae visitationis revertaris ad me, quia cum carne, quam de patrsisti, resurgens a mortuis, super montium ascendisti, ut laborem peregrinationes meae speculatione aeterna releves. Capream hoc in loco sicut superius praelibavimus carnem dicunt Christcati. Hide stirpe patriarcharum genitus, qui post resurrectionem suam ad
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. N ã siue demones uulpes in¬
telligantur. siue heretici. ⁊ ꝑ¬
u̾si docꝰtores ꝑ quos demones
loquuntur blasphemias utrũ¬
q conuenire manifestum e.
ꝑ quos mentes hominum in
quib habitat recta fides eccle
dist᷑minant᷑. Quoꝵ ext̾miniũ
uł occultas insidias. cauere
sollicite debemus.⁊ dm̃ exto¬
to corde diligere. rit ab illodi
tissime subuingit. Dilectꝰ m̃s
ut eam abundantiore gaudio
cumulet per omnia: et inqͥb
ipse ꝑleticiam pascitur. ⁊ qͥd
ipse delectetur in ea ostendit. ⁊¬
quid illa respondere debeat
ꝑ tantis beneficiis edocet᷑. Spõ¬
sus uidelicet decorã faciem
suꝑus innuit : q̃ nulla pecca¬
ti nigredine sit maculata: ñ
turpium uerboꝵ m̃daciiq ab¬
sconsa. uł blasphemiarũ rau¬
cedine uoce horrida: s dulce¬
dinem suis laudib resonantẽ
Red dit uicem eadẽ eccła:¬
N⁊ ait. Dilectus meus mͥ: et ego
illi. Xp̃c ⁊ ipsa caput et corpꝰ
uelut unus homo.⁊ tanqm

Expanded text:
Dei. Nam sive daemones vulpes inDei. Nam sive daemones vulpes intelligantur, sive haeretici et perversi doctores, per quos daemones loquuntur blasphemias, utrumque convenire manifestum est, per quos mentes hominum in quibus habitat recta fides Ecclesiae disterminantur. Quorum exterminium vel occultas insidias cavere sollicite debemus, et Deum ex toto corde diligere ut diligi tissime subjungit: « Dilectus meus ut eam abundantiore gaudio cumulet per omnia, et in quibus ipse per laetitiam pascitur, et quid ille delectetur in ea ostendit, et quid illa respondere debeat pro tantis beneficiis docetur. Sponsus videlicet decoram faciem erius innuit, quae nulla peccati nigredine sit maculata, non turpium verborum mendaciique absconsa, vel blasphemiarum raucedine voce horrida, sed dulcedinem suis laudibus resonantem reddit vicem, eadem Ecclesia ait: « Dilectus meus mihi, et ego illi. » Christus et ipsa, caput et corpus velut unus homo, et tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
dãq paratã÷ s calliditate in¬
sidiisq uulpium puritatẽ
fructus expec̾tantium adde¬
moliendam deuorandãq u¬
hereseos mordacissima dog¬
mata. Ait xp̃c suis doctorib.
Capite nob uulpes paruulas
que demoliuntur uineas. sdẽ
coniuncite hereticos ⁊ scismaticos
prauos fide.⁊ dolosos u̾bo. qui
dente praue doctrine rudes
fidelium mentes lacerare solet.
Nam uinea nr̃a floruit. so ẽ scẽ
electorum aĩe germinant fruc¬
tũ fidei. ⁊ bonoꝵ oꝑum longe
lateq. Uerum duplici ratioe
intelligitur qd̾ ait nr̃a: id est
siue suam dixerit ⁊ patris. siue
eccłam sͥ coniunctam partici¬
pem dicat. qͣm cum flores tã
eccłam ex iudeis qm maxime
ex gentib uidisset ꝓferre. ante
preparat uenatores uł custo¬
des qui uulpes capiant. qͣm
flores maturos fructus parianł
De quo numero ẽ unus qui
dicebat. Corripientes omnẽ
hominem ⁊ in captiuitatẽ re¬
digimus. omnem scientiã ex¬
tollentem se adu̾sus scientiã

Expanded text:
coeli paratam. Sed calliditate insidiisque vulpium maturitatem fructus exspectantium ad demoliendam devorandamque phaereseos mordacissima dogmata ait Jesus suis doctoribus: « Capite nobis vulpes parvulas quae demo liuntur vineas, » id est convincite haereticos et schismaticos pravos fide, et dolosos verbo, qui dente pravae doctrinae rudes fidelium mentes lacerare solent. Nam vinea nostra floruit, id est sanctae electorum animae germinant fructum fidei et bonorum operum late longeque. Verum duplici ratione intelligitur quod ait nostra, id est sive suam dixerit et patris, sive Ecclesiam sibi conjunctam participem dicat. Quam cum flores tam Ecclesiam ex Judaeis, quam maxima ex gentibus vidisset proferre, ante praeparat venatores vel custodes qui vulpes capiant quam flores maturos fructus pariant. De quorum numero est unus qui dicebat: Corripientes omnem hominem in captivitatem redigimus omnem scientiam extollentem se adversus scientiam
Abbreviated transcription (Latin):
didi. mox lumen u̾itatis qd̾
tes nos uigiles inueniunt qͥ
custodiunt ciuitatẽ qr scĩpa¬
tres qui eccłe statum custo¬
diunt. bonis nrĩs studiisoc¬
currunt. ut suo uł u̾bo uel
scripto doceant. Quos cum
paululum ꝑtransimus inue¬
nimus quem diligimꝰ. qr re¬
demptor nr̃. ⁊ si humilitate
hõ int̾ hoĩes : diuinitate tñ
suꝑ homines fuit. Nisi quis¬

Expanded text:
n veritatis quod autem nos vigiles inveniunt qui custodiunt civitatem quia sancti Patres, qui Ecclesiae statum custodiunt, bonis nostris studiis occurrunt, ut suo vel verbo vel scripto doceant. Quos cum paululum pertransimus, invenimus quem diligimus, quia Redemptor noster, et si humilitate homo inter homines, divinitate tamen super homines fuit. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
suũ dnm dĩ filium. s non res¬
pondet ei:sicut non respon¬
dit sauli regi. aquo recesserat
ds̃. Sine causa gͥ laborẽ im¬
pendit querendo: qui equalẽ
hominib absq peccato. ⁊ coe¬

Expanded text:
um Dei Filium, sed non respondet ei sicut non respondit regi Sauli a quo recesserat Deus. Sine causa igitur laborem impendit quaerendo, qui aequalem hominibus absque peccato et coae