comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
porcos adusum desideratũ c̃cessosec̃. demonib
hos & dehomine recte porsumꝰ dicere: Animal est
enim sedrationale & Simortale. animaẽ rationalis
in illis m̃bris quȩ tantis afflictionib poenas luit
dem̃tisẽ. Tantoꝵ gͦ maloꝵ que fiunt in paruulis.
causa iusta dicatur. Nempc cũ maiores ista patiunt
solemꝰ diccre aut sicut in iob merita ex aminari.
aut sicut inherode peccata puniri. & dequib dã
exemplis que ds̃ manifesta eẽ. uoluit. alia quȩ
obseura sunt hominũ conectare conceditur
Sed hoc maiorib. De paruulis aut̃ qͥd respondea¬
mus edissere. si penis tantis nulla ineis sunt
puniendi peccata. Nam utiq nulla ẽ in illis
aetatib exami nanda iusticia. De ingeniorum
uͦ diusitate qͥddicã. quȩ quidẽ inꝑaruulis lat&.
s ab ipsis exordiis naturalib ductũ appar& in
grandib quoꝵ nonnulli tamtardi & obliuiosist̃
ut ne pͥma quidẽ discere litterarũ elemta potue-¬

Expanded text:
porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, porcos ad usum desideratum concessos esse daemonibus, hoc et de homine recte possumus dicere? animal est enim sed rationale etsi mortale. anima est rationalis in illis membris, quae tantis afflictionibus poenas luit.dementis est. tantorum ergo malorum, quae fiunt in paruulis, causa iusta dicatur. nempe cum maiores ista patiuntur, solemus dicere aut sicut in Iob merita examinari aut sicut in Herode peccata puniri et de quibusdam exemplis, quae deus manifesta esse uoluit, alia, quae obscura sunt, hominum coniecturae concedi; sed hoc in maioribus. de paruulis autem quid respondeamus, edissere, si poenis tantis nulla in eis sunt punienda peccata; nam utique nulla est in illis aetatibus examinanda iustitia. De ingeniorum uero diuersitate quid dicam? quae quidem in paruulis latet, sed ab ipsis exordiis naturalibus ductum apparet in grandibus, quorum nonnulli tam tardi et obliuiosi sunt, ut ne prima quidem discere litterarum elementa potue
Abbreviated transcription (Latin):
nas uentumẽ paruuloꝵ. magnis mihi crede coar¬
tor angustus. nec quid respondeã ꝓrsus inuenio.
N on solũ eas poenas dico quas hab& post hanc uitã
illa damnatio. quonecesse ẽ. trahantur sidecorꝑe
exierint sine xp̃ianȩ grȩ Sacram̃to. sed eas
ipsas quȩ inhac uita dolentib nob uersantur
ante oculos. Quds enumerare. Siuelim. prius
tempus quã eocempla deficiunt. Languescunt
aegritudinib. torquentur dolorib. fame & siti
crutiantur. debilitantus membris. pͥuantur
sensibi. uexantus ab im mundis sp̃itibus.
Demonstrandũẽ utiq quomodo ista sine ulla
mala causa iuste patiantur. Non enĩfas ẽ. aut
ista ignorante dõ fien. aut eũ nomposse resistere
facientib. aut in iusto ista uł facere uelꝑ mittere.
N um quid iam sicut animalia in rationalia recte
dicimus inusis darinaturis excellentioribus
& siuitiosis. sicut aꝑtissime in eugło uide mus

Expanded text:
nas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coarnas uentum est paruulorum, magnis, mihi crede, coartor angustiis nec, quid respondeam, prorsus inuenio; non solum eas poenas dico, quas habet post hanc uitam illa damnatio, quo necesse est trahantur, si de corpore exierint sine Christianae gratiae sacramento, sed eas ipsas, quae in hac uita dolentibus nobis uersantur ante oculos, quas enumerare si uelim, prius tempus quam exempla deficiunt. languescunt aegritudinibus, torquentur doloribus, fame et siti cruciantur, debilitantur membris, priuantur sensibus, uexantur ab inmundis spiritibus. demonstrandum est utique, quomodo ista sine ulla sua mala causa iuste patiantur. non enim dici fas est aut ista ignorante deo fieri aut eum non posse resistere facientibus aut iniuste ista uel facere uel permittere. numquidnam, sicut animalia inrationabilia recte dicimus in usus dari naturis excellentioribus etsi uitiosis, sicut apertissime in euangelio uidemus
Abbreviated transcription (Latin):
calũnia refutari. Et quod ipse respondisti ñ eẽ
sublatũ. sed ineo qͥ frum̃ta furatus ẽ. nec idcirco
t̾rã non debuisse gremio suo semina c̃fouere
qͥa sator immunda ea piecerit manu: ele¬
gantissima similitudo est. Quam & ante quã
legerẽ. nullas mͥ obiectio ista dead ulterinis
fetib in hac questione faciebat angustias.
generalit̃ intuenti ł multa bona dm̃ ftcere
cuius cumq creatio Si habeat prudentẽ piumq
c̃sideratorẽ. in effabilẽ laudẽ ereatori excitat.
quanto magis creatio ñ cuilib& animalis sedhominis:
Siaut̃ causa creandi quęritur. nulla cicius & me¬
lius respondetur. nisi quia om̃is creatura bona ẽ
Etquid dignius quãbona sticiat bonus ds̃. quae
nemo potest facere nizibonus ds̃: Haec & alia
que possũ sicut possũ dico aduersus eos qui hane
opinionẽ quacredunt᷑ animȩ sic̃ illa una singu¬
lis fierr labe stictare conantur. Sed cum ad pe¬

Expanded text:
calumnia refutari. et quod ipse respondisti non esscalumnia refutari. et quod ipse respondisti non esssublatum,. sed in eo, qui frumenta . furatus est, nec idcirco terram non debuisse gremio suo semina confouere, quia sator inmunda ea proiecerit manu, elegantissima similitudo est. quam et antequam legerem, nullas mihi obiectio ista de adulterinis fetibus in hac quaestione faciebat angustias generaliter intuenti multa bona deum facere cuiuscumque creatio, si habeat prudentem piumque consideratorem, ineffabilem laudem creatori excitat, quanto magis creatio non cuiuslibet animalis sed hominis! si autem causa creandi quaeritur, nulla citius et melius respondetur, nisi quia omnis creatura dei bona est; et quid dignius, quam ut bona faciat bonus deus, quae nemo potest facere nisi deus ? Haec et alia, quae possum, sicut possum, dico aduersus eos, qui hanc opinionem, qua creduntur animae sicut illa una singulis fieri, labefactare conantur. sed cum ad poe
Abbreviated transcription (Latin):
&im dearboris folio dixerim. & denr̃o rum
numero capillor quanto magis de hominis
ortu& occasu. cuiꝰ temporalis uita breuius
ꝓductiusue nontendit̾. quãds̃ dispositor tem¬
porũ nouit uniũsitatis moderamini c̃sonare:
I dxim qđ aiunt om̃e quod intempre cępit ẽẽ.
im mortale cẽ. non posse : quia om̃a orta occidunt.
& aucta senescunt. ut eo modo credi cogant
animũ humanũ idõ eẽ. im mortalẽ quod ante
om̃a tempra sit creatus. non mou& fidẽ nram.
Ut eñi alia taceam. coepit eẽ intẽpre immorta¬
litas carnis xp̃i. quȩtam̃ iam ñ morit̾ & mors
ei ultra non dñabitur. Illuduͦ qđ inlibro ad¬
uersũ rufinũ posiusti quosdam huic sententiȩ
calũmari. qđ dm̃ dare aninas ad ulterinis c̃cep¬
tibus uideatur indignũ. Unde conantur astrue¬
re merits gestę ante carnẽ uitȩ animas quasi
ad ergastula huius modi iuste posse ꝑduci.
ñ ine mou& multa cogitantẽ quib hȩc pos sit

Expanded text:
etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum etiam de arboris folio dixerim et de nostrorum numero capillorum, quanto magis de hominis ortu et occasu, cuius temporalis uita breuius productiusue non tenditur, quam deus, dispositor temporum, nouit uniuersitatis moderamini consonare! Id etiam, quod aiunt omne, quod in tempore coepit esse, inmortale esse non posse, quia omnia orta occidunt et aucta senescunt, ut eo modo credi cogant animum humanum ideo esse inmortalem, quod ante omnia tempora sit creatus, non mouet fidem nostram. ut enim alia taceam, coepit esse in tempore inmortalitas carnis Christi, quae tamen iam non moritur et mors ei ultra non dominabitur. Illud uero, quod in libro aduersus Rufinum posuisti, quosdam huic sententiae calumniari, quod deum dare animas adulterinis conceptibus uideatur indignum, unde conantur adstruere meritis gestae ante carnem uitae animas quasi ad ergastula huius modi iuste posse perduci, non me mouet multa cogitantem, quibus haec possit
Abbreviated transcription (Latin):
ista sentire :᷑ posse. Que si sentiremꝰ. delectatione
ineffabili mulceremur. Noneiĩ frustra ꝑpropħam
qͥ hȩc diuinitꝰ inspirata didicerat dictũẽ dedõ.
Quiꝓfert numerose scłm. Unde musica id̾ scientia
sensus ue modulandi. ad ad monitionẽ magnae
rei &tam mortulib rationales habentib animas
dĩ largitate concessaẽ. Unde si homo faciendi
artifex carminis nouit quas quib moras
uocib tribuat. ut illud qđ canit᷑ decedentib
Ac succedentib sonis pulcherrime currat¬
& transeat. quanto niagis ds̃ cuiꝰ sapientta
ꝑ qua facit om̃a longe om̃ib artib p̃ferenda ẽ.
nulla innaturis nascentib & occidentib tem¬
porũ spatia quȩ tãqua syllabę ac uerba
ad particulas huius scłi ꝑtinent. in hoc la¬
bentiũ rerũ tamquã mirabili cantico uel
breuius uł ꝑductius quã modulatio p̃cognita
& p̃fuuta deposcit p̾terire ꝑmittit: Hoc cũ

Expanded text:
ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ista sentire non posse, quae si sentiremus, delectatione ineffabili mulceremur. non enim frustra per prophetam, qui haec diuinitus inspirata didicerat, dictum est de deo: qui profert numerose saeculum. unde musica, id est scientia sensusue modulandi, ad admonitionem magnae rei etiam mortalibus rationales habentibus animas dei largitate concessa est. unde si homo faciendi artifex carminis nouit, quas quibus moras uocibus tribuat, ut illud, quod canitur, decedentibus ac succedentibus sonis pulcherrime currat et transeat, quanto magis deus, cuius sapientia, per quam fecit omnia, longe omnibus artibus praeferenda est, nulla in naturis nascentibus et occidentibus temporum spatia, quae tamquam syllabae ac uerba ad particulas huius saeculi pertinent, in hoc labentium rerum tamquam mirabili cantico uel breuius uel productius, quam modulatio praecognita et praefinita deposcit, praeterire permittit! hoc cum
Abbreviated transcription (Latin):
to die fecerat hominẽ adimaginẽ suã. qđ utiq
S d̾m animã rationalc̃ fecisse intellegitur
tuendo quod ũerat. sed multiplicando quod erat.
Unde & illuo uerũe quod areb que ñ erant in¬
stituendis requieuit: & hoc uerũẽ qđ ñ solũ gub̾¬
nando que fecit. uerũ & iam aliquid ñ ꝗd nondũ
sed qđ iam ereauerat numerosius creando usq
nunc oꝑatur. Uel sic gͦ uł alio quolib& modo.
eximus abeo quod nob̾ obicit᷑ derequiedĩ ab
opib suis. ne ꝑptẽa ñ credamꝰ nc̃ usq fieri animas
nouas. non ex illa una. sed sicut illã urta. Nam qđ
dicitur qͣre fticit animas eis quos nouit cito
morituros. possumꝰ respondere parentũ hino
peccata uł conuinci uł flagellari. Pos sumus
& iam recte illius moderationi ista relinquere
quẽ scimus om̃ib temporalit̃ transeuntib rebus
ubi sunt & iam animaliũ ostus & obitꝰ cursũ or¬
natis simum atq ordinatissi mũ dare. sed nos

Expanded text:
to die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique to die fecerat hominem ad imaginem suam, quod utique secundum animam rationalem . fecisse intellegiturtuendo quod non erat, sed multiplicando quod erat. Unde et illud verum est quod a rebus quae non erant instituendis requievit, et hoc verum est, quod non solum gubernando, quae fecit, uerum etiam aliquid, non quod nondum sed quod iam creauerat, numerosius creando usque nunc operatur. uel sic ergo uel alio quolibet modo eximus ab eo, quod nobis obicitur de requie dei ab operibus suis, ne propterea non credamus nunc usque fieri animas nouas non ex illa una sed sicut illam unam. Nam quod dicitur: \'quare facit animas eis, quos nouit cito morituros?\', possumus respondere parentum hinc peccata uel conuinci uel flagellari. possumus etiam recte illius moderationi ista relinquere, quem scimus omnibus temporaliter transeuntibus rebus, ubi sunt etiam animalium ortus et obitus, cursum ornatissimum atque ordinatissimum dare, sed nos
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. qingẽnesi ñ potest eugłin eẽ contrarium.
Uerũhis quihȩo idõ dicunt necredatur modods̃ sicut
illam urã nouas animas quȩ nerant facere. sed
ex illa una quȩ uã erat eas crtare. uł ex fonte aliquo
suit thes auro quodã quotunc fecit eas mittere.
& iam illis sex diebus multa creasse ex his naturs
quas iã creauerat. sicut ex aquis alites & pisces. ex
terra aut̃ arbores. fenum. animalia. Sed quod ea
quȩ netant tunc fecerit manifestũẽ. Nulla eĩ
erat auis. nullus piscis. nulla arbor. nullũ ani¬
mal Etbene intellegitus ab his creatis requie
neultra quȩ erant crearentur. Sed nunc quod
dicitur animas u innescio quo fonte ia mexisten¬
tes mittere. necde seipso tamqua suas particulas
in rorare. nec de illa una originalit̃ tra here. nec
sis car neis uinculis cõpedire. Sed nouas crtare
singulas singulis suĩq cuiq nascenti. non aliqͥo
strcere dicitur qđ̾ ante nonfecerat. Iameni sex¬

Expanded text:
am Genesi non potest euangelium esse contrarium. Uerum his, qui haec ideo dicunt, ne credatur modo deus sicut illam unam nouas animas, quae non erant, facere, sed ex illa una, quae iam erat, eas creare uel ex fonte aliquo siue thesauro quodam, quem tunc fecit, eas mittere, facile respondetur etiam illis sex diebus multa deum creasse ex his naturis, quas iam creauerat, sicut ex aquis alites et pisces, ex terra autem arbores, faenum, animalia. sed quod ea, quae non erant, tunc fecerit, manifestum est. nulla enim erat auis, nullus piscis, nulla arbor, nullum animal et bene intellegitur ab his creatis requieune ultra, quae non erant, crearentur. sed nunc quod dicitur animas non in nescio quo fonte iam existentes mittere nec de se ipso tamquam suas particulas inrorare nec de illa una originaliter trahere nec sis carneis uinculis compedire sed nouas creare singulas singulis suam cuique nascenti, non aliquid facere dicitur, quod ante non fecerat. iam enim sex
Abbreviated transcription (Latin):
in cautis obreper& iñtib. Sed antequã sciam
que nã earũ potius eligenda sit. hoc mne ñ temere
sentire ꝓfiteor. eã quȩ uera ÷ non ad uersari
robustissime acfundatissime fidei qua xp̃i ȩccđa
neo paruulos homines recentissime natos addap¬

Expanded text:
incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, incautis obreperet mentibus. sed antequam sciam, quaenam earum potius eligenda sit, hoc me non temere sentire profiteor, eam, quae uera est, non aduersari robustissimae ac fundatissimae fidei, qua Christi ecclesia nec paruulos homines recentissime natos a dam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s peccauer. & aliud ÷ extra adam nescio ubi pec¬
casse. Et idõ inadam iđ in carnationẽ quȩ ex
adam ꝓpagataẽ. tĩquã in carcerẽ trudi. Illa uero
opinionẽ quod ex una fiant om̃s animȩ nec discute¬
re uolo nisi necesse sit. atq utinã ista dequa nune
agimus siuera ÷ sic abste defendat᷑ ut hoc necesse
um non sit. Quãuis aut̃ desiderẽ rogẽ uotis ar-
rei auferat ignorantiam. tam̃ si qđ ab sit minime
nullo modo ad uersũ eũ murmurare debeamus.
m emini pͥmis ipsis apłis dictũ. Multa habeo uobis
dicere: sed ñ potestis illa portare modo. Inhis
quantũ ad me attin&. &tam hoc deputẽ. nec quihoo
sciam me indigner indignũ. nehoc ipso &ia c̃uin¬
car in dig nor. Multa enĩ alia similit̃ nescio
quȩ memorare uł numerare non possũ. ł thoo tole¬
rabilit̃ ignorarẽ. nisi metuerẽ ne aliqua istarum
opinionũ c̃tra illud qđ fir missima retinemus fide.

Expanded text:
omnes peccauerunt, et aliud est extra Adam nescio ubi pecomnes peccauerunt, et aliud est extra Adam nescio ubi peccasse et ideo in Adam, id est in carnem, quae ex Adam propagata est, tamquam in carcerem trudi. illam uero opinionem, quod ex una fiant omnes animae, nec discutere uolo, nisi necesse sit, atque utinam ista, de qua nunc agimus, si uera est, sic abs te defendatur, ut hoc necesse iam non sit. Quamuis autem desiderem, rogem, uotis arderei auferat ignorantiam. tamen, si, quod absit, minime ulsantibus nullo modo aduersus eum murmurare debeamus. meminerimus ipsis apostolis dictum: Multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. in his, quantum ad me adtinet, etiam hoc deputem nec, qui hoc sciam, me indigner indignum. ne hoc ipso etiam conuincar indignquae commemorare uel numerare possum; et hoc tolerabiliter ignorarem, nisi metuerem, ne aliqua istarum opinionum contra illud, quod firmissima retinemus fide,
Abbreviated transcription (Latin):
untur. Eadem ꝓrsus inutraq sententia diffi¬
cultas ẽ. Illi sibi uidentur dehac facilius exire
questione. qͥ animas asseuerant ꝓmeritis uitȩ
pͥoris singulas singulis corꝑib: implicari.
Hoc ẽa enĩ putant. eẽ. in adã mori in carne sci¬
lic& quȩ ꝓpagata ẽ. exadã supplicta pendere.
Suꝑiore uita peccare aninras & inde p̃cipitari
in carceres carneos. Non credo. ñ ad quiesco.
ñ consentio. Primo qm̃ ꝑnescio quos circuitꝰ id
agunt isti ut post nescio quanta uolumina
seculoꝵ iterũ ad istã sartinã corruptibilis carnis
& supplicia pendenda redcundũ sit. Qua opinione qͥd
horribilius cogitari possit ignoro. Deinde quis tan¬
dẽ iustus defunctus : dequo nsi isti uera dicunt solli¬
citieẽ debeamus. ne insinu abrahȩ peccans inflam¬
mas illuis diuitis deiciatur. Cur enĩ & post hoc corpꝰ
peccariꝰ possit si & ante potuit: Postremo longe
aliud ÷ inadam peccasse unde dicit apts inquo

Expanded text:
untur? eadem prorsus in utraque sententia diffiuntur? eadem prorsus in utraque sententia difficultas est. illi sibi uidentur de hac facilius exire quaestione, qui animas adseuerant pro meritis uitae prioris singulas singulis corporibus implicari. hoc enim putant esse in Adam mori, in carne scilicet, quae propagata est ex Adam. supplicia pendere, superiore uita peccare animas et inde praecipitari in carceres carneos non credo, non adquiesco, non consentio: primo quoniam per nescio quos circuitus id agunt isti, ut post nescio quanta uolumina saeculorum iterum ad istam sarcinam corruptibilis carnis et supplicia pendenda redeundum sit, qua opinione quid horribilius cogitari possit, ignoro; deinde quis tandem iustus defunctus est, de quo non, si isti uera dicunt, solliciti esse debeamus, ne in sinu Abrahae peccans in flammas illius diuitis deiciatur? cur enim non et post hoc corpus peccari possit, si et ante potuit? postremo longe aliud est in Adam peccasse, unde dicit apostolus: In quo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc dictũẽ. ad hominẽ ñ reuertitur ex quo ꝓpa¬
gatiẽ. sed ad t̾ram unde pͥmus homo factusẽ. sic &
sed ad dnm a quo illi datuf:. Uerũ quia hoc testi¬
monium ita ꝓistis sonat tit non om̃i modo huic
opinioni quã defendi uolo uideat᷑ eẽ contrarium
ad monendã tantũ credidi prudentiã tuã necalib
testimoniis exhis angustiis me coneris eruere.
Namlic& nemo fticiat optando ut uerũ sit quod
uerum᷑ : non tam̃ si fieri poss& optarẽ uthȩc sen¬
tentia uera e&̃. sicut opto ut si ueraẽ abste liqui¬
dissime atq inuictissime defendatur. Hec
aũt difficultas & iam illos sequitar qͥiã existen¬
tes alibi animas & ab initio diuinoꝵ operum
p̃paratas adõ. mitti opinant᷑ incorꝑa. Nam
& ab hisdẽ hoc idẽ quȩrit᷑. si animȩ inculpate
obȩdient̃ ueniunt quomittuntur. cur in par¬
uulis sinon baptizati uitã istã finierint puni¬

Expanded text:
hoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propahoc dictum est, ad hominem non reuertitur, ex quo propagata est, sed ad terram, unde primus homo factus est, sic sed ad dominum, a quo illi datus est. uerum quia hoc testimonium ita pro istis sonat. ut non omni modo huic opinioni, quam defendi uolo, uideatur esse contrarium, admonendam tantum credidi prudentiam tuam, ne talibus testimoniis ex his angustiis me coneris eruere. nam licet nemo faciat optando, ut uerum sit, quod uerum non est, tamen, si fieri posset, optarem, ut haec sententia uera esset, sicut opto, ut. si uera est, abs te liquidissime atque inuictissime defendatur. Haec autem difficultas etiam illos sequitur, qui iam existentes alibi animas et ab initio diuinorum operum praeparatas a deo mitti opinantur in corpora. nam et ab his hoc idem quaeritur: si animae inculpatae oboedienter ueniunt, quo mittuntur, cur in paruulis, si non baptizati uitam istam finieriut, puni
Abbreviated transcription (Latin):
si hano fidẽ fundatissimã non obpug nat. sit et
mea. Si oppugnat. ñ sit & tua. Nolo mihi dicatur
ꝓ hac sententia debere accipi quod scriptumẽ. Qui
finxit spm hominis inipso. & qui finxit singillatĩ
corda eoꝵ: aliquid fortissimũ atq inuictissi mũ
requirendũ ẽ. qđ nos non cogat dm̃ credere. ullarũ
Animarũ sine culpa aliqua damnatorẽ. Nã tantun¬
dẽ ual& uł plusẽ forsitan creare quã fingere: &
tam̃ scriptumẽ. Cor mundũ erea inmeds̃. Neo idõ
putari potest. anima hoc loco opttre se fieri pͥusꝙ.
matione doctrine. Nec illud quod in ȩcdaste scrip¬
tum est. tunc conuertetur in terrã puluis sicut
fuit. & sps reuertetur addñm qͥdedit illũ. istã
confirmat sententiam quã eẽ uolumꝰ nram.
Plus enĩ hoc suffragat᷑ eis. quiex una putant
om̃s. eẽ. Animas. Nam sicut c̃uertitur inqui unt
puluis interrã sicut fuit. & tam̃ caro dequa

Expanded text:
si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et si hanc fidem fundatissimam non oppugnat, sit et mea, si oppugnat, non sit et tua. Nolo mihi dicatur pro hac sententia debere accipi, quod scriptum est: Qui finxit spiritum hominis in ipso et: Qui finxit singillatim corda eorum. aliquid fortissimum atque inuictissimum requirendum est, quod nos non cogat deum credere ullarum animarum sine culpa aliqua damnatorem. nam uel tantundem ualet uel plus est forsitan creare quam fingere et tamen scriptum est: Cor mundum crea in me, deus. nec ideo putari potest anima hoc loco optare se fieri, priusqmatione doctrinae. nec illud, quod in ecclesiaste scriptum est: Tunc conuertetur in terram puluis, sicut fuit, et spiritus reuertetur ad dominum, qui dedit illum, istam confirmat sententiam, quam esse uolumus nostram; plus enim hoc suffragatur eis, qui ex una putant omnes esse animas. nam sicut conuertitur, inquiunt, puluis in terram, sicut fuit, et tamen caro, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
cypranus ̃aliquod decretũ condens nouu sed
ȩcłe fidẽ firmissimã seruans. ad corrigen¬
dos eos qͥputabant ante octauũ diẽ natiuitatis
nonet̃ paruulũ baptizandũ. ñ carnẽ sed ani¬
Sed contra ꝙypruni aliquã opionionẽ ubi qđ
ui dendũ fuit fortasse nonuidit. Sentiat
quisq quod lib&. tantũ contra Aplicã fidem
manifestissimã nemosentiat. qͥ exx unius delic¬
to om̃s in c̃dempnationẽ duci praedicat.
ficantur. Contra aeccłȩ fundatissimũ morẽ nemo
sentiat. ubi adbaptis mũ si propt̃ paruulorum
sola corꝑa curreret᷑ baptizandi offerrent᷑ & mor¬
tui. Quȩcũ itae sint quȩrenda caula atq redden¬
da ẽ. quare damnentur animȩ quȩ noue creant᷑
Singulis quibq nascentib. sip̃ter xp̃i sacram̃tũ
paruuli moriantur. Damnari enĩ eas sisic de
corꝑe exierint. & scã scriptura. & scã ẽ testis ȩccła.
Unde illa de animaꝵ nouaꝵ creatione sententia

Expanded text:
Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed Cyprianus non aliquod decretum condens nouum sed ecclesiae fidem firmissimam seruans ad corrigendos eos, qui putabant ante octauum diem natiuitatis non esse paruulum baptizandum, non carnem sed aniSed contra Cypriani aliquam opinionem, ubi. quod uidendum fuit. fortasse non uidit, sentiat quisque, quod libet; tantum contra apostolicam manifestissimam fidem nemo sentiat, qui ex unius delicto omnes in condemnationem duci praedicat. ficantur; contra ecclesiae fundatissimum morem nemo sentiat, ubi ad baptismum si propter paruulorum sola corpora curreretur, baptizandi offerrentur et mortui. Quae cum ita sint, quaerenda causa atque reddenda est, quare damnentur animae, quae nouae creantur singulis quibusque nascentibus, si praeter Christi sacramentum paruuli moriantur. damnari enim eas, si sic de corpore exierint. et sancta scriptura et sancta est testis ecclesia. unde illa de animarum nouarum creatione sententia,
Abbreviated transcription (Latin):
qua in xxp̃o om̃s uiuificabuntur. Qui aut̃ male
egerunt in resurrectiont̃ iuditii. Quid hio gͦ
deillis infantib intellegendũ: quipͥus quam
possent agere ułbene uł male sine baptis mo
corꝑe exutisunt : Nihil hic detalib dictũẽ
Sed sicaro corũ ido non resurg& qͥa neo bonialiqͥd
eger nec mali. nec illoꝵ resurrecturaẽ ꝗ percepta
baptis mi grã in illa actate defunctisunt in qua
nihil ułbene uł male agẽpõtuer: Si aut̃ illi
int̾ scõs resurgent iđ int̾ cos quibona fecer̃.
int̃qͦs & illi resurrecturi sunt nisi int̾eos qui
male eger̃. Neuliquas humanas animas ere¬
damꝰ corꝑa sua non recepturas siue in resur¬
rectionẽ uitȩ siue in resurrectionẽ iuditii:
Quȩ sententia priusqua refellatur. ipsa nouitate
iam displic&. Deinde quis ferat sicredant se illi
qui adbaptis mũ cũ suis paruulis curr̃ ꝓpt̃ carnes
eoꝵ ñ propt̾ animas currere. Beatus quidem

Expanded text:
qua in Christo omnes uiuificabuntur —, qui autem male egerunt, in resurrectionem iudicii. quid hic ergo de illis infantibus intellegendum est, qui, priusquam possent agere uel bene uel male, sine baptismo corpore exuti sunt? nihil hic de talibus dictum est. sed si caro eorum ideo non resurget, quia nec boni aliquid egerunt nec mali, nec illorum resurrectura est, qui percepta baptismi gratia in illa aetate defuncti sunt, in qua nihil bene uel male agere potuerunt. si autem illi inter sanctos resurgent, id est inter eos, qui bene egerunt, inter quos et illi resurrecturi, sunt nisi inter eos, qui male egerunt, ne aliquas humanas animas credamus corpora sua non recepturas siue in resurrectionem uitae siue in resurrectionem iudicii? quae sententia, priusquam refellatur, ipsa nouitate iam displicet. deinde quis ferat, si credant se illi, qui ad baptismum cum suis paruulis currunt, propter. carnes eorum non propter animas currere? beatus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
utiq acrcandis nouis creaturis intellegendumẽ
endis requieuit. quia csu mauerat om̃a quȩ ante¬
quã eẽnt uidit cẽ. facienda. ut de inceps nea que ii
erant. sed exhis que iã erant crear& ⁊ faicer& qͥeqͥo
saccr&. Ita utrumq uerũ eẽ monstratur. & qđ dic

Expanded text:
utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, utique a creandis nouis creaturis intellegendum est, endis requieuit, quia consummauerat omnia, quae, antequam essent, uidit esse facienda, ut deinceps non ea, quae non erant, sed ex his, quae iam erant, crearet et faceret, quicquid faceret. ita utrumque uerum e
Abbreviated transcription (Latin):
uel cog at animas fien peccitrices. uł pumat in no¬
centes. neq negare fas nob̾ ẽ. eas quȩ sine xp̾isacra¬
mento decorꝑib exitrint & iam paruuloꝵ nonnisi
indam nationẽ trahi. obsecrote quomodo hȩc opi¬
nio defenditur. quacreduntur animȩ ñex illa pͥms
hominis fieri om̃s. sed sicut illa una uni. ita singu¬
lis singulȩ: Cauͦ quȩ dicuntur alia contra hane
opinionẽ. facile puto me posse refellere. Sicuti ẽ
illud. quo eã sibi quidã uideantur ur guere
Q uomͦ consũ mauerit ds om̃ia oꝑasua sexto die.
& septimo requieuit. Sinouas adhuc animas ereat
Quib Sidixerimnꝰ quod ex eugło insupͣ dicta epta
posuisti. pat̾ms̃ usq nunc oꝑatur. respondent
Oꝑatur dictũ ÷ institutas ad ministrando. ñnouas
instituendo naturas. nescripturȩ geneseos con¬
tradicatur. ubia ꝑtissime legitur c̃sũmasse dͥm̃
om̃a oꝑasua. Nam& qđ eũ scriptumẽ requietusse.

Expanded text:
uel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innouel cogat animas fieri peccatrices uel puniat innocentes, neque negare fas nobis est eas, quae sine Christi sacramento de corporibus exierint, etiam paruulorum, non nisi in damnationem trahi, obsecro te, quomodo haec opinio defenditur, qua creduntur animae non ex illa una primi hominis fieri omnes sed sicut illa una uni ita singulis singulae? Ea uero, quae dicuntur alia contra hanc opinionem, facile puto me posse refellere, sicuti est illud, quo eam sibi quidam uidentur urgere, quomodo consummauerit deus omnia opera sua sexto die et septimo requieuerit, si nouas adhuc animas creat. quibus si dixerimus, quod ex euangelio in supra dicta epistula posuisti: pater meus usque nunc operatur, respondent: \'operatur\' dictum est institutas administrando, non nouas instituendo naturas, ne scripturae Geneseos contradicatur, ubi apertissime legitur consummasse deum omnia opera sua. nam et quod eum scriptum est requieuisse,
Abbreviated transcription (Latin):
quod doceam. doce quod teneam. & dic mihi si ani¬
mȩ singillatim singulis hodieq nascentib. funt. ubi
in paruulis peccent. ut indigeint insacram̃to xp̃ĩ
remissionẽ peccati peccantes in adã. ex quo caro ẽ
ꝓpagata peccati. A ut si non peccant. quaiusticia cre¬
atoris ita peccato obliglantur alieno. eũ ex inde
ꝓpagatis membris mostalib inseruntur. ut uisi
eis ꝑ accłim subuentũ fuerit. dap̃natio c̃seqͣtur.
cũ iearũ potestat non sit. ut eis posit gr̃a bap¬
tismi subueniri. Lot igͥ aiimarũ miliã quȩ in
mortib pariuiloꝵ sine indulgentia xp̃iani
Sacram̃ti decorꝑib exscunt. qua equitate
dap̃nantur. si noue creatę nullo suo p̃cedente
peccato seduoluntate creatoris Singulȩ Singulis
nascentib adheserunt. quib eas animandis illȩ crta¬
uit & dedit. qͥutiq nouerat qđ una queq earum
nulla sua culpa Sine baptis mo xp̃i de corꝑe fuerat

Expanded text:
quod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si aniquod doceam, doce, quod teneam, et dic mihi, si animae singillatim singulis hodieque nascentibus fiunt, ubi in paruulis peccent, ut indigeant in sacramento Christi remissione peccati peccantes in Adam, ex quo caro est propagata peccati; aut, si non peccant, qua iustitia creatoris ita peccato obligantur alieno, cum exinde propagatis membris mortalibus inseruntur, ut eas, nisi per ecclesiam subuentum fuerit, damnatio consequatur, cum in earum potestate non sit, ut eis possit gratia baptismi subueniri ? tot igitur animarum milia, quae in mortibus paruulorum sine indulgentia Christiani sacramenti de corporibus exeunt, qua aequitate damnantur, si nouae creatae nullo suo praecedente peccato sed uoluntate creatoris singulae singulis nascentibus adhaeserunt, quibus eas animandis ille creauit et dedit, qui utique nouerat, quod unaquaeque earum nulla sua culpa sine baptismo Christi de corpore fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
Namut doceã multi ame flagitant. eisq me sicut
alia multa & hoc ignorare c̃fiteor. & fortasse
quãuis inos ineũ uerecundent᷑. tam̃ apud se dicunt.
Tues magist̃ in istł. & hatc ignoras: Qđ quidem
dñs cidixit. quierat unus illoꝵ. quos delectabat
uocari rabbi. Unde &ũ aduerũ magistrũ nocte
uenerat. quia fortassis erubescebat discere. qͥdocere
c̃sueuerat. Meaut̃ magistrũ potius audire. quã
uelut magistrũ delectat audiri. Recolo enim
qͥd eis dixerit. quos p̃c&eris elegit. Uos in quid
ꝑiediro. nec alius corneliũ &um ꝑ pͥorẽ parum.
nec alius parum. & iam posteriorẽ paulum. Aquo¬
cũq uerũ dicitur. illo donante dicitur. qui est
ipsa ueritas. Quid si idõ adhuc ista nescimus. & ea
neque orando. neq legendo. neq cogitindo &
ratiocinando inuenite potuimꝰ ut ꝓbemur ñ solũ
indoctos quanta caritate doceamꝰ uerũ adoctis
& iam quanta humilitate discamus: docegͦ quȩso

Expanded text:
nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut nam ut doceam, multi a me flagitant eisque me sicut alia multa et hoc ignorare confiteor. et fortasse, quamuis in os meum uerecundentur, tamen apud se dicunt: tu es magister in Israhel et haec ignoras? quod quidem dominus ei dixit, qui erat unus illorum, quos delectabat uocari rabbi, unde etiam ad uerum magistrum nocte uenerat, quia fortassis erubescebat discere, qui docere consueuerat. me autem magistrum potius audire quam uelut magistrum delectat audiri. recolo enim, quid dixerit eis, quos prae ceteris elegit: uos autem, iper Iothor nec alius Cornelium etiam per priorem Petrum nec alius Petrum etiam per posteriorem Paulum. a quocumque uerum dicitur, illo donante dicitur, qui est ipsa ueritas. quid, si ideo adhuc ista nescimus et ea neque orando neque legendo neque cogitando et ratiocinando inuenire potuimus, ut probemur, non solum indoctos quanta caritate doceamus, uerum a doctis etiam quanta humilitate discamus? Doce ergo, quaeso,
Abbreviated transcription (Latin):
de qua certi sumꝰ. om̃i animȩ &iã paruuli in¬
sentis. qđ singulas animas singulis nascentib
& iam modo ds̃ sticiat. Cuisententiȩ neabiciat᷑
qđ om̃s crcaturas sexto dic c̃sũ mauerit ds̃. septi¬
nẽ deniuolentissi me facere dignatus es. quod
hc me habaer& in affrica. qͥei posse istã facilius
explicare sententiam. Qđsi potuissẽ. nille
hoc abste tam longe posito inquirer&. si tam
id tibi ex affrica scripsit. Nã quando scripserit
nescio. Tantũ scio: quod de hoc bene cognoue¬
rit cunctatione meam. unde me in c̃sulto facere
uoluit. quã quã & iã sic̃ suler& magis hortares
tubreuit̃ scribere quã respondere maluisses:
credo nesi ꝑfluo laborares. ubiego eem. quem
putabas id optime scre quod ille quȩ siuerat.
Ecce uolo ut illa sententia &cia measit. siñdũ
eẽ confirmo. Misisti adme discipłos. ut eam rem
doceam. quã nondũ ipse didici. Docegͦ quod doceã

Expanded text:
de qua certi sumus omni animae etiam paruuli inde qua certi sumus omni animae etiam paruuli insentis, quod singulas animas singulis nascentibus etiam modo deus faciat. cui sententiae ne obiciatur, quod omnes creaturas sexto die consummauerit deus, septinem beniuolentissime facere dignatus es, quod hic me haberet in Africa, qui ei possem istam facilius explicare sententiam. quod si potuissem, non ille hoc abs te tam longe posito inquireret, si tamen id tibi ex Africa scripsit. nam, quando scripserit, nescio; tantum scio, quod de hoc bene cognouerit cunctationem meam, unde me inconsulto facere uoluit. quamquam, etiam si consuleret, magis hortarer tu breuiter rescribere quam respondere maluisses, credo ne superfluo laborares, ubi ego essem, quem putabas id optime scire, quod ille quaesierat. ecce uolo, ut illa sententia etiam mea sit, sed nondum esse confirmo. Misisti ad me discipulos, ut eam rem doceam, quam nondum ipse didici. doce ergo, quod doceam.
Abbreviated transcription (Latin):
abistis dissimiles blasphemias fabulaatur. Ideo
quintam opinionẽ non ad didi. quã intua epło istt̃
ceteras comie morasti nealiquã p̃terires. ubi de
hac questione. int̾roganti rescrip isft. religrose
memorie uire. nobs in xp̃i caritate gratifsino
marcellino. quod anira sit pars di. Primo: quia
non de incarnatione cuis sed de natura queritur
cum hoc queritur. De inde quia hoc sentiunt
illiquos agebam. & id maxime ageba. ut creatoris
inculpabilẽ iniiolabileq natitrã. acreature
uitis & labe secernerẽ. cũ illi asubstantia alicus
propriũ pͥncipium pͥncipesq tribuunt. ipsa boni
dĩ substintiã ex parte que capta ẽ corruptam
& oppssam & adpeccandi necessitatẽ ꝑductam
icẽ contendant. Hoc ittq excepto hereticae
opimonis errore. ex quattuor reliquis opinio¬
nib quȩ nãsit eligenda scire desidero. Quecũq
enum eligendaẽ. ab sit ut impugn& hanc fidem

Expanded text:
ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo ab istis dissimiles blasphemias fabulantur. ideo quintam opinionem non addidi, quam in tua epistula inter ceteras commemorasti, ne aliquam praeterires, ubi de hac quaestione interroganti rescripsisti religiosae memoriae uiro nobisque in Christi caritate gratissimo Marcellino, quod anima sit pars dei, primo quia non de incarnatione eius sed de natura quaeritur, cum hoc quaeritur, deinde quia hoc sentiunt illi, contra quos agebam, et id maxime agebam, ut creatoris inculpabilem inuiolabilemque naturam a creaturae uitiis et labe secernerem, cum illi a substantia mali, cui proprium principium principesque tribuunt, ipsam boni dei substantiam ex parte, qua capta est, corruptam et oppressam et ad peccandi necessitatem perductam esse contendant. hoc itaque excepto hereticae opinionis errore ex quattuor reliquis opinionibus quaenam sit eligenda, scire desidero. quaecumque enim eligenda est, absit, ut inpugnet hanc fidem,
Abbreviated transcription (Latin):
& lib̾tuus in ionã ꝓpłiam satis hoc insigniter
dilucideq declarat ubi ieuinare paruulos ꝓpt̾
ipsũ originale. peccatũ merito coactos eẽ dixisti.
ñ inc̾uenient̃ abste quęro bunc reatũ anima.
ubi contraxerit. unde opesteat & iun eã uulba.
ante aliqͦt annos ũlibros quosdã scriberẽ de-
libero arbitrio qͥ in multoꝵ manusice ne habentur
aplurimis. quattuor. opiniones deanime incar¬
natione. utrũ exala una quȩ pͥmo homini da¬
taẽ ceterc ꝓpagentur. ansingulis quibusq noue
& iam mͦ fiant. an alicubi iapi existentes uł mit¬
tantur diuinitus uł sponte labantur. incorpora
itaputiui et̃ tractandas. ut quelib& rarũ uera
e& ñ impedira intentionẽ meã. quatuno ad uer¬
sus eos quantis poterã iurib agebã. quinaturã
mali fuo pͥncipio p̃ditã aduersus dm conantur.
inducere. id est contra mimoheos. Nam deprisçil¬
lianistis noehil adhuc audreram. qui ronenultum

Expanded text:
et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter et liber tuus in Ionam prophetam satis hoc insigniter dilucideque declarat, ubi ieiunare paruulos propter ipsum originale peccatum merito coactos esse dixisti, non inconuenienter abs te quaero, hunc reatum anima ubi contraxerit, unde oporteat eam etiam in illaante aliquot annos, cum libros quosdam scriberem de libero arbitrio, qui in multorum manus exierunt et habentur a plurimis, quattuor opiniones de animae incarnatione, utrum ex illa una, quae primo homini data est, ceterae propagentur, an singulis quibusque nouae etiam modo fiant, an alicubi iam existentes uel mittantur diuinitus uel sponte labantur in corpora, ita putaui esse tractandas, ut, quaelibet earum uera esset, non inpediret intentionem meam, qua tunc aduersus eos, quantis poteram uiribus, agebam, qui naturam mali suo principio praeditam aduersus deum conantur inducere, id est contra Manicheos. nam de Priscillianistis adhuc nihil audieram, qui non multum
Abbreviated transcription (Latin):
futura & inultimo iuditio recepturã corpꝰ ad
penam. Si aut̃ post generationẽ humanam
quȩ factaẽ exadam regener& in xp̃o. ad eiuis
ꝑtinens societatẽ: & requiẽ post mortẽ corporis
habiturã. & corpꝰ ad głam recepturã. Hęc sunt
quȩ de anima firmissime teneo. Nunc accipe
qui ꝓ nob dignatus ẽ sperni. Quero ubi contra¬
xerit ani ma reatũ suum quo trahit᷑ in c̃dep̃¬
uenerit. Nones eñi ex illis qͥmͦ noua quȩ dã
garrire coeper̃. dicentes nullũ reatũ eẽ ex
adam tractũ. qͥ ꝑ baptis mũ in in fante soluat᷑.
Idote sapere siscirẽ. immonisite id non saꝑe
Sed quia tenemꝰ dehacre sententiã tuã c̃cinen¬
tẽ catholicȩ fundatissimȩ fidei. qua & iouini¬
ani uaniloqͥa redarguens adhibuisti testi¬
moniũ ex libro iob nemo mundus in c̃spec¬
tu tuo neo in fans cuiusẽ diei unius uita
suꝑ terrã. deinde ad iunxisti. tene murq
rei insimilitudine p̃uaricationis adae.

Expanded text:
futuram et in ultimo iudicio recepturam corpus ad poenam. si autem post generationem humanam, quae facta est ex Adam, regeneretur in Christo ad eius pertinens societatem, et requiem post mortem corporis habituram et corpus ad gloriam recepturam. haec sunt, quae de anima firmissime teneo. Nunc accipe,qui pro nobis dignatus est sperni. quaero, ubi contraxerit anima reatum, quo trahitur in condemuenerit. non enim es ex illis, qui modo noua quaedam garrire coeperunt dicentes nullum reatum esse ex Adam tractum, qui per baptismum in infante soluatur. quod te sapere si scirem, immo nisi te id non sapere endum putarem. sed quia tenemus de hac re sententiam tuam concinentem catholicae fundatissimae fidei, qua et Iouiniani uaniloquia redarguens adhibuisti testimonium ex libro lob: nemo mundus in conspectu tuo nec infans, cuius est diei unius uita super terram, deinde adiunxisti: \'tabernaculo rei in similitudinem praeuaricationis Adae\',
Abbreviated transcription (Latin):
nescientib & fioc̃ suam nondũ habentib prod est.
ñ tam̃ dedamnatione eoꝵ paruuloꝵ quisine illo
namꝰ ea que breui temprẽ patiuntur. nec trans acta
reuocantur. Nũquid similit̾ c̃temuere possumꝰ qđ
ꝑunũ hominẽ mors. & ꝑ unũ hominẽ resurrectio
mortuoꝵ : Sicut enĩ in adã om̃s moriunt᷑. sic & in¬

Expanded text:
nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, nescientibus et fidem suam nondum habentibus prodest, non tamen de damnatione eorum paruulorum, qui sine illo namus ea, quae breui tempore . patiuntur nec transacta reuocantur, numquid similiter contemnere possumus, quod per unum hominem mors et per unum hominem resurrectio mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ nouit. quoͥd paruulis dequoꝵ cruciatib duritia
maioꝵ contundit̾ aut exercetur. fides aut iniscđia¬
ꝓbatur. Quis gͦ nouit. quid ipsis paruulis insecreto
iuditioꝵ suoꝵ bone compensationis reseruetur ds̃:
seahoc non imp̃merito dici uideo dehis. qui ueb
ꝓxp̃i nomine acuera leligione ttle aliquid & tã
nescientes patiuntur. uł sacram̃to xp̃i iã imbutist̃.
quia sine societate unius mediatoris libari ad ap̃¬
natione non possunt. ut possit eis &ia pillis mailis
que hic indiuersis afflictionib ꝑtulerꝰ cõpensatio
&im dehis paruulis respondeat᷑. qͥp ost grauissi¬
mos eruciatus sine sacram̃to xp̾ianȩ Socuetatis exspi¬
rant. quȩ circa eos cõpensatio cogitandaẽ. quibus
insuꝑ & dampnatio p̃parataẽ : Nã & debaptis mo par¬
uuloꝵ in eodẽ libro ñquidẽ sufficient̃ sed quantũ
illioꝑi satis cẽ itidebatur utcũq respondi. qđ & tam

Expanded text:
autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia autem nouit, quid paruulis, de quorum cruciatibus duritia maiorum contunditur aut exercetur fides aut misit, quid ipsis paruulis in secreto iudiciorum suorum bonae compensationis reseruet deus?\' sed hoc non inmerito dici uideo de his, qui uel pro Christi nomine ac uera religione tale aliquid etiam nescientes patiuntur uel sacramento Christi iam inbuti sunt, quia sine societate unius mediatoris liberari a damnatione non possunt, ut possit eis etiam pro illis malis, quae hic in diuersis afflictionibus pertulerunt, compensatio solui, nisi etiam de his paruulis respondeatur, qui post grauissimos cruciatus sine sacramento Christianae societatis expirant, quae circa eos compensatio cogitanda est, quibus insuper et damnatio praeparata est? nam et de baptismo paruulorum in eodem libro non quidem sidebatur, utcumque respondi, quod etiam
Abbreviated transcription (Latin):
de quereretur occisisunt. in honore martyrũ
receptos cõmendat aecđa. Haectunc dixi: cum hanc
ipsã dequa nuno agtur uellẽ commuture sententiã:
Sicut enĩ paulo ante cõmemoraui. quȩ cumq illarũ¬
deanimȩ incarnatione opinionũ uera ea&e incul¬
patã sub stantiam creatoris. & anroꝵ peccatorũ
societite remotissinam nitebar ostendere. &idõ
quȩcũq illarũ ueritate posse conuinci & repudiar.
ad curã intentionis mȩ ae quã tunc habebam non
ꝑtinebat. quando quidẽ cunctis diligentiore
disputatione discussis. quȩ cumq illarũ recte
uincer& ceteras me securissimo fiera&. quando a rã
scđm om̃s id quod agebã inuictũ ꝑsister& de¬
monstrabam. Nunc uero unam uolo si possim
ratione recte legere ex om̃ib & propterea
hiuus ipsius dequanunc agimus defensione
in his quȩ comine moraui deillo libro uerbis meis
attentius intuens. ualidius firmamq nonuideo.
Namuelut firmam̃tũ eius illudẽ. quod ibi dixi. Quis

Expanded text:
de quaereretur, occisi sunt, in honorem martyrum receptos commendat ecclesia\'. Haec tunc dixi, cum hanc ipsam, de qua nunc agitur, uellem communire sententiam. sicut enim paulo ante commemoraui, quaecumqde animae incarnatione quattuor opinionum uera esset, inculpatam substantiam creatoris et a nostrorum peccatorum societate remotissimam nitebar ostendere. et ideo, quaecumque illarum ueritate posset conuinci et repudiari, ad curam intentionis meae, quam tunc habebam, non pertinebat, quandoquidem cunctis diligentiore disputatione discussis, quaecumque illarum recte uinceret ceteras, me securissimo fieret, quando etiam secundum omnes id, quod agebam, inuictum persistere demonstrabam. nunc uero unam uolo, si possim, rationem rectam eligere ex omnibus et propterea huius ipsius, de qua nunc agimus, defensionem in his, quae commemoraui de illo libro, uerbis meis attentius intuens ualidam firmamque non uideo. Nam uelut firmamentum eius illud est, quod ibi dixi: quis
Abbreviated transcription (Latin):
Sui parte totũ ad ẽ. sed ut sunt partes locorũ
ita occupantus partib corporũ. Unde intel¬
legit᷑ anima siue corpꝰ siue incorꝑe dicenda
sit. ꝓpͥam quandã hab̾e naturam. om̃ib his
mundanȩ molis elem̃ts excellentiore substan¬
tia creatã. quę ueracit̾ ñpossit in aliqua fan-¬
tasia corporaliũ imaginũ quasꝑ carnis sensus
ꝑcipimꝰ cogitari. sed mente in tellegi uitaq
sentiri. Neq hec ꝑ indeloquor utte quȩ tibi
nota sunt doceam. sed ut aꝑiam quid firmis¬
sime deanima teneam. ne me quis quam
cũ ad ea uenero que re quiro nihil deani ma uł
scientia uł fide tenere arbitretur. Certus &iãsũ.
animam nulladĩ culpa. nulladi necessitate
uł sua. sed ꝓprta uoluntate inpeccatũ eẽ col.¬
lapsam. nec lib̾ari posse decorꝑe mortis huiuis
uł suȩ uoluntatis uirtute tamq. sibi adhoc suffici¬
humano. cui nonsit necessaruis adlib̾ationẽ me.¬

Expanded text:
sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, sui parte totum adest, sed, ut sunt partes locorum, ita occupantur partibus corporum. unde intellegitur, anima siue corpus siue incorporea dicenda sit, propriam quandam habere naturam omnibus his mundanae molis elementis excellentiore substantia creatam, quae ueraciter non possit in aliqua phantasia corporalium imaginum, quas per carnis sensus percipimus, cogitari, sed mente intellegi uitaque sentiri. neque haec perinde loquor, ut te, quae tibi nota sunt, doceam, sed ut aperiam, quid firmissime de anima teneam, ne me quisquam, cum ad ea uenero, quae requiro, nihil de anima uel scientia uel fide tenere arbitretur. Certus etiam sum animam nulla dei culpa, nulla dei necessitate uel sua sed propria uoluntate in peccatum esse conlapsam nec liberari posse de corpore mortis huius uel suae uoluntatis uirtute tamquam sibi ad hoc sufficihumano, cui non sit necessarius ad liberationem me
Abbreviated transcription (Latin):
tota. & in singulis totaẽ. Neq enĩ alit̾ quod in
corꝑe & iam non toto sunt sentit. tamen tota sentit
Namcũ exiguo puncto in carne uiua aliquid tan¬
gitur. quã uis locus ille ñsolũ totius corꝑis ñ sit
quod ñ in toto fit. nisi quia tota ibiẽ ubifit. nec ut
tota ibi sit cetera deserit: Uiunt enĩ & ille ap̃sente.
ubi nihil tale factũ ẽ. Quodsi fier& et utrumque
Simul fier&. simul utrũq totam pariter ñlater&.
Pinde & in om̃ibus simul & insingulis particulis
corꝑis sui tota simuleẽ. non poss&. siꝑillas ita
diffunder&᷑ ut uidemus corꝑa diffusa ꝑspatia
locorũ minorib suis partib mninora occupare.
& ampliorib ampliora. Qua propt̃ sianima
corpꝰeẽ dicendaẽ : ñẽ certe corpus quale t̾renũẽ.
nec quale humidũ. aut aeriũ. aut aetherium.
O m̃a quippe talia maiora sunt in maiorib locis
& minora inminorib. & nihil eoꝵ in aliqua

Expanded text:
tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in tota et in singulis tota est. neque enim aliter, quod in corpore etiam non toto sentit, tamen tota sentit; nam cum exiguo puncto in carne uiua aliquid tangitur, quamuis locus ille non solum totius corporis non sit, quod non in toto fit, nisi quia et ibi tota est, ubi fit, nec, ut tota ibi sit, cetera deserit ? uiuunt enim et illa ea praesente, ubi nihil tale factum est. quod si fieret et utrumque simul fieret, simul utrumque totam pariter non lateret. proinde et in omnibus simul et in singulis particulis corporis sui tota simul esse non posset, si per illas ita diffunderetur, ut uidemus corpora diffusa per spatia locorum minoribus suis partibus minora occupare et amplioribus ampliora. quapropter, si anima corpus esse dicenda est, non est certe corpus, quale terrenum est nec quale humidum aut aerium aut aetherium. omnia quippe talia maiora sunt in maioribus locis et minora in minoribus et nihil eorum in aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
& Si difficile tardiorib ꝑsuaden potest. nuhi
tam̃ faceor. eẽ. ꝑ suasũ. Sed ne uerbi controuer¬
siam uł suꝑfluo faciam. uł merito patiar. qm̃cũ
dere c̃stat nẽ opus certare denomine. Sicorpus ẽ
om̃is substantia. uł essentia. uł siquid aptius nun¬
cupatur id quod aliquo modo ẽ. inse ipso: corpꝰ
ẽ anima. Itẽ si eã solam in corꝑeam plac& appel¬
lare naturã quȩ sũme incõmutabilis & ubiq totaẽ.
corpus c̃. anima. qm̃tele aliquid ipsa non est.
Potro sicorpus nẽ nisi quos ꝑloci spatiũ aliqua lon
ut maiore sui parte maiore locũ occup&. et
breuiore breuiorẽ. minꝰꝙ sit inparte quã in toto.
ñc̃ corpus anima. Pertotũ quippe corpꝰ qđ ani¬
mat ñ locali diffusione. sed quadĩ uitali intentio¬
ne porrigitur. Nãꝑ eius om̃s particulas tota simul
ad÷ nec minor inminorib & inmaiorib iaior
sed alicubi intentius. alicubi remissius. & inom̃ib

Expanded text:
etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi etsi difficile tardioribus persuaderi potest, mihi tamen fateor esse persuasum. sed ne uerbi controuersiam uel superfluo faciam uel merito patiar, quoniam, cum de re constat, non est opus certare de nomine, si corpus est omnis substantia uel essentia uel, si quid aptius nuncupatur id, quod aliquo modo est in se ipso, corpus est anima. item, si eam solam incorpoream placet appellare naturam, quae summe incommutabilis et ubique tota est, corpus est anima, quoniam tale aliquid ipsa non est. porro, si corpus non est, nisi quod per loci spatium aliqua longut maiore sui parte maiorem locum occupet et breuiore breuiorem minusque sit in parte quam in toto, non est corpus anima. per totum quippe corpus, quod animat, non locali diffusione, sed quadam uitali intentione porrigitur; nam per omnes eius particulas tota simul adest nec minor in minoribus et in maioribus maior, sed alicubi intentius, alicubi remissius et in omnibus