comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cadunt. Hoc uerum est. sed non
propterea uerum est quod adiunxiiis
git. & ideo inquit her&icus bapti¬
Zandus est &uiuificandus. nenos
uiui mortuis communicemus.
N onne mortui erant qui dicebant.
manducemus &bibamus. cras
conloquiis malis corrumpebant᷑¬
& eos sequebantur. nonne pariter
cum eis infoueam cadebant: &in
eis tam̃ erant isti. quib scribebat apłus.
iam baptizatis. nec tam̃ ideo sicorrige¬
rentur. denuo baptizarentur. Non¬
ne idem apłus ait. Sapere scđm carnẽ
mors est . & utiq scđm carnẽ sapie¬
bant auari. fraudatores. raptores.
interquos gemebat ipse cyprianꝰ.
Q uidergo illi inunitate uiuenti. ob¬
erant mortui. Aut quis dicat
r&icum baptizari in ecła scã¬
RS Nihil quidem breuius dici potuit. sed
puto & hocbreue ẽ. iustum ẽ baptis¬
mum xp̃i non ex sufflari in ecła xp̃i.
heogenes ab ippone regione dixit.
Scđm sacram̃tum dĩ gratiae cęlestis
qđ accepimus unum baptismum qđ

Expanded text:
cadunt. Hoc uerum est, sed non cadunt. Hoc uerum est, sed non propterea uerum est quod adiungit: et ideo, inquit, haereticus baptizans est et uiuificandus, ne nos uiui mortuis communicemus. nonne mortui erant qui dicebant: manducemus et bibamus, cras conloquiis malis corrumpebantur et eos sequebantur, nonne pariter cum eis in foueam cadebant? et in eis tamen erant isti quibus scribebat apostolus iam baptizatis, nec tamen . ideo si corrigerentur denuo baptizarentur. nonne idem apostolus ait: sapere secundum carnem mors est? et utique secundum carnem sapiebant auari fraudatores raptores, inter quos gemebat ipse Cyprianus. quid ergo illi in unitate uiuenti oberant monui, aut quis dicat reticum baptizari in ecclesia sancta. Nihil quidem breuius dici potuit, sed puto et hoc breue est: Iustum est baptismum Christi non exsufflari in ecclesia Christi. Theogenes ab Hippone Regio dixit: Secundum sacramentum dei gratiae caelestis quod accepimus unum baptismum quod
Abbreviated transcription (Latin):
apłus eos qui ab ecła ex eunt anti¬
xpõc dicat. In dubitanter hostes
xp̃i quiq antixp̃i nominatisunt.
gratiam baptismi salutaris mini¬
strare non possent. & ideo censeo tos
quide in sidus her&icorum confu¬
giunt ad ecłam. baptitandos cẽ
a nobis. quia mici appellatisumus
de eius dignatione. Cui respon¬
d&ur. xp̃i aduersarios om̃s esse.
quib dicentib Dnẽ in nomine
tuo uirtutes multas fecimus. & alia
quae ibi dicuntur. Infine dictu¬
rus est non noui uos. Recedite ame
oms qui o peramini iniqui tatem.
Quae tota palea siusq adultimũ
in malitia perseuerabit. siue ali¬
quid eius ante uentilationem foras
uol&. siue in tus eẽ uideatur. igni
destinata est. Siergo propterea
baptitandi sunt ad ecłam ueni¬
entes her&ici. ut ab amicis dibap¬
titentur. Num quid illi auari . rap¬
tores. homicidae. a micidĩ sunt:
Aut quos baptiza uerint denuo bapti¬
tandi sunt: Felix auagai dixit . X¬
Sicut caecus caecum ducens. simulin

Expanded text:
apostolus eos qui ab ecclesia exeunt antiapostolus eos qui ab ecclesia exeunt antichristos dicat, indubitanter hostes Christi quique antichristi nominati sunt gratiam baptismi salutaris ministrare non possunt. et ideo censeo eos qui de insidiis haereticorum confugiunt ad ecclesiam baptizandos esse n nobis qui amici appellati sumus dei de eius dignatione. Cui respondetur Christi aduersarios omnes esse quibus dicentibus: domine, in nomine tuo uirtutes multas fecimus et alia quae ibi dicuntur in fine dicturus est: non noui uos; recedite a me omnes qui operamini iniquitatem. quae tota palea si usque ad ultimum in malitia perseuerabit, siue aliquid eius ante uentilationem foras uolet siue intus esse uideatur, igni destinata est. si ergo propterea baptizandi sunt ad ecclesiam uenientes haeretici, ut ab amicis dei baptizentur, numquid illi auari, raptores, homicidae amici dei sunt aut quos baptizauerint denuo baptizandi sunt? Felix a Bagai dixit: Sicut caecus caecum ducens simul in
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis inheresi iamxpĩ baptismo
baptizati ad ełam uenientes non bap¬
tizentur. Sienim nulla est apud pec¬
catores remissio peccatorum. nec intus
peccatores peccata dimit tunt. & ta¬
licae matris nrae . ueritas semper a pđ
nos frs mansit &man&. uel maxime
in baptismi trinitate. Dño nostro
dicente. Ite baptizate om̃s gentes in
nomine patris & filii & sps scĩ. Cũ
ergo manifesto inquit. scia mus he¬
r&icos non habere nec patrem. nec
filium. nec sp̃m scm̃. debent uenien¬
tes ad ecłam matrem nostram uere
renasci & baptizari. Vt cancer
quod habebant & damnationis
ira. & erroris offectura. per scm
& cȩleste lauacrum scĩ fic&eur.
uic respondemus. patrem & filiũ Rs
taxat. om̃s habere qui baptismo
uerbis euuangelicis consecrato bap¬
tizantur. Incor de aut̃ & inuita.
nec illos habere qui intus perdite.
& & ecrabiliter uiuunt
Secundinus acetas dixit. Cum dñs
nos ter xp̃c dicat. qui mecum non
est. aduersus me est. & io hannes

Expanded text:
quamvis in haeresi jam Christi Baptismo baptizati ad Ecclesiam venientes non baptizentur. Si enim nulla est apud peccatores remissio peccatorum, nec intus peccatores peccata dimittunt: et taholicae matris nostrae ueritas semper aput nos, fratres; mansit et manet uel maxime in baptismi trinitate domino nostro dicente: ite, baptizate gentes in nomine patris et filii et spiritus sancti. cum ergo manifesto, inquit, sciamus haereticos non habere nec patrem nec filium nec spiritum sanctum, debent uenientes ad ecclesiam matrem nostram uere renasci et baptizari, ut cancer quod habebant et damnationis ira et erroris offectura per sanctum et caeleste lauacrum sanctificetur. Huic respondemus patrem et filium et taxat omnes habere, qui baptismo uerbis ; 1 \' euangelicis consecrato baptizantur, in corde autem et in uita nec illos habere qui intus perdite et execrabiliter uiuunt. Secundinus a Cexas dixit: cum dominus noster Christus dicat: qui mecum non est aduersus me est, et Johannes
Abbreviated transcription (Latin):
pra&er missa sit. Quod si quis qua
arbitratur me aliquid nolu isse in
medium proferre quod inea positũ
est prȩsenti causae necessarium. Le¬
gat eam &sciat uerum eẽ quod dico
aut sialiud inuenerit redargu&. Pror¬
sus enim illa epistola debaptis moapđ
her&icos uel scismaticos dato. unde
Nicomedes a segermis dixit. Mea sci¬
entia haec ẽ ut her&ici ad ełam ue¬
nientes baptizentur eo quod nulla
foris apud peccatores remissionem¬
RS peccatorum consequantur. Ciu re¬
spond&ur uniuersae ecłae catho¬
licae sententia haec est. Ut her&eici

Expanded text:
praetermissa sit. Quod si quisquam praetermissa sit. Quod si quisquam arbitratur me aliquid noluisse in medium proferre, quod in ea positum est praesenti causae necessarium, legat eam et sciat verum esse quod dico: aut si aliud invenerit, redarguat. Prorsus enim illa epistola de Baptismo apud haereticos vel schismaticos dato, unde . CAPUT XVI.--26. Nicomedes a Segermis dixit: Mea sententia est, ut haeretici ad Ecclesiam venientes baptizentur; eo quod nullam foris apud peccatores remissionem peccatorum consequantur. 27. Cui respondetur: Universae Ecclesiae catholicae sententia haec est, ut haeretici
Abbreviated transcription (Latin):
ante baptizati. Ita tam̃ permanus
impositionem inpaenitentiam eđȩ
reconcilientur. Hic ad monemur
iterum quȩrere . cur dixerit exceptis
his sane qui in ecła catholica fuerint
ante baptizati. Anquia nona mise¬
runt qđ intus acceperant. Ergo qđ
habere foris poterant. cur non & tra¬
dere poterant: An inlicite foris
traditur. sed neq licite foris hab&¬
perat : idẽ ut licite intus habeat
qđ in licite foris habeat. Sed aliqs
forsitan quaerat. quid de hac re
beati cypriani epistola ad stepha
moratio facta est. Cũ in ex ordio con¬
cilii non sit cõmemorata. Credo quia
non puta tum est necessarium.
Nam & ipsam in isto co&u consa cerdo¬
tum lectam esse dixit. Quod factũ¬
omnno non dubito. quantum ut fieri
&iam deilla causa simul aliquid cog¬
noscere. quae illa epistola contin&ur.
Nam prorsus ad questionem p̃sentem
ñ pertin& & magismiror cuream
iste cõmemorare uoluerit. quam cur
in ex ordio concili cõmemoratio eius

Expanded text:
ante baptizati; ita tamen per manus ante baptizati; ita tamen per manus iupo.;;iNonffm in paenitentiam ecclesiae reconcilientur. Hic ammonemur iterum quaerere cur dixerit: exceptis his sane qui in ecclesia catholica fuerint ante baptizati. an quia non amiserant quod intus acceperant? ergo, quod habere foris poterant, cur non et tradere poterant? an inlicite foris traditur? sed neque licite foris habperat; id est, ut licite intus habeat, quod illicite foris habebat. Sed aliquis forsitan quaerat, quid de hac re beati Cypriani epistola ad Stephanmoratio facta est, cum in exordio concilii non sit commemorata, credo quia non putatum est necessarium. Nam et ipsam in isto coetu consacerdotum lectam esse dixit: quod factuomnino non dubito, quantum arbitror,egati episcopi etiam de illa causa simul aliquid cognoscere, quae illa epistola continetur. Nam prorsus ad quaestionem praesentem non pertinet; et magis miror cur eam iste commemorare voluerit, quam cur in exordio concilii commemoratio ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt contrarii legis dicentis. non occi¬
des non furaberis. debent ergo emun¬
dationem : quis hoc nega uerit:
Et tam̃ non solum quicumq atalib
intus baptitantur. sed &iam qui
tales non mutati baptizantur. quã¬
uis adhuc purgationem debeant
ut mutentur. Non tam̃ amplius
cummutati fuerint baptit antur.
tanta uis est insacram̃to simplicis bap¬
tismi. ut cum fateamur aliquẽ bap¬
tizatum & adhuc male uiuentem
debere mundari. u&emus tamen
ulterius baptizari. Crescens acirca
dix̃. Intanto co&d scissimorũ con¬
sacerdotum lectis literis cypriani
dilectissimi nr̃i adiubaianũ. Itemq
ad stepbanũ quae tantũ inse scĩs¬
simorum ex scripturis deificis continent.
ut merito om̃s perdi gratiam adunati
consentire debeamus. Censeo ergo
om̃s her&icos. siue scismaticos. qui
ad catholicam eđam uoluerint ue¬
nire. non ante ingredi. nisi exortiza¬
ti & baptizati fuerint. exceptis his
sane qui inecła catholica fuerint

Expanded text:
sunt contrarii legis dicentis: non occisunt contrarii legis dicentis: non occides, non furaberis? debent ergo emundationem; quis hoc negauerit? et tamen non solum quicumque a talibus intus baptizantur, sed etiam qui tales non mutati baptizantur, quamuis adhuc purgationem debeant ut mutentur, non tamen amplius cum mutati fuerint baptizantur. tanta uis est in sacramento simplicis baptismi, ut, cum fateamur aliquem baptizatum et adhuc male uiuentem debere mundari, uetemus tamen ulterius baptizari. Crescens a Cirta dixit: In tanto coetu sanctissimorum consacerdotum lectis litteris Cypriani dilectissimi nostri ad Iubaianum itemque ad Stephanum, quae tantum in se ssimorum ex scripturis deificis continent, ut merito omnes per dei gratiam adunati consentire debeamus, censco ergo omnes haereticos sine schismaticos qui ad catholicam eeolesiam uoluerint uenire non ante ingredi, nisi exorcixati et baptizati fuerint, exceptis his sane qui in ecclesia catholica fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergo intus baptizant ma¬
li qui dimittere peccata ñ poss:
Quomodo &iam baptizant malos ñ
mutatos. quorũ ad huc peccata suꝑ
eos sunt: Sicut iohannes dicit.
qui odit fratrem suum. intenebris
est usq adhuc. Siaũt tunc dimit¬
tuntur cum se nobis & iustis perquos
in eđa peccata dimit tuntur. quã¬
uis amalis baptizati sint. intima
caritate coniungunt. Sic & illi
qui forinsecus ueniunt. & ad eandẽ
conpaginẽ corporis xpi. internoum¬
culo pacis accedunt. baptismus tam̃
xp̃i in utrisq: agnoscendus. & innul¬
lis improbandus est. Siue ante quã
conuertantur. quam uis eis nihil
prosit. siue cũ conuertuntur ut
Cum ipsi ab ccła quaeuna est inquit.
recedendo infatuati contrarii fac¬
ti sunt. fiat sicut scriptumest do¬
mus contra riorum legis debent
emundationem . & consequens est
inquit eos quia contrariis baptirati
inquinati sunt primo purgari
& tunc demum baptitari.
Quidergo raptores & homicidae non

Expanded text:
Quomodo ergo intus baptizant maQuomodo ergo intus baptizant mali, qui dimittere peccata non possunt? Quomodo etiam baptizant malos mutatos, quorum adhuc peccata super eos sunt, sicut Iohannes dicit: qui odit fratrem suum, in tenebris est usque adhuc? si autem tunc dimittuntur, cum se bonis et iustis per quos in ecclesia peccata dimittuntur, quamuis a malis baptizati sint, intima caritate coniungunt, sic et illi qui forinsecus ueniunt et ad eandem conpaginem corporis Christi interno uinculo pacis accedunt. baptismus tamen Christi in utrisque agnoscendus et in nullis inprobandus est, siue antequam conuertantur, quamuis eis nihil prosit, siue cum conuertuntur ut cum ipsi ab ecclesia quae una est, inquit, recedendo infatuati contrarii facti sint, fiat sicut scriptum est: domus contrariorum legis debent emundationem, et consequens est, inquit, eos qui a contrariis baptixati inquinati sunt primo purgari et tunc demum baptixari. quid ergo? raptores et homicidae non
Abbreviated transcription (Latin):
ece qui eum sequitur. Tucius
a castagalba. &x eiuangelio posuit
testimonium. dicente dño.
Uos estis salterrae. sia ut̃ sal infatu¬
atus fuerit. id quodsali&ur exeo ad
nihil ualebit. nisi ut pro itia tur
foras & conculc&ur ab hominib:
Quasi nos dicamus homines ipsos foras
ꝓiectos ualere aliquid: ł ad suam
ł ad aliorum salutem. Sed & quita¬
les intus uidentur. non solum spiri¬
taliter foris sunt. sed &iam corpora¬
liter infine separabuntur. Om̃s¬
enim tales adnihil ualent. Nec ideo
tam̃ sacramentum baptismatis
quod in eis est. nihil est. Nam & in
ipsis qui proiciuntur foras. si resi¬
piscant &redeant. salus eis quae re¬
cesserat redit. baptisma uero quia
non recesserat non redit. & illud qđ
ait dñs. Ite ergo & doc&egentes. bap¬
tizantes eos in nomine patris. & filii.
& sp̃s scĩ. Non per misit baptitare
nisibonos quia malis non diceret.
sicui dimiseritis peccata. dimittun¬
tur ei: sicui tenueritis. tenebuntur.

Expanded text:
ecce qui eum sequitur. ; Lucius ecce qui eum sequitur. ; Lucius a Castra Galba ex euangelio posuit testimonium dicente domino: uos estis sal terrae; si autem sal infatuatus fuerit, id quod sallietur ex eo ad nihilum ualebit, nisi ut proiciatur foras et conculcetur ab hominibus. quasi nos dicamus homines ipsos foras pro-, iectos ualere aliquid uel ad suam uel ad aliorum salutem. sed et qui tales intus uidentur non solum spiritaliter foris sunt, sed etiam corporaliter in fine separabuntur. omenim tales ad nihil valent, nec ideo tamen sacramentum Baptismatis quod in eis est, nihil est. Nam et in ipsis qui projiciuntur foras, si resipiscant et redeant, salus eis quae recesserat redit: Baptisma vero quia non recesserat non redit. Et illud quod ait Dominus, Ite ergo, et docete gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, non permisit baptizare nisi bonos: quia malis non diceret, Si cui dimiseritis peccata, dimittentur ei; si cui tenueritis, tenebuntur .
Abbreviated transcription (Latin):
itaq a postolus cũ omnib malis. & :
quidiuisionem faciunt. hoc est scis¬
maticos & her&icos. bene quod enu¬
merans. opera carnis. inter quȩ & he¬
reses sunt. Inuenit & dixit simul
omã damnentem apostolum. In¬
terrog& ergo ipse cyprianum. &¬
audiat abeo quam multi &iam in¬
tus secundum opera carnis uiuutđ.¬
quae cum heresib damnat apłus.
& tamen baptizant & baptitantur.
Quur ergo soli h&ici dicuntur. bap¬
tismum habere non posse. quem
habent socii damnationis ipsorũ
anuarius alambese. dixit. Se¬
cundum scripturarũ scãrum auc¬
toritatẽ. decerno her& icos om̃s bap¬
tizandos. & sic in eđłam scãm admt¬
tendos. Huic respond&ur secun¬
dum scripturarum scãrum aue¬
toritatem decreuit concilium ca¬
tbolicum orbis terrarum & iam
in her&icis inuentum baptismũ
xp̃i non eẽ in probandum. Siaũ
poner& testimonia scriptura rũ
aut contra nos non eẽ. aut &iam
ponobis eẽ demonstremus. sicut

Expanded text:
itaque apostolus cum omnibus malis et itaque apostolus cum omnibus malis et qui diu-isionem faciunt, hoc est schismaticos et haereticos. bene quod enumerans opera carnis, inter quae et haereses sunt, inuenit et dixit simul omnia damnantem apostolum. interroget ergo ipse sanctum Cyprianum audiat ab eo, quam multi etiam intus secundum opera mala carnis uiuuquae cum haeresibus damnat apostolus, et tamen baptizant et baptizantur. cur ergo soli haeretici dicuntur baptismum habere non posse, quem habent socii damnationis ipsorum? Ianuarius a Lambese dixit: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decerno haereticos omnes baptixandos et sic in ecclesiam sanctam admittendos. Huic respondetur: Secundum scripturarum sanctarum auctoritatem decreuit concilium catholicum orbis terrarum etiam in haereticis inuentum baptismum Christi non esse inprobandum. si autem poneret testimonia scripturarum, aut contra nos non esse aut etiam pro nobis esse demonstraremus, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
quis baptizariaqua. et nonnasci
despũ & frustra: nemessianus ait.
Neq sp̃s sinea qua operari potest. nec aqua
sine. spũ. lamuero &alibi saepe dictũ
est. quo modo fieri possit ut habeant
communiter unum baptisma qui
ecłam non habent unam. Sicut fieri
potest in ipsa in tus ecła ut non habe¬
ant unum sp̃m. scĩ periustitiam . & in¬
mundi per auaritiam & tam̃ habeant
unum baptisma. Sic enim dictum est.
Vnum corpus. idest eđa. sicut unus sps̃
&unum baptisma. Iam c&era quae
dixit. nrae potius assertioni suffra¬
gantur. Posuit enim ex cuuangelio
testimonium. Quod natum est de
carne. caro est. & quod natum est
tus est. Et intulit ergo om̃s her&ici
& scis matici. om̃a quecumq faciunt
carnalia sunt. dicente a posto lo
manifesta sunt enim opera carnis.
ubi & hereses commemorauit. iste ex¬
equutus ẽ. quõ quicumq haec faciunt
regnum dĩ non hereditabunt. Dei¬
de adiecit & dixit. Condemnat

Expanded text:
quis baptizari aqua et non nasci quis baptizari aqua et non nasci de spiritu et frustra Nemesianus ait: neque spiritus sine aqua operari potest nec aqua sine spiritu. iam uero et alibi saepe dictum est, quomodo fieri possit, ut habeant communiter unum. baptisma qui ecclesiam non habent unam, sicut fieri potest in ipsa intus ecclesia, ut non habeant unum spiritum sancti per iustitiam et inmundi per auaritiam et tamen habeant unum baptisma. sic enim dictum est unum corpus id est ecclesia, sicut unus spiritus et unum baptisma. iam cetera quae dixit nostrae potius adsertioni suffragantur, posuit enim ex euangelio testimonium: quod natum est de carne caro est et quod natum est natus est, et intulit: ergo omnes haeretici et sehismatici omnia quaecumque faciunt carnalia sunt dicente apostolo: mani festa sunt enim apera carnis, ubi et haereses commemorauit, iste exsecutus est: quoniam quicumque haec faciunt regnum dei non heredi tabu ni. deinde adiecit et dixit: condemnat
Abbreviated transcription (Latin):
qui intrabit in regnum caelorum.
prius renascitur ecaqua & spũ. quia
nisi renatus fuerit &aqua & sp̃ũ ñ
intrabit in regnum caelorum. qđ
dñs dix̃ & uerum est. Aliud aut̃
omis quinascitur & aqua & spũ in¬
trabit in regnum caeloru. quod
utiq falsum est. Nam & simon
illemagus natus erat ex aqua &spũ
& tam̃ non intrabit in regnum caelo¬
rum. Sic fieri potest ut &iam hereti¬
cis contingat. Aut si non nascitur
& spũ nisi qui ueraci conuersione mu¬
tatur. Om̃s qui sacculo uerbis & non
factis renuntiant. nonutiq despu
sed ex aqua sola nascuntur. quita¬
men & intus sunt. teste cypriano.
Necesse c̃ enim ut unum eduob c̃cedat᷑
aut illi qui fallatiter saeculo rerunti¬
ant. nascuntur despũ. quamus
ad pern&eiem non adsalutem. atq
ita possunt & her&ici. Autsi aliud
quod scriptum est sp̃s enim sc̃s disci¬
plinae effigi& fictum. &iam ad hoc
ual&. ut fallatiter saeculo renunti¬
antes. non nascantur despũ. potest

Expanded text:
qui intrabit in regnum caelorum qui intrabit in regnum caelorum prius renascitur ex aqua et spiritu, quia nisi renatus fuerit ex aqua et spiritu non intrabit in regnum caelorum\', quod dominus dixit et uerum est, aliud autem \'omnis qui nascitur ex aqua et spiritu intrabit in regnum caelorum\', quod utique falsum est. nam et Simon ille magus natus erat ex aqua et spiritu et tamen non intrauit in regnum caelorum; sic fieri potest ut etiam haereticis contingat. aut si non nasci tur ex spiritu nisi qui ueraci conuersione mutatur, omnes qui saeculo uerbis et non factis renuntiant non utique de spiritu, sed ex aqua sola nascuntur, qui tamen et intus teste Cypriano sunt. necesse aut illi qui fallaciter saeculo renuntiant, nascuntur de Spiritu, quamvis ad perniciem, non ad salutem, atque ita possunt et haeretici, aut si illud, quod scriptum est: sanctus enim spiritus disciplinae effugiet fictum, etiam ad hoc ualet, ut fallaciter saeculo renuntiantes non nascantur de spiritu, potest
Abbreviated transcription (Latin):
saeculo non factis sed uerbis renunti¬
ant. quales tamen intus & baptira¬
re. & baptizari &ia cyprianus est
tẽstis. Ipsi secuntur &iam aues uo¬
lantes: quia non ad praehendunt
quae concupiscunt. deserit aut̃ uias
uineȩ suae. &a semita agelli sui er¬
rat. & ingreditur per aua loca atq
arida. & terram destinatam siti.
Consequitur dutem manib: infructd̃¬
osa. Non her& icus tantum. sed
omnis qui male uiuit. quia omis
iustitia fructuosa est. Romnis in¬
iquitas infructuosa. qui uero aquã
alienam defonte e traneobibunt
Non her&ici tantum sunt. sed om̃s
qui non uiunt secundum ea¬
quae doc& ds̃. & uiuunt secundum ea quȩ
doc& diabolos. Nam sidebaptismo di¬
cer& non dicer& nec defonte & traneo
liberis. sed defonte ex traneo nonte
ablueris. lam uero quod d̃s ait. Nisi
quis natus fuerit ex aqua & spũ. non
potest introire in regnumdĩ. quid
eum adu& ad id quod putat omnino
non uideo. Aliud est enim . omnis

Expanded text:
saeculo non factis, sed verbis renuntisaeculo non factis, sed verbis renuntiant, quales tamen intus et baptizare et baptizari etiam, Cyprianus est testis . Ipsi sequuntur etiam aves volantes , quia non apprehendunt quae concuineae suae et a semita agelli sui errat et ingreditur per auia loca adque arida et terram destinatam siti, consequitur autem manibus infructuosa non haereticus tantum sed omnis qui male uiuit, quia omnis iustitia fructuosa est et omnis iniquitas infructuosa. qui uero aquam alienam de fonte extraneo bibunt, non haeretici tantum sunt, sed omnes qui non uiuunt secundum eaquae docet deus et uiuunt secundum ea quae docet diabolus. nam si de baptismo diceret, non diceret: nec de fonte extraneo biberis, sed: \'de fonte extraneo non te ablueris\'. iam uero quod dominus ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, quid eum adiuuet ad id quod putat omnino non uideo. aliud est enim \'omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nonibi cẽ. Aliud nullum habere sa¬
lutis effectum. Uenientib: enim ad
catholicam pacem prodesse incipi¬
unt quae foris inerant. sed non pro¬
derant. Poli carpo aut̃ adrumen¬
tino. Qm̃ dixit qui her&icorum bap¬
tismum probant. nos trum eua¬
cuant respondemus. Siereticorũ
ẽ baptismus qui per her&icos datur
Auarorum & homicidarum ẽ qui in¬
tus atalib datur. Si aut hoc is¬
torum non est. nec illud illorũẽ
acperhoc apud quoscumq sit. xp̃iẽ.
Nouatus a thamuga de quid fecerit
dix̃. Non aũt̃ aliquid attulit unde
se ostender& facere debuisse qđ fec̃.
Nominauit enim testimonium scrip¬
turarum & decr&ur collegarum
sed non inde aliquid protulit. quod
considerare possimus.
semessianus aut̃ a tubunus. multa
posuit testimonia scripturarum.
sed prosententia catholicae quã
decla randam &commen dandã
sus cepimus multa loquutus est nisi
dit inspe rerum tem poralium.
Sicut om̃s duari atq raptores. & qui

Expanded text:
non ibi esse, aliud nullum habere sanon ibi esse, aliud nullum habere salutis effectum. uenientibus enim ad catholicam pacem prodesse incipiunt quae foris inerant, sed non proderant. Polycarpo autem Adrumetino, quoniam dixit: qui haereticorum baptismum probant nostrum euacuant, respondemus: Si haereticorum est baptismus qui per haereticos datur, auarorum et homicidarum est qui intus a talibus datur. si\' autem hoc istorum non est, nec illud illorum est, ac per hoc aput quoscumque sit Christi est. Nouatus a Thamugade quid fecerit dixit, non! autem aliquid adtulit, unde se ostenderet facere debuisse quod: fecit. nominauit enim testimonium scripturarum et decretum collegarum, sed non inde aliquid protulit quod considerare possemus. Nemesianus autem a Tubunis multa posuit testimonia scripturarum, sed pro sententia catholicae quam declarandam et conmendandam sudit in spe rerum temporalium, sicut omnes avari atque raptores, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
epĩ qui alios ad ista cõpellerent. N
utiq dicer& unde ostendit᷑ illos &iã
tunc ueriora sensisse. quia non reces¬
ser̃ a pristina consu&udine. quae
postea calii uniuersitate firmata est
Quid ẽ aut̃ quod ad iungit & dicit
Quamrem frs fugere acuitare debemꝰ.
& atanto scelere nos separare.: Sicͥnĩ hoc
ita dicit ut ista ñfaciat nec approb&.
Alia res est. Si aut̃ ut diuersa sentien¬
tes. damn& & segreget prior resistit
uerbis cypriani quib: ait. Neminẽ
idicantes. aut aiure communionis
aliquem sidiuersum senserit amo¬
uentẽs. Adea quae felix amigirpa
dix̃. haec dicimus. Si non esset
baptisma unum & uerum nisi inecđa
non utiq ess& in eis qui ab unita¬
te discedunt. Est aut̃ in eis nam N¬
non id recipiunt redeuntes. non ob
aliud nisi quia nonamiserant rece¬
dentes. Quod aut̃ ait. Nam quae
foris exercentur nullum habent
salutis affectum. Consentio &om¬
nino uerum eẽ credo. Aliudẽ enĩ

Expanded text:
episcopi qui alios ad ista compellerent, non episcopi qui alios ad ista compellerent, non utique diceret. unde ostenditur illos etiam tunc ueriora sensisse, qui non recesserunt a pristina consuetudine quae postea concilii uniuersitate firmata est. quid est autem quod adiungit et dicit: quam rem, fratres, fugere ac uitare debemus et a tanto scelere nos separare? si enim hoc ita dicit, ut ista non faciat nec adprobet, alia res est; si autem, ut diuersa sentientes damnet et segreget prior, resistit uerbis Cypriani quibus ait: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes . Ad ea quae Felix a Misgirpa dixit haec dicimus: Si non esset baptisma unum et uerum nisi in ecclesia, non utique esset in eis qui ab unitate discedunt. est autem in eis; nam non id recipiunt redeuntes non ob aliud, nisi quia non amiserant recedentes. quod autem ait: nam quae foris exercentur nullum habent salutis effectum, consentio et omnino uerum esse credo. aliud est enim
Abbreviated transcription (Latin):
quo quod ds̃ talib: minatur irri¬
dent: & scelerati. quia nefarie uiuunł :¬
& antixp̃i. quia mores eorum apo
aduersantur: & ado maledicti
quia ubiq tales scã scriptura exe¬
cratur: & mortui. quia carent
uita iustitiae: & impaccati. quia
contrariis factis cum dĩ sermone
confligunt: &blasphemi. quia p
eoꝵ ꝑditos actus. nomini xpĩ anode¬
rogatur: & ꝓfani. quia ab illo
dĩ scũ ario spiritalit̃ interiore seclusi
sunt: & sacrilegi. quia inse ipsis tẽ¬
plum dĩ male uiuendo corrum punt :¬
& antistes diaboli. quia fraudi&a¬
uaritiae quȩ ẽ ido latriae seruiunt:
Tales aut̃ non nullos. immo plurimos.
& apłus paulus. & episcopus cyprianꝰ
&iam intus esse testantur. Curergo
isti baptizant. Cur &iam quida
qui secło uerbis & non factis renunti¬
dignatur &dicit. Ecce ad qualia co¬
gitur eccła consentire &sine bap¬
tismo. & uenia delictorum commu¬
nicare compellitur. nisi essent c&eri

Expanded text:
quoniam quod Deus talibus minatur irriquoniam quod Deus talibus minatur irrident; et scelerati, quia nefarie vivunt; et antichristi, quia mores eorum Christo adversantur; et a Deo maledicti, quia ubique tales sancta Scriptura exsecratur; et mortui, quia carent vita justitiae; et impacati, quia contrariis factis cum dei sermone confligunt, et blasphemi, quia per eorum perditos actus nomini christiano derogatur, et profani, quia ab illo dei sanctuario spiritaliter interiore seclusi sunt, et sacrilegi, quia in se ipsis templum dei male uiuendo corrumpunt, et antistites diaboli, quia fraudi et auaritiae quae est idololatria seruiunt. tales autem nonnullos; immo plurimos et apostolus Paulus et episcopus Cyprianus etiam intus esse testantur. cur ergo isti baptizant? cur etiam quidam, qui saeculo uerbis et non factis renuntidignatur et dicit: ecce ad qualia cogitur, ecclesia consentire et. sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur, nisi essent ceteri
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemus. sacerdotium ad mi¬
nistrat profanus. ponit altare sacri¬
legus. Adhaec om̃a accedit & ullud ma¬
lum ut antistes diaboli audeat cucha¬
ristiam facere. Aut qui illis assistuas
dicant haec falsa et̃ deher&icis. ecce
adqualia cogitur ecła consentire.
& sine baptismo & uenia delictorũ.
communicare compellitur. Quã
rem fratres fugere acuitare debemꝰ.
& atanto scelere. nos separdre. & unũ
baptismum tenere baptismum.¬
S qđ soli eccłae adõ concessumẽ. Ad huc
negat. quales sunt auari & in iuidi
& propt̃ fraternum odium. non
meo sed scĩ iohannis apłi testimonio
dcuntur homicidae & spemnonha¬
bent. quia malam conscientiam
egerunt. Et perfidi sunt. quia ñ
id agunt quod dõ uouerunt. &men¬
daces quia falsa profitentur. &de¬
moniaci. quia diabolo &angelis
eius in suo corde praebent locum.¬
& uerba eorum putredinem operan¬
tur . cum corrum punt mores bonos
ꝑ conloquia mala: & in fideles sunt.

Expanded text:
blasphemus, sacerdotium admiblasphemus, sacerdotium administrat profanus, ponit altare sacrilegus. ad haec omnia accedit et illud malum, ut antistes diaboli audeat eucharistiam facere. aut qui illis adsistunt dicant haec falsa esse. de haereticis. ecce ad qualia cogitur ecclesia consentire et sine baptismo et uenia delictorum communicare conpellitur! quam ret a tanto scelere nos separare et unum baptismum tenere quod soli, ecclesiae a Domino concessum est. negat, quales sunt avari et invidi, et qui propter fraternum odium, non meo, sed sancti Joannis apostoli testimonio dicuntur homicidae ; et spem non habent, quia malam conscientiam gerunt; et perfidi sunt, quia non id agunt quod Deo voverunt; et mendaces, quia falsa profitentur; et daemoniaci, quia diabolo et angelis ejus in suo corde locum praebent; et verba eorum putredinem operantur, cum corrumpunt bonos mores per colloquia mala; et infideles sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
perapostolum suum loquens ait.
Sufferentes inuicem indilectione.
studentes seruare unitatem sps.
inuinculo pacis. Perquem &iã ait.
Siquid alit̃ sapitis. id qq̃ uobis ds̃ reuela¬
bit. Scõrum episcoporũ sententia s.
saluo cũ eis uinculo unitatis & pacis. in
quo r&inendo eos quantũ ipsedñs ad¬
iiuatimitamur. Considerandas & ꝑ¬
tractandas ad gredimur. Caccilius
abilta dix̃. Ego unũ baptismũ inecła
sola scio & extra ecłam nullũ. Hic eritꝰ
unum ubi spesuera ẽ & fidescerta
Sic enĩ scriptum ẽ una fides una spes
unum baptisma. Non apud her&icos
ubi spes nulla est. & fides falsa. ubi om̃a
ꝑmendatium agunt᷑. Vbi ex orzizat
demoniacus sacramentum int̾rogat
cuius os & uerba cancer emittunt. fi¬
dem dat infidelis. ueniam delictorũ
trubuit sceleratus. & in nomine xpĩ
tinguit antiap̃s. benedicit a dõ ma¬
ledictus. uitam pollic&ur mortuus.
pacemdat inpacificus. dm̃ inuocat

Expanded text:
per apostolum suum loquens ait: per apostolum suum loquens ait: sufferentes inuicem in dilectione, studentes seruare unitatem spiritus in uinculo pacis, per quem etiam ait: si quid aliter sapitis, id quoque uobis deus reuelabit, sanctorum episcoporum sententias saluo cum eis uinculo unitatis et pacis, in quo retinendo eos, quantum ipse dominus adiuuat, imitamur, considerandas et pertractandas adgredimur. Caecilius a Bilta dixit: Ego unam baptismum in ecclesia sola: scio et extra ecclesiam nullum. hic erit unum, ubi spes nulla est et fides certa. sic enim scriptum est: una fides, una spes, unum baptisma, non aput haereticos, ubi spes nulla est et fides falsa, ubi omnia per mendacium aguntur, ubi exorcizat daemoniacus, sacramentum interrogat cuius os et uerba cancer emittunt, fidem dat infidelis, ueniam delictorum tribuit sceleratus et in nomine Christi tinguit antichristus, benedicit a deo maledictus, uitam pollicetur mortuus, pacem dat inpacificus, deum inuocat
Abbreviated transcription (Latin):
patienter & leniter caritas. collegii
honor uinculum fidei. concordia
sacerdotir. Sic & in epistola quam
scribit ad magnum. cum debaptis mo
tinctorum & perfusorum quaerer&ꝰ
utrum aliquid inter ess&. Qua in
parte inquit nemini uerecundia
& modestia nr̃a p̃iudicat. quomnus
unus quisq qđ putauerit sentiat &
qđ senserit faciat. Quib: aut̃ sermo¬
nib: satis appar& illo tempore ab eis
ista eẽ tractata. quo ñdum declarata
sine ambagine hauriebantur. Sed
adhuc clausa. magno molimine
qua erebantur. Nos ergo iam de
baptismi simplititate ubiq agnos¬
concilus uniuersalib: roboratam te¬
nentes. accepta quoq ex uerbis cy¬
priani maiore fiducia per quae mi¬
hi &iam tunc licer& salua iure com¬
munionis diuersa sentire. unitate
quidem praclata. atq laudata
qua lem beatus cyprianus & eius col¬
legȩ qui cum eo concilium illud
fecerunt. cum diuersa sentienti¬
bus tenuerunt. Her&icorum &
scis maticorum seditiosas calum¬
nias per turbantes atq euerten

Expanded text:
 animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii. sic et in epistula quam scripsit ad Magnum, cum de baptismo tinctorum et perfusorum quaereretur utrum aliquid interesset: qua in parte, inquit, nemini uerecundia et modestia nostra praeiudicat quominus unusquisque quod putauerit sentiat et quod senserit faciat. quibus eius sermonibus satis apparet illo tempore ab eis ista esse tractata, quo nondum declarata sine ambagine hauriebantur, sed adhuc clausa magno molimine quaerebantur. nos ergo iam de baptismi simplicitate ubique agnosconciliis uniuersalibus roboratam tenentes, accepta quoque ex uerbis Cypriani maiore fiducia, per quae mihi etiam tunc liceret saluo iure communionis dinersa sentire, unitate quidem praelata adque laudata, qualem beatus Cyprianus et eius collegae, quicum eo concilium illud fecerunt, cum diuersa sentientibus tenuerunt, haereticorum et schismaticorum seditiosas calumnias proturbantes adque euertent
Abbreviated transcription (Latin):
medio critate rescripsimus fr̃caris¬
sime. nemini prescribentes. aut
prae iudicantes. quominus unus¬
quisq episcoporũ qđ putat faciat.
habens arbitrii sui liberã potesta¬
tem. & nequisquã si hac eadem libe¬
ra potestate diuersa sentir&. pellen¬
dus ac&erorum consortio uider&ur.
Sequitur &dicit. Nos quantum
in nobis est propter her&icos cum col
legis & coepiscopis nr̃is non contendi¬
mus. cum quib: diuinam concordia
& dominicam pacem tenemus. Et¬

Expanded text:
mediocritate rescripsimus, frater carismediocritate rescripsimus, frater carissime, nemini praescribentes aut praeiudicantes quo minus unusquisque episcoporum quod putat faciat, habens arbitrii sui liberam potestatem. et ne quisquam, si hac eadem libera potestate diuersa sentiret, pellendus a ceterorum consortio uideretur, sequitur et dicit: nos, quantum in nolegis et coepiscopis nostris non contendimus, cam quibus diuinam concordiam et dominicam pacem tenemus,
Abbreviated transcription (Latin):
suae gubnatione & deactunro iu¬
dicandi. Iam satis quantũ ar¬
bitror non solum ad epistola quã
iuba iano scripsit sed &iam ad illã
quam ad quintum dedit. & ad illam
quã cum quib dam collegis. ad quosđã
collegas & ad illam quam ad pompe¬
ium. quantum potuimus. prouni
uersitate catholicae consensionis atq:
concilii. incuius unitate isti tam quã
pia membra manserunt. libris su¬
periorib disputauimus. Qua prop¬
ter iam oportunum uid&ur. quid
&iam c&eri singillatim censuerint
considerare. ea libertate quam no¬
bis &iam ipse non abrogauit dicens.
neminem iudicantes. aut iure cõ¬
munionis. aliquem sidiuersum
senserit a uouentes. quod eum non
proptea dixisse ut cogitationesta¬
citas collegarum tamqua de abdi¬
to erutas tali securitate caprar&
Sed qđ reuera pacem unitatemq di¬
liger& ex aliis similib: udero facil¬
limum est ubi ad singulos scribit
sicut ad ipsum iuba ianum. Haec
tibi inquit breuissime pronostra

Expanded text:
suae gubernatione et de actu nostro iusuae gubernatione et de actu nostro iudicandi. bitror, non solum ad epistolam quam Jubaiano scripsit, sed etiam ad illam quam ad Quintum dedit, et ad illam quam cum quibusdam collegis ad quosdam collegas, et ad illam quam ad Pompeium, quantuuersitate catholicae consensionis adque concilii, in cuius unitate isti tamquam pia membra manserunt, libris superioribus disputauimus. quapropter iam opportunum uidetur quid etiam ceteri singillatim censuerint considerare ea libertate, quam nobis etiam ipse non abrogauit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. quod eum non propterea dixisse, ut cogitationes tacitas collegarum tamquam de abdito erutas tali securitate captaret, sed quod reuera pacem unitatemque diligeret, ex aliis similibus uidere facillimum est, ubi ad singulos scribit, sicut ad ipsum Iubaianum: haec tibi, inquit, breuissime p
Abbreviated transcription (Latin):
iuba ianus coepiscopus nr̃ scripse¬
rat consulens medio critatem nram.
deinlicito & pro fano her&icorũ
baptismo quidq ei rescripserim
censens scilic& quod semel atq iterũ
& saepe censuimus. her&icos ad ecłam
uenientes ecłae baptismobaptita ri
& scĩ ficari oportere. Item lectae sunt
nobis & aliae iuba iani literae quib
prosua sincere & religiosa douotione.
aepistolam nostrã rescribens non tan
tias egit. Super ẽ ut dehac ipsa rẽ.
singuli quid sentiamus. pro feramus.
Neminẽ iudicantes. aut a iure cõmuno¬
nis aliquem sidiuersum senserit amo¬
uentes. neq enim quis qua nrm epis¬
copum se episcoporum constituit.
aut tirannico terrore ad obsequendi
necessitatem collegas suos adigit.
quando h abeat om̃is episcopus pro
licentia liber tatis & potestatis suae
arbitrium proprium tamq iudi¬
cari ab alio non possit. quã nec ipse
potest alterum iudicare. Sed &x pec¬
temus uniuersi iudicium dnĩnri

Expanded text:
Iubaianus coepiscopus noster scripseIubaianus coepiscopus noster scripserit consulens mediocritatem nostram de inlicito et profano haereticorum baptismo quidque ego ei rescripserim, censens scilicet quod semel adque iterum et saepe censuimus haereticos ad ecclesiam uenientes ecclesiae baptismo baptizari et sanctificari oportere. item lectae sunt uobis et aliae Iubaiani litterae quibus pro sua sincera et religiosa deuotione ad epistulam nostram rescribens non tanttias egit. superest ut de hac ipsa re singuli quid sentiamus proferamus neminem iudicantes aut a iure communicationis aliquem si diuersum senserit amouentes. neque enim quisquam nostrum episcopum se episcoporum constituit aut tyrannico terrore ad obsequendi necessitatem collegas suos adigit, quando habeat omnis episcopus pro licentia libertatis et potestatis suae arbitrium proprium tamque iudicari ab alio non possit, quam nec ipse possit alterum iudicare. sed expectemus uniuersi iudicium\' Domini
Abbreviated transcription (Latin):
solus ista sentiens nullo consen¬
tiente remaner&. Uider& ur
propterea refriguisse ab scelere
scis matis. quia socios non in ueni¬
ebat erroris. Tammultis aut̃
consentientib quod cum e&eris
diuersa sentientib inunitate par¬
mansit catholicae. uniuer sitatis
scĩs simum uinculum non timore
solitudinis. sed pacis amore serua¬
uit. Qua propter poss& quidẽ
iam uideri super fluum c&erorũ.
&iam illius concilii episcoporum
singulas r&ractare sententias. sed
qm corde tardiores non putant
esse responsum. sialicui loco cuiusq
sermonis. non ibi sed alibi respon¬
deatur. quod illuc &iam possit ad¬
hiberi. Melius multum legendo at¬
teruntur ut acuuntur. quam paru
intellegendo. conquaeruntur ut
redar guantur. Primum ergo ip¬
sius cypriani consultationem
qua indicatur anima pacifica & ex¬
undans ubere caritatis. unde con¬
silium ipsum incipiens consideran¬
dumꝰ memoremus. Audistis inquit
collegae dilectissimi. quid mihi

Expanded text:
solus ista sentiens nullo consensolus ista sentiens nullo consentiente remaneret, uideretur propterea refriguisse ab scelere schismatis, quia socios non inueniebat erroris. tam multis autem sibi consentientibus quod cum ceteris diuersa sentientibus in unitate permansit, catholicae uniuersitatis sanctissimum uinculum non timore solitudinis, sed pacis amore seruauit. quapropter posset quidem iam uideri superfluum ceterorum etiam illius concilii episcoporum singulas retractare sententias. sed quoniam corde tardiores non putant esse responsum, si alicui loco cuiusque sermonis non ibi sed alibi respondeatur quod illuc etiam possit adhiberi, melius multum legendo atteruntur ut acuantur, quam parum intellegendo conqueruntur ut redarguantur. Primum ergo ipsius Cypriani consultatiqua indicatur anima pacifica et exundans ubere charitatis, unde consilium ipsum incipit, iterum considerandam commemoremus. Audistis, inquitcollegae dilectissimi, quid mihi
Abbreviated transcription (Latin):
manerent. ad quos num quã corde
transierant. Siaut &iam ipse se¬
paratus acceperit. tanto pernici¬
osius accipit. quanto magis bonũ
est quod non bene accipit. & tan¬
tomagis ual& ad exitum separato.
quanto magis poss& ad salutem
ualere coniunctio. &ideo siabilla
per uersitate correctus. & a sepa¬
ratione conuersus. uenerit ad ca¬
tholicam pacem. sub eodem bap¬
tis mate quod acceperat. eius pecca¬
ta dimittentur. propter uincu¬
lum caritatis. sub quo baptismate
peccata eius tenebantur propter
sacrilegium diuisionis. quia il¬
lud & inhomine usto. & in homi¬
ne in iusto semꝑ scm est. quod neq
alicuius dequitate aug&ur. neq
alicuus iniquitate minuitur
Quae cum ita sint. quiꝰ huic iam
per spicuȩ ueritati officit. quod
multi coepiscopi eypriano in illã
sententiam consenserunt. suasq
inidem conuenientes. proprias
protulerunt nisi ut magis ma¬
gisq illius uri erga unitatem
xp̃i carita s in notesciͣt: Sienim

Expanded text:
manerent ad quos numquam corde manerent ad quos numquam corde transierant. si autem etiam ipse separatus accipiat, tanto perniciosius accipit, quanto magis bonum est quod non bene accipit, et tanto magis ualet ad exitium separato, quanto magis posset ad salutem ualere coniuncto. et ideo, si ab illa peruersitate correctus et a separatione conuersus uenerit ad catholicam pacem, sub eodem baptismate, quod acceperat, eius peccata dimittentur propter uinculum caritatis, sub quo baptismate peccata eius tenebantur propter sacrilegium diuisionis, quia illud et in homine iusto et in homine iniusto semper sanctum est, quod neque alicuius aequitate augetur neque alicuius iniquitate minuitur. Quae cum ita sint, quid huic iam perspicuae ueritati\\ officit, quod multi coepiscopi Cypriano in illam sententiam consenserunt suasque in idem conuenientes proprias protulerunt, nisi ut magis magisque illius uiri erga unitatem Christi caritas innotescat? si enim
Abbreviated transcription (Latin):
ter cumalicuius tenentur pecca¬
ta. ab eis utiq tenentur. a quib
se ille cui tenentur. uitae dissi¬
militudine & praui cordis a uer¬
sione disiungit. siue illum cor¬
poraliter nouerint. siue non no¬
uerint. Qua propter omnes¬
mali spiritaliter abonis se iuncti
sunt. Siautem &iam corporalit̃
apesta disse nsione separentur
peiores fiunt: Sed ut dictum est
nihil inter est ad baptismi scĩ tatem.
quanto quisq peior idhabeat. & quan¬
to peiori tradat. Potest tamen tra¬
dere separatus. sicut potest habere
sepa ratus. sed quã perniciose ha¬
bere. tam perniciose tradere
Ille aut̃ cuitradit potest salubrit̃
accipere. siipse non separatus acci
piat. Sicut plerisq accidit ut ca¬
tholico animo &corde. ab unita te
pacis non alienato. aliqua necessi¬
tate mortis urgentis. in aliquem
hereticum irruerent. & abeo xp̃i
baptismum sine i llius per uersita¬
te perciperent. & siue defuncti siue
liberati. nequa quam apud eos re¬

Expanded text:
ter cum alicuius tenentur peccater cum alicuius tenentur peccata, ab eis utique tenentur, a quibus se ille cui tenentur uitae dissimilitudine et praui cordis auersione disiungit, siue illum corporaliter nouerint siue non nouerint. Quapropter omnesmali spiritaliter a bonis seiuncti sunt, si autem etiam corporaliter aperta dissensione separentur, peiores fiunt. sed, ut dictum est, nihil interest ad baptismi sanctitatem, quanto quisque peior id habeat et quanto peiori tradat. potest tamen tradere separatus, sicut potest habere separatus, sed quam perniciose habere tam perniciose tradere. ille autem, cui tradit, potest salubriter accipere, si ipse non separatus accipiat, sicut plerisque accidit, ut catholico animo et corde ab unitate pacis non alienato aliqua necessitate mortis urguentis in aliquem haereticum irruerent et ab eo Christi baptismum sine illius peruersitate perciperent et, sine defuncti siue liberati, nequaquam apud eos re
Abbreviated transcription (Latin):
para disus cum fructu pomorum:
& c&era quae de illa similiter dicta
sunt. quod non intellegitur nisi
tum secundum operationes uirtutũ
dĩ. bonis malisq communes. sed
&iam secundum intimam . & super¬
eminentem caritatem. spm scm
habentib quibus dñs dicit. Si
cui dimiseritis peccata. dimitten
non possit malus &iam tradere
baptismum qui potest habere. & si¬
cut pernise hab&. ita&iam perni¬
ciose tradere. non quia tale aliqud
tradit. nec quia talis tradit. sed
quia tali tradit. Nam cum malus
tradit bono. id est inunitatis uin¬
culo ueraci conuersione mutato.
In terbonum sacramentum quodtra¬
ditur. & bonum fidelem cui tradi¬
tur. tradentis malitia superatu r.
& cum illi ueratiter ad dm̃ conuer¬
so peccata dimittur. ab eis dimit¬
tuntur quib ipsa ueraci conuer¬
sione coniungitur. Idem quippe
sp̃s sc̃s eadimittit quidatus est
omnib scis sibi caritate coheren¬
tibus. siue se nouerint corpora¬
liter siue non nouerint. Si mili¬

Expanded text:
paradisus cum fructu pomorum , paradisus cum fructu pomorum , et caetera quae de illa similiter dicta sunt: quod non intelligitur nisi tum secundum operationes munerum Dei bonis malisque communes, sed etiam secundum intimam et supereminentem charitatem Spiritum sanctum habentibus, quibus Dominus dicit, Si cui dimiseritis peccata, dimittentnon pbaptismum, qui potest habere, et sicut perniciose habet ita etiam perniciose tradere, non quia tale aliquid tradit nec quia talis tradit, sed quia tali tradit. nam cum malus tradit bono, id est in unitatis uinculo ueraci conuersione mutato, inter bonum sacramentum quod traditur et bonum fidelem cui traditur tradentis malitia superatur. et cum illi ueraciter ad deum conuerso peccata dimittuntur, ab eis dimittuntur quibus ipsa ueraci conuersione coniungitur. idem quippe spiritus sanctus ea dimittit, qui datus est omnibus sanctis sibi caritate cohaerentibus, siue se nouerint corporaliter siue non nouerint. simili
Abbreviated transcription (Latin):
ac poenaliter. Cum illud tamen
inutrisq: sit aequaliter integrum.
atq nihil inter eẽ ad eius aequalem
momnib: integritatem : quanto pe¬
ior id habeat intermalos: sicut nihl
inter est . quanto melior id habeat
inter bonos : Ac per hoc nihil &iã
inter est quanto peior id trahat.
sicut nihil inter est. quanto meli¬
or : atq ita nihil inter est : quanto
peror id accipiat: sicut nihil inter¬
est quanto melior: illud enim ꝑse
ipsum & in eis quinon aequaliter iusti
sunt & in eis qui non aequaliter iniqui
malos. nequa quã in melius cõmu¬
tiato s. & de scripturis canonicis. & de
ipsius cypriani literis. satis ut ar¬
bitror de monstrauimus. quos ñ
ꝑtinere ad scam ccłam dĩ. quã uis
intus eẽ uideantur. Exhoc aper¬
tissime appar&. quia isti sunt a¬
uari raptores. foeneratores. inuidi
maliuoli &c&era huius modi. Illa
autem columba unica. pudica.
& casta. sponsa sinemacula &ru¬
ga hortus conclusus. fons signatus.

Expanded text:
adque poenaliter, cum illud tamen adque poenaliter, cum illud tamen in utrisque sit aequaliter integrum, adque nihil interesse ad eius aequalem in omnibus integritatem, quanto peior id hainterest quanto melior id habeat inter bonos. Ac per hoc etiam nihil interest quanto pejor id tradat, sicut nihil interest quanto melior: atque ita nihil interest quanto pejor id accipiat, sicut nihil interest quanto melior. Illud enim per se ipsum, et in eis qui non aequaliter justi sunt, et in eis qui non aequaliter iniqui malos nequaquam in melius commutatos, et de Scripturis canonicis, et de ipsius Cypriani litteris, satis, ut arbitror, demonstravimus: quos non pertinere ad sanctam Ecclesiam Dei, quamvis intus esse videantur, ex hoc apertissime apparet, quia isti sunt avari, raptores, feneratores, invidi, malevoli, et caetera hujusmodi; illa autem columba unica , pudica et casta, sponsa sine macula et ruga , hortus conclusus, fons signatus,