comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
car nẽ. N on enim dic̃ ad laudẽ ꝑtinere. qui a infirmus non erat. in qͥuo
se iactabant. quos occulte tangit. Vnde adiecit. Quasi nos infir¬
mi fuerimus in hac parte. Manifestum: quia nonerat in hac gła infirmus
in qua se p̃ferebant credentes iudei quos hi paciebantur quasi apłs eorum
in hac re esset dissimilis quia et ipse erat & semine abrahae. acꝑ hoc infirmiñ
erant in hac gloria carnis : In firmiaũ hiiudicabantur. quiad pliciti fuerant
generi abrahae : Istiergo quasi firmi in eo quod illi se proferebant. eo quod
eeñt israhelitȩ : In hoc ipso uolunt se subferri. ut ostenderent in hac
gła carnis non se ẽẽ dissimiles & infirmos : cũ desua causa loquitur subdu¬
cit et barnabae ꝑsonã socii sui : Vnde et in prima dicit epła autego salus
& barnabas non habemus potestatem hoc operandi : Non ergo minores

Expanded text:
carnem . Non enim dicit ad laudem pertinere, quia infirmus non erat, in quo carnem . Non enim dicit ad laudem pertinere, quia infirmus non erat, in quo se jactabant, quos occulte tangit. Unde et adjecit: Quasi nos infirmi fuerimus in hac parte. Manifestum est quia non erat in hac gloria infirmus, in qua se praeferebant credentes Judaei, quos hi patiebantur. quasi Apostolus eorum in hac re esset dissimilis; quia et ipse erat de semine Abrahae. ac per hoc infirmus non erat in hac gloria carnis. Infirmi autem hi judicabantur, qui applicati fuerant generi Abrahae. Isti enim quasi infirmi in eo quod ille se praeferebant, eo quod essent Israelitae, in hoc ipso volunt se sufferri. Ut ostenderet in hac gloria carnis non se esse dissimiles et infirmos, cum de sua causa loquitur, subinducit et Barnabae personam socii sui. Unde et in prima dicit epistola: Aut ego solus et Barnabas non habemus potestatem hoc operandi ? Non ergo minores
Abbreviated transcription (Latin):
apłos Sustinetis enim siquis uos inseruitutẽ redigit. Hoc uerum ẽ
quia redigebantur inseruitutem non ꝑ prudentiã. sed ꝑstultitiã. ut famu¬
larentur pseudo apłis. Siquis deuorat. Nec hoc falsumẽ quol con¬
tenti erant deuorari ressuas a falsis doctorib: Siquis accipit. Acciperes
ẽ aliquem dolo capere. Ideoq: significat hos capi ado losis magistris &
ferre quod ñ & pedit. Siquis ex tollitur. Extollentia suꝑbia est
Extollentia suꝑbia est
Hos ergo tangit qui suꝑbi erant male taxantes apłũ et his non displicebat.
Siquis uos infaciem cedit In faciem ceditur. incuius os iniurias in rogatur
Nunc hos significat quieo qđ essent x genere abrahae. Obtrectabant eis
qđ eeñt in circumcisise p̃ferentes. hos humiliantes. Scđm ignobili¬
tatẽ dico. Ignobilitatẽ dicit Shoc qđ supra ait. & ego gloriabor scđm

Expanded text:
apostolos. Sustinetis enim, si quis vos in servitutem redigit. Hoc verum est; apostolos. Sustinetis enim, si quis vos in servitutem redigit. Hoc verum est; quia redigebantur in servitutem, non per prudentiam; sed per stultitiam; ut famularentur pseudoapostolis. Si quis devorat. Nec hoc falsum est; quia contenti erant devorari res suas a falsis doctoribus. Si quis accipit. Accipere est aliquem dolo capere; ideoque significat hos capi a dolosis magistris, et ferre quod non expedit. Si quis extollitur. Extollentia superbia estExtollentia superbia est. Hos ergo tangit, qui superbi erant, male taxantes Apostolum; et his non displicebant. Si quis in faciem vos caedit. In faciem caeditur, in cujus os injuria irrogatur. Nunc hos significat, qui eo quod essent de genere Abrahae, obrectabant eis, quod essent incircumcisi, se praeferentes, hos humiliantes. Secundum ignobilitatem dico. Ignobilitatem dicit hoc, quod supra ait: Et ego gloriabor secundum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scđm carnem. sed hoc stultum esse profitetur ut et głam hanc in anir&.
& seco actum in laudem carnis erupisse docer&: Igitur irona ẽ haec: nã quomo¬
do prudentes sunt quisepe rep̃henduntur : namplus sapit insipientia apłi quã
horum prudentia : Hic enimsapiens sustinet in prudentes quipatientia
sua suffer& ut possint proficere ne prouocans aut abitiens eos peiores illos
faciat. Aut certe si in illis proficere non potuerit. suam modestiã custodit
Horum incorinthuis nibil ẽ: Quomodo ergo sufferunt libenter in prudentes
cũ ipsi sint sapientes: Nisi quia non sic uult intellegi sicut sonant uerba
hoc insensu & in pronuntiatione ẽ quia eadem quidem uerba non eundẽ
habent sensum. Aliter pronuntiat ut aliquando confirm&. Aliquan¬
do neg& quod dicit. Hienim ut prudentes insipientes sufferebant falsos

Expanded text:
dicit secundum carnem; sed hoc stultum esse profitetur, ut et gloriam hanc inaniret, dicit secundum carnem; sed hoc stultum esse profitetur, ut et gloriam hanc inaniret, et se coactum in laudem carnis erupisse docet. Igitur ironia est haec. Nam quomodo prudentes sunt, qui saepe reprehenduntur? nonne plus sapit insipientia Apostoli, quam horum prudentia? Hic enim sapiens sustinet imprudentes, qui patientia sua suffert eos, ut possint proficere; ne provocans eos, aut abjiciens, pejores illos faciat, aut certe si in illis proficere non potuerit, suam modestiam custodit. Horum in Corinthiis nihil est. Quomodo ergo libenter sufferunt imprudentes, cum ipsi sint sapientes; nisi quia non sic vult intelligi, sicut sonant verba? Hoc in sensu et pronuntiatione est; quia eadem quidem verba non eumdem habent sensum, aliter pronuntiat; ut aliquando confirmet, aliquando neget, quod dicit. Hi enim ut prudentes, insipientes sufferebant falsos
Abbreviated transcription (Latin):
sta. Quia multi gloriant᷑ scđum carnem . & ego gloriabor.
Hoc dicit qũo iam̃ aliqui: ex iudeis credentes p̃sumebant sibi qđ eent filii habrahae
hoc ẽ scđm carnẽ gloriari nobilitatẽ sibi carnis uindicare : Inde enĩ sibi defen¬
dunt generis p̃rogatiuã quia filii eius dicunt᷑ quidõ credidit : Cũ anima quac
peccauerit ipsa mori&ur : Siergo haec gła ẽ inquit. et ego gloriabor quia
& ego filius sum abrahae : sed nihilꝓdest. apud dm̃ filium esse abra hae. quia fi
utputa sidicatur nobilis hominis filius. Pibenter enĩ sustinetis insipientes
cũ sitis ipsi sapientes. Insipientes appellat. quidecarnis curtisione gloriabant¬
& quia acorinthus portabantur ut gloriosi uiderentur. Ideo apłs etiam sustme¬
rise abhis uult ut & ipse hoc se esse ostender& quod erant hi : Et non tamen gła¬
ri e hac parte scđm dm̃. Unde głam hanc insipientiam uocat : Eloari eni se

Expanded text:
ista. Quia multi gloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. ista. Quia multi gloriantur secundum carnem, et ego gloriabor. Hoc dicit, quoniam aliqui ex Judaeis credentes praesumebant sibi, quod essent filii Abrahae. Hoc est secundum carnem gloriari, nobilitatem sibi carnis vindicare. Inde enim sibi defendunt generis praerogativam; quia filii ejus dicuntur, qui 201 Deo crediderint: Cum anima quae peccaverit, ipsa moriatur . Si ergo haec gloria est, inquit, et ego gloriabor; quia et ego filius sum Abrahae. Sed nihil prodest filium esse Abrahae apud Deum;ut puta si dicatur, nobilis filius hominis. Libenter enim sustinetis, insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Insipientes appellat, qui de carnis circumcisione gloriabantur: et quia a Corinthiis portabantur, ut gloriosi viderentur; ideo Apostolus etiam se sustineri ab his vult; ut et ipse hoc se esse ostenderet, quod erant hi, et non tamen gloriari ex hac parte secundum Deum; unde gloriam hanc insipientiam vocat. Gloriari enim se
Abbreviated transcription (Latin):
tur seduult illis ostendere quia quos putant gloriosos. nihl plus ab hoc habent
Acꝑ hoc siputantur higlorion & ego inquid: Ideo insipientis hoc eẽ dic̃. ut adlaudẽ
suam aliꝗd prosequat᷑. seaũ coactum haec loqui. Dolet enim ei ut illos putarent
sublimis. hoc contempto quinihil plus ab eo haberent. Qđ loquor ñ loquor
de inflatione apud dm̃ surgit gła. quia apud dm̃ humilitas gloriora est.
ed qu asi in insipientia in hac substantia głationis. Non plenam dixit insi¬
pientiam sed exparte : Veritas enim ẽ : sed quia elatio uitiosa res ẽ. Ideo quãus
uerum sit qđ dr̃ quasi in insipientia tam̃ ẽ unũ quemq laudare se. Plena aũ
insipientia ẽ sise falsis quis laudet : Ille enim suꝑb: deuero ẽ hic stultus defalso
S ubstantia tam̃ gloriationis in haccausa carnalis :ẽ. Quia sicut flos foeni ita
decidit gła ista.

Expanded text:
tur, sed vult illis ostendere, quia quos putant gloriosos, nihil plus ab hoc habent: tur, sed vult illis ostendere, quia quos putant gloriosos, nihil plus ab hoc habent: ac per hoc si putantur hi gloriosi, et ego inquit. Ideo insipientis hoc esse dicit, ut ad laudem suam aliquid prosequatur, se autem coactum hoc loqui. Dolet enim ei, ut illos putarent sublimes hoc contempto, qui nihil plus ab eo haberent. Quod loquor, non loqde inflatione apud Deum surgit gloria; quia apud Deum humilitas gloriosa est. Sed quasi in insipientia in hac substantia gloriationis. Non plenam dixit insipientiam, sed ex parte; veritas enim est. Sed quia elevatio vitiosa res est; ideo quamvis verum sit, quod dicitur; quasi insipientia tamen est unumquemque laudare se. Plena autem insipientia est, si se falsis quis laudet: ille enim superbus de vero est, hic stultus de falso; substantia tamen gloriationis in hac causa carnalis est; quia sicut flos feni, ita decidit gloria
Abbreviated transcription (Latin):
onmagnũ ergo si& mmistri eius trans figurantur.
uelut ministriiustitiae.
Ministri iustitiae apłi sunt quorum se hi so¬
tios mentiebantur ut deciperent audientes.
Quorum finisent scđm̃ ope¬
ra eorũ. Sine dubio quia iudicabuntur huiusmedi scđm animi suine quiti
tamen illorum scđm opera illorũ dixit. Vt sicut opera et cura uentris
interit. ita et hi interire intellegantur. Iterum dico nequis me existimet insipien¬
tem alioquin uelud insipientem accipite me. ut et ego modicam aliquid glorier
Supra iamdixit utinam sustineretis pusillum in prudentiã meã. Hlocnuncre¬
p&it: Semꝑenĩ proponit quod postea multis int̃positis ꝓsequatur. Quod ergo
supra proposuit modo incipit enarrare : Nam uera dicturus. uelud insipientẽ
se dic̃ quia uidentur ad laudem eius ꝑtinere: ut et ego modicum inquit glorier
Modicum hoc dicit quia in uerbis ñ insensu ẽ : Nonergo uere ad głam suam hace loqui¬

Expanded text:
o magnum, si et ministri ejus transfigurantur, sicut ministri justitiae. Ministri justitiae apostoli sunt, quorum se hi socios mentiebantur, ut deciperent audientes. Quorum finis erit secundum opera eorum. Sine dubio, quia judicabuntur hujusmodi secundum animi sui nequitiatamen illorum secundum opera illorum dicit: ut sicut opera et cura ventris interit, ita et hi interire intelligantur. Iterum dico ne quis existimet me insipientem, alioquin velut insipientem accipite me; ut et ego modicum aliquid glorier. Supra jam dixit: Utinam sustineretis pusillum imprudentiam meam, hoc nunc reetit; semper enim proponit quod postea multis interpositis prosequatur. Quod ergo supra proposuit, modo incipit enarrare, nam vera dicturus, velut insipientem se dicit, quia videntur ad laudem ejus pertinere. Ut et ego modicum, inquit, glorier. Modicum hoc dixit, quia in verbis, non in sensu est. Non ergo vere ad gloriam suam haec loqui
Abbreviated transcription (Latin):
ipse enĩ satanas trans figuratur uelud angełus luminis. Manifestũ est
quia frequent̃ multos fallit sat᷑ias ostendes sẽ illis quasi angełũ di at decipoat
eos. UVnde iesunaue sollicitus quae siuit quis eẽt qui ei apparuit. Et apłi innaue
ꝑterriti. putabant fantasma esse. Vnde petrus apłus dicenti dño Nolite¬
timere ego sum. facile credens ait. situes. iubeme uenire adte suꝑ aquas.¬

Expanded text:
ipse enim satanas transfiguratur velut Angelus luminis. Manifestum est quia frequenter multos fallit Satanas, ostendens se illis quasi angelum Dei; ut decipiat eos. Unde Jesus Nave sollicitus, quae sivit quis esset, qui ei apparuit. Josue, LI, 3. Et Apostoli in navi perterriti putabant phantasma esse. Unde Petrus apostoltimere, ego sum ; non facile credens, ait: Si tu es, jube me venire ad te super aqua
Abbreviated transcription (Latin):
Venditus sub peccato. hoc est uenditum ee sub peccato ex a¬
deem qui prias peccauit originemtrahere & proprio delic¬
to subiectum fieri peccato: Sicut dicit esaias ꝓphȩta Uen¬
diti in quid estis peccatis urir.: Adam enim uendidit sepri¬
or acper hoc omne semen eius subiectum ẽ peccato: Quan¬
obrem infirmum esse hominem adprecepta legis seruanda
nisi diuinis auxiluis muniatur: Hincest undeait. Tex spirita¬
lis est. ego autem carnadis sumuenditus sub peccato : Hoc ẽ
utipossit circa obeodientiam legis : Ideo ad dĩmiseri cordiã
confugiendum est ut seueritatem legis effugiat. & exoneratir
delictis decetero dõ fauente inimi coresi stat . : Qui destenim
subiectum ẽe peccato : nisi corpus habere uitio animȩ corrup¬
tum Cuise inserat peccatum &impellat hominem quasi
captiuum delictis ut faciat uoluntatem eius.: Hinc dñs int̃
c&era ait. Uenit diabolus & tollit quod seminatum ẽ in

Expanded text:
Venditus sub peccato. Hoc est venditum esse sub peccato ex AVenditus sub peccato. Hoc est venditum esse sub peccato ex Adam qui prior peccavit, originem trahere, et proprio delicto subjectum fieri peccato, sicut dicit Esaias propheta: Venditi estis, inquit, peccatis vestris : Adam enim vendidit se prior, ac per hoc omne semen ejus subjectum est peccato. Quamobrem infirmum esse hominem ad praecepta legis servanda, nisi divinis auxiliis muniatur, hinc est unde ait: Lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato, hoc est, e sui uti non possit circa obedientiam Legis. Ideo est ad Dei misericordiam confugiendum, ut severitatem Legis effugiat, et exoneratus delictis, de caetero Deo favente, inimico resistat. Quid est enim subjectum esse peccato, nisi corpus habere vitio animae corruptum, cui se inserat peccatum, et impellat hominem quasi captivum delictis, ut faciat voluntatem ejus? Hinc Dominus inter caetera ait: Venit diabolus, et tollit quod seminatum est in
Abbreviated transcription (Latin):
mensum esse quandam delictorum: Quaemcumim pleripde¬
catorer uita digni minime iudicentur. Sicut &pha qui ce
iustum modum impleuerat đi uirtutes & signa in illum osten¬
sa sunt. perquȩ c&eriterriti ademolum̃ tauitae se exercerent.
utin mortuo uitt discatur : Sed alius modus est quem tratata płr
ut osten datenim plus peccatum eẽ pͣostlegẽ quam fuerat antelegẽ:
tice satanȩ. ut pro uidentia di contraria homini fier & cum timore
legi minime peccare debuerit.: Hinc dr̃ utinuidiam diaboli
uincer& & prouidentiam suam hominiratam facer& muta uit or¬
uõ scientibus legem loquitur. ideoait : Scimus quia lexspiri¬
tedis est :Nec enim sedacrent sublegem nisi agnoscerent istam ee
ri prohib& spiritalisest : Quippe cumuisibilia & carnalia coli
prohibeat: H&c ad commendationem legis pertinent necul¬
pa forte dignae putar&ur ab eliquo : quicse ueritatem exercut

Expanded text:
mensuram quamdam esse delictorum, quam cum impleverint pemensuram quamdam esse delictorum, quam cum impleverint peccatores, vita digni minime judicentur; sicut et Pharao, quia istum modum impleverat, Dei virtutes et signa in illum ostensa sunt, per quae caeteri territi ad emolumenta vitae se exercerent, ut in mortuo vita discatur. Sed alius est modus, quem tractat Apostolus; ut ostendat enim plus peccatum esse sub Lege, quam fuerat ante Legem, tia Satanae; ut providentia Dei contraria fieret homini, cum timore Legis minime peccare debuerit. Ideo Deus ut invidiam diaboli vinceret, et providentiam suam homini ratam faceret, mutavit orQuoniam scientibus Legem loquitur, ideo ait: Scimus quia Lex spiritalis est; nec enim se sub Lege darent, nisi agnoscerent istam esse re prohibet, spiritalis est; quippe cum visibilia et carnalia coli prohibeat. Haec ad commendationem Legis pertinent, ne culpa forte digna putaretur ab aliquo; quia severitatem exercuit
Abbreviated transcription (Latin):
operaretur homini dum illum seducit ad mortem :: qui aut
e quȩ antelegem modegesta sunt: per in lecebram cupi¬
dinis probarentur essepeccata & decetero uitarentur:
Satalex manifesta in litteris : Sic in census est satanas : per
bonum utique. Quiccenimuid& prouideri homini in li
neglegentiae hum ane edscribendum est: quȩ siciugorem
naturȩ suȩ in firmauit cupiditate peccandi ut suggestio¬
nes diaboli reprimere non poss&: mnimicus tamen quẽ
in peccato significat ut appareatesse inimicus. perle¬
gem accepit occasionem operari hominimortem:
dumenim cdinlicita illum suad& appar& esse inimi¬
cus. Quam quam & ante legem mortem hominiꝓ
curauerit excepto prima causa adae: sost legemtamen
maiores ei penas cpud inferos ubimors secunda est adinue¬
nit: Minus enim criminis est antemanifestatam legem pec¬
casse quam post legem: Vt faetat supramodum ipsum pec¬
catum peccans permandatum . Quidest supra modum

Expanded text:
operaretur homini, dum illum seducit ad mortem; quia ut operaretur homini, dum illum seducit ad mortem; quia ut ea quae ante Legem male gesta sunt, per illecebram cupidinis probarentur esse peccata, et de caetero vitarentur, data est Lex, manifestata in litteris. Tunc incensus est Satanas, per bonum utique; vidit enim provideri homini, et ilod quidem negligentiae humanae ascribendum est, quae sic vigorem naturae suae infirmavit cupiditate peccandi, ut suggestiones adversarii reprimere non posset. Inimicus tamen, quem in peccato significat, ut appareat esse inimicus, per Legem accepit occasionem operari homini mortem. Dum enim ad illicita illum suasit, apparet esse inimicus. Quamquam et ante legem mortem homini ocuraverit, excepta prima causa Adae, post Legem tamen majores ei poenas apud inferos, ubi mors secunda est, adinvenit. Minus enim criminis est ante Legem manifestatam peccasse, quam post Legem. Ut fiat supra modum ipsum peccatum peccans per mandatum . Quid est, supra modum;
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatum hocloco di abolum intellege qui auctor pecca¬
ciest: Hic occasionem inuenit perlegem : quomodo
crudelitatem sucem denece hominis sacicer&. At quiales
domminataẽ peccatoribus instinetueius prohabita semꝑ
cdmittens offenso do ultionem legis incurrer&. ut ab ecc
quae illi profutura dactcerat damnaretur: Quic enim
inuito illo lex dectacẽ : exarsit inuidice aduersum hominem.
uteum complius uitiosis uoluptatibus macular& nemanur
ner& in lege. sic illam commendat ut non solum iustã hanc
sed & scam & boncm pronunti&.: Nam mandatum legẽ
intellegĩ euangelicus sermotestatur: Ait enim. Siuis uenire
coduitam serua mandata: Quod ergo bonum est mi hi mor
est absit. ere absit: Unde enimfieri potest. ut quodbonũ
esse probatur morr intellegatur : Sed peccatum ut appac¬
reat peccatum . perbonum mi hi operatum est mortem :
Ii abolum perbonum dicit occasionem accepisse ut malũ

Expanded text:
Peccatum hoc loco diabolum intellige, qui auctor peccaPeccatum hoc loco diabolum intellige, qui auctor peccati est: hic occasionem invenit per legem, qcrudelitatem suam de nece hominis satiaret; ut quia Lex comminata est peccatoribus, homo 66 instinctu ejus prohibita semper admittens, offenso Deo, ultionem Legis incurreret; ut ab ea quae illi profutura data erat, damnaretur. Quia enim invito illo data est Lex, exarsit invidia adversus hominem, ut eum amplius vitiosis voluptatibus macularet, ne manus neret in Lege, sic illam commendat, ut non solum justam hanc, sed et sanctam et bonam pronuntiet. Nam mandatum Legem intelligi evangelicus sermo testatur. Ait enim: Si vis ad vitam venire, serva mandata . Quod ergo bonum est, mihi mors est? Absit. Vere absit; unde enim fieri potest, ut quod bonum esse probatur, mors intelligatur? Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. Diabolum dicit per bonum occasionem accepisse, ut malum
Abbreviated transcription (Latin):
tres. unus est tamen ds̃ cuius gratia diuiditur singulis prout uult:
Non admeritum magis hominis sed adaedi ficationem ecclesiae suae ut
omã quae mundus imitari uult. Sed non implet quia carnalis est.
aec in ecclesia quae domus dĩ est singulorum officiis don
terio sp̃s scĩ indulta ad probationem ueritatis in his qui contemptibi¬
les mundo sunt uideantur:
Sicut enim corpus unum est mem¬
bra autem habet multa:
Omnia autem membra exuno corpore
cum sint multa unum sunt corpus. lta & xp̃s: & enim in uno spũ nos

Expanded text:
tres: unus tamen est Deus, cujus gratia dividitur singulis, prout vult, tres: unus tamen est Deus, cujus gratia dividitur singulis, prout vult, non ad merita hominum, sed magis ad aedificationem Ecclesiae suae; ut omnia, quae mundus imitari vult, sed non implet, quia carnalis est; haec in Ecclesia, quae domus Dei est, singulorum officiis et dono et magisterio Spiritus sancti indulta ad probationem veritatis in iis, qui contemptibiles mundo sunt, videantur. Sicut enim corpus unum est, et membra habet multa: omnia autem membra ex uno corpore, cum sint multa, unum sunt corpus; ita et Christus. Etenim in uno Spiritu nos
Abbreviated transcription (Latin):
tum & prudens ut discernat quac uitanda sunt quae sequenda
lii uero sermo scientiae secundum eundem spm̃. Hoc est ut habeas
scientiam rerum diuinarum: Alii gratia curationum in uno spũ.
d est ut medellam tribuat in firmis uel ȩgris : Alufides in eodẽ
spũ: Hoc dicit utfidei profitendȩ acuindicandae p rȩssa ueretundia
accipiat facultatem: Alii operatio uirtutum:
Potestatem dari
significat in eiciendis daemoniis adsignis faciendis :
Alu pro phetia
Hoc dicit ut intelle¬
gat & iudicet quod dicitur ansps scĩ sit anmundani: Alii interp̃
uel litteris perdonum dĩ fidelit̃ interp̃tatur: Om¬
mnia autem haec
operatur unus atq: idem sp̃s diuidens unicuiq: prout uult: Quod supe¬
rius trium personarum dicit nuncperunum spm̃ scm̃ agipro fitetur
ut quia unius naturae sunt &uirtutis : Quod unus operatur operent᷑

Expanded text:
tum, et sit prudens, ut discernat quae vitanda sunt, quaeve sequenda. tum, et sit prudens, ut discernat quae vitanda sunt, quaeve sequenda. Alii vero sermo scientiae secundum eumdem spiritum: hoc est, ut habeat scientiam rerum divinarum. Alii gratia curationum in uno Spiritu: id est, ut medelam tribuat infirmis, vel aegris. Alii fides in eodem Spiritu. Hoc dicit, ut fidei profitendae ac vindicandae, pressa verecundia, accipiat facultatem. Alii operatio virtutum. statem dari significat in ejiciendis daemoniis, aut signis faciendis. Alii prophetia:Hoc dicit, ut intelligat et judicet, quod dicitur, an Spiritus sancti sit, an mundani. Alii genera lvel litteris, per donum Dei fideliter interpretetur. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens unicuique prout vult. Quod superius trium personarum dicit, nunc per unum Spiritum sanctum agi profitetur; ut quia unius naturae sunt et virtutis, quod unus operatur, operentur
Abbreviated transcription (Latin):
Iungit nunc xpm̃ scõ spĩtui: Idem autem ds̃ quioperatur omnia i nomnib: :
Intantum non hoc hominibus dandum quasi proprium: sed solidõ asserit
negratia & donum diuisum sit᷑ personas patris & filii & sp̃s sc̃i : sed in¬
discrete unitatis & naturae : trium unum opus intellegatur ut adunum
omnem gloriam redigat & diuinitatem: Diuisiones autem gratiarĩ
sunt officus ecclesiae non humanis meritis deputate: sienim sp̃s sc̃s idẽ
ds̃ unus : Deniq operante uno tres operari dicuntur uttrinitatis mis¬
terium inunius dĩ natura & potestate claudatur cumsit inmensum
In icuiq autem datur manifestatio sp̃s adutilitatẽ Hoc est
donum accipit ut diuinis retinaculis uitam suam gubernans & sibi
& aliis utilis sit dum exemplum bonae conuersationis ostendit
Tuidam enim datur perspm̃ sermo sapientiae: Id est datur illi
prudentia non ex litteris sed chorusco sp̃s̃ scõ ut corhabeat inlumina¬

Expanded text:
istum Spiritui sancto. Idem autem Deus, qui operatur omnia in omnibus. In tantum non hoc hominibus dandum, quasi proprium sit, sed soli Deo asserit; ne gratia et donum divisum sit propter personas Patris et Filii et Spiritus sancti: sed indiscretae unitatis et naturae trium unum opus intelligatur, ut ad unum omnem gloriam redigat et divinitatem. Divisiones autem gratiarum sunt officiis Ecclesiae, non humanis meritis deputatae. Si enim Spiritus sanctu idem Deus unus. Denique operante uno, tres operari dicuntur; ut Trinitatis mysterium in unius Dei natura et potestate claudatur, cum sit immensum. Unicuique autem datur manifestatio Spiritus ad utilitatem. Hoc est, donum accipit, ut divinis retinaculis vitam suam gubernans, et sibi et aliis utilis sit, dum exemplum bonae conversationis ostendit. Cuidam enim datur per Spiritum sermo sapientiae. Id est, datur illi prudentia non ex litteris, sed corusco Spiritus sancti igne; ut cor habeat illumina
Abbreviated transcription (Latin):
ad pro fectum utilitatis illorum ut & illis & huic sit utile:
utimitatores eiussimus qua do nobis magister indultus est: Sienĩ
hic dĩ imitator est quare non nos hominis: Quia sicut ds̃ pater
misit xpm magistrum & auctorem uitae. Ita & xp̃s misit aposto¬
los nobis magis tros ut eorum imit᷑ores essemus quia eius eẽ
non possumus: Ita etũ ait dñs ad patrem: Sicut memisisti in
hunc mundum ita &ego misicos in hunc mundum Et quia digni
imitatores eius erant. subicit: Et pro eis scĩ ficabo meipsum:
audor autem uos fratres quod omnia med memoriã retinetis & quo¬
modo ubiq traditiones meas tenctis: Postquam mores & con

Expanded text:
ad profectum utilitatis illorum, ut et illis et huic sit utile. ad profectum utilitatis illorum, ut et illis et huic sit utile. ut imitatores ejus simus, qui a Deo nobis magister indultus est. Si enim hic Dei imitator est, quare non nos hominis? Quia sicut Deus Pater misit Christum magistrum et auctorem vitae; ita et Christus misit apostolos nobis magistros, ut eorum imitatores essemus; quia ejus esse non possumus. Ita enim ait Dominus ad Patrem: Sicut me misisti in hunc mundum, ita et ego misi eos in hunc mundum . Et quia digni imitatores ejus erant, subjecit: Et pro eis sanctificabo me ipsum . Laudo autem vos, fratres, quod omnia mea memoria retinetis, et quomodo ubiq
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ingloriam di. Per haec subiecta. declarauit in idolio aedere
quamuis licet conscientia in imicum eẽ dõ: Adopprobrium enĩ
unius dĩ haec diabolo dicantur: nã ingloriadi aedere & bibere
& aliquid facere: hoc est ut sub inuocatione creatoris cum modestia
conuiuium caelebretur: Ingloria autem dĩ aliquid fit. cum inactibus
iudeis & grecis & ecdesiȩ dĩ: Sic temperandam conuersationẽ
docet ut nullus in ea scandalum patiatur: Offensto ergo iudeis fit
cum idola quae illi ab ominantur xp̃i anum quidicit legem & pro¬
phetas accipere uident non horere: Grecis uero id est gentibus
haec est offensio siineo inquosunt non solum non arguuntur sed &
promtiores fiant dum non uitantur uota idolorum illorum i Ecde sae
autem dĩ fit offendiculum quando quosdam exnumero suo uident
placeo nonquerens quo dmihi utile est sed multis ut saliufiant:
Omnibus peromnia placere est sine scandalo cuius quam agere

Expanded text:
omnia in gloriam Dei. Per haec subjecta declaravit in idolio edere, quavis licet conscientia, inimicum esse Deo; ad opprobrium enim Dei unius haec diabolo dedicantur. Nam in gloriam Dei edere et bibere et aliquid facere, hoc est, ut sub invocatione Creatoris cum modestia convivium celebretur; in gloriam enim Dei aliquid fit, cum in actibusGraecis, et Ecclesiae Dei. Sic temperandam conversationem nostram docet, ut nullus in ea scandalum patiatur. Offensio ergo Judaeis fit, cum idola, quae illi abominantur, christianum, qui se dicit Legem et prophetas accipere, vident non horrere. Graecis vero, id est, 147 gentilibus, haec est offensio, si in eo in quo sunt, non solum non arguantur; sed et promptiores fiant, dum non vitantur vota idolorum illorum. Ecclesiae autem Dei fit offendiculum, quando quosdam ex numero suo videt placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant. Omnibus per omnia placere est sine scandalo cujusquam agere
Abbreviated transcription (Latin):
tus & alia quae nunc dicere non est necesse: Haec abhis facta sunt.
qui se sapientes estimauerunt inmundo: Quia enim dm̃ inuisibilẽ
agnoscentes. non honorauerunt ista faciendo : nec in his quae uisbilia
sunt sapere potuerunt: Difficile enim inmaioribus. non sapit

Expanded text:
tii, et alia quae nunc dicere non est necesse. Haec ab his facta sunt, tii, et alia quae nunc dicere non est necesse. Haec ab his facta sunt, qui se sapientes aestimaverunt in mundo; quia enim invisibilem Deum agnoscentes non honoraverunt ista faciendo, nec in iis quae visibilia sunt, sapere potuerunt. Difficile enim in majoribus prudens, in minoribus non sapit
Abbreviated transcription (Latin):
uo enim dõ recedentes mortuis fauent: Inquorum numero sunt
sicut scriptum est insapientia salomonis: Mortuus mortuum fin
git manibus iniquis:
His subiectis cumulauit adhebstudinis pȩnam : ut ultra stultitiã &ua¬
nitatem sint huiusmodi: Sic enim dĩ maiestatem & gloriam minue¬
runt uthorum quae minima & parua sunt: similitu dinisdĩ honorifi¬
centiam darent: Primi enim babyllonii. dm̃ appellauerunt figmen¬
tum belis quoddam hominis mortui : qui dicitur principatum in eos
egisse : Coluerunt & serpentem draconem: quemoccidit danihel
homodĩ. cuius similitudinem habent: Aegyptii autem colebant
quadrupedem quem dicebant apem. insimilitudinem uaccae Quod
malum imitatus hieroboam. uaccas instituit insamaria: quibus sa¬
crificarent iudaei: Et uolucres : quia coracina sacra habent pagani:
Harum tamen omnium rerum quas memoraui simulacra colit aegyp¬

Expanded text:
vo enim Deo recedentes, mortuis favent, in quorum numero sunt, vo enim Deo recedentes, mortuis favent, in quorum numero sunt, sicut scriptum est in sapientia Salomonis: Mortalis fingit mortuum manibus iniquis .m. His subjectis cumulavit ad poenam hebetudinis, ut ultra stultitiam et vanitatem sint hujusmodi. Sic enim Dei majestatem et gloriam minuerunt, ut horum quae minima et parva sunt, similitudini Dei honorificentiam darent; primi enim Babylonii Deum vocaverunt figmentum Beli cujusdam quondam hominis mortui, qui principatum in eos dicitur egisse. Coluerunt et serpentem draconem, quem occidit Daniel homo Dei , cujus similitudinem habent. Aegyptii autem colebant quadrupedem, quam dicebant Apin, in similitudinem vaccae; quod malum imitatus est Hieroboam , vaccas instruens in Samaria, quibus sacrificarent Judaei; et volucres, quia Coracina sacra habebant pagani. Harum tamen omnium rerum quas memoravi, simulacra coluerunt Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
turae : & relicto dño conseruos adorant᷑ : quasi sisit aliquid quod plus
reseru&ur adõ : Namideo ad regemper tribunos ac comites itur. Quia
homo utique est rex & nescit quibus debeat rempublicam credere Ad
nouit suffragatore non opus est : sed mente deuota : ubicumque eñi
talis ei locutus fuerit : respondebit illi: Et mutauerunt gloriam in
talis ei locutus fuerit: respondebit illi,
t mutauerunt gloriam in¬
corruptibilis dĩ insimilitudinem corruptibilis hominis: Sic obcecatũ
cor illorum ut magestatem in uisibilis dĩ quem ex his factis agnouerant:
rent : ut forma corruptibilis dr̃ ab his uocetur. hoc est simulacrum ho¬
minis. Vt quosuiuos hoc nomine donare non audeant : mortuorum
imagines ingloriam dĩ recipiant: Quanta hebetudo. quanta stulti¬
tia hos sapientes appellare adsuam damnationem :Apud quosplus
potest imago quam ueritas : & potiores sunt mortur quam uiui: Aui¬

Expanded text:
turae, et relicto Domino, conservos adorant; quasi sit aliquid plus, quod turae, et relicto Domino, conservos adorant; quasi sit aliquid plus, quod reservetur Deo. Nam et ideo ad regem per tribunos aut comites itur; quia homo utique est rex, et nescit quibus debeat rempublicam credere. Ad, promerendum, suffragatore non opus est, sed mente devota. Ubicumque enim talis locutus fuerit ei, respondebit illi. Et mutaverunt gloriam infuerit ei, respondebit illi. Et mutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis. Sic obcaecatum est cor illorum, ut majestatem invisibilis Dei, quem ex his factis agnoverant, rent; ut forma corruptibilis hominis Deus ab his vocetur, hoc est, simulacrum hominis: ut quos vivos hoc nomine donare non audent, mortuorum imagines in gloriam Dei recipiant. Quanta hebetudo, quanta stultitia, hos sapientes appellare ad suam damnationem, apud quos plus potest imago quam veritas; et mortui potiores sunt vivis! A vi
Abbreviated transcription (Latin):
bscuratum est insipiens cor eorum: Ne¬
bula erroris contexit cor illorum : quia cum creatorem ex his quae fecit
pulchra amplius honorificare debuerint : obtunsi sunt relicto illo:
Haec sola dicentes sibi sufficere ad culturam quae uidentur: Dicentes
enim se sapientes. stulti facti sunt: Sapientes se arbitrantur quiara¬
tionem physicam inuestigasse putant per scrutantes cursus syderũ
& quantitates elementorum : dm̃ autem horum spernentes : Ideo
stulti sunt : cumsi haec laude digne sunt : quanto magis creator illorũ,
Solent tamen pud orem passi neglecto dõ misera uti excusatione : icen¬
tes peristos posse ire addm̃ sicut ꝑ comites. Per uenitur. u adre¬
gem: Esto Numquid tam demens est aliquis. aut salutis suae in¬
memor ut honorificentiam regis uindic& comiti : Cum dehac re
siqui &iam tractare fuerint inuenti: iure utreidamnantur mages¬
tatis. &isti se non cogitant reos. qui honorem nominis dĩ defendunt crea¬

Expanded text:
bscuratum est insipiens cor eorum. Nebula erroris texit cor illorum, quia cum creatorem ex iis, quae fecit pulchra, amplius honorificare debuerint, obtusi sunt, relicto illo, haec sola dicentes sibi sufficere ad culturam, quae videntur. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. Sapientes enim se arbitrantur; quia rationes physicas investigasse se putant, scrutantes cursus siderum, et qualitates elementorum, dominum autem horum spernentes; ideo 33 stulti sunt; cum si haec laudanda sint, quanto magis creator illorum! Solent tamen pudorem passi, neglecti Dei misera uti excusatione, dicentes per istos posse ire ad Deum, sicut per comites pervenitur ad regem. Age, numquid tam demens est aliquis, aut salutis suae immemor, ut honorificentiam regis vindicet comiti; cum de hac re si qui etiam tractare fuerint inventi, jure ut rei damnentur majestatis? Et isti se non putant reos, qui honorem nominis Dei deferunt crea
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo multi in uobis inualidi &egroti
accipientium corpus dni : lam hic imaginem iudicu ostendit in eos
qui in considerate dnĩ corpus acceperant dumfebribus & infirmitatib:
corripiebantur . & multimoriebantur : ut in his ceteri discerent .¬
& paucorum exemplo ceteri territi emendarentur: Non in ultum sci¬
entes corpus dñi neglegenter accipere. &eum quem hic paena diftule¬
rit . grauius tractari fore quia contempsit exemplum:
Quodsi

Expanded text:
Ideo multi in vobis invalidi et aegroaccipientium corpus Domini, jam hic imaginem judicii ostendit in eos, qui inconsiderate corpus Domini acceperant, dum febribus et infirmitatibus corripiebantur, et multi moriebantur: ut in his caeteri discerent, et paucorum exemplo territi emendarentur, non inultum scientes corpus Domini negligenter accipere; et eum quem hic poena distulerit, gravius tractandum fore; quia contempsit exemplum. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
iustus exfide uiuit: Iustitia aũ legis idcirco dicitur. quia iusto
iuditiodĩ h& iudeis data sunt : propter duritiam cordis illo¬
rum : ut simustelam forte quis mortuam calcass& aut
tetigiss& aliqua morticina: autsisorix inuasruiss& in

Expanded text:
ustus ex fide vivit . Justitia autem Legis idcirco dicitur, quia justo judicio Dei haec Judaeis data sunt propter duritiam cordis illorum; ut si mustelam forte quis mortuam calcasset, aut tetigisset aliqua morticinia, aut si sorex in vas ruiss
Abbreviated transcription (Latin):
autem dĩ est per quod mys terium dĩ manifestatur: quod latuit a secu¬
lis indõ quod est xp̃s. Ad quod omnes inuitati: a pophorita duplicia
consecuntur: Remissam enim peccatorum accipiunt : & filii di fiunt
ut iammori no possint secunda morte: Hincdñs in euange¬

Expanded text:
autem Dei est, per quod mysterium Dei manifestatur, quod latuit a saecuautem Dei est, per quod mysterium Dei manifestatur, quod latuit a saeculis in Deo: quod est Christus. Ad quod omnes invitati apophoreta duplicia consequuntur; remissam enim peccatorum accipiunt, et filii Dei fiunt: ut jam mori non possint secunda morte. Hinc est qu
Abbreviated transcription (Latin):
& fotinu propter zelum legis ihm̃ negare : quod ds̃ sit: Nam quo¬
tiescumq scriptura. aut ihm̃ dicit aut xpm̃: aliquando dm̃
aliquando hominẽ significat : Sicut hoc loco intercetera : & unus¬
in quit dñs ihs perquem omnia. Quod utique ad dĩfilium pertin& iux
pientia : quod utique homini conp&it.
dicens : Vocatus a postolus: hoc est ad nõ missus ad res eius agendas, Per
quod ostendit hunc meritum se habere apud dm̃. qui xp̃o seruit non legi:
dĩ. Euangelium dĩ est bonum nuntiun : quo peccatores ad indulgen¬
tiam conuocantur: Apos tolus autem: quõ iniuda ismo locum doctoris
quod lex non potuit credentes in se iustificar&: Igitur silex dĩ est da
ta permoysen & prȩdicatio nouae legis dĩ est: Quid est quod differt
ut alege quam ds̃ dedit translatum sedicat in cuangelium dĩ, Sic ẽ
hoc quomodo qui a secundo gradu accedit ad primum : ut abono ad me¬
lius : L.ex enim adõ data est ad correptionem disciplinae: Euangeliũ

Expanded text:
otino propter zelum Legis, Jesum negare quod Deus sit. Nam quotiescumque aut Jesum dicit aut Christum; aliquando Deum, aliquando hominem significat, sicut hoc loco inter caetera: Et unusinquit, Dominus Jesus, per quem omnia , quod utique ad Dei Filium pertinet, jupientia , quod utique homini competit.dicens: Vocatus apostolus, hoc est, a Domino missus ad res ejus agendas. Per quod ostendit hunc meritum habere apud Deum, qui servit non Legi, i. Evangelium Dei est bonum nuntium Dei, quo peccatores ad indulgentiam convocantur: Apostquod lex non poterat, potuit credentes in se justificare; t per Moysen, et praedicatio novae Legis Dei est; quid est quod differt, ut a Lege quam Deus dedit, translatum se dicat in Evangelium Dei? Sic est hoc, quomodo qui a secundo gradu accedit ad primum, et a bono ad melius. Lex enim a Deo data est ad correctionem disciplinae; Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
tegram prob& fidȩi spem esse in xp̃o : Iam prius euangelium eius dic̃
adõ promissum : ut ex eo idoneum illum sponsorem uitae docer&
Prius quam uenir& testimonium ei datum ostendit, Paria testante
p&ro apostolo Nec enim aliud datum est inquit nomen subcȩlo
inquo oporteat saluos fieri. Per proph&as suos Vt manifestius
salutarem esse aduentum xp̃i significare& &iam personas perquas pro

Expanded text:
tegram fidei spem esse in Christo, jam prius Evangelium ejus dicit a Deo promissum: et ut ex eo idoneum illum sponsorem vitae doceret, priusquam veniret, testimonium ei datum ostendit, paria attestante Petro apostolo: Nec enim aliud datum est, inquit, nomen sub coelo, in quo oporteat nos salvos fieri . Per prophetas suos. Ut manifestius salutarem esse adventum Christi significaret, etiam personas, per quas prom
Abbreviated transcription (Latin):
futurum est: Nam & xp̃s cum iudicatus est uicit: Inique enĩ occi
sus reum fecit diabolum. quem iam non peccando superauerat ut
secundo uictus amitter& quostenebat: Si enim in iustitia nostra
dĩ iustitiam commendat : quid dicemus: Num quid iniquus ds̃ qui
infest iram : secundum hominem dico. absit: Hoc iuxta sensum
prophetae dauid. subiecit apłs: Dauid enim quia peccauerat cau¬
sa uriae cethei. sciens autem quia p̃eccatoribus p̃romissio darinon
potest . exorat ut iustificatio uerborum dĩ uincat iudicium quo
iudicatur nondare hi qui peccant: Etpenitentem reform et scifi¬
cans: ut d& ei quod iustis sedaturum promisit: Ac perhoc subiecit.

Expanded text:
m et Christus cum judicatus est, vicit: inique enim occisus est, et reum fecit diabolum, quem jam non peccando superaverat, ut secundo victus amitteret, quos tenebat. Si autem injustitia nostra Dei justitiam commendat, quid dicemus? Numquid iniquuinfert iram secundum hominem dico. Absit. Hoc juxta sensum prophetae dicit Apostolus. David autem quando peccaverat causa Uriae Hethaei, sciens quia promissio peccatoribus dari non potest, exorat ut justificatio verborum in Dei vincat judicium quo judicantur hi qui peccant, et poenitentem reformet sanctificans, ut det ei quod justis se daturum promisit. Ac per hoc subjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
co. Hoc est sensus hic homini conuenit non dõ. quia non cadit indm̃
ut iniquus sit. sed in hominem: Nec enim iniustitia nostra dm̃ facit¬
iniustum si peccantibus nobis d& quod promisit sc̃ĩs: Quamuis enim
peccatoressimus. reformamur tamen perpȩnitentiam : ut non iam
peccatores sed abluti promissionem mereamur accipere : Non ergo
hic sensus est in uerbis prophetae dauid cumdicit: Tibi soli peccaui.
& malum coram te feci. ut iustificeris in sermonibus tuis & uincas
cum iudicaris: Quia maliualorum hominum praua interpr&a¬
tatione asseritur. ut peccata hominum & maliactus dĩ iustifica¬
tioni proficiant . & permala nostra iustus appareat. & in iustitia nr̃a
iustum illum ostendat: Itaque quõ iniquus non est ds̃. cum in rogat
iram iam peccatis nostris non iustificatur: Quia si peccatis nostris
iustificatus iniquus erit siuindic&. sed absit: Non ergo uult nospec

Expanded text:
co, hoc est, hic sensus homini convenit, non Deo: quia non cadit in Deum ut iniquus sit, sed in hominem: nam si injustitia nostra eijustum, si peccantibus nobis det quod promisit sanctis: quia quamvis peccatores simus, reformamur tamen per poenitentiam, ut non jam peccatores, sed abluti promissionem mereamur accipere. Non ergo hic sensus est in verbis prophetae David, cum dicit: Tibi soli peccavi et malum coram te feci, ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris, qui malevolorum hominum prava interpretatione asseritur, ut peccata hominum et mali actus Dei justificatione proficiant, et per mala nostra bonus appareat, et injustitia nostra illum justum ostendat. Quoniam itaque iniquus non est Deus, cum irrogat iram, jam non peccatis nostris justificatur: quia si peccatis nostris justificaretur, iniquus esset si vindicaret: sed quia non est iniquus c
Abbreviated transcription (Latin):
est enim fallere quem tempora & naturae in becillitas faciunt esse mu
nihil futurum est in mutabilis perseuerat sicut dicit: Ego sum & non¬
tura enim quae fallitur non absurde dicitur mendax, Itaque aliquan
bis suis proph&icus sermo testatur. nec aliquorum perfidia fidem eius
minui sed dando uincere. quod perfidi non credentes negant eumdatu¬
rum: Sabit ergo quod iudicatur nondaturus. ut uincat faciendo qđ

Expanded text:
est enim fallere et falli: quem tempora et naturae imbecillitas faciunt esse mutnil futurum est immutabilis perseverat. Vel, omnis homotura enim, quae fallitur, non absurde dicitur mendax. Aliquando itaque bis suis propheticus sermo testatur, nec aliquorum perfidia fidem ejus minui, sed dando vincere, quod perfidi non credentes negant eum daturum. Dabit ergo quod judicatur non daturus, ut vincat, faciendo quod
Abbreviated transcription (Latin):
personarum acceptio est apud dm̃. Qnm̃ ostendit iuda eum siue
grecum non despici adõ. sitamen credat in xp̃m. sed accepto ferri
am bobus iustitiam fidȩi. sic iterum non credentes pariter reos esse
quia magis oberit circumcisio sine fide. & proderit prepucium perfidẽ
Acperhoc doc& personarum acceptorem dm̃ non esse. Nec enim pre¬
rogatiuam generis sequitur. ut suscipiat causa patrum diffidentem.¬
& abiciat a se propter in dignitatem parentum credentem : sed unum¬
quemque propriomerito aut remunerat aut condemnat. Qugmo¬
uicumque enim sine lege peccauerunt. sine
lege peribunt: Quomodo potest sine lege peccari. cum const& om̃
subditos esse leginaturali: Sed demoysi lege dicit. cui iudȩi obnoxii
sunt dum noncredunt. nec non &gentiles: Sediam dudum. quia iunge¬
re se illi noluerunt: Non credentes ergo gentiles duplicigenere siunt

Expanded text:
personarum acceptio est apud Deum. Quoniam ostendit Judaeum sive personarum acceptio est apud Deum. Quoniam ostendit Judaeum sive Graecum non despici a Deo, si tamen credat in Christum, sed accepto ferri ambobus justitiam fidei; sic iterum non credentes pariter reos esse, quia magis oberit circumcisio sine fide, et proderit praeputium per fidem: ac per hoc docet personarum acceptorem Deum non esse. Nec enim praerogativam generis sequitur, ut vel abjiciat a se, propter indignitatem parentum, credentem, sed unumquemque proprio merito aut remunerat, aut condemnat. uicumque enim sine Lege peccaverunt, sine Lege et peribunt. Quomodo potest sine lege peccari, cum omnes simul subditi simus legi naturali? Sed de Moysis lege dicit, cui Judaei obnoxii sunt, dum non credunt: nec non et gentiles, sed jam dudum; quia adjungere se illi noluerunt. Non credentes ergo gentiles duplici genere fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
am uindicaturum significat: Angustiae uero sunt quibus constrictus.
sententia tribulabitur inpȩna. Super¬
uper omnem animam hominis
operantis malum, In hoc opere . non solum facta significat. sed & per¬
fidiȩ professionem : de incredulo: dicit enim, Etideo super animam
inuisibilibus penis artabitur: Iuda ei primum & greci. Semper ante¬
ponit iudȩum praerogatiua patrum. ut aut coron&ur primus aut dam̃¬
n&ur. Quia sicut credens honorificentior est propter abraham.¬
ita diffidens peius tractandus est. quia donum promissum patribus
refutauit, Gloria autem & honor &pax. omni operantibonum.
iudaeo primum & greco: Sicut incredulis triaposuit lugubria. ita
& fide libus tria preclara honorificentiam habeant genuinam quas¬
filiidĩ glona autem sit in inmutatione: Pax uero eo quod bene ui¬
uentes qui &i erunt infuturo. nulla per turbatione commoti: Et quia
omnis a contrariis se obseruans iudicem hab& pacificum: Non enĩ

Expanded text:
m vindicaturum significat. Angustiae vero sunt, quibus sententia constrictus, tribulabitur in poena. Super omnem animam hominis operantis malum. In hoc opere non solum facta significat, sed et perfidiae professionem. De incredulo enim dicit; et ideo super animam invisibilibus poenis arctabitur. Judaei primum, et Graeci. Semper Judaeum anteponit praerogativa Patrum, ut aut coronetur primus, aut damnetur; quia credens honorificentior est propter Abraham, diffidens autem pejus tractandus est; quia donum promissum Patribus refutavit. Gloria autem et honor et pax omni operanti bonum, Judaeo primum, et Graeco. Quomodo incredulis tria poenalia posuit, sic et fidelibus tria magnifica, ut honorem habeant geminum, quasfilii Dei; gloria sit pro immutatione; pax vero, eo quod bene viventes quieti erunt in futuro, nulla perturbatione commoti; quippe quia omnis homo a contrariis se abstinens, apud judicem habet pacem. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
tamen petra dicta est quȩ intellegitur eẽ xp̃s Ubienim deficiebat
humanum eis suffragium aderat xp̃s: Ideos sequaebatur. ut ubi defecisset
ille subuenir& : Nec enim petra aquam dedit . sed xp̃s: Sed non in pluri¬
bus eorum bene sensit ds̃: Ideo hoc dixit qui acceptum beneficium
non intellex erunt: Prostrati enim sunt indeserto: Dignum est
ut qua magna consecutus in paruis diffidens est. non solum haec non adi¬
piscitur uerum &iam amittat &illa: Qũo ergo superius hortatus ẽ
ad meliora se &am idelaborare ut ad promissionem dignus occurrat ñ linc ut
istud exempli terrore constringat acsuadeat : iudȩos: Tunc simili modo

Expanded text:
tamen petra dicta est, quae intelligitur Christus. Ubi enim deficiebat tamen petra dicta est, quae intelligitur Christus. Ubi enim deficiebat hamanum eis suffragium, aderat Christus; ideo sequebatur, ut ubi defecisset, ille subveniret. Nec enim petra aquam dedit, sed Christus. Sed non in pluribus eorum bene sensit Deus. Ideo hoc dixit, quia acceptum beneficium non intellexerunt. Prostrati enim sunt in deserto . Dignum est, ut qui magna consecutus, in parvis diffidens est; non solum haec non adipiscatur, verum etiam amittat et illa. Quoniam ergo superius hortatus est ad meliora, se etiam dicit id elaborare, ut ad promissionem dignus occurrat; nunc ut istud exempli terrore constringat ac suadeat, Judaeos tunc simili modo