comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Crifia circuli pars inferior
cũ puncto ponitur in his
locis ubi questio dura &
obscura. aperiri uł solui non
potuit

Expanded text:
Cryphia, circuli pars inferior cum puncto, ponitur in his locis, ubi quaestio dura et obscura aperiri vel solvi non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
rus. in quo institutus hęres
aut adit hȩreditatẽ. aut
finito tẽpore cretionis ex
cluditur : nec liberũ illi ẽ
ultra capiendȩ hȩreditatis.
Cretio aũ appellata quasi
decretio. id.ẽ. decernere
uł constituere : ut puta
ille heres michi esto ad¬
ditusq: cernito quȩ infra
dies tot ad eundarũ aũ
hȩreditatũ. centesimus
statutus erat dies : quib:
non esset crecio addita.

Expanded text:
rus, in quo institutus heres aut adit hereditatem, aut finito tempore cretionis excluditur, nec liberum illi est ultra capiendae hereditatis. Cretio autem appellata quasi decretio, id est decernere vel constituere, ut puta: 'ille heres mihi esto': additurque, 'cernitoque infra dies tot.' Adeundarum autem hereditatum centesimus statutus erat dies, quibus non esset cretio addita.
Abbreviated transcription (Latin):
Creticos dies. medici uocant:
quib credo exiudicio in¬
firmitatis hoc nomen in¬
positũ. eẽ : qđ quasi iudi¬
cent hominẽ. & sententia
sua aut puniant aut libe Iisidi¬

Expanded text:
Creticos dies medici vocant, quibus, credo, ex iudicio infirmitatis hoc nomen inpositum est, quod quasi iudicent hominem, et sententia sua aut puniant aut libe
Abbreviated transcription (Latin):
Calices & calatͥi & scalȩ
poculoꝵ sunt genera
antea exligno facta. in¬
de & uocata. Greci enĩ
dicit᷑. qđ caliculi eius
infiguram cantarorum
nascitur ut .ẽ. mali pu¬
nici quoꝵ ora serrata
sunt. habentes intrin¬
secus semina papaueris
similia: hec herba &
insana uocat᷑. qr usus eiꝰ
piculosus. ẽ. Beniq si bi¬
batur aut edatur insa¬

Expanded text:
Calices et calathi et cale poculorum genera, antea ex ligno facta, unde et vocata; Greci enim laris, quod caliculi eius in figuram cantarorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serrata sunt, habentes intrinsecus semina papaveris similia. Haec herba et insana vocatur, quia usus eius periculosus est: denique si bibatur vel edatur
Abbreviated transcription (Latin):
Calligarios non acalio. Iñc¬
pedũ sed acalo idẽ. ligno
uocatus. sine quo consui
calciam̃ta non possunt.
quas greci calopodas
dicunt. fiebant autem
prius exalia tantũ

Expanded text:
Caligarios vero, non a callo pedum, sed a calo, id est, ligno vocatus, sine quo consui calceamenta non possunt, quos Graeci calopodas dicunt. Fiebant autem prius ex salice tantu
Abbreviated transcription (Latin):
structus. facundus qui
facile fari possit ltem¬
callidus & uersutus hoc¬
.ẽ. indisputando subdo¬
lus. uersutus aut̃ cuius
mens ad cuius libet frau¬
dem facibe uertitur
Ergo callidus ñ pastuto
tantũ. sed pastute docto
dicimus. Uersutus aut̃
ab eoqđ animã cito uer¬
tat ut plautus. uersuti¬
ores rota figulari
Callidus. fraudilentus.
quia cęlare nouit & male
peritus. Callidũ aut̃ ue¬
teres non pastuto tantũ
seo etiã ꝓartute docto Iisiđr¬
ponebant. hiͣnc & uer¬
sũtũ. abeo quod animã
cito uertat.

Expanded text:
structus; facundus, qui facile possit callidum et uersutuest in disputando subdolus, uersutus autem cuius mens ad quamlibet fraudem facile uertitur. Ergo callidum non pro astuto tantum, sed pro astute docto dicimus, uersutum autem ab eo quod animum cito uertat. Vnde et Plautus: «Versutior es rota figulariCallidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem veteres non pro astuto tantum, 464 sed etiam pro astute docto ponebant. Hunc, et versutum, ab eo quod animum cito
Abbreviated transcription (Latin):
latitudinũ. genera ro¬
tundarũ quattuor. do¬
ricȩ. ionicȩ. tuscanicȩ.
corinteȩ mensura crͦsscras¬
situdinis & altitudinis
int̃se distantes Quin¬
tũ genus. ẽ. earũ. quȩ
uocant᷑ atticȩ quat̃nis
angulis aut ampliuis
parib: laterũ int̃uallis¬

Expanded text:
latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis
Abbreviated transcription (Latin):
sẽparauit sententiã: Hoc
quidẽ apud oratores. cete¬
rũ apud poetas ubi inuerIdeg¬
su post duos pedes slla¬
ba remanet cõma est.
qr ibi post fcansionem Ic¬
prȩcisio uerbi facta. ẽ. To
õmata sunt particulȩ
senus grece dictȩ quaȩ
conexa faciunt cola. Nã
prȩxisus sertus cõma dicit᷑.
ut apud uirgiliũ. arma
uirũq: cano. cõma. ẽ. troiȩ
qui primus ab oris. cõma . ẽ.
sententiã ut . ẽ. laumnaq
uenit litora. id.ẽ. illũ
cano qui uenit ad laui¬
nia litora¬

Expanded text:
separavit sententiam. 6. Hoc separavit sententiam. 6. Hoc quidem apud oratores. Caeterum apud poetas ubi in versu post duos pedes syllaba remanet, comma est, quia ibi post scansionem praecisio verbi facta est. Ubiommata sunt particulae sine sensu Graece dictae, quae nexae faciunt cola. Nam praecisus sensus comma dicitur, ut apud Virgilium: ‘arma uirumque cano’ comma est. ‘Troiae qui primus ab oris’ comma est. ‘sententiam, ut est: ‘Lauiniaque uenit litora’ id est ‘illum cano qui uenit ad Lauia litora
Abbreviated transcription (Latin):
colon. & periodon.
Cõma. ẽ. iuncturȩ finitio.
ut puta. & si uereor ui¬
dices. ecce unũ comma.
Sequitur & aliud cõma.
ne turpe sit ꝓfortissimo
colon id.ẽ. membrum.
qđ intellectũ sensui
prȩstat. Sed adhuc
pendet oratio. Sicq
deinde explurib m̃bris
fit perioduis. id .ẽ. extremȩ
sententiȩ clausula. ita
ueterũ iudicioꝵ morẽ
requirunt. Periodus aũ
longior. ẽẽ. non debet.
quã ut uno sp̃u ꝓferat᷑
Cõma. prima positura. ẽ.
Utima distinctio. quȩ
totã sententiã claudit
diximus partes sunt.
uersitas punctis diu̾so Ideg̃¬
loco positis demonstrat᷑
Ubi enĩ initio ꝓnuntiati¬
onis necdũ plena pars
sensus. ẽ. & tam̃ respira¬
re oportet. fit comma
id.ẽ. particula sensus.
punctusq ad imã litce¬
ram ponit᷑ & uocat᷑ sub¬
distinctio. abeo qđ pun¬
nuntiando plenã senten¬
tiȩ clausulã facimus. fit
periodus. punctũq ad
caput litterȩ ponimus.
& uocat᷑ distinctio. id . ẽ.
disiunctio . quia integrã

Expanded text:
colis periodus. 2. Comma est juncturae finitio, ut puta, et si vereor, judices, ecce unum comma; sequitur et aliud comma, ne turpe sit pro fortissimo colon, id est, membrum, quod intellectum sensui praestat, sed adhuc pendet oratio; sicque deinde ex pluribus membris fit periodus, id est, extrema sententiae clausula, ita: veterem judiciorum morem requirunt. Periodus autem longior esse non debet, quam ut uno spiritu proferatur . Prima positura, subdUltima distinctio, quae totam sententiam claudit, diximus, partes sunt versitas punctis diverso loco positis demonstratur. 3. Ubi enim in initio pronuntiationis necdum plena pars sensus est, et tamen respirare oportet, fit comma, id est, particula sensus, punctusque ad imam litteram ponitur, et vocatur subdistinctio ab eo quod punronuntiando plenam sententiae clausulam facimus, fit periodus; punctumque ad caput litterae ponimus, et vocatur distinctio, id est, disjunctio, quia integram
Abbreviated transcription (Latin):
Colurnis. excornu factis.
Nã & coloriũ qui ex coru¬
Cõma particula . ẽ. senten¬
tiȩ. colon. membrum.
periodus. ambitus uel¬
circuitus. Fit aut̃ ex
coniunctione uerborũ
cõma. ex cõmate colon.
ex colon periodus. Com

Expanded text:
Colurnis, ex cornu factis. Nam et colurni, qui ex coruComma particula est sententiae; colon, membrum; periodus, ambitus velcircuitus. Fit autem ex conjunctione verborum comma, ex commate colon, ex colis periodus. 2.
Abbreviated transcription (Latin):
Bucina erit tuba. quañ
bucinas ipse canor
est tuba qua signũ datur
clangor canoris est¬
Bucmna .ẽ. qua signũ dat᷑ Ilsicb
inhoste dicta auoce.
quan uocina Nã paga¬
ni aprestesq ad omnẽ
usum bucina ad cõpeta
conuocabant᷑. Proprie Galieni¬
fuit. Dequo persiui. Bu
discernebant. Nã bucina Idegłi¬
insonans. sollicitudinẽ
adbella denuntiabat.
Uirgilius. Qua bucina sllacidi
signũ dira dedit. Tuba
aut̃ pręliũ indicabat
nitur. ut bella cõmit¬
tantur. interdum ut
sequant᷑ eos qui fugiunt.
ceptus dicitur. quos exer¬
citus recipit

Expanded text:
bucina erit tuba, qua bucinus ipse canor est tuba qua signum datur clangor canorisBucina est qua signum datur in hostem, dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum bucina ad conpita convocabantur: proprie efuit. De quo Propertius discernebant. 378 Nam buccina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium indicabat,  canit, ut bella committantur, interdum ut insequantur eos qui fugiunt, ceptus dicitur, quo se exercitus recipit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ sorosi Britannia oc eani insula
ꝑlongũ inboreã extendit᷑
cuiꝰ ꝓximum littus trans¬
meantib ciuitas appa¬
ret quȩ dicitur rat ubi
amarinis in austro posi¬
tos menapos batauosq
passuũ octoginta. in la¬
to milia ducenta. Ater¬
go aut̃ unde oceano
infinito patet. orcades¬
insulas habet. quarũ
xIII. coluntur
Britannia oceani insula
int̃fuso mari toto orbe
diuisa. auocabulo suȩ
gentis cognominata.
hȩc aduersa galliarũ
parte. ad ꝓspectũ hispa Insiđr ẜ¬
niȩ sita. ẽ. Circuitus
octies septuaginta .Y
milia multa & magna
flumina in ea. fontes
calidi . & metalloꝵ lar¬
ga & uaria copia. Gaga¬
tes lapis ibi plurimus se¬
& margaritȩ
minatos suspicant᷑. eo qđ
bruti sunt. gens intra
oceanũ int̃fuso mari
quañ extra orbẽ posita
pequib: uirgilius. Ioto
diuisos orbe britannos.

Expanded text:
eani insula, per longum in boream extenditur. ximum littus transmeantibus civitas aperit, quae dicitur Rhutubi nis in austro positos Menapios Batavosque passuum octingenta; in lato millia ducenta: a tergo autem, unde Oceano infinito patet, Orcadinsulas habet quarum XIII colunturBrittania Oceani insula interfuso mari toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominata. Haec adversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sita est; circuitus octies septuaginta quinque millia. Multa et magna flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia, gagates lapis ibi plurimus, et margaritae. minatos suspicantur eo quod bruti sint: gens intra Oceanum interfuso mari quasi extra orbem posita, de quibus Virgilius: Toto divisos orbe Britannos
Abbreviated transcription (Latin):
Brachia a fortitudine nomi
culi. Et dicti thori. quod.
Brachiale quod subcinctoriũ
mus. quod descendens per
ceruicẽ & a laterib colli
diuisum utrarunq alarũ
sinus ambit atq: hinc
inde subcingit. ut con¬
stringens latitudinem h¬
uestis ad corpus contrahat.
atq: coniungendo cõponat¬
quasi brachialem dicunt:

Expanded text:
Brachia a fortitudine nominculi: et dicti thori, quod est quod subcinctorium mus, quod descendens per cervicem et a lateribus colli divisum, utrumque alarum sinus ambit atque hinc inde subcingit, ut constringens latitudinem vestiat corpus, contrahat atque coniungendo conponatquasi brachialem, dicunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Brances. ẽ. prȩfocatio fauciũ
afrigido humore. Greci
enĩ guttur brancos dicunt
circa quod fauces sunt. quas
nos corrupte brancias di¬
cimus.
arctofilax dicit᷑. sue minor arctos inde
& quidã eũ septentrionẽ dixerunt Hanc
expec tant prȩcipue qui nauigare noscunt᷑
quia cũ orta fuerit. cito facit occasum

Expanded text:
Branchos est praefocatio faucium a frigido humore. Graeci enim guttur βράγχος dicunt, circa quem fauces sunt, quas nos corrupte brancias dicimus.Arctophylax dicitur, sive minor Arctos. Unde et quidam eam Septentrionem dixerunt. Hanc spectant praecipue qui navigare noscunturQuae cum orta fuerit, cito facit occasum
Abbreviated transcription (Latin):
ina & duo cicero inepisto¬
larum ad filiũ duas epłas
non binas binas litteras
quia numeri tantũ plu¬
ralis. ẽ. nomen ut litte¬
rȩ quȩ epłam significant
Nã non dicimus bina
niñ ea quȩ singularẽ
numerũ admittunt. ut
bina castra. bina arma
Ea aut̃ dicimus duo quȩ
singularem admittunt
nũmerũ.

Expanded text:
ina. Cicero in epistola sua ad filium: duas epistolas, non binas; binas litteras, non duas, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut litterae quae epistolam significant. Nam non dicimus bina nisi ea quae singularem numerum non admittunt, ut bina castra, bina arma. Ea autem dicimus duo quae singularem admittunt numerum.
Abbreviated transcription (Latin):
Brundisiam urbem con¬
struxerunt greci. Brun¬
disium aut̃ dictum. ẽ.
grece. quod brunda ca¬
put cerui dicat᷑. Sic est
enĩ ut & cornua uideant᷑
& caput & lingua in po¬
sitione ipsius ciuitatis.

Expanded text:
Brundisium construxerunt Graeci: Brundisium autem dictum est Graece quod brunda caput cervi dicatur: sic est enim ut et cornua videantur et caput et lingua in positione ipsius civitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
assumere. Exhis foliis lsiđr Bono¬
mollia illa seres depe¬
ctunt uellera. qtiȩ ad
usus sibi ꝓprios diuites Iid¬
uindicarunt. Unde &
dr̃s ait. Quid existis in
desertũ uidere: Hominẽ

Expanded text:
adsumere. ex iis foliis mollia illa Seres depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios diuites uindicarunt. unde et dominus ait: quid existis in desertum? uidere hominem
Abbreviated transcription (Latin):
Borion. ꝓmuntoriũ numidiȩ
uocatum ita. qđ aquilonẽ
intendat. hoc ippone re¬
gium postea dictũ. ꝓeo
qđ sit ȩquore int̃ruptũ¬

Expanded text:
Borion promuntorium Numidiae, vocatum ita quod Aquilonem intendat. Hoc Hipponem Regium postea dictum, pro eo quod sit aequore interruptu
Abbreviated transcription (Latin):
prȩliũ geritur. Inbello
enĩ non statim pręlium.
inprȩlio aut̃ ftatim & uel¬
lum. Unde & apud anti¬
quos tuba pręlii signũ
erat belli bucina ltem
bellũ totũ. ẽ. ut ciuile.
punicũ. pugna unius
apugno dicta.ẽ.
lumine idolum muscae.
Behel ipse. ẽ. bel siue ba¬
hal: Tebub aut̃ musca di¬
citur. Principẽ gͦ dȩmo¬
nioꝵ exspurcisnmi idoli
appellabant uocabulo qui
musca dicit᷑ ꝑpt immun¬
diciam
el tebub idolũ fuit acha¬
ron. quod int̃pretat᷑ uir
muscarũ Tebub enĩ mus¬
ca uocatur. Spurcissimũ
g idolũ idõ uirũ musca¬
rũ uocatũ. ꝑpt̃ sordes ido¬
latriȩ siue ꝓ immundicia :
Seemoth ex hebrea uoce
inlatina lingua animal
sonat Idõ aut̃ diabolus
beemothid ẽ. animal
dicitur. ꝓpt̾ quod de ex¬
celsis ad terrena cecidit
ar ꝓmerito suo ut animal
brutũ effec tus sit lpse
est & leuiathan

Expanded text:
proelium geritur. In bello enim non statim proelium, in proelio autem statim et bellum. Vnde et apud antiquos tuba proelii signum erat, belli bucina. Item bellum totum est, ut ciuile, Punicum; pugna unius a pugno dicta lumine idolum muscae, Bel ipse est Beel sive Bahal, Zebub autem musca dicitur. Principem daemoniorum ex spurcissimi idoli appellabant vocabulo, qui musca dicitur, propter immunditiamelzebub idolum fuit Accaron, quod interpretatur vir muscarum. Zebub enim musca vocatur. Spurcissimum igitur idolum ideo virum muscarum vocatum propter sordes idolatriae, sive pro inmunditia.  . Behemoth ex Hebraea voce in Latina lingua sonat, ideo autem diabolus Beemoth idest animal dicitur, quia de excelsis ad terrena cecidit et pro merito suo ut animal brutum effectus est; sic est et Leviatan
Abbreviated transcription (Latin):
tib: orta.
Beniamin int̃pretatur
filius dexterȩ quod est
iurtutis. Dextera enim
appellat᷑ iamin mater
quippe eius moriens uo¬
cauerat nom̃ eius beno¬
nin id. ẽ. filius doloris
mei. Pater hoc mutauit.
fili. um dexterȩ nominans.

Expanded text:
ab Beniamin interpretatur filius dexterae, quod est virtutis. Dextera enim appellatur iamin. Mater quippe eius moriens vocaverat nomen eius Benoni, id est filius doloris mei. Pater hoc mutavit, filium dexterae nominans.
Abbreviated transcription (Latin):
Bolona. redemtor cecha¬
riarum tabernarum d
inquib: salsamenta cons¬
diuntur quas. tabernas
uulgo etharia uocant¬

Expanded text:
Bolona, redemptor cetariarum tabernarum, in quibus salsamenta condiuntur, quas tabernas uulgo cetarias uocant
Abbreviated transcription (Latin):
B enignus. ẽ. uir sponte ad
benefaciendũ paratus.
& dulcis alloquio. Non
aut̃ multũ distat benig¬
nus abono. quia & ipse
ad benefaciendũ uidetur
expositus. Sed in eo dif¬
fert. quia potest bonus
esse. & tristior. & bene
quidem facere. & prȩsta¬
re quod poscitur. non
tamen suauis. ẽẽ. nouit
consortio. benignus aut̃
sua cunctos nouit inui¬
Beniuolentia & maliuo¬
lentia ꝑ.i. non ꝑ .e. dicit᷑.
quomͦ benignus & malig¬
nus. non benignus &
malignus . Sȩpe enim
ex duab partib cõpositũ
nom̃ aut priorem aut
sequentẽ litterã corrũpit
utdẽ. bene uolentiã dicimꝰ.

Expanded text:
Benignus est vir sponte ad benefaciendum paratus, et dulcis alloquio; non autem multum distat benignus a bono, quia, et ipse ad benefaciendum videtur expositus. Sed in eo differt, quia potest bonus esse, et tristior, et bene quidem facere, et praestare quod poscitur, non tamen suavis esse novit consortio. Benignus autem sua cunctos novit inviBeniuolentia et maliuolentia per i, non per e dicitur, quomodo ‘benignus’ et ‘malignus’, non ‘benegnus’ et ‘malegnus’. Saepe enim ex duabus partibus compositum nomen aut priorem aut sequentem litteram corrumpit. Ideo ‘beniuolentiam’ dicim
Abbreviated transcription (Latin):
uerme quid tradit histo scicer¬
ria uł eoꝵ relatio qui
uidere potuerunt. non¬
niger uermis conuerti
primũ inspeciem caulis
atq: in eandem mutari na¬
turam. Inde ꝓcessu quodã
fieri bambilius. nec eam Ide¬

Expanded text:
uerme Indo tradit historia uel eorum relatio qui uidere potuerunt. niger uermis conuerti primum in speciem caulis atque in eandem mutari naturam, inde processu quodam fieri bombylius. nec eam
Abbreviated transcription (Latin):
r Brutus. dictus quasi obru¬
tus. quia sensu caret. Est
enĩ sine ratione. sine pru¬
dentia. Unde & ille iunius
casũ timeret quẽ frater
inciderat. qui obliuitias
& prudentiã ab auuncu¬
lo fuerat ocisus. ut ilem
temporis stulticiã sonu¬
lauit. Unde etiã brutus
est cognominatus. dum
uocaretur iumus¬

Expanded text:
 Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Iunius casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis stultitiam simulavit. Unde etiam Brutus est cognominatus, dum vocaretur I
Abbreviated transcription (Latin):
Bubo asono uocis cõpositũ
nom̃ habet. Auis feralis .
onusta quidem plumis
sed grauis. semꝑ detenta
pigriciae. in sepulchris
die noctuq uersatur
& semꝑ cõmorans in ca
turi nuntia luctus. ig¬
nauus bubo. dirũ mor¬
talib omen. Peniq apud
augures malũ portende¬
re fertur. Nam cũ in
urbe uisa fuerit. solitu¬
dinẽ significare dicunt
habet croceũ oculis simi¬
lem. Unde & agrecis nom̃
accepit Est aut̃ caule
molle. folus coriandri
similib Nascitui
muros ciuitatũ¬

Expanded text:
Bubo a sono vocis conpositum nomen habet, avis feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritia: in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans in cavturi nuntia luctus, ignavus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur: nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significare dicunthabet croceum oculo similem. Unde a Graecis nomen accepit. Est autem caule molle, foliis coriandri similibus. Nascitur juxta muros civitatu
Abbreviated transcription (Latin):
Nã dũ idem iouis aduersus
titanas ꝓficisceret᷑. aquilã
ei in auspicio apparuisse
ferunt Quã ille ꝓindicio
uictoriȩ acceptã tutelȩ
suȩ auspicatus eã legioni
signũ dedit. Qđ factũ.ẽ.
ut deinceps militũ signis
cõmitteret᷑. Cuiꝰ memi¬
nit lucanus dicens. Sig¬
na pares aquilas & pila
minantia pilis. Praconũ
signa ab apolline morte
pitonis serpentis incho¬
ata sunt. Dem agrecis
& romanis in bello gesta¬
ri cȩperunt. Pilã insigno
constitiusse fertur au¬
gustus ꝓpt̃ nationes sibi
intoto orbe subiec tas
ut malus figuram orbis
ostenderetꝰ. Uexillum
& ipsũ signũ bellicũ tra¬
ctũ nom̃ habens abelli
diminutione quañ belli¬
signũ. Subromulo aut̃
fascicuilos feni ꝓuexillis
milites habuerunt: hinc
manipuli appel¬
pulos enĩ dicimꝰ
fasces fem. quod
manũ impleant. Cȩtera
signa diuersus prȩlata
imaginib scđm milita¬
rẽ con suetudinem
existunt᷑ : ꝑ quas exerci¬

Expanded text:
Nam dum idem Jovis adversus Nam dum idem Jovis adversus Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt, quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae suae auspicatus eam legioni signum dedit, quo factum est ut deinceps militum signa comitaretur. Cujus meminit Lucanus dicens: Signa pares aquilas, et pila minantia pilis 3. Draconum signa ab Apolline morte Phitonis serpentis inchoata sunt: dehinc et a Grecis et Romanis in bello gestari ceperunt. Pilam in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in toto orbe subiectas, ut in illa figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsum signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutione, quasi velillum, sub Romulo autem fasciculos feni pro vexillis milites habuerunt: hinc et manipuli appelpulos autem dicimus fasces feni, quod manum impleant. Cetera signa diversis prelata imaginibus secundum militarem consuetudinem existunt, per quas exerci
Abbreviated transcription (Latin):
ligna quib uua premit᷑
lugna uocata eoquod
initio usus fuisset inbello
pugnis contendere. uel
quia prima bellũ pug¬
nis incipiebant. Unde &
pugna etiã duoꝵ. ẽ. ali¬
quando & sine ferro Quat¬
tuor aut̃ inbello agunt᷑
pugna. fuga. uictoria.
pax Pacis uocabulũ ui¬
detur a pacto sumptũ
sosterius aut̃ pax accipit᷑.
foedus primũ inicitur
foedus. ẽ. pax quȩ fit int̃
dimicantes uel afide.
dotib dictũ. Per ipsos
enĩ fiebant foedera sic̃
ꝑ seculares bella. Alii fȩ¬
dera dicta putant apor¬
ca fede & crudeliter
occisa . cuiꝰ mors optabat᷑
ei qui apace resilisset
bant foedera porca
boederis partes induciae
Et clictȩ induciȩ. quañ
indie socia
ex his exercitus expug¬
nandi & uictoriȩ recep¬
tus accipit simbolum
Nã aut ꝑuocem tubre
aut ꝑsimbolũ admone¬
bat᷑ exercitus legionũ
Principalia signa. aquilȩ
dracones & pilȩ Aquilȩ
idõ quod eadẽ ais iouis
in armis auspicio fuerit

Expanded text:
ligna quibus uva premitur. ligna quibus uva premitur. Pugna vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis incipiebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor autem in bello aguntur: pugna, fuga, victoria, pax. Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, foedus primum initur. Foedus est pax quae fit inter dimicantes, vel a fide, dotibus, dictum. Per ipsos enim fiebant foedera, sicut per saeculares bella. Alii foedera dicta putant a porca foede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace resilisset.bant foedera porcaFoederis partes induciae; et dictae induciae, quasi in dies ociaex iis exercitus, et pugnandi, et victoriae, et receptus accipit symbolum. Nam aut per vocem tubae, aut per symbolon admonetur exercitus. Legionum principalia signa aquilae, dracones, et pilae. 2. Aquilae ideo, quod eadem avis Jovis in armis auspicio fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
animoꝵ seditionẽ uocari
Quo aut̃ differat utrunq
tus non sit. tumultus
aut̃ sine bello. eẽ. non
potest. Quid. ẽ. xnim
aliud tumultus. nisi per¬
turbatio tanta ut maior
timor oriatur. Unde
etiã dictus tumultus
quasi timor multus.
quã bellũ. Nam inbello
uocationes ualent. in
tumultu non ualent
differt aut̃ bellũ. puȩ¬
na & pręliũ: Nã bellũ
uniuersum dicitur. ut
punicũ. Huiꝰ partes sunt
pugnȩ. ut cannensis. ter¬
mentis. Rursum inuna
pugna multa sunt prȩ¬
lia. Aliud enĩ .ẽ. incornib
aliud inmedio. aliud
in extrema acie geritur
Bellũ gͥ. ẽ. tota pugna
unius diei. prȩliũ pars
pugnȩ . ẽ. Bellũ antea
duȩ sint partes dimican¬
tium. uł quod alterum
faciat uictorem. alterũ
uictũ. Postea mutata
& detracta littera di¬
ctũ bellũ. Abii ꝑ anti¬
frasin putant dictũ.
eoquod sit horridum
bella cũ bello contraxit
pessimo Prȩlia dicunt᷑
abimprimendo hostis
hostem. Unde & prȩla

Expanded text:
animorum seditionem vocari, animorum seditionem vocari, Quo autem differat utrumque tus non sit. Tumultus autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictum eo quod sit horridum;bella, cum bellum contra sit pessimum. Prelia dicuntur ab inpremendo, hostis hostem. Unde et prela
Abbreviated transcription (Latin):
tumultus. sicut int̃ sillã
& mariũ. qui bellũ ciuile
inuicẽ inuna gente gesse¬
runt. Puisquam ciuile
bellũ. ẽ. ubi non solum
ciues cestant. sed & cog¬
nati. quale actũ. ẽ. int̃
cesarem & pompeium.
quando gener & socer
inuicem dinicauerunt
Si quidem in hac pugna
frater cũ fr̃e dimicauit.
& pater aduersiis filiũ
arma portauit Lucanꝰ.¬
parentis cȩderet. Bella
itaq: dicuntur interna
externa. seruilia. socia¬
lia. piratica Nã pirati¬
ca bella sunt. sparia la¬
mioparonib leuib & fu¬
gacib non solũ nauib
cõmeatus sed etiam
insulas ꝓuinciasq uastan¬
tib Quos primũ gneuis
pompeuis post multam
uastationẽ quam terra
mariq dui egerat mira
celeritate compresfit
ac suꝑauit Sicut autẽ
bellũ uocatur qđ contra
hostes agitur. ita tumultus
quod cuuli seditione con¬
citatur. Nã seditio. ẽ. dis¬
sennio ciuium. dicta qđ
seorsum alii ad alios eant
Alii ȩstimant dissensionẽ

Expanded text:
tumultus, sicut inter Syllam tumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una gente gesserunt. Plusquam civile bellum est, ubi non solum cives certant, sed et cognati: quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt: siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portavit. Lucanparentis Cederet. . . . . Bella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa lamyoparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gnaeus Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate conpressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur quod contra hostes agitur, ita tumultus quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium, dicta quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant dissensionem
Abbreviated transcription (Latin):
Bella primus ninus assyri¬
finib: suis nequaquã con¬
tentus. humanȩ societa¬
tis foedus irrumpens. ex¬
ercitus ducere. aliena
uastare. liberos populos
aut truciclare aut sũbi¬
cere cepit. uniuersamq
asiam usq adlibiȩ fines
noua seruitute ꝑdomuit
Hinc etiã studuit orbis
inmutuo sanguine altna
crassari cede: Quattuor
aut̃ sunt genera belloꝵ.
id. ẽ. iustũ. iniustũ. ciule
& plusquã ciuile lustũ
bellum. ẽ. quod exprȩ¬
dicto geritur dereb
repetitis aut ꝓpulsindoꝵ
hostiũ causa  Inius tum
bellũ. ẽ. quod defurore
non delegitima ratione
initur. Bequo in repu¬
blica cicero dicit Illa
inusta bella sunt. quȩ
sunt sine causã suscepta.
Nã extra ul ciscendi duit
propulsindoꝵ hostium
causa. bellũ geri iustũ
nullũ potest. Et hoc idẽ
tullius parius int̃iectis
subdidĩ Nullũ bellũ
iustũ habetur. nisi de¬
nuntiatũ. nisi indictũ.
nisi de repetitis reb Ciui¬
le bellũ. ẽ: inter ciues
orta sedidio & concitatio

Expanded text:
bella intulit Ninus Assyrifinibus suis nequaquam contentus, humanae societatis foedus irrumpens, exervastare, liberos populos aut trucidare, aut subjicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc jam studuit orbis in mutuo sanguine alterna grassari caede. Quatuor autem sunt genera bellorum: id est, justum, injustum, civile, et plusquam civile. Justum bellum est, quod ex praedicto geritur de rebus repetitis, aut propulsandorum hostium causa. Injustum bellum est, quod de furore, non de legitima ratione initur, de quo in Republica Cicero dicit: « Illa injusta bella sunt, quae sunt sine causa suscepta: » nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causam bellum geri justum nullum potest. Et hoc idem Tullius, parvis interjectis, subdidit: « Nullum bellum justum habetur nisi denuntiatum, nisi indictum, nisi de repetitis rebus. » Civile bellum est inter cives orta seditio et concitatio
Abbreviated transcription (Latin):
Benignitatem
tatẽ stoici ita definiun.
quod benignitas sit uir shiđr¬
tus ad benefaciendũ ex¬
posita lenis. blanda dul¬
cis alloquio. & om̃ium
bonoꝵ samiliaritatem
inuitans : boni : tas aut̃
bene quidem facere. &
prȩstare quod poscitus
parata. non tamen nouit
suauis. eẽ. consortio. et
sua cunctos inuitare
dulcedine

Expanded text:
benignitatem et bonitatem. Stoici ita definiunt, quod benignitas sit uirtus ad benefaciendum exposita, lenis, blanda, dulcis adloquio et omnium bonorum familiaritate inuitans, bonitas autem bene quidem facere et praestare quod poscitur parata est, non tamen nouit suauis esse consortio et sua cunctos inuitare dulcedine
Abbreviated transcription (Latin):
Morant᷑ enĩ in excelsis
montib & quãius delon¬
ginquo uident tam̃ om̃s
qui ueniunt. Idem aut̃
& capreȩ id. ẽ. ibices quasi
auices eoqđ adinstar acidi¬
auiũ ardua & excelia degłs¬
inhabitent. ita ut in sub Idegłs¬
limitate uix humanis
& meridiana pars ibices
aues uocat. quȩ nili
fluenta in habitant. Iacidi¬
hȩc itaq: animalia ut sPurł
diximus inpetris altssi slac¬
mis cõmorant᷑. & si quan¬
do ferarũ uł hominũ
aduersitatẽ ꝑsenserint.
de altissimis saxoꝵ cacu scicer̃
minib sese p̃cipitantes
insuis se cornib illesȩ
suscipiunt
quȩ sibi noxia sunt de¬
clinare diclicerunt. &¬
solo odore ꝑ quoddam
naturȩ mysteriũ cũ sint
rationis exꝑtes. rationẽ Id¬

Expanded text:
Morantur enim in excelsis montibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis  meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altiminibus sese praecipitantes, in suis cornibus illaesa suscipiunt. quae sibi noxia sunt declinare didicerunt, et solo odore per quoddam naturae mysterium, cum sint rationis expertes, rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ctus suos sustineant.
ac sese uaga ꝓceritate
diffundant
C apros & capras a carpen sorosii¬
dis uirgultus quidã dixe¬
runt. alii qđ carpant
aspera. Nonnulli acre¬
pitu crurũ. unde eas
capreas uocitatas quae
sunt agrestes caprȩ. Quas Inũdi
uideant

Expanded text:
ctus suos sustineant, ac sese vaga proceritate diffundantCapros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci videant
Abbreviated transcription (Latin):
Feniculũ. latini uocant: qd̾
eiꝰ tyrsi seu radicis sucus.
acuat uisũ. Cuiꝰ uirtus tra-¬
ditur : ut serpentes annuã
senectutẽ. eius gustu depo¬
nant. Hoc olus greci ma-¬

Expanded text:
Feniculum Latini vocant quod eius thyrsi seu radicis sucus acuat visum: cuius virtus traditur ut serpentes annuam senectutem eius gustu deponant. Hoc olus Graeci μά
Abbreviated transcription (Latin):
tando tergis equoꝵ adhȩremꝰ.
Vnde & pręliatores olim sub
feminib equos amississe dice
femina: a partib femorũ
dicta: ubi sexus species. aui¬
ro distinguitur. Alii. greca
nas eẽ : tã inmulierib: quã
manimalib:  Vnde nimius
amor : a pdđ antiquos femineus

Expanded text:
tando tergis equorum adheremus, unde et preliatores olim ‘sub feminibus amisisse eFemina vero a partibus femorum dicta, ubi sexus species a viro distinguitur. Alii Graeca nas esse tam in mulieribus quam in animalibus. Unde nimius amor apud antiquos femineus
Abbreviated transcription (Latin):
Fenerator. qui pecuniã de¬
ponit apđ debitorẽ: quasi fe-¬
noris auctor. Nã fenus pecu¬
ma est: fenerator aũ latine
dicitur : & quidat mutuũ.
& qui accipit
enus generis neutri est : hoc
plurali numero : maxime
nominatiuũ. accusatiuũ uo
catiuũ : posst̃ tam̃ fenora
Fenestrȩsunt. quib exterior¬
pars angusta & interior dif¬
fusa est. quales inhorreis
uidemꝰ : dictȩ eoqđ lucẽ feraNT
Lux enĩ grece fos dicitur: uđ
quia ꝑ eas. intus positus ho¬
mo foras iudet. Alii fenestrã¬
dictã pitant. eo qđ domui
lucẽ ministrat : cõpositum
nom̃. exgreco latinoq ser¬
mone. Fos enĩ grece. lux ẽ.¬

Expanded text:
Fenerator, qui pecuniam deponit apud debitorem, quasi fenoris actor: nam fenus pecunia est. Fenerator autem Latine dicitur et qui dat mutuum et qui accipitenus generis neutri est: hoc fplurali numero, maxime nominatiuum accusatiuum et uocatiuum. Possunt tamen faenoraFenestre sunt, quibus pars exterior angusta et interior diffusa est; quales in horreis videmus, dicte eo quod lucem fenerentur: lux enim grece fos dicitur, vel quia per eos intus positus homo, foras putant dictam eo quod domui lucem minestret, conpositum nomen ex Graeco Latinoque sermone; φῶς enim Graece lux e
Abbreviated transcription (Latin):
Fecinia: minuti acini & iđe
durȩ cutis uuas habet no.¬
bilitate amineã sequitur
fecunditate prȩcedit. Quã
inde feciniã uocant : qđ
plusquã ceterȩ fȩces afferat :
Fecisti. & nunquid fecisti:
ꝑcunctandi differentia ẽ
Nã loco ubi uolumus nobis
Quo loco uolumus negari:
sic dicimus. nunquid fecisti :
fecula. uua pinguis decocta
usq ad crassitudinẽ mellis
ac refrigerata: utilis stoma¬
Fecunda¬

Expanded text:
Faecinia minuti acini et durae cutis uvas habet; nobilitate amineam sequitur, fecunditate praecedit. Quam proinde faeciniam vocant quod plus quam ceterae faeces afferat. Fecisti? et nunquid fecisti? percontandi differentia est. Nam quo loco volumus nobis Quo loco volumus negari, hoc modo dicimus: Nunquid fecisti? Fecula uua pinguis decocta usque ad crassitudinem mellis ac refrigerata, utilis stomaFecula
Abbreviated transcription (Latin):
F. oedus
Foedus ẽ:¬
pax quȩ fit int̃ ica
alib id est sacerdotib dictũ.
Per ipsos enĩ fiebant fȩdera :
sic̃ ꝑsȩculares bella. Alii foe¬
dera dicta putant aporca.
fede & crudelit̃ occisa : cuius
mors optabat᷑ ei. quia pace
Foederis partes: indutiȩ. Et To¬

Expanded text:
 fedus Fedus epax que fit inter alibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuius mors optabatur ei qui a pace Federis partes inducie, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Februarius nuncupat᷑ afe lag̃¬
brua. idest plutone : cui eo
mense sacrificabat᷑. Nã ianu¬
ariũ diis superis: februariũ
diis manib:. romani conse¬
crauer̃. Ergo februarius afe¬
brua idẽ plutone non a-
febre id .ẽ. egritudine no Iagl̃s

Expanded text:
Februarius nuncupatur a Februo, id est, Plutone cui eo mense sacrificabatur. Nam Januarium diis superis, Februarium diis Manibus Romani consecraverunt. Ergo Februarius a Februo, id est, a Plutone, non a febre, id est, aegritudine, nominatus
Abbreviated transcription (Latin):
prȩliatores. feminib: equos
amisisse dicuntur.
Femora dicta st̃: qđ ea parte.
afȩmina sexus uiri discrepet.
Sunt aũ ab inguib: usq ad genua¬

Expanded text:
praeliatores feminibus equos amisisse dicuntur. Femora dicta sunt, quod ea parte a femina sexus viri discrepet. Sunt autem ab inguinibus usque ad genua
Abbreviated transcription (Latin):
bens lanȩ aliquid. Qd cum To
pręstu. ferre non possent:
filo tantũ capita religare
ceper̃. Nã nudis penitus eos iurgł F lixare¬
capitib incedere : nefas erat
nes. Verũ festis dieb filo de¬
posito. pylleũ imponebant :
ꝓsacerdotu eminentia

Expanded text:
bens lanae aliquid. Quod cum per aestum ferre non possent: filo tantum capita religare coeperunt. Nam nudis penitus eos capitibus incedere nefas erat. nes. Verum festis diebus filo deposito pileum imponebant pro sacerdotii eminentia
Abbreviated transcription (Latin):
Dux dictus: eo qđ sit ductor
exercitus. Et non statĩ quicũq
principes uł duces st̃ : etũ reges
dici possunt. Inbello aũ. melius
ducẽ nominari quã regẽ. Nã hoc
nom̃ exprimit. in pręlio ducentẽ
Vnde & uirgilius. ducis euandri :
salustius quoq: cupidius inore

Expanded text:
Dux dictus eo quod sit ductor exercitus; sed non statim quicunque principes vel duces sunt, et reges dici possunt. In bello autem melius ducem nominari, quam regem. Nam hoc nomen exprimit in praelio ducentem. Unde et Virgilius, ducis Evandri. Sallustius: « Quo cupidius in ore
Abbreviated transcription (Latin):
Duo & bina. Eycero inepłarũ
ad filiũ duas epłas nonbinas.
tũ pluralis. ẽ. nom̃ ut litterȩ
quȩ ȩpłam significant. Nã
nondicimꝰ bina: nisi ea quȩ
singularẽ numerũ non ad¬
mittunt : ut bina castra. bi¬
na arma. Ea aũ dicimꝰ duo:
quȩ singularẽ admittunt nu

Expanded text:
duo et bina. Cicero in epistola sua ad filium: duas epistolas, non binas; tum pluralis est nomen, ut litterae quae epistolam significant. Nam non dicimus bina nisi ea quae singularem numerum non admittunt, ut bina castra, bina arma. Ea autem dicimus duo quae singularem admittunt nu
Abbreviated transcription (Latin):
arma colligit: ut quicũq
eũ contingendũ putauerit.
uulneretur. Idẽq ec inus fu¬
turi p̃uidens. geminas sibi
res parandi uias munit : ut
quando boreã flaturũ colle¬
gerit. septentrionalẽ obstruat.
quando notͥo cognouerit
detergi aeris nubila. ad sep¬
tentrionalẽ sc conferat : ut
flatus declinet obuios. & ere¬
gione nocituros
iuperȩ semen ipsius sit simile
Cadẽ albi adios folia habet
longa : aspera. tenuissima
Ipsa asperitas spinis paruis si¬
pureos: in quib semen capiti
uiperȩ simile. Radix parua
no potata. contra serpentiũ
morsũ prodest : uł ante uł
postea Vna aũ uis ẽ. herbȩ:

Expanded text:
arma colligit, ut quicumque arma colligit, ut quicumque eum contingendum putauerit uulneretur. idemque echinus futuri prouidens geminas sibi respirandi uias munit, ut quando boream flaturum nutriendum, septentrionalem obstruat, quando noto cognouerit detergi aeris nubila, ad septentrionalem se conferat, ut flatus declinet obuios et e regione nociturosviperino semen ipsius sit simile. Eadem alcibiadios. Folia habet longa, aspera, teneriora: ipsa asperitas spinis parvissiporeis, inter quos semen capiti viperino simile. Radix parva no pota contra serpentium morsus prodest, vel antea vel postea
Abbreviated transcription (Latin):
splacid Ecini. animalia st̃. quȩ in li¬
torib gignuntur parua:
quoꝵ caro minio similis. &
dulcis ẽ. Duplex testula spinis
aculeata. in modũ castanearũ:
Ecinus. aterrestri icino nom̃
traxit : quẽ uulgus ericiũ uo¬
cat. Huius testula duplex ãcu
leata spinis. in modũ castanearũ:
quando adhuc oꝑtȩ de arborib:
cadunt. Caro eiꝰ mollis: & minio
similis.¬
ac despicabile. Maritnũ loquor
lerũq index futurȩ tẽpestatis.
aut tranquillitatis: ac nuntius
solet. eẽ. nauigantib. Deniq
cũ ꝓcellã uentoꝵ p̃senserit.
calculũ ualidũ arripit: eũq
uelut saburrã uehit. & tanquã
anchorã trahit: ne excutiatur
fluctib. Itaq non se sus libe¬
rat uirib: sed alieno stat &
regit᷑ pondere. Quo indicio
naute uelut signũ futurȩ ꝑ
turbationis capessunt : & sibi
p̃cauent. neeos imparatos
turbo improuisus inueniat.
uulgo ȩriciũ uocant. siquid
insidiarũ p̃senserit. spinis
suis clauditur. atq in sua se

Expanded text:
s’. Echini animalia sunt, quae in litoribus gignuntur parua, quorum caro minio similis et dulcis est et duplex testula, spinis aculeata in modum castanearum, Echinus a terrestre echino nomen traxit, quem vulgus iricium vocant; cuius testula duplex, spinis aculeata in modum castanearum, quando adhuc coopertae de arboribus cadunt. Caro eius mollis et minio similis,ac despicabile, maritimum loquor, plerumque index futurae tempestatis, aut tranquillitatis annuntius solet esse navigantibus. Denique cum procellam ventorum praesenserit, calculum validum arripit, eumque velut saburram vehit, et tamquam anchoram trahit, ne excutiatur fluctibus. Itaque non suis se librat viribus, sed alienae stabilitatis regitur pondere. Quo indicio nauterturbationis capessunt et sibi excitet, ne eos inparatos turbo inprouisus inueniat. uulgo iricium uocant, si quid insidiarum praesenserit, spinis suis clauditur atque in sua se
Abbreviated transcription (Latin):
in aliquib regionũ partib:
coartat᷑ : sed ꝑtotũ terrarum
orbẽ. dilata diffunditur.
Qđ etiã apłs approbat: adro¬
manos dicens. Grãs ago dõ
meo ꝓomnib uobis: quia
fides urã annuntiat᷑ in uni¬
uerso mundo. hinc & uni¬
uersitas ab uno cognomina.
Curaũ ȩccłia cũ una sit aio¬
hanne septẽ scribunt᷑ : nisi
ut una catholica septi formi
plena spũ designetur : Sicut
& dedño nouimꝰ dixisse
salomonẽ. Sapientia ȩdifica¬
uit sibi domũ: excidit colũ¬
nas septẽ. Quȩ tam̃ septẽ
una. eẽ. non ambigit᷑ : dicente

Expanded text:
aliquibus regionum partibus coarctatur: sed per totum terrarum orbem dilatata diffunditur. Quod etiam Apostolus approbat ad Romanos dicens : Gratias ago Deo meo pro omnibus vobis: quia fides vestra annuntiatur in universo mundo. Hinc et universitas ab uno cognominata. Cur autem, Ecclesia cum una sit, a Joanne septem scribuntur? nisi ut una Catholica septiformi plena Spiritu designetur: sicut et de Domino novimus dixisse Salomonem: Sapientia aedificavit sibi domum, excidit columnas septem . Quae tamen septem una esse non a
Abbreviated transcription (Latin):
Echenus: paruus ac semipe¬
dalis pisciculus. Nom̃ sũ psit.
qđ nauẽ adhȩrendo retineat.
Quant licet uenti. seuiant pro
uidetur. nec moueri: non
retinendo : sed tantũ modo
adherendo. hunc latini morã
appellauer̃ : eo qđ cogat stare
nauigia

Expanded text:
Echenais, parvus et semipedalis pisciculus, nomen sumpsit quod navem adhaerendo retineat. Ruant licet venti, saeviant procvidetur nec moveri, non retinendo, sed tantummodo adhaerendo. Hunc Latini moram appellaverunt, eo quod cogat stare navigia
Abbreviated transcription (Latin):
Ebrei. transitores dicuntur.
quo nomine admonentur. ut
depeiorib ad meliora transe.¬
ant. & pristinos errores relin
brietatẽ & ȩbriositatẽ. hoc¬
int̾est: qđ ȩbrietas aliquando
est: ebriositas aũ. frequens
temulentia uini .ẽ. Dequa apłs
ait. Neq ebriosi regnũ dĩ
possidebunt. Pulchre aũ quidõ ñ ig¬
nobilis orator. cũ ebriũ & somno
describeret & excitatũ : ait.
nec dormire excitatus. nec ui¬
gilare ebrius poterat. Qua
sententia ex pressit quodã
modo nec mortuũ eũ fuisse.¬
nec uiuũ.

Expanded text:
ebraei transitores dicuntur. Quo nomine admonentur ut de peioribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinbrietatem et ebriositatem. Quod ebrietas aliquando est, ebriositas autem frequens temulentia vini est. De qua apostolus ait: «Neque ebriosi regnum Dei possidebunt». Pulcre autem quidam non ignobilis orator, cum ebrium e somno describeret excitatum, ait: «Nec dormire excitatus, nec uigilare ebrius poterat». Qua sententia expressit quodam modo nec mortuum eum fuissnec uiuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Ebosus. insula spaniȩ dicta
qđ atamo non procul sit:
quasi ebotus. pã septua ginta
stadus ab ea distat. Cuius terrã
serpentes fugiunt. Huic con¬
traria .ẽ. colubraria: quȩ re-¬

Expanded text:
Ebosus insula Hispaniae dicta quod a Zanio non procul sit, quasi abozus; nam septuaginta stadiis ab ea distat. Cuius terram serpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae fe
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur : qͥ cȩsus durescit
in lapidẽ. Cuius lignũ nigrũ
est. & cortex leuis ut lauri:
sed indicũ maculosũ est. in
pariuilis distinctionib: albis
ac fuluis. Ethiopicũ uero
qđ prestantius accipitur.
innulla .ẽ. maculatũ: sed est
nigrũ. lene & corneũ. Est aũ
mare otica palus in india: unde
ebenus uenit. Lucanus ebenꝰ
mareotica inquit. Ebenus aũ
crepundiis illigatur : ut in fan¬
tẽ usu nigra non terreant.

Expanded text:
nascitur, qui caesus durescit in lapidem. Cuius lignum nigrum est et cortex levis, ut lauri; sed Indicum maculosum est in parvulis distinctionibus albis ac fulvis: Aethiopicum vero, quod praestantius accipitur, in nullo est maculatum, sed est nigrum, lene et corneum. Est autem Mareotica palus in India, unde ebenus venit. Lucanus 10, 117: Ebenus Mareotica, inquit. Ebenus autem crepundiis inligatur ut infantem visu nigra non terreant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ebionitȩ. heretici. ab ebione
tenter. ebyonei. pauꝑtate in-¬
telligentiȩ appellatist̃. Hii
semi iudei st̃: & ita tenent
euangłiũ. ut legẽ carnaliter

Expanded text:
Ebionitae ab Ebione tenter Ebionitae pro paupertate intelligentiae compellati sunt. Hi semijudaei sunt, et ita tenent Evangelium, ut Leg
Abbreviated transcription (Latin):
transitus. Aethimologia eius
mistica ẽ : qđ ab eius strrpe
transiret ds̃. nec ꝑseueraret
in eis: translata ingentib grã:
Ex ipso enĩst̃. exorti hebrei.
habet in reddendis imaginib :
quam quã rutilet: experim̃tũ
eius. Siferuenti aqua statĩ
ãdita. refrigeret : aut si soli
apposita. aridã materiã ac¬
cendat. Nascitur incorico

Expanded text:
transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. habet in reddendis imaginibus, quamquam rutilet. Experimentum eius, si ferventi aqua statim addita refrigerat, aut si soli adposita aridam materiam accendat. Nascitur in Coryco
Abbreviated transcription (Latin):
isiđr E prtalamia st̃ carmina nu-¬
bentiũ : quȩ decantantur
ab scolasticis. in honore spon-¬
si & sponsȩ. hȩc primũ sa¬
lomon edidit. in laudẽ ȩccłiȩ
& xp̃i. ex quo gentiles sibi
epitalamiũ uindicarunt :¬
& istius generis carmen
assũptum est. Quod genꝰ
primũ agentib inscenis
celebrabatur : postea tantũ
innuptiis hȩsit. Vocatũ aũ
eprtalamiũ : eo qđ intha-¬
lamis decantetur.

Expanded text:
 Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur ab scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen adsumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabatur, postea tantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur.
Abbreviated transcription (Latin):
pẏteta : quȩ latine ad-¬
iectiua uł suꝑposita appel¬
lantur : eo qđ adimplendã
sui significationẽ nominib:
adiciuntur : ut magnus
doctus. Ad icis ea ꝑsonis: ut
magnus philo sophus docꝰ¬
tus homo: & plenus. ẽ sensus
Epyteton: supra nom̃. Prȩ-¬
ponit᷑ enĩ proprio nomini :
Int̃ antonomasiam aũ & epy-¬
tecon. hoc differt: qđ anto-¬
nomasia ꝓuice nominis po-¬
nit᷑. epyteton aũ nunquã . ẽ.
sine nomine. Quib duobus
trophis: uł uituꝑamͦ aliquẽ.
proprio nomini. Nã anto¬
nomasia : uicẽ nominis susti¬
net. Eprteton nunquã est
sine nomine: ut dira celeno
abanimo. acorpore. & ex-¬

Expanded text:
pitheta, quae Latine adiectiva vel superposita appellantur, eo quod ad inplendam sui significationem nominibus adiciantur, ut 'magnus', 'doctus'. Adicis ea personis, ut 'magnus philosophus', 'doctus homo', et plenus est sensusEpitheton, supra nomen. Praeponitur enim proprio nomini, Inter antonomasiam autem et epitheton hoc differt, quod antonomasia pro vice nominis ponitur, epitheton autem numquam est sine nomine. Quibus duobus tropis vel vituperamus aliquem, proprio nomini. nam antonomasia uicem nominis sustinet, epitheton numquam est sine nomine, ut dira Celaenoanimo, a corpore, ex
Abbreviated transcription (Latin):
Epytrope. id est ꝑmisio.
cũ aliqua ipsis iudicib aut
aduersariis ꝑmittimꝰ ȩsti¬
digniorẽ qui p̃cor fieres
quã cutonem
e prreuxis est. eiusdẽ uerbi
in eodẽ uersu. sine aliqua
dilatione congeminatio: ut
meme adsũ qui feci. in me

Expanded text:
Epitrope, id est permissio, cum aliqua ipsis iudicibus aut adversariis permittimus aestidigniorem qui praetor fieres quam Catonem'. epizeuxis est eiusdem uerbi in eodem uersu sine aliqua dilatione congeminatio, ut: me, me, adsum qui feci, in me