comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ in ecͣce. Si aut̃ discrepãt int se
dilationẽ. alii ñ. S petũt cessionẽ.
tũc maiori ꝑti stand̾ est. ⁊ intellige
maiorẽ ꝑtem: ubi est maiꝰ ⁊ fortiꝰ de¬
bitũ. Si uero par sit debitũ hinc tñ.
stand̾ est maiori numo e̾ditoꝵ. Si oĩa
onẽ uł sibi statĩ satfieri si possent in¬
duci ad dandã dilationẽ. tsl̃e eñi sat̃
absq ꝑiculo suo. ⁊ familie. ne ĩt̾uem¬
ente pauͣlũ mora. inieniri ñ uale¬
ant qͥ reclimant᷑. Semꝑ eñi d urtari

Expanded text:
naforte Si autem discrepant inter se dilationem, alii non, sed petunt cessionem. Tunc maiori parti standum est. Et intellige maiorem partem, ubi est maius et fortius debitum. Gustandum est maiori numero creditorum. Si omnia onem vel sibi statim satisfieri non possent induci ad dandam dilationem. Tunc enim satisfabsque periculo suo et familie, ne interveniente paululum mora, inveniri non valent qui redimantur. Semper enim debet vitari
Abbreviated transcription (Latin):
petat dilationẽ a spoliatis. uł assig¬
net eis t̾ciam ꝑtẽ de reditib suis a¬
micabłt. de qͣ sibi satisfaciãt suoces¬
siue. ⁊ de ħ faciat eis bonã cautionẽ.
Si uͦ om̃c denegẽt si bi dilationẽ. ⁊
postulent ꝙ ip̃e cedat bonis. tũe cre¬
do ꝙ teͣ. absq dilatione sat̃fac̾e. itł
ced̾e. qr fur. ⁊ raptor. semꝑ sũt ĩ mo¬

Expanded text:
petat dilationem a spoliatis, vel assignet ei certam partem de redditibus suis amicabiliter, de qua sibi satisfaciet successive et de hoc faciat eis bonam cautionem. Si vero omnes denegent sibi dilationem et postulent quod ipse cedat bonis, tunc credo quod tenetur absque dilatione satisfacere vel cedere, quia fur et raptor semper sunt in mo
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliqͥ dãpiuficati sũt occasione
talis legis uł statuti: tenent᷑ ꝯdito¬
res. ⁊ eoꝵ hẽdes ad restitutõem. sic̃
dc̃m est de pedagiis ⁊ q̃stis .s.e.E.¬
iudices. tenent᷑. ⁊̃ insolidũ qui in

Expanded text:
si aliquid damnificati sunt occasione talis legis vel statuti, tenentur conditores et eorum heredes ad restitutionem, sicut dictum est de pedagiis et questis si
Abbreviated transcription (Latin):
tio diaboli calliditate suggeritur. Nã
si totum tribuet ꝙ abstulerat. Add̾
potiꝰ peccatũ ꝙͣ miuuat. qr aufert
si agrias iniq ac ꝑperã in uasis. ita
qͥs utatur ut ex eoꝵ fructib largas
elemosinas faciat: ideo rapinam

Expanded text:
i diaboli calliditate suggeritur, nam si totum tribuat quod abstulerat, addit potius peccatum quam minuat. Itsi agris inique ac perperam inuasis ita quisque utatur, ut ex eorum fructibus largas elemosynas faciat, ideo rapinam
Abbreviated transcription (Latin):
in pias cãs. ⁊ maxime in alimoniã
parꝑũ. uł in redẽptionẽ captuoꝵ
⁊ ħ in uilla. uł si uilla nescitur: sal¬
tẽ in illa dẏocesi ubi rapina fl̃a est.
cũ ꝯsilio ep̃i illius diocests. uł capel¬
lani uele si discretꝰ est. ar. di .lxix.¬

Expanded text:
in pias causas et maxime in alimoniam pauperum vel redemptionem captivorum et hoc in villa, vel si villa nescitur, saltem in illa diocesi ubi rapina facta est, cum consilio episcopi illius diocesis vel capellani ville, si discretus est. Guil
Abbreviated transcription (Latin):
ueat ⁊̃ añ oĩa aduocatꝰ. ne petat
emolum̃tũ sire salaruũ. cũ gra¬
artentur. Item. Ex qͦ cã est incep¬
ta: nłłm faciã pactũ cũ littiga¬
tore q̃. ĩ ꝓpͥam recepit fidẽ qr pos¬

Expanded text:
etiam ante omnia advocatus, ne petat emolumentum sive salarium cum gra. Item ex quo causa est incepta, nullum faciat pactum cum litigatore, quem in propriam recepit fidem. Ho
Abbreviated transcription (Latin):
denũtiatores. debent ꝓcedere ex cari¬
tate .s. ut accusati corrigant᷑. ⁊ cet̾i
terreatur. qr siue plectñdo siũ ig¬
noscendo ħ solum bñ agitur. ut ui¬
ta hominũ corrigatur. xxiii. q.u.

Expanded text:
denunciatores debent procedere ex charitate, scilicet ut accusati corrigantur et ceteri terreantur, quia sive plectendo sive ignoscendo, hoc solum bene agitur, ut vita hominu
Abbreviated transcription (Latin):
saiariũ. Uñ ñ debuit extorquere.
Ał. si absq fraude ⁊ dolo ip̃iꝰ. aliqͣ
eẽtit spõte oblata a suo clientulo
si accipiat: ñ dico eu̾ ten̾i ad resti¬
tutionẽ. ⁊ idẽ dico. de iuris ꝯsulto.

Expanded text:
extorquere, as si absque fraude et dolo ipsius, aliqua essent sibi sponte oblata a suo clientulo, si accipiat, non dico eum teneri ad restitutionem et idem dico de iurisconsulto.
Abbreviated transcription (Latin):
uiłr .i. ad penam pecuniariã. In pͦ ca¬
su. ñ ẽfur suspendend̾. ait demẽbrad.
aut excolandꝰ. s ał: arbitͥo iudicis pu¬
niendꝰ. uidelicet ut fustigetur ũt ex
⁊ hoc in simplici fure. Si eñ plus sit
mib uł sepib. uł in itinere. uł ĩ ma¬
ri. ut pẏrate: tũc acrius ꝓcedit᷑ ꝯͣ eũ.¬

Expanded text:
id est ad penam pecuniariam. In primo casu non est fur suspendendus aut demembrandus aut exoculandus, sed alias arbitrio iudicis puniendus, videlicet ut fustigetur vel exu hoc in simplici fure. Si enim plus sitmibus, vel sepibus, vel in itinere, vel in mari, ut pyrate, tunc acrius proceditu
Abbreviated transcription (Latin):
tur spe non attinguit᷑ caritate
non capitur desiderio non trans¬
greditur acquiri potest estimari
non potest. habebis inquit de ꝑ¬
ceptione fructum non habebis de
sacietate tastidum. Ad quod nos

Expanded text:
tur, spe non attingitur, charitate non capitur, desideria et vota transgreditur: acquiri potest, aestimari non potest. Habebit de perceptione fructum, non habebit de satietate fastidium. Ad quae vos
Abbreviated transcription (Latin):
quia mitis sum ⁊ humilis corde
unde iercꝰ. Non beata dei genitr¬
didicit a falio suo domino noftro
celos fabricare. tion angelos crea¬
re. non miratula deitatis insiga
opetari. sed tantum humiliari.
tatis custodiam agg̃gare. Et¬

Expanded text:
quia mitis sum et humilis corde . Non ergo beata Dei genitrix a filio suo Domino nostro didicit coelos fabricare, non angelos creare, non miracula deitatis insignia operari: sed tantum humiliari, tatis custodiam aggregare.
Abbreviated transcription (Latin):
exteriorib occupata. igne dini amo¬
ris non calet ⁊ iocires ad suꝑnum
desiderium inflãniare auditõies su¬
os nequentt u̾ba que frigido cor¬
de ꝓferuntur nec mirum. lignum
enim quod in ie ip̃so non arserit¬

Expanded text:
exterioribus occupata, igne divini amoris non calet, et idcirco ad supernorum desiderium inflammare auditores suos nequeunt verba quae frigido corde proferuntur. Neque enim res quae et in semetipsa non arserit
Abbreviated transcription (Latin):
m celentib cognita. coli ciuium
in te ꝓuocauit aspectus ita ut
regis aninsi in sui concupiscẽ¬
ciam inclinatet ⁊ celestem uũ¬
cium ad se de suꝑnis educeret

Expanded text:
coelestibus cognita, coeli civium in se provocavit aspectus, ita ut et Regis animum in sui concupiscentiam inclinaret, et coelestem nuntium ad se de supernis educeret
Abbreviated transcription (Latin):
sas querimonias uestras etorare
matrem misericordie ut sugg̾at
suo benignissimo filio quoraam
non deerit nc̃citati uostre quo¬
niam misericors ⁊ mater mise¬
ricerdie. nam si compassa est re¬
recundie eoꝵ a quib fuerat ĩ¬
uitata multo magis compacie¬
tur nobis si pie fuerit inuecata

Expanded text:
sas querimonias vestras, exorare Matrem misericordiae ut suggerat suo benignissimo Filio quoniam non deerit necessitati nostrae; quoniam misericors est, et mater misericordiae. Nam si compassa est verecundiae illorum a quibus fuerat invitata; multo magis compatietur nobis, si pie fuerit invocata
Abbreviated transcription (Latin):
iiuienire se semꝑ credat. ignorat si¬
quidem iudicium. ⁊ atõne uiulteciens
caret. medum nescit nec aliud cogi¬
tare potest quam qued amat amer
non accipit de impossibłitate sola¬
cium neq ex diffict̾tate remedium.

Expanded text:
invenire se credat. Ignorat siquidem judicium, ratione multoties caret, modum nescit, nec aliud cogitare potest quam quod diligit. Amor non accipit de impossibilitate solatium, neque ex difficultate remedium.
Abbreviated transcription (Latin):
reuolueret anmo cuticta que audi¬
erat que uiderat que cognouerat
puto qued quicquid cordis est qͥt¬
quid mentis. qͥcquid uirtutis hũa¬
ne si totum adhibeas non sufficiat
ut cegitate ualeas quanto indesi¬
uenter cruciabatur ardore pii amo¬
ris qͣutis mouebatur plena spiri¬

Expanded text:
revolveret animo cuncta quae audierat, quae viderat, quae cognoverat. Puto quod quidquid cordis est, quidquid mentis, quidquid virtutis humanae, si totum adhibeas, non sufficiat ut cogitare valeas, quanto indesinenter cremabatur ardore pii amoris: quantis amovebatur repleta Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
uera ꝑtransiens auimam ⁊ ꝑtingẽs
usq ad diuisionem anime ⁊ sp̃c ntu
lier esse filius tiuuis. O cõmittatõen
io hannes tibi ꝓ sh̾u traditur serisꝰ
ꝓ domino. discipulus ꝓ magistro.
filius zebedei ꝓ filio dei. homo purꝰ
nostra licet ⁊ sarea licet ⁊ ferrea
pettora. sola recordatõ scinditur.¬

Expanded text:
s usque ad divisionem animae et spiritus: Mulier, ecce filius tuus? O commutationem! Joannes tibi pro Jesu traditur, servus pro Domino, discipulus pro magistro; filius Zebedaei pro Filio Dei, homo purusnostra, licet saxea, licet ferrea pectora sola recordatio scindit
Abbreviated transcription (Latin):
leuiꝰ est. Ut furta maĩfesta a nõ maĩ¬
festis discerni solent. rixa. a cͣssaturis.
expilatões a firtis. peculantia auto¬
lentia. Eͣtitas discernit fitrẽ ab abi¬
geo. Nã qͥ suem unũ subripiũt: ut
fur coħcebͣ. qͥ gregẽ: ut abigeꝰ. Euentꝰ¬
spestat᷑ ut a dem̃tissimo q̃q fcã. ¶ Seqͣ

Expanded text:
levius est, ut furta manifesta a non manifestis discerni solent rixe a grassaturis, expillationes a furtis, petulantia a violentia. Quantitas discernit furem de abigeo, nam qui suem unum surripuerit, ut fur coercebitur, qui gregem, ut abigeus. Eventus
Abbreviated transcription (Latin):
lendꝰ est potestatẽ ita ꝙ ei deputet᷑
exiliũ. uł alia pona legitaima ĩferat᷑
Iste ẽ ordĩarius ꝓcessus nisi uͥ cͥmiẽ eẽt
adeo enorme ꝙ ñ suffic̾et una pena
tũc eñĩ ĩpon̾ent᷑ simł due uł płes. ut¬

Expanded text:
lendus est potestatem, ita quod ei deputetur exilium vel alia pena legima inferatur. Iste est ordinarius processus, nisi crimen esset adeo enorme, quod non sufficeret una pena. Tunc enim imponentur simul due vel plures. U
Abbreviated transcription (Latin):
m̃r. occid̃ scient̃ filiũ. d induci ut
intret aͦd mõast̾iũ eiusdẽ ep̃atus. iͥ
poc̃a sua ꝑpetua deploret pnĩa. Si tñ
ñ pot̾it ad hoc ꝓpt̾ carius fragilitatẽ
induci. ꝯceden̾da est et licentia ꝯͣhẽ¬

Expanded text:
r occidat scienter filium, debet induci ut intret aliquod monasterium eiusdem episcopatus, ubi peccata sua percepta deploret penitentia. Si tamen non poterit ad hoc propter carnis fragilitatem induci, concedenda est ei licentia
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũt. ñ possũt ꝓpt̃ hoc ui eoꝵ ꝑ
talia p̾simit: in foro pnĩali est tã¬
qũa patͥcida seu homicida ꝓ eo qd̾
hoĩem p̾serfi cui tanta tenebatur
necessitudine ꝑiculo mortis expo¬
nit uidicandꝰ. Inspectis tñ cͥcũstan¬
tiis. ⁊ utrũ obhoc mors fũit subse¬
qͥta. uł nõ: erit pñĩa moderanda.
tales aũ si homicdiũ est seq̾tum: st̃

Expanded text:
pter hoc in eorum talia presumit, in foro penitentiali est tamquam paricida seu homicida, pro eo quod hominem, presertim cui tanta tenetur necessitudine, periculo mortis exponit. Inspectis tamen circumstantiis et utrum ob hoc mors fuerit subsecuta, illis erit penitentia moderanda: tales autem si homicidium est subsecutum, sunt
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs presentat militibus carnis uic¬
tͥtem gloriam. homo fit a lacͥor eo
quod notrũ. corpus uexerit subli¬
mem ad celi regiam. Atigłus autẽ
gaudet. unde gauisa sinit celi reg¬
quia soli poli q patͥam unam

Expanded text:
Patris praesentat vultibus victricis carnis gloriam. Homo fit alacrior, nostrum quod corpus vexerit sublimem ad coeli regiam. Angelus fit gaudentior, nam gavisa sunt coeli regquia soli poli
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum est dupplicitas. Scd̃m est
obscuritas. tercium est iniquitas.
quis interius est malus ⁊ extersꝰ
religionem pretendit. obscuritas¬
deum cegnoscit. Iniquitas est cũ

Expanded text:
rimum est duplicitas, secundum obscuritas, tertium iniquitas. sit interius malus, exterius religionem praetendit; obscuritasDeum cognoscit; iniquitas qua
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝯͣ hẽsis est maiꝰ cͥm̃. qr obtinet pͥ¬
mũ locum in penis .xxxii.q .uii.
scisma ht̃ hẽsim annexã. maxĩe
ex quo ꝑseuetat ut supͣ. Uł dic.
qd̾ licet hẽsis sit maius crtmen in
um. Nam qͣnto maior ẽ ꝯtẽptus:
tantomag̃ scelerate peccatur. A
iudice autẽ hoĩe pumunt᷑ spũa¬

Expanded text:
 Heresis est maius crimen, quia obtinet primum locum in penis solutio. Dic habet heresim annexam, maxime ex quo perseverat, ut supra, vel dic quod licet heresis sit maius crimen in um. Nam quanto maior est contemptus, tanto magis scelerate peccatur. A iudice autem homine hodie pu
Abbreviated transcription (Latin):
illicita liscessio eoꝵ inter quos
unitas ẽẽ d. Uł sic. Scisma est il¬
ucitus ab unitate seu uniu̾sita¬
te discessus. Dicitur aũ seisma: a
scisfura. qr ꝑscisma fit in unita¬
fert autẽ ab hẽsi. qr hẽsis in pͥn¬

Expanded text:
illicita discessio eorum inter quos unitas esse debet. Vel schisma est illicitus ab unitate seu universitate discessus. Dicitur autem schisma a scissura, quia per schisma fit in unitafert autem ab heresi, quia heresis in prin
Abbreviated transcription (Latin):
heserit sue secte. asserens non eẽ
obediendũ romane eccͣe. est hẽsis.
qr peccat in illo articitlo fidei. Unã
est differentia: qͣlis uit̃ genꝰ ⁊ spe¬
ciem. qr oĩs hẽticus ẽ scisinatie᷑. s ñ¬
tam a dño. ꝙͣ a uidice hõe. uolens
enim dñs nobis ostend̾e ꝙͣ horrend̾
sit ħ. ⁊ detestabele crim̃: scisma cho¬
re. dathan. ⁊ abyron. puniuit
hyatu t̾re. sepultis auctorib ui¬
uis. ⁊ cet̾is celesti igne ꝯsũptis. Itẽ.
decẽ trib qr post mortẽ salomonis.
relicto roboam filio suo facientes
scisma adheserunt ieroboam. de¬
molitꝰ ẽ. ⁊ dedit in clispersionẽ. Itẽ
abdo ꝓphã missus a dño ad ierobo¬
am. ad expbͣndũ sibi pcẽm screma¬
titis ꝓhibitꝰ est ap̃ illos scismati¬
qr ñ seruauit: morsu leonis in iti¬
Ait enĩ ydolum fabricatũ atqr ado¬
ratum est. ⁊ ꝓphĩcus liber. tra regis
succensus. ⁊ scisma attẽptatsi. ydo¬
latria: gladio punita ẽ. existio li¬
tate. Scisma: hyatu t̾re sepirtus

Expanded text:
heserit sue secte, asserens non esse obediendum romane ecclesie, est heresis, quia peccat in illo articulo fidei, unam est differentia, qualis inter genus et speciem, quia omnis hereticus est schismaticus, tam a domino quam a iudice homine. Volens enim dominus nobis ostendere quam horrendum sit hoc et detestabile crimen, schisma Chore, Dathan et Abiron punivit hiatu terre, sepultis auctoribus vivis et ceteris celesti igne consumptis. Item X tribus, quia post mortem Salomonis, relicto Roboam filio suo, facientes schisma adheserunt Hieroboam, demolivit et dedit in dispersionem. Item Abdon propheta missus a domino ad Hieroboam, ad exprobrandum sibi peccatum schismatis, prohibitus est apud illos schismation servavit, morsu leonis in itiAit enim: idolum fabricatum atque adoratum est et propheticus liber ira regis succensus et schisma tentatum, idolatria gladio punita est, extate, scisma hiatu terrae, sepultis
Abbreviated transcription (Latin):
homo qitod cinis es quia putredo
⁊ uermis es si aliquid es nisi tan¬
tin te humilies quanttum magnꝰ
es ꝑdis onne qued es. nũquid pł
chrior es quam primus angelus

Expanded text:
, quia cinis es, quia putredo et vermis es, quia etsi aliquid es, nisi tanto te humilies, quanto magnus es, perdes omnino quod es. Nunquid tu altior quam primus angelus?
Abbreviated transcription (Latin):
Cogitanti m de marse penitentia
flere magis libet quam aliquid di¬
cere. Cunis enim th̾e sareum pectꝰ
ille huiꝰ pectatͥcis lacͥme ad exem¬
plum penitendi non emolliant¬

Expanded text:
Cogitanti mihi de Mariae poenitentia, flere magis libet quam aliquid dicere. Cujus enim vel saxeum pectus illae hujus peccatricis lacrymae ad exemplum poenitendi non emolliant
Abbreviated transcription (Latin):
maxima contemplatõ est admira¬
tio maiestatis. hec reqͥrit corpur¬
gatum ut a uiciis liberũ atq ex¬
honeratum peccatis fãcile ad suꝑna
leuet int̾dum quoq scd̃m ꝑ aliqͥs
morulas stupore ⁊ extasi siupensũ
teneat admirantẽ. scd̾a autẽ nit̾a
hementiꝰ concutit intuentem fugat
uitia firmat uͥtutes. iuiciat ad sa¬
pientiam hũalitatem seruat. ⁊ b̾s¬

Expanded text:
maxima contemplatio est admiratio majestatis. Haec requirit cor purgatum, ut a vitiis liberum, atque exoneratum peccatis, facile ad superna levet: interdum quoque vel per aliquas morulas stupore et ecstasi suspensum teneat admirantem. Secunda autem necessaria hemencius concutit intuentem, fugat vicia, fundat virtutes, iniciat ad sapienciarri, humilitatem servat.
Abbreviated transcription (Latin):
lequit᷑ maria soror lazari bis eodẽ
functa est officio. semel in galulea
cum pͥmum accedit cum. humilita¬
te ⁊ lacͥmis ubi ⁊ remissionem pecca¬
toꝵ accipit. scc̾o in bethania non iam
peccatͥx nominata. sed casta ⁊ deo

Expanded text:
e. Maria soror Lazari bis eodem functa est officio: semel in Galilaea cum primo accedit cum humilitate et lacrymis, ubi remissionem peccatorum accepit. Secundo, in Bethania, non jam peccatrix nominata, sed casta, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
licet iuuenili simplicitate. ⁊ bono re¬
lo fecisset fuit tr̃r suspensus ab officio
⁊ bñficio. Si aitte inspectio fieret sum¬
płt ꝑ astrononã. ñ inuocatis demo¬
nib neq auo suꝑsticioso adiunẽto:
forte posset admitti. ar. a ꝯͣrio sen

Expanded text:
licet iuvenili simplicitate et bono zelo fecisset, fuit tamen suspensus ab officio et beneficio. Si autem talis inspectio fieret simpliciter post astronomiam, non invocatis demonibus, neque alio superstitioso adiuncto, forte posset admitti. Tamen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ .q. uni. Pena taliũ est multiplex
Sũt enĩ infames nͥ debent excipi ad
pcc̃m. sicut nec hystriones. de .9. di.¬
Itẽ. Si post ãmonitionẽ uł exꝯcatio¬
nẽ noluerint secorrigere. si serui
sũt. debent u̾bib castigari. Si lib̾i:
includi in carcerem. Uł utriq stĩt
de ꝑrochia turpit̃ dehonestati .i. tõ
sorati. uł decaluati erctensdi. ⁊ hoc pͥ¬
ep̃e sua auctoritate fac̾e. dum tñ ca¬
ueat a membri detruncatione. mor¬
te. ⁊ sangumis effusione. uł sine¬
cesse sit. inuocet brachiũ scłare. xxui¬

Expanded text:
lium est multiplex. Sunt enim infames nec debent recipi ad peccatum, sicut nec histriones. Item si post admonitionem vel excommunicationem noluerint se corrigere, si servi sunt, debent verberibus castigari, si liberi includi in carcerem, vel utique sunt de parochia, turpiter dehonestati, id est tonsurati vel decalvati, eiiciendi et hoc ppus sua auctoritate facere, dum tamen caveat a membri detruncatione, morte et sanguinis effusione vel si necesse sit invocet brachium seculare;
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliqͥs uł aliqͣ. collig̾ ħbam medi¬
cinalem. cũ simbolo diuino uł or̃o¬
ne dñtta. uił sccibit in carta symbo¬
lim uł oĩonem clm̃cam. ut ponat
suꝑ auquẽ infirmũ. Ut sic in istis
tm̃ deus creator omniũ ⁊ dñc hono¬
retur. ñ repb᷑. dũ mͦ nilla alia suꝑ¬
sticiosa obseruantia misceatur .xx.¬

Expanded text:
si aliquis vel aliqua colligit herbam medicinalem cum symbolo divino vel oratione dominica vel scribit in charta symbolum vel orationem dominicam, ut ponat super aliquem infirmum, ut sic in istis tantum deus creator omnium et dominus honoretur, non reprobatur, dummodo nulla alia superstitiosa observantia misceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Mortuus. Ad quos suscitandos. cada¬
ueri sanguis adicnuir. nã amare sã¬
gninẽ demones dñt᷑. Ideo queq qͦci¬
enscũq nigromantia fit. cor aque
miscetur. ⁊ colore sanguinis faciliꝰ¬

Expanded text:
tur, ad quos suscitandos cadaveri sanguis adjicitur. Nam amare sanguinem daemones dicuntur. Ideoque quotiescunque necromantia fit, cruor aquae miscetur, ut colore sanguinis facili
Abbreviated transcription (Latin):
stitutõis. Uñ si eẽt cã honesta ⁊ subeẽt
nocessitas. Ut si eẽt ꝯtentio de electio¬
ne aliquoꝵ. ⁊ eẽt paritas utrobiq
in oĩb. Credo ꝙ exͦ mathie possent
fien sortes. ⁊ hocait. Beda. dicens. Si
qui necessitate aliqͣ ꝯptilsi dm̃ pu-
ant hoc ip̃os apłos nõ nͥ collecto fẽm
cetu ⁊ p̾cib ad dm̃ fusis egisse .xxui.¬
obsessa. ⁊ dubitaret clerus qui de¬

Expanded text:
iam. Unde si esset causa honesta et subesset necessitas, ut si esset contentio de electione aliquorum et esset paritas utrobique in omnibus, credo quod exemplo Mathie possent fieri sortes. Et hoc ait Beda dicens: Si qui necessitate aliqua compulsi deum putanant hoc ipsos apostolos, nonnisi collecto fratrum cetu et precibus ad deum fusis egisse.obsessa et dubitaret clerus, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ⁊ sõpmiatores. ⁊ augures. ⁊
maleficos qui dñt uobis. ñ serui¬
etis regi babylonis. qr mendatiũ
ꝓpħ̾ant uobis. ut longe faciant¬
uos de derra irr̃a ⁊ eiciant uos ⁊
pereatis. Item in leuitico. Non au¬

Expanded text:
nos, & somniatores, & Augures, & maleficos, qui dicunt vobis: Non servietis Regi Babylonis. 10. Quia mendacium prophetant vobis: ut longe vos faciant de terra vestra, & ejiciant vos, & pereatis.
Abbreviated transcription (Latin):
iximus de ꝑiurio qͦqͥs peccat in
dm̃. ꝯsequent̃ de sortilegis. ⁊ di¬
uinis. qui qd̃ d̾i est ꝓpͥum. indelic
futura p̃dicere. sibi falso ⁊ illicite
ascribentes. mnim̃as aĩac tͣhunt
ad inferos: est agendũ. Uideamus

Expanded text:
quis peccat in deum, consequenter de sortilegis et divinis, qui quod dei est proprium, videlicet futura predicere, sibi falso et illicite ascribentes, innumeras animas trahunt ad inferos, est agendum. Gratianus
Abbreviated transcription (Latin):
alicui. ita ut obsit alteri. ꝙͣuis ñ
adĩmũdiciã corporalẽ. ut mendati¬
um testis in cã pecuniaria. Quar¬
tum ꝙ fit solamentiendi fallendi¬
q libidine .q. sñ cã ⁊ utilitate. Qen¬
tum ꝙ fit placendi cupioitate ut

Expanded text:
alicui, ita ut obsit alteri, quamvis non ad munditiam corporalem ut mendacium testis in causa pecuniaria. Quartum quod fit sola mentiendi fallendique libidine, quasi sine causa et utilitate. Quintum quod fit placendi cupiditate.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ueniale. Solet dubitari. quid agẽ¬
dũ sit ei a quo qt aliqͥs occidendus.
quẽ ip̃e scit in domo sua latitare. uł¬
manifestat eum: tumet incurrere
crim̃ ꝓditionis ⁊ homicidii. cui ui¬

Expanded text:
enitentie Solet dubitari quid agendum sit ei a quo queritur aliquis occidendus, quem ipse scit in domo sua latitarmanifestat eum, timet crimen proditionis et homicidii, ti
Abbreviated transcription (Latin):
augͦ. Non obseruetis dies qui dñt᷑
egypciaci. aut hłac ianuarii in
quib cantilene q̃dam ⁊ ꝯmessa¬
tiones. ⁊ ad inuicem dona douan¬
tur qͣi in pͥncipio anni boni fati
augurio. aut aliqͦg m̃ses aut tẽ¬
pora. diesue ⁊ annos. aut lunie ⁊¬
qͣscũq diuinatões aut fata aut
auguria obseruat aut attẽdit.

Expanded text:
us . Non observetis dies, qui dicuntur Aegyptiaci, aut calendas Januarii, in quibus cantilenae quaedam, et comessationes, et ad invicem dona donantur, quasi in principio anni boni fati augurio, aut aliquos menses, aut tempora, aut dies, et annos, aut lunae quascunque divinationes, aut fata, aut auguria observat, aut attendit,
Abbreviated transcription (Latin):
citirnitas sit ꝑiculosa. qr ex ea cred̾
int̾rogans eum ꝯced̾e illum ẽẽ in
domo: tũc tͣnfferat se si pot̾ ad aliã
mat̾iam. qͣi int̾rogando eum de aliqͦ
ut puta. nõ ẽ ħ .i. ñ comedit hic.¬
Iacob dixit patri suo ysaac. se ẽẽ e¬
sau pͥmogenitũ. ñ natiuitate. qr
tunc mentiretir. s iure pͥmogeni¬
ture. ꝙͣ emerat. Item. Abraham
rogaiut uxorem suam saram ut
dicit᷑ esse ñ uxorem s sororem su

Expanded text:
citurnitas sit periculosa, quia ex ea credit interrogans eum concedere illum esse in domo, transferat se si potest ad aliam materiam, quasi interrogando eum de aliquo ut puta non eIacob dixit patri suo Isaac, se esse Esau primogenitum, non nativitate, quia tunc mentiretur, sed iure primogeniture quam emerat. Item Abraham rogavit uxorem suam Saram, ut diceret se non uxorem, sed sororem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Tumet. ⁊̃ pcc̃m illoꝵ qui occi¬
dent eum. ⁊ sic gͣuiꝰ morient᷑ in aĩa.
qd̾ ⁊̃ cumet in latitante si forte est
ĩmortali. ⁊ moriatur impenitens.
Si uͦ ñ manifestat. formidat ip̃mn
ri remeliũ. Solo. plane ui sentire.¬

Expanded text:
met etiam peccatum illorum qui occident eum, ne sic gravius morientur in anima quod etiam timet in latitante, si forte est in mortali et moriatur impenitens. Si vero non manifestat, formidat ipsum ri remedium. Solutio: Plane videtur sentire
Abbreviated transcription (Latin):
croꝵ ordinum. uł subũsionẽ fid̃i.
uł hostilitatẽ sufert. uł obsidio¬
nẽ. uł diuinoꝵ iidicioꝵ sententiã
metuit. ⁊ iõ tale quid fecetit. nõ
d᷑ peccare. qr in tali fc̃o. plus hũi¬
ꝯsuetudo eccͣe. Uñ solet cantare.
d̾s uenerũt gs̃. ⁊ in signũ tristicie
in clie ueñis sc̃ĩ attaria spoliare. ħ
tñ distinctio fallit in cilis qui pro
uiuis scient̃ celebrant officuum
mortuoꝵ. Nam tales si fuerint de ł ꝯuict¬
iecti: indistincte debent deponi¬

Expanded text:
ubversionem fidei vel hostilitatem suffert vel obsidionem vel divinorum iudiciorum sententiam meruit, et ideo tale quid fecerit non dicitur peccare, quia in tali facto plus humiconsuetudo ecclesie, unde solet cantare, deus venerunt gentes et in signum tristitie in die veneris sancta altaria spoliare. Hec tamen distinctio fallit in illis, qui pro vivis scienter celebrant officium mortuorum. Nam tales si fuerint detecti, indistincte debent deponi
Abbreviated transcription (Latin):
tancia dicit sic. frustra sibi de infͥ¬
mitate uł ignorantia blandiunt᷑
qui ut liberius peccant libenter
mentis obscurat ueritatem obũ¬
turo quando replebit᷑ maiestate
eius omnius terra neftra. Cum fu¬
sibile agile configatum deuiq cor¬

Expanded text:
tis . Sed frustra sibi de infirmitate, vel ignorantia blandiuntur, qui ut liberius peccent, libenter mentis obscurat, veritatem obumtia. Sic replebitur majestate ejus omnis terra, cum fusibile, agile, configuratum denique cor
Abbreviated transcription (Latin):
b̾s .b̾. Nemo fidenter reprehendit
in quo se irrep̾hensibilem esse non
confidit siquidem humanctatis ẽ
omnim in. quo sibi quisq indul¬
get aliis non uehementer uasci.

Expanded text:
re nemo fidenter reprehendit, in quo se esse irreprehensibilem non confidit. Siquidem humanitatis est omnium, in quo sibi quisque indulget, aliis non vehementer irasci.
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt. me ͭ sacrilegia eis cru¬
delitate subripitur cum qui qͥd
ssbi minisiri ⁊ dispensatores. non
utiq domini ⁊ possessores. ultra
que acqͥruttut ꝓprio labore. sic¬

Expanded text:
lesiarum: et sacrilegia eis crudelitate subripitur, quidquid sibi ministri dispensatores, non utique domini vel possessores, ultra qu
Abbreviated transcription (Latin):
nibus. ꝯuis audiat sine gemitu qua¬
les in clia hora homicidas manus tibi
miecerunt ⁊ innocentes manus tuas
bone ih̃u uinculis constͥngentes te
aguum mansuetum ⁊ nichil leq̃n¬
tem iustar latronis traxerunt ad¬
uictimam uultum tuum houora¬
bilem in quem desiderant angeli
ꝓspicere qui omnes adimplet le¬
ticiam quem deprecantur onines

Expanded text:
uis audiat sine gemitu qualiter in illa hora homicidas manus tibi injecerunt, et innocentes manus tuas, bone Jesu, vinculis constringentes, te Agnum mansuetissimum nihil obloquentem, ad instar latronis, contisti? Vultum tuum honorabilem, in quem desiderant angeli prospicere, qui omnes coelos adimplet laetitia, quem deprecantur omnes
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ duuiꝰ in fide: infidelis est. nec
eis oĩo est credend̾. qͥ fidem uerita¬
quis errat a fide seductus forte a
parentib uł etiam ab aliis. q̃rit
autẽ cauta sollicitudine u̾itatẽ.
paratus corrigi cum inueñit. ne
apłs. Item. in articuł fidei: paꝵ
distat in uicio: uł decipere. uł de¬

Expanded text:
quod dubius in fide infidelis est nec eis omnino est credendum qui fidem veritaerrat in fide, seductus forte a parentibus vel etiam ab aliis, querit autem cauta solicitudine veritatem, paratus corrigi cum invenerit, nes. Item in articulis fidei parum distat in vitio, vel decipere vel de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ infidelitatẽ. dm̃ in honorant.
Aunc agendum est de ħetecis. qͥ
a fide deuiantes in deum muilti¬
płr peccant. Uideamiis gͦ quot
modis dicatur hẽticus. qua pe¬
na feriatur. qͣlr̃ ab hẽsi recliens
recipiatur. qͣtior modis dr᷑ hẽticꝰ
dicitur enĩ hẽticus errãs a fide.
Uñ sic diffinit᷑. ab augͦ. hẽtieus
est qͥ falsam de fide opinionem.
nł gignit uł seqͣr. gignit ut hẽ¬
stacha. puta. artius. sabellius.
Sequit᷑ ũ qͥ hẽsiałcam unitatur.
uelut arrram ⁊ sabelliam.xx

Expanded text:
r infidelitatem deum inhonorant, nunc agendum est de hereticis, qui a fide deviantes in deum multipliciter peccant. Videamus ergo quot modis dicatur hereticus, qua pena feriatur, qualiter ab heresi rediens recipiatur. Quatuor modis dicitur hereticus: dicitur enim hereticus errans a fide. Unde sic diffinitur ab Augustino: Hereticus est, qui falsam de fide opinionem vel gignit vel sequitur. Gignit ut heresiarcha, puta Arius, Sabellius; sequitur ut qui heresiarcham imitatur, velut ariani et sabelliani,
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Nam uichil oĩo respondere:
auditoꝵ cã titile non iudetur. ne
forte estiment nos responsionis
penurra declinare certamen. ⁊
fides eoꝵ ledatur. ñ intlłigentiũ

Expanded text:
dere. Nam nihil omnino respondere auditorum causa utile non videtur, ne forte existiment, nos responsionis penuria declinare certamen, et fides eorum laedatur non intelligentium
Abbreviated transcription (Latin):
c.I. ⁊ II.⁊ .q.iii. Sex differentie.
Itẽ qͥd si postea ꝯu̾tantur ad fi¬
dem. Nũquid restituentur sibi
res ablate: R ͦ non tenet᷑ auqͥs.
nisi sibi gͣas uolũit miserert.

Expanded text:
ione III, sex differentie. Item quid si postea convertantur ad fidem, nunquid restituentur sibi res ablate? Respondeo: non tenetur aliquis, nisi sibi gratis voluerit misereri.
Abbreviated transcription (Latin):
Uiii. qͦ uire. Militari ꝑsecutione.
qr si alr non pot̃ fieri. manu ar¬
mata᷑ ꝯmilitari sũt ab eis bona
omnia q̃ iniuste occuipata deti¬
nent auferenda. Nam siẽlit ꝓdat

Expanded text:
ipibus. Militari persecutione, quia si aliter non potest fieri, manu armata et militari sunt ab eis bona omnia, que iniuste occupata detinent, auferenda. Nam omnia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
licitã uł honestã. s ꝓpt̾ fauorem ⁊
põpã scłi. tales in quã p̃latos. ⁊ cłi¬
cos. qͥ talib ꝯferunt bona ecc̃elstica
pauꝑib debita: dico ẽẽ raptores ⁊ ꝑ
ꝯseq̃ns. teñiad restitutionẽ õm̃. Ieroꝰ.

Expanded text:
licitam vel honestam, sed propter favorem et pompam seculi, tales, inquam, prelatos et clericos, qui talibus conferunt bona ecclesiastica pauperibus debita, dico esse raptores et per consequens teneri ad restitutionem omnium.
Abbreviated transcription (Latin):
est ambo simł inq̃rant diligent̃ ⁊ cau¬
te si ille sputiꝰ uł suppõitus sit homo
gionẽ. uł transferat se ad longinqsta
regionẽ. ut sic nicħ ꝑcipiat de bonis illiꝰ.
quẽ credebat eẽ pr̃em scũ. ła aũ q̃ ꝯsũp¬
sit de bonis p̃dc̃is dũ hũit bonã fidem
credens se ẽẽ filiũ legittimũ: restituat
uł ꝯponat. uł petat remissionẽ a uiro
ueletut. s ꝑ sacerdotẽ. uł aliam siłem¬
ꝑsonam qui hoc ꝓcuret. tacitis semꝑ
s ñ pot̾ induci ad hoc: ñ eredo eũ p̾scise
cogeulũ. ar. leg̃. q̃ dicit bone fid̾i pos¬
sessorẽ ñ teñi de ꝯsũptis .C. de rei uen¬
Certũ. Si uͦ illi spurio uł suppõito

Expanded text:
est, ambo simul inquirant diligenter et tacite, si ille spurius vel suppositus sit homo gionem vel transferat se ad longinquam regionem, ut sic nihil percipiat de bonis illius quem credebat esse patrem suum. Ea autem que consumpsit de bonis predictis, dum habuit bonam fidem, credens se esse filium legitimum, restituat vel componat vel petat remissionem a viro veletur, sed per sacerdotem vel aliam personam, que hoc procuret, tacitis semper plane induci ad hoc, non credo eum precise cogendum. Arguitur lege que dicit, bone fidei possessorem non teneri de consumptis. Si vero illi spurio vel supposito
Abbreviated transcription (Latin):
di. qͥestamꝰ. Idem dico. si erant bñ me¬
riti. honesti.⁊ spuiales mn: p̃sert̃i
qr iam ĩpenderant ecc̃e. suũ sertuciũ.
ur defendendo eam ꝯͣ p̃dones. ⁊ tyrã¬
nos. uł p̃stando sibi patͦcmiũ ĩ cã.
uł dando sibi de reb ꝓpͥis. uł silĩb mo¬

Expanded text:
i. Secus autem dico, si erant bene meriti, honesti et spirituales viri, presertim quia iam impenderant ecclesie suum servitium, vel defendendo eam contra predones et tyrannos vel prestando sibi patrocinium in causa vel dando sibi de rebus propriis vel similibus mo
Abbreviated transcription (Latin):
co. qd̃ non pot̃ redire ad scłm. ex qͦ
fecit ibi ꝓfessionẽ. S utrũ ibi ma¬
nere cogatur: distingo. aut erat
ꝑitus iuris. aut ignarus. In pͥmo
casti. non pot̾ recedere. qr intlłier
explanata asperitas regłe. ⁊ tunc
idem qd̃ in iuris perito. aut non
⁊ tũc si credebat eos rͥriter uiuere
⁊ ad illam asperitatẽ se uoluit ob¬
ligare. ⁊ ñ ad maiorẽ. ⁊ hoc exp̃ssit.
non cogetur ibi manere. s transibit
ad auum ordinẽ qũe ualebit susti¬
uere. Si uero ñ exp̃ssit. credo qd̃ de¬
beat manere. nec potest allegare
dolum nec deceptionẽ. qr fit meli¬
or sua qoͦ. ⁊ pot̾ mag̾ imputare
fatuttati sue. qr ñ examinauit

Expanded text:
potest redire ad seculum, ex quo fecit ibi professionem. Sed utrum ibi cogatur manere, distinguo: aut erat peritus iuris aut ignarus. In primo casu non potest recedere, quia intelligitur explanata asperitas regule, et tunc idem quod in iurisperito, aut non, et tunc si credebat eos regulariter vivere et ad illam asperitatem se voluit obligare, non ad maiorem, et hoc expressit, non cogetur ibi manere, sed transibit ad alium ordinem quem valebit sustinere. Si vero non expressit, credo quod debeat manere nec potest allegare dolum nec deceptionem, quia fit melior sua conditio et potest magis imputare fatuitati sue, quod non examinavit
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis scłaris uidet monasteriũ
dissolutũ: monachos splendide
comedere. bñ ⁊̃ indutos ⁊ similia
Cogitat. hũc ordinem bñ possum
sustinere. ingreditur. postea fit
inquisitiom monast̾io. ꝯpellũ¬
tur ad regulam obseruandam.
Iste dicit. Non noui hanc asperita¬
tem quam mͦ uultis imponei ⁊.
nolo eam tenere. Qͦ. uttum pos¬
sit cogi. Uidet᷑ qd̾ nõ. qr sicut non
potest qͥs cogi ad totum uotum.
ita nec ad noti augmentũ. Itẽ.
qr idem uiris est in parte ⁊ in ro¬
to. S ab initio nõ poterat cogi

Expanded text:
aliquis secularis videt monasterium dissolutum, monachos splendide comedere, bene etiam indutos et similia, cogitat se nunc ordinem bene posse sustinere, ingreditur, postea fit inquisitio in monasterio, compelluntur ad regulam observandam, iste dicit, non novi hanc asperitatem quam modo vultis imponere, nolo eam tenere. Queritur utrum possit cogi? Videtur quod non, quia sicut non potest quis cogi ad totum votum, ita nec ad voti augmentum. Item quia idem iuris est in parte et in toto, sed ab initio non poterat cogi
Abbreviated transcription (Latin):
nem ẜ regłam bĩ bñdicti. obligat
se ad eam totalr̃ obseruandam.
Nam qui nichil excepit. oĩa ꝯp̃¬
aut intendebat uuuere regłari¬
ter. aut irregłarit᷑. In pͦ casu. pa¬
tet ꝙ teneturꝰ. In scd̾o. idem qr. ⁊̃¬
si expressisset. turpis adiectio. ꝓ ñ
adiecta hr̃etur ⁊ teneretur regła¬

Expanded text:
m regulam beati Benedicti, obligat se ad eam totaliter observandam. Nam qui nihil excipit, omnia compraut intendebat vivere regulariter aut irregulariter. In primo casu patet quod tenetur; in secundo idem, quia etiamsi expressisset, turpis adiectio pro non adiecta haberetur et tenetur regula
Abbreviated transcription (Latin):
uit recipere aliquem ad ꝓfessio¬
nẽ nisi ꝓbatione p̃missa. Qd̃ aũ
seqͦ. infra annũ. ĩ tlłige uͥ annus
statutus est ꝓbationi. Idem enim
crederem de alio tp̃r si esset ad hoc
statutum. Quid si non apparet
missa deliberatione intrauit.
dico ꝙ ñ licet ei transire ad scłm.
⁊ si dubitaret. idem ꝯfuleremei.
qr in dubiis uia est tucior eligẽ¬

Expanded text:
it recipere aliquem ad professionem, nisi probatione premissa. Quod autem sequitur infra annum, intellige ubi annus statutus est ad probationem. Idem enim crederem de alio tempore, si esset ad hoc statutum. Quid si non apparet s fuit et premissa deliberatione intravit? Dico quod non licet ei redire ad seculum et, si dubitaret, idem consulerem, quia in dubiis via tutior est e
Abbreviated transcription (Latin):
possum. sed uete nolo quod michi
fatias iniuriam. quia si salutẽ
tuam morte mea restituam uelũ¬
tarie peccando a miseris: quantũ
in te est itetum me crucifigis ite¬
tum me mori compellis. et sic

Expanded text:
possum. Sed nolo mihi injuriam facias; quia si salutem tuam morte mea acquisitam voluntarie peccando iterum amiseris, quantum in te est, iterum crucifigi, iterum me mori compellis. Ego c
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerunt. hec est enim que tociut
mundi reꝑationem oł tinuit salutẽ
omnium impet᷑uit. constat enim ꝓ
fusse sollicitam cui dictum est ne
timeas maria inuenisti enim gra¬

Expanded text:
invocamus. Haec est enim quae totius mundi reparationem obtinuit, salutem omnium impetravit. Constat enim pro fuisse sollicitam, cui dictum est: Ne timeas, Maria, invenisti gra
Abbreviated transcription (Latin):
cathedrales ten̾ent. singłos magt̃os
liberaliũ arcis̃i ad minus grama¬
tice. ut illi earũdẽ eccͣaꝵ cłicos ⁊
alios scolares pauperes gratis in¬
struerent. ꝓpter qd̾. aliqd̃ ꝯpetens
bñficiũ magr̃o cuilibet in eccͣa p̃¬

Expanded text:
cathedrales tenerent singulos magistros liberalium artium, ad minus grammatice, qui earundem ecclesiarum clericos et alios scolares pauperes gratis instituerent, propter quod aliquod competens beneficium magistro cuilibet in ecclesia pr
Abbreviated transcription (Latin):
siquis obiec̃it. Uel distingue me
petuo .i. dũ ip̃e uenditor teneat be¬
neficiũ. ñ est sẏmoͣ. nec est ꝓhibit᷑̃.
ñ tñ honest̾. ⁊ hoc ita intłłige. qd̃
nichil sp̃uale int̾ueniat .ex. de rep̃¬
aliꝙ censum ĩsignũ subiectionis

Expanded text:
si quis obiecerit. Vel distingue melerpetuo, id est dum ipse venditor teneat beneficium, non est simonia nec est prohibitum, non tamen honestum et hoc ita intellige quod nihil spirituale interveniat. Iteali
Abbreviated transcription (Latin):
magr̃ qui festũ de iure uł ꝯsuetudi¬
ne colend̾ non ult ꝯcedere scolarib
colend̃: nͥ pecunia sibi data. uł eꝯͦ.
sunt pauperes nec de eadem ectͣa.
pot̾ exigere salariũ : Uł nũqͥd mag̃r

Expanded text:
m, qui festum de iure vel consuetudine colendum, non vult concedere scholaribus colendum, nisi pecunia sibi data, vel econsunt pauperes, nec de ecclesia, potest exigere salarium? Vel nunquid magister
Abbreviated transcription (Latin):
alitatis. qͣre ineis ꝯmittitut sẏmo¬
ammũstͣcione rei eccastice ꝯmittit᷑
symonia. si ematut. ⁊ ħ est symo¬
niacũ qr ꝓhibitũ. Alti inherentes
ministratõe uł dignitate. si tał ẽ
q̃ hãt aliqͥd spũale sibi antexũ.
Ałr.ñ. sepe enĩ ꝯsuetudo facit lici¬

Expanded text:
re in eis committitur simoadministratione rei ecclesie committitur simonia si ematur et hoc est simoniacum, quia prohibitum. Alii vero inherentes ministratione vel dignitate, si talis est que habeat aliquod spirituale sibi annexum, alias non. Sepe enim consuetudo facit lici
Abbreviated transcription (Latin):
Circa pignora. sepe oritur q̃stõ tał. Cre¬
ditor accipit penitẽtiã ułt otas fructꝰ ꝑ¬
ceptos bona fide decluctis expensis ꝯpu¬
tare in sortẽ. S siqͥd residuũ fũit de sor¬
te. postulat debitorẽ ꝯpelli fld sołoem.¬

Expanded text:
Circa pignora sepe oritur questio talis: Creditor accipit pecuniam; vult omnes fructus perceptos bona fide, deductis expensis, computare in sortem, sed si quid residuum fuerit de sorte, postulat debitorem compelli ad so
Abbreviated transcription (Latin):
cłici. Qrͣ magnũ poc̃m sit. Patet int̾ alia.
ex Nouẽ: q̃ in talib ludis attẽdũtur. p¬
mũ. desideriũ lueͤtidi. ecce cupiditas. q̃ra¬
dix est oĩum maloꝵ. Scłn est uolũtas spo¬
liandiꝑximũ. Ecce rapicia. Terciũ ẽ usira
marima .s.xi. ꝓ.xii. nõ solũ ĩ ãno ułm̃

Expanded text:
 quam magnum peccatum sit patet inter alia ex novem que in talibus ludis attenduntur. Primum, desiderium lucrandi, ecce cupiditas que radix est omnium malorum. Secundum, voluntas est spoliandi proximum, ecce rapina. Tertium est usura ma
Abbreviated transcription (Latin):
uł hũc ãĩm ĩdifferentõ nichil suꝑ hoc
cogitabat. uł ignorabat ꝙ eẽt illicitũ
talia fac̾e uł uend̾e. In oĩb istis distin¬
go qr aut ille res tales sũt q̃ ad hũa¬
nũ usũ pꝰsũt ẽẽ utiles. sicut arma ĩ
uello iusto. cultellus ad inesdẽdũ ꝑa
nuint᷑ in qͥb dam ꝯfectionib ad sanã¬
dũ egͦtos. aut tales q̃ ad nullũ usũ st̃¬
utiles. nͥ ad peccand̾. sicut q̃dam uene¬
na mortifera. ⁊ ad nullũ bonũ usũ
ntilta. ⁊̃ suture suꝑfiue ac sũptuose
camistaꝵ. qͣs p̃cipue facriũt nẏspani.
dantes ꝓ sutirra uniꝰ camisie plus in
tͥplũ uł q̃druplũ. ꝙ ualet tota cami¬
sta. ⁊ siłca. In pͦ casu ñ dico ip̃m pecca¬
re. dũ mͦ ñ hãt intẽtõem corruptã ut
dc̃m est. nͥ forte ex qͣlitate ꝑsone uł tẽ¬
poris cognosc̾et. uł ꝓbabłt dictaret¬

Expanded text:
 hoc cogitabat vel ignorabat quod esset illicitum talia facere vel vendere. In omnibus istis distinguo quia aut ille res tales sunt, que ad humanum usum possunt esse utiles, sicut arma in bello iusto, cultellus ad incidendum pannuntur in quibusdam confectionibus ad sanandum egrotos. Aut tales que ad nullum usum utiles sint, nisi ad peccandum, sicut quedam venena mortifera aut ad nullum bonum usum utilia, ut future superflue ac sumptuose camisiarum, quas precipue faciunt Hispani, dantes pro sutura unius camisie plus in triplum vel quadruplum quam valeat tota camisia et similia. In primo casu non dico ipsum peccare, dum tamen non habeat intentionem corruptam, ut dictum est, nisi forte ex qualitate persone vel temporis cognosce
Abbreviated transcription (Latin):
Itẽ. sũt qͤdã ꝑsone qͥb inclistĩcte teͣ qͥsre¬
stituere qͥcqͥd ab en liccratꝰ est in alea. ut
furiosi. ꝓdigi. minores .xxu. antus.⁊
maxime pupilli. Itẽ. mente capti. sur¬
di. rauti. ceci. ⁊ qͥ morbo ꝑpeties laborant.
qr tales reb sius suꝑẽe nõ possũt. ꝓpt̾
ꝙ dandi sũt eis tutores. uł curatores. In

Expanded text:
Item sunt quedam persone quibus indistincte tenetur quis restituere, quicquid ab eis lucratus est in alea, ut furiosi, prodigi, minores XXV annis et maxime pupilli. Item mente capti, surdi, muti, ceci et qui morbo perpetuo laborant, quia tales rebus suis superesse non possunt, propter quod dandi s
Abbreviated transcription (Latin):
s.pena. S qͥd faciet udex ptũalis demer¬
catorib pellipariis ⁊ siłib. qͥ de longa ñ
dico ꝯsuetudine. s corruptela. nec em̃e
sciuit nec uend̾e. absq m̃datiis ⁊ iura¬
m̃tis incautis. nͨ nõ ⁊ int̾dũ ꝑuitsis: Et
breuit̃. Mentũtt᷑ sĩplicib rem urlẽ uł
corriptã p̾ciosã eẽ. ⁊ in hũe modũ ex̃cent¬

Expanded text:
Pennaforte Quid faciet iudex penitentialis de mercatoribus, pellipariis et similibus qui de longa, non dico consuetudine, sed corruptela, nec emere sciunt nec vendere absque mendaciis et iuramentis incautis, necnon et interdum periuriis et breviter mentiuntur simplicibus rem vilem vel corruptam pretiosam esse
Abbreviated transcription (Latin):
scinisses. Est ⁊̃ p̃sc̃ptio ꝙ sit nsura. si
ꝑsingłos inses uł aunos dicat᷑. ꝯmit¬
q̃ ab usurariis solent speciałr excerce¬
ri. Tatia enĩ indutũt semꝑ p̃sũptio¬
nẽ pͥma facre ꝙ sit usura. In iuditõ
tñ aĩe starem ꝯfessioni sie. s ꝓpter p̃¬
sũptiones ꝯͣxias. auigentꝰ exami inare

Expanded text:
sit usura, si per singulos menses vel annos dicatur commitque ab usurariis solent specialiter exerceri talia enim inducunt semper presumptionem prima facie quod sit usura. In iudicio tamen anime starem confessssioni sue, sed propter presumptiones contrarias diligentius examinare
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscĩam. qd̾ nõ displiceat marito ĩ cor¬
de. licet forte aliqñ ꝓhibũit ore. So¬
lent eñi mariti facere talem ꝓhibitõ¬
nẽ uxorib absolute. ut sic tẽꝑent eas
nõ a toto. s ab excessu ꝙ̃ suspicant᷑
Pot ⁊̃ sibi formare ꝯsc̃ĩam ex qͣlitate
⁊ miseria pauꝑis. cogitans ꝙ si ma¬
ritus illũ iuderet omnib modis pla¬
ceret ei qd̾ sibi fieret elemosina. Si
autẽ oĩo ⁊ p̾scise dictat isti uxori ꝯscĩa.
det. ⁊ doleat qr nõ pot̃ dare. ⁊ sic uitłłige

Expanded text:
iam, quod non displiceat marito in corde, licet forte aliquando prohibuerit ore. Solent enim mariti facere talem prohibitionem uxoribus absolute ut sic temperent eas, non a toto, sed ab excessu quem suspicantur. Potest etiam sibi formare conscientiam ex qualitate et miseria pauperis, cogitans quod si maritus illum videret, omnino placeret quod ibi fieret eleemosyna. Si autem omnino et precise dictat isti uxori consciendet et doleat quod non potest dare. Guille
Abbreviated transcription (Latin):
cũ anͣc. ecc̃e. restituat nõie iudei illis
⁊ notificet ħ iudeo. ut sciat s liberatũ.
ab eo repeti. cũ utiłr gesserit negotiũ ĩp̃i
iste xp̃ianꝰ restituendo usuras illi a qͦ
accepit. siũ iste sit iudeꝰ. siũ xp̃iaanis.

Expanded text:
cclesie restituat nomine iudei illis et notificet hoc iudeo, ut sciat se liberatum aab eo repeti, cum utiliter gesserit negotium ipsius iste christianus restituendo usuras illi a quo accepit sive iste sit iudeus sive christianus.
Abbreviated transcription (Latin):
ut satisfcõ de usuris petatur uenia
sid cautelam a debitore. qr forte ꝓpt̃
p̃missa eẽt ei aͥd ult᷑ restituend̾. In sũ¬
ma. N ota ꝙ uxor usuraris. ⁊ fam ilia
debent ꝓcedere. sicit uxoꝵr ⁊ famlia

Expanded text:
nia ad cautelam de debitore, quia forte preter premissa esset ei aliquid ultra restituendum. In summa nota quod uxor usurarii et familie debent procedere sicut uxor et familia
Abbreviated transcription (Latin):
fernales. ⁊ ⁊̃ de ãministtore rerũ eccastica¬
cuie ãministͣito młtipłr rõne ꝑsona¬
rũ fcĩ sit culpabił ⁊ uiciosa: restituenda
est. nõ dico illi qͥ ãmisit eã in ludo. s tii
tori. curatori. dño. mõast̾io. pat̾. ma¬

Expanded text:
esiasticacunie administratio ratione personarum et facti sit culpabilis et vitiosa, restituenda est, non dico illi qui amisit eam in ludo, sed tori, curatori, domino, monasterio, patri, ma
Abbreviated transcription (Latin):
ał: ñ teneat᷑ sibi ⁊̃ de sorte. Ite. aluis
reddant᷑ sibi .c. aurei. ⁊ scit uł credit
clc̃os aureos ibi plus ualere. recepit aũ
in se ꝑicłm. ut ⁊ pͥmus. Nũqͥd in hiis
aͥd pot̾ accipi. qr rei locate ꝑicłmi ꝑtinet
ad locantẽ. Secus est in te mutuata. A¬

Expanded text:
alias non teneatur sibi etiam de sorte. Item aliquis reddantur ei centum aurei et scit vel credit dictos aureos ibi plus valere, recipit autem in se periculum, ut et primus; numquid in his aliquid potest accipi, quia rei locate periculum pertinet ad locantem; secus est in re mutuata. A
Abbreviated transcription (Latin):
Nũqͥd qͥ dormit ñ adiciet ũ resurgit.
Ait. Nota. ꝙ dicit. dormit. qr sicut
de lat̾e dormientis ade qͥerat for fut᷑i.
assũpta est costa. de qͣ formata ẽ eua.
ita dormunt xp̃c sõpno mortis. ut de
lat̾e dormientis de qͦ ꝓfluxerũt sãguis
⁊ aqͣ. q̃ sũt nr̃e redẽptois sacm̃ta. forme¬

Expanded text:
et ut resurgat. Et nota quod ait, dormit, quia sicut de latere dormientis Adae, qui erat forma futuri, assumpta est costa, de qua formata est Eva, ita dormivit Christus somno mortis, ut de latere dormientis, de quo profluxerunt sanguis et aqua, quae sunt nostrae redemptionis sacramenta, forme
Abbreviated transcription (Latin):
sũptõ ex etate uł sanitate. ex qͥb potest
haberi p̾sũptio utrũ multũ uł parũ
debeant uiuere. tñ de hiis costantiis in
si pena. infi. Caute tñ ⁊ cliscrete ne
decipiatis. ꝓposse. Si tñ in tali uendi¬
tione monast̾iũ eẽt enormit uł ma¬
nifeste deceptũ. licet fĩt pura nendi¬
tio. ⁊ recta intentio. nec fuit dolus ad¬
hibit᷑. ⁊ id̾o excuset᷑ ab usura : tñ d re¬
mou̾e deceptionẽ. uł supplendo iustũ
p̃ciũ uł restituendo rem: p̃cio ꝙ nu¬
Cũ dilc̃i: fiet aũ estimatio deceptõnis
liorata est. p̃sertĩ si ꝑ industriã empto¬

Expanded text:
 ex etate et sanitate, ex quibus potest haberi presumptio, utrum multum vel parum debeat vivere et tamen de his circumstantiis in  examinetur, caute tamen et discrete ne decipiaris et pro posse. Si tamen in tali venditione monasterium esset enormiter vel manifeste deceptum, licet fuerit pura venditio et recta intentio, nec fuit dolus adhibitus et ideo excusetur ab usura, tamen debet removere deceptionem vel supplendo iustum pretium vel restituendo rem, pretio quod nuFiet autem estimatio deceptionis liorata est, presertim si per industriam empto
Abbreviated transcription (Latin):
i. ⁊ .ii. ⁊ si forte post inceptã cãm uellet
toris posset eum cog̾e iusdex eccͣasticus.
ut s̾d̾et et corã eo uł satiffac̾et. ar. exͣ.
⁊ d iudicare indirecte ⁊ occasione altiꝰ
qͦnis mote coram eo de re de qͣ ał nõ poss.¬

Expanded text:
 Et si forte post inceptam causam vellet  creditoris posset eum cogere iudex ecclesiasticus ut responderet ei coram eo vel satisfaceret.et debet iudicare indirecte et occasione alterius questionis mote coram eo de re de qua alias non poss