comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
si sola hoc p̃ceptione ñ ⁊̃ examore imꝑler.
seruili ꝯditione p̃meretur: dedit ei d̾s affec¬
tum quo corpꝰ suũ amatet: ut eiꝰ integri¬
tatem ⁊ sanitatem dilig̾et: sicq ⁊̃ omĩa
q̃ ad eam ꝯseruandã ualerent libent̾ ꝓuid̾et.
R ursum ne uł in ilł querendis labor eẽt.
ł in sum̃dis ꝑiculũ: in digentiam simul ⁊
appetitũ carnalem certa mensura temꝑa¬
uit: quatinꝰ ei ad fomentũ. ⁊ pauca suffice̾
potuissent: zad sacietatem modica. Itaq
ꝓuidentia carnis. ñ tam labor ꝗͦ ob lectam̃¬
tum ⁊ etercitatio futura foret: si hõ iꝰticiã
tenuiss. S quia sp̃s sup᷑ se elatꝰ appetitũ
suũ int᷑ mensurã cohib̾e uoluit: iccͥco ad
laborem ⁊ miseriam illiꝰ fc̃m ÷ ut ram in
appetidu carnis sue mensurã ten̾e non
posset ꝓpt̃ pcecatũ enim sp̃s puniendũ
fugit dc mortalitate in cegritatem coporis huma¬

Expanded text:
si sola praeceptione non etiam amore impleret si sola praeceptione non etiam amore impleret servili conditione premeretur; dedit ei Deus affectum quo corpus suum amaret, ut sicut ejus integritatem et sanitatem diligeret, sic etiam omnia quae ad illam servandam valerent libenter provideret. Rursum ne vel in illis quaerendis labor esset vel in sumendis periculum; indigentiam simul et appetitum carnalem certa mensura temperavit, quatenus ei ad fomentum et pauca sufficere potuissent, et ad satietatem modica. Itaque providentia carnis non tam labor quam oblectamentum et exercitatio futura foret, si homo justitiam tenuisset. Sed, quia spiritus supra se elatus appetitum suum intra mensuram cohibere noluit, idcirco ad laborem et miseriam illius factum est ut jam in appetitu carnis suae mensuram tenere non posset. Propter peccatum enim spiritus puniendum regit Deus mortalitate integritatem corporis huma
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi hoĩs corpꝰ sanum & in tegrũ
condidetat. Sanũ: ꝙ nich̃ illi in erat ad
corruptionẽ. Integrum : qi nicħ ei de erat ad ꝑ¬
fectionem. S inutroq talera conditionem pͥo¬
suerat: ut nec in tegritas nec sanitas sine am¬
miniculo poss ꝯseruari. Itaq in reb creatis fo¬
rinsecus quedam oidinauit: que ad conseruandã
atq cuendam in columitatem siie integritatẽ
curam ⁊ officiuni: sp̃ui qui corpori p̾si¬
sp̃s erat. ꝓpt̾ra ad sessioiem ꝑtinebat: ut ini¬
mento suo pabulum ꝓuideret ne deficeret. Et
hoc solum fortassis tc̃ suffic̾e potuiss. Nam
freno ꝙͣ ut seruentẽ ꝙͣ ⁊ p̃cipitem a malo cohi¬
beat: calcarib autẽ: ut ad bonũ faciendum
excicet pigram: T̃unc gͦ solum pabulũ minis¬
trans sine steno ⁊ calcarib suauit̃ portaret᷑:¬
⁊ si forte frenũ ibi eẽt quo ꝑse nescia inced̾e
sessor erat: inuinctũ ÷ ei officiũ ut ium̃to
suo pabulũ ꝓuid̾et. Ne uͦ in illo exequendo.

Expanded text:
rimi hominis corpus sanum et integrum condiderat. Sanum, quia nihil illi inerat ad corruptionem. Integrum, quia nihil ei deerat ad perfectionem. Sed in utroque talem conditionem posuerat, ut nec integritas nec sanitas sine adminiculo posset conservari. Itaque in rebus creatis forinsecus quaedam ordinavit, quae ad conservandam atque tuendam incolumitatem sive integritatem curam et officium spiritui qui corpori praesispiritus erat. Propterea ad sessorem pertinebat ut jumento suo pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc sufficere potuisset. Nam Freno quidem ut ferventem, et praecipitem a malo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per se nescia incederesessor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo
Abbreviated transcription (Latin):
potiri. Nunt uͭ dũ ueniał iniqͥtatis ⁊̃ si ꝑ seu̾et igno¬
ratur modꝰ ꝓfecto ⁊ studiũ ñ in hora ꝓficiendi orãdo
⁊̃ stando iugilatitiꝰ adħibet᷑ ⁊ facierdi de maem mona
iniqͥtatis scõs amicos cura ñ sꝑnit᷑ uer̃ ĩsta lib̾atio q̃ fit
siũ suis qͥb q orationib siu̾ int̾cedentib scĩs adagit

Expanded text:
t. Nunc uero dum uenialis iniquitatis, etiamsi perseueret, ignoratur modus, profecto et studium in meliora proficiendi orando et instando uigilantius adhibetur et faciendi de mammona iniquitatis sanctos amicos cura non spernitur. Verum ista liberatio, quae fit siue suis quibusque orationibus siue intercedentibus sanctis, id agit
Abbreviated transcription (Latin):
dri spectant. cui stanitum ÷ decimes ⁊ oblationibꝰ
que deo offeruntur sustentan. Laicis gͦ tͥanis side¬
lib t̾rena possidere conceditur. cłicis uͦ sp̃ualia tm̃
conmittant᷑. quẽa dmodum olim m illo popło pͥore
cet̾e ͥbo que typũ laicoꝵ p̃ferebant portiones in
heredicate a cceꝑunt. sola tͥb leui que clicos figu¬

Expanded text:
Dei spectant, cui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur sustentari. Laicis ergo Christianis fidelibus terrena possidere conceditur, Clericis vero spiritualia tantum committuntur, quemadmodum olim in illo populo priore caeterae tribus quae typum laicorum praeferebant; portiones in haereditate acceperunt. Sola tribus Levi quae ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
NIŨSitas autem autem ħ duos or¬
dines conplectitur. laicos. ⁊ clericos.
quasi duo lait̃a corporis uinꝰ. Quasi enim adsi¬
nistrã sunt larti quiuite p̃sentis necessitatił
seruiunt. Non ita dico ad sinistram quemad¬
modum illi ad sinistram statuentur quib
dicetur. ite maledicti uugnem et̾num. Ab¬
sit a me ut bonos laicos ibi statuere p̃sũ mã.
Nam qui bom erunt siue laici siue clerici
ibi non erunt. ⁊ qui mali erunt siue laici.
siue cłici ibi erunt. Non gͦ ad illam sunstrã
ad illam sinistram de qua d̾t. indextra eiꝰ lon¬
est. ⁊ bonum ⁊ quãuis optimum non sit
tractant pars corporis ꝓp̃i sinistra sunt cłici
dispensant quasi dect̾ra pars sunt corporis ł.
pularis. Grect enim laos. latine dt populus.
uñ ⁊ basileos rex dictus putatur quasi ba¬
sis laos .i. sustentamentũ ꝑopłi. Cletitus

Expanded text:
niversitas autem haec duos ordines complectitur, laicos et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitati inserviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui boni erunt sive laici sive clerici ibi non erunt; et qui mali erunt sive laici sive clerici ibi erunt. Non ergo ad illam sinistram ad illam sinistram de qua dicitur: « In dextra ejus lonest, et bonum est, quamvis optimum non sit.tractant pars corporis Christi sinistra sunt: clerim pertinent dispensant, quasi dextra pars sunt corporis Chrpularis. Graece enim laos latine dicitur populus. Unde et basileos rex dicitur, et dictus putatur quasi basilaos, id est sustentamentum populi. Clericus
Abbreviated transcription (Latin):
gñationem fideles licent̾ sibi uitigantur.
It̃ ioħs dicit uerum pꝰmultũ temꝑis a felice
messane sicilie p̾sule requisitꝰ. ntrũ angͦtmno
scͥpserit ut angłoꝵ qͣrta. gn̾atione ꝯtracta
matͥmonia imnime soluetent᷑. humillimꝰ pt̃.¬

Expanded text:
atione fideles licenter sibi jungantur. Item Joannes dicit: Verum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus p
Abbreviated transcription (Latin):
clud̾e oport̾et. Nam uixta apłm qͥ ait. lac dedi
ad huc radice plaritatum erat exureretur
s aliqͣntulũ firmaretur ⁊ usq ad ꝑfectionẽ
custodiretur. ħ gͦ ego icħs iccͥco ꝑstringenda
curaui. ut hñ occasione noue dispensatioĩs
illicita matͥmoma ꝯͣ hunc eruditissimum

Expanded text:
cludere oportet. Nam juxta Apostolum, qui ait: Lac dedi adhuc radice plantatum erat exureretur, sed aliquantum 396 firmaretur, et usque ad perfectionem custodiretur. Haec ego Joannes idcirco perstringenda curavi, ut hi qui occasione novae dispensationis illicita matrimonia contrahunt, eruditissimum
Abbreviated transcription (Latin):
attrasta descendit. ad acdm. Insuꝑbia ⁊ aua¬
ticia. p̃cũ cupiditate allecta se uendidit. In gu¬
la auter pꝰ ea delectata: libent̃ iam gratis ser¬
nire cepit. Nam cum amore ꝓmissionis. pͥus
mens slta flecteretur: uidit in quid scriptara
mulier ligaum quod eẽt pulcrum uisu. ⁊ ad ues¬
cendum suaue: ⁊tulit. de fructu eiꝰ ⁊ comedit.
pmum ꝑsupbiam ⁊ auaritiam uidere consensit.
pea inuisu speciem agnouit: tle inde inspecie
suauitatem dep̃hendit: ꝑsuauitatem autẽ ĩ
contupiscertiam gule exarsit. Nouissime ꝑcon¬
cupiscentiam deiucta: accepit ⁊ comedit. Sic gͥ¬

Expanded text:
attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenter jam gratis servire coepit. Nam cum amore promissionis prius mens stulta flecteretur: Vidit, inquit Scriptura, mulier lignum quod esset pulchrum visu et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus et comedit . Primum per superbiam et avaritiam videre consensit, postea in visu speciem agnovit, deinde in specie suavitatem apprehendit. Per suavitatem autem in concupiscentiam gulae exarsit, novissime per concupiscentiam devicta accepit et comedit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
oc autem diligenter consid̾andũ
quam callide hostis pͥmum quod
ñnilier timuit malum negando temouit:
ac deinde quod ipse intendit malum libere
ꝑsuasit. Nouissime autẽ ad ipsam ꝑsuasionẽ¬
su fulciendam. ꝓmissionem aduuytit: ꝙ ut
eadem ꝑsuasio citius reciꝑetur ꝓmissionem
duplicauit. Qui enim unam commestionẽ
suasit: ꝓuna dno teponens inp̃mio. simili¬
tudinem dei scientianq boni ⁊mali spopon¬
dit Iuꝑsuasionegͥ cibi: hominem tẽptauit
gilla. in ꝓraissione deitatis ⁊ cognitionis: ua¬
na gła. ⁊ auarttia. Immod̾ata namq ecdendi
concupiscentia: gula ÷. Desicłium autem in or¬
diuatum excellendi: uana gła. Nimuis uͭ appe¬
titus hñdi. ł possidendi: auaricia. Que mala

Expanded text:
oc autem diligenter considerandum oc autem diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam promissionem adjunxit, et ut eadem persuasio citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui enim unam tantum comestionem suasit, per una duo reponens in praemio similitudinem Dei scientiamque boni et mali spopondit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis et cognitionis vana gloria et avaritia. Immoderata namque edendi concupiscentia, gula est. Desiderium autem inordinatum excellendi, vana gloria. Nimius vero appetitus habendi vel possidendi avaritia. CA
Abbreviated transcription (Latin):
riens: De inde nulier dirit: ne forte moriam.
Nouissime serpens dirit: nequaquam morte
mon emini. ps affirmauit: muliet dubitauit:
diabolus negauit. Ne quaqͣm autẽ drabolus co¬
ram muliere u̾̃ba di negare p̃sumpsiss: si non
pͥus ipsam mulierem dubitantem inuenisset.
Que gͦ dubitauit: ab affirmante recessit:⁊ ne¬
ganti apꝓpinguauit. Ipsa gͥ scd̃m aliquid in¬
choauit maliciam: que temptatori. iniquae
ꝑ suasionis dedit audaciam. Qnod¬
soli uiro p̃ceptum datum sit .iiii.¬
aNe hic consid̾andum. quod ñ quẽ¬
admodum suꝑus uidetur: soli uiro
p̾ceptum datum ÷. Ipsa enim mulier hic
testatur sibi quoq mandatum: ut lionũ
scientie boni ⁊ mali non tangeret. S uol¬
uit scriptura ostendere: quia mulier qͥ
uito sub̾ta fuit. diuinum mandatum non nisi me¬
diante uito acciꝑe debuit: ut sermo d̾i pͥmum
quasi in madiante ad uirum fieret. De iñ me¬
cdiante uiro ad imilierem. quoq qͥ sub̾ta ui¬
roerat: ⁊ tonsilio uiri instituenda ꝑueni¬

Expanded text:
ris . Deinde mulier dixit: Ne forte moriamur . Novissime serpens dixit: Nequaquam morte moriemini . Deus affirmavit; mulier dubitavit; diabolus negavit. Nequaquam autem diabolus coram muliere verba Dei negare praesumpsisset, si non prius ipsam mulierem dubitantem invenisset. Quae ergo dubitavit ab affirmante recessit, et neganti appropinquavit. Ipsa igitur secundum aliquid inchoavit malitiam, quae tentatoris iniquae persuasionis dedit audaciam. soli viro praeceptum datum sit. Sane hic considerandum quod non quemadmodum superius videtur soli viro praeceptum datum sit. Ipsa enim mulier hic testatur sibi quoque mandatum, ut lignum scientiae boni et mali non tangeret. Scilicet voluit Scriptura ostendere quod mulier quae viro subjecta fuit divinum mandatum non nisi mediante viro accipere debuit, ut sermo Dei primum quasi immediate ad virum fieret, deinde mediante viro ad mulierem quoque, quae subjecta viro fuit et consilio viri instituenda perveni
Abbreviated transcription (Latin):
fuit de p̃cepto discipline. Nuiquot enimise¬
gitur dc ꝓhibuisse hominem: similitutlinẽ
diuintatis. ł scientiam bom ⁊ mali concu
uaricator extitit. De solo ligno scientie boni
mali. legiis quia ꝓhibutds hõi ne illud ꝯ¬
tingeret: ⁊ iccuto dum imilier illud appetẽ¬
do tetigit: de p̃cepto discipline in obedien¬
tie reatũ ĩ currit. Quod mulier de hectatiõe
pmissionis ꝑsuasioni assensũ dedit .Uii.¬
Ecirco autem subꝑbiam zauariciam morigina¬
si peccõ pͥusquam gule uitium mentẽ hominis
Seceptam. optiniusse dm̃s. quia nisi pͥns muliet
ta quod ꝓmittebatur appet̾ẽt: nequaquami pꝰ¬
modum meo quod suaderetur assensum p̃buis¬
set.: s quia pͥus ꝑũse delectata ÷ inpmissione:
pͥmodum stulte assensum p̃buit. in ꝑsuasione. pͥ¬
muni eñi ꝓmissam excellentiam ꝑsuꝑbiam ap¬
petũt: de mẽe ꝓmissam habundantiam.⁊ qͦł
talem exellentiam dicebat ꝑauariciam ꝯcu¬

Expanded text:
fuit de praecepto disciplinae. Nusquam enim legitur Deus prohibuisse homini ne similitudinem divinitatis, vel scientiam boni et mali concupaevaricator exstitit. De solo ligno scientiae boni et mali legimus quod prohibuit Deus homini ne illud contingeret; et idcirco dum mulier illud appetendo tetigit, de praecepto reatum disciplinae inobedientiae incurrit. CAP. VIII. Quod mulier delectatione promissionis persuasioni assensum dedit. Idcirco autem superbiam et avaritiam in originali peccato priusquam gulae vitium mentem hominis deceptam obtinuisse dicimus; quia nisi prius mulier id quod promittebatur appetivisset nequaquam postmodum in eo quod suadebatur assensum praebuisset. Sed, quia prius perverse delectata est in promissione, postmodum stultum assensum praebuit in persuasione. Primum enim promissam excellentiam per superbiam appetiit; deinde promissam abundantiam et qualis talem excellentiam decebat per avaritiam
Abbreviated transcription (Latin):
confusio. ⁊ timiditas nequitie: ĩ con¬
spectu uirtutis. Stans coram ⁊ eram femĩd.
hostis suꝑbꝰ: exsola milicia. cogitata ñ dum
dicta confunditur: ⁊ quasi se iam pͥusquã :
loqueret᷑ dep̃hensum metuens. non audet eare
inũba ꝑsitasionis: donec aiũ temptande intro ga¬
tione p̾sentiat. Cur inquit p̃cepit d̾s uob̾. ut
non cõmtederetis de oĩ ligno paradisi ⁊ Cui respon¬
dit mulier. De fructu lignoꝵ ã sunt inpatadi

Expanded text:
confusio et timiditas nequitiae in conspectu virtutis. Stans coram et coram femina hostis superbus ex sola malitia cogitata nondum dicta confunditur; et quasi se jam prius quam etiam loqueretur deprehensum metuens, non audet exire in verba persuasionis, donec animum tentandae interrogatione praesentiat. Cur, inquit, praecepit Deus vobis ut non comederetis de omni ligno paradisi? Cui respondit mulier: De fructu lig
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmi parentis. ⁊ eruendũ paulatim ꝓ gredienti¬
b nob̾ semꝑ ad ea qͥ ordine subsequuntur:
S b̾urt̃ in clausula ip̃a sup̃dicta colligimꝰ. ad in¬
telligentlam dicencdon cõparandam. Oꝑa gͦ
ꝯditionis .i. mundꝰ iste sensibił c̃ oib elementis
suis inniau̾a quid̃ añ omnẽ diem in tpr parit̃

Expanded text:
mi parentis; et cernendum paulatim progredientibus nobis semper ad ea quae ordine subsequuntur. Sed breviter in clausula ipsa supradicta colligimus, ad intelligentiam dicendorum comparandam. Opera ergo conditionis, id est mundus iste sensibilis cum omnibus elementis suis in materia quidem ante omnem diem in tempore pariter
Abbreviated transcription (Latin):
tib tb oinata Nouissime.uͫi. die factuis ⁊ homo
adam ⁊ eua. ꝓpt̃ quẽ facta st̃. cet̾a oĩa. ⁊ ipse in
paradiso collocatus ÷ pͥmo mansurꝰ ibi atq o¬
ꝑaturus. ut pꝰ opus ꝯsũmatum ⁊ obedientiam
surus. S qi seq̃ntis oꝑis seriem ã ꝯditione pͥmi
hõis deduce institiumꝰ iustũ ⁊ ut inip̃o exordio
libri pͥmũ cãm ꝯditionis humane inuestige¬
mus. ut simul demonstrenir ⁊ pͥmũ tõnabiłr
ad̾o ꝯditus ⁊ pͦmodũ mnisericordit reparatus
Ibi qͦ dum ꝯderet᷑ gratuito factuma opꝰ rõna¬
bile. ⁊ hic dum redimeret᷑ rõnabilit̾ imple¬

Expanded text:
tribus ornata. Novissime sexta die factus est homo Adam et Eva, propter quem facta sunt caetera omnia; et ipse in paradiso collocatus est: primo mansurus ibi et operaturus ut post opus consummatum et obedientiam surus. Sed, quia sequentis operis seriem, a conditione primi hominis deducere instituimus, justum est ut in ipsius exordio libri, primum causam conditionis humanae investigemus, ut simul demonstretur et primum rationabiliter a Deo conditus, et postmodum misericorditer reparatus. Ibi quoque dum conderetur gratuito factum opus rationabile; et hic dum redimeretur rationabiliter imple
Abbreviated transcription (Latin):
qr quẽ ad̾m libri gentiliũ oꝑa ꝯditionis in uestigãt.
⁊ tstant: sic diuina eloquia ad oꝑa testauratio¬
nis t̾ctanda ⁊ cõmẽdanda maxime oꝑandant:
tigandum ÷ ⁊ si hoc diligent̃ in hisoĩb scd̾m
seriem tempor ⁊ succensiones generationum.
ac dispensationes p̃ceptoꝵ inquirimꝰ. summã
totam liunorũ scͥpturatũ fident̃ nos atigide¬

Expanded text:
quia, quemadmodum libri gentilium opera conditionis investigant, quia, quemadmodum libri gentilium opera conditionis investigant, et tractant, sic divina eloquia ad opera restaurationis tractanda et commendanda maxime operam dant. tigandum est; et si hoc diligenter in his omnibus secundum seriem temporum et successiones generationum ac dispositionem praeceptorum inquirimus, summam totam divinarum Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ. ut iñ ad reliq̃ qͦ sequunt᷑ suo ordine uiã fac̾emus
Dicimꝰ nãq oꝑa ꝯditionis creationẽ uniũsorum.
qñ facta st̃ ut eẽnt qͦ ñ erant. oꝑa uͦ restauitatioĩs
quib impletũ ⁊ ł figuntũ ÷ sac̃mentum redemp¬
tionis quo reparata ft̃ qͥ ꝑierant. S̾ oꝑa ꝯditionis
st̃ q̃ in pͥncipio mundi sex dieb facta sr̃. Sꝑa uero
restaurationis qͥ a pͥncipio mundi ꝓpt̃ reparttionẽ
hõĩs sexetatib fi unt. qͦ ut b̃m diffinitione strĩ
gamꝰ. oꝑa restaurationis ẽẽ dm̃s incarnationem
ũbi. ⁊ qͥ incarne ⁊ ꝑ carnẽ gessit ũbũ cũ oĩb sacra¬
m̃tis suis. site his q̃ ab initio mundi ad ipsam in¬
carnationẽ figurandam p̾cessetunt. siue his que
usq insinem scłi adipsam ad nunciandam ⁊ p̃¬
dicandam subiequ̾ent᷑. De his soquit᷑ oĩs diuina
scͥptura ⁊ dehis ⁊ ꝓ his facta ÷ oĩs diuina scͥptuta

Expanded text:
simus, ut inde ad reliqua quae sequuntur suo ordine viam faceremus. simus, ut inde ad reliqua quae sequuntur suo ordine viam faceremus. Dicimus namque opera conditionis creationem universorum, quando facta sunt ut essent quae non erant; opera vero restaurationis quibus impletum est vel figuratum est sacramentum redemptionis quo reparata sunt quae perierant. Ergo opera conditionis sunt quae in principio mundi sex diebus facta sunt; opera vero restaurationis quae a principio mundi propter reparationem hominis sex aetatibus fiunarnationem Verbi, et quae in carne et per carnem gessit Verbum cum omnibus sacramentis suis; sive iis quae ab initio mundi ad ipsam incarnationem figurandam praecesserunt, sive iis quae usque in finem saeculi ad ipsam annuntiandam et praedicandam subsequuntur. De his loquitur omnis divina Scriptura, et de his et pro his facta est omnis divina Scriptura;
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt gña animantiũ que  sucxxuii.¬
exuna origine ꝓdeunt. s ñ unã mansio¬
nem sortiunt᷑. Pudes monginali serle ꝑmanent
uolanlia sursum tollunt᷑. & siunt qͣl sup̃ id qͦd frac̃a s̃.
Sic de una masa cortuptibił nature. ⁊ sua mitabili¬
tate de fluentis. uniũa gn̾is humani ꝓpago t᷑hit᷑.
d alũs deoisum in ea qͣ nati st̃ corruptione iuste re¬
listis alii sursum dono gr̃e ad sortẽ celestis pate
eleuantur: Quare oꝑa conditionis prius com¬
nemorantur de inde opera restaurationis orxroni.¬
uaoꝰ multa sunt alia que de his dieb
mistica dici potuert̃. S nos quasi extra
mat̾iam nr̃am cursim ista ꝓstriiximꝰ: ut ad ean¬
dem mat̾iam tͣctanclam qͣsi exp̃cedenti accestũ
conuentiorẽ hab̾emꝰ. Nos si quid̃ ꝓpositũ hm̃s
Ae sac̾ũtto redemptionis humane quod apͥnci¬
pio in oꝑib restaurationis formatum ÷ qͣntũ
tp̃r pͥora fuerunt: ab his exordium sermonis sump¬

Expanded text:
uo sunt genera animantium quae ex una origine prodeunt; sed non unam mansionem sortiuntur. Pisces in originali sede permanent. Volatilia sursum tolluntur, et fiunt quasi supra id quod facta sunt. Sic de una massa corruptibilis naturae, et sua mutabilitate defluentis universa generis humani propago trahitur, sed aliis deorsum in ea qua nati sunt conruptione juste derelictis; aliiera conditionis prius comme morantur; deinde opera restaurationis. Perquam multa sunt alia quae de his diebus mystica dici potuerunt. Sed nos quasi extra materiam nostram cursim ista perstrinximus, ut ad eamdem materiam tractandam quasi ex praecedenti accessum convenientiorem haberemus. Nos siquidem propositum habemus de sacramento redemptionis humanae quod a princip tempore priora fuerunt, ab his exordium sermonis sump
Abbreviated transcription (Latin):
decens cogitantib ⁊ ĩo resurcectionẽ carus ñ cred en¬
tib occurrio informitas. s ꝗ̃ admodũ si statua c̾¬
lib uolubił metalli aut igne liq̃sc̃et aũ ꝯtereret᷑
inpulũẽ aut ꝯfund̾et᷑ ĩ massam ꝯeam uellet ar¬
tifex rursꝰ ex illiꝰ mat̾ie qͣntitate reperrare. nicħ int̃¬
ẽẽt. ad eiꝰ inteqͥtatẽ ã particła mat̾ie cuic̾q menbro
artifex de toto qͦ caro nr̃a ꝯstit̾at. eñ mirabili ⁊
meffabili celttate restituet. n aliqͥd tittinebit ad
eiꝰ iategr tcatem utr̃ capilli ad cap: Ios redecint em
ungues adungues. anqͥcꝗo etꝵ qͦs ꝑietit mutitur

Expanded text:
resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare; nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cartifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant et ungu
Abbreviated transcription (Latin):
nasti. Si resurrecturos et̃. dx̾imꝰ: dehis qͥ iam forma¬
ti st̃ tolerari pot̾ utr̃q qͦd d̾r. Informes abortuios qͥs¬
ñ ꝓcliuiꝰ ꝑre arbittet᷑. sic̃ semina q̃ ꝯepta ñ fuerint.
es negare qͥs anudecit ⁊ si affirmare ñ audecit id actit̃.
refurr estionem ut qͥce. forme de fuit. implecit᷑: atq ita
ñ desit ꝑfectõ q̃ accessura erad tẽpore. ꝗ ad̾m ñ er̃t
uitia q̃ accessert̃ tẽpor& urt neq in eo qͦd aptũl ÷ & ꝯgru¬
irum dies allat᷑ fuerant: nͥ fraudet᷑. neq ĩ eo qͦd ad ũ

Expanded text:
nasci. Si resurrecturos eos dixerimus, de his qui jam formati sunt, tolerari potest utrumq fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies
Abbreviated transcription (Latin):
gitur. q̃ puluis inelem̃tis soluit᷑. ut neqͣꝗͣ abhulmanis
ocłis uid̾at᷑ resurrectionẽ pꝰse fĩ desꝑirit. ẜt dũ arida
ossa inspiciũt ħ uestiri cariub rursũq aduitã uirides¬
tere pͥse diffidunt: qͥ resurtectiõis fidẽ ex obedientia ñ te¬
nerit certe hãc exrõne tene debuert̃. Qd em̃ cotidie nͥ

Expanded text:
in elementa solvitur, ut nequaquam ab humanis oculis videatur, resurrectionem fieri posse desperant; et dum arida ossa inspiciunt, haec vestiri carnibus, rursumque ad vitam viridescere posse diffidunt; qui si resurrectionis fidem ex obedientia non tenent, certe hanc tenere ex ratione debuerant. Quid enim quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
ex ꝑ  de posuit ⁊ it̾um cum tempꝰ pꝰtulabat
tũ ad hue c̃ tempꝰ pꝰtulabat passurꝰ fuit:
Si gͦ ħ ẽẽ. potuit ut ip̃e se ip̃m manibus
gestaret. ⁊ discipłis sine corruptione sui
edendum distribueret ⁊ cñ ip̃e qui dedit.
⁊qui dabatur. qui portauit ⁊ qui portabat᷑.
dabat inmortałꝰ fuit.⁊ tñ ipse qui mortał
dabat ⁊ qui inmortał. dabat᷑ ñ duos ipẽ
unus fuit: Qnom̃ enim inmortał ñ dabat᷑
qui in uisibilit̾ sũmebatur ⁊ incorriꝙ tibilit̃
manducabatur: In uisibilit̾ sumebatur.
qͥuantũ ad formã dico ꝓͥam corꝑis sui. nõ
quantum ad sp̃em sacram̃ci sui qnuisibi¬
later eñi sumebatur quia in eo qd̾ sumeba

Expanded text:
e deposuit, et iterum cum tempus postulabat, tamen adhuc, cum tempus postulabat, passurus fuit. Si ergo hoc esse potuit ut ipse seipsum manibus gestaret, et discipulis sine corruptione sui edendum distribuit, et tamen ipse qui dedit et qui dabatur, qui portavit et qui portabatur, dabatur immortalis fuit, et tamen ipse qui mortalis dabat, et qui immortalis dabatur, non duo, sed unus fuit ipse. Quomodo enim immortalis non dabat qui invisibiliter sumebatur, et incorruptibiliter manducabatur? Invisibiliter sumebatur, quantum ad formam dico propriam corporis sui, non quantum ad speciem sacramenti sui. Invisibiliter enim sumeb
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ xͦ uͭ moituus ñ ÷ ⁊ u̾e non surrex̃. si mors eꝰ
ł resurract̾io ũa ñ fuit. ab sit. nam de ipõ sc̃p¬
tum ÷. ue languores nr̃os ip̃e tulit. ⁊ dolores
Quare gͦ sacͣmentũ altaris similitudo eẽ. ñ pot̃.
⁊ ũitas. I alio ꝙ similitudo in alio ueritas.

Expanded text:
 vere mortuus non est, et vere non surrexit, si mors ejus, vel resurrectio vera non fuit. Absit! Nam de ipso scriptum est: « Vere languores nostros ipse tulit, et dolores Quare ergo sacramentum altaris similitudo esse non potest et veritas? In alio quidem similitudo, in alio veritas.
Abbreviated transcription (Latin):
UNt qui exquib dam scͥpturarum lo¬
cis munimentũ erroris duc̃e putaue¬
runt dicentes in sacrameuto alturis u̾itatẽ
corꝑis ⁊ sanguinis xͥ non eẽ. s in imaginem
illius t̾m̃ ⁊ spẽm ⁊ figuram. ꝓpt̾ea qi sccip¬
tura aliquotiens dicat id ꝙ in eucharistia al¬
taris sumitur. imaginem ẽẽ. illuis ł spẽnt¬
ꝙ in parcicipatione iłm ꝑcipietur. Q ꝓfecto
hc̃ erroris laqueum ñ incid̾ent sił sac̃m̃ta
qr insacram̃tis dei sensum suũ fid̾i p̃ferũt
in scͥpturis sacris sanam int̾ptationis for¬
mã teñe cõtempnunt:⁊ sit ut sermo ueri¬
tatis amplius eos caligare foctat. dum
non recte incellectus errorem ꝓ u̾itate mi¬
nistrat. Q tñ scͥpture uitium ñ ⁊. s legen¬
tium ⁊ñ intelligentiũ cecitas. neq sac̃¬
mentoꝵ d̾i cõfusio. s p̃ sum̃tium pͣuitas
hic ã ꝑiciꝰose etrauerunt cot manifestis sen¬
tentũ ⁊ assertionib non dubũs quedam
ambigua p̃fe̾tites. ⁊ in ipsis magis menda-¬

Expanded text:
unt qui ex quibusdam Scripturarum locis munimentum erroris ducere putaverunt, dicentes in sacramento altaris veritatem corporis et sanguinis Christi non esse, sed imaginemillius tantum et figuram: propterea quia Scriptura dicit, id quod in eucharistia altaris sumitur, imaginem esse illius quod in participatione Jesu percipietur. Qui profecto in hunc erroris laqueum non inciderent, si vel sacramenta quia in sacramentis Dei sensum suum fidei praeferunt, et in Scripturis sacris sanam interpretationis formam tenere contemnunt, fit ut ipse sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem pro veritate ministrat. Quod tamen Scripturae vitium non est, sed legentium et non intelligentium caecitas; neqrorum Dei confusio, sed praesumentium pravitas. Hic autem perniciose erraverunt tot manifestis sententiis et assertionibus non dubiis quidam ambigua praeferentes, et in ipsis magis menda
Abbreviated transcription (Latin):
oluit enĩ sapientia di su ĩstituit:
que se ꝑiicisibilia manifestat o stñ
ut ꝑcibum carnis ad gͦtum inuitaret di¬
uintatis. S ne rursum hũa infirmitas ꝯ¬
toctum carnis in assũptione horreret con¬
sueti ⁊ pͥncipał edulũ sp̃e illam uelauit ⁊ sic
sumendam ꝓposuit. ut sensus inuno foue¬
retur: ⁊ fides in altõ edificaretur. fouetur. it.
uidet quale sit illd̃ ꝙ ñ uidet agnoscit.
tio cib ⁊ potus ÷ cibias ⁊ potus panis ⁊ ui

Expanded text:
oluit enim sapientia Dei, quae se per visibilia manifestat ostendeut per cibum carnis ad gustum invitaret divinitatis. Sed ne rursum humana infirmitas tactum carnis in assumptione horreret, consueti et principalis edulii speciem illam velavit; et sic sumendam proposuit, ut sensus in uno foveretur, et fides in altero aedificaretur. Fovetur enim um in eo quod videt quale sit illud quod non videt agnoscit. tio cibi et potus. Cibi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ rem sacͣm̃ti ht̃. Qui mandutat ⁊ñ incorꝑat᷑
sacͣmentũ ht̃. s rem sacram̃ti ñ ht̃. Sicut
qui incorꝑatur ⁊ si manducare ñ ꝯtingit
rem sacͤm̃ti ht̃. quãuis sacram̃tũ non hat.
Qui sumit sacͤmentum ht̃. qui c̾dit ⁊ diligit
rem sac̃menti ht̃. Meluis gͦ ÷ illi qui c̃clit ⁊ dilig̃
⁊̃ si sum̃e ⁊ manducare ñ possit : ꝗͣ. illi qͥ sumit

Expanded text:
 rem sacramenti habet. Qui manducat et non incorporatur, sacramentum habet, sed rem sacramenti non habet. Sicut qui incorporatur etiam si manducare non contingat, rem sacramenti habet quamvis sacramentum non habeat. Qui sumit sacramentum habet, qui credit et diligit, rem sacramenti habet. Melius ergo est illi qui credit et diligit, etiamsi sumere et manducare non possit, quam illi qui s
Abbreviated transcription (Latin):
olim qͣmtim ad effectũ remissionis pec¬
catoꝵ baptisini uicem gerebat. mare rubr̃
non erat res que futura sig̾̃caretur: s que
giptus mund̃ ext̾minator diabolus. agnꝰ
domus cogitationum corda. ħ sangĩe tingimꝰ
ꝑ passiouis fidẽ: illa sangĩe tingimus ꝑpasi¬
onis imitationẽ crucis signum intꝰ ⁊ foris
opponentes qͣ aduersarias potestates. Deni¬
q carnes agni cõmedimus. qñ in sacram̃to
in coiꝑamur. alibi ꝙ man ducctur incorꝑa¬

Expanded text:
o quantum ad effectum remissionis peccatorum baptismi vicem gerebat, mare autem non erat res quae futura significaretur, sed quae gyptus mundus, exterminator diabolus, Agnusdomus cogitationum corda. Haec sanguine tingimus per passionis fidem; illa sanguine tingimus per passionis imitationem, crucis signum intus et foris opponentes contra adversarias potestates. Denique carnes agni comedimus, quando, in sacramento incorporamur. Alibi. Quod manducat
Abbreviated transcription (Latin):
Tu uenis ⁊dicis mͥ quia baptizatus ⁊̃ filiꝰ m̃s.
Ego balneatũ scio baptizatum nescio. Qd̃ si
nale eẽ. oportet opꝰ minist̾ioꝵ d̾i. nͨ ꝓpt̃ solam
formã p̃ iudicare. uͥ ĩ tentio agendi nulla est.
quolib liquore tactũ fuĩt aqua abluit᷑ ut e¬
mundetur. ꝓpc̾ea insola aqua sac̾mentum
eriundationis ꝯstat. sic̃ scͥptum ÷ Nisi quis

Expanded text:
Tu venis et dicis mihi, quod baptizatus est filius meus. Tu venis et dicis mihi, quod baptizatus est filius meus. Ego balneatum scio, baptizatum nescio. Quod si onale esse oportet opus ministeriorum Dei, nec propter solam formam praejudicare ubi intentio agendi nulla est. quolibet liquore tactum fuerit, aqua abluitur, ut emundetur. Propterea in sola aqua sacramentum emundationis constat, sicut scriptum est: Nisi quis
Abbreviated transcription (Latin):
daro aut acciꝑe ⁊ hoc ão intend̾e ut decur
⁊ accipietur qd̾ iocose ł datur ł accipitur.
aliud autẽ aliquid ag̾e qd̃ formam illius
dere ut hoc agatur s aluid aliquid qd̾c̃¬
q. uͥ gͦ intentio baptizandi ÷ ⁊̃ si reuerẽ¬
quo õq. Eiꝰmodi ÷ qd̾ quidam inꝑt̾iti estimãt
ũba illa q̃ ad consiciendam eucharistiã
loco ⁊ qualiẽq intentione suꝑ panem zinmrmu
ꝓlata effectũ ꝯsecͣtionis ⁊ scĩficationis hr̃e quasi
sacͣmenta d̾i sic instituta sint ut nullam oꝑan¬
di tõuem admutant. s tumultuosa quadam ⁊
molenta atq irtõnabili ꝑtinatia sñ oĩ intentiõe
aut uoluntate oꝑantiũ ad effectũ ꝓcedant. Ego
filiũ meũ force adbalneas tulttam eni ad aquã
ñ ut baptizarẽ: s ut balnearan. Ñ ut sacram̃¬
tum darem: s ut soides abluerem ł carnẽ fou̾em.
in bibendo. sic̃ marando ⁊ seminando siue a¬
liud qdc̃q agendo dixissem dixi. uino .p.⁊ f⁊ ss.

Expanded text:
dare aut accipere, et hoc omnino intendere, ut detur et accipiatur, quod jocose vel datur vel accipitur. Aliud autem aliquid agere quod formam illius dere ut hoc agatur, sed aliud aliquid quodcunque. Ubi ergo intentio baptizandi est, etiamsi reverenquocunque. Ejusmodi est quod quidam imperiti existimant verba illa quae ad confiloco et qualicunque intentione super panem et vinum prolata, effectum consecrationis et sanctificationis habere, quasi sacramenta Dei sic instituta sint, ut nullam operandi rationem admittant; sed tumultuosa quadam et violenta atque irrationabili pertinacia sine omni intentione aut voluntate operantium ad effectum procedant. Ego filium meum forte ad balnea tuleram. Veni ad aquam non ut baptizarem, sed ut balnearem: non ut sacramentum darem, sed ut sordes abluerem, vel carnem foverem. et bibendo, sicut in arando et seminando, sive aliud quodcunque agendo dixissem, d
Abbreviated transcription (Latin):
diumi illon irete g̃ fortituds corꝑis solam
in eo laudanda. ⁊ ñ uartũ deitatis. Non ita
conuenit. S exibuit se quolem uoluit ad¬
mittens did se exeo ꝙ. sponte porta bat
qͣntum uoluit. Si gͦ xͦ naturã mortalita¬

Expanded text:
medium illorum iret? Ergo fortitudo corporis sola medium illorum iret? Ergo fortitudo corporis sola in eo laudanda est, non virtus Deitatis? Non ita convenit, sed exhibuit se qualem voluit admittens ad se, ex eo quod sponte portabat quantum voluit. Si ergo Christus naturam mortalita
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit recepit. Ut in hoc ipõ ꝓbaret quia in
qͣntũ eam sustinuit ex necessitate ñ ẽẽt. qui
sit ꝓpotestate in quantũ uoluit eam ñ hr̃e.
sustinere oĩo ñ poss. legt̃ ineuirngłio qd̾¬
dñs nr̃ iħc x̃ cum ũbum uite p̃dicaret & ad
uitam moitales ⁊ morituros inuitaret delan
nicħ amplius mortalt hrẽt manus ĩecert̃
in spu ⁊duxerunt enm ui suꝑciliũ montis
ut illuic eum p̃cipitarent. ipẽ autẽ ut osten¬
d̾at se quidem mortalẽ eẽ stinit ut ten̾t᷑
⁊ ut it̃um de monsttaret qͥs uoluntate ñ
necessitat mortalitatem ⁊ pasubilitatẽ fere
cendus teñi se pacient̃ tołabat cũ ã e̾et p̾ci¬
pitandꝰ potent̃ ꝑmediura illoꝵ transiens
ibat. Quantũ uolunit tenebatur ⁊ quantũ uo¬
luit ñ tenebatur. spuantũ uoluit ⁊ qñ uo
luit nat᷑a mortalitactis admisit. quantũ¬
Aautẽ tam sustiñe noluit ⁊ qñ noluit eandẽ
tando sedde manib inrmcoꝵ sub traxerit
tum ab eis ceñetur iren transiens lib̾ ꝑme.

Expanded text:
voluit, recepit, ut in hoc ipso probaret quia in quantum eam sustinuit, ex necessitate non esset, qui sic pro potestate in quantum voluit eam non habere, sustinere omnino non posset. Legs Christus cum verbum vitae praedicaret, et ad vitam mortales et morituros invitaret, zelantnihil amplius mortali haberet: Manus injecerunt in ipsum, et duxerunt eum in supercilium montis, ut illinc eum praecipitarent . Ipse autem ut ostenderet se quidem mortalem esse, sustinuit ut teneretur; et ut iterum demonstraret, quod voluntate non necessitate mortalitatem et passibilicendus, te neri se patienter tolerabat; cum autem esset praecipitandus, potenter per medium illorum ibat: quantum voluit tenebatur, et quantum voluit non tenebatur. Quantum voluit, et quando voluit, naturam mortalitaautem eam sustinere noluit, et quando noluit, eamdam tando se de manibus inimicorum subtraxerit, cum ab eis teneretur ut transiens liber per
Abbreviated transcription (Latin):
Sicoꝑ xͥ fuit qͥd uidas ꝑ ĩ tenctam buealã accep̃.
UFrONI ⁊ hoc utrum corpus xͥ
ills fuisse credendum sit ꝙ ipe tra¬
ditori suo ꝑ in tinctam bucellam porrex̃.
Cũ intuxisset inquat iħo panem dedit
uide simonis scariorhis. S ut dic̃ herrtꝰ¬
aus: ñ sic̃ putant quidam negligenter
corꝑis ⁊ sanguinis sui uͥ ⁊ ipse uidas erat sic̃ sc̃s
lucas eiudentissime narrat. Ac deinde ad hoc
ttadicorem fortassis ꝑpanis tinctionẽ illorum
sig̃cans fictionem. Non eñĩ oĩa que tingunt᷑
abluunt᷑: s ut inficiant᷑: ñ milla tingunt᷑.
Si autẽ bonũ aliquid sig̾cat ħ tinctio eidem
bono ingratum ñ inmerito ÷ secuta dãpuatõ.¬

Expanded text:
i fuit quod Judas per intinctam buccellam accepit. Quaerunt et hoc utrum corpus Christi illud fuisse credendum sit quod ipse traditori suo per intinctam buccellam porrexit. Cum intinxisset, inquit, Jesus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis . Sed, ut dicit beatus, non, sicut putant quidam negligenter corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Non enim omnia quae tinguntur abluuntur, sed ut inficiantur nonnulla tinguntur. Si autem bonum aliquod significat haec tinctio, eidem bono ingratum, non immerito est secuta damnat
Abbreviated transcription (Latin):
Rasoa t̃is unctionem iam abantiqͦ
inuet̾i testam̃to institutã legimus.
qͥua tc̃ quid̾ teges solum ⁊ sac̾dotes linieban¬
tur. Quoꝵ unctione singłaris ille unctus
p̃sigurabatur. qui p̾cunctis participib suis
unctus ÷ ut cum illo ꝑticiparent in noĩe
tum sumus regale sac̾docium. Crisina exo¬
leo ⁊balsamo ꝯfic̾r. Quia ꝑoleum infusio grẽ.
pbalsamum odor bone fame de signatur.

Expanded text:
rismatis unctionem jam ab antiquo in Veteri Testamento institutam legimus, qua tunc quidem reges solum et sacerdotes liniebantur. Quorum unctione singularis ille unctus praefigurabatur, qui prae cunctis participibus suis unctus est , ut cum illo participerant in nomine, tum sumus, et regale sacerdotium . Chrisma ex oleo et balsamo conficitur, quia per oleum infusio gratiae, per balsamum odor bonae famae designatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit ut baptieatum p̾sb̾r in uercite csmater: sm¬
lineat. ꝑꝑ occassonem quid mortis ne forte ꝑabse f̃ttice
tiam eĩi ⁊ diffitultatem eum ꝯsẽndi. sõ manus
inpõne baptizatum ad hac uita migrare con¬
ting̃ẽt. Qd quid oĩno ꝑicłosum eẽt. quia sic̃ in
baptisino remissio peccoꝵ accip̃r: ita ꝑmanus
iapositionẽ sp̃s paraclitus datur. Illio gr̃a tri
geris nͥ ⁊̃ adstandum ꝯfmeris ꝓpt̾ea tim̃dũ
c̃ hiis qui ꝑ negligentiam amittunt ep̃i pre¬
sentiam ⁊ ñ suscipuint maius inpositionem
ne forco ꝓpt̾ta darmpnent qr festinare debuett̃
dum potiserunt. ꝓpt̾ eos enĩ qui arnicło tẽꝑis
p̃ueaiunt᷑ instituta ⁊ illa qͥa sac̾dos baptira¬

Expanded text:
nstituit ut baptizatum presbyter in vertice chrismate liniat, propter occasionem quidem mortis, ne forte per absentiam episcopi, et difficultatem eum consequendi, sine manus impositione baptizatum ab hac vita migrare contingeret. Quod quidem omnino periculosum esset. Quia sicut in baptismo remissio peccatorum accipitur, ita per manus impositionem Spiritus Paracletus datur; illic gratia atgeris, nisi etiam ad standum confirmeris? Propterea timendum est iis qui per negligentiam amittunt episcopi praesentiam, et non suscipiunt manus impositionem, ne forte propterea damnentur; quia festinare debuerunt dum potuerunt. Propter eos enim qui articulo temporis praeveniuntur, instituta est illa qua sacerdos bapti
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ ÷ ut bãt unꝰ quisq diem suũ ⁊ unituiq
indie suo ꝯuiuium p̃parat᷑. Aliũ diere ht̃ sapia
aliũ intellectus aliũ ꝯsibum. aliũ fortitudo ali¬
um scĩa. alium pietas alium timor. Talia con-¬
De sacmento corꝑis ⁊ sanqͥnis xͣ. Qñ institutũ:
sacmentũ corꝑis ⁊ sanguiis x. Uir̃ mortale ł
inmortals corpꝰ suun nicena tradiderit:

Expanded text:
at unusquisque diem suum et unicuique in die suo convivium praeparetur. Alium diem habet sapientia, alium intellectus, alium consilium, alium fortitudo, alium scientia, alium pietas, alium timor. Talia conisti. Quando institutum est sacramentum corporis et sanguinis Christi. Utrum mortale an immortale corpus suum tradiderit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ñ dicit in mortale dedit ne estimetur
d̾icend̾ ⁊ ego absq p̃iudicio u̾itatis magis sen¬
su ad illud accedo ut illud inpassibile ⁊ in¬
mortale ꝗͣcum silic ꝑtinz ad scĩficõnem sa¬
cͣmenti tradidisse dicatur. Siquis acũ obici¬
endam putet ꝙ añ resurrectionẽ dñs ihc xͤ¬
corpꝰ moitale partabat. ⁊ hoc ip̃i indubitant᷑
ꝓfitemur mortalem fuisse dnm iħm scd
susceptam humanitatẽ qr si mortalẽ fuisse
ñ cred̾eitius mortuũ negaremꝰ humana

Expanded text:
itatem, nec dicit immortale dedit, ne existimetur dicendum est ergo absque praejudicio veritatis magis sensu ad illud accedo, ut illud impassibile et immortale, quantum scilicet pertinet ad sanctificationem sacramenti tradidisse dicatur. Si quis autem objiciendum putet, quod ante resurrectionem Domicorpus mortale portabat, et hoc ipsi indubitanter profitemur mortalem fuisse Dominum Jesum secundum susceptam humanitatem; quia si mortalem fuisse non crederemus, mortuum negaremus. Humana
Abbreviated transcription (Latin):
cepit ł potius ꝑquem accepit qui bonus non
firit. s illius in cꝰ noĩe accepit qui semꝑ bonus
malũ dare ñ potuit. ꝓpt̾ hoc eos qͥ ab ħeticis
in noĩe tͥnitatis baptitati sũt c̃adunitatem
eccłie redeunt ñ rehaptizare. s ł̃ unctione cͥs-¬
matis ł inpositione manꝰ reconcilsare catho¬
lice eccłie antiqua patrum tradicio instim¬
it.Siert p̾dem arrianos ꝑinpositionem ma¬
nus occidens. ꝑ unctionem uͦ sacͥ cͥsiatis ad
ingressum catholice eccłie oriens reformaũ.
Nam qui solũ sacramentum fontis acce ꝑunt
tu eos qui se baptiratos nesciunt ⁊ sui baptis¬
matis testes non hñt sñ cunctatione baꝑ¬
tizare qr it̾atum dici ñ deb qd eẽ uescitur.¬

Expanded text:
cepit, vel potius per quem accepit, qui bonus non cepit, vel potius per quem accepit, qui bonus non fuit, sed illius in cujus nomine accepit qui semper bonus, malum dare non potuit. Propter hoc eos qui ab haereticis in nomine Trinitatis baptizati sunt, cum ad unie redeunt non rebaptizari, sed vel unctione chrismatis, vel impositione manus reconciliari catholicae Ecclesiae antiqua Patrum traditio instituit, sicut pridem arianos, per impositionem manus occidens, per unctionem vero sacri chrismatis ad ingressum Catholicae Ecclesiae oriens reformavit. Nam qui solum sacramentum foris acceperunt,tamen eos qui se baptizatos nesciunt, et sui baptismatis testes non habent, sine cunctatione baptizari; quia iteratum dici non debet, quod factu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ seruant. płes ad susceptionem paruuloum
admictentes ħ siłr sanccitum ÷. ut aliumĩ
baptismo ł incͥsmate hoc ⁊̃ ꝯfirmatione in fili¬
olum ñ suscipiat qui ip̃e baptizatus ⁊ non÷
ł ꝯfirmatus. S nec monachi cõpattes autẽ
cõmatres facere possunt quib eiꝰm᷑i ꝯm̃tia fa¬
miliaritatis ꝓhibentur patͥni fide iussores
sunt ꝓhis quos inbaptisio susce punt ut eos
t̃ ad legitinium etatem ꝑuenerint ãmoneãt
fidem rectam ⁊ ꝯu̾sionem bonam custodire.
ante oĩa simbolum ⁊ oĩonem dñica ⁊ ipsi te¬
neant. ⁊ ineis in siaant ꝓ quoꝵ. fide spon
tismi sacmentum ꝑcepisse cagnoscitur.
nulla rõne illud it̾ato accipiat sũ ĩ eccłia
sine extra eccłiam. ħ ÷ sine acatholico siue ab ħe¬
tico. siue deniq afidi sine ab in fideli c̾cũq cõdi¬
ratum ꝯstare debebit noc ulla rõne pot̾it tt̾an
Qd̃ eñi bonum accepit. qr̃ ñ bonum iudicet᷑
⁊̃ si abono ñ accpit: Ñ enĩ illius ecat aquoac¬

Expanded text:
ceptionem parvulorum admittentes. Hoc similiter sancitum est, ut alium in baptismo vel in chrismate, hoc est confirmatione, in filiolum non suscipiat, is qui baptizatus non est vel confirmatus. Sed nec monachi compatres aut commatres facere possunt, quibus ejusmodi commercia familiaritatis prohibentur. Patrini fidejussores sunt, pro iis quos in baptismo susceperunt, ut eos, cum ad legitimam aetatem pervenerint, admoneant fidem rectam et conversationem bonam custodire. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam ipsi teneant, et eis insinuent, pro quorum fide sponstismi sacramentum percepisse cognoscitur, nulla ratione illud iterato accipiat sive in Ecclesia, sive extra Ecclesiam, hoc est a Catholico, sive ab haeretico, sive denique a fideli, sive ab infideli cujuscunque condiratum constare debebit, nec ulla ratione poterit iterari. Quod enim bonum accepit, quare bonum non judicetur etiamsi a bono non accepit? Non enim illius erat a quo ac
Abbreviated transcription (Latin):
si hono non peccasset colenda ⁊ excet¬
foris ⁊ iut̾re culturas siue marando siue in se¬
minando siuie inplantando ⁊ cet̾is eiꝰ modi oꝑi¬
b quib natura bona exeulta ꝓfectũ capit in
melius. pͥmum hominẽ non ad laborem s ad
delectionem exercendum. ut zopus ẽet ad de¬
lectationem ⁊ exemplum aderuditionem. Sic
namq ext̾ior homo ȩxercendꝰ erat ut ab ipso stu¬
dio ext̾ioris oꝑis forma sumeretur studũ int̾rio¬
ex colleretur ad huc melior ẽe pot̾at que culta
fructus bonos daret. neglecta uͦ mala ⁊ noxia

Expanded text:
si homo non peccasset colenda et exeforis etiam in terra culturas sive in arando, sive in seminando, sive in plantando, et caeteris ejusmodi operibus quibus natura bona exculta profectum capit in melius, primum homines non ad laborem, sed ad delectationem exercendum, ut et opus esset ad delectationem, et exemplum ad eruditionem. Sic namque exterior homo exercendus erat ab ipso studio exterioris operis, ut forma sumeretur studii interioexcoleretur adhuc melior esse poterat; quae culta fructus bonos daret, neglecta vero mala et noxia
Abbreviated transcription (Latin):
uatrir. ꝑ gr̃am creatricem fc̃a sunt qͦñ erant:
ꝑ grãni saluatͥcem reꝑantur qͦ ꝑierant. Gĩa cre¬
Atrix pͥmũ nature condite quedam bona inser¬
uit. grã saluatrix ⁊ bona que natura pͥmum
corrupta ꝑdidit restaurat. ⁊ que inꝑft̃a ñdũ
accepit aspuat. ꝑ pͥmabona lib̃m arbitrium
opat . Ipimis honis d̾c in homine oꝑat᷑. In sed̾is¬
bonis ds homini cooꝑatur ꝓͥmabona donũ d̾i st̃¬

Expanded text:
atricem gratiam facta sunt quae non erant, per gratiam salvatricem reparantur quae perierant. Gratia creatrix primum naturae conditae quaedam bona inseruit, gratia salvatrix et bona quae natura primum corrupta perdidit restaurat, et quae imperfecta nondum accepit aspirat. Per prima bona liberum aoperatur. In primis bonis, Deus in homine operatur; in sebonis, Deus homini cooperatur. Prima bona donum Dei sun
Abbreviated transcription (Latin):
dpedd̾e ht̃ quod ꝓptͣ sit siue uoluntate solo
inuolendo siue ⁊ uoluntate ⁊ oꝑe in faciẽdo.
Bona gͥ nature⁊ affectꝰ ordinati ẜ natitam
rito illo quod ÷ suꝑ naturam quia nichilĩ
se hñt pt̾ naturam. Nicħ t̾n mereri etiã
Hꝰ modi uirtutes ñ mͥ conuenient᷑ diciposse

Expanded text:
e sola in volendo, sive voluntate et opere in faciendo. Bona igitur naturae et affectus ordinati secundum naturam rito illo quod est supra naturam, quia nihil in se habent praeter naturam. Nihil tamen mereri etiam hujusmodi virtutes non mihi convenienter dici posse
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣutum a semet ipsa ñ ħ t . Tali g distineti¬
tes aliquas hũit mullatenus ambigendo pu
quos ad bonitatem ⁊iusticiam exeq̃ndam
naturali appetitu trahebat᷑. Et inhis ã
affectib bonis uaturales uirtutes ꝯsticisse:
auib a pͥncipio nat᷑a homuns formata ÷
⁊instructa. De illis autem uttutibus
que uoluntate bona examore diuno mo¬
ta ꝑficiuntur. nicħ tem̾e cͥca ip̃m qͣntum
ad pͥmum illum statum ꝑtinet diffinire
uolumꝰ p̃cipue cũ de oꝑe caritatis illius
nullum siue exauctoritate siue exrõne
argumentũ c̃cum ħam̃. Et si quidem
a tnare creatorem suum cepit. hoc tam̃

Expanded text:
antum a semetipso non habet. Tali igitur distinctiionis statu virtutes aliquas habuerit, nullatenus ambigendo putquos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu trahebatur. Et in his quidem affectibus bonis naturales virtutes constitisse quibus a principio natura hominis formata est et instructa. De illis autem virtutibus quae voluntate bona ex amore divino mota perficiuntur, nihil temere circa ipsum quantum ad primum illum statum pertinet definire volumus, praecipue cum de opere charitatis illius nullum sive ex auctoritate sive ex ratione argumentum certum habeamus. Etsi quidem amare creatorem suum coepit, hoc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
Uirtutes autẽ quas gr̃a reꝑatͥy nature suꝑ¬
a dditareformat ꝙ inm̃ito aliquid suꝑ nat̾am
accipiunt: in pͥmo ⁊̃ suꝑ naturam remune
bone uoluntati mouenti se ⁊ cooꝑanti eo oꝑ¬
ature pͥ mũbonam uoluntatem aspirat
ut sit de iide bone uoluntati in spirat nt
moueatur ⁊ oꝑatur ut uacua ñ sit. Pmũ
m̃tum oꝑatur. De inde ꝑ instrum̃tum¬
oꝑaitur.⁊ qͦd instrumentum oꝑat᷑ pͥmum.
solus ipse oꝑatur: Sic sp̃s sc̃s quod pͥmu

Expanded text:
quas gratia reparatrix naturae superaddita format quia in merito aliquid supra naturam accipiunt, in praemio et supra naturam remunerbonae voluntati moventi se et operanti cooperatur. Primum bonam voluntatem aspirat ut sit, deinde bonae voluntati inspirat ut moveatur, et operetur ut vacua non sit. Primum mentum operatur, deinde per instrumentum. Et quod instrumentum operatur primum solus ips