comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cta ꝓtectione corroborat: uit animũ nrm nec blandim̃ta dissoluant: nec
adu̾sa deiciant. Et cc̃ laus nrã dñs fit: siñ nos demunerib dĩ. s diuina
ĩ nob cupiamꝰ munera p̾dicari Nec illi suã posst̃ iactare uirtutẽ: quib dns
factꝰ ẽ ĩ salutẽ. His gͦ cui factꝰ ẽ dñs fortitudo. nullis carnalib desideriis ce-¬
dat: nullis uoluptatib adqͥescat: ambitionẽ ac popularẽ głam uincat.
Nõ pecuniȩ eũ amor addicat : ñ accerbitas passionũ dãꝑnoꝵq subiciat. Sit
illi ds̃ laus tota. ꝑfecta gła. dilectio pura. spes certa. securitas firma.
possibilitas sana. sanitas ĩ corrupta: ut ei qͥcqͥd ĩ carnalib placet. in hoc¬
i hoc mindo displiceat᷑. quic qͥd p̃ciosũ udet̃ eẽ. uilescat. qͥeqͥd nitidũ futẽꝵ con¬
teolatione sordescat: nec ab his quȩ ꝑͥgrãm dĩelisit. se patiat᷑ elidi. qi et
t̃piꝰ uidet᷑ animũ ab his uitiis uinci quȩ uicerat: & nicħ e ꝓ sit aliqua suꝑã-¬

Expanded text:
oborat, ut animum nostrum nec blanda dissolvant, nec adversa dejiciant; et tunc laus nostra Dominus fit, si non nos de muneribus Dei, sed divina in nobis cupiamus munera praedicari. Nec illi suam possunt jactare virtutem, quibus Dominus factus est in salutem. 3. Is ergo cui Dominus est animi fortitudo, nullis carnalibus desideriis cedat, nullis voluptatibus acquiescat, ambitionem ac popularem gloriam vincat. Non eum pecuniae amor addicat, non acerbitas passionum damnorumque subjiciat. Sit illi Deus laus tota, perfecta gloria, delectatio pura, spes certa, securitas firma, possibilitas sana, sanitas incorrupta: ut ei quidquid carnalibus placet, in hoc mundo displiceat; quidquid pretiosum videtur esse, vilescat; quidquid nitidum, futurorum contemplatione sordescat; nec ab his quae jam per gratiam Dei elisit, se patiatur elidi: quia et turpius videtur animum ab his vitiis vinci quae vicerat: et nihil ei prodest aliqua superas
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣuimit̾ sustinent patiunt᷑ angentia: s in eistantũ quos fortit̃ facit susti¬
nere iustitia. Deniq dñs ñ ait beati qui ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ⁊ tacuit.
sed adiecit. ꝓpt̃ iustitiã. ut euident̃ ostend̾et quod patientiã uerã ñ facit
pena sed causa. Et iđ̃o beatitudinẽ ñ ꝑ secutionẽ patientib : sead ppt̃ iustitiũ¬
pen patientib rȩpmisit. Quod siita ẽ. suꝑandoꝵ uł suꝑatoꝵ maloꝵ susti

Expanded text:
aequanimiter patiuntur angentia, sed in eis tantum quos fortiter facit sustiaequanimiter patiuntur angentia, sed in eis tantum quos fortiter facit sustinere justitia. Denique Dominus non ait, Beati qui persecutionem patiuntur , et tacuit; sed adjecit, propter justitiam: ut evidenter ostenderet quod patientiam veram non facit poena, sed causa; et ideo beatitudinem non persecutionem patientibus, sed propter justitiam patientibus repromisit. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ar̃ seua. int̾ ꝓcellas angentiũ p̃ssurar᷑. int̾ inimicitias ac dap̃na p̾sentia.
aqmnultimodas ꝑ secutiones infatigata ꝑsistat. ⁊ tam̃ de ipsa se ad u̾sarioꝵ
sustinentia iactet. nec dedono dĩ quo illustrat᷑ exultet. s carnalit᷑ deuulgi
fauore ꝙ p̃dicat᷑ oblectet. płq gaudeat exeo ꝙ laudat᷑. qͣm exeo quod habet
unde laudet᷑. ⁊ ꝑhoc bumanã saudẽ diuinis munerib añponat: quis
dubitet hanc animi intentionẽ uirtutẽ dici ñposse: Que siuirtꝰ eẽt
fortit̾ etiã talib blandim̃tis repugnaret: nec adqͥesceret mollib quȩ adui
onib facit mundi cupiditas: in quib ñ patientia laudanda ẽ. seã miran¬
da duritia. Cos aut̃ quos ad tolerantiã passionũ fortes dĩ caritas reddit.
nulla delectatio carnis mala. nulla uoluptas male blanda corrũpit: qm̃
si ũ quid sed ppt̃ quid patiam̃ plurimũ reffert.⁊ ñ ineis ẽ patientia qui

Expanded text:
arum saeva, inter procellas angentium pressurarum, inter inimicitias ac damna praesentia, atque multimodas persecutiones infatigata persistat, et tamen de ipsa se adversariorum sustinentia jactet, nec de dono Dei, quo illustratur, exsultet, sed carnaliter se de vulgi favore, quo praedicatur, oblectet; plusque gaudeat ex eo quod laudatur, quam ex eo quod habet unde laudetur; et per hoc humanam laudem divinis muneribus anteponat: quis dubitet hanc animi intentionem virtutem dici non posse? Quae si virtus esset, fortiter etiam blandimentis talibus repugnaret; nec acquiesceret mollibus quae, adjs asperis passionibus facit mundi cupiditas: in quibus non patientia laudanda est, sed miranda duritia. 2. Eos vero quos ad tolerantiam passionum fortes Dei caritas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas male blanda corrumpit. Quoniam si non quid, sed propter quid patiamur, plurimum refert: non in eis est patientia qui
Abbreviated transcription (Latin):
ueut paupũ pastorib datũ fuerit erogandũ. esurientib illis ꝓqb sustentandisaeci¬
punt eotũ aut ppe cotũ qͦd accipiunt insuis uoluptatibs ex pendunt.: &e qͦd ẽ aetiꝰ int̃

Expanded text:
velut pauperum pastoribus datum fuerit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accivelut pauperum pastoribus datum fuerit erogandum, esurientibus illis pro quibus sustentandis accipiunt, totum, aut prope totum quod acceperint, in suas voluptates expendunt: et, quod est det
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcedt̃. lib̾alitas. beneficientia. caritas.⁊ cetã huiꝰmoĩ: qͥb multi plicit̾ iuuari ho¬
mines posst̃. Bib̾alitas ẽ. quȩ etiã ĩ eos qui nicħ egere uident᷑ exuberat inqua
lib̾alitate etiã rei familiaris ponit amplitudo. Beneficientie multa st̃oꝑa. qͥb
necessitati laborantiũ miscłit᷑ subuenit᷑: ⁊ det̾reno censu regni cȩlestis ħeditas c̃-¬
ꝑat᷑: si mͦ absq ulla obstentatione opꝰ beneficientiȩ fuat: nec nos ad miscaĩã faci¬
endã c̃pis amor głȩ popularis ĩ pellat Inuenti st̃ quidã qui diu̾sis quidẽ diu̾̃soꝵ ne-¬
cessitatib subuenirent: s aut appetitu conꝑandȩ opinionis inpulsi. aut carna¬
li pietate cõmoti᷑: aut spe recipiendi qͦd darent: aut reddendi qͦd accepissent
necessitate constricti. Sc̃alii quos adlargiendũ aliqͥd ĩpaupes sola mouit ũsuta
cipidites: qui adͥ hoc aliqͥd erogant. ut hinc maiora recipiant. Et quic qͥdeis

Expanded text:
quibus multipliciter juvari homines possunt. Liberalitas est quae etiam in eos qui nihil indigere videntur, exuberat; in qua liberalitate rei familiaris ponitur amplitudo. Beneficentiae multa sunt opera, quibus necessitati laborantium misericorditer subvenitur, et de terreno censu regni coelestis haereditas comparatur, si modo absque ulla ostentatione opus beneficentiae fiat, nec nos ad misericordiam faciendam turpis amor gloriae popularis impellat. Inventi sunt quidam qui diversis quidem diversorum necessitatibus subvenirent; sed aut appetitu comparandae opinionis impulsi, aut carnali pietate commoti, aut spe recipiendi quod darent, aut reddendi quod accepissent necessitate constricti. 2. Sunt alii quos ad largiendum aliquid in pauperes sola movet versuta cupiditas; qui ad hoc aliqua erogant, ut hic majora recipiant; et quidquid eis
Abbreviated transcription (Latin):
ome̾m hoiem tali diffo̾e̾ conpͣhñdimꝰ: ñ ne censes aliquid etiã hiuc
ro.M. Sense̾ certe ornis passio corporis: ñ latens anunã. S con

Expanded text:
omnem hominem tali definitione comprehendimus; nonne censes aliquid etiam huic ro. A. Sensus est certe omnis passio corporis non latens animam: sed con
Abbreviated transcription (Latin):
stomachi nauseantis ceneritudine delicata illas cõmunes ac uiles carnes abicere:
n aliqͣ carniũ q̃ u sui humano cõcessȩ st̃. nob̾ natȩ dap̃nandȩ sit̃. quasds̃ inst¬
cuit: s carnales cõcupiscentiȩ fugiendȩ. qͣs sensui carnis diabolꝰ intͦauxit. Illi
aut qͥ partiores uideri uolunt. ⁊ głam sibi uelut de abstinentia districtiori
conqͥr: sic ab om̃ib animalib iudicant eẽ cẽpandũ. ut ꝑegrinis pomis ac sorbi¬
tiu̾culis delicatis. ceterisq aliis minutiis sui corporis impleant appetitũ: cũ spũał
abstimnentia ñ aliquoꝵ eyboꝵ usũ.s desideriũ suadeat cõpescendũ. & illi mag̃ parsi¬

Expanded text:
stomachi nauseantis teneritudine delicias illas communes ac viles carnes abjicere, non aliquarum carnium quae usui humano concessae sunt, nobis naturae damnandae sint, quas Deus instituit; sed carnales concupiscentiae fugiendae, quas sensui carnis diabolus introduxit. Illi autem qui parciores videri volunt, et gloriam sibi velut de abstinentiae districtione conquirunt, sic ab omnibus animalibus judicant temperandum, ut peregrinis pomis, ac sorbis poculisdelicatis, caeterisque aliis immanem sui corporis impleant appetitum, cum spiritalis abstinentia, non aliquorum ciborum usum, sed desiderium suadeat compescendum. Et illi mag
Abbreviated transcription (Latin):
accepta in mortalitate ⁊ ĩ corruptione ꝑueniat: ñ suis uoluptatib difflu¬
endo animȩ rigorẽ sibi cedentis emolliat: puritatẽ polluat: ⁊ totam
dignitatẽ sue delectationis morbo corrũpat. Eximos aut̃ tẽ diligimꝰ sic̃ nos.
aut consanguinitates. s ꝓpt̾ hoc tantũ qͦd st̃ natȩ nr̃ȩ̃ participes diligamꝰ: qr
ñ eos sic̃ nos ipsos amamꝰ. qũ ꝓpt̃ illa suꝑiꝰ dicta diligimꝰ. Neq enĩ ido se diligit
quisq qr sibi fr̃aut soror: pater aut mat̾. filiꝰ aut filia: nepos aut neptis est.
arnalit᷑ quippe amat. qͥ talit̾ amat: qm̃ ñ illi tantũ. pximi nri credendist᷑.¬

Expanded text:
accepta immortalitate et incorruptione perveniat non suis voluptatibus diffluendo animae rigorem sibi cedentis emolliat, puritatem polluat, et totam dignitatem suae delectationis morbo corrumpat. Proximos autem tunc diligimus sicut nos, aut consanguinitates, sed propter hoc tantum quod sunt naturae nostrae participes diligamus, quia non eos sicut nos ipsos amamus, quando propter illa superius dicta diligimus. Neque enim ideo se diligit quisque, quia sibi frater aut soror, pater aut filius, mater aut filia, nepos aut neptis est, carnaliter quippe amat, qui taliter amat, quoniam non illi tantum proximi nostri es
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩ cũ ita sint: sitantũ ibiuiderent ocłi uͥ st nicħ ãpliꝰ ꝗͣ se ipsos uid̾ent
dubitas ibi eos pati uͥ nͣ st̃. uã ubi uident: ibi sentiunt. Ipsũ enĩ uidẽ
sentire eͥ. Sentire aut̃: p̃ati. Quare u̾sentiunt: ibi patiunt᷑. Alibi aut̃
Recte fortasse existimas.S responde obsecͦ: utrũ omẽ ꝙ ꝑuisũ cogno
scimꝰ: sentiamꝰ. uideamꝰ.D. Ita credo. M. Credis etiã omẽ ꝙ uidendo
cogno scimꝰ ꝑuisũ nos cognoscere : D. Itd crẽdo. M. Curgͦ plerũq
fumũ solũ uidendo. igne̾ subtͣlatere cognoscimꝰ. quẽ nͣ uidemꝰ: N. Uer̾¬

Expanded text:
antum ibi viderent oculi ubi sunt, nihil amplius quam seipsos viderent. dubitas ibi eos pati, ubi non sunt. Nam ubi vident, ibi sentiunt: ipsum enim videre, sentire est; sentire autem, pati: quare ubi sentiunt, ibi patiuntur. Alibi autem Recte fortasse existimas. Sed responde obsecro, utrum omne quod per visum cognoscimus, videamus. E. Ita credo. A. Credis etiam omne quod videndo cognoscimus, per visum nos cognoscere? E. Et hoc credo. A. Cur ergo plerumque fumum solum
Abbreviated transcription (Latin):
siue ĩstatu. siue ĩmotu pul chra sentiant᷑: cota cõsidanda st̃. si recte
uolumꝰ iudicare. Serũ enĩ nrm iudiciũ. siue detoto. siue de parte uidic&

Expanded text:
sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte sive in statu, sive in motu pulchra sentiantur, tota consideranda sunt, si recte volumus judicare. Verum enim nostrum judicium, sive de toto, sive de par
Abbreviated transcription (Latin):
angłos iracundiȩ diuinȩ scriptę nõĩant. ꝗͣuis ipsi nesciant quid dese
agat᷑ boni hissimiles st̃. hoĩes.qͥ. gaudent miseriis alienis. ⁊ risꝰ sibi
acludicra spectacła exhibent. ł exhiberiuolunt eu̾sionib P errorib alioꝵ
Atq ita ĩhis omĩb boni ammonent᷑ ⁊ ex̾cent᷑. ⁊uincunt. ⁊tͥũphant. ⁊ re¬
gnant. Maliuͦ decipiunt᷑. cruciant̾. uincunt᷑. dãpnant᷑. ⁊ seruiunt. ñ
uni omiũ domino sũmo. s ultimis seruis illis uidelicet angelis. qͥdolo
torquent᷑. Ita ordinant᷑ om̃s officiis ⁊ finib suis ĩpulcͥtudinẽ uniu̾sitatis. ut
ꝙ horremꝰ ĩ parte. si iͣtoto c̃sid̾emꝰ plurimũ placeat. qr nec ĩ edificio uidi-¬
cando unũ cantũ ang̾lũ cõsidare debemꝰ. neo ĩ hoiẽ pulchro solos capillos:
nec ĩ bene ꝓnuntiante solũ digitoꝵ motũ. nec ĩlunȩ cͣsu. aliqͦs tridui

Expanded text:
angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se angelos iracundiae, divinae Scripturae nominant, quamvis ipsi nesciant quid de se agatur boni. His similes sunt homines qui gaudent miseriis alienis, et risus sibi ac ludicra spectacula exhibent, vel exhiberi volunt eversionibus et erroribus aliorum. Atque ita in his omnibus boni admonentur, egnant. Mali vero decipiuntur, cruciantur, vincuntur, damnantur, et serviunt; non uni omnium summo Domino, sed ultimis servis, illis videlicet angelis, qui doltorquentur. 76. Ita ordinantur omnes officiis et finibus suis in pulchritudinem universitatis, ut quod horremus in parte, si cum toto consideremus, plurimum placeat: quia nec in aedificio judicando unum tantum angulum considerare debemus, nec in homine pulchro solos capillos, nec in bene pronuntiante solum digitorum motum, nec in lunae cursu aliquas tridui
Abbreviated transcription (Latin):
uias abipso u̾tice defsuit infurta uoluptate. Ia uͦ inmatre ꝑ cepͣcos numeros
tẽpor̃ ĩ locoꝵ numerũ coaptat᷑. ut suas regiones q̃q: m̃bra occupent. &si modũ
⁊ asuis dilectorib amat᷑ accerrime. Ntam̃ ĩeo plꝰ placet forma q̃ mouet᷑. ꝗͣ
uita quȩ mouet. Hã illua aĩal sinos amet: allicit uiolentꝰ. Si oderit aut̃ sue¬
censemꝰ. ⁊ ferre ñ possumꝰ. ⁊̃ si formã ipsã p̃beat fruenti. Hoc totũ .ẽ. uolupta¬
tis regnũ. ⁊ ima pulcͥtudo. Subiacet enĩ corruptioĩ. X siñ. ẽẽt: sũma puta¬
ret᷑. S adẽ. diuina ꝓuidentia. q̃ hac̃ ostendat. ⁊ ñ malã . pt̃ cã manifesta ue-¬
scens ei dolores ⁊ morbos. ⁊ distortiones m̃brer. ⁊ tenebras coloris. ⁊animoꝵ
simultates ac disc̾ensiones. ut ex his admoneam᷑ ĩ comutabile aliqͥd. eẽ. q̃rend̾.
& hoc facit ꝑifima ministia qͥb id age̾ uoluptatis. ẽ : quos ext̾minatores. ⁊

Expanded text:
ias ab ipso vertice defluit in infima voluptate. Jamvero in matre per certos numeros temporum in locorum numerum coaptatur, ut suas regiones quaeque membra occupent; et si modum  a suis dilectoribus amatur acerrime: non tamen in eo plus placet forma quae movetur, quam vita quae movet. Nam illud animal si nos amet, allicit violentius: si oderit autem, succensemus, et ferre non possumus, etiamsi formam ipsam praebeat fruenti. Hoc totum est voluptatis regnum, et ima pulchritudo; subjacet enim corruptioni: quod si non esset, summa putaretur. 75. Sed adest divina scens ei dolores et morbos et distortiones membrorum, et tenebras coloris, et animorum simultates ac dissensiones, ut ex his admoneamur incommutabile aliquid esse quaerendum. Et hoc facit per infima ministeria, quibus id agere voluptatis est; quos exterminatores et
Abbreviated transcription (Latin):
rũpit᷑ aut̃ hõ exti̾or. aut ꝓfectu ĩtiõris: aut defectu suo. S defectu ĩtioris
ita corrũpit᷑: ut totꝰ ĩ meliꝰ reformet̃. ⁊ restituat᷑ ĩ integrũ ĩ nouissima tuba
ut ñ iã corrũpat. neq corrũ pat. de fectu aut̃ suo inpulcͥtudines corruptibi¬
liores. idẽ pȩnar̾ ordinẽ p̃cipitat᷑ Nec mirem᷑ ꝙ pulcͥtudines ad huc nominẽ:¬
fateam᷑ meliorẽ. ẽẽ hor̃nẽ plorantẽ. ꝗͣ letantẽ u̾miculũ: ⁊ tam̃ u̾miculi laudẽ

Expanded text:
rumpitur autem homo exterior aut profectu interioris, aut defectu suo. Sed profectu interioris ita corrumpitur, ut totus in melius reformetur, et restituatur in integrum in novissima tuba, ut jam non corrumpatur neque corrumpat. Defectu autem suo in pulchritudines corruptibiliores, id est poenarum ordinem praecipitatur. Nec miremur quod adhuc fateamur meliorem esse hominem plorantem, quam laetantem vermiculum: et tamen vermiculi laudem
Abbreviated transcription (Latin):
delectati. dũ in hac uita cõmoda nrã ⁊ honores inquirimꝰ. ñ ut meliores
s ut ditiores : nec ut sanctiores. s ut honoratiores simꝰ cȩteris p̃ eẽ festinamꝰ.
Nec gregẽ dnĩ qui nob̾ pascendꝰ tuendꝰq c̾missus. ẽ. s nrãs uoluntates. doĩatĩõ ẽ.
diuitias. ⁊cetã blandim̃ta carnalit̾ cogitamꝰ. Pastores diciuolumꝰ. nec tam̃
eẽ cõtendimꝰ. Offitii nri uitamꝰ laboreᷤ. appetimꝰ dignitatẽ. ĩ mundor᷑ spuũ
feras agrege dilacerando ñ pellimꝰ. & ꝙ eis remanserit ipsi cõsumimꝰ. qͣndi-
munera solita offensi ñ dirigant. aut obsequia desid̾ata subducant. Ac sie mune-¬
s nr̃ auditꝰ nicħ unde ꝓficiamꝰ ad mittit: qr p̾sentis uitȩ capti dulcedine. quȩ
pena negligentiȩ nix̃ maneat inȩc̾nũ nolumꝰ cogitare In pastores gͦ ista dicunt᷑.
dequoꝵ nob̾ ĩ ani appellatione blandim᷑ hec dicit dñs ds.Ue pastorib isrł: qui

Expanded text:
delectati, dum in hac vita commoda nostra et honores inquirimus, non ut meliores, sed ut ditiores, nec ut sanctiores, sed ut honoratiores simus, caeteris praeesse festinamus. Nec gregem Domini, qui nobis pascendus tuendusque commissus est, sed nostras voluolumus, nec tamen esse contendimus. Officii nostri vitamus laborem, appetimus dignitatem. Immundorum spirituum feras a grege dilacerando non pellimus: et quod eis remanserit, ipsi consumimus, quando munera solita offensi non dirigant, aut obsequia desiderata subducant. Ac si munesed noster auditus nihil, unde proficiamus, admittit; quia praesentis vitae capti dulcedine, quae poena negligentiam: nostram maneat in aeternum, nolumus cogitare. In pastores ergo ista dicuntur, de quorum nobis inani appellatione blandimur: Haec dicit Dominus Deus: Vae pastoribus Israel, qui
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiare ñ desinat. s clare ac lpublice arguat. cũ hoc buccinȩ nom̃ insi¬
nuat. ut se asuis criminib em̃dantes fu suppliciũ fut̾ȩ dãp̾nationis effu-¬
giant. Quod sicorripientẽ. surã futam q̃ cõtẽptorib iã ĩminet nuntiantẽ.
homines t̾reni despiciunt: sanguis eoꝵ ĩ ipsis erit. ⁊ sac̾dos qͥ eis peccata
eoꝵ nuntiauit. pęnȩ quȩ eos expectat particeps. eẽ. ñ poterit. Qđ sac̃̾doces ⁊̃ q ali
Lec uͦ se ꝑĩpitiã pontifex excusabit. qͣsi ꝓpt̾ea docere ñ ualeat ꝙ ei sufficiens po¬
acluculentꝰ sermo ñ suppetat. qͦn nulla alia sac̾dotis doctrina deb&¬
spũalit̃ fieri hoc sibi &̃ sĩplicit̾ audiant p̾dicari dicente apło. Et sĩꝑitꝰ
sermone. s ñ scientia. Unde dat᷑ ĩ telligi ꝙ ñ se debeat eccłe doctor de ac¬
curati sermonis ostentatione iactare. ne uideat᷑ ñ edificare ȩccłam

Expanded text:
nuntiare non desinat, sed clare ac publice arguat: quia hoc buccinae nomen insinuat, ut se a suis criminibus emendantes, supplicium futurae damnationis effugiant. Quod si corripientem, si iram futuram, quae contemptoribus jam imminet, nuntiantem homines terreni despiciunt, sanguis eorum in ipsis erit, et sacerdos, qui eis peccata eorum non tacuit, poenae, quae eos exspectat, particeps esse non poterit. CAPUT CVII. Nec ier imperitiam pontifex excusabit, quasi propterea docere non valeat, quod ei sufficiens luculentus sermo non suppetat: quando nulla alia sacerdotis doctrina itualiter fieri, hoc sibi etiam simpliciter audiant praedicari, dicente Apostolo: Etsi sermone, sed non scientia . Unde datur intelligi quod non se debeat Ecclesiae doctor de accurati sermonis ostentatione jactare, ne videatur Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
officii sac̾dotalis attingemiꝰ. Post illau̾ba qͥb negligentiũ sac̃ dotũ finis¬
ostendit᷑ : depontifice officiũ suũ curante ꝓpħa sic loqͥt᷑. Si aut̃ annũ¬
tiante : ad inpiũ ut auiis suis conu̾tat᷑. ñ fuerit cõu̾sꝰ auia sua: ipse
ĩpiꝰ ĩ iniquitate sua moriet᷑. & tuanimã tuã lib̾asti. Hic certe satis
euident ostendit᷑. ꝙ siue ꝓ fia̾nt siue ñ ꝓficiant auditores. tacere eis
ñ debeant sac̃dotes. Nec ido rei st̃. si forte eoꝵ u̾ba p̾płi ñ audiunt. uł audita
contepnunt: s si abeis corrigendis ab sistunt. qr sinec exẽplo uitȩ p̾positoꝵ
suoꝵ nec u̾bo doctrinȩ popłi c̾tumaces emĩdat ꝓficiunt. ipsi sibi causa suȩ
ꝑditionis existunt. & doctores suos quor᷑ exẽpla simul ac u̾ba despiciunt. ĩ¬
uoluere eriminib suis omĩno ñ poter᷑. Quod id̾e ꝓ pħa euidentiꝰ alio loco¬

Expanded text:
officii sacerdotalis attingemus. Post illa verba, quibus negligentium finis sacerdotum ostenditur, de pontifice officium suum curante. Propheta sic loquitur: Si autem annuntiante te ad impium, ut a viis suis convertatur, non fuerit conversus a via sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, et tu animam tuam liberasti . Hic certe satis evidenter ostenditur, quod sive proficiant, sive non proficiant auditores, tacere eis non debeant sacerdotes: nec ideo rei sint, si forte eorum verba populi non audiunt, vel audita contemnunt, sed si ab eis corrigendis absistunt. Quia si nec exemplo vitae praepositorum suorum, nec verbo doctrinae populi contumaces emendati proficiunt, ipsi sibi causa suae perditionis existunt, et doctores suos quorum exempla simul ac verba despiciunt, involvere criminibus suis omnino non poterunt. Quod idem p
Abbreviated transcription (Latin):
li ope cõsolidamꝰ acreficimꝰ diu̾sis cribulationib fractũ. ñ aduiã salutis reuo¬
camꝰ errantẽ. ñ requirimꝰ sollicitudine pastorali ueniȩ desꝑatione iã ꝑditũ.
ad hoc tantũ potentes effecti: ut nob̾ ĩ subiectos dominationẽ tyrannicã uindi¬
cemꝰ. ñ ut afflictos cont᷑ uiolentiã potentiũ qui ĩ eos ferarũ more seuiunt de¬
dicens : requirã oues meas demanu pastoꝵ. ⁊ cessare eos faciã ut ult᷑ ñ pascant
greges meos. Quod quid ẽ aliud qͣm pastores qui semetipsos ñ greges meos pa¬
scunt sublimitate suȩ dignitatis expoliẽ. & int̾ rȩꝑbos qui honorẽ suũ no¬
luer̃ custodire ꝓiciã : Hoꝵ ⁊ hissimiliũ considatione ꝑtritꝰ sũ: timor &¬

Expanded text:
li ope consolidamus aut reficimus diversis tribulationibus fractum, non ad viam salutis revoli ope consolidamus aut reficimus diversis tribulationibus fractum, non ad viam salutis revocamus errantem, non reqAd hoc tantum potentes effecti, ut nobis in subjectos dominationem tyrannicam vindicemus, non ut afflictos contra violentiam potentum, qui in eos ferarum more saeviunt, der, dicens: Requiram oves meas de manu pastorum, et cessare eos faciam, ut ultra jam non pascant greges meos. Quod quid est aliud, quam pastores qui semetipsos, non greges meos, pascunt, sublimitate suae dignitatis exspoliabo, et inter reprobos, quia honorem suum noluerunt custodire, projiciam? Horum
Abbreviated transcription (Latin):
scebant pastores semetipsos. ⁊ gregẽ meũ ñ pascebant: ꝓptẽa pastores audite
ũbũ dnĩ. Hec dicit dñs ds̃. Ecce ego ipse suꝑ pastores: reqͥrã gregẽ meum
demanu eoꝵ. ⁊ cessare eos faciã ut ult᷑ ñ pascant gregẽ meũ. nec pascant ap̾liꝰ
pastores semetipsos. Quis ad hȩc ñ contremiscat: Quis ista sine in tollerabili
metu fut᷑ȩ examinationis accipiat. nͥ aut qui ñ intelligit. aut fut᷑a ñ credit :
credere tã aꝑta & diuina fingamꝰ. qͦn audimꝰ: hec dicit dñs. Quis futurũ. eẽ
ñ credit ꝙ dicit dñs nͥ qui dõ ñ credit : Quod aut̃ dicit. Se pastorib: istud
ue ꝓmaledicto poni. ⁊ pastoꝵ noĩe nos significari quis ñ intelligat. nͥqui
futã ñ cogitat. Greges dnĩ pascendos pastores facti suscepimꝰ. ⁊ nos ipsos pa-¬
Bac & lanas ouiũ xpi. oblatioib cocidianis ac decimis gaudentes fideliũ
uolumꝰ pasci. deponimꝰ. Nsanamꝰ spuãli consilio peccatis infirmũ. ñ sac̃dota¬

Expanded text:
pterea, pastores, audite verbum Domini. Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse super pastores requiram gregem meum de manu eorum, et cessare faciam eos, ut ultra non pascant gregem, nec pascant amplius pastores semetipsos . Quis ad haec non contremiscat? Quis ista sine intolerabili metu futurae examinationis accipit, nisi qui aut non intelligit, aut futura non credit? Secredere, tam aperta et divina fingase credat quod dicit Dominus, nisi qui Deo non credit? Quod autem dicit, vae pastoribus, istud vae pro maledicto poni, et pastorum nomine nos significari, quis non intelligat, nisi qui futurum non cogitat? Greges Domini pascendos pastores facti suscipimus, et nos ipsos paac et lanas ovium Christi, oblationibus quotidianis ac decimis fidelium gaudentes  ordine volumus pasci, deponimus. Non sanamus spirituali consilio peccatis infirmum, non sacerdota
Abbreviated transcription (Latin):
ñ concupita ñ nocuit. Uñ dat᷑ ĩ telligi ꝙ ueracit̃ ab stinentes escar ñ natas scon

Expanded text:
non concupita non nocuit . Unde datur intelligi quod veraciter abstinentes escarum non naturas, sed connon concupita non nocuit . Unde datur intelligi quod veraciter abstinentes escarum non naturas, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
mo remorꝰ ab omĩ gnẽ flagitioꝵ atq facinoꝵ. qͥb carnalit̃ uiuentes dm̃
offendunt. ÷ mortui peccato ñ seruiunt: sic̾ ĩqͣm carne mortuus. nec
facere potest ista q̃ dixi. nec pati: ita his ⁊ talib uitiis omĩno ñ uiuunt.
qͥ ur uiuant dõ carnẽ suã cũ uitiis s c̾cupiscentiis erucifigunt.  xxu.¬
Membra sua q̃ st̃ suꝑ t̾rã mortificant. qñ ĩsolens corpꝰ ieiunioꝵ cõtinu¬
atione castigant. qñ uit᷑ necessaria ĩmod̾atũ cẽpant appetitũ. qñ ñ solũ
se adelicatiorib cibis mod̾ata disc̾tione suspendunt s & ĩ ipsis cõmunib nicħ carm
absq desidio ꝑcipiant᷑ officiunt. & uiles cibi plerũq abstinentiȩ ꝓfectũ siappetent̃
accipiant᷑ ĩpediunt. Hic̃ ẽ ꝙ ses dd̾ aquȩ ĩse concupiscentiã castigauit. atq eã sibi

Expanded text:
mo remotus ab omni genere flagitiosorum atque facinorum quibus carnaliter viventes Deum mo remotus ab omni genere flagitiosorum atque facinorum quibus carnaliter viventes Deum offendunt et mortui peccato non ei serviunt; sicut, inquam, carne mortuus nec facere potest ista quae dixi, nec pati, ita hi et talibus vitiis omnino non vivunt, qui ut vivant Deo carnem suam cum vitiis et concupiscentiis Membra sua, quae sunt super terram, mortificant, quando insolens corpus jejuniorum continuatione castigant, quando intra necessarium modum suum temperant appetitum; quando non solum se a delicatioribus cibis moderata districtione suspendunt, sed etiam in ipsis communibus nihil carni absque desiderio percipiantur, officiunt, et viles cibi plerumque abstinentiae profectum, si appetenter Hinc est quod sanctus David aquae in se concupiscentiam castigavit, atque eam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
tit. ñ uana głã c̃pit̾ iactat. ñ desideriũ głosȩ oppinionis ĩflãmat. ñ distincꝰ¬
tio alieni actꝰ illaq̃at. ñ ad societatẽ tͦpiũ tpitudinis amor ĩuitat. ñ rabies
ĩsani furoris exagitat. ñ sũptuosoꝵ lasciuũ studiũ mactat. ñ ardor animo¬
sȩ cõtẽptiõĩs exanimat. ñ fac̃ ĩ pudentẽ audatia. ĩ iustũ ĩ iustitia. ferũ inde¬
m̃tia. uartũ ĩ cõstantia. ꝑtinacẽ cõtumatia. ĩsanũ uesania. delitiosũ gula.
rebellẽ ĩ obedientia. uanũ iactantia. ĩ fidelẽ ꝑfidia. leuẽ facilitas. seruim
crudelitas. manduconẽ tͦpisedacitas. inpatientẽ mobilitas. mobilẽ ĩstabili-¬
tas. uagũ sp̃alis ĩ firmitas. iracundũ animositas. suspitiosũ ꝑu̾sitas. u̾bo¬
motꝰ arapinis uł occultiorib uł aꝑtis. remotꝰ am̃daciis siue ꝑuiriis. pꝰtre¬

Expanded text:
tat, non vana gloria turpiter jactat, non desiderium gloriosae opinionis inflammat, non distinctat, non vana gloria turpiter jactat, non desiderium gloriosae opinionis inflammat, non distinctio alieni actus illaqueat, non ad societatem turpium turpitudinis amor invitat, non rabies insani furoris exagitat, non sumptus odiosarum litium mactat, non ardor animosae contentionis exanimat; non facit impudentem audacia, iniquum injustitia, ferum inclementia, varium inconstantia, pertinacem contumacia, insanum vesania, deliciosum gula, rebellem inobedientia, vanum jactantia, infidelem perfidia, levem facilitas, saevum crudelitas, manduconem turpis edacitas, impatientem mobilitas, mobilem instabilitas, vagum spiritalis infirmitas, iracundum animositas, suspiciosum perversitas, verboerjuriis, postre
Abbreviated transcription (Latin):
seruata: ꝓ ille mortuust̃ peccato ñ suo .snrõ. Unꝰ quisꝙ aut̃ nr̃m̃ ñ omiuĩ mo¬
nit pacato ẜ suo. Quid ẽ aut̃ peccato mori nͥ dãpnandis oꝑib omĩno ñ iiue¬
re. nicħ c̃cupiscere carnalit̾. nicħ ãbire: ut sic̾ mortuus carne nulliam det᷑¬
hit. nullũ adũsat᷑ aut despicit: nulliꝰ puditͥiã callida cͥcũuentione corrũpit.
nemini iuolentꝰ existit. neminẽ calũpniat᷑. aut oppͥmuit. ñ inuidet bonisaut
isultat aflictis. ñ luxuriȩ carnis inseruit. ñ uinolentiȩ deditꝰ inse biben¬
di sitĩ bibendo magis ac magis accendit. ñ odioꝵ facib ĩ ardeseit. ñ conpen¬
dia in iusta sectat᷑. ñ potentib ac diuitib adulat᷑. ñ inqͥeta curiositate rapit᷑.
ñ domesticȩ sollicitudinis cura distenditur. ñ officiosis oce̾rentiuĩ salutatioĩb
delectat᷑. nec suꝑboꝵ ĩ uiriis fatigat᷑. ñ suꝑbia eũ ĩ flat. ñ ãbitio uentosa p̃cipi

Expanded text:
servata, quod ille mortuus est peccato, non suo, sed nostro. Unusquisque autem nostrum non omnium moritur peccato, sed suo. Quid est peccato mori, nisi damnandis operibus omnino non vivere? nihil concupiscere carnaliter, nihil ambire, ut sic mortuus carne nulli jam detrahit, nullum aversatur aut despicit, nullius pudicitiam callida circumventione corrumpit, nemini violentus existit, neminem calumniatur aut opprimit; non invidet bonis, aut insultat afflictis. Non luxuriae carnis inservit, non vinolentiae deditus in se bibendi sitim bibendo magis ac magis accendit; non odiorum fascibus inardescit, non compendia injusta sectatur, non potentibus ac divitibus adulatur, non inquieta curiositate raptatur, non domesticae sollicitudinis cura distenditur, non officiosis occurrentium salutationibus delectatur, nec superborum injuriis fatigatur; non eum superbia inflat, non ambiti
Abbreviated transcription (Latin):
gere. sine qꝰ eẽ ñ possit. d. Uideo ꝙ latitudo longitudine incligeat: sine qͣ pror sus
intelligi ñ potest. Rursus longitudinẽ cerno latitudine ñ indigere ut sit:

Expanded text:
gere, sine quo esse non possit. E. Video quod latitudo longitudine indigeat, sine qua prorsus intelligi non potest. Rursus longitudinem cerno latitudine quidem non indigere ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdeẽ credendũ est. Inueniet hoc ratio cũ g̃ri oportuerit: qͣmqͣm
calia multa iã diu g̃renda tͥ potiꝰ aliqñ quã cognoscenda ꝓtulerĩ
ꝙ fiet utilissime. si duce pietate reqͥrantur Quȩ cũ ita sint:
quis ẽ. qͥ iuste stomachet᷑ ꝙ agendo atq ministrando corpori
anima data sit: cũ tantꝰ & tã diuinꝰ rerũ ordo connecti meliꝰ ñ
possit : Aut g̃rendũ putae qͣlis in hoc mortali ⁊ fragili corpore
efficiat᷑. cũ & in mortẽ ꝓpt̃ ꝑeccatũ iure contrusa sit : ⁊ uirtute
hic etiã possit excellere: Aut qͣlis pꝰ hoc corpꝰ futura sit: cũ &
pęna mortis necessario manere debeat manente peccato. ⁊ uir-¬
aũ obscuriꝰ ame dictũ ẽ ꝗͣ uelles: facito ut memoriꝙ mandato oportu-¬

Expanded text:
uaeri oportuerit: quanquam et alia multa jamdiu quaerenda tibi potius aliquando, quam cognoscenda protulerim. Quod fiet utilissime, si duce pietate requirantur. 81. Quae cum ita sint, quis est qui juste stomachetur, quod agendo atque administrando corpori anima data sit, cum tantus et tam divinus rerum ordo connecti melius non possit; aut quaerendum putet, qualis in hoc mortali et fragili corpore efficiatur, cum et in mortem propter peccatum jure contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc corpus futura sit, cum et poena mortis necessario manere debeat manente peccato, et virautem obscurius a me dictum est quam velles, facito ut memoriae mandatu
Abbreviated transcription (Latin):
anima unde se peccato uelut abruꝑat. reconciliatione relegat. In¬
nect̾it gͦ animã in illo actu c̃tio. atq incip̃ ducere: purgat in qͣrto
reformat in quinto. in tͦducit insexto. pascit inseptimo: atq fit
alias citiꝰ. alias tardiꝰ. ut q̃q amore ac meritis ualent. Onũa cam̃
ds̃ uistissime. mođatissime. pulcherrime facit. Iã uꝰ etiã pueroꝵ¬

Expanded text:
anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Inanima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore ac meritis valent: omnia tamen Deus justissime, moderatissime, pulcherrime facit, quoquo modo se
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa sibi. neq inullo acti eadẽ deserit. siue pęna. siue p̃mio. Idenĩ
uidi cauit. eẽ. pulcherrimũ. ut ẽẽt qͥcquid est. qͦ mͦ ẽ. ⁊ ita nateͣ
gͣdib ordinaretur. ut consid̾antes uniusitatẽ. nulla offenđet exulla
parte deformitas: omĩsq animȩ pena. ⁊ omẽ p̃miũ conferret sẽꝑ aliqͥd
ꝓportione iustȩ pulchritudinis. positioneq rerũ omiũ. Datũ ẽ enĩ
animȩ : liberũ arbitriũ. Quodꝰ nugatoriis ratiocinationib labe
factare conant᷑. usq adẽo cecist̃ : ut ne ipsa ista qͥdẽ uana atq. socle
g pa uoluntate sedicere in telligant. Mec tam̃ ita liberũ arbitriũ
animȩ datũ ÷ : ut quod lib& eomoliens ullã partẽ diumi ordinis
legitq peb&. Datũ : enĩ a sapientissimo. atq ĩ uictissimo totiꝰere¬
atẽ duc̃. Sed ista ut unidenda st̃. uidẽ paucoꝵẽ: neꝙ ad hoc qͥoqͣm
nͥ uera resigione fit idoueus. E st enĩ religio uera qͣ se uni dõ

Expanded text:
emio. Id enim judicavit esse pulcherrimum, ut esset quidquid est, quomodo est; et ita naturae gradibus ordinaretur, ut considerantes universitatem nulla offenderet ex ulla parte deformitas; omnisque animae poena et omne praemium conferret semper aliquid proportione justae pulchritudini dispositionique rerum omnium. Datum est enim animae liberum factare conantur, usque adeo caeci sunt, ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria voluntate se dicere intelligant. Nec tamen ita liberum arbitrium animae datum est, ut quodlibet eo moliens, ullam partem divini ordinis legisque perturbet. Datum est enim a sapientissimo atque invictissimo totius creaturae Domino. Sed ista ut videnda sunt videre, paucorum est; neque ad hoc quisquam nisi vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo
Abbreviated transcription (Latin):
ratione scimꝰ. M. Nullꝰ gͦ seniꝰ scientia ẽ. Quicquid aut̃ ñ latet: ad sci-¬
entiã ꝑtinet Ad nullũ gͦ sensũ ꝑtinet ñ latere : ut nullꝰ hõqͣdrupes
recte dici potest. Quã obrẽ ista nra diffoͬ suscepta tua : ñ solu alienos
t̾minos ĩ uasisse. neq aliqͥd sui uiris reliquisse: s nicħ omino habuis
pͥũ coniuctaẽ .d. Quid gͣ agemꝰ: Patieris ne illa deiuiditio ita discedẽ:
Quãqͣ enĩ ego ei defensionẽ qͣlẽ potui p̃bueri : tutam̃ ipsã litis formulã qͣ
nos decep̾ cõpo siusti. & ego quidẽ tãet si obtinere ñ potui : bona fide af
ut uirgaret audent̃. ⁊ obpugnata ẽ ut turpit᷑ ced̾ẽt : Nũquidnã hic
quisꝗͣ uidex aqͦ huic ł mͥ metuendũ sit : M. Egote pͥuatĩ qͣsi adhibits¬

Expanded text:
ratione scimus: nullus igitur sensus scientia est. Quidquid autem non latet, ad scientiam pertinet: ad nullum ergo sensum pertinet non latere, ut nullus homo quadrupes recte dici potest. Quamobrem ista nostra definitio suscepta tua, non solum alienos terminos invasisse, neque aliquid sui juris reliquisse, sed nihil omnino habuis convicta est. E. Quid ergo agemus? Patierisne illam de judicio ita discedere? Quanquam enim ego ei defensionem qualem potui praebuerim, tu tamen ipsam litis formulam, quae nos decepit, composuisti. Et ego quidem tametsi obtinere non potui, bona fide adfuut jurgaret audenter, et oppugnata ut turpiter cederet? A. Numquidnam est hic quisquam judex, a quo huic vel mihi metuendum sit?
Abbreviated transcription (Latin):
atq affirinat: insanit ꝓfecto si ñ loqͣtur. D. Uer̃ dicis.m. Quid si i-
hoc etiã uitio ista nrã dep̾hñdit᷑: Putas ne quicꝗͣ mag̃ ee̾. ꝙ sit explo¬
randũ. atq ext̾minandũ de animo: D.Quis id recuset: S nollẽ si fieri
potest otiã hic tãdiu detineri: atq ĩ t̾rogattu nełis agitari. Mꝰ. Nichħẽ ꝙ
metuas Iã enĩ confectũ ẽ negotiũ. Antͥ ñdũ ꝑ suasũ ẽ. cũ dediffã ferar̃¬

Expanded text:
t, insanit profecto, si non jocatur. E. Verum dicis. A. Quid? si in hoc etiam vitio ista nostra deprehenditur, putasne quidquam magis esse quod sit explodendum atque exterminandum de anima? E. Quis id recuset? Sed nollem, si fieri potest, etiam hic tamdiu detineri, atque interrogatiunculis agitari. A. Nihil est quod metuas, jam enim confectum est negotium: an tibi
Abbreviated transcription (Latin):
Pomino fieri ñ potest. nͥ ad eiꝰ reformem̃ imaginẽ: qͣm nob̾ut p̃tiosisie¬
inũ quiddã ⁊ carissimũ cꝰtodiendã dedit. dũ nos ipsos nobtales dedit:
qͣlib nicħ possit p̃pt̃ ipsi añponi. hac aut̃ actione nicħm uidetur
oprsiꝰ ⁊ nicħ ẽ cessatioĩ similiꝰ. Meq tam̃ eã actionẽ suscipo aut in
ꝓ positũ redire cogimꝰ. Quare uide utrũ tibi iã ꝓbatũ sit : feras ñ habe
scientiã. cotãq illã uelut imaginẽ scientiȩ qͣm miram : um eẽ. sełen
sentiendi.u ꝓbatũ sane. Et siquid dehoc diligñtiꝰ qͣrendũe: aliud cẽpꝰ
diffinitionẽ illã sens ut antea ꝙ nescio quid płꝰꝗͣm sensũ ineludebat.
ita nc̃ cont̾rio uitio uacillare: ꝙ ñ omẽm sensũ potuit ĩ clud̾e. habent
enĩ ferȩ sensũ.: nec habent scientiã. Quic quid aut ñ latet: scit᷑ Et omẽ
ꝙ scit᷑: ad scientiã ꝓfecto ꝑtinet Deqͥb omib iã mͥ cec̾ cõuenit Aut gͦ ñ¬

Expanded text:
ad ejus reformemur imaginem, quam nobis ut pretiosissimum quiddam et charissimum custodiendam dedit, dum nos ipsos nobis tales dedit, qualibus nihil possit praeter ipsum anteponi. Hac autem actione nihil mihi videtur operosius, et nihil est cessationi similius: neque tamen eam suscipere aut i. Sed ad propositum redire cogimur. Quare vide utrum tibi jam probatum sit, feras non habere scientiam, totamque illam velut imaginem scientiae, quam miramur, vim esse sentiendi. E. Probatum sane; et si quid de hoc diligentius quaerendum est, aliud tempus definitionem illam sensus, ut antea quod nescio quid plus quam sensum includebat, ita nunc contrario vitio vacillare, quod non omnem sensum potuit includere? Habent enim ferae sensum, nec habent scientiam: quidquid autem non latet, scitur; et omne quod scitur, ad scientiam profecto pertinet. De quibus omnibus jam mihi tecum convenit. Aut
Abbreviated transcription (Latin):
teat : qͣ uł humanȩ natę occultata ẽ: uł sit alicui hoĩ cognita. nec iste
a nob̾ interrogari possit: aut etiã hoc ingenio usi sumꝰ. ut satis nob̃ fa-¬
cere int̾rogatꝰ ñ possit Nũ quid nã exeo quicquid ex cont᷑ria parte firmiꝰ¬
sime didicimꝰ. ac uerissimũ eẽ. confitem᷑. labi nob̾ atq extorqͣ ridecet:
Atqͥ si illa maneant integ᷑. ꝗͣ int̾rogatꝰ certa ꝯĩdubia eẽ. respondisti: n-¬
nicħ ẽ ꝙ istũ u̾miculũ puerilit̾ metuamꝰ. quãquã uiuacitatis ⁊ nume-
rositatis eiꝰ causa afferre ñ ualeamꝰ. Sienĩ apudte de aliqͦ fixũ inmotũq
constaret quodeẽt uirbonꝰ. eu̾q in latronũ conuiuio quos ꝑseq̾rere de-¬
bet causã putares. potiꝰ illiꝰ cũ sceleratis conuinctignẽ atq cõiuuiũ. etiã¬
si te sẽꝑlatẽt quã sceler.is ⁊ sotietatis. Curgͦ ñ cã multis argum̃tis

Expanded text:
teat, quae vel humanae naturae occultata est; vel sit alicui homini cognita, nec iste teat, quae vel humanae naturae occultata est; vel sit alicui homini cognita, nec iste a nobis interrogari possit; aut etiam hoc ingenio ipsi simus, ut satisfacere nobis interrogatus non possit. Numquidnam ex eo quidquid ex contraria parte firmissime didicimus, ac verissimum esse confitemur, labi nobis atque extorqueri decet? Atqui si illa maneant integra, quae interrogatus certa et indubia esse respondisti; nihil est quod istum vermiculum pueriliter metuamus, qmotumque constaret, quod esset vir bonus, eumque in latronum convivio quos persequerere deplibet causam putares potius illius cum sceleratis conjunctionis atque convivii, etiamsi te semper lateret, quam scelus et socie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ sentio. ł mͥ cc̾ inulta iã nota ee̾nt. decorpore. De spe̾ qͣ ĩ e corpori. De
loco. De tẽpore. Demotu. qͣ subtilissimȩ atq abstrusissime ꝓt̾ hac̾ ipsa
qͣstionẽ lisserunt᷑. addandã palma his qͥ corpꝰ eẽ.aiãm dicunt declinarẽ:
Quaꝓpt᷑ te ut possi etiã atq etiã moneo: netemere aut in libros. aut indis-¬
putationes loqͣcissimoꝵ hoiu̾i.nimiũq sensib his corporeis credentiũ
te p̾cipites: donec corrigas. firmesq uestigia. qͣusq ad ipsũ dm̃ aiani
dicunt. ne ab illo sec̾tissimo. Stͣnqͥllissimo m̃tis habitacło. aqͦ. nc̃ du
hȩc t̾ colit ꝑegͥna ẽ: studiis facilib Slaborib ꝗͣm i̾ertia desidiaq aũta¬¬
causa lateat cur ĩ concisione quoꝵ dã corpoꝵ illa contingant: ñ conti-¬
nuo nos hoc uno ita ꝑtͣbari oportere. ut taͬmulta q̃ suiꝑiꝰ luce clariora
tͥ uisa st̃. falsa eẽ. arbitrem. Fieri enĩ potest. ut huiꝰ rei causa nos la-¬

Expanded text:
 sentio. Nisi mihi tunc multa jam nota essent de corpore, de specie quae inest corpori, de loco, de tempore, de motu, quae subtilissime atque abstrusissime propter hanc ipsam quaestionem disseruntur; ad dandam palmam iis, qui corpus esse animam dicunt, declinarem. Quapropter te, ut possum, etiam atque etiam moneo, ne temere aut in libros aut in disputationes loquacissimorum hominum, nimiumque sensibus his corporis credentium te praecipites, donec corrigas firmesque vestigia, quae usque ad ipsum Deum animam ducunt, ne ab illo secretissimo et tranquillissimo mentis habitaculo, a quo nunc, dum haec incolit, peregrina est, studiis facilius et laboribus, quam inertia desidiaque avertacausa lateat, cur in concisione quorumdam corporum illa contingant, non continuo nos hoc uno ita perturbari oportere, ut tam multa quae superius luce clariora tibi visa sunt, falsa esse arbitremur. Fieri enim potest ut hujus rei causa nos la
Abbreviated transcription (Latin):
nuꝑ in agro eẽmꝰ ligurie: nrĩ illi ad olescentes qͥ tc̃ mec̾erant studioꝵ
suoꝵ grã. anĩ adu̾tere humi iacentes ĩ opaco loco reptantẽ bestiola
multipedẽ. longũ dico quendã u̾miculũ. uulgo notꝰe: hoc tam̃ quos

Expanded text:
 in agro essemus Liguriae, nostri illi adolescentes qui tunc mecum erant studiorum suorum gratia, animadverterunt humi jacentes in opaco loco, reptantem bestiolam multipedem, longum dico quemdam vermiculum: vulgo notus est, hoc tamen quod
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ testimonio saluatoris nr̃i ueraces.:⁊ ĩ castris spũalib strenui bellatores. Qui
tribulatioĩb ⁊ dap̃nis. ac uariis tribulatieĩb affecti parit᷑ & ꝓbati. t̾renis cȩle-

Expanded text:
in testimonio Salvatoris nostri veraces, et in castris spiritualibus strenui bellatores; qui in testimonio Salvatoris nostri veraces, et in castris spiritualibus strenui bellatores; qui tribulationibus et damnis, ac variis cruciatibus affecti, pariter et probati, terrenis coele
Abbreviated transcription (Latin):
dias seminant: discordantes ad tẽpꝰ si posst̃ ĩ difsensionẽ confirmant. Opinio-¬
nes bonoꝵ mñdatiis decolorant: in spũalib carnalia laudant: ut spũalia bona
eis deeẽ. ꝑsuadeant. Amicitias simulant: ut eos qͥse ĩ caute eis cõmiserint. qua
posst̾ arte decipiant: odioꝵ sibi occasionẽ pͣuis suspectioĩb coacceruant. demones
quoꝵ sectant᷑ facta letificant̾. scõs uiros quib st̃ noti contristant: uelut ami¬
ci in obsequio: hostes in animo ⁊ cõpti inu̾bo. tͣp es infacto. Prodigi secretoꝵ:¬
deueniunt. qui in sectando sectandos & diligendos ab ominando. feralit̾ acõione
bonis. Consid̾ate obsecro qͣlit̾ ĩuidos punitura st̃ mala sua. quos etiã bona pu¬
niunt aliena. Ubi isti fieri poter᷑ boni. qui st̃ inbono mali: aut qͣn bene malis
usurist̃. qui male bonis uti ñ desinunt: Bene malis usi st̃ marty res scĩ:

Expanded text:
diam seminant. Discordantes attentius, si possunt, in discordia confirmant. 12. Opiniodiam seminant. Discordantes attentius, si possunt, in discordia confirmant. 12. Opinionem bonorum mendaciis decolorant. In spiritualibus carnalia laudant, ut spiritualia bona eis deesse persuadeant. Amicitias simulant, ut eos qui se in charitate sibi commiserint qua possunt arte decipiant, odiorum sibi occasiones pravis suspicionibus coacervant; daemones, quorum sectantur facta, laetificant, sanctos viros, quibus sunt noti, contristant. Velut amici in obsequio, hostes in animo; continentes in verbo, turpes in facto; prodigi secretodeveniunt, qui insectando sectandos, et diligendos abominando, feraliter a communione bonis. Considerate, obsecro, qualiter invidos punitura sint mala sua, quos etiam bona puniunt aliena. Ubi isti fieri poterunt boni, qui sunt in bono mali? aut quando bene malis usuri sunt, qui male bonis uti non desinunt! Bene malis usi sunt martyres sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
illoꝵ supplitio dicendũ uidet᷑. qͥ suos animos ĩ uidia laniando conficiunt. s hoc
tantũ donante dnõ debemꝰ ostñd̾e. qͣlit̃ inuidi scẽ uiuentiũ merita. sua faci¬
unt inuidendo peccata: & qͣntũ in eis bonũ corrũ pat inuidia : dũ ꝗͥcqͥd bonũ
fieri uł dici ascis audierint. aut omĩno ñ credant: aut res b benẽ gestas in ma-¬
lũ male int̾pͣtando conu̾tu̾nt. Omẽ malũ qͦd deillis m̃dax fama iactauerit.
contͣdicunt. Omiã suis emulis fingunt: eoꝵ ꝓfectu deficiunt: odia int᷑se abscõ¬
dunt. ĩ suos erucratꝰ enutriunt. Proficientib ĩuident: peccantib fauent. Debonoꝵ
malis gaudent. dȩꝓfectib lugent. Inimicitiis gͣtuitis ardent᷑. dep̃hñdi pectoris
sui malitiã timent: sẽꝑ amari: nũꝗͣ certi: amici diaboli: inimici &̃ sui. Omĩb
o diosi: ad gaudenda anxii: ad plangenda leti: utꝰbiq ꝑu̾si. Int̾ amicos discor¬

Expanded text:
illius supplicio dicendum videtur, quo suos animos invidi laniando conficiunt; sed hoc tantum, donante Domino, debemus ostendere, qualiter invidi sancte viventium merita, sua faciant invidendo peccata; et quantum in eis bonum corrumpat invidia, qui quidquid boni fieri vel dici a sanctis audierint, aut omnino non credunt, aut res bene gestas in malum male interpretando convertunt. Omne malum quod de illis mendax fama jactaverit, contradicunt. Omnia suis aemulis fingunt, eorum profectu deficiunt. Odia intra se abscondunt, in suos cruciatus enutriunt, proficientibus invident, peccantibus favent, bonorum malis gaudent. De profectibus lugent, in inimicitiis gratuitis ardent, deprehendi peccatores per sui malitiam timent, semper amari, nunquam certi, amici diaboli. inimici etiam sui. Omnibus odiosi, ad gaudenda anxii, ad plangenda laeti, ubique perversi. Inter amicos discor
Abbreviated transcription (Latin):
sita ei particula ide̾ omis. conu̾tere illã: ⁊ intueri utrũ etiã con
est: ita ee̾t ueru. Omẽ aial mortale ẽ hõ. Quo alit̾ inuento:

Expanded text:
sita ei particula, id est, omnis, convertere illam et intueri, utrum etiam conest; ita esset verum, omne animal mortale homo est: quo aliter invento
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ ambulando ex̾cerer. ꝗͣm adolescens cũ me adalia studia quib sede mag̃
cogebar contulissẽ si accedenti ȩtati & ꝑ hac̃ animȩ crescenti uires amplio¬
res cribuendȩ st̃: Deinde in ipsis luctatoꝵ corporib: palestrite ñ mole ac

Expanded text:
in ambulando exercerer, quam adolescens cum me ad alia studia, quibus sedere magis in ambulando exercerer, quam adolescens cum me ad alia studia, quibus sedere magis cogebar, contulissem; si accedenti aetati, et per hanc animae crescenti vires ampliores tribuendae sunt? Deinde in ipsis luctatorum corporibus palaestritae non molem ac
Abbreviated transcription (Latin):
eas ab iudicauerĩ. cũ uideã ĩex animis corporib millas eẽ. E orpꝰ qindẽ uirib
sic̃ sensib uti animã ñ negandũ ẽ. tam̃ qͣm ista st̃ uiuentis officia. qͥs hȩc du¬
bitauerit ad animã potiꝰ ꝑtinere: Cũ gͥmaiores uires inpueris gͣndius¬
culis. qͣm in in fantib eẽ uideamꝰ. acdeinde ad olescentes iuuenesq in dies
uirib pͣstent. donec rursus corpore senescente minuant᷑: ñ leue qͣntũ
mn uidet᷑. crescentis cũ corpore. acdeinde senescentis animȩ inditiuie. M.¬
N usq q̃q ab surdũ ẽ ꝙ dicis. S ego uires ñ mag̾ in amplitudine corporis
ȩtatisq ⁊̃ crem̃tis. qͣm ĩ ex̾citatione qͣdã.⁊ conformatione mͣbroꝵ eẽ. soleo
putare. Idadeo: ut tib pbe. Quero abste utrũ aliũ alio ꝑtinatiꝰ ambulare
ac nunꝰ de fatigari. maioꝵ uiriũ eẽ arbr itreris. D. Ita sentio.m. Cur gͦ
puer multo ampliꝰ itineris confitiebã sine defectu. cũ aucupandi studio

Expanded text:
iribus, sicuti sensibus, uti animam non negandum est; tamen quoniam ista sunt viventis officia, quis haec dubitaverit ad animam potius pertinere? Cum igitur majores vires in pueris grandiusculis quam in infantibus esse videamus, ac deinde adolescentes, juvenesque in dies viribus praestent, donec rursus corpore senescente minuantur; non leve, quantum mihi videtur, crescentis cum corpore, ac deinde senescentis animae indicium  in amplitudine corporis aetatisque incrementis, quam in exercitatione quadam et conformatione membrorum esse soleo putare: id adeo ut tibi probem, quaero abs te utrum alium alio pertinacius ambulare ac minus defatigari, majorum virium esse arbitreris? E. Ita sentio. A. Cur ergo puer multo amplius itineris conficiebam sine defectu, cum aucupandi studio
Abbreviated transcription (Latin):
punt: deinde porro motũ languescere : pꝰtremo desinere diĩ minꝰ minꝰq
fit quod effugꝰ. Ac deide totũ euolat: s ab hoc me reuocat quod his
hausi ocłis pene seriꝰ ꝙͣ credi potest: s certe ñ seriꝰ ꝗͣ deb̾em. ¶ũ eni

Expanded text:
punt: deinde porro motum languescere, postremo desinere, dum minus minusque fit quod effugit, ac deinde totum evolat. Sed ab hoc me revocat quod his hausi oculis pene serius quam credi potest; sed certe non serius quam deberem. Cum eni