comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus angeli. designentur
ex noĩe. Ueruni quociens¬
cunq fit. idco utique fit:
ut eciam nomine ipso
quid ministraturi ueni¬
ant insinuent. Gabriel
nanq fortitudo dei dici¬
tur. Et merito tali noĩe
prefulget. qui nascituro
in carne dũo testimoni¬
um phibet: de quo ꝓpheta
in ꝑsalmo. Dñs inquit
fortis ⁊potens: dñs potẽs
in prelio. Illo minirum
prelio: quo potestates ac¬
reas debellare. ⁊ ab carum
tyranuide mundum ue¬
nebat eripere. Ad uirgi¬
nem desponsatam uiro.
cui nomen erat ioseph
de domo dauid:⁊ nomẽ
uirginis maria. Qd̃ di¬
citur de domo dauid. nõ
tantũ ad ioseph sed etiã
ꝑtinet ad mariã. legis
nanq erat p̾ceptum. ut
de sua quisq tribu ac fa¬
nulia duceret uxorem:
apło quoq attestante.
uid ortus est dñs: quia
incorrupta eius geni¬
trix. uerã de scirpe da¬
uid originem duxit.
Cur autem ipẽ non de
simplici uirgine sed de
desponsata iuro cõcipi
et nasci uoluerit: plu¬
rime a patrib racio¬

Expanded text:
bus angeli designantur bus angeli designantur ex nomine. Verum quotiescunque fit, ideo utique fit ut etiam nomine ipso quod ministraturi veniant, insinuent. Gabriel namque fortitudo Dei dicitur. Et merito tali nomine praefulget, quia nascituro in carne Deo testimonium perhibet. De quo Propheta in Psalmo: Dominus, inquit, fortis et potens, Dominus potens in praelio . Illo nimirum praelio, quo potestates aereas debellare, et ab earum tyrannide mundum veniebat eripere. Ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. Quod dicitur de domo David, non tantum ad Joseph, sed etiam pertinet ad Mariam. Legis namque erat praeceptum ut de sua quisque tribu ac familia duceret uxorem, Apostolo quoque attestante, vid ortus est Christus, quia incorrupta ejus genitrix veram de stirpe David originem duxit. Cur autem Dominus non de simplici virgine, sed de desponsata viro concipi et nasci voluerit, plurimae a patribus ratio
Abbreviated transcription (Latin):
tem filii dei predicaret: ꝓ
quam nos abiecta uetu¬
state noxia renouari. atz
inter filios dei cõputari
possimus. Ut ergo ad pro¬
missa salutis mereamur
dona ꝑtingere: primordi¬
um eius ĩtenta curemuᷤ
aure percipere. Missus est
inquit angelus gabriel
a deo. in cuntatẽ galilee
cui nomen naz arcth: ad
uirginẽ desponsatã iuiro.
cui nouien erat ioseph.
Aptum profecto humane
restauracionis principiũ.
ut angelus a deo mitteret
ad uirginẽ partu conse¬
crandam diumo: qui a
pruna ꝑdiciois hũane
fuit causa. cum serpens a
diabolo mittebatur. ad
dam. Inmo ipẽ in serpen¬
te diabolus ueniebat: qui
genus humanũ deceptis
parentib primis. ĩ mor¬
talitatis glia nudaret.
Quia ergo mors intra¬
uit ꝑ feminã: apte redit
⁊ uita ꝑfeminã. Illa a
diabolo seducta ꝑ serpen¬
tem. uiro gustum necis
obtulit. hec edocta a deo ꝑ¬
angelum: mũdo auito¬
rem̾ salutis edidit. Mis¬
sus ẽ ergo angls̃ gabriel
a deo. Raro autẽ legimuˢ:
quia apparentes homimi¬

Expanded text:
Filii Dei praedicaret, per quam nos, abjecta vetustate noxia, renovari atque inter Filios Dei computari possimus. Ut ergo ad promissae salutis mereamur dona pertingere, primordia ejus intenta curemus aure percipere. Missus est, inquit, angelus Gabriel a Deo in civitatem Galilaeae, cui nomen Nazareth, ad virginem desponsatam viro, cui nomen erat Joseph. Aptum profecto humanae restaurationis principium, ut angelus a Deo mitteretur ad virginem partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit causa, cum serpens a diabolo mittebatur ad in serpente diabolus veniebat, qui genus humanum, deceptis parentibus primis, immortalitatis gloria nudaret. Quia ergo mors intravit per feminam, apte redit et vita per feminam. Illa a diabolo seducta per serpentem, viro gustum necis obtulit; haec a Deo edocta per angelum, mundo auctorem salutis edidit. Missus est ergo angelus Gabriel a Deo. Raro autem legimus quia apparentes homini
Abbreviated transcription (Latin):
torrentes in sollitudine.
et que erat arida ĩ stagnũ:¬
⁊ sitiens in fõtes aquar.
In cubilib in quibus
prius drachones habita¬
bant: orictur uiror calami
et ninci et erit sibi semita
et uia sancta uocabitur.
Non transibit ꝑ eant pol¬
lutus. ⁊ hec erit uobis di¬
recta uia. ita ut stulti nõ
errent ꝑcam. Non erit ibi
leo. et mala bestia nõ ascẽ¬
det ꝑeam: nec inuenictur
ibi. Et ambulabũt qui
liberati fuerint. ⁊ redempti
a dño conuertentur. ⁊ ue¬
nient in syon cũ laude et
leticia sempitua. super
⁊saput corum gaudium
et leticia obtinebunt. ⁊ fu¬
giet dolor ⁊ gemitus. lcõ nͣ̃¬
ui ergo similem
fecistis deum. aut
ei; Nunquid scuptile cõ¬
flabit faber: aut artifex
auro conflabit illud. ⁊ la¬
minis argẽteis argenta¬
rius: fforte lignũ impu¬
tribile elegit artifex. sapi

Expanded text:
orrentes in solitudine et que erant arida in stagna et sitientes in fontes aquarum. In cubilibus in quibus prius dracones habitabant horietur viror calami et iunci: et erit ibi semita et via et via sancta vocabitur. Non transibit per eam pollutus set hec erit nobis directa via: ita ut stulti non errent per eam. Non erit ibi leo et mala bestia non ascendet per ea: nec invenietur ibi. Et ambulabunt qui liberati fuerint et redemti a Domino: convertentur et venient in Syon cum laude et letitia sempiterna super capita eorum. Gaudium et letitiam obtinebunt: et fugiet dolor et gemitus. VI. ui ergo similem fecistis Deum» inquei? Nunquid sculptile conflabit faber, aut aurifex auro figurabit illud et laminis argenteis argentarius? Forte lignum et imputribile e
Abbreviated transcription (Latin):
cionis: deus ipẽ ueniet et
saluabit uos. Tunc ape¬
rientur oculi cecorum: ⁊
aures surdoꝵ patebunt.
Tunc saliet sicut ceruus
claudus: ⁊ apta erit lin¬

Expanded text:
citur: Deus ipse veniet, & salvabit vos. 5. Tunc aperientur oculi caecorum, & aures surdorum patebunt. 6. Tunc saliet sicut cervus claudus, & aperta erit lin
Abbreviated transcription (Latin):
ristis fundamenta terre:
Qui sedet suꝑ girum fre:
et habitatores eius sunt
quasi locuste. Qui exten¬
dit uelut nichili celos et
expandit eos sicut taber¬
naculũ ad inhabitãdũ.
Qui dat secretoꝵ scrutato¬
ris quasi non sint. iudi¬
ces terre uelut ĩ anec fecit.
Et quid̃ neq plantato.
neq satoneq radicato
in terra trunco eoꝵ. Repẽ¬
te flauit in cos ⁊ aruerũt:
et turbo quasi stipulam
auferet eos. Et cui assimi¬
lasti et adequastis dicit
sanctus. Leuate ĩ excelsũ
oculos ur̃os: ⁊ uidete quis
creauit hec. Qui eduxit ĩ¬
numero miliciam eoꝵ
et om̃s ex nomine uocat.
Pre multitudine fortitu¬
dinis ⁊ roboris uirtutis¬
qz eius. neq unum reli¬
quũ fuit. Quare dicis
iacob: ⁊ loqueris israel:
Apscondita ẽ uia mea a
dño et a deo meo. iudi¬
cium meuir transibit.
Nũquid nescis: an non
audisti. Deus sempiter¬
nus dñs qui creaint t̾¬
minos terre. ⁊ non defi¬
ciet neq laborabit: nec
est in uestigatio sapien¬

Expanded text:
xistis fundamenta terrae qui sedet super gyrum terrae et habitatores eius sunt quasi lucustae qui extendit velut nihilum caelos et expandit eos sicut tabernaculum ad inhabitandum qui dat secretorum scrutatores quasi non sint iudices terrae velut inane fecit et quidem neque plantatos neque satos neque radicato in terra trunco eorum repente flavit in eos et aruerunt et turbo quasi stipulam auferet eos et cui adsimilastis me et adaequastis dicit Sanctus levate in excelsum oculos vestros et videte quis creanumero miliciam eorum: et omnes ex nomine vocat. Pre multitudine fortitudinis et roboris virtutisque ejus: neque unum reliquum fuit. Quare dicis Jacob: et loqueris Israel: abscondita est via mea a Domino: et a Deo meo judicium meum transibit? Nunquid nescis aut non audisti? Deus sempiternus Dominus qui creavit terminos terre non deficiet neque laborabit: nec est investigatio sapien
Abbreviated transcription (Latin):
memus. ideoq trepida¬
uius. Necdũ uidimus
cuicem. necdum nos
confirmauit passio do¬
muri ⁊ resurrectis. non
asceusio in excelsis. nec
paracliti: propterea fra¬
gilitate nutamus. pro¬
p̾terea ⁊ sepius audiui¬
nius a dño increpacio¬
nem pusille fidei. Sed¬
portamus. toleramus
libenter: et uoluntarie
sustuiemus.

Expanded text:
memus, ideoque trepidamemus, ideoque trepidamus, necdum vidimus crucem, necdum nos confirmavit passio Domini et resurrectio, non ascensio in excelsis, non paracleti, propterea fragilitate nutamus, propterea et saepe audivimus a Domino increpationem pusillae fidei. Supportamus et toleramus libenter, voluntarie sustinemus.
Abbreviated transcription (Latin):
bat mare. ⁊ iterũ depla¬
ebat itaque dũs¬
corpore: ut aplõs susci¬
taret. ⁊ euigilare faceret
Precipue autem om̃s
nos: neunquam aĩo
dormiamus. neue in¬
tellectu aut prudencia.
sed iugilare in ommi
tempore ⁊ iubilare dño
⁊ salutẽ ab eo postulare
dentes discipuli: susci¬
tabant eum dicentes.
Dñe salua nos. Peri¬
mus. Tanto fuerant
metu conterriti. ⁊ pene
anuno alienati: ut ir¬
ruerent in eũ ⁊ nõ mo¬
deste ac leniter suggere¬
rent. sed turbulenter
suscitarent eũ: dicento.
Dñe salua nos Peri¬
mus. Obeati. o ueraces
dei discipulz. duĩ sal¬
natorẽ uobiscũ habetiˢ
et periculum tuetis.
Uita uobiscum est. et
de morte solliciti estia.
Maris turborẽ tremen¬
tes. creatorem eius pre¬
sentem ita suscitatis.
quare non possit dormui¬
ente corpore fluctus se¬
dare uel mitigare. Sed
quid respondent hii di¬
lectissum discipuli. par¬
uili inquiũt sumus.
adhuc infirmi et non
dum robusti: ideoq ti¬

Expanded text:
bat mare, et iterum cbat mare, et iterum ciebat itaque corpore, ut apostolos suscitaret et evigilare faceret, praecipue autem nos omnes ne unquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare dentes discipuli suscitabant eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti et pene animo alieni, ut irruerent in eum, et non modeste, aut leniter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. Sed quid respondent hi dilectissimi discipuli? Parvuli, inquiunt, sumus adhudum robusti, ideoque ti
Abbreviated transcription (Latin):
constituit. Dixit enĩ ei.
Usq huc uenies. ⁊ non
suꝑgredieris: sed ĩ temet¬
ipõ confringentur fluc¬
tus ti. Huius ergo ius¬
sione ⁊ precepto orta est
tempestas ĩ mari: proptꝰ
occasiones supius me¬
moratas. ffacra est tem¬
pestas magna ⁊ nõ pu¬
silla ut magnũ opus
non pusulum ostende¬
retur. Quãtoq fluctus
na initule urruebãt. tan¬
to magis timor discipu¬
los conturbabat: ut plus
desiderarent ad liberan¬
dum se. mirabilia sal¬
ꝑse uero dormie¬
bat. O res mira¬
bilis ⁊ stupenda. Is qui
nũquam obdormiit.
ipẽ dormire dicitur. Dor¬
miebat quidem corpore:
sed uigilabat deitate. Dor¬
miebat corpore: sed con¬
turbabat mare. Erigebat¬
q fluctus. ⁊ aplõs conter¬
rebat: suam ostensurus
potenciam. Dormiebat
corpore: sicuti et adpute¬
um de ituiere lassus. uel
fatigatus sedebat: de mõ¬
strans quiã uere huma¬
qd̃ corruptibile ĩduerat.
I põ ergo corpore dorme¬
bat. deitate uero concita¬

Expanded text:
constituit. Dixit enim ei: constituit. Dixit enim ei: Usque huc venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irruebant, tato magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Sals vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore, sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humaquod corruptibile induerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concita
Abbreviated transcription (Latin):
Ngrediente dño
in nauiculam.
secuti sunt eũ discipuli
eius: non imbecilles sed
firmi ⁊ stabiles in fide.
mansueti et .pii. spernẽ¬
tes mundũ. nõ dupli¬
ci corde sed simplici. Hii
ergo secuti sunt eum.
non tantum gressus
eius sequentes: sed ma¬
gis scĩtatem comitan¬
tes. ⁊ iusticiã eius con¬
sectantes. Et ecce tempe¬
stas magna facta est
in mari:ita ut naui¬
cula operiretur fluctib.
Cum eñt multa ma¬
gna ⁊ miranda osten¬
disset in terra. transiit
ad marerut ⁊ ibidem
adhuc excellenciora o¬
pera demonstraret qua¬
tius terte marisq do¬
minũ se esse cũctis ostẽ¬
deret. Ingressus ergo na¬
uiculã fecit turbari ma¬
re. cõmouit uentos con¬
citauit fluctus. Cur hoc:
Ideo ut discipulos mit¬
teret in timorem. ⁊ suũ
auxilium postularent:
suãq potenciã roganti¬
b manifestaret. Icõ¬
lla tempestas nõ
ex se orta est. sed po¬
testatiparuit imꝑantis:
eus qui educit uentos
de thesauris suis. qui ter¬
minũ mari arenam

Expanded text:
ngrediente Domino in naviculam, secuti sunt eum discipuli ejus, non imbecilles, sed firmi et stabiles in fide, mansueti et pii, spernentes mundum, non duplici corde, sed simplici. Hi ergo secuti sunt eum, non tantum gressus ejus sequentes, sed magis sanctitatem comitantes, et justitiam ejus consectantes. Et ecce tempestas magna facta est in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut et ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam, fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos suos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam
Abbreviated transcription (Latin):
non uadã donec ablac¬
tetur infans. ⁊ ducam
eum: ⁊ appareat ante
conspectum dirĩ. ⁊ ma¬
neat ibi iugiter. Et ait
ei helchana uir suus.
ffac qd̃ bonũ tibi uide¬
tur: ⁊ mane donec ab¬
iactes eum. Precorq
ut impleat dũs uerbũ
suum.¬

Expanded text:
n vadam donec ablactetur infans et ducam eum et appareat ante conspectum Domini et maneat ibi iugiter et ait ei Helcana vir suus fac quod bonum tibi videtur et mane donec ablactes eum precorque ut impleat Dominus verbum suum
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum. Ex ipã ur̃a lo¬
cucione cognoscitis: qͥa
prius uox sonat. ut uer¬
bum post modũ possit
audiri. Iohẽs ergo uocẽ
se esse asserit:quia uer

Expanded text:
uerbum". Ex ipsa nostra locutione cognoscitis quia prius uox sonat ut uerbum postmodum possit audiri. Iohannes ergo uocem se esse asserit quia uer
Abbreviated transcription (Latin):
dudum accensi erant.
Unde scriptum est. Ga¬
uist sũt gaudio magno
ualdẽ. Ualde quippe eis.
⁊ gaudio magno gau¬
dendum erat: qui ad
puerperiũ celestis regis
ꝑuenire meruerant. et
corporeis oculis simul ⁊¬
et aspectu fidei illũ aspi¬
cere. qui uenit totum
mundũ a peccatoꝵ ⁊ in¬
fidelitatis tenebris libe¬

Expanded text:
mdum accensi erant. mdum accensi erant. Unde scriptum est: Gavisi sunt gaudio magno valde, valde quippe eis et gaudio magno gaudendum erat, qui ad puerum coelestis regis pervenire meruerant, et corporeis oculis simul et aspectu fidei illum aspicere, qui venit totum mundum a peccatorum et infidelitatis tenebris libe
Abbreviated transcription (Latin):
cum magis: et uerum
regem supplicit adorã¬
do uenerare. Qui cũ
audissent regẽ: abierũt
Et ecce stella quã uide¬
rant in oriẽte antecede¬
bat eos:usq dum uen¬
ens staret supra ubi erat
puer. Uenit inquit. et
stetit supra ubi erat
puer. Nunquid non
dicere ⁊ clamare uideba¬
tur. hic ẽ puer quem
natum testabar ecelo.
hic est rex ille magnus.
qui uenit celesti ĩperio
regnũ sociare terrenũ.
Uere stella hec dnñce na¬
tiuitatis ministra: q̃
tanto ẽ caldeos obsccro¬
ta famulatu. ut ĩqui¬
rendo xpõ non solum
cos moneret ecelo: sed
⁊ ducatũ illis preberit
in terris. Hec stella nũ¬
quam antea apparu it.
quia nunc eã puer
ste creauit. et ma ge
deputauit. Que ꝑacto
obsequio: mox esse desi¬
uit. Uidentes autẽ stel.¬
lam: gauisi sunt gau¬
dio magno ualde. Gau¬
debant nãq magi. nõ
inde solum qd̃ stellam
uiderant. ⁊ regẽ natum
cognouerant:ĩmo qd̃
cos usqz ad illum ꝑdu¬
cebat. cuius desiderio iã¬

Expanded text:
cum magis, et verum cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Qui cum audissent regem, abierunt. Et ecce stella quam viderunt in Oriente, antecedebat eos usque dum veniens staret supra ubi erat puer. Venit, inquit, et stetit ubi erat puer. Nunquid non dicere et clamare videbatur: Hic, hic puer quem natum testabar a coelo. Hic est rex ille magnus qui venit coelesti imperio regnum sociare terrenum. Vere stella haec Dominicae nativitatis ministra est, quae tanto est Chaldaeos obsecuta famulatu, ut in inquirendo Christo non solum eos moneret e coelo, sed et ducatum illis praeberet in terris. Haec stella nunquam ante apparuit, quia nunc eam puer iste creavit, et magis ad deputavit, quae peracto obsequio mox esse desiit. Videntes autem stellam gavisi sunt gaudio magno valde. Gaudebant namque magi non inde solum, quod stellam viderant et regem natum cognoverant, imo quod eos usque ad illum perducebat, cujus desiderio ja
Abbreviated transcription (Latin):
in bethleem: dixit. Ite ⁊ in¬
terrogate diligent de pue¬
ro. Et cum inueneritis re¬
nunciate michi: ut ⁊ ego
ueniens adorẽ eum. Hero¬
dis hic mens ⁊ facta con¬
cordant: quia liuorem
quem tenebat in corde.
foruisecus ostendit ĩoꝑe.
Clani uocat remotis
scribis ⁊ sacerdotib ma¬
gos. quia in testinum
dolorem occultabat ĩtrin¬
secus. Diligenter didrcit
ab eis tempus stelle: qͥa
necem saluatoris medi¬
tabatur in mente. Ficit
se uultu et uerbis eum
adorare uelle: quem in¬
bat occidere. Cuius quidẽ
ꝑsonam om̃s ypocrite
tenent: quia dum ficte
dñm querunt. iueni¬
re illum nũquam me¬
rentur. Suꝑtluo herodes
timore turbaris: et fru¬
stra in suspectũ tibi pue¬
rum seuire moliris. Nõ
capit xpm̃ regio tua. nec
mundi dñs potestatis
tue est contentus angu¬
stiis. Quẽ in udea regna¬
re non uis: ubiq regnat.
Et felicior ipẽ regnares:
si cius imperio subdereris.
Cur sincero officio uon
facis. qd̃ subdola fal¬
sitate promittis. Perge

Expanded text:
te et interrogate diligenter de puero, et cum inveneritis renuntiate mihi, ut et ego veniens adorem eum. Herodis mens, et facta conveniunt, quia livorem quem tenebat in corde, forinsecus ostendit in opere. Clam vocat semotis Scribis et sacerdotibus magos, quia intestinum dolorem occultabat intrinsecus. Diligenter didicit ab eis tempus stellae, quia necem Salvatoris meditabatur in mente; finxit se vultu et verbis eum adorare velle, quem inbat occidere. Cujus quidem personam omnes hypocritae tenent. Quia dum ficte Dominum quaerunt, invenire illum nunquam merentur. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regia tua, nec mundi Dominus potestatis tuae sceptri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat. Et felicior ipse regnares si ejus imperio subdereris. Cur sincero officio non facis, quod subdola falsitate promittis? Perge
Abbreviated transcription (Latin):
ergo ꝑsona ge¬
intoris ⁊ geniti. sed una
est natura genitoris et
geniti. Quando uero suf¬
ficienter aut digne loqͥ
poterit. quis dequo: ho¬
mo de deo: mortalis de
ĩmortali. uisibilis de in¬
uisibili. mutabilis de ĩ¬
cõnuitabili. opus de opi¬
fice. de creatore creatura
de factore factura. paruuᷤs
de munenso. cemporalis
de eterno. humilis de al¬
tissimo. plasmatus eli¬
mo. de illo qui omma
creauit ex nichilo: Cuius
est in enarrabilis omni¬
potencia. qua nos gra¬
tuita bonitate fecit: nec
minus tamen ĩenarra¬
bilis gr̃a. qua nos om¬
inpotentissima misera¬
cione saluauit. Qui et
opus creatricis onmpo¬
tencie gratis fecit. ⁊ opuꝰ
gre saluatricis ommpo¬
tenter impleuit: illic ha¬
bens potestatẽ condendi ⁊
regendi creaturam suã.
hic habens potestatẽ po¬
nendi ⁊ sumendi pro no¬
bis aĩam suam. Omni¬
potenciã uero nunc dici¬
mus: quia uerbum qd̃
in principio erat.⁊ apud
deum erat. et deus erat¬
fecit oinne qd̃ non erat.

Expanded text:
ersona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus eratfecit omne quod non erat;
Abbreviated transcription (Latin):
Go pascã oues
Meas. ⁊ ego cas
accubare faciam: dicit
dus deus.Quod perierat
requirã: ⁊ qd̃ abiectum
erat reducam. Et quod
confractũ fuerat alli¬
gabo:⁊ qd̃ infirmum
erat consolidabo. Et qd̃
pingue ⁊ forte custodiã:
⁊ pascã illas in iudicio.
Os autem uĩ
greges mer: hec
dicit dñs deus. Ecce ego
iudico iuter petus ⁊ pec¬
Noune satis uobis erat
pascuã bonam depasciꝰ
In suꝑ ⁊ reliquias pas¬
cuarum ur̃aꝵ concul¬
castis pedib urĩs. Et
cum purissimã aquã
biberetis: reliquã pedib
uris turbabatis. Et oues
pingue ⁊ macilentũ.
Pro co qd̃ laterib ⁊ hu¬
incris impingebatis.⁊
cornib urĩs uentilabatis
omĩa infirma pecora.
douec disꝑgerentur fo¬
ras: saluabo gregẽ me-¬
uni. ⁊ non erit ultra ĩ
rapinã. Et iudicabo int̾
pecus et pecus.

Expanded text:
go pascam oves meas et ego eas accubare faciam, dicit Dominus Deus. Quod perierat requiram, et quod abjectum erat reducam, et quod confractum fuerat alligabo, et quod infirmum erat consolidabo, et quod pingue et forte custodiam, et pascam illas in judicio. os autem, greges mei, haec dicit dominus deus: ecce ego iudico inter pecus et penonne satis uobis erat pascuam bonam depasci? insuper et reliquias pascuarum uestrarum conculcastis pedibus uestris, et cum purissimam aquam biberetis, reliquam pedibus uestris turbabatis. et oues pingue, et macilentum: pro eo quod lateribus et humeris impingebatis, et cornibus vestris ventilabatis omnia infirma pecora, donec dispergerentur foras: Salvabo gregem meum, et non erit ultra in rapinam, et judicabo inter pecus et pecus.
Abbreviated transcription (Latin):
O
samuel. Nunqͥd
uult dñs holocausta
aut uittimas: et non
potuis ut obediatur uo¬
ci diũ. Melior est enim
obediencia quam uicti¬
me: ⁊ auscultare magiᷤ
qͣm auferre adipem ati¬
ctum. Qm̃ quasi pecca¬
tum ariolandi est re¬
pugnare et quasi
scesus ydolatrie nolle ad¬
qui escere. Pro eo quod
abiecisti sermonẽ diũ:
abiecit te dñs ne sis rex.
Dixitq saul ad sauue¬
lem. Peccaut: qr preuairi¬
catiᷤ sũ sermonem drũ
et uerba tua:timens po¬
pulum ⁊obediens uoci
eorum. Sed nunc porta
queso peccatum meum:
et reuertere mecum ut
muel ad saul. Non reu̾¬
tar tecũ quia proiecisti
sermonem diĩ. ⁊ proie¬
cit te dominus: ne sis
rex suꝑ israel

Expanded text:
o Samuel: Nunquid vult Dominus holocausta et victimas, et non potius ut obediatur voci Domini? Melior est enim obedientia quam victimae; et auscultare magis, quam offerre adipem arietum. Quoniam quasi peccatum hariolandi est, repugnare: quasi scelus idololatriae, nolle acquiescere. Pro eo ergo quod abjecisti sermonem Domini, abjecit te, ne sis rex. Dixitque Saul ad Samuelem: Peccavi, quia praevaricatus sum sermonem Domini, et verba tua, timens populum, et obediens voci eorum. Sed nunc porta, quaeso, peccatum meum et revertere mecum, ut muel ad Saul: 'Non revertar tecum, quia proiecisti sermonem Domini, et proiecit te Dominus, ne sis rex super Israel
Abbreviated transcription (Latin):
fres mei dilectis¬
sui. Nonne deus ele¬
git pauperes ĩ hoc mũdo.
diuites in fide et heredes
regni quod promisit dõ
diligentib se: Dos autẽ
exhonorastis pauperem.
Nonne diuites ꝑ poten¬
ciam opprimunt uos.
et ĩpĩ trahunt uos ad
iudicia: Nonne ipsi
blasphemant bonum
uonien. qd̃ inuocatum
est suꝑ nos: Si autem
legem ꝑficitis regalem.
scdm scripturas. disi¬
ges proximũ tuũ sicut

Expanded text:
tres mei dilectissimi. Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo: divites in fide et heredes regni quod repromisit Deus diligentibus se? Vos autem exhonorastis pauperem. Nonne divites per potentiam opprimunt vos: et ipsi trahunt vos ad judicium? Nonne ipsi blasfemant bonum nomen quod invocatum est super vos? Si tamen legem perfecistis regalem secundum scripturas: diliges prox
Abbreviated transcription (Latin):
in terrã de qua sũptus
es: quia puluis es ⁊ in
puluerem reuerteris.
Et uocauit adã nomẽ
uxoris sue eua: eo qd̃ ma¬
ter esset cunctoꝵ uiuen
et ait. Ecce adam factus
est quasi unus ex nobiᷤ.
sciens bonũ et malum.
Nunc ergo ne forte mt¬
tat manũ suã. ⁊ sumat
ctiam de ligno uite et
comedat. ⁊ uiuat ieter¬
numi:. emisit eum dñs
deus de paradiso uolup¬
tatis. ut oparetur terrã
de qua sumptus est. Eie¬
citq adam ⁊ collocauit
ante paradisũ uolupta¬
tis. cherubin ⁊ flamincũ
gladium atq uersatilẽ
ad custodiendã uiam

Expanded text:
qua sumptus es: quia pulvis es, et in pulverem reverteris. Et vocavit Adam nomen uxoris suae Eva: eo quod mater esset cunctorum viveet ait: Ecce Adam factus est quasi unus ex nobis, sciens bonum et malum: nunc ergo ne forte mittat manum suam et sumat etiam de ligno vitae et comedat et vivat in aeternum emisit eum Dominus Deus de paradiso voluptatis ut operaretur terram de qua sumptus est eiecitque Adam et conlocavit ante paradisum voluptatis cherubin et flammeum gladium atque versatilem ad c
Abbreviated transcription (Latin):
idam: et dixit ei.
Ubi es. Qui ait. Uocẽ tuã
audun in paradiso: ⁊ ti¬
mui eo quod nudus essẽ.
et abscondi me. Cui dixit
Quis eiũ indicauit tibi
qd̃ iuidus esses. nisi qd̃
ex ligno de quo preceperã
tibi ne comederes come¬
disti. Dixitq adã. Mu¬
lier quã dedisti sociã mi

Expanded text:
Adam, et dixit ei: Ubi es? Qui ait: Vocem tuam audivi in paradiso, et timui eo quod nudus essem, et abscondi me. Cui dixit: Quis enim indicavit tibi quod nudus esses, nisi quod ex ligno de quo praeceperam tibi, ne comederes, comedisti? Dixitque Adam: Mulier quam dedisti so
Abbreviated transcription (Latin):
pnus de priorib
scribarun uir ctate pro¬
uectus. et uultu decorus:
aꝑto ore hians. compelle¬
batur carnẽ porcinam
mandutare. At ille glo¬
riosam mortem. magis
quã odibilem uitã am¬
plectens: uoluntarie pre¬
ibat ad supplicium. Intu¬
eus autẽ quẽadmodum
oportet accedere: pacienter
sustinens destinauit nõ
admittere illicita propt᷑
uite amorem. Hni autẽ
qui astabant ĩiqua mi¬
seratione cõmoti proptͤ
antiquã uiri amicitiã
tollentes eũ secreto roga¬
bant afferri carnes quib
uesci ei licebat: ⁊ simula¬
retur manducasse sicut
rex imperauerat de sa cri¬
ficii carnib. ut hoc facto
a morte liberaretur: ⁊ pro¬
pter ueterem amicitiã.
haut in eo facerent hu¬
manitatem.

Expanded text:
de primoribus scribarum vir aetate provectus et vultu decorus aperto ore hians conpellebatur carnem porcinam manducare at ille gloriosam mortem magis quam odibilem vitam amplectens voluntarie praeibat ad supplicium intuens autem quemadmodum oportet accedere patienter sustinens destinavit non admittere inlicita propter vitae amorem hii autem qui adstabant iniqua miseratione commoti propter antiquam viri amicitiam tollentes eum secreto rogabant adferri carnes quibus vesci ei licebat et simularetur manducasse sicut rex imperaverat de sacrificii carnibus ut hoc facto a morte liberaretur et propter veterem amicitiam hanc in eo facerent humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
lius. non tamen est a
patre filioq diuisus Et
sicut propriã habet ĩ tri¬
nitate ꝑsonam. ita unã
habet in patris ⁊ filii dei¬
tate substanciã. omĩa
implentem omnia con¬
tinentẽ. ⁊ cũ pr̃e et filio
unulsa moderantẽ. in

Expanded text:
lius, non tamen est a Patre, Filioque divisus. Et sicut propriam habet in Trinitate personam, ita unam habet in Patris, et Filii Deitate substantiam, omnia implentem, omnia continentem, et cum Patre, et Filio universa moderantem in
Abbreviated transcription (Latin):
baut ad consiliũ nncum.
Uerbis meis addere nichil
audebant: et super illos
stillabat eloquiũ meum.
Expectabant me sicut plu¬
mam: ⁊ os suũ aꝑiebant
quasi ad ymbrem scroti¬
nuum. Si quando ridebã
ad eos non credebant: et
lux uultus mei non cade¬
bat in terram. Si uoluis¬
sem ire ad cos: sedebã pri¬
mus. Cũq sederẽ quasi
rex cutũ stante exercitu:

Expanded text:
bant ad consilium meum. Verbis meis addere nihil audebant, et super illos stillabat eloquium meum. Exspectabant me sicut pluviam, et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum. Si quando ridebam ad eos, non credebant, et lux vultus mei non cadebat in terram. Si voluissem ire ad eos, sedebam primus; cumque sederem quasi rex circumstante exer
Abbreviated transcription (Latin):
pe ut diximus agitur:
ne mortua caro putre¬
fiat. Mortuam uero
carnem putrescere est:
hoc mortale corpus flu¬
riu luxurie deseruire.
sicut de quibusdam ꝑ
proplxtam dicitur. Cõ¬
putruerũt iumenta
in stercore suo. Iumen¬
ta quippe ĩ stercore suo
putrescere est. carnale
hoĩes in fetore luxurie
uitam finire. Mirrã
ergo offerimus: quan¬
do hoc mortale corpus
a lururie putredine ꝑ
condimentũ continẽ¬
cie custodimus. Icõ¬

Expanded text:
ue, ut diximus, agitur 1471 ue, ut diximus, agitur 1471 ne mortua caro putrefiat. Mortuam vero carnem putrescere, est hoc mortale corpus fluxui luxuriae deservire, sicut de quibusdam per prophetam dicitur: Computruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo putrescere est carnales homines in fetore luxuriae vitam finire. Myrrham ergo Deo offerimus, quando hoc mortale corpus a luxuriae putredine per condimentum continentiae custodimus.
Abbreviated transcription (Latin):
nitate impassibilem.
credamus eciam in nr̃a
fuisse carne mortalem.
Quãius in auro thure
et mirra: ĩtelligi ⁊ aliud
potest. Auro nauq sapi¬
encia designatur: salo¬
mone attestãte qui ait.
Thesaurus desiderabilis:
requiescit ĩ ore sapiẽtis.
Thure autem qd̃ deo in¬
cenditur. uirtus or̃onis
exprimitur. psalmista
actestante qui dixit. Di¬
rigatur oratio mea sic̃
incensũ: in cõspectu tuo.
Per mirrã uero: carnis
nr̃e mortificacio figu¬
ratur. Unde ⁊ scã ecclĩa
de sius operariis usq ad
mortem pro deo certan¬
tib: dicit. Manus mee
distillauerũt mirram.
Nato ergo regi aurũ
offerimus. si in cõspec¬
tu illius claritate suꝑ¬
ne sapiencie resplende¬
mus. Thus offerimus:
si cogitaciones carmis
ꝑ sancta or̃onum stu¬
dia in ara cordis ĩcen¬
dimus. ut suaue ali¬
quid deo ꝑ celeste deside¬
nium redolere ualeamꝰ
Mirram offerimus:si
carnis uicia per absti¬
nenciam mortifica¬
mus. Per mirrã quip¬

Expanded text:
nitate impassibilem nitate impassibilem credamus etiam in nostra fuisse carne mortalem. Quamvis in auro, thure et myrrha intelligi et aliud potest. Auro namque sapientia designatur, Salomone attestante, qui ait: Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis . Thure autem quod Deo incenditur virtus orationis exprimitur, Psalmista testante, qui dicit: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Per myrrham vero carnis nostrae mortificatio figuratur; unde sancta Ecclesia de suis operariis usque ad mortem pro Deo certantibus dicit: Manus meae distillaverunt myrrham . Nato ergo Regi aurum offerimus, si in conspectu illius claritate supernae sapientiae resplendemus. Thus offerimus, si cogitationes carnis per sancta orationum studia in ara cordis incendimus, ut suave aliquid Deo per coeleste desiderium redolere valeamus. Myrrham offerimus, si carnis vitia per abstinentiam mortificamus. Per myrrham namq
Abbreviated transcription (Latin):
Agi uero: autum
thus. ⁊ nurram
deferunt. Aurũ quippe:
regi congruit. Thus uero:
in dei sacrificio ponebat:
Mirra autẽ: mortuorũ
corpora condiuntur. Eũ
ergo magi quẽ adorant.
etiam nusticis muñib
predicant: auro regem.
thure deũ. murra morta¬
lem. Sunt uero nõnul¬
li heretici. qui hunc deũ
credunt: sed ubiq regna¬
re nequaquam credunt.
Hn profecto ei thus offe¬
runt: sed offerre ei eciam
aurum nolunt. et sũt
nõnulli qui hunc regẽ
existimant: sed deũ ne¬
gant. Hii uidelicet ei au¬
rum offerunt: sed offerre
thus nolunt. Et sunt
nõnulli qui hunt ⁊ deũ
et regem fatentur: sed
assumpsisse carnẽ mor¬
talem negant. Hii numi¬
rum ei aurum et thus
offerunt. sed offerre mir¬
ram assumpte mortali¬
tatis nolunt. Nos itaq
nato dũo offeramus
aurum: ut hunc ubio
regnare fateamur. Offe¬
ranus thus: ut creda¬
mus qd̃ is qui in tẽpore
apparint deus ante tem¬
pora extitit. Offeramus
mirran: ut eum quem
credimus in sua diui¬

Expanded text:
agi vero aurum, thus et myrrham deferunt. Aurum quippe regi congruit, thus vero in Dei sacrificium ponebatur, myrrha autem mortuorum corpora condiuntur. Eum ergo magi quem adorant etiam mysticis muneribus praedicant, auro regem, thure Deum, myrrha mortalem. Sunt vero nonnulli haeretici qui hunc Deum credunt, sed ubique regnare nequaquam credunt. Hi profecto ei thus offerunt, sed offerre etiam aurum nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc regem existimant, sed Deum negant. Hi videlicet ei aurum offerunt, sed offerre thus nolunt. Et sunt nonnulli qui hunc et Deum et regem fatentur, sed assumpsisse carnem mortalem negant. Hi nimirum ei aurum et thus offerunt, sed offerre myrrham assumptae mortalitatis nolunt. Nos itaque nato Domino offeramus aurum, ut hunc ubique regnare fateamur; offeramus thus, ut credamus quod is qui in tempore apparuit Deus ante tempora exstitit; offeramus myrrham, ut eum quem credimus in sua divi
Abbreviated transcription (Latin):
inurde sua potestate.
liberari sĩlluminiar.
tuuore simul iadĩ¬
racione ꝑterecti sant
Unde ⁊ ꝑ obsessũ homi¬
nem dicebant. Quid ti¬
bi ⁊ nobis fili dei: Ueni¬
strante tempus torque¬
re nos. Sed quia unde
bonus proficit. inde ma¬
lus deterior fit: recte sub¬
iungitur. Quidã aute
ex eis dixerunt. In beei
be ⁊ pharisei. Qui ideo
dñm sequebantur. ut
ipm̃ reprehenderent ac
calũmarentur: ut alii
ruangeliste testantue.
Durbis eñ dñ signa
mbiq mirantib. illi
econtranomuindia ple
aque negare non po

Expanded text:
sua potestate liberari et illuminari, timore simul et admiratione perterriti sunt, unde et per obsessum hominem dicebant: « Quid tibi et nobis, Fili Dei? venisti ante tempus torquere nos . » Sed quia unde bonus proficit, inde malus deterior fit, recte subjungitur: « Quidam autem ex eis dixerunt. » Non et Pharisaei, qui ideo Deum sequebantur, ut ipsum reprehenderent, et haec calumniabantur, ut alii evangelistae testantur. Turbis enim Domini signa ubique mirantibus, illi econtrario invidia pleni, quae nega
Abbreviated transcription (Latin):
monem qui eũ posside¬
bat interius. exterius ui¬
dendr loquendiq offici¬
um amiserat:quia sta¬
tun ut recessit. nsum
⁊ loquelã recepit. in tan¬
tum ut turbe muraren¬
tur. Iuxta anagogem
auteno adest supcuorem
sensuns. turbeque nu¬
rabanturãmundt sps̃¬

Expanded text:
monia, quae eum possidebant interius. Exterius videndi loquendique officium amiserat, quia statim ut recessit, visum et loquelam recepit, in tantum ut turbae mirarentur. Juxta autem anagogen, id est superiorem sensum, turbae quae mirabantur, immundi sp
Abbreviated transcription (Latin):
sua. qui donee suꝑ est
halitus in eis. et spũs dei
in narib eorum. non
loquuntur labiis ĩiqui¬
tatem. nec lingua eoꝵ
meditatur mendaciũ.
qui leuant manus
suas ad mandata dei
que diligunt: qui ab
omni uia mala prohi¬
bent pedes suos. ut custo¬
diant uerbum dei: isti
om̃s suos sensus petra
spũalis exertitu se ostẽ¬
dunt habere circuncisos.
Petrinis quidẽ cultris.
cirtuncisionẽ fieri legi¬
mus. Petra autẽ erãt
xpũs. Cuius fide. spe et
caritate. non solum i
baptismate:sed ⁊ in oĩ
prorsus actione deuota
purificantur corda bo¬

Expanded text:
sua, qui donec superest sua, qui donec superest halitus in eis, et Spiritus Dei in naribus eorum, non loquuntur labiis iniquitatem, nec lingua eorum meditatur mendacium, qui levant manus suas ad mandata Dei quae diligunt, qui ab omni via mala prohibent pedes suos ut custodiant verbum Dei, isti omnes suos sensus petra spiritualis exercitii se ostendunt habere circumcisos. Petrinis quippe cultris circumcisionem fieri legimus: petra autem erat Christus, cujus fide, spe et charitate, non solum in baptismate, sed in omni prorsus actione devota purificantur corda bo
Abbreviated transcription (Latin):
aurib incircuncisi lui
locutum est uauitatem:
et dextera eoꝵ dextera mi¬
quitatis. Qui loquũtur
pacrm cũ proximo suo:
mala autem in cordibz
eorum. et dextera eoꝵ re¬
pleta ẽ munerib. Incir¬
cuncisi sunt gustu: quoᷤᷤ
propheta redarguit dicẽs.
De qui potentes estis ad
bibendum uinũ: et uiri
fortes ad miscendã ebrie¬
tatem. Incircuncisi ol¬
fatu et tactu. qui unguẽ¬
to et uariis odorib sunt
delibuti. qui sequuntur
amplexus meretritis asꝑ¬
gentis cubile suũ mirra
et alce. ⁊ cumamoio. In¬
curtuncisi gressib. de qui¬
b psalimsta cõmenio¬
rat. Contritio ⁊ infeliti¬
tas in uiis corum ⁊ uiã
pacis non cognouerunt.
At qui onñ custodia ser¬
uant suũ cor. qui auer¬
tunt oculos suos ne uide¬
ant uanitatẽ. qui sepi¬
unt aures suas spuns.
ne audiant linguã ne¬
quam. qui gustant et
uident quã suauis est
dñs. quã beatus uir qͥ
sperat in eo: qui custodi¬
unt uias suasut non
delinquant in lingua

Expanded text:
auribus, inauribus, inlocutum est vanitatem, et dextera eorum dextera iniquitatis: qui loquuntur pacem cum proximo suo, mala autem sunt in cordibus eorum, et dextera eorum repleta est muneribus. Incircumcisi sunt gustu, quos propheta redarguit, dicens: Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri fortes ad miscendam ebrietatem . Incircumcisi olfactu et tactu, qui unguento et variis odoribus sunt delibuti; qui sequuntur amplexus meretricis, aspergentes cubile suum myrrha, et aloe et cinnamomo. Incircumcisi gressibus, de quibus Psalmista commemorat: Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt . At qui omni custodia servant suum cor, qui avertunt oculos suos ne videant vanitatem, qui sepiunt aures suas spinis, ne audiant linguam nequam, qui gustant et vident quam suavis est Dominus, quam beati viri qui sperant in eo, qui custodiunt vias suas ut non delinquant in lingua
Abbreviated transcription (Latin):
cundum deũ creatus est
in iusticia ⁊ sanctitate
ueritatis. Neq audiẽtes
circuncisionem ĩuno
corporis nri mẽbro nos
castigari sufficere creda¬
mus: sed sicut idẽ alibi
monet aplũs. munde¬
mus nos abomi labe ⁊
inquinamẽto carins
et spũs. ꝑficientes sancti¬
ficacionẽ in timore dei.
Relegamus acta apsox:
uideamus beatissimum
prothomartirẽ stephanũ
iuideis secũ dño ꝑsequen¬
tib terribilit̾ intonantẽ.
Duri ceruice ⁊ ĩ cirtũcisi
cordibz ⁊ auribz: uos semp
spiũ sancto restitistis. Si
ergo in circuncisi cordib
et auribz sunt qui sp̃s scĩ
monitis resistunt: ẽ uti¬
qz cordium ⁊ aurium cir¬
cuncisio. Et si est cordiũ ⁊
aurium: est ⁊ ommum
exterioris interiorisq hoĩs
Ui uiderit mulie¬
rem ad concupis¬
cendum cam. qui habu¬
erit oculos sublimes. huiꝰ
in circuncisus est uisus.
Quib uoce ueritatis dici¬
tur. qui est ex deo uerba
dei audit. propterea uos
non auditis quia ex deo
non estis Ĩncitũcisi sũt

Expanded text:
creatus est in justitia et sanctitate veritatis. Neque audientes circumcisionem in uno corporis nostri membro nos castigare, sufficere credamus: sed sicut idem alibi monet Apostolus: Mundemus nos ab omni labe et inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei ; relegamus Acta apostolorum, videamus beatissimum protomartyrem Stephanum Judaeis se cum Domino persequentibus terribiliter intonantem: Duri cervice, et incircumcisi cordibus et auribus, vos semper Spiritui sancto restitistis. Si ergo incircumcisi cordibus et auribus sunt, qui Spiritus sancti monitis resistunt, est utique cordium et aurium circumcisio. Et si est cordium et aurium, est et omnium exterioris interiorisque hominis im viderit mulierem ad concupiscendam eam, qui habuerit oculos sublimes, hujus incircumcisus est visus: quibus voce Veritatis dicitur: Qui est ex Deo, verbum Dei audit. Propterea nos non auditis, quia ex Deo non estis . Incircumcisi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nũ: ut qui ad
huius pulcherrime re¬
curemus interimi pͥmi¬
tiue circuntisiomis ⁊ re¬
nouacionis. que coti¬
diano uirtutũ exertitio
fit. subite remedia. De¬
ponamus scdm̃ pristi¬
nam conuersacionem
reterem hoĩem: qui cor¬
rumpitur scdm desideria
erroris. Renouemur spũ

Expanded text:
 ut qui ad hujus pulcherrimae reere, curemus interim primitivae circumcisionis et renovationis, quae quotidiano virtutum exercitio fit, subire remedia. Deponamus secundum pristinam conversationem veterem hominem, qui corrumpitur secundum desideria erroris, renovemur
Abbreviated transcription (Latin):
Unc uuserunt
legatos suos:
uinuersaꝵ urbiũ ⁊ pro¬
uinciaꝵ reges ac prin¬
cipes. Syrie scilicet. me
et libie atq cilicie. Qui
uementes ad holofernẽ:
dixerunt. Desmat n¬
dignacio tua circa noᷤ¬
Nl elius est enĩ ut uiuẽ¬
tes seruiamus nabuc¬
hodonosor regi magno.
et subditi simus tibi:
quã morientes cũ inte¬
ritu nr̃o. ipĩ seruitutis
nr̃e dampna paciamͤ
Omnis ciuitas nr̃a. oĩs¬
qz possessio. om̃s mon

Expanded text:
unc miserunt legatos suos, universarum urbium ac provinciarum reges ac principes, Syriae scilicet Mesoet Libyae atque Ciliciae, qui venientes ad Holophernem, dixerunt: Desinat indignatio tua circa nos: melius est enim ut viventes serviamus Nabuchodonosor regi magno, et subditi simus tibi, quam morientes cum interitu nostro ipsi servitutis nostrae damna patiamur. Omnis civitas nostra, omnisque po
Abbreviated transcription (Latin):
camelorũqz. ⁊ uniuerse
facultates nr̃e atq fa¬
mlie: in conspectu tuo
sunt. Sint onna sub
lege tua. Nos eciam et
utere seruicio nr̃o. sicut
placuerit tibi

Expanded text:
camelorum et universae facultates nostrae, atque familiae, in conspectu tuo sunt: sint omnia nostra sub lege tua. Nos et filii utere servitio nostro, sicut placuerit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dicet sciẽtes honũ ⁊ malũ.
Auaricia eciã nõ solũ pecunie:
s eriã altitudĩs recte ẽi auari¬
cia dicit᷑: cũ supra mo¬
dum sublimitas am¬
bitur. Si enim nõ ad
auariciã honoris rapi¬
na ꝑtineret: nequaqͣm
paulus de unigenito
filio diceret. Non rapi¬
nam arbitratus est: ẽẽ
se equalem deo. In hoc
ergo diabolus parentẽ
nr̃m ad suꝑbiã traxit:
quo eũ ad auariciam
sublimitatis excitauit.
Sed quib modis pri¬
mum hoĩem strauit:
eisdem modis scdõ hoĩ
temptato succubuit.
Per gulã quippe tẽpta¬
lapides isti panes fiãt.
Per uanã glĩam tem¬
ptat: cum dicit. Si filur
dei es:mitte te deorsum.
Per sublumitatis aua¬
riciam temptat:cum
ostendit. dicẽs .L.xt oĩa
tibi dabo: si procidẽs ado¬
raueris me. Sed eisdem
modis a scdõ hoĩe uinci¬
tur. quib primũ homi¬
nem se uicisse glĩabatur:
ut a nrĩs cordib ipõ adi¬
tu captus excat. quo
nos aditu intromissus
tenebat

Expanded text:
 malum. Avaritia enim non solum pecuniae est, sed etiam altitudinis. Recte enim avaritia dicitur, cum supra modum sublimitas ambitur. Si enim non ad avaritiam honoris rapina pertineret, nequaquam Paulus de unigenito filio diceret, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo. In hoc ergo diabolus parentem nostrum ad superbiam traxit, quod eum ad avaritiam sublimitatis excitavit. Sed quibus modis primum hominem stravit, eisdem modis, secundo homini tentato, succubuit. Per gulam quippe tentalapides isti panes fiant . » Per vanam gloriam tentat, cum dicit: « Si Filius Dei es, mitte te deorsum . » Per sublimitatis avaritiam tentat, cum ostendit, dicens: « Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me . » Sed eisdem modis a secundo homine vincitur, quibus primum hominem se vicisse gloriabatur, ut a nostris cordibus ipso aditu captus exeat, quo nos aditu intromissus tenebat
Abbreviated transcription (Latin):
Escendẽte nunt
dño. hoc ẽ incli¬
uante se ad infirmita¬
tem ⁊ ĩpotenciam cete¬
rorum. miserto imꝑ¬
fectioni eoꝵ. uel ĩfirmi¬
tati. secute sunt eum
turbe multe: aliquãti
propter caritatem. ali¬
quanti propt̾ doctrinã.
aliquanti propter ad¬
miracionẽ ⁊ curacionẽ
Et ecce homo leprosus.
unus ex illis qui curã
querebãt qui leuamen
desiderabant. Et ecce le¬
prosus ueniens:adora¬
bat eum dicens. Dñe si
uis potes me mundare.
Deorsum currẽs rogas
o homo. ⁊ in monte n¬
chil dicis: Quare sic
Quia tempus ⁊ tẽpora:
omni rei sub celo. Tem¬
pus doctrine.⁊ tempus
curacionis. In monte
docuit. illuĩauit. mo¬
nuit aĩas curauit:cor¬
da sanauit. Propterea
ergo ego illa maiora
temptare nolui: illa
sum ma tardare passus
sum.

Expanded text:
escendente nunc Domino, hoc est, inclinante se ad infirmitatem et impotentiam caeterorum, misertus imperfectioni eorum vel infirmitati, secutae sunt eum turbae multae, aliquanti propter charitatem, aliquanti propter doctrinam, aliquanti propter admirationem et curationem: et ecce homo leprosus unus ex illis qui curam quaerebant, qui levamen desiderabant. Et ecce leprosus veniens, adorabat eum, dicens: Domine, si vis, potes me mundare. Deorsum currens rogas, o homo, et in monte nihil dicis? Quare sic? Quia tempus et tempora omni rei sub coelo, tempus doctrinae, et tempus curationis. In monte docuit, illuminavit, monuit, animas curavit, corda sanavit. Propterea ergo ego illa majora tentare nolui, illa summa tardare passus sum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uod paulo supius
spaciosam ⁊ latã
uiam nominauit. hoc
nunc apercius falsos ꝓ¬
phetas ostendit: ꝑ quos
multi in ꝑdicionẽ abho¬
minabilem abierunt.
Qui primo ĩiudea mul¬
ti apparuerunt .⁊ modo
in ꝑfidia totũ repleue¬
runt mundũ. Sed illi¬
qui prius falsi prophete
fuerunt: uerissimos diñ
prophetas.usq ad mor¬
tem ꝑsecuti sunt. sicut
iherenniam ⁊ micheam.
aliosq multos. Isti au¬
tem nunc falsi prophete
⁊ falsi xpiam qui sunt.
ueraces xpĩanos sine mi¬
sericordia ꝑsequuntur
⁊ opprimunt. Aliquãdo
si detur copia eciam gla¬
diis. sine interimssione
autem siis praius mo¬
rib ⁊ exemplis. Idcuro
preueniens oms dñs
adhortatus est dicens.
actendite a falsis pro¬
phetis.¬

Expanded text:
uod paulo superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo in perfidia totum repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, verissimosque Domini prophetas usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc falsi prophetae et falsi Christiani qui sunt, veraces Christianos sine misericordia persequuntur, et opprimunt aliquando, si detur copia, etiam gladiis, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis
Abbreviated transcription (Latin):
cribe et phariser
qui pplĩ doctores
esse debuerant:non ad
audiendũ uerbũ. non
ad aliquã amime uel cor¬
poris capiendã medelã:
sed ad mouendas que¬
stionũ pugnas conue¬
munt. eosq de nõ lotis
manib uituperare la
debuerant: qͥ lotas aqua
manus habentes. con¬
scienciã liuore pollutã
gestabant.

Expanded text:
cribae et Pharisaei, qui populi doctores esse debuerant, non ad audiendum verbum, non ad aliquam animae vel corporis capiendam medelam, sed ad movendas quaestionum pugnas conveniunt: eosque de non lotis manibus vituperare labdebuerant, qui, lotas aqua manus habentes, conscientiam livore pollutam gestabant.