comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& uita: in manibus linguȩ: cum obsecratio¬
nibus loquitur pauper. & diues effabitur
ficabitur. Labiadeos culabitur: quirec tauer¬
ba respondit: Qui custo ditossuum & linguã
suam custodit ab angustus animam suam :
Hĩs filius sirach dixit. Nolicitatus eẽ in lingua
tua & inutilis & remissus in operibustuis:
Prius quam audias nere spondas uerbum: & in
medio seniorum nead icias loqui. Beatus uir
quinon est lapsus uerbo ex oresuo: & non est
stimulatus intristitia delicti: Ante quam lo¬
quȩ̃ris disce: Quiodit loquacitatem: extin¬
gu it malitiam. Neiterłs uerbum nequam &
durum: & non łaminoraberis: Est qui labitur
in lingua sua : sed non ex animo: quiest enim
qui non delinquit inlin gua sua: est quiemit tit
uerbum certum enarrans ueritatem : uer¬
bumautem nequam in muta uitcor: Est tacens
qui inuenitur sapiens & est odibilis quipro¬
caxest adloquendum. est tacens non habens
sensum loque lȩ & esttacens sciens aptatem po¬
ris: Homo sapiens: tacebit usque at tempus

Expanded text:
et vita in manibus linguae. Cum obsecrationibus loquitur pauper, et dives affabitur ficabitur . Labia deosculabitur, qui recta verba respondet . Qui custodit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam . JESUS SIRACH. Noli citatus esse in lingua tua, et mutilis et remissus in operibus tuis . Priusquam audias ne respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui . Beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo, et non est stimulatus in tristitia delicti . Antequam loquaris, disce . Qui odit loquacitatem, exstinguit malitiam . Ne iteres verbum nequam et durum, et non imminoraberis . Est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo . Quis est enim qui non deliquerit in lingua sua ? Est qui emittit verbum suum, et narrans veritatem . Verbum nequam immutabit cor . Est tacens qui invenitur sapiens: et est odibilis qui procax est ad loquendum . Est autem tacens, non habens sensum loquelae; et est tacens sciens aptum tempus . Homo sapiens tacebit usque ad tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hisidorus dixit. Quam uis diabolus temp¬
tationem iustorum semper infer recupi
at sia dõ potes tatem non accipit. Nunla¬
tenus adipis ci potest quod petit. Non ali¬
ubi diabolus concupis cencię fomenta
suecendit: nisiubi prius praue cogitatio¬
nis delectationem as pexerit. Quam si
a nobis sperinimus sine dubi oille confu

Expanded text:
ISIDORUS. Quamvis diabolus tenISIDORUS. Quamvis diabolus tentationem justis semper inferre cupiat, tamen si a Deo potestatem non accipiat, nullatenus adipisci potest quod petit. Non alibi diabolus concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationem aspexerit, quam si a nobis spernimus, sine dubio ille confu
Abbreviated transcription (Latin):
sollicite diligentie superare quod nat᷑
sis in carne non carnaliter uiuere:
Non solum effusio sanguinis in confessi¬
onereputatur: sed deuote que quȩ¬
mentis in maculata feruitus cotidi¬
anum mar tyriumest: hos tiscallidus.
tarda ad mortem subplicia conquirens
animas cupit iugulare non corpora
Hontime amus persecutorum maloꝵ¬
seuitiam: &blas phemantium rabiem
quia ueni& dies uidicii in quo nostras
uirtus coronabitur: & eorum seuitia pu¬
nientur. Cregorius dixit. Cum uero ma¬
lorum prauitas crescit: non solum frangi
predicatio deb&. sedetiam augeri: hȩc
ait diuina miseri cordia. ex una eadem¬
quȩ re ex carnalibus dat flagellum: Exea
spiritalibus uirtutis prestet. in crementũ :
Quasi ergo gregem lupus dissipat: cumfi¬
delium populum diabolus per temptatio
nis desit: hab& tamen & paex nostra mar¬
trrium suum quia & sicarnis collufero
non sub dimus. spiritalitamen glaho tar¬
nalia deii deria inmente trudidamus

Expanded text:
sollicitae diligentiae, superare quod natus sollicitae diligentiae, superare quod natus sis in carne et non carnaliter vivere. Non solum effusio sanguinis in confessione reputatur, sed devotae mentis immaculata servitus quotidianum martyrium est. Hostis callidus tarda ad mortem supplicia conquirens animas cupit jugulare, non corpora. Non timeamus malorum persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo nostra virtus coronabitur, et eorum saevitia punietur. GREGORIUS. Cum vero malorum perversitas crescit, non solum frangi praedicatio non debet, sed etiam augeri. Haec auget divina misericordia, ut ex una eademque re, ex qua carnalibus dat flagellum ex ea spiritualibus virtutibus praestet incrementum. Quasi ergo lupus gregem dissipat, cum fidelem populum diabolus per tentationenis deest, habet tamen et pax nostra martyrium suum: quia etsi carnis colla ferro non subdimus, spirituali tamen gladio carnalia desideria in mente trucidamus.
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus dixit: Ar mamilitiȩ nostre
noncarnaliȩ sed potenti ado. Orige¬
nis dixit quibene exut de temptatio¬
ne & quem temptatio probabilem red¬
dit iste uenit ad sanitatem iudi cii
Siergo uideris aliquando per secuto rem
ascensore suo demonȩ perurguitur:
Augustinus dixit. Omnis homo qui aliũ
incorpore per sequitur prius ipse in
cordeper secutionem sustinere cognos¬
citur: Nam sie tiam illi quem perse¬
quitur aliquid desub stantia tulerit¬
ma ioremsibi detrimentum ipse facit:
Quia nemo habet iniustum lucrum sine
iusto damno: Ubilucrum. & abidam p¬
num. Lucrum in archa: dam num in
consciencia: Tollituestem & perdit
fidem adquirit pecuniam: & perdit
iustitiam. hieronimus dixit Nihilhec
for cius quiuincit diabulum: nihil intol¬
lerabilius quam quam carne superat᷑
Si astra cęli non sunt munda ĩ conspec¬
tu dni. quanto magis homines quorũ
uita temꝑ tatio est Diaboli sagit te ie¬
iumorum & uigiliarum frigore restin¬
guendesunt. Grandis ergo uirtutise &

Expanded text:
nostrae, non carnalia, sed potentia Dei . ORIGENES. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, iste venit ad sanitatem judicii. Si ergo videris persecutorem ascensore suo daemone perurgetur. AUGUSTINUS. Omnis homo qui alium in corpore persequitur, prius ipse in corde persecutionem sustinere cognoscitur. Nam si etiam illi quem persequitur aliquid de substantia tuleritmajus sibi detrimentum ipse facit. Quia nemo habet injustum lucrum, sine justo damno. Ubi lucrum, et ibi damnum. Lucrum in arca, damnum in conscientia. Tollit vestem, perdit fidem. Acquirit pecuniam, et perdit justitiam, HIERONYMUS. Nihil eo fortius quam qui vincit diabolum, nihil intolerabilius quam qui carnem superat. Si astra coeli non sunt munda in conspectu Domini, quanto magis homines, quorum vita tentatio est? Diaboli sagittae jejuniorum et vigiliarum fragore restringendae sunt. Grandis ergo virtutis est, et
Abbreviated transcription (Latin):
git magister. discipulum suum nist eum
quem ardentioris cernit ingenii. quicum¬
cendi. Agit insimilitudinem phariseoꝵ
non quasi dispulus sed quasitator acce¬
dit. Uirstudio sus & sapiens etiam sidis¬
cere aliquid uult magis do cet dumpru¬
denter inter rogat. Sunt aliquinimia
facillitate uerborum per audaces quidis¬
serunt alus. quod ipsi non intellegunt:
Hisidorus dixit. Debono inter rogatus iace
melius : enim reticere in probis quam rer¬
pondere: Cyprianus dixit. Ille me lius
docet qui coti die crescit: & pro ficit dis¬
cenda meliora: Neque id on eus potest
eẽ miles: qui non excitatus in campo fu¬
erit prius. Tunc enim demum sermo &
ratio salutaris efficatiter discitur sipati
quod dicitur auditur: Disciplina custos
spei acceptaculum fidei: duxitineris
salutaris form acnegotium bom dolis
magistro uirtutis facit inxpõ manere
semper ac iugiter dõuiuere: aut adpro¬
missa celestia & diuina premia perue¬

Expanded text:
git magister discipulum, nisi eum git magister discipulum, nisi eum quem ardentioris cernit ingenii. Quicuuendi, per similitudinem Pharisaeorum, non quasi discipulus, sed quasi tentator accedit. Vir studiosus et sapiens, etiam si discere aliquid vult, magis docet dum prudenter interrogat. Sunt aliqui qui nimia facilitate verborum per audaciam edisserunt aliis quod ipsi non intelligunt. ISIDORUS. De bono interrogatus, taceo: melius est enim reticere improbis quam respondere. CYPRIANUS. Ille melius docet qui quotidie crescit, et proficit discendo meliora. Neque enim idoneus potest esse miles qui non exercitatus in campo prius fuerit. Tunc enim demum sermo et ratio salutaris efficaciter discitur, si patienter quod discitur, auditur. Disciplina custos spei, receptaculum fidei, dux itineris salutaris, fomentum ac negotium bonae indolis, magistra virtutis, facit in Christo manere semper, ac jugiter Deo vivere, ad promissa coeletia et divina praemia perve
Abbreviated transcription (Latin):
discipulus super magistrũ:
perfectus autem omnis
erit: sisit sicut magister eius
uester ingratia sale sit conditus
ut sciatis quo modo uos oporteat
unicuique respondere: silomondix
letatur homo insciencia orissui & sermo
e amicisui. Hiesus filius sirach dixit siest
tibi intellec tus responde proximotuo: siaut̃
fit manus tua superostuum: Necapiarisuer¬
bo indisciplinato. & confundaris: Hieroni¬
mus dixit. Caue neante magisterquam
discipulus ante amiles uellis eẽ quamtimor:
Caue nesine ductore ingrediaris uia: quam
num quam ingresuses: ut partem alteram
declinas errorem patiaris. Plus quȩ aut
minus ambules quam ne cesseest: &cur¬
rens lasseris: aut moram faciens aut dor¬
Multo tempore disce quod doceas: neccre¬
das laudato ribus tuis immo. Inrisoribus
autem ne acco medas non appatas magio¬
ra uiribus tuis: quia melius est inhumialio¬
ribus tuum pergere: quampendulo gra¬
duin al teribus fructuare. Nonerudit
pater filium nisi quem amat non corri¬

Expanded text:
er magistrum: perfectus autem omnis erit si sit sicut magister ejus vester in gratia sale sit conditus, ut sciatis quomodo oporteat vos unicuique respondere . SALOMON. Laetatur homo in sententia oris sui, et sermo em amici sui. JESUS SIRACH. Si est tibi intellectus, responde proximo tuo . Sin autem sit manus tua super os tuum, ne capiaris verbo indisciplinato, et confundaris . HIERONYMUS. Cave ne ante magister sis quam discipulus, ante miles velis esse quam tiro. Cave ne sine doctore ingrediaris viam, quam numquam ingressus es, et in partem alteram declinans errorem patiaris, plusque aut minus ambules quam necesse est, et currens lasseris, aut moram faciendo obdorMulto tempore disce quam doceas. Ne credas laudatoribus tuis, imo irrisoribus aurem ne accommodes. Non appetas majora viribus tuis, quia melius est in humilioribus pergere, quam pendulo gradu in altioribus fluctuare. Non erudit pater filium, nisi quem amat: nec corri
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: neglo rieris incrasti no: igo¬
rans quid superuentura pariat dies:¬
Laudet te alienus & nonos tuum extra¬
dixit. Nolite ex tollere infatiendo opere
tuo: poliquerere ab omineducatum: ne¬
quea rege cathedram honoris : Non lau¬
desuirum inspeciesua neque spernas
tu neglorieris umquam nec indie hono¬
ristui ex tollaris: Ante mortem ne laudes
hominem quemquam: qm̃ infiliis sius agnoscitur uir
pecator: & superbusꝰ antesermonẽ non
conlaudes uirum: hec enim temtatio est
hominum penes regem: noli uelle uideri
sapiens. curam habere dobono nomine hoc
enim magis permanebit tibi qm̃milleche

Expanded text:
II. Ne glorieris in crastinum, ignorans quid superventura pariat diesLaudet te alienus, et non os tuum: extra. Noli te extollere in faciendo opere tuo . Nolite quaerere ab homine ducatum, neque a rege cathedram honoris . Non laudes virum in specie sua, neque spernas tu ne glorieris unquam, nec in die honoris tui extollaris . Ante mortem non laudes nominem quemquam, quoniam in filiis suis agnoscitur vir peccator et superbus . Ante sermonem non laudes virum . Haec enim tentatio est hominum . Penes regem noli velle videri sapiens . Curam habe de bono nomine, hoc enim magis proderit tibi, quam mille the
Abbreviated transcription (Latin):
accendit: Timentidnm̃ : non occur runt mala
s& in temptatione ds̃illum conseruabit & li¬
berabit amalis: sp̃s timentiumdm̃ queritur:
& in res ponsione illius benedicetur: Spesenĩ
timentibus dm̃ in saluantem illos: Quitim&
dnm̃ nihil trepidabit: & non pauebit qm̃ ip
seest dñs spescius. Timentibus dẽ beuta est
anima: oculidñi supertimentes eum: Timor
dnĩ sicut paradisus bene dictionem: & super
Timor dñi in itium dilectionis eius: facultates
ser uatur inmunes: sicut timor supplici & amor
dĩ: Ambro siusdixit: Quitim& dm̃ delin&
aberrore & aduirtutis semitam uias suas
dirigit. Cregorius dixit: Prauamens si non
prius per timo rem uertitur. ab as suetis uitiis
non emen daiur: m̃timere est: nulla quȩ facien¬
dasunt bona preterirȩ. Hysidorus dixit : Timor
enim semperem endat: Timor expellit peccatũ¬
N timor : reprmit uitiam. Timor acutum facit
hominem ad que sollicitum: Vbiutro timor
ibi scelerum habundantia est: Sidm̃ metuere¬

Expanded text:
ejus. Timenti Dominum non occurrunt mala, sed in tentatione illum conservabit, et liberabit a malis. Spiritus timentium Deum quaeritur, et in responsione illius benedicitur. Spes enim timentibus Deum, in salvationem illorum. Qui timet Deum, nihil trepidat, et non pavebit, quoniam ipse est spes ejus. Timentibus Deum, beata est anima: et oculi Domini super timentes eum. Timor Domini sicut paradisus benedictionis, et super Timor Domini, initium dilectionis ejus. Facultates omni peccato immunes, sicut timor supplicii et amor Dei. AMBROSIUS. Qui timet Deum, declinat ab errore, et ad virtutis semitam vias suas dirigit. GREGORIUS. Prava mens, si non prius per timorem evertitur, ab assuetis vitiis non emendatur. Deum timere, est nulla quae facienda sunt bona praeterire. ISIDORUS. Timor enim semper emendat, timor expellit peccatum, timor reprimit vitium, timor cautum facit hominem atque sollicitum; ubi vero timor ibi scelerum abundantia est. In
Abbreviated transcription (Latin):
duntur ad nuptias : Illiuero qui digniha¬
bentur seculo illo & resur retione exmor¬
iuis. neque nubent neque ducuntuxores
neque enim ultr& moripotuerunt: Aequules
enim angelis sunt & filiidĩ : cum sint filui re¬
quȩ innuptaest: cogitat quȩ dni sunt: quomo¬
doplaceat dõ: Quima trimonio iungit uir ginem
Dicut enim occisus inimicus nontibi facit in iuriam:
sic mortificatacaro: non turbabit animamtuam
T ales enim dec& dno habere minis tros qui in nulla
carnis contagio corrum pantur. set potius conti¬
nentia castitatis splendeant: Hieronimus dix̃ĩ
Multum distat inter puritatem uirginalis animȩ
nulla contagione pollut&: & sordes eius quȩ mul¬
torum libidinem sub iacuit: Centenarius nu¬
merus primus est: quipro uirginitatis coronauir¬
ginibus deputatur: Sexagenarius secundo gradu
procontinentia laborum uiduarum est: Incena¬
rius tercio loco nuptiarum fȩdero ipsa predictarũ
coniunctionem testatur ac siuiduȩ amis soprimo
gradu: pertertium perueniunt ad secundum:

Expanded text:
nte Domino: Illi autem, qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt neque ducunt uxores: neque enim ultra mori poterunt. Aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii requae innupta est cogitat quae Domini sunt, quomodo placeat Deo . Qui matrimonio jungit virginem sSicut enim occisus inimicus tibi non facit injuriam, sic mortificata caro non turbabit animam tuam. Tales enim decet Domino habere ministros, qui nullo carnis contagio corrumpantur, sed potius continentia castitatis splendeant. HIERONYMUS. Multum distat inter puritatem virginalis animae nulla contagione pollutae, et sordes ejus quae multorum libidini subjacuit. Centenarius numerus perfectus est, qui pro virginitatis corona virginibus deputatur. Sexagenarius, secundus gradus pro continentia viduarum. Tricenarius, tertius locus nuptiarum foedera ipsa dictorum conjunctione testatur: ac si viduae amisso gradu primo per tertium perveniunt ad secundum.
Abbreviated transcription (Latin):
tum erroris hodit ds̃ & nonerit amabile timen¬
tibus eum oculidnĩ ad timentes eum: & ipse¬
agnoscit omnia opera hominis : homo sapi¬
ens inomnibus metuit: & in diebus delictoꝵ
ad tendit ab inertia: Consumatio timorisdĩ.
sapientia: Quitim& dnm̃. excipi & doctrinã

Expanded text:
tum erroris odit Deus, et non amabile erit timentibus Deum. Oculi Domini ad timentes eum, et ipseagnoscit omnia opera hominis. Homo sapiens in omnibus metuit, et in diebus electorum attendit ab inertia. Confirmatio timoris Dei sapientia. Qui timet Dominum, accipiet doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
sine caritate si fuerit mor tua de putabitur:
Nonenim habitant inunum: nisi inquibus per
fecta fuerit caritas xp̃i: Nam inquibus nonẽ
per fecta caritas: & cum inunum sunt odiosi
sunt molestisunt. turbolenti sunt: anxietate
sua se turbant: Ambrosius dixit: sicut sine
uia nullus ꝑuenit quotendit : ita sinecaritu¬
tepeam quȩ dictaest uiu: non ambulare pos¬
sunt. homines sed errare: Eos autem quos
adtolerantiam passionum. for tesdi caritas
red dit: nulla delec tacio carnis: nulla uo¬
luptas mala blan decorrum pit: Gregorius¬
madixit : Una quippe & sum ma est ꝓbatio carita¬
tis : si& ipse diligitur quiad uersatur. & ille
cui bonum inpenditur : Aman dienim sunt
ꝓximi: inpendenda est caritas omnibus. & ꝓ¬
pinquis: & extraneis. nec tamen proeadem
caritate adĩ amore flectendd̃, sicut multi
rami arboris ex unaradice ꝓcedunt: sic cete¬
rȩuirtutes ex unu caritate generantur
Nechab& aliquis ramus uirtutis bonioperis:

Expanded text:
sine charitate, mortua deputabitur. sine charitate, mortua deputabitur. Non enim habitant in unum, nisi in quibus fuerit perfecta charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas, cum in unum sunt, odiosi sunt, molesti sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros. AMBROSIUS. Sicut sine via nullus venit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare. Eos autem quos ad tolerantiam peccatorum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas mala blande corrumpit. GREGORIUS. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipsi diligitur qui adversatur, et ille qui bona impendit. Amandi enim sunt proximi, et impendenda charitas est omnibus, et propinquis et extraneis. Nec tamen pro eadem charitate a Dei amore flectendum. Sicut enim multi rami arboris ex una radice procedunt, sic caeterae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid ramus viriditatis boni operis,
Abbreviated transcription (Latin):
Dalo mondixit: odium suscitat rixus: & uniuer¬
sadelicta cooperit caritas: Agustinus dixit:
Diperuiam ueritatis uolumus currere: ad eter¬
nampa triam feliciter pos sumus peruenire
dinecaritate omnia quecum que facimus: ni
studium: si non habe amus caritatem qđ ẽds̃
Regnat autem carnalis cupiditas: ubinon est
dĩ caritas Tunc enim homo perfec tus est
quando cantate plenus est: Sineamore ca¬
ritatis : quam uis quis que recte credat: adbe¬
atitudinem ꝑuenire nequa quam potest:
Lan taest caritatis uirtus: ut etiam ꝑꝓphetiã
& meste rium sineilla nihil eẽ credantur:
m caritatem : dulce acsalubredonum: sine
qua diues pauꝑest. & in qua pauper diues est
Quic laudunt oculos suos contracaritatem:
obdor miscunt in concupis cenciis & delecta¬
tione carnis: Extende caritatem ꝑtotum
orbem : siuis xp̃m amare. quia mem braxp̃i
per orbem iacent. Quo modo enim corpus
tuum sine spũ. hoc est sine anima si fuerit
mor tuum est : ita & anima tua sine spũ scõ: idẽ

Expanded text:
 Odium suscitat rixas, et universa delicta operit charitas . AUGUSTINUS. Si per viam verae charitatis volumus currere, ad aeternam patriam feliciter possumus pervenire. Sine charitate enim omnia quaecunque facimus, nih expendimus studium, si non habemus charitatem quae Deus est. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. Tunc enim homo perfectus est, quando charitate plenus est. Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire nequaquam potest. Tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine illa nihil esse credantur. ni charitatem dulci ac salubri cibo, sine qua dives pauper est, et in qua pauper dives. Qui claudunt oculos suos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis et in delectatione carnis. Extende charitatem per totum orbem, si vis Christum amare: quia membra Christi per orbem jacent. Quomodo enim corpus tuum sine spiritu, hoc est sine anima, si fuerit, mortuum: ita et anima tua sine Spiritu sancto, id est
Abbreviated transcription (Latin):
ment dnm̃. nonerunt incredibiles uerbo
illius: & quidiligunt illum: conseruccbunt
uiam illius: Quitiment dnm̃. inquirunt
quȩ bene placcita sunt illi: & quidiligunt eum
replebuntur lege ipsius: Quitiment dnm̃.¬
prȩpa rabunt corda succ: & in conspectu illius.

Expanded text:
ment dominum, non erunt incredibiles uerbo illius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam illius. qui timent dominum, inquirent quae beneplacita sunt illi: et qui diligunt eum, replebuntur lege ipsius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu illius
Abbreviated transcription (Latin):
functionis suȩ bene dicetur. Timor dnĩ: si en¬
tie reliositas: plenitudo supientiȩ estimere dm̃
Corona sapientiȩ timordnĩ replens pacem
& sulutis fructum: Radix scepientiȩ est
timeredm̃. rami illius longeui: Timor
dnĩ: ex pellit peccatum. Nam qui sineti¬
moreest: nec poterit uiuificuri: Sapientia
& dis ciplina timor dnĩ : Nonsis incredibi¬
lis timoridnĩ : & necccces seris udillum duplici
corde: Mecu entes dm̃ sustinentes misericor¬
dius eius: & non de flestatis cobillo necc dectis

Expanded text:
functionis suae benedicetur . Timor Domini scienfunctionis suae benedicetur . Timor Domini scientiae religiositas: plenitudo sapientiae est timere Deum . Corona sapientiae timor Domini, replens pacem, et salutis fructum. Radix sapientiae est timere Deum, rami enim illius longaevi. Timor Domini expellit peccatum: nam qui sine timore est, non poterit justificari . Sapientia et disciplina timor Domini . Non sis incredibilis timori Domini, et ne accesseris ad illum duplici corde . Metuentes Dominum, sustinete misericordiam ejus, et non deflectatis ab illo, ne cadatis
Abbreviated transcription (Latin):
occidunt corpus animã aũt non possun
occidere: Sed potius. eũtimete : quipo¬
test animã & corpus ꝑdere in gehennam :
tri tempore conuersamini. Dm̃timete re¬
tem honorificate : Considerantes. intimore:
castam conuersationem uestrã: paulus apł¬
dix̃ Non enĩ accepistis spm̃seruitutis. iterum
intimore: sed accepistisspm̃ adoptionis filioꝵ
in quoclamamus abba pater: Gratias agentes.
semꝑ pro omnibus in nomine dnĩ nostri ihuxpĩ.¬
dõ & patri sub iecti inuicem intimorexpĩ. Salomon¬
dixit : In itium sapientie: timor dñĩ : Time dnm̃
& recede amalo: Timordnĩ : ad ponet dies: & anni
impiorum breuiabuntur: Intimorednĩ fiducia
fortitudinis & filiis eius erit spes: Timor dnĩ
fonsuitȩ ut declinđt aruina mortis: Quitim&¬
dnĩ gloria: & gloriatio: & letitia. & coronaex¬
ultationis: timor dnĩ delectubit᷑ cor: & dabit¬
letitiam & gaudium in longitudinem dierũ¬
Timenti dnm̃ bene erit in ex tremis: & indiȩ de¬

Expanded text:
 animam autem non possunt occidere . Sed potius eum timete qui potest animam et corpus mittere in gehennam . tri tempore conversamini: Deum timete, regem honorificate . Considerantes in timore castam conversationem vestram . PAULUS. Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum Dei, in quo clamamus, Abba pater . Gratias agentes semper pro omnibus in nomine Domini nostri tri subjecti invicem in timore Christi . SALOMON. Initium sapientiae timor Domini . Time Dominum, et recede a malo . Timor Domini apponet dies, et anni impiorum abbreviabuntur . In timore Domini fiducia fortitudinis, et filiis ejus erit spes. Timor Domini fons vitae, ut declinent a ruina mortis . QuiDomini, gloria, gloriatio, et laetitia, et corona exsultationis. Timor Domini ditabit cor, et dabit gani, gloria, gloriatio, et laetitia, et corona exTimenti Deum bene erit in extremis, et in die de
Abbreviated transcription (Latin):
lare adgratiam dĩ. sed timent carere oblecta¬
mentis mundi: prouocat quidem amorxp̃i
terr& ds̃ homines ut uel sero conuertatur
adque inde magis erubes cant: qđ tãdiu ex¬
pectatisunt ut redirent: Nã nunc minas nunc
plagis nuncreuelationibus quosdã concutit
ut qui uo luntate conuerti dispiciunt. cõmo¬
ti terroribus corrigantur: Tunc enĩ amorẽ
nr̃e conuersionis. ostendimus sid nm ut pa¬
tre diligimus: quẽ prius seruili m̃te ut dñm
formidabamus. Cesarius dix̃: nihilt ꝓdest
quo distũ locũ ex petimꝰsitales hic sumus
quales in seculo essepo tueramus: Inuitas
patrũ Nix̃ Qui diligit seculũ tristabitur
pplurimũ : Contemnens aũque in eo s̃ leta¬
bitur semꝑ. In libro clem̃tis dic̃ difficilis ẽ
subita ꝑmutatio longo autẽ tẽpo re si paula¬
tim ad suauiant labor. iam non erit qđ &
usuuenit Non querit a te ds̃ pecuniã sed a
misericordẽ & piã men tem.

Expanded text:
lare ad gratiam Dei, sed timent carere oblectalare ad gratiam Dei, sed timent carere oblectamentis mundi. Provocat quidem eos amor terret Deus homines, ut vel sero convertantur, atque inde magis erubescant quod tandiu exspectati sint ut redirent. Nam nunc minis, nunc plagis, nunc revelationibus quosdam concutit, ut qui voluntate converti despiciunt, commoti terroribus corrigantur. Tunc enim amorem nostrae conversionis ostendimus, si Dominum ut patrem diligimus, quem prius servili mente vere ut Deum formidabamus. CAESARIUS. Nihil prodest quod justum locum exspectamus, si tales hic sumus quales in saeculo esse poteramus. EX VITIS PATRUM. Qui diligit saeculum, tristabitur plurimum: contemnens autem quae in eo sunt, laetabitur semper. EX LIBRO CLEMENTIS. Difficilis est subita permutatio: longo autem tempore si paulatim assuefiant, laboris non erit quod ex usu venit. Non quaerit a te Deus pecuniam, sed animam misericorde
Abbreviated transcription (Latin):
ut dũ ista aduersa sentiunt ad celestede¬
siderium ardentius & itentur. Magna
aput dm̃ refulget gratia: qui huic seculo c̃¬
tenstibilis fuerit: Nã reuera neces se est
ut quẽ mundus odit: diligatur adõ. Sc̃is
uiris in hocmundo tabernaculũ nonest
quibus patria & domus incelo est: Qui eñ̃
hunc mundõ diligunt: turbolentis  cu
ris & sollicitudinibus conturbantur: Sc̃i
uiri seculo renuntiantes. it ahuic mundo
moriuntur ut solidõ uiuerede lectentur
Quanto enĩ scĩ abhuius seculi conuersatio¬
no se subtrahunt tanto inter nomentis
atie p̃sentiam dĩ & angelorũ socetates
frequentiã contẽplantur. Siita quisq:¬
tiat quibus possidet omnibus
& suis non renuntiet moribus nonẽ xp̃i
discipulus. Qui enĩ renuntia đrebus: sua
abnegat. Qui enim renuntiat moribus
prauis: semet ipsũ abne gat. Lon ge
quippe adnõ animus est cuius ad huc
hec uita dulcis est: Multicupiunt conuo¬

Expanded text:
ut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste deut dum ista adversa sentiunt, ad coeleste desiderium ardentius erigantur Magna apud Deum fulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit, diligatur a Deo. Sanctis iris in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. Qui enim hunc mundum diligunt, turbulentis ejus curis et sollicitudinibus conturbantur. Sancti viri saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur. Quantum enim sancti ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tantum internae mentis facie praesentiam Dei et angelorum societates et frequentiam contemplantur. Si ita quisqtiet quae possidet omnibus, et suis non renuntiet moribus, non est Christi discipulus. Qui enim renuntiat rebus suis, sua abnegat; pravis, seipsum abnegat. Longe quippe a Deo est animus, cui adhuc haec vita dulcis est. Multi cupiunt convo
Abbreviated transcription (Latin):
desinit. hisidorus dix̃. uecesseẽ omnicon¬
uerso ut post timorem consurgere adcari¬
tatem dĩdebeat quasiflius ne sempersub
timore latea quasi seruus: primor dia
conuersoꝵ blandis refouenda sunt modis
nesi ab asperitate incipiant :  territiad
priores lapsus recurratit. Quienim con¬
uersum sine lenita erudit: ex asperare
potius quam corrigere nouit : Ille enim
perfectus est qui huic seculo & corpore¬
& cordedis cretus est Multienĩ postẽ¬
uersionem etiam nolentes. nodũ libidi¬
nis sustinent quod tamen addãnatio¬
nemnon tolerant sed adꝓbationem:
Utileẽ dĩ seruo post conuersionem tẽfari.
quatenus atorpore neglegentie solicitan¬
tibus uicis. aduirtutes animã ꝑex erci¬
tium prȩparet uicioꝵ. Eaquȩ seculiam a¬
toribus cara sunt: sci uelud aduersa resua¬
giunt: plus que aduersitatibus mundigau.¬
dent quã pros peritatibus delectentur:
Seruis dĩ cuncta huic mundo contraria suił

Expanded text:
desinit. ISIDORUS. Necesse est omni condesinit. ISIDORUS. Necesse est omni converso ut post timorem consurgere ad charitatem Dei debeat quasi filius, nec semper sub timore jaceat, quasi servus. Primordia conversorum blandis refovenda sunt modis, ne si ab asperitate incipiunt, exterriti ad priores lapsus decurrant. Qui conversum sine lenitate erudit, exasperare potius quam corrigere novit. Ille enim perfectus est qui huic saeculo corde et corpore perfectus est. Multi enim post conversionem etiam nolentes motum libidinis sustinent, quod tamen ad damnationem non tolerant, sed ad probationem. Utile est Dei servo post conversionem tentari, quatenus a torpore negligentiae, sollicitantibus vitiis, ad virtutes animam per exercitium praeparet vitiorum. Ea quae saeculi amatoribus chara sunt, sancti velut adversa refugiunt, plusque adversitatibus mundi delectantur quam prosperitatibus gaudeant. Servis Dei cuncta hujus mundi contraria sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Quos ds̃ diuut conuertatur tolerat. non con¬
uersos durius dãnat: Negotia quȩ apecca¬
tam inplicant: adhec neces seẽ. ut post c̃¬
uersionem animus non recurrati labo¬
rio sum nonẽ homini relinquere sua sed
ualde laborio sum ẽ relinquere semẽ ipsũ:
Minus quippeest abnegare qđ habet : ualde
enim mul tũ est ab negare quod ẽ: Nihil
nobis ꝓdest abrenuntiatio corporis: scͥne
abrenuntiationementis Sunt ñ nulli.
qui despectis carnis desideriis cuntͦ tare¬
linquere ꝑ tractant:. Sed cũ cecidis se eti¬
am alios post bonioperis initia conspici¬
unt hocipsũ  facere qđ deliberauerant ꝑti¬
mes cunt. Basilius dix̃. uullistudeas
placere inuitatua. msisolidõ. Sicut emmqui
militant regiterrenoomnibus iussis eius obedi¬
unt: sic & quimili tant regicelesti debentcus¬
todire p̃ceptacelestia: Miles terren  contra
hostem uisibilem pergit adbellum: tecum
uero hostis inuisibilis cotidiedimicando ñ

Expanded text:
Quos Deus diu ut convertantur, tolerat, non conQuos Deus diu ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Negotia, quae ad peccatum implicant, ad hoc necesse est, ut per conversionem animus recurrat. Laboriosum non est homini relinquere sua, sed valde laboriosum est relinquere semetipsum. Minus quippe est abnegare quod habet, valde enim multum est abnegare quod est. Nihil prodest nobis abrenuntiatio corporis sine abrenuntiatione mentis. Sunt nonnulli qui, despectis carnis desideriis, cuncta relinquere pertractant; sed cum cecidisse et alios post boni operis initia conspiciunt, hoc ipsum facere quod deliberaverunt pertimescunt. BASILIUS. Nulli studeas placere in vita tua, nisi soli Deo. Sicut enim qui militant regi terreno, omnibus jussis ejus obediunt, sic et qui militant regi coelesti, debent custodire praecepta coelestia. Miles terrenus contra hostem visibilem pergit ad bellum. Tecum vero hostis invisibilis quotidie dimicando non
Abbreviated transcription (Latin):
us dix̃. Qui uult dm̃ possidere: renunci&
mundo: ut sitilli ds̃ beata possessio: hic re¬
nunciadmundo: quẽ terrene possessionis¬
non delectet ambitio: Dũ sua quisq non re¬
linquid mundo cuius bona retinet serut
Gregorius dix̃, Quicelestis uite dulcedinem
in quantũ possibilitas admittit ꝑfecte cogno¬
uerit: eaquan terris amauerat libenter
cunta de linquid: Quis quisigitur iam eter¬
nã uitã cognouit. aput eius animũ tẽpora¬
les fructus ui lescunt: tergat ergo sordes
prauio peris. qui dõ p̃parat domummentis.
Electienim sicadbonatendunt. ut ad mala
perpetranda ñredeant: Qui aũ bonũ qđ
plene potest agere agit plene quod ds̃ꝓmi¬
sit accipið Multarelin quetis sideside¬
rus renuntiatis: exteriora& enĩ nostra
dño quã libet parua sufficiunt: Cornãque
& substantiã pensat: nec ꝑpendit quantũ
in eis sacrificio sed ex quanto ꝓpꝥeratur
Regnum dĩ tantũ ualet: quantum habes :

Expanded text:
US. Qui vult Deum possidere, renuntiet US. Qui vult Deum possidere, renuntiet mundo, ut sit illi Deus beata possessio. Is non renuntiat mundo, quem terrenae possessionis delectat ambitio. Dum sua quisque non relinquit, mundo, cujus bona retinet, servit. GREGORIUS. Qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat, libenter cuncta relinquit. Quisquis igitur jam aeternam vitam cognovit, apud ejus animum temporales fructus vilescunt. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Electi enim sic ad bona tendunt, ut ad mala perpetranda non recidant. Qui autem quod plene potest agere, agit plene, quod Deus promisit, accipiet. Multa relinquitis, si desideriis renuntiatis. Exteriora etenim nostra Domino, quamlibet parva, sufficiunt. Cor namque, et non substantiam, pensat: nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed et quando offeratur. Regnum Dei tantum valet, quantum habes.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ seculi huius inianicus dĩ constituetur
Salo mondic̃: conuertereaddm̃ & derelin¬
que pecata tua: Agustinus dic̃: Sunt qui¬
dã qui facilius omnia sua pauperibus dĩ dis¬
tribuunt ut ipsi pauperes fidnt. hieroni¬
mus dic̃ Multicoepta ueritatis uia captise¬
culi uoluptatibus: demedio itinerereuer¬
tuntur. facilius saeculũ quam uolun¬
tas contemnitur: Multidiuicias relinquen¬
tes: uicia non relinqunt: Malũ est qđ ñ
cumstudio seruamus qdo que sita q̃ rimus
u nus quisq̃ cuius opera agit eius filius apel¬
latur: Ap̃m sequi cupi si habes in potes¬
tate remtuã uende siuero non habes magno
tohonc reliberatus es: totũ enim dõ dedit:
qui seip sum obtulit: facile contemnit omnia
qui sesem ꝑ cogitat essemoritarum: Qui uult
esse per fectus. multitudines hominũ & of¬
ficia & salutationes & conuiuia. quasicate¬
nas fugia uoluntatum : Nudũ xp̃m nu
dã crucẽ xp̃i nudus sequere : Dñs magis q̃s¬
rit animas. credentiũ quã opes: Ambrosi¬

Expanded text:
stituetur . SALOMON Convertere ad Dominum, et relinque peccata tua . AUGUSTINUS. Sunt quidam qui facilius omnia sua pauperibus tribuunt, quam ut ipsi pauperes Dei sint. HIERONYMulti percepta veritatis via, capti saeculi voluptatibus, de medio itinere revertuntur. Facilius saeculum quam voluptas contemnitur. Multi divitias relinquentes, vitia non relinquunt. Malum est quod in eo studio servimus, quo quaesita quaerimus. Unusquisque cujus opera facit, ejus filius appellatur. Christum sequi cupiens, si habes in potestate, rem tuam vende; non habes, a magno onere liberatus es. Totum Deo dedit, qui seipsum obtulit. Facile contemnit vitia, qui se semper cogitat moriturum. Qui vult esse perfectus, multitudines nominum, officia et salutationes, et convivia quasi catenas fugiat voluptatum. Utinam qudam crucem Christi, nudus sequere. Dominus magis quaerit animas credentium quam opes. AMBROSI
Abbreviated transcription (Latin):
eturdeficiente silua: &es carũ indientia
marcescere facit de sideria mala. Deside¬
rium esce genuit in obedientiã: & gustus
suauis &pulit deparadiso: Multe es cede¬
lectant gule : nutriunt autẽ uentrẽ forni¬
cationis: uacuus uenter in orationibus ui¬
gilare facit. nã qui repletus ẽ somnũ inf
grauissimũ: Sicut enĩ flãma ignis in pale¬
is currentẽ retinereẽ in possibile. sic& li¬
binis impetũ ardentem: uentre saciato
tens replebit: uas: uenteruero. disrup¬
tus non dicit sufficit: passionis etiã &iuicia
corporis nostri si fame ieiuniorũ hacui¬
rit domũ uel fratres: aut sorores. aut
pa trẽ aut matrẽ aut uxorem. aut
ĩlios. aut filias. auta gros. ꝓpternomen
meum: centuplũ accipi&. & uitã eternam
possidebit: paulus apł dix̃. Nolite confor¬
mari huic seculo sedreformamini innoui¬
ta tesensus uestri: ut ꝓbetis quesit uolun¬

Expanded text:
itur deficiente silva, et escarum indigentia itur deficiente silva, et escarum indigentia mitescere facit desideria mala. Desiderium escae genuit inobedientiam, et gustus suavis expulit de paradiso. Multae escae delectant gulas, nutriunt autem vermem fornicationis. Vacuus venter in orationibus vigilare facit. Nam qui repletus est, somnum infert gravissimum. Sicut enim flammam ignis in paleas currentem retinere est impossibile, sic et libidinis impetum ardentem, ventre satiato,tens replet vas, venter vero disruptus non dicit: Sufficit. Passiones et vitia corporis nostri, si fame jejuniorum ac virit domum, vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut filias, aut agros, propter nomen meum, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . PAULUS. Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in novitate sensus vestri, ut probetis qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃grauatur & inperditur adbellum: ita in
penditur monachus aduigilias: cũescarum
largitate feruescit. sepeenim ꝑciboꝵ. auidi¬
tatẽ franguntur stoma chiuires nec nona¬
bundantia sanguinis. & colerũ plurima segi¬
tudines escarum largitate patimur. Cesari¬
usdix̃. Quidydest si carnem nrãm ieiuniis
& iugilus affligimus & mentem nostram¬
nonemen damus: autque interiora sunt.
noncuramus : In conlationibus dix̃ tan¬
tum sibi cibum unus quis que concedat.
quantum sustaentacio corporis non quan¬
tum desideriũ carnis e poscit Quicibis ni¬
miũutuntur. quanto mais uentrem cor¬
rumpunt: tanto ãplius sensũ obtundunt
Inuitas patrũ dic̃ quẽ ad modum flãma
conburit siluã sicuisiones malas &xtin¬
guit esuries: Qui contin& uentrẽ suum
minul uitia: Nam quiuinciturꝰ. escis. aug¬
mentat uicia: Increm̃ tũ ignis silua: & in¬
crementum uentris escȩmulte: Lignamul¬
ta. magnã ex tollent flãmã. Abundatia aũ
es carũ. nutriu desideria: Flã maminu¬

Expanded text:
gravatur, et impeditur ad bellum, ita et impeditur monachus ad vigilias, cum escarum largitate fervescit. Saepe enim per ciborum aviditatem franguntur stomachi vires, necnon abundantiam sanguinis, et cholerae plurimas aegritudines escarum largitate patimur. CAESARIUS. Quid prodest, si carnem nostram jejuniis et vigiliis affligamus, et mentem nostramnon emendemus, aut quae interiora sunt, non curemus? DE COLLATIONIBUS. Tantum cibum unusquisque comedat, quantum sustentatio corporis, non quantum desiderium carnis exposcit. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem corrumpunt, tanto amplius sensum obtundunt. EX VITIS PATRUM. Quemadmodum enim flamma comburit silvam, sic visiones malas exstinguit esuries. Qui continet ventrem suum, minuet vitia. Nam qui vincitur ab escis, augmentat vitia. Incrementum ignis silva, et incrementum ventris esca multa. Ligna multa magnam extollunt flammam, abundantiae autem escarum nutriunt desideria mala. Flamma minu
Abbreviated transcription (Latin):
habelint usque adspectionẽ illius : Cogitatũ
habe in preceptis dĩ: & in meen dectis illius
maxime cesiduus esto. Intota animatua
time dnm̃: Quitiment dm̃: erunt ino culis
cius : Timor dnĩ est: non despicere hominẽ
iustum pauper im: Magnus est iudex &po¬
tens inonore: & non est maio illo quitim & dnm̃
Nihil melius quam timordi: Qmne execramen

Expanded text:
nt usque ad inspectionem illius. Cogitatum habe in praeceptis Dei, et in mandatis illius maxime assiduus esto. In tota anima tua Deum time: qui timent Deum, erunt in oculis illius. Timor Domini est, non despicere hominem mendicum et pauperem. Magnus est judex et potens in honore, non est major illo qui timet Deum. Nihil melius quam timor Dei. Omne exsecramen
Abbreviated transcription (Latin):
PATI EN TIA¬
uocabuntur. Inpatientia uestra posside¬
bitis animas uestras: Petrus apł dixit: hec
est enim gratia: si propter conscientiam dĩ sus¬
tinet qui fristitiam patiens in iuste. Quȩ enim
gloria est si pec cantes colafita tss suffertis set
si bene facientes & patientes sustinetis hec
est gloria apuddm̃: Paulus apostolus dixit¬

Expanded text:
patientiavocabuntur . In patientia vestra possidebitis animas vestras . PETRUS. Haec est enim gratia, si propter conscientiam Dei sustinet quis tristitias, patiens injuste . Quae enim gratia est, si peccantes et colaphizati suffertis ? Sed si benefacientes, patienter sustinetis, haec est gratia apud
Abbreviated transcription (Latin):
commoda : quam iustus tolerando ad uersa
Quiem̃bonamun didiligit : uelit nolit timo¬
ris & doloris penȩ suc cumbit : Pacienter
abuno seren dum est: quod multir accidit
tolerabile penahuius uitȩbreiar est &
quȩ ad fligit & quȩ ad fligitur morcalis ẽ
Malorum prauitas nonte occidit s& crudit
Habe topatientiam in aduersis & promp¬
tio esto ad sus cipiendam quamꝰ ferendã
molestiam: contumelias detra entium:
patientia supera. Sagittas contumelia:
patientiȩ clipeo frange. contralingue
gladium patientiȩ prebȩscutum: mag¬
naest iurtus sinon ledas aquo le sser mag

Expanded text:
commoda, quam justus tolerando adversa. commoda, quam justus tolerando adversa. Qui enim bona mundi diligit, velit nolit, timoris poenae succumbit. Patienter ab uno ferendum est, quod multis accidit tolerabile. Poena hujus mundi brevis est: et qui affligit, et qui affligitur, mortalis est. Malorum perversitas non te occidit, sed erudit. Habeto patientiam in adversis: et promptior esto ad suscipienda, quam ad ferenda molesta. Contumelias detrahentium patientia superat. Sagittas contumeliae patientiae clypeus frangit. Contra linguae gladium, patientiae praebe scutum. Magna est virtus, si non laedas a quo laesus es.
Abbreviated transcription (Latin):
grauedine ponderis: quȩ nobis non leuigat
homo consortium angelorum merebitur
Inuidus autem : particeps demoniorum effi¬
citur qui patenter tolerat mala infucturo
coronã me rebitur. pax enim effugat discor¬
dias : In uedia autem copulat eas: sicut
pax secreta mentis inluminat: ita inuidia
occultacor dis obcȩcat: homo pacificus se¬
curam pos sid& mentem: inuidus autem
intribulatione est semper: filisicupis pa¬
tientiam abere mone primum teip¬
sum ut admandata diuina excites mentẽ
tuam ex habundantia letigiȩ pacificus
homo dinorcitur: & ex uultu marcido fu
roreplenur inuidur de monstratur: Vir
benignus etiam sipatiatur iniuriam: ꝓni¬
hilo ducit: Iniquus autem etiam par uum
uerbum audiens a proximo: contumelias
arbitratur: Qui enim amplec titur pac ẽ
uit Siquis tibuntulerit mala neud iras ca¬
quis pemsuam ponit in homine. quiuitȩfu¬
ture premia diligenter excogitat malaom
uius torquet impiũs mundi ex agitando

Expanded text:
gravedinem ponderis, quae nobis non levigat gravedinem ponderis, quae nobis non levigat homo consortium angelorum merebitur; invidus autem particeps daemoniorum efficietur. Qui patienter hic tolerat mala, in futuro gloriam merebitur. Pax enim effugat discordias, invidia autem copulat eas. Sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis obcaecat: homo autem pacificus securam possidet mentem. At invidus in tribulatione est semper. Fili, si cupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. Iniquus autem etiam parvum verbum audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui enim ampli quis tibi intulerit mala, ne irascaqui spem suam ponit in homine. Qui vitae futurae diligenter excogitat praemiavius torquetur impius, mundi excogitando
Abbreviated transcription (Latin):
nullodolo remorderi. Sineferro marty res
eẽ possumus: sipatientiam ueraciter in animo
seruamur. Tanto ergo quis que minus ostendi¬
turdoctus.: quatominus conuincitur patiens
gitur cum patientientia relinquitur: etiambo¬
na reliquic quȩ iam gesta sunt destruuntur
Fatientiaenim uera est: quȩ & ipsumamat quem
portat: Namto lerare & odirse: non est uirtus
mansue tudinis. s& uelamentum furoris: cũ
resistere possumus iram superbientium humi¬
liter declinemus: Glorionus est in iuriam tacen¬
dofugere: quam respondendo superare. suꝑ¬
nus arbiter noster & sipondus considerat in
retributione. tamen uires pensat in pondere:
Quuntum lȩta mens fuerit peramorem hic:
tantum erit & patiens ꝑlonganimitatem :
Tantum quis que portat proximum: quantum
amat sienim amar: portas: sidenstisamare
denistis & tolerare: quem enim minus dili¬
gimus : minus &iam toleramus: Inruente¬
fastidio citius facta prox mi adducuntur in

Expanded text:
nullo dolore morderi. Sine ferro martyres nullo dolore morderi. Sine ferro martyres esse possumus, si patientiam veritatis in animo servamus. Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus convincitur patiens. Igitur, cum patientia relinquitur, etiam bona reliqua quae jam gesta sunt, destruuntur. Patientia enim vera est quae et ipsum amat quem portat. Non tolerare et odisse, non est virtus mansuetudinis, sed velamen furoris. Cum resistere possumus irae superbientium, humiliter declinemus. Gloriosius est injuriam tacendo fugere, quam superare respondendo. Supernus arbiter noster, etsi pondus considerat in retributione, tamen vires pensat in pondere. Quantum laeta mens fuerit per amorem, tantum erit et patiens per longanimitatem. Tantum quisque portat proximum, quantum amat: si enim amas, portas; si desistis amare, desistis et tolerare. Quem minus diligimus, minus etiam toleramus. fastidio citius facta proximi adducuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum que sine pace est. conse quenter nec
xp̃mꝰ abet. Apud xp̃i anos enim non quipa¬
titur: sed i qui facit contumeliam miser est:
Grauius est sustinere quem nolis quam de¬
siderare quem diligis: Si cut ad propri¬
as iniurias patientes esse debemus : it a
sialiquem uiderimus erga dm̃ ore sacrile¬
sione damnare: Ambrosius dixit. ad sa¬
ciem publicam patienti am fingunt: & in
animo iracundi e uirdsꝰ abs condunt
Adno cendum parati: cum no cendi tempus
inuener int: Tribus modis uirtus pati¬
entie ex ercerisolet: Ali quando namq̃
sunt quȩ a dõ: aliquandoque ab antiquo ad uer¬
sario : aliquan doquȩ a proximo sustinemus
A proximo nam que persecutionis dam na & con¬
tumelias: ab antiquo aduer sariotemta menta
adõ autem flagella toleramus: Gregorius di¬
potest: qui pacem dñ idir cordiȩ furo redisrum¬
pit. Patientientia ueraest aliena mala unia¬
nimiter perpeti: & contra eum quimala in rogat.:

Expanded text:
quicunque sine pace est, consequenter nec quicunque sine pace est, consequenter nec Christum habet. Apud Christianos enim non qui patitur, sed qui facit contumeliam, miser est. Gravius est sustinere quem nolis, quam desiderare quem diligis. Sicut ad proprias injurias patientes esse debemus, ita si aliquem viderimus erga Deum ore sacrilesione damnare. AMBROSIUS. Ad faciem publicam patientiam fingunt, et in animo iracundiae virus abscondunt. Ad nocendum parati, cum nocendi tempus advenerit. Tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Aliquando enim sunt quae a Deo, aliquando quae ab antiquo adversario, aliquando quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias. Ab antiquo adversario tentamenta, a Deo autem flagella toleramus. GREGORIUSpotest qui pacem Domini discordiae furore rumpit. Patientia vera est aliena mala unanimiter perpeti, et contra eum qui mala irrogat