comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt loquebatur. quando nouis¬
simam horam esse dicebat sed
aliud est nosse aliquid. aliud sus¬
picari: Cur enim non potius. sis
sex annorum milia deputandus
est unum dies: Non duo decima
sed uice sima quarta pars eius una
horaest Id est non quingentis ed
ducenti quinqua ginta anni:
totus enim dies. totus circuitus
solis uerius nuncupatur. non
totodie per acto. idest uginti &
quat tuor horis. rursus exoritur:
ac̃ perhoc hora ista nouissima ex
quo tempore Id locutus est ioħ.
ante fer me septingentos annos.
ut minimum. iam repperiuntur
esse trans acta. & nondum uenit
terminus saculi: huc accedit quia
inspesta diligenter ecclesiasti ca
historia : repperitur a postolus io¬
hannes longe ante fuisse defunc¬
tus. quam quinque milia. quin¬
genti anni. ageneris humani ex¬
ordio conplerentur: mondum
erat ltaque hora nouissima. si
sex milium annorum pars duo¬
decima. id est quingenti anni. uel
unius horȩ spatium deputatur:

Expanded text:
unt, loquebatur, quando nouisunt, loquebatur, quando nouissimam horam esse dicebat. Sed aliud est nosse aliquid aliud suspicari. cur enim non potius, si sex annorum milia deputandus est unus dies, non duodecima sed uicesima quarta pars eius una hora est, id est non quingenti sed ducenti quinquaginta anni? totus enim dies, totus circuitus solis uerius nuncupatur non toto die peracto. id est uiginti et quattuor horis rursus exoritur. ac per hoc hora ista nouissima, ex quo tempore id locutus est Iohannes, ante ferme septuaginta annos ut minimum iam reperitur esse transacta et nondum uenit terminus saeculi. huc accedit, quia inspecta diligenter ecclesiastica historia reperitur apostolus Iohannes longe ante fuisse defunctus, quam quinque milia quingenti anni a generis humani exordio complerentur. nondum erat itaque hora nouissima, si sex milium annorum pars duodecima, id est quingenti anni uel unius horae spatium deputatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. mille anni ante oculos
tuos tamquam dies unus: ut quid¬
quid per eosdem mille annos ge¬
rer&ur: nouissimo tempore. uel
nouissimo die dicer& urgeri:
Iterum enim dico. quod in hac
causa sepe dicendum est. consi¬
deremus quod ante multos an¬
nos dixerit beatus iohannes euan¬
gelista. nouissima horaest: nam
situnc essemus: hoc audito. quan¬
do crederemus tot annos post¬
ea transituros. ac non potius ip¬
so adhuc iohanne incorpore con¬
stituto. dñm speraremus esse
uenturum: neque enim dixit
nouissimum tempus est. aut
nouissimus annds. aut menses.
aut dies. sed nouissima hora est:¬
& ecce ista hora quam longaest.
nec tamen est ille ment̾ius: sed
utique intellegen dume horam
pro tempore posuisse. qđ ñnulli sic
accipiunt: ut sex annorum mi¬
lia constituant uelutunum diem.
eumque impartes. uel uthoras
duo decim partiantur. ut si quin¬
gentos annos post tremos. hora
uideatur habere postrema In
quibus annis iam iohannes inqui¬

Expanded text:
tum est: Mille anni ante oculos tum est: Mille anni ante oculos tuos tamquam dies unus, ut, quicquid per eosdem mille annos gereretur, nouissimo tempore uel nouissimo die diceretur geri. iterum enim dico, quod in hac causa saepe dicendum est: consideremus, ante quam multos annos dixerit beatus Iohannes euangelista: Nouissima hora est. nam si tunc essemus, hoc audito quando crederemus tot annos postea transituros ac non potius ipso adhuc Iohanne in corpore constituto dominum speraremus esse uenturum? neque enim dixit \'nouissimum tempus est\' aut \'nouissimus annus\' aut \'mensis\' aut \'dies\', sed: Nouissima hora est. et ecce ista hora quam longa est! nec tamen est ille mentitus, sed utique intellegendus est horam pro tempore posuisse. quod nonnulli sic accipiunt, ut sex annorum milia constituant uelut unum diem eumque in partes uelut horas duodecim partiantur. ut sic quingentos annos postremos hora uideatur habere postrema; in quibus annis iam Iohannes, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
uel qua decadȩ: tamquam dicipos¬
s& atque definiri. intra illos uel
illos septem annos. aut intra illos
uel illos decem annos quod si nec
hoc quidem conpraehendi potest.
quaero utrum sic saltim possit de¬
finiri tempus aduentus eius. ut
eum uenturum esse dicamus. In¬
tra istos uerbi gratia quinquagin¬
ta uel centum annos. uel quođ¬
lib& seumaioris numeri seumi¬
noris annorum. sed in quo eorum
nos ignorare: hoc siiam conprae¬
hendisti: multum est quod con¬
prehendere potuisti Id ipsum
est autem quod rogo. ut nobis be¬
nignus impertias. adhibens ido¬
nea documenta. quibus id potue¬
ris indagare. Siautem neque
hoc te conprehen disse pitesumis:
hoc sentis quod ego: nouissimaenĩ
ista esse tempora : multis rebus.
signis apparentibus. quae dñm pire¬
dixisse legimus. omnes qui ea
crediius cernimus sed & mille
annorum tempus. sieorum finis.
ess& sacculi finis: poss& uniuersũ
dici nouissimum tempus. uel &i¬
am nouissimus dies: quia scrip¬

Expanded text:
uel qua decade, tamquam dici possit atque definiri intra illos uel illos septem annos aut intra illos uel illos decem annos. quod si ne hoc quidem comprehendi potest, quaero. utrum sic saltem possit definiri tempus aduentus eius, ut eum uenturum esse dicamus intra istos uerbi gratia quinquaginta uel centum annos uel quotlibet seu maioris numeri seu minoris annorum. sed, in quo eorum, nos ignorare. hoc si iam comprehendisti, multum est, quod comprehendere potuisti. id ipsum est autem, quod rogo ut uobis benignus impertias adhibens idonea documenta, quibus id potueris indagare: si autem neque hoc te comprehendisse praesumis, hoc sentis, quod ego. Nouissima enim esse ista tempora multis rerum signis apparentibus, quae dominum praedixisse legimus, omnes, qui ea credimus, cernimus. sed et mille annorum tempus, si eorum finis esset saeculi finis, posset uniuersum dici nouissimum tempus uel etiam nouissimus dies, quia scrip
Abbreviated transcription (Latin):
pediat: non uult conuerti in me¬
lius : caue nelnde terius per uer¬
tat & euertat:
Quid inter est utrum in uxorem
inqua lib& muliere caueatur:
Nam ista umbra pi&atis. defo¬
liis illius arboris uenit. quibus
se primum parentes nr̃i in illadam¬
nabili nuditate texerunt: & quic¬
quid in illis uerbis atque suggessi¬
one. quasi officium tibi caritatis op¬
tendit

Expanded text:
pediat. non uult conuerti in mepediat. non uult conuerti in melius? caue, ne in deterius peruertat et euertat. quid interest, utrum in uxore ain qualibet muliere caueatur? nam ista umbra pietatis de foliis illius arboris uenit. quibus se primum parentes nostri in illa damnabili nuditate texerunt. et quicquid in illis uerbis atque suggestione quasi officium tibi caritatis obtendit
Abbreviated transcription (Latin):
contem ni carnalem affectum in
parentibus docuit. amminiculũ
error acciper&. quo matrem ha¬
buisse aquibusdam negatur: alio
loco discipulos monuit. nese pa¬
trem interris dicant habere ut
quo modo illos habuisse mani¬
festum est patres. sic se habuisse
matrem manifestar&: cuius ta¬
men terrena cognatione contem¬
ta. contem nendarum talium ne¬
cessitudinem dis cipulis praeber&
exemplum Haec ergo interrumprun¬
tur uocibus matristuae & inter
haec locum lnuenit com memora¬
tio pregnantis atque lactantis.
ut deadam & eua. alius adam nas¬
cereris & nutrireris: Pespice po¬
tius. respicere adam secundum
decalo: & porta iam caelestis lia¬
ginem. sicut terreni portasti Im¬
mo & hic habeant locum. materna
terrena ipsa beneflcia. quae tibi ad
ener uationem cordis enumerantur.
habeant prorsus locum noliesse
Ingratus. repende gratiam ma¬
trituae. repende spiritalia pro
car nalibus: protemporalibus sem¬
piterna: sed non uult sequi: non in¬

Expanded text:
contemni carnalem affectum in parentibus docuit. adminiculum error ac ciperet. quo matrem habuisse a quibusdam negatur, alio loco discipulos monuit, ne se patrem in terris dicant habere, ut. quo modo illos habuisse manifestum est patres, sic se habuisse matrem manifestaret, cuius tamen terrena cognatione contempta contemnendarum talium necessitudinum discipulis praeberet exemplum. Haec ergo interrumpuntuv nocibus matris tuae et inter haec locum inuenit commemoratio praegnantis atque lactantis, ut de Adam et Eua alius Adam nascereris et nutrireris? respice potius, respice Adam secundum de caelo et porta iam caelestis imaginem, sicut terreni portasti. immo et hic habeant locum materna terrena ipsa beneficia, quae tibi ad eneruationem cordis enumerantur, habeant prorsus locum; noli esse ingratus, repende gratiam matri tuae, repende spiritalia pro carnalibus, pro temporalibus sempiterna. sed non uult sequi? non im
Abbreviated transcription (Latin):
ipse tẽ proeis orantem dign&ur
ex audire. quem tu per eos loquen¬
tem non dedigneris audire: eatur.
ambul&ur. curratur inuia dñi be¬
ne dicantur pusilli cum magnis.
iucundati in his. quidicunt eis. Indo
mo dñi ibimus. praecedant illi & se
quantur isti.lmitatores fasti eorũ.
apumferatur fructus. Intollerantia
cum salute per seuerandi usque in
finem: nec sinat dñs temptari su¬
pra quam possumus ferre. sed faci¬
at cum temptatione &iam exitum.
ut possi mus sustinere: orate pro
nobis digni ex audiri: cum tanto
quippe sacrificio acceditis ad eum.
sincerissimȩ dilestionis & laudis¬
eius in operibus ur̃is orate ut &iã
nobis haecliceant. quo nouit ille quẽ
ant haec sunt uotanr̃a hac multitu¬
dine solaciorũ secundũ multitudinẽ do¬
lorũ nr̃orũ in cordenr̃o. iucundans ani

Expanded text:
ipse te pro eis orantem dignetur ipse te pro eis orantem dignetur exaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris audire; eatur, ambuletur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum magnis iucundati in his, qui dicunt eis: In domum domini ibimus; praecedant illi et sequantur isti imitatores facti eorum sapum, feratur fructus in tolerantia cum salute perseuerandi usque in finem nec sinat dominus temptari supra, quam possumus ferre, sed faciat, cum temptatione etiam exitum ut possimus sustinere. Orate pro nobis digni exaudiri; cum tanto quippe sacrificio acceditis ad deum sincerissimae dilectionis eius in operibus uestris. orate, ut etiam nobis haec luceant, quoniam nouit ille, quem ant. haec sunt uota nostra, haec multitudines solatiorum secundum multitudinem dolorum nostrorum in. corde nostro iucundant ani
Abbreviated transcription (Latin):
gua nr̃a exultatione. nunti anti¬
bus litteris tuis scãm cogitationem
tuam. adiuuante dño. qui eam in¬
spirauit. adeffestum esse per duc¬
tam. deomnibus ordinatis faatrib
nr̃is. & praecipuae desermone prȩs¬
biterorum. qui prȩsente populo in¬
funditur. per quorum linguas cla¬
mat caritas tua. maiore uoce in cor¬
dibus hominum. quam illi inauri¬
bus. dõ gratias: nam quid melius ali¬
ud & animo geramus. & ore ꝓma¬
mus. & calamo exprimamus. quã
dõ gratias: hoc nec dici breuius. nec
audiril&tius. nec intellegi gratids.
Nec agi fructuosius potest dõ gra¬
tias. quite & tam fideli pestore
dicauit. erga filiostuos. & id quod
in intimo animae habeas. quod hu¬
manus oculus non pen&rat. edux¬
it inlucem. quando tibi nonsolum dedit¬
ut bene uelles. uerum &iam Inqui¬
bus poss& apparere quod uelles: Ita
plane: fiat fiat: luceant haec ope¬
ra coram hominibus: uideant. gui¬
deant. glorificent patrem qui in
caelis est. talibus delesteris indño:

Expanded text:
gua nostra exultatione nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam adiuuante domino, qui eam inspirauit, ad effectum esse perductam de omnibus ordinatis fratribus nostris et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur. per quorum linguas clamat caritas tua maiore uoce in cordibus hominum quam illi in auribus. deo gratias. nam quid melius et animo geramus et ore promamus et calamo exprimamus quam \'deo gratias? hoc nec dici breuius nec audiri laetius nec intellegi grandius nec agi fructuosius potest. deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditauit erga filios tuos et id, quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem donando tibi, non solum ut bene uelles, uerum etiam in quibus posset apparere, quod uelles. ita plane fiat, fiat. luceant haec opera coram hominibus, uideant, gaudeant, glorificent patrem, qui in caelis est; talibus delecteris in domino,
Abbreviated transcription (Latin):
salutem aliorum. non querens quod¬
mihi utileest. sed quod multis ut sal¬
uifiant: & sunt fortasse aliqua. lm¬
mo non est dubi tandum esse inscĩs li¬
bris conscripta consilia. quibus cog¬
nitis & adprehensis. possit homodĩ
rebus &ecclesiasticis ordinationibus
ministrare: aut certe inter manus
Iniquorum uel uiuere conscientia sa¬
niore. uel mori. ut illa uita non a¬
mittatur. cui uni xp̃iana cordahu¬
milia & mansu&a suspirant:
Quomodo autem hoc fieri potest. nisi
quem ad modum ipsedñs dicit. p&en¬
do. quaerendo. pulsando. id est oran¬
do. legendo. agendo: ad quod nego¬
tium. mihi par uum tempus. uel usq
ad pasca imp&rare uolui. perff. atu¬
A sincerissima & uenerabili carita¬
te. & nunc perhas praeces uolo
Quidenim responsurussum dño ui

Expanded text:
salutem aliorum, non quaerens quomihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant? Et sunt fortasse aliqua, imo non est dubitandum esse, in sanctis Libris conscripta consilia, quibus cognitis et apprehensis possit homo Dei rebus ecclesiasticis ordinatioribus ministrare, aut ciniquorum uel uiuere conscientia saniore uel mori, ut illa uita non amittatur, cui uni christiana corda humilia et mansueta suspirant. quo modo autem hoc fieri potest, nisi, quem ad modum ipse dominus dicit, petendo quaerendo pulsando, id est orando legendo plangendo? ad quod negotium mihi paruum tempus uelut usque ad pascha impetrare uolui per fratres a tua sincerissima et uenerabili caritate et nunc per has preces uolo. Quid enim responsurus sum domi
Abbreviated transcription (Latin):
tamus. In quorum numero sumus:
cum aliquando &iam bonus monac¬
hus. uixbonum clericum faciat. si
ad sit ei sufficiens continentia. &
tamen desit instructio necessaria
aut personae regularis integritas:
sed deistis credo arbitratasit beati¬
tudo tua. quod nr̃a uoluntate. ut
suis potius conregionalibus utiles
essent. demonasterio recessisse sed
fal sumest. sponte abierunt. spon¬
te deseruerunt. nobis quantum po¬
tuimus proeorum salute r&inenti¬
renitentib:¬
bus: & dedonato quidem. quia iam
fastum est. ut antequam dehacre
aliquid in concilio statuerimus or¬
dinar&ur. si forte a superbiae peruer¬
sitate correctus est. quod uult fa¬
ciat prudentia tua defratre uero¬
eius. In cuius uel maximȩ causa de
monasterio &iam ipse donatus ab¬
scessit : cum intellegas quid sentiã
nescio quidrespondeam: contra dice¬
re tamen prudentiae tuae. honori.
caritatique non audeo: & sane spe¬
ro idte facturum quod membris ȩc¬

Expanded text:
tamus, in quorum numero sumus, tamus, in quorum numero sumus, cum aliquando etiam bonus monachus uix bonum clericum faciat, si adsit ei sufficiens continentia et tamen desit instructio necessaria aut personae regularis integritas. Sed de istis, credo, arbitrata sit beatitudo tua, quod nostra uoluntate, ut suis potius conregionalibus utiles essent, de monasterio recessissent. sed falsum est; sponte abierunt. sponte deseruerunt nobis, quantum potuimus. pro eorum salute renitentibus. et de Donato quidem, quia iam factum est, ut, antequam de hac re aliquid in concilio statueremus. ordinaretur, si forte a superbiae peruersitate correctus est, quod uult, faciat prudentia tua. de fratre ueroeius, in cuius uel maxime causa de monasterio etiam ipse Donatus abscessit, cum intellegas, quid sentiam, nescio, quid respondeam. contradicere tamen prudentiae tuae, honori caritatique non audeo et sane spero id te facturum, quod membris ec
Abbreviated transcription (Latin):
TULAE UENERABILANT ASER QUO
ab inuicem corporaliter digressisu¬
mus accepi Nunc uero legi episto¬
lam benignitatis tuae. dedonato &
fratre eius: & quid responderem diu
flustuaui: sed tamen &iam atque
&iam cogitanti. quid sit utile salu¬
tieorum. quibus nutriendis inxp̃o
seruimus nihil mali aliud occur¬
rere potuit. nisi nonesse istam uiã
dandam seruis dĩ. ut se facilius pu
tent elegi ad ad aliquid melius. si fac¬
ti fuerint d&e riores & ipsis enim
facilis lapsus. & ordini clericorum
fit indignissima iniuria. side ser¬
tores monasteriorum ad militiam
clericatus eliguntur: cum ex his
qda. In monas terio permanent. non
tam nisi probatiores atque melio¬
res. Inclerum assumere soleamus:
nisi forte sicut uulgares dicunt. ma¬
lus coraula. bonus symphoniatus
est. ista idem ipsi uulgares denobis
io cabuntur dicentes. malus monac
choraula:
choraula  symphoniacus
dum. si ad tam ruinosam superbiã
monachos subrigimus. & tam gra¬
ui contumelia clericos dignos pu¬

Expanded text:
tuae uenerabilitatis, ex quo ab inuicem corporaliter digressi sumus, accepi. nunc uero legi epistulam benignitatis tuae de Donato et fratre eius et, quid responderem, diu fluctuaui. sed tamen etiam atque etiam cogitanti, quid sit utile saluti eorum, quibus nutriendis in Christo seruimus, nihil mihi aliud occurrere potuit nisi non esse istam uiam dandam seruis dei, ut facilius se putent eligi ad aliquid melius, si facti fuerint deteriores. et ipsis enim facilis lapsus et ordini clericorum fit indignissima iniuria, si desertores monasteriorum ad militiam clericatus eliguntur, cum ex his, qui in monasterio permanent, non tamen nisi probatiores atque meliores in clerum adsumere soleamus, nisi forte, sicut uulgares dicunt \'malus choraula bonus symphoniacus est\\ ita idem ipsi uulgares de nobis iocabuntur dicentes malus monacchoraula bonus symphoniacus dum, si ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus et tam graui contumelia clericos dignos pu
Abbreviated transcription (Latin):
portari a nobis iub&. ut eum expe¬
ditissimi sequamur: quid aliud quã
mortalitatem carnis huius signifi¬
cat: ipsa enim nos cruciat. donec
ab sor beatur mors in uictoriam
crux ergo haec ipia crucifigenda est.¬
& trans figenda clauis timoris dĩ
Nesolutis & liberis membris. reluc¬
tantem portare non possimus: ge¬
qui enim dñm. nisi eam portans om¬
nino nonuales: Nam quomodo eũ
sequeris sinones eius . qui autem ihu
xp̃isunt ait apostolus: carnem suã
cruci fixerunt cum passionibus & de¬
sideriis si quid sane pecuniae restu¬
a familiaris hab&. cuiustẽ inplica¬
rinegotio nec oport& nec dec& re
uera tribuendum est matri. & do¬
mes ticis tuis: horum quippe indi

Expanded text:
portari a nobis iubet. ut eum expeditissimi sequamur, quid aliud quam mortalitatem carnis huius significat? ipsa enim nos cruciat, donec absorbeatur mors in uictoriam. crux ergo haec ipsa crucifigenda est et transfigenda clauis timoris dei, ne solutis et liberis membris reluctantem portare non possimus. sequi enim dominum nisi eam portans omnino non uales; nam quo modo eum sequeris, si non es eius? qui autem Iesu Christi sunt, ait apostolus, carnem suam crucifixerunt cum passionibus sideriis. Si quid sane pecuniae res tua familiaris habet, cuius te implicari negotio nec oportet nec decet, re uera tribuendum est matri et domesticis tuis. horum quippe indi
Abbreviated transcription (Latin):
sublata unctio. merito apostolis defi¬
ne querentibus responsum est. Non
est uestrum scire tempora uel momen¬
ta. quȩ pater posuit in sua potestate:
Qũo tempora. quaeper danihelis pro¬
ph&ciam scire poterant. non ad finẽ
seculi de quo quaesierant pertinebant:
signa uero decaelo & terra num quid
maiora nos uidimus. quam qui fue¬
runt antenos. nonne sigentium le¬
gatur historia. tanta mira repperi¬
untꝰ extitisse decȩlo terraq utali qua&i

Expanded text:
sublata unctio merito; apostolis de fisublata unctio merito; apostolis de fine quaerentibus, responsum est: Non est vestrum scire tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate ; quoniam tempora quae per Danielis prophetiam scire posaeculi, de quo quaesierant, pertinebant. Signa uero de caelo et terra numquid maiora nos uidimus. quam qui fuerunt ante nos? nonne, si gentium legatur historia, tanta mira reperiuntur extitisse de caelo terraque, ut aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
nequefi&: & si lnista quanto magis
in illa quaeno uissima futuraest orbi
terrae. idest ecclesiae toto orbe diffu¬
sae : Nam ipse lucas. nonquidem quan¬
do adiscipulis suis deaduentu suo dñs
interrogatus est. ubi hoc matheus cõ¬
memorauit & marcus. sed alio loco.
ubi pharissȩi quaesierunt ab illo. quan¬
do ueni& regnum dĩ. tale aliquid eũ
dixisse narrauit: In illa inquit ho¬
ra. qui fuerit intecto. & uasa eius in
redeat r&ro: Sed nunc propter com¬
putationem temporum. danihelis eb¬
do madibus agitur. quasi circa tem¬
pora prima aduentus dñi comple¬
te non sunt : atque iufine complen¬
desint: hoc apostolus ignorasse. uel
scisse quidem. sed docere prohibitus
fuisse. quis credat: quam quam si
hoc ltaest: utiliter nesciunt gentes.
quod dñs docere prohibuit eos quos
gentium uoluit esse doctores si aut̃
iam conpletaesunt. quia iam est unc
tus sc̃s scõrum. iam occisus est xp̃s.
ut non ess& ciuitatis eius. Iam d&ẽ¬
plo illo sublatum est sacrificium.

Expanded text:
neque fiet, et si in ista, quanto magis in illa, quae nouissima futura est orbi terrae, id est ecclesiae toto orbe diffusae! nam et ipse Lucas non quidem, quando a discipulis suis de aduentu suo dominus interrogatus est, ubi hoc Matthaeus commemorauit et Marcus, sed alio loco, ubi Pharisaei quaesierunt ab illo, quando ueniet regnum dei, tale aliquid eum dixisse narrauit: In illa, inquit, hora, qui fuerit in tecto et uasa eius in redeat retro. Sed nunc propter computationem temporum de Danihelis hebdomadibus agitur, quae si circa tempora primi aduentus domini completae non sunt atque in fine complendae sunt, hoc apostolos ignorasse uel scisse quidem sed docere prohibitos fuisse quis credat? quamquam si hoc ita est, utiliter nesciunt gentes, quod dominus docere prohibuit eos, quos gentium uoluit esse doctores. si autem iam completae sunt. quia itus Sanctus sanctorum, jam occisus est Christus, ut non esset civitatis ejus, jam de templo illo sublatum est sacrificium,
Abbreviated transcription (Latin):
dimus. Nox praecessit. dies autẽ
ad propinqualuit: ecce quod an¬
ni transierunt. nec tamen quod
dixit falsumest: quanto magis
nunc dicendum est. propinqua¬
re dñi aduentum. quando tantus
est ad finem factus accessus: Apos¬
tolus certe. sp̃s inquit manifes¬
te dicit. quia in nouissimis tem¬
poribus recedent quidam afide:
Nondum utique erant eademtẽ¬
pora haereticorum. scilic& tali¬
um. quales eodem sermone de¬
scripsit. sed iam uenerunt: Ac ꝑ
hoc in nouissimis temporibus ui¬
demur &iam per ipsos define sȩ¬
culi commoneri: Itemque alibi
dicens: hoc autem scitote. qũo
inno uissimis diebus instabunt
Item pora seua. uel sicut alii codi¬
ces habent. periculosa: delnde qua¬
lia futurasint exprimens erunt
tes. amatores pecuniae. elati. su¬
perbi. blasphemi. parentibus non
Iob audientes. Ingrati. scelesti. In¬
religiosi. sine affestione. d&rac¬
Itatoi es. In continentes. Inmites.
sine benignitate. proditores. pro¬

Expanded text:
dimus; nox praecessit, dies autem dimus; nox praecessit, dies autem adpropinquauit. et ecce quot anni transierunt! nec tamen, quod dixit, falsum est. quanto magis nunc dicendum est propinquare domini aduentum, quando tantus est ad finem factus accessus! apostolus certe: Spiritus, inquit, manifeste dicit. quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide. nondum utique erant eadem tempora haereticorum scilicet et talium. quales eodem sermone describit, sed iam uenerunt. ac per hoc in nouissimis temporibus uidemur etiam per ipsos de fine saeculi commoneri. itemque alibi dicens: Hoc autem scitote, quoniam in nouissimis diebus instabunt tempora saeua uel, sicut alii codices habent, periculosa, deinde, qualia futura sint, exprimens: Erunt tes, amatores pecuniae, elati, superbi, blasphemi, parentibus non oboedientes. ingrati, scelesti, inreligiosi, sine affectione, detractores, incontinentes, inmites, sine benignitate, proditores, pro
Abbreviated transcription (Latin):
si potest. primo aduentu dñi ñ
fuisse compl&am. contra tot ex¬
positores diuinorum eloquio¬
rum. qui hoc non solum compu¬
tationes temporum. uerum &iam
rebus ipsis conpl&am fuisse de¬
monstrant. maxime propter qđ
hebrȩi codices expressius habent.
occid&ur xp̃s. & non erit eius. id
est nonerit eius ciuitatis: quo sic
alie natus est aiudeis. qui eum ꝓp¬
ter ea saluatorem redemptorem¬
que suum nonesse crediderunt.
quia occidere potuerunt: neq
enim infine seculi. unguendus
aut occidendus est xp̃s. ut ista
proph&ia danihelis tunc ex pec¬
t&ur inplenda. Mondum crede¬
batur in pl&a: quod autem de
signis euanglicis. & proph&icis
quae fieri cernimus: propinquũ
dñi aduentum sperare debeamus.
quis negat: cottidie quippe ma¬
gis magis que fit proximus:
sed quanto inter uallo propin¬
S qu&. hoc dictumest non est¬
uestrum scire uide. quando
dixit apostolus. munc enim pro¬
prior est nr̃a salus quam cum credi¬

Expanded text:
si potest, primo aduentu domini non si potest, primo aduentu domini non fuisse completam contra tot expositores diuinorum eloquirum, qui hanc non solum computatione temporum uerum etiam rebus ipsis completam fuisse demonstrant, maxime quod ibi Hebraei codices expressius habent: Occidetur Christus et non erit eius, id est non erit eius ciuitatis, quoniam sic alienatus est a Iudaeis, qui eum propterea saluatorem redemptoremque suum non esse crediderunt. quia occidere potuerunt. neque enim in fine saeculi ungendus aut occidendus est Christus, ut ista prophetia Danihelis tunc expectetur implenda, nondum credatur impleta. Quod autem de signis euangelicis et propheticis, quae fieri cernimus. propinquum domini aduentum sperare debeamus, quis negat? cotidie quippe magis magisque fit proximus. sed quanto interuallo propinquet, hoc, dictum est, non estuestrum scire. uide, quando dixit apostolus: Nunc enim propior est nostra salus, quam cum credi
Abbreviated transcription (Latin):
poterit: at que ideo uerum erit.
quodita definitur. ut dicatur. In¬
tra tot annos erit: quamuis nesci¬
atur. quo anno futurussit: pro¬
lnde tota quęstio est. utrum dani¬
helis ebdomades primo aduentu
dñi in pl&aesint. añfinem sęculi
proph& auerint. an utrumque per¬
tineant: neque enim qui hoc sape¬
rent defuerunt dicentes. & tempo¬
re primi aduentus xp̃i esse conple¬
tas. & lnde usque ad finem sęcu¬
li totidem rursus esse conplendas¬
ȩquidem uideo. quasi primus eas
conpleuit aduentus. neces seest
ut secundus eas compleat: qũo
proph&ia illa esse non potest
falsa: quae si tempore primi ad¬
uentus impl&aest. non cogit
intellegi. quod &iam define scłi
Implebitur ac perhoc incertum
est. &iam siuerum est: neque
negandum quidem. sed neque p̃¬
sumendum est id futurum relin¬
quitur Itaque. ut qui uult co¬
gere istam proph&iam credisę¬
culi finem conplendam: conten¬
dat quantum potest. & ostendat

Expanded text:
poterit. atque ideo uerum erit, poterit. atque ideo uerum erit, quod ita definitur, ut dicatur: Intra tot annos erit\', quamuis nesciatur, quo anno futurum sit. Proinde tota quaestio est, utrum Danihelis hebdomades primo aduentu domini impletae sint, an finem saeculi prophetauerint, an ad utrumque pertineant; neque enim, qui etiam hoc saperent, defuerunt dicentes tempore primi aduentus Christi esse completas et inde usque ad finem saeculi totidem rursus esse complendasequidem uideo, quia, si primus eas non compleuit aduentus, necesse est, ut secundus eas compleat, quoniam prophetia illa esse non potest falsa. quae si tempore primi aduentus impleta est, non cogit intellegi, quod etiam de fine saeculi implebitur. ac per hoc incertum est, etiam si uerum est, neque negandum quidem sed neque praesumendum est id futurum. relinquitur itaque, ut, qui uult cogere istam prophetiam credi saeculi fine complendam, contendat. quantum potest, et ostendat,
Abbreviated transcription (Latin):
ni ferme quadraginti uiginti:
a resurrestione autem uel ascensio¬
ne eius. anni plus minus trecenti
nonaginta: ac perhoc. siex quona¬
tus est comput&ur: septuaginta sunt
reliqui. si ex quo passus est: circiter
centum remanent: Intra quos. da¬
nihelis omnes ebdomades. sideno¬
uissimo eius aduentu prophetatę
sunt. implebuntur: Quiergo di¬
cit. intratot annos erit: tunc fal¬
sum dicit. siultra erit: sed qui a
breui abuntur: pauciores poterunt
esse non plures: reste ltaque di¬
citur intra hos erit. qũo quantũ
lib& breuientur. uerum erit: ipsa
namque breuiatio. sieo modo in¬
tellegendaest. ut pauciores fiant.
ul traeos diem dñi uenire non pa¬
titur. sed magis magisque intra
eos. quanto fuerint pauciores ñ
igitur ista breuiatio turbat com¬
putatorem: qui eo modo definie¬
rit. ut dicat. Intra tot annos diem
dñi esse uenturum: sed ad iuuat
potius qũo quanto magis ad pau¬
citatem redigentur dies. tanto
magis intra erit. &ultra esse non

Expanded text:
ni ferme quadringenti uiginti, a resurrectione autem uel ascensione eius anni plus minus trecenti nonaginta. ac per hoc, si, ex quo natus est. computetur, septnaginta sunt reliqui, si, ex quo passus est, circiter centum remanent, intra quos Danihelis omnes hebdomades, si de nouissimo eius aduentu prophetatae sunt, implebuntur. qui ergo dicit: \'Intra tot annos erit\', tunc falsum dicit, si ultra erit; sed quia breuiabuntur, pauciores poterunt esse, non plures. recte itaque dicitur: Intra hos erit\', quoniam, quantum libet breuientur, uerum erit: ipsa namque breuiatio si eo modo intellegenda est. ut pauciores fiant, ultra eos diem domini uenire non patitur sed magis magisque intra eos, quanto fuerint pauciores. non igitur ista breuiatio turbat computatorem. qui eo modo definierit, ut dicat intra tot annos diem domini esse uenturum, sed adiuuat potius, quoniam, quanto magis ad paucitatem redigentur dies, tanto magis intra erit et ultra esse non
Abbreviated transcription (Latin):
s alutem: Quamuis sapientiam quam
mihi tribuis lnme non agnoscam tan¬
tae tamen ergame beni uolentiae tuae.
tam quam sincere gratias ago debeoq
plurimas: & meorum studiorum labo¬
res. tali actanto uiro placuisse delestor:¬
multo uero amplius. quod animum tu
caritatis affectum. duuinae illi caelesti¬
que rei publicae. cuius restor est xp̃s.
& inqua sola semper beatȩque uiuen¬
dumest. si reste hic pieque uiuatur.
agnosco in hiantem: uideo propinquan¬
tem: eiusque potiunde amplestor ar¬
dentem: Inde quippe manat &iam
uera amicitia non pensanda tempora¬
libus commodis. sed gratuito amore
Npͥutanda: nemo enim potest ueraci.¬
ter amicus esse hominis. ni fuerit ip¬
sius primitus ueritatis quod sigratis
non fiat. nullo fieri pacto potest de
quare &iam philosophi multa dixe¬
runt: sed apud eos uera pi&as. id est ue¬
rax ueridĩ cultus. unde omnia recte
uiuendi duci oport& officia: non in¬
uenitur: non ob iliud quantum intel¬
lego. nisi quia beatam ipsi sibi quodã

Expanded text:
 1. Quamvis sapientiam quam mihi tribuis, in me non agnoscam, tantae tamen erga me benevolentiae tuae tamque sincerae gratias ago debeoque plurimas; et meorum studiorum labores tali ac tanto viro placuisse delemulto uero amplius, quod animum tuucaritatis affectum diuinae illi caelestique rei publicae, cuius regnator est Christus et in qua sola semper beateque uiuendum est, si recte hic pieque uiuatur, agnosco inhiantem, uideo propinquantem eiusque potiundae amplector ardentem. inde quippe manat etiam uera amicitia, non pensanda temporalibus commodis sed gratuito amore potanda. nemo enim potest ueraciter amicus esse hominis, nisi fuerit ipsius primitus ueritatis; quod si gratis non fiat, nullo fieri pacto potest. De qua re etiam philosophi multa dixerunt; sed apud eos uera pietas, id est uerax ueri dei cultus, unde omnia recte uiuendi duci oportet officia, non inuenitur non ob aliud, quantum intellego, nisi quia beatam uitam ipsi sibi quoda
Abbreviated transcription (Latin):
te animo perturbatum. ut mul¬
tum mirer prudentiam tuam. &
xp̃ianum animum parum cogi¬
tare. terrenarum rerum con¬
ditionem. nullo modo a equare
poss& caelestibus. ubi cor nr̃m
& spes nostra collo canda est uir
cordate: num quid aut totum
bonum tuum In his rebus erat.
quas nunc uideris amittere. aut
tam magnum bonum illic deputa¬
bas. ut eo subtracto sic tenebrescat
mens nimia tristitia. quasi lumen
eius non ds̃ sed terrasit: audiui enĩ.
iam dixi : ds̃ faciat ut falsum audi¬
erim. quid tibi &iam manus uelles
Inferre: quod melius non credoaut
ascendisse Incortuum. aut exisse
deor&uo Sed tamen quia lta per¬
turbatus es. ut hoc d&e dici potu¬
erit. grauiter d&e contristatus.
hoc litterarum allo quio putaui
consolandam caritatem tuam: quã¬
quam nondubitem dñm dm̃ nr̃m
In corde tuo loqui meliora: moui
enim. quam pio studio semper
audieris uerbum eius erige lta¬
d& suos uult autem monere nos.
quam sint haec fragilia & incerta
quae nimis diligunt homines.

Expanded text:
te animo perturbatum, ut multum mirer prudentiam tuam et Christianum animum parum cogitare terrenarum rerum condicionem nullo modo aequare posse caelestibus, ubi cor nostrum et spes nostra conlocanda est. uir cordate, numquid aut totum bonum tuum in his rebus erat, quas nunc uideris amittere, aut tam magnum bonum illic deputabas, ut eo subtracto sic tenebrescat mens nimia tristitia, quasi lumen eius non deus sed terra sit? audiui enim — iam dixi: deus faciat. ut falsum audierim! —, quod tibi etiam manus uelles inferre. quod melius non credo aut ascendisse in cor tuum aut exisse de ore tuo. sed tamen, quia ita perturbatus es. ut hoc de te dici potuerit, grauiter de te contristatus hoc litterarum alloquio putaui consolandam caritatem tuam, quamquam non dubitem dominum deum nostrum in corde tuo loqui meliora; noui enim, quam pio studio semper audieris uerbum eius. Erige itadet suos. uult autem monere nos, quam sint haec fragilia et incerta. quae nimis diligunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
fastu respuunt salubres monitus.
& quasi animalem reputant can¬
tilenam: quando autem Inad uer¬
sis angunt᷑: magis cogitant eua¬
dere. unde ad pręsens anguntꝰ.
quam capere unde currentur. &
unde perueniant. ubi angi om¬
nino non possunt: aliquando ta¬
men qui dam cordis aures am¬
mouent. atque adhibent uerita¬
ti: rarius inter prospera. crebri¬
us inter aduersa sed tamen pau¬
cisunt: Ita enim praedicti sunt In¬
ter quos te esse cupio. quia uera¬
citer diligo. domine insignis &
prae stantissime. ac̃ desiderantis si¬
me fili. haec admonitio: tibi sit
mea resalutatio: quia & sinẽ tẽ
de inceps talia per p&i. qualia
pertulisti : plus tamen nolo. hac ip¬
sa te. sine aliqua lmmelius uitte
mutatione. fuisse perpessum:¬

Expanded text:
fastu respuunt salubres monitus fastu respuunt salubres monitus et quasi anilem reputant cantilenam; quando autem in aduersis anguntur, magis cogitant euadere, unde ad praesens anguntur. quam capere, unde curentur et unde perueniant, ubi angi omnino non possunt. aliquando tamen quidam cordis aures admouent atque adhibent ueritati rarius inter prospera, crebrius inter aduersa, sed tamen pauci sunt, ita enim praedicti sunt,ter quos te esse cupio, quia ueraciter diligo, domine insignis et praestantissime ac desiderantissime fili. haec admonitio tibi sit mea resalutatio, quia, etsi te deinceps talia perpeti, qualia pertulisti, plus tamen nolo haec ipsa te sine aliqua in melius uitae mutatione fuisse perpessum
Abbreviated transcription (Latin):
DI ET ORESTANTISSIMO
ACDERANTIS SIMO GILA¬
OLAIEGO AUGUSTINTIS
bus me adte p&is ut scriberem:
quod quidem non desiderares. nisi
& hoc quod ine posse scribere ex¬
istimasti gratum haberes at que
iucundum. Id autem astutum as&
culi huius. siln experta concupis..¬
ti. experta contempnas: fallaxẽ ͣ
enim in eissuauitas. & infructuosus
labor. &per p&uus timor. & pe¬
riculosa sublimitas. initium sine
prouidentia. & finis cum pęniten¬
tia: Ita sehabent omnia quae in
ista mortalitatis erumna cupi¬
dius. quam prudentius app&un¬
tur alia est autem spes piorum.
alius laboris fructus. alia pericu¬
lorum merces: niam in hoc mun¬
do non timere. non dolere. non
laborare. non periclitari. In possi¬
bile est. sed plurimum inter est.
qua causa. qua expestatione: quo
ter mino quisque ista patiatur:
Ego quidem cum amatores secu¬
li huius intueor. nescio quando
possit esse ad eorum animos sanan¬
dos opportuna sapientia quan¬
do enim res uel ut prosperes habent.

Expanded text:
I ET PRAESTANTISSIMO AC DESIDERANTISSIMO FILIO LARGO AUGUSTINUS bus me ad te petis ut scriberem. quod quidem non desiderares, nisi et hoc, quod me posse scribere existimasti. gratum haberes atque iucundum, id autem est, ut uana saeculi huius, si inexperta concupisti, experta contemnas. fallax est enim in eis suauitas et infructuosus labor et perpetuus timor et periculosa sublimitas, initium sine prouidentia et finis cum paenitentia. ita se habent omnia, quae in ista mortalitatis aerumna cupidius quam prudentius appetuntur. alia est autem spes piorum alius laboris fructus alia periculorum merces. nam in hoc mundo non timere, non dolere, non laborare, non periclitari inpossibile est; sed plurimum interest, qua causa, qua expectatione, quo termino quisque ista patiatur. ego quidem cum amatores saeculi huius intueor, nescio, quando possit esse ad eorum animos sanandos opportuna sapientia. quando enim res uelut prosperas habent,
Abbreviated transcription (Latin):
gatur. sic inter apicem superbiae
& uoraginem desidiae. iter nr̃m
temperare debemus sicut scrip¬
tum est. non declinantes neque
addexteram. neque ad sinistram:
Sunt enim qui dum nimis timent.
nequasi in dextera rapti extollan¬
tur. Insinistram lapsi demergun¬
tur. & sunt rursus quidumnimis
se auferunt asinistra. neçtorpi¬
da uacationis mollitia sorbean¬
tur. ex altera parte iastantiae
fastu. corrupti atque consump¬
ti. In fumum fauillam que eua¬
nescunt: Sic ergo dilestissimi di¬
ligite otium. ut uos ab omni terre¬
na delectatione refren&is. & me¬
mineritis nullum locum esse ubi
non possit la queos tendere. quiti

Expanded text:
gatur; sic inter apicem superbiae gatur; sic inter apicem superbiae et voraginem desidiae iter nostrum temperare debemus, sicut scriptum est: Non decad dexteram neque ad sinistram. sunt enim, qui, dum nimis timent, ne quasi in dexteram rapti extollantur, in sinistram lapsi demerguntur, et sunt rursus, qui, dum nimis se auferunt a sinistra, ne torpida uacationis mollitia sorbeantur, ex altera parte iactantiae fastu corrupti atque consumpti in fumum fauillamque uanescunt. sic ergo, dilectissimi, diligite otium, ut uos ab omni terrena delectatione refrenetis et memineritis nullum locum esse, ubi non possit laqueos tendere, qui ti
Abbreviated transcription (Latin):
quas & sinistras non habemus: eorũ
tamen quinos angariant mille pas¬
sus. & iubemur ire cum eis alia
duo. tanta nobis ingeruntur. ut
uix respirare possimus credentes
tamen. quod ille incuius conspectu
intrat gemitus compeditorum.
perseuerantes nos in eo ministerio
In quo con locare dignatus est.
cum promissa mercede adiuuan¬
tibus orationibus ur̃is ab omni
angustia liberabiit: uos aut fr̃s
ex ortamur in dño. ut propositũ
ur̃m custodiatis. &usque infinẽ
perseuer&is. ac̃ si qua opera ur̃a
mater exclesia desiderauerit. nec
elatione auida suscipiatis. Nec
blan diente desidia respuatis. sed
miti corde optemper&is dõ. cum
mansu&udine portantes eum.
quiuos regit. qui dirigit mites in¬
iudicio. docebit mansu&os uiassu¬
as: nec ur̃m otium necessitatibus
ecclesiae praȩponatis. cui parturi¬
enti. sinulli boni ministrare uel¬
lent. quo modo nasceremini non
Inuenir&is: sicut autem Inter ig¬
nem & aquam tenenda est uia
ut nec ex uratur homo. nec demer¬

Expanded text:
quas etsi nostras non habemus, eorum tamen, qui nos angariant mille passus et iubemur ire cum eis alia duo, tanta nobis ingeruntur, ut uix respirare possimus credentes tamen, quod ille, in cuius conspectu intrat gemitus compeditorum, perseuerantes nos in eo ministerio, in quo conlocare dignatus est cum promissa mercede, adiuuantibus orationibus uestris ab omni angustia liberabit. Vos autem, fratres, exhortamur in domino, ut propositum uestrum custodiatis et usque in finem perseueretis ac, si qua opera uestra mater ecclesia desiderauerit, nec elatione auida suscipiatis nec blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtemperetis deo cum mansuetudine portantes eum, quijudicio, qui docet mansuetos vias suas . Nec vestrum otium necessitatibus Ecclesiae praeponatis, cui parturienti si nulli boni ministrare vellent, quomodo nasceremini, non inveniretis. Sicut autem inter ignem et aquam tenenda est via, ut nec exuratur homo nec demer
Abbreviated transcription (Latin):
tr& & alterum: Nec possit unus sciri.
ut lateat alter: Quia quime uidit in¬
quit. uidit & patrem: & nemouenit ad
patrem nisi perme & nemo uenit ad me
nisi quem pater ad traxerit Arduum:
uehementerque difficile negotium
iniuimus. ut aliquid dedõ non intelle¬
gentes. Intellegeremus tamen quem
am modum omnia quaesunt. sin equa

Expanded text:
t alterum nec possit unus sciri, ut lateat alter, quia: Qui me uidit, inquit, uidit et patrem et: Nemo uenit ad patrem nisi per me et: Nemo uenit ad me, nisi quem pater adtraxerit. arduum uehementerque difficile negotium iniuimus, ut aliquid de deo non intellegentes intellegeremus. tamen quem ad modum omnia, quae sunt, sine qua
Abbreviated transcription (Latin):
grauissimum dolorem cordis mei
uobis perferre Innotitiam: ne
uos attrociter & in aniter con¬
tristando turbarem: fortassiside¬
o dĩ noluit uos latere & nobiscũ
orationibus incum batis. ut quod
ipse in hac causa nouit. nos aut̃
nosse non possumus. &iam uo¬
bis manifestare dign&ur:

Expanded text:
grauissimum dolorem cordis mei uobis perferre in notitiam, ne uos atrociter et inaniter contristando turbarem, fortassis ideo deus noluit uos latere, ut nobiscum orationibus incumbatis, ut, quod ipse in hac causa nouit, nos autem nosse non possumus, etiam nobis manifestare dignetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nius semper horae dodrante &
sem uncia trans missa. id est diuiso
cias. quia tot sunt sem unciae libra
drans dicitur. semel uero quadrans
& hoc est quod ait unius horae do¬
drante id est tribus partibus. xuiii.
sem uncis. quod uero ait & sem uncia
sex. reliquarum sem unciarum ad qua¬
drantem pertinentium unam uoluit
ad iungi dodranti ut essent. xuiiii.
sem unciae quo aestus oceani cotidiȩ
tardius uenir& tardiusque recede

Expanded text:
nius semper horae dodrante et semiuncia transmissa, id est, divisio cias, quia tot sunt semiunciae in libdrans dicitur, semel vero quadrans, et hoc est quod ait unius horae dodrante, id est, tribus partibus X et octo semiunciis. Quod vero et semiuncia sex reliquarum semiunciarum, ad quadrantem pertinentium unam voluit adjungi dodranti, ut essent XIX semiunciae, quo aestus Oceani quotidie tardius veniret, tardiusque recede
Abbreviated transcription (Latin):
ergo discutiam. quid sit illud graui¬
us. quod in epistula tua sequimur.
hoc interim quod dedisti accipiam eo¬
que utar ad iolem hanc amolien¬
dam. qua nostiae inter cessiones posse

Expanded text:
ergo discutiam, quid sit illud grauius, quod in epistula tua sequitur, hoc interim, quod dedisti, accipiam eoque utar ad molem hanc amoliendam, qua nostrae intercessiones posse
Abbreviated transcription (Latin):
morborum mater superbiaest. &
humanȩ laudis auiditas. quae &iã
hypocrisin sepe generat: huic ñ
resistitur. Nisi crebris diuinorũ
librorum testimoniis Incutiatur
timor & caritas dĩ si tamen ille
qui hoc agit. seipsum prȩbeat pa¬
tientiae atque humilitatis exem¬
plum. minus sibi assumendo quã
offertur. sed tamen ab eis qui se
honorant: nec totum. Nec nihil
accipiendo: & id quod accipitur lau¬
dis aut honoris: non propter sẽ qui
totus coramdõ esse deb&. & huma¬
na contempnere. sed propter illos
accipiatur. quibus consulere non
potest. sinimia dilestione uiles

Expanded text:
morborum mater superbia est et morborum mater superbia est et humanae laudis auiditas, quae etiam hypocrisin saepe generat. huic non resistitur, nisi crebris diuinorum librorum testimoniis incutiatur timor et caritas dei, si tamen ille, qui hoc agit, se ipsum praebeat patientiae atque humilitatis exemplum minus sibi adsumendo, quam offertur, sed tamen ab eis, qui se honorant, nec totum nec nihil accipiendo et id, quod accipitur laudis aut honoris, non propter se, qui totus coram deo esse debet et humana contemnere, sed propter illos accipiatur, quibus consulere non potest. si nimia deiectione uiles
Abbreviated transcription (Latin):
teriis ebri&ates. & luxoriosa conui¬
uia. non solum honores martx¬
rum. a carnali & lmperita plebe
credi solent. sed &iam solatia mor¬
tuorum: mi hi uid&ur facilius il¬
lis suidere̾ posse. istam foeditatẽ
Ac pul chritudinem. si & descrip¬
turis prohibeatur. Noblatio nesꝓ
spiritibus dormientium. quas uere
aliquid adiuuare credendum est.
super ipsas esse memorias: non sint
sumtuose. at que omnibus p&enti¬
bus. sine typo. & cum a lacritate p̃¬
beantur. nequeuendantur: sed si
quis proreligione aliquid peccu¬
niae offerre uoluerit. In praesenti piu¬
peribus erog&: Ita nec deserere ui¬
debuntur memorias suorum. quod
potest gignere non leuem cordis
dolorem. & id cȩlebrabitur in eccle¬
sia quod pie honesteque cȩlebra¬
tur: haec interim decom messati¬
onibus & ebri&atibus dictasunt.
decontentione autem & dolo. quid
me attin& dicere. quando ista
uitia non implebes edinnr̃o nume¬
ro grauiora sunt: horum autem

Expanded text:
teriis ebrietates et luxuriosa conuiteriis ebrietates et luxuriosa conuiuia non solum honores martyrum a carnali et inperita plebe . credi solent, sed etiam solatia mortuorum, mihi uidetur facilius illis dissuaderi posse istam foeditatem ac turpitudinem, si et de scripturis prohibeatur et oblationes pro spiritibus dormientium, quas uere aliquid adiuuare credendum est. super ipsas memorias non sint sumptuosae atque omnibus petentibus sine typho et cum alacritate praebeantur neque uendantur; sed si quis pro religione aliquid pecuniae offerre uoluerit, in praesenti pauperibus eroget. ita nec deserere uidebuntur memorias suorum, quod potest gignere non leuem cordis dolo-. rem, et id celebrabitur in ecclesia, quod pie honesteque celebratur. haec interim de comissationibus et ebrietatibus dicta sint. De contentione autem et zelo quid me attinet dicere, quando ista uitia non in plebe, sed in nostro numero grauiora sunt? horum autem
Abbreviated transcription (Latin):
niensis ecclesia correxit ad hanc
autem rem. quis alius ep̃s ess& op¬
tandis. nisi quiea diaconus execra¬
batur: Sed quod erat tunc dolendũ.
nunc auferendum est: non aspere.¬
sed sicut scriptum est. Insp̃ulenitatis
& mansu&udinis dant enim fiduci
am mihi litterȩ tuae. Indices germa¬
nissimȩ caritatis. ut tecum tam quã
mecum audeam conloqui moner¬
go aspere. quantum ex istimo. non
duriter. Non modo imperiosȩ: is¬
ta tolluntur magis docendo quam
iubendo magis monendo quam mi¬
nando: sic enim agendum est. cũ
multitudine: seueritas autem ex¬
ercenda est Impeccata paucorum:
& siquid minamur cum dolore fi¬
at. descripturis comminando uin¬
dictam futuram. nenos ipsi in nos¬
tra potestate. sed dĩ in nostro sermo¬
ne timeatur: Ita prius mouebun¬
tur spiritales. uel spiritalibus prox¬
imi : quorum auctoritate. & lenissi¬
mis quidem. sed instantissimis am¬
monitionibus. c&era multitudo
frangatur: Sed qũo istae inclimi¬

Expanded text:
niensis ecclesia correxit. ad hanc autem rem quis alius episcopus esset optandus, nisi qui ea diaconus execrabatur?. Sed quod erat tunc dolendum, nunc auferendum est non aspere,sed, sicut scriptum est, in spiritu lenitatis t mansuetudinis. dant enim mihi fiduciam litterae tuae, indices germanissimae caritatis, ut tecum tamquam mecum audeam conloqui. non ergo aspere, quantum existimo, non duriter, non modo imperioso ista tolluntur, magis docendo quam iubendo, magis monendo quam minando. sic enim agendum est cum multitudine, seueritas autem exercenda est in peccata paucorum. et si quid minamur, cum dolore fiat de scripturis comminando uindictam futuram, ne nos ipsi in nostra potestate, sed deus in nostro sermone timeatur. ita prius mouebuntur spiritales uel spiritalibus proximi, quorum auctoritate et lenissimis quidem sed instantissimis admonitionibus cetera multitudo frangatur. Sed quoniam istae in cimi
Abbreviated transcription (Latin):
lorum amen: non enim sic exdõ
patre unigenitus filius. quem am
modum ex illo est uniuersa creatu¬
ra. quam ex nihilo creauit hunc
quippe desua sub stantia genuit.
non ex nihilo fecit. nec eum extem¬
pore genuit. perquem cuncta tẽ¬
pora condidit: quo sicut flamina . qꝵ¬
splendorem quem gignit tempore
non praecedit. Ita pater num quã
sine filio fuit: ipse est quippe sa¬
pientiadĩ patris. dequa scriptumẽ:
splendor est enim lucis a&ernae.
luci ergo cuius candor est. id est dõ
patri. sine dubio coa&erna est. &

Expanded text:
lorum. Non enim sic est ex deo patre nnigenitus filius, quem ad modum ex illo est uniuersa creatura, quam ex nihilo creauit. hunc quippe de sua substantia genuit, non ex nihilo fecit, nec eum ex tempore genuit, per quem cuncta tempora condidit, quoniam, sicut flamma splendorem, quem gignit, tempore non praecedit, ita pater numquam sine filio fuit. ipse est quippe sapientia dei patris, de qua scriptum est: Candor est enim lucis aeternae. luci ergo, cuius candor est, id est deo patri sine dubio coaeterna est