comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aginta : in hebreis autẽ codicibus non est : ꝑ
istos ea maluit quamꝑillos idem sp̃s dicere : sic
ostendens ut rosque fuisse prophetas. Isto enĩ
modo alia ꝑesaiam : alia ꝑhieremiã : alia per
aliũ aliumq prophetam: uel aliter eadem ꝑ
hunc acperillũ dixit ut uoluit: Quicquid
porro apud utrosq: inuenitur . perutrosq dice¬
re uoluit unus atq: idem sp̃s: sed ita ut illi prȩ¬
cederent ꝓphetando : isti sequerentur ꝓpheci¬
ce illos interpretando : quia sicut in illis uera
& concordantia dicentib: unus pacis sp̃s fuit :
Sic & inistis non secũ conferentib: & tamen tã¬
quã ore uno cuncta interpretantib: idem
sp̃s unus apparuit: Sed ait aliquis: Quomodo
sciam quodionas ꝓpheta dixerit nin euitis. utrũ
triduũ & nineue euertetur : an quad raginta
dies : Quis enĩ nonuideat : non potuisse utrum¬
q: tunc dici aꝓpheta quimissus fuerat. terre
Cui sitertio die fuerat futurus interitus :

Expanded text:
aginta, in Hebraeis autem codicibus non est, per aginta, in Hebraeis autem codicibus non est, per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque fuisse prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hieremiam, alia per alium aliumque prophetam uel aliter eadem per hunc ac per illum dixit. ut uoluit. Quidquid porro aput utrosque inuenitur, per utrosque dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando; quia sicut in illis uera et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit, sic et in istis non secum conferentibus et tamen tamquam ore uno cuncta interpretantibus idem Spiritus unus apparuit. sciam quid Jonas propheta dixerit Ninivitis, utrum, Triduum, et Ninive evertetur, an, Quadraginta dies? Quis enim non videat non potuisse utrumque tunc dici a propheta, qui missus fuerat, terraeCui si tertio die fuerat futurus interitus,
Abbreviated transcription (Latin):
ta posuerunt : Sed tantũ modo addiderunt.
quȩ in hebreis inuenta. apud septuaginta
nonerant : eaq: signis quibusdam instella¬
rũ modũ factis ad capita eorundem uersu¬
um notauerunt: Quȩ signa asteris cos uocant.
Illa uero que non habent hebrei habent
autem septuaginta : similiter ad capita uer¬
suum lacentib uirgulis. sicut scribuntur un¬
ciȩ : signauerunt: Et multi codices has notas
habentes usq quaque diffusi sunt : & latini .s.:
quȩ autem non prȩter missa uel addita.
sed aliter dicta sunt siue alium sensum faciant
&iam ipsum non abhorrentẽ siue alio modo¬
eundem sensum explicare monstrentur :
Nisi utrisq: codicibus inspectis: ne queunt
repperiri: Siergo ut o port& nihil aliud
intueamur inscripturis illis nisi quid perho¬
mines dixerit dĩ sps. Quic quid est in he breis
codicib: & non est apud interpretes septuagin¬
ta : noluit ea peristas. sed ꝑ illos prophetas
dĩ sp̃s dicere. Quicquid uero est apud septu¬

Expanded text:
ta posuerunt; sed tantum modo addiderunt, quae in Hebraeis inuenta aput Septuaginta non erant, eaque signis quibusdam in stellarum modum factis ad capita eorundem uersuum notauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, quae non habent Hebraei, habent autem Septuaginta. similiter ad capita uersuum iacentibus uirgulis, sicut scribuntur unciae, signauerunt. Et multi codices has notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Quae autem non praetermissa uel addita, sed aliter dicta sunt, siue alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, siue alio modoeundem sensum explicare monstrentur, nisi utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in scripturis illis. nisi quid per homines dixerit Dei Spiritus, quidquid est in Hebraeis codicibus et non est aput interpretes septuaginta, noluit ea per istos, sed per illos prophetas Dei Spiritus dicere. Quidquid uero est aput Septu
Abbreviated transcription (Latin):
Qui profecto auetoritate diuina &aliud dicere
potuit : Tamquam propheta ille utrumq
dixiss& quia utrumq: idem sp̃s dicer& : & hoc
ipsum aliter: Vt si non eadem uerba idem ta¬
men sensus. bene intellegentib: dilucescer&:
Et aliquid preter mittere : & aliquid addere:
Vt &iam hinc ostenderetur : non humanam fu¬
isse in illo opere seruitutẽ quam uerbis dice¬
bat interpres. sed diuinã potius potestatem
quimentem replebat & regebat interpretis:
on nulli autem codices grecos interpreta

Expanded text:
qui profecto auctoritate divina et aliud dicere qui profecto auctoritate divina et aliud dicere potuit, tanquam propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem Spiritus diceret; et hoc ipsum aliter, ut si non eadem verba, idem tamen sensus bene intelligentibus dilucesceret; et aliquid praetermittere, et aliquid addere, ut etiam hinc ostenderetur non humanam fuisse in illo opere servitutem, quam verbis debebat interpres, sed divinam potius potestatem, quae mentem replebat et regebat interpretis. Nonnulli autem codices graecos interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
quam unis iudȩi fateantur esse ueracẽ : Sep¬
tuaginta uero interpretes inmultis errasse
contendant : Tamen ecclesiȩ xp̃i : tot homi¬
nũ auctoritati ab eleataro Tunc pontifice
ad hoc tantũ opus electorũ neminẽ iudicant
prȩferendũ: Quia &si in eis unus sp̃s non ap
paruiss& sine dubitatione diuinus sed inter
se uerba interpretationis suȩ septuaginta
doctimore hominũ contulissent: ut quod
placuiss& omnib: hoc maner&. nullus eis u¬
nus interpres debuit ante poni: Cumue¬
ro tantũ in eis pignũ diuinitatis apparuit.
profecto quisquis alius illarũ scriptura¬
.rũ. exhebrea inquam lib& aliam linguam in.¬
terpresẽuerax : Aut congruit illis septua¬
ginta interpretibus. aut si non congruere
uidetur : Altitudo ibi prophetica esse cre
denda est : Sp̃s enim quiin prophetis erat quan¬
do illa dixerunt : Idem ipse erat &iam insep¬
tuaginta uiris quando illa interpretati sunt.

Expanded text:
quamuis Iudaei fateantur esse ueracem, sepquamuis Iudaei fateantur esse ueracem, septuaginta uero interpretes in multis errasse contendant: tamen ecclesiae Christi tot hominum auctoritati ab Eleazaro tunc pontifice ad hoc tantum opus electorum neminem iudicant praeferendum; quia, etsi non in eis unus apparuisset spiritus sine dubitatione diuinus, sed inter se uerba interpretationis suae septuaginta docti more hominum contulissent, ut, quod placuisset omnibus, hoc maneret, nullus eis unus interpres debuit anteponi; cum uero tantum in eis signum diuinitatis apparuerit, profecto quisquis alius illarum scripturarum ex Hebraea in quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut congruit illis septuaginta interpretibus, aut si non congruere uidetur, altitudo ibi prophetica esse credenda est. Spiritus enim qui in Prophetis erat, quando illa dixerunt, idem ipse erat etiam in Septuaginta viris, quando illa interpretati sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
humanarum sed sicut erant tamquam diui.¬
narum : etiam isto modo commendaretur auc¬
toritas .: Credituris quandoq gentibus ꝓ¬
futura : quodiam uidemus effectũ : Nam
cum fuerint & alii interpretes. qui ex he¬
brea lingua ingrecã : sacra illa eloquia
transtulerunt : sicut aquila symmachus
theodotion : sicut &iam illa est interpreta¬
tio cuius auctor non appar& : Et obhoc sine
nomine interpretis quinta editio nuncupat᷑:
Hanc tamen quȩ septugͥinta ẽ : tamquam sola
ess& sic recepit ecclesia eaq utuntur gre¬
cipopuli xp̃iani : Quorum pleriq: utrum¬
aliasit aliqua ignorant: Ex hac septuagin¬
ta interpretatione : &iam in latinã linguam
interpretatũ est quod ecclesiȩ latinȩ tenent:
quamuis non de fuerit temporib: nostris. pres¬
biter hieronimus homo doctissimus & omniũ
triũ linguarũ peritus : qui non ex greco sed ex
hebreo inlatinũ eloquiũ easdẽ scripturas con¬
uerterit : Sed eius tan litterarũ laborẽ

Expanded text:
humanarum, sed, sicut erant, tamquam diuinarum etiam isto modo commendaretur auctoritas, credituris quandoque gentibus profutura, quod iam uidemus effectum. cum fuerint et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus, Theodotion; sicut etiam illa est interpretatio, cujus auctor non apparet, et ob hoc sine nomine interpretis, Quinta editio nuncupatur; hanc tamen quae Septuaginta est, tanquam sola esset, sic recepit Ecclesia, eaque utuntur Graeci populi christiani, quorum pleriqalia sit aliqua ignorant. Ex hac Septuaginta interpretatione etiam in Latinam linguam interpretatum est, quod ecclesiae Latinae tenent; quamuis non defuerit temporibus nostris presbyter Hieronymus, homo doctissimus et omnium trium linguarum peritus. qui non ex Graeco, sed ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem . scripturas conuerterit. Sed eius tam litteratum laborem
Abbreviated transcription (Latin):
septuaginta uocetur. iam optinuit con¬
su& udo: Traditur sane : tam mirabile ac
stupendum planeq diuinum in eorũ uerbis
fuisse consensum: ut cum adhoc opus sapa¬
ratim singuli sederint: Ita enĩ eorũ fidẽ pto¬
lomeo placuit explorare : innullo uerbo qđ
idẽ sirnificar& & tantundẽ ualer& ł inuer¬
borũ ordine alter ab altero discrepar&: sedtã¬
quasi unus e& interpres. ita qđ om̃s interp̃tati
sunt unũ erat : quo reuera sp̃s erat unus in omni¬
b: Etideo tã mirabile dĩmunus acceperant ut
illarũ scripturarum: non tam quam

Expanded text:
Septuaginta uocetur, iam obtinuit conSeptuaginta uocetur, iam obtinuit consuetudo. Traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederint ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare, in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab altero discreparet; sed tamquam unus esset interpres, ita quod omnes interpretati sunt unum erat; quoniam re uera spiritus erat unus in omnibus. Et ideo tam mirabile Dei munus acceperant, ut illarum scripturarum non tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
am iudȩam in gressus ob tinuit: Eo
mortuo comites eius: cum regnum illud
am plissimum: non pacifice inter se pos¬
sessuri diuisissent: sed potius dissipas¬
sent bellis omnia uastaturi: ptho lo¬
meos reges habere coepit ȩgyptus : quo¬
rum primus lagi filius: multos ex iudȩa
captiuos in egyptum transtulit.
Huic autem succedens alius ptho lomeus.
qui est appellatus philadel phus: omnes
quos ille adduxerat sub iugatos. liberos
redire permisit: Insuper & dona re¬
gia intem plum dĩ misit: p&iuitque
ab eleazaro tunc pontifice dari sibi
scripturas: quas profecto audierat
fama prȩdicante diuinas: & ideo
concupiuerat habere inbybliothe¬
ca quam nobilissimam fecerat : Has
ei cum idem pontifex misis s& hebreas:
Post ille &iam interpr& es postulauit:
& dati sunt septuaginta duo. desingu¬
lis duodecim tribubus seni homines. lix¬
guȩ utrius que doctissimi hebreescilic&
atque grecȩ : quorum interpr&atio ut

Expanded text:
am Iudaeam ingressus obtinuit; eo am Iudaeam ingressus obtinuit; eo mortuo comites eius cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi, Ptolomaeos reges habere coepit Aegyptus; quorum primus, Lagi filius, multos ex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. Huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit; insuper et dona regia in templum Dei misit petiuitque ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupiuerat habere in bibliotheca, quam nobilissimam fecerat. Has ei cum idem pontifex misisset Hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit; et dati sunt septuaginta duo, de singulis duodecim tribubus seni homines, linguae utriusque doctissimi, Hebraeae scilicet adque Graecae, quorum interpretatio ut
Abbreviated transcription (Latin):
diuina fuderunt. Quic quid philo¬
sophi quidem inter falsa quȩ opinati
sunt. uerum uidere potuerunt: & labo¬
riosis disputationibus persuadere mo¬
liti sunt: quod mundum istum ds̃ fe¬
cerit: eumque ipse prouidentissimus
amministr&: de onestate uirtutum:
deamore patriae : defide amicitiae: de
bonis operibus atque omnibus. admores
probos pertinentibus rebus : quam uis
nescientes adquem finem & quo nã mo¬
do essent Ista omnia referenda
proph&icis hoc est diuinis uocibus: quã¬
uis perhomines: in illa ciuitate popu¬
lo commendata sunt: non argumentati¬
onum concertationibus incultata: ut
non hominis ingenium: sed dĩ eloquium
contemnere formidar&. qui illa cognos¬
lo meorum regum ȩgypti nosse studu
it & habere. : Nam post alex andri
macedonis qui &iam magnus cognomi¬
natus est: mirificentissimam mirequȩ
dutur nam potentiam : qua uni uersam
asiam: immo poene totum orbem: par¬
tim ui & armis. partim terrore sube¬
gerat: quando inter c&era orientis &i¬

Expanded text:
diuina fuderunt. Quidquid philosophi quidam inter falsa, quae opinati sunt, uerum uidere potuerunt et laboriosis disputationibus persuadere moliti sunt, quod mundum istum Deus fecerit eumque ipse prouidentissimus administret, de honestate uirtutum, de amore patriae; de fide amicitiae, de bonis operibus adque omnibus ad mores probos pertinentibus rebus, quamuis nescientes ad quem finem et quonam modo essent ista omnia referenda, propheticis, hoc est diuinis, uocibus, quamuis per homines, in illa ciuitate populo commendata sunt, non argumentationum concertationibus inculcata, ut non hominis ingenium, sed Dei eloquium contemnere formidaret, qui illa cognoslemaeorum regum Aegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificendiuturnam potentiam, qua uniuersam Asiam, immo paene totum orbem, partim ui et annis, partim terrore subegerat, quando inter cetera Orientis eti
Abbreviated transcription (Latin):
& diei quadrantem. propter quem quater
ductũ. eo anno quo bissextum uocant. unus
dies adicitur: Ad debantur a ueteribus postea
dies. ut occurrer& numerus annorum:
quos dies romani inter calares uocant:
Pro inde &iam enos quẽ genuit seth. decẽ
& nouem agebat annos. quando exillo natus
est filius eius cainan: Quos annos dicit
scriptura centum non aginta: & deinceps.
Momnes generationes in quibus
hominum anni comiemorantur. ante di¬
luuium nullus fere in nostris codicibus
inuenitur : quicum ess& centũ annorum
uel infra: uel &iam centum uiginti.
aut non multo amplius. genuerit filium:
Sed quiminima &ate genuerunt : cen¬
tum sexaginta & quot excũrrit : fuisse

Expanded text:
 diei quadrantem, propter quem quater ductum eo anno, quo bissextum uocant, unus dies adicitur, addebantur a ueteribus postea dies, ut occurreret numerus annorum, quos dies Romani intercalares uocabant. Proinde etiam Enos, quem genuit Seth, decem et nouem agebat annos, quando ex illo natus est filius eius Cainan, quos annos dicit scriptura centum nonaginta. Et deinceps per omnes generationes, in quibus hominum anni commemorantur ante diluuium, nullus fere in nostris codicibus inuenitur, qui, cum esset centum annorum uel infra uel etiam centum uiginti aut non multo amplius, genuerit filium; sed qui minima aetate genuerunt, centum sexaginta, et quod excurrit, fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
cadit.: Et qui seputat stare. cauieat nec adat.
Puto enim quod in anima. non incorpore casus
iste cauendus est .⁊ Suigitur cadentium est
resurrectio: cadunt aũ & animȩ : ꝓfecto & ani¬
mas resurgere confitendũ est. Quod aũt cum
dixiss&. in istis secunda mors non hab& potesta¬
tem : ad iunxit atque ait:: Sederunt sacerdotes
clĩ &xp̃i: & regnabunt cumeo mille annis .: Non
utique desolis episcopis & praes byteris dictum:
qui ꝓprie iamuo cantur in ecclesia sacerdotes.:
sed sicut om̃s xp̃s dicimus ꝓpter misticum chrisma
sic omnes sacerdotes: qm̃ membra sunt unuis sa¬
cerdotis.: Dequibus apostolus p&rus ples in¬
quit scã regale sacerdotiũ.: Sene. lic& breuiter
atque transe untes: in sinu auit esse dm̃ xp̃m. di¬
cendo. sacerdotes dĩ & xp̃i. hoc estpatris & filii:
Qua uis ꝓpter formam serui. sicut hominis filius.
ita &iam sacerdos xp̃s effectus sit in&ernũ.
secundum ordinem melchisedech: dequai
re in hoc opere non semel diximus.

Expanded text:
cadit, et: qui se putat stare caueat, ne cadat? puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae, profecto et animas resurgere confitendum est. quod autem, cum dixisset: in istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit atque ait: sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis, non utique de solis episcopis et presbyteris dictum est, qui proprie iam uocantur in ecclesia sacerdotes; sed sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. sane, licet breuiter atque transeunter, insinuauit esse deum Christum dicendo: sacerdotes dei et Christi, hoc est patris et filii, quamuis propter formam serui sicut hominis filius, etiam sacerdos ita Christus effectus sit in aeternum secundum ordinem Melchisedech. de qua re in hoc opere non semel diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
tis est auctor . infernarum que pęnarum.
u niuersam que simul dȩ monum soci&atẽ.
hoc est enim quod suprae uidentius preoccu¬
pando ĩam dixerat: & di abolus qui seduce¬
bat eos. missus est in stagnum ignis & sulphu¬
ris: Quod uero ibi obscurius ad iunxerat dicens.
quo & bestia & speudo ꝓph&a: hic aꝑtiuse
& qui non sunt inquit inuenti in libro uite
scripti. missi sunt instanum ignis: Nam
dm̃ liber iste commemorat: ne obliuione

Expanded text:
tis est auctor infemarumqute poenarum, tis est auctor infemarumqute poenarum, uniuersamque simul daemonum societatem. Hoc est enim quod supra euidentius praeoccupando iam dixerat: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod uero ibi obscurius adiunxerat dicens: Quo et bestia etpseudopropheta, hic apertius: Et qui non sunt, inquit, inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione
Abbreviated transcription (Latin):
affuerunt. mors uero & infernus reddiderunt
qm̃ uitȩ dequa iam &ierant reuocarunt: nec
frustra fortas se non satis fuit ut dicer& mors
aut infernus sed utrum que dictum est : mors
propter bonos quitantum modo mortem ꝑpe¬
ti potuerunt. non & infernum. infernus aũt.
propter malos qui&iam pęnas apud in feros
pendunt: Si enim non absurde credi uid&ur.
anti quos &iam scõs qui uenturi xp̃i tenuerunt
fidem. locis quidem a tormentis impiorum
remotissimis sed apud inferos fuisse: donec
eos infide xp̃i sanguis. & ad ea loca descen¬
sus eruer&. profecto deinceps boni fideles.
ef fuso illo pretio iam redempti prossus in¬
feros nesciunt: donec &iam receptis corpo
ribus bona recipiant quȩ merentur:
Tum aũt dixis s& &iudicati sunt singuli
secundum facta sua breuiter subiecit
quem admodum fuerint iudicati: Et mors
& infernus inquit missi sunt instagnum ignis.
his nominibus significans di abolum qm̃ mor¬

Expanded text:
adfuerunt; mors uero et infernus reddiderunt, adfuerunt; mors uero et infernus reddiderunt, quoniam uitae, de qua iam exierant, reuocarunt. Nec frustra fortasse non satis fuit ut diceret mors aut infernus, sed utrumque dictum est: mors propter bonos, qui tantummodo mortem perpeti potuerunt, non et infernum; infernus autem propter malos, qui etiam poenas aput inferos pendunt. Si enim non absurde credi uidetur antiquos etiam sanctos, qui uenturi Christi tenuerunt fidem, locis quidem a tormentis inpiorum remotissimis, sed aput inferos fuisse, donec eos inde Christi sanguis et ad ea loca descensus erueret, profecto deinceps boni fideles effuso illo pretio iam redemti prorsus inferos nesciunt, donec etiam receptis cribus, bona recipiant quae merentur. Cum autem dixisset, et judicati sunt singuli secundum facta sua, breviter subjecit, quem ad modum fuerint iudicati: Et mors et infernus, inquit, missi sunt in stagnum ignis, his nominibus significans diabolum, quoniam mor
Abbreviated transcription (Latin):
incorpore constitutos simul significar& cũ
eis quire surrecturi sunt iudicandos. &iam
ipsos mortuos appellauit : & bonos quibus dici¬
tur: mortui enim estis & uita  abscondita est
cumxp̃o in dõ: & malos dequibus dicitur si¬
nemortuos sepelire mortuos suos possunt
mortui &iam ꝓpt̃ hoc dici quod mortalia
gerunt corpora: unde apostolus: corpus
quidem inquit mortuum est ꝓpterpeccatũ.
sp̃s aut̃ uita est propter iustitiam: utrum que
inomine uiuente atque in hoc corpore con¬
stitutos esse demonstrans. & corpus mortuũ.
& sp̃m uitam. Nec tamendixit corpus mor¬
tale. sed mortuum : quam uis eadem paulo
post &iam mortalia corpora sicut usitati¬
us uocantur. appell&. hos ergo mortuos
&x hibuit mare: qui in eo: idest & hibuit
homines hoc sȩculum: quicum que in eo erant.
qui a non dum obierant: Et mors & infer¬
nus inquit red diderunt mortuos quos in se
habebant Mare & hibuit: qui aiuenti sunt

Expanded text:
in corpore constitutos, simul significaret cum in corpore constitutos, simul significaret cum iis qui resurrecturi sunt judicandos, etiam ipsos mortuos appellavit, et bonos quibus dicitur, Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo ; et malos de quibus dicitur, Sine mortuos sepelire mortuos suos . Possunt mortui etiam propter hoc dici, quod mortalia gerunt corpora: unde Apostolus, Corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum; spiritus autem vita est propter justitiam : utrumque in homine vivente, atque in hoc corpore constituto esse demonstrans, et corpus mortuum et spiritum uitam. Nec tamen dixit corpus mortale, sed mortuum, quamuis eadem paulo post etiam mortalia corpora, sicut usitatius uocantur, appellet. Hos ergo mortuos exhibuit mare, qui in eo erant, id est, exhibuit homines hoc saeculum, quicumque in eo erant, quia nondum obierant. Et mors et infernus, inquit, reddiderunt mortuos, quos in se habebant. Mare exhibuit, quia, sicut inuenti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt mortuos quos in se habebant: Hoc
ꝓculdubio pri us factũ est: quam essent mor¬
tui iudicati: & tamen illud prius dictum est.
Hoc est ergo quod dixi recapitulando eum ad
id ꝑuenis se quod intermiserat: Nunc autem
ordinem tenuit. atque ut&x plicar&ur ipse
ordo commodius. &iam deiudicatis mortius
quod iam dixerat: suo re p&iuit loco: Cumenĩ
dixiss& &gibuit mortuos mare qui in eo erant.
& mors & infernus red di derunt mortuos quos
inse habebant: mox addidit. quod paulo ante
posuerat. Etiudicati sunt singuli secundũ
facta sua Hoc est enim quod supra dixerat:
&iudicati sunt mortui secđm facta sua.i
qui in eo erant: neque enim quunmari
moriuntur. non sunt in inferno: aut cor¬
pora eorum seruantur inmari:
aut quod est absurdius: mare habebat
bonos mortuos : & infernus malos: quis hoc
putauerit. Sed profecto conuenienter qui¬
dam hoc loco mare ꝓisto sȩculo positum ac¬
cipiunt: Cumergo & quos hic inueni& xp̃s

Expanded text:
diderunt mortuos quos in se habebant. Hoc diderunt mortuos quos in se habebant. Hoc procul dubio prius factum est, quam essent mortui iudicati; et tamen illud prius dictum est. Hoc est ergo quod dixi, recapitulando eum ad id redisse quod intermiserat. Nunc autem ordinem tenuit, adque ut explicaretur ipse ordo, commodius etiam de iudicatis mortuis, quod iam dixerat, suo repetiuit loco. Cum enim dixisset: Et ex hibuit mortuos mare, qui in eo erant, et mors et infernus reddiderunt mortuos, quos in se habebant: mox addidit quod paulo ante posuerat: Et iudicati sunt singuli secundum facta sua. Hoc est enim quod supra dixerat: Et iudicati sunt mortui secundum facta sua. qui in eo erant? Neque enim qui in mari moriuntur, non sunt in inferno, aut corra eorum seruantur in mari, aut, quod est absurdius, mare habebat bonos mortuos, et infernus malos. Quis hoc putaverit? Sed profecto convenienter quidam hoc loco mare pro isto saeculo positum accipiunt. Cum ergo et quos hic inveniet Christus
Abbreviated transcription (Latin):
autquanto tempore legi poterit liber: in quo
scriptȩ sunt uniuersȩ uitȩ uniuersorum : an
tantus angelorum numerus aderit: quantus
hominum erit: & uitam suam quisque ab an¬
gelo sibi adibito audi& recitari. Nonergo¬
unus liber erit omnium.: sed singuli. singulo¬
rum Scriptura uero ista unum uolens intellegi
& alius inquit liber aꝑtus est: Quȩdam igit᷑
uis est intellegenda diuina: quafi& ut cuique
opera sua uł bona uł mala cuncta in me¬
moriam reuocentur : & mentis intuitu mi¬
ra celeritate cernantur : ut accus& uł eccus&
scientia conscientiam : atque ita simul &om̃s
& singuli uidicentur: Quȩ nimirum uis di¬
uina libri nomen accepit: In ea quippe quo¬
dam modo legitur: quic quid ea faciente recoli¬
tur: Ut aũt ostendat qui mortui iudicandi
sint pusilli & magni. recapitulando dicit
tam quam ad id rediens quod pre terierat:
potius ue. distulerat. Et & hibuit mortuos
mare qui in eo erant: & mors & in fernus. red¬

Expanded text:
Aut quanto tempore legi poterit liber, in quo Aut quanto tempore legi poterit liber, in quo scriptae sunt uniuersae uitae uniuersorum ? An tantus angelorum numerus aderit, quantus hominum erit, et uitam suam quisque ab angelo sibi adhibito audiet recitari? Non ergounus liber erit omnium, sed singuli singulorum. Scriptura uero ista unum uolens intellegi: Et alius, inquit, liber apertus est. Quaedam igitur uis est intellegenda diuina, qua fiet, ut cuique opera sua, uel bona uel mala, cuncta in memoriam reuocentur et mentis intuitu mira celeritate cernantur, ut accuset uel excuset scientia conscientiam adque ita simul et omnes et singuli iudicentur. Quae nimirum uis diuina libri nomen accepit. In ea quippe quodam modo legitur, quidquid ea faciente recolitur. Ut autem ostendat, qui mortui iudicandi sint, pusilli et magni, recapitulando dicit tamquam ad id rediens, quod praeterierat potiusue distulerat: Et mare qui in eo erant, et mors et infernus red
Abbreviated transcription (Latin):
non omnimodo interitu transibit hic mun¬
dus: Vnde & apostolus dicit: Prȩterit enĩ
figura huius mundi uolouos sine sollicitu¬
dine esse: Figura ergo preterit nonnatura.:
Cum ergo se ioħns uidisse dixiss& sedentem
suꝑ thronum: cuius a facie quod postea fu¬
turum est fugit cęlum & terra: & uidi in¬
quit mortuos magnos & pusillos. & aꝑtisunt
libri Et alius liber aꝑtus est qui estuitae
unius cuiusque: & iudicati sunt mortui
& ipsis scripturis librorum. secundum facta
sua. Libros dixit᷑ aꝑtos : & librum: sed librũ
cuius modi non tacuit . qui est inquit uitȩ
unius cuiusque: Ergo illi libri quos prio¬
re locoposuit intellegendi sunt scĩ. &uc¬
teres & noui : ut in illis ostender&ur. quae
ds̃ fieri suamandata iussi s&. In illo aũt
qui est uitȩ unius cuiusque : quidhorum
quisque non fecisset. siue fecis s&: Quiliber
si carnaliter cogit&ur: quis eius magnitudi¬
nem aut longitu dinem ualeat estimare:i

Expanded text:
non omni modo interitu transibit hic munnon omni modo interitu transibit hic mundus. Unde et apostolus dicit: Praeterit enim figura huius mundi, uolo uos sine sollicitudine esse. Figura ergo praeterit, non natura. Cum ergo se Iohannes uidisse dixisset sedentem super thronum, cuius a facie, quod postea futurum est, fugit caelum et terra: Et uidi, inquit, mortuos magnos et pusillos, et aperti sunt libri; et alius liber apertus est, qui est uitae uniuscuiusque; et iudicati sunt mortui ex ipsis scripturis librorum secundum facta sua. Libros dixit esse apertos et librum; sed librum cuius modi non tacuit: Qui est, inquit, uitae uniuscuiusque. Ergo illi libri, quos priore loco posuit, intellegendi sunt sancti, et ueteres et noui, ut in illis ostenderetur, quae Deus fieri sua mandata iussisset; in illo autem, qui est uitae uniuscuiusque, quid horum quisque non fecisset sine fecisset. Qui liber si carnaliter cogitetur, quis eius magnitudinem aut longitudinem ualeat aestimare?
Abbreviated transcription (Latin):
& cruciabuntur die & nocte insȩcula sȩcu¬
lorum. Bestiam bene intellegi ipsam im¬
piam ciuitatem supra diximus. pseudo ꝓ
ph&a uero eius. aut antichristus est: aut
imago illa id est figmentum dequo ibi lo¬
cutisumus: Post hȩc ipsum nouissimum
iudicium quod erit in secunda resurrectio¬
ne mortuorum quȩ corporum est: recapi
tulando narrans quo modo sibi fuerit re¬
uelatum: Etuidi inquit thronum mag
num & candidum & sedentem suꝑ cum: a
cuius facie figit cȩlum & terra: & locus eorũ
inuentus non est: Nonait uidi thironum
magnum &candidum & sedentem suꝑ cum:
& abeius facie fugit cȩlum & terra: quo non
tunc factum est. idest ante quam es s&
deuiuis & mortuis iudicatum: sed eum seui¬
disse dix̃ inthrono sedentem: acuius faciȩ
fugit cȩlum & terra sed postea ꝑacto quip¬
pe uidicio: tunc esse desin& hoc cęlum &
hȩc terra: quando incipi& esse celum nouũ
& terra noua: Mutatione nam que rerum.

Expanded text:
et cruciabuntur die ac nocte in saecula saecuet cruciabuntur die ac nocte in saecula saeculorum . Bestiam bene intelligi ipsam impiam civitatem, supra jam diximus. Pseudo vero propheta ejus aut Antichristus est, aut imago illa, id est figmentum, de quo ibi locuti sumus. Post haec ipsum novissimum judicium, quod erit in secunda resurrectione mortuorum, quae corporum est, recatulando narrans quo modo sibi fuerit reuelatum: Et uidi. inqunum et candidum sedentem super eum, a cuius facie fugit caelum et terra, et locus eorum inuentus non est. Non ait: lVidi thronum magnum et candidum et sedentem super eum, et ab eius facie fugit caelum et terra\', quoniam non tunc factum est, id est, antequam esset de uiuis et mortuis iudicatum; sed eum se uidisse dixit in throno sedentem, a cuius facie fugit caelum et terra, sed postea. Peracto quippe iudicio, tunc esse desinet hoc caelum et haec terra, quando incipiet esse caelum nouum et terra noua. Mutatione namque rerum,
Abbreviated transcription (Latin):
ut regni huius scõrum intellegamus annos
mille finiri : sed uinculi diaboli atque custo diȩ:
ut annos mille idest annos omnes. suosquȩ ꝙ¬
que pars habeat diuersis ac propriis ꝓ lixita¬
tibus finiendos: ampliore scõrum regno. bre¬
uiore diaboli uinculo: Aut certe qm̃ trium
annorum & sex mensum breuissimum spatiũ
est : conputari noluisse credatur : siue quod
minus satanȩ uinculdm : siue quod amplius
uid&ur regnum habere scõrum: sicut clequa¬
dringentis annis insexto decimo huius operis uo¬
lumine disputaui: qͣm plus aliquid erant.¬
& tamen quadringenti sunt nuncupati: & talia
sȩ pe repperiuntur in literis sacris: siquis ad ũtat.i
uissime ꝑsecutionis. breuiter conplectit᷑
totum quodultimo iam iuditio diabolus.
& cum suo principe ciuitas inimica passu¬
ra est: Dicit enim Etdiabolus quisedu¬
cebat eos missus est instagnum ignis &
sulphuris: quo& bestia &ps eudo ꝓph&a.

Expanded text:
aut non regni huius sanctorum intellegamus annos aut non regni huius sanctorum intellegamus annos mille finiri, sed uinculi diaboli adque custodiae, ut annos mille, id est annos omnes suos, quaeque pars habeat diuersis ac propriis prolixitatibus finiendos, ampliore sanctorum regno, breuiore diaboli uinculo; aut certe, quoniam trium annorum et sex mensum breuissimum spatium est, conputari noluisse credatur, siue quod minus satanae uinculum, siue quod amplius uidetur regnum habere sanctorum, sicut de quadringentis annis in sexto decimo huius operis uolumine disputaui; quoniam plus aliquid erant, et tamen quadringenti sunt nuncupati; et talia saepe reperiuntur in litteris sacris. si quis aduertat. vissimae persecutionis, breviter complectitur totum, quod ultimo jam judicio diabolus, et cum suo principe civitas inimica passura est. Dicit enim: Et diabolus qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris, quo bestia et pseudopropheta;
Abbreviated transcription (Latin):
dissimum id quidem &omnimodo auersandum
Sed certe animȩ uictrices gloriosissimorum mar¬
tyrum : omnibus doloribus aclaboribus supera
tis. postea quam mortalia membra posuerunt.
cum xp̃o utique regnauerunt. & regnant: donec
finiantur mille anni : ut postea receptis &iam
corporibus iam in mortalibus. regnent Pro in¬
de tribus illis annis atque dimidia animȩ oc¬
cisorum ꝓeius martrrio . &quȩ antea decorpo¬
ribus &ierunt & quȩ ipsa nouissima ꝑsecutione
sunt &xiturȩ: regnabunt cum illo donec fini ar¬
tur mortale sȩculum : & ad illud regnum ubi
mors nonerit transeatur: Quocirca cum xp̃o
regnantium scõrum plures annierunt. quam
uinculi diaboli atque custodȩ quia illi cum su¬
orege dĩ filio . iam di abolo non ligato &iam
ꝑtres illos annos ac semis se regnabunt: Rema¬
n& igitur utcum audimus. sacerdotes dĩ &xp̃i
regnabunt cumeo mille annis: &cũ finiti fuerint
mille anni solu&ur satanas decustodia sua

Expanded text:
dissimum id quidem et omni modo auersandum. Sed certe animae uictrices gloriosissimorum martyrum omnibus doloribus ac laboribus superatis adque finitis, postea quam mortalia membra posuerunt, cum Christo utique regnauerunt et regnant, donec finiantur mille anni, ut postea receptis etiam corporibus iam inmortalibus regnent. Proinde tribus illis annis adque dimidio animae occisorum pro eius martyrio, et quae antea de corporibus exierunt, et quae ipsa nouissima persecutione sunt exiturae, regnabunt cum illo, donec finiatur mortale saeculum et ad illud regnum, ubi mors non erit, transeatur. Quocirca cum Christo regnantium sanctorum plures anni erunt quam uinculi diaboli adque custodiae, quia illi cum suo rege Dei filio iam diabolo non ligato etiam per tres illos annos ac semissem regnabunt. Remanet igitur, ut, cum audimus: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis. et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua,
Abbreviated transcription (Latin):
sit aertertius ÷ Nisi forte : qui ꝑplumarũ
& pennarum leuitatem̃ donauit auium ter¬
renis corporibus. uit postentur in aere : in mor¬
talibus factis corporibus hominum non po¬
terit donare uistutem: qua etiam in sum¬
mo caelo ualeant habitare.⁊ Animalia
quoq ipsa terrena quȩ uolare non possunt.
in quibus & homines sunt. sicut suba qua
pisces quȩ sunt aquarum animalia: ita sub
terra uiuere debuerunt. Cur ergo non
saltim desecundo id est deaquis. sed de elem̃¬
to tertio terrenum animal carpit hanc uitã.⁊
Quare cumꝑtineat ad terram in secundo quod
super terram est elemento uiuere sicogat᷑.
continuo suffocatur: &utui uat intertio .⁊
An errat hic ordo elementorum uel potius.
non innatura rerum sed inistorum argum̃¬
tationibus deficit. Omitto dicere qđ iam
intertio decimo libro dixi : quam multa gra¬
uia terrena sint corpora sicut plumplum:

Expanded text:
sit aer tertius? Nisi forte, qui per plumarum  pennarum leuitatem donauit auium terrenis corporibus, ut portentur in aere, inmortalibus factis corporibus hominum non poterit donare uirtutem, qua etiam in summo caelo ualeant habitare. Animalia quoque ipsa terrena, quae uolare non possunt, in quibus et homines sunt, sicut sub aqua pisces, quae sunt aquarum animalia, ita sub terra uiuere debuerunt. Quur ergo non saltem de secundo. id est de aquis, sed de elemento tertio terrenum animal carpit hanc uitam? Quare, cum pertineat ad terram, in secundo, quod super terram est, elemento uiuere si cogatur, continuo suffocatur et ut uiuat uiuit in tertio? An errat hic ordo elementorum, uel potius non in natura rerum, sed in istorum argumentationibus deficit? Omitto dicere, quod iam in tertio decimo libro dixi, quam multa grauia terrena sint corpora, sicut plumbum
Abbreviated transcription (Latin):
corpora maxima atq postrema duob
medus. aere scilicet. & aqua eẽ copulata.
atq conuncta. ⁊ Ac ꝑhoc inquiunt quõ
terra. abhinc sursum uersus est prima.
secunda aqua suꝑ terram: tertius aer
suꝑ aquam : quastum suꝑ aera cęlum:
non potest eẽ terrenum corpus incęlo.
Momentis enim proprus. utordinem suum¬
teneant: singula elementa librantur.
Ecce qualibus argumentis. omni potentiae
dĩ. humana contra dicit infirmitas. quã
possidet uanitas.: Quid ergo faciun¬
Quid ergo faciunt
in aere terrena tot corpora cum a terra

Expanded text:
corpora maxima adque postrema duobus mediis, aere scilicet et aqua, esse copulata adque coniuncta. Ac per hoc, inquiunt, quoniam terra abhinc sursum uersus est prima, secunda aqua super terram, tertius aer super aquam, quartum super aera caelum, non potest esse terrenum corpus in caelo; momentis enim propriis, ut ordinem suuteneant, singula elementa librantur. Ecce qualibus argumentis omnipotentiae Dei humana contradicit infirmitas, quam possidet uanitas. Quid ergo faciunt in aere terrena tot corpora, cum a terra
Abbreviated transcription (Latin):
phetȩ.: Intempore illo saluabitur popu¬
lus tuus. õmnis quuinuentus fuerit scriptus
in libro: & multi dormientium interrȩ
puluere : siue ut quidam inter pretati sunt
agere : exsurgent : hi inuitam aeternam:
& hi inoprobrium & confusionem acternam.
Etalio loco ꝑ eundem prophetam. Accipient
regnum sc̃i altissimi: &optinebunt illud usq
insclũm &usq in scłm scłorum Et paulo post.
regnum inquit eius regnum sempiternum: & alia.
quȩ ad hoc ꝑtinentia: in libro uicesimo posui siue
quȩ non postu : & tamen in eisdem litteris scripta
sunt : uenient & haec sicut ista uenerunt.
quȩ increduli nonputabant cẽ uentura: Idem
quippe ds̃ utraq promisit: utraq uentura eẽ
prȩdixit : quem ꝑhorrescunt numina paga no¬
rum: &iam teste porphyrio.: nobilissimo phi¬
losopho paganorum.

Expanded text:
saluabitur populus tuus omnis qui inuentus fuerit scriptus in libro. et multi dormientium in terrae puluere siue. ut quidam interpretati sunt, aggere exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in obprobrium et in confusionem aeternam; et alio loco peregnum sancti altissimi et obtinebunt illud usque in saeculum et usque in saeculum saeculorum; et paulo post: regnum, inquit, eius regnum sempiternum; et alia, quae ad hoc pertinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient ae increduli non putabant esse ventura. Idem quippe Deus utraque promisit, utraque ventura esse praedixit, quem perhorrescunt numina paganorum, etiam teste Porphyrio nobilissimo philosopho paganorum
Abbreviated transcription (Latin):
at. neeiuideat. nec contra quod saltim laudabili¬
ter dimicet: pacatissima ustute ꝑfectus.
Rerum ibi omnium quanta: quam speciosa quã
cesta scientia: sine errore aliquo uel labore:

Expanded text:
at, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, quam speciosa, quam certa scientia, sine errore aliquo uel labore
Abbreviated transcription (Latin):
postoli p&ri: ubi aqua inundatus. qui
tunc erat. perisse dictus est mundus sa¬
tis clarum est. & quȩ pars mundi a toto
significata & quatenus perisse sit dicta
& qui cȩli repositi igni reseruandi indiem
iudicii &ꝑditionis hominum impiorum:
& in eo quod pau lo post ait: ueni& dies
dñi utfur: in quocȩli magno imp&u trans¬
current: elementa autem ardentia re¬
soluentur : & terra &quȩ in ipsa sunt opera
&urentur: acde inde subiecit his omnibus
percuntibus quales o port& esse uos: pos¬
sunt illicęli intellegi perituri: quos dixit
repositos. igni reseruandos. & elementa.
accipi arsura quȩ in hac ima mundi par¬
te supͥsistunt. ꝓcellosa & turbulenta: in
qua eosdem çȩlos dixit esse repositos. sal¬
uis illis superioribus. & in sua in tegritate
manentibus : in quorum firmamento sunt
sidera constituta: Nam & illud quod scrip¬
tum est. stelles. decelo esse casuras. pre¬
ter : quod. potest multo ꝓbalius. & aliter

Expanded text:
postoli Petri. ubi aqua inundatus qui postoli Petri. ubi aqua inundatus qui tunc erat perisse dictus est mundus, satis clarum est, et quae pars mundi a toto significata. et quatenus perisse sit dicta, et qui caeli repositi igni reseruandi in diem iudicii et perditionis hominum inpiorum; et in eo quod paulo post ait: Veniet dies Domini ut fur, in quo caeli magno inpetu transcurrent, elementa autem ardentia resoluentur. et terra et quae in ipsa sunt opera exurentur: ac deinde subiecit: His omnibus pereuntibus quales oportet esse uos? possunt illi caeli intellegi perituri. quos dixit repositos igni reseruandos, et ea elementa accipi arsura. quae in hac ima mundi parte subsistunt procellosa et turbulenta, in qua eosdem caelos dixit esse repositos, saluis illis superioribus et in sua integritate manentibus, in quorum firmamento sunt sidera constituta. Nam et illud quod scriptum est, stellas de caelo esse casuras, praeter quod potest multo probabilius et aliter
Abbreviated transcription (Latin):
bit: si hȩc sententia ioui displic&: cuius¬
ea utscribit iste phi losophus: uł ut grauio¬
ris auctoritatis oraculo: in xp̃i anorũ
credulitate culpatur: cur nonsimiliter.
sapientiam tam quam stultitiam. culpat
hebrȩorum : inquorum libris piissimis
inuenitur. Porro si in illa sapientia.
quȩ porphirio tam multum plac& ut eam
deorum quoque suorum uocibus prȩdic&
legitur. cȩlos esse perituros: cur usque ade¬
o uana est ista fallatia: ut infide xp̃i ano¬
rum : uł interc&era: uł prȩc&eris hoc de¬
testentur: quod in ea periturus creditur
mundus: quo utique nisi pereunte.
cȩli perire non pos sunt: Et in litteris qui¬
dem sacris quȩ proprie nr̃ȩ sunt. non he¬
brȩis nobisque communes idest in euan¬
gelicis & aposto licis libris. legitur : prȩ¬
terit fugura huuis mundi: legitur mun¬
dus transit: legitur cęlum & terra tran¬
sibunt:. Sed puto quod prȩterit. transit :¬
quam peribunt. In epistola quoque a¬
Inepistola quoque a¬

Expanded text:
bit? Si haec sententia Ioui displicet, cuius, ut scribit iste philosophus, uelut grauioris auctoritatis oraculo in Christianorum credulitate culpatur: quur non similiter sapientiam tamquam stultitiam culpat Hebraeorum, in quorum libris piissimis inuenitur? Porro si in illa sapientia, quae Porphyrio tam multum placet, ut eam deorum quoque suorum uocibus praedicet, legitur caelos esse perituros: quur usque adeo uana est ista fallacia, ut in fide Christianorum uel inter cetera uel prae ceteris hoc detestentur, quod in ea periturus creditur mundus, quo utique nisi pereunte caeli perire non possunt? Et in litteris quidem sacris, quae proprie nostrae sunt, non Hebraeis nobisque communes, id est in euangelicis et apostolicis libris legitur: Praeterit figura huius mundi; legitur: Mundus transit: legitur: Caelum et terra transibunt. Sed puto. quod praeterit, transit,quam peribunt. In Epistola quoque In epistula quoque a
Abbreviated transcription (Latin):
quidem mortaliuita: ẽẽ quasdã poenas purga¬
torias confitemur: non quibus affliguntur.
quorũ uita uł non inde fit melior uł potius
inde fit peior : sed illis sunt purgatoriȩ: qui eis
coerciti corrigunt᷑. c&erȩ omnes poenȩ: siue
tempora siȩ. siue sempiternȩ: sicut unus quis¬
q diuina ꝓuidentia tractandus ẽ: inferuntur:
uł ꝓpeccatis. siue p̃teritis. siue inquibus ad huc
uiuit ille qui plectit᷑. uł ꝓecercendis declaran¬
disq uirtutib ꝑ homines & angelos seu bonos
seu malos: Nam & siquisq mali aliquid alteri¬
us imꝓbitate uł errore patiatur : peccat qui¬
dem homo: qui uł ignorantia uł in iustitia cui¬
quã mali aliquid facit: sed non peccat ds̃ qui
iusto quã uis occulto iudicio fieri sinit. Sed tẽ¬
porarias poenas. alii inhac uita tantũ: alii post
mortem: alii nunc & tunc: uerũ tamen ante
iudicium illud seuerissimũ nouissimumq:
patiuntur: Non aut omnes ueniunt insem

Expanded text:
quidem mortali vita esse quasdam poenas purgaquidem mortali vita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus afquorum vita vel non inde fit melior, vel potius inde fit pejor: sed illis sunt purgatoriae qui eis coerciti corriguntur. Caeterae omnes poentemporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidentia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel ignorantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. Non autem omnes ueniunt in sem
Abbreviated transcription (Latin):
hinc metuunt. cupiuntq dolent. gaudentq
nec auras suspiciunt. clausȩ tenebris & carte¬
die nouissimo reliquit eas ista uita: nonta¬
men inquit omne malum miseris nec fundi¬
tus omnes corporȩ e &cedunt pestes: peni¬
tusq netesse est : multadiu concreta: modis
in olescere miris : Ergo &ertentur pęnis ue¬
terũq malorũ supplicia &pendunt.: aliȩ pan¬
duntur in anes suspensȩ aduentos. aliis subgur¬
gite uasto: infectũ eluitur scelus aut ecurit᷑
igni: Qui hoc opinantur. nullas poenas nisi pur¬
gatorias uolunt eẽ. post mortẽ : ut qm̃ terris
superiora sunt elementa : aqua aer ignis & a¬
li quo istorum mund& ꝑ&piatorias poenas:
qđ a terrena contagione contractũ est. Aer
quippe accipit᷑e in eo quod ait. suspensȩ ad
uentos : A qua in eo qđ ait. subgurgite uasto:
Ignis aũ. suo nomine & prȩssus ẽ: cumdixit.
aut &curitur igni. Nos uero &iam in hac

Expanded text:
Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, nec auras Suspiciunt, clausae tenebris et carcem die novissimo reliquit eas ista vita. Non tamen inquit omne malum miseris, nec funditus omnes Corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est Multa diu concreta modis inolescere miris. Ergo exercentur poenis, veterumque malorum Supplicia expendunt: aliae panduntur inanes Suspensae ad ventos, aliis sub gurgite vasto Infectum eluitur scelus, aut exuritur igni. Qui hoc opinantur, nullas poenas nisi purgatorias volunt esse post mortem, ut quoniam terris superiora sunt elementa, aqua, aer, ignis, ex aliquo istorum mundetur per expiatorias poenas, quod terrena contagione contractum est. Aer quippe accipitur in eo quod ait, Suspensae ad ventos: aqua in eo quod ait, Sub gurgite vasto: ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit, Aut exuritur igni. Nos vero etiam in hac
Abbreviated transcription (Latin):
inc& eris. quid iusta uindicta .  Neq enim
utrumq: demonstrar&ur in omnibus: Qui¬
a si omnes remanerent in poenis iustȩ dã¬
nationis. innullo apparer& misericors gra¬
tia Rursus siom̃ a tenebris transferentur
in lucem : innullo apparer& uerita sultionis
In qua: ꝓpterea multo plures quã in illa sunt
ut sic ostendatur . quid omnibus deber&ur.
Qđ si omnibus redder&ur : iustitiã uindicantis
iuste nemo repre hender&: quia uero tã mul¬
ti &x inde liberantur: ẽ unde agantur maxi¬
mȩ gratiȩ gratuito munere liberantis.
Platonici quidem : quãuis inpunita nulla uelint
esse peccata : ta men om̃ poenas. emendationi
ad hiberiputant: uł humanis inflictas le¬
gibus uł diuinis: siue in hac uita siue post mor¬
tẽ : si aut parcatur hic cuiq aut ita plectat᷑.
ut hic non corrigat᷑ . Hinc ẽ maronis illa
sententia: ubicum dixiss& d&errenis corpo¬
ribus moribundisq membris. quod animȩ

Expanded text:
in ceteris quid iusta uindicta. neque enim in ceteris quid iusta uindicta. neque enim utrumque demonstraretur in omnibus, quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, in nullo appareret misericors gratia; rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret ueritas ultionis. in qua propterea multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. quod si omnibus redderetur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia uero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae gratiae gratuito muneri liberantis.Platonici quidem, quamvis impunita nulla velint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant, vel humanis inflictas legibus, vel divinis, sive in hac vita, sive post mortem, si aut parcatur hic cuique, aut ita plectatur ut hic non corrigatur. Hinc est Maronis illa sententia, ubi cum dixisset de terrenis corporibus moribundisque membris, quod animae