comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tificatos & redemptos adõ ꝑxpm̃  Nemo enim redimitnisi qđ fuerat suum
Siue ergo quod redemptisumus. siue qđ scĩficati idest ab operecamis & abidolo
colere c&eris spretii.: Siue qđ sapientes perid qđ mundanos didicimis
est obtulit enim sexp̃r diabolo cupienti. ut peccati in secontradictionem auferr&.
quod dicitprophȩta utindnõ gloriemur quia non poterit confundi quiglo¬
riatur indõ : Opera enimeius & magnificentia in rebus gestig appar&
Ideoque confundantur inquidnidolis suis qui non pluunt nec fecerunt
caelum & terram: Similimodo & quim hominibus gloriantur quor
sciuntutique nullius eẽ uirtutis: Quere &ait scriptura. uanaspesest in
Quõ superius grudatim formam disciplinensx̃ ostenditnunc
nonse aliterillis tradidisseprobat. Quã quȩ ostendit : qui cc &

Expanded text:
tificatos, et redemptos a Deo per Christum; nemo enim redimit, nisi quod suum fuerat. tificatos, et redemptos a Deo per Christum; nemo enim redimit, nisi quod suum fuerat. Sive ergo quod redempti sumus, sive quod sanctificati, id est, ab opere carnis et idolocolere, caeteris spretis, sive quod sapientes per id quod mundanos didicimus est; obtulit enim se Christus diabolo cupienti, ut peccati in se contradictionem auferret,quod ait propheta, ut in Deo gloriemur; quia non poterit confundi, qui gloriatur in Domino; opera enim ejus, et magnificentia in rebus gestis apparent. Ideoque confundantur, inquit, in idolis suis, qui non pluunt, nec fecerunt coelum et terram: simili modo et qui in hominibus gloriantur, quos sciunt utique nullius esse virtutis; quare et ait Scriptura: Vana spes est in Quoniam superius gradatim formam disciplinae nostrae ostendit, nunc se non aliter illis tradidisse probat, quam quae ostendit; quia et in
Abbreviated transcription (Latin):
bilia sunt : sed sic iudicantur amundo quia spernunt rationes mundanas cre¬
dendo in xpm̃ uteaquae sunt uereignobilia & contemptibilia destruer&:
quia ipsimagis iudicandi & condem nandi sunt quiiudicant: Aseuera¬
tionem enimillorum error inuenit n& fuit abinitio: Nr̃ã aũ disciplina:
ab initio est : Destruitur ergo dumsine testimonionudis uerbasseritur:
Nrã uero non uerbis solis : sed & teste uirtute prbatur : Vt nonglori&ur
omnis card in consp&tucłi. Idest ut sententia carnis erubescat inerrore
suo iudicedõ: Sensus enim casnis est. diffidere dĩ potentia uirginem
ceremus : Veritas est mysterium trinitatis: miseri cordia uero quia cũ es¬
semur captiui redemitnos: Qui factus est sapientia nobis &iustitia & sc̃ifica
egisse quae gessitiut sciamus uerenos sapientiam didicisse & sc̃ĩficatos eẽ&ius¬

Expanded text:
bilia sunt, sed sic judicantur a mundo; quia spernunt rationes mundanas, crebilia sunt, sed sic judicantur a mundo; quia spernunt rationes mundanas, credendo in Christum, ut ea quae sunt vere ignobilia et contemptibilia destrueret; quia ipsi magis judicandi et condemnandi sunt, qui judicant. Asseverationem enim illorum error invenit, nec fuit ab initio: nostra autem disciplina ab initio est. Destruitur ergo, dum sine testimonio nudis verbis asseritur: nostra vero non verbis solis, sed et teste virtute probatur. Ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus. Id est, ut sapientia carnis erubescat in errore suo, judice Deo; sensus enim carnis est diffidere Dei potentia virginem ceremus. Veritas est mysterium Trinitatis: misericordia vero; quia cum essemus captivi, redemit nos. Qui factus est sapientiae nobis a Deo, et justitia, egisse, quae gessit; ut sciamus vere nos sapientiam didicisse, et sanctificatos esse, et jus
Abbreviated transcription (Latin):
paucinegant: multo suident fate̾ri : Non est enim ambiguum multorum
sententias paucorum ante ponisententids: Et in firma mundi elegitdr̃
ut confundat fortia: Idem sensus est quia quod pauci in firmũ putant hi qui se
prudentes ȩstimat in saeculo diffidenter despeamultis uirtus as seritur : quia
multi credunt quam noncreduntadillor& ruborem: Uident & enimin finna
xpĩ nominata demoniis imperare prodigia facere In firmaaũ sunt mundo
in uiriae & passio saluatoris nescienti ha& aduirtutem pru ficese quiao
ideo ista patise perimnisit ut uincer& mortem: In iuste enim pati& possere¬
sistere & nolle gla est pacientis &damnano occidentir: Etignobilia huius
mundi & contemptibilia elegii dr̃ quae non sunt ut ea quae sunt destrueret:
Ignobilia ergo & contemptibilia elegit : non quia uere ignobilia & contempti¬

Expanded text:
pauci negant, multos vident fateri; non est enim ambiguum multorum pauci negant, multos vident fateri; non est enim ambiguum multorum sententias paucorum anteponi sententiis. Et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia. Idem sensus est; quia quod pauci infirmum putant, hi qui se prudentes existimant in saeculo, diffidentes de spe, a multis virtus asseritur; quia plures credunt, quam non credunt, ad illorum ruborem. Vident etenim infirma Christi nominata, daemoniis imperare, prodigia facere: infirma autem sunt mundo injuriae, et passio Salvatoris nescienti haec ad virtutem proficere; quia ideo ista pati se permisit, ut vinceret mortem. Injuste enim pati, et posse resistere et nolle, gloria est patientis, et damnatio occidentis. Et ignobilia hujus mundi, et contemptibilia elegit Deus, et ea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret. Ignobilia ergo et contemptibilia elegit: non quia vere ignobilia et contempti
Abbreviated transcription (Latin):
existit quimiuste occiditur : reum constituens a quo occiditur : Intue
nem non multi porentes non multi nobiles: Mani festum ẽ quia
pauci sunt quiã mundirationibus inflatimagisquã cruditi sunt: Hoc
est quistellarum motus inspiciunt & discernunt: Ipsos aũ dicit & for¬
tes scđm carnem quos & prudenter: Etideo fortes. quia passionem
crucis xpĩ . infirmamasserunt : Iniquitas enim fortir &uinceresibi ui¬
decur ad tempus : ipsi &iã nobiles perquos superstitionesua originem
antiquitatis ad signant nos no uellos dicentes: Nonergo hanolsse uera¬
tionem elegit dr̃ quȩ in paucis est: Sed stulta mundielegit ut ronfundat
sapientes: Stulta mundi sunt uirginem peperisse l&di filium crucifirum:
credienim hocstultum putat: Id eods̃ uthunc confundat. hoselegit qui hocere¬
dunt quod luc stultum iudicat: Confunduntur enim sapientesdumquem

Expanded text:
existit, qui injuste occiditur, reum constituens a quo occiditur. Intuemexistit, qui injuste occiditur, reum constituens a quo occiditur. Intuemnem, non multi potentes, non multi nobiles. Manifestum est quia pauci sint, qui mundi rationibus inflati magis quam eruditi sunt, hoc est, qui stellarum motus inspiciunt et discernunt. Ipsos autem dicit et fortes secundum carnem, quos et prudentes. Et ideo fortes, quia passionem crucis Christi infirmam asserunt; iniquitas enim fortis, et vincere sibi videtur ad tempus. Ipsi etiam nobiles, per quos superstitionis suae originem antiquitatis assignant, nos novellos dicentes. Non ergo hanc asseverationem elegit Deus, quae in paucis est. Sed stulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes. Stulta mundi sunt Virginem peperisse, et Dei Filium crucifixum: credi enim stultum hoc putat: ideo Deus ut hunc confundat, hos elegit, qui hoc credunt, quod hic stultum judicat. Confunduntur enim sapientes, dum quae
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam maximam ẽe stultitiam Mirtus ergo diest qui aperipsum
omã fecit paterds̃: Sapientia aũ id ciro qui a peripsum cognituse
dĩ N&c enim posse cognosci dr̃ nisi pereã quiess& deeo: quia ne¬
amonouit neui ditpatremnisi filius & cui uoluerit filius rete lare:
Iuicaquod stultum estdĩ sapientius est hominibus : Stultum diin
quid non quia uere stultum est s quia ab hominibus dũ rationi
mundane non conuenit stultum putatꝰ cum sit ratiospiritalis:
ΕAcper hoc sapientius dinoscitur hominibus eẽ quia sputalia plus
sapiunt quã carnalia.: Non enimspiritalia percamalia sunt sed
carnalia constant perspiritalia. : Ideo que subiecta sunt camalia
celestia uincunt terena: Quam obrem in firmum dĩ non est infisinũ :
quiccinfirmitas xpi magnã uictoria est : Vicirenim cumuictus uid&
Sicut ait in psalmo quinqua gesimo. &uincascum iudicaris: Alictos enĩ

Expanded text:
dentiam, maximam esse stultitiam. Virtus ergo Dei est; quia per ipsum dentiam, maximam esse stultitiam. Virtus ergo Dei est; quia per ipsum omnia fecit Pater Deus: sapientia autem idcirco, quia per ipsum cognitus est Deus. Nec enim posset cognosci Deus, nisi per eum qui esset de eo; quia Nemo novit neque vidit Patrem, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus. Stultum Dei, inquit, non quia vere stultum est, sed quia ab hominibus, dum rationi mundanae non convenit, stultum putatur, cum sit ratio spiritalis: ac per hoc sapientius dignoscitur esse hominibus; quia spiritalia plus sapiunt quam carnalia. Non enim spiritalia per carnalia sunt, sed carnalia constant per spiritalia; ideoque subjecta sunt carnaliacoelestia vincunt terrena. Quamobrem infirmum Dei non est infirmum; quia infirmitas Christi magna victoria est. Vicit enim, cum victus videretur, sicut ait in psalmo quinquagesimo: Et vincas cum judicaris . Victor enim
Abbreviated transcription (Latin):
damnatis : Vicissitudo ergo hȩcestperquã dĩ consilio falsm aue
querunt: scientes uirgam a arn aridam germinasse& fruetũ
attulisse : &ionam acoeta gluititum inuentre ei tribus dieb & t¬
bus noctibus fuisse & uiuum eiectum eẽ: Illudtamen p̃cipuequer
cunt. Nos scimus quiamorsi locutus est dr̃ : Cũ maius sit mortu¬
um lagarum f&rum quarto die demonumenta uiuũ exisse :
Greciuerd̾ sapientiam querunt quia no lunt audire prȩter¬
quamque mundiratione possibilia sunt.
crucifixunnu da eisquidem scandalũ gentibus aũstultitiam.
tum euacuantem: Gentibus aũ stultitia quia ea audiunt p̃dicari.
quaedum rationimundanȩ non congruuit in sensata uidentur & par¬
tus uirginis & resurr&tio mortuorum : Ipsis uero uocatis iudaeis
atque grecis xpm̃ dĩ uirtutem &dĩsapientiam: Suadente uirtute
quȩ potior uerbis est credentes innm̃ intelleguntiuda ei primum

Expanded text:
damnatis. Vicissitudo ergo haec est, per quam Dei consilio falsum a damnatis. Vicissitudo ergo haec est, per quam Dei consilio falsum a quaerunt; scientes virgam Aaron aridam germinasse, et fructum tulisse : et Jonam a ceto glutitum, in ventre ejus tribus diebus et tribus noctibus fuisscunt: Nos scimus quod Moysi locutus est Deus ; cum majus sit, mortuum Lazarum fetidum quarto die vivum de monumento exisse . Graeci vero sapientiam quaerunt; quia nolunt audire, praeterquam quae mundi ratione possibilia sunt.crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. , et sabbatum evacuantem: Gentibus autem stultitia; quia ea audiunt praedicari, quae dum rationi mundanae non congruunt, insensata videntur, ut partus Virginis, et resurrectio mortuorum. 116 Ipsis vero vocatis Judaeis atque Graecis Christum Dei virtutem, et Dei sapientiam. Suadente virtute, quae potior verbis est, credentes in Christum intelligunt, Judaei primum
Abbreviated transcription (Latin):
incuriosum dm̃ eẽ crediderunt : Quiincurio sum dm̃ didñ negat
maliuolum autiniustum: Aut enim iudicaturus est mundum aut
in iustus est dissimulanr debonir & pacienr fierimala: Sugituranĩ¬
aduertant seposito odio diuine legis pos sunt uidere causa ĩstã a nob
terminari: quidĩ iuditium exp&ctamꝰ in quoui depressi ex abtabunt᷑:
& uiolenti humiliabuntur: qui a non est ꝑsanarũ acceptio apud dm̃:
Iam quõ insapientia dĩ non cognouit mundus persa pientiamꝰ pla¬
cuit dõ perstulitiam prȩdicationis saluos facere credentes :
Non cognouit mundus idest homines dm̃ insapientia eius : qui a
uni cã maiestatemillius figmentis dederunt ł elem̃tis dissimu¬
lanter deeo persapientiã camis: putantes h& deberecoliquae
uident: Propterea placuit dõ predicationem ordinare quaeillis
stulta uider&ur: Vteredentes quae illidifidunt saliui fierentillir

Expanded text:
incuriosum Deum esse crediderunt. Qui incuriosum Deum dicit, non negat incuriosum Deum esse crediderunt. Qui incuriosum Deum dicit, non negat malevolum aut injustum; aut enim judicaturus est mundum, et injustus est, dissimulans de bonis, et patiens fieri mala. Si igitur animadvertant seposito odio divinae legis, possunt videre causam istam a nobis terminari, qui Dei judicium exspectamus, in quo vi depressi exaltabuntur, et violenti humiliabuntur; quia non est personarum acceptio apud Deum . Nam quoniam in sapientia Dei non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Non cognovit mundus, id est, homines, Deum in sapientia ejus; quia unicam majestatem ejus figmentis dederunt vel elementis, dissimulantes de eo, per sapientiam carnis putantes haec debere coli, quae videntur. Propterea placuit Deo praedicationem ordinare, quae illis stultitia videretur; ut credentes quae illi diffidunt, salvi fierent, illis
Abbreviated transcription (Latin):
haberestultum putant credi: similimodo & gentes istudri sui dẽpu¬
tant: Sediudaeiquia hoc nontam aperteinlege significatum estdis¬
fidunt: Gentiles uerd qui a mundiratio nonistudrecipit. Nihi lenĩ
dicit possefien sine commiatione & stultum iudicat: Conquisitor
tamensđi hicest qui constellationibus agimundum & duodecim signis
ostus & occasus fieri decernit calculis. nihi lomnino sinehorũ motu
putans fieriposse: Nonnestultam fecit dr̃ sapientiã huiusmundi
Stulta facta est sapientia liuius mundi putans enim sesapere inuentaẽ
in prudens: Qđ en iminpossibile iudi cabat. possibile declaratũ esa
dm̃ incurio sum estimans: estaliquid hac ad seuerationestultirius
ut fecisse dicatur mundum et curã eiꝰ non agere: ut quid fecit sinon
cadillum ꝑtin& quod fec̃: s quiauident quosdã feliciter mundo frui
quosdam deprimi & benea gentes despicimaliuolos głan. Idcirto

Expanded text:
habere stultum putant credi. Simili modo et gentes istud risui depuhabere stultum putant credi. Simili modo et gentes istud risui deputant. Sed Judaei, quia hoc non tam aperte in Lege significatum est, diffidunt: gentiles vero, quia mundi ratio non istud recipit; nihil enim dicit posse fieri sine commixtione, et stultum judicant. Conquisitor tamen saeculi hic est, qui constellationibus agimundum, et duodecim signis ortus et occasus fieri decernit calculis, nihil omnino sine horum motu putans posse fieri. Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi? Stulta est facta sapientia hujus mundi; putans enim se sapere, inventa est imprudens. Quod enim impossibile judicabat possibile declaratum est, Deum incuriosum existimans. Est aliquid hac asseveratione stultius, ut fecisse dicatur mundum, et curam ejus non agere? Ut quid fecit, si non ad illum pertinet, quod fecit? Sed quia vident quosdam feliciter mundo frui, quosdam deprimi, et bene agentes despici, malevolos gloriari; idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
demstubatia est: Manifestum est quia quibus cruxxpĩstultitia
est inperditionesunt. infernȩ enim mortinon sunt erepti:
His aũ qui salui fiunt uirtus dĩ est: Non est obscurum qui a hirqͥ
credunt dĩ uirtus est: Credunt enim non in firmitatem ẽe crucẽ
xpĩ: Sed uirtutem intellegenter mortem uictam in cruce Cuꝰ
signum qui habent salui sunt qui ab illa teneri nom possunt:
Senptum est enim in esaia perdam sapientiã sapientiã & intellectũ
prudentium reprobabo.: Perdit sapientiam sapientium dũ
quae illanegat posse fieri facit : Et reprðbat intell&tum pruden¬
tium quaendo dm̃ quẽ incurio sum dicit cad gressum probat ecequȩstul¬
ta putant ut dĩ filius in camatus deuirgine cruci figeretur ꝓhumana
salute. Qđ factum uere testatur uirtuteñ uerbis: Vbi sapiens ubi
scriba ubi conquisitor huus saeculi: His dictis tamiudaeos quã
gentiler in uehit᷑ : quia & iudẽo rxscribȩ & legis doctores dm̃filiũ

Expanded text:
dem stultitia est. Manifestum est, quia quibus crux Christi stultitia est, in perditione sunt, inferni enim morte non sunt erepti. His autem qui salvi fiunt, virtus Dei est. Non est obscurum quia iis, qui credunt, Dei virtus est; credunt enim non infirmitatem esse crucem Christi, sed virtutem, intelligentes mortem victam esse in cruce: cujus signum qui habent, salvi sunt; quia ab illa teneri non possunt. Scriptum est enim, in Esaia: Perdam sapientiam sapientium et intellectum prudentium reprobabo . Perdit sapientiam sapientium, dum quae illa negat posse fieri, facit: et reprobat intellectum prudentium, quando Deum, quem incuriosum dicunt, aggressum probat ea quae stulta putant, ut Dei Filius incarnatus de Virgine crucifigeretur pro humana salute; quod factum vere testatur virtute, non verbis. Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? His dictis tam in Judaeos quam in gentiles invehitur; quia et Judaeorum scribae et Legis doctores Deum Filium
Abbreviated transcription (Latin):
pseudo apłi nestulti uiderentur prudentibur mundi insapientia ho¬
minum xpm̃ predicabant duplicigenere : uteloquenti aestuderent.
& eaquȩ mundus in nobis stulte iudicat ȩuitarent: Vtneque in carha¬
tum dĩ filium & de uirginenatũ docesent: neque carnis futur stm
resurrectionem qui cmundustud sapientia &ratiostultũ sicut sũ p̃

Expanded text:
pseudoapostoli, ne stulti viderentur prudentibus mundi, in sapientia hopseudoapostoli, ne stulti viderentur prudentibus mundi, in sapientia hominum Christum praedicabant duplici genere; ut eloquentiae studerent, et ea quae mundus in nobis stulta judicat, evitarent: ut neque incarnatum Dei Filium, et de Virgine natum docerent, neque carnis futuram resurrectionem; quia mundi istud sapientia et ratio stultum judicat: ac
Abbreviated transcription (Latin):
cum suis iussit baptisan : nec dignatus est ministris ad stantibus hoc
opus facere : Si enim de fuissentipse hocegerat necessitate conpulsus
Quanto ergo melior his sit quorlli uenerabantur ostendit & non tam̃
hoc nominisuo decernipermisit : sciens periculosm eẽ głam di no¬
ni hominis uindicare: Est enĩ quasi idolatria:¬
uerbi ut non euacu&ur cruxrxp̃ĩ: Quia p̃dicatio xpĩ ana non in dig&
pompa &cultu sermonis : Ideo que piscatores hominer in peritrel&ctir̃
qui euangeli Sarent : ut doctrinȩ ueritas ipsa se cõmendar& testae
uirtute: ne hominũ uersutia. & calliditate humanȩ sapientiae accep¬
tabilis uider &ur non ueritate : Sicut disciplinȩ ab hominibus inuen¬
tȩ. in quibus nonratio. ñ uirtus. sed uerborum quaeritur compositio
Acper hoc głamsuam querit qui fidem xpĩ uerb ex ornareuult: Obscura
enim illamsplendore uerborum utnonilla sed ipse laud&ur: sicut &

Expanded text:
cum suis jussit baptizari, nec dignatus est, ministris astantibus, hoc cum suis jussit baptizari, nec dignatus est, ministris astantibus, hoc opus facere; si enim defuissent, ipse hoc egisset, necessitate compulsus. Quanto ergo melior his sit, quos illi venerabantur, ostendit: et non tamen hoc nomini suo decerni permisit, sciens periculosum esse gloriam Dei nomini hominis vindicare; est enim quasi idololatriaVerbi, ut non evacuetur crux Christi. Quia praedicatio christiana non indiget pompa et cultu sermonis, ideoque piscatores homines imperiti electi sunt, qui evangelizarent; ut doctrinae veritas ipsa se commendaret, teste virtute; ne hominum versutia et calliditate humanae sapientiae acceptabilis videretur, non veritate, sicut disciplinae ab hominibus inventae, in quibus non ratio, non virtus, sed verborum quaeritur compositio: ac per hoc gloriam suam quaerit, qui fidem Christi verbis exornare vult. Obscurat enim illam splendore verborum, ut non illa, sed ipse laudetur; sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
nomine abdicati nouatianos & donatianos. uocarise głant᷑: Ens¬
pus ergo &gaiur corrinthii sunt. quos ad testimonium nominat: qui a
sic baptizati sunt ab apło : ut nullã illigłam exhaccausa dandã ad dis¬
cerent: Stephanȩaũ domꝰ primitiaer̃ achaiȩ. sicut in postrema parte
epłae significat. quibus testimoniumdat qui inmisteriũ scĩs se constitu¬
erant. Ne¬
Ionenimmisit mexp̃s baptizare sed e uangeligare:
maius est euangeli sare quã baptizare : Ideo non semissum baptiza¬
redic̃ sed e uangeli zare : quia in ep̃o omnium ordinationum dig¬
nitas est : Caput ẽ enĩ c&erora membrorum : Perquod &iam illos
humiliat quibus ille multũ dabant : propter ea quod ab illis fuerunt
baptizatiiut ex eoscirent non magnũ eẽ baptisare : qui anon omĩs qui
baptizat idoneus est & euangelizare : Uerbaenim sollemnia sunt quȩ
dicuntur in baptis matae : Deniq: apłur p&rus credentem corelium

Expanded text:
nomine abdicato Novatianos et Donatianos vocari se gloriantur. Crisnomine abdicato Novatianos et Donatianos vocari se gloriantur. Crispus ergo et Caius Corinthii sunt, quos ad testimonium nominat; quia sic baptizati sunt ab Apostolo, ut nullam illi gloriam ex hac causa dandam assererent. Stephanae autem domus primitiae sunt Achaiae, sicut in postrema parte epistolae significat, quibus testimonium dat, quo in ministerium sanctis se constituerant. Non enim misit me Christus baptizare, sed evangelizare. Quoniam majus est evangelizare, quam baptizare; ideo non se missum baptizare dicit, sed evangelizare: quia in episcopo omnium ordinationum dignitas est; caput est enim caeterorum membrorum. Per quod etiam illos humiliat, quibus illi multum dabant, propterea quod ab illis fuerant baptizati ; ut ex eo scirent non magnum esse baptizare, quia non omnis qui baptizat, idoneus est et evangelizare. Verba enim solemnia sunt, quae dicuntur in baptismate. Denique apostolus Petrus credentem Cornelium
Abbreviated transcription (Latin):
inquit mortuus est . quomodo grãm eius &beneficium hiominib:
inputamus ad eius iniuriam᷑. Aut in nomine pauli baptizati¬
iustificemur: Quid est ut fidei huius homines nobis auetoresfa¬
ciamus. in memores coeptȩ credulitatis: Gratias agodõ qđ nemi
nemurm̃ baptiq aui nisi crispum & gaiumnequis dicat quod in no¬
mine meo pabtisati : Baptizauiaũ & stephanȩ domume&erd rum
nescio siquem aliũ baptiz aui: Corãs agitdõ qui a non multos ex tus
bapti gauit. nequi aerror sub hacre coeperat ex nomine eius error &
in plurimis : Perhoc arguendor & baptizantes & baptisatos qui
codiniuriam saluatoris baptismatis eius gram̃ihominibur deputa¬
bant illis dissimi lantibus głae causa: Sicenimerant si cut nẽ noua¬
tia iii. & donatiniani quibaptis mumsibi uindicant : A nr̃is baptizatis
repro bantes & baptigati ab his głant̃ inpersonis illor& : Seniq Mi

Expanded text:
inquit, mortuus est, quomodo gratiam ejus et beneficium hominibus inquit, mortuus est, quomodo gratiam ejus et beneficium hominibus imputamus ad ejus injuriam? Aut in nomine Pauli baptizatjustificemur, quid est ut fidei hujus homines nobis auctores faciamus, immemores coeptae credulitatis? Gratias ago Deo, quod neminem vestrum baptizavi, nisi Crispum et Caium; ne quis dicat quod in nomine meo baptizavi. Baptizavi autem et Stephanae domum: caeterorum nescio si quem alium baptizaverim. Gratias agit Deo, quia non multos ex illis baptizavit; ne quia error sub hac re coeperat, ex nomine ejus error esset in plurimis, per hoc arguendos et baptizantes et baptizatos, qui ad injuriam Salvatoris baptismatis ejus gratiam hominibus deputabant, illis dissimulantibus gloriae causa Sic enim erant, sicut nunc Novatiani et Donatiani, qui baptismum sibi vindicant, a nostris baptizatos reprobantes: et baptizati ab his gloriantur in personis eorum. Denique Christi
Abbreviated transcription (Latin):
sed circumibant adeuersionem simplicium : Nam hos quos nominat
sine dubio bonierant doctores sed subhorũ specie falsos ap̃łos tangit.
Sienim in his gloriandum negat. quanto magis inmalir doctoribur:
quorum doctrinam prauam in subiectis significat: Intereostam̃
hos per seuer antes designat. qui dicebant sexpĩ esse no hominis quos
eius homines sibi partiti sunt: Sicut her&iꝰ quise aut fotinianos
aut arrianor. aut cata frigas. aut nouatianos. a ut donatia nor
aut manicheas uocari non horrent. Ita & corrinthiu diuersorũ
hereticorum nominibus subici coeperunt : ut uiderentur loco ni
homines uenerari : quidum diuersa dexpõ accipiunt diuidunt
mine suo ecdesias faciunt multas: Num quid paulus crucifitus
est piðuobis Ideoecsecoepit neforte putaretur aliorum ideo
re futare pessone ut suam cominen dar& : Sienim xp̃s pronobis

Expanded text:
sed circumibant ad eversionem simplicium. Nam hos quos nominat, sed circumibant ad eversionem simplicium. Nam hos quos nominat, sine dubio boni erant doctores; sed sub eorum specie falsos apostolos tangit. Si enim in his gloriandum negat, quanto magis in malis doctoribus, quorum doctrinam pravam in subjectis significat! Inter eos tamen hos perseverantes designat, qui dicebant se Christi esse, non hominis, quos gloriam ejus homines sibi partiti sunt. Sicut haeretici, qui se aut Photinianos, aut Arianos, aut Cataphrygas, aut Novatianos, aut Donatianos, aut Manichaeos vocari non horrent; 114 ita et Corinthii diversorum haereticorum nominibus subjici coeperant, ut viderentur loco Christi homines venerari: qui dum diversa de Christo accipiunt, dividunt mine suo Ecclesias faciunt multas, adjecit: Numquid Paulus crucifixus est pro vobis? Ideo a se coepit, ne forte putaretur aliorum ideo refutare personas, ut suam commendaret. Si enim Christus pro nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ fr̃s illos appellat sicut & mesaia propheta dicitdr̃ ad illos qui secũ:
erant ut eis qui pseudo proph& is credebant dicerent: Frrnri eriti suor
ut perid non dis sentisent ab eis quasi fr̃s: Quod aũ dicitabhis qui sunt cloes
aliquibus uidentur homines ẽẽ manenter. & fructificantes infide dĩ.¬
Ali quibus uidertur locus eẽ utputa sidicatur ab his qui sunt antiochie:
Aliquibus aũ uident᷑ feminam fuisse dõ deuotam cum quam ulties sent
colentes dm̃ quibi fides non negar&ur ut quod deferrent decorrinthi¬
isuerum eẽ . quod contentiones essent intereos: Contentiones intereos ẽẽ
dixerunt ut ostenderent diuersitatemmentis illorum dedisciplina domc&
& quȩ ess& subiecitdicens Dico aũ hoc quodunus quis que urm̃ dicit. ego
quidã sum pauli. egoaũ appollo egouerecephȩ ego aũ xpĩ : Errorem
ostendit sed auctorum nomina non prodidit nec enim in locostabant

Expanded text:
tamen fratres illos appellat; sicut et in Esaia propheta dicit Deus ad illos, qui secum tamen fratres illos appellat; sicut et in Esaia propheta dicit Deus ad illos, qui secum erant, ut eis qui pseudoprophetis credebant, dicerent: Fratres nostri eritis vos ; ut per id non dissentirent ab his, quasi fratres. Quod autem dicit: Ab iis qui sunt Chloes; aliquibus videntur homines ealiquibus videntur locus esse, ut puta si dicatur: Ab iis qui sunt Antiochiae: aliquibus autem videtur feminam fuisse Deo devotam, cum qua multi essent colentes Deum, quibus fides non negaretur; ut quod deferrent de Corinthiis, verum esset, quod contentiones essent inter eos. Contentiones inter eos esse dixit, ut ostenderet diversitatem mentis illorum de disciplina Dominica. Et quae esset, subjecit, dicens: . Hoc autem dico, quod unusquisque vestrum dicit: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego vero Cephae, ego autem Christi. Errorem ostendit, sed auctorum nomina non prodidit; nec enim in loco stabant,
Abbreviated transcription (Latin):
adoptatos sibi credentes in ism̃: hoc enim nosdonat quod credimus
Vt quia credimus xpm̃ filiumeẽ dĩ. hocnos eẽ incipianus mansuri in ea¬
enim fr̃nita sest : Ut quomodo fidẽdi  in colomem in haccaus anob¬
futurlim ostendit . ita nos non diffidenter & perfidi inueniamus sed per¬
in quorenatidĩ filii appellati sunt: Adomnemenim modo eclesi ã¬
loquitur. ut hii quidissentis eceperant reuerterentur ad coeptã fidẽ
quamuidebant in his laudan qui in illa perse uerabant: Et non sint
in uobis scismata. sitisaũ perfeti in eodem sen su & in eadem scientia:
Perf&tos uult eos eẽ in eodem sensu que millis tradiderat. ut noñ dis¬
creparent : Ad illorum enim exemplum quos sup̃ laudat hos prouocat
ut hoc sentiant. ac defendant: Perlatumẽ enim mihi deuobir fr̃rabhis
qui sunt cloes quod contentioner sintinteruos: Quamius euersi fuerant.

Expanded text:
adoptatos sibi credentes in Christum? Hoc enim nobis donat, quod credimus; adoptatos sibi credentes in Christum? Hoc enim nobis donat, quod credimus; ut quia credimus Christum Filium esse Dei, hoc nos esse incipiamus, mansuri in eaenim fraternitas est, ut quomodo fidem Dei incolumem in hac causa nobfuturam ostendit: ita nos non diffidentes et perfidi inveniamur, sed perin quo renati Dei filii appellati sunt. Ad omnem Ecclesiam modo loquitur; ut ii qui dissentire coeperant, reverterentur ad coeptam fidem, quam videbant in his laudari, qui in illa perseverabant. Et non sint in vobis schismata, sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia. Perfectos vult eos esse in eodem sensu, quem illis tradiderat, ut non discreparent. Ad illorum enim exemplum, quos supra laudat, hos provocat; ut hoc sentiant ac defendant. Perlatum est enim mihi de vobis, fratres, ab iis qui sunt Chloes, quod contentiones inter vos sint. Quamvis eversi fuerant,
Abbreviated transcription (Latin):
scientiã spiritalem ad secuti permanserunt. Ideo grãragitin
de hominibus sperabant sed omnissperillorum in xpõ erat
nullis uoluptatis in lecebris capti. Ita ut uobis innullo desit aliqua
hunc expectare diem iuditii : qui circum spectus sollicitus est futurx
noscant in creduli ac sciant uerum ẽe quod credere noluerunt &per¬
eant. Pi uero gacudeant plusboni inuenienter quamputauerant :¬
ui & confirmauituos usque ad finem sine crimine in aduentu n
dnĩ nĩ ihũxfi: Nacrianimo confisus despeillorũ securur est quia
inuio latiusque ad futurum iuditium erunt: qui enim intertot dis¬
crimina sensuum & perturbationes diuersitatũ in mutani minime
potuerunt. proculdubio in eodem mansuror se ostendunt: Cum hos
laudat illos quierrore pseudo apłorũ deprauati suerat inuiͥtat. Dũ
gat depromissis & fidedi qui a nonerit aliter quam dix̃. filios nos

Expanded text:
scientiam spiritalem assecuti permanserunt; ideoque gratias ascientiam spiritalem assecuti permanserunt; ideoque gratias ade hominibus sperabant: sed omnis spes illorum in Christo erat, nullis voluptatis illecebris capti. Ita ut vobis in nullo desit aliqua estum est hunc exspectare diem judicii, qui circumspectus sollicitus est. Futurunoscant increduli ac sciant verum esse, quod credere noluerunt, et pereant: fidi vero gaudeant plus boni invenientes, quam putaverant. Qui et confirmabit vos usque ad finem sine crimine in adventu Domini nostri Jesu Christi. Alacri animo confisus de spe illorum securus est; quia inviolati usque ad futurum judicium erunt. Qui enim inter tot discrimina sensuum, et perturbationes diversitatum immutari minime potuerunt; procul dubio in eodem mansuros se ostendunt. Cum hos laudat, illos qui in errore pseudoapostolorum depravati fuerant, invitat: dum gat de promissis et fide Dei, quia non erit aliter quam dixit, filios nos
Abbreviated transcription (Latin):
dentiã mundi p̃dicabant : Id est admixta philosop hiaueterẽ
legem & prophetas reprobant : Negabant enim xpm̃ uere
carnis resurr&tionem fatebantur. quod propheta esaias da¬
matdicens : Qui in monumentis sunt resurgent. Gratia uobis
uider&ur: et suspitionem fortae autoccasionem dar& unionis :
ut & duos qui inunum sunt ꝑdiuitatemostender& & patris auc
ratias ago dõmeo semper prouobis : Quã¬
quam omnibur in ecclesi a scrbat. sedita significat. cũ aliquando
corripit: Aliquando lauclat ut unus quisque cum epła legit.
intellegatꝰ quidꝓsequid aduersum dicatur. In una enimple¬
beduobus ppłir scribit : Vt cum arguit quimale uersantur. scient
sibi h&c sciipta. Similiter &cum laudat sciat qui in regulaman&
saluas sit sine operaesola fide gratis accipit remissionẽ peccatortu:
Qui in omnibus ditati estis in ipso. a nomni uerbo &i nomni scientia.
Hos significat quia in accepta gratia & uerbo ueritatis. doctrine.

Expanded text:
dentiam mundi praedicabant, id est, admixta philosophia, veterem legem et prophetas reprobabant; negabant enim Christum vere carnis resurrectionem fatebantur, quod propheta Esaias clamat, dicens: Qui in monumentis sunt resurgent . Gratia vobisvideretur, et suspicionem forte aut occasionem daret unionis; ut duos qui in unum sunt per divinitatem ostenderet, et Patris aucratias ago Deo meo semper pro vobis. Quamquam omnibus in Ecclesia scribat, sed ita significat, cum aliquando corripit, aliquando laudat, ut unusquisque cum epistola legitur, intelligat quid pro se, quid adversum se dicatur. In una enim plebe duobus populis scribit, ut cum arguit, qui male versantur, sciant sibi haec scripta: similiter et cum laudat, sciat qui in regula manet, salvus sit sine opere: sola fide gratis accipit remissionem peccatorum. Quia in omnibus ditati estis in ipso, in omni verbo, et in omni scientia. Hoc significat, quia in accepta gratia, et in verbo veritatis doctrinae
Abbreviated transcription (Latin):
Mara nathaenim dñruenit significat. Hocpropteriuda eos qui ilm̃
non uenisse dicebant. Hergo anathema sunt ad nõ quiuenit. Gratia
deotalem sub scrptionem poe suit prepterhoc quidum dissensione
studebant dnm̃ilim̃ non diligebant. Quippecum dicerent. Ego pauli.
ego apollo ego uero coephȩ Qui enimapm̃ diligit non dat hominibur
gloriam & quia nulla est spes in homine gratia in quit dni ibũ xp̃i uo¬
ligebant in sehoc doc& dicens. Caritas mea cum ominibus uobis in aõi hũ
ut amare se discesent ea gratia quãdiligebantur ab a postolo Non
carnis affectu sed inxf̾oihũ¬

Expanded text:
Maranatha enim Dominus venit, significat. Hoc propter Judaeos qui Jesum non venisse dicebant, hi ergo anathema sunt a Domino, qui venit. Gratia Christo Jesu. Ideo talem subscriptionem posuit propter hos, qui dum dissentioni studebant, Dominum Jesum non diligebant; quippe cum dicerent: Ego sum Pauli, ego Apollo, ego vero Cephae . Qui enim Christum diligit, non dat hominibus gloriam, quia nulla est spes in hominibus. Gratia Domini nostri ligebant, ideo hoc dicit: Charitas mea cum omnibus vobis in Christo Jesu; ut amare se discerent ea gratia, qua diligebantur ab Apostolo, non carnis affectu, sed in Ch
Abbreviated transcription (Latin):
sedideo quia regenerati in xpõ scĩficatisunt. Postaũ ceperant
male conuersari: ut ostender& omnem edesiã scĩ ficatã fuisse
in apõ sed quusdam illorum prauadoctrina pseudo apłorũ
euersos atraditione ueritatis. Uocatisscĩs Hoc est uocati
estis ut scĩsitis quod est ut non recedatis aregula scĩficationis.
ipsorum & nr̃o. Id est cumiuda eis ueris. uungit & genter
quia salus exiuda eis est : Vt in omniloco ubigentes. quae

Expanded text:
Sed ideo quia regenerati in Christo sanctificati sunt: post autem coeperant Sed ideo quia regenerati in Christo sanctificati sunt: post autem coeperant male conversari; ut ostenderet omnem Ecclesiam sanctificatam fuisse in Christo, sed quosdam illorum prava doctrina pseudoapostolorum aversos a traditione veritatis. Vocatis sanctis. Hoc est, vocati estis, ut sancti sitis: quod est, ut non recedatis a regula sanctificationiipsorum et nostro. Id est, cum Judaeis veris jungit et gentes, quia salus ex Judaeis est; ut in omni loco
Abbreviated transcription (Latin):
ne forma ess&rapacibus pseudo apłis: Octaua uero est utrespo¬
deat eusto e illorum perturharienim ceperant ab hereticis de
matrimoniis : Non aest in qua declarat sic debere manere unũ¬
quem que ut credidit: Secima aũ de uirginibus eo quodni hilsit
qui ditit ad eum: Uadeegt longe ad gentes mittamte: Hinc uoca¬
tus est apłr hoc est dĩ uoluntate missus adgentes. perqđ tangit
non ipsum patrem ostendat sed ẽẽ xpm̃ filium ẽẽ & dm̃ patrem
non tunionem cum ostenditur filium dici: Multȩ enim secte.
busrami aridi&xstant: Nuncusque quacrũ ad sertores ecdas
euertebant : Hincapłsomnia queheresibus contran a sunt ponita sẽ
uerum predicatorem perid quod axpõdĩ uoluntate muissus est
ad seuerat. Et sasthenes frater &iam istum sua commendat
constituti & cum inmultis arguateos. ait. Scĩficatis inxpõ ilũ

Expanded text:
ne forma esset rapacibus pseudoapostolis. Octava vero est, ut respone forma esset rapacibus pseudoapostolis. Octava vero est, ut respondeat epistolae illorum; perturbari enim coeperant ab haereticis de matrimoniis. Nona est, in qua declarat sic debere unumquemque manere, ut credidit. Decima autem de virginibus, eo quod nihil sitqui dixit ad eum: Vade, ego longe ad gentes mittam te . Hinc vocatus est Apostolus, hoc est, Dei voluntate missus ad gentes. Per quod etiam tangit non ipsum Patrem ostendat, sed esse Christum Filium, esse et Deum Patrem, non unionem; cum ostenditur Filium dici. Multae enim sectae bus rami aridi exstant nunc usque, quarum assertores Ecclesias evertebant. Hinc Apostolus omnia, quae haeresibus contraria sunt, ponit: ac se verum praedicatorem per id quod a Christo Dei voluntate missus est, asseverat. Et Sosthenes frater. Etiam istum sua commendat constituti. Et cum in multis arguat eos, ait: Sanctificatis in Christo Jesu.
Abbreviated transcription (Latin):
raecepto dnĩ cadmonitus apłur resedit apud corrinthios annũ aiũ
& menses sex docens inter eos uerbum dĩ. Hinc est undemagna
cumsidutia & caritatis affectiragit cum eis. Aliquando commonens.
Aliquando arguens. Aliquando blandions ut filior : Nam multe cau¬
sȩ sunt propterquas scribitadeor: quarum prima h& ẽ qđ more hereti¬
corum dissentienter ab inuicem shominibus deuoti paulim & petrian
& appollon acidiciuolebant ñxpĩani: quod ualde exprobat apłs.
Erant ta menintereos qui ab his dissentirent xpõsolidicati: Scđa he
est quia eloquentia del&tari caeperant. & terrena philosoplii co:
ut sub nomine xpĩ his inbuerentur quae contrara sunt ficda ei
r& dep̃terita epła quã antehanc quae prima dr̃ scripserat
Sexta quia inuicem sibi iniurias & fraudes facere ceperant &
infidelium potius ex aminar& querebant. Septima causaẽ
inqua designat liceresibi sumptus accipere. sed contẽ pnere.

Expanded text:
raecepto Domini admonitus Apostolus resedit apud Corinthios annum unum et menses sex, docens inter eos verbum Dei. Hinc est unde magna cum fiducia et charitatis affectu agit cum eis, aliquando commonens, aliquando arguens, aliquando blandiens, ut filios. Nam multae causae sunt, propter quas scribit ad eos. Quarum prima haec est, quod more haereticorum dissentientes ab invicem, hominibus devoti, Paulini, et Petriani, et Apolloniaci dici volebant, non christiani: quod valde exprobrat Apostolus. Erant tamen inter eos, qui ab his dissentirent, Christo soli dicati. Secunda haec est, quia eloquentia delectari coeperant et terrena philosophia; ut sub nomine Christi, iis imbuerentur, quae contraria sunt fidei. ret de praeterita epistola, quam ante hanc quae prima dicitur, scripserat. Sexta, quia invicem sibi injurias et fraudes facere coeperant, et infidelium potius examina requirebant. Septima causa est, in qua designat licere sibi sumptus accipere, sed contemnere;
Abbreviated transcription (Latin):
seminus potuisse prob& quã c&eros apłor qui fuerunt cum dño: P&
aliquidminus intergentes uirtutum operatum eẽ dm̃atperhoc
ipsum crescant identes hancsegratiam ad secuton quam ad secuti
fuerant iuda eo qui sibi praerogatiuam uendicant patrum: Ita ut ab
nesupraadienum fundamentum ȩdificem: Nonsine causa illic
prȩdicare enititur : dicit ubi non nominatus est xp̃r: Sciens enim pseu¬
do apłq̃s aliter quamo portebat x pm̃tradere: Ad hocenim circuibant
matimi erat laboris : Idcirco p̃uenire uoluit. utinuiolatep̃dicationis uer¬
bocti ader& audientibus. & integrali ne superficies ordinata in colome
fundamenti robdr haber& : Et quia magister datus est gentibus. Oporte¬
bat ẽnim hoc sollicite curare utillie docer & ubix p̃r non suerat ad nuntiatus :

Expanded text:
minus potuisse probet, quam caeteri apostoli, qui fuerant cum Domino: nec minus potuisse probet, quam caeteri apostoli, qui fuerant cum Domino: nec aliquid minus inter gentes virtutum operatum esse Deum; ut per hoc ipsum crescant, videntes hanc se gratiam assecutos, quam assecuti erant Judaei, qui sibi praerogativam vindicant Patrum. Ita ut ab ne supra alienum fundamentum aedificarem. Non sine causa illic se praedicare niti dicit, ubi non nominatus est Christus; sciens enim pseudoapostolos aliter quam oportebat, Christum tradere ad hoc enim circumibant,maximi erat laboris, idcirco praevenire voluit, ut inviolatae praedicationis verba traderet audientibus, et ut integra linea superficies ordinata incolumis fundamenti robur haberet. Et quia magister datus est gentibus, oportebat eum sollicite hoc curare, ut illic doceret, ubi Christus non fuerat nuntiatus
Abbreviated transcription (Latin):
ritatem enim sibi datam ꝑ dĩ gratiã dicit: ut omnibus gentibur
audeat scribere ammonens & confirmans propositum corum
inapõ ut sollicitudinem suam ostendat inministerio euangelii quasi
addm̃ nonenim audeo aliquid loqui eorum quȩ ꝑme non efficit
xp̃s in obo edientiam gentium uerbo & factir potestate signorũ
& prodigiorũ in uirtute s p̃rscĩ : Gloriam habere sedicit apud
tia purames tum sibi fecit apud dm̃patrem: Intantum utnihil¬
deeẽ dicat quod non perillum operatur sitxp̃r : ad exhortatio¬
nem gentium dando signa & prodigia permanus eius. ut p̃dica¬
tionem eius uirtus commendar &:: Hincest undegloriam seha
apud dm̃ : Intantum ut inde non habeat aliquid diuine uirtutir
quod prestitum non sit adõ sed omnia sequi idoneus inuentus est
dispensator consequutum quaead conuersationem gentium ꝑsig¬
norum uirtutem proficerent. confiterur quodeo ꝓficit: utni hil

Expanded text:
ritatem enim sibi datam per Dei gratiam dicens, ut omnibus gentibus ritatem enim sibi datam per Dei gratiam dicens, ut omnibus gentibus audeat scribere, admonens et confirmans propositum eorum in Christo; ut sollicitudinem suam ostendat in ministerio Evangelii, quasi ad Deum; non enim audeo aliquid loqui eorum, quae per me non efficit Christus in obedientiam gentium verbo et factis, per potestatem signorum et prodigiorum tia pura, meritum sibi fecit apud Ddeesse dicat, quod non per illum operatus sit Christus ad exhortationem gentium, dando signa et prodigia per manus ejus, ut praedicationem ejus virtus commendaret. Hinc est unde gloriam se oad Deum, in tantum ut in digere non habeat aliquid divinae virtutis, quod sibi praestitum non sit a Deo: sed omnia se, quia idoneus inventus est dispensator, consecutum, quae ad conversionem gentium per signorum virtutem proficerent, profitetur. Quod eo proficit, ut se non
Abbreviated transcription (Latin):
bus faciat & spemnondubiam : Multis testimonis firmat decretum
di hoc fuisse. ut om̃s gentes henedicerentur inap̃o: nein solentiã diffidentia
sibi spempromittant : quod a dõ abrahe acceptoferat᷑ fides eorũ utipsa
propterregnum : Vt sicut exdõnatus in regemest : Ita & ex lauid rege
ortum haber& iuxta carnem : Ideora dixiesse arbordauid quȩ fructũ
fecit perramum qui est maria quȩ genuitx pm̃: Certus sum autem
frr &ego ipse deuobis quicc & ipsi pleni estir bonitate repl&i omni
scientia itaut possitis uos inuicem monere : Hȩc exortationis sunt : Per
laudemenim prouo cateos ad meliorem & intellectũ &uitam : Qui
enim uid& laudari sedataopere elaborat utuera sint quȩ dicuntur:¬
Ideo non dixit ut inuicem sedoceant: sed ammoneant: Hocenĩ
sol& moneri quod cum sciatur aliquando subterfugit animo:¬
explanatione : Nonenimte mere sescipsisse significat: Aucto

Expanded text:
bus faciat et spem non dubiam, multis testimoniis firmat decretum bus faciat et spem non dubiam, multis testimoniis firmat decretum Dei hoc fuisse, ut omnes gentes benedicerentur in Christo; ne insolentia infidentium Jsibi spem promittant, quod a Deo Abrahae accepto feratur fides Judaeorum, ut ipsa propter regnum; ut sicut ex Deo natus in regem est, ita et ex David rege ortum haberet juxta carnem; ideo radix Jesse arbor David, quae fructum fecit per ramum, qui est Maria virgo, quae genufratres, et ego ipse de vobis, quia et ipsi pleni estis dilectione, repleti omni scientia; ita ut possitis alterutrum monere. Haec exhortationis sunt; per laudem enim provocat eos ad meliorem et intellectum et vitam. Qui enim videt se laudari, data opera elaborat ut vera sint quae dicunturIdeo non dixit, ut invicem se doceant, sed admoneant; hoc enim solet moneri, quod cum sciatur, aliquando subterfugit animoexplanatione.
Abbreviated transcription (Latin):
nomii: Etiterum dicit laudate omnes gentes dnm̃ & magnificate eum
omnes populi : Istud inpsalmo cenresimo sexto decimo olim decreuis se
dr̃ ostenditur : interueniente miseri cordia suac concordes facere iudaeor
& gentes ut gratiam adeptigentiles.: socii fierent iudaeorum : Qui& ipsi
olim donodĩ plebscius erat nominata sediam nobiles iuda ei: Hiuers
ignobiles permiseri cordiam nobilitate sunt. ut simulomnes l&i sint
agnitione ueritatis. & laudantibus gentibus dm̃ magnificent omnes
populi: Suodecim tribus unum dm̃ quia iunait numerum plebis suȩ
adiunctis gentibus: Denique cum disceptasent iudaei contra aposto¬
lum p&rum causa cornelii: reddita sibi ratione : qui euerunt magnifi¬
cantes dm̃ & dicentes: forsitan ds̃ & gentibur penitentiam tribuit ad
consequendam uitam. Et esa ias dicit eritradixi esse qui surg&
regeregentes in eo gentes sperabunt: Ut maiorem fiduciam genti¬

Expanded text:
nomii . Et iterum: Laudate, omnes gentes, Dominum, et magnificate eum, nomii . Et iterum: Laudate, omnes gentes, Dominum, et magnificate eum, omnes populi. Hoc in psalmo centesimo decimo sexto olim decrevisse Deum ostendit, interveniente misericordia sua, concordes facere Judaeos et gentes; ut gratiam adepti gentiles socii Judaeorum fierent, qui et ipsi olim dono Dei plebs ejus erant nominati. Sed jam nobiles Judaei: hi vero ignobiles, per misericordiam nobilitati sunt; ut simul omnes laeti sint agnitione veritatis, et laudantibus gentibus, Deum magnificent omnes populi, duodecim tribus unum Deum, qui auxit numerum plebis 106 suae, adjunctis gentibus. Denique cum disceptarent Judaei contra apostolum Petrum causa Cornelii, reddita sibi ratione, acquieverunt magnificantes Dominum, dicentes: Forsitan Deus et gentibus poenitentiam tribuit ad consequendam vitam . Et rursus Esaias dicit: Erit radix Jesse; et qui surgit regere gentes, in eum gentes sperabunt . Ut majorem fiduciam genti
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ : perquem creauit omnia ut ueritas dĩ impleret᷑: Promiserat
enim sedaturum misericordiam : & promiserat patribus iudȩorũ:
Nam dixerat abrabx̧. insemine tuo benedicentur omrgent :
redm̃: Qui a enim his nulla promissio erat quasi indignis
persolam mi seri cordiam ad sumpii sunt adsalutem : ut per
confessionem honorenrdm̃. quia in creduli in honorant:
dĩ ad percipiendssm salutem: Voxenimista xpĩ estquȩ futu¬
rum dixit quodingentibus predicatio eius fructum habitu¬
ra ess& confessionis sacramentiđi : Ideo gratias agitex hoc
filius patri moboedientia gentium:Unde in euangelio
ait. Confiteortibi pater caeli & terrae quia abscondistiea
eccasapientibus & prudentibur : & reuelasti eccparuulir quõ bonumpla¬
citum anteae: Confessio ergo ista unius dĩ est intrinitate. ex surgitqua¬
l&itia ut post ueri confessionem la&us decant& miseri cordiam & donũ
dĩ Etiterum dicit l&aminigentes cumplebo eius: Hoc in canticodeut¬

Expanded text:
um, per quem creavit omnia, ut veritas Dei impleretur. Promiserat enim daturum se misericordiam, et promiserat patribus Judaeorum; nam dixerat Abrahae: In semine tuo benedicentur omnes gentes ; rdiam honorare Deum. Quia enim his nulla promissio erat, quasi indigni per solam misericordiam assumpti sunt ad salutem, ut per confessionem honorent Deum, quem increduli inhonorant. Dei ad percipiendam salutem. Vox enim Christi est, qua futurum dixit quod in gentibus praedicatio ejus fructum habitura esset confessionis sacramenti Dei: ideo gratias ex hoc agit Filius Patri, in obedientiam gentium. Unde in Evangelio bi, Pater, Domine coeli et terrae, qui abscondisti ea a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis, quoniam bonum placitum fuit ante te . Confessio ergo ista unius Dei est in Trinitate, ex qua surgit laetitia, ut post veri confessionem laetus decantet misericordiam et donum Dei. Et iterum dicit: Laetamini gentes cum plebe ejus, hoc in cantico Deutero