comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
caneriit nec absconderunt. Ilotundi trur ẽt¬
ꝙenera confiterciũ: Conficentu quadar non
habentes propositum desistendi apertatis. Confitẽ¬
tuo quĩdam ilii. prrpositum emendationis habẽ¬
ces. sed cum lempus temꝑtaniomis ad uenerie ime¬
nme persistentes. Conticentur teren qui se qd
aperrats contiure prepomnt: et per aouiliũ qre
propositum ad sinem per dugnt. Eormin q sine
proposito emendanonis: alii propriamm nquitri¬
tem in tintum diligunt. ui nolint ilpͥcato dese¬
stere et̃ si possent. iln quidem uellent intquitate
deserere: sẽ eoconsuetudine peccaudi quasi m¬
inti retiuentur ĩ peccati obligtatione. Illi muise
isti miserabiles. illi mortin lazari et sepulti
morte et sepuleura signati. isti uiuentes sepul¬
ti sunt qui ei si quasi monti portant lapĩdem
male consnemdinis. Inblapide .t. mien uine
per desideriũ liberacionis. Illi diffilue liberã¬
eno pro eo qd goasperant insꝙpui mis. Exasꝑa¬
re insepulihris ẽ teneri in prosundo mortałis

Expanded text:
averunt, non absconderunt . Notandum tria genera esse confitentium. Confitentur quidam non habentes propositum desistendi a peccatis; confitentur quidem alii propositum emendationis habentes, sed cum tempus tentationis advenerit minime persistentes; confitentur tertii, qui se quidem a peccatis continere proponunt, et per auxilium gratiae propositum ad finem perducunt. Eorum qui sine proposito emendationis sunt, alii propriam iniquitatem in tantum diligunt, ut nolint a peccato desistere, etiamsi possint; alii quidem vellent iniquitatem deserere; sed consuetudine peccati, quasi inviti retinentur in peccati oblectatione. Illi miseri, isti miserabiles; illi mortui Lazari et sepulti morte et sepultura signati, isti viventes sepulti sunt, qui, etsi quia inviti portant lapidem malae consuetudinis, sub lapide tamen vivunt per desiderium liberationis. Illi difficillime liberantur, pro eo quod exasperant in sepulcris. Exasperare in sepulcris, est teneri in profundo mortalis
Abbreviated transcription (Latin):
Tune cor in puluerem malles contrinionis rẽdigi¬
tur: quando prorsus elacionis deposito tumore
homo se uere lutum ex istuat et fatetux. Puline
esi. sed non quem proiat uentus a facie terte. Pul¬
ius est inquem spuit ihũs et salua sapiongie sã¬
lucaris humcitat. Pulius iste de celo pluma de¬
uocionis infiuiditur. ne uento dyaboliei iarbnts

Expanded text:
Tunc cor in pulverem malleo contritionis redigiTunc cor in pulverem malleo contritionis redigitur, quando prorsus deposito tumore, homo se vere lutum existimat et fatetur. Pulvis est, sed quem non projicit ventus a facie terrae. Pulvis est, in quem spuit Jesus, et saliva sapientiae salutaris humectat. Pulvis iste de coelo pluvia devotionis infunditur,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊Didisti quid sit atus compictiomis. uide et malleũ
contxicionis. Detromos tuno. et. sed qo dincosõ resp¬
tu. Cimor mricialis. Atus est sedmalleus ẽ tmior
perfectus. Acus iuinalis tunoris puigendo cor ad
lanitatem aperit: et famem nisam timoris erictit.
Ahalleus aũt contrinonis dum cor peinto se mũdo
mortuũ reddit. cum perposito pectañdi ẽe itinerẽ¬
mimĩdi in coide occĩdit. Incialis itaat lumor ĩcorde
generat odium mali et ge parte murore bom. Pe¬
fectus tinior futit exinteiro contempnere m̃dũ᷑
et toto desidero sẽqu xop̃m. Qurtuor simĩ q̾b
perfectus amor. consistit scilicee odium peccati. to¬
temptus mimdi. contemptus sin amor Iolia dei.
Inmali tunori suffict odisse peccatum: diligere uo¬
nim. Contẽpriere añt nimãdum abnegare seipꝵ
non insi coidis ẽ mꝰ ouus grossitudo malles pee
contrituus et hamiliatinq̃ deus nõ despit᷑. Quod
contrritur cõmunniter. et redigitur in pulierem

Expanded text:
idisti quid sit actus compunctionis, vide et malleum contritionis; utrumque timor est, sed ex diverso respectu. Timor initialis acus est, sed malleus est timor perfectus. Acus initialis timoris pungendo, cor ad sanitatem aperit, et saniem insani tumoris emittit; malleus autem contritionis, dum cor penitus mundo mortuum reddit cum proposito non peccandi, etiam amorem mundi in corde occidit. Initialis itaque timor in corde generat odium mali, et ex parte amorem boni. Perfectus timor facit ex integro contemnere mundum, et toto desiderio sequi Christum. Quatuor sunt in quibus perfectus amor consistit, scilicet odium peccati, contemptus mundi, contemptus sui, amor solius Dei. Initiali timori sufficit odisse peccatum, diligere bonum; contemnere autem mundum, abnegare seipsum, nonnisi cordis est, cujus omnis grossitudo malleo perfcontritum et humiliatum, Deus, non despicies ; quia conteritur, comminuitur, et redigitur in pulverem.
Abbreviated transcription (Latin):
penitencium lacotum de lectantur. Adeo inqnam̃
impetuosus est. torrens ie inpnuctiome. ue denma cõ¬
et dulces. et per hoc efficates Amare sus ĩcr̃tim
ens extor quet uehementis doloris uiolonta. dulcet
sunt. in qũtum ꝙcis speratur indulgentia. Eu
necesse est ui intitoto amaritudims situctu uene¬

Expanded text:
enitentium lacrymis delectantur. Adeo, inquam, impetuosus est torrens compunctionis, ut Deum comet dulces, et per hoc efficaces: amarae sunt, in quantum eas extorquet vehementis doloris violentia; dulces sunt, in quantum ex eis speratur indulgentia. Sic sic necesse est ut antidoto amaritudinis sanetur vene
Abbreviated transcription (Latin):
Lercui formide pene internalis. Contunditmr ergi
trexpiter eꝯit. iluoie dolec: quia bemmintatemi dei ma¬
le uinendo ex uscrbant. Et quia malormeitor .si.
deus. Uthementer ex pune i. Putas ne elicietus sũ¬
qms. ubi tot stomuti cordi alaus inpnqiñtur: S¬
ꝯumem pnucti cordis: intellige lacie. ipurẽ¬
lubentet̾ turnalis ponderis. Miro die supiẽne
itrtisino stati decorde astendunt adotlosaee
oculis uolu̾nt udcclum. uis uidere quia ulant̃d ce¬
limi: Regem celores aisende quid dicit. Gandium
aec est. angelis dei Iupeo uno pegatore ꝑcrntentiã
agente. Qm̃ impetosa et aqua de abysso cordis
ex nupens. ⁊Ono eodem qz moiuiento auiũ la¬
uat. ocules pigat celos pułsãt. letificat angelõs.
spolit inferõs. quia sic pes comproentronẽplutre¬
mas flion dinmo imoris acconditur: Sit Ili
inferi xtinguntur. Hinꝰ itar fhumims uupelnt¬

Expanded text:
ertius formido poenae infernalis. Confunditur ergo, quia turpiter egit; anxie dolet, quia benignitatem Dei male vivendo exacerbavit; et quia malorum ultor est Deus, vehementer expavescit. Putasne, elicietur sanguis, nisi tot stimuli cordi altius infigantur? Sanguinem puncti cordis intellige lacrymas apparenhabentes carnalis ponderis miro divinae sapientiae artificio statim de corde ascendunt ad oculos, et de oculis volant ad coelum. Vis videre quod ende, quid dicat: Gaudium est, ait, angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente . Quam impetuosa est aqua de abysso cordis erumpens! uno eodemque momento animam lavat, oculos rigat, coelos pulsat, laetificat angelos, spoliat inferos; quia, sicut per compunctionis lacrymas flamma divini amoris accenditur, sic flammae inferi
Abbreviated transcription (Latin):
itaq disp utita desilencio aunca sĩ lencos tonigas
prit ecitm exoremifaricium ea lctert h sct ludes
uerbi mournati frequentut luditoriũ to debet᷑ diaige
et sconure si leuium: quo in magistrum sobe augit
modo ea uitcioni uerbum patois dictto Id sit ue¬
liutas eius onimpotens sed ideo enam̃ ditituo ue¬
unur sd̾ sempor ⁊equir at auditum em c̃dit . in¬
scultat qui ausculcat silet qui sils et and it alici
iudienciam p̾stat. Semper iguur paces exigit a
crtatura ⁊ aconabili sileuemm. au sempes loitar
cale uerbum. Nam uerbi hmꝰ ieffabilis generatro
sola ẽ cocature rationalis exudicio. cu sola spipita¬
lis infancia eo exhibet ⁊ euerenciam debite audre¬
ne. quo feriatam custodit inuotentiam in silc̾ro
et qinete. Semper loqutur nobis pater. dũ sepe
uerbum ieffabile generat. et ad eteonũ eꝰ eloqi᷑
cõtinuũ debet ire atura Iilencium. Derbum uñt

Expanded text:
itaque disputanti de silentio amica silentii Trinitas, quae et ex ore infantium et lactentium suas laudes Verbi incarnati frequentat auditorium, eo debet diligere et servare silentium, quo in magistrum sibi eligit modo ea ratione Verbum Patris dicitur, quod sit voluntas ejus omnipotens, sed ideo etiam dicitur Verbum, quod semper requirat auditum. Qui audit, auscultat; qui auscultat, silet; qui silet et audit, alieni audientiam praestat. Semper igitur Pater exigit a creatura rationali silentium, cui semper loquitur tale Verbum. Nam Verbi hujus ineffabilis generatio sola est creaturae rationalis eruditio, cui sola spiritalis infantia eo exhibet reverentiam debitae audientiae, quo feriatam custodit innocentiam in silentio et quiete. Semper loquitur nobis Pater, dum semper Verbum ineffabile generat, et ad aeternum ejus eloquium continuum debet creatura silentium. Verbum autem
Abbreviated transcription (Latin):
dei sapienciam fide meurris. quanti soss subadarie
malis uica nr̃a ip̃o nos decente didianius quĩd restris
insi ui cur ari ualeat languor ñ peintentie remudiu
issanianius: Dnde quia nanffragirmn passis lasm ͤ
quid sit ubi sie. qualiter inuemri possit portroꝵ perutet¬
ne quantum deue douanerit disputemus. Pemtẽna¬
ẽ cognoscentis Ieipm dolor auimi. qui tuon egnetaida¬
tiens prepi Iito plangit et persequitur qsut ꝙ in se
deo nouerit displicioe. Dolere meomio non potest
insi prins ex uera sui cognicione sibopẽ iubocerit. Ue¬
lescere nompetost: inisi se noueris. Se nosse nõ potql
uesi ũd sucem uenicoit. Id lucem non ueniet : iis. del

Expanded text:
Dei sapientiam fide cucurrimus, quantisque subjaceat malis vita nostra, ipso nos docente, didicimus. Quid restat, nisi ut curari valeat languor noster, poenitentiae remedium assumamus? Unde quia naufragium passis loquimur, quid sit, ubi sit, qualiter inveniri possit portus poenitentiae, quantum Deus donaverit disputemus? Poenitentia cognoscentis seipsum dolor est animi, qui cum emendationis proposito plangit, et persequitur quidquid in se Deo noverit displicere. Dolere nimirum non potest, nisi is prius ex vera sui cognitione sibi ipsi viluerit? Vilescere non potest, nisi noverit se; se nosse non potest, nisi ad lucem
Abbreviated transcription (Latin):
emeñdationem eciam smne labore corporia. se d
ñqm᷑ petese inffictre labor penitente exterioris
I sũo desuer it dolor cordis. Cum añt penitentia su¬
uisibilis forma. hic uere perutentiam igert᷑ diut᷑
pad et cetus. uramẽti luibe interius incõpnuaõe
condis et smamenti spenem uisibilem firis rẽpte¬

Expanded text:
onem, etiam sine labore corporis, sed nunquam potest sufficere labor poenitentiae exterioris, si omnino defuerit dolor cordis. Cum autem poenitentia savisibilis forma; hic vere poenitentiam agere dicitur, qui et rem sacramenti habet interius in compunctione cordis, et sa
Abbreviated transcription (Latin):
tore corpori. Ue utrilus in unam rempublicam
admuret. Qui huiꝰ rei pullice gubernator goistẽs
es dominus sic iuꝑerna contemperamt in fuius. fic̃¬
culs ter iems cõmunes taceres. et patrie inferioris
ĩepiti de superioris habmndantia ⁊eleuaret ¶a¬
iestas igitur imperatoria de celestis aule iublum¬
bns. ad sue domus inftriora destendens. lotum
uidelica humane habieauonis protribimali
tarins assipte residener. tria propomit ei ꝓpom
facit edicta. primum editum est supientia. Se¬
cundum ẽ ꝑcintencu. Tercium est gloria. Pri¬
mũ proposint. hommem asfuiendo. Secodim
niee homines yredicando. Tertum homines
instqurindo. E dut uin sapienue somut de mbe
carme. E dictum penitantie de uiscerib into

Expanded text:
triae. Ut utramque in unam rempublicam ordinaret, qui hujus reipublicae gubernator existens et dominus, sic superna contemperavit infitias terrenis communes faceret, et patriae inferioris inopiam de superioris abundantia relevaret. Majestas igitur imperatoria de coelestis aulae sublimibus, ad suae domus inferiora descendens, locum videlicet humanae habitationis pro tribunali carnis assumptae residens, tria proponit et proponi facit edicta. Primum edictum est sapientia; secundum est poenitentia, tertium est gloria. Primum proposuit hominem assumendo; secundum inter homines praedicando, tertium homines justificando. Edictum sapientiae sonuit de nube carnis, edictum poenitentiae de visceribus in
Abbreviated transcription (Latin):
cessurium oles prigitus demulcenda snu unl¬
uera. ut cum se oblenitatem exꝑti ola tractabe¬
lem unlueratus ex hibuerit. post iodina ĩ sm¬
di securine uiuu itusteritas possit. debes ita
gistcus penitentem ueigne iusripere diligẽte
demodo confessiouis instruere. sye ueme confonere. Ei
olemui cuiꝰ lenitate pertator utrahitur. ne uel tuore pane¬

Expanded text:
cessarium, oleo primitus demulcenda sunt vulcessarium, oleo primitus demulcenda sunt vulnera, ut cum se, ob levitatem olei experti tractabilem vulneratus exhibuerit, postmodum infundi securius vini austeritas possit. Debet itaque existens, poenitentem benigne suscipere, diligenter de modo confessionis instruere, spe veniae confovere. Ecce oleum, per cujus levitatem peccator attrahitur, ne vel timore pa
Abbreviated transcription (Latin):
qz dicere cum propheca. Pntruerime ee corrux¬
te sint cicatrires mee ilf .i. insopi. mee y gitur in¬
chilommꝰ presuermnt eis lamenta pretedenaa
ubi replicantur pecrata. Remerane ad fontem
rius ingenucentes. quanto dei graciam supl
ixaitasse nostiitmr. Decetero omnem locum
suspectum hubeant. euentuũ occasio nes. tẽp¬
rum oportitutes fermident. iisli etan se me¬
daut. onm studio conforciã de intentaispectus
colleqma personarum quas peccati sui cõ pli¬
ces habere consnenerinit. In abis et potibus
teneant modimi. megis instentes operibus
caritatis qm amplisic itiombus terrene facul¬
tatis. Hoc modo poterunt sanctoi uulnera eortum.
que sunt eis tanto per iuile sius inflicta: quanto
delectationis toxicato cuspide sepius udieritati¬
onem medici nmuonata. Demendu ẽ adeos
quorum estconꝙ mitio efficux confessio uerax
propositum perseueaius. Execiasione istoru
de confessione plenius est ilhendum. Sacados ui¬
cem xp̃i tenens cum uidit sanciũ Iecus uiam.

Expanded text:
opheta: Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae a facie insipientiae meae . Igitur nil profuerunt eis lamenta praecedentia, ubi replicantur peccata. Recurrant ad fontemrius ingemiscentes, quanto Dei gratiam superbius irritasse noscuntur. De caetero, omnem locum suspectum habeant, eventuum occasiones, temporum opportunitates formident, nulli aetati se credant, omni studio consortia devitent, aspectus, colloquia personarum quas peccati sui complices habere consueverunt; in cibis et potibus teneant modum, magis insistentes operibus charitatis quam amplificationibus terrenae facultatis. Hoc modo poterunt sanari vulnera eorum, quae sunt eis tanto periculosius inflicta, quanto delectationis toxicatae cuspide saepius ad irritationem medici innovata Veniendum est ad eos quorum est compunctio efficax, confessio verax, propositum perseverans. Ex occasione istorum, de confessione plenius agendum. Sacerdos vicem Christi tenens, cum viderit saucium secus viam,
Abbreviated transcription (Latin):
aite. apprrpinquauit enum reqnum celorum. I.c̃
per sayiemiam illuste atis. iem per penitenciam
emoudatis. E dictum glorie multipharie incul¬
catur. cum nuraculorum opera tioue. corporis
resurrectione. gloriosa ascencione. dei qloua ma¬
infestissime Teilaratur. Priio sapienciamn
uemre oportuit. que et mundi sapiengrtm fatuã
Faieret et hnoine menti iuas tenebras indica¬
ret.  anc itaqz enestigio sequitur peiitentia.
Dum enĩ sapientie inslantis eypus expellitur
mensqz ad liuem diine sapiencie seipam ion¬
spicit ilm muuram ĩturpitũdiuis sue cogiria
one consup̃ditur:. que se ntea. male metieur pul¬
chintin sibi se mentie batuy: Ex hoc ium sibi
displicet que male sibi placebat p̾rmutus inti
tutq coginnitam eradere turpitudinem que no¬
uiles illimnaci cordis ocilos offendit. Hoc dis¬
plicere est penitore. Penitere est corrigi. corri¬
gi est iustificari. iustisicari est ad głorum repa¬
r arie Sapiencia itaqz homim sui langorem
demonstrat. demonsiratum. penitentu mrrit

Expanded text:
agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Jam per sapientiam illustratis, jam per poenitentiam emendatis, edictum gloriae multifariae inculcatur, cum miraculorum operatione, corporis resurrectione, gloriosa ascensione Dei gloria manifestissime declaratur. Primo venire sapientiam oportuit, quae et mundi sapientiam fatuam faceret, et humanae menti suas tenebras indicaret. Hanc itaque ex vestigio sequitur prima. Dum enim sapientiae inflantis typus expellitur, mensque ad lucem divinae sapientiae seipsam conspicit, jam nimirum in turpitudinis suae usu confunditur, quae se ante male metiens pulchram sibi se mentiebatur. Ex hoc jam sibi displicet quae male sibi placet primitus, et cogitat eradere turpitudinem, quae nobiles illuminati cordis oculos offendit; hoc displicere est poenitere, poenitere corrigi, corrigi est justificari, justificari est ad gloriam reparari. Sapientia itaque homini suum languorem demonstrat, demonstratum poenitentia curat,
Abbreviated transcription (Latin):
sen compmutiome et mallemi tonto sioist te¬
loriiram penitencie curat amine unlnera mo¬
conitirnte Tacio uingit. Inpmigeudo acũ utum. u
rontrendo malleo ferit. In ungendo emplas tria
pono primo ao compinctionem Scfrae con¬
tricioniem Tertio de notionem operatm e
anpietas quain paxit offeusa niltipleo itor

Expanded text:
 compunctionis, et malleum contritionis. Dolor nimirum poenitentiae circa animae vulnera moconterit, tertio ungit. In pungendo acuitur, in conterendo malleo ferit, in ungendo emplastrum apponit. Primo ergo compunctionem, secundo contritionem, tertio devotionem operatur. anxietas quam parit offensa multiplex Cr
Abbreviated transcription (Latin):
insi ue curari uasent lauguor nr̃ ꝓenitentie ⁊es̃t
assomauruti nde quia nouffagium pussin losstr
po d se ubi sit qualiter inuemri possit portusi peniler¬
ne qratutis deus donanarit disputemius. Pemtẽna¬
T cognoscentis seipm dolor annnu qui tucq linet̃da¬
donis proposito plangit et persequitur qũt ꝙ in se
des nonerit displictoe. Dolere mimirum non potest
iest ꝓrus ꝙ beru sui cognicione fib ĩpẽ uilutoit . Ui¬
lestae nonpotist iisi se noutrit.Se nossẽ nõ potqs¬

Expanded text:
ut curari valeat languor noster, poenitentiae remedium assumamus? Unde quia naufragium passis loquimur, quid sit, ubi sit, qualiter inveniri possit portus poenitentiae, quantum Deus donaverit disputemus? Poenitentia cognoscentis seipsum dolor est animi, qui cum emendationis proposito plangit, et persequitur quidquid in se Deo noverit displicere. Dolere nimirum non potest, nisi is prius ex vera sui cognitione sibi ipsi viluerit? Vilescere non potest, nisi noverit se
Abbreviated transcription (Latin):
holofernem sedentem inconopeo. quoo erat ea
pur pura et auro. et smaragdo et lapioibus pre¬
ciosis intextum. et cum infaciem eius intenoisset:
adorauit eum. ꝓsternens se suꝑ terram: Et ele¬
uauerunt illam serui holofernis: iubente dño
suo. Quod iudith adorat holofernem. non est
ꝑturbatio timoris. s conisersatio ordinis Quo¬
tiens enim scĩ uiri terrene potestati. inpenout
honorem: non ex uitio ad ulationis. s e& iure
epła sua docuit dicens Subditi gͥ estote om̃i
humane creature: ꝓpt̾ dm̃. Siue regi quasi pre¬
cellenti: siue ducibus tamquam ab eo missis. ad

Expanded text:
Holofernem sedentem in conopeo, quod erat ex Holofernem sedentem in conopeo, quod erat ex purpura et auro et smaragdo et lapidibus pretiosis intextum, et cum in faciem eius intendisset adoravit eum, prosternens se super terram; et elevaverunt illam servi Holofernis, iubente domino suo». 25 Quod Iudith adorat Holofernem non est perturbatio timoris, sed conservatio ordinis. Quoties enim sancti viri terrenae potestati inpendunt honorem, non ex vitio adolationis sed ex iure tolorum in epistola sua docuit dicens: «Subditi igitur estote omni humanae creaturae propter Deum, sive regi quasi praecellenti sive ducibus tanquam ab
Abbreviated transcription (Latin):
quadratum discipulum apłoꝵ. et aristidem uirũ
atheniensem. de xp̃iana religione instructus atq
eruditus. p̾cepit ꝑ epłam ad minuntium fun¬
danium ꝓ consulem assiȩ datam. ut nemini li¬
ceret xp̃ianum et sine obiectu criminis aut pro¬
batione dampnare. Idemq continuo pater pa¬
trie in senatu ultra morem maiorẽ appellatur.
et uxor eius augusta. Adrianus rem publicã
uistissimis legibus ordinauit: bellum contra
sauromatas gessit et uicit. Iuoeos sane ꝑtur¬
batione scelerum suoꝵ eragitatos. et palestinã
ꝓuintiam quondam suam depopulantes. ultima ceoe
ꝑdomuit. Uitus est axpianos: quos ilico theba duce
cur sibi aduersum romanos non aosentarentur
eacruciabant. Precepitq ne cui uideo introeun¬
di hierosolimam eẽt licentia: xp̃ianis tantum ci¬
uitate ꝑmissa Quam ipse in optimum statum.
muroꝵ eastructione reparauit: et heliam uocari
de ꝓnomine suo precepit: Uidens itaq uic

Expanded text:
Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem virum Quadratum discipulum apostolorum et Aristidem virum Atheniensem de Christiana religione instructus atque eruditus, praecepit per epistolam ad Minuncium Fundanium proconsulem Asiae datam, ut nemini liceret Christianum sine obiectu criminis aut probatione damnare. Idemque continuo Pater patriae in senatu ultra morem maiorum appellatur, et uxor eius Augusta. 22 Adrianus rempublicam iustissimis legibus ordinavit, bellum contra Sauromatas gessit et vicit. Iudaeos sane, perturbatione scelerum suorum exagitatos et Palestinam provinciam quondam suam depopulantes, ultima caede perdomuit. 23 Ultus est Christianos, quos ilico, Theba duce, cur sibi adversum Romanos non adsentarentur, excruciabant, praecepitque, ne cui Iudaeo introeundi Hierosolimam esset licentia, Christianis tantum civitate permissa, quam ipse in optimum statum murorum extructione reparavit et Heliam vocari de pronomine suo praecepit. 24 «Videns itaque Iudith
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑabatur et testificabatur omnibus ad se ueni¬
entibus iħm xp̃m Sic & idem apłs apud roma¬
nos in libera manens custodia p̾dicabat uerbum
dĩ cum omĩ fioucia: et suscipiebat omnes qui
ingrediebantur ad eum. nemine. phibente
Hinc & inhistorus ȩcclasticis legitur quod ipsi
principes gentium uisa mansuetudine ac sobrieta¬
te fidelium. penas aciũ eis inferre compescuerut.
sicut tiberuis cesar edicta firmauit. ne quid aduer¬
sum doctrine xp̃i atq contrarium moliretur. ac¬
dius imꝑator. licet iuoeos diuersis calamitibus
affligeret: tam̃ xpianos ñ lesit Unde factũ est.
quod ipso regnante. petrus apłs in urbe roma
p̾dicando. plurimos ad fioem xp̃i conuerteret.
Sic et traianus licet primum xp̃iani nominis
plinii secundi relatu admonitus. et de xp̃ianoꝵ
modestia instructus. rescriptis lenioribus tem¬
perauit. edictum. Si militer et elius adrianus. ꝑ

Expanded text:
operabatur, et testificabatur omnibus ad se venioperabatur, et testificabatur omnibus ad se venientibus Iesum Christum. Sic et idem Apostolus apud Romanos in libera manens custodia praedicabat verbum Dei cum omni fiducia, et suscipiebat omnes qui ingrediebantur ad eum nemine prohibente. 19 Hinc et in historiis ecclesiasticis legitur quod ipsi principes gentium, visa mansuetudine ac sobrietate fidelium, poenas ac vim eis inferre conpescuerint. Sic et Tiberius Caesar edicta firmavit ne quid adversum doctrinae Christi atque contrarium moliretur, acdius imperator, licet Iudaeos diversis calamitatibus affligeret, tamen Christianos non laesit. Unde factum est quod ipso regnante Petrus apostolus in urbe Romana praedicando plurimos ad fidem Christi converteret. Sic et Traianus, licet primum Christiani nominis Plinii secundi relatu admonitus et de Christianorum modestia instructus, rescriptis lenioribus temperavit edictum. 21 Similiter et Elius Adrianus, per
Abbreviated transcription (Latin):
xxios tradebant: s consioerata sinceritate religio¬
nis eoꝵ ꝓtinus auincłis absolutos in domo prin¬
cipis hoc ẽ sub dñatione scłarium libere mane¬
re ꝑmiserunt. Unoe in actibus apłoꝵ legitur
paulus apud athenas cõmorans disputasse atq dĩse¬
ruisse cum epicureis et stoicis philosophis: Quem
cum audirent de iħu et resurrectione ipsius ad¬
nuntiasse: ao prehensum eum. ad ariopagum du¬
xerunt dicentes. Possumus scire quȩ sit hec noua
quȩ ate dr̃ doctrina: Noua enim quedam infers
auribus nr̃is Uolumus gͦ scire quio nam uelint
hec eẽ. Quibus cum manifestissima oratione fi¬
dem dĩ exposuisset: quidam ex eis irrioebant eũ:
quidam uͦ uiri adherentes ei creoioerunt: in qͥbꝰ
erat et dionisius ariopagita. et mulier nomine
thamaris. et alii cum eis non nulli Post hec qͦq
egressus ab athenis uenit chorinthum: ubi apuo
aquilam et priscillam moratus. scenofactoria arte

Expanded text:
xios tradebant. 16 Sed considerata sinceritate religioxios tradebant. 16 Sed considerata sinceritate religionis eorum protinus a vinculis absolutos in domo principis, hoc est sub dominatione saecularium, libere manere permiserunt. Unde in Actibus apostolorum legitur Paulus apud Athenas commorans disputasse atque disseruisse cum Epicuraeis et Stoicis philosophis,quem cum audirent de Iesu et resurrectione ipsius adnuntiasse, adprehensum eum ad Ariopagum duxerunt dicentes: 17 «Possumus scire quae sit haec nova quae a te dicitur doctrina? Nova enim quaedam infers auribus nostris; volumus ergo scire quidnam velint haec esse». Quibus cum manifestissima oratione fidem Dei exposuisset, quidam ex eis inridebant eum, quidam vero viri adhaerentes ei crediderunt, in quibus erat et Dionisius Ariopagita et mulier nomine Thamaris, et alii cum eis nonnulli. 18 Post haec quoque egressus ab Athenis venit Corinthum, ubi apud Aquilam et Priscillam moratus scenofactoria arte
Abbreviated transcription (Latin):
deramina uitȩ suȩꝰ non subito rector fiat uitȩ ali¬
ene: s magis ei subditus fiat. qui uita et doctrina
regulam tenet iusticiȩ:
actum est autem cum descenderet montem cir¬
ca ortum diei: occurrerunt ei exploratores assiri¬
orum et tenuerunt eam dicentes Unde uenis:
aut quo uadis: quȩ respondit. F ilia sum hebreor
ideo ego fugi a facie eorum qm̃ futurũ agnoui
quoo dentur uobis indepredationem. ꝓ eo quod
contempnentes uos noluerunt ultro traoere se
Q ui sunt exploratores assyrioꝵ: nisi philosophi
gentilium & curiosi scrutatores humanarum
disciplinarum: Hi quasi iuoith nrãm auideis
transeuntem ad gentes. conp̾henoere niteban¬
tur: cum p̾dicatores euangłii relinquentes
obꝑfioiam uideos. et ad gentium predicationẽ
ꝓperantes. suis dogmatibus uincere ac suꝑare
conabantur. Quos ad tabernacłm olofernis
ducebant. cum principibus gentium quasi obno¬

Expanded text:
deramina vitae suae, non subito rector fiat vitae alideramina vitae suae, non subito rector fiat vitae alienae, sed magis ei subditus fiat qui vita et doctrina regulam tenet iustitiae. 14 «Factum est autem, cum descenderet montem circa ortum diei, occurrerunt ei exploratores Assyriorum et tenuerunt eam dicentes: “Unde venis, aut quo vadis?” Quae respondit: “Filia sum Hebreorum, ideo ego fugi a facie eorum, quoniam futurum agnovi quod dentur vobis in depraedationem, pro eo quod, contemnentes vos, noluerunt ultro tradere se stro”». 15 Qui sunt «exploratores Assyriorum» nisi philosophi gentilium et curiosi scrutatores humanarum disciplinarum? Hi quasi Iudith nostram a Iudaeis transeuntem ad gentes conprehendere nitebantur, cum praedicatores evangelii relinquentes ob perfidiam Iudaeos et ad gentium praedicationem properantes, suis dogmatibus vincere ac superare conabantur quos ad tabernaculum Holofernis ducebant, cum principibus gentium quasi obno
Abbreviated transcription (Latin):
disse redemptori nr̃o responoit: s tamen ad ꝑfec¬
tionem tenoere uenditis omibus rebus suis et
datis pauꝑibus. eumq sequi uata eius monita
non consentiebat. Portat quioem hec abra. hoc
est carnalium turba. traoente sibi scã ȩccła asco¬
pam uini. et uas olei. et pulentam. et panes. cũ
sacramenta diuina in frumento uino et oleo
confecta. corpus iudelicet et sanguinem oñi et
crismatis unctionem uenerabiliter seruat. Por¬
tat et lapates et caseum: cum urorem fioei et
pinguedinem caritatis. in suo reconoit pectore.
Lapates enim dicunt ẽẽ cibum holeribus confectũ
et caseum ẽ lac coagulatum: quȩ utraq possunt in fide
et dilectione cibum significare animarum. Sed hec
omnia abra ista ad suum libitum uertere. uel ꝓpͥo
arbitrio uti non ꝑmutitur: quin potius ea ad usũ
ac dispensationem dñe suȩ seruare oroinatur: quia
iustum ualde ẽ. ut qui nondum ꝑfecte nouit mo¬

Expanded text:
disse redemptori nostro respondit, sed tamen ad perfecdisse redemptori nostro respondit, sed tamen ad perfectionem tendere, venditis omnibus rebus suis et datis pauperibus, eumque sequi iuxta eius monita non consentiebat. 11 Portat quidem haec abra, hoc est carnalium turba, tradente sibi sancta ecclesia «ascopam vini et vas olei, et pulenta et panes», cum sacramenta divina in frumento, vino et oleo confecta, corpus videlicet et sanguinem Domini et chrismatis unctionem venerabiliter servat. 12 Portat «et lapates et caseum» cum virorem fidei et pinguedinem caritatis in suo recondit pectore. Lapates enim dicunt esse cibum oleribus confectum et caseum est lac coagolatum, quae utraque possunt in fide et dilectione cibum significare animarum. 13 Sed haec omnia abra ista ad suum libitum vertere, vel proprio arbitrio uti non permittitur, quin potius ea ad usum ac dispensationem dominae suae servare ordinatur. Quia iustum valde est ut qui nondum perfecte novit mo
Abbreviated transcription (Latin):
quoo iudith ad agonem.ꝓcessura. abrę suȩ in po¬
suit ad portandum ea quȩ in uia fuerunt sibi
necessaria: nisi quod scã ęccl̃a instadio istius mũ¬
di certare contra hostem properans. quoꝵdam
carnalium ad usus suos presenti utitur ministe¬
rio: qui si fideliter illud peregerint. poterunt ad
ueram libertatem peruenire: ita ut cohere oes
et participes future passionis effitiantur: sicut
memorata abra. in fine istius libri ubera a uidith
dña sua dimissa cominemoratur. Sepe enim con¬
tingit ut qui in scientia et moribus minus per¬
fecti sunt: et presentium rerum amore quodam
modo irretiuntur. sacramentis ecclesiasticis cõmu¬
nicent: et de rebus suis spiritalibus magistris de¬
seruiant. solaciisq corporalibus illos obsequantur:
s tamen ad renuntiandum omnibus quȩ possioẽt
et apłice ꝑfectionis normam tenenoam. non sunt
ioonei. Unoe diues in eugłio se precepta dĩ custo¬

Expanded text:
quod Iudith ad agonem processura «abrae suae inpoquod Iudith ad agonem processura «abrae suae inposuit» ad portandum ea quae in via fuerunt sibi necessaria, nisi quod sancta ecclesia, in stadio istius mundicertare contra hostem properans, quorumdam carnalium ad usus suos praesenti utitur ministerio? Qui si fideliter illud peregerint, poterunt ad veram libertatem pervenire, ita ut coheredes et participes futurae possessionis efficiantur, sicut memorata abra in fine istius libri libera a Iudith domina sua dimissa commemoratur. 9 Saepe enim contingit ut qui in scientia et moribus minus perfecti sunt, et praesentium rerum amore quodam modo inretiuntur, sacramentis ecclesiasticis communicent, et de rebus suis spiritalibus magistris deserviant solatiisque corporalibus illos obsequantur, sed tamen ad renunciandum omnibus quae possident et apostolicae perfectionis normam tenendam non sunt idonei. 10 Unde dives in evangelio se praecepta Dei custo
Abbreviated transcription (Latin):
discretione. sin glas cogitationes distinguit cordis:
Inponit mitram capiti: cum galeam salutis circun¬
dat menti. Induit pedes suos scandaliis: cum gres¬
sus operum suoꝵ euangelicis munit doctrinis.
Assumit dextraliola. et lilia. et inaures. et anulos.
ndextraliolis spes futuroꝵ bonoꝵ exprimitur: quȩ
in dextra dĩ scis in futuro dantur. Inliliis castitas.
in inauribus. obedientiȩ deuotio: et in anulo. sig
decore se illustrare certat. Cui etiam dñs contu¬
non ex libidine presentis uite: s e& uirtute pen¬
debat futurȩ. Et ido dñs hanc in illa pulcritu¬
dinem ampliauit. ut incõrparabili decore om¬
nium oculis appareret: quia ualde iustum est
ut qui dilectionis dei ꝑfecte feruet amore: om¬
nium dignus habeatur honore. Imposuit itaq
abre suȩ ascopam uini. & uas olei. et pulenta. et
lapates. & panes et caseum: et profecta ẽ. Quid ẽ

Expanded text:
discretione singulas cogitationes distinguit cordis. discretione singulas cogitationes distinguit cordis. «Inponit mitram capiti», cum galeam salutis circumdat menti. 5 «Induit pedes suos sandaliis», cum gressus operum suorum evangelicis munit doctrinis. «Assumit dextraliola et lilia, et inaures et annulos»: in dextraliolis spes futurorum bonorum exprimitur, quae in dextera Dei sanctis in futuro dantur; in liliis castitas, in inauribus obedientiae devotio et in anulo signadecore se inlustrare certat. «Cui etiam Dominus contupositio non ex libidine» praesentis vitae, «sed ex virtute pendebat» futurae. 7 «Et ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit, ut inconparabili decore omnium oculis appareret». Quia valde iustum est ut qui dilectionis Dei perfecte fervet amore, omnium dignus habeatur honore. «Inposuit itaque abrae suae ascopam vini et vas olei, et pulenta et lapates, et panes et caseum, et profecta est». 8 Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
et unit se myrro optimo: et discriminauit cri¬
nem capitis sui. & imposuit ittram suꝑ caput
suum: & induit se uestimentis iocunditatis suȩ
induitq scandalia pedibus suis: ad sumpsitq de
traliola. et in aures. et anulos. et lilia: & omnibꝰ
ornamentis suis ornauit se: cui etiam dñs contu¬
lit splendorem. qm̃ omis ista compositio. non
ex libidine seo ex uirtute penoebat: et idõ dñs
hanc in illa pulcritudinem ampliauit. Quio ẽ
quod iudith post pactam orationem exuit se uesti¬
mentis lugubribus. et inouit se uestimentis io¬
cunditatis: nisi quoo scã eccła licet aliquando
ꝓ peccatis suis penitentię gerat affectum. tamen
spe remissionis. et futuri premii anxium satis
ex hilarat animum: lauit corpus suum: cum acł
corporis sui. penitentię lacrimis munoat. Unglt
se mirro optimo: cum inipsa mortificatione car¬
nis. caritatis acceterarum uirtutum se replet
odore: Discriminat crinem capitis sui: cũ sollerti

Expanded text:
et unxit se myrro optimo et discriminavit criet unxit se myrro optimo et discriminavit crinem capitis sui et inposuit mitram super caput suum et induit se vestimentis iucunditatis suae induitque sxtraliola, et lilia, et inaures, et annulos, et omnibus ornamentis suis ornavit se. Cui etiam Dominus contulit splendorem, quoniam omnis ista compositio, non ex libidine sed ex virtute pendebat; et ideo Dominus hanc in illa pulchritudinem ampliavit». 3 Quid est quod Iudith post peractam orationem exuit se vestimentis lugubribus «et induit se vestimentis iucunditatis», nisi quod sancta ecclesia, licet aliquando pro peccatis suis poenitentiae gerat affectum, tamen spe remissionis et futuri praemii anxium satis exhilarat animum? «Lavit corpus suum», cum actus corporis sui poenitentiae lacrimis mundat. 4 «Ungit se myrro optimo», cum in ipsa mortificatione carnis, caritatis ac ceterarum virtutum se replet odore. «Discriminat crinem capitis sui», cum solerti
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Alexander erarius multa michi mala
inactibus apłoꝵ ad annaniam pontificẽ. os eius
ꝑcutere iubentem ait. Percutiet te d̾s̃ paries
dealbate. Unoe & uerba ista iudith quibus dic
capiatur laqueo ocłoꝵ suoꝵ in me. & percuties
eum ex labiis caritatis meȩ: non sunt maledic¬
tiones intelligende s de uenturis p̾conia pro
nequitia sua. ꝓmereri: nec non et illud etiam
in mystico oꝑe presagere: quod omnis hereti¬
cus siuie scismaticus seu etiam iudeus uel pa¬
ganus qui eccłam xp̃i prauo dogmate seu ꝑ¬
uerso exemplo corrumpere uoluerit. ꝓprio
superbiȩ suę gladio capuo uoluntatis inique
ꝑ sententiam iusti iudicis amputetur: & infer¬
ni crutiatibus. subigendus. penas dolorum senti
cessasset clamare ad dnm. surrexit de loco quo ia¬
cuerat ꝓstrata dño: uocauitq abram suam. et des¬
cendens in domum suam abstulit a se cilicium. et
exuit se uestibus uiduitatis sue: ilauit corpus suũ.

Expanded text:
cens: «Alexander aerarius multa mihi mala cens: «Alexander aerarius multa mihi mala in Actibus apostolorum ad Annaniam pontificem os eius percutere iubentem ait: «Percutiet te Deus, paries dealbate». Unde et verba ista Iudith, quibus dicit: «Capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis caritatis meae», non sunt maledictiones intellegendae, sed de venturis praeconia propnequitia sua promereri; nec non et illud etiam in mystico opere praesagare quod omnis hereticus sive scismaticus, seu etiam Iudaeus vel paganus, qui ecclesiam Christi pravo dogmate seu perverso exemplo corrumpere voluerit, proprio superbiae suae gladio caput voluntatis iniquae per sententiam iusti iudicis amputetur, et inferni cruciatibus subigendus poenas dolorum sentiecessasset clamare ad Dominum surrexit de loco quo iacuerat prostrata Domino vocavitque abram suam et descendens in domum suam abstulit a se cilicium et exuit se vestimentis viduitatis suae et lavit corpus suum
Abbreviated transcription (Latin):
Da michi in animo constantiam. ut contẽpnam il¬
lum: et uirtutem: et euertam illum. Erit enim
memoriale nominis tui: cum manus femine de¬
iecerit eum. Non enim in multituoine ẽ. uircus
tua dñe. neq in equoꝵ uiribus uoluntas tua: nec
suꝑbi abinitio placuerunt tibi: s humilium et
mansuetoꝵ tibi semper placuit deprecatio. Uidet᷑
quibusoam minus intelligentibus quod p̾catio¬
nes scorum contra reprobos quȩ inscripturis ali¬
quanoo cõmemorantur. quasi maledictiones sint.
cum nullomodo hec uerba ex uoto maliciȩ quȩ
in sc̃oꝵ cordibus nequaquam fieri potest: s ex sp̃u
ꝓphetie. ꝓcesserint. Quod enim sp̃c sc̃s preciebat
eẽ iusto uiditio reprobis futurum. hoc ꝑ scoꝵ ora
mensa eoꝵ coram ipsis in laqueum et in retribu¬
tionem et inscanoalum: obscurentur ocłĩ eoꝵ
ne uideant. et dorsum illoꝵ semꝑ incurua: et
reliqua. & paulus in epistola sua ita scripsit oi¬

Expanded text:
Da mihi in animo constantiam ut contemnam ilDa mihi in animo constantiam ut contemnam illum, et virtutem ut evertam illum. Erit enim memoriale nominis tui, cum manus feminae deiecerit eum. Non enim in multitudine est virtus tua, Domine, neque in equorum viribus voluntas tua, nec superbi ab initio placuerunt tibi; sed humilium et mansuetorum tibi semper placuit deprecatio». 8 Videtur quibusdam minus intellegentibus quod precationes sanctorum contra reprobos, quae in Scripturis aliquando commemorantur, quasi maledictiones sint, cum nullo modo haec verba ex voto malitiae, quae in sanctorum cordibus nequaquam fieri potest, sed ex spiritu prophetiae processerint. Quod enim Spiritus sanctus praesciebat esse iusto iudicio reprobis futurum, hoc per sanctormensa eorum coram ipsis in laqueum et in retributionem et in scandalum. Obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsum eorum semper incurva». Et Paulus in epistola sua ita scripsit di
Abbreviated transcription (Latin):
nunc. sicut tunc castra egiptioꝵ uidere digna¬
tus es: quando post seruos tuos armati currebãt.
confidentes in quaorigis. et in equitatu suo. et
in multitudine bellatoꝵ. S aspexisti suꝑ cas¬
tra eoꝵ et tenebre fatigauerunt eos: tenuit
pedes eoꝵ abyssus. & aquȩ operuerunt eos Sic
fiant & isti dñe qui confidunt in multitudine sua. et
incurribus suis: et inscutis et insagittis suis. et lan¬
ceis gloriantur: et nesciunt quia tu ipse es ds̃ nr.
& nunc timidis superbos. Assyrios enim in armis
suis confidentes. egyptiis duoum aduersus ifraeli¬
tas p̾liantibus assimilauit: ut ostenoeret quia sic̃
ibi potentia dĩ manifestata ẽ in sub mersione pha¬
raonis et egyptioꝵ: ita & hic declarari possit in sub¬
uersione holofernis et assyrioꝵ: quia idem dñs
eadem potentia eademq iusticia tunc et nunc
eius suꝑbia amputetur: capiatur laqueo ocłoꝵ
suoꝵ in me: et ꝑcuties eum ex labiis caritatis meȩ

Expanded text:
nunc, sicut tunc castra videre Aegyptiorum dignanunc, sicut tunc castra videre Aegyptiorum dignatus es quando post servos tuos armati currebant, confidentes in quadrigis et in equitatu suo, et in multitudine bellatorum. Sed aspexisti super castra eorum et tenebrae fatigaverunt eos, tenuit pedes eorum abyssus et aquae operuerunt eos. Sic fiant et isti, Domine, qui confidunt in multitudine sua, et in curribus suis et in scutis et in sagittis suis et lanceis gloriantur, et nesciunt quia tu ipse es Deus nosiosos, ita et nunc tumidis superbos. Assyrios enim in armis suis confidentes Aegyptiis dudum adversus Israhelitas praeliantibus assimilavit, ut ostenderet quia sicut ibi potentia Dei manifestata est in submersione faraonis et Aegyptiorum, ita et hic declarari possit in subversione Holofernis et Assyriorum, quia idem Dominus, eadem potentia eademque iustitia tunc et nunc,eius superbia amputetur: capiatur laqueo oculorum suorum in me, et percuties eum ex labiis caritatis meae.
Abbreviated transcription (Latin):
obsequium. introrsus ad cordis sui redit secretum. ut
ibi expleat munda conscientia pure orationis of¬
ficium: iuxta illam sententiam saluatoris qua in
euanglio docuit dicens. tu autẽ cum oraueris
intra in cubiculum. & clauso hostio ora patrem
tuum: et pater tuus qui uioet in absconso red¬
det tibi: Induit se cilicio. cum penitentiam
ꝓ peccatis agit: cinerem suꝑ caput ponit: cũ
fragilitatis sue memoriam in mente recondit.
rosternens se. ad dñm clamat: dum ꝑ humilita¬
tis affectum se adño exaudiri sperat: quia scrip¬
tum ẽ sacrificium dõ sp̃c contribulatus: cor con¬
tritum ihumiliatum ds̾ non sꝑnit. Et bene
in oratione cominemorat actum simeonis pa¬
triarchȩ qui cum leui fr̃e suo gladio ultionis
uindicauit stuprum sororis sue in aliegenis:
ꝙ futurum erat quod holofernes qui in uidith
opus explere uoluit libioinis. gladio punire¬
tur diuini exraminis. Respice castra asyrioꝵ

Expanded text:
obsequium introrsus ad cordis sui redit secretum, ut obsequium introrsus ad cordis sui redit secretum, ut ibi expleat munda conscientia purae orationis officium, iuxta illam sententiam Salvatoris qua in evangelio docuit dicens: «Tu autem, cum oraveris, intra in cubiculum et clauso ostio ora Patrem tuum, et Pater tuus qui videt in absconso reddet tibi». 3 «Induit se cilicio», cum penitentiam pro peccatis agit. «Cinerem super caput ponit», cum fragilitatis suae memoriam in mente recondit, «prosternens se ad Dominum clamat», dum per humilitatis affectum se a Domino exaudiri sperat; quia scriptum est: «Sacrificium Deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum Deus non spernit». 4 Et bene in oratione commemorat actum Symeonis patriarchae, qui cum Levi fratre suo gladio ultionis vindicavit stuprum sororis suae in alienigenis, quia futurum erat quod Holofernis, qui in Iudith opus explere voluit libidinis, gladio puniretur divini examinis. 5 «Respice castra Assyriorum
Abbreviated transcription (Latin):
illis uidith. Sicut quod loqui potui. dĩ ẽẽ cog¬
noscitis: ita quod facere disposui. ꝓbate si exr dõ
ẽ: et orate ut firmum faciat consilium meum
ds. Stabitis uos ao portam nocte ista: et ego exeã
cum abra mea: et orate: ut sicut dixxistis ina
diebus qunq respiciat dñs popłm suum is a sub
rael. Commendat iudith prb̃is portam: quia
cõmendat custodiam: ut ꝑuigili intentione
ac sollerti cura ꝑ arma orationum ea munire.
suum: et induens se cilitio. posuit cinerem suꝑ
caput suum: et ꝓsternens se dño. clamabat
ad dñm dicens. Dñe ds̃ patris mei symeon
qui dedisti illi gladium in defensione alieni¬
genarum qui uolatores extiterunt incoinqui¬
natione sua. et denudauerunt femur uirginis
in confusionem: et reliqua. Quio ẽ quod pͥ
uerba quȩ ad prb̃os locuta ẽ iuoith. petitura
dnm ingressa est oratorium suum: nisi quod
sollicitudo scõꝵ post cõpletum foris predicationis

Expanded text:
illis Iudith: “Sicut quod loqui potui Dei esse cogillis Iudith: “Sicut quod loqui potui Dei esse cognoscitis, ita quod facere disposui probate si ex Deo est, et orate ut firmum faciat consilium meum Deus. Stabitis vos ad portam nocte ista, et ego exeam cum abra mea; et orate ut, sicut dixistis, in diebus quinque respiciat Dominus populum suum Israhel.”» 37 Commendat Iudith presbiteris portam, quia commendat custodiam, ut pervigili intentione ac solerti cura per arma orationum ea munire esuum et induens se cilicio posuit cinerem super caput suum, et prosternens se Domino clamabat ad Dominum dicens: “Domine, Deus patris mei Symeon, qui dedisti illi gladium in defensione alienigenarum qui violatores extiterunt in coinquinatione sua, et denudaverunt femur virginis in confusionem”» et reliqua. 2 Quid est quod, post verba quae ad presbiteros locuta est, Iudith petitura Dominum «ingressa est oratorium suum», nisi quod sollicitudo sanctorum post completum foris praedicationis
Abbreviated transcription (Latin):
entiam habere studeamus. reputantes peccatis
nr̃is quȩ iuste patimur: immo etiam minorẽ
meritis nr̃is ẽẽ undictam. s ꝑbonitatem dei
nobis ad sufferendum temꝑa tam creoamus: qui
uult om̃s homines saluos esse et ad agnitionem
ueritatis puenire. Miseretur omnium. et nichil
odit eoꝵ que fecit: dissimulans peccata hominũ
tuis ulla responsio. Nunc gͦ ora pro nobis: qm̃
in sermonibus iudith. s omnia uera sunt. quȩ
loquitur: quia omĩa quȩ ȩccła catholica in con¬
fessione uere fidĩ seu in doctrina sc̃e religionis
ꝓfert. laudabilia sunt ualde. & absq. ulla rep̃hen¬
sione ciuuus merita & dignitatem creoenoum
ẽ singłos quosq fideles apuo oñ clementiam
multum aoiiuare. &tioo ita digne fit: si unu¬
quisq curet. ut sicut ꝓbauit uerum ẽẽ quod ȩccła
docet: ita actibus imitetur quod ipsa honestis ex¬
emplis ꝑsuadet. De quo & subditur. Et dixit

Expanded text:
entiam habere studeamus, «reputantes peccatis entiam habere studeamus, «reputantes peccatis nostris», quae iuste patimur, immo etiam minorem meritis nostris esse vindictam, sed per bonitatem Dei nobis ad sufferendum temperatam credamus, qui vult omnes homines salvos esse et ad agnitionem veritatis pervenire. 34 Miseretur omnium et nihil odit eorum quae fecit, dissimulans peccata hominum tuis ulla reprehensio. Nunc ergo ora pro nobis, quoniam hensio est in sermonibus» Iudith, sed «omnia vera sunt quae loquitur», quia omnia quae ecclesia catholica in confessione verae fidei, seu in doctrina sanctae religionis profert, laudabilia sunt valde et absque ulla reprehensione. Cuius merita et dignitatem credendum est singulos quosque fideles apud Domini clementiam multum adiuvare. Quod ita digne fit si unusquisque curet ut, sicut probavit verum esse quod ecclesia docet, ita actibus imitetur quod ipsa honestis exemplis persuadet; de quo et subditur: 36 «Et dixit
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ contra dnm ꝓtulerunt. exter minati sũt
ab exterminatore: et aserpentibus ꝑierunt:
documenta salubria. U noe uidith summos pa¬
triarcas gentis israhelitarum. hoc ẽ habraham
isaac & iacob et primum ducem eoꝵ moysen
in exemplum fidei ac patientiȩ narratione sua
introduorit: et econtiario impios murmurato¬
res et querolosos intestimonium pussillanimi¬
tatis et in patientiȩ suȩ exhibuit: ut e& bonis
utile nobis adimitandum uirtutis sumamus
exemplum: et ex malis discamus prauitatis
suȩ deuitare opis nefarium: ne forte exterminii
illoꝵ patiamur tormentum. Unoe ad huc sub¬
ditur: Et nos gͥ non ulciscamur nos ꝓhis quȩ
patimur. s reputantes peccatis nr̃is hec ipsa minora
esse supplitia: flagella dñi quasi serui qui corripim
ad emendationem non ad ꝑditionem nrãm euenis¬
se credamus. Hec est enim uia ueritatis ut infla¬
gellis dñi humiliemus animas nrãs. et patienti¬

Expanded text:
suae contra Dominum protulerunt, exterminati sunt suae contra Dominum protulerunt, exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perieruntdocumenta salubria. Unde Iudith summos patriarchas gentis Israhelitarum, hoc est Abraham, Isaac et Iacob, et primum ducem eorum Moysen in exemplum fidei ac patientiae narratione sua introduxit; et e contrario inpios murmuratores et querellosos in testimonium pusillanimitatis et inpatientiae suae exhibuit, ut ex bonis utile nobis ad imitandum virtutis sumamus exemplum, et ex malis discamus pravitatis suae devitare opus nefarium, ne forte exterminii illorum patiamur tormentum. Unde adhuc subditur: 33 «Et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur, sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia, flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse credamus». Haec est enim via veritatis, ut in «flagellis Domini» humiliemus animas nostras et pati