comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sangiũs xp̃iꝰ net maculemꝰ stolã
piscenciã. Iacumꝰ iã erecti sumꝰ:
Nõ erit extusatio qͣlistũq. Diabolꝰ
ad malũ potest ĩuitare nõ potest
trahe: delectationẽ ĩferre nõ potes¬
tatẽ: ꝯsiliũ ingerit nõ ꝯflictũ. Nũc
ergo ꝓpt̾ partũ beate marie sit ni
nas siue uiduas siue potẽtes siue
paupes siue seruos: nõ est apud deũ
insi meritoꝵ discretio. Audite itaq¬
tis: genalit loquor ad oẽs audite
me. Quicũq se agnoscit esse que
dico studeat ut et ĩ corde sit ugo: sit
gaudent de lutro corꝑis ut nõ hube
at dũpnũ aĩe. Gnudeat tñ de tam
p̃cioso dono xp̃i: gaudeat cũ hũili¬
tate fleat cũ pietate. agat grãs
q̃ tantã felicitatẽ in ĩtegritate por
letet᷑ tat: qr setuturꝰ est agnũ quotũq
ierit: si tñ in ore eiꝰ sĩc legimꝰ i
apocalipsi mẽdaciũ nõ iueniat᷑.
Oret ꝑseueranciã ut nõ illi qua¬
liscũq delectatio setuli: aut ĩuidia

Expanded text:
nec maculemus stolam piscentiam. Jacuimus, jam erecti sumus; non erit excusatio. Qualescunque diabolus ad malum potest invitare, non potest trahere; delectationem infert, non potestatem; consilium ingerit, non conflictum. Nunc ergo propter partum beatae nas, sive viduas, sive poenitentes, sive pauperes, sive servos. Non est apud Deum nisi meritorum discretio. Audite me itaqutis. Generaliter loquor ad omnes, audite me. Quicumque agnoscit se esse quod dico, studeat ut corpore et corde sit virgo. Sic gaudeat de lucro corporis, si non at damnum animae: gaudeat tamen de tam pretioso dono Christi, gaudeat cum humilitate, fleat cum pietate, agat gratias quia tantam felicitatem in integritate portat, laetetur quia secuturus est Agnum quocunque ierit: si tamen in ore ejus, sicut legimus in Apocalypsi, mendacium non inveniatur, oret pro perseverantia, ut non illi qualiscunque delectatio saeculi, aut invidia
Abbreviated transcription (Latin):
grãz. Multũ aũt iuiuat or̃onis pu
bus tẽperem ꝰ illicitis: si semꝑ ab o¬
ciosis sermonitinacõib auditũ pa¬
rit castigemꝰ et linguã: si ĩ lege
dm̃ ambulare: et testioma eiꝰ asues¬
tamꝰ toto corde scrutari. Quecũq¬
emĩ sepiꝰ age̾ loqui uł audire solemꝰ:
eadẽ necesse ẽ sepiꝰ ad ñ quasi so¬
litã ꝓpriãq retͥrant ad sedẽ: et sicut
uolutabra sues palustria colũbe lĩ¬
pida solẽt frequẽtare fluẽta: ita co¬
gitatiões ĩpure mentẽ ĩmũdã ꝑtur¬
uãt castã spĩtales sãctificãt. Hane
si ad exemplũ chananee mulieris
ĩ orãdo ꝑstamꝰ fixiq manemꝰ: ade¬
rit grã conditoris nr̃i que cũcta ĩ
nobis errata corrigat: ĩmũda scifi¬
cet: turbulẽta serenet. Eidelis nãq
et iustꝰ ẽ ut remittat nobis pcta nos¬
tra: et mũdet nos ab oĩ miqtate si
ad illũ sedula mẽtis uote clamemꝰ:
q̃ uiuit et regnat cũ patre ĩ unitate

Expanded text:
gragrabus temperemus illicitis, si semper ab otiosis sermocinationibus auditum pariter castigemus et linguam, si in lege Domini ambulare et testimonia ejus assuescamus toto corde servare. Quaecunquenim saepius agere, loqui vel audire solemus, eadem necesse est saepius ad animum quasi solitam propriamque recurrant ad sedem; et sicut volutabra sues palustria, columbae limpida solent frequentare fluenta, ita cogitationes impurae mentem immundam perturbant, castam spirituales sanctificant. Sane si ad exemplum Chananaeae mulieris, in orando perstamus, fixique manemus, aderit gratia Conditoris nostri, quae cuncta in nobis errata corrigat, immunda sanctificet, turbulenta serenet. Fidelis namque et justus est, ut remittat nobis peccata nostra, et mundet nos ab omni iniquitate, si ad illum sedula mentis voce clamemus, qui vivit et regnat cum Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
lũt. Ore quidẽ orãtes s mentẽ foris
uagantẽ oĩ oẽonis fructu p̾uãtes: so¬
putãtes a deo pretẽ exaudiri quã nec
ip̃i qͥ fundũt audiũt. Qd̾ anti qͥ hostis
ĩstinctu fieri: nemo q̃ m̃aduerte̾ ne¬
queat. Sciẽs enĩ utilitatẽ orãdi et ĩ¬
uidẽs hõib grã ĩpetrandi:ͤ ĩuitit o¬
rãtib multimoda cogitationũ le¬
uiũ et aliquãdo etiã turpiũ noten¬
ciũq fantasmata. quib orationẽ
ĩpediat ÷ adeo ut nonũꝙͣ tales tã¬
tosq discrenciũ cogitationũ fluctꝰ
ꝓstrati ĩ oracioẽ toleremꝰ: quales nec
ĩ lecto resupini iacẽtes tolerare noue¬
rimꝰ. Unde necesse est fr̃es kĩ ut
agintã diaboli turemꝰ suꝑare ma¬
liciã: et ip̃i uidelitz aim̃ ab hiñoi
nehulis quas hostis aspge gaudet:
ĩ qͣntũ possumꝰ serenãdo et pni defe¬
soris ꝓpetuũ flagitando p̃sidiũ. qui
potens ẽ ꝙͣlib ĩdignis pct̃orib et ⁊¬
pure ocãdi et ꝑfecte ĩpetrãdi cõcedẽ

Expanded text:
ui ore quidem orantes, sed mente foris vagantes, omni orationis fructu privantur, putantes a deo precem exaudiri, quam nec ipsi, qui fundunt, audiunt – quod antiqui hostis instinctu fieri nemo quis animadvertere nequeat. Sciens enim utilitatem orandi et invidens hominibus gratiam impetrandi, inmittit orantibus multimoda cogitationum levium et aliquando etiam turpium nocentiumque fantasmata, quibus orationem impediat, adeo ut nonnumquam tales tantosque discurrentium cogitationum fluctus prostrati in oratione toleremus, quales nec in lecto resupini iacentes tolerare novimus. / Unde necesse est, ut agnitam diaboli curemus superare malitiam et ipsi videlicet animum ab huiusmodi nebulis, quas hostis aspergere gaudet, in quantum possumus, serenando et pii defensoris perpetuum flagitando praesidium, qui potens est, quamlibet indignis precatoribus et pure orandi et perfecte impetrandi concedere
Abbreviated transcription (Latin):
serator et misericors. patiẽs et mul¬
te miserauioĩs: dimitte eã qr clamͣt
nos dimitte reatũ et dona grã: qr
nr̃m ĩtimo affectu querit ꝓnꝰ suf¬
fragiũ. Necesse ẽ debita submissus
hũilitate non iã se ouiũ israheliti¬
caꝵ id est mũdaꝵ ꝯsortio dignã iu¬
dicet maꝵ: s potiꝰ tam cõparandũ
et celestib ĩdignã arbitret᷑ esse mu¬
nerib. Net tñ desꝑãdo u p̃candi
q̃escat ĩstãcia s ĩdubitata mẽte de
largitoris sumi bonitate ꝯfidat: qi
qͥ de latrone ꝯfessorẽ de ꝑsetutore a¬
płm de publitano euãgelistã de la¬
pidib potuit facẽ filios abrahe. ip̃e
eciã canẽ ĩpudentissimũ ꝯuerte̾ isra¬
helititã possit ĩ oue : tui merito do¬
nate castitatis etiã uite et̾ne pas¬
cua largiat᷑. id ẽ peccatorẽ ꝯusũ a
uia sua mala iustũ face dignet᷑:
quẽ merito bone attioĩs ad regnũ
celeste ꝑducat. Didẽsq dñs tm̃n nr̃e¬

Expanded text:
icors, patiens et multae miserationis, dimitte eam, nos, dimitte reatum et dona gratiam! Qui nostrum intimo affectu quęrit pronus suffragium, necesse est, debita submissus humilitate non iam se ovium Israheliticarum, id est mundarum consortio, dignum iudicet animarum, sed potius cani comparandum, et caelestibus indignum arbitretur esse muneribus. Nec tamen desperando a praecandi quiescat instantia, sed indubia mente de largitoris summi bonitate confidat, / quia qui de latrone confessorem, de persecutore apostolum, de publicano evangelistam, de lapietiam canem impudentissimum convertere Israheliticam possit in ovem. Cut merito donatae castitatis etiam vitae aeternę pascua largiatur, id est, peccatorem conversum a via sua mala iustum facere dignetur, quem merito bonę actionis ad regnum caeleste perducat. Vidensque domin
Abbreviated transcription (Latin):
fecto hab male a demomio uexitã.
tã: cuiꝰ emendaciõe a pio cõditore
crebris ĩmo ꝯtimus debeat flagita¬
re lamẽtis at p̃tib. Bi qui bona q̃
laborãdo ediderat. iã diaboli frau¬
dib stulte seruiẽdo disꝑdidit: ideo¬
q necesse eͣ talis ut reatũ suũ cog¬
nouerit. mox ad p̃tes lac̾imasq cõ¬
fugiat : scõꝵ crebris ĩtercessionib
auxilia querat: q̃ ꝓ aĩe eiꝰ salute

Expanded text:
fecto habet male a dęmonio vexatam, tam, cuius emundationem a pio conditore crebris, immo continuis debeat flagitare lamentis ac precibus. Si qui bona, quae laborando ediderat, iam diabolifraudibus stulte serviendo disperdidit. Ideoque necesse est, talis ut reatum suum cognoverit, mox ad preces lacrimasque confugiat, sanctorum creber intercessiones et auxilia quęrat, qui pro animq eius salute
Abbreviated transcription (Latin):
do deponẽ negligũt: et ne sc̃spũs
unctione reuouari mereãt. statĩ
ab ĩtima catholite patis et qͥetis u¬
nntate exteriora id est seculi desideria
sequẽdo desciscũt. Emisit post eũ tolũ¬
bũ. At illa uenit ad eũ uespe: portãs
ramũ oliue uirẽtib foliis ĩ ore suo.
Aĩaduertitis credo fres et me loquẽ¬
tẽ uẽo ĩtellectu p̃uenitis. ramũ oliue
uirẽtib foliis grã esse spũsscĩ. uite
uerbis hubundantẽ: de tuiꝰ plem̾¬
tudĩe suꝑ xp̃m requiescẽte psalmꝰ¬

Expanded text:
do deponere negligunt, et ne sancti Spiritus do deponere negligunt, et ne sancti Spiritus unctione renovari mereantur, statim ab intima catholicae pacis et quietis unitate, exteriora, id est saeculi desideria, sequendo desciscunt. Emisit post eum columbam; at illa venit ad eum vespere, portans ramum olivae virentibus foliis, in ore suo. Animadvertitis credo, fratres, et me loquentem vestro intellectu praevenitis, ramum olivae virentibus foliis gratiam esse Spiritus sancti vitae verbis abundantem: de cujus plenitudine su
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ꝯu̾sacionẽ dñs querit ⁊ talib
ĩtentã studiis uniustuiusq nr̃m ui-¬
tã uide desiderat: taliũ uote suas
laudes detãtari ac p̃ditari gratulat᷑.
Burge in qͥt amita mea speciosa mea
et ueui colũba mea ĩ foram̃ib petre.
ĩ tauerins materie: ostẽde mnͥ faciẽ
tuã sonet uoxtua ĩ aurib meis. Hes
de natura colube septẽ u̾tutis exem-¬
pla cõmemorasse sufficiat: et recte
dit septiformis est grã. Uerũ ex õĩb
que de eiꝰ natura moralit̾ interp̃¬
tanda hũana potest tõperire soller¬
cia: p̃stat unũ qd̾ de eiꝰ actu mysti¬
co satra narrat historia. Cũ enĩ dñs
ĩ figirã futuri baptismatis origi¬
nalis mũdi scelera diliun aquis
abluet: trãsacta ĩundacione scire
uolẽs noe qualit se facies habet t̾re
emisit coruũ. Qui ad arthũ redire
otẽpsit significãs eos qͥ abluti lit
unda baptismatis. ingerrimũ tñ¬
ueteris habitũ hoĩs emẽdatiꝰ uiuẽ¬

Expanded text:
rsationem Dominus quaerit, talibus intentam studiis uniuscujusque nostrum vitam videre desiderat, talium voce suas laudes decantari ac praedicari gratulatur. Surge, inquit, amica mea, speciosa mea, et veni, columba mea, in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Ostende mihi faciem tuam, sonet vox tua in auribus meis . Haec de natura columbae septem virtutis exempla commemorasse sufficiat. Et recte umba descendit, septiformis est gratia. Verum ex omnibus quae de ejus natura moraliter interpretanda humana potest comperire solertia, restat unum quod de ejus actu mystico sacra narrat historia. Cum enim Dominus in figuram futuri baptismatis originalis mundi scelera diluvii aquis ablueret, transacta mundatione scire volens Noe qualiter se facies haberet terrae, emisit corvum, qui ad arcam redire contempsit, significans eos qui abluti licet unda baptismatis nigerrimum t hominis emendatius viven
Abbreviated transcription (Latin):
lucã post baptisma orusse. et sit ce¬
lo aꝑto spm̃ ac uotẽ patris uenisse
cõmemorat᷑: qͥ etiã trib ꝯsonãtib
euãgelistis. baptizatꝰ mox ieuimũ
qͣdragĩta dieꝵ solitariꝰ exercuit : s
nos ꝓfecto docuit nosq suo ĩforma¬
uit exemplo. ut post acceptã ĩ bap¬
tismo remissionẽ pct̃oꝵ uigiliis. ie¬
uimiis or̃onib ceterisq spũs fruiti¬
bus oꝑã demꝰ: ne nobis torpẽtib
redeat. nosq spũalib duitiis uatu¬
os ĩuemẽs septẽplici peste dep̾mat:
et sint nouissĩa nr̃a peiora p̾orib.
C aueamꝰ seduli: ne ignẽ nobis ip-¬
si qͦ uite iter obcludat nr̃oꝵ trebro
accendamꝰ fomite uicioꝵ. Ftãmeꝰ
nãq gladiꝰ qualiscũq ille est qui
quidẽ s nõ electis: dũ post baptis¬
ma se trimĩb ĩplicare nõ metuũt.
quasi post extinctiõez idẽ ignis re
aitendit᷑: ne mereant᷑ ĩtrare regnũ
qd ficto torde at dupliti reqͥrũt: ser¬
pẽtino potiꝰ dente fraudulẽti. quã

Expanded text:
a orasse, et sic coelo aperto Spiritum ac vocem Patris venisse commemoratur, qui etiam tribus consonantibus evangelistis baptizatus, mox jejunium quadraginta dierum solitarius exercuit; sed nos profecto docuit, nosque suo informavit exemplo, ut post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, vigiliis, jejuniis, orationibus caeterisque Spiritus fructibus operam demus, ne nobis torpentibus redeat, nosque spiritualibus divitiis vacuos inveniens, septemplici peste deprimat et sint novissima nostra pejora prioribus. Caveamus seduli, ne ignem nobis ipsi, qui vitae iter occludat, nostrorum crebro accendamus fomitem vitiorum. Flammeus namque gladius qualiscunque ille est, qui quidem, sed non electis, dum post baptisma se criminibus implicare non metuunt, quasi post exaccenditur; ne mereantur intrare regnum, quod ficto corde ac duplici requirunt, serpentino potius dente fraudulenti quam
Abbreviated transcription (Latin):
tis accepto spustõ de filiis diaboli ĩ
dei filios posse trãsferri: sĩt apłs edo¬
cet fidelib ita loquẽs. Accepistis spi¬
tũ adoptioĩs filioꝵ: in quo clama¬
mus abba pat. Et euãgelista iohes.

Expanded text:
tis accepto Spiritu sancto de filiis diaboli in Dei filios posse transferri. Sicut Apostolus edocet, fidelibus ita loquens: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater; et evangelista Jo
Abbreviated transcription (Latin):
sortib tuis. De tuiꝰ dono ꝯsortibus,
xp̃i dato: loquit᷑ ioħes. ¶los unctio¬
nẽ habetis a sco: et nostis oĩa. Et pul¬
cherrima ꝯꝑatiõe umbea ueritati cõ¬
tunt. Ramũ oliue colũba corꝑalis
ablutã dilium aquis detulit ĩ arthã:
spũsscũs in spetie colũbe coeꝑalis bap¬
tizatũ aqua iordanis descendit in
dum. Nos quoq xp̃ et eccł̃ie mẽbra
quos nõ solũ hoĩes qͥ erant ĩ archa.
tũ noe s etiã m̃alia que archa ꝯtine¬
bat: et ip̃a quoq lĩgna ex quib ea¬
dẽ facta est archa figurabãt: post
acceptũ unde regenatiõis lauatrũ.
ꝑ unctionẽ sacri trismatis gr̃a spũs

Expanded text:
sortibus tuis . De cujus dono consortibus Christi dato loquitur Joannes: Vos unctionem habetis a sancto, et nostis omnia . Et pulcherrima comparatione umbra veritatis concinit. Ramum olivae columba corporalis ablutam diluvii aquis detulit in arcam, Spiritus sanctus in specie columbae corporalis baptizatum aqua Jordanis descendit in Dominum. Nos qquos non solum homines qui erant in arca cum Noe, sed et animantia quae arca continebat, et ipsa quoque ligna ex quibus eadem facta est arca, figurant post acceptum undae regenerationis lavacrum: per unctionem sacri chrismatis gratia S
Abbreviated transcription (Latin):
deamꝰ ne dentes nr̃i sint arma et
sagute: ne mordẽtes et comedẽtes
ñuicẽ ꝯsumam᷑ ab ĩuitẽ. Cõtineamꝰ
manꝰ nr̃as a rapinis: qͥ furabat᷑
iã nõ furet᷑. magis aũt laboret oꝑã¬
do manib suis qd bonũ est: ut hũ¬
bent unde tribuat necessitatẽ pa

Expanded text:
 ne dentes nostri sint arma et sagittae, ne mordentes et comedentes invicem, consumamur ab invicem. Contineamus manus a rapinis: qui furabatur, jam non furetur. Magis autem laboret operando manibus suis quod bonum est, ut habeat unde
Abbreviated transcription (Latin):
ligẽtiꝯ eiꝰ naturã uideamꝰ: ut per
singula m̃otentie eiꝰ exẽpla uite
nobis emẽdacioris ĩstituta sumamꝰ.
lienem᷑. Dĩs amaritudo et ira et ĩ¬
dignacio tollat᷑ a nobis: cũ oĩ mali¬

Expanded text:
ligentius ejus naturam videamus, ut per singula innocentiae ejus exempla, vitae nobis emendatioris instituta sumamus.lienemur, omnisque amaritudo, et ira, et indignatio tollatur a nobis cum omni mali
Abbreviated transcription (Latin):
recte: ut qͥ sac̃mẽtoꝵ suoꝵ dispen¬
satorib erut p̃cepturꝰ dotẽ oes gẽ¬
tes⁊ et baptizare eos in noĩe pr̃is
tismate totã ꝑsonalit̾ panderet
adesse trintatẽ. Qd̃ ait uox patͥ¬
na hic est filiꝰ meꝰ dilectꝰ ĩ quo m
hoĩs dicit: ĩ quo pettãte quodãmõ¬
sibi displicuisse deꝰ cõditor ĩsimi¬
ct cũ ait. Penitet me hoĩez fecis¬
se ĩ tra. Pentẽtia quidẽ in deuu
nulla radit: ẜ ñr̃o more loquẽs qͦ
uingenito sibi singularit cõpla¬
cuit: qr hũt hoĩez quẽ induerat a
pectato ĩmimẽ seruare cognouit.
Et ĩ hac quoq uote pr̃is sicut et ĩ
ceteris baptirati dm̃ mysteriis: oĩs
iusticie declarat ĩpletio. Coetnꝰ ãt
et ꝯsubstãtialis patri filiꝰ descẽden

Expanded text:
recte, ut qui sacramentorum suorum dispensatoribus erat praecepturus docere omnes gentes, et baptizare eos  Al., eas in tismate totam personaliter panderet adesse Trinitatem. Quod ait vox paterna, hic est Filius meus dilectus, in quo mihi hominis dicit, in quo peccante quodammotor insinuat, cum ait: Poenitet me hominem fecisse in terra . Poenitentia quidem in Deum nulla cadit, sed nostro more loquens, quunigenito sibi singulariter complacuit, quia hunc hominem quem induerat a peccato immunem servare cognovit. Et in hac quoque voce Patris, sicut et in caeteris baptizati Domini mysteriis, omnis justitiae declaratur impletio. Coaeternus enim et consubstantialis Patri Filius, desce
Abbreviated transcription (Latin):
zari: hot esse qd̾ apud euãgelistã io¬
hãnẽ. illo ad se uemẽte dixisse narra¬
tur. Ette agnꝰ dei: ecte q̃ tollit pct̃a
mũdi. Ab illo enĩ debemꝰ oẽs bapti¬
zari: q̃ ad hoc uenit ĩ mũdũ. ut pcł̃a
tollẽt mũdi. Ab illo debuit ip̃ie iohes
baptizari. id est ꝰ ꝓpct̃i origĩalis ota¬
muliẽ culpe neuo nõ carebat: ideoq
tũ ceteris mulieꝵ natis ab eo qͥ natꝰ
ex ugine deꝰ ĩ tarne apparuit. opus
muliere. et ob id a culpe matula nõ
ĩmunis baptiz are dñm ⁊ quẽ de u̾gi¬
ne natũ nouerat nullã ꝓrsus hãbe̾
matulã culpe ᷤ. S qr uera hũilitas

Expanded text:
angelistam Joannem illo ad se veniente dixisse narratur: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi Ab illo enim debemus omnes baptizari qui ad hoc venit in mundum ut peccata tolleret mundi. Ab illo debuit ipse Joannes baptizari, id est a peccati originalis contamuliere culpae naevo non carebat. Ideoque cum caeteris mulierum natis ab eo qui natus ex virgine Deus in carne apparuit, opus muliere, et ob id a culpae macula non immunis baptizare Dominum, quem ex virgine natum noverat, nullam prorsus habere maculam culpae. Sed quia vera humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
tizato dño aꝑti sũt ei celi. et spũs des¬
cendit suꝑ eũ : ut huic mimꝑ fides
nr̃a ꝯfirmet᷑. ꝑ mysteriũ satri bap¬
tisiatis aperiri nobis ĩtroitũ pa
mũ celestia patiusse secreta: cũ rec¬
ta fides habeat nõ minꝰ tꝑe quotũ
ĩ simi pr̃is mãsisse et sedẽ tenuisse
celestẽ: Aut a tricesmio etatis ãno¬

Expanded text:
ei coeli, et Spiritus descendit super eum, ut hinc nimirum fides nostra confirmetur, per mysterium sacri baptismatis aperiri nobis introitum patmum coelestia patuisse secreta, cum recta fides habeat non minus tempore quin sinu Patris mansisse, et sedem tenuisse coelestem? Aut a tricesimo aetatis
Abbreviated transcription (Latin):
seducimꝰ. et ueritas ĩ nobis nõ est. De¬
ut baptizari ĩ aquis ip̃aꝵ cõditor a¬
quaꝵ: ut nobis qͥ ĩ miꝗͥtatib ꝯcepti.
et ĩ delictis sumꝰ gen̾ati. side natiui¬
tatis que ꝑ aquã et spm celebeat᷑ ap¬
petendũ in sinuaret mysteriũ. Dig¬
natꝰ est lauari aquis iordantis. n
erat mudꝰ a sordib tũctis: ut ad di¬
luẽdas nr̃oꝵ sordes sceleꝵ. om̃i fluen
dispensanonẽ ex lectiõe euãgelica cog¬

Expanded text:
s non est. Venit baptizari in aquis ipsarum conditor aquarum ut nobis qui in iniquitatibus concepti, et in delictis sumus generati, secundae nativitatis, quae per aquam et spiritum celebratur, appetendum insinuaret mysterium. Dignatus est lavari aquis Jordanicis, qui erat mundus a sordibus cunctis, ut ad diluendas nostrorum sordes scelerum omnium fluenta dispensationem ex lectione evangelica cog
Abbreviated transcription (Latin):
uit: ut uẽturi raptũ accipitris p̃¬
uisa ĩ aquis umbea deilmet. Et
nos mũdi simꝰ at mũdaturi scrip¬
turaꝵ fluẽtis seduli assidere turemꝰ:
quaꝵ speculis edocti diuoscẽ et p̃ca¬
uere ualeamꝰ ĩsidias hostis ãtiq̃.
Tales quippe amat ecclia sponsa
dib tãtat. Otuli eiꝰ sĩt tolũbe que
lacte sũt lote: et residẽt iuxta fluẽ-¬
ta plemssiã. Nidificare solet ĩ fora¬
minib petre: in cauerna materie.
Petra xp̃s est cui ĩ cruce dauis ma¬
nus. latꝰ est lancea ꝑforcitũ: un

Expanded text:
i raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos mundi simus, ac mundati Scripturarum fluentis seduli assidere curemus, quarum speculis edocti dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Tales quippe amat Ecclesia, spondibus cantat: Oculi ejus sicut columbae, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Nidificare solet in foraminibus petrae, in caverna maceriae. Petra Christus est, cujus in cruce clavis manus, latus est lancea
Abbreviated transcription (Latin):
hũiliabit᷑. et oĩs qͥ se hũiliat exalta¬
bit᷑ ⁊ et dñs qͥ ĩ forma hõis. ꝓpt̾ hoĩes
ĩstruẽdos hũilis apparuit. moxa deo
gelos et suꝑ om̃e qd̃ creatũ est enu¬
neret apparuit: uote delapsa ad eũ
hmĩoi a magnifica głia. Hic est
filiꝰ meus dilectꝰ: in quoni ꝯplai¬
tui. Et fidelissimꝰ atq hũilmiꝰ ser¬
uus ille iohes. q̃ baptizari a dño.
quã dnmmi baptizare magis opta

Expanded text:
 et qui se humiliat, exaltabitur, et Dominus qui in forma hominis propter homines instruendos humilis apparuit, mox a Deogelos, et super omne quod creatum est emineret, apparuit voce lapsa ad eum hujusmodi a magnifica gloria: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Et fidelissimus atque humillimus servus ille Joannes, qui baptizari a Domino, quam Dominum baptizare magis adopt
Abbreviated transcription (Latin):
tizati audiuimꝰ: ꝑ hũilẽ obedien¬
ciã baptisma qd suscepimꝰ serua¬
re turemꝰ: mũdantes nos ab oĩ in¬
qͥnamẽto carnis et spũs. ꝑfiẽtes¬
scificationẽ in timore dei. Huilit̾
eiꝰ subeũda et seruãda mysteria
eis q̃ necdũ in his sũt mitiati sua¬
deamꝰ: et quotqͦt ꝑ gradũ sacerdo¬
talẽ ad dispensada illoꝵ sumꝰ ꝓmo¬

Expanded text:
tizati audivimus, per humilem obedientiam baptisma quod suscepimus servare curemus, mundantes nos ob omni inquinamesanctificationem in timore Dei. Humiliter ergo ejus subeunda et servanda mysteria eis qui necdum in his sunt initiati suadeamus, et quotquot per gradum sacerdotalem ad dispensanda illorum
Abbreviated transcription (Latin):
sit tũt passꝰ est eũ a sebaptirari:
tũ tali ordiẽ cognouiss om̃ez iusticiã
deberee ꝯpleri. Bine me mõ inqͥt. Si¬
neme mõ ut iussi a tebaptizari ĩ a¬
qua: et tu postmodũ qd̵ queris a me¬
buptizaberis ĩ spũ. Sic emĩ detz nos
p̃rogare exemplũ ĩplende oĩs iusti-¬
tie: ut uidelitz discãt fideles mei ne¬
minẽ posse hom̃ absq unda baptis

Expanded text:
ari, cum tali ordine cognovisset omnem justitiam debere compleri. Sine modo, inquit, sine me modo, ut jussi, a te baptizari in aqua, et tu postmodum a me quod quaeris, baptizaberis in spiritu. Sic enim decet nos praerogare exemplum implendae omnis justitiae, ut videlicet discant fideles neminem posse hominem absque unda baptis
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enĩ nobis dñs sacrosc̃o sui cor¬
poris ĩtinctu baptisim lauatrũ dedi¬
cauit: nobis quoq post acceptũ bap-¬
tisma celi sditũ patere et spm̃sim̃¬
dari mõstrauit. Et cõgrua multũ
distãtia: qr pͥmꝰ adã ab ĩmũdo spũ
deceptꝰ ꝑserpentẽ gnudia regi ce¬
mina reserauit: flãmãq uibrantẽ
qua ĩgressũ paradisi expulso adã
pino cherub custos intausit. sidus a¬
dã hodierna die ꝑaquã lauatri re-¬
nascẽtis extĩgui debe mõstrauit ⁊ ut
unde ille cũ dinge sua ab hoste uictus
exiit. ibi iste cũ scõꝵ eccłia sponsu uide¬
licet sua de hoste uictor rediret: ĩmo
potiora redẽptis a pcto uite ĩmortalis
mimera pat̾ futuri seculi pͥnceps pa¬
us donaret. quã p̃sentis secłi nr̃i pa¬
ter pnceps discordie uenũdatꝰ sub
pcto. sua cũ stirpe ꝑdidit: qr ininirũ
uita illa bentissĩa quã deseruit adã
ꝙͣius in ꝯp̃hensibili luce et pace sub¬
limus: ab oĩ tirraꝵ stimulantiũ nui¬

Expanded text:
Quia enim nobis Dominus sacrosancto sui corporis intinctu baptismi lavacrum dedicavit, nobis quoque post acceptum baptisma coeli aditum patere, et Spitravit. Et congrua multum distantia, quia primus Adam ab immundo spiritu deceptus per serpentem, gaudia regni coemina reseravit, flammamque vibrantem, qua ingressum paradisi expulso Adam primo Cherub custos interclusit. Secundus Adam hodierna die per aquam lavacri renascentis exstingui debere monstravit, ut unde ille cum sua conjuge ab hoste victus exiit, ibi iste cum sanctorum Ecclesia, sponsa videlicet sua, de hoste victor rediret, imo potiora redemptis a peccato vitae immortalis munera pater futuri saeculi princeps pacis donaret, quae praesentis nostri saeculi pater princeps discordiae venundatus sub peccato sua cum stirpe perdidit; quia nimirum vita illa beatissima, quam deseruit Adam, quamvis incomparabili luce et pace sublimis ab omnium curarum stimulantium nu
Abbreviated transcription (Latin):
bra ẜ ꝯtimua diuĩe ꝯtẽplacionis lu-¬
te refectio. Pima hoĩs uita uenta.
ita fuit ĩmortalis. ut nõ possit hõ
ĩ ea nõ mori sise a pcti seductione
cautꝰ seruaret: sida uõ ita fiet ĩmor¬
talis. ut nõ possit ĩ en hõ mori net
ulla pcti pulsãtis seductione tẽpta¬
ri. Bene aũt spũs retõtiliator into¬
lũba que multũ simplex est aius ap¬
paruit: ut et sue uidelitz nature si¬
plicitatẽ ꝑhuiꝰ speciẽ aĩalis osten¬

Expanded text:
 continua divinae contemplationis luce refecta. Prima hominis vita beata ita fuit immortalis, ut posset in ea homo non mori, si se a peccati seductione cautus servaret; secunda vero ita fiet immortalis, ut non possit in ea homo mori, nec ulla peccati pulsantis seductione tentari. Bene autem Spiritus reconciliator in columba, quae multum simplex est avis, apparuit, ut et suae videlicet naturae simplicitatem per hujus speciem animalis osten
Abbreviated transcription (Latin):
gloriat᷑ in cãtito. Dixit dñs dño meo:
sede cidextris meis. De fructu uẽtris
tui. Bene de fructu uẽtris bene de ute¬
ro: qr telestis hospes suꝑnꝰ habitator
sic ĩ uteri descendit ostiũ ut corporis
claustra nestiret: sit ex utero uentris
exuut. ut u̾ginalis iamia nõ pateret:
signatꝰ. Ioseph fili dauid: noli time̾.
Sponse causas spõsus ne timent ad¬
monet᷑: et uere pus amniꝰ dũ ꝯpa¬
tit᷑ plus pauescit. Ioseph fili dauid:
noli time. Ne qͥ de ꝯsciẽtia securꝰ es:

Expanded text:
in cantico: Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis . De fructu ventris tui, bene fructus ventris tui, bene de utero, quia coelestis hospes, supernus habitator sic in uteri descendit hospitium, ut corporis claustra nesciret; sic de habitaculo ventris exiit, ut virginalis janua non pateret, signatus . Joseph fili David, noli timere. Sponsae causas sponsus ne timeat admonetur; et vere pius animus dum compatitur, plus pavescit. Joseph fili David, noli ti
Abbreviated transcription (Latin):
nõ rentꝰ ⁊ hic ĩtrementũ celi est nõ est¬
corꝑis detrimentũ. hic nõ est ꝓditio ꝑ¬
sone ẜ iudicis est secretũ: hit palma
cognitoris est nõ supplicii pena : hic
hõis furtũ nõ est s thesaurꝰ est dei. hic
nõ est mortis tausa ẜ uite. Et ideo no¬
li time̾: qr que uitã ꝑturit nõ meret᷑
octidi. Ioseph fili dauid: noli time̾ at¬
tipe mariã niugẽ tuã. ꝓponsã uota

Expanded text:
non reatus; hic incrementum coeli est, non corporis detrimentum; hic non est proditio personae, judicis est secretum; hic palma cognitoris est, non supplicii poena; hic hominis furtum non est, thesaurus est Dei; hic non est mortis causa, sed vitae. Et ideo noli timere quia quae vitam parturit, non meretur occidi. Joseph fili David, noli timere Mariam conjugem tua
Abbreviated transcription (Latin):
tet᷑ qr dñs ih̾s in gła est dei patris: et
tu adhuc modo qͥ sit iħs nequit̾ per¬
scrutaris. Audi adhuc q̃ sit iħ̾s. Pa¬
ries filiũ et uoitbis nomẽ eiꝰ iħm:
alteriꝰ saluũ faciet. Unde: A perta
tis eoꝵ. Esse deũ qͥ pct̃a donat si xp̃ia¬
nus nõ tredis. crede ĩfidelissimꝰ uel
iudeiᷤ dicẽtib cũ sis hõ factis teip̃m
deũ: nemo potest pct̃a dimitte̾ insi

Expanded text:
 Dominus Jesus in gloria est Dei Patris . Et tu adhuc modo quid sit, nequiter perscrutaris. Audi adhuc quid sit Jesus: Paries Filium, et vocabis nomen ejus Jesum; atis eorum. Esse Deum, qui peccata donat, si Christianis non credis, crede infidelissime vel Judaeis dicentibus: Cum sis homo, facis teipsum Deum: nemo potest peccata dimittere ni
Abbreviated transcription (Latin):
ciẽs causa turbat. Fallit species fallit
tolor negotii ĩterna nesure: declinemꝰ
iudiciũ subtrahamꝰ uindictã senten¬
ciã fugiamꝰ dicamꝰ deo totũ: nedũ fa
cile et ĩnocentẽ forte cõdẽpuamꝰ ĩ penã
ip̃i nobis uoxiã sententiã ꝓferamꝰ di¬
tẽte deo: n quo iudicio iudicaueritis iu¬
dicabit᷑ de uobis. Certe si nos tatuerĩꝰ
clamabit deꝰ: respõdebit angelꝰ qui io¬
seph ne m̃otenciã discutet sic p̃uenit.
Ioseph inqͥt fili dauid noli tue accipẽ
mariã diugẽ tuã: qd̾ enĩ in ea natũ¬

Expanded text:
oties res turbat, fallit species, facit oties res turbat, fallit species, facit color negotii interna nescire, declinemus judicium, subtrahamus vindictam, sententiam fugenam, ipsi nobis noxiam sententiam proferamus, dicente Domino: In quo judicio judicaveritis, judicabitur de vobis . Certe si nos tacuerimus, clamabit Deus, respondebit angelus, qui Joseph, ne innocentiam desereret, sic praevenit: Joseph, inquit, fili David, noli timere accipere Mariam
Abbreviated transcription (Latin):
su sine bonitate equitas: sine equi¬
tate bonitas nõ hubet᷑. Dirtutes
rĩt dilabũt᷑. Equitas sine bonita¬
te seuicia est: iusticia sine pietate,
crudelitas Ioseph ergo merito iustꝰ
causã tẽperat iudiciũ custodiuit:
dũ uindictã differt crimẽ euasit: dũ
refugit accusare fugit ip̃e sententiã.¬
Estuabat amm ꝰ sc̃us: negotii nouita¬
te pculsus. Stabat sponsa pĩgnans
s ugo. stabat plena pignore s uatua
pudore: stabat de cõceptu sollicita de
ugmitate secura: stabat uestita m̃r¬
na minie. s nõ honore ugiitatis exu¬
ta. Aponsus qͥd facẽt ad ista. Accu¬
saret crimẽ: S erat ip̃e motẽtie testis.
Culpã dicẽt. Ez ip̃e erat custos pudo¬
ris. Arguet adulteriu. S erat ip̃e u̾
giitatis assertoe. Quit facẽt ad is¬
ta: Cogitat dimitte̾ qr nõ poterat uł
foris ꝓde̾: uł ĩtus qd̵ euenerat ꝯtine.
Cogitat dimitte. et dicit deo totũ: quia
qđ hõi dicẽt nõ habebat. Et nos fr̃es qͦ¬

Expanded text:
su sine bonitate aequitas, sine aequitate bonitas non habetur. Virtutes nt, dilabuntur; aequitas sine bonitate saevitia est, et justitia sine pietate crudelitas. Joseph ergo merito justuscausam temperat, judicium custodivit; dum vindictam differt, crimen evasit; dum refugit accusatorem, fugit sententiam. Aestuabat animus sanctus negotii novitate perculsus, stabat sponsa praegnans sed virgo; stabat plena pignore, sed non vacua pudore; stabat de conceptu sollicita, sed de integritate secura; stabat vestita materno munere, sed non honore virginitatis exclusa. Sponsus quid faceret ad ista? Accusaret de crimine? Sed erat ipse innocentiae testis. Culpam diceret? Sed erat ipse custos pudoris. Urgeret aista? Cogitat dimittere, quia non poterat vel foris prodere, vel intus quod evenerat continere. Cogitat dimittere, et dicit Deo totum, quia quod homini diceret non habebat. Et nos, fratres, qu
Abbreviated transcription (Latin):
deus est Humane leges ĩtra trigĩ¬
ta ãnos litigiosas oẽs interimũt que¬
stiones: et xp̃s intra qͥngẽtos s̃nos.
natiuitatis sue causas p̃stat. ortus
sui lites patit᷑ statꝰ sui sustinet q̃stio¬
nes.Heretice desme iuditare iuditez
tuũ: et adora ĩ celis deũ quẽ deũ ma¬

Expanded text:
 « Humanae leges intra triginta annos litigiosas omnes interimunt quaestiones, et Christus circa quingentos annos nativitatis suae causas praestat, ortus sui lites patitur, status sui sustinet quaestiones? Haeretice, desine judicare judicem tuum, et adora in coelis Deum, » quem « Deum
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Unde em̃ alii iudicaturi sũt.
alii uditãdi ͥ insi qd ĩ eadẽ natura
dispar uolũtus ẽ. et qr cũ oẽs idem
rius lutẽre possit: aliqua exẽpla sũt
ꝓferẽda. Adã de paradiso entit᷑. e¬
noch de mũdo rapit᷑: in utroq dũs li¬
bertatẽ arbitrii ostẽdit. Ut emĩ pla¬
tere potuit ille qͥ deliquit: ita potu¬
it pectare iste q̃ placuit. Nõ em̃ a
iusto deo aut ille puniri meruisset.
aut hic eligi: nisi ut̾q utrũq potu¬
isset. Hoc de tam et abel fr̃ib hoc
eciã de esuu et iacob geninuis ĩtelli¬
gendũ est: at sciendũ solã uolũtatis

Expanded text:
mus. Unde enim alii iudicant et sunt alii iudicandi, nisi quia in eadem natura dispar uoluntas est, et quia, cum omnes idem rius lucere possit, aliqua exempla sunt proferenda : Adam de paradiso eicitur; Enoch e mundo rapitur. In utroque dominus libertatem arbitrii ostendit. Ut enim placere potuit ille, qui deliquit, ita potuit peccare iste, qui placuit. Non enim a iusto Deo aut ille puniri meruisset aut hic eligi, nisi uterque utrumque potuisset. Hoc et de Cain et Abel fratribus, hoc etiam de Jacob et Esau geminis intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
iuscemõi testĩomiis: quib tã bonũ õe
quã malũ uolũtariũ semꝑ ascribit᷑:
que nos mõ breuitatis causa omitti
ut eã dicamꝰ malũ nõ posse face̾: ꝙͣ
utiq bomi maliq capatẽ etiã ꝓfite¬
mur: ẜ abhac tm̃mõ ĩuiria uĩdica

Expanded text:
uscemodi testimoniis, quibus tam bonum omne, quam malum, voluntarium semper esse scribitur: quae nos modo brevitatis causa omittimut eam dicamus malum non posse facere, quam utique boni ac mali capacem etiam profitemu
Abbreviated transcription (Latin):
honestis rectisq actib fauet ita sins¬
cie testĩomiũ diu̾sas ꝑtes domestita q̃¬
dã lege diiudicat ⁊ nec ullo ꝓrsus i¬
gemo aut fucato aliquo argumẽtoꝵ
colore decipit: ip̃is nos togitatõib fide¬
lissimis et ĩtegerrinus sime testib ã
arguit aut defedit. Huiꝰ legis scri¬
bens ad romanos memĩt apłs: quã
õib hõib insitã uelut ĩ quibusdã cor¬
dis tabulis scriptã esse testat᷑. Cũ enĩ

Expanded text:
a sinistiae testimonium diversas partes domestica quadam lege dijudicat: nec ullo prorsus ingenio, aut fucato aliquo argumentorum colore decipit; ipsis nos cogitationibus, fidelissimis et integerrimis sane testibus, aut arguit, aut defendit. Hujus legis scribens ad Romanos meminit Apostolus, quam omnibus insitam, velut in quibusdam tabulis cordis scriptam esse testatur: Cum en
Abbreviated transcription (Latin):
deunctã s iudicio liberã. Licet quip¬
pe nobis elige refutare ꝓbare respue¬
re: net est quo magis rationabilis
treatura ceteris p̃ferat᷑ ⁊ insi qd cum
oĩa alia cõditiõis tm̃ at necessitatis
bonũ habeãt: hec sola hubet etiã uo¬
lũtatis. S pleriq ĩpie nõ minꝰ quã
ĩperite cũ suꝑ statu hõis querit᷑: ue

Expanded text:
devinctam, sed judicio liberam. Licet quipdevinctam, sed judicio liberam. Licet quippe nobis eligere, refutare, probare, respuere. Nec est quo magis rationabilis creatura caeteris praeferatur, nisi quod cum omnia alia conditionis tantum, ac necessitatis bonum habeant, haec sola habeat etiam voluntatis. Sed plerique impie, non minus quam imperite, cum super stat
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq libertate ꝑtis: racionabilis
ñe decus positũ est. Hinic inꝙ̃ totꝰ
nature nr̃e honor osistit huic dignitas
huit demq optum quiq laudẽ merẽ¬
tus ĩ bono ꝑsenerãtis si is ad malũ
trasire nõ potuiss. Dolens nãq deꝰ
racionabilẽ creaturã uolũtarii boni
mime et liberi arbitrii potestate do¬
nare: utusq ꝑtis possibilitatẽ hõi
ĩserendo ꝓpriũ eiꝰ fecit esse qd̃ uelit
ut boni at mali capax racionabilit̾
utrũq poss: et ad alterutrũ uolũta¬
tẽ deflectet. Neq enĩ alit̾ spõtaneũ¬
lũ pot habe̾ potiuss. Eltrũq nos pos¬
se uoluit optimꝰ creator s unũ face.
cultatẽ ad hoc tm̃ dedit: ut uolũtatẽ
eiꝰ ex nr̃a uolũtate faceremꝰ. Qd̾ cũ
ita sit: hoc quoq ip̃m qd̾ etiã mala fa¬
tere possumꝰ bonũ est. Bonũ inquã:
qr bom ꝑtẽ meliorẽ facit. Facit emĩ ip
sã uolũtariã sui uiris: nõ necessitate

Expanded text:
utriusque partis libertate, rationabilis utriusque partis libertate, rationabilis animae decus positum est. Hinc, inquam, totus naturae nostrae honor consistit, hinc dignitas; hinc denique optimi quique laudem merentus ulla in bono perseverantis, si is ad malum transire non potuisset. Volens namque Deus rationabilem creaturam voluntarii boni munere et liberi arbitrii potestate donare, utriusque partis possibilitatem homini inserendo, proprium ejus fecit esse quod velit; ut boni ac mali capax, naturaliter utrumque posset, et ad alterutrum voluntatem deflecteret. Neque enim alitlum habere potuisset. Utrumque nos posse uoluit optimus creator, sed unum facere, cultatem ad hoc tantum dedit, ut uoluntatem eius ex nostra uoluntate faceremus. Quod cum ita sit, hoc quoque ipsum, quod etiam mala facere possumus, bonum est: bonum inquam, quia boni partem meliorem facit. Facit sam voluntariam sui juris: non necessitate
Abbreviated transcription (Latin):
sue ĩtellige dignitatẽ: dũ fortia si¬
bi subiecta mirat᷑ aĩalia. Neq eñ
nudũ illũ at sine p̃sidio reliquit. n
diusis ꝑiculis uelut exposuit ĩfir-¬
mũ: s quẽ mertẽ extrinsetꝰ fecerat.
meli ꝯ ĩtus armauit raciõe si atq
prudẽtia: ut ꝑ ĩtellectũ uigorẽq mẽ¬
tis quo cetis p̃stabat aĩalib. facto¬
rẽ om̃i solꝰ agnostet: et inde serui¬
nu ꝯsiliisui posuitq ante eũ uitã et
mortẽ bonũ et malũ: et qd placue¬
rit ei dabit᷑ illi. Dude etiã in deute¬
rononuo leginꝰ. Uitã et mortẽ dedi
remordeat te ĩ quo teme ĩpitũ uul¬
gus offendit: ut ideo nõ uere bonũ
factũ hoĩez putes. qr is face malũ
potest: ne ip̃a nature uiolẽtia as¬
tringat᷑ ad ĩmutabilis bomi netessi¬
tatẽ. Nã si diligent̾ retractes et ad
subtiliorẽ intellectũ cogas am̃i:. hĩc
tibi melior statꝰ hõis at suꝑior ap¬
parebit unde putat᷑ ĩferior. In hoc
enĩ genu̾m itiueris discim̃e ĩ hac

Expanded text:
tia sibi subjecta miratur animalia. Neque enim nudum illum ac sine praesidio reliquit, nec diversis periculis velut exposuit infirmum; sed quem inermem extrinsecus fecerat, melius intus armavit, ratione scilicet atque prudentia; ut per intellectum vigoremque mentis, quo caeteris praestabat animalibus, factorem omnium solus agnosceret, et inde servinu consilii sui, posuitque ante eum vitam et mortem, bonum et malum; et quod placuerit ei, dabitur illi . Unde etiam in Deuteroremordeat te, in quo temere imperitum vulgus offendit, et ideo non vere bonum factum hominem putes, quia is facere malum potest, nec ipsa naturae violentia astringitur ad immutabilis boni necessitatem. Nam si diligenter retractes, et ad subtiliorem intellectum cogas animum, hinc tibi melior status hominis ac superior apparebit, unde putatur inferior. In hoc enim gemini itineris discrimine, in hac
Abbreviated transcription (Latin):
rubore uultꝰ nũt pallore mõstramꝰ ⁊
at trepidãte cũo enã in m̃imis delutis
testẽ effugimꝰ ꝯsciẽtia remordem᷑: edi¬
uerso aũt in oĩ bono leti ꝯstãtes ĩtrepi
suũ quo ei malũ displicet: et dũ in
bono tm̃ oꝑe ꝯfidit qͥd solũ. eã deceat
ostendit: Hinc illud ẽ qd frequẽt᷑ occul¬
to carnifice ĩ auctorẽ sceleris ꝯstientie¬

Expanded text:
ore vultus, nunc pallore monstramus, ac trepidante animo etiam in minimis delictis testem effugimus, conscientia remordemur; ex diverso autem in omni bono laeti, constantes, intrepidsuum, quo ei malum displicet; et dum in bono tantum opere confidit, quid solum eam deceat, ostendit? Hinc illud est, quod frequenter carnifice occulto in auctorem sceleris conscienti
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ u̾tutũ uiã ualemꝰ ĩgredi insi
tendi tonatꝰ perit ꝯsequedi desꝑacio¬
ne. Quẽ ego exhortacioĩs ordinẽ cũ ĩ
aliis quoss opustulis tenuerĩ. tũ hic
maxie seruandũ puto: ubi eo plemꝰ
ncture bonũ declaruri debet quo ĩ¬
stituta ẽ uita ꝑfectior ⁊ ne tãto remis¬
sior sit ad u̾tutẽ aĩꝰ nec tardior qͣn¬
tominꝰ se posse credat: et dũ qd ĩesse
sibi ignorat id se existimat nõ hube̾.
usus desiderat᷑: et explicandũ est q̃t¬
quid bonũ nature potest: tũ quitq̃d
posse ꝓbat᷑ ĩplendũ est. Het igit᷑ pͥ
mascẽ at spitalis uite fũdamẽta ia-¬
cient᷑: ut uires suas xp̃ianꝰ agnos¬
tat: quas demũ bene exerrẽ poterit:
tũ eas se hubẽ didicerit. Optuna e¬
mñ amim ĩcitamẽta sũt cũ doret᷑ ali¬
quis posse qd̾ cupiat: nã et ĩ bello ea
exhortatio maxĩa est eaq plurimũ
mutoritatis hubet: que pugnatorẽ
de uirib suis admonet. Binũ itaq
debet nature hũane bonũ de eiꝰ cait¬

Expanded text:
 ingredi, nisi tendi omnis conatus perit consequendi desperatione. Quem ego exhortationis ordinem cum in aliis quoque opusculis tenuerim, tum hic maxime observandum puto, ubi eo plenius naturae bonum declarari debet, quo instituenda est vita perfectior; ne tanto remissior sit ad virtutem animus ac tardior, quanto minus se posse credat, et dum quod inesse sibi ignorat, id se existimat non habere. usus desideratur; et explicandum quidquid bonum natura potest, cum quidquid posse probatur, implendum est. Haec igitur prima sanctae ac spiritualis vitae fundamenta jaciantur, ut vires suas virgo agnoscat, quas demum bene exercere poterit, cum eas se habere didicerit. Optima enim animi incitamenta sunt, cum docetur aliquis posse quod cupiat. Nam et in bello ea exhortatio maxima est, eaque plurimum auctoritatis habet, quae pugnatorem de viribus suis admonet. Primum itaque debes naturae humanae bonum de ejus auc
Abbreviated transcription (Latin):
ra nõ fuerit ⁊ s qr se talẽ sciebat fe¬
tisse homi naturã: ut eis ꝓ lege ad
exextendũ iusticiã sufficet. Demq
ꝙͣdiu retẽtioris adhuc nature usus
uiguit: nec hũane raciõi uelut qͣn¬
dã caliginẽ longus usus pectãdi ob¬
duxit: sine lege dimissa natura ẽ.
ad quã dñs miis iã uiciis obrutã
et quadã ignorãtie rubigĩe ĩfectã
limã legis admouit: ut huiꝰ freꝙ̃¬
ti admonicõe expoliret᷑ et ad suũ pos¬
set redire fulgorẽ. Neq uo nobis a
lia causa difficultate bene faciẽdi
facit: quã qd longa ꝯsuetudo uicioꝵ
que nos ĩfecit a paruo: paulatĩq
ꝑ multos corrupit ãnos. ita postea
obligatos sibi et addictos tenet: Ut
uim quodãmõ uideat᷑ habe̾ nature.
Om̃e illud tempꝰ quo negligent̾ e¬
docti id ẽ ad uicia eruditi sumꝰ qͦ
citamentũ neqͥtie m̃otẽtia ꝓstulti¬
tia duceret᷑ : nũt nobis resistit cõ¬
tra nos uenit et nouã uolũtatẽ in¬
pugnat usus uetꝰ: et miram᷑ cur

Expanded text:
lem sciebat hominum fecisse naturam, ut eis pro lege ad exercendam justitiam sufficeret. Denique quamdiu recentioris adhuc naturae usus viguit, nec humanae rationi velut quamdam caliginem longus usus peccandi obduxit, sine lege dimissa natura est. Ad quam Dominus nimiis jam vitiis obrutam, et quadam ignorantiae rubigine infectam, limam Legis admovit, ut hujus frequenti admonitione expoliretur, et ad suum posset redire fulgorem. Neque vero alia nobis causa difficultatem quoque bene faciendi facit, quam longa consuetudo vitiorum, quae nos infecit a parvo, paulatimque per multos corrupit annos, et ita postea obligatos sibi et addictos tenet, ut vim quodammodo videatur habere naturae. Omne illud tempus, quo negligenter edocti, id est, ad vitia eruditi sumus, quo citamenta nequitiae innocentia pro stultitia duceretur, nunc nobis resistit, contraque nos venit, et novam voluntatem impugnat usus vetus. Et miramur cur
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ illũ auit debiusse fieri: q̃ õmo facẽ
nõ poss malũ. Dicit itaq figmẽtũ
ei qͥ se fruxit qd me feristi sic: et ĩꝓbis¬
sum hom̃i dũ dissimulãt bene idip
sũ admistrare qd facti sũt alit̾ se fac¬
tos fuisse malũt⁊ ut q̃ uitã suã emẽ¬
dare nolũt uideãt᷑ emẽdare uelle na¬
turã. cuiꝰ bonũ ita genalit tũctis ĩsti¬
tutũ est: ut gẽtilibz quoq hoib qͥsine ullo
ferat. Quã enĩ multos philosophoꝵ
et audiimꝰ et legimꝰ et ip̃i uidimꝰ:
castos patiẽtes modestos liberales cõ¬
tinẽtes benignos : et honores simul
mũdi et delicias respuẽtes: et amato¬
res iustitie nõ mmꝰ quã sciẽtie. Unde
queso hõib aliems a deo: ista que deo
placẽt: Unde aũt illis bona: insi de
nature bono:. Et cũ ista que dixi uel
oĩa in uno uł singula ĩ singłis haberi¬

Expanded text:
aiunt debuisse fieri, qui omnino facere non posset malum. Dicit itaque figmentum ei, qui se finxit: Quid me fecisti sic ? Et improbissimi hominum, dum dissimulant idipsum bene administrare quod facti sunt: aliter se factos fuisse malunt, ut qui vitam suam emendare nolunt, videantur emendare velle naturam. Cujus bonum ita generaliter cunctis institutum est, ut in gentilibus quoque hominibus, roferat. Quam multos enim philosophorum et audivimus, et legimus, et ipsi vidimus castos, patientes, modestos, liberales, abstinentes, benignos, et honores mundi simul et delicias respuentes, et amatores justitiae non minus quam scientiae? Unde, quaeso, hominibus alienis a Deo ista, quae Deo placent? unde autem illis bona, nisi de naturae bono? Et cum ista, quae dixi, vel omnia in uno
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ umũ mutari ⁊ qnto est gloriosius
pcta ĩ iusticiã ꝯniutare. et mores po¬
tius tẽpare quã potula: Ausmi dice̾
illiꝯ hydeias nõ solũ illi ꝯiuuio. ẜ um¬
uerso mũdo p̃ciosã illã mĩstrare sub-¬
stantiã: nisi qd̾ nobis meliꝰ admini¬
strãt. Cõstat enĩ ex ip̃is uasculis illos
hausisse ebrietatẽ nos haurire iusti-¬
tiã: illos ꝑtepisse uim potulũ nos ca¬
litẽ salutis accipe̾: et si dici fas est. a¬
pud illos ꝑtrãsisse qd biberũt. apud

Expanded text:
in vinum mutare, quanto est gloriosius in vinum mutare, quanto est gloriosius peccata in justitiam commutare, et mores potius temperare, quam pocula? Audeo dicere illas hydrias, non solum illi convivio, sed universo mundo pretiosam illam ministrare substantiam, nisi quod nobis melius administrant. Constant enim ex ipsis vasculis illos hausisse ebrietatem; nos haurire justitiam. Illos percepisse vini poculum, nos calicem salutis accipere; et, si dici fas est, apud illos pertransisse quod biberant, apud
Abbreviated transcription (Latin):
ut credẽtib abũdet et̾uitas. Si quidẽ
uiuaꝵ cellaria ꝓturaret s ut salu¬
ti hom̃i ꝓuidẽt: nec ut hydrias sub
uili aqua uim optum saporẽ uo-¬
luit gustare ꝯiuuias: magis uoluit
ex hãc uili carne resurrectiõis celes¬
tis sapentiã gustare credẽtes. Nã
hot signo: totũ utiq resurrectionis
mysteriũ ꝯtinet᷑. Aqua enĩ uilis pal¬
lẽs et frigida ĩ uinũ uersa st p̃tiosũ
rubeũ. uł ignitũ: significat hõĩs
substancia cõdicione uilẽ. ĩbetillita¬
te pallentẽ. morte frigentẽ: in re¬
surrectõis głia onutandũ. que ẽ
etnitate p̃ciosa. grã colorata: spũ
imortalitatis ignita. Hot igit᷑ dic¬
tũ est credẽ dnm oꝑari uoluisse: ut
ꝑhoc trenũ signũ futurũ iã tũt a
sapiẽtib celeste mysteriũ uideret᷑.
Nã si mirabile est utiq que defete¬
rãt ꝯiuius uia subplesse: quãto
mirabiliꝰ est uitã que ex hausta est
hõib reparasse: Et si głiosũ est aqͣs

Expanded text:
 abundet aeternitas. Siquidem vivarum cellaria procuraret, sed ut saluti hominum provideret, nec ut hydrias subsvili aqua vini optimi saporem voluit gustare conviva, magis voluit ex hac vili carne resurrectionis coelestis sapientiam gustare credentes. Nam hoc signum totum utique resurrectionis mysterium continet. Aqua enim vilis, pallens et frigida in vinum versa, scilicet pretiosum, rubrum vel ignitum, hoc significat hominis substantiam conditione vilem, imbecillitate pallentem, morte frigentem in resurrectionis gloriam commutandam, quae est aeternitate pretiosa, gratia colorata, spiritu immortalitatis ignita. Hoc igitur dignum est credere, Dominum operari voluisse, ut per hoc terrenum signum, futurum jam tunc a sapientibest utique quae defecerant conviviis vina supplesse, quanto est mirabilius vitam, quae est exhausta, hominibus reparasse? Et si gloriosum est aquam
Abbreviated transcription (Latin):
palpauerũt manib. hodieq nõ ui-¬
deãt. Req̾ramꝰꝯ igit᷑ qd̾ signũ oꝑatꝰ
sit: ut diuĩtatẽ suã ppłis dedararet.
Dicit᷑ hoc pͥmũ fecisse miraculũ: ut
a quã mutaret ĩ uinũ. Magnũ pla¬
ne signũ: ⁊ ad dei credendã sufficiẽs
maiestatẽ. Quis enĩ nõ miret᷑ in a¬
lud quã erãt elemẽta esse tñslata:
Nemo em̃ potest mutare naturã: ñ
q̃ dñs est nature. Credendũ est iã
ex hoc mortalẽ hoĩez in ĩmortalitatẽ
posse ꝯuerti: qͣndo uilis substãtia in¬

Expanded text:
unt manibus, hodie usque non videant. 4. Requiramus igitur quod signum operatus sit, ut divinitatem suam populis declararet. Dicitur hoc primum fecisse miraculum, ut aquam mutaret in vinum . Magnum plane signum, et ad Dei credendam sufficiens majestatem. Quis enim non miretur in aliud quam erant, elementa esse translata? Nemo enim potest mutare naturam, nisi qui dominus est naturae. 5. Credendum est jam ex hoc mortalem hominem in immortalitatem posse
Abbreviated transcription (Latin):
latine dicit᷑ apparere. Ergo qr tunc
pmũ apparuit saluator ĩ mũdo:. ip¬
sa dies eodẽ uotabulo epiphama muĩ¬
cupata est. Nuomõ aũt apparue¬
rit reqͥramꝰ ⁊ nõ qd ĩ mũdo ante nõ
fuerit. tũ mũdꝰ ꝑ ip̃m factꝰ sit: sed
qd̾ tũt pmũ signis atq miraculis cre¬

Expanded text:
latine dicitur apparere. Ergo quia tunc primum apparuit Salvator in mundo, ipsa dies eodem vocabulo Epiphania nuncupata est. 3. Quomodo autem apparuerit requiramus, non quod in mundo ante non fuerit, cum mundus per ipsum factus sit : sed quod tunc primum signis atq