comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
optuleris munus cuum ad altare et
recordatus fueris qr fr̃ tuus habet ali¬
quid aduersum te: relinque ibi mu¬
nus tuum ance altare. Non irascitur
deus: quia oiffers impouere munus
tuum. Te querit ceus magis qͣm mu¬
nus cuum. Nam si malũ animũ gerẽs
aduersus frẽm tuum adueneris cum
munere ad dm̃ tuum respondet tibi.
Tn peristi michi quid acculisti: Offers
munus tuum. ⁊ tu non es mimus dĩ.
Plus ciuerit xp̃c quem redemit sangͥ¬
ne suo: quam quod cu muenisti in hor¬
reo tuo. Ergo relinque sbi munus cu¬
um ante altare: et uade prius reconci¬
uari er̃i cuo. ⁊ sic ueniens offeres mimꝰ
tuum. Ecce ille reatus gehenne qiuam
cito solutus est nũdum reconciliatꝰ reus
eras gehenne. Reconciliatus: securus of
autem faciles sunt ad irrogaudas in¬
iurias ⁊ difficiles ad concordiam requi¬
rendam. Pete inquit ueniam ab hoĩe
quem offendisti: ab homine qũe lesi¬
str respondet. Non me humiliabo. Uel
deum tuum audi: si frẽm cuum con¬

Expanded text:
ad altare, et ibi recordatus fueris, quia frater tuus habet aliquid adversum te; relinque ibi munus tuum ante altare. Non irascitur Deus quia differs imponere munus tuum: te quaerit Deus magis quam munus tuum. Nam si malum animum gerens adversus fratrem tuum, adveneris cum munere ad Deum tuum, respondet tibi: Tu peristi, mihi quid attulisti? Offers munus tuum, et tu non es munus Dei. Plus quaerit Christus quem redemit sanguine suo, quam quod tu invenisti in horreo tuo. Ergo relinque ibi munus tuum ante altare, et vade prius reconciliari fratri tuo; et sic veniens offeres munus tuum . Ecce ille reatus gehennae quam cito solutus est. Nondum reconciliatus, eras gehennae reus: reconciliatus, securus offautem faciles sunt ad irrogandas injurias, et difficiles ad concordiam requirendam. Pete, inquit, veniam ab homine quem offendisti, ab homine quem laesisti. Respondet: Non me humiliabo. Vel Deum tuum audi, si fratrem tuum con
Abbreviated transcription (Latin):
qiua ꝑuersitate contempnũt. ⁊ nescio
unde sibi testimonia non nulla ⁊ ua¬
na conciiurunt dicentes peccata car¬
nis nr̃e. deus non curat. Ubi est ciiod
audiuimus: forncatores ⁊ ad ulteros
uidicat ceus: scce ciod attende quis¬
cuus tali morbo laboras qruod dicit d̃o
Audi non quod tibi dicit fauens pec¬
catis tius amicus cuus aut cadem cecũ
iniquitatis catena ligatus amicus tuus
uel pocnis immicus cuus uł suns. An¬

Expanded text:
qua perversitate contemnunt; et nescio qua perversitate contemnunt; et nescio unde sibi testimonia nulla et vana conquirunt, dicentes, Peccata carnis Deus non curat. Ubi est quod hodie audivimus: Fornicatores et adulteros judicat Deus? Ecce attende, quisquis tali morbo laboras. Quod dicit Deus audi: non quod tibi dicit favens peccatis tuis animus tuus, aut eadem tecum iniquitatis catena ligatus amicus tuus, vel potius inimicus tuus et suus. Au
Abbreviated transcription (Latin):
aut en cuieris inscribere. Prorsus nec pro¬
co: nec negligo Corripio in secreto: pono
ante oculos dei uidiciũ. terreo cruentẽ
conscĩam persuadeo penitenciam. Hac ca¬
ritate: prediti esse cebemus. Unde aliciũa
do reprehendunt nos quod quasi non
corripiamus: aut putaut nos scire qd̾
nescimus. aut putant nos tacere quod
seimus. Sed forte quod scis ⁊ ego scio. ⁊ nõ
coram te corripiam. quia curare uolo nõ
aceusare. Sunt homines adulteri ĩ co¬
mibus suis: in secreto peccant. Aliqũa¬
co nobis produntur ab uxoribus fuis ple¬
rumq zelantibus: aliquando marito¬
ꝵ suoꝵ salutem querentib. Nos non
prodimus palam: sed in secreco arguiniꝰ
Ubi contigit malum: ibi moriat᷑ malũ.
Non tamen uulnus illuo negligimus
aute om̃ia ostendentes homini in tali
pẽo constituto. sanciamꝙ gerenti cõsti¬
enciam. illud iuilnus esse mortiferum.
ciuod alicniando qui ꝯmittunt nescio

Expanded text:
at tu quaeris inscribere. Prorsus nec proat tu quaeris inscribere. Prorsus nec prodo, nec negligo: corripio in secreto; pono ante oculos Dei judicium; terreo cruentam conscientiam; persuadeo poenitentiam. Hac charitate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quod quasi non corripiamus: aut putant nos scire quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. Sed forte quod scis, et ego scio: sed non coram te corripio; quia curare volo, non accusare. Sunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant; aliquando nobis produntur ab uxoribus suis plerumque zelantibus, aliquando maritorum salutem quaerentibus: nos non prodimus palam, sed in secreto arguimus. Ubi contigit malum, ibi moriatur malum. Non tamen vulnus illud negligimus; ante omnia ostendentes homini in tali peccato constituto sauciamque gerenti conscientiam, illud vulnus esse mortiferum: quod aliquando qui committunt, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
cuud esset quia non uolauit uiri cho¬
rum. qr ce sp̃u sancto conceꝑat dũm
anboꝵ. Peccauit gͦ in te tr̃ cuus si tu so¬
lus nosti: tunc uere in te solum peccauit
Nam si multis audientib tibi fecit iniu¬
riam: ⁊ in illos peccauit quos cestes sue
Quando me audiente fr̃ĩ meo quisque¬
iuriam alienam putem. Prosus ⁊ michi
fecit. immo mͥ plus fecit: eui putaũ
placere: cid̾ facit. Ergo ip̃a corripien¬
ea sunt coram om̃ib: que peccantur
coram omuibus. Ipsa compienda sunt
secretius que peccantur secretius. Distribu¬
gamus. et sic agendum est non solum ep̃¬
co in nos peccat᷑: sed eiuando peccatur ab
aliquo ut ab altero nesciatur. Insecreto
deremus corripere: in secreto argnere. ne
uolentes publice arguere: ꝓdamus ho¬
minem. Nos uolumus corripere ⁊ argue¬
re uł corrig̾e qiuid si immicus qiuerit
audire quod puniat: Noiit em̃ nescio
quem homicidam ep̃e. ⁊ alius illum ne¬
mo nouit. Ego uolo publice corripere:

Expanded text:
quid esset, quia non violavit viri toquid esset, quia non violavit viri torum, quia de Spiritu sancto conceperat Dominum amborum . Peccavit ergo in te frater tuus; si tu solus nosti, tunc vere in te solum peccavit. Nam si multis audientibus tibi fecit injuriam, et in illos peccavit, quos testes suae Quando me audiente, fratri meo quisqueillam alienam putem. Prorsus et mihi fecit: imo et mihi plus fecit, cui putavit placere quod fecit. Ergo ipsa corripienda sunt coram omnibus, quae peccantur coram omnibus: ipsa corripienda sunt secretius, quae peccantur secretius. Distribugamus et sic agendum est, non solum quando in nos peccatur, sed quando peccatur ab aliquo, ut ab altero nesciatur. In secreto debemus corripere, in secreto arguere; ne volentes publice arguere, prodamus hominem. Nos volumus corripere et corrigere: quid, si inimicus quaerit audire quod puniat? Novit enim nescio quem homicidam episcopus, et alius illum nemo novit. Ego volo publice corripere,
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit inquit inte fr̃ tuus. corripe
eum inter ce ⁊ ip̃m solum. Quare: qr¬
in te peccauit. Quid est in te peccanit:
Tu scis crua peccauit. Quia em̃ secrecũ
fuit. quando in te pectanit secͥtum q̃te
cum corripͣis qod peccauit. Nam si solus
nosti quia peccauit inte ⁊ eum uis co¬
ram om̃ibus arguere: non es corrector:
sed proditor. Actende quemadmodum
uir iustus ioseph tanto flagicio quod
upore fuerat suspicatus: tanta benigni¬
tate peꝑcit. Anceciũa sciret unde illa
conceꝑat: quia grauidam senserat. et
se ad illam non accessisse nouerat resta¬
bat itaq certa adulterii suspit̾o. Et¬
camen qr ip̃e solus senserat ipse sciebt
soluis. quid de illa ait euangłiũ. Ioseph
autẽ cũ esset uir iustus ⁊ nollet eam
diuulgare. Mariti color: non iundicta
eiuesiuit. uoluit prodesse peccanti: nõ
punire peccantem. Cum inquit nollet
cam duualgare: uoluit eam occulte di¬
mittere. Hoc eo cogitante: ecce angłs
oñi apparuit ei in sompnis ⁊ indicauit

Expanded text:
ccaverit, inquit, in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Quare? quia peccavit in te. Quid est: In te peccavit? Tu scis, quia peccavit. Quia enim secretum fuit, quando in te peccavit, secretum quaere, quum corrigis quod in te peccavit. Nam si solus nosti, quia peccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere, non es correptor, sed proditor. Attende, quemadmodum vir justus Joseph tanto flagitio, quod de uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit, antequam sciret unde illa conceperat, quam gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaqtamen quia ipse solus senserat, ipse solus sciebat, quid de illo ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, et nollet eam divulgare. Mariti dolor non vindictam quaesivit: voluit prodesse peccanti, non punire peccantem. Cum, inquit, nollet eam divulgare, voluit eam occulte dimittere. Haec eo cogitante, ecce angelus Domini apparuit ei in somnis; et indicavit
Abbreviated transcription (Latin):
cacere ⁊ rõnem de uobis non reddere
S iam suscepimus onus quo ab hu¬
meris nr̃is excutere non possumus:
nec debemus. Audistis fres mei cum e¬
pistola ad hebreos legerecur. Obedite
ppositis uestris ⁊ subditi estote: qr ipsi
uigilant pro ammab ur̃is. canqua
rõnem reddituri pro uobis ut cũ gau¬
dio hoc faciant ⁊ eum tͥsticia. Non cm̃
expedit uobis. Quando facimus ista ẽ
gandio: Quando inidemus homines pro
ficere in u̾bis dei. Quando cũ gaudio la¬
borat oꝑaruis in agro: Quando atten
oit arborem ⁊ fructum uidet. Quͣ̃do
accendit seggetem ⁊ fructũ uidet:
arec prospieit ubertatem non sine
causa laboraiit. non sine causa dorsũ
colerauit. Hoc est qd̾ ait ut cũ gau¬
oio hoc faciant. ⁊ non cuurtisticia
non em̃ expedit uobis. Numenud
dixit non illis expedit: S dix̃. non ex¬
pedit nobis. Nam illi ppositi qiuando
contristantur de malis uestris expe¬
dit ulis ipsa tristicia. Prodest illis s

Expanded text:
tacere, et rationem de vobis non reddere? tacere, et rationem de vobis non reddere? Sed jam suscepimus onus, quod ab humeris nostris excutere non possumus, nec debemus. Audistis, fratres mei, cum Epistola ad Hebraeos legeretur: Obedite praepositis vestris, et subditi estote; quia ipsi vigilant pro animabus vestris, tanquam rationem reddituri pro vobis: ut cum gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim expedit vobis . Quando facimus ista cum gaudio? Quando videmus hficere in verbis Dei. Tunc enim cum gaudio laborat operarius dit arborem, et fructum videt; quando attendit segetem, et frugum in area prospicit ubertatem: non sine causa laboravit, non sine causa dorsum toleravit. Hoc est quod ait, Ut cum gaudio hoc faciant, et non cum tristitia; non enim expedit vobis. Numquid dixit, Non illis expedit. Non; sed dixit, Non expedit vobis. Nam illi praepositi quando contristantur de malis vestris, expedit illis; ipsa tristitia prodest illis: sed
Abbreviated transcription (Latin):
ferti ꝙ uitam malam uis habere lon
guam. Utiq si longa erit: meliꝰ bona
erit. Si breuis erit bene: fc̃m ÷ ut bo¬
na produceretur. Sic autem homines
negligunt: uitam suam: ut nolint
harere aliam nisi ip̃am. Uillam emis
bonam queris. Uxorem uis duce bonã
eligis. silios tibi uis nasci: bonos optas
saligas locas. ⁊ non uis malas: ⁊ uicam
amas malam: Quid te offendit uita¬
tua quam solam uis malanr: ut in¬
ter omĩa bona tua solus sis malus:
iñ ꝑte corripere: sorte audiret me ał̾
audiat me aliquis. Non amo in uo¬
ce laudatorem: et in corde concemp¬
torem. Cum enã landas ⁊ non te corri¬
gis: contra te testis es. Si malus es et ꝙ
dico placet tibi displice tibi: quia si
malus displicueris tibr correctus pla¬
cebis tibi. Quod nudius tercius nisi fal¬
lor dixi in om̃ibus: uebis meis specu¬
lum. ꝓpono. Nec mea ista siit uerba
seo dño uidente locmior. quo terren¬
te non taceo. Nam quis non eligeret

Expanded text:
fert, et vitam malam longam vis habere? fert, et vitam malam longam vis habere? Utique si longa erit, melius bona erit: si brevis erit, bene factum est, ut bona produceretur. Sic autem homines negligunt vitam suam, ut nolint habere malam, nisi ipsam. Villam emis, bonam quaeris; uxorem vis ducere, bonam eligis; filios tibi vis nasci, bonos optas; caligas locas, et non vis malas: et vitam amas malam! Quid te offendit tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua in parte corripere, forte audiret me: mulaudiat me aliquis. Non amo in voce laudatorem, et in corde contemptorem. Cum enim laudas, et non te corrigis, contra te testis es. Si malus es, et quod dico placet tibi, displice tibi: quia si malus displicueris tibi, correctus placebis tibi, quod nudiustertius, nisi fallor, dixi. In omnibus verbis meis speculum propono. Nec mea ista sunt verba: sed Domino jubente loquor, quo terrente non taceo. Nam quis non eligeret
Abbreviated transcription (Latin):
rit iusticiam: om̃s mieniitates eius o¬
uliuiscar. Securus sum eniando me cor¬
rexero: dat mͥ indulgenciam de mabe
meis. Ꝙ quid ego oiclurus sum contra
deuin: Reclamacurus dicturꝰ sum deo
nol dare iui indugenciam: Dicturꝰ
su noc scriptum non esse. hoc deum
non promisisse. Gi ista oixero: omna
faua dico Beneditis uerum dicais idnl¬
gentiam correptͥom tue promisit ceus
negare non possum: sed dic michi rogo
te. ecce ego consentio ⁊ concedo ⁊ cognos¬
co: quia indulgenciam deus promisit
tibi: Crastinum em̃ diem quis tibipro¬
misit: Ubi michi legis indulgenciam
te accepturum si te correxeris: lege
michi ibi quantum uicturus sis.
Non lego inquis. Nescis gͦ quiantum
uicturus sis. Esto correctus et semꝑ
paratus noli tumere diem ultimũ
tanquam furem qui dormienti effo¬
diat parietem: seo uigila ⁊ corrige¬
re te hodie. Quid differs in crastinũ.
Longa uita erit: ip̃a longa bona sit.
Prandium tonũ longum nemo dif¬

Expanded text:
rit justitiam, omnes iniquitates ejus orit justitiam, omnes iniquitates ejus obliviscar . Securus sum; quando me correxero, dat mihi Deus indulgentiam de malis meis. Et quid ego dicturus sum? Contra Deum reclamaturus? Dicturus sum Deo: Noli illi dare indulgentiam? Dicturus sum hoc scriptum non esse, hoc Deum non promisisse? Si ista dixero, omnia falsa dico. Bene dicis, verum dicis: indulgentiam correctioni tuae promisit Deus, negare non possum: sed dic mihi, rogo te; ecce ego consentio et concedo et cognosco quia indulgentiam Deus promisit tibi; crastinum enim diem quis tibi promisit? Ubi mihi legis indulgentiam te accepturum, si te correxeris; lege ibi mihi quantum victurus sis. Non lego, inquis. Nescis ergo quantum victurus sis. Esto correctus et semper paratus. Noli timere diem ultimum, tanquam furem qui te dormiente effodiat parietem: sed vigila, et corrige te hodie. Quid differs in crastinum? Longa vita erit. Ipsa longa, bona sit. Prandium bonum longum nemo dif
Abbreviated transcription (Latin):
tempnerent corꝑalia peccata templum
in uobis est sp̃t sancti ciuem habetis a dõ
&x cion estis uestri: emꝑtiem̃ estis p̾cio mig¬
no: Si contempnis corpus tuumi: consi¬
om̃is nomo euu paulo attencius consi¬
d̾ auerit: nemiuem dm̃ timentem sub
uerdis eius non se corrigere nisi enu pu¬
tat qiuia plus habere uiuere. Ip̃a res
est que multos occidit. cum dicunt
cras eras: ⁊ subito ostium clauditur.
Remansit foras cum noce cor uina:
ciuia non habuit gemitum columbi¬
num. Cras cras coruina nox. Geme ut
coiumba: ⁊ tunde pectus. Sed plagas ti¬
in danco in pectus: cesus: correctus esto.
ne non uidearis conscĩam cedere. sed ma¬
lam conscĩam pugnis paumencare soli¬
diorem reddere non correcton̾em. Gẽme
non mani gemitu. Porte em̃ dicis tibi.
Promisit michi deus indulgenciam cpͣ¬
co me correxero seturus sum: lego diui¬
nam scripturam. Inicnius in crua die ꝯ¬
uersus fuerit ab inciuitatib sins ⁊ fece¬

Expanded text:
temnerent corporalia peccata templum temnerent corporalia peccata templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo, et non estis vestri? Empti enim estis pretio magno . Si contemnis corpus tuum, consiomnis homo qui paulo attentius consideraverit, neminem Deum timentem sub verbis ejus non se corrigere, nisi qui putat, quia plus habet vivere. Ipsa res est quae multos occidit, cum dicunt, Cras, cras: et subito ostium clauditur. Remansit foris cum voce corvina, quia non habuit gemitum columbinum. Cras, cras; corvi vox. Geme ut columbus, et tunde pectus: sed plagas tibi dando in pectus, caesus correctus esto; ne non videaris conscientiam caedere, sed malam conscientiam pugnis pavimentare, solidiorem reddere, non correctiorem. Geme non inani gemitu. Forte enim dicis tibi: Promisit mihi Deus indulgentiam, quando me correxero; securus sum: lego divinam Scripturam, Iniquus in qua die conversus fuerit ab iniquitatibus suis, et fece
Abbreviated transcription (Latin):
non corpus meum. Adiecit etiam tes¬
timoniũ. Om̃is caro fenum ⁊ om̃is
cdaritas carnis ut flos feni. Infelix in¬
terp̃tatͥo pimenda cogitato. fẽnũ
dictum est caro: quia moritur. S cid̾
ad tempus moritur: uide ut non re¬
surgat cum crimine. Uis nosse apertã
inde sentenciam: Nescitis incruit idem
apis cnua corpora uestra templum in
nobis est sp̃c sancti: quem haretis a
ceo: Contempuebas corꝑale pocm: con¬
tempnis eiuod peccas in templũ. Ip̃m
corpus cuimi: templum inte ÷ spiri¬
tus sancti. Iam uide quid facias de tem¬
plo cei. Si eligeres in eccłia facere ad¬
ulterium ultra istos parietes qruud te
esset scesatius: Modo autem tu ipse es
templum. dei. Templum intras: tem¬
plum exis: templum in domo cua ma¬
nes: templum surgis. Uide ciuid agas
unde ne offendas templi habicatorem
ne deserat te ⁊ in riuuam uercaris.
Nescitis incruit cnua corꝑa nestra ⁊ hoc
ce fornicatone lociuebat᷑ apłs. ne con¬

Expanded text:
non corpus meum: adjecit etiam tesnon corpus meum: adjecit etiam testimonium, Omnis caro fenum, et omnis claritas carnis ut flos feni . Infelix interpretatio! punienda cogitatio! Fenum dicta est caro, quia moritur: sed quod ad tempus moritur, non resurgat cum crimine. Vis nosse apertam etiam inde sententiam? Nescitis, inquit idem apostolus, quia corpora vestra templum in vobis est Spiritus sancti, quem habetis a Deo? Contemnebas corporale peccatum, contemnis quod peccas in templum? Ipsum corpus tuum templum in te est Spiritus Dei. Jam vide quid facias de templo Dei. Si eligeres in ecclesia facere adulterium intra istos parietes, quid te esset sceleratius? Modo autem tu ipse es templum Dei. Templum intras, templum exis, templum in domo tua manes, templum surgis. Vide quid agas, vide ne offendas templi habitatorem, ne deserat te, et in ruinam vertaris. Nescitis, inquit, quia corpora vestra et hoc de fornicatione loquebatur Apostolus, ne con
Abbreviated transcription (Latin):
deus. age enꝑo fr̃. esto correclus. Ties ne
te inscribat inimicus ⁊ non tunes ne
te uidicet dens: ubi est fides: sime cum
est ciuando timeas: Longe quidem est
dies udicũ sed unius euiusq hominis
dies ultimius longe esse non pͭ. quia
breuis est uita. Qͦ quia ip̃a breuitas
semꝑ incerta est ⁊ quando sit dies tuus
ultimus nescis corrige ce hodie pp̃ eras.
om̃iũ pulso: sed conscientias quoꝵdã
conuenio. Si oicereni tu adulter corri¬
ge ce: primo forte dicerem quod uesci¬
rem. Forte quod ceniere audieram:
suspicarer. Non oico tu adulter corri¬
ge te sed quisciuis in hoc popło adult̾
es corrige te. Publica est correptio sod
socteta correctio. Scio qriuia cun tunue¬
rit : corrigit se. Non dicat incorde suo¬
porcata carnis non curat deus. Nesci¬
tis incuit apłs qr templũ dei estis.
ꝙx sp̃c dei habitat in uobis. Quiscius
templum dri uiolauerit: disꝑdec illũ
deus. Nlemo se fallat. Sed forte dicit ali¬
quis. Templum dei anmus meus est

Expanded text:
da. Age ergo, frater, esto correctus. Times ne te inscribat inimicus; et non times ne te judicet Deus? Ubi est fides? Time cum est quando timeadies judicii, sed uniuscujusque hominis dies ultimus longe esse non potest; et quia brevis est vita. Et quia ipsa brevitas semper incerta, quando sit dies tuus ultimus, nescis. Corrige te hodie, propter cras. omnium pulso: sed conscientias quorumdam convenio. Si dicerem, Tu, adulter, corrige te: primo forte dicerem quod nescirem; forte quod temere audieram, suspicarer. Non dico, Tu, adulter, corrige te; sed, quisquis in hoc populo adulter es, corrige te. Publica est correptio, sed secreta correctio. Scio quia ille qui timuerit, corrigit se. Peccata carnis non curat Deus. Nescitis, inquit Apostolus, quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Quisquis templum Dei violaverit, disperdet illum Deus . Nemo se fallat. Sed forte ait aliquis, Templum Dei animus meus est,
Abbreviated transcription (Latin):
te fr̃ tius corripe eum inter ce ⁊ ip̃m
solum. Qino oicis apłe: Pecrantes corã
om̃ibus argue: ut ceteri cimorẽ hade¬
ant. Quid facimus. Controuersiam is¬
tam uelut iudices audimus: Absit.
Inmno sub iudice constituti pussemꝰ
ut nobis aperiri impetrenus. fugia¬
mus sub alas dm̃ dei nr̃i. Non em̃ apło
suo contrariũ locitus ⁊ qr ⁊ in illo ip¬
se locutus est sicut dicit᷑. An uultis ex¬
ꝑimentũ eius acaipere: enu in me loq ͤ¬

Expanded text:
ipe illum inter te et ipsum solum. Quid dicis, Apostole? Peccantes coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant. Quid facimus? Controversiam istam velut judices audimus? Absit. Imo sub judice constituti pulsemus, uti nobis aperiri impetremus: fugiamus sub alas Domini Dei nostri. Non enim Apostolo suo contrarium locutus est, quia et in illo ipse locutus est, sicut dicit: An vultis experimentum ejus accipere, qui in me loq
Abbreviated transcription (Latin):
ergo utrũq dixit: unũ ore suo alterũ
ore preconis sui. Quia cinando preco de
tribunali aliquid dicit non scribitur
ingestis proco. seo ille dixisse scribitur.
qui p̾coni quod diceret impetrauit. du¬
ogͦ ista p̾cepta frẽs sic audiamus ut in¬
celligamus: & inter utraq pͥcepta pa¬
cati constituamur. Cum corde nr̃o nos
concordemus: ⁊ scriptura sancta ĩ ulła
ꝑte discordat. uerum est omĩo: utr̃q
uerum ÷. S discernere debenus aliq̃¬
do illud alicuando illud esse faciendũ
Aliquando corripiendũ fr̃em inder te
et ip̃m solum: aliqiuando corripiend̾
Si aliquando illud aliquando illud fe¬
c̾imus: concordiam scripturaꝵ denebi¬
mus. ⁊ infaciendo ate obtemꝑendo ñ
errabimus. Sed dicit michi alicus
Quando facio illud quando illud: Ne
tunc corripiam inter me sed ipsum
solum ciuando cebeo coram om̃ibus
corripere. aut tunc corripiam coram
om̃ibus ciuando debeo in secreto corri¬

Expanded text:
ergo utrumque dixit; unum ore suo, alterum ore praeconis sui. Quia quando praeco de tribunali aliquid dicit, non scribitur in Gestis, Praeco dixit: sed ille dixisse scribitur, qui praeconi quod diceret imperavit. ergo ista praecepta, fratres, sic audiamus, ut intelligamus, et inter utraque praecepta pacati constituamur. Cum corde nostro nos concordemus, et Scriptura sancta in nulla parte discordat. Verum est omnino, utrumque verum est: sed discernere debemus, aliquando illud, aliquando illud esse faciendum; aliquando corripiendum fratrem inter te et ipsum solum, aliquando corripiendum Si aliquando illud, aliquando illud fecerimus; concordiam Scripturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; aut tunc corripiam coram omnibus, quando debeo in secreto corri
Abbreviated transcription (Latin):
non remiseritis unus quis uestrum
fr̃ibus uestris ex corde uestro. Ecce fr̃es
res imꝑato est ammonitõ utilis et
ualde salubris. Obediencia debet᷑ ut qd̾̃
iussum est impleat᷑. er om̃ĩs homo
et cebicor est cei: et debitorem h̃t frẽm
suum. Quis est em̃ qui non sit cebitor
dei: isi in quo nullum possit inueni¬
ri peccatum: Quis est autem qui nõ
hareat debitorem fr̃ẽm nisi in quem
nemo peccauit: Putas ne quisqũa in
gonere humano reꝑiri potest. qui nõ
qꝵ ip̃e aliquo peccato obstrictus sit frĩ
suo: Debitorem ergo om̃is homo habẽs¬
constituit cibi regulam in cebitore tuo
ciuod facit et ipse cum suo. Duo em̃ st̃¬

Expanded text:
unusquisque vestrum fratri suo ex cordibus vestris. Ecce, fratres, res in aperto est, admonitio utilis; et valde salubris obedientia debetur, ut quod jussum est impleatur. Quia omnis homo et debitor est Dei, et debitorem habet fratrem suum. Quis est enim qui non sit debitor Dei, nisi in quo nullum potest inveniri peccatum? Quis est autem qui non habeat debitorem fratrem, nisi in quem nemo peccavit? Putasne, quisquam in genere humano reperiri potest, qui non et ipse aliquo peccato obstrictus sit fratri suo? Debitor est ergo omconstituit regulam in debitore tuo, quod facit et ipse cum suo. Duo ergo s
Abbreviated transcription (Latin):
uidet me uidet ⁊ prẽm. Anteꝙͣ hoc res¬
non dũ uidere poterat: nec prẽm nec eqͣ¬
iem pr̃i filium. Sed ut sanaretur oculꝰ
ad uidendum: mung endꝰ erat ad cre¬
ceudũ. Ideo anteqiuam uideas quod uide¬
re non potes: crede quod nũdũ uides.
Ambula ꝑfidem: ut ꝑuenias ad sp̃em.
Stecies non letificabit in prĩa: ciuem. fi¬
ces non consolatur in uia. Sic em̃ dic̃

Expanded text:
me vidit, vidit et Patrem? Antequam hoc resme vidit, vidit et Patrem? Antequam hoc resnondum videre poterat, nec Patrem, nec aequalem Patri Filium: sed ut sanaretur oculus ad videndum, inungendus erat ad credendum. Ideo antequam videas quod videre non potes, crede quod nondum vides. Ambula per fidem, ut pervenias ad speciem. Species non laetificabit in patria, quem fides non consolatur in via. Sic enim dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃ philipus sanũ oculum unde uid̾et
pr̃em acc ideo nec unde uideret ip̃m
filium patri coequalem. Itaq aciem
mentis adhuc sauciam ⁊ tantam lucẽ
aspicere non ualentem. sanandam atq
firmandam fidei medicamendis fomen¬
dere cͣ redis cuna ego in patre ⁊ pr̃ in me:
Qui ergo nondum pocest uidere cruid
uidere quod credat. sed prius credat ut
possit oculus sanari qiuo uideat. Sola
em̃ serui forma exibebatur seruilibus
oculis quia ille qͥ non rapinam arbi¬
tratus est esse equalis deo: non opꝰ ha
beret semet ip̃m exmanire. ⁊ forman
serui acciꝑe. Si qr non erat unde uide¬
retur deus. et erat unde uideret᷑ homor
qui d̾s erat factus ÷ homo. ut id quod
uidebatur sanaret illud unde nõ ui¬
debat᷑. Ipłe em̃ alio loco ait. Beati mũdo
corde: cm̃i ip̃i deum uidebunt. Poterat
utiq philipus respond̾e ⁊ dicere. Dñe:
ecce uideo te: caus ne est pater quale÷
hoc quod modo uideo. qm̃ oixisti qui

Expanded text:
habebat Philippus sanum oculum, unde videret habebat Philippus sanum oculum, unde videret Patrem: atque ideo nec unde videret ipsum Filium Patri coaequalem. Itaque aciem mentis adhuc sauciam, et tantam lucem aspicere non valentem, sanandam atque firmandam fidei medicamentis fomencredis quia ego in Patre, et Pater in me est? Qui ergo nondum potest videre quod videre quod credat: sed prius credat, ut possit oculus sanari quo videat. Sola enim forma servi exhibebatur servilibus oculis: quia ille qui non rapinam arbitratus est esse aequaberet semetipsum exinanire, et formam servi accipere . Sed quia non erat unde videretur Deus, et erat unde videretur homo; qui Deus erat, factus est homo, ut id quod videbatur, sanaret illud unde non videbatur. Ipse enim alio loco ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Poterat utique Philippus respondere, et dicere, Domine, ecce te video: talisne est Pater, quale est hoc quod video; quoniam dixisti, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
quirebat. Item quales oculos querebat
cũ loqueretur. Utiq uidentibus sed ui¬
centibus: ꝑ oculos carnis. siam eum ei di¬
ceret philipus dñe ostende nobis prẽm
& sufficit nobis: rene quidẽ hoc intelli¬
gebat ut demonstratus pat̾ possit suffi¬
cere. Sed cui non sufficiebat eciualis ꝑatͥ
qũo sufficeret pater: Quare autem nõ
sufficiebat: Quia non uidebatur. Quare
non uidebatur: Quia ñdum erat sanꝰ
oculus unde uideri posset. Hoc em̃ quod
incarne dñi uidebatur his oculis non
soli discipuli uiderunt qui honorau̾nt
sed ⁊ indei qui crucifiperunt. Qui ergo
auter se uideri uolebat alios oculos reqͥ¬
rebat et ideo sic respondit oicenti. ostẽ¬
ce nobis patrem: ⁊ sufficit nobis. Tanto
tempore uobiscum sum ⁊ non cogno¬
uistis me: philipe qui uidet me uidet
et patrem. Et ut interim oculos ficei
sanaret: prius ad monetur scd̃m fidem
ut possit ad speciem ꝑuenire. Et ne sic
putaret philipus cogitandũ dm̃ cio
& pater in me est: Iam dudum dix̾at

Expanded text:
idem. Item quales oculos quaerebat, cum loqueretur utique videntibus, sed videntibus per oculos carnis? Nam cum ei diceret Philippus, Domine, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: bene quidem hoc intelligebat, ut demonstratus Pater posset sufficere; sed cui non sufficiebat aequalis Patri, quomodo sufficeret Pater? Quare autem non sufficiebat? Quia non videbatur. Quare non videbatur? Quia nondum erat sanus oculus, unde posset videri. Hoc enim quod in carne Domini videbatur his oculis, non soli discipuli viderunt qui honoraverunt, sed et Judaei qui crucifixerunt. Qui ergo aliter se videri volebat, alios oculos requirebat. Et ideo sic respondit dicenti, Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis: Tanto tempore vobiscum sum, et non me cognovistis? Philippe, qui me vidit, vidit et Patrem. Et ut interim fidei oculos sanaret, prius admonetur secundum fidem, ut possit ad speciem pervenire. Et ne sic putaret Philippus cogitandum Deum, quet Pater in me est ? Jamdudum dixerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ouacõnem : meruit remissionẽ. Misertꝰ
cebitum dimisit illi. At ille debito liber
sed miquitatis seruus post ea quam e¬
gressus est a facie dm̃ sui inuenit eciã
ip̃e debitorem suum qui debebat non de¬
cem milia talencoꝵ qnantũ ip̃ius cebi¬
tum fuit. sed centum denarios. Cepit
eum ui suffocatum thrahere et dicere.
redde quod debes. At ille rogabat cum¬
seruumm: sicut & ipse rogau̾at cominũ
Sed non talem muenit conseruũ:
qualem ille dmi. Non solum remitt̾e
illi debitum noluit: sed nec dilat̾onẽ
dedit. Cantortum ipiebat ad solutionẽ:
iam debito dñico liber. Displicuit conser¬
uis: et remuntiauerunt oño suo quod
actum esset. Et dñs fecit ad esse seruũ:
& dixit ei. Serue nequam: cum michi
tanta deberes nusertus tui omĩa dimi¬
si tibi. Non ergo ⁊ ce oporcebat misere¬
ri conserui tui: sicut et ego tui miser¬
cus sum: Quissit omĩa que illi dimi

Expanded text:
dilationem, meruit remissionem. Misertusdilationem, meruit remissionem. Misertuset omne debitum dimisit illi. At ille debito liber, sed iniquitatis servus, posteaquam egressus est a facie domini sui, invenit etiam ipse debitorem suum, qui debebat, non decem millia talentorum, quantum ipsius debitum fuit, sed centum denarios: coepit eum suffocatum trahere, et dicere, Redde quod debes. At ille rogabat conservum, sicut et ipse rogaverat dominum: sed non talem iste invenit conservum, qualem ille dominum. Non solum remittere illi debitum noluit: sed nec dilationem dedit. Contortum rapiebat ad solutionem, jam debito dominico liber. Displicuit conservis; et renuntiaverunt domino suo quid actum esset: et dominus fecit adesse servum, et dixit ei, Serve nequam, cum mihi tanta deberes, misertus tui, omnia dimisi tibi; nonne ergo et te oportebat misereri conservi tui, sicut et ego tui misertus sum?
Abbreviated transcription (Latin):
euangłium ammonuit nos
non negligere peccata nr̃a: sed si pecra¬
uerit in te fr̃ tuus: corripe eum inter
te ⁊ ip̃m. Si te audierit lucracus es fra¬
trem cuum. Si autem concempserit:
adhibe tecum duos uel tres ut in ore
duorum uł trium testium stec ome
uerbum. Si autem ⁊ ip̃os contempsit
dic eccłie. Quod si eccłiam ꝯtempserit
sit tibi sicut hecnicus ⁊ publicanus.
Hodierna etiam die ad ip̃am rem ꝑti¬
nec capitulum quod sequit᷑. quo mͦ
cum legeretur audiuimus. Cum enĩ
dixisset hoc dñs iħc petro: subiecit et
interrogauit magistrum quotiens
ignosceret fr̃i. qui in illum pecrasset:
& quesunt utruni. suffice̾t septies.
Deinde narrauit similitudinẽ ualde
terribilem: quia simile est regnũ ce¬
lorum homini patri familias: qui po¬
suit rõnem cum seruis suis in quib
inuenit debitorem decem milium ca¬
ieneorum. Et cum uississet ut omĩa
que habebat ⁊ om̃is eius familia et
ip̃e uenderetur ꝙ debitum solueret᷑
aduolutus genibus dm̃ sui rogauit eũ

Expanded text:
Evangelium admonuit nos non negligere peccata fratrum nostrin te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum. Si te audierit, lucratus es fratrem tuum. Si autem contempserit, adhibe tecum duos vel tres: ut in ore duorum vel trium testium stet omne verbum. Si autem et ipsos contempserit, dic Ecclesiae. Quod si Ecclesiam contempserit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Hodierna etiam die ad ipsam rem pertinet capitulum quod sequitur, quod modo cum legeretur audivimus. Cum enim dixisset hoc Dominus Jesus Petro, subjecit et interrogavit Magistrum, quoties ignosceret fratri qui in illum peccasset; et quaesivit utrum sufficeret Deinde narravit similitudinem valde terribilem: quia simile est regnum coelorum homini patrifamilias, qui posuit rationem cum servis suis; in quibus invenit debitorem decem millium talentorum. Et cum jussisset, ut omnia quae habebat, et omnis ejus familia, et ipse venderetur, et debitum solveretur, advolutus genibus domini sui, rogabat eum
Abbreviated transcription (Latin):
in hominẽ peccando periti. Si te ile
in qiuem peccasti corripuerit inter ee
et ipsum solum ⁊ audieris illũ lucͣ¬
tus est te. Quid est lucratus ⁊ ce nisi
quia perieras si non lucraret᷑ te. Nam
si non perieras qiũo te ieratuez.: Nle¬
mo gͦ te comtempnat: quando pecrat
Si autem peccantes in frẽs. ⁊ ꝑencien¬
tes conscĩam eorum infirmam ĩ xp̃m
peccatis: ideo ciuia menbra xp̃ omnes
factisumus. Quomodo non peccas in
um sed peccaui in frẽm. In hominen
peccaui leue pot̃m est: uł millũ pecca¬
tum est. forte in de dicis ieue est qr
cito curatur. Peccasti infrẽm. tãc satĩ
⁊ sanatus est. sito fecisti rem mortife
ram sed remediũ cito iuenisti. Q÷¬

Expanded text:
in hominem peccando peristi? Si te ille in hominem peccando peristi? Si te ille in quem peccasti, corripuerit inter te et ipsum solum, et audieris illum, lucratus est te. Quid est, lucratus est te; nisi quia perieras, si non lucraretur te? Nam si non perieras, quomodo te lucratus est? Nemo ergo contemnat, quando peccat Sic autem peccantes in fratres, et percutientes conscientiam eorum infirmam, in Christum peccatis : ideo quia membra Christi omnes facti sumus. Quomodo non peccas in um, sed peccavi in fratrem, in hominem peccavi: leve peccatum est, vel nullum peccatum est. Forte inde dicis, Leve est, quia cito curatur. Peccasti in fratrem: fac satis, et sanatus es. Cito fecisti mortiferam rem, sed remedium cito invenisti. Q
Abbreviated transcription (Latin):
terum seuit. Coꝑiciiosuis uiuens
tiu non sentit qiuio secum mali
agit quia ⁊ seuienco sensum ꝑdit
Scuisti inmicũ tuũ te seuiento u¬
le nudatus ẽ tu mniqus es. Multũ
uit̾ est int̾ nudum ⁊ iniquum
Ille ꝑdidit pecuniam: tu in nocen¬
ciam. Quere quis grantus dampñ
ꝑpessus est. Ille perdidit rem ꝑiturã:
amando corripere: non nocendi aui¬
ditate. sed studio corrigendi. Tales si
tuerimus: optime facimus quoo
hodie ammoniti sumus. Si pecra¬
uerit inte fr̃ cuus: corripe eumĩ¬
tir ce ⁊ sp̃m soum Q uare ilũ corri¬
pis: Quia te doles quod peccauerit
inte: absit. Si amore cui id facis̃ ni
tui an illius. Si te andierit inenut
lucratus es frẽm tuum. Ergo pp̃ illũ
fac ut uicreris illum. Si facienco
lucraris uisi fecisses perierat. Quid
ergo qiuod pleriq homines ista pecca¬
ta ꝯtempnũt ⁊ dicunt quid mag¬
nũ fecai: in homiñẽ parauu. Noli ꝯtẽp¬
nere. in hominẽ pectasti: iis nosse q

Expanded text:
terum saevit, eo periculosius vivens, terum saevit, eo periculosius vivens, quo non sentit quid secum mali agit; quia et saeviendo sensum perdidit. Saevisti in inimicum tuum: te saeviente ille nudatus est, tu iniquus es. Multum interest inter nudum et iniquum. Ille perdidit pecuniam, tu innocentiam. Quaere quis gravius damnum perpessus est. Ille perdidit rem perituram, amando corripere; non nocendi aviditate, sed studio corrigendi. Tales si fuerimus, optime facimus quod hodie admoniti sumus: Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum. Quare illum corripis? Quia te doles, quod peccaverit in te? Absit. Si amore tui id facis, nihtui, an illius. Si te audierit, inquit, lucratus es fratrem tuum. Ergo propter illum fac, ut lucreris illum. Si faciendo lucraris, nisi fecisses perierat. Quid est ergo quod plerique homines ista peccata contemnunt, et dicunt, Quid magnum feci? in hominem peccavi. Noli contemnere. In hominem peccasti: vis nosse quia
Abbreviated transcription (Latin):
nium nobis ꝑsuademus: ut qd̃ hodi¬
e ammoniti sumus benefacere. atti
implere possumus ante omĩa non
odisse. Tunc em̃ cuiando trabes non
fuerit moculo tuo: indes recte quic¬
cnuo fuerit in oculo frĩs tui ⁊ nim
paceris conec eicias de oculo fr̃is tuiqd
uides nocere oculo fris tui. Lumen qd̾
in te est: non te ꝑmittit negligere lu¬
men fr̃is cui. Nam si odisti ⁊ uis corripe¬
re ciũo emendas limien qui ꝑdidisti
lumen: Dixit em̃ ⁊ hoc aꝑte eadẽ scrip¬
tura: ubi scriptum est. Qui odit frẽm
ut qui odit alterum non sibi priuc
noceat. Illum em̃ ledere aimatur ex¬
trinsecus: se uastat intrinsecus Qũa¬
tum autem animul noster corpore ma¬
ior est: tantum ei prospic̾e debemusne
ipe ledatur. Ledit autem ammũ sul̃
quu odit alterum. Ꝙ ciuid facturus et
ei quem odit: Quid facturus est. Toi¬
lit pecuniam numqͥd fidem. ledit fa¬
mam numquid conscĩam: Nuicqͥo
nocet forisecus: nocet sibi. Attende
sentit quid sibi mali faciat in al¬

Expanded text:
mum nobis persuadeamus, ut quod hodie admoniti sumus, bene facere atque implere possimus, ante omnia non odisse. Tunc enim quando trabes non est in oculo tuo, vides recte quidquid fuerit in oculo fratris tui; et vim pateris, donec ejicias de oculo fratris tui, quod vides nocere oculo fratris tui. Lumen quod in te est, non te permittit negligere lumen fratris tui. Nam si odisti, et vis corripere, quomodo emendas lumen, qui perdidisti lumen? Dixit enim et hoc aperte eadem Scriptura, ubi scriptum est, Qui odit fratreut qui odit alterum, non sibi prius noceat. Illum enim laedere conatur extrinsecus, se vastat intrinsecus. Quantum autem animus noster corpore major est, tantum ei prospicere debemus, ne ipse laedatur. Laedit autem animum suum, qui odit alterum. Et quid facturus est ei quem odit? quid facturus? Tollit pecuniam, numquid fidem? Laedit famam, numquid conscientiam? Quidquid nocet, forinsecus nocet: sibi attende sentit quid sibi mali faciat, in al
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is qui irascitur odit: ut aliquando
magis odisse comuncatur si non irasci¬
cur. Fac em̃ puerum uelle in acrua flu¬
minis iudere: cuius impetu pereat. Tu
si uides ⁊ pacienter ꝑmittis: odisti Tna
paciencia illius mors÷. Quanto meliꝰ
si rrasceris ⁊ corrigis qiuam non iras¬
cendo interire ꝑmittis: Odiun ergo an¬
te omĩa intandũ est: trabes de oculo
eicienda est. Multum cimipe aluid est
quando cuusq irascens in aliciuo uer¬
bimodum excedit. quod post ea deleat
penitendo. ⁊ aliud est seruare insidias.
inclusas in corde. Multum postremo in¬
ter est inter hec nerba scripture: tur¬
uatus est pre ira oculus meꝰ. De illo aũ
cuud dictum est. Qui odit fr̃em suumm

Expanded text:
omnis qui irascitur, odit; ut aliquando omnis qui irascitur, odit; ut aliquando magis odisse convincatur, si non irascitur. Fac enim puerum velle in aqua fluminis ludere, cujus impetu pereat: tu si vides, et patienter permittis, odisti; tua patientia, illius mors est. Quanto melius est si irasceris et corrigis, quam non irascendo interire permittis? Odium ergo ante omnia vitandum est, trabes de oculo ejicienda est. Multum quippe aliud est, quando quisque irascens in aliquo verbi modum excedit, quod postea deleat poenitendo; et aliud est, servare insidias inclusas in corde. Multum postremo interest inter haec verba Scripturae, Turbatus est prae ira oculus meus . De illo autem quid dictum
Abbreviated transcription (Latin):
inmonet nos dominus noster
non negligere peccata nr̃a
iuicem: non ciuerendo quid repͥhen¬
das sed iudendo quid corrigas. Euis cͥrpe
orxit acutum ocł̾m ad eiciendũ festucã
de ociulo fr̃is sui: qui trabem in oculo
suo non haret. Quid autem hoc sit bre¬
uiter insinuo caritati uestre. festuca ĩ
ocitio: ira est. Trades moculo: odium ẽ
Qũo gͦ qui odit rep̾hendit irascentem¬
festuca: mitio trabis est. Nam trares crnͣ
do nascitur: prius festuca est. Rigando
cestucam: ꝑducis ad trabem. Alendo mĩ
maus suspitonib: ꝑducis ad odiũ. Mul¬
Nam ⁊ fanis nr̃is irascimur: odisse fili¬
os quis inuenit᷑: In ip̃is quoq peconb
mater alicuando bucula suggentem
uitulum tedio eniodam auercit irascẽs
sed uisc̾ibus amplectitur mr̃is. Quasi
tedium facit cum impingit: queritur
tamen si de est. Nec damus aliter filiis
oisciplinam: nisi aliquandotum rras¬
cendo ⁊ inoignando. slec tame daremꝰ
disciplinam nisi amando. Usq a deo non

Expanded text:
monet nos Dominus noster non negligere invicem nostra peccata, non quaerendo quid reprehendas, sed videndo quid corrigas. Ejus quippe dixit acutum oculum ad ejiciendam festucam de oculo fratris sui, qui trabem in oculo suo non habet. Quid autem hoc sit, breviter insinuo Charitati vestrae. Festuca in oculo, ira est: trabes in oculo, odium est. Quando ergo qui odit repfestucam in do nascitur, prius festuca est. Rigando festucam, perducis ad trabem: alendo iram malis suspicionibus, perducis ad odium. Nam et filiis nostris irascimur: odisse filios quis invenitur? In ipsis quoque pecoribus mater aliquando bucula sugentem vitulum taedio quodam avertit irascens: sed visceribus amplectitur matris. Quasi taedium facit, cum impingit: quaeritur tamen, si deest. Nec damus aliter filiis disciplinam, nisi aliquantum irascendo et indignando: nec tamen daremus disciplinam, nisi amando. Usque adeo non
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut si in aliqͦ temptatonũ uen¬
tus conatur extinguere: uel unda
submergere: clamemus ad xpistũ
Quid est clamemus: Oremus. Porriget il¬
le manũ: et eruet de profundo.  em̃
manus eius ceducet nos. et continebit
nos dext̾a euis: donec nos ad sempiter¬
na sua promissa ꝑducat. Eplit̃ sino scĩ¬

Expanded text:
est: ut si nos in aliquo tentationum ventus conatur subvertere, vel unda submergere, clamemus ad Christum. Quid est, clamemus? Oremus. Porriget ille manum; et eruet de profundo. Etenim manus ejus deducet nos, et continebit nos dextera ejus, donec nos ad sempiterna sua promissa perducat. SERMO
Abbreviated transcription (Latin):
putastis qr de hoc corpore qd̾ uide.¬
tis partes facturus sum. ⁊ membra
mea coneisurus ⁊ uob̾ daturus:
Quid si ergo uideritis filium ho¬
minis ascendentem ubierat prius:
certe quiintegerascendipotuit
consumi non potuit. Pego ⁊ decor¬
pore ac sanguine suo dedit nobis
salubrem refectionem: ⁊ tã ma¬
gnam breuiter soluit de sua inte¬
gritatem questionem. Mandu¬
bant qui bibunt: esuriant ⁊ sici¬
ant: uitam manducent. uitam
bibant. illud manducare reficiẽ.
s sic reficeris: ut non reficiat un¬
de reficeris. Illud bibere quid esti
nisi uiuere: manduca uitam. bibe
uitam: habebisuitam. ⁊ integra
est uita. Tune aũt hoc erit id est
uita unicuiq erit corpus ⁊ sangͥs
xp̃i. si qd̾ insaeramento uisibilit̾
sumitur. inp̃a ueritate spirita

Expanded text:
Putatis quia de hoc corpore quod videtis partes facturus sim, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid ergo si videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consumi non potuit. Ergo de corpore et sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de integritate sua quaestionem. Mandubant, qui bibunt, esuriant et sitiant, vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est, sed sic reficeris, ut non deficiat, unde reficeris. Illud bibere, quid est nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam: Habebis vitam, et integra est vita! Tunc autem hoc erit, id est, vita unicuique erit corpus et sanguis Christi, si, quod in sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veritate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd uiuendo ostenditur. etiã loquendo ꝓpagetur.
Ad extremũ uõ suꝑ est ut ꝑfecta queꝙ opera conside¬
ratio ꝓpriȩ infirmitatis deprimat. ne hȩc ante
occulti arbitris oculos tumor elationis extinguat
Sed ꝗa sunt pleriq michi imperitia similes: ꝗdũ
metiri se nesciunt: que non didicerunt docere
concupiscunt: Qui pondus magisterii tanto leuius
estimant : quanto uim magnitudinis illius ignorañ
Ab ipso libri huius rep̃hendantur exordio: Ut ꝗa in¬
docti ac precipites dor trine arcẽ tenert appetuis.

Expanded text:
quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur. quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur. Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt,
Abbreviated transcription (Latin):
arissime. atꝙ humillima in¬
tentione rep̃hendis: quȩ neꝗb¬
dã leuia esse indeantur. p̃sentis
librꝯ stilo exprimo de eoꝵ grauedine
iẽ qd penso: ut et hec ꝗuacat in caute ñ exp̃e¬
Tat. et ꝗ in caute expetiit: ad eptũ se esse ꝑtimesca
Quadriꝑtita uõ disputatione. liber iste distin¬
Iguit̃: ut ad lectoriᷤᷤ sui animũ ordinatis allegatio¬
nib quasi ꝗbdã passib gradiat᷑. Lã cũ rerũ neces¬
sitas exposcit: pensandũ ualde est adculm̃ quisꝙ
regiminis qualiter ueniat: At ꝙ ad hoc rite ꝑuc̃¬
qens qualiter uiuat. Et bene uiuens qualiter do¬
xeat: Et recte docens infirmitatẽ suã cotidiȩ
quanta consideratione cognoscat. Ne aut humilitas
accessũ fugiat: aut ꝑcontentionẽ uita contradicat.
Aud uitã doctrina destituat: Aut doctrinã p̃sũptio
xtollat: Prius ergo appetitũ timor tẽperet. Po
aũt magisteriũ ꝗo anon querente suscipitur uita
cõ mendet. Ac de inde necesseest: ut pastoris bonũ

Expanded text:
sime, atque humili intentione reprehendis; quae ne quibusdam levia esse videantur, praesentis libri stylo exprimo de eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat; atque ad hoc rite perveniens, qualiter vivat; et bene vivens, qualiter doceat; et recte docens, infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat, ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat; aut vitam doctrina destituat; aut doctrinam praesumptio extollat. 2 Prius ergo appetitum timor temperet: post autem magisterium quod a non quaerente suscipitur, vita commendet; ac deinde necesse est ut pastoris bonum
Abbreviated transcription (Latin):
tempore scribebatur: et nobis audien¬
dum parabatut. Audimmus gͦ uerba
eius. Quid em̃ nobis prodesset si uide¬
recur ⁊ non audiretur: Nec mͦ aliqͥd
obest quia non uidecur. ⁊ tamen au¬
ditur. Dicit gͦ. Qui uos sꝑuit me sꝑ¬
nit. Si sous apłis dixit. qui uos sper¬
nit me sꝑuit sꝑnite nos. Si autẽ
sermo enis ꝑuenit ad nos: ⁊ uocauit
nos. ⁊ ieoꝵ loco nos constituit: uide¬
te ne sꝑnatis nos. ne ad illum ꝑueni¬
at inuiria quam nobis feceritis. Si
em̃ nos non timetis: illum timete
qui oixit. Qui uos sꝑuit: me sꝑuit
Quid autem nos loquimur uobis
qui sꝑm uolumus a nobis: nͥ ut de
os. qui forte male uixerunt ⁊ in lec¬
tulis suis mortui sunt: ⁊ acta est
pompa funeris eoꝵ ⁊ positi sunt ĩ
p̾ciosis sarco phagis. in sepulchris
pulcherrimis ⁊ oꝑissime fabricatit
Q quia forte dicit sibi unus quise
ur̃m uellem sic mori: ne putetis me
rem uanam dicere uoluisse qm̃ dixi
uelle me ut bene uiuatis ne male

Expanded text:
t nobis ad audiendum parabatur. Audivimus ergo verba ejus. Quid enim nobis prodesset, si videretur, et non audiretur? Nec modo aliquid obest, quia non videtur, et tamen auditur. Dicit ergo: Qui vos spernit, me spernit. Si solis Apostolis dixit, Qui vos spernit, me spernit; spernite nos. Si autem sermo ejus pervenit ad nos, et vocavit nos, et in eorum loco constituit nos; videte ne spernatis nos, ne ad illum perveniat injuria quam nobis feceritis. Si enim nos non timetis; illum timete qui dixit, Qui vos spernit, me spernit. Quid autem nos loquimur vobis, qui sperni nolumus a vobis, nisi ut de os qui forte male vixerunt, et in lectulis suis mortui sunt; et acta est pompa funeris eorum, et positi sunt in pretiosis sarcophagis, in sepulcris pulcherrime et operosissime fabricatis: et quia forte dicit sibi unusquisque vestrum, Vellem sic mori, putetis me rem vanam dicere voluisse; quoniam dixi velle me ut bene vivatis, ne male