comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gurabat qͥ ẽ xp̃c iħc. hely sac̾dote
reꝓbato ĩd ẽ iudaico sac̾dotio ab¬
iecto. Mat̾ qͦ ipsa samuheł anna
quȩ fui pͥus sterilis &̾ posteriori
⁊ mo cdĩ gr̃am significat: qua nobis
olim sterił nunc fecunda in dĩ
laude lȩtatur. Que nichil aliud
mutationem ueteris testam̃ti uł
sac̾docii in nouum testamentum
dicat. nichil annam ꝓpħasse: s dm̃
tantunis ꝓpt̃ filiũ impetratum
exultanti p̾dicatione laudasse. Quid
fecit infirmũ & infixim p̾cincti st̃
uirtute. plem panib minorati suN
et esurientes tͣnsierunt t̾ram ꝙ ste¬
rilis peꝑit septem & fȩcunda in
siliis infirmata ẽ÷ Numqͥd septẽ
ipsa peperarat quamuis sterilis
fuerat ⁊ Unicũ habebat qñ ista di¬
cebat. s nec pꝰea septẽ peꝑit. siue sex
ex quib septimꝰ eẽt ipse samuhel.
s tres mares & duas feminas Pinde
in illo ppło cũ adhuc nemo regnaret.
qd̾ in extremo posuit dat uirtutẽ
regib nr̃is et exaltauit cornu xp̃i

Expanded text:
e reprobato, id est, Judaico sacerdotio abjecto. Mater quoque ipsa Samuelis, quae prius fuit sterilis, et posteriori remo Dei gratiam significat, qua nobis olim sterilis, nunc fecunda in Dei laude laetatur. Quae nihil aliud mutationem Veteris Testamenti vel sacerdotii, in Novum Testamentum dicat, nihil Annam prophetasse, sed Deum tantummodo propter filium impetratum, exsultanti praedicatione laudasse. Quid fecit infirmum, et infirmi accincti sunt virtute? Pleni panibus minorati sunt, et esurientes transierunt terram; quia sterilis peperit septem, et fetosa in filiis infirmata est? Nunquid ipsa septem peperit, quamvis sfuerit? Unicum habebat, cum ista dicebat: sed nec postea septem peperit, sive sex, ex quibus septimus esset ipse Samuel, sed tres mares, et duas feminas. Demum illa in populo, cum adhuc nemo regnaret, quod in extremo posuit, dat virtutem regibus nostris, et exaltavit cornu Christi
Abbreviated transcription (Latin):
Historia sa¬
cre legis. non
sine aliqua
p̃nuntiatioe
futurorum gesta. atq conscͥpta ẽ
Nisi enim ꝑtineret ad p̾figura¬
tionis mistertum tam multi¬
plex rerũumbra gestarũ: apl̃s
plena mysticis sacram̃tis. ad¬
iuuante suꝑna gr̃a. in hoc o¬
ueterumq eccłiasticorum sen¬
tentias congregantes ueluti ex
diu̾sis pratis flores collectos.
ad manum fecimus. & pauca
de multis breuit᷑ ꝑstͥngenteᷤᷤ. ple¬
raq ⁊ adicientes. uł ex aliqua
parte mutantes. offerimus ñ
solum studiosis. s etiam fasti¬
diosis lectorib: quib minia lon¬
gitudo sermonis abhorret. Bre¬
ui enim expositiõe succincta.
n faciunt de ꝓlixitate fastidiũ.

Expanded text:
Historia sacrae legis non sine aliqua praenuntiatione futurorum gesta atque conscripta est. Nisi pertineret ad praefigurationis mysterium tam multiplex rerum umbra gestarum, nec plena mysticis sacramentis, adjuvante superna gratia, in hoc oveterumque ecclesiasticorum sententias congregantes, veluti ex diversis pratis flores lectos ad manum fecimus, et pauca de multis breviter perstringentes, pleraque etiam adjicientes, vel aliqua ex parte mutantes, offerimus non solum studiosis, 260 sed etiam fastidiosis lectoribus, qui nimiam longitudinem sermonis abhorrent. 3. Brevi enim expositione succincta non faciunt de prolixitate fastidium.
Abbreviated transcription (Latin):
iħc dñs nr̃ ipse ẽ hereditas eors
sic̃ scͥptum ẽ. Ego hereditas eor
et possessio ñ dabit᷑ eis in isrł. ego
enim sum possessio eors. Elericors
enim hereditas & possessio ob hoc
dici uoluit ds̃. quia ministri alta.¬
ris ipsius effecti s̾ ⁊ sors. ꝓpt̾ q̃d̃
et cderus sors int̾pretat᷑. Ergo do¬
minum in hereditate merito pos¬
contendit. ut congrue illũd psal¬
mistȩ dicere possit. Dñs pars he¬
reditatis meȩ. & calicis mei. Qd ha¬
uõd habitacula leuitis ab iħu
ꝑ omnes tͥb decernunt᷑. sig¬
nificat ut hi qui in ȩccła dĩ scien¬
tiȩ oꝑam dantes doctrinȩ gr̃am
amministrant. rursus ab omni
bus qͥb dispensant diuina. ter¬
rena subsidia quȩ ñ habent re
cipiant÷ ut impleatur illũd quõd¬
apłs p̾cepit dicens. Si nos uob̃
sꝑ̃alia seminauimꝰ. magnũ ẽ si ur̃a
carnalia metamus: Et merito
isti in cunctis tͥbub diuisi dicun¬
tur. quia dispensatione cunctoꝵ

Expanded text:
r ipse est haereditas eorum, sicut scriptum est: « Ego haereditas eorum, et possessio eis non dabitur in Israel . » Ego enim sum possessio eorum. Clericorum enim haereditas et possessio ob hoc se dici voluit Deus, quia ministri altaris ipsius effecti sunt et sors, propter quod et clerus sors interpretatur. Ergo Deum haereditate merito pose spiritu contendit; ut congrue illud Psalmistae dicere possit: « Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . ro habitacula Levitis ab Jesu per omnes tribus decernuntur, significatur ut hi qui in Ecclesia Dei scientiae operam dantes, doctrinae gratiam administrant, rubus quibus dispensant divina, terrena subsidia, quae non habent, cipiant, ut impleatur illud aposApostolus praecipit dicens: Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est ut carnalia vestra metamus ? Et merito isti in cunctis tribubus divisi dicuntur, quia dispensatione cunctoru
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria iudicum ñ parua
misterioꝵ indicat sacra¬
menta. Primũ q̃d̃ pꝰ iosue
succedtunt iudices. sicut
et post xp̃m successerunt apłi. et
eccłar rectoros ad gub̾nandos
et regendos fideles. quos ipse
ãd spem et̾nȩ repmissionis ꝑ¬
ducit. Pomma aut̃ in hoc uo¬
lumine delicta iudaici ppłi et
seruitutes. clamor quoq eoꝵ. et
miserationes dĩ descͥbunt̃. Nam
multis annis ꝓ suis offensis
multis regib seruierunt. et i¬
terum com̾si liberati s̃. S qͥd
ẽ qd sepe peccantes in manu
hostili tradunt᷑. nͥ qd nr̃a pecca¬
ta quando delinquimꝰ uires ho
fortant᷑ ãdu̾sarii nr̃i. id ẽ de¬
mones & sp̃alium nequiciar
uirtutes: S iterum qͣndo con
u̾timur suscitat dñs saluatores
et iudices. hoc ẽ pͥncipes ⁊ doe¬
tores. quos ad subsidium deus
mittit eoꝵ qui ad se toto corde cda¬
mauerunt. sic̃ misit gothoniel qͥ
expugnauit cusan restabaam regẽ
mesopotamiȩ. sicut misit aiohcħ qͥ
occidit eglon regem moab. sic̃ mi¬

Expanded text:
Historia Judicum non parva mysteriorum indicat sacramenta. Primum, quod post Josue succedunt Judices, sicut et post Christum succedunt apostoli, et Ecclesiarum rectores ad gubernandos et regendos fideles, quos ipse ad spem aeternae repromissionis perducit. Per omnia autem in hoc volumine delicta Judaici populi, et servitutes, clamor quoque eorum, et miserationes Dei describuntur. 2. Nam multis annis pro suis offensis multis regibus servierunt, et iterum conversi liberati sunt. Sed quid est, quod saepe peccantes in manu hostili traduntur, nisi quod nostra peccata, quando delinquimus, vires hosfortantur adversarii nostri, id est, daemones, spiritualium nequitiarum virtutes? 3. Sed iterum, quando convertimur, suscitat Dominus salvatores et judices, hoc est, principes et doctores, quos ad subsidium Deus mittit eorum, qui ad se toto corde clamaverint, sicut misit Othoniel, qui expugnavit Chusan Rasathaim regem Mesopotamiae, sicut misit Aod, qui occidit Eglon regem Moab, sicut mi
Abbreviated transcription (Latin):
ixit qͦ ds̃. E iat lux: id est
illuminatio credulitatis
appareat. Prima enim die. lu¬
cem fidi dedit: qr pͥma ẽ in
conuersione fides. Unde et ipsũ
pͥmum in preceptis mandatum
est. Dominus ds tuus: d̃s unus ẽ.
Ppter quam fidem ipse dominꝰ
etiam uisibiliter in mundo ap¬
parere uoluit. Iam tunc ds iuxta

Expanded text:
ixit quoque Deus: Fiat lux. Id est, illuminatio credulitatis appareat. Prima enim die lucem fidei dedit, quia prima est in conversione fides. Unde et ipsum primum in praeceptis mandatum est: Dominus Deus tuus, Deus unus est. Propter quam fidem ipse Dominus etiam invisibiliter in mundo apparere voluit. Jam tunc Deus juxta
Abbreviated transcription (Latin):
cantia tanquam sonantia conec¬
tantur. Has autem rerum gesta¬
rum siguras de mysticis thesauris
sapientium ut p̃diximus deꝓmen¬
tes: in unam formam. compendio
breuitatis contraximus. In quib
lector ñ nr̃a leget: s ueterum re¬
leget. Q d̃ enim ego loquor. illi
dicunt: & uox mea ipsorum ẽ.
lingua. Sũpta sunt itaq ab ac¬
torib. origene. uictorino. ambro¬

Expanded text:
cantia tanquam sonantia connectantur. 5. Has autem rerum gestarum figuras de mysticis thesauris sapientium, ut praediximus, depromentes, in unam formam compendio brevitatis contraximus; in, quibus lector non nostra leget, sed veterum releget. Quod enim ego loquor, illi dicunt; et vox mea ipsorum est lingua. Sumpta itaque sunt ab auctoribus Origene, Victorino, 261 Ambro
Abbreviated transcription (Latin):
ystoria iudicum ñ parua
misterioꝵ indicat sacra¬
menta. Primũ qd̃ pꝰ iosue
succedunt iudices. sicut
et regendos fideles. quos ipse
ad sꝑem et̾nȩ reꝑmissionis ꝑ¬
diicit. Pomina aut̃ in hoc uo¬
lumine delicta iudaici ppłi et
seruitutes. clamor quoq eoꝵ et
miserationes dĩ descͥbunt᷑. Nam

Expanded text:
storia Judicum non parva mysteriorum indicat sacramenta. Primum quod post Josue succedunt Judices sicut eet regendos fideles, quos ipse ad spem aeternae repromissionis perducit. Per omnia autem in hoc volumine delicta Judaici populi, et servitutis, clamor quoque eorum et miserationes Dei scribuntur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
effraim tͥbutarius. Quid enim cha¬
naneus. gentilis uidelicet ppłs.
nͥ uicium signat: Sepe enim in
magnis uirtutib t̾ram reꝓmis¬
sionis ingredim᷑. quia spe inti¬
ma de et̾nitate roboramur: s¬

Expanded text:
enim tributarius, quid Chananaeus, gentilis videlicet populus, nisi vitium signat? Saepe enim in magnis virtutibus terram repromissionis ingredimur, quia spe intima de aeternitate roboramur. S
Abbreviated transcription (Latin):
re. Ueniet sp̃s ueritatis qui a patͤ
ꝓcedit. ille de meo accipiet. et an-¬
nunciabit uob̃ omnia. ꝑfectio itaq
ac summa omnium bonor in sp̃u
sc̃o consistit. Allioqͥn nichil in eo ꝑ¬
fectum putabit᷑. cui sp̃s sc̃s de est.¬
acceꝑunt hereditatem t̾rȩ. utiq qr
iħc dñs nr̃ ipse ẽ hereditas eor
sic̃ scͥptum ẽ. Ego hereditas eoꝵ
et possessio ñ dabit᷑ eis in isrł. ego
enim sum possessio eor. Clericors
enim hereditas & possessio ob hoc
dici uoluit ds̃. quia ministri alta¬
ris ipsius effecti s̃ ⁊ sors. ꝓpt̾ q̃d̃
et clerus sors int̾pretat᷑. Ergo do¬
minum in hereditate merito pos¬
mistȩ dicere possit. Dñs pars he¬
reditatis meȩ. & calicis mei. Qd̾ ha¬
uod habitacula leuitis ab iħu
ꝑ omnes tͥb decernunt᷑. sig¬
nificat ut hi qui in ęccła dĩ scien¬
tiȩ oꝑam dantes docteinȩ gr̃am
amministrant. rursus ab omni¬
bus qͥb dispensant diuina. ter¬
rena subsidia quȩ ñ habent re¬

Expanded text:
ritus veritatis, qui a Patre procedit; ille de meo accipiet, et annuntiabit vobis omnia . Perfectio itaque ad summam cunctorum bonorum in Spiritu sancto consistit, alioquin nihil in eo perfectum putabitur, cui Spiritus sanacceperunt hster ipse est haereditas eorum, sicut scriptum est: « Ego haereditas eorum, et possessio eis non dabitur in Israel . » Ego enim sum possessio eorum. Clericorum enim haereditas et possessio ob hoc se dici voluit Deus, quia ministri altaris ipsius effecti sunt et sors, propter quod et clerus sors interpretatur. Ergo Deum haereditate merito posmistae dicere possit: « Dominus pars haereditatis meae et calicis mei . ro habitacula Levitis ab Jesu per omnes tribus decernuntur, significatur ut hi qui in Ecclesia Dei scientiae operam dantes, doctrinae gratiam administrant, rursus ab omnibus quibus dispensant direna subsidia, quae non habent, re
Abbreviated transcription (Latin):
quadraginta duas urbes le¬
uitȩ accipiunt indubitant̃ ipsa
p̾dicatio scõꝵs signatur. Ipsi enĩ
possident doctrinam quȩ constat
legis decalogo et quadrifido ȩuan¬
gelii numero. quasi quat̾denas
urbes habentes. Quib &ẽ duȩ
dicant morali ac mistico sensu

Expanded text:
quadraginta duas urbes Levitae accipiunt, indubitanter ipsa praedicatio sanctorum signatur. Ipsi enim possident doctrinam, quae constat legis decalogo, et quadrifido Evangelii numero, quasi decies quaternas urbes habentes, quibus etiam duncta quae praedicant, morali ac mystico sensu
Abbreviated transcription (Latin):
damento. allegoricus sensus seqͣt᷑
pħica indicia precedentia futuroꝵ
Sane ñ omnia que in lege & ꝓ¬
pħis scripta sunt. mysteriorum
enigmatib obteguntur: s ꝓhis
que aliquid significant. etiam
que nicħ significant conectunt᷑.
Sicut enim in citharis. et hunis¬
modi organis musicis. ñ quidem
omnia que tanguntur. canorum
aliquid resonant. s tantum cor

Expanded text:
damento, allegoricus sensus sequatur. damento, allegoricus sensus sequatur. rophetica indicia praecedentia futurorum. 4. Sane non omnia quae in lege et prophetis scripta sunt mysteriorum aenigmatibus obteguntur; sed pro his quae aliquid significant, etiam quae nihil significant connectuntur. Sicut enim in citharis, et hujusmodi organis musicis, non quidem omnia quae tanguntur, canorum aliquid resonant, sed tantum chor
Abbreviated transcription (Latin):
Historia sa¬
cre legis. non
sine aliqua
p̃nuntiatioe
futurorum gesta. atq conscͥpta ẽ
Nisi enim ꝑtineret ad p̃figura¬
tionis mistertum tam multi¬
plex rerũ umbra gestarũ: apl̃s
docens ñ diceret. Lex figuram
ht futurorum bonorum: ñ ip¬
sam ymaginem rerum. Prom¬
de quedam que in ea dicta. uł¬
fata sunt figuratim. et sunt
plena mysticis sacram̃tis. ad¬
iuuante suꝑna gr̃a. in hoc o¬
ueterumq eccłiasticorum sen¬
tentias congregantes ueluti ex
diu̾sis pratis flores collectos.
ad manum fecimus. & pauca
de multis breuit̾ ꝑstͥngenteᷤ. ple¬
raq ⁊ adicientes. uł ex aliqua
parte mutantes. offerimus ñ
solum studiosis. s etiam fasti¬
diosis lectorib: quib ninia lon¬
gitudo sermonis abhorret. Bre¬
ui enim expositiõe succincta.
ñ faciunt de ꝓlixitate fastidiũ.
Plixa enim &r occulta tedet or̃o:
breuis et apta delectat. Et qr
iampͥdem uxta litteram a
nobis seimo totus contextus est:
necẽe ẽ ut p̾cedente hystorie sun¬

Expanded text:
Historia sacrae legis non sine aliqua praenuntiatione futurorum gesta atque conscripta est. Nisi pertineret ad praefigurationis mysterium tam multiplex rerum umbra gestarum, nec docens Apostolus diceret: Lex umbram habet futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum. 2. Proinde qufacta sunt, et sunt plena mysticis sacramentis, adjuvante superna gratia, in hoc oveterumque ecclesiasticorum sententias congregantes, veluti ex diversis pratis flores lectos ad manum fecimus, et pauca de multis breviter perstringentes, pleraque etiam adjicientes, vel aliqua ex parte mutantes, offerimus non solum studiosis, 260 sed etiam fastidiosis lectoribus, qui nimiam longitudinem sermonis abhorrent. 3. Brevi enim expositione succincta non faciunt de prolixitate fastidium. Prolixa enim et occulta taedet oratio; brevis et aperta delectat. Et quia jam pridem juxta litteram a nobis sermo totus contextus est, necesse est ut, praecedente historiae fun
Abbreviated transcription (Latin):
de: cet̾a tamen in toto & thare
corpe ideo facta sunt. ut ẽet ubi
conecterentur. et qͦ tenderentur il¬
la. que ad cantilene suauitatem
modulaturus ẽ artifex: ita in his
queq dicuntur. aut aliquid so¬
nant in significatiõe futurorum:
aut si nicħ sonant: ad ħ interpo

Expanded text:
e, caetera tamen in toto citharae corpore ideo facta sunt, ut esset ubi connecterentur et quo tenderentur illa quae ad cantilenae suavitatem modulaturus est artifex: ita in his que dicuntur aut aliquid sonant in significationem futurorum, aut, si nihil sonant, ad hoc interpo
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑ̃alia seminauimꝰ. magnũ ẽ si ur̃a
carnalia metamus: Et merito
isti in cunctis tͥbub diuisi dicun¬
tur. quia dispensatione cunctors
uõd in possessionẽ accipiuis. xuii

Expanded text:
alia seminavimus, magnum est ut carnalia vestra metamus ? Et merito isti in cunctis tribubus divisi dicuntur, quia dispensatione cunctorumae in possessionem accipiunt. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
reatura celi et t̾re
quomͦ hyftoria¬
liter ab exordio
principii condita
sit legimus. s qua¬
liter in eccłia spiritaliter a docto¬
t̾ib accipiatur intelligamus:¬

Expanded text:
reatura coeli et terrae quomodo historialiter ab exordio principii condita sit legimus; sed qualiter in Ecclesia spiritualiter a doctoribus accipiatur, intelligamus
Abbreviated transcription (Latin):
affectꝰ: ne angustieris in uis¬
cerib duis: concipe quẽ erea¬
tura non capit. Aꝑi uerbo
dei aurem audienchi: hec ẽ
ad uterum cordis uia sp̃s cõ¬
crpiendi: hac ratione com¬
non unam s innumeras fi¬
delium ammas illo genero¬
sogermine grauidas: custo¬
dioꝑa tua. ne aliqua illaꝵ
abortiat: conceptumq diui¬
ne sobolis informem aut
mortuum excutiat. Uos quoq
o matres beate tam głose ꝓlis

Expanded text:
affectus; ne angustieris in visaffectus; ne angustieris in visceribus tuis, concipe quem creatura non capit. Aperi Verbo Dei aurem audiendi: haec est ad uterum cordis via spiritus concipiendi, hac ratione comnon unam, sed innumeras fidelium animas illo generoso germine gravidas; custodi opera tua, ne aliqua illarum abortiat, conceptumque divinae sobolis informem aut mortuum excutiat. Vos quoque, o matres beatae tam glori
Abbreviated transcription (Latin):
Concipere autem corde non¬
cet non corporali oꝑe aut spe¬
cie. tam̃ plane corpore duo:
quandoquidem iubem ab
apło glorificare &e portare dm̃
in corpore nr̃o. Attende itaq
ut seͥptum est diligent̾ audi¬
tui tuo:nam fides ex auditu:
auditꝰ autem ꝑ uerbum dei:
quod tͥ absq dubio euangeli¬
zat angłs dei. cum de timore
aut ainore eius tecum agit p̃di¬
cator fidelis: quem angłm do¬
mini exercituum dici & esse. ñ
est tͥ fas ambigere. Qm beati
qui dicere possunt a timore
tuo domine concepimus ce
parturiuimus sp̃m salutis:
qui nimirum non ẽ aliꝰ quã
sp̃s saluatoris: qm ueritas iħu
xp̃i. Uide ineffabilem digna¬
tionem dei. simulq uirtutẽ
incomprehensibilis misterii
qui creauit de.creatur in te:
& qͣsi cia. parum ẽẽt te ipsum
habe con patrem. uult etiã
te sibi fieri matrem. Quicũq
inquit fecerit uoluntatem
patris mei: ipse meus ce frat̾
e soror & mat̾ est. O fidelis
anima expande sinus: dilata

Expanded text:
Concipere autem cordConcipere autem cordcet non corporali opere aut specie, tamen plane corpore tuo; quandoquidem jubemur ab Apostolo glorificare et portare Deum in corpore nostro . Attende itaque, ut scriptum est, diligenter auditui tuo, nam fides ex auditu, auditus autem per Verbum Dei ; quod tibi absque dubio evangelizat angelus Dei, cum de timore aut amore ejus tecum agit praedicator fidelis, quem angelum Domini exercituum dici et esse non est tibi fas ambigere . Quam beati qui dicere possunt: A timore tuo, Domine, concepimus et parturivimus spiritum salutis ! qui nimirum non est alius quam spiritus Salvatoris, quam veritas Jesu Christi. Vide ineffabilem dignationem Dei, simulque virtutem incomprehensibilis mysterii: qui creavit te, creatur in te; et, quasi parum esset te ipsum habere patrem, vult etiam te sibi fieri matrem. Quicumque, inquit, fecerit voluntatem patris mei, ipse meus et frater, et soror, et mater est . O fidelis anima, expande sinus, dilata
Abbreviated transcription (Latin):
quam similitudo & natura ꝓ¬
ximi in humanitate dex Nã
humilitatis exemplum nec co¬
gitari posse maiꝰ aliquid existi¬
mo: quam exinanitionem dei ĩ
formam serui: ce seruitutem plꝰ
tatem porro quid eque cõmen¬
dat: sic̃ quodipsa castitas sal¬
uatorem germinat: Aut fid̾
uirtutem ac meritum qͥd eui¬
dentius ostendit. quam quod
uirgo dm fide concepit: fide
omnia sibi ꝓmissa. diuinitꝰ
impleri ꝓmeruit: Beata inqͥt
quȩ credidit: q̃m ꝑficientur e¬
quȩ dict᷑a sunt ei a domino. Q
ut plenius noueris conceptum
uirginis non solum eẽ mystieũ
s ce moralem. qͦd saeram̃tum ẽ
ad redemptionem. exemplam
quoq tͥ est ad imitationem.
ut manifeste euacues in te gr̃ã
sacramenti. si non imiteris
uirtutem exempli. Quȩ emim
dm fide concepit. si fidemhabe¬
as. idem tͥ ꝓmittit: quoduide¬
licet siu̾bum ex ore nunciicȩ¬
lestis fidelit̾ uelis sus cipere:
deum quem totꝰ orb non pot̃
caꝑe. possis &e ipse concipere.

Expanded text:
quam similitudo et natura proquam similitudo et natura proximi in humanitate Dei? Nam humilitatis exemplum nec cogitari posse majus aliquod existimo, quam exinanitionem Dei in formam servi, et servitutem plus tatem porro quid aeque commendat, sicut quod ipsa castitas Salvatorem germinat? Aut 985 fidei virtutem ac meritum quid evidentius ostendit, quam quod Virgo Deum fide concepit, fide omnia sibi promissa divinitus impleri promeruerit? Beata, inquit, quae credidit, quoniam perficientur quae dicta sunt ei a Domino . Et ut plenius noveris conceptum Virginis non solum esse mysticum, sed et moralem; quod sacramentum est ad redemptionem, exemplum quoque tibi est ad imitationem; ut manifeste evacues in te gratiam sacramenti, si non imiteris virtutem exempli. Quae enim Deum fide concepit, si fidem habeas, idem tibi promittit, quod videlicet si verbum ex ore nuntii coelestis fideliter velis suscipere, Deum quem totus orbis non potest capere, possis et ipse concipere.
Abbreviated transcription (Latin):
germen. flos. uirgultum uoca-¬
retur: ut uidelicet negotium lo¬
co: locꝰq negotio consona uoce
contestaret᷑. parit̃̾q ⁊ nom loci
rem gerendam p̃nunciauit: o
res gesta causamnominis indi¬
caret. Ignoscite mͥ fr̃s mei: quia
qui morum ur̃oꝵ seruire debu¬
eram instruetioni: plus forsitã
quam necesse erat demoratus
sum milliꝰ ineffabilis admira¬
tione. & p̃conio misterii. Qd
enim mirum si miror qd stu¬
pent angłi: si p̃dicare gestio ꝙͣ
celi enarrant glam dei: Quid
mirum si me delectat quodbea¬
tos sp̃s letificat : quod peccatoreᷤ
iustificat. iustosq glorificat:
Nescio tam̃ si ulla eẽ possit effica¬
tior ac suauior moꝵ edificatio.
quam huius misterii id ẽ uer¬
bi inearnati fidelis ce ꝑia con¬
sideratio. Quid enim sic homi¬
nem excitare potest ad amorẽ
dei: quã p̃ueniens hominem
amor dei.tamq uehemens ad
hominem. ut homo ꝓpt̾ ho¬
minem uelit fieri: Qͣd autẽ
ita nutrit amorem ꝓximi :

Expanded text:
germen, flos, virgultum vocagermen, flos, virgultum vocaretur; ut videlicet negotium loco, locusque negotio consona voce contestaretur, pariterque et nomen loci rem gerendam pronuntiaret, et res gesta causam nominis indicaret. 4. Ignoscite mihi, fratres mei, quia, qui morum vestrorum servire debueram instructioni, plus forsitan quam necesse erat demoratus sum in illius ineffabilis admiratione et praeconio mysterii. Quid enim mirum si miror quod stupent Angeli, si praedicare gestio, quam coeli enarrant, gloriam Dei? quid mirum si me delectat quod beatos spiritus laetificat, quod peccatores justificat, justosque glorificat? Nescio tamen si ulla esse possit efficacior ac suavior morum aedificatio, quam hujus mysterii, id est Verbi incarnati, fidelis et pia consideratio. Quid enim sic hominem excitare potest ad amorem Dei, quam praeveniens hominem amor Dei tam vehemens ad hominem, ut homo propter hominem velit fieri? Quid autem ita nutrit amorem proximi,
Abbreviated transcription (Latin):
fructum aut florem dixeris:
eum hȩc omnia immo infinita
alia unus xp̃s sit: resuna. sed
multiforinis gr̃a. & uirtutis
unius oꝑatio multifaria: cui si
infinita nomina pauꝑtas hu¬
mani sensus ce sermonis ꝓsii¬
litudine commondauerit: rei
tamen implere significationẽ
non potit. Bene autem simul
uocatur germen & flos ce fructꝰ:
qͥ sine gradu ꝓfectus. ab initio
conceptꝰ sui. omni uirtute ⁊ gr̃a
in seipso extitit ꝑfectus. In nob
enim pͥmum ipse germen est.
cum fides in contessionem pro¬
rumpit. uł opꝰ manifestum : pꝰ¬
modum flos. cum suꝑ profici¬
entem efflorescit sanctificatio
dei quodam spectabili decore
uirtutum: demum autem fru¬
ctus. cum beatitudo saciat hoĩẽ
consummatum. Pulcherrime
sane ac uigilantissime. ñ solum
mist̾ia s ce mist̾iorum p̾sagia diᷤ¬
pensatio p̃ ordinauit diuina :
ut locꝰ in quo t̾ra germinauit
saluatorem germen iustum.
&e flos de uirga ce radice iesse
ascendit. nazareth id ẽ scĩtas.

Expanded text:
fructum aut florem dixeris, cum haec omnia, imo infinita alia unus Christus sit, res una, sed multiformis gratia, et virtutis unius operatio multifaria; cui si infinita nomina paupertas humani sensus et sermonis pro similitudine commodaverit, rei tamen implere significationem non poterit. Bene autem simul vocatur germen, et flos, et fructus, qui sine gradu profectus, ab initio conceptus sui omni virtute et gratia in se ipso exstitit perfectus. In nobis enim primum ipse germen est, cum fides in confessionem prorumpit vel opus manifestum: postmodum flos, cum super proficientem efflorescit sanctificatio Dei quodam spectabili decore virtutum; demum autem fructus, cum beatitudo satiat hominem consummatum. Pulcherrime sane ac vigilantissime non solum mysteria, sed et mysteriorum praesagia dispensatio praeordinavit divina, ut locus in quo terra germinavit Salvatorem germen justum, et flos de virga et radice Jesse ascendit, Nazareth, id est sanctitas,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectio discipline taminmente
inspicit & iudicat sine int̾missio¬
ne. cum metu &e reuerentia assi¬
stamus. ꝑuigili fide ac iugi de¬
beat: ut quam celerrime deuo¬
tio nr̃a obediat. Sic moyses in¬
uisibilem tanquam uidenssu-¬
stinebat: nec unquam immi¬
nentis metum iudicis dissimu¬
lare pot̾at. Sic helyas &e alii pro¬
phete qui dicebant: uiuit dñs
in euius conspectu sto. Inde ni¬
mirum & gr̃am & nomen asse¬
cuti sunt uidentium: qͣm que
semꝑ intuebantur ꝑfidem ñ
fictam: merebantur sepius in¬
tueri ꝑ speciem licet factam
Hec fides uigil non ficta. non
dissimulatrix. ipsa ẽ ut arbit᷑r
que sola uel maxime facili com¬
pendio ad ꝑfectionem ꝓducit:
que grauitatem dis cipline. so

Expanded text:
perfectio disciplinae, tam in mente,perfectio disciplinae, tam in mente,inspicit et judicat sine intermissione, cum metu et reverentia assistamus, pervigili fide ac jugi debeat, ut quam celerrime devotio nostra obediat. Sic Moyses invisibilem tanquam videns sustinebat, nec unquam imminentis metum judicis dissimulare poterat. Sic Elias et alii Prophetae qui dicebant: Vivit Dominus, in cujus conspectu sto . Inde nimirum et gratiam, et nomen assecuti sunt Videntium; quoniam quae semper intuebantur per fidem non fictam, merebantur saepius intueri per speciem, licet factam. Haec fides vigil, non ficta, non dissimulatrix, ipsa est, ut arbitror, quae sola vel maxime facili compendio ad perfectionem perducit quae gravitatem discipli
Abbreviated transcription (Latin):
qualiscunq fu̾it ineis corpora¬
lissensus illius ignis. parum e¬
nim inter est qualis sentiatur.
s qualit̾ oꝑetur. illuo ut opinor
& probabilius dicit᷑ & religiosiꝰ
creditur. quod idem ignis qui
inflammauit &e illuminauit
corda. refrigerauit corpora. ut
a ꝑcaritatem mentes ardent.
a ꝑ castitatem membra frige¬
rent: & utrunq congrueret
singłis. siue illud iheremiȩ. de
excelso mistt ignem in ossib meiᷤ.
siue illud ps almiste. caro mea
immutata ẽ ꝓpt̾ oleum. Nisi
forte aliquro de lege membroꝵ
contͣ legem mentis relinquere
uoluit sp̃s: ut uirtꝰ in infirmi¬
ꝓposuimꝰ. Isti sunt inquit duo
filii olei splendoris: qͥ assistunt
dominatori uniu̾se terre. Scce
habes bonitatem in oleo.scĩam
insplendore: accipe disciplinam
in eo quod ait. qui assistunt dña¬
tori uniu̾se derre: ut agnoscas eos
uere discipłos illius fuisse cui can¬
tamus. bonitatem & disciplinã
& scientiam doce me. Hec ẽ nãq

Expanded text:
qualiscunque fuerit in eis corporaqualiscunque fuerit in eis corporaliter sensus illius ignis parum enim interest qualis sentiatur, sed qualiter operetur, illud, ut opinor, et probabilius dicitur, et religiosius creditur, quod idem ignis qui inflammavit et illuminavit corda, refrigeravit corpora: ut per charitatem mentes arderent, et per castitatem membra frigerent, et utrumque congrueret singulis, sive illud Jeremiae, De excelso misit ignem in ossibus meis ; sive illud Psalmistae, Caro mea immutata est propter oleum . Nisi forte aliquid de lege membrorum contra legem mentis relinquere voluit Spiritus, ut virtus in infirmiproposuimus. Isti sunt, inquit, duo filii olei splendoris, qui assistunt Dominatori universae terrae . Ecce habes bonitatem in oleo, scientiam in splendore: accipe disciplinam in eo quod ait, qui assistunt Dominatori universae terrae; ut agnoscas eos vere discipulos illius fuisse cui cantamus, Bonitatem et disciplinam et scientiam doce me . Haec est namque
Abbreviated transcription (Latin):
Ungit affectꝰ cum deuotionem do¬
nat: illuminat intellectꝰ. cũ mi¬
steria reuelat. Cum bonitatem
docet ut simus simplices sicut
columbe. ungit affectꝰ: cumsci¬
entiam docet ut simꝰ prudenteᷤ
sic̃ serpentes. illuminat intel¬
lectus. Illuminat ut habeamꝰ
in nobsalem: ungit ut habea¬
mus inter nos pacem. In hoc gͥ
te nob̾ ꝓbabis filium olei splen¬
doris:. si suauem ce unctum per
beniuolentiam. diseretum &
maturum ꝑ sapientiam te nob
exhibueris: ut suauitas u̾itate
sit condita. & ȩquitate caritas
ordinata. suto autem quod hanc
geminam uirtutem sui uel ef¬
fectum mnuneris sui. ꝓpt̾ quam¬
oleum splendor uoluit diciͥ cẽ
in illo igne sp̃s sc̃s significauerit:
in quo ipse inuisibilis uisibilit̾
apłis apparuit. Qui enim splen¬
dor fuit in aspectu oclorum.
oleum nisi fallor fuit in sensu
corporum: ut ueluti in qͦ dam
lauacro olei uidentur sibi bapti¬
rari: cum suꝑ eos effunderetur
ignis ille cȩlestis. Ueruntamen

Expanded text:
Ungit affectus, cum devotionem doUngit affectus, cum devotionem donat: illuminat intellectus, cum mysteria revelat. Cum bonitatem docet, ut simus simplices sicut columbae, ungit affectus: cum scientiam docet, ut simus prudentes sicut serpentes, illuminat intellectus. Illuminat, ut habeamus 1023 in nobis salem: ungit, ut habeamus inter nos pacem. In hoc igitur te nobis probabis filium olei splendoris, si suavem et unctum per benevolentiam, discretum et maturum per sapientiam te nobis exhibueris; ut suavitas veritate sit condita, et aequitate charitas ordinata. Puto autem quod hanc germinam virtutem sui, vel affectum muneris sui, propter quam splendor voluit dici, etiam in illo igne Spiritus sanctus significaverit, in quo ipse invisibilis invisibiliter Apostolis apparuit. Qui enim splendor fuit in aspectu oculorum, oleum, nisi fallor, fuit in sensu corporum: ut veluti in quodam lavacro olei viderentur sibi baptizati, cum super eos effunderetur ignis iste coelestis. Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
ta etus. Confidimus autem de
uob meliora dilect̾issimi: tam¬
&si ita loquimur. Confidimꝰ
qr oleum splendoris uel magiso.¬
leum splendor cuius estis firii fiẽ
&e patres nr̃i apli. unctione sua
docebit uos de omnibus nec so¬
lum det̾get torporem qͥa oleum
est: s ae discutiet errorem quia
splendor est. Scio posse intelligi
olei splendoris. id est quod de splen¬
dore filio ꝓcedit. uel quod splen¬
dorem ulluminationis diffundit.
s puto quia non inconuenient
etiam ꝑ intransitionem accipi
potest. oleum quod splendor est.
Utrunq siquidem sp̃s ẽ in nat᷑a
sui. & unctioscilicet spĩtalis. &
splendor inuisibilis. utrumq in
nobis oꝑat᷑ munere sui. Ungit af¬
fectus ex eo quod oleum est: illu¬
minat intellectꝰ ex eo qͦd splendor
est. Qui tamen ñ ex alio atq alio.
s ex uno ipso & oleum & splendor
est: quia non nifiunum ipsum
est. Ungit affectus. quia caritas ẽ:
illuminat intellectꝰ quia u̾itas ẽ

Expanded text:
ta ejus . Confidimus autem de ta ejus . Confidimus autem de vobis meliora, dilectissimi, tametsi ita loquamur. Confidimus quia oleum splendoris, vel magis olei splendor, cujus estis filii, sicut et patres nostri Apostoli, unctione sua docebit vos de omnibus: nec solum deterget torporem, quia oleum est; sed et discutiet errorem, quia splendor est. 4. Scio posse intelligi olei splendoris, id est, quod de splendore Filio procedit, vel quod splendorem illuminationis diffundit: sed puto quia non inconvenienter etiam per intransitionem accipi potest oleum, quod splendor est. Utrumque siquidem Spiritus est in natura sui, et unctio scilicet spiritualis, et splendor invisibilis: utrumque in nobis operatur munere sui. Ungit affectus ex eo quod oleum est: illuminat intellectus ex eo quod splendor est. Qui tamen non ex alio atque alio, sed ex uno ipso et oleum, et splendor est; quia nonnisi unum ipsum est. Ungit affectus, quia charitas est: illuminat intellectus, quia veritas est.
Abbreviated transcription (Latin):
diceturq ei de tobis. cum hodie
ad altare accedetis. filii tui sict̾
nouella oliuarum: in cireuitu
mensȩ tue. O nouella oliuarũ
nobilium: o generosum germ̃
tam pinguium tamq feratiũ
arboꝵ: sẽꝑ obsecͦ recordare de qͣ
pullulaueris styrpe. de qua sue¬
creueris radice: ne unquam ste¬
rilitas oꝑum aut amaritudo
mors de degenerem arguat. aut
quod absit inutilem ignibus
addicat. Caue queso notam infe¬
licium demꝑorum: de qͥb me¬
ministi ꝓpħ̾atum. Menciet᷑ opꝰ
oliue: &e arua non afferent eibũ
Duo tamen p̃cipue tibi estimo
cauenda. ne aut ꝑ deporem fias
siẽ oliua ꝓiciens florem suum
sic̃ legis in ꝓpħa:. ut uidelicet
fructum quem in inttiis noui¬
tii feruoris ꝓmittebas ñ facias.
aut cum feceris. ne ꝑsuꝑbiam
ꝑdas: & dicat tͥ iheremias. Ou¬
uam ub̃em pulchram. fructife¬
ram speciosam uocauit dominꝰ
nomen tuum: s heu ad uocem
loquele grandis exarsit ignis
in ea: &e combusta sunt frutee¬

Expanded text:
diceturque et de vobis, cum hodie diceturque et de vobis, cum hodie ad altare accedetis: Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae . O novella olivarum nobilium! o generosum germen tam pinguium, tamque feracium arborum! semper, obsecro, recordare de qua pullulaveris stirpe, de qua succreveris radice, ne unquam sterilitas operum, aut amaritudo morum te degenerem arguat, aut, quod absit, inutilem ignibus addicat. Cave, quaeso, notam infelicium temporum, de quibus meministi prophetatum: Mentietur opus olivae, et arva non afferent cibum . Duo tamen praecipue tibi existimo cavenda: ne aut per teporem fias sicut oliva projiciens florem suum, sicut legis in Propheta, ut videlicet fructum quem in initiis novitii fervoris promittebas non facias; aut cum feceris, ne per superbiam perdas, et dicat tibi Jeremias: Olivam uberem, pulchram, fructiferam, speciosam vocavit Dominus nomen tuum: sed heu! ad vocem loquelae grandis exarsit ignis in ea, et combusta sunt omnia frute
Abbreviated transcription (Latin):
tero exponit᷑. uisio scilicet ꝓpħica
interp̃tatione angłica: ut inde
intelligant᷑ oliuȩ quia filii olei
splendoris:. inde circa candelabrũ.
quia domino assistunt. Quia
enim ex oleo sp̃s sci̾sunt regene¬
rati: hodieq florent & fructifi¬
cant sic̃ oliua fructifera in do¬
mo domini:etiam oleastrogenti¬
li qui in ipsos insertus ẽ imꝑ¬
tientes pinguedinis suȩ succum
ac dulcedinis. Grãs illis agat
sterilis dudum & amara genti-¬
litas: &e si ñ abipsis tamen ꝑ ip¬
sos est. quod nunc tam copioso
dam p̃cioso fructu ꝑ orbem a¬
bundat. Uob̃ tamen fr̃s quibus
sicut substantea & domus una.
ita cor unum & anima una. uo¬
bis inquam specialiꝰ in ipsis cen¬
seo gloriandum: qui sicut no¬
uella oliuarum de eorum radi¬
ce traduxistis non solum fidei
succum: s ce formam uite atq
ordinis exemplum. Qͦd si nouel¬
la oliuarum uos utiq & filii olei
uos. filii uncti. qui est xp̃s dei:

Expanded text:
tero exponitur, visio scilicet prophetica tero exponitur, visio scilicet prophetica interpretatione angelica: ut inde intelligantur olivae, quia filii olei splendoris; inde circa candelabrum, quia Domino assistunt. Quia enim ex oleo Spiritus sancti sunt regenerati, hodieque florent et fructificant sicut oliva fructifera in domo Domini, etiam oleastro gentili, qui in ipsos insertus est, impertientes pinguedinis suae succum ac dulcedinis, gratias illis agat sterilis dudum et amara gentilitas; et si non ab ipsis, tamen per ipsos est, quod nunc tam copioso, tam pretioso fructu per orbem abundat. 3. Vobis tamen, fratres, quibus sicut substantia et domus una, ita cor unum et anima una: vobis, inquam, specialius in ipsis censeo gloriandum, qui sicut novella olivarum de eorum radice traduxistis non solum fidei succum, sed et formam vitae atque ordinis exemplum. Quod si novella olivarum vos, utique et filii olei vos, filii uncti, qui est Christus Dei;
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq ꝓ sensu suo: siue e¬
noch ce helyã qui apuddm in se¬
creto uiuunt. siue moysen &e he¬
lẏam qͥ cum eo in monte uisift̃.
siue duos ordines p̃dicatorum
uet̾is scilicet ac noui testam̃ti:
ut qui uetĩs ad sinistram sint ꝓp¬
ter ꝓmissa temporalia. qui no¬
ui ad dexteram ꝓpt̾ et̾na. Ego
quicquid a regula fidei ñ dis¬
crepat. aut a contextu lectioĩs
non nimie dissonat. suscipio.
ueneror. amplector. Puto tam̃
sine p̾iudieio melioris intelle¬
ctus petrum &e patilum ñ ab¬
surde posse intelligiꝰ. immo ab¬
surdum uideri. qui hodie ali¬
ud int̾p̾tari uelit: cum hodie ni¬
chil aliud cantet aut tractet
eccłia ubiq terrarum. quam p̃¬
conia patrum doctorumq suo¬
rum. Nam & si alus possit apta¬
ri. puto quia istis specialius con¬
gruit: seu illud quod tanquam
due oliuȩ circa candelabrum a
ꝓpħa uidentur: seu quod duofi¬
lii ẽẽ olei splendoris ab angelo
memorant᷑. Et altm quidem al¬

Expanded text:
unusquisque pro sensu suo: sive Eunusquisque pro sensu suo: sive Enoch et Eliam, qui apud Deum in secreto vivunt; sive Moysen et Eliam, qui cum eo in monte visi suut; sive duos ordines praedicatorum, veteris scilicet ac novi Testamenti: ut qui Veteris, ad sinistram sint propter promissa temporalia; qui Novi, ad dexteram, propter aeterna: ego quidquid a regula fidei non discrepat, aut a contextu lectionis non nimie dissonat, suscipio, veneror, amplector. 2. Puto tamen, sine praejudicio melioris intellectus, Petrum et Paulum non absurde posse intelligi: imo absurdum videri, qui hodie aliud interpretari velit, cum hodie nihil aliud cantet aut tractet Ecclesia ubique terrarum, quam praeconia Patrum doctorumque suorum Nam etsi aliis possit aptari, puto quia istis specialius congruit, seu illud quod tanquam duae olivae circa candelabrum a Propheta videntur, seu quod duo filii esse olei splendoris ab angelo memorantur. Et alterum quidem al
Abbreviated transcription (Latin):
sinistram eiꝰ: Istisunt inquit
duo filii olei splendoris qui assi¬
stunt dominatori uniũse t̾re.
De candelabro quod uiderat to¬
tum aureum. & .uii. lucernas
eius suꝑ illud intellexerat ꝓpħa.
s nec nob̃ dubitare iam licet.
Hoc lumen cum alia demon¬
stret seipsum ignorari non pa¬
titur: s testimonium ꝑhibens
de seipso loquitur. Ego sum
lux mundi. Lux ex diuinitate.
candelabrum ex humanitate.
Et ipsum totum aureum noll
auratum: qͥa siue diuinitas. siue
sapientia. siue caritas auro sig¬
nificet᷑. Hec omnia xp̃s non per
participationem s ꝑ substantiã.
slos cum simus natura plumbei.
uel mag̃ lutei: gr̃a &e participa¬
tione ipsuis non aurum ul au¬
rei. s ut multum aurati. Septẽ
aniusam terram. De his gͦ ꝓpħa
cert̾. de duab oliuis qͥd nam
sint ꝑcunctat᷑:. auditq ab ange¬
lo qui in eo loquebat᷑. Isti sunt dy¬
ofilii olei splendoris: qͥ assistunt
dominatori uniu̾se derrȩ. Int̾p̃¬
tentur alii ut uolunt aut posst̃:

Expanded text:
sinistram ejus? Isti sunt, inquit, duo filii olei splendoris, qui assistunt Dominatori universae terrae . De candelabro quod viderat totum aureum, et septem lucernas ejus super illud intellexerat Propheta, sed nec nobis dubitare jam licet, Hoc lumen cum alia demonstret, seipsum ignorari non patitur, sed testimonium perhibens de seipso loquitur: Ego sum lux mundi . Lux ex divinitate, candelabrum ex humanitate. Et ipsum totum aureum, non auratum; quia sive divinitas, sive sapientia, sive charitas auro significetur, haec omnia Christus non per participationem, sed per substantiam. Nos cum simus natura plumbei, vel magis lutei, gratia et participatione ipsius, non aurum vel aurei, sed ut multum aurati. Septem universam terram. De his ergo Propheta certus, de duabus olivis quidnam sint percunctatur, auditque ab angelo qui in eo loquebatur: 1022 Isti sunt duo filii olei splendoris, qui assistunt Dominatori universae terrae . Interpretentur alii ut volunt aut possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& exultant in rebꝰ pessimis. Illa gͦ
iniquitate. sp̃italis & seđm dm̃
est. Illa mortem oꝑatur. si desit
consolatio: hec salutem oꝑat᷑.
si non desit cons olatio. Multũ
tamen interest in aduersitate
extiori euiusmodi sit consolatio
tristium: quia consolationi di¬
uitum. comminatio dituna ue
intentat et̾num. Qa nimirum
plerumq qui humiliari pote¬
rant ex adu̾sitate grauiꝰ suꝑbi-¬
unt de ꝓsꝑitate: ꝓditq ex adipe
iniquitas eorum: immo &e au¬
dacter ꝓuocant dm̃ cum ipse
dederit omnia in manib eoꝵ
Nos autem &e cum abtindat il¬
la consolatio temporalis. opor¬
tet ẽẽ gratiores ce humiliores: ce
cum deficit. de et̾na retͥbutione
certiores ce letiores. Cum tam̃
suppetit siue salus corporum.
siue tranquillitas demporum.
aut copia rerum: ea moderatiõe
utenda ac dispensanda est: ut

Expanded text:
et exsultant in rebus pessimis . Illa eret exsultant in rebus pessimis . Illa eriniquitate, spiritualis et secundum Deum. Illa mortem operatur, si desit consolatio: haec salutem operatur, si non desit consolatio. Multum tamen interest in adversitate exteriori, cujusmodi sit consolatio tristium; quia consolationi divitum comminatio divina vae intentat aeternum . Quia nimirum plerumque qui humiliari poterant ex adversitate, gravius superbiunt de prosperitate, proditque ex adipe iniquitas eorum: imo et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum. 2. Nos autem et cum abundat illa consolatio temporalis, oportet esse gratiores et humiliores: et cum 965 deficit, de aeterna redemptione certiores et laetiores. Cum tamen suppetit sive salus corporum, sive tranquillitas temporum aut copia rerum; ea moderatione utenda ac dispensanda est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
consolationif qui cons olatur
nos in omni tͥbulatione nostra.
Multe tͥbulationes iustorum:
s de omnib his lib̾abit eos dñs.
Duplex autem genus tribulati¬
onum patimur: quia ñ solum
duplici natura subsistimus. car¬
ne scilieet ac sp̃ur. s etiam dupli¬
el qualitate uiuimus : partim
scilicet carnalit̾. partim spiri¬
talit̾. In mundo eramꝰ toti ear¬
nales: in cȩlo erimus toti sp̃cta¬
les: nẽ autem ex parte carnales.
ex parte sp̃itales: Rut autem ꝓ¬
ficimus in sp̃u. aut magis effi¬
cumur sp̃itales &e minus car¬
nales: aut magis remanemus
carnales. & minus spitales. ꝓpt̾ea
duplex modo consurgit tͥbulatio:
quia quod in nob̃ carnale ẽ con¬
tristat aduersitas: qͦd sp̃ale. ini¬
quitas. Di nicħ in nobis ẽẽt car¬
nale. nulla nos contristaret. ĩmo
nulla eẽt adũsitasͥ si nicħ sp̃ale. ñ
nos nr̃a contristaret. s mag̃ delec¬
taret iniquitas: sic̃ de quibusdã
đr. lȩtantur cum male fecerint

Expanded text:
consolationis, qui consolatur nos in omni tribulatione nostra . Multae tribulationes justorum, et de omnibus his liberabit eos Dominus . Duplex autem genus tribulationum patimur, quia non solum duplici natura subsistimus, carne scilicet ac spiritu, sed etiam duplici qualitate vivimus; partim scilicet carnaliter, partim spiritualiter. In mundo eramus toti carnales; in coelo erimus toti spirituales: nunc autem ex parte carnales, ex parte spirituales. Prout autem proficimus in spiritu, aut magis efficimur spirituales et minus carnales, aut magis remanemus carnales et minus spirituales. Propterea duplex modo consurgit tribulatio; quia, quod in nobis carnale est, contristat adversitas; quod spirituale, iniquitas. Si nihil in nobis esset carnale, nulla nos contristaret, imo nulla esset adversitas: si nihil spirituale, non nos nostra contristaret, sed magis delectaret iniquitas, sicut de quibusdam dicitur: Laetantur cum male fecerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Semita iusti recta est: rectꝰ callis
iusti ad ambulandum. Quiiu
uidebit lumen uite. Uidebit ad
consolationem p̃sentis uite: ha¬
bebit in possessionem heredita¬
tis eterne. Pietas nempe ꝓmissio¬
nem habet uite que nunc est ce
future. Exerceam ad pietatem:
ce neutro nos fraudabit: qui se
ultro nob̃ fecit debitorem. Exer¬
ceamur in oꝑib lucis: & qui ab¬
scondit lucem in manib fuis.
annuncians de ea amicosuo qͦd
possessio eius sit. & ad eã possit as¬
cende:⁊ nc̃ aliqndo in solatium
oꝑis eam nob̃ demonstrabit : &
postinodum in p̃mium dabit.

Expanded text:
Semita justi recta est, rectus callis Semita justi recta est, rectus callis justi ad ambulandum . Qui jushabebit lumen vitae. Videbit ad consolationem praesentis vitae: habebit in possessionem haereditatis aeternae. Pietas nempe promissionem habet vitae quae nunc est, et futurae. Exerceamur ad pietatem, et neutro nos fraudabit qui se ultro nobis fecit debitorem . Exerceamur in operibus lucis, et qui abscondit lucem in manibus suis, annuntians de ea amico suo, quod possessio ejus sit, et ad eam possit ascendere , nunc aliquando in solatium operis eam nobis demonstrabit, et postmodum in praemium dabit,
Abbreviated transcription (Latin):
oppͥmat᷑ a gła: Mirabilis fact̾a est
o domine elaritas dua. tum ex
se tum etiam ex me: quia con¬
fortata est aduersum me. dum
acies mea infirmata est in me.
& iam non potero ad eam. sicut
poteram in adam. Potero forsitan
ad claritatem syderum. qui ñ
possum ad solem ipsum: ꝑhanc
quandoq confortabor ad illum.
Eya surge illuminare anima
mea quȩ sedebas in tenebris :¬
suspice luminaria cęli: leua o¬
eulos tuos in montes unde ueni¬
et auxilium dͥ: siuereris ad il¬
lum qui habitat in cęlis: id est
inmontib ipsis. A montibus
inquam ueniet auxilium tͥ: qͥa
lux tͥ in accessibilis. illuminat
mirabilit̾ a montibus eternis.
Susceperunt montes lucempo¬
pulo: a quib ab uaues camposq
descendat subiectos. Hoc itaq di¬
cofr̃s. optimum est nr̃eq infir¬
mitat congruum illumi natioĩs
initium: si intendamꝰ in eos qui
illuminati sunt. Rectissima uia
est inueniendi iħm: si p̃cedentiũ
patrum sequam lumen p̃uium.

Expanded text:
opprimatur a gloria? Mirabilis facta est, opprimatur a gloria? Mirabilis facta est, o Domine, claritas tua, tum ex se, tum etiam ex me; quia confortata est adversum me, dum acies mea infirmata est in me, et jam non potero ad eam, sicut poteram in Adam. Potero forsitan ad claritatem siderum, qui non possum ad solem ipsum, et per hanc quandoque confortabor ad illum. 7. Eia, surge, illuminare, anima mea, quae sedebas in tenebris suspice luminaria coeli, leva oculos tuos in montes unde veniet auxilium tibi, si veneris ad illum qui habitat in coelis, id est, in montibus ipsis. A montibus, inquam, veniet auxilium tibi, quia lux tibi inaccessibilis illuminat mirabiliter a montibus aeternis. Susceperunt montes lucem populo, a quibus ad valles camposque descendat subjectos. Hoc itaque, dico, fratres, optimum est, nostraeque infirmitati congruum illuminationis initium, si intendamus in eos qui illuminati sunt. Rectissima via est inveniendi Jesum, si praecedentium patrum sequamur lumen praevium.
Abbreviated transcription (Latin):
scũarium dei patris: quod est
incogitabile fidei prȩmium
Int̾im autem dum idonei ñ sum
sapientiam dei que inmistio
abscondita est scrutari: ul ma¬
iestatem que in p̃mium repo¬
sita est contemplari: contenti
simus scõꝵ claritatem mirari
sanctitatem imitari. fili inquit
concupisti sapientiam: serua
mandata: ce dominus p̾bebit il
lamt̾. Aitiora autem te ne que¬
sieris: & fortiora te ne scrutatus
sueris: ẜ que p̃cepit tibi dñs
psa conserua semꝑ. Preceptum
nanq domini lucidum illumi¬
nans ocłos: quib postmodum
ipsum corpus luminis ualeas in¬
tueri: eum in luce radiorum. id
ẽ in oꝑe mandatorum uersari
consueueris. Dulce quidem lu¬
menut art salomon: &e delecta¬
bile ocłis uidere solem. Dtilce
ꝓrsus & delectabile: s illis qͥb
tolerabile.Sanos ocłos fouet:
infirmos torquet. Et quis est tã
sano &e acuto uifuꝰ. ut in aspectu
illius inuisibilis solis ñ cecutiat:
Qͥsille scrutator maiestatis. qͥñ

Expanded text:
sanctuarium Dei Patris; quod est sanctuarium Dei Patris; quod est incogitabile fidei praemium. Interim autem, dum idonei non sumus, sapientiam Dei, quae in mysterio abscondita est, scrutari, vel majestatem quae in praemium reposita est, contemplari; contenti simus sanctorum claritatem mirari, sanctitatem imitari. Fili, inquit, concupisti sapientiam? serva mandata; et Dominus praebebit tibi illam . Altiora autem te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris: sed quae praecipit Dominuspsa conserva semper . Praeceptum namque Domini lucidum, illuminans oculos , quibus postmodum ipsum corpus luminis valeas intueri, cum in luce radiorum, id est, in opere mandatorum, versari consueveris. Dulce quidem lumen, ut ait Salomon, et delectabile oculis videre solem . Dulce prorsus et delectabile, sed illis quibus tolerabile. Sanos oculos fovet, infirmos torquet. Et quis est tam sano et acuto visu, ut in aspectu illius invisibilis Solis non caecutiat? quis ille scrutator majestatis, qui non