comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dines orbis. totũ continens possederit mundũ. Requiramu.
igitur si placet aliquoꝵ exempla scõꝵ: eoꝵ scilicet qui his
uirtutibus sc̃e caritatis possessi sunt : & eis ita singulis sin¬
gulis tribuamus: ut om̃s in omnib ẽẽ. noscamus : quoniã
omnis qui pie tolerat. recte credit: & omĩs qui recte credit.
aliquit sꝑat : & qui sꝑat. sustinet ne ab spe cadat. S iã qui¬
nã isti sunt uideamus : quoꝵ fidẽ inquantũ desuꝑ adiuua¬
mur. assequi ualeamus. Uircus caritatis quȩ omnia tole¬
rat : emicuit in scõ noe. Quȩ omĩa credit: in scõ abraham.
Quȩ omnia sꝑat. in patrib nr̃is. ioest. in populo isrł: uñ
ipse nr̃ exotus est oñs. Quȩ omnia sustinet: in ipso capite
Nec cet̃os scõs ab his uirtutib ur̃a caritas deputet alieno
quos ꝓ breuitate tẽporis & ꝓ sermone suscepto. ita p̃t̃missos
esse cognoscite. ut tam̃ certissime noueritis om̃s eẽ. in xp̃o.¬

Expanded text:
dines orbis continens, totum possederit mundum. Requiramus dines orbis continens, totum possederit mundum. Requiramus igitur, si placet, aliquorum exempla sanctorum, eorum scilicet, qui his virtutibus sanctae charitatis possessi sunt: et eis singulis ita singula tribuamus, ut omnes in omnibus esse noscamus: quoniam omnis qui pie tolerat, recte credit; et omnis qui recte credit, aliquid sperat; et qui sperat, sustinet, ne ab spe cadat. Sed jam quinam isti sint videamus, quorum fidem, in quantum desuper adjuvamur, assequi valeamus. Virrat emicuit in sancto Noe: quae omnia credit in sancto Abraham: quae omnia sperat in patribus nostris, id est in populo Israel, unde ipse Dominus exortus est; quae omnia sustinet, in ipso capite Nec caeteros sanctos ab his virtutibus vestra Charitas deputet alienos: quos pro brevitate temporis, et pro sermone suscepto ita praetermissos esse cognoscite; ut tamen certissime noveritis omnes esse in
Abbreviated transcription (Latin):
dicisti. Sed nec uob̃ excusatus. ẽẽ. pot̃o: quors corda ista
me sua uoce pulsabunt. Quid metuis ꝓferre uerbũ: Si
ȩtas reuocat : paulus timotheo iuueni p̃cipiebat dicens.
Nemo adolescentiã tuã contempnat: p̃dica uerbũ. Si
sermo deest: pete & accipies. Non enĩ uos estis qui loquimini:
s quod donatur uobis. hoc ministratis nob̃. His coartatus
angustiis: quo me conferã. nͥ ad sc̃a uestigia caritatis: Eãq̃
dep̾recor ut donet michi aliquid dignũ de se dicere. quod
meũ suppleat ministeriũ. & ur̃m satiet destoeriũ. Inter¬
ñ cogitat malũ & cet̾a : in ultimo. quatuor eius uirtutes.
breuit̃ cõphendit dicens. Omnia tolerat: omnia credit:
õmĩa sustinet: õmĩa sperat: caritas numꝗͣ excidit. Ex his
gͥ quatuor uirtutibus sc̃ȩ caritatis loqui conuenit sc̃itati ur̃ȩ.
delectatq pͥmitus intueri. quẽad modũ uelut quatuor car¬

Expanded text:
dicisti . Sed nec sic vobis excusatus esse potero, quorum corda ista dicisti . Sed nec sic vobis excusatus esse potero, quorum corda ista me sua voce pulsabunt: Quid metuis proferre verbum? Si aetas revocat, Paulus Timotheo juveni praecipiebat, dicens: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Praedica verbum . Si sermo deest, pete, et accipies: non enim vos estis qui loquimini; sed quod donatur vobis, hoc ministratis nobis. His coarctatus angustiis, quo me conferam, nisi ad sancta vestigia charitatis? eamque deprecor, ut donet mihi aliquid dignum de se dicere, quod et meum suppleat ministerium, et vestrum satiet desiderium. non cogitat malum, et caetera: in ultimo quatuor ejus virtutes breviter comprehendit, dicens, Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet; charitas nunquam excidit. Ex his igitur quatuor virtutibus sanctae charitatis loqui convenit Sanctitati vestrae, delectatque primitus intueri, quemadmodum velut quatuor car
Abbreviated transcription (Latin):
esideriũ caritatis ur̃ȩ: a nob̃ exigit debitũ sermo¬
nis officiũ. S tanta sunt quȩ terreant & reuocent
animũ nr̃m: ut si uelimus parere desidĩo ur̃o:
non sit sine ꝑiculo nr̃o. Primũ qđ iuuenis loqui cogar.
p̃sentib senlib : deinde temerariũ. ẽe. arbitror. loqui uel¬
le imꝑitia. inter ȩos quos roborauit antiqua doctrina
quã aliquid dicere. S quid facio: Instad ur amor: re¬
uocat nr̃ pudor. Cogit scoꝵ patrũ iussio: a quibꝰ si uelĩ
obsecrans pͥetere ueniã dicens ignoscite sc̃i patres. ignosci¬
te. parcite nr̃ȩ uerecundiȩ: parcite nr̃ȩ etati: maxime
cũ recolã uobis fuisse p̃ceptũ. loquimini seniores. dec&
enĩ uos : ipsi sc̃a caritate qua p̾̃ualent respondebunt mͥ.
Loquere iuuenis: delectat enĩ nos. Quib si repetã scĩ pa¬
tres. quid loquar: rursus mͥ respondebunt. Qđ a nob̃ sepe
audisti. Memento fili: quia ab infantia sacras litteras di¬

Expanded text:
esiderium Charitatis vestrae a nobis exigit debitum sermonis officium. Sed tanta sunt quae terreant et revocent animum nostrum; ut si velimus parere desiderio vestro, non sit sine periculo nostro: primum, quod juvenis loqui cogar praesentibus senibus; deinde, temerarium esse arbitror loqui velle imperitiam, inter eos quos roboravit antiqua doctrina.quam aliquid dicere. Sed quid facio? Instat vester amor, revocat noster pudor; cogit sanctorum patrum jussio, a quibus si velim obsecrans veniam petere dicens, Ignoscite, sancti patres, ignoscite; parcite nostrae verecundiae, parcite nostrae aetati, maxime cum recolam vobis fuisse praeceptum, Loquimini, seniores; decet enim vos : ipsi sancta charitate qua praevalent, respondebunt mihi, Loquere, juvenis; delectat enim nos. Quibus si repetam, Sancti patres, quid loquar? rursum mihi respondebunt, Quod a nobis saepe audisti, memento, fili, quia ab infantia sacras Litteras di
Abbreviated transcription (Latin):
tores.: E dũ terrenũ & cadiicũ regnũ timuerunt ꝑdere:
regẽ celi & terrȩ ñ dubitauerunt occidłre. S nec sic̃ putaue¬
runt: uictores exstiterunt. Si enĩ uicerunt : regnũ qͦmͦ
ꝑdiderunt: Quomꝰ nunc usq serui remanserunt : Ista
nãq causa est : qua ab eis xp̃c occisus est. Dixerunt s apuo
se pͥncipes iudeoꝵ. ut euangelista narrat. Uidetis inqͥ

Expanded text:
cum regnum timuerunt perdere, Regem coeli et terrae non dubitaverunt occidere? Sed nec sicut putaverunt, victores exstiterunt. Si enim vicerunt, regnum quomodo perdiderunt? quomodo nunc usque servi remanserunt? Ista namque causa est, quia ab eis Christus occisus est. Dixerunt apud se principes Judaeorum, ut evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutores. eius facti sunt defensores. Sepulturam uͦ huiꝰ crucifixi¬
scm̃ indicat eugłm: quod susceptus sit a ioseph: obuolutusq lin¬
teaminibꝰ cum aromatibus positus sit in monumento nouo. Ho¬
mo enim nouus sine ulla corruptione. ex uirgine procreatus:
in monumento nouo positus. ẽ. in quo nondum positus erat
mortuus: ut sc̃itas uirginalis uteri. in om̃ibus ornaret᷑. ex con-¬
uenientia inuiobabilis sepulchri. Tercia die a mortuis resurrex̃
Quãuis multi scĩ multa hinc senserint atq dixerint: nã qͥdã
feriȩ. & ipsa sexta feria concluser̃ unum diem: & nox sabbati & sab¬
batũ. & noxͣ dñici diei & ipsum diem resurrectionis: alii autem¬

Expanded text:
persecutores, ejus facti sunt defensores. CAPUT VI. De sepupersecutores, ejus facti sunt defensores. CAPUT VI. De sepusanctum indicat Evangelium: quod susceptus sit a Joseph, obvolutusque linteaminibus, cum aromatibus positus sit in monumento novo. Homo enim novus sine ulla corruptione ex virgine procreatus, in monumento novo positus est, in quo nondum positus erat mortuus: ut sanctitas virginalis uteri in omnibus ornaretur ex convenientia inviolabilis sepulcri . 6. Tertia die a mortuis resurrexit. Quamvis multi sancti multa hinc senserint atque dixerint. Nam quidam feriae, et ipsam sextam feriam concluserunt in unum diem, et noctem sabbati et sabbatum, et no
Abbreviated transcription (Latin):
mio ego ꝓpt̾ uos: ut me uiso dormire delect& et uos: & a pęnali
mortẽ liberẽ uos. Sed illis & de illis hoc dicebatꝰ quos credituros
in se postmodũ nouerat: & pro quibꝰ pendens. patrẽ rogabat
dicens. Pater ignosce ilł: quia nesciunt quid faciunt. Int̾ eos
erat & ille freneticꝰ: priꝰ saulus. postea paulus. Prius suꝑbꝰ: pꝰea
humilis. Et ipse frenesi laborabat: sõnum salutis repudiabat.
S quid ei fecit medicus: Prostrauit sȩuientem: erexit credentẽ.
Prostrauit ꝑsecutorẽ: erexit p̃dicatorẽ. Prostratus ad terram
dormiuit freneticꝰ: surrexit. & factus. ẽ. medicꝰ. Cȩpit in aliis
curare morbũ quo ipse laborabat: & effectus discipulus celestis
archiatri: antidotũ confectũ ex sanguine medici. pͥor ipse bi-¬
bit: & bibendum amatoribus ꝓpinauit. Hoc antidotũ ex sangui-¬
ne crucifixi confectũ. etiã ipsi reges terrȩ biber̃: & qui erant eccłȩ

Expanded text:
mio ego propter vos; ut me viso, dormire delectet et vos, et a poenali mio ego propter vos; ut me viso, dormire delectet et vos, et a poenali morte liberem vos. Sed illis et de illis hoc dicebat, quos credituros in se postmodum noverat; et pro quibus pendens Patrem rogabat, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Inter eos erat et ille phreneticus, prius Saulus, postea Paulus; prius superbus, postea humilis: et ipse phrenesi laborabat, somnum salutis repudiabat. Sed quid ei fecit medicus? Prostravit saevientem, erexit credentem; prostravit persecutorem, erexit praedicatorem . Prostratus ad terram dormivit phreneticus: surrexit, et factus est medicus. Coepit in aliis curare morbum quo ipse laborabat, et effectus discipulus coelestis archiatri, antidotum bibit confectum ex sanguine medici: prior ipse bibit, et bibendum amatoribus propinavit. Hoc antidotum ex sanguine crucifixi confectum, etiam ipsi reges terrae biberunt: et qui erant Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
illi. Nos scimus inquiunt: quia reus. ẽ. mortis. Quid sc̃it cȩcus
corde non corpore: Clamat quod nescit: & ut impleat qđ seuit
dicit se scire quod nescit. Iterũ pilatus audit iħm: & responsis
eius in mȩtum missus. consilium inuenit quomͦ eũ dimitter&.
Egressus ad iudeos: dixit. Est consuetudo: ut dimittam uob̃
unum in pascha. Uultis gͦ dimittã uobis regem iuidõrũ: Cla-¬
mauerunt: & dicerunt. Noli ipsum dimittere: sed barraban:
fuit autẽ barrabas ut eugłista narrat. insignis latro. Ocecitas
iudeorũ: o furia freneticorum. Noli ipsum dimittere sed barra¬
Sed clamate: quid clametis nescientes. Occidatur a uobis xp̃c:
& redimantur gentes. Medicus autẽ ille animarũ. qui uos u-¬
debat frenesi laborare: somnũ salutis ingerebat. Et idõ etiã ip¬
se ꝓ uobis dormire uolebat. tanquã dicer&. Medicus sum: infir-¬
mi estis. Infirmitas ur̃a magna: refugit somnũ salutis. Ecce dor¬

Expanded text:
illi: Nos scimus, inquiunt, quia reus est mortis. Quid scit caecus illi: Nos scimus, inquiunt, quia reus est mortis. Quid scit caecus corde, non corpore? Clamat quod nescit, et ut impleat quod saevit, dicit se scire quod nescit. Iterum Pilatus audit Jesum; et responsis ejus in metum missus, consilium invenit quomodo eum dimitteret. Egressus ad Judaeos dixit: Est consuetudo ut dimittam vobis unum in pascha; vultis ergo dimittam vobis regem Judaeorum? Clamaverunt et dixerunt: Noli ipsum dimittere, sed Barabbam . Fuit autem Barabbas, ut Evangelista narrat, insignis latro. O caecitas Judaeorum! o furia phreneticorum! Noli ipsum dimittere, sed BarabSed clamate: quid clamatis nescientes? Occidatur a vobis Christus, et redimantur gentes. Medicus autem ille animarum qui vos videbat phrenesi laborare somnum salutis ingerebat: et ideo etiam ipse pro nobis dormire volebat. Tanquam diceret: Medicus sum, infirmi estis; infirmitas vestra magna refugit somnum salutis. Ecce dor
Abbreviated transcription (Latin):
figeretur ille: mundus non redimeret᷑. Pȩna illa: salus. ẽ. nr̃a. Qđ
iudȩus & gentilis detestat᷑: xp̃ianꝰ inde saluat᷑. S quare iudę¬
us detestatur: Quia sicut apostolus dicit: illorũ delicto salus
gentibus. Quod delictum cõmiserunt iudȩi. Xp̃m tenuerunt
uinctũ pilato tradiderunt: clamauerunt. crucifige. crucifige
Quare: Quã obcausam: Qm̃ suscitauit mortuum Audit pila¬
tusꝰ inuenit innocentẽ: uidet ppłm sȩuientẽ: excusat & dicit.
Ego in isto causam non inuenio: accipite eum uos. & crucifigite.
Quando dicebat pilatus. ego in isto non inuenio causam. accipite
eum uos. quid aliud dicebat. quã hoc. adiudicem quasi cũ reo
uenistis. sed in nocentẽ legibꝰ tradidistis: in quẽ nullũ crimen
ꝓbare ualiustis: Non ero iustus: si scdm desideriũ ur̃m in nocentẽ
occidero. Ero ab hoc facto. a ur̃a seditione alienus: si uob̃ eũ tradi¬

Expanded text:
figeretur ille, mundus non redimeretur. Poena illa, salus est nostra. Quod figeretur ille, mundus non redimeretur. Poena illa, salus est nostra. Quod Judaeus et Gentilis detestatur, Christianus inde salvatur. Sed quare Judaeus detestatur? Quia, sicut Apostolus dicit, illorum delicto salus est Gentibus . Quod delictum commiserunt Judaei? Christum tenuerunt, vinctum Pilato tradiderunt, clamaverunt: Crucifige, crucifige. Quare? quam ob causam? Quoniam suscitavit mortuum. Audit Pilatus, invenit innocentem, videt populum saevientem, excusat et dicit: Ego in isto non invenio causam; accipite eum vos, et crucifigite. Quando dicebat Pilatus, Ego in isto non invenio causam, accipite eum vos; quid aliud dicebat, quam hoc: Ad judicem quasi cum reo venistis, sed innocentem legibus tradidistis, in quem nullum crimen probare valuistis. Non ero justus, si secundum desiderium vestrum, innocentem occidero; ero ab hoc facto, a vestra seditione alienus, si vobis eum tradi
Abbreviated transcription (Latin):
gradibus dilectissimi quibꝰ ꝑierat humana natura: a dño iħu xp̃o
ductorẽ: hȩc integra peꝑit saluatorẽ. Illa poculũ a serpente ꝓpi-¬
natũ libent̃ accep̾it & uiro tradidit. ex quo simul mererentur
occidi: hȩc gr̃a cȩlesti desuꝑ infusa. uitam ꝓtulit. ꝑ quam caro
mortua possit resuscitari. Quis. ẽ. qui hȩc operatus. ẽ. nͥ uirginis
filius: & uirginũ sponsus: Qui attulit matri fȩcunditatẽ: sed ñ
abstulit integritatem. Quod contulit matri suȩ : hoc donauit
& sponsȩ suȩ. Deniq sca ȩccła quȩ illi integro integra coniunc¬
pilato: & sepultũ. Et hoc credimꝰ: & ita credimꝰ. ut inde gloriem᷑.
Michi enĩ ait doctor gentiũ apłs paulus. absit gloriari. nisi in
do. Et nos in hoo gloriemur: in hunc sꝑemꝰ: illi adhȩreamꝰ. Simul
enim uetus homõ nĩ cũ illo crucifixus. ẽ. cruoi. Nisi enĩ cruci¬

Expanded text:
gradibus, dilectissimi, quibus perierat humana natura, a Domino Jesu Christo gradibus, dilectissimi, quibus perierat humana natura, a Domino Jesu Christo ductorem; haec integra peperit Salvatorem. Illa poculum a serpente propinatum libenter accepit, et viro tradidit, ex quo simul mererentur occidi: haec gratia coelesti desuper infusa vitam protulit, per quam caro mortua possit resuscitari. Quis est qui haec operatus est, nisi virginis filius et virginum sponsus? qui attulit matri fecunditatem, sed non abstulit integritatem. Quod contulit matri suae, hoc donavit et sponsae suae. Denique sancta Ecclesia quae illi integro integra conjuncPilato, et sepultum. Et hoc credimus, et ita credimus, ut inde gloriemur. Mihi enim, ait doctor Gentium, apostolus Paulus, absit gloriari, nisi in , et ego mundo . Et nos in hoc gloriemur, in hunc speremus, illi haereamus. Simul enim vetus homo noster cum illo crucifixus est cruci . Nisi enim cruci
Abbreviated transcription (Latin):
eorum meritis prestitũ. ẽ. ut sic uincerent infantes: Necdum lo-
pugnam: &. iam uictoriȩ efferunt palmã. Quomͦ regnas herodes:
qui sic uinceris: Paruus ille non te armatorũ uirorum fortiũ supe-¬
rauit manu: sed innumerabili uicit turba morientiũ paruulorum.
Uis nosse quid infantibꝰ quos trucidasti prestiteris: Ideo accele¬
rasti ad eorum uitamꝰ ne cũ suis parentibꝰ occiderent uerã uitã:
hoc illo ꝑ te agente qui nouit bene uti etiã malis tiuis. Illorum
animas liberauit a parentũ int̾nitionis suȩ societate: & te solum
inanem reliquit inscelere. Egit & agit gr̃a causas suas. & ꝑ ini-¬
micos suos: & ꝑ ipsos. & in ipsis. Nam & ipn qui moriebant᷑ natura
filii irȩ erant: sicut & cȩteri. S quid eis p̾stitit gratia: nisi ut
morerent᷑: prestitit ut suo sanguine. ab originali peccato diluerent᷑:
Nati sunt ad mortẽ: sed continuo eos mors reddidit uitȩ. Hisdẽ

Expanded text:
eorum meritis praestitum est ut sic vincerent infantes? Necdum loqueorum meritis praestitum est ut sic vincerent infantes? Necdum loqupugnam, et victoriae jam efferunt palmam. Quomodo regnas, Herodes, qui sic vinceris? Parvus ille non te armatorum virorum fortium superavit manu, sed innumerabili vicit turba morientium parvulorum. Vis nosse quid infantibus quos trucidasti, praestiteris? Ideo accelerasti ad eorum vitam, ne cum suis parentibus occiderent veram Vitam: hoc illo per te agente, qui novit bene uti etiam malis tuis. Illorum animas liberavit a parentum internecionis suae societate, et te solum inanem reliquit in scelere. Egit et agit gratia causas suas, et per inimicos suos, et per ipsos, et in ipsis: nam et ipsi qui moriebantur, natura filii irae erant, sicut et caeteri ; sed quid eis praestitit gratia, nisi ut o Christo morerentur, praestitit ut suo sanguine ab originali peccato diluerentur. Nati sunt ad mortem, sed continuo eos mors reddidit vitae. Iisdem
Abbreviated transcription (Latin):
diaboli animas liberat. Suscepit filios inimicorum: in numerũ
adoptatorum. Moriunt᷑ paruuli ꝓ xp̃o: nescientes parentes plan¬
gunt martyres morientes: ille nondum loquentes idoneos suos
efficit testes. Ecce quomͦ regnat : qui sic regnare uenerat. Ecce
iam liberat liberator: & salutẽ pręstat saluator. Sed tu herodes
nesciens hȩc: turbaris & sȩuis. Et dum contra paruulum sȩuis: iã
illi obsequium prȩbes & nescis. Ille enim rex magnꝰ qui ad hoc ue¬
nit ut ꝑ te & ꝑ alios. suos hinc congreget: tu illi prior ad regnũ
cȩlorum tot milia candidatorum infantiũ innumerabilẽ p̃mit¬
tis exercitũ. Hanc turbã a pocalipsis illa beati ioħis apłi demon.¬
strat: dicens. Uidi turbã multã quã dinumerare nemo poterat
ex om̃i tribu stantes in conspectu dei: & induti erant alba ueste:
& palmȩ fuerunt in manibꝰ eorum. O magnũ donũ gr̃ȩ. Quibꝰ

Expanded text:
diaboli animas liberat. Suscepit filios inimicorum in numerum diaboli animas liberat. Suscepit filios inimicorum in numerum adoptatorum, Moriuntur parvuli pro Christo nescientes, parentes plangunt martyres morientes: ille nondum loquentes idoneos suos efficit testes. Ecce quomodo regnat, qui sic regnare venerat. Ecce jam liberat liberator, et salutem praestat salvator. Sed tu, Herodes, nesciens hoc, turbaris et saevis; et dum contra parvulum saevis, jam illi obsequium praebes, et nescis. Ille enim rex magnus qui ad hoc venit, ut per te et per alios suos hinc congreget, tu illi prior ad regnum coelorum tot millia candidatorum infantum innumerabilem praemittis exercitum. Hanc turbam Apocalypsis illa beati Joannis apostoli demonstrabat, dicens: Vidi turbam multam, quam dinumerare nemo poterat, ex omni tribu, stantes in conspectu Dei; et induti erant alba veste, et palmae fuerunt in manibus eorum . O magnum donum gratiae! Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
herodesꝰ & ne regnũ ꝑdat. uult eum occidere. in quẽ si crederet.¬
& hic securus. & in illa uita sine fine regnar&. Herodes a iudeis ubi
xp̃c nascatur. inquirit. Querunt simulꝰ non sicut magi adoran-¬
dum: sed inuentũ. necandum. Quid times herodes: qr audis regẽ
natũ: Non uenit ille ut te excludat: sed ut diabolum uincat.
Sed tu hȩc non intelligens. turbaris. & sȩuis & ut ꝑdas unum
quẽ queris: ꝑ tot infantiũ mortes. magnꝰ efficeris crudelis. Non
te illa pietas plangentiũ matrũ aut lugentiũ patrũ funera fili-¬
orũ: non mugitus & gemitus reuocat infantiũ. Necas paruu.¬
los corpore: quia te necat timor in corde. Et putas si hoc qđ cu-¬
pis impleueris. diu te posse uiuere: cum ipsam uitã queras occidẽ
Ille autẽ fons gr̃ȩ paruus & magnus. qui in p̃sepe iacet: thronũ
tuũ terret. Agit per te nescientẽ te causas suas: & a captiuitate

Expanded text:
Herodes; et ne regnum perdat vult eum occidere, in quem si crederet, etHerodes; et ne regnum perdat vult eum occidere, in quem si crederet, et hic securus, et in illa vita sine fine regnaret. Herodes a Judaeis ubi Christus nascatur inquirit. Quaerunt simul, non sicut Magi adorandum, sed inventum necandum. Quid times, Herodes, quia audis regem natum? Non venit ille ut te excludat, sed ut diabolum vincat. Sed tu haec non intelligens turbaris et saevis; et ut perdas unum quem quaeris, per tot infantum mortes magus efficeris crudelis. Non te ulla pietas plangentium matrum, aut lugentium patrum funera filiorum, non mugitus et gemitus revocat infantum. Necas parvulos corpore, quia te necat timor in corde; et putas si hoc quod cupis impleveris, diu te posse vivere, cum ipsam vitam quaeras occidere. Ille autem fons gratiae, parvus et magnus, qui in praesepi jacet, thronum tuum terret: agit per te nescientem causas suas, et a captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
immortalem & inuisibilem: non illũ quẽ uos infideles dm̃ fingi-¬
tis simul & adulterantẽ & tonantẽ : sed dm̃ uerũ totiꝰ mundi fabri¬
catorẽ atq rectorẽ: & filiũ eius iħm xp̃m olim ꝓmissũ ꝑ ꝓpħas¬
interpretat᷑ nobiscũ deus. Et in alio loco. Exi& uirga de radice
iesse. & flos de radice eius ascendet: uirgã significans uirginem
antequã ista fierent: legebant & non intelligebant. Ceperunt
impleri quȩ ꝓmissa sunt: & non gaudebant sed potiꝰ inuidebañ:
Nascit᷑ xp̃c ex uirgine sicut flos ex uirga: sine ullo cõposito se.¬
mine. Hascitur infans paruulus: rex magnꝰ. Procedunt certa in-¬
dicia: & signa magni regis. Pastoribꝰ nunc̾iant angeli: ꝑ stellam
uelut ꝑ nõuã linguã clamant cęli. Adducunt᷑ de longinquo ma-¬
gi ueniunt ut adorent adhuc in p̃sepi iacentẽ: sed iam in cęlo &
in terra regnantẽ. Annunciantibꝰ magis regem natũ. turbabat᷑

Expanded text:
immortalem et invisibilem; non illum quem vos infideles deum fingiimmortalem et invisibilem; non illum quem vos infideles deum fingitis, simul et adulterantem et tonantem: sed Deum verum, totius mundi fabricatorem atque rectorem. CAPUT Ijubemur, quia quando factum est, praesentes non fuimus. Aderant tunc Judaei, ex quorum gente ipse Salvator Apostolos elegit, per quos ad ta fierent, legebant, et non intelligebant: coeperunt impleriquae promissa sunt, et non gaudebant, sed potius invidebant. Nascitur Christus ex virgine sicut flos ex virga, sine ullo composito semine. Nascitur infans parvus, rex magnus. Procedunt certa indicia, et signa magni regis: pastoribus nuntiant Angeli, per stellam velut per novam linguam clamant coeli. Adducuntur de longinquo Magi; veniunt, ut adorent adhuc in praesepi jacentem, sed jam in coelo et in terra regnantem. Annuntiantibus Magis regem natum, turbatur
Abbreviated transcription (Latin):
idõ lux non luc&: Si nosses o infidelis dicere dõ uero illiimi¬
na oculos meos: uideres nobiscum nunc ꝑ speculũ in enig¬
mate : ut posses uidere facie ad faciẽ. Si ex operibꝰ intellige¬
res artificem: ex creatura coniceres creatorẽ. Si ex pauesceres
in te quia ñ totũ capis te: agnosceres deum qui fęcit te. Non
enim uides animã tuam: cũ om̃ia uideat anima tua ꝑ carnẽ
tuam. Aut si uides animã tuamꝰ dic mͥ qualis uel quanta sit:
utrũ quadra. an rotundaꝰ utrũ lenis an asperaꝰ utrũ calida
an frigida : utrũ alicuiꝰ coloris. an om̃i colore carens. Uideo. defi-¬
cis ostendere animã tuã qualis sit: non potes. Ecce immortalis
ẽ. animã tua: & uiuificat mortalem carnẽ tuã. Immortalem
dico anim̾a tuam ad utrunq Si credit: immortalis. ẽ. ad ui¬
tam. Si non credit: immortalis. ẽ. ad pęnã. Credimus gͦ dm̃

Expanded text:
ideo lux non non lucet? Si nosses, o infidelis, dicere Deo vero, Illumiideo lux non non lucet? Si nosses, o infidelis, dicere Deo vero, Illumina oculos meos ; videres nobiscum nunc per speculum in aenigmate, ut possis videre facie ad faciem . Si ex operibus intelligeres artificem, ex creatura conjiceres Creatorem. Si expavesceres in te, quia non totum capis te; agnosceres Deum qui fecit te. Non enim vides animam tuam, cum omnia videat anima tua per carnem tuam. Aut si vides animam tuam, dic mihi qualis vel quanta sit: utrum quadra, an rotunda; utrum lenis, an aspera; utrum calida, an frigida; utrum alicujus coloris, an omni colore carens. Video, deficis; ostendere animam tuam qualis sit, non potes. Ecce immortalis est anima tua, et vivificat mortalem carnem tuam. Immortalem dico animam tuam ad utrumque. Si credit, immortalis est ad vitam: si non credit, immortalis est ad poenam. Credimus ergo Deum
Abbreviated transcription (Latin):
uani uane colunt: iouem. saturnum. martem. inonẽ. miner¬
uã. uenerẽ. & cȩtera portenta. non nomina bona. sed nd̾mina
mala: homines mortales fuisse. etiã eorũ litterę clamant. qͥ ta¬
libꝰ erroribꝰ delectant᷑. Nr̃ȩ autẽ sacrȩ litterȩ qualẽ dm̃ p̃dicent:
paulum audite apłm. Immortali inquit. inuisibili. incorrupti¬
bili. soli dõ. honor & gła. Non uidetur deus noster oculis carnis:
sed uidetur oculis cordis. Hon uidet᷑ ad tempꝰ: s uidet᷑ in ȩt̾̃nũ:
S dicit paganus. Ostende mͥ quẽ colis. Respondeo. Ego qͥdẽ
habeo etiã modo quẽ tibi ostendam: sed tu non habes oculos
unde uideas. Beati enĩ ait saluator nr̃ mundo corde: qm̃ ip-
si dm̃ uidebunt. Cor inmundum & tenebris peccatorũ ob¬
uolittum: deũ querit uidere: Lux luc& in tenebris: s te-¬
nebrȩ eam non comprehendunt. Hunquid qr cecus ñ uid&

Expanded text:
vani vane colunt, Jovem, Saturnum, Martem, Junonem, Minervani vane colunt, Jovem, Saturnum, Martem, Junonem, Minervam, Venerem, et caetera portenta, non numina bona, sed nomina mala, homines mortales fuisse, etiam eorum litterae clamant, qui talibus erroribus delectantur. Nostrae autem sacrae Litterae qualem Deum praedicent, Paulum audite apostolum: Immortali, inquit, invisibili, incorruptibili, soli Deo honor et gloria . Non videtur Deus noster oculis carnis, sed videtur oculis cordis; non videtur ad tempus, sed videtur in aeternum. Sed dicit paganus: Ostende mihi quem colis. Respondeo: Ego quidem habeo etiam modo quem tibi ostendam, sed tu non habes oculos unde videas. Beati enim, ait Salvator noster, mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Cor immundum et tenebris peccatorum obvolutum, Deum quaerit videre? Lux lucet in tenebris, sed tenebrae eam non comprehenderunt . Numquid quia caecus non videt,
Abbreviated transcription (Latin):
gone homo. deitatis mͥ nom̃ ascribis: Ideo ñ agnoscis quid sim:
quia oblitus es quisis. Non agnoscis materiam tuãꝰ ñ agnoscis
qr limꝰ meus es: ex me quidem formatus: sed quđ ñ sũ ego.
animatus : Non agnoscis. qr int̃ om̃ia animalia quȩ ex me pro¬
creata sunt. tu solus sub deo pęne mundi dominus constitutꝰ es:
Merito non intelligisꝰ quia cũ esses in honore ñ intellexisti: com¬
paratus es iumentis insipientibꝰ. & similatus es illis. Nobis autẽ
regem cęliꝰ nec mare aut nescio quẽ regem eius neptunũ. quem
fingit uanitas non ueritasꝰ nec terrã & plitonẽ: sed credamꝰ in
deum patrẽ om̃ipotentẽ: uniuersorũ creatorẽ: regẽ cȩlorum:
Quienĩ cuncta qr uoluit de nichilo fȩcit: ipse regit quȩ foecit
inmortalis. Isti qͥ a nobis suꝑiꝰ commemorati sunt. ideo dii ñ st̃:
quia & cõprehendi & uideri his oculis possunt. Cȩteros aut̃ quos

Expanded text:
gone, homo, deitatis mihi nomen adscribis? Ideo non agnoscis quid sim, gone, homo, deitatis mihi nomen adscribis? Ideo non agnoscis quid sim, quia oblitus es qui sis. Non agnoscis materiam tuam; non agnoscis quia limum meum es, ex me quidem formatum, sed, quod non sum ego, animatum. Non agnoscis quia inter omnia animalia quae ex me procreata sunt, tu solus sub Deo pene mundi dominus constitutus es. Merito non intelligis, quia cum esses in honore, non intellexisti: comparatus es jumentis insipientibus, et similatus es illis . CAPUT III. regem coeli; nec mare, aut nescio quem regem ejus Neptunum, quem fingit vanitas, non veritas; nec terram et Plutonem: sed credamus in Deum Patrem omnipotentem, universorum creatorem, regem coelorum. Qui enim cuncta quia voluit de nihilo fecit, ipse regit quae fecit. Immortales isti qui a nobis superius commemorati sunt, ideo dii non sunt, quia et comprehendi et videri hic oculis possunt: caeteros autem, quos
Abbreviated transcription (Latin):
uiant: quomͦ me ꝓ dõ colendum ducis. nisi quia uerũ dm̃ cõ-¬
lere nescis: Ita luna & stellȩ: istã similem ꝓferunt uocẽ. Non
uides inqͥunt o homo spaciũ nos agere nocturnũꝰ. excludi
luce nec terminos transgredi constitutos. quos ad solacium
quietis tuȩ om̃pc artifex terminauit: Non sumꝰ ds̃. Conuinci¬
mus falsitatẽ tuam: seruiendo tibi ad pęnam tuã. Clamat &¬
mare: & om̃ia quȩ in eo sunt. Nonsum deus. Prębeo enĩ ut mͥ
iussum. ẽ. famulatũ. ꝑuiũ iter carinę suscipiens. motus congru¬
os. flatus uentorũ. dirigens gressus: ut ad portus desideratos etiã
rapiente te auaricia. nulla interposita tarditate ꝑduicã. Ani-¬
malia uͦ quȩ gignunt᷑ ex me : tibi in escam donata esse cognoscis.
Cum gͦ ꝑ omnia agnoscam modulũ meum: tu quare deseris or¬
dinẽ tuum. deserendo om̃iũ creatorẽ dm̃: Clamat terra. Er-¬

Expanded text:
viant, quomodo me pro Deo colendum ducis, nisi quia verum Deum coviant, quomodo me pro Deo colendum ducis, nisi quia verum Deum colere nescis? Ita luna et stellae istam similem proferunt vocem: Non vides, inquiunt, o homo, spatium nos agere nocturnum, excludi luce, nec terminos transgredi constitutos, quos ad solatium quietis tuae omnipotens artifex terminavit? Non sumus Deus: convincimus falsitatem tuam serviendo tibi ad poenam tuam. Clamat mare, et omnia quae in eo sunt: Non sumus Deus. Praebeo enim, ut mihi jussum est, famulatum, pervium iter carinae suscipiens, motus congruos, flatus ventorum; dirigens gressus, ut ad portum desideratum etiam rapiente te avaritia, nulla interposita tarditate perducam. Animalia vero quae gignuntur ex me, tibi in escam donata esse cognoscis. Cum ergo per omnia agnoscam modulum meum, tu quare deseris ordinem tuum, deserendo omnium creatorem Deum? Clamat terra: Er
Abbreviated transcription (Latin):
quadam uoce conuincit: & animã ꝑuersam increpans dicit. Qd
ẽ misera quod erras in me. & degener facta. oblita es a quo qͣnta
creata sis. cui glum & terra tam̃ pulchra domͦ nullis meritis pre¬
cedentibus constructa. ẽ: Respondent & singula queq elem̃ta:
clamantia & ipsis suis operibus suum demonstrantia artificẽ:
Ulamat cȩlum: non sum deus. Nam si deus essem: nulla me nu¬
bilatio obumbrare potuisset. nec tenebrȩ succedent luci meȩ
sed lux integra. incorrupta. inuiolataq mansisset: sic̃ manet
lux illa uera quȩ istam lucẽ temporalem creauit in me. ꝓpt̾ te
Clamat & sol. Quid me homo colis ut deũł quẽ uides ortu oc¬
casũq concludi: Deus nec ortum hab&. nec occasum: sed tu illũ
deserendo magnũ incurristi casum. S consideras magnũ atq
mirabilem ẽẽ me: ego autẽ agnosco habere suꝑ me qͥ & me crea¬
uit & te. Cum autẽ opera & splendoris & caloris mei tibi deser¬

Expanded text:
quadam voce convincit, et animam perversam increpans dicit: Quid quadam voce convincit, et animam perversam increpans dicit: Quid est, misera, quod erras in me, et degener facta oblita es a quo quanta creata sis, cui coelum et terra tam pulchra domus nullis meritis praecedentibus constructa est? Respondent et singula quaeque elementa clamantia, et ipsis suis operibus suum demonstrantia artificem. Clamat coelum: Non sum Deus: nam si Deus essem, nulla me nubilatio obumbrare potuisset, nec tenebrae succederent luci meae; sed lux integra, incorrupta, inviolataque mansisset, sicut manet lux illa vera quae istam lucem temporalem creavit in me propter te. Clamat et sol: Quid me, homo, colis ut Deum, quem vides ortu occasuque concludi? Deus nec ortum habet, nec occasum: sed tu illum deserendo magnum incurristi casum. Sed consideras magnum atque mirabilem esse me: ego autem agnosco habere super me, qui et me creavit et te. Cum autem opera et splendoris et caloris mei tibi deser
Abbreviated transcription (Latin):
Hinc cultus paganorum: & ꝑuersitas hereticorũ. Et errauer̃
animȩ ꝑ diuersis uoluptates & ꝑuersas: ut alii colerent solem:
alii lunam & stellas: alii montes: alii lapides & queq uirgul¬
ta: ut sibi quisq credidit inuenisse. non adiutorem deũ .s. dece¬
ptorẽ diabolum. Atq tta ꝑ diuersa. anima errauit a creatore
suo: ut omne quod ei dederat deus ad seruitiũ: hoc illa colere
ut deum. Nonne om̃ia ꝓpt̾ hominẽ creata st̃: Legat quis scͥp¬
turas scãs: & inueni& deum dixisse homini. quem de limo t̾rȩ
formauit. Crescite & multiplicaminiꝰ & replete terrã & do-¬
minamini eiꝰ: & habete potestatẽ pisciũ maris. & auiũ celi.
& pecorũ terrȩ. Et paulopꝰ. Ecce inquit dedi uobis om̃ia: in
usu & ad ȩscam. Fos autẽ qui scripturas scãs legere nolunt: ipsa
rerum natura. ipseq mundus oꝑibꝰ famulatus sui in credulos sua

Expanded text:
hinc cultus Paganorum, et perversitas haereticorum. Et erraverunt hinc cultus Paganorum, et perversitas haereticorum. Et erraverunt animae per diversas voluptates et perversas, ut alii colerent solem, alii lunam et stellas, alii montes, alii lapides et quaeque virgulta, ut sibi quisque credidit invenisse, non adjutorem Deum, sed deceptorem diabolum: atque ita per diversa anima erravit a Creatore suo, ut omne quod ei dederat Deus ad servitium, hoc illa coleret ut Deum. Nonne omnia propter hominem creata sunt? Legat quis Scripturas sanctas, et inveniet Deum dixisse homini, quem de limo terrae formavit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram, et dominamini ejus; et habete potestateum terrae. Et paulo post: Ecce, inquit, dedi vobis omnia in usum et ad escam . Eos autem qui Scripturas sanctas legere nolunt, ipsa rerum natura, ipseque mundus operibus famulatus sui incredulos sua
Abbreviated transcription (Latin):
inflatus: ut homo positus in aliqua potestate: hominẽ se esse ñ
agnoscat. cũ de homine iudicat. Qui uult gͦ mundũ uincere:
tria ista uincat quȩ sunt in mundo: & ꝑ hȩc illũ uincit etiã qui
possessorẽ. Credat in dm̃ patrẽ om̃ipotentẽ: & cȩtera. Magnũ
donũ gr̃ae: credere & intelligere dm̃. Sed quid ꝓpheta dicitꝰ:
Idisi eredideritis: non intelligetis. Credamus ergo ut intelligamꝰ
sed oremus. ut meream᷑ uidere quod credimus. Peccata enĩ & au¬
etor peccati diabolus: separauit animã adeo. Et dũ creatura se¬
cuta .ẽ. seductorẽ: suũ deseruit saluatorem. facta. ẽ ruina ma¬
gna & errauit anima: ut pro uero deo coleret idola: & adorane
ipsa quȩ fęcit: deserendo illũ a quo facta.ẽ. Adorando enim
lapidem. nullam habentẽ uitam ipsa perit deserendo deum.
qui.ẽ. eius uera & ȩt̃na uita Hinc error om̃is & desertio bonoꝵ:

Expanded text:
inflatus, ut homo positus in aliqua potestate, hominem se esse non inflatus, ut homo positus in aliqua potestate, hominem se esse non agnoscat, cum de homine judicat. Qui ergo vult mundum vincere, tria ista vincat quae sunt in mundo: et per haec illum vincit etiam, qui possessorem; credat in Deum Patrem omnipotentem, etc. Magnum donum gratiae, credere et intelligere Deum. Sed quid propheta dicit? Nisi credideritis, non intelligetis . Credamus ergo, ut intelligamus, sed oremus, ut mereamur videre quod credimus. Peccata enim, et auctor peccati diabolus separavit animam a Deo: et dum creatura secuta est seductorem, suum deseruit salvatorem; facta est ruina magna: et erravit anima, ut pro vero Deo coleret idola, et adoraret ipsa quae fecit, deserendo illum a quo facta est. Adorando enim lapidem nullam habentem vitam, ipsa perit, deserendo Deum qui est ejus vera et aeterna vita. Hinc error omnis, et desertio bonorum:
Abbreviated transcription (Latin):
redeat ad eam libenter: & hec suscipit quȩ requirit. Gaudebit fili¬
um ꝑditũ: fuisse conuersum. Sed licet multũ gaudeat filiũ ꝑdi¬
tũ. fuisse conuersum: stabilitatis dignitatẽ non quiescit p̃dicare
acramentũ symboli quod accepistis tercius.
memoriȩq mandatum ꝓ uĩa salite retinetis: noueritis
hoc esse fidei catholicȩ fundamentũ: suꝑ qđ ȩdificiũ surre
inquit tanquã lapides uiui ȩdificamini in domũ spiritalẽ. Qis¬
quis huic ȩdificio coniungi desiderat: renunciet diabolo. põpis
& angelis eius. Pompȩ diaboli sunt. queq illicita desider ia: quȩ
turpant. non quȩ exornant animã: ut sunt desidia carnis : de¬
sicderia oculorum: ambitiones scłi. Ad concupiscentiã carnis ꝑti.¬
nent illecebrȩ uoluptatis. Ad concupiscentiam oculorũ: nugãcitas
spectaculorum. Ad ambitionẽ scłi insana suꝑbia᷑ ubi est̾ fumꝰ

Expanded text:
redeat ad eam libenter: et haec suscipit quae requirit; gaudebitque filiredeat ad eam libenter: et haec suscipit quae requirit; gaudebitque filium perditum fuisse conversum. Sed licet multum gaudeat filium perditum fuisse conversum, stabilitatis dignitatem non quiescit praedicare acramentum Symboli quod accepistis, memoriaeque mandatum pro vestra salute retinetis, noveritis hoc esse fidei catholicae fundamentum, super quod aedificium suinquit, tanquam lapides vivi aedificamini in domum spiritualem . Quisquis huic aedificio conjungi desiderat, renuntiet diabolo, pompis et angelis ejus. Pompae diaboli sunt quaeque illicita desideria, quae turpant, non quae exornant animam; ut sunt desideria carnis, desideria oculorum, ambitiones saeculi. Ad concupiscentiam carnis pertinent illecebrae voluptatum: ad concupiscentiam oculorum, nugacitas spectaculorum: ad ambitionem saeculi, insana superbia; ubi est fumus
Abbreviated transcription (Latin):
cõparas quos occĩdas. Ergone heretice ad hoc uestis nudũꝰ ut ex¬
polies intus xp̃o uestitum: Ad hoc pascis esurientẽꝰ ut animȩ
auferas cybũ celestẽ : Ad hoc das pecuniam: ut sic tibi isti uendat
xp̃m rebaptizandum: quẽ admodum uidas iudeis xp̃m crucifi¬
gendum: Pecunia tua tecum sit in ꝑditionẽ. Peiora heretice facis:
quã quȩ fȩcit iudeus. Ecoe enĩ iudeus & si p̃mio comparauit xp̃m oc¬
cidendumꝰ semel latus in cruce pendentis pupugit: sed totũ eius
corpus integrũ reseruauit. Tu uͦ ad hoc eum cotidie cõparas pecu¬
nia: ut sedentis in celo. di uersa laceres menbra. Nos autẽ diłmi.
qui ab initio uberibus sc̃ȩ matris ȩccłȩ nutriti. usq ad solidũ cybũ
estis ab ea ꝑducti: manete in ea. Siquis eius uel disciplinã uł qͣm¬
lib& ammonitionẽ asꝑe tulit. & iratus abscessit: agnoscat matrẽ :

Expanded text:
comparas quos occidas. Ergone, haeretice, ad hoc vestis nudum, ut exscomparas quos occidas. Ergone, haeretice, ad hoc vestis nudum, ut exspolies intus Christo vestitum? Ad hoc pascis esurientem, ut animae auferas cibum coelestem? Ad hoc das pecuniam, ut sic tibi isti vendant Christum rebaptizandum, quemadmodum Judas Judaeis Christum crucifigendum? Pecunia tua tecum sit in perditionem . Pejora, haeretice, facis quam quae fecit Judaeus. Ecce enim Judaeus etsi praemio comparavit Christum occidendum, semel latus in cruce pendentis pupugit, sed totum ejus corpus integrum reservavit: tu vero ad hoc eum quotidie comparas pecunia, ut sedentis in coelo diversa laceres membra. Vos autem, dilectissimi, qui ab initio uberibus sanctae matris Ecclesiae nutriti, usque ad solidum cibum estis ab ea perducti, manete in ea. Si quis ejus vel disciplinam vel quamlibet admonitionem aspere tulit, et iratus abscessit, agnoscat matrem,
Abbreviated transcription (Latin):
tendit. Filii boni. amate tantam matrẽ: filii boni nolite deserere
cotidie uos requirentẽ. Rependite uicem: amate amantẽ. Tanta . ẽ.
talis ẽ. nobilis. ẽ. regia prole fȩcunda. ẽ: non eam patiamini aut
filiorũ malorum. aut pessimorũ seruorũ iniuriis atq insidiis
macerari. Agite causas matris ur̃ȩ: exerite eius amplissimã dig¬
nitatẽ. Seruus malus: non insult& dominȩ: Hereticꝰ arrianꝰ: non
insultet ȩcđȩ. Lupus. ẽ: agnoscite. Serpens. ẽ: eius capita conquas¬
sate. Blanditur: sed fallit. Multa ꝓmittit: sed decipit. Uenite
inquit: defendam. Si necesse. ẽ: pascam. Si nuditas: uestiã. Dabo
pecuniam: statuam quid ꝑ singulos dies quisq accipiat. O lupe ma¬
le: o serpens iniqueꝰ o serue nequissimeꝰ dominam calcas: uerã
matrẽ imꝑugnas. Xp̃m exsufflas: catholicũ rebaptizas. Et qđ .ẽ.
pessimũ artis tuȩ. aliquos potentia p̃mis ut ꝑdas: alios pecunia

Expanded text:
tendit. Filii boni amate tantam matrem, filii boni nolite deserere tendit. Filii boni amate tantam matrem, filii boni nolite deserere quotidie vos requirentem: rependite vicem, amate amantem. Tanta est, talis est, nobilis est, regia prole fecunda est. Non eam patiamini aut filiorum malorum, aut pessimorum servorum injuriis atque insidiis macerari: agite causas matris vestrae, exserite ejus amplissimam dignitatem. Servus malus non insultet dominae; haereticus arianus non insultet Ecclesiae. Lupus est, agnoscite: serpens est, ejus capita conquassate. Blanditur, sed fallit: multa promittit, sed decipit. Venite, inquit, defendam: si necessitas est, pascam; si nuditas, vestiam: dabo pecuniam, statuam quid per singulos dies quisque accipiat. O lupe male! o serpens inique! o serve nequissime! dominam calcas, veram matrem impugnas, Christum exsufflas, catholicum rebaptizas; et quod est pessimum artis tuae, alios potentia premis ut perdas, alios pecunia
Abbreviated transcription (Latin):
nplicate. A xp̃m seqͥnt᷑ iginẽ. qͦ eũ seqͥ neq̃ant ñ ugine. atq illaꝰ nescio q̃ uͥ
maes sec̃ ducat: nec tam̃ eã quȩ non surIt uirginec
deserti: Quis aud& de his rebꝰ positus in hac mortali car ne quȩ
aggrauat animam aliquid dicere: cum paulus apłs hoc ñ ualu¬
it explicare. qui in isto positus corpore. usq in t̃ciũ cęlũ gr̃a oꝑan-¬
te ualuit ascendere: Non simꝰ curiosi ad inuestigandum: quod apł̃i
ex pͥmere minime potuerunt. Certe ex me nemo scire queratꝰ quod
me nescire scio: nisi forte. ut nescire discat. quod sciri non posse scien-¬
dum. ẽ. Sed ꝑ fidem & ꝑatientiam & scãm matrẽ ęccłam spere-¬
mus nos accipere: quicquid magnis & pusil lis dignatus fuerit ille
tas. mater & uirgo. corpore casta prole fȩcundaꝰ sponsa xp̃i suꝑiꝰ
declarata. pie nutrit filios: quos deo patri dignos assignare con-¬

Expanded text:
Christum sequantur virgines, quo eum sequi nequeant non virgines, atque illas nescio quo ubique Christum sequantur virgines, quo eum sequi nequeant non virgines, atque illas nescio quo ubique manens secum ducat, nec tamen eas quae non sunt virgines deserat? Quis audet de his rebus positus in hac mortali carne quae aggravat animam , aliquid dicere; cum Paulus apostolus hoc non valuit explicare, qui in isto positus corpore usque in tertium coelum gratia operante valuit ascendere ? Non simus curiosi ad investigandum quod Apostoli exprimere minime potuerunt. Certe ex me nemo scire quaerat quod me nescire scio, nisi forte ut nescire discat quod sciri non posse sciendum est. Sed per fidem et patientiam et sanctam matrem Ecclesiam speremus nos accipere, quidquid magnis et pusillis dignatus fuerit ille tas, mater et virgo, corpore casta, prole fecunda, sponsa Christi superius declarata, pie nutrit filios quos Deo Patri dignos assignare con
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid alic acturi sumꝰ: Fortasse illud quod scͥptũ. ẽ. Uacate et
uidete qm̃ ego sum dñs. Uacuitas ipsa contemplationis. erit oꝑa
nr̃ȩ actionis ÷ ut contemplantes delectem᷑: & delectabilit̃ contem¬
plemur uidere. Quid uidere : Bona dñi. Quȩ bona Possumus
expͥmere illud quod nec oculus uidit÷ nec auris audiuit: nec in
cor hominis asceridit: Possumus explicare. quomͦ erit deus omnia
in omnibus : Possumꝰ ex plicare. quomodo ipse filius cũ tradiderit
regnum deo & patri. id .ẽ. scãm cong̃gationẽ fideliũ. tta illũ homi¬
nem susceptũ ampliusq clarificatum non dimittat ut tam̃ cla¬
ritatẽ quã hab& cũ patre antequã mundus fieret. ipsis ĩa fidelibꝰ
Aemonstrare non differat: Possumus explicare. que mad modum
sponsa eccła quȩ ex uiris & feminis constat. om̃is conuertatur in
uirũ ꝑfectũꝰ atq ita dignitatẽ uirilem acipiat. ut tam̃ qionse

Expanded text:
Et quid illic acturi sumus? Fortasse illud quod Scriptum est: Vacate, et Et quid illic acturi sumus? Fortasse illud quod Scriptum est: Vacate, et videte, quoniam ego sum Deus . Vacuitas ista contemplationis, erit opus nostrae actionis; ut contemplantes delectemur, et delectabiliter contemplemur videre. Quid videre? Bona Domini . Quae bona? Possumus exprimere illud quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ? Possumus explicare quomodo erit Deus omnia in omnibus? Possumus explicare quomodo ipse Filius cum tradidregnum Deo et Patri , id est, sanctam congregationem fidelium, ita illum hominem susceptum ampliusque clarificatum non dimittat, ut tamen claritatem quam habet cum Patre antequam mundus fieret, ipsis jam fidelibus demonstrare non differat? Possumus explicare quemadmodum sponsa Ecclesia, quae ex viris et feminis constat, omnis convertatur in virum perfectum, atque ita dignitatem virilem accipiat, ut tamen sponsa
Abbreviated transcription (Latin):
nobis deerit: qñ ipse panis uiuus qui ꝓpt̾ nos de glo ad terras usq
descendit. sui presentia nr̃as animas satiabit. Nec potus nob̃ dee¬
rit. presente fonte ui ꝯtȩ: saturabit enĩ nos ab ubertate domus
sue & torrente deli ciarũ suarũ corda nr̃a rigabit. Aestus illic
non patiemur. Illic .ẽ. enim refrigeriũ nr̃m: qui nos sub umbra
alarum suarũ ꝓtexit & ꝓtegit. Frigus illic non patiemur: est
enim ibi sol iust̾iciȩ. qui suo amore calefaciens corda nr̃a. radiis diui-¬
nitatis suȩ iluminat oculos nr̃os: ut uideant diuinitatẽ ȩqualitatẽq
patris & filii & sp̃c sc̃i. Non ibi fatigabimur: nobiscum enĩ erit uir:¬
tus nr̃a: cui nunc dicimus. Diligam te dñe. uirtus mea. Non ibi
dormiemꝰ: non enĩ sunt ibi tenebrȩ. quȩ excludere possint ꝑmanen¬
tem diem. Nulla ibi erit negociatio: nulla seruitus. nullũ opus.

Expanded text:
nobis deerit, quando ipse panis vivus, qui propter nos de coelo ad terras usque nobis deerit, quando ipse panis vivus, qui propter nos de coelo ad terras usque descendit, sui praesentia nostras animas satiabit: nec potus nobis deerit, praesente fonte vitae. Saturabit enim nos ab ubertate domus suae, et torrente deliciarum suarum corda nostra rigabit. Aestus illic non patiemur: illic est enim refrigerium nostrum, qui nos sub umbra alarum suarum protexit et protegit . Frigus illic non patiemur: est enim ibi sol justitiae; qui suo amore calefaciens corda nostra, radiis divinitatis suae illuminat oculos nostros, ut videant divinitatem aequalitatemque Patris et Filii et Spiritus sancti. Non ibi fatigabimur: nobiscum enim erit virtus nostra, cui nunc dicimus, Diligam te, Domine, virtus mea . Non ibi dormiemus: non enim sunt ibi tenebrae, quae excludere possint permanentem diem. Nulla ibi erit negotiatio, nulla servitus, nullum opus.
Abbreviated transcription (Latin):
eos: & benedixit eis dicens. Crescite & multiplicamini & re¬
plete terrã: & dominamini eiꝰ: & habete potestatẽ piscium
maris: pecorũ terrȩ: uolatiliũ cęli. Ista gͦ om̃ia: ꝓpt̃ usus
nr̃ȩ infirmitatis ut dixi creata sunt. Sed̾ quẽadmodũ non
nobiscum resurgit nr̃a corruptio. neq infirmitas: ita nec
ea quȩ sint necessaria nunc nr̃ȩ infirmitati qualia futura
sint nr̃a corpora. Paulus dicit apłs. Seminat᷑ inquit in
corruptione: resurget in incorruptione. Seminat᷑ in infir¬
mitate: surg& in uirtute. Seminat᷑ in contumelia: surg&
scut ipse dñs ꝓmutere dig̾natus. ẽ. equales angelis dei:
ut uiuamꝰ cum ipsis in ęt̾̃na uita: in una immorralitate ac
sc̃o sẏmbolo: quod post resurrectionẽ carnis credamus &
uitã ȩt̃nã. Non nr̃i iam dominabit᷑ corruptio. ĩ mortalit̃
uiuentibꝰ: & cum ipsa ȩt̃na uita manentibꝰ. Neq indigebimꝰ
alic uestimento: ubi erimus immortalitate uestiti. Nec cẏbus

Expanded text:
t eis dicens: Crescite et multiplicamini, et replete terram, et dominamini ejus; et habete potestatem piscium maris, pecorum terrae, volatilium coeli . Ista ergo omnia propter usus nostrae infirmitatis, ut dixi, creata sunt. Sed quemadmodum non nobiscum resurgit nostra corruptio, neque infirmitas; ita nec ea quae sunt necessaria nunc nostrae infirmitati. Qualia futura sint nostra corpora, Paulus dicit apostolus: Seminatur, inquit, in corruptione, resurget in incorruptione; seminatur in infirmitate, surget in sicut ipse Dominus promittere dignatus est, aequales Angelis Dei ; ut vivamus cum ipsis in aeterna vita, in una immortalitate ac sancto Symbolo, quod post resurrectionem carnis credamus. Et in vitam aeternam. Non nostri jam dominabitur corruptio, immortaliter viventibus, et cum ipsa aeterna vita manentibus. Neque enim indigebimus illic vestimento, ubi erimus immortalitate vestiti: nec cibus
Abbreviated transcription (Latin):
parat ab infidelibꝰ. Neq enĩ de pecudibꝰ uel &̧teris animantib:
quibꝰ non .ẽ. attributa imago creatoris: fas. ẽ. nob̃ disputare.
lsta enĩ omnia: ad usus nr̃os creata esse cognoscimꝰ. Legat quis
quid deus dix̃ homini qñ eũ formauit atq benedix̃: & in.¬
ueni& ita scriptũ in libro genoseos. tęcit ds̃ hominẽ

Expanded text:
parat ab infidelibus. Neque enim de pecudibus vel caeteris animantibus, parat ab infidelibus. Neque enim de pecudibus vel caeteris animantibus, quibus non est attributa imago Creatoris, fas est nobis disputare. Ista enim omnia ad usus nostros creata esse cognoscimus. Legat quis quid Deus dixit homini, quando eum formavit atque benedixit, et inveniet ita scriptum in libro Geneseos: Fecit Deus ho