comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ilebo sicnt ubertate gr̃e sitcilis et
cinus. Iaualici erroris mllibus et
ndolorum facrificis insistebat. Dicq
austigante salutis adueesano dura frolt
ets udomabili corde. pacis eterut
consilium Respucbat: et salutaribus
monitis icuoso Reluctabatur auuisur
Data gebat intnomimius uir ũi
studio pertinati et sugi opera. ut
S udiuersoria mortis urductos s Re ũ
uite ꝑ gr̃am sanctificationit edutist
Rantebatur hmpictas pictatis obsequut
ut ministrum uite sut qntulibut ad morte

Expanded text:
ertate gratiae sterilis et jejunus, fanatici erroris cultibus et idolorum sacrificiis insistebat. Sicque instigante salutis adversario, dura fronte, et indomabili corde, pacis aeternae consilium respuebat, et salutaribus monitis, cervicoso reluctabatur annisu. Satagebat nihilominus vir Domini, studio pertinaci et jugi opera, ut in diversoria mortis inductos, in regnum vitae per gratiam sanctificationis educeret. Renitebatur impietas pietatis obsequiis, et m
Abbreviated transcription (Latin):
Uligionis catholues cultut euchart ustarat᷑.
Ed.ficatur in todtm loco fudelium sumptib
sabuca celebrs. que in fidi doucilum
coltimmbus edita sacramentis. sub
a postolorum pricipus Iouore et nouunt.
btati dimandi ministerio consgratur.
Consirintur Itemallera cultibus diuiius
gilesia ẜ loco quem blandimum uorart
consucuerat uoluptatum setatux prisca
Ncutilitas . eo quod blanditiis lauis.
et amenitate precgnus uideretur
Hl do scrnicuitium probata constitues
ofsina acucorum. cure pastoralis
officium disapulo suo uno ututrabili
iruididat floreberto. Sub Illans felici
A lu siouit utranit pesiquam a uanitait
stculi beati diandi p̃dicatione conuersus

Expanded text:
religionis catholicae cultus eucharis instauratur. religionis catholicae cultus eucharis instauratur. Aedificatur in eodem loco fidelium sumptibus fabrica celebris, quae in fidei domicilium solemnibus edita sacramentis, sub apostolorum Principis honore et nomine, B. Amandi ministerio consecratur. Construitur item altera cultibus divinis ecclesia, in loco quem Blandinium vocare consueverat voluptatum sectatrix prisca gentilitas: eo quod blanditiis lenis, et amoenitate praecipuus videretur. Ubi Deo servientium probata constituens officia clericorum, curae pastoralis officium, discipulo suo viro venerabili tradidit Floreberto. Sub illius felici reclusionis intravit, postquam a vanitate saeculi B
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Darum quantum est frepilior¬
susutilunto affectus / iprobuor et pratier
selet esse malitra. Iratret / taq qui tum
nuna cuut demgti caritate seculi fuerant
et in eptre de preslabant familiare
contulerinum i tunore mortis et iuedis
spnatore compulsi. fracti amino Acesserunt
Rlicto to ad propria Remcantes. Ille
ue que Prauaret, et sunt sumytu
pontret euanelium. proprus mamb
laborabat uinde uineret: et ut pro facultatt
ministraret flecte necssitate
patientibus .¬
Ichil ist tam arduum taiq¬
diffiule quod nou expudutt
optra ꝑtinax. et ficquens luna complant
mapinet cum diiddutit comes gr̃a
siffragatur. ⁊ peritur taidtm laborib
santit Postium grande⁊ ẽt maguatit
ad fide cumi opulo conflututibus.
uir santut nn uirtute da confitolit
ydola. Ierupla estouit. allana demo¬
litur cultum miscre supcisttiorus
xausit . et abdicat dceple dentilitatis
profidelibut esfarmitur hostie salitares.
et careifigim lilaminis cuore sublator

Expanded text:
st fragiliorsensus, tanto affectus improbior et procacior solet esse malitia. Fratres itaque qui eum, nimia ejus devincti charitate, secuti fuerant, et in opere Dei praestabant familiare contubernium, timore mortis, et inediae squalore compulsi, fracti animo recesserunt, relicto eo ad propria remeantes. Ille, ne quem gravaret, et sine sumptu poneret Evangelium, propriis manibus laborabat, unde viveret, et ut pro facultate ministraret necessitatem patientibus.ihil est tam arduum, tamqudifficile, quod non expugnet opera pertinax, et frequens lima complanet; maxime cum diligentiae comes gratia suffragatur. Aperitur tandem laboribus sanctis ostium grande, et magnatis ad fidem cum populo confluentibus, vir sanctus in virtute Dei confringit idola, templa destruit, altaria demolitur, cultum miserae superstitionis excludit, et abdicat deceptae gentilitatis pro fidelibus offeruntur hostiae salutares; et carnificini libaminis cruore sublato,
Abbreviated transcription (Latin):
Rudes etatis lubrise motus et xdiinos
carius Impetus subutruaret Ad eltrua
namq teudeutile crca motut douit¬
sticet seutrt castighatiorus est adhibenda
ceusura. nie mustit striat auimus
qui nolilitee debuit nuperart. Egide¬
no desidecabat Ioc pascha num ꝑsactĩs

Expanded text:
rudes aetatis lubricae motus, et genuinos rudes aetatis lubricae motus, et genuinos carnis impetus subnervaret. Ad aeterna namque tendentibus circa motus domesticos severae castigationis est adhibenda censura, ne misere serviat animus, qui nobiliter debuit imperare. Desiderio desiderabat hoc pascha cum
Abbreviated transcription (Latin):
iuiliatus in eltrum . Petita postiuodũ
a fribus loci beuedictions proireditur.
et der Rcupit intarcisum. Inde bituricas
dũo duceute ꝑueuit: et ad uebis autistilt
Dospitandi r̃a delinauit Eolẽport
presidelat eclisit uir uile ueuerabilis
litatus pater austrighisans. cuius ornabat
celebri scitate collehium sulpicius acchidiaconii
confessor Insigint : uite merito et morum
qra post scm uirumi ponhifit moꝵ
futurus. n uenis ute ad se sermim
Da delito suscperunt humanitatis
offino: et exbeuinolentia cantatis
conirua necessitati subsidia ministrarut¬
gebat pubertatis amos btatus
Anzandus in adolesitutis flort
non dundens. ut caperet uirtut amin c̃
copptr parilte Iucreintutum : et mn aznuis
sntritatis et uintatis dtuetam consstra¬
ret dño pantututtm ⁊Iutlllexit hic
uic dee pleruis sibi sicretiis auiquid ext¬
quendum: quo artiori iustodia.
promptiori studio . uigilantia puri on

Expanded text:
initiatus in clerum. 14. Petita postmodum initiatus in clerum. 14. Petita postmodum a fratribus 713 loci benedictione progreditur, et iter repetit intercisum. Inde Bituricas, Domino ducente, pervenit: et ad urbis antistitem hospitandi gratia declinavit. Eo tempore praesidebat ecclesiae vir vitae venerabilis beatus Pater Austrigisilus, cujus ornabat celebri sanctitate collegium Sulpitius archidiaconi confessor insignis, vitae merito, et morum gratia post sanctum virum pontifex mox futurus. Hi venientem se servum Dei debito susceperunt humanitatis officio: et ex benevolentia charitatis, congrua necessitati subsidia ministrarugebat pubertatis annos beatus Amandus, in adolescentiae flore non dividens, ut caperet virtus animi cum corpore pariter incrementum: et in azymis sinceritatis et veritatis devotam consecraret Domino juventutem. Intellexit hic vir Deo plenus, sibi secretius aliquid exsequendum: quo arctiori custodia, promptiori studio, vigilantia puriori,
Abbreviated transcription (Latin):
Ad tranq malii᷑ aulius ncassitudinũ
carualium motus. quam gladiorum
tciror aut stintia potestatis mtinatat et
humana natura sequi ⁊ quam tra ͤ. solet
semꝑ esse paratior.Iiitur ad urbemꝰ
tuconitam uitius perrnatiouis primi
derinantut Incessus. ut beati martiu
patrociniis sic destinata dirigatur
itentio et sanctorum sũsfragiit opus
permontatur inseplum. Id sepillirũ
saue gloriose confessoris in sp̃u humuili¬
tatis acredtus. Iuter duolos aie cõ¬
fessionis asscusus. Ioc speualiter sibi
patris sũ meritit apud dc̃i postulat¬
oltintri. ut omius sibi in Raiquum
Redtundi ad patriam preaudaretur as¬
cessus occasio precidatur: Quia sicut
non est tutum uigiuno sepente dormrt.
sis s nter notos et affines ecularibus
ddilos. non est soura conuersalio
prossieutibus piotatem. Aliquantifꝵ
in loro codtm demoratus. primitiat
capitis obtulit do. Rechalis sacerdotit
suscipitus signum : et sclefiastica consura

Expanded text:
Ad malum namque facilius necessitudinum Ad malum namque facilius necessitudinum carnalium motus, quam gladiorum terror aut saevitia potestatis inclinat, et humana natura sequi, quam trahi solet semper esse paratior. Igitur ad urbem Turonicam votivae peregrinationis primi derivantur incessus, ut beati Martini patrociniis sic destinata dirigatur intentio, et sanctorum suffragiis opus promoveatur incoeptum. Ad sepulcrum sane gloriosi confessoris in spiritu humilitatis accedens, inter devotos sacrae confessionis ascensus, hoc specialiter sibi Patris sobtineri, ut omnis sibi in reliquum redeundi in patriam praecludatur accessus, occasio praecidatur. Quia, sicut non est tutum vicino serpente dormire; sic inter notos et affines saecularibus deditos, non est secura conversatio profitentibus pietatem. Aliquantisper in loco eodem demoratus, primitias capitis obtulit Deo, regalis sacerdotii suscipiens signum, et ecclesiastica tonsura
Abbreviated transcription (Latin):
officim. Moderatioiit nempe Retmes
Iulerue demptrieui. dispouit srinones
hereditas tna. Dũs pars Ieredilatis
mat et ralirs mtisp̾st es⁊ qui
Aes dituet hereditatem antam mic i.
Signior est ulistis Itueratio. quam
terrtia Mlortali patri: Patiem prestrri
condecet /inmortalem. Dpe frustatus
pater ad hauc uoctin turbatus egieditur.
proflugata opera uacunt cedit et Refortur
ad propria. Hoc am sccundo munificauit
dũs sanctum suum. tiituttmi st glori¬
ficans: et nn conspectu eius ad uniilum
deducla est mpolris antiqui maligna
peruesilas¬
Su est turpe num Reuintart
consilia:necꝰ inprobabile cãses
uigentibus ad̾ibere conseusum A lobus
ut creditur hoc impuisu sermuis dñ
ptrecoinari dispoant ut et laboris iustã¬
tia rastighatio carit assumpta p̃stante᷑
aiiestecet et sumiles y Reliquum uitaret
incursus. Bicut euum fughieuda sunt
cum suis uizia cansis. Iic declinanda
Nt unhesle lemestationis ocrescõ.

Expanded text:
officium. Moderationis nempe retinens officium. Moderationis nempe retinens internae temperiem, « disponit sermones editatis meae et calicis mei, ipse est qui restituet haereditatem meam mihi . Dignior est coelestis generatio quam terrena. Mortali patri, patrem praeferre condecet immortalem. » Spe frustratus pater, ad hanc vocem turbatus egreditur, profligata opera vacuus cedit et refertur ad propria. Hoc jam secundo « mirificavit Dominus sanctum suum , » timentem se glorificans: et in conspectu ejus ad nihilum deducta est impostoris antiqui maligna perversitasest turpe cum re mutare consilia, nec improbabile causis urgentibus adhibere consensum. Motus, ut creditur, hoc impulsu servus Domini, peregrinari disposuit, ut, et laboris instantia castigatio carnis assumpta praestanter augesceret, et similes in reliquum vitaret incursus. Sicut enim fugienda sunt cum suis vitia causis, sic declinanda est ingestae tentationis occasio.
Abbreviated transcription (Latin):
de Redilu in patriam. de Rptulenda
hehedaate ionsilia matura prosedũt
et persuasio sena subinstrtur
Progonitur paterut titulus orbilatis
dentrituduus materut contamus et
auxis dolor. nobilitatis Sue.
ꝯtueralit commanentium deutifiont
uoluntas. Dalut aure teuuus sibilus
a puero dñi Reputantur hec õma.
Iticitur palernie ppices. Resquntue
blanditit: consina predamnantur.
Indignatioruis nuibem sertunt uduit
non strtuam. contiussũt animo.
et in ͥram dotus attollitur ꝙ minas cõgerit
ad iarrorem: nec conitemptum siim
ualet equaminter sustincit. Tactus
Iaq dolore cordit / ntrisegus abdicat
plur. successionit iura conuellit. Et
eheredationis udicit eloquixm. Illt
in alta meutit specula coustalus mr̃do
altior. quasi incilum et : naiit ducit¬
det omiia. Uultuq ac nneule /imobilis
blandĩets pariter ac minantem deppicit
patrtuo : sictameu ut non Auertutie
Iura consundat : nec pretatis infrgat

Expanded text:
de reditu in patriam, de repetenda de reditu in patriam, de repetenda haereditate, consilia matura procedunt, et persuasio seria subinfertur. Proponitur paternae titulus orbitatis, teneritudinis maternae continuus et anxius dolor, nobilitatis injuria, generalis commanentium de reversione voluntas. 12. Velut aurae tenuis sibilus a puero Domini reputantur haec omnia, rejiciuntur paternae preces, respuuntur blanditiae, consilia praedamnantur. Indignationis nubem Serenus induit non serenam: contumescit animo, et in iram totus attollitur, minas congerit ad terrorem, nec contemptum suum valet aequanimiter sustinere. Tactus itaque dolore cordis intrinsecus, abdicat filium successionis jura convellit: et exhaeredationis indicit elogium. Ille in alta mentis specula constitutus, mundo altior, quasi nihilum et inane haec omnia: vultuque ac mente immobilis, blandientem pariter ac minantem despicit patrem: sic tamen ut non reverentiae jura confundat, nec pietatis infringat
Abbreviated transcription (Latin):
Dn capłt i frmitus animius
de preleritis comecturam. Ingilerq
tabeenacũatula caliunt procaꝵ Iertut¬
rentia confrequentat. Ncu srangert
lencore non potuit. demptat aduersarius
iucruare blanditiis. et a laucio intitur
Renocars proposito cantiost salellitio pictatis
Ad uisilandum trm cor patris cutrberat
Iam deptutes in cõrecidinat affetus
Nont suggestionibus autiqua sustitat
pgtnore carere non susliiet: et
quas post autres Icyuliri. uiueutese
fitio credit orbatum. Pro Iinde Respectu
diuini inuorit abiecto. dispouit a
monasterio diuellere que palerus
auctoritatis uotina nuon assinarat oblatio:
et ꝓ hus Iereditatis comtommpte Reuocare
deliberat profugtum sunessortu.
E namiato igitur mari deseeudit in
infulam. uanitus ꝰ ⁊ monaslermm
gratanter excipitur: consalutitq
faibus a priore loci colloqunm fan
postulat et meretur. Quo  prtit
harltu secictius euocato. post dulcia
ebscula. secmonesq promiscuos. de
abiciendo sacre Religionis a cuctu.

Expanded text:
capit infrunitus animus de praeteritis conjecturam, jugiterque tabernacula calumniae procax irreverentia confrequentat. Quem frangere terrore non potuit tentat adversarius enervare blanditiis: et a sancto nititur revocare proposito copiosae satellitio pietatis. Ad visitandum eum cor patris everberat: jam tepentes in eo recidivat affectus. Novis suggestionibus antiqua suscitat am dulci pignore carere non sustinet: et quasi post cineres sepulcri, vivente se filio credit orbatum. Proinde respectu divini timoris abjecto, disponit a monasterio divellere quem paternae auctoritatis votiva non assignarat oblatio: et in jus haereditatis contemptae revocare deliberat profugum successorem. Enavigato igitur mari descendit in insulam, veniens in monasterium gratanter excipitur: consalutatisque fratribus, a priore loci colloquium fili postulat et meretur. Quo in partem secretius evocato, post dulcia oscula, sermonesque promiscuos de abjiciendo sacrae religionis accinctu,
Abbreviated transcription (Latin):
tanquam liueare discramem apparint.
Ia de diuiuo inmere sollemiis gratu¬
lalio. consotratiouit opus in andio
consuminatur: et aduntur uberes
ggratit tam celebrit uniscricordis prestitori.
audocit ititur uir illustres ne lam
dicuum opus uel uetustas alsumertt¬

Expanded text:
pparuit. Fit de divino munere solemnis gratulatio, consecrationis opus in gaudio consummatur, et aguntur uberes gratiae tam celebris misericordiae praestitori. Audoenus igitur vir illustris, ne tam dignum opus, vel vetustas absumeret
Abbreviated transcription (Latin):
cubiplibus et /mpudiaitut descraebant.
cram carius achentes in desidrut :
et desidera patuit su diaboli uoluptatis
obscanitatibus in adimplentes.
Inchanatur ammno uirbratus. et in
borlitudinis glum /uẜta seueritate se
subudens conslanterꝰ usistit errãtibus.
et/ imporlunt predicat inuoce̾utit uiam :
et correctionis sarculo de uinta dñ dtusita¬
itm ueprium couatur auelltrt
Nen acie medicami isperuta
cedit infranitas: nst lileuter uerbũ
uentatis Rcprt / udurata malitia.
Flamuis edacibus salamandra cõninit.
et que in eprtum diutur Iouinu: uitã
prestant uentna serptuti. Dic in
ficbus suis male sana Requichut
iupretas. et preuaricationũ sintices
Radicit male gerimuat nfausta ferũ¬
ditas. Seprt tusus in sseram ss
conuoluit eritus. et attrectantis
manum symarũ crueutat aculers.
Sic masslignantium Lelellis et
frrindilonta conceries. nõ solum
monilis falutanbut nõ obandit. Ied
macinatiomibut nopuis appetit
uuerentem: et pro subututiomis

Expanded text:
bus et impudicitiis deserviebant, curam carnis agentes in desideriis, 722 desideria patris sui diaboli, voluptatis obscenitatibus adimplentes. Angariatur animo vir beatus, et in fortitudinis zelum justa severitate se subrigens, constanter resistit errantibus, et importune, praedicat innocentiae viam, et correctionis sarculo de vinca Domini densitatem veprium conatur avellere. Non facile medicamini desperata cedit infirmitas, nec libenter verbum veritatis recipit indurata malitia. Flammis edacibus salamandra convivit, et, quae in exitium dantur homini, vitam praestant venena serpenti. Sic in faecibus suis malesana requiescit impietas, et praevaricationum frutices radicis malae germinat infausta fecunditas. Deprehensus in sphaeram se convolvit ericius, et attrectantis manum spinarum cruentat aculeis. Sic malignantium rebellis et fraudulenta congeries, non solum monitis salutaribus non obaudit; sed machinationibus noxiis appetit innocentem; et pro subventionis
Abbreviated transcription (Latin):
es ucolis appellari. proyter crebrat
Renelationum spralium uisiones et assidua
nuraculorum beneficia : que digualut᷑
I sciut suis diuina pietas bide
multipliciler optrari

Expanded text:
incolis appellari, propter crebras revelationum spiritualium visiones, et assiduas miraculorum beneficia quae dignabatur in servis suis divina pietas ibidem multipliciter operari
Abbreviated transcription (Latin):
Que post deessum beatiꝰ chait
traicetensꝰ ep̃i. feruente nca
uiru dei dacholerti Recis affertue.
elenont eleue. pctione populi. honoratorũ
assensu. compromucialium ucto.
scruus dũ ieuerenter et sustanter
xpetitur. Rruttus et ẜintus trahitur
ad catꝰ edram : et pastorale cura duꝰ nus
ominũ uoce et desiderio comclamatur.
Ille se ẜndigue contanter edicit.
oneri se fatetur pare: non satrs
utils cure : niuuus dontum dic̾utati.
Ded pietates subruxa gelo meltorum
studia conualescunt. Et in calhedra
ponitifecali itutrali ommum asseusũ
lanorabiliter collocatur. Indignum
siquidez indicatur ab ominbus se
tam ilara sedes tanti patris solatio
non ornetur. si tartus pater tanto lẽpore
siue titulo delicat nulitare. si tam
fi deli dulcq consilio domus Rec̾ia
defrandetur. Tam suncere deuetiorus

Expanded text:
beati Joannis Trajectensis episcopi, fervente circa virum Dei Dagoberti regis affectu, electione cleri, petitione populi, honoratorum assensu, comprovincialium voto, servus Domini reverenter et instanter expetitur, renitens et invitus trahitur ad cathedram, et pastorali cura dignus, omnium voce et desiderio conclamatur. Ille se honore indignum constanter edicit, oneri se fatetur imparem, non satis utilem curae, minus idoneum dignitati. Sed pietatis subnixa zelo multorum studia convalescunt, et in cathedra pontificali, generali omnium assensu favorabiliter collocatur. Indignum siquidem judicatur ab omnibus, si tam clara sedes, tanti Patris solatio non ornetur, si tantus Pater tanto tempore, sine titulo debeat militare, si tam fideli dulcique consilio domus regia defraudetur. Tam sincerae devotionis
Abbreviated transcription (Latin):
misteriit /monandus. Cumq presig¬
elesiastiam calꝰ garinum tum
faceret quaule apud dcie uirtutis
esset et hr̃e: diuina pictas /n cõpertu
h ominiũ / mirabili declarat / udicio
p uer namq quadrat̾inta serme
ab ortu habens dies: cum oratione
finita non esset in gmltitudine tam
fic quenti qui locum sreppleret diode :
clara uois respondit Ainsz  et oĩs
qui audierunt in se oculos et corda
conuertit. Mlirantur et stupeut
tam / usolitũ iamq sollerune uuracu¬
lum ⁊ beatum predicant Rtem de
tam felici suscepte prolis au̾spicio :
putro future probitatis ualicinantur
nsiina. commneudant in Rer nouitale
bonitato dei. meritum uiri sancti:
gram sacrantuti. Renonatut Itu
harmilus salutaribus sacraitit:
et in nouam tranfertur diuino muuere
neaturam: Fit oĩbus cõimunis exulla¬
tro. Reftruntur ab omnib gre tanti
muneris laritori. et cũ leticit ma¬
inpulisi sinuli Reuertuntur ad pro¬
pria. Sic sc̾mi dei fauor et ꝯrã

Expanded text:
umque praesigecclesiasticum, catechumenum eum faceret, quantae apud Deum virtutis esset et gratiae, divina pietas in conspectu hominum mirabili declarat judicio. Puer namque quadraginta ferme ab ortu habens dies, cum, oratione finita, non esset in multitudine tam frequenti, qui locum suppleret idiotae, clara voce respondit, Amen, et omnium qui audierunt in se oculos et corda convertit. Mirantur et stupent tam insolitum, tamque solemne miraculum, beatum praedicant regem de tam felici susceptae prolis auspicio, puero futurae probitatis vaticinantur insignia, commendant in rei novitate bonitatem Dei, meritum viri sancti, gratiam sacramenti. Renovatur itaque parvulus salutaribus sacramentis, et in novam transfertur divino munere creaturam. Fit omnibus communis exsultatio, referuntur ab omnibus gratiae tanti muneris Largitori, et cum laetitiae manipulis singuli revertuntur ad propria. Sic servi Dei favor et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
sanctitatit aduertit: sed precum suppli¬
cationt Aicita Ieptenecabilitee muere
deccrunt que scinel futrat Indicla dam¬
nalio: Ixitur ad patibulum suus et
craꝰitur. nuissrabilior cruatu quã
diffutione cundeli: sicq iam dotus
fare pladis alsumptus . t non Iomo.
sd radante creptum bestie uideretur
Micus humilis non consunditur ad
Repulsam . sci in llius mstrationt
Respirat qui non dircliuquitꝰ ⁊suit.
nec prectu pauxeris ad uersiaut. Nox
a Racie /udicit uir sanclus edredilue i
ci locum supplicii cum sestinationt procedit
sd miscricordie Dressus manus axpantorũ
uiolenta prgcesscrat. et eptorle laguto uita
carius ac sps oliectrat uiste discdium.
Dexonit / laq corpus exanunt. ctad alla¬
in qua orare consutuerat. ubet assistentium
mambus deportari. dme amotes uib
orationi dotus / niubit. prodit ab
intuno pectore sancta sarguia : Nihat
faciem prarum proslumo lacruuarum.
et dotis amunt uiribus  occursum

Expanded text:
sanctitatis advertit; sed precum supplisanctitatis advertit; sed precum supplicatione rejecta irrevocabiliter manere decernit, quae semel fuerat indicta damnatio. Igitur ad patibulum miser trahitur, miserabilior cruciatu, quam diffinitione crudeli; sicque jam totus fere plagis absumptus, ut non homo, sed cadaver ereptum bestiae videretur. 32. Mens humilis non confunditur ad repulsam; sed in illius miseratione respirat, qui non derelinquit in finem, nec precem pauperis aversatur. Mox a facie judicis vir sanctus egreditur, et ad locum supplicii cum festinatione procedit; sed misericordiae gressus, manus apparitorum violenta praecesserat, et extorta laqueo vita, carnis ac spiritus objecerat triste dissidium. Dein qua orare consueverat, jubet assistentium manibus deportari. Hinc amotis omnibus, orationi totus incumbit, prodit ab intimo pectore sancta suspiria; rigat faciem piarum profluvio lacrymarum, et totis animae viribus, in occu
Abbreviated transcription (Latin):
patriam pleria fuctitratit ilaserans.
et ꝯrum uantats / nfrdent poylõ
aus nedtuti. Iesidebat / bi comes
Soto Index a Rede elligatus in prom¬
nam. It pullicit agtiombus ordina.
finem controneifut.Indicut formami/
culpis supliria ⁊ insla merertibus exite¬
nt. Dedente eo ꝓ tribuuali uit a
lutoribus ꝓhilatut. corruptus / nfanna.
corraptusĩ calpa. uustrabilit ꝑtua:
cui mortis scuttritiam populus teruililit᷑
mlamabat. index sicut paulo trueu¬
laitior Et indulieus ie insio amplius
crat . ad lamortꝰ plebis i in nustruẽ
surptusioruis ferale /aculatur edictum ⁊¬
ud uir beatus qui totus scrux in dño
mistruordie uiferibus affluctat.
mnseratus addictum ⁊ partas suãs
apud  udicem suppliciler / nterponit
preces pro absolutione porigit ꝓtrilure.
et dari sibi postulat animam. quã
sculeuitia suppreut damnalionis
molutrat: Eistinatrontm plerũꝙ
parit clatio. et minitis nascrtur
de olsimatione ceteuptus. Immobilis
manet ammnositas indicis. nex itutũ

Expanded text:
lustrans, et gratiam suavitatis infundens populo jam credenti. Residebat ibi comes Dotto judex a rege delegatus in provinciam, ut publicis actionibus ordinem, finem controversiis, judiciis formam, culpis supplicia, justa moerentibus exhiberet. Sedente eo pro tribunali, vir a lictoribus exhibetur, corruptus infamia, correptus in culpa, miserabilis poena, cui mortis sententiam populus terribiliter inclamabat. Judex, sicut paulo truculentior et indulgens irae justo amplius erat, ad clamorem plebis, in miserum, suspensionis ferale jaculatur edictum. Sed vir beatus, qui totus semper in Domino misericordiae visceribus affluebat, miseratus addictum, partes suas apud judicem suppliciter interponit, preces pro absolutione porrigit perituri, et dari sibi postulat animam, quam sententia supremae damnationis involverat. Obstinationem plerumque parit elatio, et immitis nascitur de obstinatione contemptus. Immobilis manet animositas judicis, nec meritum
Abbreviated transcription (Latin):
uictus I nredilur. contra uizia carius
ac sp̃s. contra mũdi glorian. contra
sp udalet nequitias: cuciisptetiont
modesta et humili pacnaturus .
fit pugiuanti ulirium uostis ⁊ ordactus
panit edulium: potus unda cõmnius .
seclinatorium terra uilibus costrata e
indefessa oratio. fidele siltutimme o¬
meditatio sace legtis assudua: essicax
Dimint studium lectionis. Dit q
lobratur occupatio multiplero. Ut non
et hosti calido deessit accessus: et clauso
a foris hostio diuina custodia contra
turbines hotinot untra archaii sapietit
Iustum grraret absconditum. Sit
amus fcut quindicim uiro dee uuuturn
et in talibus uita sp̃s tuis. uirtutum
ductus ab eterua uile propagints: et
de stillicidiis gratis germinant sancti¬
talem. Post affactali caritris labores
eehechios. post confliclationis exuint
fideles excubias . post assidnos macerati
corporis cruciatus. Ialis / icessibus
polcuter edomitis. Iractu Icmporis
grnationis Rorndesut affictus. et ad

Expanded text:
itur, contra vitia carnis ac spiritus, contra mundi gloriam, contra spiritales nequitias circumspectione modesta et humili pugnaturus. 16. Fit pugnanti cilicium vestis, hordeaceus panis edulium, potus unda communis: reclinatorium terra vilibus constrata sae frequentes, indefessa oratio, fidele silentium, meditatio sacrae legis assidua, efficax divinae studium lectionis. Sicque libratur occupatio multiplex, ut non et hosti callido deesset accessus, et clauso aforis ostio, divina custodia contra turbines externos intra arcam sapientiae, justum servaret absconditum. Sic annis fere quindecim viro Dei vivitur, et in talibus vita spiritus ejus virtutum ducens ab aeterna vite propagines, et de stillicidiis gratiae germinans sanctitatem, post affectati carceris labores egregios, post conflictationis eximiae fideles excubias, post assiduos macerati corporis cruciatus, aetatis incessibus potenter edomitis, tractu temporis, grinationis recrudescit affectus, et ad
Abbreviated transcription (French):
adolesctutia sũa. sedehit solitarius et
carelit. et leualit se suyra sẽ ⁊ Syit¬
essus consrues sc̃a facile cortitur ultri¬
tio. et uex affctum possibilitas descũt
qutu pictatit studia suscitarunt. ad
petitionem tuuis a uiit muisericordit
sancto poutifus et fidel archidiacono.
spra murum curitatis Inshantia cele

Expanded text:
et tacebit, et levabit se super se . » Successus congruos sancta facile sortitur intentio: et vix affectum possibilitas deserit quem pietatis studia suscitarunt. Ad petitionem ejus, a viris misericordiae, sancto pontifice et fideli archidiacono, supra murum civitatis insta
Abbreviated transcription (Latin):
Nuo Regnaute. beatus dumanduit ab
u̾le Ratiedicus ministerim uerbi sunt
assueuerat cepit diligentiis exercere.
et ammarum lucra proferlu dnum
nunieris optrari . Hmus Ro gr̃a
gandamm prochreditur et sterilitata
ꝯcutit / mredule. Iocunditare diuini
dimminis satagit adiplere. Hic ut
liberins securinsq possit / cuangelut
sationis opus assuhert: Iulcutineule
saute sRecordatioruis auꝰ ano nouidsi
pontifice. a prefato Rehe suscepit epistolat.
ut mollus uerbum uile. Iugum fidar.
sicranituta pr̃e detreclaret: sirq sttepi
cclesti. Aege militante icrituo. ueloriter
quia felix est et pocunda communo.
cum ad aassicum militis sp̃ualis, euditur
tenent fatilladium digntatis.

Expanded text:
o regnante, B. Amandus ab urbe regrediens, ministerium verbi, sicut assueverat, coepit diligentius exercere, et animarum lucra profectus divini muneris operari Hujus rei gratia, Gandavum progreditur, et sterilitatem gentis incredulae, fecunditate divini germinis satagit adimplere. Hic, ut liberius securiusque possit in evangelicae sationis opus assurgere, interveniente sanctae recordationis Aichario Noviomensi pontifice, a praefato rege suscepit epistolas, ut nullus verbum vitae, jugum fidei, sacramenta gratiae detrectaret: sicque Regi coelesti, rege militante terreno, velociter quia felix est et jucunda communio, cum ad classicum militiae spiritualis erigitur terrenae satellitium dignitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊de / ntquid a litulo glt̃. ut quid
a cuulo megedis exnderet i ad
lora Aciotiora et uretitas y dblorum cultibut
gentes : dilectus deo et Iomimibusbeatus
aimandus egreditur ad daudam sictiã
salutis plebi dñi in Remissionem
spleudert in denebrit: it notum fitret
falutare dñi. Et Reuelaretur /nfidelib
Iustice cultus et xr̃a ueritatis. Sn
labor Soc studium uiri de. huic optri
diebus insistit et noctibus. et lucris
sg̃nalibus ampliatur:Dño cooptrate
et samontm confirmante sequentitut

Expanded text:
a titulo gloriae, ne quid a cumulo mercedis excideret; ad loca remotiora, et irretitas idolorum cultibus gentes, dilectus Deo et hominibus B. Amandus egreditur, ad dandam scientiam salutis plebi Domini in remissionem splenderet in tenebris, et notum fieret salutare Domini, et revelaretur infidelibus justitiae cultus, et gratia veritatis. Hic labor, hoc studium viri Dei, huic operi diebus insistit et noctibus, et lucris spiritualibus ampliatur, Domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝰ uterdũ tradtie intellexit. Cucustañ
autas hoc dilixentius explorantet.
inp̾tuti ilamors sancti patroni sui
d mandi amxiliũ inuorant: Et
pectora sua ꝑrutieudes: orationirm
uota multiplicat. Sũ hec aderẽtur :
cosnonerunt subito dei or̃portutis
uirtute et sui ploriosi et aduurandi
antisiitis amandi inderuentone
aminã ad corgus Redisse⁊ llatame
die ac subsequent noue post quã
Resusctata suit i siue uocis officio mãsat.
Tantũ crum siui merat Robur fortitu¬
dinis : ut uix a quatuor pominbus
ieueri posset. In crastiuo utro aurera
et muliunoda conchratulationt oĩppatt
deo pc̃arẽ uota percoluit. His ila
geltis: acersito quodam sactidole
confessionem de preteritis peccadis suis
pleuanã feit. et absolutiontin
humuilate assenta est. ⁊t deinde

Expanded text:
interdum trahere intellexit. Circumstantes interdum trahere intellexit. Circumstantes autem hoc diligentius explorantes, ingenti clamore sancti patroni sui Amandi auxilium invocant: et pectora sua percutientes, orationum vota multiplicant. Dum haec agerentur, cognoverunt subito Dei omnipotentis virtute et sui gloriosi et admirandi antistitis Amandi interventione, animam ad corpus rediisse. Illa tamen die ac subsequenti nocte, postquam resuscitata fuit, sine vocis officio mansit. Tantum enim sibi inerat robur fortitudinis, ut vix a quatuor hominibus teneri posset. In crastino vero, aurora et multimoda congratulatione, omnipotenti Deo gratiarum vota persolvit. His ita gestis, accersito quodam sacerdote confessionem de praeteritis peccatis suis plenariam fecit, et absolutionem humiliter assecuta
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat locũ Reperit: et inx̾cuti
pricussus horrors corputaligedr̃ et
ꝑtintus exammatum cubellexit.
Qui illico clamore magno ptisicptus.
quid contigisset uociferãdo indicaut
Quibus anditis fit undiq sanctimonialut̃
concursus. ilamor crcumquaq eporitut.
misera defuncta miseat plangitur.
sanctub anuandus muluis demitibus
et lacruns nuocatiur. ut loc su
dicuitatem deperue patiatur: sed adse
currentibus aantuter subutuut diguctur.
Tuut acceuso lununt. pendentes collũ
a laqueo auellitut : et cadantr exiins
suꝑ dempli pammeutum deicitar.
Sande ires es sororidus que audatoret
uel prudentiores esse uideluntur quia
noꝵ crat arcͦ idiaconũ expetint. et
puid sacio opus sit flentes insuiriat
Qubus ille tale responsim atq cõsilue᷑
Aeda. Ut antesuam illus cesseret
cadaner de ecclesia abstra  cuetur :¬
et pamliet in foneam proutretur
paulatun aubere facie. inderdũ uero
paulatun ucules aperne : et mna suspiria

Expanded text:
pendebat locum reperit: et ingenti pendebat locum reperit: et ingenti percussus horrore, corpus rigidum et penitus exanimatum intellexit. Qui illico clamore magno perstrepens, quid contigisset, vociferando indicavit. Quibus auditis fit undique sanctimonialium concursus, clamor circumquaque exoritur, misera defuncta misere plangitur, sanctus Amandus multis gemitibus et lacrymis invocatur ne loci sui dignitatem deperire patiatur: sed ad se currentibus clementer subvenire dignetur. Tunc accenso lumine, pendentis collum a laqueo avellitur, et cadaver exanime super templi pavimentum dejicitur. Deinde tres ex sororibus quae audaciores vel prudentiores esse videbantur, quia nox erat, archidiaconum expetunt, et quid facto opus sit flentes inquirunt. Quibus ille tale responsum atque 741 consilium dedit, ut antequam illucesceret, cadaver de ecclesia abstraheretur et quamlibet in foveam projiceretur.paulatim rubere faciem, interdum vero paulatim oculos aperire, et ima suspiria
Abbreviated transcription (Latin):
uiciles ammonet ut post iot excibias
et labores quot in tam expeuderant¬
⁊ modo qmescant : et ianti ẽcõmodaalt
fessi ꝯ u somno indulitanti flingit
etiam se tuͣ illis niuium satmdatam
uelle quiescert Siquidem iam septaꝵ
dies dotideruz noctes seuperant.
ex quo illuc adductasuerat. Cnmqr
sirat parato et sans honcsie cẽposito
paululũ se uelut ad dorimendĩe dedisset.
et per girũ arcinspiaitus neuiitmn
affore senisisset : camisia dautt̃ induda
parictem qui eiuentior uidebatur
fuitim asceudit. et parta pepli quo
caput dedebat in summidate coluiuue
cuisdem parietis contguit: de Reliqua
uero parte laquerẽ curporiẽ niro modo
parauit ⁊ en quem cellum mitieus
et cũ sinpetu prosilieus: pẽ tanda ui
collum flexit. Ut Radius sanguunt
de dudture egitus parictis olslautis
partom magulasset iam medium
noctis transierat. et quidam A
iusiodious expepefactus surrgoit:
qui tam in lectulo non iutintut
lustrata omni ecclesia tandem ubi

Expanded text:
vigiles admonet, ut post excubias vigiles admonet, ut post excubias et labores, quos in eam impenderant, amodo quiescant; et tanta incommoditate fessi jam somno indulgeant. Fingit etiam se cum illis nimium fatigatam velle quiescere. Siquidem jam septem dies totidemque noctes fluxerant, ex quo illuc adducta fuerat. Cumque stratui parato et satis honeste composito, paululum se velut ad dormiendum dedisset, et per gyrum circumspiciens, neminem adfore sensisset: camisia tantum induta, parietem, qui eminentior videbatur, furtim ascendit, et partem pepli quo caput tegebat, in summitate columnae ejusdem parietis connexuit: de reliqua vero parte laqueum cursorium miro modo paravit, in quem collum injiciens et cum impetu prosiliens: cum tanta vi collum flexit, ut radius sanguinis de gutture exiens, parietis obstantis partem maculasset. Jam medium noctis transierat, et quidam de custodibus expergefactus surrexit, qui eam in lectulo non inveniens, lustrata omni ecclesia, tandem ubi
Abbreviated transcription (Latin):
est isiduũ experlabat nõ multopos ⁊
febi adesse siaurum. Tunc ab Ris qui
mledut fidei et indellectu perspcatior
exant daretũ est : ut aqua dolio infusa
bendiceetur. et en prastre ⁊ maunt
saccudotue cũ iniuorationt nominiũ xp̃
et cius uirtutis as pofestatis. Ilidꝰ
depontretur . Qrmubus illa saganter
auditis et intellectis: ut emender obstupurt.
et acrius urgeri ac crelra uradere suspiria
ccpit. Se huic crcunis pectis õi̾bus
calliditate diabolica exterans modestiam
suuulabat . cũ iuttrurs / iuuci sureret
nisama. Uisptas iaq facio exgtra chorũ
educitur. et coram sacuo altari in quo
sanctus dimandus missas celebrare cõsueuerat
statintur. Seinde uurdintutibus noctis
iaitbris: instodibus ad tam seiandam
degutatis: Recesserunt qui eã addupercant.
Ouersutia diaboli. o dolositas serptutis
intiqui: in perintitm ⁊eutrit uinam
Exlamplo cium insolipꝰ mulite ubi
oportimũ neci dempus Reperit. srandulẽter

Expanded text:
est residuum, exspectabat, non multo post est residuum, exspectabat, non multo post sibi adesse futurum. Tunc ab his qui integrae fidei, et intellectu perspicaciores erant, decretum est ut aqua dolio infusa benediceretur, et in crastino per manus sacerdotum, cum invocatione nominis Christi et ejus virtutis ac potestatis, ibidem deponeretur. Quibus illa sagaciter auditis et intellectis: vehementer obstupuit et acrius urgeri ac crebra trahere suspiria coepit. Dehinc circumspectis omnibus, calliditate diabolica exterius modestiam simulabat, cum interius inimici fureret insania. Vespere itaque facto extra chorum educitur, et coram altari in quo sanctus Amandus missas celebrare consueverat, statuitur. Deinde ingruentibus noctis tenebris, custodibus ad eam servandam deputatis: recesserunt qui eam adduxerant. O versutia diaboli! o dolositas serpentis antiqui in perniciem generis humani! extemplo enim infelix mulier, ubi opportunum neci tempus reperit, fraudulenter
Abbreviated transcription (Latin):
male sanã mulitrem ad ealesiam sancti
dimandi adducunt : cuui hoc spccalata
⁊cnus uirtutũ a saluatore collatũ greditur.
ut ti nulla uis demomacae ualeat Resisiet
Qua propter meritu illius naer celestiũ
potestatũ munerũ sortiri nullomodo ãbite¬
mus. quarũ ditioni uirtudes aduerse
subigintur. Cumande muuliera
non nllis sant fider et utruisq segus
qui ad eam pr̃a uisilatiorus et exortanomit
conflucbant obiuxi de pricarctur ut
se salitisert crucis sidno muniret
minis ad quiescebat : sed lludsuptrins
dictũ infelicitatis elogne Repelens.
sonquirebatur alteutius cur tatas moras
aderet cundi ad interiti᷑ perditionis.
Iuter quos cũ quidam Rolidiosi uiri et
sadatioris ingemi propius acessiscut
et eam secretiuis alloquertutur i cõposi
sits sermont Respondebat inferualibus
plamẽs et sulphureis ptius se omuino
esse tradar̃: quarũ etiam portiont ⁊
in hoc mũdo deleula seuserat. et quod

Expanded text:
malesanam mulierem ad ecclesiam beati malesanam mulierem ad ecclesiam beati Amandi adducunt, cui hoc specialiter genus virtutum a Salvatore collatum creditur, ut ei nulla vis daemoniaca valeat resistere. Quapropter meritum illius inter coelestium potestatum numerum sortiri nullo modo ambigimus, quarum ditioni virtutes adversae subjiciuntur. Cum autem mulier a nonnullis sanae fidei, et utriusque sexus, qui ad eam gratia visitationis et exhortationis confluebant, obnixe rogaretur, ut se salutiferae crucis signo muniret, minime acquiescebat; sed illud superius dictum infelicitatis elogium repetens, conquerebatur attentius, cur tantas moras ageret eundi ad interitum perditionis. Inter quos cum quidam religiosi viri, et sagacioris ingenii propius accessissent, et eam secretius alloquerentur, composito satis sermone respondebat infernalibus flammis et sulphureis poenis se omnino esse traditam, quarum etiam portionem in hoc mundo detenta senserat, et quod
Abbreviated transcription (Latin):
et alicram madis dilietus sili in caruali
copula preferret. Alox ella crdula
mentieuti quemadinodũ olim eua seuptuti
in tristiciam que morte⁊ operadur incidit.
maiꝰmabatur. ad hoc laborabat modis
ommibus: ut qualicumq arle diabolica
miseram uaam fiuiret. Ded diuina
mistratio que neuunt. uult perire.
ad multiplicandam sancli confessorit sut
lmandi landem et ꝯloriã ne oc sitret
proꝰ ibut ⁊ cumq maritut siuis lantã
insamam intelluens pebro cã blandis
delimret uerbis et consolatomibus ut ab
hoc diabolico intellectu Resipisceret.
et se suamq famuiliã uali ingomimodo
instem exlararet: illa ad uerba exortadioms
lale nesponsũ dabat misere desperationis⁊
N oc inquit nulladenus sicri potest. sed
sinde int ue nn inseruũ cã diabolo :
cui predestinara et dala sum Hoc nequã
uerbum mullis blandunentis. nullis
promissiomibus uel minis: ab eius ore
potuit auelli . Tunc / into salubri cõsulio.

Expanded text:
et alteram magis diligens, sibi in carnali et alteram magis diligens, sibi in carnali copula praeferret. Mox illa credula mentienti, quemadmodum olim Eva serpenti, in tristitiam quae mortem operatur, incidit: machinabatur, ad hoc laborabat modis omnibus, ut qualicunque arte diabolica miseram vitam finiret. Sed divina miseratio, quae neminem vult perire, ad multiplicandam sancti confessoris sui Amandi laudem et gloriam, ne hoc fieret, prohibuit. Cumque maritus suus tantam insaniam intelligens, crebro eam blandis deliniret verbis et consolationibus, ut ab hoc diabolico intellectu resipisceret, et se suamque familiam tali incommodo tristem exhilararet: illa ad verba exhortationis tale responsum dabat miserae desperationis. « Hoc inquit, nullatenus fieri potest, sed sinite me ire in infernum cum diabolo, cui praedestinata et data sum. » Hoc nequam verbum nullis blandimentis, nullis promissionibus vel minis, ab ejus ore potuit avelli. Tunc inito salubri consilio
Abbreviated transcription (Latin):
brenaer stllo exaratuͣ ur̃e sanctilati didnũ
duximus insumare. Contmũ es t
crum. It sunt in castuis Redis eteru et¬
s. sexii dissimiles. proposito dame
equales sub uno codemq patrono molitimus
eda de uirtulũ eius drup ali proconio
ad honore dei unamuier condandtamus.
nullesimo centesimo septimor in
pano lysiactusi quedam i llusiribIemina.
non dam suis exieribus ꝓtecatatis.
quã ut plã di in sanclosuo presult
laut lares ceret: uant un aique ests
incurut sentiam primo malignis eł
uaniis codactionũ fuatas matibus delusa
mdarietur : postiemo naturali serosa
p̾erdao p oc soluiminodo adendũ delatrant
qualatr ab scatibus cunctis manub sili mitret.
uel laquti suspensiont aut fluminit
subinerfione . quoqnomodo uilã abruperet.
quod et stasset : insi sepuat marito su
Repentinus uicuisus astaisset. Deducta
eim sutrata quadam mulitre. que
inquieta et garcula ꝑ domos ꝑ dedeos.
per platcas cam deceptorus colloquns adut
asseitus quod uir tuis odio c̃ã haleret:

Expanded text:
nctitati dignum duximus insinuare. Congruum est enim, ut sicut in castris regis aeterni, etsi sexu dissimiles, proposito tamen aequales, sub uno eodemque patrono militamus, ita de virtutum ejus triumphali praeconio ad honorem Dei unanimiter congaudeamus. millesimo centesimo septimo, in pago Lyseccatis, quam ut gloria Dei in 740 sancto suo praesule latius claresceret, tantam antiqui hostis incurrit saevitiam, ut primo malignis et variis cogitationum phantasmatibus delusa agitaretur: postremo naturali sensu perdito, hoc solummodo agendum deliberaret, qualiter absentibus cunctis, manus sibi injiceret, vel laquei suspensione, aut fluminis submersione, quoquomodo vitam abrumperet. Quod et fecisset, nisi saepius mariti sui repentinus occursus obstitisset. Seducta enim fuerat a quadam muliercula quae, inquieta et garrula, per domos, per agros, per plateas eam deceptoriis colloquiis adiit, asserens quod vir ejus odio eam haberet:
Abbreviated transcription (Latin):
fidelem quertus auditort euarro.
sed non inise que probaute uisu yee
titulantis acta sunt sere sub uonins ure
spicio. Contuno namq quedam
setundi sexus perroua accessit . que
sepiem annorũ Rolam euoluerat in
merore ceritatis. Hee sumul ut oculis
locum telidit. delersa caligins amisse
luinis dispendia Reparaint. Que
laci pristuit Restitula : ẜnde nobiscũ
progredieus cepit erde se desta ex̃i
propalart magualia.

Expanded text:
fidelem quaerens auditorem, enarro, sed non nisi quae probante visu haec titulantis acta sunt, fere sub unius horae spatio. Continuo namque quaedam secundi sexus persona accessit, quae septem annorum rotam evolverat in moerore caecitatis, haec simul ut oculis loculum tetigit, detersa caligine amissi luminis dispendia reparavit. Quae luci pristinae restituta, inde nobiscum progrediens coepit erga se gesta Christi propalare mag
Abbreviated transcription (Latin):
corpore iam in clesiam aleporlato
quilusdãm e sratribus sanctũ conuiats
aur qescratolus ⁊ quibusdam ⁊d̃ut
uigilantibus. puellula quinquemita
natiuilate cera de ducitut a matresua :¬
upia scretrũ sancti slatutur : meritis
Aemandi patuis oculorĩ depulsa calidunt
subito diuinitus illouuinatur. Qui
cr᷑ se uidere matri proclamasset. Et
infantie sumplicis ilaritate nunt
epuliaret: Calis eltrum ctas aut siruulare
qod non esset nesciclit: aut disliuuilart
quod esset nerpuibat. Rerumq arcõpositarũ
formas quas autea nũꝓ uiderat iurãs
ualde scu cret: maler uus prima
sunitieus quid sine condidisset egclimiat.
populus dicto ciluis quid factũ esset
audient Rei nouitate ꝑstrepit. piicidur
ad eulesiam. compnit Resorant : fus
ocus accurrunt. quellam ultra quam
dici possit Dandentem murantur.
Experiarit causa pañt aliasq ales oculis
tuis adiouent . Illa manus eptendre.
Iacumq aes oblate sibe crcum serebantur
uultu brat ꝰ ns q sequi. Quid ad et aliud

Expanded text:
in ecclesiam reportato, quibusdam e fratribus sanctum comitatis jam quiescentibus, quibusdam adhuc vigilantibus, puellula quinquennis a nativitate caeca deducitur a matre sua, juxta feretrum statuitur, meritis Amandi Patris oculorum depulsa caligine subito divinitus illuminatur. Quae cum se videre matri proclamasset, et infantiae simplicis hilaritate nimis exsultaret, talis etenim aetas aut simulare quod non esset, nesciebat, aut dissimulare quod esset, nequibat, rerumque circumpositarum formas, quas antea nunquam viderat admirans, valde stuperet; mater ejus prima sentiens quae filiae contigisset exclamat, populus dicto citius quid factum esset audiens rei novitate perstrepit, curritur ad ecclesiam, campanae resonant, fratres ocius accurrunt: puellam ultra quam dici possit gaudentem mirantur. Experientiae causa panem, aliasque res oculis ejus admovent, illa manus extendere, quacunque res oblatae sibi circumferebantur, vultu, brachiisque sequi. Quid ad haec aliud
Abbreviated transcription (Latin):
muod contra naturã est mortui cadautas
de deictibus educlit stille Aauperaunt
cruoris : huiuusq monimente usq en dĩe
Sodicinũ testamoniu acerra prebet eborea.
adduc eodem quo iinfusa fuerat sangrint
cũ sbi sernandi nulterentur nrabile
Ddigtu gruentata.
Euouatũ sant in oc facto nuimo
leraire diuine maiestanis oput
ueneramũt. quod in primo mẽdant
ceationis eordio aditu ledendo Recordaunt.
quando de primi parenuis lalere in
paradiiso dormitutis costã eductam
lagiuis: candemq in muliebrẽ formã
figiatã audiminus: Necnon et illud
quod codem actu sicurabatur nusterut̃.
de ladeus uidelicet xp̃i in gruce dormit
cum aqua sangtumem eductũ : quando
pafaclo uite fonde guuerone nulilis
manauit pretiu nr̃t Redeimptionis i
atq consrisso Desanri sacculo sp̃osalis
marehareti cressa plemando. Octalis
etiam pacti supra crucem scrupti stpulatio.
expressa lilteris axparut allor. de
quibus cclesia ad sui condioris at

Expanded text:
quod contra naturam est! Mortui cadaveris quod contra naturam est! Mortui cadaveris de dentibus eductis stillae fluxerunt cruoris, huiusque monimenti usque in diem hodiernum testimonium acerra praebet eborea, adhuc eodem quo infusa fuerat sanguine, cum ibi servandi mitterentur, mirabile dictu! cruentata. Renovatum sane in hoc facto, immo teratum divinae maiestatis opus veneramur, quod in primo mundanae conditionis exordio editum legendo recordamur, quando de primi parentis latere in paradyso dormientis costam eductam legimus eandemque in muliebrem formam effigiatam audimus, necnon et illud, quod eodem actu figurabatur mysterium, de latere videlicet Christi in cruce dormientis cum aqua sanguinem eductum, quando, patefacto vitae fonte mucrone militis, manavit pretium nostrae redemptionis, atqmargariti egressa est plenitudo. Dotalis etiam pacti supra crucem scripti stipulatio, expressa litteris apparuit albo. De quibus ecclesia ad sui Conditoris ac