comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Tenerares infeminis fama pudicitiaest: & quasi
flos pulcherrimus cito ad leuem marces c& au¬
ramleuique flatu corrumpitur: Maxime: ubi
etas consentit aduitium: & maritalis deest autori¬
tas. Stude non solum oculostuos castos seruare :
sa & linguam: Ni hil prodest curnem habere
uirginem: simente quis nupserit: hisidorus¬
dixit: Quidam in iuuentute luxdrio se uiuentes
& insenec tute continentes. fieri delectant᷑.
& tunc elegunt castitatem seruare: quando
eos libido seruos habere contemsit: tales non
habent prłmium qm̃ non habuerunt. labo¬
ris certamina :¬
inquibus fuerunt laboriosa cesti᷑mina
Qui corpus suum abstinentiae dedicant cum
feminis habitare non presumant. Reminũ
est bonum uirginitas: quia in hoc mundo sol¬
licitudinem scłi ammittit : & in futuro eter¬
num castitatis p̃mium recipit. Qui in casti¬
ta te perseuerant & uirgines: angelis dĩ ef¬
ficiuntur equales: Castitas enim fructus

Expanded text:
Tenera res in feminis fama pudicitiae est, et quasi Tenera res in feminis fama pudicitiae est, et quasi flos pulcherrimus, cito ad levem auram marcescit. Aurae levi quae fluctu corrumpitur, maxime viri aetas consentit, si maritalis deest auctoritas. Stude non solum oculos tuos castos servare, sed et linguam. Nihil prodest carnem habere virginem, si mente quis nupserit. ISIDORUS. Quidam in juventute luxuriose viventes, et in senectute continentes fieri delectantur; et tunc eligunt castitati servire, quando eos libido servos habere contempsit. Tales non habebunt praemium, qui non habuerunt laboris certaminain quibus fuerunt laboriosa certamina. Qui corpus suum continentiae dedicant, cum feminis habitare non praesumant. Geminum est bonum virginitatis: quia in hoc saeculo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium recipit. Qui casti perseverant et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. Castitas fructus
Abbreviated transcription (Latin):
bentur seculo illo & resur retione exmor¬
iuis. neque nubent neque ducuntuxores
neque enim ultr& moripotuerunt: Aequules
enim angelis sunt & filiidĩ : cum sint filui re¬
quȩ innuptaest: cogitat quȩ dni sunt: quomo¬
doplaceat dõ: Quima trimonio iungit uir ginem
Dicut enim occisus inimicus nontibi facit in iuriam:
sic mortificatacaro: non turbabit animamtuam
T ales enim dec& dno habere minis tros qui in nulla
carnis contagio corrum pantur. set potius conti¬
nentia castitatis splendeant: Hieronimus dix̃ĩ
Multum distat inter puritatem uirginalis animȩ
nulla contagione pollut&: & sordes eius quȩ mul¬
torum libidinem sub iacuit: Centenarius nu¬
merus primus est: quipro uirginitatis coronauir¬
ginibus deputatur: Sexagenarius secundo gradu
procontinentia laborum uiduarum est: Incena¬
rius tercio loco nuptiarum fȩdero ipsa predictarũ
coniunctionem testatur ac siuiduȩ amis soprimo
gradu: pertertium perueniunt ad secundum:

Expanded text:
bentur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt, neque ducunt uxores, neque enim ultra mori poterunt: aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii requae innupta est cogitat quae Domini sunt, quomodo placeat Deo . Qui matrimonio jungit virginem sSicut enim occisus inimicus tibi non facit injuriam, sic mortificata caro non turbabit animam tuam. Tales enim decet Domino habere ministros, qui nullo carnis contagio corrumpantur, sed potius continentia castitatis splendeant. HIERONYMUS. Multum distat inter puritatem virginalis animae nulla contagione pollutae, et sordes ejus quae multorum libidini subjacuit. Centenarius numerus perfectus est, qui pro virginitatis corona virginibus deputatur. Sexagenarius, secundus gradus pro continentia viduarum. Tricenarius, tertius locus nuptiarum foedera ipsa dictorum conjunctione testatur: ac si viduae amisso gradu primo per tertium perveniunt ad secundum.
Abbreviated transcription (Latin):
sionidiuine. Qui uinc tus est tristitia
superatus est ab aliis uitiis: Uentus ua¬
lidissimus non mouet turrem & animã
sineira non mouet indignatio. Aqua
mouetur peruiolentias uentorum.:
& iracondus conturbatur cogitationi¬
bus iracdndis. Qui lingͣaum suam non
tenuerit intemporeirȩ nec passio nes
carnissuȩ poterit aliquando retinere
Sicut affricus uentus inpelago. ita furor
incor deuiri .XX. DEUANAGIORIA¬
nefatiatis iustitiã uestram. coram
hominibus ut uideamini abeis. Alio¬
queͥnmercedem non habebitis. aput pa¬
trem uestrum: paulus¬
Quiatur in dñoglorietur Salomo

Expanded text:
sioni divinae: qui vinctus est a tristitia, jam sioni divinae: qui vinctus est a tristitia, jam superatus est ab aliis vitiis. Ventus validissimus non movet turrem, et animam sine ira non movet indignatio. Aqua movetur per violentias ventorum, et iracundus conturbatur a cogitationibus iracundis. Qui linguam suam non tenuerit in tempore irae, nec passionem carnis suae poterit aliquando retinere. Sicut Africus ventus in pelago ita furorin corde. CAPUT XX. De vana gloriafaciatis justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis . Alioquin mercedem non habebitis apud Patrem vestrum . PAULUSoriatur, in Domino glorietur . SALOMO
Abbreviated transcription (Latin):
tas relinquatur: Hrsidorus dixit. site
pre oc cu pauerit ira mittiga tam. In
libro clementis dicit: Illa ira malaest
quȩm menem turbat ut rectum con¬
silium perdati Illauero ira quemma¬
los punit per tur bationem mentis
non infert. Hec enim est iusta & ne¬
cessaria iracundia: quaunus quisq
in his quibus errauit & perperam ges¬
sit indignatur & semet ipsum incusat
Inuitas patrum dicit. O culi ira cundi
tur bolenti & sanguineit: & iracun¬
dia cordisnuntii. Uulpes inhabitant
animȩ que memor est malitie & bes¬
tiȩ cubant inturbolento corde: sici
enim pale arum fumus conturbat
oculum sic memoria malitie intem¬
pore orationis. Iracondioratio. abho¬
minata oratio thymiama & salmodia
iracondo sonus horribilis. Omnienim
bono impedimen tumest tristitia:
Nimis tristans homo non mouet sensum
ad diuinȩ cogitationes in tuitum. nec
orationem mundam emittit Aliquan.¬
douincula pedum. impedi mentacur¬
sori & tristitia in pedimentum est ui¬

Expanded text:
tas relinquatur. HIERONYMUS. Si te tas relinquatur. HIERONYMUS. Si te praeoccupaverit ira, mitiga illam. EX LIBRO CLEMENTIS. Ira illa mala est, ubi mentem turbat, ut rectum consilium perdat. Illa vero ira quae malos punit, perturbationem mentis non infert. Haec est enim justa et necessaria iracundia, quae unusquisque in iis in quibus erravit et perperam gessit, indignatur et semetipsum incusat. EX VITIS PATRUM. Oculi iracundi, turbulenti et sanguinei, sunt iracundi cordis nuntii. Vulpes inhabitat animam quae memor est malitiae, et bestiae cubant in turbulentis corde. Sicut enim palearum fumus conturbat oculum; sic memoria malitiae in tempore orationis. Iracundi oratio abominata thymiamata, et psalmodia iracunda sonus horribilis. Omnis enim boni impedimentum est tristitia. Nimis tristans homo non movet sensum ad divinae cogitationis intuitum, nec orationem mundam emittet aliquando. Vincula pedum impedimenta cursoris, et tristitia impedimentum est vi
Abbreviated transcription (Latin):
mutat faciem illius: siue in bona siue in
mala. Mestigium cordis boni & faci¬
embonam difficile inuenies & cumla¬
borem. Non est caput nequius super
caput colubri: & nonest ira super irã
inimici. Memoraretimorem di & non
iras catis proximo: secundum enimlig
na silue. sic &ignis ex ardescit: & secun¬
dum uirtutem hominis sic ira cundia
& ante tempus adsenectutem perducenł
iraest: & feruens in animo indignatio
Ira autem est cuius amaritudo & furor¬
& speciessunt. Que furore extincto
desiderat ultionem & eum quem dece¬
pisseputat uult lederei C. regorius¬
dixit. Inde enim diabolus in alterius
corde rixemalum solet emittere s unde
alterum conspicit pietatis negotium
fecisse in nostro enim bono opere: ali¬
quando cauendum est.s can dalum
proximi aliquando uero pronihilo
reputan dum. Quantum enim sine pec¬
cato pos sumus. uita reproximorum
scandalum debemus. Si autem deue¬
ritate scandalum sumitur utilius per¬
mittitur nasci scandalum: quam ueri¬

Expanded text:
sive in bonum, sive in malum . Vestigium cordis boni, et faciem nonam, difficile invenies et cum labore . Non est caput nequius super caput colubri, et non est ira super iram inimici . Memorare timoris Dei, et non irascaris proximo . Secna sylvae sic ignis exardescit: et secundum virtutem hominis sic iracundia iet ante tempus ad senectutem producunt. ira est, et fervens in animo indignatio. Ira est, cujus amaritudo et furor species sunt, quae furore exstincto desiderat ultionem, et eum quem recepisse putat, vult laedere. GREGORIUS. Inde enim diabolus in alterius corde rixae malum solet immittere, unde alium conspicit ad pietatis negotium excitari. In nostro enim bono opere, aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo reputandum. Quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate sumitur scandalum, utilius permittitur nasci scandalum quam veri
Abbreviated transcription (Latin):
cut fremitus leonis itairaregis: & quasi
ros super erbam: itahilaritas eius. sp̃s
uiri sus citauit inbicillitatem suam: sp̃m̃
uero adiras cendum facilem quispote¬
rit sustinere: Ira non ha
bet
misericordiam nec erum¬
pens furor:
& impetum concitati ferre quis põste

Expanded text:
cut fremitus leonis, ita ira regis; et quasi cut fremitus leonis, ita ira regis; et quasi ros super terram, ita hilaritas ejus . Spiritus viri sustentat imbecillitatem suam, spiritum vero ad irascendum facilem quis poterit sustinere ? Ira nobet misericordiam nec erumpens furor, et impetum concitati ferre quis pote
Abbreviated transcription (Latin):
mus: melius est beneuiuendi studium.
scire: sed es semagnum beate uiuere mul
tonem non uenerantur: ideo cecantur di¬
uino iuditio punienda committere: & in
pęnam commissi facinoris. facimus de¬
terius ad dere: Nihil sapientia melius.
nihil prudentia dulcius: nihil scientia
minoratur: Largiendo redundatior ẽ
scientia & dumplus confertur plus ha¬
bundat. Cyprianus dixit. Quo modo e¬
nim sapiens uel patiens eẽ po test qui
nec sa¬
pientiam. nec patientiam¬
dĩ habet.
occidat: super iracundiam uestram
Iras cimini autem: & nolite peccare: Iaco¬
amdĩ non operatur. salo mon dixit: fatu¬
us statim indicat iram suam: qui autem
dissimulat iniuriam callidus est: Inter
superbos: semper iurgia sunt:. Qui a utẽ
agunt cuncta cum consilio: reguntur
cundus prouocat rixas qui pauens est
mitigat suscitatas. ne ueloxsis adirascen¬
dum quia ira insinu stultire quies cit
Semper iurgia querit malurn. angelus
autem crudelis mittetur contra eum: si

Expanded text:
mus, melius est ut bene vivendi studium mus, melius est ut bene vivendi studium scire, sed esse magnum beate vivere. 13. tionem non venerantur. Ideoque caecantur divino judicio punienda committere, et in poenam commissi facinoris facinus deterius addere. nihil prudentia dulcius, nihil scientia minoratur. Larga redundatio est scientia, et dum plus confertur, plus abundatur. CYPRIANUS. Quomodo enim sapiens, vel patiens esse potest, qui nec sapientiam, nec patientiam habet? occidat super iracundiam vestram . Irascimini et nolite peccare. JACOam Dei non operatur . SALOMON. Fatuus statim indicat iram suam . Qui autem dissimulat injuriam, callidus est . Intesuperbos semper jurgia sunt: qui autem agunt cuncta cum consilio, reguntur cundus provocat rixas: qui patiens est, mitigat suscitatas . Item: Ne velox sis ad irascendum, quia ira in sinu stulti requiescit . Semper jurgia quaerit malus: angelus autem credulis mittetur co
Abbreviated transcription (Latin):
prudens magis quamfortis: Multitu¬
do autem sapientiȩ sanitas est orbister¬
rarum: Omne aurum in conparatione
sapientiȩ arena est exigua: Neminem
habitat: hy sidorus dixit: Omnis quise¬
cundum dm̃ sapiens est: beatus est Be¬
atauita: cognitio diuinitatis est: Cog¬
tis est. qui secundum sȩculum sapiens
est: secundum dm̃ stultus est: Nullus
sapientiam dĩ plenere cipit: nisiqui se¬
ques ab omni abstrabere actionemun da¬
na contendit. Tunautem dm̃ recte cog¬
noscimus quan do eum perfecte idest
lus autem in culpa maior est: quam ille
qui dm̃ penitus nescit: Inuestigationẽ
uiri multorum est querere. sed paucoꝵ¬
inuenire: Omnis sapientia: scientia &
opinatione consistit. Melior est autem
&x scientia ueniens. quam ex opinatione
sententia nam illauera est: ista dubia
dimplicitatem cum ignorantia: uocari stul¬
tiam: sim plicitatem cum prudentia: uo¬
carisapientiam. Utile est multa scire &
recte uiuere. Quod siutrum que non uale¬

Expanded text:
prudens magis quam fortis. Multituprudens magis quam fortis. Multitudo autem sapientiae sanitas est orbis terrarum. Omne aurum in comparatione sapientiae arena est exigua. Neminem habitat. ISIDORUS. Omnis homo qui secundum Deum sapiens est, beatus est. Beata vita, cognitio Divinitatis; virtus bost. Qui secundum saeculum sapiens est, secundum Deum stultus est. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere vitiorum cun posse. Tunc autem Deum recte cognoscitur, 191 quando eum perfecte scire cire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucoinvenire. Omnis sapientia et scientia ex opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens, quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. Simplicitatem cum ignavia vocavi stultitiam. Simplicitatem cum prudentia cari sapientiam. 11. Utile est multa scire et recte vivere. Quod si utrumque non vale
Abbreviated transcription (Latin):
enimtibi mensam spiritalem. Ubienĩ est¬
sapientie possessio: ibi amormulieres
excluditur. hie ronimus dixit: Multo¬
enim melius est uerarustice quam dis¬
serte falsaptr ferre: sapientes mun¬
di ideo scripturas sacras despiciunt:
quia eas non ex magestate sensuum:
sed ex uerborum iudicant utilitate
Gregorius dixit: sapientia est tmere
dnm ab negare autem seipsum amalis:
Prima sapientia est uitaremalum: se¬
cunda sapientia est: facerebonum:
Quis quis ergo uult audita intellegere
festinet eaque iam potuit intellegere
opereimplere: scire autem est dõ ad¬
probare. & nescire enim reprobare.
Scipturȩ sacrȩ intellegentiȩ: suncunc¬
tis esset aperta uiles ceret: & tantoma¬
iore dul cedine mentem inuentã reficit.
quanto maiore labore faugat animum
quesita. qui uerbadĩ audit: sem perocu¬
loscor disponer ad exitum debet & si¬
ne cessatione meditari. quando a prȩ̨¬
senti uita ex eat atque adeterna gaudi¬
Melior est sapientia quam uires: & uir

Expanded text:
abis tibi mensam spiritalem. Ubi enim sapientis possessio, ibi amor mulieris excluditur. HIERONYMUS. Multo melius vera rustice quam diserte falsa proferre. Sapientes mundi ideo Scripturas despiciunt sacras, quia eas non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. GREGORIUS. Sapientia est timere Deum, abnegare autem seipsum a malis. Prima sapientia est vitare malum. Secunda sapientia est facere bonum. Quisquis autem vult audita intelligere, festinet ea quae jam potuit intelligere, opere implere. Scire autem, Deo approbare est. Nescire autem, reprobare. Scripturae sacrae intelligentia si in cunctis esset aperta, vilesceret, et tantum majore dulcedine inventa reficit, quantum majore labore fatigat animam quaesita. Qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudiMelior est sapientia quam vires, et vir
Abbreviated transcription (Latin):
am postolat Cȩsarius dixit: quienim
Nin sepeccanticlementer indulserit : nul¬
lum pec catitr uest igium in illius animarema¬
nebit: A nastasius dixit: siergo non dimitus
iniuriam quȩ tibi facta est: non orationem pro
tefacis sed malediccionem superte inducis:
Sic enim dicis sic mihi dimitte sicut & ego
dimisi IIn conlationibus dixit Tantum enĩ
remittitur nobis quantum nos remisserimꝰ
eis : quinolas quar cum que malignitate no¬
cuerint: Ciprianus dixit: quis quis enim illiqui
in eum pec cauit dimit tet ignos cendo peccatũ
bis qm̃ uos plorabitis & plangebitis se¬
culum autem gaudebit: uostrister eri¬
tis sed tristia uestra uertetur ingaudium:¬
flent: tam quam non flentes sint: & quigau¬
dent tamquam non gaudentes: Item iaco¬

Expanded text:
am postulat. CAESARIUS. Qui enim am postulat. CAESARIUS. Qui enim in se peccanti clementer indulserit, nullum peccati vestigium in illius anima remanebit. ANASTASIUS. Si non dimittis injuriam quae tibi facta est, non orationem pro te facis, sed maledictionem super te inducis. Sic enim dicis: Sic mihi dimitte, sicut et ego dimisi. IN COLLATIONIBUS. Tantum enim remittitur nobis quantum nos remiserimus eis qui nobis quacunque malignitate nocuerunt. CYPRIANUS. Quisquis enim illi qui in eum peccavit dimittit ignoscendo peccatum, bis quoniam uos plorabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiamflent tamquam non flentes sint, et qui gaudent tamquam non gaudentes
Abbreviated transcription (Latin):
malum promalo: expecta dnm̃ & liberabit
tite : & tunc deprecantitibi. pec cata soluen¬
tur: agustinus dixit: unus quisque talem
indul gentiam accepturus est adõ: qualẽ
& ipsedederit proximo suo: hitronimus¬
peccata donauit: sic etiam nos qui in no¬
bis peccant dimittamus: Gregorius dix̃
Ille recte sui delicti ueniam postolat: qui hoc
quod prius in ipso delin quitur relaxat.
Dimittamus enim quod debetur nobis
ut dimit tatur quod debetur a nobis: Itẽ¬
dicit: Tunc quis que quod recte petit ad¬
ipiecitur : cum eius animus inpetitione
nec inimici odio fuscatur: ltemdicit:
Fundimus pro aduersariͦ: precem s&uti¬
Cum diligendo lucrum deinimicis facere
possumus : etiam ipsi amicisunt qui per¬
secuntur: Nec curat antiqus ostis utter¬
renas opestollat anobis. sedut caritatem
in nobis feriat: hysidorus dixit: Non
enim pos sepec cata dimit trei: qui inse
qui fratrem sibi tardius reconciliat: dm̃
traenim sibi propiciare dm̃ querit: quicito
Cito est ignos cendum cuiquam : dumueni¬

Expanded text:
malum pro malo. Expecta Dominum, et liberabit ti te, et tunc deprecanti tibi peccata solventur . AUGUSTINUS. Unusquisque talem in fulgentiam accepturus est a Deo, qualem et ipse dederit proximo suo. HIERONYMUSpeccata donavit: sic etiam nos his qui in nos peccant, dIlle recte sui delicti veniam postulat, qui hoc quod prius in ipso delinquitur, relaxat. Dimittamus enim quod debetur nobis, ut dimittatur quod debetur a nobis. Tunc quisque quod recte petit, adipiscitur, cum ejus animus in petitione nec inimici odio fuscatur. Fundit os pro adversario precem, sed utiCum diligendo lucrum de inimicis facere possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. Nec curat antiquus hostis ut terrena tollat a nobis, sed ut charitatem in nobis feriat. ISIDORUS. Non enim possunt peccata dimitti ei qui in se Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum tra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito tamus. Ignoscendum est cuique, dum veni
Abbreviated transcription (Latin):
suam: uoluntas regum: labia iusta: Qui
recta loquitur. dirigłiur: Qui ad tonitis o¬
culis cogitat praua mordens labia sua ꝑrofi¬
cit malum: Qui exaltat ossuum: queritru¬
inam: quimoderatur sermones suos: doctus

Expanded text:
ia justa: qui vera loquitur, diligitur . Qui attonitis oculis cogitat prava, mordens labia sua, perficit malum . Qui exaltat cor suum, quaerit ruinam . Qui moderatur sermones suos, doctus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui a semepipso loquitur gloriã ꝓpriam¬
curiosi loquentes. quȩ non o portet: tuau¬
temloquere quedecet sanã doc trinam:
Salomon dicit: Inmultilo quio pẽcatum
nondeerit : Qui autem moderatur. labia:
sua prudentis simusest: Propter pec cata
labiorũm: ruin&e proximant mala: Qui custo¬
dit ossuum custo dit animam suam: Qui autẽ
in consideratus est adloquendum: sentiat mala:
Inomniopere iusto erit abundantia: ubiaut t̃
uerba sunt plurima frequens ȩgestat: Lin¬
gua pla cabilis lini num uite: quȩ autemmode¬

Expanded text:
so loquitur, gloriam procuriosi, loquentes quod non oportet . Tu autem loquere quae decent sanam doctrinam . SALOMON. In multiloquio peccatum non deerit . Qui autem moderatur labia sua, prudentissimus est . Propter peccata labiorum. ruina proximat mala . Qui custodit os suum, custodit animam suam . Qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala, in omni opere bono erit abundantia . Ubi autem verba sunt plurima, ibi frequens egestas . Lingua placabilis, lignum vitae. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
det᷑. hysidorus dicit: Undebonus ꝓficit:
inde inui dus contabes cit: Inuidus mẽ¬
brũ est diaboli cuius inuidia mors intro¬
iuit in orbem terrarũ : Multi&bonos
immitare nolunt: & debonorũ ꝓ fectib:
inuidie liuore tabescunt: plebili teraũ
deplorandi sunt: qui odio infratre tabes¬
doleas: de alterius ꝓfectibus non tabescas :
nullius ꝓsperitate. lacereris: Eusebius dix̃:
Inuidiȩhorror non solum religiosas sed
uidia enim. manifestatnos caritatem dĩ
penitus non habere: Io sephus dicit: Diffi¬
cile est in prosperis: inuidia carere

Expanded text:
deant. ISIDORUS. Unde bonus proficit, deant. ISIDORUS. Unde bonus proficit, inde invidus contabescit. Invidus membrum est diaboli, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum. Multi bonos imitari volunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Flebiliter deplorandi sunt qui odio in fratrem tabesdoleas, de alterius profectibus non tabescas. Nullius prosperitate facereris. EUSEBIUS. Invidiae error non solum religiosas, sed idia enim manifestat nos charitatem Dei penitus non habere. JOSEPHUS. Difficile est in prosperis invidia carere
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃mpredicant: quidã autem & ꝓpter
bonam uolunta tẽ: Salo mondix̃ Uita
carnium: sanitas cordis: putredo ossu¬
um inuidia : Neco medas cum hominein.¬
uido nec desideres tibos eius: Qm̃ insi¬
militudinẽ arioli & coniectoreͥs estimat
quo dignorat: comede& bibe dicit tibi
&mens eius non ẽ tecum: qui sibi in uidit
nihil est illonequius: Agustinus dic̃. In¬
animam : Vbi est inuidia : amor fratrũ
eẽ non postest. Qui in uidet non amat:
inuidendo cecidit: Ideo cogoscitur.
inuidia. non pos seesse in caritate: per
incliam enim crucifixus ẽ xp̃s. Ideo aũ
qui inuidit fratrisuo. Crucifigit xp̃m:
hieronimus dicit: Semꝑ uistu tes sequitur.
inuidia Mugnus uir est: qui in uidiã
humilitate superat: Ambrosius dicit:
Inuidus certeẽ. qui alienũ facitbonũ
suumꝰ inuidendo subplicium: Gregori
us dicit: Maors prauorũ ẽ inuidere in
aliis uirtutis. bonum qđ ipsi habereñ
appetunt: Qui inse donorũ gratiã mi¬
nime recognoscit: maio raaliis non inui¬

Expanded text:
idam autem propter bonam voluntatem . SALOMON. Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Ne comedas cum homine invido, nec desideres cibos ejus: quoniam in similitudine arioli et conjectoris aestimat quod ignorat . Comede et bibe, dicet tibi, et mens ejus non est tecum . Qui sibi invidet, nihil est illo nequius . AUGUSTINUS. Inanimam. Ubi est invidia, amor fraternitatis esse non potest. Qui invidet non amat: invidendo decidit. Ideo cognoscitur invidia non posse esse in charitate. Per invidiam enim Christus crucifixus est. Ideo autem qui invidet fratri suo, crucifigit Christum. HIERONYMUS. Semper virtutes sequitur invidia. Magnus est vir qui invidiam humilitcerte qui facit bonum suum in videndo supplicium alienum. GREGORIUS. Mors peccatorum est invidere in aliis virtutibus bonum, quod ipsi habere non appetunt. Qui in se donorum gratiam minime recognoscunt, maiora aliis non invi
Abbreviated transcription (Latin):
tur nede teriora ant: Sic in iustis irascitur
ds̃ ut tamen eorum cordaper iustorum
consortium consoletur : Hysidorus dixit:
Multi aput homines putantur electi: & aput
dm̃ reprob existunt: & multi apud homines
rȩꝓbisunt & aput dm̃ electisunt: nullus
enim seputet electum . ñeforte iam aput dm̃
sit reprobus: In libroclementis dic̃: Perfec¬
tiolegis pax est: expecatis enim bellanas¬
cuntur & certamina: Ubi autem pecatũ
non fit paxẽ animȩ : ubi uero pax estindis¬
putationibus ueritas : in operibus iusticia
inuenitur
inuicem: Cauete autem a ferm̃¬
to fariseorum: petrus apł dix̃. Depo¬
nen tes igitur omnẽ malitiã. & omnẽ do¬
lum & simulationes & detractiones

Expanded text:
tur, ne deteriora videant. Sic injustis irascitur Deus, ut tamen eorum corda per justorum consortium consolentur. ISIDORUS. Multi apud homines putantur electi, et apud um reprobi assistunt. Et multi apud homines reprobi sunt, et apud Deum electi sunt. Nullus enim se putet electum, ne forte apud Deum jam sit reprobus. EX LIBRO CLEMENTIS. Perfectio legis, pax est. Ex peccatis bella nascuntur et certamina. Ubi autem peccatum non fit, pax est animae. Ubi autem pax est, in disputationibus veritas, in operibus justitia, invenitur. invicem . Cavete autem a fermento Pharisaeorum . PETRUS. Deponentes igitur omnem malitiam et omnem dolum, et simulationes, et omnes
Abbreviated transcription (Latin):
habet duustonicar d& non haben¬
ti & qui habet escas similiter facst¬
alimenta : & quibus tegamur hiscon¬
tenti sumus: salomon dixit: fallax
gratia: & uanaẽ pul chri tado: om¬
nitem pore uestimenta tua sint can¬
dida & p̃ciosa: & oleum de capite
tuo non de ficiat. Augustinus dix̃
U estis autemtibi pura circum detur
non ad pulchritudinem sed prop¬
ter necessarium tegumentum. nedũ
ex quesitis indumentis uesti eris in al¬
teram turpitu dinem declines. hiero¬
nimus dixit: plurimarum mollicus
iuuenilia membra non foue as: Quic¬
quid enimcorpora nostra defen dere
potest & humane succurrerȩ in be¬
cillitate hȩc una appellenda est toni¬
ca. Gregorius dixit: nemo quippe ues¬
timenta precipua: nisi adinanem
gloriam quȩrit: Videlicet ut honora¬
bilior ceteris e ẽuideatur: ne mo
uult ibi precions uestibus in dui: ubi
ab aliis non possit uideri. Proso laina¬
nigloria uestimentum precio sius quȩ¬
ritur. Effrem dixit. Ornatus quippe
uestium indicat: qualiter quod ea qui

Expanded text:
on habenti: et qui habet escas, similiter facalimenta, et quibus tegamur, his contenti simus . SALOMON. Fallax gratia, et vana est pulchritudo . Omni tempore vestimenta tua sint candida, et oleum de capite tuo non deficiat . AUGUSTINUS. Vestis autem tibi pura circumdetur, non ad pulchritudinem, sed propter necessarium tegumentum, ne dum exquisitis indumentis vestiris, in alteram turpitudinem cadas. HIERONYMUS. Plumarum mollities juvenilia membra non foveat. Quidquid enim corpora nostra defendere potest, et humanae succurrere imbecillitati, hoc una appellanda est tunica. GREGORIUS. Nemo quippe vestimenta pretiosa, nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris videatur. Nemo vult pretiosis vestibus ibi indui, ubi ab aliis non possit videri. Pro sola enim inani gloria vestimentum pretiosum quaeritur. EPHRAEM. Ornatus quippe vestium indicat qualiter ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
tur suasanimas ꝑdiderunt: Meliorẽ secu¬
lccrismansuetus quã monachus animo¬
sus & ira condus. Melior est secularis in in¬
firmitate seruiens. fratri. suꝑ monachũ
non miserentem ꝓximosuo: Monacus
bilinguis. conturbat fr̃s fidelisaũ requi¬
emadducit: PAlor enim. cum humili¬
tate &maties decus est monachi: Sipu¬
ac tacere mugna hecres. suꝑ alia mandata:
Effremdixit: sienimsatadensa inbonaterra
culta: sic anima monachi fructificans.
cogitationib diuinarum scripturarum.
Sicut lãpas lucida in loco tenebroso reful¬
gens sic monachus mente sobria incorde ꝑ¬
uigili intempore psalmodie suẽ & orationis
Sicut pondus salis de primit infirmum
sic somnus monachum inoratione: Gi¬
cut uermis corrum pit. lignum. sic in.¬
inuidia corrũpit animã monachi: Sicut
tineae t᷑minat uestim̃tũ: sic detraccio mo
nachi. AXUIIII DE DE FRICTTONT¬

Expanded text:
tur, suas animas perdiderunt? Melior est saecularis mansuetus, quam monachus animosus et iracundus. Melior est saecularis infirmitas serviens fratri, super monachum non miserentem proximo suo. Monachus bilinguis turbat fratres. Fidelis autem requiem adducit. Pallor enim cum humilitate, et maceries, decus est monachi. Si po, magna est haec res super alia mandata. EPHRAEM. Sicut enim sata in bona terra culta, sic anima monachi fructificans cogitationibus divinarum Scripturarum. Sicut lampas lucida in loco tenebroso refulgens, sic monachus mente sobria, in corde pervigil, in tempore psalmodiae suae et orationis. Sicut pondus salis deprimit infirmum, sic somnus deprimit monachum in oratione. Sicut vermis corrumpit lignum, sic invidia corrumpit animam monachi. Sicut tinea exterminat vestimentum, sic detractio animam monachi. CAPUT XL. De detraction
Abbreviated transcription (Latin):
opus: Malum proprii arbitrii. germina¬
tionem uoluntatis: GRE GORIVS DiXIT
Antedi namque oculos num quam estua¬
cua manus amunere: sifuerit archana¬
ad iutorio erit inperfectione. Ille co¬
actus non patitur tenebras ultionis.
qui hic bentersus tinuit tenebras uo¬
luntatis: uoluntas autem bon a est sic
ad uersa alterius. sic ut nostr& perti¬
mescere : Nulli quod tibi iuste in pen¬
didesideras denegure: necersitutem
currere sed pro desse: etium ultru
ui res uelle: semper inuidic: ub onu
uoluntate discordat: ds̃ enim per mul¬
tas uoluntates aliorum: in alus multa
operatur bona: Cyprianus dixit
Nec ex causat oppres sum neces sitatis cri¬

Expanded text:
. Malum proprii arbitrii, germina. Malum proprii arbitrii, germinatio est voluntatis. GREGORIUS. Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si cordis arca r divino adjutorio erit in perfectione. Illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluntatis. Voluntas autem bona est, sic adversa alterius sicut nostra pertimescere: nulli quod tibi juste impendi desideras, denegare: necessitati currere, et prodesse etiam ultra vires velle. Semper invidia a bona voluntate discordat. Deus enim per multas voluntates aliorum in aliis multa operatur bona. CYPRIANUS. Nec excusat oppressum necessitas cr
Abbreviated transcription (Latin):
bene perspexeris. Utris que simi
le crimen in pedit:. & qui detraben¬
tem audit. & his qui detra hie. In ui¬
tas patrum dicit. Melius est comme¬
dere carnem & uinum bibere: quã
comme dere inuitu perationem frm̃
suum: sicut susur rans serpens e¬
uam depara diso excussit: sic qui
de tra hi fratrem suum: non solũ suã
sed etiã audientis animam ꝑdit¬
& uoluntatem eius facit. hunc exau¬
tas prumptaest: secundum quod habet ac¬
cepta est: non secundum quod non habet
Quem ad modum prumtus est animus uolun¬
tatis itasit & perficiendi. Nolite fieri inpru¬
dentes sed intellegentes que situoluntas dñi
Salo mondixit: Ab hominabile dnõ: prauũ
coruoluntas eius: in his quisim pliciter am¬
bulant. August inus dixit: Omnium enĩ
erit inuoluntate. quod unus quisque ha¬
bebit in resurrectione: Omne enimopus
precedit uoluntas: dum cogita mus quod
operari debeamus: Nihil enim aliut nos¬
trum querit ds̃: nisiuo luntatem bonam &¬

Expanded text:
bene perspexeris; de tua igibene perspexeris; de tua igii detrahentem audit, et is qui detrahit. EX VITIS PATRUM. Melius est comedere carnem, et vinum bibere. quam contemnere in vituperatione fratrem suum. Sicut susurrans serpens Evam de paradiso expulit, sic qui detrahit fratri suo, non solum suam, sed etiam audientis animam perditet voluntatem ejus facit, hunc exautas prompta est, secundum quod habet accepta est, non secundum quod non habet . Quemadmodum promptus est animus voluntatis, ita sit et perficiendi . Nolite fieri imprudentes, sed intelligentes quae sit voluntas Domini. SALOMON. Abominabile est Domino pravum cor; voluntas ejus est in iis qui simpliciter ambulant . AUGUSTINUS. Omnibus enim erit in voluntate quod unusquisque habebit in retributione. Omne opus praecedit voluntas nostra, dum cogitamus quod operari debemus. Nihil enim aliud nostrum quaerit Deus, nisi voluntatem bonam
Abbreviated transcription (Latin):
rela & simplices filiidĩ sine repre¬
hensione: ⁊ acobus dixit. Nolite de¬
trahere alterutrum fr̃s mei: qui de¬
trahit frĩ aut qui iudicat frm̃ suum
de trahit legi & iudicat legem: Salo¬
mondixit: Remoue ate osprauum: &
de trahentia labia sint ꝓcul ate.
Qui detrahit alicuirei: ipsese infutu¬
rum obligat. Qui autemtimet p̃¬
ceptum: in pace uersatur: cumde¬
tractoribus nec commir cearis qm̃
repente consurget perdicio eotũ.
& runam utriusquequis nouit: Tu¬
multus murmurationum non abs¬
condetur: Ac ustinus dixit. Neer
linguam aut aurer habeas prurigen¬
tes. id est ut neipso alius detrahas
aut alios audias de trahentes. malo¬
rum quoque solatium est bonus capere
dumpec cantium multitu dinem pec¬
cat minui pec catorum. GRt corius dix̃
Celorum & enim regnum nullus mur¬
murans accipit nullus qui accipit
mur murare postest. hisido rurdixit
Nonde trahas peccanti sed dole: quod
trahis tediscute: Quando alid̃ mor
alterius peccata sed propria

Expanded text:
et simplices filii Dei sine reprehensione . JACOBUS. Nolite detrahere alterutrum, fratres mei; qui detrahit fratri aut qui judicat fratrem suum detrahit legi, et judicat legem . SALOMON. Remove a te os pravum, et detrahentia labia procul sint a te . Qui detrahit alicui rei, ipse sese in futurum obligat . Qui autem timet praeceptum, in pace versatur . Cum detractoribus ne commiscearis: quoniam repente consurget perditio illorum, et ruinam utriusque quis novit ? Tumultus murmurationum non abscondetur . AUGUSTINUS. Ne erlinguam aut aures habeas prurientes: id est, ut nec ipse aliis detrahas, aut alios detrahentes audias. Malorum quoque solatium est bonos capere, dum peccantium multitudine putant minui peccata. GREGORIUS. Coelorum etenim regnum nullus murmurans accipit, nullus qui accipit murmurare potest. ISIDORUS. Non detrahas peccanti, sed condole. Quo trahis, teipsum discute. Quando alium alterius delicta, sed propria
Abbreviated transcription (Latin):
ra. insermone sit statera: Semper uerba
tua sint moderata. Modum loquendi non
transeas. plus dilige audire quam dicere:
plus auscultare quam loqui: In principio
audi: loquere nouis simus. & finis plus ha¬
bet honorem: melior est nouis simus ser¬
mo : quã primus: Basilius dix̃: In conuentũ¬
enim noli ꝓferre sermonem nec oportu.¬
ne uerba ꝓcedant. exore tuo : cũopor tunũ
tempus inueneris. ut te audientibus. ad¬
cunctis gratiam prebeas: Cesarius dix̃: Nihilꝓ.¬
dest siinhabitatione silentiũ sit & in ha¬
bi tatoribus uitiorum tumultus. & con¬
luctatio. passionum: Inuitas patrũ dicit.
Cumsilentio & oratione. a gequod agis inueritate
XUII DE SOPERBIA

Expanded text:
ra, in sermone sit statera. Semper verba tua sint moderata, modum loquendi non transeas. Plus dilige audire quam dicere; plus auscultare quam loqui. In principio audi et loquere. Novissimus finis plus habet honoris. Melior est novissimus sermo quam principium. BASILIUS. In conventu noli proferre sermonem, sed opportuna verba procedant ex ore tuo. Cum opportunum tempus inveneris, loquere ut te audientibus gratiam praebeas. CAESARIUS. Nihil prodest si in habitatione silentium sit, et in habitationibus vitiorum tumultus et colluctatio passionum. EX VITIS PATRUM. Cum silentio et oratione age quod agis in veritate. XVII. De superbi
Abbreviated transcription (Latin):
fundius labitur: quantom excelsius ele¬
uatur: Qui enim propriã superbiã ad¬
tollitur: perdĩ iustitiam inclinatur
Qui inflatur superbia: uento pascuntur
Superbia sicut origo est omnium crimi¬
num: ita & ruina cunctarum uirtutũ:
psaest inpec cato prima: ipsa in conflic¬
tu postrema: Quideuirtutis effec tib
existunt superbi: cadentis carnis uiti¬
ohumiliantur ut surgant. Inuitas pa¬
trum dicit Fructus putrefactus inu¬
tilis agricole: & uirtus superbi in utilis
dõ: Sicut enim pondus fructuum fran¬
git ramum: sic superbia decore meuerut
anime. Animȩ superbi derelin quetur
ado & fit demonum desi derium.
Superbia decȩlis deposuit archangelũ:
& tam quam a postatam fecit cadere suꝑ
terram : Humilitas hominem edeuat in
celum: & cum angelis lȩtare facit: Noli
per superbiã negarepre geniem: siege¬

Expanded text:
profundius labitur, quanto excelsius eleprofundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita et ruina cunctarum virtutum: ipsa in peccato prima, ipsa est in conflictu postrema. Qui de virtutum profectibus existunt superbi, cadentes carnis vitio humiliantur ut resurgant. EX VITIS PATRUM. Fructus putrefactus inutilis agricolae, et virtus superbi inutilis Deo. Sicut enim pondus fructuum frangit ramum, sic superbia decorem frangit animae. Anima superbi derelinquitur a Deo, et fit daemonum desiderium. Superbia de coelis deposuit archangelum, et tanquam fulgurem fecit cadere super terram. Humilitas hominem elevat in coelum, et cum angelis laetari facit. Noli per superbiam negare progeniem,
Abbreviated transcription (Latin):
Vrauis cul paest quando ad peritiam & ne¬
glegentiam superbiȩ crimen accedit Ni¬
hil magis xpĩanus studeat uitare: quam
tumentem & er ectam ceruicem: dĩcon¬
trase odium prouo cantem: Ambro sius¬
dixit. Superbia ex angelis. de mones
fecit: Humilitas autero homines scĩs an¬
gelis similes reddidit. Superba uo¬
luntas. facit dĩprecepta contempnere:
humilitas custodire : Superbi cupiunt
insepredicari quod non faciunt: humi¬
les refugiunt quicquid bom operantur
agnosci. Gregorius dixit Nequaquam
ualet inculmine humilitatem discere:
quinimis positus non desit superbire
Hisidorus dixit. Tantum quisquȩ fit ueri¬
tati uicinior: quantum se eẽ longius a su¬
perbia fuerit arbitr&tus: Superbia dia
tur humilitas xp̃i qua humiliantur electi
Principalium uitiorum regina & mater¬
superbia est: & omnes pec cans superbus
est: Omnis superbia tantum inimo iacet.
quatum in altum se erigit:. Tantoqꝓ

Expanded text:
Gravis culpa est quando ad imperitiam et neGravis culpa est quando ad imperitiam et negligentiam superbiae crimen accendit. Nihil magis Christianus studeat vitare quam tumentem et erectam cervicem. Dei contra se odium provocantem. AMBROSIUS. Superbia ex angelis daemonia fecit. Humilitas autem homines sanctos angelis similes reddit. Superba voluntas facit Dei praecepta contemnere, humilitas custodire. Superbi cupiunt in se praedicare quod non faciunt; humiles refugiunt quidquid boni operantur agnoscere. GREGORIUS. Nequaquam valet culmen humilitatis discere qui in minimis rebus non desinit superbire. ISIDORUS. Tantum quisque fit veritati vicinior, quantum se esse longius a superbia fuerit arbitratus. Superbiam diatur humilitas Christi, qua humiliantur electi. Principalium vitiorum regina superbia est, et omnis peccans superbus est. Omnis superbia tantum in imo jacet, quantum in altum se erigit: tantoque
Abbreviated transcription (Latin):
Contritionem prȩcedit. superbia & an¬
teruinam ex altatur sp̃s: Melius est
humiliari cum mitibus quam diuide¬
re spolia cum superbis: superbum se¬
qui tur humilitas. & humilem spũ susci¬
pi& gloriã: Prius quam conteratur ex¬
altatur corhominis: & ante quam glori¬
ficetur: humiliatur: hĩs filius si rach¬
bia: perdidii dĩ memoriam superbo¬
rum non est creata hominibus super¬
bia. Quitrtige  picem : in quinabitur ab
ea : & qui communicauerit superbo : in¬
duet superbiam ÷. Denotatio pessima: suꝑ¬
bia linguȩ: Effusio sanguinis in rixa suꝑ¬
borum: dolor autem consumit illos ante¬
quam moriantur. Sicui caprea induci¬
tur inla queum: sic & corpus super borũ
Nonte extollas in cogitationem animȩ tuȩ
sicut᷑ aurus ne forte elidatur mens tua
per stultitiam : Uit anda est nobis super¬
bia. quȩ & angelos nouit decipere: quan¬
tomagis homines dissipare: Hieronimus¬
dixit: Uir superbus non decorabitur: nec
uoluntatem suum perducit adfinem.

Expanded text:
Contritionem praecedit superbia. et ante ruinam exaltabitur spiritus. Melius est humiliari cum mitibus, quam dividere spolia cum superbis. quitur humilitas, et humilem spiritu suscipiet gloria . Priusquam conteratur, exaltatur cor hominis; et antequam glorificetur, humiliatur . Melius st superbia . Perdidit Deus memoriam superborum . Non est creata hominibus superbia . Qui tetigerit picem, inquinabitur ab ea; et qui communicaverit superbo, induet superbiam . Devoratio pessima superbi lingua. Effusio sanguinis in rixa superborum, dolor autem consumit illos antequam moriantur . Sicut capra inducitur in laqueum, sic et corpus superborum . Non te extollas in cogitatione animae tuae sicut taurus, ne forte elidatur virtus tua per stultitiam . AUGUSTINUS. Vitanda est nobis superbia, quae et angelos voluit decipere, quanto magis homines dissipare? HIERONYMUS. Vir superbus nec decorabitur, nec voluntatem suam perducit ad finem.
Abbreviated transcription (Latin):
Icent : Humilitas: nec ipsa irascitur. nec
alios irasciper mittit: Humilitas est si
quando pec cauerit inte fratertuus: an¬
te quam ille peniteat indulseris ei¬
fuit ihũ: omnes trahens ad eum: ita & hu¬
militas precursor est caritatis: & qui
non habet caritatem perdet uitam
U DE INDUL GENTIA¬

Expanded text:
Humilitas nec ipsa irascitur, nec Humilitas nec ipsa irascitur, nec aliis irasci permittit. Humilitas est, si, quando peccaverit in te frater tuus, antequam ille poeniteat, indulseris eiu, omnes trahens ad eum, ita et humilitas praecursor est charitatis. Qui non habet charitatem, perdit vitam. CAPUT V. De indulgentia
Abbreviated transcription (Latin):
humi lior fu eris. tantum te sequitur glori¬
ȩ alti tudo Descende ut ascendas
Humiliare ut ex alteris: ne ex altatus
humilieris. Humilitas autem casumnes¬
cit : Humilitas lapsum non nouit Humi
paruus in oculistuis: ut sis magnus in ocu¬
lis dĩ Tanto enimeris ante dm̃ pretio¬
sior: quanto fueris anteo culostuos dis
Porta quo que semper uere¬
cundiam inuultu derecordationede¬
licti: Puluis es: inpuluere sede: Cinis
es inpuluere uiue : in summo honore
summatibisit humilitas. Nonñe extollit
honor. Tanto maiore humilitate sis per¬
spicuus : quanto magis dignitate prelatꝰ.
Ecce sarius dix̃ Num quam enim uera hu¬
militas & uera obedientia sine caritate :¬
aut fuerunt. aut ee poterunt: Quia si¬
Acut ignis sine calore uel splendoremñ
est ita & caritas sine humilitate & uera obe¬
dientia eẽ non potest: Inuitaͥs patrum¬
dix̃: Corporalis labor dux est humilita¬
tis. Omnis enim labor sine humilitate : ua¬

Expanded text:
humilior fueris, tantum te sequitur altithumilior fueris, tantum te sequitur altitudo gloriae. Descende ut ascendas, humiliare ut exalteris, ne exaltatus humilieris. Humilitas autem casum nescit, humilitas lapsum non novit. Qui parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tantum enim eris ante Deum pretiosior, quantum fueris ante oculos tuos despectior. Porta quoque semper verecundiam in vultu, de recordatione delicti. Pulvis es, et in pulvere sede. Cinis es, et in cinere vive. In summo honore, summa tibi sit humilitas. Non te extollat honor. Tanto majore humilitate eris perspicuus, quanto majore dignitate magis probatus. CAESARIUS. Nunquam enim vera humilitas et vera obedientia sine charitate aut erunt, aut esse poterunt. Quia sicut ignis sine calore vel splendore non est, ita et charitas sine humilitate et vera obedientia esse non potest. EX VITIS PATRUM. Corporalis labor dux est humilitatis. Omnis enim labor sine humilitate va
Abbreviated transcription (Latin):
senon sub leuant: & celestis regni purpu¬
ram inmente seruant: uiadnĩ ad cor
dirigitur: cum ueritatis sermo humi¬
deb& exmunere: quanto se obligatiorem
os a sortehumilium iudex separat. qui se
hic insuperbiȩ cornibus exaltaͬt: basili
sit : gloriosus tamen est uirtutibus: superb:
Bautem & sidecorus uide atur aspectu.
tamen operibus uilis est. hysidorus dix¬
N Qui enim sine humilitate uirtutes congre
cordis nostri: tantum aput dm̃ inmᵈͦ est:
quantum ab hominibus in alto: & humi¬
litas cordis mrostri: tantum aput dm̃ in alto
est: quuntum ab hominibus inimo: humi
tur: summa manachi uirtus humilitas.
summ& uitium est superbia: Esto inhu¬
militate fundatus esto omnium nouis simꝰ
& ultimus & humiliate ut ex alte ris
Minimumte fac omnibus nullite preponas :
nullite superiorem deputes: estima om¬
nes superiores eetibi: quamuis sũ mus
sis humilitatem tene : quia si humilitatẽ
tenueris gloriosus eris: quant um enim

Expanded text:
m non sublevant coelestis regni purpum non sublevant coelestis regni purpuram in mente servant. Via Domini ad cor dirigitur, cum veritatis sermo humidebet ex munere, quanto se obligatiorem os a sorte humilium judex separat, qui se hic in superbiae cornibus exaltant. Humilessit, gloriosus tamen est virtutibus. Superbus autem etsi decorus videatur aspectu, tamen operibus vilis est. ISIDORUS. Qui enim sine humilitate congregat virtutcordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto ab hominibus in alto. Et humilitas cordis nostri tantum apud Deum in alto est, quantum hominibus in imo. Humibitur. Summa monachi virtus est humilitas. Summum ejus vitium, superbia. Esto in humilitate fundatus, esto omnium novissimus et ultimus. Humilia te ut exalteris, minimum te fac omnibus, nulli te prnulli te superiorem deputes. Aestima omnes superiores esse tibi, quamvis summus sis. Humilitatem tene, quia si humilitatem tenueris, gloriosus eris. Quantum enim
Abbreviated transcription (Latin):
quietus non fueris: non potesthabitare
inte gratia sp̃sscĩ. Agustinus dixit: ds
humilis factus est: erubes cathomo eẽ
superbus: semper conscĩentia seruidĩ
humilis eẽ deb& & tris tis: Scilic&
ut per humilitatem non superbiat: & ꝑ
utilem mesorem corad las ciuiam non
dis soluat: Illenam que adtendit laudẽ
dĩ & uerbaoris eius: cuius ceruicem indi¬
nat humilitas. & nonerigit superbia:
Hieronimus dixit: Ad summita temiuir¬
tutum: non potentia sedhumi litateuemur
Gregorius dixit: Cor quippecarnalis: dũ
huius uitȩ gloriam querii: humilitatem
respuit. Humilitas quantum inclina¬
tuadima tantum proficit in ex celso
Tantum enimneces seest ut seunus quis q
inhumilitate deprimat: quantum sisit
tendat: recte iam nonerit: sihumilitate ca¬
ruerit: qui enim humilis fuerii: ex al¬
tabitur ingloria: Mana est uirtus humi¬
litatis : quiex desideria boca ultima amant¬
Tenenter: semperhumi litatem: In alto¬

Expanded text:
quietus non fueris, non potes habere quietus non fueris, non potes habere in te gratiam Spiritus sancti. AUGUSTINUS. Deus humilis factus est, erubescat homo fieri superbus. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis: scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. Illa namque attendit laudem Dei, et verba oris ejus cujus cervicem inclinat humilitas, et non erigit superbia. HIERONYMUS. Ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate venitur. GREGORIUS. Cor quippe carnale, dum hujus vitae quaerit gloriam, humilitatem respuit. Humilitas quantum inclinar ad ima, tantum proficit in excelsa. Tantum enim necesse est ut se unusquisque in humilitate deprimat, quantum, si sit tendat, recta non erunt, si humilitate caruerint. Qui enim humilis fuerit, exaltabitur in gloria. Magna virtus humilium est: qui ex desiderio loca ultima tenentes si per humilitatem in altu
Abbreviated transcription (Latin):
tem inuicem humilitatem insinuate : qui
ads̃ superblis resistit: humili autem dat
gratiam: humiliamini igitur sub poten¬
timanu dĩ. ut uos ex alt& intemporeui¬
niin conspectudnĩ & ex altabit uos. pau¬
lus apł dix̃ sitis unianimes idipsum
sentientes: Nibil perincontinentiam
neque per in anemglonam: s& per hu¬
militatem superiores: sibi in uicem arbi¬
trantes. Non alta sapientes: s& humilibi
consentientes. salo mondixit: ubi fue¬
rit superbia: ibierit & contumelia: ubi
autem humilitas: ibi & sapientia: super¬
bum sequitur humiltas & humilem spũ
suscipi& gloria: prius quam conteratur
exaltatur cor hominis & ante quam
glorificetur humiliatur: hiesus filius
sirach dixit. Quamtͦ n magnus er humi¬
li ate in omnibus : & coram dõ inuenies.¬
gratiam: abhumlibus: honoraturds̃
Nolieẽ humilis insapienti tuꝰ ne humi¬
liatus: instultiã seducaris: est quine qui¬
ter humiliatse. Uinterio ratius plena
sunt dolo. Origenis dixit: si humilis &

Expanded text:
tem inuicem humilitatem insinuate, quia deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. humiliamini igitur sub potenti manu dei, ut uos exaltet in tempore uii, et exsultabit vos . PAULUS. Estote unanimes, idipsum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam, sed in humilitate superiores sibi invicem arbitrantes . Non alta sapientes, sed humilibus consentientes . SALOMON. Ubi fuerit superbia, ibi erit et contumelia . Ubi autem humilitas, ibi et sapientia. Superbum sequitur humilitas, et humilem spiritu suscipiet gloria . Priusquam conteratur, exaltatur cor hominis; et antequam glorificetur, humiliatur . MeliusSIRACH. Quanto magnus es, humilia te in omnibus, et coram Deo inveniesgratiam . Ab humilibus honoratur Deus . Noli esse humilis in sapientia tua, ne humiliatus in stultitiam seducaris . Est qui nequiter humiliat se, et interiora ejus plena sunt dolo . ORIGENES. Si humilis et