comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iꝗs decedens reliquert uxori suę legatũ sub hoc mõ
Sut ad scdas nuptias non ꝓueniat: ud si mulier marito
suo legatũ reliquerit ut scđmi ille non ẽtrahat matri¬
moniũ: correcti lege iulia pstet legatũ sub o¬
exigat᷑ nisi forte sicordotiũ legitario obuenerit¬
ut nuptiarũ nulla fpes sit ꝰAnno aũt
ria et obligatioẽ bonor suoꝵ quod sedis ab ed ẽtrictis
nuptiis: rẽ qualẽ accepit restauat cũ fractib medio
tẽpr̃ natisꝰ Sinaũt res legata mobił fuerit. siꝗdẽ lega¬
tarius uel legataria locuplex fuerit: simili cautione
atq obligatione bonoe rẽ legatã sibi caprat ita ut scdis
nuptiis c̃tractis: res quał data ẽ reddatur uel diminutio
eĩ resartit᷑. Sin aũt pecunia numerata legata sit. cũ
usuris suis reddat᷑. quȩ legatario solute sunt ab his qbris
pecuniã mutuiauit. sacramento pͥus ab eo p̾stito. quod
nichil ex usuris sibi solutis celauit.NQuod si non ꝗdem¬
mutuauit peccuniã adusurãadusus aũt suos con¬

Expanded text:
is decedens reliquerit uxori suae legatum sub hoc modo, ut ad secundas nuptias non perveniat, vel si mulier marito suo legatum reliquerit, ut secundum ille non contrahat matrimonium, correcta lege Iulia Miscella exigatur, nisi forte sacerdotium legatario obveneritut nuptiarum nulla spes sit; anno autemria et obligatione bonorum suorum, quod secundis ab eo contractis nuptiis rem, qualem accepit, restituat cum fructibus medio tempore natis. Sin autem res legata mobilis fuerit, si quidem legatarius vel legataria locuples fuerit, simili cautione atque obligatione bonorum rem legatam sibi capiat, ita ut secundis nuptiis contractis res, qualis data est, reddatur, vel deminutio eius resarciatur. Sin autem pecunia numerata legata sit, cum usuris suis reddatur, quae legatario solutae sunt ab his, quibus pecuniam mutuavit, sacramento prius ab eo praestito, quod nihil ex usuris sibi solutis celavit. Quod si non mutuavit quidem pecuniam, ad usus autem suos con
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uolauerit nuptias Eaq custodiri oportet in
pruntiis ꝗdẽ cura et sollicitudine p̃sidũ: In ĩperiali
aũt ciuitate cura et sollicitudine tã ꝑfecti urbis quã
ꝑfecti p̃torio SISUꝑ cor dicions mateꝵ apgaire
bedatiorł ẜi dei cocrss reliquerit fi lio duo
Si pater iussus uel rogatus fuerit legitũ aut fadei comis¬
sunt filio suo sub c̃ditione p̾stare : non alit̾ legatoꝵ
seruandoꝵ ciusa satis dare cogat᷑: nisi sedas ẽtraxerit
nuptias: De cLeRcis QUI toptias
acontiea here nos possunt.
lericus qui supra lectores et cantores ẽ: ueluti
subdiaconus: uel diacoñ: nullas nuptias ẽtrahere audeat
A lioqn sac̃dotio cadat Lector qͦq si sedas c̃traxerit
nuptias : ad muorẽ gradũ ordinis ecclastici ꝓhibeatur
ascendere.. L. aicus eciã si appareat uxori c̃uinctus eͥȩͥ
que aliũ maritũ habrit: aut si ñ iure c̃iunctus sit. aut si

Expanded text:
convolaverit nuptias, eaque custodiri oportet in convolaverit nuptias, eaque custodiri oportet in provinciis quidem cura et sollicitudine praesidum, in imperiali autem civitate cura et sollicitudine tam praefecti urbis, quam praefecti praetorio. Si sub condicione mater a patre legatum vel fideicommissum reliquerit filio suo Si pater iussus vel rogatus fuerit legatum aut fideicommissum filio suo sub condicione praestare, non aliter legatorum servandorum causa satisdare cogatur, nisi secundas contraxerit nuptias. De clericis, qui nuptias contrahere non possunt Clericus, qui supra lectores et cantores est, veluti subdiaconus vel diaconus, nullas nuptias contrahere audeat; alioquin sacerdotio cadat. Lector quoque, si secundas contraxerit nuptias, ad maiorem gradum ordinis ecclesiastici prohibeatur adscendere. Laicus etiam, si appareat uxori coniunctus esse, quae alium maritum habuit, aut si non iure coniunctus sit, aut si
Abbreviated transcription (Latin):
tulo supponant᷑. s ctiã res uitrici p̃sentis õstitu¬
tionis auctoritatẽ.I.&. si filii inpuberes moriant᷑.
successionẽ eorũ mater se luerari ñ speret. si ue
ab intestato deferat᷑ eoꝵ successio. sine ex testam̃to
qđ forte pat̃ eiꝰ pupillari modo matrẽ substitultꝰ.
et n solũ tales ꝑ ęnas patrat᷑. s etiã illas q̃ dchis
mulierib diceȩ funt: quas ꝓbatũ fuerit ante quãa
legiptimũ tẽpus id ẽ annale spatiũ p̾t̾eat ad
scđas nuptias ꝓper asse ut sint in fames. et alias poc¬
nas sustineant quas suꝑĩ exposaim̃.¶ Solui aũt
poenis poss̃ si pͥncipalis indulgentia remiserit eas
scđm iã traditã obseruationẽ. si dimidia pars bonoꝵx
matris liberis suis donata fuerit᷑ ut nec ususfruetus
rerũ matri c̾cedat᷑ eoꝵ¶Idẽ aũt dicim᷑ et si naturabi¬
ũ liberoꝵ mater tutelã administrans ad scdas

Expanded text:
tulo supponantur, sed etiam res vitrici ex praesentis constitutulo supponantur, sed etiam res vitrici ex praesentis constitutionis auctoritate. Et si filii impuberes moriantur, successionem eorum mater lucrari non speret, sive ab intestato deferatur eorum successio, sive ex testamento, quod forte pater eis pupillari modo matrem substituit. Et non solum tales poenas patiatur, sed etiam illas, quae de his mulieribus dictae sunt, quas probatum fuerit, antequam legitimum tempus, id est, annale spatium praetereat, ad secundas nuptias properasse, ut sint infames, et alias poenas sustineant, quas superius exposuimus. Solui autem poenae possunt, si principalis indulgentia remiserit eas, secundum iam traditam observantiam, et si dimidia pars bonorum matris liberis donata fuerit, ut nec ususfructus rerum matri concedatur eorum. Idem autem dicimus, et si naturalium liberorum mater tutelam administrans ad secundas
Abbreviated transcription (Latin):
dotẽ uxcori suę maritus soluerit. donasse ui
debrt᷑: &. ideo mortua muliere dote reddere heredes
eiꝰ marito debent cũ fructib scilicet e qui ime¬
dro tepore nati sunt. & ñ solũ ipsi marito. sed etã
ẽẽnt redlitȩ. ut et pacta dotalia conseruentur
F&. si scđas nuptus maritus contraxerit. filiis siuis ex
priore matrimonio natis. res quas lucratꝰ ẽ custo¬
diat. ⁊ seilicr Liiberoꝵ suor totelipionoad¬
iooulier lib̾oꝵ suoꝵ tutelã administrauent. et
post inchuatã ad ministrationẽ: ad scdas migrare
uoluerit niptias. prius filiis sus inpuberib tutorẽ
petere debet. eiq rationes ad ministrationis sue
reddere: & post redditas rationes: si debitra appa¬
reat. debitũ suũ soluere debet. deinde si uelit ad
matrimoniũ scđm ꝑueniat:¶ Sin aũt hac obser¬
uatione contẽpta scđas contraxerit nuptias. non
solũ. res ipsius id est matris libors ciꝰ hypothexȩ ti¬

Expanded text:
dotem uxori suae maritus solverit, donasse ei dotem uxori suae maritus solverit, donasse ei videbitur, et ideo mortua muliere dotem reddere heredes eius marito debent cum fructibus, scilicet qui in medio tempore nati sunt, et non solum ipsi marito, sed etiamsi non essent redditae, ut et pacta dotalia conserventur, et si secundas nuptias maritus contraxerit, filiis suis ex priore matrimonio natis res, quas lucratus est, custodiat. Si mulier liberorum suorum tutelam adSi mulier liberorum suorum tutelam administraverit, et post inchoatam administrationem ad secundas migrare voluerit nuptias, prius filiis suis impuberibus tutorem petere debet, eique rationem administrationis suae reddere, et post redditas rationes, si debitrix appareat, debitum suum solvere debet; deinde si velit, ad matrimonium secundum perveniat. Sin autem hac observatione contempta secundas contraxerit nuptias, non solum res ipsius, id est matris, liberis eius hypothecae ti
Abbreviated transcription (Latin):
i colier libors sius res quasdã donauerit: posterq
ad scđis ꝑuenerit nuptias: & ingratitudinis uelam̃to
donationẽ semel ase factũ reuocare maluerit. nullo mͦ
pot̾it hoc facere: nisi speciaht̃ ꝓbauerit. uł quod ute
eiꝰ filiuꝰ insidiatꝰ ẽ uł qd manis impras & intulerit.
uł qđ tales insidus ei c̃cinaueritut facultatib suis totis
pͥuet᷑ ut sͥ coo marito copulolta mrulqer ꝓpͥor uniii¬
Ir lier quȩ ad scdas migrauerit nupti .as. pͥulegis orratib¬
It dignitatib mariti prioris non utat᷑ De luꝑer¬
tis Mulaeripus Quȩ patnonos suis conieteut :¬
iliberta mulzer patrono suo copulata: nuptiis ꝗde
eiꝰ ipsa renuntiauerit: ad scđm aũt matrimoniũ
migrare uoluerit. id facere. in uito patrono ñ pot̾it
Alioqum si contra uoluntatẽ eiꝰ nupserit. ñ fiunt
nuptiȩ: sed ut meretrix coniuncta ẽẽ iidet᷑ S
uxori sue ñ facile cõpellit᷑ soluere. nisisit
causa legib cognita: alioquin si temere

Expanded text:
i mulier liberis suis res quasdam donaverit, posteaque ad secundas pervenerit nuptias, et ingratitudinis velamento donationem semel a se factam revocare maluerit, nullo modo hoc poterit facere, nisi specialiter probaverit, vel quod vitae eius filius insidiatus est, vel quod manus impias ei intulerit, vel quod tales insidias ei concinnaverit, ut facultatibus suis totis privetur. Vt secundo marito copulata mulier prilier, quae ad secundas migraverit nuptias, privilegiis vel dignitatibus mariti prioris non utatur. De libertis mulieribus, quae patronis suis coniunctae sunt Si liberta mulier patrono suo copulata nuptiis quidem eius ipsa renuntiaverit, ad secundum autem matrimonium migrare voluerit, id facere inuito patrono non poterit. Alioquin si contra voluntatem eius nupserit, non fiunt nuptiae, sed ut meretrix coniuncta esse videtur. Si uxori suae non facile compellitur solvere, nisi sit causa legibus cognita. Alioquin si temere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ locũ ht̃ si libi suꝑstites nsint. id ẽ ut tertũ parti¬
unculã. tertiȩ partis mat̾ lucret᷑. cã que firmiter
alienet Incet̾is aũt partiunculis mutilis sit alienatio:
Quod si contigerit om̃s liberos mori sine libis. necẽe
ẽ totã portionẽ t̾tiã matrẽ hab̾e quã habusset si ab
initio nullis liberis suꝑstitib priores nuptiȩ solutȩ
fuissent:¶ Eox his igitur illud apparet ꝙ si alienatio
aparentib facta interim insuspenso ẽ. et pott̃ ꝓparte
quidẽ ualere uno filio defuncto. ꝓ parte aũt insuspen¬
so ẽẽ: ut st om̃s libi moriant᷑. tota tertia portio fir¬
mit̃ alienata fuisse uideat᷑. Illud indubitatũ ẽ qđ si
filius ingratus circa parentẽ ostensus. huiꝰmodi por¬
tione excludordus erit. in hoc onĩ tantũ modo casu
iuis lectionis parenti conceditur: ¶ Ingratũ aũt
intellegere debemus eũ ꝗ circa patrẽ et matrem

Expanded text:
qui locum habet, si liberi superstites non sint, id est, ut tertiam portiqui locum habet, si liberi superstites non sint, id est, ut tertiam portiunculam tertiae partis mater lucretur, eamque firmiter alienet, in ceteris autem portiunculis inutilis sit alienatio. Quod si contigerit omnes liberos mori sine liberis, necesse est totam tertiam portionem matrem habere, quam habuisset, si ab initio nullis liberis superstitibus priores nuptiae solutae fuissent. Ex his igitur illud apparet, quod alienatio a parente facta interim in suspenso est, et potest pro parte quidem valere uno filio defuncto, pro parte autem in suspenso esse, ut si omnes liberi moriantur, tota tertia portio firmiter alienata fuisse videatur. Illud indubitatum est, quod filius ingratus circa parentes ostensus huiusmodi portione excludendus erit. In hoc enim tantummodo casu ius electionis parenti conceditur. Ingratum autem intelligere debemus eum, qui circa patrem et matrem
Abbreviated transcription (Latin):
ad scđis ueniens nuptias. res p̃dictis cui uoluerit li¬
beroꝵ suoꝵ adicere. sed ad om̃es lib̾os huiꝰ modi res ueni¬
ant in capite distribuendȩ. nisi forte nepores ex filro
ł filia ꝓponant᷑ Hu enĩ instirpe uocantur. et putris
sui ł matris portionẽ acciprunt. s Illud aũt qđ suꝑius
diximꝰ ut intalib reb. alienatio a parente facta irrita
sit. n sine distinctione teneant. sed int̃dũ ꝓparte ua¬
leat. id ẽ ꝓ ea quã casus ille facit qui extat. nullis lib̃rs
suꝑstitib ꝓ rata scrlicet totiꝰ pactionis. Hoc aũt ꝙ dico
tale ẽ¶ Quȩdã mulier napsit. et pepigit cũ marito
Ecce in hoc casu si directo pͥore matrimonio. scđas nup¬
tias c̃traxerit mulier. trib libis suꝑstitib. et unus
exhis decesserit. partẽ tantã mulier plenoiure possi¬
debit. et alenare firmit poterit quantã mors filii lu¬
crari eã patit᷑ ext̃tia portione. q̃ illo casu c̃tinetur

Expanded text:
ad secundas perveniens nuptias res praedictas cui voluerit liad secundas perveniens nuptias res praedictas cui voluerit liberorum suorum addicere, sed ad omnes liberos huiusmodi res veniant in capita distribuendae, nisi forte nepotes ex filio vel filia proponantur; hi enim in stirpes vocantur, et patris sui vel matris portionem accipiunt. Illud autem, quod superius diximus, ut in talibus rebus alienatio a parente facta irrita sit, non sine distinctione teneat, sed interdum pro parte valeat, id est, pro ea, quam casus ille facit, qui exstat nullis liberis superstitibus, pro rata scilicet totius pactionis. Hoc autem, quod dico, tale est. Quaedam mulier nupsit, et pepigit cum marito Ecce in hoc casu si dirempto priore matrimonio secundas nuptias contraxerit mulier, tribus liberis superstitibus, et unus ex his decesserit, partem tantam mulier pleno iure possidebit, et alienare firmiter poterit, quantam mors filii lucrari eam patitur ex tertia portione, quae illo casu continetur,
Abbreviated transcription (Latin):
nuptras patris ł matris. liberis expore matrimonio
natis: dñiũ cõpetit: ut ñ possit pat ł mat̾ eoꝵ res
easdẽ firmit̾ alienare. nec hẏpothecȩ̨ titulo obligare.
quãus utendi fruendi tantũm parenti concessũ ẽ:
sed clementiꝰ res tẽperabit᷑. ut statẽ ꝗđẽ libi. ñ possint
suũ parentẽ uetare si easdẽ res alienare uoluerit.
s p̾t obitũ eiꝰ cas uendicabunt sine ullo obstaculo
ñ solũ ipsi. s etĩ heredes eoꝵ res distractas uł
prgneratas. uendic abunt. &. ñ solũ adũsus empto¬
res uł creditores. s etiã contrasuccessores eoꝵ
in rẽ mouebit᷑ actio. nulla tẽporali p̾scriptione exclu¬
sis. nisi forte treginta annoꝵ curricula transacta
fuerint. quę cõputir oportet ex eo tẽpr̃e quo liberi
sue potestatis effecti st̃. excepta uidelicet pupillari ȩa¬
te. ꝗa inpuberib nulla tẽporis cõputatio currit:
uilã post hec hãt electionẽ pat̾ ł mat IDem

Expanded text:
liberis ex priore matrimonio natis dominium competit, ut non possit pater vel mater eorum res easdem firmiter alienare, nec hypothecae titulo obligare, quoniam ius utendi fruendi tantummodo parenti concessum est. Sed clementius res temperabitur, ut statim quidem liberi non possint suum parentem vetare, si easdem res alienare voluerit, sed post obitum eius eas vindicabunt sine ullo obstaculo, et non solum ipsi, sed etiam heredes eorum res distractas vel pigneratas vindicabunt, et non solum adversus emptores vel creditores, sed etiam contra successores eorum in rem movebitur actio, nulla temporali praescriptione exclusi, nisi forte triginta annorum curricula transacta fuerint, quae computari oportet ex eo tempore, quo liberi suae potestatis effecti sunt, excepta videlicet pupillari aetate, quia impuberibus nulla temporis computatio currit. Idem Nullam post haec habeat electionem pater vel mater
Abbreviated transcription (Latin):
eode cartele & detͦnatRosuccesoye
filius decedensi testam̃to suo matrẽ heredẽ ĩsti¬
tuerit : sic institutio eiꝰ habeatur qua fiquiuis
alius extraneus a defuncto heres intestam̃to seriptꝰ
fuisset. Ideoq om̃ia quę filius reliquerit: ad matre
ꝑueniant. Nulli discreptione habita. utrũ res quas
filiꝰ derebiꝗt expat̾na substantia ad eũ deuolutȩ st̃ anñ
Unde cũq enĩ res quȩ ad filiũ ꝑuenerunt: transmit¬
tantur ad matrẽ: Nullaq eidẽ matri questio ab alis
frli is suis id ẽ fr̃ib defuneti moueat᷑. quia et si aliꝰ
extraneus a defuncto filio heres institutꝰ ẽet: nichilo¬
minus omnes res testatoris accepisset: Hec si mat̾ in
testaĩnto a filio suo heres instituta ẽ: nulla habita dif¬
ferentia. utrũ ad scđas migrauerit nuptias an non.
Sin aũt intestatus filius defunctus ẽ : & mat̾ uł iã ad

Expanded text:
eodem capite et de fratrum successione Si filius decedens testamento suo matrem heredem instituerit, sic institutio eius habeatur, quasi quivis alius extraneus a defuncto heres in testamento scriptus fuisset. Ideoque omnia, quae filius reliquerit, ad matrem perveniant, nulla discretione habita, utrum res, quas filius dereliquit, ex paterna substantia ad eum devolutae sint, an non; undecumque enim res ad filium pervenerint, transmittuntur ad matrem, nullaque eidem matri quaestio ab aliis filiis suis, id est, fratribus defuncti moveatur, quia et si alius extraneus a defuncto filio heres institutus esset, nihilominus omnes res testatoris accepisset. Haec, si mater in testamento a filio suo heres instituta est, nulla habita differentia, utrum ad secundas migraverit nuptias, an non. Sin autem intestatus filius defunctus est, et mater vel iam ad
Abbreviated transcription (Latin):
haberet. gratis enĩ tantũ modo liberis nouem uncias clare
ẽstitutio iubet. ut unꝰ quisq eoꝵ curralia munera subeat sodm
magnitudinẽ partis quã lucratus est. Cet̾ȩ aũt tres unciẽ ad
eos ꝑueniant ꝗb eas prestari defunctus uoluerit.
NE FPABUS CURIOÑUO
uod si filias ł neptes curialis homo reliquerit. si ꝗdẽ om̃s
curialib maritis coniuncte sunt. necesse ẽ om̃ib nouẽ
untias dari: quẽ ad modũ a parente distribuit fuerint.
Ita tam̃ ut singulȩ non minor ẽ partẽ habeait legiprimo
modo : quod si quedã ex his curiales marito habeant q̃dã ñ
nouẽ quidẽ unciȩ distribuant᷑ int̃ eos q̃ curialib coniunctȩ
sunt Tres aũt unciȩ p̾stent᷑ his quȩ non sunt curialib
maritis c̃uinetȩ. dũ tam̃ singulę legiptimũ habeant mdũ:

Expanded text:
maverit; gratis enim tantummodo liberis novem uncias dari maverit; gratis enim tantummodo liberis novem uncias dari constitutio iubet, ut unusquisque eorum curialia munera subeat secundum magnitudinem partis, quam lucratus est. Ceterae autem tres unciae ad eos perveniant, quibus eas praestari defunctus voluerit. De filiabus decurionum Quod si filias vel neptes curialis homo reliquerit, si quidem omnes curialibus maritis coniunctae sunt, necesse est omnibus novem uncias dari, quemadmodum a parente distributae fuerint, ita tamen, ut singulae non minorem partem habeant legitimo modo. Quod si quaedam ex his curiales maritos habeant, quaedam non, novem quidem unciae distribuantur inter eas, quae curialibus coniunctae sunt, tres autem unciae praestentur his, quae non sunt curialibus maritis coniunctae, dum tamen singulae legitimum hab
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis se ad numerari: c̃sequens ẽ nouẽ untias lege̾
ad eos reuoluere : eadẽ teneant iuna et siquis ex ancilla
fua filios habuerit : cosq uł. uuꝰ incuria dederit uł
intestam̃to fuo he destenstitent cũ curali grauamine.
Nã et his eade obseruart alecet. que deximus infilus nat᷑alib
ꝗ ex liba c̃cubrna nati st̃. Quod si eos pat̾ nat᷑alis manu¬
cumalis fieri parati st̃ nouẽ uncias caꝑe. s et si unus
ex his solus curialẽ conditionẽ admittit. ipse solus et
nouẽ untias habeat potestate. quod si nemo eorũ curialisł
a patre factus ẽ. uł fieri paratus ẽ. nouẽ uncię currȩ
cõpetant ciuitatis:
Ites exfiliis. curialis homo reliq̃rit tẽ nouẽ unciȩ int̾
om̃s distribuant᷑. quẽ ad modũ parens disposuerit. Ita tam̃
ut iura de in officioso testam̃to querelę̧ unieuiq liberoꝵ in¬
tegra custodiant᷑. nisi forte in gratitudinis allegatio reclã¬

Expanded text:
int curiae civitatis se adnumerari, consequens est novem uncias lege int curiae civitatis se adnumerari, consequens est novem uncias lege ad eos revolvere. Eadem teneant iura, et si quis ex ancilla sua filios habuerit, eosque vel vivus in curiam dederit, vel in testamento suo heredes instituerit cum curiali gravamine, nam et hic eadem observari decet, quae diximus de filiis naturalibus, qui ex libera concubina nati sunt. Quod si eos pater naturalis manucuriales fieri parati sunt, novem uncias capere. Sed et si unus ex his solus curialem condicionem admittit, ipse solus in novem uncias habeat potestatem. Quod si nemo eorum curialis vel a patre factus est, vel fieri paratus est, novem unciae curiae competant civitatis. tes ex filio curialis homo reliquerit, tunc novem unciae inter omnes distribuantur, quemadmodum parens disposuerit, ita tamen, ut iura de inofficioso testamento querelae unicuique liberorum integra custodiantur, nisi forte ingratitudinis allegatio recla
Abbreviated transcription (Latin):
nouẽ quidẽ unciȩ substantiȩ eiꝰ ad curiã ciuitatis ꝑueniaq̃.
tres aũt untias cui uoluerit relinquat: Sinaũt lib̾os ꝗđẽ
habuerit : eos aũt exc̃cubinatu ꝓ creauerit. liceat eiseri¬
bere eos hrđes cũ curiali grauamine. & uicleant᷑ ex legip¬
timo matrimonio suscepti fuisse. quẽ ad modũ si uiuus
nat᷑alis pat̃ huiꝰ modi lib̾os suos incuriã ciuitatis dedisset
nulla discreptione habrta utrũ insolido hrđes eos scrip¬
serit. an ꝓparte . dũ tam̃ ñ minus nouẽ untũs habeant
Q uod siꝗdã ex nat᷑alib libis curialẽ conditionẽ repudiaue
rint: nec adherđtem admittant᷑: s partes eoꝵ ad crescans
his ꝗ curiales eẽ ñ decbgnant᷑. Sinaũt om̃s liberi eiꝰ natura¬
les curiales ẽẽ noluerint: nouẽ untię dercliedȩ eis. modis
om̃ib curię ciuitatis uendicent᷑
IDem.
Ec si testam̃to facto curialis testator id est ꝗ testam̃tũ
ctus ẽ: nouẽ quidẽ untiȩ subistantiȩ eiꝰ curię ciuitatis

Expanded text:
novem quidem unciae substantiae eius ad curiam civitatis perveniant, tres autem uncias cui voluerit, relinquat. Sin autem liberos quidem habuerit, eos autem ex concubinatu procreaverit, liceat ei scribere eos heredes cum curiali gravamine, et videantur ex legitimo matrimonio suscepti fuisse, quemadmodum si vivus naturalis pater huiusmodi liberos suos in curiam civitatis dedisset, nulla discretione habita, utrum in solidum heredes eos scripserit, an pro parte, dum tamen non minus novem unciis habeant. Quod si quidam ex naturalibus liberis curialem cdmittantur, sed partes eorum adcrescant his, qui curiales esse non dedignantur. Sin autem omnes liberi eius naturales curiales esse noluerint, novem unciae derelictae eis modis omnibus curiae civitatis vindicentur. Idem Haec, si testamento facto curialis testator decesserit. ctus est, novem quidem unciae substantiae eius curiae civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tergi uersationẽ rei: TSed et si quidẽ int̾ magisba¬
tus sit iuidex iubeat om̃im reũ iniuditiũ reduci
Sin aũt int̾ magistratus nonsit. sedsit iudex datus
ab alrqua potestate uł etiã ab imꝑrali iussrone. refe¬
rat hoc ipsũ . ut ducat᷑ reus iussu magistratus ꝗ cum
iudicẽ ẽẽ destinauit. p̃refiniatur aũt certus dies.
intra quẽ siñ uenerit reus. et cause dsceptatio fiat
etiã eodẽ reo absente. et in possessione rerũ us
actor mittat᷑. et in tantũ modũ uis pigneris hĩt.
quantus ẽ debiti quantitatis modus: et postquã in
possessionẽ actor fuerit missus: ñ alit eã rcus re
cipiat. nisi om̃ia dampna quę̧ conteger actori
resartierit. et dederit fideiussorẽ qł om̃imodo
actoris intentionẽ
excepturuꝰ
sit siue ꝑse siue per

Expanded text:
tergiversationem rei. Et si quidem inter magistratergiversationem rei. Et si quidem inter magistratus sit iudex, iubeat omnimodo reum in iudicium duci. Sin autem inter magistratus non sit, sed sit iudex datus ab aliqua potestate, vel etiam ab imperiali iussione, referat hoc ipsum, ut ducatur reus iussu magistratus, qui eum iudicem esse destinavit. Praefiniatur autem certus dies, intra quem si non venerit reus, et causae disceptatio fiat etiam eodem reo absente, et in possessionem rerum eius actor mittatur, et in tantum modum ius pignoris habeat, quantus est debitae quantitatis modus. Et postquam in possessionem actor fuerit missus, non aliter reus eam recipiat, nisi omnia damna, quae contigerunt, actori resarcierit, et dederit fideiussorem, quod omnimodo actoris intentionem excepturus sit, sive per se, sive per
Abbreviated transcription (Latin):
Post quã aũt bibellũ accusationis exccperit. ꝑsonales
prestet fideiussiones et sportulas det constitutio¬
ni nr̃i principis cognitas. susscribat aut et ẽtra¬
dictionis libellum tẽpus quoq et diem scribere eũ
oportet. quo libellũ accusationis excepit ¶Cũ
uit litis contestatio fut: interrogari debet aiidice
si transierunt XX dies deliberationis. hoc aũt con¬
siderctur ex susscriptione eĩ: quã libello inseruit
Ua intra dex dies litis contestatio facta nulliu mo¬
menti ẽ: ISiquis aũt iudicẽ recusauerit et
aliũ ꝓ eo petierit. eũq iterũ recusarẽ maluerit
quẽ sibi iudicẽ petat non audiatur:¬
DEIURAtor eGUTIONIBOS.
IAui& iuratus ꝓ miserit se obseruaturũ aniuditio.
deinde ante litis contestationẽ impralẽ urbẽ re¬
liquerit. et duxerit. se ĩ alũ partẽ liceat actori &
ñ dũ litis contestatione facta adire iudicẽ. et dicere

Expanded text:
Postquam autem libellum accusationis exceperit, personales Postquam autem libellum accusationis exceperit, personales praestet fideiussiones, et sportulas det constitutioni nostri principis cognitas. Subscribat autem et contradictionis libellum. Tempus quoque et diem scribere eum oportet, quo libellum accusationis excepit. Cum autem litis contestatio fiet, interrogari debet a iudice, si transierint viginti dies deliberationis. Hoc autem consideretur ex subscriptione eius, quam libello inseruitra vicesimum diem litis contestatio facta nullius momenti est. Si quis autem judicem recusaverit, et alium pro eo petierit, eumque iterum recusare maluerit, ut aliquem sibi judicem petat, non audiaturDe iuratoriis cautionibus Si quis iuratus promiserit observaturum se in iudicio, deinde ante litis contestationem imperialem urbem reliquerit, et duxerit se, liceat actori et nondum litis contestatione facta adire iudicem, et docere
Abbreviated transcription (Latin):
tale rescribere ⁊ idest ut sine fidciussione actorisreqꝵ
exhibitio ab alia in abã ꝓuntiã frat. Immo magis de¬
bet contrariũ. dictari: id ẽ ut non alit frat exhibr¬
tio rei. quã si actor fider ussores prestiterit ꝓmittentes
qđ om̃imodo ꝑ agat causam. ac uincat. alioquin qđ pere
nomine tot aurei p̃stabuntur: Nã his eo modo ordi¬
natis. si actor ñ ꝑegerit causã. uł ꝑigoss ñ obtinue¬
rit: cõmittit᷑ aduersus cũ pena: et adũsussus soresciꝰ¬
et reo prestabitur. Siquid aũt ultra quantititẽ pe¬
nalẽ. exhibitionis occisione reus inpenderit. hoc
ei iuranti dari ȩquũ ẽ. sacram̃to ipsiꝰ antea mo¬
derato ꝑ legiptimã tauationẽ sicuti in precedenti
capitulo diximus : De ad mronitioge RoorySie de
spatiũ. ut liceat reo uł recusire uidicẽ uł alium
quoq:. petere ut simul ambo iudicent uł forte
id qd debet. confiteri intra p̃dictos dies xx.

Expanded text:
tale rescribere, id est, ut sine fideiussione actoris reorum tale rescribere, id est, ut sine fideiussione actoris reorum exhibitio ab alia in aliam provinciam fiat. Immo magis contrarium debet dictari, id est, ut non aliter fiat exhibitio rei, quam si actor fideiussores praestiterit, promittentes, quod omnimodo peragat causam et vincat, alioquin quod poenae nomine tot aurei praestabuntur. Nam his eo modo ordinatis, si actor non peregerit causam, vel peragens non obtinuerit, committitur adversus eum poena, et adversus fideiet reo praestabitur. Si quid autem ultra quantitatem poenalem exhibitionis occasione reus impenderit, hoc ei iuranti dari aequum est, sacramento ipsius antea moderato per legitimam taxationem, sicut in praecedenti capite diximus. De admonitione reorum, sive in spatium, ut liceat reo vel recusare iudicem, vel alium quoque petere, ut simul ambo iudicent, vel forte id, quod debet, confiteri intra praedictos dies viginti.
Abbreviated transcription (Latin):
constitutio calumniã passo primũ quidẽ penã cau¬
tionis ab actore prestare. Dernde siquad plus sit in
in pensis quas reus frustra fecerit. hoc calculo
iudicis eidẽ reo prestetur: sacramento tam̃ crus
legitima tiratione moderato. ffec onĩ si ita
custodiintur. iã lesinunt homines in abenã uitã lu¬
dere. et ideo in locis cõpetentib. hac pogna porto¬
ariti litigabant:¬
oR eat actores qui in constantino politana cuntate
homines trahere uolunt utquos obnoxios sibi dicient¬
÷ fideiussores dare & penã. promittere ꝑ agendidieton
causa. et qđ om̃ib modis uincant. et se ꝑmittunt᷑
a prountra in urbẽ imꝑralẽ quos sibi reos ẽẽ putaa
abstrahere. Cũ aũt ab aba ꝓ untia ⁊in alt̃ ꝓuutiã
exiberi reos actore desiderabant sine fiderussione
sine fideiussione fiat: et neq magostratus amplissimes
neq głosissimũ questorẽ. ex ꝑsona principis alquid

Expanded text:
constitutio calumniam passo primum quidem poenam cauconstitutio calumniam passo primum quidem poenam cautionis ab actore praestari, deinde si quid plus sit in impensis, quas reus frustra fecerit, hoc calculo iudicis eidem reo praestetur, sacramento tamen eius legitima taxatione moderato. Haec autem si ita custodiantur, iam desinent homines in alienam ludere vitam, et ideo in locis competentibus hac poena perterriti litigabuntolent actores, qui in Constantinopolitanam civitatem homines trahere volunt, quos obnoxios sibi dicunt, fideiussores dare, et poenam promittere peragendi litigii causa, et quod omnibus modis vincant, et sic permittuntur a provincia in urbem imperialem, quos sibi reos esse putant, abstrahere. Cum autem ab alia provincia in aliam provinciam exhiberi reos actores desiderabant, sine fideiussione, sine fideiussione fiat, et neque magistratus amplissimos, neque gloriosissimum quaestorem ex persona principis aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
RetrahenDIs ediuino noty u ol
nssioge m ariore pot ostatis
IAns exduuna iussione suisĩscriptis habita uł ex
calculo magistratus aliquẽ conuenerit. ut in aliis
locis exibeat aut sistat: Iđoq. et cautionẽ ab eo exc¬
gerit qđ intra certũ tẽpus in iuditiũ destinatũ uen¬
turus sit : posteaq tẽpus certũ trans actũ fuerit.
& is quidẽ qui cautionẽ exposuit p̾stosit: aduersarꝰ
aũt eĩ. id est actor absit. & decẽ dies post certum
tẽpus transierint. liceat reo presenti absente ac¬
tore intrare ap̃ iudicẽ. et docere suã presentrã
et actoris absentiam. et statĩ obseruatione iuditui
absoluatur. Ita tam̃ ut sacramentum prestet de
inpensis quas inpendit tã in ꝓfectone : quã in
peregrinatione sua. & intanta quantitate iudex
actorem condemnet: I. Cũ aũt soleant executores
litiũ etiã abactorib cautionẽ exigere : qd̃ om̃in
ꝑagant intentiones suas Sin aũt ñ ꝑegerint: qđ
pene nomine centos aureos prestaturi sunt. Iub&

Expanded text:
is ex divino nutu, vel iussione maximae potestatis Si quis ex divina iussione in scriptis habita, vel ex calculo magistratus aliquem convenerit, ut in aliis locis exhibeat aut sistat, ideoque et cautionem ab eo exegerit, quod intra certum tempus in iudicium destinatum venturus sit, posteaque tempus quidem certum transactum fuerit, et is quidem, qui cautionem exposuit, praesto sit, adversarius autem eius, id est, actor absit, et decem dies post certum tempus transierint, liceat reo praesenti absente actore intrare apud iudicem et docere suam praesentiam et actoris absentiam, et statim observatione iudicii absoluatur, ita tamen, ut sacramentum praestet de impensis, quas impendit tam in profectione, quam in peregrinatione sua, et in tantam quantitatem iudex actorem condemnet. Cum autem soleant exsecutores litium etiam ab actoribus cautionem exigere, quod omnimodo peragant intentiones suas, sin autem non peregerint, quod poenae nomine certos aureos praestaturi sint, iubet
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerit. si ue. mortis causa donauerit: ł uiuus
usũ fructũ er concesserit. posteaq adscđas nuptias utor
nigrauerit: ñ statĩ er pereat ususfructus. sed hãt
eũ integrũ mulier quo ad uixerit. post mortẽ aũt
eius: redeat usus fructus ad ꝓprietatẽ suã : Hȩc aũt
ita sunt nisi specialit̾̃ maritus ꝗ donauit usũ fruebat
sub hac condicione dedit: ut si muler ad scđas ꝑuene¬
ultima uoluntate reliquerit.  Sed hoc de iure
utendi fruendi qd ꝑliberalitatẽ alti ab alt̾o datũ ẽ¬
tias Oonetionis cobosa conseituatuꝵ
in aũt usuffructus dotis causa. ł ꝓpt̃ nuptias do¬
nationis gr̃a datussit. tc̃ uetera ira in libata
maneant: id ẽ ut ap̃ maritũ ł mulierẽ sit. quãuis
contrariũ in suo testam̃to ꝑsona decedens exp̃sserit.

Expanded text:
averit, vel vivus usumfructum ei concesserit, posteaque ad secundas nuptias uxor migraverit, non statim ei pereat ususfructus, sed habeat eum integrum mulier, quoad vixerit, post mortem autem eius redeat ususfructus ad suam proprietatem. Haec autem ita sunt, nisi specialiter maritus, qui donavit usumfructum, sub hac condicione dedit, ut si mulier ad secundas pervene, vel ultima voluntate reliquerit. Sed haec de iure utendi fruendi, quod per liberalitatem alteri ab altero datum etias donationis causa constituatur Sin autem ususfructus dotis causa vel propter nuptias donationis gratia datus sit, tunc vetera iura illibata maneant, id est, ut apud maritum vel mulierem sit, quamvis contrarium in suo testamento persona decedens expresserit.
Abbreviated transcription (Latin):
eis donet. I Hoc crĩ facto et principul reseripto
secuto : pristinã famã sibi renoriabit.Int̾ eos aũt
libos ꝗb dimidiã partẽ bonoꝵx suoꝵ donabit
res donait: ȩqua portione distribuant᷑ &. siꝗdẽ
filũ sint. in capita diuidant᷑ res eis donate. Sin
aũt nepotes sint: patris sui portionẽ accipiant.
ut uideant᷑ quodã modo instirpe succedert debe
Et si quidẽ om̃s liberi intestati decesserint. hrdt̃as
Ieoꝵ ad matrẽ ꝑueniat. ꝓcul dubio dimidiã partẽ
bonoꝵ suoꝵ quã semel dedit: iterũ receptura
Quodsi testam̃to facto decesserint. necẽe ẽ resquas
reliquerint ad seriptos eoꝵ sui

Expanded text:
eis donet; hoc enim facto, et principali rescripto eis donet; hoc enim facto, et principali rescripto secuto, pristinam famam sibi renovabit. Inter eos autem liberos, quibus dimidiam partem bonorum suorum donavit, res donatae aequa portione distribuantur, et si quidem filii sint, in capita dividantur res eis donatae, sin autem nepotes sint, patris sui portionem accipiant, ut videantur quodammodo in stirpes succedere. Et si quidem omnes liberi intestati decesserint, hereditas eorum ad matrem perveniat, procul dubio dimidiam partem bonorum suorum, quam semel dedit, iterum recepturam. Quod si testamento facto decesserint, necesse est reliquerint, ad scriptos eorum
Abbreviated transcription (Latin):
causi donationẽ caꝑe poterit s Sed ea q̃ relictast̃
siue legata: siue fidei comissũ: siue hratis partieu¬
laris datio : ad cohrđs ciꝰ remaneant s Sin aũt xpsa
sola heres scripta c̃: ad cos bona defuncti ꝑueniunt
quos ab intestato leges uocant: s hec dehas q̃ ex testa¬
ñto tali mulieri relinquunt᷑. Nãsi ab intestato ad
cognatoꝵ suoꝵ heredititẽ nocetur: ñ om̃ib succeđe
poterit. s usq ad tertiũ gradũ tantũ ab intestato
hereditatẽ acciprat. ulterioris aut gradus cogna¬
tis. om̃ino ñ succedat.  Sin aũt lib̾os habcat: et
ñ expectet anni spaciũ: sed ad scđas ꝓpauerit nꝙ¬
tias: & hȩc quidẽ in famis erit.¶ Sed tam̃ nec pͥn¬
ciprs indulgentia. priori restituet᷑ famȩ. nisi lib̾is
expriore matrimonionatis dimidã partẽ substan¬
tię suę donaueit. pure et sine ulla cõditione.
Ita ut nec usũ eiꝰ retineat sibi. sed tẽprẽ sedĩ matri¬
monii. simplicit̃ dimidiã partẽ suatũ facultatũ

Expanded text:
donationem capere poterit, sed ea, quae ei relicta sunt, sive legata, sive fideicommissa, sive hereditatis particularis datio, apud coheredes eius remaneant. Sin autem ipsa sola heres scripta est, ad eos bona defuncti perveniant, quos ab intestato leges vocant. Haec de his, quae ex testamento tali mulieri relinquuntur. Nam si ab intestato ad cognatorum suorum hereditatem vocetur, non omnibus succedere poterit, sed usque ad tertium gradum tantum ab intestato hereditatem accipiat, ulterioris autem gradus cognatis omnino non succedat. Sin autem liberos habeat, et non exspectet anni spatium, sed ad secundas properaverit nuptias, et haec quidem infamis erit, sed tamen nec principis indulgentia priori restituetur famae, nisi liberis ex priore matrimonio natis dimidiam partem substantiae suae donaverit pure et sine ulla condicione, ita ut nec usum eius retineat sibi, sed tempore secundi matrimonii simpliciter dimidiam partem suarum facultatum
Abbreviated transcription (Latin):
Si Mulier post priores ruptias repudio ł morte
mariti solutas ad scđm migrauerit matrimoniũ.
anno scilicet legiptimo cõpleto. si quidẽ nullos hãt
libos: sine questione res sib derelietas apriore ma¬
rito pleno iure possidebit Non solũ iure usufruct.
s etiã rerũ dominio potitura:¶ Quod si libos expͥo¬
re matrimonio habeat ad scđas ꝑueniens nuptias.:
in pͥmas quidẽ carebit ꝓpt̃̾ nuptias donatione. dein¬
de aũt om̃i aba liberalitate quȩ ad eã ꝑuenerit siue¬

Expanded text:
Si mulier post priores nuptias repudio vel morte mariti solutas, ad secundum migraverit matrimonium, anno scilicet legitimo completo, si quidem nullos habeat liberos, sine quaestione res sibi derelictas a priore marito pleno iure possidebit, non solum iure ususfructus, sed rerum etiam dominio potitura. Quod si liberos ex priore matrimonio habeat ad secundas perveniens nuptias, inprimis quidem carebit propter nuptias donatione, deinde autem omni alia liberalitate, quae ad eam pe
Abbreviated transcription (Latin):
adsimilitudinẽ p̃sidis tã adusuꝰ tributorias in lationes
differentes. quã adusus sedicrosos homines. hãt aũt exp̃¬
sicharii apparitione unũ exceptorẽ et duos apparitores.
& iudicet ĩ peccunirũs causis usq ad soł trecentos: ⁊deo
Ieod plus petierit ut ap̾ p̾sidẽ magis qrã ap̃ difensorẽ
ciusa cognoscat᷑. et ꝑ definitiuã sententiĩ repperritur
quantitas litis intra trecentos soł constituta ꝑdat. et ipsã
quantibitẽ quę re uera ei debet᷑. et actionis suę dspondrõ
i defensor ciuitatis sententiã definitiuã id em¬
ꝓtulerit. et adũsus eã ꝓuocatio porrecta sit: ap̃ p̃sidẽ¬

Expanded text:
sus tributarias illationes sus tributarias illationes differentes, quam adversus seditiosos homines. Habeat autem ex praesidali apparitione unum exceptorem, et duos apparitores, et iudicet in pecuniariis causis usque ad solidos trecentos. Idem Si quis plus petierit, ut apud praesidem magis quam apud defensorem causa cognoscatur, et per definitivam sententiam reperiatur quantitas litis intra trecentos solidos constituta, perdat et ipsam quantitatem, quae revera ei debetur, et actionis suae dispendio Si defensor civitatis sententiam definitivam protulerit
Abbreviated transcription (Latin):
inpendantur. et post penę solutionẽ nichi lominꝰ defenso¬
ris officiũ susciꝑe cogat᷑. Nec enĩ uilssimos homines. sed
ipsos magis primites defensores ciuitatũ fieri decet. quãus
oportet ꝑordinẽ. et sit uꝰ exipsis primatib quoꝵ caleu¬
lo eret᷑. frat aũt cũ sacram̃to Na iurare debet qd om̃ra
scđn leges et iustitũ facturus ẽ. Confirmet᷑ aut piussi¬
onẽ p̃fecti p̃torii. et habeat defensoris honorẽ. ꝑ brenniũ
tantũ: et non liceat p̾sidi successorẽ ei dare s p̃fecto ptorio
suos mitte possunt. sufficiunt eis defensores p̃sidis
iussiones implere:Ide m.
Tesraoita atq donationes ap̃ defensores intimentur.
aliaq monum̃ta publica ap̃ eos recte ꝓcedant. hoc enĩ
pses ꝓhib̾e ñ pot̾it quãuis adũsus ipsũ p̾sidẽ componant᷑.
ł adũsus homines eiꝰ : acta aũt conficere defensor potẽ

Expanded text:
impendantur, et post poenae solutionem nihilominus defensoimpendantur, et post poenae solutionem nihilominus defensoris officium suscipere cogatur; nec enim vilissimos homines, sed ipsos magis primates defensores civitatum fieri decet, quamvis oportet per ordinem, et sit unus ex ipsis primatibus, quorum calculo creetur. Fiat autem cum sacramento, nam iurare debet, quod omnia secundum leges et iustitiam facturus est. Confirmetur autem per iussionem praefecti praetorii, et habeat defensoris honorem per biennium tantum, et non liceat praesidi successorem ei dare, sed praefecto prasuos mittere possunt. Sufficiunt enim defensores praesidis iussiones implere. Idem Testamenta atque donationes apud defensores intimentur, aliaque monumenta publica apud eos recte procedant, hoc enim praeses prohibere non poterit, quamvis adversus ipsum praesidem componantur, vel adversus homines eius. Acta au
Abbreviated transcription (Latin):
siones tã in masculis quã infeminis sic obseruari ẽstitutio
iubet. quẽ ad modũ incet̾is romanis hȩc aũt ex eo tẽpri
obseruari oportet ex quo nr̃ imꝑator rei publicę guber¬
nacula tenrat. nisi forte ł transactiones secũ fecerint.
ł alio mͦ causas suas dãnauerunt. hant aut cõmunionẽ¬
et in in p̃duis illis quȩ̨ genere archca uocant᷑ ab anfato
tẽpr̃: Sin aũt contigerit quosdã inueniri qui filras
suas heredes seripserunt. uolumus ipsi quoq genere¬
archiearũ rerũ domintũ c̃petere quãuis ab intestato pa¬
rentib suis scđm pristinã armenioꝵ confuetudinẽ non
succedebant. Ea aũt q̃ semel a filiabi cõpetrer̃. etiã libis
carũ postea cõpet̾e placetDe defens oxhos¬
uili licentia sit defensoris officiũ ciuitatuor:
inciitatib sius c̃tẽpnere. a lioqn ꝙrq libroũ aur
pena cohercebit᷑. Ita tm̃ ut inope ciuitatis. ꝗnq libr ȩ

Expanded text:
siones tam in masculis quam in feminis sic observari constitutio siones tam in masculis quam in feminis sic observari constitutio iubet, quemadmodum in ceteris Romanis. Haec autem ex eo tempore observari oportet, ex quo noster imperator reipublicae gubernacula tenuit, nisi forte vel transactiones secum fecerint, vel alio met in praediis illis, quae genearchica vocantur ab antefato tempore. Sin autem contigerit quosdam inveniri, qui filias suas heredes scripserint a volumus ipsis quoque genearchicarum rerum dominium competere, quamvis ab intestato parentibus suis secundum pristinam Armeniorum consuetudinem non succedebant. Ea autem, quae semel filiabus competierunt, etiam liberis earum postea competere placet. CONSulli licentia sit defensoris officium in civitatibus suis contempnere; alioquin quinque librarum auri poena coercebitur, ita tamen, ut in opera civitatis quinque librae
Abbreviated transcription (Latin):
retollat ꝑserutet᷑ aũt eũ ꝗtitulos imposuit. et si quidẽ
quasi dominus imposuit titulos quidẽ inlicitos retollat
reb aut illiꝰ quimposuit publicos iitulos inponat. Sinaut
rerũ ꝓcrrator sit. iitulos quidẽ retollat. illũ aũt ꝗ ĩpo¬
sunit siue ꝓcurator: siue dñis sit. torm̃tis acerbissimis subi¬
tiat. ut ox corporali cohercitione doceatur tauloꝵ in¬
positionẽ fisci ł cęsaris ꝓpriamesse. De ꝓuocationib aũt
moderatori porrigendis eadẽ teneat iura quę de aliis
AGrdinatꝰ paflagonię unus fit et p̃tor nõet᷑.
et habeat duplicẽ potestatẽ. id est tã paflagoniȩ quã
honoriados & habeat centũ apparitores. de annonis aũt eiꝰ
et consibarii et apparitionis eadẽ teneant quę suꝑiꝰ de
moderatore elenoponti diximꝰ. Nã et de titulis ñ inpo¬
nendis et de ꝓuocationib iura eadẽ obseruant᷑. Idẽ et de
posita sunt : cadẽ et in armeniis teneant. Nã et succes¬

Expanded text:
etur autem eum, qui titulos imposuit. Et si quidem quasi dominus imposuit, titulos quidem tollat, rebus autem illius, qui imposuit, publicos titulos imponat. Sin autem rerum procurator sit, titulos quidem tollat, illum autem, qui imposuit, sive procurator sive dominus sit, tormentis acerbissimis subiiciat, ut ex corporali coërcitione doceatur titulorum impositionem fisci vel Caesaris propriam esse. De provocationibus autem moderatori porrigendis eadem teneant iura, quae de aliis Magistratus Paphlagoniae unus sit, et praetor nominetur, et habeat duplicem potestatem, id est tam Paphlagoniae quam Honoriados, et habeat centum apparitores. De annonis autem eius et consiliarii et apparitionis eadem teneant, quae superius de moderatore Helenoponti diximus; nam et de titulis non imponendis, et de provocationibus iura eadem observantur. Idem et de posita sunt, eadem et in Armeniis teneant, nam et succes
Abbreviated transcription (Latin):
dederit ł de reliquerit: siue institutionis nõe. siue
legati. ł fider comissi causar¶ hoc aũt qđ diormus
carere eã om̃ib que exsubstantia mariti adeam
ꝑuenerunt : intellegendũ ẽ quantũ adrerũ dominiũ.
usuffruetus enĩ earũ rerũ ipsi mulieri ꝑuenrato
ꝓprietate scilieet eo tẽpore lib̾is cõpetente quo scđas
nuptias mat̃ eoꝵ contracent.I Sin aũt illa deces¬
serit: etiã ususfructus tis adcrescat. s O hȩc om̃ua
uira cõmunit̃ locũ habeant tã inuxoris ꝑsona quã

Expanded text:
erit, vel dereliquerit, sive institutionis nomine, sive legati vel fideicommissi causa. Hoc autem, quod diximus, carere eam omnibus, quae ex substantia mariti ad eam pervenerint, intelligendum est, quantum ad rerum dominium; ususfructus enim earum rerum ipsi mulieri permanet, proprietate scilicet eo tempore liberis competente, quo secundas nuptias mater eorum contraxerit. Sin autem illa decesserit, etiam ususfructus eis adcrescat. Et haec omnia iura communiter locum habeant tam in uxoris person
Abbreviated transcription (Latin):
cõparationẽ litterarũ: Ipse enĩ qui taleĩstrum̃tũ
ꝓduxent: fidẽ eius ꝓbasse.primus intelligitir. fi¬
ant aũt cõparationes  expublicis serimis. ututi
si apota ꝓlata fuerit amensa glorrosissimi p̃fecti
pretori. sed & quod ex priblicis monumentis platũ
fuerit. hoc quoq idoneũ uidetur ad cõparationem
quippe cũ publico. testimonio. confirmetur: Omes
aũt litterarũ cõparatores. prius sacramentum
prestent: & tẽ deinde facrant comparationem ⁊
maes litigator es postquã rusiurandũ de calũna
iurauerint. hoc quoq iriiurando suo addent.
quia non dilationis. nec calũnę ca usa. nec uexandi
aduersarii gr̃a. ꝓbationes in tota causa ab adũsario
suo exigant: ¶ Nã antea in uno quoq capitulo li¬
tis si litigator ab aduersario suo ꝓbationes eregiss&
iurare cogebatur qđ non calũnię causa ꝓbati¬
ones exegitꝰErat aũt grauissimũ in urdi

Expanded text:
comparationem litterarum, ipse enim, qui tale instrumentum comparationem litterarum, ipse enim, qui tale instrumentum produxit, fidem eius probasse primus intelligitur. Fiant autem comparationes et ex publicis scriniis, veluti si apocha prolata fuerit a mensa gloriosissimi praefecti praetorio. Sed et quod ex publicis monumentis prolatum fuerit, hoc quoque idoneum videatur ad comparationem, quippe cum publico testimonio confirmetur. Omnes autem litterarum comparatores prius sacramentum praestent, et tunc deinde faciant comparationes. Omnes litigatores, postquam iusiurandum de calumnia iuraverint, hoc quoque iureiurando suo addant, quod non dilationis, nec calumniae causa, nec vexandi adversarii gratia probationes in tota causa ab adversario suo exigant. Nam antea in unoquoque capitulo litis, si litigator ab adversario suo probationes exegisset, iurare cogebatur, quod non calumniae causa probationes exegit. Erat autem gravissimum in una
Abbreviated transcription (Latin):
runt De cĩpapatione littex MΡVΟ SΙΕ expoblico
St quedã constitutio in quarto libro codicis posi¬
ta. qua cauetur ut si de fide litterarũ dubitano
emerserit. cõparatio earũ fiat exstrum̃to publico
quod ꝑ tabelliones factũ ẽ. unde questio emerserit
ex causa cuiusdã quȩ̨ erat talis. quidã ꝓferebat car¬
tulã sine tabellione cõposita. et ex ea intentiones
suas ꝓbabat: Sed et aduersarius eiꝰ eiusdẽ manus abã
cartulã sine tabellione cõpositã ꝓferebat. et suas alle¬
gationes confirmabat. sed alt̾ exlitigatoribus dicebat
onẽ fieri litterarũ expublico ĩstrum̃to exigebat. Ille
aũt dicebat sufficere cõpirationẽ fieri cũ ea cirtula
qua ipse ꝓducebat aduersarius. sed ex contrario e respon¬
debatur: cartula sine tabellione cõposita ẽe. querebati
quuid iuris sit. &e nr̃ imperator constituit in hoc casu.
etiã ex cartula sine tabellione cõposita recte fieri

Expanded text:
runt. De comparatione litterarum sive ex publico runt. De comparatione litterarum sive ex publico Est quaedam constitutio in quarto libro Codicis posita, qua cavetur, ut si de fide litterarum dubitatio emerserit, comparatio earum fiat ex instrumento publico, quod per tabellionem factum est. Vnde quaestio emersit ex causa cuiusdam, quae erat talis: Quidem proferebat chartulam sine tabellione compositam, et ex ea intentiones suas probabat, sed et adversarius eiusdem manus aliam chartulam sine tabellione compositam proferebat, et suas allegationes confirmabat. Sed alter ex litigatoribus dicebat omparationem fieri litterarum ex publico instrumento exigebat. Ille autem dicebat, sufficere comparationem fieri cum ea chartula, quam ipse producebat adversarius; sed ex contrario ei respondebatur, illam chartulam sine tabellione compositam esse. Quaerebatur, quid iuris sit. Et noster imperator constituit, in hoc casu etiam ex chartula sine tabellione composita recte fieri