comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dõ odibiles : Nihil ẽ enim itemo dibiledõ quc̃ idola¬
lemeradi candi poenc̃ de tractio inscripturti con¬
uingitur Contumeliosos Qui ueloces sunt in
uerbis in iuriȩ. Suꝑbos elatos inuentores medo¬
auctor suꝑbie ꝑ elactionem sucm inuenit sibi
qui effertur suꝑ mensuraes sucs Paerer
Pccrentibus
non obedi¬
entes. Veriparentes sunt
qui ꝑ semen
uerbi generant mlucem filios
Quicfontescipientiȩ recesserunt necesse est
ut inordinctefercntur Sine cffectione
cibsque federe : affectio ẽ cedimpl&io canticas
Sinemisericordiu: Quo modo clus poterent
misereri qui in semiseri cordes eẽ noluerunt
hȩc omnic ꝑ ordinem gesti peccat deillis di¬
cuntur quiderelinquenter lm̃ cbeouicissim
sunt derelicti Caueccinus ergo & nos ne quod
medum ex his habentes similiter relinquic¬
mur. Quicumiustitiam dĩ cognouissen
non intellexerunt qm̃ quitadic agunt digni
sunt morte. Hic ostendit quõ unusquisq

Expanded text:
Deo odibiles. Nihil est enim tam odibile Deo, quam idololaDeo odibiles. Nihil est enim tam odibile Deo, quam idololaem eradicandi poena detractionis scripta conjungitur. Contumeliosos. Qui veloces sunt in verbis injuriae. Superbos, elatos, inventores maloauctor superbiae per elationem suam invenit sibi qui effertur super mensuras suas. Parentibus non obedientes. Veri parentes sunt, qui per semen verbi generant in lucem filios Qui a fonte sapientiae recesserunt, necesse est ut inordinate ferantur. Sine affectione, absque foedere. Affectio est adimpletio charitatis. Sine misericordia. Quando aliis poterant misereri, qui in se misericordes esse noluerunt? Haec omnia per ordinem digesta peccata, de illis dicuntur, qui derelinquentes Deum, ab eo vicissim sunt derelicti. Caveamus ergo et nos, ne quod malum ex his habentes, similiter relinquamur. Qui cum justitiam Dei cognovissent, non intellexerunt: quoniam qui talia agunt, digni sunt morte. Hic ostendit quomodo unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
noscerent Et sicut non ꝓbecuerunt dm̃ habere¬
in notitiã Nonnescerunt sod minime ꝓbccuer̃
illeenim ꝓbat dm̃ habere in notitic qui semꝑ illũ
in presenti habens peccare nonccudens
Trtedidit illos dr̃ in reꝓbum sensum Non ꝓbendo
sunttraditi in reprobum sensum: Ut feccicent eccque
non conueniunt : homini ftaere : Ropl&osenĩ
omni iniquitate & meditia. Iniquitatẽ & medi¬
uc̃ principadles causcs ostendit uitiorumcẽ For
si muliunxit qui a utreq penȩ id olatriȩ conpeeren¬
tur: Nequitiae plenos inuidic homiudio: Pulchre
inuidicm homicidio sotiauit quic ꝑ prima huiusen¬
minis i pso materiuẽ Contentione: Contentio est
ubi non rtione aliquid sedanimi ꝑtinetia defendtꝰ
&ubi nontm ueritas queritur sed contentio fatigetur
adornatt: Malignattte: malitiȩ uotum łopus
mcdignitas appellatur Susurrones. murmurito¬
res siue non in fuue sed incure loquentes Detriatores

Expanded text:
noscerent. Et sicut non probaverunt, Deum haberenoscerent. Et sicut non probaverunt, Deum haberein notitia. Non nescierunt, sed minime probaverunt. Ille enim probat se Deum habere in notitia, qui semper illum in praesenti habens, peccare non audet. Tradidit illos Deus in reprobum sensum. Non reprobandi sunt traditi in reprobum sensum. Ut faciant ea, quae non conveniunt. Homini facere. Repletos omni iniquitate, malitia. Iniquitatem et malitiam, principales causas ostendsimul junxit: quia utrique pene idololatria comparatur nequitiae. Plenos invidia, homicidiis. Pulchre invidiam homicidio sociavit: quia prima, hujus criminis ipsa materia est. Contentione. Contentio est, ubi non ratione alubi non tam veritas quaeritur, sed intentio fatigatur.adornata. Malignitate. Malitiae votum, vel opus, malignitas appellatur. Susurrones. Murmuratores, non in faciem, sed in aurem loquentes. Detractores,
Abbreviated transcription (Latin):
potius qua in crectori Non solum dilexerunt
sed &icom seruierunt sed quicumq alicuius
creccturȩ cupiditacteuincitur ipsi seruit A quo
rit uo luntatem dĩ man& incc&num sicut ipse
man& inc&ernũ. Propter ectradidit
illos dr̃ in paessiones ignominie : Proptercau¬
sas superius memoratas in his flecgitiis sunt
dimissi Nemfemine corum in mutecuerunt
naturedem usum in eumusum qui ẽ contre necturaẽ
Omnia puerterunt indm̃ ꝑuersi nequeenimordinẽ
nature seruaerent quinature derelinquerunt
auctorem nefandorum enimidolorum culturc
omnis malicausc ẽ initium &finis. Similiter
aũ & mcsculi relicto naturaliusu femine exerser̃
in desideriis suis inuicem masculi i masculos
turpitudinem operantes. Effrenate libido
modum serucre non nouit. Et mercede
oportuit erroris sui insem&ipsis recipientes:
Siccurrit ordo ut quidĩ oblitierunt nec neipsos cog¬

Expanded text:
potius quam creatori. Non solum dilexerunt, potius quam creatori. Non solum dilexerunt, sed etiam servierunt: sed quicumque alicujus creaturae cupiditate vincitur, ipsi servit. A quo rit voluntatem Dei, manet in aeternum: sicut ipse manet in aeternum. Propterea tradidit illos Deus in passiones ignominiae. Propter causas superius memoratas, in his flagitiis sunt dimissi. Nam feminae eorum immutaverunt naturalem usum in eum usum, qui est contra naturam. Omnia perverterunt in Deum perversi. Neque enim ordinem naturae servaverunt: qui naturae dereliquerunt auctorem. Infandorum enim idolorum cultura, omnis mali causa est, initium et finis. Similiter autem et masculi, relicto naturali usu feminae, exarserunt in desideriis suis in invicem masculi in masculos turpitudinem operantes. Effrenata libido modum servare non novit. Et mercedem, quam oportuit, erroris sui in semetipsis recipientes. Sic cucurrit ordo, ut qui Dei obliti erant, nec seipsos ag
Abbreviated transcription (Latin):
Propter quod tradidit illor dr̃ indesideric cordis
eorum In hoc quod dĩ tradidirsedr̃ propriis de side¬
riis peccato remostendit non quod ipse sit causa sed qđ
ꝑ longanimitatem & pacientiam non inducendo
uindic tecm patitur eos secundum cordis sui agereuo¬
luntatem hoc facit uolens eos cedpenitentic̃ conuesti
Item tradere in scripturis dicitur cum nonr&in&
delinquentes propter arbitrii libertatem sicutin
psalmo dicitur & dimisi eos scđm desi deric cordis
tiam. Quȩ ẽ inturpibur ministeriis idolorum
Vlt contumelis efficiant corpor succ Dum sibi insa¬
cramentis eorum cauterics & conbustionerm
fligunt : In iem &ipsis at quacsiccmenter ipsi in se
suorum sint uindices delictorum
Quicom¬
mutecuerunt ueritatem dĩ inmendacium : Com¬
mutacuerunt ueridĩ cultum in mendacio idolo¬
rum quȩ fedso prodiis coluerunt & quod cc̃ modo¬
mendacio hoc sestultis mentiuntur eẽ quod non
sunt Et coluerunt & seruierunt crecturȩ

Expanded text:
Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis eorum. In hoc quod Deus tradidisse dicitur propriis desideriis peccatores, ostendit non quod ipse sit causa, sed quod per longanimitatem, et patientiam non inducendo vindictam, patitur eos secundum cordis sui agere voluntatem: hoc facit volens eos ad poenitentiam converti. Item tradere in Scripturis dicitur Deus, cum non retinet delinquentes propter arbitrii libertatem: sicut in Psalmo dicit: Et dimisit eos secundum desideria cordis t in turpibus ministeriis idolorum. Ut contumeliis afficiant corpora sua. Dum sibi in sacramentis eorum, cauteria et combustiones infligunt. In semetipsis. Ut quasi amentes ipsi in se, suorem sint vindices delictorum. Quia commutaverunt veritatem Dei in mendacium. Commutaverunt veri Dei cultum in mendacium idolorum, quae falso prodigiis coluerunt: et quodammodo stultis mentiuntur esse, quod non sunt. Et coluerunt, et servierunt creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
Sempiterna quoq uirtus eius & diuinitacs itecut
sut in excuscbiles quicum cognouisrent dm̃
Siueꝑ naturaem siue ꝑ facturtm & rectionem
Non sicut dm̃ glorificauerunt aut gratias
egerunt Proeo quodtder feceti sunt utdm̃
possent aognoscere siuellent: Sed eua nuerunt
incogitctionib: suis : Putaentes se dĩ incginem
cogitatione posse conprehen¬
dere eucnu¬
erunt anaturdi scporecre¬
acturts ꝓcrea¬
toreuenerendo Et obscurtum ẽ insipiens
coreorum : Recedente sclumine ueritatis:
Dicentes enimseẽẽ scpientes: Qua si qui in¬
uenissent quomodo in uisibilis ds̃ ꝑsimulac¬
Non intellegentes nullcm similitu dinem habest
mortuum in mortalis & incorruptibilem
sempiterni sincoginis corruptibilis homi¬
nis & uolucrum & quadrupedum & serpen¬
imaginis hominis & non hoc tantum sed &uicc̃
manimalium hiciouis cultores cppellatqui
eum ꝓpter amores foedissimos mista asserunt
trens formatum &idcirco seillis talesimcgi¬
nes consecrare in quibus libidini sictis fecit

Expanded text:
divinitas, ita ut sint inexcusabiles. Quia cum cognovissent Deum. Sive per naturam, sive per facturam, et rationem. Non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Pro eo quod tales facti sunt, ut Deum possint agnoscere, si velint. Sed evanuerunt in cogitationibus suis. Pe comprehendere, evanuerunt in naturali sopore, creaturas pro creatore venerati. Et obscuratum est insipiens cor eorum. Recedentes a lumine veritatis. Dicentes enim se esse sapientes. Quasi qui invenissent quomodo invisibilis Deus, per simulacNon intelligentes nullam similitudinem habere mortale immortalis, et corruptibile sempiterni. Imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpenimaginis hominis: et non hujus tantum, sed etiam animalium. Hic Jovis cultores appellat, qui cum propter amores foedissimos in ista asserunt transformatum, et idcirco se illi tales imagines consecrasse, in quibus libidini satisfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
quod uiuere fecciebeet iudeum & in in fen¬
tic non extermincri cntequam super&
siuequia in lege feccit eẽ quec ꝑ spectte inue¬
nitur carnis circumcisione cessente uenom
illam cordis eẽ uenturam & preuari catos
legis ẽ dum non sequitur id quodibi p̃dictu est
Siigitur preputium iustitics legis custode
nonne preputium illius in circum cisione
reputatur: Visibilia indigent in uis¬
bilibus & in uisibilic non indigent uisibilib:
eo quod uisibilic i mago sint in ui sibilium¬

Expanded text:
quia vivere faciebat Judaeum, et infanquia vivere faciebat Judaeum, et infantia exterminari antequam saperet, sive quia in lege faceret esse: qua perspecta invenitur, carnis circumcisione cessante, veram illam cordis esse venturam. Et praevaricator legis est, dum non sequitur id quod ibi praedictum est. Si igitur praeputium justitias legis custodiat: nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur? Visibilia indigent invisibilibus, invisibilia non indigent visibilibus, eo quod visibilia imago sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
qua si siccroscĩ uiolectio item in hocinquid in quo com¬
mittit sccrilegium ido lctris eẽ monstraris. ras
Quinlege gloricris ꝑ preucricationem legis dm̃ in hiono
Exposuit sacrilegium quod dixit scriptum
Preposterecto ordine centeposut testimonium
quain dicer& scriptum ẽ It c enimdicentis sermo
dilcipsus ẽ ut qđ ex ꝓpric intentione dicebat eodẽ
uera uaeillis quorum iniustis actibus nomen
dñĩ fuerat blasphematum sicut scriptum ẽ
polluerunt nomen meum intergenterdum di¬
cunt populur dĩ hi interquar gentercaptiui
suis peccatis feccientibus morabantur item
sicut ait ꝑ bonc opera urĩc benedicitur dr̃
uta nunc non recte conuersantib: blasphemat
Circumcisio quidem prodest silegemobseruces
siccutem preuaricator legissis circum cisio
tucc preputium faccta est:
Quo modo nihilẽ si prodest prodest tempore
suo signum ꝓ dest si iustitice cuius ẽ signecculũ
cedsit c&erum sineilla suꝑfluumerit siue

Expanded text:
quasi sacrosancti violatio. Item in hoc, inquit, in quo comquasi sacrosancti violatio. Item in hoc, inquit, in quo committis sacrilegium, idololatra esse monstraris. Qui in lege gloriaris, per praevaricationem legis Deum inhonoras. Exponit sacrilePraeposterato ordine ante posuit testimonium quam diceret, scriptum. Ita enim dicentis sermo dilapsus est, ut quod ex propria intentione dicebat: eodem Vel revera, quorum injustis actibus nomen Dei fuerat blasphematum, sicut scriptum est: Polluerunt nomen meum inter gentes: dum dicuntur populus Dei, inter quas gentes captivi, suis peccatis facientibus morabantur. Item, sicut ait: Per bona opera vestra benedicitur Deus: ita nunc non recte conversantibus blasphematur. Circumcisio quidem prodest, si legem observes. Si autem praevaricator legis sis, circumcisio tua praeputium facta est. Quomodo nihil est, si prodest? Prodest tempore suo signum: prodest si justitia cujus est signaculum adsit. Caeterum sine illa superfluum erit, sive
Abbreviated transcription (Latin):
corum quomodo uiam non uidis rectam sienimui¬
derer ꝑ ipsam utiq: ambulcres silumenes aliorũ
curnon abiecis operatenebracrum Eruditor in sipi¬
entium ut quid timorem dñi qui ẽ initium sccpien¬
tiae relinquisti Magister infaentium quomodo
pueres insensu Qui habes formcm scientiȩ &ueri¬
tictis in lege quacre nec ipse sequeris nec alios sequi pes¬
simo exemplo ꝑmittis quare non conuenit uitectuce doc¬
trinetuȩ &opustuum destru& fidemtucm unde fi&
utdux ate noncustodita non solum tibi nihil p̃ossit sed &ic̃
mccioris criminis reum ut suum contemptorem obtineat
ui predicas non furandum furcris Quidtm dicunt
abscondendo ab hominibus furtris xpm̃
uidicis non mechandum moecharis. Non ẽunc mechu
Ncmomne quod totum dõ deb& animec si alicui pr&cer
dm̃ red diderit moechatur
ui ab homincris idola sacrilegium feccis & põs¬
Gacrilegiumẽ qđ propriȩ indm̃ committitur

Expanded text:
corum: quomodo viam non vides rectam? Si enim vicorum: quomodo viam non vides rectam? Si enim videres: per ipsam utique ambulares. Si lumen es aliorum, cur non abjicis opera tenebrarum? Eruditor insipientium, ut quid timorem Domini, qui est initium sapientiae, reliquisti? Magister infantium, quomodo puer es in sensu? Qui habes formam scientiae veritatis in lege, quare nec ipse sequeris, nec alios sequi pessimo exemplo permittis? Quare non convenit vita tua doctrinae tuae, et opus tuum destruit fidem tuam? Unde fiet ut lex a te non custodita, non solum tibi nihil prosit, sed etiam majoris criminis reum, suum contemptorem obtineat. Qui praedicas non furandum, furaris. Quidam dicunt, abscondendo ab hominibus furaris Christum. Qui dicis non moechandum, moecharis. Non est una moechia. Nam omne quod Deo debet anima, si aliquid praeterquam Deo reddiderit, moechatur. Qui abominaris idola, sacrilegium facis. Sacrilegium est, quod proprie in Deum committitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Siccutem tuiudeur cognomincris. Hinc conuer¬
titur cadiudeor docensopere non nomine tantum
Et requiescis in lege Confiderł securus es
Etgloriccris in dõ & nostiuo luntatem eius
Gloricrir tesolum nos sedm̃ eiusq uoluntatẽ agnoschx
Et probas utiliora in structus ꝑlegem
Elegis incciora &interminor discernis quȩ enim
Confidis te ipsum ducem essecuecorum
Quorum obscuratum est lumen
Lumen eorum qui intenebrirsunt Ignonentiȩ
Fruditorem insipientium Quid ñi non habens
sccpienticm Magistrum infcentium
Paruulorum a&icte ł sensu
Habentem formã scientiȩ &ueritatir in lege Ad qum¬
sisemꝑrespiciens errarenonpossis
Q ui ergo alium docer teipsum nondoces Similit gentib
Q uienim alium iudicas teipsum contempnis tuquii
lege requiescis oiudeȩ quare triens gredieris legem
Quigloricoris indõ quare in honorar dm̃ qui nosti
uo luntatem eius quacrenon obtem perenius uolun¬
tati Quiꝓbaes utilior scurinutilia sec taris duxcȩ¬

Expanded text:
Si autem tu Judaeus cognominaris. Hic convertit se ad Judaeos, docens opere, non nomine tantum Et requiescis in lege. Confidis vel securus es. Et gloriaris in Deo: et nosti voluntatem ejus. Gloriaris te solum nosse Deum, ejusque voluntatem agnoscere. Et probas utiliora instructus per legem. Eligis majora, et inter minora discernis. Quae enim Confidis teipsum esse ducem caecorum. Quorum cor obscuratum est. Lumen eorum, qui in tenebris sunt. Ignorantiae. Eruditorem insipientium. Qui Dei non habent sapientiam. Magistrum infantium. Parvulorum aetate, vel sensu. Habentem formam scientiae, et veritatis in lege. Ad qusemper respiciens, errare non potes. Qui ergo alium doces, teipsum non doces. Similiter gentibus dixerat: Qui enim alium judicas, teipsum condemnas. Qui in lege requiescis, o Judaee, quare transgrederis legem? Qui gloriaris in Deo, quare inhonoras Deum? Qui nosti voluntatem ejus, quare non obtemperas ejus voluntati? Qui probas utiliora, cur inutilia sectaris? Dux cae
Abbreviated transcription (Latin):
dit quȩ in legedicta sun his qui in legesun
dici. Queritur sanequo modo iudei dixerint dm̃
non esse non utiq: uerbo dixerunt sedopere
Ergo gentes hc non i ppellat quiim deillis dix
erit talic in propria causce
tomneos obstructur Non solum gentium
sed &icmiud eorum dũ non habent undeglon ari

Expanded text:
dit, quae in lege dicta sunt, his qui in lege sunt, dit, quae in lege dicta sunt, his qui in lege sunt, loqui. Quaeritur sane, quomodo Judaei dixerunt Deum non esse. Non utique verbo dixerunt, sed opereErgo gentes hic non appellat: qui jam de illis talia dixerat in propria causa. Ut omne os obstruatur. Non solum gentium, sed etiam Judaeorum: dum non habent unde gloriari
Abbreviated transcription (Latin):
ingnis suis dolose agebcen
A liudore promittentes aliud corde oreuolen
enenum cespidum Horum serpentiũ
pessimum dicitur es̃ uenenum
ublabiis eorum Hoc est incorde.
uorum os mileclictione
Nonẽ unius generis maledictio quicquid
enim medo uoto dicitur sinodubio male
dicitur Et amacritucdine plenum ẽ¬
Amcritudo contracriaẽ dulced in e uerbi dĩ
Veloces pedeseorum ad effundendum scenguinem
Eiue simpliciter homicidar dicit siue interficientes
animecs cedulcndo unde in astibur apostolorum
dicit sc̃rpcculus mundussum absanguine omnium
non enim subterfugi quominus cdnunti ccrem
omne consilium dĩ
ontritio & in felicitas in uiis eorum &ui ampacis
non cognouerun
Conteruntur& in felicer fiunt animȩ in doctrinis¬
eorum ł in exemplir conuersationis eorum sine¬
Nonẽ timor dĩ inte oculos eorum
cimusaũ quõ quecumq: lex loquitur hisqui in lege
sunt loquitur
Nedicerent hȩc in psclmo degentibus dicta osten¬

Expanded text:
Linguis suis dolose agebant. Linguis suis dolose agebant. Aliud ore promittentes, aliud corde volentes. Venenum aspidum. Horum serpentium pessimum dicit esse venenum. Sub labiis eorum. Hoc est, in corde. Quorum os maledictione. Non est unius generis maledictio. Quidquid enim malo voto dicitur, sine dubio mala dicitur. Et amaritudine plenum eAmaritudo contraria est dulcedini verborum Dei. Veloces pedes eorum ad effundendum sanguinem. Sive simpliciter homicidas dicit: sive interficientes animas adulando. Unde in Actibus Apostolorum, dicit Paulus: Mundus sum ab omni sanguine. Non enim subterfugi, quo minus vobis annuntiarem omne consilium Dei. Contritio et infelicitas in viis eorum, et viam pacis non cognoverunt. Conteruntur et infelice in exemplis conversationis eorum. Ntimor Dei ante oculos eorum. Scimus autem quoniam quaecumque lex loquitur, his qui in lege sunt, loquitur. Ne dicerent, haec in psalmo de gentibus dicta, osten
Abbreviated transcription (Latin):
liberent nihil tamenam plius quam
entes habebant quia omner simi literpec¬
cauerunt &egent gloria sicut seriptum
quia non ẽiustus quisquem Pialmus
isteunde hoctestimonium sum ptum ẽ
seinsipiente loquitur quod testimoniũ
inaduentu xp̃i ostendit precipuȩ implesũ
tempore sclic& passionis quonullus ius¬
tus cum pater&ur puto inuentus sit.
Ion est intellegens non estrequirens dm̃¬
requir& fundamentum necesse est
ut declin&
dr̃ aũ tunc requiritur cum eius uolun¬
tccs inquiritur quia omnis qui peccat
Ncm & uulgones ciri dicitur cuius uoluntcs
ignorcitec est
num quomodo inferius plebem succ̃
arguit decoranter & inopum con silium
confundantes plebs enim dĩ non ert
sibonum non facciebat mceximecumista
ibidem generctio appoll&ur hoc
magir ad psalmi expositionem ꝑtin&
quam ad apostolicausam
epulchrum pactens ẽguttur eorum
minans & in terficiens audientes id eo enĩ
sepulchrum diligenter clccuditur neccd¬
hucuiuentib ex halcctione sui gener& pestẽ

Expanded text:
berent, nihil tamen amplius, quam gentes habebant: quia omnes similiter peccaverunt, et egent gloria Dei. Sicut scriptum est: Quia non est justus quisquam. Iiste, unde hoc testimonium sumptum est, de insipiente loquitur: quod testimonium in adventu Christi praecipue ostendit impletum, tempore scilicet passionis, quo nullus justus cum pateretur, puto inventus sit. Non est intelligens, non est requirens Drit fundamentum, necesse est ut declinetDeus autem tunc requiritur, cum ejus voluntas inquiritur: quia omnis qui peccat, Nam et vulgo nescire dicitur, cujus voluntas ignorata est. num, quomodo inferius plebem suam arguit devorantes, et inopum consilium confundentes? Plebs enim Dei non erat, si bonum non faciebat: maxime cum justa ibidem generatio appelletur. Hoc magis ad psalmi expositionem pertinet, quam ad Apostoli causam. Sepulcrum patens est guttur eorum. minans, et interficiens audientes. Ideo enim sepulcrum diligenter clauditur, ne adhuc viventibus exhalatione sua generet pestem.
Abbreviated transcription (Latin):
nifestauit : Virtutts eius occulte ex his quȩ
pclcm sunȩstimantur si enimeccquȩ
uidentur tampredara ab eo factec sunt ut qui¬
damille deos putcerent & c&erna cosserest
temptteren quantomcgis factorem sem¬
piternum & omni potentẽ & in mensum ẽẽ in¬
tellegere poteron : sđm scpientiȩ librũdicdite
adiuius incognitudinem crecturĩ compceraetec pote¬
rit horum crecctor uideri & c&erc : Inuisibilia
enim ipsius acreatur mundi ꝑ eccquȩ fecctt sunt
intellatu conspiciuntur : Tcmeuidenter intel¬
lecte sunt ut conspecta dicuntur Quiacum cog¬

Expanded text:
nifestavit. Virtus enim ejus occulta, ex his quae nifestavit. Virtus enim ejus occulta, ex his quae palam sunt, aestimatur. Si enim ea quae videntur, tam praeclare ab eo facta sunt, ut quidam illa deos putarent, et aeterna esse tentarent: quanto magis factorem sempiternum et omnipotentem, et immensum esse intelligere potuerunt! secundum Sapientiae librum dicentem: Ad cujus magnitudinem, creatura comparata, poterit horum creator videri, etc. Invisibilia enim ipsius a creatura mundi per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Tam evidenter intellecta sunt, ut conspecta dicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
est hominibus ex hisoperib: quȩ o peratus ẽ &ope¬
rctursimul & mens trinitatis de monstratimagi¬
nem in quo genenat in situm sibi uerbum
& insepercbilem hab& sibi & nato uerbo
sa pienticm Item qđ potest scirede d ño qđ¬
sit & qđ iustus sitͤ sanifestum ẽin illis ꝓpõs
in conscientiis eorum omnis ncm quecrea¬
tunre dm̃ senossetestatur sequeab illo factẽ
indicat cuius uoluntatem sibiparerenecess
sit siemimndr̃ summum magnũ ẽ muisibilis
alielccritate ut sol& lunco łstellȩ aliȩ alti¬
tudine ut incore Itcergo ꝑ uid&ur qđ nal¬
lum elementum sit ds̃ qđ cũ feccta sint mu¬
tabi litcs eorum quȩ non potest cadere in
raent ut se fecco repossent quod ued de absur¬
dumẽ dici cumuero ucriant &ordinessuos
ꝑ muteent & alterutrocedunt ostendunt
se ab uno auctore facta non sucm sed dñi
sui feccere uoluntatem cuius trans gredi
nom possunt imperium Dr̃ enim illis mec¬

Expanded text:
tur hominibus, ex his operibus, quae operatus est, et opetur hominibus, ex his operibus, quae operatus est, et operatur: simul et mens Trinitatis demonstrat imaginem, in qua generat insitum sibi verbum, et inseparabilem habet sibimet natum verbum sapientia. Item qsit, et quod justus sit. Manifestum est in illis. In conscientiis eorum. Omnis namque creatura Deum se nosse testatur, et ab alio factam judicat: cujus voluntati sibi parere necesse sit. Si enim Deus summum magnum est, Alia claritate, ut sol, vel stella. Alia altitudine, ut mare. Ita ergo pervidetur, quia nullum elementum sit Deus. Quod autem facta sint, mutabilitas eorum, quae non potest cadere in rent, ut se facere possent, quod valde absurdum est dicere. Cum vero variant, et ordines suos permutant, et alterutrum cedunt, ostendunt se ab uno auctore facta, et non suam, sed Domini sui facere voluntatem: cujus transgredi non possunt imperium. Deus enim illis ma
Abbreviated transcription (Latin):
Tresc̃euidentur impie¬
tetes prima & incexima indm̃ quȩ autꝑ blcs phemicm
auitꝑ idolctriam admittitur. secundam parentes
aut in uria aut in contemptu. sicut scriptum estin
leuitico siquis dormierit cumuxore pctrissuimor¬
temoriatur ambo impi&cctem fecerunt. Testicc in
pͥroximium ut illud & turemisisti impi&ctem cordis
mei & plura alia quȩ enumerare ꝑ longum est
Siue omnis impi&s ad diuersas idolorum culturas
referendaẽ ut impi&cos qua si cediniuriamdĩ in¬
iustitia uero ad omnia peccata ꝑtinere uideatur
Eorum qui ueritatem dĩ miniustiticedĩ tetinent
Ueritatem nominis dĩ in iustitia indignȩ matenȩ
detinent idolorũ Item scienter delinquunt quide
ueritate agnita in iuste agunt Quia qđ notum ẽdĩ
Ostendit qm̃ omnis homo neturalem habens intellec¬
tum agnoscit eẽ in sequeendec̃ sub stanticm in uisi¬
bilem quȩ diuersas in hominibus astes & discipli¬
nães operctur quo exemplo inuisibilis dr̃ manifestus¬

Expanded text:
esse videntur impietates. Prima et maxima in Deum, quae aut per blasphemiam, aut per idololatriam admittitur. Secunda, in parentes, aut injuria, aut contemptus: sicut scribitur in Levitico: Si quis dormierit cum uxore patris sui, morte moriatur: ambo impietatem fecerunt. Tertia, in os, ut est illud: Et tu remisisti impietatem cordis mei. Et plura alia, quae enumerare perlongum est. Sive omnis impietas, ad diversas idolorum culturas referenda est: ut impietas quasi ad injuriam Dei, injustitia vero ad omnia peccata pertinere videatur. Eorum qui veritatem Dei in injustitia detinent. Veritatem nominis Dei injustitia indignae materiae detinente dolorem. Item scientes delinquunt, qui, Dei veritate agnita, injuste agunt. Quia quod notum est Dei. Ostendit quomodo omnis homo naturalem habens intellectum, agnoscit esse insequendam substantiam invisibilem, quae diversas in omnibus artes et disciplinas operatur. Quo etiam exemplo invisibilis Deus manifesta
Abbreviated transcription (Latin):
iũ iudicium multis modis corrũpitur amore
odio timore auceritic sepe iudicii integrite suiolat᷑
& contra iustitiȩ regulaẽ int̃dum miseri cordia
inclinatur: Andiuitics bonitati reius & pacientie
& longanimitatis contempnis ignoras quõ benig¬
nitaesdĩ ccdpenitentic̃ tecedducit: Hic a ꝑ tomonstrat
quaro peccatori desideria cordis sui dimisoritdr
& cumpos sit ꝓ hibere peccantem ł inferre uindicttõ
mauult conuesti cdpenitentiã itemnum quid ꝓpt̃¬
e tibi dempunitate blaendiris quiccds̃ in presenti
non reddit & longitudinem temporis & habundan¬
tiam bonititis intuens putcsicm non ẽẽ iudiciũ
Audi immo scripture sententicꝰ non taerdat ds̃ ꝓ
missis sed patienter cgit propteruos nolens
aliquemporire sed omner cdpenitentiã conũti
Bonus ex spectaendo iustus ẽpuniendo Vnde

Expanded text:
autem judicium multis modis corrumpitur. Amore, autem judicium multis modis corrumpitur. Amore, odio, timore, avaritia saepe judicii integritas violatur: et contra justitiae regulam interdum misericordia inclinatur. An divitias bonitatis ejus, et patientiae, et longanimitatis contemnis? Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Hic aperte monstratur quare peccatori desideria cordis sui dimiserit Deus: et cum possit prohibere peccantem, vel inferre vindictam, mavult converti ad poenitentiam. Item numquid propterea tibi de impunitate blandiris, quia Deus in praesenti non reddit: et tu longitudinem temporis, et abundantiam bonitatis intuens, putas jam non esse judicium? Audi Scripturae sententiam: Non tardat Dominus promissis, sed patienter agit propter vos nolens aliquem perire, sed omnes ad poenitentiam converti. Bonus est exspectando, justus est puniendo. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
facientib: Sed & qui in istis non consentit quia
iudicabant᷑ huius cemodi tamen in ido latrico
consentiendo que omnium horũ caput & causa
terquod in excusabilis es ohomo omnis qui
udicas in quo enim iudicas alterum teipsum
contempnas ecdem enim agis quȩ iudicas:
Omnes huius modi deuidicabant mcxime
tamendehis qui habent in reprehendo uidi¬
ciumiudices & domini conueniunt naturedi
enimiudicio dignam factis : fert imusquisq
sententicm Omnes quinorunt innocentic̃
mereri premium & maliticm habere sup¬
& facis ecc qui atueffugier iudicium dĩ:. Secun¬
dum uertaetem ẽiudium quo iudicabuntur
huius modi qui contempnere in aliis potuer̃
que ipsi committere nontimuerunt Sienim
tipeccator peccatorem tibi similem iudicas
quanto magis dr̃ iustus te iudicabit iniustum
neillimalcplacere & displicere bona for¬
sitan neui deantur Quippequem sine ꝑso¬
nccrum acceptione nec amicis suis nec angelis
logimus pepercisse peccantibus humcenum

Expanded text:
facientibus. Sed et qui in istis non consensit, qui judicabant hujusmodi: tamen idololatriae consentiendo, quae omnium horum caput et causa ter quod inexcusabilis es, o homo omnis, qui iudicas. in quo enim iudicas alterum, te ipsum condemnas: eadem enim agis qui iuOmnes hujusmodi, qui dijudicabant, maxime tamen hi qui habent in reprehendendo judicium judices et domini conveniuntur. Naturali enim judicio dignam factis profert unusquisque sententiam: omnesque noverunt, et innocentiam mereri praemium, et malitiam habere supet facis ea: quia tu effugies judicium Dei? Secundum veritatem erit judicium, quo judicabantur hujusmodi, qui non condemnare in aliis potuerunt, quae ipsi committere non timuerunt. Si enim tu, peccator, peccatorem tibi similem judicas, quanto magis Deus justus te judicabit injustum! ne illi mala placere, et displicere bona forsitan videantur: quippe quem sine personarum acceptione, nec amicis suis, nec angelis legimus pepercisse peccantibus. Humanum
Abbreviated transcription (Latin):
conscienlic ipsorum: Nitura cogit legis in corde
illis ꝑconscientie testimonium siue conscientia testetur
legem se habere timendo dumpeccat & uictis gretulcendo
peccatis &iã sinullũ hominum uerect᷑ ipsequi peccat
E tinterse inuicem cogiactionum accuscentium aut &ic̃
defendentiũ indie cũ iudicauerit dr̃ occult hominũ
Dicit altercationer cogitctionum eẽ cum quid facien¬
dum ł non fecciendum diutina delibertione decerni¬
mur & secundum h nos indie dñi iudicandos quicebonũ
malumue non ignoresse probamur siue conscientia
& cogntetiones nr̃ce erunt in dieiudicii centeoculos nr̃os
tam quam quedam historiȩ conscientiae cognoscen¬
de aut ipsenos accuscebunt aut&icm ex cuscebunt¬

Expanded text:
orum. Natura agit legem in corde per conscientiae testimonium: sive conscientia testatur legem habere timendo, dum peccat, et victis gratulando peccatis, etiam si nullum hominum vereatur ipse, qui peccat. Et inter se invicem cogitationum accusantium, aut etiam defendentium in die cum judicabit Deus occulta hominum. Dicit altercationes cogitationum esse, cum quid faciendum, vel non faciendum diutina deliberatione decernimus, et secundum hoc nos in die Domini judicandos: quia bonum malumve non ignorasse, probamur. Sive conscientia, et cogitationes nostrae erunt in die judicii ante oculos nostros, tamquam quaedam historiae cognoscendae: aut ipsae nos accus
Abbreviated transcription (Latin):
rtconis Thes auriz as tiburam indiẽ ire & reue¬
lactionis usti uidicis quirod dit unicuiq secundã
operco succ : Indiẽ iudicui utemtibi suꝑirc ipsere
condis qui dier difinito &cestotemporei
cepparebit : His quidem qui secundum peecienti¬
am bomoperis :. Bonioperis mercer ꝑpacienti¬
am expectectur que in presenti uiti non reddit̃
Perside menim ambulamus& non ꝑspecien
e tuncerit ꝑfectumopus sunfinemus queduro¬
uerit quia qui ꝑseuercuerit usq in finẽ hic s aluus
ent Eloriam & honorem & incorruptionem
Gloriẽ quicsc̃i fulgebunt ut sol honorem filiorũ
bunt in corruptionem uitȩ ꝑp&rue. Queren¬
tibus uitã &ernam Quiꝑ pacientiȩ operteque¬

Expanded text:
raonis. Thesaurizas tibi iram in die irae, et reveraonis. Thesaurizas tibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei: qui reddit unicuique secundum opera ejus. In diem judicii, iram tibi super iram ipse condis: qui die definito, et certo tempore apparebit. His quidem qui secundum patientiam boni operis. Boni operis merces per patientiam exspectatur: quia in praesenti vita non redditur. Per fidem enim ambulamus, et non per speciem. Et tunc erit perfectum opus, si in finem usque duraverit: quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Gloriam et honorem, et incorruptionem. Gloriam, qua sancti fulgebunt ut sol. Honorem, filiorum bunt. Incorruptionem vitae perpetuae. Quaerentibus vitam aeternam. Qui per patientiae opera quae
Abbreviated transcription (Latin):
nedixeris peccaui & quid accidit mihi treste
Estenim altirrmus patiens red ditor multiseho¬
mines ꝑ paccientiã dĩ seducunt qui no n uult stto¬
timpiniro peccantes. Putaturenim autres
humcnces minime curare autculpacs indul¬
gerequas diffest pleriq: &icc̃ contrc secalũ¬
nicntur cur in presenti non reddet non intel¬
legenter qđ si utcfior& nullus pene hominum
remansis s& neum qua deiniustis iusti fierent
peccantes quice noscumpcerui temporissimus
annos centum eedenitaetemputemus Illecũ apud
quem milleccnni ꝓ unio dies sunt centum an nor unius
hore suȩ patio non coequat Quce propter hoc peruum ẽ
apud eum cum &icẽ homines solecent multotempore
correctionem superccrepeccantium: Secundum
denseger uulnera inccioric uteris ipsoro mediceque
ux tesententiam beatiiobpenitentiȩ locum abutens
pceriet utuindictã sentiat qui misericordiã sentire
contemnit Itorumomne enimeor quod non sentit
induratur hoc enimmodo indurauit dĩ corplice¬

Expanded text:
Ne dixeris: Peccavi, et quid accidit mihi triste? est enim Altissimus patiens redditor. Multi se homines per patientiam Dei seducunt: qui nonvult statim punire peccantes: putatur enim aut res humanas minime curare, aut culpas indulgere, quia differt. Plerique etiam contra se calumniantur, cur in praesenti non reddit: non intelligentes, quod si ita fieret, nullus pene hominum remaneret: nec umquam de injustis fierent peaeternitatem putamus. Ille autem, apud quem mille anni pro uno sunt die, centum annos unius horae suae spatio non coaequat; quapropter hoc parvum est apud eum: cum etiam homines soleant multo tempore correptionem sperare peccantium. Secundum dens aeger, ad vulnera major abuteris ipso remedio: quia juxta sententiam beati Job, poenitentiae loco abuteris parat: ut vindictam sentiat, qui misericordiam sentire contempsit. Iterum, omne enim cor, quod non sentit, induratur. Hoc enim modo iuduravit Deus cor Pha
Abbreviated transcription (Latin):
mentum Signaculum iustitiȩ fidei que ẽ in pro¬
putio Siȩnaculum accipit illius iustitiȩ quam
preputi fides meruit tem ꝑfecucenim futt ut
signeculum merður semꝑ enimresplenec
signatur siuc utostender& quamiustus & fidelis esr&
quidoloremsibi ex mncendato dĩ non dubitacuit inferre non
putcns suꝑfluum quod scienticcrum dño iubebatursicut
nec pccrricidium credidit impium quod fons precipitpie

Expanded text:
mentum. Signaculum justitiae fidei, quae est in pramentum. Signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio. Signaculum accepit illius justitiae, quam praeputiati fides meruit. Perfecta enim fuit, ut signaculum mereretur. Semper enim res plena signatur. Sive ut ostenderet, quam justus et fidelis esset, quputans esse superfluum, quod a scientiarum Domino jubebatur: sicut nec parricidium credidit impium, quod fons praecepe
Abbreviated transcription (Latin):
Quod remittitur nonten&ur & quod tegitur nonceppcc
r& &iduircominime imputctur quidamdicunt
remiti ꝑ baptismum tegilaboribus penitentiȩ ñ in puten
ꝑ mastyrium Alii ccutem dicunt remissis ꝑbaptismũ
peccatis augeri caritatem in dõ quȩ oper multitudi¬
nem pec catorem & deinceps non sinit imputcri dũ
bonis cotidiȩ operibus mala pr&erita supercntur
B ecctitudo hȩc in circumcisione taentum man& an
&icom in preputio
Vult istam becctitudinem tribus temporibus ad signec
Omnes enim confitemur & consentimus ut quodratio
decebrecham inuenerit hocdec&eris obseruemur
Quomod uergo reputcetaẽ incircumcisione cumerra
an in preputio Videccmus utrum circumciso exius¬
titicoaniustitia excircum cisione sitncte Mon in circũ¬
asione sed in preputio
Quiec ante iustur quam circum cisus
tiignum accepit circumcisonis Nedicerenteng
suꝑfluȩ circumcisus ẽ signumait iusttaģ nonaug¬

Expanded text:
Quod poenitetur, non tenetur: et quod tegitur, non apparet, et idcirco minime imputatur. Quidam dicunt remitti, per baptismum: tegi, laboribus poenitentiae: non imputari, per martyrium. Alii autem dicunt, remissis per baptismum peccatis, augeri charitatem in Deo, quae operit multitudinem peccatorum: et deinceps non sinit imputari, dum bonis quotidie operibus, mala praeterita superantur. Beatitudo ergo haec in circumcisione tantum manet: an etiam in praeputio? Vult istam beatitudinem tribus temporibus assignare: ad justitiam. Omnes enim confitemur, et consentimus: ut quod ratio de Abraham invenerit, hoc de caeteris observemus. Quomodo ergo reputata est ei: in circumcisione, an in praeputio? Videamus utrum circumcisio ex justitia, an justitia ex circumcisione sit nata. Non in circumcisione, sed in praeputio. Quia ante justus quam circumcisus. Et signum accepit circumcisionis. Ne dicerent: ergo superflue circumcisus est: signum ait esse justitiae, non aug
Abbreviated transcription (Latin):
iestificabuntur Redditrationem qucc re
non sintgentibus meliores unde& nobis ti¬
mendum ẽ neccudientes legem & non facien¬
tes cumgentibus periamus sicut ipse alibi di¬
cit necum hoc mundo damnemur
Cum enim gentes quelegem non habent
Uequis forte dicer& legem non habent ad quã
formam poterant iudicari.
Nccturaliter que legis sunt fecciun
Siue dehis dicit qui nacturaliter iusti fuerunt
antelegem siue qui&icm nuncaliquidbon ophrent
Eius modilegem non haebentes ipsisibi sunt lex
Ostendit illos nonesse si ne loge & gentes in ex
cuscebiles feccict &iudeir de propri& actelegis

Expanded text:
justificabuntur. Reddit rationem, quare justificabuntur. Reddit rationem, quare non sint gentibus meliores. Unde et nobis timendum est, ne audientes legem, et non facientes, cum gentibus pereamus: sicut ipse alibi dicit: Ne cum hoc mundo damnemur. Cum enim gentes, quae legem non habent. Ne quis forte diceret: Legem non habent: ad quam formam poterunt judicari? Naturaliter ea, quae legis sunt, faciunt. Sive de his dicit, qui naturaliter justi fuerunt ante legem, sive qui etiam nunc boni aliquid operantur. Ejusmodi legem non habentes, ipsi sunt lex. Ostendit illos non esse sine lege, cusabiles faciat, et Judaeis de proprietate legis
Abbreviated transcription (Latin):
Gloria contriciram honor contracin dignatius¬
nem & qđ suipra incorruptionem hic pacem
appellat: Iud eoprimum & greco Quod
suprec animam hic hominem nominat
delitectis tempore non honore. Non
enimꝑ sonarum acceptio cepud dm̃:
Ergo nec genter quidem sibideignorentia
faelsco nec uidei delegis circumcisione priui¬
legio blaendicentur Quicumque enimsine
legepecciuerunt sine legeperibun & qui¬
cumque in lege peccauerunt ꝑlegem iudica¬
hoc lo coperibunt & iudicabuntur unumuo¬
luit intellegi quiac & qui periit ꝑdĩ iudicium
periit & quiiudicatur peccator periit
sicut scriptum est quia peccatores peribunt
Ncm & similes illos feccit dicendo nonccudito¬
res taentum legis iustos eẽ sed fecctorer legis¬
iustificabuntur & pcculo inferiusdicit gentes
indiecdñĩ iudicandes quis enim dubitet tem
sublegepositos quam sine lege degentes nisi
xp̃o crediderint perituros Nonenim ccudi¬
tores legis iusti sunt apud dm̃ sed factores legis

Expanded text:
Gloria contra iram, honor contra indignatioGloria contra iram, honor contra indignationem. Et quod supra incorruptionem, hic pacem appellat. Judaeo primum et Graeco. Quod supra animam, hic hominem inominavit. dulitatis tempore, non honore. Non enim est personarum acceptio apud Deum. Ergo nec gentes sibi de ignorantia falsa, nec Judaei de legis circumcisione, et privilegio blandiantur. Quicumque enim sine lege peccaverunt, sine lege peribunt. Et quicumque in lege peccaverunt, per legem judicahoc loco, peribunt et judicabuntur, unum voluit intelligi, quia et qui perit, per Dei judicium perit, et qui judicatur, peccator perit: sicut scriptum est, quia peccatores peribunt. Nam et similes illos facit dicendo: Non auditores tantum legis justos esse, sed factores. Et paulo inferius dicit gentes in die Domini judicandas. Quis enim dubitat, tam sub lege positos quam sine lege degentes, nisi Christum crediderint, perituros? Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores legis
Abbreviated transcription (Latin):
ti animositecte contendunt &uttimecent in con¬
su&u dinepessimaꝑ manert neisticominia sup
eordeputentur icm superiur dictumẽ contentiosũ
hunc essespecicliter qui aliquid contra conscen¬
tiã suũ nititur defenscere Quinoned qui¬
escunt ueritati creduntaũ iniquitati Quiengel¬
ceueritati non credunt & consentiunt in iqui tecti
quiderelicto crectore deseruiant creccturȩ
Irac &indignatio Iniudicio penesunt Eybulo¬
tio &ngustia: Conscientie & in fructuosepen
tentie sicut scriptũ e Tunc dicent interse pen¬
tentiũ cogentes & ꝑ angustiã sp̃sgementes
item hucusq sermo dirigitur cedomnes nitu¬
rali obnoxios legi in quo&iã iudei pantercon¬
tinentur Id circo ccũ udeos gentili centefestur
scriptem heebecnt Inomnemanimam hon¬
nis operantir malum uidei primũ & greco
Anime pencm cpostolus comminatur propao
her&icos qui solamn carnem delinquere dicun
& animamnegant peccare posse siue anima
aũ & honor & pcexomnio perientibonum

Expanded text:
in consuetudine pessima permanere, ne ista omnia super eos deputentur. Jam superius dictum est, contentiosum hunc esse specialiter, qui aliquid contra conscientiam suam nititur defensare. Et qui non acquiescunt veritati: credunt autem iniquitati. Evangelicae veritati non credunt, et consentiunt iniquitati, ut relicto creatore, deserviant creaturae. Ira et indignatio. In judicio poenae sunt. Tribulatioitentiae, sicut scriptum est; Tunc dicent intra se poenitentiam agentes, et per angustiam spiritus gementes. Item hucusque sermo dirigitur ad omnes naturali obnoxios legi: in quo etiam Judaei pariter continentur. Idcirco autem Judaeus Gentili antefertur: scriptam habet. In omnem animam hominis operantis malum: Judaei primum et Graeci. Animae poenam Apostolus comminatur, propter haereticos, qui solam carnem delinquere dicunt: et animam negant posse peccare. Sive anima autem, honor, et pax omni operanti bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
dit firmit̃: adeptus estrepromissi onem
ioren sui iurant & omni controuersiae
eorum sinis ad confirmationem est
iuramentum : In quo habundantiu suo¬
Uens dr̃ ostendere pollicitutiones.
heredib imbilitutem consili sui int̃

Expanded text:
 ferens adeptus est repromissionem maiorem sui iurant et omnis controversiae eorum finis ad confirmationem est iuramentum in quo abundantius volens Deus ostendere pollicitationis heredibus inmobilitatem consilii sui
Abbreviated transcription (Latin):
nihilhominus bonumdĩ uerbum uirt¬
tesque saeculiuenturi & prolapsisunt
renouarirursis ad paenitentiam rur¬
sum cracifigentes sibim& filium dĩ
& ostentui habentes: hicapostolurscri

Expanded text:
nihilo minus bonum dei uerbum uirtutesque saeculi uenturi et prolapsi sunt, renouari iterum ad paenitentiam rursum crucifigentes sibimet ipsis filium dei et ostentui habentes. si haec sci
Abbreviated transcription (Latin):
e momilitum audeat adbellumsinegla¬
dio proficisci: si enimutcũq: tueri potest
sed hostem nonual& occidere nonnum¬
quam &iam abaudaci in imi coomnibur
Itasine
diuerbo iustitia omnis intutaest:
eromnesn orationim & obsecrationẽ :
semꝑlune gladium postulate quiauiuus
orare semꝑ & ꝓreb: spiritalib: dep̃care :
timpso uigilantes in omniinstantia & ob¬
secratione Nihil enimprodest dormientis
otum facere misterið euangelii:
etabundanter & sinemetupersec utio¬
ies uel odia uideorum exponammunit
ipõpopulioratione Pro quolegatio¬
ne fungor incatenał a liidecaten a

Expanded text:
rbum Dei. Nemo militum audet ad bellum sine gladio proficisci: se enim utcumque tueri potest, sed hostem non valet occidere. Nonnumquam etiam ab audaci inimico perimitur, ita sine Dei verbo, justitia omnis intuta est. Per omnem orationem et obsecrationem. Semper hunc gladium postulate. Orantes orare sin ipso vigilantes in omni instantia et obsecratione. Nihil enim prodest dormientis notum facere mysterium Evangelii. Ut abundanter et sine metu persecutionis vel odii Judaeorum exponam uniti in Christo populi rationem. Pro quo legatione fungor in catena. Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
seruientes quasi hominibur placenter :
non presentibus dominis tuntum quasi
ipsis nondõ placere uolantes Sedutser
ui xp̃i facientes uolum tutemdĩ exanimo
Inhisquaedĩnon sunt contraria uoluntu¬
te in multisenim concordat cum legena¬
turali animus dominorum. quia seruor
& fideles & sobrios & castͦs̃ & humiles ha¬
beredesiderant: Cumbonauolum tute
seruientes sicut dño & non hominibur :
non cõmurmuratione neapud hominergra¬
tia &apuddm̃ mercedepriuemini: Scien¬
tes qm̃ unus quisque quod cũq fecerithonum
quicquid propt̃ dm̃ feceris abes abipso mer¬
cedemi ne tedir perarefacut condicioser¬
uitutis Etuo edomini eadem facite illis :
nesi fugerint malitiaetuae incipiasim¬
puture non legi hoc&iam paganus fecisset
situliter tracu&ur praeceptum Et
aliosseruos fieri xp̃ianos. deipsis ic̃ fractis incipiet
& penite se si uero uiderit eos:¬
acceptio non ÷ apuddm̃ minamini prop¬
terdisciplinam sedremitte proptermiseri¬

Expanded text:
servientes, quasi hominibus placentes. Non timentes dominos tantum, quasi ipsi non Deo placere volentes. Sed ut servi Christi, facientes voluntatem Dei ex animo. In his quae Dei non sunt contraria voluntati. In multis enim concordat cum lege naturali animus dominorum, quia servos et fideles, et sobrios, et castos, et humiles habere desiderant. Cum bona voluntate servientes, sicut Domino, et non hominibus. Non cum murmuratione, ne apud homines gratia, apud Deum mercede privemini. Scientes quoniam unusquisque quodcumque fecerit bonum, Quidquid propter Dominum feceris, habebis ab ipso mercedem, nec te desperare faciat conditio servitutis. Et vos, Domini, eadem facite illis. Ne si fugerint, tuae malitiae incipias deputare, non legi. Hoc etiam paganus fecisset, si aliter tractaretur praeceptum: et alios servos fieri Christianos, de ipsis jam factis incipiet poenitere: si vero viderit eosacceptio non est apud Deum. Minamini propter disciplinam; sed remittite propter miseri
Abbreviated transcription (Latin):
teuos armatur adiut possetissture aduersus
ingidias diaboli. contra spirituler hostesspĩ¬
tulia arma sumenda sunt ut edissimilitu¬
tur Quianon es inobis conluctitio aduer¬
sus carnem &rangumem. Caro & ranguis
ro & sanguis seducit autquasi humanatẽp¬
mundi homines usurparunt & qui igno¬
rantesanimas perpeccatu seducunt: Ad¬
uersus mundi rectores & tenebrarumharũ.
contrademon um potestatem quisibi in ho¬
ignorantiae erroribus praesunt qui tenebris
conparantur sicutipse ait: fuistisenim
tenebrarum quilucisesse principes noluerunt¬

Expanded text:
te vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli. Contra spiritales hostes spiritalia arma sumenda sunt, ut dissimilitutur. Quia non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem. Caro et sanguis ro et sanguis eum decipit, aut quasi humana tenmundi homines usurparunt, et qui ignorantes animas per peccata seducunt. Adversus mundi rectores tenebrarum harum. Contra daemonum potestatem, qui sibi in hoignorantiae erroribus praesumunt: qui tenebris comparantur, sicut ipse ait: Fuistis enim tenebrarum, quia esse lucis principes noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ifidei in quoposstar omnia tula
ne quissimi ignea extinguere : In om¬
nibus certuminibur fidem uniamus
quia si cutscutum ipsorum quoque
armorum defensio est & sine hocom¬
nis armatus i nermis est itu& a euis¬
tes si nefidesaluuxe non possunt
amsicut scutu momnia iniectureppellit
extinguit quamuis quasi lumenrationis
liabereuidentur :
igaleams alutis ad summitte Queom¬
nis capitissensus a prauis officiis pro¬

Expanded text:
ei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere. In omnibus certaminibus fide muniamur. Quia sicut scutum ipsorum quoque armorum defensio est, et sine hoc omnis armatus inermis est, ita et hae virtutes sine fide salvare non possunt. am sicut scutum omnia injecta repellit exstinguit, quamvis quasi lumen rationis habere videantur. Et galeam salutis assumite. Quae omnes capitis sensus a pravis officiis pro