comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obtrectarim latrantib tra¬
didi. Maluiq uires potiur
meas qua uoluntatẽ. In ami¬
citia quaerere certe confiden¬
ter Dica & multos huius
operis testes citabome. nihil
dum taxat. scientẽ de hebrc¬
ica ueritate mutass&. Sic
ergo ubi aeditio mea aue terib
dis cre pauerit. Interroga
quem lib& hebreorũ. & liqui¬
do peruidebis me ab aemulis
frustra lacerari qui malunt
contempnere uidert p̃clara
qua discere peruersissimi
homines. Nam cum semper
nouas expectant uoluntates
& ouile eorum uicina maria

Expanded text:
obtrectatorum latratibus traobtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, de Hebraica veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discreparit, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissimi homines. Nam cum semper novas expetant voluptates, et gulae eorum vicina maria
Abbreviated transcription (Latin):
dauid scilic& asaph.
& idithun. filiorum chore ȩman
amen proquo aquila transtu¬
tantum librorum ponitur.
& non interdum aut inexor¬
dio: aut incalce sermonis. siue
sententiae num qua & salua¬
tor noster ineuangelio loque¬
retur. Amen amen dico uob̃¬
Et pauli epistole. Inmedio il¬
lud opere continerent. Mo¬
rses quoq & hieremias & ce¬
teri in hunc modũ multos ha¬
berent libros . qui in medus
uoluminib suis amen frequen
numeri commutabitur. Na
& utulis ipse hebraicus. sphiia
ellim alatlam. quod inter¬
p̃tatur uolumen ymnorum
apostolice auctoritati congr¬
ens. Non plures libros sed unũ
uolumen ostendit. Quia igitr
nuper cum hebreo disputans
queda pro d̃o saluatore.
De psalmis testimonia protũ¬
listi uolensq ille te cludere
per sermones. pene singulor
ad serebat nonita heberi:
tibus opponebas. studiosissi¬
me postolasti. ut postqu&.
aquilam simmachum & the¬
odosione noua editionem
latino sermone trans ferrẽ.
Agebas enim te magis interp̃

Expanded text:
David scilicet, Asaph, et Idithun, filiorum Core, Eman EAMEN  , pro quo Aquila transtutantummodo librorum poneretur, et non inter dum, aut in exordio, aut in calce sermonis, sive sententiae, numquam et Salvator in Evangelio loqueretur: Amen, amen dico vobiet Pauli epistolae in medio illud opere continerent. Moses quoque et Jeremias, et caeteri in hunc modum multos haberent libros, qui in mediis voluminibus suis AMEN   freqnumeri commutabitur. Nam et titulus ipse Hebraicus, SEPHAR THALLIM  , quod interpretatur, volumen hymnorum, Apostolicae auctoritati congruens, non plures libros, sed unum volumen ostendit. Quia igitur nuper cum Hebraeo disputans, quaedam pro Domino Salvatore de Psalmis testimonia protulisti, volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi itibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam et Symmachum et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis interpre
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ de monstrasti mihi & cog¬
noui. tu ostendisti mihi studia
eorum. & ego quasi agnus
man su&us qui portatur aduictimã
& non cognoui quia cogitauerunt
super me consilia dicentes mit¬
tamus lignum inpane elus. &
esadicemus eum de terra uiuen¬
tium. & nomen elus non memo

Expanded text:
ne, demonstrasti mihi et cognovi, tu ostendisti mihi studia eorum, et ego quasi agnus mansuetus, qui portatur ad victimam. Et non cognovi, quia cogitaverunt super me consilia, dicentes: mittamus lignum in panem ejus, et eradamus eum de terra viventium, et nomen ejus non m
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatumq superauerit
potest hic serrum & tribulatio
dure necessitatis intellegi quia
anima dixit. Aiquando ta¬
men anima inscripturis. &iã
propresenti uita appellatur.
ut in euangelio. Nonne anima
plus est quam esca.

Expanded text:
cruciatumque superauerit. potest hic ferrum et tribulatio durae necessitatis intellegi, quia animam dixit; aliquando tamen anima in scripturis etiam pro praesenti uita appellatur, ut in euangelio: nonne anima plus est quam esca
Abbreviated transcription (Latin):
IRCA TUA ETBACULUS TuUS
ipsa me consolata sunt. que
hic intellegenda discretio ẽ.¬
n uirga correptio declara¬
tur. in baculo consolatio

Expanded text:
irga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt; quae hic intellegenda discretio estIn uirga correptio declaratur, in baculo consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
tec quid Iater psal mum
&canticum. Inter est. R
Quod psalmus eps alterio ap¬
pellatur. At uero canticum

Expanded text:
t. Quid inter psalmum et canticum interest? Resp. Quod psalmi ex psalterio appellantur, at vero canticum
Abbreviated transcription (Latin):
er quippe constat ecumore
& ignem. Estas &igne & sic¬
citate. Autumnus & siccitate
& frigore. Hiemps &frigore
et humore. Unde &iam sunt
dempora a communionis tem¬
peramento dicta culus com¬
munionis haec est figura.
.
uorum temportod. haec

Expanded text:
er quippe constat ex humore et igne, aestas ex igne et siccitate, autumnus ex siccitate et frigore, hiems ex frigore et humore. Unde etiam sunt tempora commotionis temperamenti dicta: cujus communionis haec est figura. . orum temporum haec
Abbreviated transcription (Latin):
currendum & agendũ ẽ modo
quod inperpetuum nobis &¬
pediat. Constituenda ẽergo
anobis dominici scola serutoi
Inqua institutione nihil as pe¬
rum: nihil graue nos consti¬
tuturos speramus. Sed & si
quid paululum restrictius dic¬
tante & quitatis ratione prop¬
ter amendationẽ. uitiorum
uel conseruatione caritatis
processerit. Non illico pauore
perterritus resugias uia salu¬
tis quoe non est nisi angusto
initio incipienda. Processu
uero conuersationis & fidei
dilatato corde ienarrabile
dilectionis dulcedine curri¬
tur uia mandatorum di. Ut
ab ipsius num qua magisteno
discendentes helus doetina
usq ad morte in monasterio
perseueranter passionibus
xp̃i perpacientia partici¬
Pemur ut regni elus mere¬
amur esse consortes:¬

Expanded text:
currendum et agendum est modo, currendum et agendum est modo, quod in perpetuo nobis expediat. Constituenda est ergo a nobis Doin qua institutione nihil asperum, nihil grave constituturos speramus; sed et si quid paululum districtius, dictante aequitatis ratione, propter emendationem vitiorum vel conversationem caritatis processerit, non ilico pavore perterritus refugias viam salutis, quae non est nisi angusto initio incipienda; processu vero conversationis et fidei dilatato corde, inenarrabili dilectionis dulcedine curritur via mandatorum Dei, ut ab ipsius nunquam magisterio discedentes, in eius doctrina usque ad mortem in monasterio perseverantes, passionibus Christi per patientiam participemur, ut regni eius mereamur esse consortes
Abbreviated transcription (Latin):
asimilabo eum uiro sapienti
qui aedi ficauit domum suam
supra p&ram. Uenerunt
flumina flaueruntuenti &
impigerunt indomũ illam
et non cecidit. quia fundata
erat supra param. Haec com¬
plens dñs &x pectat nos cotti¬
dice his suis sc̃ĩs monitis fac¬
tis nos respondere debere:
deo nobis pretes emen dati¬
one malorũ huius uite dies
ad inducias relaxantur. Dicen¬
te apostolo. An nescis. quia
pacientia dĩ ad paenitentiam
te adducit. Nam pius dñs dic
Nolo mortẽ peccatoris. sed con¬
uertatur &uiuat. Cum ergo
Interrogasimus dñm fratres
de habitatore tabernaculi eius
audiamus habitandi precep¬
tum. sed si compleamus habi¬
tatoris officium. Ergo prepa¬
randa sunt corda & corpora
nr̃a scõe preceptorum obedi¬
endae militanda. Et quod
minus hab& innos natura
possibile . Rogemus dnm ut
gratiae suae iubeat nobis adiutoriũ
gehennae paenas. ad uitã uolu¬
dum ad huc uacat & in hoc cor¬
pore sumus. Et haec omnia ꝑ
hanc lucis uita uacat implere

Expanded text:
enti, qui aedificavit domum suam supra petram. Venerunt flumina, flaverunt venti, et impegerunt in domum illam, et non cecidit, quia fundata est supra petram . Haec complens Dominus exspectat nos quotidie his suis sanctis monitis, factis respondere debere. Ideo nobis propter emendationem malorum hujus vitae dies ad inducias relaxantur, dicente Apostolo: An nescis, quia patientia Dei ad poenitentiam nos adducit? Nam pius Dominus dicit: Nolo mortem peccatoris, sed ut convertatur et vivat . Cum ergo interrogassemus Dominum, fratres, de habitatore tabernaculi ejus, audivimus habitandi praeceptum; sed si compleamus habitatoris officium. Ergo praeparanda sunt corda nostra et corpora sanctae praeceptorum obedientiae militanda: et quod minus habet in nos natura possibile, rogemus Dominum, ut gratiae suae jubeat nobis adjutorium gehennae poenam ad vitam voludum adhuc vacat, et in corpore sumus, et haec omnia per hanc lucis vitam vacat implere,
Abbreviated transcription (Latin):
ant saluatore. Nox nocti in¬
dicat scientia. Dum omni utiq
diȩ & nocte ad nunciationẽ
fidelium uerbum & scientia
propaga tur

Expanded text:
at verbum, et nox nocti indicat scientiam: dum omni utique die et nocte annuntiatione fidelium verbum et scientia propagatur
Abbreviated transcription (Latin):
diȩ radice malorum euellit.
Sicut lorica induit. Sicut ga¬
lea defendit. Spes salutis
est. Consolatio doloris
Perfetio laboris. Notitia
ueri luminis. Fons scĩtatis.
de trait. Tuba mirabilis est
Qui diligit canticum psalmoꝵ
dm̃ gaudebit. & anima sua

Expanded text:
dicem omnium malorum expellit, sicut lorica induta et sicut galea defendit. Spes salutis est, consolatio doloris, perfectio laboris, notitia veri luminis, fons sanctitatis detrahit, tuba mirabilis est. Qui diligit canticum psalmoruDeum gaudebit, et animam sua
Abbreviated transcription (Latin):
NOMNIB: Re quiem que¬
siui & inhereditate elus mo¬
rabor tunc precepit & dixit
mihi creator omnium & qui
cre auit me. sequi euit intabes¬
naculo meo. & dixit mihi In
iacob inhabita & in israhel
hereditare etin electis meis
mitte radices

Expanded text:
omnibus requiem quaesivi et in hereditate eius morabor tunc praecepit et dixit mihi creator omnium et qui creavit me requievit in tabernaculo meo et dixit mihi in Iacob inhabita et in Israhel hereditare et in electis meis ede radices
Abbreviated transcription (Latin):
edd& ds̃ mercede laborum
sc̃orum. & deduc& illos in uia
mirabili. Et fuit illis in uelamen¬
to diei. et in luce stellarũ nocte
trans tulit illos mare rubrum-
& tans uexit illos per aqua
nimia. Inimicos aute illorum
demersit inmare & ab altitudine
inferorum eduxit illos. Ideo iusti
tulerunt spolia impiorum &
decantauerunt dñe nõm scm

Expanded text:
s mercedem laborum suorum, et deduxit illos in via mirabili, et fuit illis in velamento diei, et in luce stellarum per noctem: transtulit illos per mare Rubrum, et transvexit illos per aquam nimiam. Inimicos autem illorum demersit in mare, et ab altitudine inferorum eduxit illos. Ideo justi tulerunt spolia impiorum, et decantaverunt, Domine, nom
Abbreviated transcription (Latin):
Qquod scribitur. Remitte mihi
ut refrigerer prius qua habea
& amplius non ero. R¬
Sensus hic desuperiorib uersib
manifestatur. Supra enim di¬
non ero. Amplius ñ ero. sub¬
auditur illut quod superius
dix. Peregrinus. c&erũ mani¬
festum est quoderit. qui se
supra pere grinum appellando
patria inqua futurus sit ha¬
bere declarat.
uid indicat illut quod
legitur inpsalmo. Incapite
libri scriptum est deme. R¬
Ex persona hoc dicitur saluato¬
ris dequo scribitur. In prin¬
cipio cre auit dr̃ coelum & terra
Idest infilio. aut certe illud.
Inprincipio erat uerbũ & uer¬
bum erat aput dm̃. & ds̃erat
erbum. A¬
Byssus abyssũ IN uocat
inquid in uoce catharactaꝵ
tuarum. quomodo intelle¬

Expanded text:
quod scribitur: remitte mihi, ut refrigerer, priusquam abeam, et amplius non ero? Sensus hic de superioribus uersibus manifestatur. supra enim di et amplius non ero, subauditur illud, quod superius dixit, peregrinus; ceterum manifestum est, quod erit, qui se supra peregrinum appellando patriam in qua futurus sit habere declarat. Quid indicat illud, quod legitur in psalmo: in capite libri scriptum est de me? Ex persona hoc dicitur saluatoris de quo scribitur: in principio creauit deus caelum et terram, id est, in filio, aut certe illud: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. Abyssus abyssum inuocat, inquit, in uoce cataractarum tuarum; quo modo ist
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine pedem suũ tinxit.¬
Id clamantib iudais ut cruci¬
figeretur. Intinctu inimicoꝵ
id est demonum. Ab ipso aũ
saluatore hoc totũ uenit. quia
omnia haec propria uoluntate
sustinent.

Expanded text:
sanguine pedem suum tinxit, clamantibus Judaeis, ut crucifigeretur instinctu inimicorum, id est, daemonum. Ab ipso autem Salvatore hoc totum venit, quia omnia haec propria voluntate sustinuit.
Abbreviated transcription (Latin):
heos. ds̃. teos autem ut
quorundam opinio hab&
Id est omnia prospiciendo
Omosion unius substantiae
Omeusion similis substanti&.
Xp̃s. unctus Sp̃s paraclitus
Sp̃s consolator. siue aduocat᷑
Agios sc̃s. Angelus nuntius
thronus sedis uel rolium.
apostolus missus . Ideo quod
adnm ad euangelizan dum
missi sunt. Lic& adoctorib
hebreum putetur. Proph&a
predicator. Martrres. testes
Ep̃s super inspector. Et ideo
proph&a ait. Speculatorem
uel congregatio. Ethnicus

Expanded text:
heos deus; theos autem, ut quorundam opinio habetid est omnia prospiciendo. Omousion unius substantiae. Omooeusion similis substantiae. Christus unctus. Spiritus paraclitus spiritus consolator siue aduocatus. Hagios sanctus. angelus nuntius. thronus sedis uel solium. apostolus missus, ideo quod a domino ad euangelizandum missi sunt licet a doctoribus Hebraeum putetur. propheta praedictor. martyres testes. episcopus superinspector, et ideo propheta ait: speculatorem uel congregatio. ethnicus
Abbreviated transcription (Latin):
bsecro uos ne deficiatis intri¬
bulationib meis prouobis
ra nominatur. ut d& uobis se¬
cundũ diuitias gloriae suae uir¬
tute corroborari . per sp̃m eius¬

Expanded text:
eto ne deficiatis in tribulationibus meis pro vobis ra nominatur ut det vobis secundum divitias gloriae suae virtute corroborari per Sp
Abbreviated transcription (Latin):
Cazophilatrũ. diuiti¬
arum custode conpositum
delingua persica & greca
Si notus. comitatus uel catus.
Canonum regula. Theuchos
uolumen unde penta theuchus.
Apofrica recondita. uel occul¬
ta. Exempla. Eximplicia.
Apologia &cusatio unde apo¬
logeticus appellatur. anago¬
Anago¬
gen. superior sensus

Expanded text:
azophylacium diuitiarum custodem, conpositum de lingua Persica et Graeca. synodus comitatus uel coetus. canon regula. teuchos uolumen, unde pentateuchus. apocrypha recondita uel occulta. hexapla sexsimplicia. apologia excusatio, unde apologeticus appellatur. anagoge superior sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ dierum uitȩ nostrȩ: non tantum quoq quod hic
NEΡICΠAC MõC In meliore paste accipitur ꝓ occupati¬
one spiritalis. uereq letitȩ spiritalis
st malum quod uidi subsole. et frequens apud homi¬
nes. uir cui dedit ds̃ diuitias. et substantiam. et glorĩa
et nihil dedit de est animȩ eius. ex omnibus. deside¬
rauit. et non dedit ei ds̃ potestatem ut manducaret
ex eo Sed uiralienus cõmedit illud. hȩc uanitas
est. et languor pessimus, Si genuerit uir centũ¬
liberos. et annis multis uixerit. et plures fuerint
dies annorum eius. et anima eius non repleatur bo¬
nis. nec sepulchrum fuerit illi. dixi melius. ee abor
tiuum, Inuanitate quippe uenit. et in tenebris
uadit . et intenebris nomen eius abscondetur. It
quidem solem nonuidit nec agnouit. Requi¬
es huic magis quam illi. et si uixerit mille annos
duplices. et bonitatem nonuidit. nonne ad locũ
Vnum omnia ꝓperant
escribit auarum diuitem. et hoc malũ frequens

Expanded text:
s dierum vitae nostrae. Notandum quoque, quod hic περισπασμός in meliori parte accipitur pro occupatione spiritualis veraeque laetitiae. Est malum, quod vidi sub sole, et frequens apud homines. Vir cui dedit 433 Deus divitias, et substantiam, et gloriam, et nihil deest animae ejus ex omnibus, quae desideravit, et non dedit ei Deus potestatem, ut manducaret ex eo, sed vir alienus comedit illud. Haec vanitas est, et languor pessimus. Si genuerit vir centum, et annis multis vixerit, et plures fuerint dies annorum ejus, et anima ejus non repleatur bonis, nec sepulcrum fuerit illi dixi melius ab eo esse tivum. In vanitate quippe venit, et in tenebris vadit, et in tenebris nomen ejus abscondetur. Et quidem solem non vidit, nec cognovit, requies huic magis quam illi. Et si vixerit mille annos duplices, et bonitatem non vidit, nonne ad locum unum omnia properant? Describit avarum divitem, et hoc malum frequens
Abbreviated transcription (Latin):
scere tur exeis. et tolleret pastem suam. et letaretur de
labore suo Hoc est dĩ donum. Non enim multum re¬
cordabitur dierum uitae suȩ Quia ds̃ occupat inlȩtitia
cor eius: ad comparationem eius: Qui opibus incurarũ
tenebris uescitur. et cum grandi uitȩ tedio peritura
conpostat. meliorem dicit esse eum. qui p̃sentibus
fruitur. Hic enim uel parua uoluptas est infruendo:
Ibi uero sollicitudinum tantum modo magnitudo:
et reddit causas. quare dĩ donum sit frui posse diui¬
tiis. quo multum recordabit᷑ dierum uite suȩ: A¬
uocat quippe eum ds̃ in letitia cordissui.. lȩ¬
titia et uoluptate p̃senti. Sed melius est iuxta a¬
postolum. spiritalem escam et spiritalem potum
adõ datum intelligi It uidere bonitatem in om¬
ni labore suo. quia ingenti labore et studio. uera
possumꝰ contemplarȩ bona. Et hec pars nr̃a. ut in
nr̃o studio et labore letemur. Quod licet bonum sit.

Expanded text:
sceretur ex eis, et tolleret partem suam, et laetaretur de sceretur ex eis, et tolleret partem suam, et laetaretur de labore suo, hoc Dei donum est. Non enim multum recordabitur dierum vitae suae, quia Deus occupat in laetitia cor ejus. Ad comparationem ejus, qui opibus suis in curarum tenebris vescitur, et cum grandi vitae taedio peritura comportat, meliorem dicit esse eum, qui praesentibus fruitur. Hic enim vel parva voluptas est in fruendo: ibi vero sollicitudinem tantummodo magnitudo. Et reddit causas, quare Dei donum sit frui posse divitiis. Quoniam, non multum recordabitur dierum vitae suae. Avocat quippe eum Deus in laetitia cordis sui: titia et voluptate praesenti. Sed melius est juxta Apostolum , spiritualem escam et spiritualem potum a Deo datum intelligi, et videre bonitatem in omni labore suo, quia ingenti labore et studio vera possumus contemplari bona. Et haec est pars nostra, ut in nostro studio et labore laetemur. Quod licet bonum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed et ipsi discipuli reuestuntur interram. et ꝑdunt di¬
uitias ab eo qui dixit ꝑdam sapientiam sapientium. et
prudentiam prudentium reꝓbabo. Uere quippe sicut
egressi sunt de utero matris sue : De ꝑͣuersa uidelicet ec¬
clesia eiusq contraria. dequa scriptum est: Quȩ autem
sursum ẽ hierusalem libera est. quȩ ẽ mat̃ omnium nr̃m.
sic nudi uadent inuentum. et nihil laborantes doctri¬
tinio. et circum feruntur omni uento doctrinȩ. nec ha¬
bent lucem . s. intenebris sua comedunt sacramenta.
Semꝑ in infirmitate. semꝑ in iracundia sunt. thesauri¬
Tantes sibi iram. indiẽ ire : Nec habentes ꝓpitium
Ecce quod uidi.bonum. quod est optimũ comedere et
bibere et cernere iocunditatem in omni labore suo. qđ
laborat subsole. numero dierum uitȩ suȩ. quos dedit
eids̃. Hec quippe est parseius. Sed et omnis homo
cui dedit ds̃ diuitias et substantiam. concessitq ei ut ue¬

Expanded text:
Sed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt diSed et ipsi, et discipuli revertuntur in terram, et perdunt divitias ab eo qui dixit: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo . Vere quippe, sicut egressi sunt de utero matris suae, de perversa videlicet Ecclesia, ejusque contraria, de qua scriptum est: Quae autem sursum est Jerusalem, 432 libera est, quae est mater omnium nostrum , sic nudi vadent in ventum, et in nihilum laborantestinio , et feruntur omni vento doctrinae, nec habent lucem, sed in tenebris sua comedunt sacramenta. Semper in infirmitate, semper in iracundia sunt, thesaurizantes sibi iram in die irae, nec habentes propitium Ecce quod vidi ego bonum, quod est optimum, comedere, et biblaboravit sub sole, numero dierum vitae suae, quos dedit ei Deus, haec quippe est pars ejus. Sed et omnis homo, cui dedit Deus divitias, et substantiam, concessitque ei, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
pessimus: sicut enim aduẽnit. ita et abiit: Quȩ ab iN¬
dantia eius laborat inuentum: et quidem omnib: dieb suis
comeditantenebris et luctu. et iracundia multa. et lan¬
quitur: ecclesi asten diuitem describente. quia nec
ipse possit suis diuitus ꝑfrui. et crebro ꝓpter eas in
discrimen ueniat: Nec heredi quod congregauit re¬
linquat. sed et ipse et filius eius. sicut uenerunt nudi.
ita nudi reuestantur interram. et nihil eos suorum bo¬
norum comitetur. Nonne enim languor est pessimus.
ꝓdiuitiis cogitatione torqueri. et perituras opes : Nec
quas nobiscum possumus auferre morientes. intristitia.
ingemitu. in indignatione. inlitibus casso labore conqui¬
rere : Et haec secundum simplicem sensum: Ceterum
altius eleuemur. De philosophis mihi uidetur ł hereti¬
cis dicere. qui congregant diuitias dogmatum in malũ
suum. et nec reptores utilitatem possunt aliquam sequi
Nec sectatoribus suis. fructum relinquere ꝑpetuum

Expanded text:
; sicut enim fuit, ita et abiit, et abundantia eius laborat in uentum. et quidem omnes dies eius in tenebris et luctu et iracundia multa et lanquitur: Ecclesiaste divitem describente, qui nec ipse possit suis divitiis perfrui, et crebro propter eas in discrimen veniat, nec haeredi, quod congregavit, relinquat; sed et ipse et filius ejus, sicut venerunt nudi, ita nudi revertantur in terram, et nihil eos suorum comitetur laborum. Nonne enim languor est pessimus, pro divitiis cogitatione torqueri, et perituras opes, nec quas nobiscum possumus auferre morientes, in tristitia, in gemitu, in indignatione, in litibus, casso labore conquirere? Et haec secundum simplicem sensum. Caeterum ut altius elevemur, de philosophis mihi videtur, vel haereticis dicere, qui congregant divitias dogmatum in malum suum, et nec repertores utilitatem possunt aliquam consequi, nec sectatoribus suis fructum relinquere perpetuum.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ssos. nouissime quoq: ipsum patris famili as filium
trucidauerunt Melius est ergo ancipitem du libra¬
re sententiam . quam in uerbis facilem. inoperibus
esse difficilem: Seruus enim qui scit uoluntatem do¬
mini sui. et non facit eam. uapulabit multis: Non
des os tuum. ut peccare facias carnem tuam. et nedixe¬
ris in conspectu angeli. quia ignorantia est ne ira sca¬
tur tibi ds̃ suꝑ uocem tuam. et disꝑdat opera ma¬
nuum tuarum Hebreus ita sensit. Quod non po¬
tes facere ne ꝓmittas: Non enim inuentum dicta
transeunt. s ap̃senti angelo. qui unicuiq ad heret
comes. statim ꝑferuntur ad dñm: Et tu qui putas igno¬
rare dm̃. quod pollicͥtus es ꝓuocas eum ad iracundiã.
ut omnia opera tua dissipentur: Sed in eo quod ait.
non peccare facias carnem tuam. non diligenter euen¬
tilans. ita intellexit. quasi dixisset. non des ostuum
ut pecces, Nobis uero aliter sensus uidetur: Quod

Expanded text:
pressos, novissime ipsum quoque patrisfamilias filium pressos, novissime ipsum quoque patrisfamilias filium trucidaverunt. Melius est ergo ancipitem diu librare sententiam, quam in verbis facilem, in 428 opere esse difficilem. Servus enim qui scit voluntatem Domini sui, et non faciat eam, vapulabit multis . Non des os tuum, ut peccare facias carnem tuam. Et ne dixeris in conspectu angeli, quia ignorantia est; ne irascatur Deus super vocem tuam, et disperdat opera manuum tuarum. Hebraeus ita sensit: Quod non potes facere, ne promittas. Non enim in ventum dicta transeunt, sed a praesenti angelo, qui unicuique adhaeret comes, statim perferuntur ad Dominum. Et tu qui putas ignorare Deum, quod pollicitus es, provocas eum ad iracundiam, ut omnia opera tua dissipentur. Sed in eo quod ait: Ut non peccare facias carnem tuam, Non diligenter eventilans, ita intellexit, quasi dixisset: Non des os tuum, ut non pecces. Nobis vero alter sensus videtur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
incidet instultitiam: Uel ceste sic: uerba nr̃a pauca
ideo ẽẽ debere. quod etiam ea quȩ nosse nos arbitra¬
mur. ꝑspeculũ uidemus et inenigmate. et uelut som¬
nium comp̃hendimus. quod tenere nos estimamus
Cumq plura ut uisum nobis fuerit dixerimꝰ. finem
disputationis nr̃ȩ esse stultitiam: exmulti loquio enim
nos non effugere peccatum:
Melius est non uouere. quam uouere et non redde¬
re. Simplex intelligentia. in terp̃tatione non in¬
diget: Melius est non ꝓmittere. quam ꝓmittere¬
et non facere: Quia displice nt. et inter insipien¬
tes conputentur qui uota non expleant. Quod
autem Ait: Non est uoluntas insipientibus. sub¬
auditur dĩ. luxta illud apostoli: et utique non fuit uo¬
luntas. et nunc uenirem ad uos. Quod si uolumus et
curiosus aliquid dicere. p̃cipitur xp̃iano. ut fidem o¬
pere compleat. et non sit similis. iudeorum. qui spon
runt idola. Et post uerberatos seruos. et lapidibus op¬

Expanded text:
incidit in stultitiam. Vel certe sic: Verba nostra pauca incidit in stultitiam. Vel certe sic: Verba nostra pauca ideo esse debere, quod etiam ea quae nosse nos arbitramur, per speculum videmus et in aenigmate, et velut somnium comprehendimus, quod tenere nos aestimamus. Cumque plura ut visum nobis fuerit dixerimus, finem disputationis nostrae esse stultitiam. Ex multiloquio enim nos non effugere peccatum. Melius est non vovere, quam vovere, et non reddere. Simplex intelligentia interpretatione non indiget. Melius est non promittere, quam promissa non facere, quia displiceant Deo, et inter insipientes computentur, qui vota non expleant. Quod autem ait: Non est voluntas in insipientibus subauditur, Dei, juxta illud Apostoli : Et utique non fuit voluntas, ut nunc venirem ad vos. Quod si volumus et curiosius aliquid dicere, praecipitur Christiano, ut fidem opere compleat, et non sit similis Judaeorum, qui spondit, faciemus , adoraverunt idola. Et post verberatos servos, et lapidibus op
Abbreviated transcription (Latin):
oli festinare in ore tuo. et cortuum non festinet ad
ueniet somnium inmultitudine sollicitudinis. et
uox stulti in multiplicatione sermonum. Pleriq:
arbitrantur hoc in presenti loco p̃cipi. ne coram
dõ aliquid facile ꝓmittamus. et sine consideratio
ne uirum. uoueamus ea quȩ explere non possumꝰ.
Ad eẽ quippe p̃sentem dm̃: et licet ille in celo. nos ẽẽ ui¬
deamur. interra. tamen audire quȩ loquimur. et
insipientiam nr̃am arguex multi plicatione ser¬
monum. Alii uero hee melius intelligentes : pͣcipi affir¬
mant : Ne aut cogitantes aut loquentes. plus de dõ quã
possumus opinemur. sed sciamus imbecillitatem nr̃am:
Quod quantum distat celum a terra. tantum nr̃a opina¬
tio anatura illius separatur: Et idcirco de bere uerba
nr̃a moderata debemus: Sicut enim qui inmultis
cogitatiobus est. ea somniat frequenter de quibus
cogitat. Ita qui pluraoluerit dediuinitate disserere.

Expanded text:
. Noli festinare in ore tuo, et cor tuum non festinet ad . Noli festinare in ore tuo, et cor tuum non festinet ad veniet somnium in multitudine sollicitudinis, et vox insipientis in multiplicatione sermonum. Plerique arbitrantur hoc in praesenti loco praecipi, ne coram Deo facile aliquid promittamus, et sine consideratione 427 virium voveamus ea quae explere non possumus. Adesse quippe praesentem Deum, et licet ille in coelo, nos esse videamur in terra: tamen audire, quae loquimur, et insipientiam nostram argui ex multiplicatione sermonum. Alii vero melius intelligentes, hoc praecipi affirmant, ne aut loquentes, aut cogitantes plus de Deo quam possumus, opinemur; sed sciamus imbecillitatem nostram, quod, quantum distat coelum a terra, tantum nostra opinatio a natura illius separetur: et idcirco debere verba nostra esse moderata. Sicut enim qui in multis cogitationibus est, ea somniat frequenter, de quibus cogitat: ita qui plura voluerit de divinitate disserere,
Abbreviated transcription (Latin):
Prior qui aduentu dñi fuerit. et posterior qui anti¬
xpristum ꝓxp̃o suscepturus est . qđ prior non pe¬
nitus sit abiectus: Prima quippe ecclesia. ex iu¬
deis et apostolis congregata est. Infine iudei qui
antix pistum ꝓ xp̃o suscepturi sunt. non lȩta¬
ustodi pedem tuum cum uadis indomum dĩ.
et apꝓpinqua ut audias. Suꝑdonum enim in¬
sipientium sacrificiũ tuum. qui nesciunt quod
faciunt malum. Pręcepta dat uitȩ. et non
uult offendere euntes ad ȩcelesiam. Non enim
ingredi indomum dñi. sed sine offensione ĩgredi laudis
est. Et si eẽt omnium qui sunt inecclesia. dĩ audire ser¬
monem. numquam ad didisset. apꝓpinqua ut audi¬
as Deniq morses solus. ꝓpe accedebat ad audiendũ
entes. remediũ esse peccati estimant. oblatione mu¬
nerum. dõ satisfacere posse. Et ignorant hoc ma
lum esse quoq: atq peccatum. non oboedientia et
quod fecerint Huic congruit illud quo alibi dicitꝰ
Oboedientia suꝑ sacrificium. et misericordiam uolo
non sacrificium

Expanded text:
Prior qui ante adventum Domini fuerit, et posterior qui Antichristum pro Christo suscepturus est: quod prior non penitus sit abjectus prima quippe Ecclesia ex Judaeis, et Apostolis congregata est et in fine Judaei, qui Antichristum pro Christo suscepturi sunt, non laetCustodi pedem tuum, cum vadis in domum Dei, et appropinqua, ut audias. Donum enim insipientium sacrificium; quia nesciunt, quod faciunt, malum. Praecepta dat vitae, et non vult nos offendere euntes ad Ecclesiam. Non enim ingredi domum Dei, sed sine offensione ingredi, laudis est. Et si esset omnium qui sunt in Ecclesia Dei, audire sermonem, numquam addidisset, appropinqua, ut audias . Denique Moyses solus prope accedebat ad audiendum entes remedium esse peccati, aestimant oblatione munerum Deo satisfacere se posse, et ignorant hoc quoque malum esse, atque peccatum, non obedientia et quod fecerint. Huic congruit illud quod alibi dicitur: Obedientiam super sacrificium . Et: Misericordiam volo, et non sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
laboris sudore qualem uis cibum digerat. dulci som¬
laceratus dormire non ualeat. redundante crapula. et
in cocto cibo. insto machi angustiis eructuante. Por¬
ro quia somnus communis dehac uita exitus appella¬
tur: Melior erit requies eius qui operatur inp̃senti &
secundum uires in bonis operibus conuersatur. quam
eorũ diuitiȩ. de quibus scribitur : Ue uobis diuitibus
quia recepistis consolationem ur̃am: Est languor pes
rieruÑ diuitiȩ illȩ indistentione pessima: et genuit
filium. et non est inmanu eius quic quam: et quȩ est¬

Expanded text:
operis et sudore qualemvis cibum digerat, et dulci somoperis et sudore qualemvis cibum digerat, et dulci somlaceratus, dormire non valeat, redundante crapula, et incocto cibo in stomachi angustiis aestuante. Porro, quia somnus, et communis de hac vita exitus appellatur, melior erit requies ejus qui operatur in praesenti, et secundum vires suas in bonis operibus conversatur, quam eorum divitiae, de quibus scribitur: Vae vobis divitibus, quia recepistis consolationem vestram . Est languor pessrierunt divitiae illae in distentione pessima. Et genuit filium, et non est in manibus ejus quidquam. Sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
signantur : Ita enim ea antiquitus appellabant
Paulatim aut ꝑ abusionem. nomen ad aliud deuolutũ
est: Auarus ergo describitur quod num quã opibis
expleatur. et quanto plushabuerit. tanto plus cupi¬
at. Placci quoq suꝑ hoc concordantis sententia. qu
ait: semꝑ auarus eget: et nobilis ystorici: quod a¬
uaritia. neq in opia. nec copia minuatur. Nihil
itaq inquit ecclesiastẽs ꝓsunt diuitiȩ possidentib
nisi hoc solum. ut uideat quȩ possidet. Quanto
enim maior fuerit substantia. tanto plures mini¬
stros habebit. qui opes deuorent congregatas: Ille
autem uideat tantum quod habeat. et plus quam uni¬
us hominis cibum capere non possit
ulcis somnus operanti. siue paulolum siue plus
comederit. et saturitas diuitis non sinit eum dormi¬
re. Adhuc dediuite et auaro sermo est . et compara¬
tur operanti . et absq sollicitudine dormienti. siue
parũ siue multum comederit: quod ille operis et

Expanded text:
a. Ita enim ea antiquitus appellabant. a. Ita enim ea antiquitus appellabant. Paulatim autem per abusionem, nomen ad aliud devolutum est. Avarus igitur describitur, quod numquam opibus expleatur, et quanto plus habuerit, tanto plus cupiat. Flacci quoque super hoc concordante sententia, qui ait : Semper avarus eget. et nobilis historici, quod avaritia, neque inopia, neque copia minuatur. Nihil ergo, inquit Ecclesiastes, prosunt divitiae possidenti, nisi hoc solum ut videat quae possidet. Quanto enim major fuerit substantia, tanto plures ministros habebit, qui opes devorent congregatas. Ille autem videat tantum, quod habet, et plus quam unius hominis cibum capere non possit. Dulcis somnus operanti, sive paululum, sive plus comederit. Et saturitas divitis non sinit eum dormire. Adhuc de divite et avaro sermo est, et comparatur operanti, et absque sollicitudine dormienti, sive parum, sive multum comederit, quod ille labore
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam. et magis in terra ualere. quam quȩ uis ho¬
minum potestates: Sed quõ seruat infinem iudiciũ.
et in consummationem mundi quando cum matu¬
raseges fuerit. et messores uenerint. iussurus est ut se¬
paretur triticũ et loliũ tradatur incendio. Ideo nunc
expectat et diffest sententiam. Quam diu ager mun¬
duistius excolitur: Quod aũt ager int̃pretatur
mundus. dñs in parabola ZiZaniorum. et tritici ex¬
posuit
Qui diligit argentum non satiabitur argento: Et qui
diligit diuitias. non fruetur eis Sed et hoc uanitas:
inmultitudine enim bonorum. multi sunt qui co¬
medunt ea: Et quȩ est fostitudo habenti illa. Ni¬
siut uidet oculis suis Ubicumq argentum
ponimus. secundum greci sermonis ambiguitatem. po¬
test et peccunia transferri: AΡΠΡIOΝ quippe. utrumq
significat. Porro tullius. pecuniosos primitus dictos
refest. qui plura habuisse pecculia Idest peccora de¬

Expanded text:
justitiam, et magis in terra valere, quam quaevis hojustitiam, et magis in terra valere, quam quaevis hominum potestates. Sed 430 quoniam servat in fine judicium, et in consummatione mundi, quando cum matura seges fuerit, et messores venerint, jussurus est, ut separetur triticum, et lolium tradatur incendio: ideo nunc exspectat et differt sententiam, quamdiu ager mundi istius excolatur. Quod autem ager interpretetur mundus, Dominus in parabola zizaniorum et tritici exposuit . Qui diligit argentum, non implebitur argento, et qui diligit divitias, non fruetur eis. Sed et hoc vanitas. In multitudine enim bonorum multi sunt, qui comedunt ea, et quae est fortitudo habenti illa, nisi ut videat oculis suis? Ubicumque argentum ponimus, secundum Graeci sermonis ambiguitatem, potest et pecunia transferri: ἀργύριον quippe utrumque significat. Porro Tullius pecuniosos primitus eos dictos refert, qui plura habuissent peculia, id est, pecor
Abbreviated transcription (Latin):
stolorum indutum uestimentis. abire p̃cepit. Itaq
et nos nitamur ecclesiastis nr̃i uestimenta non scinde¬
re. nec ꝓuoluntate nr̃a opinationem pannos hinc
inde consuere: Sed unum disputationis seruare te¬
xtum. et eundem sensum et ordinem sequi Supͣ
dixit. Nedixeris inconspectu angeli. quõ ignoran¬
tia est. ne irascatur ds̃ suꝑ uocem tuam. et reliqua
et aduersus eos fuerat locutus. qui negarent ꝓuiden¬
tia dĩ res humanas regi. Quia igitur aduersus hoc
p̃ceptum sub oriebatur quȩstio. et quare iusti calum¬
niam sustinent : quare iniqui fiunt in toto orbe
iudices: et non est ultor ds̃ in illis: Nunc infest et sol¬
uit opinionem. que opponi potuerat dicens: Si uide¬
ris calumniam pauperis. qui beatus in euangelio p̃¬
dicatur. et resuigere non iustitiam. nemireris. et tibi
quippe. hec respicit ds̃. qui angelos suos suꝑ iudices
et reges terrȩ posuit : Qui possunt utiq ꝓhibere in¬

Expanded text:
stolorum indutum vestimentis abire praecepit. Itaque stolorum indutum vestimentis abire praecepit. Itaque et nos nitamur Ecclesiastae nostri vestimenta non scindere, nec pro voluntate nostra opinationum pannos hinc inde consuere, sed unum disputationis servare textum, et eumdem sensum, et ordinem sequi. Supra dixerat: Ne dixeris in conspectu angeli, quoniam ignorantia est, ne irascatur Deus super vocem tuam, et reliqua: et adversus eos fuerat locutus, qui negarent providentia res humanas regi. Quia igitur adversus hoc praeceptum suboriebatur quaestio, quare justi calumniam sustinerent, et quare iniqua fiant in toto orbe judicia, et non est ultor Deus; nunc infert et solvit, quod opponi poterat, dicens: Si videris calumniam pauperis, qui beatus in Evangelio praedicatur, et res vi geri, non justitia, ne mireris, et tibi  excelsos haec respicit Deus, qui angelos suos super judices et reges terrae praeposuit, qui possunt utique prohibere in
Abbreviated transcription (Latin):
uersa uideris ꝑ nocturnam qui etem. et uariis anima
Qui enim somniis crediderit. uanitatibus se et ineptiis
tradet: Aliter Quia dixi . ac p̃cepi. non des os tuũ
ut peccare facias carnem tuam. et queras uarias excusa¬
tiones. hoc nunc infero. quõ in somno uitȩ istius. et
imagine umbrȩ nobis qua uiuimus. multa possumus
inuenire. que nobis uerisimilia uideantur. et nostra
excusare peccata. ꝓpterea admoneo. i ut id solum ca¬
ueas ne putes absentem dm̃. sed eum timeas. et scias cun¬
ctis operibus tuis ad eẽ p̃sentem. teq liberi arbitrii c̃¬
ditum non cogi sed uelle quod facias.
i calumniam pauperis. et rapinam iudicis. et in iustiti¬
as uideris in regione. ne mireris suꝑ negotio. quia
excelsus suꝑ excelsum custodit. et excelsior est suꝑ
illos. et amplius terrarinomnibus est rex in agroculto
Xp̃i tunica contexta desuꝑ. nec acrucifigentibus scindi
potuit. et eum a quo demonia saluator eiecerat. a po¬

Expanded text:
versa videris per nocturnam quietem, et variis anima versa videris per nocturnam quietem, et variis anima Qui enim somniis crediderit, vanitatibus se et ineptiis tradet. Aliter: Quia dixi atque praecepi: Non des os tuum, ut peccare facias carnem tuam, et quaeras varias excusationes: hoc nunc infero, quoniam in somno vitae istius, et in imagine umbrae nubis, qua vivimus, multa possumus invenire, quae nobis verisimilia videantur, et nostra excusare peccata. Propterea admoneo, ut id solum caveas, ne putes absentem Deum, sed eum timeas, et scias cunctis operibus tuis adesse praesentem: teque liberi arbitrii conditum non cogi, sed velle quod facias. Si calumniam pauperis, et rapinam judicii, et injustitias videris in regione, ne mireris super negotio: quia excelsus super excelsum custodit, et excelsior est super illos, et amplius terrae in omnibus est rex in agro culto. Christi tunica contexta desuper , nec a crucifigentibus scindi potuit: et eum a quo Salvator daemonia ejecerat, Apo
Abbreviated transcription (Latin):
arguantur hi. qui deuitio carnisquerunt᷑. Etaiunt se
corporis necessitate compulsos. ea facere quȩ nolunt:
secundum illud apostoli. Non enim quod uolo hoc
ago. sed quod nolo et cȩtera Nold itaq ait uanas ex¬
cusationes quȩrere. et dare occasionem carnituȩ ad pec¬
candum et dicere. non ego pecco. sed quod habitat incarne
meapeccatum. Deniq: in eo loco ubi ait: Nedixeris corã
angelo. quia ignorantia est. aquila int̃pretans uerbũ
hebraicum SaSa ꝓignorantia AΥCΙΟΝ transtulit.
idest non spontaneum : Si enim inquit hoc dixeris dm̃
ꝓuocas quasi auctorem mali atq peccati. ut iratus sit.¬
et siquid uideris boni habere. auferat demanibus tu¬
is ł ceste talia sentientem. tradat te imreprobum
sensum. ut facias que non c̃ ueniunt đ¬
uia inmultitudine somniorumuanitatss. et
uerba plurima: tuv dm̃ time. Et hunc locum ita he¬
brei edisserant. Nec superiora facias dequibus iã
dictum est. Nec facile somniis credas Cum enim di¬

Expanded text:
arguantur hi, qui de vitio carnis queruntur et aiunt, se corporis necessitate compulsos ea facere, quae nolint, secundum illud Apostoli : Non enim, quod volo, hoc ago, sed quod nolo, et caetera. Noli itaque, ait, vanas excusationes quaerere, et dare occasionem carni tuae ad peccandum, et dicere: Non ego pecco, sed quod habitat in carne mea peccatum. Denique in eo loco ubi ait: Ne dixeris coram angelo, quia ignorantia est: Aquila interpretans verbum Hebraicum SEGAGA, pro ignorantia, ἀκούσιον transtulit, id est, non spontaneum. Si enim, inquit, hoc dixeris, Deum provocas quasi auctorem mali atque peccati, ut iratus, si quid videris boni habere, auferat de manibus tuis. Vel certe talia sentientem, tradat in reprobum sensum, ut facias ea quae non conveniunt. Quia in multitudine somniorum et vanitates, et verba plurima. Sed Deum time. Et hunc locum ita Hebraei edisserunt. Nec superiora facias, de quibus jam dictum est, ne facile somniis credas. Cum enim di
Abbreviated transcription (Latin):
corpora librorum in meo
arbitrio ad lata fuissent
Contigit ut & librum psalmo¬
rum in meo animo festinus
cognoscerem d&ineri & me¬
moria capacitatis me: imbuere
cogitaui. rater amantissime
Inxxp̃o semper sacerdos. secun¬
tero. Id est mathia & tolo¬
meum. muciũ. sacreũ xdriniũ
pamphilium. zoastre. didimũ.
caritate ut sicut apreceptore
didicisti. Ingremio grecorũ
dirigere tua fraternitas
citatis indago est. ut tantum in
die dominica opostoli epistola
una recit&ur. & euangeli ca¬
pitulum unum legatur. Ut nec
n& ymni dicantur in nr̃o ho¬
nore cognoscitur. P&o ergo
hierusolima.

Expanded text:
corpora librorum in meo arbitrio allata fuissent, contigit, ut in librum Psalmorum in meo animo festinus cognoscerem detineri, et memoriam capacitatis meae imbuere. Cogitavi, frater amantissime et in Christo semper sacerdos, ut secunteros, id est, Matthiam et Ptolomaeum, Muchium, Sacreum, Hydronium, Pamphylum, Zoastiten, Didymum, charitatem, ut sicut a rectore didicisti, Graecorum dirigere tua fraternitas os simplicitatis indago est, ut tantum in die Dominica Apostoli epistola una recitetur, et Evangelii capitulum unum dicatur: et nec nec hymni decus in ore nostro cognoscitur. Peto ergo Hierosolymam.
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ nẽrs sc̃s ut regni sui. Ita
&ia nominis participationẽ
donauit. Unde & ad morsen
dic&. Dedite pharaoni in
dm̃. conpleantur ergo nomi¬
ni dĩ. qui appellantur & filu
dĩ. Nec mirum pro illa in¬
effabili diuine benignitatis
indulgentia si uoluerit ut
homo appell&ur. ds̃ cum ds̃
appellatus sit homo:¬

Expanded text:
anctos suos ut regni sui, ita etiam nominis sui participatione donavit. Unde et ad Moysen dicit: Dedi te Pharaonem in Deum . Compellantur ergo nomine Dei, quia appellantur et Filii Dei. Nec mirum pro illa ineffabili divinae benignitatis indulgentia, si voluerit ut homo appellaretur Deus, cum Deus appellatus sit homo
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut ab lactatum suꝑ matrẽ
sua. Ita re tribues ianima mea
Unimae nr̃ae ablactatio ẽ cum
ab ignorantiae infantia adper¬
fectum cibum uitȩ consum ma¬
done sensus erigitur. Igitur

Expanded text:
sicut ablactatum super matre sua, ita retribues in anima mea? Animae nostrae ablactatio est, cum ab ignorantiae infantia ad perfectum cibum uitae consummatione sensus erigitur, igitur
Abbreviated transcription (Latin):
UOMODO INTELLEGENDUME
quod scribitur. Eloquia dñi
septuplum. R Casta dicitur
eloquia di. Ideo quod innullo
sunt tad ulterata mendatio:
& uicem argenti quod &ami¬
natum igne septem plici sp̃s
igne mumentur

Expanded text:
uomodo intelligendum est quod scribitur: Eloquia Dominseptuplum ? Resp. Casta dicuntur eloquia Domini ideo, quod nullo sint adulterata mendacio, et ad vicem argenti, quod examinatur igni septemplici, spiritus igni mundentur
Abbreviated transcription (Latin):
aspiret dies. et amoueantur umbrȩ. Symmachus mo¬
re suo etiam in hoc loco manifestius int̃pretatus est¬

Expanded text:
aspiret dies, et amoveantur umbrae. Symmachus more suo etiam in hoc loco manifestius interpretatus est
Abbreviated transcription (Latin):
quia dies priores meliores erant quam isti: quia non
sapienter in terrogasti dehoc. Ne uetus seculum pre¬
senti p̃feras quia unus utriusq est conditor ds̃ uistu¬
tes bonos diesuiuentis faciunt. uitia malos. Nedicas
ergo meliores dies fuisse sub moyse. et subxp̃o quo
modo siunt. Nam et illo tempore plures fuerunt
in creduli. et dies eorũ mali facti sunt et nunc cre¬
dentes multi repperiuntur. Dequibus ait salua

Expanded text:
quia dies priores erant meliores, quam isti; non enim quia dies priores erant meliores, quam isti; non enim sapienter interrogasti de hoc. Ne vetus saeculum praesenti praeferas, quia unus utriusque est conditor Deus. Virtutes bonos dies viventi faciunt, vitia, malos. Ne dicas ergo meliores fuisse dies sub Moyse, et sub Christo, quam modo sunt. Nam et illo tempore plures fuerunt increduli, et dies eorum mali facti sunt, et nunc credentes multi reperiuntur, de quibus ait Salva
Abbreviated transcription (Latin):
ira quam risus neputaremus iram quȩ inpassione
est laudari. nunc p̃cipit iram penitus eẽ tolendam
lbi enim ꝓcorreptione inpeccantes: et enuditione in
minores iram posuit hic uero patientiam. quȩ non¬
.INrefrenauit. patientia aũ
solum in angustiis. sed in letioribus nec essaria est.
ne plus quam c̃ decet exaltemur. Uidetur mihi &
qui nunc excelsus appellatur spũ In euangelio pau¬
peri sp̃u eẽ contrarius. qui in beatitudine poniturꝰ
Ne festines inspũtuo ut irascaris. quia ira insinu stulteꝵ
requiescit. Non quod cedat tardius irascendum̃
Idcirco nunc dicit. Nefestines inspũ tuo irasci. sed furens
et recens fuerit ira dilata. facilius sedatam possit au¬
ferre: Et quia ira semꝑ iuncta superbiȩ desiderat ul¬
tionem. meliorem ut supra patientem dixit eẽ. quã eũ
qui excelsus est sp̃u. It nunc signum insipientiȩ dedit
insinu stultoxequiescit: Nedixeris quid factum est.

Expanded text:
ira, quam risus, ne putaremus iram, quae in passione ira, quam risus, ne putaremus iram, quae in passione est laudari, nunc praecipit iram penitus esse tollendam. Ibi enim pro correptione in peccantes, et eruditione in minores iram posuit: hic vero impatientiam refraenavit. Patientia autem non solum in angustiis, sed et in laetioribus necessaria est, ne plus quam condecet, exaltemur. Videtur mihi et qui nunc excelsus appellatur spiritu in Evangelio, pauperi spiritu esse contrarius, qui et in beatitudine ponitur. Ne festines in spiritu tuo, ut irascaris, quia ira in sinu stultorum requiescit. Non quod concedat tardius irascendum, idcirco nunc dicit: Ne festines in spiritu tuo irasci; sed quod cum et recens fuerit ira, dilata facilius sedetur, et possit auferri. Et quia ira semper juncta superbiae est, desiderans ultionem, meliorem supra patientem dixit esse, quam eum qui excelsus est spiritu, et nunc signum insipientiae dedit: in sinu stultorum requiescit. Ne dixeris: quid factum est:
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum hebraicum quam interp̃tationẽ cͣopulans.
et faciens illum sensum. quialibi scriptus est. Excȩ¬
cant munera etiam sapientium oculos
ceste sic Qui incipit audire sermonem. et ad p̃ceptorẽ
uadit. in principio est. Qui uero extrema audit.
consummatus est atq ꝑfectus: Sed et hoc modo in¬
telligi potest: Dum in isto sęculo sumus. omne qđ¬
scimus principium est. Cum aut uenerit quod ꝑ¬
fectum est innouissimis consum matierimus Hebere¬
us lta hunc locum consequenti uersiculo exposuit
Melius est te finem considerare negotii. quam principi¬
um. et patientem eẽ quam im patientiȩ furore rapta¬
ri. Discimus quoq ex hac sententiola. nullam in ho¬
minibus ẽẽ sapientiam. cum melius sit tacere quã
ꝑloqui. Et quia cum finita fuerit oratio. intra se¬
met ipsum recogitat auditor: Quid sit dictum: Cum
aut coeperimus loqui. nec dum quid utilitatis acce¬
pit. Melior est patiens. suꝑ excelsum spũ.
Iuia superius iram concesserat dicens melior est

Expanded text:
erbum Hebraicum, quam interpretationem ejus copulans, et faciens illum sensum, qui alibi scriptus est: Excaecant munera etiam sapientium oculos . certe sic: Qui incipit audire sermonem, et ad praeceptorem vadit, in principio est; qui vero extrema audit, consummatus est atque perfectus. Sed et hoc modo intelligi potest: Dum in isto saeculo sumus, quod scimus, omne principium est: cum autem venerit, quod perfectum est, in novissimis et consummatis erimus. Hebraeus ita hunc locum cum sequenti versiculo disseruit: Melius est te finem considerare negotii, quam principium, et patientem esse, quam impatientiae furore raptari. Discimus 439 quoque ex hac sententiola, nullam in hominibus esse sapientiam, cum melius sit tacere, quam proloqui; et quia cum finita fuerit oratio, intra semetipsum recogitat auditor, quid sit dictum: cum autem coeperimus loqui, necdum quid utilitatis accepit. Melior est patiens super excelsum spiritu. Quia superius iram concesserat, dicens: Melior est