comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alsami arbor inuidȩa
intra terminos tantum
uiginti iugerum erat.
postea quam eadem re¬
gione romani podti sut
etiã latissimis collib pro¬
pagata. ẽ. stirpe similis
uitis foliis similis rutȩ
sed al bidiorib semꝑq
manentib Arbor autẽ
balsamũ. lignum enis
xilobalsamũ dicitur
fructus siue semen car¬
pobalsamũ. sucus opo¬
baliamũ. Quod idõ cũ
adiectione significat᷑.
eoquod ꝑcussus ferreis
ungulis cortex ligni.
ꝑ cauernas eximii odoris
gutta distillat. Cauer¬
na enĩ greco sermone
ope dicit᷑. Cuiꝰ guttã
adulterant admixto
ciprino oleo uł melle
sed sĩncerus ꝓbat᷑ amelle.
si cũ lacte coagulaue¬
rit. aboleo. si instilla¬
tus aquȩ aut admixtus.
facile fuerit resolutus:
Prȩtea & si laneȩ uestes
exipso pollutȩ non ma¬
culantur. Adulteratus
quidem neq cũ lacte
coagulatur. & ut oleũ
in aquã sũꝑnatat. & ue¬
stem maculat Balsã¬
ma aut̃ si pura fuerint
tantã ium habent. ut
ñ sol excanduerit susti¬

Expanded text:
alsami arbor in Judaea intra terminos tantum viginti jugerum erat. Posteaquam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe similis viti, foliis similis rutsed albidioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur: fructus sive semen carpobalsamum: succus opobalsamum. Quod ideo cum adjectione significatur, eo quod percussus ferreis ungulis cortex ligni  cavernas eximii odoris gutta distillat. Caverna enim Graeco sermone ope dicitur, cujus guttam adulterant admixto cyprino oleo vel melle; sed sincerus probatur a melle, si cum lacte coagulaverit; ab oleo, si instillatus aquae aut admixtus facile fuerit resolutus; praeterea et si laneae vestes ex ipso pollutae non maculantur. Adulteratus quidem neque cum lacte coagulat, et ut oleum in aqua supernatat, et vestem maculat. Balsama autem si pura fuerint, tantam vim habent, ut si sol excanduerit, susti
Abbreviated transcription (Latin):
arabba. filius magistri
eoꝵ. & absq dubio iudȩoꝵ
magistri qui .ẽ. diabulus
homicidioꝵ auctor. qui
usq hodie regnat in eis
dictus cdñi ł benedic tus
Barachi el int̃pretatur

Expanded text:
arabba filius magistri eorum; absque dubio Iudaeorum magistri, qui est diabolus, homicidiorum auctor, qui usque hodictus Domini vel benedictus B 31 BARACH interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
cȩtera execranda miste¬
ria xp̃m cȩleste corpus
habuisse confirmant. nec
assumpsĩsse carnẽ deuir¬
gine. sed ꝑeam quañ aquã
ꝑfistulam transisse deli

Expanded text:
cetera execranda misteria Christum celeste corpus habuisse confirmant nec adsumsisse carnem de uirgine, sed per eam quasi aquam per fistolam transisse deli
Abbreviated transcription (Latin):
Bases. fulturȩ sunt colum¬
narũ quȩ afundamento
consurgunt. & suꝑpositȩ
fabricȩ sustinent pondus
Bases aut̃ nomen petrȩ. ẽ.

Expanded text:
Bases fulturae sunt columnarum, quae a fundamento consurgunt, et superpositae fabricae sustinent pondus. Bases autem nomen petrae e
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinis bestiae
ab emittendo & effun¬
dendo aquas uocatae
Cȩceris enĩ bestus maris Iambr Ba¬
altius iaciunt undas. Ba¬
li enĩ grece emittere
dicitur.

Expanded text:
magnitudinis bestiae, ab emittendo et fundendo aquas vocatae. Caeteris enim bestiis maris altius jaciunt undas. Ballein enim Graece emittere dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
primũ uir sc̃s & ꝓphetes
dĩ. postea ꝑ inobȩdientiã
ei desiderium munerũ
diino uocabulo nuncu¬
patur. dicit᷑q in eodem
tusq helui filius bara¬
chiel burites: de huius
uidelicet buti radice
descendens.

Expanded text:
primum vir sanctus et prophetes Dei, postea per inobedientiam et desiderium munerum divino vocabulo nuncupatus, diciturque in eodem tus Heliu, filius Barachiel, Buzites, de hujus videlicet Buzi radice descendens.
Abbreviated transcription (Latin):
gigante funcdata. anino
uel semiramide repara¬
tam multi proclidere.
hȩc campi planicie undiq
iuix credibilis relatu fir¬
mitas & magnitudo Ie
id.ẽ. latitudine cubitoꝵ
quinquaginta. altitu Idegłs
stadiis circũuentur.
murus coctili latere
atq int̾fuso bitumine
compactus fossa extrin

Expanded text:
gigante fundatam, a Nino vel Semiramide reparatam, multi prodidere. Haec, campi planitie undique vix credibilis relatu firmitas et magnitudo, id est, latitudine cubitorum quinquaginta, altitudine quastadiis circumvenitur. Murus coctili latere atque interfuso bitumine compactus, fossa extrin
Abbreviated transcription (Latin):
Axis cȩli .ẽ. septentrionalis
linea recta quȩ ꝑmediã
pilam spere tendit. Et
dicta axis qđ in ea spera
ut rota uoluit᷑. ł quia ibi

Expanded text:
Axis est septentrionis linea recta, quae per mediam pilam sphaerae tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi
Abbreviated transcription (Latin):
duȩ sunt maior & minor
quib insunt bina oppi¬
da. maior tarraconem
hispaniȩ ciuitatẽ. minor Isidr B alii¬
one uersus contra
habent maioris subia¬
cent & insula bosus
heinde aboriente sap¬
disua. abaquilone ma¬
re galicum. ameridie
& africo mauritanicũ
pelagus. ab occasũ hibe¬
ricum pelagus spectant
geminasidȩ maior & mi¬
nor. Unde & eas uulgo
maioricã & minoricam
nuncupant. In his primũ
insulis inuenta.ẽ. funda:
quib: lapides emittunt
unde & baleares dictȩ
Bali enĩ grece emittere
dicitur. Unde & balista
quasi missa & fundiba¬
lum uirgilius. Balearis exdiste¬
uerbereꝰ funde¬

Expanded text:
duae sunt, maior et minor, quibus insunt bina oppida, maior Tarraconam Hispaniae ciuitatem, minor Barcionem uersus contra habent. maiori subiacet insula Ebusos. deinde ab oriente Sardiniam, ab aquilone mare Gallicum, a meridie et Africo Mauretanicum pelagus. ab occasu Hibericum pelagus spectant. Gimnaside maior et minor, unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda, qua lapides emittuntur; unde et Baleares dictae: balin enim Graece emittere dicitur, unde et balista quasi missa, fundibalum. Virgilius ‘Balearis verbera fund
Abbreviated transcription (Latin):
Baculus abaccio reꝑtore
uitis fertur inuentus.
quo homines moti uino
in nitterent᷑. Sicut aũ
abacho baculus. ita aba¬
culo baccillus per dimi¬
nutionẽ.

Expanded text:
Baculus, a Baccho repertore vitis fertur inventus, quo homines moti vino inniterentur. Sicut autem a Baccho baculus, ita a baculo bacillus per diminutionem.
Abbreviated transcription (Latin):
Bactrianĩ sciti᷑ fuerunt
dib siuis pulsi iuxta ba¬
c̃tron orientis fluuiũ
consederunt. ex cuiꝰ uo¬
cabulo & nomen sortiti¬
sunt. Huiꝰ gentis rex
fuit toroastes. inuentor¬

Expanded text:
Bactriani Scythae fuerunt,  suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sortiti. Huius gentis rex fuit Zoroastres
Abbreviated transcription (Latin):
secus late patens uice
amnis circũ fluit a fron¬
te muroꝵ centũ portae
ȩreȩ. ipsa aut̃ latitudo
in consummatione pinna suirgł
rũ utroq latere habita¬
capit. Domus intrinsecus
quater gemina habitati¬
ones minaci ꝓceritate
mirabiles

Expanded text:
secus late patens, vice amnis circumfluit. A fronte murorum centum portae aereae: ipsa autem latitudo in consummatione pinnarum ex utroque latere habitacapit. Domus intrinsecus quater germinae habitationis minaci proceritate mirabiles
Abbreviated transcription (Latin):
A utolops. animal. ẽ. acerri¬
mũ nimis. ad eo ut nec ue¬
natores ei posunt appro¬
pinquare: Habet autẽ
longa cornua serre figu¬
ramꝰ habentia. ita ut pos¬
sit etiã arbores secare al¬
deponere. Cũ aut̃ sĩtierit.
uenit admagnũ eufraten
frutex qui dicit᷑ grece
hericine habens uirgulta
subtilia atq prolixaꝰ Ue¬
niens aut̃ incipit ludere
cornib suis adhericinã
& dũ ludit. obligat cor¬
nua sua in uirgũltis eiꝰ
Cũ aut̃ diupugnans li¬
berare se non posũt. ex¬
clamat uoce magna
Tunc audiens uenator
uocem eius uenit. &
occidit eũ

Expanded text:
AVTOLOPS Est animal acerrimum nimis, ita ut nec uenator ei possit appropinquare. Habet autem longa cornua serrae figuram habentia, ita ut possit etiam arbores aldeponere. Et cum sitierit, uenit ad magnum flumen frutex qui dicitur graece herecine, habens uirgulta subtilia atque prolixa; ueniens autem incipit ludere cornibus suis ad herecinam; et dum ludit, obligat cornua sua in uirgultis eius. Cum autem diu pugnans liberare se non possit, exclamat uoce magna; audiens autem uenator uocem eius, uenit et occidit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
Dadium equum antiqui
uadium dicebant quod
inter cȩtera animalia
fortius uadat. Ipse est¬
& spadix quẽ fenicatũ
uocant. Et dictus spadix¬
quã siculi spadicã uocant

Expanded text:
Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter caetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant, et dictus spadixam Siculi spadicam vocant
Abbreviated transcription (Latin):
Salista. genus tormenti
abemittendo iacula di¬
cta. Bali enĩ grece emit¬
tere dicit᷑. Torquetur
enĩ uerbere neruorũ.
& magna ui iacit hastas
aut saxa. Inde & fundi¬
balus quasi funda
emittens : Contra bali¬
stam testudo ualet
Series enĩ fit armorum.
umbonib int̃se colligatis
tione meroris. Nã greci
balanion dixeruntꝰ quod
axietatẽ animi tollat
hȩc & gimnasia dicunt᷑
quod ibi athlecȩ uncꝰ to
corpore & ꝑfricato ma¬
nib: exercitantur Nã
gymnasiũ grece. latine
exercitiũ dicit᷑ gymnas

Expanded text:
Balista genus tormenti, ab emittendo iacula dicta; βαλεῖν enim Graece mittere dicitur. Torquetur enim verbere nervorum, et magni vi iacit aut hastas aut saxa. Inde et fundibalus, quasi fundens et emittens. Contra balistam testudo valet: series enim fit armorum umbonibus inter se conligatistione moeroris. Nam Graeci balaneion dixerunt, quod anxietatem animi tollat. Haec et gymnasia dicuntur, quia ibi athletae uncto corpore et perfricato manibus exercitantur: Nam gymnasium Graece, Latine exercitium dicitur, s
Abbreviated transcription (Latin):
Autumnus. ẽ. dũ rursus
sol asũmo cȩli descendens
infringit ȩftuũ magnitu¬
clinẽ. & paulisꝑ ꝓrelaxa i¬
to ac deposito calore prȩ¬
stat temperiem sequente
tempestate uentoꝵ et Itsid
turbine ꝓcellarũ & ui ful¬
minũ tonitruoꝵq sonan¬
graues morbos habet
Unde & tunc om̃ia folia
arboꝵ defluunt. Vt
aut̃ autummus abundet
morbis. facit hoc confiniũ
frigoris & caloris & cõpug¬
nantia int̃se contrarioꝵ¬

Expanded text:
Autumnus est, dum rursus sol, a summo coeli descendens, infringit aestuum magnitudinem, et, paulisper relaxato ac deposito calore, praestat temperiem, sequente tempestate ventorum, et turbine procellarum, et vi fulminum tonitruumque sonangraves morbos habet. Unde et tunc omnia folia arborum defluunt. Ut autem autumnus abundet morbis, facit hoc confinium frigoris et caloris et compugnantia intra se contrario
Abbreviated transcription (Latin):
babylon uocatur. In hoc
loco cũ turrem quondã
homines ȩdificare ad¬
uersum cęlum aggressi
essent disꝑsi sunt immissa
diuinitus confusione lin¬
Babilonia principale ciui
species ut troia troianũ
Nã & babylon & baby¬
lonem dicimus

Expanded text:
Babylon vocatur. In hoc loco cum turrem quondam homines aedificare adversus coelum aggressi essent, dispersi sunt, immensa divinitus confusione linBabylona principale ciuitspecies’, ut Troia troiana. Nam et ‘Babylonem’ et ‘Babylonam’ dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ dr Bac trus. fluuius orientis
arege bactro uocatus
fertur . a quo & bactriani
& urbs eoꝵ¬
Bac triȩ regionis proprius
amnis bac tros uocabulũ
dedit. partesq huiꝰ pene
sunt propanis uigis am¬
biunturq aduersȩ suñ
inde fluuii fontib ter¬
minatur. reliqua inclu¬
ditoccus fluuus. mittit Idgeł B of¬
bactria fortissimos ca¬
melos nunquã atoerentes Isu¬

Expanded text:
 Bactrus fluvius Orientis, a rege Bactro vocatus fertur, a quo et Bactriani, et urbs eoBactriae regioni proprius amnis Bactrus vocabulum dedit. Partes ejus quae pone sunt, Paropamisi jugis ambiuntur; quae adversae sunt, Indi fluvii fontibus terminantur. Reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos Camelos nunquam atterentes
Abbreviated transcription (Latin):
Sabyloniȩ regionis caput
babylon urbs. ẽ. aquo &
nuncupata tam nobilis.
eius nomine aliquando
transierint

Expanded text:
abyloniae regionis caput Babylon urbs est, a qua et nuncupata, tam nobilis ueius nomen aliquando transierint
Abbreviated transcription (Latin):
Boetia ꝓuncia clicta hac
excausa dũ cathinus age¬
noris filius europã soro¬
rem aioue raptã exprȩ Io¬
cepto genitoris quȩreret.
nec reperiret. patris irã
formidaras confirmato
animo elegit exiliũ. Nã
boius forte comspectȩ se¬
cutus uestigia. amplexus
est sedem ubi illa recuba¬
uerat. Sicq locũ de nomi¬
ne bouis boetiã nomina¬
uit. ubi & thebas urbem
construxit. inqua olim
ciuilia bella detonuer̃.
& ubi nati sunt apollo
& hercules. maior ille
thebanus. Eadẽ. ẽ. eonia
uocata afonte quodam suurgł¬
apollini & musis consecra¬
to. qui in eadẽ boetia. ẽ. Indđr¬

Expanded text:
Boetia autem dicta hac ex causa: dum Cadmus, Agenoris filius, Europam sororem a Iove raptam ex praecepto patris quaereret nec reperiret, patris iram formidans confirmato animo elegit exilium. Nam bovis forte conspectae secutus vestigia, amplexus est sedem ubi illa recubaverat, sicque locum de nomine bovis Boetiam nominavit, ubi et Thebas urbem constrcivilia bella detonarunt, et ubi nati sunt Apollo t Hercules maior ille Thebanus. Eadem est Eonia vocata, a fonte quodam Apollini et Musis consecrato, qui in eadem Boetia e
Abbreviated transcription (Latin):
Bithinia prima asiȩ mino¬
ris ꝓuincia inponti exor¬
dio ad partẽ solis orien¬
tis aduersa traciȩ iacet.
multis ante nominib
appellata. Nam prius
hebricia dicta. deinde
migdonia. mox abitinio
rege bit̾inia nuncupata:
ipsa .ẽ. & maior frigia
nichomedia urbs in ea
ubi annibal fugiens ue¬
neni haustu animam
expirauit

Expanded text:
iciam. Prima Asiae minoris Bithynia in Ponti exordio ad partem solis orientis adversa Thraciae iacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspiravit.
Abbreviated transcription (Latin):
acidi Alii scribimꝰ singularit̃
datiuo casu ut decati¬
lina salustius dicit
multos uiuenũ pollice¬
bat diuersis illecebris.
aliis certa prebere. alii
equos mercari. alii ca¬
nes aduenandũ¬

Expanded text:
abet. Alii scribimus singulariter dativo casu, ut de Catilina Sallustius dicit: ‘Multos iuuenum pellicebat diuersis inlecebris: alii scorta praebere, alii equos mercari, alii canes ad uenandu
Abbreviated transcription (Latin):
Fauillȩ specus: fossȩ quȩdã
incapitolio: quȩ in modum
cisternarũ cauȩ : excipiebar̃
dona iouis. siqua uetusta
erant. hominum a fruge danda

Expanded text:
Fauisae specus, fossae quaedam in Capitolio, quae in modum cisternarum cauatae excipiebant dona Iouis, si qua uetusta erant hominum e fruge danda
Abbreviated transcription (Latin):
st̃. res uere quȩ factȩ st̃ : ar¬
gum̃ta st̃. quȩ & si facta non
st̃ fieri tam̃ possunt. Fabu¬
lȩ uero st̃. quȩ nec factȩ sunt
nec fieri possunt: quia con-¬
tra naturã sunt

Expanded text:
sunt res verae quae factae sunt; argumenta sunt quae etsi facta non sunt, fieri tamen possunt; fabulae vero sunt quae nec factae sunt nec fieri possunt, quia contra naturam sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nificatione ueniatur : Sic
& demostenes orator fabulã
ususest. aduersus philippũ
qui cũ abatheniensib postu¬
laret ut sibi decẽ oratores
ceret: finxit ille fabulam.
qua desuaderet dicens: Lu¬
pos aliquando pastorib: quoꝵ
diligentiã deciꝑe uoluissent
suasisse: ut inamicitiã con¬
uenirent : ea tam̃ conditione.
ut sicanes in quib erat causa
iurgioꝵ. iure illis traderent᷑.¬
Annuisse pastores: & inspem igł¬
securitatis dedisse canes quos
ouiũ suarũ uigilantissimos
custodes habebant. Tunc lupi
adempta omi formidine.¬
omne qđ ingregib illis erat
non ꝓsacietate tantũ : uerũ
etiã ꝓlibidine licerauerunt.
Philippũ quoq principes popłi
postulauere: quo facilius pos

Expanded text:
nificatione veniatur. Sic nificatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores eret, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgioannuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes quos ouium suarum uigilantissimos custodes habebant, tunc lupi adempta omni formidineomne, quod in gregibus illis erat, non pro sacietate tantum uerum pro libidine lacerauerunt, Philippum quoque principes populi postulare quo facilius
Abbreviated transcription (Latin):
claudus: qr ꝑ naturã nunꝙ
rectus ẽ ignis : ut illa tri:¬
formis bestia: prima leo.
postrema draco media
ipsã cymera. idest caprea :
ȩtates hominũ ꝑ eã uolentes
distinguere. Quarũ. ferox &
horrens prima adolescentia:
ut leo : dimidiũ uitȩ tẽpus
lucidissimũ ut caprea: eo qđ
acutissime uideat: tunc fit
draco: Sic & ypocentauri fa¬
bulã . eẽ. confictã : id est homi¬
nẽ equo mixtũ. ad exprimen.¬
dã humanȩ uitȩ uelocitatẽ :¬
quia equũ constat. eẽ. uelo¬
cissimũ. Ad mores : ut apđ
horatiũ: mus loquit᷑ muri
& mustela uulpeculȩ : ut ꝑ
narrationẽ fictã. adid qđ agi¬
tur. uerax significatio refe
ratur. Vnde & ysopit᷑ales
st̃ fabulȩ. ad morũ finẽ re-¬
latȩ : uł sicut in libro iudicũ. In
ligna sibi regẽ requirunt.
& loquunt᷑ ad oleã. & ad ficũ.
& aduitẽ. & ad rubũ. Qđ totũ
utiq: ad mores fingitur : ut
adrẽ quȩ intenditur. ficta
quidẽ ratione. sed uera sig¬

Expanded text:
claudus, quia per naturam nunquam claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit draco, sic et Ippocentauri fabulam esse confictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humane uite uelocitatem quia equum constat esse uelocissimum, ad mores ut apud Horacium mus loquitur muri et mustela uulpecule, ut post narrationem fictam ad id, quod agitur, uratur. Unde et Aesopi tales sunt fabulae ad morum finem relatae, vel sicut in libro Iudicum 9, 8 ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci sig
Abbreviated transcription (Latin):
Fabulas poetȩ afando no¬
minauer̃: quia non st̃ re
factȩ. sed tantũ loquendo
fictȩ. Quȩ ideo st̃ inductȩ :¬
ut fictoꝵ mutoꝵ animaliũ
int̃ se colloquiũ. imago quȩ¬
dã uitȩ hominũ nosceret᷑.
Has primꝰ inuenisse traditꝰ.
al mon crotoniensis: ap¬
pellanturq hẏsopicȩ. qr
is apđ̾ frigias in hac re pol¬
luit. Sunt aũ fabulȩ : aut
ysopicȩ aut libisticȩ Hisopi¬
cȩ st̃ : cũ animalia muta in.Iadram¬
ter se sermocinassẽ fingunt ani
uł quȩ animã non habent:
ut urbes. arbores. montes
petrȩ. flumina: Libisticȩ
aũ: dũ hominũ cũ bestiis.
aut bestiarũ cũ hominib
fingit᷑ uocis. eẽ. cõmerciũ:
Fabulas. poetȩ quasdã
delectandi causa finxer̃:
quasdã ad naturã rerũ:
nonnullas admores ho-¬
minũ int̃pretati st̃ Dele-¬
ctandi causa fictas : ut eas
quas uulgo dicunt uł qͣles
plaucus & terrentius cõpo¬
suer̃. Ad naturã rerũ fabu¬
las fingunt ut uulcanus

Expanded text:
Fabulas poete a fando nominauerunt, quia non sunt res facte sed tantummodo loquendo ficte, que ideo sunt inducte ut fictorum mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus
Abbreviated transcription (Latin):
& medicaminis usũ. Nã sȩpe
ruri ꝓdest: pestilentiȩ quoq
quȩ obscuratione solis con¬
trahitur. Auxiliari certũ. ẽ
noꝑe quoq aliud gignit.
primis ignibus: aliud scdis
aliud tercus. Habet quoq
Q aliã inse diuersitatẽ ignis
ã alius est qͥ usui humano.
alius qui iniudicio apparet
diumo: siue qui decęlo ful¬
men astringint. siue qui
deterra ꝑuertices montiũ Igłi¬
eructat. Fabrica aũ duob
reb constat: uentis & flã¬
ma Flãma uͦ ꝓprie forna-¬
cis est dicta qđ flatu fol¬
liũ excitet᷑. Forhax uero
abigne uocatur. Fos enim
ignis est¬

Expanded text:
et medicaminis usum. Nam saepe et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis: nam alius est, qui usui humano: alius, qui in judicio apparet divino: sive qui de coelo fulmen astringit: sive qui de terra per vertices montium est. Fabrica in duabus rebus constat, ventis et flammis. Flamma vero proprie fornacis est, dicta quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata, fos enim ignis est
Abbreviated transcription (Latin):
Faber : a faciendo ferrũ. im¬
positũ nom̃ habet. Hinc diri¬
uatũ nom̃ est. ad alias artiũ
materias: fabros uł fabricas
dicere : sed cũ adiectione. ut
faber lignarius & reliqua:
ꝓpt̾ operis scilicet firmitatẽ:
Infabroꝵ aũ fornace. gen¬
tiles uulcanũ auctorẽ dicunNł :¬
figuralit̃ ꝑuulcanũ ignẽ sig¬
nificantes : sine quo nullum
metalli genus. fundi exten¬
diq potest. Nichil est enim
pene: qđ igne non efficiat᷑.
Alibi enĩ uitrũ. alibi argentũ
alibi plũbũ. alibi minium
alibi pigmenta : alibi medi¬
camenta efficit: Igne lapi¬
des mȩre soluuntur igne
ferrũ gignit᷑ ac domatur
igne aurũ ꝑficitur : igne
cremato lapide. cȩmenta
& parietes ligantur : Lapi¬
des nigros ignis coquendo
candificat: ligna candida
urendo obfuscat. Carbones
expruna fulgida nigros fa-¬
cit : delignis duris. fragiles
deputribilib imputribiles
reddit. Stricta soluit. solu¬
ta restringit : dura mollit.
mollia dura reddit: Habet

Expanded text:
Faber a faciendo ferro inpositum nomen habet. Hinc derivatum nomen est ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere; sed cum adiectione, ut faber lignarius et reliqua, propter operis scilicet firmitatem. In fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aere solvuntur, igne ferrum gignitur ac domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet
Abbreviated transcription (Latin):
fabonio : quia quȩdã ani¬
malia fabonio spũ hausto
concipere existimant᷑. Vnde lisic¬
& hi. qui non sunt delegiti¬
mo matrimonio matrẽ
potius quã patrẽ sequunt᷑:

Expanded text:
abant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
prouerbiũ in eos
qui adomesticis alim̃tis usi
aliis laborarent: dictũ abeo
qđ capitoliũ ȩdificanti tar¬
quinio fabros ut structores
cornu cũ suo uictu miserunt:

Expanded text:
prouerbium in eos, qui domesticis alimentis usi aliis laborarent. Dictum ab eo quod Capitolium aedificanti Tarquinio fabros ac structores corui cum suo uictu miserunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Fabricas parietũ: atq tectoꝵ.
greci inuentorẽ asserunt. deda¬
Iste enĩ primus. didicisse
fabricã aminerua dicit᷑
Fabros aũ siue artifices
greci tectonos uocant: idẽ
instructores

Expanded text:
Fabricis parietum atque tectorum Greci inventorem Dedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Greci tectonos vocant, id est instructores.
Abbreviated transcription (Latin):
aba greta ethimologia.
auescendo uocabulũ supsit:
quasi facia. fage enĩ grece.
comedere dicitur. Primũ enĩ
homines. hoc legumine usi st̃
Huius species. duȩ : quarum
altera cõmunis altera ȩgyptia.
aba nutrit & stringit : &
uentos creat. Replet : quia
suꝑuenientes non admitut
susciꝑe meatus. Stat aũ: quia
modicas reliquias habet cibi
ł aba. fresa dicta: eoqđ eam
homines frendant. id est fran¬
gant: & molendo cõminuaNt¬

Expanded text:
aba Graeca etymologia a vescendo vocabulum sumpsit, quasi faga; φαγεῖν enim Graece comedere dicitur. Primum enim homines hoc legumine usi sunt. Huius species duae, quarum altera communis, altera Aegyptia. aba nutrit et stringit et uentos creat; replet quia superuenientem cibum non admittit suscipere meatus, stat autem quia modicas reliquias habet ciuiaba fresa dicta, eo quod eam homines frendant, id est, frangant, et molendo comminuant
Abbreviated transcription (Latin):
E quiuoca st̃ quando multa.¬
rũ rerũ nom̃ unũ est. sed
non eadẽ diffinitio: ut leo
Nã quantũ ad nom̃ ꝑtinet:
& uerus. & pig̨tus. & cȩlestis
leo dicitur. Quantũ ad diffi¬
nitionẽ ꝑtinet: alit̃ uerus
diffinitur. alit̃ pigtus alit̃ Iuir¬

Expanded text:
Equivoca sunt, quando multarum rerum nomen unum est, sed non eadem diffinitio. Ut Leo. Nam quantum ad nomen pertinet et verus et pictus et celestis, Leo dicitur: quantum ad diffinitionem pertinet, aliter verus diffinitur, aliter pictus, alit
Abbreviated transcription (Latin):
ris generis ortũ. qđ etiã dici¬
tur bigenerũ : quia exdiuer¬
sis nascitur ut mulus
Equi fluuiales. quos ippota¬
mos uocant. eo qđ hii gene¬
rantur influmine : tamen
cũ in alta aquarũ st̃. non
ambulant. sed natant: nec
uestigio utunt᷑ pedes ad in-¬
cedendũ : sed tantũ extre-
mo reptant.¬
equi marini dicti : qđ prima
parte equi sunt. postrema
soluuntur inpiscẽ.

Expanded text:
 generis ortum, quod etiam dici generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulusequi tribuit, quos hippopotamos uocant eo quod ii generentur Nilo in solent, tamen cum in alto aquarum sunt, non ambulant, sed natant nec uestigio praeuaricator pedis ad incedendum, sed tamquam remo ad reptanEqui marini, quod prima parte equi sunt, postrema solvuntur in piscem.
Abbreviated transcription (Latin):
Canus dictus : qͥ excandido
colore & nigro est
Scutulatus uocatus : ꝓpt̃ or¬
bes quos habet candidos
interpurpureos
darius : qd uias habeat co-
lorũ impariũ. Qui aũ albos
tantũ pedes habent. petili
appellantur : qͥ frontem
Ceruinus. ẽ: quẽ uulgo
uuaranẽ dicunt.
Eranẽ idẽ uulgus uocat.
qđ in modũ aerei coloris sit
Arrtheus aũ est: pressus in
purpura.
Dõsin̾a aũ dictus: qđ sit color
eius deasino. Idẽ & cireneus
Sunt aũ hii dea gresti ordine
orti quos equistros dicimus:
& ꝓinde ad urbanã digni-¬
tatẽ transire non possunt.
Maurus niger est. Nigrũ enĩ
Al annus uͦ. equus breuior est:
quẽ uulgo bruniciũ uocant.
Ueredos. antiqui dexerunt. qđ
ueherent redas. id est duice¬
rent: uł qđ uias publicas
currant. ꝑ quas & redas ire
solitũ erat.
E quoꝵ triast genera. Vnũ
generosũ. preliis & onerib
aptũ : alterũ uulgare atq
gregariũ : aduehendũ non
adequitandũ aptũ : terciũ
ex ꝑmixtione diuersi gene¬

Expanded text:
Canus dictus est, qui ex candido colore et nigro est. Scutulatus est dictus propter orbes quos habet candidos inter purpureos, varius qulorum inparium. Qui autem albos tantum pedes habent, petili appellantur; qui frontem Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim . Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi
Abbreviated transcription (Latin):
Motus aũ equi. inaurib intel-¬
ligit᷑ : uirtus in m̃bris tre¬
mentibus.
Color: hic p̃cipue expectan¬
dus. Badius : aureus roseus
myrtheus ceruleus. giluus
glaucus scutulatus canus
candidus albus guitatus
niger. Sequenti aũ ordine
uarius ex nigro badioq di¬
stinctus: reliquos uanoes uolo

Expanded text:
Motus autem equi in auribus intelMotus autem equi in auribus intelligitur, virtus in membris trementibus. 48. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro, badioque distinctus; reliquus varius colo
Abbreviated transcription (Latin):
turi colligere. Aetas logeua
equis persicis. hunnicis. epy¬
rotis. ac siculis : in annis ultͣ
quinquaginta. Breuior aũ
hispanis numidiis & gallicis:
frequens opinio est. Ingene¬
rosis equis ut aunt ueteres.
quattuor expectant᷑. forma
pulchritudo. meritũ. atq
color torma : ut sit ualidũ
corpus. & solidũ robore : con¬
ueniens altitudo: latus lon
gũ. substrictus maxime &
rotundi clunes: pectus late
patens : corpus omne mus¬
culoꝵ densitate nodosũ:
pes siccus. & cornu concauo
solidatus: Pulchritudo : ut
sit exiguũ caput & siccũ : &¬
pelle prope ossib adherente:
aures breues & acũtȩ : oculi
magni: nares patulȩ : erecta
ceruix: coma densa : & cauda
ungulõꝵ soliditatis fixa ro-¬
tunditas Meritũ : ut sit ani-¬
mo audax : pedib alacer:
trementib m̃bris: qđ est
fortitudinis inditiũ : qui ex
sũma quiete. facile concite.¬
tur : uł excitata festinatio¬
ne. non difficile teneatur.

Expanded text:
turi colligere. Aetas longaeva turi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epiroticis, ac Siculis, in annis ultra quinquaginta; brevior autem Hispanis, ac Numidis, et Gallicis, frequens opinio est. 45. In generosis equis, ut aiunt veteres, quatuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum, atque color. Forma, ut sit validum corpus, et solidum, robori conveniens altitudo, latitudo, latus longum, venter substrictus, maximae et rotundae clunes, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus, et cornu concavo solidatus. 46. Pulchritudo, ut sit exiguum caput, et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves, et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa, et cauda, ungularum soliditate fixa rotunditas. 47 47. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium, quique ex summa quiete facile concitetur, vel ex citata festinatione non difficile teneatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicti: eo qđ quando qua¬
drigis iungebant᷑. ȩquaban-¬
tur pares forma : & similes
cursu copulabantur. Cabal-¬
lus aũ a cauo dictus: ꝓpt̃
qđ gradiens. ungulã impres¬
sa terra concauet. qđ reli-¬
qua animalia non habent.
Inde & sonipes: qđ pedib so¬
nat. Viuacitas equoꝵ multa.
Exultant enĩ in cãpis. obdu-¬
rant᷑ bello excitant᷑ sono
tubȩ ad preliũ : uoce accensi
cursũ ꝓuocant. Dolent cũ
uicti fuerint : exultant cũ
uicerint. Quidã hostes in
bello sentiunt: adeo ut ad¬
uersarios morsu petant.
Aliqui etiã ꝓprios dominos
recognoscunt: obliti man¬
suetudinis. simutent᷑ aliqͥd
p̃ter dominũ : dorso nullũ
recipiunt. int̃fectis uł mo¬
rientib dominis multi
lacrimas fundunt. Solum
enĩ equũ: ꝓpt̃ hominẽ la¬
crimare & doloris affectũ
sentire dr̃. unde incentau¬
ris: equoꝵ & hominũ natura
ꝑmixta ẽ: Solent etiã ex
equoꝵ uł mestitia. uł alacri-¬
tate : euentũ futuri dimica¬

Expanded text:
qui dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permista est. 44. Solent etiam ex equorum moestitia, vel alacritate eventum futurum dimica
Abbreviated transcription (Latin):
nãq dicit᷑. qͥ certantib me¬
dius int̾uenit: ꝓ quo utraq
pars. ȩquã fidem sequat᷑
Eques aũ est: qui equos se¬
dit marmis. Equester uͦ
locus uł ordo : ut sidicas ille
honor equester. Itẽ. militat
ille in equestri ordine.

Expanded text:
 dicitur qui certantibus medius interuenit, per quem utraque pars aequam fidem sequatur; eques autem est qui equo sedet in armis; equester uero locus uel ordo, ut si dicas: Ille honor equester est, item: Militat ille in equestri ordine.
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ quã siculi spadiam.
& quodã splendore ꝑfusos.
Gitatus albus nigris int̃¬
uenientib ꝑictus punctis.
Candidus aũ & albus: inuicẽ
sibi differ̃. Nã albus cũ quo

Expanded text:
e, quam Siculi spadicam t quodam splendore perfusosttatus, albus nigris intvenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum
Abbreviated transcription (Latin):
uenit. Itẽ. tua tua contrate:
dimittã arma. ltẽ. oiuuenis
iuuenis: sinescis figere uers:
E podon. in poemate clausu.
ubi p̃misso uno longiore.
alt̃ breuior cõponit᷑: atq in
singulis quibusq: maiorib
sequentes minores. quasi dau¬
sulȩ recinunt. Clausulas aũ
lirici appellant. quasi p̃cisos sis¬
uersus integris subiectos:
qui procul negotiis : deinde
sequit᷑ p̃cisus: ut prisca gens
mortaliũ. Sic & de inceps
alt̾ni. quib aliqua pars deest.
& ipsis p̃cedentib similes:
sed minores.

Expanded text:
. item: tua, tua contra te dimicant arma. item: o iuuenis, iuuenis, si nescis fingere uersus. Epodon in poemate clausulaubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus integris subiectos, qui procul negotiis, deinde sequitur praecisus: Ut prisca gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ Arithmetica. ẽ. disciplina
numeroꝵ. Greci enim
quã scriptores seculariũ
litterarum int̃ disciplinas
mathematicas idõ primã
.ẽẽ. uoluerunt. qm̃ ipsã
ut sĩt. nulla alia indiget
disciplina. Musica autem
& geometria & astrono¬
mia quȩ secuntur ut
sint atq subsĩstant istius
egent auxilio

Expanded text:
 Arithmetica est disciplina numerorum. Graeci enim Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa, ut sit, nulla alia indiget disciplina. 2. Musica autem, et geometria, et astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
corrupte uulgo loran¬
drũ uocatur. quod sit
folus lauri similis. flore
ut rosa. arbor uenenata : In đr
int̃ficit enĩ animalia: &
medetur serpentium
uexationes
A romata sunt quȩq: fla¬
grantis odoris india uł
arabia mittit siue aliȩ
regiones. Nomen aut̃ aro¬
mata traxisse uidentur
siue quod aris imposita
diuinis inuocationib ap¬
ta uideantur. seu quod
sese aeri inserere ac misce¬
re ꝓbantur. Nã quid. ẽ.
odor nisi aer contactus¬
miri coloris & odoris.

Expanded text:
corrupte vulgo Lorandrum vocatur, quod sit foliis lauri similibus, flore ut rosa. Arbor venenata, 339 interficit enim animalia, et medetur serpentium vexationeAromata sunt quaequae fragrantis odoris India vel Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, sive quod aris inposita divinis invocationibus apta videantur, seu quod sese aeri inserere ac misceri probantur. Nam quid est odor nisi aer contactusgrantis odoris India vel
Abbreviated transcription (Latin):
Armelausa uestis uulgo
uocata. quod ante et
retro diuisa atq aꝑta
esł inarmos tantũ clausa.
quasi armic lausa .c. lit¬
tera ablata

Expanded text:
Armelausa vulgo vocata, quod ante et retro divisa atque aperta est, in armos tantum clausa, quasi armi clausa, C litera ablata
Abbreviated transcription (Latin):
Armonica dicitur modula¬
medos tragedos uł choros.
uł ad om̃i qui uoce ꝓpria
canunt. hȩc ex animo
& exmotu sonum. ex quo

Expanded text:
armonica dicitur, id esmedos, tragedos, vel choros, vel ad omnes qui voce propria canunt. Hec ex animo et  ex motu sonum, ex quo
Abbreviated transcription (Latin):
s lndr Arma . generalit̃ om̃ium
rerũ instrumenta : sunt
Ynde ubi reponuntur
armaria dicta sunt
Arma. tela om̃iũ generũ.
sed arma sunt quib: ipsi
tuemur. tela sunt quȩ
mitimus Nam arma
duplicia sunt id.ẽ. uel
quib ꝑcutimus. ł quib
ꝓprie dicta sunt eo qđ
armos tegunt. Nam
arma uel armis dicunt᷑
huic hasta parmos acta

Expanded text:
s. Arma generaliter omnium rerum instrumenta sunt; unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittimus. Nam arma duplicia sunt: id est vel quibus percutimus, vel quibus prie dicta sunt eo quod armos tegunt. Nam arma vel ab armis dicunturhuic hasta per armos acta
Abbreviated transcription (Latin):
collate iictoriȩ causa
militib obarmoꝵ u̾irtu¬
tem Unde & quondã uul¬
go uiriliȩ dicebantur
Abintellectu aut̃ circuli
armilla non discrepat.
quia ipsa quoq: hoc ubi
ponitur ambiendo con¬
stringit. sed armilla la¬
tius extenditur. circulus
rotundus fit

Expanded text:
collatae victoriae causa militibus ob armorum virtutem; unde et quondam vulgo viriolae dicebantur. Ab intellectu autem circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc, ubi ponitur, ambiendo constringit. Sed armilla latius extenditur, circulus rotundus fit
Abbreviated transcription (Latin):
rron int̃pretat᷑ archum
Aaron mons fortitudinis¬
int̃pretatur. ꝓpt̃ quod Iinđr
turibulũ accipiers̃ in¬
medio suꝑstitũ & inter

Expanded text:
Arabia mittit, sive aliae regiones. Nomen autem aromata traxisse videntur, divinis invocationibus apta videantur, seu quod
Abbreviated transcription (Latin):
montes. ex cuiꝰ collib
tygris flinuus nascitur
& incuiis montib arca
post diluiuũ sedisse ꝑhi¬
betur Duplex. ẽ. autem
armenia. suꝑior & infe¬
rior sicut duȩ pannoniȩ¬

Expanded text:
montes, ex cujus collibus 152 Tigris fluvius nascitur; et in cujus montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex est autem Armenia, superior et inferior, sicut duae Pannoni
Abbreviated transcription (Latin):
Dicta aut̃ armenta uel
quod sint apta armis.
id .ẽ bello. uł quod his
inarmis utimur : Alii ar
si aramenta. uł qđ sint
cornib: armata¬
rmenius exthessalia unꝰ
denumero ducũ iasonis
qui ad colcos ꝓfecti sunt
recollecta multitudine
quȩ amisso rege iasone
passim uagabatur. arme¬
niam condidit. gentiq
ex suo uocabulo nomen
dedit

Expanded text:
dicuntur armenta, vel quod sint armis apta, id est bello, vel quod his in armis utimur, vel quod si aramenta, vel quod sint cornibus armatarmenius ex Thessalia unus de numero ducum Iasonis, qui ad Colchos profecti sunt, recollecta multitudine, quae amisso rege Iasone passim vagabantur, Armeniam condidit, gentique ex suo vocabulo nomen dedit
Abbreviated transcription (Latin):
A rieti nom̃ species dedit.
eoquod cũ impetu inpin¬
git murũ inmodũ arietũ
impugnantiũ. Ualidȩ enĩ
ac nodosȩ arboris caput
ferro uestitur. eaq sus¬
penia funib multorũ
manu in murũ impellit᷑
deinde retrorsum ducta
maiori impetu destinat᷑
Sicq crebris ictib con¬
cussum murilatus cedit.
cauatũq: irrumpit ac
fenestram facit Contra Idegłs¬
impubsum arictis reme¬
dium. ẽ. faccus palens
plenus. & ineũ locũ di¬
missus quo aries ꝑcutit
laxo enĩ saccoꝵ sinu.
ic tus arietis illisus mol¬
litur. Duriora erã mol¬
liorib facilius cedunt

Expanded text:
Arieti nomen species dedit, eo quod cum inpetu inpingit murum in modum arietum pugnantium. Validae enim ac nodosae arboris caput ferro vestitur, eaque suspensa funibus multorum manu ad murum inpellitur, deinde retrorsum ducta maiori inpetu destinatur, sicque crebris ictibus concussum muri latus cedit cavatumque inrumpit ac fenestram facit. Contra inpulsum arietis remedium est saccus paleis plenus et in eum locum demissus quo aries percutit; laxo enim saccorum sinu ictus arietis inlisus mollitur. Duriora enim mollioribus facilius cedunt
Abbreviated transcription (Latin):
multitudine eius quȩ
passim uagabat᷑ arme¬
mine nuncupauit. Sita
.ẽ. aut̃ int̃ taurũ & cau¬
casum a cappadociae
usq ad caspium mare
protenia habens a sep¬
tentrione ceraunios

Expanded text:
us, quae passim vagabatur, Armemine nuncupavit. Sita est autem inter Taurum et Caucasum, a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa: habens a septentrione Ceraunios
Abbreviated transcription (Latin):
Arietina uasa. ex aretio
municipio italiȩ dicunt᷑
ubi fiunt. sunt enĩ rubra.
de quib sedulius. Rubra
quod appositum testa
minis trat olus

Expanded text:
Aretina vasa, ex Aretio municipio Italiae dicuntur, ubi fiunt; sunt enim rubra. De quibus Sedulius: Rubra quod appositum testa ministrat olus
Abbreviated transcription (Latin):
ticam aut̃ & geometricã Inroł¬
a musicam hoc int̃ est
ut mediũ inuenias in
arithinetica. primo sic
quȩris: coniungis extre¬
ma . & diuidis & facis me¬
dium. ut puta. fac ex¬
simul uingis & faciunt¬
quod.ẽ. analogicũ arith¬
medius quod monad ibus
superat primũ. his supe¬
retur ab extremo. Supe
trema multiplicata :¬
tantũ faciunt quantũ
media duplicata . ut pu¬
plicata faciunt septua¬
gies depondius. media
cata tantundẽ faciunt
scđm musicam itaq par¬
tes superat medius pri¬
mum eadem parte. su¬
peratur medius ab extre¬
duab partib: superant
quȩ duȩ partes tertia
media octo superatur

Expanded text:
ticam autem, et geometriam, et musicam hoc interest, ut media invenias. In arithmetica primo sic quaeris. Conjungis extrema, et dividis, et facis medium, ut puta: fac exsimul jungis, et faciuntquod est analogicum arithmedius quod monadibus superat primum, iis superetur ab extremo. Supertrema multiplicata tantum faciunt quantum et media multiplicata, ut puplicata facient gies dipondius, media cata tantundem faciunt. Secundum musicam ita: Qua parte superat medius primum, eadem parte superatur medius ab extreduabus partibus superant, quae duae partes tertia media, VIII, superatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpt̃ quod circa aras ido¬
lorũ nefarias precesemit¬
tant. & funesta sacrifi¬
cia offerant. hisq cele¬
britatib dȩmonum res¬
ponia accipiant

Expanded text:
erea quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt et funesta sacrificia offerunt, hisque celebritatibus daemonum responsa accipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lierib foetis optima sĩt
Nã suꝑsessa post partũ
matricem beneficio uapo¬
ris expurgat. Inuiꝰ herbȩ
genera sunt duo Quoꝵ
una aristologia rotunda
dicitur ꝑpt̃ qđ rotundã
radicem habeat. altera
aristologia longa quia
radicem longam habeat.
cũ ramis & folus longiorib:
quã etiã & dactilitmm uo¬
cant. quod sit radice robo¬

Expanded text:
lieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; quarum una aristolochia rotunda dicitur, propter quod rotundam radicem habeat; altera aristolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, quod sit radice robo
Abbreviated transcription (Latin):
amaiore uocatus. Unde¬
& apud nos ingregibus
masculi mares uocant᷑
siue qđ hoc pecus a gen¬
tilib primũ aris. ẽ. im¬
molatũ. Aries gͦ quod
aris imponatur Unde
est illud. Aries mactat᷑
adaram.

Expanded text:
Marte vocatus, unde apud nos in gregibus masculi mares dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur ad aram.
Abbreviated transcription (Latin):
Coticula. est. in qua circũ¬
ducta collaria resoluun¬
tur. Erit enĩ lenis Nã isiđr¬
aspera. frangi potius
quã resolui collariũ facit
t̾o Cotila. emina. Est in hieze¬
chiele. Decẽ inquit cotilȩ.
sunt gomor.

Expanded text:
Coticula est in qua circunducta collyria resolvuntur. Erit enim lenis. Nam aspera frangi potius quam resolvi collyrium facit Cotyla, hemina est. In Ezechiele, Decem, inquit, sunt gomor.
Abbreviated transcription (Latin):
placid Crepido. saxi extremitas
rimata. uł cuius libet
rei alteriꝰ.
saxi abruta : unde & cre¬
pido uocata. qđ sit abruti
saxi altitudo : sicut hȩret
pedę pesdensus. unde¬

Expanded text:
 Crepido, saxi extremitas rimata et cuiuslibet rei alterius. saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudo, sicut 'haeret pede pes densus
Abbreviated transcription (Latin):
Coturnices: a sono uocis
dictas : quas greci ortigas
uocant eo quod uisȩ fu¬
erint primũ. inortiga
insula. hȩc adueniendi
habent tempora nam
ȩstate depulsa: maria
transmeant. Ortigome¬
tra dicit᷑: quę gregẽ du sdgł¬
Eam cit. Quã terre appropin¬
quantẽ. accipit̃ uidens ra¬
uersis: ducẽ sollicitare ge¬
neris externi. ꝑ quã caue¬
ant prima discrimina
Cibos gratissimos habeN:
semina uenenoꝵ. Quam sccer
mo caducũ patit᷑ mor

Expanded text:
Coturnices a sono vocis dictas constat, quas Graeci ortygas vocant, eo quod visae fuerint primum in Ortygia insula. Haec adveniendi habent tempora. Nam, aestate depulsa, maria transmeant. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit. Eam terrae propinquantem accipiter videns rauersis, ut sollicitent ducem generis externi, per quam frustrentur prima discrimina. Cibos gratissimos habent semina uenenorum, quam ob m
Abbreviated transcription (Latin):
Crementũ est. semen mas¬
culi: unde animaliũ. &¬
hominũ corpora concipi¬
unt᷑. hinc creatores pa¬
rentes dicuntur

Expanded text:
tum enim est semen masculi, unde animalium num corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Crapula ẽ immoderata
uoracitas quasi cruda
epula : cuius cruditate
grauatur cor. & stoma¬
chus indigestus efficitur
mmoderata enĩ uoraci.¬
tas uiciũ est. Sed tantũ
ẽ salutis: quantũ susten¬
tationi naturaeq sufficiat

Expanded text:
Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
guitur. Cras ad tempus
Crassũ corporis ẽ pingue¬
dinis : nã grasfari. animi
.ẽ crudelitatis. Rursus
int̃ crassũ & obesũ. quod
crassus pinguis. ẽ: nam
obesus plus. ẽ. quã pinguis.

Expanded text:
us sum corporis est pinguedinis, nam grassari animi et crudelitatis est. Rursus inter crassum et obesum. Quod crassus pinguis est, nam obesus plus est quam pinguis.
Abbreviated transcription (Latin):
oturni sunt tragica cal¬
ciamenta : quib calciant᷑
trago edi. qui inteatro
ducturi sunt. alta & in-¬
tonanti uoce. Est etiam
niat.
Coturni sunt. quib calci¬
abant᷑ tragoedi. qui in
teatro di cturi erant.
& alta intonantiq uoce
carmina cantaturi.

Expanded text:
oturni sunt tragica calciamenta, quibus calciantur tragoedi qui in theatro dicturi sunt alta et intonanti uoce. Est etiam niaCoturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant et alta intonantique voce carmina cantaturi.
Abbreviated transcription (Latin):
Greci ante reꝑtas usi sunt:
Est aũ genus singulari for¬
ma: & utriq aptũ pedi
uł dextro uł sinistro. Cre¬
pidas aũ dictas qđ cũso¬
no strrigantur: siue
apedũ crepitu in ambu¬
lando

Expanded text:
eci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando
Abbreviated transcription (Latin):
ostas. appellari quidam
putant. qđ ab ipsis interi.¬
ora custodiant᷑ : & tota
mollicies uentris uallata
saluetur¬

Expanded text:
Costas appellari quidam putant quod ab ipsis interiora custodiantur, et tota mollities ventris vallata salvetur