comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce manifestatȩ sapientie. occulti hostis insicdie
detegunt᷑. Ꝙa gͦ incarnato dño diabolꝰ. Tcrepat᷑ ⁊¬
& a sua pestifera effrenatione corripitur.: rec¬
te subiungit᷑. Cui dixit dominus. Unde
uenis: Tunc ergo sathane tuas requirendo
arguit: cum per mediatoris aduentũ ꝑsua¬
sionis euis nequitias reprimens increparit.
Nec inmerito in hoc die. filii di coram dño
astitisse referuitur: quia uidelicet ad et̾nȩ
patriȩ uocationẽ. electi omnes luce sapien¬
tiȩ se illustrante collecti sunt: quos qu̾a¬
uis ini carnata sapientia aggregare effectu
oꝑis uenerat: diuinitati tamen illuis iam
per eius prescientiã intrinseciis assistebãt.
Sed quia de uiis suis antiquus hostis redem
eam. Ab adam quipƿe. ante aduentũ dñi:
omnes post se gentium nationes traxit. Cir
tium iniquitatis sue uestigia impressit: Ca¬
tens enim a sublimibꝰ humanas mentes
iure possedit: quia in culpe suȩ uinculo

Expanded text:
ce manifestatae sapientiae occulti hostis insidiae ce manifestatae sapientiae occulti hostis insidiae deteguntur. Quia ergo incarnato Domino diabolus increpatur, et a sua pestifera effrenatione corripitur, recte subjungitur: Cui dixit Dominus: Unde venis? Tunc enim Satanae vias requirendo arguit, cum per Mediatoris adventum persuasionis ejus nequitias reprimens increpavit. Nec immerito in hoc die filii Dei coram Domino astitisse referuntur; quia videlicet ad aeternae patriae vocationem electi omnes, luce sapientiae se illustrante, collecti sunt. Quos quamvis incarnata Sapientia aggregare effectu operis venerat, divinitati tamen illius jam per ejus praescientiam intrinsecus assistebant. Sed quia de viis suis antiquus hostis Redet. --Ab Adam quippe, ante adventum Domini, omnes post se gentium nationes traxit. Circtium iniquitatis suae vestigia impressit. Cadens enim a sublimibus 55 humanas mentes jure possedit, quia in culpae suae vinculo
Abbreviated transcription (Latin):
in ore om̃ium ꝓpharum eiꝰ e sed quia
achab rex ex peccatis precedentibris dignꝰ
erat. ut tali deceptione debuisset dapnari:
quatinus qui sepe uoleus ceciderat in cul¬
ƿam: quandoq nolens caperet᷑ ad penam.
Occuilta uisticiȩ licentia malignis spiritibꝰ
datur: ut quos uolentes in peccati laqueo
strangulant: in peccati etiam pͥenam no¬
lentes trahant. Quod ergo illic adextriᷤ¬
di. atq a sinistris exercitus cęli astitisse de¬
scribitur: hoc hic inter filios d̃i sathan af¬
fuisse perhibetur. E cce a dextris dĩ stete¬
runt angłi. qui nominant᷑ fuii di: ccce
misteria indagare decreuimus: non uicon¬
uenienter accipimtis. quo d in die domimꝰ
sathan uidit: quia ulas eius in sapientiȩ
suȩ incarnatione corripuit. Quasienĩ eũ non
fuerit uidisse: tam dii prauitatẽ illius in hu¬
manigeneris ꝑditione tolerasse. Unde et ei
diuina uoce mox dicitur. Unde uenis: In¬

Expanded text:
in ore omnium prophetarum ejus . Sed quia in ore omnium prophetarum ejus . Sed quia Achab rex peccatis praecedentibus dignus erat ut tali debuisset deceptione damnari, quatenus qui saepe volens ceciderat in culpam, quandoque nolens caperetur ad poenam. Occulta justitiae licentia malignis spiritibus datur, ut quos volentes in peccatis laqueo strangulant, in peccati poenam etiam nolentes trahant. Quod ergo illic a dextris et sinistris Dei exercitus coeli astitisse describitur, hoc hic inter filios Dei Satan adfuisse perhibetur. Ecce a dextris Dei steterunt angeli, quia nominantur filii Dei; ecce mysteria indagare decrevimus, non inconvenienter accipimus quod in die Dominus Satan vidit, quia vias ejus in Sapientiae suae incarnatione corripuit; quasi eum non vidisse fuerit, tandiu pravitatem illius in humani generis perditione tolerasse. Unde et ei divina voce mox dicitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
strant dõ solũmodo boni qui ad iuuient:
sed etiam mali qui ꝑbent: non solum qͥ
a culpa redeuntes subleuent: sed etiam qͥ
redire nolentes grauent. Nec quod celi
exercitus dicitur: angłoꝵ pars reproba in
eo intelligi posse ꝓhibetur. Quas enim su¬
spendi in aere nouimus: aues celi nomina¬
mus. Et de cisdem spiritibils pauluis dic̃.
Contra spiritalla nequitiȩ in cȩlestibꝰ. Quoꝵ
capiit enuntians: ait. Scd̾m principem
potestatis aeris huius. Adextra ergo di
& sinistra angłoꝵ exercitus stat: quia et
uoluntas electoꝵ spirituum diuinȩ pie¬
tati concordat: & reproboꝵ sensus suȩ
malitiȩ seruiens: iudicio districtionis eiꝰ
obtemꝑat. Unde & mox fallax spiritꝰ
in mediũ prosilisse describitur. per quẽ
achab rex exigentibus suis meritis deci¬
piatur. Neq enim fas est credere bonũs
spiritũ fallacie deseruire uoluisse. ut di¬
ceret. egrediar. & ero spiritus mendax¬

Expanded text:
strant Deo solummodo boni, qui adjuvent; strant Deo solummodo boni, qui adjuvent; sed etiam mali, qui probent; non solum qui a culpa redeuntes sublevent, sed etiam qui redire nolentes gravent. Nec quod coeli exercitus dicitur, angelorum pars reproba in eo intelligi posse prohibetur. Quas enim suspendi in aere novimus, aves coeli nominamus. Et de eisdem spiritibus Paulus dicit: Contra spiritalia nequitiae in coelestibus . Quorum caput enuntians, ait: Secundum principem potestatis aeris ejus . A dextra ergo Dei et sinistra angelorum exercitus stat: quia et voluntas electotati concordat, et reproborum sensus suae malitiae serviens, judicio districtionis ejus obtemperat. Unde et mox fallax spiritus in medium prositiisse describitur, per quem Achab rex exigentibus suis meritis decipiatur. Neque enim fas est credere bonum spiritum fallaciae deservire voluisse, ut diceret: Egrediar et ero mendax spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ministeriũ exequi reprobationis conatur.
U idi dominũ sedentẽ super solum excelsũ:
&̾ exercitum cęli adextris & sinistris eius.
Et dictum est. In quo decipiam achab. ut
ascendat & cadat in ramoth galaad: Et
dixit aluuis ita. & aluuis aliter. Et egres¬
sus est unus: & dixit. Ego decipiã achab.
Et dictũ est. In quo decipies: Qui respon¬
dit dicens. E grediar. & ero spiritus mendax
in ore omium propħarũ eus. Quid enim
sollum dñi. nisi angłicas potestates accipi¬
mus ÷ quarum mentibus altiris presidenꝰ.
inferius cuncta disponit Et quid exer¬
citus cęli ⁊ niũ ministrantiũ angłoꝵ mul¬
titudo describit᷑. Ꝙd est ergo quod exer¬
citiis celi a dextris &asinistris euis stare
ꝑhibetur.  De enim qui ita est intra om¬
nla. ut etiam sit extra oninia: nec dextra
nec simustra conludit᷑. Sed dextera dei
angłoꝵ pars electa: sinistra aũt d̃ĩ pars an¬
głoꝵ reproba designat᷑. N on enim mini¬

Expanded text:
ministerium exsequi reprobationis conatur. ministerium exsequi reprobationis conatur. inum sedentem super solium suum, et exercitum coeli a dextris et sinistris ejus, et dictum est: In quo decipiam Achab, ut ascendat et cadat in Ramoth Galaath? Et dixit alius ita, et alius aliter. Et egressus est unus, et dixit: Ego decipiam Achab. Et dictum est: In quo decipies? Qui respondit, dicens: Egrediar, et ero Spiritus mendax in ore omnium prophetarum ejus . Quid enim solium Domini, nisi angelicas potestates accipimus, quarum mentibus altius praesidens, inferius cuncta disponit? Et quid exercitus coeli, nisi ministrantium angelorum multitudo describitur? Quid est ergo, quod exercitus coeli a dextris et sinistris ejus stare perhibetur? Deus enim, 54 qui ita est intra omnia, ut etiam sit extra omnia, nec dextra, nec sinistra concluditur. Sed dextra Dei, angelorum pars electa; sinistra autem Dei, pars angelorum reproba designatur. Non enim mini
Abbreviated transcription (Latin):
non possumus. &. quȩ approbanda eligimus:
& que reprobando dampnamꝰ: quia cum ad
hanc animus uertitur: ab illa cogitatione sepa¬
ratur: cum uero ad illam reducitur. ab hac cui
tabilitate cuncta simul respicit: sine disten¬
sione comprehendit. uidelicet et bona quȩ
iuuat. &s mala quȩ uidicat. & quȩ adiuta
remunerat. & quȩ iudicans dampnat: in hiꝰ
quȩ diuerso disponit ordine. diuersus nou ẽ.
In die ergo ei sathan affuisse describit᷑: quia
lumen etͣnitatis eus nulla mutabilitatis fu-¬
scatione tangitur. Et in hoc quod ei tenebrȩ
presentes fuint. ui affuisse inter filios dĩ
penetrat᷑. qua uidelicet mundoꝵ spirituum
corda complentur: eoq̃ radio luminis iste tranꝰ¬
figitur: quo illi ut luceant ꝑfundunt᷑. Int̾
a dhiutorium. iste ad probatiouẽ seruit. Inter
filios dĩ affuit: quia & si ab illis in hac uita
laborantibris auxiliũ pietatis impenditur: ĩ¬
ste occulte eius iusticie nesciendo seruiens.

Expanded text:
non possumus, et quae approbando eligimus, non possumus, et quae approbando eligimus, et quae reprobando damnamus: quia cum ad hanc animus vertitur, ab illa cogitatione separatur; cum vero ad illam reducitur, ab hac cui tabilitate simul cuncta respicit, sine distentione comprehendit, videlicet et bona quae juvat, et mala quae judicat, et quae adjuta remunerat, et quae judicans damnat, in his quae diverso disponit ordine, diversus non est. In die ergo ei Satan adfuisse describitur, quia lumen aeternitatis ejus nulla mutabilitatis fuscatione tangitur; et in hoc, quod ei tenebrae praesentes fiunt, adfuisse inter filios Dei penetratur, qua videlicet mundorum spirituum corda complentur; eoque radio luminis iste transfigitur, quo illi ut luceant perfunduntur. 38. adjutorium, iste ad probationem servit. Inter filios Dei adfuit, quia etsi ab illis in hac vita laborantibus auxilium pietatis impenditur, iste occultae ejus justitiae nesciendo serviens,
Abbreviated transcription (Latin):
discipuli: in cognitione tanti misterii ista fuerãt
dispensatione nutriendi. ut paulisꝑ aliquid
querentes inuenirent: inuenientes crescerent: et
crescentes cognita robustiris tenerent. Quia gͥ
non repente sed causarum uerboꝵq increm̃tis
quasi quibus dam ad cternitatẽ passibus du¬
cimur: intris apud cum quadã die aliquid
factum dicitur: qͥa ipse quoq tempora. sine
fuit. dum quadã die hoc factum dicitur: in¬
dicare sacra scriptura studuit. quia in luce
ds tenebras uidit: Nos quippe uno eodẽq
contiiitui. lucem & tenebras intueri non possu¬
mus: quia cum in tenebras oculus figitur lux
sugatur. & cum ad lucis se coruscationem uer¬
tit: tenebrarũ umbra discedit. Illa aũt uis q̃
cuncta mutabilia ĩmutabilit̃ uidit. quasi in
die ei sathan affuit: quia apostate augli tene¬
bras sine obscuritate comprehendit. Nos uõ ut
dictum est. uno eodẽq intiuitu contemplari

Expanded text:
discipuli, in cognitione tanti mysterii ista fuerant discipuli, in cognitione tanti mysterii ista fuerant dispensatione nutriendi, ut paulisper aliquid quaerentes invenirent; invenientes crescerent, et crescentes cognita robustius tenerent. Quia igitur non repente, sed causarum verborumque incrementis, quasi quibusdam ad aeternitatem passibus ducimur, intus apud eum quadam die aliquid factum dicitur, qui ipsa quoque tempora sine fuit, dum quadam die hoc factum dicitur, indicare sacra Scriptura studuit quia in luce Deus tenebras vidit? Nos quippe uno eodemque contuitu lucem et tenebras intueri non possumus: quia cum in tenebras oculus figitur, lux fugatur; et cum ad lucis se coruscationem verterit, tenebrarum umbra discedit. Illa autem vis, quae cuncta mutabilia immutabiliter videt, quasi in die ei Satan adfuit, quia apostatae angeli tenebras sine obscuritate comprehendit. Nos, ut dictum est, uno eodemque intuitu contemplari
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis utatur: quatinus condescendendo leuet:
o dum de eternitate temporalit̾ narrat aliqͥd.
assuetos temporalibus sensim ad etna traiciat:
seq bene nostris mentibus et̾nitas incognita. dũ
uerbis cognitis blanditur. infundat. Quid
aũt mirũ si in sacro eloquio in cõmutabilitatẽ
suam detis proprie humane menti non aperit:
quando & in resurrectionis suȩ celebrata sollẽp¬
nitate. quibusdã ꝓuectionũ accessionibus in¬
notuit incorruptionẽ corporis quod resũpsit.:
Luca quippe attestante didicimus. quod qͥbꝰ¬
dam se in monum̃to querentibus prius angłoꝰ
misit: & rursum discipulis de se in uia lo-¬
quentibus. ipse quidẽ sed non agnoscendiis.
apparuit: qui post exhortationis moras. cog¬
noscendum se in panis fractione monstrauit.
Ad extremũ uero repente ingredieus: non solum
se cognoscibilẽ. sed etiam palpabilem prebuit.
Quia enim adhuc infirma gestabant corda

Expanded text:
us utatur, quatenus condescendendo levet; us utatur, quatenus condescendendo levet; et dum de aeternitate aliquid temporaliter narrat, assuetos temporalibus sensim ad aeterna trajiciat; seque bene nostris mentibus aeternitas incognita, dum verbis cognitis blanditur, infundat. Quid autem mirum, si in sacro eloquio incommutabilitatem suam Deus praepropere humanae menti non aperit; quando et resurrectionis suae solemnitate celebrata, quibusdam provectionum accessibus innotuit, incorruptionem corporis, quod resumpsit? Luca quippe attestante didicimus quod quibusdam se in monumento quaerentibus prius angelos misit; et rursum 53 discipulis de se in via loquentibus ipse quidem, sed non cognoscendus apparuit , qui post exhortationis moras, cognoscendum se in panis fractione monstravit; ad extremum vero repente ingrediens, non solum se cognoscibilem, sed etiam palpabilem praebuit. Quia enim infirma adhuc gestabant corda
Abbreviated transcription (Latin):
discutiendũ nobis prius est. cur quadã die
factum ali quid coram domino dicitur: cum
apud illum nequaquã cursus temporis mu¬
tatione diei noctiꝰq uarietur. Neq enim in
ea luce quȩ sine accessui ea que eligit illu¬
strat. & sine recessui ea quȩ resyrit dese-¬
rit. defectuis mutabilitatis uenit: quia in
semet ipsa manendo in cõmutabilis. inuita¬
bilia cuncta disponit: sicq in se transe¬
untia condidit. ut apud se transire nequa¬
quã possi nt: nec tempus uitus inconspec¬
tu eius defluit: quod apud nos foris decur-¬
rit. Unde fit. ut in et̾nitate eius fixa mane¬
ant. ea quȩ non fixa exterus scłoꝵ uolumi¬
na emanant. Cur ergo apud cum dicitur
quadam die: cui nimirũ dies una est ȩterni¬
tas sua: Quam uidelicet nec fine claudi.
nec iitio uidit aperiri psalmista cum dicit.¬
U. l elior est dies una in atriis tuis super mi¬
lia. Sed cum scriptura sacra temporaliter
cditis loquit᷑. dignum est ut temporalibus¬

Expanded text:
Discutiendum prius est, cur quadam die factum aliquid coram Domino dicitur, cum apud illum nequaquam cursus temporis, mutatione diei noctisque varietur. Neque enim in ea luce, quae sine accessu ea quae eligit illustrat, et sine recessu ea quae respuit deserit, defectus mutabilitatis venit; quia in semetipsa manendo immutabilis, mutabilia cuncta disponit; sicque in se transeuntia condidit, ut apud se transire nequaquam possint; nec tempus intus in conspectu ejus defluit, quod apud nos foras decurrit. Unde fit ut in aeternitate ejus fixa maneant ea quae non fixa exterius saeculorum volumina emanant. Cur ergo apud eum dicitur, Quadam die, cui nimirum dies una est aeternitas sua? quam videlicet nec fine claudi, nec initio vidit aperiri Psalmista, cum dicit: Melior est dies una in atriis tuis super millia editis loquitur, dignum est ut verbis temporalib
Abbreviated transcription (Latin):
uedixerit tibi. Quem enim tranquillitatis
tempore. d̃i gratia custoditũ credidit: peccare
posse ꝑ passionẽ putauit. Ac si aꝑte dicat. In¬
terrogatuis afflictionibus homo et peccator a¬
gnoscitur: qui in miraculis ds putatur. Dix̃
ergo dominus ad sathan. Ecce uniuersa q̃¬

Expanded text:
exploravit. --Quem enim tranquillitatis tempore, Dei gratia custoditum credidit, peccare posse per passionem putavit. Ac si aperte dicat: Interrogatus afflictionibus homo, et peccator agnoscitur, qui in miraculis Deus putatur, Dixit ergo Dominus ad Satan: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
temprationũ tribulationibus deprehensi. etiã
tacito cogitationũ motii possumus non loq̃ñdo
peccare: beato iob &. oris testimoniũ ꝑhibetur
& cordis. Pricis enim dicitur non peccauit: et
tra dm̃ locutus est. Qui enim stultum locu¬
tus non est: culpam a lingua compescuit. Sed
cum premittitur non peccauit: constat quod
murmurationis uitiũ etiam a cogitatione re¬
struixit. Nec peccauit ergo. nec striltũ locutꝰ
est: quia nec per conscientiã tacitus tumuit:
nec per contrimaciam linguam relaxarrit.
Stulte autẽ contra dm̃ loquitur: qui inter
diuinȩ aminaduersionis flagella positꝰ. iusti¬
ficare semegpsũ conatur. Si enim innocentẽ
se asserere suꝑbe audeat: quid aliud quam
iusticiam ferientis accusat: H ue usq nos
uerba hystorie transcurisse sufficiat: iam nrinc
ad indaganda allegorie misteria. expositioniꝰ
sermo se conuertat. S ed in hoc quod scrip¬

Expanded text:
tentationum tribulationibus deprehensi, etiam tacito cogitationum motu possumus non loquendo peccare, beato Job et oris testimonium perhibetur, et cordis. Prius enim dicitur: Non peccavit; et tra Deum locutus est. Qui enim stultum locutus non est, culpam a lingua compescuit; sed cum praemittitur, Non peccavit, constat quod murmurationis vitium etiam a cogitatione restrinxit. Nec peccavit ergo, nec stulte locutus est, quia nec per conscientiam tacitus tumuit, nec linguam in contumaciam relaxavit. Stulte enim contra Deum loquitur, qui inter divinae animadversionis flagella positus, justificare semetipsum conatur. Si enim innocentem se asserere superbe audeat, quid aliud quam justitiam ferientis accusat? Hucusque nos verba historiae transcurrisse sufficiat: jam nunc ad indaganda allegoriae mysteria expositionis se sermo convertat. Sed in hoc quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
quasi omnẽ aditum consolationis excluderet:
dum & ipsum aduersantẽ ostenderet. qui con¬
solari auimũ inter aduersa potinsset: quati¬
nus dum se temptatus undiq aestitui. atq
undiq premi considerat: in contumeliã tanto
audatius. quanto & desꝑatius erumpat.

Expanded text:
quasi omnem aditum consolationis excluderet, quasi omnem aditum consolationis excluderet, dum et ipsum adversantem ostenderet, qui consolari animum inter adversa potuisset: quatenus dum se tentatus undique destitui atque undique premi considerat, in contumeliam tanto audacius, quanto et desperatius erumpat.
Abbreviated transcription (Latin):
dicnti dolorem moueat: eius animũ ad exceden¬
dum etiam ipsis nuntioꝵ uerbis instigat. In¬
tuendum quippe ẽquam callide dicitur ignis
dĩ. Ac si diceret᷑. Illius animaduersionẽ susti¬
nes: quem tot hostris placare uolusti. Eiris ira
toleras: cuii cotidie seruiens insudabas. Dum
eium dm cui seruierat aduersa uitulisse indi¬
cat: lesionẽ cõmemorat in qua excedat: quatinꝰ
ante acta obsequia ad inentẽ rediiceret: et fru-¬
stra se seruisse extimans. in auctoris iniuriã
suꝑbiret. Pia et enim mens cumse aduersa ab
hominibus ꝑpeti conspicit: in diuine gratiȩ con¬
solatione requiescit. Cumq temptationum ꝓ¬
cellas increscere extrinsecus uiderit: secessum spei
dominicȩ appetens. intra conscientiȩ portum fu-¬
git. Qt uero uersutus hostis uno eodemq tẽ¬
pore sancti uiri robustissimũ pectus et huma¬
uis aduersitatibꝰ & aiuina desper atione con-¬
cuteret: & prius sabeos irruisse intulit. &
mox ignem dei de celo cecidisse nuntiauit: ut

Expanded text:
dienti dolorem moveat, ejus animum ad excedendum etiam ipsis nuntiorum verbis instigat. Intuendum quippe est, quam callide dicitur: Ignis Dei, ac si diceretur: Illius animadversionem sustines, quem tot hostiis placare voluisti; illius iram toleras, cui quotidie serviens insudabas. Dum enim Deum, cui servierat, adversa intulisse indicat, laesum commemorat, in quo excedat; quatenus anteacta obsequia ad mentem reduceret, et frustra se servisse aestimans, in auctoris injuriam superbiret. Pia etenim mens, cum se adversa ab hominibus perpeti conspicit, in divinae gratiae consolatione requiescit; cumque tentationum procellas increscere extrinsecus viderit, secessum spei Dominicae appetens, intra conscientiae portum fugit. Ut vero versutus hostis uno eodemque tempore sancti viri robustissimum pectus et humanis adversitatibus, et divina desperatione concutermox ignem Dei de coelo cecidisse nuntiavit; ut
Abbreviated transcription (Latin):
unde suꝑuis presidens. inde inferius sustinienͤ
& unde exterius ambiens: interius ĩnde replens:
sine inquietudine suꝑiius regens. sine labo¬
re inferius sustinens: Interuis sine extenu¬
atione penetrans: exteruis sine extensione
circuidans. Est itaq inferior & superior.
sine loco: est amplais sine latitudine: &. subti¬
lis sine extenuatione. Quo igitur exitur ab
co. qui dum per molem corporis nusquam ẽ.
ꝑ incircumscriptã substantiã nusquã deest.
Sed quam diu sathan pressus maiestatis po¬
tentia appetitũ sũȩ malitiȩ exercere ñ ualuit:
quasi ante faciem domini sterit. Afacie autẽ
domini exiit: quia relaxatus diuinitus. ab in¬
ternȩ retentionis angustia: ad sui desiderii ef¬
fectum uenit. d facie domini exiit. quia di¬
u discipline uincuilis religata quandoq uo¬
luntas noxia ad opus processit. Cum enim
sicut dictum est. id quod uoluit implere ñ
ualuit. quasi aute faciem domini stetit: quia

Expanded text:
unde superius praesidens, inde inferius sustinens; unde superius praesidens, inde inferius sustinens; et unde exterius ambiens, inde interius replens: sine inquietudine superius regens, sine labore inferius sustinens; interius sine extenuatione pcircumdans. Est itaque inferior et superior sine loco; est amplus sine latitudine, est subtilis sine extenuatione. eo, qui dum per molem corporis nusquam est, per incircumscriptam substantiam nusquam deest? Sed quandiu Sattentia, appetitum suae malitiae exercere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit. A facie autem Domini exiit; quia relaxatus divinitus ab internae retentionis angustia, ad sui desiderii effectum venit. A facie Domini exiit, quia diu vinculis disciplinae religata quandoque voluntas noxia ad opus processit. Cum enim, sicut dictum est, id quod voluit implere non valuit, quasi ante faciem Domini stetit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
sedes est: terra aũt scabellum pedum ineoꝵ
R ursumq de eo scriptum est. Celũ metit᷑
palmo. & omnẽ terrã pugillo concludit. Se¬
di quippe cui presidet: interior &. superior ma¬
net ꝑ celum palmo metiens. & terram pugil¬
lo concludens: ostenditur quod ipse sit circumqͣq
cunctis rebus quas creauit exterior. Id namq
quod interuis concluditur: a concludente exteriꝰ
exterius subterq signatur. Quia enim ipse ma¬
net intra omnia: ipse extra omnia: ip̃se supra
omnia: ipse infra omnia: & superior est per
potentiam. &. inferior est per sustentationẽ:¬
& exterior per magnitudinẽ. & interior per
subtilitatẽ÷ sursum regens. deorsum conti¬
nens: extra cutuindans. interius penetrans:
nec alia ex parte superior. alia inferior: aut
alia ex parte exterior. atq alia ex parte ma¬
net interior: sed unus idemq totus. ubiq
presidendo sustinens. sustinendo presidens.
circuindando penetrans. penetrando cirtuindans:

Expanded text:
 scabellum pedum meorum . Rursumque de eo scriptum est: Coelum metitur palmo et omnem terram pugillo concludit . Sedi quippe, cui praesidet, interior et exterior manet. Coelum palmo metiens, et terram pugillo concludens ostenditur, quod ipse sit circumquaque cunctis rebus, quas creavit, exterior. Id namque quod interius concluditur, a concludente exterius exterius subterque signatur. Quia enim ipse manet intra omnia, ipse extra omnia, ipse supra omnia, ipse infra omnia; et superior est per potentiam, et inferior per sustentationem; exterior per magnitudinem, et interior per subtilitatem: sursum regens, deorsum continens; extra circumdans, interius penetrans; nec alia ex parte superior, alia inferior, aut alia ex parte exterior, atque ex alia manet interior: sed unus idemque totus ubique praesidendo sustinens, sustinendo praesidens, circumdando penetrans, penetrando circumdans;
Abbreviated transcription (Latin):
fortem quidem pugnatorẽ suum dominris noue¬
rat. sed tamen diuidere ei certamina contra hostẽ
uolebat: ut quamius robusto bellatori uictoria
in cunctis suppeteret. priris tamen de uno cer-¬
tamine hostis ad dominũ uictus rediret: tẽq
ei aliud uincendo iterum concederet: quatinus
fidelis famulus co mirabilius uictor existeret:
quo uictus hostis se contra illum iterum ad no¬
ua bella repararet. Sequitur. E gressusq est-¬
sathan a facie domini. Quid est quod sathan¬
a facie domini egressus dicitur Quo enim
exitur ab eo qui ubiq est.  Hinc namq ait.
Celum & terram ego impleo. E inc est quod
sapientia illiris dicit. Girum cȩli crreuiui
sola. E inc est quod euis sp̃u scriptum est.

Expanded text:
fortem quidem pugnatorem suum Dominus novefortem quidem pugnatorem suum Dominus noverat, sed tamen dividere ei certamina contra hostem volebat; ut quamvis robusto bellatori victoria in cunctis suppeteret, prius tamen de uno certamine hostis ad Dominum victus rediret: tuncque ei aliud iterum vincendo concederet, quatenus fidelis famulus eo mirabilius victor existeret, quo victus hostis se contra illum iterum ad nova bella repararet. Sequitur: CAPUT XII  Vetsupra et infra omnia. --Quid est quod Satana facie Domini egressus dicitur? Quo enim exitur ab eo qui ubique est? Hinc namque ait: Coelum et terram ego impleo . Hinc est, quod Sapientia illius dicit: Gyrum coeli circuivi s
Abbreviated transcription (Latin):
in uerbis domini: dispensatio sc̃e pietatis. quo¬
modo hostem nostrum. ꝑmittit & retinet: rela¬
xat .& refrenat: alia ad temptandũ dat. sed
ab aliis religat. U niuersa quȩ habet in manu
tua sunt. tantum in eum ne extenclas manum
tuam. Substantiã prodit: sed tamen corpus
ꝓtegit : quod quidem post modũ temptatori.
traditurus est. Sed tamen non simul ad om̃ia
rel axat hostem: ne undiq feriens frangat quẽ.
Ulala cnim cum multa electis eueniunt: mita
conditoris gr̃a. ex tempore dispensantur: ut que
coaceruata perimerent. possint diuisa tolerari.
Eie paulus ait. Fidelis ds̃ qui non patiet᷑ꝰ
uos temptari supra quam potestis: sed faciet cũ
temptatione etiam ęxitum: ut possitis sustine¬
re. H inc dauid ait. Proba me domine et tẽp¬
ta me. Ac si aꝑte dicat. Prius uires inspice:
& tunc ut ferre ualeo temptari ꝑmitte. Hoc
tamen quod dicitur. ecce uniuersa que habet
in manui tua sunt. tantum in eum ne exten¬
das manr̃i tuam: intelligi & aliter potest. Oa

Expanded text:
in verbis Domini dispensatio sanctae pietatis, quomodo hostem nostrum permittit, et retinet; relaxat, et refrenat. Alia ad tentandum dat, sed ab aliis religat. Universa quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendus manum tuam. Substantiam prodit, sed tamen corpus ejus protegit, quod quidem postmodum tentatori traditurus est; sed tamen non simul ad omnia relaxat hostem, ne undique feriens frangat civem. Mala enim cum multa electis eveniunt, mira conditoris gratia ex tempore dispensantur; ut quae coacervata perimerent, possint divisa tolerari. Hinc Paulus ait: Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id quod potestis, sed faciet cum tentatione etiam exitum, ut possitis sustinere . Hinc David ait: Proba me, Domine, et tenta me . Ac si aperte dicat: Prius vires inspice, et tunc ut ferre valeo, tentari permitte. Hoc tamen quod dicitur: Ecce universa, quae habet, in manu tua sunt, tantum in eum ne extendas manum tuam, intelligi et aliter potest, quia
Abbreviated transcription (Latin):
aduersis nos non habere pacientiam demon¬
strat. Beatum ergo iob quia nec dum fla¬
gella attigerant: quasi adhuc unde in noc¬
te accusare posset omnino non habebat. Ꝙa
uero in prosperis magna sanitate uiguerat.
pro eisdem prosp̃eris bona egisse illura si¬
mulabat ÷ uersuta assertione mentiens. qd̾
ũ ad usum domini substantiã possideret:
sed ad usum substantiȩ dominũ coleret. St̃
enim non nulli qui ut fruantur deo: dispen¬
satorie utuntur hoc scło. Et sunt nonnul¬
li qui ut fruantur hoc scł̃o. transitoriȩ uti
uolunt dõ. Cum igitur bona diuini mil-¬
neris narrat. putat quod facta fortis o-¬
perarii leuiget: ut cuius uitam reprehen-¬
dere de operibus non ualet. euis mentẽ
quasi ex cogitationibꝰ addicat : in entiens
quod ũ amore domini. sed temporalis ꝓ¬
speritatis appeticione seruierit. omne quod
ĩcesserat. saltem in noctem aduersitatis im¬
pingeret: & ante laudatoris sui oorslos

Expanded text:
adversis 45 nos non habere patientiam demonadversis 45 nos non habere patientiam demonstrat. Beatum ergo Job quia necdum flagella attigerant, quasi adhuc unde in nocte accusare posset, omnino non habebat. Quia vero in prosperis magna sanctitate viguerat, pro eisdem prosperis bona illum egisse simulabat: versuta assertione mentiens quod non ad usum Domini substantiam possideret, sed ad usum substantiae Dominum coleret. Sunt enim nonnulli qui ut fruantur Deo, dispensatorie utuntur hoc saeculo. Et sunt nonnulli qui ut fruantur hoc saeculo, transitorie uti volunt Deo. Cum igitur bona divini muneris narrat, putat quod facta fortis operarii leviget; ut cujus vitam reprehendere de operibus non valet, ejus mentem quasi ex cogitationibus addicat; mentiens quod non amori Domini, sed temporalis prosperitatis appetitioni servierit omne, quod incesserat, saltem in nocte adversitatis impingeret, et ante laudatoris sui oculos
Abbreviated transcription (Latin):
uersamq substantiã ciuis per circuitũ: Ope¬
ribus manium qus benedixisti: & possessio
Callius creuit in terra. Ac si aꝑte dicat. Qui
tot bona in terra recipit: quid mirũ est si pro
cis sese innocentĩ gerit.  In nocens uere eĩt.:
si bonus uniter aduersa ꝑsisteret. Cur aũt ma¬
gnus dicitur: quẽ merces sui uniꝰcuiusq oꝑis
tanta rerũ multiplicitati comitat᷑: A stutus
quippe aduersarius cum sanctum uirũ int̾
prospera bene egisse considerat: reprobare a¬
pud uuidicem per aduersa festinat. Unde re-¬
cte in apocalypsi. uoce anglica dicitur. Proie¬
ctus est accusator fratrum nostroꝵ. qui ac¬
cusabat. illos die dc nocte ante conspectum¬
di nr̃i. Scriptura autem sacra sepe diem
pro prosperis: noctẽ autem pro aduersis po¬
nere consrieuit. In die gͦ  nocte accusare
non desinit: quia modo nos in prosperis.
modo in aduersis accusabiles ostendere con¬
tendit. In die accusat: cum prosperis male
nos uti insinuat. In nocte accusat: eum in

Expanded text:
samque substantiam per circuitum? operibus manuum ejus benedixisti, et possessio ejus crevit in terra? - Ac si patenter dicat: Qui tot bona in terra recipit, quid mirum est si pro eis se innocenter gerit? Innocens vere esset, si bonus inter adversa persisteret. Cur autem magnus dicitur, quem merces sui uniuscujusque operis tanta rerum multiplicitate comitatur? Astutus quippe adversarius, cum sanctum virum inter prospera bene egisse considerat, reprobare apud judicem per adversa festinat. Unde recte in Apocalypsi voce angelica dicitur: Projectus est accusator fratrum nostrorum, qui accusabat illos ante . Scriptura autem sacra saepe diem pro prosperis, noctem autem pro adversis ponere consuevit. In die ergo et nocte accusare non demodo in adversis accusabiles ostendere contendit. In die accusat, cum prosperis male nos uti insinuat. In nocte accusat, cum in
Abbreviated transcription (Latin):
euangłista cum predicante domino nullos
tunc ex uidea credituros diceret: premisit di¬
cens. Eł yemps erat. Scriptum namq
est. Ubi habundabit iniquitas: refrigescet
caritas multoꝵ. Idcireo gͦ hyemis curauit
tempus exprimere: ut in esse auditoꝵ corai¬
bus malitiȩ frigus indicaret. E inc est qđ de
negaturo petro premutit᷑. quia frigus erat:
&e stans ad prunas calefaciebat se. Iam nã¬
q intus a caritatis calore torpuerat: et ad
amorẽ presentis uitȩ quasi ad ꝑsecutorum
prunas infirmitate estuente recalebat. A qͣ¬
litate quoq temporis. finis exprimit᷑ actio¬
nis ⁊÷ sicut non rediturus ad ueniam. ad
repetunt ate. Anima quippe quȩ ad tene¬
bras ducit᷑: non in die repeti. sed in nocte
memorat᷑. E inc ẽ quod salomon qui sa¬
pientiã ñ ꝑseueraturus accepit. in somtris
hanc & nocte accepisse describit᷑. Hinc est
quod angłi ad abraham meridie uendunt.
punituri auitem sodomã ad cam uespere ue¬

Expanded text:
Evangelista, cum praedicante Domino, nullos Evangelista, cum praedicante Domino, nullos tunc ex Iudaeis credituros diceret, praemisit dicens: Hyems autem erat. Scriptum namque est: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum . Idcirco ergo hiemis curavit tempus exprimere, ut inesse auditorum cordibus malitiae frigus indicaret. Hinc est quod de negaturo Petro praemittitur: Quia frigus erat, et stans ad prunas calefaciebat se . Jam namque intus a charitatis calore torpuerat, et ad amorem praesentis vitae, quasi ad persecutorum prunas infirmitate aestuante recalebat. A qualitate quoque temporis finis exprimitur actionis, sicut non rediturus ad veniam, ad mam tuam abs te . Anima quippe, quae ad tenebras ducitur, non in die repeti, sed in nocte memoratur. Hinc est quod Salomon, qui sapientiam non perseveraturus accepit, in somnis hanc et nocte accepisse describitur . Hinc est quod angeli ad Abraham meridie veniunt; punituri autem Sodomam, ad eam vespere ve
Abbreviated transcription (Latin):
spei fiducia. hinc humilitate timoris cruditus.
nec temeritate suꝑbiat. quia formidine premit᷑.
nec pressus timore despereiii quia ad spei fiduciã
uirtutis exemplo roborat᷑. Quadam autem die¬
modo sacra eloquia in exordio narrationĩi qualita¬
tes exprimant: terminosq carisarum. Aliqͣndo
namq apositione loci: aliquando a positione
corporis: aliquando ex quastitate aeris: aliquan¬
do ex qualitate temporis signant. quid de uen¬
tura actione subiciant. Positione quipƿe locoꝵ
diuina scriptura exprimit subsequentiũ meri¬
ta. finesq causarum: sicut de isrł dicit. quia
uerba dĩ audire in monte non potuit. sed pre¬
certa in campestribus accerit: subiequentem
nimirũ infirmitatẽ pepłi uidicans. quia ascen
dere ad. sũma non ualuit: sed semet ipsũ in
sedet. stantẽ se uidisse manifestat. Stare
qui pre adiuiantis est. Et racte slare ernit:
te aeris res subsequentes demonstrant᷑: sicut

Expanded text:
spei fiducia, hinc humilitate timoris eruditus, spei fiducia, hinc humilitate timoris eruditus, nec temeritate superbiat, quia formidine premitur, nec pressus timore desperet, quia ad spei fiduciam virtutis exemplo roboratur. CAPUT Imodo sacra eloquia in exordiis narrationum qualitates exprimunt terminosque causarum. Aliquando namque a positione loci, aliquando a positione corporis, ali quando a qualitate aeris, aliquando a qualitate temporis signant quid de ventura actione subjiciant. A positione locorum divina Scriptura exprimit subsequentium merita finesque causarum: sicut de Israele dicit quia verba Dei in monte audire non potuit, sed praecepta in campestribus accepit; subsequentem nimirum infirmitatem populi indicans, quia ascedere ad summa non valuit, sed semetipsum in sedet, stantem se vidisse manifestat. Stare quippe adiuvantis est, et recte stare cernitur, te aeris res subsequens demonstratur, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
TU RA SA¬
cra mentis ocu¬
lis quasi qđ¬
dam specu-¬
lum opponit᷑.
ut interna no¬
stra facies in ip¬
sa uideatur.
Ibi et enim feda ibi prilchta nostra cognoscimus.
Ibi sentimuis quantũ ꝓficimus: ibi a ꝓuectri
quam longe distamus. Narrat autem gesta fortium:
&. ad imitationẽ corda ꝓuocat infirmoꝵ. Dũq
illoꝵ. uictricia facta cõmemorat: contra uicioꝵ
prelia debilia nr̃a confirmat. Fitq uerbis illius.
ut co minꝰ menꝰ ĩt certamina trepidet: quo ante
se positos tot uiroꝵ fortium triumphos uidet.
Nonnũiquam uero non solum nobis coꝵ. uirtu¬
tes asserit: sed etiam casus in notescit: ut et in
uictoria fortiũ qđ imitando arripere. et rur¬
sus uideamus in lapsibus quod debeamꝰ time¬
re. Ecce enim iob describitur temptatione
auctus: sed dauid temptatione prostratuis: ut
casris ad cautelam nos humilitatis accingat:
quatinus dum illa gaudentes iubleuant. ista
metuentes premant: & audientis aniinus illinc

Expanded text:
tura sacra mentis oculis quasi quoddam speculum opponitur, ut interna nostra facies in ipsa videatur. Ibi etenim foeda, ibi pulchra nostra cogIbi sentimus, quantum proficimus, ibi a provectu quam longe distamus. Narrat autem gesta sanctorum, et ad imitationem corda provocat infirmorum. Dumque illorum victricia facta commemorat, contra vitiorum praelia, debilia nostra confirmat; fitque verbis illius, ut eo mens minus inter certamina trepidet, quo ante se positos tot virorum fortium triumphos videt. Nonnunquam vero non solum nobis eorum virtutes asserit, sed etiam casus innotescit; ut et in victoria fortium quod imitando arripere, et rursum videamus in lapsibus quod debeamus timere. Ecce enim Job describitur tentatione auctus, sed David tentatione prostratus; ut casus ad cautelam nos humilitatis accingat; quatenus dum illa gaudentes sublevant, ista metuentes premant; et audientis animus illinc
Abbreviated transcription (Latin):
poterant uoluptati uacant. Absit autẽ
ut tanti uiri filios per conuiuiorum stui¬
dia gurgitanti uentri uacasse suspicemur.
Sed tamen ueracit᷑ nouimus. quia & si ꝑ
disciplinȩ quisq custodiam necessitatis me¬
tas non transit: accensa tamen mentis in¬
tentio inter conuiuia torpescit : & minꝰ
in quanto sit temptationũ bello conside¬
rat.: quȩ se per securitatẽ relaxat. In ão¬
mo ergo primi fratris filioᷤᷤ obruit: quia
antiquus hostis in minoꝵ morte subuer¬
sionis aditum ꝑ negligentiam maioꝵ q̃rit.
Sea quia quantis nuntioꝵ iaculis sit ꝑ¬
cussus agnouimus. uir fortis uoster qͣlis¬
inter uulnera consistat audiamus. Sequit̾.¬

Expanded text:
poterant voluptati vacant. Absit autem poterant voluptati vacant. Absit autem ne tanti viri filios per conviviorum studia ingurgitando ventri vacasse suspicemur; sed tamen veraciter novimus quia etsi per disciplinae quisque custodiam necessitatis metas edendo non transit, accensa tamen mentis intentio inter convivia torpescit; et minus in quanto sit tentationum bello considerat, quae se per securitatem relaxat. In die ergo primi fratris filios obruit, quia antiquus hostis in minorum morte subversionis aditum per negligentiam majorum quaerit. Sed quia quantis nuntiorum jaculis sit percussus, agnovimus; vir fortis noster,inter vulnera consistat, audiamus. Sequit
Abbreviated transcription (Latin):
se non caperet: or tanto ardentiuis in blasphe¬
miam accenderet: quanto subitis ac multi¬
plicibus nuntiis in se angustius estuaret.
Sed neq hoc negligent̃ pretereundũ puto:
qͦd eiꝰ filii in maioris fratris domo conuiua¬
bantur cum pereunt. Dictum nãq est su-¬
peruis: quod conuiuia ꝑagi sine culpa ute
possunt. Ut gͦ nr̃a non alioꝵ loquamur ⁊:
sciendum nobis est. qͥa om̃e qͦd aminoribꝰ
uoluptuose agitur: maioꝵ disciplina cohi.¬
betur. Cum uero maiores ipsi uoluptati
frena laxant᷑. Quis enim sub discipline
se constrictione retineat: quando et ipsi
qui uis districtionis accipiunt. se se uolup¬
tatibus relaxant. ᷤ Dum ergo in maloris
frĩs domo conuiuantur pereunt: quia tẽ
contra nos hostis uehem̃tius uires accipit:
quando & ipsos qui pro custodia disciplinȩ
p̃lati sũt. uetri oe leticie seriure cognoscit.
Tanto enim licentius ad feriendũi occupat:
quantõ && hii qui intercedere pro eulpa

Expanded text:
se non caperet; et tanto ardentius in blasphese non caperet; et tanto ardentius in blasphemiam accenderet, quanto subitis ac multiplicibus nuntiis in se angustius aestuaret.Sed neque hoc neglecte praetereundum puto, quod filii in majoris fratris domo convivabantur, cum pereunt. Dictum namque est superius, quod convivia peragi sine culpa vix possunt. Ut ergo nostra, non illorum loquamur, sciendum nobis est quia quod a minoribus voluptuose agitur, majorum disciplina cohibetur; cum vero majores ipsi voluptati frena laxantur. Quis enim sub disciplinae se constrictione retineat, quando et ipsi, qui jus constrictionis accipiunt, sese voluptatibus relaxant? Dum ergo in majoris fratris domo convivantur, pereunt, quia tunc contra nos hostis vehementius vires accipit, quando et ipsos qui pro custodia disciplinae praelati sunt laetitiae servire cognoscit. Tanto enim licentius ad feriendum occupat, quanto et hi qui intercedere pro culpis
Abbreviated transcription (Latin):
uit: tranquillo adhuc pectori quasi sanis
inenbris uulnus inflixit. Cum uero ꝑcus¬
sum cor feriendo repetiit: ut ad impacientiȩ
uerba compelleret. suꝑ uulnera uulnus irro¬
rauit hostis antiquiis non tam iactura rerũ
sancti uiri pacientiam rumpere. quan ipso
ordine nuntioꝵ ⁊ qui studens prixis par¬
ua. e post modũ nuntiare maiora. in ex¬
trem ¶  mortẽ filioꝵ intulit: ne uilla pat̾
rei faimiliaris dampna duceret. si illa iam or¬
batus audiret ⁊ &e minus ꝑcuteret rerum
amissio. precognita morte filioꝵ: quia uide¬
licet nulla esset hereditas: si ipsos prius
subtraheret. qͥb sexuabatur heredita̾. Sed
aminimis incipiens. in ultimł̃i grauiora
nuntiauit: ut dum gratatim deteriora cog-¬
nosceret: in eus corde doloris locum omne
uulnus inueniret. Notandum. quã calli¬
de tot maloꝵ pondera & diuisa. & subi¬
ta nuntiantur: ut & repente. & particula¬
tim crescens. in audientis corde sese dolor iꝑ¬

Expanded text:
vit, tranquillo adhuc pectori quasi sanis vit, tranquillo adhuc pectori quasi sanis membris vulnus inflixit; cum vero percussum cor feriendo repetiit, ut ad impatientiae verba compelleret, super vulnera vulnus irroravit hostis antiquus, non tam jactura rerum sancti viri patientiam rumpere, quam ipso ordine nuntiorum. Qui studens prius parva, et post nuntiare majora, in extremo filiorum mortem intulit, ne vilia pater rei familiaris damna duceret, si illa jam orbatus audiret; et minus percuteret rerum amissio, praecognita morte filiorum, quia videlicet nulla esset haereditas, si illos prius subtraheret qui servabantur haeredes. Sed a minimis incipiens, in ultimum graviora nuntiavit; ut dum gradatim deteriora cognosceret, in ejus corde doloris locum omne vulnus inveniret. Notandum quam callide tot malorum pondera, et divisa, et subita nuntiantur, ut et repente, et particulatim crescens, in audientis corde sese dolor ip
Abbreviated transcription (Latin):
rem tibi. Qui uno uultiere non prosternitur:
idcirco bis terq ꝑcutitur: ut usq ad intima
quandoq feriatur. Nuntiata itaqͥ ai dłiersi¬
tas de sabeis: nuntiata dicina a nimaduer¬
sio per ignem de celo ÷ n untiatur ab homi¬
nibus iterum cameloꝵ. raptiis. cedesq pro
sternitur pueroꝵ et diuine indignationis
ira repetitur: dum uentus irruens concussis¬
se domus angulos. atq extiixisse liberas in-¬
dicat᷑. Qͥa enĩ notũ ẽ qd absq suꝑno nuttu moueri dem̃¬
ta ñ posst̃. latent̃ infert᷑. qđ ipse cont᷑ illũ elem̃ta mo¬
uerit. qͥ moueri ꝑmisit: quariiꝰ sathan semel ac¬
cepta adño potestate. ad usum suȩ neqͥtiȩ etiã
elem̃ta c̃cutere p̃ualet. Nec mouere debet. si
spiritus de sũmis ꝓiectuꝰ turbare inuentos
aerem potuit: cũ nimirũ constet. qͥaͣ dãpnatᷤ
ignis seruit. Quesitũ est ergo ut nuntiarent᷑
mala: quentũ est ut multa: quesitũ est¬
ut subita. Sed pruis cum aduersa nuntia¬

Expanded text:
r. --Qui uno vulnere non prosternitur, idcirco bis, terque percutitur, ut usque ad intima quandoque feriatur. Nuntiata itaque fuerat adversitas de Sabaeis, nuntiata divina animadversio per ignem de coelo, nuntiatur ab hominibus iterum camelorum raptus, caedesque puerorum, et divinae indignationis ira repetitur, dum ventus irruens concussisse domus angulos, atque exstinxisse liberos indicatur. Quia enim notum est, quod absque superno nutu moveri elementa non possint, latenter infertur quod ipse contra illum elementa moverit, qui moveri permisit; quamvis Satan semel accepta a Domino potestate ad usum suae nequitiae etiam elementa concutere praevalet. Nec movere debet, si spiritus de summis projectus turbare in ventos aerem potuit; cum nimirum constet quia et damnatis 49 ignis servit. Quaesitum est igitur ut nuntiarentur mala, quaesitum ut multa, quaesitum ut subita. Sed cum prius adversa nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
sermo sit. hoc quod eas retributionis certitudi¬
ne uiter desideria confirmat. Respondere ergo
enis est. ut collectionem fratrum expectare de¬
beant. eoꝵ. mentibus libent̃ expectandi moraᷤᷤ
iufundere: ut cum carnis refurrectionẽ appe-¬
tunt: etiam ex colligendoꝵ. fratrum auginen-¬
lum: aliter diabolus ad dm. Loqui enim
dĩ est ad diabolum. uias eus ac negotia. anim¬
aduersione occulte districtionis increpare: sicut
hic dicitur. Unde uenis: Diaboli autem
ei respondere est: omuipotenti maiestati eiris
nil posse celare. Unde hic ait. Circuiui t̃¬
ram. & perambularii eam. Quasi enim
dicere euis est quid egerit: scire quod actus
suos illius oculis occisstare non possit. Scien¬
dum uero est. quia sicut hoc loco discimus qͣt¬
tuor modis loquitur ds̃ ad diabolum: tribu
diabolus ad dđm. Quattuor modis loquitur
ds ad diabolũ: quia & iniustas uias eius ar

Expanded text:
sermo sit hoc quod eas retributionis certitudisermo sit hoc quod eas retributionis certitudine inter desideria confirmat. Respondere ergo ejus, est ut collectionem fratrum exspectare debeant, eorum mentibus libenter exspectandi moras infundere; ut cum carnis resurrectionem appetunt, etiam ex colligendorum fratrum augmenlum, aliter diabolus ad Deum. Loqui enim Dei est ad diabolum, vias ejus ac negotia animadversione occultae districtionis increpare, sicut hic dicitur: Unde venis? Diaboli autem ei respondere, est omnipotenti majestati ejus nihil posse celare. Unde hic ait, Circuivi terram, et perambulavi eam. Quasi enim dicere ejus est quid egerit, scire quod actus suos illius oculis occultare non possit. Sciendum vero est, quia sicut hoc loco discimus, quatuor modis loquitur Deus ad diabolum; tribus modis diabolus ad Deum. Quatuor modis loquitur Deus ad diabo
Abbreviated transcription (Latin):
dicuntur petere: quas & uoluntatẽ dĩ certũ
est. & ea quę futura sunt nõn ignorare: Sed
in ipso posite. ab ipso aliquid petere dicuntur:
non quo quicquam desiderent. quod ab eius
te ardentius inherent: eo etiam de ipso accip̃i¬
unt. ut ab ipso petant. quod cum facere uelle
nouierunt. De ipso ergo bibunt. quod ab ipso
sitiunt : & modo nobis adhuc in compre¬
hensibili in hoc quod peteudo esuriunt. presci-
endo saciantur. Discordarent ergo a uolunta¬
te conditoris. si quȩ eum uident uelle non pe-¬
terent: eiq minus inhererent: si uolentt dare
desiderio pigriori pulsarent. Quibus respon¬
sum diuinũ dicit. Requiescite tempris ad¬
huc modicũ. donec impleat᷑ numerus conser¬
uoꝵ. & fratrum ur̃oꝵ. Desiderantibus anima¬
bus requiescite adhuc modicũ dicere est: inter
ardorem desiderii ex ipsa p̃scientia solatiũ con¬
solationis aspirare: ut animarum uox sit hoc
quod amantes desiderarit: & respondentis dei

Expanded text:
dicuntur petere, quas et voluntatem Dei certum dicuntur petere, quas et voluntatem Dei certum est, et ea quae futura sunt, non ignorare? Sed in ipso positae, ab ipso aliquid petere dicuntur, non quo quidquam desiderent, quod ab 43 ej mente ardentius inhaerent, eo etiam de ipso accipiunt, ut ab ipso petant, quod eum facere velle noverunt. De ipso ergo bibunt, quod ab ipso sitiunt; et modo nobis adhuc incompreheendo satiantur. Discordarent ergo a voluntate Conditoris, si quae eum vident velle non peterent, eique minus inhaererent, si voluntatem ejus desiderio pigriori pulsarent. Quibus responsum Divinitatis dicitur: Requiescite tempus adhuc modicum, donec compleatur numerus conservorum et fratrum vestrorum. Desiderantibus animabus, requiescite adhuc modicum dicere, est inter ardorem desiderii ex ipsa praescientia solatium consolationis aspirare: ut animarum vox sit, hoc quod amantes desiderant, et respondentis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
& clamabant uoce magna dicentes. Usq quo
domine sanctus & uerus. non uidicas & uin¬
dicas sanguinẽ nostrũ de his qui habitant
in terra:  Ubi illco adiuingitur. Date sunt
impleat᷑ numerus conseruoꝵ &. fratrũ eoꝵ.
Quid est enim animas iundictȩ peticionem
dicere: nisi diem extremũ uidicii et resurrec¬
tionem extinctoꝵ. corporum desiderare: Ma¬
gnus quippe earum clamor: magnũ est de¬
siderium. Tanto enim quisq minus cla¬
mat quanto minus desiderat: & tanto ma¬
iorem uocem iti aures incirtuinscripti spiri¬
tus exprimit. quanto se in eius defiderium
plenius fundit. Animarũ igitur uerba. ipsa
sut desideria. Nam si desiderium sermo non
esset. ꝓpħa nondiceret. Desiderium cordis eoꝵ¬
exauduit auris tila. Sed cum aliter moue¬
ri soleat mens que petit. aliterq que petit᷑.
& scõꝵ animę ita in interni secreti sinu do
inhereant. ut inherendo requiescant: quomͦ
dicuntur petere. quas ab interna uolunta¬
tate constat nullatenus discrepare: Quonͦ

Expanded text:
 clamabant voce magna, dicentes: Usquequo, Domine sanctus et verus, non judicas, et vindicas sanguinem nostrum de his qui habitant in terra ? Ubi illic adjungitur: Datae sunt impleatur numerus conservorum et fratrum eorum. Quid est enim animas vindictae petitionem dicere, nisi diem extremi judicii, et resurrectionem exstinctorum corporum desiderare? Magnus quippe earum clamor, magnum est desiderium. Tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat; et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderium plenius fundit. Animarum igitur verba ipsa sunt desideria. Nam si desiderium sermo non esset, Propheta non diceret: Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Sed cum aliter moveri soleat mens quae petit, aliterque quae petitur, et sanctorum animae ita in interni secreti sinu Deo inhaereant, ut inhaerendo requiescant; quomodo dicuntur petere, quas ab interna voluntate constat nullatenus discrepare? quomodo