comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nos satine resipiscetia dicer. Resipiscit
enĩ ac mẽtem suã qͣ ab insania recipit.
quẽ çerati piget. Caitgatq le ip̃m demẽtie: &
confirmat aĩum suũ ad rectus uiuendum:
tum illd̃ ip̃m maxime cauet. ne rursũ in
cosdem laqueos inducat᷑. Deniq muta qͦ
aĩalia cũ fraude capiũtur. s aliquo mͦ łe
in fugam extricauerit. fuit pose moͫ cau¬
tiora. uitãtq semꝑ ea omĩa inquib dolos
insidiasq senserũt. Sic hoĩem penitẽna cau-¬
tum ac cliligente facit ad euitãdam peccata
inque lemel fraude deciderit: Nemo enĩ
põt ẽẽ tam prudens tam circupectus ut
nõ aliqã labat᷑. Et idcixco deus imbecilli¬
tatẽ nr̃am sciens pro sua pretate aperuit.
hõi portũ salutis ut hiuic neceslitati cuitra¬
gilitas nr̃a subiecta e medicina penitentie
subueniret. Ergo quicũꝗ ab exrauerit re¬
ferat pedem seꝗ̃ ꝙͣ pͥmum recipiat ac re-¬
formet: Sed reuocare gradum suꝑisq eua-¬

Expanded text:
possumus resipiscentiam dicere. resipiscit possumus resipiscentiam dicere. resipiscit enim ac mentem suam quasi ab insania recipit quem errati piget, castigatque se ipsum dementiae et confirmat animum suum ad rectius uiuendum: tum illud ipsum maxime canet, ne rursus in eosdem laqueos induatur. denique muta quoque animalia cum fraude capiuntur, si aliquo se modo in fugam extricauerint, fiunt postmodum cautiora uitantque semper ea omnia in quibus dolos insidiasque senserunt. sic hominem paenitentia cautum ac diligentem facit ad euitanda peccata in quae semel fraude deciderit. nemo enim potest esse tam prudens, tam circunon aliquando labatur. Et idcirco Deus imbecillitatem nostram sciens, pro sua pietate aperuit homini portum salutis; ut huic necessitati, cui fragilitas nostra subjecta est, medicina poenitentiae subveniret. Ergo quicumque aberraverit, referat pedem, seque quamprimum recipiat ac reformet: Sed revocare gradum, superasque eva
Abbreviated transcription (Latin):
demico tertio uba sut. Quod si liceret his
qui in itiner᷑ de errauisset sĩc uita ddeuiã se¬
cutos coriger excorẽ inpenitẽdo. facilior eẽt
emẽdatio temeritatis. Licet plane. Nam si
liberos nr̃os cũ delictoꝵ suoꝵ cernitnus pe¬
nitere correptos esse arbiteam᷑ & ab dica¬
tos abiectosq rursus tam̃ sustentamꝰ. susci¬
pimus. fouemꝰ. amplectimͣ cur desperamꝰ
clemetiam dei patris penitẽdo posse placari.
rgo idem dominus ac pares indulgentillmꝰ
remillurũ le penitẽtib peccata ꝓraittit &
ob litteraturũ om̃s iniquitates eius qui iusti-¬
tam denuo ceꝑit operari. Sic̃ etũ nihil pro¬
dest male uiuẽti anteacte uite ꝓbitas. ꝗa
supuenies nequitia iustitie oꝑa diluit: ita
nihil officiũt peccata ueterã correpto: qr
suꝑuenies iustitia labem uite prioris abole¬
uit. Is enĩ que facti sui penitet: exrorem
suũ pristiniũ intelligit. ideqq greci meliꝰ¬
dicũt. quã¬

Expanded text:
demico tertio verba sunt: « Quod si liceret ut iis demico tertio verba sunt: « Quod si liceret ut iis qui in itinere deerravissent, sic viam deviam secutos corrigere errorem poenitendo, facilior esset emendatio temeritatis. » Licet plane. Nam si liberos nostros, cum delictorum suorum cernimus poenitere, correctos esse arbitramur, et abdicatos abjectosque rursus tamen suscipimus, fovemus, amplectimur: cur desperemus clementiam Dei patris poenitendo posse placari? Ergo idem Dominus ac parens indulgentissimus remissurum se poenitentibus peccata promittit, et oblitteraturum omnes iniquitates ejus, qui justitiam denuo coeperit operari. Sicut enim nihil prodest male viventi ante actae vitae probitas, quia superveniens nequitia justitiae opera delevit: ita nihil officiunt peccata vetera correcto, quia superveniens justitia labem vitae prioris abolevit. Is enim quem facti sui poenitet, errorem suum pristinum intelligit; ideoque Graeci melidicunt qua
Abbreviated transcription (Latin):
incõparabilẽꝗ mercedem. Quod cõtinen¬
tie genus quasi fastigiũ est oĩumq cõsuma¬
tio uirtutũ. Ad quã siquis eniti atq eluc¬
tari potuerit: hũt seriuuĩ dñs. hũc discipulĩ
magr̃ agnoscet. hic terrã triumphauit. hic
exit cõsimilis deo qui uirtutẽ dei cepit.
Hlec quidem difficilia uident᷑ sed de deo loqu¬
untͣ cui calcatis om̃ib tẽrenis iter incelũ
parat᷑. Namq uixtus indei agnitione cõsi¬
stit. Omr̃a grauia sũt dum ignores: ubi
cognoris facilia. Per ip̃as difficultates nob
exeundii ẽ qui ad sinũ bonũ tendimus
Nec tam̃ deficiat aliquis aut de se ip̃e de¬
speret: si aut cupiditate uictus. aut libidi¬
ne impulsus aut error̃ deceptus: aut ui¬
coactus ad iniustitie uia laplus E. Potest ñ
reduci ac liberari: si eũ penitet actoꝵ & ad
meliora cõuersus satisfaciat deo. Quod fe¬
ri posse Cicero nõ putauit. cuiꝰ hec in acha.¬

Expanded text:
incomparabilemque mercedem. Quod continenincomparabilemque mercedem. Quod continentiae genus quasi fastigium est, omniumque consummatio virtutum. At quam si quis eniti atque eluctari potuerit, hunc servum dominus, hunc discipulum magister agnoscet; hic terram triumphabit; hic erit consimilis Deo, qui virtutem Dei coepit. Haec quidem difficilia videntur: sed de eo loquimur, cui calcatis omnibus terrenis, iter in coelum paratur. Nam quia virtus in Dei agnitione consistit, omnia gravia sunt, dum ignores; ubi cognoveris, facilia. Per ipsas difficultates nobis exeundum est, qui ad summum bonum tendimusNec tamen deficiat aliquis, aut de se ipse desperet, si aut cupiditate victus, aut libidine impulsus, aut errore deceptus, aut coactus, ad injustitiae viam lapsus est. Potest enim reduci, ac liberari, si eum poeniteat actorum, et ad meliora conversus, satisfaciat Deo. Quod fieri posse Cicero non putavit, cujus haec in Aca
Abbreviated transcription (Latin):
dulterã enĩ fieri mẽtem si uł imaginẽ
uoluptatis sub ip̃a depinserit. Mens elt
enĩ ꝓfecto que peccat que ĩmoderate li¬
bidinis fructũ cogitatione cõplectit᷑ In
hac crimen ẽ in hac om̃e delictũ. Nam
&e si corpus in hac fit labe inaculatũ nõ
cõstat tñ pudicitie rõ si aius incestus e¬
nec illibata casritas uideri põt: ubi eõsçiam
cupiditas inquinauit nec uoͣ aliquis exi¬
stimet difficile ẽẽ frenos imponete uo¬
luptati: eamq uagam &x ergãtem castitatil pu¬
dicitieq limitib includer. cũ ꝓpositũ sit ho¬
minib om̃ibus etiã uincere: atq plimi btãm
atꝗ in coͬruptã corporis integritatẽ retinue¬
rit multiq sint qui hoc celesti gn̾e̾ uite
felicilsime pertruant᷑. Quod quidẽ deus
nõ ita feri precepit tanꝙͣ astringat qr gnari
hoĩes oportet sed tanꝙͣ sinat. Scit eni tanꝙ
his astectib imposuerit necessitatẽ. Siquit
hac inquit facere potuerit hebit eximiam

Expanded text:
em, si uel imaginem uoluptatis sibi ipsa depinxerit. mens est enim profecto quae peccat, quae immoderatae libidinis fructum cogitatione conplectitur, in hac crimen est, in hac omne delictum. nam etsi corpus nulla sit labe maculatum, non constat tamen pudicitiae rnec illibata castitas videri potest, ubi conscientiam cupiditas inquinavit. Nec vero aliquis existimet, difficile esse fraenos imponere voluptati, eamque vagam et errantem castitatis pudicitiaeque limitibus includere; cum propositum sit hominibus etiam vincere, ac plurimi beatam atque incorruptam corporis integritatem retinuerint; multique sint qui hoc coelesti genere vitae felicissime perfruantur. Quod quidem Deus non ita fieri praecepit, tamquam astringat, quia generari homines oportet: sed tamquam sinat. Scit enim quantam his affectibus imposuerit necessitatem. Si quis hoc, inquit, facere potuerit, habebit eximiam
Abbreviated transcription (Latin):
alieni matrimonii abstinens: neq sui custos¬
que inter se naͣ cõnexa sũt. Nam neq ma.¬
ritus circa coͣrũpendas alioꝵ cõiuges occu-¬
patus põt uacatꝰ domestice sanctitati: &
uxor cũ intale inciderit mat̾moniũ exẽ¬
plo ipo tõcitata. aut imitari se pritat aut
uindicari. Cauẽdum igit᷑ ne occasionẽ uitiis
nr̃a intemperãtia demus. sed assuescat inui¬
cem mores diioꝵ: & iugum parib animis
ferat. Nos ip̃os in altero cogitemꝰ. Nam
fere in hoc iustitie suma consistit. Ut nõ
facias alt̾i quitꝗd ip̃e pati ab altero nolis.
ec sũt que ad cõtinẽtia precipiũt᷑ adeo:
et in ne quis diuina precepta circũscriber
se prtet posse: addunt᷑ illa ut om̃is calũ¬
nia & occasio fraudis remoucat᷑. adulteꝵ
assequi a marito dimissam duxerũt & eũ
qui preter crimen adulterii uxorem dimi¬
serit ut alterã ducat. dissonari enĩ corpus
& distrabi deus uoluit. Pretea nõ tm̃ ad¬

Expanded text:
alieni matrimonii abstinens neqalieni matrimonii abstinens neqquae inter se natura connexa sunt. Nam neque maritus circa corrumpendas aliorum conjuges occupatus potest vacare domesticae sanctitati; et uxor, cum in tale incidit matrimonium, exemplo ipso concitata, aut imitari se putat, aut vindicari. Cavendum igitur, ne occasionem vitiis nostra intemperantia demus: sed assuescant invicem mores duorum, et jugum paribus animis ferant. Nos ipsos in altero cogitemus. Nam fere in hoc justitiae summa consistit, ut non facias alteri quidquid ipse ab altero pati nolis. haec sunt quae ad continentiam praecipiuntur a deo. sed tamen ne quis diuina praecepta circumscribere se putet posse, adduntur illa, ut omnis calumnia et occasio fraudis remoueatur, adulterum esse qui a marito dimissam duxerit et eum qui praeter crimen adulterii uxorem dimiserit, ut alteram ducat: dissociari enim corpus et distrahi deus noluit; praeterea non tantum ad
Abbreviated transcription (Latin):
castitata głam nõ teneret. Sed neq mulier
uirtutem pudiritie caperet si peccate nõ posset.
Nam quis mutũ aĩal pudicũ eẽ dixerit. quod
suscepto fetu mari reprignat. Quod ideo¬
facit qr necesse ẽ indolore atq inpericulũ
ueniat si ad miserit. Nulla igit᷑ laus ẽ nõ
facer quod facer̃ nõ possis. Ideo aut̃ prdici¬
tia. in hoĩe laudatͣ quia nõ nalis ẽ sed uo¬
lĩtaria. Seruanda ig fides ab utroq alt̾i
ẽ. imo exemplo cõtinentie docenda rxor.
ut se całte gerat. Iniquũ ẽ enĩ ut id exi¬
gas quod ptestare ip̃e nõ postis. que ini¬
quitas esficit ꝓ fecto ut eẽnt ad ulteria. fe¬
minis egre ferẽtib prestat se fidem non
ex hibẽtib mutuã cariratẽ. Deniꝗ nulla ẽ
tam ꝑditi pridoris adultera que nõ hanc
cam uitis suis pretendat inuiria se peccã¬
do nõ facere sed referte. Quod optime
quintilianus ex prexit. Homo inquit neq

Expanded text:
castitatis gloriam non tenerent. sed neque mulier castitatis gloriam non tenerent. sed neque mulier uirtutem pudicitiae caperet, si peccare non posset. nam quis mutum animal pudicum esse dixerit, quia suscepto fetu mari repfacit, quia necesse est in dolorem atque in periculum veniat, si admiserit. Nulla igitur laus est, non facere quod facere non possis. Ideo autem ptia in homine laudatur, quia non naturalis est, sed uoluntaria. seruanda igitur fides ab utroque alteri est, immo exemplo continentiae docenda uxor ut se caste gerat. iniquum est enim ut id exigas quod praestare ipse non possis. quae iniquitas effecit profecto ut essent adulteria, feminis aegre ferentibus praestare se fidem non exhibentibus mutuam caritatem. denique nulla est tam perditi pudoris adultera quae non hanc causam uitiis suis praetendat, iniuriam se peccando non facere, sed referre. quod optime Quintilianus expressit. homo inquit neque
Abbreviated transcription (Latin):
si assuerit. iam pudebit euĩ ad deteriora de¬
scender̃. Nodo placeat recta & honesta que
meliorib iocũdiora sut ꝙͣ praua & in hone¬
sta perorib. Non dum omĩa castitatis osficia
exequutꝰ sum: quã deus nõ modo intra pri¬
uatos parietes. ped etiã prescripto lectuli
terminat. Ut cum quis heat uxorẽ neꝗ ser¬
uam neq libera here insuper uelit: sed ma¬
trimonio fidem seruet. Nõ eni sĩc iuxis
publici rõ ẽ sola mulier ad ultera est qͣ
ht̃ aliũ.Maritꝰ aũt etiã si plures habeat
a crimine adulterii solutꝰ est: Sed diui¬
na lex ita duos inmatrimoniu quod est
in corpꝰ unũ pari iure cõiungit. ut adult̾
hẽat᷑ quisꝗs compagem corpotis indiuersa
distraxerit. Nec ob aliam cãm deus: cum
cet̾as aantes suscepto fetu marib repugna -¬
re uoluisiet. solam õĩum mulierem patien.¬
tem uiri fecit .s. ne femũs repugnantibus.
libido cogeret uiros aliud appeterẽ: eoq fcto

Expanded text:
si adsueuerit, iam pudebit eum ad deteriora desi adsueuerit, iam pudebit eum ad deteriora desciscere: modo placeant recta et honesta, quae melioribus iucundiora sunt quam praua et inhonesta peioribus. nondum omnia castitatis officia exsecutus sum: quam deus non modo intra priuatos parietes, sed etiam praescripto lectuli terminat, ut cum quis habeat uxorem, neque seruam neque liberam habere insuper uelit, sed matrimonio fidem seruet. non emm, sicut lUns publici ratio est, sola mulier adultera est quae habet alium, maritus autem etiamsi plures habeat, a crimine adulterii so- lutus est, sed diuina lex ita duos in matrimonium, quod est in corpus unum, pari iure coniungit, ut adulter habeatur quisquis compagem corporis in diuersa distraxerit. nec ob aliam causam deus cum ceteras animantes suscepto fetu maribus repugnare uoluisset, solam omnium mulierem patientem uiri fecit, scilicet ne feminis repugnantibus libido cogeret uiros aliut adpetere eoque facto
Abbreviated transcription (Latin):
inquinata nõ pot nusi & longo tp̃e & młtis
boris operib ab ea que inheserit colluuione
ut successionẽ paret᷑. Sic̃ aut̃ dedit nobis
oculos deus nõ ut spec temꝰ uoluptatẽꝗ ca¬
piamus. sed ut uideamꝰ proptet eos actus
qui pertinẽt ad uite necessitatem.⁊ ta ge¬
nitalem corporis partem: quod nom
ip̃m docet nulla alia cã nisi estigiande
sobolis accepimus. Nuic diuine legi suma
deuotione parẽdum. fuit om̃es quĩ se di¬
scipulos dei profitebrnt᷑ ita morati & in¬
stituti ut imꝑare sibi possit᷑. Nam qui
uoluptatib indulgẽt. qui libidini obiequ¬
unt. Hi aĩam suã corꝑori mãcipat᷑ ad moꝵ¬
tẽq cõdemnat. quia se corpori ad dixerũt
in quo ht mors potestatem. Unus quisꝗ igit᷑
ꝙͣtum põt̾ formet se ad uerecũdiam pudorẽq
colat: castitatẽ cõsciam & mẽtem tueat᷑. Nec
tãtũ legibus publicis pareat. sed sit supra oẽt
leges qui legen dei sequit᷑. Quibus bonis

Expanded text:
inquinata non potest nisi et longo tempore et multis inquinata non potest nisi et longo tempore et multis bonis operibus ab ea. quae inhaeserit conluuione ut successionem parent. sicut autem dedit nobis oculos deus non ut spectemus uoluptatemque capiamus, sed ut uideamus propter eos actus qui pertinent ad uitae necessitatem, ita genitalem corporis partem, quod nomen ipsum docet, nulla alia causa nisi efficiendae subolis accepimus. huic diuinae legi summa deuotione parendum est. sint omnes qui se discipulos dei profitebuntur ita morati et instituti, ut inperare sibi possint. nam qui uoluptatibus indulgent, qtii libidini obsecuntur, hi animam suam corpori mancipant ad mortemque condemnant, quia se corpori addixerunt, in quod habet mors potestatem. unus quisque igitur antum potest formet se ad verecundiam, pudorem colat, castitatem conscientia et mente tueatur: nec tantum legibus publicis pareat, sed sit supra omnes leges qui legem dei sequitur. quibus bonis
Abbreviated transcription (Latin):
Uicit officiũ lingue sceleris magnitudo. Cum
igit᷑ libido hec edat opera & hec facinora
designet. armandi aduersus eã uirtute ma¬
xima iumus. Arisquis astectus illos tre¬
nar̃ nõ pot̾. cohibeat eos intra prescrip¬
tum legittimi thori: ut & illud quod aui¬
de expestit consequat᷑ & tñ inpeccatã nõ
incidat. Nam quid sibi hoies perditi uo¬
lunt. Nempe honesta opera uoluptas seꝗt᷑.
si ip̃am per se appetũt iusta & legigima
frui licet: quod si aliqua necesutas pro¬
hibebrt tum uoͣ maxiã ad hibenda uir¬
tus erit: ut cuprditati cõtraẽtia relutet᷑.
Nec tmalienis thoris quos aninger̃ nõ licet
uerũ etia publicis uulgatiq corporibus absti.¬
nẽdum deus precepit. Docetq nos dum duo
inter se corpora fuerit copulata unũ corpꝰ
efficere. Ita qui se ceno ĩmerserit çeno sit
oblitus. necesse ẽ. Et corpus quidẽ cito ab¬
lui pot mens gut cõtagione impudici copors

Expanded text:
Vincit officium linguae sceleris magnitudo. Cum Vincit officium linguae sceleris magnitudo. Cum igitur libido haec edat opera, et haec facinora designet, armandi adversus eam virtute maxima sumus. Quisquis affectus illos fraenare non potest, cohibeat eos intra praescriptum legitimi tori, ut et illud, quod avide expetit, consequatur, et tamen in peccatum non incidat. Nam quid sibi homines perditi volunt? Nempe honesta opera voluptas sequitur: si ipsam per se appetunt, justa et legitima frui licet. Quod si aliqua necessitas prohibebit, tum vero maxima adhibenda virtus erit, ut cupiditati continentia reluctetur. nec tantum alienis toris quaeque attingere non licet, uerum etiam publicis uulgatisque corporibus abstinendum deus praecipit docetque nos, cum duo inter se corpora fuerint copulata, unum corpus efficere. ita qui se caeno inmerserit, caeno sit oblitus necesse est. et corpus quidem cito ablui potest, mens autem contagione inpudici corporis
Abbreviated transcription (Latin):
gitauit. Idem etiã mares marib admiscu
it. & nefandos cohitus cõtra tiͣam cõtraq
institutũ dei machinatus est: sic imbuit
hoĩes & armauit ad nefas gm̃e. Quid eni
põt ẽẽ sanctũ his qui etatẽ imbecillam &
presidio indigentẽ libidini sue depopulã.¬
dam fedandamq substrauerit. Non põt
hec res promagnitudine sceleris enarrari
Nihil amplius istos appellar̾ possum ꝙͣ impioiꝰ
& particidas quib nõ sufficit sexus a deo s¬
datus: nisi etã suũ sexiĩ ꝓphane ac petulã¬
ter illudãt. Hec tam̃ aprid ⁊llos leuia &
quasi honesta sũt. Quid dicam de his qui
ab hominãdam nõ libidinẽ sed in saniam po
tius exercent. Piget dicer sed hos quid
his fore credamus quos nõ pigee facet᷑.
Et tam̃ dicẽdum ẽ quia fit. De itts legͦr
quoꝵ ͭ terrima libido & exectabilis furor ne
capiti quidẽ parcit. Quibus hoc uerbis. aut
qua indignatume tatum netat ꝓsequar i

Expanded text:
gitauit. idem etiam mares maribus adplicuit gitauit. idem etiam mares maribus adplicuit et nefandos coitus contra naturam contraque institutum dei machinatus est. sic imbuit homines et armauit ad nefas omne. quid enim potest esse sanctum us qui aetatem inbecillam et praesidio indigentem libidini suae depopulandam foedandamque sunstrauennt t non potest haec res pro magmtuaine scelens enarrari. nihil amplius istos appellare possum quam inpios et parricidas, quibus non sufficit sexus a deo datus, nisi etiam suum sexum profane ac petulanter inludant. haec tamen apud illos leuia et quasi honesta sunt. quid dicam de iis qui abominandtius exercent! Piget dicere: sed quid his fore credamus, quos non piget facere? et tamen dicendum est, quia fit. De istis loquor, quorum teterrima libido et execrabilis furor ne capiti quidem parcit. Quibus hoc verbis, aut qua indignatione tantum nefas prosequar?
Abbreviated transcription (Latin):
gloria in cohercendis uoluptatib & absti¬
nẽtia sui. Sit ergo ad uersarius ille no
ster quãta sit uĩs huius cupiditatis : quã
qͣuidam necessitatẽ dicere maluerũt. esi
a recto & bono ad prauũ & ad malũ trans¬
fert. Illicita enĩ desideria ⁊ mmittit: ut a¬
liena cõtaminet quibus here propina srñ
delictu licet. Obicit quippe oculis ierita¬
biles formas suggeritꝗ fomẽta & uitiis ꝑa¬
brilum subministrat. tum inntimis iuiste¬
rib stimudos om̃s cõturbat & cõmouet. &
nalem illum incitat atq in flãmat ardo¬
rem donec irretitum hoĩem implicatũq
decipiat. ac ne quis cet qui penaꝵ meta
abstrneret alieno lupanaria quoq cõstituit
&pudorẽ infeliciũ mulieꝵ publicauit: ut
ludibrio heret. tam eos qui facuĩt ꝙͣ quas
pati necesse est hic obscenitatib aĩas acl
sc̃ĩtate genitas uelut inceni gurgitẽ de¬
mersit. Pudorem extinxit. pudicitiã fla¬

Expanded text:
gloria in coercendis uoluptatibus et abstigloria in coercendis uoluptatibus et abstinentia sui. scit ergo aduster, quanta sit vis hujus cupiditatis, quam quidam necessitatem dicere maluerunt; eamque a recto et bono, ad malum et pravum transfert. Illicita enim desideria immittit, ut aliena contaminent, quibus habere propria sine delicto licet. Objicit quippe oculis irritabiles formas, suggeritque fomenta, et vitiis pabulum subministrat: tum intimis visceribus stimulos omnes conturbat et commovet, et naturalem illum incitat atque inflammat ardorem, donec irretitum hominem implicatumque decipiat. Ac ne quis esset, qui poenarum metu abstineret alieno, lupanaria quoque constituit; et pudorem infelicium mulierum publicavit, ut ludibrio hpati necesse est. his obscenitatibus animas ad sanctitatem genitas uelut in caeni gurgite demersit, pudorem extinxit, pudicitiam fla
Abbreviated transcription (Latin):
latia mala: su adueruĩ malum per fallatia:
hona peruenit᷑. Cauẽda sut igit᷑ oblectamẽta
ista tanꝗͣ laquei & plage ne suauitudinũ
mollitie capti subditionem mortis cũ ip̃o
corpor redigamur cui nos macipamus
Uenio nũc ad eã que percipit᷑ extactu uolup¬
tatem: qui sensus est quidem totius corpo
ris. sed ego nõ de ornamẽtis aut uestibus:
sed de soła libidine dicendũ mͥ puto: que
maxĩe cohercenda est quia maxĩe nocet
Cum ex cogitasset deus duoꝵ sexuũ ronẽ.
attribuit his ut se inuicem appeterẽt &
cõ iunttione gauderẽt Itaq ardentissima
cupiditatẽ cun ctoꝵ aĩantium corpotibus
admiscuit ut in hos affectus auidissime
ruerẽt. eaq rõne propagari & młtiplicari
gna posset. que cupiditas & appetentia in
hoĩe uehemiẽtior & acrior inuenit᷑. uł qr
hoĩem multitudinẽ uoluit ẽẽ maiorẽ: uł
qm uirtutẽ soli hoĩ dedit ut eẽt laus &

Expanded text:
lacia mala, sic ad uerum malum per fallacia lacia mala, sic ad uerum malum per fallacia bona peruenitur. cauenda sunt igitur oblectamenta ista tamquam laquei et plagae, ne suauitudinum mollitie capti sub dicionem mortis cum ipso corpore redigamur, cui nos manciparimus. Venio nunc ad eam quae percipitur ex tactu uoluptatem: qui sensus eris. Sed ego non de ornamentis, aut vestibus, sed de sola libidine dicendum mihi puto; quae maxime coercenda est, quia maxime nocet. Cum excogitasset Deus duorum sexuum rationem, attribuit iis, ut se invicem appeterent, et conjunctione gauderent. Itaque ardentissimam cupiditatem cunctorum animantium corporibus admiscuit, ut in hos affectus avidissime ruerent eaque ratione propagari et multiplicari genera possent. quae cupiditas et adpetentia in homine uehementior et acrior inuenitur, uel quia hominum multitudinem uoluit esse maiorem uel quoniam uirtutem soli homini dedit, ut esset laus et
Abbreviated transcription (Latin):
solũ corpus pertinẽt nihil ẽ qđ a nobis di¬
sputet᷑ nisi forte quis exigit ut dicamus
turpe ẽẽ sapienti ac hono sĩ uentri & gulȩ
seruiat. si unguẽtis oblitus aut floribus
coronatus incedat que qui facit utiq in¬
sipiens & ineptus & mͥ ẽ: & quẽ ne odoͣ
quidem uirtuns attigerit. Fortasie quispiã
dixerit. Cur gͦ illa facta sũt nisi ut
his fruam᷑. At enĩ sepe iam dictũ est.
uirtutẽ nullam futuram fuisse nisi ha¬
beret. que opprimeret. Itaq fecit omia
deus ad instruẽdum certam᷑ reꝵ duoꝵ.
Ergo illecebre iste uoluptatũ arma sunt
illius cuius unũ opus eit expugnar̾ uir¬
tut̾e̾ iustitiãq ab om̃ib excludere. His blan-¬
dimẽtes & suauitatib titillat aĩas Scit
enĩ quia mortis e fabricatrix uoluptas. Nam
sic deus hoiem ad uitam nõ nisi ꝑ uirtutẽ
ac laborem uocat. Ita ille ad mortẽ pet delitus
ac uoluptates & sic̃ ad uerũ bonum per fal¬

Expanded text:
solum corpus pertinent, nihil est quod a nobis disolum corpus pertinent, nihil est quod a nobis disputetur, nisi forte quis exigit ut dicamus turpe esse sapienti ac bono, si uentri et gulae seruiat, si unguentis oblitus aut floribus coronatus incedat: quae qui facit, utique insipiens et ineptus et nihili est et quem ne odor quidem uirtutis attigerit. fortasse quispiam dixerit \'cur ergo illa facta sunt, nisi ut iis fruamur?\' at enim saepe iam dictum est uirtutem nullam futuram fuisse, nisi haberet quae opprimeret. itaque fecit omnia deus ad instruendum certamen rerum duarum. ergo mlecebrae istae uoluptatum arma sunt illius cuius unum opus est expugnare uirtutem iustitiamque ab hominibus excludere. his blandimentis et suauitatibus titillat animas: scit enim quia mortis est fabricatrix uoluptas. nam sicut deus hominem ad uitam non nisi per uirtutem ac laborem uocat, ita ille ad mortem per delicias ac uoluptates, et sicut ad uerum bonum per fal
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam sibi uinciãt. ut corpus sibi dultes pre¬
ferant᷑ uera talsis: eterna breuib utlĩa
iocundis. Nihil aspectu gratũ sit nisi qđ
iuste quod pie fieri udear. Nihil auditu
suaue nisi quod alit aiam. meliorẽꝙ te red¬
dit. Maxieq hic sensus nõ ẽ aduitium de¬
torquendus qui nobis ideo datus esr ut
docttinã dei pecciper̃ pollemus. Itaꝗ si uo¬
luptas ẽ audire cantus & carmũa. der lau¬
des canete & audir̃ iocũdum lit Hec ẽ
uoluptas uera que comes e & socia uirtũ¬
tis. Hec nõ ẽ caduca & breuis ut ille qͣł
appetũt qui corpori ut pecudel seruiuit.
sed perpetua & sine ulla intermissione delec¬
tans. Cuius terminos siquis excesserit: nibilq
aliud exuoluptate petietit insi ⁊p̃am uolupł¬
tatem hic mortẽ meditat᷑. quia sic uita per¬
petua inuirtute est. ita mors in uoluptate
ui enĩ tpͣalia maluexit carebit eternis. qui
terrena pretulerit celestia nõ habebit. Ad

Expanded text:
animam uitiant ut corpus cibi dulces: praeanimam uitiant ut corpus cibi dulces: praeferantur uera falsis, aeterna breuibus, utilia iucundis. nihil aspectu gratum sit nisi quod iuste, quod pie fieri uideas, nihil auditu suaue nisi quod alit animam melioremque te reddit, maximeque hic sensus non est ad uitium detorquendus, qui nobis ideo datus est, ut doctrinam dei percipere possemus. itaque si uoluptas est audire cantus et carmina, dei laudes canere et audire iucundum sit. haec est uoluptas uera quae comes est et socia uirtutis, haec non est caduca et breuis ut illae quas adpetunt qui corpori ut pecudes seruiunt, sed perpetua et sine ulla intermissione delectans. cuius terminos si quis excesserit nihilque aliut ex uoluptate petierit nisi ipsam uoluptatem, hic mortem meditatur, quia sicut uita perpetua in uirtute est, ita mors in uoluptate. qui enim temporalia maluerit, carebit aeternis, qui terrena praetulerit, caelestia non habebit. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iam de spectaculis dictum e Restat
unũ quod est nobis expugnãdum: ne
capiamur his que ad sensum intimũ
penetrãt. Nam illa omĩa que u̾bis carẽt
⁊ aeris atꝗ neruoꝵ suaues soni possũt
facile cõtemni: quia nõ adherẽt nec scri¬
bi possũt. Carnȩaut cõpositum & oto
cũ suauitate decipiens capit mẽtes &
quo uoluerit impellit. Inde hoĩes littera¬
ti cũ ad religionẽ dei accesterit ab aliqͦ
perito doctore minus credũt. Assuctis
enĩ dulcibus & pollitis siue or̃onib siue
rũt quod sensũ demulceat. per suadẽt aũt
quicquid suaue ẽ & animo penitus dum
delectat insidit. Num igit᷑ deus & mẽtis
& uocis & lingue artifex diserte loqui nõ
pot: Immo uo suma prouidentia cazer fuco
uoluit ea que diuina sũt. ut om̃ei intel¬
ligerẽt que ip̃e om̃ib loquebat᷑. Ergo qui
ueritati stadet. qui nõ uult se ipe deaper̃.
abiciat inimicas at noxias uoluptates que

Expanded text:
sed iam de spectaculis dictum est. restat sed iam de spectaculis dictum est. restat unum quod est nobis expugnandum, ne capiamur iis quae ad sensum intimum penetrant. nam illa omnia quae uerbis carent, id est aeris ac neruorum suaues soni possunt facile contemni, quia non adhaerent nec scribi possunt. carmen autem compositum et oratio cum suauitate decurrens capit mentes et quo uoluerit inpellit. inde homines litterati cum ad religionem dei accesserint ab aliquo inperito doctore fundati, minus credunt. adsueti enim dulcibus et politis sine orationibus siue runt quod sensum demulceat, persuadet autem quidquid suaue est et animo penitus, dum delectat, insidit. num igitur deus et mentis et uocis et linguae artifex diserte loqui non potest? immo uero summa prouidentia carere fuco uoluit ea quae diuina sunt, ut omnes intellegerent quae ipse omnibus loquebatur. ergo qui ueritati studet, qui non uult se ipse deicere, abiciat inimicas ac noxias uoluptates, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tacula omĩa: nõ solum neꝗd uitioꝵ pec¬
torib insidiat que sedata & pacifica
ẽẽ debent: led ne quid uoluptatis nos¬
cõsuetudo deliniat: & adeo atꝗ bonis i¬
operibus auertat. Nam ludoꝵ celebratio¬
nes deoꝵ festa sũt. siquidem ob nata¬
les eoꝵ uł temploꝵ nouoꝵ dedicationes
sũt cõstituti & primitus quidem uene¬
rationes que uocant᷑ munera laturno
sũt attribute. Ludi aũt scenici. Libero:
Cixcenses uõ neptimo. Paulatim tn & ceteris
diis idem honos tribui cepit: singuliq ludi
nõibus eoꝵ cõsecrati sũt sicut sisinius ca
pito in libris spectatuloꝵ docet. Siquis ig
spectaculs intese ad quȩ religionis gr̃a
cõuenit᷑ discessit adei cultu: & ad deos
le cõtulit. quoꝵ natales &e festa celebra¬
uit. Aurium uoluptas ex uocũ & cãturm
loꝵ Quis enĩ nõ luxuripsum a neꝙͣ
puterꝰ eum qui scenitas artes domĩ heat:
Atqui nihil refert utrũ ne luxuria solus
domi ac cũ populo exerceas intheatro .

Expanded text:
um ne quid vitiorum pectoribus insidat, quae sedata et pacifica esse debent: sed ne cujus nos voluptatis consuetudo deliniat, et a Deo atque a bonis operibus avertat. Nam ludorum celebrationes, deorum festa sunt; siquidem ob natales eorum, vel templorum novorum dedicationes sunt constituti. Et primitus quidem venationes, quae vocantur munera, Saturno sunt attributae; ludi autem scenici Libero; circenses vero Neptuno. Paulatim tamen et caeteris diis idem honos tribui coepit; singulique ludi nominibus eorum consecrati sunt, sicut Sisinpito in libris spectaculorum docet. si quis igitur spectaculis interest ad quae religionis gratia conuenitur, discessit a dei cultu et ad deos se contulit, quorum natales et festa celebrauit. Aurium uoluptas ex uocum et cantuumlorum. quis enim non luxuriosum ac nequam putet eum qui scaenicas artes domi habeat? atquin nihil refert utrumne luxuriam solus domi an cum populo exerceas in theatro.
Abbreviated transcription (Latin):
cõfiteriis. hoc fieti patit᷑ ne cultores suos aut
uindicat aut tuet᷑. Cur deniq qui eũ nõ
colut & opulenti & potẽtel & ht̃i but & ho¬
norib regnoq potiunt᷑. cosq ipo dictioni iue
at potesciti subiectos hñt. Reddenda Exhuiꝰ
rei to e ne quid remaneat erroris. Nane
imprimis hecca ẽ cur cxiltimetꝰ religio dei
stos uident & affluere iniustol: dei cultutor¬
manon arbitrant᷑ in quo in ẽẽ illa no aer¬
mat R deoꝵ ritus estrmãt ueros: qm̃ culto¬

Expanded text:
confiteris, haec fieri patitur; nec cultores suos aut confiteris, haec fieri patitur; nec cultores suos aut vindicat, aut tuetur? Cur denique qui eum non colunt, et opulenti, et potentes, et beati sunt, et honoribus regnoque potiuntur; eosac potestati sub- iectos habent?\' reddenda et huius rei ratio est, ne quid remaneat erroris. nam in primis haec causa est cur existimetur religio dei stos uident et afluere iniustos, et dei cultum inanem arbitrantur, in quo inesse illa non cernunt, et deorum ritus aestimant ueros, q
Abbreviated transcription (Latin):
hñt sed illi spuis cõtaminati ac perditi. quib¬
ueritas & nota e. & inuisa in sinuat se mẽtib
eoꝵ: & instigat̃ nescios infurorem. H cñi ꝙͣ¬
du ꝑax ẽ in populo dei. fugitãt᷑ iustos & pauet
& cũ coͣpora hõium occupãt. aĩasꝗ diuexat ad¬
uitant᷑ ab his & noĩe ueri dei fugant᷑. Quo¬
audito tremũt &x exclamãt᷑. & uri le uerberariꝗ
testant᷑. & interrogati quid sint: qñ uenerĩt.
quõ in hoĩem repserint. otitent᷑ se lic extorti
& excruciati uirtute diuini nõn ex solant᷑
Proptet hec uerba & minas. sanctos & iustos
uiros semper oderũt. Et quia perse nocere
his nihil possũt publicis cõs diis persequũt᷑
quos sibi graues sentiunt. exercente seuitiã
quã uiolentissime possũt. ut aut eoꝵ fidem
minuat̃ per dolorẽ. aut si id efficere noquiuerĩt
deri cõtrio pollit. Cur gͦ deus ille singularis
ille magnus. quẽ reꝵ pofentẽ. quẽ dim̃ or̃um

Expanded text:
habent, sed illi spiritus cohabent, sed illi spiritus coveritas et nota est, et invisa, insinuant se mentibus eorum, et instigant nescios in furorem. Hi enim quamdiu pax est in populo Dei, fugitant justos, et pavent; et cum corpora hominum occupant, animasque divexant, adjurantur ab his, et nomine Dei verberarique testantur; et interroganti, qui sint quando venerint, quomodo in hominem irrepserint, confitentur. Sic extorti et excruciati virtute divini nominis, exsolantur. Propter haec verbera et minas, sanctos et justos viros semper oderunt. Et quia per se nocere his nihil possunt, publicis eos odiis persequuntur, quos sibi graves sentiunt; exercentque saevitiam quam violentissime possunt, ut aut eorum fidem minuant per dolorem, aut, si id efficere non quiverinnderi e contrario possit. Cur ergo Deus ille singularis, ille magnus, quem rerum potentem, quem dominum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
Fecerĩt. nõ penas uolati numinis pendunt.
sed honorati etiã laudatiq discedũt. Num
oĩa fortuito fieri que gerunt᷑. Num peiuis
ꝙͣ epicurĩ qui c̃e quidem deos. sed curare
quiꝙꝗͣ negãt: neq irasci eos neq gr̃a cõmo¬
uexi. Quib dictis utiq persuadentꝰ colendos
or̃o nõ c̃ẽ. Siquidẽ nec colentes respiciũt. ne
nõ colentib rrascunt᷑. Preterea cũ cõtra metus
dissexũt. nihil aliud efficere conant᷑ ꝙͣ ut nemo
deos timeat. Et hec tam̃ ab hominib & audiũt᷑
libenter & disserunt᷑ impune. No ergo ideo ad¬
uersus nos insanũt: quia diĩ nõ colunt᷑ a nob.
Amulis enĩ nõ colunt᷑: sed quia ueritas penes
nos &̃: que ut ẽ uerissime dictum odium parit.
Quid ig existimahimus nisi nescire illos quid pa¬
tantur. Pergit᷑ enĩ ceco &e irrationabili furotes
que snos uidemus illi nescuit. No eni ipi hoĩes
persequũt᷑ qui cãm cur irascant᷑ innocẽtbus nõ

Expanded text:
fecerint, non poenas uiolati numinis pendunt, fecerint, non poenas uiolati numinis pendunt, sed honorati etiam laudatique discedunt. num omnia fortuito fieri quae geruntur? num peius quam Epicurei, qui esse quidem deos, sed curare quicquam negant, neque irasci eos neque gratia commoueri? quibus dictis utique persuadent colendos omnino non esse, siquidem nec colentes respiciunt neque non colentibus irascuntur. praeterea cum contra metus disserunt, nihil aliut efficere conantur quam ut nemo deos timeat. et haec tamen ab hominibus et audiuntur libenter et disseruntur inpune. Non ergo ideo aduersus nos insaniunt, quia dii non coluntur a nobis — a multis enim non coluntur — sed quia ueritas penes nos est, quae, ut est uerissime dictum, odium parit. quid igitur existimabimus nisi nescire illos quid patiantur? pergitur enim caeco et inrationabili furore, quem nos uidemus, illi nesciunt. non enim ipsi homines persecuntur, qui causam cur irascantur innocentibus non
Abbreviated transcription (Latin):
fidimus enĩ maiestate eius qui tam cõtem¬
perpetim᷑. net uerbis quide reluctamux: sed¬
det deo remittimus ultionẽ: nõ ut hi facuit¬
qui defensores se deoꝵ suoꝵ ẽẽ iuderi uolũt: &
seuuit efferate ad uersus nõ colentes: ex quo
intelligi dat᷑. ꝙͣ nõ sit bonũ deos colexe: qm̃
bono potius ad ducẽdi hoĩes ad bonũ fuerat. nõ
malo. Sed quia illđ malũ ẽ etiã officiũ cius
bono caret. At enĩ pimniedi sũt qui destruũt
religiones. Num peus nos desteuimus ꝙͣ na¬
tio e gptioꝵ qui turpissimas bestiaꝵ ac pecu¬
dumꝰ figuras colũt. Quidã etiã pudeada dictu
tanq deos colũt aclorãt. Nũ perus ꝗͣ idem
ipn qui cũ deos colere se dicãt tam̃ cos terꝑir¬
bsice tacpiterq deridẽt᷑: de quib es̃a mimos
hi cũ uolupiate & risu patiunt᷑. Qualis hͤ
religio: aut ꝗͣta maiestas putadi t̃: que ado¬
ratus in templis illudit᷑ intͥeatris & qui ho

Expanded text:
fidimus enim majestati ejus, qui tam contempfidimus enim majestati ejus, qui tam contempperpetimur, ne verbo quidem reluctamur: sed Deo remittimus ultionem; non ut ii faciuntqui defensores deorum suorum videri volunt, et saeviunt efferate adversus non colentes. Ex quo intelligi datur, quam non sit bonum deos colere; quoniam bono potius adducendi homines ad bonum fuerant, non malo. Sed quia illud malum est, etiam officium ejus bono caret. At enim puniendi sunt qui destruunt religiones. Num pejus nos destruimus, quam natio Aegyptiorum, qui turpissimas bestiarum ac pecudum figuras colunt, quaedam etiam pudenda dictu tanquam deos adorant? Num pejus quam iidem ipsi? qui, cum deos colere se dicant, tamen eos publice turpiterque derident; de quibus etiam mimos  et uoluptate patiuntur? qualis haec religio aut quanta maiestas putanda est quae adoratur in templis, inluditur in theatris? et qui haec
Abbreviated transcription (Latin):
quos cogũt. At nõ ẽ bñficiũ quod ingerit᷑ recu¬
sarti. Sed cõsulendũ ẽ etiã nolentib qn quid
sit bonũ nesciũt. Cur gͦ tam crudeliter uexãt᷑.
exuciãt᷑ debilitãt. si saluos uolut. Aut unde
pietas tam impia. ut eos miseris modis aut
perdãt: aut inutiles faciãt. quib uelint ese
cõsultũ. an uoͣ diis prestãt. At nõ ẽ sacrificiũ
qđ exprimit᷑ in uito nisi enĩ sponte atꝗ ex
dĩo fiat. execratio e. Cum hoĩes proscriptio¬
ne miuriis carcere. tormẽtis ad acti faciũt᷑.
si diss sũt isti qui sic colunt᷑: uł ꝑꝑ hoc solũ
colendi nõ sũt. qđ sic coli uolũt. digni .s. de
testatione hõĩum: quib cũ lacrimis. cũ ge¬
mitu. cũ sanguĩe de mẽbris om̃ib fluẽte
libat᷑. At noi cõtra nõ expetimus ut deũ
nt̃um qui ẽ oĩum uelit̾ nolĩt colat aliꝗs
inuitus: nec si nõ coluerit. irascimur. Con¬

Expanded text:
quos cogunt? at non est beneficium quod ingeritur recuquos cogunt? at non est beneficium quod ingeritur recusanti. sed consulendum est etiam nolentibus, quando quid sit bonum nesciunt. cur ergo tam crudeliter uexant cruciant debilitant, si saluos uolunt? aut unde pietas tam impia, ut eos miseris modis aut perdant aut inutiles faciant quibus uelint esse consultum? an uero diis praestant? at non est sacrificium quod exprimitur inuito. nisi enim sponte atque ex animo fiat, execratio est, cum homines proscriptione iniuriis carcere tormentis adacti faciunt. si dii sunt isti qui sic coluntur, uel propter hoc solum colendi non sunt, quod sic coli uolunt, digni scilicet detestatione hominum, quibus cum lacrimis, cum gemitu, cum sanguine de membris omnilibatur. At nos contra non expetimus, ut Deum nostrum, qui est omnium, velit, nolit, colat aliquis invitus; nec, si non coluerit, irascimur. Con
Abbreviated transcription (Latin):
mis placant: & aĩas suas cũ tare ip̃o cremã¬
das: aris detestabilib imꝑonũt. Irascũt etiam
miseri quod nõ similes alii pereut᷑ incredibi¬
li mẽtium cecitate. Quid enĩ iudicãt qui
solem nõ uidet᷑. Quasi uo̾ si dii eẽnt indige¬
rent hõrum auxilio aduersus cõtemtores sũgs.
uidg̃ nobis irascunt᷑ si illi nihil possit nisi
quod ip̃i deos suos dextruũt de quoꝵ pote¬
state diffidũt̃. magis in religiosi. ꝙ̃ qui
oĩo nõ colut. Cicero insuis legib cũ caste
ad sacrificia preciperet accedere. Pietate
quide ad hibẽto: opes amoueto: qui secus e¬
faxit. deus ip̃e iundex exit. Recte hoc ꝗ¬
dem. neq enĩ fas erat desperare de deo:
quẽ ideo colas quia potentem put᷑as. Nã quõ
uendicar̃ in uixiã colentis se pot̾. si suã nõ pot̃.
Libet igit᷑ ex his queret᷑. cui potssimũ preltat᷑
se putet: cogendo inuitos ad sacrificiũ: ipsis ne.

Expanded text:
mis placant et animas suas cum ture ipso cremanmis placant et animas suas cum ture ipso cremandas aris detestabilibus inponunt. irascuntur etiam miseri quod non simul et alii pereant, incredibili mentium caecitate. quid enim uideant qui solem non uident? quasi uero si dii essent, indigerent hominum auxilio aduersus contemptores suos. quid ergo nobis irascuntur, si illi nihil possunt? nisi quod ipsi deos suos destruunt, quorum potestate diffidunt, magis inreligiosi quam qui omnino non colunt. Cicero in suis Legibus cum caste ad sacrificia praeciperet accedere, pietatem inquit adhibento, opes amouento. qui secus faxit, deus ipse uindex erit. recte hoc quidem: neque enim fas est desperare de deo, quem ideo colas, quia potentem putes. nam quomodo uindicare iniuriam colentis potest, si suam non potest? libet igitur ex iis quaerere cui potissimum praestare se putent cogendo inuitos ad sacrificium. ipsisne
Abbreviated transcription (Latin):
fegra cõscĩa uenerit. audit que illi deus cõ¬
minat Ille qui latebras cõdis uidet. qui pec¬
cans semꝑ infestui ẽ. qui exigit iustitiam
qui fidem poscit. Quis hic male menti aut
male preci locus ẽ. At illi infelices. nec ex
scele tib sais in telligũt quã malũ sit ꝙͦa colãt.
quado quide flagitũs omĩb inquinatĩ ueniũt
ad precandũ se pie sacrificar̃ opin̾ãt᷑ si cutem
lauerit. tanꝗͣ libidines intra pectus incluias
ulli amnes qbluat. aut ulla maria puriticẽt
Quãto satius e metem potius eluere: que ma¬
lis cupiditatib sordidat᷑. & imo uixtutis as
fide lauacro uniu̾sa uitia depellere. Q ual
qui fecerit quanlib& inquinatũ ac sordidũ
cõpus gerat satis purus ẽ. Isti aũt qui
nesciũt uel quid ubi. quõ. sit colẽdum: ceci&
improuidentes in cõtrariũ cadũt. ad orãt᷑ itaꝗ ho¬
stes suos latrones & interfectores suos uicti¬

Expanded text:
tegra conscientia uenerit, audit quae illi deus comtegra conscientia uenerit, audit quae illi deus comminetur, ille qui latebras cordis uidet, qui peccatis semper infestus\' est, qui exigit iustitiam, qui fidem poscit. quis hic malae menti aut malae preci locus est? at illi infelices nec ex sceleribus suis intellegunt quam malum sit quod colunt, quandoquidem flagitiis omnibus inquinati ueniunt ad precandum et se pie sacrificasse opinantur, si cutem lauerint, tamquam libidines intra pectus inclusas ulli amnes abluant aut ulla maria purificent. quanto satius est mentem potius elnere, quae malis cupiditatibus sordidatur, et uno uirtutis ac fidei lauacro uniuersa uitia depellere! quod qui fecerit, quamlibet inquinatum ac sordidum corpus gerat, satis purus est. Isti autem quia nesciunt uel quid uel quomodo sit colendum, caeci et inprudentes in contrarium cadunt. adorant itaque hostes suos, latrones et interfectores suos uicti
Abbreviated transcription (Latin):
aut quid pollicet᷑. ut ab hõĩe possit fideliter ẜuari
fortcerꝗ defendi. In qua nihil aluid indeo pritũ
ua solos digitos pertinẽtem. Nostra uo religioa
ea bima est & solida & ⁊̃mutabilis. quia iustitiã
docer quia nobiscũ semꝑ est. quia tota ĩ uio
mus incpia libatio. Hic bonã mens purũ pectꝰ
into es uita. Illuc uenuit sine delectu ad ultere
impudice. Iene. procaces. ob scene meretrices:
Uenuit gladiatores. latrones: futes uenefici &x
precantur nihil alud ꝙͣ ut scelexa impune idia¬
mitat. Quid gñi latro sacrificas aut gladia¬
tor rogent nisi ut occidãt. Quid uenenarius
tisi ut fallat. Quid meretrix nisi ut pluri.¬
mũ peccet. Quid ad ultera nisi morte uii
aut ũ sua pudicitia celtr. Quid lenanisi
ut multos bonis exuat. Quid fux nĩsi ut
plura copilet. Hic uoͣ ttia leui cõĩq peccato
las nullus t. Et Riquis ad sacrifcium nõ in¬

Expanded text:
aut quid pollicetur, ut ab homine possit fideliter seruari aut quid pollicetur, ut ab homine possit fideliter seruari fortiterque defendi? in qua nihil aliut uideo quam ritum ad solos digitos pertinentem. nostra uero religio eo firma est et solida et inmutabilis, quia iustitiam docet, quia nobiscum semper est, quia tota in animmus et inepta libatio, hic bona mens, purum pectus, innocens uita; illuc ueniunt sine dilectu adulterae inpudicae, lenae procaces, obscenae meretrices, ueniunt gladiatores latrones fures uenefici et precantur nihil aliut quam ut scelera inpune committant. quid enim latro sacrificans aut gladiator roget nisi ut occidant? quid uenenarius nisi ut fallat? quid meretrix nisi ut plurimum peccet? quid adultera nisi aut mortem uiri aut ut sua inpudicitia celetur? quid lena nisi ut multos bonis exuat? quid fur nisi ut plura conpilet? hic uero etiam leni communique peccato locus nullus est et si quis ad sacrificium non in
Abbreviated transcription (Latin):
pantũ uiuẽtibus sed mortuis premiũ põt uir¬
tutis ex soluere. Itͣ dei cultus. q̃m militie
celestis ẽ. deuotionem maximã fidemq de¬
siderat. Qũo enĩ deui aut amabit colen¬
tem si ipe nõ ametur ab eo: aut prestabit
precanti quitꝗd orauerit. cũ ad precadu
neq ex c̃o neꝗ ob seccanter accedat. Ilti
aũp cum ad sacrificadũ diis suis ueniu̾̃t.ni
itaꝗ sacrificus in anibus. oñem religione in
templo & cũ templo sic̃ inuenerant̃ relin¬
querũt. nihilq secũ exea neq offerũt. neq
referũt. Inde ẽ quod eiusmo religiones neq
honos facere possĩt. neq firme atq ĩmuta¬
biles ẽẽ. Iraducunt᷑ ita ab his hoies facile.
quia nihil ibi ad uitã: nhil ad sap̾iam: nihil
ad fidema discit᷑. Que ẽ enĩ suꝑiticio illoꝵ
deoꝵ que ius: que disciplina. que origo q̃
r̃o. quod fundamẽtũ. que subtia. quo fendit

Expanded text:
tantum uiuentibus, sed etiam mortuis praemium potest uirtantum uiuentibus, sed etiam mortuis praemium potest uirtutis exsoluere? igitur dei cultus, quoniam - militiae caelestis est, deuotionem maximam fidemque desiderat. quomodo enim deus aut amabit colentem, si ipse non ametur ab eo, aut praestabit precanti quidquid orauerit, cum ad precandum neque ex animo neque obseruanter accedat? isti autem cum ad sacrificandum ueniunt, nihitaque • sacrificiis inanibus omnem religionem in templo et cum templo sicut inuenerant relincunt nihilque secum ex ea neque adferunt neque referunt. inde est quod eiusmodi religiones neque bonos facere possunt neque firmae atque inmutabiles esse. traducuntur itaque ab his homines facile, quia nihil ibi ad uitam, nihil ad sapientiam, nihil ad fidem discitur. quae est enim superstitio illorum deorum? quae uis? quae disciplina? quae origo? quae ratio? quod fundamentum? quae substantia? quo tendit
Abbreviated transcription (Latin):
sic indefensionis gnͣe fallunt᷑. Defendenda
eñĩ religio ẽ. no occidendo sed moriendo
no scuai sed sapĩa. nõ scelere sed fide. Illa
enĩ maloꝵ sũt: hec bonoꝵ. Et necesse t̃ honũ
in religione uersari nõ malum. Nam li san-¬
quĩe. si tormẽtis. si malo: religionẽ defender
uelis: iam nõ defendet᷑ illa sed polluet atq
uiolabit᷑. Nihil eñĩ ẽ tam uoluntariũ ꝙ re¬
ligio inqua si aĩus sacrificãtis auersus est:
iam sublata iam nulla ẽ. Recta ig rõ ẽ ut
peligione paciẽtia uł morte defendas. in quo
fides cõseruata & ip̃i deo grata ẽ. & religioni
addit auctoritatem. Nam si is qui in hac terre¬
stri militia regi suo fidem seruat. in aliquo e¬
gregio facinorẽ. si postea iuxerit acceptior fit¬
& carior: si perierit siimã cõsequet᷑ głam. qͦl
pro duce suo mort̾e̾ occubuerit. ꝗͣ ro magis
impatori oium dio fides seruãda ẽ. qui nõ

Expanded text:
sic in defensionis genere falluntur. defendenda sic in defensionis genere falluntur. defendenda enim religio est non occidendo sed moriendo, non saeuitia sed patientia, non scelere sed fide: illa enim malorum sunt, haec bonorum, et necesse est bonum in religione uersari, non malum. nam si sanguine, si tormentis, si malo religionem defendere uelis, iam non defendetur illa, sed polluetur atque uiolabitur. nihil est enim tam uoluntarium quam religio, in qua si animus sacrificantis auersus est, iam sublata, iam nulla est. recta igitur ratio est ut religionem patientia uel morte defendas; in quo fides conseruata et ipsi deo grata est et religioni addit auctoritatem. nam si is qui m hac terrestri militia regi suo fidem seruat in aliquo egregio facinore, si post uixerit, et acceptior fit et carior, si perierit, summam consequitur gloriam, quod pro duce suo morte occubuerit, quanto magis imperatori omnium deo fides seruanda est, qui non