comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
no: reuocare ad cor: ꝓuocare
ad grãm. Quuis scit si ꝯũcat᷑
⁊ ignoscat ds ͤ ⁊ relinquat
pt se b̾enedictionẽ. Immoqͥs
nescit quas ⁊ quantas iam di
uitias suebonitatis & longa¬
nimitatis chesaurraure suꝑ
eum. misericors oe miserator
dominꝰ: Deniq miseret᷑. ꝑcit
expectat. dissimulatq usq
ad huc: factus sicut homo ñ
audiens: ce ñ hñs in ore sito
redargutões tardans ferire.
tempnis : Dur̃ tͥ est ꝯtra stimu¬
lum calct᷑re. An ignoras. qr be
II nignitas di ad penitentiam te
adducits Qm diu aũt tu scd̃m
duritiam tuam. ⁊ cor impeni¬
deris. thesaurizas tͥ iram in
die ire ᷤ An ñ sccl̃m duritiam
quĩdem. s sccł̃m uẽcundiams
Quid refert scdm quid peasͤ
O ue̾cuñdia exꝑis rationis
ũmica salutis: totius ignara
honoris chonestatis. Hec pla¬
ne ilsa qm sapiens loqͥtur
cõfusio adducẽs pcc̃m. Itane
u̾etundum ẽ homini uinci a
do . ⁊ ꝓbro ductt᷑ humiliari sb̾

Expanded text:
no, revocare ad cor, provocare no, revocare ad cor, provocare ad gratiam. Quis scit si convertatur et ignoscat Deus, et relinquat post se benedictionem? Imo quis 179 nescit, quas tis et longanimitatis thesaurizavit super eum misericors et miserator Dominus? Denique miseretur, parcit, exspectat, dissimulatque usque adhuc, factus sicut homo non audiens, et non habens in ore suo redargutiones, tardans ferire, temnis? Durum tibi est contra stimulum calcitrare . An ignoras quia benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? Quandiu autem tu secundum duritiam tuam et cor impoenitens, thesaurizas tibi iram in die irae? 2. An non secundum duritiam quidem, sed secundum verecundiam? Quid refert secundum quid pereas? O verecundia expers rationis, inimica salutis, totius ignara honoris et honestatis! Haec plane illa, quam Sapiens loquitur, confusio adducens peccatum . Itane verecundum est homini vinci a Deo, et probro ducitur humiliari sub
Abbreviated transcription (Latin):
pace ⁊ psꝑitate ecclie: de curie
statu florente ⁊ ualente. Postre¬
mo de gr̃a ⁊ beniuolentia: q̃
nobis apud nos ꝑseuerat. Be
facere nobiscũ: facti sumus
letantes. Uerum qd̃ uobis
demittenclis ad uos frĩb pla¬
cet clifficile ad implebitur: p̃¬
sertim cũ ñ sit copia ꝑsonarum.
que ẽẽ solebant. Siquidẽ p̾cer
sa destinati st̃ loca. tͥa ex eis no¬
ua monastĩa ex quo a uobis
discessimꝰ integre ordinata st̾:
⁊ adhuc restant alia ꝓxime or¬
dinanda. Curamꝰ tñ undecũq
euocare quos uobis mittam:
cupientes ꝑ omĩa urĩs obedi¬
ꝓhibets Affectui nec leges im¬
ꝑant. nͨ pͥncipes dñant᷑. Liber
sane ausus iste m̃s de p̾senti.
quo ad tuam magnitudinẽ
p̃sumo scrib̾e tanꝙͣ aligus
magnꝰ. fateor nͨ nissus ate.nͨ
rogatꝰ. nec inuitatꝰ. S quid
si caritas uibet: Alius alit̾ for¬
tassis accipiatͥ ego uirum no¬
bilem qd̃ in me est inuera
caritate decreui littĩs sue ip̃iꝰ
cõmon̾e salutis: excitare a sõ¬

Expanded text:
Ecclesiae, de curiae statu florente et valente, postremo de gratia et benevolentia, quae nobis apud vos perseverat. Benfacere nobiscum; facti sumus laetantes. Verum quod vobis de mittendis ad vos fratribus placet, difficile adimplebitur, praesertim cum non sit copia personarum quae esse solebat. Siquidem praeter trini ad diversa destinati sunt loca; tria ex eis nova monasteria, ex quo a vobis discessimus, integre ordinata sunt; et adhuc restant alia proxime ordinanda. Curamus tamen undecunque evocare, quos vobis mittamus; cupientes per omnia vestris obediprohibet? Affectui nec leges imperant, nec principes dominantur. Liber sane ausus iste meus de praesenti, quo ad tuam Magnitudinem praesumo scribere, tanquam aliquis magnus fateor, nec jussus a te, nec rogatus, nec invitatus. Sed quid si charitas jubet? Alius aliter fortassis accipiat: ego virum nobilem, quod in me est, in vera charitate decrevi his litteris suae ipsius commonere salutis, excitare a som
Abbreviated transcription (Latin):
ad celos. descendat usq ad infe¬
ros. oe oꝑa tenebrar ausa ꝓli
ce peccat publice arguet᷑. cõpͥ¬
mant sese ⁊ alii ponentes tene¬
bras lucẽ. disputantes ĩtriuiis
de liuinis.qui locunt᷑ mala
ĩ cor̃dib suis̃. ⁊ in codicib suis¬

Expanded text:
ad coelos, descendat usque ad inferos: et opera tenebrarum, ausa prodirce peccat, publice arguetur; comprimant sese etiam alii, ponentes tenebras lucem, disputantes in triviis 182 de divinis; qui loquuntur mala in cordibus suis, et in codicib
Abbreviated transcription (Latin):
m pater tuus p̾senti ꝯtultt
ad opꝰ illius monast̾i. tu qͦq
cõcesseris: ce donũ patris tui
ñ feceris irritum. Nos quoq
quod nr̃m est dep̾cbtis gr̃as a¬
gentes ⁊ in reliquũ similia spe¬
rantes. pro te tuisq illi p̾ces
fundimus: qui uoluntatẽ ti¬
m̃tiũ se facit. ⁊ dep̃cationẽ eoꝵ
candos ꝯtͣ petrũ abbailard
xiit sermo
inter multos ⁊ creclimꝰ
ad uos ꝑ uenisse: quomͦ
uidłc apd̾ senonas in octauis
pentecostes uocam᷑ et ꝓuocam
ad licem ꝓ defensione fidĩ: cũ
secuũ dĩ ñ oporteat litigare s
fortassis puer scĩtatis ur̃e. ĩ
ur̃o pacͦcinio głari. Nunc aut
tiꝰ moneo.⁊ obnixius rogo. ut
amicos uos ĩ necessitate ꝓbe¬
quib sub tutela ⁊ custodia ur̃a
pullulantib pene iam suffoca¬
tur. Amicꝰ sponsi ñ deseret eam.
soportunitatib in tͥbulatõe. Nͦ
liditate ꝓuidit᷑. ut ĩpiudos ĩ¬

Expanded text:
 pater tuus praesenti contulit ad opus illius monasterii, tu quoque concesseris, et donum patris tui non feceris irritum. Nos quoque quod nostrum est, de praeteritis gratias agentes, et in reliquum similia sperantes, pro te tuisque illi preces fundimus, qui voluntatem timentium se facit, et deprecationem eorum CANDOS, CONTRA PETRUM ABAELARDExiit sermo inter multos, et credimus ad vos pervenisse: quomodo videlicet apud Senonas in octavis Pentecostes vocamur, et provocamur ad litem pro defensione fidei: cum servum Dei non oporteat litigare, sefortassis puer sanctitatis vestrae in vestro patrocinio gloriari. Nunc autem tius moneo, et obnixius rogo, ut amicos vos in necessitate probequibus sub tutela et custodia vestra pullulantibus, pene jam suffocatur. Amicus sponsi non deseret eam in opportunitatibus in tribulatione. Nec liditate providit, ut improvidos in
Abbreviated transcription (Latin):
q necessariis negotiis. S licet
absens corꝑe sũ tñ p̾sens sp̃u
donec qñq fiam d̾o uolente
⁊ lĩ gua. s oꝑe diligamꝰ ⁊ iũtate.
Igitur in exibitõe oꝑis: lq̃bit
ueritas dilectionis. Hoc ẽ itaq
qd̃ rogo. ut qd̃ de meo apud te
est. fr̃s dico ualcellenses ⁊ eoꝵ
eccliam mei gr̃a diligas. foue¬
as. ⁊ manuteneas. uͥ necesse fu¬
etit: ut in hoc oe tue liberalita¬
tis insigne p̾beas docum̃tum.

Expanded text:
que necessariis negotiis. Sed licet que necessariis negotiis. Sed licet absens corpore, sum tamen praesens spiritu, donec quandoque fiam, Deo volente,  lingua, sed opere diligamus et veritate. Igitur in exhibitione operis liquebit veritas dilectionis. Hoc est itaque quod rogo, ut quod de meo apud te est, fratres dico Valcellenses, et eorum ecclesiam mei gratia diligas, foveas, et manu teneas ubi necesse fuerit: ut in hoc et tuae liberalitatis insigne praebeas documentum
Abbreviated transcription (Latin):
cestas tenebrar̃. Atcende aũt. Iu¬
ditiũ gͣue his qui p̾sunt. E po¬
tentes potent̾ torm̃ta patient᷑.
hoc si paues. caues: si negligis.
incidis: ⁊ horrendũ est incid̾e
in manꝰ di uiuentis. Au̾tat hoc
unus ⁊ uerꝰ d̃s. qui ñ uult mor¬
tem peccatoris: s magis ut¬
conu̾tat᷑ ⁊ uiuat. Plura ad¬
huc loqui fert animꝰ. s ñ fert
forte auditus: nͨ placent asꝑa
qmͣuis recta. ⁊ solubria quia
sunt amara. ñ sapiunt. Ponã
icaq digitum sr̃ os meum: do¬
nec sciam ista qualit accepten¬
tur. Placebo aũt si potero:. ñ sti¬
lo.neq lingua. s oꝑe ⁊ ueritate.
ognoscens dilectissime nũ¬
ciante abb̃e radulfo de ual¬
cellis. desid̾are te nr̃i p̾senti¬
am. acq colloquiũ: delectatus sũ
admodum tanta cui erga me de¬
uotione. nec c̾te ingͣtus beniuo¬
lentie. Noiis ⁊ mee efse uobun¬
tatis tuo sacisfacere desiderio: s
corꝑali molestia ĩpediti. tam ab
huius uoluntatis effectu. qm
oe ab aliis plurimis plurimũ¬

Expanded text:
Attende autem: Judicium grave his qui praesunt, et potentes potenter tormenta patientur . Hoc si paves, caves; si negligis, incidis. Et, Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Avertat hoc unus et verus Deus, qui non vult mortem peccatoris, sed ut magis convertatur et vivat . Plura adhuc loqui fert animus, sed non fert forte auditus. Nec placent aspera, quamvis recta; et salubria, quia sunt amara, non sapiunt. Ponam itaque digitum super os meum, donec sciam ista qualiter acceptentur. Placebo autem si potero, non stilo, neque lingua, sed opere et veritate.ognoscens, dilectissime, nuntiante abbate Radulfo, de Valcellis, desiderare te nostri praesentiam atque colloquium, delectatus sum admodum tanta tui erga me devotione; nec certe ingratus benevolentiae. Noveris et meae esse voluntatis, tuo satisfacere desiderio: sed corporali molestia impediri tam ab hujus voluntatis effectu, quam et ab aliis plurimis, plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
salutatoẽs tam deuotus sꝰ¬
nie regis nr̃e sunt ⁊ maxime il¬
la ꝙͣ diguant̾ expͥmitis de inua¬
sione imꝑii. Regis dedecus. reg¬
ni dimimutionẽ nunqͣm uolui:
uolentes odit anima mea. legi
quippe. Omĩs aĩa potestatib sb̃¬
limorib subdicasit. ¶ł. Q pote¬
stati resistit: dĩ ordinatõi resistit.¬

Expanded text:
salutationes tam devotus suniae Regis nostrae sunt, et maxime illa, quam dignanter exprimitis de invasione Imperii. Regis dedecus, regni diminutionem nunquam volui: volentes odit anima mea. Legi quippe: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit: et, Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit
Abbreviated transcription (Latin):
qui inscribit᷑ scito te ip̃m̃: ⁊ ani¬
maducite qͣnte oe ibi siluescãt
segetes saclegioꝵ atq erroꝵ. qͥd
sacͣm̃to alte̾ris. de potestate li¬
gandi atq soluendi. de origi¬
nali pec̃o. de ꝯcupiscentia. de
pcc̃o delectatoĩs. de peccato in¬
firmitatis. de pcc̃o ignorantie.
de opere pcc̃i. de uoluntate pec¬
candi. Q si q̃dem iudicatis me
iuste moueri: mouemini ⁊ uos:
a Ac ne ftustra moueamini agi¬
te ꝓ loco ꝙͣ tenetis ꝓdignitate
qua polletis. ꝓ potestate ꝙͣ ac¬
cepistis. quom q̃ ascendit u̾q¬

Expanded text:
i inscribitur, Scito te ipsum; et animadvertite quanta et ipsi silvescant segete sacrilegiorum atque errorum: quid Sacramento altaris; de potestate ligandi atque solvendi, de originali peccato, de concupiscentia, de peccato delectationis, de peccato infirmitatis, de peccato ignorantiae, de opere peccati, de voluntate peccandi. Et siquidem judicatis me juste moveri, movemini et vos: ac ne frustra moveamini, agite pro loco quem tenetis, pro dignitate qua polletis, pro potestate quam accepistis; quomodo qui ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
crociniũ fecte. quẽ om̃s s pa¬
tronũ habere desiderant. S
scribo. ce si ñ necessarie illi:
satisfaciens tñ affectui. Affe¬
ctui dico meo: ñ alti̾us. Ip̃o .si.
qr corpore ñ possum: ꝑsequor
amicũ pegͥnantẽ. Qũus nos
seꝑabir. Nec alticudo alpiũ.
nec niuiũ frigoraͥ nec lon¬
gitudo itineres. Ee ñc p̾sens
sum. in litti̾s his: assisfes illi.
Sine me poti̾t ẽẽ nusqͣm. De¬
bitor sum dignationi eius.
ꝑ ꝙͣ dignus habitos sum as¬
sumi in id gr̃e. S debito
ip̃a absoluit gr̃a. qr necessi¬
tas inuoluntatẽ crsiit. Ho¬
norate uirũ. ut uere honora¬
bile m̃brũ in xͥ corꝑe. Uas ẽ
in honorẽ ni fallor. plenũ grẽ
⁊ uecitatis: resertũ plurib
bonis. Nemittite eũ cũ leti¬
cia: qm plurimos de suore¬
ditu lecificatrro. Dignemi
eũ ampliori. ut dignũ est
gr̃as etita. ut deplenitudi¬
ne eius om̃s cũ rediertt ac¬
cipiamꝰ. Sane siqͥd petierit in
nõie dñi ih̾us ñ debet apud

Expanded text:
trocinium ferre, quem omnes sibi patronum habere desiderant. Sed scribo, etsi non necessarie illi, satisfaciens tamen affectui: affectui dico meo, non alterius. Ipso enim, quia corpore non possum, prosequor amicum peregrinantem. Quis nos separabit! Nec altitudo Alpium, nec nivium frigora, nec longitudo itineris. Et nunc praesens sum, in littSine me poterit esse nusquam. Debitor sum dignationi ejus, per quam dignus habitus sum assumi in id gratiae. Sed debito ipsa absolvit gratia, quia necessitas in voluntatem transiit. Honorate virum, ut vere honorabile membrum in Christi corpore. Vas est in honorem, ni fallor, plenum gratiae et veritatis, refertum plurimis bonis. Remittite eum cum laetitia, quam plurimos de suo reditu laetificaturum. Dignemini eum ampliori, ut dignum est, gratia, et ita ut de plenitudine ejus omnes, cum redierit, accipiamus. Sane si quid petierit, in nomine Domini Jesu, non debet apud
Abbreviated transcription (Latin):
cebat: ⁊ desiscere a ꝓposito sͥ gͣ¬
uius om̃i captiuitate iudica¬
bat. Comites suos ꝑtĩ remi¬
fit. ꝑti disꝑsitł massa pecu¬
nie se exonerauit: modicum
retinens. unde cũ paucis po̾¬
s ꝓficere uiam. Quid plura s
uenit cũ trib aut quatuor
minists ip̃e nichominus
in habitu ministnͣtis: sicq
strata publica cũ cutba ꝓ¬
exillis. ꝑuenit ad scm egidi¬

Expanded text:
cebat, et desistere a proposito sibi grcebat, et desistere a proposito sibi gravius omni captivitate judicabat. Comites suos partim remisit, partim dispersit. Massa pecuniae se exoneravit, modicum retinens, unde cum paucis posset perficere viam. Quid plura? venit cum tribus aut quatuor ministris, ipse nihilominus in habitu ministrantis, 289 sicque strata publica cum turba pex illis, pervenit ad Sanctum Aegidi
Abbreviated transcription (Latin):
tuno. fr̃ uẽ est. facite cũ il
nuisse suꝑ his q̃ de eo audisti.
De ude suꝑ statu corꝑis mei
cognoui uõs ẽẽ sollicitũ. uer̃
est quod audistis. in firmatus
sum usq ad mortẽ: s untu̾m
reuocatus ã mortẽ: atq hocut
me sentio ñ diu Aonge enĩ de
bilior qm credi possit. Qd̃ tñ
dixerim absq p̾iudicio diui¬
ne ꝓuidentie. q̃ ⁊ mortuos sus¬
cit᷑are potest. Q in hoc sit res¬
ponsum ñ modo uobis: s ⁊ do¬
mmino meo. Cui uolo ⁊ oro. ut
quantacũq deuotione pot̾its
accito uobis parit᷑ dño tuscła¬
no plenissimas grates refera¬
tis. ꝓ tanta dignatõe. et solli¬
citudine tampia. Iamde dño
lugdunẽsi audite qd̾ uerũ
est: ce qd certũ sit uob̾. uiril¬
le aggressus ẽ iter cũ multa
pecunia.⁊ honorabili comita¬
tu: ꝓ ut decebat tm̃ archiep̃m:
⁊ eoce undiq in ip̃o pene ꝓ¬
cinctu insidie ũmicoꝵ. Quid
face̾t uir desid̾ii: Pgredi ñ li¬

Expanded text:
tuno. Frater vester est; facite cum illtuno. Frater vester est; facite cum illnuisse super his quae de eo audistis. 2. Deinde super statu corporis mei cognovi vos esse sollicitum. Verum est quod audistis; infirmatus sum usque ad mortem, sed interim revocatus ad mortem: atque hoc, ut me sentio, non diu. Longe enim sum debilior quam credi possit. Quod tamen dixerim absque praejudicio divinae providentiae, quae et mortuos suscitare potest. Et in hoc sit responsum non modo vobis, sed et domino meo: cui volo et oro, ut in quantacumque devotione poteritis, accito vobis pariter domino Tusculano, plenissimas grates referatis pro tanta dignatione, et sollicitudine tam pia. 3. Jam de domino Lugdunensi audite quod verum est et quod certum sit vobis. Vir ille aggressus est, iter cum multa pecunia et honorabili comitatu, prout decebat tantum archiepiscopum: et ecce undique in ipso pene procinctu insidiae inimicorum. Quid faceret vir desiderii? Progredi non li
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitate uita eius oe ꝯu̾sa¬
no. Si secus qmͣ debet ułꝰ decet
int̾dum agit dolore possit̃; s
em̃dare ꝓ ut uolo ñ ualeo.
uerũptn qd̃ uobis suggestũ
ẽ deuagatione euis. nimiũ ex¬
titisse in eausq adhec nos ñꝰ
ꝑimꝰ: nec inde notatũ apudnos
qñq audiuimꝰ. Ex quo ad eũ
uenit.frẽm rob̾tũ qui cũ eoẽ
tuipe uł gͣue aliquid ꝓpetrasse
aut ep̃o ꝑsuasisse ad aures nr̃s
ñdum om̃ino ꝑuenit: ⁊ mir
si ad uos potuit ꝑuenire. qd̾
latere nos potuit. Dabo tñ o
ꝑam face̾ qd̾ multis de reuoca¬
tione eius: si qñ honeste ⁊ opor¬
tune potuero. Iamꝙ fecissẽ
si cũ pace ep̃i potuissem: oeñ
cumuissem in utiliorẽ huic
subrogandũ. In qͣdragesima
uenit ad nos ip̃e ep̃c ꝑatus
ire ad curiam causa cuusdam
appellatõis: et ueniss. ñ nos
dissuasissems. Porro dissua¬
sionis intentio fuit. Qd̾ ñ ita
uidẽtur ẽẽ ptus siue ĩ ꝯsilio
siue in comitatu. ut iuuenis
ep̃i ꝑsonam decuiss. ꝓposit̃

Expanded text:
in civitate vita ejus et conversatio. Si secus quam debet, vel decet interdum agit, dolere possum; sed emendare prout volo non valeo. Verumtamen quod vobis suggestum est de vagatione ejus, nimium exstitisse in ea, usque adhuc nos non comperimus, nec inde notatum apud nos quandoque audivimus. Ex quo ad eum venit frater Robertus, qui cum eo est, turpe et grave aliquid perpetrasse, aut episcopo persuasisse, ad aures nostras nondum omnino pervenit: et mirum si ad vos potuit pervenire, quod latere nos potuit. Dabo tamen operam facere quod vultis de revocatione ejus, si quando honeste et opportune potuero. Jamque fecissem, si cum pace episcopi potuissem, et non timuissem inutiliorem huic subrogandum. In Quadragesima venit ad nos ipse episcopus, paratus ire ad curiam causa cujusdam appellationis: et venisset, nisi nos dissuasissemus. Porro dissuasionis intentio fuit, quod non ita videretur esse paratus, sive in consilio, sive in comitatu, ut juvenis episcopi personam decuisset. Propositum
Abbreviated transcription (Latin):
rib: ⁊ cõpleuit labores illis.
Tristicia nr̃a in gaucliũ ce lu¬
Hyems tͣnsiit. ymber abiit. oe
recessit. flores apparuerunt
in t̾ra nr̃a: tempus putatõis
aduenit. Amputatũ est s uem̃¬
tũ in utile: putre m̃brũ. Ille
ille iniquus. qui pecoare fecit
isrł. morte absortus est. ⁊ tra¬
ductus inuentrẽ inferi. fe¬
cerat quippe sccłm ꝓpħam pa¬
ctum cũ morte. o cũ inferno
fedus inierat. Ideoq uyeta
ie zechilem factus est ꝑditio. oe
ñ subsister inet̾nũ. Alius qͦ oĩ¬
ũ sicut maximꝰ. ita ⁊ pessimus ĩ¬
unicus abscisus nicħominꝰ est.
Qe is erat unus ex amicis eccłie:
s illis de quib solet q̃ri ⁊ dici.
Amiei mei ⁊ ꝓximi mei: adu̾sũ
me appropinquauert ecstecett̃.¬

Expanded text:
ribus, & compleuit labores illius. ribus, & compleuit labores illius. Tristitia nostra in gaudium, & luHyems transiit, imber abiit, & recessit. Flores apparuerunt in terra nostra, tempus putationis aduenit. Amputatum est sarmentum inutile, putre membrum. Ille, ille iniquus, qui peccare fecit Israel: morte absorptus est, traductus in ventrem inferi. Fecerat quippe secundum Prophetam pactum cum morte, & cum inferno fœdus inierat. Ideoque iuxta Ezechielem, factus est perditio, & non subsistit in æternum. Alius quoque omnium sicut maximus, ita & pessimus inimicus, abscisus nihilominus est. Et is erat vnus ex amicis Ecclesiæ, sed illis de quibus solet queri & dicere. Amici mei, & proximi mei aduersum me appropinquauerunt, & ste
Abbreviated transcription (Latin):
to o bone iir: qr uisicasti me
int̾ra aliena:⁊ in loco ꝑegͥna¬
tionis mee cõsolatꝰ es me. Be¬
ue fecisti. in telligens sr̃ ege¬
nũ et pauꝑem. Absens eram.
ce absens ⁊̃ longo tẽpore: ce
recordatꝰ es nõis mei. homo
magnꝰ occupatꝰ in magnis.
pio pectori tuo id suggessit.
En teneo unde głier apudex¬
traneos littãs tuas : ⁊ illas lit¬
teras. in quib uã mͥ animam
effudisti. Glorior q̃d̾ me habeas
ñ modo in memoria. s ⁊ ĩ gra
Glorior pͥuilegio amoris tui:
refectus sũ de abundantia su¬
auitatis pectoris tui. Non solũ
cdignus habitus sum ꝓ eccłia
pati. Hec plane gła mẽa. oe ex
altans caput meũ. eccłie tri¬
umphꝰ. Nam si socii fuimꝰ la¬
horis: erimꝰ ce ꝯsolatoĩs. Colla¬
borandũ fuit &e cõpatiendũ ma¬
tͥ: ne oe de nob̾ q̃reret᷑ dicens.
Qui uycta me erant de longe
scecerũt: oe ium faciebant qͥ
q̃rebant aiãm meam. Deo
aũt gr̃as: qui dedit ei uicto¬
riam. Honestauit eã in labo¬

Expanded text:
to, o bone vir, quia visitasti me in terra aliena, & in loco peregrinationis meæ consolatus es me. Benefecisti, intelligens super egenum & pauperem. Absens eram, & absens iam longo tempore: & recordatus es nominis mei, homo magnus, occupatus in magnis. pio pectori tuo id suggessit. En teneo vnde glorier apud extraneos, literas tuas: & illas literas, in quibus tuam mihi animam effudisti. Glorior, quod me habeas non modo in memoria, sed & in gratia. Glorior, priuilegio amoris tui. Refectus sum de abundantia suauitatis pectoris tui. Non solum dignus habitus sum pro Ecclesia pati. Hæc plane gloria meaaltans caput meum, Ecclesiae triumphus. Nam si socii fuimus laboris, erimus et consolationis. Collaborandum fuit et compatiendum matri, ne et de nobis quereretur dicens: Qui iuxta me erant de longe steterunt, & vim faciebant qui quærebant animam meam. Deo autem gratias, qui dedit ei victoriam, honestauit eam in labo
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ satis cõm̃dat uica sua.
ce sapientia sͥ data a d̾o. Oñs
ualentinus cũ ualet. oe u̾ua¬
let oꝑat᷑ bona: ꝓptea ama¬
tores boni. diligunt eura:
ce ip̃e diligit bonos. In hoc ap¬
paret. quia bonus ẽ. urm̃ ẽ
tales dilig̾e. ⁊ fouere. Puer
ũr plus solico infirmatur.
guttatĩ defluit: forte mini¬
me dignus qui occidat᷑ semel
et cito ingrediatur ad uitã.

Expanded text:
quem satis commendat vita sua, quem satis commendat vita sua, et sapientia sibi data a Deo. Dominus Valentinus convalet: et ubi valet, operatur bona. Propterea amatores boni diligunt eum, et ipse diligit bonos. In hoc apparet quia bonus est. Vestrum est tales diligere et fovere. Puer vester plus solito infirmatur: guttatim defluit, forte minime dignus qui occidatur semel, et cito ingrediatur ad vitam.
Abbreviated transcription (Latin):
ciis ur̃is. qmͣ cũ se istiusmͦ
occasio p̾bet. si qui nocere uo¬
luit. cadat ipẽ in foueã qm¬
fecit: ce cõuertat᷑ dolor eius ĩ
caput eius. et mu̾tit̃ẽ ip̃ius
ũquitas eius descendat. ⁊e
lus clñi mei faciet hoc &pͥ
orabit᷑ ictn ut cõfido qui pͥor
fuit: ut ñ gletur om̃is ini¬
quitas. Alioqͥn qd̃ ñ frustra
timemꝰ. nͥ pͥor restuuat᷑ in gͦ¬
du suo: ordo ñ diu erit insta¬
tu suo. Inspiret d̾s uobis pa¬
t̾ne accipere ista. ⁊ respondere
bona ad nrãm oĩm ꝯsolatoẽm.
qui ualde desolati sumus . et
afflcti suꝑ uires. Dñs cist̾ctẽ¬
sis deseruit nos. plaga mag¬
na mordine. Michi uero du¬
plex incũbit meroris ratto:
qui muno homine et paree
amisi. ⁊ filiũ. Q nc habemꝰ
ꝓ eo dñm Goruinũ bone ualł¬
abb̃em. Sit bñplaciti uẽi. ꝯ¬
fortare eũ lictis apłicis. et qd̃
deeo fcm̃ est. ur̃o roborate fa¬
uore. Nostis eum. et ñ est et
apud uos opus cõmendatore:

Expanded text:
ciis vestris, quam cum se istiusmodi ciis vestris, quam cum se istiusmodi occasio praebet, si qui nocere voluit, cadat ipse in foveam qfecit, et convertatur dolor ejus in caput ejus et in verticem ipsius iniquitas elus domini mei faciet hoc. Et priorabitur iterum, ut confido, qui Prior fuit: ut non glorietur omnis iniquitas. Alioquin quod non frustra timemus nisi Prior restituatur in gradu suo, Ordo non diu erit in 265 statu suo. Inspiret Deus vobis paterne accipere ista, et respondere bona ad nostram omnium consolationem, qui valde desolati sumus, et afflicti super vires. 3. Domnus Cisterciensis deseruit nos: plaga magna in Ordine. Mihi vero duplex incumbit moeroris ratio, qui in uno homine et patrem amisi, et filium. Et nunc habemus pro eo domnum Gozvinum Bonabbatem. Sit beneplaciti vestri confortare eum litteris apostolicis, et quod de eo factum est, vestro roborare favore. Nostis eum, et non est ei apud vos opus commendatore,
Abbreviated transcription (Latin):
dere destructionẽ ordinis sui.
Qe iam exisset: si solus exi¬
re potuiss. Qui pͥor necesse ñ c¬
est ut bonus sit: nã quoꝵ ĩ¬
nitit᷑ ꝯsilio. audiuimꝰ a boni
bonois esse. uides ne clemen¬
tissime ꝑat̾. qͣntũ subreptũ
sic tͥ : Nichil ne dignũ reci¬
piet subreptionis auctor.
Si bñ te noui. portabre iudi¬
tium quicũꝙ est ille. uene¬
runt ad te in uestim̃tis oui¬
um: in habitu scõ. Spectes de¬
cepre te. Quid mirũ: Q tu
homo es. S iam ꝓdita in
lucem fraude. exurgat ⁊elus:
ce ꝑtes suas uirilit̾ exxeqͣuir.
adu̾sus malignantes.Non
ueniat anima tua in ꝯsiliũ
eoꝵ: dissipet᷑ ꝯsiliũ achitofel:
Te ip̃m custõdi. Non ẽ paris
ꝑiclĩ scientie subripi. oe ze¬
lum dormire. Illiso excusat
ignorantia: hoc negligentia
in excusabile facit. forte as¬
cendat ex adu̾so:⁊ aliud ꝑsu¬
adere conet᷑. Mentiat᷑ iniqͥ¬
ritas. ce res. sic se h̃r. Hil uͦ
iocũdius. nil iustius in iudi¬

Expanded text:
dere destructionem Ordinis sui. dere destructionem Ordinis sui. Et jam exisset, si solus exire potuisset. Qui Prior necesse est ut bonus sit: nam quorum innititur consilio, audivimus a bonis bonos esse. 2. Videsne, clementissime Pater, quantum subreptum sit tibi? Nihilne dignum recipiet subreptionis auctor? Si bene te novi, portabit judicium quicunque est ille. Venerunt ad te in vestimentis ovium, in habitu sancto; species decepit te. Quid mirum? et tu homo es. Sed jam prodita in lucem fraude, exsurgat zelus, et partes suas viriliter exsequatur adversus malignantes. Non veniat anima tua in consilium eorum: dissipetur consilium Achitophel. Teipsum custodi. Non est paris periculi scientiae subripi, et zelum dormire. Illud excusat ignorantia, hoc negligentia inexcusabile facit. Forte ascendat ex adverso, et aliud persuadere conetur. Mentiatur iniquveritas; et res sic se habet. Nil vero jucundius, nil justius in judi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽptant nos: ñ dormitant.
neq dormiunt. Quomͦ nẽ
de nouo ꝑsecuti sunt in mon¬
tib. insidiati sunt in deser¬
to: Gartusienses tͣbati sunt.
dne mi: inimicus homo hoc
fecte. Quid dico fecit: Qe ad¬
huc facte. Adhuc fidutiã h̃t.
ut ⁊ illa scĩtas influat in os eiꝰ.
Esca eus electa. nosti optime.
Quosclã iam p̾uaricatores ꝯ¬
stituit. Alios quos ꝑ se expug¬
nare ñ poterar: ꝑ alios illos
ĩpugnat bello dõmestico. ⁊ ĩ¬
testino. Ab ip̃a fundatione lo¬
ci: ⁊ ordinis. ñ est auditũ: ut
quis exiens sñ satiffactione
reciꝑetur. Quimale exierant.
peuis re intrauer̃t . addentes
p̃uaricatioñe. Quid putaspa¬
ter sõe illi facti᷑ sunt. quoꝵ
egressio intrasgressione. re¬
gressio in suꝑbia est: Qnẽ
suꝑbia eoꝵ ascendit semꝑ.
Exultant inre pessima qm
egerunt. insultani iniuriã
patiencib. Uieẽ. tͥumphauit:
pͥoriam ñ est pͥor. Dũ suꝑbit
impis. in cendit᷑ pauꝑ. Ex¬
ire etiam uult: ñ potestui¬

Expanded text:
tentant nos, non dormitant, neque dormiunt. Quomodo nunc de novo persecuti sunt in montibus, insidiati sunt in deserto? Cartusienses turbati sunt: domine mi: inimicus homo hoc fecit. Quid dico, fecit? et adhuc facit. Adhuc fiduciam habet, ut et illa sanctitas influat in os ejus. Esca ejus electa: nosti optime. Quosdam jam praevaricatores constituit: alios, quos per se expugnare non poterat, per illos impugnat bello domestico et intestino. Ab ipsa fundatione loci et Ordinis non est auditum, ut quis exiens, sine satisfactione reciperetur. Qui male exierant, pejus reintraverunt, addentes praevaricationem. Quid putas, Pater sancte, illi facturi sunt, quorum egressio in transgressione, regressio in superbia est? Et nunc superbia eorum ascendit semper . Exsultant in re pessima quam egerunt, insultant injuriam patientibus. Vicere, triumphant: Prior jam non est Prior. Dum superbit impius, incenditur pauper. Exire etiam vult: non potest vi
Abbreviated transcription (Latin):
testimonio qd ei ꝑhibes.
Magistrũ ⁊ fr̃s uros om̃s
de templo. nͨ ñ et eos deho¬
spitali. ꝑ te in clño saluta¬
mꝰ. inclusos qͦ et scõs om̃s
ad quos oportune loqui po¬
tis. ꝑte in dño salutantes.
eoꝵ nos orationib cõmen¬
damꝰ. Esto ꝓ me ad eos. Girar¬
dũ nr̃m qui in domo nr̃a

Expanded text:
testimonio quod ei perhibes. testimonio quod ei perhibes. Magistrum et fratres vestros omnes de Templo, nec non et eos de Hospitali, per te in Domino salutamus. Inclusos quoque et sanctos omnes, ad quos opportune loqui poteris, per te in Domino salutantes, eorum nos orationibus commendamus. Esto pro me ad eos. Girardum nostrum, qui in domo nostr
Abbreviated transcription (Latin):
rius p̃dicaris. ut de tua absen¬
tia ñ mediocris illi dosolati¬
o ĩminere credat᷑. Itaq qd̾
mandare ñ audeo: opto tñ
ut te uideam añqͣm morida.
Tu melius iduidere et cog¬
nosce̾ potes : si quomͦ sti dãp¬
no. ⁊ sñ scandalo illuis gen¬
tis uenire possis. E fieripos¬
s: qd̾ aduentꝰ tuus omĩne
ñ ẽẽt in utilis. Forte fauente
d̾o ñ deee̾nt qui te seq̃xent᷑
reu̾tentẽ ad subueniendũ ec¬
clie d̾i: qm̃ om̃ib notus es.
⁊ dilectus. Potest fac̾e ds̾. ut
⁊ tu cũ scõ patriarcha iacob
loquaris. In bacło meo tran¬
siui iordanẽ istum. ⁊ ecce cũ
trib turmis reg̃lior. unũ
dico. si uenturꝰ es. ne tarda¬
ueris: ne forte uenias oe ñ
inuenias. Ego enim iam de¬
libor: nec puto me longũ face̾
suꝑ terram. Quis mͥ tribuat
tua in uoluntate dir̃i amabi¬
li ce dulci p̾sentia uł paulu¬
lum refrigerari. pͥusqͣm a¬
beam. Regine scripsi sicut
uoliusti: et gaudeo de bono

Expanded text:
rius praedicaris, ut de tua absenrius praedicaris, ut de tua absentia non mediocris illi desolatio imminere credatur. Itaque quod mandare non audeo, opto tamen ut te videam antequam moriar. Tu melius id videre et cognoscere potes, si quo modo sine damno, et sine scandalo illius gentis venire possis. Et fieri posset quod adventus tuus omnino non esset inutilis. Forte favente Deo non deessent qui te sequerentur revertentem ad subveniendum Ecclesiae Dei, quoniam omnibus notus es et dilectus. Potest facere Deus ut et tu cum sancto patriarcha Jacob loquaris: In baculo meo transivi Jordanem istum, et ecce cum tribus turmis regredior . Unum dico: si venturus es, ne tardaveris, ne forte venias, et non me invenias. Ego enim jam delibor, nec puto me longum facere super terram. Quis mihi tribuat tua, in voluntate Domini, amabili et dulci praesentia vel paululum refrigerari, priusquam abeam? Reginae scripsi, sicut voluisti, et gaudeo de bono
Abbreviated transcription (Latin):
rat sub sole: Ergo ascendamꝰ
sr̃ solem. oe cõuersatio nr̃a
in celis sit: iã m̃te p̾cedentes
quo sumꝰ ce corꝑe secut᷑i᷑. Ibi
mi andrea ibi fructus la¬
boris tui: ibi retͥbutio tua.
Sub sole militas: s seclenti
suꝑ solem. Hic militantes:
inde donatiua expectemus.
Merces militie nr̃e ñ de t̾ra.
ñ de deorfum ẽ: ꝓcul ⁊ abul¬
timis finib ỹcium eius
Sub sole petiuria est: suꝑso
lem habundantia ẽ. Mensu¬
ram bonã ce cõfertã. et coa¬
gitatẽ. et sẽ effluentẽ dabt̃
in sinus nr̃os. Desideras me
uidere: ⁊ de meo ut scͥbis arbi¬
cͥo. desiderii cui pendet effectꝰ
Nam mandatũ sr̃ hoc meũ
te indicas exepectare. Ee qͥd
dicam tͥ: E cupio ut uenias.
oe timeo ne uemas. Ita unter
uelle ce nolle positꝰ coartor e
duob: ⁊ qui eligam ignoro.
uinĩ ne uidł tuo satisfatiam
desiderio. ⁊ meo parit̾. ancre¬
clam magis celeb̾ de te opi¬
nioni. qua t̾re ita ꝑ necessa¬

Expanded text:
rat sub sole? Ergo ascendamus rat sub sole? Ergo ascendamus super solem, et conversatio nostra in coelis sit, jam mente praecedentes, quo sumus et corpore secuturi. Ibi, mi Andrea, ibi fructus laboris tui; ibi retributio tua. Sub sole militas, sed sedenti super solem. Hic militantes, inde donativa exspectemus. Merces militiae nostrae non de terra, non de deorsum est: procul et ab ultimis finibus pretium ejus. Sub sole penuria est: super solem abundantia est. Mensuram bonam, et confertam, et coagitatam, et supereffluentem dabunt in sinus nostros . 2. Desideras me videre; et de meo, ut scribis, arbitrio desiderii tui pendet effectus. Nam mandatum super hoc meum te indicas exspectare. Et quid dicam tibi? Et cupio ut venias, et timeo ne venias. Ita inter velle et nolle positus, coarctor e duobus; et quid eligam, ignoro. Unum, ne videlicet tuo satisfaciam desiderio, et meo pariter: an credam magis celebri de te opinioni, qua terrae ita pernecessa
Abbreviated transcription (Latin):
tue quas nouissime tͣns¬
misisti. in uenerẽ melectie¬
lo decũbentẽ. Accepi eas ob¬
uiis manib. libent̾ legi.li¬
benter uelegi: s libentius te
iudissem. Legi in illis deside¬
nũ tuũ uidendi me. legi ce
dñs sua p̾sentia honorauit
ꝑicło cuutatis qͣm suo san¬
guine dedicauit. Ue pͥncipi¬
b nr̃is Int̾ra dñi nichil bo¬
ni fecer̃t. insius ad quas
uelocit̾ redieũt. incredibi¬
lem exercent maliciam: ce
ñ cõpatiunt᷑ suꝑ cõtritione
ioseph. Potentes sunt ut fa¬
ciant mala: bonũ aũ face
qͥa ñ repellet dñs plebem
suam. & hereditatẽ suam
ñ delinquet. Porro dextere
dñi faciet uͥtutẽ oe brachi¬
um suũ ainciliabit᷑ ei: ut cog¬
noscant om̃s qr bonũ est sꝑa¬
re in dño. ꝙ sꝑare in pͥncipi¬
b. Bene facis formice te cõ¬
ꝑans. Quid enim aliud qͣm
formice quiq t̾rigene ⁊ filii
hominũ sumꝰ ͥ reb in utilib
atq manib insudantes: Q
aũ abundantia homini. de
unũso labore quo ip̃e labo¬

Expanded text:
tuae, quas novissime transmisisti, invenerunt me in lectulo decumbentem. Accepi eas obviis manibus; libenter legi, libenter relegi, sed libentius te vidissem. Legi in illis desiderium tuum videndi me, legi et sentia honoravit; periculo civitatis, quam suo sanguine dedicavit. Vae principibus nostris. In terra Domini nihil boni fecerunt: in suis, ad quas velociter redierunt, incredibilem exercent malitiam, et non compatiuntur super contritione Joseph. Potentes sunt ut faciant mala, bonum autem facquia non repellet Dominus plebem suam, et haereditatem suam non derelinquet. Porro dextera Domini faciet virtutem, et brachium suum auxiliabitur ei: ut cognoscant omnes quia bonum est sperare in Domino, quam sperare in principibus. Bene facis formicae te comparans. Quid enim aliud quam formicae quique terrigenae et filii hominum sumus, rebus inutilibus atque inanibus insudantes? Quae autem abundantia homini de universo labore suo, quo ipse labo
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi ñ satis eũ ꝑ se cẽptee
diabolus: nͥ cu uiueris illũ.
tus eius. Tu quidem illi serpen¬
tem alt̾mñ: s ñ tͥ ille altam
euam exhibuit. Tuis ĩpulsꝰ
est manib. s ñ eu̾sus: fun¬
datus est enĩ supͣ firm̾a pecͣm.
s uincimꝰ in bono malũ. oran¬
des ꝓ te: optantes tͥ meliora.
ce meliora scribentes. Primos
quidem quia sapiens diceri.
ut qd̃ diceris uerius sis: mit¬
to te ad uirũ sapientẽ. qͥ ait.
Noli ꝓhibere eum qui potest
bñfacere: si uales ce ip̃e bñfac.

Expanded text:
si non satis eum per se tentet diabolus, nisi tu juveris illum, tus ejus. Tu quidem illi serpentem alterum, sed non tibi ille alteram Evam exhibuit. Tuis impulsus est manibus, sed non eversus: fundatus est enim supra firmam petram.sed vincimus in bono malum, orantes pro te, optantes tibi meliora, et meliora scribentes. Primo quidem quia sapiens diceris, ut quod diceris, verius sis, mitto te ad virum sapientem, qui ait: Noli prohibere eum qui potest bene facere; si vales et ipse, bene fac .
Abbreviated transcription (Latin):
deinceps ext̾minabit᷑. Si sa¬
pis: ñ ueniet suꝑ ce illa male¬
dicto. Uidi stultũ firma radi¬
ce: & statim maledixi pul¬
chritudini eius. Pulchrestul¬
tũ p̾seudo sapientẽ uerus sapi¬
ens appellauit: sciens sapienti¬
am huiꝰ mũdi. stultitiã ẽẽ apo̾
dsn. O utinã saꝑes.⁊ intellige¬
res. ac nouissima ꝓuid̾es. Sa¬
ꝑrs q̃ dei sunt. intellige̾s que
mũdi sunt: ꝓuid̾es q̃ inferm
sunt. ꝑfecto inferna horretes:
suꝑna appetẽs: q̃ sunt ad ma
rit aĩmꝰ. immo spẽ loqui tͥ de
salute aĩe tue. s donee rescrip¬
to nouerun tuo qualit̾ ista ac¬
ceꝑts. ñ adiciam ultra. nefi¬
am onecosus. cui de ceto uolo
ẽẽ amicꝰ. ⁊ adiutor si uolueris.
ad salutem. Bilectã nob̾ in
xp̃o uxorẽ tuam ꝑte licet i¬

Expanded text:
einceps exterminabitur. Si sapis, non veniet super te illa maledictio: Vidi stultum firma radice, et statim maledixi pulchritudini ejus . Pulchre stultum pseudosapientem verus Sapiens appellavit, sciens sapientiam hujus mundi stultitiam esse apud Deum . O utinam saperes, et intelligeres, ac novissima provideres! . Saperes quae Dei sunt, intelligeres quae mundi sunt, provideres quae inferni sunt! Profecto inferna horreres, superna appeteres, quae sunt ad manrit animus, imo spiritus, loqui tibi de salute animae tuae: sed donec rescripto noverim tuo qualiter ista acceperis, non adjiciam ultra, ne fiam onerosus, cui de caetero volo esse amicus, et adjutor, si volueris, ad salutem. Dilectam nobis in Christo uxorem tuam per te, licet i
Abbreviated transcription (Latin):
s ñ fama. Ip̃a referẽte
didicimꝰ quod sis h̃o sapiens:
it aũt dilectus filius meus
petrus cui ce notior. ce fami¬
liarior sanguinis affinitate
iuideris. ut tͥ scrib̾em: immo
rescribem. Tũ enim scripseraᷤ
illi: ce utinĩa ut te decuiss. oe
illi expediret. Hon sic fecistu.
Nouũ xp̃i militẽ. ausus es
dehortari aseritio dm̃ sui.
Dico tͥ: est qui q̃ uat ⁊ iudi¬
cet. Non sufficiebant tͥ pcc̃a
tua. nͥ te ce alienis inuolu¬
eres. ce ruirsũ ad pcca. qd̃ in te
fuit penitente iuuenem re

Expanded text:
Ipsa referente didicimus quod sis homo sapiens, it autem dilectus filius meus Petrus, cui et notior, et familiarior sanguinis affinitate videris, ut tibi scriberem, imo rescriberem. Tu enim scripseras illi, et utinam ut te decuisset, et illi expediret. Non sic fecisti. Novum Christi militem ausus es dehortari a servitio Domini sui. Dico tibi, est qui quaerat et judicet. Non sufficiebant tibi peccata tua, nisi te et alienis involveres; et rursum ad peccata, quod in te fuit, poenitente
Abbreviated transcription (Latin):
hanc inpellor audatiã p̾¬
cib amicoꝵ. Fateor audax sũ.
s ñ m̃dax. Non suspicet᷑ dñs
m̃s in ore puert sui inuentũ
uri m̃clatium. in om̃ib q̃ ad
ip̃m scͥpserit. uolo amicis ge¬
rere morem: ñ tñ in meã mor¬
tẽ. Nec ignoro uͥ legerim. Os qͦd
m̃tit᷑ occilit anim̃ã. Falsitatẽ
ꝓude nego: importunitatẽ ñ
excuso. Ipsa inueniat ueniam.
cõmunicet amico anxietatẽ:
ta p̃sũptione loqͦr: qui estis uos.
Confidimꝰ qr ñ repellet filios pat̾:
s uoluntatẽ tim̃tium se faciet.
⁊ dep̃catoẽm eoꝵ exaudiet. ce
lecos faciet illos. ad eund̾ de

Expanded text:
hanc impellor audaciam precibus amicorum. Fateor, audax sum, sed non mendax. Non suspicetur dominus meus in ore pueri sui inventum iri mendacium in omnibus quae ad ipsum scripserit. Volo amicis gerere morem, non tamen in meam mortem. Nec enim ignoro ubi legerim: Os quod mentitur, occidit animam . Falsitatem proinde nego, importunitatem non excuso: ipsa inveniat veniam, communicet amico anxietatem, ta praesumptione loquor qui estis vos. Confidimus quia non repellet filios pater, sed voluntatem timentium se faciet, et deprecationem eorum exaudiet, et laetos faciet illos .
Abbreviated transcription (Latin):
religiosoꝵ uiroꝵ. Qd̃ dñ ꝑ me
cuꝑent et petelit optin̾e: Absit
nã idoneamq ꝑsonã inten¬
datis elige̾. Responderẽ ꝓposi¬
tũ suũ atq ĩtentionẽ de nr̃o
pendere airbitͥo: nͨ aliũd sefa¬
cturos. nͥ qd̃ ego ꝯsulerem.
Q spopondert̃. Uerũ me ñ sa¬
tis fidem accõmodante acces¬
sit ad ꝑsuadendũ archiepẽ.
pollicẽs firmit̾ idipm. Eł addi¬
dit. qd̾si secus clerici agere mo¬
lirent᷑ qͥcqͥd aliud facerẽt mi¬
nime se ꝯfumatm᷑. nͨ racum
habitm. Adductus ẽ ⁊ dñs can¬
cellariꝰ intestimoniũ. Nec ꝯ

Expanded text:
d dum per me cuperent et peterent obtinere: Absit, nam idoneamque personam intendatis eligere! Responderunt propositum suum atque intentionem de nostro pendere arbitrio, nec aliud se facturos, nisi quod ego consulerem. Et spoponderunt. Verum me non satis fidem accommodante, accessit ad persuadendum archiepiscopus, pollicens firmiter idipsum. Et addidit, quod si secus clerici agere molirentur, quidquid aliud facerent, minime se confirmaturum, nec ratum habiturum. Adductus est et dominus cancellarius in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmiserunt. Illis abeuntib.
ego ptꝰ discefsũ eoꝵ dies pau¬
cos inurbe faciẽs: uͥ a dño mõ
ĩpetͥre potul facultatẽ redeun¬
di ad fes. itͥ arripuimꝰ. Etłis¬
alpinantes. cõꝑimꝰ instare
diẽ. qua foret sacrandꝰ homo
s̃epm̃ lingonẽsem: de quo uti¬
nã meliora atq honestiora
audiuissemꝰ. Nolo aũt dice̾:
q̃ inuitꝰ audiui. Quid pluras
Areligiosis uiris ñ pauitis. qͥ
nobis salutandi gr̃a occͤretat.
ꝑsuasi sumꝰ diu̾tere ꝑ lugdu¬
nũ: qͣtinꝰ si fieri poss. rera ne¬
fariã ne fierent ꝓhiberemꝰ. ⁊lã¬
ego aliunde od uie cõpendiũ
ire statuerã. ꝯsulens ualitu¬
dini ce lassitudini corꝑas. p̾¬
sertĩ qd̾ ñ liq̃do fateor crede¬
bam rumorib. Quis enĩ cre¬
de̾t tant̃ uir̃ tãta uti beuita¬
te ut ptꝰ posita tam recente
ꝓmissione suai. in suꝑ dñi sui
mandato. ꝑsone notabili ma¬
nũ impon̾e si time̾t: Itaq cẽ¬
silio religiosorũ acqͥescentes.

Expanded text:
promiserunt. 162 Illis abeuntibus, ego post discessum eorum dies paucos in Urbe faciens, ubi a domino meo impetrare potui facultatem redeundi, ad fratres iter arripuimus. 2. Et transalpinantes comperimus instare diem, qua foret sacrandus homo in episcopum Lingonensem: de quo utinam meliora atque honestiora audivissemus! Nolo autem dicere quae invitus audivi. Quid plura? A religiosis viris non paucis, qui nobis salutandi gratia occurrerant, persuasi sumus divertere per Lugdunum, quatenus, si fieri posset, rem nefariam, ne fieretde ob viae compendium ire statueram, consulens valetudini et lassitudini corporis, praesertim quod non liquido, fateor, credebam rumoribus. Quis enim crederet tantum virum tanta uti levitate, ut postposita tam recente promissione sua, insuper domini sui mandato, personae notabili manum imponere non timeret? Itaque consilio religiosorum acquiescentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ilectionẽ ⁊ dignatoẽm qua
me amplecti a uobis nł¬
lius dignitatis homuncio
sensi: inet̾nũ ñ obliuiscar.
Penitentiã ⁊ cõu̾sionẽ urãm
de qua iã angłis colletatꝰ sum
&e ꝯdelectatꝰ. dignos face̾ fruc¬
tus opto uigit̾. et oro freq̃nter.
ñc maxime ip̃os nr̃a ista gal¬
licana eccłia mecũ expectat. cre¬
do ñ intẽpestiuos. Int̾ est ur̃e
parit̾ ⁊ mee fame. ⁊it ñ ꝯfun¬
dar in uobis. Dic gͦ clarcat ol¬

Expanded text:
ilectionem et dignationem, qua me amplecti a vobis nullius dignitatis homuncio sensi, in aeternum non obliviscar. Poenitentiam et conversionem vestram, de qua jam angelis collaetatus sum, et condelectatus, dignos facere fructus opto jugiter, et oro frequenter. Et nunc maxime ipsos nostra ista Gallicana Ecclesia mecum exspectat, credo non intempestivos. Interest vestrae pariter et meae famae, ut non confundar in vobis. Sic ergo clareat o
Abbreviated transcription (Latin):
mus causa ꝑsone. uidetis qd̃
de impossibili calũpniã striu¬
tił mat̾ ur̃e. Inmo uob̾ foue¬
am foditis. inqm p̾cipitemini.
et laq̃ũ nectitis. qͦ ceneami: ne
adg̾miũ reu̾tami̾ matris ur̃e.
rit recedere ab amico. S esto.¬
Mucet cõsiliũ suũ d̾s: scd̃m
hoiẽm dico. reuocet sententiã:
ꝯuocet a finib t̾re ꝯciliũ iu¬
dicari bił in idipm̃. qd̾ ip̃e ñ
facit patiat: qͦs nã q̃so dabt̃
uidices sͥ. Om̃s quippe ĩꝑte
sunt. ⁊ ꝑtib de iuditio haud
facile cõueniet: Atq ica ad li¬
tẽ magis ꝙͣ ad pacẽ tantꝰ con¬
uentꝰ fatigabit᷑. De inde uelĩ
scire. cui ille intim uellec crecle
roma qm tanto amorẽ ex lon¬
go tẽpore ꝯcupiuit. tanto labo¬
re et sũptib acqͥsiuit canto fa¬
stu possidet: canto pũdore cimec
amicte: ne frustra cõuenisse
scłm om̃e cernat᷑. si cũ ille ca¬
det a causa. ñ tñ cadat a roma.
Alioqum. qͥs cãm spoliatꝰ in¬
gclit᷑: Nec leges ꝓfc̃o coguree:

Expanded text:
us causa personae. Videtis quod de impossibili calumniam struitis matri vestrae: imo vobis foveam foditis, in quam praecipitemini; et laqueum nectitis, quo teneamini, ne ad gremium revertamini matris vestrae. rit Mutet consilium suum Deus secundum hominem dico, revocet sententiam, convocet a finibus terrae concilium; judicari bis in idipsum, quod ipse non facit, patiatur: quosnam, quaeso, dabunt judices sibi? Omnes quippe in parte sunt, et partibus de judicio haud facile conveniet: atque ita ad litem magis quam ad pacem tantus conventus fatigabitur. Deinde velim scire, cui ille interim vellet credere Romam, quam tanto amore ex longo tempore concupivit, tanto labore et sumptibus acquisivit, tanto fastu possidet, tanto pudore timet amittere; ne frustra convenisse saeculum omne cernatur, si cum ille cadet a causa, non tamen cadat a Roma. Alioquin quis causam spoliatus ingreditur? Nec leges profecto cogunt,
Abbreviated transcription (Latin):
catoꝵ. sr̃ sortẽ ustoꝵ. uerum
ficio sollicite ꝓuidere̾. sicut ⁊
ꝓuidetis: ut nͣ extendant usti
ad iniquitatẽ manꝰ suas. Era¬
tio ꝓ catholicis. Benx fac dñe
bonis ce rectis corde. ꝓscisma

Expanded text:
catorum super sortem justorum. Verum catorum super sortem justorum. Verum ficio sollicite providere, sicut et providetis, ut non extendant justi ad iniquitatem manus suas. Oratio pro Catholicis: Benefac, Domine, bonis et rectis corde . Pro schismficio sollicite providere, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
mus dei comedie animas ur̃as.
gilandũ est et orandũne iutre¬
tis intẽptationẽ. In ea sane ꝑte
maiori opus est fortitudinẽ
cantela. ude acͥor insistit adu̾¬
sariuł: ceuis belli maior. in cuni¬
bit. Qm seuus ⁊ callidus hostis
insurrexerit in uos. ꝓp̾o certe ag¬
noscitis exꝑim̃to. Heu qͣm mul¬
tũ iam malitia illius millis
ꝑtib ꝓ accepta potestate ꝓcessit.
utroꝙp seuiens geuere maliguã¬
di: ui ⁊ dolo. stunqͥd aũt malicia
uincit tandẽ saptentiã: S hec
est hora ip̃iꝰ: et potestas tenebꝰ¬
rũ. Eetm̃ hora nouissima est: ec
potestas cito transit. ste t̾reami¬
ni. ne seclucamini. Dei u̾tus ⁊
di sapientia xp̃c uobiscũ est: qͥ
⁊ in cauła ẽ. Confidite: ip̃e uitit
mundũ. fidelis est: ñ ꝑmictet
nos tẽptari supͣ id qd̃ potestis.
uidetis stultũ firma radicer
Sine dubio statim maledicit᷑
pulchtudim eius. Non emĩ di¬
u delinquet dñs uͥgam pec¬

Expanded text:
mus Dei comedit animas vestras. mus Dei comedit animas vestras. igilandum est et orandum, ne intretis in tentationem. In ea sane parte majore opus est fortitudine et cautela, unde acrior insistit adversarius, et vis belli major incumbit. Quam saevus et callidus hostis insurrexerit in vos, proprio certe agnoscitis experimento. Heu! quam multum jam malitia illius in illis partibus pro accepta potestate processit, utroque saeviens genere malignandi, vi et dolo! Nunquid autem malitia vincet tandem sapientiam? sed haec est hora ipsius, et potestas tenebrarum. Caeterum hora novissima est et potestas cito transit. Ne terreamini, ne seducamini. Dei virtus, et Dei sapientia Christus vobiscum est, qui et in causa est. Confidite, ipse vicit mundum: fidelis est, non permittet vos tentari supra id quod potestis. Videtis stultum firma radice? sine dubio statim maledicetur pulchritudini ejus. Non enim diu derelinquet Dominus virgam pec
Abbreviated transcription (Latin):
neminẽ arbicror difficeri: qr
uidł innocentii nr̃i uita uł fa¬
ma nͨ ennilũ timet. cũ alt̾ius
n᷑ ab amico tuta sit. De hinc
si electiones discutias. nr̃i iti¬
dẽ mox occurrit. et ꝓmotõe pu¬
rior. et ratione ꝓbãbilior.et pͥ¬
or tẽꝑe. Porro de tẽꝑe cõstat. Ne¬
liquã duo: merica ꝓbant. ⁊ dig¬
nitas eligentiũ. Hac enĩ infal¬
lor ꝑtem saniorẽ inuenies. ta
ep̃os qm carclinales diacones
est de electione sũmi pontifi¬
cis : et qnti in eligendo irix¬
ta partũ scita suffitiant. Od
ce in ꝯsecͣtione: stonneho¬
stiensem ad quẽ specialit̾ spe¬
ctat habemꝰ : Cũ gͣ et electus
dignior oe electio senior. et
actio ordinadilior teneatur.
qͣ isti ratione. mimo ꝗͣ cõten¬
tione contͣiuł oe fas.⁊ uota
oĩm bonoꝵ in uite oe renitẽ¬
maligno. tã in digno. tã teme¬
ratio. totis certe uirib ueni¬
tendũ ec̃ iudetis reue̾ncissimi
et illustrissimi patres. Qd̾ cũ oĩ
familie der tum̃ uobis maxime

Expanded text:
neminem arbitror diffiteri: quia videlicet Innocentii nostri vita vel fama nec aemulum timet, cum alterius nec ab amico tuta sit. Dehinc si electiones discutias, nostri itidem mox occurrit et promotione purior, et ratione probabilior, et prior tempore. Porro de tempore constat: reliqua duo merita probant, et dignitas eligentium. Hanc enim, ni fallor, partem saniorem invenies, tam episcopos, quam cardinales diaconos me interest de electione summi pontificis, et quanti in eligendo juxta patrum scita sufficiant. Quid et in consecratione? Nonne Ostiensem, ad quem specialiter utique spectat, habemus? Cum igitur et electus dignior, et electio sanior, et actio ordinabilior teneatur; qua isti ratione, imo qua contentione, contra jus et fas et vota omnium bonorum, invitae et renitenmaligno, tam indigno, tam temerario, totis certe viribus renitendum esse videtis, reverendissimi et illustrissimi Patres. Quod cum omni familiae Dei, tum vobis maxime
Abbreviated transcription (Latin):
dicauert in electione. de cõfir¬
matõe reuidi care cõtendũt.
tũc p̃proꝑe agentes. mͦ p̾post̾e̾
retractantes. Quis tantos
q̃ so inunũ cogere q̃at exer¬
oitus ut̾usq ordinis pͥnci¬
pũ ne dicã plebiũ: ⁊ addu¬
ce̾ in examinacoẽm: Quił tot
scõꝵ milib ꝑsuadere suffi¬
eiat᷑. esõ pͥus edificauerũt
itm descruere: et abduce̾ se¬
metipõs inp̾uaricationẽs
Quis deinde locus omĩb
pe eccłie uegotiũ est: ñ u

Expanded text:
t in electione, de confirmatione rejudicare contendunt; tunc praepropere agentes, modo praepostere retractantes. Quis tantos, quaeso, in unum cogere queat exercitus utriusque ordinis principum, ne dicam plebium, et adducere in examinationem? Quis tot sanctorum millibus persuadere sufficiat, quod prius aedificaverunt, iterum destruere, et abducere semetipsos in praevaricationem? Quis deinde locus omnibus pe Ecclesiae negotium est, non u