comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic locutus est. De com mutatione inquiens bonorum in
mala. nunc ȩcclesiasti sermo est Insipientem hominẽ
conatus exprimere. qui futura non cogitans p̃sentib
et caducis. quasi magnisatꝗꝓpetuis delectatur. Et
post diuersa quȩ solent hominibus accidere inuita
sua atq mutari uno quoq in suo loco alium relin
quente. et rursum successore moriente Origenis
et uictorinus. non multum interse diuersa sense¬
runt. Post generalem enim sententiam. quȩ omnib:
patet. ut melior sit ad olescentulus pauꝑ et sapiens
quam rex senex et insipiens. quod frequenter eueni&.
ut ille ꝑsapientiam suam. etiam de carcere regis e¬
grediens. imperet ꝓ dominatore ꝑuerso: It rex
insipiens ꝑdat imperium quod detinebat. suꝑ
xp̃o et diabolo hunc locum interp̃tati sunt. Qđ
puerum paupere m et sapientem. xp̃m uellent. pue¬
rum iuxta illud. magnum tibi est uocari puerum
meum. pauperem uero quia pauꝑ factus est cum
diues eẽt. Et sapientem. quia ꝓficiebat ȩ̨tate et sa¬

Expanded text:
hic locutus est: « De commutatione, inquiens, bonorum in mala nunc Ecclesiastae sermo est, insipientem hominem conantis exprimere, qui futura non cogitans, praesentibus et caducis quasi magnis atque perpetuis delectatur. Et post diversa, quae solent hominibus accidere in vita sua, atque mutari, quasiquente, et rursum alium, successore moriente. » Origenes et Victorinus non multum inter se diversa senserunt. Post generalem enim illam sententiam, quae omnibus patet: quod melior sit adolescentulus pauper et sapiens, quam rex senex et insipiens, et quod frequenter evenit, ut ille per sapientiam suam etiam de carcere regis egrediens, imperet pro dominatore perverso, et rex insipiens perdat imperium, quod tenebat: super Christo et diabolo hunc locum interpretati sunt, quod puerum pauperem et sapientem, Christum velint. Puerum, juxta illud: Magnum tibi est vocari te puerum meum . Pauperem vero, quia pauper factus est, cum dives esset . Et sapientem, quia proficiebat aetate et sa
Abbreviated transcription (Latin):
Uer autem nouitas ẽ fidei siue
pax. quando post hiemis tri¬
bulationem tran quillitas &¬
desiae redditur. quando men¬
sis nouorum. id est parcha
agni caelebratur. Quando
terra florib Id est &clesia
DE SOLLEMNTTATI BUS
INNUS IUBELEUS. ANNUS.
quinqua gensimus quierat
annus remissionis. quo h ihł
batur

Expanded text:
er autem novitas est fidei, sive pax, quando post hiemis tribulationem tranquillitas Ecclesiae redditur, quando mensis novorum, id est, pascha agni celebratur, quando terra floribus, id est, Ecclesia DE SOLEMNITATIBUS. Annus iubilaeus annus quinquagensimus qui erat annus remissionis quo in Israbatur
Abbreviated transcription (Latin):
onis expartes. saluandos uero
confirmat illos per presente
conuersatione. hos per futurã
conuersationem.
UALITER aCCIPIENDUM EST

Expanded text:
onis expertes. Salvandos vero confirmat illos per praesentem conversionem, hos per futuram conversionem. Int. Qualiter accipiendum est
Abbreviated transcription (Latin):
de uicto dicis. Inpulsu uer¬
satus sum ut cadere. & dñs
suscepit me. Quia fortitu¬
do mea & laudatio meadñs
& factus ẽ mihi in salutem

Expanded text:
e cum sanctis: inpulsus uersatus sum ut caderem: et dominus suscepit me. fortitudo mea, et laudatio mea dominus: et factus est mihi in salutem
Abbreviated transcription (Latin):
Salomonis iit. Sine nomine xui.¬
Sunt aute sine nomine quanti
super scriptione quide habenl
non tamen significant cuius
sint .xui: simul d Nonsic
sus cipiat quis. quia omnes
prophecarum ad psallendũ:¬
Et proph&e tantũ. propter
quod haec omnes scriptura
qui haput hebreos ps alterui
nomine ipsius dauid supra
scribitur. Sed in diuiduae
liber psalmorum nominatur.
sicut dicebat quida quia &¬
m&ro scriptum est. Canticũ
de utero nomium aput hebre¬
os. Tri metro uero. & te tra¬
m&ro scripti sunt psalmi uer¬
so. Ergo quia aput hȩbreos
alii sunt qui aput nos ipsi dauid.¬

Expanded text:
Salomonis II; sine nomine XVIIsunt autem sine nomine, quanti superscriptiones quidem habent, non tamen significant cujus sint, XVII, simul CL. Non sic suscipiat quis quia omnes prophetarum ad psallendum prophetantium, propter quod haec omnis Scriptura quae apud Hebraeos Psalterii nomine, non ipsius David supra scribitur, sed individue liber Psalmorum nominatur. Sicut dicebat quidam quia hexametro scriptum est canticum Deuteronomii, apud Hebraeos: trimetro vero et tetrametro scripti sunt psalmi versu. Ergo qui apud Hebraeos, alii sunt qui apud nos. Ipsi David
Abbreviated transcription (Latin):
interrã deprimat. repente mihi cogitatio ista sub¬
repsit. quare sapiens & stultus cõmuni finiantur
interitu. cur eadẽ plaga. iđẽ euentus. eadem mors.¬
& pares utrũq angustiae p̾mant. Et dixi ego incor¬
de meo. Sicut euentus stulti. ita & mihi eueni&
Et ut quid sapiens factus sũ ego: Et locutus sumin
corde meo. quo hoc quoq uanitas
on eñĩ crit memoria sapientis cũ stulto ingernũ.
co quod ecce dieb qui suꝑ uenient. uniuersa obliuio
cooperia It quomodo mori&ur sapiens cũ stulto. Dixi
sapiens & stultus. iustus & impius. ȩquali sorte moriant᷑
Et omnia in hoc sęculo mala. euentusimili sustinebuas
Quid ergo mihi prodest. quod secutus sũ sapientiã.
& plus cȩeris laboraui:. Rursũ cogitans. & diligen¬
ter iecũ mente per tractans. sentiã meã uanam cẽ

Expanded text:
in terram deprimat: repente mihi cogitatio ista subin terram deprimat: repente mihi cogitatio ista subrepsit, quare sapiens et stultus communi finiantur interitu, cur eaedem plagae, idem eventus, eadem mors, pares utrumque angustiae premant. Et dixi ego in corde meo, sicut eventus stulti, ita et mihi eveniet, et ut quid sapiens factus sum? Et locutus sum in corde meo, quoniam hoc quoque vanitas. Non enim erit memoria sapientis cum stulto in aeternum, eo quod ecce diebus qui supervenient, universa oblivio cooperiet: et quomodo morietur sapiens cum stulto? Dixi, sapiens et stultus, justus et impius, aequali sorte morientur, et omnia in hoc saeculo mala eventu simili sustinebunt; quid ergo mihi prodest, quod secutus sum sapientiam, 404 et plus caeteris laboravi? Rursum cogitans et diligenter mecum mente pertractans, sententiam meam vanam e
Abbreviated transcription (Latin):
quã tenere & ȩstimare magis quã scire quod uerũ
est Et uidi ego. quia ẽ abundantia sapientia suꝑ
stultitiã. sicut abundantia lucis suꝑtenebras
Lic& inquit ipsã hominũ sapientiã. mixtã errore
ꝑuiderim. nectam pure in nr̃os animos in labi
posse. quã est in rege & conditore nr̃o. tamen ma¬
gnã &iã in eo quod ẽ. differentiã inter illã & stulti¬
tiã esse cognoui. quantũ potest distare dies a nocte.
lumen a tenebris Sapientis oculi incapite eius &
stultus intenebris ambulat. & cognoui ego quia euen¬
tus unus euenit omnib eis
ui in ꝑfectũ uirũ ꝑuenerit. & meruerit ut caput
Aipsius sit xp̃c. oculos suos semꝑ habebit ad xp̃m. &
cos in sublime leuans. nũquã de inferiorib cogita
bat: cũ hȩc scita habeant. & inter sapientẽ & stul¬
tũ tanta distantia sit. quod alter diei. alter te¬
nebris cõparctur. ille oculos ad cęlũ leu&. iste¬

Expanded text:
quam tenere, et aestimare magis quam scire, quod verum quam tenere, et aestimare magis quam scire, quod verum est. Et vidi ego, quia est abundantia sapientiae super stultitiam, sicut abundantia lucis super tenebras. Licet, inquit, ipsam hominum sapientiam mixtam errore perviderim, nec tam pure in nostros animos illabi posse, quam est in rege et conditore nostro; tamen magnam etiam in eo quod est, differentiam inter illam et stultitiam esse cognovi, quantum potest distare dies a nocte, lumen a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus, et stultus in tenebris ambulat. Et cognovi ego, quia eventus unn perfectum virum venerit, et meruerit ut caput ipsius Christus sit, oculos suos semper habebit ad Christum, et eos in sublime elevans nunquam de inferioribus cogitaaec ita se habeant, inter sapientem et stultum ea distantia est, quod alter diei, alter tenebris compar
Abbreviated transcription (Latin):
pro uoluptatũ uari&ate diuersa. It non ẽ abundan¬
tia sub sole: Xp̃c insole posuit tabernaculũ suum.
abundare Et respexi ego ut uiderem sapientiam.
errores & stultitiã : Quia quis ẽ hominũ. qui possit ire
post regẽ ante factorẽ suum
uia insuperiorib usq ad eũ locũ in quo scriptura
ait. sapientis oculi incapite eius. uno cuncta sermo¬
ne ẽprehenderã uolens sensũ breuiter indicare. &
obidrursũ secundũ anagogen aliqua ꝑstrinxerã.
nune iuxta id quod coeperã exponere debeo Multũ
enĩ aseptuaginta interpͣtatione. in hoc loco diuersis
ẽ sensus Dicit enĩ se post delitias uoluptatesq dã¬
natas. reuertisse adsapientiã ꝑ quirendã. in quapbs
erroris stultitiaq reppererit. quã uera certȩq pru¬
dentiae. Non eñi posse hominẽ tã liquido & purosci¬
re sapientiã creatoris & regis sui. quã scit ille qui c̃¬
ditor ẽ. Itaq & illa quȩ nouimus opinare nos potus

Expanded text:
pro voluntatum varietate diversa. Et non est abundantia sub sole . Christus in sole posuit tabernaculum suum. abundare. Et respexi ego, ut viderem sapientiam, et errores et stultitiam: quia quis est hominum, qui possit ire post regem atque factorem suum? Quia in superioribus usque ad eum locum in quo Scriptura ait: Sapientis oculi in capite ejus, uno cuncta sermone comprehenderam, volens sensum breviter indicare, et ob id rursum secundum ἀναγωγὴν, aliqua 403 perstrinxeram, nunc juxta id quod coeperam, exponere debeo. Multum enim a Septuaginta interpretatione in hoc loco diversus est sensus. Dicit autem se, post delicias voluptatesque damnatas, revertisse ad sapientiam perquirendam, in qua plus erroris stultitiaeque repererit, quam verae certaeque prudentiae. Non enim posse hominem tam liquido et pure scire sapientiam creatoris et regis sui, quam scit ille, qui conditor est. Itaque, et illa quae novimus, opinari nos potius
Abbreviated transcription (Latin):
ea quasi scĩ &beati inp̾ceptis dñi ambulan¬
tes. augent peccata peccatis. Difficilis ẽ¬
Sieñi peccauerit. ñ
credit. &si conuictus fuerit ñpuni&ur
Quia peccator facit malũ cencies . & elon¬
gat ei ds̃. Exhoc cognosco ego. qđerit
Bonum timentibus dm̃. quia timebant
Afacie eius. Exeo qđ peccanti plurimũ.
hoc quippe significat cencies: dat dslo¬
cum poenitentie. ñ cum statim punit in
scelere. sed expectat. ut conuestatur ab
iniquitate sua. ego intellego. quã benig¬
nus & misericorssuꝑ eos futurus sit ds̃. qui
habent timorẽ eius . & aduerbum illius
contremiscunt. Symmachus hunc lo¬
cum ita transtulit: Peccans enĩ malus.
mostuus ẽ. longa a&ate concessa ei
orro ego scio. quia erit bene timentib:
dm̃. quiatimuerunt a facie cius. Bonũ
uero ñerit iniquo . neq: longo suꝑerit
tempore. quia ñtimuit a facie dĩ. Et
quia manifestum ẽ. quid iste transtule¬
& nos cencies posuimus. aquia & sym¬

Expanded text:
ea quasi sancti et beati in praeceptis Domini ambulanea quasi sancti et beati in praeceptis Domini ambulantes, augent peccata peccatis. Difficilis eenim peccaverit, non creditur, et si convictus fuerit, non punitur. Quia peccator facit malum centies, et elongat ei. Ex hoc cognosco ego, quod erit bonum timentibus Deum, qui timebunt a facie ejus. Ex eo quod peccanti plurimum, hoc quippe significat centies, dat Deus locum poenitentiae, et non eum statim punit in scelere, sed exspectat, ut convertatur ab iniquitate sua: ego intelligo, quam benignus et misericors super eos futurus sit Deus, qui habent timorem ejus, et ad verbum illius contremiscunt. Symmachus hunc locum ita transtulit: Peccans enim malus mortuus est, longanimitate concessa ei. Porro ego scio, quia erit bene timentibus Deum, qui timuerunt a facie ejus. Bonum vero non erit iniquo, neque longo supererit tempore, quia non timuit a facie Dei. Et quia manifestum est quid iste transtuleet nos centies posuimus, Aquila et Sym
Abbreviated transcription (Latin):
atq: condemn& Cum itaq mentẽ meã¬
adhec intuenda dirigerẽ. uidi impios õpi
nione mostuos. &sic sepultos. ut scĩ int̃
plo dĩ. Insuꝑ ambulantes tumidi. lau¬
dabant᷑ inmalissuis. sic̃ scriptum ẽ Lau¬
datur enĩ peccator indesideriis animȩ suȩ.
& qui iniqua gerit. benedicitur: Hoc aũ
ppterea euenit. quia nemo peccantib
epis aud& contrã dicere. nec statim ds̃
obscelus ulciscitur. sed differt poenã
cum expectat poenitentiã Peccato¬
resaũ. quia nstatim arguti atq: correp¬
tis. putates nequa quã futurũm eẽ iu¬
diciũ. inscelere ꝑseuerant. Possumd
hoc testimoniũ accipere aduersus e¬
pos. Acceper̃ in ecclesia potestatem: & scan¬
dalizant magis eos quos docere & adme¬
liora debuerant incitare. Hi frequen¬
t̃post mostem laudantur inecclesia
blice siue asuccessoribus. siue apopulis
nutegerunt. sic audiunt. nec statim
corripiant᷑ inpeccato suo. Nemo quip¬
pe. aud& accusare maiorem. Tropter¬

Expanded text:
atque condemnet. Cum itaque mentem meaatque condemnet. Cum itaque mentem meahaec intuenda dirigerem, vidi impios cum tali opinione mortuos, et sic sepultos, ut sancti aesplo Dei, insuper ambulantes tumidi, laudabantur in malis suis, sicut scriptum est: Laudatur enim peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Hoc autem propterea evenit, quia episcopis audet contradicere; nec statim Deus ob scelus ulciscitur, sed differt poenam, cum exspectat poenitentiam. Peccatores autem qui non statim arguti atque correcti sunt, putantes nequaquam futurum esse judicium, in scelere perseverant. Possumus hoc testimonium accipere adversus episcopos qui acceperunt in Ecclesia potestatem, et scandalizant magis eos quos docere et ad meliora debuerant incitare. Hi frequenter post mortem laudantur in Ecclesiablice sive a successoribus sive a populis quod non sicut egerunt, sic audiunt, nec statim corripiuntur in peccato suo. Nemo quippe audet accusare majorem. Propter
Abbreviated transcription (Latin):
cũ rapit᷑ Alit̃ : Sp̃s qui uniũsa dipensat
non potest aquoquã hominum ꝓhiberi. &le¬
gẽ accipere spirandi De quo & supra dictũ
est: girans girando uadit sp̃s. Indie mostis.
ñsumus potentes Indie enĩ uite. facile uita¬
tur inimicus Similit̃ qui inbello ẽ. & di
ñhabebit emissionẽ. dequa sponsȩ dicitur
cũ fructu pomorũ Et quia impi&as ñsaluabit
habente se. pi&as eregione saluabit. potest im¬
qđ factum ẽ subsole. & dominatus ẽ homo ho¬
mini ut affliger& cum. Et tunç uidi impios
sepultos. uenerunt. &deloco sco egressi sunt
& laudatis inciuitate qui fecerunt. Sed &
hoc uanitas. Quia enĩ nẽ contradictio fa¬
cientibus malum : Ideo repletũ ẽ cor filiorũ
hominũ. ut faciant malũ. Dedi inquit cor
meum. ut omne qđ subsole gerit᷑ intuerer
& hoc ł maxime. qđ homo acceperit inho¬
mines potestatẽ. ut quoscũq uult affugat

Expanded text:
cum rapitur. Aliter: Spiritus, qui universa dispensat, cum rapitur. Aliter: Spiritus, qui universa dispensat, non potest 453 a quoquam hominum prohiberi, et leges accipere spirandi. De quo et supra dictum est: Girans girando vadit spiritus. In die mortis non sumus potentes: in die enim vitae facile vitatur inimicus. Similiter qui in bello est, et m, non habebit emissionem, de qua ad sponsam dicitur:  fructu pomorum . Et quia impietas non salvabit habentem se, pietas e regione salvabit. Potest imquod factum est sub sole, et dominatus est homo homini, ut affligeret eum. Et tunc vidi impios sepultos, et venerunt, et de loco sancto egressi sunt, et laudati sunt in civitate, quia sic fecerunt: sed et hoc vanitas. Quia enim non est contradictio facientibus malum cito: ideo repletum est cor filiorum hominis in eis, ut faciant malum. Dedi, inquit, cor meum, ut omne quod sub sole geritur, intuerer, et hoc vel maxime, quod homo accepit in hominem potestatem, ut quoscumque vult affligat
Abbreviated transcription (Latin):
uersuum scriptũ ẽ: quia nescit qđ factũ sit.
& quid futurũ sit post eũ: quis adnuntiabit
q: deuerbo aduerbũ nunc exsermone hebreo
transtulimus: ut ee sensum alterum noue¬
rimus. Quod scilic&: nec ea que p̃terier int
bHoc melius sci&. qui eiusdem lingue habuerit notitiam
cognoscere. Non ẽ homo potestatẽ habens:¬
ut ꝓhbeat spm : & ñ ẽ potens indic mostis : & ẽ
emissio indie belli : &ñsaluabit impi&asha¬
bentẽ se. Non ẽ inpotestate anima nr̃a.
neauferatur anobis : &egredientẽ a dimperi¬
um dñi sp̃m. ꝓhibere. Nihl ꝓdest ora conclu¬
dere &uitã retinere fugientẽ. Cumq in¬
teritus : inimicus uitȩ nr̃e &hostis aduenerit.
inducias accipere npossumus . nec reges quon¬
dã inseculo Eomnia nostra impi&ate uastan
rãq: soluemur. Non ẽ ergo lugendũ. si
futura scire ñpossimus. &sepe abiniquis
potentiorib: opprimamur. cũ mostẽ. fini¬
antur : & suꝑbus &potens qui cuncta po¬
pulatus ẽ : non ualeat anima suã r&inere

Expanded text:
um est: Quia nescit quod factum sit; et quid futurum sit post eum, quis annuntiabit ei? de verbo ad verbum nunc ex sermone Hebraeo transtulimus, ut esse sensum alterum noverimus, quod scilicet nec ea quae praeterierintHoc melius sciet qui ejusdem linguae habuerit notitiamunt futura, cognoscere. Non est homo potestatem habensest potens in die mortis, et non est emissio in bello, et non salvabit impietas habentem se. Non est in potestate anima nostra, ne auferatur a nobis, et egrediente ad imperium Domini spiritu, nihil prodest ora concludere, et vitam retinere fugientem. Cumque interitus, inimicus vitae nostrae et hostis advenerit, inducias accipere non possumus. Nec reges quondam in saeculo, et omnia nostra impietate vastantrramque solvemur. Non est ergo lugendum, si futura scire non possumus, et saepe ab iniquis potentioribus opprimamur, cum morte omnia finiantur, et superbus et potens, qui cuncta populatus est, non valeat animam suam retinere,
Abbreviated transcription (Latin):
tati parendũ. Ethoc ẽ qđ intobi libro scribit᷑.
miysteriũ regis abscondere bonũ ẽ. Etp̃cipue
mon&. n&ractemus quare ds unum qđq: p̃¬
cerit : sed qđ cumq uiderit eẽ mandatũ: hoc
pia mess homins implere festin&: & sit inle
dũ iuram̃tũ dĩ : indiuinis uolumin bus eẽ con¬
scriptum Hoc itaq uiram̃tũ dedĩ uerbo sacrum
& archanum . non debemus quib: cũq: narrare &ꝓ
ferre inmediũ : &citã deco ꝓferre sententiã. Neq
vt moyses festines uidere faciem di: sed tã diu susti¬
ne donet iꝑse ꝑtranseat: & tantũ eius posteria con¬
spicias Nec ñ &illud qđ sequit᷑: nestes in uerbo
malo. &c&era : suꝑ eo: intellegamus : qui here¬
seos errore p̃uentus est Uel suꝑ illo. qui cũ
ecdesiȩ fidem habeat : tam̃ peccatis uincit᷑ : ut ñ¬
sit fidelis. Neꝑ scueres ind&ractione : neintur¬
ẽ Quinouerat peccatũ : ꝓnob peccatũ fecit
ro uerbo quoq: symmachus rem int̃ptatus ẽ di¬
cens Quicustodierit mandatum: non expe¬

Expanded text:
randa. Et hoc est, quod in Tobiae libro scribitur: Mysterium regis abscondere bonum est . Et praecipue monet, ne tractemus, quare Deus unumquodque praeceperit, sed quodcumque viderit esse mandatum, hoc pia mens hominis implere festinet. Et in legedum juramentum Dei in divinis voluminibus esse conscriptum. Hoc itaque juramentum, de Dei verbo sacrum et arcanum, non debemus quibuscumque narrare, et proferre in medium, et citam de eo ferre sententiam. Neque, ut Moyses, festines videre faciem Dei, sed tamdiu sustine, donec ipse pertranseat, et tantum ejus posteriora conspicias. Necnon et illud quod sequitur: Ne stes in verbo malo, et caetera, super eo intelligamus, qui haereseos errore praeventus est: vel super illo, qui cum Ecclesiae fidem habeat, tamen peccatis vincitur, ut sit infidelis. Ne perseveres in detractione, nec in turest: Qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit . Pro verbo quoque Symmachus rem interpretatus est, dicens: Qui custodierit mandatum, non expe
Abbreviated transcription (Latin):
ẽmortuls. legcrimus extunc. iuxta quosda
hic erit sensus. Peccator ñ tunc pmum
peccat. quando uidetur facere peccatum
sediam ante peccauit Mienati quippe¬
sunt peccatores auulua . errauer auen¬
tre. &querunt hoc qđ sequit᷑. locuti
sunt falsa. quomodo possit exponi. Si
plex eni intellegentia. habere consequen¬
tiã ñuid&ur. paruulos peccatores. statim
quasi ũbra. qui ñtim& a facie di . Im¬
p̃catur male his qui ñhabent timorẽ
di &optat ne diu differant᷑ apoena.
sed statim moste substracti. cruciatus
recipiant quos merentur. Simile quid
&apostalus loquitur. Utinã p̃cidan¬
tur. qui conturbant. Etalibi. alex¬
ander aerarius. multa mih mala osten¬
dit. redd& illi &s secundũ opera cius
Quȩ quomodo cdement dicta sint. requiren¬
dũ ẽ Haec iuxta sensus hebraici ueritatẽ.
alio sensu incipientes . dixerunt. &ego
cognosco quia erit bonum tmentib
đm. ut timeant a facie eius . & bonum
ñcrit impio. &ñplongabit dies inũbra

Expanded text:
est, legerimus ex tunc, juxta quosdam hic egerit sensus: Peccator non tunc primum peccat, quando videtur facere peccatum, sed jam ante peccavit: Alienati nim peccatores a vulva, erraverunt a ventre ; et quaerunt hoc, quod sequitur, locuti sunt falsa, quomodo possit exponi: 455 simplex enim intelligentia habere consequentiam non videtur, parvulos peccatores, statim quasi umbra, qui non timet a facie Dei. Imprecatur male his qui non habent timorem Dei, et optat ne diu differatur ad poenam, sed statim morte subtracti, cruciatus recipiant, quos merentur. Simile quid et Apostolus loquitur: Utinam praecidantur qui vos conturbant . Et alibi: Alexander aerarius multa mihi mala ostendit: reddat illi Dominus secundum opera ejus . Quae quomodo clementer dicta sint, requirendum est. Haec juxta sensus Hebraici veritatem. alio sensu incipientes, dixerunt: Et ego recognosco, quia erit bonum timentibus Deum, ut timeant a facie ejus, et bonum non erit impio, et non prolongabit dies in umbra:
Abbreviated transcription (Latin):
nis : multa suꝑ cum qua nescit qđ futurũ ẽ
Sicut eni erit: quis adnuabit ei Lic&
diuse ueniaÑ : &ñpossit iustus scire qđ e futu¬
rũ sit : nec singularũ rerũ cãsas rauonesq cog¬
noscere: nemo ẽ eni conseius futurorũ: tam̃
scit adõ cuncta inutilitatẽ homnũ fieri: &ñ
absq eius uoluntate dispon. Est cnĩ mag¬
na afflicuo generis humani Quia ut po&a
ait : nescia mens hominis fan: sostisq futurȩ
Aliudsperat. & aliud euenit Dcaltero loco ex¬
pecͣ hostem : & alterius iaculo uulneratur
xerunt : quia scientia homins multa suꝑ eũ :
inhebreo malitiã hab& ñscientiã. Sed quia
res : & deleth litterȩ hebraice: excepto paruo
apice similes sunt : pragth legerunt du ath.¬

Expanded text:
eum, quia nescit quod futurum est; sicut enim erit, quis annuntiabit ei? Licet rsa eveniant, et non possit justus scire quid ei futurum sit, nec singularum 452 rerum causas rationesque cognoscere nemo enim est conscius futurorum, tamen scit a Deo cuncta in utilitatem hominum fieri, et non absque ejus voluntate disponi. Est enim magna afflictio generis humani, quia ut Poeta ait : Nescia mens hominum fati sortisque futurae, aliud sperat, aliudque evenit: de altero loco exspectat hostem, et alterius jaculo vulneratur. erunt: Quia scientia hominis multa super eum, in Hebraeo malitiam habet, non scientiam: sed quia RES et DALETH litterae Hebraicae, excepto parvo apice, similes sunt, pro RAATH  , legerunt DAATH
Abbreviated transcription (Latin):
sed quasi laqueus & sagena: coradolescentis ad nectit
V incula s manus cius. Pdeo qđ adaula int̃ptatus ẽ.
uinctȩ s̃manus eius. Qđ hebraica lingua dicit᷑ assurĩ.
suaderecn opotest : ium facere ñ potest : nec
Adst nole lentes cõpellere. Iustus qui fuerit &bonus
corã do. eru&ur abea : & peccator captus : duc&ur
admostẽ Non putemus hanc salomonem deom¬
n genere mulicrũ ꝓtulisse sententiã. Qđ expestus
e loquit᷑ : ideo quippe offendit dm̃. quia captus ẽ
amulicribus. Et hec secundũ litterã. C& crũ iuoxta
intellegentiã spiritalem: Aut om̃e generalit᷑ pecca

Expanded text:
sed quasi laquens, et sagena cor adolescentis innectit. sed quasi laquens, et sagena cor adolescentis innectit. Vincula sunt enim manus ejus. Pro quo Aquila interpretatus est: Vinctae sunt manus ejus, quod Hebraica lingua dicitur ASSURIadere potest, vim facere non potest, nec ad se nolentes compellere. Justus qui fuerit et bonus coram Deo, eruetur ab ea: peccator vero captus deducetur ad mortem. Non putemus hinc  Ms., hanc Salomonem de omni genere mulierum protulisse sententiam: quod expertus est loquitur; ideo quippe offendit Deum, quia captus fuit a mulieribus. Et haec secundum litteram. Caeterum secundum intelligentiam spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
mostẽ eẽ mulierẽ. quȩ ẽ laqueus. & sagena cor
eius. uincula s̃ manus cius. Bonus corã dõ cruit᷑
noscerẽ: symmachus int̃p̃tatus ẽ dicens. Pertran¬
siui uniũsa sensu meo. scre & discere &inuestiga¬
re. Quia igit᷑ supra ecdesiastes dixerat : om¬
nia se insapientia ꝑtẽptasse: & quanto plus ca
inquisierit: tanto illã longius refugisse: nunc
ait. &iã illud insua quȩsisse sapientia: qđ in re¬
bus humanis malũ uniuersa ante cedat mala
Etquȩ res impi&atis : stultitiȩ: crroris : uec ordie
teneat principatũ Et dicit se. omniũ malo¬
rũ caput mulierẽ repperisse : quia & ꝑ illã mors
mnorbẽ terrarũ introut: &p̃ciosas animas uiro¬
rũ capit: omnes quippe adulterantes : quasi cli¬
banus corda corũ: quȩ facit adolescentiũ cuo¬
lart corda : & cũ inmente miseri amatoris inciderq :
trahit eũ inp̃ceps. nec ante pedes suos respicere patit᷑.

Expanded text:
morte mulierem, quae est laqueus, et sagenae cor morte mulierem, quae est laqueus, et sagenae cor ejus, vincula manus ejus. Bonus coram Deo eruetur noscerem, Symmachus interpretatus est, dicens: Pertransivi universa sensu meo, scire, et discere, et investigare. Quia igitur supra Ecclesiastes dixerat, omnia se in sapientia pertentasse, et quanto plus eam requisierit, tanto illam longius refugisse; nunc ait etiam aliud in sua se quaesisse sapientia, quod in rebus humanis malum universa antecedat mala, et quae res in impietate, stultitia, errore, vecordia teneat principatum, Et dicit se omnium malorum caput mulierem reperisse: quia et per illam mors in orbem terrarum introivit, et pretiosas animas virorum capit. Omnes quippe adulterantes, quasi clibanus corda eorum: quae fecit adolescentium evolare corda. Et cum in mentem miseri amatoris inciderit, trahit eum in praeceps: nec ante pedes suos respicere patitur,
Abbreviated transcription (Latin):
noscere d&erahentibus. Etsimul doc& ñ facile
iudicandũ. & habentẽ trabẽ in oculo. defistuca
alterius ñloquendũ Omnia hȩc tẽptaui insapi¬
entia. Etdixi. sapiens efficiar. &upsa longius fac¬
ta cͣame. magis quã erat. Italta ꝓfunditas.
quis inueni& cã Dic̃ se ut regnorũ testant᷑
libri. ultra omnes homines quesisse sapientiã.
& tẽptasse adsinẽ illius ꝑuenire : Sed quantũ plus
quesicrit. tanto minus reperisse. & inmediã de mer¬
sũ caliginẽ. tenebris ignorantie circũdatũ. Ali¬
ter:. Lir qui cruditus fuerit inscripturis. quan¬
to plus scire cõperit. tanto ei inhis cotudie ori¬
tur maior obscuritas. Alit̃. Contẽ platio sa¬
pientiȩ inhac uita inspeculo uid&ur. &inima
nunc abcius notitia dissidere. Tircuiui ego cor
meũ. ut scirẽ & considerarẽ. & quererẽ sapientiã
&rationẽ : &ut cognoscerẽ impi&atẽ stulti : &
imprudentiũ errorẽ. Etinueni ego amariorẽ

Expanded text:
noscere detrahentibus. Et simul docet, non facile noscere detrahentibus. Et simul docet, non facile judicandum, et habenti trabem in oculo, de festuca alterius non loquendum. Omnia haec tentavi in sapientia, et dixi: Sapiens efficiar, et ipsa longius facta est a me, magis quam erat: et alta profunditas, quis inveniet eam? Dicit se, ut Regnorum quoque testantur libri , ultra omnes homines quaesisse sapientiam, et tentasse ad finem illius pervenire, sed quanto plus quaesierit, tanto minus reperisse, et in mediam demersum caliginem, tenebris ignorantiae circumdatum. Aliter: Vir qui eruditus fuerit in Scripturis, quanto plus scire coeperit, tanto ei in his quotidie oritur major obscuritas. Aliter: Contemplatio sapientiae in hac vita in speculo videtur et in imanunc ab ejus notitia dissidere. Circuivi ego et cor meum, ut scirem, et considerarem, et quaererem sapientiam, et rationem, et ut cognoscerem impietatem 447 stulti et imprudentium errorem. Et invenio ego amariorem
Abbreviated transcription (Latin):
Ethoc ipsum. cũ prudentia facito. Grandis quip
dẽ in omnes sermones quos loquunt᷑ impii. ne
dederis cor tuũ Quia non audies seruũ tuũ
maledicentẽ tibi: Eteñĩ frequent̃ scit cortuuĩ.
quia &tu maledixisti alus. Eac quȩ p̾cepta
s̃tibi & sapientiȩ auxilio confostatus. ł. adbo¬
na ł. ad mala p̃para cor tuu. &ñcures quid
dete loquant᷑ inimici. qualis foris opinio sit
Quomođ enĩ prudentis iuiri ẽ. mumurantẽ famu¬
lũ ñ audire . nec curiose aurt̃ apponere : quid
dete loquat᷑ absente: Sienĩ hoc fecerit. sẽꝑ in
tribulatione crit. & admusitationẽ serui iran¬
cundia cõmouebit᷑. sic & sapientis hominis ẽ
sapientiã p̃uiã sequi. &uanos ñ considerare ru¬
mores ded &alio exẽplo doc&. penitus ñcu¬
randũ iusto homini. quid homines loquant᷑ dicens
Quomođ nouit conscientia tua. quod tu dealus lo¬
cutus es. & sȩpe aliis detraxisti. sic & aliis debes ig¬

Expanded text:
Et hoc ipsum cum prudentia facito. Grandis quippEt hoc ipsum cum prudentia facito. Grandis quippdem in omnes sermones, quos loquentur, ne dederis cor tuum: quia non audies servum tuum maledicentem tibi. Etenim frequenter scit cor tuum, quia et tu maledixisti aliis. Fac quae praecepta sunt, et sapientiae auxilio confortatus, vel ad bona, vel ad mala praepara cor tuum, et non cures, quid de te loquantur inimici, qualis foris opinio sit. Quomodo enim prudentis viri est, murmurantem famulum non audire, nec curiosam aurem apponere, quid de se loquatur absente: si enim hoc fecerit, semper in tribulatione erit, et ad mussitationem servi iracundia commovebitur; sic et sapientis hominis est, sapientiam praeviam sequi, et vanos non considerare rumores. Sed et alio exemplo docet penitus non curandum justo homini, quid homines loquantur, dicens: Quomodo novit conscientia tua, quod tu de multis locutus es, et saepe aliis detraxisti: sic et aliis debes ig
Abbreviated transcription (Latin):
dũ inhac carne ẽ constitutus. subiectus ẽ uicus
atq: peccatis : & maioris auxilioindig&. Mi¬
ter̃ .X. qui potestatẽ habent . & in orbe consis¬
ri . Sedsiquis consider& omnia auxilia. mai
lonẽ & non est sanata. relinquamus cã. &
abeat unusquisq int̾rã suã: tunc magist̃ me¬
dicorũ ipse descend& : Etrespersos nos sangui¬
ne. & peccatorũ madententes cruore. qui
omnẽ substantiã nostrã expenderamus
Quia aũ indiguit homo positus inpeccatis : & infixus
inlimo ꝓfundi peccati. maiore auxilio. idcirco
uenit ipsa sapientia. Alit̃ supra dixerat. &
go aliquis respondere. Siomnib bencfacere
uoluero: non habeo unde faciã Nec potest
iustus tantas pecunias habert. quȩ solent magis
peccatoribus abundare. łpterea nunc ait.
quos non potes consilio adiuuare. solatio foue
Plus enĩ potest inangustia. constitdto p̾stare
sapientia : quã quisib& maximȩ potestatis

Expanded text:
dum in hac carne est constitutus, subjectus est vitiis dum in hac carne est constitutus, subjectus est vitiis atque peccatis, et majore praesidio indiget. Aliter: Decem qui potestatem habent, et in urbe consisri. Sed si quis consideret omnia auxilia, majulonem, et non est curata, relinquamus eam, et abeat unusquisque in terram suam , tunc magister medicorum ipse descendit, et respersos nos sanguine, et peccatorum madentes cruore qui omnem substantiam nostram expenderamus cietur ei. Quia autem indiguit homo positus in peccatis, et infixus in limo profundi, majore auxilio; idcirco venit ipsa Sapientia. Aliter: Supra dixerat, et  Al. Poterit ergo aliquis respondere: Si omnibus benefacere voluero, non habeo unde faciam. Nec potest justus tantas habere divitias, quae solent magis peccatoribus abundare; propterea nunc ait: Quos non potes re, consilio adjuva, solatio fove. Plus enim potest in angustia constituto praestare sapientia, quam quaelibet maximae potestates.
Abbreviated transcription (Latin):
Nemoriaris intẽpore nontuo. Scimus. chore. & datan
& abiron. ꝓpt̃ seditionẽ aduersũ moysen &a aron.
repentino terre hiatu deuoratos: & ad em̃dationẽ
malorũ. ante dic̃ iudicii. &iã inhac uita plurimos
iudicatos Quod dicit. ergo tale ẽ Noli peccatis
Adicere peccata: ne ꝓuoces dm̃. &iã hic tibi infer¬
re iudiciũ Bonũ est r&inere iustũ. & quidẽ ab
egredietur ad om̃a. Donũ ẽ iustis benefacere đ
Sed &omni penitenti tribuere p̾ceptũ ẽ Limea
quippe đm. &imitator conditoris sui: qui pluit
suꝑ iustrs &iniustos: absq respectu ꝑsonarũ
tim & đm. nec ꝓsperis eleuatur . Nec opprimitur
aduersis Sapientia confostabit sapientẽ. suꝑ
potestatẽ habentes. qui decẽ sinciuitate
Quia homo non iustus int̾ra. qui faci& bonum &¬
non pecc& fropterca sapientia confortat
iustu. & omniũ principũ ciuitatis suꝑ eũ excedit
Auxilið : quia quã uisaliquis iustussit. tamen

Expanded text:
Ne moriaris in tempore non tuo ; scimus Chore et Dathan, Ne moriaris in tempore non tuo ; scimus Chore et Dathan, et Abiron propter seditionem adversum Moysen et Aaron, repentino terrae hiatu devoratos, et in emendationem aliorum, ante diem judicii etiam in hac vita plurimos judicatos. Quod dicit ergo, tale est: Noli peccatis adjicere peccata, ne provoces Deum etiam hic tibi inferre supplicium. Bonum est retinere te istud. Et quidem ab t Deum, egredietur ad omnia. Bonum est justis benefacere, ssed et omni petenti tribuere, praeceptum est. Timens quippe Deum, et imitator conditoris sui, qui pluit super justos, et injustos, absque respectu personarum timet Deum, nec prosperis elevatur, nec opprimitur adversis. Sapientia confortabit sapientem, super decem potestatem habentes, qui sunt in civitate: quia non est homo justus innon peccet. Propterea sapientia confortat justum, et omnium principum civitatis super eum excedit auxilium, quia quamvis aliquis justus sit, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
cens Quid adhuc quęritur . uoluntati eius quis
resistit : Respondit: ohomo. tuquis es. qui respon¬
deas đo: &c&era Sienim causas questionis. ille qui
interrogans introducitur. audiss& ab apostolo.
stupore forsitan torpuiss& . & gratiam sensis s&
datum. Idẽ noli esse iustus multũ. suꝑ saule int̃p̃¬
tantur. quia gagmiscrtus ẽ. quẽ dñs imperat oc¬
cidi Ded &ille detuangelio seruus. cui ignouerat
dñs &ipse conseruo noluit ignoscere: Huic po¬
test uersiculo coaptari . qđ fuerit iustus multũ
eimpie agas multũ. & noli eẽ stultus. nemori¬
aris tẽpore non tuo Cũ dñs loquatur. nolo
semel peccasse sufficiat. debemus erigere post ruinã
Dienĩ uxta eos qui dephysicis disputant. nouit hirundo
pullos suos desua oculare celedonia. & dictã num. ca¬
preȩ appetunt uulnerate: Cur nos ignomus medi¬
cinã poenitentie. ꝓpositã eẽ peccantib Quod aũ ait.

Expanded text:
cens: Quid adhuc queritur? Voluntati enim ejus quis cens: Quid adhuc queritur? Voluntati enim ejus quis resistit? respondit: O homo tu quis es, qui respondeas Deo , et caetera. Si enim causas quaestionis ille, qui interrogans introducitur, 444 audisset ab Apostolo, stupore forsitan torpuisset, et gratiam sensisset datum, id est: Noli esse justus multum, super Saule interpretantur, qui Agag misertus est, quem Dominus jusserat occidi . Sed et ille de Evangelio servus , cui ignoverat Dominus, et ipse conservo noluit ignoscere, huic potest versiculo coaptari, quod fuerit justus multum. Ne impie agas multum, et noli esse stultus; cur morieris in tempore non tuo. Cum Dominus loquatur: Nolo Semel peccasse sufficiat; debemus nos erigere post ruinam. Si enim juxta eos qui de physicis disputant, novit hirundo pullos de sua oculare chelidonia, et dictamnum capreae appetunt vulneratae; cur nos ignoremus medicinam poenitentiae propositam esse peccantibus? Quod autem ait:
Abbreviated transcription (Latin):
tempore. Noli esse iustus multum. et queras n am¬
plius. ne obstu pescas¬
iquem rigidum & trucem. ad omnia fratrum
peccata conspexeris. ut nec in sermone peccanti.
nec ꝓpter naturalem interdum pigriciam commõ¬
ranti det ueniam. hunc scito plus iniustum esse.
quam iustum. Cum enim saluator p̃cipiat dicea s
Nolite iudicare ut non iudicemini. et nullus sit ab¬
sq peccato. Nec siunus quidem diei fuerit uita eiꝰ
Inhumana iustitia est. fragilitati conditionis homi¬
num non ignoscens. Noli ergo iustus eẽ multũ.
quia pondus grande . et pondus paruum ab ho¬
minatio coram dõ. Vnde &apud phylosophos uirtu¬
tes in meditullio positȩ sunt. & omne quod nimiũ est
siue sursũ siue deorsũ. reputatur inuitio. Quod aut
ait noli querere amplius. neturberis. siue neobstu¬
pescas mentem nostram scit ꝑfectam comprehen¬
dere non posse sapientiam. & mensuram fragilita¬
tis nr̃e iub& nosscire debere: Deniq & paulus
ẽi quiplus quã homo scire cuper&. requirebat di¬

Expanded text:
tempore. Noli esse justus multum, et ne quaeras amplius ne obstupescas. Si quem rigidum et trucem ad omnia fratrum peccata conspexeris, ut nec in sermone peccanti, nec propter naturalem interdum pigritiam moranti, det veniam, hunc scito plus justum esse quam justum est. Cum enim Salvator praecipiat, dicens: Nolite judicare, ut non judicemini ; et nullus sit absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus, inhumana justitia est fragilitati conditionis hominum non ignoscens. Noli ergo esse justus multum, quia pondus grande, et pondus parvum abominatio coram Domino. Unde et apud philosophos virtutes in meditullio positae sunt, et omne quod nimis est, sive sursum, sive deorsum, reputatur in vitio. Quod autem ait: Noli quaerere amplius, ne conturberis, sive, ne obstupescas; mentem nostram scit, perfectam comprehendere non posse sapientiam, et mensuram fragilitatis nostrae jubet nos scire debere. Denique et Paulus ei, qui plus quam homo scire poterat, requirebat, di
Abbreviated transcription (Latin):
ei : quid facis : Uid&cur mih quidem p̃ci¬
pere iuxta apostolum. regibus &potes
Os regis custodi Sedego puto deillo rege
nunc dici : dequo dauiddic Dñe inulr¬
uite tua l&abit᷑ rex. &in alio. loco
Vt patris & filii regnũ unũ signific&. scriptura c̃memo

Expanded text:
ei, Quid facis? Videtur quidem praeciei, Quid facis? Videtur quidem praecipere juxta Apostolum, regibus et potestOs regis custodi; sed ego puto de illo rege nunc dici, de quo David ait: Domine, in virtute tua laetabitur rex . Et in alio loco, ut Patris et Filii unum regnum significet
Abbreviated transcription (Latin):
solutionẽ Quod aut̃ sequitur : sapientia
hominis illuminabit uultum eius: &imꝓbus
facie sua odi&ur : ita possumus explanare.
ut pauli. uerbo dicamus : nos aũ om̃s reuela¬
ta facie. gloriã dĩ contẽplantes. Etpsalmiste
canentis : signatũ ẽ suꝑnos lumen uultis
tui d̃ie Sapientiã aũ hic hominis: ñali
Acẽ absq sapientia dĩ Quecum sapientia
disit : iuxta possibilitait̃ cãpacitatis homi¬
nis : eiuis eẽ incipit : qui se habere meruit
Omnis hercticus & falsũ dogma defendens.
impudenti uultu ẽ &odi&ur. Deniq: mar¬
cion: ualentinus : inclioris sedicunt naturţ
eẽ : quã conditor ẽ Et hoc poss& aliqua
expaste ferri : sispcm. huius rei se habere conten¬
derent : & ñiã possidere naturã. Eigo os regis
custodio : &loquelam iuramenti dĩ. Nefes¬
tines afacie eius abire: & nestes inuerbo
malo : quõ omne qđ uoluerit faci& : sic̃
dixerit rex: potestatem hab& : & quis dĩc

Expanded text:
solutionem. Quod autem sequitur: Sapientia solutionem. Quod autem sequitur: Sapientia hominis illuminabit vultum ejus, et improbus facie sua odietur, ita possumus explanare, ut Pauli verba ponamus: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes : et Psalmistae canentis: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Sapientiam autem hic hominis non aliam dicit absque sapientia Dei. Quae cum sapientia Dei sit, juxta possibilitatem capacitatis hominis ejus esse incipit, qui se habere meruerit. Omnis haereticus et falsum dogma defendens, impudenti vultu est. Denique Marcion et Valentinus melioris se dicunt naturae esse, quam conditor est. Et hoc posset aliqua ex parte ferri, si spem se hujus rei habere contenderent, et non jam possidere naturam. Ego os regis custodio, et loquelam juramenti Dei. Ne festines a facie ejus abire, et ne stes in verbo malo, quoniam omne quod voluerit, faciet. Sicut dixerit rex, potestatem habens: et quis dicet
Abbreviated transcription (Latin):
ut sapiens : & quis nouit solutionem uerbi : sapi¬
enti& hominis illuminabit uultũ eius: & fostis
faciem suam cõmutabit Supra docuerat: dif¬
ficile bonũ hominẽ repperiri: &uenientẽ con¬
tra: eliserat questionem ado bonos homines
conditus : sed sponte sua ad peccatũ delapsos : nunc
quid boni homin dederit ds : quasi gloriabundus
enumerat. Sapientiã scilic& atq: rationẽ ꝓui¬
dentie: occulta dĩnosse mysttria: arcana cius
sensu cordis intrare. Aꝑte aut̃ dese loquitur .¬
to laudata sit populo : quȩ ñsolũ intrinsecus
latuerit : sed insuꝑficiȩ corporis: &speculo uul¬
tus clixerit : ultraq: om̃s homines : prudentiã
mentis infacie sua pinxerit. Lxxꝓeo qđ
&impudens uultu suo odi&ur Etreuera
cũ multi sint qui sapientiã remitant: diffi¬
cile inuenit᷑ : qui discernere queat uirum sapi¬
entem: abhis qui uident᷑ eẽ sapientes. Etcũ
sint plurimi qui scripturarũ occulta dican¬
tur posse soluere : rarus ẽ qui uerã inueniat

Expanded text:
 quis novit solutionem verbi? Sapientia hominis illuminabit vultum ejus: et fortis faciem suam commutabit. Supra docuerat difficile bonum hominem inveniri, et venientem contra eliserat quaestionem: a Deo bonos homines conditos, sed sponte sua ad peccata delapsos. Nunc quid boni homini dederit Deus, quasi gloriabundus enumerat, sapientiam scilicet, atque rationem et providentiam, occulta Dei nosse mysteria, in arcana ejus sensu cordis intrare. Oblique autem de se loquitur, qto laudata sit populo, quae non solum intrinsecus latuerit; sed et in superficie corporis et speculo vultus eluxerit, ultraque omnes homines prudentiam mentis in facie sua pinxerit. Septuagintimpudens vultu suo odietur. Et revera cum multi sint, qui sapientiam repromittant, difficile invenitur, qui discernere queat verum sapientem ab his qui videntur esse sapientes. Et cum sint plurimi, qui Scripturarum occulta dicant posse se solvere, rarus est, qui veram inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
dũ taliũ conditor ẽ : qui malũ uitare ñ possunt :
argute precauit. &ait : bonos nos ađõ ꝗcatos
sed quia libero sumus arbitrio derlicti: iuirio¬
nostro : ad peiora. labi dũ maiora quȩrimus :
&ultra uires nostras : uaria cogitamus
Aliter Cottidie mecum unius cuiusq: rei rationẽ
ponens : nullũ inuenire cogitatu potui: qui ñ
cogitatione ꝑuersa: extrinsecus turbar&ur
Inmille aũ uiris inueni hominẽ .: qui iuxta ima¬
ginem conditoris ẽ conditus. Et inmille : non
uerunt admulierẽ : & propt̃ea purissimi ꝑman¬
serunt Hec om̃a tropoloce accipienda In
multis quippe studiosis: & cottdiana medita¬
tatione sudantibus. iux inuenitur cogiitatus pu
rus : & uiri dignus uocabulo. Iossumus & cogita¬
tus ꝓuiris accipert: mulieres poperibus : & dice¬
re : qđ difficile cogitatio alicuius. inueniri queat.
opera uero quia ꝑcorpus administrent᷑: Aliquo
semꝑ errore cõmixta sint. Proco aũ qđ supra

Expanded text:
dum talium conditor est qui malum vitare non possint, dum talium conditor est qui malum vitare non possint, argute praecavit, et ait bonos nos a Deo creatos, sed quia libero sumus arbitrio derelicti, nostro ad pejora labi, dum majora quaerimus, et ultra vires nostras varia cogitamus. Aliter. Quotidie mecum uniuscujusque rei rationem ponens, nullum invenire potui cogitatum, qui non cogitatione perversa extrinsecus turbaretur. In mille autem viris inveni verum hominem, qui juxta imaginem Creatoris est creatus, et in mille non verunt ad mulierem, et propterea purissimi permanserunt. Haec autem omnia tropice accipienda. In multis quippe studiosis, et quotidiana meditatione sudantibus, vix invenitur cogirus, et viri dignus vocabulo. Possumus et cogitatus pro viris accipere, mulieres pro operibus, et dicere, quod difficile cogitatio alicujus pura inveniri queat. Opera vero, quia per corpus administrentur, aliquo semper errore commixta sint. Pro eo autem, quod supra
Abbreviated transcription (Latin):
quia fecit ds̃ hominẽ rectũ: Oapsi quęsicrunt cogitati¬
nes multas Hoc inquit repperi: uniusa diligent᷑
euentilas : qđ paulatim peccando: &adunũ delic¬
tũ aliud appor ꝑnendo: grandẽ nobis sũma efficimꝵ
peccatorũ:. Esebon quippe qđ omnes uoce consona
ΛΟΤICMON transtulerunt : sccuno dirhebrȩi ser¬
monis ambiguitatẽ : &numerũ possũ mus : & sũ¬
mã : &rationẽ : & cogitationem dicere. Sed & hoc
ait : requisiuit anima mea : anrecta mulier inucnia¬
tur : & cũ uix paucos deuiris bonos inuerim : Tla ut¬
demille unũ potuer̃ inuenire mulierẽ bonã in
uistutt̃ deduxerunt. Etquia appositũ ẽ cor homi¬
nũ diligent̃ admaliciã ab adolescentia: & poene
omnes offenderunt dm in hacruina generis huma¬
ni: facilior ad casum mulier. Dequa & po&a gen¬
tilis : uarium & mutabile semꝑ femina. Etapos¬
tolus s̃ꝑ ait discentes : &numquã adscientiã ueri¬
tatis ꝑuenientes: Ꝙncuider&ur cõmunẽ homi¬

Expanded text:
quia fecit Deus hominem rectum; et ipsi quaesierunt cogitationes multas. Hoc, inquit, reperi, universa diligenter eventilans, quod paulatim peccando, et ad unum delictum aliud apponendo, grandem nobis summam efficimus peccatorum. Esebon   quippe, quod omnes voce consona λογισμὸν transtulerunt, secundum Hebraei sermonis ambiguitatem, et numerum possumus, et summam, et rationem, et cogitationem dicere. Sed et hoc, ait, requisivit anima mea, an recta mulier inveniatur. Et cum vix paucos dede mille unus potuerit inveniri, mulierem bonam omnino sed ad luxuriam deduxerunt. Et quia appositum est cor hominis diligenter ad malitiam ab infantia, et quia pene omnes offenderunt Deum, in hac ruina generis humani facilior ad casum mulier est. De qua et poeta gentilis: Varium et mutabile semper femina. Et Apostolus: Semper, ait, discentes, et nunquam ad scientiam veritatis pervenientes . Et ne videretur communem homi
Abbreviated transcription (Latin):
teco. quos illos accipimus
dream qui exisdem trib sunt
uocati i sicut & supra beniamin
nomine¬
nomine. Apostolum paulum
oport& intellegi

Expanded text:
t. Quos illos accipiemusdream, qui ex iisdem tribubus sunt vocati, sicut et supra Benjamin nomine apostolum Paulum oportet intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
unc damasi moniti aures¬
i prebete benignas
Sordibus expositi: purgant
pene tralia cordis.
Curia cum renouant: xp̃oser
uiiuuare parati
cognos

Expanded text:
unc Damasi monitis aures praebete benignas, Sordibus depositis purgant penetralia cordis, Curia cum renovant Christo servire parati. cognos
Abbreviated transcription (Latin):
abysso quasi quoda pallio cir¬
cum data uel circum fusa ue¬
TEM QUOMODO STANT
Aquȩ
quia scriptum est
Super mon¬
tes stabunt aque.
R Vtq cum aut plene aquis
nubes super montes de pendent.
aut cum in mari unde ad mon¬
tium instas¬
TEM QUID SENTIEN DUM esl

Expanded text:
abysso quasi quodam pallio circumdata uel circumfusa ue. Quo modo stant aquae, quia scriptum est: super montes stabunt aquae? Utique cum aut plenae aquis nubes super montes dependent, aut cum in mari undae ad montium insta Quid sentiendum es
Abbreviated transcription (Latin):
nuit. et allisit ad xp̃m. Qui
uantia non se reddunt elatos.
sed ipsa in se bona non ase posse.
sed addñm fieri gcistimantes
operante inse dñm magnifi¬
cant. Illum cum proph& am
dicentes. Non nobis dñe
non nobis. sed nomini tuo da
gloria. Sicut nec paulus apos¬
tolus de precatione sua sibi
aliquid inputauit dicens.
Cratia dĩ sum id quod sum.
atur. in dño glori&ur. Vnde

Expanded text:
nuit, et allisit ad Christum pnuit, et allisit ad Christum pvantia sua non se reddunt elatos; sed ipsa in se bona non a se posse, sed a Domino fieri aestimantes, operantem in se Dominum magnificant, illud cum Propheta dicentes: Non nobis, Domine, non nobis; sed nomini tgloriam . Sicut nec Paulus apostolus de praedicatione sua sibi aliquid imputavit dicens: Gratia Dei sum, id quod sum . atur, in Domino gl