comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
risscis diligenter intueat᷑. Etinuenit eũ maiestatẽ suã. qua in
forma dĩ a qualis ẽ. patripaulisꝑ abscon disse informa serui.
ut eius capax essehumana in firmitas poss&. eoq modo se coniu
uc̃gruũ it aptar&. Quidaut̃ absurdũ immo quid ñ conuenien¬
ter futuroꝵ ꝓnuntiationi ac cõmodatũ. Siꝓph&a dĩ carnale
aliquid lusit ut cũ caper& affectus uxoris. cũ ipsũ uerbũ dĩca¬
rofactũsit ut habitar& in nob̵. Posthac refert scriptura qđ isa¬
acpostquã benedix̃ illũ dns̃ & magnificatus . ẽ. ualde aggressus
est opus & coepit fodere puteos quosfoderant pueripatriscĩ
abrahã. Sed inuidentes ei palestini. obstruxerunt eos implen¬
tes humo &rł. Quis ẽ iste isaac nisi saluator nr̃. quidũ dercen¬
disr& mistũ torrentẽ gerara. Primo omniũ illos puteos fodere
uult quos foderant pucripatris sui. id morses puteũ legis fode¬

Expanded text:
ris sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in ris sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forma servi, ut ejus capax esse humana infirmitas possit, eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum Verbum Dei caro factum sit ut habitaret in nobis? Post haec refert Scriptura quod Isaac postquam benedixit illum Dominus et magnificatus est valde, aggressus est opus et coepit fodere puteos quos foderant pueri patris sui Abraham, sed invidentes ei Palaestini, obstruxerant eos, implentes humo, et reliqua. Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istam torrentem Gerara, primo omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri patris sui? Idem Moyses puteum legis fode
Abbreviated transcription (Latin):
& iã cũ abinfirmiorib: app&unt᷑ nisi ab uno dõ ut qui inminimis
fidelis .ẽ. & in magnis fidelissit & qui m mãmona iniquo fidelis
inuentus .ẽ. & iã uerũ accipere mereatur sicut dns in euangelio lo¬
quit᷑. Lalia &iã deabrahã dicta sunt. qđ cimunera di ꝓuenerunt.
Vn de non parũ edificat sanã fidẽ pie intellegentib: ista narratio¬
IS & iã si de his reb allegoria significio nulla poss& exculpi. Qđ aut̃
orta fame suꝑterram isaac ad abimelech regẽ palestinoꝵ ingera¬
ra exp̃cepto & benedictionednĩ ꝑrexit : ibiq. rebeccã ux orem su¬
ã timoris causa finxit sororẽ. quãrex alienigena isaac coniugẽ
tunc esse cognouit quando eũ cũea ludentem indit. quidsibiulit
serit. coniugiũq illud indent cognitũ. uid& ꝓ fecto quisquis
ne aliquid narrando in eccła pecc&. sisecr& ũ uirieius inscriptu¬

Expanded text:
etiam cum ab infirmioribus appetuntur, nisi ab uno Deo, ut qui in minimis etiam cum ab infirmioribus appetuntur, nisi ab uno Deo, ut qui in minimis fidelis est, et in magnis fidelis sit; et qui in mammona iniquo fidelis inventus est, etiam verum accipere mereatur, sicut Dominus in Evangelio loquitur . Talia enim de Abraham dicta sunt, quod ei munera Dei provenerint. Unde non parum aedificat sanam fidem, pie intelligentibus ista narratio, etiamsi de his rebus allegorica significatio nulla posset exsculpi. Quid autem sibi velit quod, orta fame super terram, Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara ex praecepto et benedictione Domini perrexit, ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem, quam rex altunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. Quid autem siserit, conjugiumque illud sit cognitum. Vidit profecto quisquis, ne aliquid errando in Ecclesia peccet, si secretum viri ejus in Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ putare narratã ꝓfectionẽ isaac ingerara. sed quia ibidiut᷑¬
no tempore esse isaac scribit᷑ & puteũ fodisse & dehiscontendis¬
se & ditatũ fuisse pecunia . mirũ nisi recapitulando ista cõmemo¬
rant᷑. quae ideo fuerant p̃termissa ut ut defiliis ei primũ usq ad
illũ locũ delenticula narratio puenir&. Ideo qđ scriptu ẽ denaac
Benedix̃ aut̃ cũ dñs & ex altatus ẽhomo & pcedens maior fiebat
quo ad usq magnus factus ẽ ualde scđm trena felicitatẽ dicti
scquentia docent. Ex sequitur enim narrator easdẽ cius diuitas
quibus magnus factus est & hinc motus abimlech timuit illũ
ibi ec̃. nepotentiã . ciꝰ sibi ess& infesta. Quan¬
quã ergo a¬
liquid spiritale ista significent tamen secđm
id qđ con¬
tigerunt ideo p̃missũ ẽ. bene dix̃ eũ dns̃ ut sano
fide intelle¬
gamus &iã ista temporalia dona nec dariposse nec sperari debere

Expanded text:
onem putare narratam perfectionem Isaac in Gerara. Sed quia ibi diutuonem putare narratam perfectionem Isaac in Gerara. Sed quia ibi diuturno tempore esse Isaac scribitur et puteos fodisse, et de his contendisse, et ditatum fuisse pecunia, mirum nisi recapitulando ista commemorantur: quae ideo fuerant praetermissa, ut primum de filiis ejus usque ad illum locum de lenticula narratio perveniret. Ideo quod scriptum est de Isaac: Benedixit autem eum Dominus, et exaltatus est homo et procedens major fiebat, quoadusque magnus factus est valde, secundum terrenam felicitatem dictum sequentia docent. Exsequitur namque narrator easdem ejus divitias, quibus magnus factus est, et hinc motus Abimelech, timuit illum ibi esse, ne praesentia ejus sibi esset infesta. Quanquam ergo aliquid spirituale ista significent, tamen secundum id quod contigerunt, ideo praemissum est: Benedixit eum Dominus, ut sana fide intelligamus etiam ista temporalia dona nec dari posse, nec sperare debere,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in tẽpẽ abra ham. ab utaut̃ isaac adabi melech regẽ palesti¬
Quaeritur hoc quando sit factum
utrũ
postea quã esau uendidit primogenita
sua cibolen¬
ticulȩ. postillã quippe narrationẽ. hoc
narrari incipit. anut fierisol& ꝑrecapitulationẽ narrator
ad ea reuersussit. cũpgressus defilus eius ad eũ locd ꝑ ueniss&
quae delenticula cõmemoratus. ẽ. Mou& aut̃ quia ipse inuenit᷑
abimdech qui & sara concupierat. Ipsius enim paranĩphus & prin¬
haȩ ñdũnatus erat isaac. sediã ꝓmissus. Ponamus ante annũ¬
qua nasceret᷑ isaac illud fuisse factũ. Deinde isaac suscepit fili
esau primo genitasua. Ponamus &iã ipsos circa xx annos fuisse
fiunt annia &atisi saac. usq ad illud factũ filioꝵ eiꝰ circa lxox¬
concupiuit & abraha amicus factus ẽ. Potuit ergo ũ esse quasi
centenarius si post illud factũ filioꝵ suoꝵ p̃rex in eã tra famis no¬
cesitate isaac. Nonergo exhoc cogit ulla nẽ s sitas precapitulati¬

Expanded text:
est in tempore Abraham; abiit autem Isaac ad Abimelech regem Phylistiquaeritur hoc quando sit factum: utrum posteaquam Esau uendidit primogenita sua cibo lenticulae — post illam quippe narrationem hoc narrari incipit — an, ut fieri solet, per recapitulationem narrator ad ea reuersus sit. cum progressus de filiis eius ad eum locum peruenisset, qui de lenticula commemoratus est. mouet autem — quia ipse inuenitur Abimelech, qui etiam Sarram concupiuerat; ipsius enim paranymphus et prinhae, nondum natus erat Isaac, sed iam promissus. ponamus ante annum nasceretur Isaac illud fuisse factum — deinde Isaac suscepit filioEsau primogentia sua - ponamus etiam ipsos circa uiginti annos fuisse, fiunt anni concupivit, et Abrahae amicus factus est. Potuit ergo jam esse quasi centenarius, si post illud factum filiorum suorum perrexit in eam terram famis necessitate Isaac. Non ergo ex hoc cogit ulla necessitas, per recapitulati
Abbreviated transcription (Latin):
habeat᷑ & uener̃ pueriisaac. & nuntiauer̃ ei deputeo quẽ foder̃
& dixer̃ ei. ñ inuenimus aquã. & uocauit nom̃ eius iuram̃tum.
in hebreo cui int̾p̃tationi aquila quoq consentit & sim machus

Expanded text:
et venerunt pueri Isaac nuntiantes ei de puteo quem foderunt, et dixerunt ei: Non invenimus aquam. Et vocavit nomen ejus Juramentum.in Hebraeo, cui interpretationi Aquila quoque consentit et Symmachus,
Abbreviated transcription (Latin):
en hoc habitauit mecũ uirm̃s. quia peperiei sex filios. Et uoca¬
sensus. Quia sex filios genuiia cob. ꝓpt̃ea iam secura sum.
habitabit enĩ mecũ uirms̃. Vnde & filius ms̃ uoc&ur habi¬
taculũ. Male igitur & uolent̃ in libro nominũ Labulon.
fluxus noctis intp̃: It posthaec peperit filiam & uocauit no¬
m̃ eius dina: Haectrans fert in causã. quã significantus.
greci. eΛ ΙΚHN. uocant. lurgu enim insicimis causa extitit.
Post filios & parentũ ponenda sunt nomina. Lia int̃p̃tatur
laborans. Rachel ouis. cuius filius io seph. ab eo qđ sibi alium
ad di mater optauerat uocatur augmentũ. Nuncaut̃ quid ĩs¬
rerũ significauerint quattuor uxores iacob quoꝵ duae libe¬
rae duae ancillȩ fuerunt. Uidimus enĩ in a postolo̾ꝵ in libe¬
sa & ancilla quas habebat abrahã duotestamenta intelle

Expanded text:
tempore habitabit mecutempore habitabit mecuIsboleni, et est sensus: Quia sex filios genui Jacob, propterea jam secura sum; habitabit namque mecum vir meus: unde et filius meus vocetur habitaculum. Male igitur et violenter in libro Nominum, Zabulon, fluxus noctis interpretatur. Et post haec peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina  . Haec transfertur in causam, quam significantius Graeci δίκην vocant. Jurgii enim in Sicimis causa exPost filios et parentum ponenda sunt nomina. Lia interpretatur laborans. Rachel ovis: cujus filius Joseph, ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum. Nunc autem quid rerum significaverint quatuor uxores Jacob, quaerendum est, quarum duae liberae, duae ancillae fuere. Vidimus namque Apostolum in libera et ancilla, quas habebat Abraham, duo Testamenta intell
Abbreviated transcription (Latin):
Et peperit
el fa ancillaliae iec cobfiliũ & dix̃ lia infortin Etuocaut
Etuocauit
nom̃ eius gad Vbinos posuimus infort & gr dr
in ꝓcinctu. Baenim potest & p̃positionẽ sonare. IN & uenit
Ab euentu ergo siue ꝓcinctu. quigad dr̃ : elphae filiuigad
uocatus .ẽ. Sequitur Et peperit elpha ancilla lie filiũ
secundum ia cob. & dixlia. Beata ego quia beatificant me
mulicres. Etuo cauit nomen eius aser diuitia : Male ad di
tura auctoritate pandat᷑ dicentis. Et ab eo ꝗd beatificant me
muli eres & ab eo qđ beata dicatur ab omnib filiũ suum be¬
atum uocauerit. Aser ego non diuitia sed beatus dr̃ dum¬
taxã in p̃senti loco naminalias scđm ambiguitatẽ uerbi pos¬
igitur ut pleriq addito ꝓnomine malelegunt estiman dũ ẽ.
man dragoris filii ruben. introitũ quiacheli debebat᷑ ad se.
uiri uiri emerat. Dequit᷑. Et concepit adhuclia & peperit
filiũ sextũ ia cob & dix̃lia. Dotauit me ds̃ dotebona. Tẽpore

Expanded text:
eperit Zelpha, ancilla Liae, Jacob filium, et dixit Lia: In fortuna; et vocavit nomen ejus Gad. Ubi nos posuimus in fortuna, et in procinctu. Ba. enim potest et praepositione sonare in, et venit. Ab eventu ergo sive procinctu, qui gad dicitur, Gad Zelphae filius vocatus est. Sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae filium secundum Jacob, et dixit Lia: Beata ego, quia beatificant me mulieres; et vocavit nomen ejus Aser divitiae. Male additaturae auctoritate pandatur dicentis: Et ab eo quod beatificant me mulieres, et ab eo quod beata dicatur ab omnibus, filium suum beatum vocaverit. Aser ergo non divitiae, sed beatus dicitur, duntaxat in praesenti loco. Nam in aliis, secundum ambiguitatem verbi, posigitur, ut plerique addito pronomine male legunt, aestimandum est mandragoris filii Ruben introitum qui viri emerat. Sequitur: Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia, Dotavit me Deus dote bona: In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
siue glorificabote : Et concepit bala & peperit iacobfiliũ & dix̃
rachel. iudicauit me ds̃ & ex audiuit uocẽ meã & dedit mihi
filium ꝓpt̃ ea uocauit nomen eiꝰ dan: Causã nomis ex pres¬
sit. ut ab eo qđ iudicass& se dns. filio ancillȩ iudicii nom̃ impo¬
ner&. Dan quippe interp̃ iudicium.: Et concepit adhuc &¬
peperit bala ancilla rachel filium secundũ iacob. & dix̃rachel
habitare mefecit ds̃ habitatione cũ sorore mea & inualui. &
uocauit nomen ei nepthalim: Causa nominis nepthali alia
hic multo exponitur quã in libro hebraicoꝵ nominũ scrip

Expanded text:
sive: Glorifico te. Et concepit Bala, et peperit Jacob filium, et dixit Rachel: Judicavit me Deus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filium; propterea vocavi nomen ejus Dan . Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus filio ancillae, judicii nomen imponeret. Dan quippe interppeperit Bala ancilla Rachel filium secundum Jacob: et dixit Rachel: Habitare fecit me Deus habitatione cum sorore mea, et invalui: et vocavit nomen ejus Nephthalim. Causam nominis Nephthalim, alia hic multo exponitur, quam in libro Hebraeorum Nominum script
Abbreviated transcription (Latin):
sunt & duae. Deinde ibi ancillae filius exheredatur. hic uero
ancillarũ filii simulcũ filiis liberarũ trã ꝓmissionis accipiunt
Vnde hic ꝓcul dubio aliquid significat᷑ quã quã enĩ duȩlibe¬
rȩ ux ores ia cob adnouu testam̃tum quo in libertatẽ uocati
sum existimentur ꝑtinere. non tam̃ frustra duae s̃. nisi quia

Expanded text:
tem duae sunt et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur; hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nouum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra duae sunt; nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sororẽ naba ioth: Qđ post narrationẽ mortisisa ac
narratur. quas ux ores esau acceperit. & quos creaue¬
rit recapitulatio intellegenda ẽ. Neq enim post mor¬
te isaac fieri coepit cũiam essent esau & ia cob centum ui¬
gintiannorum nam eossexagenarius suscepit. & uixit om̃s
annos uitae suaecentũ octoginta:

Expanded text:
Syriae. Quod post narrationem mortis Isaac Syriae. Quod post narrationem mortis Isaac narratur quas uxores Esau acceperit et quos creauerit, recapitulatio intellegenda est: neque enim post mortem Isaac fieri coepit, cum iam essent Esau et Iacob centum uiginti annorum. nam eos sexagenarius suscepit et uixit omnes annos uitae suae centum octoginta.
Abbreviated transcription (Latin):
min longe postea natus . ẽ. cumia transiss& b&hel ad pro¬
pinquarentq b& hleem quae taliter soluenda questio ẽ
ut ideo intellegat᷑ dictũ cõmemoratis xii. filiis. hi sunt fi¬
luia cob qui facti sunt ei in mesopotamia sr̃riae. quia in ter
om̃ quitã multi erant unus tantũ erat nonibinatus. qui
tam̃ in dehabuit nascendi causam qd ibi mat̾ eius. patrico
ut ꝑsy nec dochen accipiat᷑. Uenit &iã adisa ac patrẽ
hac est hebron. in qua pe¬
regrinatus abrahã &isaac: Pro arbe inlax campũ hab&
cũ hebron in monte sitasit. Fadẽ aut̃ ciuitas dicit᷑ & mam¬
bre ab amico abrahȩ ita antiquitus appellata: Et con¬
pletisunt dies isaac centũ & octo ginta annorũ. consũp¬
tusq. &ate mortuus . ẽ. & appositus populo suo senex &
ores defiliab chanaan. ada filiã elom a& hei & ooliba ma
filiã anae filii seb eon ȩuei ba semath quoq filiã ismahel

Expanded text:
min longe postea natus sit, cum jam transissent Bethel, appromin longe postea natus sit, cum jam transissent Bethel, appropinquarentque Bethlehem. Quae taliter solvenda quaestio est, ut ideo intelligatur dictum, commemoratis duodecim filiis: Hi sunt filii Jacob qui facti sunt ei in Mesopotamia Syriae, quanquam inter omnes, qui tam multi erant, unus tantum erat non ibi natus, qui tamen inde habuit nascendi causam, quod ibi mater ejus patri com ut per synecdochen accipiatur. Venit etiam ad Isaac patrem c est Hebron, in qua peregrinatus est Abraham et Isaac. Pro Arbee Septuaginta campum habent, cum Hebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et Mambre ab amico Abrahae ita antiquitus appellata. Et completi sunt dies Isaac, centum et octoginta anni; consumptusque aetate, mortuus est, et appositus populo suo senex et ores de filiabus Chanaan, Ada filiam Elom Hethaei, et Oolibama, filiam Anae, filii Sebeon Hevaei: Basemath quoque filiam Ismael
Abbreviated transcription (Latin):
cisione significat᷑. qͥthrũ concubinȩ polluit id est legẽ u&eris
testamenti sepe p̃uari cando maculauit. qđ ãt in concubina
lex ueteris testam̃tiponatur. paulus ed ocuit dicens. Abra¬
ham duos habuit unum de ancilla & alium delibera. Hec aut̃
sunt duo testamenti. In quo agar quae concubina fuit in u&e¬
ris testamenti ponit᷑ trpo. Vna . ẽ. enĩ ꝑfecta columba gene¬
tricis suae. quȩ uirgo casta sponsa regina regicȩlestis ꝑeuan¬
geliũ iungit᷑ xp̃o Erant aut̃ filiia cob xii. Filii lae pri¬
mogenitus ruben. & simeon. & leui. & iudas. & isachar. & Zabu
lon¬
łilii rachl ioseps & beniamin Filibalȩ ancille rachelis
din & neptalim. Filii Zelfa ancillae lie gad & aser Hifili
ia cob quinati sunt ei in meso potamia srriae: Quaeritur quo¬
modo xii. filii cõputantur isrł quinati sunt & dicitur. Hi
sunt filu isrł qui nati sunt ei in meso potamia cumbenia¬

Expanded text:
cisione significatur? qui thorum concubinae polluit, id est, legem Veteris cisione significatur? qui thorum concubinae polluit, id est, legem Veteris Testamenti saepe praevaricando maculavit. Quod autem concubina lex Veteris Testamenti ponatur, Paulus edocuit dicens: Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera . Haec autem duo sunt Testamenta. In quo Agar, quae concubina fuit, in Veteris Testamenti ponitur typo. Una enim est perfecta, columba genitricis suae, quae virgo casta, sponsa, regina regi Ecclesia per Evangelium jungitur Christo Erant autem filii Jacob duodecim. Filii Liae, primogenitus Ruben, lonFilii Rachel, Joseph et Benjamin. Filii Balae ancillae Rachelis, Dan et Nephtalim. Filii Zelphae ancillae Liae, Gad et Aser. Hi filii Jacob qui nati sunt ei in Mesopotamia Syriae. Quaeritur quomodo duodecim filii computantur Israel, qui nati sunt, et dicitur: Hi sunt filii Israel, qui nati sunt ei in Mesopotamia, cum Benja
Abbreviated transcription (Latin):
& extendit tab naculum suũ transturrẽ adar: Hunc locũ eẽ
hebrȩi uolunt. ubi p̾tea tẽplũ edificatũ .ẽ. & turre ader. t̾rem
significari gregis ho.ẽ. congregationis & co&us qđ & micheas ꝓ¬
tempore ia cob trans locum ubipꝰ ea tẽplũ ȩdificatũ. ẽ. habuis¬
setentoria. Sedsis equamur ordinem uiae pastorum iuxta
b& hleẽ locus. ẽ. ubi uel angeloꝵ grex in ortudnĩ cecinit ł ia cob
peccorasua pauit. loco nomen imponens. uel qđ uerius est quo¬
dã uaticinio futurum iantunc mrsteriũ monstrabatur.: Cũ¬
q habitar& in illa regione ab iit ruben & dormiuit cumbala
concubina patrissui qđ illũ minime latuit: Qđ in cesti crim̃
riberetur nisi futura ꝑuersitas populi ꝓnuntia reti
quã quã & in illo qui hoc cõmiserat. consider&ur eẽ flagra
um inscripturis aut̃ ꝓph&ia ẽ. futuroꝵ. Quid nam q ꝑru¬
ben primogenitũ nisi populus primogenitus ex isrł ex circũ¬

Expanded text:
et extendit tabernaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum esse et extendit tabernaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum esse Hebraei volunt, usignificari, hoc est congregationis et coetus; quod et Michaeas ptempore Jacob trans locum ubi postea templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethlehem locus est, ubi vel angelorum grex in ortu Domini cecinit, vel Jacob pecora sua pavit loco nomen imponens, vel, quod verius est, quodam vaticinio futurum jam tunc mysterium monstrabatur. Cumque habitaret in illa regione, abiit Ruben et dormivit cum Bala concubina patris sui, quod illam minime latuit. Quod incesti crimen non scriberetur, nisi futura populi perversitas pronuntiaretur. Quanquam et in illo qui hoc commiserit consideretur flagitium esse, in Scripturis autem prophetia est futurorum. Quid namqben primogenitum, nisi populus primogenitus Israel ex circum
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit nomen eius beniamin. Inhebreo similitudo nominis
resonat : filius doloris mer qđ nomen moriens mat̃ imposuit
dicit benoni : filius uero dexterae hoc ẽ. uirtutis qđ ia cobmu¬
tauit : appellatur beniamin. Vnde errant quiputant beni¬
amin filium dierum intp̃tari. Cum enĩ dextera appelletur
lam& finiatur in n. lit teram : dies quidẽ appellant᷑ & ipsi
iamim. Sedinm. lit terã terminantur. Sed quid sibi uult
qđ cum eundẽ beamin rache parer& uocaũ nom̃ eiꝰ filius do¬
loris mei. nisi futurũ ꝓph&ans ex eatribu paulum quia ffl¬
ger& filios ecła ꝑsecutionissuae tempore. Aliter ꝑbeniamin
ter restris figurabatur hierłm quae est intribu eiꝰ dem be¬
niamin. cuius populus grauimatrẽ dolore affecit. effunden¬
haec est b&hleem. Frexitq ia cobtitulum suꝑsepulchrum eius
hic ẽ titulus monumenti rachel usq in p̃sentem diẽ. Egresus in¬
de fixit tabernab̵culum tranturrẽ gregis. Profectus . ẽ. israhel

Expanded text:
ocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat; filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur BENONI  . Filius vero dextrae, hoc est, virtutis, quod Jacob mutavit, appellatur BENJAMIM. Unde errant qui putant BENJAMIM   filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur JAMIN  , et finiatur in n litteram: dies quidem appellantur et ipsi JAMIM  , sed in m litteram terminantur. Et profectus estquod cum eumdem Benjamin Rachel pareret, vocavit nomen ejus filius doloris mei, nisi futurum prophetans ex ea tribu Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suo tempore? Aliter, per Benjamin terrestris figurabatur Jerusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin, cujus populus gravi matrem dolore afficit, effundenhaec est Bethlehem. Erexitque Jacob titulum super sepulcrum ejus: hic est titulus monumenti Rachel, usque in praesentem diem. Egressus inde, fixit tabernaculum trans turrim Gregis. Profectus est Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
re quia & hunc habebis filium. Egrediente aut anima p̃dolo¬
re & imminente iam morte uocauit nomen filii suibenoni:
Id .ẽ. filius doloris mei. pat uero appellauit eum beniamin.

Expanded text:
re, quia et hunc habebis filium. Egrediente autem anima prae dolore, quia et hunc habebis filium. Egrediente autem anima prae dolore, et imminente jam morte, vocavit nomen filii sui Benoni, id est, filius doloris mei: pater vero appellavit eum Benjamin,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ dm̃ intentos habent. rite adiacob ꝑtinent cuius fidẽ & ac¬
tus imitantur. Regesq delumbis eius egredient᷑. hoc ẽ. scĩ qui
uere reges dicuntur eo qđ ueraciter scđm di uoluntatẽ seme¬
tipsos acsibi sub ditos regunt. De eiꝰ semine spiritali hoc est fi¬
dei imitatione inbonis operibus foecundanturꝰ Illeuõ e
rex̃ titulum lapideũ in loco quolo cutus fuerat ei ds̃ libans
suꝑ eum libamina & effundans oleum uocansq nomen lo¬
cullius b&el: Iterum factũ est hoc loco qđiã factum fuerat
ante aniterum cõmemoratum est. sed qđ lib& hoꝵ sit suꝑ¬
lapidem lib auit iacob n lapidi libauit. Non ergo sicut ido latre
solent ara sante lapides constituere . & tam quã diis libare lapi
resus aut inde uenit uerno tempore ad terram
quȩ ducit ephratã. inqua cum parturir& rachel obdifficul¬
tatem partus periditari coepit. Dixitq ei obst&rax. Nolitime¬

Expanded text:
dum Deum intentos habent, rite ad Jacob pertinent, cujus fidem et acdum Deum intentos habent, rite ad Jacob pertinent, cujus fidem et actus imitantur; regesque de lumbis ejus egredientur, hoc est sancti, qui vere reges dicuntur, eo quod veraciter secundum Dei voluntatem semetipsos ac sibi subditos regunt. De ejus semine spirituali, hoc est fidei imitatione in bonis operibus fecundantur. Ille vero erexit titulum lapideum in loco quo locutus fuerat ei Deus. libans super eum libamina, et effundens oleum, vocansque nomen loci illius Bethel. Iterum factum eante? an iterum commemoratum est? Sed quodlibet horum sit, suplapidem libavit Jacob, non lapidi libavit. Non ergo sicut idololatrae solent aras ante lapides constituere, et tanquam diis libare lapiressus autem inde, venit verno tempore ad terram quae ducit Ephratam; in qua cum parturiret Rachel, ob difficultatem partus periclitari coepit. Dixitque ei obstetrix: Noli time
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. Qdigitur ibi futurũ ꝓmittit᷑ hic docet᷑ expletũ. Quȩ¬
ritur cum semel dixerat adia cob iã nonuo caberis ultra iacob
sed isrł erit nomtuũ. Curpost ea legat᷑ eo dẽ nomine iđ iacob
uocitatus qd infrequentissimis locis scãrũ scripturarum i¬
ta positum inuenimus. Nimirum ergo nomen hoc ad illã
recte intellegitur ꝑtinere ꝓmissionẽ ubi sic̃ uidebitur ds̃ quo¬
modo non .ẽ. antea patrib uists ubinerit nomen u&us quia
nihil remanebit uel in ipso corpore u&ustatis. & dĩ uisio sũ¬
mũ erit p̃mium: Dixitq ei. Ego dns omp̃s cresce & mul¬
tiplicare gentes & populi nationũ er̃ exte. Reges delum¬
bistuis egredientur. terrãq quã dedi abrahã & isaac da¬
botibi & seminituo poste & recessit ab eo. Haec promini¬
o ad spĩtale sem̃ ia cob ꝑtin& sicut de abra hã ante iam dic¬
tũ .e. Omnes enim qui sup plantant uitia & u&erem homi¬
nem cumacts suis deponunt. mentisq suae oculos aduiden¬

Expanded text:
Quod igitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Quaeritur autem, cum semel dixerat ad Jacob: Jam non vocaberis Jacob, sed Israel erit nomen tuum, cur postea legitur eodem nomine idem Jacob vocitatus, quod in frequentissimis locis sanctarum Scripturarum ita positum invenimus. Nimirum ergo nomen hoc ad illam recte intelligitur pertinere promissionem, ubi sic videbitur Deus, quomodo non est antea patribus visus, ubi non erit nomen vetus, quia nihil remanebit vel in ipso corpore vetustatis, et Dei visio summum erit praemium. Dixitque ei: Ego Dominus omtiplicare; gentes et populi nationum erunt ex te; reges de lumbis tuis egredientur; terramque quam dedi Abraham et Isaac, dabo tibi et semini tuo post te; et recessit ab eo. Haec promissio ad spirituale semen Jacob pertinet, sicut de Abraham ante jam dictum est. Omnes enim qui supplantant vitia, et veterem hominem cum actibus ejus deponunt, mentisque suae oculos ad viden
Abbreviated transcription (Latin):
m̃iã ponebant᷑. seniadalt̃ utros cuersi. duab pateris au¬
reis suꝑpositis ture plenis qua ꝑmanebant usq ad aliud¬
sabbatũ. & tc̃pillis alii deportabant᷑. illiuero sacerdotib
exhibebant᷑. & ture incenso inigne sacro in quo omnia
holo causta fiebant. aliudtus. suꝑ alios panes adiciebatur.
Qđq in libro regũscriptũ ÷. qđ dauid tabnaculũ ingres¬
sus panesscõs a sacerdotib acceperit. sabbato mane factũ
÷Uenit enĩ ad tabuculũ illaͥora. quapanes septimanȩ
p̃cedentis sublatierant dem̃ia dnĩ ut ponerent᷑ panes noui.
qͥ pridie fuerant cocti. sicq panesscos accepit ut ne ad mo¬
num̃tũ quidẽ hore m̃sa dnĩ sine pane maner&. Lanesꝓpo

Expanded text:
mensam ponebantur, bis seni ad alterutros conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis. Quasabbatum, et tunc pro illis alii deportabantur, illi vero sacerdotibus exhibebantur: et thure incenso in igne sacro, in quo omnia holocausta fiebant, aliud thus super alios panes adjiciebatur, quodque in libro Regum scriptum est, quia David tabernaculum ingressus, panes sanctos a sacerdotibus acceperit, sabbato mane factum est. Venit enim ad tabernaculum illa hora, qua panes septimanae praecedentis sublati erant de mensa Domini, ut ponerentur panes novi, qui pridie fuerant cocti: sicque panes sanctos accepit, ut ne ad momentum quidem horae mensa Domini sine pane maneret. Unde so
Abbreviated transcription (Latin):
mo m̃se qua hebrei deseri macedones hrꝑberetheos uo¬
cant. Latinioctobrẽ. Incuius principio ideisollem.¬
nitatẽ agentes amplius tubacanebant. & plurima of¬
ferebant sacrificia quã ꝑsingulos menses in quodies ex¬
piationũ erant & dies sceno phegiȩ. eodẽ m̃se quinto

Expanded text:
mo mense, quem Hebraei Theseri, Macedones ὑπερβερεταῖον vocant, Latini Octobrem; in cujus principio, Judaei solemnitatem agentes, amplius tuba canebant, et plura offerebant sacrificia, quam per singulos menses. In quo dies expiationum erant, et dies Scenopegiae eodem mense, decimo
Abbreviated transcription (Latin):
dũ qđ omnis usq ad montẽ sinai heremus sinuo¬
c&ur & extota ꝓiuncia &iã locus unius mansio¬
nis nomen acceperit. Sicut & moab tã urbis
quã ꝓuinciae nom̃ est In hac solitudine .v. man¬
sioness lam suph dequa supra diximus & he¬
remus sin & dephca. & alus. & raphidĩ. Qđ¬

Expanded text:
dum, quod omnis usque ad montem Sinai heremus Sin uocetur et ex, tota prouincia etiam locus unius mansionis nomen acceperit, sicut et Moab tam urbis quam prouinciae nomen est. in hac solitudine quinque mansiones: iam suph, de qua supra diximus, et heremus Sin et Dephca et Halus et Raphidim,
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt enĩ animalia uolatilia habentia figurã quȩ anullo
hominiũ ante ÷ inspecta. Haecdix̃ morses indĩ sec̃spexis
suetudo genere neutro cherubin posuit .m. littera. in .n.
mutata. Uerũnr̃ int̾p̃ es hebreũ secutus idioma mascu¬
lino genere posuit duos cherubĩ aureos & ꝓductiles facier
ñduo cherubin aurea ꝓductilia qđ scriptoꝵ incuria cre¬
do in eiꝰtrans latione eẽ corruptũ. ut ꝓcherubĩ antiquorũ
more cherubin serber&. Idcirco aualas ł infigura che

Expanded text:
us animalia volatilia, habentia figuram, quae a nullo hominum est inspecta. Haec dixit Moyses se in sede Dei suetudo neutro genere cherubin posuit, m littera in n mutata. Verum noster interpres Haebraeum secutus idioma, masculino genere posuit. Duos cherubim aureos et productiles facies, non duo cherubin aurea et productilia. Quod scriptorum incuria credo in ejus translatione esse corruptum, ut pro cherubim antiquorum mo
Abbreviated transcription (Latin):
sionexp̃i ademonica dominitione liberata. Tropologia
id÷ moralis locutio ad instructionẽ & correctionẽ morũ.
siue aptis seufiguratas ꝓlata sermonib respicit. Aꝑtis
uidelic& ut iohannes ammon& dicens. Filiolimȩi ñdiliga¬
mus uerbo neq lingua. sed opere. & ueritate. Liguratis
uero ut salamonait. Omni tẽpẽ sint uestimtatua candi¬
da. & oleũ decapite tuo ñdeficiat. Qđ ÷ aꝑte dicere.¬
quȩ de p̃mus futuris & ea que incelis ÷ uita futura siue
mysticis seu a ꝑtissermonib disputat. Aptis silic&
utbeati mundo corde qm̃ ipsi dm̃uidebunt. Mrstice¬
uõ beatiqͥlauant stolassuas ut sit potestas illis in lignouitȩ
& ꝓportas intrent inciuitatẽ qđ: patent̃ dicere. Beati
qͥ mundant sua scogitationes & actus ut potestatẽ habe¬

Expanded text:
sti a daemonica dominatione liberatam. Tropologia, id est moralis locutio, ad institutionem et correctionem morum, sive apertis seu figuratis prolata sermonibus respicit. Apertis videlicet, ut Joannes admonet dicens: Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, sed opere et veritate . Figuratis vero, ut Salomon ait: Omni tempore sint vestimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat . Quod est aperquae de praemiis futuris, et ea quae in coelis est vita futura, sive mysticis seu apertis sermonibus disputat. Apertis scilicet, ut: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Mysticut: Beati qui lavant stolas suas, ut sit potestas illis in ligno vitae, et per portas intrent in civitatem. Quod est patenter dicere: Beati qui mundant suas cogitationes et actus, ut potestatem habe
Abbreviated transcription (Latin):
sinai legedatã. unde & pente costes celebrat sollẽni¬
tas. & postea euangelii sacram̃tũ spr̃scĩ descensione cõ¬
plet᷑ Ergonifallor media pars exodi & totus leuiti¬
cus lib & numeroꝵ p̃cepta ñ modica. & ꝑsingulas
populi trib distributio & oblatio principũ in hac
unus ut sup̃ insolitudine sin. sed plures Morsesaũ¬

Expanded text:
Sinai legem datam. unde et pentecostes celebratur sollemnitas et postea euangelii sacramentum spiritus sanc quod media pars Exodi, et totus Leviticus liber, et Numerorum praecepta non modica, et per singulas populi tribus distributio, et oblationes principum in hac unus ut supra in solitudine Sin, sed plures: u
Abbreviated transcription (Latin):
rat. & ⁊ minima sapientia. legis u&eris in manu
cicutis aereis & ꝑ primã inspiratus . ꝑsecundã
uocẽ emittit. trpus÷ populi prioris. qui an¬
gustam intellegentiã legis acceperat. & per
angustã uoluntatẽ p̃dicationis omã infir¬

Expanded text:
t minima sapientia Legis veteris in manu cicutis aereis: et per primam inspiratur, per secundam vocem emittit. Typus populi prioris, qui angustam intelligentiam legis acceperat: et per angustam voluntatem praedicationis omnia infir
Abbreviated transcription (Latin):
resurrex̃ & quȩ nram resurrectionẽ p̃figurat. ammo¬
n& nos ꝑlucẽ fidei & bonoꝵ operũ tottidie passioni
ĩ cõmunicantes gloriã cũ eo tenendũ desider
caeleste. Qđdergo septẽ dieb: hanc scissimã colimus
sollemtatẽ. sp̃s scĩ gratiã signf totã eccłam in lustra¬
re cathocã. Quae gratia post resurrectionẽ xp̃i ma¬
nifeste apostolis & c&eris clata ÷ fidelib Ettran¬

Expanded text:
ram resurrectionem praefigurat, admonet nos per lucem fidei et bonorum operum quotidie passionibus Christi communicantes gloriam cum eo tenendam desiderare coelestem. Quod ergo septem diebus hanc sanctissimam colimus solemnitatem, Spiritus sancti gratiam significat totam Ecclesiam illustrasse catholicam. Quae gratia post resurrectionem Christi manifeste apostolis et caeteris collata est fidelibus. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
eminia ÷. habens cratossex. quȩ id circo cotila
uocat᷑. qͥa cote greco sermone incisio dr̃. & emi¬
na sextarii induo equa in cidit᷑. & cotilã facit
Emina aũ appendit librã .i. quȩ geminata sextariũ fat᷑ Sextarius¬
ũ duarũ librarũ ÷. quibis assũptus nomina
bilibris. assũptus quat̃ fit greco nomine cęnix.
Quin qui es cõplicatus quinarẽ siue gomor facit
Adicies sextũ c̃giũ ł cou̾facit. Nã c̃gius sex me¬
tit᷑ sextarins. a quo & sextario nom̃ deder̃. Haec¬

Expanded text:
emina est habens cyathos sex, quae idcirco cotula vocatur, quia cote graeco sermone incisio dicitur, et hemina sextarii in duo aequa inciditur, et cotulam facit. Hemina autem appendet libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est, qui bis assumptus nominatur bilibris: assumptus quater fit graeco nomine choenix: quinquies complicatus quinarem sive gomor facit. Adjice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextario nomen dederunt. De
Abbreviated transcription (Latin):
ti principes eiꝰ. &rł. Principalia uitia parit̃ cũ mini¬
mis subruuntur. Abrssi operuer̃ eos. i gehenna
duritia peccatoꝵ lapides uiui nerant.
Dextera tuã¬
dnẽ : id÷ filiũ tuũ xpm̃. magnificemus. in fortitudi¬
ne uictoriȩ. qͥ ꝑcussit inimicũ lib̾tatis nr̃ae. Deponens
lã: quia sic̃ facile ignis stipulã c̃sumit. sic facile
erat dõ utrũq submergere: Etinspũ furoristui: qͥa
patientib furor uid&̃. cũsit aquũ iudiciũ. St&it

Expanded text:
ti principes, id est principalia vitia pariter cum minimis subruuntur. Abyssi operuerunt eos, id est gehenna, duritia peccatorum lapides vivi non erant. 6 Dextera tuaDomine, id est Filium tuum Christum magnificemus in fortitudine victoriae, qui percussit inimicum libertatis nostrae, deponens lam, quia sicut facile ignis stipulam consumit, sic facile erat Deo eos submergere. Et in spiritu furoris tui, quia patientibus furor videtur, cum sit aequum judicium. 8 Stetit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ post equi noctiũ. id÷ postuictoriã lucis. Deubra¬
fidei uesensus. & post agnitionẽ gratiae ł mysterioꝵ
dĩ. in t̾tia eb domada edẽ m̃sis. hoc ÷ in t̾tio tẽpore
huius sȩculi .i. post patriarchas. antelegẽ post ꝓph&as
intentionẽ ab ambitione uisibiliũ adinuisibiliũ amo¬

Expanded text:
quod post aequinoctium, id est, post victoriam lucis de umbrafidei vel sensus, et post agnitionem gratiae vel mysteriorum Dei. In tertia hebdomada ejusdem mensis, hoc est, in tertio tempore hujus saeculi, id est, post patriarchas ante legem, post prophetas intentionem ab ambitione visibilium ad invisibilium amo
Abbreviated transcription (Latin):
CG ła quae scĩ uiri oe ando efficiũnt. ita p̃distinata s̃ ut p̃cib obtineant᷑
Nã ipsa quoq ꝑennis regnip̃distinatio. Ita .ẽ. ab omnipotentedõ
dispensata ut ad hoc electi ex labore ꝑueniant. quatenus postu¬
lando mereat᷑ accipere qđ eis omp̃s ds̃ ante sȩcła disposuit donire
qđ utrum itasit cate ual& ꝓbari. Certe & enim nouissimus qđ
ad abrahã dñs dix̃. Inisa ac uocabit᷑ tibi sem̃. Cui&iam drxerat patre
multarũ gentiũ constituitẽ. Cuirur sũꝓmisit dicens. Benedicã
tibi & multiplicabo sem̃tuũ sicut stellascęli & uelut harenam
qua .ẽ. in litore maris. ex quare aꝑte c̃stat. quia omp̃sds̃ se

Expanded text:
. Ea quae sancti viri orando efficiunt, ita praedestinata sunt, ut precibus obtineantur. Nam ipsa quoque perennis regni praedestinatio ita est ab omnipotente Deo disposita, ut ad hoc electi ex labore perveniant, quatenus postulando mereantur accipere quod eis omnipotens Deus ante saecula disposuit donare. Quod utrum ita sit, concite valet probari. Certe etenim novimus, quod ad Abraham Dominus dixit: In Isaac vocabitur tibi semen. Cui etiam dixerat: Patrem multarum gentium constitui te. Cui rursum promisit dicens: Benedicam tibi, et multiplicabo semen tuum sicut stellas coeli, et velut arenam quae
Abbreviated transcription (Latin):
eufrate usq ad marerubrũ nabathena usq hodie dr̃. quae
parsarabiȩ .ẽ. Nã & familiȩ eoꝵ oppidaq & pagi acminuta¬
castella & trib horũ appellatione celebrant᷑. Ab uno ex hiscedar
in deserto & duma alia regio. & theman adaustrũ & c& hema ado¬
rentẽ plagã dicit̃. Qđ aut̃ in extremo huius capituli uxtal xc
legimus contra faciẽ omnium frm̃ suoꝵ habitabat. uerius est il¬
lud qđ nos posuimus corã omnib: fratrib: suis occubuit id in ma¬
nib: omniũ filioꝵ suoꝵ mortuus .ẽ. suꝑtitib liberis & nullo pri¬
us morte prarepto. Ers aut̃ ꝓfiliis appellari. ia cobquoq ad laban
demonstrat dicens. qđ ẽ. peccatũ meũ quia ꝑͥsecutus espostme
& quia scrutatus om̃a uasamea. quid inuenisti de uniuersis
uasis domus tua. ponat̃ corã fratribus meis & fribustius & di¬
iudicent contranos. nec enim possumus credere ut scriptura cõ¬

Expanded text:
Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dEuphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dpars Abrahae est. Nam et familiae eorum oppidaque et pagi, ac minutacastella et tribus, eorum appellatione celebrantur ab unoquoque ex his, Cedar in deserto, et Duma alia regio: et Thema ad austrum, et Cedma ad orientalem plagam dicitur. Quod autem in extremo hujus capituli juxta Septuaginta legimus contra faciem omnium fratrum suorum habitabit, verius est illud, quod nos posuimus, Coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus liberis et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari, Jacob quoque Laban demonstrat, dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me, et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis, et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura com
Abbreviated transcription (Latin):
ter&ur. Nonergo. Quid sibi uult ista c&hura. Nisiquia sic̃
argar & ismahel significauer̃ carnales u& eristestamenti. sic
tũ nouũ existimant. ꝑtinere: Sedutraq c̃cubinȩ dicuntur saꝰ
rũ iđ carnaliũ sed non ꝑueniunt ad regnũ ꝓmissũ necher&ici
nec iudei quia carnalia lucra sectantur. Praet̃ isaac enĩ nullus
ẽ. heres. utiq quia non filii carnis. sed filu ꝓmissionis. deputan¬
tur insemine.
Et mortuus .ẽ. abrahã. usq & collectus est
ficiens mortuus. ẽ. abrahã quia non conuenit abrahae deficere
& imminui. illud quoq qđ non posuimus insenectutebona. se¬
nex & plenus in grecis codicib ponit᷑ plenus dierũ: qđ cũ sensũ
uideat᷑ exponere. eo qđ luce & diei operib plenus occubuerit
ta magis AΑΛΝΑΡΩCTIN facit si simplicit̃ ponat᷑ plenus
Ithaec nomina filioꝵ isma hel.us.q in conspectu omnium¬
Equib: primogenitus fuit naba ioth. Aquo omnis regio ab

Expanded text:
teretur? Non. Ergo quid sibi vult ista Cetura, nisi quia sicut teretur? Non. Ergo quid sibi vult ista Cetura, nisi quia sicut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testtum Novum existimant pertinere. Sed utraque concubina, sola rum, id est carnalium; sed non perveniunt ad regnum promissum haeretici, vel Judaei, quia carnalia lucra seest haeres, utique quia non filii carnis, sed filii promissionis deputantur in semine. Et mort mortuus est: quia non convenit Abrahae deficere, et imminui. Illud quoque quod nos posuimus, in senectute bona senex et plenus: in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus occubuerit: tamen magis ad anagogen facit, si simpliciter ponatur plenus. 345 Et haec nomina filiorum Ismael in nominibe quibus primogenitus fuit Nabajoth, a quo omnis regio ab
Abbreviated transcription (Latin):
lasciuisse. Nos qd incertũ .ẽ. relinquentes hocdicimus qđ de ce¬
thura natifilii abrahã iuxta historicos hebrȩoꝵ occupauerunt
usq ad maris rubri t̃minos. Dicit᷑ aut̃ unus exposteris abraha
qui appellabat᷑ afer. duxisse aduersũ libiã exercitũ & uictis
hostib: consedisse . eius. posteros ex nomine ataui a fricã nun¬
cupasse. Qđ aut̃ ait & filii dadan. fuerint amrim & lato¬
sim & loommĩ. Assurĩ innegotiator es trans ferriputant.
Latosim eris ferriq m& alla cudentes. La omin uõ filar¬
cus id .ẽ. princeps multarũ tribuũ atq populoꝵ & aln abho
assurim uocatos srros. eẽ contendunt & aplerisq filiis¬
IS abraha exc&hura occupatas indiae regiones. Quid ẽ qđ
abrahã post obitũ sarae c&hurã duił ux orẽ: Num quid ob
in continentiã dũ ess& a&ate grandaeuus: absit. an ꝓpt̃ fili¬
oꝵ ꝓcreationẽ. duilli sem̃ quasi stela caeli exisa ac filio ꝓmit¬

Expanded text:
lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Celascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham juxta historicos Hebraeorum, occupaverunt usque ad maris Rubri terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae qui appellatur Apher duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi, Africam nuncupasse. Quod autem ait: Et filii Dadan fuerunt, Assurim, et Latusim, et Laomim, Assurim in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Laomim vero φύλαρχος id est, princeps multarum tribuum atque populorum. Alii ab hoc Assurim vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis AbrahAbraham post obitum Sarae, Ceturam duxit uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset jam aetate grandaevus? Absit. An propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae coeli ex Isaac filio promit
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ eã qua exꝑditione si nagogae accedere potuit tristitiam¬
det̃sit. Dũenĩ rebecca coniungit᷑ dolor dematris morie amputa¬
tur quia dũ scã eccła ex gentilitate ueniens usq adthoꝵ conte¬
plationis ꝑducit᷑ iudȩa pnihilo hab&ur. Ousint ptari ipsa eoꝵ¬
celestis sit gaudii contẽplatione suspensa hab& tam̃ adhuc qđ
triste demortalis carnis pondere toler& Ira ac uõ & rebecca itꝰ
Id ẽ risus & patientia ꝑmisc&. quia fit in scã ȩccła hoc qđ scrip¬
tũ ẽ. Opeaũt gaudentes intribulatione patientes. Uthanc& ꝓ
spera de contẽplatione l&ificent & adhuc aduersa de tribula¬
copulata int̃p̃tat᷑. aut uincta. Quã ob causa suspicant᷑ hebrȩi
mutato nomine eandẽ eẽ agar. qua rra mortua de concubina
transierit in uxorẽ. Etuid &ur depositiiã abrahae excusa iae¬
tas nesenex post mortẽ ux oris u&ulae nouis arguat᷑ nuptus

Expanded text:
noster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiamnoster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiamdetersit; dum enim Rebecca conjungitur, dolor de morte matris amputatur, quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo hablestis sit gaudii contemplatione suspensa, habet tamen adhuc quod triste de mortalis carnis pondere toleret. Isaac vero et Rebecca jungitur, id est, risus et patientia permiscetur, quia fit in sancta Ecclesia hoc quod scriptum est, Spe gaudentes, in tribulatione patientes : ut hanc et prospera de contemplatione laetificent, et adhuc adversa de tribulacopulata interpretatur aut conjuncta. Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
Dep̃catus .ẽ. isaac dnm̃ ꝓuxore sua eo qđ eẽt sterilis qui ex audi¬
uit eũ & dedit c̃ceptũ rebeccȩ. Siergo multiplicatio generis abra
heꝑisa ac p̃distinata fuit . cur coniugẽ sterilẽ accepitꝰ Dednimi¬
rũ constat quia p̃distinatio p̃cib implet᷑ quando is in quo ds̃
multiplicare sem̃ abrahaȩ p̃distinauerat oratione obtinuit ut
filios habere potuiss&. Perrexitq rebecca ut consuler& dnm̃¬
ꝓph& ae. Aut sacerdotes secundũ o dinẽ tabernaculi . ł templi.
dnĩ. Quo erit merito mou& nisi forte ad locum ubi arã constitu

Expanded text:
Dominum Isaac pro uxore sua, eo quod esset sterilis. Qui exaudivit eum, et dedit conceptum Rebeccae. Si ergo multiplicatio generis Abrahae per Isaac praedestinata fuit, cur conjugem sterilem accepit? Sed nimirum constat quia praedestinatio precibus impletur, quando is in quo Deus multiplicare semen Abrahae praedestinaverat, oratione obtinuit ut filios habere potuisset. Perrexitque Rebecca ut consuleret Domprophetae aut sacerdotes secundum ordinem tabernaculi vel templum Domini. Quo ergo ierit merito movet, nisi forte ad locum ubi aram constitu
Abbreviated transcription (Latin):
deincor ruptione uirginitatis. Alit̃ flos uiolȩ. quia magna est
uirtus humiliũ. qui ex desidero loca ultima tenentes. seꝑ humi¬
litatẽ at̾ra in altũ ñ subleuant. & cęlestis regnipurpurã inm̃te
seruant. Alit̃ redol& spica cũ ad maturitatẽ ꝑducitur. quia
bonoꝵ operũ ꝑfectio ad sati&atẽ eoꝵ qui iustitiã esuriunt p̃¬
parat᷑. Quia ergo gentilis populus inelectis suis ubiq ꝑmundũ
sparsus .ẽ. & ex eis uirtutib qua sagit om̃s quuintellegunt odo¬
rebonȩ oppi nionis repl&. dicat᷑ recte. odor filumei sicut odor
agripleni. Sed quia easdẽ uirtutes ex sem& ipso ñ hab& adiun¬

Expanded text:
de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est de incorruptione virginitatis. Aliter flos violae, quia magna est virtus humilium, qui ex desiderio loca ultima tenentes, super humilitatem in altum a terra non sublevant, et coelestis regni purpuram in mente servant. Aliter redolet spica, cum ad maturitatem perducitur, quia bonorum operum perfectio ad saturitatem eorum qui justitiam esuriunt praeparantur. Quia ergo gentilis populus in electis suis ubique per mundum sparsus est, et ex eis virtutibus quas agit omnes qui intelligunt odore bonae opinionis replet, dicatur recte: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni . Sed quia easdem virtutes ex semetipso non habet, adjun
Abbreviated transcription (Latin):
Populus quẽ ñ cognoui seruiuit mihi. Quid ẽ qđ p̃sentẽ ñ uidit¬
suos p̃dicer& gentilitati gratiã progandã eã & in p̃senti ꝑgratiã
ñ uidit. qui ea tunc in errore dereliquit. & tam̃ quia hanc quan¬
doq collecturus erat ꝑ benedictionis gratiã prae uidit. Vnde
& eidẽ ia cob gentilis populi figurã tenenti inbenedictione dr̃.
Ecce odor filu mei sicut odor agripleni cu benedix̃ dns̃ ds̃. sicut
in euangelio ueritas dicit. Ager .ẽ. hic mundus. Et quia electoꝵ¬
populus inuni uerso mundo uirtutib: redol&. odorfidei
odor .ẽ. agripleni. Alit̃ nãq ol& flos uuae. quia magna ẽ. uirtus
& opinio p̃dicatoꝵ qui debriant m̃tes audientiũ. Alit̃ flosoli¬
uae quia suauȩ .ẽ. opus misericor diae. qđ more olei refou& & lu¬
c&. Alit̃ flos rosȩ quia mira ẽ. flagrantia quaerutilat & redo¬
l& decruore martrrum. Alit̃ flos lilii quia candida uita. est

Expanded text:
Populus quem non cognovi serviet mihi? Quid est, quod praesentem non viditPopulus quem non cognovi serviet mihi? Quid est, quod praesentem non viditsuos praediceret gentilitati gratiam praerogandam, eam et in praesenti per gratiam non vidit, quia tunc in errore dereliquit, et tamen quia hanc quandoque collecturus erat, per benedictionis gratiam praevidit? Unde et eidem Jacob, gentilis populi figuram tenenti, in benedictione dicitur: Ecce odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus Deus . Sicut enim in Evangelio Verpopulus in universo mundo virtutibus redolet. Odor fidei, odor est agri pleni. Aliter namque olet flos uvae, quia magna est virtus et opinio praedicatorum, qui debriant mentes credentium. Aliter flos olivae, quia suavis est opus misericordiae, quod more olei refovet et relucet. Aliter flos rosae, quia mira est flagrantia, quae rutilat et redolet ex cruore martyrum. Aliter flos lilii, quia candida vita carnis est