comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut: siquidem fã¬
tasma putabet. Quando enĩ eum
de lectulo creditet surgere potuisse:
fgressam magis a corpore eius animã
phantasmaticite sibi apparuisse ar¬
bitratus aufigit: sed ip̃a demum tã
ei quam ceteris re ueritas fidẽ fecit.
Egreditur exinde sermo inter frẽs:
curritur adspestaculum tam iocũ¬
dum: ip̃e etiam int̾ pͥmos accurrit
ep̃c et legatus: inde ꝑgitur ad eccłi¬
am. eo ip̃o qui conualuerat p̃eunte.¬
et cã clamatur in laudes dei eodem ꝑi¬
ter coticinence: ruit undiq: popłs.¬
t. et multiptica
ui dies: non p̃tereuinm
quidnam ip̃e inter hec antt ga¬
ret. qui a xp̃o humilitatem cordis
et mansuetudinem didicisset. S¬
putans enim secum in cogitatiomꝰ.
et ex ip̃a demum locutus habrind¬
tia cordis fui: domesticis sibi reli¬
giosis qͥbusdã fr̃ibus aiebat. Plir.¬
mum miror quidnam sibi he ni¬
racula uelint: aut quid uisim sit
deo talia acditare ꝑ talem. sar mͥ
uideor. in sacris paginis suꝑ hos
genere legisse signoꝵ. Siquidem

Expanded text:
t, siquidem phantasma putabat. Quando enim de lectulo eum crederet surgere potuisse? Egressam magis a corpore ejus animam phantastice sibi apparuisse arbitratus aufugit. Sed ipsa demum tam ei, quam caeteris, rei veritas fidem fecit. Egreditur exinde sermo inter fratres, curritur ad spectaculum tam jucundum: ipse etiam inter primos accurrit episcopus et legatus. Inde pergitur ad ecclesiam, eo ipso qui convaluerat praeeunte: conclamatur in laudes Dei, eodem pariter concinente, ruit undique populut, et multiplicarentur in dies, non praetereundum quidnam ipse inter haec animi gereret, qui a Christo humilitatem cordis et mansuetudinem didicisset. Disputans enim secum in cogitationibus suis, et ex ipsa demum locutus abundantia cordis sui, domesticis sibi religiosis quibusdam fratribus aiebat: « Plurimum miror quidnam sibi haec miracula velint, aut quid visum sit Deo talia actitare per talem. Nil mihi videor in sacris paginis super 1125 hoc genere legisse signorum. Siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
nterdicit accessum. Extinctis itaq
acramentalib illis luminibꝰ. ex¬
incta est deinceps tota uirtus dia¬
pli: et mulieri post confessionem
cõmunicanti. nunquam postea ap¬
paruit inimicus: s ir regressibilit

Expanded text:
nterdicit accessum. Exstinctis itaque sacramentalibus illis luminibus, exstincta est deinceps tota virtus diaboli; et mulieri post confessionem communicanti, nunquam postea apparuit inimicus, sed irregressibilit
Abbreviated transcription (Latin):
tionem ꝑtis sue. sine mora pictaui
crearent ep̃m: et inuenerunt ho¬
minem ambitiosum. Nobilem qͥ en
genere.s degenerem fide:quẽ it
genus suum cum eo in causa pn¬
rent. quibdam ex cl̾icis consenter¬
tibus elegerunt: et profanas eĩ
ponentes manus. execrabile cai
eius non tam unxetunt qͣm in¬
taminauerũt. Simile huic mi¬
strum in lemouicensi eccłia nti¬
xerunt. ramnulphum quẽdar di¬
ratensem abbatem: quẽ nõ mico
post ultio diuina secuta est: ⁊ ce
dens resupinus de equo in us
plana. uno tantũ lapide ultoreqͥ
ad hoc ibi erat relictus infixo ap¬
ti eius et quassato cerebro exprauͥ

Expanded text:
ationem partis suae sine mora Pictavi ationem partis suae sine mora Pictavi crearent episcopum. Et invenerunt hominem ambitiosum, nobilem quidem genere, sed degenerem fide: quem, ut genus suum cum eo in causa ponerent, quibusdam ex clericis consentientibus elegerunt; et profanas ei imponentes manus, exsecrabile caput ejus non tam unxerunt, quam contaminaverunt. Simile huic monstrum in Lemovicensi Ecclesia intruserunt Ramnulfum quemdam Doratensem abbatem, quem non multo post ultio divina secuta est. Cadens enim resupinus de equo in via plana, uno tantum lapide ultore, qui ad hoc ibi erat relictus, infixo capiti ejus, et quassato cerebro exspira
Abbreviated transcription (Latin):
in astipulationem erroris Gilonẽ
usculantim cardinalẽ ep̃m. qui
us de romanis cum petro portu¬
si ep̃o ei adheserat celeriter delega
. Porro Girardus qui prius se
ltilatum dolebat. resumpsit cor¬
na: et deinceps cepit securior ⁊
idatior apparere. Nam et qͦd ante
ion fecerat publice ꝓcedebat mitͣtꝰ.
it ip̃a sacri officii insignia ampli¬
rem ei reuerentiam in populos
iendicarent. Aggredit᷑ gͥ comhitẽ
nultis pecunus: innabit animã
ius rationib ueneratis: ⁊ homi¬
corrumpit. In pͥmris ab ur be pita¬
uensi Guillelmus ep̃c uir honestus.
homo catholicus in societate ⁊ defen¬
sione uniu̾salis eccłie stabilis. mo¬
lenter expellit᷑: et a ẜirardo et car¬
dinali adiutore fuo quia petrum
abdigabat dampnat᷑: Erant ⁊ alie
familiares cause: pro quib a mł¬
co tempore comes infensus data
occasione libentissime eum ꝑseqͥt᷑.
et abiurat. Uisum est autem tãgi¬
rardo quam comiti ut ad confirm¬

Expanded text:
etiam in adstipulationem erroris Gilonem etiam in adstipulationem erroris Gilonem Tusculanum cardinalem episcopum, qui solus de Romanis cum Petro Portuensi episcopo ei adhaeserat, celeriter delegavit. 33. Porro Gerardus ipse, qui prius se mutilatum dolebat, resumpsit cornua, et deinceps coepit securior et audacior apparere. Nam et, quod ante non fecerat, publice procedebat mitratus, ut ipsa sacri officii insignia ampliorem ei reverentiam in populos vindicarent. Aggreditur ergo Comitem multis pecuniis, invadit animam 1105 ejus rationibus venenatis, et homicorrumpit. In primis ab urbe Pictavensi Guillelmus episcopus, vir honestus, homo catholicus, in societate et defensione universalis Ecclesiae stabilis, violenter expellitur, et a Gerardo cardinale et adjutore suo, quia Petrum abdicabat, damnatur. Erant et aliae familiares causae, pro quibus ei a multo tempore Comes infensus, data occasione, libentissime eum persequitur et abjurat. Visum est autem tam Gerardo quam Comiti, ut ad confirm
Abbreviated transcription (Latin):
quitanie pͥricipem et magisttum.
Erubestebect enim ad pͥmam domũ
redire cuius potentatui et turomi¬
ca. et buriegalensis. et ansiensu ꝓ¬
uncia subdite fuerano: et qͥcqua¬
D2
a collibus hyderoꝵ usq ad ligerim
complestitur et clandit occeanus.
paruerat eius imꝑio. Consuetꝰ.gͥ.
predari prouincias: et sub titulo
isticie de causis emergentib fac̾e
Aestum intinitas aggregant pccu¬
ꝙ in apostasie simulacrum. uidens
itaq perisse sibi exactionum aucto¬
ritatem. et solam domum que iꝑ
nultis stipata clamorib iam care¬
t erariis: impatient̾ ferens quod
mus eius non implerent᷑ mu¬
ribu:. homo serpentine astucie
tinato ad petrum leonis misit. ut
legationem concederet: ⁊ ip̃e ei fi¬
litate uirata obediret. Insuꝑ et pͥn¬
pem terre.⁊ quoscũꝙ posset: ad eiꝰ
ipium inclinaret. Gauisus homo
itionis quia locum in quo dilata¬
c maliciam suam se inuenisse
itauit: cito annuit et libenter:

Expanded text:
quitaniae principem et magistrum. quitaniae principem et magistrum. Erubescebat enim ad primam domum redire, cujus potentatui et Turonica, et Burdegalensis, et Auxiensis provinciae subjectae fuerant, et quidquid a collibus Iberorum usque ad Ligerim complectitur et claudit Oceanus, paruerat ejus imperio. Consuetus igitur praedari provincias, et sub titulo justitiae de causis emergentibus facere quaestum, infinitas aggregarat peet in apostasiae simulacrum. Videns itaque periisse sibi exactionum auctoritatem, et solam domum, quae nuper multis stipata clamoribus, jam carebat aerariis; impatienter ferens quod manus ejus non implerentur muneribus, homo serpentinae astutiae, festinato ad Petrum Leonis misit, ut ei legationem concederet, et ipse ei fidelitate jurata obediret: insuper et principem terrae, et quoscunque posset, ad ejus imperium inclinaret. Gavisus homo perditionis, quia locum, in quo dilataret malitiam suam, se invenisse putavit, cito annuit; et libenter ei
Abbreviated transcription (Latin):
et deman congtuis mĩsteriis per
omnes officinas expletis purgatr
domo ad cardinalem alueum u
Inopinata celeritate cõimati sãt
muri: totum monastl ambidam
spaciosissime complectentes. Sur¬
rexit domus: et quasi animam ui¬
uentem atq motabilem haberet:
fper nata eccłia in breur profecit
et crenio.¬
aborabat ea tempestate sub
scisiaticoꝵ oppressione to¬
ta burdegalensis prouincia: ⁊ non
erat in aquitania qui possec resist̾e
principi cuius animum induraue¬
rat deus: qui annuente Girardo
engolisnensi ep̃o. et instillante ĩ cor
eius discessioniꝰ femina. factus erat
scismatis defensor ⁊ auctor. Quicũq
susceptioni petri leonis ñ subscribe¬
bant ꝑsecucionibus expositi᷑. alii
dampnis. alii proscriptõib młtabã¬
tur: alii a sedibus propriis pulsi
exulare compellebant. Sibilabat
sedis apłice fuerat legatus. ⁊ nunc
a magistratui tanto deiectus. non
poterat se pati sue solius eccłie e¬
piscoꝵum: qui se uiderat totius &¬

Expanded text:
et demum congruis ministeriis per omnes officinas expletis, purgata domo ad cardinalem alveum reInopinata celeritate consummati sunt muri, totum monasterii ambitum spatiosissime complectentes. Surrexit domus, et quasi animam viventem atque motabilem haberet nuper nata ecclesia, in brevi profecit et crevit.aborabat ea tempestate sub schismaticorum oppressione tota Burdegalensis Ecclesia: et non erat in Aquitania qui posset resistere principi, cujus animum induraverat Deus; qui, annuente Gerardo Engolismensi episcopo, et instillante in cor ejus dissensionis semina, factus est schismatis defensor et auctor . Quicunque susceptioni Petri Leonis non subscribebant, persecutionibus expositi, alii damnis, alii proscriptionibus multabantur, alii a sedibus propriis pulsi exsulare compellebantur. Sibilabat Sedis apostolicae fuerat legatus, et nunc a magistratu tanto dejectus, non poterat se pati suae solius Ecclesiae episcopum, qui se viderat totius A
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesia: assignatas etiam ad alimo¬
monias domus agris et uineis: et
clareualle abbatem. et cõuentum
fratrum sibi mitti dñs papa uo¬
luit: et obtinuit. Mictitur gͥ ber¬
beati bñdicti regłam in eodem loco
domino deseruirent. Cito ꝓfecit illa
plantatio. et associatis sibi uiris in¬
digenis. seruoꝵ dei multiplicatꝰ ẽ
numerus: et pingiua congrua nritͥ¬
breui produxere petulium

Expanded text:
ecclesia, assignatis etiam ad alimonias domibus, agris, et vineis, a Clara-Valle abbatem et conventum fratrum sibi mitti dominus Papa petiit, et obtinuit. Mittitur ergo Berbeati Benedicti Regulam in eodem loco Domino deservirent. Cito profecit illa plantatio, et associatis sibi viris indigenis servorum Dei multiplicatus est numerus; et pascua congrua nutribrevi produxere peculium
Abbreviated transcription (Latin):
tam cognitio sui. qm ꝑ fidem et spem
ad diuine contemplationis pro modo
dato indulta accessio. Dictabat uir
dei et ñnũquam scribebat in tabulis:
uinitus: sedabat lices eccłiarum: ⁊
appellationes importunas. quas int̾
se clerici discortes concidabant. blan¬
arnte eum uenerant. et bile diffuso
scaturientes declamationib: reuer¬

Expanded text:
tam cognitio sui, quam per fidem et spem tam cognitio sui, quam per fidem et spem ad divinam contemplationem pro modo data et indulta accessio. Dictabat Vir Dei, et nonnumquam scribebat, in tabulis vinitus. Sedabat lites ecclesiarum, et appellationes importunas, quas inter se discordes clerici concitabant, blanante eum venerant, et bile diffusa scaturientes declamationibu
Abbreviated transcription (Latin):
curra ipsum sunt. moꝵ societas: nate᷑
equalitas: officioꝵ distantia: consi¬
deratio meritoꝵ: di iudicatio proue¬
ctuum subrilissime distinguitur:
e singulis in suo genere sui cog¬
nitio intimatur. In hiis que supra
hominem sunt speculatur celestia:
non eo modo quo angeli qui semper
adherent deo considerant: s eo modo
quo potest homo puri animi ⁊ mẽtis
sincere diuina contingere: ⁊ confor¬
mare ierarchie celesti sacerdotium
temporale. Cum enim in celesti mi¬
licia constet alios aliis pͥncipari. es
ministeriales sp̃c ad nutum suꝑioꝵ
potestatum ad diu̾sa officia delegari:
Quidam uicinius assistentes ab ip̃o
accipiunt: que aliis uł agenda uel
intelligenda insinuant. Cumq exi¬
gat homo prepositure sue reuerenti¬
am exhiberi: ad honorem sũme pote¬
statis cuncta referri necesse est: qͥa
cum sit subditꝰ homini homo. uł spi¬
ritui sp̃s. subdi mexime oportet deo.
de cuius munere ista datur p̃latio
et quo docente fit. ut pateat homini

Expanded text:
circa ipsum sunt; morum societas, naturae aequalitas, officiorum distantia, consideratio meritorum, dijudicatio provectuum subtilissime distinguitur, et singulis in suo genere sui cognitio intimatur. In his quae supra hominem sunt, speculatur coelestia, non eo modo, quo Angeli, qui semper adhaerent Deo, considerant; sed eo modo, quo potest homo puri animi et mentis sincerae divina contingere, et conformari hierarchiae coelesti sacerdotium temporale. Cum enim in coelesti militia constet alios aliis principari, et ministeriales spiritus, ad nutum superiorum potestatum, ad diversa officia delegari; quidam vicinius assistentes ab ipso accipiunt, quae aliis, vel agenda, vel intelligenda insinuent. Cumque exigat homo praepositurae suae reverentiam exhiberi, ad honorem summae potestatis cuncta referri necesse est: quia cum sit subditus homini homo, vel spiritui spiritus, subdi maxime oportet Deo, de cujus munere datur ista praelatio, et quo docente fit ut pateat homini
Abbreviated transcription (Latin):
reuallis in mira reuerentia habe¬
tur ab om̃ib: auctor pacis et pader
patrie predicat᷑. Procedentem uiri
nobiles ꝓsequuntur: acclamat po¬
pulus: matrone secunt᷑: ⁊ om̃s ei
prompto animo obsequunt᷑. Sed
quamdiu ille głam colerauit
Quam diu pace fruitus est. post
tam diuturnum laborem : Nec
diem pro anno recipere acquie¬
uit. Sedatis om̃ib et composicis
uix quinq dies teneri poduit: qͥ
eptem annis et ultra ꝓ resarci¬
enda cadem scissione sudauit. sxeñ¬

Expanded text:
rae-Vallis in mira reverentia haberae-Vallis in mira reverentia habetur, ab omnibus auctor pacis, et pater patriae praedicatur. Procedentem viri nobiles prosequuntur, acclamat populus, matronae sequuntur, et omnes ei prompto animo obsequuntur. Sed quandiu ille gloriam toleravit? quandiu pace fruitus est post tam diuturnum laborem? Nec diem pro anno recipere acquievit. Sedatis omnibus et compositis, vix quinque dies teneri potuit, qui septem annis et ultra pro resarcienda eadem scissione sudavit. Exe
Abbreviated transcription (Latin):
bat. et ꝑtransiens domos quarum
suꝑ liminaria sanguis agni imbu¬
erat: ad domum petri leonis ue¬
niens: salutare in ea non repperit
co defungitur: sed datur ꝑ tͥ dum
penitentie locus. Ille patientia d̾i
abutitur: ec in peccato suo morit᷑
desꝑatus. Miserabili pompa corpꝰ
eius effertur: cadauer eius in late¬
bris sepeliair: et usq hodie fouea
illa a catolicis ignorat᷑. Attamen
pars ip̃ius papam sibi pro illo alte¬
rum statuerunt: non tam ex ꝑtina¬
tia scismatis. quam ut opornius ꝑ
aliquam temꝑis moram. pape in¬
nocentio reconciliarentur. Quod
sine mora ꝑ manum serui sui xp̃c
effecre. Nam et ip̃e ridiculus pon¬
tifex petrileonis heres adeundem
urrum dei nocte se contulit: et
ille eum nudatum quidem usurpa¬
tis insignibus ad domini innocẽ¬
tii pedes adduxit. Quo facto ciui¬
tas gratulabunda lecatur. Inno¬
centio eccłia reddit᷑: romanus po¬
pulus ut pastorem et dominum in
nocentium ueneratur. Abbas cla¬

Expanded text:
bat, et pertransiens domos, quarum bat, et pertransiens domos, quarum superliminaria sanguis Agni imbuerat, ad domum Petri Leonis veniens, salutare in ea non reperit sco defungitur: sed datur per triduum poenitentiae locus. Ille patientia Dei abutitur, et in peccato suo moritur desperatus. Miserabili pompa corpus ejus effertur, cadaver ejus in latebris sepelitur, et usque hodie fovea illa a Catholicis ignoratur. Attamen pars ipsius, Papam sibi pro illo alterum statuerunt; non tam ex pertinacia schismatis, quam ut opportunius per aliquam temporis moram papae Innocentio reconciliarentur: quod sine mora per manum servi sui Christus effecit. Nam et ipse ridiculus pontifex, Petri Leonis haeres, ad eumdem virum Dei nocte se contulit: et ille quidem nudatum eum usurpatis insignibus ad domini Innocetii pedes adduxit. Quo facto civitas gratulabunda laetatur, Innocentio Ecclesia redditur, Romanus populus, ut pastorem et donocentium veneratur. Abbas Cla
Abbreviated transcription (Latin):
tempsit p̃sentem. Uz omp̃c deus
claritatem quam accepit apatre
dedit hominibus: et contẽpnẽtes
se facit inglorios: et erigit in subli¬
me humiliatos. Igitur circa curato¬
nem cuiusdam uiri nobilis. ⁊ in ur.¬
be salernitana notissimi. succũben¬
tibus medicis. quoꝵ ibi precipue
ars uget et studium: eidem uiro de
medicorũ auxilio desꝑanti. noctu qͥdã
ꝑ sompnium apparens: intimauit
aduenisse salernum uirũ sanctũ
et in curationibus efficacem. Hũc
inquirere iubetur: et de lauachro
manuum eius bibere. Quesiuit:
inuenit: aquam petiit bibit: con¬
ualuit. Hoc u̾bum ꝑ totam urbẽ
diuulgatum: ad aures regis et ꝓ¬
cerum eius ꝑuenit. Cum om̃ium
gͥ populorum fauore solo rege in
malicia permanente. abbas romã
reuertitur: p̃dictum uͦ petrum pi¬
sanum et quosdam alios reconcili.¬
at eccł̃ie : et innocentio pape cõfed̾ãt.
duenerat tempus in quo
cõpleda amorrei malicia an¬
gelus ꝑcutiens gladium iam uibra¬

Expanded text:
tempsit praesentem . Sic omnipotens Deus tempsit praesentem . Sic omnipotens Deus claritatem, quam accepit a Patre, dedit hominibus , et contemnentes se facit inglorios et erigit in sublime humiliatos. Igitur circa curationem cujusdam viri nobilis, et in urbe Salernitana notissimi, succumbentibus medicis, quorum ibi praecipue ars viget et studium, eidem viro de medicorum auxilio desperanti, noctu quidam per somnium apparens intimavit advenisse Salernum Virum sanctum, et in curationibus efficacem. Hunc inquirere jubetur, et de lavacro manuum ejus bibere. Quaesivit, invenit, aquam petiit, bibit, convaluit. Hoc verbum per totam urbem divulgatum, ad aures Regis et procerum ejus pervenit. Cum omnium igitur populorum favore, solo Rege in malitia permanente, Abbas Romam revertitur: praedictum quoque Petrum Pisanum, et quosdam alios reconciliat Ecclesiae, et Innocentio papae confoederat. 47. Advenerat tempus, in quo completa Amorrhaei malitia, angelus percutiens gladium jam vibra
Abbreviated transcription (Latin):
byssum. Epc̃os et abbates et reliqͦs
eccłie pͥncipes: colło p̃cipiti mola
asinaria alligata. pelagus uorax
excipiet. Solus ex pͥncipibus mũ¬
di archam petri intrauit iste roge¬
rius: et ceteris omnib enecatis so¬
lus ip̃e saluabit᷑. Absit ut totius
mundi religio pereat: et ambitio
abhominati sunt et uicam petri
et causam. Abbas audem tenens
manum petri. eleuauit eum et
simul ip̃e surrexit: tutiorem in qͥ¬
ens si michi credas intrabimus ar¬
cham. Et sicut iam pͥdem mente
conceꝑat. salutaribus illum ag¬
grediens monitie: cooꝑante gr̃a
dei ꝓtinus ꝓsuasit ut ad urbem
rediens innocentio pape reconcili¬
aretur. Soluta contione rex necdũ
uoluit obedire: quia scĩ patri pa¬
trimoniurs qs in cassinensi et
beneuentana pronũtia amplissi¬
mum ẽ: cupidus occupauerat :
putabato huiumodi suspensioni
sibi stabiliret᷑ berelitas. Sic hero¬
des uisum saluatoren contẽpsit:
et quem desiderauit aisendem: con¬

Expanded text:
byssum. Episcopos, et abbates, et reliquos byssum. Episcopos, et abbates, et reliquos Ecclesiae principes collo praecipiti mola asinaria alligata pelagus vorax excipiet. Solus ex principibus mundi arcam Petri intravit iste Rogerius, et caeteris omnibus enecatis, solus ipse salvabitur? Absit ut totius mundi religio pereat, et ambitio abominati sunt et vitam Petri Leonis, et causam. Abbas autem tenens manum Petri Pisani elevavit eum, et simul ipse surrexit: « Tutiorem, » inquiens, « si mihi credas, intrabimus arcam. » Et sicut jam pridem mente conceperat, salutaribus illum aggrediens monitis, cooperante gratia Dei, protinus persuasit ut ad Urbem rediens, Innocentio papae reconciliaretur. Soluta concione, Rex necdum voluit obedire, quia sancti 1111 Petri patrimonium, quod in Cassinensi et Beneventana provincia amplissimum est, cupidus occupaverat, putabatque hujusmodi suspensionibsibi stabiliretur haereditas. Sic Herodes visum Salvatorem contempsit, et quem desideravit absentem, con
Abbreviated transcription (Latin):
cam domini quam in tempore passi¬
onis. nec echnitus p̃sumpsit scinde̾
nec uideus: fautore hoc domino. pe¬
trus leonis lacerat ⁊ disrumpit. Una
est fides: unus dñs: unum baptisma.
Nos neꝙ duos dominos: nec geminã
fidem: nec duo baptismata nouimꝰ.
ut ab antiquis ordiar: una archa
tpre diluiii fuit. In hac octo anime
ceteris om̃ib ꝑeuntib euaserunt:
et quotit extra atcham inuenti sunt
pierum. Atcham hanc typum hałe
ecclesie: nemo qui ambigat. Archa
ali nu fabricata est: et cum sinc du¬
e alterim necente est eł adutenim:
et in profundum dimergi Archa
quam regit petrus si ex deo est: neces¬
se est ut archa qm regit innocentins
obruatur. Peribit gͦ orientalis eccła
peribit occidens totus: peribit fran¬
cia: ꝑibit germania: hyberi ⁊ angli.
et barbara regna. in profundum
pelagi demergentur.Religio ca¬
tensis. alia innumerabilia seruoꝵ
et anchillaꝵ dei collegia: necesse est
ut sub uno turbine corruant in a¬

Expanded text:
cam Domini, quam in tempore passicam Domini, quam in tempore passionis nec ethnicus praesumpsit scindere, nec judaeus, fautore hoc Domino, Petrus Leonis lacerat et disrumpit. Una est fides, unus Dominus, unum Baptisma. Nos neque duos dominos, nec geminam fidem, nec duo baptismata novimus. Ut ab antiquis ordiar, una arca tempore diluvii fuit. In hac octo animae, caeteris omnibus pereuntibus, evaserunt; et quotquot extra arcam inventi sunt, perierunt. Arcam hanc typum tenere Ecclesiae, nemo est qui ambigat. Arca alia nuper fabricata est, et cum duae sint, alteram necesse est esse adulteram, et in profundum demergi. Arca, quam regit Petrus, si ex Deo est, necesse est ut arca, quam regit Innocentius, obruatur. Peribit ergo orientalis Ecclesia, peribit Occidens totus: peribit Francia, peribit Germania: Iberi et Angli, et barbara regna in profundum pelagi demergentur. Religio Catensis, aliaque innumerabilia servorum, et ancillarum Dei collegia, necesse est ut sub uno turbine corruant in a
Abbreviated transcription (Latin):
fidei collaca hec uictoria est: iterũꝙ
insiliens equo hostes insequebatur.
Nec tamen hac plaga sibi ãfflicta ce¬
licus. correctus est animus regis: ñ
detumuit procella qm conglome rarat
lacritatem regio se ortiatu attollens:
stipata militib curia:. utramq ꝑtem¬
ibet accersiri: et pͥus instructo petͦ
et multaꝵ promissionum auctora¬
mentis accenso de cause sue ratom¬
bus eloqui iubet. Prior petrus ele¬
ctionem domini sui canonicam asse
assertionibus munit. At uͦ uir dei
non in sermone sed in nirtute regnũ
dei esse intelligens: scio inquit petre
te uirum sapientem. et litt̾atum esse:
et ntinam sanicea et honestiora te oc¬
cupassent negocia. U̾tinam te patͦnũ
bio rationabilia allegantem. nulla
posset impedire facundia. Et nos qͥdẽ
agrestes et questuarii sepius ligonibꝰ
eti: si causa fidei non esset institutũ
silentium teneremus. Nunc autem
cogit nos caritas eloqui quia tuni¬

Expanded text:
fidei collata haec victoria est. » Iterumque fidei collata haec victoria est. » Iterumque insiliens equo, hostes insequebatur. 45. Nec tamen hac plaga, sibi inflicta coelitus, correctus est animus Regis, nec detumuit procella quam conglomeraveratlacritatem, regio se ornatu attollens, stipata militibus curia, utramqueit accersiri; et prius instructo Petro, et multarum promissionum auctoramentis accenso, de causae suae rationibus eloqui jubet. Prior itaque Petrus electionem domini sui canonicam probaassertionibus munit. At vero Vir Dei non in sermone, sed in virtute regnum Dei esse intelligens: « Scio, inquit, Petre, te virum sapientem et litteratum esse; et utinam sanior pars, et honestiora te occupassent negotia! utinam te patronumbio rationabilia allegantem nulla posset impedire facundia. Et nos quidem agrestes, saepius ligonibus eti, si causa fidei non urgeret, institutum silentium teneremus. Nunc autem cogit nos charitas eloqui, quia tuni
Abbreviated transcription (Latin):
plurunũ cralisset exercitus: ignorãs
qb non inmultitudine foret euentus
heuis urum sanctum querẽtem ea q̃
pacis erant ultius audire cõtempsit.
At ile ducem Rannulphũ et catholi¬
ton aciem u̾bis potentib adbortatꝰ:
situt regi fugam: sic illis ictoriam
pollicitus est et triumphum. Cũcꝑ
ad proximam uillulam declinasset.
et instaret orationi: repente fugien¬
tium et insequentium clamor audit᷑.
Sicnidem ꝑ eiundem locũ fugientem
regis exercitum: Rannulphꝰ ꝑfeq̃bat
stgressus itaq frater quidam ex huᷤᷤ
qui cum abbate erant: uni ex mili¬
tibus occurrit: et quid accidisset in¬
terrogabat. At ille siquidem litta̾s
nouerat: nĩdi inquit impium super¬
exaltatum et eleuatum sicut cedros
lybani: et transiui. ⁊ ecce non erat.
Nec mora dux ip̃e secutus ut mona¬
chum uidit. sicut erat armatus equo
desiliit: et eius pedibus aduolutus
Gratias inquit ago deo et fideli seruo
eius. quia non nr̃is uiribus s eius

Expanded text:
plurimum crevisset exercitus, ignorans plurimum crevisset exercitus, ignorans quod non in multitudine foret eventus belli, Virum sanctum quaerentem ea quae pacis erant, ulterius audire contempsit. 44. At ille ducem Rannulfum, et Catholicorum aciem verbis potentibus adhortatus, sicut Regi fugam, sic illis victoriam pollicitus est et triumphum. Cumque ad proximam villulam declinasset, et instaret orationi, repente fugientium et insequentium clamor auditur. Siquidem per eumdem locum fugientem Regis exercitum Rannulfus persequebatur. Egressus itaque frater quidam ex his qui cum Abbate erant, uni ex militibus occurrit, et quid accidisset, interrogabat. At ille, siquidem litteras noverat: Vidi, inquit, impium superexaltatum et elevatum sicut cedros Libani; et transivi, et ecce non erat . Nec mora, Dux ipse secutus, ut monachum vidit, sicut erat armatus, equo desiliit; et ejus pedibus advolutus: « Gratias, inquit, ago Deo, et fideli servo ejus, quia non nostris viribus, sed ejus
Abbreviated transcription (Latin):
rio audientia preberet᷑: declamatio¬
nibus rethorichis simplicitatem ab¬
batis posse obrui. et silentium ei ĩ
uerborum ⁊ pondere rationũ imponi.
Ne duu morer uenit pars titraq sa¬
lernum: sed militauerat ultio ⁊ pre¬
uenerat danti sceleris machinañttũ.
Paraco namq ad bellum innumerabi¬
li exercitui adu̾sus rannulphum du¬
cem idem rex in campũ armatas ꝓ¬
duxerat acies: cum subito uiso duce
audacter obuiam ꝓcedente t̾ritus
fugit. effusumꝙ exercitum prede
et cedibus exposuit: et in numeris
militib captis ⁊ interfectis inuitꝰ
ducem ditauit opibus⁊ et gła subli¬
mauit. Que quidem ei omnia itixta
uerbum uiri dei contigerunt. Cẽ
enim pͥmus eorum qui uocati fu̾ant.
abbas sanctus adueniens regem in
castris positum imuenisset ꝑ młtoᷤ
dies uicinas acies ne cõmitterẽt an¬
pediuitt denunaans regi. quia si cõ
flictum iiers uictus et confusus a¬
bibis. Norisime uͦ cum eiusdem regis

Expanded text:
rio audientia praeberetur, declamatiorio audientia praeberetur, declamationibus rhetoricis simplicitatem Abbatis posse obrui, et silentium ei vi verborum et pondere rationum imponi. Ne diu morer, venit pars utraque Salernum. Sed militaverat ultio, et praevenerat tanti sceleris machinamentum. Parato namque ad bellum innumerabili exercitu adversus Rannulfum ducem, idem rex in campum armatas produxerat acies: cum subito viso duce audacter obviam procedente, territus fugit, effusumque exercitum praedae et caedibus exposuit, et innumeris militibus captis et interfectis, invitus Ducem ditavit opibus. gloria sublimavit. Quae quidem ei juxta verbum Viri Dei omnia contigerunt. Cum enim primus eorum qui vocati fuerant Abbas sanctus adveniens, Regem in castris positum invenisset, per multos dies vicinas acies, ne committerent, impedivit: denuntians Regi, « Quia si 1110 conflictum inieris, victus et confusus abibis. » Novissime vero cum ejusdem regis
Abbreviated transcription (Latin):
nime dubitabat. Sefecerant pecu¬
nie: contabuerat curie amplitudo:¬
et aruerant ministeria domus rar̾
mensam eius frequẽtadat conuiua.
delicie in plebeia cbaria comitate
cultus obsequeniunt itetustate
obsturus: macre it acrci stpendi¬
arii: ere alieno oppressi: et tota domꝰ
esfigies pallida. dissolutionem ꝓximã
Nterea rex sicibe Rogerus qͥ solus
iam ex pͥncipibus ibedire pape inno¬
centio decertabat. adrum mitcit epłas:
petens ut haimericm cancellariũ
suum et abbatem claruallensem
ad se mitteret: Nichominis a petro
leonis idem petens. et petrum si bi
pisanum a suo latere delegaret. Aie¬
bat autem se dissensionis huius q̃
iam diu induruent uelle scire ori¬
ginem: et cognita ueritate aut corri¬
gere errorem: aut sanceire sentẽtiã.
Scribebat autem in dolo: sed audie¬
rat petrum petrium pisanum eloquẽ¬
tissimum esse. et in legum et in cano¬
num scientia nulli scdm: putabatꝙ
si eloquentie eius in publico cõsiste¬

Expanded text:
nime dubitabat. Defecerant pecunime dubitabat. Defecerant pecuniae, contabuerat curiae amplitudo, aruerant ministeria domus. Rarus mensam ejus frequentabat conviva, deliciae in plebeia cibaria commutatae, cultus obsequentium vetustate obscurus, macri et acuti stipendiarii aere alieno oppressi, et tota domus effigies pallida, dissolutionem proximam Interea rex Siciliae Rogerius, qui solus jam ex principibus obedire papae Innocentio detrectabat, ad eum mittit, petens, ut Haimericum cancellarium suum, et Abbatem Clarae-Vallensem ad se mitteret: nihilominus a Petro Leonis idem petens, ut Petrum sibi Pisanum a suo latere delegaret. Aiebat autem se dissensionis hujus, quae jamdiu induruerat, velle scire originem; et cognita veritate, aut corrigere errorem, aut sancire sententiam. Mittebat autem in dolo, quia audierat Petrum Pisanum eloquentissimum esse, et in legum et canonum scientia nulli secundum; putabatque si eloquentiae ejus in publico consisto
Abbreviated transcription (Latin):
Eoꝵ qui de petͥ prosapia erant. hec
erat responsio⁊ quia iam credi eis a
nemine posset si demenbrarẽt genꝰ
suum: ⁊ eum relinquerẽt qui cog¬
nationis sue caput essec et dñs. Ce¬
teri iuramento fidelitatis extusa¬
bant ꝑfidiam: nec aliquis ex sana
conscientia. parci illi conferebat
suffragia. Genũtiabat iraq abbos
eis colligationes impietatis esse
sacrilegas et ꝓphanas: conspiratio¬
nes legibus et canonib cõdempna¬
das iuramentis nõ posse muniri:
nec posse nec debere ueritatis satra¬
menta mẽdatio suffragari. Insani¬
re audem eos qui rem illicitam sa¬
cramonti patrocinio constare existi¬
mant: cum oporteat extra ordina¬
rias pactiones qͥcunꝙ religionis ob
tis hiis aliisq uiri dei sermonib de¬
fluebant a petro: et cotioie ꝑtisius
dissociatis agminib uincula rum¬
pebantur: ip̃ius quoꝙ petri ami¬
mus tabescebat: quia se cotidie mi¬
nui: innocentium uͦ crescere mi¬

Expanded text:
Eorum qui de Petri prosapia erant, haec Eorum qui de Petri prosapia erant, haec erat responsio: quia jam credi eis a nemine posset, si demembrarent genus suum, et eum relinquerent, qui cognationis suae caput esset et dominus. Caeteri juramento fidelitatis excusabant perfidiam, nec aliquis ex sana conscientia parti illi conferebat suffragia. Denuntiabat itaque eis Abbas colligationes impietatis esse sacrilegas, et profanas conspirationes legibus et canonibus condemnatas juramentis non posse muniri; non posse, nec debere veritatis sacramenta mendacio suffragari. Insanire autem eos, qui rem illicitam sacramenti patrocinio constare existimant, cum oporteat extraordinarias pactiones quocunque religionis obttis his aliisque Viri Dei sermonibus defluebant a Petro, et quotidie partis illius dissociatis agminibus, vincula rumpebantur: ipsius quoque Petri animus tabescebat, quia se quotidie minui, Innocentium vero crescere mi
Abbreviated transcription (Latin):
seruos inutiles reputetis. Eundum
audem est quo nos obedientia uocat:
assumimus confidentes de eius clem̃¬
tia tradimus ⁊cõmendamus. Hec
dicens et bñdicens flentib uniu̾sis
discessit: et cum multa reuerentia.
ubiq susceptus: demum romam ꝑ¬
uenit. In cuius aduentu tam dñs
papa quam fratres letati sunt: et cõ¬
municatis cum eo consiliis. scd̾m re¬
rum prouentus et statum causarũ:
abbas alia ui opus aggreditur: nͨ
in currib nec in equis spem ponẽs.
s colloquia quorumdam suscipiens
sciscitatꝰ que sit eoꝵ facultas: qui
factorum anum: utrũ errore an ma¬
licia seducti tantum scelus ꝓtrahant
et protelent. Intelligit ex seccetis cle¬
rum qui cum petro erat. de statu
suo sollicitum. stire quidem peccatũ.
sed non antere teu̾tiꝰ ne ꝑpetua no¬
tatus infamia uilis int̾ cetos habs¬
tur: et malle scibumbra honestatiꝰ
interim sic e̾ẽ quam expelsi a sedib
sius. et publice mendicitati exponi.

Expanded text:
servos inutiles reputetis. Eundum servos inutiles reputetis. Eundum est autem quo nos obedientia vocat, laborem, confidentes de ejus clementia, tradimus et commendamus. » 42. Haec dicens, et benedicens, flentibus universis, discessit: et cum multa reverentia ubique susceptus, demum Romam pervenit. In cujus adventu tam dominus Papa, quam fratres laetati sunt; et communicatis cum eo consiliis, secundum rerum proventus et statum causarum Abbas alia via aggreditur: nec in curribus, nec in equis spem ponens, sed colloquia quorumdam suscipiens, sciscitatur, quae sit eorum facultas, qui fautorum animi; utrum errore, an malitia seducti, tantum scelus protrahant et protelent. Intelligit ex secretis clerum qui cum Petro erat, de statu suo sollicitum, scire quidem peccatum, sed non audere reverti, ne perpetua notatus infamia, vilis inter caeteros haberetur: et malle sub umbra honestatis interim sic esse, quam expelli a sedibus suis, et publicae mendicitati exponi.
Abbreviated transcription (Latin):
mita suꝑest lucta. Orantib uob̃ et
iubilantib iherico ruet: et cum ex¬
tenderitis ad deum cum moyse ma¬
nus amalech uictus aufugiet. Iosue
pugnat. et ut ad cõsũmationem ui¬
ttorie. dies sufficiat protelata: soli
ut stet. non tam orat qm imꝑat: ẽt
meretur fides tam solis obedientiã
quam de hoste prostrato uictoria
Aobis gͥ pugnantib uos ferte p̃si¬
dium: et auxilium de celo supplicib
animis implorate. Agide que agras:
et state in gradu quo statis. Et licet
niduil uobis conscii sitis: iudicio ta¬
men uestro non estimetis uos iustos:
quia solus deus quos iustificat iudi¬
cat: ec ꝑfectissimus quisq iudicii di
uini districtum examen ignorat. Iu¬
dicari autem ab humano die ñ ml¬
tum curedis: neq ur̃a ꝓpria. neq alie¬
na iudicia approbandes sub timore
dei sic state: ut nec uos quẽpiam in¬
dicandes aliquando extollamini: nec
aliorum curandes iudicia excidatis
in nugas: Singula uͦ ꝓsequentes uoᷤ

Expanded text:
mito, superest lucta. Orantibus vobis et mito, superest lucta. Orantibus vobis et jubilantibus Jericho ruet; et cum extenderitis ad Deum cum Moyse manus, Amalech victus aufugiet. Josue pugnat, et ut ad consummationem victoriae dies sufficiat protelata, soli ut stet, non tam orat, quam imperat: et meretur fides tam solis obedientiam, quam de hoste prostrato victoriam. Nobis igitur pugnantibus vos ferte praesidium, et auxilium de coelo supplicibus animis implorate. Agite quae agitis, et state in gradu quo statis: et licet nihil vobis conscii sitis, judicio tamen vestro non aestimetis vos justos; quia solus Deus quos justificat judicat, et perfectissimus quisque judicii 1109 divini districtum examen ignorat. Judicari autem ab humano die non multum curetis, neque vestra propria, neque aliena judicia approbantes; sub timore Dei sic state, ut nec vos quempiam judicantes aliquando extollamini: nec aliorum curantes judicia, excidatis in nugas: singula vero prosequentes, vos
Abbreviated transcription (Latin):
cant: et ut adsit laboranti ecclesie
supplicant cardinales. Int̾mittunt᷑
studia: et que modo continua erant:
int̾polatis discursib resumuntur.
Qulla uocatio suꝑest: seruus dei aũ
orat aut meditat aut legit. aut con¬
tionatur. Uidens gͥ. extusationes fru¬
dir profundeq suspirans affatur.
idetis fr̃s in quantis tribulatõib
laboret eccłia: Pars quidem petri et
in italia. ec in aquitania auctore deo
elisa. iam non ꝑturit: s obortit. Ena¬
sati sunt in hiis regionib scismatis
defensores. Rome magna pars no¬
bilium innocentium sequitur. ⁊ fa¬
uent ei multi fidelium: qui tamen
demerarie multitudinis impetum
formidantes: non audens publice cõ¬
fiteri quem innocentio firmare cõ¬
sensum. Conuiratos habec petrus
homines ꝑditos quos corrupit pe¬
cunia: et munitionib eoꝵ occupa¬
tis. non Symonis petri fidem: sed
Symonis magi rep̃sentat p̃stigia.
Contra unam gendem occidende edo¬

Expanded text:
cant, et ut adsit laboranti Ecclesiae, cant, et ut adsit laboranti Ecclesiae, supplicant cardinales. Intermittuntur studia, et quae modo continua erant, interpolatis discursibus resumuntur. Nulla vacatio superest: Servus Dei aut orat, aut meditatur, aut legit, aut concionatur. Videns igitur excusationes frudiu profundeque suspirans, affatur: « Videtis, fratres, in quantis tribulationibus laboret Ecclesia. Pars quidem Petri, et in Italia, et in Aquitania, auctore Deo elisa, jam non parturit, sed abortit. Evasati sunt in his regionibus schismatis defensores. Romae magna pars nobilium Innocentium sequitur, et favent ei multi fidelium: qui tamen temerariae multitudinis impetum formidantes, non audent publice confiteri, quem Innocentio firmavere, consensum. Conjuratores habet Petrus homines perditos, quos corrupit pecunia: et munitionibus eorum occupatis, non Simonis Petri fidem, sed Simonis Magi repraesentat praestigias. Contra unam gentem, Occidente edo
Abbreviated transcription (Latin):
Iactus ũ uir dei aliqͥd quietis cẽpꝰ.
aliis se negocus occupauit: et sece¬
dene in casulam pisatiis corquibꝰ
circuintextam. solus meditationib
diirs uacare disponte⁊ ⁊ repente
occurrunt. et in diu̾sorio humili.
qasi ad presepe domini consistenti
amatoria cantica: et sp̃ualium fer
siderant. fuscam adamaiit sponsam:
et decoloratam a sole. tanto excollat.
preconis. ut dicat cam totam formo¬
sami: nec ullam in ea macłam esse.
Ipsam quoq sponsam dilections. lan¬
guere mirat᷑. et inquirit diligent᷑ q̃
tanto affectu anima impatienter
anhelat. Cumq sponsus multis lau¬
dibus sponsam attollat: uon tamẽ
in omĩb plenam ei suz copiam pre¬
beat: nec usq ad plenitudinem sati¬
etatis se sponse desideranti concedat.
Quesitus aliquando nõ inueniat᷑:
et post longos circuitus. reꝑtus ce¬
quantũ in se profecerit. qui cotidie
in illis epulabat᷑ deliciis: qnͣtum ĩ¬
uobis quib illius bñdictionis reliqͥ¬
as. in scriptura seruauitꝰ manife¬

Expanded text:
Nactus vero Vir Dei aliquod quietis tempus, aliis se negotiis occupavit, et secedens in casulam pisatiis torquibus circumtextam, solus meditationibus divinis vacare disponit. Et repente occurrunt ei in diversorio humili, quasi ad praesepe Domini consistenti, amatoria Cantica, et spiritualium fercsiderant, fuscam adamaverit sponsam, et decoloratam a sole, tanto extollat praeconio, ut dicat eam totam formosam, nec ullam in ea maculam esse. Ipsam quoque sponsam dilectione languere miratur, et inquirit diligenter, qtanto affectu anima impatienter anhelat. Cumque Sponsus multis laudibus sponsam attollat, non tamen in omnibus plenam ei sui copiam praebeat, nec usque ad plenitudinem satietatis se sponsae desideranti concedat: quaesitus aliquando non inveniatur, et post longos circuitus repertus tequantum in se profecerit qui quotidie in illis epulabatur deliciis, quantum uerit, quibus ejusdem benedictionis reliquias in scriptura servavit, manife
Abbreviated transcription (Latin):
sione et iuatico de corpe egredientem
sp̃m diabolo reddidit: cuius minist᷑
usq in finem extiterat. Corpus eius
a nepotibus suis quos in eccłia illa
honoribus sublimauerat inuẽtum
basilica quadam humatũ est: sed
postea a Gaufredo carnotensi ep̃o
sedis apłice legato inde extractum ẽ
aliasq proiectum. Nepotes quoq eiꝰ
ab cadem ecclia postea eliminati sũt.
et om̃is progenies et plantatio a
uidice auulsa ꝑ ext̾a regna tanti
irdicu circunterens querimonias
exulauit. Tanto igit malo obruto
ee scismate Girardi redacto inane¬
reo: uir dei cum magno gaudio ca¬
ramuallem teuerut.Adsunt frẽs
cirtumfusi petibus eius gmboagut¬

Expanded text:
sione et viatico, de corpore egredientem sione et viatico, de corpore egredientem spiritum ei reddidit, cujus minister usque in finem exstiterat. Corpus ejus a nepotibus suis, quos in ecclesia illa honoribus sublimaverat, inventum basilica quadam humatum est: sed postea a Gaufrido Carnotensi episcopo Sedis apostolicae legato inde extractum, alioque projectum est. Nepotes quoque ejus ab eadem ecclesia postea eliminati sunt, et omnis progenies et plantatio a radice avulsa, per extera regna, tanti judicii circumferens querimonias, exsulavit. Tanto igitur malo obruto, et schismate Gerardi redacto in cineres, Vir Dei cum gaudio magno Claram-vallem revertitur. Adsunt fratres, circumfusi pedibus ejus: gra
Abbreviated transcription (Latin):
pe᷑ et sicut ei om̃is obedit eccłia: tu
quoꝙ electo a deo tanto pare ponti¬
fici. fudiens hec cmes auctoritate
sp̃t sancti. ⁊ sanctoꝵ sacramentoꝵ
presenta utistas. nec audebat respõ¬
dere nec poterat: s statim occurrit. ⁊¬
in pacis osculo recepit ep̃m: ⁊ eadem
qua eum abiurauerat manu cum
tocius exultatione ciuitatis ad ꝓpͥã
sedem reduxit. s et deinceps abbas
cum comite iam famłiarius ⁊ sua¬
uius loquens. paterne eũ monuit
ne ad tam impios et tam temerari¬
os ausus ultra exurgeret: ne dei pa¬
tientiam in tantis irritaret flagi¬
tiis: ne pacem factam in aliquo ui¬
olaret. Pace itaq om̃i aquitanie ec¬
clĩe reddita solus Girardus ꝑseuẽ¬
rat. in malis: s non multo post
adueniente die ire in domo sus mi¬
serabiliter extinctus est. Et cum di¬
cat scriptura. est peccatum ad mortẽ
pro eo non dico ut roget quis: impe¬
nutens et subito mortuus sine confes¬

Expanded text:
pae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu pae, et sicut ei omnis obedit Ecclesia, tu quoque electo a Deo tanto pare Pontifici. » Audiens haec Comes, auctoritate Spiritus sancti, et sanctorum Sacramentorum praesentia victus, nec audebat respondere, nec poterat: sed statim occurrit, et in pacis osculo recepit episcopum; et eadem qua eum abjuraverat manu, cum totius exsultatione civitatis ad propriam sedem reduxit. Sed et deinceps Abbas cum Comite jam familiarius et suavius loquens, paterne eum monuit, ne ad tam impios, et tam temerarios ausus ultra exsurgeret, ne Dei patientiam tantis irritaret flagitiis, ne pacem factam in aliquo violaret. 39. Pace itaque omni Aquitaniae Ecclesiae reddita, solus Gerardus perseverat in malis: sed non multo post, adveniente die irae, in domo sua miserabiliter exstinctus est. Et cum dicat Scriptura, Est peccatum ad mortem, pro eo non dico ut roget quis , impoenitens et subito mortuus, 1108 sine confes
Abbreviated transcription (Latin):
rei: et om̃ium suspensa expectatio
nescio quid diuinum fieri celitus
expectabat: Uidens comes abbatem
in sp̃u uehementi procedentem. ⁊
sacratissimum domini corpus ferẽ¬
tem in manib expauit. et diriguit:
menbrisq tremebundis metu et dis¬
solutis. quasi amens solo ꝓuoluit.
Eleuatus a militib rursum in faci¬
em ruit: Nec quippiam alicui loqũeᷤ
aut intendens in aliquem saliuis ꝑ
barbam defluentibus. cum profum¬
dis efflans gemitibus: epilẽticus ui¬
debatur. Tunc uir dei ad eum ꝓpius
accessit: et pede pulsans acclinem
surgere iubet: et ꝑstare supra pedes
et dei audire sententiam. Presens
est inquit pictauensis ep̃c. quem
ab eccłia sua expulisti: uade ⁊ recon¬
ciliare ei ⁊ in osculo scõ pacis cum
eo iungito federa: et ip̃e ad sedem su¬
am eum reducito: et satiffaciens
deo. redde pro contumelia glam:
et in uniu̾so pͥncipatu tuo diui¬
sos et discordes ad caritatis reuoca
unitatem. Subdere innocentio pa¬

Expanded text:
rei: et omnium suspensa exspectatio, rei: et omnium suspensa exspectatio, nescio quid divinum fieri coelitus exspectabat. Videns Comes Abbatem in spiritu vehementi procedentem, et sacratissimum Domini corpus ferentem in manibus, expavit et diriguit, membrisque tremebundis metu et dissolutis, quasi amens solo provolvitur. Elevatus a militibus rursum in faciem ruit, nec quidpiam alicui loquens, aut intendens in aliquem, salivis in barbam defluentibus, cum profundis efflans gemitibus, epilepticus videbatur. Tum Vir Dei ad eum propius accedit, et pede pulsans acclivem, surgere jubet, et stare supra pedes, et Dei audire sententiam. « Praesens est, inquit, Pictavensis episcopus, quem ab ecclesia sua expulisti. Vade et reconciliare ei, et in osculo sancto pacis cum eo jungito foedera, et ipse ad sedem suam eum reducito: et satisfaciens Deo, redde pro contumelia gloriam, et in universo principatu tuo divisos et discordes ad charitatis revoca unitatem. Subdere Innocentio pa
Abbreviated transcription (Latin):
corripiens: ad altare sanctum abla¬
turus et supplicaturus accedit. In
trauerant eccłiam quibus licebat di¬
uinis interesse mysteriis: comes susti¬
nebat pro foribus. Peractis gͥ cõsetrato¬
nib et pace data et diffusa ꝑ popłm:
uir dei non se agens ut hominẽ: corpꝰ
facie. et flameis oculis non supplitãs
s minax foras egredit᷑: et u̾bis terri¬
bilib aggreditur ducem. Rogauimꝰ
te inquit: et spreiusti nos. Supplica¬
uit tͥ in altero quem iam tecũ ha¬
buimus conuentu seruoꝵ dei ante
te adunata młtitudo: et cõtempsisti
Ecce ad te processit filius uirginis:
qui est caput et dominue eccłie quẽ
tu ꝓsequeris. Adest iudex tuus: in
uius nomine omne genu curnat.
celestium t̾restrium et infernoꝵ.
Adest iudex tuus: in cuiꝰ manus
illa anima tua deueniet. Nunqͥd ⁊
ipsum sꝑnes : Nunquid ⁊ ip̃m sic̃
seruos eius contempnes: Lacͥma¬
bantur uniu̾si qui aderant ⁊ or̃oi¬
bus utenti prestolabant᷑ exitum

Expanded text:
corripiens, ad altare sanctum oblacorripiens, ad altare sanctum oblaturus et supplicaturus atraverant ecclesiam quibus licebat divinis interesse mysteriis: Comes sustinebat pro foribus. Peractis igitur consecrationibus, et pace data et diffusa in populum, Homo Dei jam non se agens ut hominem, corpus facie et flammeis oculis, non supplicans, sed minax foras egreditur, et verbis terribilibus aggreditur Ducem. « Rogavimus te, inquit, et sprevisti nos: supplicavit tibi in altero, quem jam tecum habuimus, conventu servorum Dei ante te adunata multitudo, et contempsisti. Ecce ad te processit Filius Virginis, qui etu persequeris. Adest Judex tuus, in cujus nomine omne genu curvatur, coelestium, terrestrium, et infernorum. Adest Judex tuus, in cujus manus illa anima tua deveniet. Nunquid et ipsum spernes? nunquid et ipsum, sicut servos ejus contemnes? » Lacrymabantur universi qui aderant, et orationibus intenti praestolabantur exitum
Abbreviated transcription (Latin):
sibile reddererur. Itaq apud ꝑtini¬
acum hunicinde cõueniunt: et in
pͥmis de diuisione eccłie. et de sci¬
sura et obstinatione que insca al¬
pes in sola aquitania quasi nebu¬
le corruptela consederat. multio
modis etrationibus a sernis dei
comiti intimatum est: quod eccłia
una est: et quicquid extra eam est.
quasi extra archam ⁊ iudicio dei ne ͤ s¬
se est inderire et dilui. Adducta qͦꝙ
exempla dathan et abyron quos ren
tui scsmatis tetra uiuos absorbuit:
nec tanto malo uindicta dei aligño
defuisse monstratum. Hiio audtoᷤ
comes ex parte sano usus est cõsilio¬
et respondit se ii obedientiam inocẽ¬
tii pape. posse se dare consenstm: s in
restitutionem op̃oꝵ quos de sedibus
suis expulerat nulla ratione indu¬
ci: qm̃i tmplacabiliter eum offende¬
eorum pacem aliquando susceptur̃.
Diu ꝑiternũtios protractus ẽ ser¬
mo᷑ et dum uicissim u̾bis se mutuo
occtipant. uir dei efficatiora arma

Expanded text:
sibile redderetur. Itaque apud Partinisibile redderetur. Itaque apud Partiniacum hinc inde conveniunt; et in primis de divisione Ecclesiae, et de scissurae obstinatione, quae infra Alpes in sola Aquitania, quasi nebulae corruptela consederat, multis modis et rationibus a servis Dei Comiti intimatum est, quod Ecclesia una est, et quidquid extra eam est, quasi extra arcam, judicio Dei necesse est interire et dilui. Adducta quoque exempla Dathan et Abiron, quos pro reatu schismatis terra vivos absorbuit , nec tanto malo vindictam Dei aliquando defuisse monstratum est. His auditis, Comes ex parte sano usus consilio, respondit, se in obedientiam Innocentii papae posse dare consensum; sed in restitutionem episcoporum, quos de sedibus suis expulerat, nulla ratione induci, quoniam implacabiliter eum offendeeorum pacem nullo tempore suscepturum. Diu per internuntios protractus est sermo: et dum vicissim verbis se mutuo occupant, Vir Dei efficaciora arma