comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uanitatẽ et sp̃c sui afflictionẽ. curãq suꝑfluã inuenisse de¬
stat᷑. in cunctis q̃ fiunt sub sole: Que aũt̃ sint illa q̃ fuĩt
sub sole supͣ iã dictũ ẽ: s ut competentiꝰ sermo ad ea que st̃¬
dicenda transeat. breuit̃ nc̃ summatĩq repetimꝰ q̃ dicta sunt:
omnis tꝑm mutabilitas atq uicissitudo distingait᷑. ut idem
intelligat᷑ ꝑ id qd̾ dictũ ẽ sub sole: ac si dictũ fuisset sub tẽꝑe:

Expanded text:
em curamque superfluam invenisse testatur in cunctis quae fiunt sub sole. Quae autem sint illa quae fiunt sub sole, supra jam dictum est. Sed ut competentius sermo ad ea quae sdicenda transeat, breviter nunc et summatim repetemus quae dicta sunt. omnis temporum mutabilitas atque vicissitudo distinguitur, ut idem intelligatur per id quod dictum est, sub sole, ac si dictum fuisset sub tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
eã q̃ intͥusecus abscondita ẽ sapientie dulcedinẽ. ad gustum
elicere. speciẽꝙ eiꝰ in lucẽ ꝓferre. qͥs potensẽ: Seriba doc¬
tus in regno celorũ qͥ ꝓfert de thesauro suo noua et uet̾a
si nob̃ adueniat. ecce ille ẽ. cui dedit ds̃ sapientiã et intel¬
ligentiã adaꝑire eã et manifestare. ut sciant homines
quoniã in ip̃so ẽ uita S nos qͥd sumꝰ. tenebre ad lucẽ: ut
comp̃hende cogitemꝰ qd̾ abscondit ds̃ ab ocłis hominum.
amicis suis reuelare secretũ sapientie sue: Qͥd facimꝰ nos
Ergo ñ meditabim᷑ in mandatis eiꝰ. neq inuestigabimꝰ se-¬
mitas eiꝰ. et reqͥesçere pot̾it cor nr̃m donec inueniat illã

Expanded text:
eam quae intrinsecus abscondita est sapientiae dulcedinem ad gustum eam quae intrinsecus abscondita est sapientiae dulcedinem ad gustum elicere, speciemque ejus in lucem proferre quis potens est? Scriba doctus in regno coelorum qui profert de thesauro suo nova et vetera , si nobis adveniat, ecce ille qui dedit Deus sapientiam et intelligentiam adaperire eam et manifestare, ut sciant homines, quoniam in ipsa est vita. Sed nos quid sumus? tenebrae ad lucem ut comprehendere cogitemus quod abscondit Deus ab oculis hominum, amicis suis revelare secretum sapientiae suae. Quid facimus nos? Ergo non meditabimur in mandatis ejus, neque investigabimus semitas illius, et requiescere poterit cor nostrum donec inveniat
Abbreviated transcription (Latin):
erit sub sole aliqͥd ꝑpetuũ: Unde hoc : Quia eadẽ ẽ ẽditio p̃¬
teritoꝵ. et eoꝵ q̃ futura st̃: et nat᷑a consimilis: Nicħ enĩ no¬
uũ ẽ sub sole. nec ualet qͥsqͣm dic̾e. eoce hoc recens ẽ: Iã enĩ
p̃cessit in scłis. q̃ fuer̃ ante nos Et qͥa simił conditio ẽ: gͦ
sic̃ p̃terita. sic et fut᷑a et qualia st̃ putas ipsa p̃terita: Au¬
di qualia: Non ẽ inqͥt pͥoꝵ memoria Ergo ñ solũ p̃sentia
eoꝵ int̾itu sublata est. sed memoria quoq obliuione de¬
leta ẽ Magna ruina Talia st̃ et ipsa que fut᷑a st̃. nãce
eoꝵ qͥ ptꝰ nos fut᷑i st̃. ñ erit recordatio apd̾ eos qͥ fut᷑i st̃ in
nouiss imo. ueraq sententia ẽ. uanitas uanitatũ. uani¬
tas uanitatũ. et omnia uanitas:
Igo eccłiastes rex fui isrł in hierusalẽ. et ꝓposui in animo
mõ q̃rere et inuestigare sapient̃ de omnibꝰ q̃ fiunt sub
sole: Sermones sapientiũ et enigiata eoꝵ scrutari.:

Expanded text:
erit aliquid sub sole perpetuum. Unde hoc? Quia eadem est conditio praeteritorum, et eorum quae futura sunt, et natura consimilis. Nihil enim novum est sub sole, nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos. Et quia similis conditio est; ergo sicut praeterita, sic et futura. Et qualia sunt putas ipsa praeterita? Audi qualia: Non est, inquit, priorum memoria. Ergo non solum praesentia eorum interitu sublata est, sed memoria quoque oblivione deleta est. Magna ruina. Talia sunt et ipsa, quae futura sunt. Nam et eorum qui post nos futuri sunt, non erit recordatio apud eos qui futuri sunt in novissimo. Veraque sententia est: Vanitas vanitatum, vanitas vanitex Israel in Hierusalem: et proposui in animo meo quaerere et investigare sapienter de omnibus quae fiunt sub sole. Sermones sapientium et aenigmata eorum scrutari, et
Abbreviated transcription (Latin):
in his ipsa uanitas qͣsi ꝑ qͦdam gͣdus ad increm̃tũ consur¬
git. et cõrruptio uelut a modico exercens. paulatĩ aucta
semꝑ in periis ꝓcedit : Nam in eis pͥma origo uanitatis
inuenit᷑ curiositas. deinde cupiditas. postremo uoluptã
Int̃ quas qͥdẽ pͥma ad concupiscentiã ocłorũ ꝑtinet. scd̾ã ad
humanus animus a sumina ueritate defluens. in tantum
p̃cipitat᷑. ut carnalibꝰ tandẽ desidiis p̃ssus. totusq uolup¬
tatũ illecebris deuictus. sue originis non solũ ꝑ se reminis¬
ci ñ ualeat. sed nec ammonitꝰ qͥdẽ uelle possit. aut ñ eẽ quod
male ẽ. aut eẽ qd̾ male ñ est: Nã qd̾ ẽ male ẽ. et qd̾ eẽ deb̾et

Expanded text:
in his ipsa vanitas quasi per quosdam gradus ad incrementum consurgit, et corruptio velut a modico excrescens, paulatim aucta semper in pejus procedit. Nam in eis prima origo vanitatis invenitur, curiositas, deinde cupiditas, postremo voluptas. Inter quas prima quidem ad concupiscentiam oculorum pertinet; secunda ad elicet vanitates humanus animus a summa veritate defluens in tantum praecipitatur, ut carnalibus tandem desideriis pressus totusque voluptatum illecebris devinctus suae originis non solum per se reminisci non valeat, sed nec admonitus quidem velle possit aut non esse quod male est, aut esse quod male non est. Nam quod est, male e
Abbreviated transcription (Latin):
inueniri pot̃. incip̃ miser defectus sui erũpna languens
qͣsi qͦdã factidio de aliis semꝑ ad alia appetenda discurr̾e̾.
et pͥora abiciens qͣsi uacua et sterilia. sꝑat se desid̾ii sui effec¬
tus in his q̃ suꝑsunt posse optinere tã stultus et cecus. ut
cũ se in his semꝑ frustrari uideat. nec ũquã ad desidii sui fi¬
nẽ ꝑting̾e̾. neqͦquã tamĩ ħ aliqñ qͥsi uana et infructuosa cessoꝵ
amare: Sedhuiꝰ tã impudentis desidii. et stulte curiosita¬
tis. qͦ se in cognitione uisibiliũ rerũ suꝑuacue extendit. et
sui creatoris cognitionẽ in qͦ sola et uera beatitudo constat.
aut habitã negligit. aut ñ habitat q̃rere dissimulat. iusta
statĩ pena subsequit᷑. qm̃ ibidẽ ubi ꝑuerse delectationem
q̃rit. nicħ p̃ter dolorem inuenit. et sp̃c afflictionẽ: In tas¬

Expanded text:
inveniri potest, incipit miser defectus sui aerumna languens, inveniri potest, incipit miser defectus sui aerumna languens, quasi quodam fastidio de aliis semper ad alia appetenda discurrere, et priora abjiciens quasi vacua, et sterilia sperat se desiderii sui effectum in iis quae supersunt posse obtinere, tam stultus et caecus, ut cum se in iis semper frustrari videat, nec unquam ad desiderii finem pertingere, nequaquam tamen haec aliquando quasi vana et infructuosa cesset ambiri. Sed hujus tam impudentis desiderii et stultae curiositatis, qua se in cognitione visibilium rerum supervacue extendit, et sui Creatoris cognitionem in qua sola vera beatitudo constat, aut habitam negligit, aut non habitam quaerere dissimulat, justa tamen poena subsequitur; quoniam ibidem ubi perverse delectationem quaerit, nihil praeter dolorem et spiritus afflictionem in
Abbreviated transcription (Latin):
troq peiꝰ ẽ Hoc gͥ nr̃ eccłiastes exemplo sui demonstrare
hic incip̃. scilicet qualit humanꝰ animus ꝑ hos erroꝵ gradꝰ
a sũma u̾itate in uanitatẽ corruat. et ip̃so suo uicio se ꝓ¬
pellente. semꝑ in deteriꝰ eat: Ueritati enĩ inherere. et ipsã
ꝓpt̾ se dilige ui̾tatẽ. uerũ bonũ eiꝰ ẽẽ debuerat: Cũ gͦ ueri¬
tatẽ deserit. et se ab illa m̃tis au̾sione deflectit. hanc primĩ
repulsus erroris sui penã patit᷑. ut ipsam quã in se et ꝓpt̾
se amare noluit ueritatẽ. iã ꝓ uanitate q̃rere incipiat:
Et qͥa desiit illud unũ contẽplari in quo omnia uid̾et. mͦ
non tã ueritatẽ quã nouitatẽ affectans. multa scire concu¬
piscit Qͥa enĩ illã in qua uera m̃tis refectio ẽ internam oo¬
tẽplationẽ ꝑdidit. in eaꝵ q̃ foris st̃ rerũ cognitione qͣsi ei¬
bum intelligentie esuriendo reqͥrit: Sed qͥa in eisq̃ extrin¬
secus apparent uniu̾sis nequaquã ꝑfecta cognitio ueritatiᷤᷤ

Expanded text:
oc igitur noster Ecclesiastes exemplo sui demonstrare hic incipit, scilicet qualiter humanus animus per hos errorum gradus a summa veritate in vanitatem corruat, et ipso suo vitio se propellente semper in deterius eat. Veritati enim inhaerere, et ipsam propter se diligere veritatem, verum bonum ejus esse debuerat. Cum ergo veritatem deserit et se ab illa, adversionem mentis deflectit, hanc primum repulsus, erroris sui poenam patitur, ut ipsam quam in se, et propter se amare noluit veritatem, jam pro vanitate quaerere incipiat, et quia desiit illud unum contemplari in quo omnia videret, modo non tam veritatem quam novitatem affectans, multa scire concupiscat. Quia enim illam in qua vera mentis refectio est internam contemplationem perdidit, in earum, quae foris sunt rerum cognitione quasi cibum intelligentiae esuriendo requirit. Sed quia in eis, quae extrinsecus apparent universis nequaquam perfecta cognitio veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ sub temꝑe et non intꝑe. alia in temꝑe et ñ sub temꝑe. a¬
lia in temꝑe. et sub temꝑe: Et ea qͥdẽ que facta st̃ subtẽꝑe.
mag̃ subiecta st̃ temꝑi. et obnoxia mutabilitati. qͥa in t̃ꝑe
quia eoꝵ tempꝰ et p̃cessit iniciũ. et subseq̃tur finẽ Tamen¬
ut in his prorsꝰ uanitas dñet᷑. et ñ inueniat ueritas subsole
ubi caput reclinet: excipimꝰ q̃dã ex his q̃ fiunt sub temꝑe.
fructu uana sunt: ea uero q̃ sub temꝑe ꝓͥ et̾nitate fiunt:
actu quodã modo uana st̃. sed fructu non st̃. qm̃ et si tͣnsea
in oꝑe: ꝑmanent tam̃ in retͥbutione: Quaꝓpt̾ eiꝰmodi et si
plene uanitatẽ ñ euasert̃: ñ tam̃ uanitati s ueritati ser¬
iuunt. neq in eis omnino uanũ ẽ qd̾ st̃. qͥa uanitas ñ ẽ. ꝓ

Expanded text:
sub tempore, alia in tempore, et sub tempore. Et ea quidem quae facta sunt sub tempore, magis subjecta sunt tempori, et obnoxia mutabilitati, quia in tempore quia eorum tempus et praecessit initium, et subsequitur finem. Tamen in his ne prorsus vanitas dominetur, et non inveniat veritas sub sole ubi caput reclinet , excepimus quaedam ex his quae fiunt sub tempore, fructu vana sunt. Ea vero quae sub tempore pro aeternitate fiunt, actu quodammodo vana sunt, sed fructu non sunt; quoniam et si transeant in opere, permanent tamen in retributione. Quapropter ejusmodi etsi plene vanitatem non evaserunt, non tamen vanitati sed veritati serviunt; neque in eis omnino vanum est quod s
Abbreviated transcription (Latin):
re sententiã. qͥa omĩa uanitas Nẽ gͦ postqͣm nob̶ demonstra¬
uit qͣlia sint ea q̃ nob̾cũ facta st̃. transit ut doceat nos qd̾ sen¬
tire debeamꝰ. aut expectare de his q̃ a nob̾ fuint. qͥa si id qͦꝙ
uanitati subiectũ ẽ qd̾ ds̃ feẽ. dubitari ñ pot̾ omnino uanũ

Expanded text:
re sententiam, quod omnia vanitas. Nunc ergo postquam nobis demonstrare sententiam, quod omnia vanitas. Nunc ergo postquam nobis demonstravit qualia sint ea quae nobiscum facta sunt, transit ut doceat nos quid sentire debeamus, aut exspectare de iis quae a nobis fiunt. Quia si id quoque vanitati subjectum
Abbreviated transcription (Latin):
nos interĩ inqͥsitio illiꝰ. et si inuentã ñ possumꝰ. tam̃ q̃sitã doce¬
amꝰ: Ecce eccłiastes nr̃. huc usq de rerũ mutabiliũ uanitate
hoc nob mirabile appareat. quo pacto totũ. et de toto totũ
ita dictũ sit. ut adbreuitatẽ quid nicħ minus. ad euidentiã
uero nicħ ampliꝰ dicendũ uideat᷑: S hoc sapientia fec̃. q̃ in
toto tota ẽ. et in singulis tota. nec in singuł tota contrahit᷑
nec in toto tota dilatat᷑. s tanta in singuł. quanta in toto.⁊
in toto tał qͣlis tota in singuł. qͥa nec unitas minor se ẽẽ po¬
test. nec inmensitas maior Ipsa gͦ sapientia in hoc breui
sermonis corꝑe totã uniu̾sitatis effigiẽ exp̃ssit. ut paruiin
paruo magnũ uideamꝰ. qͥa in se ipso totũ non possumꝰ: Et ui¬
dimꝰ illic totũ mundũ. et agnouimꝰ uere uniu̾soꝵ nicħ eẽ qd
maneat. s flu̾e ac ꝑtransire omnia q̃ sub sole st̃. uerãq ẽsta¬

Expanded text:
entam non possumus, tamen quaesitam doceamus. Ecce Ecclesiastes noster hucusque de rerum mutabilium vanitate s verbis hoc nobis mirabile appareat, quo pacto totum et de toto totum, ita dictum sit, ut ad brevitatem quidem nihil minus; ad evidentiam vero nihil amplius dicendum videatur. Sed hoc sapientia fecit quae in toto tota est, et in singulis tota. Nec in singulis tota contrahitur, nec in toto tota dilatatur; sed tanta in singulis quanta in toto, et in toto talis qualis tota in singulis, quia nec unitas minor se esse potest, nec immensitas major. Ipsa ergo sapientia in hoc brevi sermonis corpore totam universitatis effigiem expressit, ut parvi in parvo magnum videamus, quia in seipso totum non possumus. Et vidimus illic totum mundum, et agnovimus vere universorum nihil esse quod maneat, sed fluere ac pertransire omnia quae sub sole sunt, veramque consta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm suꝑbia despicit. pͣuitas defendit: In hac gͦ huiꝰ modi cõi¬
flictatione gͣndis suꝑbie labor nascit᷑ et indignatio. qͥa dum
subiac̾e uiciis dedignat᷑. atq a se ea ꝓpellere nitit᷑. ne ꝑfic̾e
ualeat qd uult. prauis suis desid̾iis suꝑat᷑: Inde gͦ iã ipsãꝰ
cognitionẽ ueritatis ab hominari incipit. ut qͥa id qd̾ in semet
ipsa odit. ꝓpt̾ infirmitatẽ non pot̾ tolłe. possit saltun ꝑ igno¬
rantiã ñ uide:  ꝑterea cũ dixisset in sua se scientia laborem
et afflictionẽ inuenisse. atꝙ eadẽ afflictio et labor unde ẽẽt
exposuit dicens. eo qd̾ in multa sapientia multa sit indig¬
natio. et qͥ addit scientiã addit et laborẽ: ꝓtinus qualit̃ ꝑ ean¬
dem afflictionẽ sp̃e et laborẽ et indignationẽ attritus.te. ac¬
cidiatus ipsam scientiã spreu̾it. et animũ suũ ab inqͥsitiõe¬

Expanded text:
quam superbia despicit, pravitas defendit. In hac ergo hujusmodi conquam superbia despicit, pravitas defendit. In hac ergo hujusmodi conflictatione grandis superbiae labor nascitur et indignatio; quia, dum subjacere vitiis dedignatur, atque ea a se propellere nititur, ne perficere valeat quod vult, pravis suis desideriis superatur. Inde ergo jam ipsam etiam cognitionem veritatiipsa odit, propter infirmitatem, non potest tollere, possit saltem per ignorantiam non videre. Propterea cum dixisset in sua scientia laborem et afflictionem invenisse, atque eadem afflictio et labor unde esset, exposuisset, dicens: Eo quod in multa sapientia multa sit indignatio, et qui addit scientiam, addit et laborem, protinus qualiter per eamdem afflictionem spiritus et laborem et indignationem attritus et accidiatus ipsam scientia
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥsitionẽ impellebat. et suꝑbia ad ostentationẽ. dignũ
erat ut et tumidũ labor p̃meret. et curiosũ occupatio di¬
ssiparet. quatinꝰ in pena saltĩ uiciũ suũ agnosee̾t. eũq et si
non amor uͥtutis. uł dolor afflictionis ad m̃surã cohiberet
ꝓpterea suꝑiꝰ curiosus occupationẽ inueñ. hic uͦ elatꝰ la¬
borẽ et afflictionẽ. qm̃ dũ mala et bona ñ ad edificationẽ
s ad elationẽ scire q̃rit. ipsa ei cognitio testimoniũ fit gͣuita¬
tis sue. ut ipsa iniquũ ꝑ scientiã arguat. qͣm elatꝰ ad ostenta¬
tionẽ q̃rebat᷑. In de enim semetipsũ despicere cogit᷑. unde in
ocłis aliorũ uanus fieri conat᷑. quia dum amplius scire q̃¬
rit qd̾ de ueritate aliis insinuet. mag̃ in semecipso tudi.¬
qd̾ de pͣuitate dãpnet: hinc gͦ sibi ipsi animꝰ indignat᷑. et
rixã quãdam ac luctã siunit contͣ Se. qͥa tͣpitudinẽ iucioꝵ

Expanded text:
inquisitionem impellebat, et superbia ad ostentationem; dignum inquisitionem impellebat, et superbia ad ostentationem; dignum erat ut et tumidum labor premeret, et curiosum occupatio dissiparet, quatenus in poena saltem vitium suum agnosceret, eumque etsi non amor virtutis, vel dolor afflictionis ad mensuram cohiberet. Propterea superius curiosus occupationem invenit; hic vero elatus laborem et afflictionem; quoniam dum mala et bona non ad aedificationem, sed ad elationem scire quaerit: ipsa ei cognitio testimonium fit pravitatis suae, ut ipsa iniquum per conscientiam arguat, quam elatus ad ostentationem quaerebat. Inde enim semetipsum despicere cogitur, unde in oculis aliorum magnus fieri conatur; quia dum amplius scire quaerit quod de veritate aliis insinuet, magis in semetipso videt de pravitate quod damnet. Hinc ergo sibi ipsi animus indignatur et rixam quamdam ac luctam sumit contra se, quia turpitudinem vitiorum
Abbreviated transcription (Latin):
se q̃sisse. parit̃ adiunxit etiã doctͥnã. qͥa mens głie et ostentati¬
onis cupida. nequaqͣm prud̾ntiã cͥcũspectionis ad bñuiuendũ
s ad docendũ hab̾e uoluit. et id̾o scientiã prudentie sine scien¬
tia doctͥne inutilẽ sibi et infructuosã fore reputaũ: Qd̃ aut̃ ̃
la cognoᷤee uoluit ut cognita uitaret. s ut se de maloꝵ cogni¬
tione excolłet. alios de oꝑe dãpnaret: Error uͦ ẽ. cũ ꝑ ignoras¬
tiã malũ cõmittit᷑: Stulticia aut̃ : cũ malũ cognitũ ñ uitã¬
tur: Ergo et bona parit et mala scire uoluit. et cũ scientia
ut:orũq doctͥnã simul concupiũ. ut totũ qd̾ mens ꝑscientiã
comp̃hendet. ꝑ doctͥnã et ostentationẽ manifestare ualeret:
qd̃ inordinate ꝓꝓt̾ elationẽ appetiit. ꝓpt̃ laborẽ et afflic¬
tionẽ sp̃c refu̾git Nam qͥa hunc pariter et curiositas ad

Expanded text:
se quaesisse, pariter adjunxit etiam doctrinam; quia mens gloriae et ostentatise quaesisse, pariter adjunxit etiam doctrinam; quia mens gloriae et ostentationis cupida, nequaquam prudentiam circumspectionis ad bene vivendum, sed ad docendum habere voluit; et ideo scientiam prudentiae sine scientia doctrinae inutilem, sibi et infructuosam fore reputavit. Quod autemla cognoscere voluit, ut cognita vitaret; sed ut et se de malorum cognitione extolleret, et alios de opere damnaret. Error vero est cum per ignorantiam malum committitur, stultitia autem cum malum cognitum non vitatur. Ergo et bona pariter et mala scire voluit, et cum scientia utrorumque doctrinam simul concupivit, ut totum quod mens per scientiam comprehenderet, per doctrinam ad ostentationem manifestare valeret. quod inordinate propter elationem appetiit, propter laborem et afflictionem spiritus refugit. Nam quia hunc pariter, et curiositas ad
Abbreviated transcription (Latin):
Sapientie dedisse se dic̃ quasi illi poss ibilitas inueniendi
uerũ ꝓtinus subeẽt. si tantũ uoluntas q̃rendi ñ dee̾e̾t Ad
qͥd aut̃ ded̾it cor suũ expoñ dicens. ut scirẽ prudentiã atq
doctͥnã. erroresq et stulticiã: Suꝑius se mułta sapient̾ con¬
stigare disponit. ut sciat prudentiã atq doctͥnã erroresꝙ
ac stulticiam: Unde patet quia suꝑiora ad reꝵ naturam
ordine usus. qͥa pͥus uita ꝓpͥa corrigñda erat ꝑ cͥcũ spectionẽ mo¬
rum. ac demn cet̾is q̃ extͣ ꝓpriã naturã fuer̃ studiũ adhibendum.
ut pͥmũ int̾iores cordis ocłi mundarent᷑ auiciis. et postea ape¬
rirent᷑ in contẽplatione u̾i̾tatis: Sed elatio q̃ foris magna ap¬
parere uoluit. primũ ext̾iora quesiũ. ut pͥus ꝑ ext̾iorem sci¬
entiã uiã iactantie aperiret. deiñ etiã interiora sua scrutan¬
do ad ostñisionẽ foras ꝓiceret: Uñ recte cũ dixisset prudentiã

Expanded text:
ndi verum protinus subesset, si tantum voluntas quaerendi non deesset. Ad quid autem dederit cor suum, exponit dicens: Ut scirem prudentiam atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Superius multa se sapienter cona investigare disponit, ut sciat prudentiam, atque doctrinam, erroresque et stultitiam. Unde patet quod superiora ad rerum naturam tero quidem ordine usus; quia prius vita propria corrigenda erat per circumspectionem morum; ac deinde caeteris quae extra propriam naturam fuerunt, studium adhibendum, ut primum interiores cordis oculi mundarentur a vitiis, et postea aperirentur in contemplatione veritatis. Sed elatio quae foris magna apparere voluit, primum exteriora quaesivit, ut prius per exteriorem scientiam viam jactantiae aperiret, deinde etiam interiora sua scrutando ad ostentationem foras projiceret. Unde recte cum dixisset prudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
lem qͣi animal const̾ans ex aĩa et corꝑe. ipsamq eiꝰ animã
sp̃m eẽ cuncta mouentem asseuerat᷑ S qͦmodolebet opi¬
nio errantiũ exponat᷑. nos sano intellectu sp̃m ꝑgentẽ
ꝑ omĩa et in circłos suos reu̾tentẽ. occultã uim nature
acciꝑe possumꝰ.q̃ uniu̾sa inuisibilit̃ nutrit et uegetat

Expanded text:
ima constans ex anima et corpore, ipsamque ejus animam spiritum esse cuncta moventem asseveret. Sed quomodolibet opinio errantium exponatur, nos sano intellectu spiritum pergentem in omnia, et in circulos suos revertentem occultam naturae vim accipere possumus, quae universa invisibiliter nutrit et vegeta
Abbreviated transcription (Latin):
plius ñ erit: Sed q̃ri pot̾ cur p̃terita solũ et fut᷑a c̃memo¬
rauit. cũ p̃sentiũ rerum potius contẽptũ ꝑsuad̾e intendat
Sed hoc ipsũ ad magnũ contẽptũ ꝑtinet eoꝵ q̃ uident᷑.
qd̾ ea solum in numero rerũ cõmemorare uoluit: q̃ sola
sensus carnis p̃sentia comp̃hendit. qͥsi illa solũ ñ ẽẽ uide¬

Expanded text:
plius non erit. Sed quaeri potest quare praeterita solum et futura commemoplius non erit. Sed quaeri potest quare praeterita solum et futura commemoravit, cum praesentium rerum potius contemptum persuadere intendat? Sed hoc ipsum ad magnum contemptum pertinet eorum quae videntur, quod ea solum in numero eorum commemorare voluit, quae sola sensus carnis praesentia comprehendit, quasi illa solum non esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
ssimo. ut omĩa uanitati subiciat. et humanũ animũ ab
amore eorũ q̃ sub sole uident᷑. ad desidium et̾noꝵ ẽuertat
Siqͥs aut̃ simplici expositione contentus ẽẽ uelit. ht̃ ali¬
ud qd̾ in his uerb̾ q̃ supra exposita st̃. conuenient̃ satis et
forte manifestiꝰ intellig̾e possit Qͥa enĩ dix̾at. nec ocłi
uisu satiari. nec aurem impłi auditu. confestĩ causam
adiungit. quare nec ocłm uisus. nec aurẽ possit impłe
auditus. quia uideł rerũ transitoriar̃ species. ꝑ sensũ qͥdẽ
aduenientes. concupiscentiã exeitant. s cito fugientes. tͣnsi¬
tu desid̾ium fraudant: De hoc enĩ tͣnͣsitu sententiã sub¬
ung̃ dicens Qͥd ẽ qd̾ fuit : Iam ñ ẽ : p̃teriit enĩ et iã ñ est:
Ipsũ idẽ tale erit. et id qd̾ futurũ ẽ: Nam et ipsũ cũ uene¬
qd̾ faciendũ ẽ. quia et ipsũ cũ factũ fu̾it. ꝑtransibit. et am¬

Expanded text:
ssimo, ut omnia vanitati subjiciat, et humanum animum ab ssimo, ut omnia vanitati subjiciat, et humanum animum ab amore eorum, quae sub sole videntur, ad desiderium aeternorum convertat. Si quis autem simplici expositione contentus esse non velit, habet aliud quod in his verbis, quae supra exposita sunt, convenienter satis et forte manifestius intelligere possit. Quia enim dixerat nec oculum visu satiari, nec aurem impleri auditu, confestim causam adjungit, quare nec oculum visus, nec aurem possit implere auditus; quia videlicet rerum transitoriarum species per sensum quidem advenientes, concupiscentiam excitant, sed cito fugientes transitu desiderium fraudant. De hoc enim transitu sententiam subjungit, dicens: Quid est quod fuit? Jam non est: praeteriit enim, et jam non est. Ipsum idem tale erit et id quod futurum est: nam et ipsum cum venequod faciendum est; quia et ipsum cum factum fuerit, pertransibit, et am
Abbreviated transcription (Latin):
nerint qͥ pꝰt nos fut᷑i st̃. et nos qͦ eadẽ sorte sublati: etiã in
recordationẽ uiuentiũ tc̃ nequaqͦm ueniemꝰ: Qd gͦ nobiᷤ
res relinquemꝰ Si gͦ scire uolumꝰ qͣles erimꝰ apd̾ eo̾I ptꝰ noᷤ
futuri st̃. considemus quales modo apd̾ nos sint. qͥ nõs ab
hac uita iã olim sublatĩ p̃cesser̃. et ut omĩs unꝓbis m̃tib
spes p̃sentiũ tollat᷑. hii quoꝙ qui ptꝰ nos fut̾i suut. ñ ꝑman¬
suri dicunt᷑. nec in recordationẽ apd̾ suos posteros uent᷑i.
ne uł hoc in consolationẽ pͣus m̃tibꝰ ueniat. si is qͥ in se¬
metipso stare ñ pot̃. saltĩ in suo ħede. aut successore subsi¬
sistat Propt̾a p̃teritorũ p̃sentiũ ac futuroꝵ omĩum. unũ
ostendit interitũ: ñ ẽ p̃teritorũ memoria. s nec eoꝵ qͥ ptꝰ
nos fitt᷑i st̃. erit recordãtio apd̾ eos qͥ pt᷑ nos fut᷑i st̃ in noui¬

Expanded text:
etiam in etiam in recordationem viventium tunc nequaquam veniemus. Quid ergo nobis res relinquemus. Si ergo scire volumus quales erimus apud eos qui post nos futuri sunt, consideremus quales modo apud nos sint qui nos ab hac vita jam olim sublati praecesserunt. Et ut omnis improbis mentibus spes praesentium tollatur, ii quoque qui post nos futuri sunt non permansuri dicuntur; nec in recordationem apud suos posteros venturi, ne vel hoc in consolationem pravis mentibus veniat, si is qui in semetipso stare non potest, saltem in suo haerede aut successore subsistat. Propterea, praeteritorum, praesentium ac futurorum omnium unum ostendit interitum. Non est priorum memoria; sed nec eorum qui post nos futuri sunt erit recordatio, apud eos qui futuri sunt in novi
Abbreviated transcription (Latin):
sole. cuiꝰ similitudo ñ p̃cessit. nec ualet qͥsquã dic̾e hoc reeñs
ẽ. quantũ ad similitudinẽ gen̾is sui Iam enĩ p̃cessit in se¬
culis q̃ fuer̾ ante nos in gen̾e suo cuuus ipsũ est Et tam̃
fluunt omnia. nec ꝑmanet qͥcquã subsole. et q̃ in dispo¬
sitione ordinantis fixa sũt. a nr̃a p̃sentia simul et me¬
moria in semetipsis tͣnseuntia recedunt: Nã pͥus a p̃sen¬
tia nr̃a subtrahunt᷑ ut ñ subsistant ꝑ speciẽ. deĩn etiã a
memoria obliuione delent᷑. ut nec subsistant saltẽ ꝑ re¬
cordationẽ Et ne forte dura corda hominũ transitus p̃¬
teritoꝵ ad contẽptũ rerũ uisibiliũ traħe ñ suffic̾et. si il¬
lis sublatis hii qͥ p̃sentes st̃. de statu suo fiduciã hab̾e po¬
pͥoꝵ memoriã. statim istoꝵ etiã interitũ uenturũ demo¬
strat dicens: S nec eoꝵ qui ptꝰ nos fut᷑i sunt: Nã si ptꝰ noᷤ
fut᷑i st̃ alii. ꝓfecto constat. qͥa nos qͥ mͦ subsistimus cũ ue

Expanded text:
am dicere: Hoc recens est, quantum ad similitudinem generis sui. Jam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante nos in genere suo, cujus ipsum est. Et tamen fluunt omnia, nec permanet quidquam sub sole. Et quae in dispositione ordinantis fixa sunt a nostra praesentia simul et a memoria in semetipsis transeuntia recedunt. Nam prius a praesentia nostra subtrahuntur, ut non subsistant per speciem; deinde etiam a memoria oblivione delentur, ut nec subsistant saltem per recordationem. Et ne forte dura corda hominum transitus praeteritorum ad contemptum rerum visibilium trahere non sufficeret, si illis sublatis ii qui praesentes sunt de statu suo fiduciam habere pon est priorum memoria, statim istorum etiam interitum demonstrat, dicens: Sed nec eorum qui post nos futuri sunt. Nam si post nos fu
Abbreviated transcription (Latin):
ca u̾itate. sed aratione quoq sententia abhorret. nos dictũ
hoc referamus ad rerũ similitudinẽ. q̃ in suis gen̾ib sic a pͥn¬
cipio institute st̃. ut unũ qd̾ꝙ scd̾m similitudinẽ⁊ formã
pͥme originis sue ꝓpaginẽ oftendat. et nicħ sit qd̾ t̾minũ pri¬
me dispositioĩs in suo gen̾e excedat: Sic in ipsis elem̃tis m̃di.

Expanded text:
ca veritate, sed a ratione quoque sententia abhorret, nos dictum ca veritate, sed a ratione quoque sententia abhorret, nos dictum hoc referamus ad rerum similitudinem, quae in suis generibus sic a principio institutae sunt, ut unumquodque secundum similitudinem et formam primam originis suae propaginem extendat et nihil sit quod terminum primae dispositionis in suo genere excedat. Sic in ipsis elementis mundi
Abbreviated transcription (Latin):
erat ante tꝑa et̾nitas. sine tꝑe qͥdem: Temꝑa qͥdem ñ eã au¬
xerunt cũ inciꝑent. nec cũ finient᷑ consument: Liquet gͦ
p̃cessit in scłis q̃ fuer̃ ante nos: qͦ intellectu accipiendũ sit
statĩ subseqñtibus u̾bis ostendit dicens: Non ẽ pͥorũ memo¬
ria. sed nec eoꝵ qͥdẽ q̃ postea futura st̃ erit recordatio apd̾
eos qͥ fit᷑i st̃. in nouissimo: Namsi pͥora et nouissima cũ
st̃ in nouissimo. s dic̾et a ꝑd̾ nos. qͥ fut᷑i sumus in nouissi¬
mo. nͥ forte pͥmos et nouissimos ad pͥncipiũ et finẽ eiꝰdẽ se¬
culi referendũ qͥs dicat: Alioqͥn. nec pͥmos ẽẽ nec nouissi¬
mos qͥ sine pͥncipio fuer. et sine fine futi st̃: Sed pͥmos et
nouissimos ad pͥncipiũ et finẽ eiusdẽ scłi reserre ꝓhibet
p̃cedentiũ atq alia sub seqñtiũ dic̃. nequaꝗͣ. se pͥmos et noui¬
ssimos eiꝰdẽ scłi significasse ostñdit Ergo qͥa ñ solũ a catholi¬

Expanded text:
erat ante tempora aeternitas sine tempore, quam tempora quidem nec auxerunt cum inciperent, nec cum finientur, consument. Liquet ergpraecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Quo intellecorum memoria; sed nec eorum quidem, qui postea futuri sunt, erit recordatio apud eos, qui futuri sunt in novissimo. Nam, si priora et novissima cum sunt in novissimo, sed diceret, apud nos qui futuri sumus in novissimo. Nisi forte primos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referendum quis dicat, alioquin nec primos esse nec novissimos qui sine principio fuerunt, et sine fine futuri sunt. Sed primos et novissimos ad principium et finem ejusdem saeculi referre prohibet, praecedentium, atque alia subsequentium dicit nequaquam se primos et novissimos ejusdem saeculi significasse ostendit. Ergo, quia non solum a catholi
Abbreviated transcription (Latin):
ut manifeste patescat. qͥa subsequens rer̃ effectus cũ ꝓu¬
dentia concordat. id̾o et̃ in ipsa rer̃ serie futurũ a p̃terito
ñ discordat: Qd ẽ enĩ qd̾ factũ ẽ : Ipsũ qd̾ faciendũ ẽ: Ergo
qd̃ fuit in ꝓuidentia semꝑ. aliqñ fut᷑um ẽ in re: et qd̾ factũ ẽ¬
iam in re. ꝑ similitudinẽ adhuc faciendũ ẽ: S ñ p̃tereun¬
dũ mͥ uidetur. qd̾ ñ ait qͥd ẽ qđ̾ futurũ. ut deinde subiung̾et
ipsum qd̾ fuit. cũ p̃terita mag̃ certa sint fut᷑is. qͥa et si non
sint. fuer̃ tam̃ aliqñ et uisa sunt. futura aũt nũquã Et
ponsione aut̃. qd̾ mag̃ notũ ẽẽ constat: Sed notandũ qd̾ effec¬
tus rerũ scd̾m causam ꝓuidentia post̾ior ẽ In nra aut cogni¬
tione: pͥor qͥa donec mactu suo res cernimꝰ. qͥd de ipsisin et̾na

Expanded text:
ut manifeste patescat quod subsequens rerum effectus cum prut manifeste patescat quod subsequens rerum effectus cum providentia concordat, ideo etiam in ipsa rerum serie, futurum a praeterito non discordat. Quid est enim quod factum est? ipsum quod faciendum est. Ergo quod fuit in  similitudinem adhuc est faciendum. Sed non praetereundum mihi videtur quod non ait. Quid est quod futurum est, ut deinde subjungeret. Ipsum quod fuit, cum praeterita magis certa sint futuris, et quia etsi non sunt, fuerunt tamen aliquando et visa sunt. Futura autem nunquam fueponsione autem, quod magis notum esse constat. Sed notandum quod effectus rerum secundum causam, providentia posterior est; in nostra cognitione, prior. Quia donec in actu suo rem cerni
Abbreviated transcription (Latin):
nec auris implet᷑ auditu cũ erudit᷑ ab alt̾o. ut uł intentio
exiens ad inqͥsitionẽ reꝵ qnͣtũ extͣ ẽ totũ comp̃hendat: uł
cognitio ing̃diens. quantũ intꝰ ẽ totũ repleat: Ergo ocłs et
auris nec toti mundo sufficiunt ut totum capiant. neo toti
anino ut totũ impleant. et tam̃ ꝑ ea q̃ foris st̃ ammonen¬
tur ut ꝑgant illuc ubi ẽ uita. ubi totũ inueniant. ñ totũ
capiant. quia omnia in ipso uita erant: et uita erat lux
hominũ: Illuc gͦ ꝑgant. ubi simł totũ inueniant et totum
capiant. totũq possideant. ubi in et̾na dispositione iã fac¬
Ipsũ enĩ idẽ ⁊ iã fuit. et non aliud futurũ est in temꝑe. quã
qd fuit ante tꝑa in et̾na dĩ dispositione. nec aliud sũbseqͣn
in rerũ ordine explicat᷑ mutabile. quã qd̃ fixũ et ꝑmanẽs
semꝑ fuit in illa rata et inuariabili diuina dispositione: Et

Expanded text:
nec auris impletur auditu, cum eruditur ab altero, ut vel intentio nec auris impletur auditu, cum eruditur ab altero, ut vel intentio exiens ad inquisitionem rerum quantum extra est, totum comprehendat, vel cognitio ingrediens quantum intus est, totum repleat. Ergo oculus et auris nec toti mundo sufficiunt, ut totum capiant; nec toti animo, ut totum impleant. Et tamen per ea quae foris sunt, admonentur ut pergant illuc ubi vita est, ubi totum inveniant, et totum capiant, quia omnia in ipso vita erant, et vita erat lux hominum . Illuc ergo pergant ubi simul totum inveniant, et totum capiant totumque possideant ubi in aeterna dispositione jam facpsum enim idem, et non aliud futurum est in tempore quam quod fuit ante tempora, in aeterna Dei dispositione. Nec aliud subsequens in rerum ordine explicatur mutabile, quam quod fixum et permanens semper fuit in illa rata et invariabili divina dispositione. Et
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ et̾nũ ẽ. fugiendũ eẽ qd̾ st̃: In eo aut̃ qd̾ nicħ nouũ. sequen¬
dũ ẽẽ qd ñ st̃: Quaꝓpt̃ recurrat᷑ ad summã sententiã. ut qͥ a
in his q̃ sub sole st̃ ocłi satiari et aures impleri nec scĩa posst̃.
qͥa ñ comp̃hendt̃ totũ qd ẽ. nec desidio poss unt. qͥa et si com¬
prehendant. ñ suffic̃ totũ qd̾ ẽ. nec qͦntũ possunt ꝑmanet qd̾
p̃sens ẽ. et sciant uanitatẽ ẽẽ omẽ qd̾ sub sole ẽ et qͥa nicħ de
uniu̾so labore suo quo laborat sub sole homo ampltꝰ habe po¬
test: Dicat gͦ cuncte res difficiles ut comp̃hendant᷑ ab huma¬
no sensu. q̃ nec numerari posst̃ młtitudine. nec comphendi
qͣntitate. nec ꝓfunditate inuestigari. et id̾o mirũ ñ ẽ. si ser¬
mo deficit. ubi intelligentia succũbit: et ob hoc ñ ualet eas
homo explicare sermone. ut rationẽ reddat de singłisqui
omnia ñ nouit: Non enĩ saturat᷑ ocłs uisu cũ ꝑ se consid̾at.

Expanded text:
num est, fugiendum esse quod sunt. In eo autem quod nihil novum, sequendum esse quod non sunt. Quapropter recurrat ad summam sententiam, ut quia in iis quae sub sole sunt oculi satiari, et aures impleri nec scientia possunt, quia non comprehendunt totum quod est; nec desiderio possunt; quia, etsi comprehendant, non sufficit totum quod est, nec quantum possunt permanet quod praesens est. Sciunt vanitatem esse omne quod sub sole est, et quod nihil de universo labore suo, quo laborat sub sole, homo amplius habere potest. Dicat ergo: Cunctae res difficiles, ut comprehendantur ab humano sensu, quae nec numerari possunt multitudine, nec comprehendi quantitate, nec profunditate pervestigari. Et ideo non mirum est si sermo deficit, ubi intelligentia succumbit; et ob hoc non valet eas homo explicare sermone, ut rationem reddat de singulis quia omnia non novit: Non enim saturatur oculus visu cum per se considerat;
Abbreviated transcription (Latin):
tis ductꝰ qͣsi aqͦͥs sparsim collectas in cisternã deduẽt Et qr
in eisdẽ rebus qͦs ꝑcipiunt. neq uniu̾sitatẽ comp̃hendere.
neꝙ intima penetrare ualent. recte nc̃ dr̃ ñ saturat᷑ ocłs
uisu. nec auris implet̾ auditu qͥa humanꝰ animꝰ uł uidñ¬
do uł audiendo. etiãsi aliqͥd quantulũcũꝙ de u̾itate ꝑci¬
pit. longe tam̃ ab illiꝰ plenitudine sue conditio infirmita¬
tis eũ repellit Non gͦ mirũ ẽ. si humani sermonis aridita
ad explicandã rerũ difficultatẽ ñ sufficit. qͥa sensus et̃ hu¬
manus in eiꝰ considatione succũbit: id̾oq cuncte resdiffi¬
ciles. nec ualet eas hõ explicare sermone. nec saturatuꝵ¬

Expanded text:
tis ductus et quasi aquas sparsim collectas in cisternam deducunt. Et quia tis ductus et quasi aquas sparsim collectas in cisternam deducunt. Et quia in eisdem rebus quas percipiunt, neque universitatem comprehendere, neque intima penvisu, nec auris impletur auditu. Quia humanus animus vel vivendo vel audiendo, etiamsi aliquid quantulumcunque de veritate percipit: longe tamen ab ejus plenitudine, suae eum conditio infirmitatis repellit. Non ergo mirum est si humani sermonis ariditas ad explicandam rerum difficultatem non sufficit; quia sensus etiam humanus in ejus consideratione succumbit. Ideoque cunctae res difficiles, nec valet eas homo explicare sermone: n
Abbreviated transcription (Latin):
Scimus nãq qͥa iccͥco cisterna fodit᷑. ut aqͣ extͥnsecꝰ collecta:
in eã defluat. et ex ea rursũ in usus hominũ tͣnsit᷑a hau¬
riat᷑  S hec qͥa uenã uiuã ñ habet. quantũ libet magna
aquar̃ collectione redundans uideat᷑. aliqñ ex hauriri po¬
test et exsiecari. qͥa cũ sublatũ fu̾it et consũptũ. qd aliũ¬
de infundit᷑. nicħ ei de suo suꝑẽ unde reparet᷑ Sed fons
qͥ uiuã ht̃ uenã. etiãsi modicus ẽ. defic̾e tam̃ omĩno ñ po¬
test. neq effusionis sue defectũ aliqñ sentit. cũ si ne defec¬
tu semꝑ de ꝓpͥo increm̃tũ accedit: Corꝑales gͥ ocłi et aures
licet p̃cipua sint instrum̃ta. qͥbus uia disciplinis aꝑitur
ad animum. qr tam̃ intꝰ a fonte u̾itatis ñ ueniunt. notio¬
nes rer̃ uisibiliũ ad cor hominis ꝑ angustos sue capacita¬

Expanded text:
Scimus namque quia cisterna idcirco foditur, ut aqua extrinsecus collecta Scimus namque quia cisterna idcirco foditur, ut aqua extrinsecus collecta in eam defluat, et ex ea rursum in usus hominum transitura hauriatur. Sed haec quia venam vivam non habet, quantumlibet magna et aquarum collectione redundans videatur, aliquando exhauriri potest et exsiccari; quia, cum sublatum fuerit, et consumptum quod aliunde infunditur, nihil ei de suo superest unde reparetur. Sed fons qui vivam habet venam etiamsi modicus est, deficere tamen omnino non potest, neque effusionis suae defectum aliquando sentit, cui sine defectu semper de proprio incrementum accedit. Corporales igitur oculi et aures, licet praecipua sint instrumenta, quibus via disciplinis aperitur ad animum, quia tamen intus a fonte veritatis non veniunt notiones rerum visibilium, ad cor hominis per angustos suae capacita
Abbreviated transcription (Latin):
plari incipiat. ñ satiat᷑ ocłs uisu si erudiri q̃rat ab altero.
non implet̾ auris auditu: Angustie enĩ corꝑaliũ instrum̃¬
torũ si se foris effundant. ꝓfunditati siue imm̃sitati expli-¬
cande ñ sufficiunt: Si aut̃ se intꝰ fundant. capacitatẽ cordis
humani impłe ñ posst̃ Qͥa enĩ cor hominis peccati teneb̾s
cecatũ intꝰ ocłm ñ habet. quo lum̃ ueritatis plene uideat. nͨ
aurẽ qua dĩ u̾bũ intͥnsecꝰ sonantis ꝑcipiat. ad ariditatẽ igno¬
rantie sue rigandã corꝑeos ocłos et aures aꝑire cogit᷑. ut fo¬
ris aliquã saltẽ in rerum specie ueritatis stillã hauriat. qͦsi¬
tis eiꝰ licet ñ ualeat omĩno extingui. uł ad modicũ ualet tem¬
Duo peccata fec̃ ppłs meus: Me dereliquer̃ fontẽ aqͣ uiue.
et fod̾unt sͥ eist̾nas dissipatas. et ñ ualentes aqͣs continere:

Expanded text:
plari incipiat, non saturatur oculus visu. Si erudiri quaerat ab altero, plari incipiat, non saturatur oculus visu. Si erudiri quaerat ab altero, non impletur auris auditu. Angustiae enim corporalium instrumentorum, si se foras effundant, profunditati rerum sive immensitati explicandae non sufficiunt. Si autem se infundant, capacitatem cordis humani implere non possunt. Quia enim cor hominis peccati tenebris caecatum intus oculum non habet, quo lumen veritatis plene videat, nec aurem qua Dei verbum intrinsecus sonans percipiat, ad ariditatem ignorantiae suae rigandam corporeos oculos et aures aperire cogitur, ut foris aliquam saltem in rerum specie veritatis stillam hauriat, qua sitis ejus licet non valeat omnino exstingui, vel ad modicum valeat temDuo peccata fecit populus meus. Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi cisternas dissipatas, et non valentes aquas continere .
Abbreviated transcription (Latin):
andũ facta st̃. ut ab eis excitatꝰ surgat. et ea auct̃ tranendat:
Qua ꝓpt̃ ñ satiat᷑ ocłs uisu. nec auris implet᷑ auditu. qͥa
delectat qͥd̾ qd pulcrũ factũ cernimꝰ. s ñ suffic̃ nͥ illũ qͥ fecit¬
inueniamꝰ: Uł sic intelligi pot̃ qd̾ dic̃. ñ satiat᷑ ocłs uisu. nec
auris implet᷑ auditu Qͥa enĩ p̃miserat cunctas res eẽ diffici¬
les. nec posse hominẽ eas explicare sermone. ne forte puta¬
ret᷑ uł scĩa eas comp̃hende posse. adiunx̃: Non satiat᷑ ocłs ui¬
su. nec auris implet᷑ auditu: acsidic̾et: Nonẽ mirũ si hõ rer̃
difficultatẽ sermone explicare ñ pot̃. qͥa nec sensu. ear̃ ꝓfun¬
ditatẽ caꝑe uł inuestigare pot̃: Siue enĩ ꝑ semetipsũ inue¬
nienda querat. siue ab alio iã inuenta audiat. infra plenitu¬
dinis satietatẽ ẽ. omẽ qd̵ caꝑe pot̃: Nam si ꝑ semetipsũ c̃cem¬

Expanded text:
andum facta sunt, ut ab eis excitatus surgat et ea auctus transcendat. andum facta sunt, ut ab eis excitatus surgat et ea auctus transcendat. Quapropter non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Quia delectat quidem quod pulceniamus. Vel sic intelligi potest quod dicit: Non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Quia enim praemiserat cunctas res esse difficiles, nec posse hominem eas explicare sermone. Ne forte putaretur vel scientia eas comprehendere posse, adjunxit: Non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Ac si diceret: Non est mirum si homo rerum difficultatem cultatem sermone explicare non potest: qui nec sensu earum profunditatem capere vel pervestigare potest. Sive enim persemetipsum invenienda quaerat, sive ab alio jam inventa audiat, infra plenitudinis satietatem est omne quod capere potest. Nam, si per semetipsum contem
Abbreviated transcription (Latin):
re cor humanũ toti mũdo ñ suffic̃: Quia cuncte resdi¬
fficiles. nec ualet eas hõ explicare sermone: Qre cordi
humano totꝰ mundus ñ suffic̃ : Qͥa ñ satiat᷑ ocłs uisu. nec auriᷤ
implet᷑ auditu Ergo scientia succũbit. affectꝰ tͣnscendit Ten¬
dit se scĩa quantũ pot̃. et totũ caꝑe ñ pot̾: Amor uͦ totũ hau¬
rit. et adhuc satiari ñ pot̃: Quare hoc : Quia scientie caritaᷤᷤ
suꝑ eminet. nec dic̃ sufficit cor humanũ. donec ad illũ ꝑuen̾tt
et illũ inuen̾it. a quo factũ ẽ ut ẽẽt. et ad quẽ factũ ẽ. ut in
illo deatũ ẽẽt: Om̃is iocunditas. omĩs suauitas. omĩs pulcͥtu¬
do rer̃ conditar̃ affic̾e cor humanũ pot̾. satiare ñ pot̾. nͥ illa
sola dulcedo ad quã factũ ẽ: Nam rerũ sp̾es uisibilium quasi
ris speciem. et eiꝰ pulcͥtudinẽ c̃cupiscñdã irritant Ergo ista

Expanded text:
re cor humanum toti mundo non sufficit? Quia cunctae res dire cor humanum toti mundo non sufficit? Quia cunctae res difficiles nec valet eas homo explicare sermone. Quare cordi humano totus mundus non sufficit? Quia non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Ergo scientia succumbit, affectus transcendit. Tendit se scientia quantum potest, et totum capere non potest; amor vero totum haurit, et adhuc satiari non potest. Quare hoc? Quia scientiae charitas supereminet, nec dicit: Sufficit cor humanum, donec ad illum pervenerit, et illum invenerit a quo factum est ut esset, et ad quem factum est ut iis suavitas, omnis pulchritudo rerum conditarum afficere cor humanum potest; satiare non potest, nisi sola illa dulcedo ad quam factum est. Nam species rerum visibilium quasi ris speciem et ejus pulchritudinem concupiscendam irritant. Ergo ista
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ u̾ba dĩ ꝑcipiunt᷑: Sic gͦ auris instrum̃tũ est ad ꝑci¬
piendũ u̾bũ hominis. sic ocłs instrum̃tũ ad ꝑcipiendũ uer¬
bũ creatoris: Propt̾ea congrue in humanõ corꝑe. et ocłi
corã positi st̃. et aures a lat̾e constitute. qͦsi ꝑ hoc nob̾ signi¬
ficet᷑ qd nr̃a int̃ntio scð̃ario dirigi debeat ad ꝓximũ. pͥnci¬
palit̾ ad dm̃ : Recte gͦ ut ostendet᷑ qualit̃ ex considatioẽ
rer̃ uisibiliũ. nascitur in animo desidium et̾norũ: soli
ocłi et aures commnemorant᷑. qͥa his solis fere sapientie
et u̾tutis uia patet ad animũ. qͥa dũ uisibiliũ pulcͥtudi¬
nẽ. p̃ cet̾is sensibꝰ merã ꝑcipuunit: soli interius amorẽ in¬
uisibiliũ bonorũ sincerius accendt̃: Cuncte res difficiles.
ñ ualet eas homo explicare sermone: Non satiat᷑ ocłs u
su: nec auris implet̾ auditu: Mirũ ẽ.cor humanũ doti mũ¬
do ñ sufficit. et totꝰ mundꝰ cordi humano ñ suffic̃ Qua¬

Expanded text:
us instrumentum est ad percipiendum verbum hominis, sic oculus instrumentum est ad percipiendum verbum Creatoris. Propterea congrue in humano corpore, et oculi coram positi sunt, et aures a latere constitutae, quasi per hoc nobis significetur quod nostra intentio secundario dirigi debeat ad proximum, principaliter ad Deum. Recte ergo ut ostenderetur qualiter ex consideratione rerum visibilium, nascitur in animo desiderium aeternorum, soli oculi et aures commemorantur. Quia his solis fere sapientiae et virtuti via patet ad animum, quia, dum visibilium pulchritudinem prae caeteris sensibus meram percipiunt, soli interius amorem invisibilium bonorum sincerius accendunt. Cunctae res difficiles non valet eas homo explicare sermone. Non saturatur oculus visu, nec auris impletur auditu. Mirum est. Cor humanum toti mundo non sufficit, et totus mundus cordi humano non sufficit. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
ita ut eosdẽ homines nasci. itidẽ eosdẽ filios gen̾are. eadẽ for¬
tuna uiu̾e. eadẽ sorte mori contingat. eundem rer̾ euentũ.
eandẽ prorsꝰ qualitatẽ. eundẽq statũ. et ꝓcursũ omĩum q̃¬

Expanded text:
ita ut eosdem homines nasci, itidem eosdem filios gignere, eadem forita ut eosdem homines nasci, itidem eosdem filios gignere, eadem fortuna vivere, eadem sorte mori contingat: eumdem rerum eventum, eamdem prorsus qualitatem, eumdemque statum et procursum omnium, q
Abbreviated transcription (Latin):
sub sole nouũ. nec ualet qͥsquam dice̾̃. ecce hoc recens ẽ
Iã enĩ p̃cessit in scłis: q̃ fuer̾ ante nos Existiment forta¬
ssis aliqui hic errorẽ illũ confirmari. quo philosophi gen¬
tiliũ de scłorũ reuolutioẽ et rer̃ omniũ recursibꝰ in id ip¬
sum mira clem̃tia temꝑm et̾nitatẽ astru̾e conati ft̃: Dix¬
erunt qͥppe rer̃ mutabiliũ seriẽ ab et̾no eodẽ ordine qͥ nẽ
cernit᷑ cucurrisse. et sine fine lege eadẽ m̃do in sua uniu̾¬
sitate nec pͥncipiũ nec finẽ habente. ꝑ scła qͣdã sibi suoce¬
susq in exordiũ alt̾ius scłi simili ratione ac modo. motũ in¬
choantibꝰ. subiectãq naturã simili itidẽ ratione mouentibꝰ.
ssent. eodẽ nncħominꝰ ordine: eadẽ eẽntia. eadẽ forma. eisdẽ om¬
nino et locis et temꝑibꝰ. it̾ato consurg̾e. cursũq suũ ac facum
simile pͥori. atq idẽ ꝑag̾e. eandẽ qͦ legẽ pati. fortunãq subire.

Expanded text:
sub sole novum; nec valet quisquam dicere: Ecce hoc recens est. Jam enim praecessit in saeculis, quae fuerunt ante nos. Existimet fortassis aliquis errorem hic illum confirmari, quo philosophi gentilium de saeculorum revolutione, et rerum omnium recursu in idipsum, mira dementia temporum aeternitatem astruere conati sunt. Dixerunt quippe rerum mutabilium seriem ab aeterno eodem ordine quo nunc cernitur cucurrisse, et sine fine, lege eadem, mundo in sua universitate nec principium nec finem habente, per saecula quaedam sibi succesusque in exordium alterius saeculi simili ratione ac modo motum inchoantibus, subjectamque naturam simili itidem ratione moventibus:ssent, eodem nihilominus ordine, eadem essentia, eadem forma, eisdem omnino et locis et temporibus, iterato consurgere, cursumque suum ac fatum simile priori atque idem peragere: eamdem quoque legem pati, fortunamque subire;
Abbreviated transcription (Latin):
sum sub̃ia ex rebus: qd̾ ꝑ auditũ significatio ex uocibꝰ: Itẽqꝙ
idem fac̃ ꝑ uisũ in animo forma ex rebꝰ. qd̾ ꝑ auditũ melo¬
dia ex uocibꝰ. Duo qͥppe st̃ qͥbus anime ronalis nat̾a tota
disponit᷑ uid̾eł cognicio et affectꝰ. idẽ sapientia et amor q̃
duo si anima ꝑfecte optineat. et legitime disponat. b̾ata ẽ
Si uͦ uł in his qͣntũ nat᷑a expetit optinendis deficiat. uł
optenta contͣ nat̾am ꝑu̾tat. in ea ꝓcul dubio parte qͥ uł de¬
fectũ uł c̃fusionẽ horũ patit᷑. miseria necẽe est afficiatur

Expanded text:
sum substantia ex rebus, quod per auditum significatio ex vocibus. Itemque sum substantia ex rebus, quod per auditum significatio ex vocibus. Itemque idem facit per visum in animo forma ex rebus, quod per auditum melodia ex vocibus. Duo quippe sunt, quibus animae rationalis natura tota disponitur, videlicet cognitio et affectus, id est sapientia et amor. Quae duo si anima perfecte obtineat et legitime disponat, beata est. Si vero vel in his quantum natura expetit obtinendis deficiat, vel obtenta, contra naturam pervertat, in ea procul dubio parte qua vel defectum vel confusionem horum patitur, misera, necesse est, efficiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
cedens molestia ulla restring̃ Purũ atq sincerũ hoc alim̃tũ
sine omĩ mole corꝑea totũ in refectionẽ anime tͣusit. qͥa liec
a sp̾e corꝑali emanet. et ꝑ corꝑis sensũ tͣnseat. ñ pot̾ tam̃
retĩn̾i a corpe. qͥa corꝑeũ nicħ habet. et nec ingerit corpu¬
lentũ: Iocͥco  uisus et̃ auditꝰ q̃si excellentiores cet̾is et nicħ
pond̾is depͥmentis habentes. sublimiorẽ in corꝑe sedẽ sortiti
ot̃. ut libere et sine obstacło ad suas delectationes effluant
uł influentes in se sine difficultate admittant: Sane duo
st̃ q̃ ex rer̃ specie ꝑ uisũ intͣnt ad animũ. et duo itẽ q̃ ex uo¬
cũ ꝑceptione ing̃ount᷑ ad auditũ ꝑ uisũ nãq ad animi
cognitionẽ ex rebus ꝑueñ subia et forma ex uocibꝰ ꝑ audi¬
tũ significatio et melodia Et idem oꝑat᷑ in animo. ꝑ ui¬

Expanded text:
cedens molestia ulla restringit. Purum ergo atque sincerum hoc alimentum cedens molestia ulla restringit. Purum ergo atque sincerum hoc alimentum sine omni mole corporea totum in refectionem animae transit; quia licet a specie corporali emanet et per corporis sensum transeat, non potest tamen retineri a corpore, quia corporeum nihil habet, nec ingerit corpulentum. Idcirco ergo visus et auditus quasi excellentiores caeteris et nihil ponderis deprimentis habentes, sublimiorem in corpore sedem sortiti sunt, ut libere et sine obstaculo ad suas delectationes effluant, vel influentes, in se sine difficultate admittant. Sane duo sunt, quae ex rerum specie per visum intrant ad animum. Et duo item, quae ex vocum perceptione ingrediuntur per auditum. Per visum namque ad animi cognitionem ex rebus pervenit substantia et forma. Ex vocibus per auditum, significatio et melodia. Et idem operatur in animo per vi