comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficias me. Ex egritudine diffluo
cura & stabo. confirma & firmus
ero. Donec autem facias toleras
sed multe misericordiȩ es. Ab un¬
dat enim in iquitas nr̃a. suꝑ abun¬
dat misem cordiatua. Omnb¬

Expanded text:
rans me. Ex aegritudine defluo; cura, et stabo: confirma, et firmus ero. Donec autem facias, toleras sed «multum misericors:» abundat enim iniquitas nostra, abundat et misericordia tua.
Abbreviated transcription (Latin):
dictio dñi super uos. benediximꝰ
qui iam ꝑuenia mistam Idest
ꝑuia istam transierunt hinc
derunt Quos aut inuenerunt.
intectis eminere. Ue dixerunt¬

Expanded text:
dixit: qui jam per viam istam, id est, per vitam istam transierunt hinc derunt. Quos autem invenerunt in tectis eminere et super
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim ait. dñs concid& pedes
rũ : Quia peccatores. suꝑbos uo¬
lebant intellegi. Superbi aũt.
omnes ceruicati sunt: quia non
solum faciunt male. sed nec cog¬

Expanded text:
s concidet pedes sed quia peccatores superbos volebat intelligi, superbi autem omnes cervicati sunt, qui non solum faciunt mala, sed nec ag
Abbreviated transcription (Latin):
laudate ex om̃s stellȩ &lum̃ la¬
udate eũ cȩli cȩlorũ &aq: quȩ suꝑ
cȩlos sui laudea nomen dñi
Quando explicat omnia numerando.
tia creatorem suum : & quasi dicer&
ei. Quare illum laudant. Quidil¬
li debent. Quid illis contulit Vt
laudent eum: Sequitur
Quia ipse dixit & facta sunt. Ipse
mandauit & creata suñt

Expanded text:
laudate eum omnes stellae et lumen. Laudate eum coeli coelorum, et aquae quae super coelos sunt, laudent nomen Domini.» Quando explicat omnia numerando? tia Creatorem suum. 7. Et quasi diceretur ei, Quare illum laudant? quid illi debent, quid illis contulit, ut laudent eum? sequitur: «Quoniam ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Intrauerat quippe inscũ arium
dĩ. & intellexerat in nouissima
Omnis autem consum matio mihi
uid&ur hocloco intellegenda
usq ad mortem proueritate
certare : & prouero acsum mo
bono mala omnia tolerare :
Cuius consum mationis finis est:
excellere in regno xp̃i quod non
hab& finem. & habere ibi sine
morte . sine dolore . & cum mag¬
no honore uitam. Mor tehu¬
ius uitȩ acdoloribus & obꝓbrus
adquisitam: Quod aut̃ addidit.
latũ mandatum tu um nimis. non
intellego Rantate. Quhden im

Expanded text:
Intraverat quippe in sanctuarium Dei, et intellexerat in novissima . Omnis autem consummatio mihi videtur hoc loco intelligenda, usque ad mortem pro veritate certare , et pro vero ac summo bono mala omnia tolerare: cujus consummationis finis est excellere in regno Christi, quod non habet finem; et habere ibi sine morte, sine dolore, et cum magno honore vitam, morte hujus vitae ac doloribus et opprobriis acquisitam. Quod autem addidit, «Latum mandatum tuum valde;» non intelligo nisi charitatem. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
tabernaculis tustorũ.
Ubi uocem meroris & exitii puta¬
bant eẽ qui in eorum corpora
seuiebant: Non enĩ extin¬
nł senti eban¬
guebant interiora gaudia sc̃oꝵ
de spe futura. & unde apłs dic̃¬

Expanded text:
tabernaculis justorum:» ubi vocem moeroris et exitii putabant esse, qui in eorum corpora saeviebant. Non enim sentiebant interiora gaudia sanctorum de spe futura. Unde et
Abbreviated transcription (Latin):
tenario autem numero r&ributionẽ
numero plenitudo significari sol&.¬
cens pro isto opprobrio eos in occultis
eorum plenissime reꝑba. Ibi enim
exprobrauerunt tibi nomen tuum
se arbi trantes inseruis tuis delere de
terra.

Expanded text:
tenario autem numero, id est septunumero plenitudo significari solest, pro isto opprobrio eos in occultis eorum plenissime reproba. Ibi enim exprobraverunt nomen tuum, te arbitrantes in servis tuis delere de terra.
Abbreviated transcription (Latin):
ab operante . adopus: Vide sicecidit. ab eo
qui fec̃ ad ea quȩ fecit: Ab his quȩ facta sunt.
gradũ sibi fecit adeũ: ñ ab illo . ad ista. casum :
Si enĩ a maueris hȩc plusquã illã non habe¬
bis illũ: & quid tibi ꝓdest abundare ope¬
rib: site deserit operator: Certe ama &
heç sed plus illũ ama & hȩc ꝓpter illũ ama:
dic Iste  a mabilis & terribilis ẽ: Non enĩ
blanditur & nonminatur. Si nonblandi¬
r&ur. nulla eẽt exhortatio. Si non mina¬
r&ur. nulla eẽt correctio: Dicent ergo
laudatores tui. & uirtutẽ terribiliũ. Vir¬
tutẽ creature tuȩ punientis & displinã
dantis: Non tacebunt. Non enĩ prȩdica¬
bunt regnũ ȩternũ. & tacebunt ignẽ ȩt̃nũ.
Laus enĩ di. inuia te constituens. ostendere tibi
deb& & quid eligas. & quid reicias & quid

Expanded text:
ab operante ad opus; vide si decidit ab eo qui fecit, ad ea quae fecit. Ab his quae facta sunt, gradum sibi fecit ad eum, non ab illo ad ista casum. Si enim amaveris haec plus quam illum, non habebis illum. Et quid tibi prodest abundare operibus, si te deserit operator? Certe ama et haec; sed plus illum ama, et haec propter illum ama. dic. Iste enim amabilis est et terribilis. Non enim blanditur et non minatur. Si non blandiretur, nulla esset exhortatio; si non minaretur, nulla esset correptio. Dicent ergo laudatores tui «et virtutem metuendorum;» virtutem creaturae tuae punientis et disciplinam dantis dicent, non tacebunt. Non enim praedicabunt regnum tuum aeternum, et tacebunt ignem aeternum. Laus enim Dei in via te constituens, ostendere tibi debet et quid diligas, et quid timeas, et quid
Abbreviated transcription (Latin):
nefterrȩ: Intellegentes inse nihilboni
eẽ quod ate nonsit: Nec potuisti c̃uerti
adte. nisi cõmonentur abste: nec reduci
potuisse in memoriã tui. si tu obliuisceris
illorũ : hȩc considerantes ingratiatua.¬

Expanded text:
nt,» intelligentes in se nihil boni esse quod a te non sit; nec potuisse converti ad te, nisi commonerentur abs te; nec reduci potuisse in memoriam tui, si tu obliviscereris illorum: haec considerantes in gratia tua
Abbreviated transcription (Latin):
nullã horum hab& hunc honorẽ.
sic nullus horum hab& hanc mise¬
riã. Quid enim pecus plan¬
git de peccato: Quȩ auistim&
gehennam ignis acerni :¬
homo autem qua factus ẽ. qui
sit in beatauita. sibenevixerit.
ideo erit inmiserauita. quia

Expanded text:
nullum horum habet hunc honorem, sic nullum horum habet hanc miseriam. Quod enim pecus plangit de peccato? quae avis timet gehennam ignis aeterniHomo autem, quia factus est qui sit in beata vita, si bene vixerit; ideo erit in misera vita, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Dies mei sicut umbradecli¬
clinantes. situ adie uero non
declinasses. De clinafti & acce¬
pisti dies declinantes. Quid¬
ergo mirum. si dies tui facti
sunt similes tui: In hactam̃¬

Expanded text:
Dies mei sicut umbra decliclinantes, si tu a die vero non declinasses: declinasti, et accepisti dies declinantes. Quid mirum si dies tui facti sunt similes tui? Ipsi s
Abbreviated transcription (Latin):
Dicat ergo asaph. ostendat se miscricor dia
tua. facbene cum uinea tua. perfice
illam. quõ cecitas exparte In isrł est
facta. Ut plenitudo gentium intro¬
ir& & sic omnis isrł saluus fier&.¬

Expanded text:
Dicat Asaph: Ostendat se misericordia tua; fac bene cum vinea tua, perfice illam, quoniam caecitas ex parte Israel facta est, ut plenitudo Gentium introiret, et sic omnis Israel salvus fier
Abbreviated transcription (Latin):
euaserint. quȩ scandala. quas
tribulationes mundi. quas ꝑsecu¬
tiones omniũ paganorũ. quos do¬
los omniũ her&icorũ. quas sug¬
gestiones diaboli. quascupidita¬
tũ conflictationes. Mirantes &
dns erat in nobis. & c&era Qui¬

Expanded text:
evasimus, quae scandala, quas tribulationes mundi, quas persecutiones omnium Paganorum, quos dolos omnium haereticorum, quas suggestiones diaboli, quas cupiditatum conflictationes. Omnia ista Dominus erat in nobis? Dicat nu
Abbreviated transcription (Latin):
res. Quicumq enĩ consentit illis.
empla israhelita ru¬
orrentes dicuntur fluuii. qui
repentinis imbribus crescunt.
magnũ habent imp&um Quis¬
quis incurrerit : trahitur : sed
in quo dñs non est : In quo aũt
dñs ẽ transit torrentẽ Anima
do & moriendo currit . torrens e
Hinc ꝑsecutiones. deipso torren¬
te. Hinc bibit ille. primus caput
nr̃m. De quo dictum ẽ inpsalmo.
Detorrente inuia bib& Aqua
boli. & suorum. inruentes impe¬
tus. & exturbidis montibus con¬
citatos. furentesq procursus

Expanded text:
bus. Quicumque autem consensisset illis, emplo Israelitaruenim dicuntur fluvii qui repentinis imbribus crescunt: magnum habent impetum; quisquis incurrerit trahitur, sed in quo Dominus non est; in quo autem Dominus est, transit torrentem anima do et moriendo currit, torrens est: hinc persecutiones, de isto torrente. Hinc bibit ille primus caput nostrum, de quo dictum est in psalmo: «De torrente in via bibit.» boli et suorum inruentes impetus et ex turbidis motibus concitatos furentesque procursus
Abbreviated transcription (Latin):
enantes . erant ꝑsequentes &
in nequitiam & la queo conprima¬
modo siuideas auem uelut iam ca¬
dere in laqueum. facis maiorẽ stre
bant collum indulcedinẽ uite
huius : Dñs quierat in illis. fecit
strepitum gehennarũ. &erutus
est passer delaqueo uenantium

Expanded text:
enantes enim erant persequentes, et in nequitiam, et muscipula comprimamodo si videas avem veluti jam cadere in muscipulam, facis majorem strepbant collum in dulcedinem vitae hujus; Dominus qui erat in illis, fecit strepitum gehennarum, et erutus est passer de muscipula venantium:
Abbreviated transcription (Latin):
sed cur tantũ decęlis Hoc aitꝰ cum
omã in eadem sapientia fecerit. An
ibi tantũ exprimendũ fuit. ut ince¬
teris &iã tacitũ possit intellegi. ut
iste sit sensus. Qui fecit cȩlos in intellectu
¶ui firmauit terrã suꝑ aquas. quõ

Expanded text:
s, cur tantum de coelis hoc ait, cum omnia in eadem Sapientia fecerit? An ibi tantum exprimendum fuit, ut in caeteris etiam tacitum posset intelligi: ut iste sit sensus, «Qui fecit coelos in intellectu, Qui fundavit terram super aquas;» u
Abbreviated transcription (Latin):
Una plagaẽ locustȩ & bruci
qũo altera ẽ parens Alter fae
tus : Manifestum uero ẽ &
herbas steriles & sata frugi
fera ab eis eẽ deuorata.¬
Et ꝑcussit omne primogeni

Expanded text:
ficulneas eorum, et contrivit lignum finium eorum. factum est. Unde et ignem dixerunt comburentem. Dixit, et venit locusta et bruchus, cujus non erat numerus
Abbreviated transcription (Latin):
onuestit aquas eorum in
sanguinem. & occidit pisces eo
Edidit terra eorum ranas inpene¬
trabilibus regum ipsorum
ranas
Dixit & uenit cȩnomia & ser
nifes in omnib finibus eorum
enomia non ut latini interp̃¬
tatisunt. musca canina dicitur
ꝑygrecam literam: Sed uxta
hebraicam intellegentiam ꝑ
rum genus. Quod aquila
musam interp&atus est
Posuit pluuias eorum gran¬
dinem ignem comburentem
interra ipsorum.
Et ꝑcussit uineas eorum. &
si culneas eorum . & contriuit
lignum finium eorum
Hoc ui grandins & fulminibus
factum ẽ. Unde & ignem dixit
conburentem.
Dixit & uenit locusta. & bru¬
cus cuius nonerat numerus¬
Et comedit omnem foenum ter
rȩ eorum & comedit omnem

Expanded text:
onvertit aquas eorum in sanguinem, et occidit pisces eorum. 396 Dedit terra eorum ranas in penetralibus regum ipsorum.ranas. Dixit, et venit coenomyia, et cyniphes in omnibus finibus eorum non, ut Latini interpretati sunt, \'musca canina\' dicitur per v Graecam litteram, sed iuxta Hebraicam intellegentiam perum genus\', quod Aquila muscam\', interpretatus esPosuit pluvias eorum grandinem, ignem comburentem in terra ipsorum. Et percussit vineas eorum, et ficulneas eorum, et contrivit lignum finium eorum. Hoc vi grandinis et fulminibus factum est. Unde et ignem dixerunt comburentem. Dixit, et venit locusta et bruchus, cujus non erat numeias eorum grandinem, ignem comburentem in terra ipsorum.
Abbreviated transcription (Latin):
d̃s: Absit : Sed ipsa ẽ mirabili fdĩ
bonitas. quabene utitur. &i
malis. uel angelis uel hominib
Cum ipsi uitio suo malisint. ille
demalo eorum. bene facit

Expanded text:
 Absit! Sed ipsa est illa mirabilis Dei bonitas, qua bene utitur etiam et malis vel angelis vel hominibus. Cum enim ipsi vitio suo mali sint, ille de malo eorum bene facit
Abbreviated transcription (Latin):
ipse homo nossumus. passus ẽ undi¬
q talia: interrogantes. adulatione
blandientes. Mordaciter rep̃hen¬
dentes. falso laudantes. quod non
capiunt exigentes. quod pleni sunt
fundere nolentes: & inter turbas
talium tam quã periclitans. animũ
periculi resẽ. sidexterȩ nrãe fiat
obliuio. Om̃s enĩ qui spei bonȩ ple¬
ni sunt. dexterȩ deputantur. pec¬
catorib: insinistra collocandis.

Expanded text:
s, si volumus: passus est undique talia interrogantes et adulatione blandientes, mordaciter reprehendentes, falso laudantes, quod non capiunt exigentes, quo pleni sunt fundere nolentes; et inter turbas talium tanquam periclitans, erexit periculi res est, si dexterae nostrae fiat oblivio. Omnes enim, qui spei bonae pleni sunt, dexterae deputantur; peccatoribus in sinistra collocandis.
Abbreviated transcription (Latin):
uare conscriptum quia omnia utan¬
tea conscripta sunt. eodem modo
mundum ꝑ uniuersas gentes hoc
tant ingloria sua sic exaltant᷑
in salutem sic cantant canticum
nouum sic dicunt ałł. corde ore uita

Expanded text:
uare, «conscriptum?» Quia ista antea conscripta sunt, et modo mundum, per universas gentes hoc tant in gloria sua, sic exaltantur in salute, sic cantant canticum novum, sic dicunt Alleluia, corde, ore, vita
Abbreviated transcription (Latin):
nit sane quam uis illis ꝓmerito pes¬
sime uoluntatis exira dĩ digna red¬
denda sunt : Nihil tamen eos aduer
sus hereditatem cius valere potusse.
Nisi eam uoluiss& ipse ꝓpeccatis eius
flagellando emendare. Unde

Expanded text:
nit sane, quamvis illis pro merito pessimae voluntatis ex ira Dei digna reddenda sint, non tamen eos aliquid adversus haereditatem ejus valere potuisse, nisi eam voluisset ipse pro peccatis ejus flagellando emendare. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
qui semina diuersa dedit uiscerib
terrȩ: ut germinarent. tanta ua¬
ri&atem fructus: Cũ tantasspecies ar¬
borum tu in terrogas. creatura respon¬
d&. & de responsionẽ tamquã confessi¬
one creaturȩ. tu scẽ di benedicis dm̃:¬

Expanded text:
qui semina diversa dedit visceribus terrae, ut germinarent tantam varietatem fruticum, tantam speciem ar Tu interroga, creatura respondet; et de responsione, tanquam confessione creaturae, tu, sancte Dei, benedicis D
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sp̃italiter sic melius desideran¬
do puto ut incȩlestem gloriam.
Unde peccantes angeli eiecti atq
deiecti sunt. ꝑxp̃igratiam sub¬
ueamur. Illa uero ge
genera¬
tio praua & amaricans quȩ in¬

Expanded text:
Quod spiritualiter sic melius disserendum puto, ut ad coelestem gloriam, unde peccantes angeli ejecti atque dejecti sunt, per Christi gratiam subvehamur. Illa enim generatio prava et amaricans, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Veni& temp: quando oratio mea
placebit illis: Erigent enĩ se quasi
iustis uirib: suis. Vincentur inlucta:
quia suꝑbe se erexer̃: Elidentur.
trahentur a peccatis suis. Videbunt

Expanded text:
veniet tempus, quando oratio mea placebit illis. Erigent se enim quasi justi viribus suis; vincentur in lucta: quia superbe se erexerunt, elidentur, trahentur a peccatis, videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
arguit: Inde gratias agit iste. Quia
corripe sapientẽ & amabitte. Laus¬
enĩ adulatoris. hoc ẽ oleũ peccato¬
ris: Propterea & homines. cũ falsa
laude aliquẽ in riserint. hoc &iã
de illo dicunt. Unxi illi caput .
id est. conscientia illarũ: eis testimo¬
niũ ꝑhibebat. Oleũ gloria est:
fulg&. nit& insuꝑficie: Sed bona

Expanded text:
quare inde gratias agit? Quia, «Corripe sapientem, et amabit te»  adulatoris, hoc est oleum peccatoris. Propterea et homines cum falsa laude aliquem irriserint, hoc etiam de illo dicunt: Unxi illi caput. id est, conscientia illarum illis testimonium perhibebat. Oleum gloria est, fulget, nitet in superficie. Sed bona
Abbreviated transcription (Latin):
illis sequitur : Ab sorti sunt iuncti
ces magni. potentes. docti ipsi dicun¬
tur iudices eorũ : Tam quã iudican¬
tes demorib & sententiã ꝓferentes:¬
Dic̃ hoc plato. Adiunge illos p&rȩ. Con¬
para auctoritatẽ illorũ auctoritati

Expanded text:
stus; ‘absorpti sunt iuxta ces’ magni potentes docti. Ipsi dicuntur ‘iudices eorum’ tanquam iudicantes de moribus et sententiam proferentesdixit hoc Plato. Adjunge illos petrae, compara auctoritatem illorum auctoritati
Abbreviated transcription (Latin):
Sia uertisses ame
faciemtuam. fierem conturbatus.
nectua mandata & testimonia cus¬
todirem. Custodiui ergo quia
Ad propin qu&¬

Expanded text:
Si avertisses a me faciem tuam, fierem conturbatus, nec tua mandata et testimonia custodirem. Custodivi ergo, «quia .» Propitio qu
Abbreviated transcription (Latin):
tcontinuo diuinũ
quȩsiuit auxiliũ. ne incorde eius
dĩ eloquia sine fructu absconde¬
rentur: nisi opera iustitiȩ seque¬
rentur.

Expanded text:
Continuo divinum quaesivit auxilium, ne in corde eius Dei eloquia sine fructu absconderentur, nisi opera iustitiae sequerentur.
Abbreviated transcription (Latin):
didicerunt operaeorum. & ser¬
uierunt scułt ilib eorum . & factũ
ẽ illis inscandalum
Illud quod eas non disꝑdideruÑ
sed eis commix ti sunt. factum ẽ illis
in scandalum..¬

Expanded text:
didicerunt opera eorum, et servierunt sculptilibus eorum; et factum est illis in scandalum.» Illud quod eas non disperdiderunt, sed eis commixti sunt, factum est illis in scandalum.
Abbreviated transcription (Latin):
est. In isa ac uocabitur tibi semen.
Hoc ẽ non qui filii carnis. hi filiidĩ.
sed filii promissionis deputantur

Expanded text:
est: in Isaac uocabitur tibi semen. non enim qui filii carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur
Abbreviated transcription (Latin):
In idola¬
triam quippe illos prosiluisse
significat. Arcus eorum ꝑuersus¬
ne dñi. sed contra nomen dñi.
qui dixit eidempopulo. non
erunt tibi dualii prȩter me

Expanded text:
In idololatriam eos prosiluisse significat. Arcus ergo pervne Domini, sed contra nomen Domini, qui dixit eidem populo: Non erunt tibi dii alii praeter me
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse est enim qui errantem & egen¬
tem inuiam deduxit. & pauit pu¬
gnantem aduersus difficultatem
peccatorum. & conligatũ uinca¬
lis consu&udinis. soluit &liberauit
quodam poene morientem missa
missa medicina uerbi sui recreauit:
qui periclitantem inter naufra¬
gia & procellosa discrimina: mari
placato ad portũ perdux̃ qui&ũ :
Deniq constituit in eo populo ubi
humilibus dat gratiam. non in il¬
lo ubi superbis resiftit. & fecit eũ
suum. ut in tus manens multiplica¬
r&ur. non ut foras exiens minue¬
r&ur . Hoc uident recti et iocun¬

Expanded text:
s Domini: qui errantem et egentem in viam deduxit, et pavit; qui pugnantem adversum difficultatem peccatorum, et colligatum vinculis sollicitudinis, solvit et liberavit; quodam pene morientem, missa medicina verbi sui recreavit; qui periclitantem inter naufraga et procellosa discrimina, mari placato ad portum perduxit: qui eum denique constituit in eo populo, ubi humilibus dat gratiam, non in illo ubi superbis resistit; et fecit eum suum, ut intus manens multiplicaretur, non ut foras exiens minueretur. Hoc vident recti, et jucun
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ aiudiciis tuis non declinaui : ni¬
si quodalio loco dicit. Aiudicus
enĩ tuis timui: Perseueranter eis
credidi. quiatulegẽ posiustimi hi
Tu interior intimis meis. tuintus in
corde. legẽ posuisti mihi spũtuo. tã¬
qua digito tuo. Ut eam nontãquã
seruussine amore m&uerem. sed casto
Quam dultia faucib meis eloquia

Expanded text:
 «A judiciis tuis non declinavi;» nisi quod alio loco dicit, «A judiciis autem tuis timui?» Perseveranter eis credidi, «quia tu legem posuisti mihi.» Tu interior intimis meis, tu intus in corde legem posuisti mihi spiritu tuo, tanquam digito tuo; ut eam non tanquam servus sine amore metuerem, sed casto «Quam dulcia faucibus meis verba
Abbreviated transcription (Latin):
toribus derelinquentibus legẽ
tuam. Cantabiles mihi erant
iustificationes tuae In loco pe¬
regrinationis meae . Haecẽ¬
tis & peregrinationis hominis
deparadiso. & de illa superna
hierusalem: Unde quidam des¬
cendens inhiericho incidit inla¬
trones. Sed propter misericor¬
diam quaȩ per illum samaritanũ
in eo facta est. cantabiles illi erañ
iustificationes dĩ in loco peregri¬
nationis suae. quam uis eum de¬
relinquentibus legem dĩ. Quia
cum eis conuersari in hac uita
uel adtempus cogitur. donec
area uentiletur¬

Expanded text:
toribus derelinquentibus legem tuam cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae me peregrinantis hominis de paradiso et de illa superna Jerusalem, unde quidam descendens in Jericho incidit in latrones: sed propter misericordiam quae per illum Samaritanum cum illo facta est , cantabiles illi erant justificationes Dei in loco peregrinationis suae; quamvis eum relinquentibus legem Dei, quia cum eis conversari in hac vita vel ad tempus cogitur, donec area ventiletur
Abbreviated transcription (Latin):
Et iniqualta ut non sint: Qui
non sintꝰ: Nisi iniqui. Ergo iusti¬
ficentur. & non sunt iniqui:
Vidit hoc. & impl&us gaudio.
Reuocat uersum primum. psal¬
mi. Benedic anima mea dño.¬

Expanded text:
et iniqui, ita ut non sint.» Quid non sint, nisi iniqui? Ergo justificentur, ut non sint iniqui. Vidit hoc, et impletus est gaudio, et revocat versum primum psalmi: «Benedic, anima mea, Do
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbo & opere laudate: Orequip¬
pe cantater. Psalterio aut̃ hocẽ
manibus psallitur:. Quoo uero¬
ait. narrate omnia mirabilia eiꝰ
refestor. ad id quod dictum. ẽ
cantate ei: Quod autem sequitur.
Laudamini in nomine scõ eius
refestur ad id quod dictumẽ. &
psallte ei : Illud scilic& Aduerbũ
bonum quo cantatur ei. & nari¬
rantur omnia mirabilia eius:
Illud autem. ad opus bonum. quo
psallitur ei. neuelit quisque de
opere bono tam quã insuauir¬
tute laudari. Unde & inalio

Expanded text:
erbo et opere laudate: ore quippe cantatur; psalterio autem, hoc est manibus, psallitur. «Narait: «Narrate omnia mirabilia ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Cantate ei;» quod vero sequitur, «Laudamini in nomine sancto ejus,» referatur ad id quod dictum est, «Et psallite ei:» illud scilicet ad verbum bonum, quo cantatur ei, et narrantur omnia mirabilia ejus; illud autem ad opus bonum, quo psallitur ei, ne velit quisque de opere bono tanquam in sua virtute laudari. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tam : Sed testamentum. fidei.
qđ laudat apł̃s. cum abraham
nobis proponit imitandum
&delegis operib gloriantes
inde conuicit. quod abrahã
&iam ante circum cisionem
credidit dõ. & reputatum ẽ
manduit in mille generations.
Quid est mandauit: Qđ enim
Ait. Tibi dabo terram chanañ
Non man datum ẽ. sed promissũ:
Ut iustus ex fide uiuat. & huic
fidei hereditas &erna promit¬
propter numeri ꝑfectionem
pro omnib intellegende sunt.
io ẽ quamdiu generatio genera¬
uiuendi exfide. obseruant filu¬
promissions. Nascendo uenientes
& moriendo ab euntes. donec
omnis generatio finiat

Expanded text:
ti» : sed testamentum fidei, quod laudat Apostolus, cum Abraham nobis proponit imitandum, et de Legis operibus gloriantes inde convincit, quod Abraham etiam ante circumcisionem credidit Deo, et reputatum est mandavit in mille generationes.» Quid est, «mandavit?» Quod enim ait, «Tibi dabo terram Chanaan,» non mandatum est, sed promissum: ut justus ex fide vivat ; et huic fidei haereditas aeterna promitpropter numeri perfectionem, pro omnibus intelligendae sunt; id est, quamdiu generatio generavivendi ex fide observant promissionis filii nascendo viventes, et moriendo abeuntes, donec omnis generatio finiat
Abbreviated transcription (Latin):
huic inquisitioni qua significat᷑
Amor finem prȩst& inuentio.
sed amore crescente. Inqui sitio
rat se laudator iste ardens. &ca
patia uerba descendens : Infiri¬
mum amore . atque lactantẽ
tempora libus dĩ miralibus nutrit¬
dicens.
i quod ẽ ipse multumẽ
ad uos. uelui dere uelquerere.
Mementote mirabilium eius¬

Expanded text:
huic inquisitioni, qua significatur amor, finem praestet inventio, sed amore crescente inquisitio rat se laudator iste ardens, et ad capacia verba descendit; infirmum amorem atque lactentem temporabilus Dei mirabilibus nutriens.  quod est ipse, multum ad vos vel videre quaerere, «Mementote mirabilium ejus
Abbreviated transcription (Latin):
dñm & inuocate nomen eius
Ex auditquippe in uocantem.
quem uid & laudantem
bat amantem. & in quo uoluit
d̃s boniserui amorem. circase
ostendi Maxime nisi eo qđ illi
ait. pasce oues meas: Unde &
hic sequitur:. Ad nunciate int̃
gentes opera eius. quod proprie¬

Expanded text:
Dominum, et invocate nomen ejus. Exaudit quippe invocantem, quem laudantem bat amantem. Et in quo voluit Dominus boni servi amorem circa se ostendi maxime, nisi in eo quod illi ait, «Pasce oves meas» ? Unde et hic sequitur, «Annuntiate inter gentes opera ejus;» vel poti
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius uerbi uel potius duorum
uerborum interpr&atio ẽ.
laudate dñm. & io eo indecoep̃
ON FITEMINIDÑO
ET IN UOCATE NOMEN
In lauda enim intellegenda ẽ

Expanded text:
Cujus verbi, vel potius duorum verborum, interpretatio est, Laudate Deum. Et ideo inde coepit: «Confitemini Domino, et invocate nomen aude enim intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
Eandem illorum infidelitatem re¬
p&it. quam superius iam comme¬
morauerat. Sed rep&endi causa
est ut commemorentur. & plagȩ
quas inflixit aegrptiis propter
illos quȩ om̃a utiq recordari de¬
buerunt : Neq existere ingrati
Deniq sequitur
Non sunt recor¬
dati manus eius die qua redemit
eos demanu tribulantis . Et

Expanded text:
Eamdem illorum infidelitatem repetit quam superius jam commemoraverat; sed repetendi causa est, ut commemorentur et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et
Abbreviated transcription (Latin):
iusse testatur : Nec aliunde cog¬
nouisse. quam deipsis utique tes¬
timoniis: Quae sunt ista testimo¬
nia nisi quibus testatus ẽ ds̃. daturũ
se regnum. suis filiis. sempiternum:
& quia hoc inunigenito sedaturum
eẽ testatiis ẽ. dequo dictumẽ. etreg¬
nieius nonerit finis : Ipsa testimonia
dix̃ in a&ernum esse fundata. quia
id quod perea os promisit . a&ernũ

Expanded text:
visse testatur, nec aliunde cognovisse quam de ipsis utique testimoniis. Quae sunt ista testimonia, nisi quibus testatus est Deus daturum se regnum suis filiis sempiternum? Et quia hoc in Unigenito se daturum esse testatus est, de quo dictum est, «Et regni ejus non erit finis» ; ipsa testimonia dixit in aeternum esse fundata, quia id quod per ea Deus promisit, aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris & deuinea eius. Sed cantat
ille a saph quantum appar& in lumina¬
tus atq correctus. Cuius nomine signi¬
ficari nouimus synagogam. Deniq ti¬
tulus psalmi ẽ.
IN EINEA PROHIS QUI CON

Expanded text:
sti, et de vinea ejus. Sed cantat ille Asaph, quantum apparet, illuminatus atque correctus, cujus nomine nostis significari Synagogam. Denique titulus Psalmi est, In finem pro hi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo in his ueluđd nocturnis la¬
borib & dolorib ꝓph&ia nob
accensa ẽ. sicut lucerna in obscu
rolo donecdies lucescat. & luci¬
fer oriatur incordib nr̃is.
Beati enim mundo corde quõ
ipsidm̃ uidebunt. Tunc reple¬
bunt᷑ eo bono iusti. quo nunc esu¬

Expanded text:
Ergo in his velut nocturnis laboribus, et doloribus prophetia nobis accensa est: sicut lucerna in obscuro loco donec dies illucescat, et Lucifer oriatur in cordibus nostris: Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Tunc replebuntur eo bono justi, quod nunc esu
Abbreviated transcription (Latin):
ore tuo ueniunt. Ad huc
enim infirmam carnem ge¬
ras. Non dum ẽ absosta mors
in uictoriã. Nondum corrup¬
tibile hoc induit incorrup
lis temptationum. uersat᷑.
Quibus dam suggestionibus.
delectatur. quibusdam ñ
delectatur. & in eis quib
delectabatur Quiaa liquan

Expanded text:
ore tuo veniunt. Adhuc ore tuo veniunt. Adhuc enim infirmam carnem geris, nondum est absorpta mors in victoriam, nondum corruptibile hoc induit incorruptlis tentationum versatur, quibusdam suggestionibus delectatur, quibusdam non delectatur, et in eis quibus delectatur, aliquan
Abbreviated transcription (Latin):
accipiam. bibam passionem.
dñi. Caue nedeficias. & nom
dĩ inuocabo. Qui ergo defe¬
cerunt. dnm̃ non in uocaueruN¬
sed desua fostitudine prȩsump¬
serunt. Tusic redde. uite Acce¬
pisse quod reddis memineris:
SIergo benedicat animatua dÑo
Vt non obliuiscatur omnes r&ri¬
Quid enim debebatur. peccatori.
nisi supplicium. Quiddebe¬
batur blasphemo nisi gehen¬
na ignis ardentis: Non ipsa
r&ribuit. ne expauescas. ne
ex horrescas. ne sine Amore
timeas Noli obliuisci om nes
r&ributiones bonas. Sed mu¬
tare iam. ne experias r&ribu¬
tiones Quid dicã malas. Si lus¬
tas non malas: Ate ergo mala
pateris mala. mala sunt
si enim iusta sunt. bona sunt:
sed tibi patienti. haec malas :
Nonuis ut mala sinttibi. quȩ
iusta sunt dĩ : Non sit mala in
conspectu dĩ iniquitas tua
Conuestere & accipe r&ribu¬
tiones istas. propitatur
omnib iniquitatib tuis.
Post remissionem peccatoꝵ
corpus infirmum. geris.
quȩ tibi suggerant delecta¬
tiones in licitas. sed delangu¬

Expanded text:
ti bibam passionem Domini. Cave ne deficias. Sed «nomen Domini invocabo.» Quid ergo defecerunt, Dominum non invocaverunt; de sua fortitudine praesumpserunt. Tu sic redde, ut te accepisse quod reddis memineris. Sic ergo benedicat anima tua Dominum, ut non obliviscatur omnes retriQuid debebatur peccatori, nisi supplicium? quid debebatur blasphemo, nisi gehenna ignis ardentis? Non ipsa retribuit: ne expavescas, ne exhorrescas, ne sine amore timeas. Noli oblivisci omnes retributiones ejus bonas; et mutare jam, ne experiaris retributiones ejus: quid dicam? malas? Si justas, non malas. Ad te ergo malas; pateris mala, mala sunt: si enim justa sunt, bona sunt; sed tibi patienti haec mala sunt. Non vis ut mala sint tibi, quae justa sunt Dei? Non sit mala in conspectu Dei iniquitas tuaConvertere, et accipe retributiones istas; «propitius fit omnibus iniquitatibus tuis.» Post remissionem peccatorum corpus infirmum geris: quae tibi suggerant delectationes illicitas; de langu
Abbreviated transcription (Latin):
Rep&itio ad exostationem ual&:
Vt autem benedicas semꝑ dño.
Noli obliuisci om̃s r&ributiones
eiꝰ Si obliuisceris tacebis:
Non aut̃ pot erunt Ante oc
tua: Non sit ante oculos tuos.¬
delectatio preteriti peccati:
r&ribuis. peccatum. r&ribuis:
Omnia enim quȩ habes. ab illo
habes: tuum peccatum habesdete
tribuit. ut possis dicere.
quid r&ribuam dño pro om¬
nib que r&ribu& mihi
Hoc enim considerantes scĩ¬

Expanded text:
Repetitio ad exhortationem valet. Ut autem benedicas semper Dominum. «Noli oblivisci omnes retributiones ejus.» Si oblivisceris, tacebis. Non autem poterunt ante ocutua. Non sit ante oculosdelectatio praeteriti peccati, retribuis, peccatum retribuis. Omnia enim quae habes, ab illo habes: tuum peccatum solum habes. tribuit Dominus, ut possis dicere: «Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi» ? Hoc enim considerantes
Abbreviated transcription (Latin):
cat apostolus : Siue manduca¬
tis. siue bibitis omnia ingloria
dĩ facite: Axdeo dicere. &iã¬
cum dormis: Benedict Ani¬
ma mea dño: Nonte excit&¬
cogitatio flagitii. In nocen¬

Expanded text:
ait Apostolus: Sive manducatis, sive bibitis, omnia in gloriam Dei facite . Audeo dicere, cum dormis, benedicat anima tua Dominum. Non te excogitatio flagitii excite
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes nos. & qui ubiq sunt
fratres inxp̃o. unus homo sum̃
cuius caput incȩlo ẽ. Exost&¬
itaq ipse unus homo animam
cui benedicit anima nr̃a¬
& ex pressius diẽ. quod dixe
Puto quia non ad interiora
corporis loquitur.
Puto eum non hocdicere.
qua sunt inteftina carnis.
erumpunt in uocem benedic¬

Expanded text:
omnes nos, et qui ubique sunt fratres in Christo, unus homo, cujus caput in coelo est, exhortetur ipse unus homo animam quem benedicit anima net expressius dicit quod dixerPuto quia non ad interiora corporis loquitur; puto eum non hoc dicere, qua sunt intestina carnis, erumpant in vocem benedic
Abbreviated transcription (Latin):
Orauit enim & dñs. non secundũ
formãdi. sed scđm formam ser¬
ui. scđm hanc enim passus ẽ.
Orauit autem & cum la&is reb
ager&. quod diei nomine.
& cum in aduersis quod noctis
nomine significari arbitrori.
ingressus orationis in conspectũ
dñi. Acceptatio eius ẽ. In clina¬
tio Auris dĩ. misecors exaudicio
ẽ. Nam membratalia quallnos
habemus incorpore. non hab&t̃s¬

Expanded text:
um formam Dei, sed secundum formam servi: secundum hanc enim et passus est. Oravit autem et cum in laetis rebus ageret, quod diei nomine; et cum in adversis, quod noctis nomine significari arbitror. Ingressus orationis in conspectu Dei, acceptatio ejus est; inclinatio auris Dei, misericors exauditio est: nam membra talia qualia nos habemus in corpore, non habet
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentum cruc is intelle¬
gunt. qui non solum deillañ
erubescunt. Uerum &iam. in
illa fideliter gloriantur
Non sedesuis meritis extollentes.
sed eius gratiae non ingrati

Expanded text:
sacramentum crucis ejus intelligunt, et non solum de illa non erubescunt, verum etiam in illa fideliter gloriantur, non se de suis meritis extollentes, sed ejus gratiae non ingrati
Abbreviated transcription (Latin):
animam posuit. Ita & nos debe¬
mus animas profratrib: pone¬
re. hoc ẽ respondere. Chorusaũ
concordiã significat. quae in
caritate consiftit. quisquiser¬
go quasi emulator dominicȩ
passionis tradiderit corpussu¬
um. ut ardeat. si caritatem non
habeat. non respond& in cho¬
ro. & ideo nihil ei prodest : pro¬
inde quem admodum dicunt᷑
in aste musica. p̃centor qui uo
cem premitt incantu. Suc¬
centor autͣ qui subsequent̃ ca¬
nento respond&. Ita in hoc
cantico passionis p̃cedentem
xem subsequitur. chorus masty¬
rum infinem caelestium corona¬
rum. Hoc enim canitur a filiis
chore. Idẽ imitatorib passions¬

Expanded text:
animam suam posuit, ita et nos debemus animam pro fratribus ponere» : hoc est respondere. Chorus autem concordiam significat, quae in charitate consistit. Quisquis ergo quasi aemulator dominicae passionis tradiderit corpus suum ut ardeat, si charitatem non habeat, non respondet in choro; et ideo nihil ei prodest . Proinde quemadmodum dicuntur in arte musica, sicut ea docem praemittit in cantu, succentor autem qui subsequenter canendo respondet: ita in hoc cantico passionis, praecedentem Christum subsequitur chorus martyrum in finem coelestium coronarum. Hoc enim canitur «filiis Core,» id est imitatoribus passion
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitate illa. caelesti. habitatio
nr̃a la&itia sola erit . non erit
ibi gemitus desiderantium. sed
la &itia ꝑfruentium . Aderit eni
cui modo suspiramus. Si miles
Habitabimur & habitauimvs
Subientur illa omnia. Vt sit
d̃somnia in omnibi. QVto erto
erit . quomodo potuit dixit᷑
lingua humana. sic̃ la& antiũ
omnium habitatio inte. Quare
sic̃ la & antium. quitalis ibterit

Expanded text:
in civitate illa coelesti habitatio nostra sola erit laetitia. Non erit ibi gemitus desiderantium, sed laetitia perfruentium. Aderit enim, cui suspiramus; «similes Habitabimur et habitabimus. Subjicientur illi omnia, ut sit Deus omnia in omnibus. Quid ergo erit? Quomodo, potuit lingua humana dixit: Sicut laetantium omnium habitatio in te. Quare sicut laetantium? Quia non invenit
Abbreviated transcription (Latin):
el&h uerbo hebreo. chorus
significatur. Quid ẽ ergo pro
choro adrespondendum. nisi
foste ut canenti chorus conso¬
nando respondeat᷑. Dñi quippe¬

Expanded text:
enim verbo Hebraeo chorus significatur. Quid est ergo, Pro choro ad respondendum; nisi forte ut canenti chorus consonando respondeat? Sicu
Abbreviated transcription (Latin):
Propter fratres. ꝓpt peregrinos.
propter in opestuos. ut ascendanꝰ:
quia dicimus eis. indomũ dñi
ibimus
siui bona tibi
Non propter me quȩ siuibona
nam non tibi quȩrerem sed mihi
Ideo nec ego haberem: quia non
tibi quererem: sed ꝓp̃t domũ dñi

Expanded text:
propter sanctos, propter peregrinos, propter inopes, ut ascendant; quia dicimus eis, «In domum domini ibimus: sivi bona tibi.» Non propter me quaesivi bona: nam non tibi quaererem, sed mihi; ideo nec ego haberem, quia non tibi quaererem: sed, «Propter domum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
fecte credunt qui uel nolunt
dictũ est. Qui me confessus fue¬
latus ẽ fidelis ille seruus. nontantũ
quł accepit sed quia impendit atq
& locutus sũ. sed propt᷑ hoc dic̃ se
locutũ eẽ quia credidit: Simul
enĩ credidit. & quod prȩmium
loquendo sperar&. & quã poenã
tacendo timere deber&. Ego¬
aũ inquit humliatus sũnms.
Passus enĩ multas tribulationes ꝓp¬
t̃ uerbũ quod fideliter tenebat
fideliter. impendebat: Hum li¬
atus ẽ nms quod illi timuer̃ qui
amauer gloriam hominũ magis
aũ. Nisi quia homo humliari po¬
test abeis qui ueritati contradi¬
cunt : Non ipsa ueritas quã cre¬
dit & loquitur. Vnde &apos¬
tolus cum decatena sua dicer&
sed sermo inquit dĩ non est.
alligatus.¬

Expanded text:
fecte credunt, qui id quod dictum est: « Qui me confessus fuelatus fidelis ille servus, non tantum quia accepit, sed quia impendit atqueet locutus sum; sed propter hoc dicit se locutum esse, quia credidit. Simul enim credidit, et quod praemium loquendo sperare, et quam poenam tacendo timere debereautem humiliatus sum nimis.» Passus est enim multas tribulationes, propter verbum quod fideliter tenebat, fideliter impendebat; et humiliatus est nimis: quod illi timuerunt qui «amaverunt gloriam hominum magis autem,» nisi quia homo humiliari potest ab eis qui veritati contradicunt, non ipsa veritas quam credit et loquitur? Unde et Apostolus, cum de catena sua diceret: «Sed sermo,» inquit, «Dei non est alligatus
Abbreviated transcription (Latin):
Excessus mentis duob modis
accipitur:. cũ mens aut pauo¬
re alienatur aut aliqua in¬
spiratione seuelations assunt᷑
quẽ cõmnantib ꝑsecut oribus
& impendentib passionibus
cruciatus aut mortis. huma¬
na infirnitas patitur. Hoc
enĩ intellegimus quia in isto
psalmo vox martyrũ appar&:
Conterritus ergo iste. respexit
infirnitatẽ suam. & uidit non
dese sibi eẽ prȩsumendũ: Quan¬
tum enĩ ad ipsũ homnẽ ꝑtin&.
mendax ẽ: quia illi qui nullo pa¬
uore uanescunt ne ꝑsequentib
cedendo mentiantur . munerib dĩ
Tales sunt. non uiribus suis: un¬
omizb quae r&ribuit mihi
Quae igitur prȩcesserant homns
ut omnũ donorũ dĩ non adtri¬
buo sed reribuo vocari possit
go ds bona promalis. Cui hom¬
nes reribuunt mala probons.¬
Sed quaerit iste quid r&ribuat
dño & non inuent. nsi ex eis
quae ipse dñs r&ribuit.¬

Expanded text:
Excessus mentis duobus modis accipitur: cum mens aut pavore alienatur, aut inspiratione alicujus revelationis assumitur. quem comminantibus persecutoribus, et impendentibus passionibus cruciatus aut mortis, humana infirmitas patitur. Hoc enim intelligimus, quia in isto psalmo vox martyrum appaconterritus enim, perspexit infirmitatem suam, et vidit non de se sibi esse praesumendum. Quantum enim ad ipsum hominem pertinet mendacem; quia et illi qui nullo pavore vanescunt, ne persequentibus cedendo mentiantur, muneribus Dei tales sunt, non viribus suis. Proinomnibus quae retribuit mihi.» Quae igitur praecesserant hominis, ut omnium donorum Dei non attributio, sed retributio vocari possit?go Deus bona pro malis, cui homines retribuunt mala pro bonisDomino, et non invenit, nisi ex eis quae ipse Dominus retribuit.
Abbreviated transcription (Latin):
non recedant. ut inuno corpore. &
in isdem membris conpaginati in libro¬
ꝑfecti Sed contuendũ ẽ. qui ꝓfec¬
tus eorũ sit. qui in libro dĩ scribentur :
Nempe iste: diesformabuntur. & nemo
in eis. Formamur enĩ ut conformes
simus gloriȩ corporis dĩ. & apłidictũ
est: Filioli mei. quos iterũ parturio
donec form&ur xp̃s in uobis. Dies¬

Expanded text:
non recedant; ut in uno corpore, et in his membris compaginati poquentur. Sed contuendum est, qui profectus eorum sit, qui in libro dei scribentur. nempe iste: die replebuntur et nemo in his. simus gloriae corporis dei. et apostoli dictum est: filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in uobis. re
Abbreviated transcription (Latin):
Cum haec se pronuntiatur u̾dicit: utiq
minister fit uerbi. Quamuis enĩ
ds̃ doceat intrin secus. tamen fi¬
defr ex auditus est. Et quomo¬
do audient sine predicante

Expanded text:
Cum haec se pronuntiaturum dicit, utique minister fit verbi. Quamvis enim Deus doceat intrinsecus; tamen fides ex auditu est: et quomodo audiunt sine praedicante
Abbreviated transcription (Latin):
iam cantari ciuitatẽ illã. &erigamur
adeam: Multum enim nobis eam cõ¬
m̃dat sp̃s dĩ. infundens amorẽ illi¬
us. utei suspiremus. & in peregrina¬
tione ingemȩͥscamus. & ad illã uenre
desideremus: amemus illã . & ipsum
amare. ambulare ẽ: Sed uide qua¬

Expanded text:
jam cantari civitatem illam, et erigamur ad eam. Multum enim nobis eam commendat Spiritus Dei, infundens nobis amorem illius, ut ei suspiremus, et in peregrinatione ingemiscamus, et ad illam venire desideremus. Amemus illam, et ipsum amare
Abbreviated transcription (Latin):
& distulit uindicare. & postea quã
fecit quod eum illi facere nonposse
putauer̃. tunc ira ascendit in isrł:
deinceps a peste ordinem narra¬
tionis ex sequitur
Quia noncre¬
dider̃ in dõ. nec sperauer̃ insalu¬
tari eius

Expanded text:
 distulit vindicare; et posteaquam fecit quod eum illi facere non posse putaverunt, tunc ira ascendit in Israeldeinceps aperte ordinem narrationis exsequitur. Quia non crediderunt in Deo, nec speraverunt in salutare ejus
Abbreviated transcription (Latin):
non tuc̃. Opus nr̃m. psalteriũ nr̃mẽ
Quicumq: manib operatur opera
bona psallit dõ. quicumq opere
confit&ur. cantat dm̃. Cantaergo
psalle operib ad quamrem

Expanded text:
t. Opus nostrum, psalterium nostrum est: quicumque manibus operatur opera bona, psallit Deo; quicumque ore confitetur, cantat Deo. Canta ore, psalle operibus. Ad quam rem
Abbreviated transcription (Latin):
quia deseruntur pomorum custodiae.
Cum poma transierint. & certe quan
Incęlestem mensam sp̃s martrrum
tam quam deorto dominico multa
& suauissima poma transierunt:¬

Expanded text:
quia deseruntur pomorum custodiae, cum poma transierint. Et certe quandin coelestem mensam spiritus martyrum, tanquam de horto dominico multa et suavissima poma, transierunt
Abbreviated transcription (Latin):
enim dĩ scm̃ẽ. quod estis vos. Hoc
enim templum persecutores In eis
vtiq polluerunt. quos ad negandum
Ut idolis supplicarent uehementer
in stando fecerunt. Quorum mul¬
tos penitentia reparauit atq ab illa
inquinatione mundauit. peniten¬

Expanded text:
Dei sanctum est, quod estis vos . Hoc itaque templum persecutores in his utique polluerunt, quos ad negandum ut idolis supplicarent, vehementer instando fecerunt: quorum multos poenitentia reparavit, atque ab illa inquinatione mundavit. Poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
am mortui eramus.
quando terrenis reb Inherebamus.
mortui eramus quando terreni bomi¬
nes lmaginem portabamus. Viuifica
gemus. Tu nobis dulcis eris. rems¬
sio peccatorum nr̃orum Tu eris
totum praemium iustificatorum
Dñe ds̃ uirtutũ conuerte
nos & oftende faciem tuam &
salui erimus
IN FINEM PROTORCULARIB¬
ASAPH. QUINTA SABBATI¬
Psalmus iste in pressura discr&i¬
onis & in sacramento baptismi

Expanded text:
am mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabgemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justificatorum. Domine Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erimusiste «pro torcularibus» et «quinta sabbati,» in pressura discretionis, et in sacramento Baptismi,
Abbreviated transcription (Latin):
iam testimonorũ
dĩ nihil citius. nihil certius.
nihil breuius. nihilq grandius
pe dĩ sunt quib quantũ nos dili¬
gat ds nobis probare dignet᷑.
Cõmendat aũ suam caritatẽ ds in no¬
bis. quõ cum adhuc peccatores esse¬
mus xẽs pronobis mostuus est.

Expanded text:
iam testimoniorum Dei nihil citius, nihil certius, nihil brevius, nihilque grandius pe Dei sunt, quibus quantum nos diligat, nobis probare dignatur. Commendat autem suam charitatem Deus in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est auertifti captiuitatẽ
nram. non liberandonos abar¬
baris. in quos non incurrimus.
tis nr̃is. ꝑ quae nobis satans
domnabatur. Siquis enm li¬
beratus fuerit a peccatis suis.
non hab& unde illi dom n&᷑
quia ista liberatio spiritalis ẽ.¬

Expanded text:
hoc est, Avertisti captivitatem nostram: non liberando nos a Barbaris, in quos non incurrimus; tis nostris, per quae nobis satanas dominabatur. Si quis enim liberatus fuerit a peccatis suis, non habet unde illi dominetuquia ista liberatio spiritualis est
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes ꝑtinemus adia cob. si ꝑ¬
tinemus ad semen abrahae
Hoc enm dicit apłs. In isa ac uo¬
cabitur tibi semen. Idest noN
qui filii carnis hi filu dĩ. sed fi¬
lii promssionis deputantur in
semen. Si filii promissions in
semen deputant᷑. offendendo
dm̃ iudȩs degenerauer̃. nos
promerendo dm̃. degenere
abrahae factisumus. non ꝑtinen¬
tes ad carnem. sed adfidem¬

Expanded text:
omnes pertinemus ad Jacob, si pertinemus ad semen Abrahae. Hoc enim dicit Apostolus: «In Isaac vocabitur tibi semen; id est, non hi qui filii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur» «in semen» . Si filii promissionis in semen deputantur, offendendo Deum Judaei degeneraverunt; nos promerendo Deum, de genere Abrahae facti sumus, non pertinentes ad carnem, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
inhebraico ita legitur. qua
sol & scutum dñs ds̃. Ipse eñ
ꝑ inlum nationẽ misericor diȩ
efficitur nobis sol iuftitiae.¬
ipse promissa sua ueraciter
implens. scuto bonȩ uoluntatis
suae coronatnos
Gratiã & gloriã dabit dÑs¬

Expanded text:
In Hebraeo habetur: Quia sol et scutum sit Dominus Deus. Ipse enim per illuminationem misericordiae suae efficitur nobis sol justitiae promissa sua veraciter implens scuto bonae voluntatis suae coronat nos. Gratiam et gloriam dabit n
Abbreviated transcription (Latin):
irrisus ẽ quia in caluariȩ loco
crucifixus ẽ. Nos Aũ si in illũ
crediderimus. filii ipsius sumus.
Nobis ergo cantatur iste psalmꝰ
qui inscribitur filiis chore
Sumus enim filii sponsi Fa igi

Expanded text:
irrisus est, quia in Calvariae loco crucifixus est . Nos autem si in illum crediderimus, filii ipsius sumus. Nobis ergo cantatur iste psalmus, ubi inscribitur, «filiis Core:» sumus enim filii sponsi . I
Abbreviated transcription (Latin):
uitauit ad con uiuium. eligen¬
tẽ inferiorẽ locũ. uocat Adsu
git. nisi eẽ in domo dĩ. In quocũq
loco. non tamen extra limen
Multi enim p̃ter taber naculũ
hoc torcularis dominici. id est
p̃ter ecclesiam catholicã. uolex¬
tes sublimari. & amantes ho¬
nores suos. nolunt cognoscere

Expanded text:
vitavit ad convivium, eligentem inferiorem locum vocat ad sugit nisi esse in domo Domini, in quocumque loco, non tamen extra limenmulti praeter tabernaculum hoc torcularis dominici, id est, praeter Ecclesiam catholicam volentes sublimari, et amantes honores suos, nolunt cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
Truciati sunt enĩ in ꝑsecutionibus.¬
fecerunt. Ideo tam quã in mediis
tribulationib ꝑsecucionũ. emissa ẽ
uox precantis. quõ ad te dnẽ. dñe
animã. Non curo quid minentur
qui circũ stant. Ad te dñe oculi
mei. plus figo oculum in ꝓmissis tuis
quã inminis eorũ. Noui ꝗd ꝓme
passus sis. quid promiseris mihi:
esca uitȩ eius: si amat auis hanc escã
cadit in laqueũ : Si aũ auis talis ẽ
ut dicat. & diem hominis ñ concu¬
piui tuscis. Oculi eius non redunt
ado. & ipse euell& delaqueo pedes
terse distinguendas: Laqueũ statu¬
isse : ꝑsecutores dix̃: Scandala uero:
hinc labuntur consentientes: ex u

Expanded text:
ruciati sunt enim in persecutionibus,fecerunt. Et quia tribulationibus persecutionum emissa est vox precantis, «Quoniam ad te, Domine, .» Non curo quid minentur qui circumstant; «Ad te, Domine, oculi mei.» Plus figo oculum meum in promissis tuis, quam in minis eorum. Novi quid pro me passus sis, quid mihi promiseris: esca vitae hujus: si amat avis hanc escam, cadit in muscipulam: si autem avis talis est ut dicat, «Et diem hominis non concupivi, tu scis» ; oculi ejus non recedent a Deo, et ipse evellet de laqueo pedes ter se distinguendas: muscipulam statuisse persecutores dixit, scandala vero ahinc labuntur consentientes: timeo ne