comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nenoceant: Nam & dequibus dam scriptumest in
psalmo. Quorum os locutum est uanitatem & dex¬
tera eorum dextera iniquitatis. Ideo quia hisre¬
bus opinantur fieri hominem beatum: quas boni &
mali possunt habere. Et ideo dextera est iniquitatis.
quia iniqui sunt quicam dexteram putant None¬
nim est uera dextera. sed dextera est eorum. quo¬
rũ os locutum ẽ uanitatẽ Beatum dixcrunt popu¬
lum. cui hȩc sunt Cum potius sicut mox ad iungit &
doc&. beatus sit populus cuius dñs ds̃ ipsius Hacc
est uera dextora equitatis non iniquitatis Non ẽ
ergo eundẽ post deos alicnos. neq indextra: ut
ex istim& homo ex ipsis se fieribeatum : Neq insinis¬
tra. ut existimando ipsis aduersantibus sefieri mise
rum. Ad hoc eoscolat ut auortat: aut certe sidex¬
tra intellegimus eterna. sinistra uero tempora¬
liabona nec propter illa nec propter ista: dcos
colendos. scã scriptura. hoc loco ad monuisse credatur

Expanded text:
ne noceant. nam et de quibusdam scriptum est in ne noceant. nam et de quibusdam scriptum est in psalmo: quorum os locutum est uanitatem et dextera eorum dextera iniquitatis, ideo quia his rebus opinantur fieri hominem beatum, quas et boni et mali possunt habere; et ideo dextera est iniquitatis. quia iniqui sunt, qui eam dexteram putant. non enim est uera dextera, sed dextera est eorum quorum os locutum est uanitatem; beatum dixerunt populum cui haec sunt, cum potius, sicut mox adiungit et docet, beatus sit populus cuius dominus deus ipsius. haec est uera dextera aequitatis, non iniquitatis. non est ergo eundum post deos alienos neque in dextra, ut existimet homo ex ipsis se fieri beatum, neque in sinistra, ut exrum, ad hoc eos colat ut avertat. Aut certe si dextra intelligimus aeterna, sinistra vero temporalia bona; nec propter illa, nec propter ista eos colendos sancta Scriptura hoc loco admonuisse credatur.
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus quae ego mando tibi hodie. dextra aut
sinistra. Sic & ista repetatur: non prȩteribis ab
omnibus quȩ ego mando tibi hodie. ire post deos
alienos seruire illis Prȩteriendo enim auerbis
quȩ mandata sunt. &iam hoc sit ut eatur post
deos alios Non enim hoc solũ mandatum est.
aut hoc solum prȩteriri ds̃ non uult. quod manda¬
uit nepost deos alios eatur. sed omnia quae
mandauit : hoc tamen ita precipue. ut post
gene ralitatem precepti : quo ammonuit non esse
pretere undum ab omnibus uerbis mandatorũ
suorum. &iam hoc seor sum commendare uoluerit
Potest hoc quod ait. dextra aut sinistra. etiam sic intellegi.
ut nec eorum causa quȩ propter felicitatem appetuntur.
nec eorum que propter infelicitatem fugiuntur . ire
mandauerit post deosalios. Idest nec prohis quac
amantur. nec contra eaquȩ hodio habentur . adus
aliis auxilium esse poscendum. Aut certe illomo¬
do. ut uol concilientur quo prosint. uel placentur

Expanded text:
omnibus quae ego mando tibi hodie dextra aut omnibus quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, sic et istic repetatur: non praeteribis ab omnibus quae ego mando tibi hodie ire post deos alios seruire illis. praetereundo enim a uerbis, quae mandata sunt, etiam hoc fit, ut eatur post deos alios. non enim hoc solum mandatum est aut hoc solum praeteriri deus non uult. quod mandauit, ne post deos alios eatur, sed omnia quae mandauit; hoc tamen ita praecipue, ut post generalitatem praecepti quo admonuit non esse praetereundum ab omnibus uerbis mandatorum suorum etiam hoc seorsum commendare uoluerit. Potest hoc, quod ait "dextra aut sinistra", etiam sic intellegi, ut nec eorum causa, quae propter felicitatem adpetuntur, nec eorum, quae propter infelicitatem fugiuntur ire mandauerit post deos alios, id est nec pro his quae amantur nec contra ea quae odio habentur a diis aliis auxilium esse poscendum, aut certe illo modo, ut uel concilientur, quo prosint, uel placentur,
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse enim faciet rectos cur¬
sus tuos
omnia itinera tua in pace
pro ducit
Qua propter quod isto loco
deu tero romi
quo agimus dictum est.
Non praeteribis ab omnibus Nerbis
que e ego mando tibi hodie. dextra
aut sinistra. ire post deos ali enos
seruire illis. Non idieo dictum est. qua
du alii possunt &iam indextiris accipi. sed aut¬
terrena loca significata sunt. quia & in dextra &
insinistra habebant gentes alios deos colentes. aut
hoc deduis aliis separatim pronuntiandũ ẽ. Ut duosint
sensus. Unus videlic&. non prae teribis ab omnib uer¬
bis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra.
Secundum illum scilic& intellectum. quem supra ex¬
posui. Alius autem sit sensus. ire post deos alios
seruire illis ut & hic subaudiatur. non preteribis
ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie
Quem totum sensum sidicere uelimus. superiora uer¬
ba quȩ utriq sensui sunt communia. rep&ituri
sumus. Ut quomodo illedicitur: non pr&eribis ab

Expanded text:
ipse enim rectos faciet curipse enim rectos faciet cursus tuos. et omnia itinera tua in pace producet. Quapropter quod isto loco Deuteronomii, de quo agimus, dictum est: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios seruire illis, non ideo dictum est, quia dii alii possunt etiam in dextris accipi; sed autterrena loca significata sunt, quia et in dextra et in sinistra habebant gentes alios deos colentes; aut hoc de diis aliis separatim pronuntiandum est, ut duo sint sensus, unus uidelicet: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie dextra aut sinistra, secundum illum scilicet intellectum, quem supra exposui; alius autem sit sensus: ire post deos alios seruire illis, ut et hic subaudiatur: non praeteribis ab omnibus uerbis quae ego mando tibi hodie. quem totum sensum si dicere uelimus, superiora uerba, quae utrique sensui sunt communia, repetituri sumus, ut, quomodo illic dicitur: non praeteribis ab
Abbreviated transcription (Latin):
do tibi hodie. dex tra aut sinistra. ire post de¬
os alienos seriure illis. Queri potest quomodo
possit intellegiire in dextra. qui post deos alie¬
nos ierit seruire illis. cum dextra in laude pona¬
tur : Illud autem numquam laudabiliter fieri
possit Nam & quod reprehenditur inuia uitȩ
qui declinat in dextra. non ibi ea reprehenduntur
quae dextra sunt. sed ille qui declinat in ea
idest qui sibi arrogat quae dĩ sunt Ideo dici¬
tur in pro uerbiis. Nedeclines in dextra uel
sinistra Uias enim quae addextris sunt
nouit dñs. Per uersae autem sunt quae
asinistris Ergo bonae sunt dextrae. quas¬
nouit dns Nouit enim dñs uias iustorum.
Sicut & in psalmo legitur. Cur ergo dictum
sit ne declines indextra. conse quen ter
ostendit addendo. ipse enim rectos faci et
cursus tuos Absit autem Ut dextras
quas nouit dñs negemus esse rectas
Sed ut dixi declinare in eas est. non
illius gratiae sed sibi tribuere uelle quod
rectum est
Denique ut dixi ad iungit
& dicit

Expanded text:
bi hodie dextra aut sinistra ire post deos alios seruire illis. quaeri potest quomodo possit intellegi ire in dextra, qui post deos alienos ierit seruire illis, cum dextra in laude ponatur, illud autem numquam laudabiliter fieri possit; nam et quod reprehenditur in uia uitae qui declinat in dextra, non ibi ea reprehenduntur quae dextra sunt, sed ille qui declinat in ea, id est qui sibi adrogat quae dei sunt. ideo dicitur in Prouerbiis: ne declines in dextra aut in sinistra; uias enim quae a dextris sunt ominus; peruersae autem sunt quae a sinistris. ergo bonae sunt dextrae, qudominus; nouit enim dominus uias iustorum, sicut in psalmo legitur. cur ergo dictum sit: ne declines in dextra, consequenter ostendit addendo: ipse enim rectos faciet cursus tuos. absit autem, ut dextras, quas nouit dominus, negemus esse rectas; sed, ut dixi, declinare in eas est non illius gratiae, sed sibi tribuere uelle quod rectum est. denique, ut dixi, adiungit et dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
qui indandis decimis. & quaecumq dare uel impen¬
dere iussus est. omnia mandata com ple uit. &i¬
am hoc cum laude. & com mendatione sua dicere
iuber&ur. Non dedi ex eis mortuo. anper hoc
prohib& parentalia. quȩ obseruare gentes
solent
XLUIII.

Expanded text:
qui in dandis decimis, et quaecumque dare vel impenqui in dandis decimis, et quaecumque dare vel impendere jussus est, omnia mandata complevit, etiam hoc cum laude et commendatione sua dicere jubet, Non dedi ex eis mortuo? An per hoc prohibet parentalia, quae observare gentes solent? XLVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Aut si propin qui ad uxores defunctorum
ducendas. &iam illi quȩ rebantur. qui ex
feminarum sanguine propinquabant
fieri po tuit ut esset aliquis ita propin
quus. qui io seph genuerit deuxore propin¬
qui sui. qui si ne liberis decessit. ac si ei ess&
alter ex natura pater. alter ex lege. in quo¬
rum patribus & auis. & de inde maioribus.
ideo nulla propinquitas apparer&. quod non
ex maribus sed ex feminis propinquarent.
Uerum tamen si ita ess&. nec dauid aliquan¬
do unus pater occurrer&: aut siquis quam potuis se
contendit: Ubi ponimus quod consu&udo scripturȩ
non est feminas in genealogia promaribus ponere .
sicut eas nullus euangelista in terposuit. Ubi enim
commemorantur. matres non ponuntur nisi cum pa¬
tribus. Ac per hoc. aut ita pro pinqui or defuit
Ad uxorem defuncti sibi copulan dam. Ut origo co¬
gnationis dauid reꝓp&er&ur. aut ad optio fecit
alterum patrem. quem poss& habere ioseph. XLUII.

Expanded text:
aut si propinqui ad uxores defunctorum aut si propinqui ad uxores defunctorum ducendas etiam illi quaerebantur, qui ex feminarum sanguine propinquabant, fieri quus, qui Joseph genuerit de uxore propinqui sui, qui sine liberis decessit: ac sic ei esset alter ex natura pater, alter ex Lege; in quorum patribus et avis et deinde majoribus ideo nulla propinquitas appareret, quod non ex maribus, sed ex feminis propinquarent. Verumtamen si ita esset, nec David aliquando unus pater occurreret. Aut si quisquam potuisse contendit, ubi ponimus quod consuetudo Scripturae non est feminas in genealogia pro maribus ponere, sicut eas nullus Evangelista interposuit? Ubi enim commemorantur matres, non ponuntur nisi cum patribus. Ac per hoc aut ita propinquior defuit ad uxorem defuncti sibi copulandam, ut origo cognationis David repeteretur: aut adoptio fecit alterum patrem quem posset habere Joseph. XLVII.
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur. Atq: ita in de sursum uersus. diuersi
sunt patres & aui. & deinde maiores usq adtoro¬
babel. qui fere est uicesimus rursum uersus aio¬
seph apud lucam. Apird matheum uero undeci¬
mus: qui propterea id eo ipse esse creditur. quia
pater eius apud vtrumq euangelistam. salatiel
inuenitur. Quam uis fieri potuerit. ut alius fue¬
rit eo dem nomine. habens eius dem nominis patrẽ.
Alium quippe hab& io roba bel¬
auum apudd lucam qui est neri:. Alium apud
mattheum qui est iechonias . atq in de superi¬
us nus quam est consonantia. quousq veniatur
ad daurd. apud matheum per salo monem. apud
lucam per nathan. Difficillimum uidetur
non fuisse aliquem pro pinquiorem. qui
ducer& uxorem fratris sui. quam eum qui
ex dauid ess& consanguineus. tam longin¬
quo gradu. non aliqua in fra propinquita¬
te con iunctus: cum sit apud lucam dauid
pene qua drage simus aio seph. apud mathe¬
um autem fer me uicesimus septimus

Expanded text:
inuenitur; atque ita inde sursum uersus diuersi inuenitur; atque ita inde sursum uersus diuersi sunt patres et aui et deinde maiores usque ad Zorobabel, qui fere est uicesimus sursum uersus a Ioseph apud Lucam, apud Matthaeum uero undecimus. qui propterea ideo ipse esse creditur, quia pater eius apud utrumque euangelistam Salathiel inuenitur; quamuis fieri potuerit, ut alius fuerit eodem nomine habens eiusdem nominis patrem, ersi sunt; alium quippe habet Zorobabelauum apud Lucam, qui est Neri, alium apud Matthaeum, qui est lechonias. atque inde superius nusquam est consonantia, quousque ueniatur ad Dauid apud Matthaeum per Salomonem, apud Lucam per Natham. difficillimum autem uidetur non fuisse aliquem propinquiorem qui duceret uxorem fratris sui quam eum qui ex Dauid esset consanguineus tam longinquo gradu non aliqua infra propinquitate coniunctus, cum sit apud Lucam Dauid paene quadragesimus a Ioseph, apud Matthaeum autem ferme uicesimus septimus.
Abbreviated transcription (Latin):
functi constitutus est. quia filius eius dictus. atq
ita factum est. ut nomen defuncti non deleretur
ex israhel. nectamen eius nomine apellatus est
Quȩcum itasint. ab undantius duob modis solui po¬
test euangelica questio. Ut unus eorum quos
diuersos com memorant matheus & lucas. ita
fuerit propinquus alteri adducendam eius
uxorem. ut alios etiam sursum uersus paren¬
tes atq maiores iste. alios ille habere potue¬
rit. Nam si fratrum filii fuissent. unum habu¬
issent auum. quod non est ita Nam secundum
matheum nathan est auus ioseph: Secun dum
lucam uero. non natthan sed matthat. Quod¬
siquisquam putat tantam esse similitudinem no¬
minis. ut abscribtoribus inuna littera erratum
sit. Ut fier& tam parua & pene nulla diuersitas.
quid de isto rum patribus dicturus est: Nam
secundum lucam matthat filius fuit leui. secun¬
dum matheum autem mathan exeleaz ar genitus

Expanded text:
functi constitutus est, quia filius eius est dictus — atque functi constitutus est, quia filius eius est dictus — atque ita factum est, ut nomen defuncti non deleretur ex Israhel — nec tamen eius nomine appellatus est., Quae cum ita sint, abundantius duobus modis solui potest euangelica quaestio, ut unus eorum, quos diuersos commemorant Matthaeus et Lucas, ita fuerit propinquus alteri ad ducendam eius uxorem, ut alios etiam sursum uersus parentes atque maiores iste, alios ille habere potuerit. nam si fratrum filii fuissent, unum habuissent auum. quod non ita est; nam secundum Matthaeum Mathan est auus Ioseph, secundum Lucam uero non Mathan, sed Mathath. quodsi quisquam putat esse tantum similitudinem nominis, ut ab scriptoribus in una littera erratum sit, ut fieret tam parua et paene nulla diuersitas, quid de istorum patribus dicturus est? nam secundum Lucam Mathath filius fuit Leui, secundum Matthaeum autem Mathan ex Eleazar genitus
Abbreviated transcription (Latin):
filius. non eius cuius semine est genitus. sed illius de¬
functi cui semen suscitatum est. heres constituatur
Quod enim additum est. & non delebitur nomen
eius exisrahel. potest ita intellegi. Non quod nomen
eius puer consequenter accipiat. sed quod ille non si¬
ne posteritate mortuus eẽ uidebitur. & id eo per¬
man& eius nomen. hoc est memoria. Neq enim
& iam si ipse filium genuis sec. nomen suum ei fue¬
rat impositurus. ut nomen eius non deleretur ex
isra hel: sed ex hoc vtique non deleretur . quia non
si ne liberis exhac uita emigrar&. & hoc iubetur
ex eius uxore frater eius implere. quod ille non
potuit. Nam & si frater non fuis s&. & propinquus
ducebat uxorem eius qui sine filiis mortuus ess&
ad suscitandum semen fratri suo. sicut fecit boor
ducendo ruth. ut semen suscitar& propinquo suo.
cuius fuerat illa uxor. nec de illo pepererat. &
tamen qui deilla natus est. ex nomine qui dem de¬

Expanded text:
filius non eius, cuius semine est genitus, sed illius defilius non eius, cuius semine est genitus, sed illius defuncti, cui semen suscitatum est, heres constituatur. qejus ex Israel, » potest ita intelligi, non quod nomen ejus puer consequenter accipiat, sed quod ille sine posteritate mortuus esse videbitur, et ideo permanet nomen ejus, hoc est memoria. Neque enim etiam si ipse filium genuisset, nomen ei suum fuerat impositurus, ut nomen ejus non deleretur ex Israel; sed ex hoc utique non deleretur, quia non sine liberis ex hac vita emigraret; et hoc jubetur ex ejus uxore frater ejus implere quod ille non potuit. Nam etsi frater non fuisset, et propinquus ducebat uxorem ejus qui sine filiis mortuus esset, ad suscitandum semen fratri suo; sicut Booz fecit ducendo Ruth, ut semen suscitaret prcuius fnerat illa uxor nec de illo pepererat. et tamen qui de illa natus est ex nomine quidem de
Abbreviated transcription (Latin):
intrabit ad eam. & accipi & eam sibi vxorem. & co¬
habitabit ei. & erit in fans qui cumque natus fuerit.
constituetur ex defuncti nomine. & non delebitur
nomen eius ex israhel. Uidetur hoc prȩcepisse
lex defratris uxore ducenda. non ob aliud. nisi vt
semen suscit& fratri. qui sine liberis defunctus est
Quod autem ait. constituetur ex defuncti nomine.
& non delebitur nomen eius ex isra hel. id est no¬
men de functi. Ex hoc uidetur dictum. ut ille qui
nascitur hoc nomine appelletur quo appellabatur
defunctus. cui quo dam modo propagatur. Un de
nobis uisum est. magis secundum ad optionis morẽ
soluere in euangelio questionem. deduobus patri¬
bus ioseph. quorum unum commemorat matheus.
eum scilic& quigenuit ioseph. al terum lucas. eum
cuius filius erat ioseph. quoniam nullus eorum
io seph nomen accepit: nisi forte hoc dictum est
constituetur ex defuncti nomine : Non ut eius nomen
accipiat. sed ut ex eius nomine. id est tam quam

Expanded text:
intrabit ad eam et accipiet eam sibi uxorem et cohabitabit ei. et erit infans quicumque natus fuerit constituetur ex defuncti nomine et non delebitur nomen eius ex Israhel. uidetur hoc praecepisse lex de fratris uxore ducenda non ob aliud, nisi ut semen suscitet fratri, qui sine liberis defunctus est. quod autem ait: constituetur ex defuncti nomine et non delebitur nomen eius ex Israhel, id est nomen defuncti, ex hoc uidetur dictum, ut ille qui nascitur hoc nomine appelletur, quo appellabatur defunctus, cui quodam modo propagatur. unde nobis uisum est magis secundum adoptionis morem soluere in euangelio quaestionem de duobus patribus Ioseph, quorum unum commemorat Matthaeus, eum scilicet qui genuit Ioseph, alterum Lucas eum cuius filius erat Ioseph, quoniam nullius eorum Ioseph nomen accepit. nisi forte hoc dictum est "constituetur ex defuncti nomine", non ut eius nomen accipiat, sed ut ex eius nomine, id est tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
concupisceret. propter illum qui ascendit: nesuam inde time¬
r& absentiam : et hic satis ostendit quid supra dixerit. non appa¬
rebis in conspectu dñi dĩtui inanis. quia in illo loco dixit. ubi ta¬
bernaculum vel templum. ds̃ fuerat habitaturus.
CXLII.

Expanded text:
concupisceret, propter illum qui ascendit, ne suam inde timeconcupisceret, propter illum qui ascendit, ne suam inde timeret absentiam. Et hic satis ostendit quid supra dixerit, Non apparebis in conspectu Domini Dei tui inanis, quia in illo loco dixit ubi tabernaculum vel templum Deus fuerat habiturus. CLXII.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. in taberna culo suo: hocẽ autem non illi videberis inanis.
num quam intrabis sine aliquo munere. Quod spiritaliter in¬
tellectum. magnum sacramentum ẽ. Uerum haec dicebanti
inumbris significationum.
um de sabbato precepiss&. quid ẽ quod ad duacit. satione et mes¬
se requies : uidetur enim dicere. tempore sationis et messis : An
forte lta obseruandam requiem sabbati prȩcepit. ut nec illa tem¬
pora habeant excusationem. quae agricolis ualde sunt neces¬
saria. propter uictum atque uitam : iustum ẽ ergo ẽtiam tem¬
pore sationis et messis. quando multum urg& operatio. requi¬
escatur. sabbato . ⁊ ac sic perhaec tempora quae opus plurimũ
flagitant . significatum ẽ omni tempore sabbato debere cessari
desuideri in conspectu dĩ tui. tria tempora anni. hoc uult
intellegi. ut securuis quisque ascender&. nec de terra sua sollici¬
tus ess&. dõ promittente custodiam. quod nemo inde aliqui d

Expanded text:
Deus in tabernaculo suo: hoc est autem, Non ibi videberis inanis, Deus in tabernaculo suo: hoc est autem, Non ibi videberis inanis, nunquam intrabis sine aliquo munere. Quod spiritualiter intellectum, magnum sacramentum est. Verum haec dicebantur de umbris significationum. V, 21. Cum de sabbato praecepisset, quid est quod adduxit, Satione et messe requiesces? Videtur enim dicere, Tempore sationis et messis. An forte ita observandam requiem sabbati praecepit, ut nec illa tempora habeant excusationem, quae agricolis valde sunt necessaria propter victum atque vitam? Jussum est ergo ut etiam tempore sationis et messis, quando multum urget operatio, requiescatur in sabbato: ac sic per haec tempora, quae opus plurimum flagitant, significatum est, omni tempore sabbato debere cessari.des videri in conspectu Dei tui, tria tempora anni, hoc vult intelligi, ut securus quisque ascenderet, nec de terra sua sollicitus esset, Deo promittente custodiam, quod nemo inde aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
omnis ido latriae uerteretur. nec ad orarentur di alieni. ait: dñs
enim dr̃ ielans nomen ds̃ telator ẽ. idest nomen ipsum quod dñs ds
dicitur ⁊ elans ẽ quia ds̃ telator ẽ quod non humanȩ ꝑturbationis
uitio facit dsꝰ semper atque omnimodo in commutabilis atq tran¬
quillus Sed hoc uerbo indicat. non impune plebem suam ꝑalie¬
nos deos fornicaturam: ductum ẽ enim verbum. tropome taphora.
Atelo maritali quod castitatem custodit vxoris. quod nobis ꝓdest
nondo Quis enim tali genere fornicationis dõ nocuerit. sed
s ibplurimum utpereat. quod d̃s prohib& terrore grauissimo: ⁊e¬
lantem seappellans. cui dicitur in psalmo. perdidisti omnem qui
fornicatur. abste mihi autem adherere dõ bonum ẽ Denique
sequitur. ne forte ponas testamentum his qui sedent super
terram. & fornicentur. post deos eorum.
Quid ait non uideberis inconspectu meo inanis. sicut indicañ
circumstantia: De quibus loquitur. Inconspectu suo dixit

Expanded text:
omnis idolatria euerteretur nec adorarentur di alieni, ait: dominus enim deus zelans nomen, deus zelator est, id est: nomen ipsum, quod dominus deus dicitur, zelans est, quia deus zelator est. quod non humanae perturbationis uitio facit deus semper atque omni modo incommutabilis atque tranquillus; sed hoc uerbo indicat non inpune plebem suam per alienos deos fornicaturam. ductum est enim uerbum tropo metaphora a zelo maritali, quo castitatem custodit uxoris, quod nobis prodeest, non deo. quis enim tali genere fornicationis deo nocuerit? sed sibi plurimum, ut pereat. quod deus prohibet terrore grauissimo zelantem se appellans: cui dicitur in psalmo: perdidisti omnem qui fornicatur abs te; mihi autem adhaerere deo bonum est. denique sequitur: ne forte ponas testamentum his qui sedent super terram et fornicentur post deos eorum. Quid ait: non uideberis in conspcircumstantia de quibus loquitur, in conspectu suo: dixit
Abbreviated transcription (Latin):
alii interp̃tes puerosisa ac: inuentã potius aqua nuntiasse
dixerunt: sed &iam sicqual suram̃ tũ appellatũ est. ubi nul

Expanded text:
alii interpretes pueros Isaac inventam potius aquam nuntiasse dixerunt: sed etiam sic quare juramentum appellatum est, ubi nul
Abbreviated transcription (Latin):
ad caput lecti. In quo utiq senex iacebat. & sic positũ habx¬
bat. ut in eo sine labore quando uell& orar&: nec id eo tam̃
quod septuaginta intep̃tati sunt. nullum uel leuem sen¬
sum habere putandum est

Expanded text:
ad caput lecti, in quo utique senex jacebat, et sic positum habead caput lecti, in quo utique senex jacebat, et sic positum habebat, ut in eo sine labore, quando vellet, oraret; nec ideo tamen quod Septuaginta interpretati sunt, nullum vel levem sensum habere putandum est
Abbreviated transcription (Latin):
nouer̃ incodicib: non ẽ temnuntur. Ualeñ enian magnam
discretionẽ : quamuis & unam plus litterã hbere poss& siẽ &
suȩ. Ut ñ ess& autu. sed eautu : Ac per hoc merito quȩritur.
qł sit qed dictum ẽ : nam facile inteller&᷑ senem qui uirgam
ferebat eomore. quo illa & as baculum sol&. ut se inclinauit
addm̃ adorandũ. idutiq fecerit suꝑ cacumen uinge suȩ. quã
sic ferebat. ut suꝑ eam caput inclinando adorar& dm̃ Quid ẽ¬
ẽ ergo adorauit suꝑ cacumen uirgȩ cius. idẽ filii sui ioseph
anfoste tulerat ab eo uirgam quando ei iurabat idem filius.
& dum eam ten&. post uerba iurantis nondũ illam reddita.
mox adorauit dm̃ Non enim pudebat eum ferre tantis per
in signe potestatis filii sui. ubi figura magnȩ rei futurȩ prȩ¬
signabatur : Quam uis inhebreo facillima huius quȩstionis
absolutio ẽẽ dicatur. ubi scriptũ ꝑhibent. Et adorauit issł

Expanded text:
nouerunt in codicibus non contemnuntur. ualent enim ad magnam nouerunt in codicibus non contemnuntur. ualent enim ad magnam discretionem; quamuis et unam plus litteram habere posset, si esset suae, ut non esset autoO, sed eaotoO. ac per hoc merito quaeritur quid sit quod dictum est. nam facile intellegitur senem, qui uirgam ferebat eo more, quo illa ad Deum adorandum, id utique fecisse super cacumen virgae suae, quam sic ferebat, ut super eam caput inclinando adoraret Deum. Quid est ergo, Adoravit super cacumen virgae ejus, id est filii sui Joseph? An forte tulerat ab eo virgam, quando ei jurabat idem filius, et dum eam tenet, post verba jurantis, nondum illa reddita mox adoravit Deum? Non enim pudebat eum ferre tantisper insigne potestatis filii sui, ubi figura magnae rei futurae praesignabatur: quamvis in hebraeo facillima hujus quaestionis absolutio esse dicatur, ubi scriptum perhibent, Et adoravit Israel
Abbreviated transcription (Latin):
triginta milib: Ut &iã ipse numerus eũ significare intellegat᷑.
quiinbaptismo apparuit ferme triginta annoꝵ: & siꝗd aliud
dere tanta . uł hoc modo . uł sublimus intellegi potest. Dum
tam̃ non frustra arbitremur tales actantos homnes dĩ. tan¬
tam gessisse curã ꝓsepeliendis corporib suis. Cũ sitatq ẽe
debeat fideliũ ista securitas. qͦd ubicũq corpora eoꝵ sepeliot᷑.
uel in sepulta &iam ob inimicoꝵ rabiem relinquantur. aut ꝓ¬
eorũ libidine dilacerata absumantur. non ideo uelminus in¬
tegram. uel minus gloriosã eoꝵ resurectionẽ futuram. Clxii.¬
uodhabent latini codices & adorauit suꝑ caput uirgȩ eius.
non nulli emendantes habent. adorauit suꝑ caput uirgae
suȩ uel incapite uirgȩ suȩ . siue incacumen. uel suꝑ cacum̃.
Fallit enim eos grecũ uerbũ. quod eis dem literis scribitur.
siue eius. siue  Sed accentus dispares sunt. & ab eis qui ista

Expanded text:
triginta millibus, ut etiam ipse numerus eum significare intelligatur triginta millibus, ut etiam ipse numerus eum significare intelligatur qui in baptismo apparuit ferme triginta annorum; et si quid aliud de re tanta vel hoc modo vel sublimius intelligi potest, dum tamen non frustra arbitremur, tales ac tantos homines Dei tantam gessisse curam pro sepeliendis corporibus suis, cum sit atque esse debeat fidelium ista securitas, quod ubicunque corpora eorum sepeliantur, vel insepulta etiam ob inimicoeorum libidine dilacerata absumantur, non ideo uel minus integram uel minus gloriosam eorum resurrectionem futuram. Quod habent latini codices: et adorauit super caput uirgae eius, nonnulli emendantes habent: adorauit super caput uirgae suae, uel in capite uirgae suae siue in cacumen uel super cacumen. fallit eos enim graecum uerbum, quod eisdem litteris scribitur siue eius siue suae: sed accentus dispares sunt et ah eis qui ista
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ueniens tantȩ excellentiȩ m̃tis ꝓph&iȩ si hoc homnũ consue¬
tudine m&iamur . Si aut̃ in his omnb: sacram̃ta quȩrantur
maioris ammrations gaudium ipsi qui inuenerit ori&ur : Cada¬
uerib: quippe mostuoꝵ. peccata significari inlege. ñ dubium ẽ.
cũ iubentur homnes post eorũ contrectationẽ siue qualemcũq
contactũ. tam quã ab inmunditia purisicari. & hinc illa senten¬
tia ducta ẽ. quibaptizatur amostuo. & iterũ tangit illũ ꝗd ꝓ
ficit lauatio eius: Sic & qui ieiunat suꝑpeccata sua . & iterũ am¬
bulans. hȩc eadẽ facit : Sepultura ergo mostuoꝵ remssionẽ sig¬
sunt peccata Ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadaue¬
ra patriarcharũ. nisi in ea terra. ubi ille crucifixus ẽ. cuius san¬
ta hominũ figurata st̃ Dicitur aut̃ abeo loco . abrahmiũ uocatur
ubi sunt ista corpora : Ab eẽ locũ ubi crucificus ẽ dñs. fere

Expanded text:
conueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consueconueniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, maioris admirationis gaudium ipsi qui inuenerit orietur. cadaueribus quippe mortuorum peccata significari in lege non dubium est, cum iubentur homines post eorum contrectationem siue qualemcumque contactum tamquam ab inmunditia purificari. et hinc illa sententia ducta est: qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid profecit lauatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua et iterum ambulans haec eadem facit. sepultura ergo mortuorum remissionem sigsunt peccata . Ubi ergo sepelienda erant haec significantia cadavera patriarcharum, nisi in ea terra ubi ille crucifixus est cujus santa hominum figurata sunt. Dicunt autem ab eo loco, quod Abrahemium vocatur, ubi sunt ista corpora, abesse locum ubi crucifixus est Dominus, fere
Abbreviated transcription (Latin):
nsericodiã & ueritatem la filiũ iuratione constringit. qua
seruũ constrinxit abraham. Ille nindans unde uxor ducatur
filio suo. Iste sepulturam cõmendans corporis sui In utraq
tam̃ causa nominata sunt duo illa. quȩ magni habenda atꝙ
pendenda sunt inscripturis omnb quacũq disꝑsim legun¬
tur misericordia & iustitia . uł misericordia & iud icium.
uel miseri cordia & ueritas. Quando quidem quodã loco
scriptũ est. uniũ sȩ uiȩ dñi misericordia & ueritas. Ita hȩc
duo multũ comm̃data multũ considerata ft̃. Sesuus aũt
abrahȩ dixerat faciatis in domnũ meũ misericordiam &
uistitiã Sic̃ & iste filio suo dicit . ut facias in me isericodiam
& ueritatem. Quid sibi aũt uelit atanto uiro tam sollicita
corporis cõmendatio. ut ñ in egypto sepeliatur. sed int̃ra
chanaan iuxta patres suos. mirũ uid&ur. & quasi absurdũ. nec

Expanded text:
isericordiam et ueritatem. ea filium iuratione constringit, qua isericordiam et ueritatem. ea filium iuratione constringit, qua senium constrinxerat Abraham: ille mandans unde uxor ducatur filio suo, iste sepulturam commendans corporis sui. in utraque tamen causa nominata sunt duo illa, quae magni habenda atque pendenda sunt in scripturis omnibus. quacumque dispersim leguntur, misericordia et iustitia uel misericordia et iudicium uel misericordia et ueritas, quandoquidem quodam loco scriptum est: uniuersae uiae domini misericordia et ueritas. ita hduo multum commendata, multum consideranda sunt. Servus autem Abrahae dixerat: Facitis in Dominum meum misericordiam et justitiam. Sicut et iste filio suo dicit: Ut facias in me misericordiam et veritatem. Quid sibi autem velit a tanto viro tam sollicita corporis comChanaan iuxta patres suos. mirum uidetur et quasi absurdum nec
Abbreviated transcription (Latin):
dem famulidĩClx. Dix̃ aut̃ illis iosephadducite pecor
urã & dabo uobis panes ꝓpecorib ur̃is. si defecit argentũ.
Quȩ potest cũ ioseph frum̃ta collegerit unde hom nes
uuerent. pecora unde uiuebant. cũ tanta fames inualescer&.
maxime quia fratres ioseph pha: raoni dixx erant. nan sunt
eñi pascua pecoꝵ pueroꝵ tuorũ. Inualuit enĩ fames in terra
chanaan & propt̃ hanc &iam in opiam pascuor. seuenisse
cõmemorauerant: Proinde siea famx pascua defecerant in
terra chanaan.cur inȩgłpto ñdefecerant in eadẽ tunc fame
uttiq: inualescente : an sic ꝑhib&ur ab eis quiloca sciunt in
multis ȩgyptipaludib: poterant pascua nonde ẽẽ. &iam
cũ fames ess& frum̃toꝵ. quȩ solent nili flumnis inundati¬
one ꝓuenire. Magis enim dicuntur paludes illȩ farati¬
us pascua gignere. quando aqua nili minꝰ excrescit. Clxi.¬
oriturus ia cobfilio suo iosephdicit . si inueni gratiam inc̃¬
spectutuo subice manũ tuam sub femore meo & facies mecũ¬

Expanded text:
dem famuli dei. Dixit autem illis Ioseph: adducite pecora uestra et dabo uobis panes pro pecoribus uestris. si defecit argentum. quaeri potest, cum Ioseph frumenta collegerit unde homines uiuerent, pecora unde uiuebant, cum tanta fames inualesceret, maxime quia fratres Ioseph Pharaoni dixerant: non sunt enim pascua pecoribus puerorum tuorum; inualuit enim fames in terra Chanaan, et propter hanc etiam inopiam pascuorum se uenisse commemorauerant. proinde si ea fame pascua defecerant in terra Chanaan, cur in Aegypto non defecerant eadem tunc fame ubique inualescente? an, sicut perhibetur ab eis qui loca sciunt, in multis Aegypti paludibus poterant pascua 11011 deesse, etiam cum fames esset fi-umentomm, quae solent Nili fluminis inundatione prouenire? magis enim dicuntur paludes illae feracius pascua gignere, quando aqua Nili minus excrescit. Moriturus Iacob filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam in conspectu tuo, subice manum tuam sub femoremeoetfaciesin me m
Abbreviated transcription (Latin):
& aqua in uia cum exiretis deaegypto. & quia con¬
duxerunt aduersum te balaam filium beor deme¬
sopotamia. ut maledicer& te Has culpas nec tunc
quando illa gens debellata ẽ. feminis imputauerunt
quas saluas conseruare maluerunt
Nontradas puerum domino suo. qui appositus ẽ ti¬
bi adomino suo Non qđ dominus eius eum apposu¬
erit. idẽ commendauerit. Potius enim depositum
dicer&. sed ao positum dixit adomino suo. idẽ huic
ad iunctum cum abillo abscessiss&. Nonergo suscipi.¬

Expanded text:
et aqua in uia, cum exiretis de Aegypto, et quia conet aqua in uia, cum exiretis de Aegypto, et quia conduxerunt aduersum te Balaam filium Beor de Mesopotamia, ut malediceret te. has culpas nec tunc, quando illa gens debellata est, feminis inputauerunt, quas saluas conseruare maluerunt. Non trades puerum domino suo, qui adpositus est tibi a domino suo: non quod dominus eius eum adposuerit, id est commendauerit — potius enim depositum diceret — sed adpositum dixit a domino suo, id est huic adiunctum. cum ab illo abscessisset; non ergo suscipi
Abbreviated transcription (Latin):
uit in illam ecclestã populi hebreorum. postea quam ista
generatione decima ꝓph&ia compl&aẽ. An potius itadic¬
tum ẽ. &usq ad decimam generationem. Ut omnino semper
intellegi uoluerit perdenarii numeri quandam uni¬
uersitatẽ Vthoc exposuerit quodam modo ad¬
dendo & dicendo. & usq in &ernum. Quod si ita ẽ ruth
contra prȩceptũ u&itũ uid&ur ammissa Anama¬
manitas prohibuit amitti. non ammanitidas. idẽ uiros
inde non feminas Maxime quia cum euertissent
israhelite ipsam gentẽ. omnes uiros occidere iussi sunt
Feminas autẽ non nisi eas quȩ nouerant concubitum
uin: Quõ ipsȩ infornicationẽ seduxerant populum:
Uirgines autẽ saluas eẽ uoluerunt. non eis inputantes
culpam qua euerti illa gens meruit. quam &iã hic cõ¬
memorauit. ueliit quȩrer&ur . Curmoabitas & amma¬
nitas admitti noluerint in ecclestam dnĩ. Subiun¬
xit enim. eo qđ non obuiauerint uobis cum panibus

Expanded text:
uit in illam ecclesiam populi Hebraeorum, posteaquam ista uit in illam ecclesiam populi Hebraeorum, posteaquam ista generatione decima prophetia completa est? an potius ita dictum est: et usque ad decimam generationem, ut omnino semper intellegi uoluerit, per denarii numeri quandam uniuersitatem, ut hoc exposuerit quodam modo addendo et dicendo: et usque in aeternum? quod si ita est, Ruth contra praeceptum uetitum uidetur admissa. an Ammanitas prohibuit admitti, non Ammanitidas, id est uiros inde, non feminas? maxime quia cum euertissent Israhelitae ipsam gentem, omnes uiros occidere iussi sunt, feminas autem non, nisi eas quae nouerant concubitum uiri, quoniam ipsae in fornicationem seduxerant populum, uirgines autem saluas esse uoluerunt non eis inputantes culpam qua euerti illa gens meruit. quam etiam hic commemorauit, uelut quaereretur cur Moabitas et Ammanitas admitti noluerit in ecclesiam domini. subiunxit enim: eo quod non obuiauerint uobis cum panibus
Abbreviated transcription (Latin):
&usq ad decimam generationem non intrabiit in eccle¬
siam dñi . & usq in eternum. Questio ẽ quomodo intra¬
uerit ruth quae moabitis fuit. dequa &iam caro dnĩ
originem ducit: nisi forte istam mistice ꝓph&auerit
intraturam. quod ait usq ad decimã generationẽ Com¬
putantur enim generationes ex abraham quando fuit
& loth quigenuit moabitas & ammanitas exfiliabus:
Etinueniuntur cum ipso abraham. compleri decem gene¬
rationes usq ad salmon quigenuit boor. qui maritus
secundus fuit ruth Sunt enim iste. abraham. isaac.
ia cob: iudas. fares. es rom. aram. aminadab. naasson.
salmon Salmon quippe genuit boo ⁊. quiuiduam duxit
ruth Acper hoc uid&ur post decimam generationem. ge¬
nus fecisse in ecclesia dni. pariendo filios ipsi booz. Sed cur
additum sit &usq in a&ernum. merito adhuc quęritur.
Anquia de inceps nulla anima deãmanitis & moabitis. intra¬

Expanded text:
usque ad decimam generationem non intrabit in eccleusque ad decimam generationem non intrabit in ecclesiam domini et usque in aeternum. quaestio est, quomodo intrauerit Ruth quae Moabitis fuit, de qua etiam caro domini originem ducit. nisi forte istam mystice prophetauerit intraturam, quod ait: usque ad decimam generationem. conputantur enim generationes ex Abraham, quando fuit et Lot qui genuit Moabitas et Ammanitas ex filiabus, et inueniuntur cum ipso Abraham compleri decem generationes usque ad Salmon, qui genuit Booz, qui maritus secundus fuit Ruth. sunt enim istae: Abraham, Isaac, Iacob, ludas. Phares, Esrom, Aram, Aminadab, Naason, Salmon. Salmon quippe genuit Booz, qui uiduam duxit Ruth; ac per hoc uidetur post decimam generationem genus fecisse in ecclesia domini pariendo filios ipsi Booz. sed cur additum sit: et usque in aeternum, merito adhuc quaeritur. an quia deinceps nulla anima de Ammanitis et Moabitis intra
Abbreviated transcription (Latin):
quo si probar&ur iussit occidi: Eadẽ poena plecti iu¬
b&. quafuerat siuerum eet̾ ifte plectendus
&uim faciens ei dormierit cum ea. & inuentus fuerit.
dabit homo quidormierit cum ea. patri puellȩ quin¬
quaginta di dragma argenti. & ipsius erit uxor
Quia humiliauit eam. non poterit dimittere ꝑomne
tempus. Merito quȩritur utrum ista poenasit ut
non eam possit dimit tere ꝑomne tempus. quam in or¬
dinate atq in licite uiolauit. Siemm obhoc intelle
gere uoluerimus eam non posse. idẽ non debere dimit¬
ti ꝑomne tempus. quia uxor effectaẽ: Occurr& il¬
lud quod permisit moyses dare libellum repudu & di¬
mittere: In his autẽ qui inlicite uitiant noluit licere:
nea dludibrium fecisse uideatur. & potius finxisse quod
eam uxorem duxerit. quam uere placitoq duxisse
Hoc & de illa iussum ẽ cui fuerit uir calumniatus
deuirginalib non inuentis
on intrabit ammanites & moabites in ecclesiam dnĩ.

Expanded text:
quo, si probaretur, iussit occidi, eadem poena plecti iuquo, si probaretur, iussit occidi, eadem poena plecti iubet, qua fuerat, si uerum esset, iste plectendus. uim faciens ei dormierit cum ea et inuentus fuerit, dabit homo qui dormiuit cum ea patri puellae quinquaginta didragma argenti et ipsius erit uxor, quia humiliauit eam; non poterit dimittere eam per omne tempus. merito quaeritur utrum ista poena sit, ut non eam possit dimittere per omne tempus, quam inordinate atque inlicite uiolauit. si enim ob hoc intel- . legere uoluerimus eam non posse, id est non debere dimitti per omne tempus, quia uxor effecta est, occurret illud quod permisit Moyses dare libellum repudii et dimittere. in his autem qui inlicite uitiant noluit licere, ne ad ludibrium fecisse uideatur et potius finxisse quod eam uxorem duxerit quam uere placitoque duxisse. hoc et de illa iussum est, cui fuerit uir calumniatus de uirginalibus non inuentis. Non intrabit Ammanites et Moabites in ecclesiam domini
Abbreviated transcription (Latin):
damnificabunt eum centum siclis: & dabunt patriadu¬
lescentule. quia protulit nomen malum super uirginem
is rahelitẽ & ipsius erit uxor non poterit dimittere eã
ꝓp&uo tempore. Siaũ uerũ factũ sit hoc uerbum & non
inueniantur uirginalia puellȩ & ꝓducent adulescentu¬
lam adianuam domus patris ipsius & lapidabunt eã uiri
ciuitatis eius in lapidibus: & mori&ur. quõ fecit in pruden¬
tiam infiliis israhel. prostituere domum patris sui. & au¬
feres. malignum ex uobis ipsis Satis hinc appar&. quẽ¬
admodum subditas feminas uiris. & pene famulas. lex eẽ
uoluerit uxores. quod dicens aduersus uxorẽ uirtesti¬
monium. unde lapidar&ur illa. Si hoc uerũ eẽ demon¬
strar&ur. ipse tamen non uicissim lapidatur. si hoc falsum
eẽ constiterit. sed tantum modo castigatur. & damnifi¬
cat᷑ eiq ꝑp&uo iub&ur adherere quacarere uoluerit
Inaliis aũ causis. eũ qui testimonio falso cuiquã nocuerit

Expanded text:
damnificabunt eum centum siclis et dabunt patri adudamnificabunt eum centum siclis et dabunt patri adulescentulae, quia protulit nomen malum super uirginem Israhelitem; et ipsiuperpetuo tempore. Si autem verum factum sit hoc verbum, et non inveniantur virginalia puellae, et producent adolescentulam ad januam domus patris ipsius, et lapidabunt eam viri civitatis ejus in lapidibus, et morietur; quoniam fecit impudentiam in filiis Israel, prostituere domum patris sui: et auferes malignum ex vobis ipsis. Satis hinc apparet quemadmodum subditas feminas viris, et pene famulas Lex esse voluerit uxores: quod dicens adversus uxorem vir testimonium unde lapidarstraretur, ipse tamen non uicissim lapidatur, si hoc falsum esse constiterit, sed tantummodo castigatur et damnificatur eique perpetuo iubetur adhaerere qua carere uoluerat. in aliis autem causis eum, qui testimonio falso cuiquam nocuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter hoc minus fortiter agat . dumtim& neante mori¬
atur quam domum dedicauerit. aut denouella sua bibe¬
rit. aut sponsam suam duxerit Nam utiq quantum
ad feminã ꝑtin&. melius alteri nubit intacta quã indua
Sed haec ut dixi instituta sunt propter uirorum animos
explorandos¬
Nonerunt uasa uiri suꝑ mulierẽ: uasa bellica uult in¬
tellegi. idẽ arma. Nam quidam &iam hoc interpretatisun
Si autẽ quis acceperit uxorẽ &habitauerit cum ea. &
oderit eam & imponat ei occasionis uerba. & de tulerit
ei nomen malignum: & dixerit. mulierẽ hanc accepi. &ac¬
cedens ad eã noninueni eius uirginalia: & accipiens pater
F iliam meã hanc dedi homini huic uxorem. & odio habens
eam ipse . nunc inponens ei occasionis uerba dicens Non
inueni filiȩ tuȩ uirginalia : Et ecce uirginalia filiȩ mȩ
& replicabunt pallium corã senib ciuitatis illius. Etac¬
cipient senes ciuitatis hominẽ illum. & castigabunt &

Expanded text:
propter hoc minus fortiter agat, dum timet, ne ante moripropter hoc minus fortiter agat, dum timet, ne ante moriatur quam domum dedicauerit aut de nouella sua biberit aut sponsam suam duxerit. nam utique quantum ad feminam pertinet, melius alteri nubit intacta quam uidua; sed haec, ut dixi, instituta sunt propter uirorum animos explorandNon erunt uasa uiri super mulierem: uasa bellica uult intellegi, id est arma. nam quidam etiam hoc interpretati sunt. Si autem quis acceperit uxorem et habitauerit cum ea et oderit eam et inponat ei occasionis uerba et detulerit ei nomen malignum et dixerit: mulierem hanc accepi et accedens ad eam non inueni eius uirginalia, et accipiens pater filiam meam hanc dedi homini huic uxorem et odio habens eam ipse nunc inponit ei occasionis uerba dicens: non inueni filiae tuae uirginalia, et haece uirginalia filiae meae. et replicabunt pallium coram senibus ciuitatis illius, et accipient senes ciuitatis illius hominem illum et castigabunt eum et
Abbreviated transcription (Latin):
ut &iam ipsos acturos qđ agendum eẽt ostender& XI
Etloquentur scribe ad populum dicentes:. Quis ẽ homo qui
edificauit domum nouam. & non dedicauit eam Uadat &
reuertatur indomum suã nemoriatur in bello. & homo
alius dedic& eã Etquis ẽ homo qui pastinauit uineam &
non est epulatus exea. uadat & reuertatur indomum suã
nemoriatur inbello. & homo alius epul&ur exea Et quis
est homo qui sponsauit uxorem & non accepit eã . uadat
& redeat indomum suã nemoriatur in bello. & homo alius
accipiat eam. Possunt mouere ista. quasi meliore condi¬
tione moriantur inbello. qui iam dedicauerunt edificia
sua: lamq epulati sunt denouellis : Iamq duxerunt spon¬
sas suas quam hi qui nondum: sed quõ his rebus ten&ur hu¬
manus affectus . & magni estimantur haec ab hominibus.
intellegendum ẽ xo hoc ista dici inbellum ꝓcedentibus. ut
quis quis animo his ten&ur. appareat cum reuertitur. ne

Expanded text:
ut etiam ipsos acturos quod agendum esset ostenderet. ut etiam ipsos acturos quod agendum esset ostenderet. Etloquentur scribae ad populum dicentes: quis est homo qui aedificauit domum nouam et non dedicauit eam? uadat et reuertatur in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius dedicet eam. et quis est homo qui pastinauit uineam et non est epulatus ex ea? uadat et reuertatur in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius epuletur ex ea. et quis est homo qui sponsauit uxorem et non accepit eam? uadat et redeat in domum suam, ne moriatur in bello et homo alius accipiat eam. possunt mouere ista, quasi meliore condicione moriantur in bello qui iam dedicauerunt aedificia sua iamque epulati sunt de nouellis iamque duxerunt sponsas suas quam hi qui nondum. sed quoniam his rebus tenetur humanus adfectus et magni extimantur haec ab hominibus, intellegendum est ab hoc ista dici in bellum procedentibus, ut quisquis animo his tenetur adpareat cum reuertitur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
XUIII. ¶ uõ portentorum inspectores prohib& eẽ inpopulo
dĩ : Quȩrendum ẽ quomodo ista portenta quae inspici
phibentur. discernantur ab eis quaediuinitus ita dantur.
Ut quid significent dici debeant: sicut omnia miracula quȩ
inscripturis repperiuntur. significantia quod pertineat
ad regulam fidei : sicut dicimus. Quid significauerit uellus
inarea conpluta siccum. uel insicca area conplutum. Aut
uirga aaron quȩ floruit & nuces adtulit & c&era huius
modi Sicut autẽ discernuntur diuinationes. quas conse¬
quenter prohibita p̃dicationibus uel ad nuntiationibus ꝓphe¬
tarum. Sic illȩ inspectiones ꝓdigiorum. a significationibus
diuinorum miraculorum discernendesunt
uobiscum inimicos uestros. & saluos faci& uos. Ecce quem¬
admodum & inspiritalibus conslictibus. sperandum & peten¬
dum est adiutorium dĩ Non ut nos ni. hil faciamus. sed
ut adiuti cooperemur Sic enĩ ait. debellabit uobis cum.

Expanded text:
Quoniam portentorum inspectores prohibet esse in populo Quoniam portentorum inspectores prohibet esse in populo dei, quaerendum est quomodo ista portenta, quae inspici prohibentur, discernantur ab eis, quae diuinitus ita dantur, ut quid significent dici debeant. sicut omnia miracula, quae in scripturis reperiuntur, significantia quod pertineat ad regulam fidei; sicut dicimus quid significauerit uellus in area conpluta siccum uel in sicca area conplutum aut uirga Aaron quae floruit et nuces adtulit et cetera huius modi. sicut autem discernuntur diuinationes quas consequenter prohibet a praedictionibus uel adnuntiationibus prophetarum, sic illae inspectiones prodigiorum a significationibus diuinorum miraculorum discernendae sunuobiscum inimicos uestros et saluos faciet uos. ecce quemadmodum et in spiritalibus conflictibus sperandum et petendum est adiutorium dei, non ut nos nihil faciamus, sed ut adiuti cooperemur. sic enim ait: debellabit uobiscum,
Abbreviated transcription (Latin):
exomnib filiis israhel ubi ipse in colit. secundum qđ cu¬
pit anima eius. in locum quem elegerit dñs. Id est side¬
siderauerit ire adlocum ubi dñs inuocatur. & ministra¬
bit nomini dñi dĩ sui. sicut omnes fr̃s eius leuitȩ. qui
adstant tibi corã dnõ. partẽ partitã ed & pręter uen¬
ditionem quae ẽ secundum familiã: quam dicat uendi¬
tionem obscurũ est Nisi forte quia decimationes. & pri¬
mogenita precepit uendi abeis qui in longin quo habitarent.
nemulta cogerentur portare ad locum inuocationis dñi.
uel peccora ducere. ut illic ab eis denuo emerentur ex eo¬
dem precio. Et iusserat habere ibi partẽ leuitã quimane¬
r& in ea ciuitate. unde illȩ decimationes & primogenita.
debebantur. Et ideo dixit secundum familiam hoc de¬
beri leuitȩ. quõ exsuccessione qua succedit parentibus
suis. hoc circa eũ seruari oport&. qđ parentibus exhibitũ ẽ

Expanded text:
ex omnibus filiis Israhel, ubi ipse incolit, secundum quod cuex omnibus filiis Israhel, ubi ipse incolit, secundum quod cupit anima eius, in locum quem elegerit dominus — id est si desiderauit ire ad locum ubi dominus inuocatur — et ministrabit nomini domini dei sui sicut omnes fratres eius Leuitae qui adstant ibi coram domino; partem partitam edet praeter uenditionem, quae est secundum familiam. quam dicat uenditionem obscurum est; nisi forte quia decimationes et primogenita praecepit uendi ab eis qui in longinquo habitarent, ne multa cogerentur portare ad locum inuocationis domini uel pecora ducere, ut illic ab eis denuo emerentur ex eodem pretio, et iusserat habere ibi partem Leuitam, qui maneret in ea ciuitate, unde illi decimationes et primogenita debebantur. et ideo dixit secundum familiam hoc deberi Leuitae, quoniam ex successione, qua succedit parentibus suis, hoc circa eum seruari oportet, quod parentibus exhibitum est.