comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lacet quod dicis. S queso respon¬
deas: si deserere fr̃s debuit. quos
semel suscepit. Gregorios¬
t ego petre existimo. ibi adunati e¬
quanunit̾ portandi sunt mali: ubi ẽc
deest: fit aliquando de malis labor super¬
uacinis: maxime si e uicino causȩ suppe¬
tant. quȩ fructũ d̾ouale̾nt ferre meliorẽ.
Hir itaq sc̃s̃ ꝓpter quem custodiendum
stars: qͥ omĩs unanimit̾ se ꝑsequentescer¬
ners: & sepe agitur manimo ꝑfectoes̃.
qd̾ silentio pret̾undũ non est: quia cũ la¬
borem suũ sine fructu eẽ consid̾ant: in
locũ aliũ. ad laborem cum fructu mi¬
grant. Unde ille quoq egreguis p̃dica
tor. qui dissolui cupit. & cum xp̃o esse:
cui uiuere xp̃s ẽ. & mori lucrum: qui
certamina passionũ non solũ ipse appe¬
tit . s ad toleranda hȩc & alios accendit.
damasei psecutionẽ passus. ut potuiss
euadere. murum. funem. sportamq quesi¬
uit: seq latenter deponi uoluit. Nunqͥd¬
nam paulũ moetẽ dicimꝰ tunuisse: quã

Expanded text:
lacet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi invedeest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit, et cum Christo esse: cui vivere Christus est, et mori lucrum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit, seque latenrer deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse testati sunt: & quedam alia in
augmento miraculi que nunc nar¬
rare perlongum existimo. de eodẽ
sepulchro eius ad diderunt P etrꝰ
qd̾ questione animũ pulsat: quia cũ
suꝑius dictum sit. ẽẽ iam sanctor
animas incęlo: restat proculdubio
ferno esse credantur: & quid hacde
re habeat ueritas ignoco. Nam hu¬
mana estimatio non habet: pecca¬
toꝵ animas ante iudicium posse cru¬
ciari.

Expanded text:
fuisse testati sunt, et quaedam alia in fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi, quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcro ejus addiderunt. PETR. quod quaestione animum pulsat: quia cum superius dictum sit esse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio ferno credantur. Et quid hac de re veritas habeat ignoro. Nam humana aestimatio non habet peccatorum animas ante judicium posse cruciari.
Abbreviated transcription (Latin):
poclagrȩ humore tumescentes. uer¬
si inuulneribus fuerant: & ꝑflu¬
ente sanie patebant. S dum corpꝰ
eius ex more ad lauandum fuisset
nudatum. ita manus pedesq eius
sani inuenti sunt: acsi unquã uul¬
neris nichil habussent. Ductus ita¬
q ac sepultus est: eiusq conuigi ui¬
sumest. ut quarto die insepulchis
illius marmor qd suꝑpositum fuerat.
mutari debiusset. Quod udelicet
marmor corpori euis suppositũ dũ
fuisset ablatum : tanta ex corpore
eius fraglantia odoris emanauit:
acsi ex putrescente carne illius. pro
uermibus aromata ferbuissent. Qd̃
factum dum narrante me in ome¬
luis. infirmis quibusdam uenisset
indubium: die quodam sedente
me inconuentu nobilium. ipsi ar¬
tifices qui insepulchro illius mar¬
mor mutauerant affuerunt: aliqͥd
me de ꝓpria causa rogaturi. Quo ego
de eodem miraculo coram clero. nobili¬
busq ac plebe requisiui. Qui & eadẽ
odoris fraglautia miro mͦ se repletos

Expanded text:
podagrae humore tumescentes verpodagrae humore tumescentes versi in vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se repletos
Abbreviated transcription (Latin):
yis occulta dei uidic̾ia sciat.
ique indiuino examine cõpre¬
hendere non possumus: timere mag̾
quam discutere debemus. Ut autem
de egredientibus animabus que ml¬
ta prenoscunt. ea que cepimus exeqͣ¬
mur: neq hoc silendum est. qd̾ de teo¬
phanio centuncellensis urbis comite.
meadem urbe positus multis attestan¬
tibus agnoui. Fuit namq iur mise¬
rraedie actibus deditus: bonis oꝑibꝰ
intentus: hospitalitati p̃ cipue studen.
ttercendis quidem comitatus curis
occupatus agebat terrena & tempo¬
ralia: s ut post infine claruit. ma¬
gis ex debito. quam ex intentione. Nã
cum ꝓpinquante mortis euis tempore.
grauissima aeris tempestas obsisters.
ne ad sepeliendum duci potuisset: e¬
ĩ uxor sua cum fletu uehementissimo
Nquisuuit dicens. Qͥo faciam: quomͦ
te aosepeliendum eicio: que hostium
domus huius egredi prenimia tem¬
pestate non possum: Tunc ille res¬
pondit. Noli mulier flere: quia maex
ut ego defunctus fuero: aeris sereni
mitata. Ham manus euis ac pedes

Expanded text:
is occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino examine comprehendere non possumus, timere magis quam discutere debemude egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, eadem hora aemitata. Nam manus ejus et pedes
Abbreviated transcription (Latin):
introgando uoluit qͥ ꝑ diuinitatis poteniã
uerbũ scientiae ipsissuis dostorib: ministra¬
uit. Stupebant aut om̃s qͥeo audiebañ suꝑ¬
prudentia & responsis ei & uidenes admi¬
rai .s̃. Ctupebant qui eũ audiebant &
indentes admiratis & eo amplius stu¬
peban suꝑ prudentia responsionũ. quo
paucitatẽ uidentes contẽnebaNannorũ
Nos aut̃ scientes hunc eẽde quo olimꝓph&a
gratulabundus ediabat. Paruulus natus
ẽ nobis filius datus enob̵ & uocabit᷑ nom̃ ea
admirubilis consilicrius ds̃ fostis: Nequa¬
qoã miremare qui sic paruulus fastus. e
hemao ut nihilem in : qđ erat semꝑdr̃ acfor¬
tis ꝑmaner& Modo diuinitatis suae mo¬
do humanititis his quos erudire cupiebat
indicia dedisse sed digna fidespe & carita¬

Expanded text:
interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam interrogando voluit, qui per divinitatis potentiam verbum scientiae ipsis suis doctoribus ministravit. Stupebant autem omnes qui eum audiebant, super doctrina et responsis ejus, et videntes admirati sunt. Stupebant qui eum audiebant et videntes admirati sunt. Et eo amplius stupebant super prudentia responsionum, quo paucitatem videntes contemnebant annorum. Nos autem scientes hunc esse de quo olim propheta gratulabundus exsultabat. Parvulus natus est nobis, filius datus est nobis, et vocabitur nomen ejus Admirm qui sic parvulus factus est homo, ut nihilominus quod erat semper Deus ac fortis permaneret, modo divinitatis suae, modo humanitatis his quos erudire cupiebat indicia dedisse, sed digna fide, spe et charita
Abbreviated transcription (Latin):
quaerit aliquis qͦm̃ difilius tanta paren¬
iũ cura nucritus his ab euntib: potuerit
obliuiscendo relinqui Cui respondendũ¬
ꝙ filis isrł moris fuerit ũ tẽporib festis
uł hierosolima confluentes uł ꝓpria rede¬
unes seor sũ uiri seor sũ aut̃ feminae cho¬
ros ducertes incederen In faNesq: ulpueri
cũ quo lib& parente indiffent̃ ire potue¬
riNt Id eoq bectã mariã uł ioseph uicissim
outusse puerũ ihm̃ quẽ secũ comitari non
cernebaN cũ altero parene reuerso
Et fastũ ẽpꝰ riduũ inouener̃ illũ intemplo
sedentẽ in medio doctorũ audientẽ illos
& int̃roguntẽ. Quasi fons sapientiae doc¬
torũ medius sed& sed quasi eemplar hu¬
militatis audireprius & interrogare doc¬
tores quã instruere quaerit indoctos. Ne
& eñ paruul a seniorib: erubescan discere
& ipse oba&atis humanis congruerliã ho¬
mines auscultare ñ erubes c̃ds̃. Ne lnfir¬
mus docerequis aud sđ & illepuerdoceri.

Expanded text:
Quaerit aliquis quomodo Dei Filius tanta parentum cura nutritus, his abeuntibus potuerit obliquia filiis Israel moris fuerit, ut temporibus festis vel Jerosolyma confluentes, vel ad propria redeuntes, seorsum viri, seorsum autem feminae choros ducentes incederent, infantesque vel pueri, cum quolibet parente indifferenter ire potuerint. Ideoque beatam Mariam vel Joseph vicissim putasse puerum Jesum, quem se comitari non cernebant, cum altero parente reversum. Et factum est post triduum, invenerunt illum in templo, sedentem in medio doctoruet interrogantem. Quasi fons sapientiae doctorum medius sedet, sed quasi exemplar humilitatis, audire prius, et interrogare doctores, quam instruere, quaerit indoctos. Ne etenim parvuli a senioribus erubescant discere, et ipse ob aetatis humanae congruentiam homines auscultare non erubescit Deus. Ne infirmus docere quis audeat, et ille puer doceri
Abbreviated transcription (Latin):
missa non fuerint. ad euitandũ uidi¬
cium sacra loca pͦmortem non ualent
oħs quoq uir magnificus in hac urbe
ocum prefectorium seruans: cuiꝰ ueri¬
tatis atq grauitatis sit nouimus. Qͥ
mͥ testatus est ualerianum patͥcium
in ciuitate que brixa dicitur fuisse de¬
functum: cui eiusdem ciuitatis episco¬
pus accepto p̾cio locum inȩccła p̾buit.
inquo sepeliri debuisset. Qͥ uidelic&
ualerianus usq ad etatem decrepitam
leius ac lubricus extitit: modumq
siuis prauitatibus ponere contempsit.
Tadem uͦ nocte qua sepultus est. beatꝰ
faustinus martyr. incuiꝰ ęcclesia cor¬
pꝰ illius fuerat humatum: custodi su-¬
o apparuit dicens. Hade. &. dic ep̃o ut
proiciat hinc fetentes carues quas hic
posuit. Q dͦ sinoluerit: die tͥcesimo ip¬
se morietur. Quam usionem custos ep̃o ti¬
muit confiteri: &. rursum admonitus de
atq incolumis ad lectum redisset: subi¬
taꝙ inopinata morte defunctꝰ est.

Expanded text:
missa non fuerint, ad evadendum judimissa non fuerint, ad evadendum judicium sacris locis post mortem non valent Joannes quoque vir magnificus in hac urbe locum praefectorum servans, cujus gravitatis atque veritatis sit novimus: qui mihi testatus est Valerianum patricium in civitate quae Brixa dicitur fuisse defunctum. Cui ejusdem civitatis episcopus, accepto pretio, locum in ecclesia praebuit, in quo sepeliri debuisset. Qui videlicet Valerianus usque ad aetatem decrepitam levis ac lubricus exstitit, modumque suis pravitatibus ponere contempsit. Eadem vero nocte qua sepultus est, beatus Faustinus martyr, in cujus Ecclesia corpus illius fuerat humatum, custodi suo apparuit, dicens. Vade, et dic episcopo ut projiciat hinc has fetentes carnes quas hic posuit; quod si non fecerit, die trigesimo ipse morietur. Quam visionem custos episcopo timuit confiteri, et rursus admonitus decatque incolumis ad lectum redisset, subita et inopinata morte defunctus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sepulchra aspiciunt recordantur: ꝙ. pro
tis dũo preces fundunt. Nam quos pec¬
cata grauia deprimunt: non ad absolu¬
honem pocius quam ad maiorem damp¬
nationis cumulum. eoꝵ corpora in ȩcclesiis
ir namq uitȩ uenerabilis felix por¬
tuensis epc̾. insabiniensi prouincia
atus atq nutritus est. Qui quandam sci¬
monialem feminam in loco eodem fuisse
lstatur: quȩ carnis quidem continenti¬
am babuit: s linguȩ procacitatẽ atq.
huftilo quium non declinauit. Hȩc igit᷑
fu uncta atq in ȩeclesia sepiũta est.
re per medium secabatur: & pars una
illius igne cremabatur: pars aut̃ alte¬
ra intacta remanebat. Cumq hoc sur¬
gens mane fratribus narraret: & locũ
uellet ostendere inquo fuerat igne con¬
sumpta: ipsa flammȩ conbustio ita an¬
te altare inmarmoribus apparuit:acsi
illic eadem femina corporeo fuisset ig¬
ne concremata. Ex qua re aperte cdat᷑
intelligi: quia hii quibus peccata di¬

Expanded text:
sepulcra aspiciunt recordantur, et pro sepulcra aspiciunt recordantur, et pro eis Domino preces fundunt. Nam quos peccata gravia deprimunt, non ad solutionem potius quam ad majorem damnationis cumulum eorum corpora in ecclesiis Vir namque vitae venerabilis Felix, Portuensis episcopus, in Sabiniensi provincia ortus atque enutritus est, qui quamdam sanctimonialem feminam in loco eodem fuisse testatur, quae carnis quidem continentiam habuit, sed linguae procacitatem atque stultiloquium non declinavit. Haec igitur defuncta, atque in ecclesia sepulta est. re per medium secabatur, et pars una illius igne cremabatur, pars autem altera intacta remanebat. Cumque hoc surgens mane fratribus narraret, et locum vellet ostendere in qua fuerat igne consumpta, ipsa flammae combustio ita ante altare in marmoribus apparuit, ac si illic eadem femina corpore fuisset igne concremata. Ex qua re aperte datur intelligi, quia in quibus hic peccata di
Abbreviated transcription (Latin):
ipsas iusionum uoces aut imaginesqͥ¬
dam intimo sapore discienunt: it sei¬
ant uł quid abono spũ percipiunt. us
quid ab illusore patiuntur. Nam sie¬
ga hȩc mens cauta non fuerit: perde¬
ceptorem sp̃m multis se uanitatibus
mergit: quia non ininquam solet mł¬
ta uera predicere: ut ad extremũ uale¬
it amimum ex una aliqua falsitate laque
are: sicut euidam nr̃o nuper certum e̾. con¬
ngisse: qui dum sompnia uehement̾ attẽ¬
aeret: ei per sompnium longa spacia huiꝰ
intȩ promissa sunt. Cumq multas pe¬
cunias pro longioris uitȩ stipendiis colle¬
giset: ita repente defunctus est. ut intac¬
tas om̃s relinqueret: & ipse secum nic hil
ti bono opere portaret. Petr
pis ille sit memini. S queso te ut
ea que cepimus exequamur. Putamꝰ¬
N animabus aliquid prodesse: si mortu
hoc prodest mortius si in ȩcclesia sepe¬
liantur. qd eoꝵ praxim⁊ quociens ade¬
adem sacra loca conueniunt. suoꝵ quoꝵ

Expanded text:
ipsas visionum voces aut imagines quoipsas visionum voces aut imagines quodam intimo sapore discernunt, ut sciant vel quid a bono spiritu percipiant, vel quid ab illusione patiantur. Nam si erga haec mens cauta non fuerit, per deceptorem spiritum multis se vanitatibus immergit, qui nonnunquam solet multa vera praedicere, ut ad extremum valeat animam ex aliqua falsitate laqueare: sicut cuidam nostro nuper certum est contigisse, qui dum somnia vehementer attenderet, ei per somnium longa spatia hujus vitae promissa sunt; cumque multas pecunias pro longioris vitae stipendiis collegisset, ita repente defunctus est, ut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere portaret. « Quis ille sit memini: sed, quaeso te, ea quae coepimus, exsequamur. Putam animabus aliquid prodesset si mortuohoc prodest mortuis si in ecclesiis sepeliantur, quod eorum proximi, quoties ad eadem sacra loca conveniunt, suorum quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ioseph preferendum se fratribus sõ
nio non uideret: nec mapiȩ sponsumit
ablato puero iegyptum fugeny. per
ret. Rursum nisi aliquando somnas
gitatione simul & reuelatione proarde¬
rent: nequaquam danihel ꝓpłia nadu¬
godonsor usionem edisserens a iudig
cogitationis inchoasset. dicens. Turte
cogitare cepisti instratu tuo. quo esit
futurum pͦ hȩc: & qui reuelat misteri¬
aostendit tibi quȩ uentura sunt. Et
paulopꝰ. Uidebas: ꝙ. ecce statua unagen¬
dis: statua illa magna ꝙ statura subi¬
mis stabat contra te. Et cetera. Danba
itaq dum sompnium ad implendum
reuerenter insinuat: & ex qua cogita¬
tione sit ortum manisestat: patenter
ostenditur. quia plerumq ex cogitati¬
one simul &. reuelatione generetur
S nimirum cum somnia tot rerum qui¬
litatibus alternent: tanto eis credi difi¬
cilius debet: quanto & ex quo impulsu
ueniant facilius non elucet. Sci autĩ
uiri. inter illusiones Atq reuelationes

Expanded text:
Joseph praeferendum se fratribus per Joseph praeferendum se fratribus per somnium non videret ; nec Mariae sponsum, ut ablato puero in Aegyptum fugeret, per ret . Rursum nisi aliquando somnia cogitatione simul et revelatione procederent, nequaquam Daniel propheta Nabuchodonosor visionem disserens, a radice cogitationis inchoasset, dicens: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec, et qui revelat mysteria ostendetpaulo post: Videbas, et ecce quasi statua una grandis; statua illa magna, et statura sublimis stabat contra te, et caetera. Daniel itaque dum somnium et implendum resit cogitatione manifestat, patenter ostenditur, quia hoc plerumque ex cogitatione simul et revelatione generetur. Sed nimirum cum somnia tot rerum qualitatibus alternent, tanto eis credi difficilius debet, quanto et ex quo impulsu veniant, facilius non elucet. Sancti autem viri inter illusiones atque revelationes
Abbreviated transcription (Latin):
ante eiꝰ oculos int̾ram cecidit. Petuꝰ
alde mir̃ est. qd̾ exaudire p̃aeᷤ inse spe¬
rantiũ. etiã in rebꝰ uilibꝰ dignatur
deus. Gregorius
Soc petre ex magna conditoriᷤᷤ nr̃i
dispensatione agitur᷑ ut ꝑminimi
quȩ ꝑcipimus. sperare maiora debeamꝰ
Exauditꝰ namq est in rebus uilibus puc
sc̃s & simplex: ut inparus discer&. qua¬
tũ dedeo p̾sumere in magnis petition

Expanded text:
ante ejus oculos in terram cecidit. PETR. Valde mirum quod exaudire preces in se sperantium etiam in rebus vilibus dignatur Deus. GREGOR. Hoc, Petre, ex magna Conditoris nostri dispensatione agitur, ut per minima quae percipimus, sperare majora debeamus; exauditus namque est in rebus vilibus puer sanctus et simplex, ut in parvis disceret quantum de Deo praesumere in magnis petition
Abbreviated transcription (Latin):
sione atq increpatione saluatꝰ est. ad eter¬
nam salutem traxit: nam sacram̃to fide
imbutum. atq aqua baptismatis emun¬
datum. ad sc̃ẽ ȩccłȩ gremium ꝑduxit.
Sicq factum ẽ. ut hebreus isdem dum
sauiti alienȩ consulit. ꝑuenir&. ad suam:
ꝑduceret: unde inbona uita alt̾um
custodir&s.
Deis hȩc gesta quam audiui: ꝙ me¬
eum mͥ p̃bet. & spem. Gregoꝵ.

Expanded text:
sione atque increpatione salvatus est, ad aetersione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit. Sicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet et spem. GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad ep̾m sub festinatione ꝑuenit.
Quem in ȩccła sua reppiens. seorsũ tis¬
lt: qua temptatione urgeret᷑ inquisi¬
uit. Eui confiteri ep̃s temptationem
suã uerecumdatus noluit. Cũ i alesi¬
cer d. quod iilla tali dei famulai pra¬
ui amoris ocilos iniecisset: atꝙ adhuc
ep̃c negaret: adiunx̃ dicens. Quare ne¬
gas qd inquinris. quia ad hoc usꝙ ues¬
pert hesterno ꝑductuses. ut posteriora illiꝰ
uapa ferires: Adquȩ nimirũ u̾ba depre¬
ensum se ep̃s uidens. humilit̾ confessus
ost. quod pͥus ꝑtinacit̾ negabat. Cuiꝰ rui¬
ne & uerecundie. isdem uideus consulens:
qualit̾ hoc cognouiss. ł que de eo inconuẽ¬
non solum eandem dei famulã: s om̃s qͦ
feminas. que ineuis illic obsequio habi¬
tabant. expiit. In eodem uͦ templo a¬
pollinis. beati andreȩ apłi repente orato¬
rium fecit: atq om̃i illa temptatione car¬
nis funditus caruit. Iudeum uͦ euius ui¬

Expanded text:
atque ad episcopum sub festinatione pervenit. atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famula pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae in convennon solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑspeciem scĩmonialis feminȩ. quȩ
inepiscopio eius habitabat. quantã
temptationem carnis conmouissos apput
Cumtuͦ hec malignus qui p̃erat spo in
bianter audir&: & tanto sibi factũ lue
grande crederet. quanto sanctioris iuris
mouialis feminȩ. blandiens alapã di¬
rs. ¶linc malignus sp̃s. atq humant
gn̾is antiquus inimicus. exhortatus
hunc blande ẽ. ut ꝑficers qd̾ cepisset
quatinus ruinȩ illius. simgłarẽ inte
cetos palmam teneret. Cũq uideus q
aduenerat hoc iugilans cerneret.:ꝯ
magnȩ foemidinis anxietate palpitar
abeodem spũ qui cunctis illic obseqũ¬
tibus p̾erat. uissũ ẽ. ut requirerent ꝙͥ¬
nam eẽt ille. qui iacere intemplo eodet
psumpsiss&. Quem maligni sp̃s ꝑgi
osiguatũ uiderunt: mirantesq deritꝰ
Ue. uẽ. uas ciacuum s signatum. Qu¬
bus hoc renuntiantib: cuncta ullam¬
lignoꝵ spũum turba disparuit. Iudi¬
us uͦ qui hȩc uderat ulico surrexit.

Expanded text:
speciem sanctimonialis feminae, quae speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto sibi factum lucrum grande crederet, quanto sanctioris viri amonialis feminae blandiens alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus erio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
mentis eius impͥmere: ut illicita & ne¬
fanda cogitarꝙ. Quadam uͦ die. udeus
quidam. excampaniȩ partib romã ue¬
niens: appie carpebat iter. Qui ad funda¬
num duiũ ꝑueniens: cum iam diẽ uespa¬
scere cerneret. & qͦ declinare poss& mi¬
suit: ibiq se ad manendũ contuiit.
Qipsum loci illius saclegium ꝑtie¬
scens: quãuis fidem crucis minime
haberet: signo tamenserueis munire
curauit. Nocte aut̃ media. ipso solitu¬
dinis pauore turbatꝰ ꝑuigil iacebat.
Sirepente conspiciens. uidit malignoꝵ
spuum turbam quasi inobsequiũ eu¬
iusdam potestatis p̃ire: eumũ qui ce¬
teris p̾erat. in euisdem gremio loci am¬
sedisse. Q cepit singłoꝵ spiiuim obseqñ¬
tiũ sibicausas actusq discutere. quati¬
nꝰ unus quisq quantũ nequitie egis¬
s inuenir&. Cumq singłi sp̃s adinqͥ¬
sionemes exponerent. quid oꝑati con¬
tra bonos fuissent: unus in medium
ꝓsiliuit. qui in andreȩ ep̃i aninum.

Expanded text:
mentis ejus imprimere, ut illectus nementis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivum perveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset mifuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis pavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per
Abbreviated transcription (Latin):
ed ecce dum facta fortium uiroꝵ
narro: repente ad memoriam uenit.
quid erga andream fundanȩ eiuitatis e
ad hoc legentibus ut ualeat exopto: qua¬
tinus qui corpus suum contiuentiȩ dedi¬
cant. habitare cum feminis non p̾sumãt:
ne ruina menti tanto repentina subripi¬
at: quanto ad hoc qd̾ mnale concupiscitur.
etiam p̃sentia concupitȩ foeme famulat᷑.
Nec resẽdubia quam narro quia pene tan¬
ti inea testes sunt. quanti & eiusdem loci
habitatores existunt. Hic namq uen̾a¬
bilis uir. cũ uitam multis plenã uirtu¬
tibus duceret. seq subsacer dotali custocdi¬
a incontinentiȩ aree custodir&: quãdam
scĩ monialẽ feminã. quã secum pͥus na¬
buerat. noluit abepiscopii sui cura re¬
pellere: s certus de sua: eiusq continen¬
tia secumbanc ꝑmisit habitare. Ex q̃ re
actum est: ut antiquus hostis ap̃ eius
animũ. a ditum temptationis erquire¬
ret. Nam cepit speciem illuis oculis

Expanded text:
Sed ecce dum facta fortium virorum Sed ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memoriam venit quid erga Andream Fundanae civitatis epad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacerdotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis
Abbreviated transcription (Latin):
eq hoc petre sileam: quod multi nc̃.
qui hic de narniensi ciuitate asst̃.
michi sedulo testificantur. Eodem nãq
gothoꝵ tempe. cũ p̾fatus rex totila car¬
nis ueniss&. ei uiruitę uen̾abilis cassius
eiusdem urbis ep̾c occurrit. Cui quia er
consparsione semꝑ facies rubere consue¬
uerat: hoc rex totila. non consparsioniᷤ
esse credidit. s assidue potationis: eu̾q
uir eẽt qui despiciebatur. oftñd&: in
narmensi campo qͦ rexaduenerat. ma¬
lignus sp̃s coram om̃i excercitu eius
spatarium inuasit: eũq uexare cru¬
delit̾ cepit. Qͥ cũ ante regis oculos ad
uen̾andũ urũ cassiũ fuiss adductꝰ.
hunc abeo uir dñi. oratione facta. sig¬
nocrucis expulit: qui in eũ ingredi ul¬
terus non presumpsit. Sicq factumẽ.
ut rex barbarus seruum dei ab illo iam
die uenaretur ex corde: quẽ despectũ
ualde iudicabat ex facie. Nam quia ui¬
rum tantę uirtutis uidit: erga eum
illa mens effera abelationis fastu detu¬
muit.

Expanded text:
e hoc, Petre, sileam, quod multi nunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semverat, hoc rex Tótila non consparsionis esse credidit, sed assidue potationis, eumque uir iste esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit. Qui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu detumuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad ipiscendi episcopatus accensus. eum extin¬
guere ueneno molitus est. Qͥ cum uniꝰ¬
ex pueris eius animum corrupissꝙ. ut
mixtum uino ei ueneni poculum p̾be¬
ret: resectionis hora. eum uir dei lam ad
edendum discumberis: eiꝰ p̃miis cocruptꝰ
puer. hoc qd̾ ab archidiacono eiꝰ acceꝑat.
ueneni poculum obtulit. Cui statim ue¬
ñabilis ep̃c dix̃. Dibe tirhoc qd̾ mͥbiben¬
dum p̃bes. Treme factus aut̾ puer. de pre¬
hensum se ee̾ sentiens: maluit mociturus
bibere: quam penas pro illa tanti homici¬
dii culpa tolerare. Cumq sibi ados calicẽ
duceret: uir dñi compescuit dicens. Non
bibas. Tamͥ egobibo. S uade dic el qui
tͥ illud dedit. Ego quidẽ uenenũ bibo:
s tu ep̃e noneris. Facto gͥ signo erueis:
uenenum ep̾c bibit securus. Cademq
aconi uiscera. illa uenena transissent. Cu¬
Itamen ad inferendam mortẽ. uenenum
qͥdem corporale defuit: s hunc in conspectu

Expanded text:
adipiscendi episcopatus accensus, eum exstinadipiscendi episcopatus accensus, eum exstinguere veneno molitus est. Qui cum vini fusoris ejus animum corrupisset, ut mistum vino veneni ei poculum praeberet, refectionis hora cum jam vir Dei ad edendum discumberet, ei praemiis corruptus puer hoc quod ab archidiacono ejus acceperat veneni poculum obtulit. Cui statim venerabilis episcopus dixit: Bibe tu hoc quod mihi bibendum praebes. Tremefactus puer, deprehensum se esse sentiens, maluit moriturus bibere quam poenas pro illa tanti homicidii culpa tolerare. Cumque sibi ad os calicem duceret, vir Domini compescuit, dicens: Non bibas, da mihi, ego bibo; sed vade, dic ei qui tibi illud dedit: Ego quidem venenum bibo, sed tu episcopus non eris. Facto igitur signo crucis, venenum episcopus bibit securus. Eademque aconi viscera illa venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
uidam etenĩ religiosi uiri. apulię
proiuntiȩ partibus cogniti. hoc
quod apud multoꝵ noticiam. longe latos
pcrebruit. desabino canosinȩ urbis ep̃o.
testari solent: quia isdem uir longo iã
senio. oculoꝵ lumen amiserat: ita ut
omino nichil uiders. Quẽ rex gottbor
tbotila. ꝓpħie habere sp̃m̃ audiens. mi¬
nime credidit: s ꝓbare studuit. qd̾ audi¬
uit. Qui cum in eisdem partibus deue¬
niss&s: hunc uir dñi ad prandiũ regauit
Cũq iam uentum esset admensam: rer
discumbere noluit: s ad sabini uenabi¬
lis uiri dexteram sedit. Cum uͦ eidem
patri. puer ex more uini poculũ p̃bens
rex silenter manũ tetendit: calicẽ ab¬
ei poculum p̃bussꝙ. Tunc uir dei acci¬
piens calicem: s tamen ministrũ nonui
dens: dix̃. Uiuat ipsa manus. De quo
ũbo rex letus erubuit: quia quãuis ipse
bat muenit. Huii aũ uiri uen̾abiuis. cũ ad exẽ¬
plũ uite sequentium. inlongũ seniũ uita
traberetur: eius archidiaconus ambitione

Expanded text:
uidam etenim religiosi viri, Apuliae provinciae partibus cogniti, hoc quod apud multorum notitiam longe lateque percrebuit, de Sabino Canosinae urbis episcopo testari solent, quia isdem vir longo iam senio oculorum lumen amiserat, ita ut omnimodo nil videret. Quem rex Gothorum Totila prophetiae habere spiritum audiens, minime crededit, sed probare studuit quod audivit. Qui cum in eisdem partibus devenisset, hunc vir Domini ad prandium rogavit. Cumque iam ventum esset ad mensam, rex discumbere noluit, sed ad Savini venerabilis viri dexteram sedit. Cum vero eidem patri puer ex more vini poculum praeberet, rex silenter manum tetendit, calicem abei poculum praeberet. Tunc vir Dei accipiedens, dixit: Vivat ipsa manus. De quo verbo rex laetatus erubuit, quia quamvis ipse bat invenit. Hujus autem venerabilis viri, cum ad exemplum vitae sequentium in longum senium vita traheretur, ejus archidiaconus ambitione
Abbreviated transcription (Latin):
ã uoluit.: s saxum ingens subito
de tecto cecidit: eiq inuerticẽ uenit
Ex qua ꝓcussione ꝓstratꝰ: in manib
iam semiuiuus leuatꝰ est. Die uͦ alt̾a
scđm uiri dei sententiã. funditꝰ finiua
uitã. Qua inre petre pensand̾ est: quã¬
tꝰ sit uiris scĩs timor ex hibendꝰ. Tem¬
n eiꝰdem templi in habitator excitatur
to & constat quia ineoꝵ cordibus ille p̃¬
sensẽ qͥ ad inferendã ultionẽ quã uo

Expanded text:
am voluit, sed saxum ingens subito am voluit, sed saxum ingens subito de tecto cecidit, eique in verticem venit. Ex qua percussione prostratus in manibus jam semivivus levatus est: die vero altera secundum viri Dei sententiam funditus finivit vitam. Qua in re, Petre, pensandum est quantus sit viris sanctis timor exhibendus; temnisi ejusdem templi inhabitator excitatur? to et constat quia in eorum cordibus ille praesens est, qui ad inferendam ultionem quam vo
Abbreviated transcription (Latin):
dhuc pauca aliqua de bonefacii e¬
p̃i oꝑe suꝑsunt: quia ͤ inemoriã feci¬
mus. exsequamur. Alio namq tempore.
beati ꝓculi martyris natalitiꝰ ꝓpinqua¬
bat dies: qͦ in loco uir nobilis fortunatꝰ
nomine manebat: qͥ magnis pcibꝰ abe
odem uen̾abili uiro postulauit. ut cũ ap̃
beatũ martyrem missarũ sollempnia age¬
ros: ad benedictionẽ dandã insua domo de¬
clinarꝙ. Wir aũ dei negare non potuit.
qd̾ ab eo ex fortunati mente caritas popo¬
scit. Nactis gͥ missarũ sollempniis cum
ad p̃dicti fortunati mensã uenisset. pͥus
quã deo ẏmpnũ dicer&. sic̃ qͥdam luden¬
di arte solent uictum querere. repen¬
te ante ianuã uir cũ simia astitit: et
cymbala pertussit. Quẽ sc̃s uir sonitũ
Idedignat᷑ dix̃. Heu. heu. mortiuiᷤest
miser iste: mortuus miser iste. Ego ad
mei. sam refectionis ueni: os adhuc ad
laudẽ dei non appui: & ille cũ simia ui¬
Qͥ infelix uir:dum panem ac uinum
exeadem domo ꝑcepiss. egredi ianu¬

Expanded text:
dhuc pauca aliqua quae de Bonifacii episcopi opere supersunt, quia ejus memoriam fecimus, exsequamur. Alio namque tempore beati Proculi martyris natalitius propinquabat dies, quo in loco vir nobilis Fortunatus nomine manebat: qui magnis precibus ab odem venerabili viro postulavit ut cum apud beatum martyrem missarum solemnia ageret, 188 ad benedictionem dandam in suam domum declinaret. Vir autem Dei negare non potuit quod ab eo ex Fortunati mente charitas poposcit. Peractis igitur missarum solemniis, cum ad praedicti Fortunati venisset mensam, prius quam Deo hymnum diceret, sicut quidam ludendi arte victum solent quaerere, repente ante januam cum simia vir astitit, et cymbala percussit. Quem sanctus vir sonitum audiens dedignatus, dixit: Heu, heu, mortuus est miser iste, mortuus est miser iste. Ego ad mensam refectionis veni, os adhuc ad laudem Dei non aperui, et ille cum simia veQui infelix vir dum panem et vinum ex eadem domo percepisset egredi janu
Abbreviated transcription (Latin):
re eius for moe eccła Sed quio haec
in xp̃o iudatorũ populus implerȩ ñ
intelligebat nonuinũ sed aquĩ sapi¬
luuii genus huma nũ saluabi uur
uo modo ꝑcrutis uł baptis misa¬
cram̃tũ amorte totus munduseripit
łstiahi dria impleẽ in abraha s
quomodo isaac ad locũ ho oncustiign
ipseporticuit: it e& xp̃i allocũ passion
ipsessoi cruei patibaluba iulauit. Qus¬

Expanded text:
re ejus formatur Ecclesia. Sed quia haec in Christo Judaeorum populus implere non intelligebat, non vinum sed aqua sapiluvii, genus humanum salvatur, quomodo per crucis vel Baptismi sacramentum a morte totus mundus eripitur. Tertia hydria impleta est in Abraham. Nam quomodo Isaac ad locum holocausti, lignum ipse portavit, ita et Christus ad locum passionis, ipse sibi crucis patibulum bajulavit. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
non possit ab ullo homine rephendi INebo
Ñplacean Si fierim mest qđ & uobis er
cũ omnib hominib pacẽ habentes Apost
Nenos alterius anim: si fostem pacatos E¬
nor peres nos sed penes alierũ const&. Ido

Expanded text:
non possit ab ullo homine reprehendi, istnon placeant. Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. Apostolus, ne nos alterius animus, si forte impacatus enon penes nos, sed penes alterum constet. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
t cor iuistru
Conierdia istaruduarũ qua uis ñ inuer¬
bostia parentes dñi ingreisĩ templo
qđ nos spiritalit̃ agere hostat᷑ apłs di¬
cens. Obsecrouos ꝑmisericordiadĩ¬

Expanded text:
t cor vestrum . CONCORDIA. Istarum duarum quamvis non in verhostia parentes, Domini ingressi sunt templum quod nos spiritaliter agere, hortatur Apostolus dicens: Obsecro vos per misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
cibentes aut̃ donationes secd gra¬
tiũ quaedata ẽnobdifferentes:
Donũ. ñ ex nostro sed ex donunis pendar
arbitrio Omnib: quidem credenłib glo¬
ria ꝓmitit infutuross ed qui tã maiti¬
dũ corhabuerit ut iusturũ gratiam

Expanded text:
bentes donationes secundum gratiam, quae data est nobis, differentes. Donum non ex nostro, sed ex donantis pendet arbitrio. Omnibus quidem credentibus gloria promittitur in futuro, sed qui tam mundum cor habuerit, ut virtutum gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
legi nuber & non inuenit quodbibe¬
r&. Uenit xp̃s mutauit legem in
gratium fudit sanguinis: poculum&
fecit moriendo conuiuiũ. Sexillȩ
hydriae quarum aqua inuinũ mu¬
tatae sex a& ates mundi figurtibant
inistis sexacatib qua si insex hrdtiis¬
xp̃s non intelligebit᷑ non ex illis uinu

Expanded text:
Legi nuberet, non invenit quod bibeLegi nuberet, non invenit quod biberet. Venit Christus, mutavit Legem in gratiam, fudit sanguinis poculum, et fecit moriendo convivium. Sex illae hydriae, quarum aqua in vinum mutata est, sex aetates mundi figurabant. In istis sex aetatibChristus non intelligebatur, non ex ipsis vinum,
Abbreviated transcription (Latin):
debere eũ quiminisirat iñ mministrandi
plus sap̾erẽ quã oport& supere & qui
doc& in doc trina && qui & hõrtaotur in
ꝙr hostatione uplus sapere multiae¬
ceptoministerio uł accepta doctrina
plus sapuer̃ quã opost & sapere&elati
in arroguntia uel in deliciis resoluti
pͥcipites corruer̃ deministerio sacet¬
dotals uł diaconatus Dicidiue qnidoł
indoet rina quido c & maior geocon
& hostati qui ex hostit hnexhostationo
Exhortatio species ẽ doc trisꝗe & uerbi¬
uenit horameti. hora utiq: non fac¬
a sed uori. Non necessitatis sed uolun¬
tr Non qua coger& mori sed qua
pundo dignur & occidi Inter im
xp̃s insipidos haustus mirificat fa¬
ius latex funde bat inhy driã &
auriebat᷑ in ebriata fluminti. Nul¬
la exprimebatꝰ ua & feruesceba:
sine palmite uita hoc set̃ iħs in lati¬
ce qđ certotem pore fuc̃ inuitae.
Transeunt ad xp̃m nuptiae & eccla
mutauit sponsum Aliquando &iu¬
dete uinum non habuit. qr minus sa¬
eratiꝰ sanguinis non accepii. & dũ

Expanded text:
ndo plus sapere quam oportet sapere, et qui docet in doctrina, et qui exhortatur in exhortatione, non plus sapere. Multi accepto ministerio, vel accepta doctrina, plus sapuerunt quam oportuit sapere, et elati in arrogantia, vel in deliciis resoluti, praecipites corruerunt. De ministerio sacerdotali vel diaconatus dicit. Sive qui docet in doctrina. Qui docet major est eo qui exhortatur. Qui exhortatur in exhortando. Exhortatio species doctrinae evenit hora mea. Hora utique non facti, sed voti, non necessitatis, sed voluntatis, non qua cogeretur mori, sed qua pro mundo dignaretur occidi. Interim Christus insipidos haustus mirificat, fatuus latex fundebatur in hydriam et hauriebantur inebriata flumina, nulla exprimebatur uva, et fervescebant sine palmite vina. Hoc fecit Christus in latice, quod certo tempore facit in vite. Transeunt ad Christum nuptiae, et Ecclesia mutavit sponsum. Aliquando et Judaea vinum non habuit, quia munus sacrati sanguinis non accepit, et dum
Abbreviated transcription (Latin):
petras inueneritis: in modico cauate
Ualet enĩ omp̾s łs etiam in illo montis
cacumine aquã ꝓducere: ut uobis labo¬
rem tanti itineris dignetur auferre. Q
euntes: rupem montis quã Se pedict᷑
p̃dixerat. iam sudantẽ inuenerunt.
Cũq ineadem concauũ locũ fecissent:
statim aqua repletus est. Quȩ tam sufficien¬
t̾ emanauit: ut nunc usq ub̾tim defiuat:
atq ab illo montis cacumine. usq ad inferio¬
ra diriuetur.

Expanded text:
petras inveneritis, in modico cavate: petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur.
Abbreviated transcription (Latin):
& hiis aut̃ monast̾is. que in eodem
loco construxerat. tͥa sursũ in rupi¬
bus montis erant. &. ualde erat fr̃ibus
laboriosũ. semꝑ ad lacũ descend̾e. ut aqui
haurire debuissent: marime quia er
deuexo montis latere. erit graue descen¬
đntibus intimore ꝑiculũ. Tunc collech
fr̃s exeisdem tͥbus monast̾iis: ad dei fam̃a¬
lũ benedictũ uenerunt. dicentes. Labo¬
riosum nobis ẽ. ꝓpt̾ aquã cotidie usq ad
lacũ descendere.: & iccirco necesse est exa
dẽ loco monast̾ia mutari. Qͦs blande con¬
solatꝰ dimisit: &. nocte eadem cũ paruo
puerulo nomine placido. cuiꝰ suꝑiꝰ me¬
moriã feci. eiꝰdem montis ascendit rupeꝰ
ibiq duitius orauit. M oratione comple¬
ta. tres petras in loco eodẽ ꝓsigno posuit.
atq ad suũ cunctiᷤᷤ illic nescientib mona¬
steriũ rediit. Cũq die alio. ad eũ ꝑnecessi¬
tate aquȩ p̃dicti fr̃s redissent: dir̃. Ite
& rupẽ illã inqua tres suꝑ inuicẽ positas

Expanded text:
 his autem monasteriis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas
Abbreviated transcription (Latin):
omiranda sunt ualde hȩc: quȩ me
Inuenio nũnc usq latuisse. Se quio
unt inueniri: Gregorius.
go petre. multos tales in hoc scło.
nec modo dee existimo. Neq enim
si talia signa non faciunt: ideo tales non
sunt. Uitȩ namq uera estimatio iniur¬
tute oꝑum: non inostñsione signorũ:
Nam sunt pleriq qui &. signa non faci¬
unt: signa tamen facientib dispares
non st̃
Pete
Inde mͥ rogo hoc oftñdi pot̾. qd̾ sint
Quidam qͥ signa non faciunt. et ta
men facientibus dispares non sunt:¬

Expanded text:
miranda sunt valde haec, quae me 205 invenio nunc usque latuisse. Sed quid unt inveniri. GREGOR. Ego, Petre, multos tales in hoc saeculo nec modo deesse existimo: neque enim si talia signa non faciunt, ideo tales non sunt. Vitae namque vera aestimatio in virtute est operum, non in ostensione signorum. Nam sunt plerique, qui etsi signa non faciunt, signa tamen facientibus dispares non sunt. PETR. Unde mihi, rogo, ostendi potest, quod sint quidam qui signa non faciunt, et tamen signa facientibus dissimiles non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
oe & dauid ꝓpħa cum dixiss&. in labus me¬
is ꝓnuntiaui om̃ia iudicia ꝓtinꝰ addidit
oris tui. Acsi aꝑte dicat. Illa ego iudicia
ꝙ nosse s ꝓnuntiasse potui: quȩ te dixis¬
se cognoui. Namea quȩ ipse non loqueris no¬
stͥs ꝓculdubio cognitionibus abscondis. Co¬
cordat gͦ ꝓphetica. apłicaq sententia: quia
ꝙ cõphensibilia sunt dei iudicia: & tamen
quȩ de ore eius ꝓlata fuerint. humaniᷤ a¬
biis ꝓnuntiantur: qm sciri ab hominib
& ꝓlata perdm possunt: & occultaͭ non pos¬
sunt. PEtROS
N obiectione meȩ questiunculȩ: patuit
causa rationis. S queso te. si adhuc huiꝰui¬

Expanded text:
de et David propheta cum dixisset: In labiis mede et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia, protinus addidit, oris tui. Ac si aperte det nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse cognovi. Nam ea quae ipse non loqueris, nostris procul dubio cognitionibus abscondis. Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore ejus prolata fuerint, humanis labiis pronuntiantur: quoniam sciri ab hominibus et prolata per Deum possunt, et occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua su
Abbreviated transcription (Latin):
oritur questio. Nam dauid ꝓpħa dño lo¬
quit᷑ dicens. In labiis meis ꝓnuntiaui
omĩa uidicia õris tui. Ecum minꝰ sit
nosse. quã etiam ꝓnuntiare: quid ẽ quod
paulus in comp̾hensibilia esse. dei iudicia as-
serit. daiuidaũ hȩc se om̃ia non solũ nos¬
se seo etiam in labus pronuntiassȩ testat᷑. E
tũ cum dño st̃ unum. sensũ dñi non ig¬
norant. Om̃s enim qui deuote dnm̃ se¬
cunt᷑. & iam deuotione cum deo sunt. ꝙ̃.
adhuc carnis corruptibilis pondere gra¬
uati: cum deo non sunt. Occulta itaq di
iudicia. inquantũ illi coniuncti sunt
sciunt: inquantũ disuncti st̃ nesciunt.
Quia enim secreta eius adhuc ꝑfecte ñ
penetrant. incomp̃hensibilia eius esse
testantur. Quia uͦ ei mente inherent:¬
atq inherendo uel sacre scͥpturȩ eloquus.
uł occultis reuelationibus. inquantũ ac¬
cipiunt agnoscunt: hȩc & nouerunt et
ꝓnuntiant. Iudicia gͥ quȩ deus taos ne¬
scint. quȩ deus loquitur sciunt. Un¬

Expanded text:
oritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam pronuntiare, quid est quod Paulus incomprehensibserit, David autem haec se omnia non solum nosse, sed etiam in labiis pronuntiasse testatur? Grtum cum Domino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis gravati pondere, cum Deo non sunt. Occulta itaque Dei judicia inquantum conjuncti sunt, sciunt; inquantum disjuncti sunt, nesciunt. Quia enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur: quia et inhaerendo vel sacrae Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus, in quantum accipiunt, agnoscunt, hoc et norunt et pronuntiant. Judicia igitur quae Deus tacet nesciunt, quae Deus loquitur sciunt. Un
Abbreviated transcription (Latin):
ipse aut̃ cum lucernę minist̾io astaret:
uoluere: & ꝑ cogitationem dicere. Qyis
est iste. cui manducanti ego asisto: lucer¬
nã teneo: seruicium impendo: Quis sũ
ego. ut isti seruiam: Ad quẽ uir dei statĩ
conuersus: uehement̾ eum cepit increl¬
pare dicens. Signa cortuũ frat̾. Quidẽ
quod loqueris: Signa cor tuum. Uocatisq
statim fratribus. p̾cepit ei lucernã de ma¬
nibus tolli: ipsum uͦ uissit a minist̾iore¬
cedere: & sibi hora eadem quietũ sedere.
Qͥ requisitus a fr̃ibus quid incorde habu¬
erit: per ordinem narrauit. quantũ suꝑ¬
biȩ spũ intumuerat: & quȩ contra uirũ dei
uerba. ꝑ cogitationẽ tacitꝰ dicebat. Tunc li
quido omnibus patuit. qd̾ uen̾abilẽ be¬
nedictũ latere nil posse: incuius aure e¬
tiam cogitationis uerba sonuissent.

Expanded text:
ipse autem cum lucernae ministerio astaret, ipse autem cum lucernae ministerio astaret, volvere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto superbiae spiritu intumuerat, et quae contra virum Dei verba per cogitationem tacitus dicebat. Tunc quido omnibus patuit, quod venerabilem Benedictum latere nil potuit, in cuius aure etiam cogitationis verba sonuissent.