comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem ibi utriq dicimus: sed ibi esse
accipiendum non utriq dicimus. Fle-¬
git autem ipse in eo quod non utriq
dicimus: nobis potius inherere. Hic
ergo securus accipiat. ubi & esse & recte
accipi certus est: illic autẽ non accipiat
quod esse ibi quidem dicunt. sed ibi ac¬
cipiendum esse non dicunt. quorum
sententiam decreuit eligere. Qũaquam
etiamsi dubium haberet non illic re-¬
cte accipi. quod in catholica recte acci¬
pi certum haberet: grauiter peccaret
in rebus ad salutẽ animȩ ꝑtinentibꝰ.
uel eo solo quod certis incerta p̃pone¬
ret. Recte quippe hominem in eccłia
catholica baptizari eo ipso certus est: qd̾
etiam alibi baptizatus. huc transire de¬
creuit. Non autẽ recte apud donati¬
stas hominem baptizari saltẽ incertũ
habeat. cum hoc illi dicant quorum
sententiam donatistis ante ponendam
esse certum habet. & incertis certa prȩ¬
ferendo hic baptiretur. ubi propterea

Expanded text:
quidem ibi utrique dicimus, sed ibi esse quidem ibi utrique dicimus, sed ibi esse accipiendum non utrique dicimus. elegit autem ipse in eo quod non utrique dicimus nobis potius inhaerere. hic ergo securus accipiat ubi et esse et recte accipi certus est, illic autem non accipiat quod esse ibi quidem dicunt, sed ibi accipiendum esse non dicunt quorum sententiam decreuit eligere. quamquam etiamsi dubium haberet non illic recte accipi quod in catholica recte accipi certum haberet, grauiter peccaret in rebus ad salutem animae pertinentibus uel eo solo, quod certis incerta praeponeret. recte quippe hominem in ecclesia catholica baptizari eo ipso certus est, quod etiam alibi baptizatus huc transire decreuit. non autem recte aput Donatistas hominem baptizari saltem incertum habeat, cum hoc illi dicant quorum sententiam Donatistis anteponendam esse certum habet, et incertis certa praeferendo hic baptizetur, ubi propterea
Abbreviated transcription (Latin):
statim etiam de hac uita emigrauerit.
non eum nisi catholicum deputamus.
Si autẽ fuerit a corporali morte li¬
beratus. cum se catholicȩ congrega¬
tiom etiam prȩsentia corporali red¬
diderit. unde numquam corde di-¬
scesserat. non solum non quod ab ut̾sq¬
nr̃m dicitur. quam esse baptismum
in catholica quod a catholicis tan¬
tũmodo dicitur. sed rursus magis cre¬
diturus est esse baptismum xp̃i etiam
apud nos. quod nos soli dicimus. qu̾a
non esse apud nos quod illi soli dicuii.
Iam enim decreuit & certus est: in qui¬
bus dissentimus nos illis esse prepo¬
nendos. Ita ergo quod nos soli dicimꝰ
recte apud nos accipi. magis crediturꝰ
est: quam non rec̾te apud nos accipi.
quia hoc illi soli dicunt. Eadem regu¬
la quod nos soli dicimus. non recte
apud illos accipi magis crediturus ẽ.
quam id quod illi soli dicunt. id est re-¬
cte apud illos accipi. frustra itaq sibi
uidetur securus ibi accipere. quod esse

Expanded text:
statim etiam de hac uita emigrauerit, statim etiam de hac uita emigrauerit, non eum nisi catholicum deputamus. si autem fuerit a corporali morte liberatus, cum se catholicae congregationi etiam praesentia corporali reddiderit unde numquam corde discesserat, non solum non inprobamusnostrum dicitur, quam esse baptismum in catholica quod a catholicis tantummodo dicitur. sed rursus magis crediturus est esse baptismum Christi etiam aput nos quod nos soli dicimus, quam non esse aput nos quod illi soli dicunt. iam enim decreuit et certus est, in quibus dissentimus, nos illis esse praeponendos. ita ergo quod nos soli dicimus recte aput nos accipi magis crediturus est quam non recte aput nos accipi, quia hoc illi soli dicunt. eadem regula quod nos soli dicimus non recte aput illos accipi magis crediturus est quam id quod illi soli dicunt, id est recte aput illos accipi. frustra itaque sibi uidetur securus ibi accipere quod esse
Abbreviated transcription (Latin):
unitate ꝑcepit. in eo recedit atq disum-¬
gitur. quod autẽ ita uult agere. sicut
in unitate agitur. ubi hoc accepit &¬
didicit: in eo manet atq comungitur.
Itaq isti in quibusdam rebus nobiscum
sunt: in quibusdam uero a nobis exiert̃.
Proinde illa in quibus nobiscum sunt.
eos agere non uetamus: in quibꝰ autem
nobiscum non sunt ut ueniendo accipi¬
ant uel redeundo recipiant adhortam᷑:
& quibus modis possumus ut id eligañ
emendati atq correcti. cum caritate sa¬
tagimus. Non eis itaq dicimus no¬
lite dare. sed nolite in scismate dare.
Nec eis quos uidentur baptizare di¬
cimus. nolite accipere: sed nolite in sci¬
smate accipere. Nam siquem forte
coegerit extrema necessitas. ubi catho¬
licum ꝑquem accipiat non inuenerit.¬
& in animo pace catholica custodi-¬
ta. ꝑ aliquem extra unitatem catho¬
licam positum acceꝑit. quod erat in
ipsa catholica unitate accepturus: si

Expanded text:
unitate percepit, in eo recedit adque disiununitate percepit, in eo recedit adque disiungitur; quod autem ita uult agere sicut in unitate agitur, ubi hoc accepit et didicit, in eo manet adque coniungitur. Itaque isti in quibusdam rebus nobiscum sunt, in quibusdam uero a nobis exierunt. proinde illa in quibus nobiscum sunt eos agere non uetamus; in quibus autem nobiscum non sunt, ut ueniendo accipiant uel redeundo recipiant adhortamur et quibus modis possumus, ut id eligant emendati adque correcti, cum caritate satagimus. non eis itaque dicimus: \'nolite dare\', sed: \'nolite in schismate dare\\ nec eis quos uidentur baptizaturi dicimus: \'nolite accipere\', sed: \'nolite in schismate accipere\'. nam si quem forte coegerit extrema necessitas, ubi catholicum per quem accipiat non inuenerit et in animo pace catholica custodita per aliquem extra unitatem catholicam positum acceperit quod erat in ipsa catholicae unitate accepturus, si
Abbreviated transcription (Latin):
tum baptismi. neq sacramentum dan¬
di baptismi: quando ab eis cum max¬
miano discessit. felicianus amisit. Nc̃
enim eum secum habent: cum eis ipsis
quos cum foris esset in maximiani
scismate baptirauit. Quappter po¬
tuerunt ab eis accipere cȩteri cum ad
nr̃m consortium non accessissent. qd̵
illi non amiserant. cum a nr̃o consor¬
tio recessissent. Quibus rebus ostenditur.
& ipsos impie facere qui rebaptirare
conantur orbiᷤ unitatẽ: & nos recte face¬
re qui cłi sacramenta improbare nec
in ipso scismate audemus. In quo enĩ
nobiscum sentiunt: in eo etiam nobis¬
cum sunt. In eo autẽ a nobis recesseruñ:
in quo a nobis dissentiunt. Non enĩ
accessus iste atq discessus. corporalibꝰ
motibus: & non sp̃ualibus metiendus. ẽ.
Sicut enĩ coniunctio corpoꝵ fit ꝑ continua¬
tionem locorum: sic animorum quid̃a
contactus est consensio uoluntatum.
Si ergo qui recessit ab unitate aliquid
aliud agere uoluerit. quam quod in

Expanded text:
tum baptismi neque sacramentum dantum baptismi neque sacramentum dandi baptismi quando ab eis cum Maximiano discessit Felicianus amisit; nunc enim eum secum habent cum eis ipsis, quos cum foris esset in Maximiani schismate baptizauit. quapropter potuerunt ab eis accipere ceteri, cum ad nostrum consortium non accessissent, quod illi non amiserant, cum a nostro consortio recessissent. quibus rebus ostenditur et ipsos impie facere qui rebaptizare conantur orbis unitatem, et nos recte facere qui dei sacramenta inprobare nec in ipso schismate audemus. in quo enim nobiscum sentiunt, in eo etiam nobiscum sunt, in eo autem a nobis recesserunt in quo a nobis dissentiunt; non enim accessus iste adque discessus corporalibus motibus et non spiritalibus metiendus est. sicut enim coniunctio corporum fit per continuationem locorum, sic animorum quidam contactus est consensio uoluntatum. si ergo qui recessit ab unitate aliquid aliud agere uoluerit quam quod in
Abbreviated transcription (Latin):
tur: & sacramentum dandi baptismi ẽ
quod habet qui ordinatur. Sicut autẽ
baptizatus si ab unitate recesserit. sacra¬
mentum baptismi non amittit: sic enã
ordinatus si ab unitate recesserit sara¬
mentum dandi baptismi non amitet.
Nulli enim sacramento. in iuiria faci¬
enda ẽ Si discedit a malis. utrumq
discedit. Si ꝑmanet in malis: utrumq
ꝑmanet. Sicut ergo acceptatur bapi¬
sinus quem non potuit amittere qui
ab unitate discesserat: sic acceptandus
est baptismus. quem dedit ille qui sa¬
cramentum dandi cum discederet ñ
amiserat. Nam sicut redeuntes qui pri¬
usquam recederent baptitati sunt. ñ
rebaptizantur: ita redeuntes qui priꝰꝙͣ
recederent ordinati sunt. non utiq rur¬
sus ordinantur: sed aut administrant
quod ministrabant. si hoc ęccłiȩ il¬
litas postulat: aut si non administa
sacramentum tamen ordinationis suȩ
gerunt: &̃ ideo eis manus inter laicos
non imponitur. Nam neq sacramen¬

Expanded text:
tur, et sacramentum dandi baptismi est tur, et sacramentum dandi baptismi est quod habet qui ordinatur. sicut autem baptizatus, si ab unitate recesserit, sacramentum baptismi non amittit, sic etiam ordinatus, si ab unitate recesserit, sacramentum dandi baptismi non amittit. nulli enim sacramento iniuria facienda est; si discedit a malis, utrumque discedit, si permanet in malis, utrumque permanet. sicut ergo acceptatur baptismus, quem non potuit amittere qui ab unitate discesserat, sic acceptandus est baptismus, quem dedit ille qui sacramentum dandi cum discederet non amiserat. nam sicut redeuntes, qui priusquam recederent baptizati sunt, non rebaptizantur, ita redeuntes, qui priusquam recederent ordinati sunt, non utique rursus ordinantur, sed aut administrant quod administrabant, si hoc ecclesiae utilitas postulat, aut si non administrant, sacramentum tamen ordinationis suae gerunt, et ideo eis manus inter laicos non inponitur. nam neque sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
non redditur:. amitti non potuisse iudi¬
catur. Sic & illi qui ꝑ sacrilegium scisma¬
tis ab ȩccł̃iȩ communione discedunt: ha¬
bent utiq baptismum. quem prius ꝙͣ.
discederent acceperunt. Nam si & ipsi
redeant: non eis iterum datur. Unde
ostenditur: illud quod acceperant in
unitate positi non potuisse amittere
separatos Quod si haberi foris potest:
etiam dari cur non potest: Si dicis. non
recte foris datur: respondemus. ficut ñ
recte foris habetur. & tamen habetur. sc
non recte foris datur. sed tamen datur.
Sicut autẽ ꝑunitatis reconciliationem
incipit utiliter haberi. quod extra uni¬
tatem inutiliter habebatur: sic ꝑ eantłe
reconciliationem incipit utile eẽ. quod
extra eam inutiliter datum ẽ. Non ta¬
men dici fas est. non datum esse quod
datũ est: aut ut non hoc dedisse quisq̃
calumnietur. cum hoc eum dedisse qd̃
acceperat confitetur. Sacramentum enĩ
baptismi est quod habet. qui baptira¬

Expanded text:
non redditur, amitti non potuisse iudinon redditur, amitti non potuisse iudicatur. sic et illi, qui per sacrilegium schismatis ab ecclesiae communione discedunt, habent utique baptismum, quem priusquam discederent acceperunt. nam si et ipsi redeant, non eis iterum datur; unde ostenduntur illud, quod acceperant in unitate positi, non potuisse amittere separati. quod si haberi foris potest, etiam dari cur non potest? si dicis: \'non recte foris datur\', respondemus: sicut non recte foris habetur et tamen habetur, sic non recte foris datur, sed tamen datur. sicut autem per unitatis reconciliationem incipit utiliter haberi quod extra unitatem inutiliter habebatur, sic per eandem reconciliationem incipit utile esse quod extra eam inutiliter datum est. non tamen dici fas est non datum esse quod datum est, aut ut non hoc dedisse quis <quemquam calumnietur, cum hoc eum dedisse quod acceperat confitetur. sacramentum enim baptismi est quod habet qui baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
quos aduersus epłam par¬
meniani quam dedit ad
ꝙ conium scripsimus. pro¬
misimus nos diligentius
quȩstionem baptismi tra-¬
ctaturos: quod etiam si non
ꝓmitteremus. debitum ta-¬
men a nobis flagitantibus
fr̃ibus meminimus & agno¬
scimus. Quaꝑpter in hoc
opere adiuuante domino
suscepimus. non solum ea
refellere quȩ de hac re no¬
bis donatiste obiectare con-¬
suerunt: sed etiam beatissi¬
mi martyris cypriani au¬
ctoritate. unde suam ꝑuer¬
sitatẽ. ne ueritatis impetu
cadat. fulcire conantur: quȩ
dñs donauerit dicere. ut
intelligant om̃s qui non
studio partium cecati ui¬
dicant. non solum eos non
adiuuari auctoritate cypͥa¬
III. sed ipsa maxime conuin-¬
ci atq subuerti. Iam quidẽ
in supramemoratis libris
dictum est: ita posse extra
catholicam communionẽ
dari baptismum: qũeadmo¬
dum & extra eam potest
ꝙ. haberi. Nullus autem
illorum negat habere ba¬
ptismum etiam apostatas: quibus utiq re-¬
deuntibꝰ ꝙ̃ per penitentiam conuersis dũ

Expanded text:
quos aduersus epistulam Parmeniani quam dedit ad Tychonium scripsimus, promisimus nos diligentius quaestionem baptismi tractaturos; quod etiamsi non ibi promitteremus, debitum tamen a nobis flagitantibus fratribus meminimus et agnoscimus. quapropter in hoc opere adiuuante domino suscepimus non solum ea refellere, quae de hac re nobis Donatistae obiectare consuerunt, sed etiam de beatissimi martyris Cypriani auctoritate, unde suam peruersitatem, ne ueritatis impetu cadat, fulcire conantur, quae dominus donauerit dicere, ut intellegant omnes, qui non studio partium caecati iudicant, non solum eos non adiuuari auctoritate Cypriani, sed per ipsam maxime conuinci adque subuerti. Iam quidem in supra memoratis libris dictum est ita posse extra catholicam communionem dari baptismum, quemadmodum et extra eam potest et haberi. nullus autem illorum negat habere baptismum etiam apostatas, quibus utique redeuntibus et per paenitentiam conuersis dum
Abbreviated transcription (Latin):
PA M obrem summũ bonũ ciuitatis dĩ
cum sit pax eterna atq ꝑfecta. ñ ꝑ quã
mortales transeant nascendo atq morien-¬
do. sed inqua immortales maneant nichil
aduersi omnino patiendo: quis. ẽ. qͥ illã
uitam uel beatissimam neget. uł in eius
comparatione istam quȩ hic agit᷑ quan¬
tis libet animi & corporis externarũq
rerũ bonis plena sit non miserrunam ui¬
dicet: Quam tam̃ quicũq sic habet ut
eius usum referat adillius finem quã di¬
ligit ardentissime ac fidelissime sperat:
non absurde iam dici nunc beatus potest.
spe illa potius quam re ista. Res ista uͦ sine
spe illa beatitudo falsa & magna nnseria
est. Non enĩ ueris animmi bonis utit᷑: qm̃
non. ẽ. uera sapientia quȩ intentionem¬
suam inhis quȩ prudenter discernit. ge¬
rit fortiter. cohibet tẽperanter. iustȩq di¬
stribuit. non in illum dirigit finem ubi
erit ds omnia in om̃ib et̾nitate certa

Expanded text:
am ob rem summum bonum ciuitatis Dei cum sit pax aeterna adque perfecta, non per quam mortales transeant nascendo adque moriendo, sed in qua inmortales maneant nihil aduersi omnino patiendo: quis est qui illam uitam uel beatissimam neget uel in eius comparatione istam, quae hic agitur, quantislibet animi et corporis externarumque rerum bonis plena sit, non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, ut eius usum referat ad illius finem, quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde dici etiam nunc beatus potest, spe illa potius quam re ista. Res ista uero sine spe illa beatitudo falsa et magna miseria est; non enim ueris animi bonis utitur, quoniam non est uera sapientia, quae intentionemsuam in his, quae prudenter discernit, gerit fortiter, cohibet temperanter iusteque distribuit, non in illum dirigit finem, ubi erit Deus omnia in omnibus, aeternitate certa
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ideo ad nos ueniunt heretici qr
foris nichil acceperunt: sed ut eis esse
utile incipiat. quod acceperunt. Hoc
enĩ foris nullom᷑ potest. Uictor ab
octauano dixit. Quod & ipsi scitis.
non oli sum ep̃c constitutꝰ: & ideo
expectabam p̃cessoꝵ consilium. Hoc
itaq existimo: ut quicũq ex heresi
uenerint. sine dubio baptizent᷑. Quod
ergo illis quos expectabat responsũ ẽ.
a mascula dixit. Manifesta est senten
tis. ꝙ ipsis solis potestatẽ a patre sibi
datam ꝑmittentis: quibꝰ nos successi¬
mꝰ eadem potestate ȩccl̃am dñi guber-¬
nantes. ꝙ credentiuni fidẽ baptizantes.
Et ideo heretici qui nec potestatẽ foris
nec ȩccłiam xp̃i habent: neminẽ ba¬
ptizare baptismo eiꝰ possunt. Nũqͥd
& impii homicidȩ apłis successerunt:
Cur gͦ baptizant: An quia non sunt
foris:Sed a petro foris sunt. cui claues
dñs dedit: & ubi se ȩdificaturum
dixit. Non debemus hereticos nr̃a

Expanded text:
tem ideo ad nos ueniunt haeretici, quia tem ideo ad nos ueniunt haeretici, quia foris nihil acceperunt, sed ut eis esse utile incipiat quod acceperunt. hoc enim foris nullo modo potest. Uictor ab Octauo dixit: Quod et ipsi scitis, non olim sum episcopus constitutus, et ideo expectabam praecessorum consilium. hoc itaque existimo ut quicumque er haerese nenerint sine dubio baptizentur. Quoergo illis quos exspectabat, responsum esta Mascula dixit: Manifesta est sententtis, et ipsis solis potestatem a Patre sibi datam permittentis, quibus nos successimus, eadem potestate Ecclesiam Domini gubernantes, et credentium fidem baptizantes: et ideo haeretici, qui nec potestatem foris, nec Ecclesiam Christi habent, neminem baptizare Baptismo ejus possunt. 85. Numquid et impii homicidae Apostolis successerunt? Cur ergo baptizant? An quia non sunt foris? Sed a petra foris sunt, cui claves Dominus dedit et ubi se aedificaturum dixit: Non debemus haereticos nostra
Abbreviated transcription (Latin):
catholica potest esse. in his utiq qui scł̃o
uerbis & non factis renuntiant: nec ta¬
men ẽ catholica simulatio. Sicut gͦ est
in catholica quod non est catholicũ:
catholicum. Saluianus a gazaufa¬
la dixit. Hereticos nichil habere con¬
stat: ꝙ ideo ad nos ueniunt. ut possui
accipere quod non habebant. Respon-¬
demꝰ. Non sunt ergo heretici ipsi qui
hereses c̃didert̃. qͥ ab ȩccłia recessert̃ ꝙ utiq
habebant quod ibi acceperunt. Quod
si absurdũ ẽ dicere ut illi non sint he¬
retici ꝑ quos cȩteri funt heretici: potest
fieri ut hereticꝰ habeat. quod male
utendo dispereat. Honoratus a tuc¬
ca dixit. Cum xp̃c ueritas fit: magis
ueritatẽ quam consuetudinẽ sequi
debemꝰ: ut hereticos qui ideo ad nos
ueniunt quia foris nichil accipere
potuerunt eccłȩ baptismo scĩficemꝰ.
Et iste attestator ẽ consuetudinis: ubi
nos plurimum adiuuat. quicqͥd ali¬
ud contra nos dicere iuideat᷑. Non au¬

Expanded text:
Catholica esse potest, in his utique qui saeculo Catholica esse potest, in his utique qui saeculo verbis et non factis renuntiant, nec tamen est catholica simulatio. Sicut ergo est in Catholica quod non est catholicum, catholicum. CAPUT XL.--78. Salvianus a Gazaufala dixit: Haereticos nihil habere constat; et ideo ad nos veniunt, ut possint accipere quod non habebant. 79 Respondemus: Non sunt ergo haeretici ipsi qui haereses condiderunt, quia ab Ecclesia recesserunt, et utique habebant quod ibi acceperunt. Quod si absurdum est dicere, ut illi non sint haeretici, per quos caeteri fiunt haeretici; potest fieri ut haereticus habeat, quo male utendo dispereat. CAPUT ca dixit: Cum Christus ueritas sit, magis ueritatem quam consuetudinem sequi debemus, ut haereticos qui ideo ad nos ueniunt, quia foris nihil accipere potuerunt, ecclesiae baptismo sanctificemus. Et iste adtestator est consuetudinis, ubi nos plurimum adiuuat, quidquid aliud contra nos dicere uideatur. non au
Abbreviated transcription (Latin):
te habebant ad ꝑniciem: quia sub eo¬
dem baptismo iustificat᷑ cum se quisq
ad dm̃ ueraci corde conuerterit. sub
quo iudicabat᷑ quando id accipiens
scło uerbis solis. ꝙ non factis renun¬
tiauerat. Pusillus alamasba dixit.
Ego credo baptisma salutare non esse.
nisi in ȩccłia catholica. Quicquid ab ᷤ¬
sq catholica fuerit. simulatio ẽ. Hoc
quidem uerum ẽ. quod baptisma sa¬
lutare non nisi in ęccłia catholica ẽ.
Potest enim ipsum esse extra catholicã.
sed salutare ibi non ẽ. quia non ibi
non est utiq salutaris in his qui pe¬
reunt. non suo uitio sed illorum: Si¬
mulatio ẽ autẽ quicquid extra catho¬
licam fuerit. sed inquantum non ẽ¬
catholicum. Potest autẽ aliquid catho¬
licum esse extra catholicam: sicut po¬
tuit nomen xp̃i esse extra congrega¬
tionẽ xp̃i. in quo nomine pellebat
dȩmonia ille qui cum discipłis non
sequebatur. Nam simulatio etiam in

Expanded text:
te habebant ad perniciem, quia sub eote habebant ad perniciem, quia sub eodem baptismo iustificatur, cum se quisque ad deum ueraci corde conuerterit, sub quo iudicabatur, quando id accipiens saeculo uerbis solis et non factis renuntiauerat. Pusillus a Lamasba dixit: Ego credo baptisma salutare non esse nisi in ecclesia catholica. quidquid absque catholica fuerit simulatio est. Hoc quidem uerum est quod baptisma salutare non nisi in ecclesia catholica est. potest enim ipsum esse et extra catholicam, sed salutare ibi non est, quia ibi non non est utique salutaris in his qui pereunt non suo uitio sed illorum. simulatio est autem quidquid extra catholicam fuerit, sed incatholicum. Potest autem aliquid catholicum esse extra Catholicam, sicut potuit nomen Christi esse extra congregationem Christi, in quo nomine pellebat daemonia ille qui cum discipulis non sequebatur . Nam simulatio etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
motum animi mei ꝙ sp̃s scĩ: cum sit
unum debet ẽẽ baptisma. Et ideo di¬
co: ut si quid apud hereticos motum
aut factũ fuerit recindi debere. & eos
qui ex inde ueniunt in ȩccł̃ia baptiran¬
dos esse. Resemdat᷑ ergo quod baptran
qui audiunt uerbum di & non facũt
cum ab iniquitate ad iustitiã. hocẽ
ab harena ad petrã migrare cȩperim.
Quod si non fit: quia ꝙ̃ in ipsis quod
xp̃i erat. eoꝵ iniquitatibꝰ non uolaba¬
t᷑ hoc etiam de hereticis intelligat᷑. Nã
nec eade spes illis ẽ. quandiu in harena
sunt: quȩ illis qui suꝑ petram sunt la¬
men idem baptisma ẽ in utrisq: qũaus
sicut spes una. ita unũ baptisma dictõ
sit. E elix a gurgitibꝰ dixit. Ego censeo
baptizatos ab hereticis illicite extra
ȩccłam. si ad ȩccłam fugere uoluerint.
grãm baptisim ubi licite datur conse¬
quantur. Respondet᷑. Immo licite in¬
cipiant habere ad salutẽ. quod illici¬

Expanded text:
motum animi mei et spiritus sancti, eum sit motum animi mei et spiritus sancti, eum sit unum debet esse et baptisma. et ideo dico ut si quid apud haereticos motum aut factum fuerit, rescindi debere, et eos qui exinde ueniunt in ecclesia baptizandos esse. Rescindatur ergo, quod baptizant qui audiunt uerba dei et non faciunt, cum ab iniquitate ad iustitiam, hoc est ab harena ad petram migrare coeperint. quod si non fit, quia et in ipsis quod Christi erat eorum iniquitatibus non uiolabatur, hoc etiam de haereticis intellegatur. nam nec eadem spes illis est, quamdiu in harena sunt, quae illis qui super petram sunt; tamen idem baptisma est in utrisque, quamuis sicut spes una ita et unum baptisma dictum sit. Felix a Gurgitibus dixit: Ego censeo,baptizatos ab haereticis inlicite extra ecclesiam, si ad ecclesiam confugere uoluerint, gratiam baptismi ubi licite datur consequantur. Respondetur: Immo licite incipiant habere ad salutem quod inlici
Abbreviated transcription (Latin):
bantur non habere: intelligant᷑ iam
culi dixit. Nouitas ep̃atus effecit fr̃s
dilectissimi: ut sustinerẽ quod maiores
iudicarent. Nam hereses nichil habe¬
re nec posse manifestum ẽ atq ita si
qui ex eis uenerint: baptizari ȩquissi¬
me statutũ ẽ. Sicut ergo suꝑioribꝰ re¬
sponsum ẽ. quos hic sustinebat quid
iudicarent: sic & huic ipsi responsũ
ẽẽ intelligat᷑. Petrus ab yppone ⁊a¬
rito dixit. Cum baptisma unum sit
in catholica ęccłia: manifestum ẽ ñ
posse extra ȩccłiam baptizari. Et id̾o
in heresi tinctos. siue in scismate: ue¬
nientes ad ȩccłiam censeo baptirzari
oportere. Sic ẽ unum baptisma in eccl̃a
catholica: ut cum ex inde aliqui exie¬
rint. in his qui exeunt non faciant duo.
sed idem unum maneat. Quod ergo
in redeuntibꝰ agnoscitur. hoc & in eis
qui a recedentibꝰ acceperunt. quod
illi cum recederent non amiserunt.
tem alius lucius ab ausafa dixit. Scbm

Expanded text:
bantur non habere, intellegantur iam bantur non habere, intellegantur iam culi dixit: Nouitas episcopatus effecit, fratres dilectissimi, ut sustinerem quid maiores iudicarent. nam haereses nihil habere nec posse manifestum est. adque ita si qui ex eis uenerint baptixari aequissime statutum est. Sicut ergo superioribus responsum est, quos hic sustinebat quid iudicarent, sic et huic ipsi responsum esse intellegatur. Petrus ab Hippone Zarito dixit: Cum baptisma unum sit in catholica ecclesia, manifestum est non posse extra ecclesiam baptixari. et ideo in haeresi tinctos siu-e in schismate uenientes ad ecclesiam censeo baptixari oportere. Sic est unum baptisma in ecclesia catholica, ut, cum exinde aliqui exierint, in his qui exeunt non fiant duo, sed idem unum maneat. quod ergo in redeuntibus agnoscitur, hoc et in eis qui a recedentibus acceperunt, quod illi cum recederent non amiserunt. Item alius Lucius ab Ausafa dixit: Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
male utentibꝰ. Tenox ab horreis ce¬
liȩ dixit. Baptisma unum ẽ. sed ȩc¬
cłiȩ. Ubi ȩccłia non ẽ. baptisma illic
ẽẽ non potest. Huic respondemus.
Quare gͦ potest. ubi petra non ẽ. sed
harena ẽ: cum ȩccłia in petra non in ha¬
rena sit: Alius uictor ab assuris dix̃.
Quomodo illic baptirari aliquis
Donatulus acapse dixit. Et ego semꝑ
hoc sensi: ut heretici qui nichil foris
consecuti sunt. quando ad eccłiam
conuertuntur ut baptizent᷑. Ad hoc
respondetur. Nichil quid̃e foris con¬
secuti sunt: sed ad salutẽ non ad sa¬
cramentum. Salus enim ꝓpria est
bonis: sacramenta uero cõmunia
bonis & malis. Uerulus a russicade
dixit. Homo hereticus. dare ñ potest
quod non habet. Multomagis scisma-¬
ticus. qui quod habuit amisit. lam
ostendimus eos habere qui non amit-¬
tunt cum recedunt: non enĩ recipi¬
unt cum redeunt. Quappter si ꝓpt̾ea
uidebant᷑ dare non posse. quia puta¬

Expanded text:
male utentibus. Tenax ab Horreis Caemale utentibus. Tenax ab Horreis Caeliae dixit: Baptisma unum est, sed ecclesiae. ubi ecclesia non est, baptisma illic esse non potest. Huic respondemus: Quare ergo potest ubi petra non est, sed harena est, cum ecclesia in petra, non in harena sit ? Alius Uictor ah Assuris dixit:sma unum; quomodo illic baptizari aliquis Donatulus n Capse dixit: Et ego semper hoc sensi, ut haeretici qui nihil foris consecuti sunt, quando ad ecclesiam conuertuntur, bapti\\entur. Ad hoc respondetur: Nihil quidem foris consecuti sunt, sed ad salutem, non ad sacramentum. salus enim propria est bonis, sacramenta uero communia bonis et malis. Uerulus a Rusiccade dixit: Homo haereticus dare non potest quod non habet; multo magis schismaticus qui quod habuit amisit. lam ostendimus eos habere, quia non amittunt cum recedunt; non enim recipiunt cum redeunt. quapropter si propterea uidebantur dare non posse, quia puta
Abbreviated transcription (Latin):
heretici qui inter illa oꝑa enumerati
sunt. Quod quia recedendo ñ amise¬
runt. & tradere manendo potuerunt.
sed tamen infructuose atq in utiliter¬
tales talibꝰ quam ꝙ illi cȩteri patres
eorum in eo quod regnum di non
possidebunt. Et qũ ead modũ illis cor¬
rectis baptisma non incipit ad esse qͦd
deerat. sed ꝓdesse quod inerat. sic &
hereticis unde cyprianus & qui cum
eo senserunt catholicȩ ȩccłiȩ quã nolue¬
runt p̃cidere non potuerunt p̃scribe¬
re. Quod uero aliter sapuerunt non
ex pauescimus. quia cum eis uenera-¬
mur ꝙ petrum. quod autẽ ab uni¬
tate non recesserunt gaudemꝰ. quia
cum eis ȩdificamur in petra.

Expanded text:
haeretici, qui inter illa opera enumerati haeretici, qui inter illa opera enumerati sunt. quod quia recedendo non amiserunt, et tradere manendo potuerunt; sed tam infructuose atque intales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptisma non incipit adesse quod deerat, sed prodesse quod inerat, sic et haereticis. unde Cyprianus et qui cum eo senserunt catholicae ecclesiae quam noluerunt praecidere non potuerunt praescribere. quod uero aliter sapuerunt, non expauescimus, quia cum eis ueneramur et Petrum; quod autem ab unitate non recesserunt, gaudemus, quia cum eis aedificamur in petra.
Abbreviated transcription (Latin):
uocis asserere. quod in gub̃natione
uersalis ȩccłiȩ confessione roboratum
ẽ. Uerũtamen siquis me forte in eo con¬
cilio constitutũ. ubi talium rerum quę¬
stio uersaretur. non p̃cedentibꝰ talibꝰ
quoꝵ sententias sequi mallem. urgeret
ut dicerẽ quid ipse sentirẽ. si eos sense¬
runt quantum sit catholica unitas di¬
ligenda. ut in eo quod alit̃ sapiebant
donec ds id quoq reuelaret tolerarent
potius diuersa sentientes. qũa se ab eis
nefario scismate separarent. ubi dona-¬
tistarum prorsus ora clauduntur. etiã
si de maximianistis nichil dicamꝰ. Si
enĩ mali bonos in unitate contaminanͭ.
nulła iam ȩccłiam cui sociaret᷑ ipse cy¬
prianꝰ inuenit. Si autẽ mali bonos
in unitate ñ maculant: nulła cau¬
sam separationis sacrilegus donatista
ꝓponit. Baptismum autẽ si habent &¬
tradunt alii tam multi qui oꝑantur
oꝑa carnis qualia qui agunt regnũ
di non possidebunt. habent ac tradui

Expanded text:
 sit cura vocis asserere, quod in gubernatione  sit cura vocis asserere, quod in gubernatione uersalis ecclesiae consensione roboratum est. uerumtamen si quis me forte in eo concilio constitutum, ubi talium rerum quaestio uersaretur, non praecedentibus talibus quorum sententias sequi mallem urgeret, ut dicerem quid ipse sentirem, si eo runt, quantum sit catholica unitas diligenda, ut in eo quod aliter sapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent. ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiam si de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam iam ecclesiam, cui sociaretur, uel ipse Cyprianus inuenit: si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separationis sacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi, qui operantur opera carnis — qualia qui agunt regnum dei non possidebunt — habent ac tradunt et
Abbreviated transcription (Latin):
existat qui fideliter subito cõmotus
accipiat: an quantum ad ipsos quidẽ
homines attinet. plurimum distet.
inter credentẽ in mimo. & irridentẽ
in eccłia. ad ipsius autẽ sacramenti
integritatẽ nichil inter sit. Si enĩ nicħ
interest ad integritatẽ sacram̃ti in ipsa
catholica. utrũ id aliquid fallaciter
an ueraciter agant. cum tam̃ hoc ide
utriq agant. cur extra intersit ñ uideo.
quando ille qui accipit non simulatio¬
ne palliatꝰ. sed religione mutatꝰ ẽ. An
plus ualent ad confirmandum sacra¬
mentum. alii ueraces inter quos agit᷑.
qua ad frustrandũ illi fallaces a quibus
agitur. &. in quibꝰ agitur. ꝙ tam̃ si pꝰea
ꝓdatur nemo repetit. sed aut excõmu¬
nicando punitur illa simulatio. aut
pęnitendo sanat᷑. Sed nobis tutum est.
in ea non ꝑgredi aliqua temeritate
sententiȩ. quȩ nullo in catholico re-¬
gionali concilio cepta. nullo plenario
terminata sunt. id autẽ fidutia secure

Expanded text:
existat qui fideliter subito commotus existat qui fideliter subito commotus accipiat, an, quantum ad ipsos quidem homines adtinet, plurimum distet inter credentem in mimo et inridentem in ecclesia, ad ipsius autem sacramenti integritatem nihil intersit. si enim nihil interest ad integritatem sacramenti in ipsa catholica, utrum id aliqui fallaciter au ueraciter agant, cum tamen hoc idem utrique agant, cur extra intersit non uideo, quando ille qui accipit non simulatione palliatus, sed religione mutatus est. an plus ualent ad confirmandum sacramentum alii ueraces inter quos agitur, quam ad frustrandum illi fallaces a quibus agitur et in quibus agitur? et tamen, si postea prodatur, nemo repetit, sed aut exconicando punitur illa simulatio, aut poenitendo sanatur. Sed nobis tutum est in ea non progredi aliqua temeritate sententiae, quae nullo in catholico regionali concilio coepta, nullo plenario terminata sunt. Id autem fiducia securae
Abbreviated transcription (Latin):
forte curiositate aliqua didicit qũead.¬
modum dandum sit. & utrũ nichil i¬
tersit quo animo accipiat ille cui datꝰ
cum simulatione an sine simulatione.
Si cum simulatione. utrũ fallens sicut
in ȩccłia uł in ea quȩ putat᷑ eccłia. an
iocans sicut in mimo. ꝙ̃ quid sit scle¬
ratius in eccła fallacit̾ accipere. an in
heresi uł scismate sine fallatia id et ane¬
mo non simulato. & utrũ in heresi fal¬
laciter an in inimo cum fide si qͥsit
inter agendum repentina pietate mꝰ¬
ueat᷑ quaꝙ̃ talem si etiã illi conferamꝰ
qui in ipsa catholica fallaciter accipis
mirum si dubitat᷑ quis cui p̃ferend̃
sit. Quid enim ꝓsit animꝰ ueracut̃ dan¬
tis. fallaciter accipienti. non uideo d eꝰ
arbitremur aliquẽ etiã fallacit̃ dantẽ
cũ ꝙ tradens & accipiens fallacit̃ age
in ipsa unitate catholica: utrum hoc
magis baptisma sit acceptandum.
an illud quod in mimo datur. siquis

Expanded text:
forte hoc curiositate aliqua didicit quemadforte hoc curiositate aliqua didicit quemadmodum dandum sit, et utrum nihil intersit, quo animo accipiat ille cui datur, cum simulatione an sine simulatione, si cum simulatione, utrum fallens sicut in ecclesia uel in ea quae putatur ecclesia, an iocans sicut in mimo, et quid sit sceleratius, in ecclesia fallaciter accipere an in hae- < resi uel schismate sine fallacia, id est animo non simulato, et utrum in haeresi fallaciter an in mimo cum fide, si quisquam inter agendum repentina pietate moueatur. quamquam talem si etiam illi conferamus qui in ipsa catholica fallaciter accipit, mirum si dubitatur quis cui praeferendus sit. quid enim prosit animus ueraciter dantis fallaciter accipienti, non uideo. sed arbitremur aliquem etiam fallaciter dantem: cum et tradens et accipiens fallaciter agant in ipsa unitate catholica, utrum hoc magis baptisma sit acceptandum an illud quod in mimo datur, si quis
Abbreviated transcription (Latin):
meliam. & inutilit̃ habent baptisnũ.
& se imitantibꝰ inutilit̾ tradunt. Iui
porro ab eis utiliter accipiunt. quñ
ipsis corde atq moribus sed sc̃ȩ do¬
mui copulant᷑. Qui autẽ separatiores
non magis in domo qua ex domo sunt
neq om̃ino utiliter habent. neq ab eis
utiliter accipitur: nisi forte accipiendi ne¬
cessitas urgeat. ꝙ accipientis animꝰ ab
unitatis uinculo non recedat: tamen
ꝙ habent qũaꝗͣ inutilit̃ habeant. ꝙ
accipit᷑ ab eis etiam cum in utile ẽ acci¬
pientibus. Quod ut fiat utile. ab heresi
uel scismate recedendum ẽ & illi domus
coherendum. Quod non solum hereti¬
ci ꝙ scismatici. sed etiam illi facere de¬
bent qui sic sunt in domo ꝑ cõmuna¬
nẽ sacramentoꝵ. ut extra domum sin
ꝑ diuersitatẽ morum. Sic enĩ ꝙ ipsisut¬
le esse incipit sacramentũ. qd̃ alit̾ muti¬
le ẽ. Solet etiã quęri. utrũ appribandũ
sit quod ab eo qui ñ accepit accipit. si

Expanded text:
meliam, et inutiliter habent baptismum meliam, et inutiliter habent baptismum et se imitantibus inutiliter tradunt. illi porro ab eis utiliter accipiunt, qui non ipsis corde adque moribus, sed sanctae domui copulantur. qui autem separatiores non magis in domo quam ex domo sunt, neque omnino utiliter habent neque ab eis utiliter accipitur, nisi forte accipiendi necessitas urgeat et accipientis animus ab unitatis uinculo non recedat; tamen et habent, quamquam inutiliter habeant, et accipitur ab eis, etiam cum inutile est accipientibus. quod ut fiat utile ab haeresi uel schismate recedendum est et illi domui cohaerendum. quod non solum haeretici et schismatici, sed etiam illi facere debent, qui sic sunt in domo per communionem sacramentorum, ut extra domum sint per diuersitatem morum. sic enim et ipsis utile esse incipit sacramentum quod aliter inutile est. Solet etiam quaeri, utrum adprobandum sit quod ab eo qui non accepit accipitur, si
Abbreviated transcription (Latin):
in honorem. alia in contumeliã. Ex
hoc numero innumerabili. non so¬
lum turba intus p̃mens cor paucoꝵ
intante multitudinis cõparatione
scõrum. sed etiam diruptis retibus
hereses & scismata existunt in eis. qͥ
magis ex domo quam in domo esse
dicendi sunt. de quibꝰ dr ex nobis exie¬
runt. sed non erant ex nobis. Separa¬
tiores enim sunt iam etiam corpora¬
liter segregati: qua illi qui interius
carnaliter &̃ animaliter uiuunt. ꝙ̃.
spiritualit̾ separati sunt. Horum aut
om̃ium generum illi primi. qui sic st̃
in domo dĩ ut ipsi sint domꝰ di. siue
iam sp̃uales sint. siue ad huc paruu¬
li lacte nutriant᷑. sed tam̃ ad sp̃ua-¬
lem habitum intento corde ꝓficiant:
nemo dubitat. quod baptismũ et
utilit̾ habeant: s se initantibꝰ utili¬
fugit: & si ipsi quantum in ipsis est
utilit̾ tradunt. illi tam̃ in utiliter
accipiunt: non imitantes eos ꝑ quos
accipiunt. Illi uero qui sic sunt in
magna domo tamꝗͣ uasa in contu¬

Expanded text:
in honorem, alia uero in contumeliam. ex in honorem, alia uero in contumeliam. ex hoc numero innumerabili non solum turba intus premens cor paucorum in tantae multitudinis conparatione sanctorum, sed etiam dirruptis retibus haereses et schismata existunt in eis, qui magis iam ex domo quam in domo esse dicendi sunt, de quibus dicitur: ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis. separatiores enim sunt iam etiam corporaliter segregati quam illi, qui interius carnaliter et animaliter uiuunt et spiritaliter separati sunt. Horum autem omnium generum illi primi qui sic sunt in domo dei, ut ipsi sint domus dei, siue iam spiritales sint siue adhuc paruuli Iacte nutriantur, sed tamen ad spiritalem habitum intento corde proficiant, nemo dubitat quod baptismum et utiliter habeant et se imitantibus utilipiritus fugit, etsi ipsi quantum in eis est utiliter tradunt, illi tamen inutiliter accipiunt non imitantes eos per quos accipiunt. illi uero, qui sic sunt in magna domo tamquam uasa in contu
Abbreviated transcription (Latin):
scłoꝵ laudabunt de. & innumerabilia
talia. Hec domꝰ etiã triticũ dr: siue tri¬
cenum. siue sexagenum siue centenũ
fructum afferens cum tolerantia. Hȩc
domus ẽ in uasis aureis. & argenteis:
ꝙ̃ lapidibꝰ p̃ciosis. & lignis imputribi¬
libꝰ. Huic domui dicitur. sufferentes
inuicem in dilectione. studentes serua¬
re unitatẽ sp̃s in uinculo pacis .ꝙ. tẽ¬
plum enĩ dĩ sc̃m ẽ quod estis uos. Hȩc
ẽ quippe in bonis fidelibꝰ ꝙ scĩs di ser¬
uis ubiq disꝑsis: & sp̃uali unitate de-¬
uinctis in eadem cõmunione sacra¬
mentorum. suie se facie nouerint. suie
ñ nouerint. Alios autẽ ita dici esse
in domo: ut ñ ꝑtineant ad cõpagem
domꝰ. nec ad societatẽ fructiferȩ paci¬
ficȩq iustitiȩ: sed sicut palea esse dici¬
tur infrumentis. Nam & istos in do¬
mo esse negare non possumꝰ dicente
apło. In magna autẽ domo ñ solum¬
aurea uasa sunt & argentea sed⁊ lig¬
nea &. fictilia. Et alia quid̾e sunt

Expanded text:
 laudabunt te ; et innumerabilia talia. Haec domus etiam triticum dicitur, sive tricenum, sive sexagenum, sive centenum fructum afferens cum tolerantia . Haec domus est in vasis aureis et argenteis , et lapidibus pretiosis, et lignis imputribilibus. Huic domui dicitur, Sufferentes invicem in dilectione, studentes servare unitatem spiritus in uinculo pacis, et: templum enim dei sanctum est, quod estis uos. haec est quippe in bonis fidelibus et sanctis dei seruis ubique dispersis et spiritali unitate deuinctis in eadem communione sacramentorum, siue se facie nouerint siue non nouerint. alios autem ita dico esse in domo, ut non pertineant ad conpagem domus nec ad societatem fructiferae pacificaeque iustitiae, sed sicut esse palea dicitur in frumentis. nam et istos in domo esse negare non possumus dicente apostolo: in magna autem domo naurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia; et alia quidem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uisit inter lucem & denebras. Si potest
luci & tenebris conuenire: potest nob
ꝙ hereticis aliquid esse cõmune. Pro¬
pterea censeo hereticos baptizandos eẽ.
Huic respondet᷑. Si podest luci ꝙ tene¬
bris conuenire. potest uistis & inu-¬
stis aliquid ẽẽ cõmune. Censeat ergo
illos iniustos denuo baptirari. quos
in ipsa ȩccłia cyprianus arguebat.
Aut si non sunt iniusti qui scło uerb̃
& non factis renuntiant. dicat qui po¬
test. Pelagianꝰ a luꝑtiana dixit. Scri¬
ptum ẽ. Aut ds d̾s ẽ. aut bahal ds̃ ẽ.
Ita & nunc aut ȩccła ȩccłia ẽ. aut here¬
sis ȩccła. Porro si heresis non ẽ ȩccłia. qͦmͦ

Expanded text:
uisit inter lucem et tenebras. si potest uisit inter lucem et tenebras. si potest luci et tenebris conuenire, potest nobis et haereticis aliquid esse commune, propterea censeo haereticos baptixandos esse. Huic respondetur: Si potest luci et tenebris conuenire, potest iustis et iniustis aliquid esse commune. censeat ergo illos iniustos denuo baptizari quos in ipsa ecclesia Cyprianus arguebat; aut si non sunt iniusti qui saeculo uerbis et non factis renuntiant, dicat qui potest. Pelagianus a Luperciana dixit: Scriptum est: aut deus deus est aut Bal deus. ita et nunc aut ecclesia ecclesia est aut haeresis ecclesia. porro si haeresis ecclesia non
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum non obtinuert̃: dicente
dño. si non dimiseritis. neq pater ur̃
dimitcet uobis. Iambꝰ germanicia¬
na dixit. Qui hereticorum baptismỹ
ꝓbant. nr̃m imꝓbant: ut extra ȩccł̃iam
non dicam lotos sed sordidatos. negens
in ȩccłia baptizari oportere. Huic re¬
spondetur. neminẽ nr̃m baptismũ he-¬
reticoꝵ ꝓbare sed xp̃i. quauis in here¬
ticis uelut paleis exterioribꝰ. sicut in
aliis iniquis uelut paleis interioribus.
Nam si extra eccłam qui baptirantur
non lauant᷑. sed sordidant᷑ ꝓfecto extͣ
petrã in qua ȩdificatur ȩccła qui bapti¬
tantur. non lauantur sed sordidant᷑.
Om̃s autẽ extra eandẽ petram sunt: qͥ
audiunt uerba xp̃i & ñ faciunt. Aut
si baptismo quide lauant᷑ sed in iniqͥ¬
tatibus suis a quibus sordidi in meliꝰ
mutari noluerunt remanent: sic & here-¬
tici. Lucianus arucuma dixit. Scriptu
ẽ. Et uidit d̾s lucẽ quia bona ẽ. ꝙ di¬

Expanded text:
peccatorum non optinuerunt dicente peccatorum non optinuerunt dicente domino: si non dimiseritis, neque pater uester dimittet uobis. Iambus a Germaniciana dixit: Qui haereticorum baptismum probant nostrum inprobant, ut extra ecclesiam non dicam lotos, sed sordidatos nefent in ecclesia baptizari oportere. Huic respondetur neminem nostrum baptismum haereticorum probare, sed Christi quamuis in haereticis uelut paleis exterioribus, sicut in aliis iniquis uelut paleis interioribus. nam \' si extra ecclesiam qui baptizantur non lauantur sed sordidantur, profecto extra petram in qua aedificatur ecclesia qui baptizantur non lauantur sed sordidantur. omnes autem extra eandem petram sunt qui audiunt uerba Christi et non faciunt. aut si baptismo quidem lauantur, sed iniquitatibus suis a quibus in melius mutari noluerunt sordidi remanent, sic et haeretici. Lucianus a Rucuma dixit: Scriptum est: et uidit deus lucem quia bona est, et di
Abbreviated transcription (Latin):
ut accipiant remissam peccatorum.
ꝙ̃ sic illis comunicetur. Cõmunicauit
gͦ ꝙ cyprianꝰ & isti om̃s peccatis alie¬
nis: quia cum talibꝰ in cõmunione
manserunt: quando neminẽ qui di-¬
uersum sensit a iure cõmunionis amo¬
uerunt. Ubi ẽ ergo eccła: Demde uti de
hereticis taceam. cum uerba huiꝰ sen¬
tentiȩ etiam de aliis peccatoribꝰ dici
possint. quales in ȩccłia secum cypria¬
nus uidebat. gemebat. arguebat. fe¬
rebat: ubi est ęccłia quȩ scdm hȩc uer¬
ba iam tunc ꝑisse existimat᷑ contagio¬
ne peccatoꝵ: Si autẽ sicut se habet
firmissima ueritas ęccłia ꝑmansit ꝙ
ꝑmanet: non nisi in consensione ui¬
telligenda ẽ cõmunio peccatorum.
quam uetat apłs. Baptizentur autẽ
iterum heretici ut accipiant remissã
peccatorum: si baptizant᷑ iterũ & ꝑ¬
uersi &̃ inuidi. qui cum scło uerbis ꝙ
non factis renuntiarent. baptisinũ qͥ¬
de accipere potuerunt. sed remissionẽ

Expanded text:
ut accipiant remissam peccatorum ut accipiant remissam peccatorum et sic illis communicetur. Communicauit ergo et Cyprianus et isti omnes peccatis alienis, quia cum talibus in communione manserunt, quando neminem qui diuersum sensit a iure communionis amouerunt. ubi est ergo ecclesia? deinde ut de haereticis taceam, cum uerba huius sententiae etiam de aliis peccatoribus dici possint, quales in ecclesia secum Cyprianus uidebat gemebat arguebat ferebat, ubi est ecclesia quae secundum haec uerba iam tunc perisse existimatur contagione peccatorum? si autem, sicut se habet firmissima ueritas, ecclesia permansit et permanet, non nisi in consensione intellegenda est communio peccatorum quam uetat apostolus. baptizentur autem iterum haeretici ut accipiant remissionem peccatorum, si baptizantur iterum peruersi et inuidi, qui cum saeculo uerbis et non factis renuntiarent baptismum quidem accipere potuerunt, sed remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
eccła ꝑ illam consuetudinẽ. quȩ totieis
hic cõmemorat᷑. Et sicut isti nos appel¬
lant tradidores ꝓpter maiores nr̃os.
in quibꝰ nichil tale quando obiecerunt
ꝓbare potuerunt: si hoc fit quisq quod
est ille cui cõmunicauerit. om̃s tunc
heretici facti sunt. Quod si quisquis
dicit insanit: falsum ẽ quod istr ait.
qui hereticum ad cõmunionẽ sine
baptis mo admittit. nec hereticos pur¬
gat. & xp̃ianos inquinat. Aut si hoc
uerum ẽ. non sine baptismo admit¬
tebant᷑. sed habebant. xp̃i baptismũ.
qũauis apud hereticos datum & acce¬
ptum: qui scđm illam consuetudinẽ
de qua isti confitentur sic admitteban-¬
tur. ac ꝑ hoc recte etiam nunc sic ad¬
mittuntur. Aurelius ab utica dieit.
Cum dicat apłs non cõmunicandỹ
peccatis alienis: quid aliud qu̾a pec¬
catis alienis cõmunicat. qui hereti¬
cis sine ęccłiȩ baptismo cõmunicat:. Et
ideo censeo baptizandos esse hereticos:

Expanded text:
ecclesia per illam consuetudinem quae totiens ecclesia per illam consuetudinem quae totiens hic commemoratur. et sicut isti nos appellant traditores propter maiores nostros, in quibus nihil tale quando obiecerunt probare potuerunt, si hoc fit quisque quod est ille cui communicauerit, omnes tunc haeretici facti sunt. quod si quisquis dicit insanit, falsum est quod iste ait: qui haereticum ad communionem sine baptismo admittit, nec haereticos purgat et christianos inquinat. aut si hoc uerum est, non sine baptismo admittebantur, sed habebant Christi baptismum quamuis aput haereticos datum et acceptum, qui secundum illam consuetudinem de qua isti confitentur sic admittebantur; ac per hoc recte etiam nunc sic admittuntur. Aurelius ab Utica dixit: Cum dicat apostolus non communicandum peccatis alienis, quid aliud quam peccatis alicnis communicat qui haereticis sine ecclesiae baptismo communicat? et ideo censeo baptizandos esse haereticos,
Abbreviated transcription (Latin):
quinat. Huic respondemus. ȩccl̃iȩ bub¬
tismum esse. & apud hereticos quauis
ipsi non sint in eccłia: sicut aqũa pa¬
radẏsi in terra ȩgypti. qũauis ipsa ñ
sit in paradyso. N on itaq hereticos
sine baptismo ad cõmunionẽ adimis¬
timus: & quia correcti a sua puersi¬
tate ueniunt. non eoꝵ peccata sed
xp̃i sacramenta suscipimꝰ. De remisis¬
ne autẽ peccatorum quod suꝑius he
ꝙ hic dicimꝰ. Illud sane quod in ulti¬
mo posuit dicens. utrumq contra ra¬
tionem facit. nec hereticos mundat. ꝙ
xp̃ianos inquinat: respuit primitus
ac maxime ipse cyprianus. cum sibi
consentientibꝰ collegis suis. Neq enĩ
inquinari se credidit: quando talibꝰ
ꝓpter uinculum pacis cõmunicandũ
decreuit esse dicens. neminẽ iudican¬
tes. aut a iure cõmunionis aliquem
si druersum senserit amouentes. Aut
si inquinant heretici cõmunionẽ. si ñ
baptizant᷑ admissi: inquinata ẽ tota

Expanded text:
quinat. Huic respondemus ecclesiae bapquinat. Huic respondemus ecclesiae baptismum esse et aput haereticos, quamuis ipsi non sint in ecclesia, sicut aquam paradisi in terra Aegypti, quamuis ipsa non sit in paradiso. non itaque haereticos sine baptismo ad communionem admittimus et, quia correcti a sua peruersitate ueniunt, non eorum peccata, sed Christi sacramenta suscipimus, de remissione autem peccatorum quod superius hoc et hic dicimus. illud sane quod in ultimo posuit dicens: utrumque contra rationem facit: nec haereticos mundat et christianos inquinat, respuit primitus ac maxime ipse Cyprianus cum sibi consentientibus collegis suis. neque enim inquinari se credidit, quando talibus propter uinculum pacis communicandum esse decreuit dicens: neminem iudicantes aut a iure communionis aliquem si diuersum senserit amouentes. aut si inquinant haeretici ad communionem si non baptizantur admissi, inquinata est tota