comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc ipso ad amorem de redire cõ¬
pelliturus qͦ sͥ adu̾sari conspicit ea
quoꝵs desidio ab amore dei traheba¬
tur. Hinc ẽ qͦd peccatͥci anme in
iniquitatib suis affucte. hoc pͥmũ
in hoc loco ad consolationem addu¬
citur. qͦd scł afflictio eiꝰ di nutu dis¬
pensata sit quatinꝰ ce eum timeat cꝰ
lationem uidet. fecit dñs quȩ cogi¬
tauit. Ac si diceret᷑. Qͥ a tu noluist
facere qͦd p̃cepit. ipse fecit quod co¬
gitauit. ⁊ qͥa tu contempsisti com¬
plere sermonem illiꝰ quem tͥ de tu¬
a salute p̾ceꝑat. ipse compleuit ser¬
monem illiꝰ quem tͥ de tua tͥbulati¬
one minat̾ erat. Uidete qͥd in pͥmo
homine gestum sit. Preceꝑat ei d̃s.
De ligno scientie boni ⁊ mali ne co¬
medas. Minatꝰ fuerat. Quacunq
die comedis ex eo morieris. Holuit
homo implere p̃ceptionem.⁊ imple
uit comminationem ds. Adhuc co¬
tidie ad illicita ⁊ uetita in hiantib
ds dicit. ne tangas. ne gustaueris.

Expanded text:
ex hoc ipso ad amorem Dei redire comex hoc ipso ad amorem Dei redire compellitur, quo sibi adversari conspicit ea quorum desiderio ab amore Dei trahebatur. Hinc est quod peccatrici animae in iniquitatibus suis afflictae, hoc primum in hoc loco ad consolationem adducitur, quod scilicet afflictio ejus Dei nutu dispensata, quatenus et eum timeat, culationem videt. Fecit Dominus, quae cogitavit. Ac si diceretur: Quia tu noluisti facere quod praecepit, ipse fecit quod cogitavit. Et quia tu contempsisti complere sermonem illius quem tibi de tua salute praeceperat, ipse complevit sermonem suum quem tibi de tui tribulatione minatus erat. Videte quid in primo homine gestum sit. Praeceperat ei Dominus: De ligno scientiae boni et mali ne comedas; minatus fuerat: Quacunque die comederis ex eo, morieris. Noluit homo implere praeceptionem, et implevit Deus comminationem. Adhuc quotidie ad illicita, et vetita inhiantibus Deus dicit: Ne tetigeris, ne gustaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
tur.qͥa sic ꝑeos dispositionem suam
complet quatinꝰ eorum erroribus
&e reꝓbos illaqueari ꝑmittat.⁊ bo¬
nos exceat. Seq̃r. Destruxit ⁊ non pe¬
percit. Destruit qñ ab eccłie unita¬
te qͦsdam ꝑ infidelitatem p̃cidi pa¬
titur. Non parcit qͥa eos etiam qͥ
ꝑsistunt in ruina fr̃m merore cõ¬
passionis affligit. Seq̃r. Lȩtifica.¬
uit suꝑ te inimicum tuum. Sin¬
gularis inimicꝰ eccłiȩ diabolꝰ est
qui ꝑpetuo odio fideles insectat᷑.
Sic̃ in apocalipsi legimus de dra¬
cone qui mulierem ꝑsequit᷑. Istrau¬
tificat᷑. qñ de illa etiam accepit ꝑ
qͦs eam affligit. Seq̃r. Gcaltauit
cornu hostium tuorum. Hostes ȩe¬
clesiȩ heretici sunt. qͥ contra eam
expugnandam cotidie atiem ꝓdu¬
cunt. Quoꝵ cornu tec̃ nimirum
rentib. ⁊ ad consortium eoꝵ tͣnse¬
untib fidelium popłs minor nũo
dei est. qñ in amaritudinem uer¬
tuntur ea que ꝑt̾ise diligit. qͥa

Expanded text:
tur, quia sic per eos dispositionem suam tur, quia sic per eos dispositionem suam complet, quatenus eorum erroribus et reprobos illaqueari permittat et bonos exerceat. Sequitur: Destruxit, et non pepercit. Quando ab Ecclesiae unitate quosdam per infidelitatem praecidi patitur; non parcit, quia eos etiam, qui persistunt in ruina fratrum, moerores compassionis affligit. Sequitur: Laetificavit super te inimicum tuum. Singularis inimicus Ecclesiae diabolus est, qui perpetuo odio fideles insectatur, sicut in Apocalypsi legimus de dracone, qui mulierem persequitur . Iste autificatur, quando de illa etiam accipit per quos eam affligit. Sequitur: Exaltavit cornu hostium tuorum. Hostes Ecclesiae haeretici sunt, qui contra eam expugnandam quotidie aciem producunt. Quorum cornu tunc nimirum rentibus et ad consortium eorum transeuntibus, fidelium populus minor numero eccatori in amaritudinem vertuntur ea quae perverse diligit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
dum qͦd dixit suꝑ te letificauit ini¬
micum tuum. Contͣ nos nanq ñ
tñsupͣ nos inimicꝰ letificat᷑. qͣndo
nocere qͥdem ꝑmitat᷑ s ñ oppͥmere.
Supͣ nos autem lȩtificat᷑ qͣndo ñ so¬
nu fortitudo. ⁊ potestas significat᷑.
ꝑ hostes chaldei sitie romani intelli
dñs que cogitauit. qͥa dum ipsi qͦs¬
dam de ȩccłia ad suos errores ꝑtra¬
hunt. aliiinfide ⁊ agnitione u̾ita¬
tis ꝓbatiores fiunt. Uñ seq̃r. Comple¬
uit sermonem suum quẽ p̃ceꝑat a
dieb antiqͥs. Sermo nanq dei quẽ
a dieb antiqͥs p̃ceꝑat sacra scͥpt᷑a in¬
telligit᷑. que iam olim mundo edi¬
ta est s adhuc ex magna parte oc¬
culta. Quȩ cotidie inmentibus
fidelium complet᷑. qm̃ ipsi hereti¬
corum questionib ex̾citati ad ma¬
iora uirtutum studia succresct̾.⁊
ad altiorem diuinoꝵ eloquioꝵ
intelligentiam ꝓfictunt. Sic nimi¬
rum malietiam tc̃ diuine uolunta¬
tiseruiunt. qͣndo ei contraire nitun¬

Expanded text:
m quod dixi, super te laetificavit inimicum tuum. Contra nos namque, non tamen supra nos inimicus laetificatur, quando nocere quidem permittitur, sed non opprimere; supra nos autem laetificatur, quando non sonu fortitudo, et potestas significatur; per hostes, Chaldaei, sive Romani intelligDominus quae cogitavit, quia dum ipsi quosdam de Ecclesia ad suos errores pertrahunt, alii in fide, et agnitione veritatis probatiores fiunt. Unde sequitur: Complevit sermonem suum, quem praeceperat a diebus antiquis. Sermo namque Dei, quem a diebus antiquis praeceperat, sacra Scriptura intelligitur, quae jam olim mundo edita est; sed adhuc ex magna parte occulta. Quae quotidie in mentibus fidelium completur, quando ipsi, haereticorum quaestionibus exercitati, ad majora virtutum studia succrescunt, et ad altiorem divinorum eloquiorum intelligentiam proficiunt. Sic nimirum mali etiam tunc divinae voluntati serviunt, quando ei contraire nitun
Abbreviated transcription (Latin):
& porte sunt ꝑ u̾bum & uectes ꝑ con¬
silium & uie ꝑeremplum. ł u̾bũ
disertum porte ereȩ. ꝑ consilium
firmum uect̾es ferrei. ꝑ exemplum
bonum uie plane. Porte enim funt.
qñ extͣpositos ꝑ u̾bum p̃dicationis ad
fidem intͦduet̾. Uectes sunt qn intuᷤ
ꝑfidem constitutos. ꝑ consilium sa¬
lutis confirmant ee dirigt̃. Uia ft̃ qͣn
bonam oꝑationem exemplum fi¬
unt. Recte gͦ ꝑportas irłm scͥbasi¬

Expanded text:
et portae sunt per verbum, et vectes per consilium, et viae per exemplum. Per verbum disertum, portae aereae; per consilium firmum, vectes ferrei; per exemplum bonum, viae planae. Portae enim sunt, quando extra positos per verbum praedicationis ad fidem introducunt. Vectes sunt, quando intus per fidem constitutos per consilium salutis confirmant et dirigunt. Viae sunt, bonam operationem exemplum fiunt. Recte ergo per portas Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
s intrare uolentib impediunt. Qͥd
gͦ sunt porte erecte nͥ doctores cȩle¬
stia p̃dicantes. que bñ in uectibus
pendent. qͥa de consilio cordisfir¬
matur u̾bum p̃dicationis. Et qui
sunt porte destructȩ & ablate nisi p̃¬
dicatores negligentes ce tepidi. quoᷤᷤ
muti ñ ualentes latrare. & alibi. ñ
ascendistis in die dñi ex adu̾so ut po¬
neretis uos murum ꝓdomodñi. De
quib eciam suꝑiꝰ dixerat. porte eius
destructe. Hic autem ampliꝰ aliquid
insinuare uolens ait. defixȩ sunt
gelio dñs dicit. Ue uob scͥbe ⁊ phari¬
sei. qͥa tulistis clauemscientie. ipsi ñ

Expanded text:
ntrare volentibus impediunt. Quid ergo sunt portae erectae, nisi doctores coelestia praedicantes, quae bene in vectibus pendent, quia de consilio cordis firmatur verbum praedicationis? Et quae sunt portae destructae, et ablatae, nisi praedicatores negligentes et tepidi, quos Dmuti non valentes latrare? Et alibi: Non ascendisti in die Domini ex adverso, ut poneretis vos murum pro domo Domini . De quibus etiam superius dixerat: Portae ejus destructae. Hic autem amplius aliquid insinuare volens, ait: Defixae sunt gelio Dominus dicit: Vae vobis, Scribae et Pharisaei, quia t
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. Bene gͦ porte int̾ra defixe
dicunt᷑ qͥa secbe & pharisei doctores
popłi ꝓpt̾ hoc quodmendem in t̾re¬
nis desidiis fixerant. ñ solum xp̃m
nem attenddentes in laqueum ꝑfidie
inciderunt. Uel in t̾ra defixi funt qͥa
tnͣslata sp̃iali intelligentia legis ad
gentes. ipsi in carnalib obseruantii
remanserunt. Unde beñe subdit̃.¬
ꝑdidit & contriuit uect̾es eiꝰ. Quid
enim uectes nͥ occulta ⁊ fortia consi¬
lia scͥbarum ⁊ phariseoꝵ designañ.
qͥbꝰ consiliati st̃ xp̃m occidere ne t̾rã

Expanded text:
ortae in terra defixae dicuntur, quia Scribae et Pharisaei doctores populi, propter hoc quod mentem in terrenis desideriis fixerant non solum Christum nem attendentes, in laqueum perfidiae inciderunt. Vel in terra defixi sunt, quia translata spirituali intelligentia legis ad gentes, ipsi in carnalibus observantiis remanserunt. Unde bene subditrdidit et contrivit vectes ejus. Quid enim vectes nisi occulta et fortia consilia Scribarum et Pharisaeorum designant, quibus consiliati sunt Christum occidere, ne terram
Abbreviated transcription (Latin):
ctes eiꝰ. In portis sublimitas regnian
uectib fortitudo notat᷑. Portȩ gͦ eiꝰ in
t̾ra defixe sunt. sublimitas humi¬
liata ⁊ deiecta uectes ꝑditi ⁊ contͥci:
fortitudo amissa atq comminuta.
Qd qͣlit̾ factum sit adiungit dicẽs.
Reges eiꝰ &e pͥncipes eiꝰ ingentib sub¬
audit᷑ ꝑdidit dñs. hoc ẽ disꝑsit. ⁊
contriuit.i. in nicħum redegit. Qe
merito ⁊ hoc euen̾it. subinfert. N
est lex uidł apud eos. qͥa legem dñi
non custodiunt: & ꝓpħe eiꝰ non in¬
uenerunt uisionem a domino.
Cum amaritudine ꝓnunciandũ
est ꝓpħe eiꝰ. ac si diceret. Iuos mag̃
dilexit qͥ suo sp̃u falsa ꝓpħabant:
quam illos qͥ a dñouisionem in

Expanded text:
ctes ejus. In portis sublimitas regni; in ctes ejus. In portis sublimitas regni; in vectibus fortitudo notatur. Portae ergo in terra defixae sunt, sublimitas humiliata et dejecta. Vectes perditi et contriti, fortitudo amissa atque comminuta. Quod qualiter factum sit, adjungit dicens: Reges ejus et principes ejus in gentibus subauditur, perdidit Dominus, hoc est dispersit et contrivit, id est in nihilum redegit. Quo merito etiam hoc evenerit subinfert: Non est lex, videlicet apud eos, quia legem Domini non custodiunt: et prophetae ejus non invenerunt visionem a Domino. Cum amaritudine pronuntiandum est, prophetae ejus. Ac si diceret: Illos magis dilexit, qui suo spiritu falsa prophetabant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit᷑. Non au̾tit manũ suã
aꝑditione. Ac si aperte diceret᷑. Qnͣ¬
tomagis pͥꝰ patiendo sustinuit. tãto
minꝰ nc̃ feriendo parcit: quia pro¬
fecto iustum ualde est ut si nos ma¬
nus nr̃as dum possumꝰ ab illicito
oꝑe non retrahimꝰ: di qͦq manus
in ulciscendo a ꝑditione ñ au̾tat᷑.
Seq̃r. Luxitq antemurale. ce murꝰ
parit̾ dissipatꝰ est. Si ꝑmurumut
dictum est uirtutes anmȩ desig¬
nant᷑ recte ꝑ antemurale opera
uirtutum accipimꝰ. Qͥd est gͦ qͦd d̃o
in nos undicante antemurale lu¬
cedente &e uirtꝰ tollit᷑. & oꝑa uirtu¬
tis infatuant᷑: Tunc enim oꝑa nr̃a
bona lugent: qn amissa uirtute ⁊
si ad tempꝰ maneãt meritũ tñ non
habent. Sunt qͥ ꝑmurum oꝑa. per
antemurale fidem acciꝑe uolunt.
&e bene fides destructis oꝑib bonis
lugere dr qr absq bono oꝑe aput
dm̃ fides ñ approbat᷑. Defixȩ sunt in
t̾ra porte eiꝰ: ꝑdidit & contriuit ue¬

Expanded text:
subjungitur: Non avertit manum suam subjungitur: Non avertit manum suam a perditione. Ac si aperte diceretur: Quanto magis prius patiendo sustinuit, tanto minus nunc feriendo parcit, quia profecto justum valde est, ut si nos manus nostras, dum possumus, ab illicito opere non retrahimus, Dei quoque manus in ulciscendo a perditione non avertatur. Sequitur: Luxitque antemurale, et murus pariter dissipatus est. Si per murum, ut dictum est, virtutes animae significantur, recte per antemurale opera virtutum accipimus. Quid est ergo quod Deo in nos vindicante antemurale lurecedente, et virtus tollitur, et opera virtutis infatuantur. Tunc enim opera nostra bona lugent, quando amissa virtute, et si ad tempus manent, meritum tamen non habent. Sunt qui per murum opera, per antemurale fidem accipere volunt, et bene fides destructis operibus bonis lugere dicitur, quia absque bono opere apud Deum fides non approbatur. Defixae sunt in terra portae ejus; perdidit et contrivit ve
Abbreviated transcription (Latin):
riat. nec cito ꝓfert sententiam. qͦ¬
usq subtili considatione exami¬
net culpam. quod etiam euiden¬
tius explanat᷑. cum dr. Tetendit
funicłm suum. Qͥdẽ enĩ funicu¬
lum tendẽ nͥ subtilit̃ mensurã
peccati examinare. Uel funicłm
tendere est diupeccato ꝑseueran¬
tes tolerare: non qͦd ips e faciendo
iniquitatem augeat᷑. s quod iu¬
sto iudcio suo uel non corrigendo
quod necesse ẽ semꝑ sollicit si mus.
ne nos ꝑ accepta dona uirtutum.
aut suꝑbia eleuet. aut negligentia
dissoluat. qͥa fortassis dumnos ma¬
le securi acceptam grãm custodire
negligimꝰ. quam horrendum sit qͦd
de nob̾ inuisibilis iudex cogitet ig¬
noramꝰ: qͥ qmuis peceantes nos dissi¬
mulans qͥdem ñ ignorans diupati¬
aturꝰ. scire tam̃ debemꝰ qͦd ubi lon¬
ga delibatio p̃cedit. grauis anima¬
duersioseq̃r. quemadmodum cer¬
nimus. qͦd qͣnto qͥs grauiꝰ attentꝰ ictũ
tubrat. tanto ꝑicłosiꝰ iacłat᷑. Unde

Expanded text:
riat, nec cito profert sententiam, quriat, nec cito profert sententiam, quousque subtili consideratione examinet culpam. Quod etiam evidentius explanatur, cum dicitur. Tetendit funiculum suum. Quid est enim funiculum tendere, nisi subtiliter mensuram peccati examinare? Vel funiculum tendere est diu in peccato perseverantes tolerare, non quod ipse patiendo iniquitatem augeat, sed quod justo judicio suo, vel non corrigendo quod necesse est ut semper solliciti simus, ne nos per accepta dona virtutum, aut superbia elevet, aut negligentia dissolvat, quia fortassis, dum nos male securi acceptam gratiam custodire negligimus, quam horrendum sit quid de nobis invisibilis judex cogitet ignoramus: qui quamvis peccantes nos dissimulans quidem, non ignorans diu patiatur, scire tamen debemus quod ubi longa deliberatio praecedit, gravis animadversio sequitur, quemadmodum cernimus quod quanto quis attentius ictum vibrat, tanto periculosius jaculatur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
ses & tu. qͥa uenient dies in te. &
circumdabunt de. & coangusta¬
bunt te undiq & ad tr̾am ꝓst̾neñ
te. Item qͦd societas scõꝵ cum ipso
stio capite ab eis dissipata sit aꝑ¬
te in actib apłoꝵ ostendit᷑: uͭ nar¬
ratur qͦmͦ gens iudaica qñdo xp̃i
tidem reciꝑe noluit. etiam fidelẽ
illius a suis finib eiecit. Cogi ta¬
uit dominꝰ & c̃. Qͥd est quod  dñs
ante factum cogitare dr. nͥqͥa d̃s
ut distͥctiꝰ postmnodum ꝑiusticiam
culpam exqͥrat: Unde recte nẽ dr.
Cogitauit dñs dissipare murum
filie syon. Qͥdnanq ꝑmurum filic
syon. nisi uͥtutes anime accipimus:
&e grãm sp̃ialium donoꝵ in uisceri¬
bus eccłiȩ sue in filios adoptauerat:
ꝓpt̾ praua oꝑa postmodum repro¬
bans. ipsis etiam qͣs iam tͥbuerat uͥ¬
tutibus pͥuat. S qͥa nob̃ peccantib
nunqͣm tam grauit̾ irasci solet.
fu̾it. rect̾e nẽ dr. Cogitauit dñs
dissipare murum filie syon. Ae
si diceret᷑. Delibat prius quam fe¬

Expanded text:
a venient dies in te, et circumdabunt te, et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te . Item quod societas sanctorum cum ipso suo capite ab eis dissipata sit, aperte in Actibus apostolorum ostenditur, ubi narratur quomodo gens Judaica Christi fidem recipere noluit, et fideles illius a suis finibus ejecit. Cogitavit Dominus, etc. Quid est quod Dominus ante factum cogitare dicitur, nisi ut districtius postmodum per justitiam, culpam exquirat. Unde recte nunc dicitur: Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Quid namque per murum filiae Sion, niet gratiam spiritualium donorum in visceribus Ecclesiae suae in filios adoptaverat, propter prava opera postmodum reprobans, ipsis etiam quas jam tribuerat virtutibus privat. Sed quia nobis peccantibus nunquam tam graviter irasci solet, fuerit, recte nunc dicitur: Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Ac si diceretur: Deliberat prius quam fe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfidem in se credentes recipit. cẽ
impugnationẽ malignoꝵ sp̃uũ de¬
fendendo custodit. S qͥa scĩ patͤs
etiam ad custodiendam eccłiam
dei iugit̾ p̃dicatione &e exemplo
sp̃ialib excubiis inuigilant. qͣsi
antemurale in ciuitate di foris
stant: dicat᷑ gͦ. Luxit antemura¬
le. & murꝰ parit̾ dissipatꝰ est: qͥa
inde omnis pͥoꝵ patrum multitu
saluatorem adse missum nonre
tͣntum ad eos dictum est a quib
est ablatꝰ. Dissipatꝰ ẽ iudeis ut edifi¬
caret᷑ gentib. quia ꝑ hoc fides eiꝰ
ad gentes transiit. qͦd iudea illã

Expanded text:
per fidem in se credentes recepit, et contra per fidem in se credentes recepit, et contra impugnationem malignorum spirituum defendendo custodit. Sed quia sancti Patres etiam ad custodiendam Ecclesiam Dei jugiter praedicatione et exemplo spiritualibus excubiis invigilant, quasi antemurale in civitate Dei foris stant dicatur ergo: Luxit antemurale, et murus pariter dissipatus est; quia inde omnis priorum Patrum multitudpopulus Salvatorem ad se missum non repatus est, quantum ad eos dictum est a quibus est ablatus. Dissipatus est Judaeis, ut aedificaretur gentibus, quia per hoc fides ejus ad gentes tran
Abbreviated transcription (Latin):
de popło iudeoꝵs tm̃ dicebat᷑ iacob
Qͥa uͦ illuminationem gentiũ
p̃cessit excecatio iudeorum:. rec¬
te subinfert᷑ cum dr. Et ñ au̾tit
manum suam a ꝑditione. Qua¬
si enim funicłm tendens manũ
a ꝑditione au̾teret. sigentes colli¬
gens. iudeos ñ reprobaret. Hinc ẽ
qͦd ysaias ꝓpħa cum fidem genti¬
um. & futuram ꝑ sp̃m cerneret
excȩcationem uideoꝵ. ait. Multi¬
plicasti gentem. ñ magnificastile¬
diciam. Multiplicata qͥppe gente
leticia magnificata non est qͥa
pͥores patres quamuis qͥdem lȩta¬
rentur de fut᷑a salute gentium. si¬
mul tamen doluerunt de ꝑditio¬
ne audeoꝵ. Unde ce hic qͦq recte sub¬
iungit᷑. Luxitq antemurale. ce mu¬
atorem d & hominum designat:
Sic̃ ꝑ ysaiam dr̃. Urbs fortitudimᷤᷤ
nr̃e syon. saluator ponet᷑ i ea mu¬
rus ce antemurale. Ipse enim scd̃m
formam assumpte humanitatis
quasi murꝰ nob̃factus est: quia qͦs

Expanded text:
de pde pQuia vero illuminationem gentium praecessit excaecatio Judaeorum, recte subinfertur cum dicitur: Et non avertit manum suam a perditione. Quasi enim funiculum tendens manum a perditione averteret, si gentes colligens Judaeos non reprobaret. Hinc est quod Isaias propheta cum fidem gentium, et futuram per spiritum cerneret excaecationem Judaeorum, ait: Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam . Multiplicata quippe gente, laetitia magnificata non est, quia priores patres, quamvis quidem laetarentur de futura salute gentium, simul tamen doluerunt de perditione Judaeorum. Unde, et hic quoque recte subjungitur: suxitque autemurale, et muatorem Dei et hominum designat. Sicut per Isaiam dicitur: Urbs fortitudinis nostrae Sion, Salvator ponetur in ea murus et antemurale . Ipse enim secundum formam assumptae humanitatis, quasi murus nobis factus est; quia quos
Abbreviated transcription (Latin):
entia: qua deliquentes ut corRi.¬
gantur diu tolerat. Iusticia: qͣ ꝑ¬
seuerantib digna meritis recom¬
penset. Unde subiungit᷑. Tetendit
funicłm suum. Quid ẽ enim suꝑ.
deliquentes funicłm tendere: nisi pͥ
modum & quantitatem delicti di¬
ligent̾ examinare. ac deinde scd̃m
menfuram culpȩ mensuram mo¬
derari uinbictȩ pt̾ quod subdit᷑.
Et non au̾tit manum suam aꝑdi¬
tione. Ac si diceret. Neminem ex¬
cepit apena. quia neminem inuenit
libͥm aculpa. Qͦ legi alit̾ potest. Co¬
gitauit dñs. ⁊ c̃. ł cogitationem qͥppe
dei occulta dispens atio incarnatio¬
nis eiꝰ intelligi potest. Et qͥa in carne
ueniens occulto quodam consilio
iudeos reppulit.ut gentes ad fidẽ
colligeret. qͣsi pꝰ murum filie syon
dissipauit .i. ꝓtectionem suam a
popło udeoꝵs abstulit: ac si dein¬
de funicłm hȩreditatis sue suꝑ po¬
pulum gentium dilatauit. Qͤsi
enim contractꝰ erat funicłs eiꝰ. qñ

Expanded text:
entia, qua delinquentes, ut corrientia, qua delinquentes, ut corrigantur, diu tolerat; justitia, qua perseverantibus digna meritis recompensat. Unde subjungitur: Tetendit funiculum suum. Quid est enim super delinquentes funiculum tendere, nisi prius modum et quantitatem delicti diligenter examinare; ac deinde, secundum mensuram culpae, mensuram moderari vindictae? Propter quod subditur: Et non avertit manum suam a perditione. Ac si diceret: Neminem ecepit a poena, quia neminem invenit liberum a culpa. Quod legi etiam aliter potest. Cogitavit Dominus, etc. Per cogitationem quippe Dei, occulta dispensatio incarnationis ejus intelligi potest. Et quia in carne veniens, occulto quodam consilio Judaeos repulit, ut gentes ad fidem colligeret, quasi prius murum filiae Sion dissipavit, id est protectionem suam a populo Judaeorum abstulit, ac sic deinde funiculum haereditatis suae super populum gentium dilatavit. Quasi enim contractus erat funiculus ejus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
dit in manꝰ inimici muros turri¬
um eiꝰ. Qͥd enim muri turrtum
nͥ eminentiores uirtutes sig̾cant.
que &e solide sunt ꝑ fortitudinẽ.
ce erecte ꝑ circum spectionem: Mu
rigͦ turrium in manꝰ inimici tra¬
duntur: q̃n subrecta sͥ ꝑ consensũ
iniquitatis anima etiam suminis
uͥtutib adũsaniꝰ dominat᷑. De quo
recte subinfert᷑. uocem dederunt
indomo dñi. Tc̃ enim indomo dñi
inimiei uocem dant: qn maligni
sp̃s intͣ conscientiam admissi. non
iam foris pulsantes renitenti pecca¬
tum suadent. s intꝰ p̃sidentes con¬
sentiend imꝑant. Unde pulchre ꝑ
similitudinem subinfert᷑. sicut in
die sollemni. Tẽ qͥppe diabolus ple¬
ne exultat: qñ nicħin nob inue¬
nit quod eiꝰ uoluntati contͣdicat.
Cogitauit dñs. ⁊ c̾. Os qͣsi h̾o ante¬
fc̃m cogitare dr: nequid temere
& absꝙ delib̾atione facere credat᷑
Delibatio autem dei nil aliud est
quam patientia ⁊ iusticia eiꝰ. Pati¬

Expanded text:
dit in manus inimici muros turridit in manus inimici muros turrium ejus. Quid enim muri turrium, nisi eminentiores virtutes significant, quae et solidae sunt per fortitudinem, et erectae per circumspectionem? Muri ergo turrium in manus inimici traduntur, quando, subjecta sibi per consensum iniquitatis anima, etiam summis virtutibus adversarius dominatur. De quo recte subinfertur. Vocem dederunt in domo Domini. Tunc enim in domo Domini inimici vocem dant, quando maligni spiritus intra conscientiam admissi, non jam foris pulsantes renitenti peccatum suadent, sed intus praesidentes consentienti imperant. Unde pulchre per similitudinem subinfertur: Sicut in die solemni. Tunc quippe diabolus plene exsultat, quando nihil in nobis invenit quod ejus voluntati contradicat. Cogitavit Dominus, etc. Deus quasi homo factum cogitare dicitur, ne quid temere et absque deliberatione facere credatur. Deliberatio autem Dei nihil aliud est quam patientia et justitia ejus. Pati
Abbreviated transcription (Latin):
domum dñi ipsum xp̃m accipere
mundum reconcilians sͥ. In domo
itaq domini uocem inimici deder̃:
quando ipsi in cruce pendenti in¬
sultabant dicentes. Alios saluos
fecit. se ipsum ñ potest saluum
facere:. si filiꝰ dei est descendat ne̾
de cruce ⁊ credimꝰ ei. Unde bñ ad¬
iungit᷑. sic̃ in die sollemni. Sollẽ¬
nitas eninrgeneralis & cominu¬
nis e̾festiuitas. Quasi gͦ in die sol¬
lemni uocem dant: qui impleto
gaudio nicħ iam desidiis suis suꝑ¬
ẽẽ exultant. Reppulit dñs altare
suum.Altare dei in nob̃ fides nr̃aẽ:
supͣ quam sacͥficium boni oꝑisim¬
molamus. Qd uidl̃ altare tẽ repel¬
litur: qͣndo fides nr̃a bonis oꝑibuᷤᷤ
nudata a deo reꝓbat᷑. De qͣ adhuc
subdit᷑. Maledixit scĩficationi fuȩ
Sc̃ificat᷑ qͥppe fides nr̃a: qñ ei ꝑine̾
menta uirtutum merita augent᷑.
S scificatio maledicit᷑: qn amissis
u̾tutib fides ipsa pͣiuis actionibus
uiolat᷑. Uñ adhuc stibdit᷑. Tradi¬

Expanded text:
domum Domini ipsum Christum accipere mundum reconcilians sibi . In domo itaque Domini vocem inimici dederunt, quando ipsi in cruce pendenti insultabant, dicentes: Alios salvos fecit, seipsum non potest salvum facere. Si Filius Dei est, descendat nunc de cruce, et credimus ei . Unde bene adjungitur, sicut in die solemni. Solemnitas enim generalis et communis est festivitas. Quasi ergo in die solemni vocem dant, qui impleto gaudio nihil jam desideriis suis superesse exsultant. Repulit Dominus altare suum. Altare Dei in nobis fides nostra est, supra quam sacrificium boni operis immolamus. Quod videlicet altare tunc repellitur, quando fides nostra bonis operibus nudata, a Deo reprobatur. De qua adhuc subditur: Maledixit sanctificationi suae. Sanctificatur quippe fides nostra, quando ei pementa virtutum merita augentur; sanctificationi maledicitur, quando amissis virtutibus, fides ipsa pravis actionibus violatur. Unde adhuc additur: Tradi
Abbreviated transcription (Latin):
Hi breuit̃ plibatis.: nc̃ ipsiꝰ ꝯq̃stioĩs ordi¬
nẽ inspiciamꝰ. ẜmũ qͣi absenteᷤ plangit:
q eoꝰ qͥ in amaritudine erãt. tã etto p̃¬
senti allocutione sollicitare ñ debuit.
Incip̃ qͦ ea in pͥmiꝰ qͥ minima st̃ plan¬
gere. ne aĩos mentiũ imꝓuisi dolori
pondꝰ oppͥmat: sicq paulatĩ a minorib
ad maiora enum̾ando ꝓgdiẽs. sensrm

Expanded text:
stionis ordinem inspiciamus. Primum quasi absentes plangit, quia eos, qui in amaritudine erant, tam cito praesenti allocutione sollicitare non debuit. Incipit quoque ea in primis quae minima sunt plangere, ne animos moerentium improvisi doloris pondus opprimat, sicque paulatim a minoribus ad majora enumerando progrediens
Abbreviated transcription (Latin):
duorum parietum ex diuerso in
unum concurrentium caput fa¬
ctus est. Qͦd autem dixit pariter.
sic accipi potest. Uł quod murus
parit̾ cum antemurali luxerit᷑. ł
quod murꝰ parit̃ cum antemurali
dissipatꝰ sit. Neutrum enim a sa¬
na intelligentia discordat. Nam
qd ipse etiam humani generis re¬
populi ꝑfidiam &e dissipationẽ

Expanded text:
duorum parietum ex diverso in unum concurrentium, caput factus est. Quod autem dixit, pariter sic accipi potest: vel quod murus pariter, cum antemurali luxerit; vel quod murus pariter cum antemurali dissipatus sit. Neutrum enim a sana intelligentia discordat. Nam quod ipse etiam humani generis Repopuli perfidiam et dissipationem
Abbreviated transcription (Latin):
exigebat. cui pꝰ mansuete obȩdien¬
di p̃ceptum dederat. Precipitauit
dñs. nec peꝑcit. Precipitatioad ma¬
gnam & subitaci ruinam ꝑtinet.
Uidete quam magna ruina. De
paradysomh̾c mundum. de hoc
mundo minfernum homo cor
ruit: de mortalitate in mortem:
de morte in damnationem Unde
bñ adiungit᷑. Nec peꝑcit. Quasin
peccanti peꝑcisset. si reatum eiꝰ ꝑpe¬
nam examinaret.s ipsum ꝑ mortẽ
carnis in corruptionẽ ire ñ cõpelleret.
uł si pꝰ mortẽ carnis. saltẽ in damnatio¬
nẽ aĩam ⁊̃ ñ p̃cipitaret. Seq̃r. Oĩa spe¬
ciosa iacob destruxit in furore suo.
Iacob int̾p̃tat᷑ supplantator. Ihomo

Expanded text:
exigebat, cui prius mansuete obedienexigebat, cui prius mansuete obediendi praeceptum dederat. Praecipitavit Dominus, nec pepercit. Praecipitatio ad magnam et ad subitam ruinam pertinet. Videte quam magna ruina de paradiso in hunc mundum, de hoc mundo in infernum, de immortalitate in mortem, de morte in damnationem. Unde bene adjungitur: Nec pepercit. Quasi enim peccanti pepercisset si reatum ejus per poenam examinaret, sed ipsum per mortem carnis in corruptionem ire non compelleret; vel si post mortem carnis, saltem in damnationem animam etiam non praecipitaret. Sequitur: Omnia speciosa Jacob destruxit in furore suo, Jacob interpretatur supplantator. Et homo
Abbreviated transcription (Latin):
iecit. Recte autem ꝓpħa plangen¬
do casum hominis pͥmum caligi¬
nem mentis ac deinde corruptio¬
nem carnis commemorat.quia
m̃ito p̃cede debuit inpena q̃ p̾ces¬
sit in culpa: ut sic̃ caro nͥ priꝰ cor¬
rupta mente in delectationem il¬
licitam ñ uenisset: ita qͦq nͥ prius
ꝑ ignorantiam cecata mente caro
in corruptionem ñ descenderet:
Qͥa & ipse adam pͥꝰ dum querere¬
tur se abscondit. ac deinde inuer¬
tus sententiam mortis accepit.
Sequit᷑. Et non est recordatꝰ scabelli
pedum suorum:. in die furoris sui.
Ppedes dñi p̃cepta eiꝰ intelliguntur:¬
ꝑ uestigia pedum cognitio p̃ceptoꝵ:
ꝑ scabellum pedum intelligunt᷑ hi
qͥ ꝑ obedientiam p̃ceptis d̃ subiec̃¬
t sunt. Quasi gͦ in scabello yedes
ds posuit. qñ pͥmo hoĩ ad o¬
bediendum uite p̃cept̃o iniunx̃.
S huiꝰ scabelli in die furoris quasi
recordatꝰ non ẽ: qui cum magnra
distͥctione ab eo pęnam tͣnsg̾ssioĩs

Expanded text:
rojecit. Recte autem propheta plangenrojecit. Recte autem propheta plangendo casum hominis, primum caliginem mentis, ac deinde corruptionem carnis commemorat; quia merito praecedere debuit in poena, quae praecessit in culpa: ut sicut caro, nisi prius corrupta mente in delectationem illicitam non venisset, ita quoque, nisi prius per ignorantiam caecata mente, caro in corruptionem non descenderet; quia et ipse Adam prius, dum quaereretur, se abscondit ac deinde inventus sententiam mortis accepit. Sequitur: Et non est recordatus scabelli pedum suorum in die furoris sui. Per pedes Domini, praecepta ejus intelliguntur, vestigia pedum, cognitio praeceptorum. Per scabellum pedum intelliguntur ii, qui per obedientiam praeceptis Dei subjecti sunt; quasi ergo in scabello pedes Deus posuit, quando primo homini ad obediendum vitae praeceptum injunxit; sed hujus scabelli in die furoris quasi recordatus non est: qui cum magna districtione ab eo poenam transgressionis
Abbreviated transcription (Latin):
de nouella: &e necdum in uirile ro¬
bur solidata. Ac si diceret. Uł hoc
furorem iudicantis mitigasse po¬
tuit:. quod ille qui deliquerat nec¬
dum usu & exꝑimento obȩdiendi
in p̾cepto solidatꝰ fuit. Q mͦ obtartt¬
inquit. quod tegit᷑. abscondit᷑ qͥdem
ñ aufert᷑: qͥa lum̃ rationis ꝑ peccatũ
in homine obseuratum est non abla¬
tum. Quomͦ obtexit᷑. texit. ne suꝑio¬
ra hoc est celestia uidere posset. Seq̃r
ꝓiecit dñs de celot̾ram inclitã isrł.
Isrł int̾pretat᷑. uir uidens dm. Erimꝰ
autem homo anteqͣm peccaret isrł
fuit: qr ꝑ contemplationis internȩ
p̃sentiam. dm̃uidit. ꝑ t̾ram gͥ isrł
congrue corpꝰ hoĩs accipimꝰ. qͦd d̃s
qͥdem ꝑ creationem de t̾ra sumpsit.
s ꝑ imortalitatẽ qͦdammͦ ad cęlũ
transtulit: qͦd qͥa rursꝰ exigente pec¬
cato hominis in mortem dissolui
iussit: qͣsi de celo .i. de incorruytio¬
ue ad corruptionem t̾ram israel ꝓ¬

Expanded text:
et novella, et necdum in virile roet novella, et necdum in virile robur solidata. Ac si diceret: Vel hoc furorem judicantis mitigasse potuit, quod ille, qui deliquerat, necdum usu et experimento obediendi in praecepto solidatus fuit. Quo modo obtexitnquit, quod tegitur, absconditur quidem, non aufertur; quia lumen rationis per peccatum in homine obscuratum est, non ablatum. Quomodo obtexit, texitne superiora, hoc est coelestia videre posset. Sequitur: projecit de coelo terram inclytam Israel. Israel interpretatur vir videns Deum. Primus autem homo, antequam peccaret, Israel fuit, quia per contemplationis internae praesentiam Deum vidit. Per terram ergo Israel congrue corpus hominis accepimus; quod Deus quidem per creationem de terra sumpsit, sed per immortalitatem quodammodo ad coelum transtulit, quod quia rursus exigente peccato hominis in mortem dissolvi jussit: quasi de coelo, id est de incorruptione ad corruptionem terram Israel p
Abbreviated transcription (Latin):
Primꝰ homo tͥb modis ꝑcussꝰ ẽĩg¬
norantia. concupiscentia. morta¬
litate. Mortalitas autem mors ipsa
cum unu̾sis defectibꝰ ⁊ penis ipsam
mortem p̃currentib intelligit᷑. Dicat
gͦ Quomͦ obtexit caligine in furore
suo dñs filiam syon: quia hominem
quem ad contemplandum lumen
et̾nitatis creauerat. peccantem dese¬
rens in tenebͥs ignorantiȩ reliquit.
Syon nanq intpretat᷑ specła. ubi
hostium incursꝰ delonge ꝓspicttuir.
Primo autem homini dictum ẽ de
lgno scientie boni &e mali ne come¬
das. quacunq enim die comederis ex co
morte morieris. Homo gͦ quasi in
quadam specła erigit᷑: quando im¬
minentis mali ꝑicłm ꝑcircums pecꝰ¬
tionem cauere iubet᷑. Quid gͥꝑfi
liam syonnͥ animam hominis ñdũ
adhuc usu circum sꝑectionis robora¬
tam acciꝑe debemꝰ: Nam sic̃ dicimus
sic dr filia syon .i. filia specłatioĩs:
quas inspecłatione adhuc tenera

Expanded text:
Primus homo tribus modis percussus est, igPrimus homo tribus modis percussus est, ignorantia, concupiscentia, mortalitate. Mortalitas autem mors ipsa cum universis defectibus et poenis ipsam mortem praecurrentibus intelligitur. Dicit ergo: Quomodo obtexit caligine in furore suo Dominus filiam Sion; quia hominem, quem ad contemplandum lumen aeternitatis creaverat, peccantem deserens, in tenebris ignorantiae reliquit: Sion namque interpretatur specula, ubi hostium incursus de longe prospicitur. Primo autem homini dictum est: De ligno scientiae boni et mali ne comedas: quocunque enim die comederis ex eo, morte morieris . Homo ergo quasi in quadam specula erigitur, quando imminentis mali periculum per circumspectionem cavere jubetur. Quid ergo per filiam Sion, nisi animam hominis nondum adhuc usu circumspectionis roboratam accipere debemus? Nam, sicut dicitur sic dicitur filia Sion, id est filia speculationis, quasi in speculatione adhuc tenera
Abbreviated transcription (Latin):
sipatum ẽẽ deplorat. ut uidelicet
illos .i. bonos p̃latos etiam subu̾sio¬
ne popli sui ꝑ compassionem tͥbu¬
dia sublatos ostendat. Defixe ft̃
in t̾ra portȩ eiꝰ .i. syon. Admo¬
nim̃tũ ꝑpetui doloris post eu̾si¬
onem omnium signariune ꝑma¬
nent.Neq enĩ porte ad munimen¬
tum s insignum calamitatis per¬
manent. quȩ ut late pateant in t̾¬
ra fixe sunt̃ ce ne defensacłm p̾beañ.
ꝑditis &e contͥcis uectib seras ñ hñt.
ditur. perdidit ⁊ cõtͥuit. Et respicit
adid quod dixerat portȩ oe uectes
.i. reges ⁊ pͥncipes qͥ munimen ⁊ for¬
titudo popłi erant: deiecti ⁊ abiecti
& contriti sunt. Seq̃r causa tanti
mali. Qͥa non ẽ lex dñi apud eosi.
quia p̃uaricatores legis sunt &e qͥa¬
a dño .i. qͥa illos ꝓpħas audierunt qͥ
ex sp̃u dñi locuti non sunt. ¶Qͦm
obtexit.⁊ c̃. Subuniꝰ gentis specie:
totiꝰ humani gen̾is casum deplorã.

Expanded text:
sipatum esse deplorat, ut videlicet sipatum esse deplorat, ut videlicet illos, id est, bonos praelatos etiam subversione populi sui per compassionem tribudia sublatos ostendat. Defixae sunt in terra portae ejus. Id est Sion. Ad monimentum perpetui doloris, post eversionem omnium signa ruinae permanent. Neque enim portae ad munimentum, sed in signum calamitatis permanent, quae, ut late pateant, in terra fixae sunt, et ne defensaculum praebeant, perditis et contritis vectibus, seras non habent. ditur, perdidit et contrivit: et respicit ad id, quod dixerat: Portae et vectes , id est reges et principes, qui munimen et fortitudo populi erant, dejecti et abjecti, et contriti sunt. Sequitur causa tanti mali, quia: Non est lex Domini apud eos. Id est quia praevaricatores legis sunt, et qId est quia illos prophetas audierunt, qui ex Spiritu Domini locuti non sunt. Quomodo obtexit, etc. Sub unius gentis specie totius humani generis casum deplorat.
Abbreviated transcription (Latin):
mensuraret: & unicuiq scdm oꝑa
sua reddet. Uł tetendit funicłin
.i. penam qͣ peccatores ligaret ꝑ¬
straxit diu ꝑ patientiam expectãs:
s tanto grauiꝰ tandem feriens. ꝓpt̃
quod seq̃r. Non au̾tit manũ suã
aꝑditione .i. qͥa neminem inue¬
nit liberum a culpa. neminem
reliquit immunem a culpa. Se¬
quit᷑. Luxitq ante murale:⁊ mu
rus parit̃ dissipatꝰ est. Ita ambi¬
gue positum ẽ parit̾ ut adutr̃¬
q referri posse uideat᷑. uidelicet
quoduł ante murale parit̾ cum
muro dissipatum sit. uł qͦd murꝰ
parit̾ cum ante murali luxerit.
Possumꝰ autem non incongrue ꝑ
antemurale custodiam hominũ.
ꝑmurum autem intelligere cu¬
stodiam angłoꝵ: que utq a ppło
iudeorum. iusto di iudicio ablata
est. ut nec homines foris. nec an¬
geli intꝰ ab instanti tͥbulatione
popłm a deo derelictum defen¬
dere possent scdm quam accep¬
tionem conueniens est distinctio. qͦd
antemurale luxisse & murum dis¬

Expanded text:
mensuraret, et unicuique secundum opera mensuraret, et unicuique secundum opera sua redderet. Vel tetendit funiculum, id est poenam. qua peccatores ligaret, protraxit diu per patientiam exspectans; sed tanto gravius tandem feriens, propter quod sequitur: Non avertit manum suam a perditione. Id est quia neminem invenit liberum a culpa, neminem reliquit immunem a poena. Sequitur: Luxitque antemurale, et murus dissipatus est. Ita ambigue positum est pariter, ut ad utrumque referri posse videatur, videlicet quod vel antemurale pariter cum muro dissipatum sit, vel quod murus pariter cum antemurali luxerit. Possumus autem non incongrue per antemurale custodiam hominum, per murum autem intelligere custodiam angelorum, quae utraque a populo Judaeorum justo Dei judicio ablata est, ut nec homines foris, nec angeli intus ab instanti tribulatione populum, a Deo derelictum defendere possent, secundum quam acceptionem conveniens est distinctio quod antemurale luxisse et murum dis
Abbreviated transcription (Latin):
iam legales hostie qͤ suo tempore
offerentes scĩficare pot̾ant. si post
impletionem gr̃ẽ teneant᷑ amplius
dm̃ adiracundiam ꝓuocant. Seqͥ¬
tur. Tradidit in manꝰ inimici mu¬
ros turrium eiꝰ .i. scĩficationis eiꝰ. Ut
enim ostendet se ampliꝰ pͥora illa sa¬
crificia ñ reciꝑe. ipsum locum in qͦ
offerri consueuerant funditꝰ eu̾ti
ꝑmisit: qͣtinꝰ ex hoc liqͥdo cunctis
patesceret. qͦd desolato pͥore loco
ritꝰ pͥor cessare deb̾et. Qͦd autem di¬
cit muros turrium qͣntum ad lit¬
teram sic intelligendum est. ac si
diceret. turres muratas intͣnsitiue
hoc est ñ solum muros ciuitatis ex
uniu̾sa occupabant:ce se p̃ualuis¬
se gaudebant. Cogitauit dñs dis¬
sipare murum filie syon.Ne hec
tanta mala inconsidate ds intu¬
lisse uideatur. ante factum cogitaᷤᷤ¬
se. id est delib̃asse dr. ꝑ murum
filie syon. robur ce munimen uida¬
ici popłi intelligere debe mͦ. Seq̃r
Tetendit funicłm suum ut m̾ita

Expanded text:
jam legales hostiae, quae suo tempore jam legales hostiae, quae suo tempore offerentes sanctificare poterant, si post impletionem gratiae teneantur, amplius Deum ad iracundiam provocent. Sequitur: Tradidit in manus inimici muros enim ostenderet se amplius priora illa sacrificia non recipere, ipsum locum in quo offerri consueverant, funditus everti permisit, quatenus ex hoc liquido cunctis patesceret quod desolato priore loco, ritus prior cessare deberet. Quod autem dicit, muros turrium, quantum ad litteram sic intelligendum est ac si diceret, turres munitas ejus intransitive, hoc est non solum muros civitatis extuniversa occupabant, et se praevaluisse gaudebant. Cogitavit Dominus dissipare murum filiae Sion. Ne haec tanta mala inconsiderate Deus intulisse videatur, ante factum cogitasse, id est deliberasse dicitur. Per murum filiae Sion, robur et munimen Judaici populi intelligere debemus. Sequitur: Tetendit funiculum suum. Ut merita
Abbreviated transcription (Latin):
ideo dissipatio ce desolatio uenit.Se¬
quitur. Obluioni tradidit dñs
in syon festiuitatem ce sabbm: id est
non solum repulit hec. s post repul¬
sam ampliꝰ non requirit: qͦd ꝓprie
adultimam captiuitatem ꝑtinet.
qndo iam manifestata gr̃a pͥores
legis obseruantiȩ pęnit᷑ eu̾sȩ sunt
a repudiate. deqr̃. Et in opprobͥum
ce in indignationem furoris sui re¬
gem & sac̾dotem. subaudit᷑ tdidit.
Regihonor debet᷑: deuotio in sac̾do¬
te diligit᷑. Ec nẽ ꝓhonore opprobͥũ
regi. ac ꝓ deuotione indignatiored¬
dit᷑ sac̾doti: ut omnis iudaici po¬
prili excellentia &e religio destruc¬
ta ostendat᷑. Seqr̃. Reppulit dñs
altare suum. Hic iã de contami¬
natione sc̃õꝵ agere incipit. Rey¬
pulit dñs altare situm. Impla cabilẽ
se ẽẽ ostendit: q̃n ilłd etiam unde pla¬
cari consueuerat abicit. Sequitur.
Maledixit sc̃ificatiomi sue .i. sacͥficiiᷤ
qͥb offerentes pꝰ sc̃ificare solebat. Ed
nc plene impletum cermm̃ qnͣdo

Expanded text:
patio et desolatio venit. Sequitur: Oblivioni tradidit Dominus in Sion festivitatem et Sabbatum. Id est non solum repulit haec, sed post repulsam amplius non requirit. Quod proprie ad ultimam captivitatem pertinet, quando jam manifestata gratia, prioris legis observantiae penitus eversae sunt et repudiatae. Sequitur: Et in opprobrium et in indignationem furoris sui regem et sacerdotem. Subauditur, tradidit. Regi honor debetur, devotio in sacerdote diligitur. Ac nunc pro honore opprobrium regi, ac pro devotione indignatio redditur sacerdoti, ut omnis Judaici populi excellentia et religio destructa ostendatur. Sequitur: Repulit Dominus altare suum. Hic jam de contaminatione sanctorum agere incipit. Repulit Dominus altare suum, implacabilem se esse ostendit, quando etiam illud, unde placari consueverat, abjicit. Sequitur: Maledixit sanctificationi suae. Id est sacrificiis, quibus offerentes sanctificare prius solebant. Quod nunc plane impletum cernimus, quando
Abbreviated transcription (Latin):
ralit̾ amna uariis uexata dolorib.
uentrem ualde turbatum ꝓ mente
gemit: qͥa in sacro eloquio solet uen¬
tris nomine uł ut̾mens designari.
Et hinc est quod ꝑsalomonem dr.
Lucerna dñi spiracłm hominis: que

Expanded text:
raliter anima variis vexata doloribus, ventrem valde turbatum, pro mente gemit, quia in sacro eloquio solet ventris nomine vel uteri mens designari. Et hinc est quod per Salomonem dicitur: Lucerna Domini, spiraculum homin
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit. Suꝑius dixerat. destrux̃ oĩa
speciosa: s hic iã aliquid amplius
dicere uolens. occrdit inquit oĩa
pulchra: ut hanc calamitatem ñ
tm̃ liuitias. s ipsas etiã animas
abstulisse ostendat. Unde recte sub¬
infert᷑. cum dr. Effudit qͣsi ignem
indignationem fuam. Non quasi
aquam: s qͣsi ignem.Uiolentia e¬
nim aquarum deicere ⁊ dissipare
ressolet: non consumere. Quam
indignationem ꝑ alium ꝓpħam
dñs comminat᷑ dicens. Ignis deuo¬
non tantum destruit: sed confumit.
Atq ideo recte indignatio quasrig¬
nis effumdi dicit᷑. quando diuina
ultio tisq ad consumptionem eua¬
gat᷑. Postremo etiam in rpso effaisio

Expanded text:
vivit. Superius dixerat: Destruxit omnia vivit. Superius dixerat: Destruxit omnia speciosa; sed hic jam aliquid amplius dicere volens, occidit, inquit, omnia pulchra, ut per hanc calamitatem, non tantum divitias, sed ipsas etiam animas abstulisse ostendat. Unde recte subinfertur cum dicitur: Effudit quasi ignem indignationem suam. Non quasi aquam, sed quasi ignem. Violentia enim aquarum dejicere et dissipare res solet, non consumere. Quarum inundationem per alium prophetam Dominus comminatur, dicens. Addunon tantum destruit, sed consumit. Atque ideo recte indignatio Dei, quasi ignis effundi dicitur, quando divina ultio usque ad consumptionem evagatur. Postremo eti
Abbreviated transcription (Latin):
tectio. aliq̃n gͣuis ꝑcussio designat᷑.
eo qd dext̾a. nat᷑ali habilitate ad ꝑ¬
cutiendum sit ꝓmptior. Prĩgͦ ds¬
sinistrã aũtit. ne ꝓtegeret: postea
dext̾am firmatut ut feriret. Qͦd
aut̃ dr firmauit dext̾am: grauem
indignationẽ ꝑcutientis expͥmit.
Uł suꝑ ꝑcussos dext̾am firmat: qͥa
plagã qm̃ semel iratꝰ intcilit sanare
ampliꝰ ñ disponit: qͦd ꝓpͥe ad ulti¬
mam captiuitatem refert᷑. Unde cõ¬
uenienter adiungit᷑ qͣsi hostis: qͥ
scilicet ad int̾nitionem ꝑcutit ñ
ad correctionem. Non enum q̃si
hostis dert̾am firmaret: si illo ad
ꝑdendum ꝑcutiente ipse ad cor¬
rigendum ꝑcuteret. Unde cum gͣ¬
uidolore pronunciandum ẽ. qͣsi
inimicus quasi hostis. ille scilicet¬
cuiꝰ nec iram reus effugere. nec mi¬
sericoroiam hostis potest impedire.
Dequit᷑ Et occidit omne qͦd pul¬
chrum erat uistm tabernaculis
filie syon. Non occidit᷑. insi quod

Expanded text:
protectio, aliquando gravis percussio designatur, protectio, aliquando gravis percussio designatur, eo quod dextera naturali habilitate ad percutiendum sit promptior. Prius ergo Deus dexteram avertit, ne protegeret; postea dexteram firmavit, ut feriret. Quod autem dicitur, firmavit dexteram, gravem indignationem percutientis exprimit. Vel super percussos dexteram firmat, quia plagam, quam semel iratus intulit, sanare amplius non disponit; quod proprie ad ultimam captivitatem refertur. Unde convenienter adjungitur, quasi hostis, qui scilicet ad interniciem percutit, non ad correctionem. Non enim, quasi hostis dexteram firmaret, si illo ad perdendum percutiente, ipse ad corrigendum percuteret. Unde cum gravi dolore pronuntiandum est, quasi inimicus, quasi hostis. Ille, cujus nec iram reus effugere, nec misericordiam hostis potest impedire. Sequitur: Et occidit omne quod pulchrum erat visu in tabernaculis filiae Sion. Non occiditur, nisi quod
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ di ꝓtectio diuina intelligit᷑. Qͥd ẽ
gͦ qd de do dr. confregit õe cornu
isrł. at̾itit retͦrsũ dext̾am: nͥ qr in
ppło p̃uaritore. & oẽm humanam
fortitudinem cõminuit.⁊ suã tãde
ꝓtectionẽ abstulit: ut õio desolati
ostendant᷑. qͥb pꝰ humana p̃sidia &̃
diunum adiutorium tollit᷑. Au̾¬
tit inqͥt dext̾am suam. Dext̾am
au̾tit. ne ꝓtegeret: ⁊ sinistram exten¬
dit ut feriret. Unde sequit᷑. Et suc¬
cendit in iacobqͣi ignem flamie
deuorantis in gyro. Sic̃ ignis enim
accensꝰ latȩ uagat᷑. ⁊ consumit oĩa.
do defecerat.⁊ diuinum auxilium
subtctũ erat: nullo sͥ obsistente. uini¬
usa uastabant. Tetendit arcũ fuum.
qͣsi inimicꝰ. In arcu: cõminatio in¬
telligit᷑. Arcũ gͦ tende ẽ: cominatio¬
nem amplificare l differre. Qͥ au¬
tem post cõminationem ꝑcutit:
qͣi inimicꝰ arcũ tendit. uñ sequit᷑.
firmatrit dext̾am suã qͣi hostis. Qñ
inscͥpt᷑a dext̾a di pontt᷑. aliqͣndoꝓ

Expanded text:
e Deo dicitur, confregit omne cornu Israel, avertit retrorsum dexteram, nisi quod in populo praevaricatore, et omnem humanam fortitudinem comminuit, et suam tandem protectionem abstulit, ut omnino desolati ostendantur quibus post humana praesidia etiam divinum adjutorium tollitur. Avertit, inquit, dexteram suam. Dexteram avertit, ne protegeret; et sinistram extendit, ut feriret. Unde sequitur: Et succendit in Jacob quasi ignem fiammae devorantis in gyro. Sicut etiam ignis, accensus late vagatur et consumit omnia, do defecerat, et divinum auxilium subtractum erat, nullo sibi obsidente, universa vastabant. Tetendit arcum suum quasi inimicus. In arcu comminatio intelligitur. Arcum ergo tendere est comminationem amplificare vel differre; qui autem post comminationem percutit, quasi inimicus arcum tetendit. Unde sequitur: Firmavit dexteram suam quasi hostis. Quando in Scriptura dextera Dei ponitur, aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
est dominꝰ uelut inmicus. Grauis
dolor. Dñs qͥ fotiere qͥ diligere con¬
sueuerat. fact est uelut inimieꝰ: qͥa
iã ñut pater ad correctionem ꝑcu¬
tit. s ut hostis ad consumgtionem.
Precipitauit menia eiꝰ .i. syon: dissi¬
pauit munitiones etus. Menia in
ciuitate. ad decorem fiunt: muniti¬
ones ad tutamen. Qͥd est gͦ precipi¬
tauit mȩnia. dissipauit munitio¬
nes: nisi sublimia deiecit. & fortia
confregit: Quod gͦ suꝑiꝰ de regiõe
planxerat. hoc idem nc̃ etiam in
irłm fact̾um ẽẽ deplorat: & ibi ꝑ
speciosa iacob pulchritudinem
regionis: hic ꝑmenia syon. decorẽ
ciuitatis: ibi ꝑ munitiones uͥginis
iuda. munitioneᷤᷤ regioniᷤᷤ: hic ꝑmu

Expanded text:
ut inimicus: gravis dolor. Dominus, qui fovere, qui diligere consueverat, factus est velut inimicus, quia jam non ut pater ad correctionem percutit, sed ut hostis ad consumptionem. Praecipitavit moenia ejus, id est Sion, dissipavit munitiones ejus. Moenia in civitate ad decorem fiunt, munitiones ad tutamen. Quid est ergo, praecipitavit moenia, dissipavit munitiones, nisi sublimia dejecit, et fortia confregit? Quod ergo superius de regione planxerat, hoc idem nunc etiam in Jerusalem factum esse deplorat; ut ibi, per speciosa Jacob, pulchritudinem regionis; hic per moenia Sion, decorem civitatis; ibi per munitiones virginis Juda, munitiones reg
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥt: Oĩa speciosa iacobdestruxit:
munitiones uͥginis iuda deiecit̃. P
speciosa. intellige opulentiã: per
munitiones fortitudinẽ atq poten¬
tiam. ꝑ iacob ⁊ uͥginẽ iuda: idem
ppłs designat᷑. acob tñgnale nom̃ ẽ.¬

Expanded text:
Quid omnia speciosa Jacob destruxit, munitiones virginis Juda dejecit. Per speciosa intellige opulentiam: per munitiones fortitudinem atque potentiam. Per Jacob et virginem Juda, idem populus signatur. Jacob tamen generale nome
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ plang̾e demonstͣret. Iacob gͦ ⁊ ru¬
da ide ppłs ẽ: iacobqi in potñtia ro¬
bustꝰ uͥgo iuda. qr in opulentia deli¬
catꝰ. Qͥd ẽ gͦ speciosa iacob. nͥ opulen¬
tiam fortram:⁊ qͥd ẽ munitioneᷤ uͥgi¬
nis iudã. nͥ fortididinẽ opulentoꝵ:
Seqr. Pollitit regnũ ⁊ pͥncipes eiꝰ. ħ ẽ

Expanded text:
plangere demonstraret. Jacob ergo et Juda idem populus est, Jacob, quia in potentia robustus; virgo Juda, quia in opulentia delicatus. Quid est ergo speciosa Jacob, nisi opulentiam fortium? et quid est munitiones virginis Juda, nisi fortitudinem opulentorum. Sequitur: Polluit regnum et princip