comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noris abstidi. et manũ cũ humero
guam ociã inchanoris abscisam
ussit periculañ auibus Dari. Ca¬
put nichanoris est intẽtio ꝑu̾se
oꝑationis. Manus peruersũ opꝰ
lingua est detractionis uerba.
Caxut, nichanoris a mxutat.
preciditur. dũ occiosus sermo ꝑ silẽ¬
tõ amxntanir. Ingua nichano¬
ris auibus ꝑiculatĩ dari eprecxitur
¶uͥ a pemtẽte. pro hiis que male
gesserat sctorũ suffragia queridtur
Sed et aues sũt quilibet uiri spĩdales
Iues pem̃ sunt. quia remot aterre¬
nis sublimitre uruũt/ chuꝰ modi
auibus linguã dundit qui ꝙ duosis¬

Expanded text:
t manum cum humero guam etiam Nicanoris praecisam jussit particulatim avibus dari. Caput Nicanoris, est intentio perversae operationis, manus perversum opus, lingua detractionis verba. Caput Nicanoris amputat, praeciditur, dum otiosus sermo per silentium amputatur. Lingua Nicanoris avibus particulatim dari praecipitur, cum a poenitente pro iis, quae male gesserat, sanctorum suffragia quaeruntur. Sed et aves sunt quilibet viri spirituales. Aves enim sunt, quia remoti a terrenis sublimiter vivunt. Hujusmodi avibus linguam dividit, qui pro
Abbreviated transcription (Latin):
tam. uel moralem. nel etiã ad¬
fessienẽ fidei. uel confessionem
pcro dũ iuxit̾ et in mortis art̃ło
careb̾it. Exen̾tibus autẽ de hoc¬
eũtibus de hoc sclõ necesse est
ut exeant iuda duce. idest conseẜ¬
sione p̃cedente. ⁊ Prinrꝰ indas ma¬
chabeur miꝰ frẽt ducatũ cenuit.
PPrima cribus uida ꝑ turmas

Expanded text:
oralem, vel etiam cfessione fidei, vel confessione peccati dum vixerit, et in mortis articulo carebit. Exeuntibus autem de euntibus de corpore necesse est ut exeant, Juda duce, id est confessione praecedente. Primus Judas Machabaeus inter fratres ducatum tenuit . Prima tribus Juda per tur
Abbreviated transcription (Latin):
manifesta demonstratur. ꝑ pie¬
tatr̃ siquidẽ peccantẽ reuocat per
patientiã sustine̾s expecrat. In
bethlẽe inde xp̃s nasatur. sed in
nazaret enutritur. et tñ hoc beth¬
lemites sed nazarens axxellatur
natũ fuisse menunit. quia ꝑ con¬
sessionẽ specialirer deus ad homi
nẽ descendit: Inararet flos suie
nuddicia int̾pretatur. In nazarer
igitur nutritur. et in habitat. qui
hostes cudeã iuadunt. nec ihrłm
quietam mane̾ ꝑmutũt. In lib̾ro
si quidem machabeorũ scrixtũ rexꝑui
quod rex demetruis. in chancrem
prepositũ elefantorũ ducre̾ misit
in uideã datis mandatis ut ip̃m
iudam marhabeũ caꝑet. et eos qui
cũ eo erant disꝑperet. Nuchanor
iñ audiens uirtũte̾ comitũ uidẽ. sã¬
guine indiciũ facc̃ metuebat Quã.¬
obrem misit mõtios ut darẽt et ac¬
una fuit sententia amicicis an¬
mt̾e. Et congruũ confilũ secerũt
Morabatur autẽ nichanor mifrli¬
nus. et nichil inique a gebat. gre

Expanded text:
 pietatem siquidem peccantem revocat, per patientiam sustinens exspectat. In Bethlehem Judae Christus nascitur, sed in Nazareth nutritur, et tamen non Bethlehemites, sed Nazareus appellatur. Scriptura fuisse meminit, quia per confessionem spiritualiter ad hominem Deus descendit. Nazareth flos sive munditia interpretatur. In Nazareth igitur nutritur et habitat, qui hostes Judaeam invadunt, nec Hierusalem quietam manere permittunt. In libro siquidem Machabaeorum scriptum reperi, quod rex Demetrius Nicanorem praepositum elephantorum ducem misit in Judaeam, datis mandatis ut ipsum Judam Machabcanor tamen audiens virtutem comitum Judae, sanguine judicium facere metuebat. Quamobrem misit nuntios, ut daruna fuit sententia amicitiis annuere, et congruum consilium fecerunt. Morabatur autem Nicanor Hierosolymis, et nih
Abbreviated transcription (Latin):
moribus firmãt bouis operibus et
uere pacis concordiãt tenent Et
qui fictam pacem cũ fr̃ĩb habire
consueuerant totis anomi medulis
frẽr ueraciter amãt. Ex hiis que

Expanded text:
moribus, firmant bonis operibus, et verae pacis concordiam tenent, et qui fictam pacem cum fratribus habere consueverant, totis animi medullis fratres veraciter amant. Ex iis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cananeũ. et erit dux belli Pixitq
dñs. Iudas ascender/ et ecce tradidi
cerram inmanu eis. Iosue falua¬
tor interpre tatur . mors iosue est
priatio spuãdlis inte. Euii israel
desiderant. Ducr̾ uemiendi ad
trrram re promisfois querũt Guis
Dux belli. Ascendit, qui de uirite
in iurtutem profict Cont᷑ chana¬
neũ ascendere niutur. quia contra
mũdana negotiatotis iurib pliat᷑
In mũdanis siquidẽ negonis. coti¬
die bellũ geritur quiã de hiis
que mes togitat. uel manus agit
multociẽs aninrꝰ gliãtur Sed ad
hec expugnanda indas eligitur
Ut qued d mũdanis negotiis deliꝰ¬
quauir in aie tute confessionis de lea¬
tur. Iudas inquit dñs ascendet.
quia qui pctã sua hũõlicer consitetur
populũ iurtutũ ad terrã rexromuis¬
sionis deducin Et ecce in manit
eius terra traditur. nd̃ terrent de¬
sideriis iurtus confessionis dnãtur
Cananeus negonator suie hũolis
int̾pretatur. quia animꝰ młtociẽs

Expanded text:
rit dux belli? Dixitque Dominus: Judas ascendet, et ecce tradidi terram in manus ejus . Josue, salvator interpretatur. Mors Josue, est privatio spiritualis vitae. Filii Israel desiderant, ducem veniendi ad terram promissionis quaerunt. Quis dux belli? Ascendit, qui de virtute in virtutem proficit. Contra Chananaeum ascendere nititur, qui contra mundana negotia totis viribus praeliatur. In mundanis siquidem negotiis quotidie bellum geritur, quia de iis quae mens cogitat, vel manus agit, multoties animus gloriatur. Sed ad haec expugnanda Judas eligitur, ut quod in mundanis negotiis delinquitur, in virtute confessionis deleatur. Judas, inquit Dominus, ascendet, quia qui peccata sua humiliter confitetur, populum virtutum ad terram promissionis deducet. Et ecce in manum ejus terra traditur, cum terrenis desideriis virtus confessionis dominatur. Chananaeus, negotiator sive humilis interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
terne or̃ationis. et qui se dconfefsi¬
sct̃orũ. et orationet fratrũ. sine
cessatione querat. Ecce qualuro
uidas cũ simone. idest confessio
cũ frat̾na orõne contra chana¬
neud pugnant. ut deleant ut
terram promissionis obtinere
queant. Obpuggãtes ergo filii
iuda ihr̃lm cexerunt ea et ꝑcus¬
serunt eam in ore gladii. tradetes
cuc̾tam incẽdio cuutatẽ. Ihrlm̃

Expanded text:
qui se in confessisanctorum, et orationes fratrum sine cessatione quaerat. Ecce qualiter Judas cum Simeone, id est, confessio cum fraterna oratione contra Chananaeum pugnant, ut eum deleant, et terram promissionis obtinere queant. Oppugnantes ergo filii Juda Hierusalem, coeperunt eam, et percusserunt in ore gladii, tradentes cunctam
Abbreviated transcription (Latin):
preponitur quociens ii corrigibilũ
mẽtibus suꝑbia duãtur. Orra
si quidem ele fantorũ uõtiuris carẽ
unde suꝑbis assimilantur. qui a sue
proposito. ne quaquam flecu ualent
Micitur itaq nchanor a. demetrio
et eos qui cũ eo erant dispergat.
liget. et eos qui confitentes cõsolã¬
tur imxediat ocio. et cogitatior to¬
bet. Audiens m̃ nichanor iinue
comitũ inde. et animi magnitudi¬
nẽ sangnine indiciũ facĩre me¬
tuebat ¶abes iudas comires diuisas
uidesicet corporis. et auꝰ mõtutes
habet enĩ comitem cordis gemi¬
tũ et contritionẽ. Mabet socũd
eciam laberem et ieuiniũ. Iabet
et alios comites dnimerabiles.
oꝑa stilicet penitentie et hũdlica¬
te mẽtis cogitationes Contra co¬
mrites ergo inde. nichanor sãguio

Expanded text:
oties incorrigibilium mentibus superbia dominatur. Ossa siquidem crurum elephantorum juncturis carent, unde superbis assimilantur, qui a suo proposito flecti nequaquam valent. Mittitur itaque Nicanor a Demetrio, et eos qui cum eo sunt dispergat, liget; et eos, qui confitentes consolantur, impediat, orationem et cogitationem turbet. Audiens tamen Nicanor virtutem comitum Judae, et animi magnitudinem, sanguine judicium facere metuebat. Habet Judas comites, diversas videlicet corporis et animae virtutes. Habet enim comitem, cordis gemitum et contritionem. Habet socium etiam laborem et jejunium. Habet et alios comites innumerabiles, opera scilicet poenitentiae, et humiliatae mentis cogitationes. Contra comites
Abbreviated transcription (Latin):
xpiani recurrunt. quia ꝑ ip̃nd dee
se reconciliari posse credunt. de
fidelis ãdur se ixiũ iudicans hũi¬
liter accusat. In hac siquidẽ iudea
ihrlm fundata esse dicitur. quia
deo reconciliatur Consetebim ⁊ tͥ
deus confitebimi ⁊ et duocabimus
nomẽ mũ. Per hoc quod diͭ
confitebiu: confessio ne cesraria¬

Expanded text:
iani recurrunt, quia per ipsum Deo se reconciliari posse credunt. CAPfidelis animus seipsum judicans humiliter accusat. In hac siquidem Judaea Hierusalem fundata esse dicitur, quia Deo reconciliatur. Confitebimur tibi, Deus, confitebimur, et invocabimus nomen tuum . Per hoc quod dicit confitebi
Abbreviated transcription (Latin):
gũ sũma aucẽ suꝑbia erectus ca¬
mitauerat. cõmune tropheñ statur
de Iuda. Machabens eũd confidebat
futuriõ et hortabatur iuce ne for¬
undarent Bingulos autẽ illorĩ
armauit. non tliper et asce muni/¬
Nichanor autiᵈ et qui cũ eo erant
contubis et cantitis admonebant.
Iudas uero et qui cũ eo erant. nuo¬
cato deo ꝑ orõnes congressi iuut.
manu quidem pugnances. sed et¬
corde deũ orantes. Prostraucr̃t aut̃

Expanded text:
Cum summa autem superbia erectus, cogitaverat commune trophaeum statuere de Juda. Machabaeus autem confidebat futurum, et hortabatur suos ne formidarent. Singulos autem illorum armavit, non clypei et hastae muniNicanor autem et qui cum ipso erant cum tubis et canticis admovebant Iudas vero et qui cum eo erant invocato Deo per orationes congressi sunt manu quidem pugnantes sed cordibus Dominum orantes prostraverunt non
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ut Rapiat. ⁊ ed qui st̃ qͥ
minantur. homini interiori.
et exteriori iam claustri mtͬt
nuintiones poĩtis. uel etiam
aliquibus aliis de renũtatioẽ
secłi cogitantib. In primis
uel nõ adhuc põĩtus in stlõ.
tiatione mundi huiꝰ aliquid aĩ
amaritudiue mentis cotitare
ceperit. tũc mũdi huiꝰ pͥnaex
per delectationes teoralud mi¬
nas incutit. per uoluxtatum
uarietates frores accumulat.
Qualit᷑ autem ꝑ delectationẽ
tpõliũ antiquꝰ hostis minari

Expanded text:
t. Sed qui sunt qui minantur homini interiori et exteriori intra claustri jam munitiones positis, vel etiam aliquibus aliis de renuntiatione saeculi cogitantibus; in primis vel cum adhuc positus in hoc saeculo, tiatione mundi huamaritudine mentis cogitare coeperit, tunc mundi hujus princeps per delectationem temporalium minas incutit, per voluptatum varietates terrores accumulat. Qualiter autem per delectationem temporalium antiquus hostis minari
Abbreviated transcription (Latin):
promittũt eciam aliqͥ ut ꝑu̾tãt
insidiantur forte omnes ut, ra-¬
piant sinuil Inutiles scĩ suĩ.
nõ est qui faciat bonio. nõ est
usq ad unũ. Ext ͫ nddus totꝰ
exeuntibus obstrexit. Intus uro
sagittantur. in oculto recti corde
uolant urnea tela. ꝯfligñt hostis
iiunt morudtu multi: nłlis
sii wulnere. umiꝰ diri ꝑitulum

Expanded text:
promittunt etiam aliqui ut pervertant, promittunt etiam aliqui ut pervertant, insidiantur fere omnes ut rapiant, simul inutiles facti sunt, non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Extra mundus totus exeuntibus obstrepit; intus vero sagittantur in occulto recti corde: volant ignea tela, confligunt hostes eminus, moriuntur multi; nullus sine vulnere unius diei periculum
Abbreviated transcription (Latin):
societate cognouimꝰ. Mira ues.
Iste qui talis ante fuerat. cuiꝰ¬
prositas litet damxnosa extiassit
ab hostibus tũ laudari meruit.
nuꝰ proinidencia sonorum mirus
extiterat. Iste talis dico assidiu¬
tate quadam associo ductus pirtro
consentit. indistretũ panitur
uagantem sequitur. E contra¬
fres. pitzer expeditũ luctando
deicit. discretũ in distretus deci¬
pit. Sic uagantes extra castrũ
ab hostibus caxudiur. renxũt
pro munere. penam pro labore
supplciũ. Adoptetuo. igituo pro¬
Porcienalis silitudo. ostendatur
in honẽ extiori et interiori. qd̾
contigisse potuit in predictis¬
duobus. hominẽ enĩ ext̾ierem
udelit carnẽ nr̃am. nemo dubi¬
tat indiscretũ fore ⁊ pugrum.
Anmã uero .i. hominẽ int̾iorẽ
ex nature sua discretũ et exoe¬
ditũ. beignitas creatoris plas¬
mauit. Ecce claustrum. i. dei
castrum intraueriõt ambo. ecce
qͥdã minãtur. ut t̾reant. blã¬
diuntur. multi ut decpiant.

Expanded text:
societate cognovimus. Mira res! societate cognovimus. Mira res! Iste, qui talis ante fuerat, cujuprobitas licet damnosa eis exstitisset, ab hostibus tamen laudari meruit; cujus providentia sociorum murus exstiterat, iste talis, dico, assiduitate quadam a socio victus, pigro consentit, indiscretum patitur, vagantem sequitur. Ecce, fratres, piger expeditum luctando dejicit, discretum indiscretus decipit. Sic vagantes extra castrum ab hostibus capiuntur, recipiunt pro munere poenam, pro labore supplicium. Adaptetur igitur proportionalis similitudo, ostendatur in homine interiori et exteriori quod contigisse potuit in duobus praedictis. Hominem enim exteriorem, videlicet carnem nostram, nemo dubitat indiscretum esse, et pigrum: animam vero, id est hominem interiorem, ex natura sua discretum, et expeditum, benignitas Creatoris plasmavit. Ecce claustrum, id est Dei castrum, intraverunt ambo, ecce quidam minantur ut terreant, blandiuntur multi ut decipiant,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pre ten̾s sexissime sonũ excitat
qr piger est. docet qr indistretus
est Ei autem hostes propuis ac¬
cedant. machinamẽta belli pre¬
parent. aries iannã pulset. tut
exit, armatus. sustinet hostes
uiribus. hostiũ marsuꝵ uexellit:
qr expeditus est. prouidentia ma¬
chinamenta dissipat qr distretꝰ
est. Sic agit discretus. non ad
tempus. sed assidue ne aduersa¬
uiis tradatur castrum. ne et ip̃e
capiatur. tradatur exactori. unit¬
tatur in carcerẽ. trahatur ad tor¬
menta. Istuis uita. mores in struit
audientiũ. loqͥ de eo etiã debilium
mentib prebet assectũ. Audire
eñ uonũ diligenter et uelle fie¬
ui. magna pars bonitatis est
Hoc est frẽs officiũ discren et
expediti. Andistren autem et pig
officud est. ixedire discretum
tardare expeditũ. huc talia a¬
decta prouidentia. sue facit ꝑtici¬
pẽ laudis et glẽ. Euãdo autr̃
libera tur ab hostibus castrũ. nũ
trahatus ad premium. sed
sepus euenisse contrariũ in hac

Expanded text:
 caeteris saepissime socium excitat, quia piger est, et docet, quia indiscretus est. Si autem propius hostes accedant, machinamenta belli praeparat, aries januam pulsat; tunc exit armatus, sustinet hostes, viribus hostium incursus repellit, quia expeditus est, providentia machinamenta dissipat, quia discretus est. Sic agit discretus non ad tempus, sed assidue, ne adversariis tradatur castrum, ne et ipse capiatur, et tradatur exactori, mittatur in carcerem, trahatur ad tormenta. Istius vita mores instruit audientium, loqui de eo etiam debilium mentibus praebet affectum. Audire enim diligenter bonum, et velle fieri, magna pars bonitatis est. Hoc est, fratres, officium discreti et expediti. Indiscreti autem et pigri officium est, impedire discretum, tardare expeditum. Hunc talia adocta providentia facit participem laudis et gloriae. Quando autem liberatur ab hostibus castrum, cum trahatur ad praemium, sed saepius invenisse contrarium in hac
Abbreviated transcription (Latin):
desensiore loca singlie assiguat
offic̃ia p̾eundi mnudgit quibus da
sonorid concordiam docet ieuinadi
tempus indicit. ne sames que
clausis iurat soribus inter
armatos uictorie optineat prm¬
cipatum. fiundẽ damxnat. ne
per aliquem hostis ingrediat᷑.
sed inter omiã perseuerantem
paciencie ostanciã habendam
sore preditat et horatur in
nocte uero extubias pount. distrrit

Expanded text:
defensionis loca singulis assignat, officia praeessendi injungit quibusdam sociorum, concordiam docet, jejunandi tempus indicit, ne fames, quae clausis intrat portis, inter armatos victoriae obtineat principatum; fraudem damnat, ne per aliquem hostis ingrediatur; sed ante omnia perseverantem patientiae constantiam habendam fore praedicat, et hortatur. In no
Abbreviated transcription (Latin):
sed domus eorum sexulcra illorĩd
met̾num. Turres sirmas in sũ¬
nus montib locant. uallãt acgae
et muro cingunt. montes non
inͣfferunt cirtunductis solo ĩxerio
fluminibus. excludint hostium
uires nichil tñ horũ tontradicẽ¬
morti porest. E pr̃ domos non
imixares eccłiis magnitudine
construũt. pictos delectantur
habere thalamos. uestimitur
ibi ymagmes preniosis colorum
ni dantur arma. hectori clixeas
datur auro splendens. pauxert
uero ad Iannam clamitanti nõ
uorrigitur panis. Et ut uerũ
Latear pauxes spoliantur sexe
ut uestiantur laxides ⁊ ligna
Oruant p̃toria columxiis fõ¬
res demibus anteponunt. que
utinã pauxes includerent nõ
excluderent. Tmet urbĩ suarũ
munitiones frudiose disponunt.
ut sic incursus hostiũ rexellãt.
excubias ordiuãt uectes ferrece
portis inserunt. portas suas
mumiunt custodibus sedtu
quibr homo exterior teneri¬
possit. sed uninam claustra iacerẽ
quibus interior homo ordmnate
ceneretur. ie frẽs. Iec quidam

Expanded text:
sed domus illorum sepulcra eorum in aeternum . Turres firmas in summis montium locant, vallant aggere, et muro cingunt, montes non transferunt, circumductis solo imperio fluminibus, excludunt hostium vires, nihil tamen horum morti contradicere potest. » Episcopi domos non impares ecclesiis magnitudine construunt, pictos delectantur habere thalamos, vestiuntur ibi imagines pretiosis colorum itui dantur arma, Hectori clypeus datur auro splendens, pauperi vero ad januam clamanti non porrigitur panis, et, ut verum fatear, pauperes spoliantur saepe, et vestiuntur lapides, et ligna. Ornant praetoria columnis, fores domibus anteponunt, quae utinam pauperes includerent, non excluderent. « Cives urbium suarum monitiones studiose disponunt, ut sic incursus hostium repellant, excubias ordinant, vectes ferreos portis inserunt, portas suas muniunt custodibus. Sed tquibus homo interior orsed utinam claustra facerent quibus homo interior ordinate teneretur! Sic, fratres, sic quidam
Abbreviated transcription (Latin):
ncipientibus edifica¬
re. querendus est locꝰ
fundamenti. ne suꝑ¬
positi parietis congerielis incliuet
Ie ad ruiuam: Solem enĩ et hoc
rõnabiliter qͥ firmit᷑ edificare
oolunt. ieu̾sa et erecta tra suxͣ

Expanded text:
ncipientibus aedificare quaerendus est locus fundamenti, ne superpositi parietis congeries inclinet se ad ruinam. Solent enim ex hoc rationabiliter qui firmiter aedificare volunt, eversa et e
Abbreviated transcription (Latin):
duiturnitatem silentii pondus la¬
horis. partimoniam ribi. Sic erix
pellentes eam. ut libeu remane
.A. carnalũ uoluptatũ conforna.
de serens. in domo dei manet.
loc enĩ int̾pretatur berhel do¬
nus dei. Abrahã religionis est
forma. exemplũ cohabitanturm
gua sunt que pacẽ cohabitã nũ
ad iram pro se ipõ uel pro amico¬
suo. nel pro cõmodo. Mer tria re¬
mouit abraham dũ habitaret ñ
nepote. Pprimũ remouit dicens.
nõ sit risca inter me et te Scdm
cũ diceret/ neq int̾ pastores tuos ⁊
pastores meos. Certũ posuit. ette
inquit tota terra ante te. hoc est
si de me. si de amico. si de possessio¬
ne dissensio est. om̃ib cedo Si autẽ¬
de moribus non conueint discede a
me. ¶ quõta ante p̃misit abrahã
ne cogeretur a ne pote distedere Nz

Expanded text:
diuturnitatem silentii, pondus ladiuturnitatem silentii, pondus laboris, parcimoniam cibi? Sic ergo pellentes eam ut liberi remaneaest, carnalium voluptatum consortia deserens, in domo Dei manet. Hoc enim interpretatur Bethel domus Dei. Abraham religionis est forma, exemplum cohabitantium. Tria sunt, quae pacem cohabitantium ad iram pro seipso, vel pro amico, vel pro commodo. Haec tria removit Abraham dum habitaret cum nepote. Primum removit dicens, non sit rixa inter me et te; secundum, cum diceret, neque inter pastores meos et pastores tuos . Tertium posuit: Ecce, inquit, tota terra ante te, hoc est, si de me, si de amico, si de possessione dissensio est, omnibus cedo; si autem moribus non convenit, discede a me. O quanta promisit nepoti Abraham, ne cogeretur a nepote discedere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
rem faciliorem esse. castimoniam
sequi. supra humeros meos. supra
iuires meas est. Rarus cui ista iudga¬
tur. Reredat gͦ recedat de fimbus
sensiũ meerum Et conuersus ad
in eius mentẽ addutere assiduita¬
tem castimonie. dicens nõ ar¬
duã fore. nec impossibilem. sed
pluribus sociã. finitimã studiosis
conuemientem uoluntariis. Quid
est inquit fensti michi e Qiuare nõ
dixisti michi qr uxxor tua est c hoc
quod non ꝓ functorie. sed ligitins
teneatur coniugio. Sed dixisti so¬
rat frẽs nr̃is temporibus hoc
in ecclis euenisse. Sũt eñ quidã
qui delicatam ac noluptuosam cre¬
Sunt fore. religione exportã labo¬
ris. uacantam ocio et ideo habi¬
tum religionis indiscrete r apiunt.
notũ facuit̾ professionis uniculo
constringuntur. ¶ũ autẽ religĩe
ordines et/ consuetudines. eiusdẽ.
aduersantes nouerũt. in hec u̾ba
prorũpunt/. Putauimus inquiũt
pondus reliionis. leuius isse
Quie eni pr̃ ferre claustri tedũd

Expanded text:
rem faciliorem castimoniam rem faciliorem castimoniam sequi. Supra humeros meos, supra vires meas est, rarus cui ista jungatur. » Recedat ergo, recedat de finibus sensuum meorum. Et conversus ad in ejus mentem inducere assuetudinem castimoniae, allegans non arduam fore, nec impossibilem, sed pluribus sociam, finitimam studiosis, convenientem voluntariis, Quid hoc, inquit, fecisti mihi? Quare non dixisti mihi quia uxor tua est? Hoc est, quae non perfunctorie, sed legitimo teneatur conjugio, secum maximam rat, fratres, nostris temporibus hoc in Ecclesiis evenisse? Sunt enim nonnulli qui delicatam ac voluptuosam esse credunt religionem, expertem laboris, vacantem otio, habitum religionis indiscrete capiunt, votum faciunt, professionis vinculo constringuntur. Cum autem religiordinem et consuetudines ejusdem adversantes carni noverint, in haec verba prorumpunt: « Putavimus, inquit, pondus religionis levius esse. » Quis enim potest ferre claustri taedium,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. nobilis ꝙ libera est a pcti seru¬
tute. diues hereditate. quia eius here¬
ditas est regni celestis hereditas
Amat luxuriosus speciosã sed nõ
amat castã. Sic quisq rarnalis
animus tactus pulcritudine reli¬
gionis. re ligionis induit habitũ.
tũ autem castitatis mundiciam rex¬
ꝑit. displicet quod placuerat. Sic
dxorem abrahe quã rex enypti.
propter pulcritudinẽ rapuerat. ni¬
factam reddit marito dicens. Ecce
inquit uxor tua ante te. accipe eã¬
et recede huit. Iouper hũc locum
dicit ambrorius. in scdõ libro quẽ
facit de abitiham. Inturamur ĩquit
a nimo aliquem incemꝑancẽ. qui
nicuitus castitatis grauo. et quodũ
euis. captus de core. sequẽdũ putet
Deinde pedisse quas euis nestiens.
quibus incedit comitata. sobrietatẽ
nẽ. sollicitũ custodiam. subito aut
ebrietatis succensus caltore. aut ip̃ius
carnis estu. aut occur su forme decẽ¬
tioris. ne quaꝙͣ se tencat ne legi
carnis. rexugnet ne dicit. Putabã

Expanded text:
ne, nobilis quia libera a peccati servitute, dives haereditate, cujus haereditas est regni coelestis aeternitas. Amat luxuriosus speciosam, sed non amat castam, si quandoque carnalis animus tactus pulchritudine religionis, ejus induit habitum. Cum autem castitatis munditiam reperit, displicet quod placuerat. Sic uxorem Abrae, quam rex Aegypti propter pulchritudinem rapuerat, intactam reddidit marito dicens: Ecce, inquit, uxor tua ante te, accipe eam, recede hinc . Super hunc locum beatus Ambrosius in secundo libro quem fecit de Abraham: « Intueamur, inquit, animo aliquem intemperantem, qui invitus castitatis gratiam quodam ejus captus decore sequendam putet, deinde pedissequas ejus nesciens, quibus incedit comitata, sobrietatem nem, sollicitam custodiam, subitoque ebrietatis succensus calore, aut ipsius carnis aestu, aut occursu formae decentioris, nequaquam se teneat, nec carnis legi repugnet, nonne dicit: « Putabam
Abbreviated transcription (Latin):
hec foras mttit timorem hec dinñ
dilugit ⁊ sustinet. Unde psalmista
Expecta domind iuliliter age con¬
fortetur cor tuũ et iustine dñm.
Expecta ꝑ spe ne desperes per
aimorẽ̾. iuriliter age ꝑ incipiẽtõ
caritatem. et confortetur cor tuũ
ducit ad ꝑfectionẽ. Sufficiãt nit̾ ea¬
que de nouẽ beneficiis religionis
dcã funt/. ut ad huc aliqͥd quasi ⁊̃
transitu de cohabitatione eisdem
tanda. suauis est enĩ ⁊ mitis
quieta et secura Ouauis est ĩ cohabi¬
tatione. mitis in sermone. quieta ẽ
mẽta. senra in actione. Ner tñ sic
suaue est. ut sir indiscreta. nec fit
mitis. ut patiatir iniusta. nec sic m̃e¬
te quieta. ut / bonũ non cogiter ociosa
ner fic secura. ut dñm nõ aineat. scd
sic secura. ut pro tinere huntano. ab
oꝑe bono nõ desistat. Religio assimila¬
tur mulieri caste. que ab aliquo dili¬
gitur ut ducatur in uxxorem. ideo sale
sit. ut in pulcritudine euis delecte¬
tur et de nobilitate filiorũ gle̾ tur ut

Expanded text:
haec foras mittit timorem, haec Dominum diligit et sustinet. Unde Psalmista: Exspecta Dominum, viriliter age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Exspecta per spem, ne desperes per timorem, viriliter age per incipientem charitatem, et confortetur cor tuum ducit ad perfectionem. Sufficiant nunc quae de novem beneficiis religionis dicta sunt, ut adhuc aliquid quasi in transitu de cohabitatione ejusdemtanda. Suavis est enim et mitis, quieta et secura. Suavis est in cohabitatione, mitis in sermone, quieta in mente, secura in actione. Nec tamen sic suavis est ut sit indiscreta, nec sic mitis ut patiatur injusta; nec sic mente quieta, ut bonum non cogitet; nec sic secura, ut Dominum non timeat; sed sic secura, ut pro timore humano ab opere bono non desistat. Religio assimilatur mulieri castae, quae ab aliquo diligitur ut ducatur in uxorem, ideo scilisit, ut in pulchritudine illius delectetur, et de nobilitate filiorum glorietur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
dyabolum. intͤ quẽlibet iustĩ. et
ali qd̃ dyaboli mẽbrũ. Precegitin
re rtigit in nunsterio. habent nec
non in moribus. Cũ uegicur mitteret᷑
dauid apie suo psax ad usitandor
fies suoe qui erant in exteusim israel
miserat eum ut narrãt historia
dat̾ suus eum dicens. firs suos ui¬
Atas si recte ayant. ⁊ cũ quib ordi¬
nati sint distr. uenit in magala
ad excercitũ. qui est egresũs ad¬
pugnũ. uociferatus erat in r̃tami¬
ne. Tirexant em israel aciẽ sͦ
et philistii ex aduerso fuerant pre¬
parati et nicuroit dad̃ ad sotĩd ĩ ta¬
nims int̾rogans si omniã recte
agerentur eriza frr̃s suos. Eumq
ad suc soquc̾tur dauid apparuit iut
ile surius ascendens holiam nõĩe

Expanded text:
 quemlibet justum et aliquod diaboli membrum. Praecessit in re, contigit in mysterio, habetur et nunc in moribus. Cum igitur mitteretur David a patre suo Isai ad visitandos fratres suos, qui erant in exercitu Israel: miserat enim eum, ut narrat historia, pater suus dicens: Fratres tuos visitabis si recte agant et cum quibus ordinati sunt disce. Venit ergo in Magala ad exercitum; qui egressus, vociferatus erat in certamine. Direxerat enim Israel aciem, sed et Philisthiim ex adverso fuerant praeparati: et cucurrit David ad locum certaminis, interrogans si omnia recte agerentur erga fratres suos. Cumque adhuc loqueretur David, apparuit vir ille spurius ascende
Abbreviated transcription (Latin):
informare ueller. A. fieri pocest qude
ex uobis est cũ oĩb hom̃ĩb pacem
habentes Temde si hoc nõ potest
c̾te nec discordias nec dimitinas.
Ideoq addidit nõ nos m̾dicãtes krmii.
In quo t̾rũ illud excluditur uõdicare
habes et qrtũ. ut discedas magis
uindictam deo cõmitas. quã tibi
exigas. Isiuc̃ autẽ frater ꝙ pͥmi
libelli spaciũ dilatauimꝰ in pace
cohabitantes et nosmetip̃os inuur¬
ꝑ patiẽtiã subportantes. deo autẽ uõ¬
dictã comitãtes. fint̃ ponamus¬

Expanded text:
llet: Si fieri potest, quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes : deinde si hoc non potest, certe, nec discordias, nec inimicitias. Ideoque addidit: Non vos vindicantes, charissimi , in quo et tertium illud excluditur, ut vindicare Habes et quartum, ut discedas magis, et vindictam Deo committas, quam exigas. Nunc autem, fratres, quia primi libelli spatium dilatavimus, in pace cohabitantes, et nosmetipsos per patientiam invicem supportantes, Deo autem vindictam committentes, finem ponamus
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ p̃sati quiq subiertos suos ret¬
titudine bone oꝑationis edocent.
ues cũ quibus ordinẽ bene uinendi
tenere debeant instruũt. ne ad
ꝑuerso peruersus. nel nõ texido frẽ
uouiter conuersus societur. uenir
dauid ad excrrtitũ israel et duenr
eoc̃ uociferatos ad presũ. et phi¬
listros ex aduerso prixaratos. Ue

Expanded text:
elati quique subjectos suos rectitudinem bonae operationis docent, vel cum quibus ordinem bene vivendi tenere debeant, instruunt, ne, cum perverso perversus, vel cum tepido fratre noviter conversus societur. Venit David ad exercitum Israel: et invenit eos vociferatos ad praelium, et Philisthiim ex adverso
Abbreviated transcription (Latin):
doctores pulmẽtũ ũbiõ dei. farina
caritatem. Pouit igitur eliscus
farmã in puliẽto quõdo aliquis
ꝑ habũdantẽ caritatẽ uisitatier
adnõ. ut nu grossior cibꝰ sastidio
extiterat. uel qui leuit᷑ irasti. cõ¬
sueuerat. autz obedientie contra¬
dixerat. nut obediat. frugalitatẽ
se quatur mnimicũ diligat. Habũ¬
dat ein caritas cũ Diligitur mimi¬
tus. sed nõ est ꝑfc̃ã insi ꝑata sic

Expanded text:
doctores, pulmentum verbum Dei, farina doctores, pulmentum verbum Dei, farina charitatem. Ponit ergo Eliseus farinam in pulmento, quando aliquis per abundantem charitatem visitatur a Domino, ut cui grossior cibus fastidio prius exstiterat, vel qui leviter irasci consueverat aut obedientiae contradixerat, nunc obediat, frugalitatem sequatur, inimicum diligat. Abundat enim charitas, cum diligitur inimicus, sed non est perfecta,
Abbreviated transcription (Latin):
caritatem iusitat/ quãdo sua distu¬
buit aliquis. rrnĩtiat mundo.
nuitat habitũ. tenet pacr̃ cum
frĩbus. nsi calumpnietur. ab ali¬
quo. ti autẽ calumxniatur ca¬
lumxmas non patitur sed ad huc
leuiter turbatur. irascitur et odit
claustri tediũ nõ eqͣui miter portat.
uilitatem ⁊ idemxtitatẽ ciborum
abhominatur. Cibus uero a nime
quod est uerbũ dei amarꝰ indetur
ei si aliquotiens ar tius corriggatur
Sic filn ꝓphãrũ. cũ uenissent ad
donũ helisei precepit heliseus toco
suo. ut eis refenionẽ ꝑaret. ¶ũ
autẽ gustasfent illi xulmuẽtũ. nõ
herbis coctũ. ⁊ inuensent ama¬
rissimũ. cexerib clamare mors
iquitas hec helisei farina dulco¬
ratur que est caritas. Illarũ dul¬
cedinẽ sequitur amaritudo. huiꝰ
uero a maritudinẽ sequit᷑ suauitas.
Suogens heliseus accexit farinã.
quã habebat. ⁊ posuit in olla. ⁊
sic fciũ est Sulce quod pͥut ama:.¬
rũ exticerat. Helisens qui solaris
intͦpretatur xpm designat. cocus

Expanded text:
quando sua distribuit aliquis, renuntiat mundo, mutat habitum, tenet pacem cum fratribus suis, nisi calumnietur ab aliquo; si autem calumnietur, calumniam non patitur, sed adhuc leviter turbatur, irascitur et odit. Claustri taedium non aequanimiter portat, vilitatem et identitatem ciborum abominatur. Cibus vero animae, quod est verbum Dei amarus videtur ei, si aliquoties arctius corrigatur. Sic filii prophetarum cum venissent ad domum Elisei, praecepit Eliseus coquo suo ut refectionem eis pararet. Cum autem gustassent illi pulmentum in herbis coctum, et invenissent amarissimum, coeperunt clamare: Morsiniquitas, haec Elisei farina dulcoratur, quae est charitas. Illarum dulcedinem sequitur amaritudo, hujus vero amaritudinem sequitur suavitas. Surgens Eliseus accepit farinam quam ipse habebat, et posuit in ollam, et sic factum est dulce, quod prius amarum exstiterat. Eliseus qui solaris interpretatur. Christum designat, cocus
Abbreviated transcription (Latin):
ad te in nomine domini excertituũ
nlulti maledicũt philisteo. ⁊ nõ
ueniunt ad eũ in noiẽ dñi Mia¬
le dicitille philisteo. qui cũ aliquẽ
cadentem potione dyaboli. corri¬
gendum improꝑit nõ hudlitatis
uerba sed superbie. nõ exhortatio¬
religiomi uel nobilitati sue seu
nõ diuine gr̃e tribuit, quod
ꝑuersum corrigit, Sic multi ue¬
niunt et ideo nõ tradit deus phi¬
listeũ in manu eorũ. Quod non
maledixit dauid philisteo. beni¬
guitas est. quod deo abscrixsit
sui aduentus effĩcatiã hũilitatis
qd autr̃ minatus est seueritatis.
Et ꝯuid minatur ilufferã inquit
cap. tuũ a te. ⁊ dabo cadauera

Expanded text:
d te in nomine Domini exercituum . Maledicunt Philisthaeo multi, nec veniunt ad eum in nomine Domini. Maledicit ille Philisthaeo qui, cum ad aliquem cadentem potione diaboli properat corrigendum, non humilitatis verba sed superbiae, non exhortatioreligioni vel nobilitati suae, seunon divinae gratiae tribuit quod perversum corrigit. Sic multi veniunt, et ideo non tradit Deus Philisthaeum in manus eorum. Quod non maledixit David Philisthaeo, benignitatis est; quod Deo ascripsit sui adventus efficaciam, humilitatis; quod autem minatus est, severitatis. Sed quid minatur? Auferam, inquit, caput tuum a te
Abbreviated transcription (Latin):
onis Binstrũ latus. ꝑs sinistra.
coura. finis actionis. corxus. actio
tota. cassis uero intentionis ꝯme da-¬
tio. clixeus sinistre partis exaisatio.
due ocree. ꝑ seuerantia ⁊ obstinatio.
lorica. tonus actionis aꝑta exrusatio
hiis arnus cognoscitur philisens.
ã procedit ad uellũ. sunt autẽ alii
quouiꝰ purfitas est occulta. qui
consilio suo fres prouocant ad irã.
excitant ad rixas. qui ronsilio suo
consurge̾ facit absalon contra
prẽs ad discordiam cõmouent. qui
machinãtur ut moriatur dauid in
castris. sicut de a chitosel legitur.
Sed utrisq senera debet esse religio.
ut aꝑte ꝓueosis resistat in faciem
⁊ occultorum mutet consilia esic
dauid philistei fromẽ laxide tõ¬
niiuit. sic chusi consilũ dextru¬
xit achirosel frons philister est
cerrectio peruersicatis. ꝑrucitur
gͦ. philisteus in fronte. quando ꝑ¬
uersitas insipientis agnta reuer¬
beratur a saxiente. Chusi autem

Expanded text:
onis; sinistrum latus, pars sinistra; onis; sinistrum latus, pars sinistra; crura, finis actionis; corpus, actio tota; cassis vero, intentionis commendatio; clypeus, sinistrae partis excusatio; duae ocreae perseverantia et obstinatio; lorica, totius actionis aperta defensio. His armis cognoscitur Philisthaeus, cum procedit ad praelium. Sunt autem alii quorum perversitas est occulta, qui consilio suo fratres promovent ad iram, excitant ad rixas, qui consilio suo faciunt insurgere Absalon contra patres ad discordiam promovent, qui machinantur ut moriatur David in castris, sicut de Achitophel legitur . Sed utriusque severa debet esse religio, ut aperte perversis resistat in faciem, et occultorum consilia mutet. Sic David Philisthaei frontem lapide comminuit, sic Chusi consilium destruxit Achitophel. Frons Philisthaei est cognitio perversitatis. Percutitur ergo Philisthaeus in fronte, quando perversitas insipientis agnita, reverberatur a sapiente. Chusi autem
Abbreviated transcription (Latin):
in cruribus. que sunt qͣi extrema
pare corꝑis. qr usq ad sinẽ in obstina¬
none ꝑseuerant. lorica indiu̾dtur
qua totum tegitur corpus quãdo
totã defendunt actionem. lyee siqͥd̃
metallo udelicer ceteris ai pluis
canoro. qr quid qͥd agit peruersus.
non hũoli consessione profitetur
net ratione ueritatis. sed clamoso
screxitu sclãris eloquentie de sendit
et ꝑ exemxla rexroborid cõfirmat
Inde se quitur. armiger eius an¬
tecedebat eum. Armiger golie. qui¬
libet reprobus esse potest/. Exemxla
cuius antecedunt ⁊ aduuant ad
consirmãdri ꝑuersorũ et maligĩ¬
tatem. Ex hiis auccoritas trahit¬
ex hiis fumidtur defentioĩs arma
et hec est ꝑuersitas aꝑta. Unde seqͥt᷑
Itans clamabat aduersus phalãyes
israel. Stans clamabat/ qr in elatiois
tionis. blaphemire ⁊ srandali. hũ¬
les frẽs qui deu mẽte considerant
prouocare nõ cesfat. Sic igitur ꝑu¬
sitatis caput est intencio praue acti¬

Expanded text:
in cruribus, quae est quasi extrema in cruribus, quae est quasi extrema pars corporis, quia usque ad finem in obstinatione perseverant. Lorica induuntur, qua totum tegitur corpus, quando totam defendunt actionem. Hae siquidem metallo videlicet caeteris amplius canoro. Quia quidquid agit perversus, non humili confessione profitetur, nec ratione veritatis, sed clamoso strepitu saecularis eloquentiae defendit, et per exempla reproborum confirmat. Unde sequitur, et armiger ejus antecedebat eum. Armiger Goliae quilibet reprobus esse potest, exempla cujus antecedunt et adjuvant ad confirmandam perversorum malignitatem. Ex his aucex his sumuntur defensionis arma, et haec est perversitas aperta. Unde sequitur: Stans clamabat adversus phalangas Israel. Stans clamat, quia in elationis tionis, blasphemiae, et scandali humiles fratres qui Deum mente considerant, provocare non cessat. Sic igitur perversitatis caput, est intentio pravae acti
Abbreviated transcription (Latin):
qui interpretatur torcular. beda
accestante aptissime multitudi¬
nem prauorum de signat. nuita¬
tem udelicet dyabobi ad bonorũ
in hoc sclo tormenta semꝑ exer¬
aitatam ic̃ eni in torculari p̾¬
mitur nua. premitur et exp̃¬
mitur separatur ab ac¬
dñ. acuus autẽ datur. locus in
frerqͥlimo sic a multuudine pra¬
uorũ iusti caltanturz. Et sicut
in tornilari ab aciuis uimiun
sexaratur. sic in tribulatione¬
uisti probantur. In iusti autem
ipẽ temptationis recedunt. De
geth igitur yhilisteus erat᷑. unꝰ
de multitudine prauorum. Et
cassis enea suꝑ caxnt eius. Et
lorica hamata induebatur ⁊
ocrras ereas habebat in tarabus
diu̾ra sunt defensionis genera
quibus sui ipius qui est caput
oũi impiorum dyabolus. stulnciã
desendere conatur. Moraliter
autẽ ꝑuersi. casside caput trgũt
dũ peruerse actionis inte̾tionẽ
laudant. Omustriõ uero latus
obũbrant ilipeo dũ sinistitĩ praue
actionis exnisant. partr̃. Ocreas hũt

Expanded text:
quod interpretatur torcular, Beda attestante, aptissime multitudinem pravorum designat, civitatem videlicet diaboli, ad bonorum in saeculo tormenta semper exercitatam. Sicut enim in torculari premitur uva, premitur et exprimitur, separatur Domini; acinis autem datur locus in sterquilinio, sic a multitudine pravorum justi calcantur; et sicut in torculari ab acinis vinum separatur, sic in tribulatione probantur justi, injusti autem tempore tentationis recedunt. De Geth igitur Philisthaeus erat, unus de multitudine pravorum. Et cassis aerea super caput ejus, et lorica hamata induebatur; et ocreas aereas habebat in cruribus, diversa defensionis sunt genera, quibus sui ipsius qui est caput omnium impiorum diabolus stultitiam defendere conatur. Moraliter autem perversi casside caput tegunt, dum perversae actionis intentionem laudant. Sinistrum vero latus obumbrant clypeo, dum sinistram pravae actionis excusant partem. Ocreas habent
Abbreviated transcription (Latin):
fermo. concordiã seruat rigor ser¬
monis corrigit emedddi. Affabilis
est seueritas. non garrula aspita.¬
trm moustrat. sed nõ est litigiosa.
Feueritas a crudelitate differt hec
torrigit. ilła muciat. hec iustis tõ¬
uenit/. illa ꝑu̾sos comitatur. azi¬
na tur seueritas. sed nõ malẽ̾dic̾it.
apaledixit pħ ilisens dauio sed nõ
maledixit dauid philisteo t u

Expanded text:
sermo concordiam servat, rigor sermonis corrigit emendanda. Affabilis est severitas non garrula, asperitatem monstrat, sed non est litigiosa. Severitas a crudelitate differt; haec corrigit, illa cruciat; haec justis convenit, illa perversos comitatur. Minatur severitas, sed non maledicit. Maledixit Philisthaeus David, sed non maledixit David
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcdm ut si nõ potest fat̾e̾ amicos.
nõ faciat mimmicos. Tertũo ut si
istd̾ non suppetit. sentẽtiã disãdar.
Quartũ autẽ si quis cedentẽ ꝑseqͥt᷑
uindicz se ut potest p illa coia suꝑe¬
ora in oꝑib abrahe cognoscimiꝰ. Eiiar¬
cũ autẽ nõ ita est qñ etꝭ circa crde̾tẽ.

Expanded text:
Secundum, ut si non potest facere amicos, non faciat inimicos. Tertium, ut si istud non suppetit, sententia communi discedat. Quartum autem, ut si quis cedentem persequatur, vindicet se ut potest. Sed illa tria superiora in operibus Abrahae cognoscimus, quartum autem n
Abbreviated transcription (Latin):
apcrte. Quõd aurẽ alii bene facũt
de testantur, et nuxugn̾ãt. Incorri¬
gibiles sunt. hoc solũ quid uolũt
fore. bonid tredut. obedientiã aut
nũꝙͣ aut negligenter implent. hu¬
miles frẽs prouorant. turbãt silẽtũd
Taliũ figuram gestat philiscens
ille. qui etressus de castris philistnim.
drouocabat filios israel. Cuiꝰ ma¬
trmitudo et armorũ diu̾sitas. mora¬
liter statum peruerserid qͥ magni
exxugnandum. dauid nenisse sogit

Expanded text:
aperte; quod autem bene alii faciunt, aperte; quod autem bene alii faciunt, detestentur et impugnent. Incorrigibiles sunt: hoc solum quod volunt, esse bonum credunt; obedientiam autem nunquam aut negligenter implent, humiles fratres provocant, turbant silentium: Talium figuram gestabat Philisthaeus ille, qui egressus de castris philisthiim, provocabat filios Israel . Cujus magnitudo et amorum diversitas, moraliter statum perversorum qui magni e
Abbreviated transcription (Latin):
erurossir est seuera ueligio¬
seruat honestatẽ seueri¬
tão leluatem tastigat. tuniot̃
ab indoccis. ipa est decor semiĩ ssu¬
uenum uirga. ornat. prelatorum
personas. tolorat specie̾ urtutem.
Sicut eni rubor mixtus tandori si
competenter disponatur faciẽ grato
reddit aspicientibus. sic seueritas
imxta recrtudim si dulcedine cõ¬
cedo prelati ad penitenciã tralit
peccantẽ distipulid. seueritas corrigit.
rectitudo dat legem delinquenti.
sic nec seueritas leuitatẽ patitur.
nec dulcedo dissolutionem nec uecti¬
tudo lineã iusticie tñsiredi ꝑmittit.
unde psalmista Iultis ⁊ rectus
seueri sed nestiunt. et dũ uolunt
esse seuerr crudeles. efficiuncur. irã
amaritudinẽ pro dulcedine. pro
recritudine condentatẽ ostendunt¬
⁊ sic confunditur uultus religionis.
usi ex flama crudelitatis igͤ scimr
octi et pallor mistetur liuori. que
procedunt ex ira et amaritudine.
Ira prelati pectantr̃ turbat. Amari¬
ut quod ip̃d male operantur defendãt

Expanded text:
rsis est severa religioServat enim honestatem severitas, levitatem castigat, timetur ab indoctis: ipsa est decor senum, juvenum virga, ornat praelatorum personas, colorat speciem virtutum. Sicut enim rubor mistus candori, si competenter disponatur, faciem gratam reddit aspicientibus, sic severitas mista rectitudini, si dulcedine concedo praelati ad poenitentiam trahit, peccantem discipulum severitas corrigit, rectitudo dat legem delinquenti. Sic nec severitas levitatem patitur, nec dulcedo dissolutionem, nec rectitudo lineam justitiae transgredi permittit. Unde Psalmista: dulcis et rectus esse severi, sed nesciunt et dum volunt esse severi, crudeles efficiuntur. Iram amaritudinem pro dulcedine, pro rectitudine crudelitatem ostendunt, et sic confunditur vultus religionis, ubi ex flamma crudelitatis ignescunt oculi, pallor miscetur livori, quia procedunt ex ira et amaritudine. Ira praelati peccantem turbat, amariut quod ipsi male operantur, defendant
Abbreviated transcription (Latin):
uniũ et hoc fit qñ uisitat deꝰ¬
mxium. Unde psalmista. uisi¬
tasti terram et mebriasti eam.
uisitat deus terrã bonã et frã¬
malam. terram meliorẽ et t̾rã
oxtimã. Per timorẽ t̾cã malã
iusitat/. bonã ꝑ incixiẽtẽ cari¬
tatem meliorem ꝑ habũdantẽ.
optimã ꝑ ꝑfectã. Uisitat deus
troram malã qñ aliquis truore
iidicii comxn̾gitur et ab illicitis¬

Expanded text:
timum, et hoc fit quando visitat imptimum, et hoc fit quando visitat impium Deus. Unde Psalmista: Visitasti terram et inebriasti eam . Visitat Deus et bonam et malam terram, terram meliorem, et terram optimam. Per timorem terram malam visitat, bonam per incipientem charitatem, meliorem per abundantem, optimam per perfectam. Visitat Deus terram malam, quando aliquis timore judicii com
Abbreviated transcription (Latin):
teore. Caxit philistiim carnales
affertus reproborũt sunt. qui
castrri dyaboli moralitꝰ designãt
Cadauer est quasi taro duta uer¬
mibus sunt enĩ caro putrida uer¬
mibus mit̾mẽtũ prestat. fit
car nales assectus cogitationes
peruersas mitriunt. Aues celi
illos designant qui altĩis tõtem¬
plationis ad cogitanda celesta
subleuantur. Restiis trere con¬
parantur illi. qui t̾rã suã no¬
uerunt excolere. que neccessitati
frm̃ frena mini strat. rei sami¬
liaris curã igerentes. quos alibi
designãt rachel ⁊ lia martha
et maria. ħns auibus reli: ⁊ hiis
bestiis terre cadauera castiorum
philistiim idest carnales appectus
repborũ dancur ad corrigendũ.
Quod optima sit botis Reluzio
Doms est optima religio.
ronos facit rexũ distribu¬
tio. meliores mid̃di reñtiatio.
optimos aut ueligionis cohabita¬
tio. nlundus bonis est pessimus.
religio uers ecꝭ malis est optima
sacit eni qñq de malo bonum
de uono meliorem de meliori op¬

Expanded text:
trorum Philisthiim, carnales affectus reproborum qui sunt castra diaboli moraliter designant. Cadaver est quasi caro data vermibus. Sicut enim caro putrida vermibus nutrimentum praestat, sic carnales affectus cogitationes perversas nutriunt. Aves coeli illos designant, qui alis contemplationis ad cogitanda coelestia sublevantur. Bestiis terrae coapiantur illi qui terram suam noverunt excolere, qui necessitati fratrum terrena ministrant, rei familiaris curam gerentes, quos alibi designant Rachel et Lia , Martha et Maria . His avibus coeli et his bestiis terrae cadavera castrorum Philisthiim, id est, carnales affectus reproborum, dantur ad corrigendum. Quod bonis sit optima religio. Bonis est optima religio. Bonos facit rerum distributio, meliores mundi renuntiatio, optimos autem, religionis cohabitatio. Mundus bonis est pessimus, religio vero bonis et malis est optima. Facit enim quandoque de malo bonum, de bono meliorem, de meliori op
Abbreviated transcription (Latin):
fem̃i discordiam. et niciurit. dauid
ad socũ c̾taminis et inirogatut
suoiã recte agerentur erra frẽs
suos. Currunt plati tam mẽtis
offectu. ꝙͣ gressibus pedĩo solliatr
D salutẽ snotum muestitantes.
si recta sint oꝑa eorum an adhut
corrigenda inditantur. Inquenĩd
mores̃ discunt uisu et audita que
sit distordie causa. und beda sur
idixm̃ face̾ nõ cessat. cũ bonos
a malis disc̾uẽs hiis sua mimerae
partitur illos dimigit manes.
axxaruit iur ille spuriꝰ astend̃t
goliathi noĩe. philistens de geth
ex castris philistinorũ. Loquẽte
uero aliquo iusto et docente que
recta sunt et inquirente que no¬
rant. apparet uir ille spurius .i.
Syabolus in corde alicuiꝰ astendẽs.
nde. q coricatu maligiio nd
uerba conuitii a uerbis conuiai ad¬

Expanded text:
m discordiam. Et cucurrit David ad locum certaminis, et interrogabat si omnia recte agerentur erga fratres suos. Currunt praelati tam mentis affectu quam gressibus pedum, solliciti de salute suorum, investigantes si recta sunt opera eorum, an adhuc corrigenda videantur. Inquirunt mores, discunt visu et auditu quae sit discordiae causa. Unde Bedaid ipsum agere non cessat, cum bonos a malis discernens, his sua munera partitur, illos dimittit inanes. spurius ascendens, Goliath nomine Philisthaeus de Geth et castris Philisthinorum. Loquente vero aliquo justo et docente quae recta sunt, et inquirente quid noceat, apparet ille spurius, id est, diabolus in corde alicujus descendens. Unde? A cogitatu maligno ad verba convicii, a verbis convi