comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mortificatione carnis. & uiui¬
ficatione sp̃s quã habent hi qui
ꝓdño ꝑ pacientiã laborant: dicit
& a postolus paulus : Eo si exterior
homo nost̃ corrumpit᷑. sed tam̃
his quiintus ẽ renouat dedie in
die: Offort ergo nos dõ patri
xp̃i: cum post mortificationem
carnis ꝓ illo immolari gaudem:.
idest uitam nr̃am laudabilom
in conspectu patris ostendit
uel corte offert noc do cũ abso¬
lutos carne inȩternum. nos reg
nũ introducit: Sane hoc quod di¬
citur uiuificatos autẽ spũ. sc̃s atha¬
nasius a laxandriȩ pontifex ñ ad
hominis ĩpm̃ qui mortificata carne
melius uiuificatur: Dicente pro¬
miliũ. &uiuific& cor contritorũ.
sed ad gratiã potius refert spũ scĩ.
qui mortificantib carnẽ suã uitã
retribuit sempiteruia : Vtitur onĩ
& hoc cestimoniũ contra arrianos.
qui e qualitatẽ scãẽ trinitatis con¬
tradicunt: astruuntq Indiuidua

Expanded text:
mortificatione carnis, et vivificatione spiritus, quam habent hi qui pro Domino per patientiam laborant. Dicit et apostolus Paulus: Et si exterior homo noster corrumpitur, sed tamen is qui intus est renovatur de die in diem . Offert ergo nos Deo Patri Christus, cum per mortificationem carnis pro illo immolari gaudemus, id est, vitam nostram laudabilem in conspectu Patris ostendit. Vel certe offert nos Deo, cum absolutos carne innum introducit. Sane hoc quod dicitur vivificatos autem spiritu, sanctus Athanasius Alexandrinae pontifex non ad hominis spiritum, qui mortificata carne melius vivificatur, dicente Prohumilium, et vivificet cor contritorum, sed ad gratiam potius refert Spiritus sancti qui mortificantibus carnem suam vitam retribuit sempiternam. Utitur enim et hoc testimonio contra Arianos qui aequalitati sanctae Trinitatis contradi
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo poneretur inspicere
curabant : ut ei tẽpore congruo
munus possunt deuotionis of¬
ferre. Sed & actenus scaẽ muli¬
eres dies parasceuaes. id est p̃pa¬
ratio idẽ faciunt cũ animae hu¬
miles: & quo maioris consciae fra¬
gilitatis. eo maiori saluatoris a mo¬
re feruentos passionis eius uesti¬
giis in hoc scło quo requies ẽ prae¬
paranda futura diligent̃ obsecunt᷑
& si forte ualeant imitari sedula
curiositae quo ordine sit
eadẽ passio conplota ꝑpendunt.
Ineuangelio quidẽ marciscrip¬
tum est.
et reuertediges pa¬
rauerurs arocoata Et un¬
quenta et sabbato quidẽ
Siluerunt secð coandasũ.

Expanded text:
quomodo poneretur inspicere quomodo poneretur inspicere curabant, ut ei tempore congruo munus possent devotionis offerre. Sed et hactenus sanctae mulieres die parasceve, id est, praeparationis idem faciunt, cum animae humiles, et quo majoris sibi consciae fragilitatis, eo majori Salvatoris amore ferventes passionis, ejus vestigiis in hoc saeculo, quo requies est, praeparanda futura diligenter obsequuntur. Et si forte valeant imitari pia curiositate, quo ordine sit eadem passio completa perpendunt. In Evangelio quidem Marci scriptum est: Et revertentes paraverunt aromata et unguenta, et sabbato quidem siluerunt secundu
Abbreviated transcription (Latin):
requiescens. resurrectionisq
octaua dieuentura erat expeo¬
deuotionis praeluc& exemplũ:
quos in hac quidẽ sexta mundi
&ate prodño pati &uelut mun¬
do crucisigi necesse est. Insep¬
tima uero exate: idẽ cũ letiquis
debitũ soluit corpora quidẽ in
cumulis animas autẽ secr&a
in pace cum dño manere &
post bona oport& opera qui¬
escere donec octaua tandem ue¬
niente &ate . &iam corpora
ipsa resurrectione glorificata.
cũ animabus simul incorrupti¬
onẽ &erne heditatis a coipiant
unde pulchro septima dios in
genesi uesperã habuisse ñ legitꝰ
quia requies animarũ quae. in
illos scło nuifẽ non ullo consum̃¬
da merore : sed pleniore gaudio
fut ura ẽ resurrectionis adaugen¬
da Inluca legimus quia stabant
om̃s noti eius alonge. & muli¬
eres que secutae erant a longe¬
eũ his ergo notis ihũ post de po¬
sitũ eius corpus ad sua reme¬
antibus sole mulieres quaȩ ar¬
tius amabant. funus subsecute

Expanded text:
requiescens resurrectionis, quae requiescens resurrectionis, quae octava die ventura est, exspecdevotionis praelucet exemplum, quos in hac quidem sexta mundi aetate pro Domino pati et velut mundo crucifigi necesse est. In septima vero aetate, hoc est, cum laeti quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere. Et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate, etiam corpora ipsa resurrectione glorificata, cum animabus simul incorruptionem aeternae haereditatis accipiant. Unde pulchre septima dies in Genesi vesperam habuisse non legitur, quia requies animarum, quae in illo saeculo nunc est, non ullo consumenda moerore, sed pleniori gaudio futurae est resurrectionis adaugenda. In Luca legimus: Quia stabant omnes noti ejus a longe, et mulieres quae secutae erant eum. His ergo notis Jesu, post depositum ejus corpus, ad sua remeantibus, solae mulieres, quae arctius amabant, funus subsecutae,
Abbreviated transcription (Latin):
quentib dnm̃ mulieres in offitio
uidere resurgentẽ quo qui ꝑseue¬
rauerit usquae infinẽ hic saluuserit:
posđ parasceueni eg Rełi.¬
Parasceue p̃paratio interprae¬
tatur: quo nomine iudei qui int̃
grecos conuersabantur sex tam
sabbati que nunc a nobis sexta
feria uocatur appellabant
quod eo uidelic& dieque in
sabbato fuerint fore necessa¬
ria praeparent:. uixta quod
demanna quondã erat prae¬
ceptũ. Sexta autẽ diaxe collige¬
tis duplũ &ct̃ Quiuero inter
romanos uitam ducunt iudei
uisitacius eũ latina cenã pu¬
rã cognominant. quia ergo
sexta die homo factus & tota
mundi ẽ creatura ꝑfecta Sep¬
tima autẽ conditor ab opere
suo requieuit: unde & hano
sabbatũ idẽ requiẽ uocari
pracepio. recte dñs eadẽ die
sexta crucifixus ẽ humanae
reparationis impleuit archa¬
nũ Vnde cũ accepisi& acetũ
dixit consumatum est: idest
sexti diei quod ꝓmundi resto¬
tione suscepi cotũ est opus per¬
fectũ. Sabbato autẽ in sepulchro

Expanded text:
quentibus Dominum, mulieres in officio videre resurgentem, quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit diem ParasceParasceve praeparatio interpretatur, quo nomine Judaei, qui inter Graecos conversabantur, sextam sabbati, quae nunc a nobis sexta feria vocatur appellabant. Quod eo videlicet die, quae in sabbato fore necessaria praepararent, juxta quod de manna quondam erat praeceptum . Sexta autem die colligetis duplum, etc. Qui vero inter Romanos vitam ducunt Judaei, usitatius eum Latine coenam puram cognominant. Quia ergo sexta die homo factus, et tota mundi creatura perfecta, septima autem conditor ab opere suo requievit. Unde et hanc sabbatum, id est, requiem vocari praecepit. Recte Dominus eadem die sexta crucifixus, humanae reparationis implevit arcanum, unde cum accepisset acetum dixit, consummatum est, id est, sexti diei, quod pro mundi refectione suscepit, totum est opus perfectum. Sabbato autem in sepulcro
Abbreviated transcription (Latin):
Cum ergo illi dis̃ pater om̃a de¬
diss& inmanus ille discipulorũ:
ñ manus sed pedes lauit: Et cũ
se scir& ađo exisse: & ꝑgere ad
dm̃ non dĩ dnm̃ sed hominis serui
impleuit offitiũ Meo illius dedig¬
natus est pedes lauare: cui man:
iam praeuidebat inscelere cru¬
cifigendus. suis expoliatus est
uestim̃tis & mortuus in uolutus
sr̃monẽ p&rũ quañ aliquib: iã
lauasiex. nonita intelligendũ est
quod post aliquos ad illũ uenorio:
sed quod ab illo coeperit:
quil.ogus est morhab ea
opus pedes lauane sed
est mundus gogus egd

Expanded text:
Cum ergo illi Deus Pater omnia dedisset in manus, ille discipulorum non manus, sed pedes lavit. Et cum se sciret a Deo exisse et pergere ad Deum, non Dei Domini, sed hominis servi implevit officium, nec illius dedignatus est pedes lavare, cujus manus jam praevidebat in scelere crucifendus. Suis exspoliatus est vestimentis, et mortuus, involutus Simonem Petrum? quasi aliquibus jam lavasset, non ita intelligendum est, quod post aliquos ad illum venerit, sed quod ab illo coeperit. Qui lotus est, non habet opus, nisi pedes lavare, sed est mundus totus, e
Abbreviated transcription (Latin):
hic prophete introducitur per¬
sona dicentes propter sion non
tacebo sed tam diu olamabo & pre¬
cibus linguam prȩces donec ueni¬
at qui promissus est : &egrediat᷑
ut splendor iustus eius &cunctũ
orbem suo in lumin& splendore
Et saluator eius ut lampadas ac¬
cendatur. Ipse qui dicebat in eu¬
angelio Ego sum lux mundi & de
quo iohannes dicebat. Erat lux
uera quȩ inluminat omnem ho¬
minem & cetera. Et uidebunt
gentes iustum tuum & reliqua
cunctorũ creator misertus est
gentibus Et uocabitur tibi nom̃
nouum & cȩtera. Id est nequaquã
uocabitur hierusalẽ &sion sed
nomen nouum accipi& id est xp̃i¬
anũ Et eris corona gloriȩ in ma¬
nu dñi & cetera Erit ecclesia quasi
corona decoris inmanu dñi & quasi
deadema regni in manu di sui.
quando eam coronauerit turba
credentiũ &deadema imperii.
quando eam martrres: gemmarũ
suarũ uarietate distinexerint
& ecclesia quȩ prius adiabolis
fuerat possessa & ađo fuerat de¬
serta: habitabit gaudens cũ xp̃o

Expanded text:
Hic prophetae introducitur persona dicentis: Propter Sion non tacebo, sed tam diu clamabo, et precibus jungam preces, donec veniat qui promissus est, et egrediatur, ut splendor, justus ejus, et cunctum orbem suo illuminet splendore. Et salvator ejus, ut lampas accendatur. Ipse qui dicebat in Evangelio: Ego sum lux mundi , et de quo Joannes dicebat: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem, etc. . Et videbunt gentes justum tuum, et rel. cunctorum creator misertus est gentibus. Et vocabitur tibi nomen novum, etc. Id est, nequaquam vocabitur Hierusalem et Sion, sed nomen novum accipiet, id est, Christianum. Et eris corona gloriae in manu Domini, etc. Erit Ecclesia quasi corona decoris in manu Domini, et quasi diadema regni in manu Dei sui, quando eam coronaverit turba credentium, et diadema imperii, quando eam martyres gemmarum suarum varietate distinxerint, et Ecclesia, quae prius ab idolis fuerat possessa, et a Deo fuerat deserta, habitabit gaudens cum Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
R.
Cumipse lucas supra petrũ dixerit
cucurrisse ad monum̃tũ. & nunc
cleopan dixisse ipse retulerit quod
quidã eorum ierant ad monum̃tũ.
sed petrũ solũ primo cõmemoraũ:
quia illi primitus maria nunciauerit:
et ipse dix̃ adeos os sgulgi
et tardi conde adcredendũ
Inocandus quel ocutis̃ pro¬
ƿhete nonne. þec opor

Expanded text:
. Cum ipse Lucas supra Petrum dixerit cucurrisse ad monumentum, et nunc Cleopan dixisse, ipse retulerit quod quidam eorum ierant ad monumentum, sed Petrum solum primo commemoravit, quia illi primitus Maria nuntiaverit. Et ipse dixit ad eos: O stulti et tardi corde ad credendum, omnibus quae locuti sunt prophetae! Nonne haec o
Abbreviated transcription (Latin):
rpus prophetis itger pro¬
tabatun illis ⁊ momansus scrip¬
turis que deipso eranit.
Hoc nob̵ loco nonullã scripturã in¬
terpretandi sed gemina nos ipsos hu¬
miliandi necessitas incumbit: qui neq
inscripturis quantũ oport& edocti
neq: adimplenda que discore forte
potuimus quantũ decex sumus in
onis ingloriã suã intraturũ : quarati¬
one segloriant esse xp̃ianos. qui iuxta
uirũ suarũ modulũ neq scripturas
qualit̃ ad xp̃m ꝑtineant inuestigare:
neq adgloriã quã cũ xp̃o habere
cupiunt: ꝑ passiones cribulationũ
desiderant ad tingero ex ad ꝓƿin¬
quauer̃ casgelliũ quoms ant
et ipse sepinẽ lomquis ine.

Expanded text:
nibus prophetis, interpretabatur illis in omnibus Scripturis quae de ipso erant. Hoc nobis in loco non ulla Scripturam interpretandi, sed gemina nos ipsos humiliandi necessitas incumbit, qui neque in Scripturis quantum oportet edocti, neque ad implenda quae discere forte potuimus, quantum decet, sumus intonis in gloriam suam intraturum, qua ratione se gloriantur esse Christianos, qui juxta virium suarum modulum neque Scripturas qualiter ad Christum pertineant investigare, neque ad gloriam quam cum Christo habere cupiunt per passiones tribulationum desiderant attingere? Et appropinquaverunt castello quo ibant, et i
Abbreviated transcription (Latin):
maniducenit. Turba ergo
Striduo dñm ꝓpt̃ sanationẽ in¬
firmoꝵ suo sustin& cũ elecciqͥq
fide sc̃ȩ trinitatis lucidi: dño ꝓ
suis suoꝵ ꝗ peccatis. anime ui¬
delic& langorib ꝑseueranti ins¬
tantia supplicant Item turba
triduo dnm sustin& quando mul¬
titudo fideliũ peccataq ꝑpetraũ¬

Expanded text:
nt. Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fideque sanctae trinitatis lucidi, Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata, qu
Abbreviated transcription (Latin):
apenet ei. Venit quippe
cũ adiuditiũ ꝓperat. pulsat uero
cũ iã pegritudinis molestias. ẽẽ. mor¬
tẽ incinã designat cui confestim
aperiem: si hunc cũamare si scipim:
aperire eñi iudici pulsanti ñ uult
qui exire decorpore trepidat &
uidere eũ quẽ contẽpsisse seme¬
minit iudicẽ formidat qui aũde
sua spe &operatione securus. ẽ. pul¬
santi confestim aperit. q letus iu¬
dicẽ sustin& &cũ tẽpus ꝓpinqui
marti agnouerit degło retributio¬
nis ilarescit. unde & subdit᷑. Bea

Expanded text:
ant ei. Venit quippe cum ad judicium properat, pulsat vero cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim judici pulsanti non vult, qui exire de corpore trepidat; et videre eum quem contempsisse se meminit judicem formidat. Qui autem de sua spe et operatione securus est, pulsanti confestim aperit, quia laetus judicem sustinet; cum tempus propinquae mortis agnoverit, de gloria retributionis hilarescit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
tentia breui. sed eximia. cunctaq
latissimȩ de conuersando cũ inimi¬
cis mandauerat: conphiendendo
condudit
persa et coaqitatã et sui¬

Expanded text:
tentia brevi sed eximia cuncta, quae latissime de conversando cum inimicis mandaverat, comprehendendo concludit. fertam, et coagitatam, et sup
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ. siuos totus spiritalib occu¬
pexis acdib ñ uob necessaria est
lex ꝗ ñ ipiritalib sed carnalibus
data .ẽ. Sp̃u ducimini dicit. idẽ.
sp̃u gubernamini ñ sp̃ũ hominis
sed sp̃u sc̃o significat. De quo apłi
alio loco ait. Ipse sp̃s testimoniũ
dĩ quẽ sequentes sp̃u efficimur
spiritales & sub lege. ẽẽ. desistim :
manipesta augẽ .Ẽ. ope

Expanded text:
i vos totos spiritualibus occupetis actibus, non vobis necessaria est lex, quae non spiritualibus, sed carnalibus data est. Spiritu ducimini dicit, id est spiritu gubernamini, non spiritu hominis, sed Spiritu sancto significat, de quo Apostolus alio loco ait: Ipse spiritus testimonium Dei, quem sequentes spiritum, efficimur spirituales, et sub lege esse desistimus. Manifesta autem sunt ope
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ spei. Sieñ scriptũ fuissex supe¬
rius inipsũ gentes credunt adie
dogentes posuit ideo spei inuo¬
cat iuꝑ eos qui sperant in eũ a quo
& omni pace. qđ dexp̃o recte in¬
tellegitꝰ: qui pacificauit ꝑ sangui¬
nẽ suũ. Nsolũq in tris sed &iãq:

Expanded text:
Deus spei; si enim scriptum fuisset superius, in ipsum gentes credunt, adjedo gentes posuit, ideo Deum spei invocat super eos qui sperant in eum, a quoet omni pace, quod de Christo recte intelligitur, qui pacificavit per sanguinem suum, no
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur excursus in his qui uo¬
cantur ꝑ gratiã ad eũ qui non
uenit legẽ soluere sed adim¬
mundus & decem quadrupli¬
cata quadraginta faciunt
qũo qui redẽpti sunt ad ño dere¬
gionib congregauit eos ab orien¬
te & occidente ab aquilone &
mari Ieiunans itaq quadragin¬
ta dieb: ante mortẽ carnis: ue¬
lut clamabat abstinete uos
adesiderus hiuius scłi Manducans
autẽ & bibens quad raginta dieb
post resurrectionẽ carnis: uelut
clamabat Ecce ego uobiscũ sum
usq ad consummationẽ scłi leiu¬
nium quippe est intribulatione
certaminis : q̃m̃ qui in agone est
ab omnib abstinens ẽ Cibus autẽ
inse pacis que ꝑfecta non erit
nisi cum corpus nr̃m cuius ex¬
pectamus redẽptionẽ induerit
in mortalitatẽ qđ non dum ad¬
ipiscendo gloriamur sed speran¬
do iam pascimur utrumq apłi
simul nos agere ostendit dicens
Spe gaudentes in tribulatione
patientes tam quã illud ess&
in cibo hoc ieiunio Simul enim

Expanded text:
videtur excursus: in his qui vovidetur excursus: in his qui vocantur per gratiam ad eum, qui non venit legem solvere, sed adimmundus, et decem quadruplicata quadraginta faciunt. Quoniam qui redempti sunt a Domino, de regionibus congregavit eos, ab Oriente et Occidente, ab Aquilone et mari . Jejunans itaque quadraginta diebus ante mortem carnis velut clamabat: Abstinete vos a desideriis hujus saeculi : manducans autem et bibens quadraginta diebus post resurrectionem carnis velut clamabat: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi. Jejunium quippe est in tribulatione certaminis, quoniam qui in agone est ab omnibus abstinens est; cibus autem in spe pacis, quae perfecta non erit, nisi cum corpus nostrum cujus exspectamus redemptionem, induerit immortalitatem, quod nondum adipiscendo gloriamur, sed sperando jam pascimur. Utrumque Apostolus simul nos agere ostendit dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes, tanquam illud esset in cibo, hoc in jejunio. Simul enim
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiã ꝑ sec utionẽ sint accin¬
gendi sec edit enim inde sercũ
ut nos doceat relictis mundi
in lecebris & societate prauorũ
diuinis ꝑ omnia seruire man¬
datis temptator solitarius
adiabolo ut nobis insinux.
quia omnes qui uolunt pie
uiuere in xp̃o persecutionẽ
patiuntur & quia ꝑmultas
tribulationes oport& nos
e& quia quam diuhic uiuentes
dño seruiemus siue ꝓspera blan¬
diant᷑ qđ ad dies ꝑtinent seu
nos aduersa feriant qđ noc¬
tis figure congruit semꝑ am¬
bulantib: in lege dñi ad sit toto
orbe aduersarius qui iter
nr̃m tẽptando in pedire non
cessat Ieiunauit dñs cũtẽp¬
taretur ante mortẽ cibo
adhuc indigens: manducauit
autẽ & bibit cũ glorificar&᷑
post resurrectionẽ iam cibo
non indigens hinc enim osten¬
debat inse nr̃m laborẽ illic
autẽ in nobis suam consolatio¬
nẽ quadragenis dieb: ut rũq
definiens: quo numero quadra¬
gesimȩ huius scłi significare

Expanded text:
justitiam persecutionem sunt accinjustitiam persecutionem sunt accingendi. Secedit enim in desertum, ut nos doceat, relictis mundi illecebris et societate pravorum, divinis per omnia servire mandatis. Tentatur solitarius a diabolo, ut nobis insinuet, quia omnes, qui volunt pie vivere in ipso, persecutionem patiuntur, et quia per multas tribulatiocet quia, quandiu hic viventes Domino servimus, sive prospera blandiantur, quod ad dies pertinet, seu nos adversa feriant, quod noctis figurae congruit, semper ambulantibus in lege Domini adsit toto orbe adversarius, qui iter nostrum tentando impedire non cessat. Jejunavit Dominus, cum tentaretur ante mortem, cibo adhuc indigens. Manducavit autem et bibit, cum glorificaretur post resurrectionem, jam cibo non indigens. Hic enim ostendebat in se nostrum laborem, illic autem in nobis suam consolationem, quadragenis diebus utrumque definiens. Quo numero quadragesimae hujus saeculi significari
Abbreviated transcription (Latin):
homo non deficit & tam̃ a carnib:
desideriis occidit caro l&a nos
traxit adculpã ad flicta reducat
ad ueniam auctor & enim mortis
nr̃e : ꝑ fructũ ligni uetiti uite
p̃cepta trans gressus est: qui ergo
a paradisi gaudiis ꝑ cibũ cecidim:
ad hȩc inquantũ possumus
ꝑ abstinentiã resurgamus
quadraginta autẽ dies &
noctes quib: eum tẽptat:
totum huius scłi tempus in¬
sinuant quib: membra eius
uidelic& scam ecclesiam tẽp¬
tare numquã desistit: quia
nimirum quadri p᷑titus est
mundus: in quo dño famula¬
mur: decem uero praȩcepta
ꝑ quorũ obseruantiã dño fa¬
mulantes: contra hostes inde¬
fessi malitiã certamus Decem
ac noctiũ numero conprehen¬
ditur: Baptizatus ergo dñs
expellitur aspũ in desertum:
& tẽptatur asatan&e ut exem¬
plũ uitȩ suis fidelib: prȩbeat
qui post acceptã inbaptismo
remissionẽ peccatorũ non solũ
ad ex ercenda opera uirtutũ
uerũ &iam ad tolerandam ꝓpt̃

Expanded text:
homo non deficit, et tamen se a carnalibus homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occidit. Caro nos laeta traxit ad culpam, afflicta reducat ad veniam. Auctor etenim mortis nostrae, per fructum ligni vetiti vitae praecepta transgressus est. Qui ergo a paradisi gaudiis per cibum cecidimus, ad haec, in quantum possumus, per abstinentiam resurgamus. Quadraginta autem dies et noctes, quibus eum tentat, totum hujus saeculi tempus insinuant, quibus membra ejus, videlicet sanctam Ecclesiam tentare nunquam desistit. Quia nimirum quadriparitus est mundus, in quo Domino famulamur. Decem vero sunt praecepta, per quorum observantiam in Domino famulantes, contra hostis indefessi militiam certamus. Decemac noctium numero comprehenditur. Baptizatus ergo Dominus expellitur a spiritu in desertum et tentatur a Satana, ut exemplum vitae suis fidelibus praebeat, qui post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, non solum ad exercenda opera virtutum, verum etiam ad tolerandam propter
Abbreviated transcription (Latin):
accepta qui ergo ꝑ carnis deside¬
ria de calogi mandata contẽpsim:
dignum est ut eandem carnem
quater decies affligamus quã¬
uis dehoc quadra gesime tẽpore
est ad huc aliud qđ possit intellegi
a prȩsenti & enim die usq ad pas¬
chalis sollẽpnitatis gaudia sex
ebdomadas ueniunt: quarũ ui¬
delic& dies: quad raginta & duo
fiunt Ex quib dum sex dies do¬
minici ab abstinentia sub trahunt᷑
ñ plus in abstinentia quã tri¬
ginta & sex dies remanent dũ
uero ꝑtrecentos & sexaginta
dies annus ducitur. nos autem
ꝑtriginta & sex affligimur quasi
anni nr̃i decimas do damus ut
qui nob i&ipsis ꝑ acceptũ annũ
in lege iubemini decimas rerũ
ita ei offerri contendite & de¬
cimas dierũ unus quisq in quan.¬
tũ uirtus sub petit carnem mace¬
r& eiusq desideria affligat con¬
cupiscentias turpes interficiat:
ut iuxta pauli uocem hostia uiua
fiat hostia quippe &immolat᷑
& uiua est : quando & ab hac uita

Expanded text:
accepta. Qui ergo per carnis desideaccepta. Qui ergo per carnis desideria, decalogi mandata contempsimus, dignum est ut eamdem carnem quaterdecies affligamus. Quamvis de hoc quadragesimae tempore, est adhuc aliud quod possit intelligi. A praesenti etenim die, usque ad Paschalis solemnitatis gaudia, sex hebdomadae veniunt. Quarum videlicet dies quadraginta et duo fiunt. Ex quibus, dum sex dies Dominici abstinentia abstrahuntur, non plus in abstinentia, quam triginta et sex dies remanent. Dum vero per trecentos et sexaginta dies annus ducitur, nos autem per triginta et sex affligimur, quasi anni nostri decimas Deo damus. Ut qui nobismetipsis per acceptum annum in lege jubemini decimas rerum, ita ei offerre contendite et decimas dierum. Unusquisque in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut, juxta Pauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
me lectio conpletur nam
quad raginta dierũ abstinen¬
tiã nr̃i redẽptoris: audiuimus
quia quad ragesime tempus
inchoamus discutiendũ nobis ẽ
quur hȩc ipsa abstinentia per
quadraginta dierũ numerum
custoditur: morses enim ut le¬
gẽ acciper& sec undo dieb: qua¬
draginta ieiunauit: helias in
deserto : quad raginta dieb: absti¬
nuit. Ipse auetor hominũ adho¬
mines ueniens in quadraginta
dieb: nullum omnimodo cibum
sũpsit nos quoq: in quantũ pos
fligere conamur Cur ergo in
abstinentia quad ragenarius
numerus custoditur. nisi quia
uirtus decalo qui ꝑ libros quat¬
tuor scĩ euangelii impletur.
denarius & enim quater ductus
in quadragenariũ surgit: qui a
tunc decalo mandata ꝑficimus
cũ ꝑ fecto quat tuor libros sc̃ĩ euan¬
gelii custodimus Ex quare sen¬
tiri & aliud potest In hoc enim
mortali corpore ex quattuor
elem̃tis subsistimus & ꝑ uolun¬
tates eiusdem corporis preceptis
dominicis contraimus prȩcepta
autẽ dominica ꝑ decalogũ sunt

Expanded text:
ctio congruit, nam quadraginta dierum abstinentiam nostri Redemptoris audivimus, qui quadragesimae tempus inchoamus, discutiendum nobis est, cur haec ipsa abstinentia per quadraginta dierum numerum custoditur. Moyses enim, ut legem acciperet secundo, diebus quadraginta jejunavit. Helias in deserto quadraginta diebus abstinuit. Ipse auctor hominum, ad homines veniens, quadraginta diebus nullum omni modo cibum sumpsit. Nos quoque in quantum possentiam affligere conamur. Cur ergo in abstinentia quadragenarius numerus custoditur? Nisi quia virtus decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur. Denarius etenim quater ductus in quadragenarium surgit, quia tunc decalogi mandata perficimus, cum profecto quatuor libros sancti Evangelii custodimus. Ex qua re sentiri et aliud potest. In hoc enim mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, et per voluptates ejusdem corporis praeceptis Dominicis contraimus. Praecepta autem Dominica per decalogum sunt
Abbreviated transcription (Latin):
exiqissẽ. Qui uerbi pecuniã
adoctore ꝑcipit emitq: credendo
necesse: ẽ. eã cũ usuris soluat operan¬
do ut qđ auditu didicit ex sequat
&actu inusura quippe pecuniã &iã
ñdata recipit uł certe de accepto
uerbo fenore usura soluit qui exeo
qđ audit &iã alia stud& intellege¬
re ꝗnec dũ exp̃dicatoris ore didicit.

Expanded text:
em illud? Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere quae necdum ex praedicatorio ore didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
Si om̃a simul uitia crucifixa. ĩ.
& caro quasi incruce pendens ni¬
hil concupisci ut quid nob legẽ
ꝗdata ẽ. aduitia cohercenda : Si¬
mul illud notandũ qđ eos dixerit
cupiscentiis crucifixerint contra
illos qui soła fidẽ sufficere arbi¬
trantur.

Expanded text:
Si omnia simul vitia crucifixa sunt, et caro quasi in cruce pendens nihil concupiscit, ut quid nobis legem, quae data est ad vitia coercenda? Simul illud notandum quod eos dixerit cupiscentiis crucifixerint, contra illos qui solam fidem sufficere arbitrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
stabularia ꝑ cura nr̃a & diligen¬
tia uel ipsi paulo uel omni qui
ecclesiȩ pre est duos denarios
noui ac ueteris testam̃ti dñs nr̃
cure concessit expectans hunc
ergo ꝓximũ diligamus non est
legẽ & uniuersa mandata in ip¬
sius amore conplemus ꝑinis enim
legis xp̃s est adiustitiã omni
credenti nec fieri ullo pacto po¬
test ut qui extoto corde & ex
totis uiscerib suis diligit xp̃m
faciat aliquid qđ non plac&
xp̃o Illum enim qui diligit non
nec irascit᷑ fratri suo quia ita
delectatur ille quẽ diligit &
non solũ facit adulteriũ sed
neo mulierẽ respicit ad concu¬
piscendũ sed dicit ad ipsum ma¬
gis concupiscit anima mea inđm̃
uiuum qui diligit xp̃m quando
defuturo cogit& qui &iam sua
om̃a quecumq hab& reliquit
ligit quando falsum testimo¬
niũ dicit cum sciat ipsu quẽ
diligit falsum testimoniũ prȩ¬
dictũ Mecessaria autẽ qui dili¬
hoc enim indictio xp̃i esse dis¬

Expanded text:
stabulario pro cura nostra, et diligenstabulario pro cura nostra, et diligentia, vel ipsi Paulo, vel omni qui Ecclesiae praeest, duos denarios. Novi ac Veteris Testamenti, ad nostrae curae concessit expensas. Hunc ergo proximum si diligamus, omnem legem et universa mandata in ipsius amore complemus. Finis enim legis Christus, ad justitiam omni credenti, nec fieri ullo pacto potest, ut qui ex toto corde et ex totis viribus suis diligit Christum, faciat aliquid quod non placeat Christo. Illum enim qui diligit, nonnec irascitur fratri suo, quia ita delectatur in illo quem diligit, et non solum non facit adulterium, sed nec mulierem respicit ad concupiscentiam, sed dicit ad ipsum magis, Concupiscit anima mea in Deum vivum . Qui diligit Christum, quando de furto cogitet? qui etiam sua omnia quaecunque habet reliquit,ristum diligit, quando falsum testimonium dicit? cum sciat ipsum, quem diligit, falso testimonio proditum. Necessario autem, qui dilihoc enim solo indicio Christi esse dis
Abbreviated transcription (Latin):
mã reddit rationẽ dicens
dilectio ꝓximi malũ ñ operat᷑
&ideo plenitudo legis ẽ di¬
lectio pone enim ꝑsingula
mandata legis dilectionẽ &
uide quã facile cune don plen¬
tur Nũquid qui diligit ꝓxi¬
mũ occidere eũ potest cer¬
tũ ẽ qđ nemo quẽ diligit in¬
terficiat est ergo dilectio
ꝑ quã impleatur mandatũ
qđ prȩcipit̾ ñ occides. &ite¬
rũ nũquid qui ꝓximũ suũ
diligit inuxorẽ ei : adulte¬
riũ committit num quam
ꝑfecto Si ergo diligis ꝓximũ
nec adulteriũ comitetis
similiter & qui diligit ꝓximũ¬
q: eius ñ furatur & qui diligit
ꝓximũ falsum aduersus eũ testi¬
moniũ non dicit similit̃ & cȩtera
mandata legis si sit erga ꝓximũ
dilectio absq aliquo labore ser
si diligentius requiras qui sit
ꝓximus noster dices in euange
&iacentes nos uulnerato s ala¬
tronib: & nundatos adȩmonib:
ium̃to corporis sui suꝑ posuit
& stabulũ ecclesiȩ detulit &

Expanded text:
mam reddit rationem dicens: mam reddit rationem dicens: Dilectio proximi malum non operatur, et ideo plenitudo legis est dilectio. Pone enim per singula mandata legis dilectionem, et vide quam facile cuncta complentur. Nunquid qui diligit proximum occidere eum potest? Certum est quod nemo quem diligit interficiat. Est ergo dilectio, per quam impleatur mandatum quod praecipitur Non occides. Et iterum. Nunquid qui proximum suum diligit in uxorem ejus adulterium committit? Nunquam profecto. Si ergo diligis proximum, nec adulterium committis, similiter, et qui diligit proximu non furatur. Et qui diligit proximum, falsum adversus eum testimonium non dicit, similiter et caetera mandata legis, si sit erga proximum dilectio, absque aliquo labore servsi diligentius requiras, qui sit proximus noster, disces in Evangel venit et jacentes nos vulneratos a latronibus, et nudatos a daemonibus, jumento corporis sui superposuit, et ad stabulum Ecclesiae detulit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ dicit nemini quicquam
debeatis certũ est apeccatis
referre debitũ enim peccatũ
esse inmultis & frequenter
ostendimus uult ergo paulus
peccati quid esti omne debioũ
solui nec remanere omnino
apud nos debitũ peccati ꝑ ma¬
nere tamen. & num quã ces¬
sare nob̵ debitũ caritatis hoc
enim & cotidie soluere & semꝑ
debere expedit nob deniq
quante uirtute sit caritas
in consequentib ex ponit qui
enim inquid diligit ꝓximum.
legẽ impleuit Mam non ad¬
ulterabis non occides non fur¬
tũ facies non falsum testimo¬
niũ dices ñ concupisces & si
qđ est aliud mandatũ in hoc
uerbo restauratur diligis
ꝓximũ tuũ tãquã te ipsum
& ad ulteru eationẽ tanti
huius boni breutt̃ colligens
ait dilectio ꝓximimalã malũ
ñ o peratur plenitudo ergo
legis ẽ dilectio supra dixe¬
rat quia qui diligit ꝓximum
legẽ impleuit & quia diffi¬
cile uidebant᷑ quomodo pos¬
sit quis omnẽ legẽ inuno
complere sermonẽ plerissi¬

Expanded text:
 dicit nemini quidquam debeatis, certum est ad peccatum referre. Debitum enim peccatum esse, in multis, et frequenter ostendimus. Vult ergo Paulus peccati quidem omne debitum solvi nec remanere omnino apud nos debitum peccati. Permanere tamen et nunquam cessare a nobis debitum charitatis, hoc enim, et quotidie solvere, et semper debere expedit nobis. Denique quantae virtutis sit charitas, in consequentibus exponit. Qui enim, inquit, diligit proximum legem implevit. Nam non adulterabis. Non occides. Non furtum facies. Non falsum testimonium dices. Non concupisces, et si quod est aliud mandatum in hoc verbo restauratur. Diliges proximum tuum tanquam teipsum. Et ad ultimam rationem tanti hujus boni, breviter colligens ait. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo ergo legis est dilectio. Supra dixerat, quia qui diligit proximum legem implevit, et quia difficile videbatur, quomodo possit quis omnem legem in uno complere sermone, plenissi
Abbreviated transcription (Latin):
tutoris: Ractoru: ẽ usq adp̃fi¬
airtũ tẽp: apatrẽ:
Tec undum coeptam conparatio¬
nem disputationis ꝓducit elo¬
quiũ hic seruũ uocat iudaicũ
populũ qui legis littere sub car¬
nalis obseruantia seruiebat in
fide paruulus. & a sensu doctrinȩ
spiritalis alienus cum ei dñs diui¬
ne agnitionis thesauros atq di¬
uitias gentilib: seruituti demonũ
sub iacentib: contuliss& Gentiles
enim qui nature substantiã in¬
fidelitatis consũpserant egeni
& pauperes erant: Huic autẽ prin¬
cipes & sacerdotes tutores
& auctores appellat: qui
illud tempus intellege. quo pat̃
uita excedens filiũ tutorib &
actorib prouida ordinatione
comiittit. Iuxta quã conpara¬
tionẽ unigeniti pater legi tem¬
pus usq aduentũ fili prefiniuit
Ita etnos cũ es semus
paruula sus el etgimun¬
di eracnus seruiertes

Expanded text:
t actoribus est, usque ad praefinitum tempus a patre. Secundum acceptam comparationem disputationis producit eloquium. Hic servum vocat Judaicum populum, qui legis litterae sub carnali observantia serviebat, in fide parvulus, et a sensu doctrinae spiritualis alienus, cum Dominus divinae agnitionis thesauros atque divitias gentibus, servituti daemonum subjacentibus, contulisset. Gentiles enim, qui natura substantiam infidelitatis consumpserant, egeni et pauperes erant. Hic autem principes et sacerdotes, tutores et actores appellat, qui Illud tempus intellige, quo pater vita excedens, filium tutoribus et actoribus provida ordinatione committit. Juxta quam comparationem unigeniti Pater legi tempus usque ad adventum Filii praefinivit. Ita et nos cum essemus parvuli, sub elementis mundi eramus servientes
Abbreviated transcription (Latin):
Manducant de paniib dñi acpis¬
cib & saturant᷑. qͥ audientes uer¬
ba dĩ &exẽpla intuentes. ad ꝓsec¬
tũ uitȩ correptionis ꝑ hec exci¬
tari atq ad surgere festinant:
quib: apte congruit illud psal¬
mistȩ. edent pauperes & satura¬
bunt᷑ & laudabunt dñm &crt¬

Expanded text:
Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae: Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Deum
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ui s̃. duo domini: deinceps
ostendit cũ dic̃. ñ potestis dõ
seruire & mãmone. mãmo¬
na apud hebreos. siue sỹros.
diuitie nuncupant᷑: congru¬
it &punoũ nom̃i. Nã lucrũ
punice mãnion dicitꝰ. audiat
hoc auarus. audiat xp̃ianus.
ñ posse sesimul diuitus xp̃o¬
hex diuitias. sed qui seruit di¬
uitias. qui eñ diuitiarũ ser¬
uus.ẽ. diuitias custodit ut ser¬
uus: qui autẽ seruitutis ex

Expanded text:
ui sunt duo domini deinceps ostendit, cum dicit: Non potestis Deo servire et mammonae. Mammona apud Hebraeos sive Syros, divitiae nuncupantur. Congruit et Punicum nomen, nam lucrum Punicae mammon dicitur Audiat hoc avarus, audiat Christianus, non posse se simul divitiis Christobet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃is dicit qr exutroq genere
continentiũ hominũ siue eorũqui
debano suo opere dõ tribuunt
gloriã Siue eor: qui in laudib: ho¬
minũ ad quiescunt mariunt᷑ hoc
intuallo tẽparis. doneo subaduen¬
tudñi fiat resurrectio mortuo
dũ uenire iudex extremũ iudiciũ
differt. elecoi & reꝓbi inmonrtis sõno
sopiunt̾. Dormire &em̃ mori ẽ. ante
somnũ uero dormitare . ẽ. ante mor¬
tẽ a salute languescere q ꝑ pondus
egritudinis ꝑuenit᷑ ad sõnũ mortis.
Consequent̃ autẽ dicitꝰ dormier̃
qr postea suscitandi s̃. media au

Expanded text:
mnes dicit: quia ex utroque genere continentium hominum, sive eorum qui de bono suo opere Deo tribuunt gloriam, sive eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc intervallo temporis, donec sub adventu Domini, fiat resurrectio mortuorum. Dum venire Judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur. Dormire etenim mori est, ante somnum vero dormitare, est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis, pervenitur ad somnum mortis. Consequenter autem dicitur dormierunt, quia postea suscitandi sunt. Media au
Abbreviated transcription (Latin):
Quartũ in catologo operũ car¬
nis idolatriȩ locũ ten&. qui
enĩ semel se luxorie uolupta¬
tiq ꝑmiscuerit ñ respicit crea¬
torẽ. alias aũ omnis idolatria
festiuitate gulauentris & his
ꝗ untra uentrẽ .s̃. delectatur.¬
uenepicia. Et ne forsitan

Expanded text:
Quartum, in catalogo operum carnis, idololatria locum tenet. Qui enim semel se luxuriae voluptatique permiserit, non respicit Creatorem. Alias autem omnis idololatria, festivitate, gula, ventre, et his quae infra ventrem sunt, delectatur. Et ne forsitan
Abbreviated transcription (Latin):
ucas autẽ ait apparuit illi an¬
gelus de cȩlo confortans cum
alibi legimus. quia angeli ac¬
cesserunt & ministrabant ei
Indocum̃to ergo ut riusq natu¬
re & ei angeli ministrasse & eũ
angelus confortasse describitꝰ
quõ qui đs ante scła extitit
homo factus ẽ infine sȩculorũ
& addit lucas dicens factus sina¬
gogia ꝓlixius orabat agonia
a lacritas ub confidentia in tel¬
legitꝰ qđ autẽ sequitꝰ sec undũ
eundẽ euange listã & factus est
sudor ei : sic ut gutta sanguinis
Non sudorẽ infirmitatis depu¬
tans quia & contra naturã
ẽ sudare sanguinẽ sed potius
intellegi uult: ꝑ in rigatã sa¬
cratã que ei : sanguine terrã
non sibi qui nouerat. sed nob̃
aꝑte dec laratũ qđ effectũ
iam sue praȩces obtiner&
ut fidem uidelic& discipu¬
lorũ quã terrena ad huc
fragilitatis arguebat suo
sanguine purgar& & quic¬
quid illa scandali de ei: mor¬
te ꝑtuliss& hoc ipse totũ
moriendo deber& immo
uniuersũ late terrarũ orbẽ

Expanded text:
ucas autem ait: Apparuit illi angelus de coelo, confortans eum. Alibi legimus: Quia angeli accesserunt, et ministrabant ei : In documento ergo utriusque naturae et ei angeli ministrasse, et eum angeli confortase describitur, quoniam qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Et addidit Lucas dicens: Factus in agonia prolixius orabat. Agonia, alacritas vel confidentia intelligitur. Quod autem sequitur secundum eumdem evangelistam: Et factus est sudor ejus sicut gutta sanguinis. Non sudorem infirmitatis deputans, quia et contra naturam est sudare sanguinem, sed potius intelligi vult, irrigatam, sacratamque ejus sanguine terram, non sibi, qui noveraaperte declaratum, quod effectum jam suae precis obtineret, ut fidem videlicet discipulorum, quam terrena adhuc fragilitas arguebat, suo sanguine purgaret, et quidquid illa scandali de ejus morte pertulisset, hoc ipse totum moriendo deleret. Imo universum late terrarum orbem
Abbreviated transcription (Latin):
& dominice corporis & sanguinis
debere consec rari uino quid est de
aqua facto infracissimo donatus es
uerũ si ad huc donatus est circum¬
cisionis diem ad generalẽ resurreo¬
tionẽ inter prx̧teris &circũcisos
induci intẽplũ cũ hostus quando sc̃i
iam incorruptibiles ad contẽplandã
speciẽ diuine maiestatis cũbonorũ
operũ munerib intrabunt intel¬
lexeris tantũ ꝓfecto uinũ dea qua
fieri uidebis ut admirans conditori
dicas & poculũ tuũ in ebrians quã
prec larusest et dic̃ eis iħs au¬
Rite munc et perte archi¬
triclano eg tuleñ ut augẽ¬

Expanded text:
et Dominici corporis et sanguiniset Dominici corporis et sanguinisdebere consecrari. Vino quidem de aqua facto meracissimo donatus es. Verum si adhuc quod majus est, circumcisionis diem, ad generalem resurrectionem interpreteris, et circumcisos induci in templum cum hostiis, quando sancti jam incoruptibiles ad contemplandam speciem Divinae majestatis, cum bonorum operum muneribus, intrabunt, intellexeris. Tantum profecto vinum de aqua fieri videbis, ut admirans, conditori dicas, et poculum tuum inebrians quam praeclarum est! Et dicit eis Jesus: Haurite nunc, et ferte architricl
Abbreviated transcription (Latin):
tuat penitentie remediũ confu¬
geris aq: hrdriȩ qui inte ablu¬
tus est Si autẽ intellexeris babr¬
lonẽ esse confusionẽ peccatorũ
Nabuchodo nosor diabolũ iħim
untur uinũ deaqua factũ habes
quia ante ꝑtinereq scripta ĩ
intellegis Insexta &ate dñs
aperiens in carne: octaua die
natiuitatis circũcisus & intre¬
cesima tercia ad tẽplũ est dela¬
tus & legalia munera sunt ob¬
lata ꝓ illo hȩc intuens ad litterã
aꝑte discimus. quanta nob dili¬
gentia sunt fidei sub euangelice
sub eunde mysteria quando ipse
qui benedictio adferens gratiȩ¬
mo coeremonias impleuit. & sic
noua sac ram̃ta suscipere simul
& tradere curauit ecce habes
hi driam sexta ad abluenda pec¬
gaudia mundi hocẽ coeris affe¬
rente unda uerũ si incircũcisione
octaua diei baptismã intelleges &
in inductione in tẽplũ & in oblatio¬
ne hostiȩ cognoscis. figura fideles
debaptisterio ad altare sc̃m ingredi

Expanded text:
tu ad poenitentiae remedium confutu ad poenitentiae remedium confugeris, aqua hydriae quintae ablutus es, si autem intellexeris Babylonem esse confusionem peccatorum, Nabuchodonosor diabolum, Jesuuntur. Vinum de aqua factum habes, quia ad te pertinere quae scripta sunt intelligis. In sexta aetate Dominus apparens in carne, octava die Nativitatis, circumcisus, et in tricesima tertia ad templum est delatus, et in eo munera sunt oblata pro illo. Haec intuentes ad litterarum, aperte discimus quanta nobis diligentia sunt fidei Evangelicae subeunda mysteria, quando ipse, qui benedictionem adferens gratmo caeremonias implevit, et sic nova sacramenta suscipere, simul et tradere curavit. Ecce habes hydriam sextam ad abluenda pecgaudia, mundiorem caeteteris afferentem undam. Verum et si in circumcisione octavi diei, baptisma intelligis, et in inductione in templum, et in oblatione hostiae cognoscis figurari fideles, de baptisterio, ad altare sanctum ingredi,
Abbreviated transcription (Latin):
tu audiens hȩc & ipse oboedi¬
ens esse satagis hrdriã aq in¬
uenisti quã munderis qđ si
in inmolatione filii unici di¬
lecti passionẽ intellegis xp̃i¬
qui in humanitate passus di
uinitatẽ passibilis mansit
quasi filius offertur. sed aries
matatur & si intellegis bene¬
dictionẽ abrahȩ inte qui de
gentib: credis esse conpletã
nimirũ dea qua uinũ fecit
qui spiritalẽ sensum dedit
Inquarta &ate dauid humilis
in nocens & mitis saule suꝑbo
ab iecto regnũ sortitur tu
hȩc audiens humilitati & in¬
nocentiã studere & suꝑbiam
coeperis de tuo corde repelle¬
re austũ aq limpidissime
co reficiaris inuenisti in hr¬
dria quarta fonte salutari
repleta nam si insaule iudȩos
tũ xp̃i autẽ regnũ intellexe¬
ris semꝑ mansurũ uinũ deaqua
factũ sentis quo potato in&̃nũ
leca ris. Inquinta &ate populus
peccans babiloniam trans mi¬
sacerdotẽ magnũ reducit᷑ hȩc
legens siue audiens peccati me¬

Expanded text:
Tu audiens haec, et ipse obediTu audiens haec, et ipse obediens esse satagis, hydriam aquae invenisti qua munderis. Quod si immolatione Filii unici, passionem intelligis Christi, qui humanitate passus, in divinitate impassibilis mansit, quia Filius offertur, sed aries mactatur, sed si intelligis benedictionem Abrahae in te, qui de Gentibus credis, esse completam, nimirum de aqua vinum tibi fecit, qui spiritalem sensum tibi dedit. In quarta aetate, David humilis, innocens et mitis, Saule superbo abjecto, regnum sortitur. Tu haec audiens, humilitati et innocentiae studere, et superbiam coeperis de tuo corde repellere, haustum aquae limpidissimae quo reficiaris invenisti, in hydria quarta, fonte salutari repleta. Nam si in Saule Judaeos, tum, Christi autem regnum intellexeris semper mansurum. Vinum de aqua factum sentis, quo potato in aeternum laeteris. In quinta aetate, populus peccans Babyloniam transmisacerdotem magnum reducitur. Haec si audiens, peccati me
Abbreviated transcription (Latin):
tura inuenit unde salubrit̃ ab lu¬
tus potatusq gauder&. Sed si in¬
tellexerit ꝑ cahin omicidam iu¬
sanguinẽ inministeriũ suȩ reno¬
uationis accepit nimirũ aqua
inuinũ mutatũ repetit quia
dicta legis sac ratius intellexit:
Insecunda &ate scłi ꝓpeccatis
hominũ mundus deletus ẽ aquis
diluuiũ a quo solus noe ꝓpt̃ ius¬
titiã cũ paucis meruit liberari
quis quis ergo hac audita uasta¬
tione em̃datius uiuere coeperit
liberari desiderans cũ paucis
timens ex terminari cũ plurib
hydriam aquã mundaret᷑ inue¬
nit sed si in archa ecclesiã in noe
xp̃m in qua baptismũ incolũba
unctionẽ sp̃s sc̃ĩ quobaptizati
inbuuntur intellexerit : uinũ
ꝓfecto dea qua factũ miratur
quia inueteri historiã sua obla¬
tione ꝓph&ari cognoscit Inter¬
tia &ate tẽptauit đs̃ ab raham
cum filiũ ei in holo caustũ
offerri precepit non differt
ab raham facereq iub&ur sed
ꝓfilio immolatur aries ipse
tam̃ ꝓ oboedientia benedicit᷑

Expanded text:
tura invenerunt, unde salubriter abluti potatique gauderent. Sed si intellexerint Cain homicidium Jusanguinem in mysterium suae renovationis accepit, nimirum aquam in vinum mutatam reperit, quia dicta legis sacratius intellexit. In secunda aetate saeculi pro peccatis hominum mundus deletus est, aquis diluvii, a quo solus Noe propter justitiam cum paucis meruit liberari. Quisquis ergo hac audita vastatione emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum paucis, timens exterminari cum plurimis, hydriam aquae, qua mundaretur invenit, sed si in arca Ecclesiam, in Noe Christum, in aqua baptismum, in columba unctionem Spiritus sancti, quo baptizati imbuuntur, intellexerit, vinum profecto de aqua factum miratur. Quia in veteri historia suam ablutionem prophetari cognoscit. In tertia aetate tentavit Deus Abraham, cum filium ejus in holocaustum offerri praecepit. Non differt Abraham facere quod jubetur, sed pro filio immolatur aries, ipse tamen pro obedientia benedicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
plaus adminabarat dicerates.
Bene ocña pecer sundas
pecͣ audixe. et mugos loqͥ
Si sciebat eos. sic̃ ille ꝗ notas habe¬
bat. &p̃sentes & futuras hominũ
uoluntates. tanto magis p̃dicatu¬
ros. quanto magis nẽp̃dicarent
eis p̃cipiebat : ut quid hoc p̃cipie¬
bat᷑ nisi qrͣ pigris uolebat ostende¬
re. quanto studiosius quantoq:
feruentius eũ p̃dicare debeant
quib iub& ut p̃dicent: quando illi
qui ꝓhibebant̾. tacere ñ poterant.

Expanded text:
plius admirabantur dicentes: Bene omnia fecit, surdos fecit audire et mutos loqui. Si sciebat eos, sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum voluntates, tanto magis praedicaturos, quanto magis ne praedicarent eis praecipiebat, ut quid hoc praecipiebat, nisi quia pigris volebat ostendere, quanto studiosius, quantoque ferventius eum praedicare debeant, quibus jubet ut praedicent, quando illi qui prohibebantur tacere non potuerant.
Abbreviated transcription (Latin):
har rahȩ dioge sune
Simplex autẽ sensus qui in hoc lo¬
co texit̾ hanc uim hab&. ut doce
ta ẽ. reꝓmissionesq antea facta .ĩ.
ad habrahã destru& posterior apri¬
orib: p̃iudicare cũ reꝓmissiones
ad habrabã ante quad ringentos
triginta annos date sint qđ bene¬
dicerentꝰ in illo uniuersȩ nationes.
legis autẽ obseruatio qđ quid fe¬
ciss& ea uiuer& in et post quadrin¬
gentos triginta annos mor̃si da

Expanded text:
Abrahae dictae sunt Simplex autem sensus, qui in hoc loco texitur, hanc vim habet, ut doceata est, repromissiones, quae antea factae sunt ad Abraham destrui, et posteriora prioribus praejudicare, cum repromisad Abraham ante quadringentos et triginta annos datae sint, quod benedicerentur in illo universae nationes: legis autem observatio, quod qui fecisset eam, viveret in ea, post quadringentos et triginta annos Moysi da
Abbreviated transcription (Latin):
iuititiȩ neo ad similitudinẽ cerui
iniecor aocepit sagittã nec inde¬
sideria corruit & furores sederit
mundo corde habens artificem
huius lorice dm̃ qui unicuiqua
scorũ amnia arma fabricatur.
et calciatte pedes inprre¬
Hiligentius obseruate quod uir¬
tutẽ quandam animȩ appellaue¬
rit pedes quibus ingredimur in
eo quidicit ego sum uia & de quib:
canimus. dirige dñe pedes nostros
inuiam pacis quos oport& calcare
praȩpatatione euangelii pacis. qui
igitur hab& pacem calciatus est
factus est & nec bellicum aliquid
eccu multuosum agit nec cumhis
qui in prȩparati sunt condenabit᷑
iomibus sumneaites scu¬
gũ pidei inaquo po&seiris

Expanded text:
justitiae, nec ad similitudinem cervi justitiae, nec ad similitudinem cervi in jecur accipit sagittam, nec in desideria corruit, et furores, sed erit mundo corde habens artificem hujus loricae Deum, qui unicuique sanctorum omnia arma fabricatur. Et calceati pedes, egentius observate quod virtutem quamdam animae appellaverit pedes, quibus ingredimur, in eo qui dicit: Ego sum via . Et de quibus canimus: Dirige, Domine, pedes nostros in viam pacis, quos oportet calceare praeparatione Evangelii pacis. Qui igitur habet pacem, calceatus est factus est, et nec bellicum aliquid, et tumultuosum agit, nec cum his qui inpraeparati sunt, condemnabitur. In omnibus sumentes scutum fidei, in quo possitis