comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionis fuisse ut mũdũ luce
.sue sapientie illuminaret :⁊
ad amorẽ suũ accende̾t: Ubi
gͥ redemptio: Axp̃o nẽpe ut
fateri dignat᷑ illuminatto.
⁊ ꝓuocatio ad amorẽ. Redẽp̃¬
tĩo. ⁊ lib̾atio a quos Esto quod
xͥ aduentus illis ꝓsit qͥ se
illi possunt cõformare ꝑ ui¬
tam. ⁊ uicem ei dilectiõnis
rependere: quid de ꝑiuilis:
Qmͣ dabit luc̃ẽ sapientie.
uix adhuc captantib lucẽ
rem: qui n̾dũ matres suas
derit eis aduentus .xͥ. nichil
redemptcẽm: qͣuia ñ hñt sũ¬
mam illam dilectionẽ. An si¬
cut ñ hñt unde diligant.
ita nec unde ꝑeant. ut ñ sitei
in xͦ necessarta regeneratio.
ut pote quib generatõ ex a¬
dam nicħ nocuerit: Si hoc
sapit: cũ pelagio desipit. Ab¬
quid hoꝵ sentiat᷑ patet qͣntũ
humane sacͣm̃to salutis in¬
uideat qnͣtũ qd̃ in ip̃o est e¬
uacuet alti dispensatoẽm
mẏst̾ii: qui totũ de salute tri¬
buit deuotioni. regeneratõi
nich : qui nr̃e głam redẽptoĩs.

Expanded text:
 ut mundum luce suae sapientiae illuminaret, et ad amorem suum accenderet. » Ubi ergo redemptio? A Christo nempe ut fateri dignatur, illuminatio et provocatio ad amorem: redemptio et liberatio a quo 24. Esto quod Christi adventus illis prosit, qui se illi possunt conformare per vitam, et vicem ei dilectionis rependere: quid de parvulis? quam dabit lucem sapientiae vix adhuc captantibus lucemrem, qui necdum matres suas derit eis adventus Christi? nihredemptionem, quia non habent summam illam dilectionem. An sicut non habent unde diligant, ita nec unde pereant, ut non sit eis in Christo necessaria regeneratio, utpote quibus generatio ex Adam nihil nocuerit? Si hoc sapit, cum Pelagio desipit. Quidquid horum sentiat, patet quantum humanae sacramento salutis invideat; quantum, quod in ipso est, evacuet alti dispensationem mysterii, qui totum de salute tribuit devotioni, regenerationi nihil: qui nostrae gloriam redemptionis,
Abbreviated transcription (Latin):
ti: ⁊ ꝯu̾tenti inusũ pietatis.
qͥcqͥd in ip̃m ausa ẽ crudeli¬
tas ĩpioꝵ. fuit uͦ sanguis qͥ
effusus ẽ tam multus ad
ignoscendũ. ut ip̃m quoꝙ
ut effunderet᷑ delẽt. hecͣ ꝑ
hoc de antiqͥ illuis ut pote se¬
nioris deletione nullam oĩ¬
no dubietatẽ relinq̃ret. Dein¬

Expanded text:
tenti in usum pietatis, quidquid in ipsum ausa est crudelitas impiorum. 22. Fuit vero sanguis qui effusus est, tam multus ad ignoscendum, ut ipsum quoque ut effunderetur, deleret; ac per hoc de antiqui illius, utpote levioris, deletione nullam omnino dubietatem relinqueret. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ potuerit do̾ in uno eodẽq
fc̃o. ⁊ displite̾ iniqͥtas malig¬
nantiũ: ⁊ place̾ pietas pati¬
entis. Q ait. Qd̃ si tm̃ fuerat
.illud a depccm ut exꝑiari ñ
nem habebit ipm honucidũ.
.qd̾ in xp̃oi cõmissũ ẽ Breui¬
t̾ respon demꝰ: ip̃m sangͥnem
ꝙ̃ fudert̃. ⁊ interpellatoẽm ip¬
sus quẽ occider̃t. Addit ⁊̃.
Nunquid mors ĩ nocẽtis filii.
.ipãm recõciliaret᷑ nobis. qui
hoc peccando cõmissimꝰ ꝓpt̾ ꝙ
illud multo leuiꝰ potuit igͦsre̾:
pꝰ Non mors. s uoluntas placu¬
it sponte morientis. ce illa
morte expũgentis mortẽ.o¬
ꝑantis saluitẽ. restituentis ĩ¬
nocentiam. tͥumphantis pͥn¬
cipatus ⁊ potestates. spolian¬
tis inferos. ditantis suꝑos. pa¬
cificantis q̃ in celo sc̃ ⁊ q̃ int̾ra:
oĩa in staurantis. Et qm hec
tam p̃ciosa mors uoluntarie
suscipienda adu̾sus pcc̃m. ñ

Expanded text:
si non potuerit Deo in uno eodemque si non potuerit Deo in uno eodemque et facto displicere iniquitas malignantium, et placere pietas patientis. Et ait: « Quod si tantum fuerat illud Adae peccatum, ut expiari non nem Breviter respondemus, ipsum sanguinem quem fuderunt et interpellationem ipsius quem occiderunt. Addit etiam: « Nunquid mors innocentis Filii ipsam reconciliaretur nobis, qui hoc peccando commisimus, propteillud multo levius potuit ignoscere? » Non mors, sed voluntas placuit sponte morientis, et illa morte expungentis mortem operantis salutem, restituentis innocentiam, triumphantis principatus et potestates, spoliantis inferos, ditantis superos, pacificantis quae in coelo sunt et quae in terra, omnia instaurantis. Et quoniam haec tam pretiosa mors, voluntarie suscipienda adversus peccatum, non
Abbreviated transcription (Latin):
pcc̃a nr̃a seꝑant ĩter nos ⁊
dm̃ ͤ manente peco. ñ est re¬
cõciliatõ. In quo gͦ remissiopͤ¬
catoꝵ ͤ Hic calix inqͥt noui te¬
stam̃ti in meo sangͥne: qui ꝓ
uob̾ effundet᷑ in remissionẽ poc̃õ¬
rũ. Itaq ͥ ueconciliatto: ibi re¬
missio pcc̃oꝵ. E quid ip̃a. nͥiu
stificatioͤ Siue gͥ reconciliatõ.
siue remissio pecõꝵ siue iustifi
ratõ de uincłis digbłi. a quo
captiui tenebant᷑ ad ip̃iꝰ ito¬
luntatẽ: int̾cedente morte uni¬
geniti optineamꝰ. iustificati
gͣtis in sangͥne ip̃ius : in quo
sicut itidem dicit. habemꝰ. re¬
sionẽ pec̃oꝵ. scdm diuitias gr̃e
qd̃ ita: cur ita. ñ licet. Nun¬
quid dicit figm̃tũ ei qui se
finxit ÷ quid me fircisti sieᷤ
S hec stultitia ei uident᷑: ñ
potest tenere risum. Audite ca
qͣnto ãplius hoĩes in crucifi¬
gendo filiũ suũ deliq̃runt ꝙͣ
in tnͣsg̃diendo pͥmũ eius p̃cep¬
.tũ unius pomi gustu: Qua¬

Expanded text:
Peccata nostra separant inter nos et Peccata nostra separant inter nos et Deum , manente peccato, non est reconciliatio. In quo ergo remissio peccatorum? Hic calix, inquit, novi testamenti in meo sanguine, qui pro vobis effundetur in remissionem peccatorum . Itaque ubi reconciliatio, ibi remissio peccatorum. Et quid ipsa, nisi justificatio? Sive igitur reconciliatio, sive remissio peccatorum, sive justifratio de vinculis diaboli a quo captivi tenebamur ad ipsius voluntatem: intercedente morte Unigeniti obtinemus, justificati gratis in sanguine ipsius, in quo, sicut idem dicit, habemus resionem peccatorum, secundum divitias gratiae quod ita: cur ita, non licet. Nunquid dicit figmentum ei qui se finxit: Quid me finxisti sic! 21. Sed haec stultitia ei videntur: non potest tenere risum. Audite cacquanto amplius homines in crucifigendo Filium suum deliquerunt, quam in transgrediendo primum ejus praeceptum unius pomi gustu? » Qua
Abbreviated transcription (Latin):
e multis eligit efficarie: Ce
fortasse is p̃stat. ꝑ ꝙ̃ in t̾ra ob¬
liuionis. guedinis lapsus nr̃i.
tot ⁊ tantis gͣuaminib ieꝑa¬
toris. fortiꝰ ⁊ uiuaciꝰ ãmonere¬
m᷑. Allias aũ nemo hoũn no¬
quĩ boni ad grãm. q̃d ꝯgru¬
entie ad sapientiã. quid deco¬
ris ad głam q̃d cõmodi ad sa¬
lutẽ. penes se ipãm ꝯtineat
huiꝰ uenerandi mystis inscru¬
tabilis altitudo. Qm ꝓph̃a ꝯsi¬
dãns. expauit ñ penetrauit.
⁊ p̃cursor dñi indignũ se iudi¬
cauit qui penetraret. Cetm
si ñ licet ꝑscrutart diuine sa¬
cram̃tũ uolũtatis ͤ uicet tñ
sentire effectũ oꝑis: fructũ u¬
tilatis ꝑciꝑe. Et qd̃ licet scire.
ñ licet tacere: quia gła dĩ ce¬
tigare sermonẽ. Fidelis sermo
⁊ om̃i acceꝑtõe dĩgnꝰ. qm̃ cũ¬
adhuc pec̃ores eẽmꝰ. reconci¬
liati sumꝰ do ꝑ mortẽ filii eiꝰ.
ubi reconciliatioͤ ⁊ remissio pͦ¬
catoꝵ. Nam si dicente seript᷑a.

Expanded text:
e multis elegit, efficaciae. Et e multis elegit, efficaciae. Et fortasse is praestat, per quem in terra oblivionis, gravedinis, lapsus nostri, tot et tantis gravaminibus Reparatoris fortius et vivacius admoneremur. Alias autem nemo hominum noquid boni ad gratiam, quid congruentiae ad sapientiam, quid decori ad gloriam, quid commodi ad salutem, penes se ipsam contineat hujus venerandi mysterii inscrutabilis altitudo: quam propheta considerans expavit, non penetravit ; et praecursor Domini indignum se judicavit qui penetraret . 20. Caeterum si non licet perscrutari divinae sacramentum voluntatis, licet tamen sentire effectum operis, fructum utilitatis percipere. Et quod licet scire, non licet tacere: quia gloria regum cetigare sermonem . Fidelis sermo, et omni acceptione dignc peccatores essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus . 655 Ubi reconciliatio, et remissio peccatorum. Nam si, dicente Scriptura,
Abbreviated transcription (Latin):
de laborans docẽ ⁊ ꝑsuadere di¬
abolũ nullũ s̃ us in hoĩem
uendicare potuisse. aut debu¬
ria diaboli iure d̾s ꝑ fugã suũ
si uellet miseteri repet᷑e ⁊ so¬
.lo u̾bo eriꝑe poss. qi hoc qͥs
diffiteat᷑. post młta aliquan¬
do infert. Que itaq necessitas
cuit q̃ ratio. aut qd̃ opus fuit
cũ sola iussione sua diuina mi¬
seratõ liberare hoiẽm apecea¬
.filiũ di carne suscepta. tot ⁊¬
.tantas inedias. ob ꝓba flagel¬
.la. sputa deniq ipãm crutis
ignominiosam ⁊ asꝑrimam
mortẽ sustine̾᷑ ut cũ innqui
.patibulut̃ sustine̾te Respon¬
Ydemꝰ. Necessitas nr̃a fuit. ine¬
cessitas dura. sedentiũ intene¬
bris. ⁊ umbra morces. Opus
captiuitatis nr̃e: suũ. ut ĩple¬
ret᷑ ꝓpositũ uoluntatis eius:
angłoꝵ ut numetꝰ implere¬
t᷑ eoꝵ. Porro ratio huiꝰ fac̃tiͤ
fuit dignatio facientis. Qs
negat oĩpotẽti ad manũ fius¬
se alios. ⁊ alios modos nr̃e re¬
deptoĩs. iustificatoĩs lib̾atõie

Expanded text:
de laborans docere et persuadere, diabolum nullum sibi jus in hominem vindicare potuisse aut deburia diaboli jure Deus profugum suum, si vellet misereri, repetere, et solo verbo eripere posset, quasi hoc quis diffiteatur, post multa aliquando infert: « Quae itaque necessitas, aut quae ratio, aut quod opus fuit, cum sola jussione sua, divina miseratio liberare hominem a peccaFilium Dei carne suscepta, tot et tantas inedias, opprobria, flagella, sputa, denique ipsam crucis ignominiosam et asperrimam mortem sustinere, ut cum iniquis patibulum sustineret. » Respondemus: Necessitas nostra fuit, et necessitas dura sedentium in tenebris et umbra mortis. Opus, captivitatis nostrae: suum, ut impleretur propositum voluntatis ejus: Angelorum, ut numerus impleretur eorum. Porro ratio hujus facti fuit dignatio facientis. Quis negat Omnipotenti ad manum fuisse alios et alios modos nostrae redemptionis, justificationis, liberationis?
Abbreviated transcription (Latin):
morte. ⁊ de pcc̃o dãpnauit pͦ¬
catũ. Et qͣnto illoꝵ maior ũi¬
quitas. tanto huiꝰ uolũtas
sancttor. ⁊ eo potentior ad sal¬
uandũ: qͣtinꝰ tãta mediante
potentia. antiquũ illud qͣm¬
ius gͣnde pcc̃m. necessario tñ
huic qd̃ in xp̃o cõmissum ẽ
cede̾t. tanqͣm minꝰ maiori.

Expanded text:
te, et de peccato damnavit peccatum. Et quanto illorum major iniquitas, tanto ejus voluntas sanctior, et eo potentior, ad salvandum: quatenus tanta mediante potentia antiquum illud, quamvis grande peccatum, necessario tamen huic, quod in Christo, commissum est, cederet, tanquam minus majo
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ .B. clare uallensis uocatus
abb̾. modicũ id qd est. O portet
q̃ ⁊ scandala emergentia ĩ reg¬
no d̾i: ea p̾sertim q̃ de fide ꝯtĩ¬
gunt. Dignũ nãq arbitror.
ibi potissimũ resarciri dãpna
fidi ũ ñ possit fides sentire
defectum. Hec quippe huiul
p̃rogatiua sedis. Cui enĩ alã
aliqñ dictum est ego ꝓ te rogaui
petre. ut ñ deficiat fides tua: Er¬
go qd̃ sequit᷑. a petͥ suscessore ex¬
ꝯfirma fr̃s tuos. Id quidẽ mͦ ne¬
cessarium. Tempus ẽ ut ur̃m
agnoscatis pat̾ amantissime
pͥncipatũ: ꝓbetis ⁊elum. mi¬
nistium honoretis. In eo pla¬
ne petͥ ĩpletis uicẽ. cuius teneti
⁊ sedem si ur̃a ãmonitõe corda
in fede fluctuantia ꝯfirmatis:
si ur̃a auctoritate ꝯt̾icis fider cor
ruptores. Habemꝰ in frantia no¬
uũ de ueti̾ magistro theologum:
qui ab in eunte etate sua in ar
seͥpturis in sanit. Olim dãpna¬
ta ⁊ sopia dogmata cã sua uidl
qmͣ aliena suscitare conat᷑: ĩ¬

Expanded text:
RDUS Clarae-Vallis vocatus abbas, modicum id quod est. Oportet icula quaeque et scandala emergentia in regno Dei, ea praesertim quae de fide contingunt. Dignum namque arbitror ibi potissimum resarciri damna fidei, ubi non possit fides sentire defectum. Haec quippe hujus praerogativa Sedis. Cui enim alteri aliquando dictum est: Ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua? Ergo quod sequitur, a Petri successore exconfirma fratres tuos . Id quidem modo necessarium. Tempus est ut vestrum agnoscatis, Pater amantissime, principatum; probetis zelum, ministerium honoretis. In eo plane Petri impletis vicem, cujus tenetis et sedem, si vestra admonitione corda in fide fluctuantia confirmatis, si vestra auctoritate conteritis fidei cot. 1. Habemus in Francia novum de veteri magistro theologum, qui ab ineunte aetate sua in artturis sanctis insanit. Olim damnata et sopita dogmata, tam sua videlicet, quam aliena, suscitare conatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
accepistiͥ quid głaris qͣi ñ
tronisꝰ exsufflans ⁊ subsannãs.
ĩ tantũ euacuare conat᷑ ut to¬
tũ qd̾ olñs głe semet ip̃m exi¬
naniuit. quod minoratꝰ est
ab angłis. qd natus de femina.
qd̃ conu̾satus in mundo. qd
exꝑtus infirma. qd̃ passus ĩ¬
digna. qd̾ demũ ꝑ mortẽ cru¬
cisꝰ in sua reu̾sus. ad id solũ
putet ⁊ disputet redigenduu.
ut tͣcleret Nominib formã ui¬
te iudendo. ⁊ docendo: patiendo
aũt ce mouendo carttatis me¬
tam p̾figet. Ergo docuit usti¬
ciam. ⁊ ñ dedit. ostendit carita¬
tem s ñ infudit: ⁊ sicrediitĩ
sita. Ita ne hoc totũ est mag¬
nũ illud pietatis sacͣm̃tũ. qd̾
manifestum est in carne. ui¬
stificatũ est in sp̃u. apparuit
angłis. p̃dicatũ est gͣentib.

Expanded text:
accepisti, quid gloriaris, quasi non accepisti, quid gloriaris, quasi non nis exsufflans et subsannans, in tantum evacuare conatur, ut totum quod Dominus gloriae semetipsum exinanivit, quod minoratus est ab Angelis, quod natus de femina, quod conversatus in mundo, quod expertus infima, quod passus indigna, quod demum per mortem crucis in sua reversus: ad id solum putet et disputet redigendum, ut traderet hominibus formam vitae vivendo et docendo, patiendo autem et moriendo charitatis metam praefigeret. Ergo docuit justitiam, et non dedit; ostendit charitatem, sed non infudit; et sic rediit in sua? Itane hoc totum est magnum illud pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est
Abbreviated transcription (Latin):
mine manauit delictũ: a
sũmo celo eg̃ssio gr̃e. Utrũq
a paxente: illud a pͥmo. itta a sũmo¬
a scd̾o. Terrena natiuitas ꝑdit¬
dit me. ⁊ ñ multomagis gͥene¬
ratõ celestis ꝯseruat me: Nec
ue̾or sic erutꝰ de potestate tene¬
brar̃. repelli a patre lumiñ:
iustificatꝰ gͣtis in sangͥne filii
euis. Nempe ip̃e qui iustifi¬
cat: quis ẽ qui ꝯdẽpnetꝰ Nõ
ꝯdẽpnabit iustũ: qui misertꝰ
est pcc̃ori. Iustum me dixeri ͤ
s illius iusticla. Que nã ip̃a ͤ
finis legis xp̃c. ad iusticiam
om̃i credenti. Deniq qui fc̃s
est nobis inquit uisticia a dõ
patre. Que gͦ mͥ iusticia fc̃a
est. mea ñ est: Si mea tͣducta
culpã. cir ñ ⁊ ma indulta iu¬
sticta: E sanemͥ cutior dona¬
ta: qm in nata. Nam ista qͥ¬
dem glam ħt sedsi ñ apud de¬
um. Illa aut cũ sit salutis ef
indomino. Nam ⁊ si iustus
fuero inquit ñ leuabo cap̃t s
ne uidł responsũ accipiat.
Quid hs̃ qd̾ ñ accepisti: Si aũ

Expanded text:
mine manavit delictum, a mine manavit delictum, a summo coelo egressio gratiae. Utrumque a parente, illud a primo, ista a summo. Terrena nativitas perdit me: et non multo magis generatio coelestis conservat me? Nec vereor sic erutus de potestate tenebrarum repelli a Patre luminum, justificatus gratis in sanguine Filii ejus. Nempe ipse qui justificat: quis est qui condemnet? Non condemnabit justum, qui misertus est peccatori. Justum me dixerim, sed illius justitia. Quaenam ipsa? Finis legis Christus, ad justitiam omni credenti . Denique qui factus est nobis, inquit, justitia a Deo Patre . Quae ergo mihi justitia facta est, mea non est? Si mea traducta culpa, cur non eet mea indulta justitia? Et sane mihi tutior donata, quam innata. Nam ista quidem gloriam habet, sed non apud Deum: illa autem, cum sit salutis effi nisi in Domino. Nam etsi justus fuero, inquit, non levabo caput ; ne videlicet responsum accipiat: Quid habes quod non accepisti? Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ est. quid ad me  An iusticia
iusti sr̃ eũ erit. ⁊ ĩpietas ĩpii
ñ erit suꝑ eũ eꝰ Non ꝯuenit fili¬
um portare ũquitatẽ patris:
⁊ fr̃ne fieri exortẽ iusticie. Nũc gͤ
uero ꝑ hoĩem mors: ⁊ ꝑ hoĩem
uita. Sicut enĩ in adã õs mo
uificabũt᷑ s qm̃ ñ sic illi acti¬
neo. ut ñ ⁊ isti. Si illi ꝑ carne:
⁊ ꝑ fidem huic. Et si infectꝰ ex
illo originali ꝯcupiscentia.⁊ ⁊ ĩ¬
xͥ gr̃a sꝑitali ꝓfusus su. Quid
Si generatõ: regeneratoẽm op¬
pono. Nisi qd̃ sꝑitał ẽ ista. illa
carnalis: nec patit᷑ ratio eqͥta¬
tis. ut ex equo ꝯtendant. s iũ¬
cat necesse ẽ sp̃e carnẽ : ⁊ sit
effioatior causa cuiꝰ ⁊̃ potior ⁊
nat᷑aꝰ quo plus uidł ꝓsit ge¬
neratio scd̃a. qm pͥmã nocu¬
erit. Sane ꝑuenit delictum
sicut delictũ: ita ⁊ donũ. Nã
iuditiũ ex uno ĩ ꝯdẽpnatõe.
grã aũt exx multis delictis
in iustificatoẽm. A pͥmo ho¬

Expanded text:
cujus est: quid ad me? An justitia cujus est: quid ad me? An justitia justi super eum erit, et impietas impii non erit super eum? Non convenit filium portare iniquitatem patris, et fraternae fieri exsortem justitiae. Nunc ergo per hominem mors, et per hominem vita. vificabuntur : quoniam non sic illi attineo, ut non et isti. Si illi per carnem; et per fidem huic: et si infectus ex illo originali concupiscentia; etirituali perfusus sum. Quid Si generatio, regenerationem oppono: nisi quod spiritualis est ista, illa carnalis, nec patitur ratio aequitatis ut ex aequo contendant: sed vincat necesse est spiritus carnem, et sit efficacior causa, cujus potior est et natura; quo plus videlicet prosit generatio secunda, quam prima nocuerit. Sane pervenit delictum a et donum. Nam judicium ex uno in condemnationem; gratia autem ex multis delictis in justificationem . A primo ho
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣriũ nob̾. ⁊ ipm̃ tulit deme¬
dio aff iges illud cruei. expo¬
lians̾ pͥncipatꝰ ⁊ potestates.
utinã ego ĩueniar in his spo¬
liis. quib spoliate sũt ꝯtra¬
rie potestates: traductus ⁊ ip¬
se inpossessionẽ dñi. Si me ĩ¬
secutꝰ laban arguerit qid̃ reces¬
serĩ clam ab eo: audiet clam
me accessisse ad eum.⁊ ob hoc
clam recessisse. Subiecit me
illi causa secretior ꝑcc̃i: sub¬
duxit me illi ratio occultiori
iusticie. Aut si gͣtis uenun¬
datus sũ. gͣtis non redimar
Si assrr sñ causa calũpnia¬
tus est mͥ: sine causa causã
exigit euasionis. Qid̃ si dixerit
pater tuꝰ addix̃ te: respondebo
s fr̃ m̃s redemit me. Cur ñ
aliunde uisticia. cũ altũde re¬
atꝰ: Alius qui pccorẽ ꝯstiruit
alius qui iustificat a pec̃o. al¬
ter in semine. alter in sangͥ¬
ne.An pcc̃m in semine pecca¬
toris: oe ñ iusticia in xͥ sangͥ¬
ne. S iusticia inqͥet sit cuiꝰ ẽ
quid ad te: Esto. S sit ⁊̃ culpa

Expanded text:
nobis; et ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, exspolians principatus et potestates . 16. Utinam ego inveniar in his spoliis, quibus spoliatae sunt contrariae potestates, traductus et ipso in possessionem Domini! Si me insecutus Laban arguerit, quod recesserim clam ab eo, audiat clam me accessisse ad eum, et ob hoc clam recessisse. Subjecit me illi causa secretior peccati: subduxit me illi ratio occultioris justitiae. Aut si gratis venumdatus sum, gratis non redimar? Si Assur sine causa calumniatus est mihi, sine causa causam exigit evasionis. Quod si dixerit, Pater tuus addixit te; respondebo, Sed frater meus redemit me. Cur non aliunde justitia, cum aliunde reatus? Alius qui peccatorem constituit, alius qui justificat a peccato; alter in semine, alter in sanguine. An peccatum in semine peccatoris, et non justitia in Christi sanguine? Sed justitia, inquiet, sit cujus est: quid ad te? Esto. Sed sit etiam culpa
Abbreviated transcription (Latin):
mine nec in diabolo illa ẽe̾t
mediis liberandi. iusticia ma¬
gis contͣ inuasorẽ qmͣ poten¬
tia uteret᷑. Quid nãq ex se a¬
gere poterat: ut semel amis¬
sam iusticiam recuꝑaret h̾o ser¬
uus peccati. uinctus diabolis
Alssignata est ei ꝓinde alietia
qui caruit sua . ⁊ ip̃a sic est.
uenit pͥnceps huiꝰ mũdi. ⁊ ĩ
saluatorẽ ñ inuenit quiqͣm:
et Et cũ nichominꝰ innocentima¬
nus iniecit. uistissime quos
tenẽbat amisit: qñ is qui
ta mortis iniuria. iure illũ
qui obnoxiꝰ erat ⁊ mortis de¬
bito. ⁊ diaboli soluit dñio.Qͣ
enĩ iusticia id sccło ħo exige̾t᷑:

Expanded text:
mine, nec in diabolo illa esset mine, nec in diabolo illa esset mediis liberandi justitia magis contra invasorem, quam potentia uteretur. Quid namque ex se agere poterat, ut semel amissam justitiam recuperaret homo servus peccati, vinctus diaboli? Assignata est ei proinde aliena, qui caruit sua; et ipsa sic est. Venit princeps hujus mundi, et in Salvatore non invenit quidquam: et cum nihilominus innocenti manus injecit, justissime quos tenebat amisit: quando is qui ta mortis injuria, jure illum, qui obnoxius erat, et mortis debito, et diaboli solvit dominio. Qua enim justitia id
Abbreviated transcription (Latin):
uũ: ⁊ tͣnͣstulit in regnũ filiĩ ela¬
ritatis sueꝰ. Hãc gͦ dñs nec u
se quidẽ negauit diãboli ꝑo¬
testatẽ: sicut nec pilati. qͥ m̃br̃
erat diaboli. Ait si quidẽ. Non
hab̾es potestatẽ in me ullam:
de lignũ intantũ gͣssata ẽ ista
desr̃ data potestas: aridũ qm̾
ñ fuit ausa ꝯtinge̾᷑ Nec ĩui¬
stam puto iste causabitur po¬
testatem datam de sr̃. Discat
gͦ diabolũ ñ solum pocestatẽ.
sͦ ⁊ tustam habuisse in hoĩes
ut ꝯsequent᷑ ⁊ ħ uideat. uenisse
utiq in carne d̾i filiũ. ꝓpt̾ li¬
berandos homines. Cetm ⁊ si
iustam dicimꝰ diabłi potesta¬
tẽ⁊ ñ tñ ⁊ uoluntatẽ. Uñ ñ di¬
abolus qui inuasit ñ homo
qui meruit: s uistus dñs
qui exposuit. Non enĩ apo¬
testate s uoluntate: iustus ĩ¬
uistus ue quis dicit᷑. Hoc gͦ
ce si ñ iure acqͥsitũ. s neqͥter u¬
surpatũ: iuste tñ ꝑmissum.
Sic itaq homo iuste captiuu
tenebatur: ut tam̃ nec in ho¬

Expanded text:
tulit in regnum Filii claritatis suae . Hanc ergo Dominus ne in se quidem negavit diaboli potestatem, sicut nec Pilati, qui membrum erat diaboli. Ait siquidem: Non haberes potestatem in me ullam, de lignum in tantum grassata est ista desuper data potestas, aridum quomodo non fuit ausa contingere? Nec injustam puto iste causabitur potestatem datam desuper. Discat ergo diabolum non solum potestatem, sed et justam habuisse in homines: ut consequenter et hoc videat, venisse utique 652 in carne Dei Filium propter liberandos homines. Caeterum etsi justam dicimus diaboli potestatem, non tamen et voluntatem. Unde non diabolus qui invasit; non homo qui meruit: sed justus Dominus qui exposuit. Non enim a potestate, sed a voluntate justus injustusve quis dicitur. Hoc ergo etsi non jure acquisitum, sed nequiter usurpatum; juste tamen permissum. Sic itaque homo juste captivus tenebatur, ut tamen nec in ho
Abbreviated transcription (Latin):
quit ꝓ oĩb mortuus est. gͦ
om̃s mortui sunt. ut uidl
satisfactio umiꝰ. omĩb ĩputet᷑
sicut oĩmpcc̃a unius illepor¬
tauit. n alter iam inueniat᷑
qui fore fecit. alt̾ qui satis fecit.

Expanded text:
ibus mortuus est, ergo omnes mortui sunt : ut videlicet satisfactio unius omnibus imputetur, sicut omnium peccata unus ille portavit; nec alter jam inveniatur qui forefecit, alter qui satisfecit:
Abbreviated transcription (Latin):
ui tenent᷑ ad ip̃ius uoluntatẽ.
Paulus est iste: qui homines
a diabolo captiuos tenerias¬
serit ad eius uoluntatẽ. Au¬
dis ad eus uoluntatẽ: ⁊ ne¬
gas potestatẽ: Si ⁊ paulo ñ
si forte audias ⁊ qͥescas. Nem¬
pe ab ip̃o appellat᷑ pͥnceps huiꝰ
muñdi. ⁊ fortis armatꝰ posses¬
sor q uasoꝵͥ ⁊ dicis eum ñ hab̾e
potestatẽ in hoĩes: Nisi tu alud
putas hoc loco intelligi atum.
quã mũdũ: uala qm hot̃es. Qd̾
si atͥum diaboli mundꝰ eras ⁊
hoĩes uasa eius: quomͦ ñ dĩa¬
bat᷑ in hominib c Ait itẽ dñs
capientib se. Hec ẽ hora ur̃a. ⁊

Expanded text:
vi tenentur ad ipsius voluntatem . vi tenentur ad ipsius voluntatem . Paulus est iste, qui homines a diabolo captivos teneri asserit ad ejus voluntatem. Audis ad ejus voluntatem, et negas potestatem? Si et Paulo non si forte audias, et quiescas. Nempe ab ipso appellatur Princeps hujus mundi , et fortis armatus , possessorque vasorum : et dicis eum non habere potestatem in homines? Nisi tu aliud putas hoc loco intelligi atrium, quam mundum; vasa, quam homines. Quod si atrium diaboli, mundus erat; et homines vasa ejus; quomodo non dominabatur hominibus? ait item Dominus capientibus se: Haec est hor
Abbreviated transcription (Latin):
nib ꝯg̃gauit eos. Non ꝯg̃ga¬
ret : nͥ redimet. Erant enim
ñ solum disꝑsi. s ⁊ captiui. Re¬
demit. ⁊ ꝯgregauit: redemit
aũt cde manu ĩimici. Nondiẽ
regiones multe: Si quidẽ ñ de
regione. s de regionib ꝯg̾gaũ
eos: a solis ortu ⁊ occasu. aba¬
quilone ⁊ mari. Quis iste unꝰ
tã potens dñs: qui ñ uni p̃¬
fuit regioni. s om̃ib : Nona¬
habere aũt fidutiã. qd ⁊ iorda¬
nis hoc ẽ electio ip̃a. influatĩ
os eius. Beati qui sic influ¬
unt ⁊ effluant: qui sic int̾nt
ut exeant. S quidͦ Nondũ
forte credis ꝓpħis. sic sͥ con¬
tinentib de diaboli potestate
in hoiẽm: ueni mecũ ⁊ ad apłos.
Dixisti nẽpe te ñ sentire cũ il¬
lis qui pt apłos uenerũt. as¬
sentias ł apłis: si forte ⁊ tͥ cõ¬
tingat. qd̾ unus eoꝵ loquit᷑
de quibdã neqñ inquiens dec
illis ds̃ pententiã ad cognos¬
cendam ueritatẽ ut resipiscãt
a diaboli laq̃is. a quo capti¬

Expanded text:
gavit eos. Non congregaret, nisi redimeret. Erant enim non solum dispersi, sed et captivi. Redemit, et congregavit: redemit autem de manu inimici. Non diciregiones multae. Siquidem non de regione, sed de regionibus congregavit eos, a solis ortu et occasu, ab aquilone et mari . Quis iste unus tam potens dominus, qui non uni praefuit regioni, sed omnibus? Non ahabere autem fiduciam, quod et Jordanis, hoc est electio ipsa, influat in os ejus . Beati qui sic influunt ut effluant, qui sic intrant ut exeant. 14. Sed quid? Nondum forte credis Prophetis, sic sibi concinentibus de diaboli potestate in hominem. Veni mecum et ad Apostolos. Dixisti nempe te non sentire cum illis qui post Apostolos venerunt. Assentias vel Apostolis, si forte et tibi contingat quod unus eorum loquitur de quibusdam: Nequando, inquiens, det illis Dcendam veritatem, ut resipiscant a diaboli laqueis, a quo capti
Abbreviated transcription (Latin):
ni ñ potest ut intelligat᷑: Qe
sic ꝓmittẽs intellectũ audi¬
torib suis in his ⁊̃ que sb̾¬
luntora ⁊ sacͣtiora ꝓfundo il¬
lo sinu sacre fid̾i continent᷑:
ponit int̾nitate gͣdus᷑. in ma¬
iestate modos: numeos inet̾¬

Expanded text:
ut intelligatur? » Et sic promittens intellectum auditoribus suis, in his etiam quae sublimiora et sacratiora profundo illo sinu sacrae fidei continentur, ponit in Trinitate gradus, in majestate modos, numeros in aete
Abbreviated transcription (Latin):
euͣgłistam ñ recipit. Quid lex.
qmͣ qd̃ solus tu negasᵈ dm̃ ui
euͣgłizauit: anathema sit. S
qui uenerunt pꝰt apłos doctoreᷤ
ñ recipis: ħo qui sr̃ om̃s docen¬
teste intellexesti. Deniq ñ eru¬
bescis dicẽ qd̾ adu̾sum te om̃s
sentiant: cũ ab inuicem ñ dissẽ¬
tiant. Frustra ꝓude illoꝵ tibi
fidem doctͥnamꝙ ꝓpone̾m: qͣs
iam ꝓ scripsisti. Ad ꝓpħas te
ducã. loquit᷑ sub typo ihrł̾m

Expanded text:
elistam non recipit. Quid Lex, quam quod solus tu negas, Deum vievangelizaverit, anathema sit. 13. Sed qui venerunt post apostolos, doctores non recipis, homo qui super omnes docentes te intellexisti. Denique non erubescis dicere, quod adversum te omnes sentiant, cum ab invicem non dissentiant. Frustra proinde illorum tibi fidem doctrinamque proponerem, quos jam proscripsisti: ad Prophetas te ducam. Loquitur sub typo Jerusalem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ⁊ tradidit nob. Magist̾ oĩm
suam doctͥnam facet᷑ ñ ẽẽ suã.
ñ enĩ ait. a me ipso loquor. cu
uͦ de tuo nobis tradis. et qd̃a
nemine accepisti. Qui loqͥtur
m̃datiũ: de suo loquit. Tibi ꝓin¬
de sint. que tua sunt. Ego ꝓph̾as
⁊ apłõs audio. abedio euͣgłio.

Expanded text:
quod et tradidit nobis . Magister omnium quod et tradidit nobis . Magister omnium suam doctrinam fatetur non esse suam: Non enim, ait, a meipso loquor . Tu vero de tuo nobis tradis, et quod a nemine accepisti. Qui loquitur mendacium, de proprio loquitur . Tibi proinde sint, quae tua sunt. Ego prophetas et apostolos audio, obedio Evangelio,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ho qui alit̾ liberari ñ pote¬
rae. ꝑ mortẽ ĩnocentis uire li¬
beraret᷑ a iugo diabłi. S ut
nobis uidetur ait nͨ diabolus
unqͣm ius aliciͦe in hoĩm ha¬
buit. nͥ forte d̾o ꝑ mittente ut
carcerariꝰ: nec filius di ut ho¬
minẽ lib̾aret carnẽ assũpsit.
. Quid inhis u̾bis in colebilĩ
uidicẽblasphemiã. an arro¬
gantiãͦ Quid dãpnabilus:
temeritatẽ. an impietatẽ ͤ An
ñ iustius os loquens talia fu¬
stib cundẽtur: qm rationib
refelleret᷑ : Nonne oim merito
contra om̃s: Oñs inquidsic
s ñ ego sic Quid gͦ tus Quid
meluus affersͥ quid subtilue
inuenis: Ouud secretiꝰ tͥ reue¬
latũ iactas: qd̾ tot p̾cetuerit
scõs. effugit sapientes: Aos
furtiuas. ⁊ panes absconditos.
lius di. ñ ut hoiẽm liberaret.
hoiẽm induit: Hoc plane ne¬
mini te excepto uidet᷑. tu ui¬
deus uͥ uideris. Non enĩ hoc
a sapiente ñ a ꝓph̃a. ñ ab apło.
ñ deiuo ab ip̃o dño accepisti.
Magist̾ gentiũ accepit a dño:

Expanded text:
 qui aliter liberari non poterat, per mortem innocentis jure liberaretur a jugo diaboli. Sed, ut nobis videtur, » ait, « nec diabolus unquam jus aliquod in homine habuit, nisi forte Deo permittente, ut carcerarius: nec Filius Dei ut hominem liberaret, carnem assumpsit. » Quid in his verbis intolerabilius judicem, blasphemiam, an arrogantiam? quid damnabilius, temeritatem, an impietatem? An non justius os loquens talia fustibus tunderetur, quam rationibus refelleretur? Nonne omnium merito contra omnes? Omnes, inquit, sic: sed non ego sic. Quid ergo tu? quid melius affers? quid subtilius invenis? quid secretius tibi revelatum jactas, quod tot praeterierit sanctos, effugerit sapientes? Aquas furtivas et panes absconditos, lius Dei non ut hominem liberaret, hominem induit? Hoc plane nemini, te excepto, videtur: tu videris ubi videris. Non enim hoc a sapiente, non a propheta, non ab apostolo, non denique ab ipso Domino accepisti. Magister Gentium accepit a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ spiu nr̃o: qd̾ filii dei
sumus. Quomͦ gͦ fidem qͥs
audet dice̾ estimationẽ. ñͥ qͥ
spm̃ istum ñdum accepit:
qui ue enͣgłiũ aut ignoret.
ant fabulã putet: Scio cui
credidi ⁊ certus sũ clamat apłsͭ
inquo ẽ ab eo euiꝰ est: s certa sci¬
entia. acclamante ꝯscientia. Ab¬
sit gͦ absit: ut hos fines fides
habeat rͥana. Achademicoꝵ sint
iste estimatoẽs : qͦꝵ ẽ dubitare
de oĩb scire nich. Ego uͦ secu¬
rꝰ in magistri gentiũ sentẽti¬
Olacet mͥ fateor illiꝰ de fide dif¬
finitio. ⁊ si iste ⁊̃ ipãm latent̾
in simulee. sides ẽ ait suba
rerũ sꝑandarũ: argum̃tũ ñ ap¬
parentiũ. Sub̃a inquit rerũ
sꝑandar̃: ñ inaniũ fantasia
ꝯiecturar̃. Aũdis sub̾am. ñ
licet tͥ in fide putare uł dispu¬
tare ꝓlibitu: ñ hac illacq ua¬
gari ꝑ in ania opinionũ ꝑ
clauderis finib: certis limi¬
tib coartaris. Non ẽ enĩ fi¬

Expanded text:
monium spiritui nostro, quod filii Dei monium spiritui nostro, quod filii Dei sumus. Quomodo ergo fidem quis audet dicere aestimationem, nisi qui Spiritum istum nondum accepit, quive Evangelium aut ignoret, aut fabulam putet? Scio cui credidi, et certus sum, clamat Apostolus : in quo est, ab eo cujus est; sed certa scientia, acclamante conscientia. » Absit ergo, absit ut hos fines fides habeat christiana. Academicorum sint istae aestimationes, quorum est dubitare de omnibus, scire nihil. Ego vero securus in Magistri Gentium sententiPlacet mihi, fateor, illius de fide definitio, etsi iste etiam ipsam latenter insimulet. Fides est, ait, substantia rerum sperandarum, argumentum non apparentium . Substantia, inquit, rerum sperandarum, non inanium phantasia conjecturarum. Audis substantiam. Non licet tibi in fide putare, vel disputare pro libitu; non hac illacque vagari per inania opinionum, pclauderis finibus, certis limitibus coarctaris. Non est enim fi
Abbreviated transcription (Latin):
irruit. Nec mirũ si ħo qui ñ
curat que clicat. iriuens ĩ ar¬
chana ficłi. thesauros abscondi¬
tos pietatis. tam irreu̾ent᷑. inua¬
dit atq disc̾pit: cũ de ip̃a pieta¬
te ficdi. nec pie nͨ fidelit̾ sentiat.
Deniꝙ in pͥmolimine cheo¬
logie uł potuis stultilogie sue
que libeat liceat: aut pende¬
ãt sub inc̾to inuagis ac uari¬
is opinionib nr̃e fidi̾ sacͣm̃¬
ta. ⁊ ñ magis eerta u̾itatesb̾¬
sistant. Nonne si fluctuat
tantes sub dubio remune¬
ratoĩs p̾mio. durũ ꝑ exitũ.
diut᷑nũ inire exiliũ. S ab¬
sit ut putemꝰ in fide uł spe
nr̃a aliqͥd ut is putat dubia
estimatione pendulũ. ⁊ nõ
magis totũ qd̃ in eaͦ ẽ. cep¬
ta heͣc solida u̾tate subnix¬
ũ: oracłis ⁊ miracłis diuini
tus ꝑ suasũ cͤ stabilitũ ⁊ ꝯse¬
cratũ ꝑtu iirguus: sangͥne¬
nis redẽptoris̃. gła resurgẽ¬
tis. Testimonia ista. credibi¬
lia fcã st̃ nimis. Si quominꝰ.
ip̃e postremo spc reddit testi¬

Expanded text:
. Nec mirum si homo, qui non curat quae dicat, irruens in arcana fidei, thesauros absconditos pietatis tam irreverenter invadit atque discerpit; cum de ipsa pietate fidei nec pie, nec fideliter sentiat. Denique in primo limine Theologiae, vel potius Stultilogiae suaquae libeat liceat; aut pendeant sub incerto in vagis ac variis opinionibus nostrae fidei sacramenta, et non magis certa veritate subsistant. Nonne si fluctuat a, nec dubitantes sub dubio remunerationis praemio durum per exitum diuturnum inire exsilium. Sed absit ut putemus in fide vel spe nostra aliquid, ut is putat, dubia aestimatione pendulum; et non magis totum quod in ea est, certa ac solida veritate subnixum, oraculis et miraculis divinitus persuasum, stabilitum et consecratum partu Virginis, sanguine Redemptoris, gloria resurgentis. Testimonia ista credibilia facta sunt nimis. Si quo minus, ipse postremo Spiritus reddit testi
Abbreviated transcription (Latin):
aliasq istimͦa nenias eius ñ
paucas p̾cereo: nemo ad gͣui¬
ora. Non qd̃ uł ad ip̃a cuncta
respondeam. magniis enĩ opꝰ
uoluminib eẽt Illa loquor. q̃
dẽptionis. sicut in libro quodã
sententiarũ ip̃iꝰ. ⁊ itẽ in qͣdam
eius expositione epłe ⁊ roma¬
nos legi. temerariꝰ scrutator
maiestatis agg̾diẽs ⁊ in ip̃o sta¬
tim sue disputatõĩs exordio.
eccliasticoꝵ doctoꝵ unã om̃i¬
ũ de hac redicit ẽẽ sententiã
⁊ ipãm ponit ac sꝑnit. ⁊ głat᷑
se habere meliorẽ: ñ ueritꝰ ꝯtͣ
p̃ceptum sapientis. tͣnͣsg̃di
t̾minos antiquos qitos po¬
suerunt patres nr̃i. Sciendũ
est ait qd̃ om̃s doctores nr̃i.
pt apło̾s in hoc ꝯueniũt qd̾ di¬
abolꝰ dñium et potestatẽ habe¬
bat sr̃ hoĩem ⁊ iure eum possi
ꝯsensit. Aiunc nãq qd̃ siqͥs ali¬
quẽ uicerit: uictus iure iudto¬
res seruus ꝯstituit᷑. Idõ inqͥd si¬

Expanded text:
aliasque istiusmodi naenias ejus non paucas praetereo: venio ad graviora. Non quod vel ad ipsa cuncta respondeam; magis enim opus voluminibus esset: illa loquor quae demptionis, sicut in libro quodam Sententiarum ipsius, et item in quadam ejus expositione Epistolae ad Romanos legi, temerarius scrutator majestatis aggrediens, in ipso statim suae disputationis exordio, ecclesiastieorum doctorum unam omnium de hac re dicit esse sententiam, et ipsam ponit ac spernit, et gloriatur se habere meliorem: non veritus contra praeceptum Sapientis transgredi terminos antiquos, quos posuerunt patres nostri . « Sciendum est, » ait, quod omnes doctores nostri post Apostolos in hoc conveniunt, quod diabolus dominium et potestatem habebat super hominem, et jure eum possidconsensit. Aiunt namque, quod si quis aliquem vicerit, victus jure victoris servus constituitur. Ideo,
Abbreviated transcription (Latin):
sario seqͦr ut sigillũ ereũ sit.
¶S iã ꝑgamꝰ ad reliqua. En iux¬
ta ipm habemꝰ oĩpotentĩa ĩ pa¬
.tre: qͣndã potentiã in filio. Di
at. Benignitas ip̃a inquit que
ꝙͣ fulgur cadentẽ de celo. Sic
deb cad̾e: qui ãbulat ĩ mag¬
nis ⁊ ĩ mirabilib fr̃ se. Uides
pitia iste sͥ ꝑauerit ad ruinã:
Oĩpotentiã. semipotentiã. nł¬
lam potentiã. Ip̃o auditu hor¬
reo: ⁊ ipm̃ horrorẽ puto suf¬
fice̾ ad refessendũ. Uer̃ptam̃ ce¬
stimoniũ pono. qd̾ curbabo ĩ¬
terĩ occurrit. ad remouendã¬

Expanded text:
reum sit. Sed jam pergamus ad reliqua. 8. En juxta istum habemus omnipotentiam in Patre, quamdam potentiam in Filio: dicat. « Benignitas ipsa, » inquit, « quae cadentem de coelo . Sic debet cadere, qui ambulat in magnis et mirabilibus super se. Vides, pitia iste sibi paraverit ad ruinam. Omnipotentiam, semipotentiam, nullam potentiam. Ipso auditu horreo, et ipsum horrorem puto sufficere ad refellendum. Verumtamen testimonium pono, quod turbato interi
Abbreviated transcription (Latin):
S contͣdicit tͥ in hoc catholica
fides: q̃ ꝓfecto utrũq recusat.
tã patrẽ uidł ẽe̾ qui filius ẽ.
qmͣ ẽẽ filiũ qui pat̾ est. Nam
alius ꝓculdubio pat̾ ẽ. atep
alius alius ͤ ꝙͣiuis ñ aliud pa¬
ter qmͣ filuis. Nam ꝑ alius
⁊ aluid nouit pietas fidĩ cau¬
te inter ꝑsonarum ꝓpͥetates ⁊
ĩdiuiduã ẽe̾ntie unitatẽ discer¬
ne̾. ⁊ mediũ it̾ tenens. regia ĩce¬
d̾e uia : ut nͨ declinet ad dex¬
teram. ꝯfundendo ꝑsonas. nͦ
respiciat ad sinistram. sub̾am
diuidendo. Qd̾ si ꝑsimplex ẽẽ
dicas uere ꝯsequi. ut si filus
ẽ. necessario pat̾ sit. nil te iu¬
uat. cũ ratio relationis neces¬
sario exigat ut ꝯu̾tat᷑. oe eodẽ
ꝯgruit adducte de gen̾e ⁊ spe¬
cie. uł de ere. ereoq sigillo si¬
militudini. Neq .n. sicut ꝑ
simplex eẽ dũtaxat uerissi¬
me dr si pat̾ ẽ. filius ẽ. ⁊ si fi¬
lius ẽ. pat̾ ẽ. ita ⁊̃ possumꝰ ĩt̾

Expanded text:
lica fides, quae profecto utrumque recusat, tam Patrem videlicet esse qui Filius est, quam esse Filium qui Pater est. Nam alius procul dubio Pater, atque alius Filius: quamvis non aliud Pater, quam Filius. Nam per Alius et Aliud, novit pietas fidei caute inter personarum proprietates et individuam essentiae unitatem discernere; et medium iter tenens, regia incedere via: ut nec declinet ad dexteram, confundendo personas; nec respiciat ad sinistram, substantiam dividendo. Quod si per simplex esse dicas vere consequi ut si Filius est, necessario Pater sit; nil te juvat, cum ratio relationis necessario exigat, ut convertatur, et eadem  non congruit adductae de genere et specie, vel de aere, aereoque sigillo similitudini. Neque enim, sicut per simplex esse duntaxat verissime dicitur. Si Pater est, Filius est; et si Filius est, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit mundo: Non reqͥsiuit
÷ d̾s pat̾ sangͥnẽ filii. s tñ ac¬
ceptauit oblatũ : ñ sanguinẽ
sitiens. s salutẽ: qr salus e¬
rat insangͥne. Salus plane:
⁊ ñ sicut iste sapit ⁊ scribit. so¬
la caritatis ostensio. Sic enĩ
ꝯcludit tot calũpnias. ⁊ ĩ ue¬
ctiones suas. qͣs in dm̃ tã im¬
pie qͣm ĩꝑite euomuit. ut di¬
cat totũ ẽẽ qd̃ ds̃ in carne
.apparuit. nrãm deu̾bo et ex¬
emplo ip̃iꝰ institutionẽ: siue
.ut pꝰcmodũ dicit instructi¬
.onẽ. totũ qd̃ passus ⁊ mortuꝰ
est. sue erga nos caritatis o

Expanded text:
sivit Deus Pater sanguinem Filii, sed tamen acceptavit oblatum; non sanguinem sitiens, sed salutem, quia salus erat in sanguine. Salus plane, et non, sicut iste sapit et scribit, sola charitatis ostensio. 656 Sic enim concludit tot calumnias et invectiones suas, quas in Deum tam impie, quam imperite evomuit, ut dicat: « Totum esse quod Deus in carne apparuit, nostram de verbo et exemplo ipsius institutionem, sive, et postmodum dicit, instructionem; totum quod passus et mortuus est, suae er
Abbreviated transcription (Latin):
Eligat qd̾ uule. aue det sa¬
pientiam filio. ⁊ tollat cam patͥͥ
aut patri tͥbuat &e auferat fi¬
lio: ⁊ rursũ benignitatẽ. aut
spĩu scõ sñ patre. aut patu sñ
spũ scõ assignet. aut certe desinat
qm̃ a se ip̃o ht̃ potentiã. ñ ideo
nignitatẽ simul ⁊ sapientiã.
quas a se nichominꝰ hc̃ identi-¬
dẽ ꝓp̾as ip̃i sua ratione assigna¬
re cogat᷑. S expectemꝰ adhuc ⁊
uideamꝰ qm theoriee ñr theolo¬
gus ĩ uisibilia. di ꝯtẽplet᷑. Di¬
cit ut dixi ꝓpͥe oĩpotentiã ꝑti¬
nere ad patrẽ: atq hanc ut sit
integͣ. ⁊ ꝑfecta. ingerendo ⁊ dis¬
.cernendo ꝯstituit. Porro filio
ut iam dictũ est assignat sa¬
pientiam : ipãmq ñ simpli¬
cit̾ quidem potentiã. s qͣndã
in d̾o potentiã ẽẽ diffinit: idr
potentiã tm̃ disc̾nendi. forte
timet ĩuiriam facẽ patͥ. si tã¬
tũ tͥbuat filio. qͣntũ ⁊ ip̃i:. oe
cui ñ audet potentiam dare

Expanded text:
Eligat quod vult: aut det saEligat quod vult: aut det sapientiam 648 Filio, et tollat eam Patri; aut Patri tribuat, et auferat Filio; et rursum benignitatem aut Spiritui sancto sine Patre, aut Patri sine Spiritu sancto assignet: aut certe desinat quoniam a seipso habet potentiam, non ideo nignitatem simul et sapientiam, quas a se nihilo minus habet, identidem proprias ipsi sua ratione assignare cogatur. 6. Sed exspectemus adhuc, et videamus, quam theorice noster theologus invisibilia Dei contempletur. Dicit, ut dixi, proprie omnipotentiam pertinere ad Patrem; atque hanc, ut sit integra et perfecta, in gerendo et discernendo constituit. Porro Filio, ut jam dictum est, assignat sapientiam, ipsamque non simpliciter quidem potentiam, sed quamdam in Deo potentiam esse definit, id est potentiam tantum discernendi. Forte timet injuriam facere Patri, si tantum tribuat Filio, quantum et ipsi: et cui non audet potentiam dare
Abbreviated transcription (Latin):
patrẽ expͥmit᷑. Non sic potentia.
ñ sic sapientia. neq alia mul¬
ta q̃ ad se dicurit᷑ ⁊ pat̾ ⁊ filius:
ñ singłarit̾ alt̾ respectu altlus.
.patris ꝓp̾e uł specialit̾ inue¬
nimꝰ õipotentiam attine̾. qd̾
ñ solum cũ eetis duab ꝑsomi
eque oĩa effice̾ potest uerũ ⁊̃
ip̃e solus a se ñ ab alio exestẽ
ht̃ ͤ ⁊ sicut ht̃ ex se existẽ. ita
tilem.An ñ eadem ratione si
hoc ratio ee̾t ⁊ sapientia ⁊ benig¬
nitas ꝓpͥe ꝑtine̾t ad patr̃e : cũ
⁊ saꝑe ⁊ benignũ eẽ eque ase
pater ⁊ ñ alio habeat ꝙ̃admo¬
dũ ⁊ ee̾ ⁊ posse: Nd̃ si ñ abnu¬
it. nec eñĩ de ratione potestͥ
quid q̃so fact᷑s est de nobili
alla sua ꝑtitione inquaut
pacri potentiam. sic filio sa¬
pientiam. sic sp̃ui sc̃õ benig¬
nitatẽ ꝓpͥe ac specialit̾ as¬
signauite Non enĩ una ⁊e
adem res ꝓp̾e potit cõuenire
duob: Hoc ẽ ut ciuq ꝓpͥa sit.

Expanded text:
Patrem, exprimitur. Non sic potentia, Patrem, exprimitur. Non sic potentia, non sic sapientia, neque alia multa, quae ad se dicuntur: et Pater et Filius non singulariter, alter respectu alterius. Patris proprie vel specialiter invenimus omnipotentiam attinere, quod non solum cum caeteris duabus personis aeque omnia efficere potest, verum etiam ipse solus a se, non ab alio existere habet: et sicut habet ex se existere, ita ione, si hoc ratio esset, et sapientia et benignitas proprie pertinerent ad Patrem: cum et sapere, et benignum esse, aeque a se Pater, et non ab alio habeat, quemadmodum et esse, et posse? Quod si non abnuit nec enim de ratione potest, quid, quaeso, facturus est de illa nobili sua partitione, in qua ut Patri potentiam, sic Filio sapientiam, sic Spiritui sancto benignitatem proprie ac specialiter assignavit? Non enim una et eadem res proprie poterit convenire duobus, hoc est, ut cuique propria sit.
Abbreviated transcription (Latin):
tatem cogitemꝰ: ab sit  hiie ac¬
qͥescamꝰ dicenti. Hoc ẽẽ filiũ ad
patrẽ. qd̾ speciem ad genꝰ: qd̾ ho¬
minẽ ad animal. qd̃ ereũ sigil¬
lũ ad es ⁊ qd̃ aliꝙͣ potentĩã ad
potentiã. Sunt᷑ quippe cũcta
hec mutita sue conexione na¬
ture. ad se inuicẽ suꝑiora ⁊ in¬
feriora: ⁊ ob hoc nulla ꝓrsus
admittenda similitudo. exhis.
ad illũd. uͥ nicħ ẽ ineqͣle nich
dissimile. Uidecis de qͣnta uł
ĩꝑitia uł ĩpietate descendat.
harũ ad inuentõ similitudiñ:¬
Adhuc au̾tite clariꝰ. qͥd sentiat.
doceat. sc̾bat. Dicit quiꝓpͥe ⁊
specialit̾ ad patrẽ potentiam.
ad filiũ sapientiã ꝑtin̾e: qd̾
quidem falsum. Nam ⁊ pat̾
saptentia. ⁊ filus potẽtia u̾is¬
sime st̃. sanissimeq dicunt᷑ .i
pͥũ singłoꝵ.Alia illa sunt ꝓͣ
ad se s qd̃ ad filiũ pat̾ est. pa¬
tris nõie designat᷑: ⁊ itẽ noĩe
filii ñ qd̾ ad se filiꝰ. s qid̃ est ad

Expanded text:
tatem cogitemus; absit ut huic actatem cogitemus; absit ut huic acquiescamus dicenti, hoc esse Filium ad Patrem, quod speciem ad genus, quod hominem ad animal, quod aereum sigillum ad aes, quod aliquam potentiam ad potentiam. Sunt quippe cuncta haec, mutua suae connexione naturae, ad se invicem superiora et inferiora: et ob hoc nulla prorsus admittenda similitudo ex his ad illud, ubi nihil est inaequale, nihil dissimile. Videtis de quanta vel imperitia, vel impietate descendat harum adinventio similitudinAdhuc advertite clarius quid sentiat, doceat, scribat. Dicit proprie et specialiter ad Patrem potentiam, ad Filium sapientiam pertinere: quod quidem falsum. Nam et Pater sapientia, et Filius potentia verissime sunt, sanissimeque dicuntur: et roprium singulorum. Alia illa sunt proad se, sed quod ad Filium Pater est, Patris nomine designatur; et item nomine Filii, non quod ad se Filius, sed quod est ad
Abbreviated transcription (Latin):
possident. s hoc ip̃m eeͣnttalit̾
sunt. Nam qd̾ alt̾ ex alt̾o . uł
alt̾ ad altm ueracissime dr ꝑ
sonarũ sane designatõ est. ñ
unitatis diuisio. Licet nãq
in hac ineffabłi ⁊ in cõp̾hensi¬
bili di̾tatis ẽentia. alt̾ ⁊ alt̾ id
quidẽ requirentib ꝓpͥetatib
ꝑsonarũ sobrie catholice q di¬
ũ faciat unitati tͥnitatis ꝯfes¬
sioͬ nec ꝓpͥetatũ sit exclusio. ue¬
ra assertio unitatis. Tam longe ¶¬
ꝓinde fiat a sensĩb uris. qmͣ
est ⁊ a regła iũtatis execranda
illa de gene̾. ⁊ specie ñ similitu¬
do. s dissimilicudo. & nicħomi¬
nꝰ illa de ere ereoq sigillo.
qm̃ cũ genꝰ quidem ⁊ specieᷤ
qd̃ ad se inuic̃ẽ sunt altm su¬
Et rursũ deere. ⁊ quodã ere qd̃
ẽ ercũ sigillũ. qm̃ qd̾ inde ine
eandẽ usurpat᷑ similitudinis ra¬
tionẽ: simile ẽ huic. idem iudi¬
tiũ. Cum enĩ species ut dixi
minor sit. ⁊ infertor gen̾e̾: ab¬
sit ut hanc ĩ patre ⁊ filio diu̾si¬

Expanded text:
ent, sed hoc ipsum essentialiter sunt. Nam quod alter ex altero, vel alter ad alterum veracissime dicitur, personarum sane designatio est, non unitatis divisio. Licet namque in hac ineffabili et incomprehensibili Deitatis essentia, alter et alter id quidem requirentibus proprietatibus personarum sobrie catholiceque dium faciat Unitati Trinitatis confessio; nec proprietatum sit exclusio, vera assertio Unitatis. Tam longe proinde fiat a sensibus nostris, quam est et a regula veritatis exsecranda illa de genere et specie non similitudo, sed dissimilitudo; et nihilominus illa de aere aereoque sigillo: quoniam cum genus quidem et species, quod ad se invicem sunt, alterum suEt rursum de aere, et quodam aere, quod est aereum sigillum, quoniam quod inde in eamdem usurpatur similitudinis rationem, simile est huic, idem judicium. Cum enim species, ut dixi, minor sit et inferior genere, absit ut hanc in Patre et Filio diversi
Abbreviated transcription (Latin):
tialit̾. s creabilit̾ ac ꝑinde crea¬
tum sicut ⁊ oĩa s Aut nũquid
t̾tium ĩueniet sͥ modũ quo
eum ex patͤ filioq ꝓ ducat᷑ ho
qui noua semꝑ inqurit. oeq̃
sĩ iiuenit fingit ͤ affirmans
si eẽt inquit de substantia pa¬
tris. ꝓfecto genitꝰ e̾e̾t. ⁊ ditos

Expanded text:
tialiter, sed creabiliter; ac perinde creatum sicut et omnia? aut numquid tertium inveniet sibi modum, quo eum ex Patre Filioque producat, homo qui nova semper inquirit, et quae non invenit fingit, affirmans si esset, » inquit, « de substantia Patris, profecto genitus esset, et duos
Abbreviated transcription (Latin):
inquit ex eo qd̾ est ereũ sigil¬
lum ad eigit necessario ut es
.sit. ⁊ ex eo qd ẽ ho ut aĩal sit. s
ñ e cõu̾so: ita diuina sapientia
.q̃ est potentia disc̾nendi. exigit
.qd̾ sit diuina potẽtia. s eꝯu̾so.¬
Quid gͥ. uis ut uicta tuã simi¬
litudinẽ ad instar p̃cetlenti
ũ. ⁊ ex hoc qd̃ filius ẽ exigat
uacat similitudo. Ad quid .n.
tͥ ipãm tanto circuitu delõ¬
ge positis reb ⁊ minꝰ cõueniẽ¬
tib emĩdicas. tanto labore col¬
ligis. canta ĩ culcas ĩ ani mł¬
tiplicitate u̾boꝵ tantis effers
hoc opushic labor ẽ. ut ꝑ ip¬
sam nos doceas. eam q̃ est in¬
t̾ patr̃e ⁊ filiũ habitudinẽ s
Tenemꝰ aũt te docente. ad ho
gen̾e ponit᷑ spectes. s posita
specie ponit᷑ genꝰ. Cũ gͦ patrẽ
ad genus. filiũ ad speciem re¬
feras: ñne id ratio similitu¬
dinis postulat. ut similiter
posito filio. patrẽ pont osten¬
est. necessario aĩal ẽ. s ñ conũ¬
titur. ita quoq qui filius ẽ. ne

Expanded text:
d est aereum sigillum exigit necessario ut aes sit, et ex eo quod est homo ut animal sit sed non econuerso, ita diuina sapientia, quae est potentia discernendi, exigit quod sit diuina potentia sed noQuid igitur? vis ut juxta tuam similitudinem, ad instar praecedentium, etiam ex hoc quod Filius est, exigat vacat similitudo. 7. Ad quid enim tibi ipsam tanto circuitu de longe positis rebus, et minus convenientibus emendicas, tanto labore colligis, tanta inculcas inani multiplicitate verborum, tantis effers hoc opus, hic labor est, ut per ipsam nos doceas eam, quae est inter Patrem et Filium, habitudinem! Tenemus autem te docente ad homgenere ponitur species, sed posita specie ponitur genus. Cum ergo Patrem ad genus, Filium ad speciem referas; non id ratio similitudinis postulat, ut similiter posito Filio, Patrem poni ostenest, necessario animal est, sed non convertitur; i