comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quereret. Si gͦ scdm hanc institutionem in¬
cessisset ⁊ ꝑfectom iusticiam denuisset. & sic̃
alienus sunisset aculpa ita ⁊̃ liber ⁊ ĩ muniᷤ
ꝑmansiss a pena. Ut aut̃ huius institu¬
cionis modum. utͥmq ꝑfestius cognos¬
camus: utͥusq uite rationem & formã
& ea q̃ ad utraniq uitam spectare uidet᷑
bona. corumq usum diligentiꝰ nos con¬

Expanded text:
quaereret. Si ergo secundum hanc institutionem inquaereret. Si ergo secundum hanc institutionem incessisset, perfectam justitiam tenuisset; et sicut alienus fuisset a culpa, ita etiam liber et immunis permansisset a poena. Ut autem hujus institutionis modum utrinque perfectius agnoscimus, utriusque vitae rationem et formam, et ea quae ad utramque vitam spectare videntur bona, eorumque usum diligentius non con
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem suam h̃ret. alia ad fom̃tum alca
ad gaudium. alia ad necessitatem. alia ad
felicitortem alia adũsum tp̃ic alia ad fruc¬
tum et̾nitatis. Hoꝵ itaq bonoꝵ que adu
tesimq uitam ꝑtinebant sp̃m̃i qui ipsi car¬
ni in homine p̃sidebat. cura in iuncta÷.
tructum uite suꝑioris ꝑ obedientiam q̃teret.
¶trumq uero ad sp̃m rõnalem ꝑtinuit. ut
⁊ carni sue ꝓuid̾et. ⁊ sibi carni ouid̾ sue iubo¬
no quod sibi adusum eldem carnis erat
subditum sibi autem in hono illo quod ñ
solum carni. sed ip̃iquoq qui incarne su¬
ꝑior fuit exstitit dignitate pͣlatum. qua ꝑꝑ
ad in ferius quidem bonum ꝯserirandum
ꝓuidentia ꝑtinuit. ad suꝑius autẽ bonũ
optinendum obed ientia necĩa fuit. ꝓuidẽta
exratione: obedientia exp̃ ceptione. ꝓuiden¬
tia in p̃cepto nature: obedientia inp̃cepto
aascipline. Sic itaq pͥmꝰ homo institutꝰ ÷
ut uite in ferioris bonum ꝑ ꝓuidentiam cꝰ¬
todiret uite suꝑioris honum ꝑ ꝓuic̃entiã

Expanded text:
ditatem suam haberet. Alia ad fomentum, alia ad gaudium; alia ad necessitatem, alia ad felicitatem; alia ad usum temporis, alia ad fructum aeternitatis. Horum itaque bonorum quae ad utramque vitam pertinebant spiritui qui ipsi carni in homine praesidebat cura injuncta estfructum vitae superioris per obedientiam quaereret. Utrumque ergo ad spiritum rationalem pertinuit, ut et carni suae provideret et sibi. Carni quidem suae in bono quod sibi ad usum ejusdem carnis erat subditum: sibi autem in bono illo quod non solum carni, sed ipsi quoque qui in carne superior fuit exstitit dignitate praelatum. Quapropter ad inferius quidem bonum conservandum providentia pertinuit; ad superius autem bonum obtinendum obedientia necessaria fuit. Providentia ex ratione, obedientia ex praeceptione; providentia in praecepto naturae, obedientia in praecepto disciplinae. Sic itaque primus homo institutus est, ut vitae inferioris bonum per providentiam custodiret; vitae superioris bonum per obedientiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ualiter pͥmus homo institut᷑
sit ad̾o. ⁊ ad recte uiuendum in¬
formatus ut plenius ualeamꝰ agnoscere qͦ
dium reuocare. Diximꝰ namq suꝑiꝰ duo
bonaa pͥncipio homini ad̾o p̃parata. Inũ
corꝑale aliud spĩale. Tnum uisibile. alnid

Expanded text:
ualiter primus homo institutus sit a Deo et ad recte vivendum informatus, ut plenius valeamus agnoscere quod medium revocare. Diximus namque superius duo bona a principio a Deo homini praeparata: unum corporale, alterum spirituale. Unum visibile,
Abbreviated transcription (Latin):
RCHIDIACONUS De AEHIDIACOMb
inꝑat subdiaconib ⁊ lemitis. ad quem
ista ꝑtinẽt minisf̾ra. Sollicitudo parrochiarũ
ꝙ ordinatõ. & iurgia ad ẽ ꝑtinent curã p̃parandis
diocisianis  basilicis ip̃e sac̃doti sugg̃it. ⁊ ip̃e inqͥrit
parrochias c̃ ussione ep̃i. ⁊ ornamenta ł resbasilica¬
rumi ł parrochiarũ gesta lib̾tatũ eccłiasticarũ ep̃o

Expanded text:
rchidiaconis. Archidiaconus imperat subdiaconis et levitis, ad quem ista pertinent ministeria. Sollicitudo parochiarum et ordinatio, et jurgia ad ejus pertinent curam. Pro reparandis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacerdoti, ipse inquirit parochias cum jussione episcopi, et ornamenta vel res basilicarum, vel pa
Abbreviated transcription (Latin):
ce uͦ penitentes łͥminosos. illic̾atos. digamo ᷤ.¬
⁊ repudiatarum maritos. exadultĩo natos. ab
hetitis baptiratos. ⁊ qͥ se ip̃os abscidet᷑ : ã cacs
oidinib arcendos. ⁊ energummos selecum ñ¬

Expanded text:
ce vero poenitentes, criminosos, illiteratos, bigamosce vero poenitentes, criminosos, illiteratos, bigamos, repudiatarum maritos, ex adulterio natos, ab haereticis baptizatos, et qui seipsos absciderunt, a sacris ordinibus arcendos, et energumenos in clerum n
Abbreviated transcription (Latin):
uod ã sine certo titulo ũ st̃ sac̃ dotes:
p̾sbit̾ aut diaconus ordinari ñ debeat:
debeat ⁊ dre quid refert. c̃ ⁊̃ si ꝑfectionẽ eccłias¬
tice discipline sequeremur. ałr icler̃ assum̃¬
e uita autem ⁊ ꝯditione ł non¬
eor qui ad sacros ordines eligunt᷑
multa nob̾ patres docum̃ta teli¬
querunt. Nam qͥd asacͥs ordinib ñ inpediat
eos qui ꝓ bare fuerint ꝯu̾satiõis placuit diffr¬
nire. Quiaꝰmedicoꝵ incisione forte claudi effi¬
ciuntur. ł ꝓegͥtudine siue ꝑuiolentiã abscidũt᷑.
⁊ qͥ ñ sponte s casu aliqd̃ menbrũ sͥ amputauer̃.
si tñ tale suerit ut aboꝑe ad ministrationis ñ
inpediat. ⁊ laici qui ñ ꝯcubinam ñ pelicẽ nort̃.
nec digami extiter̃ ⁊ incet̾is sñ cͥmine uixer̃t.
libti qͦ qui adnĩs suis ita manu missisunt.
ut ineis nullũ obsequũ uis aut potestatem
reseruarint .⁊ s̃ cͥmine uixerint. hos uiclet̃
assumi posse sine cunctatione sanxer̃. publi¬

Expanded text:
uod autem sine certo titulo presbyter aut diaconus ordinari non debeat, dicere quid refert, cum etiam si perfectionem ecclesiasticae disciplinae sequeremur aliter in clerum assumene vita autem et conditione eorum qui ad sacros ordines eliguntur multa nobis patres documenta reliquerunt. Nam quid a sacris ordinibus non impediat eos qui probatae fuerint conversationis placuit definire. Qui a medicorum incisione forte claudi efficiuntur, vel pro aegritudine sive per violentiam absciduntur; et qui non sponte, sed casu aliquod membrum sibi amputaverunt; si tamen tale fuerit ut ab opere administrationis non impediat, et laici qui non concubinam nec pellicem norunt, nec bigami exstiterunt, et in caeteris sine crimine vixerunt; liberi quoque qui a dominis suis ita manumissi sunt, ut in eis nullum obsequii jus aut potestatem observaverint, et sine crimine vixerint, hos in clerum assumi posse sine contradictione sanxerunt. Publi
Abbreviated transcription (Latin):
honestas ꝯfidat. penitentes si necessitas exig̃it:
it̾ subdiaconos hr̃s ꝯcedunt. ita tñ ut manum
ñ inponãt. aut sac᷑ otingant. penicertesã dm̃s¬
eos qui pꝰ baptisiũ ꝓhomicidio. aut ꝓdiũsis
cͥminib aut gͣnissimis pecc̃is publicã gerenteᷤ
penitentiã sub cilicio diuino fuerint altario
recontiliati. Siłr tͣnsmarinos ⁊ incognitos hões.
siue cłicos aliarum eccłiarũ neq ordinari neq

Expanded text:
honestas commendat. Poenitentes vero si necessitas exegerit inter subdiaconos habeatur, ita ut manus non imponat, aut sacra contingat. Ex poenitente  baptismum pro homicidio, aut pro diversis criminibus, aut gravissimis peccatis, publicam gerentes poenitentiam sub cilicio, divino fuerint altario reconciliati. Similiter transmarinos et incognitos homines, sive clericos aliarum ecclesiarum, neque ordinari neq
Abbreviated transcription (Latin):
dece uolunt. feria .i. añ ipãm ordinationẽ
euocandi s̃ ad ciuitatem una c̃ p̃sbit̾is qͥ eos p̃sen¬
gis. & exercitatos in eccłiasticis sanctionib qui
ordinandoꝵ ⁊ iuitam ⁊ scĩam sñ fauoris gr̃a ant
muñis cupiditate.ẜ u̾itatem diligent̃ inuestr¬
nati. solbo tand̾ qui ꝓbati ĩuenti fueruit ep̃o ꝯ¬
secͣndi p̾sententur. Benedictiones uͦ pontificũ
dieb tm̃ dñicis celebrandas eẽ sac canoneᷤ

Expanded text:
dere volunt, feria quarta ante ipsam ordinationem evocandi sunt ad civitatem, una cum presbyteris qui eos praesenvinae, et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum et vitam et scientiam sine favoris gratia, aut muneris cupiditate, nati, Sabbato tandem qui probati fuerint episcopo consecrandi praesententur; benedictiones vero pontificum diebus tantum Dominicis celebrandas esse sacri canones
Abbreviated transcription (Latin):
tiroo que in pecco ouginali ÷ culpa. qͣmuis
dissumilit̃. adutrumq tñ tota redundat:
i illami quidem qura peccauit: inistum u̾
quia peccanti consensit: ⁊ peceatuim illius
consentiendo suum fecit. Et hoc duidem p̾
mus homo a diabolo seductus ÷: t peccaret.
pisleritudinem ⁊ integritatem ills: q̃ dam
de int̾rioris hoĩs qualitate. quead hanoꝯ

Expanded text:
circo quae in peccato originali est culpa quamvis circo quae in peccato originali est culpa quamvis dissimiliter ad utrumque tamen tota redundat; in illam quidem quia peccavit in istum, quia peccanti consensit et peccatum illius consentiendo suum fecit. Et hoc quidem modo prius homo a diabolo seductus est ut peccaret. pulchritudinem et integritatem illius, quaedam de interioris hominis qualitate quae ad han
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mali. hõi uetuisse crederet: ne ipse hõ
exeo gustando adequalitatem ipsuis ꝓfi¬
cere potuisset. ħ ÷ enim illa ꝑũsa simili¬
tudo que creature ñ ꝯuenit: que gaimitati¬
one non queritur. s excomparatione. Hanc gͦ
mulier in suꝑbiam elata appetũt: ⁊ ne hanc
hr̃e potuisset: ipsum creatorem in uidia tac¬
tum. lignum hoc uetuisse putauit. Uolum¬
taria gͦ malicia se contra ciatorem suũ ecex᷑.
ꝑuerse contra ipsum. uolendo.⁊impie de ipõ
sentiendo. Adam uͦ non ÷ seductus.: qr quod
diabolus ꝓmisit falsum ẽẽ sciebat: neq io¬
clrdo pomũ uetitũ comedit qͥuasi ꝑillant
comestionem deo parisicari se posse cred̾et.
mum que soli ꝑaffectum dilectionis socia:¬
ta. fueratt. eiꝰ peticioni ⁊ uoluntati resisten.¬
est quia minus peccauit: qui d̃ penitentia
&e miscdła cogitauit. peccauic tĩl. q pectan¬
ti consensit. ⁊ peccantem non corterit: & ic¬

Expanded text:
et mali homini vetuisse crederet, ne ipse homo et mali homini vetuisse crederet, ne ipse homo ex eo gustando ad aequalitatem ipsius proficere potuisset. Haec est enim illa perversa similitudo quae creaturae non convenit, quae ex imitatione non quaeritur, sed ex comparatione. Hanc ergo mulier in superbiam elata appetiit; et ne hanc habere potuisset, ipsum Creatorem invidia tactum lignum hoc vetuisse putavit. Voluntaria ergo malitia se contra creatorem suum erexit; perverse contra ipsum volendo, et impie de ipso sentiendo. Adam vero non est seductus, quia quod diabolus promisit falsum esse sciebat. Neque idcirco pomum vetitum comedit, quasi per illam comestionem Deo parificari se posse crederet,imum quae sibi per affectum dilectionis sociata fuerat, ejus petitioni et voluntati resistenest quia minus peccavit qui de poenitentia et misericordia cogitavit; peccavit tamen quia peccanti consensit et peccantem non correxit. Et id
Abbreviated transcription (Latin):
num gn̾a: unum ext̾us. altecum in¬
deruus. Ext̾ior temptatio ÷: qñ nob̾ex tͥn¬
secus malum sue uisibilit̾ siue ĩmabiliter
faciendum suggeritur. Int̾rioi temptatio est:
qñ ex inotu pue de lectionis incus animus ad
peccandiut sollicitatur: Hec autem temptatio
difficilius uincitut: qu̾a iit̾ius oppugnans
de nũ ꝯͦ nos roboratur. ꝓpt̾ea diabolus uemiã
non meruit. quia sine ulla temptatione.
peccauit. homo uͦ quia sola exc̃iori tempta¬
tione pulsatus cecidit : tanto grauius plec¬
tendus erat: quanto leuior ⁊ inpulsu ꝓstrat᷑
fuerat. Et tũ quia aliquam quãuis modicã
ad adendum occasionem hũit: ⁊ ccireo hunc
gͣuiorem inpeccando temptationis uiolentrã
patimur: tanto leuiori piaculo ad gñam amis¬
quia uerum eẽ credidit quoddiabolus ditit.
Et iccirto non solum in ordinate. similitudi¬
nem dei cum scĩa boni ⁊ mali appetũt s in
tantam ⁊ ꝓ lapsa ꝑdiũsitatem ueri similit
putaure ut dm̃ exinuidia lignum scĩe bõi

Expanded text:
num genera, unum exterius, alterum interius. Exterior tentatio est quando nobis extrinsecus malum sive visibiliter sive invisibiliter faciendum suggeritur. Interior tentatio est quando ex motu pravae delectationis intus animus ad peccandum sollicitatur. Haec autem tentatio difficilius vincitur, quia interius oppugnans de nostro contra nos roboratur. Propterea diabolus veniam non meruit, quia sine ulla tentatione peccavit. Homo vero quia sola exteriori tentatione pulsatus cecidit, tanto gravius plectendus erat, quanto leviori impulsu prostratus fuerat; et tamen, quia aliquam quamvis modicam ad cadendum occasionem habuit, idcirco hunc o quanto graviorem in peccando tentationis violentiam patimur, tanto leviori piaculo ad gratiam amisquia verum esse credit quod diabolus dixit. Et idcirco non solum inordinate similitudinem Dei cum scientia boni et mali appetiit, sed in tantam prolapsa perversitatem verisimiliter putatur, ut Deum ex invidia lignum scientiae boni
Abbreviated transcription (Latin):
cerit: dampnabił oĩno malitia : Si dutẽ igno¬
rans: reprehensibilis negligentia: De iuram̃to.
oN oẽ uram̃tũ malũ ÷: & tamen
õẽ uramentũ ceste u̾icate a malo est.
Qui eni uerum uirat. ꝓnecessitate ꝓximi aut¬
ñpot pignorãno ꝓutilitate: cumi .s. is cui uitat᷑. aut cred̾e recu
sat ꝓmalitia: esmͦi uiramentũ malũ quidẽ
ñ ⁊ illi qͥ uirat. qr exnecessitate contestatur
infirmitate si cred̾e aliter non pot̾. ł si cre¬
dere conterapnit. exꝑu̾sitate. Qui autẽ sine
causa iurat: ⁊̃ si uerũ uirat. ñ sine culpa est.
qi aut ꝓleuitate arguitur: aut ꝓcontumatia
condempnatur. Qui malũ se facturum urat

Expanded text:
cerit damnabilis omnino malitia est; si autem ignorans, reprehensibilis negligentia. Non omne juramentum malum est, et tamen omne juramentum teste veritate a malo est. Qui enim verum jurat pro necessitate proximi, aut pro utilitate, cum scilicet is cui juraratur aut cr malitiam; hujusmodi juramentum malum quidem non est illi qui jurat, quia ex necessitate contestatur infirmitate si credere aliter non potest, vel si credere contemnit, ex perversitate. Qui autem sine causa jurat, etiam si verum jurat, non sine culpa est; aut quia pro levitate arguitur, aut pro contumacia condemnatur. Qui malum se facturum jurat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qd̾ int̾ ceca sacra indumenta femunalia li¬
nea cͥca renes ad sacrum mist̾iũ ing̃dientiũ
applicari iubent᷑. s̃ tm̃ ad turpitudinis. uelan¬
de q̃ solitis cotidiani usus indum̃tis tegebatur
tiecessitatem. ꝗͦ ob ꝯs̾uande castitatis. ⁊ mũdicie

Expanded text:
aetera sacra indumenta, feminalia linea circa renes ad sacrum ministerium ingredientium applicari jubentur; non tam ad turpitudinis velandae quae solitis quotidiani usus indumentis tegebatur necessitatem, quam ob conservandae castitatis et munditiae
Abbreviated transcription (Latin):
a funs mͥ fcã ÷ zego illi. Qui gͦ de aliena cogna¬
tione uxorem ducit cognatos suos affines illi
fac̃. ⁊ est int̾ mulierẽ ⁊ cognatos uiri suie int̾ ur̃
⁊ cognatos mulieris ñ quid̃ ꝯsangͥnitas s affr¬
nitas. in qua siłr ut in ꝯsangͥnitate ꝯtractus ma¬

Expanded text:
a est, et ego illi. Qui ergo de aliena cognatione uxorem ducit, cognatos suos illi affines facit, et est inter mulierem et cognatos viri, sive inter virum et cognatos mulieris non quidem consanguinitas, sed affinitas, in qua similiter ut in consanguinitate contractus ma
Abbreviated transcription (Latin):
eum defonte scepit ea rõne ut discidium ꝯuigñ
fieret. si pꝰea intali copłatione ꝑ man̾e possent:
de talib sic respondend̾ ⁊. si filiolam aut ꝯmatͤma¬
suam sꝑalem aliqͥs inꝯuigio dux̃it. seꝑandos eos¬
eẽ. iudicamꝰ ⁊ gͣui penitentiã plectendos. Si aut̃
ꝯniges legitini. unꝰ aut ambo ex industria fece¬
rint ut filium suũ defonte scipiant: ũ discidiũ¬

Expanded text:
eum de fonte suscepit, hac causa, ut dissidium conjugii fieret, si postea in tali copulatione possint permanere: de talibus sin respondendum est. Si filiolam aut commatrem suam aliquis in conjugium duxerit, separandos esse judicamus, et gravi poenitentia plectendos. Si autem conjuges legitimi, unus aut ambo, ex industria fecerint, ut filium suum de fonte susciperent, si i
Abbreviated transcription (Latin):
betur de illa dũtaxat filia ꝗͣ ip̃e de sacro fonte
ñ susdepit. Sꝑualium qͦ parentum .i. cõpatrum.
filũ ⁊ filie ante suie pꝰ ꝯpat̾n itatẽ geniti legitine
ꝯuingi possũt. p̃t̃ illas ꝑsonas quib ꝯpr̃es existũt.
qr syualem filiam pr̃is sui nemo uxorẽ duc̃ẽ p̾ot.
ñ fuit. uxorem acciꝑe ñ ꝓhibeatur: Qund distet int̃¬

Expanded text:
ro fonte non suscepit. Spiritualium quoque parentum, id est compatrum filii vel filiae ante sive post compaternitatem geniti, legitime conjungi possunt. Praeter illas personas quibus compatres existunt, quia spiritualem filiam patris sui nemo uxorem ducere potestnon fuit, uxorem accipere non prohibeatur. CAP. XVII.
Abbreviated transcription (Latin):
u diuinus aliq̃n quibdam prores in¬
cognitas facie desponsantib alias qͣs¬
dam uilos ꝑsonas dolo suppositas. ħ quid̾ sias¬
sensum suũ pꝰa bũ qͥ dolũ passi st̃. Sõ ł qd̾
ex intentionem ñ facit fec̃unt p̃b̾e uoluerit:
nequaꝗ̃ ꝯuigiũ ratũ eẽ. deb̾e censemꝰ. ẜxintũ¬
tione eñi fcm̃ ꝯstat. nec poss̾ ꝯstriugi ad exeqͣn¬

Expanded text:
udivimus aliquando quibusdam uxores incognitas facie desponsantibus, alias quasdam viles personas dolo suppositas, ubi quidem si assensum suum postea ii qui dolum passi sunt, facto, quod ex intentione non fecerunt, praebere noluerint, nequaquam conjugium ratum esse debere censemus. Ex intentione en
Abbreviated transcription (Latin):
nepotes. In hc̃ modũ . uii. gͣdus inꝓhibitione ꝯ¬
tinetur. Qui ã prẽm ⁊ matrem radicem gnatio¬
nis dñt eẽ. filiũ ã. ⁊ filiam qͣsi truncũ gn̾aitiõis
ꝯstitiuuit. isti mnepotib pͥmũ gͣdum ꝯpiitand̾
censent ẜ qͣm acceptionem ille gͣdus qui in suꝑi¬
ore dispõẽ septimus fuit in hac sextus ẽẽ. ostendi¬
tur. Gradus ꝯsan guinitas quantum uistãdat᷑
sur sum ⁊ deorsum. ꝯugalem copłam ñ admit.¬
Qua ꝓpt̾ int̾eos qui alat̾e descendunt gͦdus con¬
sangͣnitatis iumatmonio ꝯputant᷑. ¶uidã asfi¬
tutatem &gradi t̾minare uoluert̃. alĩ usq ad

Expanded text:
nepotes. In hunc modum septem gradus in prohibitione continentur. Qui autem patrem et matrem radicem generationis esse dicunt, filium autem et filiam quasi truncum generationis constituunt; isti in nepotibus primum cundum quam acceptionem ille gradus qui in superiori dispositione septimus fuit; in hac sextus esse ostenditur. Gradus consanguinitatis quantumvis tendatur sursum et deorsum, copulam conjugalem non admitQuapropter inter eos qui a latere descendunt, gradus consanguinitatis in matrimonio computantur. Quidam affinitatem quinto gradu terminare volue
Abbreviated transcription (Latin):
ỹt̃ si fornicatio sola exclud̾et copłan ma¬
ritolem. uñ ꝓtulit statim inmediũ egcn¬
deri ipãm sententiã ꝗͣ añ scła manens
c̃ pr̃e uebum inspirouit in adam ipse ꝯ¬
ro fiunt qͦmͦ pot̾it aliqͥs eoꝵ ꝓpinqͥus ꝑti¬
n̾e. uni si ñ ꝑtineat alt̃i : .I. inmine fieri
posse credendum ÷. Namuno de functo in

Expanded text:
 si fornicatio sola excluderet copulam maritalem. Unde protulit statim in medium eamdem ipsam sententiam quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiravit in Adam ipse cro fiunt, quomodo poterit aliquis eorum propinquus pertinere uni si non pertineat alteri? Quod minime fieri posse credendu
Abbreviated transcription (Latin):
gaci fr̾amande qͣs debeo resero gͣces.
qm̃ quesisti q̃ debuisti iocundum redidisti me
uñ placide adinquisita respondeo. Sedẽ apłi¬
cam ꝯsułe decriuisti simulier copła nptiali
ex tͣneo uiro iincta cognatiom eiꝰ ꝑtineat¬
dissoluantur. ł si suscepte soboles possint le¬
gitime ad pͥoris uiri cognatiõis copła tͥͣnsire.
Est enĩ u̾bũdñi: ualidũ ⁊ forte ÷ durabile

Expanded text:
ater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum reddidisti me. Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineatdissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum Domini validum et forte, durabile
Abbreviated transcription (Latin):
litudinem facta ÷: qͦ t̃c cicius creatorem suum
quem ñ idet agnoscit cũ se ipsam ad illꝰ ua¬
guiem factam intelligit. En hos gͦ ẜuiũ duta¬
tis uestigium iuentum ÷ c̃ agnosc̃e cepit ipsa
ꝗ trat ui se zexes consib̾ auit quod erat supͣ se.
Tiait enim qm̃ exipsa nast̾r sapĩa que ÷ in ipsa
⁊ diligit ipsa sapientiam suam ⁊ ꝓcedit dinor ex
ipta ⁊ sapĩd sua quo amat cam genitam de se:
& ui se manentem. nec diuidit ase. ⁊ aꝓparẽt tͥa
quedam in uno mens. sapĩa ⁊ amoi: ł g̃mens ⁊ sapĩa
demeitde ⁊ de m̃de ⁊ sapia amor. ⁊ singit trinitaᷤ
cendit mens ab istis ꝑħ illuminata. ⁊ consideratt.

Expanded text:
litudinem facta est; quae tunc citius creatorem suum quem non videt agnoscit, cum seipsam ad illius imaginem factam intelligit. In hoc ergo primum Trinitatis vestigium inventum est cum agnoscere coepit ipsa quod erat in se, et ex eo consideravit quod erat supra se. Vidit enim quod ex ipsa nascitur sapientia quae est in ipsa; et diligit ipsa sapientiam suam; et procedit amor ex ipsa; et sapientia sua quo amat eam genitam de se, et in se manentem non dividit a se. Et apparent tria quaedam in uno: mens, sapientia et amor: et est mens et sapientia de mente; et de mente et sapientia amor; et surgit Trinitas t conscendit mens ab istis per haec illuminata, et considerat
Abbreviated transcription (Latin):
Aoꝯ sicrit sapientia
hõĩs ñ uid̾r nsi ab ip̃o hoĩe donec ex¬
eat ⁊ manifesteait ꝑ uerbum: ita saq:. entia
dei in uisibił suit. ⁊ non potuit cognosci msi
ab ipso solo cuius erat dones manifestate:
ꝑopus sinuma Et erat ipsa sap̃ia u̾bum s
quasi ũbum it. tͥusetũ ⁊ absconditũ ꝙ oĩno

Expanded text:
am sicut sapientia hominis non videtur nisi ab ipso homine donec exeat et manifestetur per verbum, ita sapientia Dei invisibilis fuit et non potuit cognosci nisi ab ipso solo cujus erat, donec manifestata est per opus suum. Et erat ipsa sapientia verbum. Sed quasi verbum intrinsecum et absconditum quod omnino
Abbreviated transcription (Latin):
uocis ũbum similit᷑ & c̾bum ÷ cogito cordis:
s ũbum quod manifestũ ⁊ ꝓdit ⁊ teuelat.
eura ⁊ oetultum ⁊ inuisibile u̾bum fuit cor¬
dis el Et sag̃ia etat hoc ũbum ⁊ inuisibile.
donec marfestatum ÷ ꝑũbuni extͥnsecum
quod insibile factum ÷ quod erat opus es¬
sic̃ ꝑũbiim oris: mna nifestͥtͣum ⁊ ũbum cordis.
Bic loquittir õĩs natura. auctorẽ suit ⁊ indi¬
cat quod factũ ÷ opisicem intelligendi sen¬
sum habentib:¬

Expanded text:
ocis verbum similiter ut verbum est cogitatio cordis. Sed verbum quod manifestum est prodit et revelat cum et occultum et invisibile verbum fuit cordis ejus; et sapientia erat hoc verbum et invisibile, donec manifestatum est per verbum extrinsecum quod visibile factum est, quod erat opus er verbum oris manifestatum est verbum cordis; sic loquitur omnis natura ad auctorem suum, et indicat quod factum est opificem intelligendi sensum habentib
Abbreviated transcription (Latin):
Quare tria in effabilia indeitate tres ꝑsone
dicuntur.⁊ tria in humanicate non dñixxu.
Tsurgit rursum exadu̾so alia dubie¬
tas ⁊ pulsat mentem ꝓfundo rerum
caligantium.⁊ exit q̃stio ⁊ int̾ragat se ip̃am t̾¬

Expanded text:
Quare tria illa ineffabilia in deitate personae tres dicuntur, et tria in humanitate non dicuntur. Et surgit rursus ex adverso alia dubietas, et pulsat mentem profundo rerum caligantium; et exit quaestio et interrogat seipsam
Abbreviated transcription (Latin):
De cscretione nominum in trinitate xxiii.¬
łposuit nomina fides quib significa¬
retur quod credit᷑. ⁊ dictus ⁊ pr̃ intͥ ni¬
tate qina ab ipso filius erat. qui de sua sub̾a
erat. Qui eñi gignit de sua suba gĩgnit: ⁊¬
id quod ipse ÷ gragnit. Et ꝓpt̾ca aquo erat.
qui cũ ipso eiat. id ÷ quod ipse etat pater

Expanded text:
De discretione nominum in Trinitate Posuitque nomina fides quibus significaretur quod creditur; et dictus est Pater in Trinitate, quia ab ipso Filius erat, qui de ipsius substantia erat. Qui enim gignit et de sua substantia gignit; id quod ipse est, gignit. Et propterea a quo erat qui cum ipso erat idem quod ipse erat, Pater
Abbreviated transcription (Latin):
d.i.c.ii. qui turpitudinẽ nou̾ce. qͦ una caro
c̃patre fuit reuelare p̃lũpserit: ꝓfecto pa¬
tris turpitudinem ceuelabit. Cum cogni

Expanded text:
. Qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. Cum cogni
Abbreviated transcription (Latin):
in reb tͣnsitorĩ s^ magnam scĩam accipͥit: ima¬
tomagis ꝓuita et̾na adipiscenda excellentio¬
rem ⁊ habundantiorem in celestib cognitionẽ
hab̾re debuit. Cognouit gͦ homo c̃atorem
suũ non ea cognitione que foris exauditu so
am ꝯtemplationis scienti manifeste cer¬
nebatur. Sciendum tñ ÷ quod̾ illam pͥmã
cognitionem hominis quam de creatore
suo hũit sic̃ maiorem ⁊ ceatorem illa cog¬
nitione qͦ nunc in sola fide constat u̾aciter
dm̃s: itã ⁊̃ illa qͦ pͦmodũ in excellentia con¬
templationis diuine manifeste reuelabit᷑.

Expanded text:
 transitoriis tam magnam scientia accepit, multo magis pro vita aeterna adipiscenda excellentiorem et abundantiorem in coelestibus cognitionem habere debuit. Cognovit ergo homo creatorem suum, non ea cognitione quae foris ex auditu soam contemplationis scienti manifestius cernebatur. Sciendum tamen est quod illam primam cognitionem hominis quam de creatore suo habuit, sicut majorem et certiorem illa cognitione quae nunc in sola fide constat, veraciter dicimus: ita etiam illa quae postmodum in excellentia contemplationis divinae manifeste revela
Abbreviated transcription (Latin):
uisibiliũ õĩum qͦ cũ homine ⁊ ꝓpter
hominem fc̃e erant ꝑ fc̃am cognitionem ho¬
minẽ accepisse nulli debium ẽẽ deb. qͣntũ
uidelicet siue ad aĩe eruditionem. siue ad cor¬
poralis usus necessitudinem ꝑtiñe uidebat᷑.
Nam ⁊ic cito ipse creator ñ ase aut ab angło
aliquo singłis quib q aĩalib s ab hoĩe noĩa
formari uoluit. ut manifeste ostend̾ et quod
singłoꝵ uaturã ⁊ usum ⁊ officia ex insita sibi
tõne hõ cognouit. Que enim ꝓp̃t illũ c̃ata e¬
rant ab illa regenda ⁊ disponenda erant. ꝙ ic¬
cirto hoꝵ oĩum d̾s illi ⁊ scĩam ⁊ cribuit ⁊ pro¬
uidentiam reliquit. Ait namq apłs. Nũqͥd̃
ut dñationi illiꝰ subcerent᷑: ⁊ rõ illius teg̃ent᷑.
ut a quib debuerat obsequium acciꝑe. sciret
dit. ic cͥco d̾s pꝰmodum illum ꝑscͥpturas suã
d e eiꝰ modi erudire ñ curauit. De sc̾ia uͦ aĩe
sola ie circo ħo cũ reꝑabatut erudiendꝰ fuit.

Expanded text:
visibilium quae cum homine et propter hominem factae erant, perfectam cognitionem hominem accepisse nulli dubium esse debet, quantum videlicet sive ad animae eruditionem, sive ad corporalis usus necessitudinem pertinere videbatur. Nam idcirco ipse creator non a se aut ab angelo aliquo singulis quibusque animalibus, sed ab homine nomina formari voluit, ut manifeste ostenderet quod singulorum naturam et usum et officia ex insita sibi ratione homo agnovit. Quae enim propter illum creata erant, ab illo regenda et disponenda erant, et idcirco horum omnium Deus illi et scientiam tribuit et providentiam reliquit. Ait namque Apostolus: Nuut dominationi illius subjicerentur, et ratione illius regerentur, ut a quibus debuerat obsequium accipere, sciret dit; idcirco Deus postmodum illum per scripturas suas de ejusmodi erudire non curavit. De scientia vero animae sola idcirco homo cum reparabatur erudiendus fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
tib p̾se ordinib addenominationẽ relinquit.
ꝓrimꝰ pꝰ huric ordo aꝑximo dono .i. cognitiõe
ardens. ł succendens d̾r. Ad hunc modum ⁊
de sequentib incelligendum ÷ ordinibu s¬
ueruni omnes sp̃s celestes mittantu: xxxII.
tantur.: Qiudam putant alios ẽẽ in illa.
multitudine qͥ foras ꝓofficio adext̾iora nun¬
cianda exeunt: alios qui iutus semꝑ assistũt.
Sic̃ scͥptum ÷. Milia milium ministrabãt
ei.⁊ decies milies centena milia assistebãt ei.
Apłs autẽ excellentiam filĩ cõmendans p̃
augłis. om̃s ad ministratorios sp̃s ẽẽ in minis¬
t̾ium missos. ꝓpt̾ eos qui hereditatẽ capiunt
salutis confirmat. hinc q̃o nascitur. quo m õs
mittunt᷑ siquidam semꝑ assistunt. Et si om̃s
putant in illa celesti curia om̃s quid̃ mitti set
alios ex officio qͥ ꝓͥe angłi siue archangłi nomi¬
nantut. alios ex tp̃r. ⁊ cã extra cõmunem dispẽ¬
sationem ob orta qui⁊ ip̃i qͦ c̃ angłoꝵ minisfiũ

Expanded text:
t se ordinibus ad denominationem reliquit. Proximus post hunc ordo a proximo dono, id est cognitione ardens vel succendens dicitur. Ad hunc modum etiam de sequentibus intelligendum est ordinibusUtrum omnes spiritus coelestes mittantur. tantur. Quidam putat alios esse in illa multitudine qui foras pro officio ad exteriora nuntianda exeunt, alios qui intus assistunt, sicut scriptum est: Millia millium ministrabant ei, et decies millies centena millia assistebant ei . Apostolus autem excellentiam Filii commendans pro angelis omnes administratorios spiritus esse in ministerium missos, propter eos qui haereditatem capiunt salutis confirmat. Hinc quaestio nascitur quomodo omnes mittuntur si quidam semper assistunt, et si omnesputant in illa coelesti curia, omnes quidem mitti, sed alios ex officio qui proprie angeli sive archangeli nominantur; alios ex tempore et causa extra communem dispensationem oborta. Qui et ipsi quoque cum angelorum ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
hoc hic p̃cipue cõmemorandum puta
Qui enum sibi noti sunt. contemplatione: nob̾ ĩ¬
notescunt cognominatione. Illa gͦ dona grãrũ
in singłis de notant᷑ ex noĩe: ñ qͦ siugłariter s
que excellent̃ data sunt in participatione. In illa
enim celesti patria lͥi plenitudo boni ÷. licet q̃¬
dam data sint excellent̃: nicħ possidet᷑ singłarit̃.
Omĩa enim in oĩb sc̃. non quid̃ equalit᷑. quia
Alii aliis qͣdam sublummiꝰ possident. s cõmunit᷑
qr om̃s oĩa hñt. Ttem sciendiumn᷑ qr oĩa dona
grãrum. suꝑiores ordiues sublumꝰ ⁊ ꝑfectius ꝑ

Expanded text:
hoc hic praecipue commemorandum putamdata sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Illa ergo dona gratiarum in singulis denotantur ex nomine; non quae singulariter sed quae excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt non quidem aequaliter quia alii aliis quaedam sublimius possident, sed communiter, quia omnes omnia habent. Item sciendum quod omnia dona gratiarum s
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰquisq hominũ duos angłos hr̃e deputatoᷤ
sibi. unũ malũ ad inpugnationem. ⁊ unum
bonũ ad defensionem. c̃ nũs hõiũ transcendat
boni⁊ i angłiꝰ bomi płes quam mali c̃ positũ
sit tot electos futuros hõies quot s̃ angeli
boni: constat sine ulla dubitatione płes eẽ
homines bonos qͣm st̃ angłi mali. Multoq
płes homines iaalos qͣm angłos malos quid
płes sunt homines mali qͣm boni: cũ płes ho
mines boni qͣm mali angłi. Nisi forte dicat᷑
iocͥco quia simul ñ subsistit genꝰ hominũ. s
ꝑ tp̃rm successionem alii pꝰ alios sub secuntur
posse eos qui hoĩb simul subsistunt angłis
conpari nũolicet uniu̾sitate p̾cedant. Quod
tã quia certum ẽẽ ñ pot̃ melius it̾ occulta
de putatur. uͥ ignorantia non culpatur pre¬
sumptio arguitur.

Expanded text:
os habere deputatos sibi, unum malum ad impugnationem et unum bonum ad defensionem, cum numerus hominum transcendat boni et in angelis boni plures quam mali, cum positum sit tot electos futuros homines quot sunt angeli boni; constat sine ulla dubitatione plures esse homines bonos quam sint angeli mali, multoque plures homines malos quam angelos malos, quia plures sunt homines mali quam boni, cum plures sint homines boni quam mali angeli. Nisi forte dicatur idcirco quia simul non subsistit genus hominum; sed per temporum successionem alii post alios sequuntur, posse eos qui in hominibus simul subsistunt angelis comparari numero, licet universitate praecedant. Quod tamen quia certum esse non potest, melius inter occulta deputatur, ubi ignorantia non culpatur, praesumptio arguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
patus. ⁊ potestates. Uirtutes dñationes thro¬
nos cherubin ⁊ seraphin: ut addito homine
denarius consũmaretur ꝑsectionis celesti
Noneñ ut quidam putant. ꝯdicio hoĩs
q in una simul om̃s malitia consenserũt.
qͣsi unũ ex se ꝑu̾se sociecatis ordinem effece¬
runt. Ht̃ autem tͣlicio ex singłis aliquos
ordinibꝰ cecidisse. Inde ⁊ apłs paulus cũ de
pͥncipatꝰ ⁊ pocestates tenebrarum nõiauit:
ut udelicet ostenderet quia id̾e nc̃ quisq
inmalo minist̾ium exꝑu̾sitate exerceret.
quod ad bonũ ꝑficiendum excondicione
accepit. Nusquam tñ scͥpturarum neqͣm
sp̃s seraphim apellatos in uenio. qi licet ce¬
t̃a dona pͥruinam ad huc in malo posside¬
ant: caritatem tñ in dilectione di ne qua¬
quam hr̃e potuerunt: lerunt .xxx.¬

Expanded text:
patus, potestates, virtutes, dominationes, thronos, cherubim, et seraphim, ut addito homine denarius consummaretur perfectionis coelestis. Non enim ut quidam putant conditio hominis quia in una simul omnes malitia consenserunt quasi unum ex se perversae societatis ordinem effecerunt. Habet autem traditio ex singulis ordinibus aliquos cecidisse. Unde et Apostolus Paulus cum de ncipatus et potestates tenebrarum nominavit, ut videlicet ostenderet, quia idem nunc quisque in malo ministerium ex perversitate exerceret, quod ad bonum perficiendum ex conditione accepit. «Nusquam tamen Scripturarum nequam spiritus seraphin appellatos invenio, quia licet cetera dona post ruinam adhuc in malo possideant, caritatem tamen in dilectione dei nequaquam habere potuerunt». Secun
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilit̾. p̃sidentis tam occulta ÷ ut etiã
ipsas uoluntates malas in quib fit lateat:
qͦ putant suo se solum arbitrio dirigi. qr
se sentiunt p̃t̃ coactionem ꝑo appecitu.
moũi. Quia eñ ñ inpellunt᷑ neqͣ qͣm ĩtelli¬
gunt. qͦd dirigunt᷑. ⁊ nescunt se hr̃e corã

Expanded text:
sidentis, tam occulta est ut etiam ipsas voluntates malas in quibus sit lateat, quae putant suo se solum arbitrio dirigi; quia se sentiunt praeter coactionem proprio appetitu moveri. Quia enim non impelluntur, nequaquam intelligunt q
Abbreviated transcription (Latin):
lum ÷. ⁊exip̃o uoluntas mala ÷ En uelle aũ
uitium ÷. in qͣntum uelle ex uoluntate mala
est: ⁊ oido ⁊ inqͣntum in hoc ł adħ exdispone t.
Et cura ip̃m uelle ad hoc aliqͥd ÷ inalũ ÷ qͦd¬
qr ad hoc mala ÷. qr mala uoluntate ÷. Qd
autem potius ad hoc qͣm ad illud bonum ÷.
quia ordo ÷ ⁊ exbñ disponente ÷. Pot̃ gͦ uo¬
luntas mala inse corrumpi. ⁊ resolui ꝑ pͥum
uitiũ. quod ei aliunde ñ datur. s ñ pot̃ ꝑuel
le extͣ se p̃cipitari. nͥ qua uia ei aꝑitur. Et
qui p̾cipiti qͣ nult adrumam uiam aꝑit
quodam mͦ ip̃ani in clinat non tñ impellen¬
do s ꝑmattendo. ⁊ si tenendo: nec auctor illi ÷
ruẽdi. s incedendi ordinator. Dñs inquit dd̾
p̃cepit ei ut maledicat: ⁊ ego ait uocaui ser¬
uum meum nabogonͥo nosor ut disꝑdat t̃

Expanded text:
lum est, et ex ipso voluntas mala est. In velle autem et vitium est in quantum velle ex voluntate mala; et ordo est, in quantum ad hoc vel ad hoc ex disponente est. Et cum ipsum velle ad hoc aliquid est, malum est quod ad hoc est; quia mala voluntate est. Quod autem potius ad hoc quam ad illud est, bonum est; quia ordo est, et ex bene disponente est. Potest ergo voluntas mala in se corrumpi, et resolvi per proprium vitium, quod ei aliunde non datur; sed non potest per velle extra se praecipitari nisi qua ei via aperitur. Et qui praecipiti qua vult ad ruinam viam aperit, quodammodo ipsam inclinat; non impellendo sed permittendo et non tenendo, nec auctor illi est ruendi, sed incedendi ordinator. Dominus, inquit David, praecepit illi ut maledicat , et ego, ait, vocavi servum meum Nabuchodonosor ut di
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ adaliquid ⁊ donec uelle ÷. Quia ñ om̃is
qui uoluntatem ht̃ ad aliquid ht̃. donec ip̃a
uoluntate uelle incipit. ⁊ aliquid uelle. Sicut
non om̃is qui uisionem ht̃ statim ad aliqͥd
ht̃. donec ipsa uisione uid̾e incipit. ⁊ aliqͥd
uide. Uisionem enim hr̃e aliquis ⁊ in tenebͥs
pot̾ qñ non uidet : iuid̾e autem non pot̃ nͥ in
luce. qñ aliquid uidet. Sic ⁊ uoluntatẽ hre
pot̃ aliquis ⁊ nondum ad aliquid. uelle aũt
ñ pͭ nisi adaliquid. Om̃is gͦ uoluntas alieꝰ ÷
s non semꝑ ad aliquid ⁊. donec uelle incipiat.
¶elle autem oe ⁊ alicꝰ ÷. quia in aliquo ÷. ⁊ ad
aliqͥd ÷ quia de aliquo ÷. Om̃is autẽ uolun¬
tas aut bona ÷. si uł exnatura ⁊ ł ẜ iuisticiãs

Expanded text:
quia non omnis qui voluntatem habet, ad aliquid habet, donec ipsa voluntate velle incipit et aliquid velle, sicut non omnis qui visionem habet statim ad aliquid habet, donec ipsa visione videre incipit et aliquid videre. Visionem vero habere aliquis et in tenebris pluce quando aliquid videt. Sic et voluntatem potest habere aliquis, et nondum ad aliquid; velle autem non potest nisi ad aliquid. Omnis ergo voluntas est alicujus, sed non semper ad aliquid est, donec velle incipiat. Velle autem omne et alicujus est quia in aliquo est; et ad aliquid est quia de aliquo est. Omnis autem voluntas aut bona es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑat. ⁊ inclinat. Hoc sciendum ÷ ut credatur ds
inał uoluntatib non dare corruptionem. s or¬
dinem. Oñis enim uoluntas pͥus ÷ qͣm uelle.
Et uelle quid̃ semꝑ ad aliquid ⁊ quia omnis

Expanded text:
perat et inclinat, hoc sentiendum est, ut credatur Deus perat et inclinat, hoc sentiendum est, ut credatur Deus malis voluntatibus non dare corruptionem sed ordinem. Omnis enim voluntas prius est quam velle; et velle quidem semper ad aliquid est, quia om
Abbreviated transcription (Latin):
mino nat᷑alit̾ collate pͥotestatis aut muacło
demporalit᷑ illate in possibilitatis. aut obsta¬
culo extͥnsecus ad hibite difficultitois. aut iudi¬
cio intͥnsecus oꝑantis disponis. erminus
naturalit᷑ collate potestatis ÷. quantum natu¬
ralit posse conceditur. Miraculũ temporalit̾
illate inpossibilitatis ÷: qñ id ip̃m naturale
posse subita. & occulta uirtute diuine p̃sentie:
sine ext̾iori inpedim̃to conpinitur. Obstacłm
extͥnsecus ad hibite difficultatis ÷. qñ nuitu di¬
uino ꝑalias potestates extrinsecus obuiantes.
aliarum uoluntates ne ad effectum uenire
possint inpediuntur. Tudicium intnsecus
contͣ᷑ suam uoluntatem orte sunt adꝑficiend̾a
suam uoluntatẽ intorquet. His gͦ .iiiͬi. mod̾.
pͦuas uoluntates angłoꝵ ⁊ hoĩum dĩ adimꝑi¬
um sue uoluntatis disponit. ut in eo ⁊̃ in quo
E Iillo autem mͦ cłie mod̾ationis quo
malas etiam uoluntates p̃sidens occul¬
ta & inuisibili oꝑatione ad suum arbittium tẽ¬

Expanded text:
rmino naturaliter collatae potestatis, aut miraculo temporaliter illatae impossibilitatis, aut obstaculo extrinsecus adhibitae difficultatis, aut judicio intrinsecus operantis dispositionis. Terminus naturaliter collatae potestatis est quantum naturaliter posse conceditur. Miraculum temporaliter illatae impossibilitatis est quando id ipsum naturale posse subita et occulta virtute divinae praesentiae sine exteriori impedimento comprimitur. Obstaculum extrinsecus adhibitae difficultatis est quando nutu divino per alias potestates extrinsecus obviantes aliarum voluntates ne ad effectum venire possint impediuntur. Judicium intrinsecucontra suam voluntatem ortae sunt, ad perficiendam suam voluntatem intorquet. His ergo quatuor modis pravas voluntates angelorum et hominum Deus ad imperium suae voluntatis disponit, ut in eo etiam in quo em. De illo autem modo divinae moderationis, quo malas etiam voluntates praesidens occulta et invisibili operatione ad suum arbitrium tem
Abbreviated transcription (Latin):
toritas nulla inuenit᷑. Omnino
tñ ꝓbabile uid̾r. płes remansisse qͣm ce¬
cidisse. ꝓpłia enim c̃ de monstraret currꝰ
los qͣm reꝑbos. Sunt qui dñt tot electos
ex hõĩb ad nũm angłoꝵ ascensuros. quoc
ibi ꝯstat remansisse electos angłos: ꝓpt̃
scpturam q̃ ait. Statuit t̾minos popłor.
iuxta nũm angłoꝵ d̾i. Quod si uerũ ÷ c̃ multo
płes sũt inhõib reꝑbi qͣm electi: płes inueniun¬

Expanded text:
ritas nulla invenitur; omnino autem probabile videtur plures remansisse quam cecidisse». Propheta enim, cum demonstraret currus los quam reprobos. Sunt qui dicunt tot electos ex hominibus ad numerum angelorum ascensuro; quot ibi constat remansisse electos angelos, propter Scripturam quae ait: Statuit terminos populorum, juxta numerum angelorum Dei. Quod si verum est cum multo plures sint in hominibus reprobi quam ele
Abbreviated transcription (Latin):
os se oportet x sac̃dotes ⁊ ministroᷤ qm̃
icciurro singłaris meis in sacro nunist̾io
habitus abͥbuitur ut ꝑidqd̃ foris apparet quales
eẽ. debeant ostendatur. Sacͣrum ã uestiũ rit̾
partim duet̾i testam̃to assumptꝰ ÷. partim a
pr̃ib nouis adiectus. legimꝰ qd̵ mos ses aaron
erẽm suum c̃ filũ eiꝰ ad hostis̃ tab̾uacłi testi¬
monũ sc̃ificandũ applicuit. ⁊ lotum aqͣ tum

Expanded text:
Nosse oportet Christi sacerdotes et ministros, quoniam idcirco singularis eis in sacro ministerio habitus attribuitur, ut per id quod foris apparet, quales intus esse debeant, ostendatur. Sacrarium autem vestium ritus: partim a Veteri Testamento assumptus est, partim a Patribus novis adjectus. Legimus quod Moyses Aaron fratrem suum cum filiis suis ad ostium tabernaculi testimonii sanctificandum applicui
Abbreviated transcription (Latin):
ec uestis .i. tunica linea cͥca De ⁊ona
renes dona fortit̾ astͥngit᷑. ut castitas fa¬
cetdotis nullo incentiuoꝵ estu dissoluatur. Sic̃
scͥptum ÷. Suit lũbi ur̃i p̃cincti uestis quippe
candida mundiciã tona uͦ ꝯtinentiam sig̾.
ut illio ñ sordescat. hͥ ũ effiuat uita sp̃ał. hec
dona inuet̃i q̃ destam̃to .iiii. colorib distincta

Expanded text:
ec vestis, id est tunica linea circa renes fortiter astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur, sicut scriptum est: Sint lumbi vestri praecincti . Vestis quippe candida munditiam, zona vero continentiam significat, ut illic non sordescat, hic non effluat vita spiritualis. Haec zona in Veteri Testamento quatuor coloribus distincta
Abbreviated transcription (Latin):
effeactꝰ sic̃ pͥma dium. alie esfectus tantum ñ
etiam cause. sic̃ ultima ⁊ pꝰtrema uniũsor. Alsa dĩt
⁊ cause sunt ad pꝰteriora que generant.⁊ ad priora
ãqͥuib gñantur effectꝰ. ⁊ sic̃ his que ultima sunt
his qͦ pͥma sunt ⁊ cẽ tm̃ subsequentiũ nichil pꝰ
inuenitur. De medũs auttem quecũq pͥora sũt.
magis cẽnominãtur ⁊ minus effectus. Quec̃q
⁊ pͥma causalissima. Et que pͥma st̃ pͦ pͥma: pri¬
ini sunt effectus. ⁊ que ultima sunc añ ultima:
cause ultime sunt. ⁊ ultima gn̾ata. ⁊ pͥma gene¬
rantia. ꝑme autẽ cause : alie cieate sunt. ⁊ que
sunt in suo gn̾e pͥme. Alie in create ⁊ que uni¬

Expanded text:
ntum, non etiam causae; sicut ultima et postrema universorum. Aliae autem et causae sunt ad posteriora quae generant; et ad priora a quibus generantur effectus; et sicut his quae ultima sunt iis quae prima sunt et causae tantum subsequentium, nihil prius invenitur. De mediis autem quaecunque priora sunt, magis causae nominantur, et minus effectus. Quaecunqet prima causalissima. Et quae prima sunt post prima, primi sunt effectus; et quae ultima sunt ante ultima, causae ultimae, et ultima generata, et prima generantia. Primae autem causae aliae creatae sunt et quae sunt in suo genere primae, aliae increatae et quae uni
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ ⁊ si p̃cedunt que subsequuntur: omnia
hñt tñ. ⁊ ipse aliquid quo pꝰt̾iores inueniant᷑.
qm̃ non p̃cedunt or̃a: Tn hac enĩ uniũsitate
rerũ oĩum ita cunctis causalit̾ coħ̾entib ali¬
quid pͥmũ inuenitur: ut exhis oĩb nichib

Expanded text:
m etsi praecedunt quae subsequuntur omnia, habent tamen et ipsae aliquid quo posteriores inveniantur, quoniam non praecedunt omnia. In hac enim universitate rerum omnium, ita cunctis causaliter cohaerentibus aliquid primum invenitur, ut ex his omnibus nihil
Abbreviated transcription (Latin):
De causis primordialibus recum & effectib
politioq a summo. Usq ad imum in uni¬
uersitatis huius ꝯpage. ita sese cansis quib dã
rõnumq genituris ꝓsequitut: ut omnium qͥ
sunt nicħ inconexũ aut separabile natura ext̾-¬
numq inueniatur. Quec̃q enim sunt tecum
oĩum aut cause inueniuntur subsequentiũ
effectuium ẽẽ. aut effectus p̃cedñtium cansa

Expanded text:
e causis primordialibus et effectibus positioque a summo usque ad imum, in universitatis hujus compage ita sese causis quibusdam rationumque genituris prosequitur, ut omnium quae sunt, nihil inconnexum aut separabile natura externumque inveniatur. Quaecunque enim sunt rerum omnium, aut causae inveniuntur subsequentium effectuum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ quem factus ÷. Et quasi id̾ erat.⁊ idem nͦ
erat. ꝙ id̾ non erati ꝓpt̾ quos etat: Ds ꝑfectꝰ
erat ⁊ plenus bono ꝯsumato. neq opꝰ hu̾it ali¬
unde iiuari qm̃ nec minui potuit et̃nꝰ: nec
in mensus aug̃i. Homo uͦ natura egens erat
alicui auxiliĩ. quo uł ꝯseruaret quod mutabi¬
le acceꝑat. ł augeret quod ñ consũmatum ha¬
bebat. Eta positus ÷ inmedio hõ. ut ⁊ ei seruire¬
tur. ⁊ ipse ei secuirret. ut acciꝑet attͥmq ipse ⁊¬

Expanded text:
pter quem factus est. Et quasi idem erat et idem non erat; quia idem non erat propter quos erat. Deus perfectus erat et plenus bono consummato; neque opus habuit aliunde juvari, quoniam nec minui potuit aeternus, nec immensus augeri. Homo vero natura egens erat alieni auxilii, quo vel conservaret quod mutabile acceperat, vel augeret quod non consummatum habebat. Ita positus est in medio homo, ut et ei serviretur et ipse serviret, et acciperet utrinque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
S aliud bonũ de orsum etat.⁊ de subtꝰ sume¬
batur adnecessitatem. aliud bonũ sursũ erat.
ꝙ de suꝑ sumebat᷑ ad selieitatem: Bonum quippe
illua quoci in creatura positum erat. bonũ erat
necessitatis quod uͦ ii creatole eratt bouũ: bonum
erao felicitattis. Et utrumq ad hominẽ fere bat᷑: &
utrumq homini debebatur. quia ꝓpt̃ aliud factꝰ
ẽ homo ut illud possid̾et ⁊ frueret᷑. aliud ꝓpt̃ ho¬
minem factũ ⁊ ut illud acciꝑer ⁊ iuuaret᷑. Itm¬

Expanded text:
Sed aliud bonum deorsum erat et de subtus sumebatur ad necessitatem, aliud bonum sursum erat, et desuper sumebatur ad felicitatem. Bonum quippe illud quod in creatura positum erat, bonum erat necessitatis; quod vero in Creatore erat bonum, bonum erat felicitatis. Et utrumque ad hominem ferebatur quia utrumque homini debebatur; quia propter alterum factus est homo, ut illud possideret et frueretur; alterum propter hominem factum est ut illud acciperet et juvaretur. I
Abbreviated transcription (Latin):
sensił onginẽ ⁊ dispositionẽ qͣ biussimo potui
sermone. ⁊ qͥ maxiine ut ꝓpositũ nob demõ¬
strare fuait introducendis ꝯueniat ȩxplicui.
Nunc uͦ ꝯsequens ÷ ut creationẽ hõĩs ꝓpt̃
quẽ mundꝰ ipse factus ÷ sermone ꝓsequa¬
mur. Eosone oidine loquendo incedens.
quem creator ipse rerum demonstrauit o¬
ꝑando. pͥus siquid̃ opifex dĩ mundũ fecit.
ac deinde hominẽ possessdrẽ. ⁊ dñm mũdi.
nt accis oib iure ꝯcditionis dñ aretur homo ipsa
a quo factus fuerat soli uoluncatia lib̾tate sub̾tis.
Tnde ꝯstat creationẽ hõĩs terũ. omniũ uisibi¬
lũi ꝯditione pͣt̾ĩorem quid tp̃t. s causa pͥorem

Expanded text:
s originem et dispositionem, quam brevissimo potui sermone et qui maxime, ut propositum nobis fuerat, introducendis conveniat, explicui; nunc vero consequens est ut creationem hominis propter quem mundus ipse factus est sermone prosequamur eo sane ordine loquendo incedentes quem Creator ipse rerum demonstravit operando. Prius siquidem opifex Deus mundum fecit; ac deinde hominem possessorem et dominum mundi, ut caeteris omnibus jure conditionis dominaretur homo, ipsi a quo factus fuerat soli voluntaria libertate subjectus. Unde constat creationem hominis, rerum omnium visibilium conditione posteriorem quidem tempore, sed causa priorem
Abbreviated transcription (Latin):
ab ip̃o ÷ ut aliquid ẽẽt sic ꝓpt̾ ipm ÷. ut beate eẽt.
aliud sumens ab ipso. hoc ⁊ quod ẽẽt. aliudĩ ipõ
hoc ÷ quod beate e̾ẽt. S diceret aliquis quare
d̾̃s creatutam fecit si uuari i p̃e non potuit ꝑ crea¬
turam: Qui alt̾i fecit quod sibi ñ fecit: qͣñ alter
uemo erat nisi ipse qui secit: Quasi eñi ꝓ nichi¬
lo factum ẽẽ. uidet᷑. ⁊ cã non huisse ut fieret. qͦd
tra factum ÷ ut inde nec iuuaretur ille qui fe¬
cit. quia ꝑfectus non eguit nec alt̾ inde rinic¬
retur. q p̃t̃ ipsum qui uiuariposset alt̾ nõ
fuit. Et hoc fortassis diligentꝰ ꝯsideratum ali¬
quem mouere possit. Propt̾ea causam conditi¬
onis rõnabilium quam in solo rerum danctore
constituimus: non solum ꝓ hoĩb de quib ser¬

Expanded text:
ab ipso est, ut aliquid esset; sic propter ipsum est, ut beate esset; alterum sumens ab ipso, hoc est quod esset; alterum in ipso, hoc est quod beate esset. Sed dicet aliquis: Quare Deus creaturam fecit si juvari ipse non potuit per creaturam? qui alteri fecit quod sibi non fecit quando alter nemo erat nisi ipse qui fecit. Quasi enim pro nihilo factum esse videtur et causam non habuisse, ut fieret quod ita factum est; ut inde nec juvaretur ille qui fecit quia perfectus non eguit; nec alter inde juvaretur, quia praeter ipsum qui juvari posset alter non fuit. Et hoc fortassis diligentius consideratum aliquem movere possit; propterea causam conditionis rationalium quam in solo rerum auctore constituimus, non solum pro hominibus de quibus ser