comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad dita fuerant. ħ sunt data optima. ⁊ dona
ꝑfecta: quoru alia sunt cormupta ꝑpec̾e .i. na
tumlia. ut ingeniũ. memoria ĩtellectus. a¬
lia subtracta .i. gratuita. qũaqͣ ⁊ naturalia
exgr̾a sint. ad gnale quippe dĩ gram ꝑtin̾t
Sepe m̃ huius mõi fit distinct̃o cũ gr̃e uoca¬
uulu ad sp̃em. ñ adgenus refertur. Corrup¬
ta ẽ ergo lib̾tas arbitrii ꝑ peccatu. ⁊ ex ꝑte

Expanded text:
atiam naturalibus addita fuerant. Haec sunt data optima, et dona perfecta; quorum alia sunt corrupta per peccatum, id est, naturalia, ut ingenium, memoria, intellectus; alia subtracta, id est, gratuita, quanquam et naturalia ex gratia sint. Ad generalem Dei quippe gratiam pertinent. Saepe tamen hujusmodi fit distinctio, cum gratiae vocabulum ad speciem, non ad genus refertur. Corrupta est ergo libertas arbitrii per peccatum, et ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
uł quendam uł ali que in huiꝰmõi locutõib
scriptura memorat. uo cirra ꝯqueritur si¬
ne ꝓpõita auctoritute. analiquis uł quida¬
hõ sit assũptus au̾bo. uł unitus u̾bo siñ distĩc¬
ic̃r intelligentie. ñ ẽ sic reddenda ixnsio. qm̃
multiplex p̾mifsa est questio. s uascintia
querentis ita det̾minatur. Si de hominis ꝑͣ
queris. Rendeo ꝙ ñ. Si de hominis natura di

Expanded text:
dam vel aliquem in hujusmodi locutionibus Scriptura commemorat. Quocirca cum quaeritur sine proposita auctoritate, an aliquis vel quidam sit assumptus a Verbo vel unitus Verbo; sine distinctione intelligentiae non est hic reddenda responsio, quoniam multiplex praemissa est quaestio; sed instantiam quaerentis ita determinando: Si de Hominis persona quaeris, respondeo: Non; si de hominis natura, di
Abbreviated transcription (Latin):
ihm xp̃m afilio dĩ assumptu ñ fuisse. ana¬
tħ̾a fit. Qui ⁊̃ inplurib scripture locis. hui¬
mõi utitur lucutionib. Ille homo au̾bod̾i ẽ
assumptus. Ille homo factus ẽ x̾. Et ꝓpha de
gisti ⁊ assumpsisti. Ex quib sequi uidetur ꝙ
Aliquis homo a sumiptus sit auerbo. ⁊ ita sit¬
ꝑsona afsũpta sit aꝑsona. S quia hoc nefãs
ẽ dicere. aut sentirẽ: p̃missas auctoritates eis
q siłes. ẜ hanc intelligentia sane accipi debt̃.
nis au̾bo. siue unitus u̾bo nõ cuna hominis
ꝑ sõa sit assũpta uł iita u̾bo. s quia ar̃a illa

Expanded text:
anathema sit; qui etiam in pluribus Scripturae locis hujusmodi utitur locutionibus: Ille homo a Verbo est assumptus: Ille homo factus est Christus. Et Pgisti et assumpsisti, etc. Ex quibus consequi videtur quod aliquis homo assumptus sit a Verbo, et ita persona a persona sit assumpta. Sed quia hoc nefas est dicere aut sentire, praemissae locutiones eis secundum hanc intelligentiam sane accipi debent,tus a Verbo, sive unitus Verbo; non quia hominis persona sit assumpta vel unita Verbo, sed quia illa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ ind̾o: ñ mala. Et illa ꝓpe ħ longe. quia
licet ind̾o aliqua dicantur et̃ ꝑꝑ cognitonis
p̃ sentiaz.⁊ ds uona ⁊ mala cogͣnoscat.mala
tam̃ ñ cegnoscit nisi ꝑ noticiam. bona uõ
neplacitum. Et obtale agnito aliqua di

Expanded text:
eo, non mala, et illa prope, haec longe; quia licet in Deo aliqua dicantur esse propter cognitionis praesentiam, et Deus bona et mala cognoscat, mala tamen non cognoscit nisi per notitiam, bona vero neplacitum
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝯmissa plangat. ⁊ plangenda ꝯimit¬
tere ñ uelit. nec satiffucere negligat. uẽ
penitet. ꝯlec ideo ñ ẽ uera penitentia ꝗa
forte pꝰ ñ de ꝓpõito. s cãu uł infirmitate
peccabit. ¶ Ille aũt uisor ẽ ⁊ ñ uere pe¬
nitens. qui sic ꝯmissa plangit. ut pła¬
genda uoluntate. uł opere ꝯmitteͣ n̾ode
tem. qr ẽ mom̾itanea ñ ꝑ seuerans. It

Expanded text:
ut commissa plangat, et plangenda commitut commissa plangat, et plangenda committere non velit, nec satisfacere negligit, vere poenitet. Nec ideo non est vera poenitentia, quia forte post non de proposito, sed casu, vel infirmitate, peccabit. Ille autem irrisor est et non poenitens, qui sic commissa plangit, ut plangenda voluntate vel opere committere non destem, quia est momentanea, non perseverans. Item
Abbreviated transcription (Latin):
Enitentia ẽ gr̃a qua ꝯmissa mala cũ eñi¬
datõĩs ꝓpoĩto plangimus ⁊ odimus.⁊
plangenda ulterius ꝯmittere nolumuᷤ.
quia penitentia ua ẽ manimo dolere.
te sic accipi possunt: ut ñ ad diu̾sa te¬
pora. s ad idem referantur. ut .s. tp̃r qͦ
te. uł oꝑe flenda. Qd̾ ĩ nuitur ex u̾ b̾ꝯ
sequentib. Nam qui sic alia deplorat.
⁊c̃. Hinc aũg ait. sauendum ẽ nequis
existisnet int̾anda illa crimina. qualia
qui agurit regnum dĩ nõ possidebũt.
condie ꝑ petranda. ⁊ elimosinis condie¬
redimenda. In melius ẽ eni uita mu¬
tanda. ⁊ ꝑelimosinas depeccatis p̾ten¬
tis ꝓpiciandus ẽ d̾s. nõ ad hec emende¬
mus quodam ño ut ea semꝑ liceat ĩ¬
pune ꝯmittere. ꝯlemmi enim d̾ dit.
laxam̃itum peccandi.⁊ si miẜando dele¬
at ꝯmissa peccata. si u̾ satisfato ꝯgru¬
a negligatur. It. Pius pp̃. ꝯlicħ post̃
homini ieiunare ⁊ orare. ⁊ alia resigioĩs
oꝑa agere. nisi mens abiniquitate reuo¬

Expanded text:
irtus vel gratia qua commissa mala cum emendationis proposito plangimus et odimus, et plangenda ulterius committere nolumus, quia poenitentia vera, est in animo dolere, te sic accipi possunt, ut non ad diversa tempora, sed ad idem referantur: ut scilicet temte vel opere flenda, quod innuitur ex verbis consequentibus, nam qui sic alia deplorat, etc. Hinc Aug. ait: Cavendum est ne quis existimet nefanda illa crimina qualia qui agunt, regnum Dei non possidebunt quotidie perpetranda, et eleemosynis redimenda. In melius est enim vita mutanda et per eleemosynas de peccatis praeteritis propitiandus est Deus, non ad hoc emendus quodammodo, ut ea semper liceat impune committerlaxamentum peccandi, etsi miserando deleat commissa peccata, si non satisfactio congrua negligatur. Item Pius papa: Nihil prodest homini jejunare et orare, et alia religionis opera agere, nisi mens ab iniquitate revo
Abbreviated transcription (Latin):
Simłr intelligendu ẽ illud. nicħ ꝓsũt
replicantur peccita. nicħ ualet ad salu¬
tem uł adueniam infine p̾cedens lam̃¬
tum. quia nicħ reliquerunt de uite mũ¬
ditia. quia aut peccata dimissa redeũt.
ut quibda placet cũ replicantur. uł si
ñ redeunt. eis tñ deletis ꝑꝑ ingratnudi̾e
ita reus ⁊ ĩ mũdus ꝯstituitur. cũ adhuc
expiandis inplicatur. ut si ia deletare¬
pꝰea plenius agemus. ¶Simiłr nich̾
ualet ad salute optinenda. uł admũ¬
dicia uite hauenda. uemia de malefat¬
tis poscere. ⁊ mala denuo iterare. Ita ĩ tel

Expanded text:
unt replicentur peccata, nihil valet ad salutem vel ad veniam in fine praecedens lamentum, quia nihil relinquitur de vitae munditia: quia aut peccata dimissa redeunt, ut quibusdam placet, cum replicantur; vel si non redeunt, eis tamen deletis propter ingratitudinem ita reus et immundus constituitur, cum adhuc in expiandis implicatur, ac si jam deleta repost plenius agemus. Similiter nihil valet ad salutem obtinendam, vel ad munditiam vitae habendam, veniam de malefactis poscer
Abbreviated transcription (Latin):
bona ꝑsequens peccatu. ut ñ sortiãtur
mercẽde qua meruerunt cum fierent.
⁊ qua haberent si peccatu ñ succederet.
S si depeccato succedenti penitentia a¬
gatur. ⁊ penitentia que p̾cefẜit. ⁊ alia
añ acta bona reniiscũt. s tm̃ illa q̃

Expanded text:
bona per sequens peccatum, ut non sortiantur mercedem, quam meruerunt cum fierent, et quam haberent si peccatum non succederet. Sed et si de peccato succedenti poenitentia agatur, et poenitentia quae praecessit, et alia anteacta bona reviviscunt; sed illa
Abbreviated transcription (Latin):
depeccato. ꝙ declanit ip̃a dilect̃onis uir¬
tus. Penitere enim est. pena tenere u̾
semꝑ puniat in se ulciscendo ꝙ ꝯmisit
peccando. Ille pena tenet: qui semꝑ iũdi
uindicta. semꝑ puniẽs inse ꝙ dolet ꝯ¬
misisse. Quid restat nob̃. nsi dolere ĩ in¬
ta: u̾ enim dolor finitur. deficit ⁊ penirẽ¬
cia. Siuõ penitentia finitur: quid relĩ¬
quitur de nenia: Tam diuu gandeat ⁊ spe¬
ret degr̃a. qua diu substentatur ape¬
intentia. Dicit eni doꝰ. uade ⁊ amplius no¬
li peccare. ꝯlon dixit ne pecces. s nec uo¬
luntas peccandi inte oriatur. od̾ quo ẜ̃

Expanded text:
de peccato: quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitere enim est poenam tenere, ut semper puniat in se ulciscendo quod commisit pvindicta semper puniens in se quod commisisse dolet. Quid restat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit et poenitentia. 315 Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tamdiu enim gaudeat et speret de gratia, quandiu sustentatur a poenitentia. Dixit enim Dominus, Vade, et amplius noli peccare . Non dixit, ne pecces; sed, nec voluntas peccandi in te oriatur. Quod quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
On potes meluiᷤ explancar quidint̃ sit inter
rstos duos iiores qua siponas duas muli¬
eres maritatas. quaru una ꝯstituas uolẽ¬
te facere adulteniu. s timet ne dampnet᷑
amarito. Timet maritu. quia ad huc amat
nequitia. Huic ñ ẽ grata s honorosa ma¬
riti p̾sentia. S si forte uiuit nequit᷑  unet
maritu ne uẽĩat. Tales sũt qui uimẽt diẽ
iuditii. Fac alt̾am amare uirũ. debe illi ca¬
stos amplexus. nulla se adulteria ĩ mũdi¬
cia macłare uelle. ista optat p̾sentiã uiri
Illa timet.⁊ illa timet. Ia ergo int̾rogent᷑
qͣr timeãt. Illa dicet. timeo urru ne ueniat.
Illa dicet. timeo uĩtu ne difẜat. Illa dicet

Expanded text:
on potes melius explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: huic non grata est, sed onerosa mariti praesentia; et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent diem judicii. Fac alteram amare virum, et debere illi castos amplexus, nulla se adulterina immunditia maculare velle: ista optat praesentiam viri. Illa timet et ista timet. Jam ergo interrogentur quare timeant. Illa dicet: Timeo virum ne veniat; ista dicet: Ti
Abbreviated transcription (Latin):
te. nec mirat caritas. nͥ prius ille timor exeat.
nec in illo timore aliquis creclit indm̃. ⁊ si
credat do. nec bñ facit. ⁊̃ sibonu ẽ ꝙ facit.
ꝯdõ ẽ ergo timor ille incaritate ⁊̃ inchoata.
quia om̃s qui caritate ħt. licet inꝑfecta.
⁊ indeum credit. ⁊ bene uõa facit. Qr̃ ẜ uilis
ñ ẽ timor ille qu̾e incaritate inchoata fo¬
re ꝯcessit. ⁊ que crescente caritate decresceͣ¬
crescidix̃. S ille ẽ timor initiał qu̾e ñ eẽ

Expanded text:
te, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; te, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; nec in illo timore aliquis credit in Deum, etsi credat Deo; nec bene facit, etiamsi bonum est quod facit. Non est ergo timor ille in charitate etiam inchoata, quia omnis qui charitatem habet, licet non perfectam, et in Deum credit, et bona opera facit. Quare servilis non est timor ille, quem in charitate inchoata fore concessit, et quem crescente charitate decrescere dixit; sed ille est timor initialis, quem non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ dum facta ẽ iustificat̾o. Est ibi. ꝙ titillat
m̾̃te. ꝙ punguit. ꝙ stimulet. Stimulat
ille timor. s intrat caritus que sanat quod
uulnerat timor. Simor castus. facit seciu̾s¬
tatez ĩ aĩo. Audiuimus duas tibias Ꝯsonã
timet aĩa ne damꝑnetur. illa detimore. qͦ¬
timet aĩa ne deẜatur. Ille est n timor q̃ ca¬
ritas excludit. ille ẽ timor qui ꝑmanet ĩ sẽ¬
aliquid decasto timore ħt. Facit enim ẜuire
partii timore pene. parti amore iursticie. ꝑ q̃
timemꝰ ꝑmini. ⁊ timemus offentere. Iste ti¬
mor ẽ ĩ ichoita caritate. ñ inꝑfecta. ⁊ quã¬
tum crescit caritas. tm̃ decrescit iste timor qͣ
mere penam. ⁊ quantu ad torm̾tu ꝯ sc̃ie.
xlam quanto diligimus. tanto minus time¬
mus. Iste timornotatur in ilł u̾b̾ aug̃i. ubi
ñ negat iinore ẽẽ incantate inchoat. s ĩ¬
ꝑfecta. Qd̃ ñ poss dici deẜ̃ili. quia ut ip̃e gͣ
dixit. ẜuis timor ñ renanet ueniente carita¬

Expanded text:
icatio. Est ibi quod titillet mentem, quod pungat, quod stimulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus facit securitatem in animo. Audivimus duas tibias, scilictimet anima ne damtimet anima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit: ille est timor permanens in saealiquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amore justitiae per quem timemus puniri, et timemus offendere. Iste timor est in inchoata charitate, non in perfecta: et quantum crescit charitas, tantum decrescit iste timor, qumere poenam, et quantum ad tormentum conscientiae. Nam quanto magis diligimus, tanto minus timemus. Iste timor notatur in illis verbis August., ubi non negat timorem esse in charitate inchoata, sed perfecta; quod non posset dici de servili, quia, ut ipse supra dixit, servilis timor non remanet veniente charita
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ responsio fidei fit incathecumino: qĩ ad¬
ditur exorcisinus. Añt bap̾tm eiu fit cithe¬
cismus ⁊ exorcismus. P̾ost cathetisauim
sequitur exorcismꝰ ut au eo qui iam fide ĩ¬
structus ẽ ad uͥsaria uirtus pellatur. Exor
ere: ut desinbolo ac iudim̃tis fidei. Exor¬
chare ẽ adiurare. ut exiabeo sp̃e ĩmũde.
simbolum dicitur signum. ł collatõ. Si¬
gnum. qr eo fideles abinfidelib discer¬
nuntur. Collat̾o quia ibi tocius fidei suf¬
ficientia ⁊ integritus collata ẽ. Cathecisoꝰ
⁊ exorcisimus ne ophitorum st̃. magisq
sacram̃talia qua sacram̃ta dici de beret᷑.

Expanded text:
 responsio fidei fit in catechismo, cui additur exorcismus. Ante Baptismum enim fit catechismus et exorcismus, post catechismum sequitur exorcismus, ut ab eo qui jam fide instructus est, adversaria virtus pellatur. Exorcere, ut de Symbolo ac rudimentis fidei. Exorcizare est adjurare, ut: Exi ab eo, spiritus immunde. Symbolum est signum vel collatio. Signum, quia eo fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia ibi totius fidei sufficientia et integritas est collata. Catechismus et exorcismus neophytorum sunt, magisque sacramentali
Abbreviated transcription (Latin):
ne baptismu ꝯsequantur. Nõ ergo ĩ
infantib creatum di ex sufflatur ue
exorcizatur: s diabolus ut reredat abho
dum ẽ. de cuius iurtute quer solet.
cro signat crimate. Qd̾ sacram̃tu ab ali¬
is ꝑ fici ñ põt nisi asũmis sacerdotib.
nec̃ tp̃r apłorum abaliis quam abip̃is
qui locum eorum tenent ꝑfici põtaut
debet. Nam si aliter p̾sumptum fiñt: ir¬
ritum ħ̾eatur ⁊ uacuu. nec inter eccłisti¬
ca reputabitir sacim̃ta. Licet aũt ap̃¬
wbiteris bapticatos tam gere ĩ pectore. s
ñ crismate̾ signare infronge. Qu̾d¬

Expanded text:
ne Baptismum consequantur. Non ergo ab infantibus creatura Dei efflatur vel exorcizatur, sed diabolus ut recedat ab hodum est; de cujus virtute quaeri solet. cro signat chrismate. Hoc sacramentum ab aliis perfici non potest, nisi a summis sacerdotibus; nec tempore apostolorum ab aliis quam ab ipsis m ab illis qui locum eorum tenent, perfici potest aut debet. Nam si aliter praesumptum fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet autem presbyteris baptizatos tangere in pectore, sed non chrismate signare in fronte.
Abbreviated transcription (Latin):
filius. Et ita semꝑ quia semꝑ natus ẽ fliꝰ.
nec cepit unquam eẽ filius. Quod si aliqn
ẽẽ cepiss. aut aliquando desinent ẽẽ filius.
Em accidens diceretur. Et quia pater ñ dr̃
pateransi exeo ꝙ ẽ ei filius. ⁊ filius ñ dicitur

Expanded text:
Filius, et ita semper, quia semper natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando desineret esse Filius, secundum accidens diceretur. Et quia Pater non dicitur Pater nisi ex eo quod est ei Filius, et Filius non dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
Upientos aliquid depenuĩa
ac tenuitate nr̃a. cum pauꝑ¬
tula ingacophylatiu dñii
nudteit᷑. ardua scandere opuᷤ
ultra uiros nr̃as agere p̃sũp¬
simus ꝯsunatõĩs fidutia.
laborisq m̾cede ĩsamaritano statuentes ꝗ
platis incuratt̃em semiuiui duob denaius:
suꝑ ciroganti cuncta reddere ꝓfessus ẽ. Aełs¬
tat nos ueriras pollicentis: s t̾et mm̃sitas
laboris. Desiderium hortatur ꝓficiendi. s d̾ hor¬
tatur infirmitas deficiendiquam uincit zel̃ꝰ
domus dñi. Quo mardescentes: fidem nrt̾am
ad u̾sus eirores carnalium atq aĩaliu ix̃iu
dauuice turris dipeis munire. uł potius mu¬
nitam ostendor. actheolegicarum ĩ quisitõ¬
nũ abdita aꝑire. nec ñ ⁊ sacram̃torum eccłia¬
sticorum ꝓmodulo inteilegentie m̾r noticiã
tradere studunnus: nõ ualentes studiosorum
fr̾m uotis iuir resisterr: eorum inxp̾o laudabi¬
lib studiis: lingua acstilo nos ẜui flagitan¬
ẜmonem calumpnie. atq contraclicrõi eru¬

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitate nostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, laborisque mercedem in Samaritano statuentes, qui, prolatis in curationem semivivi duobus denariis, supereroganti cuncta reddere professus est. Delectat nos veritas pollicentis; sed terret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium atque animalium hominum, Davidicae turris clypeis munire, vel potius munitam ostendere, ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitansermonem calumniae atque contradictioni aemu
Abbreviated transcription (Latin):
aiar millis difficentie fil iis: qui ũ ratõni
uoluntat̾e̾ subitiunt. nec doctiie studiuz ĩ¬
penlunt. s his q̃ sompniarunt sapie u̾ba co¬
aptare nituntur. ñ ueri s placiti ratõem sec¬
tantes. quos iniqua uoluatas ñ adintellige̾¬
tiam uetitatis. s ad defensione sib placemi¬
um incitat. ñ desidanntes doceri ueritatem s
abea ad fabulas conuerremes auditum aͦꝵ
ꝓfessione. mag̾ placita quam docerida ꝯꝙtre.
nec docenda desiderare. s cesiteratis decirinam
ceaptare. Hũt ratce̾m sapientie insuꝑ strti¬
cẽ: quia fidci defectõe ĩequitur yporrisis m̃e
ꝯscĩa. Ip̾amq sumulatara pietate oĩm u̾¬
borum m̃datio ĩꝑia raldunt. false doctrine
iustitutis. fidei scĩtatem coriumpere moliẽ¬
tes. auriui q purigine suunouello sui delide¬
.rii
togmate aliis ingaientes qu ꝯtempiõ. s

Expanded text:
in illis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniarunt sapientiae verba coaptare nituntur, non veri, sed placiti rationem sectantes, quos iniqua voluntas non ad intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defecia, ipsamque simulatam pietatem, omni verborum mendacio impiam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, qui contentioni s
Abbreviated transcription (Latin):
mus. aditim dem̾o stute ueritatis ꝯple .i. nͦ
intumq inoderamine utentes ñ cubi nõ ꝑa¬
ru uox nr̃a insonuit ñ apat̾nis discesũt
rib. E or igitur d hic labor cuiquam pig uł
mulrum decto uiteri suꝑfuus: cmm multis ÷¬
cessarius. breui uolumine ꝯplicans patͣma c̃¬
tentias. appõitis eorum testimonus. ut ũ si
qr facilius occurrat: titus quio singłorũ
librorum capitula distingi̾rat. p̃misiraus.

Expanded text:
s, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum multis imi, sit necessarius; brevi volumine complicans Patrum sententias, appositis eorum testimoniis, ut non sit d quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus.
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad patre suũ ꝓgnͣ atõnib suis quis¬
q uis succedit. ñ in mento disceptan põt.
utru oĩum malis actib ⁊ multiplicatis
delictis originalib qui nascitur ĩ plicetur.
ut tanto peius. quanto postenꝰ. quisque na
nu culꝑas ñ extendit ulterius motenitĩt
miẜatõnis sue. ne illi quib regn̾atõnis
gra ñ ꝯfertur. nimias sarcina ĩ ip̃a et̃na
dampnatõe p̾merẽtur. si cogerentur abipo
init̾o gnͣatõis humane. oĩu p̾cedentiu pa¬
rentu suoꝵ originałr pecc̃a ꝯtraher ⁊ peas
ꝓeis debitas pendere. An aliquid aliud de
re tanta scripturis sc̃is diligentius ꝑscru¬
tatis ac tractatis naleat. uł nõ ualeat reꝑi¬
ii. temere affirmare ñ audeo. ¶ Eoc̃e per¬
spicuu fir lectori aũg. suꝑiora dixisse ñ
afẜento. s diu̾soꝵ opinicẽs referendo. Ostẽ¬

Expanded text:
usque ad patrem suum pro generationibus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest utrum omnium malis actibus, et multiplicatis delictis originalibus, qui nascitur implicetur, ut tanto pejus, quanto posterius quisque nasrum culpas, non extendit ulterius moderatione miserationis suae; ne illi quibus regenerationis gratia non confertur, nimia sarcina in ipsa aeterna damnatione premerentur, si cogerentur ab ipso initio generis humani omnium praecedentium parentum suorum originaliter peccata contrahere, et poenas pro eis debitas pendere. An aliquid de re tanta, Scripturis sanctis diligentius perscrutatis ac tractatis, valeat vel non valeat reperiri, temere affirmare non audeo. Ecce perspicuum fit lectori Augustinum superiora dixisse non asserendo, sed diversorum opiniones referendo. 5. Osten
Abbreviated transcription (Latin):
ch. msiniat. Pͥossunt inquid intelligĩ p¬
lum pecrata ĩ una transgressiõe ade. si i
sua qͥuasi m̃bra diuidatur. ꝯlam ⁊ suꝑbia
ẽ illic quia hõ insua pocius eẽ ꝗͣ d̾i pote¬
state dilexit. Et saclegin qui ato ñ creli¬
dit. Et homicidiu quia se ĩ morte p̃cipita¬
uit. Et fornicato̾ sp̃ał. quia integritas me¬
tis hũe ẜpentina suasice̾ cormpt ẽ. Et fun¬
tum quiacib ꝓhibitus usurꝑatus ẽ. Et
auaritia. quia  plusqua illi sufficere te
buit appetiuit. ⁊ siquid aliud. inħimo in

Expanded text:
sinuat. Possunt, inquit, intelligi plura peccata in una transgressione Adae, si in sua quasi membra dividatur. Nam et superbia est illic, quia homo in sua potius esse quam Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se in mortem praecipitavit; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia cibus prohibitus usurpatus est; et avaritia, quia plus quam sufficere illi debuit appetivit; et si quid aliud in hoc un
Abbreviated transcription (Latin):
Redictis ad diend̾ uidetut an pecc̃a
p̃cedentiu pairu ad paruulos transcãt. si¬
cut illud primi hoĩs deliẽt. mõs carnalit̾
genitos diximus redundasse. ⁊ si peccatri
parentu tumseãt ĩ paruulos. uitu oĩu
qui fuerũt abadam usq ad ip̃os. an aliqͦ

Expanded text:
edictis adjiciendum videtur, an peccata praecedentium patrum ad parvulos transeant, sicut illud primi hominis delictum in omnes carnaliter genitos diximus redundasse. Et si peccata parentum transeant in parvulos, utrum omnium qui fuerunt ab Adam usque ad ipsos. an al
Abbreviated transcription (Latin):
.ar. hãnt. ⁊ tam̃ grã ado sunt ꝯfirmati. ut peccare
nequeant. quanto mag̾ ergo ille ci hõ au sp̃c .s.
ẽ datus sine m̾sur. Inducunt quoa auctorita¬
te ad ꝓbandu id̃. Scriptu ẽ enim mł. sapiẽtie
partim deccipite. partim dem̃bris. decapite. ñ ẽ
transgssus ⁊ ñ fecit malui: de m̃bris potuit. po¬
tuit ⁊ tunisgredi. ⁊ facere . in.
Si d̾s potuit as

Expanded text:
habeant, et tamen gratia a Deo sunt confirmati ut peccare nequeant; quanto magis ergo ille homo, cui Spiritus est datus sine mensura. Inducunt quoque auctoritatem ad probandum idem. Scriptum est enim in libro partim de capite, partim de membris. De capite, non est transgressus, et non fecit malum. De membris, potuit transgredi, et facere malum. 5. Si Deus potuerit as
Abbreviated transcription (Latin):
timore. dolorem. ⁊ huiꝰmõi. Om̃ĩs aũt scusũ.
anime ẽ. ꝯlõ euimcaro sentit: s anuaia utẽs
uelaᷤ ĩstrum utit ad ꝯfirmandũ unse ip̃a ꝙ ex¬
trinsecus nũciatur. ꝯicut eigo aĩa ꝙ foris est
ñ consentiret ut fame ⁊ sitim. ⁊ huiꝰ moĩ. uñ
ã in mento defectus corporis dñr. Queclam

Expanded text:
timorem, dolorem et hujusmodi. Omnis autem sensus, animae est. Non enim caro sentit, sed anima, utens velut nuntio utitur ad confirmandum in seipsa quod extrinsecus nuntiatur. Sicut ergo anima quod foris est non sentiret, ut famem, et sitim et hujusmodi. Unde non immerito defectus corporis dicuntur. Quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
assũpsit enim defictas pene. s ñ culpẽ. glec
tam̾ onĩs defectus pene. s cos om̃s quos hõi
cum assumere expecliebat. ⁊ sue dignitati ñ
terogabat. Sicut enim ꝑꝑ hoĩe hõ factus ẽ. ita
ꝑꝑ eum. hominis defectus suscepit. Suscepit
euim den̾ro. ut d̾ suo nob̃ cribueret: ut nt̃m
suam nob̃ infunce̾t nouiiate. Simpla ac

Expanded text:
sumpsit enim defectus poenae, sed non culpae, nec tamen omnes defectus poenae, sed eos omnes quos homini eum assumere expediebat, et suae dignitati non derogabat. Sicut enim propter hominem homo factus est, ita propter cum hominis defectus suscepit. Suscepit autem de nostro, ut de suo nobis tribueret, ut nostrsuam nobis infunderet novitatem. Simplam ille
Abbreviated transcription (Latin):
tudinu gnͣa ⁊ corporis uicia. quibꝰ om̃io in¬
muis extitit. Quos enim defectus hũir. e
adostensice̾ uere humanitatis. ut timore
⁊ tristiciam. uł adimpletõe oꝑis ad ꝙ uerie¬
rit. ut passibilitatẽ.⁊ mortalitatẽ. uł ab in¬
mortulitatis d̾ sꝑatc̾e spẽ mũm erigenda.
ut mortez suscepit.

Expanded text:
tudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino imtudinum genera et corporis vitia, a quibus omnino immunis extitit. Quos enim defectus habuit, vel ad ostensionem verae humanitatis, ut timorem et tristitiam; vel ad impletionem operis ad quod venerat, ut passibilitatem et mortalitatem; vel ab immortalitatis desperatione spem nostram erigendam, ut mortem, suscepit.
Abbreviated transcription (Latin):
at ꝙ aus midere uidetur. ħ .s. dm̃ inculpabiłi¬
arĩt peccatu in exordio ꝯditõis hõi potuisse
uidere. ut eẽnt ei natimlia.ita. mł. retrac̃t.
inquiens Ignorantia ⁊ difficultas ⁊̃ si eent
hominis primordia naturalia. nec sic cul¬
pandus ds. s laudandus e̾e̾t. S si ħ homo ĩ
primordio naturałr hũiss. numquid eẽnt
ineo defectus ⁊ pene. Si defectus ⁊ pena eũdi¬
ta fuiss añt peccatu. iniuste cũ eoagi uide¬
retur. Siaũt culpam sentiret culꝑam pẽa
Ob ħ sane dicimus illa ñ fuisse defectus uł
penas. si naturałr homini infuisset. sicut
ñ fuit homini añ poc̃m ñ du gr̃a ad epto. d̾¬
fectus sine pẽa n̾o posse ꝓficere. s postqua
gr̃am recepit ꝑ quam ꝓficere potuit: ⁊ ad tp̃c
⁊̃ ꝓfecit. camq culpa sua post amisit. simul¬
q ꝓficiendi facultate ꝑdioit. tefectus fuit
susciꝑe. ⁊ nob̃̾ expediebat. Sunt eͥ plura egri¬

Expanded text:
inculpabiliter ante peccatum in exordio conditionis homini potuisse indere, ut essent ei naturalia; ita in lib. Retract. inquiens: Ignorantia et difficultas etiamsi essent hominis primordia naturalia, nec sic esset culpandus Deus, sed laudandus. Sed si haec homo in primordio naturaliter habuisset, numquid essent in eo defectus et poenae? Si defectus, vel poena ei indita fuisset ante peccatum, injuste cum eo agi videretur, si ante culpam sentiret poenam. Ob hoc sane dicimus illa non fuisse defectus vel poenas, si naturaliter homini infuissent; sicut non fuit homini ante peccatum nondum gratiam adepto defectus sive poena, non posse proficere. Sed postquam gratiam recepit, per quam proficere potuit et ad tempus profecit, eamque culpa sua post amisit, simulque proficiendi facultatem perdidit, defectus fuit suscipere, et nobis expediebat. Sunt enim plura aegri
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abom̾ib fidetib aliminib eccłie ⁊a
cetu fideliu usq ad saciffutte̾m s̃ eli¬
minand̾ ⁊ carcerib teputante. ¶ Ex
his apparet nirgines uł uiduas uoto
ꝯtincntie astrictas siue fuerint uelate
siue ñ nullatenus ꝯiugiu sormi p̃¬
se. ꝙ uid̾ de oĩb intelligend̾ ẽ. qui ꝯ¬

Expanded text:
fidelibus, a liminibus ecclesiae, et a coetu fidelium usque ad satisfactionem sunt eliminandae, et carceribus tradendae. Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nullatenus conjugium sortiri posse. Quod itidem de omnibus intelligendum est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ro custoditur. ut quecuma uiuen¬
te uiro alteri npẜit adultera hãtur
nec ei agente peiutentie licentia ꝯce¬
ditur. nsi unu̾s d̾ his fuiͣt de funictus.
ꝗuantomag de illa tenent̾a ẽ que an̾

Expanded text:
o custoditur, ut quaecunque vivente viro alteri nupserit adultera habeatur, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex his fuerit defunctus: quanto magis de illa tenenda
Abbreviated transcription (Latin):
re ur subdit. Quia prima fide irrita
fecit. Et si ñ nubendo. tam uolendo. ħ uo¬
iuntatem. que aꝓpõito cecidit. appare¬
at ẽẽ dampnatam. siue sequantur nup
dem prima irritam fecerunt .i. notum
uł inuoto uiolato fide qua in bap̃t. ꝓfes¬
s̃ sunt. ¶Si aũt ꝓuoluntate nuben¬
di dampnantur ꝯstat si eam effectui m̾a¬
cipauerint reuocand̾ id eẽ ĩ initum casq
arcendas redire ad ꝓpõitum. uñ ggͣ. ad
bonifaciu. uiduas. appõito recedentes ui¬
duitatis suꝑ quib nos ꝯsuluisti. credote
nosse asc̾o paulo uisi ꝯu̾tantur olim eẽ¬
dampnatas. Quas ⁊ nos apłica aucrori¬
tate dampnandas. et aꝯmunio̾e̾ fideli¬
um atq aliminib eccłie arcendas fore
censemus. usq quo obediant ep̃is suiꝰ.
⁊ ad bonu ꝙ ceꝑunt inuite aut uolunta¬
Euirginib aũt ñ uelatis si demanerint.

Expanded text:
re, subdit, quia primam fidem irritam fecerunt, et si non nubendo, tamen volendo ut voluntatem quae a proposito cecidit appareat esse damnatam, sive sequantur nuptdem primam irritam fecerunt, id est, votum vel in voto violato fidem quam in Baptismo professae sunt. Si autem pro voluntate nubendi damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositum. Unde Greg., ad Bonifacium: Viduas a proposito recedentes viduitatis, super quibus nos consuluisti, credo te nosse a S. Paulo, nisi convertantur, olim edampnatas; quas et nos apostolica auctoritate dampnandas et a communione fidelium atque a liminibus ecclesiae arcendas fore censemus, usquedum oboediant episcopis suis et ad bonum, quod coeperunt, invitae aut voluntavirgin
Abbreviated transcription (Latin):
sca uirginitate. In ꝯiugali uinculo si ꝑ¬
udicitia ẜuatur. dampnato nõtimetur.
S inuiduali ꝯtinentia ⁊ uirginali excel¬
lentia. uirtus muneris amplioris expe¬
titur. qua expetita ⁊ electa. ⁊ uoto obla¬
ma. iam ñ solum capescere nptias. s ⁊
si ñ nubatur. nub̾e uelle dampnabile

Expanded text:
itate: In conjugali vinculo si pudicitia servatur, damnatio non timetur; sed in viduali continentia, et virginali excellentia virtus muneris amplioris expetitur; qua expetita et electa, et voto oblato jam non solum capescere nuptias, sed etiam si non nubatur nubere velle damnabile
Abbreviated transcription (Latin):
aliqnͣ excludantur apenitentia. que
digne penitentiã agere uolũt. Set
que abincesti copła discesar nolue¬
hĩtum sue ꝓfefsiõis relire neglexe¬
rit. Tunc ein ille cui se iumxerat eid̾¬
functus erit. cum ab eius illicitis am¬
plexib ħ penitus recefẜit. Cum igitu
dicitur eas nõ eẽ ad mutendas ad pe¬

Expanded text:
empore excludantur a poenitentia quae digne poenitentiam agere voluerint; sed quae ab incesti copula discedere noluehabitum suae professionis redire neglexerit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum ab ejus illicitis amplexibus haec penitus recesserit. Cum ergo dicitur eas non esse admittendas ad poe
Abbreviated transcription (Latin):
hemus. Hee que nec dum sacro uelami¬
ne tecte. tam̃ inꝓpõito uirginali semꝑ
se simulauerũt᷑ ꝑmanere. licet uelate
u̾ fuerint. tam̃ si imptint aliquo tp̃r.
his agenda penitentia ẽ. quia sponsio
earum adomino tenebatur. Si enim ĩ¬
ter homines solet bone fidei contuictus
nulla razc̃e dissolui. quantomag̾ ista
pollicitato quam cum do pepig̾ solui si¬
ne uindicta ñ pontur. Id̾. Siuirgines¬

Expanded text:
ero. Hae quae necdum sacro velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet velatae non fuerint, tamen si nupserint aliquo tempore, his agenda poenitentia est, quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis ista pollicitatio quam cum Deo pepigerunt, solvi sine vindicta non poteri
Abbreviated transcription (Latin):
singłare. Cõmune ut illut ꝙ inuapt̾̃o
om̃s saciunt cum spondent renũciare
diabol ⁊ ponpis eius. Singłare ẽ ut cũ
aliquis sponte ꝓmittit ẜuare uirginita¬
singłare uotum. aliud ẽ priuatum aliũ
solsempne. Pꝰriuatum ẽ ĩ abscondito fac¬
tum. Sollẽpne inconspectu eccłie factũ.
It̃ priuatum uotum si uioletur. pect̾m ẽ
mortale. Sollempne uõ molare peccatu
ẽ. ⁊ scandalum. Qui priuatum faciu̾t uo¬
tum ꝯtinentie. matrimõiu q̃ harr ñ de¬
bent. quia contrahendo mortałr peccant.

Expanded text:
singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitasingulare votum, aliud est privatum, aliud solemne. Privatum est, in abscondito factum; solemne vero, in conspectu Ecclesiae factum. Item privatum votum si violetur, peccatum est mortale; solemne vero violare, peccatum et scandalum est. Qui privatum faciunt votum continentiae, Matrimonium contrahere non debent; quia contrahendo mortaliter peccant.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mõ sunt. ⁊ alia q̃dum face̾t que ñ sunt.
nec erunt. ⁊ illa oĩa sciret: ꝓcto plura sciẽt
quam mo sciat. ꝯlec tam̃ eiꝰ scĩa augi põt.
quia ħ totum fieri poss sine mutabilitatẽ
scĩe. Constat ergo dĩ scĩam oĩo ẽẽ ĩ mutabi¬
lem. nec augen posse. uł minui. s ei subioe¬
ta. Qd uideatur adu̾su illi sẽre̾tie qͣ supͣ
dictũ ẽ dm̃ semꝑ ⁊ simul scur oĩa.

Expanded text:
quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei subjecta. 4. Quod videtur adversum illi sententiae, qua supra dictum est Deum sem
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i diffundi incordib nr̃is. ñ ẽ dicta cari¬
ras dĩ qua diligit nos. i qua fucit nos di¬
ligere .i. ñ ibi appellanir caritas di. eo ꝙ
nos ds ea diligit᷑. s eo ꝙ nos ea sui dilec¬
tores facit. Et ꝙ ea rõe poss dici caritus
dĩ qr nos ea dilige facit. ex similignͣe lu¬
cutionis ostendit. sicut dicitr insticia di̾
qua nos iustificat. ⁊ dñi salus qua nos
saluat. ⁊ fides xͥ qua nos fideles fucit.
Imilit̾ ⁊ aliam expõimꝰ uctoritat̾e uͥait
dilecite̾m di ꝯmemorari. nͥ qua nos eum.
s qua ip̾̃e dilexit nos. Ac si dicent. Cõme¬
ꝙ mag̾ urget. Dixit enim sup̃ añg. ꝙ di
⁊ ase ip̃o datit nob. ut su pͣ dictum ẽ. Dat

Expanded text:
Dei diffunditur in cordibus nostris, non est dicta charitas Dei qua diligit nos, sed qua facit nos diligere, id est, non ibi appellatur charitas Dei, eo quod Deus nos ea diligit, sed eo quod nos ea sui dilectores facit. Et quod ea ratione possit dici charitas Dei, quia nos ea diligere facit, ex simili genere locutionis ostenditur, sicut dicitur justitia Dei qua nos justificat, et Domini salus qua nos salvat, et fides Christi qua nos fideles facit. et aliam exponimus auctoritatem ubi ait dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos; ac si diceret: Commeod magis urget: dixit enim supra Aug., lib.n a seipso datur nobis, ut supra dictum est; dat
Abbreviated transcription (Latin):
caritas dĩ d̾icta e̾ diffundi incordib nrĩs.
rĩ qua ip̃e dilig̾ nos. s qua nos diligere fu¬
cit. ⁊c̃. His u̾b̾ no diuiditur nec diu̾sa
ritas. ⁊ dicatur ip̃a d̾icaritas du̾tsis deca¬
usis ⁊ rationib.di canitas appellari ĩ scriꝑ

Expanded text:
diffundi in cordibus nostris, non qua ipse nos diligit; sed qua nos diligere facit, etc. His verbis non dividitur nec diversaritas, et dicatur ipsa Dei charitas, et diversis de causis et rationibus Dei charitas appellari in Scri
Abbreviated transcription (Latin):
molare. nec tam̃ uoluit. ꝙlec iõ p̃cepit ut
id fieret: s ut habrale ꝓbarenir fides. Et
ineuangłio p̾cepit sanato. ne cuidicet. Il¬
le aũt p̾dicauit ñq intelligens dñi ñ ĩo ꝓ¬
hibuisse quin uellet opus suu p̾dicati:
s ut daret forma hõi laute humana d̾ cli¬
nandi.
i. d̾ ꝑmissioe̾ ⁊ oꝑat̾ce ubi dicantur

Expanded text:
filium nec tamen voluit; nec ideo praecepit ut id fieret, sed ut Abrahae probaretur fides. Et in Evangelio praecepit sanato ne cui diceret; ille autem praedicavit ubique, intelligens Deum non ideo prohibuisse quin vellet opus suum praedicari, sed ut daret formam homini laudem humanam declinandi. 11. De permissione et operatione, ubi dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
Celum mn sedos ẽ. t̾ra aũt scabellu pecdu
incorum. quia inelectis qui sunt celu̾
ħ̾itat d̾s ⁊ regnat. qui eius uoluntati de¬
uoti obtemꝑant. Malos uõ qui sũt ĩ t̾m
iuditii distrctõe calcat. un ⁊̃ mł. sap̃iadr

Expanded text:
Coelum mihi sedes est, terra autem scabellum pedum meorum, quia in electis qui sunt coelum, habitat Deus et regnat, qui ejus voluntati devoti obtemperant; malos vero qui sunt terra, judicii districtione calcat. Unde in
Abbreviated transcription (Latin):
porib ñ diuisit. Illi qui his auctoritarib
⁊ ħaliis huiꝰ mõi inherentes. dñt .iiͦiiͬ. elem̃¬
tã atq celi luminaria ita formata simul
eẽ ⁊ hnisse illos .ui. dies. quos dies scriptu¬
ra memorat .u. terum gn̾a .i. distincir̃es
appellant. q̃ simul fc̃e sunt. part̾ĩ formałr.

Expanded text:
poribus non divisit. Illi qui his auctoritatibus et aliis hujusmodi inhaerentes dicunt quatuor elementa atque coeli luminaria ita formata simul esse, et habuisse illos sex dies quos Scriptura commemorat, sex rerum genera, id est distinctiones appellan
Abbreviated transcription (Latin):
catholici tractatores difsemire ut supͣ dixiꝰ
ĩueniuntur. Aliis dicentib res creatas atq
distinctas ẜ suas sp̃es ꝑ interualla sex die¬
rum. quoru sententiẽ qnia lutera gene¬
lica magis approbat. io actenus studiose do¬
uimus quõ exilla cõi materia prius infor¬
dicens elem̾ta .iiͦiͦiͦ. ita formata. sicut m̃õ
appatent abinitõ extitisse ⁊ celum sideri¬
b ornatu fuisse. Queda ud ñ formaliter
s materiałr tt fc̃a fuisse. que pꝰ tempoĩs
accessu. formaliter distincta sũt. ut herbe.
arbores. ⁊ forte animalia. Omĩa ergo ĩ ip̃o
temporis inito facta ẽẽ dicunt: s queda

Expanded text:
catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia littera Geneclesia magis approbat, ideo hactenus studiose docuimus quomodo ex illa communi materia prius infordicens elementa quatuor ita formata sicut modo apparent, ab initio extitisse, et coelum sideribus ornatum fuisse. Quaedam vero non formaliter, sed materialiter tunc facta fuisse, quae post per temporis accessum formaliter distincta sunt: ut herbae, arbores, et forte animalia. Omnia ergo in ipso temporis initio facta esse dicunt; sed quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
atui. Actu ẽ maliquo. du ip̃m ꝙ peccatu ẽ.
ut actõ uł nolinitas inpeccante ẽ. Reatu uoͣ.
c̃ ꝓ eo siue mrinsierit siue assit. mens hõis
poͣlluta ẽ ⁊ corrupta totusq hõ supplicus¬
ẽ obligatus ꝑpetuis. Nec unqua ẽ ĩ aliquoᷤ
percatum actu p̾ter originale quin sit ⁊̃ reitu.

Expanded text:
atu. Actu est in aliquo, dum ipsum quod peccatum est, ut actio vel voluntas, in peccante est; reatu vero, cum pro eo, sive transierit sive adsit, mens hominis polluta est et corrupta, totusque homo suppliciis obligatur perpetuis. Nec unquam est in aliquo peccatum actu, praeter originale, quin sit etiam reatu;
Abbreviated transcription (Latin):
NNeterea queri solet cũ abaliquo ꝑpetrato uo¬
lu̾tate pec̾co. uoluntas idagendi ⁊ actõ m̃se¬
erit. ñ dum tñ uem ħĩta penitentia: utrũ il¬
lud pecc̃m usq quo peniteat sit in eo ꝙ ñeẽ
uitetur. quia uoluntas illa q̃ prius fuit ñ

Expanded text:
et quaeri, cum ab aliquo perpetrato voluntate peccato voluntas id agendi et actio transierint, nondum tamen vera habita poenitentia, utrum illud peccatum usquequo poeniteat sit in eo? Quod non esse videtur; quia voluntas quae prius fuit, non
Abbreviated transcription (Latin):
fornicatõis uxore̾ dimicti. s ñ ussit. ⁊
sic declit apło locum monendi. ut qui
uoliuͣt ñ dimittat. Põt tñ licite dimit¬
tere. Sienim fornicatõ carnis detestan¬
da ẽin ꝯiuge. quanto magis fornica¬

Expanded text:
fornicationis uxorem dimitti, sed non jussit; et fornicationis uxorem dimitti, sed non jussit; et sic dedit Apostolo locum monendi, ut qui voluerit non dimittat: potest tamen licite dimittere. Si enim fornicatio carnis detestanda est in conjuge, quanto magis fornica
Abbreviated transcription (Latin):
ciu. Cum cepiss gentib euan głium
p̾dicari. iam comunctos gentiles genti¬
lib cõꝑit ꝯiugib. Exquib si nõ am¬
uo crecłerent. s unus uł una. ⁊ infidelis
cum infideli ꝯsenturt hĩtare nec ꝓhi¬
beri adomino debuit. fideł inficesem
li ꝯiuge que nõ h̃t ueram. Nõ autem
dimutere. s licitũ nõ erat faciendum
ꝑꝑ lib̾am beniuolentia. ¶ Euident ap¬
paret. ⁊ inter infideles ꝯuigiu cẽ ⁊ apo¬
stolum d̾ ilł agere qui ĩ infidelitate cõ¬
iincti fuerunt᷑. ⁊ pꝰ alter ad fidem ꝯu̾sus
ẽ. cum quo infidelis hĩtare fide cõsen¬
tit. Et hunc ñ dimuterr fideli ꝯsulit a¬
płs quia forte ꝑfidele salua bitur infid̾e
d̾ fornicatõe spuali obqua põt dimitti¬
Ot tñ licite dimitere. quia in ꝯiux.¬
f̃deli ẽ fornicatõ. siñ corporis tñ mẽ tis.
Cum eͥ fornicatc̾em dñs excepit. forni¬
card̾em generalem ⁊ nniuersale ĩ telli¬
stitio fornicatõ ẽ. Dñs aũt ꝑmisit cã¬

Expanded text:
Cum vero coepisset Gentibus Evangelium praedicari, jam conjunctos Gentiles Gentilibus comperit conjuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a Domino debuit fidelis infidelem li coniuge, qui non habet ueram. ideo autem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter liberam benevolentiam. Evidenter apparet et inter infideles conjugium esse, et Apostolum de illis agere qui in infidelitate conjuncti fuerunt, et post alter ad fidem conversus est, cum quo etiam infidelis habitare consentit; et hunc non dimittere fideli consulit Apostolus, quia forte per fidelem salvabitur infidelis. 3. De fornicatione spiite dimittere, quia in infideli est fornicatio, si non corporis, tamen mentis. Causam enim fornicationis Dominus excepit. Fornicationem vero generalem et universalem intellistitio, fornicatio est. Dominus autem permisit
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis suadet. ut nemo mnea re iussioĩs
necefsitate teneatur. s ꝯsilii uoluntate
alienigenas. ꝑ quas ibant ad dõs alie¬
nos. ñ ille ꝑ maritos acquire bãtur deo.
Recte ħ p̃cepit. quia ꝑmoysen iu fẜat
dñs. nequis uxorem alicnigenã ducẽt.
Menco ergo quas duxerant oño ꝓhib̾e̾te.
dño iubente dimiẜunt. quia ut art ã¬

Expanded text:
ritatis suadet, ut nemo in ea re jussionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate alienigenas, per quas ibant ad deos alienos; non illae per maritos acquirebantur Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam duceret. Merito ergo quas duxerant Domino prohibente, Domino jubente dimiserunt; quia, ut ait A
Abbreviated transcription (Latin):
S cum ueniss euangłiu alt̾ sine alt̾o
creclidit. Intelligis nequid dica. Atce¬
te ut reni ip̃am diligentius explane.
Ecce duo ꝯiges unus infidelitatis fue¬
cũ infideli copulare ꝯiugiu. Iam st̃
ꝯuges ⁊ ambo ad huc sunt infideles.
Tales sunt ad huc quales ꝯiuncti sunt.
uenit q euangłii p̾dicator creclidit
corum iunis uł unã. s ita ut fiteł cu
ut ficeł infidele dimictat. całr ꝯiunc¬
tui. nec apłs iubet ut nͥ dimictit. s cõ¬
sulit ut siquis alit agat. nõ sit trans¬
grefsor. sicut ⁊ deuirginib ꝯsulit. Mo¬
net ergo ꝙ ẽ lucrandi cocasio. cum pos¬
sit licite relinquere s nõ expedit. eũt
enim ñ expedit. id ꝙ licitum ẽ qñ per¬

Expanded text:
Sed cum venisset Evangelium, alter sine altera credidit. Intelligis ne quid dicam? Attende, ut rem ipsam diligentius explanem. Ecce conjuges duo unius infidelitatis fuecum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. Tales sunt adhuc quales conjuncti sunt. Venitque Evangelii praedicator, credidit eorum unus vel una, sed ita ut infidelis cum ut fidelis infidelem dimittat, taliter conjunctum. Nec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transgressor, sicut et de virginibus consulit. Monet autem quod est lucrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit quod licitum est, quando per
Abbreviated transcription (Latin):
fidei catholice ad damasu papa.iouini¬
ani. ⁊ manichei. ac pelagii errores collidẽs
tecet. Lib̃m inquid sic confitemur arburi¬
u. ut dicamꝰ nos sẽꝑ indige̾ dĩ auxilio.
⁊tã illos emur qui cũ manicheo dñt hoĩs

Expanded text:
fidei catholicae ad Damasum papam, Joviniani, et Manichaei, et Pelagii errores collidens, docet. Liberum, inquit, sic confitemur arbitrium, ut dicamus nos semper indigere Dei auxilio; et tam illos errare qui cum Manichaeo dicunt hominem
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓfecto intelliguntur primi hoĩss añ ma¬
lign̾a diaboli ꝑ suasione abstinuisse acibo
uetito. atq uti fuisse ꝯcessis. ¶ Hĩs u̾b̾o
stenditur. ꝙ deligno uite añ peccatũ sñpẜit.
quib ꝓ̃ceptu erat. ut d̾ oĩ ligno ꝑadisi ꝯme

Expanded text:
te profecto intelliguntur primi homines ante malignam diaboli persuasionem abstinuisse a cibo vetito, atque usi fuisse concessis. His verbis ostenditur quod de ligno vitae ante peccatum sumpserint, quib
Abbreviated transcription (Latin):
cuł cͥnebat. dicimus eum fidem passionis ha¬
buisse. ñ inco ꝙ creclebat homine pati. qa
hoc uidebat. s meo ꝙ credebat deum e̾e qui
paniebatur. &lon enim nirtus fidei erat. ꝙ
creclebatur homo pati ⁊ mori. ꝙ iuteꝰ cernes
creclebat. s ꝙ credebatur d̾s eẽ qui patie¬
uatur. Uñ agustinus suꝑ illu locu psałi.
paganus creclitit. S quia credit illũ gloi̾¬
ficatu ⁊ uerium dm̃. Credit ignur fides de¬

Expanded text:
cernebat, dicimus eum fidem passionis habuisse, non in eo quod credebat hominem pati, quia hoc videbat; sed in eo quod credebat Deum esse, qui patiebatur. Non enim virtus fidei erat, quod credebatur homo pati et mori, quod Judaeus cernens credebat; sed quod credebatur Deus esse, qui patiebatur. Unde Augustinus, super illu paganus credit, sed quia credit eum glorificatum, et verum Deum. Credit ergo fides De
Abbreviated transcription (Latin):
Et ad hoc oppõitur ħ m̾o. In ip̃o conceptu  dr᷑
transiniiti pec̃c. ꝓ pagatur caro. nec tñ tunc
cerit. si adhuc informe fuiͣt puer ꝑiu mulc¬
tabitur peccunia. Si aũt formatu fui̾t. reddat
aĩam ꝓaĩa. Formatu uõ intelligitur ꝓpͥa
aĩa. aĩatumi ⁊ informe. ꝙ nõdum ht̃ aĩam.

Expanded text:
ed ad hoc opponitur hoc modo: In ipso conceptu ubi dicitur transmitti peccatum, propagatur caro, nec tamen infcerit, si adhuc informe fuerit puerperium, mulctabitur pecunia; si autem formatum fuerit, reddat animam pro anima. Formatum vero intelligitur, propria anima animatum; et informe,
Abbreviated transcription (Latin):
det. Ego inquam filiu natu e̾ẽ ꝯfireor.
ꝙ reliquu ẽ infidelitatis horresco. Scrip¬
erit. Quis ergo ħ dicit. pat̾. anfilius. si fi¬
lius. Añt me inquid. nͥ fuit alius d̾s. Si
pat̾ postine inquid ñ erit. Hic priore. il
ie posteriorem ñ h̃t. Inuice enim inse ⁊
pater infilio ⁊ filius inpatre cognoscitm.
Tum eni patre dixeris. eius ⁊ filiud̾ si¬
gnasti. quia nemo ip̃e sibi pat̾ ẽ. Cum fi
mo ip̃e sͥ filius ẽ. Itaq nec filius sine pa¬
tre. nec pat̾ põt ce sine filio. Semꝑigitur¬

Expanded text:
 Ego, inquam, Filium esse natum confiteor; quod reliquum est impietatis, horresco. Scriperit. Quis ergo hoc dicit? Pater an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus. Si Pater: Post me, inquit, non erit, hic priorem, et le posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Fmo ipse sibi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potes