comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tium idolatriam eodem modo mentiendo sus ci¬
pere qui a dixit & iamhis quisinelege eranTtã quã
sinelege sefactũ: ut eos lucrifacere t quoutiq: ñ fecit
Non enim alisubi sacrificauit idolis aut dorauit
illa ficmenta: ac non potius libertam quas mar
tyrxpi de testanda & uitandamonstrauit:
De nullis igitu a postolicis actib si uesermonib
istiproferunt imitanda eemplamenti endi:
Depro ph&icis ergo factis seudictis ideo sibi ui¬
dentur haberequod pro ferant: quia figuras prȩ¬
nuntiatiuas putant esse mendacia. eo quod
mendaciis sunt aliquando similia: Sedcum
referuntur ad eas res propterquas significanda s.
ita ftccta ueldicta sunt: repperiuntur significati¬
ones eẽueraces.Ac perhoc nullomodo es semen¬
dacia: mendacium est quippe falsa significatio : cũ
uoluntate faillendi: Non estautem falsa significatio
ubi &si aliud & alio significatur: uerum esttamer
quod significatur. si recte mn tellegatur: Sunt quaed am

Expanded text:
tium idololatriam eodem modo mentiendo suscitium idololatriam eodem modo mentiendo suscipere, quia dixit etiam his, qui sine lege erant, tamquam sine lege se factum, ut eos lucri faceret: quod utique non fecit. non enim alicubi sacrificauit idolis aut adorauit illa figmenta, ac non potius libere tamquam martyr Christi detestanda et uitanda monstrauit. de nullis igitur apostolicis actibus siue sermonibus isti proferunt imitanda exempla mentiendi. de propheticis ergo factis seu dictis ideo sibi uidentur habere, quod proferant, quia figuras praenuntiatiuas putant esse mendacia, eo quod mendaciis sunt aliquando similia. sed cum referuntur ad eas res, propter quas significandas ita facta uel dicta sunt, reperiuntur significationes esse ueraces, ac per hoc nullo modo esse mendacia. mendacium est quippe falsa significatio cum uoluntate fallendi. non est autem falsa significatio, ubi, etsi aliud ex alio significatur, uerum est tamen quod significatur, si recte intellegatur. Sunt quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
gentes iuda izare: iderat enim cogeresicea neces¬
stiria prȩdicare : tam quam & recepto eu angelio nul¬
lasineillis saluus es s& in xpo : Hocerror quorim¬
dam putabat̃: hoctimor parisimulabath ot liber¬
tas puli redarguebat: quodergo ait. omnib: om¬
nia factussum ut omnes lucri. facerem conpati¬
endo id fecit non mentiendo: Fit enim quisque
tam quam ille cuiuult subuenire: quandotanta
miscđa sub uenit quanta sibi sub ueniri uell& si e&¬
ipseineadem miseria constitutus : Itaq: fit
tam quam ille: non quia fallit illum. sed quia seco¬
gitat sicut illum Vnde illud est eius a postoli qđ
iam supra commemoraui: fratresi preoccupatus
fuerit homo inali quodelicto uos qui spi tale sestis
instruite huius modi inspũ mansu& ames. intendens
te ipsum ne& tu tempteris: Namsi prop terea quia
tam quam sublege.Ideoputandus est mendacit̃
suscepisse legis u& eris sacramenta: debuit & gen¬

Expanded text:
gentes iudaizare. id erat enim cogere, sic ea necesgentes iudaizare. id erat enim cogere, sic ea necessaria praedicare, tamquam et recepto euangelio nulla sine illis salus esset in Christo. hoc en-or quorundam putabat, hoc timor Petri simulabat, hoc libertas Pauli redarguebat. quod ergo ait: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucri facerem, conpatiendo id fecit, non mentiendo. fit enim quisque tamquam ille, cui uult subuenire, quando tanta misericordia subuenit, quanta sibi subueniri uellet, si eipse in eadem miseria constitutus. itaque fit tamquam ille, non quia fallit illum, sed quia se cogitat sicut illum. unde illud est eius apostoli, quod iam supra commemoraui: fratres, si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu mansuetudinis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. nam si propterea quia qui sub lege erant tamquam sub lege. ideo putandus est mendaciter suscepisse legis ueteris sacramenta, debuit et gen
Abbreviated transcription (Latin):
cer& & ngposteris adimitandum ualer&: Cum
enim uidisse apłs paulus quia non rete ingre¬
diuntur adueritatem euangelii dixit petro
coram omnib: Si tu cumsis uidȩus gentiliter & non
iudaice uiuis quomodo gentes cogis iudaitare: id
autem quod ipsefecit ut quas dam obseruationes
legitima iudaica consu&udine retinendo da¬
gendo non seinimicum legipro ph& isq monstra¬
rer. absit utmenda citerꝰ eum fecisse credamꝰ::
Dghacquippgre satis est eius notasententia: qua fu¬
erat constitutum Neciudeos quituncinxpm̃
credebant prohibendo eẽ a pacternis tradicionib:
nec adeos gentiles cum xpĩani fierent eẽ cogen¬
dos ut illa secra mentã quȩ diuinitus praecepta
testamento reuelata: tamquam sinehis quicũq
conuerterentu add̃ saluieẽ non possent
Frrantenim qui hoc putabant atq prȩdicabarł:
quam uis iam recepto xp̃i euangelio. & eis simulate
consenserant p&rus & barnabas: ideo que cogebant

Expanded text:
ceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum ceret et ne posteris ad imitandum ualeret. cum enim uidisset apostolus Paulus, quia non recte ingrediuntur ad ueritatem euangelii, dixit Petro coram omnibus: si tu, cum sis iudaeus, gentiliter et non iudaice uiuis, quomodo gentes cogis iudaizare? id autem quod ipse fecit, ut quasdam obseruationes legitimas iudaica consuetudine retinendo et agendo non se inimicum legi prophetisque monstraret, absit, ut mendaciter eum fecisse credamus. de hac quippe re satis est eius nota sententia, qua fuerat constitutum nec iudaeos, qui tunc in Christum credebant, prohibendos esse a paternis traditionibus nec ad eas gentiles, cum christiani fierent, esse cogendos, ut ilia sacramenta, quae diuinitus praecepta testamento reuelato, tamquam sine his quicumque conuerterentur ad deum salui esse non possent. erant enim qui hoc putabant atque praedicabant, quamuis iam recepto Christi euangelio. et eis simulate consenserant Petrus et Barnabas ideoque cogebant
Abbreviated transcription (Latin):
udereui deatur quodnonde apostolicis sed deꝓ
ph&icis litteris inueniunt uel ut eempla mentiendi
Illȩ quippe omnia quȩ nominatim commemorant:
ubi sit quis que mentitus in eis libris leguntur. in quib
non solum dictauerum & iamfacta m ulta figurata
conscripta sunt: quia & siguratȩ gestasunt : In
figuris autem quod uel it mentiendũ diciturbene
in tellectum uerum inuenitur: A postoli uero.
inepistolis suis ali terlo cutisunt: aliterq: conscripti.
actus a posto lorum. iamuideli c& reuelato testa¬
mento nouo: quod illis figuris ꝓpheticis uelabat̃
deniq: in tot epistolis aposto licis atq: in ipso
tam grandi libro inquoactus eorum canonica ueri¬
tate narratur. non inuenitur talis aliquis men¬
tiens: ut de illo ab istis admentiendi licenciam
propona tur ecemplum quando quidem illa petri
& barbae simulatio quagentes i udaizare cogebant.
merito reprehensa atq coerecta est: & netunc no¬

Expanded text:
ualere uideatur, quod non de apostolicis, sed de ualere uideatur, quod non de apostolicis, sed de propheticis litteris inueniunt uelut exempla mentiendi. illa quippe omnia, quae nominatim commemorant, ubi sit quisque mentitus, in eis libris leguntur, in quibus non solum dicta, uerum etiam facta multa figurata conscripta sunt, quia et figurate gesta sunt. in figuris autem quod uelut mendacium dicitur, bene intellectum uerum inuenitur. apostoli uero in epistulis suis aliter locuti sunt aliterque conscripti actus apostolorum iam uidelicet reuelato testamento nouo, quod illis figuris propheticis uelabatur. denique in tot epistulis apostolicis atque in ipso tam grandi libro, in quo actus eorum canonica ueritate narrantur, non inuenitur talis aliquis mentiens, ut de illo ab istis ad mentiendi licentiam proponatur exemplum, quandoquidem illa Petri et Barnabae simulatio, qua gentes iudaizare cogebant, merito reprehensa atque correcta est, et ne tunc no
Abbreviated transcription (Latin):
abhis produntur quos conati fuerint seducerenec
potuerint: dicant temptare illos uoluimus. qͥm̃nos
prudentes catholici docuerun ad inueniendos hereticos
ideẽ faciendum: Sedaliquanto cõmentatiuso port& ut
dicam: Cugista mihi uideatur tripertita ratio
disputandi aduersus eos quipa tronas mendaciis suis
scripturas uolunt adhibere diuinas. ut prius ostenda
non nulla quae ibiputantu es semendacia non eẽ
quod putantur si recte in tellegantur : deinde si quã
ibi mendacia manifestasunt imitanda non eẽ:
tertio contra omnes hominum oppiniones quib
uid& ur aduiriboni officium pertinere aliquando
mentiri. omnimodo tenendum in doctrina reli¬
gionis nullomodo eẽ mentiendum: Hecenim tria
tibi esequenda : paulo antecom mendaui & quoda modo
conuinxi: Ad ostendenda ergo quȩdam quaputan¬
tur in cripturis eẽmen dacia. non ea eẽ quod putant᷑.
sirecte in tellegantur: non tibi parum aduersus istos

Expanded text:
ab his produntur, quos conati fuerint seducere nec ab his produntur, quos conati fuerint seducere nec potuerint, dicant: temptare illos uoluimus, quoniam nos prudentes catholici docuerunt ad inueniendos haereticos id esse faciendum. sed aliquanto commendatius oportet ut dicam, cur ista mihi uideatur tripertita ratio disputandi aduersus eos, qui patronas mendaciis suis scripturas uolunt adhibere diuinas: ut prius ostendamus nonnulla, quae ibi putantur esse mendacia, non esse quod putantur, si recte intellegantur; deinde, si qua ibi mendacia manifesta sunt, imitanda non esse; tertio contra omnes omnium opiniones, quibus uidetur ad uiri boni officium pertinere aliquando mentiri, omni modo tenendum in doctrina religionis nullo modo esse mentiendum. haec enim tria tibi exequenda paulo ante commendaui et quodam modo iniunxi. Ad ostendenda ergo quaedam, quae putantur in scripturis esse mendacia, non ea esse quod putantur, si recte intellegantur, non tibi parum aduersus istos
Abbreviated transcription (Latin):
mentantes des cripturis colligunt testimonia quib uide¬
ant᷑ non solũ ignoscenda uel toleranda uerũ & honoranda m̃dacia
Adteigitur pertin& sectam detestabilem cum refel¬
lis. sic accipienda monstrare istatesti monia scriptura¬
rum : ut uel doceas nonee quae putantur eẽ mendacia
sieomodo intellegantur quo in tellegen dasunt uel
imitanda: non eẽ &iam qua mani festũ ẽ eg̃menda¬
tia. uelcerte ad & tremum dghis saltem rebus. quȩ
ad doctrinam religionis pertinent: nullomođo
eẽ menciendum :Sigenim uergfunditus euer¬
tuntur dum euerttur ubi deligis curtũteo ipso
minime sectandi & maxime cauendi iudicent᷑.
q uose ad occultandam heresim suam profitentur ȩẽ
mendaces Hoçineis est primitus expugnandum. hoc
eorum uel utidonẽum momentum ueritatis hictib
feriendum atq: deiciendum. negeis quam non habebant
aliala trebra quo confugiant est prȩbenda: ut si forte

Expanded text:
mentantes de scripturis colligunt testimonia, quibus uidementantes de scripturis colligunt testimonia, quibus uideantur non solum ignoscenda uel toleranda, uerum et honoranda mendacia. ad te igitur pertinet, sectam detestabilem cum refellis, sic accipienda monstrare ista testimonia scripturarum, ut uel doceas non esse quae putantur esse mendacia, si eo modo intellegantur, quo intellegenda sunt, uel imitanda non esse etiam quae manifestum est esse mendacia, uel certe ad extremum de his saltem rebus, quae ad doctrinam religionis pertinent, nullo modo esse mentiendum. sic enim uere funditus euertuntur, dum euertitur, ubi delitiscunt: ut eo ipso minime sectandi et maxime cauendi iudicentur, quo se ad occultandam haeresim suam profitentur esse mendaces. hoc in eis est primitus expugnandum, hoc eorum uelut idoneum munimentum ueritatis ictibus feriendum atque deiciendum. nec eis quam non habebant, alia latebra, quo confugiant, est praebenda, ut, si forte
Abbreviated transcription (Latin):
Neq̃ idisto sermone suscipi quod adte magis pertinet
qui pris cilli anistarum latebras operuisti: quantum ad
eorum adtin& domata falsa adq: peruersa. neita in uesti¬
gtta uideantur quasidocenda fuerint & non redarguenda
Aagisergo fue ut ꝯpugnata iacean quae fecisti ut ꝓdita
pateant: n edum uolumus ad indaginem hominum. fal¬
lacium peruenire. ipsas stdsitates sinamus tam quã in su¬
perabiles permanere : Cum potius debeamus & in later¬
tium cordibus destruere falsitates quam parcendo
falsitatibus inuenire falla ces: Porro inter illa dogmata
eorum quaesub uertendasuNt : &iam hoc est utiq quod
ad doctrinam religionis non pertinentibus. Sed deipsa
quoq: religione mentiendum sit. nepates cat alien is. ut
uidelic& negandus sit xps quo pos sit interimmicos suos
laterexp̃i anos. &iam hocobsecrote dogma impium ne¬
fariũm quȩ subuerte proter quodastruendũ argu¬

Expanded text:
Neque id isto sermone suscepi, quod ad te magis pertinet, Neque id isto sermone suscepi, quod ad te magis pertinet, qui Priscillianistarum latebras aperuisti, quantum ad eorum adtinet dogmata falsa atque peruersa, ne ita inuestigata uideantur, quasi docenda fuerint et non redarguenda. magis ergo fac, ut expugnata iaceant, quae fecisti ut prodita pateant, ne, dum uolumus ad indaginem hominum fallacium peruenire, ipsas falsitates sinamus tamquam insuperabiles permanere, cum potius debeamus et in latentium cordibus destruere falsitates quam parcendo falsitatibus inuenire fallaces. porro inter illa dogmata eorum, quae subuertenda sunt, etiam hoc est utique quod ad doctrinam religionis non pertinentibus, sed de ipsa quoque religione mentiendum sit, ne patescat alienis, ut uidelicet negandus sit Christus, quo possit inter inimicos suos latere christianus. etiam hoc, obsecro te, dogma inpium nefariumque subuerte, propter quod astruendum argu
Abbreviated transcription (Latin):
dicta conscripta sunt: ille est hic intelle gendus incorporesuo
quodesteius ȩccła quidehagre loquensait: Cum uideritis abra¬
ham iscac & iacob &oms proph&as in regnodi uos autem
epelliforas: & uenient abori ente & occidente & a quilone
& austro: & accumbenł in regnodi: & eccesund nouissimi qui
erant primi : & s̃ primi quiȩrant nouis simi: Suenim quodam
modo minor maioris primatum frater abstulitiatq in se
transtulit fratris: Cumigitur tam uera tam quam signi¬
ficentur: uera citer quidhic deb& putari factum dictũ¬
uemendaciter : cum enim quae significantur non utique
non sunt inueritate sed suN seu preterita. seu praesentia.
seufutura:ꝓ gildubio uera significatigẽ nullũq mendacium:
Sednimis longum est in hac significatione proph&ice¬
nucleate cunctarimari In quibus palmamueritatis hab&
quiaut signifitando prenunciatas unttec sequendo claruerus

Expanded text:
dicta, conscripta sunt, ille est hic intellegendus in corpore suo, dicta, conscripta sunt, ille est hic intellegendus in corpore suo, quod est eius ecclesia, qui de hac re loquens ait: cum uideritis Abraham et Isaac et Iacob et omnes prophetas in regno dei, uos autem expelli foras. et uenient ab orientembent in regno dei. et ecce sunt nouissimi qui erant primi, et sunt primi qui erant nouissimi. sic enim quodam modo minor maioris primatum frater abstulit atque in se transtulit fratris. cum igitur tam uera tamque significentur ueraciter, quid hic debet putari factum dictumue mendaciter? cum enim quae significantur, non utique non sunt in ueritate, sed sunt seu praeterita seu praesentia seu futura, procul dubio uera significatio est nullumque mendacium. sed nimis longum est in hac significatione prophetica enucleate cuncta rimari, in quibus palmam ueritas habet, quia ut signi- ficando praenuntiata sunt, ita consequendo claruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
seu uerbo seu facto: quae significantur eninsutiq ipsadicunti
Putantur autem mendacia : qm̃ non ea quaȩuera sig¬
nificant dicta intelle guntur Sedea quae fedsesun
dictaet̃ creduntur: h&c ut exemplis fiant planiu scdipsũ
quodia cob fecitadtende: edinis certe pellib: mẽbrarte
Sicausam proximam requiramus mentitum putabimus:
Hocenimfecit : ut putar&ur eẽ quinonerat: Siaut hoc
factũadillud propter qđ significandũ reuera factũ ẽreferatur
Per edinas pelles peccata. pegeum uero quis eisse operuit
ille significatus est qui non sua sedaliaena peccata portallit:
Neraxergo significatio : nullo modo mendacium rectedici
potest : utautem in facto : ita& in uerbo : Nam cumeipa¬
ter dixiss& quis estu filulleres pondit: Ego esau primoge¬
nitus tuus: hocsi referatur aduos illos geminos mendaciũ
uidebitur: Si autem adillud propter significandũ istagesta.

Expanded text:
seu uerbo seu facto. quae significantur enim, utique ipsa dicuntur. seu uerbo seu facto. quae significantur enim, utique ipsa dicuntur. putantur autem mendacia, quoniam non ea quae uera significantur, dicta intelleguntur, sed ea, quae falsa sunt, dicta esse creduntur. hoc ut exemplis fiat planius, id ipsum, quod Iacob fecit, adtende. haedinis certe pellibus membra contexit. si causam proximam requiramus, mentitum putabimus; hoc enim fecit, ut putaretur esse qui non erat; si autem hoc factum ad illud propter quod significandum reuera factum est referatur, per haedinas pelles peccata, per eum uero, qui eis se operuit, ille significatus est, qui non sua, sed aliena peccata portauit. uerax ergo significatio nullo. modo mendacium recte dici potest. ut autem in facto, ita et in uerbo. nam cum ei pater dixisset: qui es tu, fili? ille respondit: ego Esau primogenitus tuus. hoc si referatur ad duos illos geminos, mendacium uidebitur; si autem ad illud, propter quod significandum ista gesta,
Abbreviated transcription (Latin):
mendarium quando in tellegentiam ueritatis aliud
ealio significantia referuntur: profecto non solum
id quod fecit aut dixit ia cobpatri ut benedicer&urs
Sed neque illud quodioseph. uelut in ludens locutus ẽ
fratrib Ne quod dauid simulauit insaniam inec c& r
huius modi: menda cia iudicandasumnt sed locutiones.
actiones que prophetice. ad eaquae uera sutđ intelle¬
genda referendȩ. quae propterea figuratis uel ut
amictib obtegutur. ut sensum prȩ quaerentis e erceanT.¬
& nenuda ac promta uiles cant: quamuis quaealiis
lo cisaperte acmanifesiste didicimus. cum ea ipsa die
abditis eruuntur. quod ammodo in nr̃a cogitatione
renouantur & reno uata dulces cund: nec inuidentur
descendentib: quod his modis obscurantur sed commen¬
dantur magis ut quasi subtracta desiderentur arden¬
tius & inueniantur desiderata: iucundius tameo uera
non fclsa dicuntur: qm̃ uera non falsa significantun

Expanded text:
mendacium, quando ad intellegentiam ueritatis aliud mendacium, quando ad intellegentiam ueritatis aliud ex alio significantia referuntur, profecto non solum id quod fecit aut dixit Iacob patri, ut benediceretur, sed neque illud quod Ioseph uelut inludendis locutus est fratribus nec quod Dauid simulauit insaniam nec cetera huius modi mendacia iudicanda sunt, sed locutiones actionesque propheticae ad ea, quae uera sunt intellegenda, referendae. quae propterea figuratis uelut amictibus obteguntur, ut sensum pie quaerentis exerceant et ne nuda ac prompta uilescant. quamuis quae aliis locis aperte ac manifeste dicta didicimus, cum ea ipsa de abditis eruuntur, quodam modo in nostra cognitione renouantur et renouata dulcescunt. nec inuidentur discentibus, quod his modis obscurantur, sed commendantur magis, ut quasi subtracta desiderentur ardentius et inueniantur desiderata iucundius. tamen uera, non falsa dicuntur, quoniam uera, non falsa significantur
Abbreviated transcription (Latin):
bis adrem non propriam uerbi alicuius usurpata
trans latio. possit istaratione mendaciũ nuncupari:
Cum enim dicim us fluctire segetes. gem mare uites
floridam iuuentutem niufam canitiem. procul dubio fluc¬
tusigem mas. floremniuem quia in his reb: non inueni¬
mus inquashaec uerba clu de transtulimus. abhistis
lia talia dicentur eẽ mendacia: quꝗd quod haectropica
lo citio usq: ad eam peruenit quȩ appellatur anti frasis
utdicatur habundare quod non est. dicatur dulce quod
acidum ẽ. Iocus quod non luceat. partȩ quod nom parcan.
Vndeilludest inicripturis sũs. si non in faciembene¬
dixerit tibi: quod diabolus ait dño descõ iob & intelle¬
gitur maledixerit: quo uerbo: & nabuthei ficcũ crimen
acalumniantib nominatũ est: Dictum ẽ enim quod
benedixerit regi hoc est maledixerit: Hii omnes modi
locuti onum mendacia putabimtur: silo cutio uelactio
figurata in mendacio deputabitur: Siautem non ẽ

Expanded text:
propria ad rem non propriam uerbi alicuius usurpata propria ad rem non propriam uerbi alicuius usurpata translatio, possit ista ratione mendacium nuncupari. cum enim dicimus "fluctuare segetes, gemmare uites, floridam iuuentutem, niueam canitiem", procul dubio fluctus, gemmas, florem, niuem quia in his rebus non inuenimus, in quas haec uerba aliunde transtulimus, ab istis lia talia dicentur esse mendacia. quid? quod haec tropica locutio usque ad eam peruenit, quae appellatur antiphrasis, ut dicatur abundare quod non est, dicatur dulce quod acidum est, lucus, quod non luceat, parcae, quod non parcant. unde illud est in scripturis sanctis: si non in faciem benedixerit tibi, quod diabolus ait domino de sancto Iob et intellegitur <maledixerit>. quo uerbo et Nabuthei fictum crimen a calumniantibus nominatum est. dictum est enim, quod benedixerit regi, hoc est maledixerit. hi omnes modi locutionum mendacia putabuntur, si locutio uel actio figurata in mendacio deputabitur. si autem non est
Abbreviated transcription (Latin):
quod& postea iamsiab illo qui ab duxerat ea reddita
confirmauit. Respondens illi & dicens. & uereso¬
ror mea est depatre nonde matre: hoc est depaterno
genere non dema terno: aliquidergo ueritacuit
non falsi aliquid dixit: quando tacuitꝰ uxorem: dixit
sororem hoc & filius eius fecitisaac: Nam & ipsum
nouimus : propinquam suam coniugem fuisse sortitũ:
non estergo mendacium cumsilendo absconditur uerum :
auctore ut patrem fallere uider&ur. Sidiligenter & fi¬
deliter adtendatur: nos estmendacium sed misteriũ :
quaesimendacia dixerimus: omnes &iam parabolȩ ac
figurae significandarum quarumq: rerumo quaenon ad
propri&atem accipiende sunt sed meis aliud ec alio est
intellegendum dicentur menda cia. quod absit omnino:
Nam quihoc ꝑutat trophicis &iam tam multis locuti¬
nibus: omnibus potest hanc inportare calumniamo
ita ut nec ipsi quȩ apellatur meta fora hocest dereꝓ

Expanded text:
quod et postea iam sibi ab illo qui abduxerat ea reddita quod et postea iam sibi ab illo qui abduxerat ea reddita confirmauit, respondens illi et dicens: et uere soror mea est de patre, non de matre, hoc est de paterno genere, non de materno aliquid ergo ueri tacuit, non falsi aliquid dixit, quando tacuit uxorem, dixit sororem. hoc et filius eius fecit Isaac; nam et ipsum nouimus propinquam suam coniugem fuisse sortitum. non est ergo mendacium, cum silendo absconditur uerum, sauctore, ut patrem fallere uideretur, si diligenter et fideliter adtendatur, non est mendacium, sed mysterium. quae si mendacia dixerimus, omnes etiam parabolae ac figurae significandarum quarumque rerum, quae non ad proprietatem accipiendae sunt, sed in eis aliud ex alio est intellegendum, dicentur esse mendacia: quod absit omnino. nam qui hoc putat, tropicis etiam tam multis locutionibus omnibus potest hanc inportare calumniam, ita ut et ipsa quae appellatur metaphora, hoc est de re
Abbreviated transcription (Latin):
giari putantur &empla: non autem hoc est occultare
ueritatem: quod profelre mendacium. quam uis
enim omnis quimentitur uellit celare quodueru
est: non tamen omnis qui uult quoduerũ est celare
mentitur: plerumq: enim: uera nonmentiendo
occulimus sed tacendo: Neq enim mentitus estdnsubi ait:
multa habeo uobis dicere sed non potestis posta remodo:
Veratatuit non falsa loquutus ẽ : quib: ueris audien¬
dis eos minus ineos iudꝗͥ cauit: Quodsi eis hoc
ipsum non indicass& id est non eos possepostare
quadicere noluit: occultar& quidem nihil ominus
aliquid ueritatis sed posse hoc recte fieri forsitan nes¬
ciremus : aut non tanto firmaremur eemplo: Vnde
quias serunt eẽ aliquando mentiendum non conuenien¬
ter commemorant abraham hoc fecis se desa ra quã
sororem suam dixit: Non enim dixit non est uxor
mea sed dixit soror mea est: quod erat reueratam
propinqua genere ut soror nonmendaciter dicer&:

Expanded text:
gari putantur exempla. non autem hoc est occultare gari putantur exempla. non autem hoc est occultare ueritatem, quod est proferre mendacium. quamuis enim omnis qui mentitur uelit celare quod uerum est, non tamen omnis, qui uult quod uerum est celare. mentitur. plerumque enim uera non mentiendo occulimus. sed tacendo. neque enim mentitus est dominus, ubi ait: multa habeo uobis dicere, sed non potestis illa portare modo. uera tacuit, non falsa locutus est, quibus ueris audiendis eos minus idoneos iudicauit. quodsi eis hoc ipsum non indicasset, id est non eos posse portare, quae dicere noluit. occultaret quidem nihilominus aliquid ueritatis, sed posse hoc recte fieri forsitan nesciremus aut non tanto firmaremur exemplo. unde qui asserunt esse aliquando mentiendum, non conuenienter commemorant Abraham hoc fecisse de Sarra, quam sororem suam dixit. non enim dixit: non est uxor mea, sed dixit: soror mea est, quod erat reuera tam propinqua genere, ut soror non mendaciter diceretur.
Abbreviated transcription (Latin):
in ali quod elicto: uos qui spĩtales estis instruite huius
modo inspũ lenitatis. intendens teipsum ne & tuten teris
Prȩoccupationes enim sunt istȩ inquib delinquitur
dum fa ciendum sit authora non uid&ur: aut & qui
uiderit umcitur. Ut scilic& fiat peccatum cum uelit¬
& ueritas: uel conpellit infirmitas: In omnib aut̃
actib: nr̃is maxim e & iambonos turbaNt conpensec¬
tiua peccata: itautn& peccata eistimentur sihabeant
tales causas propter quas fiant. & in quib: uideatur
peccari potius si non fiant. & prae cipuȩ demendacis
hoc inhominum oppinione prȩualuit ut peccata non
putentur illamen dacia. quin immo & recte fucta eẽ
credantur quando quisq proeius cui ftelli e pedit
utilitate mentitur: ut nealiis noceat quo nociturus
uid&ur nisi mendacis euit&ur: Ad haec mendaci orti
genera defendenda: plurima descripturis scĩs suffra¬

Expanded text:
in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius in aliquo delicto, uos qui spiritales estis, instruite huius modi in spiritu lenitatis, intendens te ipsum, ne et tu tempteris. praeoccupationes enim sunt istae, in quibus delinquitur, dum, quid faciendum sit, aut ad horam non uidetur aut et qui uiderit uincitur, ut scilicet fiat peccatum, cum uel latet ueritas uel conpellit infirmitas. In omnibus autem actibus nostris maxime etiam bonos turbant conpensatiua peccata, ita ut nec peccata existimentur, si habeant tales causas, propter quas fiant, et in quibus uideatur peccari potius, si non fiant. et praecipue de mendaciis hoc in hominum opinione praeualuit, ut peccata non putentur illa mendacia, quin immo et recte facta esse credantur, quando quisque pro eius cui falli expedit utilitate mentitur, aut ne aliis noceat, qui nociturus uidetur, nisi mendaciis euitetur. ad haec mendaciorum genera defendenda plurima de scripturis sanctis suffra
Abbreviated transcription (Latin):
&iam si prȩualuis s& corporis uiribus. tamen consenti¬
entem non maculas s& aliaenus: Infiliabus autem non
peccantib: nec ipse peccabat: quia non eas peccatesiop¬
primerentur inuitae sed pec cantes ferre faciebat. tã¬
quam si abim probis ut suiserui cȩderentur osfers&:
nehos pltes eius parentur cedis in iuriam: dequã re
non disputabo: quia longũ est utrum uel dñs iurȩ suae
potestatis recte sigutatur inseruo. ut seruum suum cędi
factat innocentem: neamicus eius & iamipse in nocens
indo moeius auiolentis im probis uapul&: sed certe
dauid nullo modo rectedicitur iur a redebuis se seeẽ fac¬
turum: quod postea cerner& sefaccere non debere:
Vnde constat: quod non omnia quģascis ueliustis uiris
legimus factatranferre debemus in mores:: Sed&iam
hinc discere quam late: pateat: & ad quos us que perueniat
quod a postolus ait. Frs & si prȩoccupatus fuerit homo

Expanded text:
etiamsi praeualuisset corporis uiribus, tamen non consentietiamsi praeualuisset corporis uiribus, tamen non consentientem non maculasset alienus. in filiabus autem non peccantibus nec ipse peccabat, quia non eas peccare si opprimerentur inuitae, sed peccantes ferre faciebat: tamquam si ab inprobis ut sui serui caederentur offerret, ne hospites eius paterentur caedis iniuriam. de qua re non disputabo, quia longum est, utrum uel dominus iure suae potestatis recte sic utatur in seruo, ut seruum suum caedi faciat innocentem, ne amicus eius etiam ipse innocens in domo eius a uiolentis inprobis uapulet. sed certe Dauid nullo modo recte dicitur iurare debuisse se esse facturum, quod postea cerneret se facere non debere. unde constat, quod non omnia, quae a sanctis uel iustis uiris legimus facta, transferre debemus in mores, sed etiam hinc discere, quam late pateat et ad quos usque perueniat, quod apostolus ait: fratres, etsi praeoccupatus fuerit homo
Abbreviated transcription (Latin):
enu: in hocerit tuum illud alienum. Nisi for te pro
defensione huiusuiri in easse quispiam coar et angus¬
tias utdicat qm̃ accipere quam fecere prestat in iuriam
hospites autem illi nonerant utiq: facturi iniuriam
sed passuri: Maluit uiriustus filias suas in iuriam pati
quam hospites suos: eoiure quo filiarum dominus erat¬
& nouerat non eas peccare si idfier&. quia peccantes potius
quibus non consentirent si nepeccato proprio sustini¬
rent: Deniq non sgipsȩ stuprandas quam uis promas¬
culis feminas proillis hospitib obtulerunt ngreas facer&
non perpessio libidinis aliaenae. sed suae consensio uoluntatis
Nec pategearum hocinse fieri permit tebat cum hoc facer
conarentur : quibus hospites non prodebat quam uis mi¬
nus malie& quod inuno quam sifier& induobus.
Sed quantum poterat resistebat neipsum quoqueullo
proprius macular& assensus: quemlibi dinosas furor

Expanded text:
enum, hoc erit tuum, illud alienum. nisi forte pro enum, hoc erit tuum, illud alienum. nisi forte pro defensione huius uiri in eas se q\'Q.ispiam coartet angustias, ut dicat: quoniam accipere quam facere praestat iniuriam, hospites autem illi non erant utique facturi iniuriam, sed passuri, maluit uir iustus filias suas iniuriam pati quam hospites suos eo iure, quo filiarum dominus erat et nouerat non eas peccare, si id fieret, quia peccantes potius, quibus non consentirent, sine peccato proprio sustinerent. denique non se ipsae stuprandas quamuis pro masculis feminas pro illis hospitibus obtulerunt, ne reas faceret non perpessio libidinis alienae, sed suae consensio uoluntatis. nec pater earum hoc in se fieri permittebat, cum hoc facere conarentur, quibus hospites non prodebat, quamuis minus mali esset, quod in uno, quam si fieret in duobus, sed quantum poterat resistebat, ne ipsum quoque ullus proprius macularet assensus, quem libidinosus furor
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & sicut homini iras ub repsit non utiq: tantum de¬
buit preualere ut sefacturum iurar&. quod aut sȩuien¬
do facer&. aut peierando non facer&: Illi autem inter
sod omitarum libidinosas insanias constituto quis
auder& dicere. &iamsitui hospites in tuadomo quo eos
intrare humanitate uiolentissima compulisti ab orpu¬
dicis apprehensi & oppressi muli ebria patiantur: Nihil
timeas. nihilcures. non ꝙ pauescas. non horres cas. non contre¬
miscas. quis haec uel illorum sceleratorum sotius hospiti
piodicere auder&: Sed plane rectissime diceretur age
quicquid potes nefiat quod merito times : sed nonte timor
iste compellat ut facias quod inse filiaȩtuae fieri si uolueriNT
facient cum sodo mitis teauctore nequitiam: Si autem
nol uerins patienter a sodomitis teauctore uĩolantiam:
Noli facere magnum scelus tum dum maius horrescis
alienum: quantum lib& enim dist& intertuum & ali¬

Expanded text:
sed etsi ut homini ira subrepsit, non utique tantum desed etsi ut homini ira subrepsit, non utique tantum debuit praeualere, ut se facturum iuraret, quod aut saeuiendo faceret aut peierando non faceret; illi autem inter Sodomitarum libidinosas insanias constituto quia auderet dicere: etiamsi tui hospites in tua domo, quo eos intrare humanitate uiolentissima conpulisti, ab inpudicis apprehensi et oppressi muliebria patiantur, nihil timeas, nihil cures, non expauescas, non horrescas, non contremescas? quis haec uel illorum sceleratorum socius hospiti pio dicere auderet? sed plane rectissime diceretur: age quidquid potes, ne fiat, quod merito times, sed non te timor iste conpellat, ut facias, quod in se filiae tuae fieri si uoluerint, facient cum Sodomitis te auctore nequitiam; si autem noluerint, patientur a Sodomitis te auctore uiolentiam. noli facere magnum scelus tuum, dum maius horrescis alienum: quantumlibet enim distet inter tuum et ali
Abbreviated transcription (Latin):
nonideo quia facta credimus sediam facienda credamꝰ.
neui olemus praecepta dum possimuss ectamur exempla:
an uero qui aiurauit dauid seoccisuru eenabal &ele¬
mentiae consideratiore non fecit. Propterra illum
imitandum eẽ dice mus. ut temere iuremus nos eẽ
fuiros quod non ee faciendum postea uodeamus ÷
Sedsicut illum timor ut prostituere filias uel&. sic
istum ut timere uirar& ira turbabit: Deniq sideam¬
bobus interrogando ut dicerent ꝗ urhaec fecerit
fas nobis e& inquirere : Pos set ille respondesetimor
& tremorueneruN superme & contexerun meten ebra :
Poss& & iamiste. tibatus est prȩira ocules mebs
ut non mirar&ur uelilũ intimoris tenebris uel
istum oculo. tur bato non udisso quoduidendu
fuit. nefaceren quod faciendum non fuit: & sco qui¬
dem dccuid istius dicipotuit: quod nec arascidebu¬
erit quamuis in graco & reddentimala probonis.

Expanded text:
non ideo, quia facta credimus, etiam facienda credamus, non ideo, quia facta credimus, etiam facienda credamus, ne uiolemus praecepta, dum passim sectamur exempla. an uero, quia iurauit Dauid se occisurum esse Nabal et clementia consideratiore non fecit, propterea illum imitandum esse dicemus, ut temere iuremus nos esse facturos, quod non esse faciendum postea uideamus? sed sicut illum timor, ut prostituere filias uellet, sic istum, ut temere iuraret, ira turbauit. denique si de ambolus interrogando, ut dicerent cur haec fecerint, fas nobis esset inquirere, posset ille respondere: timor et tremor uenerunt super me et contexerunt me tenebrae, posset etiam iste: turbatus est prae ira oculus meus, ut non miraremur uel illum in timoris tenebris uel istum oculo turbato non uidisse, quod uidendum fuit, ne facerent quod faciendum non fuit. Et sancto quidem Dauid iustius dici potuit, quod nec irasci debuerit, quamuis ingrato et reddenti mala pro bonis,
Abbreviated transcription (Latin):
uerit: ipsa morie tur: Si ergo peccare negauius uel in
nos uel inquos lib& alii peccent. proculdubio non debemꝰ:
considerandumest in eo quod fecit lothuttum exemplũ
sit quod imitari. anpotius quod uitare deb eamus: Magis
enim uid&ur intuendum & notandum cumtam horren¬
dum malum ec impi&ate flagitios issima sodomitarũ
suis impender& ospitib: quod cuper& depellere necualer
Sf&iam iustianimum potuisse turbari ut uell& facer&
quod non huma nitimoris nebulosa tempestas. sed diui¬
niiuris tranquilla serenitas si consblatur a nobis faciendũ
non esse: clamabit & iubebit potius ut sienra peccata ca¬
ueamus neullorum prouysus alienorum peccatorumtime¬
re peccemus: alien a quippe illeuir iustustimendo peccata
quensi consentientes in quinare non possunt pertur¬
batus non attendit suum. qui uoluit subdere filias libi¬
dinibus impiorum: Hec quando inscripturis scĩs legimus:

Expanded text:
uerit, ipsa morietur. Si ergo peccare, ne grauius uel in uerit, ipsa morietur. Si ergo peccare, ne grauius uel in nos uel in quoslibet alii peccent, procul dubio non debemus, considerandum est in eo, quod fecit Loth, utrum exemplum sit, quod imitari. an potius quod uitare debeamus. magis enim uidetur intuendum et notandum, cum tam horrendum malum ex inpietate flagitiosissima Sodomitarum suis inpenderet hospitibus, quod cuperet depellere nec ualeret, sic etiam iusti animum potuisse turbari, ut uellet facere, quod non humani timoris nebulosa tempestas, sed diuini iuris tranquilla serenitas, si consulatur a nobis, faciendum non esse clamabit et iubebit potius, ut sic nostra peccata caueamus, ne ullorum prorsus alienorum peccatorum timore peccemus. aliena quippe ille uir iustus timendo peccata, quae nisi consentientes inquinare non possunt, perturbatus non adtendit suum, quo uoluit subdere filias libidinibus inpiorum. haec quando in scripturis sanctis legimus,
Abbreviated transcription (Latin):
dicentur a nobis. si egmodo agipo tuerit ut illa impi&as
non commitatur abasus & insingulis quib q. generib:
peccatorum & fusta ꝓfustis & stupra prostupris. & incesta
pro incestis. & sacrilegia ꝓsa crilegus faciȩnda putabun¬
tur: nr̃a proely mofinis non solum minora promaiori¬
b: uerum & iamsiadipsa sum ma & pessima ueniatur
pauciora proplurib: sisgita rerum uers& incursus ut ali¬
ter alii nonse abstinen a peccatis nisiminus aliquan¬
do sed tamen peccantib: nobis. it aut omnino ubi dixerit
inimicus qui abuerit huius modi potestatem nisi tu
sceleratus fueris egosceleratiorero. & nis itu hoc scelus
feceris ego talia plura facciam. scelus nobis uide amur
ammittere si uelimus abscelese temperare. hoc sapere
quid est nisi desipere. uel potius insenire : am ea quippe
iniquitate non abaliena. siuein me siuein aliis. ꝑpetut
mihi estcauenda damnatio: animaenim quaepecca¬

Expanded text:
dicentur a nobis, si eo modo agi potuerit, ut illa inpietas dicentur a nobis, si eo modo agi potuerit, ut illa inpietas non committatur ab aliis: et in singulis quibusque generibus peccatorum et furta pro furtis et stupra pro stupris et incesta pro incestis et sacrilegia pro sacrilegiis facienda putabuntur, nostra pro alienis, non solum minora pro maioribus, uerum etiam si ad ipsa summa et pessima ueniatur, pauciora pro pluribus, si se ita rerum uerset incursus, ut aliter alii non se abstineant a peccatis, nisi minus aliquanto, sed tamen peccantibus nobis, ita ut omnino ubi dixerit inimicus, qui habuerit huius modi potestatem: nisi tu sceleratus fueris, ego sceleratior, aut: nisi tu hoc scelus feceris, ego talia plura faciam, scelus nobis uideamur admittere, si uelimus ab scelere temperare. hoc sapere quid est nisi desipere uel potius insanire? a mea quippe iniquitate, non ab aliena siue in me siue in aliis perpetrata mihi est cauenda damnatio; anima enim, quae pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Non neita illudscelus quodso domite ospitib illius
uiri iusti facere conabantur horremus. ut quic quid
fier& nehoc fier& arbi tremur fuis sefaciendũ :÷ mou& &iã.
maxi me persona fitcientis quȩ merito iusticiae libera
perp&i stuprũ. & iam hoc adiustitiam iusti illius per¬
tinuis sedicatur quod infilicibus hocmaluit fieriquam
inhospitibus suis. non tantum id uolens animouerum
& offerens uerbo & silli assensi fuissen impl&arus
& facto : Sedhanc peccatis apperuerimus uiam & com¬
mittamus minora nealii maiora commie cari latolimi¬
te immo nullo limite sed coruulsis & remotis omnibus
tenminis. infinito spatio cunctit in trabunt atq: rigabun:
quando enim fuerit definitum peccandũ eẽ homini
minus. nealius pecc& amplius: ꝓfecto & furtis nris stupra
cauebunt alien. & in cesta stupris. & siqua impi&as
uisa fuerit &iam peior incestis. incesta quoq facienda

Expanded text:
nonne ita illud scelus, quod Sodomitae hospitibus illius nonne ita illud scelus, quod Sodomitae hospitibus illius uiri iusti facere conabantur, horremus, ut quidquid fieret ne hoc fieret, arbitremur fuisse faciendum? mouet etiam maxime persona facientis, quae merito iustitiae liberabperpeti stuprum, etiam hoc ad iustitiam iusti illius pertinuisse dicatur, quod in filiabus hoc maluit fieri quam in hospitibus suis, non tantum id uolens animo, uerum et offerens uerbo et, si illi assensi fuissent, inpleturus et facto. sed si hanc peccatis aperuerimus uiam, ut committamus minora, ne alii maiora committant, lato limite, immo nullo limite, sed conuulsis et remotis omnibus terminis infinito spatio cuncta intrabunt atque regnabunt. quando enim fuerit definitum peccandum esse homini minus, ne alius peccet amplius, profecto et furtis nostris stupra cauebuntur aliena et incesta stupris et si qua inpietas uisa fuerit etiam peior incestis, incesta quoque facienda
Abbreviated transcription (Latin):
& tamem grauius est adulterare miseđa. ꝗ uamfurari
auaritia: Neq: nuncagitur quid sit leuius siuegru¬
uius: sed quaȩ sin peccata uel non siN Nemornimꝰ dixe¬
rit debuis se peccari ubi constat essepeccatũ. sed debere
dicimus suta uehita peccatum ẽ ignosci uelignos ci:
Verum quod fatendũ est ita humanos animos quaedã
compensa tua peccata perturbant: ut &iam putentur
debere laudari hac potius recte factadicantur: Quisenĩ
dubit& eẽ grande peccatum si pater filias suaspstituat
fornicationib impiorũ : & tamensiçitit causa qua hoc
uiriustus debere sefacere & istimar& quando sodomite
nefcrio libidinis imp&uos pitib eius inruebant: Aitenĩ
sunt mihi duaefiliae quaenon cognouerunt uirum ꝓ ducã
illas aduos & utiminieis quomodo placuerittantũ
inuiros istos nefaciatis iniquum. propterea quia intra¬
uerunt intectum tignorũ meorũ: quidhic dicemus

Expanded text:
t tamen grauius est adulterare misericordia quam furari t tamen grauius est adulterare misericordia quam furari auaritia. neque nunc agitur, quid sit leuius siue grauius, sed quae sint peccata uel non sint. nemo enim dixerit debuisse peccari, ubi constat esse peccatum; sed debere dicimus, si ita uel ita peccatum est, ignosci uel non ignosci. Verum, quod fatendum est, ita humanos animos quaedam conpensatiua peccata perturbant, ut etiam putentur debere laudari, ac potius recte facta dicantur. quis enim dubitet esse grande peccatum, si pater filias suas prostituat fornicationibus inpiorum? et tamen extitit causa, qua hoc uir iustus debere se facere existimaret, quando Sodomitae nefario libidinis inpetu hospitibus eius inruebant. ait enim: sunt mihi duae filiae, quae non cognouerunt uirum; producam illas ad uos, et utimini eis, quomodo placuerit uobis; tantum in uiros istos ne faciatis iniquum, propterea quia intrauerunt sub tectum tignorum meorum. quid hic dicemus?
Abbreviated transcription (Latin):
Sedhorum duorum. non ideo est quisquam bonus qͣ uia
peior est unuspeiorest enim qui concupiscendo:
quam qui miserando furatur: Sedsi furtum omnepecca¬
tumẽ: a bomni furto est abstinendum: quis enim dicat
esse ꝑ eccandum &iam si aliudsit damnabile aliud
ueniale peccatũ . Nunc autem quarimus: si hoc aut
illud quisq: fecerit. quis non peccabit. siue peccauit quis.
nongra uius leuius uepeccauit: Nam & ipsa furtale¬
uius utique punium tur lege quams tupra: Sut
autem utraq peccata quamuis alia leuiora alia grauiora
ita ut leuius habeatur furtum quod concupis cenede.
quam stuprum ꝙ uod subueniendo committitur:
insuo quippegenere. aliis eius dem generis peccatis
leuiora fiunt. quaebono animo uidentur ammitti:
cum tamen & ipsa alterius generis peccatis ipsa suo genere
leuiorib: inueniantur essegrauiora: Era uius est
enim:auaricia quã miseda fur tũfaicere. Itaquestu¬
prum grauius est luxuria quã miscđa perpetrare :¬

Expanded text:
sed horum duorum non ideo est quisquam bonus, quia sed horum duorum non ideo est quisquam bonus, quia peior est unus. peior est enim, qui concupiscendo quam qui miserando furatur; sed si furtum omne peccatum est, ab omni furto est abstinendum. quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit damnabile, aliud ueniale peccatum? nunc autem quaerimus. si hoc aut illud quisque fecerit, quis non peccabit siue peccabit, non quis grauius leuiusue peccabit. nam et ipsa furta leuius utique puniuntur lege quam stupra; sunt autem utraque peccata, quamuis alia leuiora, alia grauiora, ita ut leuius habeatur furtum, quod concupiscendo, quam stuprum, quod subueniendo committitur. in suo quippe genere aliis eiusdem generis peccatis leuiora fiunt, quae bono animo uidentur admitti, cum tamen et ipsa alterius generis peccatis ipso sue genere leuioribus inueniantur esse grauiora. grauius est enim auaritia quam misericordia furtum facere, itemque stuprum grauius est luxuria quam misericordia perpetrare, e
Abbreviated transcription (Latin):
adulterium &iam quidemonstrauerit miscđa sȩfecisse
adulterium ut perillam cum qua fecit demorte hominem
liberar& : Postremo ut adrem dequa quaestio est ꝓpius
accedamus.Si merito puniteum qui feminȩ alicui
priscillia nistarum turpitu dinis consciae. p̃ropterea
seadulterino concubitu miscuit ut adeorum latebras
peruenir& obsecro te cumdicitapłs nec &hibeatis men¬
braura arma iniquitatis peccato &ideo nec manus.
nec corporis genitalia. nec aliamembra. flagitiis ehibe¬
re debeamus ut priscilli anistas in uenire possimus: qͣuid
nos lingua. quid totum osnr̃m. quidor ganum uotis of¬
fendit ut haec & hibeamus armapeccato tantoq pecca
ubi dm̃ nrm ut priscillianistas appreh ensos ab ignoran¬
tiae blas phemii seruamus si ne& cusaitione ignorantiae
blas phȩmemus: Dic& aliquis: ergo aquandus est fur quili¬
b& ei furiqui misericor diae uolutate furat᷑: quis hoc dixerit:

Expanded text:
adulterum, etiam qui demonstrauerit misericordia se fecisse adulterum, etiam qui demonstrauerit misericordia se fecisse adulterium, ut per illam, cum qua fecit, de morte hominem liberaret; postremo, ut ad rem, de qua quaestio est, propius accedamus, si merito punit eum, qui feminae alicui Priscillianistarum turpitudinis consciae propterea se adulterino concubitu miscuit, ut ad eorum latebras perueniret: obsecro te, cum dicat apostolus: nec exhibeatis membra uestra arma iniquitatis peccato et ideo nec manus nec corporis genitalia nec alia membra flagitiis exhibere debeamus, ut Priscillianistas inuenire possimus, quid nos lingua, quid totum os nostrum, quid organum uocis offendit, ut haec exhibeamus arma peccato tantoque peccato, ubi deum nostrum, ut Priscillianistas adprehensos ab ignorantiae blasphemiis eruamus, sine excusatione ignorantiae blasphememus? Dicet aliquis: ergo aequandus est fur quilibet ei furi qui misericordiae uoluntate furatur? quis hoc dixerit?
Abbreviated transcription (Latin):
sed bonum: siea causa perpe tr&ur ut situnde fiatbonum:
quiatadicat. nisi quires humanas omnes qui conatur mores
ległsq: subuertere s̃ quodenim sceleratis simum ftcinus.
quodturpissimũ flagitium. quod impiis simum sacrilegium
non dicatur posse fieri recte atq: iuste. necimpune tantũ ue¬
rum & iamgloriose. ut in eo perpetrando nonsolũ subpli¬
cia nullatim eantur sedsperentur & premia: Si se mel
concesserimus in omnibus malis operibus omniumideo
non quid fuat sed quare fiatesse quȩ rendum. ut quȩ cũq:
propter bonas causas facta inueniuntur nec ipsa mala
essgiudicentusatsiuistitia merito pbnit furem &iam
qui dixerit & hostenderit ideo se subtraxisse superflua
diuiti ut praeber& necessaria pauperiaSi meritopdn
falsarium &iam quisgideo testamentum alienum cor¬
rupisse docuerit ut illeheres e& quifaçtorus in defuerat
xlimos inas largas. non ille quinullas  s imerito pitnit.

Expanded text:
sed bonum, si ea causa perpetretur, ut sit, unde fiat bonum. sed bonum, si ea causa perpetretur, ut sit, unde fiat bonum. quis ista dicat, nisi qui res humanas omnesque conatur mores legesque subuertere? quod enim sceleratissimum facinus, quod turpissimum flagitium, quod inpiissimum sacrilegium non dicatur posse fieri recte atque iuste nec inpune tantum, uerum etiam gloriose, ut in eo perpetrando non solum supplicia nulla timeantur, sed sperentur et praemia, si semel concesserimus in omnibus malis operibus hominum ideo non quid fiat, sed quare fiat esse quaerendum, ut, quaecumque propter bonas causas facta inueniuntur, nec ipsa mala esse iudicentur? at si iustitia merito punit furem, etiam qui dixerit et ostenderit ideo se subtraxisse superflua diuiti, ut praeberet necessaria pauperi; si merito punit falsarium, etiam qui se ideo testamentum alienum corrupisse docuerit, ut ille heres esset, qui facturus inde fuerat elemosynas largas, non ille, qui nullas; si merito punit