comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tarii. mixtũ diligenter ⁊ pur̃.¬
Cum q in tenuissimũ pulue¬
rem omĩa redegeris: pones ex
eo coram tabernacło testimonii.
Thimiama ait g̾g̾ ex aromatib
ꝯpoĩtum facimus. cũ in altari
cordis uirtutũ młtipłicitate
redolemꝰ. In tenuissimũ uero
pulu̾em aromata uniuersa
ꝯterimꝰ. c̃ bona nr̃a in pila cor¬
dis occulta discussione retractamꝰ.
Aromata enim in puluerem re-¬
digere est: uirtutes recogitando
tractare. In pulu̾em uirtutes
depingit: qui se pulu̾em esse
non ambigit. In pulu̾em pie¬
tatem depingebat: qui gomor
stra enim se exercet in uirtutib
qui adhuc inflatus ꝑ suꝑbiam
se pulu̾em esse non recordatur.
Det d̾s pat̾. ut ita uirtutes uniu̾¬
sas in pulu̾em possimꝰ redigere.
ut ꝑfectionis circulis nobis im¬
pressis coronam ꝑpetuam mere¬
amur habere. Prestante dño

Expanded text:
tarii, mixtum diligenter, et purtarii, mixtum diligenter, et purCumque in tenuissimum pulverem universa contuderis, pones ex eo coram tabernaculo testimonii . « Thymiama, ait Gregorius, ex aromatibus compositum facimus, cum in altari cordis virtutum multiplicitate redolemus. In tenuissimum vero pulverem aromata universa conterimus, cum bona nostra in pilo cordis occulta discussione retractamus. Aromata enim in pulverem redigere, est virtutes recogitando terere. » In pulverem virtutes depingit, qui se pulverem esse non ambigit. In pulvere pietatem depingebat, qui Sodomistra enim se exercet in virtutibus, qui adhuc inflatus per superbiam, se pulverem esse non recordatur. Det Deus Pater, ut ita virtutes universas in pulverem possimus redigere, ut perfectionis circulis nobis impressis coronam perpetuam mereamur habere, praestante Do
Abbreviated transcription (Latin):
primi circuli circumferentiam
tangit. Ptimo ꝑ pretatem ex qͣ
ꝯsilia. obsequia. subsidia. reme¬
dia ꝓueniunt. Uñ qͣi scd̾i cir¬
culi circ̃ferentiam tangit. ⁊ ẽ
qͣi data linea simplicitas ꝓpt̾
qͣm hñdam duos circłos ĩpressi¬
sti. S qm̃ sola simplicitas per¬
fectionem ñ facit qr scriptũ ẽ.
effraim colũba seducta ñ hñs
cor. ꝑ colũbam ꝓfecto designars
simpleitatẽ. debuit ꝑfectionis
triangłs ꝑfici ꝑ pietatẽ ⁊ sobri¬
etatem. Si igitur hec omĩa que
simplici sermone uix teneri po¬
terãt. ꝑ exemplũ suppositũ. nõ
semel s sepe. ñ ore s corde rumi¬
nando retractẽt᷑. qͥd aliud qͣm
triangłi huiꝰ ꝑfectio in tenuis
tractatio designari. si c̃ in exodo
legit᷑. dño dicente ad moysen.
Sume tͥ ait aromata. stac̾ten.
⁊ onicha. ⁊ galbana boni odoris
⁊ thus lucidissimũ equalis pon¬
deris erunt omĩa. facies q thi¬
miama ꝯpositum oꝑe unguen¬

Expanded text:
proximi circuli circumferentiam proximi circuli circumferentiam tangit; proximo per pietatem, ex qua consilia, obsequia, subsidia, remedia, proveniunt. Unde quasi secundi circuli circumferentiam tangit, et est quasi data linea simplicitas, propter quam habendam duos circulos impressisti. Sed quoniam sola simplicitas perfectionem non facit; quia scriptum est: Ephraim columba seducta, non habens cor , per columbam profecto designans simplicitatem, debuit perfectionis triangulus perfici per pietatem et sobrietatem. Si igitur haec omnia, quae simplici sermone vix teneri poterant, per exemplum suppositum, non semel, sed saepe, non ore, sed corde ruminando retractentur, quid aliud quam trianguli hujus perfectio in tenuissstrorum retractatio designari; sicut in Exodo legitur, Domino dicente ad Moysen: Sume tibi, ait, aromata, stacten et onycha, galbanum boni odoris, et thus lucidissimum, aequalis ponderis erunt omnia: faciesque thymiama compositum opere unguen
Abbreviated transcription (Latin):
rari. ut nec ꝓximos ꝓpter se. nec
se ꝓpter ꝓximos paruipendat.
Eoce ni fallor duos habes circulos.
alter quorũ nec cotus intra. nͦ
totus extra alter̃ inuenit᷑. In par¬
te enim ꝯueniunt ⁊ in parte dif¬
ferunt. In illa igit᷑ parte qua cõ¬
ueniunt .i. in quatuor uirtuti¬
bus alter in altero ꝯprehendit᷑.
In illa uero parte qua differunt
qͣi extra alter̃ alter inuenit᷑. Ta¬
les enĩ oportuit inueniri. Iexhiᷤᷤ
duob cuculis. triplicem hũa ne
uite ꝑpendere potes utilitatem:
ꝑ qͣm utilis debet esse homo. deo.
sibi.⁊ ꝓximo. Deo ꝑ simplicitatẽ
uł innocentiam. que utrũq
hoĩem deo ꝯmendans. qͣi utriusq
circuli circ̃ferentias tangit. id̾o
maxime qd̃ ex quatuor principa¬
lib uirtutib quas in utroq cir¬
culo assignauimꝰ habeat᷑. Sibi
ꝑ sobretatem que ext̾iorem hoĩẽ
debilitat. ⁊ interiorem ꝯfortat.
⁊ ex timore ⁊ desidĩo ꝓueniens. qͣi

Expanded text:
rari, ut nec proximos propter se, nec rari, ut nec proximos propter se, nec se propter proximos parvipendat. Ecce, ni fallor, duos habes circulos: alter quorum nec totus intra, nec totus extra alterum invenitur. In parte enim conveniunt, et in parte differunt. In illa igitur parte, qua conveniunt, id est in quatuor virtutibus, alter in altero comprehenditur; in illa vero parte qua differunt, quasi extra alterum alter invenitur. Tales enim oportuit inveniri. Et ex his duobus circulis triplicem humanae vitae perpendere potes utilitatem, per quam utilis debet esse homo Deo, sibi, et proximo. Deo per simplicitatem vel innocentiam; quae utrumque hominem Deo commendans, quasi utriusque circuli circumferentias tangit; ideo maxime, quod ex quatuor virtutibus, quas in utroque circulo assignamus, habeatur. Sibi per sobrietatem, quae exteriorem hominem debilitat, et interiorem confortat; et ex timore et desiderio proveniens, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩem ꝑfectum reddentem circu¬
lum inuestigare potĩmꝰ. si qͣtuor
copulemus. Quisqͥs enĩ in actib
suis ꝑfectus esse desiderat. totus
esse debet in ꝯsiliis. in remediis ob¬
sequiis subsidiis. In ꝯsiliis. si nos¬
se suum in utilitate ꝓximorũ
effundat. In obsequiis: si bene¬
ficiis eos preueniat. In subsidi¬
is: si in negociis eorum tractan¬
dis. t̾rorem diuitũ non ꝑtumescat.
In remediis. si in necessitatib eo¬
rum etiam manꝰ ꝓpras ĩponat.
tus est necesse. Consilia igitur
subsidiis ligat prudentia. Sa¬
pientis enim ẽ. ⁊ scire ꝯsilia ⁊
dare. ⁊ causas alioꝵ tractare.
Subsidia obsequiis ligat fortitu¬
do. Magnanimi enim ẽ uultꝰ
potentiam non formidare. et
sua ceteris ꝯmunicare. Obseqͥa
remediis ligat iusticia. qr soliꝰ
uiri iusti est. se ⁊ sua ꝓximis ĩ¬
pendere. Remedia ꝯsiliis ligat
temꝑantia. Consilia enim ⁊ re¬
media quib preuenit alios sͦ
debet homo ꝑ temꝑantiam mode¬

Expanded text:
hominem perfectum reddentem circulum investigare poterimus, si quatuor copulemus. Quisquis enim in actibus suis perfectus esse desiderat, totus esse debet in consiliis, in remediis, obsequiis, subsidiis. In consiliis, si nosse suum in utilitatem proximorum effundat; in obsequiis, si beneficiis eos praeveniat; in subsidiis, si in negotiis eorum tractandis terrorem divitum non pertimescat; in remediis, si in necessitatibus eorum etiam manus proprias imponat. tus est necesse. Consilia igitur subsidiis ligat prudentia; sapientis enim est, et scire consilia et dare, et causas aliorum tractare. Subsidia obsequiis ligat fortitudo; magnanimi enim est vultus potentium non formidare, et sua caeteris communicare. Obsequia remediis ligat justitia, quia solius viri justi est, se et sua proximis impendere. Remedia consiliis ligat temperantia; consilia enim et remedia, quibus praevenit alios, sic debet homo per temperantiam mode
Abbreviated transcription (Latin):
homo qui seraꝑ est pauidꝰ. Debet
tñ etiam timor iste ꝑ iusticie regłã
ita moderari. ne pusillanimita¬
tem incurramꝰ. uł desꝑationem
qr scriptum est. Nunqm timor
malus est. nisi qñ nuniꝰ est. Si
sic igitur temꝑetur iusticia. tẽ¬
ꝑantie iusticiam ꝓculdubio timor
copłabit. Ut igitur hec sub ꝯpen¬
dio repetamꝰ diximus. qr primũ
ꝑfectionis circulum ꝑficit tem¬
ꝑantia. pudentie ꝑ tristiciam.
pudentia fortitudini ꝑ desid̾iũ.

Expanded text:
homo, qui semper est pavidus . Debet homo, qui semper est pavidus . Debet tamen etiam timor iste per justitiae regulam ita moderari, ne pusillanimitatem incurramus, vel desperationem, quia scriptum est: Nunquam timor malus est, nisi quando nimius est. Si sic igitur temperetur justitia temperantiae, justitiam proculdubio timor copulabit. Ut igitur haec sub compendio repetamus, diximus quia primum perfectionis circulum perficit temperantia prudentiae per tristitiam, prudentia fortitu
Abbreviated transcription (Latin):
gia luxuriam mouet ⁊ gaudis̃
uxta illd̾: sedit ppłs manducare
⁊ bibere ⁊ surrexerunt lud̾e. non
inẽgrue temꝑantie que castri¬
margie opponit᷑: tͥsticia copła¬
tur. piudentiam uero fortitu¬
dini ꝯiungit desiderium. Liben¬
ter enĩ audit ⁊ oꝑatur homo q̃
diligit. nichil amanti difficile.
qͥcquid agit homo graue uidet᷑
si displicet. sic̃ eꝯtrario leue si
placeat. Ad ꝑcipiendam uero
disciplinam frustra carnis au¬
res accõmodat. qui cordis au¬
rem obturat. Fortitudini iusti¬
ciam ligat leticia. Nam ex men¬
tis fortitudine ꝓcedit illa m̃tis
hylaritas que iusticiam oꝑat᷑
sic̃ scriptum ẽ. Hylarem enim
datorem diligit deus. Iusticie uͦ
temꝑantiam copłat cuor. il¬
lum dico quem filialem dicimꝰ
non seruilem. Nam seruilem
uirtus ꝯsũmata repellit. sic̃
scriptum ẽ. ꝑfecta caritas fo¬
ras mittit timorem. Filialem
uero semꝑ accendit ⁊ auget. sic̃
de eodem timore scriptũ est. Beatꝰ

Expanded text:
gia luxuriam movet et gaudium, gia luxuriam movet et gaudium, juxta illud: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere ; non incongrue temperantiae, quae gastrimargiae opponitur, tristitia copulatur. Prudentiam vero fortitudini conjungit desiderium. Libenter enim audit et operatur homo, quae diligit: nihil amanti difficile est. Quidquid agit homo, grave videtur, si displiceat, sicut econtrario leve, si placeat. Ad percipiendam vero disciplinam frustra aures carnis accommodat, qui cordis aurem obturat. Fortitudini justitiam ligat laetitia. Nam ex mentis fortitudine procedit, illa operis hilaritas, quae justitiam operatur, sicut scriptum est: Hilarem enim datorem diligit Deus . Justitiae vero temperantiam copulat timor, illum dico, quem filialem dicimus, non servilem. Nam servilem virtus consummata repellit, sicut scriptum est: Perfecta charitas foras mittit timorem . Filialem vero semper accendit et auget, sicut de eodem timore scriptum est: Beatus
Abbreviated transcription (Latin):
dentia sñ temꝑantia non ꝑma¬
net. qr scriptum ẽ. Non plus
sobrietatem. s qñ scit homo qͥd
debeat fac̾e̾ ⁊ facit. qd̾ scit. uere
uistus est. si tñ ꝑ temꝑantiam
iusticia moderetur. Debet enĩ
prudentia ẽẽ ⁊ iusta.⁊ fortis.
⁊ temꝑata. Simłr iusticia for¬
tis. ⁊ puidens ⁊ tẽꝑata. fortitu¬
do aũt prudens ⁊ iusta ⁊ cẽꝑata.
Cemꝑantia uero puudens. ⁊ for¬
tis ⁊iusta. ut igitur uirtutes
iste ꝑfectionis circłm ꝑficiant
debent in te quatuor affectio¬
nib. qi quodam bitumine col¬
ligari .i. tristicia ⁊ desiderio. le¬
ticia ⁊ timore. Prudentiam
si quidem temꝑantie ligat tͥsti¬
cia. Qui enim sapiens est. ma¬
gis diligit domũ luctus qͣm gau¬
dii. sciens qr uanitas uanitatũ
⁊ omnia uanitas. sic̃ scriptũ ẽ.
Qui apponit sciãm apponit ⁊ do¬
lorem. Iqr ip̃a tͥsticia ad tẽꝑan¬
tiam ꝑtineat. ip̃a carnis mace¬
ratio docet. Si enim castrimar¬

Expanded text:
dentia sine temperantia non permadentia sine temperantia non permanet, quia scriptum est. Non plus sobrietatem . Sed quando scit homo quid debeat facere, et facit quod scit, vere justus est, si tamen per temperantiam justitia moderetur. Debet enim prudentia esse et justa, et fortis, et temperata. Similiter justitia fortis, et prudens, et temperata; fortitudo autem prudens, et justa et temperata: temperantia vero prudens, et fortis et justa. Ut igitur virtutes istae perfectionis circulum perficiant, debent in te quatuor affectionibus, quasi quodam bitumine colligari, id est tristitia, et desiderio, laetitia et timore. Prudentiam siquidem temperantiae ligat tristitia. Qui enim sapiens est, magis diligit domum luctus quam gaudii, sciens, quod vanitas vanitatum, et omnia vanitas; sicut scriptum est: Qui apponit scientiam, apponit et dolorem . Et quia ipsa tristitia ad temperantiam pertineat, ipsa carnis maceratio docet. Si enim gastrimar
Abbreviated transcription (Latin):
paginamꝰ uirtutib. ut quib¬
dam ꝑfectionis cuculis nobis
ĩpressis coroniam emulari ꝓpetuã
cognoscamur. Quatuor enim
affectiones animi manifestũ ẽ
eẽ. quib si quatuor principales
uirtutes ꝯunxeris. quendam
in te ꝑfectionis circulum expri¬
ment᷑. quẽ dñs in coronam in¬
teriori tuo homini ꝯmutabit.
Debent enim adinuicem quatuoi
ille uirtutes copłari. qr hũarũ
rerum uera ꝑfectio illa est. que
nouit prudentie lumen. tem¬
ꝑantie decus. fortitudinis robur.
iusticie scĩtatem. Sicut enĩ ait
iacob in epła sua qui in uno of¬
fenderit. fẽs est om̃ium reus.
Prudentia si quidem sine forti¬
tudine est. quasi gladius in ma¬
nu ꝯtracti. fortitudo uero sine
prudentia qͣi gladius in manr
furiosi. Rursus sine fortitudi¬
ne diu stare homo ñ potest. cũ
iustificari hominem sit morti¬
ficari carnem. nec etiam stare
potest iusticia sine tẽꝑantia
cum scriptum sit. Fili ne sis
nimium iustus. Insuꝑ ⁊ pru¬

Expanded text:
virtutibus, ut quibusdam perfectionis circulis nobis impressis coronam aemulari perpetuam cognoscamus. Quatuor enim affectiones animi manifestum est esse, quibus si quatuor principales virtutes conjunxeris, quemdam vitae perfectionis circulum expriment, quem Dominus in coronam interiori tuo homini commutabit. Debent enim adinvicem quatuor illae virtutes copulari, quia humanarum rerum vera perfectio illa est, quae novit prudentiae lumen, temperantiae decus, fortitudinis robur, justitiae sanctitatem. Sicut enim ait Jacobus in Epistola sua: Qui in uno offenderit, factus est omnium reus . Prudentia siquidem sine fortitudine, est quasi gladius in manu contracti; fortitudo vero sine prudentia, quasi gladius in manu furiosi. Rursus sine fortitudine diu stare non potest homo, cum justificari hominem, sit mortificari carnem. Nec etiam stare potest justitia sine temperantia, cum scriptum sit: Fili, ne sis nimium justus . Insuper et pru
Abbreviated transcription (Latin):
illas ꝑsonas.⁊ facilius reuoca¬
ret. ⁊ deuotus adoraret. ⁊ sicut
int̾ homines uidebat qr pater
dicebatur ille a quo filius erat
filius uero ql ie qui erat a pr̃e¬
uoluit illum in quo nichil fe¬
mineum cognoscebat. Spm̃
da tñ differentia inter hec que
ini se cognouit. ⁊ illas tres ꝑso¬
nas quas extra se ꝯtemplatus
est. Nam illa que sunt in ho¬
mine adesse possunt ⁊ abesse:
pret̾ subiecti corruptionem. ali¬
qua corum dico.⁊ si non omĩa.¬

Expanded text:
illas personas et facilius revocaillas personas et facilius revocaret, et devotus adoraret. Et sicut inter homines videbat, quia pater dicebatur ille, a quo filius erat; filius vero, qui erat a patvoluit illum, in quo nihil femineum cognoscebat. Spirida tamen differentia inter haec quae in se cognovit, et illas tres personas, quas extra se contemplatus est. Nam illa quae sunt in homine, adesse possunt et abesse, praeter subjecti corruptionem: aliqua eorum dico,
Abbreviated transcription (Latin):
bat᷑ a rõne. amorem qui ꝓcede¬
bat ex utraq. ⁊ hec eadem in d̾o
ꝯtemplatus ẽ. Non enĩ erat cõ¬
gruum ut impotens diceretur
deus. qui sibi rationis potenti¬
am dederat. nec stultus. qui sͤ
ordinate ⁊ sapienter sapĩam ex
stulticia ꝓcedat. s aꝑte cogno¬
in deo diuersum ausus ẽ ꝯfiteri.
nec uerum erat. s unum est
totum qd̵ est. eẽntie unitatem
in trinitate illa ꝯpulsus est
ex ratione adorare. ⁊ iter cũ nicħ
eẽt imꝑfectũ in eo. nec suꝑfluã
geminationem in se habebat nł¬
lam in eo partium dissimłitu¬
dinem ausus ẽ adorare. s sicut
illam ꝑsonam que a nullo e¬
rat. sic ⁊ filium qui est a patre
uł sp̃m sc̃m qui est ab utroq
d̾m credidit sine dubio esse. qr
tñ unum in se erant ille tres
ꝑsone. non ipãs tres deos. s u¬
num oportuit eũ credere.
Hiis igitur cognitis non minus
deuotus qͣm fidelis quesiuit no¬
mina quib ad memoriam tͤs

Expanded text:
batur a ratione; amorem, qui procedebatur a ratione; amorem, qui procedebat ex utraque: et haec eadem in Deo contemplatus est. Non enim erat congruum, ut impotens diceretur Deus, qui sibi rationis potentiam dederat; nec stultus, qui sic ordinate et sapienter sapientiam stultitia procedebat: sed aperte cogniin Deo diversum ausus est confiteri, nec verum erat: sed unum est totum quod est essentiae, unitatem in Trinitate illa compulsus est ex ratione adorare. Et iterum, cum nihil esset imperfectum in Deo, nec superfluam geminationem in se habebat, nullam in eo partium dissimilitudinem ausus est adorare: sed sicut illam personam, quae a nullo erat; sic et Filium, qui est a Patreum sanctum, qui est ab utroque, Deum credidit sine dubio esse. Quia tamen unum in se erant illae tres personae, non ipsas tres Deos, sed unum oportuit eum credere. His igitur cognitis, non minus devotus quam fidelis, quaesivit nomina, quibus ad memoriam tres
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑinduci potuit. ut in nullo
diminutionem pateret᷑ trini¬
tas. nec ẽẽntie diuideret᷑ imi¬
tas. nec augm̃ti suꝑfluitatem
reciꝑet. nec ĩꝑfectionis detrim̃¬
tum. Sic̃ aũt huius sc̃e tͥnitatiᷤᷤ
uestigium ⁊ uere fidei sacram̃tũ
ꝑ rõnem que erat extra se neces¬
sario ꝯfirmauit. ita ꝑ rõnem
que erat intra se ꝯfirmare potũ.
triplicem in aĩa ꝯsidãns uirtu¬
tem. ⁊ eas ñ a se ip̃o s ado se re¬
uit enim qd̃ ex rõne nascebat᷑
sapĩa. Ideo enim bruta aĩalia
ñ sunt susceptibilia discipline
qr rõnabłia ñ sunt. ⁊ placuit
ei sapĩa sua que a brutis aĩa¬
lib eum diuidebat. ꝙ dilexit
eam ⁊ ꝯsiderauit unde amor
ille quo ille diligebat sapĩam
suam ꝓcederet. ⁊ uidit qr. ex ip̃a
ratione ⁊ sapĩa. Rationabile.N.
est ⁊ uiri sapientis. ut diligat
sapĩam suam. Considerauit gͦ
tria in se. rõnem que erat que¬
dam uis anime. quasi a nullo
subsistens. sapĩam que nasce¬

Expanded text:
induci potuit; ut in nullo diminutionem pateretur Trinitas, nec essentiae divideretur unitas, nec augmenti superfluitatem reciperet, nec imperfectionis detrimentum. Sicut autem hujus sanctae Trinitatis vestigium, et verae fidei sacramentum, et rationem quae erat extra se necessario confirmavit, ita per rationem quae erat intra se, confirmare potuit, triplicem in anima considerans virtutem, et eas non a seipso, sed a Deo, se revit enim, quod ex ratione nascebatur sapientia. Ideo enim bruta animalia non sunt susceptibilia disciplinae, quia rationabilia non sunt; et placuit ei sapientia sua, quae a brutis animalibus eum dividebat; et dilexit eam, et consideravit, unde amor ille, quo ille diligebat sapientiam suam, procederet, et vidit quia ex ipsa ratione et sapientia. Rationabile enim est, et viri sapientis, ut diligat sapientiam suam. Consideravit ergo tria in se: rationem, quae erat quaedam vis animae, quasi a nullo subsistens; sapientiam, quae nasce
Abbreviated transcription (Latin):
est manifestum ẽ in illis. Ds̃ enĩ
reuelauit ilł. qd̾ cognitum ẽ in¬
quit dei. Non enĩ plene cognitꝰ
est d̾s. sicut nec totus ignotus.
Non cñĩ plene cognosci uoluit
ut fides haberet meritum. nec to¬
tus abscondi. ne infidelitas inue¬
niret locum. Isic manifestum
ẽ in illis. Non ait illis: ut de cog¬
nitione qua cognouerunt d̾m in¬

Expanded text:
, manifestum est in illis, Deus enim , manifestum est in illis, Deus enim illis revelavit . Quod cognitum est, inquit, Dei. Non enim plene cognitus est Deus, sicut nec totus ignotus. Non enim plene cognosci voluit, ut fides haberet meritum; nec totus abscondi, ne infidelitas inveniret locum: et sic manifestum est in illis. Non ait, illis, ut de cognitione, qua cognoverunt Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ctat ad rethorieam. Simłit ⁊ re¬
rum significatio in duob ꝯsistit.
Informa scił ⁊ nat᷑a. forma qͣntũ
in exteriori dispositione. natura:
qͣntum in interiori qͣlitate. for¬
ma ergo in .iiiiͦ. cognoscit᷑. In
nũo. in mensura. in ꝓportione
⁊ motu. Numerus ad arithine¬
tieam. mensura ad geometriam.
ꝓportio ad musicam. motus ad
astronomiam. nam nat᷑aspec¬
tat ad phisicam. Cum igit᷑ deus
qd̾ esset ⁊ quid esset. uł non ess
mundo palam face̾ dignaretur.
in artib sue cognitiomis primor¬
dia prelibauit. ut in ip̃is cognos¬
cerent eum ꝑ rõnem. qui nũ¬
dum meruerant ꝑ inspirationẽ
Nlam rõnem dedit d̾s cũctis. S
qualit̾ in istis ꝑ rõnem cognitꝰ
sit usdeamꝰ. Duob modis cogno¬
uerunt d̾m philosophi ꝑ rõnem
uł in his que erant in se. uł in
his que erant extͣ se. Uñ apłs de
illa cognitione qua cognouer̃t
d̾m in se dicit. qd̾ cognitum dei¬

Expanded text:
ctat ad rhetoricam. Similiter et rectat ad rhetoricam. Similiter et rerum significatio in duobus consistit, in forma scilicet et natura: forma, quantum in exteriori dispositione; natura, quantum in interiori qualitate. Forma ergo in quatuor agnoscitur, in numero, in mensura, in proportione et motu. Numerus ad arithmeticam, mensura ad geometriam, proportio ad musicam, motus ad astronomiam, nam natura spectat ad physicam. Cum igitur Deus, quod esset et quid esset, vel non esset, mundo palam facere dignaretur, in artibus suae cognitionis primordia praelibavit, ut in ipsis cognoscerent eum per rationem, qui nondum meruerant per inspirationem. Nam rationem dedit Deus cunctis. Sed qualiter in istis per rationem cognitus sit, videamus: Duobus modis Deum cognoverunt philosophi per rationem, vel in iis quae erant in se, vel in iis quae erant extra se. Unde Apostolus de illa cognitione, qua cognoverunt Deum in se, dicit: Quod cognitum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
elicit. qͣm si aqͣm de petra. ⁊ ole¬
um de saxo durissimo nob ꝓpini.
Si sic igitur artib uti uoluerit
ut non fruat᷑ eis. a labore suo ꝯfũ¬
di non poterit. qr tanta erat gła
cherub ut sonitus alar̃ eus au¬
diret᷑ ⁊̃ in atrio exteriori. Neq
enim ꝓpt̾ se debent diligi. qr col¬
gruum non ÷ ip̃is frui. s qd̃
bonum sit uti ꝓbat auctoritas.
docet ratio. monet opus. cogit
necessitas. Emulari si quidem
taxat bonis. s etiam malis reb
debemus bene uti. Omnia enĩ
scire debemus. qr sine rer ⁊ uoc̃
significatione. nemo ꝑfecte the¬
ologus. pot̾. Ceteras siquidem
artes in hoc theologia precellit:
qͥd̾ uoces sine reb uł res Iñ uocib sig¬
nificant. In ista uero non tm̃ uo
ces s ⁊̃ res significatẽ sunt. Pro¬
prietas aut̃ uocum in duob ꝯsi¬
stit. In platione ⁊ significatione.
Platio ad gramaticam significa¬
tio ad dialeticam. utr̃q uero spe¬

Expanded text:
elicit; quam si aquam de petra, et oleelicit; quam si aquam de petra, et oleum de saxo durissimo nobis propinet? Si sic igitur artibus uti voluerit, ut non fruatur eis, a labore suo confundi non poterit, quia tanta erat gloria cherub, ut sonitus alarum ejus audiretur etiam in atrio exteriori. Neque enim propter se debent diligi; quia congruum non est ipsis frui; sed quod bonum sit uti, probat auctoritas, docet ratio, monet opus, cogit necessitas. Aemulari siquidem, , nec duntaxat bonis, sed etiam malis rebus debemus bene uti. Omnia enim scire debemus, quia sine rerum et vocum significatione nemo perfecte theologus esse potest. Caeteras siquidem artes in hoc theologia praecellit; quod voces sine rebus, vel res sine vocibus significant. In ista vero non tantum voces, sed etiam res significativae sunt. Proprietas autem vocum in duobus consistit, in prolatione et significatione. Prolatio ad grammaticam, significatio ad dialecticam, utraque vero spe
Abbreviated transcription (Latin):
tam. ⁊ in matͥmoniũ posse re¬
cipi. ⁊ cñ de ꝓgenitoꝵ saluatiõe
esse intelligat ubic̃q inueni̾t
ueritatem. quã ꝯferens ⁊ ag¬
noscens ⁊̃ in littĩs sacris suꝑsti¬
ciosa figmenta repudiet. dole¬
at q homines qui cognoscentes
d̾m ñ ut d̾m głificauerunt. aũ
grãs egerunt. s euanuerunt in
cogitationib suis. ⁊ obscuratõ
est insipiens cor eorum. Dicentes eñi
se sẽ sapientes stulti fc̃ĩ sunt. Puto
in hiis uerbis satis apparet apd̃ mu¬
lierem captiuam. uidł apd̃ phr¬
losorum doctrinam cum in nr̃m
ꝯuigium transit. que sit ungui¬
um circ̃cisio. rasio capilloꝵ. dum
suꝑsticiosa repudiant᷑ figm̃ta.
quis sit etiam parentum luctus.
dum dolemꝰ homines qui cum di¬
uino munere ad ip̃ius diuinita¬
tis noticiam sint assumpti. ꝓpt̾
suꝑbram tñ ad insipientiam st̃
redacti. Quid igit᷑ aliud agit
seruus dei. cum sensus misti¬
cos de libris philosophoꝵ ꝯserus

Expanded text:
tam, et in matrimonium posse retam, et in matrimonium posse recipi, et tamen de progenitorum salvatione esse intelligat, ubicunque invenerit veritatem, quam conferens et agnoscens etiam in litteris sacris superstitiosa figmenta repudiet, doleatque homines, qui cognoscentes Deum, non ut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt; sed evanuerunt in cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum. Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt. » Puto, in his verbis satis apparet, apud mulierem captivam, videlicet apud philosophorum doctrinam, cum in nostrum conjugium transit, quae sit unguium circumcisio, rasio capillorum, dum superstitiosa repudiantur figmenta: quis sit etiam parentum luctus, dum dolemus homines, qui cum divino munere ad ipsius divinitatis notitiam sint assumpti, propter superbiam tamen ad insipientiam sunt redacti. Quid igitur aliud agit servus Dei, cum sensus mysticos de libris philosophorum conservis
Abbreviated transcription (Latin):
gimu ⁊ cũ sobra grauitate ꝑfe¬
rimꝰ. Sedens tñ apd̾nos flet ptẽm
⁊ matrem suam. eos uidł a qͥb
edita est. cum legentes ut tan¬
torum uiroꝵ ꝑditionem doleañ.
ad miscd̃iam flectit. Sic enim
dici: solet. leta epła que letos
facit. ⁊ fonea ceca que intus de¬
prehensis uisum subtrahit.
Et sp̃s sc̃s postulare ꝓ scĩs dicit᷑.
qr quos repleuerit postulãtes fa¬
cit. Sic qͦ ⁊ hec mulier plangit
apd̃ nos parentes suos cum pła¬
gere nos ꝯpellit. ⁊ ea stuułante
quorum miram᷑ ingenium. do¬
lemus exicium. ꝑmensem uero
in quo lune cursus completur
crescendo ⁊ derrescendo humane
uite mutablitas designatur.
Mense aũt integro deflentur. qui
cum nichil unqͣm egi̾nt. ꝑ qd̃
iram euade̾nt sempit̾nam. to¬
ta uita sua steriles fuisse plan¬
gunt᷑. Non pret̾ibo quałr bs au¬
gustin᷑ in libro de doctrina xp̃ĩa¬
na hiuic nr̃o sensui ꝯueniat. do¬
cens mulierem ex hostib cap¬

Expanded text:
gimus, et cum sobria gravitate profegimus, et cum sobria gravitate proferimus. Sedens tamen apud nos flet patrem t matrem suam, eos videlicet, a quibus edita est, cum legentes, ut tantorum virorum perditionem doleant, ad misericordiam flectit. Sic enim dici solet laeta epistola, quae laetos facit, et fovea caeca, quae intus deprehensis visum subtrahit. Et Spiritus sanctus postulare pro sanctis dicitur, quia quos repleverit, postulantes facit. Sic quoque et haec mulier plangit apud nos parentes suos, cum plangere nos compellit; et ea stimulante, quorum miramur ingenium, dolemus exitium. Per mensem vero, in quo lunae cursus completur crescendo et decrescendo, humanae vitae mutabilitas designatur. Mense autem integro deflentur, qui cum nihil unquam egerint, per quod iram evaderent sempiternam, tota vita sua steriles fuisse planguntur. Non praeteribo, qualiter beatus Augustinus in libro De doctrina Christiana huic nostro sensui conveniat, docens, mulierem ex hostibus cap
Abbreviated transcription (Latin):
oẽm intlłm in obsequium xp̃i.
Quia ergo cradidit dñs hos iumi¬
cos nr̃os in manꝰ seruoꝵ suoꝵ. uiã¬
q fecit in mari equis suis in luto
aquar̃ młtar̃. in nũo capuiuorũ
pulchra mulier ad amatur. cũ
in scriptis ꝑegrinis aliqua utilis
doctrina que placeat reꝑit᷑. Qmͣ
siquis ex nobis ducere uelit uxo¬
rem domesticam q sibi facere:
non ꝓhibet᷑. si tñ puella rasa cesa¬
ne ⁊ circũcisis unguib deponat
uestem in qua capta ẽ. sedensq
apd̾ nos fleat prẽm ⁊ matrem su¬
am uno mense. Radit᷑ qͥppe cesa¬
rie ⁊ unguib circumciditur. cũ
siquid apd̾ eam suꝑfluum ẽ reseca¬
tur. uestem deponit in qua. cap¬
ta est. cum tumoris nudatur su¬
ꝑficie qua apd̃ ꝓgenitores tota ue¬
stiebatur. qui utiq dicentes se sa¬
pientes in doctrinis suis magni
sibi uidebant᷑. nec humłr loqui
nouerant etiam que ueraciter
sentiebant. Sub alio ergo habrtu
introducit᷑ ad nos mulier ista. c̃
coꝵ dicta utilia sine suꝑcilio le¬

Expanded text:
tum in obsequium Christi . Quia ergo tradidit Dominus hos inimicos nostros in manus servorum suorum, viamque fecit in mari equis suis, in luto aquarum multarum, in numero captivorum pulchra mulier adamatur cum in scriptis peregrinis aliqua utilis doctrina, quae placeat, reperitur. Quam si quis ex nobis ducere velit uxorem, domesticamque sibi facere, non prohibetur; si tamen puella rasa caesarie, et circumcisis unguibus deponat vestem in qua capta est, sedensque apud nos fleat patrem et matrem suam uno mense. Raditur quippe caesarie, et unguibus circumciditur, cum si quid apud eam superfluum est, resecatur. Vestem deponit, in qua capta est, cum tumoris nudatur superficie, qua apud progenitores tota vestiebatur: qui utique dicentes se sapientes, in doctrinis suis magni sibi videbantur, nec humiliter loqui noverant, etiam quae veraciter sentiebant. Sub alio ergo habitu introducitur ad nos mulier ista, cum eorum dicta utilia sine supercilio le
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. S ⁊ modo tał int̾ eos¬
dem cuculos triangłs ꝓponat᷑
cuiꝰ linea tm̃ sed̾a.⁊.b. mini¬
o superinducatur. quero age¬
ometre utrum in triangło
eadem singłaritas in figura.
uł płalitas in lineis remanse¬
rit. utrum qͣntitas uł ratio tri¬
anguli mutata sit. utrum
augm̃tũ uł diminutionem
recepit. Si enm ñ sit ead̾e sin¬
głaritas que prius: plures st̃
figure. Si maior sit pluralitas:
ñ est criangulus. Si qͣntitatẽ
excessit: excedit circulos. Si di¬
minutionem ñ ꝑuenit ad e¬
os. Uñ patet qd̾ eadem singła¬
ritas. pluralitas ⁊ qͣntitas mu¬
tata non fuit. Non minima
solus tñ filius robore carnis sic

Expanded text:
ur. Sed et modo talis inter eosdem circulos triangulus proponatur, cujus linea tantum secunda b, minio superinducatur: quaero a geometra, utrum in triangulo eadem singularitas in figura, vel pluralitas in lineis remanserit: utrum quantitas vel ratio trianguli mutata sit, utrum augmentum vel diminutionem receperit. Si enim non sit eadem singularitas, quae prius, plures sunt figurae: si major sit pluralitas, non est triangulus. Si quantitatem excessit, excedit circulos; si diminutionem, non pervenit ad eos Unde patet quod eadem singularitas, pluralitas, et quantitas, mutata non fuit. Non minima solus tamen filius rubore carnis sic
Abbreviated transcription (Latin):
culis sic adinuicem ordinatis
ut alt̾m in altius medio collo¬
cetur. sic ⁊ sc̃e trinitatis ueritas
ex duob testam̃tis. quoꝵ alte¬
rum in altero intelligit᷑. nouo
aũt in medio rote esse ẽ. unr̃
testam̃toꝵ intelligi in altõ. Ad
trinitatem igitur ꝯꝓbandam
de pͥmo testam̃to quasi de pri¬
mo curculo. potest hoc argum̃¬
tum adduci ꝑsalmista docente

Expanded text:
culis sic ad invicem ordinatis, culis sic ad invicem ordinatis, ut alter in alterius medio collocetur; sic et sanctae Trinitatis veritas ex duobus Testamentis quorum alterum in altero intelligitur, novautem in medio rotae esse, est unum testamentum intelligi in altero. Ad Trinitatem igitur comprobandam de primo Testamento, quasi de primo circulo, potest hoc argumentum adduci, Psalmista docente:
Abbreviated transcription (Latin):
trinitate. ⁊ unitatem in sub̃a
⁊ trinitatem in ꝑsonis ꝯfitem᷑.
Si cut nec addere. nec augere.
nec minuere triangulo debere
aliquid diximꝰ. ita nec summe
um minorem qͣm patrẽ uł spi¬
ritum scm̃ dicamꝰ. Subtrahimꝰ
tres ꝑsonas credamus. Mlurali¬
tatem uero sicut in lineis. sic in
ꝑfonis assignamus. Sicut enĩ
nec .c. a. uł .b. ita pater non ẽ
filius. Et sicut linee equales ft̃
adinuicem ita ⁊ ꝑsone. Qual
enũ pater talis filius ⁊ spẽ sc̃s.¬
⁊ eꝯuerso. Sicut aũt nec ꝯposi¬
tionem menbrorum corpoream.
nec dissimłitudinem partiũ
nec collectionem diuersorũ il¬
lic esse demonstrauimus. sic
ꝓfecto nec ibi. qr sc̃a trinitas
nec est turba nec corpus. nec ĩ¬
ꝑfectionem in ꝑsonis. nec suꝑ¬
fluam geminationem habet in
toto. s est deus unus sine diui¬
sione trinitatis. trinus: sine
ꝯfusione unitatis. Sicut uero
prima lineanim a nulla. scd̾a
a prima. t̾cia ab utraq. sic pͥ¬

Expanded text:
Trinitate et unitatem in substantia, Trinitate et unitatem in substantia, et trinitatem in personis confitemur. Sicut nec addere, nec augere, nec minuere triangulo debere aliquid diximus, ita nec summae um minorem, quam Patrem vel Spiritum sanctum, dicamus: subtrahimus tres personas credamus. Pluralitatem vero sicut in lineis, sic in personis assignamus. Sicut enim nec c, a vel b: ita Pater non estFilius. Et sicut lineae aequales sunt ad invicem, ita et personae. Qualis enim Pater, talis Filius, et Serso. Sicut autem nec compositionem membrorum corpoream, nec dissimilitudinem partium, nec collectionem diversorum, illic esse demonstravimus; sic profecto nec ibi, quia sancta Trinitas nec est turba, nec corpus, nec imperfectionem in personis, nec superfluam geminationem habet in toto; sed est Deus unus sine divisione Trinitatis, trinus sine confusione unitatis. Sicut vero prima linearum a nulla, secunda a prima, tertia ab utraque; sic pr
Abbreviated transcription (Latin):
A. talis circumducatur circulꝰ
cuius finem circumferentia
tangat. ⁊ centrum in capite po¬
nat. Addatur ⁊̃ ⁊ scd̃s. in quo
pite date linee ꝓtrahat᷑ scd̾a li¬
nea ad locum ad quem circu¬
li ꝯueniunt. que uocetur .c. ⁊
ꝓbat᷑ scd̾a a prima hoc modo. a.
⁊b. a centro ad circs̃iferentiã
ꝓcedunt. Ergo .b. est equał.a.
ꝓbat᷑ quadam argumentati¬
one quã logiei uocant a pri
mo ultimum. hoc mͦ. A est
equał .b. qr hoc iam ꝓbatum
erat. s.a. est equał .c. qr a cen¬
tro ueniunt ad circ̃ferentram
Ergo .b. ẽ equalis .c. Hoc aũt
totum dxxi. ut scias qd̃ prima
linea a nulla ꝓbat᷑. scd̾a a pͥma.
tercia uero ꝓbat᷑ ab utraq.
S qñ aliqua figura ab alia ꝓba¬
tur. quid aliud qͣm ẽẽ suum
ꝯtrahit ab illa ꝑ qͣm sic esse siẽ
est ꝯprobatur: S iam suꝑest
ut ueritatem signi signo uerita¬
tis ꝯparemꝰ. Sicut in triangło
płalitatem in lineis. singłari¬
tatem in figura. sic in summa

Expanded text:
a, talis circumducatur circulus, a, talis circumducatur circulus, cujus finem circumferentia tangat, et centrum in capite ponat. Addatur etiam et secundus in quo pite datae lineae protrahatur secunda linea ad locum ad quem circuli conveniunt, quae vocetur c, et probatur secunda a prima hoc modo: a et b a centro ad circumferentiam procedunt. Ergo b est aequalis a. probatur quadam argumentatione, quam logici vocant a primo, ad ultimum, boc modo: a est aequalis b, quia hoc jam probatum erat. Sed a est aequalis c, quia a centro veniunt ad circumferentiam. Ergo b est aequalis c. Hoc autem totum dixi, ut scias, quod prima linea a nulla probatur; secunda a prima; tertia vero probatur ab utraque. Sed quando aliqua figura ab alia probatur; quid aliud quam esse suum contrahit ab illa, per quam sic esse, sicut est, comprobatur? Sed jam superest, ut veritatem signi signo veritatis comparemus. Sicut in triangulo pluralitatem in lineis, singularitatem in figura, sic in summa
Abbreviated transcription (Latin):
siquid minuat᷑. uł totus destro¬
etur si quid subtrahat᷑. Talis
tñ in lineis płalitas ꝯprobatur.
ut hec non sit illa uł t̾cia. uł
eꝯuerso. Alioqͥn non esset eqͥ¬
laterus. cũ nichil sit illd̃ cui
est equale. s est unꝰ aꝑte trian¬
gulus ille sine diuisione tͥnita¬
tis. trinus uero sine ꝯfusione
unitatis. Non est enĩ in eo sin¬
głaritas ĩꝑfecta. nec pluralitas
suꝑflua. qr nec ĩꝑfectionem ostẽ¬
dit̾ in lineis. cum nichil minꝰ¬
habeant singła. nͨ supfluam ge¬
minationem in toto. cum uł¬
la sint ibi ĩꝑfc̃a. Uñ patet qd̾
nulla est ibi partium dissimi¬
litudo. Non est etiam ibi collec¬
tio diuersorum. qr non ÷ tur¬
ba.Nonenim hoc uocabłm tͥ¬
angulus nomen ẽ collectiuu.
Alioqͥn. gramatice diceret᷑: tri¬
angulus sunt. Nec est ibi men¬
brorum corporea ꝯpositio. qr ñ
est corpus. Si enim corpus ẽẽt
ꝯstaret ex suꝑficieb. Ihoc falsũ
tas. Poposite linee que uocetur

Expanded text:
si quid minuatur; vel totus destrusi quid minuatur; vel totus destruetur, si quid subtrahatur. Talis tamen in lineis pluralitas comprobatur, ut haec non sit illa, vel tertia, vel econverso, alioqui non esset aequilaterus, cum nihil sit illud, cui est aequale, sed est unus aperte triangulus ille sine divisione trinitatis, trinus vero sine confusione unitatis. Non est enim in eo singularitas imperfecta, nec pluralitas superflua, quia nec imperfectionem ostendit in lineis, cum nihil minhabeant singula; nec superfluam geminationem in toto, cum nulla sint ibi imperfecta. Unde patet quod nulla est ibi partium dissimilitudo; non est etiam ibi collectio diversorum, quia non est turba. Non enim hoc vocabulum, Triangulus, nomen est collectivum: alioqui grammatice diceretur: triangulus sunt. Nec est ibi membrorum corporea compositio, quia non est corpus. Si enim corpus esset, constaret ex superficiebus. Probatur tae lineae quae vocetur
Abbreviated transcription (Latin):
subsistens. tales ⁊ tali modo sibi
petit lineas ordinari. ut ab eqͣli¬
tate pume non discrepent. ⁊ ma¬
trem om̃ium figurar triangłm
loquor. ꝯstituant. Omnib siqͥd̾e
figuris in hoc dignior triangłs
inuenitur. qd̾ quadrati uł cir¬
culi uł figure cuslibet rationẽ
ꝓbat. Nam in ꝓpositione ꝓpoĩ¬
ta non triangłs s trianguli
linear̃ equalitas a circulis ꝯp¬
batur. ut cuiꝰlibet triangłi rec¬
tum uł acutum. uł obtusum
angłm ꝓponentis. differentia
dinoscatur. Nam equilaterꝰ
triangulus sicut lineas sic an¬
gulos pretendit equales. S nc̃
sacramentum trianguli uide¬
amus. In triangulo tres linee
sic emulant᷑ unitatem. ⁊ adin¬
uicem uniunt᷑. ⁊ accedunt ad
se. ut fiat illis simebͥ ẽẽ. ⁊ ꝯue¬
talis est in eo singłaritas. ut
nec augeri uł minui. nec sub¬
trahi quicqͣm possit ab eo. Alio¬
qͥn uł circulos quib ꝓbat᷑ ex¬
cedet si quid augeatur uł ad cir¬
culoꝵ circũ ferentias. ñ ꝑueniet

Expanded text:
subsistens, tales et tali modo sibi petit lineas ordinari ut ab aequalitate primae non discrepent; et matrem omnium figurarum triangulum loquor, constituant. Omnibus siquidem figuris dignior triangulus invenitur, qui quadrati vel circuli, vel figurae cujuslibet rationem probat. Nam in propositione proposita non triangulus, sed trianguli linearum aequalitas in circulis comprobatur, ut cujuslibet trianguli rectum vel acutum, vel obtusum angulum proponentis differentia dignoscatur. Nam aequilaterus triangulus sicut lineas, sic angulos praetendit aequales. Sed nunc sacramentum trianguli videamus. In triangulo tres lineae sic aemulantur unitatem, et ad invicem uniuntur et accedunt ad se, ut fiat illis simile esse. Utalis est in eo singularitas, ut nec augeri, vel minui, nec subtrahi quidquam possit ab eo, alioqui vel circulos, quibus probatur, excedit, si quid augeatur; vel ad circulorum circumferentias non perveniet,
Abbreviated transcription (Latin):
egerunt. id̾o euanuerunt in co¬
gitationib suis.⁊ dicentes se ẽẽ
sapientes stulti fcĩ sunt. In his
itaq que erant extra se cognoue¬
runt d̾m quibdam ꝓbabilib
⁊ necessariis argumentis. in qͥ¬
b sũme tͥnitatis apparet uestigi¬
um. ñ ꝓbabilit̾ tm̃. s necessario
ꝯꝓbatum. Sicut in illa grome¬
trica ꝓpositione demonstrat᷑ ap¬
te que sic ꝓponit᷑ illis qui sibi uẽ¬
dicant hanc artem. Ex data rec¬
ta linea triangłm equilaterũ
ꝯstituere. In quo nobis primũ
ꝯsiderandum ẽ. quid ⁊ quomͦ ꝓ
bare nitit᷑. ⁊ ex quib infert qd̾
ꝓbatur. Et ꝓposita siquid̾e linea

Expanded text:
anuerunt in cogitationibus suis: et dicentes se esse sapientes, stulti facti sunt. In iis itaque quae erant extra se, cognoverunt Deum quibusdam probabilibus et necessariis argumentis; in quibus summae Trinitatis apparet vestigium, non probabiliter tantum, sed necessario probatum, sicut in illa geometrica propositione demonstratur aperte; quae sic proponitur illis, qui sibi vindicant hanc artem. Ex data recta linea triangulum aequilaterum constituere. In quo nobis primo considerandum est quid et quomodo probare nititur, et ex quibus infert quod probatur. Ex proposita siquidem l
Abbreviated transcription (Latin):
celi ⁊ om̃is uirtus eoꝵ firmati
sunt. patet in ꝑsonis equalitas.
Singłaritatem uero sub̾e eius
testam̃ti lator ꝓbat dñs. Audi
isrł. Deus tuus d̾s unus est. De
scd̃o uero testam̃to. qͣr de scd̾o
circulo ip̃a iu̾tas eand̾e płali.¬
tatem ꝓbat precipiens discipłis
tas ostensa est. ubi baptizato

Expanded text:
coeli, et omnis virtus eorum, firmati sunt, patet in personis aequalitas. Singularitatem vero substantiae ejus testamenti lator probat Dominus. Audi, Israel, Deus tuus, Deus unus est . De secundo vero Testamento, quasi de secundo circulo, ipsa veritas eamdem pluralitatem probat, praecipiens discipulis, tas ostensa est, ubi baptizato
Abbreviated transcription (Latin):
diues efficitur. Sic ut uideat ꝓut
uderat uuxta flumen chobar ie¬
rechiel in campum egreditur.⁊
oleaster insertus in oluus pullu¬
lat fructificat ⁊ fecundatur. Sic
aurea uasa furamur egỹptiis.
sic ebreo seruit ꝓselitꝰ abscisis un¬
guib ⁊ rasis capillis. Sic sibi co¬
pulat moyses ethiopissam. oste
meretricem. Uñ in deuteromio
scriptum est. Si egressus fueris
ad pugnam ꝯtra inimicos tuos
⁊ tradiderit dñs d̾s tuus eos in ma¬
nus tuas. captiuosq duxeris.⁊¬
uideris in nũo captiuoꝵ mulie¬
rem pulchram ⁊ adamaueris eam
uolueris q eam habere uxorem: in¬
troducis in domũ tuam. Que rad
cesariem. ⁊ circ̃cidet ungues.⁊ de¬
ponet uestem in qua capta est.
sedens q in domo tua flebit pa¬
trem ⁊ matrem suam tino men¬
se.⁊ postea intrabis ad eam. dormi¬
es q cum ea ⁊ erit uror tua. Egres¬
cores ecclłiastici otra inimicos sit¬
os. cum armati gladio sp̃s qd̾ est

Expanded text:
dives efficitur . Sic ut videat, prout dives efficitur . Sic ut videat, prout viderat juxta fluvium Chobar, Ezechiel in campum egreditur; et oleaster insertus in olivis pullulat, fructificat, et fecundatur . Sic aurea vasa furamur Aegyptiis, sic Hebraeo servit proselytus abscissis unguibus et rasis capillis. Sic sibi copulat Moyses Aethiopissam, Osee meretricem. Unde in Deuteronomio scriptum est: Si egressus fueris ad pugnam contra inimicos tuos et tradiderit eos Dominus Deus tuus in manus tuas, captivosqvideris in numero captivorum mulierem pulchram et adamaveris eam voluerisque habere uxorem introduces in domum tuam quae radet caesariem et circumcidet ungues et deponet vestem in qua capta est sedensque in domo tua flebit patrem et matrem suam uno mense et postea intrabis ad eam dormiesque cum illa et erit uxor tua stores ecclesiastici contra inimicos suos, cum armati gladio spiritus, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
ampullosa ⁊ ineptas ut ai¬
unt qui magna locunt᷑ de mini¬
mis uerboꝵ phaleras quoꝵdam fi¬
delium coida pulsare uiderem:
meam cum cetĩs motu capitis
⁊ narium ꝯtractione uolens im¬
ꝑiciam ꝯsolari. uiuebam fateor
phariseum dicens intra me. Si
isti fidei ꝓmissum non irritassens
scirent utiq cuius ⁊ quał est
scĩa que tangit eos. qr pecc̃oris ÷.
S quid in hoc michi displicuit
nͥ xp̃c loquens samaritane mu¬
lieri: Aqͣm qͥppe mulieris non
siciebat ut ei deficeret. s ut ba¬
uilam suam meliore fonte re¬
ficeret. que prius portantis hu¬
meros onerabat. Uiuentem gͥ
in se uelud in specło mirabłium
dei debet imaginem uistus ꝓpon̾e
ut grauidas aquis ydrias uinr̃
faciat cenantib partunre. Ad
hoc enim cibum sareptine mu¬
lieris helẏas suscepit. ut cuius
manus uix farine pugillũ inue¬
nãt. oleũ in lechito. ⁊ farm̃a ĩydria.
ĩ desinent᷑ pꝰmodum possideret:
Sic solis ciuitas lingua canaan lo¬
quit᷑. ⁊ abrabam int̾ canantos

Expanded text:
ampullosa, et ineptas eorum, qui magna loquuntur de minimis, verborum phaleras, quorumdam fidelium corda pulsare viderem, meam cum caeteris motu capitis et narium contractione volens imperitiam consolari, vivebam, fateor, Pharisaeum, dicens intra me: si isti fidei promissum non irritassent, scirent utique cujus, et qualis est scientia quae tangit eos, quia peccatoris est. Sed quid in hoc mihi displicuit, nisi Christus loquens Samaritanae mulieri? Aquam quippe mulieris non sitiebat, ut ei deficeret, sed ut bajulam suam meliore fonte reficeret, quae prius portantis humeros onerabat. Viventem igitur in se, velut in speculo mirabilium Dei debet imaginem justus proponere, ut gravidas aquis hydrias vinum faciat coenantibus parturire. Ad hoc enim cibum Sareptanae mulieris Elias suscepit, ut cujus manus vix farinae pugillum invenerat, oleum in lecytho, et farinam in hydria indesinenter postmodum possideret . Sic solis civitas lingua Chanaan loquitur ; et Abraham inter Chananaeos
Abbreviated transcription (Latin):
quid est. ⁊ uere est.⁊ eẽntialit̾ ẽ.
⁊ unum ẽ totum qd̾ ẽ. Uñ pa-¬
arius tͥnitatis in uenies sacra¬
mentũ. Sic igitur ꝑ triangłm
in fide ꝯfirmamur. s non minꝰ
si inspicias diligenter: in mo¬
rib informamur. Quia enim
nos non tm̃ in anima głari.
s etiam corpus humłitatis nr̃e
ꝯfigurari corpori claritatis xp̃i
hoĩem. ext̾iorem ꝑ oꝑa. ꝑ affecti¬
ones intĩorem. deo ꝯmendare

Expanded text:
ntialiter est: et unum est totum quod est. Unde paarius Trinitatis invenies sacramentum. Sic igitur per triangulum in fide confirmamur: sed non minus, si inspicias diligenter, in moribus informamur. Quia enim nos non tantum in anima gloriari, sed etiam corpus humilitatis nostrae configurari corpori claritatis Christi hominem, exteriorem per opera, per affectiones interiorem, D
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ s.s. unũ st̃ in eẽntia solus tñ filtus
rubore carnis sic sr̃ induci potuit: ut
in nullo diminutionem patẽtur t̾¬
nitas. nec eentie diuide̾tur imitas nͥ
atigm̃ti sr̃ fluitatem reciꝑet. nec un¬

Expanded text:
s unum sint in essentia, solus tamen filius rubore carnis sic superinduci potuit; ut in nullo diminutionem pateretur Trinitas, nec essentiae divideretur unitas, nec augmenti superfluitatem reciperet, nec im
Abbreviated transcription (Latin):
linee sic emilant᷑ unitatem. ⁊ ad ĩ¬
uicem inuunt᷑. ⁊ accedunt a se ut
tnũ eẽ. Uñ talis est in eo singłaritas
ut nͦ augr̾ nec minui nec subtrahi
quicquã possit ab eo. alioquu uł
cͥculos quib ꝓbatur excedit siqͥd
augeatur. uł ad cireuloꝵ cͥcũferen¬
totus destruitur siquid subtrahat᷑:

Expanded text:
lineae sic aemulantur unitatem, et ad invicem uniuntur et accedunt ad se, ut Unde talis est in eo singularitas, ut nec augeri, vel minui, nec subtrahi quidquam possit ab eo, alioqui vel circulos, quibus probatur, excedit, si quid augeatur; vel ad circulorum circumferentotus destruetur, si quid subtrahatur.
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ est cum patre ⁊ filio ⁊ alia ꝑsona
a patre. nam qiic̃q existimeͣt eandẽ
ri cum filio. Quippe deus ñ sic assump¬
sit hominemz ut n dei ⁊ hominis sit
una ⁊ eadem. s ut ꝑsona dei ⁊ hoĩs
odemq homine nequit utelligi. nã
si unus homo est ͤ singulis płibus
ꝑsonis est una ꝑ. necesse est pluras
ꝑsonas q̃ciam alie sunt a se inuicem
esse unam eandemq ꝑm. quod non

Expanded text:
 est cum Patre et alia persona a Patre, quicunque existimat hanc ri cum Filio. Quippe Deus non sic assumpsit hominem, ut natura Dei et hominis sit una et eadem; sed ut persona Dei et hominis odemque homine nequit intelligi. Nam, si unus homo cum singulis pluribus personis una persona est, necesse est plures personas, quae aliae sunt a se invicem, esse unam eamdemque personam: quod non
Abbreviated transcription (Latin):
sinuuil tu eodem homine in carnatam ĩ¬
possibile est ⁊ ille. si deus filius mẽ¬
natus est. ⁊ deus qui est filins ñ est
alius s imnus. ⁊ id̾ numero deus qui
ẽe patrem quoq ẽẽ incarnatum cũ
filio ꝓpt̾ unitatem deitatis. quam
eiꝰ in carnationem. cred̾ eum ñ asstĩp¬
sisse hominem in uuitatem nat᷑e᷑. s
ui unitatem persone. hinc ã sompniat
honituem a filio dei mag̃ esse asscĩp¬
tum ui nature imnitatem quã in ꝑͦ
unitatem. Si entm hoc ñ optuaret᷑.
ũ dicẽt mag̃ esse necessarium patͦm

Expanded text:
in eodem homine incarnatam possibile est. Et ille: Si Deus Filius incarnatus est; et Deus qui est Filius non est alius, sed unus et idem numero Deus, quiur necesse Patrem quoque esse incarnatum cum Filio, propter identitatem Deitatis, quam ejus incarnationem, credit eum non assumpsisse hominem in unitatem naturae, sed in unitatem personae. Hic autem somniat hominem a Filio Dei magis esse assumptum in naturae unitatem, quam in personae unitatem. Si enim hoc non opinaretur, non diceret ma
Abbreviated transcription (Latin):
dectate sabe̾. s dicit michi he̾ticus.
Si unum st̃. omẽs situt in carnati.
Non. ad solum xp̃m ꝑtinet caro. nẽ¬
pe. aliud est aĩa. altud est rõ. ⁊ tñ in
anuna est rõ. ⁊ uua est antma. S

Expanded text:
citharae. Sed dicit mihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non. Ad solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
medet. qui sic querit ⁊ inuenit. ꝙ
oꝑe ꝯplet qd̾ sufficit. ꝓlorigno ui¬
uas tempore. Nichil enĩ longuis
et̾nitate. Sic igit᷑ bene ent tͥ. c̃ cen¬
tuplumi in hac uita recepis. ⁊ lon¬
guo uiues tempore. c̃ uitam et̾nam

Expanded text:
medet, qui sic quaerit et invenit, et medet, qui sic quaerit et invenit, et opere complet quod sufficit. Et longo vivas tempore: nil enim longius aeternitate. Sic bene erit tibi, cum centuplum in hac vita receperis, et longo