comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aisponuntur. E cce enim peccator flagellau¬
dus est de reb humanis. Arescit in eius
laborib terra ⁊ concutitur in eius naufragis
inare ⁊ ignescit in eius sudorib aer ⁊ obte¬
tenebrescit contra cum mundationib celum:
mardescunt in eius oppressionib homines:
mouentur in qus aduersitate angelicȩ uir-¬
tutes. N ũquidũa hec quȩ manimata uel
quȩ uiuentia diximus suis instinctionibus.
&e non magis diuinis unpulsionib agitant᷑:
Quicquiad est itaq quod exterius seuit: ꝑ
hoc ille intuendus est. qui hoc interius
dices filiis israbel: qui est misit me ad uos.
Cum itaq flagellamur: ꝑ ea quȩ uidemus:
illum debemus sollicite metuere quem non ui¬
demus. Uir itaq sc̃s despiciat qͥcqͥd extenꝰ t̾ret:
quicquid ꝑ essentiam suam nisi regeretur ad ni¬
chilum tenderet: & mentis oculo suppressis
omnib intueatur unum. in cuius essentiȩ cõpa¬
ratione esse nr̃m non esse est: & dicat. ipse

Expanded text:
disponuntur. Ecce enim peccator flagellandisponuntur. Ecce enim peccator flagellandus est de rebus humanis: arescit in ejus laboribus terra, concutitur in ejus naufragiis mare, ignescit in ejus sudoribus aer, obtenebrescit contra eum inundationibus coelum, inardescunt in ejus oppressionibus homines, moventur in ejus adversitate tutes. Nunquid nam hic quae inanimata, vel quae viventia diximus, suis instinctionibus, et non magis divinis impulsionibus agitantur? Quidquid est itaque quod exterius saevit, per hoc ille intuendus est qui hoc interius dices filiis Israel: Qui est misit me ad vos . Cum itaque flagellamur per ea quae videmus, illum debemus sollicite metuere, quem non videmus. Vir itaque sanctus despiciat quidquid exterius terret, quidquid per essentiam suam, nisi regeretur, ad nihilum tenderet: et mentis oculo suppressis omnibus intueatur unum in cujus essentiae comparatione, esse nostrum non esse est, et dicat: Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur ÷ ipse enim solus est.s Sed aliud est
esse: aliud principaliter esse: aliud mutabili¬
ter ⁊ atq aliud inmutabiliter esse. Sunt
enim hec omnia. sed principaliter non sunt:
quia in semet ipsis minime subsistunt ⁊ &¬
nisi gubernantis manu teneantur esse nequa¬
quam possunt. Cuncta namq iu illo subsi-¬
stunt a quo creata sunt: nec ea quȩ uiuunt
sibi metipsis uitam tribuunt ⁊ nec ca quȩ
mouentur &e non uiuunt suis uirtutib du
cuntur ad motum: sed ille cuncta mouet.
qui quȩdam uiuificat ⁊ quedam uero non
uiuificata in extremam essentiam inire or¬
ainans seruat. Cuncta quipƿe ex nichilo
facta sunt: eoꝵ q essentia rursum ad nichi¬
lum tenderet ⁊ niũ eam auctor omnium re¬
giminis manu retineret. Omnia itaq quȩ
creata sunt per se nec subsistere preualent.
nec moueri: sed intantum subsistunt. inqͣn¬
tum ut esse debeant acceperunt. In tantum
mouentur: inquantum occulto iustinctu

Expanded text:
dicitur: Ipse enim solus est. Sed aliud est dicitur: Ipse enim solus est. Sed aliud est esse, aliud principaliter esse; aliud mutabiliter, atque aliud immutabiliter esse. Sunt enim haec omnia, sed principaliter non sunt, quia in semetipsis minime subsistunt, et nisi gubernantis manu teneantur, esse nequaquam possunt. Cuncta namque in illo subsistunt; a quo creata sunt, nec ea quae vivunt sibimetipsis vitam tribuunt, neque ea quae moventur et non vivunt suis nutibus ad motum ducuntur, sed ille cuncta movet, qui quaedam vivificat, quaedam vero non vivificata in extremam essentiam mire ordinans servat. Cuncta quippe ex nihilo facta sunt, eorumque essentia rursum ad nihilum tenderet, nisi eam auctor omnium regiminis manu retineret Omnia itaque quae creata sunt, per se nec subsistere praevalent, nec moveri; sed in tantum subsistunt, in quantum ut esse debeant acceperunt; in tantum moventur, in quantum occulto instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscunt. Unde fit ut eius uerba non ꝑ
coꝵ aures suꝑuacue transeant: sed hec in
suis cordib figant. Uude hic subditur. Et
quando mandata eius non transitorie. sed
unplenda opere audimus. Hinc est quod
de ipsa matre uirgine scriptum est. Maria
autem conseruabat omuia uerba hec confereñ
In corde suo. Quȩ nimirum uerba oe cum
ad operationem ꝓdeunt. In sinu cordis abscor¬
sa latent: si ꝑ hoc quod foras agitur. intus
agentis animus non deuatur. Nam cum
conceptus sermo ad opus ducitur ⁊ si per hoc
humana laus queritur: sermo dei in sinu
mentis ꝓculdubio non occultatur. Sed nosse
uelim beate uir. cur te tanta intentione exa¬
mines: cur tanta sollicitudine ad stringas
non sunt angeli & homines. celum. & terra.
aer. & maria. cuncta uolatilia uel quadrupẽ¬
dia atq repentia. S Et certe scriptum est. Crea-¬
uit ut essent omnia. Cum ergo in rerum na-¬
tura tam multa sint. cur beati uiri uoce nũc

Expanded text:
agnoscunt. Unde fit ut ejus verba non per agnoscunt. Unde fit ut ejus verba non per eorum aures supervacue transeant, sed haec in suis cordibus figant. Unde hic subditur: CAPUT quanto mandata illius non transitorie, sed implenda opere audimus. Hinc est quod de ipsa matre Virgine scriptum est: Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo . Quae nimirum verba, et cum ad operationem prodeunt, in sinu cordis absconsa latent, si per hoc quod foris agitur intus agentis animus non elevatur. Nam cum conceptus sermo ad opus ducitur, si per hoc humana laus quaeritur, sermo Dei in sinu mentis procul dubio non occultatur. Sed nosse velim, beate vir, cur te tanta intentione examines, cur te tanta sollicitudine astringas? non sunt angeli et homines, coelum et terra, aer et maria, cuncta volatilia, quadrupedia, atque repentia? Et certe scriptum est: Creavit ut essent. omnia . Cum ergo in rerum natura tam multa sint, cur beati viri voce nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Custodire quippe per intentionem est: non
declinare ꝑ operationem. Hec namq est sollici-¬
tudo iustoꝵ. ut actus suos cotidie iuxta uias
ueritatis examinent: & cas sibi in regulam
ꝓponentes. a rectitudinis earum tramite non
declinent. Super semctipsos quippe cotidie
ire contendunt ⁊ & quo in uirtutum uertice
prouehuntur. cauta reprehensione diiudicãt.
quicqͥd de eis ex semetipsis. rtimnanet infra se¬
metipsos: & totos se illo festinant trabere.
ubi se inueniant ex parte ꝑuenisse. Sequit᷑.¬
Amandatis labioꝵ. eius non recessi. Sicut
bene obsequentes famuli dominoꝵ suoꝵ.
uultibus semper intenti sunt. ut ea quȩ pre
cep erint festini audiant. & implere conterr¬
dant ⁊ sic iustoꝵ. mentes ꝑ intentionem
suam omnipotenti deo assistunt. atq in
scriptura eius quasi os eius intuentur: ut
quia ꝑ eam deus loquitur omne quod uult.
tanto auoluntate eius non discrepent. ⁊ qͣnto
candem uoluntatem illius in eius do quio

Expanded text:
custodire quippe per intentionem est, non custodire quippe per intentionem est, non declinare per operationem. Haec namque est sollicitudo justorum, ut actus suos quotidie juxta vias veritatis examinent, et eas sibi in regulam proponentes, a rectitudinis earum tramite non declinent. Super semetipsos quippe quotidie ire contendunt, et quo in virtutum verticem provehuntur, cauta reprehensione dijudicant, quidquid de eis ex semetipsis remanet infra semetipsos, et totos se illo festinant trahere, ubi se inveniunt ex parte pervenisse. Sequitmandatis labiorum ejus non recessi. - Sicut bene obsequentes famuli dominorum suorum vultibus sempeceperint, festine audiant et implere contendant, sic justorum mentes per intentionem suam omnipotenti Domino assistunt, atque in scriptura ejus quasi os ejus intuentur, ut quia per eam Deus loquitur omne quod vult, tanto a voluntate ejus non discrepent, quanto eamdem voluntatem illius in ejus eloquio
Abbreviated transcription (Latin):
iam dixerat. scio quod redemptor meus uiuit.
o in nouissimo de terra surrecturus sim. sic¬
in futuram operationem incarnandȩ sapien-¬
tiȩ intendere ⁊ sicut nos eiusdem sapientiȩ
iam preterita opera ꝑfidem uidẽmus: quod
mediator dei & hominum benignus ad tri-¬
buendum  humilis ad sustinendum ⁊ pati¬
ens ad exemplum prebendum fuerit. Cuius
nimirum uitam dum beatus iob suꝑno sp̃u
repletus sollicita intentione conspiceret ⁊ fir¬
turam mansuetudinis illius humilitatem
preuidens quasi ad exemplum sibi ꝓpositũ
recurrit. ut quicquid in hac uita ageret.
admirationis illiuꝰ uestigia ligaret: quãtuꝰ
qui occultȩ dispositionis eius sublimia uidere
non poterat: quasi uiterra conspiciens ad
imitationem qus uestigia teneret. De quib
cius uestigiis. per petrum dicitur. Ap̃s pas¬
ius est ꝓ nobis. uobis relinquens exemplum:
ut sequamini uestigia eius. De quo adhuc
declinaui ex ea. Custodit & enim & non
declinat: qui hoc ubi intendit operatur.

Expanded text:
m dicitur: Scio quod Redemptor meus vivat, et in novissimo de terra surrecturus sim, in futura operatione incarnandae sapientiae intendere, sicut nos ejusdem sapientiae jam praeterita opera per fidem videmus, quod Mediator Dei et hominum benignus ad tribuendum, humilis ad sustinendum, patiens ad exemplum praebendum fuerit. Cujus nimirum vitam dum beatus Job, superno spiritu repletus, sollicita intentione conspiceret, futuram mansuetudinis illius humilitatem praevidens, quasi ad exemplum sibi propositum recurrit, ut quidquid in hac vita ageret, ad imitationis illius vestigia ligaret, quatenus qui occultae dispositionis ejus sublimia videre non poterat, quasi in terra conspiciens, ad imitationem ejus vestigia teneret. De quibus ejus vestigiis per Petrum dicitur: Christus passus est pro nobis, vobis relinquens exemplum, ut sequamini vestigia ejus . De quo adhuc declinavi ex ea. - Custodit enim et non declinat, qui hoc ubi intendit, operatur; et
Abbreviated transcription (Latin):
sic de presentib disserat ⁊ ut de futuro cõtice¬
scat. Cognita itaq discretionis huius custo dia.
cum ĩmutatione uocis illius nr̃a quoq intelli¬
geutia alternet ⁊ ut tanto uerius eius sensibꝰ
congruat: quanto se o cum eus uocibus
immutat. Uerbis itaq precedentib sc̃s
uir per dissertas prudentiȩ arte sententias.
iniqui cuiuslibet culpas protulit: & quã
sit cdampnanda eius actio expressit. De cuꝰ

Expanded text:
sic de praesentibus disserat, ut de futuris 534 reticesic de praesentibus disserat, ut de futuris 534 reticescat. Cognita itaque discretionis hujus custodia, cum immutatione vocis illius nostra quoque intelligentia alternet, ut tanto verius ejus sensibus congruat, quanto se et cum ejus vocibus immutat. Verbis itaque praecedentibus sanctus vir per disertas prudentiae arte sententias iniqui cujuslibet culpas protulit, et quam sit damnanda ejus actio expressit. De cuju
Abbreviated transcription (Latin):
CII
UUIRI
HIST̃ORIA: PER NOUUM: UORUMEN
enodare inysterium typice expositionis aggredi.¬
mur ⁊ oportet ut eiusdem uiri uel nomine uel
passione. significationem misticam pͥncipaliter
proferamus: quatinus habitaculoꝵ. more
dum superscriptiouem tituli in ipsa postis frõ¬
te prefigimus ⁊ quia cuius est domus agnosci¬
tur. securius intretur. Crebro autem dixisse me
memini: quoniam beatus iob passionem redẽp
sione sua signauit &e nomine. Iob quippe in-
terpretatur dolens. Et quis alius in hoc do-¬
lente figuratur ⁊ nisi is de quo scriptum est.
uere langores nr̃os ipse tulit. & dolores nr̃os
ipse portauit. De quo rursum dicitur.
Liuore qus sanati iumus. Ainici uero eiꝰ
hereticoꝵ. speciem teneit : qui ut sepe iam
diximus. dm̃ dum dcfendere uituitur offen¬
dunt. Sanctus ergo uir per uuluera ce uer¬
ba sic loquatur sua. ut etiam nr̃a significct:
plerumq ꝑ prophetiȩ spiritum uentura
narret. presentia transcendat: non nũquã uero

Expanded text:
cti viri historia per novum volumen enodare mysterium typicae expositionis aggredimur, oportet ut ex ejusdem viri vel nomine, vel passione significationem mysticam principaliter proferamus, quatenus habitaculorum more, dum superscriptionem tituli in ipsa postis fronte praefigimus, quia cujus est domus agnoscitur, securius intretur. Crebro autem dixisse me memini quoniam beatus Job passiones Redemptiae, et passione sua signavit et nomine. Job quippe in interpretatur dolens. Et quis alius in hoc dolente figuratur, nisi is de quo scriptum est: Vere languores nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit ? De quo rursum dicitur: Livore ejus sanati sumus . Amici vero ejus haereticorum speciem tenent, qui, ut saepe jam diximus, Deum dum defendere nituntur, offendunt. Sanctus ergo vir per vulnera et verba sic loquatur sua, ut etiam nostra significet, et plerumque per prophetiae spiritum ventura narret, praesentia transcendat; nonnunquam vero
Abbreviated transcription (Latin):
ui rebus pessimis. Sic itaq in tenebris quaũ in
luce ambulant: qui ita gaudent in nocte peccati:
ac si cos lux iusticie circuifundat. Nel certe quia
tenebre uitam presentem non inconuenienter ex¬
primunt: in qua alienȩ conscientiȩ non uidentur:
lux uero nr̃a patria ȩterna est. in qua dum uultus
aspicimus corda in nobis nr̃a uicissim uidemus.
miqui autem quia uitam presentem ita diligunt:
atꝙ hec exilii tempora complectunitur. acsi iam
in patria regnent e recte dicitur. sic in tenebris
quasi in luce ambulant: quia sic in presenti ceci¬
tate leci sunt. acsi iam ȩterne patrie luce ꝑfru¬

Expanded text:
in rebus pessimis . » Sic itaque in tenebris quasi in in rebus pessimis . » Sic itaque in tenebris quasi in luce ambulant, quia ita gaudent in nocte peccati, ac si eos lux justitiae circumfundant. Vel certe, quia tenebrae vitam praesentem non inconvenienter exprimunt, in qua alienae conscientiae non videntur, lux vero nostra patria aeterna est, in qua dum vultus aspicimus, corda in nobis nostra vicissim videmus; iniqui autem quia vitam praesentem ita diligunt, atque haec exsilii tempora complectuntur ac si jam in patria regnent; recte dicitur: Sic in tenebris quasi in luce ambulant, quia sic in praesenti caecitate laeti sunt, ac si jam aeternae patriae luce per
Abbreviated transcription (Latin):
ra quippe mens iusti est. quȩ peccati sui tenebrã
deserens. ad lucem iam erumpit ȩternitatis:
sicut de sca quoq ȩcclesia dicitur. Quȩ est ista
quȩ progreditur quasi aurora consurgens S
Quo igitur iustus quisq iusticiȩ luce irradia¬
tur ⁊ in presenti uita honorib sublunatur : eo¬
ante peruersoꝵ oculos tenebrȩ mortis fiunt: qͥa
qui peruerse se egisse memuierunt. corrigi perti¬
mescunt. Sc̃per namq desiderant in suis praui¬
tatib relaxari: incorrecti uiuere: & de culpa
gaucium habere. Quoꝵ ipsa letalis leticia con¬
uenienter exprimitur. cum protinus subinfcitur.¬
Et sic in tenebris quasi in luce ambulant. Per¬
uerse aenim mentes gaudent in facinorib: per
culpam suam cotidie ad supplicum trahuntur
& securi sunt. U nde & ꝑ salomonem dicitur.
Sunt impii qui ita securi sunt: quasi iustors
facta habeant. De quib rursum scriptum est.
Qui lerantur cum male fecerint: oe exultant

Expanded text:
ra quippe mens justi est, quae, peccati sui tenebras ra quippe mens justi est, quae, peccati sui tenebras deserens, ad lucem jam erumpit aeternitatis, sicut de sancta quoque Ecclesia dicitur: Quae est isquae progreditur quasi aurora consurgens? » Quo igitur justus quisque justitiae luce irradians in praesenti vita honoribus sublante perversorum oculos tenebrae mortis fiunt, quia qui perversa se egisse meminerunt corrigi pertimescunt. Semper namque desiderant in suis pravitatibus relaxari, incorrecti vivere, et de culpa gaudium habere. Quorum ipsa lethalis laetitia convenienter exprimitur, cum protinus subinferturEt sic in tenebris quasi in lumine ambulant. - Perversae etenim mentes gaudent in facinoribus, per culpam suam quotidie ad supplicium trahuntur, et securi sunt. Unde et per Salomonem dicitur: « Sunt impii qui ita securi sunt, quasi justorum facta habeant . » De quibus rursum scriptum est: « Qui laetantur cum malefecerint, et exsultant
Abbreviated transcription (Latin):
umbram mortis. Iniqui semꝑ afflictionem
fidelium expectant: cosq in tribulatione ui¬
dere desiderant. Et in tenebris domos ꝑfodiũt:
dum cor in nocentium sed tamen infirioꝵ. de¬
iectionis tempore pessima collocutione corrũ¬
punt. Sed plerumq contingit. ut dum bono̾
quosq in dciectione conspiqiunt ⁊ fubito occul¬
ta dispensatione diuina iustus quispiam qͥ
uidebatur oppressus aliqua seculi potestate
fulciatur: ciqꝙ ptosperitas uite pitientis arrideat
quem prius aduersitatis tenebrȩ premebant.
Quam nimirum ꝓsperitatem illius cum per-¬
uersi conspiciunt: sicut predictum est ꝑturbant᷑.
Mox enim ad corda sua redeunt: ante mentis
oculos reuocant quicquid se ꝑuerse egisse memi¬
nerunt. Uindicari in se omne uicium formi¬
dant: & unde illelucet qui potestatẽ suscipit:
uide peruersus qui cõrrigi metuit in tristicia
tenebrescit. Bene ergo dicitur: si subito apparu¬
crit autora arbitrantur umbram mortis. Auro¬

Expanded text:
urbantur. --Iniqui semper afflictionem fidelium exspectant, eosque in tribulatione videre desiderant. Et in tenebris domos perfodiunt, dum cor innocentium, sed tamen infirmorum, dejectionis tempore pessima collocutione corrumpunt. Sed plerumque contingit ut dum bonos quosque in dejectione conspiciunt, subito occulta dispensatione divina justus quispiam qui videbatur oppressus, aliqua saeculi potestate fulciatur, eique prosperitas vitae praesentis arrideat, quem prius adversitatis tenebrae premebant. Quam nimirum prosperitatem illius cum perversi conspiciunt, sicut dictum est, perturbantur. Mox enim ad corda sua redeunt, ante mentis oculos revocant quidquid se perverse egisse meminerunt, vindicari in se omne vitium formidant, et unde lucet ille qui potestatem suscipit, inde perversus quisque qui corrigi metuit in tristitia tenebrescit. Bene ergo dicitur: Si subito apparuerit aurora, arbitrantur umbram mortis. Auro
Abbreviated transcription (Latin):
ignoramus. Dum uero eas penitendo ꝑsequimꝰ:
quid uobis de eis iudex in suo examine dicere
possit inuenimus. Unde adhuc apte subiun¬
ce intelligam quid loquatur michi. T unc
culpas plangimus: cum pensare ceperimus. Sed
tunc subtilius pensamus cum sollicitius plangimnꝰ ⁊
atq ex lamentis in corde nr̃o plenius nascitur.
quid est quod peccantib diuina districtio mi-¬
natur. quȩ erunt illa reproboꝵ. imꝓperia:¬
qui terror: quȩ implacabilis maiestatis auersio.
Tanta cium tunc dñs iratus reprobis dicet:
quanta eos pati ex equitate ꝑmiserit. Quȩ ni¬
mirum uerba animaduersionis iusti dum mͦ
sollicite metuunt: euadunt. Sed quis in illo
cramine inueniri iustus ualeat ⁊ si secundum

Expanded text:
ignoramus; dum vero eas poenitendo persequimur, ignoramus; dum vero eas poenitendo persequimur, quid nobis de eis judex in suo examine dicere possit invenimus. Unde adhuc apte subjunet intelligam quid loquatur mihi. - Tunc enim culpas plangimus, cum pensare coeperimus; sed tunc subtilius pensamus, cum sollicitius plangimus, atque ex lamentis in corde nostro plenius nascitur quid est quod peccantibus divina districtio minatur, quae erunt illa reproborum imqui terror, quae implacabilis Majestatis aversio. Tanta enim tunc Dominus reprobis iratus dicet; quanta eos pati ex aequitate permiserit. Quae nimirum verba animadversionis illius justi, dum modo sollicite metuunt, evadunt. Sed quis in illo examine inveniri justus valeat, si secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Coram deo iudicium ponere est. intra secretũ
mentis ꝑ fidei contemplationem ad tremendũ
examen mnaiestatis illius oculos nr̃e considera¬
tionis aperire ⁊ quid peccator homo mercatur
attendere: & occultus nunc & tacitus iudex
quam terribilis post appareat considerare. Ex
qua re agitur. ut ad cognitionem sui anima
subtilius reuocetur ⁊ d: quo occultum iudicẽ
magis terribilem uidet: eo de suis actibꝰ formido¬
losius angustetur. Auxie trepidat ⁊ culpas suas
lamentis insequitur: penitendo inerepat qualem
fuise se memiuit. Uude nunc quoq postquam
dictum est. ponam coram eo iudicium: recte
subiungitur. Os meum replebo increpationibus.
Qui enim sibi in conspectu dei iudicium pouit ⁊
os suum increpationibus replet: quia dum
subtile exainen tremendi contra se iudicis cõtem¬
platur ⁊ amara se penitentiȩ inuectione ꝑsẽquit᷑.
Sepe autem dum culpas nr̃as pensare negliginꝰ:
quȩ earum reprehensio in iudicio sequatur

Expanded text:
Coram Deo judicium ponere est intra secretum mentis per fidei contemplationem ad tremendum examen majestatis illius oculos nostrae considerationis aperire, quid peccator homo mereatur attendere, et occultus nunc et tacitus judex quam terribilis post appareat considerare. Ex qua re agitur ut ad cognitionem sui anima subtilius revocetur, et quo occultum judicem suum magis terribilem videt, eo de suis actibus formidolosius angustetur. Anxie trepidat, culpas suas lamentis insequitur, poenitendo increpat, qualem fuisse se meminit. Unde nunc quoque postquam dictum est: Ponam coram eo judicium, recte subjungitur: Os meum replebo increpationibus. Qui enim sibi in conspectu Dei judicium ponit, os suum increpationibus replet, quia dum subtile examen tremendi contra se judicis contemplatur, amarae se poenitentiae invectione persequitur. Saepe autem dum culpas nostras pensare negligimus, quae earum reprehensio in judicio sequatur
Abbreviated transcription (Latin):
uoce iustus ante flagella dictus est: non idcir¬
io temptari ꝑmissus est. ut in eo uitia pur¬
garentur ⁊ sed ut merita crescerent. Aurum
uero igne purgatur. Minus ergo de se estuna-¬
uit ipse quam erat: dum tribulationi tra¬
ditus purgari se credidit. qui purgandũ
in se aliquid non habebat. Sciendum
at animus iustoꝵ ⁊ ea tamen quȩ agunt
quam sint recta conspiciunt: sed de eoꝵ
rectitudine non presumunt. Uude adhuc
subditur. Uestigia eius secutus est pesineus:
uiam eus custodiui: & non declinaui ex ea.

Expanded text:
voce justus ante flagella dictus est, non idcirvoce justus ante flagella dictus est, non idcirco tentari permissus est ut in eo vitia purgarentur, sed ut merita crescerent, aurum vero igne purgatur. Minus ergo de se aestimavit ipse quam erat, dum, tribulationi traditus, purgari se credidit, qui purgandum in se aliquid non habebat. 40. Justiat animus justorum, ea tamen quae agunt quam sint recta conspiciunt, sed de eorum rectitudine non praesumunt: Unde adhuc subditur: Vestigia ejus secutus est pes meus: viam ejus c
Abbreviated transcription (Latin):
me uertam ad dexteram: non uidebo illum. In
dexteram ꝓculdubio uertitur: qui de uirtutibus
leuatur. Sed dm̃ uidere non ualet. qui priuata
leticia de bonis actib gaudet: quia in eo cordis
oculum tumor dationis premit. Uude bene aliaᷤ
dicitur. Ne declines add dexteram: aut ad sinistr̃ã.
In quibꝰ cunctis plerumq se auima discutit:
nec tamen plene reprehendere semetipsam ua¬
let. Unde hic apte subditur: ipse ueroscit uiam
te discutio: & tamen perfecte scire non possum.
Et tamen ille quem uidere non ualeo: udet
subtiliter quȩ ago. Sequitur. Et probauit
me quasi aurum quod per ignem transit. Au¬
rum in fornace ad naturȩ sue claritatem profi¬
cit: dum sordes amittit. Quasi aurum gͦ
quod per ignem transit probatur anima iu¬
stoꝵ: quib in exustione tribulationis &
subtrahuntur uicia. & merita augentur.
Nec elationis fuit quod scs̃ uir in tribulatione
positum se auro comparauit. ⁊ quia qui dei

Expanded text:
me vertam ad dexteram, non videbo illum. In me vertam ad dexteram, non videbo illum. In dexteram procul dubio vertitur qui de virtutibus elevatur. Sed Deum videre non valet qui privata laetitia de bonis actibus gaudet, quia in eo cordis oculum tumor elationis premit. Unde bene alias dicitur: Non declines ad dexteram, aut ad sinistram . In quibus cunctis plerumque se anima discutit, nec tamen plene deprehendere semetipsam valet. Unde hic apte subditur: CAPUT XXXII. te discutio, et perfecte me scire non possum; et tamen ille quem videre non valeo, videt subtiliter cuncta quae ago. Sequitur: Et probabit me quasi aurum quod per ignem transit. Aurum in fornace ad naturae suae claritatem proficit, dum sordes amittit. Quasi aurum ergo quod per ignem transit probantur animae justorum, quibus exustione tribulationis et subtrahuntur vitia et merita augentur. Nec elationis fuit quod sanctus vir in tribulatione se positum auro comparavit, quia qui Dei
Abbreviated transcription (Latin):
deprehendimus ubi sunt: ibi eas metiumus
ubi non sunt. Creator autem nrͣ qui ubiq ẽ
totus. & cernens cuncta non cernitur. tanto
magis metuendus est: quanto inuisibilis per¬
manens de ur̃is actibꝰ quando. & quid discer.¬
nat ignoratur. Quȩ tamen uerba intelligi
oe aliter possunt. Ad orientem quippe imus.
cum mentem in consideratione maiestatis eius
attollimus. Sed non apparet: quia qualis
in natiira sua est: a cogitatione mortali uideri
cordis oculum. s ipsa iumensitate luminis
reuerberatum. ad nosietipsos rediicimus: &
lassati aiscimus ualde super nos esse quod que¬
rebamus ⁊ nr̃amq mortalitatem considerantes.
in dignos nos adhue esłe depithendimus:
qui iminortalem uidere ualeamus. Si ad
s̃inistram quid agam: N on apprchendam
eum. Aa sinistram ire est: peccatoꝵ delecta¬
tionib consentire. Et nimirum constat
quia dm̃ apprehendere non ualet: qui adhue
in delectatione peccati ꝑ sinistram iacet. Si

Expanded text:
deprehendimus ubi sunt, et ibi eas metuimus deprehendimus ubi sunt, et ibi eas metuimus ubi non sunt. Creator autem noster, qui ubique totus est, et cernens cuncta non cernitur, tanto magis metuendus est, quanto invisibilis permanens, de nostris actibus quando et quid decernat ignoratur. Quae tamen verba intelligi et aliter possunt. Ad Orientem quippe imus, cum mentem in consideratione majestatis ejus attollimus. Sed non apparet, quia qualis in natura sua est a cogitatione mortali videri cordis oculum, sed ipsa immensitate luminis reverberatum, ad nosmetipsos reducimus, et lassati discimus valde super nos esse quod quaerebamus, nostramque mortalitatem considerantes, indignos nos adhuc esse deprehendimus qui immortalem videre valeamus. Si ad sinistram, quid agam non apprehendam eum. Ad sinistram ire est peccatorum delectationibus consentire. Et nimirum constat quia Deum apprehendere non valet qui adhuc in delectatione peccati per sinistram jacet. Si
Abbreviated transcription (Latin):
non uidebo illum. Creator quippe omnium
in parte non est. quia ubiq est: o tunc mi¬
nus inuenitur. quando is qui totus ubiq est
in parte queritur. Incircuinscriptus namq
spiritus omnia intra semetipsum habet :¬
quȩ tamen ox implendo circuindat. & curtum¬
do sustinet. D ene autem postquam dictum ẽ.
si ad orientem iero non apparet.⁊ si ad occiden¬
tem non intelligam eum ⁊ si ad sinistram qͥd
agam. non ayprehendam eum ⁊ si me uertam
ad dexteram non uidebo illum: ilico adiunxit.
Ipse uero scit uiam meam. Fesi aperte dicat¬
U idere non ualco uidentem me: & eum qͥ
me subtiliter intuctur. intueri non possum÷
ut uidelicet ostendat. quia tanto cautius
formiclandus est: quanto conspicabilis non c̃.
Qui enim ita uos aspicit. ut a nobis aspici
nequeat ⁊ eo magis tunendus est: quo cuncta
uidens minime uidetur. Cum enim contra
nos latere quempiam in insidiis credimus:
co illum amplius metuimus quo miuine
uidemus. Cumq qus insidias nequaquam

Expanded text:
ndus. --Creator quippe omnium in parte non est, quia ubique est. Et tunc minus invenitur, quando is qui totus ubique est in parte quaeritur. Incircumscriptus namque spiritus omnia intra semetipsum habet,e tamen et implendo circumdat, et circumdo sustinet. Bene autem postquam dictum est: Si ad orientem iero, non apparet: si ad occidentem, non intelligam eum. Si ad sinistram, quid agam? non apprehendam eum: si me vertam ad dexteram, non vidIpse vero scit viam meam. Ac si aperte dicat: Videre non valeo videntem me, et eum qui me subtiliter intuetur intueri non possum; ut videlicet ostendat quia tanto cautius formidandus est, quanto conspicabilis non est. Qui enim ita nos aspicit, ut a nobis aspici nequeat, eo magis timendus est, quo cuncta videns minime videtur. Cum enim contra nos latere quempiam in insidiis credimus, eo illum amplius metuimus, quo minime videmus. 516 Cumque ejus insidias nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
subiuncta sententia ostendit: quia in tot
bonis que egerat nil se esse credidit. Sedhec
ipsa superius uerba repetentes: ut possumus
meus. Quasi quidam namq gressus dei sunt.
ipsas quas ceruimus operationes eius ⁊ quibꝰ
bonus quisq malusq regitur: quibꝰ iusti in
iustiq suis ordinib disponuntur ÷ quib &
subiectus quisq ad meliora cotidie ducitur:
& aduersus aid deteriora corruens toleratur.
De quib nimirum gressib ꝓpheta dicebat.
Llisi sunt gressus tui ds̃. Nos itaq eum uir¬
tutem longanimitatis atq pietatis eius intu¬
emur. & intuentes imitari contendimus ⁊
quid aliud quam gressuum cius uestigia
sequimur: quia extrema quȩdam operations¬
qus unitamur ⁊ ͦ Hec enim patris sui uesti¬
gia ueritas amonebat imitari: cum diceret.
Orate pro persequentib & calumpuiantib
uos. ut siti filii patris uestri qui in celis est:
qui solem suum oriri facit super bonos ce

Expanded text:
sententia subjuncta ostendit quia in tot bonis quae egerat nil esse se credidit. Sed haec ipsa superius verba repetentes, ut possumus meus. - Quasi quidam namque Dei gressus sunt, ipsae quas cernimus ejus operationes, quibus bonus quisque malusque rjustique suis ordinibus disponuntur, quibus et subjectus quisque ad meliora quotidie ducitur, et adversus ad deteriora corruens toleratur. De quibus nimirum gressibus Propheta dicebat: Visi sunt gressus tui, Deus . Nos itaque cum virtutem longanimitatis atque pietatis ejus intuemur, et intuentes imitari contendimus, quid aliud quam gressuum ejus vestigia sequimur, quia extrema quaedam ejus operationis imitamur. Haec enim Patris sui vestigia Veritas admonebat imitari, cum diceret: Orate pro persequentibus et calumniantibus vos, ut sitis filii Patris vestri, qui in coelis est, qui solem suu
Abbreviated transcription (Latin):
est docere meliorem. Quam sepe heretici per-¬
petrant: qui de his quȩ praue sentiunt qͣsi
docere catholicos presumunt. Tunc enum
putant eos deo adquiescere: si illos conti¬
gerit eoꝵ. ꝑuersitatib consentire. Et ad qui¬
escentib pacem ꝓmittunt: quia contra cos
qui sibi consentiunt. iam iurgari desistũt.
Fructus autem optimos sibi consentientib
pollicentur ⁊ qͥa eos solos bona opera agert
cxistimant : quos ad sua doginata se trahert
exultant. Quibꝰ & hoc congruit quod
adiungitur. suscipe ex ore illius legem: qͥa
ea quę ipsi sentiunt. ex ore dei ꝓcedere su¬
spicantur. Et pone sermones eus in corde
tuo. Ae si astruat dicens: quos nunc usq
in ore & non in corde tenusti. Quia
enim corz ꝑuersa dogmata respuit: non ea
uerba dei in sensu sed in ostensioẽ habiuisse eͥmi¬
nant᷑. Unde quasi sub specie dulcedinis infun¬
dunt uirus pestifere persuasionis ⁊ ut uerba
dei ecclesiam in corde suo ponere amoneant.
quȩ si uquam a corde illius recesissent ab

Expanded text:
est docere meliorem, quam saepe haeretici perpetrant, qui de his quae prave sentiunt quasi docere catholicos praesumunt. Tunc enim eos putant Deo acquiescere, si illos contigerit eorum perversitatibus consentire. Et acquiescentibus pacem promittunt, quia contra eos qui sibi consentiunt jam jurgari desistunt. Fructus autem optimos sibi consentientibus pollicentur, quia eos solos bona opera agere existimant, quos ad sua dogmata se trahere exsultant. Quibus et hoc congruit, quod adjungit: Suscipe ex ore illius legem. Quia ea quae ipsi sentiunt ex ore Dei procedere suspicantur: Et pone sermones ejus in corde tuo. Ac si aperte astruat, dicens: Quos nunc usque in ore, et non in corde tenuisti. Quia enim eorum perversa dogmata respuit, non eum verba Dei in sensu, sed in ostensione habuisse criminantur. Unde quasi sub quadam specie dulcedinis infundunt virus pestiferae persuasionis, ut verba Dei Ecclesiam in corde suo ponere admoneant. Quae si unquam a corde illius recessissent, ab
Abbreviated transcription (Latin):
apprehendi non poterat ⁊ sed strauit se homini¬
bus ꝑ humauitatem: & quasi in iacentem
ascendimus. Surrexit: & eleuati sumus.
Unde hoc quoq mox subditur: ꝑ quod diui-¬
nitas inuisibilis atq in conprehensibilis demon¬

Expanded text:
apprehendi non potuerat, sed stravit se hominiapprehendi non potuerat, sed stravit se hominibus per humanitatem, et quasi in jacentem ascendimus; surrexit, et levati sumus. Unde hoc quoque mox subditur, per quod divinitas invisibilis atque incomprehensibilis demon
Abbreviated transcription (Latin):
De quo scriptum est: qui factus est ĩ apientia
nobis a deo & iustitia. Quȩ scilicet iusticia dũ
in hunc mundum contra uias peccatoꝵ. uenit:
antiquum hostem uicimus a quo capti teneba¬
mur. Dicat ergo. nolo multa fortitudine con¬
tendat mecum. nec magnitudinis sue mole
me premat ⁊ ꝓponat equitatem contra me. ce
ꝑueniet ad uictoriam iudiqum meum: id est
ad redarguendas uias meas incarnatum filiũ
mittat ⁊ oe tunc insidiantem aduersarium
ꝑ absolutionis meȩ iudiqum uictor exeluidã.
Si enim in diuinitatis fortitudine sic unige¬
nitus filius inuisbilis maneret. ut nichil de
nr̃a infirmitate susciperet ⁊ infirmus homo
ad eum inuenire accessum gratiȩ quando po¬
tusset.  Consideratum quipƿe pondus eius
magnitudinis: opprimeret potius quam iu¬
uaret. Sed fortis super omnia apparuit infir¬
mus inter omnia ⁊ ut dum nobis ex assumpta
infirmitate cõgrueret: ad ꝑmanentem nos
suam fortitudinem eleuaret. In altitudine
enim sua chuinitas a nobis ut puta pariuilis

Expanded text:
uo scriptum est: Qui factus est sapientia nobis a Deo et justitia . Quae scilicet justitia dum in hunc mundum contra vias peccatorum venit, antiquum hostem vincimus, a quo captivi tenebamur. Dicat ergo: Nolo multa fortitudine contendat mecum, nec magnitudinis suae mole me premat; proponat aequitatem contra me, et perveniet ad victoriam judicium meum. Id est, ad redarguendas vias meas incarnatum Filium mittat, et tunc insidiantem adversarium per absolutionis meae judicium victor excludam. Si enim in divinitatis fortitudine sic unigenitus Dei Filius invisibilis maneret, ut nil de nostra infirmitate susciperet, infirmus homo ad eum invenire accessum gratiae quando potuisset? Consideratum quippe pondus ejus magnitudinis opprimeret potius quam juvaret. Sed fortis super omnia apparuit infirmus inter omnia, ut dum nobis ex assumpta infirmitate congrueret, ad permanentem nos suam fortitudinem elevaret. In altitudine enim sua divinitas a nobis utpote parvulis
Abbreviated transcription (Latin):
a micoꝵ consolatione debuerat. S ed quia
consolatio ad blandimenta fallatiȩ erupit:
afflicti dolor inhorruit. Quia enim eliphas
spondere conuerso meliora non timuit:
quasi ex noxio medicamine uulnus creuit.
Unde recte dicitur. nunc quoq in amari-¬
tudine est sermo meus ⁊ &r manus plage¬

Expanded text:
amicorum consolatione debuerat; sed quia amicorum consolatione debuerat; sed quia consolatio ad blandimenta fallaciae erupit, afflicti dolor inhorruit. Quia, enim Eliphaz spondere converso meliora non timuit, quasi ex noxio medicamine vulnus crevit. Unde recte dicitur: Nunc quoque in amaritudine est sermo meus, et manus plag
Abbreviated transcription (Latin):
quamlibet iusti. si ab omnipotente dño distric¬
te iudicatur: mole magnitudinis p̃mitur.
In quib nimirum uerbis hoc quoq intellign¬
dum est quod sc̃s uir dum dei fortitudinem
deuitat ⁊ quid eius aliud quam infirmitatẽ
desiderat . ᷤ Et scriptum est. Quod infirmũ
est dei. fortius est hominib. Qnde .& ꝓtinus

Expanded text:
quamlibet justi, si ab omnipotente Domino districte judicatur, mole magnitudinis premitur. In quibus nimirum verbis hoc quoque intelligendum est, quod sanctus vir, dum Dei fortitudinem devitat, quid ejus aliud quam infirmitatem desiderat? Et scriptum est: Quod infirmum est Dei, fortius est hominibus . Unde et protinus
Abbreviated transcription (Latin):
uident pro iuiquitate morientes. Unde
ꝑ hoc quod subditur. quia de dampuatione eoꝵ
ultima dicatur ostenditur. Nam ꝓtinus
subinfertur. Nonue succisa est erectio eors ÷¬
iniqui erecti sunt: quia in prauis actio¬
nib ex tolluntur ⁊ quia o ꝑuerse agunt:
o tamen pro peruersis actib minime feriunt᷑.
Peccant or florent ⁊ peccata augent:
terrena bona multiplicant. S ed eoꝵ erectio¬
tunc succiditur: cum uel apresenti uita ad
interitum. uel a conspectu ȩterni iudicis ad
eternum gehenne incendiuin pertrahuntur
Qui ce si hic mortuam carnem suam relin¬
quunt ⁊ ipsam quoq in resurrectione suscipi.¬
unt: ut cum carne ardeant in qua peccaue¬
runt. Sicut enim coꝵ culpa in mente fuit
oe corpore: ita coꝵ pena in anima erit pari¬
ter oꝵ carne. Quia ergo nec hoc erit eis a
tormento liberum quod hic mortuum reli¬
quunt: recte nunc dicitur. Reliquias eoꝵ
deuorabit ignis. Sequitur. Adquiesce gͥ¬

Expanded text:
vident pro iniquitate morientes. Unde vident pro iniquitate morientes. Unde per hoc quod subditur, quia de damnatione eorum ultima dicatur ostenditur; nam protinus subinfertur: CAPUT iniqui erecti sunt, quia in pravis actionibus extolluntur, quia et perverse agunt, et tamen pro perversis actibus minime feriuntur: peccant et florent, peccata augent, et terrena bona multiplicant; sed eorum erectiotunc succidetur cum vel a praesenti vita ad interitum, vel a conspectu aeterni judicis ad aeternum gehennae incendium pertrahuntur. Quia, etsi hic mortuam suam carnem relinquunt, ipsam quoque in resurrectione recipiunt, ut cum carne ardeant, in qua peccaverunt. Sicut enim eorum culpa in mente fuit et corpore, ita eorum poena in anima erit pariter et carne. Quia ergo nec hoc eis erit a tormento liberum, quod hic mortuum relinquunt, recte nunc dicitur: Reliquias eorum devoravit ignis. Sequitur: CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
gaudendo se pretulit dicens. Gratias ago
tibi. quia non sum sicut ceteri homines ⁊
raptores ⁊ iuiusti ⁊ adulteri: uelut etlam
hic publicanus. Rursum si dicimus qͥd
ꝑfecto gaudio exultare iusti possunt de
morte prauoꝵ. ⁊ quale est in hoc mundo
gaudium de ultione peccantium in quo
adhuc incerta est uita iustoꝵ ͦ D iscerna¬
mus igitur tempora tremoris oe exultatio¬
nis. Uident ceenim nunc iniustos iusti:
&e de cort nequicia tabescunt. Cumq eos
feriri conspiciunt: de sua quoq uita suspecti
fiunt. Quando gͦ uidebunt iusti iniquoꝵ.
interitum o letabuntur ⁊ nisi cum districto¬
iudici ꝑfecta iam securitate exultationis
inheseruit ⁊ cum in illo extremo examine
illoꝵ. dampnationem couspiciunt. ce de se
iam quod metuant non habebunt. S Nu̾e
itaq rẽprobos aspiciunt oe gemunt. Tunc
conspiciunt &r subsannabunt ⁊ quia eos
exultando despiciunt. quos modo nec sine
gemitu iuiqua perpetrantes. nec sine metu

Expanded text:
gaudendo se praetulit, dicens: « Gratias ago gaudendo se praetulit, dicens: « Gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri homines, raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus . Rursum si dicimus quod perfecto gaudio exsultare justi possunt de morte pravorum, quale est in hoc mundo gaudium de ultione peccantium, in quo adhuc incerta est vita justorum? Discernamus igitur tempora tremoris et exsultationis. Vident etenim nunc injustos justi, et de eorum nequitia tabescunt. Cumque eos feriri conspiciunt, de sua quoque vita suspecti fiunt. Quando ergo videbunt justi iniquorum interitum, judici perfecta jam securitate exsultationis inhaeserint, cum in illo extremo examine illorum damnationem conspiciunt, et de se jam quod metuant non habebunt? Nunc itaque reprobos aspiciunt et gemunt, tunc aspicient et subsannabunt, quia eos exsultando despicient, quos modo nec sine gemitu iniqua perpetrantes, nec sine metu
Abbreviated transcription (Latin):
tem redeant ⁊ aut redire omnim᷑ cõtemp¬
nentes. inde illic grauius puniantur. unde
hic oe bonis dei largiorib mala reddiderũt:
ut duriora cos tunc supplitia puniant ⁊ quoꝵ
hic maliciam nec dona uicerunt. Sequit᷑.
consilium longe sit a me. Quamuis aliud
sententia: atq aliud consilium possit intelli-¬
gi. Sententia quippe in ore est: consilium
in cogitatione. Dum gͦ diphaz longe se a
maloꝵ sententia. beatus uero iob a consilio
optauit ⁊ constat niinirum quia iste maloꝵ¬
uerbis: ille uero etiam cogitatione desiderat
ese dissimilis. Sequitur. N idebunt iusti
o letabuntur: & innocens subsannabit
eos. Iusti cum hic iniustos errare conspiciunt:
de errore pereuntium letari non possunt.
Sienim gaudent errorib. iusti non sunt.
Rursum si ꝑ insultationem lȩtantur es qͥd
tales non sunt quales alios esse conspiciunt.
omnino superbi sunt. Unde oe phariseus
iustificationem perdidit: ꝓͣublicani meritis

Expanded text:
tem redeant; aut redire omnimodo contemtem redeant; aut redire omnimodo contemnentes, inde illic gravius puniantur, unde hic et bonis Dei largioribus mala reddiderunt, ut duriora eos tunc supplicia puniant, quorum hic malitiam nec dona vicerunt. Sequitur:consilium longe sit a me , quamvis aliud sententia, atque aliud consilium possit intelligi. Sententia quippe in ore est, consilium in cogitatione. Dum ergo Eliphaz longe se a malorum sententia, beatus vero Job a consilio optavit, constat niverbis, iste vero etiam a cogitatione desiderat esse dissimilis. Sequitur: VERS. 19. Videbunt justi et laetabuntur, et innocens subsannabit eos. - Justi, cum hic injustos errare conspiciunt, de errore pereuntium non possunt laetari. Si enim gaudent erroribus, justi non sunt. Rursum si per insultationem laetantur, eo quod tales non sunt quales alios esse conspiciunt, omnino superbi sunt. Unde et Pharisaeus justificationem perdidit, qui publicani meritis
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ mala mundi equanimiter ꝑpeti: ut
possint in fine coronari. Electis ergo enoch
in septuna generatione nascitur: quia sui
dedicationem gaudii in extremȩ retributionis
gloria requirunt. Et quia cotidiano temporĩ
lapsu ipsa presentis uitȩ mortalitas decurrit.
subtrahendo destruit ⁊ recte de iniquis dicit᷑.
& fluuius subuertit fundamentum eoꝵ:¬
id est ipse cursus mutabilitatis statum in cis
ĩubruit peruerse constructionis. Sequitur.
beatum iob dixisse quis ambigat s Et quȩ
in eiꝰ dictis exposiimus: ꝓpter legentis fasti¬
dium replicare deuitamus. Sequitur. Et
quasi uichil possit facere omnipotens estima¬
bant cũ. Ihis quoqsermo oe uon sententia ĩ mu¬
tatur. Nam quod ꝑ beatum iob dictum est.
quis est omnipotens ut seruiamus ei: hoc ꝑ
cliphaz dicitur. & quasi nichil possit faccre
omnipotens ostuabant eum. S equitur.
ingratis sua dona non denegat: ut aut benig-¬
nitatem conditoris erubescant. & adbonita¬

Expanded text:
re, mala mundi aequanimiter perpeti, ut re, mala mundi aequanimiter perpeti, ut possint in fine coronari. Electis ergo Enoch in septima generatione nascitur, quia sui dedicationem gaudii in extremae retributionis gloria requirunt. Et quia quotidiano temporis lapsu ipsa praesentis vitae mortalitas decurrit, subtrahendo destruit, recte de iniquis dicitur: Et fluvius subvertit fundamentum eoid est, ipse cursus mutabilitatis statum in eis subruit perversae constructionis. Sequitur: beatus Job dixisse quis ambigat? Et quae in ejus dictis exposuimus, propter legentis fastidium replicare devitamus. Sequitur: Et quasi nihil posse facere. Omnipotens, aestimabant eum. - In his ergo sermo, et non sententia immutatur. Nam quod per beatum Job dictuQuis est Omnipotens, ut serviamus ei ? hoc per Eliphaz dicitur: Et quasi nihil possit facere Omnipotens, aestimabant eum. Sequitur: Cingratis sua dona non denegat, ut aut benignitatem conditoris erubescant, et ad bonita
Abbreviated transcription (Latin):
corde transire adeterna negligunt. & cunc-¬
ta presentia fugitiua esse non intuentur ⁊
mentem in amore uite presentis figunt.
oe quasi longe habitationis in ea sibi funda¬
mentum construunt: quia in terrenis reb
ꝑ desiderium solidantur. Sic primus in¬
terra hain quitatem cõstruxisse describit᷑ ⁊
quia uidelicet peregrinus a sũmis. funda¬
mentum in uifimis posuit : qui stacionem
cordis in terrena delectatione collocauit.
Unde or in eius stirpe cnoch qui dedicatio
interpretatur primus nascitur ⁊ in dectoꝵ.
uero ꝓgenie enoch septimus fuisse ineino¬
ratur: quia uidelicet reprobi in hac uita
quȩ ante est seinctipsos edificando dedicãt:
electi uero edificationis suȩ dedicationem
in fine temporis. id est in septima expectant.
cogitare ⁊ houores querere ⁊ ambiendis
rebus inhiare: uichil post hanc uitam q̃re-¬
re. Quiditaq isti nisi in prima se generatio
ne dedicant d Et uideas electos nil presen¬
tis gloriȩ querere ⁊ libenter iopiam sustine¬

Expanded text:
corde transire ad aeterna negligunt, et cuncta praesentia fugitiva esse non intuentur, mentem in amore vitae praesentis figunt, et quasi longae habitationis in ea sibi fundamentum construunt, quia in terrenis rebus per desiderium solidantur . Primus Cain civitatem construxisse describitur us fuit. Peregrinus quippe a summis, fundamentum in infimis posuit qui stationem cordis in terrena delectatione collocavit. Unde et in ejus stirpe Enoch, qui dedicatio interpretatur, primus nascitur, in electorum vero progenie Enoch septimus fuisse perhibetur. Quia videlicet reprobi in hac vita quae ante est, semetipsos aedificando dedicant. Electi vero aedificationis suae dedicationem in fine temporis, id est in septimo tempore, excogitare, honores quaerere, ambiendis rebus inhiare, nil post hanc vitam requirere. Quid itaque isti nisi in prima se generatine dedicant? Videas electos nil praesentis gloriae quaerere, libenter inopiam sustine
Abbreviated transcription (Latin):
potens deus illud tempus unius cuiusq ad
mortem presciat. quo eius uita terminatur:
nec alio in tempore quisquam mori potuit.
niũ ipio quo moritur. Nam si ezechiȩ anni
additi aduitam quiudecim memorantur:
temyꝰ uite qͥdem creuit ab illo termino quo mo¬
ri ipse merebatur. Nam diuina dispositio eius
tempus tunc presciit: quo hunc postinodũ
ex presenti uita subtraxit. Cum ergo ita sit.
quid est quod dicitur. quia iniqui sublati
sunt ante tempus suum ⁊ nisi quod omnes
qui presentem uitam diligunt. longiora sibi
ciusdem uitȩ spacia ꝓmittunt. Sed cum
cos mors superuieniens a presenti uita subtra-¬
hit: eoꝵ. uite sƿacia quȩ sibi longiora quasi
in cogitatione tendere consuerant intercidit.

Expanded text:
potens Deus illud tempus uniuscujusque ad potens Deus illud tempus uniuscujusque ad mortem praesciat quo ejus vita terminatur, nec alio in tempore quisquam mori potuit, nisi ipso quo moritur. Nam si Ezechiae anni additi ad vitam quindecim memorantur, tempus quidem vitae crevit ab illo termino quo mori ipse merebatur. Nam divina dispositio ejus tempus tunc praesciit, quod hunc postmodum ex praesenti vita subtraxit. Cum ergo ita sit, quid est quod dicitur, « quia iniqui sublati sunt ante tempus suum? » Nisi quod omnes qui praesentem vitam diligunt, longiora sibi ejusdem vitae spatia promittunt. Sed cum eos mors superveniens a praesenti vita subtrahit, eorum vitae spatia, quae sibi longiora quasi in cogitatione tendere consueverant, intercidit.
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ a diuina nobis prescientia sit ꝓculdubio
prtfixum : querendum ualde est qua ratione
nunc dicit quod iniqui ex presenti seculo ante¬
te tempus proprium subtrahantur. Omnipo
subtrahitur : quo ex diuina potentia ante
tempora non prescitur. Sed sciendum qͥa
creans ce ordinans nos omnipotens deus.
iuxta singuloꝵ merita disponit terminumꝰ
ut uel malus ille breuiter uiuat. ne multis
bene agentib noceat: uel bonus iste diutus
in hac uita subsistat. ut multis boni operis
adiutor existat ⁊ uel rursum malus longiuis
differatur in uita. ut praua adhuc opera
augeat. ex quoꝵ. temptatione purgati iusti
uerius uiuant: uel bonus citius subtrahatur
ne si hic diu uixerit. qus innocentiam mall¬
tia corrumpat. Sciendum tam̾ quia be¬
nignitatis dei est: peccatorib spacium pens¬
tentiȩ largiri. S ed quia accepta tempora
non ad fructum penitentie⁊ ad usũ uero. inl¬
quitatis uertunt: quod acuina misericordia
mereri poterant anuttunt. Quaiuis omni¬

Expanded text:
vitae a divina nobis praescientia sit procul dubio praefixum, quaerendum valde est qua ratione nunc dicitur quod iniqui ex praesenti saeculo ante tempus proprium subtrahantur. Omnipotsubtrahitur, quo ex divina pottempora praescitur. Sed sciendum quia creans et ordinans nos omnipotens Deus, juxta singulorum merita disponit et terminum: ut vel malus ille breviter vivat, ne multis bene agentibus noceat, vel bonus iste diutius in hac vita subsistat, ut multis boni operis adjutor existat; vel rursum malus longius differatur in vita, ut prava adhuc opera augeat, ex quorum tentatione purgati justi verius vivant, vel bonus citius subtrahatur, ne, si hic diu vixerit, ejus innocentiam malitia corrumpat. Sciendum tamen quia benignitas Dei est peccatoribus spatium poenitentiae largiri; sed quia accepta tempora non ad fructum poenitentiae, ad usum vero iniquitatis vertunt, quod a divina misericordia mereri poterant, amittunt. Quamvis omni