comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponsꝰ: tacet ut se purget ꝑom̃a. quia nihil ꝑcircum uentionẽ egit apud eos.
sed in simplicitate sibi semel prospiciens. his duplici genere ut et apud dm̃ ꝓui
quia parua erant quae offerebantur ut maiora consequeretur. Et cirdm¬
spiciens merita sua non pecuniam refutaret. sed numerũ indignũ sibi aefoi¬
mans contempneret. N¬
umquid ꝑ aliquẽ eorum quos misi aduos circumue¬
niuos.
Hoc ẽ quod dicit quia quos misit non illis hoc intimarunt. ut si
uellent paccatum habere apłm dignã quantitatẽ ꝑsonae illius offerent
qui aideo noluisset accipere. quiaminus quam dignum erat offerebatur qđ
conpositum apłi astutia intellegerent. ut quod egit non ꝑ contemptũ. sed
ꝑ auaritiam egisse probaretur. Rogaui titum et mincũ illo frem num¬
ꝗd auarus in uob fuit titus: non eodẽ spũ ambulauimus non isdẽ uefagiis

Expanded text:
roponi, non tacet, ut se purget per omnia; quia nihil per circumventionem egit apud eos, roponi, non tacet, ut se purget per omnia; quia nihil per circumventionem egit apud eos, sed in simplicitate, sibi semel prospiciens, his duplici genere; ut et apud Deum prquia parva erant, quae offerebantur, ut majora consequeretur; ut circumspiciens merita sua, non pecuniam refutaret, sed numerum indignum sibi aestimans contemneret. Num per aliquem eorum, quos misi ad vos, circumveni vos? Hoc est, quod dicit, quia quos misit, non illis hoc intimarunt, ut si vellent, pacatum habere Apostolum, dignam quantitatem personae illius offerrent; quia ideo noluisset accipere, quia minus quam dignum erat, offerebatur. Quod compositum Apostoli astutia intelligerent; ut quod egit, non per contemptum, sed per avaritiam egisse probaretur. Rogavi Titum, et misi cum illo fratrem. Numquid avarus in vos fuit Titus? Nonne eodem spiritu ambulavimus? nonne iisdem vestigiis?
Abbreviated transcription (Latin):
terium urũm: Hocdicto tangit eos ut intellegant quantus sit. et quid hige¬
reantur qui tanti apłi prouidentiam neglexerunt : E go uero libentissime¬
inpendam et suꝑ inpendam et ipse inpendar proanimaburis : Nun a per¬
te affectum et caritatem quã circa eos habebat ostendit. quando non solũ
sua pro eis inpendere . & propensius : pendere paractum se dicit: Sed et se ipsũ
ꝓsalute animarum eorum etiã mori. sicit apłs io hannes dicit. Qdia exemplo
saluatoris profratribus in quiđ etiã animas nras debemus ponere : Pluri¬
Plurimũ
uos diligensminus diligor : Prouocat eos ad amorem quia ipsi plus illum debe¬
re diligere. maxime ꝑquem didicerunt uiã salutis. ꝑquem ad quisiti sunt dõ.
ex ꝑfidis. facti sunt fideles. et e contaminatis. purificati.
grauaui uos. sed ut astutus dolo uos coepi
Om̃a quae possent &x aduerro ꝓ¬

Expanded text:
terium vestrum . Hoc dicto tangit eos, ut intelligant quantus sit et quid ii meterium vestrum . Hoc dicto tangit eos, ut intelligant quantus sit et quid ii mereantur, qui tanti apostoli providentiam neglexerunt. Ego vero libentissimpendam et super impendam, et ipse impendar pro animabus vestris. Nunc aperte affectum et charitatem, quam circa eos habebat, ostendit; quando non solum sua pro eis impendere, et propensius impendere paratum se dicit, sed et seipsum pro salute animarum eorum etiam mori, sicut et apostolus Joannes dicit: Quia exemplo Salvatoris pro fratribus etiam animas nostras debemus ponere Plurimum vos diligens, minus diligor. Provocat eos ad amorem; quia ipsi plus illum deberent diligere, maxime per quem didicerunt viam salutis, per quem et acquisiti sunt Deo, ex perfidis facti fideles, et ex contaminatis purificati. gravavi; sed ut astutus dolo vos cepi. Omnia quae possent ex adverso p
Abbreviated transcription (Latin):
factum suum postemendare uideretur. et eẽt quod ab obtrectatoribus re
Ostendit ideose
nolle accipere ab eis : utillos ipsos lucraretur .: ut intellegentes quia peciiae
p̃ponit eose tandem cognoscerent affectum illius ergase: Nec enim de¬
bent filii parentibus thesaur Zare : sed parentes filiis: Patrem se eorũ
significat : sicut in prima epła dic̃ : Pereuangelium ego uos genui:
arnales tamen parentes sunt. qui filiis thesaurizant. nã sp̃itales
afiliis : dignꝰ est ut accipiant sumptus ad sustentandã uitã p̃sentem : Non
enĩ magnumẽ ut sp̃ĩtalia tradentes. consequentur carnalia: hic aũ¬
non intantum probat se nolle accipere . ut trans ferat causam carnalir¬
patris ad spitalem. ut non solumꝰ ab eis accipiat. sed et si potest fieri ipse illis
tribuat. sicut supra iam dixit . alias ecłas expoliaui. accepto stipendio adminis¬

Expanded text:
factum suum postea emendare videretur, et esset quod ab obtrectatoribus repfactum suum postea emendare videretur, et esset quod ab obtrectatoribus repos. Ostendit ideo se nolle accipere ab eis, ut illos ipsos lucraretur; ut intelligentes quia pecuniae praeponit eos, tandem cognoscerent affectum illius erga se. Nec enim debent filii parentibus thesaurizare, sed parentes filiis. Patrem se eorum significat, sicut in prima epistola dicit: Per evangelium ego vos genui . Carnales tamen parentes sunt, qui filiis thesaurizant; nam spiritales a filiis dignum est ut accipiant sumptus ad sustentandam vitam praesentem. Non enim magnum est ut spiritalia tradentes, consequantur carnalia. Hic autem in tantum probat se nolle accipere, ut transferat causam carnalipatris ad spiritalem; ut non solum non ab his accipiat, sed et si potest fieri, ipse illis tribuat, sicut jam supra dixi. Alias ecclesias exspoliavi, accepto stipendio ad minis
Abbreviated transcription (Latin):
los portauit quasi inpacientes egros. ut adhibita medicina signorum atq:
uirtutum curaret uulnera erroris illorum. ¶¬
uidẽ enim quodminus ha¬
buistis cetẽris eccłiis : nisi quod ego ipse non graui uos. donate mihi hanc in
illos aliquid habuisse ceteris ecclesiis: sed et amplius : Euangelium enĩdĩgra¬
tis his p̃dicauit. quod nullis concessum ẽ eccłiis. Dicente dño: Dignus ẽ enĩ
operarius mercede sua : Si ergo probono opere in iuria inquid dignus sum:
ignoscite mihi : Omnis enim stultus boni accusator ẽ. ut hos ergo imperitos
ostendat: ueniam ab his postulat eius facti dequo laude dignus ẽ :
Ecce
tertio hoc paratus sum uenire aduos : et non uos grauabo. Nec forte hoc
int̃ initia fecisse putaretur ad commendationẽ suam . post aũ mercedem euan¬
gelicae p̃dicationis uelle accipere. ostendit in ea se uoluntate durare. ne

Expanded text:
los portavit quasi impatientes aegros; ut adhibita medicina signorum atque los portavit quasi impatientes aegros; ut adhibita medicina signorum atque virtutum, curaret vulnera erroris illorum. Quid est enim quod minus habuistis caeteris Ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi vos? Donate mihi hanc injillos aliquid habuisse caeteris Ecclesiis, sed et amplius; Evangelium enim Dei gratis his praedicavit, quod nullis concessum est Ecclesiis, dicente Domino: Dignus est enim operarius mercede sua . Si ergo pro bono opere injuria, inquit, dignus sum, ignoscite mihi: omnis enim stultus boni accusator est. Ut hos ergo imperitos ostendat, veniam ab his postulat ejus facti, de quo laude dignus est. Ecce tertio hoc paratus sum venire ad vos, et non vos gravabo. Ne forte hoc inter initia fecisse putaretur ad commendationem suam, post autem mercedem evangelicae praedicationis velle accipere, ostendit in ea se voluntate durare; ne
Abbreviated transcription (Latin):
sediohannes xp̃m bapti tauit: Non ergosic iudicat ds̃: Deniq priorse¬
cutus ẽ andreas saluatorem quã p&rus & non tamen primatum accepit
andreas. sed petrus : Quare ergo apłs qui busdam non uidebatur. cum
eadem posset perdĩ gram quae & apłi: ideo dol& et conpulsus ostendit ꝗd
adignatione dñi mereatur : Hinc ẽ unde ñ solum minorẽ sẽ non esse co¬
actus ẽ profiteri. sed & plus omnibus laborasse : His ergo displicebat &
non uidebatur eẽ apłs. qui emulatione pat᷑nae legis p̃dicationẽ eiꝰ re¬
spuebant : quasi in imicitraditionis morn quia eam iam cessare dicebat.
a postolis magis fauentes. et istum his humiliantes. quia illi non tam̃ con.¬
stanter contra legem aliquid asserebant :¬
tsinihil sum : tamen signa¬
a pł facta sunt in uobis. in omni pacientia signis et prodiguis & uirtutibus:
ic se humiliat eterigat  patientiam tamen primum memorat. quia diuil¬

Expanded text:
sed Joannes Christum baptizavit. Num ergo sic judicat Deus? Denique prior sesed Joannes Christum baptizavit. Num ergo sic judicat Deus? Denique prior secutus est Andreas Salvatorem, quam Petrus: et tamen primatum non accepit Andreas, sed Petrus. Quare ergo apostolus quibusdam non videbatur; cum eadem posset per Dei gratiam, quae et apostoli? Ideo dolet, et compulsus ostendit, quid a dignatione Domini mereatur. Hinc est unde non solum minorem se non esse coactus est profiteri, sed et plus omnibus laborasse. Illis ergo displicebat, et non videbatur esse apostolus, qui aemulatione paternae legis praedicationem ejus respuebant, quasi inimici traditionis Moysis; quia eam jam cessare dicebat, apostolis magis faventes, et istum his humiliantes; quia illi non tam constanter contra Legem aliquid asserebant. Et si nihil sum, signa tamen apostoli facta sunt in vobis in omni patientia, signis, et prodigiis, et virtutibus. Sic se humiliat, ut erigat; patientiam tamen primam memorat, quia diu il
Abbreviated transcription (Latin):
coegistis.: Conpulsum sedicit utquid ess& ostender&. et non utiq stultus ẽ
quide se uera locutus ẽ. sed inclinat se ut manifestet : quia non uoluntate:
merita sua ostendit.
go enim debui auobis commendari: Nani¬
festum ẽ quia hi debuerant testimonium ei ꝑ hibere aduersus obtrectato¬
res eius : apud quos eccłam constituit: et signorum prodigia apłs osten¬
dit : ut hoc tacente illi eum defenderent. quẽ patrem habebant in euangelio
xp̃i: Nihdenĩminus feciquã illi ualde apłi: Ualde hocẽnimis sic̃
quibusdã uidebatur : Nam hoc erant quod etapłs paulus : Hloc ergo dic̃
quia minor nonẽ neq: in p̃dicatione neq: insignis faciendis apłis p̃cesso¬
ribus sius . non indignitate sed tempore : N amside tempore p̃scribendũ
putatur : ante coepit io hannes p̃dicare quam xp̃s: et non xp̃s io hañ¬

Expanded text:
coegistis. Compulsum se dicit, ut quid esset, ostenderet. Et non utique stultus est, coegistis. Compulsum se dicit, ut quid esset, ostenderet. Et non utique stultus est, qui de se vera locutus est: sed inclinat se, ut manifestet quia non voluntate merita sua ostendit. Ego enim debui a vobis commendari. Manifestum est, quia hi debuerant testimonium ei perhibere adversus obtrectatores ejus, apud quos Ecclesiam constituit, et signorum prodigia apostolatus ostendit; ut hoc tacente, illi eum defenderent, quem patrem habebant in Evangelio Christi. Nihil enim minus feci, quam illi valde apostoli. Valde, hoc est nimis, sicut quibusdam videbatur; nam hoc erant, quod et apostolus Paulus. Hoc ergo dicit, quia minor non est neque in praedicatione, neque in signis faciendis, apostolis praecessoribus suis, non in dignitate, sed tempore. Nam si de tempore praescribendum putatur, ante coepit Joannes praedicare, quam Christus; et non Christus Joan
Abbreviated transcription (Latin):
inscius contra se p&ebat ut cessarent ab eo temptationes ꝑquas ꝑfecti¬
or se fiebat : Ideo adromanos dicit. Nam quidoremus sicut oport& nesi¬
mus: Vnde hoc sibi dicit responsum ut sufficer& sibi grat̃adĩ. quia aut ui¬
res tolerandi addebant᷑. aut tempus pssurae adbre uiabatur : ut deuo¬
tio dum infirmitate pressurae accedentis non frangitur ꝓbata uideatur:
ibentissime itaq: magis gloriabor in infirmitatibus meis ut in habit&
humiliatur : Axp̃o autem uirtus tolerandi p̃betur ut quia prius aspere
acꝑ hoc fastidiandẽ in iuriae uidebantur : Postea libenter suscipiendae
ut xp̃i auxilio lenirentur : libenter ergo caediredicit dummodo ax p̃acu
r&ur : Sciendo plus addere medicinã xp̃i ad salutem : quã in firmitas detra¬
hit sanitati: Qua propt̃ placeo mihi in infirmitatibus in contumeliis : Cũ
ergo cumilli insultatur & surgit cum p̃mitur:
Hactus sum insipiens uos me

Expanded text:
inscius contra se petebat, ut cessarent ab eo tentationes, per quas perfectiinscius contra se petebat, ut cessarent ab eo tentationes, per quas perfectior se fiebat. Ideo ad Romanos dicit: Nam quid oremus, sicut oportet, nescimus . Unde hoc dicit sibi responsum, ut sufficeret sibi gratia Dei, qua aut vires tolerandi addebantur, aut tempus pressurae abbreviabatur; ut devotio dum infirmitate pressurae accidentis non frangitur, probata videatur. Libentissime itaque magis gloriabor in infirmitatibus meis, ut inhabitethumiliatur. A Christo autem virtus tolerandi praebetur; ut quia prius asperae, ac per hoc fastidiendae injuriae videbantur, postea libenter suscipiendae; ut Christi auxilio lenirentur. Libenter ergo caedi se dicit, dummodo a Christo curetur, sciendo plus addere medicinam Christi ad salutem, quam infirmitas detrahit sanitati. Quapropter placeo mihi in infirmitatibus, in contumeliis; cum eergo, cum illi insultatur; et surgit, cum premitur. Factus sum insipiens, vos me
Abbreviated transcription (Latin):
re quam limes meritorum admittit. Hos significat quos obtrectatores ha¬
bebatꝰ causa legis. sicut supra memoraui . Nam utiq meritorum gloriã bo
bebatꝰ causa legis. sicut supra memoraui
N am utiq meritorum gloriã bo¬
num ẽ non tacere. ut inuitentur credentes.
fir&. ne extollar :
Dm̃ bonis meritis prouidere testatur . dum promit¬
tit temptationibus hos de primi. non solum ne l aborum suorum fructibus
addicentur : uerum etiam ut augeant his ad cumulum promissionis aet̃¬
nae : Hoc ergo remedium datum ẽ apostolo ut in iuriis ps̃sus animo
non ponit ectolli magnitudine reuelationum: quia otiosum pectus
necesse habebat in his quae uiderat &tolli:
Propt̃ hoc dñm rogaui
ut disceder& ame et ait mihi sufficit tibi gratia mea nã uirtus in in¬
firmitate ꝑficitur : Stimũli diaboli quos ꝑfidie mentibus inserens
ad nocendum dĩ seruis instigat. ut cessarent ab eo ter dñm dep̃catũ se fu¬
isse & non impetrasse testatur : Non quia despectum sedicit. sed quia

Expanded text:
re, quam limes meritorum admittit. Hos significat, quos obtrectatores habebat causa Legis, sicut supra memoravi. Nam utique meritorum gloriam bobebat causa Legis, sicut supra memoravi. Nam utique meritorum gloriam bonum est non tacere; ut invitentur credentes. 205 phiset, ne extollar. Deum bonis meritis providere testatur; dum permittit tentationibus bonos deprimi, non solum ne laborum suorum fructibus abdicentur, verum etiam ut augeantur his ad cumulum possessionis aeternae. Hoc ergo remedium datum est Apostolo, ut injuriis pressus, animo non possit extolli pro magnitudine revelationum; quia otiosum pectus necesse habebat in iis, quae viderat, extolli. Propter hoc ter Dominum rogavi, ut discederet a me; et ait mihi: Sufficit tibi gratia mea; nam virtus in infirmitate perficitur. Stimuli diaboli, quos perfide mentibus inferens ad nocendum Dei servis instigat, ut cessarent ab eo, ter Dominum deprecatum se fuisse, et non impetrasse testatur: non quia despectum se dicit, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
uos scĩ omnes. Prouocat ad sc̃ĩtatem ut et ipsi audeant reddere
uicem scĩs insalutatione: Ideo enim a scis salutantur.: ut illos imi
tas potestatis. quae totius salutis ꝑ fectio ẽ. Dilectio enim dĩ. misit̾
nobis saluatorem ihm̃. cuius gratia sasuati sumus. ut possideamus.
hanc gratiam salutis Communicatio facit scĩ sp̃s. haec enim dileo¬

Expanded text:
vos sancti omnes. Provocat eos ad sanctitatem, ut et ipsi audeant reddere vos sancti omnes. Provocat eos ad sanctitatem, ut et ipsi audeant reddere vicem sanctis in salutatione; ideo enim a sanctis salutantur, ut illos imittas potestatis, quia totius salutis perfectio est. Dilectio enim Dei misit nobis Salvatorem Jesum, cujus gratia salvati sumus. Ut possideamus hanc gratiam salutis, communicatio facit sancti Spiritus: hic enim dilec
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ u&erem discordiam ut iam unum sentiant: inpace agi¬
te si concordes fuerint habebt̃ pacem. Etds̃ pacis & dilectio¬
iterum ait. Nouum mandatum do uobis ut diligatis inuicem: Et
in hoc inquit cognostent omnes quia discipuli mei estis. sidilectio¬
nem qua dilexi uos habueritis in muicem: Alia tamen pax dĩ.
alia mundi ẽ. quia &maligni &spurci habent pacem. sȩd addamna¬
tionem Xp̃i enimpax libera ẽ apeccatis. Perfidiam enim fugit :
dolum spernit. factis malis repugnat. haec dõ placita ẽ & amica
diabolo autem inimica. Hlanc qui habuerit habebit & dilectionẽ
simul & dm̃ eorum ad tuitionem perp&uam: Salutate uos in¬
uicem in osculo scõ. Haec salutatio ẽ aecclesi astica. quia oscula
haec non carnalia : sed spitalia sunt: Quae complexu corporum
animos copulant. non desiderio carnis. sed sp̃u : Salutunt

Expanded text:
ait, propter veterem discordiam; ut jam 209 unum sentiant. In pace agiait, propter veterem discordiam; ut jam 209 unum sentiant. In pace agite. Si concordes fuerint, habebunt pacem. Et Deus pacis et dilectioiterum ait: Novum mandatum do vobis, ut diligatis invicem. Et in hoc, inquit, cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem, qua dilexi vos, habueritis invicem . Alia tamen pax Dei, alia mundi est; quia et maligni et spurici habent pacem, sed ad damnationem; Christi enim pax libera est a peccatis. Perfidiam ergo fugit, dolum spernit, factis malis repugnat. Haec Deo placita est et amica, diabolo autem inimica. Hanc qui habuerit, habebit et dilectionem simul et Deum eorum ad tuitionem perpetuam. Salutate vos invicem in osculo sancto. Haec salutatio ecclesiastica est; 210 quia oscula haec non carnalia, sed spiritalia sunt, quae complexu corporum animos copulant non desiderio carnis, sed spiritus. Salutant
Abbreviated transcription (Latin):
bonae uitae & in incorrupta fide: Id circo haec absens scribo.
ut non p̃sens durius agam: Apertum est quia ideo absens com¬
monet. ut correctio resto illos inueniat. Et non illic positus
increp& cumpudore. ut erubescat qui peccat in co&u fraterno :¬
ecundum potestatem quam dñs dedit mihi in edificationẽ & ñ
in destructionem. Haec potestas ẽ quam superius optat esse
otiosam. his bene agentibus si quominus &ercere se in hac utae¬
dificentur correpti non mortificati peccatores Non enimis
destruuntur quia arguuntur ut corrigant. sed aedificantur
aduitam: Dȩc&ero frẽs gaud&e ꝑfecti estote : consolationẽ
ꝑcipite. idem sapite in pace agite : & dr̃ pacis & dilectionis erit
uobiscum. Et audium hoc deemendatione erit. unde & pote¬
rit prouenire ꝑfectio: Sedante erit consolatio. ut spe futuro¬
rum deserant p̃sentem᷑ oblectationem : Idemait sapite. hoc

Expanded text:
bonae vitae, et incorrupta fide. Idcirco haec absens scribo, bonae vitae, et incorrupta fide. Idcirco haec absens scribo, ut non praesens durius agam. Apertum est quia ideo absens commonet, ut correctiores illos inveniat, et non illic positus increpet cum pudore; ut erubescat, qui peccat, in coetu fraterno. Secundum potestatem quam Dominus dedit mihi in aedificationem, et non in destructionem. Haec potestas est, quam superius optat esse otiosam, his bene agentibus: si quo minus, exercere se in hac, ut aedificentur correpti, non mortificati peccatores. Non enim destruuntur, qui arguuntur, ut corrigantur: sed aedificantur ad vitam. De caetero, fratres, gaudete, perfecti estote, consolationem percipite, idem sapite, in pace agite; et Deus pacis et dilectionis erit vobiscum. Gaudium hoc de emendatione erit, unde et poterit provenire perfectio: sed ante erit consolatio, ut spe futurorum deserant praesentem oblectationem. Idem sapite: hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tores autoritate concena. Siergo quos iudicent non sint. ces¬
sante in his auctoritate : quasi reprobi uidentur:
onenim possumus aliquid aduersus ueritatem . sed proueritate
Hoc dicit quia potestas non est data contra ueritatẽ ut arguant
bene uiuentem. sed ꝓueritate ut uindicent in eum qulinimi¬
cus ẽ legis. Ideoque cessabit potestas si quodbonum ẽ fecerint i
Vnde & adromanos ait. Vis nontimere potestatem ÷ bonum fac
& habebis laudem & illa. Cum ergo nontimet bonum operan¬
do euacuata ẽ apud eum potestas. hoc ẽ quasi reprobum esse.
quia hoc in eocessat. unde ꝓbatur potestas.: Gaudemus enim
cumnos infirmamur. uos autem fortes estis : Hoc ẽ infirmaxi
non exercere potestatem. Hosautem optat fortes esse. ut be¬
ne agentes uicia uincant . & prohibeant ase uindictam aut cor¬
reptionem. Hoc & oramus inurãm consum mationem:
&it orans ut in eo ꝑficiantͥ nec peccent consummati in uirtute

Expanded text:
tores, auctoritate concessa. Si ergo quos judicent, non sint, cestores, auctoritate concessa. Si ergo quos judicent, non sint, cessante in his auctoritate, quasi reprobi videntur. Non enim possumus aliquid adversus veritatem, sed pro veritate. Hoc dicit, quia potestas non est data contra veritatem, ut arguant bene viventem: sed pro veritate, ut vindicent in eum, qui inimicus est legis. Ideoque cessabit potestas, si quod bonum est fecerint. Unde et ad Romanos ait: Vis non timere potestatem? Bonum fac, et habebis laudem ex illa . Cum ergo non timet bonum operando, evacuata est apud eum potestas: hoc est quasi reprobum esse; quia hoc in eo cessat, unde probatur potestas. Gaudemus enim, cum nos infirmamur; vos autem fortes estis. Hoc est infirmari, non exercere potestatem: hos autem optat fortes esse; ut bene agentes vitia vincant, et prohibeant a se vindictam aut correptionem. Hoc et oramus et vestram consummationem. Petit orans, ut in eo perficiantur, nec peccent consummati in virtute
Abbreviated transcription (Latin):
sensum incorde hab&. hic scit xpm ihm̃ in se ẽẽ Spero autem
cognituros uos. quõ non sumus reprobi. Prouocat eos ad scientiã
fidei & rectae uitae. Cumenim caeperint scire apłi sui certam auc¬
toritatem & meritum apud dm̃ poterunt & circa se esse solliciti:
ro autem dñ nequicquam malifaciatis. non utnos probati appcc¬
reamus. sedut uos quod bonum ẽ faciatis. nos autem quasi repro¬
bi sumus: Eo affectu quo semꝑ orat ꝓeis ut amalis temperent.
non ut nos inquid probati appareamus. idest non ut in auctoritatẽ
uideam᷑ uobis peccantibus. sedut uos quod bonum ẽ faciatis
nos uero ut quasi reprobi simus. Quid est hoc. orat apostolus ut
repbus sit : nonsane. sed hoc orat ut his beneagentib: dum non
auderent corripere quasi humilientur. ut humiliati uel repro¬
bi appareant. Probati enim adõ uidentur dum iudicant pecca¬

Expanded text:
sensum in corde habet, hic scit Christum Jesum in se esse. Spero autem sensum in corde habet, hic scit Christum Jesum in se esse. Spero autem cognituros vos quia non sumus reprobi. Provocat eos ad scientiam fidei, et rectae vitae. Cum enim coeperint scire apostoli sui certam auctoritatem et meritum apud Deum, poterunt et circa se esse solliciti. Oro autem Deum, ne quidquam mali faciatis: non ut nos probati appareamus, sed ut vos quod bonum est, faciatis: nos autem, ut quasi reprobi simus. Eo affectu quo semper orat pro eis, ut a malis temperent. Non ut nos, inquit, probati appareamus, id est, non ut in auctoritate videamur, vobis peccantibus. Sed ut vos quod bonum est, faciatis: nos autem, ut quasi reprobi simus. Quid est hoc? Orat Apostolus, ut reprobus sit? Non sane: sed hoc orat, ut his bene agentibus, dum non auderent corripere, quasi humilientur, et humiliati vel reprobi appareant. Probati enim a Deo videntur, dum judicant pecca
Abbreviated transcription (Latin):
te dĩ ergauos. Manifestum ẽ quiã siã ꝑfidis infirmabantur:
apud credentes nonerat haec infirmitas. sed ꝓfectus. quia hinc
potentiores fiunt fideles dum infirmantur: In lata enĩ mors aꝑ
fidis. uita ẽ erga credentes: Uirtute enim dĩ resurgent. ut uiuant
cum xp̃o. U os metipsos temptate siestis infide ipsi uosꝓbate.
Inuicem ut se fratres discutiant p̃cepit. sollicitiores enim frunt.
si secum inuicem conferant. Temptationem ergo hanc. probatio¬
nem uoluit intellegi. quia omnis ꝓbatio temptatio ẽ non tamen
omnis temptatio. probatio. Sienim ds̃ tempta redicitur ꝓbati¬
o ẽ. Si autem diabolus temptare dicatur. temptatio est. quia
auertere nititur. Et homo aliquando temptat ut ꝓb&. aliquan¬
nisi reꝓbi estis. Hocdicit quia si probare uos inuicem nescitis.
non cognoscitis quia ihs̃ xp̃s ẽ in uobis. Et hoc est reprobum esse
nescire religionis professionis suae fidem: Quienim fidei s uae

Expanded text:
te Dei erga vos. Manifestum est quia si a perfidis infirmabantur apud credentes: non erat haec infirmitas, sed profectus; quia hinc potentiores fiunt fideles, dum infirmantur. Illata ergo mors a perfidis, vita est erga credentes; virtute enim Dei resurgent, ut vivant cum Christo. Vos ipsos tentate, si estis in fide: ipsi vos probate. Invicem ut se fratres discutiant, praecipit; sollicitiores fiunt si secum invicem conferant. Tentationem ergo hanc probationem voluit intelligi; quia omnis probatio tentatio est; non tamen omnis tentatio probatio. Si enim Deus tentare dicitur, probatio est: si autem diabolus tentare dicatur, tentatio est; quia evertere nititur. Et homo aliquando tentat, ut probet; aliquanbis est, nisi reprobi estis? Hoc dicit, quia si probare vos invicem nescitis, non cognoscitis quia Jesus Christus est in vobis, et hoc est reprobum esse, nescire religionis et professionis suae fidem. Qui enim fidei suae
Abbreviated transcription (Latin):
disse mutis redditum affatum. claudos cucurrisse. cȩcos uidisse:
Haecom̃a uirtutis sunt non in firmitatis: Deniq hac causa. ad tracti
ad fidem sunt. Nam & sicruci fixus ẽ ex infirmitate nr̃a. sed uiuit
ex uirtute dĩ. Uerum ẽ quia propt̃ peccata nrã crucifixus ẽ xpr.
ut mortem destruens. credentes sibi liberaret abea. Infirmari
ergo se passus propt̃ nos ut mortem uincer& nobis. Descendens
enim ad inferos. qui omnino peccatum nesciebat: et quasi peccator
occisus. adae cyrographum delebat : ut dec&ero defuncti sub eius
nomine amorte non tenerentur. sed haberent fidutiam eundi ad ce¬
los: Propt̃ infirmitatem ergo nram occisus. reuixit uirtute patris.
at discipulis ꝓbar& quae docuerat esse uera exemplo inse ostenso:
tenm nos infirmamur in illo. Hoc ad apostolorum ꝑsonã ꝑtin&
tur claudebantur caedebantur. Sduiuimus cum ipso e uirtu

Expanded text:
disse, mutis redditum affatum, claudos cucurrisse, caecos vidisse. disse, mutis redditum affatum, claudos cucurrisse, caecos vidisse. Haec omnia virtutis sunt, non infirmitatis: denique hac causa attracti ad fidem sunt. Nam etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, sed vivit ex virtute Dei. Verum est, quia propter peccata nostra crucifixus est Christus; ut mortem destruens, credentes sibi liberaret ab ea. Infirmari ergo se passus est propter nos, ut mortem vinceret nobis. Descendens enim ad inferos, qui omnino peccatum nesciebat, et quasi peccator occisus, chirographum Adae delevit; ut de caetero defuncti sub ejus nomine, 208 a morte non tenerentur, sed haberent fiduciam eundi ad coelos. Propter infirmitatem ergo nostram occisus revixit virtute Patris; ut discipulis probaret quae docuerat esse vera, exemplo in se ostenso. Etenim nos infirmamur in illo. Hoc ad apostolorum personam perttur, claudebantur, caedebantur. Sed vivimus cum eo ex virtu
Abbreviated transcription (Latin):
bit omne uerbum: Hoc secundum legem dixit. Vt aliquis
duobus aut tribus testibus. aut purget᷑. aut condem pn&ur :
Lta & hi tertio aduentu apłu ut purgati inueniantur cõmon&.
raedixi enim & p̃dico ut p̃sens secđo aduentu & absens nunc his
quiante peccauerunt & c&eris omnibus. quia siuenero t ite¬
rum non parcam. Pridem se dixisse sigͥnificat p̃sentem ut
corrigerent se ne cum pudore corriperentur. et nunc iterum
ab sentem se eadem dicere contestatur. Vt post secundã conep¬
tionem sise non emendauerint. parci ei ñ debeat :
Qũo probationẽ queritis eius qui in me loquitur xp̃s. Probationẽ¬
quęrunt xp̃i loquentis mapło. dum p̃ceptis nonoboediunt. uolen¬
tes ꝓbare si aud& uindicare. ut ꝑid intellegatur esse fides aucto¬
ritatis ut dec&ero timeatur. Quienim magistrum contempnit
inuobis. Potens ẽ in his Ixp̃s. quiauiderunt in nomine eius mor¬
tuos ecitatos demones fugatos. paraliticos conualuisse . surdos au¬

Expanded text:
bit omne verbum. Hoc secundum Legem dixit , ut aliquis duobus aut tribus testibus, aut purgetur, aut condemnetur: ita et hi tertio adventu Apostoli, ut purgati inveniantur, commonet. Praedixi enim et praedico, ut praesens secundo adventu, et absens nunc scribo iis, qui ante peccaverunt, et caeteris omnibus, quia si venero iterum, non parcam. Pridem se dixisse significat praesentem, ut corrigerent se; ne cum pudore corriperentur: et nunc iterum absentem se eadem dicere contestatur; ut post secundam correptionem, si se non emendaverint, parci eis non debeat. modo probationem quaeritis ejus, qui in me loquitur Christus? Probationequaerunt Christi loquentis in Apostolo, dum praeceptis non obediunt, volentes probare, si ausit vindicari; ut per id intelligatur esse fidae auctoritatis, ut de caetero timeatur. Qui enim magistrum contemnit, in vobis. Potens est in his Christus; quia viderunt in nomine ejus mortuos excitatos, daemones fugatos, paralyticos convaluisse, surdos au
Abbreviated transcription (Latin):
superius ingemescerenos. & precari liberationem memorauit. & in
dolore positi aut quȩ longe futura dicta sunt moxsieri uolumus.
aut ciro tolli perquae admeritum peruenimus &uidemus in becilla
oratione precari dumilli denegatur effectus. Infirmatur
enim quia contrarationem postulat: acperhoc infirmitatem
hcene ascõspũ dato nobis adiuuccri ostendit: Adiuuat autẽ.
qui a quae aut ante petuntur quam peti debeant: aut sunt con¬
traria non sinetfieri: Nam qui doremus sicut o port& nescim
nfirmitatem orationis nre ignorantiam significare declarau
fallimur enim putantes prodesse quae poscimus cum non sint.
Deni que eidem apłotertio dep̃canti ut temptationes ab eo ces¬
sarent qui a crebrȩ erant : Dictum a dnõ est: Sufficittibi grati

Expanded text:
superius ingemiscere nos, et precari liberationem memoravit, et in superius ingemiscere nos, et precari liberationem memoravit, et in dolore positi, aut quae longe futura dicta sunt, mox fieri volumus, aut cito tolli, per quae ad meritum perveniamus; et videmur imbecilla oratione precari, dum illi denegatur effectus. Infirma est enim, qui contra rationem postulat: ac per hoc infirmitatem hanc a sancto Spiritu dato nobis adjuvari ostendit. Adjuvat autem, quia quae aut ante petuntur, quam peti debeant, aut sunt contraria, non sinit fieri. Nam quid oremus sicut oportet, nescimus. Infirmitatem orationis nostrae ignorantiam significare declaravit; fallimur enim putantes prodesse quae poscimus, cum non prosint. Denique eidem Apostolo tertio deprecanti, ut tentationes ab eo cessarent, quia crebrae erant, dictum a Domino est: Sufficit tibi grati
Abbreviated transcription (Latin):
in succ causalaborat. Addito hoc quod ea quae labore suo ge¬
nerat ut alimentis seruorum dĩ proficiant contra fas uid&
idolis immolari : Vnde plus dol& & optat citius liberari sci¬
ens istud cod in iuriam proficere creatoris: Spe enim saluati
sumus : Hoc dicit quia sperando quod promisit dr̃ in xpõ nobir
meritum fecimus ut liberemur: Ergo inspeliberati sumus qͥ ce
non ccliud futurum est quam credimus S¬
pes enim quae
uidetͥ non est spes: Manifestume non es sespem qua e uidetur :
sed quȩ ñuidetur
Ac perlioc credenter premus ad ficien di sunt: quia quae non
uident sperant: Nam quoduid& quis quidsperat sed si quod
non uidemus speramus perpatientiam expectamus: Dubium
non est ea sperari quae non uidentur. expectantur enim futura:
Hȩc exp&tatio pacientia est quȩ multum meretur a dõ. utdedie
liter autem & spradiuuat infirmitatem nrae orationis: Quo

Expanded text:
eque in sua causa laborat: addito hoc, quod ea quae labore suo geeque in sua causa laborat: addito hoc, quod ea quae labore suo generat, ut alimentis servorum Dei proficiant, contra fas videt idolis immolari! Unde plus dolet, et optat citius liberari, 76 sciens hoc ad injuriam proficere Creatoris. Spe enim salvati sumus. Hoc dicit, quia sperando quod promisit Deus in Christo, nobis meritum fecimus, ut liberemur. Ergo in spe liberati sumus; quia non aliud futurum est, quam credimus. Spes autem quae videtur, non est spes. Manifestum est non esse spem quae videtur, sed quod non videtur: ac per hoc credentes praemiis afficiendi sunt; quia quae non vident, sperant. Nam quod videt quis, quid sperat? Sed si quod non videmus, speramus, per patientiam exspectamus. Dubium non est ea sperari, quae non videntur; exspectantur enim futura. Haec exspectatio patientia est, quae multum meretur a Deo; ut de dieliter autem et spiritus adjuvat infirmitatem nostrae orationis. Quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
procellis insilit & tem pestatem nauigantibus facit : Ita &
seđm perfidorum conspiratione commotum perturbat fide¬
liummentes : & tanta diuersitate hoc agit in imicus. ut quid
nascatur tribulatio Sienim potestas desintesse aduersum
nos priuatorum mtes excitatꝰ. Sienim & hi compescantur. per
domesticos conflat incendium: etsi hoc sopitum fuerit arte
suac interipsos germanos facit discordiam : ut quattuor an¬
gulos pulsata domus exaliqua parte faciat runam: prop¬
ter quod uno consilio fugendum est xpĩanis: Exemplũ enim
sequi debent scĩ symeonis qui sciens bellum hicgeri contraper¬
fidiam in pace dimittise postolauit. Igitur per ha& quae sup̃¬
dicta sunt ostendit quaniuim creatura paciaturnrĩ causa
cum quacn donos quibus obsequium eius proficit. qui que dĩ
spm̃ cediutorem habemus ingemescimus ut hinc liberenure
ut promissa consequamur premia : Quanto magis ergo crea

Expanded text:
procellis, insilit, et tempestatem navigantibus facit; ita et procellis, insilit, et tempestatem navigantibus facit; ita et saeculum perfidorum conspiratione commotum, perturbat fidelium mentes: et tanta diversitate hoc agit inimicus, ut quid tur. Si enim potestas desinit esse adversum nos, privatorum mentes exagitat: si et hi compescantur, per domesticos conflat incendium; et si hoc positum fuerit, arte sua inter ipsos germanos facit discordiam; ut quatuor angulis pulsata domus, ex aliqua parte faciat ruinam. Propter quod uno consilio fugiendum est hinc christianis; exemplum enim debent sequi sancti Simeonis, qui sciens bellum hic geri contra perfidiam, in pace dimitti se postulavit . Hoc est quod sdicta sunt, ostendit quam vim creatura patiatur nostri causa; cum quando nos quibus obsequium ejus proficit, quique Dei Spiritum adjutorem habemus, ingemiscimus, ut hinc liberemur, ut promissa consequamur praemia. Quanto magis ergo creat
Abbreviated transcription (Latin):
ut a seruili opereliberentur : Siaũ h& ess& seruitus quȩ ad
dm̃ proficer& promerendum . gauder& nondoler & creatu¬
ra: Sed quia nr̃i causa subiecta est seruituti corruptionis dol&:
Vid& enim cotidie operasua interire : Cotidie enimmorit᷑ &occidit
opus eius : Certe enim dol& cuius operatio non ad ȩternitatem
pertin& sed ad corruptionem : Quantum ergo datur intellegi
satis denrã salute sollicita sunt : scientes ad liberationem suam
proficere maturiur. simodo norcitius promeream auctorem
Ionsolum ccũ illa sed & nos qui receptaculum habemus spr̃
nos ipsi intranos i& ipsos in gemescimus exƿaetantes re¬
demptionem corporis nri : Postcreaturam mundana
adiecit &iam nos hoc exp&ctare &in gemescere ad dm̃
ut hincliberemur cuncti destinati aduitam: qui a xpĩ anis
mundus hicpelagus est: Sicut enimmare aduersis excitũ

Expanded text:
ut a servili opere liberentur. Si autem haec esset servitus, quae ad ut a servili opere liberentur. Si autem haec esset servitus, quae ad Deum proficeret promerendum, gauderet, non doleret creatura: sed quia nostri causa subjecta est servituti corruptionis, dolet. Videt enim quotidie opera sua interire; quotidie enim oritur et occidit opus ejus. Recte ergo dolet, cujus operatio non ad aeternitatem pertinet, sed ad corruptionem. Quantum ergo datur intelligi, satis de nostra salute sollicita sunt, scientes ad liberationem suam proficere maturius, si modo nos citius agnoscamus auctoremon solum autem illa, sed et nos qui receptaculum Spiritus habemus, nos ipsi intra nosmet ipsos ingemiscimus, exspectantes redemptionem corporis nostri. Post creaturam mundanam adjecit etiam nos hoc exspectare, et ingemiscere ad Deum, ut hinc liberemur cuncti destinati ad vitam; quia christianis mundus hic pelagus est. Sicut enim mare adversis excitatur
Abbreviated transcription (Latin):
mrsterium creatoris : Ad comparationem enim &ernorum ua¬
na sunt : Nam in suo bona sunt Quippecum sint necessaria:
ed proptereum qui subiecit illam in spe : Quae sit spesstatim sub¬
iecit dicens: Quõ & ipsa creatura liberabitur a seruitute corruptio¬
nis in libertatem gloriae filiorum di: Quõ contradicere non
potest creatura conditori suo eius causa subiectaẽ non sine spe
Hab& enim in labore posita hoc solatium : quõ habebitrequiem
Parturi redolere ẽ ⁊psesensus est quia omnis creatura ꝑ cotidia¬
num laborem ingemescit & dol&: usque modo Tam diusig¬
nificat quam diulegitur: Ipsa &enim elementa cum sollici¬
tudine operassuas exhibent: quia sol & luna non sine labor
statuta sibi implent spatia : Sp̃r animaliũ magno gemitu ar¬
tatur adex hibenda seruitia : Nam uidemus illa gementia
cogi inuita ad laborem : H& orgo omnia exp&tant requiem :

Expanded text:
mysterium Creatoris. Ad comparationem enim aeternorum vamysterium Creatoris. Ad comparationem enim aeternorum vana sunt; nam in suo bona sunt, quippe cum sint necessaria. Sed propter eum qui subjecit illam in spe. Quae spes sit, statim subjecit, dicens: Quoniam et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptelae in libertatem gloriae filiorum Dei. Quoniam contradicere non potest creatura conditori suo, ejus causa subjecta est non sine spe. Habet enim in labore posita hoc solatium, quoniam habebit requiem, Parturire dolere est. Ipse sensus est, quia omnis creatura per quotidianum laborem ingemiscit et dolet usque modo. Usque modo tamdiu significat, quamdiu legitur. Ipsa enim elementa cum sollicitudine operas suas exhibent; quia et sol et luna non sine labore statuta sibi implent spatia, et spiritus animalium magno gemitu artatur ad exhibenda servitia; nam videmus illa gementia cogi invita ad laborem. Haec ergo omnia exspectant requiem,
Abbreviated transcription (Latin):
turam̃ gloriam subiecit quod creatura hoc exp&t& ut com¬
pleaturnumerus filiorum dĩ destinatus aduitam: ut tuncde¬
sponte subiecta est uanitati. n& enim sibi proderit quod subi&¬
taest sed nobis: Quid est ergo in quo uanitati subiecta ẽ. ñisi
quia quae generat caduca sunt: operatur enimitfructus
faciat corruptibiles : corruptio ergo ipsa est uanitas oma
enim que nascuntur inmundo infirma caduca &corrup¬
tibilia : acper hoc uana sunt uana senĩ qui astatum suumtene¬
re non possunt. Nam cuneta de formata ꝑfluxum semꝑ
inseredeunt confusa in naturam: Hoc dicit& dehis salo¬
mon. qui a omnia istauanitas.: N& discordat ab hisda¬
uid dicens. Verum tamen uanitas omnis homo uiuens. ⁊
Manducare enim & bibere &res mundi curare ñ ne uani¬
tas est: et prodest tamen ipsa uanitas: Proficit enim homi¬
nib: natismundo ut craper hȩc in corporibus exertati discant

Expanded text:
perventuram gloriam, subjecit quod creatura hoc exspectat, ut comperventuram gloriam, subjecit quod creatura hoc exspectat, ut compleatur numerus filiorum Dei, destinatus ad vitam; ut tunc desponte subjecta est vanitati; non enim proderit sibi quod subjecta est, sed nobis. Quid est ergo in quo vanitati subjecta est, nisi quia quae generat, caduca sunt? Operatur enim, ut fructus faciat corruptibiles: corruptio ergo ipsa vanitas est; omnia enim quae nascuntur in mundo, infirma, caduca et corruptibilia, ac per hoc vana sunt. Vana sunt enim, quia statum suum tenere non possunt: nam cuncta deformata per fluxum semper in se redeunt confusa in naturam. 75 Hoc dicit de his et Salomon, quia omnia haec vanitas . Nec discordat ab his David, dicens: Verumtamen vanitas omnis homo vivens . Manducare enim et bibere, et res mundi curare, nonne vanitas est? Et prodest tamen ipsa vanitas; proficit enim hominibus natis in mundo, ut per haec in corporibus exercitati, discant
Abbreviated transcription (Latin):
& quosdam inim ultos scimus proprȩsentibus lucris ad mo¬
dicum utique prd futuris quam asperos &duros subi selabo¬
res &ad quae tendunt uixaliquando pertingunt qui aui¬
ta ipsa fragilis est &incerta: Peruenire non possunt naute
proquib: commodis.tantis se procellis &tem pestatibus credunt.
cum sci ant in his mortem magis ante oculos esse quã uitam
Etmilitesse psesentis psemii cum in certa uictoria sit in surgese
in gladiosnon dubitant: Quanto magis ergo ꝓxp̃o pacien¬
dum est cuius &iam protelata habemus beneficia. Quiꝓ
licetur: Proxpõ dicimur pati cum non illi sed nobis proficiat
quod patimur: Sed quia ille occasionem quȩrit remune¬
randi hocnos precepit. Vthonus enim uel profusus largitor
causa querit. quo modo don& autin dignis aut uere cundis:
Denique ut ipsa exitia tolerari possint ipse suggerit uires:
Iam expectatio creaturae reuelationem filiorum dĩ expec¬
tat: Quõ prȩsentis temporis passiones in dignas dixit ced fu¬

Expanded text:
 quosdam, immo multos scimus pro praesentibus lucris, ad modicum utique profuturis, quam asperos et duros subire labores, et ad quae tendunt aliquando, quia ipsa vita fragilis est et incerta, pervenire non possunt. Nautae pro quibus commodis tantis se procellis et tempestatibus credunt; cum sciant in his magis mortem ante oculos esse, quam vitam? Et milites spe praesentis praemii, cum incerta victoria sit, in gladios insurgere non dubitant. Quanto ergo magis pro Christo patiendum est, cujus etiam protelata sunt nobis beneficia: qui pro licetur! Pro Christo dicimur pati, cum nobis non illi proficiat, quod patimur: sed quia ille occasionem quaerit remunerandi nos, hoc praecipit; ut bonus enim vel profusus largitor causam quaerit, quomodo donet aut indignis, aut verecundis. Denique ut ipsa exitia tolerari possint, ipse suggerit vires. Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat. Quoniam praesentis temporis passiones indignas dixit ad su
Abbreviated transcription (Latin):
O&uberiores fructus hobeat operis sui.
doctrinam uirtus commendabat : Vt quia incredibile uidebatur quod p̃¬
dicabatur signa acprodigia ab apostolis facta testimonia erant. Nondif
fidendum dehis quae ab eis dicebantur : in quibus tanta in essent: Nulli

Expanded text:
uberiores fructus habeat operis sui. doctrinam virtus commendabat; ut quia incredibile videbatur, quod praedicabatur, signa et prodigia ab aposfidendum de his quae ab illis dicebantur, in quibus tanta virtus inesset. Nulli
Abbreviated transcription (Latin):
Iuamuis missum sedicat praedicare omnibus gentibus. promptũ tamen
se romanis asserit tradere euangelium gratiae dĩ: apud quos regni
romani capud & sedes est: Admembrorum enim utilitatem ꝑtin&¬
uel requiem si caput inqui &um nonfuerit: Ideo romanorum pacem
optat : ut non multum seiactet satanas: Non enim erubesco euan

Expanded text:
Quamvis se missum praedicare omnibus dicat gentibus, promptum tamen Quamvis se missum praedicare omnibus dicat gentibus, promptum tamen se Romanis asserit tradere Evangelium gratiae Dei, apud quos regni Romani caput et sedes est. Ad membrorum enim utilitatem vel requiem pertinet, si caput inquietum non fuerit. Ideo Romanorum pacem optat, ut non multum se jactet Satanas, et uberiores
Abbreviated transcription (Latin):
rentur ratam habentes fidȩi suȩ professionem & hic fructum habeat
apud dm̃ ministerii sui, Propter quod lacessit illos ad fidem rectam
exemplo ceterarum gentium: Promptior enim fit quis ad remsibitra¬
ditam si illi multos uideat adsentire: Crecis acbarbaris sapientib:¬
& insipientibus debitor sum. Debitorem sedicit horum quos memo¬
rat : quia ad hoc missus est ut omnibus predicar& : Per quod &iamõm
suit : sed eos qui romani dicantur siue natura siue adoptionẽ: Barba¬
ros uero eos qui romani non sunt : quorum genus aduersum est : & sunt
gentiles: Sapientes autem illos dixit qui mundanis rationibus eru¬
diti: sapientes uocantur in sȩculo: Dum aut syderum speculatores
sunt aut mensuris : aut numeris : aut artii grammaticae student: aut¬
tes harum rerum inperiti sunt : His omnibus missumse praedicare tes¬
tatur : Deuida eis autem tacuit : quia magister gentium est:

Expanded text:
antur, ratam habentes fidei suae professionem; ut hic fructum habeat antur, ratam habentes fidei suae professionem; ut hic fructum habeat apud Deum ministerii sui, per quod lacessit illos ad fidem rectam, exemplo caeterarum gentium: promptior enim fit quis ad rem sibi traditam, si illi multos videat assentiri. Graecis et Barbaris, sapientib insipientibus debitor sum. Debitorem se dicit horum, quos memorat, quia ad hoc missus est, ut omnibus praedicaret: per quod etiam omnes suit, sed eos qui Romani dicantur sive natione, sive adoptione: Barbaros vero eos qui Romani non sunt, quorum genus adversum est, et sunt gentiles. Sapientes autem illos dixit, 31 qui mundanis rationibus eruditi, sapientes vocantur in saeculo; dum aut siderum speculatores sunt, aut mensuris, aut numeris, aut arti grammaticae student, tes, harum rerum imperiti sunt. His omnibus missum se praedicare testatur. De Judaeis autem tacuit, quia magister gentium est.
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde dicit. Vocatisscĩs Quid tamen est uocatis scĩs: Si enim iam scĩ
sunt. quomodo uocantur ut scĩficentur : Hoc ad dĩ pertinet prȩsci¬
entiam: Quia quos scit dr̃ futuros scõs iam apud illum scĩsunt: & uo¬
cati permanent: Prohibitum tamen sedicit usque ad tempus datae
epistolae : adõ utique qui sciens adhuc in paratos romanos: ad alias
urbes direxit a postolum : queiam ad recipiendam ueritatem essen
capaces: Quamuis sub nomine agerent saluatoris. sed neglegentia
lentes aliquando paulus & silas in bithiniamire . prohibiti sunt
a scõ spũ : Cur : nisi scir& adhuc effectum deesse : Apud corinthios au¬
tem common&ur apostolus dicente dño : Loquere ne tacuerss quia
populus mihi multus est in hac ciuitate: Non ociose ergo prohibi¬
tum sedicit : sed & causas morarum uult intellegi: & hoc ut se prae
in uobis. sicut & inceteris gentibus: Pro utilitate communi. cupidum
seueniendi ad hos declarat. Vt & isti salutem spĩtalis gratiae conseque¬

Expanded text:
nde dicit, vocatis sanctis: quid tamen est vocatis sanctis? Si enim jam sancti sunt, quomodo vocantur ut sanctificentur? Sed hoc ad Dei pertinet praescientiam, quia quos scit Deus futuros sanctos, jam apud illum sancti sunt, et vocati permanent. Prohibitum se tamen dicit usque ad epistolae, a Deo utique, qui sciens adhuc imparatos illos, ad alias urbes direxit Apostolum, quae jam ad recipiendam veritatem essent capaces; quamvis sub nomine agerent Salvatoris, sed vitiis prohilentes aliquando in Bithyniam ire, prohibiti sunt a sancto Spiritu Paulus et Silas : cur, nisi sciret adhuc affectum deesse? Apud Corinthios autem commonetur Apostolus, dicente Domino: Loquere, ne tacueris; quia populus mihi multus est in hac civitate . Non ergo otiose prohibitum se dicit, sed in vobis, sicut et in caeteris gentibus. Pro utilitate communi cupidum se veniendi ad hos declarat, ut et hi salutem spiritalis gratiae consequ
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium utquem admodum accedit unus quisq reddat causas indiednĩ
ihũ xp̃i: Quiasine disciplina traditionis & cone uersationis qui accedunt
rei sunt corporis & sanguinis dñi: quod est autem reos eẽ : nisi poenas dare
mortis dñi: Occisus est enim prohis quibene ficium eius in irritum
ducunt:
rob& autem sehomo & sic depane edat & depoculo bibat

Expanded text:
judicium, ut quemadmodum accedit unusquisque, reddat causas in die Domjudicium, ut quemadmodum accedit unusquisque, reddat causas in die Domini Jesu Christi; quia sine disciplina traditionis et conversationis qui accedunt, rei sunt corporis et sanguinis Domini. Quid est autem reos esse, nisi poenas dare mortis Domini? Occisus est enim pro his, qui beneficium ejus in irritum ducunt. Probet autem se homo, et sic de pane illo edat, et de poculo bibat.