comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non egetbonis qui nontimet malis : Multiergo heretici cumpaganis alios etalios
templis tamen qđ est peius insuo corde posuerunt : et falsorum ridendorũ¬
q: simulacrorũ templa ipsi facti sunt : Magnumopus ẽ intus haec idola
frangere. et locũ dõuenienti: non recenti mundare: Om̃s aũ isti aliudat:
aliud sentientes : aliosatq alios deos sibi facientes ipsamque fidem falsitate
uariantes. uidentur dissentire : sed om̃s a terrenis cogitationibus non rece¬
dunt. interrenis cogitationibus consentiunt sibi : Opinio diuersaẽ: ua¬
nitas una est : Deillis in alio psalmodicitur. ipsi deuanitate in unũ conligan¬
tur : Quã uisopinionũ uarietate discordent. simili tam̃ uanitate ȩ ligant᷑ :
Et nostis quia uanitas retro ẽ. posterior est : Ideo ille quaeretro oblitus ẽ. id est
uanitatẽ oblitus in ea quae antea sunt. id est inueritatẽ extensus: Sequit᷑

Expanded text:
non eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios et aliosnon eget bonis, qui non timet a malis. 14. Multi ergo haeretici cum Paganis alios et aliostemplis, tamen quod est pejus in suo corde posuerunt, et falsorum ridendorumque simulacrorum templa ipsi facti sunt. Magnum opus est, intus haec idola frangere; et locum Deo viventi, non recenti mundare. Omnes enim isti aliud atque aliud sentientes, alios atque alios deos sibi facientes, ipsamque fidem falsitate variantes, videntur dissentire; sed omnes a terrenis cogitationibus non recedunt, in terrenis cogitationibus consentiunt sibi: opinio diversa est, vanitas una est. De illis in alio psalmo dicitur, «Ipsi de vanitate in unum» : quamvis opinionum varietate discordent, simili tamen vanitate colligantur. Et nostis quia vanitas retro est, posterior est: ideo ille quae retro oblitus, id est vanitatem oblitus, in ea quae ante sunt, id est in veritatem extentus, se
Abbreviated transcription (Latin):
hidii: Quid recentius dõ ex officina: Licet illos iamuetustos. aranearum
casses conexerint : Qui sempitern sunt. recentes sunt: hoc depaganis:
Nescio quis alius inuanitate accipiens nomendnĩ dĩ sui: fecit sibi xp̃mcreu
turam: Xp̃m imparem et inȩqualem generanti : filium dĩ dicens et filiũ
dĩ negans : Sienĩ filius unicus est. hoc quod paterẽ. et hoc ẽ exae ternitate.
Tuaũ nescio quid aliud cogitasti incorde tuo dm̃ recentẽ posuisti Fecit
sibi alius dm̃ pugnantẽ contragentem tenebrarũ timentẽ ne inuadatir:
sata gentem necorrum patur. Ex parte tamen corruptũ. ut possit totus
esse saluus : Sed nontorus quia ex parte corruptus .: Manichei istadicunt.
faciunt sibi et isti in corde recentem dm̃ : Non ẽ talis dĩnoster. non est
talis portio tua ia cob: sed qui fecit caelũ et terrã: ipse est ds̃tuus. qui

Expanded text:
hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum hi dii. Quid recentius deo ex officina? Licet illos jam vetustos aranearum casses contexerint; qui sempiterni non sunt, recentes sunt: hoc de Paganis. Nescio quis alius, in vanitatem accipiens nomen Domini Dei sui, fecit sibi Christum creaturam, Christum imparem et inaequalem generanti; Filium Dei dicens, et Filium Dei negans. Si enim Filius unicus est, hoc quod Pater est, et hoc est ex aeternitate: tu autem nescio quid aliud cogitasti in corde tuo; deum recentem posuisti. Fecit sibi alius deum pugnantem contra gentem tenebrarum, timentem ne invadatur, satagentem ne corrumpatur; ex parte tamen corruptum, ut posset esse totus salvus; sed non totus, quia ex parte corruptus. Manichaei ista dicunt; faciunt sibi et isti in corde recentem deum. Non est talis Deus noster, non est talis portio tua Jacob: sed qui fecit coelum et terram, ipse est Deus tuus; qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad torcular : Iudicate inquit. int̃me et uineã meam : Audipopulus m̃s et loquu
et testificabor tibi.: Israhel si audieris me nonerit inte ds̃ recens : Ds̃ recens est
ad tempus factus : Ds̃ aũ nr̃ non recens. sed ab ae ternitate inaet̾nitatẽ: Etxp̃s
nr̃ recens forte homo sed sempiternus ds̃ : Quid enĩ ante principiũ: Etutiq
in principio erat uerbũ. et uerbũ erat apud dm̃. et ds̃ erat uerbũ : Et ipse
xp̃s nr̃. uerbum caro factũ est. ut habitaret in nobis: Absit ergo ut sit in ali
quo dr̃ recens : Aut lapis aut fantas maẽ. Nonẽ in quit lapis : Ergo argente ỹ
habeo et aureũ Merito ipsa pretiosa uoluit numerare. quidixit. Idola
gentiũ argentum etaurum : Magna sunt quiꝰ argentea suntetaurea.
Pretiosa sunt lucida sunt: sed tamen oculos habent. et nonuident. Recentes

Expanded text:
ad torcular: «Judicate,» inquit, «inter me et vineam meam» . «Audi populus meus, et loquar, ad torcular: «Judicate,» inquit, «inter me et vineam meam» . «Audi populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» 13. «Israel, si me audieris, non erit in te deus recens.» Deus recens, est ad tempus factus: Deus autem noster non recens, sed ab aeternitate in aeternitatem. Et Christus noster recens forte homo, sed sempiternus Deus. Quid enim ante principium? Et utique in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: et ipse Christus noster Verbum caro factum, ut habitaret in nobis . Absit ergo ut sit in aliquo deus recens: deus recens, aut lapis, aut phantasma est. Non est, inquit, lapis: ego argenteum habeo et aureum. Merito ipsa pretiosa voluit nominare, qui dixit, «Idola Gentium argentum et aurum.» Magna sunt, quia aurea et argentea sunt; pretiosa sunt; lucida sunt: sed tamen oculos habent, et non vident . Recentes
Abbreviated transcription (Latin):
uidemus : signũ crucis erectum ẽ. et contradictũ estei: Contradictum
ẽ gloriȩ crucis: Sed titulus erat supercrucẽ qui non corrum pebatur :
Est enĩ titulus inpsalmo. intitulis inscriptionẽ necorrumpas :: Signũ erat.
cui contradiceretur : Dixerunt enĩ iudei noli facere rexiudaeorũ. sed
fac. quod ipse dixerit regẽ seesse iudaeorũ. Uicta ẽ contradictio
uersum deoleo torculicris audiuimus : Quod restat magis dolendum ẽ et ca¬
uendum : Ad murcam enim torcularis pertinet usq ad finẽ fortasse non
frustra. et interposito diapsalmate : Sed etiã hoc audire utile ẽ ut quise iam
inoleo uidet gaudeat: Qui periclitatur. ne in a murcam incurrat. caueat .
Vtrumq: audi unum dilige alterũtime. Nudi populus meus etloquar
et testificabor tibi: Non enĩ populo alieno. non enĩ populo non pertinenti

Expanded text:
videmus: signum crucis erectum est, et contradictum est ei. Contradictum videmus: signum crucis erectum est, et contradictum est ei. Contradictum est gloriae crucis; sed titulus erat super crucem, qui non corrumpebatur. Est enim titulus in psalmo: «In tituli inscriptionem, ne corrumpas» . Signum erat cui contradiceretur: dixerunt enim Judaei, «Noli facere, Rex Judaeorum; sed fac quod ipse dixerit regem se esse Judaeorum.» Victa est contradictio; versum, de oleo torcularis audivimus. Quod restat magis dolendum est et cavendum: ad amurcam enim torcularis pertinet usque ad finem; fortasse non frustra et interposito diapsalmate. Sed etiam hoc audire utile est, ut qui se jam in oleo videt, gaudeat; qui periclitatur ne in amurca currat, caveat. Utrumque audi: unum dilige, alterum time. «Audi, populus meus, et loquar, et testificabor tibi.» Non enim populo alieno, non enim populo non pertinenti
Abbreviated transcription (Latin):
adducendã de alienigenis uxorem : xpo scilicet descendenti ad habendã
uecłam degentibus. fremens ibat iobuiã. Sed quidegit : Accepit. et tenuit.
fregit dissi pauit leonẽ. factus est inmanibus eiꝰ. uelut hȩdus caprarum
Quid enĩ fieret populus fremens nisi languidus peccator: Occisu aũ illa
feritate. iam non sic fremit regia potestas : non sic fremit populus gentnũ.¬
non ut in obuiam xp̃o: Immo uero in ipso regno gentiũ inuenimus leges pro
ecła tam quã fauũ inore leonis: Quid ergo iam metuã aquã contradic¬
tionis quae prope iam tota siccataẽ : Illa poene iam silet. si a murca non
contradicat: Quantũ libet mali sȩuiant alieni: Osieos non adiuuent
malinr̃ĩ : Exaudiuite in abscondito tempestatis. probauite in aqua conti¬
dictionis : Recolitis quid dexp̃o dictũ sit signatũ eumesse in multorũ
ruinã et multorũ resurrectionẽ et insignũ cui contra dicetur: Nouimꝰ

Expanded text:
ad ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descendenti ad habendam ad ducendam de alienigenis uxorem, Christo scilicet descendenti ad habendam Ecclesiam de Gentibus, fremens ibat in obviam. Sed quid egit? Accepit, tenuit, fregit, dissipavit leonem; factus est in manibus ejus velut haedus caprarum. Quid enim fieret populus fremens, nisi languidus peccator? Occisa autem illa feritate, jam non sic fremit regia potestas, non sic fremit populus Gentium in obviam Christo: imo vero in ipso regno Gentium in venimus leges pro Ecclesia, tanquam favum in ore leo nis . Quid ergo jam metuam aquam contradictionis, quae prope jam tota siccata est? Illa pene jam silet, si amurca non contradicat. Quantumlibet mali saeviant alieni, o si eos non adjuvent mali nostri! «Exaudivi te in abscondito tempestatis, probavi te in aqua contradictionis.» Recolitis quid de Christo dictum sit, sic natum eum esse in multorum ruinam, et multorum resurrectionem, et in signum cui contradicetur . Novimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Et interblas phemos quod credidisti : Sienĩ exaudiris in abscondito tempesta¬
tis. corde creditur adiustitiã : Si probaris in aqua contradictionis. ore con¬
fessio fit adsalutẽ : Quanta ẽ enim ipsa aqua contradictionis: lam poene sicca¬
taẽ : Sed senserunt illã maiores nr̃i : quando uerbo dĩ quando mysterio xp̃i
a criter resistebant gentes. Turbabatur aqua: Aquasenĩ propopulis ali¬
quando intellegendas euidenter apocallpsis scriptura de monstrat. Vbi
aquae multȩ cum uiderentur. et quȩ reretur quid ẽent : responsũ est. po¬
puli sunt : Pertulerunt ergo illi aquam contradictionis. quando fremue¬
runt gentes. et populi meditati sunt in ania. quando asstiterunt reges
terrȩ et principes conuenerunt in unũ aduersus dñm. et aduersus xp̃m
eius : Quando fremuerunt gentes. tunc leo ille uiro fortisam son uenienti

Expanded text:
et inter blasphemos quod credidisti: si enim exaudiris in abscondito tempestaet inter blasphemos quod credidisti: si enim exaudiris in abscondito tempestatis, corde creditur ad justitiam; si probaris in aqua contradictionis, ore confessio fit ad salutem . Quanta est enim ipsa aqua, contradictionis? jam pene siccata est. Senserunt illam majores nostri, quando verbo Dei, quando mysterio Christi acriter resistebant gentes; turbabatur aqua aquas enim pro populis aliquando intelligendas evidenter Apocalypsis scriptura demonstrat, ubi aquae multae cum viderentur, et quaereretur quid essent, responsum est, «Populi sunt» . Pertulerunt ergo illi aquam contradictionis, quando fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; quando astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus Dominum et adversus Christum ejus . Quando fremuerunt gentes, tunc leo ille viro forti Samson venienti
Abbreviated transcription (Latin):
Probauite in aqua contradictionis : Reuera fr̃s. reuera qui exaudi¬
tus est in abscondito tempestatis. debet probari in aquã contradictio¬
nis : Cum enĩ crediderit cumbaptizatus fuerit cũ uiamdĩ carpere
coeperit : Cum ingemellariũ eliquari intenderit : Eta murca pu¬
blicae currente. se ex traxerit: habebit multos exagitatores. multos
insultatores multos detractores. de hortatores minantesetiã ubi
possunt de terrentes deprimentes : Haec tota aqua contradictio¬
nis ẽ : hodie esse puto hic sic : Arbitror eẽ hic non nullos quos a mici
sui uolebant rapere ad circũ : Et ad nescio ad quas hodiernȩ festiu¬
tatis nugas : Forte ipsi illos ad duxerunt ad aecłam: Sed siue ipsi
illos adduxerunt : siue ab eis ad circũ ab duci ñ potuerunt : In aqua contra¬
dictionis probati sunt : Nonergo erubescas prȩdicare : quod nosti defendere

Expanded text:
probavi te in aqua contradictionis.» Revera, fratres, revera, qui exaudiprobavi te in aqua contradictionis.» Revera, fratres, revera, qui exauditus est in abscondito tempestatis, debet probari in aqua contradictionis. Cum enim crediderit, cum baptizatus fuerit, cum viam Dei carpere coeperit, cum in gemellarium eliquari intenderit, et ab amurca publice currente se extraxerit; habebit multos exagitatores, multos insultatores, multos detractores, dehortatores, minantes etiam ubi possunt, deterrentes, deprimentes: haec tota aqua contradictionis est. Puto hodie esse hic sic; arbitror esse hic nonnullos quos amici sui volebant rapere ad circum, et ad nescio quas hodiernae festivitatis nugas: forte ipsi illos adduxerunt ad ecclesiam. Sed sive ipsi illos adduxerunt, sive ab eis ad circum abduci non potuerunt, in aqua contradictionis probati sunt. Non ergo erubescas praedicare quod nosti, defendere
Abbreviated transcription (Latin):
me eteruite : Recognoscat seunaquȩq: conscientia xp̃ianca. sideuote
transierit marerubrũ : sicum fide credendi etobseruandi. linguam
quã non nouerat audiuit ÷ recognoscat se intribulatione exauditam.
psa enĩ magna tribulatio erat. premi sarcinis peccatorũ : Quantũ gaudet.
releuata conscientia: Ecce baptigatus es. Conscientia quae heripre¬
mebatur. hodie gratulatur : Exauditus es intribulatione. memen¬
to tribulationis tuae: Ante quã accederes ad aquam. quid sollicitu¬
dinis gerebas : Quid ieiuniorum ex hibebas : quid tribulationũ in cor¬
degestabas : Orationũ internarum piarum deuotarũ : Occisi sunt hostes
tui. omnia peccatatua deleta sunt : Intribulatione inuocastime. et
eruite: Et exaudiuite. in abscondito tempestatis: Non intempestate
maris sed in tempestate cordis : Exaudiuite in abscondito tempestatis:

Expanded text:
atione invocasti me, et erui te.» Recognoscat se unaquaeque conscientia christiana, si devote atione invocasti me, et erui te.» Recognoscat se unaquaeque conscientia christiana, si devote transierit mare rubrum, si cum fide credendi et observandi linguam quam non noverat, audivit; recognoscat se in tribulatione exauditam. Ipsa enim magna tribulatio erat, premi sarcinis peccatorum; quantum gaudet relevata conscientia! Ecce baptizatus es; conscientia quae heri premebatur, hodie gratulatur. Exauditus es in tribulatione; memento tribulationis tuae. Antequam accederes ad aquam, quid sollicitudinis gerebas? quid jejuniorum exhibebas? quid tribulationum in corde gestabas, orationum internanarum, piarum, devotarum? Occisi sunt hostes tui, omnia peccata tua deleta sunt: «In tribulatione invocasti me, et erui te.» 11. «Exaudivi te in abscondito tempestatis:» non in tempestate maris, sed in tempestate cordis. «Exaudivi te in abscondito tempestatis;
Abbreviated transcription (Latin):
haberecor : Quod modo cũ dicerem. multuntellexerunt: etacclama¬
uerunt : reliquimu tisteterunt . quia nondum linguã quã non no¬
uerant audierant : Accelerent ergo transeant discant : Linguam
qui laboratis etonerati estis . Alio modo hocidem significatur: quod
faciebat in secutio aegyptiorũ : hoc faciunt sarcin&e peccatorũ : A uer¬
tit ab oneribus dorsum eius .: Et quasi diceres. quibus oneribus Manus
eius incophino seruierunt: Percophinũ significantur opera seruilia
Mundare stercorare. terrã portare cophinofit : Seruilia sunto peru
quia omnis qui facit peccatũ seruus est peccati : Et siuos filius libera uerit
tunc uere liberi eritis: Merito etabiecta mundi. quasi cophini deputan¬
tur : Sed etcophinos ds̃ buccellis impleuit. duod ecim cophinos buccellari
impleuit. Quia abiecta huius mundi elegit. ut confunderet fortia.
Sed quando incophino seruiebat ioseph. terrã ibi portabat. quia lateres

Expanded text:
habere cor: quod modo cum dicerem, multi intellexerunt, et acclamahabere cor: quod modo cum dicerem, multi intellexerunt, et acclamaverunt; reliqui muti steterunt, quia nondum linguam quam non noverant, audierunt. Accelerent ergo, transeant, discant: «Linguam qui laboratis et onerati estis» ? Alio modo hoc idem significatur. quod faciebat insecutio Aegyptiorum, hoc faciunt sarcinae peccatorum. «Avertit ab oneribus dorsum ejus.» Et quasi diceres, Quibus oneribus? «Manus ejus in cophino servierunt.» Per cophinum significantur opera servilia. Mundare, stercorare, terram portare, cophino fit; servilia sunt opera; quia omnis qui facit peccatum servus est peccati; et si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Merito et abjecta mundi quasi cophini deputantur: sed et cophinos Deus buccellis implevit; duodecim cophinos buccellarum implevit ; quia abjecta hujusmundi elegit, ut confunderet fortia . Sed et quando in cophino serviebat Joseph, terram ibi portabat, quia lateres
Abbreviated transcription (Latin):
nisi abundantiã prȩteritorũ delictorum : Videtis euidentissima sa¬
cramenta : premunt aegyptii. arguent. instant ergo peccata. sed
usq ad aquã : Quidergotimes qui nondum uenisti. uenire ad baptis¬
mũ xp̃i transire permare rubrũ : Quid est rubrũ : sanguine dñi con¬
secratũ : Quid times uenire : Conscientia forte aliquorũ mmaniũ
delictorum stimulat. et excruciat inteanimũ : et dicit tibi tãmag¬
num ẽẽ illud quod commisisti. ut desperes tibi dimitti : Time nere¬
maneat aliquid peccatorũ. siuixit aliquis aegyptiorũ: Cum autẽ
transieris rubrũ mare. cumeductus fueris adelictis tus. in manu
potenti etbrachio forti: percepturus esmysteria quae non noueras.
quia et ipse iosephcũ exiret de terraȩgrpti : Linguã quã non noue¬
rat audiuit : Audias linguã quam non noueras : quam modo audiunt
et recognoscunt testantes et scientes quinorunt.: audies ubi debeas

Expanded text:
nisi abundantiam praeteritorum delictorum. Videtis evidentissima sanisi abundantiam praeteritorum delictorum. Videtis evidentissima sacramenta: premunt Aegyptii, urgent; instant ergo peccata, sed usque ad aquam. Quid ergo times, qui nondum venisti, venire ad baptismum Christi, transire per mare Rubrum? Quid est rubrum? Sanguine Domini consecratum. Quid times venire? Conscientia forte aliquorum immanium delictorum stimulat, et excruciat in te animum, et dicit tibi tam magnum esse illud quod commisisti, ut desperes tibi dimitti: time ne remaneat aliquid peccatorum, si vixit aliquis Aegyptiorum. Cum autem transieris rubrum mare, cum eductus fueris a delictis tuis in manu potenti et brachio forti , percepturus es mysteria quae non noveras; quia et ipse Joseph, «cum exiret de terra Aegypti, linguam quam non noverat, audivit.» Audies linguam quam non noveras: quam modo audiunt et recognoscunt, testantes et scientes qui norunt. Audies ubi debeas
Abbreviated transcription (Latin):
tatio : Meministis. nostis ioseph in aegrptũ uenditũ : xp̃s ad gentes
transiens : Ibi io seph post tribulationes exaltatus. et hic xp̃s post
passionẽ martrrum glorificatus : Ergo ad ioseph. magis gentes per¬
tinent : Etideo augmentatio : quia multi filii desertȩ. magis quã
eius quae habetuirũ . : Testimoniũ in io seph posuit illud : Dum exiret
de terra aegypti : Videte ethic significari quintã sabbati quando
exut de terra aegypti ioseph: idest populus multiplicatus ꝑ ioseph.
permarerubrũ traiectus ẽ  Et tunc ergo produxerunt aquȩ
reptilia animarum uiuarum Nihil aliud illud tunc infigura porten¬
debat. transitus populi permare : nisi transitum fideliũ perbaptismũ
Testis ẽ a postolus. nolo enĩ uos inquit ignorare fr̃s. quia patres nr̃i om̃s¬
sub nube fuerunt. et omnes permare transierunt: etom̃s inmoyse
baptizati sunt : Nihilergo aliud significabat transitus permare
nisi sacramentum baptizatorum : Nihilaliud insequentes a egyptu.

Expanded text:
tatio. Meministis, nostis Joseph in Aegyptum venditum: Christus ad Gentes transiens. Ibi Joseph post tribulationes exaltatus , et hic Christus post passionem martyrum glorificatus. Ergo ad Joseph magis Gentes pertinent: et ideo augmentatio; quia multi filii desertae, magis quam ejus quae habet virum . «Testimonium in Joseph posuit illud, dum exiret de terra Aegypti.» Videte et hic significari quintam sabbati: Quando exiit de terra Aegypti Joseph, id est, populus multiplicatus per Joseph, per mare Rubrum trajectus est . Et tunc ergo produxerunt aquae reptilia animarum vivarum. Nihil aliud tunc in figura portendebat transitus populi per mare, nisi transitum fidelium per Baptismum; testis est Apostolus: «Nolo enim sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse mari» . Nihil ergo aliud significabat transitus per mare, nisi Sacramentum baptizatorum; nihil aliud insequentes Aegyptii,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo offerr& sacrificium uictimam salutarẽ . sinon morir&ur : Quo¬
modo aut̃ morir&ur. nisi carnẽ induer& : quomodo tarnẽ induer&
nisi ueritas de terra: orta est. &iustitia decȩlo ꝓspexit: Possumus hinc di
cere alterum sensum.: Veritas deterra orta ẽ. confessio ab homine: ho¬
mo enĩ pecrator eras. Oterra qui quando peccasti audisti: terra es
&interrã ibis: Oriatur de te ueritas ut respitiat decȩlo iustitia. Quo¬
modo ergo oriatur ateueritũs. cumtupec cator sis: cum tu iniquus sis.:
cõfitere peccata tua. oͦri etur dete ueritas .: sienĩcumsis iniquis cliciste

Expanded text:
o offerret sacrificium victimam salutarem, si non moreretur? quoo offerret sacrificium victimam salutarem, si non moreretur? quomodo autem moreretur, nisi carnem indueret? quomodo carnem indueret, nisi vercere alterum sensum. «Veritas de terra orta est:» confessio ab homine. Homo enim peccator eras. O terra, qui quando peccasti, audisti, «Terra es, et in terram ibis» , oriatur de te veritas, ut respiciat de coelo justitia. Quomodo a te oritur veritas, cum tu peccator sis, cum tu iniquus sis? Confitere peccata tua, et orietur de te veritas. Si enim cum sis iniquus, dicis te
Abbreviated transcription (Latin):
fac iustitiã: Ideo alius psalmus dic̃ tibi. Declinac amalo & facbonũ. hoc ẽama¬
rȩiustitiã. &cũ iã declinaueris amalo. & feceris bonũ : quȩre pacẽ & sequert
eam: lam enĩ non diuillam quȩres : quia &ipsa occurrittibi utoscul&ur uis
orta ẽ : xp̃s defemina natus ẽ: ueritas deterra orta ẽ: filius dĩ decarne ꝓces¬
sit: quidẽ ueritas. filius dĩ. quidẽ terra caro: In terroga unde natus ẽ xp̃s
erat ante terram : & ꝑ ipsam factum ẽ cȩlum &terra. Seclutiustitia decȩlo
ꝓfpicer&: Idest utiustificarentur homines diuina gratia: Veritas dema
cis &unde offerr& sacrifitium propeccatis nr̃is. nisi morir&ur :
Vnde aũt morir&ur nisi a nobis acciper& ubi morir&ur. Idestnisi a nob
sumer& carnẽ mortalem xp̃s mori non poss& : quia uerbum non mori¬
tur diuitis non moritur uirtus & sapientia dĩ nonmoritur .: Quomodo¬

Expanded text:
Fac justitiam. Ideo alius psalmus dicit tibi: «Declina a malo, et fac bonum» hoc est amaFac justitiam. Ideo alius psalmus dicit tibi: «Declina a malo, et fac bonum» hoc est amare justitiam; et cum jam declinaveris a malo, et feceris bonum, «quaere pacem, et persequere eam» . Jam enim non diu illam quaeres, quia et ipsa occurret tibi, ut osculetur jorta est:» Christus de femina natus est. «Veritas de terra orta est:» Filius Dei de carne processit. Quid est veritas? Filius Dei. Quid est terra? Caro. Interroga unde natus est Chrierat ante terram, et per ipsam factum est coelum et terra; sed ut justitia de coelo prospiceret, id est, ut justificarentur homines divina gratia, veritas nata cis. Et unde offerret sacrificium pro peccatis nostris, nisi moreretur? unde autem moreretur, nisi a nobis acciperet ubi moreretur? Id est, nisi a nobis sumeret carnem mortalem, Christus mori non posset; quia Verbum non moritur, divinitas non moritur, Virtus et Sapientia Dei non moritur. Quomod
Abbreviated transcription (Latin):
sunt tu forte unã uis & alterã non facis. Nemo ẽ enĩ ꝗnon uult pacẽ : sed
non om̃ uolunt operari iustitiã In terroga om̃ homines uispacem : uno
ore tibi respond& totũ genus humanũ: obto. cupio uolo amo: Ame iustitiã
ꝗa duȩ amicȩ sunt : iustitia &pax. ipsȩ se ostulant᷑ Siamicã pacis ñ ama ue¬
ris. nonte amabit ipsa pax nec ueni& adte.. Quid enĩ magnũ ẽ desiderare pacẽ :
quiuis malus. desiderat pacem: Bona enĩ resẽpax.. Sed fac iustitiam : quia iusti¬
tia & pax osculantur : Non litigant: Tuquare litigas cum iustitia ecce ius¬
titia dic̃ tibi ne furaueris. & non audis: Nec adulteres: non uis audipe : non
facies alteri qđ tupati non uis: nondicas alteri qđ & tibi dici nonuis inimicuses
amice mee dic̃ tibi pax. Quiclmequȩris amica sum iustitiȩ: Quẽcũq in¬
uenero inimicum. amicense . non adillum accedo: Vis ergo uenire ad paeẽ.

Expanded text:
sunt; tu forte unam vis, et alteram non facis: nemo est enim qui non vult pacem; sed sunt; tu forte unam vis, et alteram non facis: nemo est enim qui non vult pacem; sed non omnes volunt operari justitiam. Interroga omnes homines: Vis pacem? Uno ore tibi respondet totum genus humanum: Opto, cupio, volo, amo. Ama et justitiam; quia duae amicae sunt justitia et pax; ipsae se osculantur: si amicam pacis non amaveris, non te amabit ipsa pax, nec veniet ad te. Quid enim magnum est desiderare pacem? Quivis malus desiderat pacem. Bona enim res est pax. Sed fac justitiam; quia justitia et pax se osculantur, non litigant. Tu quare litigas cum justitia? Ecce justitia dicit tibi, Ne fureris; et non audis: Ne adulteres; non vis audire: Non facias alteri quod tu pati non vis, non dicas alteri quod et tibi dici non vis. Inimicus es amicae meae, dicit tibi pax; quid me quaeris? Amica sum justitiae, quemcumque invenero inimicum amicae meae, non ad illum accedo. Vis ergo venire ad pacem?
Abbreviated transcription (Latin):
ei non sum mis sus nisi adouesquȩ perierunt domus is rael: hoc ergo uidens
ꝓpheta ait .: Verũ tamen ꝓpetimentes. salutare ipsius : ut in habit & glo¬
ra nr̃a. exꝑsona iudȩorum : miseri cordia in terragentium. Veritis
enĩ ubi . ubi erant eloquia dĩ., Miseri cordia ubi ÷ in illis ꝗdimi serant dm̃
suum : & conuerterant se ad dȩmonia : Numꝗd &psos dispexit: Quomodo
siclicer& uoca &istos longe fugitiuos ꝗ multum a me recesserunt: Voca in¬
uenient me quȩrentẽ se . quia ipsi nolebant quȩ rereme: Ergomisericor¬
dia &ueritas occurrerunt sibi. Iustitia & pax osculatȩ sunt se: sed fac
iustitiã & habebis pacẽ ut osculentur se iustitia &pax.. Si enĩ non amaue¬
ris iustitiã pacẽ non habebis: Amant enĩ seduo isti iustitia &pax. & osculan¬
turse. ut ꝗfecerit iustitiã inueni& pacem. osculantẽ iustitiã: Duȩ amicȩ

Expanded text:
ei: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Hoc ergo videns ei: «Non sum missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel» . Hoc ergo videns Propheta, ait: «Verumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet glorra nostra ex persona Judaeorum, misericordia in terra Gentium. Veritas enim ubi? Ubi erant eloquia Dei. Misericordia ubi? In illis qui dimiserant Deum suum, et converterant se ad daemonia. Numquid et ipsos despexit? Quomodo si diceret: Voca et istos longe fugitivos, qui multum a me recesserunt; voca, inveniant me quaerentem se, quia ipsi nolebant quaerere me. Ergo, «Misericordia et veritas occurrerunt sibi; justitia et pax osculatae sunt se.» Fac justitiam, et habebis pacem; ut osculentur se justitia et pax. Si enim non amaveris justitiam, pacem non habebis: amant enim se duo ista, justitia et pax, et osculantur se; ut qui fecerit justitiam, inveniat pacem osculantem justitiam. Duae amicae
Abbreviated transcription (Latin):
&prope es &longe es: Ergo fr̃s respexitiste ꝓpheta. quãquã generalem
uidit misericordiã dĩ suꝑ om̃s : tamen aliquid speciale & ꝓprium uidit
deomnib: gentib: collig&ur : quia suꝑ scõs suos loquetur pacem. & in eosꝗ
conuertuntur coradipsum.. &om̃s conuersuri sunt cor adipsum : deom¬
ni orbeterrarũ.. Uerum tamen prope timentes eum salutare ipsius: ut in¬
habit& gloria interra nrã: Idest inea terra inqua natus erat ꝓphetauit. habi¬
si  Inde ꝓphete : ibi primo tẽplum. ubi sacrificabatur dõ: Ibi patri archȩ
ibi ipse &iam uenit desemine abrahȩ. Ibi manifestatus ẽ xp̃s. Ibi a paruit
xp̃s Inde enĩ uirgo maria quȩ peperit xp̃m. Ibi ambu lauit peclib: suis.
Ibi mirabilia fecit: Postremo tantum honorẽ illi genti detulit ut cũ eumi
interpellur& quȩ clam mulier chananea salutẽ quȩrens filiȩ suȩ : dixerit

Expanded text:
et prope es, et longe es. Ergo, fratres, respexit ista Propheta: quanquam generalem et prope es, et longe es. Ergo, fratres, respexit ista Propheta: quanquam generalem vidit misericordiam Dei super omnes; tamen aliquid speciale et proprium vidde omnibus gentibus colligetur; «quia super sanctos suos loquetur pacem, et in eos qui convertunt cor ad ipsum,» et omnes qui conversuri sunt cor ad ipsum de omni orbe terrarum. «Verumtamen prope timentes eum salutare ipsius, ut inhabitet gloria in terra nostra:» id est, in ea terra in qua natus erat Propheta, inhabisi: inde Prophetae, ibi primo templum, ibi sacrificabatur Deo, ibi Patriarchae, ibi ipse etiam venit de semine Abrahae, ibi manifestatus est Christus, ibi apparuit Christus: inde enim virgo Maria, quae peperit Christum. Ibi ambulavit pedibus suis, ibi mirabilis fecit. Postremo tantum honorem illi genti detulit, ut cum eum interpellaret quaedam mulier Chananaea salutem quaerens filiae suae, dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum. hec enĩ carnalia ꝓmissa dĩ renebant: adhuc paruas animas: &
ꝓpter hec timebatur dr̃. sed ype illis erat . quel ꝓpt̃ hec ipsum timebant
Terrã p&ebat paganus adiãbolo : terrã p&ebat iuideus adõ: Vnũ erat qđ
p&ebant : sed nonunus a quo p&ebant setendo iste qđ paganus p&ebat:
discernebatur tamen a pagano. ꝗa ab illo ista p&ebat ꝗomnia fecerit: &ꝓpe
illis erit ds̃. quã gentib: ꝓpe erat: tamen respexit & eos ꝗlonge erant . &eos
ꝗ ꝓpe erant sicut dic̃ ap̾tolus. &ueniens euangeli zauit pacem his ꝗeraitis
longe & pacem his quippe: Quos dix qͣerant ꝓpe : uideos quiunum dm̃ co¬
lebant: Quos dix̃ ꝗerant longe᷑ gentes qui dimiserant dm̃ a quo facti
erant & colebant illa quȩ ipsi fecerant : Non enĩ regionib: longe ẽquisque
acdõ : sed affectib:. Amas dm̃ ꝓpe es: O disti dm̃ : longe es: Vno locostans:

Expanded text:
ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et ipsorum. Haec enim carnalia promissa Dei tenebant adhuc parvas animas, et propter haec timebatur Deus: sed prope illis erat, qui vel propter haec ipsum timebant. Terram petebat Paganus a diabolo; terram petebat Judaeus a Deo: unum erat quod petebant; sed non unus a quo petebant. Petendo iste quod Paganus petebat, discernebatur tamen a Pagano, quia ab illo ista petebat, qui omnia fecerat. Et prope illis erat Deus, qui Gentibus longe erat; tamen respexit et eos qui longe erant, et eos qui prope erant, sicut dicit Apostolus: «Et veniens evangelizavit pacem vobis qui eratis longe, et pacem his qui prope» . Quos dixlebant. Quos dixit qui erant longe? Gentes, quia dimiserant eum a quo facti erant, et colebant illa quae ipsi fecerant. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Amas Deum, prope es; odisti Deum, longe es. Uno loco stans,
Abbreviated transcription (Latin):
nos dõ cum erit ds̃ omnia in omnib:: Cammunẽ panem habebimus dm̃ : com¬
&plena pax: hanc loquitur in plebem suã. hane uolebat audire ille ꝗait: au¬
& ineos qui conuertuntur cor adipsum. ⁊ heia fr̃s uultis uta duos ꝑtineat ip¬
sa pax quã loquitur ds̃. cõuertite cor ad ipsum non adme : aut adillum. aut
adillim. aut adquẽ quã hominẽ: Quisquis enĩ uoluerit homo conuertere ad se
corda hominum : caditcũ ipsis: Quidẽ melius ut cadas cũ illo adquẽ cõuerteris
nium molestiarum : nonẽ nisi ds̃.: Beatiꝗcõ uertuntur cor adipsum . Verun¬
tamen ꝓpe timentes eum salutare ipsins: Erant ꝗdam : ꝗiam timebant eũ
ingenie uideorũ ꝑõnes terras ubiq: idola colebantur : demonia timebantur
non ds̃ in illa terra timebatur eds̃. : Sed ꝓp̃t ꝗł timebatur : inueteritestamen¬
totimebatur neclar& illos incaptiuitatẽ. Ne toller& illis terrã. negrandine
cõtunder& uites ipsorum : ne facer& steriles uxores eorũ : neui ferr& abeis filios

Expanded text:
nem habebimus Deum; com ipsa erit perfecta et plena pax. Hanc loquitur in plebem suam; hanc volebat audire ille qui ait: «Auqui convertunt cor ad ipsum.» Eia, fratres, vultis ut ad vos pertineat ista pax quam loquitur Deus? Convertite cor ad ipsum; non ad me, aut ad illum, aut ad quemquam hominem. Quisquis enim homo voluerit convertere ad se corda hominum, cadit cum ipsis. Quid est melius, ut cadas cum illo ad quem converteris, nium molestiarum, non est nisi Deus: beati «qui convertunt cor ad ipsum.tamen prope timentes eum salutare ipsius.» Erant quidam qui jam timebant eum in gente Judaeorum. Per omnes terras ubique idola colebantur; daemonia timebantur, non Deus: in illa gente timebatur Deus. Sed propter quid timebatur? In Veteri Testamento timebatur, ne daret illos in captivitatem, ne tolleret illis terram, ne grandine contunderet vites ipsorum, ne faceret steriles uxores eorum, ne auferret ab eis filios
Abbreviated transcription (Latin):
ut possis eẽ qđ non eris:: Parate uiam dño: Prȩcedat ista iustitia. ut
cõfiteris peccata: ueni & &ille. &ui sitabit tẽ. ꝗa pon& in uia gressus
suos.: Est enĩ iam ubi pon& gressus suos. est ubi ad te ueni&: Ante
aut̃ quã cõfitereris peccata. interclauseras ad te uiã dĩ: non erat qua

Expanded text:
ut possis esse quod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut ut possis esse quod non eras. «Parate viam Domino:» praecedat ista justitia, ut confitearis peccata: veniet ille et visitabit te, quia «ponet in via gressus suos;» est enim jam ubi ponat gressus suos, est ubi ad te veniat. Ante autem quam confitereris peccata, intercluseras ad te viam Dei; non erat qua
Abbreviated transcription (Latin):
suis inocio innegotio. indomo. inlecto. inconuiuio. in conloctione inde¬
ambulatione uisit& ur̃a cordu ubinos non sumus: ueni &imberdi. &
fructific& qłibi seminatũ ẽ  &ubi non sumus nos & securi qui escimus
aut aliud agimus. ds̃dat incrementũ seminib: quȩ sparsimus. ut ad ten¬
dentes pͥtea bonos mores ur̃os: &iam defructu gaudeamus : quõ dabit¬
p̃ibit &pon& inuia gressus suos.: Iustitia illa ẽ : quȩ ẽ in confessione
peccatorum .: ueritas enĩ ẽ ipsa ẽ : Iustus enĩ debes eẽ inte. ut puniaste :
Ipsa prima ẽ hominis uistitia : ut punias temalum : & faciat teds̃ bonum.:
quia ergo ipsa ẽ prima hominis iustitia: ipsa fit uia dõ utueniat ad te
ds̃ Ibi illi facuiam in confessione peccatorum. Ideo &iohannis cum
suis priorib factis dicebat hoc: Parateuiam dño: rectas facite semi¬
tas eius: Placebas tibi in peccatis tuis. ohomo : displice tibi qđ eras.

Expanded text:
suis, in otio, in negotio, in domo, in lecto, in convivio, in collocutione, in desuis, in otio, in negotio, in domo, in lecto, in convivio, in collocutione, in deambulatione visitet corda vestra, ubi nos non sumus. Veniat imber Dei, et fructificet quod ibi seminatum est; et ubi non sumus nos, et securi quiescimus, aut aliud agimus, Deus det incrementum seminibus quae sparsimus, ut attendentes postea bonos mores vestros, etiam de fructu gaudeamus: «Quonipraeibit, et ponet in; via gressus suos.» Justitia illa est quae est in confessione peccatorum: veritas enim ipsa est. Justus enim debes esse in te, ut punias te: ipsa est prima hominis justitia, ut punias te malum, et faciat te Deus bonum. Quia ergo ipsa est prima hominis justitia, ipsa fit via Deo, ut veniat ad te Deus: ibi illi fac viam, in confessione peccatorum. Ideo et Joannes cumate viam Domino, rectas facite semitas ejus» . Placebas tibi in peccatis tuis, o homo; displiceat tibi quod eras,
Abbreviated transcription (Latin):
defurtis. ut tolleres homini qđ non habebas: quȩ ras donare non haben¬
ti qđ habebas &quẽ delectabat rapere. delert& donare: Quẽ de¬
lectabat exspextare : delectat orare : quẽ delectibatt cantica nugatoria
& adulterina : delectat ymnũ dicere dõ Currere adecclesiã. qui pri¬
mo currebas ad theatrum.: Vnde nata ẽ asta suauitas : nisi quia dñs da¬
bit sua uitatẽ & terra nr̃a dabit fructũ suũ: Ecce enĩ uidete qđ lico.
fcce locuti sumus uobis uerbum di : semen sparsimꝰ deuotis cordib: tãquã
sulcata inueniens pectora nr̃a aratro confessionis: deuotione. &inten¬
tione suscepistis semen Cogitate deuerbo qđ audistis. tãquã glebas
frangentes. Ne semen rapiat uolatiliu. ut possint tibi germinare. qđ
seminatum ẽ : &nisi ds̃ pluerit. quid ꝓdest qđ seminat᷑  hoc ẽ dns
dabit suauitatẽ. & terra nr̃a dabit fructũ suũ . Ille enĩ uisitationibus

Expanded text:
de furtis, ut tolleres homini quod non habebas, quaeras donare non habende furtis, ut tolleres homini quod non habebas, quaeras donare non habenti quod habebas; et quem delectabat rapere, delectet donare; quem delectabat spectare, delectet orare; quem delectabant cantica nugatoria et adulterina, delectet hymnum dicere Deo; currere ad ecclesiam, qui primo currebas ad theatrum. Unde nata est ista suabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum?» Ecce enim videte quod dico: ecce locuti sumus vobis verbum Dei, semen sparsimus devotis cordibus, tanquam sulcata invenientes pectora vestra aratro confessionis; devotione et intentione suscepistis semen, cogitate de verbo quod audistis, tanquam glebas frangentes, ne semen rapiant volatilia, ut possit ibi germinare quod seminatum est; et nisi Deus pluerit, quid prodest quod seminatur? Hoc est, «Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum suum.» Ille enim visitationibus
Abbreviated transcription (Latin):
doineũ ꝗuistificat impiũ. Tua ergo peccata potes habere. frurtũ bonũ
non potes habere nisi ille dederit cui confiteris: Ideo cũ dixiss& ueritas
deterra orta ẽ &iustitia decȩlo ꝓspexit : tam quã dicer& ei: quidẽ ꝗđ
dabit fructũ suum: nosergo respitiamus nos. & sinihilin nobis inuenerimꝰ
nisi peccata. oderimus peccata. & desideremus iustitiã.: Cument̃ coeperi¬
mus odisse peccata : iam ipsumͦ dium peccatorũ simi les nos incipit fa
confiteri dõ. cũ tedelectationes in licitȩ rapiunt. &ducunt te adea quȩ
tibi non prosunt : ingemesce addñm : & cõfitens illi percata tua. mere¬
beris ab illo delectationẽ : & suauitatẽ iustitiȩ dabit tibi faciem di: ut
incipiat te delectare iustitia. quẽ primo delectabat iniquitas. Vt qui
primo gaudebas in ebri&ate : gaudeas in sobri&ate: & ꝗ primo gaulebas

Expanded text:
do in eum qui justificat impium . Tua ergo peccata potes habere; fructum bonum do in eum qui justificat impium . Tua ergo peccata potes habere; fructum bonum non habebis, nisi ille dederit cui confiteris. Ideo cum dixisset, «Veritas de terra ordabit fructum suum.» Nos ergo respiciamus nos; et si nihil in nobis invenerimus nisi peccata, oderimus peccata, et desideremus justitiam. Cum enim coeperimus odisse peccata, jam ipsum odium peccatorum similes nos incipit faillicitae rapiunt et ducunt ad ea quae tibi non prosunt, ingemisce ad Deum: et confitens illi peccata tua, mereberis ab illo delectationem, et suavitatem justitiae faciendae dabit tibi, ut incipiat te delectare justitia, quem primo delectabat iniquitas; ut qui primo gaudebas in ebrietate, gaudeas in sobrietate; et qui primo gaudebas
Abbreviated transcription (Latin):
decȩlo ꝓspiciat : Audiillum sequentẽ &dicentẽ : Si cõfiteamur peccata
nr̃a : fidelis ẽ : &iustus ut remittat nob peccata. &pur g&nos ab omni ini¬
ꝗtate.: Ueritas ergo deterra orta ẽ: &iustitia decȩlo ꝓspexit quȩ iusti¬
tia decȩloꝓspexit.: Tam quã dĩ dicentis: parcamus hiuc humini. ꝗa
ipse sibi non pepercit : Ignoscamus : ꝗa ipse agnoscit . Conuersus ẽ ad
puniendum peccatũ suum. Conuertar &ego ad eum liberandum: ue¬
tatẽ. & terra nr̃ai dabit fractũ suum. Vnus uersus restat. peto sine tȩdio
sit. quod dicturus sum Adtendite rem̃ necessariã fr̃s mei : ad tendite
ꝑcipite : ferte uobcum : & non sit in ane sem̃ dĩ incordib: ur̃is .: Veritas
inquit deterra ortaẽ. cõfessio peccatorum abomine: &iustitia decȩ
loyspexit.: Idest a clño dõ clata ẽ. iustificatio confitenti: utipse agnoscat
impius . piũ aut̃ se non posse fieri: nisi ille fecerit cui confitetur. creden¬

Expanded text:
mur peccata nostra, fidelis est et justus, ut remittat nobis peccata, et purget nos ab omni iniquitate» . «Veritas» ergo «de terra orta est, et justitia de coelo prospexit.» Quae «justitia de coelo prospexit?» Tanquam Dei dicentis: Parcamus huic homini, quia ipse sibi non pepercit; ignoscamus, quia ipse agnoscit. Conversus est ad puniendum peccatum suum; convertar et ego ad eum liberandum. «Ve terra nostra dabit fructum suum.» Unus versus restat, peto sine taedio sit quod dicturus sum. Attendite rem necessariam, fratres mei; attendite, percipite, auferte vobiscum, et non sit inane semen Dei in cordibus vestris. «Veritas,» inquit, «de terra orta est,» confessio peccatorum ab homine; «et justitia de coelo prospexit,» id est, a Domino Deo data est justificatio confitenti, ut ipse agnoscat impius pium se fieri non posse, nisi ille fecerit cui confitetur, creden
Abbreviated transcription (Latin):
ait ego uici saeculum. adhȩre te illi qui uicit saeculum. Quiuinc& mare
gaudete ad eum. quia mirabilis ẽ in excelsis dñs. et testimonia tua credita
sed domum tuam tantũ. per totũ orbem terrarum: Quare ꝑ totum orbẽ
terrarũ : quia correxit orbẽ terrae . qui non commouebitur.: Domus
dnĩ fostis erit. pertotũ orbẽ terrarũ erit .: multicadent. sed domus illa
stat: multi turbantur. sed domus illa non mouebitur.: Domũ tuã dec& scĩ¬
ficatio dñẽ numquid paruo tempore : ab sit : In longitudine dierum¬

Expanded text:
ait, «ego vici saeculum,» adhaerete illi qui vicit saeculum, qui vicit mare. ait, «ego vici saeculum,» adhaerete illi qui vicit saeculum, qui vicit mare. Gaudete ad eum, quia mirabilis est in excelsis Dominus, et «testimonia tua credita sed domum tuam totam, per totum orbem terrarum? Quare per totum orbem terrarum Quia correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Domus Domini fortis erit; per totum orbem terrarum erit: multi cadent, sed domus illa stat; multi turbabuntur, sed domus illa non movebitur. «Domum tuam decet sanctificatio, Domine.» Numquid parvo tempore? Absit. «In longitudinem dierum
Abbreviated transcription (Latin):
nimis testimonia tua quia dixerat illud ante. haec dico uobis ut in me
pacem habeatis inmundo aũ pressuram: Ergo quia mundus uobis pressurã
facturus ẽ dico uobis coeperunt pati. & confirmauerunt inse quod illis p̃¬
dixerat dñs. & magis fortes sunt facti Cum enim uidebant impleri in
se passiones. sperabant cõpleri inse & coronas.: Et id eo mirabiles suspen¬
surae maris. mirabilis in excelsis dñs. ut in me inquit pacem habeatis. in mun¬
do aũ pressuram ⁊ Ergo quid facimus : Sȩuit mare & extolluntur fluctus
& rabidi fremunt: Pressuras patimur . nonne foste deficimus :. Absit:
Mirabilis in excelsis dñs. Ad eo &ibi cum dicer& &in me pacem habeatis
in mundo aũ p̃suram. Quasidiceraent putas non prem& nos mundus. ex
tingu& nos. Statim subiecit. sed gaudete quiaego uici saeculum: Siergo

Expanded text:
nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me nimis. Testimonia tua,» quia dixerat illud ante: «Haec dico vobis, ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quia mundus pressuram vobis facturus est, dico vobis. Coeperunt pati, et confirmarunt in se quod illis praedixerat Dominus, et magis fortes sunt facti. Cum enim videbant impleri in se passiones, sperabant compleri in se et coronas: et ideo «mirabiles suspensurae maris; mirabilis in excelsis Dominus. Ut in me,» inquit, «pacem habeatis, in mundo autem pressuram.» Ergo quid facimus? Saevit mare, extolluntur fluctus, et rabidi fremunt; pressuras patimur: nonne forte deficimus? Absit. «Mirabilis in excelsis Dominus.» Adeo et ibi cum diceret, «ut in me pacem habeatis, in mundo autem pressuram;» quasi dicerent, Putas non premet nos mundus, et exstinguet nos? statim subjecit, «Sed gaudete, quia ego vici saeculum» . Si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
crebrescere persecutiones : Cũ eleuassent ergo flumina uocẽ suã a uocib
aquarũ multaruĩ mirabiles suspensurae maris: Suspensurȩ ex altationes
sunt: Quia quando irascitur mare. suspenduntur fluctus quantũ uolt̃.
fremat mare quantũ uult . mirabiles quidẽ suspensurȩ maris. mirabiles
minȩ mirabiles persecutiones Sed uide quid sequitꝰ.: Mirabilis in excel¬
sis dñs: Compescat se ergo mare & aliquando tranquilletur. detur pax xpiãnis:
Turbabatur mare. fluctuaba t nauicula: Nauicula aeclesia est. mare saecu¬
lum est: Venit dñs ambulauit super mare & pressit fluctus quomodo am¬
bulauit dñs super mare : super capita istorum fluctuum magnorum spu¬
mantium. Potestates reges crediderunt subiugati sunt xpo. ergo nonter¬
surae maris & mirabilis in excelsis dñs: Testimonia tua credita facta sunt

Expanded text:
crebrescere persecutiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus crebrescere persecutiones. Cum elevassent ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris.» Suspensurae, exaltationes sunt; quia quando irascitur mare, suspenduntur fluctus. Suspendantur fluctus quantum volunt, fremat mare quantum vult; «mirabiles» quidem «suspensurae maris,» mirabiles minae, mirabiles persecutiones, sed vide quid sequitur: «Mirabilis in excelsis Dominus.» Compescat se ergo mare, et aliquando tranquilletur, detur pax Christianis. Turbabatur mare, fluctuabat navicula. Navicula Ecclesia est, mare saeculum est. Venit Dominus, ambulavit super mare, et pressit fluctus . Quomodo ambulavit Dominus super mare? Super capita istorum fluctuum magnorum spumantium. Potestates, et reges crediderunt, subjugati sunt Christo. Ergo non tersurae maris, et mirabilis in excelsis Dominus. «Testimonia tua credita facta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& cȩtera quibus ad nuntiat inm̃ sine timore cũ magna fiducia.: Fleuauer̃
enim flumina uocẽ suam. a uocib aquarũ multarũ.: Nam &cũ dimissi
essent apostoli de concilio iudaeorum. uenerunt ad suos & indicauerunt
quanta eis sacerdotes & seniores dixerunt. At illi audientes leuauer̃
uoces unammes omnes ad dnm̃ & dixerunt. Dñe tues qui fecisti caelũ
& terram & mare & omnia quaein eis sunt. & cȩtera quȩ dicere potuerunt
flumina eleuantia uocem suam.: Mirabiles suspensurae maris: Cum
enim illi eleuassent uoces suas discipuli. crediderunt multi. & acceper
multi spm̃ scm̃ & coeperunt multa flumina clamare depaucis.: Ideo sequi¬
tur a uocib aquarũ multarũ mirabiles suspensurae maris. Id est huius sȩcu¬
li cũ coepiss& xp̃s tantis uocibus p̃dicari. coepit irasci mare. Coeperunt

Expanded text:
; et caetera quibus annuntiat Jesum sine timore cum magna fiducia. «Elevaverunt» ; et caetera quibus annuntiat Jesum sine timore cum magna fiducia. «Elevaverunt» enim «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Nam et cum dimissi essent Apostoli de concilio Judaeorum, venerunt ad suos, et indicaverunt quanta eis sacerdotes et seniores dixerunt: at illi audientes levaverunt vocem unanimes omnes ad Dominum, et dixerunt, «Domine, tu es qui fecisti coelum et terram, et mare, et omnia quae in eis sunt» ; et caetera quae dicere potuerunt flumina elevantia vocem suam. «Mirabiles suspensurae maris.» Cum enim illi elevassent voces suas discipuli, crediderunt multi, et acceperunt multi Spiritum sanctum, et coeperunt multa flumina clamare de paucis. Ideo sequitur, «A vocibus aquarum multarum mirabiles suspensurae maris:» id est, hujus saeculi. Cum coepisset Christus tantis vocibus praedicari, coepit irasci mare, coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
currentia deuentre discipulorũ cũ acceperunt spm̃ scm̃ ipsa flumina ac¬
cepto spũ scõ unde flumina eleuauerunt uoces suas : Quare eleuauer̃:
quia primo timuerunt: Petrus nondũ fuit flumen quando interrogatio¬
ne ancillae ter xpm̃ negauit. nescio hominem. hic timens mentitur. nondũ
eleuat uocẽ nondũ est flumen: Vbi aũ impleti sunt spũ scõ accersierunt
eos iuda ei . & p̃ceperunt eis neomnino loquerentur neq docerent in no¬
mine inũ Petrus aũ &iohannes dixerunt ad eos. siustum ẽ coram dõ uobis
audiamus magis quam dõ iudicate : non enim possumus quȩ uidimus & au¬
diuimus non loqui: Fleuauerunt ergo flumina uoces suas .: Auocibus
aquarũ multarum.: Ad ipsam eleuationem uocis ꝑtin& qđ ibi scriptũ
est. stetit aũ petrus cũ undecim . & eleuata uoce dixit ad eos: Uiri iuda ei

Expanded text:
currentia de ventre discipulorum, cum acceperunt Spiritum sanctum: ipsa flumina accurrentia de ventre discipulorum, cum acceperunt Spiritum sanctum: ipsa flumina accepto Spiritu sancto. Unde flumina elevaverunt voces suas? quare elevaverunt? Quia primo timuerunt. Petrus nondum fuit flumen, quando interrogatione ancillae ter Christum negavit: «Nescio hominem» . Hic timens mentitur; nondum elevat vocem, nondum est flumen. Ubi autem impleti sunt Spiritu sancto, accersierunt eos Judaei, et praeceperunt eis ne omnino loquerentur, neque docerent in nomine Jesu. Petrus autem et Joannes dixerunt ad eos: «Si justum est coram Deo, ut vobis obediamus magis quam Deo, judicate: non enim possumus quae vidimus et audivimus non loqui. Elevaverunt» ergo «flumina vocem suam, a vocibus aquarum multarum.» Ad ipsam elevationem vocis pertinet quod ibi scriptum est, «Stetit autem Petrus cum undecim, et elevata voce dixit ad eos, Viri Judaei»