comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uncere. aut cum obꝓbrio subcũbe pot̾it. Om̃ibus
enuim castitas: necessaria ẽ sed maxime ministris
xp̃i altaris. Quorum uita aliorum debet ẽẽ eruditio.
et assidua salutis p̾dcatio. Tales enim decet dño habe
Sed potius continentia castitatis splendeant ⁊ totiꝰ ho¬
nestatis fulgeant. inpopulo exemplis.
adquisitione. Qui uero ait. De iustis laboribꝰ tuis
fac elemosinam: ipse ꝑ apostolũ suum hortat᷑ nos
dicens. Nolite fraudem facere inuicem. Qui frau¬
de qualibet aliquid adquisierit. ꝑdit iusticie
ad quisisti: forte dicis. aurum adquisiui: et uerum
dicis. E cce aurum ad quisisti ꝑ fraudem. et fidem ꝑdi¬
disti ꝑ iniusticiam. Si inmercato fideni inuenires
incorde : aurum habes uel argentum uel aliud quid
p̃tiosum marcha. sed dampnũ incorde. His om̃ibus
meliores diuitias ꝑ didisti adẽ fidem et iusticiam
et dilectionem dĩ et ꝓximi. Lucrum tuũ cogita fidãp¬

Expanded text:
vincere, aut cum opprobrio succumbere poterit. Omnibus vincere, aut cum opprobrio succumbere poterit. Omnibus enim castitas semper necessaria est, sed maxime ministris Christi altaris, quorum vita aliorum debet esse eruditio, et assidua salutis praedicatio. Tales enim decet Dominum hased potius continentia castitatis splendeant et totius honestatis fulgeant in populo exemplis. acquisitione. Qui vero ait: De justis laboribus tuis fac eleemosynam , ipse per apostolum suum hortatur nos, dicens: Nolite fraudem facere Ms., nolite fraudare invicem . Qui fraude qualibet aliquid acquisierit, perdit justitiacquisisti? Forte dicis: Aurum acquisivi? et verum dicis. Ecce aurum acquisisti per fraudem, et fidem perdidisti per injustitiam. Si in mercato fidem invenires in corde? Aurum habes vel argentum, vel aliud quid pretiosius in area; sed damnum in corde. His omnibus meliores divitias perdidisti, id est, fidem, et justitiam, et dilectionem Dei et proximi. Lucrum tuum cogitas, dam
Abbreviated transcription (Latin):
plante enus: Sic qui ingredit̾ admulierem
ꝓrimi sui. ñerit mundus cũ tetigerit eam.
intactu piculum eẽt: pulchra ẽ casta iuuenum
Pudicitia. et dõ amabilis et adom̃e bonũ utilis.
Qui filios habeat sp̃itales uel carnales nutri¬
at illos incastitate dõ. Non informcatione
diabolo. Quid ꝓdest hõi filiũ hr̃e nutͥre amare.
Si et̾nis eũ nutrie̾t tormentis: Qui incastitate
iuuunt. anglicam habent int̾ris conu̾sationẽ.
Castitai hominem cȩlo comungit. angłis
facit cͥuem. Qui mulierem habet legitimã.
legitime utat᷑ ea temporibꝰ oportunis ut be¬
uedictionẽ mereat᷑ filiorum adõ accipere¬
Nemo dicat afornicatione se custodire non pos¬
se. fidelis ẽ enim deus dicit beatus apłs. qui
non ꝑmittit nos temptari supra id quod porta
Talis unicuiq homimi temptatio datͣ siue in car¬
nis desiderio. fiue iambitione scłi uel etiam inqua¬
cumq tẽptationis molestia: qualem aut cũ laude

Expanded text:
plantae ejus. Sic qui ingreditur ad mulierem plantae ejus. Sic qui ingreditur ad mulierem proximi sui, non erit mundus, cum tetigerit eam .in tactu periculum esset. Pulchra est casta juvenum pudicitia, et Deo amabilis, et ad omne bonum utilis. Qui filios habet spirituales, vel carnales, nutriat illos in castitate Deo, non in fornicatione diabolo. Quid prodest homini filium habere, nutrire, amare, si aeternis eum nutriet tormentis? Qui in castitate vivunt, angelicam habent in terris conversationem. Castitas hominem coelo conjungit, angelis facit concivem. Qui mulierem habet legitimam, legitime utatur ea temporibus opportunis, ut benedictionem mereatur filiorum a Deo recipereNemo dicat a fornicatione se custodire non posse. Fidelis est enim Deus, dicit beatus Apostolus, qui non permittit nos tentari supra id, quod porta. Talis unicuique homini tentatio datur, sive in carnis desiderio, sive in ambitione saeculi, vel etiam in quacunque tentationis molestia, qualem aut cum laude
Abbreviated transcription (Latin):
bat sententias De cauenda inmunditia carnis.
dicens. Fauus enim diftillans. labia meretricis:
Et nitidius oleo gutture eius. Nouissima aut̃
illius amara quasi absintium. et acuta quasi
gladius biceps. Pedes eius descendunt ad mortẽ.
et ad inferos gressus illius penetrant. ꝑ semitam
uie non ambulant. uagi sunt gressus eius et
inuestigabiles. Nunc ergo fili audime. et ne re¬
cedes au̾bis oris mei: longe fac ab ea uiam tuã.
et ne apꝓpinques foribus domus eius. Hoc si¬
quidem non solum de meretricum inmun¬
dicia dieit. sedetiã de om̃i carnis concupis¬
centia que sollici¬
tat animam suam
consentire deside¬
riis sedratio mentis
ꝓhibere debet impetus carnis et refrenare uolup¬
tates euis iniquas. Item ille qui supra ꝓhibens
cohabitationem feminarum iuuenibꝰ dicens
Numquid abscondere potest homo ignem in
sinu suo ut uestimenta illius non ardeant.
iliit ambulare suꝑ prunas. et non conburent̃

Expanded text:
bat sententias de cavenda immunditia carnis, bat sententias de cavenda immunditia carnis, dicens : Favus enim distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus. Novissima autem illius amara quasi absinthium, et acuta quasi gladius biceps. Pedes ejus descendunt ad mortem, et ad inferos gressus illius penetrant. Per semitam vitae non ambulant, vagi sunt gressus ejus, et investigabiles. Nunc ergo, fili mi, audi me, et ne recedas a verbis oris mei. Longe fac ab ea vias tuas, et ne appropinques foribus domus ejus . Hoc siquidem non solum de meretricum immunditia dixit, sed etiam de omni carnis concupiscentia, quae sollicitat animam suis consentire desideriis. Sed ratio mentis prohibere debet impetus carnis, et refrenare voluptates ejus iniquas. Item ille qui supra, prohibens cohabitationem feminarum, juvenibus dicit: Nunquid abscondere potest homo ignem in sinu suo, ut vestimenta illius non ardeant? Aut ambulare super prunas, ut non comburantur
Abbreviated transcription (Latin):
eris. ditera sp̃italis dimittere aquo lesus fueris.
t̃ ertia delinquentẽ corrigere. et errantem inuiã
astitas anglica ẽ uita. Castitas cum humilitate
sp̃e sc̃i merebit᷑ habitationẽ. quem expellit in¬
munditia libidinum. Dicente scriptura corpus
peccatis subditũ sp̃c sc̃s effugiet. Menbra nr̃a dõ
debent ẽẽ dicata. non fornicationi. Opponat homo
desiderio carmiꝰ sue et̾narum flaminas tormentoꝵ.
assuescat uiuienis castit ate. ut sit dignus sa¬
pientia dĩ. Ubi imu ps. nditia corporis. ibi
habstatio diabolici sp̃e. Nł qui marime gaudet
minquinatione carnis ur̃ȩ. Om̃s inmundicie dõ
displicent. et maxime que non sunt naturales.
ammonet itaq nos scriptura sc̃a dicens. Post
concupiscentias tuas non eas: et auoluntate
tua utere. Si p̾stes anime tuȩ concupiscentias
eius. faciet de ingaudium mimicis tuis uenire
Eius quoq modi salomon sapientissimus ꝓfere¬

Expanded text:
eris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; eris; altera spiritualis, dimittere ei a quo laesus fueris; tertia delinquentem corrigere, et errantes in viamDe castitate. Castitas angelica est vita. Castitas cum humilitate, Spiritus sancti merebitur habitationem, quem expellit immunditia libidinum, dicente Scriptura: Corpus peccatis subditum Spiritus sanctus effugiet . Membra nostra Deo debent esse dicata, non fornicationi. Opponat homo desiderio carnis suae aeternorum flammas tormentorum. Assuescat juvenis castitati, ut sit dignus sapientia Dei. Ubi immunditia est corporis, ibi habitatio diabolici spiritus; qui maxime gaudet in inquinatione carnis nostrae. Omnes immunditiae Deo displicent, et maxime quae non sunt naturales. Admonet itaque nos Scriptura sancta, dicens: Post concupiscentias tuas non eas, et a voluntate tua avertere. Si praestes animae tuae concupiscentias ejus, fac. Ejus quoque modi Salomon sapientissimus profere
Abbreviated transcription (Latin):
ubi nec erugo nectinea demolit̾. neq fures effodiunt
et furantur. Nbi ẽ thesaurus tuusibi ẽ et cortuũ
ultiq bene despensantes temporalia. ad quiretis
et̃na. Noli timidus eẽ in largiendo. nefisegenus in
retributione. Quia qui parce seminat. parce et
metet. Qui autem miserebit᷑ pauꝑibeatus erit.
Redemptio itaq anime uiri. diuitiȩ eius: honorat dũ
qui miserebit̾ pauꝑi. Absconde elemosinam
insmu pauꝑis dicit scriptura: et ipsa orabit
ꝓte. Sicut aqua extinguit ignem: ita elemosina¬
extinguit peccatũ. Animam esurientem ne despex¬
eris et ne erasperes pauꝑem inclamore suo. Quiailtit
aureni aclamore pauꝑis. illius oratio clementiam dĩ
non merebit᷑. In uita tuabene fac animȩ tuȩ. elemo¬
sinas dans miseris. Quia post mortem non habes
potestatem bene faciendi. In coniuis tuis paupes
uescantur. et. xp̃c millis. Tria sunt genera elemosi¬
narum : Alna corꝑalis egenti dare quicquid potu¬

Expanded text:
ubi nec aerugo nec tinea demolitur, neque fures effodiunt ubi nec aerugo nec tinea demolitur, neque fures effodiunt et furantur: ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum . Utique bene dispensantes temporalia, acquiritis aeterna. Noli timidus esse in largiendo, ne sis egenus in retributione, quia qui parce seminat, parce et metet ; qui autem miserebitur pauperis, beatus erit . Redemptio itaque animae viri, divitiae ejus ; honorat Deum, qui miseretur pauperis: absconde eleemosynam in sinu pauperis, dicit Scriptura , et ipsa orabit pro te; sicut aqua exstinguit ignem, ita eleemosyna peccatum; animam esurientem ne despexeris, et ne exasperes pauperem in clamore suo . Qui avertit aurem ad clamorem pauperis, illius oratio clementiam Dei non merebitur; in vita tua benefac animae tuae, eleemosynas dans miseris, quia post mortem non habebis potestatem benefvescantur, et Christus in illis. Tria sunt genera eleemosynarum: una corporalis, egenti dare quidquid potu
Abbreviated transcription (Latin):
sericors. Pars enim corꝑalium facultatum que indi¬
gentibꝰ ministiat᷑. indiuitias largienti transit et̃¬
nitas. Ia misericordiã dĩ et indulgentiã peccatoꝵ
nr̃orum. paupum miseratione et elȩmosinis merea¬
mur. Qm̃ qui suũ ab inope non aũtit animunicito
acdse dñi conũtit auditum. Dicente dño. e stote mi¬
sericordes. sicut et pat̾ ur̃ misericors ẽ. Quod reddi¬
turam se ꝓmitat ueritas. secura expandat huma
cipias. sere quod metͣis. sparge quod colligas: noli¬
metuere dispen dium.. Noli dedubio suspirare
ꝓuentu. substantia cũ bene ero gaueriᷤ auget᷑ remunera¬
tor tiuis uult de ẽẽ munificũ. Et qui dat ut habe¬
as. mandat ut tribuas. dicens. Date et dabitur
uobis. O auare si carum diligas uel diuitias scłi:
da ne ꝑdas. Si seruaueris. si ne dubio ꝑdes. Si
erogaueris: om̃ino habebis eas et̾nalit̃. Dicente
ipsa ueritate. Thesaurnate uobis thesauros incelo.

Expanded text:
sericors . Pars enim corporalium facultatum, quae indisericors . Pars enim corporalium facultatum, quae indigentibus ministratur, in divitias largienti transit aeternas. Ita misericordiam Dei et indulgentiam peccatorum nostrorum, pauperum miseratione et eleemosynis meremur: quoniam qui suum ab inope non avertit animum, cito ad se Domini convertit auditum, dicente Domino: Estote misericordes, sicut Pater vester misericors est . Quod reddituram se promittit Veritas, secura expendat et tcipias, sere quod metmetuere dispendium, noli de dubio suspirare proventu, substantia tua cum bene erogatur, augetur: remunerator tuus vult te esse munificum, et qui dat ut habeas, mandat ut tribuas, dicens: Date et dabitur vobis . O avare, si aurum diligas vel divitias saeculi, da ne perdas; si servaveris, sine dubio perdes si erogaveris, omnino habebis eas aeternaliter, dicente ipsa Veritate: Thesaurizate vobis thesauros in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum ẽ enim eẽ piecatis opus. ut de his
que nobis celestis pat̾ misericordit contu¬
lit. nos quoq alios adiuuemus Sunt enim¬
plurimi qui nullam inagris. nullam inuieis. nullam
habent in scłi diuitiis portionẽ. Quoꝵ in opiȩ de ea qͣm
dñs nobis dedit copia consulsre debemus. ut et ip¬
si nobis cum dõ ꝓt̾rȩ fecunditate benedicant.
Et gaudeant possidentibus fuisse donatã. Que
et iam pauꝑibꝰ ac ꝑ egrinis facta fuerint cõmu¬
nia. felix illud ẽ horreum. et om̃ium fruetuum
multiplicatione dignissimum. de quo egentium. et
debilium et ꝑegrinorum saturatur esuries. Quos i¬
dõ subdiu̾sis molestiis iustitia dĩ laborare ꝑmisit:
llt et miseros ꝓpatientia et misericordes ꝓbeni uo¬
lentia coronaret. Efficacissima erum ꝓpeccatis dep̃e¬
tõ ẽ melemosinis atq ieniniis. et uelocit᷑ ad diuinas
conscendit aures Talibus oratio eleuata suffragiis.
Qm̃ sicut scriptum ẽ. anime sue bene facit uir mi¬

Expanded text:
ciendum est enim esse pietatis opus, ut de his quae nobis coelestis Pater misericorditer contulit, nos quoque alios adjuvemus. Sunt enimplurimi qui nullam in agris, nullam in vineis, nullam habent in saeculi divitiis portionem. Quorum inopiae de ea quam Dominus nobis dedit copia consulere debemus, ut et ipsi nobiscum Deo pro terrae fecunditate benedicant, et gaudeant possidentibus fuisse donata, quae etiam pauperibus ac peregrinis facta fuerunt communia. Felix est illud horreum, et omnium fructuum multiplicatione dignissimum, unde egentium, et debilium, et peregrinorum saturatur esuries. Quos ideo sub diversis molestiis justitia Dei laborare permisit, ut et miseros pro patientia, et misericordes pro benevolentia coronaret. Efficacissima enim pro peccatis deprecatio est in eleemosynis atque jejuniis; et velociter ad divinas conscendit aures talibus oratio elevata suffragiis, quoniam scriptum est: Animae suae benefacit vir mi
Abbreviated transcription (Latin):
ente misericordia bonũ uelle incipiat: et subsequen¬
te miscłia. bonui quod uult facere ualeat. Utrũq aut̃
p̃destinando d̃ p̃ꝑauit in illa incõmutabili uoluntate.
inqua sic futurũ effectũ hominis renouandi disposu¬
it: ut eius uoluntas in oꝑe nouo noua ẽẽ non possit.
Bonat etiã gr̃am digno in retributione m̃cedis et̾ne.
ut scilicet siue cũ impiũ pie iustificat iustui¬

Expanded text:
ente misericordia bonum velle incipiat et subsequenente misericordia bonum velle incipiat et subsequente misericordia bonum quod vult facere valeat. Utrumque autem praedestinando Deus, et praeparavit in illa incommutabili voluntate, in qua sic futurum effectum hominis renovandi disposuit, ut ejus voluntas in opere novo nova esse non possit . Donat etiam gratiam digno in retributionem mercedis aeternae, ut scilicet sive cum impium pie justificat justu
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰnũq̃ fuit in p̃destinatione eiꝰ Non ergo pdestinati
sunt mali ad hoc qđ male oꝑant̃. aconcupiscentia
sua abstracti et illecti. sed ad hoc quod iuste paciunt᷑
inuiti. Predestinationis enĩ nomine ñ aliqua uolun¬
tatis humane coacticia necessitas expͥmit᷑: sed mise¬
ricors et iusta futuri oꝑis diuini sempit̃na dispositio
p̃dicat᷑. Deo aut̃. mniscdia et iudiciũ cantat ecclesia
Cuiꝰ hoc op̃e in homine: ut occulto uoluntatis sue
ñ tam̃ in iusto consilio. aut gratuitã miscđiam p̃roget
misero. aut debitam iusticiã rependat iniusto. Immo
aut misericordit̃ debittui donet. qđ siuellet iuste pos¬
set exigere. aut iuste cũ usuris quod suũ ẽ exigat: et
iniquo debitori quod debet iniquitatibꝰ reddat. Ac
sic aut istũ proisus indignũ miscđia p̃ueniat: aut
illun Pi Ipse enĩ donat gratis indig
no gram: qua iustificat᷑ impiꝰ illuminat᷑ munere bo¬
ne uoluntatis. et facultate bone oꝑationis. ut p̃ueni¬

Expanded text:
uam fuit in praedestinatione ejus. Non ergo praedestinati sunt mali ad hoc quod male operantur, a concupiscentia substracti et illecti, sed ad hoc quod juste patiuntur inviti. Praedestinationis enim nomine non aliqua voluntatis humanae coactitia necessitas exprimitur, sed misericors et justa futuri operis divini sempiterna dispositio praedicatur. Deo autem misericordiam et judicium cantat Ecclesia, cujus hoc opus est in homine, ut occulto voluntatis suae, non tamen injusto, consilio, aut gratuitam misericordiam praeroget misero, aut debitam justitiam rependat injusto. Imo aut misericorditer debitori donet quod si vellet juste posset exigere, aut juste cum usuris quod suum est exigat , et iniquo debitori quod debetur iniquitatibus reddat. Ac sic, aut istum prorsus indignum misericordia praeveniat, aut iat. Ipse enim donat grno gratiam, qua justificatus impius illuminetur munere bonae voluntatis, et facultate bonae cooperationis; ut praeveni
Abbreviated transcription (Latin):
possẽ. Cosdẽ igit᷑ libellos si dñs uoluerit ur̃e caritati
celerit᷑ destinabo. Et ñ dubito qđ meã tarditatẽ intuo
debito digneris patient ferre: qm̃ scio quantũ dilec¬
teris. uel qnͣtũ nos sẽꝑ ipse cõpellas ut nos dño adiuuan¬
te ñ pigeat hereticis respondere. Explicit plogꝰ.¬

Expanded text:
possem. Eosdem igitur libellos, si Dominus voluerit, vestrae caritati possem. Eosdem igitur libellos, si Dominus voluerit, vestrae caritati celeriter destinabo. Et non dubito quod meam tarditatem in tuo debito digneris patienter ferre. Quoniam scio quantum delecteris, vel quantum nos semper ipse compellas, ut nos, Domino adjuvante, non pigeat haereticis respondere. LIBER P
Abbreviated transcription (Latin):
potest aliqͥs debitorẽ habere: nisi ineo qđ ipse dignat᷑
fuerit gratuita largitate conferre. Ipsũ igit᷑ ꝓme
iugit̾ posce. ut mͥ largiat᷑ reddendi debiti facul¬
tatẽ: qͥ donauit ut in ipso caritatis tibi liberã debeã
ẽ fatearqm̃ sicut cordi meo ita cordi tuo aliqͥd celare
ñ possũ. reddendi debiti tarditatem illa mͥ ratio ꝓ¬
curauit. qm adusus euidã heretici uaniloqͥa respon¬
dere cõpulsus sũ: qͥñ solũ meũ nom̃ sed fotini ani er¬
roris nota ñ dubitaũ lacessere quedã etiã scõꝵ augusti¬
ni et iheronimi dicta tanq̃ mee ꝓfessioni c̃traria inme
uoluit recorquere. Cuiꝰ nom̃ nc̃ litt̃is insimiare distuli.
sed potes ipse ꝓculdubio recordari. Nã ibi de nob̾cum
apud carthaginẽ posito. mͥ dicta eiꝰ allata sunt. Et si
bene recolo: etiã in tuã noticiã ꝑuenert̃. Nichil enĩ
te ibi posito legere possẽ. qđd t̃ recensendũ offerre ñ

Expanded text:
potest aliquis debitorem habere, nisi in eo quod ipse dignatus potest aliquis debitorem habere, nisi in eo quod ipse dignatus fuerit gratuita largitate conferre. Ipsum igitur pro me jugiter posce, ut mihi largiatur reddendi debiti facultatem, qui donavit, ut in ipso caritatis tibi liberam debeam um est, totum fatear, quoniam, sicut cordi meo, ita cordi tuo aliquid celare non possum, reddendi debiti tarditatem illa mihi ratio Quoniam adversus cujusdam haeretici vaniloquia respondere compulsus sum, qui non solum meum nomen, sub Fotiniani erroris nota, non dubitavit lacessere; quin etiam sanctorum Augustini et Hieronymi dicta, tanquam meae professioni contraria, in me voluit retorquere. Cujus nomen nunc litteris insinuare distuli, sed potes ipse procul dubio recordari. Nam ibi te nobiscum apud Carthaginem posito, mihi dicta ejus allata sunt, et si bene recola, etiam in tuam notitiam pervenerunt; nihil enim te ibi posito legere possem, quod tibi recensendum offerre non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spm̃ scm̃ qͥdatꝰ ẽ nobis. Qui gͦ nob̾ dedit qđ reddendo
debeamꝰ: ipse nobis donabit facultatẽ. qua possimꝰ rea¬
dere quod debemꝰ. Ile igit̾ actor ẽ debiti. qͥ actor ẽ doni
Nam et se ipsũ sua largitate dignatꝰ ẽ fac̾e debitore. ñ
qͥu indigens ab aliquo accepit: si qm̃ habundans largit̃
tͥbuit. Seminecẽ qͥppe suo uim̃to ĩponens stabularioq
curandũ tradens. duobꝰ denariis datis ita se debitorem
ceptũ .s. dabat excaritate consiliũ: miscđiam se ꝓfite¬
bat᷑ utiq consecutũ. ait eni. De uirginibꝰ aut̃ p̃ceptũ
dnĩ ñ habeo: s. consiliũ do: tanq̃ miscdiã consecutꝰ adño.¬
ut sĩ fidelis. Miscdiã ẽ igit̾ consecut᷑. Non solũ ut
erogandũ acciꝑet: uerũ etiã ut ãpliꝰ erogaret. Ecce
qualis ẽ dñs nr̃. ut donando debeat. Et qñtomagis
donat: tantomagis eũ debi torem eẽ ñ pigeat. In qnͣ¬
tũ enĩ gratis largit᷑. intantũ debitor inuenit᷑. Nec eũ

Expanded text:
m qui datus est nobis. Qui ergo nobis dedit quod reddendo debeamus, ipse nobis donabit facultatem qua possimus reddere quod debemus. Ille igitur auctor est debiti, qui auctor est doni. Nam et seipsum sua largitate dignatus est facere debitorem, non quia indigens ab aliquo accepit, sed quoniam abundans largiter tribuit. Seminecem quippe suo jumento impositum, stabularioque curandum tradens, duobus denariis datis, ita se debitorem aeceptum, sed dabat ex caritate consilium, misericordiam se profitebatur utique consecutum. Ait enim: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, sed consilium do, tanquam misericordiam consecutus a Dominut sim fidelis Misericordiam est igitur consecutus, non solum ut erogandum acciperet, verum etiam ut amplius erogaret. Ecce qualis est Dominus noster, ut donando debeat, et quanto magis donat, tanto magis eum debitorem esse non pigeat. In quantum enim gratis largitur, in tantum debitor invenitur. Nec enim
Abbreviated transcription (Latin):
ec tibi dulcissime fili
& ido breui sermone sicut petisti dictaui. ut
habeas ea cotidie quasi manualem in conspectu tuo
libellum. in quo possis te ipsum considerare. quid
cauere uel quid agere debeas. at que ꝑsingulas
uitȩ huius ꝓsperitates uel adũsitates exhortari. quo

Expanded text:
ec tibi, dulcissime fili Wido, brevi sermone, sicut petisti, dictavi; ut habeas ea quotidie quasi manualem in conspectu tuo libellum, et in quo possis teipsum considerare, quid cavere, vel quid agere debeas, atque per singulas vitae hujus prosperitates vel adversitates exhortari, quo
Abbreviated transcription (Latin):
dicit scriptura. Et pꝑat̃ uoluntas adño. Non autem
obaliud p̃ꝑata dicit᷑: nisi quia danda p̃dicit᷑. a quo
dicens. Dabo uobis cornouũ.: et spm̃ nonũ dabom
uobis. Et auferet᷑ cor lapideũ de carne uĩa: et dabo
uobis cor carneũ: et sp̃m meũ dabo inuobis. Et faci¬
am ut iniuistificationibꝰ meis ambuletis: et iudicia
mea obseruetis et faciatis. Dat gͦ ds̃ cor nouũ ut¬

Expanded text:
t praeparatur voluntas a Domino . » Non autem ob aliud praeparata dicitur, nisi quia danda praedicitur. A qet dabo uobis cor nouum et spiritum nouum dabo in uobis; et auferetur cor lapideum de carne uestra, et dabo uobis cor carneum. et spiritum meum dabo in uobis et faciam, ut in iustificationibus meis ambuletis et iudicia meaobseruetisetfaciatis. et post
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiũ aut ñ accipiunt aut amittunt. sed adtorm̃tum
tribuit. nec admortẽ animȩ pͥmã inqua nascunt᷑ par¬
iuli. uł inquã sicut beat᷑ iacobꝰ dicit concupiscentia
sua abstracti et illecti recedunt criminosi. sed ad mor¬
tem scdam quam necesse ẽ patiant᷑ retͥbu snte iustissi¬
mo iudice. seu qͥ ante ꝑceptã grãm baptisini discedunt
de scło: siue qͥ muacuũ grãm recipientes pꝰ acceptũ bap
tisinũ usq infineni p̃sentis uite malunt serui ẽẽ pecca¬
ti nec uolunt dũ tẽpꝰ ẽ acceptabile et dies salutis conũti
auia sua mala ut uiuant: et ignorantes quia benigni¬
tas dĩ adpenitentiã eos adducit. ipsi scđ̾m duritiã suã
et impeniteus cor thesaurirant sibi irã in die irȩ et re¬
uelationis iusti iudicii dĩ. De illa ergo morte. quam
sibi peccatores manibꝰ et u̾bis accersi erunt. et estiman¬
tes eã amicã defluxerunt: dicit᷑. Nolite zelare mor¬

Expanded text:
beneficium aut non accipiunt aut amittunt; sed ad tormentubeneficium aut non accipiunt aut amittunt; sed ad tormentutribuit. Nec ad mortem animae primam, in qua nascuntur parvuli, vel in quam sicut beatus Jacobus dicit concupiscentia sua abstracti et illecti recidunt criminosi: sed ad mortem secundam, quam necesse est patiantur, retribuente justissimo judice, sive qui ante perceptam baptismi gratiam discedunt de tismum usque in finem praesentis vitae malunt servi esse peccati, nec volunt, dum tempus est acceptabile, et dies salutis, converti a via sua mala ut vivant, et ignorantes quoniam benignitas Dei ad poenitentiam eos adducit, ipsi secundum duritiam suam et impoenitens cor, thesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . De illa ergo morte, quam sibi peccatores manibus et verbis accersierunt, et aestimantes eam amicam defluxerunt, dicitur: Nolite zelare mor
Abbreviated transcription (Latin):
exparte illiꝰ. Quã mortem ut ab oꝑe acp̃destinatiõe
dĩ cognosceremꝰ alienã: ds̃ ipse sic loquit ꝑ ꝓpħam. Con¬
utimini. et autite uos ab om̃ibꝰ impietatibꝰ ur̃is. et ñ ert̃
uobis inpenã iniquitates. Proicite auobis om̃s ĩpietates
ur̃as quas impie fecistis: et facite uobis cor nouũ et sp̃m
nouũ. Et ut quid moriemini domꝰ isrł: Qm̃ nolo mor¬

Expanded text:
ex parte illius . Quam mortem, ut ab opere ac praedestinatione Dei agnosceremus alienam, Deus ipse sic loquitur per uertimini et auertite uos ab omnibus impietatibus uestris, et non erunt uobis in poenam iniquitatis. proicite a uobis omnes impietates uestras, quas impie fecistis in me, et facite uobis cor nonum et spiritum nouum. et ut quid moriemini, domus srahel?
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iħu. seu cũ iustũ iuste glorificat piusq quos iustifica¬
uit illos et glorificauit. eadẽ sit oꝑatio gr̃ȩ. quȩ me¬
ritũ hominis bonũ et initiat adiusticiã et consum¬
mat adgłam: pͥus inchoans in homine uoluntatẽ
bonam deuide eãdem uoluntatẽ adiuuians inchoatã.
ut eadem uoluntas et diuino bono bona sit et dui¬
no adiutorio malam suꝑare concupiscentiã posit.
et dõ ꝑficiente talis pꝰ modũ ipsa uoluntas sit ut ma¬
lam concupiscentiã habere ñ possit. de sic inp̾senti
uita gr̃ȩ adiutorio infirmitati ñcedat. infuta aut̃
gre beneficio infirmitatẽ ñ habea . et nc recreet᷑ con¬
tinuo iuuamine medicaminis: tunc uͦ fruat̾ et̾na
plenitudine sanitatis. Hec aut̃ dc̃ sicut inpdestina¬
tione semꝑ habuit: sic ꝑ grãm p̃destinauerat sicit

Expanded text:
ia quos justificavit, illos et glorificavit , » eadem sit operatio gratiae quae meritum hominis bonum, et initiat ad justitiam, et consummat ad gloriam: primo in homine inchoans voluntatem bonam, deinde eamdem voluntatem adjuvans inchoatam, ut eadem voluntas et divino dono bona sit, et divino adjutorio malam superare concupiscentiam possit; et Deo perficiente talis postmodum ipsa voluntas sit, ut malam concupiscentiam habere non possit; ac sic in praesenti vita gratiae adjutorio infirmitati non cedat, in futura autem gratiae beneficio infirmitatem non habeat; et nunc recreetur continuo juvamine medicanunis: tunc vero fruatur aeterna plenitudine sanitatis. Haec autem Deus, sicut in praedestinatione semper habuit
Abbreviated transcription (Latin):
et timet̾. et futurum eius credit̾ iudiciunr uel quid ẽ
iustiꝰ quam dm̃ diligere. eiusq mandata custodire.
ꝑ quem dum non fuerimus. creati sumus. Dum
ꝑ diti fiumus. recreti sum. et aseruitute diabolica li¬
berati. Qui nobis om̃ia bona que habeniꝰ ꝑ donauit:
Et quid hac fortitudine melius ẽ. quã diabolum uin¬
cere. Et eius om̃s suꝑare sugestiones. et om̃ia adũsa
mundi ꝓdĩ nomine fortit̃ tolerare: Nlobilis uircus
ẽ ualde temꝑantia. ꝑ quam om̃is honor uite huius int̃
homines constat. ut om̃ia inquacumq causa homo
temperant̃ cogitet. loquatur. et agat cum consilio
salutis sue. Hec enim sunt leuia et suauia dm̃ dili¬
genti. corde qui ait: discite ame quia mittis sum et
humilis corde: ũuenietẽ requiem animabus uris lugũ

Expanded text:
et futurum ejus creditur judicium. Nam quid est justius quam Deum diligere ejusque mandata custodire, per quem, dum non fuimus, creati sumus dum perditi fuimus, recreati sumus, et a servitute diabolica liberati, qui nobis omnia bona quae habemus, perdonavit? Et quid hac fortitudine melius est quam diabolum vincere, et ejus omnes superare suggestiones et omnia adversa mundi pro Dei nomine fortiter tolerare? Nobilis virtus est valde temperantia, per quam omnis honor vitae hujus inter homines constat; ut omnia in quacunque causa homo temperanter cogitet, loquatur, et agat cum consilio salutis suae. Haec enim sunt levia et suavia Deum diligenti, qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde: et inve
Abbreviated transcription (Latin):
na iocunditas. ꝑ petuus honor. indeficiens felicitas. quã
odorͤ flagͣntes. taccd̃s iocũdos honores ⁊ felicitas scłi tͦnsitorias. qͤ
Om̃ia uelut uolatilis umbra recedunt et transeunt.
et decipiunt amantem se. et inet̾nam eum mittunt
miseriam: Qui uero dm̃ et dñm fidelit̾ amat. et
in desinent̃ colit. Et eius mandata ꝑ seuerant᷑ implet.
et̾nã cum angelis dĩ głam ꝑpetualit̃ possi dere dig¬

Expanded text:
na suavitas, perpetuus honor, indeficiens felicitas; quam odores fragrantes, tactus jucundos, honores et felicitates saeculi transitorias, quae omnia velut volatilis umbra recedunt et transeunt, et decipiunt amantem se, et in aeternam mittunt istit; qui vero Deum et Dominum fideliter amat et indesinenter colit, et ejus mandata perseveranter implet, aeternam cum angelis gloriam perpetualiter possidere dig
Abbreviated transcription (Latin):
peccator sibi p̃ceptũ diuine uisionis p̃uaricatꝰ iniuste
concupiscendo accersiuit. duplã ds mortẽ iuste uidi¬
cando retribuit. hoc ẽ pͥmam inseparatione anime
et corporis: scdam in et̾nam cruciationẽ anune et cor¬
poris. ac ꝑ hoc pͥmam qua dicendente anima caro so¬
la mont᷑. scdam uero quando rediens incarnẽ anima.
ineadẽ et cũ eadem inqua peccauit carne torquet᷑. ut
cũ qua cõmunicauit mortẽ peccati. qđ dĩ bonitas int̾¬
dixit homini: cũ ipsa cõmunicet mortem supplicu qđ̃
parauit diuina iusticia peccatori. De hac morte. saluator
ñr dicit. Nohte timere eos qui occidunt corpꝰ: animã aut̃
ñ possunt occidere. A agis aut̃ eiun timece: qui pot
gehennã mali ꝑeunt: ñ ẽ diuini oꝑis sed human.
Quod aut̃ ingehennã ꝑtt̾isunt: hoc facit eli equitas.
cui nulla placet peccantis iniquitas Qui enĩ diligit
iniquitatẽ: odit animã suã. Et dicit ioħs qđ om̃is qͥ

Expanded text:
peccator sibi per contemptum divinae jussionis injuste concupiscendo arcessivit, duplam Deus mortem juste judicando retribuit; hoc est, primam in separatione animae et corporis, secundam in aeterna cruciatione animae et corporis. Ac per hoc primam, qua, discedente anima, caro sola moritur; secundam vero, quando rediens in carnem anima, in eadem et cum eadem, in qua peccavit, carne torquetur; ut cum qua communicavit mortem peccati, quod Dei bonitas interdixit homini, cum ipsa communicet mortem supplicii, quod paravit divina justitia peccatori. De hac morte Salvator noster dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Magis autgehennam mali pereunt, non est divini operis, sed humani: quod autem in gehenna perituri sunt, hoc facit Dei aequitas, cui nulla placet peccantis iniquitas. « Qui » enim « diligit iniquitatem, odit animam suam . » Et dicit Joannes quia « Omnis qui
Abbreviated transcription (Latin):
rimo sciendum ẽ quid sit uirtus. Uirtus ẽ animi ha¬
bitus. nature decus. uite ratio. morum pietas. cultus
diuinitatis. Honor hominis. et̃ne beatitudinis meritum
Cuius partes sunt ut diximus quatuor pͥncipales. Pru¬
dentia. iusticia. fortitudo. temperantia. Prudentia ẽ.
rerum diuinarum humanarumq ꝓut homini datũ
ẽ sciencia. Inqua intelle̾gendum ẽ quid cauendum
sit homini uel quid faciendum. Et hoc ẽ quod in psal¬
mo legit̃. Deute amalo et fac bonum. Iusticia ẽ ani¬
mi nobilitas. unicuiq rei ꝓpͥam tribuens dignitatem
in hac diuinitatis cultus. et humanitatis iura. et iusta
iudicia. et equitas totius uite conseruat᷑ fortitudo ẽ
Temperantia ẽ totius uite modus. Nequid nimis ho¬
mo uel amet uelodio habeat. sed om̃s uitȩ huius uari¬
etates considata temꝑet diligentia. Hec uero infide
et caritate obseruantibꝰ et̃ne głȩ ab ipsa ueritate xp̃o
iħu p̃mia pollicent᷑. Nulla melior ẽ sapientia: quam

Expanded text:
rimo sciendum est quid sit virtus. Virtus est animi habitus, naturae decus, vitae ratio, morum pietas, cultus divinitatis, honor hominis, aeternae beatitudinis meritum. Cujus partes sunt, ut diximus, quatuor principales: prudentia, justitia, fortitudo, temperantia. Prudentia est rerum divinarum humanarumque, prout homini datum est, scientia; in qua intelligendum est, quid cavendum sit homini, vel quid faciendum: et hoc est, quod in Psalmo legitur: 145 Diverte a malo, et fac bonum . Justitia est animi nobilitas, unicuique rei propriam tribuens dignitatem. In hac divinitatis cultus, et humanitatis jura, et justa judicia, et aequitas totius vitae conservatur. Fortitudo est Temperantia est totius vitae modus, ne quid nimis homo vel amet, vel odio habeat; sed omnes vitae hujus varietates considerata temperet diligentia. Haec vero in fide et charitate observantibus aeternae gloriae ab ipsa Veritate Christo Jesu praemia pollicentur. Nulla melior est sapie
Abbreviated transcription (Latin):
nem acdamorem dĩ ꝑducit. Labor honestus ẽ studium
lectionis. Et multum ademundationem animȩ ꝓficit.
Sicut enĩ ex carnalibꝰ escis alit᷑ caro: ita exdiuuus elo¬
quuis int̾ior homo nutrit᷑ ac pascit᷑. Sicut psalmista
ait. Quam dulcia faucibꝰ meis eloquia tua dñe. super
mel ⁊ fauum orimeo. Sed ille beatissimus ẽ: qui diuinas
scriptinas legens. u̾ba iltit inoꝑe. Om̃is plane scͥpt᷑a
scã ad nr̃am scripta ẽ saludem. ut ꝓficiamus meis ueri¬
tatis cognitionẽ. Sepius cecus offendit quam uidens.
sic ignorans legem dĩ sepius ignorant peccat. quã ille
Qui scit. Si eut cecus sine ductore. sic homo sine hoces
aluator ad patrem. rediens: quasi speciale munꝰ
discipulis pacis debit p̃cepta dicens. Pacem meam do uob̾.
pacẽ meam relinquo uobis Inpace uos dimisi in pace
uos mueniam. Proficiscens uoluit dare. quȩ desidabat. Re¬

Expanded text:
nem ad amorem Dei perducit. Labor honestus est lectionnem ad amorem Dei perducit. Labor honestus est lectionis studium, et multum ad emundationem animae proficit. Sicut enim ex carnalibus escis alitur caro, ita ex divinis eloquiis interior homo nutritur et pascitur, sicut Psalmista ait: Quam dulcia faucicibus meis eloquia tua, Domine! super mel et favum ori meo . Sed ille beatissimus est, qui divinas Scripturas legens, verba vertit in opera. Omnis plane Scriptura sancta ad nostram scripta est salutem, ut proficiamus in eis in veritatis cognitione. Saepius caecus offendit quam videns: sic ignorans legem Dei saepius ignoranter peccat, quam ille qui scit. Sicut caecus sine ductore, sic homo sine doctorVI. De pace. Salvator ad Patrem rediens, quasi speciale munus discipulis pacis dedit praecepta, dicens: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis . In pace vos dimitto, in pace vos inveniam. Proficiscens voluit dare, quae desiderabat re
Abbreviated transcription (Latin):
põsunt: si abactione prriui oꝑis cessabunt. Idõ nec ꝓpt̃
spem uenie ꝑ seuerant peccare debemꝰ: neq quia ds̃uis¬
tẽ peccata punit. ueniam desꝑare debemus. Sed utro¬
q ꝑiculo euitato: iamalo declinemus. et de pietade dñ
ueniam sꝑemus. Similit̃ et in om̃i tribulationum an¬
gustia. spe ad solatium suꝑne pietatis currendum ẽ
Quia millo solo om̃is spes et salus sine dubio consistit.
beatitudinis. In his enĩ quasi in quodã speculo ho¬
mo se ipsũ considare potest. qualis sit. uelquo tendat:
lectio assidua purificat auimam: Timorem ieutit ge¬
henne. ad gaudia suꝑna cor inftigat legentis. Qui uult.
cum deo semꝑ esse. frequent debet orare. frequent̃
et legere. Nam cũ oramus ipsi cum dõ loquim̃. Cum ue¬
ro legimus: ds nobiscti loquit᷑. Geminum confert donũ
lectio scarum scripturarum. Siue quia intellectum m̃tis
erudit. Seu quod amundi uanicatibus abstractum homi¬

Expanded text:
possunt, si ab actione pravi operis cessabunt. Ideo nec propter possunt, si ab actione pravi operis cessabunt. Ideo nec propter spem veniae perseveranter peccare debemus, neque quia Deus juste peccata punit, veniam desperare debemus: sed utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Similiter et in omni tribulationum angustia, spe ad solatium supernae pietatis currendum est, quia in illo solo omnis spes et salus sine dubio consistit, beatitudinis. In his enim quasi in quodam speculo homo seipsum considerare potest, qualis sit, vel quo tendat. Lectio assidua purificat animam, timorem incutit gehennae, ad gaudia superna cor instigat legentis. Qui vult cum Deo semper esse, frequenter debet orare frequenter et legere. Nam cum oramus, ipsi cum Deo loquimur: cum vero legimus, Deus nobiscum loquitur. Geminum confert donum lectio sanctarum Scripturarum, sive quia intellectum mentis erudit, seu quod a mundi vanitatibus abstractum homi
Abbreviated transcription (Latin):
sistit. Sicut alibi ait. Siquis diligit me. sermones meos
seruat. Unde ipsa ueritas alibi ait. In hoc cognoscent om̃s
quia mei discpłi estis. si dilectione habueritis adinuicem
ltem apłs ꝓlenitudo legis dilectio. Item ioħs eugłita: hoc
anum recte ꝑximum dici. quia om̃s inbaptisio filii dĩ scĩ¬
ficamur: ut fis simus sp̃aliter incaritate ꝑfecta. Nobilior
ẽ geñatio sp̃alis quã carnalis. De qua ineuglio ipsaueri¬
ea custodiat quantũ ualeat. et sic se agnoscat caritadem
habere dĩ Quorum aliqua tuȩ ostendẽ dilectissime fili¬
aliorum iurtudes indellegere ualeas. Ne spe¬
Pria quedam p̃posuit anime nr̃e necessaria egregnis
gentium doctor dicens: spes. fides. caritas. Tria hec sunt
maior aut̃ his ẽ caritas. Nemo igitur quamius ingenti
peccatorum pondẽ p̃mat̾: debonitate diuine pietatis
am sibi cotidianis dep̃cari lacrimis. Quamͣ recte sꝑare

Expanded text:
sistit, sicut alibi ait: Si quis diligit me, sermones meos sistit, sicut alibi ait: Si quis diligit me, sermones meos servat . Unde et ipsa Veritas alibi ait: In hoc cognoscent omnes quia mei estis discipuli, si dilectionem habueritis ad invicem . Item Apostolus: Plenitudo lanum recte proximum dici, quia omnes in baptismo filii Dei sanctificamur, ut fratres simus spiritualiter in charitate perfecta. Nobilior est generatio spiritualis quam carnalis, de qua in Evangelio ipsa Veriea custodiat quantum valeat: et sic se cognoscat charitatem Dei habere. Quorum aliqua tuae ostendere, dilectissime filaliorum virtutes intelligere valeas.  quaedam proposuit animae nostrae necessaria egregius gentium doctor, dicens: Spes, fides, charitas, tria haec: major autem his est charitas . Nemo igitur, quamvis ingenti peccatorum pondere prematur, de bonitate divinae pietatis am sibi quotidianis deprecari lacrymis; quam recte sperare
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut enim corpꝰ sine spii mortuũ ẽ: itarifides sine
oꝑibꝰ mortua ẽ. De cuius excellentia ałtius ẽ temporis dis¬
putare. quia breuiarum quod de mandatis dĩ tibi peti¬
sti stricto sermone fieri: ꝓfundissimas de fide catholica
ne cuiꝰ ꝑfectione nichil do plac̃e posse. Paulus testat̃
apłs. qui nec martyrium. nec scłi contemptum. Nec ele¬
mosinarum largitionem sine caritatis officio quicqͣm
ꝓfic̾e posse ostendit. Unde upsȩ dñs. aquodã scriba
int̾rogat᷑ quod eẽt mandatum marimum. respondit
Diligis dñm dm̃ tuũ extodo corde tuo. et ex dota anima
tuia. ⁊ extota mente tua. Addidit quoq. scdm simile ẽ hu¬
ic. Diligłs ꝓximum tuũ sicut de ipsum. In his duobus
mandatis: tota lex pendet et ꝓpħe. Quod uero ait exco¬
to corde :iertota anima. et dota mente: idẽ todo intellectu.
toia uoluntate. et exom̃i memoria dm̃ esse diligendũ. Dei
uero dilectio. inobseruatione mandatorum eius tota con¬

Expanded text:
sine spiritu mortuum est, ita et fides sine operibus mortua est : de cujus excellentia est alterius temporis disputare; quia breviarium, quod de mandatis Dei tibi petisti districto sermone fieri, profundissimas de fide catholica ne cujus perfectione nihil Deo placere posse Paulus testatur apostolus , qui nec martyrium nec saeculi contemptum, nec eleemosynarum largitionem, sine charitatis officio quidquam ficere posse ostendit. Unde et ipse Dominus a quodam scriba interrogatus quod esset mandatum maximum, respondit: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua. Addidit quoque: Secundum simile est huic, Diliges proximum tuum sicut te ipsum. In his duobus mandatis tota Lex pendet et Prophetae . Quod vero ait, Ex toto corde, et tota anima, et tota mente; id est, toto intellectu, tota voluntate, et ex omni memoria Deum esse diligendum. Dei vero dilectio in observatione mandatorum ejus tota con
Abbreviated transcription (Latin):
ortatur nos sepius sc̃a scriptura admedicamenta
confessionis fugere. Non quod ds indigeat confessi¬
one nr̃a. cui om̃ia p̃sto sunt quȩ cogitamus. loqui¬
mur. aut agimꝰ. sed nos alit̃ salui fieri non possu¬
mus. nisi confiteam̃ penitentes quod iniq gessimꝰ
neglegentes. Qui se ipsũ accusat in peccatis suis.
hunc diabolus non habet iterum accusare in
die iudicii. Si tamen confitens pęnitendo dilu¬
it quȩ fecit. Nec iterum renouat quȩ egit. Con¬
Sed et salomon de confessione peccatorum dixit.
Qui abscondit scelera sua. non dirigetur. Qui au¬
tem confessus fuerit et reliquerit ea. miscđiam
consequetur. Magnum ẽ salutis medicamen¬
tum. Nlon iterare quȩ pͣue gessimꝰ: Nec pͥorum
cicatrices uulnerum resauciare. Sic autem
fidelis ẽ ds̃ et iustus ut remittat nobis peccata. et
mundet nos ab om̃i iniquitate. Similit̾ et psalmis¬

Expanded text:
ortatur nos saepius sancta Scriptura ad medicamenta fugere confessionis, non quod Deus indigeat confessione nostra, cui omnia praesto sunt quae cogitamus, loquimur aut agimus: sed nos aliter salvi fieri non possumus, nisi confiteamur poenitentes, quod inique gessimus negligentes. Qui se ipsum accusat in pecchunc diabolus non habet iterum accusare in die judicii, si tamen confitens poenitendo diluit quae fecit, nec iterum renovat quae egit. « Consio fit ad salutem . » Sed et Salomon de confessione peccatorum dixit: « Qui abscondit scelera sua, non dirigetur qui autem confessus fuerit, et reliquerit ea, misericordiam consequetur . » Magnum est salutis medicamentum non iterare quae impie gessimus, nec priorem cicatricem vulnerum resauciare. Unde fidelis et iustus est, ut remittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniustitia. sic Daui
Abbreviated transcription (Latin):
rimo om̃ium querendum ẽ honini que sit ueraser¬
entia ueraq sapientia. Quia sapientia huius
scłi. stulticia ẽ apud dm̃. Scientia uera ẽ. adiabo¬
li seruicio quod sunt peccata recede. Et sapientia
ꝑfecta ẽ. dm̃ colere seđm mandatorum illius uerita¬
tem. Quia inhis duobꝰ uitabeata adquirit᷑. Sicut
psalmsta ait. Beite amalo ⁊ fac honum. Nec etiã
sufficit cuiquã mala non fac̾e. nisi etiam ibona fa¬
ciat. Nec bona fac̃e. nisi etiam ⁊ mala amittat. Um¬
uis ergo qui sic sapiens ẽ. ꝓculdubio beatus erit
met̾nuun. Beata siquidem uita ẽ. cognitio diuimi

Expanded text:
rimo omnium quaerendum est homini quae sit scientia, veraque sapientia, quia sapientia hujus mundi stultitia est apud Deum. Scientia vera est, a diaboli servitio, quae sunt peccata, recedere: et sapientia perfecta est, Deum colere secundum mandatorum illius veritatem, quia in his duobus vita beata acquiritur, sicut Psalmista ait: « Diverte a malo, et fac bonum . » Nec etiam sufficit cuiquam mala non facere, nisi etiam et bona faciat: nec bona facere, nisi etiam et mala omittat. Omnis ergo qui sic sapiens est, procul dubio beatus erit in aeternum. Beata siquidem vita est cognitio divini
Abbreviated transcription (Latin):
as dirigit. Timor dĩ repellit peccata. et adicit uir¬
tutes. Timor cautum facit hominem et sollicitum
ne peccet. Ilbi uero timor dĩ non ẽ. ibi dissolutio
refugiat ad illum. qui flagellat ut sanet. Beatus
uir qui timet dñm. inmandatis eiꝰ cupit nimis. Tumor
di timorem gehenne expellit. Sic timeamus dm̃.
ut diligamus eum quia ꝑfecta caritas foras mit¬
dt timorem seruilem. de ieumio.

Expanded text:
as dirigit. Timor Dei repellit peccata et adjicit viras dirigit. Timor Dei repellit peccata et adjicit virtutes: timor cautum facit hominem et sollicitum ne peccet; ubi vero timor Dei non est, ibi dissolutio refugiat ad illum, qui flagellat, ut sanet. Beatus vir, qui timet Dominum, in mandatis ejus cupit nimis . Timor Dei timorem gehennae expellit. Sic ergo timeamus Deum, ut diligamus eum; quia perfecta charitas foras mittit timorem servilem .
Abbreviated transcription (Latin):
solum oꝑa.sed et corda consicłat. Qui timore sco
dm̃ metuunt. inquirunt que bene placita sunt
illi. Alius ẽ timor filiorum. Alius ẽ timor seruorũ.
Serui enimꝓpt̃ tormenta dominos timent. filii
uero ꝓpt̃ amorem patrłs timent. Sifilii dĩ sumus.
timeamus eum excaritatis dulcedine. non de
timoris amaritudine. Homo sapiens inomibus
p̃sentiam effugere posse. sicit psalmista dicit.
Quo ibo aspũtuo. et afacie tua quo fugiam:
ltem. Quia neq abouente neq ab occidente. sub¬
audiatur. patet locus fugiendi dm̃. Qui timet
dm̃ accipiet doctrinam eius. Et qui uigilauerint
inmandatis illius. inuenient benedictionem sẽpi¬
tͣnam. Timentis dm̃ beata ẽ anima. et atemptati¬
one diabolica tuta remanet. Beatus homo qui
semꝑ pauidus ẽ. et cui donatum ẽ timorem dĩ¬
semꝑ ante oculos habere. Qui timet dñm recedit
abitinere prauo. et aduirtutum semitam uias su¬

Expanded text:
solum opera, sed et corda considerat. Qui timore sancto solum opera, sed et corda considerat. Qui timore sancto Deum metuunt, inquirunt quae bona placita sunt illi. Alius est timor filiorum, alius est timor servorum. Servi enim propter tormenta dominos timent, filii vero propter amorem patres timent. Si filii Dei sumus, timeamus eum ex charitatis dulcedine, non de timoris amaritquam praesentiam effugere posse, sicut Psalmista Deo dicit: Quo ibo a spiritu tuo, et a facie tua quo fugiam? item: quia neque ab Oriente, neque ab Occidente, subauditur, patet locus fugiendi Deum. Qui timet Deum accipiet doctrinam ejus; et qui vigilaverint in mandatis ejus, invenient benedictionem sempiternam. Timentis Deum beata est anima, et a tentatione diabolica tuta remanet. Beatus homo qui semper est pavidus , et cui donatum est Dei timorem semper ante oculos habere. Qui timet Dominum, recedit ab itinere pravo, et ad virtutum semitam vias su
Abbreviated transcription (Latin):
cras. Cias. Ouor coruina Coruus non redit ad archam:
solumba redit. Sienim tunc uis penitentiam age¬
re quando peccare non potes: peccata te dimiserunt.
non tu illa. Satis alienus afide ẽ. qui ad agendam
peutcentiam tempus senectutis expectat. Mecuen¬
dum ẽ ne dum sꝑat misericordiam incidat inui¬
dicium. Neq enum tunc ueniam inueniet. qui mo¬
do aptum uenie tempus ꝑdidit. Ibi iam adõ non
potest mereri quod pecit: qui hic noluit audire
quod ussit. Qui tempus penitentie datum ne
ghigit. frustra ante tribunal xp̃i p̃ces effundit.
festinare debet ad dm̃ conũtendo imusquisq
dum potest. Nssi dum potest noluerit. omnino
cum tarde uoluerit. non possit.
te. Qui pfecte dm̃timet. diligent̾ se apeccatis
custodit. Timenti dm̃ innouissimo chie bene erit.
et merces eius met̾num ꝑmanet. Quierubescit
inconspectu hominis peccare. quantomagis erubes¬
cat in conspectudĩ iniquitatem agere. Qui non

Expanded text:
cras. O vox corvina! Corvus non redit ad arcam, cras. O vox corvina! Corvus non redit ad arcam, columba redit. Si enim tunc vis poenitentiam agere quando peccare non potes, peccata te dimiserunt, non tu illa. Satis alienus a fide est, qui ad agendam poenitentiam tempus senectutis exspectat. Metuendum est, ne dum sperat misericordiam, incidat in judicium. Neque enim tunc veniam inveniet, qui modo aptum veniae tempus perdidit. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit. Qui tempus poenitentiae datum sibi negligit, frustra ante tribunal Christi preces effundit. Festinare debet ad Deum convertendo unusquisque, dum potest, ne si, dum potest, noluerit, omnino cum tarde voluerit, non possit. re. Qui perfecte Deum timet, diligenter se a peccatis custodit. Timenti Deum in novissimo die bene erit, et merces ejus in aeternum permanet . Qui erubescit in conspectu hominis peccare, quanto magis debet erubescere in conspectu Dei iniquitatem agere, qui non