comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus sui. et consuminationis scłi noscerent. Et
quia tria hȩc in unum quęsita sunt: distinctis et tem¬
poris et intelligentiȩ significationibꝰ separantur. Res¬
pondetur igitur primũ de ciuitatis occasu. et confir¬
mantur ueritate doctrinȩ: ne qui fallax ignorantibus
posset obreꝑe uenturi eni etiam eorũ tempore qui se
xp̃m eẽnt nuncupaturi. Ut igitur fides pestifero m̃¬
datio detrahi posset: admonitio precessit. Uenit eñĩ
samaritanus sy mon: ⁊ abolicis instructus et oꝑibus
et dictis. pluresq factorũ miraculis deprauauit. Et
quuia in hoc apłorũ tempore conueniret: ait non ẽ. finis.
Concurperent. & fames ac terie motus erunt. quia in
his non uniuersitatis hiuuis dissolutio ẽ. sed dolorũ ini¬
tia in alis om̃ibus exinde cepturis. Confirmat igitur
eos ad tolerantiam passionũ fuge uerberationis interi¬
tis. et publicum in eos gentium odiũ ꝓpter nom euis.

Expanded text:
adventus sui et consummationis saeculi noscerent . Et adventus sui et consummationis saeculi noscerent . Et quia tria haec in unum quaesita sunt, distinctis et temporis et intelligentiae significationibus separantur. Respondetur igitur primum de civitatis occasu: et confirmantur veritate doctrinae, ne quis fallax ignorantibus posset obrepere. Venturi enim etiam eorum tempore, qui se Christum essent nuncupaturi. Ut igitur fides pestifero mendacio detrahi posset, admonitio praecessit. Venit enim Samaritanus Simon diabolicis instructus et operibus et dictis: pluresque factorum miraculis depravavit. Et hoc in Apostolorum tempora conveniret; ait: Non est finis. concurrent, et fames ac terrae motus erunt: quia in his non universitatis hujus dissolutio est, sed dolorum initia, malis omnibus exinde coepturis. Confirmat igitur eos ad tolerantiam passionum, fugae, verberationis, interitus: et publicum in eos gentium odium propter nomen ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
ribus ȩuolarent. Quod quia noluerunt domus eorũ
desertẽ et uacuȩ relinquentur: id ẽ. indigni habita¬
tione sc̃ĩ sp̃s erunt. Suȩ eñi donius non di eẽ cȩpe¬
runt: et in contumacia infidelitatis manentes. usq
i id tempus eum non uidebunt. quo in dñi nomi¬
ne reuertentẽ etiã inuitȩ infidelitatis confessi one
benedicent. Et egressus de templo ibat. Et accesserunt¬
discipuli eius: ut ostenderent instructuram templi.
Post comminationẽ deserende ierłm tanquã commo¬
uendus ambitione templi eẽt magnificentiȩ lex struc¬
tionis ostenditur: qui ait destruenda omĩa eẽ. et disꝑ¬
sis tocuis substructionis lapidib diruenda. Templũ enĩ
eternũ ad habitationem scĩ sp̃s conseerabatur. homo
scilicet. ꝑ agnitionem filii et confessionem patris et p̃¬
cum secessisset inmontẽ. ad euntes eum secreto discipu¬
li int̾rogant quando hȩc fierent: quod ue signũ eẽt.¬

Expanded text:
ribus evolarent. Quod quia noluerunt; domus eorum ribus evolarent. Quod quia noluerunt; domus eorum deserta et vacua relinquetur , id est, indigni habitatione sancti Spiritus erunt. Sua enim domus, non Dei esse coeperunt: et in contumacia infidelitatis manentes, usque in id tempus eum non videbunt, quo in Domini nomine revertentem, etiam invitae infidelitatis confessione benedicent . discipuli ejus, ut ostenderent ei structuram templi . Post comminationem deserendae Jerusalem, tamquam commovendus ambitione templi esset, magnificentia ei exstructionis 788 ostenditur. Qui ait destruenda omnia esse, et dispersis totius substructionis lapidibus diruenda. Templum enim aeternum ad habitationem sancti Spiritus consecrabatur: homo scilicet per agnitionem Filii et confessionem Patris et prcum secessisset in montem, adeuntes eum secreto discipuli interrogant quando haec fierent, quodve signum
Abbreviated transcription (Latin):
zachariȩ sanguis reposcetur. Quamuis enĩ corporeus
bec loquitur. et opem uinuersis honore ꝑfectus exhi¬
beat: frequent̃ tam̃ congregare eos uoluit p̃dicationib
ꝓpbarũ. Sed frustra hunc inpendit affectum: et incas¬
sum tanquã gallina congregasse pullos suos continere
eos sub alis sius uoluit. terrena uidelicet nunc et do¬
mestica auis factus quodam corporis sui tanquã ala¬
rum opimento calorem ut pullis suis uitȩ inmortalis
indulgens: et inuolatum uelud noua generatione. ꝓ¬
ducens. Pullis eñi alia nascendi ratio ẽ: alia uiuendi
Nam primũ ouorũ testis tanquã claustro corporis
continentur: dehinc postea parentis sedulitate con¬
foti exeunt inuolatum. Huiꝰ igitur familiaris acpe¬
ne terrene auis amore congregare eos intra se uo¬
luit: ut qui conditione nascendi editi iam fuissent
nunc alterius generationis ortu hȩc calore confouen¬
tis renati. in celeste regnum tanquã psnnatis corpo¬

Expanded text:
Zachariae sanguinis reposcetur. 11. Gallinae opusZachariae sanguinis reposcetur. 11. Gallinae opushaec loquatur, et opem universis homo repertus exhibeat, frequenter tamen congregare eos voluit praedicationibus prophetarum. Sed frustra hunc impendit affectum et in cassum. Tamquam gallina congregans pullos suos continere eos sub alis suis voluit: terrena videlicet nunc et domestica avis factus, quodam corporis sui tamquam alarum operimento, calorem ut pullis suis vitae immortalis indulgens, et in volatum velut nova generatione producens. Pullis enim alia nascendi ratio est, alia volandi. Nam primum ovorum testis tamquam claustro corporis continentur: dehinc postea parentis sedulitate confoti, exeunt in volatum. Hujus igitur familiaris ac pene terrenae avis more, congregare eos intra se voluit: ut qui conditione nascendi editi jam fuissent, nunc alterius generationis ortu, et calore confoventis renati, in coeleste regnum tamquam pennatis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
sanguis iustorũ ab abel usq ad zachariam redunda¬
uit: Ut quibus obeditum si fuisset ꝓpriorũ criminũ
eẽt uenia prestanda: abhis eosdem interemptos pyna
in eos qui ꝑemerint pat̾norũ quoq facinoꝵ congeret᷑¬
Hierłm ierlin que int̾ficis ꝓpħas. et lapidas eos qui ad
te nuissi sunt. Inter multa obuirgationũ genera: semꝑ
la ẽ: quod regredi insalutẽ quã prestabat abnuerent.
Occiderat eñĩ ꝓpħas: et ad se missos lapidauerat ieru¬
salem. Inciuitatis nuncupatione: habitantiũ fimus
ostenditur. et iccirco abel sanguis et zacharie in hanc
eorũ posteritatẽ uenturus ostenditur: quia iam inhis
habitans. xp̃c et p̃dicans erat passus. Quod si creden¬
tum ei fuisset non solũ extra pynã necis. ꝓpħarũ cre¬
dentiũ fides fuerat: sed ipsam illam dominice passio¬
nis sententiã eẽt uenia consecuta. At uero cum nec post
resurrectionẽ creditũ ei fuerit: etiã ultio abhis abeli

Expanded text:
sanguis justorum ab Abel usque ad Zachariam redundasanguis justorum ab Abel usque ad Zachariam redundavit : ut quibus obeditum si fuisset, propriorum criminum esset venia praestanda, ob hos eosdem interemptos poena in eos, qui peremerint, paternorum quoque facinorum congereerusalem, quae interficis prophetas, et lapidas eos qui ad te missi sunt, etc. . Inter multa objurgationum genera semperla est, quod regredi in salutem quam praestabat abnuerent. Occiderat enim prophetas, et ad se missos lapidaverat Jerusalem. In civitatis nuncupatione, habitantium facinus ostenditur. Et idcirco Abel sanguis et Zachariae in hanc eorum posteritatem venturus ostenditur: 787 quia jam in his habitans Christus et praedicans erat passus. Quod si creditum ei fuisset; non solum extra poenam necis prophetarum, credentium fides foret, sed ipsam illam dominicae passionis sententiam esset venia consecuta. At vero cum nec post resurrectionem creditum ei fuerit; etiam ultio ab his Abelis et
Abbreviated transcription (Latin):
ta. cȩdes. ad ulteria. sacrilegia eius: coarguebant. Et
quia indignũ eum celesti regno ob hec oꝑa denuntia¬
bant. et heredes testam̃ti dĩ gentes futuras p̃dicabant.
uario pęnarũ genere confecti sunt. Sed parentũ facta
posteritas ita detestata ẽ. ut ꝓphiȩ libros uenerentur.
memorias adornẽt. sepulchra restaurent: taliq reueren¬
tia extra culpã se eẽ pat̾ni sceleris testentur. Qui ergo
detestentur etiã multiplicato facinore ꝑficiant: Atq
ideo et serpentes et iuꝑina generatio sunt: quia m̃surã
pat̾ne uoluntatis implebunt. Et quomodo effugient
uidiciũ detestantes cędem ꝓpħarũ. et usq ad crucis
mortẽ dñ ꝑsequentes: a quibus ꝓpt̾ apłos qui de fu¬
turorũ reuelatione ꝓph̃ȩ sunt. et de xp̃i. ignitione
sapientes. de legis intelligentia scribȩ: cȩteros lapidatos.
crucifixos. et aciuitatibus in ciuitates fugatos. omnis

Expanded text:
ta, caedes, adulteria, sacrilegia ejus coarguebant. Et ta, caedes, adulteria, sacrilegia ejus coarguebant. Et quia indignum eum coelesti regno ob haec opera denuntiabant, et haeredes testamenti Dei gentes futuras praedicabant; vario poenarum genere confecti sunt. Sed parentum facta posteritas ita detestata est, ut prophetiae libros veneretur, memorias adornet, sepulcra restauret: talique reverentia extra culpam se esse paterni sceleris testetur. 9. Tanto detestentur, etiam multiplicato facinore perficiant? Atque ideo et serpentes et viperina generatio sunt, quia mensuram paternae voluntatis implebunt . Et quomodo effugient judicium, detestantes caedem prophetarum, eorumque ad crucis mortem Dominum persequentes? A quibus propter apostolos, qui de futurorum revelatione prophetae sunt, de Christi agnitione sapientes, de legis intelligentia scribae, caesos, lapidatos, crucifixos, et a civitatibus in civitates fugatos, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
mundent: et iactantiam inutilis studii sequentes uti¬
litatis ꝑfecte ministeriũ derelinquant. Calicis namq
usus. interior ẽ. Qui si obsorduerit. quid ꝓficiet lotus
ex terius: Atq ideo interioris conscientie nitor est
obtinendus: ut ea quȩ corporis sunt forinsecus eluan¬
tur. Sepulchris quoq eos comparauit: quȩ humano
oꝑe cultuq splendenti amortuoꝵ ossibus et cadaue¬
rum inmundiciis interius sordescant. preferant scili¬
cet uanibus uerbi s iuisticiȩ spaciositatẽ: habeant
uero intra se conscientiȩ suȩ m̃tisq fecores. Ue uobis¬
cbra ꝓpħarũ. et reliqua. Iudicii forma inabsoluto ẽ. et
unicuiq nr̃m ex natura sensus atq opinio ȩquitatis im¬
ponitur. ut minus ex eo uenie iniquitatis opis habeat.
quo magis equitas ignorata non fuerit. Pro pħas namq
om̃s legis: populus occidit. In odiũ enĩ eors̃ amaritudi¬
ne obuirgationis: accensi sunt. Nam uero publica fur¬

Expanded text:
mundent : et jactantiam inutilis studii sequentes, utimundent : et jactantiam inutilis studii sequentes, utilitatis perfectae ministerium derelinquant. Calicis namque usus interior est: qui si obsorduerit, quid proficiet lotus exterius? Atque ideo interioris conscientiae nitor est obtinendus, ut ea quae corporis sunt forinsecus eluantur . Sepulcris quoque eos comparavit, quae humano opere cultuque 786 splendentia, mortuorum ossibus et cadaverum immunditiis interius sordescant : praeferant scilicet inanibus verbis justitiae speciositatem, habeant vero intra se conscientiae suae mentisque foetorem. 8. Judcra prophetarum, et reliqua . Judicii forma in absoluto est, et unicuique nostrum ex natura sensus atque opinio aequitatis imponitur: ut minus ex eo veniae iniquitatis opus habeat, quo magis aequitas ignorata non fuerit. Prophetas namque omnes legis populus occidit. In odium enim eorum, amaritudine objurgationis, accensi sunt: nam voce publica fur
Abbreviated transcription (Latin):
matis mentam et anetum. et reliqua. Mentis occulta et
obscuram uoluntatum iniquitatẽ redarguit: quod ea
quȩ indecimis mentȩ atq aneti lex p̃scribit efficiant.
ut implere legem ab hominib existimentur. miscdiã
uero atq iusticiam et fidem et omnẽ beniuolentiam
affectum reliquerint. quod ꝓpriũ hominis officium
est. quia decimatio illa holeris quȩ in p̃formationẽ
futuroꝵ erat utilis non debebat omitti. Effici aũt hoc
oportebat: ut fides et iusticiȩ et miscdiȩ partibus func¬
ti non imitatione fingendȩ sed ueritate retinendȩ uo¬
luntatis oꝑibus placeremus. & quia minus piaculi es¬
set decimationẽ holeris potius quam beniuolentie
officium preterire. irridet eorũ incolandis culicibus
diligentiam. quorũ in gluttiendis camelis ẽẽt iniuria:
peccata uidelicet leuia uitantũ et grandia deuoran¬
tum. Par quoq in eos pẏnȩ denuntiatio ẽ. qui calices
et parapsides extrinsecus eluentes eorũ interiora non

Expanded text:
m, et omne olus, et reliqua . Mentis occulta et obscuram voluntatum iniquitatem redarguit: quod ea quae in decimis menthae atque anethi lex praescribit efficiant, ut implere legem ab hominibus existimentur; misericordiam vero atque justitiam et fidem et omnem benevolentiae affectunt reliquerint, quod proprium hominis officium est. Quia decimatio illa oleris, quae in praeformationem futurorum erat utilis, non debebat omitti: effici autem hoc oportebat, ut fidei et justitiae et misericordiae partibus functi, non imitatione fingendae, sed veritate retinendae voluntatis operibus placeremus. Et quia minus piaculi esset, decimationem oleris potius quam benevolentiae officium praeterire; irridet eorum in colandis culicibus diligentiam, quorum in glutiendis camelis esset incuria, peccata videlicet levia vitantium, et gravia devorantium . Par quoque in eos poenae denuntiatio est, qui calices et paropsides extrinsecus eluentes, eorum interiora non
Abbreviated transcription (Latin):
pidatio commouetur. Angeluis hic dñi de cęlo descen¬
dens et lapidem reuoluens. et sepulchro assidens. mi¬
sericordie dĩ patris inigne ẽ: resurgenti filio ab inferis.
uirtutum cęlestium misteria mittentis. Atq ideo pri¬
ma ipsa resurrectionis est index: ut quodam famula¬
tu paternȩ uoluntatis resurrectio nunciaretur. Sed cõ¬
festim dñs mulieribꝰꝑ angłm ad hortatis occurrit et
consalutat: ut nunciare expectantibus discipulis resur¬
rectionem non angłi potuis quam xp̃i ore loquerent᷑.
Quod ueroũ primĩ muliercule dñm uident. salutan¬
tur. genibus aduoluuntur. nuntiare apłis uibentur.
Ordo in contrarium cause principalis. est redditus.
ut quia asexu isto cępta mors eẽt: nisi primũ resurre¬
ctionis głȩ. et uisus. et fructus et nuntius redderetur.
Emitur uͦ acustodibꝰ qui om̃ia hȩc uiderant argento:
resurrectionis silentium et mendacium. Exelicii.¬

Expanded text:
pidatio commovetur. Angelus autem Domini de coelo descenpidatio commovetur. Angelus autem Domini de coelo descendens, et lapidem revolvens, et sepulcro adsidens, misericordiae Dei patris insigne est, resurgenti filio ab inferis Virtutum coelestium ministeria mittentis. Atque ideo prior ipse resurrectionis est index, ut quodam famulatu paternae voluntatis resurrectio nuntiaretur. Sed confestim Dominus mulierculis per angelum adhortatis occurrit, et consalutat : ut nuntiaturae exspectantibus discipulis resurrectionem, non angeli potius quam Christi ore loquerentur. Quod vero primum mulierculae Dominum vident, salutantur, genibus advolvuntur, nuntiare apostolis jubentur; ordo in contrarium causae principalis est redditus: ut quia a sexu isto coepta mors esset, ipsi primum resurrectionis gloria et visus et fructus et nuntius redderetur. Emitur vero a custodibus, qui omnia haec viderant 811 argento resurrectionis Christi silentium, et mendacium furti
Abbreviated transcription (Latin):
dorum animaliura fuerit congesta diuersitas. Dñi
igitur corpus tanquam ꝑ apłorum doctrinam. infer¬
tur inuacuam et in nouam requiem lapidis excisi. sci¬
licet in pectuis duricie gentilis quodam doctrine
oꝑe excisõ xp̃s infertur. rude scilicet ac nouũ et
nullo antea ingressu timoris dĩ ꝑuiũ. Et quia nichil
preter eum oporteat in pectora nr̃a penetrare. lapis
ostio aduoluitur. ut quia nullus antea in nos diuinę
agnitionis auctor cluerat illatus nullus absq eo po¬
sters feratur. metus Deinde furandi corporis et sepul¬
chri custodia atq obsignatio. stulticie atq infideli¬
tatis testimonium est. quod signare sepulcbrum
eius nouerint. cuiꝰ precepto conspexissent de sepul¬
chro mortuũ suscitatum. Motus uero terrȩ tempore¬
matutino diei dominice resurrectionis est uirtus:
cum contuso mortis aculeo. et illuminatis illius tene¬
bris resurgente uirtutum cęlestium dño infẽnorũ tre¬

Expanded text:
dorum animalium fuerit congesta diversitas. Domini dorum animalium fuerit congesta diversitas. Domini igitur corpus tamquam per apostolorum doctrinam infertur in vacuam et in novam requiem lapidis excisi: scilicet in pectus duritiae gentilis quodam doctrinae opere excisum Christus infertur, rude scilicet ac novum, et nullo antea ingressu timoris Dei pervium. Et quia nihil praeter eum oporteat in pectora nostra penetrare, lapis ostio advolvitur: ut quia nullus antea in nos divinae cognitionis auctor fuerat illatus, nullus absque eo postea inferatur. Metus deinde furandi corporis et sepulcri custodia atque obsignatio, stultitiae atque infidelitatis testimonium est: quod signare sepulcrum ejus voluerint, cujus praecepto conspexissent de sepulcro mortuum suscitatum. 9. Resurrectmatutino , diei dominici resurrectionis est virtus: cum contuso mortis aculeo, et illuminatis illius tenebris, resurgente Virtutum coelestium Domino, infernorum tre
Abbreviated transcription (Latin):
in scõrũ ad presens conspicatorum resurrectione mor¬
tis ipsius spolia detrahebat: ut hic infidelitatis facinus
isrłi ac cumularetur: centurio et custodes hanc tocus
nature ꝑturbationem contuentes. dĩ filiũ confitentur.
et sindone inuoluitur. et inmonum̃to nouo inpetra
excisa reponitur. et saxĩ monumenti ostio aduolui¬
tur. quamquã sit ordo gestorum et sepelire eum ne
cesse et̃ qui rssurrecturus eẽt ex mortuis: tam̃ non¬
sine rerum aliquarum momento ex pressi sunt singula.
loseph aplłorum habet spetiem. et ic circo quamquam
induodecim apłorum numero non fuerit. discipulus
dñi nuncupatur. Hic munda sindone corpus inuoluit.
Et quidem in hoc eodem linteo. reꝑimus de celo aci
petrum uniuersorum animantium genera submis¬
sa. E x quo forte non suꝑflue intelligetur sub lintei
hiuus nomine consepeliri xp̃o eccłam: quia tum
ineo ut inconfessione eccłe mundorum atq inmun¬

Expanded text:
in sanctorum ad praesens conspicatorum resurrectione morin sanctorum ad praesens conspicatorum resurrectione mortis ipsius spolia detrahebat. Ut autem infidelitatis facinus Israeli accumularetur; centurio et custodes hanc totius naturae perturbationem contuentes, Dei filium confitentur .et sindone involvitur, et in monumento novo in petra excisa reponitur et saxum monumenti ostio advolvitur : quamquam sit ordo gestorum, et sepeliri eum esset necesse, qui resurrecturus esset ex mortuis; tamen nonsine rerum aliquarum momento expressa sunt singula. Joseph apostolorum habet speciem: et idcirco quamquam in duodecim apostolorum numero non fuerit, discipulus Domini nuncupatur. Hic munda sindone corpus involvit. Et quidem in hoc eodem linteo reperimus de coelo ad Petrum universorum 810 animantium genera summissa . Ex quo forte non superflue intelligitur, sub lintei hujus nomine consepeliri Christo ecclesiam: quia tum in eo, ut in confusione ecclesiae, mundorum atque immun
Abbreviated transcription (Latin):
ex gentibꝰ Incalamo eñi spongia ut potaret offert᷑.
id ẽ. ex corporib gentiũ uitia corruptȩ et̾nitatis ac¬
cepit. et inse atq inmortalitatis cominunione ea
quȩ innobis erant uitiata transfudit. Deniq in
iohanne postquã potauerat dixit. Consummatũ
ẽ: quia om̃e uitiũ humanȩ corruptionis hausisset. et
quia nichil agendum eẽt extrinsecus. sp̃m cum clamo¬
re magnȩ uocis emisit. dolens non om̃ium se peccata po
de populus ẽ diuisus in partes et ueli honorum custo¬
dia angli ꝓtegentis aufertur. Mouetur terra. Capax
eñi huius mortui: eẽ non poterat. Petrȩ scisse sunt.
Om̃ia eñi tum ualida et forcia: penetrans dĩ uerbũ
et potestas ȩterne uirtutis irruꝑat. Et monum̃ta aꝑta
sunt. Erant enim mortis claustra reserata. Et multa
corpora sc̃orũ dormientuĩ: surrexerunt. Illuminans
eñi mortis tenebras et infernorũ obscura collustrans.

Expanded text:
ex gentibus. In calamo enim ex spongia ut potaret offertur, ex gentibus. In calamo enim ex spongia ut potaret offertur, id est, ex corporibus gentium vitia corruptae aeternitatis accepit; et in se atque immortalitatis communionem ea quae in nobis erant vitia transfudit. Denique in Joanne, post quam perpotaverat, dixit: Consummatum est : quia omne vitium humanae corruptionis hausisset. Et quia nihil agendum esset extrinsecus, spiritum cum clamore et voce magna emisit : dolens non omnium se peccata porde populus est divisus in partes, et veli honor cum custodia Angeli protegentis aufertur. Movetur terra: capax enim hujus mortui esse non poterat. Petrae scissae sunt: omnia enim tum valida et fortia penetrans Dei verbum et potestas aeternae virtutis irruperat. Et monumenta aperta sunt: erant enim mortis claustra reserata. Et multa corpora sanctorum dormientium surrexerunt: illuminans enim mortis tenebras, et infernorum obscura collustrans,
Abbreviated transcription (Latin):
difficillimũ ponitur. Quid ergo uenerit eũ post tri¬
duũ reedificatum dĩ templũ incorporis resurrectio¬
ne cernatur: Quod aũt latrones ambo condicione. ei
passionis exꝓbrant: uniuersis etiã fidelib scandalũ
crucis futurũ eẽ significat. Nox ex die: diuisio tem
porũ ẽ. lta enĩ tercius dierũ triũ totidemq noctiũ
numerus expletur: et occultum diuine oꝑationis
mysteriũ tocius creationis stupore sentitur. Clamor
uero addm̃ corporis uxor est recedentis se uerbi dei
constrata discidio. Deniq cur relinquatur: exclamat
quia homo erat etiã morte ꝑagendus. Quin etiam
hoc quod ꝑ calamũ datum inspongia acetum cum
pot as. sed ꝓclamans sp̃m reddidit: diligenter ẽ.
contuendũ. Uinũ et honor ẽ inmortalitatis et uirtus:
quod ꝑuitiũ aut incuriȩ aut uasis in anescit. Hoc igi¬
tur cum inadam coacuisset: ipse accepit et potauit

Expanded text:
fficillimum ponitur? Quid ergo veniae erit, cum post trifficillimum ponitur? Quid ergo veniae erit, cum post triduum reaedificatum Dei templum in corporis resurrectione cernetur? Quod autem latrones ambo conditionem ei passionis exprobrant ; universis etiam fidelibus scandalum crucis futurum esse significat. 6. Triduporum est. Ita enim tertius dierum trium totidemque noctium numerus expletur: et occultum divinae operationis mysterium totius creationis stupore sentitur. Clamor vero ad Deum, corporis vox est, recedentis a se Verbi Dei contestata dissidium. Denique cur relinquatur exclamat, quia erat homo etiam morte peragendus. Quin etiam hoc, quod per calamum datum in spongia acetum cum potasset, proclamans spiritum reddidit, diligenter est contuendum . Vinum et honor est immortalitatis et virtus, quod per vitium aut incuriae aut 809 vasis inacescit. Hoc igitur cum in Adam coacuisset, ipse accepit et potavit
Abbreviated transcription (Latin):
gentium erat reliquũ et crucẽ acciꝑe et compati. Locus
deinde crucis talis ẽ: ut positus inmedio t̃rȩ et tanquã
inuertice huiꝰ uniuersitatis insistens. ad capessendam
dĩ cognitionẽ uniuersis gentibus ẽẽt equalis. Oblatũ
quoq unũ felli admixtum: bibere recusauit. Non
eni eterne głe incorruptioni: peccatorũ amaritudo ed¬
miscetur. Uestis uero eius sorte potius diuisa quã scis¬
sa: mansurã incorruptionẽ corporis indicabat. Atq
Cui duo latrones leuȩ ac dexterȩ affiguntur: omnem¬
humani generis uniuersitatẽ uocari ad saeramentũ
passionis dñi ostendentes. Sed quia ꝑdiuersitatẽ fide¬
sium atq infidelium fit om̃iũ scđdm dexteram sini¬
stramq diuisio unus ex duob ad dexteram situs fidĩ
istificatione saluatur. Additur etiã illud opꝓbriũ
quo se ipse isrł infidelitatis argueret: cum dicitur. hic
est qui destruebat templũ dĩ: et intriduũ illud re¬

Expanded text:
gentium erat relictum, et crucem accipere et compati. Locus gentium erat relictum, et crucem accipere et compati. Locus deinde crucis talis est, ut positus in medio terrae, et tamquam in vertice hujus universitatis insistens, ad capessendam Dei cognitionem universis gentibus esset aequalis. Oblatum quoque vinum felli admixtum bibere recusavit: non enim aeternae gloriae incorruptioni peccatorum amaritudo miscetur. Vestis 808 vero ejus sorte potius divisa quam scissa, mansuram incorruptionem corporis indicabat . cui duo latrones, laevae ac dexterae affiguntur,  ersitatem vocari ad sacramentum passionis Domini ostendentes. Sed quia per diversitatem fidelium atque infidelium fit omnium secundum dexteram sinistramque divisio: unus ex duobus ad dexteram situs, fidei justificatione salvatur . Additur etiam illud opprobrium, quo se ipse Israel infidelitatis argueret, cum dicitur: Hic est qui destruebat templum Dei, et in triduum illud re
Abbreviated transcription (Latin):
poris nr̃i infirmitatibꝰ. om̃iũ deinde martyrũ quib
regnũ secum erat debitum sanguine incocci colore ꝑ¬
funditur: pretiosoq ꝓpħarum ac patriarcharũ inpur¬
pura honore uestitur. Spinis quoq id ẽ. conpuugentiũ
quondã peccatis gentium coronatur: ut ex rebus ꝑni¬
ciosis atq inutilibis que capiti eius id ẽ. deo circum¬
data moliuntur gła quereretur. Peccatorũ est enĩ acu¬
leus inspinis: ex quibus xp̃o uictorie corona contex it᷑.
lncalamo uero: earundẽ gentium infirmitas atq in¬
anitas manu compre ꝯensa firmatur: quinetiã capiti
eius illiditur. Capiti ut opinor de ictu calami non
grandis inuria ẽ: sed typica in eo ratio seruatur. ut
infirmitas gentiliũ corporũ manu. xp̃i comp̃hensa
his om̃ibus dum illuditur: adoratur. Procedentes auit.
homini euidam cyrenensi lignum passionis inponunt.
Indigniis eñĩ uidȩus erat xp̃i crucem ferre: quia fidei

Expanded text:
poris nostri infirmitatibus, omnium deinde martyrum, quibus poris nostri infirmitatibus, omnium deinde martyrum, quibus regnum secum erat debitum, sanguine in cocci colore perfunditur: pretiosoque prophetarum ac patriarcharum, in purpura, honore vestitur. Spinis quoque, id est, compungentium quondam peccatis gentium coronatur: ut ex rebus perniciosis atque inutilibus, quae capiti ejus, id est, Deo circumdata moliuntur, gloria quaereretur peccatorum. Est enim aculeus in spinis, ex quibus Christo victoriae corona contexitur. In calamo vero earumdem gentium infirmitas atque inanitas manu comprehensa firmatur. Quin etiam capiti ejus illiditur. Capiti, ut opinor, de ictu calami non grandis injuria est: sed typica in eo ratio servatur, ut infirmitas gentilium corporum manu Christi antea comhis autem omnibus Christus dum illuditur adoratur . 4. Procedentes autem, homini quidam Cyrenensi lignum passionis imponunt. Indignus enim Judaeus erat Christi crucem ferre: quia fidei
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Que quia ipsa multũ sit passa ꝓ xp̃o: in eandem
głam future spei illũ cũ quo conuersabatur inuitat.
Deniq pilatus et manus lauit: populo iudaico inno¬
cipientibus in se acfilios suos fusi dominici sangiuinis
crimen: cotidie inconfessionẽ fidĩ ablutus gentiũ po¬
nis diei priuilegiũ quod unũ ex reis poscentib dimit¬
ti oportebat ut iħm absolueret: barraban potius hor¬
tantibus sacerdotib populus elegit. Interp̃tatio aũt
nominis barraba: est patris filius. Iam itaq archanũ
futurȩ infidelitatis ostenditur xp̃m patris filiũ pre¬
ferendo antrxp̃m scilicet hominẽ peccati et ⁊ abulifi¬
lium: potiusq adhortantib principib suis eligunt
dampnationi reseruatũ quã salutis auctorem. Cesode¬
inde dñoimponitur clamis coccinea. et uestis purpu¬
rea. et corona spinea. et arundo dextere: et genu po¬
sito adoratur. illuditur. Susceptis iudelicet om̃ibus cor¬

Expanded text:
cat. Quae quia ipsa multum sit passa pro Christo in eamdem cat. Quae quia ipsa multum sit passa pro Christo in eamdem gloriam futurae spei illum cum quo conversabatur invitat. Denique Pilatus et manus lavit, et populo Judaico innoquia Judaeis suscipientibus in se ac filios suos fusi dominici sanguinis crimen, quotidie in confessionem fidei ablutus gentium ponis diei privilegium, quo unum ex reis, poscentibus dimitti oportebat, Jesum absolveret : Barabban potius hortantibus sacerdotibus populus elegit . Interpretatio autem nominis Barabbae est patris filius. Jam itaque arcanum futurae infidelitatis ostenditur, Christo patris filium praeferendo, antichristum scilicet hominem peccati et diaboli filium: potiusque adhortantibus principibus suis eligunt damnationi reservatum, quam salutis auctorem. inde Domino imponitur chlamys coccinea, et vestis purpurea, et corona spinea, et arundo dexterae, et genu posito adoratus illuditur. Susceptis videlicet omnibus cor
Abbreviated transcription (Latin):
lit tanquã figulus reformare. In hoc igitur agro. xp̃o
conmortui et consepulti: huiꝰ ꝑ egrinationis nr̃e et̾nã
requiẽ soͣciemur. Incuiꝰ rei fidem ieremiȩ ꝓpħia subdi¬
tur: ut in facti istus oꝑe tanto ante diuine uocis au¬
eẽt rex udeorũ: respondit uidici. Sed quã diuersus
sermo ẽ. qui fuerat ad sacerdotẽ: Iili enĩ querenti an
ipse xp̃s eẽt dixerat: tu dixisti. hoc ideo: quia lex
om̃is uenturũ xp̃m p̃dicauerat. respondetur tanquã
de preteritis sacerdoti quia semꝑ uenturũ. xp̃m ex lege
ipse dixisset. Huic uero legis ignaro int̾roganti an ip¬
se eẽt rex iudeorũ. dicitur tu dicis: quia ꝑfidem p̃sen¬
tis confessionis salus gentiũ ẽ. & quod hoc de se ille qͥa
antea ignorabat loquatur: quod hi negent quia antea
ties una gentiũ plebis ẽ: quȩ iam fidelis eum cum qͦ
conuersabatur incredulũ populũ ad xp̃i fidem ad uo¬

Expanded text:
lit tamquam figulus reformare. In hoc igitur agro Christo lit tamquam figulus reformare. In hoc igitur agro Christo commortui et consepulti, hujus peregrinationis nostrae aeternam requiem sortiemur. In cujus rei fidem Jeremiae prophetia subditur, ut in facti istius opere tanto ante divinae vocis auesset rex Judaeorum, respondit: Tu dicis. Sed quam diversus sermo est, qui fuerat ad sacerdotem? Illi enim quaerenti, an ipse Christus esset, dixerat: Tu dixisti . Hoc ideo, quia lex omnis venturum Christum praedicaverat, respondetur tamquam de praeteritis sacerdoti, quia semper venturum Christum ex lege ipse dixisset. Huic vero legis ignaro, interroganti an ipse esset rex Judaeorum, dicitur: Tu dicis: quia per fidem praesentis confessionis salus gentium est, et quod hoc de se ille qui antea ignorabat loquatur, quod hi negent qui antea cies plebis gentilium est, quae jam fidelis eum, cum quo conversabatur, incredulum populum ad Christi fidem advo
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersorũ elem̃torii ꝓcuratione stupefacta. nec int̃
mortuos uisitaretur: nec inter uiuos post resurrectio¬
nem habere ei penitentie facultatem. De argenteis ue
ro redditis quia p̃tiũ sanguinis eẽt. neq in corbanan
id ẽ. oblationũ pecunia admisceri liceret. Consilio ini¬
to emitur ager figuli: et in sepulturam ꝑegrinorum
deputa¬
tur. Magnum hoc ꝓpħiȩ sacram̃tũ: et in
factis ii quitatis miraculi plena meditatio. E iguli opꝰ
ẽ. de luto uasa formare: cuiꝰ in manu sit ex luto eodẽ
uas aut ad ipsum aut pulchrus reformare. Agrũ aũt
in sepulturam ꝑegrinorũ atq inopum deputatur. Ni¬
chil in hoc ꝑtinet ad isrł: et totꝰs hic scłi empti usus
alienis ẽ. His uidelicet qui inp̃tio xp̃i sanguinis se¬
pelientur : quo uniuersa sunt empta. Omĩa enĩ apa¬
tre accepit quȩ in cęlis et in t̾ra sunt: et ideo ager
figuli ẽ. quia dĩ omĩa sunt cuiꝰ in manu sit nos ut ue¬

Expanded text:
universorum elementorum procuratione stupefacta, nec inter universorum elementorum procuratione stupefacta, nec inter mortuos visitaretur, nec inter vivos post resurrectionem haberet poenitentiae facultatem. ro redditis , quia pretium 806 sanguinis esset, neque in corbanan, id est, in oblationum pecunia admisceri liceret, consilio inito emitur ager figuli, et in sepulturam peregrinorum deputatur. Magnum in hoc prophetiae sacramentum et in factis iniquitatis miraculi plena meditatio. Figuli opus est de luto vasa formare: cujus in manu sit, ex luto eodem vas aut idipsum aut pulchrius reformare. Agrum autem in sepulturam peregrinorum atque inopum deputatur. Nihil hinc pertinet ad Israel, et totus hic saeculi empti usus alienis est: his videlicet, qui in pretio Christi sanguinis sepelientur, quo universa sunt empta. Omnia enim a Patre accepit, quae in coelis et quae in terra sunt : et ideo hic ager figuli est, quia Dei omnia sunt, cujus in manu sit, nos ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
Et uere prope iam sine piaculo hominẽ negabat: quẽ
dĩ filiũ primus agrouerat. Tam̃ quia ex infirmitate
carnis uł ambiguus extitisset amarissime fleuit: re¬
colens trepidationis istuis culpam se nec admonitum
gentiũ
iudici. Non eñĩ udicari reus poterat ex lege: ipse sine
guinis. xp̃i reddidit sacerdotibus: ut licet ipse uenditi
sanguinis iusti auctor eẽt. tam̃ emnentiũ infidelitatem
ipsa ꝓfessio uendentis argueret. Qui responderunt. Qͥd
ad nos : Iu uideris. Professio audax atq cęca ẽ. Emis¬
se se iusti sanguinẽ audiunt: extra udicii reatũ futu¬
ros eẽ se credunt. cũ tam̃ dicendo tu uideris. facinus ip¬
sum inuendente constituãt: contra aũt. uendentis te¬
stimonio scelus ementiũ confirmetur. Secedens itaq sus¬
pendit se: dampnato xp̃o. lta mortuus uida tempus ẽ
comparatum: ut sub passione dñi commotis infernis
suꝑnisq om̃ibus. et reuulsis. et in obliuionem officiis

Expanded text:
Et vere prope jam sine piaculo hominem negabat, quem Et vere prope jam sine piaculo hominem negabat, quem Dei filium primus agnoverat: tamen quia ex infirmitate carnis vel ambiguus extitisset, amarissime flevit, recolens trepidationis istius culpam se nec admonitum gentium judici. Non enim judicari reus poterat ex lege, ipse sine guinis Christi reddidit sacerdotibus: ut licet ipse venditi sanguinis justi auctor esset, tamen ementium infidelitatem ipsa professio vendentis argueret. Qui responderunt, quid ad nos? Tu videris . Professio audax atque caeca est. Emisse se justi sanguinem audiunt, et extra judicii reatum futuros esse se credunt: cum tamen dicendo: Tu videris, facinus ipsum in vendente constituant, contra autem vendentis testimonio scelus ementium confirmetur. Secedens itaque suspendit se damnato Christo . Ita mortis Judae tempus est comparatum ut sub passione Domini commotis infernis supernisque omnibus et revulsis, et in oblivionem officii sui
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝓcesserat. Recondi gladiũ p̃cipit: quia eos non huma¬
no sed oris sui gladio eẽt ꝑempturus. Cȩterũ si scdm sen¬
tentiam eius om̃is gladio utens gladio ꝑimeretur: recte
ad necem eorũ gladius exerebatur qui horum utebantur
testes conquisiti. Sacerdos euis ipsuis inqua głabatur le¬
gis ignariis etiam sacram̃to an ipse xp̃s eẽt fidem que¬
rens. quasi occulte de eo lex ꝓpħeq loquerentur. quin eti¬
am is ipse. xp̃m est confessus inuitus: dño dicente tu di¬
xisti. Cuiꝰ maiestate audita uestem sibi discidit: ipsum
udelicet quo tegebatur uelamentũ legis abrumpens.
Inpalmis uero atq sputis: ad consummandã hominis hu¬
militatẽ uniuersa in eum contumeliarũ genera exerce
petrus negauerit: quamquã de hoc suꝑuis tractatum ẽ.
Nam primũ ait non se intelligere quid diceret. sequen¬
ti: non se ei adhesisse. Tercio uero. se hominẽ non nosse.

Expanded text:
ta processerat. Recondi gladium praecepit: quia eos non humata processerat. Recondi gladium praecepit: quia eos non humano, sed oris sui gladio esset perempturus. Caeterum si secundum sententiam ejus omnis gladio utens, gladio perimeretur; recte ad necem eorum gladius exserebatur, qui eodem utebantur testes conquisiti: sacerdos ejus ipsius, in qua gloriabatur, legis ignarus, etiam sacramento an ipse Christus esset fidem quaerens: quasi occulte de eo lex prophetaeque loquerentur. Quin etiam is ipse Christum est confessus invitus, Domino dicente: Tu dixisti. Cujus majestate audita vestem sibi discidit, ipsum videlicet quo contegebatur velamentum legis abrumpens. In palmis vero atque sputis, ad consummandam hominis humilitatem, universa in eum contumeliarum genera exercebPetrus negaverit: quanquam de hoc superius tractatum est. Nam primo ait, non se intelligere quid diceret: sequenti, non se ei adhaesisse: tertio vero, se hominem non nosse.
Abbreviated transcription (Latin):
hominis et consiliis et artibus potuisset occurrere. Deniq
pilato ait. Non haberes inme potestatem: nisi data tibi es¬
set. Dat igitur in se potestatem: dicendo fac quod facis.
eo gladium exerens seruo principis sacerdotũ aurem abs¬
cidit eiq dnis ait. Conuerte gladiũ tuũ: in locum suũ.
Om̃s eni qui gladio utuntur: gladio ꝑibunt. Ergo hic ip¬
se iam uidicatus est: quia gladio utens gladio interibit.
sed non om̃ibus gladio utentib mors solet ee ꝑgladium.
Nam plures aut febris aut alius accidens casus assumit:
qui gladio aut uidicii officio aut resistendi latronibus ne¬
cessitate sunt usi. Igitur ab apostolo seruo principis sacer¬
dotis auricula desecatur: populo uidelicet sacerdocio ser¬
uienti ꝑ xp̃i discipulũ in obediens auditus exciditur.
et ad capacitate ueritatis hoc quod erat in audiens am¬
putatur Turba alt̃t̃ om̃is: ad uersus dñm gladiis arma¬

Expanded text:
hominis et consiliis et artibus potuisset occurrere . Denique hominis et consiliis et artibus potuisset occurrere . Denique Pilato ait: Non haberes in me potestatem, nisi data tibi esset . Dat igitur in se potestatem dicendo: Fac quod facis :eo gladium exserens, servo principis sacerdotum aurem abscidit: eique Dominus ait: Converte gladium tuum in locum suum. Omnes enim, qui gladio utuntur, gladio peribunt . Ergo hic ipse jam judicatus est, quia gladio utens gladio interibit? Sed non omnibus gladio utentibus mors solet esse per gladium. Nam plures aut febris aut alius accedens casus absumit, qui gladio aut judicii officio aut resistendi latronibus necessitate sint usi. Igitur ab apostolo servo principis sacerdotum auricula desecatur: populo videlicet sacerdotio servienti, per Christi discipulum inobediens auditus exciditur, et ad capacitatem veritatis hoc quod erat inaudiens amputatur. 805 Turba autem omnis adversus Dominum gladiis arma
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatẽ corporis nr̃i et timoris sollicitudinẽ et ip¬
sum dolorem mortis absorberet. Quod aũt ad eos reuer
resurrectionem disꝑsos eos et diffidentes ac trepidos de¬
prehendit: secundo misso sp̃u paraclito grauatis ad con¬
tuendam ȩuangłii libertatem oculis uisitauit. Nam ali¬
quandu legis amore detenti: quodam fidĩ somno occu¬
pati sunt. Tercio uero. id ẽ. claritatis sue reditu: securita¬
das unus de duodecim uenit. et cum eo plurima turba.
In his om̃ibus passionis ẽ. ordo. Sed in osculo uidȩ hȩc
fuit ratio: ut doceremur inimicos om̃s eosq quos scire¬
mus deseuituros in nos eẽ. diligere. Osculum enĩ euis.
diis non respuit. Quod aũt ait uide fac quod facis: traditio¬
nis suȩ potestatem sub uerbi huiuis conditione premittit.
Nam qui uiris sui habebat aduersum traditores aduocare
duodecim milia legiones angłorum: longe facilius unius

Expanded text:
infirmitatem corporis nostri, et timoris sollicitudinem, et ipinfirmitatem corporis nostri, et timoris sollicitudinem, et ipsum dolorem mortis absorberet. Quod autem ad eos reverresurrectionem dispersos eos et diffidentes ac trepidos reprehendet: secundo misso Spiritu paracleto, gravatis ad contuendam Evangelii libertatem oculis, visitabit. Nam aliquandiu legis amore detenti, quodam fidei somno occupati sunt. Tertio vero, id est claritatis suae reditu, securitaerat unus de duodecim diIn his omnibus passionis est ordo. Sed in osculo Judae haec fuit ratio: ut doceremur inimicos omnes, eosque quos sciremus desaevituros in nos esse, diligere. Osculum enim ejus Dominus non respuit. Quod autem ait Judae, fac quod facis traditionis suae potestatem sub verbi hujus conditione permittit. Nam qui juris sui habebat adversum traditores advocare duodecim millia legionum angelorum, longe facilius unius
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ in se corporis nr̃i infirmitatem adsumpsit: cruciq
secũ unuersȩ aquibus infirmabamur affixit. Ideo pec¬
cata nr̃a portat et ꝓnobis dolet: quia fidi in nobis calore
feruente. cum aduersum diabolũ passionis bello sit de¬
certandum. om̃s inbecillitatum nr̃arũ dolores cum corpo¬
re euis et passione moriuntur. Et ideo transire ab eo ca¬
lix non potest nisi illum bibat: quia pati nisi ex eius
passione non possumus. llerum iterũ reuersus repperit¬
dormientes: ostendit absentiȩ suȩ tempore plures quo¬
dam fidei somno detinendos. Sed rursum orauit. idem re-¬
petens: reuersusq qui uigilare uisserat. qui consopitos
oburgauerat. ait. Dormite iam et requiescite. Post ora¬
tionem frequentẽ. post discursusq multiplices metum
demit: securitatem reddidit. in requiem ad hortatur:
uoluntatẽ patris iam de nobis securus expectat dicens.
Fiat uoluntas tua. Quia transiturũ in nos calicẽ bibens

Expanded text:
omnem in se corporis nostri infirmitatem assumpsit: crucique omnem in se corporis nostri infirmitatem assumpsit: crucique secum universa ea quibus infirmabamur affixit. Ideo peccata nostra portat, et pro nobis dolet: quia fidei in nobis calore fervente, cum adversum diabolum passionis bello sit decertandum, omnes imbecillitatum nostrarum dolores cum corpore ejus et passione moriuntur. Et ideo transire ab eo calix non potest, nisi illum bibat: quia pati nisi ex ejus passione non possumus. 11. Discipulorum somnus edormientes; ostendit absentiae suae tempore plures quodam fidei somno detinendos. Sed rursum oravit, idem repetens: reversusque, qui vigilare jusserat, qui consopitos objurgaverat, ait, Dormite jam et requiescite . Post orationem frequentem, post discursus recursusque multiplices, metum demit, securitatem reddit, in requiem adhortatur, voluntatem Patris jam de nobis securus exspectat, dicens, Fiat voluntas tua: quia transiturum in nos calicem bibens,
Abbreviated transcription (Latin):
uigilet. Petrii ideo ex tribus: quia p̃ cȩteris non se
scandalizaturũ fuerat głatus. Suꝑioris aũt metus sui:
indicat causã dicens. Orate ne intretis in temptationẽ.
hoc erat igitur quod uolebat: et ideo in oratione tra¬
diderat. non inducas intemptationẽ. Quid in nos infirmi¬
tate carnis liceret: Cur aũt ne in temptationẽ uenirent
orare eos admonuisset: ostendit dicens. Sps quidem
ꝓmptus ẽ: caro aũt infirma. Non utiq de se.: Ad eos
em̃ hic sermo conuersus ẽ. Aut quomͦ nunc de se sp̃s
ꝓmptus. si suꝑius tristis ẽ anina usq ad mortẽ: Sed ui¬
gilare p̃cepit et orare ne intemptationẽ incidant: ne in¬
firmitati corporis succumbart. Et ic. circo si possibile ẽ
ut transeat calix orat: quia bibendi cus caro om̃is in
si non potest transire calix iste nisi illum bibam: fiat
uoluntas tua. Passuris discipulis ꝑ fidĩ iustificationẽ

Expanded text:
vigilet . Petrum ideo ex tribus, quia prae caeteris non se vigilet . Petrum ideo ex tribus, quia prae caeteris non se scandalizaturum fuerat gloriatus. Superioris autem metus sui indicat causas, dicens, Orate ne intretis in tentationem . Hoc erat igitur quod volebat; et ideo in oratione tradiderat, Non inducas nos in tentationem, ne quid in nos infirmitati carnis liceret . Cur autem ne in tentationem venirent orare eos admonuisset, ostendit dicens, Spiritus quidem promptus, caro autem infirma, non utique de se: ad eos enim hic sermo conversus est. Aut quomodo nunc de se spiritus promptus, si superius tristis est anima usque ad mortem? Sed vigilari praecipit et orari, ne in tentationem incidant, ne infirmitati corporis succumbant: et idcirco si possibile est ut a se transeat calix orat, quia bibendi ejus caro omnis infr, non potest transire calix iste nisi illum bibam? fiat voluntas tua . Passuris discipulis per fidei justificationem,
Abbreviated transcription (Latin):
nem peccatoꝵ corporis sui sanguinẽ consecrauerat. Qͦ¬
modo ergo pat si possibile ẽ. et quomodo non sieut
ego uolo sed sicut tu uis: Totus igitur suꝑ his qui passu¬
ri erant metus ẽ: atq ideo quia non ẽ possibile se non
pati. ꝓhis rogat qui passuri ꝓse erant. dicens transeat
calix ame. Id ẽ. quomodo ame bibitur ita abhis biba¬
tur: sine spei diffidentia. sine sensu doloris. sine me
ni horum grauis terror ẽ: et difficile ẽ eorũ acerbi¬
tate corpora humana non uinci. Quod aũt ait. non
sicut ego uolo sed sicut tu uis. uellet quidẽ eos non
pati. ne forte in passione diffidant: sed cohereditatis
sue głam sine passionis difficultate mereantur. Non
ego non ut non paciantur rogat dicens. non ut ego
uolo sed ut ait quod pat̃ uult bibendi calicis in eos ex
xp̃m unci diabolũ. quã etiã ꝑ eus discipulos oporte
dit: et petrũ coarguit cur secum una saltim hora non

Expanded text:
nem peccatorum corporis sui sanguinem consecraverat . Qunem peccatorum corporis sui sanguinem consecraverat . Quomodo ergo ait, Pater, si possibile est? et quomodo, Non sicut ego volo, sed sicut tu vis? Totus igitur super his qui passuri erant metus est: atque ideo, quia non est possibile se non pati pro his rogat qui passuri post se erant, dicens, Transeat calix a me, id est, quomodo a me bibitur, ita ab his bibatur, sine spei diffidentia, sine sensu doloris, sine metni horum gravis terror est, et difficile est eorum acerbitate corpora humana non vinci. 803 Quod autem ait, Non sicut ego volo, sed sicut tu vis: vellet quidem eos non pati, ne forte in passione diffidant, sed cohaereditatis suae gloriam sine passionis difficultate mereantur. Non ergo ut non patiantur rogat, dicens, Non ut ego volo: sed ut, ait, quod Pater vult, bibendi calicis in eos ex  per Christum vinci diabolum, quam etiam per ejus discipulos oportebdit: et Petrum coarguit cur secum una saltem hora non
Abbreviated transcription (Latin):
Non itaq mors. sed tempus mortis inmetu ẽ: quia post eã
resurrectionis uirtutem fides ẽẽt firmanda crȩdentium.
Sequitur illud. Sustinete: et uigilate meciĩ. Et ꝓgressus
ꝓcidit in faciem suã orans. Manere secum: ꝑuigiles admo¬
net. Sciebat enĩ ingrauante ⁊ abulo fidem consopiendam
et pati secum uigilantiam imꝑat. quibus eadem passio
ame calix iste. Sed tam̃ non sicut ego uolo: sed sicut tu
uis. Transire ase calicẽ rogat. Nunquid ait transeat me
calix iste: Hec eni futura erat ꝓse timentis oratio: sed
ille amolestia transeuntis excipitur. Qui aut ut ase tran¬
seat rogat. non ut ipse pret̾eatur orat: sed ut in alterum
id quod a se transit excedat. Nunquid inpossibile erat
non pati xp̃m: Atquin iam a constitutione mundi sa¬
craintũ hoc in eo erat nr̃ȩ salutis ostensum. Nunquid
pati ipse nolebat: Atquin suꝑus fundendũ in remissio¬

Expanded text:
Non itaque mors, sed tempus mortis in metu est, quia post eam Non itaque mors, sed tempus mortis in metu est, quia post eam resurrectionis virtute fides esset firmanda credentium. Sequitur illud: Sustinete et vigilate mecum. Et progressus procidit in faciem suam orans . Manere secum pervigiles admonet. Sciebat enim ingravante diabolo fidem eorum consopiendam: et parem secum vigilantiam imperat, quibus eadem passio a me calix iste: sed tamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Transire a se calicem rogat. Numquid ait, Transeat me calix iste? haec enim futura erat pro se timentis oratio. Sed ille a molestia transeuntis excipitur: qui autem ut a se transeat rogat, non ut ipse praetereatur orat, sed ut in alterum id quod a se transit excedat. Numquid possibile erat non pati Christum? Atquin jam a constitutione mundi sacramentum hoc in eo erat nostrae salutis ostensum. Numquid pati ipse nolebat? Atquin superius fundendum in remissio
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ honore circundatus ẽ. Sed quȩ tum assumendorũ
eorũ: eadem et nunc fuit causa. Deniq ait. Tristis ẽ.¬
anima mea usq ad mortẽ. Nunquid ait. tristis ẽ ani¬
ma mea ꝓpt̾ mortẽ: Certe non ita. Nam si de morte
erat metus: ad eam utiq referri ꝑ quã erat debuit.
Sed aliud ẽ. usq in aluid ob id metuere. et causam non
facit quicquid infine ẽ: quia usq in id quod ab alte¬
ro conceptum sit differatur. Suꝑius igitur dixerat scan¬
dalum patiemini inme in ista nocte: sciebat ex terren¬
dos. fugandos. negaturos. Sed quia sp̃s blasfemiẽ nec hic
nec in ęternũ remittitur. metuit ne se dm̃ abnegent:
que cesum et consputũ. et crucifixum ẽẽnt contempla¬
turi. Quȩ ratio seruata in petro ẽ. Qui cum negaturus¬
eẽt ita negauit: non noui hominem. quia dictum ẽ aliquid
infilium hominis remittetur: Tristis ergo est usq ad mortẽ.

Expanded text:
suae honore circumdatus est . Sed 802 quae tunc assumendorum suae honore circumdatus est . Sed 802 quae tunc assumendorum eorum, eadem et nunc fuit causa. 5. Tristianima mea usque ad mortem. Numquid ait, Tristis est anima mea propter mortem ? Certe non ita. Nam si de morte erat metus, ad eam utique referri per quam erat debuit. Sed aliud est usque in id, aliud ob id metuere. Et causam non facit quidquid in fine est, quia usque in id quod ab altero coeptum sit differatur. Superius igitur dixerat, Scandalum patiemini in me in ista nocte . Sciebat exterrendos, fugandos, negaturos: sed quia Spiritus blasphemia nec hic nec in aeternum remittitur, metuebat ne se Deum abnegarent, quem caesum et consputum et crucifixum essent contemplaturi. Quae ratio servata in Petro eesset, ita negavit: Non novi hominem, quia dictum est, aliquid in Filium hominis remittetur. Tristis est ergo anima usque ad mortem.