comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo nichil ꝓhib̾et aliqͥt scirił p̃sciri ab illo ĩ nr̃ts
uolũtatib ⁊ actiõib fieri aut fuctirũ eẽ ꝑ siberũ
arbitrium. ũ ꝗͣuis necesse sit eẽ d̃ scte atit p̃scit:
cñ multa sint nulla ne cessitate s libem uolũta¬
te. quẽ ad modũ supͣ monstraui. Nempe quid mir
si ħ mͦ aliquid ÷ exlibertate ⁊ ex uecessitate. cum
multa sint q̃ reciput opposita diuersa ratiõe
Que nãq magis opposita siit. ꝗͣ adire ⁊ abire:
Uidemus tam̃ cũ transit aliqͥs de loco ad locum:

Expanded text:
Ergo nihil prohibet aliquid sciri vel praesciri ab illo in nostris voluntatibus et actionibus fieri, aut futurum esse per liberum arbitrium: ut, quamvis necesse sit esse quod scit aut praescit, tamen multa fiant nulla necessitate, sed libera voluntate, quemadmodum supra monstravi . Nempe quid mirum, si hoc modo aliquid est ex libertate et ex necessitate, cum multa sint quae recipiunt opposita diversa ratione? Quae namque magis opposita sunt, quam adire et abire? Videmu
Abbreviated transcription (Latin):
um s tm̃ p̾sens. immutabile÷: s ĩ ipsis homiuib
ĩ tempore fuit ⁊ erit aliqͥd siñ repugnãtia: ita qͥ
ĩ et̃nitate mutari neqͥd. i tẽpore aliquãdo ꝑ lib̾ã
uolũtatẽ aut ꝗͣ sit ẽẽ mutabile ꝓbat᷑ absq incõ¬
nenientia. Quãnis aut̃ nichil ibi sit nͥ presens:

Expanded text:
um praesens, immutabile est; sed in ipsis hominibus , et tamen in tempore fuit et erit aliquid sine repugnantia; ita quod in aeternitate mutari nequit, in tempore aliquando per liberam voluntatem antequam sit, esse mutabile probatur absque inconvenientia:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ĩ desinẽt̾ ei eodẽ tẽpore apppiquat aqͦ elõgatur.
Patet etiã cursũ eiꝰ ñ ignorãtib qͥa si celũ cõsideramꝰ
sẽꝑ transit ab occidentali parce ad oriẽtalẽ. si uͭ t̃rã
atcendimꝰ: nũꝗͣ nͥ ab orientali ad occidẽtale. ⁊ sic
semꝑ contͣ firmam̃tũ uadit ⁊ licet tardiꝰ cum
firmam̃to. qd ipsũ ĩ oĩb ꝓlanetis cernit᷑. Ita gͦ nulla
orit᷑ repugnantia si scd̃m p̃dictasrationes asse
⁊ nulla cogi necessitate eẽ futurũ nͥ ea necessi¬
tate ꝗͣ supͣ dixi fieri a libera uoluntate. Si uͦ¬
ꝑ ħ d de homine dic̃ iob deo. constitiusti t̾minos
eiꝰ qͥ p̃teriri ñ potert᷑. uult aliq̾s ostendere qr
nullus poduit accelerare ł differre diẽ ĩ qua mo¬
ritur. quãuis aliquãdo nob uideat᷑ aliqͥs facere
ex libera uolũtate unde morit᷑: ñ ÷ q obicit᷑ contͣ¬
ħ q̃ supͣ diximꝰ. Nã qm̃ ds ñ fallit̾. uec uidet nͥ
u̾itatem s̃iue ex libertate siue ex necessitate eue¬

Expanded text:
et indesinenter ei eodem tempore appropinquat, a quo elongatur. Patet etiam cursum ejus non ignorantibus, quia si coelum consideremus, semper transit ab occidentali parte ad orientalem. Si vero terram attendimus, nunquam nisi ab orientali ad occidentalem, et sic semper contra firmamentum vadit, et licet tardius, cum firmamento: quod ipsum in omnibus planetis cernitur. Ita ergo nulla oritur repugnantia, si secundum praedictas rationes asserturum; et nulla cogi necessitate esse futurum, nisi ea necessitate, quam supra dixi fieri a libera voluntate. nstituisti terminos ejus, qui praeteriri non poterunt , vult aliquis ostendere quia nullus potuit accelerare vel differre diem in qua moritur, quamvis aliquando nobis videatur aliquis facere ex libera voluntate unde moritur, non est n fallitur, nec videt nisi veritatem sive ex libertate sive ex necessitate eve
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ souare coactionẽ ł ꝓhibitionẽ. Quare sinecesse
ẽ. me peccare ex uoluntate: in telligo me cogi ałiqͣ
occulta ui aduoluntatẽ peccandi.⁊ si ñ pecco. apec¬
candi uolũtate phiberi. Qua ꝓpt̾ necessitate uideo
mͥ peccare si pecco.ł ñ peccare si ñ pecco. Et ego¬

Expanded text:
videtur sonare coactionem vel prohibitionem. Quare si necesse est me peccare ex voluntate, intelligo me cogi aliqua occulta vi ad voluntatem peccandi; et si non pecco, a peccandi voluntate prohiberi. Quapropter necessitate videor mihi peccare, si pecco; vel non peccare, si non pecco.
Abbreviated transcription (Latin):
In huiꝰ modi gͦ nerũ ÷ qr necessitate fit opꝰ peccati q uult
ħo fac̃e. ꝙͣ ius ñ necessicate uelit. Qd̃ si querit᷑ ae pec¬
cato ipsins uolũtatis cũ peccat uolẽdo utrtim sit
necessitate. respondẽdñ ẽ qr sic̃ ñ uult necessitate.
ita nͥ ÷ peceatum uoliuitatis necessicate Nͥ ec nece ᷤᷤ¬
sitatẽ oꝑatur eadẽ uoluntas: qr si ñ ueslet sponte
peccatum uoluntatis necessariũ sic̃ uelle ñ ÷ neces¬
sariũ. Tam uer ẽ qr si uult ħo peccare necesse est
eũ peccare. s ea necessicate ꝗͣ supͣ dixi nichil cogere
aut phibere. Itaq qͥ uult libera uoluntas. ⁊ potest
In potest ñ uelle. ⁊ necesse ẽ eã uelle. Potest uãq¬

Expanded text:
 quia necessitate sit opus peccati, quod vult homo facere; quamvis non necessitate velit. Quod si quaeritur de peccato ipsius voluntatis, cum peccat volendo, utrum sit necessitate, respondendum est quia sicut non vult necessitate, ita non est peccatum voluntatis necessitate. Nec necessitate. operatur eadem voluntas; quia si non vellet sponte, est peccatum voluntatis necessarium, sicut velle non est necessarium: tamen verum est quia si vult homo peccare, necesse est eum peccare; sed ea necessitate quam supra dixi nihil cogere aut prohibere. Itaque quod vult libera voluntas, et potest et non potest non velle, et necesse est eam velle. Potest namq
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ spontanea ł necessaria iuc̾et.⁊ sic̃ uid̾et ita st̃.
Hac gͦ cõside ratione palã ẽ qr sĩn oĩ repugnã¬
tia ⁊ ds p̃scit oĩa. ⁊ multa fiunt ex lib̾a uolunta¬
te. q̃ anteꝗͣ sint fieri potest ũ nuimꝗͣ. suit. ⁊ tñ qͦdã¬
uoltntate. Cognosei potest etĩa ñ oĩa q̃ p̾scit ds ẽẽ
ex necessitate. s q̃ dã fieri exlibtate uolũtatis.
ꝑħ qr cũ uult aut fac̃ ds aliqͥd siue scdm ec̾uitati
qr ñ uoluit aut uolet nec seẽ aut faciet aliquid.
qr uolet aut faciet qͥ ñ dũi factum esse cognoscimꝰ:
negari neqͥt scire que uule ⁊ fac̾.⁊ p̃scire q̃ uolet
atqͣ faciet. Quare si scire ⁊ p̾scire d̃i necessitatem

Expanded text:
sicut videt, ita sunt. Hac ergo consideratione palam est quia sine omni repugnantia, et Deus praescit omnia, et multa fiunt ex libera voluntate, quae, antequam sint, fieri potest ut nunquam sint; et tamen quodatate. Cognosci potest etiam non omnia quae praescit Deus esse ex necessitate, sed quaedam fieri ex libertate voluntatis; quia, cum vult aut facit Deus aliquid, sive secundum aeternitatis quia non voluit aut volet, nec fecit aut faciet aliquid,  proferimus quia volet aut faciet quod nondum factum esse cognoscimus: negari nequit scire quae vult et facit, et praescire quae volet atque faci
Abbreviated transcription (Latin):
p̃scit futurũ necesse ÷ ẽẽ fu̾turũ. ñ asserimiꝰ semꝑ
uem ẽẽ necessitate futurã. s rem futurã uecessita¬
te ẽẽ futurã. N eni potest futurum sinuil ñ ẽẽ
aliqͥd necesse: illud ẽẽ futur. Ñ gͦ semꝑ sequitur pͣ¬
s q̃dã p̾scit fucura exlib̾a rationalis creat᷑e uolun

Expanded text:
um, non asserimus semper rem esse necessitate futuram; sed rem futuram, necessitate esse futuram. Non enim potest futurum simul non esse aliquid, necesse est illud esse futurum. Non ergo semper sequitur prsed quaedam praescit ex libera rationalis creaturae volun
Abbreviated transcription (Latin):
dr de re: ñ semꝑ reᷤᷤ necessitate ẽ. ꝗͣuiᷤᷤ sit futura.
Nã si dico cras sedictio fucura ẽ ĩ popło. ñ tñ necessi¬
tate erit sedicio. Pocest ii fieri auteꝗͣ sit ũ ñ fiat.
etiã si ÷ futura. Aliquãdo uero ⁊̃ ũ res sit exnecessi¬
tate q̃ dr̃ futura. uͥ si dico eras eẽ futurum ortum
soł. Si gͦ cũ necessitate ꝓnũtio futr̃ de refutura
ħ mͦ. sedicio cras futura necessitate futura est. aut
ortꝰ soł cras futurꝰ necessitate futurꝰ est. sedicio
qͥdẽ q̃ non erit ex necessitate sola seqñti necessi¬
tate futura asserit᷑. qr futura de futura dr̃. Si
enĩ cras futura ẽ: necessitate futura ẽ. Ortus
uero soł duab necessitatib futurꝰ intelligitur.
scilicet ⁊ p̃cedñti q̃ fac̃ rem e̾. iło iterit qr uecesse :
ũ sit: ⁊ seqñti q̃ nichil cog̃ ẽẽ. qm̃ iccͥoo necessitat̾e¬

Expanded text:
dicitur de re, non semper res necessitate est, quamvis sit futura. Nam si dico: Cras seditio futura est in populo, non tamen necessitate erit seditio. Potest enim fieri, antequam sit, ut non fiat, etiamsi est futura. Aliquando vero est, ut res sit ex necessitate quae dicitur futura, ut si dico cras esse futurum ortum solis. Si ergo cum necessitate futurum pronuntio de re futura hoc modo, seditio cras futura, necessitate futura est; aut, ortus solis cras futurus, necessitate futurus est: seditio quidem, quae non erit ex necessitate, sola sequenti necessitate futura asseritur; quia futura de futura dicitur: si enim cras futura est, necessitate futura est: ortus vero solis duabus necessitatibus futurus intelligitur, scilicet et praecedenti quae facit rem esse, ideo enim erit quia necesse est ut sit; et sequenti, quae nihil cogit esse, q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥsciẽtiã d̾i ꝗͣ seqͥ necessitaᷤᷤ futurar̃ rerũ uidet᷑. ⁊ liberta¬
tẽ arbitrii per ꝗͣ multa siñ ulla necessitate fieri cre¬
dunt᷑. ⁊ uideamꝰ utrũ ĩpossibile sit ħ duo sumul ẽẽ. Qͦ
si. ẽ. impossibile: orit᷑ in de aliud impossibile. Ampossib ile
siqidẽ. ẽ. qͦ posito aliud impossibile seqͥt᷑. S si aliqͥd
÷ futurũ siñ necessitate. ħ ip̃m p̾scit dĩ qͥ pscit oĩa fut᷑a.

Expanded text:
 sequi necessitas futurarum rerum videtur; et libertatem arbitrii per quam multa sine ulla necessitate fieri creduntur, et videamus utrum impossibile sit haec duo simul esse. Quod si est impossibile, oritur inde aliud impossibibile: impossibile siquidem est, quo posito aliud impossibile sequitur. Sed si aliquid est futurum sine necessitate, hoc ipsum praescit Deus, qui praescit omnia futura;
Abbreviated transcription (Latin):
serimꝰ ĩ ut̾um mulieris descendisse. natũ
femina. lacte ⁊ alim̃tis humanis nutͥtũ cͤus
tudinẽ. famẽ. sitĩ. uerb̾a. ⁊ ĩt̾ latͦnes crueẽ
tẽq sustinuisse. Anselmꝰ. Nos ñ facimꝰ dõ ĩ i
ullã aut ꝯtumeliã : s toto corde gr̃as agem
tã debitis mał ĩ qͥb eramꝰ. ad tanta ⁊tã indẽ

Expanded text:
serimus in uterum mulieris descendisse, natum esse de femina, lacte et alimentis humanis nutritum crevinter latrones crucem mortemque subiisse. ANS. Nos non facimus Deo injuriam ullam aut contumeliam; sed toto corde gratias ageet tam debitis malis in quibus eramus ad tanta et tam indebita
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑtũ miluiꝰ amũ. Oderũt peocare mali formidine
pene. Odert̃ peccare boni uͥtutis amore. Cũ exp̃dictis
pateat solũ honestũ utile ẽe.si aliqͣ tͥ obiecta sit utili¬
dũ eẽ. uͥ tͣpitudo sit: ĩbi utilitatẽ ẽẽ ñ posse. Nere
aut̃ si uolumꝰ iudicare. qͦtiens utilitatis spẽm p̃fert
turpitudo euentu ipsiꝰ rei solet redarguri. Uidemꝰ
i q̃n id qd̃ honestũ ÷ in utile uidet᷑: ad hc̃ tñ finẽ
alt̾i eoꝵ dionisiꝰ tiranuꝰ diẽ necis destinasset: is qͥ
morti additꝰ erat. causa disponẽdi suis reb paucoᷤᷤ
ꝯdiciõẽ.ũ sulle ũ reddiret: isti moriendũ ẽẽt. Cũ aũt ad
diem ille se recepisset: ad miratꝰ eoꝵ fidẽ tuannꝰ petutit
ab eis. ũ se ĩ amicitiã t̾ciũ reciꝑẽt. Hide qͦmͦ utile fuit¬

Expanded text:
tum milvius hamum. Oderunt peccare mali formidine poenae, Oderunt peccare boni virtutis amore. 69. Cum ex praedictis pateat solum honestum utile esse, « si aliqua tibi abjecta sit utilidum est, ubi turpitudo sit, ibi utilitatem esse non posse. » Vere autem si volumus judicare, quoties utilitatis speciem praefert turpitudo; eventus ipsius rei solet redargui. Videmus enim quando id quod honestum est, inutile videtur, ad hunc tamen finem alteri eorum Dionysius tyrannus diem necis destinasset, et is, qui morti addictus esset, causa disponendi super suis rebus paucos conditione, ut si ille non rediisset, ipsi, moriendum esset. Cum autem ad diem ille se recepisset, admiratus illorum fidem tyrannus, petiit ab eis, ut se in amicitiam testium reciperent. » Vide quomodo utile fuit
Abbreviated transcription (Latin):
Orimiũ capitis tactu deiecit humorem.
Non nũquã uariant macule. paruisq parũꝑ
Orbib asꝑsum ducit noua uulnera tempus.¬
Uiperee pellis cinerẽ his addito rebus
Rꝰ uboreas uel pilas ursino iungito seuo.
Ut uix quesito medicamine pulsa recedat.
Siranã exoleo decoxeris abice carnem¬
Menbra foue parili ratione rigorem.
Urtice semen ꝑceptaq frigora uincis.
Et ceruina potest mulcẽ medulla rigorẽ.
Decoctũ rafani semen cũ melle uorabis.
Siue sel ursinum tepe facta dilue lympha.
Proderit hoc potil. seucassis ostrea testis.
U Eta dabit cinerem qͥ ꝓsale sũptꝰ mescis :¬

Expanded text:
eximium capitis tactu deiecit honorem. eximium capitis tactu deiecit honorem. nonnunquam uariant maculae paruisque parumper orbibus aspersum ducit noua uulnera tempus.Uipereae pellis cinerem his addito rebus roboreasue pilas ursino iungito seuo ut uix quaesito medicamine pulsa recedat. si ranam ex oleo decoxeris, abice carnemmembra foue. parili ratione rigorem urticae semen perceptaque frigora uincit. et ceruina potest mulcere medulla rigorem. decoctum raphani semen cum melle uorabis. siue fel ursinum tepefacta dilue lympha: proderit hoc potu; seu cassis ostrea testis usta dabit cinerem, qui pro sale sumptus in escis d
Abbreviated transcription (Latin):
At acido baccho miscebis farra lupini.
Atꝙ hinc inealido ꝑcurrent᷑ m̃bra lauacro.
Pruritꝰ autẽ salsos leuat humor aceti.
Siue maris rapudi sudor cocleeq minutȩ.
Quarũ contactu perimet᷑ acerba libido.
Amissasq reftit fredens am̃tia uires
Siue calens febris iactatos exp̾edit artꝰ
Siue meri gustꝰ seus frigoris efficit aura.
Conuenit ecalidis pecudis pulmonib apte.
T emꝑa languentis medica redimi corona.
In lotis ꝙ iã lams suffire memento.
Cerritũ sepe horrendi medicant̾ odores.
Purgat᷑ cerebrũ mansa radice perq .i.
Ungit᷑ ⁊ sucis dederit quos parua sabucus.
Ex pressusq hedere mandat᷑ narib humor.
Aut mixtũ rute cerebro stillat᷑ ad ͤtum.
Non semꝑ presens dolor ẽ. sanabilis egro.
Cura magis ꝓdest. uenturis obuia morbis.
efluit expulsus morbo latitante capillus.¬
Siraro lauit᷑ seiius epota ueneni.
Seus alamandra potens nullisq obnoxia flãmis.

Expanded text:
aut acido Baccho miscebis farra lupini aut acido Baccho miscebis farra lupini atque hinc in calido percurres membra lauacro. Pruritus autem salsos leuat umor aceti siue maris rabidi sudor cocleaeque minutae, quarum contactu perimetur acerba libido. amissasque refert frendens amentia uires, siue calens febris iactatos exedit artus siue meri gustus seu frigoris efficit aura. conuenit calidis pecudum pulmonibus apte mpora languentis medica redimire corona. inlotis etiam lanis suffire memento cerritum; saepe horrendi medicantur odores. purgatur cerebrum mansa radice pyrethri, unguitur et sucis, dederit quos parua sabucus, expressusque hederae mandatur naribus umor aut mixtum rutae cerebro instillatur acetum.non semper praesens dolor est sanabilis: ergo cura magis prodest uenturis obuia morbis Defluit expulsus morbo latitante capillsi raro lauitur; seu uis epota ueneni seu salamandra potens nullisque obnoxia flammis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nimio sudore fluens animalia trxła.
E duxit: tͣpi miserũq morte tulert̃.¬
Sylla quoq infelir tali langore peresus.
Corruit: ⁊ fedose uidit abagmine iunci.
Sepiꝰ gͦ decet morda haurire sinapi:
Uelnitro acsale ꝑmxtis acidoq liquore.
Laxatis ut sint si mul allia tang̾e corpus.
Aut lacͥmis hedere: aut suco ꝑduc̃e cȩdri.
Quinꝙiam fur fur mixto medicat᷑ aceto.
Unda maris lendes capitis deducet iniqͣs.
Et qͥc qͥd crebri defendit silua capllli.
Sepe graui scabie correptos asꝑat artꝰ.
rgo lutũ ꝓdest m̃bris adhib̾ẽ fricatis.
Q uod facit᷑ exasino siccatꝰ corporis humor
Nec pudeat tractare fimum qd bucula fudit.
Stercoris exporco cinerẽ confundit olimphis.
Sic paiidũ corpus dertra parcente foueto.
P derit ex oleo puluis quẽ ꝯgerit alte.
Dulcib ex latebris patiens formica laboꝵ.
C onuenit hinc depido lita trad̾e corꝑa soli.
Feruentes papulas paptro curato liquenti.

Expanded text:
qui nimio sudore fluens animalia taetra qui nimio sudore fluens animalia taetra eduxit, turpi miserum quae morte tuleruntSylla quoque infelix tali languore peresus corruit et foedo se uidit ab agmine uinci. Saepius ergo decet mordax haurire sinapi, uel nitro ac sale permixtis acidoque liquore laxatis, ut sint simul alia, tangere corpus, aut lacrimis hederae aut suco perducere cedri, quin etiam furfur mixto medicatur aceto. unda maris lendes capiti deducet iniquas et quicquid crebri defendit silua capilli. saepe graui scabie correptis asperat artus. ergo lutum prodest membris adhibere fricatis, quod facit ex asino saccatus corporis umor; nec pudeat tractare fumum, quod bucula fudit; stercoris ex porco cinerem confundito lymphis, sic pauidum corpus dextra parcente foueto; proderit ex oleo puluis, quem congerit alte dulcibus ex latebris patiens formica laborum: conuenit hinc tepido lita tradere corpora soli. Feruentes papulas †papiro curato liquenti,
Abbreviated transcription (Latin):
A ut tu fenicłm nitrũq ⁊ sulphura iuiua.
Contere: deinde caput ꝑmixtis ablue cunctis.
F uifuribus uenonis durũ miscebif acetũ:
U t uarios erines tali. desunguine puros.
Prodest ⁊ tarda dẽptꝰ testudine sanguis:
Et ꝓdest cedro dimissus ab arbore sucus.
Desmnet interea glomerari ferrea nubes :¬
Cessabit que grauis crebre pruriginis ĩber.
uos pudet etatis longe. qͦs scã senectꝰ
His ꝓdest acti contrita cupresus aceto:
U el frons lentici: uel tristia poma sabuei.
Lũbrici qͦque t̾restres miscent᷑ oliuo.
Et iuuenem p̃stant redtiuuo flore capillũ.
P reterea ntueum potent depellere iultũ
Resina exfacili cera uiscoq coacta:
Ad rutilã spetiã nigros flauesc̾e cͥnes.
Unguento cineris p̃dix̃ tullius auctor.
Si pregnans artꝰ captiui soricis edit:
Dicontur fetꝰ ngrantia lumina fingi.
Sensib ⁊ monitis ingiles intendere curas.
Sedqͥs ñ paueat ferecidis fata tragedi.

Expanded text:
aut tu fenuculum nitrumque et sulphura uiua aut tu fenuculum nitrumque et sulphura uiua contere, deinde caput permixtis ablue cunctis; furfuribusue nouis durum miscebis acetum, ut uarios crines tali des unguine puros; prodest et tarda demptus testudine sanguis et prodest cedro demissus ab arbore sucus. desinet interea glomerari farrea nubis cessabitque grauis crebrae porriginis imber.uos pudet aetatis longae, quos sancta senectus his prodest acri contrita cupressus aceto uel frons lentisci uel tristia poma sabuci; lumbrici quoque terrestres miscentur oliuo et iuuenem praestant rediuiuo flore capillum. praeterea niueum poterit depellere uultum resina ex facili cera uiscoque coacta. Ad rutilam speciem nigros flauescere crines unguento cineris praedixit Tullius auctor. Si praegnans artus captiui soricis edit, dicuntur fetus nigrantia lumina fingi. sensibus et monitis uigiles intendere curas. sed quis non paueat Pherecydis fata tragoedi,
Abbreviated transcription (Latin):
alsama sigeminis instillans aurib addas.
ũ poteris alacrem capitis reꝑare iugorẽ:
U elque septenis censentur gramina nodis. plantag̃¬
U tilit̾ nectis: uł corno exarbore sertum:
Poleiũ ue potens una suꝑ aure locabis:
Aut illud mixto coquas element̾ aceto.
Cauta naretrahes. seuiuisco lintea necto.
In ducis fronti. seutritȩ gͣmina mente
Spongia cũtepidis ad nera liquorib ĩbris:
Pro fuit aut hedera exoleo colata uetustto.
Prosuit : cocleis frontẽ tractare minutis.
Si nocuit cetebro iuolentia solis aperto:
Sepe celidoniã exacido ꝑducta liquore.
Sanauit. ꝓsunt ⁊ amica papauera sono:
Si priꝰ inlento madefacta terant᷑ oluo.
Allia diu̾sa lana contecta ꝑaurẽ
I ducta prost̾. & eodẽ balsam̃a pacto.
Allia uł t̾nis piꝑis t̾dena addita granis.
rita lines certa dabit hec tͥ cura salutẽ
Cũ caput inm̃sa pexũ prurigineninguit.
Copia fałris uti frendentib edita saxis:
Hanc poterit malue radix decotta leuare.¬

Expanded text:
alsama si geminis instillans auribus addas, tum poteris alacrem capitis reparare uigorem. uel quae septenis censentur gramina nodis utiliter nectes uel corno ex arbore sertum. puleiumue potens una super aure locabis aut illud mixto coctum clementer aceto cauta nare trahes; seu uisco lintea nexo induces fronti seu tritae gramina mentae; spongia cum tepidis adnexa liquoribus imbris profuit aut hedera ex oleo colata uetusto; profuit et cocleis frontem tractare minutis. Si nocuit cerebro uiolentia solis aperto, saepe chelidonia ex acido perducta liquore sanauit; prosunt et amica papauera somno, si prius in lento madefacta terantur oliuoalia diuersam lana contecta per aurem inducta prosunt et eodem balsama pacto; alia uel ternis piperis terna addita granis trita linis: certam dabit haec tibi cura salutem. cum caput immensa pexum porrigine ninguit, copia farris uti frendentibus edita saxis. hanc poterit maluae radix decocta leuare
Abbreviated transcription (Latin):
malis uero solũ mͦ qͦd bonast᷑ ꝑ essentiã. nͨ qͦd mala
stͣ ꝑ absentiã debite iustitie qͣ non eͣ aliquid. Homo
aute habet inbonis qͦd mala nͣ stͥ. qͥa cũposset
dicerere iusticia̾ & mala facere nͥ de serunt
s seruauit ꝑliberũ arbitriũ darte & sub sequẽ¬
te gr̃a. In malis uero hoc soluͥ qͦd mala st. qͥ a
ea solaꝓpͥa id est in uista uoluntate facit. Puto
me iam congrue posse fine̾ ponere tractu
decribus difficilib questionibus que̾ in spe an-¬
rilii dei incepi. Inquo siqͥd dixi qͦd querenti era-¬
libet sufficere debeat: ñ mͥ imputo qͥa nͣ ego
s gra dei mecũ. Hoc aute̾ dico qͥa siquis mͥ que¬
renti dequestionib eisoe quando meis mens
mea ratione̾ querendo fluctuabat ea que
scripsi respondisset: gras egissẽ qͥa mͥsatis fecisset.
Qm gͦ quod ind̾e manifestãte deo
cognoui mͥ ualdẽ placuit. intelligens qͥa similit̾
quibusdaͣ placeret si hoc scribere᷑ : quod gratis

Expanded text:
lis vero solummodo quod bona sunt per essentiam; non quod mala sunt per absentiam debitae justitiae, quae non est aliquid. Homo autem habet in bonis, quod mala non sunt; quia cum posset deserere justitiam et mala facere, non deseruit; sed servavit per liberum arbitrium, dante et subsequente gratia; in malis vero hoc solum quod mala sunt: quia ea sola propria, id est injusta voluntate facit. Puto me jam congrue posse finem ponere tractatui de tribus difficilibus quaestionibus, quem in spe auxilii Dei incoepi, in quo si qui dixi quod quaerenti cuilibet sufficere debeat, non mihi imputo; quia non ego, sed gratia Dei mecum. Hoc autem dico quia si quis mihi quaerenti de quaestionibus eisdem, quando in eis mens mea rationem quaerendo fluctuabat, ea quae scripsi, respondisset; gratias egissem quia mihi satisfecisset. Quoniam ergo quod inde, manifestante Deo, cognovi, mihi valde placuit; intelligens quia similiter quibusdam placeret, si hoc scriberem: quod gratis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd. mala idest iniusta factaest. quia nͥ est sub¬
dita iustieie sine qua nichil uelle debet. Uoluntas gͦ m
strunitũ eũ sponte facta sit iniusta : post desertam
iusticiã manet quantu in ipsa est necessitite iniusta
& ancilla iniustitiȩ. qͥa ꝑse redire nequit adiusticiã sine
qͣnunquã libera ẽ. qͥa naturalis libertas arbitr ii sine
illa otiosa est. Ancilla etiã facta est sue affectionis
quȩ adcõmodũ est qͥa remota iustitia nichil potest
uelle nͥ qͦd illa uult. Dico autẽ ce instrumtũ e af¬

Expanded text:
quid; mala, id est injusta, facta est, quia non est subquid; mala, id est injusta, facta est, quia non est subdita justitiae, sine qua nihil velle debet. Voluntas ergo instrumentum, cum sponte facta sit injusta, post desertam justitiam manet, quantum in ipsa est, necessitate injusta, et ancilla injustitiae: quia per se redire nequit ad justitiam, sine qua nunquam libera est, quia naturalis libertas arbitrii sine illa otiosa est. Ancilla etiam facta est suae affectionis, quae ad commodum est: quia, remota justitia, nihil potest velle n
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas qua bonã &e adbunu̾ suu̾ accepit. feruens
desiderio cõmodorũque ñuelle nequit. qͥauera eo¬
moda rationali nature conuenientia quȩ ꝑididit
habere nͥualet. ad falsa &e brutori animaliũ cõmoda
que bestiales appetitꝰ suggerunt se conuertit. & ita eũ
ea uult i nordinate. rectitudine̾ aut neaccipiat᷑ oblata
re pellit: accepta expellit. Cũ uͦ ea licite uult: nͣ hoc
facit. Hoc gͥ modo uoluntas instrumͣtũ creata. Bona
inquantũ habet ee̾ &e iusta ce fortis ad seruandũ acceptã
iustitiã ꝑliberũ ar bitriu̾. factaest mala nͥ inquãtalin
est. s inquantũ in iusta factae̾. ꝑ absentia sponte de¬
sertae iusticie. quã semꝑ habere deberet. Infirma
qͦq modo facta est: aduolendũ iustinã deserta.
Non enĩ ꝑliberũ arbitriũ ita potest eam uelle euͣ illa
nͣhabet : quã ad modũ ualet eã seruare eũ habet.
Uoluntas etia̾ cõmodi condita bona inqntũ est ali¬

Expanded text:
voluntas, quam bonam et ad bonum suum accepit, fervens voluntas, quam bonam et ad bonum suum accepit, fervens desiderio commodorum quae non velle nequit, quia vera commoda rationali naturae convenientia, quae perdidit, habere non valet, ad falsa, et brutorum animalium commoda, quae bestiales appetitus suggerunt, se convertit: et ita cum ea vult inordinate, rectitudinem aut ne accipiatur oblata, repellit; aut acceptam expellit: cum vero ea licite vult, non hoc facit. Hoc igitur modo voluntas instrumentum, creata bona, in quantum habet esse, et justa et fortis ad servandum acceptam justitiam; per liberum arbitrium facta est mala, non in quantum est, sed in quantum injusta facta est per absentiam sponte desertae justitiae, quam semper habere deberet. Infirma quoque modo facta est ad volendum justitiam desertam: non enim per liberum arbitrium ita potest eam velle, cum illam non habet; quemadmodum valet eam servare, cum habet. Voluntas etiam commodi, condita bona, in quantum est ali
Abbreviated transcription (Latin):
Steaudẽ ss ordinauit has duas uoluntites siuie
affectiones. ut uoluntas quȩ est instrumtũ utere¬
dare ea quȩ̃ est iustitia ad imperiũ & regimer.
docente sp̃u qͥ &e mens & ratio dicit᷑. ce altera utere¬
tur ad oboediendũ sine omi in coniinoditate.
Beatitudine̾ quide̾ dedit homini ut de angelis tacea̾
adcominodũ eius. iusticiã uero adhonorẽ suũ.
Sed iusticiã ita ut illã posset deserere. quatinus
cũ illã nͥdesereret s ꝑ seueranter seruaret : prouehi
mereret᷑ ad con sortiũ angelori. Qͦd sullã desereret.
nullatenus eã ꝑse de incep̃s resumere posset. & bea¬
titudine̾ angeloꝵ nͣadipisceret᷑. & illa quã.
habebat priuaretur. & insimilitudinẽ
brutorũ animaliũ ea dens cũ
illis corruptioni &e sepe fatis
appetitib sub¬
iceret.
Uoluntas tam beatitudins maneret ut ꝑ indigen¬
tiã bonorũ quȩ ꝑdidisset.graui miseria iuste pͥuni¬
ret᷑. Qm gͦ de seruit iustitia̾ ꝑdidit beatitudine. &e

Expanded text:
it has duas voluntates, sive affectiones; ut voluntas, quae est instrumentum, uteretur ea, quae est justitia, ad imperium et regimen, docente spiritu qui et mens et ratio dicitur; et altera uteretur ad obediendum, sine omni incommoditate. Beatitudinem quidem dedit homini ut de angelis taceam ad commodum ejus; justitiam vero ad honorem suum: sed justitiam, ita ut illam posset deserere; quatenus cum illam non desereret, sed perseveranter servaret, provehi mereretur ad consortium angelorum: quod si illam desereret, nullatenus eam per se deinceps resumere posset; et beatitudinem angelorum non adipisceretur, et illa quam habebat privaretur et in similitudinem brutorum animalium cadens, cum illis corruptioni et saepefatis appetitibus subjaceret; voluntas tamen beatitudinis maneret: ut per indigentiam bonorum quae perdidisset, gravi miseria juste puniretur. Quoniam ergo deseruit justitiam, perdidit beatitudinem; et
Abbreviated transcription (Latin):
uero quos om̃s uocat apłs carne̾ & concupiscentia᷑
inquantũ stͣ ñ stͣ malił iniusti s qͥa stͣ inrati¬
onalinatura ubi nͨ debent esse di cunt᷑ inusti.
Inbrutis si qͥde̾ animalib n ft̃ mali uel
inuisti. qͥa ibi debent eẽ. Iam exiis que supra
dicta sc̃ cognosci potest homine̾ ideo non habere
suꝑ iustitiam quã sine intermissione debet
habere. qͥ a nullo mͦ potest illã ꝑse adipisci uel re¬
cuperare. Palam etiã est qͥa dͣs bona facit oꝑasola
suabonitate: qmͣ ipse creat uolu̾tate̾ cũ libero
arbitrio & dat illi iustitiã ꝑ quã oꝑatur. Mala
uͦ facit sola culpa hominis. qͥa nͨ ea faceret si homo
illa facere nͥ uellet. Hacit tar hoc qͦd stͣ qm con¬
didit in homine uolu̾tate̾ quasine iustitia utit᷑.
&e ideo sola culpa hominis mala stͣ quȩ oꝑat᷑. Non
est eniͣ culpadei qͥ creauit in eo cũ libertate ar bi¬
trii uoluntatẽ. & contulit euustitia᷑ ut nichil

Expanded text:
arnem et concupiscentiam, in quantum sunt, non sunt mali, vel injusti; sed quia sunt in rationali creatura ubi non debent esse, dicuntur injusti. In brutis siquidem animalibus non sunt mali, vel injusti, quia ibi debent esse. CAP. XIV  adicta sunt, cognosci potest hominem ideo non habere semper justitiam, quam sine intermissione debet habere; quia nullo modo potest illam per se adipisci, vel recuperare. Palam etiam est quia Deus bona facit opera sua sola bonitate: quoniam ipse creat voluntatem cum libero arbitrio, et dat illi justitiam per quam operatur. Mala vero facit sola culpa hominum; quia ea non faceret, si homo illa facere non vellet: facit tamen hoc quod sunt; quoniam condidit in homine voluntatem, qua sine justitia utitur: et ideo sola culpa hominis mala sunt, quae operatur. Non enim est culpa Dei, qui creavit in eo cum libertate arbitrii voluntatem, et contu
Abbreviated transcription (Latin):
sufficientia cõpetent ũ comodont sine omuĩ indigentia.
sine angeliea intelligat᷑ beatitudo. siue illa quã habebat
adã inparadiso. Quã eni maior sit beatitudo an¬
telar quã illa que erat hominis itiparadiso
nontamen idõ negari potest adã
beatitudinẽ habuisse. Sic̃ namq
calor magnus ẽ sine
omni frigie.
pores al ios inaior eẽ calor ce quẽ ad modũ fri¬
gus ẽ sine onũi ealore. euͣ am̃ maius naleat er¬
paradiso sine orĩi indigentia. licats iseacet
hacuicai benuuido. Nocipe aliqͥd minus alioe
habern oporteat carere. qs ñerat in ararst ieidigere
sbi uero est undigertia. ibi est inste rra N ost inelioeret
Ss sine precedente ciapa ratio nile n tlon duts foet

Expanded text:
ndigentia: sive angelica intelligatur beatitudo, sive illa quam habebat Adam in paradiso. Quamvis enim major sit beatitudo angelorum quam illa quae erat hominis in paradiso, non tamen ideo negari potest Adam beatitudinem habuisse. Sicut namque calor magnus est sine omni frigore, potest esse alius major calor: et quemadmodum frigus est sine omni calore, cum tamen majus valeat frparadiso sine omni indigentia, licet major esset angelica beatitudo. Nempe aliquid minus alio haberi oporteat, carere quod non erat in Adam est indigere. Ubi vero est indigentia, ibi est miseria: non autem fecit Deus, sine
Abbreviated transcription (Latin):
illa uolũtatis ĩ qͣ arguit᷑ a dũo diabolꝰ nstetisse.
d dixi i tractatu deueritate. Nc̃ considerandũ
est quomodo ex iis duabꝰ uoluntatibꝰ quas
uoco aptitudines siue asfectiones procedant
sic̃ dixi merita hominũ. siue ad salutẽ siue ad
damnationẽ.Rectitudo qͥde quantum ĩ ipsa :
nulliꝰ mali causa÷. ⁊ oĩs bomi u̾ti mat̾ est. ħ n¬
fauet spiritui coneupiscenti aduersus
seqͥ iudet᷑ : ñ est exipsa s ex alio. Perrectitudine̾ qͥppe
apłi erat bonus odor deo. Sed qͦs qͥbusdã ereͣt odormor¬
ais in morte: ñꝑcelebat exapostolori iustitia s exmaliuo¬
losi neqͥtia. Iila uͦ uoluntas que est ad uolẽdũ cõmoduͣ¬

Expanded text:
tetisse: quod dixi in tractatu de veritate. Nunc considerandum est quomodo ex his duabus voluntatibus, quas voco aptitudines sive affectiones, procedant, sicut dixi, merita hominum, sive ad salutem, sive ad damnationem. Rectitudo quidem, quantum in ipsa est, nullius mali causa dversus sequi videtur, non ex ipsa, sed ex alio. Per rectitudinem quippe apostoli erant bonus odor Deo : sed quod quibusdam erant odor mortis in mortem ; non procedebat ex apostolorum justitia, sed ex malivolorum nequitia. Illa vero voluntas, quae est ad volendum commodu
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ista consideratio maxime uersatur inuo¬
lũtate: aliqͥd altiꝰ de uoluntate q ũ puto non
erit ĩ utile dicendũ existimo. Sic̃ habemus
in corpore menbra ⁊ qͥnq sensus singula ad
suos usus apta qͥb qͣsi ĩstrumentis utunur.
u̾ st̃ manꝰ apte adcapiendũ. pedes ad ambu¬
landum. liugna ad loquendũ. uisus aduidendũ:
ita ⁊ aĩa ħc inse qͣsdã uires qͥb utitur uelut
instrumentis ad usus congruos. Est nãq ratio
ĩ anima qͣ sic̃ suo instruĩto utit᷑ ad ratiocinãdũ.
ae uoluntas qͣ utit᷑ ad uolendum. Non enĩ est rtio
ꝓ uolũtas tota niã. s ẽ una queq aliqͥd in amina.
Qui dͥ sinꝗula iusteuĩta habent ⁊ hoc q sant⁊ ap¬
ticuduies suas ⁊ suos usus discernamꝰ ĩ uolutate
ppt̃ ꝗͣ ista dicimꝰ instrum̃tũ ⁊ aptitudines eiꝰ. ⁊ usũ
enis. Quas aptitudines ĩ uoluntate possumꝰ uoĩare
assectiones. Affectũ qͥppe est instrum̃tũ uolendi¬

Expanded text:
autem ista consideratio maxime versatur in voluntate, aliquid altius de voluntate, quod, ut puto, non erit inutile, dicendum existimo. Sicut habemus in corpore membra, et quinque sensus, singula ad suos usus apta, quibus quasi instrumentis utimur; ut sunt manus aptae ad capiendum, pedes ad ambulandum, lingua ad loquendum, visus ad videndum: ita et anima habet in se quasdam vires, quibus utitur velut instrumentis ad usus congruos. Est namque ratio in anima, qua sicut suo instrumento utitur ad ratiocinandum: et voluntas, qua utitur ad volendust unaquaeque aliquid in anima. Quoniam ergo singula instrumenta habent et hoc quod sunt et aptitudines suas, et suos usus: discernamus in voluntate propter quam ista dicimus instrumentum, et aptitudines ejus, et usum ejus: quas aptitudines in voluntate possumus nominare affectiones. Affectum quippe est instrumentum volendi
Abbreviated transcription (Latin):
est undẽ tamuitiosa &tã ꝓnasit adrualũ ista uoluntã.
Noneni credẽdũ esttalẽ illã deu̾ fecisse inpͥmis nr̃is
pareritib. Cuenĩ ꝓtuli naturã humanaͬ ꝓpter peccatũ
incurrisse corrũptionẽ oe apetitus ad similitudine̾
brutoꝵ animaliũ: ñclixi qͦmͦ̾do talis uoluntas ortasit
in homine. Aliud nãq st̃ apecitus uitiosi. aliud uitiosi a
uoluntas apetitib consentiens. Detali gͦ uolutate
que rendũ puto unde homini acciderit. Sed sipͥmã
rationalis naturȩ conditione̾ consideremꝰ. facile nob̾
huius talis uoluntatis causa patebit. Intentio naͣq
deifuit ut uistã faceret ato beatã naturaͣ ratio nalẽ
ad fruenduͣ se. Sed neq ustã neq beata eẽ potuit.

Expanded text:
alum ista voluntas. Non enim credendum est talem illam Deum fecisse in primis nostris parentibus. Cum enim protuli naturam humanam propter peccatum incurrisse corruptionem et appetitus ad similitudinem brutorum animalium, non dixi quomodo talis voluntas orta sit in homine. Aliud namque sunt appetitus vitiosi: aliud vitiosa voluntas appetitibus consentiens. De tali ergo voluntate quaerendum puto unde homini acciderit. Sed si primam rationalis naturae conditionem consideremus, facile nobis hujus talis voluntatis causa patebit. Intentio namque Dei fuit ut justam faceret atque beatam naturam rationalem ad fruendum se: sed neque justa n
Abbreviated transcription (Latin):
hoc qͥa illi ñ acceperunt reꝓmissionẽ:ꝰ nichil eoueni
nem repmissionis. ũ ⁊ noi ꝓpagarem᷑. ⁊ maneret
fides ꝑ ꝙ cũ ill̃ reꝓmissionẽ merẽrem᷑. ⁊ simul cum
ilł consummaremur. Alia qͦ ratio ẽ cur baptiz a¬
ti atq martires. ñ statĩ fuit ĩ corruptibiles. Nẽpe
siqͥs seruũ suũ quẽ ꝓposuerat magnis aliqͣndo dita¬
re honorib grauiter uerberet ꝓ culpa ꝓ qͣ nullo
mͦ ꝑ se queat satis fac̾e.p hãc uerberationem
constituto tpr̃ decrusurꝰ eũ ĩ horrendũ carcerẽ
uͥ grauissimis torq̃at᷑ suppliciis. ⁊ sit aliqͥs poters
apd̃ dnm̃ qͥ ꝓ illo satis faciens eũ reconciliet: utiq
plage qͣs reus aũt satisfactionẽ dũ erat ĩ culpa
m̾ito suscepͥ ñ delent᷑. s corm̃ta maiora iͥ que non

Expanded text:
enienem repromissionis; ut et nos propagaremur, et maneret fides, per quam cum illis repromissionem promereremur; et simul cum illis consummaremur. Alia quoque ratio est cur baptizati, atque martyres, non statim fiunt incorruptibiles. Nempe si quis servum suum, quem proposuerat magnis aliquando ditare honoribus, graviter verberet pro culpa, pro qua nullo modo per se queat satisfacere, post hanc verberationem constituto tempore detrusurus eum in horrendum carcerem, ubi gravissimis torqueatur suppliciis; et sit aliquis potens apud dominum, qui pro illo satisfaciens eum reconciliet: utique plagae, quas reus ante satisfactionem, dum erat in culpa, merito suscepit, non delentur; sed majora
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ uolendi unũ solũ ẽ ĩ homine. sic̃ una sola
ratio id ẽ unũ solũ ĩstrumentum ratiocinãdi.
olutas uͦ qͣ instrum̃tũ illud afficit᷑. dupsex est.
Nã sic̃ insus plures ħc aptitudines scilicet ad
uidendũ lucẽ. ꝑ lucẽ ad iudendũ figras.
ad uidendũ colores: ita ĩstrum̃tũ uolẽ di duas
ht aptitudiues. qͦs uoco affectiones. Quar una
ẽ ad uolendũ cõmoditatẽ. alt̾a ad uolendum
rectitudine. Nẽpe nichil uult uolũtas q̃ est
instrum̃tũ nͥ aut cõmoditatẽ aut recticudinẽ.
Quic qͥd ii aliud uult. aut ꝓpt̃ cõmoditatẽ aut
ꝓpt̃ rectitudinẽ uult ⁊ ad has etiã si fallit᷑
putat se referre qd uult. ꝑ affectionẽ qͥdẽ q̃
÷ ad uolendu cõmoditatem: sẽꝑ uult hõ beati¬
comoditate aut uult aliq̃d: ũ cũ uult arrare
instruñti. ñ ÷ nͥ cũ cogitat aliqͥs qd̾ uult
ũ dictũ est. huiꝰ uolũtatiᷤᷤ multiplex est di¬
uisio. de qͣ ñ m s forsitan alias discemꝰ. Nelle

Expanded text:
in homine; sicut una sola est ratio, id est, unum solum instrumentum ratiocinandi. Voluntas vero, qua instrumentum illud afficitur, duplex est. Nam sicut visus plures habet aptitudines; scilicet, ad vivendum lucem, et per lucem ad videndum figuras, ad videndum colores; ita instrumentum volendi duas habet aptitudines, quas voco affectiones: quarum una est ad volendum commoditatem; altera ad volendum rectitudinem. Nempe nihil vult voluntamoditatem aut rectitudinem. Quidquid enim aliud vult, aut propter commoditatem, aut propter rectitudinem vult; et ad has, etiam si fallatur, putat se referre quod vult. Per affectionem quidem quae est ad volendum commoditatem, semper vult homo beaticommoditatem autem vult aliquid: ut cum vult arare instrumenti, non est nisi cum cogitat aliquis quod vult, ut dictum est. Hujus voluntatis multiplex est divis
Abbreviated transcription (Latin):
titudo est. Nullus quippe uult rectitudinem
nͥ rectitudiuem habers. neq potest aliquis
rectitudinẽ uelle nͥ rectitudine. Palã aũt est
eiꝰ uoluntatis q̃÷ ĩstrum̃tũ. istã eẽ rectitudinẽ
Hac̃ pnũtiamꝰ cũ iusticia designat᷑ recticudo

Expanded text:
titudo est. Nullus quippe rectitudinem vult, nisi rectitudinem habens: neque potest aliquis rectitudinem velle, nisi rectitudine. Palam autem est ejus voluntatis, quae est instrumentum, istam esse rectitudinem. H
Abbreviated transcription (Latin):
tas q̃ ẽ ĩstrumentum. s illa qͣ afficit᷑ instru¬
mentũ. Qm̃ aut̃ ĩ doriiente nͥ somniet: ñ
sit uoluntas q̃: usus. dubiũ ñ est. Quare
uiuendi: non ibi intelligit᷑ uoluntas usus
Non ẽ gͥ uoluntas affectio. uolũtas instru¬
mentum aut uosuntas usus. Uoluntacem
qͦ instrumentũ ñ eẽ uoluntatẽ usum. nullꝰ
ignorat: qmi cũ dico me non habere uosũ¬
tatem seribendi. nemo intellig̃ me non ha¬
here iuistrumentum uolendi. Alia gͦ est uolũ¬
tos iusteit̃ es̃ alia uolũcaᷤᷤ affectio. alia uolũ tq̃

Expanded text:
illa, qua afficitur instrumentum. Quod autem in dormiente, nisi somniet, non sit voluntas quae est usus, dubium non est: quare, vivendi, non ibi intelligitur voluntas usus. Non est igitur voluntas affectio, voluntas instrumentum, aut voluntas usus; voluntatem quoque instrumentum non esse voluntatem usum nullus ignorat; quoniam cum dico me non habere voluntatem scribendi, nemo intelligit me non habere instrumentum volendi. Alia est ergo voluntas instrumentum, alia voluntas affectio, alia voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ complenda. uͥ ñ generabrĩt homines sic̃ face¬
rent in paradiso. Si gͦ conũsi ad xp̃m mox
transire̾t inillã incorruptibilraatẽ: nͣce̾nt homine
aeqͥb colligi posset numierus ille. qmͣ adbea¬
titudine̾ qua uiderent nullus posset nͣfesti

Expanded text:
est complenda: ubi non generabunt homines, sicut facerent in paradiso. Si ergo conversi ad Christum mox transirent in illam incorruptibilitatem, non essent homines de quibus colligi posset ille numerus: quoniam ad beatitu
Abbreviated transcription (Latin):
indurat. om̃s eqͣlit̾ ĩdurat. Curaut ĩ hac uita
ꝑseuerat ĩ nob pena peccati deseto pecc̃o. alia
questioẽ De qͣ licet nc̃ tractare ñ ꝓposiumꝰ: bre¬
uit᷑ tam dico qr si mincorruptionem statĩ ĩ bap¬
tismo ł ĩ martyrio mutarent᷑ fideles. ꝑiret m̃i¬
tũ. ũ homines nͥ illi qͥ pͥmi sm̃ exemplo crederent
nulso m̾̃ito saluarẽt᷑. Nẽpe deficeret fides ⁊ spes.
sin qͥbꝰ millꝰ hõ habens incellectũ regtũnũ d̾i
mereri pocest. Fides nãqs ⁊ spes sc̃ earũ rerum
q̃ ñ uident᷑. Cũ eñ uiderent homines eos qͥ ad
xp̃m conũcerent᷑ statĩ transire ad ĩ corruptibi¬
litatẽ. nullꝰ eẽt qͥ saltẽ uelse posset se subtra

Expanded text:
iant Cur autem in hac vita perseveret in nobis poena peccati, deleto peccato, alia quaestio est. De qua licet nunc tractare non proposuerimus, breviter tamen dico quia si in incorruptionem statim in baptismo vel in martyrio mutarentur fideles, periret meritum, et homines, nisi illi qui primi sine exemplo crederent, nullo merito salvarentur. Nempe deficerent fides et spes, sine quibus nullus homo habens intellectum regnum Dei mereri potest: fides namque et spes sunt earum rerum quae non videntur. Cum enim viderent homines eos qui ad Christum converterentur, statim transire ad incorruptibilitatem: nullus esset qui saltem velle posset
Abbreviated transcription (Latin):
peocata donec ip̃a remittat᷑. Nã si pecc̃a eẽnt: in
uantur. Itẽ spͥe pecc̃a dicerent᷑: eẽnt inbrutis am¬
malibꝰ pecc̃a. ad quoꝵ similitudinẽ illa ꝓpt̾ pecca¬
tũ nr̃a sustinet natura. Est ⁊ a siud q ualde ti¬
m̃dũ ẽ qd ĩ pͥmo peoco humane nat᷑e cognosci potest
cadit ũ de uosũtariͥs pecoatis tantum nc̃ loquar.
nullo mͦ potest resurgere nͥ grã releuet᷑. s m̃ito
suo de peccõ ĩ peccatũ usq in abyssum peccatoꝵ¬

Expanded text:
entur, in vantur. Item: si proprie peccata dicerentur, essent in brutis animalibus peccata, ad quorum similitudinem illa propter peccata nostra sustinet natura. Est et aliud quod valde timendum est, quod in primo peccato humanae naturae cognosci potest. cadit ut de voluntariis peccatis tantum nunc loquar, nullo modo potest resurgere, nisi gratia relevetur; sed merito suo de peccato in peccatum, usque in abyssum peccator
Abbreviated transcription (Latin):
ħ rectitudo auolũtate: nͥ qͣndo aliud uult d huie
rectituctui ñ ꝯcordat. Sĩc cũ qͥs accip rectitudine
nolẽdi sobrietatẽ ⁊ reicit eã uolẽdo immoderatam
bibedi noluptatẽ. Qd̾ cũ fac̃. sua uolũtate ⁊ ido sua
culpa ꝑdit grãm ꝗͣ accep̃. Adiuuat etiã grã libũ
arbitrium qndo ut deserat recticudinẽ acceptam
impugnat᷑. initigando aut penitꝰ remouendõ uim
temptatiõis impugnantis. aut augendo affecttun
elꝰdem recticuctinis: Oenq eñ oĩa sub iaceant dis¬
positioĩ di qͥcqͣd contĩg̃ hõi d adiiuet lberũ arbi¬

Expanded text:
voluntate, nisi quando aliud vult, quod huic rectitudini non concordat; sicut, cum quis accipit rectitudinem volendi sobrietatem, et rejicit eam volendo immoderatam bibendi voluptatem. Quod cum facit sua voluntate, et ideo sua culpa perdit gratiam quam accepit. Adjuvat etiam gratia liberum arbitrium, quando ut deserat rectitudinem acceptam impugnatur, mitigando aut penitus removendo vim tentationis impugnantis, aut augendo affectum ejusdem rectitudinis. Denique, cum omnia subjaceant dispositioni Dei, quidquid contingit homini
Abbreviated transcription (Latin):
qr neqͥt eã uelle nͥ illã habeat. Qd̾ aũt aliqͥs n habets
rectitudinẽ uolũtatis illã ualeat ꝑ se ñ uolẽdo asseq̃.
mens nulliꝰ accipit. Nullo gͥmͦ potest eã creat᷑a ha¬
bere a se. S neq creatura ualet enͣ habere ab alia
creatura. Sic̃ nãq creat᷑a neqͥt cieat᷑ã saluare: ita
ñ potest illi dare ꝑ d debeat saluari. Seqͥt᷑ itaq
qr nulla creat᷑a rectitudinẽ ħe ꝗͣ dixi uolũtatis:
nͥ ꝑ di gr̃am. Hac̃ aut rectitudinẽ ꝑ liberũ arbitũ
serͥuari posse. sic̃ supͣ dixi monstramimꝰ. Deo gͥ lar¬
giente ĩuenimꝰ grãm eiꝰ ad saluãdũ hominem cũ
libo arbitͥo concordare. ita ũ grã sola possit hõuẽ
saluare nichil eiꝰ libero arbito agnte sic̃ fit ĩnifan

Expanded text:
d autem aliquis non habens rectitudinem voluntatis, illam valeat per se non volendo assequi, mens nullius accipit. Nullo igitur modo potest eam creatura habere a se. Sed neque creatura valet eam habere ab alia creatura. Sicut namque creatura nequit creaturam salvare; ita non potest illi dare per quod debeat salvari. Sequitur itaque quia nulla creatura rectitudinem habet, quam dixi voluntatis, nisi per gratiam. Hanc autem rectitudinem per liberum arbitrium servari posse, sicut supra dixi, monstravimus. Deo igitur largiente, invenimus gratiam ejus, ad salvandum hominem, cum libero arbitrio concordare; ita ut gratia sola possit hominem salvare, nihil ejus libero arbitrio agente sicut fit in infan
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ꝑ u̾bũ xͥ. Qd̾ aũt dic fidẽ ẽẽ exauditu. intel¬
ligendũ ÷ qr fides ẽ ex ħ q concip̃ mens ꝑ auditũ.
neq ita ũ sola ꝯceptio mentis faciat fidẽ ĩ hoĩe.
s ꝙ fideᷤᷤ eẽ neqͥt si cõceptioẽ. Addita namq reclitudiue
uoledi ꝯceptioĩ ꝑ gr̃am fit fides. qr credit qͥ audit.

Expanded text:
ti . Quod autem dicit fidem esse ex auditu, intelligendum est quia fides est ex hoc quod concipit mens per auditum; neque ita ut sola conceptio mentis faciat fidem in homine, sed quia fides esse nequit sine conceptione. Addita namque rectitudine volendi conceptioni per gratiam, fit fides; quia credit quod audit.
Abbreviated transcription (Latin):
runt quidã suꝑbi qͥ tota uͥtũtũ efficatiã in sola arbit̾i
lib̾tate consistere st̃ arbitrati. ⁊ sc̃ nr̃o tp̃r multi qui
liberũ arbitͥum aliquid eẽ penitꝰ desꝑant. In hac itaq
q̃stiõe ħ erit nra ĩ tentio. ũ liberũ arbitͥum simul eẽ
cũ gr̃a. ⁊ cũ ea oꝑari ĩ multis monstremꝰ: sic̃ illud cũ
p̾scientia atq p̃destinatiõe concordare repperimus.
Sciẽdũ ẽ qͥa sic̃ ñ de alio lib̾o arbitͥo fit ħ ũ supͣ dixi
questio nͥ de illo sine qͦ nemo salutẽ meret᷑ post quam
ĩtelligibilẽ ħt ecatẽ: ita ñ de alia gm̃ ꝗͣ de illa sine qͣ
nullus saluat᷑ hõ. Oĩs i creatura gr̃ã existit. qi gratiᷤᷤ
fcã÷ ⁊ multa bona dat d̾s ꝑ gr̃am ĩ hac uita: sine
quibꝰ ho saluari pocest. In infantib qͥdẽ qͥ baptirati
morrũt᷑ antꝗͣ suo possint uti lib̾o arbito. ñ ap¬
paret concordia quã q̃rimꝰ: qm̃ ĩ ilł gr̃ã sola

Expanded text:
ui totam virtutum efficaciam in sola libertate arbitrii consistere sunt arbitrati: et sunt nostro tempore multi, qui liberum arbitrium esse aliquid penitus desperant. In hac itaque quaestione haec erit nostra intentio, ut liberum arbitrium simul esse cum gratia, et cum ea operari in multis monstremus: sicut illud cum praescientia atque praedestinatione concordare reperimus.Sciendum est quia sicut non de alio libero arbitrio fit haec, ut supra dixi, quaestio nisi de illo sine quo salutem nemo meretur, postquam intelligibilem habet aetatem; ita non de alia gratia quam de illa sine qua nullus salvatur homo. Omnis enim creatura gratia existit, quia gratis facta est; et multa bona dat Deus per gratiam in hac vita, sine quibus homo salvari potest. In infantibus quidem, qui baptizati moriuntur antequam suo possint uti libero arbitrio, non apparet concordia quam quaerimus; quoniam in illis gra
Abbreviated transcription (Latin):
coritate suscipitur. At si ip̃a nr̃o sensui indubi¬
tanter repugnat. quãins nob ratio nrã uideat᷑
in expugnabił. nulla tñ ueritate fulcri ereden¬
da est. Sic itaq sacͣ scͥptura oĩs i̾utatis ꝗͣ ratio
collig̃ auctoritatem continet: cũ illã aut aꝑte
affirmat aut nullacenꝰ negat. Uideamꝰ minc in
exemplis qͦmͦ ũbũ sit semen. Cñ auduĩt qͥbꝰ dr̃si¬
ꝙ̃ druelle ⁊ audire ħ ÷ obedire. Qenĩ andit ⁊ non
obedit. dr̃ ñ audire. S obedire nequent nͥ ueluit.
Uelle aut̃ obedire.÷ recte uelle. Recte uͦ uelle nemo
potest. nͥ habeat rectitudiuẽ uolũtatis. ꝗͣ nuillꝰ¬

Expanded text:
toritate suscipitur. At, si ipsa nostro sensui indubitanter repugnat; quamvis nobis ratio nostra videatur inexpugnabilis, nulla tamen veritate fulciri credenda est. Sic itaque sacra Scriptura omnis veritatis, quam ratio colligit, auctoritatem continet, cum illam aut aperte affirmat, aut nullatenus negat. Videamus nunc in exemplis quomodo verbum sit semen. Cum audiunt quibus di velle et audire, hoc est obedire: qui enim audit et non obedit, dicitur non audire. Sed obedire nequeunt, nisi velint; velle autem obedire, est recte velle: recte vero velle nemo potest, nisi habeat rectitudinem voluntatis, quam null