comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩmoderata licentia diffluat᷑ modus. aut infir-¬
mitati coniugis debitus. cui hoc ñ scđm ĩꝑiũ
miscendȩ inuicem carnis. & patrib quodam
& matrib scĩs: Id autẽ faciens continentia.
idẽ moderans & quodamm limitans in con¬
iugib carnis concupiscentiã. & eiꝰ inquiecum
atq mordinatũ motũ. certis quodammꝰ fini¬
b ordinans. bene utit᷑ hominis malo quẽ
fecit. & uult ꝑficere bonũ sicut ds̃ utitur etiã
hominib malis. ꝓpt̾ eos quos ꝑficit bonos:
Absit gͦ ut continentiã de qua scriptura dic̃.
& hoc ipsum erat sapientiȩ scire cuius esset
hoc donũ. etiam eos habere dicamꝰ. qͥ continen¬
do. uel errorib seruiunt. uel aliquas minores
cupiditataes. ideo uincunt. ut alias expleant.
quarũ granditate uincunt᷑: Ea uͦ quȩ uera
est desuꝑueniens continentia.ñ aliis malis
mala p̾mere alia:s bonis sanare mala uult
omnia: Cuius ut breuiter cõplectar actionẽ:
omnib ꝓrsus delectationib concupiscentiȩ

Expanded text:
inmoderata licentia diffluatur, sed custodiatur modus, aut infirmitati coniugis debitus, cui hoc non secundum immiscendae inuicem carnis et patribus quondam et matribus sanctis. id autem faciens continentia, id est moderans et quodam modo limitans in coniugibus carnis concupiscentiam et eius inquietum atque inordinatum motum certis quodam modo finibus ordinans bene utitur hominis malo, quem facit et uult perficere bonum, sicut deus utitur etiam hominibus malis propter eos, quos perficit bonos. Absit ergo, ut continentiam, de qua scriptura dicit: et hoc ipsum erat sapientiae scire, cuius esset hoc donum, etiam eos habere dicamus,.qui continendo uel erroribus seruiunt uel aliquas minores cupiditates ideo uincunt, ut alias expleant, quarum granditate uincuntur. ea uero, quae uera est desuper ueniens continentia, non aliis malis mala premere alia, sed bonis mala sanare uult omnia. cuius ut breuiter complectar actionem, omnibus prorsus delectationibus concupiscentiae,
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carnẽ uiuere:quia homo uidelicet ra
tionalis ẽ ereatura. & in eo rationalis ẽ animꝰ.
quo distat apeccore. caro autẽ ẽ infirma.
e t̾rena pars hominis. & ideo scdđm eã uiuie
uiciosum ẽ: Propt̃ qđ ille qͥ scđm hominẽ ui¬
uit. non utiq scđm carnẽ. s potius scdm eã

Expanded text:
m carnem uiuere: quia uidelicet homo rationalis creatura est et in eo rationalis est animus, quo distat a pecore; caro autem est infirma et terrena pars hominis et ideo secundum eam uiuere uitiosum est. propter quod ille, qui secundum hominem uiuit, non utique secundum carnem, sed potius secundum ea
Abbreviated transcription (Latin):
etudo.continentia: aduersus huiusmodi
ñ est lex. Non ait aduersus hȩc. ne sola pu
tarent᷑ esse. qmuis & si hoc diceret. omnia eiꝰ
& hec scilicet. & quecunq similia: Uerumtam̃
q m eis bonis quȩ cõmemorauit. loco ulti¬
timo posuit continentiã. de qua nunc dis¬
putare suscepimꝰ. & ꝓpt̾ quã multa iã dixi¬
mus: p̃cipuȩ uoluit eam nr̃is m̃tib inherere
psa quippe in hoc bello ualet plurimũ. in
quo aduersus carnem sp̃c concupiscit: qm̃
ipsas carnis concupiscentias quodam mͦ
crucifigit. Unde cum hȩc dixisset apłs:
continuo subiecit: Qui autẽ iħu xp̃i sunt :
carnẽ suã crucifirerunt cũ passionib &
concupiscentiis Hec ẽ actio continentiȩ:
sic oꝑa carnis mortisicant᷑: Mortificant᷑
uͦ eos.quos deficientes continentia.ad con¬
sensionẽ talium oꝑm ꝑpetrandorũ trahit
concupiscentia: Ut autem a continentia ñ
iste nisi homo: Nonpotest gͦ ueracit᷑ dicere.
ñ se spem ponere in homine:qui eamponit

Expanded text:
etudo, continentia; aduersus huius modi non est lex. non ait aduersus haec, ne sola esse putarentur — quamuis et si hoc diceret, omnia debuet haec scilicet et quaecumque similia. uerumtamen quod in eis bonis, quae commemorauit, loco ultimo posuit continentiam, de qua nunc disputare suscepimus et propter quam multa iam diximus, praecipue uoluit eam nostris mentibus inhaerere. ipsa quippe in hoc bello ualet plurimum, in quo aduersus carnem spiritus concupiscit, quoniam ipsas carnis concupiscentias quodam modo crucifigit. unde cum haec dixisset apostolus, continuo subiecit: qui autem Iesu Christi sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus et concupiscentiis. haec est actio continentiae, sic opera carnis mortificantur. mortificant uero eos, quos deficientes a continentia ad consensionem perpetrandorum talium operum trahit concupiscentia. Vt autem a continentia non iste nisi homo? non potest ergo ueraciter dicere non se spem ponere in homine, qui eam ponit
Abbreviated transcription (Latin):
to & uendito: nisi redimat cuius illa uox ẽ.
si uos filius liberauerit cunc uere liberi eri¬
cis: Qđ anceqͣm fieri in homine incipiat:
qͦmͦ quisqͣm de libero arbitrio in bono gła¬
tur oꝑe. qui nondum ẽ liber ad oꝑandum
bene ÷ nisi se uana superbia inflatus extollat:
sic homines arrogarent. ut non intelligerent
diuinitus esse donatam: sicut idem apłs alio
loco dicit. ut fidelis esset miscdiam consecu¬
tus. id quoq adiunxit atq ait: & hoc ñ
ex uobis.s: dei donum est. non ex operib ne¬

Expanded text:
to et vendito, nisi redimat ille cujus illa vox est: to et vendito, nisi redimat ille cujus illa vox est: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene, nisi se vana superbia inflatus extollat? c homines arrogarent, ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem Apostolus alio loco dicit se, ut fidelis esset, misericordiam consecutum , hic quoque adjunxit atque ait: Et hoc non ex vobis sed Dei donum est; non ex operib
Abbreviated transcription (Latin):
meritis oꝑum suorum reparari potest: Absit:
Quid enim boni oꝑari potest ꝑditus: nisi qͣntũ
fuerit a ꝑditione reꝑatus: Nunqͥd libero uolun¬
tatis arbitrio: Et hoc absit. .XXXUII.¬
Iam libero arbitrio male utens homo: & se
ꝑdidit. & ipsum: Sicut enim qui se occidit.
utiq uiuendo se occidit: sed occidendo se ñ
uiuit. nec seipsum poterit resuscitare cum
occiderit: ita cum libero peccaret᷑ arbitrio.
uictore peccato. amissum ẽ & liberũ arbitriũ.
a quo enim quis deuictus est: huic & seruus
addictus est: Petri certe apłi est ista sententia:
delectat: Liberaliter enim seruit. qui sui dñi
uoluntatem libenter facit: ac ꝑhoc ad peccatũ
liber est. qui peccati seruus est: Unde ad iuste
faciendum liber non erit: nisi a peccato lib̾atꝰ.
iusticiȩ cȩperit esse seruus: Ipsa est uera libertas
ꝓpter recte facti licentiam: simul & pia seruitꝰ.
ꝓpter precepti obedientiã: sed ad benefacien
dum ista libertas unde erit homini addic¬

Expanded text:
meritis operum suorum reparari potest? Absit. Quid enim boni operatur perditus, nisi quantum fuerit a perditione liberatus? Numquid libero voluntatis arbitrio? Et hoc absit: nam libero arbitrio male utens homo, et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit: ita cum libero peccaretur arbitrio, victore peccato amissum est liberum arbitrium; A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est . Petri certe apostoli est ista sententia: delectat? Liberalivoluntatem libenter facit, ac per hoc ad peccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit: nisi a peccato liberatus, justitiae coeperit servus. Ipsa vero est vera libertas, habere recte facti laetitiam: simul et pia servitus, amplecti praecepti obedientiam. dum ista libertas unde erit homini addic
Abbreviated transcription (Latin):
net. uel etiam ipsas carnis aut animi libi¬
dines mirabilit̾ continet. istam continentiã
de cunꝰ utilitate & decore disserimꝰ habere
credendus ẽ. Quidam enĩ qđ mirũ dicꝰtu
underi potest.ꝑ incontinentiã continent.
uelut sise mulier contineat a marito: quia
hoc iurauit adultero. quidã ꝑ iniusticiã.
uelut si miscendi sexus ñ reddat conuumx
conugi debitũ. quia ipse uel ipsa. iam po¬
test uincere talem corporis appetitũ. Itẽ
quidam continent. decepti fide falsa. &
uana sꝑantes. & uana sectantes: in quib
sunt om̃s heretici. & quicunq sub nomi¬
ne religionis aliquo errore fallunt᷑: Quoꝵ
continentia uera esset: si esset fides uera:
Cumuͦ illa ꝓpterea nec fides sit appellan¬
da quia falsa est: sine dubio & ista conti¬
nentiȩ nomine indigna ẽ: Aunquid enĩcon¬
tnentiã quam munus dei uerissime dicimꝰ:
dib tam detestanda dementia: Beatus autẽ
apłs ait: Omne qđ nonest ex fide: peccatũ

Expanded text:
net uel ipsas etiam carnis aut animi libidines mirabiliter continet, istam continentiam, de cuius utilitate et decore disserimus, habere dicendus est. quidam enim, quod mirum dictu uideri potest, per incontinentiam continent — uelut si se mulier contineat a marito, quia hoc iurauit adultero — quidam per iniustitiam — uelut si miscendi sexus non reddat coniux coniugi debitum, quia ipse uel ipsa iam potest uincere talem corporis adpetitum — item quidam continent decepti fide falsa et uana sperantes, uana sectantes: in quibus sunt omnes haeretici et quicumque sub nomine religionis aliquo errore falluntur. quorum continentia uera esset, si esset et fides uera; cum uero illa propterea nec fides sit appellanda, quia falsa est, sine dubio et ista continentiae nomine indigna est. numquid enim continentiam, quam munus dei uerissime dicimus,us nostris tam detestanda dementia. beatus autem apostolus ait: omne, quod non est ex fide, peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
tati. ne quid de rationabilib creaturis ꝑeat.
s quolibet modo saluent᷑:S nos credamus
ipsi iudici omniũ & retributori iusto qͥ dixit:
Ibunt impii insuppliciũ ȩt̾nũ. iusti autẽ in
uitã ȩt̾nã ut ꝑcipiant fructum oꝑm suoꝵ:
n principio creauit ds̃ celũ & t̾ram & aquã

Expanded text:
tati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, tati, ne quid ex rationalibus pereat creaturis, sed quolibet modo salventur. Sed nos credamus ipsi judici omnium et retributori justo, qui dixit: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , ut percipiant fructum operum suorum. In principio creavit Deus coelum et terram et aqua
Abbreviated transcription (Latin):
uentu dñi uiui inueniendi sunt. & hoc eis re¬
putari ꝓresurrectione ex mortuis. qđ mor¬
talitatẽ immutatione deponant ñ morte:
quolibet modo quis ad quiescat. mͦ ñ est he¬
reticũ. nisi contentione herecicũ fiat: Suffi¬
cit enĩ in eccła lege carnis resurrectionẽ cre¬
dere futurã de morte: Qd autẽ dñs in sym¬
bolo in aduentu dñi uiuos ac mortuos u¬
dicandos ñ iustos & peccatores indicare. sic̃
diodorus significare putat:.s uiuos eos qui
in carne inueniendi sunt dicit. qui adhuc
morit᷑i credunt᷑. uel ĩmutandi sicut alii uo¬
lunt. ut suscitati uel reformati continuo¬
cum antemortuis iudicent᷑ ¶ Post resur¬
rectionẽ & iudiciũ ñ credamus resurrectionẽ
futurã quam origenes delirat.ut demones
uel impii homines post torm̃ta quasi sup¬
pliciis expurgati. uel illi in angelicã redeant
qua creati sunt dignitatẽ. uel isti iustoꝵ socie¬
tate donent᷑. eo qđ hoc diuine conueniat pie¬

Expanded text:
entu Domini vivi inveniendi sunt, et hoc eis reputari pro resurrectione ex mortuis, quod mortalitatem immutatione deponant, non morte: quolibet quis acquiescat modo, non est haereticus, nisi contentione haereticus fiat. Sufficit enim in Ecclesiae lege, carnis resurrectionem credere futuram de morte. Quod autem dicimus in symbolo, in adventu Domini vivos ac mortuos judicandos, non justos et peccatores judicare, sicut Diodorus significare putat; vivos eos, qui in carne inveniendi sunt, dicit, qui adhuc morituri creduntur, vel immutandi, sicut alii volunt, ut suscitati continuo vel reformati cum ante mortuis judicentur. Post resurrectionem et judicium non credamus restitutionem futuram, qua Origenes delirat, ut daemones vel impii homines post tormenta, quasi suppliciis expurgati, vel illi in angelicam redeant, qua creati sunt, dignitatem; vel isti justorum societate donentur, eo quod hoc divinae conveniat pie
Abbreviated transcription (Latin):
i boni Umor domini respondet.
pro ȩternis honoribus age. Occulta qđ
agis: in qͣtum uales. Quod si ex toto
non uales : sit in animo occultandi uo¬
luntas ÷ & non erit de ostencatine ul¬
la temeritas : nec criminis erit aliqͣdo
manifestare ÷ quod semꝑ uis celatũ ha¬
bere. Sic deniq duas redemptoris sen¬
tentias ibi quasi contrarias uideberis ad¬
implesse: quibus dicicur. Fac ut sic elemo¬

Expanded text:
 TIMOR DOMINI RESPONDET: pro aeternis honoribus age. Occulta quod agis, quantum vales. Quod si ex toto non vales, sit in animo occultandi voluntas, et non erit de ostentatione ulla temeritas: nec criminis erit aliquando manifestare, quod semper vis celatum habere. Sic denique duas Redemptoris sententias sibi quasi contrarias videberis adimplesse, quibus dicitur: « Faciente te eleemo
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus formidemꝰ. qđ de nemine homine
iusto. in huius uitȩ mortalitate p̾sumimus:
Tales autẽ omnes futuros in illius uitȩ ĩmor¬
talitate confidimꝰ: Omp̃s enĩ ds̃ qui operat᷑
bona etiam de nr̃is malis:qualia dabit bo¬
na cum liberauerit ab omnib malis: Mul¬
ta de bono usu mali copiosius & subtilius
suscepimͦ. & eius nimia uitanda ẽ longitudo:
Nunc gͦ ad illud ꝓpt̃ qđ diximꝰ ista redeamꝰ.
continentia nobis opus ẽ. & eam diuinum
ẽẽ munus cognoscimꝰ: ne declinet᷑ cor nr̃m
in uerba maligna. ad excusandas excusati¬
ones inpeccatis: Cui autẽ peccato cohibendo
ñ habemus necessariã continentiã ne com¬
mittat᷑ : qnͣdo & hoc ipsa cohibet. ne si com¬
missum fuerit nefaria supbia defendatur
Uniuersalit̃ gͦ continentia nobis opus est: ut
declinemꝰ a malo: Ut autẽ faciamus bonũ:

Expanded text:
diabolus formidemus: quod de nemine homine diabolus formidemus: quod de nemine homine iusto in huius uitae mortalitate praesumimus. tales autem omnes futuros in illius uitae inmortalitate confidimus; omnipotens enim deus, qui operatur etiam bona de nostris malis, qualia dabit bona, cum liberauerit ab omnibus malis? multa de bono usu mali copiosius possunt et ssuscepimus et eius nimia uitanda est longitudo. Nunc ergo ad illud, propter quod diximus ista, redeamus. continentia nobis opus est, et eam diuinum esse munus cognoscimus, ne declinetur cor nostrum in uerba maligna ad excusandas excusationes in peccatis. cui autem peccato cohibendo non habemus necessariam continentiam, ne committatur, quando et hoc ipsa cohibet, ne commissum si fuerit nefaria superbia defendatur? uniuersaliter ergo continentia nobis opus est, ut declinemus a malo. ut autem faciamus bonu
Abbreviated transcription (Latin):
nichil faciat. bene etiam de malis facit: Cla¬
mant ad eum qui mala fecerunt. dimitte
nobis debita nr̃a. exaudit. agnoscit: Nocue-¬
runt sua mala peccantib. subuenit eorum
medeturq languorib. Seurunt suorũ hosteᷤ.
de illoꝵ seuitia facit martyres: Postremo
eos etiam condempnat:quos dampnatione
dignos iudicat: Sua licet illi mala patiant᷑.
facit tam̃ ille qđ bonumẽ: Non potest enĩ
tum ẽ peccati suppliciũ. Non autẽ potestas
deo defuit talem facere hominẽ. qui peccare
non posset:s maluit eum talem facere cui
adiaceret peccare si uellet. nec peccare si nol¬
let. hoc ꝓhibens. illud precipiens ut prius
illi esset bonũ meritũ. non peccare: e post¬
ea iustum premiũ non posse peccare: Nam
etiam tales scõs suos in fine facturus ẽ: qui
omnino peccare ñ possint: Cales habet qͥp¬
pe etiam nunc angelos suos.quos in illo sic
amamus ut de nullo eorũ ne peccando fiat

Expanded text:
nihil faciat, bene etiam de malis facit? clanihil faciat, bene etiam de malis facit? clamant ad eum qui male fecerunt: dimitte nobis debita nostra: exaudit, ignoscit. nocuerunt sua mala peccantibus: subuenit eorum medeturque languoribus. saeuiunt suorum hostes: de illorum saeuitia facit mao etiam cum damnat eos quos damnatione iudicat dignos — sua licet illi mala patiantur — facit tamen ille quod bonum est. non potest enim tum est peccati supplicium. Non autem potestas deo defuit talem facere hominem, qui peccare non posset; sed maluit eum talem facere, cui adiaceret peccare, si uellet, non peccare, si nollet, hoc prohibens, illud praecipiens: ut prius illi esset bonum meritum non peccare et postea iustum praemium non posse peccare. nam etiam tales sanctos suos in fine facturus est, qui omnino peccare non possint. tales habet qpe etiam nunc angelos suos, quos in illo sic amamus, ut de nullo eorum ne peccando fiat
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ tudicis eur ꝑmittit ista si displicent: ita
ego dico cur punit ista si placent. ac ꝑhoc
sicut ego confiteor. qđ omnino ista non
fierent nisi ab omnipotente ꝑmitterent᷑.
ita tu confitere facienda ñ esse quȩ aiusto
puniant᷑. ut ñ faciendo quȩ punit. meream᷑
ab eo discere cur ꝑmitcit ẽẽ quȩ puniat. P¬
fectorũ est enim sicut scriptumẽ solidus
cyb. in quo hii qui bene ꝓfecer̃t iam intel¬
ligunt ad oĩpotentiã dei potius id ꝑtinuisse
ut ex libero arbitrio uoluntatis uemientia
mala ẽẽ ꝑmitteret: Tam quippe est omp̃s bo¬
nitas eiꝰ ut etiã de malis facere possit bona:
siue ignoscendo. siue sanando. siue ad utilita¬
tes piorũ coaptando. atq uertendo: siue etiã
iustissime uindicando: Omnia nanq: ista bo¬
na sunt. & deo bono atq omnipotenti dig¬
nissima. nec tam̃ fiunt nisi de malis: Quid gͥ
melius. quid oĩpotentius eo qui cum mali

Expanded text:
ergo tu dicis: cur permittit ista, si displicent? ita ergo tu dicis: cur permittit ista, si displicent? ita ego dico: cur punit ista, si placent? ac per hoc sicut ego confiteor, quod omnino ista non fierent, nisi ab omnipotente permitterentur, ita tu confitere facienda non esse. quae a iusto puniantur, ut non faciendo quae punit mereamur ab eo discere cur permittit esse quae puniat. perfectorum est enim, sicut scriptum est, solidus cibus, in quo hi, qui bene profecerunt, iam intellegunt ad omnipotentiam dei potius id pertinuisse, ut ex libero arbitrio uoluntatis uenientia mala esse permitteret. tam quippe est omnipotens bonitas eius, ut etiam de malis possit facere bona, siue ignoscendo siue sanando siue ad utilitates piorum coaptando atque uertendo siue etiam iustissime uindicando. omnia namque ista bona sunt et deo bono atque omnipotente dignissima nec tamen fiunt nisi de malis. quid igitur melius, quid omnipotentius eo, qui cum mali
Abbreviated transcription (Latin):
tibilem confitetur: Quid autem flagitiose cõ¬
taminationis & corruptionis. de istis merito
ñ creditur. a quib ds̃ qui summe atq incõ¬
parabiliter bonus ẽ. contaminabilis & corrup¬
tibilis creditur: Sunt &alii qui eo mͦ in ex¬
cusatione peccatorũ suorũ accusant dm̃: ut
dicant ei placere peccata: Nam si displicerent
inquiunt: nullom ea fieri oĩpotentissima
utiq potestate ꝑmitteret. Quasi uͦ impunita
perea eẽ ꝑmiserit: etiam in eis quos a supplicio
sempiterno remissio liberat peccatorũ: Nul¬
lus quippe debitȩ grauioris penȩ accipit
ueniam: nisi qualẽcunq & si longe minorẽ
quam debebat soluerit pęnã: atq ita imꝑ¬
tit᷑ largitas miscđiȩ: ut ñ relinquat᷑ etiam
iusticia discip linȩ: Nam & peccatum qđ
inultũ uidetur habet pedissequã penã
suã. ut nemo de admisso nisi aut amari¬
tudine doleat. aut cecitate ñ doleat: Sieut

Expanded text:
tibilem con- fitetur. quid autem flagitiosae contibilem con- fitetur. quid autem flagitiosae contaminationis et corruptionis de istis merito non creditur, a quibus deus, qui summe atque incomparabiliter bonus est, contaminabilis et corruptibilis creditur? Sunt et hi, qui eo modo in excusatione peccatorum suorum accusant deum, ut dicant ei placere peccata. nam si displicerent, inquiunt, nullo modo ea fieri omnipotentissima utique potestate permitteret. quasi uero inpunita peccata esse permiserit etiam in eis, quos a supplicio sempiterno remissione liberat peccatorum. nullus quippe debitae grauioris poenae accipit ueniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debebat, soluerit poenam; atque ita inpertitur largitas misericordiae, ut non relinquatur etiam iustitia disciplinae. nam et peccatum, quod inultum uidetur, habet pedisequam poenam suam, ut nemo de admisso nisi aut amaritudine doleat aut caecitate non doleat. sicut
Abbreviated transcription (Latin):
rare contendunt: Qualis gͥͦ dementia est
disputationes suas rationi tribuere ⁊ & actio¬
ones suas casib subiugare: Alii totũ qđ male
faciunt in diabolũ referunt: nec uolunt cũ
illo habere uel partẽ.cum illũ sibi occultis
suggestionib suasisse suspicari possunt. se
autẽ illius suggestionib undecũq fuerint
consensisse dubitare ñ possunt: Sunt etiam
qͥ excusationẽ suam extendunt in accusatio¬
nẽ dei. diumo iudicio miseri. suo autẽ furore
blasphemi : Etenĩ aduersus eum ex contra¬
rio principio inducunt mali substantiam
rebellantẽ. cui ñ potuisset resistere nisi sube
naturȩq suȩ partem eidem rebellandi con¬
taminandã corrũpendãq miscuisset Et tẽ
dicunt peccare. qͣndo natura mali preualet
nature dei: Hȩc manicheoꝵ. est immundis¬
sima insania: quoꝵ ma chinam̃ta diabo¬
lica. facillime ueritas indubitata subu̾tit.
quȩ dei naturã in cõmutabilẽ atq incorrup¬

Expanded text:
rare contendunt. qualis ergo dementia est disputationes suas rationi tribuere et actiones suas casibus subiugare? alii totum, quod male faciunt, in diabolum referunt nec uolunt cum illo habere uel partem, cum illum sibi occultis suggestionibus mala suasisse suspicari possint, se autem illis suggestionibus, undecumque fuerint, consensisse dubitare non possint. sunt etiam, qui excusationem suam extendunt in accusationem dei, diuino iudicio miseri, suo autem furore blasphemi. etenim aduersus eum ex contrario principio inducunt mali substantiam rebellantem, cui non potuisset resistere, nisi substantiae naturaeque suae partem eidem rebellanti contaminandam corrumpendamque miscuisset tunc peccare dicunt, quando natura mali praeualet naturae dei. haec Manichaeorum est inmundissima insania, quorum machinamenta diabolica facillime ueritas indubitata subuertit, quae dei naturam incontaminabilem atque incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
deteriꝰ adhuc subdicos ꝗͣ. prelatos nocet.
Sepius enĩ contigit ut leuit ac cũ carita
Unde scriptũ ẽ. Qui arguit derisorẽ: ipse¬
sibi facit iniuriã. Quo contͣ de illo qui ꝑ
increpacionẽ ꝓficit: icit᷑. Argue sapien

Expanded text:
deterius adhuc subditis quam praelatis nocet. Saepius enim contigit ut leniter ac cum chariUnde scriptum esibi facit injuriam . Econtra vero de illo qui per increpationem proficit, dicit: Argue sapien
Abbreviated transcription (Latin):
frueris.Nullus cerrenas res sñ pec¬
cato administrat. Ualde rarum est:
ut qui diuitias possido ad reqͥem cendat̃.
Qui curis derrenis se implicat: ado se
more defigicur: cȩlestib nullacenꝰ de¬

Expanded text:
ur. Nullus res terrenas sine peccato administrat. Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei more defigitur, in Deo nullatenus de
Abbreviated transcription (Latin):
Iorro autem omne mendaciũ ideo dicen¬
dum est esse peccatũ: qđ homo ñ solum
qͣndo scit ipse quid uerum sit. s etiam si
qnͣdo errat & fallitur sicut homo.hoc de¬
bet loqui quod animo gerit: siue illud
uerum sit. siue putetur & nonsit: Omnis
autem qui mentitur: contra id qđ animo
sentit loquit᷑ uoluntate fallendi: Et utiq
uerba ꝓpterea sunt instituta. non ꝑ quȩ
homines se inuicem fallant: sed ꝑ quȩ in
alterius quisq noticiã cogitationes suas

Expanded text:
orro autem omne mendacium ideo dicendum est esse peccatum, quia homo non solum quando scit ipse quod verum sit, sed etiam si quando errat et fallitur sicut homo, hoc debet loqui quod animo gerit; sive illud verum sit, sive putetur et non sit. Omnis autem qui mentitur, contra id quod animo sentit loquitur voluntate fallendi. Et utique verba propterea sunt instituta, non per quae se homines invicem fallant, sed per quae in alterius quisque notitiam cogitationes suas
Abbreviated transcription (Latin):
dum potest : quorũ continentia talis im¬
munda est: Quȩ nec continentia nomi¬
nanda ẽ. Sentire quippe qd sentiunt ui¬
rus est diaboli: continentia uͦ munus ẽ
dei: Sicut autem ñ omnis qui aliqͥd patit᷑.
aut quoslibet dolores tolerantissime pa¬
titur. habet etiam uirtutẽ quȩ similiter
dei miͥnus ẽ. & patientia nuncupat᷑. multi
enim tolerant multa tormenta ne insuis
criminib ꝓdant aut male sibi conscios.
aut seipsos. multi ꝓ explendis ardentissi¬
mis libidinib. & optinendis uel non relm¬
quendis eis reb. quib uinculo praui amo¬
ris obstricti sunt. multi ꝓ diuersis & ꝑni¬
ciosis quib uehement̃ tenentur errorib.
quos om̃s absit. ut ueram dicamꝰ habere
patientiã: ita ñ omnis qui aliquid conti

Expanded text:
dum, quorum continentia talis inmunda est? quae nec continentia nominanda est. sentire quippe quod sentiunt, uirus est diaboli; continentia uero munus est dei. sicut autem non omnis, qui aliquid patitur aut quoslibet dolores tolerantissime patitur, habet eam uirtutem, quae similiter dei munus est et patientia nuncupatur — multi enim tolerant multa tormenta, ne in suis criminibus prodant aut male sibi conscios aut se ipsos; multi pro explendis ardentissimis libidinibus et obtinendis uel non relinquendis eis rebus, quibus uinculo praui amoris obstricti sunt; multi pro diuersis et perniciosis, quibus uehementer tenentur, erroribus: quos omnes absit ut dicamus ueram habere patientiam — ita non omnis, qui aliquid conti
Abbreviated transcription (Latin):
animositates. in corporis uoluptatib ac
non potius in animi motib & ꝑturbationib
exercentur:Carnis tam̃ oꝑa omnia hȩc nun¬
cupauit apłs. siue que ad animũ. siue que
ad carnẽ ꝓprie ꝑtinent: ipsum scilicet ho¬
minẽ. nomine carnis appellans: Oꝑa qͥppe
hominis sunt.que ñ dicunt᷑ dei.qm homo
qui hec agit. scđm seipsum uiuit. ñ scđ̃m
dm̃. in qͣntum hec agit: Sunt autem alia
oꝑa hominis.quȩ magis dei dicenda sunt
oꝑa: Ds̃ est enĩ inquit apłs. qui oꝑatur in
uobis & uelle & oꝑari ꝓbona uoluntate. In¬
de ẽ & illud: Quotqͦt enĩ sp̃u dei agunt᷑: hi
filii sunt dei:Sp̃s itaq: hominis adherens
sp̃ui dei. concupiscit aduersus carnem. idẽ
aduersus seipsum. s ꝓ seipso. ut motus illi
siue incarne. siue in anima. scđm hominẽ
ñ scdm̃ dm̃. qui sunt adhuc ꝑ adquisitũ lan¬
guorẽ. continentia cohibeantur. ꝓpt̾ adqui¬
rendam salutẽ. ut homo non scđdm hominẽ
uiuens. iam possit dicere. uiuo autẽ iam ñ

Expanded text:
animositates in corporis uoluptatibus, ac non potius in animi motibus et perturbationibus exercentur? carnis tamen opera haec omnia nuncupauit apostolus, siue quae ad animum siue quae ad carnem proprie pertinerent,. ipsum scilicet hominem nomine carnis appellans. opera quippe hominis sunt, quae non dicuntur dei, quoniam homo, qui haec agit. secundum se ipsum uiuit, non secundum deum, in quantum haec agit. sunt autem alia opera hominis, quae magis dicenda sunt dei. deus est enim, inquit apostolus, qui operatur in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate. inde est et illud: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. Spiritus itaque hominis adhaerens spiritui dei concupiscit aduersus carnem, id est aduersus se ipsum, sed pro se ipso, ut motus illi siue in carne siue in anima secundum hominem, non secundum deum, qui sunt adhuc per adquisitum languorem, continentia cohibeantur propter adquirendam salutem, ut homo non secundum hominem uiuens iam possit dicere: uiuo autem iam n
Abbreviated transcription (Latin):
nteqͣm possit autem homo capax.cx.xxiii
esse mandati: scđm carnem uiuat. necesse est:
Sed si iam sacramento regenationis imbutus
est. nichil ei oberit. situnc ex hac uita migra¬
uerit: quia ideo xp̃c mortuus ẽ & resurrexit.
ut & uiuoꝵ. & mortuorũ dñetur: Nec tene¬
bit regnũ mortis eum ꝓ quo. xp̃c mortuus

Expanded text:
ntequam possit autem homo capax esse mandati, secundum carnem vivat necesse est: sed si jam Sacramento regenerationis imbutus est, nihil ei oberit si tunc ex hac vita migraverit. Quia ideo Christus mortuus est et resurrexit, ut et vivorum et mortuorum dominetur ; nec tenebit regnum mortis eum, pro quo mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
In quacunq autem triũ istarũ uelut etatũ.
singulũ quẽq hominẽ gr̃a regen̾ationis
inuenerit:ibi ei remittunt᷑ preterita uniu̾¬
sa peccata: & reatus ille nascendo contractus.
renascendo dissoluitur: Tamq multũ ualet.
qđ sp̃s ubi uult spirat iut qͥdam sodm illã

Expanded text:
In quacumque autem quatuor istarum velut aetatum singulum quemque hominem gratia regenerationis invenerit, ibi ei remittuntur praeterita universa peccata; et reatus ille nascendo contractus, renascendo dissolvitur. Tamque multum valet quod Spiritus ubi vult spirat. , ut quidam secundam illam
Abbreviated transcription (Latin):
uobis facite: quȩ autem faciunt face
num onera grauia & importabilia:
digito autẽ suo nolunt ea mouere.
minor es: Cur ergo eis uel ȩqualis
uel suꝑior non es e Quanta uales: quȩ
ipsi non ualent. Non gͦ cibi aut suꝑi¬
ores esse: aut etiam ȩquales debent.¬
infimo ꝗͣ. in summo demecipsum con¬
serua. Semꝑ enim: de alco peior fit
ruina. Quod si tibi ut asseris quidã

Expanded text:
e dixerint vobis, facite: quae autem faciunt, facere e dixerint vobis, facite: quae autem faciunt, facere num onera gravia et importabilia: digito autem suo nolunt ea movere. illo minor es? Cur ergo aequalis eis, vel superior non es? Quanta vales, quae ipsi non valent? Non ergo tibi aut superiores esse, aut etiam aequales esse debent.infimo quam in summo temetipsum conservas. Semper enim de alto pejor fit ruina. Quod si tibi, ut asseris, quida
Abbreviated transcription (Latin):
obtemꝑes : deterioribus famulatum
exhibeas : Te magis ꝗͣ illos decuerat ĩꝑ¬
are: qui dbi non possunt ingenio. uel
domini imperio: et non sit tibi curȩ
i dñi obtemꝑandũ est imꝑio: humano
subdi necesse est magist̾io. Ipse enim
dicit. Qui uos audit me audit: & qͥ uos
sꝑnit me sꝑnit. Ita inquis oportet. Sed
si calis qui imꝑat esset. Non est talis ꝑ
quem as imperet. Sed apostolus cont̃
Non est pocestas: nisi a deo. Quȩ autẽ sũt
a đo: ordinata sunt. Itaq qui resistic
pocestati: dei ordinacioni resistic. Qua¬
les enim esse debeant hii qui imperãt:
non est a subdicis discutiendum. Et
quidem primis ȩccłiȩ pastoribus dñs
dicit. Scicis quod reges gentium do¬
minantur eoꝵ : & qui potestatẽ exer¬
cent inter eos benefici uocant᷑: Uos
autẽ non sic. sed qui uult inter uos
esse maior. erit omnium seruus. sic̃
filius hominis non uenit ministrari
tales futuros preuidit: subiecꝰtoꝵ õiũ
ꝑsonas in discipulis assumens premonu

Expanded text:
emperes, deterioribus famulatum exhibeas? te magis quam illos decuerat imperare, qui tibi non possunt ingenio, vel tur imperio Dei, et non sit tibi ulterius cura i Dei obtemperandum est imperio, humano subdi necesse est magisterio; ipse enim dicit: Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit . Ita inquit oportet, sed si talis qui imperat esset, non est talis per quem Deus imperet. Sed Apostolus contra: Non est potestus nisi a Deo; quae autem sunt, a Deo ordinata sunt; itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resistit. Quales enim esse debeant hi qui imperant, non est subditis discutiendum. 17. Et quidem primis Ecclesiae pastoribus Dominus dicit: Scitis quia reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem exercent inter eos benefici vocantur; vos autem non sic, sed qui vult in vobis esse major, erit omnium servus; sicut Filius hominis non venit ministrari, tales futuros praevidit, subjectorum omnium personas in discipulis assumens, praemon
Abbreviated transcription (Latin):
rumpi nequeat: ꝓfecto natura incorruptibi¬
lis erit: & ad hoc tam magnum bonum cor¬
ruptio non ꝑueniet: Et si corrumpi non de¬
sinet: nec bonum utiq habere desinet. quo
eam possit priuare corruptio:quam si peni¬
tus totamq consumpserit. ideo nullum bo¬
num merit. quia natura nulla erit Quo cir¬
ca bonum consumere corruptio non potest:
nisi consumendo naturã. Omnis gͦ natura
bonum est:Magnũ si corrumpi non potest:
paruũ si potest: Negari tamen bonum esse.
nisi stulte atq imꝑite prorsus non potest.
Quȩ si corruptione consumit᷑. nec ipsa corrup¬
to remanebit: nulla ubi esse possit sub

Expanded text:
rumpi nequeat, profecto natura incorruptibirumpi nequeat, profecto natura incorruptibilis erit, et ad hoc tam magnum bonum corruptione perveniet. At si corrumpi non desinet, nec bonum habere utique desinet, quo eam possit privare corruptio. Quam si penitus totamque consumpserit, ideo nullum bonum inerit, quia natura nulla erit. Quocirca bonum consumere corruptio non potest, nisi consumendo naturam. Omnis ergo natura bonum est; magnum, si corrumpi non potest; parvum, si potest: negari tamen bonum esse, nisi stulte atque imperite prorsus non potest. Quae si corruptione consumitur, nec ipsa corruptio remanebit, nulla ubi esse possit subs
Abbreviated transcription (Latin):
Ita & animoꝵ quȩcũq st̃ uicia: naturaliũ st̃
pͥuationes bonoꝵ: Quȩ cum sanant᷑ ñ aliqͦ
tͣnsferunt᷑: s ea quȩ ibi erant nusqͣm erunt.
qͣnddo in illa sanitate non erunt: .xiii.
sed quia non sicut earum conditor summe
atq incõmutabilit᷑ bonȩ sunt. ideo in eis &
minui malum est.qͣmuis qͣnͣtumcũq mi¬
nuat᷑. remaneat aliquid necesse est: si ad huc
natura est. unde natura sit: Neq enim si
qualiscũq & qͣntulacũq natura ẽ: consumi
bonũ quo natura est nisi & ipsa consumat᷑
potest: Merito quippe natura incorrupta
laudatur: Porro & si incorruptibilis sit. quȩ
corrumpi omnino non potest: multo ẽ ꝓcul
dubio laudabilior: Cum uͦ corrumpitur.
ideo malum est eius corruptio: quia eam
qualicunq priuat bono: Nam si nullo bo¬
no priuat: non nocet: Nocet autẽ: adimit
de gͥ bonum: Qmdiu itaq natura corrũ¬
Ipitur. inest ei bonum quo priuetur: ac ꝑhoc
si naturȩ aliquid remanebit. quod iam cor¬

Expanded text:
ita et animorum quaecumque sunt vitia, naturalium sunt privationes bonorum: quae cum sanantur, non aliquo transferuntur; sed ea quae ibi erant, nusquam erunt, quando in illa sanitate non erunt. CAPUT sed quia non sicut earum Conditor summe atque incommutabiliter bonae sunt, ideo in eis et minui malum est; quamvis, quantumcumque minuatur, remaneat aliquid necesse est si adhuc natura est unde natura sit. Neque enim, si qualiscumque et quantulacumque natura est, consumi bonum quo natura est, nisi et ipsa consumatur, potest. Merito quippe natura incorrupta laudatur: porro si et incorruptibilis sit, quae corrumpi omnino non possit, multo est procul dubio laudabilior. Cum vero corrumpitur, ideo malum est ejus corruptio, quia eam qualicumque privat bono; nam si nullo bono privat, non nocet: nocet autem; adimit igitur bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur: ac per hoc si naturae aliquid remanebit quod jam cor
Abbreviated transcription (Latin):
creatarum causam. siue cȩlestium siue ter¬
restrium. siue uisibiliũ. siue inuisibilium. ñ
nisi bonitatem credere creatoris. qui est unꝰ
deus & uerus: nullamq esse naturam quȩ
non aut ipse sit. aut ab ipso: eumq crini¬
S unum eundemq sp̃m & patris & filii .xi¬

Expanded text:
creatarum causam, sive coelestium sive terrestrium, sive visibilium sive invisibilium, non nisi bonitatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamque esse naturam quae non aut ipse sit, aut ab ipso: eumque esse Trinised unum eumdemque Spiritum Patris et Filii.
Abbreviated transcription (Latin):
nia. nec summe nec ȩqualit᷑ nec incõmuta¬
biliter bona: sztam̃ bona etiam singula.
simul uͦ uniuersa ualde bona: quia ex om¬
nib consistit uniuersitatis ammirabilis
pulchritudo: xI.¬
n qua etiam illud qđ malum dicitur be¬
ne ordinatum. & loco suo positũ eminen¬
tius comm̃dat bona: ut magis placeant.
& laudabiliora sint dum comparantur
malis: Neq enim ds̃ omp̃s. & quod etiã
infideles fatentur. rerum cui est summa
potestas: cum summe bonus sit: ullomodo
sineret mali esse aliquid in oꝑib suis. nisi
usq adeo esset omp̃s & bonus. ut bene face¬
ret & de malo: Quid est enim aliud quod
malum dicitur: nisi priuatio bomi: Nam
sicut corporib animaliũ nichil est aliud.
morbis & uulnerib affici. quam sanitate

Expanded text:
nia; nec summe, nec aequaliter, nec immutabiliter bona; sed tamen bona etiam ssimul vero universa valde bona, quia ex omnibus consistit universitatis amabilis pulchritudo. In qua etiam illud quod malum dicitur, bene ordinatum et loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. Neque enim Deus omnipotens, quod etiam infideles fatentur, rerum cui summa potestas , cum summe bonus sit, ullo modo sineret mali aliquid esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus, ut bene faceret et de malo. Quid est autem aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Nam sicut corporibus animalium nihil est aliud morbis et vulneribus affici, quam sanitate
Abbreviated transcription (Latin):
quid ds̃ edendũ precepit: abstinere autẽ ab¬
aliqͥb ñ qͣsi malis s quasi ñ necessarus. non est
malum: Moderari uͦ carniũ usũ ꝓ necessitate
& tempore. ꝓprie xp̃ianorũ est: Nalas dicere
nuptias uel fornicationi comparandas. aut sti¬
tati nuptias coequari. aut ꝓ amore castigan¬
di corporis abstinentib a umno uel carnib ni¬
chil credere meriti accrescere. nec hoc xp̃iani
mariã dei xp̃i matrẽ. & uirginẽ genuisse. &
post partũ uirginẽ ꝑmansisse: Nec hoc blas¬
idest celum & t̾ram. ñ credamꝰ abolenda per
ignẽ s in melꝰ cõmutanda figurã mundi¬

Expanded text:
quid Deus edendum praecepit; abstinere autem aliquibus, non quasi a malis, sed quasi non necessariis, non est malum. Moderari vero carnium usum pro necessitate et tempore, proprie Christianorum est. Malas dicere nuptias, vel fornicationi comparandas, aut stutati nuptias coaequari, et pro amore castigandi corporis abstinentibus a vino vel carnibus, nihil credere meriti accrescere, non est hoc ChriMariam Dei Christi matrem et virginem genuisse, et post partum virginem permansisse. 334 Nec est blasid est, coelum et terram non credamus abolenda per ignem, sed in melius commutanda; figuram qu
Abbreviated transcription (Latin):
geminis filiis gratus ille parentib error:
aut ab hac uia deuiabat apłs petrus qͣn¬
do se existimans uisum uidere. aliud ꝓ alio
sic putabat. ut a corporũ imaginib in qͥb
se eẽ arbitrabat᷑. uera in quib erat corpora
ñ agnosceret ⁊ nisi cum ab illo angelus
ꝑ quem fuerat lib̾ratus abcessit: aut ab
hac uia deuiabat iacob patriarcha. qͣndo
uiuentẽ filiũ a bestia credebat occisum:
In his atq in huiusmodi falsitatib salua
fide quȩ in dm̃ nobis est fallimur: & uia
non relicta quȩ ad eum nos ducit erramꝰ:
Qui errores etiam si peccata ñ sunt. tamen in
malis huius uitȩ deputandi sunt: quȩ ita
subiecta est uanitati. ut approbentur hic
falsa ꝓueris: respuantur uera ꝓ falsis: tene¬
antur incerta ꝓ certis Qmuis enim hec ab
absũt. in qua adhuc sumus: Nullomodo
quippe falleremur in aliquo uel animi uel
corporis sensu: si iam uera illa atq ꝑfecta
felicitate frueremur. .xxuiii.

Expanded text:
geminis filiis gratus ille parentibus error: aut ab hac via deviabat apostolus Petrus, quando se existimans visum videre, aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo angelus, per quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate frueremur. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde apud euangelistam matħm.uiii.
septem pecitiones continere dñica uidetur
oratio: quarũ in trib poscunt᷑ ȩterna : reli¬
quis quatuor temporalia: quȩ tam̃ ꝓpter
ȩterna consequenda.sunt necessaria: Nam

Expanded text:
Proinde apud evangelistam Matthaeum septem petitiones continere dominica videtur oratio: quarum tribus aeterna poscuntur, reliquis quatuor, temporalia, quae tamen propter aeterna consequenda su
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ tuũ. fiat uoluntas tua sicut in cȩlo
& interra : qđ ñ absurde qͥdam intellexert̃
in sp̃u & corpore omnino sine fine retinen¬
da sunt. & hic inchoant᷑ ͥ qͣntumꝰq ꝓfi¬
cimus augentur in nobis: ꝑfecta uͦ quod
in alia uita sperandũ est semꝑ possidebunt᷑.
Qđ uͦ dicimus panem nr̃m cotidianũ da no¬
bis hodie. & dimitte nobis debita nr̃a. sicut

Expanded text:
num tuum; fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra; quod non absurde quidam intellexerunt in spiritu et corpore, omnino sine fine retinenda sunt, et hic inchoantur, quantumque proficimus, augentur in nobis: perfecta vero quod in alia vita sperandum est semper possidebuntur. Quod vero dicimus: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debit
Abbreviated transcription (Latin):
u autem encheridion a nobis postulas.
id est quod manu possit astringi: non qđ
armaria possit onerare. Ut gͥ ad illa tria
redeamus. ꝑ quȩ diximꝰ colendũ dm̃. fidẽ
spem caritatẽ: facile est ut dicatur quid
credendum.quid sperandũ. quid amandũ
sit: quemadmodũ aduersus eorũ qui diuer¬
sa sentiunt calumpnias defendat᷑. operosi¬
oris uberiorisq doctrinȩ est: Quȩ ut habe¬
Atur non breui encheridion manus debet
impleri: s grandi studio pectus accendi:
Oratio: Quid breuius auditur aut legitur :¬
aut quid facilius memoriȩ cõmendatur:
Quia enĩ de peccato graui & miseria pre¬
mebatur genus humanũ. & diuina indi¬
gebat miscłia: gr̃e ddei tempus ꝓpħa pre¬

Expanded text:
u autem Enchiridion a nobis postulas, id est, quod manu possit astringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleri, sed grandi studio pectus accendi. oratio; quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus humanum, et divina indigebat misericordia, gratiae Dei tempus propheta prae
Abbreviated transcription (Latin):
ameris. Non in pace infidus: non sis
leuis in amicicia. Retine semꝑ uinculum
continentiȩ. Odientes : ad pacẽ ĩuita. Discor
actib cuis imitare bonos ÷ emulare scos:
habeto ante ocłos tuos exemplar scorũ.
Sint oibi patrum exempla. disciplinȩ inci¬
camenta: nec fauor de seducat: nec induꝑ¬
adio frangat. Qui laudem non appetit:
nec contumeliam sencit. Si condempnis lau
Discerne te tuo iudicio: non alieno.Qua¬

Expanded text:
is in pace infidus, non sis levis in amicitia, retine semper vinculum constantiae; odientes ad pacem invita. 7. Disceractionibus tuis imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sacerdotum; sint tibi documenta Patrum, disciplinae incitamenta; nec favor te seducat, nec vituperantia frangat: qui laudem non appetit, nec contdiscerne te tuo, non alieno ju
Abbreviated transcription (Latin):
dibi necesse est ea uidere crebrius. quo¬
rum contemptu monachus ẽẽ cepisti:
Quem senseris cibi aut semꝑ aut crebro
de temporalibus loquentem: instico

Expanded text:
ibi necesse est ea uidere crebrius, quorum contemptu monachus esse coepisti? Quem senseris tibi, aut semper, aut crebro de nummis loquentem, instito
Abbreviated transcription (Latin):
enim habebis indulgentiam si non dederis.
ꝙsi ille non supplicat: si ille sibi dimitti ñ
postulat: cu relara ex corde: cu dimitte. ex
animo:Aufer a corde fraternã offensionẽ:¬
alienȩ nequitiȩ non serues dolorẽ. Ochũ enĩ
a regno di hominẽ separat: a cȩlo subtrahit:

Expanded text:
enim habebis indulgentiam, nisi dederis, et si ille non supplicat, et si ille dimitti non postulat, tu relaxa ex corde, tu dimitte ex animoalienae nequitiae non serves dolorem: odium enim a regno Dei hominem separat, a coelo subtrahit,
Abbreviated transcription (Latin):
litudine hominum factus & habitu
uentus ut homo: humiliauit semetip¬
sum factus obediens usq ad mortem:
mortem autem crucis. Si igit᷑ canta
humilitate se deprimit diuina maie¬
stas ÷ suꝑbire in quo debet humana
infirmitas: Inanis gloria oicIE

Expanded text:
m factus, et habitu inventus ut homo. Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . » Si igitur tanta humilitate se deprimit divina majestas, superbire in aliquo non debet humana infirmitas. INANIS GLORIA DICI
Abbreviated transcription (Latin):
mones meos: Audi quid etiã de illo a
płs dicat: qui ce ad hec sectanda in¬
inuitat. Qic enĩ. Qui cũ ĩ forma
ddei esset: non rapinam arbicratus
est esse se ȩqualẽ dõ: sed semetipsũ

Expanded text:
mones meos? » Audi quid etiam de illo ait Apostolus, qui te ad haec sectanda invitat; ait enim: « Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo, s
Abbreviated transcription (Latin):
postolica uox clamat ꝑ orbem. atq u̾tutũ.
acq in ꝓcinctu fidei positis ne sec̃i¬
tadẽ corpeant: dicit. Om̃s qui uolũt¬
pie uiuere in xp̃o ih̃u: ꝑsecutionem
paciuntur. Sed ecce queq xp̾ianitas:

Expanded text:
postolica vox clamat per orbem, charissime, tque in procinctu fidei positis, ne sectate torpeant dicit: « Omnes qui pie volunt vivere in Christo Jesu persecutionem patientur . Et ecce Christianitas
Abbreviated transcription (Latin):
one immutabilis bom. diuinũ adiutoriũ
preberet᷑: Sicut mori est in hominis potestate
cum uelit : nemo ẽ enim qui non seipsum. ut
nichil aliud dicam. uel non uescendo possit
occidere: ad tenendam uͦ uitam uoluntas ñ
satis ẽsi achutoria siue alimentorũ siue quoꝵ¬
cunq tutaminũ desint: sic homo in paradiso.
addse occidendum relinquendo iusticiam ido
uita iusticiȩ. parum erat uelle: nisi ille qui
eum fecerat adiuuaret: Sed post illã ruiã
um liberandum est a seruitute. cui dñatur
liberatur⁊ ut uoluntas ipsa sicut scriptum
est adño preparet᷑.qua cetera diuina munera¬
I. capiant᷑: ꝑ quȩ ueniatur ad munꝰ ȩt̃num.

Expanded text:
one immutabilis boni divinum adjutorium one immutabilis boni divinum adjutorium praeberetur. Sicut enim mori est in hominis potestate cum velit, nemo est enim qui non seipsum, ut nihil aliud dicam, vel non vescendo possit occidere: ad tenendam vero vitam voluntas non sat est, si adjutoria sive alimentorum, sive quorumcunque tutaminum desint. Sic homo in paradiso ad se occidendum relinquendo justitiam idonvita justitiae, parum erat velle, nisi ille qui eum fecerat adjuvaret. Sed post illam ruinamum liberandum est a servitute, cui dominatur liberatur; ut voluntas ipsa, sicut scriptum est, a Domino praeparetur , qua caetera Dei munera capiantur, per quae veniatur ad munus aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
luntas ÷ aut uoluntas ñ est. aut libera dicen¬
da non est. qua beati sic esse uolumus. ut
esse miseri nolimus nonsolum:sed nequaqͣm
ꝓrsus uelle possimus: Sic̃ gͦ anima nr̃a etiam
nunc nolle infelicitatẽ: ita tunc nolle iniqui¬
tatem semꝑ habitura est .C.XIX.¬
ed ordo pret̾mittendus nonfuit. in quo
ds̃ uoluit ostendere quam bonũ sit animal
rationale.quod etiam non peccare possit.
qͣmuis sit melius qđ peccare non possit : sic̃
minor fuit immortalitas. s tam̃ fuit in qua
posset etiam non mori:qͣmuis maior futura
sit. in qua non possit mori: Illam nanq na¬
tura humana ꝑdidit ꝑ liberũ arbitrium ⁊
hanc est acceptura ꝑ gr̃ãm. quam fuerat si
non peccasset acceptura ꝑ meritũ: qͣmuis
sine  grã nec tunc illud meritũ esse potuisset:
Qđ & si peccatum in solo erat libero arbitrio
constitutũ: non tamen iusticiȩ retinendȩ
sufficiebat liberũ arbitriũ : nisi participat.¬

Expanded text:
luntas, aut voluntas non est, aut libera dicenluntas, aut voluntas non est, aut libera dicenda non est, qua beati esse sic volumus, ut esse miseri non solum nolimus, sed nequaquam prorsus velle possimus. Sicut ergo anima nostra etiam nunc nolle infelicitatem, ita ntatem semper habitura est. Sed ordo praetermittendus non fuit, in quo Deus voluit ostendere quam bonum sit animal rationale quod etiam non peccare possit, quamvis sit melius quod peccare non possit: sicut minor fuit immortalitas, sed tamen fuit, in qua posset etiam non mori, quamvis major futura sit in qua non possit mori. CAPUT CVI. tura humana perdidit per liberum arbitrium; hanc est acceptura per gratiam, quam fuerat, si non psine gratia nec tunc ullum meritum esse potuisset. Quia etsi peccatum in solo erat libero arbitrio constitutum, tamen justitiae retinendae non sufficiebat liberum arbitrium, nisi participati