comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cia libidinis mocus in concubinã patrissui preceps efferbuit quo
in cesticrimen non scribor&ur nisi futura ꝑuersitas populi ꝓnos¬
tiar &ur: quã quã & m illo qui hoc cõmiserit consider&ur esse
flagitium inscripturis aut ꝓꝓh&iaest fucurorũ : Nãque p ni¬
ben primo genitũ primogenitus populus is rahel excircucisio¬
nesignificat᷑ : quithorũ concubinae polluit idest leq: ẽuecerisces¬
tamentisaepe preuaricando cõmaculauit: quod aut̃ in concu¬
bina lex ueceris testamenti ponatur : paulus a postolus edo cit
dicens: abrabã duos silios habuit : unu de ancilla & unu delibe¬
ra : haec aut sunt duo testamenta : in quo agarque concub¬
na fuit in ueceris testamenti ponitur tr̃po: uin aeste nĩ ꝑfec¬
ta colubage n&ricisuae quȩ uirgo casta regina : ponsa
s ecclesia ꝑ euangelium iungiur xp̃o: Iosephcum ge
ueuiꝑe decalaad ercam eloseorum portat¬
TESI AꝑOMATA ETRESINAMETSTA CTONIU

Expanded text:
motus libidinis, in concubinam patris sui praeceps efferbuit, quod motus libidinis, in concubinam patris sui praeceps efferbuit, quod incesti crimen non scriberetur, nisi futura populi perversitas pronuntiaretur. Quanquam et in illo qui hoc commiserit consideraretur esse flagitium, in Scripturis autem prophetia est futurorum. Namque per Ruben primogenitum populus primogenitus Israel ex circumcisione significatur, qui torum concubinae polluit, id est, legem Veteris Testamenti saepe praevaricando commaculavit. 8. Quod autem in concubina lex Veteris Testamenti ponatur, Paulus apostolus docuit, dicens: Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera. Haec autem sunt duo Testamenta. In quo Agar, quae concubina fuit, in Veteris Testamenti ponitur typo. Una est enim perfecta columba genitrici suae, quae virgo casta, regina, sponsa regi Ecclesiae per Evangvenire de Galaad, et camelos eorum portantes aromata, et resinam, et stacten in
Abbreviated transcription (Latin):
assarunt quodiste ana nopos esauȩ quarũ greges indeserco
ab asinis fec erit primus ascendi : uemulorũ inde noua contra
naturã animalia nascerentur: onagros quoque adhoo ad¬
missos esse ad asinas & ipsũ istius modirepperisse concubitũ
ut uelocissimi exhis asininascerentur: industriaquippehu¬
manadiuersũ animal in coicutoegit: sic que adulterina
cõmixtione genus alid repperit : sicut &uacob contranaturã
TACOB VTHABITARΕTIΝBΕ Thel:ibi Rachel cumpa¬
ReΡΕT ΡΕΝΙΛMΙΝMΟΡTuAeST Sed quid sibiuult cum
eundembeniamin rachel parer& uocauit nomeneius filius¬
doloris mei nisi suturũ ꝓphec ans ex tribubenia minpaulũ qui as¬
fliger& eccdesiam persecutionis tempore : A liter ꝑbeniaminta¬
restris figurabaturier salom quȩ est intribu eiusdẽ : benia mu
cuius populus grauimatrendalore afficit effundendo sangu
sanguis eius suꝑ nos & suꝑ filios nostros : Interea ruben concupisca

Expanded text:
asserunt quod iste Ana nepos Esau equarum greges in deserto asserunt quod iste Ana nepos Esau equarum greges in deserto ab asinis fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas, et ipsum istiusmodi reperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commistione genus aliud reperit, sicut et Jacob contra naturam Jacob, ut habitaret in Bethel. Ibi Rachel cum pareret Benjamin, mortua est. Sed quid sibi vult quod cum eumdem Bendoloris mei, nisi futurum prophetans ex ea tribu Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae persecutionis suo tempore? Aliter, per Benjamin terrestris figurabatur Jerusalem, quae est in tribu ejusdem Benjamin, cujus populus gravi matrem dolore afficit, effundendo sanguSanguis ejus super nos et super filios nostros .
Abbreviated transcription (Latin):
habebat lenitatem: quod automsequitur & horreihabitan¬
tes seusicut inquibusdã codicibus inuenitur. correi &rełiq
postquã enumerauit filios es aualtius rep&it. & exponit quan¬
tiesauinodomterra principes fuerint. ex genere horreorum¬
quiin linguan ostra interpr& antur liberi : Legamus diligent̃
doutero nomium : ubimanifestius scribitur. quo modo uenorint
filui esau & interfecorint correos a. terra eorũ hore ditatem
possiderunt: ET FuERUNTFILIILOTANBOSPIETΕMΑΝ
Etsoporlothan temna: hec estautem tam nadequa
supra dictum est : & tãna concubinaerat ȩliphat⁊ filu primo¬
geniti ȩ sau & exipsanatus est amalech: Idcirco autem corre¬
orum recordatus est quia primogenitus filiorũ ȩsauex filiab
eorũ accoperat concubinã quod autemdicitur theman &
cenet & amalech & rđq s̃ciamus postea regionibus idũ eoꝵ
das insolitudine cum pascer & asinos seb eonpatris sub: iudȩi

Expanded text:
habebat lenitatem. Quod autem sequitur: Et Horraei habitanhabebat lenitatem. Quod autem sequitur: Et Horraei habitantes, seu, sicut in quibusdam codicibus invenitur, Corraei, et reliqua. Postquam numeravit filios Esau, altius repetit, et exponit quanti Esau inqui in lingua nostra interpretantur liberi. Legamus diligenter Deuteronomium, ubi manifestius scribitur quomodo venerint filii Esau, et interfecerint Chorraeos, ac terram eorum haereditate possederint. Et fuerunt filii Lotham Chorri et Aeman et soror Lotan Tamna. Haec est Tamna de qua supra dictum est: Et Tamna erat concubina Eliphaz, filii primogeniti Esau, et ex ipsa natus est Amalech. Idcirco autem Chorraeorum recordatus est, quia primogenitus filiorum eorum acceperat concubinam. Quod autem dicitur: Theman, et Cenef, et Amalech, et reliqua, sciamus postea regionibus Idumaeorudas in solitudine, cum pasceret asinos Sebeon patris sui. Judaei
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt ei in mesopothamia: Nulla enimeit facilior¬
soluti¬
ohuius quaestionis quã ut ꝑsyne dochen accipi¬
atur:
ubienim maior pas est aut fortior sol& eius nomi¬
ne &iã
illud conprehendi quod ad ipsum nomen non pertin&: hati
ETHAECNOMIΝAfIliorumeius. helaphatrpi¬
LIUSADAUXORISESAUETRELIQUA USQue quo
AIt hi duces EoRum ipseestedom: ET ISTI FI¬
IIISOIR HORREI HABITATORES TERRAE IO thA
ET SOBAL ETSEBEON ET ANA Eliphar filius esau ipseesi
qui inlibro beati iob legitur: edom uero et seir. et esau unius
nomen est hominis. Trinomius enim fuit et expropriis causis
uariis nuncupatus : dicitur enimes au id estrufus ob coctionem
scilicet ru fae lentis ita appellatus cuius edulio primogenita
erdidit: edom autem obruborem corporis dictus est: quod la¬
tine sanguineus dicitur: Seir uero quod fuerit hispidus & pilo¬
sus : quando enimnatus est totus sicut pellis pilosus erat . & non

Expanded text:
ti sunt ei in Mesopotti sunt ei in Mesopotsolutio hujus quaestionis, quam ut per synecdochen accipiatur. Ubi enim major pars est, aut fortior, solet ejus nomine etiam illud comprehendi quod ad ipsum nomen non pertinet. VERSet haec nomina filiorum ejus: Eliphaz filius Ada, uxoris Esau, et reliqua usquequo ait, hi duces eorum, ipse est Edom, et isti filii Seir Horraei habitatores terrae: Lotha, et Sobal, et Sebeon, et Ana. Eliphaz, filius Esau, ipse est qui in libro beati Job legitur. Edom vero, et Seir, et Esau unius nomen est hominis: trinomius enim fuit, et ex propriis causis varie nuncupatus. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cujus edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus: quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat et non
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ isaac patris sui esau abscessisse de terra canahan: ethabitas¬
se in montes eir : cum uenientede meso pothamia iacoblegitur
misis se eum nuntios ad fratrem suum interraseir regionis
edom eumq: ibi habitas setum temporis. in promptu est cogi¬
tare quod scilicet esau postquam in mesopotha miã frater
eius abscessit: Noluit habitarecumꝑ arentibus suis siue
exilla commotione quadolebat᷑ benedictione fraudatum:
siuecausa uxorum suarum quas odiosas uidebat esse paren¬
tibus et ceperat habitare in monte seir : Deinde post red¬
tumia cob fratris sui factainter eos concordia reuersus est
et ipse ad parentes : et cum mortuumpatrem simul sepelis¬
sent. quia eos plurimũ ditatos terra illa sicut scriptum eft
minime capiebat abscessit rursus inseis et ibi propagauit
gentem idumeorũ. Erant aut̃ filii iacob xii : et conputatis
omnibus et beniamin. Quare et addidit hifilii iacob quina¬

Expanded text:
tem Isaac patris sui Esau abscessisse de terra Chanaam, et habitastem Isaac patris sui Esau abscessisse de terra Chanaam, et habitasse in monte Seir, cum veniente de Mesopotamia Jacob, legitur misisse eum nuntios ad fratrem suum in terra Seir regionis, Idumaeumque ibi habitasse tum temporis? In promptu est cogitare quod scilicet Esau posteaquam in Mesopotamiam frater ejus abscessit, noluit habitare cum parentibus suis, sive ex illa commotione qua dolebat, benedictione se fraudatum, sive causa uxorum suarum, quas odiosas videbat esse parentibus, et coeperat habitare in monte Seir. Deinde post reditum Jacob fratris sui, facta inter eos concordia, reversus est et ipse ad parentes, et cum mortuum patrem simul sepelissent quia eos plurimum ditatos terra illa, sicut scriptum est, minime capiebat, abscessit rursus in Seir, et ibi propagavit gentem Idumaeorum. Erant autem filii Jacob duodecim, et computatis omnibus, Benjamin, quod et addidit, hi filii Jacob qui na
Abbreviated transcription (Latin):
suam condidis se dicitur: quaerendum uidetur : Effrathaue¬
et bethleem unius urbis uocabulumest: sedin terp̃ta
consimili: siquidem infrugi feram domũ: et domũ
pa¬
nis uertitur : propter eum panem qui dec aelo
des¬
cendisse dicitur: sed mouet ubi est turris gre¬
gis iuxtã quam dicitur ia cobhabitasse: iux tabethleem :
ubiuel angelorum grex dñi inortucecinit: uel ia cobpecora
sua pauit loco nomen in ponens. uel quoduerius est quod uatici
est quod deisa acdicitur et consumptus aetatemortuus est
et appositus populosuo: quomodo consumptus uel aqͣuo popu¬
lo ad positus: Consumptus aetate idest per fec tus aeta te
uerũ angelorum populo uel scãrum animarũ ad poni tur
qui hancui tã placentes dõ finiunt : Tuncdicuntur ad poni quan¬
donullaiam remanet sollicitudo temptationum et periculũ
peccatorum : quodintuens ait scriptura: antemortem nelau¬

Expanded text:
suam condidisse dicitur, quaerendum videtur. Ephrata vesuam condidisse dicitur, quaerendum videtur. Ephrata veet Bethlehem unius urbis vocabulum est sub interpretatione consimili; siquidem in frugiferam domum et domum panis vertitur, propter eum panem qui de coelo descendisse dicitur. Sed movet ubi est turris gregis, juxta quam dicitur Jacob habitasse? Juxta Bethlehem, ubi vel angelorum grex Domini in ortu cecinit; vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens; vel, quod verius est, quod vaticinest quod de Isaac dicitur: Et consumptus aetate mortuus est, et appositus populo suo? Quomodo comsumptus, vel a quo populo appositus? Consumptus aetate, id est perfectus aetate. Verum angelorum populo, vel sanctarum animarum apponuntur, qui hanc vitam placentes Deo finiunt. Tunc dicuntur apponi, quando nulla jam remanet sollicitudo tentationum et periculum peccatorum. Quod intuens ait Scriptura: Ante mortem ne lau
Abbreviated transcription (Latin):
Eorum: DEINDEEIIAM. SEQUITUR QUEM ADMO¬
Dum AppaRuiT ITERUM DS IA COB ETBENEDIXI
EI Et IpSepostmoduM EGRESSUS. IN DEUENIT.
UERNOITEM POREAD TERRAM. QUAEDUCITEFFRA¬
alienos quos habebant. et in aures quae in auribus eorũ erant:
quaesi ornamenta erant adidolatriã non pertinebant: intel¬
legendumest has in aures filacteria fuisse alienorum deorum
Qam rebecca a seruo abrahae in aures accepisse scriptura test¬
tur quod non fieret si eis in aures habereornamenti gratia
non liceret : Ergo illae in aures quaecumidolis datae sunt : ut dictũ
est idolorum filacteria fuerant: Quare secundo dicitur ad
pellauit eum isrł: Dudum nequaquam ei abangelo nomen
igitur ibi futurum promittitur : hicdicitur ex pletum
Nimirum ergonomen hoc ad illam intellegitur pertinere
promissionem : ubi sic uidebitur ds̃ quomodo non est antea
a patribus uisus: Quae est effratha ubiia cob racel uxorẽ

Expanded text:
eorum. Deinde etiam sequitur quemadmoeorum. Deinde etiam sequitur quemadmodum apparuit iterum Deus Jacob, et benedixit ei, et ipse postmodum egressus inde venit verno tempore ad terram quae ducit Ephraalienos, quos habebant, et inaures quae in auribus eorum erant . Quae si ornamenta erant, ad idololatriam non pertinebant?-- Resp. Intelligendum est, has inaures phylacteria fuisse deorum alienorum. Nam Rebeccam a servo Abrahae inaures accepisse Scriptura testatur: quod non fieret, si eis inaures habere ornamenti gratia non liceret. Ergo illae inaures, quaecunque  Edit., quae cum idolis datae sunt, ut dictum est, idolorum phylacteria fuerunt. Inter. 248. Quare secundo dicitur ad pellavit eum Israel?--Resp. Dudum nequaquam ei ab angelo nomen igitur ibi futurum promiNimirum ergo nomen hoc ad illam recte intelligitur pertinere promissionem, ubi sic videbitur Deus, quomodo non est antea a patribus visus. Quae est Ephrata, ubi Jacob Rachel uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
tordo nolanditus deliniuit : Modo enim facta aliorum grauiora
modo niebil eise quod perpetratum est modo miseri cordem dm̃
boquitur. modo ad huctempus sub sequens ad poenitentiam
Gollcetur utdum perhaec deceptamens ducitur ab intentione
poenitentiae suspendatur : quatenus tuncbona nulla percipiat
quamnunc nulia mala contristant . Et tunc plenius obruatur
suppliciis quaenunc gaudet in delictis: Deinde sequitur quo¬
nodo duoriliiracos simeon erleui eooꝵ essicheo
PARITER INTΕRFΕCORUNI ETRELIQUA. Quomodo duofi¬
lu ia cob tantam cȩdem et depraedationem perse in terra aliena
facerepotuerunt& Multitudo enim non parua erat cũ iacob
qui plurimum ditatus fuit. sed filii eius in hoc facto nominan¬
tur quia eiusdem facti principes atq actores fuerunt
dixitque iacos: ABICITE DEOS AlieNos quin MedI0
URISUNT: ET DEDERUNT . EI.POSTEA DEOSALIENOS
QUOS HABEBANT. ET INAURES. QUAEERANT INAURIB

Expanded text:
temque blanditiis delinit. 4. Modo enim facta aliorum graviora, temque blanditiis delinit. 4. Modo enim facta aliorum graviora, modo nihil esse quod perpetratum est, modo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur. Ut dum per haec decepta mepoenitentiae suspendatur, quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant, et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. CAP. LXX.-- modo duo filii Jacob, Simeon et Levi, Emmor et Sichem pariter interfecerunt, et reliqua. Quomodo duo filii Jacob tantam caedem et depraedationem per se in terra aliena facere potuerunt? Multitudo enim non parva erat cum Jacob, qui plurimum ditatus fuit. Sed filii ejus in hoc facto nominantur, quia ejusdem facti principes atque auctores fueruntDixit Jacob: Abjicite deos alienos, qui in medio vestri sunt. Et dederunt ei postea omnes deos alienos quos habebant, et inaures quae erant in auribus
Abbreviated transcription (Latin):
luerat sociari: Quem symeon edeui fr̃s uirginitatis sororis uin¬
dices dolo cumomnipopulo eius interfecerunt Sed quid sibi uelit
quod scriptum est. ECRESSAEST. DINAUT.UIDERET Mulie¬
RES RECIONISALLius quamcum. uidisset sichem fili¬
USEMMOR EUEI.PRINCEPS TERRAE ILLIUS ADAMA¬
UIT Et Rapuit.dormiurtquecum illa ui oppr¬
TRIS TEMQUE BLAUDITIIS DELINIUITE Dinaquippe
ut mulieres uideat extraneae regionis egreditus: quan do
uma quae que mens suastudia neglegens actiones alien as curans
orin cebabitumad extraor dinem spositum euagatur : Qua sic̃her
cernrusterrae obprimit qͥuia uidelicet inuentam in curissehe¬
cersonibus diabolus corrumpit : Et ad glutina taest unima
curs eumea quia unitam sibi per ini quitatem respicit: et quia
utiptaremnt pesae securitates uacuas anteoculos uocat. quatenus
uendtatem tristitiae subtrahat: Recte illic adiungitur tris¬

Expanded text:
luerat sociari. Quem Simeon et Levi fratres, virginitatis sororiae vinluerat sociari. Quem Simeon et Levi fratres, virginitatis sororiae vindices, dolo cum omni populo ejus interfecerunt. Sed quid sibi velit, quod scriptum est: Egressa est Dina, ut videret mulieres regionis illius. Quam cum vidisset Sichem, filius Hemor, princeps terrae illius, adamavit, et rapuit, dormivitque cum illa, vi opprtristemque blanditiis delinivit? 2. Dina quippe ut mulieres videat extraneae regionis egreditur, quando unaquaeque mens, sua studia negligens, actiones alienas curans; extra habitum atque extra ordinem proprium evagatur. Quam Sichem, princeps terrae, opprimit, quia videlicet inventam in curis exterioribus diabolus corrumpit. 3. Et agglutinata est anima ejus cum ea, quia unitam sibi per iniquitatem respicit; et quia rruptor autem spes ac securitates vacuas ante oculos vocat, quatenus utilitatem tristitiae 334 subtrahat; recte illic adjungitur tris
Abbreviated transcription (Latin):
coribus suis a edificauit tabernacula : ideo uocauit nomen loci
illius tabernacula : ubinos tabernacula habemus: in hȩbraeo legitur
scotheoth Est autem usq hodiae ciuitas transiordanem. hocuocabulo
Rum quacest uirerra cauiahan es reliqua Error obori¬
tur quomodo salem ciuitas appelletur : cum hierus alem in quaregnauit
melehi sedech salem sit dicta : Aut igitur unius nominis urbs utraq
est : quodetiam depluribus iude aelocis possumus inuenire. utiden
urbis et locinomen in alia atq alia tribus itĩ it aut certe istam
salem qua en unc prosicima nominatur dicimus. hic interp̃tari
con summatamatq perfectam: Et illam quae postea hierus ali
paululum declinato hoc uocabulum sonat: Tradunt haebrȩi:
quod claudicantis femur ia cobibi conualuerit et sanatum sit prop¬
terea eandem ciuitatem curati atq perfecti uocabulum consecu¬
iACos uiolaurt Quipost concubi tum eius familiae is rłħ uo¬

Expanded text:
coribus suis aedificavit tabernacula, ideo vocavit nomen loci coribus suis aedificavit tabernacula, ideo vocavit nomen loci illius Tabernacula. Ubi nos Tabernacula habemus, in Hebraeo legitur Sotheoth. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo rum, quae est in terra Chanaan, et reliqua. Error oboritur: quomodo Salem civitas appellatur, cum Hierusalem, in qua regnavit Melchisedech, Salem ante sit dicta? Aut igitur unius nominis urbs utraque est, quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire, ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu, ita ut aut certe istam Salem, quae nunc pro Sichima nominatur, dicimus hic interpretari consummatam, atque perfectam; et illam quae postea Hierusalem paululum quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit et sanatum sit, propterea civitatem eamdem curati atque perfecti vocabulum consecuJacob violavit. Qui post concubitum ejus familiae Israel vo
Abbreviated transcription (Latin):
re erant cũ filiis earum primas que irȩfacere& ancillas sec un¬
das liberas: ipse autem: ante utrũ que gregem fratrẽ ad¬
sequar paularim uesticia ei: Quid sibi uule quod
iacob ait fratrisuo sic uidi faciem tuam quasi uiderem uultũ dĩa
u trum pauentis et perturbati animi uerba usque in hane adu¬
lationem proruperunt Y haec uerba fraterna sunt et benigno
animo dicta : qm̃ post benignã susceptionem moetus ipse transi¬
erat: et fortassis dĩ nomen angelorum uel aliquem scm̃ hoc loco
intellegeredebemus. secundum a postolum quidixit: et si sunt qui
dicuntur dii siue in caelo siue in terra quem ad modum sunt dumult
et dominimulti : quomodo promisit iacobfratrisuo ut sequere t᷑
uestigia eius cum alio itinere tenderet : forte ad horam sequebat᷑
uel primo ueracianimo promiserat sed aliud postea cogitandaꝰ
Nius socothidesttabernacula: Quia enim pe¬

Expanded text:
rae erant cum filiis earum; primasque ire faceret ancillas, secunrae erant cum filiis earum; primasque ire faceret ancillas, secundas liberas, ipse autem ante utrumque gregem, fratrem adsequar paulatim vestigia ejus. Quid sibi vult quod Jacob ait fratri suo: Vidi faciem tuam quasi viderem faciem Dei? Utrum paventis et perturbati animi verba usque in hanc adulationem proruperunt? Haec verba fraterna sunt et benigno animo dicta. Quoniam post benignam susceptionem metus ipse transierat. Et fortassis Dei nomen, et angelorum, vel aliquem sanctum hoc loco intelligere debemus, secundum Apostolum, qui dixit: Etsi sunt qui dicuntur dii sive in coelo, sive in terra, quemadmodum sunt dii multi et domini multi . Quomodo promisit Jacob fratri suo ut sequeretur vestigia ejus, cum alio itinere tenderet? Forte ad horam sequebatur, vel primo veraci animo promiserat, sed aliud postea cogitando dillius Socoth, id est Tabernacula. Quia enim pe
Abbreviated transcription (Latin):
iã aterra sus pensum portat: & nos ergosiad parentes pro¬
prios idest adspiritales patres redimus teneamus in uia
angelũ ut suauitate intima adphendamus dm̃ : contẽ pla¬
tiu& e tenimuitae amabilis ualdedulcedo est : quae super semet¬
ipsam animums abit. caelestia aperit. terrena autẽ debere
esse contemptui ostendit. Spirit alia mentis oculis pacefacit:
corporalia abscondit: Vnde benrecdesia incanticis canticorũ
dicit : Ego dormio : et cormeum uigilat : Vigilanti et enim corde
dormit : qui perhoc quod interius contẽplando proficit. abqui¬
eto foris opere quiescit: Sequitur: Miuisi ⁊queiacos
erposuit utrdmque aNcillam etliseros
IN SECUNDOLOCO
ADORAUIT PRONUS INTERRAMETREł. Nonut pleri¬
que aestimant trescurmas fecit sed duas. denique ubinos ha¬
bemus diuisit aquila posuit dimidiauit ut unum cuneũ facer&
ancillarum cumparuulis suis & alium liae & rachel quȩ libe¬

Expanded text:
jam a terra suspensum portat. Et nos ergo, si ad parentes projam a terra suspensum portat. Et nos ergo, si ad parentes proprios, id est ad spiritales patres, redimus, teneamus in via angelum, ut suavitate intima apprehendamus Deum. Contemplativae etenim vitae amabilis valde dulcedo est, quae super semetipsum animum rapit, coelestia aperit, terrena autem debere esse contemptui ostendit, spiritalia mentis oculis patefacit, corporalia abscondit. Unde bene Ecclesia in Canticis canticorum dicit: Ego dormio, et cor meum vigilat . Vigilanti etenim corde dormit, qui per hoc quod interius contemplando proficit, ab inquieto foris opere quiescit. Sequitur: CAPUT XXXIII. VERet posuit utramque ancillam et liberosin secundo locoadoravit pronus in terram, et reliqua. Non, ut plerique aestimant, tres turmas fecit, sed duas. Denique ubi nos habemus, divisit, Aquila posuit, dimidiavit; ut unum cuneum faceret ancillarum cum parvulis suis; et alium Liae et Rachel, quae libe
Abbreviated transcription (Latin):
posita modo quasi ex superat qui a in telle gendo &c sentiendo de
incircũ scripto nomine aliquid degustat : modo uero sub eũbit
quia & degustando iterũ doficit : quasi ergo uincitur ange¬
quodisdemuictus angelus neruũ foemoris iacobtenuit. eum¬
& qui prius quasi duobus pedibus innitent es & dm̃ uideba¬
murquȩrore & sȩculum tenere postagnitionem suauita¬
tis dĩ unus in nobis pes sanus remana at que alius claudicat::¬
quia noc esse est ut debilitato amore sȩculi solus in nobis amor
conuales catdĩ: Si ergo tenemus angelũ uno claudicamus
pedequiadum crescit in nobis fortitudo amoris intimi in fir¬
matur ꝓculdubio fortudo carnis: om̃is quippe quiu nope¬
de claudicat : solulli pode innititur quem sanũ hab&: qui¬
a hae cꝰ cui desidoriũ terrenũ iã are factũ fuerit in solo
pede amoris dĩ totauirtute sustin& & in ipsostat quia
pedem amoris seculi quemponere interra consueuerat :¬

Expanded text:
posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo de incircumscripto lumine aliquid degustat; modo vero succumbit, quia et degustando iterum deficit. Quasi ergo vincitur angetandum quod idem victus angelus nervum femoris Jacob tetigit, eumEt qui prius quasi duobus pedibus innitentes, et Deum videbamur quaerere, et saeculum tenere, post agnitionem suavitatis Dei unus in nobis pes sanus remanuia videlicet necesse est ut debilitato amore saeculi, solus in nobis amor convalescat Dei. Si ergo tenemus angelum, uno claudicamus pede, quia dum crescit in nobis fortitudo amoris intimi, infirmatur procul dubio fortitudo carnis. Omnis quippe qui uno pede claudicat, soli illi pedi innititur, quem sanum habet, quia et si cui desiderium terrenum jam arefactum fuerit, in solo pede amoris Dei tota virtute se sustinet, et in ipso stat, quia pedem amoris saeculi quem ponere in
Abbreviated transcription (Latin):
nominis inter praatio aestimatur: Sed beatus ieronimusta¬
literde eius interpr&ationedixit : Sonsus itaq: hic est Non
uocabitur nomontuũ supplantator hoc est iacob: seduocabit᷑
princepscũ dõ hoc est is rahel: quomodo enim ego princeps
sum sictu qui mocũ luctari potuisti princops uocaberis: Si
autem mecũ dõsiue angelo qm̃ pleriquo uariae interpracan¬
esau formidare nondebes : illudaut̃ quodin libro nominũ int̾¬
pr& antur is rahel uidens dm̃ siuemens uidens dm̃ omniũ pene
sermone dericũ. nontã uere quã uiolenter michi interpre¬
tatũ uid&cur: moralit̃ uero designat angelus dm̃ : &ia cob
quicũ angelo contondit unius cuius que perfecti uiri. &
in contemplatione posici animã exprimit : isenim quicertat
inluctamine aliquando superioremseialiquando uero eũ
cum quo contendit inferiorem in uenit : qui auidelic & ani
macum contem plaridm̃ nititur uelut in quodãcertamine

Expanded text:
nominis interpretatio aestimatur. Sed beatus Hieronymus tanominis interpretatio aestimatur. Sed beatus Hieronymus taliter de ejus interpretatione dixit: Sensus itaque hic est: non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est Jacob, sed vocabitur princeps cum Deo, hoc est Israel. Quomodo enim ego princeps sum, sic tu, qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum, Deo, sive angelo, quoniam plerique varie interpretanst cum Esau pugnare formidare non debes. Illud autem quod in libro Nominum interpretantur Israel vir videns Deum, sive mens videns Deum, omnium pene sermone detritum, non tam vere quam violenter mihi interpretatum videtur. Moraliter vero designat angelus Deum et Jacob, qui cum angelo contendit uniuscujusque perfecti viri et in contemplatione positi animam exprimit. Is enim qui certat in luctamine, aliquando superiorem se, aliquando vero eum cum quo contendit inferiorem invenit. Quia videlicet ama cum contemplari Deum nititur, velut in quodam certamine
Abbreviated transcription (Latin):
Tetigit porro illi idem angelus latitudine foemoris &clau¬
dũ reddidit: Sic que erat unus at que idem ia cobbenodictus
& claudus: Benedictus in his qui inx rõ ox eodem populo ere¬
diderunt at que in infidelibus claudus : Nã que fooinoris ner¬
uuf uellatitudo generum multitudo est: pluros quipperunt
in ea strrpe quide gonerantos afide patrum & a preceptis aucto¬
rissui deuiantes inerrore: sui sominis claudicant: de quibus ꝓ¬
phocice prediccũ est & claudicauerunt a semitissuis quit¬
men populus posttactis sibi uiribus non solũ claudicat sed&ccor¬
poscit : neultraiã generare filios poss&: denique quod adio¬
citidem patri archauidis sedm̃ facie ad facio cusuperius ui¬
rum secũ narrat fuisse luccatu : idsignificat quia idem dr̃ ho¬
moerat futurus. quicũ ia cobpopulo luctar&ur quȩ est causa
inmutati nominis ia cobutis rahel uoca r&ur uaria huiur

Expanded text:
torum. « Tetigit porro illi idem angelus latitudinem femoris, et clautorum. « Tetigit porro illi idem angelus latitudinem femoris, et claudum reddidit » ; sicque erat unus atque idem Jacob benedictus et claudus. Benedictus in his qui in Christum ex eodem populo crediderunt, atque in infidelibus claudus. Nam femoris nervum vel latitudo, vel generis multitudo est. Plures quippe sunt in Ecclesia qui, degenerantes a fide patrum et a praeceptis auctoris sui deviantes, in erroris sui semitis claudicant, de quibus prophetice praedictum est: Et claudicaverunt a semitis suis , qui tamen populus post tactis sibi viribus, non solum claudicat, sed et torpescit, ne ultra jam generare filios possit. Denique quod adjecit idem patriarcha, vidisse se Deum facie ad faciem, cum superius virum secum narret fuisse luctatum, id significat quia idem Deus homo erat futurus, qui cum Jacob populo luctaretuimmutati nominis Jacob, ut Israel vocaretur? Varia hujus
Abbreviated transcription (Latin):
inuenitur &transiuit uadum ia bob sediaboci quod est ꝓpri¬
ACTISIACOBMITTITRVNTIOS ADESAUFRAIRE
Suummitfit etimux era post haectras duc¬
tisomipussuis. pertorpente mãpse reman¬
Sit solus erecceuir luc taba tur cuonlo
preualuit que eniacos nec dimigiteuori
SIBENODICTIONEM EXTOΝuORET SACRatumo¬
que israhel nomex acciperet: In quo principa¬
liter sa cramenti dominicum ago est prefiguratas uir
enimille trpumxpĩ euidentissime gessorat: cuitamnen
deo preualuit ia cobutique uolentiut mysteriũ figurar & pas¬
sionis dni ubiuisus est ia cob iniudȩorũ eypohocest incorporis
sui subo÷ prȩualuis sodõ & quasicumin firmoitacũ carne eu
luctamen inire & inualescerempassiono eius sicut scriptũ ẽ
cũ dicerent crucifige crucifige: & tam enia cobbenedictio¬
nem ab eodem angelo quemuictor superauerat imp&rauit :
cuius nominis in positio utique benedictio fuit: interp̃tatur

Expanded text:
invenitur: Et transivit vadum Jacob, sed Jaboc, quod est propriinvenitur: Et transivit vadum Jacob, sed Jaboc, quod est propriactis, Jacob mittit nuntios ad Esau fratrem suum, mittit et munera. Post haec, transductis omnibus suis per torrentem, ipse remansit solus. Et ecce vir luctabatur cum illo, praevaluitquebenedictionem extorqueret, sacrumque Israel nomen acciperet. 2. In quo principaliter sacramenti dominici imago praefigurata est. Vir enim ille typum Christi evidentissime gesserat. Cui tamen ideo praevaluit Jacob utique volenti, ut mysterium figuraret passionis Christi, ubi visus est Jacob in Judaeorum typo, hoc est, in corporis sui sobole praevaluisse Deo, et quasi cum infirmo, ita cum carne ejus luctamen inire, et invalescere in passione ejus, sicut scriptum est, cum dicerent: Crucifige, crucifige. 3. Et tamen Jacob benedictionem ab eodem angelo, quem victor superaverat, impetravit. Cujus nominis impositio utique benedictio fuit. Interpretat
Abbreviated transcription (Latin):
ad lingua hȩbrea appellauit: labanuero idipsum hoc est
a ceruum testimonuigarseduthagentis suae sermone
uo cauit: Erac enimsqrus & antiquam linguã paren¬
tum ꝓuintiae inquahabitabat sermone non mut a uerat
dm̃ utique quemtimebat isa acpater eius iurare intollo¬
gitur quemtimorem &iã superius cõmendauit. cumdico¬
radr̃ patris mei abrahȩ &ctimorpatris meiisa ac: fue¬
ruxt oi osuiam axcelidĩ quos cumuidis¬
Setait castradĩs unt hacc : Nulla dubitatio
est quod angelorum fuerit multitudo ea quippe inscriptu¬
ris militia cadi nominari solet: DIXIT QUEIACOBAD
aualo cum timeo: Quaeri solet quomodo fidem habu¬
eritia cobquando quidem tantũ timuit esau fratrem suum: Satis
enimin uerbis eius demia cobquae secuntur ethumana in firmitas
et fidespietatis apparet ut et ds̃ liberar & eumi & quȩ ꝓmisit
impler&: ammonenditamen fuimus hoc exemplout
quamuis credamus indm. faciamus tamen quȩ facienda

Expanded text:
ad lingua Hebraea appellavit; Laban vero idipsum, hoc est ad lingua Hebraea appellavit; Laban vero idipsum, hoc est acervum testimonii, igar sedutha gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum provinciae in qua habitabat, sermone non mutaverat. VDeum utique, quem timebat Isaac pater ejus jurare intelligitur, quem timorem etiam superius commendavit cum diceret: Deus patris mei Abrahae, et timor patris mei Isaac. ue ei obviam angeli Dei; quos cum vidisset, ait: Castra Dei sunt haec. Nulla dubitatio est quod angelorum fuerat multitudo; ea quippe in Scripturis militia coeli nominari solet. VERS. 11.-- Dixita valde eum timeo. Quaeri solet quomodo fidem habuerit Jacob, quandoquidem tantum timuit Esau fratrem suum? Satis enim in verbis ejusdem Jacob, quae sequuntur, et humana infirmitas et fides pietatis apparet; ut et Deus liberaret eum, et quae promisit impleret. Admonendi tamen fuimus hoc exemplo ut, quamvis credamus in Deum, faciamus tamen quae facienda
Abbreviated transcription (Latin):
iteꝑscinhian tes pedus fulit ia coslapidem
cncpexitimtitulum diXTq PRAtRIgUS SUIS:
apextelapidosquiconorecantesFecorunt
tumulum quem EtuOCABAT LABAN TUMuLum
TOSTIS ET IACOB ACERUUM TESTIMOΝIΙ : Inter
fideles enim tam iuda eos quamgentes testis est lapis eminens
insimilitudinem xp̃i et aceruus lapiddi qui est multi¬
ETRACHEL FURATAE STIDOLAPATRIS SUI
Vbi nuncidola legimus in hebreo teraphim scriptũ est
quȩ aquila figuras uel imagines inter pr&atur: hoc
autemideo ut sciamus quod in iudicum librote raphim
temporegalaad monsdicer&ur : sedper anticipationẽ
ut frequenter diximus illo uocatur nomine quo postra
ETEREXITEumiNtitulumdixitq pra¬
TRIBUssuis: affertelapides et ꝑeliqua
quȩritur quare constituit ia coglapidem suꝑ
nu : uterque iuxta ꝓpri &atem linguȩ suae: a ceruus lin¬
gua hebrȩa galdicitur : A aduoro testimonium: Rur¬
sum lingua spra aceruus igar appellatur testimoniũ:
sȩduthã : ia cobigitur a ceruum testimonii. hoc ost gala¬

Expanded text:
edus, tulit Jacob lapidem, et erexit in titulum; dixitque fratribus suis: Afferte lapides. Qui congregantes fecerunt tumulum, quem et vocabat Laban tumulum Testis, et Jacob acervum Testimonii. » Inter fideles enim tam Judaeos quam gentiles, testis est lapis eminens, in similitudinem Christi, acervus lapidum, qui est multiet Rachel furata est idola patris sui. Ubi nunc idola legimus, in Hebraeo theraphim scriptum est, quae Aquila figuras, vel imagines interpretatur. Hoc autem ideo ut sciamus quid in Judicum libro theraphim tempore Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine quo postea et erexit illum in titulum, dixitque fratribus suis: Afferte lapides, et reliqua. Quaeritur quare constituit Jacob lapidem super nii, uterque juxta proprietatem linguae suae. Acervus lingua Hebraea gal dicitur, aad vero testimonium. Rursum lingua Syra acervus igar appellatur, testimonii, sedutha. Jacob igitur acervum testimonii, hoc est Gala
Abbreviated transcription (Latin):
tur in herediatesua quino naccipunt sonarutim t̃ram
nec funiculos hal eb ont ꝓprios uireliq trib Incricueffro
im&manas se.quasi ad pendices popalicẽscebuntur
dicare uchiu robietgnuado sẽpoluerit ma¬
t ꝑemeius forceꝓphuico  cõniemora euoluit ibise

Expanded text:
tur in haereditate sua. Qui non accipient separatim terram, tur in haereditate sua. Qui non accipient separatim terram, nec funiculos habebunt proprios, ut reliquae tribus: in tribu Ephraim et Manasse quasi appendices populi commiseebuntur. indicare voluit ubi et quando sepelierit matrem ejus? Forte prophetice commemorare voluit ibi se
Abbreviated transcription (Latin):
git illum quid ꝓficit lauationus ⁊ sicqui ieiunat sui per¬
iatosuo &icerũ ambiuan haec eodem facit : Sepultura
er gomor tuorũ remissione significat peccacorũ: eo perti¬
nens quod diccũẽ : Beatiquorũ remissȩr̃ iniquitates &
quorũ uectasunt peccata: ubiergosepeliendaerant
a significantia cadauera patri arcliarũ nisi in cat̃ra
ud ille crucifipus est cuius sanguine facro ẽ remissio poccaroꝵ¬
titione quuã rogauerat adoraredm̃ contra caput lectu¬
lisui uoluit Scs̃ quippe & dodeditur uir oppressus seneccu¬
teilabeb at lectulũ positũ ut ipseia cens habitus. absquedis¬
sicuitate ulla adorations̃ e& paratus quidesł quodia
sicut ruben& simeondue cribus erunt & suis uocabulis uo¬
cabuncur sicoffraim & manasses duȩ tribuserunt du¬
osꝙ populos pragoire abunt osicherediabunt reꝓmis
cõmeã gonũ enis t̃iuerunt : in nomine patrũ suoiũuoc abimn¬

Expanded text:
git illum, quid profecit lauatio eius? sic et qui ieiunat super pecgit illum, quid profecit lauatio eius? sic et qui ieiunat super peccata sua et iterum ambulans haec eadem facit. sepultura ergo mortuorum remissionem significat peccatorum eo pertinens quod dictum est: beati quorum remissae sunt iniquitates et quorum tecta sunt peccata. ubi ergo sepelienda erant hoc significantia cadauera patriarcharum nisi in ea terra ubi ille cruc-ifixus est, cuius sanguine facta est remissio peccatotitione quam rogaverat adorare Deum contra caput lectuli sui. Sanctus quippe et Deo deditus vir, oppressus senectute, sic habebat lectulum positum, ut ipse jacentis habitus absque difficultate ulla adorationem esset paratus. Et nuntiasicut Ruben et Simeon duae tribus erunt, et ex suis vocabulis appellabuntur, sic Ephraim et Manasses duae tribus erunt, duosque populos procreabunt, et sic haereditabunt terram tem meam genueris, tui erunt. In nomine patrum suorum vocabun
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ̃ heorouesicnm dicitur & secundũ urȩçã & latinã
declinacio ẽsi chi appellator & cornuptȩ apiurimis¬
sicar nominatur que & nuncne apolis dicigur unbr rama¬
ricaninumor snetiem he braicaunguatrans fertir
in humerũ unde sptuaginta ita incerp̃tati sunt
quo daciteni s eicit eam in arcu&mngladiopos¬
serercũbic & gladum iustitiã uocat perqua me a
peregrinus & aduena intorfectosi diem & hem ncou
dapera culo liberaris timunt ent̃ quod supralegimusñ
bicin a opida at qucastella obeuersione foede rate itc¬
bisaduer sũ se consurgerent & dns̃ non dedit eis ut no¬
ctia cemilli urelcertẽ sic intellegondũ: dabo tibi sic

Expanded text:
m dicitur, et secundum Graecam et Latinam declinationem Sicma appellatur, et corrupte a plurimisSychar nominatur: quae et nunc Neapolis dicitur, urbs Samaritanorum. Sichem Hebraea lingua transfertur in humerum. Unde Septuaginta ita interpretati sunt.  dicit, se eam in arcu et in gladio possedisse, arcum hic et gladium justitiam vocat, per quam meruit peregrinus et advena interfecto Sichem et Emor de periculo liberari. Timuit enim, ut supra legimus, ne vicina oppida atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum me consurgerent. Et Dominus non dedit eis ut nocerent eis; vel certe sic intelligendum, Dabo tibi Sic
Abbreviated transcription (Latin):
mus ait nãque dimisitioseph fr atresquo
credula sedpost quã gescaxpi agnouerit rouiues¬
rui &iohanne populur᷑ iudeorũ inuitatus ad gratian
occirnit illiiudas quodinterpreatũ ẽ confessio qui
posditiã consessio quos ante a ꝑfidi a passidebat : oqi
tirus temporib populũ iuleorũ non secunda illiusnio¬
nita sed ecundũ electionẽ suae gratiae. &iipinicma

Expanded text:
itorem. Dimisit Joseph fratres suos, credula, sed postquam gesta Christi agnoscit, reviaulo, Joanne, populus Judaeorum invitatur ad gratiam. Occurrit illi Judas quod interpretatum est confessio, quia praecedit jam confessio, quos ante perfidia possidebat; et sic ultimis temporibus populum Judaeorum, non secundum illius merita, sed secundum elec
Abbreviated transcription (Latin):
postitatos intellegere debemus ãut plurals uumesu¬
sunt desemoribus iacob quid rerpondendu est cisgui
nos ulanimonio confirmarenicuntur app arentib
mul anias cumcorporibus ꝓpagari : animas enin
dione ñ pliominibus a parte totum significanes doci¬

Expanded text:
intelligere debemus; aut pluralis numequid respondendum est eis qui hoc testimonio confirmare nituntur a parentibus simul animas cum corporibus propagari? Animas enim dictas pro hominibus, a parte totum significante locu
Abbreviated transcription (Latin):
ille ꝑiudȩ consiliũ Uiginti argente is distrabitur :&
ia cobposteritatis suae deplorans dispenꝰ ia : quasi pater filium
iugebat amissum quasi ꝓph&ca flebat interitũ iu deorum
deniquescidit uestimentũ suũ quodin passione dnĩ legimus
factũ a principe sacerdotũ: Sed &uelũ tompliscissum est :
ut ꝓphocia & nudatũ suum populum & diuisiũ ostende¬

Expanded text:
Ille per Judae consilium, triginta argenteis distrahitur; et Ille per Judae consilium, triginta argenteis distrahitur; et Jacob posteritatis suae deplorans dispendia, quasi pater, filium lugebat amissum, quasi propheta flebat interitum Judaeorum. Denique scidit vestimentum suum, quod in passione Domini legimus factum a principe sacerdotum. Sed et velum templi scissum est, ut propheta et nudatum populum
Abbreviated transcription (Latin):
dum uisi car& mittitur ab illo utiq: patre dequoscrip
tũ est : mnisit ds̃ filiũ suũ insimilitu dinem carnis peccatiut
ui der&si recte essent oues: & dns in euangeuo: Nonueni in
quiđ nisi ad oues ꝑditas domus is rahel: INUEΝΙTΕRGΟ
ioSeΡ fRΑΤ RES Suos INdO ThAΙΝ. ootain interpra¬
tur defectio uere in grandi defectione erant quidepar¬
ricidio cogitabant: sumque ui disSentio sep̃h
ut eũ crucifigerent: unũ oms consiliũ statuerunt di¬
poralem : poli mitã autem ĩdest de coratã omnium uircu¬
tum diuersicate : respar serunt tͣonicã hedisangiano
quia falsis eũ t estimoniis accusantes in inuidiã deduxe¬
repeccati oniniũ peccata dononem, Mittitur de in
incisternã ides in lacũ & xp̃s expoliaturcarnebum aua
descendit in infernũ: decisternaquo que leuatus illo his mahe¬
litis id est gentibus uenditur. &exp̃s postea quã de inserno
egreditur abomnibus gentib: fidei commertio comparatur

Expanded text:
dum visdum vistum est: Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis peccati . Ut videret si recte essent oves, et Dominus in Evangelio inquit: Non i nisi ad oves perditas domus Israel . Invenit ergo Joseph fratres suos in Dothaim. Dothaim interpretatur, defectio. Vere in grandi defectione erant, qui de parricidio fratris cogitabant. Cumque vidissent Joseph hristum, ut eum cricifigerent unum omnes consilium statuerunt, diunicam corporalem. Polymitam autem, id est, decoratam omnium virtutum diversitate. Resperserunt autem tunicam hoedi sanguine, quia falsis eum testimoniis accusantes, in invidiam deduxere populi, peccata donantem omnium. Mittitur dehinc in cisternam, id est, in lacum; et Christus exspoliatus carne humana descendit in infernum. De cisterna quoque levatus ille Ismahelitis, id est, gentilibus venditur; et Christus postquam de inferno egreditur, ab omnibus gentibus fidei commercio comparatur.
Abbreviated transcription (Latin):
INSENECTUTE GEXUISSETEuM: Senescentienim
mundo in lucescens dĩ filius. permariae uirginis partum :
serus aduenit tam quam filius senec tutis. secundum sacra¬
tacempopulorum ex omnibus gentibus in corporexp̃i con¬
gregatã significauit: Somniu uero illud ꝑquod fratrũ
manipuli adorauerunt manipulũ eius: illud est quod in
nio tt̃ pl&ũ est : Adorauerunt cum oms regos terrae : õm̃s
gentes seruiente: scilic& ꝑfidem fructũ bonorũ operũ
offerentos ipseest quem sol & luna & om̃stellae adorant: de
ritas subimagi nelunae & omniu numerositas populorum
infigura stellarũ ad orat: unde patsuus increpauit eũdi¬
cens Num quideꝗoET MATERTUAEΤΡRATΡ
TEIAdORaBimuste: obiurgatio ista pacris duritia
populiis rahel significat: ꝓeo quod ex senatũ xpm essecog¬
unut de fratribus sollicitudinẽ gerer ci & ds̃ pac̃ misic
filiũ suum unigonicũ ut genus humanu peccatis lingui¬

Expanded text:
in senectute genuisset eum. Senescente enim in senectute genuisset eum. Senescente enim mundo, illucescens Dei Filius per Mariae Virginis partum, serus advenit, tamquam filius senectutis, secundum sacratatem populorum ex omnibus gentibus in corpore Christi congregatam sigificavit. Somnium vero illud per quod fratrum manipuli adoraverunt manipulum ejus, illud est quod in Christo completum est: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes serviofferentes. Ipse est, quem sol et luna et stellae adorant, de ritas sub imagine lunae, et omnium numerositas populorum in figura stellarum adorant. Unde pater suus increpavit eum dicens: Nunquid ego et mater tua, et fratres tui adorabimus te? Objurgatio ista patris duritiem populi Israel significat, pro ex quod ex se natum Christum esse cogilium suum, ut de fratribus sollicitudinem gereret. 5. Et Deus Pater misit Filium suum unigenitum, ut genus humanum peccatis langui
Abbreviated transcription (Latin):
et eam prophetarum et ipsius saluatoris pollutam cruor e
contraxerit: Posteauero proruperit populus gentium scili¬
cet ut futuri essent nouissimi qui erant prime et primi futuri
Cyptum eotqueeumpur iphar eunuchus pharao¬
uis : Vbi queritus : quomodo postea habere uxorem dicatur :
Tradunt hae braei emptum ab hoc ioseph obnimiam pulchri¬
tudinem inturpeministerium: et ad ño uiribus eius a refac¬
tis poste a electum esse iux tamorem hiero phantarum
in pontificatum helio poleos. et huius filiamesse a sene ⁊
qũ ae postea io sephuxorem acceperit: PANDATUR SPIR¬
TAliter Io seph quiuenditur a fratribus in aegyptum
perductus atq ibidem sublimatus est: Iosephunus exdu¬
odecim filiis ia cob quempater praeceteris filiis dilexit :¬
xp̃m dñm figurauit quem ds̃ pater secundum carnemnatũ
ceteris fratribus ex abraham stirpe progenit p̃tulit:
unde et ibi dicitur : AMABAT EUM MCOB Eo quod

Expanded text:
et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore et eam prophetarum et ipsius Salvatoris pollutam cruore contraxerit; postea vero prior aperit populus, gentium scilicet, ut futuri essent novissimi qui erant primi, et primi futuri gyptum, emitque cum Puliphar, eunuchus Pharaonis. Ubi quaeritur quomodo postea uxorem habere dicatur? Tradunt Htudinem, in turpe ministerium, et a domino, virilibus arefactis, postea electum esse, juxta morem Hierophantarum, in pontificatum Heliopoleos; et hujus filiam esse Assenez, quam postea Joseph uxorem acceperit. Joseph toria Joseph, qui venditur a fratribus, in Aegyptum perductus, atque ibidem sublimatus est. odecim filiis Jacob, quem pater prae caeteris filiis dilexit, Christum Dominum figuravit: quem Deus Pater, secundum carnem natum, caeteris fratribus ex Abraham stirpe genitis praetulit. Unde et ibi dicitur: Amabat eum Jacob, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
sed ñ eã inuenit peccati ex probratioqua mutauit confessio¬
nis amaritudo : post uero ia publicis signis anuli monilis
gestabat : quio dieque dicunt non hunc populu es sexpĩ
Nochaberenos semen abrabȩ sed ꝓlatis certissimis documen¬
tis nostrae uocationis uistificationis & glorificationis eru¬
bescunt si ne dubio & confunduntur & nos magis quase ius¬
tificatos esse facebuntur: pignora eium rofertha¬
bere secum ecdesia cũ accusar&ur nia iudeis quasi adul¬
tera trixlegis : Sedostendit uirgã signũ passionis &
monilȩ legis legictima: & anulũ pignus in mortalita¬
tis : quodaut̃  scriptura inducit pariente thaniar &
duos inucero gominos habentem quoruscilic& primus
quidicitur hara. misit manum suam et obstetrix ligauit coc¬
cinum et dehinc manum intrinsecus retrahente. posterior qui
phares uocatur porrexit manum et nascendo praecessit : figu¬
raliter congruit quod ostenderit isrł inlegemanum su am

Expanded text:
sed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessiosed non eam inuenit peccati exprobratio, quam mutauit confessionis amaritudo. post uero iam publicis signis anuli, monilis gestabat, quinec habere nos semen Abrahae. Sed prolatis certissimis documentis nostrae vocationis justificationisque et glorificationis, erubescunt sine dubio et confunduntur, et nos magis quam se justificatos esse fatebuntur. Pignora enim refert habere secum Ecclesia. Accusatur enim a Judaeis quasi adulteratrix legis; sed ostendit virgam signum passionis, et monile legis legitimae, et annulum pignus immortalitatis. Quod autem Scriptura dicit parientem Thamar et duos in utero geminos habentem, quorum scilicet primus, qui dicitur Zara, misit manum suam, et obstetrix ligavit coccinum; et dehinc illo manum intrinsecus retrahente posterior, qui Phares vocatur, porrexit manum, et nascendo processit: figuraliter congruit quod extenderit Israel in legis opera manum suam,