comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e dispendia ut hincatq inde suble¬
uantes senẽ fulero alarum suarum
ad uolandum exerceant. & in pristi¬
nos usus desueta iam reuocent pii
patris menbra. Quis nr̃m leuare
egrũ non fastidiat patrẽ: Quis fes¬
sum senẽ suis humeris ĩponat: qͦt
in ipsa hystoria uix credibile habe¬
tur. Quis ut pius sit. ñ hoc seruulis
mandet obsequium: At uͦ auib ñ
ẽ graue quod pietatis ẽ plenũ. non
eonerosum quod soluit᷑ nature¬
debito. N on recusant aues pascere
patrẽ. quod &̃ p̃scripta necessita¬
te sub terrore penarũ pleriq ho¬
minũ recusarunt: aues ñ scripta.
s nata lex stringit. Aues adhoc mu¬
nus nullo p̃cepto ꝯueniunt: s gr̃e
naturalis officio. Aues ñ erubescunt
reuerendi senis menbra portare. Est
enĩ uectura pietatis. quod eousq fre¬
quenti testificatione ꝑcrebuit. ut
congruȩ mercedẽ remunerationis
inuenerit. Nam romanoꝵ usu pia¬
auis uocat᷑. & qͦd uix uni imꝑatori

Expanded text:
naturae dispendia, ut hinc atque inde sublenaturae dispendia, ut hinc atque inde sublevantes senem fulcro alarum suarum ad volandum exerceant, et in pristinos usus desueta jam revocent pii patris membra? Quis nostrum levare aegrum non fastidiat patrem? Quis fessum senem suis humeris imponat, quod in ipsa historia vix credibile habetur? Quis ut pius sit, non hoc servulis mandet obsequium? At vero avibus non est grave, quod pietatis est plenum: non est onerosum, 102 quod solvitur naturdebito. Non recusant aves pascere patrem, quod etiam praescripta necessitate sub terrore poenarum plerique hominum recusarunt. Aves non scripta, sed nata lex stringit. Aves ad hoc munus nulla praecepta conveniunt, sed gratiae naturalis officia. Aves non erubescunt reverendi senis membra portare; est enim vectura pietatis, quod eo usque frequenti testificatione percrebuit, ut congruae mercedem remunerationis invenerit. Nam Romanoauis uocatur et quod uix uno imperatori
Abbreviated transcription (Latin):
ex auib cognoseant quid religionis
hospitib deferendũ. quȩ obsequia de¬
putanda Quib cornices &̃ picula sua
negare ñ soleant. His gͥ nos ianu¬
as claudimꝰ. quib aues animas suas
ꝯferunt. & quos illȩ consortio ꝓse¬
quunt᷑ discriminis: eos tecti ꝓhibe¬
mus hospitio. quoꝵ ue illȩ bella sus¬
cipiunt: his nos bella frequent᷑ in¬
ferimꝰ. Mentior si ñ sodomitani hec
fuit causa supplicii. Aut egyptiꝰ fu¬
ror genti hospite dũ bellum cona¬
tur inferre. inhospitalitatis penas
infide naufragio plebis exsoluit.
Quam uͦ rationabiliũ non excedat
pietatẽ ac prudentiã auis huiꝰ cle¬
mentia considerandũ. quã nec post
exemplũ quidẽ irracionabiliũ quis¬
quam nr̃m imitari potuit. Nam depo¬
sici patris artꝰ. ꝑ longeuũ senectutis
plumarũ tegmine alarũq remuigio
nudato: circũstans soboles penuis
ꝓpriis fouet. Et quid dicã: Collati¬
cio cibo pascit. quando & ipsa reꝑat

Expanded text:
ex auibus cognoscant quid reliex auibus cognoscant quid relihospitibus sit deferendum, quae obsequia deputanda, quibus cornices etiam pericula sua negare non soleant. His igitur nos januas claudimus, quibus aves etiam animas suas conferunt; et quos illae consortio prosequuntur discriminis, eos tecti prohibemus hospitio; et quorum illae bella suscipiunt, his nos bella frequenter inferimus. Mentior, si non Sodomitanis haec fuit causa supplicii: aut Aegyptius furor genti hospitae dum bellum conatur inferre, inhospitalitatis poenas infidae naufragio plebis exsolvit. 55. Quam vero rationabilium non excedat pietatem ac prudentiam avis hujus clementia considerandum, quam nec post exemplum quidem irrationabilium quisquam nostrum imitari potuerit. Nam depositi patris artus per longaevum senectutis plumarum tegmine alarumque remigio nudatos circumstans soboles pennis propriis fovet. Et quid dicam, collatitio cibo pascit, quando etiam ipsa reparat
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. Cyconias ferunt collecto ꝓfi¬
cisci agmine si quo ꝑgendũ putant.¬
& simul plerisq circa orientẽ locis
inuehi. & quasi tessera militari parit
om̃s moueri exercitũ credas cum sig¬
nis suis ꝑgere. sic om̃s uiandi comitan¬
diq & p̃eundi ordinẽ seruant. Corni¬
ces autẽ deducunt eas ac dirigunt. &
uelut quibdam turmis stipatricib
prosequunt᷑. adeo ut adium̃ta quedã
bellantib adũsus inimicas aues ꝯferre
credant᷑. & propriis ꝑiculis bella ali¬
ena suscipere. Cuiꝰ rei inditĩ: qr nul
lȩ ꝑ int̾uallum aliqͦo tẽporis residere
in illis locis repperiunt᷑. & qr cũ uul¬
nerib reu̾tentes manifesta quadã san¬
guinis sui uoce cet̾isq loquunt᷑ indi¬
ciis. grauiũ se certaminũ subisse ꝯflic¬
tum. Quis gͥ illis penam desertionis
here nitat᷑. scertatin om̃s deducti¬
onis munere officioq fungant᷑. Discãt
homines hospitalia seruare iura. &

Expanded text:
da est. Ciconias ferunt collecto profida est. Ciconias ferunt collecto proficisci agmine, si quo pergendum putant, et simul plerisque circa orientem locis inuehi et quasi tessera militari pariter omnes moueri. exercitum credas cum signis suis pergere: sic omnes uiandi comitandique et praeeundi ordinem seruant. cornices autem ducunt eas ac dirigunt et uelut quibusdam exuere stipatricibus prosequuntur, adeo ut adiumenta quaedam bellantibus aduersus inimicas aues conferre credantur et propriis periculis bella aliena suscipere. cuius rei indicium est quia nullae interuallo aliquo temporis residere in illis locis repperiuntur et quia cum uulneribus reuertentes manifesta quadam sanguinis uoce ceterisque locuntur indiciis grauium se certaminum subisse conflictum. quis igitur illis poenam desertionis here nitatur, sed certatim omnes deductionis munere officioque fungantur. discant homines hospitalia seruare iura et
Abbreviated transcription (Latin):
quod tuendũ sibi regali p̃c eptione
cõmittit᷑ : ꝓponit᷑ pena desidie. & ta¬
men plerũq obrepit incuria. ñ ser-¬
uantur excubiȩ. Necessitas enĩ que
inuito imponit obsequiũ. affert ple¬
rumq fastidium. Nichil ẽ enĩ tam fa¬
cile quin ut ñ habeat difficultatem
quorl facias. Inuitꝰ. gͦ & iugis labora¬
uerit affectũ. & ꝯtinua ac diuturna
potentia gignit insolentiã. Quẽ in¬
uenias hominũ qui sponte deponat
imꝑium. & ductus sui cedat insigne.
ro postremꝰ e pͥmo: Nos aũt non so¬
lum de primo. s &̃ de medio sepe
tendimꝰ. & pͥmos discubitꝰ in ꝯuiuio
uendicamꝰ. Ac si semel delatũ fuerit.
uolumꝰ ẽẽ ꝑpetuum. Ideo int̃ grues
equanimitas in laborib ẽ humilitas
in potestatib Ammonent᷑ ut exer¬
ceant custodiȩ uices. ñ ammonent᷑
ut de potestate decedant. qr ibi na¬
turalis quies sõm int̃pellanda ẽ. hic
uoluntarie sedulitatis gr̃a prestolan¬

Expanded text:
quod tuendum sibi regali praeceptione quod tuendum sibi regali praeceptione committitur! proponitur poena desidiae: et tamen plerumque obripit incuria, non seruantur excubiae. necessitas enim, quae inmto inponit obsequium, affert plerumque fastidium; nihil est enim tam facile, quin habeat difficultatem, quom facias inuitus. ergo et iugis labor auertit affectum et continua ac diuturna potentia gignit insolentiam. quem inueaiasinuenias hominum, qui sponte deponat imperium et ducatus sui cedat insigne ro postremus ex primo! nos autem non solum de primo, sed etiam de medio saepe contendimus et primos discubitus in conuiuio uindicamus ac, si semel delatum fuerit, uolumus esse perpetuum. ideo inter grues aequanimitas in laboribus est, humilitas in potestatibus. admonentur ut exerceant custodiae uices, non admonentur ut de potestate decedant, quia ibi naturalis quies somni interpelanda, hic uoluntariae sedulitatis gratia praestan
Abbreviated transcription (Latin):
hic erat pulcherrimꝰ rerũ status.
nec insolescebat quisquã ꝑpetua
potestate. nec diuturno seruitio
frangebatur. qr ⁊ sine inuidia erat
ordine muneris & tẽporis modera¬
tione dilata ꝓmotio. & tolerabili¬
or uidebat᷑. que cõmuni cadebat
sorte custodia. Nemo audebat ali¬
um seruitio p̃mere. cuiꝰ sibi succes¬
suri in honorẽ mutua forent sub¬
eunda fastigia. Nemini labor grauis.
quẽ dignitas secutura releuaret.
S postquã dñandi libido uendica¬
re cepit indebitas. & susceptas nolle
deponere potestates. postea quam
militia ñ ius cõmune cepit eẽ.s ser¬
uitꝰ. postea quã non ordo factus est
suscipiendȩ potentiȩ s studium uen¬
dicandȩ: cepit &̃ ipsa laboris func¬
tio duriꝰ sustinere. Et quȩ ñ ÷ uolun¬
taria: cito locum relinquit incuriȩ.
homines quã inuiti subeunt uigi¬
liarum munia: quã egre unusquisq
in castris ꝑiculũ sortitus excubat.

Expanded text:
Hic erat pulcherrimus rerum status, Hic erat pulcherrimus rerum status, nec insolescebat quisquam perpetua potestate, nec diuturno servitio frangebatur; quia et sine invidia erat ordine muneris et temporis moderatione delata promotio; et tolerabilior videbatur quae communi cadebat sorte custodia. Nemo audebat alium servitio premere, cujus sibi successuri in honorem mutua forent subeunda fastidia: nemini labor gravis, quem dignitas secutura relevaret. Sed postquam dominandi libido vindicare coepit indebitas, et indeptas nolle deponere potestates: posteaquam militiae non jus commune coepit esse, sed servitus: posteaquam non ordo factus est suscipiendae potentiae, sed studium vindicandae, coepit etiam ipsa laboris functio durius sustineri; et quae non est voluntaria, cito locum relihomines quam inuiti subeunt uigiliarum munera, quam aegre unusquisque in castris periculum sortitus excubat,
Abbreviated transcription (Latin):
uicẽ exequit᷑. & quã accepit grãm
pari custodia atq offitio repsentat:¬
Ideo nulla desertio. quia deuotio
naturalis. Ideo tuta custodia. qr
uoluntas libera. Hunc etiã uolan¬
tes ordinẽ seruant. & hac mode¬
ratione omnẽ laborẽ alleuant.
ut ꝑ uices fungant᷑ ductu sui mu¬
neris. Precedit enĩ una ceteris p̃¬
stituto sibi tẽpore. & quasi ante
signa p̾currit. deinde ꝯuertitur
& sequenti sortẽ ducendi agminiᷤᷤ
cedit. Quid hoc pulchriꝰ. &. laborẽ
omnib & honorẽ eẽ cõmunẽ. Nec
paucis arrogare potentiã. s qua¬
dam in om̃s uoluntaria sorte trañ¬
scribi. Antiq̃ hoc reipuplicȩ munꝰ.
& instar liberȩ ciuitatis ẽ. Sic apͥn¬
cipio acceptam a natura exemplo
auium politiam homines exerce¬
re ceperant. ut cõmunis ẽẽt labor.
cõmunis dignitas. ꝑ uices singuli¬
partiri curas. discerent. obsequia
imꝑiaq diuidere. nemo ẽẽt hono¬
ris exsors. nullus ĩmunis laboris:

Expanded text:
uicem exsequitur et quam accepit gratiam uicem exsequitur et quam accepit gratiam pari cura atque officio repraesentatideo nulla desertio, quia deuotio naturalis, ideo tuta custodia, quia uoluntas libera. hunc etiam uolantes ordinem seruant et hac moderatione omnem laborem adleuant, ut per uices fungantur ductus consilio munere. praecedit enim una ceteris praestituto sibi tempore et quasi ante signa praecurrit, deinde conuertitur et sequenti sortem ducendi agminis cedit quid hoc pulchrius, et laborem omnibus et honorem esse communem nec paucis adrogari potentiam, sed quadam in omnes uoluntaria sorte transcribi? antiquae hoc rei publicae munus et instar liberae ciuitatis est. sic a principio acceptam a natura exemplo auium politiam homines exercere coeperant, ut communis esset labor, copartiri curas discerent, obsequia imperiaque dividerent, nemo esset honoris exsors, nullus immunis laboris.
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ uitȩ in auib & oꝑum diu̾sitates.
ut aliȩ ament in cõmune ꝯsulere.
& collatis uirib uelut quandã cͤare
rẽ publicã ⁊ tanꝗͥ sub rege uiuere.¬
re. alie sibi quisq ꝓspicere. imꝑium
recusare. & si capiant᷑ indigno ue¬
lint exire seruitio. Ab his gͥ ordiam᷑.
quȩ nr̃o usui imitationẽ dederunt.
In illis enĩ politia quedam & mili¬
tia naturalis. in nob̃ coacta atq ser¬
uilis: quam in iusso & uoluntario
usu. Grues in nocte sollicitam exer¬
cent custodiã: dispositos uigiles
cernas. eͣ cet̾is ꝯsortib generis quies¬
centib alie circueunt & explorant.
uigore tutelam. Post ubi uigiliaꝵ
fuerit tẽpꝰ impletũ ꝑfuncta mune¬
re insõnum se pmisso clangore cõ¬
ponit. ut excitet dormientẽ. cui
uicẽ muneris traditura ẽ. At illa
uolens suscipit sortẽ. nec usunr̃o
inuita. & pigrior sõno renunti¬
at. s impigre suis excutit᷑ stratis.

Expanded text:
etiam uitae in auibus et operum diuersitates, etiam uitae in auibus et operum diuersitates, ut aliae ament in commune consulere et conlatis uihbusuiribus uelut quandam curare rem publicam et tamquam sub rege uiuere, aliae sibi quisque prospicere, imperium recusare et, si capiantur, indigno uelint exire seruitio. IAb his igitur ordiamur quae nostro se usui imitationem dederunt. in illis enim politia quaedam et militia naturalis, in nobis coacta atque seruilis. quam iniusso et uoluntario usu grues in nocte sollicitam exercent custodiam! dispositos uigiles cernas, et ceteris consortibus generis historia aliae circumeunt et explorant, uigore tutelam. post ubi uigiliarum fuerit tempus impletum, perfuncta. munere in somnum se praemisso clangore cooponitconponit, ut excitet dormientem cui uicem muneris traditura est. at illa uolens suscipit sortem nec usu nostro inuita et pigrior somno renuntiat, sed inpigre suis excutitur stratis,
Abbreviated transcription (Latin):
hyemis ꝯfinio quasi exacta estate se
referunt. quib nos in hospitali inima¬
nitate molimur insidias. & diu̾so ge¬
nere. nc̃ uifida sede deciꝑe. nc̃ fisco
fallere. ñc̃ laqueis eos captare ꝯten¬
dimꝰ. Cyconie reditꝰ uexillũ ueris
attollit. grues qr alta petunt. amãt
frequent᷑ ꝑegrinari. aliȩ aues ad manũ
se subitiunt. ⁊ mense herili assueset̃ tactuq
mulcent᷑: Aliȩ reformidant. aliȩ eisdẽ qͥb
hoĩes domiciliis delectant᷑. aliȩ secretã in
desertis uitã diligt̃ q̃ reqͥrendi s uictus
difficultatẽ lib̾tatis amore cõpensant.
aliȩ uocib tantũ strepũt aliȩ canoro
delectant suauiq modulami ẽ q̃dã ex na-¬
ta ali̧ exinstitutiõe diu̾sarũ uocũ oblocũ¬
tur discrimina. ut hominẽ putes
locutũ. cum locuta sit auis. Quã
psitaciẽ Sunt &̃ aliȩ simplices ut
colũbe. alie astutȩ ut ꝑdices. Gallꝰ
iactantior. pauus spetiosior. Sunt

Expanded text:
hyemis confinio, quasi exacta aestate se hyemis confinio, quasi exacta aestate se referunt. Quibus nos inhospitali immanitate molimur insidias, et diverso genere nunc infida sede decipere, nunc visco eos fallere, nunc laqueis captare contendimus. Ciconiae reditus vexillum veris attollit. Grues quia alta petunt, amant frequenter peregrinari. Aliae aves ad manum se subjiciunt, et mensae herili assuescunt, tactuque mulcentur: aliae formidant: aliae iisdem quibus homines domiciliis delectantur: aliae secretam in desertis vitam diligunt, quae requirendi sibi victus difficultatem libertatis amore compensant. Aliae vocibus tantum strepunt: aliae canoro delectant suavique modulamine. Quaedam ex natura, aliae ex institutione diversarum vocum obloquuntur discrimina; ut hominem putes locutum, psittaci est! sunt etiam aliae simplices ut columbae, aliae astutae ut perdices; gallus iactantior, pauus speciosior. sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾so ⁊ fortuito cibo. Est &̃ diu̾sitas
copularum. quarũ gr̃a carent q̃ alle
intendunt rapinis. Nam ꝓpt̃ auidi¬
tatẽ p̃dandi. uł ꝓpt̾ insidias explo¬
randi nec ipsis int̾ se ꝯuenit. & ideo
declinant sui copulam. Refurgit
enĩ auaritia ꝯsortiũ plurimoꝵ de¬
inde ꝯiunctio plurimoꝵ facile ip¬
sa se ꝓderet. his gͦ auib nichilẽ co¬
pulatoriũ. pret̾ iugale ꝯsortiũ. Ergo
aquilis accipitrib q hic usus ẽ uitȩ
Contra uͦ palũbes. grues. sturni. corui.
atq cornices. & turdi gaudent plu¬
rimoꝵ conexione. Alia quoq auiũ
genera enchoria.que manent in locis
semꝑ. alia aduenticia. quȩ obeunt
regiones alias. & ꝑacta hyeme reuer-¬
tunt᷑. Sunt alia que hyeme redeunt.
estate ꝑegrinant᷑ a nob̃. siue quod tẽ¬
pore alia hyemis ad calidiora se ꝯfe¬
rant. siue quod pleraq rursus estatẽ
in his locis exigant. quȩ ameniora no¬
uerunt. Turdi deniq autũpni fine

Expanded text:
diverso et fortuito cibo. Est etiam diversitas diverso et fortuito cibo. Est etiam diversitas copularum, quarum gratia carent, quae intendunt rapinis. Nam propter aviditatem praedandi, vel propter insidias explorandi, 99 nec ipsis inter se convenit; et ideo declinant sui copulam. Refugit enim avaritia consortium plurimorum. Deinde conjunctio plurimorum facile ipsa se proderet. His ergo avibus nihil est copulatorium praeter jugale consortium. Ergo aquilis accipitribusque hic usus est vitae. Contra vero palumbes, grues, sturni, corvi atque cornices, etiam turdi gaudent plurimorum connexione. Alia quoque avium genera enchoria quae manent in locis semper: alia adventitia quae obeunt regiones alias, et peracta hyeme revertuntur: sunt alia quae hyeme redeunt, aestate peregrinantur a nobis; sive quod alia hyemis tempore ad calidiora se conferant; sive quod pleraque rursus aestatem in iis locis exigant, quae amoeniora noverunt. Turdi denique autumni fine,
Abbreviated transcription (Latin):
suppeditat. Sane cũ ⁊ coluber lubri¬
cus om̃sq serpentes. Ideo enĩ serpenti
nom̃: indicum qr ñ possint ambulare
s serpere. Dracones quoq simili mo
do pisces pleriq sine pedib sint: nul¬
qr omnib uictus e terris. & ideo pedũ
munere fulciunt᷑. quia huiꝰmõi acd
escam querendam indigent ministe¬
rio. Itaq aliȩ uolucres unguib ar¬
mantur ad raptum ut accipitres &
aquile quȩ rapinã uenationis exer¬
cent. aliȩ uel ad incedendũ uel ad ci¬
bum sibi parandũ usu ministerioq
utunt᷑ accõmodo. Unum aũt nom̃
auiũ. s genera diu̾sa. Que quis possit¬
aut memoria aut cogitatione cõp¬
hendere : Sunt itaq aues quȩ car¬
ne uescunt᷑ ideo his ungues asperi.
curuatũ atq acutũ os. uelox uolatꝰ.
qm̃ rapto uiunt. ut possint facile
corripere p̃dam quã sequunt᷑. ꝓpere
uel ore ł unguib euiscerare. Sunt ꝙ̃
aues quȩ reꝑto pascunt᷑ semine. al

Expanded text:
suppeditat. Sane cum et coluber lubrisuppeditat. Sane cum et coluber lubricus omnesque serpentes ideo enim serpenti nomen est inditum, quia non possunt ambulare, sed serpere, dracones quoque simili modo ut pisces plerique sine pedibus sunt; nulquia omnibus victus e terris; et ideo pedum munere fulciuntur, quia hujusmodi ad escam quaerendam indigent ministerio. Itaque aliae volucres unguibus armantur ad raptum, ut accipitres et aquilae quae rapinam venationis exercent: aliae vel ad incedendum vel ad cibum sibi parandum usu ministerioque utuntur accommodo. Unum autem nomen avium, sed genera diversa; quae quis possit memoria aut cognitione comprehendere? Sunt itaque aves quae carne vescuntur. Ideo his ungues asperi, curvatum atque acutum os, velox volatus; quoniam raptu vivunt; ut possint facile corripere praedam quam sequuntur, propere vel ore vel unguibus eviscerare. Sunt etiam aves, quae reperto pascuntur semine: aliae
Abbreviated transcription (Latin):
similit usu nandi & munere delec¬
tant᷑. Unde pͥma cognatio uidet᷑
auib istis in esse cũ piscib qm̃ natan¬
di cõmune quoddã uidet᷑ utriq
generi ẽẽ ꝯsortium. Scda quoq
cognatio omnib auib ⁊ piscib ẽ.
eo quod uolantis usus. speties sit
natantis. Sic̃ enĩ aquã natando
piscis incidit: ita auis aerẽ uolatu
celeri secat. atq utriq generi simili¬
ter caude appetit alarũq remigi¬
um ut pisces ad priora se alis subri¬
gant. atq ad ulteriora ꝓcedant.
Caude quoq gub̃naculo uelluelint
se facile ꝯuertant. uel impetu quo¬
dam eregione it̃ suũ dirigant.
Aues quoq aeri uolatib suis uelut
aquis innatant. & quasi quedam
extendunt brachia. Cauda quoq
se uel ad suꝑiora subrigunt. uł ad
inferiora demergunt. Unde qm̃ in
ñnullis idẽ usus & speties. ideo de
aquis utriꝰq generis natiuitas diui¬
na p̃ceptione ꝓcessit. Dixit enĩ ds̾.
Producant aquȩ reptilia animaꝵ

Expanded text:
similiter usu natandi et munere delecsimiliter usu natandi et munere delectantur. Unde prima cognatio videtur avibus istis esse cum piscibus; quoniam natandi communia quaedam videntur utrique generi esse consortia. Secunda quoque cognatio omnibus avibus et piscibus est; eo quod volantis usus species sit natantis. Sicut enim aquam natando piscis incidit, ita avis aerem volatu celeri secat. Atque utrique generi similiter caudae suppetit alarumque remigium; ut pisces ad priora se alis subrigant, atque ad ulteriora procedant, caudae quoque gubernaculo vel quo velint se facile convertant, vel impetu quodam e regione iter suum dirigant. Aves quoque aeri volatibus suis velut aquis innatant, et quasi quaedam extendunt brachia, cauda quoque se vel ad superiora subrigunt vel ad inferiora demergunt. Unde quoniam in nonnullis idem usus et species, ideo de aquis utriusque generis nativitas divina praeceptione processit. Dixit enim Deus: Producant aquae reptilia animarum
Abbreviated transcription (Latin):
dio reuolatis ex equore. & ad lit ora
tuta cum clamore ꝯtenditis: Quo
mͦ cõ fulicȩ. quȩ maritimo delec¬
tant᷑ ꝓfundo. refugentes quam
p̃senseritis cõmotionẽ maris ĩ ua¬
do luditis. Ipsa ardea que paludi¬
b inherere. ꝯsueuit. notas deserit
sedes. hymbresq formidans supra
nubes uolat. ut ꝓcellas nubiũ sen
te uentoꝵ motu ad tutiora. & tc̃
tẽporis dulciora sibi stagna seꝯ
ferant. atq in abscondito t̾rarũ
sinu cognita sibi alim̃ta rimen¬
tur. Nocturnas aũt anserũ quis
ñ miret᷑ excubias. qui uigilias suas
&̃ cantꝰ assiduitate testant᷑. Deniq
eo etiã romana capitolia a gallo
hoste seruarunt. Merito illis de¬
besroma qd̵ regnas diitui dormiebãt̃
uigilabant anseres. Ideo illis diebꝰ
anseri sacrificas. & ñ ioui. Cedunt
dii ur̃i anserib. a quib se sciunt ẽe
defensos: ne ⁊ ipsi ab hoste caꝑen
pisciũ. de his auib quȩ assuete st̃
aquis sermo successit. quia ⁊ ipse

Expanded text:
dio revolatis ex aequore, et ad littorum dio revolatis ex aequore, et ad littorum tuta cum clamore contenditis. Quomodo etiam, fulicae, quae maritimo delectamini profundo, refugientes quam praesenseritis commotionem maris, in vado luditis. Ipsa ardea quae paludibus inhaerere consuevit, notas deserit sedes, imbresque formidans supra nubes volat; ut procellas nubium sentte ventorum motu ad tutiora et tunc temporis dulciora sibi stagna se conferant, atque in abscondito terrarum sinu cognita sibi alimenta rimentur. Nocturnas autem anserum quis non miretur excubias, qui vigilias suas etiam cantus assiduitate testantur? Denique eo etiam Romana Capitolia a Gallo hoste servarunt. Merito illis debes, Roma, quod regnas. Dii tui dormiebant, vigilabant anseres. Ideo illis diebus 98 anseri sacrificas, non Jovi. Cedunt enim dii vestri anseribus, a quibus se sciunt esse defensos, ne et ipsi ab hoste caperepiscium, de iis avibus quae assuetae sunt aquis, sermo successit; quia et ipsae
Abbreviated transcription (Latin):
draiꝰ gr̃a uentis se cõmittit & fluctibꝰ.
Parum: hoc. adiungit totidẽ alios
tot dieb infidi maris tanquillitatẽ
ture iam sollempnitate fundatũ.
Iua teneros fetꝰ non latibulis aliqͥbꝰ¬
abscondit aut tectis. nec includit
cauernis s nudo ⁊ rigenti cõmittic
solo. nec defendit a frigore. s diui¬
no fotu quo magis ceta despiciat.
tuciores fouere existimat. Quis nr̃m
paruulos suos ñ uestimentis tegat.
tectisq abscondat: quis ñ claudat
eos septis cubiculoꝵ: Quis ñ ita
diligent̃ undiq fenestras obstru-¬
at. ne qua possit aura penetrare:
Merito quos tam sollicite indu¬
mus ac fouemꝰ. ex uimꝰ eos clem̃tiȩ
celestis inuolucło. Altyone uero
quos nudos ꝓiecit. eos diuino ues-¬
tit indutu. Nec uos p̃teribo mer¬
gi. quibꝰ assiduitate mergendi no-¬
men hoc hesit. Quomͦ sepe mergen¬
tes aurarũ signa colligitis. & p̃ui¬
dentes tẽpestatẽ futurã. ꝓpere me-¬

Expanded text:
de dei gratia uentis se committit et fluctibus. de dei gratia uentis se committit et fluctibus. parum est hoc. adiungit totidem alios tot diebus infidi maris tranquillitatemm suum naturae iam sollemnitate fundatum. illa teneros fetabscondit aut tectis, nec includit cavernis, sed nudo et rigenti committit solo; nec defendit a frigore, sed divino fotu, quo magis caetera despiciat, tutiores fore existimat. Quis nostrum parvulos suos non vestimentis tegat, tectisque abscondat? Quis non claudat eos septis cubiculorum? Quis non ita diligenter undique fenestras obstruat, ne qua possit aura vel leviter penetrare? Merito quos tam sollicite induimus ac fovemus, exuimus eos clementiae coelestis involucro: halcyone vero quos nudos projicit, eos divino vestit indumento. Nec vos praeteribo, mergi, quibus ab assiduitate mergendi nomen hoc haesit; quomodo saepe mergentes aurarum signa colligitis, et praevidentes tempestatem futuram, propere me
Abbreviated transcription (Latin):
quib nullos motꝰ ꝓcellose tẽpesta¬
tis horrescant. Nonne uos passeribꝰ
culȩ ꝯtẽplatione & insurgit mare
& repente cõpͥmit᷑. atq asꝑa hy-¬
emis int̾ graues ꝓcellas tẽpestatas
uentoꝵ det̾git cęli nubila fluc¬
tusq cõponit. elementis omnib
subito infusa tranquillitas: quant̃
p̃sumere debeas ohomo. ad imagi¬
nem cdi factꝰ agnoscis. si tam̃ auicu¬
iȩ istiꝰ fidẽ studio deuotionis imi¬
teris. Illa tẽpestates uidens insur¬
gere. seuire uentos. int̾ hib̃ni seua
non reuocat᷑. neq reflectitur s im¬
pellit᷑. deniq in littor & sua ouaꝰ
stituit. ubi ea relabente fluctu ma¬
dida ad huc harena suscipiat. nec
insurgentes adhuc fluctus quos ĩ¬
murmurare atq allabi uideat. re¬
formidat. Et ne putes qͦd ouoꝵ
uideat᷑ habere ꝯtẽptum: continuo
ubi ddeposuerit oua nidificat. & suo
partꝰ corꝑe fouet. Nec saluti ꝓprie
alluuionẽ litoris ꝑtimescit. s secura

Expanded text:
quibus nullos motus procellosae tempestaquibus nullos motus procellosae tempestatis horrescant. nonne uos passeribus sculae contemplatione et insurgit mare, et repente comprimitur, atque aspera hyemis inter graves procellas tempestatesque ventorum detergit coeli nubila, fluctusque componit elementis omnibus subito infusa tranquillitas; quantum praesumere debeas, o homo, ad imaginem Dei factus, agnoscis; si tamen aviculae istius fidem studio devotionis imiteris. Illa tegere, saeuire uentos inter hiberni saeua, non reuocatur neque reflectitur, sed inpellitur. denique in litore sua oua constituit, ubi ea relabente fluctu madida adhuc harena suscipiat, nec insurgentes fluctus, quos immurmurare atque adlabi uideat, reformidat. et ne putes quod ouorum uideatur habere contemptum, continuo, ubi deposuerit oua, nidificat et suo partus corpore fouet nec saluti propriae adluuione litoris pertimescit, sed secura
Abbreviated transcription (Latin):
maritima. quȩ in litorib fetꝰ suos
edere solet. ita ut in harenis oua
deponat. medio fere hyemis. Nam
id tẽporis fouendis habet deputa¬
tum partub quando maxime in¬
surgit inare. litoribq uehementior
fluctus illidit᷑. quo magis repenti¬
ne placiditatis sollẽpnitate. auis
huiꝰ eluceret gr̃a. Namq ubi undo¬
sum fuerit mare. positis ouis subito
mitescit. & om̃s cadunt uentoꝵ ꝓ
celle. flatꝰq aurarũ quiescunt. ac
placidum uentis stat mare. donec
oua fouet alcyone sua: septẽ autem
dies fotꝰ sunt. Quib decursis: educit
quoq septẽ adiungit dies. quibꝰ enu¬
triat partꝰ suos. donec incipiant ad¬
olescere. Nec mireris. tam exiguum
nutrimenti tẽpꝰ. cum absolutio fe¬
tuum tam paucoꝵ. dierũ sit. Gan¬
tam aũt grãm minuscula auis di¬
uinitꝰ indultam habet. ut hos .xiii.
dies nautici p̃sũptȩ serenitatis ob¬
seruent. quos & alcionidas uocant.

Expanded text:
maritima, quae in litoribus fetus suos maritima, quae in litoribus fetus suos edere solet, ita ut in harenis oua deponat medio fere hiemis. nam id temporis fouendis habet deputatum partibus, quando maxime insurgit mare litoribusque uehementior in inliditur. quo magis repentinae placiditatis sollemnitate auis huius eluceret gratia. namque ubi undosum fuerit mare, positis ouis subito mitescit et omnes cadunt uentorum procellae Batusque aurarum quiescunt ac placidum uentis stat mare, donec oua fouet alcyone sua. septem autem dies fotus sunt, quibus decursis educit quoque septem adiungit dies, quibus enutriat partus suos, donec incipiant adolescere. nec mireris tam exiguum nutriendi tempus, cum absolutio fetuum tam paucorum dierum sit. tantam autem gratiam minuscula auis diuinitus indultam habet, ut hos quattuordecim dies nautici praesumptae serenitatis obseruent, quos et alcyonidas uocant,
Abbreviated transcription (Latin):
resonet ac resultet. S unde michi
cignea carmina: quȩ &̃ subgͣui mor¬
tis ĩminentis terrore delectant. Un¬
de michi illos naturalis modulos
cantilenȩ. quib &̃ paludes sonore
cantꝰ edunt dulcissimi suauitatẽ:
Unde mͥ uoces gaiȩ. psitaci. dulce¬
dinẽq merularũ: Utinã saltim
luunia canat. quȩ dormentẽ de
sõno excitet. Ea enĩ auis signare
solet diei surgentis exortũ.&. effusi¬
orem diluculo deferre leticiam.
Tamen si illoꝵ. suauitas de est. sunt
gementes turtures & raucȩ colũbȩ.
t um &̃ cornix plena uoce pluuiã
uocat. unde rurale auiarũ sermo¬
ne quo possumꝰ scientiã quã nos
rusticani docuerunt ꝑsequamur.
Et qm̃ de aquatilib. reptilib dix¬
imus. arduum: ut subito ad aues
cȩli sermo nr̃ ascendat. Ꝙ id̃o de
his auib pꝰ dicamꝰ. quȩ circa aq̃s
maris fluminũq ũsant᷑. cum quibꝰ
possumus emergere. Itaq ab alt̾io¬
ne sermonẽ adoriamur. Ea auisẽ

Expanded text:
resonet ac resultet. sed unde mihi resonet ac resultet. sed unde mihi cygnea carmina, quae etiam sub graui mortis inminentis terrore delectant? unde mihi illos naturales modulos cantilenae, quibus etiam paludes sonorae cantus edunt dulcissimos suauitate ? unde mihi uoces sittaci dulcedinemque merularum? utinam hoc luscinia canat, quae dormientem de somno excitet; ea enim auis signare solet diei surgentis uersari et effusiorem diluculo deferre laetitiam. tamen si illorum suauitas deest, sunt gementes turtures et raucae columbae, tum etiam cornix plena uoce pluuiam uocat. unde rurale in sermone quo possumus, scientia quam nos rusticani docuerunt persequamur. Et quoniam de aquatilibus reptilibus diximus, arduum est ut subito ad aues caeli sermo noster ascendat. et ideo de his auibus prius dicamus, quae circa aquas maris fluminumque uersantur, cum quibus possumus emergere. itaque ab alcyone sermonem adoriamur. ea est auis
Abbreviated transcription (Latin):
ad uigilandum gr̃a ꝓuocet᷑. Neq uͦ
uile putet᷑ quod potuit p̃terire.
cum sit t̾cia pars in animantib
creature. Tria enĩ ẽe genera ani¬
mantiũ non dubium ÷. Terrenum.
uolatile aquatile. Deniq sic scrip¬
tum ẽ. Ediicant aquȩ reptilia ani¬
marũ uiuentiũ scđ̾m genus. & uo¬
latilia uolantia suꝑ terram secus
firmamentũ celi sc̃m genꝰ. Reuo¬
camur ad suꝑiora. sicut obliuiosi
iuiatores. Qui cum in ꝯsulto p̃terie¬
rint an sua reuertentes uestigia. in¬
repetito itineris labore suscipiunt:¬
Est tam̃ ꝙ̃ bonꝰ uiator. qui dispendi¬
um regressionis. reliqui itineris cõ¬
pendiosa celeritate cõpenset. ut
mͥ faciendum arbitror. maxime cũ
de auib sermo sit. quȩ solent oculõ
hominũ uolatu ꝓꝑatiore p̃stringe¬
re. Quid enĩ ꝯuenit in his demorari:
in quib celeritas placere ꝯsueuit:
Auiꝰ gͥ atq inusitatꝰ in tali genere
scriptionis sermo ñr canoris auib

Expanded text:
ad uigilandum gratia prouocetur. neque uero ad uigilandum gratia prouocetur. neque uero uile putetur, quod potuit praeteriri, cum sit tertia pars in animantibus creaturae. tria enim genera animantium esse non dubium est, terrenum uolatile aquatile. denique sic scriptum est: educant aquae reptilia animarum uiuentium secundum genus et uolatilia uolantia super terram secus firmamentum caeli secundum genus. Reuocanmr ad superiora sicut obliuiosi matores, qui cum inconsulto praeterierint, in sua reuei-tentes uestigia inrepetito itineris labore suscipiuntest tamen etiam bonus uiator, qui dispendium regressionis reliqui itineris compendiosa celeritate compenset, ut mihi faciendum arbitror, maxime cum de auibus sermo sit, quae solent oculos hominum uolatu properatiore praestringere. quid enim conuenit in his demorari in quibus celeritas placere consueuit? auius igitur et inusitatus in tali genere scriptionis sermo noster canoris auibus I
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ nob deuocionis amiseramꝰ. Quis it
sensum hominis gerens ñ erubescat.
sine psalmoꝵ celebritate diem clau¬
dere.cum os minutissimȩ aues sol¬
lempni deuotione & dulci carmine
ortiis dierum ac noctium ꝓsequan¬
tur. Redeat gͥ nobis uolaticꝰ sermo.
qui pene fuerat ex oculis elapsus.
& aquilȩ modo alta petens uolatꝰ
suos obduxerat nubib Nisi quia
oculos abluti aqua dum de gur¬
gite leuamꝰ ad celum speculati ua¬
cuum aeris uolatib ferri. ad ne¬
cessitatẽ stili putauimꝰ ẽẽ reuocan¬
dum. Eritis uos iudices qui estis
aucupes uerbi. utrum ꝯsultiꝰ euo
lapsus. Nec uereor ne fastidiũ nob̃
obrepat in uolatilib requirendis.
quod ñ obrepsit in gurgitib ꝑscru¬
tandis. aut aliqui nob in disputa¬
tione obdormiat. cum possit aui¬
um cantib excitari s ꝓfecto qui
int̃ mutos pisces uigilauerit. non
dubito quod int̃ canoras aues sõ¬
num sentire ñ possit. cum tali

Expanded text:
dae nobis deuotionis amiseram. qui enim dae nobis deuotionis amiseram. qui enim sensum hominis gerens non erubescat sine psalmorum celebritate diem claudere, cum etiam minutissimae aues sollemni deuotione et dulci carmine ortus dierum ac noctium prosequantur? redeat igitur nobis uolaticus sermo, qui paene fuerat lapsus ex oculis et aquilae modo alta petens pondus suos obduxerat nubibus, nisi quia oculos abluti aqua dum de gurgite leuamus ad caelum, speculati uacuum aeris uolatibus ferri ad necessitatem stili putauimus esse reuocandum. eritis uos iudices, qui estis aucupes uerbi, utrum inundauerunt lapsus. nec uereor ne fastidium nobis obrepat in uolatibus requirendis, quod non obrepsit in gurgitibus perscrutandis, aut aliqui ex nobis in disputatione obdormiat, cum possit auium cantibus excitari. sed profecto qui inter mutos pisces uigilauerit non dubito quod inter canoras aues somnum sentire non possit, cum tali
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria de natura auiũ dispis¬
tatio. ⁊ sermo huiꝰmõi nob̾ cũ ipsis
auib euolauerat. fit enĩ natura q̃dã
ut hi qui aliquid intuent᷑. uel dicen¬
do exp̾mere uolunt. eoꝵ qualitatẽ
quȩ uel intuent᷑ uel loquant᷑ assu¬
mant. ut & cum pigriorib immore¬
mur & cum uelocib celeri rapiamur
aspectu. Stilo quoq aut tardiore
utam̃ aut rapido. Itaq dum caueo
ne mari demersa p̃teream. & aquis
oꝑta me lateant. effugit omne uola¬
tile. Quia dum inclinatusimos aqua¬
rum gurgites scrutor: aerios ñ respexi
uolatꝰ. nec umbra saltẽ pennȩ me p̃¬
petis reclinauit. quȩ in aquis potuit
relucere. Uerũ ubi negotiũ omne ex¬
peditum putaui. & absolutũ ẽẽ me cre¬
munere. ethera cantu mulcere ꝯsuer̃t.
qͥd uelut sollẽpnit̃ surgente & occi¬
dente die instaurare ꝯsuerunt. ut de¬
cursi uel adoriendi nocturni iuxta¬
ae ddiurni tẽporis laudes suo referant
creatori. Magnũ gͥ incentiuũ excitan¬

Expanded text:
necessaria de natura avium disputatio, et sermo hujusmodi nobis cum ipsis avibus evolaverat. Fit enim natura quadam, ut hi qui aliquid intuentur, vel dicendo exprimere volunt, eorum qualitatem quae vel intuentur vel loquuntur, adsumant; ut cum pigrioribus immoremur, et cum velocibus celeri rapiamur adspectu, stylo quoque aut tardiore utamur aut rapido. Itaque cum caveo ne mari demersa praetereant, et aquis operta me lateant, effugit omne volatile; quia dum inclinatus imos aquarum gurgites scrutor, aerios uolatus, nec umbra saltem pinnae me praepetis lacrimae, quae in aquis potuit relucere. uerum ubi omne negotium expeditum putaui et absolutum esse me cremunere aethera cantu mulcere consuerunt. quod uelut sollemniter surgente et occidente die instaurare consuerunt, ut decnrsidecursi uel adoriendi nocturni iuxta diurnique temporis laudes suo referant creatori. magnum igitur incentiuum excitan
Abbreviated transcription (Latin):
res depectunt uellera. quȩ ad usus
sibi ꝓprios diuites uendicarunt.
uirde ⁊ dñs ait. Quid existis uidere¬
in desertum: hominẽ inollibꝰ̾ uesti¬
mentis indutum: Ecce qui molli¬
bus uestiunt᷑ in domib regum st̃.
Cameleon quoq diu̾sas sp̃es fert᷑
uario colore mentiri. Lepores cer¬
te qͦd de proximo facile cognouimꝰ.
hyeme albescere. estate in suũ co¬
lorem redire ñ dubiumẽ. Hec idõ
libaui. ut ad cõmutationis fidem
quȩ in resurrectione futura ẽ. etiã
ista exempla nos ꝓuocent. s ita ut
cõmutationẽ illam dicamꝰ. quam

Expanded text:
res depectunt uellera, quae ad usus res depectunt uellera, quae ad usus sibi proprios diuites uindicarunt. unde et dominus ait: quid existis in desertum? uidere hominem mollibus uestimentis indutum? ecce qui mollibus uestiuntur in domibus regum sunt. chamaeleon quoque diuersas species fertur uario colore mentiri. lepores certe, quod de proximo facile cognouimus, hieme albescere, aestate in suum post colorem redire non dubium est. haec ideo libaui, ut ad commutationis iidem, quae in resurrectione futura est, etiam ista exempla nos prouocent, sed ita ut commutationem illam dicamus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ipse insuaue qͥddam canunt. Habent
enĩ in rauco illo gratam uocis suȩ mͣ¬
mure suauitatẽ. quam nos fracto tu¬
barum sonitu. lentiꝰ pͥmũ uidem᷑ imi¬
tari. Quo crepitu ad excitandos animõ
inuigorẽ nichil aptius estimat᷑. Et
hec illis gr̃a manet. cum pulmonẽ re-¬
spirandiq munꝰ atq usum ne quaquã
habere prodant᷑. s aerio uesci spirami¬
ne. Deniq si quis eas uł fucos ꝑfundat
oleo ꝓpere necant᷑. eo qͦd obstructis po¬
ris aerium spiramen illud haurire nõ
possint. ꝯtinuoq si quis acetum his
suꝑfundat. illico reuiuescunt. eõ qͦd
uis aceti cito illos poros qui concretiore
enum ea cõplecti que de uerme indo
tradidit historia. uel eoꝵ. relatio qui
uidere potuerunt. Fertur hic corni¬
ger uermis ꝯũti pͥmũ in spetiẽ cauł.
atq in eam mutari naturã. Inde ꝓ¬
cessu quodam fieri bambiliꝰ. Nec eam
tam̃ formam figuramq custodit. s
assumere: ex his folus Mollia illa se¬

Expanded text:
ipsae insuave quiddam canunt; habent ipsae insuave quiddam canunt; habent enim gratam in rauco illo vocis suae murmure suavitatem, quam nos fracto tubarum sonitu lentius primum videmur imitari, quo crepitu ad excitandos animos in vigorem nihil aptius aestimatur. Et haec illis gratia manet, cum pulmonem respirandique munus atque usum nequaquam habere prodantur; sed aerio vesci spiramine. Denique si quis eas superfundat oleo, propere necantur; eo quod obstructis poris aerium spiramen illud haurire non possint: continuoque si quis acetum his superfundat, illico reviviscunt, eo quod vis aceti cito illos poros, qui concretione enum ea complecti quae de verme Indico tradit historia, vel eorum relatio qui videre potuerunt. Fertur hic corniger vermis converti primum in speciem caulis, atque in eam mutari naturam; inde processu quodam fieri bombylius; nec eam tamen formam, figuramque custodit, sed assumere. Ex his fol
Abbreviated transcription (Latin):
tet ratio nature. ut ⁊ illa ad uolan¬
dum uel ad rapiendum cybum usu
accõmodo fulciant᷑: & ista ad natan¬
dum adium̃ta habeant cõpetentia.
quo meliꝰ possint aquis suꝑnatare.
& quasi remis quibdam ita pedib
suis menbrane illiꝰ extensione lati¬
orib aquarũ fluenta ꝓpulsent. Cyg¬
nus quoq cur ꝓceriore collo utatur
inꝓmptum ẽ. ut qr ẽ paululũ pigri¬
or corpore. nec facile pot̃ aquarũ
inferiora penetrare. ceruicẽ exten¬
dit ad p̃dam. Quȩ quasi p̃uia reliqͥ
corporis. escam quam inuenerit rapiat.
atq eruat de ꝓfundo. Adde illud quia
suauior ⁊ magis canorus ꝑ procera mo
dulus colla distinguit᷑. & longior exera¬
tatione purior. longe resultat. Quã
dulcis etiam in exiguo cicadis guttu¬
re cantilena: quarũ cantib medio
estu arbusta rũpunt᷑. Et quod mag̃
canore meridianis calorib quo purio¬
rem aerem id temporis attrahant sp̃u.
eo cantꝰ resonant clariores. Nec apes

Expanded text:
tet ratio naturae, ut et illa ad uolantet ratio naturae, ut et illa ad uolandum uel ad rapiendum cibum usu adcommodo fulciantur et ista ad natandum adiumenta habeant conpetentia, quo melius aquis possint supernatare et quasi remis quibusdam ita pedibus suis membranae illius extensione latioribus aquarum fluenta dominaris. cygnus quoque cur proceriore collo utatur in promptu est, ut, quia est paulolum pigrior corpore nec facile potest aquarum inferiora penetrare, ceruicem extendat ad praedam, quae quasi praeuia reliqui corporis escam quam inuenerit rapiat atque eruat de profundo. adde illud, quia suauior et magis canorus dulus colla distinguitur, et longiore exercitatione purior longe resultat. Quam dulcis etiam in exiguo cicadis gutture cantilena, quarum cantibus medio aestu arbusta rumpuntur, eo quod magis canorae meridianis caloribus, quo puriorem aerem id temporis attrahunt spiritu, eo cantus resonant clariores. Nec apes
Abbreviated transcription (Latin):
eo qͦd aer ꝑspicuus sit. & ad uidendũ
purior. in aere uolantia genera dix̃
aĩantiũ & ne moueat qd̾ ait secus
firmamentũ cęli. ñ ꝓprie firmamen¬
tum hic posuit. s abisiue: eo quod
cõparatione illiꝰ etherii illiꝰ corꝑis.
etiã iste aer quẽ possumꝰ oculis cõ-¬
p̃hendere quasicrassus & den¬
sior uicẽ habeat firmam̃ti: Nunc
qr diximꝰ quȩ uolatilia quã natu¬
ram habeant uel grãm. & ea pauca
de multis. Neq enĩ uacat uniu̾sa
describere. cum sint similia atq
eiusdẽ generis. tam̃ aues ipsȩ quã
int̃ se diu̾sitatẽ habeant ꝯsideremꝰ.
Inuenimꝰ enĩ cornicis pedes uelut
quib dam digitis distantib separa¬
tos atq diuisos. corui quoq atq¬
pedes. auiũq que carne uescantur
quasi incuruos atq sinuatos. uelut
ad p̃dam paratos. Ea uͦ quȩ natan¬
di hñt usum ⁊ consuetudinẽ. latos
hñt pedes. & menbrana quad am
illos digitos pedum sibi copulatos
atq ꝯiunctos in quo ãmirabilis pa¬

Expanded text:
ideo quod aer perspicuus sit, et ad videndum purior, in aere volitantia genera dixit animantium. Et ne moveat quod ait, secus firmamentum coeli, non proprie firmamentum hic posuit, sed abusive; eo quod comparatione aetherei illius corporis etiam iste aer quem possumus oculis comprehendere, quasi crassior et densior vicem habeat firmamenti. 74. Nunc quia diximus quae volatilia, quam naturam habeant et gratiam, et ea pauca de multis; neque enim vacat universa describere, cum sint similia atque ejusdem generis; tamen aves ipsae quam inter se diversitatem habeant consideremus. Invenimus enim cornicis pedes velut quibusdam digitis distantibus separatos atqpedes, auium quae carne uescuntur quasi incuruos atque illud, uelut ad praedam paratos. ea uenustior, quae natandi habent usum et consuetudinem, latos habent pedes et membrana quadam illos digitos pedum sibi copulatos atque coniunctos. in quo admirabilis pa
Abbreviated transcription (Latin):
Quis piscib hec annuntiat loca pre¬
cipit tempora. Quis tribuit disposi¬
tionẽ uiandi. comitandi ordinẽ. me¬
tas & tẽpora reuertendi: homines st̃.
imꝑatorẽ habent cuiꝰ spectat᷑ imꝑiũ:
procedit thessara. proponunt᷑ edic¬
ta ꝓuincialib ut ꝯueniant. tribuniꝰ
militum littere dirigunt᷑. dies statu¬
tuitur. & pleriq ad dies statutos oc¬
currere ñ queunt. Quis imꝑator pis¬
cib p̃ceptum dedit: Quis doctor
hanc tribuit disciplinã: Qui meta¬
tores itinera disponunt: Qui duces
it dirigunt. ut nulliꝰ desit occursus:
S agnosco quis ille sit imꝑator. qui
ordinatione diuina sensib uniu̾soꝵ
suum infundat imꝑium. qui tacitꝰ
mutis animantib naturalis disci¬
plinȩ ordinẽ tribuat. nec solũ mag¬
na penetret. s etiã ꝑ minima queq

Expanded text:
Quis piscibus haec annuntiat loca, praeQuis piscibus haec annuntiat loca, praecepit tempora? Quis tribuit dispositionem viandi, comitandi ordinem, metas et tempora revertendi? Homines suum imperatorem habent, cujus exspectatur imperium, procedit tessera, proponuntur edicta provincialibus ut conveniant, tribunis militum litterae diriguntur, dies statuitur; et plerique ad dies statutos occurrere non queunt. Quis imperator piscibus praeceptum dedit? Quis doctor hanc tribuit disciplinam? Qui metatores itinera disponunt? Qui duces iter dirigunt, ut nullius desit occursus? Sed agnosco quis ille sit imperator, qui ordinatione divina sensibus universorum suum infundat imperium, qui tacitus mutis animantibus naturalis disciplinae ordinem tribuat; nec solum magna penetret, sed etiam per minima quaeq
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: illic quietũ euum exigunt:
discretã ab insulis & ab omnib mari¬
timarum urbium contagiis separa¬
tas habent suas regiones. & habita¬
cula distributa: manent in his in offen¬
so uicinoꝵ limite. nec uago transitu
patrium solum diligunt. & in his in¬
morari dulce arbitrant᷑: quȩ ideo ele¬
gerunt. ut solitariã uitam remota
possint arbitroꝵ int̾pellatione tran¬
sigere. Sunt tam̃ aliqua genera pis¬
cium. qui ñ ingenii facilitate loca mu¬
tent. s fouendi partꝰ necessitate. quẽ
oportuno atq legitimo ꝓcurantes
tẽpore. ex plurimis locis ac diu̾so ma¬
ris sinu in numi. uelud cõmuni ꝯsilio
ꝯuenientes coniuncto agmine aqͥlõis flatꝰ
petunt. & ad illud septẽtrionaliũ ma¬
re partium quadã naturȩ lege ꝯten¬
dunt: dicas si ascendentes uideas reu¬
ma quoddam ẽẽ. ita ꝓruunt. fluctusq
int̾secant. ꝑ propontidẽ in euxinũ
portum uiolento impetu ꝓfluentes.

Expanded text:
erunt. illic quietum aeuum exigunt erunt. illic quietum aeuum exigunt discreta ab insulis et ab omnibus maritimarum urbium contagiis separata habent suas regiones et habitacula distributa. manent in his inoffenso uicinorum limite nec uago transitu amquam patrium solum diligunt et in his inmorari dulce arbitrantur. quae ideo elegerunt, ut solitariam uitam remota possint arbitrorum interpellatione transigere. sunt tamen aliqua piscium genera, qui non ingenii facilitate loca mutent, sed fouendi partus necessitate, quem oportuno atque legitimo procurantes tempore ex plurimis locis ac diuerso maris sinu uelut communi consilio conuenientes coniuncto agmine aquilonis maria petunt, et ad illud Septentrionalium mare partium quadam naturae lege contendunt. Dicas, si ascendentes videas, rheuma quoddam esse, ita proruunt, fluctusque intersecant, per Propontidem in Euxinum pontum violento impetu profluentes.
Abbreviated transcription (Latin):
in uiuario piscis includit᷑. luxuriȩ
nec mare sufficit. nͥ apothecas habe¬
ant ostrearũ. Itaq etates earũ nume¬
rant. & piscium receptacula struunt.
ne ꝯuiuiũ diuitis mari ñ possit un¬
pleri. Nam uicini nom̃ quibꝰ audiunt
aurib. quib oculis intuent᷑ possessi¬
ones eoꝵ: quẽ ad modum dies noctẽq
excogitant. ut aliquid proximi au¬
ferant. Numquid soli habitabitis
suꝑ t̾ram. clamat ꝓpħaꝰ. Cognoscit
hec dñs. ⁊ uindicte reseruat. Quantũ
aliena apiscibꝰ auiditatis rapina:
Illi naturalia captant secreta. &. ul¬
tra orbis t̾rarum t̾minos mare norũt.
quod nullȩ int̾polant insulȩ. nec ter¬
ra aliqua int̾iacet uel ulteriꝰ ulla sit
posita Illic gͥ ubi diffusum late mare
omnẽ spectandi usum. utilitatis grãm
nauigandi int̾cludat audatiã. con¬
dere se ferunt᷑. Cete illa ĩmensa ge¬
nera piscium. equalia montib corꝑa.
ut tradiderunt nob̃ qui uidere potu¬

Expanded text:
in uiuario piscis includitur. luxuriae in uiuario piscis includitur. luxuriae nec mare sufficit, nisi apothecas habeant ostrearum. itaque aetates earum numerant et piscium receptacula instruunt, ne conuiuium maria mari non possit inpleri. nam uicini nomen quibus audiunt auribus, quibus oculis intuentur possessiones eorum ! quemadmodum dies noctisque excogitant, ut aliquid proximis auferant! numquid soli habitabitis super terram? clamat propheta. cognoscit haec dominus et uindictae reseruat. Quanto aliena a piscibus auiditatis rapina! illi naturalia captant secreta et ultra orbis terrarum terminos mare norunt, quod nullae interpolant insulae, nec terra aliqua interiacet uel ulterius ulla sit posita. illic igitur ubi diffusum late mare omnem spectandi usum, utilitatis gratia nauigandi intercludat audaciam, condere se feruntur cete, illa inmensa genera piscium, aequalia montibus corpora, ut tradiderunt nobis qui uidere potu