comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ĩplerent. Si aut̃ ĩplerent: oĩmꝰ ee̾nt similia. Si omĩm. eeñt similia:
nicħ int̾ illã nat᷑am. ⁊ istã ĩteẽt᷑. Quod siita eẽt: nͥ eã m̃ tirent᷑. Ia enĩ
uult uideri ꝙ ñ ẽ. Quod aut̃ ñ uolens aliud putat᷑ ꝗͣ ẽ: ñ intit᷑. s fal¬
lit tam̃. Nã ita discernit᷑ m̃tiens afallente : qd̾ ĩẽ oĩ m̃tienti uoluntas
fallendi.⁊̃ sin ei credat᷑: fallens aut̃. eẽ. ñ potest: ꝙͥ. ñ fallit. Eͦ corporea
ñ solũ ipsi s om̃s corporis sensꝰ ita nuntiant ut afficiunt᷑. ꝙ ab eis ãpliꝰ exigẽ
debeamꝰ ignoro. Tolle gͥ uanitantes: ⁊ nulla erit uanitas. Siquis remũ fran¬
gi ĩaqua opinat᷑. ⁊ cũ iñ auffert̃ integͣri: ñ malũ ht̃ int̾nuntiũ .s malꝰ. est.
udex. Nã ille ꝓsua natã. ñ potuit alit̾ ĩ aqua sentire : neo alit̾ debuit Si em̃

Expanded text:
implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, implerent. Si autem implerent, omnino essent similia. Si omnino essent similia, nihil inter illam naturam et istam interesset. Quod si ita esset, non eam mentirentur: id enim uod non est; quod autem non volens aliud putatur quam est, non mentitur, sed fallit tantum. Nam ita discernitur mentiens a fallente, quod inest omni mentienti voluntas fallendi, etiamsi non ei credatur: fallens autem esse non potest, qui non fallit. Ergo corporea , sed etiam omnes corporis sensus ita renuntiant ut afficiuntur; quid ab eis amplius exigere debeamus ignoro. Tolle itaque vanitantes, et nulla erit vanitas. Si quis remum frangi in aqua opinatur, et cum inde aufertur integrari; non malum habet internuntium, sed malus est judex. Nam ille pro sua natura non potuit aliter in aqua sentire, nec aliter debuit: si enim
Abbreviated transcription (Latin):
unitatẽ scdm quã iudicas unitatẽ corpora. qͣm nͥ uid̾es uidicare nõ
posses ꝙ eã ñ inpleant : Siaut̃ his corporeis oculis eã uides. ñ uere diceres
ꝗͣ ꝗͣ eiꝰ uestigio teneant᷑. longe tam̃ ab ea distare. Nã istis oculis ñ nͥ. corpo
nr̃m ẽ: ñ eã uãet qui hocmͦ ĩoriente de corporib iudicat. N gͦ ista cõ¬
tinet̃ loco.⁊ cũ ad ẽ. ubicũq uidicanti nꝰꝗͣ ẽ. ꝑ spatia locoꝵ. s ꝑ potñtiã¬
nꝰꝗͣ ñ ẽ: Quod sieã corpora m̃tut. ñ ẽ. credendũ m̃tientib ne ĩcidaasꝰ
ĩ uanitates uanitantiũ: s. querendũ. potiꝰ cũ id̾o m̃tiant᷑ qr eã uident᷑
ostñd̾e ocłis carneis cũ illa m̃te pura uideat᷑ utrũ intantuĩ nĩtiant᷑
ĩ qͣntũ ei similia st̃: aniꝗͣtũ eã ñ assec̾unt᷑. Hã si asseq̃rent᷑: qd imitant᷑

Expanded text:
unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non unitatem, secundum quam judicas corpora, quam nisi videres, judicare non posses quod eam non impleant: si autem his corporeis oculis eam videres, non vere diceres, quanquam ejus vestigio teneantur, longe tamen ab ea distare? nam istis oculis corporeis nonnostrum est, non eam videret qui hoc modo in Oriente de corporibus judicat. Non ergo ista continetur loco; et cum adest ubicumque judicanti, nusquam est per spatia lococidamus in vanitates vanitantium: sed quaerendum potius est, cum ideo mentiantur, quia eam videntur ostendere oculis carneis, cum illa mente pura videatur, utrum in tantum mentiantur, in quantum ei similia sunt, an in quantum eam non assequuntur. Nam si assequerentur, quod imitantur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ita. eẽ. cõpererit: int̾rogabo utrũ hanc ipsam unitatẽ qͣm conuin¬
cunt᷑ appetere. sũme in pleant. anlonge infra iaceant. Seã quodã mm̃
tiantur. Qd siita ẽ. nãquis ñ admonitꝰ uideat neq ullã spẽm. neq¬
ullũ oĩno. eẽ corpꝰ. ꝙ ñ habeat imitatis qͣle c̾q uestigiũ. neq quantũus
pulcherrimũ corpꝰ cũ int̾uallis locoꝵ neceẽsario aliud alibi habeat.
posse assequi eã quã sequit᷑ umnitatẽ: Qr̃ si hoc ita.ẽ: flagitabo ut resp̾¬
deat. ubi uideat ipse unitatẽ hanc. aut uñ uideat. Quã siñ uidẽt. und
cognoscet̾.⁊ quid imitaret᷑ corporũ spẽs. ⁊ quid inplere ñ poss&: Nc̃ uͦ
cũ dicit corporib uos qͥd nͣ aliqͣ unitas cõtineret nicħ. essetis. s rursus
siuos essetis ipsa unitas. corpora ñ. essetis. recte illi dr̃. Sñ istã nosti

Expanded text:
cum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincum ita esse compererit, interrogabo utrum hanc ipsam unitatem, quam convincuntur appetere, summe impleant, an longe infra jaceant, et eam quodammodo mentiantur. Quod si ita est nam quis non admonitus videat, neque ullam spe habeat unitatis qualecumque vestigium; neque quantumvis pulcherrimum corpus, cum intervallis locorum necessario aliud alibi habeat, posse assequi eam quam sequitur unitatem?: quare si hoc ita est, flagitabo ut respondeat, ubi videat ipse unitatem hanc, aut unde videat: quam si non videret, unde cognosceret et quid imitaretur corporum species, et quid implere non posset? Nunc vero cum dicit corporibus, Vos quidem nisi aliqua unitas contineret, nihil essetis, sed rursus si vos essetis ipsa unitas, corpora non essetis; recte illi dicitur, Unde illam nosti
Abbreviated transcription (Latin):
tera parte moliat᷑ : Respo̾debit credo. ut paria parib edificii m̃bra re¬
spondeant: Porro siꝑgã q̃rere id ipsũ cur eligat: dicet hoc decere. hoc ẽẽ
prͣilchrũ. hoc delectare cernentes. Nichil aut̃ audebit ãpliꝰ In clinatꝰ.ii.
aut̃ recũbit oculis. ꝯuñ pendeat ñ intelligit at ego uirũ intrinsecus
oculatũ. ⁊ ĩuisibilit̾ uidentẽ: ñ definã cõmonere cur ista placeant.
ut iudex. eẽ. audeat ipsiꝰ delectatioĩs humanȩ. Ita enĩ suꝑ fertur illi.
nec ab ea tenet᷑ dũ ñ scđm ipsã. s ipsã uidicat. & pꝰ querã utrũ ido pul¬
chrasint ꝙ delectant: an id̾o delectent quia pulchra st: Hic michi
sine dubitatione resp̾debit: ido delectare quia pulchra sunt Euerã
gͦ deinceps qr̃ sint pulcra. & sititubabit: subitiã. utrũ: qͣuia similes
sibi partes st̃. ⁊ aliqͦ copulatione adunã cõuenientiã redigunt᷑. Quod

Expanded text:
tera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra retera parte moliatur; respondebit, credo, ut paria paribus aedificii membra respondeant. Porro si pergam quaerere, idipsum cur eligat; dicet hoc decere, hoc esse pulchrum, hoc delectare cernentes: nihil audebit amplius. Inclinatus enim recumbit oculis, et unde pendeat non intelligit. At ego virum intrinsecus oculatum, et invisibiliter videntem non desinam commonere cur ista placeant, ut judex esse audeat ipsius delectationis humanae. Ita enim superfertur illi, nec ab ea tenetur, dum non secundum ipsam, sed ipsam judicat. Et prius quaeram utrum ideo pulchra sint, quia delectant; an ideo delectent, quia pulchra sunt. Hic mihi sine dubitatione respondebitur, ideo delectare quia pulchra sunt. Quaeram ergo deinceps, quare sint pulchra; et si titubabitur, subjiciam, utrum ideo quia similes sibi partes sunt, et aliqua copulatione ad unam convenientiam rediguntur. 60. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoũs tẽboralit̾ uidicent cũ eas instituunt. tam̃ cũ fuerint institutȩ.
atq firmatȩ ñ licebit iudici deipsis udicare. s scđm ipsas. Conditor
ctam̃ legũ tẽporaliũ si uir bonꝰ. ẽ. ⁊ sapiens. illã ipsã cõsulit ȩt̾nã de qͦ nulli aiẽ
uidicare datũ . ẽ. ut scãm eiꝰ ĩcõmutabiles regłas quid sit ꝓtẽpore iubendũ
uetandũq discernat. Et̾nã gͥ legẽ mundis animis fas. ẽ. cognoscere: iudi-¬
care ñ .ẽ. fas. hoc aut̃ int̾ ẽ. quod ad cognoscendũ satis. ẽ. ut uideamꝰ. ita
sgͥnificemꝰ posse. eẽ. ⁊ alit̾. Selut cũ dicimꝰ ita. ẽẽ. debet. aut ita .eẽ. debuit
aut ita e̾ẽ. debebit: ut ĩsuis oꝑib artifices faciunt. S multis finis . ẽ. huma
na delectatio. nec uolunt tende ad suꝑiora. ut iudicet᷑ cur ista uisibilia pla¬
cent. Itaq si q̃rã ab artifice. uno arcu cõstructo.cur alterũ parẽ ẽt᷑ in al¬

Expanded text:
his homines judicent, cum eas instituunt; tamen cum fuerint institutae atque firmatae non licebit judici de ipsis judicare, sed secundum ipsas. Conditor tamen legum temporalium, si vir bonus est et sapiens, illam ipsam consulit aeternam, de qua nulli animae judicare datum est; ut secundum ejus incommutabiles regulas, quid sit pro tempore jubendum vetandumque discernat. Aeternam igitur legem mundis animis fas est cognoscere, judicare non fas est. Hoc autem interest, quod ad cognoscendum satis est ut videamus ita significemus posse esse et aliter; velut cum dicimus, Ita esse debet, aut, ita esse debuit, aut, ita esse debebit; ut in suis operibus artifices faciunt. na delectatio, nec volunt tendere ad superiora, ut judicent cur ista visibilia placeant. Itaque si quaeram ab artifice, uno arcu constructo, cur alterum parem contra in al
Abbreviated transcription (Latin):
cto. atq potentiꝰ. ꝙ nullo dubitante partib caret: quid nurũ si anima
neq corporea sit. neq ulla aut longitudine porecta. aut latitudine diffu-¬
sa. aut altitudine solidata. ⁊tam̃ tantũ ualeat ĩ corpore ut penes eã sit regi¬
m om̃iũ m̃broꝵ. ⁊ quasi cardo quidã ĩagendo eunctar̃ corporaliũ motionũ:
Cũ aut ocłi mediũ ꝙ pupilla drͣ. nicħ aliud sit ꝗͣ ꝙ dã pu̾ctũ ocłi. inqͦ tam̃
tanta uise. ut eodimidiũ cȩlũ cuiꝰ in effabile spatiũ ẽ. ex aliqͦ eminenti loco
c̾ni collustrari possit: ñ aborret uł discrepat auero. animu̾ carere omĩ cor¬
porea magnitudine: quȩ ii. illis differentiis consũmat᷑. qͣuis corporũ ma¬
gnitudines qͣs libet imaginari ꝗͣat.S paucis licet ipso̾ animũ cernere : idẽ.
ut ip se se animꝰ uideat. Uideat aũt ꝑ intelligentiã. Hiuc solieni licet

Expanded text:
cto atque potentius, quod nullo dubitante partibus caret; quid mirum si anima neque corporea sit, neque ulla aut longitudine porrecta, aut latitudine diffusa, aut altitudine solidata; et tamen tantum valeat in corpore, ut penes eam sit regimen omnium membrorum, et quasi cardo quidam in agendo, cunctarum corporalium motionum? 24. Cum autem oculi medium, quae pupilla dicitur, nihil aliud sit quam quoddam punctum oculi, in quo tamen tanta vis est, ut eo dimidium coelum, cujus ineffabile spatium est, ex aliquo eminenti loco cerni collustrarique possit; non abhorret a vero animum carere omni corporea magnitudine, quae tribus illis differentiis consummatur, quamvis corporum magnitudines quaslibet imaginari queat. Sed paucis licet ipso animo animum cernere, id est ut ipse se animus videat; videt autem per intelligentiam. Huic soli enim licet
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ ad inuestigandã ueritatẽ. ipsa ũitinere ocerunt. ⁊ nos
tͣnsire ñ sinuit. nullis uirib s magnis ĩsidiis latͦcinantia: ñ ĩ¬
celligentib quã late pateat quod dictũ. ẽ. cauete asimulacris.
Itaq alii ꝑ ĩnumerabiles mundos uaga cogitatione uobutati
st̃: alii dm̃. ẽẽ. ñ posse. nͥ corpꝰ igneũ putauer̃. alii candorẽ lucis
ĩm̃sȩ ꝑ ĩfinita spatia usq qͣq porrectũ. exuna tam̃ parte qͣsi n¬
gro qͦdã cunco fixd̃. duo adu̾sa regna oppinantes. & alia reb cõ¬
stituentes pͥncipia cũ suis phantasmatib fabulati st̃: quos si uira-¬
re cogã utrũ hec uera. e̾ẽ. sciant: fortasse ñ audeant. s uicissim
dicant. Tugͥ ostende quid uerũ sit. Quib si nichil responde᷑m. nͥ
ut illã lucẽ q̃rant q̃ eis apparet. ⁊ c̾tũ. ẽ. aliud. ẽẽ. cred̾e aliud in¬
telligere. iurarent ᷑ ipsi nec ocułis uideri posse istã lucẽ. nec cũ

Expanded text:
t nos transire non sinunt, nullis viribus, sed magnis insidiis latrocinantia, non intelligentibus quam late pateat quod dictum est: Cavete a simulacris . 96. Itaque alii per innumerabiles mundos vaga cogitatione volutati sunt. Alii Deum esse non posse, nisi corpus igneum putaverunt. Alii candorem lucis immensae per infinita spatia usquequaque porrectum, ex una tamen parte quasi nigro quodam cuneo fissum, duo adversa regna opinantes, et talia rebus constituentes principia, cum suis phantasmatibus fabulati sunt. Quos si jurare cogam utrum haec vera esse sciant, fortasse non audeant, sed vicissim dicant: Tu igitur ostende quid verum sit. Quibus si nihil respondeam, nisi ut illam lucem quaerant, qua eis apparet et certum est aliud esse credere, aliud intelligere; jurarent et ipsi, nec oculis videri posse istam lucem, nec cum
Abbreviated transcription (Latin):
diuina ꝓuidentia. quid significemꝰ uitiosi: & quo debeamꝰ redire
correcti. Iã uͦ cuncta spectacula. & om̃is illa q̃ appellat᷑ curiosi¬
tas. quid aliud q̃rit ꝗͣderer᷑ cognitione letitiã Quid gͦ ad mira-

Expanded text:
diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire diuina prouidentia quid significemus uitiosi et quo debeamus redire correcti. iam uero cuncta spectacula et omnis illa quae appellatur curiositas quid aliud quaerit quam de rerum cognition
Abbreviated transcription (Latin):
cũ uĩci uideat᷑. qͥsqͥs cedendo ad id ꝑuenit ꝙ ñ amittit ĩuitꝰ. Suẽ de¬
lectat gͦ lib̾tas. ab amore mutabiliũ rer̾ liber e̾ẽ appetat. &quẽ regna¬
re delectat: uni oiũ regnator dõ subditꝰ hereat: plꝰ eũ diligñdo quã
diligamꝰ. Sapientẽ animã atq ꝑ fectã talẽ diligat. qͣlẽ
illa uidet. Sstultã ñ talẽ. s qͣlis. eẽ. ꝑfecta ⁊ sapiens potest: qr
nec seipsũ debet stultũ diligere. Nã qͥ. se dilig̃ stultũ. ñ ꝓfici&
adsapientiã. nec fiet quisq ql cupit. ẽẽ. nͥ. se ođit qͣł. ẽ. S. donec
ad sapientiã ꝑ fectionẽq ueniat᷑. eo animo ferat stultitiã ꝓocuni
qͦ suã ferret si stultꝰ. c̾ẽt̾. amaret sapientiã. Quapt̃ si⁊ ipsa su¬
ꝑbia uerȩ lib̾tatis. & ueri regni u̾bra. ẽ : S̃ ꝑ ipsã nos cõmemorat

Expanded text:
cum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem decum uinci uideatur, quisquis cedendo ad id peruenit quod non amittit inuitus. Quem delectat ergo libertas, ab amore mutabilium rerum liber esse appetat; et quem regnare delectat, uni omnium regnatori deo subditus haereat plus eum diligendo quam nimam atque perfectam talem diligat qualem illam uidet, stultam non talem, sed quia esse perfecta et sapiens potest; quia nec se ipsum debet stultum diligere. nam qui se diligit stultum non proficit ad sapientiam; nec fiet quisque qualis cupit esse, nisi se oderit qualis est. sed donec ad sapientiam perfectionemque ueniatur, eo animo ferat stultitiam proximi, quo suam ferret, si stultus esset et amaret sapientiam. quapropter si et ipsa superbia uerae libertatis et ueri regni umbra est, etiam per ipsam nos commemorat
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ. aut consolationẽ. ñ usq ad suã subu̾sionẽ ualere patit᷑. In
om̃ib aut̃ offitisis laborib: futȩ̃ qͥ etis c̾ta expectatione ñ frangñ
Quid enĩ ei nocebit. qͥ bene uti ÷ inimico potest : Riꝰ enĩ psidio atq moͣ¬
nim̃to inimicias ñ ꝑtimescit: cꝰ pͣcepto ⁊ dono dilig̃ inimicos. ẜuic
uiro ĩtbulationib parũ ẽ. ñ cõtͥstari. nͥ s gaudeat : sciens ꝙ tͥbulatio
patientiã oꝑat᷑. patientia. ꝓbationẽ. ꝓbatio uͦ spẽ. spes aut̃ ñ cõfundit.
ꝓfecerit. discit: Cũ enĩ mutabiliũ bonoꝵ adẽ copia: ñ ĩ eis confidit
S cũ subthunt᷑ agnoscit utͣͥm eũ ñ ceꝑint. Quia pler̃q cũ asst̃ nobis.
putamꝰ ꝙ ñ ea diligamꝰ. S cũ ab eẽ ceꝑint: ĩuenimꝰ qui simꝰ. Hoc
enĩ sine amore nr̃o aderat: ꝙ sine dolore discedit. Uidr̃ gͦ uĩcere
cũ uincat᷑ qͥ suꝑando ad id ꝑuenit ꝙ cũ dolore amissurꝰ ẽ. Q uĩcit

Expanded text:
re patitur. In omnibus autem officiosis laboribus futurae quietis certa exspectatione non frangitur. Quid enim ei nocebit, qui bene uti etiam inimico potest? Ejus enim praesidio atque munimento inimicitias non pertimescit, cujus praecepto et dono diligit inimicos, huic viro in tribulationibus parum est non contristari, nisi etiam gaudeat, sciens quod tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit,  asperis quid profecerit discit. Cum enim mutabilium bonorum adest copia, non eis confidit; sed cum subtrahuntur, agnoscitur utrum eum non ceperint, quia plerumque cum adsunt nobis putamus quod non ea diligamus; sed cum abesse coeperint, inuenimur qui simus. hoc enim sine amore nostro aderat, quod sine dolore discedit. uidetur ergo uincere cum uincatur qui superando ad id peruenit quod cum dolore amissurus est; et uincit
Abbreviated transcription (Latin):
telligo ⁊ ñ me posse intelligere nͥ. uiuã. & me uiuatiore in¬
telligendo fierͥ c̾tꝰ intelligo. Et̾na enĩ uita uitã tẽporalẽ uiua¬
Icitate
ipsa suꝑat. nec quid sit ę̧c̾nitas nͥ intelligendo c̃spicio. Mentis
quippe aspectu omẽm mutabilitatẽ ab ęt̾nitate seuingo. & ĩ
ipsa ȩt̾nitate nulla spatia tẽporis c̾no: qr spatia tẽporis pti̾tis. ⁊
futuris motib cõstant. Nicħ aut̃ p̃tit ĩ et̾no. & nicħ futurũ. ẽ.

Expanded text:
tiam non me posse intelligere, nisi vivam, et me vivaciorem intelligendo fieri, certius intelligo. Aeterna enim vita vitam temporalem vivacitate ipsa superat: nec quid sit aeternitas, nisi intelligendo conspicio. Mentis quippe aspectu omnem mutabilitatem ab aeternitate sejungo, et in ipsa aeternitate nulla spatia temporis cerno; quia spatia temporis praeteritis et futuris rerum motibus constant. Nihil autem praeterit in aeterno,
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo enĩ potest duob dñis seruire. Nemo enĩ potest ꝑ fecte dilige¬
re quo uocam᷑.nͥ. od̾it uñ reuocam᷑. Uocam aut̃ ad ꝑfectã nata̾m
humanã. qͣlẽ ante peccatũ nr̃m ds fecit. Reuocam aut̃ ab eiꝰ dile¬
ctione qͣm peccando meriumꝰ. Qr̃ odimꝰ oportet. unde ut lib̾em᷑
gramꝰ. Diligat hõ xꝓximũ tanꝗͣ se ipsũ. Certe enĩ sibi ipsi nemo. ẽ
pat̃. aut filiꝰ aut affinis. aut aliqͥd huiꝰmͦdi : s tantũ ħo. Qgͦ diligit
aliquẽ sicut se ipsũ: hoc ĩeo debet diligere ꝙ sibi ipse. ẽ. Corpora
uͦ. ñ st̃ qͦd nos sumꝰ. Ngͦ in hoĩe corpꝰ.ẽ. expetendũ aut desid̾andũ. Ua-

Expanded text:
nemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligenemo potest duobus dominis seruire; nemo enim potest perfecte diligere quo uocamur, nisi oderit unde reuocamur. uocamur autem ad perfectam naturam. humanam, qualem ante peccatum nostrum deus fecit; reuocamur autem ab eius dilectione, quam peccando meruimus. quare oderimus oportet, unde ut liberemur gramus. Diligat homo proximum tanquam seipsum. Certe enim sibi ipsi nemo est pater, aut filius, aut affinis, aut aliquid hujusmodi, sed tantum homo: qui ergo diligit aliquem tanquam seipsum, hoc in eo debet diligere, quod sibi ipse est. Corpora vero non sunt quod nos sumus: non ergo in homine corpus est expetendum aut desi
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoĩe diligñdꝰ ẽ. ut diligunt᷑ carnales fr̃s. ł filii. ł cõuiges. ł qͥq cognati
aut affines. aut ciues. Nã ⁊ ista dilectio tẽporał. ẽ Nenĩullas tales nece¬
ssitudines hab̾emꝰ q̃ nascendo ⁊ moriendo cõtĩgut᷑ si nra nat᷑a in p̃¬
ceptis ⁊ imagme dĩ manens ĩ istã corruptionẽ ñ relegaret᷑. Itaq
ad pͥstinã. ꝑfectãq natãm nos ipsa uĩtas uocans: p̃cep̾ ut carnali cõsuetu¬
dini resistamꝰ. docens neminẽ aptũ. e̾ẽ. regnodĩ : qͥ. ñ istas carnales cõ¬
suetudines ođ̾it. Neq hoc cuiꝗͣ ĩ humanũ uid̾i decet. Sag̃ enĩ.ẽ. ĩhuma¬
nũ. ñ amare ĩ hoĩe. ꝙ hõ. ẽ: s amare ꝙ filiꝰ. ẽ. hoc ẽ. enĩ ñ ĩ eo amare illud
ꝙ addm̃ ꝑtinet : s a mare illud qͦd ad se ꝑtinet. Qud gͦ mirũ si adre-¬
gnũ ñ ꝑuenit. qui ñ cõmunẽ. s pͥuatã rẽ diligit: Immo utrũq
ait quispiã Ammo illud unũ dicit ds. Dic̃ enĩ uerissime ueritas

Expanded text:
 homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut adfines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis et imagine dei manens in istam corad pristinam perfectamque naturam nos ipsa Veritas vocans, praecipit ut carnali consuetudini resistamus, docens neminem aptum esse regno Dei, qui non istas carnales necessitudines oderit . Neque hoc cuiquam inhumanum videri debet. Magis enim est inhumanum, non amare mare illud quod ad se pertinet. quid ergo mirum, si ad regnum non peruenit qui non communem, sed priuatam rem diligit? immo utrumque, . ait quispiam; immo illud unum, dicit deus. dicit enim uerissime ueritas:
Abbreviated transcription (Latin):
psa gͦ natã humana sine carnali cõditione diligenda. ẽ: siue fit
ꝑficienda siue ꝑfecta. Oĩs sub uno d̾o patre cognati sunt:qͥ. eũ di¬
ligunt. ⁊ faciunt uoluntatẽ ipsiꝰ. & ĩuicẽ sibi st̃⁊ patres cͥũ sibi cõ¬
sulunt. ⁊ filii ed̃ sibi optẽꝑant. ⁊ fr̃s maxime qr eosunꝰ pat̾ testam̃
gto
suo adunã beditatẽ uocat. Suaꝓpt̾ cur iste ñ ĩuictꝰ sit horẽm diligen¬
do. cũ ineo nicħ p̃t hoiẽm diligat .i. creat᷑am dĩ ad eiꝰ imaginẽ factã. nec
ei possit deeẽ. ꝑfecta nat᷑a. ꝗͣ diligit cũ ipse ꝑfectꝰ. er᷑ Sic̃ enĩ u̾bi gͣrã si
quisꝗͣ diligat bñ cantantẽ. ñ hc̃ aut illũ. s tantũ bñ cantantẽ quẽlib&

Expanded text:
ipsa igitur natura humana sine carnali condicione diligenda est, siue sit perficienda siue perfecta. omnes sub uno deo patre cognati sunt qui eum diligunt et faciunt uoluntatem ipsius, et inuicem sibi sunt et patres, cum sibi consulunt, et filii, cum sibi obtemperant, nto suo ad unam haereditatem vocat. Quapropter cur iste non sit invictus hominem diligendo, cum in eo nihil praeter hominem diligat, id est, creaturam Dei, ad ejus imaginem factam, nec ei possit deesse perfecta natura quam diligit cum ipse perfectus est? Sicut enim, verbi gratia, si quisquam diligat bene cant
Abbreviated transcription (Latin):
niq p̾stigiatorẽ nicħ aliud ꝗͦ fallatiã ꝓfitentẽ. diligent᷑ intuent᷑
& cłitissime obseruant. Esi eludunt᷑ : qi sua ñ posst̃. illius de¬
lectant᷑ scientia qui eos eludit. Nã &si ille nesciret quib causis
fallant᷑ intuentes. ł nescire credet᷑. parit̾ erranti nullꝰ ꝓ laud̃&.
Siꝰ aut̃ de popło unꝰ eũ dep̾bendit : maiorẽ illo laudẽ se putat¬
inereri. ñ ob aliud nͥ. q decipi falliq ñ potuit. Siaut̃ multis aꝑtꝰ
sit : ñ ille laudat᷑. s irrident᷑ ceti qui talia depͥhende neg̃unt:
Ita om̃is palma cognitioni dat᷑. & artifitio & cõphensioni ue¬
ueritatis. ad quã nullo mͦ ꝑ uenꝑunt qͥ foris eã q̃runt. Itaq
ĩ tantas nugas & t̾pitudines insi sumꝰ. ut cũ int̾roganti quid
sit meliꝰ uerũ an falsũ. ore uno respondeamꝰ uerũ. ẽẽ. meliꝰ: io¬
cis ⁊ ludis. cam̃ ubi nosutiq ñ uera s ficta delectant. multo

Expanded text:
iud quam fallaciam profitentem, diligenter intuentur, et cautissime observant; et si eluduntur, quia sua non possunt, illius delectantur scientia qui eos eludit. Nam si et ille nesciret quibus causis fallantur intuentes, vel nescire crederetur, pariter erranti nullus plauderet. Si quis autem de populo unus eum deprehenderit, majorem illo laudem se mereri putat, non ob aliud, nisi quia decipi fallique non potuit. Si autem multis apertus sit, non ille laudatur; sed irridentur caeteri qui talia deprehendere nequeunt. Ita omnis palma cognitioni datur, et artificio, et comprehensioni veritatis: ad quam nullo modo perveniunt qui foris eam quaerunt. 95. Itaque in tantas nugas et turpitudines mersi sumus, ut cum interrogati quid sit melius, verum an falsum, ore uno respondeamus, verum esse melius; jocis et ludis tamen, ubi nos utique non vera, sed ficta delectant, multo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ ipsũ herere dõ. ẽ. bonũ. Hic uir ꝗͣndui. ẽ. ĩ hac uita utit᷑ amico
ad rependendã grãm. utit᷑ inimico adpatientiã. utit᷑ quib po¬
test ad bñ ficientiã. utit̾ omib ad beniuolentiã. & ꝗͣꝗͣ tẽporalia
ñ diligat ipse recte utit̾ tẽporalib: ⁊ ꝓ eoꝵ sorte hoĩb consulit.

Expanded text:
quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico quam ipsum adhaerere deo bonum est. hic uir quamdiu est in hac uita, utitur amico ad rependendam gratiam, utitur inimico ad patientiam, utitur quibus potest ad beneficientiam, utitur omnibus ad beniuolentiam. et quamquam temporalia non dili
Abbreviated transcription (Latin):
ł auferri. si saliꝰ bñ cantauerit. Qui gͦ ĩuidet bñ cantanti. ñ amat bñ
cantantẽ. S rursꝰ qui eo ĩdig&. ñ cantat bñ. Quod multo accornodatiᷤ
de bñ uiuente dic potest: qr ĩuide nulli potest. Quo enĩ ꝑueniunt
bñ uiuentes cantũdẽ ẽ. omib. nec minꝰ fit cũ plures habuerit᷑. & potest
ex hibeat᷑ qq diligit. Tiꝗͣ si alicubi cõuiuet᷑. uͥ eũ cantare t᷑pe sit: s deceat
sime qͣntũ potest. Nectũ eis indiget. Nã ꝙ ĩ ilł diligit. ĩse ipso
ht̃ totũ atq ꝑfectũ. Ita cũ diligat ꝓximũ tãꝗͣ se ipsũ. ñ in¬
uidet ei. q nec sibi ipsi. Estat ei ꝙ potest: qr ⁊ sibi ipsi. Neo in¬
diget. qr nec se ipso. Tantũ dõ ĩdiget: cui adherendo beatꝰ. ẽ. Nemo
aut̃ illi eripit dñi. Ille gͦ uerissime atq c̾tissime ĩuictꝰ ẽ. hõ. qui
coheret dõ. ñ ut abeo aliqͥd boni extͣ mereat᷑: s cui nichil aliud

Expanded text:
tauerit. qui ergo inuidet bene cantanti, non amat bene cantantem; sed rursus qui eo indiget, non cantat bene. quod multo accommodatius de bene uiuente dici potest, quia et inuidere nulli potest; quo enim perueniunt bene uiuentes, tantundem est omnibus nec minus fit, cum plures habuerint. et potest exhibeatur quod diligit; tanquam si alicubi convivetur, ubi eum cantare turpe sit, sed deceat sime quantum potest; nec tamen eis indiget. Nam quod in illis diligit, in seipso habet totum atque perfectum. ita cum diligat proximum tamquam se ipsum, non inuidet ei, quia nec sibi ipsi; praestat ei quod potest, quia et sibi ipsi; non eo indiget, quia nec se ipso; tantum deo indiget, cui adhaerendo beatus est. nemo autem illi eripit deum. ille ergo uerissime atque certissime inuictus homo est qui cohaeret deo, non ut ab eo aliquid boni extra mereatur, sed cui nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. S nũ quid nã animã tuã putasc̃ẽ nͥ in corpore tuo: d.Ita puto.M.
Intrinsecꝰ tantũ ut tanqͣm utrẽ inpleat. antantũ forinsecꝰ uelut cectoriũ.
an et in trinsecꝰ et extrinsecꝰ eã eẽ arbitraris : S. hoc sentio ꝙ ultimũ reqͥ

Expanded text:
quidnam animam tuam putas esse nisi in corpore tuo? E. Ita puto. A. Intrinsecus tantum, ut tanquam utrem impleat; an tantum forinsecus, velut tectorium; an et intrinsecus et extrinsecus eam esse arbitraris? E. Hoc sentio quod ultimum req
Abbreviated transcription (Latin):
istũ aerẽ comotũ & agitatũ: uentũ eẽ. sentimꝰ. E in loco tͣnqllissimo. ⁊ ab oĩb
uentis qui etissimo. uł breui flabello aꝑꝓbari potest: qͦ etiã muscas abigen¬
tes aerẽ cõmoruemꝰ. flatũq sentimꝰ. Quod cũ euenerit occultiore quo dã mo¬
tu cȩlestiũ. uł trenoꝵ corpor.ꝑ magnũ spatiũ mundi. uentꝰ uocat᷑: exdiũ¬
mͦ etiã quanta sit inuestigare possimꝰ.d.Quid hoc aere longiꝰ. latꝰ. altiꝰin¬

Expanded text:
istum aerem commotum ac agitatum ventum esse sentimus; quod in loco tranquillissimo, et ab omnibus ventis quietissimo vel brevi flabello approbari potest, quo etiam muscas abigentes aerem commovemus, flatumque sentimus. Quod cum evenerit occultiore quodam motu coelestium vel terrenorum corporum per magnum spatium mundi, ventus vocatur, ex divemodo etiam quanta sit, investigare possimus. E. Quid hoc aere longius, et lati
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ꝑfecto laborantib opẽ ferre nolle cũ possint. & c̃muni bono ꝑ ost habito.
otiosa qͥete frui uelle. nicħ habeat ȩqͥtatis. Eui eqͥtati qͥ seruiunt: om̃s omĩũ
bono uiuynt: ac uelut sibi ĩuicẽ nati. salutẽ mutuã tuent᷑ & diligunt.
Neꝓ hoc contͣ iustitiã faciunt hi. qͥ mĩto suȩ cõu̾satiõĩs uł eruditiois electi.
otiosũ studiũ fructuosȩ utilitati regendę multitudinis añponunt: ⁊ cũ
possint laboranti ȩccłȩ subuenire. laboriosȩ administͣtioĩs labore: fru

Expanded text:
Cum profecto laborantibus opem ferre nolle, cum possis, et communi bono posthabito, Cum profecto laborantibus opem ferre nolle, cum possis, et communi bono posthabito, otiosa quiete frui velle, nihil habeat aequitatis. Cui aequitati qui serviunt, omnes omnium bono vivunt, ac velut sibi invicem nati, salutem mutuam tuentur ac diligunt. Ac per hoc, contra justitiam faciunt hi qui merito suae conversationis vel eruditionis electi, otiosum studium fructuosae utilitati regendae multitudinis anteponunt; et cum possint laboranti Ecclesiae subvenire, operosae administrationis laborem, fru
Abbreviated transcription (Latin):
i hoie sio creatori subiecto. sine ullis uitioꝵ c̾tͣdictioib regnant. Istitia
uꝰ qͣ fiunt iusti. qui eã fuerint oꝑati. sotialis q̃ dãuirtꝰ accipit᷑: eo ꝙ ipsa bñ¬
ficis qͥ alis p̃stat auget᷑. Quis enĩ ñeo ipso ꝓfic̃ quo ꝑficere aliũ cupit: Nuis
ñ miscdẽ mi sexicordẽ sibi dm̃ facit: qui misericor erga laborantes uł erran-¬
tes extiterit: Aut qͦmͦ ñ augebit ĩse oiã bona sua. qͥea ñ solũ ñ ũndet habentib:
sed etiã ñ habentib ĩqͣntũ potest diuinitꝰ ĩspiratꝰ inꝑtit: Ex qͦ uidendũ ẽ.
utrũ iꝰte faciant illi qui se remouentes ab occupatiõib cunctis ac studiis
spãlib offer̾entes. nicħ humanȩ sotie tati ꝓficiunt: & desidia sua cõmodis
omĩb p̃ferentes. utilitatẽ cõmunẽ desid̾atȩ uacatiõĩs electione c̃tẽpnunt:

Expanded text:
in homine suo creatori subjecto sine ullis vitiorum contradictionibus regnant. CAin homine suo creatori subjecto sine ullis vitiorum contradictionibus regnant. CAs quaedam virtus accipitur, eo quod ipsa beneficiis quae aliis praestat augetur. Quis enim non eo ipso proficit, quo proficere alium cupit? Quis non misericordem sibi Deum facit, qui misericors erga laborantes vel errantes exstiterit? Aut quomodo non augebit in se omnia bona sua, qui ea non solum non invidet habentibus, sed etiam non habentibus, in quantum potest divinitus inspiratus impertit? Ex quo videndum est utrum juste faciant illi qui se removentes ab occupationibus cunctis, ac studiis spiritualibus offerentes, nihil humanae societati proficiunt; et desideria sua commodis omnium praeferentes, utilitatem communem desideratae vacationis electione contemnunt.
Abbreviated transcription (Latin):
atied m̃tis illuminat: ut & rõ appetitũ gub̾ net: & roĩ appecitꝰ obtẽꝑet. Dã
uirtꝰ omĩs sic̃ ueterib placet: trib ĩreb fere u̾sat᷑. Quar̃ una ẽ in ꝑfpiciendo
quid ĩ unaq̃q re uera sincerũ sit. quod prudentiȩ munꝰe ꝓpriũ: deqͣ suo loco
uidebimꝰ altera. quȩ animi ꝑtbatos affectꝰ quos greci dicunt pathos. coher¬
cet ac tẽpat ut om̃s appecitiones quas hormas uocant ratioĩ obedientes effi¬
ciat. T̃tia aut̃: ut lis quib congregam᷑ uti uelimꝰ. ad eoꝵ salutẽ & nrãm pleni¬
tudinẽ capiendã. Quȩ omĩa ad reliquar̃ triũ uirtutũ ꝑtinere uidnr̃ officiũ¬
Ex qͥb tẽpantia & fortitudo plurimũ ualent ĩ cohercendis animi ꝑturbatiõib
ac frenandis. Quas ꝑ tbationes. ñ nulli passiones: alii egritudines uocant.
Quib modificatis & qͦdã tẽꝑantiẽ acfortitudinis lege c̃positis.: om̃s uirtutes

Expanded text:
tis, illuminat: ut et ratio appetitum gubernet, et rationi appetitus obtemperet. Nam virtus omnis sicut veteribus placet tribus in rebus fere versatur: quarum una est in perspiciendo, quid in quaque re verum, sincerumque sit, quod prudentiae munus est proprium, de quo loco suo videbimus; altera, quae animi perturbatos affectus, quos Graeci dicunt πάθη coercet ac temperat, ut omnes appetitiones, quas illi ὁρμὰς vocant, rationi obedientes efficiat; tertia ut his quibus congregamur, uti velimus ad eorum salutis et nostrae plenitudinem capiendam. Quae omnia ad reliquarum trium virtutum pertinere videntur officium: quibus temperantia et fortitudo plurimum valent in coercendis animi perturbationibus ac frenandis, quas perturbationes nonnulli passiones, alii aegritudines vocant. Quibus modificatis, et quadam temperantiae ac fortitudinis lege compositis, omnes virtutes
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ atq iꝰtitiȩ: quẽ qui tenere & obseruare uoluerit. ꝑfectionẽ uite
actualis ĩplebit. Quã actualẽ uitã. cres ille uirtutes. de qͥb q̃ dicenda uisa
st̃. dõdonante dixi. ꝑficiunt. Si quidẽ tẽꝑantia & animi fortitudo atq ui-¬
stitia spũał ẽactio. si ne ꝙͣ nicħ omĩno ualet illa q̃ adprudentiã uidr̃ ꝑtine¬
re cognitio: qr nicħ nob̾ ꝓderit inplenda didicisse. nͥ ea qͦ d idicimꝰ stu deamꝰ
ĩplere. Guis animi quȩ ĩ appetitũ rõnẽq diuidit᷑: ad ꝑfectionẽ bonȩ ac

Expanded text:
em vitae actualis implebit. Cui actuali vitae tres illae virtutes de quibus quae dicenda jussa sunt, Deo donante, dixi proficiunt. Siquidem temperantia, et animi fortitudo, atque justitia spiritalis est actio, sine qua nihil omnino valet illa quae ad prudentiam videtur pertinere cognitio. Quia nihil nobis proderit implenda didicisse, nisi ea quae didicimus, studeamus implere. Ergo vis animi, quae in appetitum rationemque dividitur, ad perfecti
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendi ualet corporis magnitudo: metuendũ neẽ qͣso ne animꝰ humanꝰ
cuiꝰ excellentior.⁊ pȩne solꝰ aspectꝰ ẽ ipsa ratio. qͣ etiã se inuenire molit᷑. me
sit. si illũ eadẽ ratio. idẽ se ipse. omĩ magnitudine qua obtinet᷑ locꝰ cairere
conuicerit. Magna qͣdã mͥ orede. magna: s sine ulla mole de animo cogi¬
tanda st̃. Quod faciliꝰ contingit his: qui aut bñ erudienti ad hȩc accedunt.
ñ studioinanis głȩ s diuino amore ueritatis accensi: aue qͥ iaminbis quȩ¬
rendis u̾sant᷑. ꝗͣuis minꝰ eruditi ad inuestiganda euenerint. sepatient᷑
bonis dociles pͣbent: atq ab omĩ corporũ consuetudine qͣntũ in hac uita

Expanded text:
sentiendi, valet corporis magnitudo; metuendumne est, quaeso, ne animus humanus, cujus excellentior et pene solus aspectus est ipsa ratio qua etiam se invenire molitur, nihil sit, si illum eadem ratio, id est se ipse omni magnitudine, qua obtinetur locus, carere convicerit? Magna quaedam, crede mihi, magna, sed sine ulla mole de animo cogitanda sunt. Quod facilius contingit iis, qui aut bene eruditi ad haec accedunt, non studio inanis gloriae, sed divino amore veritatis accensi; aut qui jam in his quaerendis versantur, quamvis minus eruditi ad investiganda ea venerint, si patienter bonis se dociles praebent, atque ab omni corporum consuetudine, quantum i
Abbreviated transcription (Latin):
mũ pͥmiũ. S hȩc acꝰt̾io. idẽ. appetitio intelligñdi eaq̃uere sũmeq sunt.¬
sũmꝰ aspectꝰ ẽ animȩ : quo ꝑfecꝰt̾iorẽ: meliorẽ. rectiorẽq ñ habet. Sextꝰ
⁊ temere aspiciat. ⁊ p̾uideat : aliud ipsã custodire ⁊ firmare sanitatẽ.
Aliuid iã serenũ atq rectũ aspectũ in idꝙ uidndũ ẽ dirigere. Quod qͥ pͥꝰ
uolunt facere ꝗͣ mundati ⁊ sanati fuerint: ita illaluae reub̾ant᷑ uĩtatis:
ut ñ solũ incħ boni. s etiã mali plurimũ ĩ ea putent eẽ : atq ab ea nom̃
ueritatis ab iudicent: Seũ quadã libidine. ⁊ uoluptate miserabili in suas
tenebras qͣs eoꝵ inorb pati potest medicinȩ maledicentes refugint:
U̾nde diuino afflatii.⁊ p̾rs ordinatissime illud aꝓpħa dr̃ eor munduni

Expanded text:
mum praemium. Smum praemium. Ssummus aspectus est animae, quo perfectiorem, meliorem rectioremque non habet. Sextus  temere aspiciat, et prave videat; aliud ipsam custodire atque firmare sanitatem; aliud jam serenum atque rectum aspectum in id quod videndum est, dirigere. Quod qui prius volunt facere quam mundati et sanati fuerint, ita illa luce reverberantur veritatis, ut non solum nihil boni, sed etiam mali plurimum in ea putent esse, atque ab ea nomen veritatis abjudicent, et cum quadam libidine et voluptate miserabili in suas tenebras, quas eorum morbus pati potest, medicinae maledicentes refugiant. Unde divino afflatu, et prorsus ordinatissime illud a Propheta dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ mͦ sint oiã. s ita sint. ut oĩo meliꝰ eẽ ñ possint: cui se ĩ oꝑe tã diffi¬
cili mundatiõis suȩ ad uiuandã ⁊ ꝑficiendã pissime tutissimeq cõmittit¬
Quod cũ effectũ exit ..i. cũ fuerit anita abotnĩ tabe lib̾a. maculisq di-¬
luta : cũ se deniq ĩ se ipsa letissime tenet. nec oĩno aliqͥd metuit sibi. aut
ulla sua causa quicꝗͣ angitur. Est gͦ iste quintꝰ gͣdus. aliud ẽ enĩ efficere:
aliud tenere puritatẽ. & alia ꝓͦrsꝰ acꝰt̾io qͣ se inquinatã redintegrat: alia
qͣñ patit᷑ se rursꝰ inquinari. In hoc gͣdu: omĩ fariã concipit qͣntasit. Quod
cũ conceꝑit: tc̃ uͦ ingñti qͦdã ⁊ĩ credibili fidutia ꝑgit ĩ dm̃. idẽ. in ipsam con-¬
tẽplationẽ ui̾tatis : ⁊ illud ꝓpt̾ ꝙ tãtũ laboratũ ẽ. altissimũ⁊ secretissi¬

Expanded text:
ut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam diffiut non modo sint omnia, sed ita sint, ut omnino melius esse non possint. Cui sese in opere tam difficili mundationis suae adjuvandam et perficiendam piissime tutissimeque committitectum erit, id est, cum fuerit ab omni tabe anima libera maculisque diluta, tum se denique in seipsa laetissime tenet, nec omnino aliquid metuit sibi aut ulla sua causa quidquam angitur. Est ergo iste quintus gradus: aliud est enim efficere, aliud tenere puritatem; et alia prorsus actio qua se inquinatam redintegrat, alia qua non patitur se rursus inquinari. In hoc gradu omnifariam concipit quanta sit: quod cum conceperit, tunc vero ingenti quadam et incredibili fiducia pergit in Deum, id est, in ipsam contemplationem veritatis, et illud, propter quod tantum laboratum est, altissimum et secretissi
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ: ñ nͥ purgatȩ animȩ licet : tanta dĩꝓuidentia iꝰtitiaq gub̾nari
oĩa : ut nulli morꝰ iniq accidẽ possit etiã sieã forte iniquuꝰ intulerit
Uehem̃t̃ aut̃ formidat᷑ morꝰ ĩ hoc iã gͣdu. cũ ⁊ illud eo credit᷑ infirmiꝰ
qͦ sollicitiꝰ qͣritur : ⁊ eo ipso minꝰ uidet᷑: quo tnquillitas ꝓpt̃ metũ minor est
ĩ uestigandi subofcurissimis reb ꝑ necessaria. Deinde qͦ mag̃ mag̃q sentit
anima. eo ipso ꝙ ꝓficit qͣntũ int̾sit ĩ t̃purã ⁊ contaminatã. eo mag̃ timet.
ne deposito corpore minꝰ eã ds̃ possit ꝗͣ se ipse ferre pollutã. Micħ aũt dif-¬
ficiliꝰ. ꝗͣ ⁊ ñ metuere mortẽ: ⁊abillecebris huiꝰ mundi sicut pericula ipsa
pꝰtulant tẽꝑare. Tanta est tam̃ anima. ut etiã hoc possit adiuuante sane
iꝰtitia sũmi ⁊ ueri dĩ : qͣ hȩc uniu̾sitas sustentat᷑. ⁊ regitur. qͣ etiã factũ est

Expanded text:
erpurgatae animae licet tanta Dei providentia justitiaque gubernari omnia, ut nulli mors inique accidere possit, etiamsi eam forte iniquus intulerit. Vehementer autem formidatur mors in hoc jam gradu, cum et illud eo creditur infirmius, quo sollicitius quaeritur; et eo ipso minus videtur, quo tranquillitas propter metum minor est, investigandis obscurissimis rebus pernecessaria. Deinde quo magis magisque sentit anima, eo ipso quo proficit, quantum intersit inter puram et contaminatam; eo magis timet, ne, deposito isto corpore, minus eam possit Deus quam seipsa ferre pollutam. Nihil autem difficilius quam et metuere mortem, et ab illecebris hujus mundi, sicut pericula ipsa postulant, temperare. Tanta est tamen anima, ut etiam hoc possit adjuvante sane justitia summi et veri Dei, qua haec universitas sustentatur et regitur; qua etiam factum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi molestias atq blanditias. magnꝰ accerrimꝰq conflictꝰ. In ipso
enĩ purgatiõis negotio sub est metꝰ mortis. sepe ñ magnꝰ: sepe uͦ uehe-¬
m̃tissimꝰ. Nõ magnꝰ enĩ : cũ robꝰtissimȩ creditur. Nã uidẽ hocutrũ sit

Expanded text:
mundi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest metus mortis saepe non magnus, saepe vero vehementissimus: non magnus tum cum robustissime creditur na
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ & repudiatis nugis theatͥtis s poeticis. diuinar̾ scͥpturarũ c̃sidatiõe
S tͣctatiõe pascamꝰ animũ atq potemꝰ. uanȩ curiositatis fame ac siti
fissũ ⁊ estuantẽ. ⁊ ĩ anib phantasmatib tãꝗͣ pictis epulis frustra refic
satiariq cupientẽ. hoc uere lib̾ali & ingenuoludo salubrit᷑ erudiam᷑.
Si nos miracła spectacłoꝵ ⁊ pulcͥtudo delectat. illã desidemꝰ uid̾e sapien¬
tiã quȩ ꝑtendit afine usq ad finẽ fortit̃ & disponit omĩa suauit̃. Qͥd
enĩ mirabiliꝰ ui ĩcorporea mundũ corporeũ fabricante & ad mini¬
strante. aut quid pulchriꝰ ordinante & ornante : Si aut̃ om̃s fatentur¬

Expanded text:
epudiatis nugis theatricis et poeticis, divinarum Scripturarum consideratione et tractatione pascamus animum atque potemus vanae curiositatis fame ac siti fessum et aestuantem, et inanibus phantasmatibus, tanquam pictis epulis, frustra refici satiarique cupientem: hoc vere liberali, et ingenuo ludo salubriter erudiamur. Si nos miracula spectaculorum, et pulchritudo delectant, illam desideremus videre Sapientiam, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Quid enim mirabilius, vi incorporea mundum corporeum fabricante et administrante? aut quid pulchrius ordinante et ornante? CAPUT LII.-- Et
Abbreviated transcription (Latin):
sigͥficent gesta uisibilia. aliȩ motꝰ animotꝵ. aliȩ legẽ ȩt̾nitac.tis
an aliqͣ ĩueniant᷑ ĩ quib hec omĩa ĩuestiganda st̃. & q̃ sit stabi quia¬
p̃tatio auctoritatis dirigenda ẽ. & quid ꝓsit ad intelligenda & obtinen¬
7da
ȩc̃na uͥ finis ẽ. omĩũ bonarũ actionũ fidesrerũ tẽporaliũ: quid
int̾sit int̾ allegoriã historiȩ. ⁊ allegoriã facti. ⁊ allegoriã sermo¬

Expanded text:
e legem aeternitatis; an aliquae inveniantur, in quibus haec omnia vestiganda sint. Et quae sit stabimnis interpretatio auctoritatis dirigenda sit. Et quid prosit ad intelligenda et obtinenda aeterna, ubi finis est omnium bonarum allegoriam historiae, et allegoriam facti, et allegoriam sermo
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Hec ẽ. acẽporalib adȩt̾na reg̾ssio. & ex uita ueteris hoĩs in nouũ ho¬
minẽ reformatio. Quid ẽ. aut̃ uñ hõ cõmemnorar ñ possit aduirtutes
capessendas qñ deipsisuitiis potẽst: Quid enĩ appetit curiositas nͥ
cognitionẽ. q̃ certa eẽ. ñ potest nͥ rerũ et̾narũ & eod mͦ se sẽꝑ habentiũ :
Quid appetit suꝑ bia nͥ potentiã. q̃ refert᷑ ad agendi facilitatẽ qͣm non¬
ñ ĩuenit nͥ. anima ꝑfecta dõ subdita. & ad eiꝰ regnũ sũma caritate
cõu̾sa : Quid appetit uoluptas corporis nͥ qͥetẽ quȩ ñ. ẽ. nͥ uͥnulla . ẽ. in¬
digentia & nulla corruptio: Cauendi st̃ gͦ inferiores inferi. id est
pꝰ hac̃ uitã pęnȩ gͣuiores: uͥ nulla potest. eẽ cõmemoratio ueritatis
qr nulla rõcinatio. Idõ nulla ratiocinatio: q ñ eã ꝑfundit lum̃
uerũ ꝙ illuminat omẽm hoiẽm uenientẽ in hunc mundũ. Qr̾ fest

Expanded text:
tas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Cavendi sunt ergo inferiores inferi, id est post hanc vitam poenae graviores, ubi nulla potest esse commemoratio veritatis, quia nulla ratiocinatio: ideo nulla ratiocinatio, quia non eam perfundit lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mu
Abbreviated transcription (Latin):
ligeret. neq ipse qͣ uellet alit̾ significaret: Hic enĩ notissimꝰ. Nã egonoui
rusticũ quendã loꝗͣntẽ. delog̃nte uxu̾re. filios om̃s mares atq feminas. iuͦiͦ.
fere aut eo ampliꝰ. ñ enĩsatis nẽ cõmemini: surdos inutosq genuisse. Nã
exeo ꝙ loqui nͣ poterant iuti: exeo aut̃ ꝙ nulla signa nͥ ocłis colligebat᷑:
etiã surdi intelligelunt᷑.d. Illũ uͦ ego noui bñ: ⁊deistis nescio qͥb credo
cͥ. S qͦrsũ ista.ͣ M. Quia dixisti ñte posse cogitare int̾ cales hoĩes nasci
quẽ piã .d. Nlec nẽ aliud dico. llã istos nͥ fallor: int̾ eos qui loꝗͣrent᷑ natos
eẽ concedis. ac. Fi equidẽ negaueri. Sed cũ iam int̾nos const& ñ nullos ta-¬
les hoines ee̾ posse: ꝙͣso cogites si hoc gnẽ masculꝰ ⁊ femina iungent᷑. atq

Expanded text:
liter quae vellet significaret? hic enim est notissimus. Nam ego novi rusticum quemdam loquentem, de loquente uxore, filios omnes mares atque feminas quatuor fere, aut eo amplius non enim satis nunc commemini mutos surdosque genuisse. Nam ex eo quod loqui non poterant, muti; ex eo autem quod nulla signa nisi oculis colligebant, etiam surdi intelligebantur. E. Illum vero ego bene novi, et de istis nescio quibus credo tibi: sed quorsum ista? A. Quia dixisti non te posse cogitare inter tales homines nasci quempiam. E. Nec nunc aliud dico: nam istos, nisi fallor, inter eos qui loquerentur, natos esse concedis. A. Non equidem negaverim: sed cum jam inter nos constet nonnullos tales homines esse posse; quaeso cogites, si ex hoc genere mas et femina jungerentur, atq
Abbreviated transcription (Latin):
angulo ȩqͣlitatẽ ꝑt̾bante. Sacuiꝰ medio ad om̃s extremitates pares lineȩ duci
cta claudit᷑. mͥuideris descͥb̾e. Sq̃. Recte intelligis. Nc̃itaq illud considera.

Expanded text:
angulo aequalitatem perturbante, et a cujus medio ad omnes extremitatis partes pares lineae duci a terminatur, mihi videris describere. A. Recte intelligis. Nunc itaque illud considera
Abbreviated transcription (Latin):
peccan desideriis seruiamꝰ. & quid ẽ diligere dm̃ nͥ illi occuppare animũ.
conciꝑe fruendȩ uisionis eiꝰ affectũ. peccati odiũ. mundi fastidiũ. diligere
etiã ꝑximũ quẽ ipse censuit diligñdũ: in ipso amore. seruare legitimũ morẽ.¬
nec ꝑ u̾tere dilectioĩs ordinẽ: Constitutũ ordinẽ dilectioĩs illi ꝑu̾tunt.
nec modũ diligñdi custodiunt: qui aut mundũ qui contẽpnendꝰ ẽ. diligt̃:
aut corpora sua minꝰ diligenda plꝰ diligt̾: aut ꝓximos sic̃ se ipsos: aut

Expanded text:
serviamus. Et quid est diligere Deum nisi illi occupare animum concipere fruendae visionis ejus affectum, peccati odium, mundi fastidium, diligere etiam proximum quem ipse censuit diligendum, in ipso amore servare legitimum monec pervertere dilectionis ordinem constitutum? Ordinem dilectionis illi pervertunt, nec modum diligendi custodiunt, qui aut mundum qui contemnendus est, diligunt, aut corpora sua minus diligenda, plus diligunt; aut proximos non sicut seipsos, aut
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnitiosȩ uanitatis inflari. nicħ eoꝵ quȩ st̃ aliena cͥmine cupiditatis ãbire.
q̃ sua st̃ piȩ cõmunionis bono ñ querere. nulli malũ qͥb libet inuiriis iryoga¬
tis cogitare. ñ suꝑ alicꝰ aut sui oꝑis iniqͥtatẽ gaudẽ. s de ueritate. om̃s inqui
ẽ nob̃.¶ Engo si caritatẽ do exibeamꝰ & ꝓximo decorde puro. ⁊ conscientia
bona. & fide ñ ficta: facile peccato resistimꝰ. bonis omĩb habundamꝰ: scłiblandi¬
m̃ta contẽpnmꝰ: & omĩa quȩ difficilia st̃ humanȩ fragilitati uł asꝑa. etiãcũ¬
delectatione ꝑ ficimꝰ : si tam̃ diñ caritate ꝑfecta quȩ nob̾ ab illo ẽ. extoto

Expanded text:
niciosae vanitatis inflari; nihil eorum quae sunt aliena, crimine cupiditatis ambire; quae sua sunt prae communionis bono non quaerere; nulli malum, quibuslibet irritatos injuriis, cogitare; non super alicujus, aut sui operis iniquitate, sed de ver 1. Ergo si caritatem Deo exhibeamus et proximo, de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta , facile peccato resistimus, bonis omnibus abundamus, saeculi blandimenta contemnimus, et omnia quae difficilia sunt humande beneficio illius caritatis, quae non est ex nobis, sed diffusa est in cordibus nostris per S
Abbreviated transcription (Latin):
istiubor̾ suoꝵ rusticitatẽ student p̃tiosis sensib uenustare. Illi totã lau¬
dẽ suã ĩ fauore uulgi. isti ĩuirtute dĩ constituunt. illi passibilit̃ dicunt.

Expanded text:
suorum rusticitatem student pretiosis sensibus venustare. Illi totam laudem suam in favore vulgi, isti in virtute Dei constituunt. Illi plausibiliter dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
acd aliud aptiores magnas uocamꝰ. ⁊ corporũ liniamͣta mag̃ ꝯ figẽ quam
magnitudi nes ualent plurimũ.⁊ si ex̾citationes cantũ afferunti ut cele¬
b̾rime creditũ sit. hoĩnẽ collendo cotidie uitulũ paruũ egisse ut etiã eũ
taurũ sine sensu maioris oneris. ꝙ p̾aulatĩ addebat᷑. collere acsustinere pos¬
set : neꝗͣꝗͣ ampliores ȩxatis uires. cũ corpore animã creuisse significant.
nutu ferunt᷑: ut humida ⁊ trȩna corpora in ipsiꝰ mundi meduĩ locũ quiẽ
ĩfimꝰ. rursus aerea ignea sursũ u̾sus: s etiã cũ aliqꝰ corm̃to aue iactu. aut
ĩpulsu. aut repulsu. eo qͦd ñ sponte ferunt᷑: ui aliena re cogunt᷑. Nã si
exalto dimiseris ꝗͣmꝗͣm simul duos lapides disparis qͣntitatis: citiꝰ quidẽ ꝑue
simulq ĩ solũ deducit᷑ Etẽ sideicit᷑ desuꝑ maior. minor aũt contͣ sursũ u̾sus
iacit᷑ : uͥ obiuauerint. reꝑcussio minoris.⁊ retͦcessio fiat nece̾e est. Quod ne

Expanded text:
ad aliud aptiores magnas vocamus; et corporum lineamenta magis et figurae quam magnitudines valent plurimum; et si exercitationes tantum afferunt, ut celeberrime creditum sit, hominem tollendo quotidie vitulum parvum, egisse ut eum etiam taurum sine sensu majoris oneris, quod paulatim addebatur, tollere ac sustinere posset: nequaquam amplioris aetatis vires cum corpore animam crevisse significant. nutu feruntur, ut humida et terrena corpora in ipsius mundi medium locum qui est infimus, rursus aeria et ignea sursum versus; sed etiam cum aliquo tormento aut jactu aut impulsu aut repulsu, eo quo non sponte ferrentur, vi aliena ire coguntur. Nam si ex alto dimiseris, quanquam simul, duos lapides disparis quantitatis, citius quidem majsimulque in solum deducitur. Item si dejicitur desuper major, minor autem contra sursum versus jacitur; ubi obviam venerint, repercussio minoris et retrocessio fiat necesse est. Quod ne