comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
canticoꝵ uirginitatis pandere sacramenta: qui
et hec ipsa fastidioso lectori nares contractura ñ
oquatur isaias: spei nr̃e fideiq misteriũ:
Ecce uirgo in utero concipiet.⁊ pariet filium: et
uocabitur nom̃ eius emmanuhel. Scio iudeos
opponere solere: in hebreo uerbum ahalma
non uirginẽ sonare. s adolescentulam: & re ue¬
ra: uirgo ꝓprie bethula appellatur: Adolescentu¬
qr ñ omnis uirgo ab scondita ẽ: nec ab hominũ¬

Expanded text:
canticorum virginitatis pandere sacramenta, quia canticorum virginitatis pandere sacramenta, quia et haec ipsa fastidioso lectori nares contractura non Loquatur Isaias spei nostrae fideique mysterium: Ecce virgo in utero concipiet et pariet filium, et vocabis nomen ejus Emmanuel . Scio Judaeos opponere solere, in Hebraeo verbum ALMA  , non 288 virginem sonare, sed adolescentulam. Et revera virgo proprie BETHULA   appellatur, adolescentuquia non omnis virgo abscondita e
Abbreviated transcription (Latin):
Ortus conclusus soror measponsa: ortus conclusus
fons signatus: Qd̃ clausum ẽ atq signatũ: simil¬
tudinẽ habet matris dñi: matris ⁊ uirginis:
Unde ⁊ sepulchro saluatoris nouo. qd̾ in petra du
rissima fuerat excisum: nec ante. nec postea qͥspiã
positus ẽ: E tam̃ hec uirgo ꝑpetua: multarũ
mat̾ est iurginũ. Sequit᷑ enĩ. E missiones tuȩ¬
In malogͣnatis ⁊ pomis õĩum uirtutũ significatur.
in uirginitate concentus: Fruelis m̃s candidus: et
rubicundus: Candidus in uirginitate: rubicundꝰ
in martirio: & q rubicundus ⁊ candidꝰ ẽ: iccireo
statim additur: Guttur eiꝰ dulcedines: ⁊ totus concu
ne: laudat uicissim uirginẽ sponsam: et dicit ei:
Speciosi facti st̃ gressus tui. in calciam̃tis filii amina¬
dab. qd̃ int̾pretat᷑ populi sponte se offerentis:
Uirginitas enim uoluntaria ẽ: & ideo gressus eccłie
in castitatis pulchritudine collaudantur:. Non ẽ
huius tꝑiis in morem cõmentarii oĩa de canticis

Expanded text:
clusus, soror mea, sponsa: hortus conclusus, fons signatus . Quod clausum est, atque signatum, similitudinem habet Matris Domini, matris et virginis. Unde et in sepulcro Salvatoris novo, quod in petra durissima  Al. purissima fuerat excisum, nec ante, nec postea quisquam positus est. Et tamen haec virgo perpetua multarum est mater virginum. Sequitur eniIn malogranatis et pomis, omnium virtutum significatur in virginitate concentus. Fratruelis meus candidus et rubicundus; candidus in virginitate, rubicundus in martyrio. Et quia rubicundus et candidus est, idcirco statim additur, guttur ejus dulcedines, et totus concupne, laudat vicissim virginem sponsam, et dicit ei: Speciosi facti sunt gressus tui in calceamentis, filia Aminadab! quod interpretatur, populi sponte se offerentis. Virginitas enim voluntaria est, et ideo gressus Ecclesiae in castitatis pulchritudine collaudantur. Non est hujus temporis in morem Commentarii omnia de Cantico
Abbreviated transcription (Latin):
in adolescentẽ quẽ dilexerat causam p̃bere uidetur
inutoie Ut autẽ sciamꝰ ioħem fuisse tc̃ puerum.
sexagesimo octauo anno dormierit. Qo ⁊ nos in
libro de illustrib uiris. breuit̃ ꝑstrinximus:
ex duodecim apłis ñ fecerunt. Propħa. uidit enĩ
in pathino insula in qua fuerat a domitiano pͥnei¬
pe ob diũ martiriũ religatus: apocalipsin infini¬
ta futuroꝵ misteria continentem: Refert autem
tertullianus. qd̃ anerone missus inferuens olei
dolium: purior et uegetior exierit ꝗͣ intrauerat:
S ⁊ ipsum eugłm eius: multum distat a ceteris
Matħs: quasi de hõie incipit scribere: Liber genera¬
tonis ihu xꝑi filii dauto: filii abraham: Lticas
logiam: scds faciem uituli ꝑꝑ sacerdoqum: tertiꝰ
faciem leonis ꝑꝑ uocẽ clamantis in deserto. parate¬

Expanded text:
in adolescentem quem dilexerat, causam praebere videretur in adolescentem quem dilexerat, causam praebere videretur invidiae. Ut autem sciamus Joannem tunc fuisse puerum, sexagesimo octavo anno dormierit: quod et nos in libro de Illustribus Viris breviter perstrinximus. ex duodecim Apostoli non fecerunt. Propheta: vidit enim in Pathmos insula, in qua fuerat a Domitiano principe ob Domini martyrium relegatus, Apocalypsim infinita futurorum mysteria continentem. Refert autem Tertullianus, quod Romae missus in ferventis olei dolium, purior et vegetior exiverit, quam intraverit. Sed et ipsum ejus Evangelium multum distat a caeteris. Matthaeus quasi de homine incipit scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham: Lucas logiam; secundus faciem vituli, propter Sacerdotium; tertius faciem leonis, propter vocem clamantis
Abbreviated transcription (Latin):
tenditur uirginitatem ñ mori. nec sordes nuptia¬
rum abluere cruore martirii. s manere cum
xꝑo. ⁊ dormitionẽ eius transitum eẽ non mortem:
Si autem obnixe contenderit ioh̾em uirginẽ non
fuisse. nos amoris p̃cipui. uirginitatem causã¬
diximus Exponat ille si uirgo non fuit: cur ce¬
ceteris apłis plus amatus sit : at dicis: Suꝑ pe¬
trum. fundatur eccl̃ia Licet id ipsum in alio lo
lorum accipiant: et ex equo suꝑ eos ȩccłie forti¬
tudo solidetur. tam̃ ꝓpterea inter duodetim unus eh¬
gtur: ut capite constrtuto scismatis tollatur occasio:
S cur ñ ioħs electus ẽ uirgo: Etati delatũ est. qr petrus
senior erat. ne adhuc adholescens ⁊ pene puer ꝓgres¬
se etatis hõib preferret᷑: et magister bonus qui oc¬
casionem uirgii debuerat auferre discipulis ut
dixerat eis. pacẽ meã do uobis. pacẽ relinqͦ uobis:
et qui uoluerit inter uos maior ẽẽ. minimꝰ õmo sit:

Expanded text:
tenditur, virginitatem non mori, nec sordes nuptiatenditur, virginitatem non mori, nec sordes nuptiarum abluere cruore martyrii, sed manere cum Christo, et dormitionem ejus, transitum esse, non mortem. Si autem obnixe contenderit, Joannem virginem non fuisse, et nos amoris praecipui causam virginitatem diximus, exponat ille, si virgo non fuit, cur caeteris Apostolis plus amatus sit? At dicis, super Petrum fundatur Ecclesia: licet id ipsum in alio loclorum accipiant, et ex aequo super eos Ecclesiae fortitudo solidetur, tamen propterea inter duodecim unus eligitur, ut capite constituto, schismatis tollatur occasio. Sed cur non Joannes electus est virgo? Aetati delatum est, quia Petrus senior erat, ne adhuc adolescens ac pene puer, progressae aetatis hominibus praeferretur, et magister bonus, qui occasionem jurgii debuerat auferre discipulis, et qui dixerat eis: Pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis ; et, qui voluerit inter vos major esse, minimum omnium sit ,
Abbreviated transcription (Latin):
liquisset nobis semen: sicut sodoma fuissemus.
et quasi gomorre similes ẽẽmus: Qui gͦ erant ex
iudeis. uirginitatem ꝗͣ in udaismo amiserant.
in euglio habere ñ poterant. S tam̃ ioh̃s unusex
discipulisꝰ minimus traditur fuisse inter apłos:
et quem fides aꝑi uirginem reppererat. iurgo
ꝑmansit: E ideo plus amatur adnõ: et recũbit
suꝑ pectus iħu: Ex qͦ petrus qui ucorẽ habuerat
interrogare ñ audet: illum rogat ut interroget.
e post resurrectionẽ nuntante maria magdalene
qd̾ dñs resurrexisset. uterq currit ad sepulchrũ
quem uiderent. solus uirgo uirginẽ recognoscit:
et dict petro: Dñs est :Rursum post auditã senten¬
gam quod ab alio cingendus eet petrus. ⁊ ducen¬
dus quo nollet: et erucis illi fuisset passio pphetata
et ille diceret dñe quid iste. nolens ioħem desere
re cum quo semꝑ fuerat copulatus: dicit ei dñs:
Quid ad te. si uolo eum sic ẽẽ: Qnde ⁊ sermo exiuit
inter fr̃s: illum discipłm ñ moriturum: Ex quo os¬

Expanded text:
i Sodoma essemus, et similes Gomorrae fuissemus . Qui ergo erant ex Judaeis, virginitatem quam in Judaismo amiserant, in Evangelio habere non poterant. Et tamen Joannes unus ex discipulis, qui minimus traditur fuisse inter Apostolos, et quem fides Christi virginem repererat, virgo permansit, et ideo plus amatur a Domino, et recumbit super pectus Jesu. Et quod Petrus, qui uxorem habuerat, interrogare non audet, illum rogat ut interroget. Et post resurrectionem, nuntiante Maria Magdalene quod Dominus resurrexisset, uterque cucurrit ad sepulcrum; quem viderent: solus virgo virginem agnoscit, et dicit Petro: Dominus est. Rursum post auditam sententiam, quod ab alio cingendus esset Petrus, et ducendus quo 279 nollet, et crucis fuisset illi passio prophetata, et ille diceret: Domine, quid iste? nolens deserere Joannem, cum quo semper fuerat copulatus, dicit ei Dominus: Quid ad te si eum volo sic esse ? Unde et sermo exivit inter fratres, illum discipulum non moriturum. Ex quo os
Abbreviated transcription (Latin):
magis mͥ dexter uirginitatis ocłs placet: qͥ si
cecatus fuerit. om̃e corpus in tenebris ẽ: Ac nec
putaremꝰ eũ amorẽ carnis. ⁊nuptias figurare
corporeas: ilico excludit hunc sensum .⁊ ait
Ulnerasti cormeũ soror mea sponsa. Ubi sororis no¬
men ẽ: suspitio oĩs fedi amoris excludit᷑. Quam
Quam speciosa sunt ubera tua uino: Quod istito ui¬
num ẽ. qd̾ sponse maminas pulcherrimas fecit: &
pudicrte lacte fecundas: Nempe illio de qͦ sponsꝰ
in consequentib loquitur. Bibi uinũ meũ cum la¬
cte meo: ianducate ꝓximi et bibite. et inebria
mitcitur. ⁊ ñ ambulabant in uetustate littere.
s in nouitate sꝑc: Hoc ẽ uinum. qd̾ cum inebria¬
uerit adolescentubos.⁊ puellas. statim uirginita¬
tem situnt: & incrapulam castitatis eructant.
et expletur illito uatcinium ⁊acharie dũtaxat
pħantis: Complebuntur infantib ⁊ puellis lu¬
dentib platee eius Q̾ enim bonũ eius est. ⁊ qõ
pulchrum eius. nͥ frum̃tum electoꝵ: & iunum

Expanded text:
i caecatus fuerit, omne corpus in tenebris est. Ac ne putaremus eum amorem carnis, et nuptias significare corporeas, illico excludit hunc sensum, et ait: Vulnerasti cor meum, soror mea sponsa. Ubi sororis nomen est, suspicio omnis foedi amoris excluditur. QuamQuam speciosa sunt ubera tua vino. Quod istud vinum est, quod sponsae mammas pulcherrimas facit, et pudicitiae lacte fecundat? Nempe illud, de quo sponsus in consequentibus loquitur: Bibi vinum meum cum lacte meo. Manducate, proximi mei, et bibite, et inebriammittitur : et non ambulabant in vetustate litterae; sed in novitate spiritus . Hoc est vinum quod cum inebriaverit adolescentes et puellas, statim virginitatem sitiunt; et in crapulam castitatis eructant, et expletur illud vaticinium Zachariae, dumtaxa prophetantis: Complebuntur infantibus et puellis ludentibus plateae ejus. Quid enim bonum ejus est, et quid pulchrum ejus: n
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ nuptie scire ñ poterant: Ꝙ ut breui multa ser
mone cõprehendam: doceamq cuius priuilegii
sit ioħs. immo in ioħe uirginitas. adño uirgine
mat̾ uirgo. uirgini discipulo cõmendatur:
aduersarius aplicam sententiam: ⁊ ait: Adam pri¬
mus formatus est: deinde eua: E adam ñ est sedu¬
ctus. mulier autẽ seducta in p̃uaricationẽ facta ẽ.
salua aũ fiet ꝑfilioꝵ generationem: siꝑmanserint
in fide et dilectione. et scĩficatione. cũ sobrietate.
Considereinus cur apłs ad hanc sententiã. ⁊ unde ꝑ¬
uenerit. Uolo gͦ uiros orare in omni loco: leuan¬
tes scãs manus sine ira. ⁊ cogitationibꝰ: Consequen
et castitate ornantes se. ñ in tortis crinib. aut au¬
ro. uel margaritas. siue ueste p̃ciosa: s qd decet¬

Expanded text:
quod nuptiae scire non poterant, et ut brevi sermone multa comprehendam, doceamque cujus privilegii sit Joannes, immo in Joanne virginitas, a Domino virgine, mater virgo, virgini discipulo commendatur. adversarius Apostolicam sententiam, et ait: Adam primus formatus est, deinde Eva, et Adam non est seductus; mulier autem seducta in praevaricationem facta est. Salva autem fiet per filiorum generationem, si permanserint in fide, et dilectione, et sanctificatione cum sobrietate . Consideremus cur Apostolus ad hanc sententiam, et unde pervenerit: Volo ergo viros orare in omni loco, levantes sanctas manus sine ira et cogitationibus . Consequentet castitate, ornantes se, non in tortis crinibus, aut auro, vel margaritis, sive veste pretiosa: sed sec
Abbreviated transcription (Latin):
illas fortune muliebri sacra fieri solitum. nullũ
sacerdotem digamum. nullum flaminem bimnari¬
tum. ierophantias quoq atheniensium usq hodie
cicute sorbitione castrari: ⁊ postꝗͣ in pontificatum
baptirati: a diabolo non posse tempta¬
ri: & ne hoc stulte dicere uideretur:
adiecit. Qͥcumq autem temptat
fuerint. ostendi eos aqua tantum. ⁊ ñ sꝑubaptria¬
tos : ¶d in symone mago legimus: Unde ⁊ ioħs dic̃.
Oinius qui natus est ex deo peccatum ñ facit. qm̃i sem̃
ipsius manet in eo: ⁊ non potest peccare. qr ex deo
natus est:. In hoc manifesti sunt filii des:.⁊ filii diabo

Expanded text:
illas Fortunae muliebri sacra fieri solitum: nullum illas Fortunae muliebri sacra fieri solitum: nullum sacerdotem digamum, nullum Flaminem bimaritum: Hierophantas quoque Atheniensium usque hodie cicutae sorbitione castrari, et postquam in pontificatum baptizati, a diabolo non posse tentari. Et ne hoc stulte dicere videretur, adjecit: « Quicumque autem tentati fuerint, ostendi eos aqua tantum, et non spiritu baptizatos, quod in Simone Mago legimus. Unde et Joannes dicit: Omnis qui natus est ex Deo, peccatum non facit: quoniam semen ipsius in eo manet: et non potest peccare, quia ex Deo natus est. Et in hoc m
Abbreviated transcription (Latin):
besce nclum : nec de patre dubitanclum e. Pene
uindicat: Captuitatis nulla maior calamitas ẽ.
ꝗͣ ad alienam libidinem trahi. Uiros consulatos
illustrat eloquentia: in nomen eternũ effert
militaris gła: triumphusq noue gentis conse¬
crat: Multa sunt que ꝑse clara ingenia nobili¬
tent: mulieris ꝓprie uirtus pudicitia est: Hec¬
lucretiam bruto equauit: Nescias an et p̃tule¬
rit: qm̃ brutus ñ posse seruire a femina didicit:
Hec equauit corneliam graccho: hec portiam alte¬
ri bruto: notior ẽ marito suo thanaquil: Ilum
inter multa regum nomina iam abscondit antiqͥ¬
tas: hanc rara inter feminas uirtus altius scłoꝵ
omniũ memorie quam excidi ere posset infi̾xit:
Imitentur gͦ nupte theanum. heleobolinam. gorgun.
thunochiam. claudias. atq cornelias: E cum apłm¬
malis digainiam mulieribus uiderint innocentẽ.
legant anteꝗͣ religio nr̃a fulgeret in mundo: uni¬
cubas semꝑ habuisse iter matronas decus. ꝑ

Expanded text:
bescendum, nec de patre dubitandum est: benebescendum, nec de patre dubitandum est: beneexteri corporis vindicat. Captivitatis nulla major calamitas est, quam ad alienam libidinem trahi. Viros consulatus illustrat: eloquentia in nomen aeternum effert: militaris gloria triumphusque novae gentis consecrat. Multa sunt, quae praeclara ingenia nobilitent. Mulieris virtus pLucretiam Bruto aequavit, nescias an et praetulerit: quoniam Brutus non posse servire a femina didicit. Haec aequavit Corneliam Graccho: haec Porciam alteri Bruto. Notior est marito suo Tanaquilla. Illum inter multa regum nomina jam abscondit antiquitas. Hanc rara inter feminas virtus, altius saeculorum omnium memoriae, quam ut excidere possit, infixit. Imitentur ergo nuptae Theano, Cleobulinam, Gorgunten, Timocliam, Claudias, atque Cornelias; et cum Apostolum malis mulieribus digamiam viderint ignoscentem, legant antequam religio nostra fulgeret in mundo, unicubas semper habuisse inter matronas decus; per
Abbreviated transcription (Latin):
ptulrenuerit. ue pdant filios. nec amatores se uaor
exhibeant.ẜ. maritos: Quorumdam matrimonua
A ulteriis coheserunt: ⁊ o rem improbam. toest
illis pudicitiã preceperunt qui abstulerant: Itaq
eno eiuisinooi nuptias sacietas soluit. Sum pͥmũ
lenocunum libidinis absessit: Tmor qõ licebat etii¬
luio: M ani quid ait seneca: De iuris pauꝑibꝰ dicã
quoꝵ unnomen martti ⁊ ad deluendas leges que
contra celibes date sunt. pars magna conducitur.
uom̾ potest regere mores ⁊ p̃ciꝑe castitatem. et
siar itra uetoritatem tenere qui nupsit: Doctis¬
simi uiri uox ẽ. puedicitiam in pͥmis eẽ retinen¬
amiequa amissa. omnis uirtus ruit. In hac.
periuebrium urtutũ principatus est. Hec pau¬
perem cõmendat: diuitem extollit: deformem
irecionut: exornat pulchram: Bene meretur ae
maioribus: Quoꝵ sanguinem furtiua sobole ñ
uesien Bene de liberis. quib nec de matre eru¬

Expanded text:
intumuerit, non perdant filios; nec amatores uxoribus se intumuerit, non perdant filios; nec amatores uxoribus se exhibeant, sed maritos. Quorumdam matrimonia adulteriis cohaeserunt: et, o rem improbam, iidem illis pudicitiam praeceperunt, qui abstulerant. Itaque cito ejusmodi nuptias satietas solvit. Cum primum lenocinium libidinis abscessit; quod libebat, eviluit. Nam quid, ait Seneca, de viris pauperibus dicam, quorum in nomen mariti, ad eludendas leges quae contra coelibes latae sunt, pars magna conducitur? Quomodo potest regere mores et praecipere castitatem, et mariti auctoritatem tenere, qui nupsit? Doctissimi viri vox est, pudicitiam in primis esse retinendam, qua amissa, omnis virtus ruit. In hac muliebrium virtutum principatus est. Haec pauperem commendat, divitem extollit, deformem redimit, exornat pulchram: bene meretur de majoribus, quorum sanguinem furtiva sobole non vitiat: bene de liberis, quibus nec de 320 matre eru
Abbreviated transcription (Latin):
maxime uxors pulchritudini gͣuissimus custos
accubet: Refert p̃terea seneca. cognouisse se quen¬
dam hominem ornatum. qui exiturus in publi¬
cum. fascia uxoris pectus colligabat: ⁊ ne punc¬
to quidem hore p̃sentia eius carere poterat. poti¬
uxor hauriebant : illa deinceps ñ minus inepta
facientes. in que inꝓuida uis arcdentis affectus
erumpebat: Origo quidem ainous honesta erat.
s magnitudo deformis: Nichil autẽ uiter est quã
honesta causa: quis insaniat: Vnde ⁊ sextus in
sententiis: Adulter ẽ inquit. in suam uxorem
amator ardentior: In aliena qiuppe uxore. om̃is
amoreurpis est. uisua miinius. Sapiens uir. udoi¬
cio debet amare coniugem: non affectu Reget im
N iehil ẽ fedus. quam utorem amare quasi adui¬
seram Eerte qui dicunt se causa rei puplice. et
generis humani trorib iungi.⁊ liberos tollere. aini¬
centur saldem pecudes. et postꝗͣ uxoꝵ uenter

Expanded text:
maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos maxime uxorum pulchritudini gravissimus custos accubet. Refert praeterea Seneca, cognovisse se quemdam ornatum hominem, qui exiturus in publicum, fascia uxoris pectus colligabat, et ne puncto quidem horae praesentia ejus carere poterat: potiuxor hauriebant: alia deinceps non minus inepta facientes, in quae improvida vis ardentis affectus erumpebat. Origo quidem amoris honesta erat, sed magnitudo deformis. Nihil autem interest, quam ex honesta causa quis insaniat. Unde et Xystus in sententiis: Adulter est, inquit, in 319 suam uxorem amator ardentior. In aliena quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius. Sapiens vir judicio debet amare conjugem, non affectu. Regat  ANihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa reipublicae, et generis humani, uxoribus jungi, et liberos tollere, imitentur saltem pecudes, et postquam uxorum venter
Abbreviated transcription (Latin):
in bonoꝵ uel maloꝵ confinio: Graue autẽ eẽ uiro
sapient uenire in dubium: utrũ bonam. an malã
dueturus sit. Ridicule chrisyppus ducendam
teporem sapienti p̃cipit: ne iouem gamelium. et
geuethlium uiolet. Isto enim modo apito lagnos
nbon enscoicant: Offendet gͦ statorem iouem qͥ
chus. ⁊ nr̃ seneca de matrimonio libros: ex quib
i suꝑiora ñnulla sunt. ⁊ ista que subiecunus: Amor
forme rationis obliuio ẽ: ⁊ insanie ꝓximus: Fedũ
minimeq conueniens animo sospiti utqum tra¬
nis cogitationib ad humillimas detrabit : quer u¬
los. iracundos: temerarios: dure imꝑiosos:
seruilitẽ blandos: omnib inutiles: ipsi nouissime
amori facit. Nam cum fruendi cupiditate insa¬
tiabilis flagrat. plura tꝑra suspitionib. lacrimis
conquestionib ꝑdit: ooium sui facit: & ipse no¬
uissume odium est. Tota amoris insectatio apud pla
plicauit: qd̾ non iudicio s furore ducatur : et

Expanded text:
in bonorum malorumque confinio. Grave autem esse viro in bonorum malorumque confinio. Grave autem esse viro sapienti venire in dubium, utrum bonam, an malam ducturus sit. Ridicule Chrysippus ducendam uxorem sapienti praecipit, ne Jovem Gamelium et Genethlium violet. Isto enim modo apud Latinos num praejudicant, offendet ergo Statorem Jovem, qui chus et noster Seneca de matrimonio libros, ex quibus et superiora nonnulla sunt, et ista quae subjicimus: Amor formae, rationis oblivio est, et insaniae proximus: foedum minimeque conveniens animo sospiti vitium. Turnis cogitationibus ad humillimas detrahit: querulos, iracundos, temerarios, dure imperiosos, serviliter blandos, omnibus inutiles, ipsi novissime amori facit. Nam cum fruendi cupiditate insatiabilis flagrat, plura tempora suspicionibus, lacrymis, conquestionibus perdit: odium sui facit, et ipse novissime sibi odio est. Tota amoris insectatio apud Platplicat, quod non judicio, sed furore ducatur: et
Abbreviated transcription (Latin):
quarum pͥma delicuis fluens. quippe ut regis
urortauri dicitur expetisse conctbitus: alia occidisse
uirum. ob amorem adulteri: tercia ꝓdidisse amphia¬
raium ⁊ saluti uiri monile aureum p̃tulisse: Qeqͥto
tragedie tument .⁊ domos. urbes. regnaq subuertt
ucoꝵ pelicumq contentio est: Armant᷑ parentum
in liberos manus. nefande apponunt᷑ epule: ⁊ ꝓptꝰ
unius muliercule raptum. europe.atq asiȩ decenna¬
lia bella confligunt. Quasdam repudiatas altero
nuptiarum die. statim nupsisse legimus: Uterq
rep̃hendendus maritus: & cui tam cito displicu¬
it & cui tam cito placuit: Epycurus uoluptatis
assertor. quamꝗͣ metrodorus discipulus eus leon
coniugia. ꝙ multa incõmoda admixta sint nup¬
to: & quomͦ diutie.⁊ honores. ⁊ corpoꝵ sanitates
&& cetera que in differentia nominamꝰ. nec bona
nec mala sunt. s. uelut in meditullio postta. usu.⁊
euentu. uel bona uel mala fiunt: ita et uxoressttas

Expanded text:
quarum prima deliciis diffluens, quippe regis quarum prima deliciis diffluens, quippe regis uxor, tauri dicitur expetisse concubitus: altera occidisse virum ob amorem adulteri: tertia prodidisse Amphiaraum, et saluti viri monile aureum praetulisse. Quidquid Tragoediae tument, et domos, urbes, regnaque subvertit, uxorum pellicumque contentio est. Armantur parentum in liberos manus: nefandae apponuntur epulae: et propter unius mulierculae raptum, Europa atque Asia decennali bello confligunt. Quasdam repudiatas, altero nuptiarum die, statim nupsisse legimus. Uterque reprehendendus maritus, et cui tam cito displicuit, et cui tam cito placuit. Epicurus voluptatis assertor quamquam Metrodorus discipulus ejus Leonconjugia, quia multa incommoda admixta sunt nuptiis. Et quomodo divitiae et honores et corporum sanitates, et caetera quae indifferentia nominamus, nec bona nec mala sunt; sed velut in meditullio posita, 318 usu et eventu vel bona, vel mala fiunt: ita et uxores sitas
Abbreviated transcription (Latin):
in una domo concordare non potuit: E mulabatur
quippe ixor eius ancille pulchritudini. ⁊ castissimũ
uirum cotidianis urgiis exagitabat: Lote eurippi
dis tragedie: in mulieres maledicta sunt: Unde et
hermione loquitur: Malarum me mulierum: de¬
cerpsere confilia. In lepti urbe semibarbara. ⁊ posita
in solitudine moris ẽ : ut nurus altera die socrum
ollam mutuam postulet: Cui illa statim negat. ut
sciat illuo uerum ẽẽ terentii: qd̃ conculto ambigue
extulit Quid hoc est: Om̃s socrus oderunt nurus:
Legimus quendam apud romanos nobilem. cum eũ
amici arguerent. quare uxorem formosam.⁊castã
⁊ diuitem repudiasset: ꝓtendisse pedem. ⁊ dixisse
eis: Ꝙ hic soccus quem cernitis. uidetur uobis
nouus ⁊ elegans: s nemo scit p̃ter me
premat: Scribit herodothus: qd̾ mulier cum
ueste deponat ⁊ uerecundiam: & nr̃ comicus for¬
tunatum putat: qui uxorem nunꝗͣ duxerit:
Quto referam pasiphen clytemestras. ⁊ erypilas.

Expanded text:
in una domo concordare nin una domo concordare nquippe uxor eius ancille pulchritudini et castissimum virum quotidianis dis Tragoediae in mulieres maledicta sunt. Unde et Hermione loquitur: Malarum me mulierum decepere consilia. In Lepti urbe semibarbara, et posita in solitudine, moris est ut nurus altera die socrum ollam mutuam  Al. mutuum postulet. Cui illa statim negat: ut scias illud verum esse Terentii, quod consulto ambigue extulit: Quid est hoc? omnes socrus oderunt nurus. Legimus quemdam apud Romanos nobilem, cum eum amici arguerent, quare uxorem formosam et castam et divitem repudiasset, protendisse pedem, et dixisse eis: « Et hic soccus quem cernitis, videtur vobis novus et elegans: sed nemo scit praeter me ubi me premat. » Scribit Herodotus, quod mulier cum veste deponat et verecundiam. Et noster Comicus fortunatum putat, qui uxorem numquam duxerit. Quid referam Pasiphaen, Clytemnestram, et Eriphylam:
Abbreviated transcription (Latin):
la couiux palam erat impioica: & quia nouissun¬
mala nr̃a discimus. id athenis cantabatur: et sylla ig¬
norabat. secretaq domus sue pͥmum ostium coniucio
ue. cum eum putarent ceteri scientem pati. indica¬
uit in expeditione cum milito. ⁊ iuictorẽ totus ur¬
bis tristi nuntio consternatiit: Marcus cato censo¬
rius habuit uxorem. arthoriam paulam. huimi¬
li loco natam. iuolentam. impotentem: ꝙ gõ ne¬
mo posset credere: catoni suꝑbam: Hoc ideo. ne
quis pudet si pauꝑem duxerit: satis se concordie
ꝓudisse. Phylippum regem macedonũ. contra
quem demosthenis phylippice tonant: introeuntẽ
ex more cubiculum uxor exclusit irata: Qui exclu¬
sus tacuit: & iniuriam suam uersu tragico consola¬
tus est: Gorgia rethor librum pulcherrimũ de con¬
cordia gregis tunc inter se dissidentib recitauit olym¬
phie: Cui melantus immicus eius: Hic nobis in qͥt
de concordia p̃cepit. qui se ⁊ uxorem ⁊ ancillam. tres

Expanded text:
la cola comala nostra discimus id Athenis cantabatur, et Sylla ignorabat; secretaque domus suae primum hostium convicio vae, cum eum putarent caeteri scientem pati, indicavit in expeditione commilito, et victorem totius orbis tristi nuntio consternavit. M. Cato Censorius habuit uxorem Actoriam Paulam, humili loco natam, vinolentam, impotentem, et quod nemo posset credere Catoni superbam. Hoc ideo dico, ne quis putet, si pauperem duxerit, satis se concordiae providisse. Philippum regem Macedonum, contra quem Demosthenis Philippicae tonant, introeuntem ex more cubiculum uxor exclusit irata: qui exclusus tacuit, et injuriam suam versu tragico consolatus est. Gorgias Rhetor librum pulcherrimum de concordia Graecis tunc inter se dissidentibus recitavit Olympiae. Cui Melanthius inimicus ejus: Hic nobis, inquit, de concordia praecipit, qui se et uxorem et ancillam tres
Abbreviated transcription (Latin):
pudium therentiȩ sororem eius duceret. omni¬
no facere suꝑsedit: dicens. ñ posse se ⁊ uxori. ⁊
philosophye pariter oꝑam dare: Illa interim
coniunx egregia. ⁊ que de fontib tullianis hau¬
serat sapientiam: nupsit salustio inimico eiꝰ. et
tertio inessale coruino: ⁊ quasi ꝑ quo sdã gradus
eloquentie de uoluta ẽ. Socrathes xantippen. et
miro neptam aristidis. duas habebat uxores:
Que cum erebro inter se iurgarentur. ⁊ ille eas irri¬
dere ẽẽ solitus. qd̾ ꝓpter se fedissimum hominũ
simis narib recalua fronte. pilosis humeris. et
repandis crurib disceptarent: nouissime uerte¬
runt in eum upetum: ⁊male mulcatũ fugien¬
temq diu ꝑsequutȩ sunt: Quodam autẽ tꝑre
cum infinita conuitia ex suꝑiori loco ingerenti
xantippe restitisset: aqua ꝑfusus immunda. ni¬
chil amplius respondit. ꝗ capite deterso: sciebam
inquit futurum: ut ista tonitrua ẏmber sequere

Expanded text:
pudium Terentiae, sororem ejus duceret, omnipudium Terentiae, sororem ejus duceret, omnino facere supersedit, dicens, non posse se uxori et philosophiae pariter operam dare. Illa interim conjux egregia, et quae de fontibus Tullianis hauserat sapientiam, nupsit Sallustio inimico ejus, et tertio Messalae Corvino, et quasi per quosdam gradus eloquentiae devoluta est. Socrates Xantippen et Myron neptem Aristidis, duas habebat uxores. Quae cum crebro inter se jurgarentur, et ille eas irridere esset solitus, quod propter se foedissimum hominem, simis naribus, recalva fronte, pilosis humeris, et repandis cruribus, disceptarent: novissime verterunt in eum impetum, et male mulctatum fugientemque diu persecutae sunt. Quodam autem tempore cum infinita convicia ex superiori loco ingerenti Xantippae restitisset, aqua perfusus immunda, nihil amplius respondit, quam capite deterso: Sciebam, inquit, futurum, ut ista tonitrua imber sequeret
Abbreviated transcription (Latin):
ad nos ꝑtinet recedentes e mundo. si nomine nr̃o
alius non uocetur : cum et filius ñ statim patri¬
suo uocabulum referat: & innumerabiles sint.
qui eodem appellentur nomine:Aut que senec¬
tutis auxilia st̃ nutrire domi. qͥ aut prior te¬
forte moriatur. aut ꝑuersissimis morib sit
aut certe cum ad maturam etatem uenerit:
tarde ei uidearis mori: Heredes autẽ meliores
i certiores sunt amici.⁊ ꝓpinqui. quos iudicio
eligas: quam quos uelis nolis habere cogaris
Licet certa hereditas sit : dum adiuuis bene uti
substantia tua: quam tuo labore quesita. in in¬
ophrastus disserens. que ñ suffundat xꝑianoꝵ¬
rum desiderabit hominem coheres xꝑi: et opta¬
bit liberos. nepotumq serie decorabitur: qͦs
forsitan sit occupaturus antixꝑc: cum lega¬
mus moysen ⁊ samuelem filiis suis alios p̃tulis¬
se: nec putasse liberos quos uidebant dño dis¬
plicere: Cychero rogatus abhutio: ut post re¬

Expanded text:
ad nos pertinet recedentes a mundo, si nomine nostro ad nos pertinet recedentes a mundo, si nomine nostro alius non uocetur, cum et filius non statim patris uocabulum referat et innumerabiles sint qui eodem appellentur nomine? Aut quae senectutis auxilia sunt nutrire domi qui aut te prior moriatur, aut peruersis moribus sit, aut certe, cum ad maturam aetatem uenerit, tarde ei uidearis mori? Haeredes autem meliores et certiores sunt amici et propinqui quos iudicio eligas, quam quos, uelis nolis, habere cogaris, Ñlicet certa haereditas sit dum aduiuis bene uti substantia tua, quam tuo labore quaesita in inophrastus disserens, querum desiderabit hominem, cohaeres Christi? et optabit liberos, nepotumque serie delectabitur, quos forsitan sit occupaturus Antichristus; cum legamus Moysen et Samuelem filiis suis alios 316 praetulisse; nec putasse liberos, quos videbant Domino displicere? Cicero rogatus ab Hirtio, ut post re
Abbreviated transcription (Latin):
Assidere autẽ egrotanti magis possunt amici ⁊ uer¬
nule beneficiis obligati. ꝗͣ illa que nobis impu¬
tet lacr imas suas. ⁊ hereditatis spe uendat in¬
gluuiem: ⁊ sollicitudinem iactans languentis
animum desꝑatione conturbet. Q̾ si langue¬
rit. coegrotandum ẽ: et nunꝗͣ ab eius lectulo
recedendum: Aut si bona fuerit ⁊ suauis uxor
quȩ tamen rara auis est: cum parturiente gemi¬
mus: cum ꝑiclitante torquemur: Sapiens aũ.
nunꝗͣ ẽẽ solus potest: Habet secum om̃s qui st̃
quinq unꝗͣ fuerunt boni: ⁊ animũ liberum
quocumq uult transfert: Qd corpore ñ potest:
cogitatione cõplectitur: E si hominũ inopia
fuerit: loquetur cum deo: Nlunꝗͣminus solus
erit: Quã cum solus fuerit: Porro liberoꝵ cau¬
sa uxorem ducere: ut uel nomen nr̃m ñ inte¬
reat. uel habeamus senectutis p̾sidia: & certis
utamur heredib stolioissimum est: Quid eñ

Expanded text:
Assidere autem aegrotanti magis possunt amici et uerAssidere autem aegrotanti magis possunt amici et uernaculae, beneficiis obligati, quam illa quae nobis imputet lacrymas suas et haereditatis spe uendat illuuiem, et sollicitudinem iactans, languentis animum desperatione perturbet. Quod si languerit, coaegrotandum est et numquam ab eius lectulo recedendum. Aut si bona fuerit et suauis uxor, quae tamen rara aut uix est, cum parturiente gemimus, cum periclitante torquemur. Sapiens autem numquam esse solus potest. Habet secum omnes qui sunt quique umquam fuerunt boni, et animum liberum quocumque uult transfert. Quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo. Sumquam minus solus erit quam cum solus fuerit. Porro liberorum causa uxorem ducere, ut uel nomen nostrum non intereat uel habeamus senectutis praesidia et certis utamur haeredibus, stolidissimum est. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
um. suntromiseris: ꝑiculum pudicitie est
Si phibueris: suspitionis iniuria: Uerum quio
pͥdest etiam diligens custodia. cum uxor serua¬
ri impudica ñ possit : pudica ñ debeat: Infioa
enim custos ẽ castitatis necessitas: & illa uere
pudica dicenda est : cui licuit peccare si uolust
Pulchra cito adamaturꝰ : feda facile concupiscit.
Difficile custoditur : qd plures amant: Molestũ
est possidere: qd̃ nemo habere dignetur. Mino¬
re tam̃ miseria deformis habetur: ꝗͣ formosa.
seruatur: Nichil tutum est: in quo totius
popul uota suspirant: Alius forma. alius inge¬
nio. alius facetiis: alius liberalitate sollicitat:
Aliquo modo expugnatur : qd̃ undiq incessitur.
Qõ si ppter dispensationem domus ⁊ languoris sola¬
to meliu seruus fidelis dispensat obediens auctoꝵ¬
tatroñi: & dispensationi eius optemꝑans. qͣuxor
quȩ in eo se estimat dnãm: si aduersum uiri faciat
uoluntatem. id est qd̾ placet: non qd̾ iubetur

Expanded text:
um si intromiseris, periculum pudicitiae est; um si intromiseris, periculum pudicitiae est; si prohibueris, suspicionis injuria. Verum quid prodest etiam diligens custodia, cum uxor servari impudica non possit, pudica non debeat? Infida enim custos est castitatis necessitas; et illa vere pudica dicenda est, cui licuit peccare si voluit. Pulchra cito adamatur, foeda facile concupiscit. Difficile custoditur, quod plures amant. Molestum est possidere, quod nemo habere dignetur. Minore tamen miseria deformis habetur, quam formosa servatur. Nihil tutum est, in quod totius populi vota suspirant. Alius forma, alius ingenio, alius facetiis, alius liberalitate sollicitat. AliqQuod si propter dispensationem domus et languoris solato melius seruus fidelis dispensat, obediens auctoritati domini et dispositioni eius obtemperans, quam uxor quae in eo se aestimat dominam si aduersum uiri faciat uoluntatem, id est quod placet, non quod iubetur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ lebetes: sedile ligneum: calix. et urceolus fic¬
tilis: ꝓbantur prius: ⁊ sic emuntur: Sola
uror non ostenditur : ne ante displiceat ꝗͣ ducat᷑.
Attendenda semꝑ ẽ facies eius. et pulchritudo
laudanda: ne si alteram aspexeris: se estimet
displicere. Uocanda dña. celebrandus natalis
eius. iurandum ꝑ salutem illius: ut sit suꝑstes
optandum: Honoranda nutrix eius. ⁊ gerula:
seruus paternus: ⁊ alumnus. ⁊ formosus assecla:
⁊ ꝓcurator calamistratus: & in longam securãq
libidinem excetus spado: sub quib nominib ad¬
ulteri delitescunt: Quoscumq illa dilexerit:
ingratis amandi: Si totam domum ei regendã
cõmiseris: seruiendum ẽ: Si aliquid tuo arbi¬
trio reseruaueris. fidem sibi haberi ñ putabit:
⁊in odium uertet᷑ ac uirgia: ⁊ iisi cito consulu¬
eris. parabit uenena: Anus. & aurifices.⁊ ario¬
los. institores geminarum. sericatumq uesti¬

Expanded text:
et lebetes, sedile ligneum, calix, et urceolus ficet lebetes, sedile ligneum, calix, et urceolus fictilis probantur prius, et sic emuntur: sola uxor non ostenditur, ne ante displiceat, quam ducatur. Attendenda semper ejus est facies, et pulchritudo laudanda: ne si alteram aspexeris, se existimet displicere. Vocanda domina, celebrandus natalis ejus, jurandum per salutem illius, ut sit superstes optandum; honoranda nutrix ejus, et gerula, servus patrinus, et alumnus, et formosus assecla, et procurator calamistratus, et in longam securamque libidinem exsectus spado: sub quibus nominibus adulteri delitescunt. Quoscumque illa dilexerit, ingratis amandi. Si totam domum regendam ei commiseris, serviendum est. Si aliquid tuo arbitrio reservaveris, fidem sibi haberi non putabit; sed in odium vertetur ac jurgia, et nisi cito consulueris, parabit venena. Anus, et aruspices, et hariolos et institores gemmarum sericarumque vesti
Abbreviated transcription (Latin):
posse quemꝗͣ libris ⁊ uxori pariter inseruire
Multa eẽ. quȩ matronarũ usib necessaria suit.
Preciose uestes: aurum: gemine: sumptus: ancil¬
le suppeliex uaria: lectice: & exedra deaurata.
Dein. ꝑ totas noctes garrule conquestiones. Illa
ornatior procedit in publicum: hec honoratur
ab omnibus: ego in conuentu feminarũ misella
despicior: Cur aspiciebas uicinam: Qd cum an¬
cillula loquebaris: De foro ueniens: qͥd attulisti:
Non amicum habere possumus: non sodalem: Al¬
terius amorem: suum odium suspicatur: Si doc¬
tissimus p̃ceptor in qualibet urbium fuerit.
nec uxorem relinquere. nec eum sarcina ire pos¬
sumus: Pauꝑem alere difficile est: diuitẽ ferre
tormentum: Adde. qm̃ nulla ẽ uxoris electio:
s qualiscumq euenerit habenda. siracunda:
si fatua: si deformis: si suꝑba: si fettoa: qd̃ cumq
uitii est: post nuptias discimus: Equus: asinꝰ:
bos canis: ⁊ uilissima mancipia: uestes quoq

Expanded text:
posse quemquam libris et uxori pariter inservire. posse quemquam libris et uxori pariter inservire. Multa esse quae matronarum usibus necessaria sint, pretiosae vestes, aurum, gemmae, sumptus, ancillae, supellex varia, lecticae et esseda deaurata. Deinde per noctes totas garrulae conquestiones: Illa ornatior procedit in publicum: haec honoratur ab omnibus, ego in conventu feminarum misella despicior. Cur aspiciebas vicinam? quid cum ancillula loquebaris? de foro veniens quid attulisti? Non amicum habere possumus , non sodalem. Alterius amorem, suum odium suspicatur. Si doctissimus praeceptor in qualibet urbium fuerit, nec uxorem relinquere, nec cum sarcina ire possumus . Pauperem alere, difficile est; divitem ferre, tormentum. Adde, quod nulla est uxoris electio, sed qualiscumque 314 obvenerit, habenda. Si iracunda, si fatua, si deformis, si superba, si fetida, quodcumque vitii est, post nuptias discimus. Equus, asinus, bos, canis, et vilissima mancipia, vestes quoque,
Abbreviated transcription (Latin):
Macella maior rogata a matre sua gauoeret ne se
nupsisse: respondit: Ita ualde: ut amplius nolim:
Ualeria messalarum soror. amisso seruio utro. nul¬
l nolebat nubere: Quȩ interrogata cur hoc face¬
ret: ait sibi semꝑ maritum serusum uiuere
Entio in cathalogo feminarum. multo
me amplius plura dixisse. ꝗͣ exemplorũ
patitur confuetudo:⁊ a lectore erubito iuste pos¬
elato funere prioris uiri. memoriter digamie
p̃cepta decantent: Vt quȩ xꝑiane pudicitiȩ
despiciunt fidem: discant saltem ab ethnicis
castitatem: Fertur aureolus theophasti liber
de nuptiis: in quo querit. an uir sapiens du¬
cat urorem: & cum definisset si pulchra ee̾t. si be¬
ne morigerata:. si honestis parentib : si ipse sanus
ac diues: sic sapientem aliꝗͣdo inire matrimoniũ:
statim intulit. Hec autẽ raro in nuptiis uniu̾sa
concordant: Non ẽ g ucor ducenda: sapienti.
Primum enim impediri studia phylosophie. nec

Expanded text:
Marcella major rogata a matre sua, gauderetne se Marcella major rogata a matre sua, gauderetne se nupsisse, respondit: Ita valde, ut amplius nolim. Valeria Messalarum soror, amisso Servio viro, nulli volebat nubere. Quae interrogata cur faceret, ait, sibi semper maritum Servium vivereentio in catalogo feminarum multo me plura dixisse, quam exemplorum patitur consuetudo, et a lectore erudito juste poselato funere prioris viri, memoriter digamiae praecepta decantent? Ut quae Christianae pudicitiae despiciunt fidem, discant saltem ab Ethnicis castitatem. Fertur Aureolus Theophrasti liber de Nuptiis, in quo quaerit, an vir sapiens ducat uxorem. Et cum definisset, si pulchra esset, si bene morata, si honestis parentibus, si ipse sanus ac dives, sic sapientem aliquando inire matrimonium, statim intulit: « Haec autem in nuptiis raro universa concordant. Non est ergo uxor ducenda sapienti. Primum enim impediri studia Philosophiae; nec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ multos ñ oculis s digitis uxorem ducere
Optma sane res. quam auaricia conciliat: ẜ adẽ
cum lugeret uirum.⁊ matrone ab ea quererent
que in diem haberet luctus ultmum: ait Quẽ
i uitẽ: Arbitror. quȩ ita uirum querebat ab sen¬
tem: de scd̃o inatrimonio ñ cogitabat. Prutus
portiam urginẽ duxit uxorem : martiam̃ ca¬
to non uirginem. S martia inter hortensiũm
catonemq discurrit: & sine catone uiuere potuit:
portia sine buto non potuit: Magis enim se unicis
uiris applicant femine: & nichil aliuo nosse magnũ
artioris indulgentie uinculum est: Anniam eũ
ꝓpinquus moneret. ut alteri uiro nuberet. ẽẽ enĩ
ei etatem integram ⁊ faciem bonam. nequaꝗͣ inqͥt
hoc faciam: Si enim uirum bonum inuenero ut
ante habui: nolo timere ne ꝑdam: Si malũ. quid
necesse ẽ post bonum pessimum sustnere: Portia
iuior. cum laudaretur apud eam quedam bene
morata. quȩ scd̃m habebat maritum: respondit:

Expanded text:
et multos non oculis, sed digitis uxores ducere. et multos non oculis, sed digitis uxores ducere. Optima sane res, quam avaritia conciliat. Eadem cum lugeret virum, et matronae ab ea quaererent, quem diem haberet luctus ultimum, ait, quem et vitae. Arbitror, quae ita virum quaerebat absentem, de secundo matrimonio non cogitabat. Brutus Porciam virginem duxit uxorem: Marciam Cato non virginem; sed Marcia inter Hostensium Catonemque discurrit, et sine Catone vivere Marcia potuit: Porcia sine Bruto non potuit. Magis enim se unicis viris applicant feminae; et nihil aliud nosse, magnum arctioris indulgentiae vinculum est. Anniam cum propinquus monei etatem integram et faciem bonam: nequaquam inquit hoc faciam: Si enim virum bonum invenero, ut ante habui, necesse est post bonum, pessimum sustinere? Porcia minor cum laudaretur apud eam quaedam bene morata, quae secundum habebat maritum, respondit:
Abbreviated transcription (Latin):
te iolens supuiuere maculã corporis cruore
deleuit: Duillius qui primus rome nauali certami¬
ne triumphauit. biliam uirginem duxit uxorem
tante pudicite: ut illo quoq tꝑre pro exemplo fu¬
erit. quo in pudicitia monstrum erat ñ uigum:
s iam senex ⁊ trementi corpore. in quodam nirgio
audiuit exꝓbrari sibi os fetioum: ⁊ tristis se do¬
mum contulit: Cumq uxorem questus eẽt. qͣre
nunꝗͣ se monuisset. ut huic uito mederetur: fe¬
cissem inquit illa: nͥ putassem omnib uiris sic
os olere:. Laudanda in utroq pudica ⁊ nobilis
femina: et si ignorauit uitium uiri. ⁊si patenter
tulit: ⁊ qd̾ maritus infelicitatẽ corporis sui non
uroris fastidio. s maledicto sensit inimiq Certe
Martia catonis filia minor. cum quęreretur ab ea
cur post amissum maritum denuo ñ nuberet:
respondit non se inuenire uirum. qui se magis
uellet ꝗͣ sua: Quo dicto eleganter ostendit duii¬
tias magis in uxorib eligi solere ꝗͣ pudicitiam.¬

Expanded text:
e nolens supervivere, maculam corporis cruore delevit. Duillius qui primus Romae navali certamine triumphavit, Biliam virginem duxit uxorem, tantae pudicitiae, ut illo quoque saeculo pro exemplo fuerit, quo impudicitia monstrum erat, non vitium. Is jam senex et trementi corpore, in quodam jurgio audivit exprobrari sibi os fetidum, et tristis se domum contulit. Cumque uxori questus esset quare numquam se monuisset, ut huic vitio mederetur: Fecissem, inquit illa, nisi putassem omnibus viris sic os olere. Laudanda in utroque pudica et nobilis femina, et si ignoravit vitium viri, et si patienter tulit, et quod maritus infelicitatem corporis sui, non uxoris fastidio, sed maledicto sensit inimici. Certe Marcia Catonis filia minor, cum quaereretur ab ea, cur post amissum maritum denuo non nuberet, respovellet quam sua: quo dicto eleganter ostendit, divitias magis in uxorib
Abbreviated transcription (Latin):
uat: & tercio uulneratus. usq ad tempus recedit:
differens inagis temptatonem. ꝗͣ auferens:
& nos nobis blandimur de baptismate: qd̃ sicut pec¬
cata priora dimitgt: sic in futurum seruare non
potest: nisi baptizati omni custodia seruauerint
onis opponitur difficultas: ad hoc ẽẽ crea¬
ta omnia: ut usui mortalium deseruirent. Et
quomͦ homo rationale animal. quasi quidam ha¬
bitator. ⁊ possessor mundi homo subiacet: ⁊ suum
ueneratur auctorem: ita cuncta animantia.
aut in cibos hominum. aut in uestitum. aut
ad scindendam terram. aut ad subuectionem
frugum:⁊ ipsius hominis eẽ creata: unde ⁊ ium̃¬
ta ab eo quod iuuent appellentur: Quid ẽ inquit
homo d̃ quod memor es eius: aut filius hõis

Expanded text:
vat, et tertio vulneratus, usque ad tempus recedit, vat, et tertio vulneratus, usque ad tempus recedit, differens magis tentationem, quam auferens: et nos nobis blandimur de baptismate: quod sicut priora peccata dimittit, sic in futurum servare non potest, nisi baptizati omni custodia servaverint nobis opponitur difficultas: « Ad hoc creata esse omnia, ut usui mortalium deservirent. Et quomodo homo, rationale animal, quasi quidam habitator et possessor mundi, Deo subjacet, et suum veneratur Auctorem, ita cuncta animantia, aut in cibos hominum, aut in vestitum, aut ad scindendam terram, aut ad subvectionem frugum, aut ipsius hominis esse creata: unde et jumenta ab eo quod juvent, appellentur. Quid est, ait David, homo, quod memor es ejus, aut filius hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
aquis sunt: ubi scilicet uoluptas iluxuria.⁊ ꝓpa¬
go. ⁊ irrigatio nuptiarum: Quisenm denudauit
faciem uestitus eius: ⁊ portas uultus eius quis
aꝑiet: Saginantur in eo nationes: et paquntur
eum phenicum gentes: Ac ne forsitan tacita legen¬
tis cogitatio putaret eas phenicum gentes: quos¬
et populos ethiopum significari. quib draco in
escam datus sit: statim de his qui ꝑ mare huius
incudo infatigabilis: Reputat ferrum ut paleas :¬
⁊ sicut lignum putre. es.⁊ omne aurum maris sub
eo ẽ. sicut lutum: Feruescere facit abyssum ficut
uas eneum: estimat mare sicut deletum: & tar¬
tarum abyssi ut captuum: Omne altum utoet:
Sarbitratur iouinianus m̃s facile sibi eum posse
succumbere: Quid loquar de scĩs uiris. ⁊ de angłis:
qui cum creature suit. possunt utq reciꝑe pecca¬
tum: filium dei temptare ausus est: & prima ei
et scda sententia reꝑcussus. nichilominus caput le¬

Expanded text:
aquis sunt : ubi scilicet voluptas et luxuria, et propaaquis sunt : ubi scilicet voluptas et luxuria, et propago, et irrigatio nuptiarum. Quis enim denudabit faciem vestitus 329 ejus? Et portas vultus ejus quis aperiet? Saginantur in eo nationes, et partiuntur eum Phoenicum gentes . Ac ne forsitan tacite legentis cogitatio putaret, eas tantum Phoenicum gentes et populus Aehiopum significari, quibus draco in escam datus sit, statim de his qui per mare hujuncus Al. incudo infatigabilis: reputat ferrum ut paleas, et sicut lignum putre aes. Et omne aurum maris sub eo, sicut lutum. Fervescere facit abyssum, sicut vas aeneum: aestimat mare sicut deletum, et tartarum abyssi ut captivum. Omne altum videt . Et arbitratur Jovinianus meus facile sibi eum posse succumbere. Quid loquar de sanctis viris et de Angelis, qui cum creaturae Dei sint, possunt utique recipere peccatum? Filium Dei tentare ausus est, et prima ejus et secunda sententia repercussus, nihilominus caput le
Abbreviated transcription (Latin):
posse comiemoret. dicens: Quid enim: Nunqͥo
homo coram deo mundus est. aut ab oꝑib sius
sine macula uir: Si contra seruos suos ñ credit.
⁊ aduersum angłos suos prauum quid repperit:
¶tomagis habitantes in domib luteis. de quib
et nos de eodem luto sumus : Temptatio enim¬
est: uita hominum suꝑ terram: Ꝙ cecidit luci¬
fer: qui mittebat ad uniuersas nationes: Et
ille qui in paradyso deliciarum inter duodecim nu¬
tritus ẽ laptoes: uulneratus amonte dñi ad infer¬
na descendit: Unde ⁊ saluator in eugłio: Uidebam
inquit sathan: quasi fulgur de celo cadentem: Si
altissima illa. sublimitas cectoit : quis cadere ñ pos¬
sit : Si in celoruine: quamtomagis in terra: ꝙ ta¬
men cum ceciderit lucifer. immo post casum colu¬
ber antquus: uirtus eius in lumbis est: et potes¬
tas eius suꝑ umbilicum uentris: Obumbrantur
in eo arbores magne: ⁊ dormit iuxta iuncum. et
calamum.⁊ caricem: Ipse ẽ rex omnium que in

Expanded text:
posse commemoret, dicens: Quid enim, numquid posse commemoret, dicens: Quid enim, numquid homo coram Deo mundus est? Aut in operibus suis sine macula vir? Si contra servos suos non credit: et adversum Angelos suos pravum quid reperit; quanto magis habitantes in domibus luteis , de quibus et nos ex eodem luto sumus! Tentatio est vita hominis super terram . Et cecidit Lucifer, qui mittebat ad universas nationes. Et ille qui in paradiso deliciarum inter duodecim nutritus est lapides, vulneratus a monte Domini, ad inferna descendit. Unde et Salvator in Evangelio: Videbam, inquit, Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Si altissima illa sublimitas cecidit, quis cadere non possit? Si in coelo ruinae, quanto magis in terra? Et tamen cum ceciderit Lucifer immo post casum coluber antiquus, virtus ejus in lumbis ejus, et potestas ejus super umbilicum ventris. Obumbrantur in eo arbores magnae, et dormit juxta juncum et calamum et caricem. Ipse est rex omnium, quae in