comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑat: ne abira suꝑctur. rationabilit reprimit: Ue¬
re hȩc ut uideo: nobilissima & excellentissima uir¬
tus ẽ. Teneamus gͦ eam fr̃es. uirtute qua possumꝰ
ut nob̃cum sit Sob̃cum maneat: nob̃cum maneat.
conuiuetur. Decet enim infratrum congregatione:
uideamus quid nob̃ obseruandũ. ipse auc¬
tor precipiat dilectionis Ait enim Sidiligi¬
tis me. mandata mea seniate: & ego rogabo patrẽ.
& alium paraclitum dabit uobis: ut maneat uob̃¬
suam exigit dilectionem: & spm scm̃ dicit nobiscũ
esse inet̃num mansurum: si post dilecꝰtionẽ suam.
mandata eius seruauerimus. Ab ipso enĩ nob̾ om̃i¬
a bona largiuntur: & uelle bonum. & operari. ab
illo prius donatur nob̃. Siligimur enim ab illo.
ut diligamis illum: amamur ab eo. ut amemus eũ:
cognoscimur. ut cognoscamus: adiunam᷑ ut oꝑem̃:
& oꝑando uirtutib ditemur:. Ergo si nos dilectio
dĩ pͥximiq de mulcet: consequens ẽ ut faciamus¬

Expanded text:
temperat: ne ab ira superetur, rationabiliter reprimit. Vetemperat: ne ab ira superetur, rationabiliter reprimit. Vere haec ut video nobilissima et excellentissima virtus est. Teneamus ergo eam, fratres, virtute qua possumus, ut nobiscum sit, nobiscum maneat, nobiscum surgat, convivetur. Decet enim in fratrum congregatione tdeamus quid nobis observandum ipse auctor praecipiat dilectionis. Ait enim: Si diligitis me, mandata mea servate, et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vobisuam exigit dilectionem, et Spiritum sanctum dicit nobiscum esse in aeternum mansurum, si post dilectionem suam mandata ejus servaverimus. Ab ipso enim nobis omnia bona largiuntur, et velle bonum et operari, ab illo prius donatur nobis. Diligimur enim ab illo; ut diligamus illum; amamur ab eo, ut amemus eum. Cognoscimur, ut cognoscamus: adjuvamur ut operemur, et operando virtutibus ditemur. Ergo si nos dilectio Dei proximique demulcet, consequens est ut faciamus
Abbreviated transcription (Latin):
diligit frẽm suũ. ex dõ natus ẽ: & cognoscit dm̃: Si di¬
ligimus inuicẽ. ds̃ in nob̃ manet: & caritas eus in
nob̾ ꝑfectaest. Beata ẽ gͦ iurtus dilectionis & carita¬
tis: quȩ om̃s amplectit᷑: om̃s diligit : om̃s fouet:
Uere beata: quȩ nutrit uirtutes. & delet peccata: op¬
priit iram. recludit odia: expellit auaritiam. cõ¬
primit rixam: & fugat parit̃ omĩa uitia. Omnia to¬
lerat: omnia credit: omĩa sperat: Int obꝓbria secu¬
ra ẽ: int̾ iras. placida: int̾ odia. benefica: inueri¬
tate firma. A prauis pͥugnatoribus ñ diripitur: a
latronib non furatur. ⁊ abincendio non crematua:
ab heresi ñ diuiditur. In diuidua stat: in expugna¬
bilis manit. in explic abilis durat: inconcussa ꝑ¬
seuerat: in corrupta lȩtatur:. Ligam̃tum est enĩ omĩũ
uirtutum. gliitinuim ẽ animarum: concordia men-¬
tium: & societas electorum: Ne aduersitatib frangatur.
fortit̃ mentem roborat: ne ꝓsꝑitatib eleuetur. caute

Expanded text:
ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Si diligas invicem, Deus in nobis manet, et charitas ejus in nobis perfecta est . Beata est ergo dilectio charitatis, quae omnes amplectitur, omnes diligit, omnes fovet. Vere beata, quae nutrit virtutes, et delet peccata. Opprimit iram, excludit odia, expellit avaritiam, comprimit rixam, et fugat pariter omnia vitia. Omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat . Inter opprobria secura est, inter iras placida, inter odia benefica, in veritate firma. A pravis impugnatoribus non diripitur, a latronibus non furatur, ab incendio non crematur, ab haeresi non dividitur. Individua stat, inexpugnabilis manet, inexplicabilis durat, inconcussa perseverat, incorrupta laetatur. Ligamentum est enim omnium virtutum, glutinum animarum, concordia mentium, et societas electorum. Ne adversitatibus frangatur, fortiter mentem roborat: ne prosperitatibus elevetur, caute
Abbreviated transcription (Latin):
caritas dĩ ut mandata eius custodiamꝰ: & manda¬
ta eius non sunt grauia. hoc & ipse dñs dicit: Siqͥs
diligis me: sermonem meum seruabit. Probatio ergo
dilectionis: exhibitio ẽ boni oꝑis: Uere enim dm̃ dili¬
gimus: si ad mandata eius anr̃is nos uoluntatib
choartamus: Nam qui ad huc. ꝑillicita desideria
de fluit. ꝓfecto dm̃ non amat: quia ei in sua uo¬
luntate contradicit: De timore. Ui.¬
criptum ẽ enim Initium sapientie: timor dñi:

Expanded text:
mandata ejus custodiamus. Hoc et ipse Dominus dicit: Si quis diligit me, sermonem meum servabit . Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Vere enim diligimus, si ad mandata ejus a nostris nos voluntatibus coarctamudefluit, profecto Deum non amat, quia ei in sua voluntate contradicit. CAPUT VI De timore Scriptum est enim: Initium sapientiae timor Domini
Abbreviated transcription (Latin):
aut exaliquo. sed extoto corde. tota anima. & tota uit¬
tute. diligamus eũ: ita ut nullius rei dilectionem
preponamus dilectioni dñi nr̃i iħu xp̃i. Ipse enim
ait. Qui diligit patrem auit matrem plus quam me.
non ẽ me dignus Uere enim sitoto corde diligimus:
dilectioni euis nec parentum nec amicorum. nec filioꝵ di-¬
lectionem preferre debemnus. Sed si diligimus dominũ:
necesse est ut sicut metipsos diligamus & ꝓrimos: qͥa
in his duob preceptis tota lex pendet & ꝓpb̃e Ergo
legem & ꝓpħas ñ implet: qui dm̃ ꝑximumq non
diligit:. Scriptum ẽ enim hoc mandatũ habenus
adõ: ut qui diligit dm̃. diligat & frẽm suũ. Et
in hoc cognoscent om̃s. quia mei discipłi estis: si¬

Expanded text:
aut ex aliquo: Sed ex toto corde, tota anima, et tota viraut ex aliquo: Sed ex toto corde, tota anima, et tota virtute diligamus eum , et nullius rei dilectionem praeponamus dilectioni Domini nostri Jesu Christi. Ipse enim ait: Qui diligit patrem aut matrem plusquam me, non est me dignus . Vere enim si Deum toto corde diligamus, dilectioni ejus nec parentum, nec amicorum, nec filiorum dilectionem praeferre debemus. Sed si diligimus Dominum, necesse est ut sicut nosmetipsos diligamus et proximum, quia in his duobus praeceptis tota lex pendet et Prophetae . Ergo legem et Prophetas non implet, qui Deum proximumque non diligit. Scriptum est enim. Hoc mandatum habemus a Deo, ut qui diligit Deum, diligat et fratrem suum . Et in hoc cognoscent omnes quia mei
Abbreviated transcription (Latin):
se insinuat: qui implerisq scripture suȩ sententiis &
amicos uibet diligi inse: & inimicos diligi ꝓpt̃ se. Di
ille precepit: scilicet ex toto corde. tota anima. & tota
uirtute nr̃a. Diligamus: quia ille prior dilexit nos
Sic enim ioħes illẽ qui suꝑ ipsum dilectionis fontẽ
incena recubuit: in epła sua ait Frẽs diligamꝰ dnm̃:
qm ille prior dilexit nos Neq enim poterat dñm̃.
fragilitas diligere humana: nisi ille primũ naturam
diligeret nram. Bilexit etiam nos prius quam es¬
semus: & idõ ut essemus creauit: uiuificauit: nu¬
triuit: custodiui t: & ad lauacrum regñationis ꝑ¬
dixxit: renouauit: gub̾nauit: & ad intelligibilẽ. et̃a¬
tem ꝑduxit: hec enim omĩa nob̾ misericordit̃. & per
nimiam dilectionem ꝑfecit Aꝑiamus gͦ oculos cor¬
dis nr̃i dilectissimi frẽs. & intantum nos a xp̃o
eius sanguinem fusum ñ dubitemus. Suspendamꝰ
corda nr̃a ad dilectionẽ creatoris nr̃i: & non modico

Expanded text:
sinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis, et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Diltrum sicut ille praecepit; scilicet, ex toto corde, tota anima et tota virtute nostra diligamus, quia ille prior dilexit nos . Sic enim Joannes ille, qui super illum dilectionis fontem in coena recubuit, in epistola sua ait: Fratres, diligamus Dominum, quoniam ille prior dilexit nos . Neque enim poterat Dominum fragilitas humana diligere, nisi ille primum naturam diligeret nostram. Dilexit etiam nos prius quam essemus, et ideo ut essemus creavit, vivificavit, nutrivit, custodivit, et ad lavacrum regenerationis perduxit, renovavit, gubernavit, et ad intelligibilem aetatem perduxit. Haec enim omnia nobis misericorditer, et per nimiam dilectionem perfecit. Aperiamus ergo oculos cordis nostri, dilectissimi fratres, et in tantum nos a Jesu ejus sanguinem fusum non dubitemus. Suspendamus corda nostra ad dilectionem Creatoris nostri, et non ad modicum
Abbreviated transcription (Latin):
dominum bene erit in extremis: & iudieb consumati¬
onis illuis. benedicetur: Plenitudo sapientiȩ. timere
mit uitium: cautum facit hominem. atq sollicitum. Nã
qui sine timore ẽ. non poterit iustificari: quia ubi d¬
mor non ẽ. ibi dissolutio uitȩ ẽ. Ubi timor non est .i.¬
bi sceleratio ẽ. Ubi timor non est: ibi scelerum habun¬
danitia ẽ. Qui timent dominum. nonerunt incredi¬
biles uerbo eius: & qui diligunt illum. conseruabt̃
uiam cius. Qui timent dñm: parabunt corda sua:
& inconspectu illius scĩficabunt animas suas. Qui¬

Expanded text:
in extremis, et in diebus consummationis illius benedicetur . Plenitudo sapientiae, timere et reprimit vitium, cautum facit hominem atque sollicitum. Nam qui sine timore est, non poterit justificari. Quia ubi timor non est, ibi dissolutio vitae est. Ubi timor non est, ibi sceleratio est. Ubi timor non est, ibi scelerum abundantia est. Qui timent Dominum, non erunt incredibiles uerbo eius: et qui diligunt illum, conseruabunt uiam eius. qui timent dominum, parabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt animas suas. I
Abbreviated transcription (Latin):
stodiui: & nondeclinaii ex ea. Amandatis labiorũ
eius ñ recessi: & insinu meo abscondi uerba oris eius:
Ipse quoq dominus de dilectione sua. atq mandatoꝵ
suorum obseruantia. populum isrłiticum ammonens:
dicit. Et nunc isrł audi p̃cepta & iuditia. quȩ ego do¬
ceo te hodie: ut faciens ea. uiuas in eis Obserua & caue.
nequando obliuisearis domini dei :tui: & negligas man¬
data eius atq iuditia & cerimonias: quas ego p̃cipio
tibi hodie: Et nunc isrł. quid dominus ds tuus petit
ate. nisi ut timeas dominum dm̃ tuũ. & ambules
in uiis eius. & diligas eum. ac seruias ei in toto cor¬
de tuo. & in tota anima tua: custodiasq manda¬
ta de cerimonias eius. quas ego precipio tibi hodie.
& bene sit tibi : Si autem audieris ut facias omĩa mandata
euis: faciet te dñs excelsiorẽ cunctis gentib quȩ uersant᷑
interra: Benedictus eris inciuitate: & benedictus in agro:
Benedictus fructus uentris tui: & fructus terrȩ tuȩ. Mit¬

Expanded text:
navi ex ea. A mandatis labiorum ejus non recessi, et in sinu meo abscondi verba oris ejus . Ipse quoque Dominus de dilectione sui, atque mandatorum suorum observatione, populum Israeliticum admonens, dicit: Et nunc Israel audi praecepta et judicia, quae ego doceo te hodie, ut faciens ea vivas in eis . Observa et cave, ne quando obliviscaris Domini Dei tui, et negligas mandata ejus atque judicia, et caeremonias quas ego praecipio tibi hodie . Et nunc Israel, quid Dominus Deus tuus petiit a te, nisi ut timeas Dominum Deum tuum, et ambules in viis ejus, et diligas eum ac servias ei in toto corde tuo, et in tota anima tua, custodiasque mandata et caeremonias ejus, quas ego praecipio tibi hodie, ut bene sit tibi . Si autem audieris, ut facias omnia mandata ejus, faciet te Dominus excelsiorem cunctis gentibus quae versantur in terra. Benedictus eris in civitate, et benedictus in agro, benedictus fructus ventris tui, et fructus terrae tuae. Mit
Abbreviated transcription (Latin):
esse paulus. Maculatus enim ẽ: qui peccat: Ma¬
cula aũt ẽ. ipsum scelus peecati: quod oꝑatorẽ suũ
commaculat. atq contaminat: Filii aut̃ dĩ. imina¬
culati adiuiuante dõ & sine reprehensione uiuere
possunt.: si reprehensione oꝑa digna ñ agunt.: qͣm¬
uis amalis reprehendantur: Beati enĩ immacula¬
ti in uia: qui ambulant in lege dñi. Dixit saucta
sincletice: Efficiamur prudentes sicut serpentes: et
simplices sicut columbe. Ut astute intelliganus la¬
queos eius. ÷ prudentes fieri sicut serpentes dictũ ẽ:¬
& ut ñ ignoremus impetus diaboli. & artes eius:
Simplicitas uero columbȩ. demonstrat puritatem actiomi.
murat p̃cepta: hesitat sine dubio laboris
sui recipere premia: Om̃s enim qui in heremo

Expanded text:
esse Paulus: maculatus est enim qui peccat. Maesse Paulus: maculatus est enim qui peccat. Macula autem est ipsum scelus peccati, quod operatorem suum commaculat atque contaminat. Filii autem Dei immaculati, adjuvante Deo, et sine reprehensione vivere possunt, si reprehensionibus opera digna non agunt, quamvis a malevolis reprehendantur. Beati enim immaculati in via, qui ambulant in lege Domini . Dixit sancta Syncletice: Efficiamur prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae , ut astute intelligamus laqueos ejus. Nam prudentes fieri sicut serpentes dictum est, ut non ignoremus impetus diaboli et artes ejus. simplicitas columbae demonstrat puritatem actionis.murat praecepta, haesitat sine dubio laboris sui recipere praemia. Omnes enim qui contra
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit ulos duos denarios. orat ꝓme tempore quo ego
manduco uel dormio: atq ita ꝑ grãm clĩ impletur
lle est sine querela: qui quantũ fragilitas ꝑmittit
humana. uitam studet ducere sine culpa Quere¬
lã enim contra dm̃ uel ꝓrimum: cõmissa suscitat
culpa. Ergo ille uiuit sine querela. qui ñ ducit uitam
uiciis sordidatam: nec committit culpam. unde illi
riste inferatur querela Et simplices sitis ait apłs: sic̃
filii dĩ Deus enim: simplex natura ẽ: Quigͦ iã filii
dĩ sunt ꝑadoptionẽ. & esse cupiunt ꝑ imitationem:
necesse ẽ ut sint simplices sicut eolumbȩ: quia scrip
simplici corde felicius: quia cum in nocentiam erga
alios exhibet: nichil ẽ quod pati ab aliis formidet
Habet enim quasi arcem quandam fortitudinis.
simplicitatem suam: nec suspectus ẽ pati. quod se
fecisse ñ meminit. Im maculatos sine rep̃hensione.
ornatos & honestissimos: dĩ filios docet. & cupit

Expanded text:
perit illos duos denarios, orat pro me tempore quo ego perit illos duos denarios, orat pro me tempore quo ego manduco vel dormio: atque ita per gratiam Dei impletur lle est sine querela qui, quantum fragilitas permittit humana, vitam studet ducere sine culpa. Querelam enim contra it sine querela qui non ducit vitam vitiis sordidatam, nec committit culpam, unde illi juste inferatur querela. Et simplices sitis, dicit Apostolus, sicut filii Dei . Deus enim simplex natura est. Qui ergo jam filii Dei sunt per adoptionem, et esse cupiunt per imitationem, necesse est ut sint simplici corde felicius: quia qui innocentiam erga alios exhibet, nihil est quod pati ab aliis formidet. Habet enim quasi arcem quamdam fortitudinis, simplicitatem suam, nec suspectus est pati, quod se fecisse non meminit. Immaculati, sine reprehensione . Ornatissimos et honestissimos Dei filios docet et cupit
Abbreviated transcription (Latin):
faciem eius: & sic residebat. Alenerunt aliquãdo
ad abbatẽ luciũ mona chi quidã. qui dicebantur ȩu¬
chite. hocẽ. orantes: & int̃rogauit eos senex dicens:
Quod ẽ. opus manuum ur̃arum : Et illi dixerunt. Nõ
non contingimus aliquod opus manĩ: s sicut ait a
senex. cum dormitis: quis pro uob orat.: Et ñ inuenett
qͥil  hȩc responderent ei. Et dixit sener. Ignoscite mͥ
frẽs: quia ee ñ facitis sicut dixistis Ego aũt ostendo
uob: quia oꝑans manibus meis. sine int̾missione oro
Sedeo uuante dõ in fundens mͥ paricas palmulas: et
facio ex eis plectam: & dico. Miserere mei ds scdm ma¬
gnam miscdiam tuã : & scđm multitndinẽ miserati¬
onum tuatum. dele iniquitatem meã. Et dixit eis.
Oratio ẽ. anñ: Et dixerunt ei. ftiam. Eit senex ad¬
eos Quando ꝑmansero tota die laborans & orans:
facio plus minus sedecim nummos: & pono ex eis
ad ostium duos. & residuoᷤ manduco: & qui acce¬

Expanded text:
faciem ejus, et sic residebat. Venerunt aliquando faciem ejus, et sic residebat. Venerunt aliquando ad abbatem Lucium monachi quidam, qui dicebantur Euthicae, hoc est orantes, et interrogavit eos senex dicens: Quod est opus manuum vestrarum? Et illi dixerunt: Nos nosenex: Et cum dormitis, quis pro vobis orat? Et non invenerunt quid ad haec responderent ei. Et dixit eis: Ignoscite mihi, fratres, quia ecce non facitis sicut dixistis: ego autem ostendam vobis, quia operans manibus meis, sine intermissione oro. Sedeo enim juvante Deo, infundens mihi paucas palmulas, et facio ex eis plectam, et dico: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam, et secundum multitudinem miserationum tuarum deOratio est an non? Et dixerunt ei: Etiam. Et ille dixit: Quando permansero tota die laborans et orans, facio plus minus sexdecim nummos, et pono ex eis ad ostium duos, et residuos manduco. Et qui acce
Abbreviated transcription (Latin):
creatoris sui totus ẽ dedituis. Ipsa enĩ amoris dĩ con¬
rus ȩlemosinarum thes aurizatur incęlo: dño dicẽte.
thes aurizate uob̃ thesauros incelo. ꝓ thesaurrrãte
eñi in cęlo. siue ille ambulet. sedeat. comedat. bibat
loquatur. taceat. dormiat: semꝑ thesaurus eius qui
in conspectu domini ẽ reconditus. sine int̃missione
orat ad dominum. Unde & dñs ait: Abscondite ele¬
mosinam insinu pauꝑis: & ipsa orabit ad dñm. S
rat & ille ut quidam uolunt sine int̾missione: qui
qualem se primũ exhibet in oratione. talem se post¬
modum in ea conseruare studet: sicut & de anna le
giur orante. qui in ipso compuncꝰtionis affectu qͦ
orauit. ꝑmansit: usq dum ad epta ẽ a dnõ dõ suo.
quod postu lauit: ¶Dicebant de abbate arsenio.
quia uesꝑe sabbati illucescente in dnica. relinquebat
post se solem: & extendebat manus suas ad celum
orans: donec mane die dñico illustraret accenderis sol

Expanded text:
creatoris sui totus est deditus. Ipsa enim amoris Dei concreatoris sui totus est deditus. Ipsa enim amoris Dei conrus eleemosynarum thesaurizatur in coelo, Domino dicente: Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Pro thesaurizante enim in coelo sive ille ambulet, seu sedeat, comedat, bibat, loquatur, taceat, dormiat semper thesaurus ejus qui in conspectu Domini est reconditus sine intermissione orat ad Dominum. Unde et ipse Dominus ait: Abscondite eleemosynam in sinu pauperis, et ipsa orabit pro vobis ad Dominum . Orat et ille ut quidam volunt sine intermissione; qui qualem se primum exhibet in oratione, talem se postmodum in ea conservare studet, sicut et de Anna factum legitur orante, quae in ipso compunctionis affectu quo oravit, permansit, usque dum adepta est a Domino Deo suo quod postulavit . Dicebant de abbate Arsenio quia vespere sabbati, lucescente Dominica, relinquebat post se solem, et extendebat manus suas ad coelum orans, donec mane die Dominico illustraret ascendens sol
Abbreviated transcription (Latin):
uita ȩt̃na ẽ. quȩ incelo ad huc inxp̃o nob̃ reposita est: s
cum xp̃c apparuerit uita nra: tunc & nos apparebunꝰ
clm illo ingła. Nam & alibi idem apłs ait. Ipseaũ
consolationem eternam. & spem bonam. ingr̃a. Ideo
dicitur spes bona: quia scriptum ẽ. Sꝑantes autem
indño : ñ deficient om̃i bono Dicit & spes miscłie:
quia sꝑantes in dño. miscdia circũdabit. Bicitir¬
& a petro spes uiua: quia uitam nob̃ ꝓmitit ȩt̾nam
non secdm qualitatem suȩ donationis: & additam̃tũ
accipit nominis. Pot̃ aũt multo clarius. & excellen¬
tius. hoc in loco. spes bona in grã. ipse quicũ patre
tuendũ aũt ualde ẽ: ut neq ꝑ spem ueniȩ quam pro¬
mifit ds̃. ꝑseueranter peccemus: neq quia iustȩ pec¬
cata punit. ueniam de speremus: sed utroq ꝑiculo e
fieri posse: siue cordis intentione. seu opere
miscłie Cordis enim intentione orat: qui
desiderio suꝑnę contemplationis afflatus. in amore

Expanded text:
ta est: Sed cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et nos apparebimus cum illo in gloria . Nam et alibi idem Apostolus ait: Ipse autnobis consolationem aeternam, et spem bonam in gratia . Ideo dicitur spes bona, quia scriptum est: Sperantes autem in Domino, non deficient omni bono . Dicitur et spes misericordiae: Quia sperantes in Domino, misericordia circumdabit ; dicitur a Petro spes viva , quia vitam nobis promittit aeternam. Nam secundum qualitatem suae donationis, et additamentum recipit nominis. Potest autem multo clarius et excellentius hoc in loco spes bona in gratia, ipse qui cum Patre tuendum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus, neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus, sed utroque periculofieri posse; sive cordis intentione, seu opere misericordiae. Cordis enim intentione orat, qui desiderio supernae contemplationis afflatus, in amore
Abbreviated transcription (Latin):
xit quidam senex. Scriptum ẽ. Iustus. ut palma flore¬
Est enĩ in palma. unum incardium: &e ipsum est¬
candidum: omnẽ habens oꝑationẽ in se. Similit̃ aũt & in
uiro iusto reppitur. num enum ei ẽ. corsimplex: ad deum
onem fidĩ: & omĩs oꝑatio iusti in corde eius ẽ: slam acu¬
m̃ stimulorum cius: aduersus diabolum ẽ ꝓpugna culũ
aulus apłs Ut iugilantes sint monachi. Laex
ẜ iugilemus. idẽ. non dormiamus sicut cȩten infi¬
deles. iniuisti. iniqui. qui ignorantiȩ & corporis somno
depssi. & peccatorum suorũ mole. grauati. quid illis
infuturo eueniat preuidere nonualent: qui tam grauit̃
turpiterq dormiunt: ut ad sui custodiam cordis oculos
ñ aꝑiant: qui nichil de futura gła. sed semꝑ depresenti co¬
gitant uita: nec dehis quȩ non iudentur. & ȩterna sunt:
sed semꝑ dehis cogitant quȩ uidentur. & caduea actem¬
poralia sunt: Nos aut̃ non sicut illi dormiamus: sed

Expanded text:
xit quidam senex: Scriptum est, Justus ut palma florexit quidam senex: Scriptum est, Justus ut palma floreest vero in palma unum incarduum, et ipsum candidum omnem habens operationem in se; simile autem et super justo reperitur; unum enim ei et simplex onem fidei, et omnis operatio justi in corde ipsius est. Nam et acumen stimulorum ejus adversus diabolum est propugnaculum. CAPUT LXXV. Ut vigilantes sint monachi. Paulused vigilemus . Id est, non dormiamus sicut caeteri infideles, injusti, iniqui, qui ignorantiae et corporis somno depressi, et peccatorum suorum mole gravati, quid illis in futuro eveniat praevidere non valent. Qui tam graviter turpiterque dormiunt, ut ad sui custodiam cordis oculos non aperiant; qui nihil de futura gloria, sed semper de praesenti cogitant vita. Non de iis quae non videntur et aeterna sunt, sed semper de iis cogitant quae videntur, et caduca et temporalia sunt. Nos autem non sicut illi dormiamus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pariupendenda: quia regis ẽ auctoritate fulcita: quando
apłica auctoritate sit plena: auctoritatem tam̃ continet
regiam: quȩ fidelium omniũ cat̾uam. salubrit rectã¬
quam acceperunt a nob̃ Hinc auccoritatem firmam sub¬
trahendi aprauis hominib: ab apło sc̃orũ accepit eccł̃ia:
Regłam enim bene ambulandi. id est. bene. uiste. & piȩ
uuiendi. Tradiderunt fidelib apłi: quam om̃iũ fideliũ
debet tenere firmiter ȩccłia: quȩ ad exemplũ eorũ suã
uult dirigere uitam. Istius gͦ regłe norma: om̃ib xp̃i¬
anis. ipsorum apłorum factaẽ uita. Unde & sequitur.
Ipsi eñi seius: quẽ aomodum oporteat uos. imitari nos:
Ac sidiceret. Quia frequent̃ & uerbis uob̃ prediximus.
& exemplis ostendimus. Idõ notum ẽ uob̃. quomodo
oporteat uos imitarinos. Libent̃ tantũ facite quodhor¬
tamur: si a nob̾ traditam uultis fidĩ tenere regłam. ¶Di¬

Expanded text:
parvipendenda, quia regali est auctoritate fulcita, quando parvipendenda, quia regali est auctoritate fulcita, quando postolica charitate sit plena, auctoritatem tamen continet regiam, quae fidelium omnium salubriter caquam acceperunt a nobis . Hinc auctoritatem firmam subrahendi se a pravis hominibus ab apostolo sanctorum accepit Ecclesia. Regulam autem bene ambulandi, id est, bene, et juste, et pie vivendi, tradiderunt fidelibus apostoli, quam omnium fidelium debet tenere firmiter Ecclesia, quae ad illorum suam vult dirigere vitam. Istius ergo regulae norma, omnibus Christianis, ipsorum apostolorum facta est vita. Unde et sequitur: Ipsi enim scitis quemadmodum oporteat vos imitari nos . Ac si diceret: Quia jam frequenter et verbis vobis praediximus et exemplis ostendimus, ideo notum est vobis quomodo oporteat vos imitari nos. Libenter tamen facite quod hortamur, si a nobis traditam fidei vultis tenere regulam. Di
Abbreviated transcription (Latin):
gulam secuti fueunt: pax suꝑ illos & miscdia
Doctrina dĩ quedam regła sermonis c̃: quȩ inter ui¬
sta iudicat & iniusta: quam quisecutus fuerit. habe¬
bit pacem in semetipso. quȩ exuꝑat omnem sensũ: et
post pacem miscđiam consequetur. Noua creatura ẽ
gn̾atio xꝑĩana: quia xp̃s nouus homo uenit inmun¬
ad quod ꝑuenimus. ut idem sapiamus. & in eadem re
disciplinam infidĩ conuersatione sapiamus: s ed boc
sapiamus quod commnune sit et modestũ: in eu¬
uangłica ueritate. & in eadem fidĩ regła ꝑmaneamꝰ.
Regła in hoc loco: fides uocat᷑ catholica. Regła aũt: ab
eo quod recte ducat. & recte regat. ẽ dicta: Unde et illa
patrum instituta. que recte uiuere catholicã docent
eccłam: canones uocant᷑. Canon uͦ g̃ce: latine. reguladr̃:
hinc alibi paulus ait. Penuntiamus uob̾ frẽs in nomine¬
in quiete: & cȩtera. Ista denunciatio. ñ ẽ abauditoribus

Expanded text:
nt, pax super illos et misericordia . nt, pax super illos et misericordia . Doctrina Dei quaedam regula sermonis est, quae inter justa judicat et injusta: quam qui secutus fuerit, habebit pacem in semetipso, quae exsuperat omnem sensum, et post pacem misericordiam consequetur. Nova creatura est generatio Christiana, quia Christus novus homo venit in munad quod pervenimus, ut idem sapiamus, et in eadem pedisciplinam in conversatione fidei sapiamus, sed hoc sapiamus quod commune sit et modestum, in evangelica veritate et in eadem fidei regula permaneamus. Regula hoc in loco fides vocatur catholica. Regula vero ab eo quod recte ducat, et recte regat est dicta. Unde et illa Patrum instituta, quae recte vivere catholicam docent Ecclesiam canones vocantur. Canon autem Graece, Latine regula dicitur. Hinc et alibi Paulus ait: Denuntiamus autem vobiet inordinate . Ista denuntiatio non est ab auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ. & cum silentio. idest ab om̃i uitio inqui etudimꝰ
curiositatis. & uerbositatis alieni. manib operantes suũ
panem manducent: & intelligant de seipsis illud psal¬
migraphi dictum Oꝑa maniũ tuaꝵ quia manduca¬
bis. beatiis es.: & bene tibi erit. ¶ Dicebat quidã se¬
nex. ꝓpterea ñ ꝓficimus: quia nescimus m̃suras no¬
stras ⁊ neq pacientiam habemus in oꝑe quodcepi¬
mus: s sine aliquo labore uirtutes uolumꝰ possidere:¬
¶ Dicebat abba pastor: quia abbas ysidorus allocu¬
non ad labotandum uenimus in hũc: Exce udeo: quia
nullus hic labor ẽ: Ecce igitur missa pelle. uado ubiẽ
labor: & ibi inuenio requiem. ¶ Quendamsenem roga¬
bant fr̃es: ut quiesceret agraui labore. Ille aũt itspon¬
dit eis: Credite m̃ filii. quia abtaham penitebit. cum
uiderit magna & preclara dĩ dona: quod am plius ñ
fuerit in laboribus de certatus. De regula ab apłis tra¬

Expanded text:
suae, et cum silentio, id est ab omni vitio inquietudinis et suae, et cum silentio, id est ab omni vitio inquietudinis et curiositatis, et verbositatis alieni, manibus operantes suum panem manducent, et intelligant de seipsis illud Psalmographi dictum: Opera manuum tuarum manducabis: beatus es, et bene tibi erit . Dicebat quidem senex: Propterea non proficimus, quia nescimus mensuras nostras, neque patientiam habemus in opere quod ceperimus; sed sine labore aliquo virtutes volumus possidere. Dicebat abbas pastor, quod abbas Isidorus allocunon ad laborandum venimus in locum hunc? Et nunc video quia nullus hic labor est. Ego igitur, dimissa plebe, vado ubi est labor, et ubi non invenio requiem. Quemdam senem rogabant fratres ut quiesceret a gravi labore, ille autem respondit eis: Credite mihi, filii, quod Abraham poenitebit, cum viderit magna et praeclara dona Dei, quod amplius non fuerit in laboribus decertatus. CAPUT LXXIV. De regula ab apost
Abbreviated transcription (Latin):
qui postposito curiositatis uitio. de salute sua ẽ inces¬
santer sollicitus. Nam ille monachuis alienũ agit¬
negotiũ: qui curiositatis uitio suam oblitus discutete ni¬
quiturꝰ ad eosdem. Andiuimꝰ quos dam int̃ uos ambulãtes
inquiete: nichil oꝑantes. sed euriose agentes. In hac bre¬
ui sententia. multa pͣlus mona chorum rep̃hendit iutia:
inquietudinẽ uidelicet. & ociositatem. & curiositatẽ. et
multiloquium: in quo scđm salomonẽ. ñ effugitur
peccatum. Inquietudo gͦ quȩ & alio nomine curiositas
appellatur. grande ẽ uicium: quia nec corpis quierum.
nec animam dimitit esse sine peccato. Dum enĩ solli¬
eite aliorũ domos circuit. uel aliena acta. curiosx ꝑqͥ¬
rit: ꝓculdubio in mults offendit. Nam euriositatis
uitio. indesinent̃ commutatur & ocium: otiositas uero
immicaẽ animȩ. Melius ẽ gͦ monachis. ut obȩdientes
prepositis suis sint. ad omnem obeclientiam utilitatis

Expanded text:
qui postposito curiositatis vitio, de salute sua est incesqui postposito curiositatis vitio, de salute sua est incessanter sollicitus. Nam ille monachus alienum agitnegotium, qui curiositatis vitio suam oblitus vitiosam discutere viet ad eosdem ininquiete, nihil operantes, sed curiose agentes . In hac brevi sententia multa Paulus monachorum reprehendit vitia, inquietudinem videlicet et otiositatem et curiositatem, et multiloquium, in quo secundum Salomonem non effugitur peccatum; inquietudo ergo, quae et alio nomine curiositas appellatur, grande est vitium, quae nec corpus quietum, nec animam dimittit esse sine peccato. Dum enim sollicite aliorum domos circuit, vel aliena acta curiose perquirit, procul dubio in multis offendit. Nam curiositatis vitium indesinenter comitatur et otium. Otiositas autem inimica est animae . Melius est ergo monachis ut obedientes sint praepositis suis ad omnem obedientiam utilitatis
Abbreviated transcription (Latin):
a contradicentiũ. resistentium. & exasꝑantiũ. mali¬
tia auditorum: ita ut magis ei tacere libeat. quam p̃¬
dicare delectet. Et ita fit: ut ꝑerasꝑationẽ auditorum
p̃dicatorib tollatur uerbũ. Unde & iezechiel dñs ait
Ad herere faciam linguã tuam palato tuo. & eris mu¬
tus. nec quasi uir oburgans: quia domus exasꝑans ẽ
¶Uenit quidam senex ad alium senẽ: & dixit unus
das inquit intemetipso. donec exeas de corpore isto. qͥa
si tu mortiis es: sathanas mortuuis ñ ẽ ¶ Dixit ab¬
ba pastor. quia semꝑ homo humilitatem & timor ẽ
dĩ. ita incessanter spirare debet: sicut flatum quem
narib attrahit. uel emittit: Dixit iterum. quia se ꝓ¬
hicere in conspectu dĩ. & ñ seipsum extollere: mittere
post tergum ꝓpriam uoluntatem. ferram̃ta sunt. qͥb
dinis. & curiositatis abstinete uicio: ut quieti fa¬
cti. ur̃m agatis negotium Ille aũt suũ agit negotiũ:

Expanded text:
a contradicentium, resistentium et exasperantium malia contradicentium, resistentium et exasperantium malitia auditorum, ita ut magis eos tacere libeat, quam praedicare delectet: et ita fit ut per exasperationem auditorum praedicatoribus tollatur verbum. Unde et Ezechieli Dominus ait: Adhaerere faciam linguam tuam palato tuo, et eris mutus, nec quasi vir objurgans, quia domus exasperans est . Venit quidam senex ad alium senem et dixit unus das in temetipso, donec exeas de corpore isto. Quia si tu mortuus es, Satanas mortuus non est. Dixit abbas Pastor: Quia semper homo humilitatem et timorem Dei ita incessabiliter respirare debet, sicut flatum, quem naribus attrahit vel emittit. Dixit iterum: Quia projicere se in conspectu Dei, et non seipsum extollere, et mittere post tergum propriam voluntatem ferramenta sunt quibusdinis et curiositatis abstinete vitio, ut quieti facti, vestrum agatis negotium. Ille igitur suum agit negotium,
Abbreviated transcription (Latin):
Sꝑ̃c scĩ grãm quam bapticati ꝑmanus imposit¬
onem & crismatis accepistis unctionẽ: nolite pra¬
uȩ uiuendo extinguere: sed eam integrã & inuiolatam
in ur̃o corde. & corpore seruate: Ad ephesios quoq idt̃
indie redemptionis Signaculũ enim sꝑ̃c scĩ. in die qͦ¬
sumus baptirati. & confirmati accepimꝰ: quod utiq fide¬
qui credit dõ. signatur abillo: ut seruet & ostendat
illud indiem redemptionis. purum atq sincerũ. et
nulla ex parte mutilatum: Unde & ioħs apłs ait. Et¬
tios unctionem quam accepistis abeo: maneat in ue¬
gram ur̃o incorde. & corpore seruetis: & hoc erit. sp̃m
nolite extinguere Potest unctio eius. de qua ioħs
loquitur. & sꝑ̃c de quo paulus dicit. sꝑm̃ nolite ex¬
me ad obseruanda dei mandata. cor quod implet
inflammat: quȩ apraue uiuentib ꝑ odiũ & in ui¬
diam ex tinguit᷑ atq dis cordiam. Extinguit̃. & sp̃i p̃
dicatorum. qui audientib salutis p̃dicant uerbum:

Expanded text:
sancti gratiam, quam baptizati per manus impositionem et chrismatis accepistis unctionem, nolite prave vivendo exstinguere ; sed eam integram et inviolatam in vestro corde et corpore servate. Unde ad Ephesios idem ait in die redemptionis : signaculum enim sancti Spiritus in die quo baptizati sumus et confirmati, accepimus, quod utique fide, ideo qui credit Deo, signatur ab illo; ut servet et ostendat illud in die redemptionis purum atque sincerum, et nulla ex parte mutilatum. Unde et Joannes apostolus ait: Et unctio quam accepistis ab eo maneat in vogram vestro in corde et corpore servetis, et hoc sit spiritum nolite exstinguere. Potest unctio ejus, de qua Joannes loquitur, et spiritus de quo Paulus dicit, spiritum nolite exsme ad observanda Dei mandata cor quod implet inflammat, quae a prave viventibus per odium et invidiam exstinguitur atque discordiam. Exstinguitur et spiritus praedicatorum, qui audientibus salutis praedicant verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
parebit nob̾ sol uistitiȩ xp̃c: illic transformabit ds̃
corpus humilitatis nr̃ȩ. conforme factum corpori clars¬
tatis suȩ: illic renouabit᷑ sic̃ aqͥlȩ uiuentus nr̃a: illic ꝑci¬
piemus coronam pulcritudinis. & uestem iocunditatis
de manu dĩi: & dicemꝰ in illa die. letetur ammanr̃a in
dño: qui a induit nos in dũto salutis & iustitie. et
nauit nos ornam̃to. Illic gͦ fulgebimus sicut sol in re¬
gno patris nr̃i : illic immortalia scła ꝑmanentia inuenie¬
mꝰ: illic donabit᷑ nob sine ꝑturbationibus. & fluctib lon¬
gitudo dierum: ubi semꝑ uox letantiũ erit. & exultantium.
Illic nob p̃paratus ẽ. locus. & mansio ȩt̃na in domo dñi. et¬

Expanded text:
parebit nobis Sol justitiae Christus. Illic transformabit Deus parebit nobis Sol justitiae Christus. Illic transformabit Deus corpus humilitatis nostrae, conforme factum corpori claritatis suae . Illic renovabitur sicut aquilae, juventus nostra , illic percipiemus coronam pulchritudinis, et vestem jucunditatis de manu Domini, et dicemus in illa die: Laetetur anima nostra in Domino, quia induit nos vestimento salutis et justitiae, et nabit nos ornamento . Illic fulgebimus sicut Sol in regno Patris nostri , illic immortalia saecula et permanentia inveniemus. Illic donabitur nobis sine perturbationibus et fluctibus longitudo dierum, ubi semper vox laetantium et exsultantium erit. Illic nobis praeparatus est locus, et mansio aeterna in domo Domi
Abbreviated transcription (Latin):
mã uͦ horã pulsauit. & ingressus. inuenit eũ qͥ escentẽ: et
dicit ei Qd habiusti hodie pat̃ : Qui dixit ei Infirmatꝰ
sũ hodie fili. Ille uero tenens pedes eiꝰ dicebat. Nonte di¬
mittam: nͥ mͥ iudicaueris quid uidisti. Respondit ei
senex Ego in cȩlum raptus sũ. & uidi głam dĩ: & uluc
que a domino parata est sanctis.
mni custodia seruemus cor nrm frẽs: ex pectan¬
diuitiarum suarum sotios faceret. & in effabilis futurȩ
głȩ participes demonstraret. Hunc gͦ diligere sine inter¬
missione debemus. ut abipso quoq diligi mereamur: &
cũ illo inmansionẽ ȩternam quȩ apud patrem p̃parata est
scĩs. introeamꝰ : ubi contemplabimur omnem naturam
angłoꝵ. & archangłorũ: uututũ & potestatum. & om̃iũ
scõrtim. Illic namq uocabim̃ filii dĩ: illic aꝑient᷑ nob̃̾.
porte regni. & intrabimꝰ. inpenetra lib patris: illic ap¬

Expanded text:
mam vero horam pulsavit, et ingressus invenit eum quiescentem, et mam vero horam pulsavit, et ingressus invenit eum quiescentem, et dicit ei: Quid habuisti hodie, Pater? Qui dixit ei: Infirmatus sum hodie, fili. Ille vero tenens pedes ejus, dicebat: Non te dimittam, nisi indicaveris mihi quid vidisti. Respondit ei senex: Ego in coelum raptus sum, et vidi gloriam Dei, et illic ae a Deo praeparata est sanctis. Omni custodia servemus cor nostrum , fratres: exspectandivitiarum suarum socios faceret, et ineffabilis futurae gloriae participes demonstraret. Hunc ergo diligere sine intermissione debemus, ut ab ipso quoque diligi mereamur, et cum illo in mansionem illam, quae apud Patrem praeparata est sanctis, introeamus; ubi contemplabimur omnem naturam angelorum et archangelorum, virtutum et potestatum, et omnium sanctorum. Illic vocabimur filii Dei, illic aperientur nobis portae regni, et intrabimus in penetralia Patris, illic ap
Abbreviated transcription (Latin):
nos denuntiat app̃hendere uitam: sidũ uiuimus. in¬
hac presenti uita. sollicite dñi custodimus precepta Si¬
nedubio enĩ illi uitam app̃hendunt ueram in futuro.
scło: qui ad huc uiuentes in mundo. illic bonorum
suorũ operũ cotidie sibi metipsis condunt thesaurũ:
Hinc alibi scriptum ẽ: Pone ches aurũ tuũ inp̃ceptis
altissimi: & ꝓderit tͥ magis quam aurũ. Thes aurus
enim terrenus: diuicias seruat fallaces. Thes aurus
uero cȩlestis: uitam ueram parit p̃parat & ȩternam.
Ad compatationẽ namq istius uitȩ transitorie. illa
dicitur uera uita: inqua uirtutib diuites monachi. imper¬
petuũ felicit᷑ cum xp̃o regnabt̃. ¶Abut aliquando za¬
charias ad abbatem suũ siluanum : & inuenit eũ in exces¬
su mentis: & erant manus eius extensȩ incęlũ Et cum¬
hoc uidisset: clausit hostiũ. & exiit. Et intrans circa horã
sextam atq nonam: inuenit eũ eodem modo Circa deci¬

Expanded text:
nos denuntiat apprehendere vitam; si dum vivimus innos denuntiat apprehendere vitam; si dum vivimus in praesenti, sollicite Domini custodierimus praecepta. Sine dubio illi veram vitam apprehendunt in futuro saeculo, qui adhuc viventes in mundo, illic bonorum suorum operum quotidie sibimetipsis condunt thesaurum. Hinc et alibi scriptum est: Pone thesaurum tuum in praeceptis Altissimi, et proderit tibi magis quam aurum . Thesaurus enim terrenus divitias servat fallaces. Thesaurus vero coelestis vitam veram pariter praeparat et aeternam. Ad comparationem enim istius transitoriae vitae illa dicitur vera vita in qua virtutibus divites monachi, in perpetuo feliciter cum Christo regnant. Abiit aliquando Zacharias ad abbatem suum Sylvanum, et invenit eum in excessu mentis, et erant manus ejus extensae in coelum; et cum vidisset ita, clausit ostium et exiit. Et intrans circa horam sextam atque nonam, invenit eum eodem modo. Circa deci
Abbreviated transcription (Latin):
stitia aut uberabit amorte. Fundam̃tum enĩ quod bie¬
dicit᷑ bonum. siue xp̃m. siue bonorum operum intelligere¬
debemus premium. quod sibi unus quisq monachus be-¬
ne & iuste uiuens tbesaurizat incęlo: ut illic bene fun¬
datus. quasi mons syon ñ moueatur in ẽnũ. Domus igi
tur nr̃a ȩt̃na ñ manufacta. quȩ bonis oꝑib ȩdificat᷑
nullo suꝑueniente impetu paciet᷑ ruinã. Xꝑ̃m enĩ habet
fundam̃tum: idõ nulluis timebit impulsũ. Thesaurus
terrenus. quia xꝑ̃m ñ habet infundam̃to. a latronib
effossus furatur : thes aurus aut̃ qui incęlo a scĩs mo¬
nachis thesaurizatur: quia xp̃m habet infundam̃to:
ne o effodit᷑ alatronib nͣ furatur. Ibi enĩ nos ipse dñs
thes aurizare iubet: cum dicit. Thes auruate uobis
thes auros incelo: ubi nec eriigo. nec tinea exterminat:
nec fures effodiunt aut furantur: Ibi gͦ apłs ueram

Expanded text:
stitia autem liberabit a morte . Fundamentum enim quod stitia autem liberabit a morte . Fundamentum enim quod dicit bonum, sive Christum, sive bonorum operum significat praemium, quod sibi unusquisque monachus bene et juste vivendo thesaurizat in coelo, ut illic bene fundatus, quasi mons Sion, non moveatur in aeternum . Domus enim nostra aeterna, non manu facta , quae bonis operibus aedificatur nullius supervenientis impetu patietur ruinam. Christum enim habet fundamentum, ideo nullius timebit impulsum. Thesaurus enim terrenus, quia Christum non habet in fundamento, a latronibus effoditur et furatur. Thesaurus vero qui in coelis a sanctis monachis thesaurizatur, quia Christum habet in fundamento, nec effoditur a latronibus nec furatur. Ibi enim nos ipse Dominus thesaurizare jubet, cum dicit: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea exterminat, nec fures effodiunt, aut furantur . Ibi et Apostolus veram
Abbreviated transcription (Latin):
fides non ficta. Illa etiam ẽ conscientia bona. ubi non ẽ
uitiorũ accusatio ulla: quam nec peccati remordet eul¬
ꝑa. nec criminum moles accusat: quẽ nullũ odit. nul¬
gna. ¶ Dixit abba agathon: Non debet monachiis ꝯ
Intelligere namq debent monachi. quia sic̃ angłi. cũ
timore & tremore ymnos canentes assistunt creatori: ita
&. monachi debent in psalmodiis coramdõ cũ metu
& corde puro consistere. intempore orationis Głatio
gͦ monachi. & laus in conspectu angłorũ & bominũ.:
bumilitas &e simplicitas cordis Głatio monachi:
mansuetudo cordis. & silentiũ: Ut diuites sint mo
onachi qui diuites non sunt in rebus terrenis:
diuites esse debent in iuitutib scĩs. & oꝑib bo.¬
nis.⁊ quia ñ carnales. sed sꝑ̃uales diuitię libe¬
rant animam in diẽ uindictȩ & ultionis. Unde & sa¬
lomon ait. Non ꝓderunt diitiȩ indie ultionis. iu¬

Expanded text:
fides non ficta. Illa est procul dubio conscientia bona, ubi non est fides non ficta. Illa est procul dubio conscientia bona, ubi non est vitiorum accusatio ulla, quam nec peccati remordet culpa, nec criminum moles accusat; quae nullum odit, nulgna. Dixit abbas Agathon: Non debet monachus perIntelligere ergo debent monachi ut sicut angeli cum timore et tremore hymnos canentes assistunt Creatori, ita et monachi debent in psalmodiis coram Deo cum metu et corde puro consistere tempore orationis. Gloriatio ergo monachi, et laus in conspectu angelorum et hominum, humilitas, et simplicitas cordis. Gloriatio monachi, mansuetudo cordis et silentium. CAPUT LXXXV. Ut divites sint mon bonum Monachi, qui divites non sunt in rebus terrenis, divites esse debent in virtutibus sanctis et operibus bonis, quia non carnales, sed spirituales divitiae liberant animam in die vindictae et ultionis. Unde et Salomon ait: Non proderunt divitiae in die ultionis. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nos caros dõ & hominib facit. & istius scłi contẽp¬
tores. ac bonorum om̃ium amatores: fons ẽ cuncto¬
rum bonorum. & origo carismatum: & cunctarum ꝑ¬
fectio uirtutũ Cor aũt illud purum ẽ. ubi nullus¬
ẽ dolus. nec aliquid machinatur mali : ubi simulati¬
o nulla. sed tota puritas regnat: ubi ñ corde aliud te¬
netur. & aliud ore ꝓfertur: ubi ñ inuenit᷑ illud. uana
locuti sunt unꝰ qͣsq ad ꝑximum suũ. Beati enĩ mundo
corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt & innocens manib et
mundo corde: hic accipiet benedictionẽ adom ino:
ad hebreos paulus apłs ait. xp̃c qui sp̃m sc̃m se¬
metipsũ obtulit immaculatum dõ: emundauit conscien¬
tiam nr̃am ab oꝑib mortius: idẽ. peccatis oꝑa enim
mortua: bene intelliguntur peccata Ibi gͦ ẽ conscien¬
ntia bona: ubi est in nocentia pura. simplicitas tota. et

Expanded text:
quae nos charos Deo et hominibus facit, et istius saeculi contempquae nos charos Deo et hominibus facit, et istius saeculi contemptores, ac bonorum omnium amatores, fons est omnium bonorum, et origo charismatum, et cunctarum perfectio virtutum. Cor autem purum illud est ubi nullus dolus est, nec aliquod machinatur malum; ubi simulatio nulla, sed tota puritas regnat; ubi non corde aliud tenetur, et aliud ore profertur; ubi non invenitur illud: Vana locuti sunt, unusquisque ad proximum suum. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et innocens manibus, et mundo corde, hic accipiet benedictionem a Domino .ad Hebraeos Paulus apostolus ait: Qui per Smetipsum obtulit immaculatum Deo, et mundavit conscientiam nostram ab operibus mortuis , id est, peccatis. Opera enim mortua intelliguntur peccata. Ibi ergo est conscientia bona, ubi est innocentia bona et pura, simplicitas tota et
Abbreviated transcription (Latin):
mundi concupiscentia capitur: ut dõ uiuens. mundo
mortuus esse uideatur: qm̃ ome quod ẽ in mundo.
concupiscentia carnis ẽ. & concupiscentia oculorũ:
& suꝑbia uitȩ: Monachi uero habentes uictũ & ue¬
stitũ. his debent esse contenti: quia & monachis extra¬
neum. & a fide debet esse alienũ. quicquid de hoc
aũt̃ ex polians se uestim̃to suo. & cingens lumbos suos.
atq extendens maniis suas: dixit: Sic debet mona chus
nudus esse ab om̃i materia scłari.: & crucifigere se ad¬
uersus temptationes. atq certamina mundi: ¶ Bixit
abba yꝑicius. quia grata ẽ dõ monachi obȩdientiã:
cũ fiducia crucifixo astabit: Nam dñs sic uenit ad
crucẽ. scilicet facꝰtus obȩdiens usq ad mortẽ
Ut monachi cor habeant purũ & conscientiam bonã
lamat nob scriptura: dicens Finis precepti ẽ cari¬
tas: de corde puro. & conscientia bona. finis dicit.
idest ꝑfectio p̃cepti & totius legis Caritas ergo

Expanded text:
mundi concupiscentia capitur, ut Deo vivens, mundo mortuus videatur: Quoniam omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . Monachi autem habentes victum et vestimentum, his debent esse contenti, quia et a monachis extraneum et a fide debet esse alienum quidquid de hoc  exspolians se vestimento suo, et cingens lumbos suos, atque extendens manus suas, dixit: Sic debet monachus nudus esse ab omni materia saeculi, et crucifigere se adversus tentationes atque certamina mundi. Dixit abbas Hyperitius: Quia grata est Deo monachi obedientia, cum fiducia Crucifixo astabit. Etenim Dominus sic venit ad crucem, scilicet: Factus obediens usque ad mortem . CAPUT LXXXIV. Ut monachi cor habeant purum et conscientiam bonam. Clamat enim nobis Scriptura dicens: Finis praecepti est charitas de corde puro et conscientia bona . Finis dicit, id est, perfectio praecepti et totius legis. Charitas ergo
Abbreviated transcription (Latin):
lutare dĩ animã iusti deficere ẽ: presentis uite bona
et̃nitatis amore deserere: mansura querere: & in rebus
urã quȩ sunt suꝑ terram: fornicationẽ. in mun¬
diciam. libidinẽ. & cȩtera. I dõ hec uicia & peccata

Expanded text:
lutari ergo Dei animam justi deficere, est praesentis vitae bona lutari ergo Dei animam justi deficere, est praesentis vitae bona aeternitatis electione deserere, mansura quaerere, et in rebus tra quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, libidinem, et
Abbreviated transcription (Latin):
hinc &e propħa ait. Accingite lumbros ur̃os. fuper
ubera ur̃a. Ac sidicat: Incorde libidines resecate:
ne excerius turpiter cadatis inforncationẽ. Nam castus cor¬
pore ñ tam̃ corde. nullũ premuĩ habet in reꝑmissione..
quia scdm ueritatis uocẽ. qui uiderit mulierẽ ad con¬
cupiscendum eam. iam mechatus ẽ eã in corde suo. Si
gͦ primũ fornicationes prohibeantur a corde. ñ prorum¬
punt in oꝑe. St̃ ñ nulli uictorum. qui ad comp̃hendẽ¬
dum culm̃ ꝑfectionis accincti. dum altiora unterus aꝑ¬
petunt. ex terius cuncta derelinqunt: qͥ rebus habitis
se nudant: gła honoris se expoliant: qui ꝓeternorum
Mortui enimestis: & uita trã abscondita ẽ cum xp̃o in
dõ. Horum itaq uocẽ psalmista exp̃sserat: cũ dicebat.
scit enĩ. & indĩ atria deficit: cum et̃na quis desidat.¬
&e in amore temporaliũ ñ ꝑdurat: binc iterum psal
mista dicit. De fecit in salutarituo. anima mea. Insa

Expanded text:
Hinc et propheta ait: Accingite lumbos vestros super Hinc et propheta ait: Accingite lumbos vestros super ubera vestra . Ac si dicat: In corde libidines resecate, ne exterius turpiter in fornicationem cadatis. Nam castus corpore non tamen corde, nullum praemium habet in repromissione, quia secundum Veritatis dictum: Qui viderit mulierem ad concupiscendugo primum fornicationes prohibeantur a corde, non prorumpunt in opere. Sunt nonnulli justorum qui ad comprehendendum culmen perfectionis accincti, dum altiora interius appetunt, exterius cuncta derelinquunt, qui rebus habitis se nudant, gloria honoris se exspoliant, qui internorum Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo . Horum itaque vocem Psalmista expresserat, cum dicebat: scit vero et in Dei atria deficit, qui, cum aeterna desiderat, in amore temporalium non perdurat. Hinc Psalmista iterum dicit: Defecit in salutari tuo an