comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Labio cõrona int̾rasilis ssuꝑponit᷑. quia allegoria circa
subtibia ⁊ subliuua uͤsarur. Opus int̾rasile sol arti¬
fitõsas quasdam qͣi celaturas hr̃e. Et quis digne
muretũt qͣm nuro mõdo allegora hystorie intexit᷑¬
cõpreheudi nõ possunt Corona int̾rasilis ħt̃ suꝑfiaẽ
suam hic planam hiccõcauam illic ꝑforatam.polanã
in hũs que sunt scdm̃ rõm. Concauam in hus que
⁊dm̃n. stlia est euum conditõ tropologie ⁊ louge abia
conditõ allagorie. Quid̃ est eñi tropologia / nisi mo¬
ralis ssciã: Et quda alsegoria . iusi miistica mysterioꝵ
docrmac ¶Rorũ honesta cordi huiuano uaturalit
sunt iustripta. sa ysteriorũ u̾o profunda ꝓ certo
ticudo corone non isi qͣcuor ⁊ñunodo digitos dr
ten̾e. Quid q̃so sunt euangłiste sci nisi digii dex¬
tere excessi: Ald hoꝵ sisuram allegorica tẽctrma
sse foruiat . cũ eoꝵ dlis ꝑ om̃ia concordat. Notãd̾
qd ibi labio corona fi̾ precipit᷑ qm̃ exsacrõꝵ ur¬

Expanded text:
Labio corona in terrasilis superponitur, quia allegoria circa subtiliora et sublimia versatur. Opus interrasile solet artificiosas quasdam quasi celaturas habere, et quis digne miretur quod miro modo allegoria historiae intexitcomprehendi non possunt. Corona interrasilis habet superficiem suam hic planam, hic concavam, illic perforatam. Planam, in his quae sunt secundum rationem; concavam, in his quae rationem. Alia est enim conditio tropologiae, et longe alia conditio allegoriae. Quid est enim tropologia nisi moralis scientia, et quid allegoria nisi mystica mysteriorum doctrina? Morum honesta cordi humano naturaliter sunt inscripta. Mysteriorum vero profunda pro certoaltitudo coronae quatuor tantummodo digitos dicitur tenere. Quid, quaeso, sunt evangelistae sancti nisi digiti dexterae Excelsi? Ad horum mensuram allegorica doctrina se format, cum eorum dictis per omnia concordat. Notandum quod ipsi labio corona fieri praecipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Acuersus cõnicia malos q rumores/ ⁊⁊ famesa de
se ac suis carmũa firmus ac patiens subunde iaccabat
In cuictate lib̾a: uiugam m̃teu q liberã esst debere
¶S appellandis uenerandes ꝙ ssuigulis ⁊ iuuũsis
ape excesserat humanitatis modum
¶Leus comptꝰ q scribendi genuo adeo cõteuipnẽs. Rot
seuetam tune maxie phacence. cõmssiones meras cõ¬

Expanded text:
 aduersus conuicia malosque rumores et famosa de se ac suis carmina firmus ac patiens subinde iactabat in ciuitate libera linguam mentemque liberas esse debere appellandis uenerandisque et singulis et uniuersis prope excesserat humanitatis modumlenius comptiusque scribendi genus adeo contemnens, ut Senecam tum maxime placentem 'commissiones meras' co
Abbreviated transcription (Latin):
facile intłłr qudo sentĩẽd sit de allis ¶ Wide nus
uiddo qui fint illi anguhi m quibͫ debent ei̾modi cir¬
cid pomi Ubi quio ambigit de eo ꝗd̾ sacra shita
ꝓpmnuit: qdałm iñ qiͣ angłs ĩcurrit Ambiguitas ⁊ he¬
sitat̃o angłm facit. db qudd eligendu sit uõ facle

Expanded text:
facile intelligitur quid sentiendum sit de aliis. Videamus modo qui sunt illi anguli in quibus debent ejusmodi circuli poni. Ubi quis ambigit de eo quod sacra Scriptura proponit, quodammodo quasi angulum incurrit. Ambiguitas et haesitatio angulum facit, ubi qu
Abbreviated transcription (Latin):
manas. alla aut arca institictoes diunas. Ioro c̾to
Sħ humana institut̃o dnune subseruct ex utraq
Aminus ⁊ Aiche nr̃e fabrĩa mꝯ altum assurait. Pu¬
manas institucoes quas ħõ potuit iͤuenu e p̃io etꝰ
potest: ⁊ comphender e In diuinis acit saciamtis
abiud est forma ertiorque foris patet᷑/ ⁊ allud
uiꝯ Ma mtr inseca que inter iꝰ baret In diuitus itaq
ustitutonim ad plenum Iciẽ cubitũ otruo nõ assurgł¬
mus sititudo itaq arche nr̃e costat᷑ ĩ cud̾ito ⁊̃ se¬
nisse ¶ Debemꝰ aũt archam nr̃am deaurare ctitnt
d̾atur rerũ ꝓmaginaium coi insistere. Deaurare
uo eam debenus non cantũ ꝯter insitus s ⁊̃ int̾uset᷑¬
I Suit est phisicas rr cãs ꝑssitere Et allidoꝰ iusti¬
cie rõm iñ rr̃ dispõne ꝓpentore. Illud ꝑtinet ab
deiuratõm ectisetam ¶td̃ ad deauratom iensetã
ffuri añt dełet nr̃a Reaurat̃o ex auro purissmo

Expanded text:
es divinas. Pro certo ubi humana institutio divinae subservit, ex utraque et animus et arcae nostrae fabrica in altum assurgit. Humanas institutiones quas homo potuit invenire, pro certo potest et comprehendere. In divinis autem sacramentis aliud est forma exterior quae foris patet, et aliud vis illa intrinseca quae interum non assurgimus. Altitudo itaque arcae nostrae constat in cubito et semisse. Debemus autem arcam nostram deaurare, et in quantum datur rerum imaginabilium rationi insistere. Deaurare vero eam debemus non tantum extrinsecus, sed etspicere, et aliud justitiae rationem in rerum dispositione perpendere. Illud pertinet ad deaurationem extrinsecam, istud ad deaurationem intrinsecam. Fieri autem debet nostra deauratio ex auro purissimo
Abbreviated transcription (Latin):
se mutuo respnde ⁊ allutre assercõm̃s cõsonanitiam
ꝑ om̃ta cõsoruaro ut᷑q caueat ne ĩ eo tsd̃ affirmat
alteri contradicat Sĩc ab̾ imo fiat assertõ unitatis
ne in eo euacuet᷑ confessio tͥnitatis. Sic in alto fiat
t̾uitatis cõfossio/ ne euacuet᷑ in eo unitatig ¶sertõ Au¬
diat p̾latus quisq qͣmo sit utile tres ułtimas spetu¬
Latões comꝑasse/ iude inquit loquar ad te. lus cã¬
parandis nitendat qui ad diuiuas reueldẽs hanelat
Merito ꝓpiciatoriũ oracłm dr̃. Nam indẽ duuua re¬
sponsa dabant᷑. Supͣ ꝓpitiatoriũ dñꝰ loquit᷑ gͣudo
cõcordare uidr̃ Alis cħubm ꝓpiciator ut ꝓpiciatorio

Expanded text:
se mutuo respicere, et alterutrae assertionis consonantiam per omnia conservare. Uterque caveat ut in eo quod affirmat alteri non contradicat, Sic ab uno fiat assertio unitatis, ne in eo evacuetur confessio trinitatis. Sic in altero fiat trinitatis confessio, ne evacuetur in eo unitatis assertio. Audiat praelatus quisque quam sit utile tres ultimas speculationes comparasse. Inde, inquit, loquar ad te. His comparandis intendat qui ad divinas revelationes anhelat. Merito propitiatorium oraculum dicitur, nam inde divina responsa dabantur. Supra propitiatorium Dominus loquitur, concordare videtur. Alis cherubin propitiatorium, propitiatorio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ forme scia nr̃a plenũ cibitum uãlet o⁊ solet hałie
In consteratõe dũt̃ naturre : nullatenus uałet se as ple¬
bitim ubi certificat᷑ at płenum. ⁊ꝑ erum materiam
⁊ ffermam facile dẽ prehendinius. ⁊ ut alliq c̃atudimis
cibitum tenemꝰ. Cognito aut̃ nature. niecnmm p nͥ ex ꝑte

Expanded text:
itum valet, et solet habere. In consideratione autem naturae nullatenus valet se ad plerum cubitum, ubi certificatur ad plenum. Rerum materiam et formam facile deprehendimus, et utrobique certitudinis cubitum tenemus. Cognitio autem naturae nemini pate
Abbreviated transcription (Latin):
tcius in moribͦ. Consideratõ illa que est in rebuo per¬
tinet Qd arche longrtudinẽ. Considerato que est de oꝑib ͤ
ar̃ arche latitudiũt. Constteratõ que est de moribũs
ait̃ arche abtitidinẽ. Naturast aut est longiaddo latitu¬
dine prior Altitudo uo naturalt est utraq posterior
Sic sane res ip̃e naturalt sunt priores qͣm quelibet
locũ non h̾rent. Constat gͣ primam consideratõm ꝑtine
ad aith̾e songitidim Sedem ad eius latitudinẽ t̃tiam
uero ad ip̃ius ałtitidõmẽ ¶Tr̃iꝑtit᷑ aut̃ consitrato¬

Expanded text:
ertinet ad arcae longitudinem. Consideratio quae est de operibus, ad arcae latitudinem. Consideratio quae est de moribus, ad arcae altitudinem. Naturaliter autem est longitudo latitudine prior. Altitudo vero naturaliter est utraque posterior. Sic sane res ipsae naturaliter sunt priores quam quaelibelocum non haberent. Constat ergo primam considerationem pertinere ad arcae longitudinem, secundam ad ejus latitudinem, tertiam vero ad ipsius altitudinem. Tr
Abbreviated transcription (Latin):
Intrat honio tabernacim ẜuiũ cum redit adsse¬
ipu Iutrat in sscdm cum transcendit se ipm̃.
Transcendeneo sane se ip̃m eleuat᷑ in dñ In pͦ
morat᷑ homo ꝑ congideratõm sui in scdõ uerõ ꝑ¬
contempsõm dei. Etce de atrio etce de tabnacło
pmo uel sedõ. ¶Dẽã aũt tria hebant quinq
sãficia. qtrium ħebat solum unũ sicut et scd̃m
tabermnact. P csiqua horuu habebat taberuacłm
parmiu. In atrio tabernacs erat altare holocau¬
sti. In taber uaeło priori: candelabrũ neusa
altare intensi ñ talernacis int̾ioi I. arcħa ce¬
stam̃t.Nltare ext̾us aflict̃o corporig. Altare¬

Expanded text:
Intrat homo tabernaculum primum, cum redit ad seipsum. Intrat in secundum, cum transcendit seipsum. Transcendendo sane seipsum elevatur in Deum. In primo moratur homo per considerationem sui, in secundo veroDei. Ecce de atrio, ecce de tabernaculo primo, vel secundo. Dicta autem atria habebant quinque sanctificia. Atrium habebat solum unum, sicut et secundum tabernaculum. Reliqua horum duorum habebat tabernaculum primum. In atrio tabernaculi erat altare holocausti. In tabernaculo priori candelabrum, mensa, altare incensi. In tabernaculo interiori arca testamenti. Altare exterius, afflictio corpori
Abbreviated transcription (Latin):
Ee ꝑ aglictam corporie carualis derideria adnul¬
lantui In astaꝵ iut̾iar fumꝰ aromatũ donno
Adolebatur Et ꝑ cordis contritõm celestiũ de¬
sideriorũ fragrantia inflĩmat᷑ Cande balirũt
est gestatorium lums. o⁊ discreto est lu̾ua
uit̾irig uonũs In meusa cibb apponiuit᷑ unde
esurintes r eficiant᷑ Scra aũt Recto est pro
certo animarũ refecc̃õ. Nicha est aur argen¬
q recondltor uĩ: Et cotitemplõnis gr̃a appł end̾it
celostis ssapĩe thesaurũ. Pertinet ĩtaꝙ do astare

Expanded text:
er afflictionem corporis carnalia desideria annullantur. In altari inferiori fumus aromatum Domino adolebatur, et per cordis contritionem coelestium desideriorum flagrantia inflammatur. Candelabrum est gestatorium luminis, et discretio est lucerna interioris hominis. In mensa cibi apponuntur unde esurientes reficiantur. Sacra autem lectio est pro certo animarum refectio. Arca est auri argentique reconditorium, et contemplationis gratia apprehendit coelestis sa
Abbreviated transcription (Latin):
pllinam hom̃is extibris canstat᷑ ⁊e reliquis qd ꝑ¬
tinẽt ad dsaipsim̃a Rom̃us nitiario NAltare holeausti for¬
nam gerit corporalis ex̾citii. Merito gͦ stat in atrio
⁊ udat in aperto Cet̾a sunt in taberracio. et latitant
in secreto. ¶POer archam federis gr̃a contempld̃ms
intelligr̃. que qiͣ qddaꝵ dilicõnĩs prgnuo suis amato

Expanded text:
is exterioris. Constat de reliquis pertinere ad disciplinam hominis interioris. Altare holocausti formam gerit corporalis exercitii. Merito ergo stat in atrio et videtur in aperto. Caetera sunt in tabernaculo, et latitant in secreto. Per arcam foederis gratia contemplationis intelligitur, quae quasi quoddam dilectionis pignus su
Abbreviated transcription (Latin):
nes angłitam for mat mõuer e. ¶ uoluis ad ecnore
ot diuinoꝵ cõtemplõnam uollare. Hec aut angelica
forma . iuset᷑ ẽẽ ductisis ⁊ ⁊ aur ea Sot ĩgitur
sit aurea cõdemplatoris mens mundetur al at
fantasia. Ductile ferieudo prõdlcit᷑Et chumm m̃¬

Expanded text:
ernorum et divinorum contemplationem volare. Haec autem angelica forma jubetur esse ductilis et aurea: ut igitur sit aurea, contemplatoris mens mundetur ab omni phantasia. Ductile ferendo producitur,
Abbreviated transcription (Latin):
gnis dict᷑: qd̾ nichi gigni potest ex eo Est enĩ iuiolabłe elementũ assuloriis. uiii¬
argentũ alibi plumbũ. alibi miniũ. alibi pigmenta. alibi medicamenra
tolapide cementa ⁊ parietes ugant᷑ lapides nigros coquendo candificat. lig¬
na candida urendo obfuscat. carbones ex pruna fulgida nigros facit de. Ugt¬
na duri suigues. de put̾bilsb imputribłes reddit stricta soluit. soluta restn¬
git dura moslit mollia dura reddit s̃t ⁊ medieaminis usũ sam sepe uri ꝑro¬
drst pesulentie quoꝙ que obscuratione solis contrabet: auxiliara etu est

Expanded text:
 dictus, quod nihil gigni potest ex eo, est enim inviolabile elementum, assumens absuargentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta to lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, aux
Abbreviated transcription (Latin):
sps̃ honorib sac̾ficioꝵ gaudt᷑ potuisse nͥ uni uero
deo pro quo coli uolunt uerũ sac̃ticiũ deberetur.
atq id sñ uicio sit ut ꝓ uctiosio mũdandis possit of¬
ferri. hec cͥce õmo cupuit qui pro se ostr̃i sac̾fitũt
dõ uolũt. quis gͦ tam iustus ⁊ sanceꝰ sacdot ͣ¬

Expanded text:
spiritus honoribus sacrificiorum gaudere potuisse, nisi uni vero Deo pro quo colivolunt, verum sacrificium deberetur: atque id sine vitio sit, ut pro vitiosis mundandis possit offerri. Hoc certe omnes cupiunt, qui pro se offerri sacrificium Deo volunt. Quis ergo tam justus et sanctus sac
Abbreviated transcription (Latin):
acsi drẽt ego ñ uidicabo s ũb̾um pr̃is udicabit.
ẜ forͣm ꝓui ñ suã. ¶ q̃ ĩ me credit ñ ĩ ine credit
cred̾it nõ in sice ꝙ udet crẽdit ne sit spes nr̃a in
creat᷑ã s ĩ ilło si suscepit cͥaturam ĩ qͣ humãis ocłis
aꝑperet ac sic at se equasem pr̃ĩ contempland̾ ꝑ¬

Expanded text:
ris judicabit.  me credit, credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura, sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contempland
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quã iuidebimꝰ facie ab fatĩt̃. sit̃ mͦ ñ uidẽtes
tñ qr credimꝰ uid̾e m̾ebim᷑ atq ad spem̃ nos per
fide̾ ꝑductos ẽẽ gaudebimꝰ. n .n. ĩã fides erit qͣ
morit᷑ recoluĩ in p̃t̾itis atq tͣalactis deputabr
fides ista. ñ in płentib rebus semꝑq matietib ac
ꝑ hoc ⁊ tͥnitas ista q̃ nũc in eiꝰd̾ fidei p̃łentis ac ma¬
nentis meni᷑ ⁊ tultu diłcõe osistit tũc tͣtis acta et

Expanded text:
 quam videbimus facie ad faciem : sicut modo non videntes, tamen quia credimus, videre merebimur, atque ad speciem nos per fidem perductos esse gaudebimus. Neque enim jam fides erit, qua moriter recoluerimus, in praeteritis atque transactis deputabitur fides ista, non in praesentibus rebus semperque manentibus: ac per hoc etiam trinitas ista quae nunc in ejusdem fidei praesentis ac manentis memoria, contuitu, dilectione consistit, tunc transacta et
Abbreviated transcription (Latin):
Nã. s cũ recolo̾ cartagis menia q̃ uidi. ⁊ afnigo ase¬
xandrie q̃ nõ uidĩ. easd̾ ꝙ yutagĩarias formas qͣldã
caligiẽ ego tanꝙͣ a ceso ꝑspituo socludar an sit in
altissimis mõtib accidẽ solet int̾ utiq aere libero
fruens⁊ ẜenissimã lucẽ sup. ⁊ densissimas nebͤłas
subt᷑ aspiciã. Nam uꝰ in me frn amoris ĩfsãmat᷑
ardor cũ audio uirũ asiꝙ̃ ꝓ fidĩ pucͥaldĩe ac fͦmiu¬
hõ studeo mͥ ouinqͥe. uotũ fac̾e. amicitia colligare
more casto atq gmano Qd si m̃ int̾ nr̃as leq̃sas fa¬
tet᷑ aut incautus aliqͦ mͦ se indicet ꝙ uł de deo cre¬
dat ĩ congrua. atq ĩ ilło ꝙͣ ad carnale desidẽt. ⁊ p¬

Expanded text:
Nam et cum recolo Carthaginis moenia quae vidi, et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdamcaligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris inflammatur ardor, cum audio virum aliquem pro fidei pulo, studeo mihi conjungere, notum facere, amicitia colligare. more casto atque germano. Quod si mihi inter nostras loquelas fateatur, aut incautus aliquo modo sese indicet, quod vel de Deo credat incongrua, atque in illo quoque carnale aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
cipatõe sapiẽ fit sapiens si rursus desipiat mãn
tñ m̃ se sap̃ĩa. nec cũ amima fuit in stultitiã com¬
mutata ilła mutat᷑ non .n. tta est ĩ eo qͥ ex ea fit
sapnẽs q̃ mad̾ candor ĩ corꝑe qd ex illo candidũ ost
cũ n. corꝰ in aliũ colorẽ fũt᷑ muitatũ ñ nanaͥit
candor iłe atq om̃io esse desmet ¶q̃ cã llł eͥst

Expanded text:
cipatione sapientiae fit sapiens, si rursus desipiat, manet tamen in se sapientia, nec cum anima fuerit in stultitiam commutata, illa mutatur: non ita est in eo qui ex ea fit sapiens, quemadmodum candor in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem fuerit mutatum, non manebit candor ille, sed omnino esse desinet.
Abbreviated transcription (Latin):
fallaces ⁊ si q̃dam d̾ societate ⁊ cuutate scoꝵ ⁊ de
u̾o mediatore a sc̃is ꝓpħis uł angłis aud̃ita ꝑ suos
uates dixisse reꝑiunt᷑ id eg̾tint ut ꝑ ħ aliena uera
⁊̃ fideles dei si possent ad sua sła traduc̾ent. deusat
ꝑ nescientes id egit ut u̾itas undiq resonaret fidelibꝰ
ĩ adiutoriũ impiss in testioniũ. ¶ Qͥa gͥ ad et̾na¬

Expanded text:
 si quaedam de societate et civitate sanctorum et de vero Mediatore a sanctis Prophetis vel Angelis audita per suos vates dixisse reperiuntur, id egerunt, ut per haec aliena vera etiam fideles Dei, si possent, ad sua falsa traducerent. Deus autem per nescientes id egit, ut veritas undique resonaret, fidelibus in adjutorium, impiis in testimonium. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
s sa.ĩ inoie suna ĩusitato mͦ fiebbt uoces ꝙ ilse ñ sire¬
p̾itu ofuso edebant᷑ s eis qdã signa dari cͥtissimis iudi¬
as aꝑpebat miracła erãt. Quis attrahit humorẽ ꝑ
radict uctis ad botrũ o⁊ uitiũ facet nͥ ds̃ ⁊̃ qͥ homĩe
psintante ⁊ rigante inciem̃tũ dat: s cũ ad nutũ
cit u̾tit miradm fuit rei ꝙ mutabis s tũ ĩustrata nu¬
suas cũ resipeg̾ent mortui nͥ q̃ aĩat carnes ĩ iusc̾ib
matrũ ut oriant᷑ morit᷑  s t̃ fiũt issa ꝯtinuato .q. qda
fluuis labentiũ̃ manantiũ ꝙ tr̃ ⁊ ex occtto ĩ ꝓmptũ atꝙ

Expanded text:
 in monte Sina inusitato modo fiebant, vocesque illae non strepitu confuso edebantur, sed eis quaedam signa dari certissimis indiciis apparebat, miracula erant . Quis attrahit humorem per radicem vitis ad botrum, et vinum facit, nisi Deus, qui et homine plantante et rigante incrementum dat ? Sed cum ad nutum citer uertit, miraculum fuit rei quidem mutabilis, sed tamensuas, cum resurgerent mortui, nisi qui animat carnes in uteris matrum, ut oriantur morituri? sed cum fiunt illa continuato quasi quodam fluuio l
Abbreviated transcription (Latin):
aiam ut tp̃i gr̃a clarificata dulcescat cũ ad asiꝙͥ
c̾tum discussa om̃i ambiguitate ꝑuen̾int. facilli¬
me debẽt ignosc̾e errantib in tan ꝑuestigittẽ
secreti.¶Sed duo sũt que ĩ errore honsm̃ difficis¬
ero ad ꝓferendam smam mam in qua mag̃ ama¬
bo inspici a rectis qͣm timebo mordi a ꝑu̾sis Gratant
.ii. suscipit osculum columbm̃u puschruma ⁊ mo¬
destisima caritas dente aĩt caninũ uł euitat cau¬
tissima humisitas us retundit soldissima iitas¬
¶ M ag̃ optawu a quol rẽphendi qm siue ab̾ errante
siue ab adulante laudari nullus .n. rẽphensor for¬
midandus ẽ amatori u̾itatis ⁊ enĩ aut m̃imicus

Expanded text:
animam, ut Christi gratia glorificata dulcescat: cum ad aliquid certum discussa omni ambiguitate pervenerint, facillime debent ignoscere errantibus in tanti pervestigatione secreti. Sed duo sunt quae in errore hominum difficiero ad proferendam sententiam meam, in qua magis amabo inspici a rectis, quam timebo morderi a perversis. Gratanter enim suscipit oculum columbinum pulcherrima et modestissima charitas; dentem autem caninum vel evitat cautissima humilitas, vel retundit solidissima veritas: magisque optabo a quolibet reprehendi, quam sive ab errante, sive ab adulante laudari. Nullus enim reprehensor formidandus est amatori veritatis. Etenim aut inimicus
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatẽ. Inictilia temꝑasia decipaũt egrotos utilia
temꝑalia suscipiũt̃ sanandos  ⁊ tͣiciunt ad et̾na sa¬
natos. Mens aũt tõnasis sicut pͣgata ꝯtemplatõm
deb rebꝰ et̾nis: sic pͣganda temꝑasib fidem. ¶⁊̃ ꝓpł¬
biles sumꝰ ĩ tm̃ ab et̾nitate distamus. ꝓmutit᷑ at̃ nb
fides nr̃a qͣnt̃ ab et̾nitate mortalitas. Nũc gͦ adhi¬

Expanded text:
sanitatem. inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos et traiciunt ad aeterna sanatos. mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis, sic purganda temporalibus fidem. biles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. Promittitur autfides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. Nunc ergo adhi
Abbreviated transcription (Latin):
sapiẽtis dei plena om̃ium ronũ iuuẽtiũ inꝯmuta¬
biliũ ⁊ om̃s unũ in ea sic̃ ip̃a unũ de ino cum quo
unũ. ibi nouit om̃ia deus q̃ fecit ꝑ ipãm ⁊ iõ cũ
decedant ⁊ succedant temꝑa ñ decedit nͨ succedit
asiquid̾ scĩe dei. Non .n. ħ que creata sunt iõ sciũt᷑

Expanded text:
sapientis Dei, plena omnium rationum, viventium incommutabilium: et omnes unum in ea, sicut ipsa unum de uno, cum quo unum. Ibi novit omnia Deus, quae fecit per ipsam: et ideo cum decedant vel succedant tempora, non decedit vel succedit aliquid scientiae Dei. Non enim haec quae creata sunt, ideo sciuntur
Abbreviated transcription (Latin):
gitie tanꝙͣ in sui gms carc̾em ab issius subłimis etħoe
pͣitatis ħitatõe decrusas ꝑ qͣs magice artes posst̃ quit᷑ꝓ
data est ut in eoꝵ sp̃uum sediutõe uidetit᷑ adirã di
a q̃b fiebat̃ d̾i uitate dampnandi. uł ad ãmonendos
fideses ne tale ad facẽ pro magno desident pp̃ ꝙ ⁊ nb̃¬

Expanded text:
ginem tamquam in sui generis carcerem ab illius sublimis aetheriae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt quidqudata est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur admirandi a quibus fiebant a dei ueritate damnandi; uel ad monendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno desiderent, propter
Abbreviated transcription (Latin):
rsus fert᷑ dictus: qd ore suo formet fecus quasi orsus. Nam aiunt eos informes
gena̾re ꝑtus ⁊ carnẽ qͣndam nasci. qͣm mat̾ lãbendo in mẽtia compoinit unde
est illud. Sic format lingua fecũ cum ꝓtulit ursa. Sed hoc maturitas partꝰ facit
beniq t̾cesimo die gen̾a̾t. uñ est ut p̾cipitata euenit fecunditas informes ꝓ¬
creet unde caput inualidũ uis maxima in brachiis ⁊ in lumbis. uñ int̾dum
attactu. Humidi ursi ceti̾s prestant uillis ꝓfundiorib. Cocunt ut hoiẽs mutuis

Expanded text:
Ursus fertur dictus, quod ore suo formet fetus, quasi orsus. Nam aiunt eos informes generare partus, et carnem quamdam nasci, quam mater lambendo in membra componit. Unde est illud: Sic format lingua fetum, cum protulit ursa. Sed hoc immaturitas partus facit; denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis, et in lumbis; unde interdum a
Abbreviated transcription (Latin):
Corꝑis sensus q̃nq sunt. uisus. auditꝰ. odoratus. gustus. ⁊ tactꝰ. Ex quib duo
aꝑiunt᷑ ⁊ claudunt᷑. duo semꝑ patentes sunt. Sensus deĩ: qͥa ꝑ eos aĩa subui¬
lissime totũ corpus agitat uigore sentiendi. uñ p̾sentia nuncupant᷑ quod
dam asseuerant. aut extrema etherea luce. aut int̾no sꝑũ lucido. ꝑ tenues uias a
cerebro uenientes. atq penetratis tunicis in aere exeuntes. ⁊ cõmixtione simi¬
lis matĩei uisũ dantes uisus dictꝰ qd̾ inuatior sit ceti̾s sensib ac prestantior. si¬
ue uelocior. ampliꝰ ꝙ iugeat qͣntũ memoria int̾ cetem mentis officia uicini¬
or est cerebro uñ oĩa manant Auditꝰ appellat᷑ qd̾ uoces hauriat. hoc est ilberato
aere suscipiat sonos. Odoratꝰ quasi odorib aeris attactꝰ. Tacto enĩ aere sentit᷑. Sͦ

Expanded text:
nque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore sentiendi. Unde et praesentia nuncupantur, quod idam asseverant aut extrema aetherea luce, aut interno spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commistione similis materiae visum dantes. Visus dictus, quod vivacior sit caeteris sensibus, ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter mentis officia. Vicinior est cerebro, unde omnia manant. Ex quberato suscipiat sonos. Odoratus, quasi aeris odoris attactus. Tacto enim aere sentitur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
qͣꝵ tñ est ⁊ ħ una. Ne peioreo faciartꝰ tos qui
nõ intelligunt dim uõlumꝰ eos qia intelligunt᷑
fac̾e doctõtes qui nob̃ aliquid tale tacentib tetcs̃.¬
nas quid̃ non fiunt s nec peiores fiat. Cũ act
ras u̾a ita se ħt ut fuat peior nob cam dicotib

Expanded text:
est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores; qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores fiunt Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis
Abbreviated transcription (Latin):
dere  ⁊ dic̾e. hoe est piũ hoc uerũ ut sit hĩtiis
⁊ submissa cofessio ⁊ deg̾ totũ deo. Ccgitãtes cre¬
dĩuyꝰ cogitantes loquitn᷑ cogitantes agmꝰ quitqͥd̃
ag̃miꝰ. qđ aut̃ aitinet ad pietatis uia  ⁊ uerũ
dei cultũ non sumꝰ ydonei coggitare aliquid tanꝙͣ
ex nõb̈m ip̃s s sufficiã mũ ex deo ist.¶ Qd in¬

Expanded text:
hoc est pium, hoc verum, ut sit humilis et submissa confessio, et detur totum Deo. Cogitantes credimus, cogitantes loquimur, cogitantes agimus quidquid agimus: quod autem attinet ad pietatis viam et verum Dei cultum, non sumus idonei cogitare aliquid tanquam ex nobismetipsis, sed suffici
Abbreviated transcription (Latin):
humane nqte tanta e⁊ tam cella ⁊ suma siꝑluecc̃o
Ut quo attosleret᷑ altꝰ nõ hrẽt sicut pro nob ip̃ã
diuinitas quousq se depon̾et hunubius nõ habuit
tũ susceptã nͥ homĩs cũm infirmitate carius usc
ad mortẽ crutis. ¶Sĩc gͦ predestinatꝰ est ille unus
ut caput nr̃m eẽt. ita multi p̃destinan sumꝰ ut m̃¬
ut cemus sci̾ ⁊ ĩmacłati. Non gͦ qr fut̾i eramꝰ s ut
cẽmus nempe cͥcum est nẽpe manissi est id̾o quuppe
tales fictiꝰ itramꝰ qr elegit᷑ ip̃e predestinans ut tales

Expanded text:
humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut meut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales
Abbreviated transcription (Latin):
nulus ꝑ diminutõem dictꝰ a circulis ⁊ anis. qui sunt circũ brachia ⁊ circũ crura
uñ ⁊ signa eoꝵ ꝑ diminutoẽm sigilla. Nam signa maiora sunt sigilla uero qͣsi

Expanded text:
 diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigilla vero quasi
Abbreviated transcription (Latin):
itrum: a loco sũpsit uocabulũ Nascit᷑ enĩ in oppido. uł regione egiꝑti nitria ex
quo ⁊ medicine fiunt. ⁊ sordes corꝑoꝵ uestiũ ꝙ lauant᷑. huiꝰ nata᷑ ñ multũ a sale
distat. ħt eñ uirtutẽ salis ⁊ siłr orit᷑ canescentib siccitate littorib. aꝑhonitrũ
greceꝰ latine sꝑuma nitri est Colligit᷑ aũ in asia in speluncis distillaris. De hinc
siceat᷑ sole Optimũ ꝑutat᷑: si minime pond̾osũ. ⁊ maxime fricabłe colore ꝑene
purpureo.

Expanded text:
itrum a loco sumpsit vocabulum. Nascitur enim in oppido, vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt, et sordes corporum vestiumque lavantur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. 8. Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo siccatur sole. Optimum putatur si minime fuerit ponderosum et maxime friabile, colore pene purpureo.
Abbreviated transcription (Latin):
ardus. est hba spicosa uñ ⁊ a grecis nardusta appellat᷑ quaꝵ alia indica cilia syri¬
aca uocat᷑. sion qd̾ in sẏria nascat᷑. s qd mons in quo inuenit᷑ alio late̾ indiam
spetat alio syriã. est aũ indicũ multiforme. sed meliꝰ syriacũ lene. siduũ. oomosũ
spita. ꝓuũ odorissimũ eyprũ simsłans. Qd̾ si multũ in ore tardaui̾t linguã siccat.
sardũ celticũ a regione gallie nomen traxit. Nascit᷑ enĩ seꝑiꝰ in ligurie ꝑtib alꝑib
⁊ in syria. frutice paruo radicib in manipło colledis. colligatuentis. flos etꝰ tm̃ ꝓpt̾¬
ca crassa radice. s breui: nigra ⁊ fragili. cy pressim odoris. folio denso ⁊ paruo. cacumi¬

Expanded text:
erba est spicosa, unde et a Graecis ναρδόσταχυς appellata; quarum alia Indica, alia Syriaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est autem Indicum multiforme, sed melius Syriacum, leve, fulvum, comosum, spica parvum, odorissimum, cyperum similans. Quod si multum in ore tardaverit, linguam siccat. Nardum Celticum a regione Galliae nomen traxit; nascitur enim saepius in Liguriae Alpibus et in Syria, frutice parvo, radicibus in manipulo collectis ligamentis. Flos eius tca, crassa radice; sed brevi, nigra et fragili, cypressini odoris, folio perparvo, densoq
Abbreviated transcription (Latin):
raco: maior cunctoꝵ serpentiũ siue omiũ aiãntisi suꝑ t̾tã huno gre Draco.i¬
oci dracontã uocant uñ ⁊ diriuatũ in latinũ: ut draco dice̾t᷑. qui sepe a spelun¬
cis abstratꝰ. fert᷑ ꝙ in aerẽ. concitat᷑ q. ꝓpt̾ eũ aer. Est aũ cͥstatꝰ. ore paruo. ⁊
cauda ħt ⁊ u̾bere potiꝰ qͣm rictu nocet. Innoxiꝰ aũ est a uenenis. S id̾o huic
elephans tutꝰ est sui corꝑis magnitud̾ie. Nam cͥca semitas delitesoens ꝑ qͣs
elephanti soliti gͣdiunt᷑. crura eoꝵ nodis illigat. ac sufocatos int̾i̾mit Gigni¬
tur aũ in india ⁊ ethioꝑia. in ip̃o incendio uigis estus.

Expanded text:
raco maior cunctorum serpentium sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci draconta vocant unde et dirivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo et cauda habet et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis sed ideo huic elephans tutus est sui corporis magnitudine. Nam circa semitas delitescens per quas elephantes solito gradiuntur, crura eorum nodis inligat ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia vel India in ipso incendio iugis aestus.
Abbreviated transcription (Latin):
ypressus: grece d̾r. qd̾ caput eiꝰ a rotunditate in acumen erigit᷑. uñ ⁊ cono uocat᷑.¬
.i. alta rotunditas. hinc ⁊ fructꝰ euis conos. qͥa rotunditas eiꝰ conũ unitat᷑. uñ ⁊ co
bus aptũ impenetrabłi soliditate. slunqͣm oneri cedit. s ea qͣ in pͥncipio fuit fir¬
mitate ꝑseuerat. antiqui cypressi ramos ꝓpe rogũ constituere solebant ut odorẽ
cadauerui dũ urerent᷑. oppͥmẽnt iocunditate cordis sui. folia eius. lignũ poma st̃¬

Expanded text:
ypressus Graece dicitur, quod caput ejus a rotunditate in acumen erigitur: unde et alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut cobus aptum, impenetrabili soliditate nunquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere solebant, ut odorem cadaverum dum urerentur, opprimerent jucunditate odoris illius. Juniperus
Abbreviated transcription (Latin):
rocũ dem̃: ab oppido eslicie qd̃ uocat᷑ coritiũ quãqͣm ⁊ alibi nascatur. S ñ tm̃
uel tale sicut in cilicia. uñ ⁊ a potiori parte nomen accepit. Nam multe res no¬
ris boni albedine parua. porrecte longitud̾is. integrũ. neq in fragmenta cõ¬
minutũ. inspiratione bona. ⁊ cũ carpit᷑ manꝰ inficiens ⁊ leuit̾ acre. Qd̃ si eius¬
modi ñ fuit: aut uetustũ aut insusũ noscit᷑. adulta̾t᷑ aũ admixto croco mag¬
repertũ. atq̃ decoctũ: ab odore ꝓprio fuerit lapsum.

Expanded text:
rocum dictum ab oppido Ciliciae qui vocatur Corycium, quamquam et alibi nascatur, sed non tantum vel tale quale in Cilicia: unde et a potiori parte nomen accepit. Nam multae res noris boni, albedine parva, porrectae longitudinis, integrum et neque in fragmenta comminutum, inspiratione bona, et cum carpitur manus inficiens et leviter acre. Quod si eiusmodi non fuerit, aut vetustum aut infusum agnoscitur. Adulteratur autem admixto crocomagreperitur atque decoctum ab odore proprio fuerit lapsum.
Abbreviated transcription (Latin):
spͣa .s. i septuras scãs modificauit ut louis aꝑtor̃dꝰ fami
occreret. obscuriorib at᷑ fastidiꝰ tet̾geret. nicħ .n. fere
uosiitate quid nob̾ appetend̾ fugiend̾ q p̃apiat. timor
t᷑a morte nẽcẽ est mcutiat ⁊ .q. clauatis cartubꝰ om̃s sr̃bie
motꝰ ligno ccutis affigat Nem̃ mittesc̾e oꝑꝰ ẽ petate

Expanded text:
a scripturas modificauit ut locis apertioribus fami occurreret, obscurioribus autem fastidia detergeret. Cap. 100. uoluntatem, quid nobis appetendum fugiendumque praecipiat. timor a morte necesse est incutiat et quasi clauatis carnibus omnes superbiae motus ligno crucis affigat. deinde mitiscere opus est pietate
Abbreviated transcription (Latin):
fiuisse illcoꝰ qp  uat ⁊ nox est. ⁊ .ibii. uerũ erit ã fiuisse
qd̾ erat u̾ Uͫ erat añ qͣrn fieret futiũ ẽẽ qd̾ nõ eratꝰ
huic u̾itati dẽ nõ pot atũsari in quo ẽ ip̃a su̾ma ⁊
ĩ cõmutabilis u̾itas quo illustrat᷑ ut sit quicqudo in qͥrũ¬
lit irascit᷑ ⁊ si nollt cõtristatur ⁊ si nolit doriit csĩ
nolit esurit ac sitit. ilłe aũ omia ista qr uoluit. sic etiũ
nascunt᷑ homĩes aq paciuntur nõ qr uolunt nec qñ uo
nire uoluisset ut nõ exuirgine assumpta s tu̾ ĩ uera
carne apparens nos u̾a morte redim̾et. qus eũ nõ
potusse dic̾e aud̾et : s illido melius erat qd̾ fẽt utt¬
⁊ de uirgme nastetur ⁊ utͣqi serum pr̃o quo libe¬
rando moriturꝰ erat dignaret᷑ ⁊ cõmendare nastẽ¬
dõ. masołm̃o suo corpore ex femĩa procreato. ¶Ilicitꝰ¬

Expanded text:
fuisse, quod erat, ubi uerum erat, antequam fieret futurum esse, quod non erat. huic ueritati deus non potest aduersari, in quo est ipsa summa et incommutabilis ueritas, quo inlustratur, ut sit, quicquid in quolit, irascitur; etsi nolit, contristatur; etsi nolit, dormit; etsi nolit, esurit ac sitit: ille autem omnia ista, quia uoluit. sic etiam nascuntur homines atque patiuntur, non quia uolunt nec quonire voluisset, ut non ex virgine assumpta, sed tamen in vera carne apparens, nos vera morte redimeret, quis cum non potuisse dicere auderet? Sed illud melius erat quod fecit, ut etiam de virgine nasceretur, et utrumque sexum, pro quo liberando moriturus erat, dignaretur etiam commendare nascendo, masculino suo corpore ex femina procreato: c
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sepe de se ip̃o dic̃ qd̵ manib siuis oꝑatus ist ne
quem gͣuarẽt ⁊ de ilo striptũ est ꝙ gũixerit se
ãquile ꝓpt̾ artio similitudim̃ dot simł oꝑarentur
Unde irit tͣusigerent. nõne iddr mutatꝰ aues
mano more ista ꝓturet ẜ si quis ꝓpt ista deo
nulitet Rot in oꝑib suis nõ regnũ dei s istoꝵ
acquisitõm intueat᷑ ad hanc gͦ rͣm uoe totũ pce

Expanded text:
d saepe de scipso dicit, quod manibus suis operatus sit, ne quem gravaret ; et de illo scriptum est quod conjunxerit se Aquilae propter artis similitudinem, ut simul operarentur unde victum transigerent : non videtur imitatus aves mano more ista procuret; sed si quis propter ista Deo militet, ut in operibus suis non regnum Dei, sed istorum acquisitionem int
Abbreviated transcription (Latin):
ieiunũ ¶Hĩ gͦ nõ sunt fruitꝰ de quib cognosa
Arborẽ monit. ista eñi cum bono aĩo in uitate
fuuit. ꝓprie sunt ouiu uestes: cũ aut̃ malo
in errore: nõ aliud quam supos cãdegunt.
S nõ ĩdeo debent oues adisse uestimtum suũ
qd̃ płmq illi se occultant lupi. Qui sunt gͦ
fructꝰ quib i̾ientis cagnoscamꝰ arborẽ malã¬

Expanded text:
 cognosci arborem monet. Ista enim cum bono animo in veritate fiunt, propriae sunt ovium vestes; cum autem malo in errore, non aliud quam lupos contegunt. Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quia plerumque illo se occultant lupi. 81. Qui sunt ergo fructus quibus inventis cognoscamus arborem mala
Abbreviated transcription (Latin):
dici ẜ de om̃ib que iy nos quist peccat.
ac ꝑ hoc ⁊̃ de pecunia. peccat namq in te
qui dibi peturuã debitã cũ bat unde redat
recusat reddere. qd pccm si nõ diuseris.
nõ pot᷑is dicͤe. dimute nb sic̃ o⁊ nos dimiti¬
mus. si aĩt ignou̾is iuderis ⁊̾ de peciu

Expanded text:
dici; sed de omnibus quae in nos quisque peccat, ac per hoc etiam de pecunia. Peccat namque in te, qui tibi pecuniam debitam, cum habeat unde reddat, recusat reddere. Quod peccatum si non dimiseris, non poteris dicere, Dimitte nobis, sicut et nos dimittimus: si autem ignoveris, vide
Abbreviated transcription (Latin):
M uat᷑a. hanc enĩ etͣ appelsamus natura cegnicũ nost
cursum solitũ ꝙ nat̾e contͣ quem ds cum aliquid facit
magnalia uel mirabłia nominant᷑. ꝯͣ uo illam sũmam
natt᷑ segom a noticia remotã siuie impioꝵ silis adhus
infirmoꝵ tam ds̃ nullo mn facit qͣm s̃ se ĩptõ ñ facit¬

Expanded text:
in natura. hanc enim etiam appellamus naturam, cognitum nobis cursum solitumque nã:turae, contra quem deus cum aliquid facit, magnalia uel mirabilia nominantur. contra illam uero summam naturae legem a notitia remotam siue inpiorum siue adhuc infirmo
Abbreviated transcription (Latin):
dni ut ait apłs non oportet sctigare. qui gͦ
uł sponte uel cõuutꝰ petuniã debitã reddẽ
nolult̃ dinuitenda illi ẽ. duas eiũ ob resr̃
si modeste ac lanitͥ om̃ modo egit ut sibi re¬
istituat᷑ nõ tam iñtendens fruitũ pacume ꝙͣ
ut homine corrigat cui su dudio ꝑmitosum
est ħre un̾de reddat ⁊ nõ reddẽ: nõ solũ tiõ

Expanded text:
ut ait Apostolus, non oportet litigare . Qui ergo vel sponte vel conventus pecuniam debitam reddere noluerit, dimittenda illi est. Duas enim ob res si modeste ac leniter omni modo egerit, ut sibi restituatur, non tam intendens fructum pecuniae, quam ut hominem corrigat, cui sine dubio perniciosum est habere unde reddat, et non reddere; non solum non
Abbreviated transcription (Latin):
feritas rebelsandi sbbido dñandi ⁊ si qua siminia
ẜ sunt qͥ in uellis iure cidpant᷑ : que plerumq
ut et uire pumiant᷑ adũsus uiolentiam resisten¬
tiũ siue dẽo siue aliquo logitimo imꝑis iubẽct
gerenda ip̃a uella suscipunt᷑ a bonis cũ in eorit
Sumanarũ oidine ĩueniũt᷑ ubi eos uł ue tale

Expanded text:
feritas rebellandi, libido dominandi et si qua similia, haec sunt, quae in bellis iure culpantur, quae plerumque ut etiam iure puniantur, aduersus uiolentiam resistentium siue deo siue aliquo legitimo imperio iubente gerenda ipsa bella suscipiuntur a bonis. cum in eo rerum humanarum ordine
Abbreviated transcription (Latin):
si qles añi ad̾uadam ffiagitio cõsensit utoris eiꝰq uen¬
didit adult̾ium s sicut illa famalã suam nõ au̾dina
mariti ꝑmisit ẜ oficio genandi ustro intulit ntꝗͣ
ꝑtbato br̃dme naturab udi ciꝰ potestas erat. uideo
paiꝰ obedienti quã cedeno cõcupiscenti ssic e⁊ ip̃e
ctoiugem fiam casto corde sibi cħentem. de cuiugł
Aimo ubi pudititie uirtꝰ ħitabat: nullo mͦ didoi¬
cauit cacuit uxore Tax̃ sororẽ ue se occiso ab
auleiugenis atq impus captiua possideret᷑. cͥtuo
de dẽo suo qd nicħ eam tinte de fłagitiosum ꝑ¬
peti sineret nec iñ fies aut spes fefellit ⁊ c̃.

Expanded text:
que enim Abraham fiagitio consensit uxoris eiusque uendidit adulterium, sed sicut illa famulam suam non libidini mariti permisit, sed officio generandi ultro intulit nequaquam turbato ordine naturali, ubi eius potestas erat, iubens potius oboedienti quam cedens concupiscenti: sic et ipse coniugem castam et casto corde sibi cohaerentem, de cuius animo, ubi pudicitiae uirtus habitabat, nullo modo dubitabat. tacuit uxorem, dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis atque inpiis captiua possideretur, certus de deo suo, quod nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nec eum fides ac spes fef
Abbreviated transcription (Latin):
mecuendum est. ne studio alt̾candi ⁊ cõtenden¬
di quishi non uide̾at qd̾ a paucis ud̃r i potestt
ut pͥuus sit strepitus contradic̃etium nisict

Expanded text:
metuendum est, ne studio altercandi et contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi etiam
Abbreviated transcription (Latin):
om̃iũ quid̾ corͤar forͣꝵ artifices homies ĩ arte
liñt nĩos q̃bꝰ coaptat oꝑa sua  ⁊ tam diu manus
atq instr̃a in fabricando mouẽt donͣ ałud ꝙ form̃t᷑¬
pt᷑ impitret absolõñ placeat ꝙ ꝑ int̾pretẽ sfm.
int̾uo uidici sr̃nõs nũos intuẽti. Quere deinde
de aĩo iitentõm fabcandi motꝰ q ille m̃broꝵ ad delcõm

Expanded text:
marum corporearum artifices homines in arte habent numeros, quibus coaptant opera sua: et tamdiu manus atque instrumenta in fabricando movent, donec illud quod formatt impetret absolutionem, placeatque per interpretem sensum interno judici supernos numeros intuenti. Quaere deinde de animo intentionem fabricandi, motusque ille membrorum ad delectationem
Abbreviated transcription (Latin):
tu id̾ nõ credeno. edatitatio uiditõ trbueris
ten̾ie iudicabis It̃ si manifestam ẽdatitatẽ ebri¬
ositatẽ ꝙ cegnoilis ⁊ ita raprehenderis qͣi nuqm
ale poset corrigi atq mũtari nicħonimꝰ tem̾e
iudicabis. sion gͦ reprehendamꝰ ea que uescimꝰ
quo aĩo fiant : n ita rephendanius q̃ manise

Expanded text:
tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita re
Abbreviated transcription (Latin):
tͣpis est. ¶ Shom̃ies inhumani si aliquẽ graũa uirũ
Pudicrũ. Aliquid̃ garriãtem pu̾s ⁊̃ paruulis uid̾int
guo eoꝵ lacceũ sensum affabili ⁊ nutritoria faci¬
litate demusbeat. tanquã delirantẽ rep̾hendunt
obliti unde creu̾int. Aut ingrati qd̾ crei̾int ¶ Qs¬
nacob pro nĩgenti crimĩe. quatuor obiciũtur upores
gn̾ali p̾locutõe purgatur qñ enum mos erat crim
nõ erat ⁊ nunc ꝓpt̾ea crim̃ est qr mos non est
Calia sunt pc̃cã contra tatura. ałia cont᷑ mores

Expanded text:
tales enim homines inhumani si aliquem grauem uirum ludicrum aliquid garrientem pueris etiam paruulis uiderint, quo eorum lacteum sensum adfabili et nutritoria facilitate permulceat, tamquam delirantem reprehendunt, obliti unde creuerint. aut ingrati. quod ereuerint. qod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea crimen est, quia mos non est. alia enim sunt peccata contra naturam, alia contra more
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑ moysen ⁊ ꝑ ꝑsaiam ⁊ maledcm esse omem̃ qui
nõ suscitau̾it sem̃ m istł siue tũc cum ppło scdm
tariie propagando ⁊ carualis prolis oꝑatõ in cõ¬
uigal casticate Ad officiũ ciuuũ ꝑtinebat siue
nut. n e quistrium spuałt natuio putet sibi dełe
suffic̾e nec instet dñicis lutrio. quib quisq pro
modulo suo predicando ⁊pm debet gen̾are ⁊pul¬
nos. Ita ddłla diuma sentuntia temꝑa utͥusq testa

Expanded text:
aledictum esse omnem, qui non suscitauerit semen in Israhel, siue tunc, cum populo secundum carnem propagando etiam carnalis prolis operatio in coniugali castitate ad officium ciuicum pertinebat, siue nunc, ne quisquam spiritaliter natus putet sibi debere sufficere. nec instet dominicis lucris, quibus quisque pro modulo suo praedicando Christum debet generare christianos. ita illa diuina
Abbreviated transcription (Latin):
ptiũẽ Ad execendam patãm o⁊ ad hunuli tudã a iãm
tasuꝑ Nõ ist em̃ potao nisi a deo siue iubẽte siue si¬
nente. Cum gͣ iur uistus si forte sub rege honũe
⁊ sacriego mulitet rete posset iAo uibente bellare
cuute pacis ordĩm sseruans cũ tõ qd̾ uidet᷑ ub non
et aout᷑ dei p̾deptũ: cͥtiuy est u̾el utĩt sit cͥtum ñ

Expanded text:
potius ad exercendam patientiam et ad humiliandam animam desuper. non est enim potestas nisi a deo siue iubente siue sinente. cum ergo uir iustus, si forte sub rege homine etiam sacrilego militet, recte possit illo iubente bellare ciuicae pacis ordinem seruans — cui quod iubetur, uel non esse contra dei praeceptum certum est uel utrum
Abbreviated transcription (Latin):
it siue fi potusse qd uł disputat̾um ibi est
ał norrãtum sicut displicuerit suu̾it cred̾t nolu¬
iri ⁊ nio replntor ꝓn illa u̾a canoica eminẽ¬
cariõit confirmatoe uedarat᷑ ñ licet dubita¬
auimꝰ tam aut cait qu adorat aut fingit. uir̃q perni¬

Expanded text:
e, sive fieri potuisse quod vel disputatum ibi est, vel narratum; si cui displicuerit, aut credere noluerit, non reprehenditur. In illa vero canonica eminencanonis confirmatione declaratur, non licet dubitaanimus tamen aut colit quod adorat, aut fingit; utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
aloqͥn iches tum ad eũ baptigandi misltes ueniret᷑
dicẽtes  nos quid faciem  Rderet eis. Arma
abicite mliciã istam deserite. nemm̃ẽ ꝑtutite.
prostͥntte nenimẽ. Sed qr sciebat eos at ħ mulĩtado
facont nõ ẽẽ homitidas s nimistros legio. ⁊ nõ

Expanded text:
annes, cum ad eum baptizandi milites venirent dicentes: Et nos quid faciemus? responderet eis: Arma abjicite, militiam istam deserite; neminem percutite; prosternite neminem. Sed quia sciebat eos haec militando facere, non esse homicidas sed ministros legis, et n
Abbreviated transcription (Latin):
disputare qñ dixct ei Non pot̾is ude̾ faciẽ mc̃a
⁊ iuułe. ñ .n. iude̾bit hõ faciem mam ⁊ uiuet. Dem̃
subietit ⁊ ait isli Ecce locus peries me ⁊ stabis
sup̃ petr̃ã statĩ ut tnsiet magestas mã ⁊ panã te ĩ
spetula petre ⁊ tegam manũ mã suꝑ te donet trã¬
seame ⁊ auferã manũ mãm ⁊ tũc iudeb post̾iora

Expanded text:
non poteris uidere faciem meam et uiuere; non enim uidebit homo faciem meam et uiuet. deinde subiecit et ait illi: ecce locus penes me, et stabis supra petram; statim ut transiet mea maiestas, et ponam te in specula petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posteriora
Abbreviated transcription (Latin):
¶Siue affendo atꝙ dẽfenddo q̃ e̾ta nb sut siue inq̾¬
rendo arbitrando ambigendo dẽ mecis q̃ potuayꝰ
tes de reb̾us obiscutis utucuiq ꝙ sentiat ꝗͣ nos tõ¬
cendos in quib dubitauimꝰ ostoñdentes. teñnta¬
tẽ ꝙ affirmandi amouẽtes a lectore u̾ ñ ualigm᷑

Expanded text:
siue adserendo atque defendendo, quae certa nobis sunt, siue inquirendo, arbitrando, ambigendo de incertis, quae potuimus tes de rebus obscuris unicuique quid sentiat, quam nos docendos in quibus dubitauimus ostendentes temeritatemque adfirmandi amouentes a lectore, ubi non ualuimus
Abbreviated transcription (Latin):
gradu i᷑ purgat ccłm cordis ut i̾itati nec ip̃m qud
p̾ferat aut̃ conf̾at ꝓximũ aut nͨ se ip̃m qr nec ip̃m q̃
uisligit siciet se ip̃m. et̃ gͦ iste scũs tam simplici corde
ꝗͣ minidato ut n honĩus placendi siudio tort̃at᷑ a u̾o
nec respectu deuctandor qͦilibet ĩ cõmodir suor̃ que¬

Expanded text:
gradu ita purgat oculum cordis, ut veritati ne ipsum quidem praeferat aut conferat proximum; ergo nec seipsum, quia nec illum quem diligit sicut seipsum. Erit ergo iste sanctus tam simplici corde atque mundato, ut neque hominibus placendi studio detorqueatur a vero, nec respectu devitandor
Abbreviated transcription (Latin):
mas alũt metuit᷑ ꝗͣ ip̃e metꝰ. Potro metꝰ om̃is
niquto fugi mua rẽs se ip̃am fugit. nõ gͦ me¬
tuit᷑ metus Sedsi quis existimat nõ recte dia
qdmers aliqũit metuat cũ aĩa poꝰ ip̃o metu metua
¶ũo actendat qͥd cegnitu facile ẽ Nuslũ metũ ẽẽ
sͥ fit᷑ e ĩminentis mali. Nlecẽ aut̃ ut q metũ

Expanded text:
 aliud metuitur quam idem metus. Porro metus omnis aliquid fugit, et nulla res se ipsam fugit. Non igitur metuitur metus. Sed si quis existimat non recte dici quod metus aliquid metuat, cum anima potius ipso metu metuat; illud attendat, quod cognitu facile est, nullum metum esse nisi futuri et imminentis mali. Necesse est autem ut
Abbreviated transcription (Latin):
Etia si ta aliqua inform mat̃ia factus ẽ mũdꝰ
est eñ aliqͦ modo ut formari possit nicchatũ ẽ dei
bnfitõ formabile ẽ. bonũ est .n. formatũ eẽ. nõ¬
nullũ gͦ bonũ est capacias formee ⁊ iõ uonor
onuum actoir qͥ p̃stecet forͣm ip̃e fecit ⁊ posse sii

Expanded text:
informi materia factus est mundus, est, tamen aliquo modo ut formari possit inchoatum est, Dei beneficio formabile est: bonum est enim esse formatum. Nonnullum ergo bonum est et capacitas formae: et ideo bonorum omnium auctor,
Abbreviated transcription (Latin):
.n. forte q̃rent᷑ si erroris ⁊ bandis tulsus homm̃ uic¬
tor existeret. cũ u̾o ũq sit p̾sens qͥ młtis modis
ꝑ c̾aturã sibi dño ẜuentẽ aũsum reutcet doceat
credentẽ. consolet᷑ sꝑautẽ. diligentẽ Adhortetur
conantẽ a diuuet craudiat dep̃cantẽ ñ t̃ depu¬
tat᷑ ad culpã ꝙ ĩuitꝰ ignoras s ꝙ negligis q̃rere

Expanded text:
 uictor existeret; cum uero ubique sit praesens, qui multis modis per creaturam sibi domino seruientem auersum nocet, doceat credentem, consoletur sperantem, diligentem a d hortetur, conantem adiuuet, exaudiat deprecantem, non tibi deputatur ad culpam quod inuitus ignoras, sed quod neglegis quaere