comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuos ne uideant uanitatem: quia non de¬
benuis intueri quod non licet concupisei.
Propt̾ea esto similis iob qui ait. Pepigi febꝰ
fedus meas. crucifixus cum uiciis et con
exemplo comini qui in cruce confixus ora¬
uit ad patrem. Dartholomeus centies in
die ⁊ centies in nocte: flectebat genua ad
dominum. Omne genus demonii: maxi¬
me inorone ⁊ ieunio eicrtur. Si mole¬
stauerit te libido uel aliud uitum: c̾tũ
numerum genu flexionum cum letama
tͥ constitute: ⁊ euades omnẽ temptatiorẽ.
Item notandum quod sepe id quod petitur. quia
non est ad salutem: impediat or̃onis essẽm.
Seꝑe etiam hii pro quib petimus: quia in dig

Expanded text:
tuos ne videant vanitatem , » quia non detuos ne videant vanitatem , » quia non debemus intueri, quod non licet concupisci.Propterea esto similis Job , qui ait: « Pepigi foedus oedus ineas, « crucifixus cum vitiis et concexemplo Domini, qui in cruce confixus oravit ad Patrem. Esto imdie et centies in nocte flexit genua ad Deum. « Omne genus daemonii maxime in oratione et jejunio ejicitur . » Si molestaverit te libido, vel aliud vitium, certum numerum genuflexionum cum litania tibi constitue, et evades omnem tentationem. Item, notandum quod saepe id quod petitur, quia non est ad salutem, impedit orationis effectum; saepe ii, pro quibus petimus, quia indig
Abbreviated transcription (Latin):
dimpedientibus or̃onem.
Rãm autem ⁊ assiduitatem orandi:
impedunt ignauia ⁊ accidia. Unde
heronimus. Malo inquit unũ psalmum
cum hylaritate mentis decantare: qͣm totũ
psalt̾ium cum dorꝑẽ. fastidio. ⁊ accidia. Bene¬
ditus etiam uidens quemdam monach̃u
suum ab assiouitate orandi deficere: orouit
ut causa propt̾ qͣm impediebatur ei demonsttet᷑.
Orante itaq bͣndicto. ui dit diabolum in sp̃e
mauri pueri: ꝑ caputium retrahere monchu
orat. iudicium sibi postulat. Item euagrius
heremita testatus est. quia difficile est si ne
pedimenta or̃onis abigas aues. ⁊ importu¬
nitatem muscarum. exemplo abrahe. a sa¬
crificiis domini cum flagello muscas et
aues abigentis. Et tu cum flagello facto
de funiculis uirtutum. excute ⁊ tunde mul¬
trale pectoris tui. ut exeant musce: intra
cubiculum tuum. ⁊ clauso ostio ora patrem
tuum. Pone ancillam ostiariam ad ostium
domus tue. prudentem: non similem illi
quẽ misit occidi isboseth. Au̾te etiam ocłos

Expanded text:
impedientibus orationem. Gratiam autem et assiduitatem orandi impediunt ignavia et accidia. Unde Hieronymus : Malo, inquit, unum psalmum cum hilaritate mentis decantare, quam totum Psalterium cum torpore, fastidio et accidia. Benedictus autem videns quemdam monachum suum ab assiduitate orandi deficere, oravit ut causa propter quam impediebatur, ei monstraretur. Orante itaque beato Benedicto, vidit diabolum in specie nigri pueri per caputium retrahere monachum orat, judicium sibi postulat. Item: « Museremita testatus est, quia difficile est sine ipedimenta orationis, abigas aves et importunitatem muscarum exemplo Abrahae a sacrificiis Domini « cum flagello facts Domini « cum flagello facto de funiculis » virtutum. Excute et tunde mulctrale pectoris tui, ut exeant muscae: « Intra cubiculum tuum, et clauso ostio, ora Patrem tuum . » Pone ancillam ostiariam ad ostium domus tuae, prudentem, non similem illi, quae permisit occidi Isboseth. « Averte etiam oculos
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. Petite ⁊ dabitur uobis. querrte et
inuenietis. pulsate ⁊ apietur uodis. Om̃
enĩ quipetit accipit. ⁊ qui querit inuent.
⁊ pussanti apietur. Ambrosuis. Nemo tine
ne excitet dormientem: qm̃ soit semꝑ erart
uigilantem. Et beda ait. Si amicus ħo
sirgit ⁊ dat non amicicia s tedio cõpisses
quantomagis dat deus. qui sine tedio latgs¬
sime dat quod petitur: Item dominus in
im quo ⁊ uioria improba. petente importurt
exaudiuit. Unde dominus subingit.
Audite quid iudex imqͥuͣatis dicit ⁊ facit
Deus autem non faciet uindictam eleete
suorum clamantium ad se die ac nocte. et
teneat. potest conici quantum deus iustra
⁊ bonus curet dep̃cantes se. cum nͦ ho ĩ uitꝰ

Expanded text:
t invenietis, pulsate et aperietur vobis. Omnis enim qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. » Ambrosius : Nemo timeat ne excitet dormientem, quem scit semper orare vigilantem. Et Beda ait : Si amicus homo surgit, et dat, non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus, qui sine taedio largissime donat quod petitur? Item Dominus disiniquo, et vidua improba petente improbe veexaudivit. Unde Dominus subjungit: « Audite quid judex iniquitatis dicit » et facit: « Deus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se die ac nocte, et gerat potest conjici, quantum Deus justus et bonus curet deprecantes se, cum nec homo injustus,
Abbreviated transcription (Latin):
commendans orationem ait. Hoc genus
demonii. non potest exire. nisi in oratione ⁊
ieiunio. Hoc est in abstinentia a malo et
deuotione orationis que nutritiua est
ait. Pro eo ut me dilig̾ent detrahebant
mͥ. ego autem orabam. Quasi in omni
tribulatione mea confugi ad orationem.

Expanded text:
elio orationem, ait: « Hoc genus daemonii non potest exire, nisi in oratione et jejunio ; » hoc est in abstinentia a malo, et devotione orationis quae nutritura est ait: « Pro eo ut me diligerent, detrahebant mihi, ego autem orabam ; » quasi in omni tribulatione 287 mea confugi ad orationem.
Abbreviated transcription (Latin):
autem cum mͥ molesti ẽẽnt induebar cilicio.
humeliabam in ieninio animam meam ⁊
oratio mea insinu meo conu̾tetur. Qua ar¬
matus quis potens est resistere omni tẽp¬
tationi ⁊ adu̾sitati. Bac armatus martinꝰ.
omnem pestem. omne nocuum fugabat.
Ad hanc ut ad solita arma confugit. cum
domus. cum lectus molie mollior et
suauior accendetur: qua nouissime cum
non pat̾ẽt ei exitus ad t̾ram genib pro¬
uolutus ignem extinxit. Hinc in orõnis
oꝑe adeo se totum exhibuit: quod oculis
ac manib in celum semꝑ intentus. etim
non relaxabat. Paulus pͥmus heremita.
mortuus orabat. quia signum orantis
ore ⁊ manib ad celum erectis habuit
cum inueniretur scm̃ cadauer appodiatum
⁊ innixum arbori. a scõ antonio. De quo ait.
patet qmͣ assidue. quantumq oraret uiuuꝰ
dm̃: qui eum non desinit orare mortuis.
ratione feã cum eẽt petrus in ioppe
uidit discum appensum. iiͦiͬi iniciis
de celo. plenum reptilib. dcm̃q est ei.

Expanded text:
molesti essent, induebar cilicio, humiliabam in jejunio animam meam, et oratio mea in sinu meo convertetur. » Qua armatus quis, potens est resistere omni tentationi et adversitati. Hac armatus Martinus omnem pestem et omne nocivum fugabat. Ad hanc ut ad solita arma confugit, cum domus, cum etiam lectus ejus mollior et suavior solito accenderetur. Qua novissime, cum non pateret ei exitus, ad terram genibus provolutus ignem exstinxit. Hic in orationis opere, adeo se totum exhibuit, quod oculis ac manibus semper in coelum intentus, etiam non relaxabat. Paulus primus eremita mortuus orabat, quia signum orantis ore ac manibus ad coelum erectis habuit, cum inveniretur sanctum cadaver ejus appodiatum, et innixum arbori a sancto Antonio, de quo ait: Patet quam assidue, quantumque oraret Deum vivus, qui eum non desinit orare mortuus.coenaculo, cum esset Petrus in Joppen, vidit discum appensum quatuor initiis, de coelo, plenum reptililibus, dictumque est ei: «
Abbreviated transcription (Latin):
quo cum exigetur uiramentum de fide uil¬
licationis. respondit. Mutatus sum inui¬
rum alterum. xp̃ianus sum: non licet
audientis uirandum est. eo quod habeat
auctoritas. cum pigri homines cred̾e licet
iuramento astruere quod utilit̾ ꝑsuadet᷑.
S de utilitate cuiꝰ modi: Non temꝑalis.
exemplo apostoli. Non autem pro re tẽꝑali
est. non. non. Quod amplius est a malo est:
iurare facientis. non iurantis. Clerieus¬
quidam ludens cum iuudeo ex condicto propt̾
pecuniam ne eam rapet uideus: abstinuit
a iuram̃to dicens. Ego abstinens a iuiram̃to
quasi coactue. maiores blasphemias loxirtis
sum de deo. in corde mes: quam ore iurare mes
misisses. A quo iudeus. tanqm ablasphem.
statim recessit. Item eccłiasticus sugillans a
Nominatio uͭ dei: non sit assidua incet tui¬

Expanded text:
quo cum exigeretur juramentum de fidelitate villicationis, respondit: Mutatus sum in virum alium; Christianus sum, nec licet audientis jurandum est, eo quod habeat auctoritas, cum pigri sint homines credere, licet juramento astruere, id quod utiliter persuadetur; sed de utilitate rei cujusmodi? Non temporalis, exemplo Apostoli , non autem pro re temporali est; Non, non; quod amplius est, a malo est , » jurare facientis, non jurantis. Eretiam ludens cum Judaeo ex condicto pro pecunia, ne eam raperet Judaeus, abstinuit a juramento; dicens ei: Abstinendo a juramento, quasi coactus, majores blasphemias locutus sum de Deo in corde quam in ore, si jurare me permisisses. A quo Judaeus, tanquam a blasphemo statim recessit. Item Ecclesiasticus sugillans asNominatio vero Dei non sit assidua in ore tu
Abbreviated transcription (Latin):
nisiunt: lxxxu. Deuitando iuram̃to:
ou ħt faciem eutis in iherłm
assuescens iurare. Sieut enim in
multiloquio non deerit peccatum: sic in
multiurio ꝑiurium. Quod om̃ino sit aũt̃
nobis prohibitum uirare: uidetur ex u̾bis

Expanded text:
UT CXXVII. De vitando juramento. Non habet « faciem euntis in Jerusalem » assuefactus jurare. Sicut enim « in multiloquio non deerit peccatum , » sic nec in multijurio perjurium. Quod autem omnino sit nobis prohibitum jurare videtur ex verbis
Abbreviated transcription (Latin):
Scias eum. multis uirtutibus habundar e
qui alienas amat. Gregoriue¬
Calde peccamus. si aliorum bene gesta non
diligamus. S nichil mercedis aginus si
ea que diligimus in quantum possumus nõ

Expanded text:
Scias eum multis uirtutibus abundare, qui alienas amat 87. Effualde peccamus; si aliena bene gesta non diligimus, sed nil mercedis agimus; si ea quae diligimus, in quantum possumus, non
Abbreviated transcription (Latin):
Ui ex carnis blandimento Etium
multa peccauimus. ex carnis afflic
a timore domini minime conu̾tit. initiũ
est pene sequentis. Curandum gͦ nobis
gilandum. ne de tormento ad tormenta t᷑n¬
mitigat. Nam si ad egrotationem corꝑis
accedat egritudo aĩmi duplicatur infir¬

Expanded text:
ui ex carnis blandimento multa multa peccavimus, ex carnis afflictad timorem Domini minime convertit, initium est poenae sequentis. Curandum igitur nogilandum, ne de tormento ad tormenta tranmitigat. Quod si ad aegrotationem corporis accedat aegritudo animi, duplicatur infir
Abbreviated transcription (Latin):
in siceo stamus. ne dum in lubrico curramus.
culos et mares domus sue statim circuncidit.
Nota quia non effeminatos habuit in domo.
s mares. quos etiam circuncidit. Et tu exem¬
plo abrahe: familiam domus tue in omnib
habeas circuncisam. Iuxta u̾bum beati chome.¬
rens: corruptaq nunquam. fortuna domini.¬
eficietur. Od hoc constat quod res diuitum
et potentum in loco periculoso posita est: qͥa
t socii furum. maxime in domib potentum¬
tus potentum meticulosus. et ꝑiculosus est. qͥ a
qui non simpplici et propͥo ore. s alieno et multipli¬
ei. quia longa peccauerunt manu ħnt peccãsua
confiteri. nequeuntes ut pauꝑ dicere. Domine
xumis in me. et multis satellitib meiso. Omnẽ
gͥ malorum societatem: omne impedim̃tum qͦ
minus in uia domini procedas. fugias. Uñ dñs.
Qui non odit patrem et matrem. et c̃. Et si ocls
ronimus etiam ait. Pcalcatum ꝑge patrem. ꝑ
calcatam ꝑge matrem. ꝑ ubera etiam que suxisti.

Expanded text:
in sicco stamus, nedum in lubrico curramus. culos et mares domus suae statim circumcidit. 180 Nota, quia non effeminatos habuit in domo, sed mares, quos etiam circumcidit. Et tu exemplo Abrahae familiam domus tuae in omnibus habeas circumcisam. Quem etiam commenrens, corruptaque numquam Fortuna domini.similes. Ob hoc ergo constat, quod res divitum et potentum in loco periculoso posita est. Quiaet socii furum maxime in domibus potentumtus potentum meticulosus et periculosus est, quod qui non simplici et proprio ore, sed alieno et multiplici, quia longa manu peccaverunt, habent peccata sua confiteri; nequeuntes, ut pauper, dicere: « Dominximis in me, et multis satellitibus meis. Omnem igitur malorum societatem, omne impedimentum, quo minus in via Dei procedas, fugias. Unde Dominus: « Qui non oderit patrem et matrem non potest meus ronymus . Per calcatum perge patrem, per calcatam perge matrem, ubera etiam quae suxisti.
Abbreviated transcription (Latin):
me cum ludentib. nec cum his qui in leutat
ambulant participem me prebui. Et iheremue
mente ip̃e quantum potes. cum ho his
conu̾sare qui te meliorem facturi fun
illos admute. quos tu potes facere meliores.
in domo. Quotiens enim int̾ homines fui:
minus homo redii. Est aũt triplex solitusi.
Loci. que fortium est. peccatoris que cuius lit
ẽẽ debet. et boni oꝑis que cauenda est iõĩs
presertim cum parit scandalum
mbula cum bonis: quia a
innocentia cordis mei in medio domus mit
Et quomodo : Non proponebam ante ocłos
meos. rem inustam. facientes p̃uaricationes
odiui. Non adhesit mͥ ooi prauum. declmã¬
tem a me malignum non cognoscebam.
Detrahentem secreto proximo suo. hunc ꝑse¬
quebar. Suꝑbo oculo et insatiabili crrde
cum hoc non edebam. Qualis gͦ erat⁊ cĩda¬

Expanded text:
me miscui, neque cum his, qui in levitate ambulant participem me praebui. » Et Jeremiteipsum quantum potes. Cum his versare, qui te meliorem facere possint. Illos admitte, quos tu potes facere meliores. in domo. Quoties enim inter homines fui, minus homo redii. Est autem triplex solitudo: Loci, quae fortium est; pectoris, quae cujuslibet esse debet; et solitudo operis, quae cavenda est in omnibus, praesertim cum parit scandalummbula cum bonis, quia a innocentia cordis mei, in medio domus meae. » Et quommeos rem injustam: facientes praevaricationes odivi. Non adhaesit mihi cor pravum, declinantem a me malignum non cognoscebam. Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequebar. Superbo oculo et insatiabili corde, cum hoc non edebam. Oculi mei ad fid
Abbreviated transcription (Latin):
onunie. Et pħs. Ante inquit circunspiciendũ
est cum quib comedas et bibas. quam quid corne¬
dis et bibas. Et augustinus. Decet inquit p̃latum
alis hre concubicularios quos timeat. ne si malos¬
st. eorum uideatur approbare uitam quorum ħt
conu̾sationem. Unde apostolus. Domui bñp̃po
fimisiam orñi castitate et sobrietate sͥ fubditos
ħat. Qualis uidex uel rector populi: tales et
ministri eius. et econu̾so. Et qualis dñs domꝰ.
familia eius probat et monstrat. Sieut cõmu¬

Expanded text:
us : Ante, inquit, circumspiciendum est, cum quibus edas et bibas, quam quid edas et bibas. Et Augustinus: Decet, inquit, praelatum tales habere cubicularios quos timeat, ne, si malos, eorum videatur approbare vitam, quorum habet conversationem. Unde Apostolus: « Domui suae bfamiliam in omni castitate et sobrietate sibi subditos. Qualis enim judex, vel rector populi, tales et ministri ejus, et econtra: Et qualis sit dominus domus, familia ejus probat, et monstrat. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
eu̾tendos uͥq castitatis flosculos curcun¬
ferre. se ceno uoluptatis inquinare dili¬
git. Alit̾ qui ornatum diuinorum eloqͥ¬
orum meditando consequitur. s hoc ma¬
le uiuendo insequitur eneulum aureũ
ħt inmanib. s in ore suis t̾ram subig̾e non
desistit. quia quod odore noticie ꝑcipit ĩmunda
actione sordidauit. Ideoq talis animamulier
pulchra et fatua ẽẽ censetur. quia carnalib
dedita illecebris. pulchra est ꝑserentiam. sed ꝑ
actionem fatua. Gregorus. Sunt non¬
nulli qui intra sanctam eccłiam prospecie
regiminis głam affectant honoris. uide᷑ doc¬
tores appetunt. tianscẽdere ceteros concupis¬
cunt. Sunt non nulli qui sollerti cuta spi¬
ritalia p̃cepta ꝑscrutantur.s que intelligendo
penetrant uiuendo conculcant. Repente do¬
cent. que non oꝑs s meditatione didicerãt.
Et quod u̾bis p̃dicant morib impugnãt.
uoce predieat. uuendo non implet. S ad

Expanded text:
evertendos ubique castitatis flosculos circumevertendos ubique castitatis flosculos circumferre, seque coeno voluptatis inquinare diligit. Aliter, Qui ornamentum divinorum eloquiorum meditando consequitur, sed hoc male vivendo insequitur, circulum aureum habet in naribus; sed more suis terram subigere non desistit, quia quod odore notitiae percepit, immunda actione sordidavit. Ideoque talis anima, mulier pulchra et fatua esse censetur, quia carnalibus dedita illecebris, pulchra est per scientiam, sed per actionem fatua. Aliter, Qui donulli qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores appetunt, transcendere caeteros concupisEt sunt nonnulli qui solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant; repente docent 4 quae non opere, sed meditatione didicerunt; et quod verbis praedicant, moribus impugnant. voce predicat, quod vivendo non implet. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
Illis qui bñ uiuunt prodest quod laudant¬
detun. Tu autem si laudas et peceata non de¬
seris. nicħ tͥ prodest quod laudas. Audi scrip¬
turam dicentem. Non est p̃ciosa laus more
peccatoris. Qui enim laudat. bonus est si lau
bene facere. quam laudare et peceata cõmitt̾e.
Qui enim saudat deum uita simul et
lingue uocib parit̾ et bonis oꝑib omplicit̾
in se prouoeat grãm dei. Qui uero non pre¬
ualet deum laudare uocib. laudet bonis
oꝑib. assiduis or̃onib. cogitationib scĩs.¬
salutis. Rursus si fueris quasi iustus
idest humilis et puis. et de iusticia in¬
flatus incesseris. et alios in tua compara¬
tione contempseriz. aut te suꝑextuleris.
et tanquam glorians. de meritis tuis
bus suis. Circulum aureum si ĩ narib
suis infixeris. nicħ omĩs ille t̾ram u̾te.
naso et uolutabro luti proꝑat inmergi.
Ita mulier fatua si pulchritudinẽ uultꝰ
uel habitus acceꝑit suam tam̃ facier
ad infima declinare. suam speciositatem ad

Expanded text:
im qui bene vivunt, prodest quod laudant; tu autem si laudas et peccata non deseris, nihil tibi prodest, Utquid me laudas? Audi Scripturam dicentem, Non est speciosa laus in ore peccatoris . Si enim male vivis, et bona benefacere, quam Deum laudare et peccata committere. Qui enim laudat Deum vita simul et lingua, vocibus pariter et bonis operibus, dupliciter in se provocat gratiam Dei. Si vero non praevalet Deum laudare vocibus, laudet bonis operibus, assiduis orationibus, cogitationibus sdeputo. Rursus si fueris quasi justus, id est, humilis et pius; et de justitia inflatus incesseris, et alios in tua comparatione contempseris, aut superextuleris te, tanquam glorians de meritis tuis, bus suis, etc. Circulum aureum si in naribus suis infixeris, nihilominus illa terram vertere naso, et volutabro luti properat immergi; ita mulier fatua, si pulchritudinem vultus vel habitus acceperit, suam tamen faciem ad infima declinare, suam speciositatem ad
Abbreviated transcription (Latin):
seruanda est cum culpa senioris exemplosuo
non trahit ad intetitum corda iuiorum.
ubi autem senior iuuenib exemplum ad
int̾itum prebet. ibi districta sententia uel in¬
crepatione feriendus est. Nam scriptum ẽ.
Laqueus iuuuenum omnes uos. ysidorus.

Expanded text:
servanda est, cum culpa senioris exemplo suo non trahit ad interitum corda juniorum. Ubi autem senior juvenibus exemplum ad interitum praebet, ibi districta increpatione feriendus est. Nam scriptum est: Laqueus juvenum omnes vos . Et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
leriq sac̾dotes sue magis utilitatis causa.
quam gregis p̃eẽ desiderant. Nec ut posint
presules fieri cupiunt. s magis ut diuites
fiant ⁊ honorentur: Iheronimue.¬
p̃e qui unitator apostoli cupit eẽ habens
uictum et uesticum. his tantum debet eĩ
contentus. Qui altario deseruiunt de alta¬
ri uiuant. Uiuant inquit ⁊ non diites

Expanded text:
lerique sacerdotes, suae magis utilitatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suscipiupus qui imitator Apostoli esse cupit, habens victum et vestitum, his tantum debet esse contentus . Qui altario servierint, de altario vivant . Vivant, inquit, non divites
Abbreviated transcription (Latin):
Sieut mentiri non potest qui non loqͥt᷑.
Non est conseruandum sacramentum.
si quispiam adultere ꝑpetuam cum ea per¬
manendi fidem polliceatur. ẽ olembiluis est
non implere sacramentum qm ꝑmanẽ in
nib recede a fide. in turꝑi uoto. muta de¬

Expanded text:
Sicut mentiri non potest qui non loquitur, Non est contra Dei praeceptum si quispiam adulterae cum ea permanendi fidem polliceatur; tolerabilius enim est non implere sacramentum, quam permaneis rescinde fidem, in turpi voto muta de
Abbreviated transcription (Latin):
peit enim hũitas laborem penitentie. ad hoci
altat exaltatione suꝑbie huiliabitur dep̃ssi
in p̃senti ⁊ in fituro. In p̾senti: augmento uͥ¬
titum ⁊ bonoꝵ operĩ. in futuro: głe collati
ictisti sermonem dñi. seruando agag regẽ
amalech. ⁊ quecumq pinguia de grege. dus
gmini ospicis a me paruus estiuiaris. Etont᷑
d̃ cũ regni sui potentiam coram archa clĩu
saltando despice̾t: dix̃. Luidam corã dño ⁊ ui¬
lior fiam. ⁊ cro humilis in cculis meis. Quem

Expanded text:
it enim humilitas laborem poenitentiae ad hoc, altat » exaltatione superbiae, « humiliabitur depressi» in praesenti et in futuro. In praesenti, augmento virtutum et bonorum 36 operum, in futuro, gloriae collatiojecisti sermones Domini, » servando Agag regem Amalec et quaequae pinguia de grege, « abgnum conspicis, a me parvulus existimaris. E contra David cum regni sui potentiam coram arca Domini saltando despiceret, dixit: « Ludam coram Domino et vilior fiam, et ero humilis in oculis meis . Item
Abbreviated transcription (Latin):
bia sint ꝓcul a te. Item in ecdem. xliͦ. Cogitatõ
stulti pecc̃i ẽ. ⁊ abhominatio ẽ homiũ decͣctor
Item in leuitico .xxͦx.ix. Non malelices surdo
.i. absenti ñ detrahes. Stultus enim ẽ s magi
extusabilis ẽ: qui p̃senti ꝯtumeliam infert s¬
ditor uͦ ⁊ dolosus magis q accusabilis: qui ab¬
c̃ ierpentinum hñes morsum ⁊ lingnam ue¬
uenosam. Item salomon xͦrix. Qui detrahit
faciat ⁊ ita remittat ei peccm. Homiui: ut¬
corporalit̾ ei satisfatiat. si dampnũ corpora¬
le ci intulit: qr ñ remrttit᷑ pecc̃m nͥ restitua¬
tur ablatum. S si sp̃uale ei uulnus infixit̃¬
ut puta olium. uł detractioẽm. uł ut amorem
illicitum appetat ꝑ eius suggestionem ⁊ hmͦi
nunquid corporalit̾ ei satiffaciet: Ut scł cor¬
poraliter eum uisitare teneatur uͥcunq fu¬

Expanded text:
 Cogitatio stulti peccatum est, et abominatio hominum, detractor. » Item Levitici XIX: « Non maledices surdo, » id est absenti non detrahes. Stultus enim est, sed magis excusabilis, qui praesenti contumeliam infert; proditor autem et dolosus magisque accusabilis, qui abest serpentinum habens morsum, et linguam venenosam. Item Salomon: « Qui detrahit faciat, et ita remittatur ei peccatum; corporaliter ei satisfaciat, si damnum corporale ei intulit; quia « non dimittitur peccatum nisi restituatur ablatum. » Sed, si spirituale vulnus ei inflixerit, puta odium per detractionem, vel ut amorem illicitum appetat per ejus suggestionem, et hujusmodi: nunquid corporaliter ei satisfaciet, ut scilicet corporaliter eum visitare teneatur ubicunque fu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ illuo omi a dimissa redire ⁊ repeti usq
ad nouissimum quadrantem. qd̾ ẽ tũc ẽ
irremediabile. qñ ht̃ inuidiar radicem
osi. Ex inuria duppłr. scl. ex inuiria dãpni
⁊ ex inuria illata corpori. Et tunchocuici
causam ht̃ impulsiuam. Item si ꝓ qͣlitate
onum. ut sic̃ illi demones metͥnu uidebt̃ in¬
pͥmortem inuidebunt. Item tanta ẽ ma¬
ꝑsequitur: datorem extinguere conat᷑
Item cdiminnere uel inscrutare d̾onum
ꝑximi. quid aliud ẽ qͣm illud beelzebub pͥ¬
ncipi demoniorum asscribere: Etita da¬
torem boni nolumus. cũ illud inꝓximo
puertimus: qͣ di abolo illud adscribẽtes
Ite sĩ inuidia aggressa ẽ pͥmum adam

Expanded text:
ita, etiam dimissa redire et repeti usque ad novissimum quadrantem; quod maxime est irremediabile, quando habet invidiam radicem.osi. Ex injuria dupliciter; ex injuria damni, vel ex injuria illata corpori; et tunc hoc vitcausam habet 28 impulsivam. Item: Si pro qualitate onum: ut sicut illi daemones in aeternpost mortem invidebunt. Item: Tanta est inpersequor, et exstinguere conor. Item: Diminuere vel incrustare bonum proximi quid aliud est quam illud Beelzebub principi daemonium ascribere? Et ita Dominum datorem boni esse nolumus, cum illud in proximo pervertimus, quasi diabolo illud ascribentes. Item: Sicut invidia aggressa est primum Adam
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ hemitam in uisione uidisse in aere. nũ¬
chum plenum laqueis. ⁊ quesisse sic abangł
sibi familiari.. Quis euadet om̃s laĩ¬
Est enim incauta humilitas. q̃ ẽ cognata sti¬
lticie. Item. Notanclũ qr tres sunt graduꝰ
acquirende ⁊ oseruande humilitatis. Drimꝰ
t̾cius. cogitare posse amittere qd habes. In pr¬
mo inuenis te imꝑfectum. tum in nat᷑alib
bonis tũ in gͣtuitis. Inscd̾o te nichil br̃e ꝓpͥum

Expanded text:
m eremitam in visione vidisse in aere mundum, plenum laqueis, et quaesisse sic ab angelo sibi familiari: Quis evadet omnes laqueEst enim incauta humilitas, quae est cognata stultitiae. Item: Notandum quod tres sunt gradus acquirendae et conservandae humilitatis. Primus tertius, cogitare te posse amittere quod habes. In primo invenis te imperfectum, tum in naturalibus bonis, tum in gratuitis. In secundo, te nihil proprium
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi nudatus sit imus ex scurris. Qui dau. ludã
añ dominum qui clegit me Ludam ⁊ ulior
qͣn fortem se humilitate serualut. Que em̃
ũtitolleret ora leonis frangere ⁊ brathiaur¬
li dissipare. Audire ab om̃ib hec scł despectis
faoribꝰ sr̃ĩbꝰ a dño eligi ⁊ reꝑbato rege ad regui
guberuatula iniuigi ⁊ timentlumn cundis urno
lapide goliam strauisse a rege ꝓposita extinctis

Expanded text:
videretur unus ex scurris. Cui David: Ludam ante Dominum meum, qui elegit me. Ludam, et vilior quam fortem se humilitate servabat. Quem enim non extolleret ora leonis frangere, ursorum brachia dissipare, audire ab omnibus hoc: « Saul percusatribus eligi, reprobato rege ad regni gubernacula ungi, timendum cunctis uno lapide Goliam sternere, a rege proposita, extinctis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbiam pͥmo mors intͣuit in mundum. ita
ꝑhumilitatem xp̃i uita pͥmo intͣuit in m̃¬
dum. ꝑ aliam enim uiam: reuersi sunt ma¬
gi in regionem suam. Sicut enim ꝑ suꝑbi¬
am pͥmo recedimus a deo. ita ꝑhumilitatẽ
maxime in humilitate commnendatur.
mittis sum ⁊ humilis corde. Item. Augꝰ. hãc
commendans ait. Hec ẽ aqua. que ñ legit᷑
in libris alienigenarum płorum. sunoce
gnatione se ip̃os occidebant. Item Iouimũ
ad antonium monachum. uolentem eireᷤ¬
cribere. Dominus iir humilitatis magist̾
disceptantibꝰ de cdlignitate discipulis: statu¬
it paruulum in mechio eorum dicens. ⁊
quis humiliauerit se ꝑ gr̃ãm. sit̃ paruulꝰ
celorum. Qd̾ netm̃ docere ⁊ ñ facere uicłct᷑
catoꝵ pedes lauat: dñ ꝑditorem osculo ex¬
cipit : dum loquitur cum samaritana :
lorum disputat regno. dum ab infi̾s resurgẽs
pͥmo muliercule apparuit. Sathanas ex arch̃ã¬
gelecͥo fastigio ñ ob aliam cãm. nͥ ob contͣriam

Expanded text:
 mors intravit in mundum , » ita, per humilitatem Christi, vita primo intravit in mundum. « Per aliam enim viam reversi sunt magi in regionem suam . » Sicut enim per superbiam primo recedimus a Deo, ita per humilitatmaxime in humilitate commendatur, amitis sum et humilis corde . » Item Augustinus hanc commendans ait: Haec est aqua quae non legitur in libris alienigenarum, philosophorum gnatione seipsos occidebant. Item Hieronymus ad Antonium monachum nolentem ei rescribere: Dominus noster humilitatis magister disceptantibus de dignitate discipulis, statuit parvulum in medio eorum dicens: « Nisi quis humiliaverit se sicut parvulus caelorum. quod ne tantum docere nec facere uideretur, lorum pedes lauat, dum traditorem osculo excipit, dum loqlorum disputat regno , dum ab inferis insurgens primum mulierculae eidem apparuit . Satanas autem ex archangelico fastigio, non aliam ob causam, nisi ob contrariam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ñ potes uiolentiam hõib inferre ÷ ras
orum obstruere. aures sepire.: Nulli enimĩ¬
uito loqueris. ut nec in petra figit᷑ sagi
S resiliens. sepe mittitur in clirigentem
Sicut ergo limibos tuos castos: ita os ase¬
& aures castissime serua. Item. psalmox¬
uͦi. Posuisti nos obpbrium uicinis nr̃i:
subsannationem ⁊ derisim. ułotẽptum¬
bernardus. In decͣctorib inquit implt̃
ẽ qd̾ legitur in euͣngłio. In illa die tc̃ĩsũt
amici herodes ⁊ pilatus. ẽ ales enim scor¬
sum ambulant ⁊ pariter sedent ⁊ sibi cõ¬
cordant ⁊ ꝯueniunt. ut su surra ⁊ detͣctio¬
ues ꝓferant. ut in hoc sese discordit̾ cordil
et ꝯtordit̾ discordes iuueniant ħ aũ pes¬

Expanded text:
violentiam inferre, ora eorum obstruere, aures sepire. Nulli enim invito loqueris. Non in petra figitur sagitta, sed resiliens saepe mittitur in dirigentem. Sicut ergo lumbos tuos castos, ita os, oculos, aures castissime serva. Item ps. XLIII: « Posuisti nos opprobrium vicinis nostris, subsannationem et derisum, » veBernardus: In detractoribus, inquit, impletum est quod legitur in Evangelio: « In illa die facti sunt amici Herodes et Pilatus . » Tales enim seorsum ambulant, pariter sedent, sibi concordant et conveniunt, ut susurria et detractiones proferant, ut in noc sese discorditer concordes, et concorditer discordes inveniantu
Abbreviated transcription (Latin):
quadam bona simulatione. ⁊ otemptu
curatur. ut gͦgorius dicit de quodam he̾mita
rogato a quodam tiue. qui opꝰcula sua uende¬
bat ut douium suam intraret filio q eiꝰ egͦ¬
tanti manum imponeret. Qui cũ accecł̾et
ad ciuitatem. uidens ciues ⁊ pompam uenire
sibi obuios. orripilationes ⁊ quedam p̃ambła
⁊ p̃luclia suꝑbie in se sensit ꝑ hoc honore sͥ
exibito. Cui ue suꝑbia oriretur. expoliauit
se ⁊ proiecit in flumen: quem cures qͣi fatu¬
um ꝯtempserunt. Ille uͦ relictis semicincuᷤᷤ
suis: nuclus in cellulam reclii. Sic se mãgr
laifranclus curauit a superbia ꝓclucẽdo

Expanded text:
quadam bona simulatione et contemptu curatur. Unde Gregorius de quodam eremita rogato a quodam cive, cui opuscula sua vendebat, ut domum ejus intraret filioque ejus aegrotanti manus imponeret. Qui cum accederet ad civitatem, videns cives et pompam venire sibi obvios; horripiliones et quaedam praeambula, et praeludia superbiae in se sensit pro honore sibi exhibito; qui et ne superbia oriretur, exspoliavit se, et projecit in flumen: quem cives, quasi furiosum contempserunt. Ille vero relictis semicinctiis suis, nudus, in cellulam suam rediit. Sic se magister Lantfrancus curavit a superbia, breviando
Abbreviated transcription (Latin):
ructib aura uoxia latenter oꝑatꝰͫ. Hec ẽ in¬
uitlia. q̃ bona alt̾ius erugniat. adlurit ⁊ osu¬
mit. Hec est etiam locusta. Locusta ẽ ore core
que testimonium boni detractiõe corrodit.
cute pungit. Item. ad huius pestis sugil¬
lationem exemplum augustini mitis¬
simi ⁊ modesti sufficere deberet. qui pl¬
ura epigr̃amata suꝑ mensam suam po¬
tuisset inscripsisse ⁊ ut puta ꝯtra edaci¬
tatem ⁊ loquacitatem. que sepe assut
mensis: ħ scł̃t usdete ne grauentur corda
u̾ra in crapula ⁊ ebrietate: uł illud sic su¬
menda sunt alimenta quasi meclica¬
menta: ⁊ illud. Memento qr recepistibo¬
na in uita tua. ⁊ lazarus similit̾ mala

Expanded text:
oxia latenter operatur. Haec est invidia, quae bona alteris aeruginat, adurit, consumit. Haec est locusta. Locusta enim ore laeia, quae testimonium boni, detractione corrodit. cute pungit. Item: Ad hujus pestis suggilationem exemplum Augustini mitissimi et modesti sufficere deberet. Qui cum plura epigrammata super mensam suam posset inscripsisse puta contra edacitatem et loquacitatem, quae saepe adsunt mensis; haec scilicet: « Ne graventur corda vestra in crapula et ebrietate . » Et illud: Sic sumenda sunt alimenta quasi medicamenta. Et illud: « Memento quod recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala
Abbreviated transcription (Latin):
te cẽ. si dente mortlati ⁊ lingua maliuola
dicatur uerum de aliquo ⁊ ut scł eum du¬
cat in oclium uł otemptum: ułut in aliqͦ
minuat famam. uel aliqd̾ bonumi ei. Si aut̃
compaciens ⁊ ꝯlolens. ⁊ in detestationẽ uitii
ñ ut lucas in oliuui. de quo uerumi locutꝰ fu¬
eris. publicum eiꝰ pec̾cra coram ip̃is qui noue¬
rirt reuelans secretum int̾ te ⁊ ip̃m solũ ÷
uł illos qui eque nou̾nt. ut tu. ut sic saltem
ilł delolentib ⁊ cormpientib corrigatur. n̾õ
eris detractor. uoliuitas enim ⁊ ꝓpositum
tlistinguit maleficium: tem u̾bum¬
cuiusdam sapientis. uide ⁊ osiclera oformi¬
tatem omnium menbrorum corporalium
quoniodo ꝯpatiantur omiia cum uno¬
menbro leso: quomodo supportent illud ⁊ fo¬
decegi sic̃ nec ꝓpͥum. Quantomagis ħ ꝯ form¬
itas obseruanda e̾et.a menbris sp̃ualib fi

Expanded text:
msi dente mordaci et lingua malivola dicatur verum de aliquo, ut scilicet eum inducat in odium et contemptum, vel ut in aliquo minuat famam, vel quodcunque bonum ejus. Si autem compatiens, et condolens, et in detestationem vitii, non ut ducas in odium de quo verum locutus fueris publicum ejus peccatum coram ipsis, qui noverunt, revelans secretum « inter te et ipsum solum , » vel illos qui aeque noverint ut tu, ut sic saltem illis condolentibus et corripientibus corrigatur, non eris detractor. Voluntas enim et propositum distinguit maleficium. Item cujusdam sapientis: Vide et considera conformitatem omnium membrorum corporalium, quomodo compatiantur omnia uni commembro laeso, quomodo supportent illud et fodetegi, sicut nec proprium; quanto magis haec conformitas observanda esset a membris spiritualibus, fi
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo nec participium hãs ꝯ detͣctorib. Se¬
pi aures tuas spinis. ne detractionem an¬
dias. Os etiam aꝑi ad obiurgandum decͥ¬
tus aqiilo dissipat pluuias. ⁊ facies tͥsti
linguam detͣhentem ⁊ aure pruriente¬

Expanded text:
Ergo ne participium habeas cum detractoribus, « sepi aures spinis , » ne detractionem audiant, os etiam aperi ad objurgandum detrtus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam det
Abbreviated transcription (Latin):
iliora corporis. hiis habundantiorem hono
as filium ꝑcligum ad mensam reuocantis¬
Iten sicut coiicitur ex illo uersu psalmi
quartidecimi. Nec fecit ꝓrimo suo malũ
et obꝓbrium ñ accep̃ adu̾sus ꝑrimoꝰ suos

Expanded text:
iliora membra corporis abundantiorem honoras filium Item sicut conjicitur ex illo versu psalmi XIV: « Nec fecit proximo suo malum, et opprobrium non accepit adversus proximos suos
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ca tralidit eos deus in passiones ignomi¬
nie. sieplitos om̃u iniquitate ⁊ ꝯtentiont
suꝑbos ⁊ elatos: susurrones : detractores.
deo oclibiles: quod diligent̾ notandimi
Cum enim om̃s malos cħs oclio habeat: ⁊e
istis tamen dr̃. deo oclibiles. Item in epła

Expanded text:
a tradidit eos Deus in passiones ignominiae repletos omni iniquitate, contentione, superbos, elatos, susurrones, detractores, Deo odibiles. » Quod diligenter notandum est. Cum enim omnes malos Deus odio habeat, de istis tamen dicitur, « Deo odibiles, » qua
Abbreviated transcription (Latin):
le ÷ ꝑ hãc sibi pͥmas catbelras ⁊ salutationes in
tra sophistas &̃ scłi et sapientes mundi. petr᷑
⁊ Iacobꝰ piscatores mittuntur:. cuiꝰrei causa
scriptura ait. Suꝑbis deus resistit. hũibꝰ aũdat
a. scł qd̾ adu̾sarium hãt deum ⁊ ob qd̾ ⁊ in e¬
ungłio phariseus arrogans sꝑnitur. ⁊ hũis
publicanus auditur. Decem ianini fallor
epłas plenas tam officii qmͣ precum tͥ misi:
cum tu econtra obsurdescas. neutrum qͥdem
fatere dignaris. ⁊ domino loquente cũ seruiᷤ
meliose. Grede mͥ. Nisi stili uerecuntlia ꝓhibe¬
ret tanta lesus ingererem. ut inciꝑes mͥ rescri¬
bere uł iratus. s qm̃ irasci hominis est ⁊ inu¬
riam ũ facere xp̃iani: ad antiquum mor̃e
reuertens rursus precor ut diligentem tedili¬
gas. ⁊ conseruo sermonen ꝯseruis imꝑtias¬

Expanded text:
 primas sibi cathedras et salutationes in tra sophistas quoque saeculi et sapientes mundi, Petrus et Jacobus piscatores mittuntur, cujus rei causa Scriptura ait: « Deus superbis resistit, humilibus dat  quod adversarium habet Deum: ob quod in Evangelio et Pharisaeus arrogans spernitur, et humilis Publicanus auditur . Decem jam, ni fallor, epistolas plenas tam officii quam precum tibi misi, cum tu e contra obsurdescas, nec nutum facere dignaris et domino loquente cum semis mehose\'. crede mihi, nisi stili uerecundia prohiberet, tanta laesus ingererem, ut inciperes mihi rescribere uel iratus. sed quoniam et irasci hominis est et iniuriam non facere Christiani, ad antiquum morem reuertens rursus precor, ut et diligentem te diligas et conseruo sermonem conseruus inpertias
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram in penam pec̃ti. Item hac agitatus ioab
amasa si ta iut̾fecit. Nec ũ ⁊ abner inuidens
⁊ timens eoquod faniliares e̾e̾nt cłcl̃. quod
pͥncipatus milicie ei a dauid auferretur: ũ
corum alteruter ei succederet. Item ħ ẽ sp̃ec
malus quo ꝑmissus saul a dño exagitari:
d decantare. saul ꝑcussit mille. ⁊ dauitl xͫ.
milia. coram quo pħallente ⁊ cicharante
dauid ad littam in pͥstinum mentis statũ¬
reductus ẽ. E it̾m sp̃c malus ꝑmissus a do¬
mino cum exagitare cepit. contra daiuid.
qr ⁊ si ad tempus cesset uenenũ suꝑbie ⁊ in¬
uidie : uix extingui potest quin item płs.¬
Item hec ẽ mat̾ detractionis. uł enĩ abrogat
in toto bona hominis uel derogat in parte
cis inscruᷤtando. si ex toto delere ñ potest. ⁊
li ñ aliqua nocuiss. extincta fuiss. Itemĩ
pambolis: salomon detestans. inuicliã ait

Expanded text:
» in poenam peccati. Item: Hac exagitatus Joab Amasam sica interfecit , nec non et Abner, invidens et timens eo quod familiares essent David quod principatus militiae ei auferretur a David, ut eorum alteruter ei succederet . Item: Hic est spiritus malus, quo permissus Saul exagitari a d decantare: « Saul percussit mille, et David decem millia, » coram propsallente et citharizante David al lyram, in pristinum ctus est. Sed iterum spiritus malus, permissus a Domino eum exagitare coepit contra David , quia, etsi ad tempus cesset venenum invidiae, vix exstingui potest, quin iterum pItem: Haec est mater detractionis. Vel enim abrogat in toto bona hominis, vel derogat in parte eis incrustando si ex toto delere non potest; et si non alicui nocuisset, exstincta fuisset. Item in Parabolis Salomon detestans invi
Abbreviated transcription (Latin):
comeda̾s euomes ⁊ ꝑdes pulcros sermoneᷤ tu
tuos quib ut corrig̾e̾tur eum corripuisti ⁊
monuisti. Item eo amplius detestabilisest ĩ¬
uiclia. quod oritur a bonis nature. sic̃ ⁊ fortu¬
ne: Contradicit enim scĩe inuicdia. si quiꝰ eã¬

Expanded text:
m, « et perdes pulchros sermones tuos , » quibus, ut corrigeretur, eum corripuisti et monuisti. Item: Eo amplius detestabilis est invidia, quod oritur a bonis naturae, sicut et fortunae, contradicit enim invidia
Abbreviated transcription (Latin):
loqui. ⁊ sibi cogit seruire. uñ. Cum pes cũq
manus cum ect̾a menbra loquantur: In¬
fi̾us guitur cum ratione tacet. Est ẽsuper¬
bia tocius corporis. solis pudenclis exceptiᷤᷤ
in quib uerecundamur. uñ aẽ ampliori
triargia ñ cogente cos ao hoc. Quidã&̃
pectorose qͣi arcuati. ⁊ multum refu̾nt de
mecenate supino. Quidam manib in
oninem partem se extendunt. uñ. uẽ¬
tilat estiuum cdigitis sudantib aurũ
Quidam erecto ⁊ extento collo ⁊ affixo ta¬
lo incedunt. Uñ ysaias. Eleuate sunt fili

Expanded text:
 sibi servire. Unde: Cum pes, cumque manus, cum caetera membra loquantur, Inferius guttur qua ratione tacet? Est etiam superbia totius corporis solis pudendis exceptis in quibus verecundamur, unde etiam ampliori trimargia eos non cogente ad hoc. Quidam vero pectorose quasi arcuati: Et multum referunt de Mecoenate supino, Quidam manibus in omnem partem se extendunt. Unde: Ventilat aestivum digitis sudantibus aurum. Quidam erecto et extento collo, et quasi affixo palo incedunt. Unde Isaias: « Elevatae sunt fili
Abbreviated transcription (Latin):
dus alt̾ius rebꝰ marcescit opimis. Et alia cũ
ait. Semꝑ abest risus. nͥ quen fecere dolores
utraq ibi. O dulces uisere polos. s it̾m intrae
cit iracundia. ⁊ paruulũ occidit inuidia.
tem sic̃ signa sua habet suꝑbia. ut ñ lateat ut
oculos sublimes. alia ẽ in aliis menbris: ita
⁊ inuiclia signa sua ht. Hec ẽ enim ppetua an¬
xietas. que nec inense nͨ tempore cessat: fau¬
cib ut morbo siccis ⁊ pallentib interq molaeͤ
mł̃tas. iu mortale oclium. ⁊ ñ ꝙͣ sanabłe uul¬
nus. Item ħ nata a suꝑbia: mat̾ ẽ ꝑcditionis
homicidii ⁊ fr̾icidii. Hac eñ agitatuᷤ caim
frĩ ait in dolo: camus in campum. ubi cũ
gis inuidens fr̃i occidit eum. signum q in¬
uidie sue ⁊ scełis accepit a dño ⁊ timorem
scł mentis ⁊ tremorem capitis. Qui timẽs
ne obscelus fuum int̾fice̾tur a dño: dixei

Expanded text:
dus alterius rebus macrescit opimis. Et alia ubi ait: Semper abest risus nisi quem fecere dolores. Utraque in hoc: O dulces visure polos, sed iterum intrature cit tem: Sicut signa sua habet superbia, ut non lateat ut oculos sublimes alia etiam in aliis membris, ita et invidia signa sua habet. Haec est enim: Perpetua anxietas, nec mensae tempore cessat, Faucibus ut morbo siccis, et pallentibus, interque molares multas. Immortale odium, et nunquam sanabile vulnus. Item: Haec, nata a superbia, mater est proditionis, homicidii et fratricidii. Hac enim exagitatus Cain, fratri ait in doio: « Eamus in campum. » Ubi « gis invidens fratri, eumoccidit, signumque invidiae suae et sceleris accepit a Domino, timorem scilicet mentis, et tremorem capitis. Qui timens ne ob scelus suum interficeretur a Domino, dixi
Abbreviated transcription (Latin):
donis gr̃e. contemptus ẽ: qr otempñt᷑ boni
ab inuidis dentib. Et boni sunt s imꝑiti.
illit̾ati. uelcẽ scã imitatio disce scãm suꝑ¬
emulus actis. Et iosue emulus moysi fuit
coram quo cum diceretur qr quidam nis¬
cio qui sint qui ꝓpliant. huie ait moyses
utinam om̃s ꝓꝑħ̾arent sic̃ ⁊ nos. Itẽ apłs
quod si inuicem mordetis ⁊ comeditis
uidete ne ab inuicem ꝯsumami ni. Itẽꝑ
inuidiam u̾tas hebraica sccłm intͥp̃tati¬
onem iebronuni nobis sublata ẽ. queint¬
p̃tationi eius inuidit .uii. contͣ detractoris

Expanded text:
contemptus est quia contemnuntur boni ab invidis dicentibus, quia boni sunt, sed imperiti et illiterati. Vel est sancta imitatio: disce sanctam super. . . . . Et tantis aemulus actis. Et Josue aemulus Moysi fuit. Coram quo, cum diceretur quod quidam nescio qui sint prophetant hic, ait Moyses: « Utinam omnes prophetarent sicut et nos ! » Item AposQuod si invicem mordetis et comeditis, videte ne ab invicem consumamini . » Item: Per invidiam veritas Hebraica secundum interpretationem Hieronymi, nobis sublata est, quae interpretationi ejus invidit. CAPUT XII. Contra detractionem.
Abbreviated transcription (Latin):
netͣnseat or̃o: Suꝑbia om̃ia menbra ho¬
minis sibi uentlicat. sͥq seruire cogit. ⁊ tũc
pͥmo sͥ ip̃i osonat ⁊ concordat. De suꝑbia cor¬
dis que iitoxicat ⁊ pullulare facit ut radix
ltus. os homun sublue declit. Et frons do¬
micilium ẽ ⁊ signum ueretide hũitatis
uel impudentis elationis. Se ore ait poeta
Quas gerit ore rt̾nas. qͣnto p̾mit oĩa fast¬
u: In hoc ore multiplex ẽ suꝑbia. Uñ suꝑbi¬
a elate maris. uñ ysaias. Attende tͥ ab hoĩe

Expanded text:
 sibi omnia membra corporis vindicat, sibique servire cogit, et tunc primo sibi ipsi consonat et concordat. De superbia cordis quae intoxicat et pullulare facit, ut radix,ltus. Os homini sublime dedit. Et frons domicilium est, et signum verecundae humilitatis, vel impudentis elationis. De hoc ore ait poeta: Quas gerit ore minas, quanto premit omnia fastu? In hoc ore multiplex superbia: ut superbia elatae naris. Unde Isaias: « Attende 26 tibi ab homine,
Abbreviated transcription (Latin):
concidet ceruices pect̃orum. uñ aẽ cassiodor᷑
senator loquens de adolescente uiliano a¬
postata. Non ẽ spanclum de eo: cui in uu¬
entute sunt hec. Ccruix inflexibilis: ocłi
uagi ⁊ liscurrentes: nares minas ⁊ iniu¬
rias iainautes. humeri iactautes ułiac

Expanded text:
concidet cervices peccatorum . » Unde etiam Cassiodorus senator loquens de adolescente Juliano Apostata: « Non est sperandum de eo cui in juventute sunt haec: Cervix inflexibilis, oculi vagi et discurrentes, nares minaces et injurias spirantes, humeri jactantes,
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ p̃sentium s absentium: ⁊ ad quosq
uolat illud uenenosum ⁊ irreuocabile u̾¬
bum trahit. Duo aũsunt gn̾a decͣctorum
manifestum scł ⁊ occultum. ẜrimum sñ
fronte. sine ort uerecundo. ⁊ irreuerent̾ qͥc¬
quid uenenosi uirus inbuccã uene¬
tit. dente: morclati ⁊ lingua maletlica
emitcit. Scd̾m uero simulate succouere¬
cundic. ẽ quodam colore decͣctione adum¬
brat ⁊ palliat: eam u̾bis ꝑfereus quibꝰdã
slebilib ⁊ plangentib. noce remissa ⁊ i
ultu demisso: & oculis in t̾ram defixiᷤᷤ sic
Per me istud ñ ignotesce̾t de eo: nisi alii illd̾
ꝓpalassent. In oimbꝰ cum laudo: uerum ĩ
hoc ñ laudo in quo doleo. Melius enĩ egisse
pota̾t. ⁊ huiusmocli. Et hoc genus crudeliꝰ ẽ
tidelior manifesta detͣctõne. que totum
uirus suum sine palliatione effimdit:
luplex autem legitur pena decͣctorum
sena eccłiastici iudicii. de qua legiturin de¬
iudicii dei. qmͣa occulta fide cotitlie uidemꝰ

Expanded text:
m, sed et absentium, et ad quoscunque volat illud venenosum et irrevocabile verbum, trahit. Duo autem sunt genera detractorum, manifestum scilicet et occultum. Primum sine fronte, sine ore verecundo, et irreverenter quidquid venenosi virus in buccam venerit, dente mordaci, et lingua maledica emittit. Secundum vero simulatae fuco verecundiae et quodam colore detractionem adumbrat et palliat, eam proferens verbis quibusdam flebilibus et plangentibus voce remissa, et vultu demisso, oculis in terra defixis, dicens sic: Per me istud non innotesceret de eo, nisi alii illud propalassent: in omnibus eum laudo, verum in hoc non laudo, in quo doleo: melius enim egisse poterat et hujusmodi. Et hoc genus crudelius escrudelior manifesta detractione, quae totum virus suum sine palliatione effudit. Triplex autem legitur poena detractorum. Poena ecclesiastici judicii Dei, de qua legitur in djudicii Dei, quam oculata fide quotidie videmus et
Abbreviated transcription (Latin):
in cibo ⁊ potu dantis ⁊ accipientis reb ca¬
ritatem putat errat. dicente apło. Regnũ dĩ
cum studio caritatis se. fiant bona sunt.
et int̾ uirtutes com putanda. Aliter
scculi actus sunt: fugustinus.
pecunie. Elemosina cordis est. dimitere qd̃
lesus es. Nam dare a liquid indigenti. ali¬
quando queres ⁊ non habes. Indulgere pec¬
canti quantum uolueris redundat tͥ. Ele
mosina corꝑis. Karitatis elemosina si ne
t̾rena substantia sufficit. illa uero que
corporalit̾ si non benigno corde tribuitur.

Expanded text:
in cibo et potu, dandis et accipiendis rebus, charitatem putat, errat, dicente Apostolo: Regnum Dei cum studio charitatis fiant, bona sunt, et inter virtutes computanda. Aliter, saeculi actus sunt. CXVI. pecuniae. Eleemosyna cordis est dimittere ei, aquo laesus es. Nam dare aliquid indigenti aliquando quaeris, et non habes; indulgere peccanti quantum volueris redundat tibi. Etemosyna corporis. Charitatis eleemosyna sine terrena substantia sufficit; illa vero quae corporaliter datur, si non benigno corde tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
De pace. Gregorius. Si qua magna sit pa¬
css uͥtus adtendimus quo a nobis sit studio
colenda agnoscimꝰ. Hanc quippe dñs ⁊ redẽptor¬
nr in magno mun̾e discipłis suis relinq̃re.
hanc dare dignatus est. ut eos qui fremita¬
ret participatione consortes: scͥptum quippe
hanc custodiendo non renuat: pax cum bonis.¬

Expanded text:
 Et Gregorius: « Si, quam sit magna pacis virtus ostendimus, quo a nobis sit studio colenda, cognoscimnoster in magno munere discipulis suis relinquere ac dare dignatus est, ut eos qui firmitaret participatione consortes. Scriptum namque hanc custodiendo non renuat. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
N p̃ceptis uero dei caritas obtinet pͥncipatũ.
sine huiꝰ ꝑfectione nicħ̾ deo placere posse pau
scłi contemptum. nͨ elemosinarum largitionẽ
sine caritatis officio. quicquam proficere.
posse ostendit: Gregori
Magistra bonorimi orium caritas nich
sapit extraneum. nicħ asperum. nicħ confufũ.
quis quis in eius radice se inserit. nͨ a urridi

Expanded text:
ceptis Dei charitas obtinet principatum, sine cujus perfectione Deo nihil placere posse Paulsaeculi contemptum, nec eleemosynarum largitionem sine charitatis officio quidquam proficere posse ostendit. Unde Magistra bonorum omnium karitas, que nichil sapit extraneum, nichil asperum, nichil confusum, quisquis in eius radice se ingerit, nec a uiridi
Abbreviated transcription (Latin):
criptum : quippe est. uota iustorum
placabilia. Neq enim in omĩpotentis dei
iudicio quid datur. s a quo detur aspicitur.
Hinc ⁊ enuim quod scriptum est. Respexit
dominus ad abel. et ad munera eius. Ad cam
autẽ ⁊ ad munera eius non respexit. Dictutus
quia non offerens a munerib s munera ab
offerente placuerunt: Sixtuo.¬

Expanded text:
criptum quippe est: Vota justorum placabilia. Neque enim in omnipotentis Dei judicio quid datur, sed a quo datur aspicitur. Hinc est enim quod scriptum est: Respexit Dominus ad Abel, et ad munera ejus; ad Cain autem et ad munera ejus non respexit. Dicturus quia non offerens a muneribus, sed munera ab offerente placuerunt. Vest