comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
euangłium. Alioqum contra ħ
preceptum fecit idem aplꝰ. qui
uictum de manuum fuarum la¬
borib transigebat. ne cinqͣm gra¬
uis eẽt. s ponstatem dedisse in qͣ
scirent sibi ista deberi. Cum a do¬
mino aliquid imꝑatur. nsi fiat
mobedientie culpa ẽ. Cum aut̃
porestas datur. licet ainq non ut
& tanquam de suo nire cedere.
in templo oꝑantur.que de templo
sunit edunt: Qui altari deserimĩt
altari compaͬtiuntur : Sic ce añs
ordinauit his qui euangłium an¬
nuntrant de euangłio itiuere.
Ego antem nullins horum usus
sum. Cum itaq dicit ita dĩm or¬
dimnasse. se autem usum non eẽ. aiti¬
ꝙ ostendit utendi porestatem da¬
tam. ñ impositam seruiendi neces¬
sitatem. Hoc gͦ ardiaus dñs. qd
eum ordinasse dicit apłs quie¬
uanglium annuntiant de euã¬
głio inuere. illa apłis loquebat᷑
ut securi possiderent neq porta¬
rent huic uite necessaria. nec
magna nec minimã. ideo posint

Expanded text:
euangelium — alicquin contra hoc euangelium — alicquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt altario conpartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum usus sum. cum itaque dicit ita dominum ordinasse, se autem usum non esse, utique ostendit utendi potestatem datam, non inpositam seruiendi necessitatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit
Abbreviated transcription (Latin):
uris. non peram in ura. neq duaᷤᷤ
tuncas. neq caltiamenta. neq
unnrgam continuo subiecit᷑. Dignꝰ
est enim oꝑarus cibo suo. Unde
satis ostendit cur cos hec posside
ac ferre noluerit. ñ quo necessa¬
ria non sint sustentatiomi hꝰ inte.
s qura sic eos mittibat. ut eis hac
deberi demonstraret ab illis ip̃is
quib euangłium credemtib an¬
mintiarent. tanquam stipendia
militantib. tanquam fructum
uinee plantatorib. tanquam
lac gregis pastoribus. Uñ paulꝰ
dicit. Quis militat siis stipendĩs
unquam: Quis plantar uineam.
&e de frictu euis non edit: Qnuispa¬
scit gregem. de lacte eus non ꝑci¬
pit: Hinc enim loquebanir de
his que necessaria sunt predicato¬
rib euangłi. Unde paulo post
dicit. Si nos uobis sp̃ialia semi¬
S non sumus usi hac potestate.
Uncle apparet hec non ita prece¬
pisse dñm. tanqͣm euangłiste in¬
uere alumde non debeant. quã
eis prebentib quib annumnãt

Expanded text:
uestris, non peram in uia neque duas uestris, non peram in uia neque duas tunicas neque calciamenta neque uirgam, continuo subiecit: dignus est enim operarius cibo suo. unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sint sustentationi huius uitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi demonstraret ab illis ipsis quibus euangelium credentibus adnuntiarent, tamquam stipendia militantibus, tamquam fructum uineae plantatoribus, tamquam lac gregis pastoribus. unde Paulus dicit: quis militat suis stipendiis umquam? quis plantat uineam et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? hinc enim loquebatur de his quae necessaria sunt praedicatoribus euangelii. unde paulo post dicit: si nos uobis spiritalia semito magis nos? sed non sumus usi hac potestate. unde apparet haec non ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus adnuntiant
Abbreviated transcription (Latin):
quisq enuim proprium honuis
portabit. Nisi honeris nomen
sub amersis significationib acce¬
peris ꝓculdubio putabis eumoᷤ
sͥ in loquendo eẽ contrarium. ce
hoc inuna sentencia tam nicine
posis uerbis. Qm cum pauloam̃
diceret. alter alterius honera por¬
tate. postea dixit. unusquisq
ꝓprium homis portabit. S alia
sunt honera participande infir¬
mitatis. alia reddende iõnis do
& actib nrĩs. Ila cum stib sustẽ¬
tanda commucantur. hec ꝓpa
ab inoqnoq portantut. Ita &e ur¬
¶a intelligitite sp̃ũat̾ de qua ai¬
ebat. apͥs. inurrga ueniam ad
uos. ⁊ coꝑ ałr sine qua utinur fi¬
ue ad aquum siue ad aliquid ali¬
na opus fuerit. ut interim omi¬
tam alias hunius nominis figu¬
raras significanones. Utrumꝙ. gͦ
accipientum est a año apłis dic¬
tum: uit nec unrgam ferrent. a
ut non insi uirgam ferrent. Cur
enim sccł̾m matħ̾m diceret eis.
nolite possidere aurum neq ar¬
gentum neq pecumam in roms

Expanded text:
squisque enim proprium onus squisque enim proprium onus portabit . Nisi oneris nomen sub diversis significationibus acceperis, procul dubio putabis eumdem sibi in loquendo esse contrarium, et hoc in una sententia tam vicine positis verbis: qui cum paulo ante diceret, Alter alterius onera portate; postea dixit, Unusquisque proprium onus portabit. Sed alia sunt onera participandae infirmitatis, alia reddendae rationis Deo de actibus nostris: illa cum fratribus sustentanda communicantur, haec propria ab unoquoque portantur. Ita et virga intelligitur spiritualiter, de qua dicebat apostolus: in uirga ueniam ad uos? et corporaliter, qua utimur siue ad equum siue ad aliquid aliud opus fuerit, ut interim omittam et alias huius nominis figuratas significationes. Utrumque ergo accipiendum est a domino apostolis dictum, et ut nec uirgam ferrent et ut nonnisi uirgam ferrent cum enim secundum Mattheum diceret eis: nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uidicii.⁊ alit̃ de quo di¬
ctum ẽ. iudica me dĩ ce discerne
cãm mcã de gente nonscã. Il&
eni uidicium dampnationis
est. hoc discretionis. Et multa
alia sunt uerba que non hñt
unam significationem. s diũ¬
sis locis congruenter posita.di¬
uerso modo intelligunt᷑. ⁊ ali¬
qño cum expositione dñr.ut
est illud. Nolite pueri effici sen¬
sib. s malicia pariuili estore. ũ
sensib ꝑfecti sitis. Hoc enim bre¬
uit̾ dausa sentencia diciponi¬
it. nolite c̃ẽ pueri. s estore pn¬
en. qt illud. Si quis putar se
sapientem in uobis in hoc scło
stultus siat. ut sit sapiens. Onso
enimi aliud chxit. quam non sit
sapiens ut sit sapiens: Aliquã.
quirentem. ut est quod ait ad
galatas. mincem honera ur̃a por¬
titeri sic adimplebitis legemuirĩ¬
sp̃i. Qui enm putat se eẽ aliqind
cum nicħ sit. se ipsum secluct.
Opus autem suum ꝓbet inuis¬
quisq &e tunc in semetipso habe¬
bit gloriam:i non in altero. Unꝰ¬

Expanded text:
 de quo dictum est: iudica me, deus, et discerne causam meam de gente non sancta. illud enim iudicium damnationis est, hoc discretionis. Et multa alia sunt uerba, quae non habent unam significationem, sed diuersis locis congruenter posita diuerso modo intelleguntur et aliquando cum expositione dicuntur, ut est illud: nolite pueri effici sensibus, sed malitia paruuli estote, ut sensibus perfecti sitis. hoc enim breuiter clausa sententia dici potuit nolite esse pueri, sed estote pueri\'. et illud: si quis putat se sapientem esse in uobis in hoc saeculo, stultus fiat, ut sit sapiens. quid enim aliud dixit quam non sit sapiens, ut sit sapiens\'? aliquan exerceant inquirentem, ut est quod ait ad Galatas: inuicem onera uestra portate et sic adimplebitis legem Christi. qui enim putat se esse aliqcum nihil sit, seipsum seducit. Opus autem suum probet unusquisque, et tunc in semetipso habebit gloriam, et non in altero. Unu
Abbreviated transcription (Latin):
quicuiq enim fecerit uolunta¬
tem patris mei qui in celis est. ip̃
ñs fr̃ ce soror ae mat᷑. ẽ. Hoc sine
dubiꝰ consequenter gestum intel¬
ligere debennuis. Premisit enim
cum ad hoc narrandum transi¬
ret. adhuc eo loquente ad turbaᷤ.¬
adhuc. nisi illud quod loqueba¬
tur: Non emra dixit eo loquẽ¬
te tid turbas. ecce mater enis &
fr̃s. S adhuc eo loquente cum
dicit. cogit intelligi. hec loquen¬
te que suꝑus indicabat. Nam
& martus post illud quod de bla¬
sphemia sp̃s scĩ quid dñs dix̾it
retulit. ueniunt inquit mater
enis &e fr̃s. p̃termissis quib dam

Expanded text:
voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater et soror et mater est . Hoc sine dubio consequenter gestum intelligere debemus. Praemisit enim, cum ad hoc narrandum transiret, Adhuc eo loquente ad turbAdhuc, nisi illud quod loquebatur? non enim dixit \'et eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres. sed adhuc eo loquente cum dicit, cogit intellegi \'haec loquente quae superius indicabat. nam et Marcus post illud quod de blasphemia spiritus sancti quid dominus dixerit rettulit: et ueniunt, inquit, mater eius et fratres praetermissis quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
cominemoraint quod matłis tacuit.
quam aliquid pretermisit eorum
ne añs cdxerit. cum & hoc discere
debcannis ꝑ euangłistarum excel¬
lentissimam auctoritatem non eẽ
mendanum si quisquam ñ hoc
ordie cuiuisquam sermonem di¬
gesserit. quo ille a quo ꝓcessit. cũ
ipsuis ordinuis nicħ intersit ad rẽ.
tiorem hunc dm̃i sermonem i¬
dicat: ⁊ in co quedam commnemo¬
rat qualia matħs in sermone il¬
lo qui est habitus in monte. que
bis dicta intelligimis. ibi scłe ⁊
hic. Terminato autem isto ser¬
mone. in aliud ꝑgit lucas. in qͦ
utrum ordinem rerum gestarũ
seruait. incertum. ẽ. Ita enm
conectit. Et cum loqueretur. ro¬
gauit eum quidam phariseus
ut pranderet apud se. Non aũ
ait. cum hȩc loqueretur. s cum
loqueret᷑. Nam si dixisser cum
hec loqueretur. necessario coger
intelligere hoc ordine non tantũ
a se fuisse narrata. uerum & a dño
gesta.

Expanded text:
commemoravit quod Matthaeus tacuit, commemoravit quod Matthaeus tacuit, quam aliquid praetermisit eorum ne Dominus dixerit; cum et hoc discere debeamus per Evangelistarum excellentissimam auctoritatem, non esse mendacium, si quisquam non hoc ordine cujusquam sermonem digesserit, quo ille a quo processit, cum ipsius ordinis nihil intersit ad rem, tiorem hunc Domini sermonem indicat, et in eo quaedam commemorat, qualia Matthaeus in sermone illo qui est habitus in monte , quae bis dicta intelligimus, et ibi scilicet, et hic. Terminato autem isto sermone, in aliud pergit Lucas: in quo utrum ordinem rerum gestarum servarit, incertum est. Ita enim connectit: Et cum loqueretur, rogavit eum quidam Pharisaeus ut pranderet apud se. Non autem ait, Cum haec loqueretur; sed, cum loqueretur. Nam si dixisset, Cum haec loqueretur, necessario cogeret intelligere hoc ordine non tantum a se fuisse narrata, verum et a Domino gesta.
Abbreviated transcription (Latin):
ei quidam de scribis
& phariseis dicentes. Magist̾.
uolumus a te sigmimindere.
Est ceiã usq ad illud ubi ait.
sic erit generatiom hiic pessime.
Hec ettam licas narrat. eo quidẽ
loco. s aliquanto dispari or dme.
Nam illud quod petierunt sig¬
num a dño de celo. supra cõme.¬
morauit post illud de muto mii¬
radłm: i non ibi renilit quid eis
ad hoc añs respondisset. spostea
cum turbe concurrissent. dicit ħ
fiisse responsum eis. quos dat ĩ¬
telligi suꝑus a se commemora¬
tos quod de celo signum quere¬
bant. ꝗt hoc annectit postea ꝙͣ
interposuit de muliere que ait̃
dño. beatus uenter qui te por¬
tauit. Hanc autem mulierem
interponit. cum de sermone dm̃
commemorasset. quod sp̃i nmnũ¬
dus exiens ab homine redit. ⁊ in¬
uenit mundatam domũ. Post
mulierem ergo illam cum diceret
responsum ẽẽ turbis de signo qd̃
de celo querebant. interposita si¬
militudine ione ꝓpħe: Demde
continuo sermonem ipsius dm̃
commemorat qde regina austri: ⁊

Expanded text:
uidam de scribis et Pharisaeis dicentes: magister, uolumus a te signum uidere, et cetera usque ad illud ubi ait sic erit et generationi huic pessimae. haec etiam Lucas narrat eo quidem loco, sed aliquanto dispari ordine. nam illud quod petierunt signum a domino de caelo supra commemorauit post illud de muto miraculum et non ibi rettulit, quid eis ad hoc dominus respondisset, sed postea cum turbae concurrissent, dicit hoc fuisse responsum eis quos dat intellegi superius a se commemoratos, quod de caelo signum quaerebant; et hoc adnectit, posteaquam interposuit de muliere, quae dixit domino: beatus uenter, qui te portauit. hanc autem mulierem interponit, cum de sermone domini commemorasset, quod spiritus inmundus exiens ab homine redit et inuenit mundatam domum. post mulierem ergo illam, cum diceret responsum esse turbis de signo, quod de caelo quaerebant, interposita similitudine Ionae prophetae. deinde continuato sermone ipsius domini, commemorat dictum de regina Austri et
Abbreviated transcription (Latin):
monium habens clꝰ a
mmuitis . i caraint cum ita ut in¬
deret. ⁊ loquerenit. Hoc non ifto
or aͥine s post alia multa lucas
comnenoeat. ⁊ mutum cit
tantium. ñ ctam cecum. S non
ex co quod abigiuna tacet de alio
dicere putandns est. Ea enm se¬
quentia etam ipse conerir. que
qoa matħs dicens. Et
Itupebant omnes tur¬
hic est filius dauid: Pharisei
antem audientes. dixerunt.
Hic non eicit demones. nisi i
beel debub principe demomor.
Iħs autem sciens cogitationes eo¬
rum. dixit eis. Omne regarim
dirisum contra se.: Nesolabit᷑.
& cet̾a usq ad illud ubi art. Ex

Expanded text:
habens caecus et mutus et curauit eum ita ut loqueretur et uideret. hoc non isto ordine. sed post alia multa Lucas commemorat et mutum dicit tantum. non etiam caecum. sed non ex eo quod aliquid tacet de alio dicere putandus est, ea enim sequentia etiam ipse contexit quae attheus dicens: et stupebant omnes turhic est filius Dauid? Pharisaei autem audientes dixerunt: hic non eicit demones nisi in Belzebul principe demoniorum. Iesus autem sciens cogitationes eorum dixit eis: omne regnum diuisum contra se desolabitur, et cetera usque ad illud ub
Abbreviated transcription (Latin):
isse credatur. exprimere in eo qd̃
est tunc. non autem ipsum ali¬
quanto latus qua hec młta gere¬
bantur. ⁊ dicebant᷑. Quisquis ħ
credit. credat enam hoc ẽẽ bis
dictum. Cum enim & apud unũ
euangłistam inneniantur que¬
dam que bis dixerit dñs. sic̃ ap̃
eunidem lucam de non tollen¬
da pera in ua:i simiłr cet̾is du¬
obus locis dictum a dño iue¬
nitur quid mirum si ⁊ aliquia
almd bisdictum sigllatim a sin¬
głis dr̃. codem orame quo diccũ
est: ⁊ ideo anicrsus ordo apparet.
in sĩgłis. quia & tuinc quando &e
ille ⁊ uinc quando iste comme¬
morat. dictũ.¬

Expanded text:
isse credatur exprimere in eo quod dictum isse credatur exprimere in eo quod dictum est, Tunc, non autem ipsum tempus aliquanto latius quo haec multa gerebantur et dicebantur; quisquis hoc credit, credat etiam hoc esse bis dictum. Cum enim et apud unum Evangelistam inveniantur quaedam quae bis dixerit Dominus; sicut apud eumdem Lucam de non tollenda pera in via et similiter caeteris, duobus locis dictum a Domino invenitur : quid mirum si et aliquid aliud bis dictum singillatim a singulis dicitur eodem ordine quo dictum est, et ideo diversus ordo apparet in singulis, quia et tunc quando et ille, et tunc quando iste commemorat, dictu
Abbreviated transcription (Latin):
an alium expectamuis: ꝗt cetera
usq ad illud ubi ait. ⁊ iustifica¬
ta est sapientia a filiis homnrũ.
Hunc totum locum de iohanne
baptista quod miserit ad iħm.
& cunismodi responsum acceꝑĩt
illi quos misit: ⁊ qracquiã post
eorum abscessum de iohanne
dñs dixit. interponit & ltcas.
non quidem ipso ordine. S qͥs
corum recordationis sue. quis
terum ipsarum hic ordimem te¬
neat non apperet. Sequitur
Icit. Tunccepit expro¬
brare cuntatib in quib facte
sunt plurime uirtutes enis. qr ñ
gissent penitenciam. ⁊ cet̾a usq
adillud ubi ait. Terre sodomorũ
remissius erit in die nditii. qͣm
tibi. Etiam hoc commemorat
lucas. terminato cuidam sermõi
dñi. etiam hec ipsius ore comumn.¬
gens. Unde magis inidetur ipse
hoc ordine illa commemorare
qd̃ a cdño dicta sunt. Matħs aut̃.
sue recordanonis ordinem temus¬
se. Aut si illud quod idem ma¬
tħs dicit. tunc cepit ex ꝓbrare ci¬
intatib. sic accipiendum putat᷑.
ut puctum ipsum temporis uolu¬

Expanded text:
alium expectamus? et cetera usque ad illud ubi ait: et iustificata est sapientia a filiis suis. hunc totum locum de Iohanne baptista, quod miserit ad Iesum et cuiusmodi responsum acceperint illi quos misit et quidquid post eorum abscessum de Iohanne dominus dixit, interponit et Lucas, non quidem ipso ordine, sed quis eorum recordationis suae, quis rerum ipsarum hic ordinem teneat, non apparet. XXXII. cit: tunc coepit erprobrare ciuitatibus, in quibus factae sunt plurimae uirtutes eius, quia non egissent paenitentiam, et cetera usque ad illud ubi ait: terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi. etiam hoc commemorat Lucas continuato cuidam sermoni domini etiam haec ex ipsius ore coniungens. unde magis uihoc ordine illa commemorare, quo a Domino dicta sunt; Matthaeus autem suae recordationis ordinem tenuisse: aut si illud quod idem Matthaeus ait. Tunc coepit exprobrare civitatibus, sic accipiendum putatur, ut punctum ipsum temporis volu
Abbreviated transcription (Latin):
ex rremo uite positam filam suã
nerinat dño muntiase. s o imnmo
de sincdam. illi antem duomor
niam ꝓrimam nondũ tamen
mortuam uscy adeo ut dicant
nenisse posteꝰ qui mortuam m̃
uarent. ⁊ ob hoc ram non sebet
uerati magistum. tanquam sc
ueuier ut manum imponendo
nori non fineret. non ut qui pos¬
set mortuam a snscitare. Consi¬
Actandum est ne irpugnare in¬
deatur:⁊ nuitelligentum breuita¬
tis q̃ uathm hoc potnis dicert
uoliuse. regatum ẽ añm ut fi¬
ceret quod eum facisse manises
est. ut scilicet mortuam susciti¬
ret. Attendit etim non uerba pa
uoliintatem:⁊ talia uerha post¬
i. ualis uoluntas erat. Ita em̃
desꝑanerat ut porus eam uelli
reunuscere. nou credens inuam
posse mueniri. quam morient̃
teliquerat: duo itaq posueit
quia dixerit iairtis matħs autẽ
quid uoluerit aiq cogitanerit.
Uirum ergo petium est a año.

Expanded text:
extremo uitae positam filiam suam extremo uitae positam filiam suam narrat domino nuntiasse, sed omnino defunctam, illi autem duo morti iam proximam, nondum tamen mortuam, usque adeo, ut dicant uenisse postea ntiarent, et ob hoc jam non debere vexari magistrum, tanquam sic veniret, ut manum imponendo mori non sineret, non ut qui posset mortuam suscitare: considerandum est, ne repugnare videatur, et intellegendum breuitatis causa Mattheum hoc potius dicere uoluisse rogatum esse dominum, ut faceret quod eum fecisse manifestum est, ut scilicet mortuam suscitaret; adtendit enim non uerba patuoluntatem, et talia uerba posuit, qualis uoluntas erat. ita enim desperauerat, ut potius eam uellet reuiuescere, non credens uiuam posse inueniri quam morientem reliquerat. duo itaque posuerunt, quid dixerit Iahirus, Mattheus autem, quid uoluerit adque cogitauerit. utrumque ergo petitum est
Abbreviated transcription (Latin):
ceps smnagoge erat. Et eecedit ad
pedes iħn. ⁊ cetera. Sic intelligitur
quod turba quidem illa continno
exceꝑit alñm. quippe quemre¬
diturum expectebat. Qd uero ad¬
ninxit. & ecce uir cui nomen tai¬
rus. non continno factam accipi¬
endum est.s prius illua de con¬
inuio publicanorum. sicut nariat
matħs. Cui rei sic conitingit hoc:
ut non possit aliud factum con¬
sequent̾ intelligi. In hacergo nar¬
rarione quam nunc consideran¬
dam suscepimus. de illa quidẽ
que fluxum sanguimnis patie¬
batur omnes isti tres enangliste
sine ulla questione concordant.
Naq enminterest adiri uerita¬
tem qđ ab alio aliquid tacitũ.
quis tetigit uestimenta meari
licas quis me tetigit. Alrer em̃
dirit usitate. alter ꝓprie eandẽ
tamen uteit sentenciã. Nam i¬
sitatius dicimus conscindis me
quam conscindis uestimenta m̃a.
cum tamen in apto sit. quia ue¬
limus intelligi. At uero cum
matħs archismagogũ non mo¬
rituram uel morientem uel i

Expanded text:
ceps synagogae erat et cecidit ad ceps synagogae erat et cecidit ad pedes Iesu, et cetera. sic intellegitur, quod turba quidem illa continuo exceperit dominum, quippe quem rediturum exspectabat; quod uero adiunxit: et ecce uir, cui nomen erat Iahirus, non continuo factum accipiendum est, sed prius illud de conuiuio publicanorum, sicut narrat Mattheus, cui rei sic coniungit hoc, ut non possit aliud factum consequenter intellegi. In hac ergo narradam suscepimus, de illa quidem quae fluxum sanguinis patiebatur, omnes isti tres Evangelistae sine ulla quaestione concordant. Neque enim interest ad rei veritatem, quod ab alio aliquid tacitum, Quis tetigit vestimenta mea? et Lucas, Quis me tetigit? Alter enim dixit usitate, alter proprie, eamdem tamen uterque sententiam. Nam usitatius dicimus, Conscindis me, quam, Conscindis vestimenta mea; cum tamen in aperto sit quid velimus intellegi. At uero cum Mattheus archisynagogum non morituram uel morientem uel in
Abbreviated transcription (Latin):
nich alia contimio sequitur. ꝙͣ
hoc de archismagogi fiͥa. Sic enĩ
ipse contexit. ut ipse transitus in¬
dicet aꝑte hoc consequenter na¬
rari. Quod &e consoquenter factũ
est quandoquidem cum suꝑus
commemorasset que de panno
& de inno nouo iħs dixerit. cõ¬
tintio subiecit. Hec illo loquente
ad eos. ecce princeps imiis acces¬
sit. Ne ꝑ hoc hec ilo loquente ac¬
cessit. nichil aliud factorum dic¬
torumq enus interpositum est.
In narcatione autem marci patet
locus. ubi interpom alia potue¬
rint. ficut iam ostendimꝰ. Simiłr
&ꝰ lucas. cum post nartatum ap̃
gerasenos miracł̾m. transiit ad nar¬
randum de archismagogi filia. ñ
sic transit ut renitatur matħo qͥ
post illas de panno similitudines¬
strat dicendo. hec ollo loquente.:
Iste quippe cum terminasset qđ
apud gerasenos factum narraue¬
rat. hoc modo transit in alrud.
onmes expectantes cum. Et ecce
uir cui nomen iatrus.:⁊ ipse priu¬

Expanded text:
nihil aliud continuo sequitur quam nihil aliud continuo sequitur quam hoc de archisynagogi filia. sic enim ipse contexit, ut ipse transitus aperte indicet hoc consequenter narrari quod et consequenter factum est, quando quidem cum superius commemorasset quae de panno nouo et de uino nouo Iesus dixerit, continuo subiecit: haec illo loquente ad eos ecce princeps unus accessit. ac per hoc si haec illo loquente accessit, nihil aliud factorum dictorumque eius interpositum est. in narratione autem Marci patet locus, ubi interponi alia potuerint, sicut iam ostendimus. similiter et Lucas, cum post narratum aput Gerasenos miraculum transit ad narrandum de archisynagogi filia, non sic transit, ut renitatur Mattheo, qui post illas de panno et uino similitudinesstrat dicendo haec illo loquente. iste quippe, cum terminasset quod aput Gerasenos factum narrauerat, hoc modo transit in aliud: omnes exspectantes eum. et ecce uir, cui nomen Iahirus, et ipse prin
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Et surrexit puella. ⁊ eriit fa¬
ma hec in uniuersam t̾ram ilłã.
dicunt hoc ce aliĩ dno martus ce
lucas. s ab isto ordine iam recedt̃.
A libi enim hoc recordant᷑ atq in¬
serunt .i. eo loco ubi redit trans¬
fretando a regione gerasenorum.
post expulsa & inporcos demissa
demonia. Nam hoc marcus ita
conungit. post illud apud gera¬
seno factum. Et cum transcen¬
disset inquit iħs i naui ruriꝰ
rans freurm. comienit turba mł¬
ta ad ilum: ierat circa mare. Et
uenit quidam de archismagogis
tiomine iairus:i uidens eum ꝓci¬
adit ad pedes enis: ⁊ cet̾a. Acꝑ hoc
intelligendum est hoc quidende
archismagogi filia factum ẽẽ cũ¬
transcendisset iħs in naui turfus
trans fretum.s quanto post nõ
apparet. Hisi enim finsset inter¬
uallum. non eẽt quando fieret qͦ
modo narrauit matħs in comur¬
ino domis suȩ. T̃ amquam de alio
quippe narraint more euangłi¬
starum. quod de se ac domin fu¬
e gestum erat. Post quod facit̃

Expanded text:
xit puella. et exiit fama haec in uniuersam terram illam. dicunt hoc et alii duo, Marcus et Lucas, sed ab isto ordine iam recedunt. alibi enim hoc recordantur adque inserunt, id est eo loco, ubi redit transfretando a regione Gerasenorum post expulsa adque in porcos dimissa demonia. nam hoc Marcus ita coniungit post illud aput Gerasenos factum: et cum transcendisset, inquit. Iesus in naui rursus trans fretum, conuenit turba multa ad illum, et erat circa mare. et uenit quidam de archisynagogis, nomine Iahirus, et uidens eum procidit ad pedes eius, et cetera. ac per hoc intellegendum est hoc quidem de archisynagogi filia factum esse, cutranscendisset Iesus in naui rursus trans fretum, sed quanto post, non apparet. nisi enim fuisset interuallum, non esset quando fieret quod modo narrauit Mattheus in conuiuio domus suae; tamquam de alio quippe narrauit more euangelistarum quod de se ac domi suae gestum erat, post quod factum
Abbreviated transcription (Latin):
tum est ꝑ isaram ꝓħ̾am dicentẽ.
ꝗr cetera usq ad illua quiod anrt.
& in nomine caus g̃s p̾abunt.
Hoc solus iste commemorat. illi
ano ialia ꝑrererunt. Oramẽ
sane rei geste. andr̃ mareus aliquã¬
milum teninsse. qui dicit iłim co¬
gnita acuerfum se disposinone
macorim. sectssisse ad mare cum
aiscipłis fuis : ⁊ ad eum confluris¬
se turbas & sanasse eum pburi¬
mos. Unae antem ceꝑit in aliud
tre. non quod orame soqueretur.
inx apparet. utram nbi dicit cõ¬
uenisse ad eum rarbas. Potuit
erim hoc iam & alio tempore.
an ubi dicit ascendit in montem.
qd̾ & huicas indr commemorare
dicens. factum est antem millis
dieb exiit in montem orare.
Dicendo entm in illis dieb. sans
ostendit non coitamio facui¬

Expanded text:
tum est per Isaiam prophetam dicentem, et caetera, usque ad illud ubi ait. Et in nomine ejus gentes sperabunt . Hoc solus iste commemorat, illi duo in alia perrexerunt. Ordinem sane rei gestae videtur Marcus aliquantulum tenuisse, qui dicit Jesum cognita maligna adversum se dispositione Judaeorum, secessisse ad mare cum discipulis suis, et ad eum turbas confluxisse, et sanasse eum plurimos. unde autem coeperit in aliud ire, non quod ordine sequeretur, uix apparet, utrum ubi dicit conuenisse ad eum turbas -potuit enim hoc iam et alio tempore — an ubi dicit: ascendit in montem. quod et Lucas uidetur commemorare dicens: factum est autem in illis -diebus, exiit in montem orare; dicendo enim in illis diebus satis ostendit non continuo fac
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ex octasione illuis muti. subic̃
dictum de iħn quoa i bcelze¬
bub eiceret demonia s post ali¬
A quedam quedam que solus cõ¬
memorat. hoc quoq subnecut.
siue alio loco id recolens ⁊ adum¬
gens. siue aliquid p̃terimitens.
linde hunc ordinem pretermit¬
tens. Lucas autem pene tonde
uerbis hoc dicit quod maths.
&e quod digitum sĩ appellat.
spm̃ dĩ. ab eadem sentencia nõ
recedit. qum potius & aliquia
docet ut nouermis que mad¬
modum intelligamus uͥcunq
scop auarum legeriniis aigit̃
dĩ. In aliss antem que hic dic̃t¬

Expanded text:
 subjicit dictum de Jesu quod in Beelzebub ejiceret daemonia; sed post alia quaedam, quae solus commemorat, hoc quoque subnectit, sive alio loco id recolens et adjungens, sive aliquid praetermittens, et deinde ad hunc ordinem rediens . Lucas autem pene totideuerbis hoc dicit quod Mattheus, et quod digitum dei appellat spiritum dei, ab eadem sententia non recedit, quin potius et aliquid docet, ut nouerimus, quemadmodum intellegamus ubicumque scripturarum legerimus digitum dei. in aliis autem quae non
Abbreviated transcription (Latin):
cum ex alio euanglista non con¬
uenerit. alicmi corum hinc pinttẽ
c̃ẽ contrartum cum intelligere de¬
beat nerum alibi dici. quod rã
alibi dictum erat. Hec tantum
de dictis uerum enam de facts
obscrnari debere. Nich̃ enimi ꝓ¬
hibet hoc item iterum factu c¬
dere. Calumpniari antem enã¬
głio dum non cuałt sftmn factũ
quod interim fieri non potinsse
nemo conunicit. sacrilege uanita¬
ns est.
Et factum est cum cõ¬
summasset iħs preci¬
piens duodecim discipłis suis. trã-

Expanded text:
cum ex alio euangelista non concum ex alio euangelista non conuenerit, alicui eorum hinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat iterum alibi dici quod iam alibi dictum erat, nec tantum de dictis, uerum etiam de factis obseruari debere. nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere. calumniari autem euangelio, dum non credit iterum factum quod iterum fieri non potuisse nemo conuincit, sacrilegae uanitatis est. et factum est, cum consummasset Iesus praecipie
Abbreviated transcription (Latin):
titis. quid cos monet insi nõ
duppliciter s simplic̃r ambulate:
Ita dñm omina dixisse millomꝰ
dubitandum᷑: ⁊ parum ꝓprie.
partim figurate. s euanglistas a¬
lia istum. alia illum inscruisse
scriptis sins. Queilam uero cadẽ
uel duos uel tres corum quos li¬
bet. uel omnes quanios posins¬
se. nec sic tamen omma ẽe conscͥ¬
pta que ab illo sen dicta seu fa¬
cta sunt. Quisquis autem putat
non potiusse dñm in uno ser mo¬
ne quedam figurate quedam
proprie ponere. eloquia cetera
cius inspiciat. indebit quam ħ
temere atq merndite arbitretur.
Potest enim iste ur unum aliqͥd
dicam quod ammo interim oc¬
currat. q̃m monet ut non sciat
sinstra quod facit dext̾̃a:⁊ ipsas
elemosinas ⁊ qincquid illic aliu̾
preciptiu. figurate accipiendũ
putare. Sane rursus admoneo
qnod oportet meminisse lactorẽ.
ne tali admonitione sepissime
indigeat. alis atq alts sermonũ
suorum locis dñm iam multa
itarasse. que alibi dycerat. ne. fo¬
rte ipsorum locorum ordo eum

Expanded text:
et nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Ita dominum omnia dixisse nullo modo dubitandum est partim proprie, partim figurate, sed euangelistas alia istum, alia illam inseruisse scriptis suis, quaedam uero eadem uel duos uel tres eorum quoslibet uel omnes quattuor posuisse; nec sic tamen omnia esse conscripta, quae ab illo seu dicta seu facta sunt. quisquis autem putat non potuisse dominum in uno sermone quaedam figurate, quaedam proprie ponere eloquia, cetera eius inspiciat: uidebit quam hoc temere atque inerudite arbitretur. potest enim iste, ut unum aliquid dicam, quod animo interim occurrit, quoniam monet, ut non sciat sinistra quid faciat dextra, et ipsas elemosynas et quidquid illic aliud praecipit figurate accipiendum putare. Sane rursus admoneo, quod oportet meminisse lectorem, ne tali admonitione saepissime indigeat, aliis atque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse, quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum xp̃mait facium ex mu¬
liere. Hoc enim meluis intelligi¬
inus. quam ut illam dulocim an¬
norum iam nuptam uł iuirum
Et transeunte mã ihu.
secuti funt eum duo ce¬
ci clamantes ce dicentes. Miscrere
nr̃i fili dauid. ⁊ cetera usq ad il¬
lud ubi ant. Pharisei autem di¬
cebant. In principe demomor
eicit demones. Hoc de duob ce¬
¶s i de muto demonio solus ma¬
ħs ponit. Illi cum. ni cec de q¬
b cẽ alii narrant. non sint isti.
S tamen sumle factum est. ita
Ut si ipse maths non enam ilt¬
facti mennuisset. posset putari
memorat. ut si quando talra sin¬
ate meis contrarium quod sol
i non possit. occurrat non hoc
Eẽ facam. s aluad simile uelã¬
miłr factũ.
anẽ demaepꝰ nõ appa¬
ret ordo irrum gesta¬
rum. Nam post hoc
duo facta de aris & muto demo¬
nio ata seqratur. et cutuibat iłs
cuntaits omines c& castella docens

Expanded text:
ipsum Christum ait factum ex muipsum Christum ait factum ex muliere. hoc enim melius intellegimus, quam ut illam duodecim annorum iam nuptam uel uirum et transeunte inde Iesu secuti sunt eum duo caeci clamantes et dicentes: miserere nostri, fili Dauid, et cetera usque ad illud ubi ait: Pharisaei autem dicebant: in principe demoniorum eicit demones. hoc de duobus caecis et muto demonio solus Mattheus ponit. illi enim duo caeci, de quibus et alii narrant, non sunt isti, sed tamen simile factum est, ita ut, si ipse Mattheus non etiam ilfacti meminisset, posset putarimmemorat. Ut si quando talia sinatque in eisdem contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile uel similiter factum. Sane deinceps non apparet ordo rerum gestarum. nam post haec duo facta de caecis et muto demonio ita sequitur: et circuibat Iesus ciuitates omnes et castell
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem cui debent uerba ser¬
iire. nec mentiri quemquã si ali¬
is uerbis dixerit. quid ille uolue¬
rit cuius uerba non dicit. ne mi¬
seri aucupe suo cum apicib quo¬
daminodo lit̾arum putent ligã¬
dam ẽẽ ueritatem:i cum utiq ñ
in uerbis tantum. s enam ince¬
teris omnib signis ammorũ nõ
sit nisi ipse ammus inquirendꝰ.
Qd̃ autem nonnulli codices hñt
scd̾m matħm. non emim mortu¬
a est mulier s dormit. cum eã
marcus &e lucas duodecim anno¬
rũ puellam fuisse testentur. in¬
telligas hebrro more locutum ẽẽ
matłm. Nam &e aliis scriptura:¬
rum locis hoc muenit᷑. ñ eas tm̃
que uirum passe fuerant. s oĩo
feminas etiam intactas atq inte¬
gras mulieres appellari. sic̃ de ip¬
sa eua scriptum ẽ. formauit eã
in mulierem. Et illud in libro
numerorũ. ubi ibent᷑ custorliri
mulieres que nescierunt cubile
mascłi .i. uirgines ne interficiã¬
tur. Qua locutione etiam paulꝰ

Expanded text:
luntatem, cui debent uerba serluntatem, cui debent uerba seruire, nec mentiri quemquam, si aliis uerbis dixerit quid ille uoluerit cuius uerba non dicit, ne miseri aucupes uocum apicibus quodammodo litterarum putent ligandam esse ueritatem, cum utique non in uerbis tantum, sed etiam in ceteris omnibus signis animorum non sit nisi ipse animus inquirendus. Quod autem nonnulli codices habent secundum Mattheum: non enim mortua est mulier, sed dormit, cum eam Marcus et Lucas duodecim annorum puellam fuisse testentur. intellegas Hebraeo more locutum esse Mattheum. nam et aliis scripturarum locis hoc inuenitur non eas tantum quae uirum passae fuerant, sed omnino feminas etiam intactas adque integras mulieres appellari, sicut de ipsa Eua scriptum est: formauit eam in mulierem, et illud in libro Numerorum ubi iubentur custodiri mulieres, quae nescierunt cubile masculi, id est uirgines, ne interficiantur, qua locutione etiam Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
uel mortuam snscitaret. S cum
inilitinsset matħs totiumbrens¬
ter dicete. hoc insmuiauit patrẽ
rogantem chrisse. quod & ipsũ
certum est uoluisse.i xp̃m feci¬
sse. Sane si illi duo uel quisquã
eorum patrem ipsum cõmemora¬
sset dixisse quod sin domo ue¬
mentes dixerant. ut iam non¬
uexaretur iħs quod puella mor¬
tua fuisset repugnarent enis
cogitatiomi tierba que posuit
maths. Nunc nero & illud sins
mintiantib ꝓꝓhibentib ne iã
magister uertret. non leg̃r qd̃
ille consenserit: ac ꝑ hoc &e illd
quod ei dñs ait. noli timere. cre¬
de tantum & salua erit. non
diffidenter reprehendit. s cre¬
deutem robustiꝰ confirmauit.
T̾ał quippe millo fides erat. qͣ¬
lis & in illo qui ait. Credo dñe.
adnua incredulitatem mẽã.
Que cum ita sint. ꝑ hꝰmodi e¬
uangłistarum locunones uari¬
as s non contrarias. rem plane
utilissimam discimus ce̾ ꝑne¬
cessariam nicħ in cuiusq uer¬
bis nos debere inspicere. isi uo¬

Expanded text:
um instituisset Mattheus totum breuiter dicere, hoc insinuauit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est uoluisse et Christum fecisse. sane si illi duo uel quisquam eorum patrem ipsum commemorasset dixisse quod sui de domo uenientes dixerant, ut iam non conuexaretur Iesus, quod puella mortua fuisset, repugnarent eius cogitationi uerba. quae posuit Mattheus. nunc uero et illud suis nuntiantibus et prohibentibus. ne iam magister ueniret, non legitur, quod ille consenserit. ac per hoc et illud quod ei dominus ait: noli timere, crede tantum et salua erit, non diffidentem reprehendit. sed credentem robustius confirmauit. talis quippe in illo fides erat, qualis et in illo qui ait: credo, domine; adiuua incredulitatem meam. Quae cum ita sint, per huiusmodi euangelistarum locutiones uanas, sed non contrarias rem plane utilissimam discimus et pernecessariam, nihil in cuiusque uerbis nos debere inspicere nisi uo
Abbreviated transcription (Latin):
matħo non discrepat. nisi m noĩe
hominem unum uocari: Solet
item queri quomodo matħs &e lu¬
cas cominemoranerint dixisse do¬
minũ discipłis. ut nec inrgam fer¬
rent. cum dicat mairus. Qt pre
nisi uirgam:i sequatur etiam ip̃.
non peram. non panem. neq in
zona es. ut ostendat in eodem lo¬
co uersari narrationem suam. ĩ
quo & illorum qui dixerunt nec
uirgam ferendam. Qd̃ita solu̾t.
ut intelliganis sub alia significa¬
tione dictam uirgam que scđłm
marcum ferenda est:⁊ fub alia illã
que scdm mathm & lucam non
est ferenda. sic̃ sub alia significa¬
tione intelligit᷑ temptatio de qͣ
dictum est deus neminem temp¬
hecꝓbationis. Sicut niditiũ alr̾
accipr cie quo dictum ẽ. qui bñ
fecerunt in resurrectionẽ une.

Expanded text:
Mattheo non discrepat nisi in nomine Mattheo non discrepat nisi in nomine hominem unum uocari? Solet item quaeri, quomodo Mattheus et Lucas commemorauerint dixisse dominum discipulis, ut nec uirgam ferrent, cum dicat Marcus: et praenisi uirgam tantum, et sequatur etiam ipse: non peram, non panem, neque in zona aes, ut ostendat in eodem loco uersari narrationem suam, in quo et illorum qui dixerunt nec uirgam ferendam. quod ita soluitur, ut intellegamus sub alia significatione dictam uirgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae secundum Mattheum et Lucam non est ferenda, sicut sub alia significatione intellegitur temtatio, de qua dictum est: deus neminem temhaec probationis, sicut iudicium aliter accipitur, de quo dictum est: qui bene fecerunt, in resurr
Abbreviated transcription (Latin):
& dlabat illis potestatem sp̃irum
ĩmimdorum. Et cet̾a usq ad ilłd̃
nbi ait. excurite puluerem de pe¬
dib nt̃is. in testimonium illis.
S: ante quam hoc narraret mar¬
cus. prius post resucitatã filiam
archismagogi illud narrauit. iͥi
dñm in paia sua mirabautur
unde illi eẽt tanta sapiencia &
untutes cum eius cognationẽ
nosscnt. qd matħs post admo¬
intionem istam discipłorum &
post alia multa cõmemorat. Ita¬
q incertum ẽ. utrum hoc quod
agitur in ꝓp᷑atriam inatħs omis¬
fum reuocauerit. an marcus re¬
cordatum ante cepent. quisnã
eorum ordinem rei geste. ⁊ quis
recordationis sue temierit. Lu¬
cas autem continuo post resur¬
rectionem filie iarri subuigit
hunc locum de porestate &e ad¬
monitione discipłorum. tam bre¬
inter sane quam marcus. neq
ipse ita ut hoc sequi etiam in re¬
rum gestarum ordine appareat.
Innominib gͦ discipłorũ. lucas
qui eos alio nomine nominat c̃
prius eligintur in monte. a

Expanded text:
m spirituum inmundorum, et cetera usque ad illud ubi ait: excutite puluerem de pedibus uestris in testimonium illis. sed antequam hoc narraret Marcus, prius post resuscitatam filiam archisynagogi illud narrauit ubi dominum in patria sua mirabantur, unde illi esset tanta sapientia et uirtutes, cum eius cognationem nossent, quod Mattheus post admonitionem istam discipulorum et post alia multa commemorat. itaque incertum est, utrum hoc, quod agitur in eius patria, Mattheus omissum reuocauerit, an Marcus recordatum anteceperit, quisnam eorum ordinem rei gestae et quis recordationis suae tenuerit. Lucas autem continuo post resurrectionem filiae Iahiri subiungit hunc locum de potestate et admonitione discipulorum. tam breuiter sane quam Marcus, neque ipse ita, ut hoc sequi etiam in rerum gestarum ordine appareat. in nominibus ergo discipulorum Lucas, qui eos alio nomine nominat, cum prius eliguntur in monte, a
Abbreviated transcription (Latin):
uidens autem turbas miscins
est cis. quia erant uęrati ce iacẽ¬
tes sicut oues non habentts pa¬
storem. Tunc dicit discipłis sins.
Messis quidem multa. oparii a
pauci. Rogate eigo dnm̃ inessis.
ut ciciat oꝑarios i messem su¬
am. Et conuocanis duodecĩ dis¬
ciplis sins. dedit illis porestatẽ
ad ilbud ubi ait. amen dicouo¬
bis non ꝑdet mercedem fuã.
In hoc toto loco quem ninc cõ¬
memoramus multa monuit di¬
scipłos suos. s utrum eum m¬
&rdine matħs subiuprerit. an
ei ordo narrandi recordatio sua
fuerir sicut ficut scciptum est. nõ
apparet. Hunc locum indetur¬

Expanded text:
idens autem turbas, misertus est eis, quia erant vexati, et jacentes sicut oves non habentes pastorem. Tunc dicit discipulis suis.messis quidem multa, operarii autem pauci; rogate ergo dominum messis, ut eiciat operarios in messem suam. et conuocatis duodecim discipulis suis dedit illis potestatem ad illud ubi ait: amen dico uobis, non perdet mercedem suam. in hoc toto loco, quem nunc commemorauimus, multa monuit discipulos suos, sed utrum ex ordine Mattheus subiunxerit, an ei ordo narrandi recordatio sua fuerit, sicut dictum est, non apparet. hunc locum
Abbreviated transcription (Latin):
płis: tibi manserunt non mul¬
tis dieb. dicit eum demde ascẽ¬
disse ierłiuam. propter pascha.
Post hec uenisse inuideam t̾rã
ce discipłos eius:⁊ illiꝰ demorant
cum eis &e baptitantẽ. Ubi secutꝰ
ait. Erat autem &e iohannes ba¬
ptizans in ȩno uixta salun. quia
aque młte erant illic. ⁊ aduenie¬
bant &e baptizabantur. Nondũ
enim missus erar in carcerẽ ioħs.¬

Expanded text:
pulis, et ibi manserunt non mulpulis, et ibi manserunt non multis diebus, dicit eum deinde ascendisse Hierosolymam propter pascha, post haec uenisse in Iudaeam terram et discipulos eius et illic demoratum cum eis et baptizantem, ubi secutus ait: erat autem et Iohannes baptaquae multae erant illic, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus fuerat in carcerem Jo
Abbreviated transcription (Latin):
noli timere. ex hoc iam homineᷤ
eris capiens. simul eum iñ sub¬
ductis ad terram nauib secu¬
tos fuisse. Inde intelligendum
est hoc primo ẽẽ factum quod
lucas insimiat. nec tunc eos a do
petro
turus. Nam & post resurrectio
Qd ñ ita dictũ.ẽ. qi iam pisces nũ qͣm
tos. Dictum est gͦ cum demceps
capturus eẽt homines. non dictũ
est quod iam non eẽt capturus
pisces. Unde datur locus intelli
gere eos ad capturam piscium ex
more remeasse. ut postea fieret
quod matłis ⁊ martus narrãt. qñ
eos binos uocaiit.⁊ ipse iusfit. i
eum sequerẽtur. primo duobus
subductis ad teram nauib tanꝙͣ
cura redeundi. s ita eum secuti
sunt. tanquam uocantem ac nu¬
bentem ut entn sequerẽt᷑.
U Ud etiam requirendum est qͦ¬
modo ioħs euangłista ante qͣi
ioħ̃s baptista missus eẽt in carte¬
rem. dicit iħm isse in galileam.
Postea eni quam commemora¬
uit quod in canan galilce fecit¬
de aqua uinum. ⁊ descendit ca¬

Expanded text:
Noli timere, ex hoc jam homines Noli timere, ex hoc jam homines eris capiens , simul eum tamen, subductis ad terram navibus, secutos fuisse. Unde et intelligendum est, hoc primo esse factum, quod Lucas insinuat, Petro turus. Nam post resurectiod non ita dictum est, quasi iam pisces numquam tos. dictum est ergo, quod deinceps capturus esset homines; non dictum est, quod iam non esset capturus pisces. unde datur locus integere eos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Matthaeus et Marcus narrant, quando eos binos vocavit, et ipse jussit ut eum sequerentur; primo duobus subductis ad terram navibus tanquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt, tamquam uocantem ac iubentem, ut sequerentur.. Illud etiam requirendum est, quomodo Iohannes euangelista, antequam Iohannes baptista missus esset in carcerem, dicit legum isse in Galilaeam - posteaquam enim commemorauit, quod in Cana Galilde aqua vinum, et descendit c
Abbreviated transcription (Latin):
dentes magisterio enis ad regnũ
celorum erudiebantur. Ex quo¬
rum multitudine elegit .xii. qͦs
commemorat. Ipse quippe pari¬
lo post ait. Et descendens cum
illis. stetit in loco campestri:i tur¬
ba discipłorum eiꝰ. ⁊ multitudo co¬
piosa plebis. Non utiq diceret t᷑¬
bam discipłorum. homines. rii.
Alis quoq scripturarum locis ħ¬
andenter apparet. discipłos om̃s
appellatos qui ab eo discerent d
ad eternam initam ꝑtineret.
Queri autem potest quomͦ binoᷤͤᷤ
uocauerit de nanicłis piscatoreᷤ.
promo pettum & andream. de¬
inde ꝓgressus paululum alios
duos filios ⁊ ebedei ficut narrat
matħs & marcus. cum lucas di¬
cat ambas eorum nauicdas mag¬
na impletas illa captura piscmũ.
sotiosq petri commemoret ia¬
cobum & ioħannem filios ⁊e¬
bedei uocatos ad adiuuandũ c̃¬
retia plena extrahere non possẽt.
simulq miratos tantam młti¬
tudinem pisciũ que capta erat.
ꝗt cum pero tantum dixisset.

Expanded text:
edentes magisterio eius ad regnum edentes magisterio eius ad regnum caelorum erudiebantur. ex quorum multitudine elegit duodecim, cut Lucas commemorat. ipse quippe paulo post ait: et descendens cum illis stetit in loco campestri et turba discipulorum eius et multitudo copiosa plebis. non utique diceret turbam discipulorum homines duodecim. aliis quoque scripturarum locis huidenter apparet discipulos eius omnes appellatos qui ab eo discerent quod ad aeternam uitam pertineret. Quaeri autem potest, quomodo binos uocauerit de nauiculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde progressus paululum alios duos filios Zebedaei, sicut narrat Mattheus et Marcus, cum Lucas dicat ambas eorum nauiculas impletas magna illa captura piscium sociosque Petri commemoret Iacobum et Iohannem filios Zebedaei uocatos ad adiuuandum, cretia plena extrahere non possent, simulque miratos tantam multitudinem piscium quae capta erat, et eum Petro tantum dixisse:
Abbreviated transcription (Latin):
scipłi eiuis. An forte matħs quod
p̃termiserat recapitulauit. qura
non ait ipse. post hoc ambulãs
uurta mare galilee uidit auos
fres ĩ ceta. Froude sieri potest u ic udt
postea nartauerit non quod pꝰ¬
ea factum erat s quod prius p̃¬
termiserat. ut cum illo intelligã¬
tur uenisse capharnaũ qđ iohs
dicit & ipsum te matrẽ & disci
płos uenisse. anpocius alii disci¬
płi fuerunt sicut eum iam phili¬
pus saruebatur. quem sic uoca¬
nerat ut diceret ei sequere me.
Quo enim ordine uocati sunt
s nec ipsa uocatio commemorata
est ominum. s tantum philipi &e
petri & andree.⁊ filiorum ⁊ebeles
& matħi publicani qui etiam le¬
ui nocabatur. Singłatim tamẽ
ab eonomen & primis &e solus
petrus accepit. Nam filios ⁊ebecłi
non singłatim s simul ambos
appellauit filios tontrin. Sanie
ammaduertendum est quod scͥ¬
ptura euangłica ⁊ apłica non so¬
los cos duodocim appellat disci¬
płos cnus. s omnes qui meum cͤ¬

Expanded text:
scipuli eius. an forte Mattheus quod scipuli eius. an forte Mattheus quod praetermiserat recapitulauit, quia non ait ipse post hoc ambulans iuxta mare Galilaeae uidit duosfratres, et cetera? proinde fieri potest, ut postea narrauerit non quod postea factum erat, sed quod prius praetermiserat, ut cum illo intellegantur uenisse Capharnaum, quo Iohannes dicit et ipsum et matrem et discipulos eius uenisse. an potius alii discipuli fuerunt, sicut eum iam Philippus sequebatur, quem sic uocauerat, ut diceret ei: sequere me? quo enim ordine uocati. sintsed nec ipsa uocatio commemorata est omnium, sed tantum Philippi et Petri et Andreae et filiorum Zebedaei et Matthei publicani, qui etiam Leui uocabatur. singillatim tamen ab eo nomen et primus et solus Petrus accepit. nam filios Zebedaei non singillatim, sed simul ambos appellauit filios tonitrui. Sane animaduertendum est, quod scriptura euangelica et apostolica non solos illos duodecim appellat discipulos eius, sed omnes qui in eum cr
Abbreviated transcription (Latin):
ad nptias. Qm ntiq si timc
in eum crediderunt sicut pau¬
lopost dicit. mindum ciant dis¬
cipłi cum ad nuptias uocati st̃.
S illo more locutionis hocdictũ
est quo loquimur cum dicimꝰ
apłm paulum in tharsocificie
natum. Neq enim tunc iam e¬
rat apłs. Ita discipłos xp̃i inu¬
tatos ad nuptias cum auadimiꝰ
ñ iam discipłos. s qui fururi
erant discipłi intelligere debe¬
mus. Iam enm titiq discipli
ꝓp̃i erant quando ista natiata
atq conscripta sñt. ũt ideo
sic de illis locitus est tempor
p̃teritorum nartator. Quando
autem dicit idem ioħs. post hoc
descendit capharnaum ipse&
mater enis ⁊ fratres euis & disti¬
płi enis.i ibi manserunt ñ mul¬
tis dieb. Incertum est uirum
ram illi adheserant etiam petrꝰ
& andreas.⁊ filĩ ⁊ ebedei. Math̾s
euim primo narrat qđ uenerit
& habitauit in capharnaum. ce
postea quod eos de nanib piscan¬
tes uocauerit. Iste autem qđ cũ
illo in capharnaum ueneruit di¬

Expanded text:
ad nuptias. qui utique si tunc ad nuptias. qui utique si tunc in eum crediderunt, sicut paulo post dicit, nondum erant discipuli, cum ad nuptias uocati sunt. sed illo more locutionis hoc dictum est, quo loquimur, cum dicimus apostolum Paulum in Tarso Ciliciae natum, neque enim tunc iam erat apostolus. ita discipulos Christi inuitatos ad nuptias cum audimus, non iam discipulos, sed qui futuri erant discipuli intellegere debemus. iam enim utique discipuli Christi erant, quando ista narrata adque conscripta sunt, et ideo sic de illis locutus est temporum praeteritorum narrator. Quod autem dicit idem Iohannes: post hoc descendit Capharnaum ipse et mater eius et fratres eius et discipuli eius et ibi manserunt non multis diebus, incertum est, utrum iam illi adhaeserant etiam Petrus et Andreas et filii Zebedaei. Mattheus enim primo narrat, quod uenerit et habitauerit in Capharnaum, et postea, quod eos de nauibus piscantes uocauerit, iste autem, quod cum illo Capharnaum uenerint di