comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elos hic scos uiros significat. sicut et alibi
ipse dicturus est. Celi enarrant głam dei.
Quos aptissime cõmemorandos elegit. ut
amplius impioium elationẽ malitiamq
confunderet. Irridebit et subsannabit: et
his similia. ex nr̃o usu accipienda sunt. Ce¬
terum dñs nec plane ridet. nec uultu sub¬
sannat. s uirtute sua sꝑitalit̾ ꝑagit que¬
cũq disponit. Nex figura grece dicitur
methonemia latine transnominatio. qͦti¬
ens intellectũ rei diuersis modis uerbis
alienis ac translatitiis indicamꝰ. Iuste gͥ
prophã uideorum ꝑfidiã asserit irridendã.
qui falsos testes contra ueritatẽ adducere
temptauerunt. qui dñm gloriȩ erucifigẽ
maluert̃. qui resurrecturi omnipotentis
xp̃i stulte sepulchri receptacula signauer̃t.
Tante siquidẽ scelerum moles contra po¬
tentiam dñi dement̾ atq inanit̃ ꝓbant᷑¬
Gunc loquetur adeos in ira Iassumpt¬
sua: et in furore suo conturbabit eos. n a¬

Expanded text:
elos hic viros sanctos significat, sicut et ipse elos hic viros sanctos significat, sicut et ipse alibi dicturus est: Coeli enarrant gloriam Dei , quos aptissime commemorandos elegit, ut amplius impiorum elationem malitiamque confunderet. Irridebit et subsannabit, et his similia, ex nostro usu accipienda sunt. Caeterum Dominus nec splene ridet, nec vultu subsannat; sed virtute sua spiritualiter peragit quaecunque disponit. Haec figura Graece dicitur metonymia, Latine transnominatio, quoties intellectum rei diversis modis, verbis alienis ac translatitiis indicamus. Juste igitur propheta Judaeorum perfidiam asserit irridendam, qui falsos testes contra veritatem adducere tentaverunt, qui Dominum gloriae crucifigere maluerunt, qui resurrecturi omnipotentis Christi stulte sepulcri receptacula signaverunt. Tantae siquidem scelerum moles, contra potentiam Domini dementer atque inaniter probantunc loquetur ad eos in ira sua, et in furore suo conturbabit eos. S
Abbreviated transcription (Latin):
dum reges. interdum significat pͥncipes.
Princeps enĩ dictus. ẽ. quasi primatum ca¬
piens. Conuenerunt in unum. in unam
uoluntatẽ. non in unum cõuentum. Nã
diuersis conciliabulis hoc scelus leguntur
fuisse machinati. S ut intellige̾s inuriã
filii patrẽ posse respicere. utrumq posuit
erba sunt ista dementiũ uideorum :
Dicebant uincłã. quȩ potius peccata
soluebant. Sic enim putauert̃ se uincula
ista dirrumꝑe. si in p̃ceptorem legis ꝙ apoᷤ¬
tolos ipsius scelesta uoluntate prosilirent.
qui sub numero plurali dni regula ꝓha¬
sibi comparatione manserunt. qui non
proicunt uigum nisi prius eius uincula
dirrumperent. in totum uanissima uolunta¬
te decepti. Nam cũ iuigum dnĩ saluatoris
sit suaue & onus leue. dominationẽ eius gͣ¬
uissimã putauerunt. ita quod eos continere
ac regere poterat. hoc infeliciter abicere fes¬
tinabant. Qui habitat in celis irridebit
eps. et dñs subsannabit eos. mmm¬

Expanded text:
dum reges, interdum significat priores. dum reges, interdum significat priores. Princeps enim dictus est quasi prima capiens. Convenerunt in unum, in unam voluntatem, non in unum conventum: nam diversis conciliabulis hoc scelus leguntur fuisse machinati. Sed ut intelligeres injuriam Filii Patrem posse respicere, utrumque posuitrum. Verba sunt ista dementium Judaeorum. Dicebant vincula, quae potius peccata solvebant. Sic enim putaverunt se vincula ista disrumpere, si in praeceptorem legis et apostolos ipsius scelesta voluntate 17 prosilirent. qui sub numero plurali Domini regulasibi comparatione manserunt, qui non projiciunt jugum, nisi prius ejus vincula disruperint, in totum vanissima voluntate decepti. Nam cum jugum Domini Salvatoris sit suave, et onus ejus leve , dominationem ejus gravissimam putaverunt. Ita quod eos continere ac regere poterat, hoc infeliciter abjicere festinabant. Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos. Co
Abbreviated transcription (Latin):
Conuenerunt enĩ uiri in hac ciuitate ad¬
uersus scm̃ filium tuũ quẽ unxist hero¬
des et pilatus: cum nationib et poplĩ
isrł. Meditati sunt quoq in ania: quia
scripturas diuinas sine fructu intelligentiȩ
frequent᷑ iterabant. Prophetatũ est enim
in numeris locis de dnõ saluatore messiam
eẽ uenturum. quem illi maximo errore de¬
cepti ñ uenisse. sed adhuc uenturũ esse con¬
fidunt. Merito gͦ inania meditabantur.
qui eius aduentum fructuosum nequaquã
intelligere potuerunt. dstiterunt reges
terre & principes cõuenerunt in unũ adũ¬
dstiterunt non presentiam significat. s
uoluntatẽ. Nam in passione dnĩ. constat
coram reges omnimodo ñ fuisse. Reges aut̃
minũ necauit infantes. Alterum uͦ herodẽ
nepotem eius. qui pontio pilato in salua¬
toris nece consensit. Merito gͦ astitisse dic¬
ti sunt: qui sacrilegis mentib consentiẽ¬
tes. in uno scelere conuenerunt. Principes
autẽ de phariseis dicit. Sermo enĩ iste int̾¬

Expanded text:
Convenerunt enim vere in hac civitate adversus sanctum Filium tuum, quem unxisti, Herodes et Pilatus cum nationibus et populis Israel . Meditati sunt quoque inania, quia Scripturas divinas sine fructu intelligentiae frequenter iterabant. Prophetatum est enim in innumeris locis de Domino Salvatore Messiam esse venturum, quem illi maximo errore decepti non venisse, sed adhuc venturum esse confidunt. Merito ergo inania meditabantur qui ejus adventum fructuosum nequaquam intelligere potuerunt. Vers. 2. Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum adveAstiterunt, non praesentiam significat, sed voluntatem. Nam passionem Domini constat coram regibus omnimodo non fuisse. Reges autemminum necavit infantes; alterum vero Herodem nepotem ejus, qui Pontio Pilato in Salvatoris nece consensit. Merito ergo astitisse dicti sunt, qui sacrilegis mentibus consentientes in uno scelere convenerunt. Principes autem de Pharisaeis dicit. Sermo enim iste inter
Abbreviated transcription (Latin):
te patrũ breui satisfactione concludimꝰ.
Audiamus ergo beatũ & doctissimum
augustinũ in euangłiste iohannis expo¬
sitione dicentem. Agnoseamꝰ geminam
substantiã xp̃i. diuinam scilicet ꝗͦ equał
ẽ patri. humanam qua maior est pater.
Utrumq autẽ simul ñ duo. sed unus ẽ
xp̃c. ne sit quaternitas non trinitas ds̃.
caro. qua ueritate recognita: cõpetenter
mortiferos uitamus erroree. diuisio pͥs.
uatuor menbris psalmi huius species
decora formata ẽ. In primo loquitur
propħa de uideis propter passionẽ xpisti:
Secunda uerba sunt dementium uideoꝵ.
Tercio dicta sunt dñi saluatoris. de omĩ¬
potenti regno. & de inenarrabili genera¬
tioẽ sua. quantum potest paruitas hu¬
mana recipere. Quarto loquitur propheta
cõmonens popłos ut ad fidem xp̃ianam
agnita dnĩ maiestate conueniant. Scien¬
tes de uia iusta se eẽ perituros. nisi appre¬
henderint religionis catholice uerissimã

Expanded text:
te Patrum brevi satisfactione concludimus. te Patrum brevi satisfactione concludimus. Audiamus ergo beatum ac doctissimum Augustinum in evangelistae Joannis expositione dicentem : Agnoscamus geminam substantiam Christi, divinam scilicet, qua aequalis est Patri; humanam, qua major est Pater; utrumque autem simul, non duo, sed unus est Christus, ne sit quaternitas, non Trinitas Deus;caro. Qua veritate recognita, competenter mortiferos vitamus errores. Divisio psalmi. Quatuor membris psalmi hujus species decora formata est. propheta de Judaeis, propter passionem Christi. Secundo verba sunt de mendacio judicum. Tertio dicta sunt Domini Salvatoris de omnipotenti regno et de inenarrabili generatione sua, quantum potest parvitas humana recipere. Quarto propheta loquitur commonens populos ut ad fidem Christianam, agnita Domini majestate, conveniant: scientes de via justa se esse perituros, nisi apprehenderint religionis catholicae verissimam
Abbreviated transcription (Latin):
recipit ista diuisio. nunc de uerbis ipsius p̃s¬
tante duõ disseramus. Psalmus ẽ hẏmnus
alicuius metri lege cõpositus. qui ad simi¬
litudinẽ predicti organi supernã nob̃ cog¬
noscitur indicare uirtutẽ. Dauid autem
quaius conditor huius umuersi oꝑis inspi¬
ratione diuina eẽ uideatur. certis tamen
locis congruent̾ apponitur. S qm̃ interp̃¬
tatio nominum quead modum prefati su¬
mꝰ res nob̾ secretiores indicare monstratur.
sicut interpretes hebreorũ nominũ tradẽ
maluert̃. dauid significat manu fortis si¬
ue desiderabilis. Qđ nulli potest aptius
cõuenire: quã omĩpotenti xpõ qui ẽ ue¬
raciter fortissimus. et summo desiderio re¬
quirendꝰ. Qua propt̃ dauid hoc intelligen¬
dus est dñs xp̃s. de cuius passione loquit
propha. Et ipse dns sua uerba dicturus
ẽ. quod in subsequentib psalmis creber¬
rime repꝑitur. ut in appellatioẽ dauid
quẽ oportet omnia ueracit̾ fixeq credere
nominis ipsius diffinitionem. auctorita¬

Expanded text:
receperit ista divisio, nunc de verbis ipsius, praestante Domino, disseramus. Psalmus est hymnus alicujus metri lege compositus, qui ad similitudinem praedicti organi supernam nobis cognoscitur indicare virtutem. David autem, quamvis conditor hujus universi operis inspiratione divina esse videatur, certis tamen locis congruenter apponitur. Sed quoniam interpretatio nominum, quemadmodum praefati sumus, res nobis secretiores indicare monstratur, sicut interpretes Hebraeorum nominum tradere maluerunt: David significat manu fortis, sive desiderabilis, quod nulli potest aptius convenire quam omnipotenti Christo, qui est veraciter fortissimus, et summo desiderio requirendus; quapropter David hic intelligendus est Dominus Christus, de cujus passione loquitur propheta: et ipse Dominus sua verba dicturus est; quod in subsequentibus psalmis creberrime reperitur, ut in appellatione David quem oportet omnia veraciter fixeque credere, nominis ipsius definitionem auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
das: non uidetur esse contrarium. Dicitur
enĩ in primo psalmo positum. S qui per
inscriptionẽ tituli primus habendus ẽ. est
enim ipse atq ĩdem scd̃s in ordine: primꝰ
in titulo. Quo exemplo quã plurima die¬
ta sunt. que cum sibi ad litteram discre¬
pent. diligentiꝰ inquisita unum ẽẽ mons¬
trantur: ut ẽ. de conconcordia euangłiorũ
Campus latissimus ille. Qua propter eccłia¬
rum cunctarũ probabili usu receptum ẽ:
ut hinc magis incipiat exordiũ titulorũ.
qñ inchoat abincrepatione uideorum U
ideo consequens fuit habere causam titu¬
lũ suũ. qm̃ a pͥore textu noscit᷑ segregata.
Se quoniam dictum ẽ. quare titulum

Expanded text:
das, non videtur esse contrarium. Dicitur enim in primo psalmo positum, sed qui per inscriptionem tituli primus habendus est; est enim ipse 16 atque idem secundus in ordine, primus in titulo. Quo exemplo quamplurima dicta sunt, quae cum sibi ad litteram discrepent, diligentius inquisita, unum esse monstrantur, ut est de concordia Evangeliorum campus ille latissimus. Quapropter Ecclesiarum cunctarum probabili usu receptum est, ut hinc magis incipiat exordium titulorum, quando inchoat ab increpatione Judaeorum. Et ideo consequens fuit habere causam titulum suum, quoniam a priore textu noscitur segregata. Sed quoniam dictum est quare titulum
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatissimũ xp̃ianim
beata positum. quanto desidio głosam
incarnationẽ dñi sustinebat. & hinc aduer¬
tamꝰ quale munus inde suscepimus quod
regem potentem & scm̃ propħam tanto stu¬
dio conspicẽ uoluisse sentimus. S año sup¬
plicandum est: ne diabolo tradat sub deser¬
tione demptandos. & tali beneficio nos reddat
indignos: ut cui ille adhuc uenturũ deuo¬
tissime famulabat᷑. nos ei qui iam uenit fi¬
numerus apłorum nos recolere quantitatem.
qͥ doctrina ꝑfectissima mandatorũ. & dnm̃
supra om̃ia dilexerunt. & proximos eadem
in se caritate complexi sunt. Ut merito hic
psalmꝰ talia nobrs sacram̃ta concesserit. qui
apłorum noscitur numero consecratus. Duo¬
decim quoq tͥbus hebreorũ popłm constat ẽẽ
diuisum. duodecim &iam sedes in uidicio
uenturo dñs promittit aplĩs. duodecĩ quoq
m̃sibus anmis ipse partitus ẽ. S & alia mul¬
ta huiꝰ modi diligens lector inuenies. ut hc̃
calculum multis mẏsteriis refertum eẽ cog

Expanded text:
illuminatissimum Christianbeata positum, quanto desiderio gloriosam incarnationem Domini sustinebat; et hinc advertamus quale munus inde suscepimus, quod regem potentem, et sanctum prophetam tanto studio conspicere voluisse sentimus. Sed Domino supplicandum est, ne diabolo tradat sub desertione tentandos, et tali beneficio nos reddat indignos; ut cui ille adhuc venturo devotissime famulabatur, nos ei, qui jam venit, finumerus apostolorum nos recolere quantitatem, qui doctrina perfectissima mandatorum, et Dominum supra omnia dilexerunt, et proximos eadem ut se charitate complexi sunt; ut merito hic psalmus talia nobis sacramenta concesserit, qui apostolorum noscitur numero consecratus. In duodecim quoque tribus Hebraeorum populum constat esse divisum. Duodecim etiam sedes in judicio venturo Dominus promittit apostolis. Duodecim quoque mensibus annus ipse partitus est. Sed et alia hujusmodi plura diligens lector invenies, ut hunc calculum multis mysteriis refertum esse cog
Abbreviated transcription (Latin):
impii. in futurum autẽ sola exultabit sẽꝑ¬
eccłia Et inhabitabis in eis. & głabunt᷑
inte omnes qui diligunt nomen tuum.
De suꝑiore uersu pendet ista sententia.
que tangi quidẽ potest. s ad liqͥdum ñ ua¬
let explanari. Nã si queras quȩ sit illa pol¬
licitatio quã suꝑius dixit in et̾num exul¬
tabunt: audi dictum breuit᷑. Et in habita¬
bis in eis. Omagna & in effabilis largitas
donatoris. Ed simile potest dari quã ubi
cognoscitur rerum dñs ipse concedi. Nam
quilibet munificꝰ donat illa quȩ possidet
ds̃. qui est in effabile bonum se largitur
in premio. E̾ quid iam potest eẽ simile.
quã cum nos bonorum omĩum ceꝑte aue¬
tor implere: Tłabuntur dixit. qui effectu
ꝑfruuntur optato. In te. quia tues ꝓmissa
illis hereditas. Et idõ in eternũ exultabt̃.
quia de eterno domino gloriabintur.
Om̃s qui diligunt nomen tuũ. signifi¬
cat in illa patria felici om̃s quidem dnĩ

Expanded text:
impii; in futuro autem sola exsultabit seimpii; in futuro autem sola exsultabit seers. 15. Inhabitabis in eis. Et gloriabuntur in te omnes qui diligunt nomen tuum. De superiori versu pendet ista sententia, quae tangi quidem potest, sed ad liquidum non valet explanari. Nam si quaeras quae sit ista pollicitatio quam superius dixit: in aeternum exsultabunt? audi dictum breviter: et inhabitabis in eis. O magna et ineffabilis largitas donatoris! Quid simile potest dari, quod ibi cognoscitur rerum Dominus ipse concedi? Nam quilibet munificus donat illa quae possidet; Deus autem, qui est ineffabile bonum, se largitur in praemio. Et quid tam potest esse simile quam cum nos bonorum omnium coeperit auctor implere? Gloriabuntur, dixit: quia effectu perfruuntur optato. In te: quia tu es promissa illis haereditas; et ideo in aeternum exsultabunt, quia de aeterno Domino gloriabuntur. Omnes qui diligunt nomen tuum. Significat in illa patria felici, omnes quidem Domini
Abbreviated transcription (Latin):
quia iã temeraria uoluntate decepti. iii¬
debantur. sibi bonis om̃ib intromissi. Ex¬
pulsos enĩ illos dicimꝰ. qui de loco aliquo
interiori iactantur. Exacerbauert̃ enim
egroti mali medicũ bonum. qui remedia sa¬
lutis sue insanabili duritia respuert̃. Itabũt.
Et letentur om̃s qui spant in te. in et̾uum exul
Iost quã impiorum debitas retͥbutiones asse¬
fuit. nunc eccłia redit ad scõs. quorum cõ¬
g̃gatione beata dinoscitur. ne sileret bono¬
rum p̃mia quȩ nouerat esse uentura. Con¬
sidera quod ea quȩ in capite uersus suppli¬
cans petit. sequenti parte eadem promittit.
ne putaretur ambiguũ quod certissime sꝑa¬
batur eẽ uenturum. Et ne crederetur tem¬
ꝑalis esse letitia dictum ẽ. in eternum. ubi
gaudii nullus est finis. dum continue ꝑ¬
cepta p̾mia possidentur. Intuere qͦd in eter¬
num exultare dic̃ sꝑantes. in dño. quoniam
in ista temꝑalitate gaudere uidentur et

Expanded text:
quia jam temeraria voluntate decepti, viquia jam temeraria voluntate decepti, videbantur sibi bonis omnibus intromissi. Expulsos enim illos dicimus, qui de loco aliquo interiore jactantur. Exacerbaverunt enim egroti mali medicum bonum, qui remedia salutis suae insensibili duritia respuerunt. Vers. 14. Et laetentur omnes qui sperant in te: in aeternum exsulostquam impiorum debitas retributiones asseruit, nunc Ecclesia redit ad sanctos, quorum congregatione beata dignoscitur: ne sileret bonorum praemia quae noverat esse ventura. Considera quod ea quae in capite versus supplicans petit, sequenti parte eadem promittit: ne putaretur ambiguum quod certissime sperabatur esse venturum. Et ne crederetur temporalis esse laetitia, dictum est: in aeternum: ubi gaudii nullus est finis, dum continue percepta praemia possidentur. Intuere quod in aeternum exsultare dicit sperantes in Domino, quoniam in ista temporalitate gaudere videntur et
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicit. Linguis suis dolose agebant.
Trequent̾ enim dolos tantum loquimur.ꝙ
habere non probantur effectũ. Shic ut
grauiora peccata monstraret. addidit age¬
bant: ut malitia ñ solum in linguis s eciã
in actu execrabili esse probaretur.
udica illos ds̃. decidant a cogitationibꝰ suis.
Iophetie mos ẽ futura predicere. Non
enim maledictionis uoto talia optauit ex¬
clesia. cũ ipsi probat᷑ addi. quicqͥd bonorũ
numõ uidetur adquiri. S necesse erat
de ꝑtinacib et prescitis dicere. qͦs uoue¬
rat dnm̃ posse dampnare. Decidant a co¬
gitationib sus. cum se uiderint adipisci.
qͦd credebant posse promereri. Decidẽ enĩ
tum unusquisq adiuinitate repellitur.
quantũ eius peccata cumulant᷑. Quanti¬
Itas enim delicti mensura repudii. ẽ. dum
tantum ab illo reus longior redditur qͣn¬
tum numeroso cͥmine dilatatur. Expelle.
propt̃ cogitationes presumptas dicitur.

Expanded text:
quod dixit: linguis suis dolose agebant. quod dixit: linguis suis dolose agebant. Frequenter enim dolos tantum loquuntur, et habere non probantur effectum; sed hic ut graviora peccata monstraret, addidit, Agebant, ut malitia non solum in linguis, sed etiam in actu exsecrabili esse probaretur.udica illos, Deus. Decidant a cogitationibus suis. Prophetiae mos est futura praedicere. Non enim maledictionis voto talia optavit Ecclesia, cum ipsi probetur addi, quidquid bonorum numero videtur acquiri. Sed necesse erat de pertinacibus et praescitis dicere, quos noverat Dominum posse damnare. Decidant a cogitationibus suis, cum se non viderint adipisci, quod credebant posse promereri. Decidere enimtum unusquisque a Divinitate repellitur, quantum ejus peccata cumulantur. Quantitas enim delicti mensura repudii est: dum tantum ab illo reus longior redditur, quantum numeroso crimine dilatatur. Expelle, propter cogitationes praesumptas, dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
ter quos in dñi iusticia se petit esse dirigẽ¬
dum. quia predicationib eiꝰ non credit
aduersitas. Dirige in conspectu tuo uiam
meã. Idest uitam meã ꝑduc ad tue seren.¬
tatis aspectum. Non enim nr̃a facultate ad
eum ꝑuenire possumus. qui tortuosis sẽꝑ
beatorũ eius munere possit adipisci. nũc
humanaᷤ cognoscitur increpare fallacias.
ut ostendat obstinationes ꝑtinatiũ hereti¬
corum ñ posse ad talia p̃mia ꝑuenire. que
siuis fidelib dũs preparauit. Recte enim
dicitur in ore ipsorum non esse ueritatẽ:
quorum cor uanitas possidebat. Lingua enĩ
sequitur mentis arbitrium. imꝑio que cor¬
dis eius mobilitas naturali ordine famu¬
linguis suis dolosae agebant.i
Ier figuram parabole nimis cõpetens fac¬
ła probatur allusio. Sepulchrum enĩ mor¬
tui guitur ẽ mentientis. quando exitiabi¬
lem sibi uanitatẽ in faucib reuoluit: que
malum mortis infligit. Bene autẽ patens.

Expanded text:
ter quos in Domini justitia se petit esse dirigenter quos in Domini justitia se petit esse dirigendam, quia praedicationibus ejus non credit adversitas. Dirige in conspectu tuo viam meam, id est, vitam meam perduc ad tuae serenitatis aspectum. Non enim nostra facultate ad eum pervenire possumus, qui tortuosis semper beatorum ejus munere possit adipisci, nunc humanas cognoscitur increpare fallacias, ut ostendat obstinationes pertinacium haereticorum non posse ad talia praemia pervenire, quae suis fidelibus Dominus praeparavit. Recte enim dicitur: in ore ipsorum non esse veritatem, quorum cor vanitas possidebat. Lingua enim sequitur mentis arbitrium, imperioque cordis ejus mobilitas naturali ordine famulinguis suis dolose agebant. Per figuram parabolen nimis competens facta probatur allusio. Sepulcrum enim mortui, guttur est mentientis, quando exitiabilem sibi vanitatem in faucibus revolvit, quae malum mortis infligit. Bene autem addidit,
Abbreviated transcription (Latin):
a sacramentis uacare predictum est. Templum
scm̃ corpus est dnĩ saluatoris. quod uire adorat
ȩcclĩa. ꝑ quod meruit esse reuerenda. Sic enĩ
ipse de suo corpore dixit. Destriuite templũ
hoc: & intriduo edificabo illud. Sequit᷑. In
timore tuo. Ut cordis conpunctionem decla¬
rar&. timoris intulit mentionẽ. quia tunc
fides solida ẽ. quando amori casto formido
nẽ suã dixit matutinis temporibꝰ audien¬
dam. peccatorũ quoq cõmemorans exitia¬
bilem repulsam. hinc scdam ingreditur sec¬
tionem: postulans dũm ut iam adet̾na gau¬
dia deducatur. quȩ hic diuersis fatigabat᷑
angustiis. Ait enĩ. In tua iusticia. Id ẽ dum
confitentib parcis seq penitendo damp¬
nantes equissima potentia tue pietatis ab¬
soluis. Nam qui abicit rebelles. iustum est
ut uelit reciꝑe supplicanteᷤ. Propt̾ inimi¬
coᷤ meos. Idẽ. propt hereticos et paganos.
Unus enim prauo dognate contrarius:
alter non credendo semꝑ aduersus ẽ. Prop¬

Expanded text:
a sacramentis vacare praedictum est. Templum sanctum, corpus est Domini Salvatoris, quod jure adorat Ecclesia, per quod meruit esse reverenda; sic enim ipse de suo corpore dixit: Destruite templum hoc, et in triduo aedificabo illud . Sequitur: in timore tuo. Ut cordis compunctionem declararet, timoris intulit mentionem: quia tunc fides solida est, quando amori casto formido nem suam dixit matutinis temporibus audiendam, peccatorum quoque commemorans exitiabilem repulsam, hinc secundam ingreditur sectionem, postulans Dominum ut jam ad aeterna gaudia deducatur, quia hic diversis fatigabatur angustiis. Ait enim: in tua justitia, id est, dum confitentibus parcis, seque poenitendo damnantes, aequissima potentia tuae pietatis absolvis. Nam qui abjicit rebelles, justum est ut velit recipere supplicantes. Propter inimicos meos, id est propter haereticos et paganos. Unus enim pravo dogmate contrarius, alter non credendo semper adversus est. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
ex dĩ eius in corde ipsius. & ñ supplan¬
tabuntur gressus eꝰ.Tides quemad¬
modũ nobis ꝑfectio future beatitudinis
indicatur. ut nichil aliud homo in corde
recipiat nͥ uoluntatem dĩ. qua beatꝰ ef¬
ficitur. ꝑ quam ad tantum culmen ascẽ¬
dit. cui gratias indesinenter acturus est:
Dei eius significat qui eum de mundi is¬
tꝰ clade liberauit. Noc enĩ pronomen gͣ
tiam indicat dñi saluatoris. Nam cũ
sit om̃ium ds. ipsius proprie dicitur qͦ
liberare dignatur. Cum dic̃ in corde iphꝰ.
sensum bĩtudinis uniu̾sum tali bono
significat eẽ completum. Huiꝰ itaq
glsus supplantare nemo p̃ualebit. qñ
iam & originale peccatum desinet. & dia¬
bolus decipiendi licentiã non habebit. Sup¬
plantare enĩ dicinius. plantis foueas pre¬
tendere. ne possit incedens firmum rep¬
perire uestigium. Hoc ibi nullatenus
coustat eẽ fatiendum. ubi secura & ęt̃na
sunt om̃ia. sicut & in quinquagesimo
quinto psalmo dicturꝰ.ẽ. Quoniam eri¬

Expanded text:
ex Dei ejus in corde ipsius, et non supplantabuntur gressus ejus. Vides quemadmodum nobis perfectio futurae beatitudinis indicatur; ut nihil aliud homo in corde recipiat nisi voluntatem Dei, qua beatus efficitur, per quam ad tantum culmen ascendit, cui gratias indesinenter acturus est. Dei ejus significat qui eum de mundi istius clade liberavit. Hoc enim pronomen ejus gratiam indicat Domini Salvatoris. Nam cum sit omnium Deus, ipsius proprie dicitur quem liberare dignatur. Cum dicit, in corde ipsius, sensum beati universum tali bono significat esse completum. Hujus itaque gressus supplantare nemo praevalebit, quando jam et originale peccatum desinet, et diabolus decipiendi licentiam non habebit. Supplantare enim dicimus plantis foveas praetendere, ne possit incedens firmum reperire vestigium. Hoc ibi nullatenus constat esse faciendum, ubi secura et aeterna sunt omnia; sicut in quinquagesimo quinto psalmo dicturus est: Quoniam eri
Abbreviated transcription (Latin):
in omĩb grãs agens. pauꝑtatem sibi datam
diuitias putat. Dolores quoq ipsos & calam¬
tates amplectitur: qui spe futuri premii cõ¬
tra ipsas quoq mortes patientia interuenzen¬
te confligit. E utende qͦd dicit miseretus.
& cõmodat. Hoc &e adelemosinas pertinet
largiendas. ubi prius misericordia p̃cedit. et
post humanitas benigna subsequitur. Ee
considera qm̃ ꝑ figuram diaferesis ꝑ quam
fit differentia ꝑsonarum inter iustum & im¬
pium: contrariã sibi distantiam facit. nina
maledicentes autem illi disperibunt
icut suꝑuis ꝑfiguram diaferesis per¬
catorñ ⁊ iustorum uoluntatẽ diuiste

Expanded text:
in omnibus gratias agens, paupertatem sibi datam in omnibus gratias agens, paupertatem sibi datam divitias putat, dolores quoque ipsos et calamitates amplectitur, qui spe futuri praemii contra ipsas quoque mortes patientia interveniente confligit. Et intende quod dicit, miseretur et commodat, hoc ad eleemosynas pertinet largiendas, ubi prius misericordia praecedit, et post humanitas benigna subsequitur. Et considera quoniam per figuram diaphoresis, per quam fit differentia personarum, inter justum et impium contrariam sibi distantiam facit. Vers.maledicentes autem illum disperient. Sicut superius per figuram diaphoresim, peccatorum et ju
Abbreviated transcription (Latin):
residua esse noscatur. Nam sicit iste dẽ flãmis
egrediens ꝑ aera extollitur sinib conglobatis:
& quantomagis aitiꝰ euolat. tanto celeriꝰ eua¬
nescit: sic & peccata tenebrosa & leuia. qͣnto
se amplius erigunt: tanto uelocius dissipan¬
tur. Qd autẽ ait deficientes deficient: argu¬
mentum. ẽ. quod dicitur a coniugatis. Nec
enim uerba ex se ipsis nascuntur. & orta ab
uno sib consona similitudine diriuantur.
utuatur peccator & ñ soluet. uistus aũ
miseretur & cõmodat. ¶Nytuatur
pecc̃or. quando dĩ uerbum audit: & non
illud suis oꝑibus representat. Hoc ẽ. enim nõ
soluere: uissa minime diuinitatis implere.
Mutuatur etiã. quando dĩ beneficia diu̾sa
suscipit: & nullam grãrum restituit actio¬
nẽ. S econtra proteruus & tamqũa nicbil
acceꝑit: semꝑ ingratus ẽ. Iusti uero: causa
diuersa ẽ. Nami quaniuis hic pauca suscipi¬
at. pia deuotione plura restitu&. largient᷑

Expanded text:
residua esse noscatur. Nam sicut iste de flammis residua esse noscatur. Nam sicut iste de flammis egrediens per aera extollitur sinibus conglobatis, et quanto magis altius evolat, tanto citius evanescit, sic peccata tenebrosa et levia, quanto se amplius erigunt, tanto velocius dissipantur. Quod autem ait, deficientes deficient, argumentum est quod dicitur a conjugatis. Haec enim verba ex seipsis nascuntur, et orta ab uno sibi consona similitudine derivantur.tur peccator et non solvet; justus autem miseretur et commodat. Mutuatur peccator, quando verbum Dei audit, et non illud suis operibus repraesentat. Hoc est enim non solvere, jussa minime Divinitatis implere. Mutuatur etiam quando Dei beneficia diversa suscipit, et nullam gratiarum restituit actionem; sed contra protervus, et tanquam nihil acceperit, semper ingratus est. Justi vero causa diversa est; nam quamvis hic pauca suscipiat, pia devotione plura restituit: largienti
Abbreviated transcription (Latin):
subsequitur. Dicit enim: qm̃ peccatores
peribunt. Et it̾m̃. Inimici autem dñi mox¬
ut honorificati fuerint: deficient. Quȩ fi¬
gura dicitur epexergasia: quotiens uni
cause duas probationes apponimꝰ. In illo
siquidem iudicio ꝑibunt pecõres. quos ci¬
bo sꝑitali minime constat eẽ completos.
Nam hie a semet ipsis satiati: & locupleces
estimabuntur. quorum om̃ino ierunia et
uanis. ẽ. quamius copiosa satietas: iudei¬
cce que usq adhoc ꝑdicit ut pereant.R
nota quia peccatores perituros eẽ confir¬
mat: idẽ in illa iudicatione dampnandõ.
Nam inuenies impios qui pene toto tem
pore uite suȩ mundanis delectationibus
ꝑfruuntur. Cur gͦ dic̃ mox: Qm̃ qui rui¬
nosam attitudinem ascendit. statim aueri:¬
tate cadit. Qͥa tunc incipit perire. cum
nititur ruitura conscendere. Befitientes
eñ poterant & alit̃ deficere: & indicium
eorum aliquod fortasse remanera. Aadid̾
tamquã fumus. ut nulla pars actuũ eoꝵ

Expanded text:
subsequitur. Dicit enim: Quoniam peccatores subsequitur. Dicit enim: Quoniam peccatores peribunt; et iterum: inimici vero Domini mox honorificati fuerint, deficient. Quae figura dicitur epexergasia, quoties uni causae duas probationes apponimus. In illo siquidem judicio peribunt peccatores, quos cibo spirituali minime constat esse completos. Nam hic a semetipsis satiati et locupletes aestimantur, quorum omnino jejuna et inanis est, quamvis copiosa satietas, videlicet quae usque ad hoc perducit ut pereant. Et nota quia peccatores perituros esse confirmat, id est, in illa judicatione damnandos. Nam invenies impios, qui pene toto vitae suae tempore mundanis delectationibus perfruuntur. Cur ergo dicit, mox? Quoniam qui ruinosam altitudinem ascendit, statim a veritate cadit: quia tunc incipit perire, cum nititur ruitura conscendere. Deficientes enim, poterant et aliter deficere; ut indicium eorum aliquod fortasse remaneret. Addidit, tanquam fumus; ut nulla pars actuum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
on confundentur in tpr malo: & in
diebus famis saturabunt᷑. alum
tempus significat. diem iudicii᷑. quañdo
omis caro sollicita actuum suorũ retriby¬
tionem compensationẽq formidat: sicut
alibi dic̃. In die mala liberabit eum dñs.
In isto gͦ tempore ñ confundent immacu¬
lati: quib ꝑ grãm satisfactionis peccata
dimissa sunt. Sequitur & in dieb faniis sa¬
turabuntur. Dies famis. tempus buꝰ mũdi
significat: quando beati esuriunt & siti¬
unt iuisticiã. Nam ui resurrectione iustis
non famis est tempus. s bonorum om̃ium
et̾na satietas. Ergo in hoc mundo ubi pos¬
sunt esurire uel querere iusticiam. satura
sas: quib epulis fideles satiat xp̃ianos. La¬
propt̾ deuotis promittitur ꝑfecta securi¬
tas. ut in futuro iudicio ñ erubescant. &
in hoc mundo cõpetentia dona ꝑcipiant.
dñi ut honorificati fuerint & exal¬
tati: deficientes ut fumus deficient.
onsiderandum ẽ. quia in hoc u̾su
una probatione proposita: mox alia

Expanded text:
on confundentur in tempore malo, et in diebus famis saturabuntur. Malum tempus significat diem judicii, quando omnis caro sollicita actuum suorum retributionem compensationemque formidat, sicut alibi dicit: In die mala liberabit eum Dominus . In isto ergo tempore non confundentur immaculati, quibus per gratiam satisfactionis peccata dimissa sunt. Sequitur, et in diebus famis saturabuntur. Dies famis, tempus hujus mundi significant, quando beati esuriunt et sitiunt justitiam . Nam in resurrectione justis non est tempus famis, sed bonorum omnium aeterna satietas. Ergo in hoc mundo, ubi justi possunt esurire, vel quaerere justitiam, saturabsas, quibus epulis fideles satiat Christianos. Quapropter devotis promittitur perfecta securitas, ut in futuro judicio non erubescant, et in hoc mundo competentia dona percipiantDomini mox honorificati fuerint et exaltati, deficientes, ut fumus deficient. Considerandum est quia in hoc versu una probatione posita, mox alia
Abbreviated transcription (Latin):
qui axp̃o semꝑ consueuit acciꝑe. Seqͥt᷑.
& semen eius in benedictione erit. dimm¬
lis ẽ & iste locus suꝑiorib Nam si semel
uelis filios intellig̾e. multi sc̃ĩ filios ge¬
nuerunt. luxuriosos & impios. S sem̃
dic̃ oꝑam. que ab homine dono suꝑno
uelut frumentale semen asꝑgitur. Hec
recipitur in benedictone. quia semina¬
ta. est. in bona uoluntate. Nam sem̃¬

Expanded text:
qui a Christo semper consuevit accipere. Sequitur, qui a Christo semper consuevit accipere. Sequitur, et semen ejus in benedictione erit. Similis est et iste locus superioribus. Nam si semen velis filios intelligere, multi sancti filios genuerunt luxuriosos et impios. Sed semen dicit operam, quae ab homine dono superno velut frumentale semen aspergitur. Haec recipitur in benedictione, quia seminata est in bona voluntate. Nam sem
Abbreviated transcription (Latin):
iusti pane ñ indig&. hoc ẽ. uerbo dei quo
satiatur : quo reficitur. quo intus reuera
uiuit & pascit᷑. Sic fiet. ut concordantia
Tota die dic̃. toto tempore uitȩ suȩ.n
Dies enim singulari numero frequent
pontur. ut totius uite tempora declaren¬
tur. Quale . ẽ. illud primi psalmi. & in le¬
ge eiꝰ meditabitur die ac nocte. Ita sit:
ut cum pauca dicimꝰ plurima sentiamꝰ.
manum. Ipsa est enim ꝑfecta elemosina.
que ase prius inchoat. & sic ad alteriꝰ uiua¬
mina uenire festinat. Siue magis cõmo¬
dare illum dicamꝰ sꝑitalia bona. quȩ af¬
aluenter dĩ possidet pauꝑ. Commodat
plane iustus unde omĩno diues est.
de doctrina. de pietate. de iusticia. de
patientia. ceterisq bonis. quib fruit᷑
mens illa sanctissima. S ne crederes
iustum int̾dum uelle mutari. posuit
tota die. O diuitie inestimabiles. quȩ in
tota uita copiosam suam affluentissime
larguntur. Merito non deficit dare.

Expanded text:
justi pane non indiget, hoc est verbo Dei quo justi pane non indiget, hoc est verbo Dei quo satiatur, quo reficitur, quo intus revera vivit et pascitur. Sic fiet ut concordantia Tota die dicit, toto tempore vitae suae. Dies enim singulari numero frequenter apponitur, ut totius vitae tempora declarentur: quale est illud primi psalmi, et in lege ejus meditabitur die ac nocte . Ita fit ut, cum pauca dicimus, plurima sentiamus.manum. Ipsa est enim perfecta eleemosyna, quae prius a se inchoat, et sic ad alterius juvamina venire festinat. Sive magis illum commodare dicamus spiritualia bona, quae affluenter Dei possidet pauper. Commodat plane justus, unde omnino dives est, de doctrina, de pietate, de justitia, de patientia, caeterisque bonis, quibus perfruitur mens illa sanctissima. Sed ne crederes justum interdum velle mutuari, posuit tota die. O divitiae inaestimabiles, quae in tota vita copiam suam affluentissime largiuntur! Merito non deficit dare,
Abbreviated transcription (Latin):
& ȩuanglista ioh̃s in epistola sua sic ait.¬
filioli noĩtissima hora ẽ. S per hec tem¬
currit. iustum se dicit non uidisse de re-¬
lictũ. Ita fit: ut longum tempꝰ ꝑ eccłiȩ
uerba designatum ẽẽ uideatur. Quid
ꝗͥ dicimꝰ de ullis iustis qui in latronum ma
contrarietatis euadamus. iustus derelictꝰ
non ẽ. s spiritalib bonis non temporalibꝰ
ut putatur auxiliis. Quib tunc p̃mia
reuera collata sunt: quando tormenta sclĩ
suꝑare potuerunt. ipso testante. Beati qui
si ad litteram accipias: ne hoc poterit con¬
stare qͦd dicitur. Legimus enim famis cau¬
sa abraham. ysaac. & iacob mutasse pro¬
iuncias. nde dubium ñ est eguisse pane:
quos propter penuriã loci exteras. constat
appetisse regiones. S redeamus ad interio¬
rem hominẽ.: & uera nobis sententia salu¬
tarit̾ apparebit. Semen uniuscuiusq ho¬
minis oꝑam ẽẽ diximus quã seminat &
metit. siue bonam siue malam. Ergo oꝑa

Expanded text:
et evangelista Joannes in Epistola sua sic aiet evangelista Joannes in Epistola sua sic aiFilioli, novissima hora est . Sed per haec temcurrit, justum se non dicit vidisse derelictum. Ita fit ut longum tempus per Ecclesiae verba designatum esse videatur. Quid igitur dicimus de illis justis qui in latronum mancontrarietatis evadamus, justus derelictus non est, sed spiritualibus bonis, non temporalibus, ut putatur, auxiliis: quibus tunc praemia revera collata sunt, quando tormenta saeculi superare potuerunt, ipso testante: Beati qui si ad litteram accipias, nec hoc poterit constare quod dicitur: legimus enim famis causa Abraham, Isaac, et Jacob mutasse provincias; unde dubium non est eguisse pane, quos propter penuriam loci constat exteras expetiisse regiones. Sed redeamus ad interiorem hominem, et vera nobis sententia salutariter apparebit. Semen uniuscujusque hominis operam esse diximus, quam seminat et metit, sive bonam, sive malam. Ergo opera
Abbreviated transcription (Latin):
nib pecc̃orum: in casu aspero. qui frequent̃
scĩs diabolo insidiante contigit. S ut tibi
satis facere uidearis. considera quia cum in
eodem uersu dicat cecidĩt: quod ad pedes res¬
picit. subiungit firmandam manũ caden¬
tis: cuius magis debuit confortare uestigium.
ut post lapsum surgere ualuisset. Unde eui¬
denter apparet cadere istud eẽ in impiorum
incidere dicionem. Manum quippe huuis:
idest consiliũ oꝑationemq confirmat. Nec
turbari potest captus: qui aduersa scłi huiꝰ
t̃ciam sectionem. ubi si unum hominẽ loqͥ
putes. breue & angustum tempus ostendit᷑.:
nec dei laudib omnzno sufficiens. s magis
introductȩ uox credatur eccłie: quȩ abini¬
tio scħ usq ad finem ueram nobis probat
ẽẽ sententiam. Iumor fuit quando initia
legis in ipso prochoplasto primeua suscepit
Senuit. id est ad honorabiliorem uenge
etatẽ: quando nouissimis temp̃orib susci¬
pere meruit dñm redemptorem. Nam

Expanded text:
nibus peccatorum, in casu aspero, qui frequenter nibus peccatorum, in casu aspero, qui frequenter sanctis diabolo insidiante contingit. Sed ut tibi satisfacere videaris, considera quia cum in eodem versu dicat, ceciderit, quod ad pedes respicit, subjungit firmandam manum cadentis, cujus magis debuit confortare vestigium, ut post lapsum surgere valuisset. Unde evidenter apparet cadere istud, esse in impiorum incidere ditionem. Manum quippe hujus, id est consilium operationemque confirmat; nec turbari potest captus, qui adversa saeculi hujus tertiam sectionem: ubi si unum hominem loqui putes, breve et angustum tempus ostenditur, nec Dei laudibus omnino sufficiens; sed 125 magis introductae vox credatur Ecclesiae, quae ab initio saeculi usque ad finem, veram nobis probat esse sententiam. Juvenior fuit, quando initia legis in ipso protoplasto primaeva suscepit. Senuit, id est ad honorabiliorem venit aetatem, quando novissimis temporibus suscipere meruit Dominum Redemptorem. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
gruera. Nam qui benedicent dñm:. idest
qu in om̃ib grãs referunt &⁊ eius midsa
custoditint. terrani illam uiuentium accipient
possidendam. De qua & alius psalmus dic̃. Por¬
tio mea dne: in terra uiuentium. Maledicen¬
tes autem &e blasphem uel dei legib in obedi¬
entes: ab illa patria submouentur. Non quia
ips non erunt quos penalis flamina torque¬
bit: sed quoniã aiustorum promissa beatitu¬
enim gessus: ꝑse tortuosi semꝑ & praui ft̃.
Quippe qui mniquitatib concepti: & in de¬
lictis progeniti sumus. s tunc a patre lum¬
nũ diriginzur: qñ fidei regulam in qua gͣ¬
diamur accipimus. Diligim᷑ eum plane sñ
errorib ambulamꝰ. S quo nos ducit ista
curecto: uidelic& ut ad ꝑfectam fidem et
ad ecerna p̃mia ueniamus. Uerum iste xͥa¬
nus qui iam corde directus fuerat. uĩa dñi
cupiet nimis: idest ipsum dñm saluatorem
supra om̃ia plus amabit. qui uere nr̃. est.
intelligas. quia iustum dixit s in ma¬

Expanded text:
nt Dominum, id est qui in omnibus gratias referunt, et ejus mandata custodiunt, terram illam viventium accipient possidendam, de qua et alius psalmus dicit: Portio mea in terra viventium . Maledicentes autem et blasphemi, vel Dei legibus inobedientes, ab illa patria submoventur; non quia ipsi non erunt, quos poenalis flamma torquebit, sed quoniam a justorum promissa beatitugressus per se tortuosi semper et pravi sunt, quippe qui in iniquitatibus concepti, et in delictis progeniti sumus; sed tunc a Patre luminum dirigimur, quando fidei regulam in qua gradiamur accipimus. Dirigimur plane, cum sine erroribus ambulamus. Sed quo nos ducit ista directio? Videlicet ut ad perfectam fidem et aeterna praemia veniamus. Verum iste Christianus qui jam corde directus fuerat, viam Domini cupiet nimis, id est ipsum Dominum Salvatorem supra omnia plus amabit, qui vere nostra estintelligas, quia justum dixit, sed in ma
Abbreviated transcription (Latin):
mordent potius quã deuorant. conpim¬
gunt quam ꝑcutiunt: affligunt quã
minuunt. Illa enim tribulatio que in
die iudicii impiis uenit. mala: quia
ecerna. Tristis. quia cruciat. Sehemenꝰ:
quia districta ẽ. In hoc gͦ tempore tri¬
bulationis protector est. dñs: quia ex
ipsa eripit uistos. Et adiuuabit
in hoc mundo efficaciter adiuuat.¬
Adiuuat. quando colluctatione contra¬
ria fatigantur. Liberat enĩ dum fidem
ipsorum non sinit praua suasione per¬
uerti. Eripiet apeccatorib utiq amũ¬
di istius contrarietate seruat illesos. Ad¬
dit quoq causam liberationis. qm̃ spe¬
rauert̃ in eum. Non quia ñ peccaue¬
runt: s qm̾ sp̃em suam in dñi pietate
posuerunt. Qd potest etiã & ad ulud
iudiciũ trahi: quando scĩs suis ȩcerna
p̃mia prestare dignabitur.
Conclus.

Expanded text:
mordent potius quam devorant, compunmordent potius quam devorant, compungunt quam percutiunt, affligunt quam imminuunt. Illa vero tribulatio quae in die judicii impiis venit, mala, quia aeterna; tristis, quia cruciat; vehemens, quia districta est. In hoc ergo tempore tribulationis protector est Dominus: quia ex ipsa eripit justos. Vers. 42. Et hoc mundo efficaciter adjuvat, quando colluctatione contraria fatigantur. Liberat enim, dum fidem ipsorum non sinit prava suasione perverti. Eripiet a peccatoribus, utique a mundi istius contrarietate servat illaesos. Addidit quoque causam liberationis: quoniam speraverunt in eum, non quia non peccaverunt, sed quoniam spem suam in Domini pietate posuerunt. Quod potest etiam et ad illud judicium trahi, quando sanctis suis aeterna praemia praestare dignabitur. Conclus
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum. quamꝰ iustus uir in hoc mũdo
post obitum derelinquet. dum de accuũ
suorum probitate laudatur. Quod utiq
martẏrib contigit. qui pro ueritatis
testimonio felices animas reddiderunt.
Noc mereri impii uullatenus possunt.
qui nullũ uestigium dignum memo¬
riȩ sue derelinquunt. qm̃ suꝑueniente
interitu eoꝵ falsa laus & fragilis uita dis¬
cã eccłia redit ad solitas consolati¬
ones. ne tantum putaretur austera.
si et bone promissionis gaudia ñ habera.¬
Pollicitatio firma ÷ custodia fortis iustorũ.
salutem adño non ab aliqua potestate ue¬
nire cõmemorat. Quo loco alterius psal¬
m sensus ille dicendus ẽ. Si ambulem ĩ
medio umbre mortis: non timebo mala
qm̃ tu mecum es. Sequitur. & prodector
eorum ẽ. in tempores tribulationis. Tem¬
pus quidem tͥbulationis duplex ẽ: sed
longe dissimile. Nam & hic tribulatio¬
nes temporales sunt: quas tamen dñs a
fidelibꝰ suis ex toto non amou&. que

Expanded text:
bonorum, quam justus vir in hoc mundo bonorum, quam justus vir in hoc mundo post obitum derelinquit, dum de actuum suorum probitate laudatur. Quod utique martyribus contigit, qui pro veritatis testimonio felices animas reddiderunt. Hoc mereri impii nullatenus possunt, qui nullum vestigium dignum memoriae suae derelinquunt: quoniam superveniente interitu eorum falsa laus et fragilis vita disSancta Ecclesia redit ad solitas consolationes, ne putaretur austera, si et bonae promissionis gaudia non haberPollicitatio firma, custodia fortis, justorum salutem a Domino, non ab alia potestate venire commemorat. Quo loco alterius psalmi sensus dicendus est: Si ambulem in medio umbrae mortis, non timebo mala, quoniam tu mecum es. Sequitur, et protector eorum est in tempore tribulationis . Tempus quidem tribulationis duplex est, sed longe dissimile. Nam et hic tribulationes temporales sunt, quas tamen Dominus a fidelibus suis ex toto non amovet; quae
Abbreviated transcription (Latin):
custodit. Dicit etiam & uide equitatem:
aĩ uidelic&. Nam que sit equitas. conseqͣnt̃
exponit. Nit enim. Qm̃ sunt reliquie hõs
pacifico. Intendamus quem admodum hẽ
sermonem intelligere debeamꝰ. Reliquie
sunt homini pacifico. quando spes eius
añi remuneratione ꝑagitur. Reliquũ
enim. ẽ. ut post hanc uitam eterne bĩ¬
tuainis premia consequatur. Sunt gͦ
reliquie pacificorum. quando spem cer¬
tissimam tunc habere incipiunt. cum
ad ꝑcipienda dñi dona ꝑueniunt. Paci¬
sicus autem dicitur. qui in hoc mundo
inter discordantes pacem facit. studioq
mansuetudinis nec ip̃se indecoris certa¬
minib implicatur. Et nota quia in
beatorum loco ponitur. cu hec uirtus
dispibunt. simul reliquie impioꝵ ꝑibẽ.
ententiȩ dautur apte disparib nã
sicut iusti post hanc uitam spe ma¬
xia gratulantur. ita iniusti finita
luce dispereunt. Siue ut quidam uo¬
lunt. reliquiȩ significant memoriam

Expanded text:
custodit. Dicit etiam, et vide aequitatem, custodit. Dicit etiam, et vide aequitatem, Dei videlicet. Nam quae sit aequitas consequenter exponit; ait enim, quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Intendamus quemadmodum hunc sermonem intelligere debeamus: reliquiae sunt homini pacifico, quando spes ejus Domini remuneratione peragitur. Reliquum est enim, ut post hanc vitam aeternae beatitudinis praemia consequatur. Sunt ergo reliquiae pacificorum, quando spem certissimam tunc habere incipiunt, cum ad percipienda Domini dona perveniunt. Pacificus autem dicitur, qui in hoc mundo inter discordantes pacem facit, studioque mansuetudinis nec ipse indecoris certaminibus implicatur. Et nota quia in beatorum loco ponitur, cui haec virtus disperibunt simul: reliquiae impiorum peribunt. Sententiae dantur aptae disparibus. Nam sicut justi post hanc vitam spe maxima gratulantur, ita injusti finita luce dispereunt. Sive ut quidam volunt reliquiae significant memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
tisima. potentem iam non uidet. pecc̃oiẽ.
quando infirma uidet omĩa. de quibus
glãtur humanitas. Quesiui enim dicit
hoc est. in memoriã reduxi. quia tc̃ uist
recordantur maxime peccatoruni. quando
miseratione dñ in melius inimutantur.
dolentes quia miseri ab eis malis actibꝰ seg̃¬
gant᷑. Locus enim peccatorum mundus iste
dinoscitur. in quo & scelera ꝑficiunt. & fu¬
gitura felicitate cumulant᷑. S utiq locus
iste tiine eorum prosꝑitate dissoluitur. qñ
totius orbis corruptibilis gła terininatur.
Ustodi ueritatem & uide equitatẽ: qm̃
sunt reliquie homini pacifico
nos precipit custodire u̾itatem. admonet
ne in mundanis rebus curam habere debe¬
amꝰ. Custodire enimͣ solet nisi qui semꝑ
assiduus ẽ. qui hoc eogitat hoc loquitur.
hoc recractat. nulloq momento abea sol¬
licitudine segregat᷑. d quȩ ẽ. ista ueritas.
Utiq ds qui dixit. Ego sum ueritas. E
si dm̃ custodias. ille te sine dubitatione

Expanded text:
otentem jam non videt peccatorem, quando infirma videt omnia de quibus gloriatur humanitas. Quaesivi enim dicit, hoc est in memoriam reduxi: quia tunc justi recordantur maxime peccatorum, quando miseratione Domini in melius immutantur: dolentes quia miseri ab eis malis actibus segregantur. Locus enim peccatorum mundus iste dignoscitur, in quo et scelera perficiunt, et fugitiva felicitate cumulantur. Sed utique locus iste cum eorum prosperitate dissolvitur, quando totius orbis corruptibilis gloria terminatur.ustodi veritatem et vide aequitatem, quoniam sunt reliquiae homini pacifico. Dum nos praecipit custodire veritatem, admonet ne in mundanis rebus curam habere debeamus. Custodire enim solet, nonnisi qui semper assiduus est, qui hoc cogitat, hoc loquitur, hoc retractat, nulloque momento ab ea sollicitudine segregatur. Sed quae est ista veritas? utique Deus, qui dixit, Ego sum veritas . Ergo si Deum custodias, ille te sine dubitatione
Abbreviated transcription (Latin):
ruma monstraretur. Hoc etiã de diabolo
intelligi fas .ẽ. De quo iohel propt̃a testatur
aicens. Et eum qui ab aquilone ẽ sugabo
a uobis. & eiciã in terram sitientem & deser¬
tam. & ext̾minabo faciem eꝰ in mare illud
pͥmum. & posteriora eus in mare nouissi¬
num. Grãs agimus dñe dispositionibus
tuis. Nam quid iste liber faceret qͥ mundũ

Expanded text:
ruina monstretur. Hoc etiam de diabolo ruina monstretur. Hoc etiam de diabolo intelligi fas est, de quo Joel propheta testatur dicens: Et eum qui ab Aquilone est, effugabo a vobis, et ejiciam in terra sitienti et deserta; et exterminabo faciem ejus in mare illud primum, et posteriora ejus in mare novissimum . Gratias agimus, Domine, dispositionibus tuis. Nam quid iste liber faceret, qui mundum