comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ iestimate. quanto nobis sit petrus apłs honore re¬
uerendꝰ: cuiꝰ sententiã in t̾ras ꝓlatã. sempit̾ni iudicis
equitas ñ repellit. Et ideo diligent̃ intendite que sit
eius magnituto: cui dũ claues regni cõmittunt᷑ et̾ni:
hor hodie concursu letissimo excolit roma martiriũ: ÷
quoꝵ dioũ impia ꝑsecuta ẽ sanguinẽ. eoꝵ nẽ peculia¬
ni deuata patrocinio gloriat᷑. Eco .unͭͣ. Sermo b̃i maximi. ep̃i.
catissimoꝵ apłoꝵ passio frẽs. quoꝵ hodie natalem
sollẽpnit̾ celebramꝰ: cunctis ẽ ueneranda credentib: qͥ
ꝓ iusticie pietatisq plenitudine. saluator mundi huma¬
no generi ⁊ patres ẽẽ dedit ⁊ iudices. Quante aũ integͥ¬
tatis qnͣteue pietatis fuerit: hinc uł maxime ꝓuiden¬
dũ ẽ: qd̾ ille eas ad emendationẽ corrupti scłi. ⁊ mini¬
steriũ sue uoluntatis elegit. quẽ ñ fallebat electio. yo¬
cauit nãq petrũ opib pauperẽ. oꝑe piscatorẽ: qͥ a õ¬

Expanded text:
sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloapostolorum passio, fratres, quorum hodie natalem solemniter celebramus, cunctis est honoranda credentibus, quos pro justitiae pietatisque plenitudine Salvator mundi humano generi et patres esse dedit et judices. Quantae autem integritatis, quantaeve pietatis fuerint hinc vel maxime pervidendum est, quod ille eos ad emendationem corrupti saeculi, et ministerium suae voluntatis elegit, quem non fallebat electio. Vocavit namque Petrum opibus pauperem, opere piscatorem; qui a con
Abbreviated transcription (Latin):
cgunt᷑. intellectũ alicuiꝰ mistice significationis exculpere.
quasi de abstrũsis fauoꝵ cellis mella ꝓducimꝰ: uł xp̃i
discipulos imnitantes. spicas manib cõfrigamꝰ: ut ad lo
altitudo ẽ. Qͥd enĩ in hoc mundo altius celo: Qͥs uͦ aso
dit: Quia nemo ascendit in celũ. nͥ qui de celo descendi
filius hoĩs qͥ ẽ in celo. Qm̃nius ⁊ infine cũ uenerit. ⁊n
om̃s sua m̃bra collegerit. ac leuauerit in celũ. etiã tũc
solus ascendet: qͥa caput cũ corꝑe suo unꝰ ẽ xp̃e. Nũe¬

Expanded text:
cit, intellectum alicujus mysticae significationis exsculpere, quasi de abstrusis favorum cellis mella producimus: vel Christi discipulos imitantes, spicas manibus confricamus ; ut ad altitudo est: quid enim in hoc mundo altius coelo? Quis vero ndit? Quia nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo . Quamvis et in fine cum venerit, et nos omnes sua membra collegerit, ac levaverit in coelum, etiam tunc solus ascendet: quia caput cum corpore suo unus e
Abbreviated transcription (Latin):
deo sermone cõscͥptũ ad latinũ stilũ trahã: librũ utiq to¬
bie quẽ hebrei de cathalogo diuinarũ scͥpturarũ secantes:
his que agiographa memorãt manciparũt. feci satis desi¬
derio ur̃o: ñ tñ meo studio. Arguũt enĩ nos hebreoꝵ stu¬
dia: ⁊ imputant nob̾ contra suũ canonẽ latinis aurib
ista tͣnͣsferre. S meliꝰ esse urdicans phariseoꝵ displicere iu¬
dicio. ⁊ ep̃õꝵ iussionibꝰ deseriure: institi ut potui. Et qͥa
uicina ẽ chaldeoꝵ lingua sermoni hebraico: utriusq lin¬
gue ꝑitissimũ loquacẽ reperiens. unius diei laborẽ arri¬
piu: ⁊ quicqͥd ille mͥ hebraicis u̾bis exp̃ssit: hoc ego accito
notario sermonib latinis exposui. Orationib urĩs merce¬
dẽ huiꝰ oꝑis cõpensabo: cũ gratũ uob̾ didicero me quod
iubere estis dignati cõplesse. Explicit p̃fatio.

Expanded text:
ptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista tdicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse. INCIPIT LI
Abbreviated transcription (Latin):
ad eũ locũ ubi ante finem uoluminis scriptũ ẽ. iccirco ipse
me rep̃hendo. ⁊ ago penttentiã in fauilla ⁊ cinere: exame¬
tri u̾sus sunt. dactilo spondeoq currentes. ⁊ ꝓpt̾ lingule
idioma. crebro recipientes ⁊ alios pedes: non earũdẽ silla¬
barũ. s eorũdẽ tempoꝵ. Int̾dũ quoq rithinꝰ ipse dulcis
i tinnulus fertur. numeri lege resolutꝰ: qđ metͥci magis
sĩplex lector intelligunt. A supͣdicto aũ u̾su usq ad finẽ
libri: paruũ comina qd̃ remanet ꝓsa oratione cõtexitur
Qd̃ si cui uidet᷑ incredulũ metro scilicet esse apd̃ hebreos:

Expanded text:
oluminis scriptum est: Idcirco ipse oluminis scriptum est: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui
Abbreviated transcription (Latin):
corro susq liber feditatẽ sui publice legentib p̃beat. Hec
aũ tnsiatio nullũ de uet̾ib sequit᷑ int̃p̃tẽ: s ex ipso hebra¬
ico arabicoq sermone. ⁊ int̾lũ syro nc̃ uerba nc̃ sensus. ñc
simul utrũq resonabit. Oblicus enĩ etiã apud hebreos tot
liber fertur ⁊ lubricus ⁊ qd̃ grece rethores uocant. Nxy¬
uelis anguillã aut murenulã strictis teuere manib: qͣnͣ¬
to fortius presseris. tanto citius elabitur. Memini me ob
intelligentiã huiꝰ uoluminis liddeũ quendã p̃ceptorẽ qui
apud hebreos pͥmꝰ haberi putabat᷑. ñ paruis redemisse nũ¬
mis: cuius doctrina an aliqͥd ꝓfecerĩ nescio: hoc unũ scio
ñ potuisse me int̃p̃tari nͥ qd̃ ante intellexeram. Apͥncipio
itaq uoluminis usq ad uerba iob. apito hebreos prosa
oratio ẽ. Porro a u̾bis iob in quib ait. ꝑeat dies in qua
natus sum. et nox in qua dictũ ẽ conceptus ẽ homo. usꝙ

Expanded text:
er, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhetores vocant, velis anguillam, aut murenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanintelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A principio itaque voluminis, usque ad verba Job, apud Hebraeos prosa oratio est. Porro a verbis Job, in quibus ait, Pereat dies, in qua natus sum, et nox, in qua dictum est, conceptus e
Abbreviated transcription (Latin):
ut uulgo aiunt litteris onera magis exarata qͣm cõdi
tã pulchros codices quã emendatos. Utraq sane editio
⁊ septuaginta iuxta grecos. ⁊ mea iuxta hebreos: ĩ latinũ
ineo labore tñsiata ẽ. Eligat unusqͥsq qd̾ uult: ⁊ studio¬

Expanded text:
ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codiceut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codicetam pulchros codices, quam emendatos. Utraque editio, et Septuaginta juxta Graecos, et mea juxta Hebraeos, in Latinum meo labore translata e
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptoꝵ uicio deprauata. manifestiora nr̃a int̃p̃tatione
fierẽt: qui ⁊ hebreũ sermonẽ ex parte didicimꝰ: ⁊ in lati¬
no pene ab ipsis cunabulis int̾ gramaticos ⁊ rechores ⁊
philosophos detriti sumꝰ. Qoͦ si apud grecos post septua¬
ginta editionẽ. iã xp̃i euangłio choruscante. iuideus aqͥla
⁊ simmacus ac theodotion iudaizantes. heretici sũt re¬
cepti: qͥ multa mysteria saluatoris subdola int̃p̃tatione
celarunt.⁊ tam̃ in ti a fi a uyc habentur apud eccłias.
i explanantur ab eccłiasticis uiris: qͣntomagis ego xp̃ia¬
nus de parentib xpͣianis natꝰ. ⁊ uecillũ crucis ĩ mea
fronte portans. ciuius studiũ fuit omissa repetere. ⁊ de¬
prauata corrigere. ⁊ sacram̃ta ecclie puro ac ficleli aꝑire
sermone: uł a fastidiosis uł a malignis lectorib ñ debeo
reꝓbari: habeant. qͥ uolunt ueteres libras uł ĩ menbra¬
uis purpureis auro argentoq descriptos: uł uncialib

Expanded text:
ata, manifestiora nostra interpretatione fierent, qui et Hebraeum sermonem ex parte didicimus, et in Latino pene ab ipsius incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, et Symmachus ac Theodotion judaizantes haeretici sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris, subdola interpretatione celarunt, et tamen in Hexaplis habentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis viris: quanto magis ego Christianus, de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignint qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus,
Abbreviated transcription (Latin):
runt ⁊ ñ uidert̃ bonũ. ꝑ tnsiert̃ qͣsi naues poma portantes
sicut aqͥla uolans ad escã. Cũ dixero neqͣqͣm ita loqͣr: com¬
muto faciẽ meã ⁊ dolore torqueor uerebar omĩa oꝑa mea:
sciẽs qd̃ ñ parceres delinquenti. Si aũ ⁊ sic ĩpius sũ. quare
frustra laboraui: Si lotus fuero qͣsi aqͥs niuis. ⁊ fulserit ue¬
lut mundissime manus mee: tam̃ sordib ĩtingues me:

Expanded text:
bonum. Pertransierunt quasi naves poma portantes, sicut aquila volans ad escam. Cum dixero: Nequaquam ita loquar: commuto faciem meam, et dolore torqueor. Verebar omnia opera mea, sciens quod non parceres delinquenti. Si autem et sic impius sum, quare frustra laboravi? Si lotus fuero quasi aquis nivis, et fulserint velut mu
Abbreviated transcription (Latin):
spexerint: ñ eosde etiã in quibdã errasse fateant᷑: p̃ci¬
pue ĩ iob: cui si ea q̃ sub asteriscis addita st̃ subtraxeris.
pars maycima uoluminis detruncabit᷑. Et hoc dũtaxat
apud grecos. Ceterũ apud latinos ante eã tnslationem
quã sub asteriscis ⁊ obelis nuꝑ edidimꝰ. septingenti fer

Expanded text:
spexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima voluminis detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septinge
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretationẽ meã rep̃hensione septuaginta int̾p̃tum
criminantur: quasi ñ i apud grecos. aquila. symacus.
⁊ theodotion. uł u̾bũ e u̾bo. uł sensũ e sensu. uł ex utͦq
cõmixtũ. et medie temꝑatũ. genus tnslationis expresse¬
rit: ⁊ omĩa ueteris instrum̃ti uolumina. origenes. obe¬
lis. asteriscisq distinerit. qͦs uł additos. uł de theodoti¬
one sũptos. tnͣslationi antique inseruit: ꝓbans defuisse

Expanded text:
interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta Interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus, et Theodotio, vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum, et medie temperatum genus translationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuis
Abbreviated transcription (Latin):
ti pacifici sint tͥ: ⁊ cõsiliarius sit tͥ unus de mille. Si pos¬
sides amicũ. ĩ temptatione posside eum: ⁊ ñ facile credas
bit ĩ die tribulationis. Et ẽ amicus qͥ ingreditur ad
inimicitiã: ⁊ ẽ amicꝰ qͥ odiũ ⁊ rixã ⁊ cõuicia denudabit.
st aũ amicus socius mense: ⁊ ñ ꝑmanet ĩ die ne .uii.¬
cessitatis. Amicꝰ si ꝑmanserit. fhcus erit tͥ. qͣsi coeqͣ
lis: ⁊ in domesticis tius fiducialit agit. Si humiliauerit
se contͣ te. ia facie tua abscondet se: unanimem habe¬
bis amicitiã bonã. Ab inimicis tuis separare: ⁊ ab ami¬
cis tuis attende. Amicꝰ fidelis ꝓtectõ fortis: qui aũ ĩue¬
nit illũ. ĩuenit thesaurũ. Amico fideli nulla ẽ cõꝑatio:¬

Expanded text:
ti pacifici sint tibi, et consiliarius sit tibi unus de mille. Si possides amicum, in temptatione posside eum, et ne facile credas bit in die tribulationis: et est amicus qui egreditur ad inimicitiam: et est amicus qui odium et rixam et conuicia denudabit. st autem amicus socius mensae et non permanet in die necessitatis. amicus si permanserit fixuslis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesaurum. Amico fideli nulla est compa
Abbreviated transcription (Latin):
agonizare ꝓ anima tua: ⁊usq ad mortẽ certare ꝓ iusti¬
cia: ⁊ ds ꝓ te expugnabit inimicos tuos.
oli citatus esse ĩ lingua tua ⁊ ĩutilis: ⁊ remissus ĩ oꝑi¬
Eb tuis. Noli esse sicut leo in domo tua eũtens dome¬
sticos tuos: ⁊ opprimens subiectos tͥ. Non sit porrecta ma¬
nus tua ad accipiendũ: ⁊ ad dandũ collecta. Noli atten¬
dere ad possessiones miquas: ⁊ ne dixeris ẽ mͥ sufficiens
uita. Nichil enĩ ꝓderit: in tempore uindicte ⁊obductionis.
i ne dixeris quomͦ potiu: aut qͥs me subiciet ꝓpt̾ facta¬

Expanded text:
oniare pro anima tua et usque ad mortem certa pro iustitia et Deus expugnabit pro te inimicos tuos noli citatus esse in lingua tua et inutilis et remissus in operibus tuis noli esse sicut leo in domo tua evertens domesticos tuos et opprimens subiectos tibi non sit porrecta manus tua ad accipiendum et ad reddendum collecta noli adtendere ad possessiones iniquas et ne dixeris est mihi sufficiens vita nihil enim proderit in tempore vindictae et obductionis t ne dixeris quomodo potui aut quis me subiciet
Abbreviated transcription (Latin):
agitare mala debuimꝰ: s quia cogitare recta nolumꝰ. e¬
cogitantes ꝑdidit: bene recogitantes querit. Ad uos gͥ
cerẽ peccatͥcẽ in exemplũ uob̃ imitationis anteferte: queq
uos in adolescentia queq in iuuentute deliqͥsse memi¬
nistis deflete: morũ operũq matulas latrimis t̾gite.
Amemꝰ iã redẽptoris nr̃i uestigia: que peccando cõtẽpsi¬
ni foce ut diximꝰ ad recipiendos nos suꝑne pietatis sis
apituo nec matulosa in nob uita cõtempnit᷑. ꝑ ho
qd inquinationẽ nrãm ꝑhorrescimꝰ: uiterne iã mun¬
dicie concordamꝰ. Reu̾tentes nos dñs clem̃t᷑ ampledrꝰ¬
quia peccatoꝵ uita ei eẽ indigna iam ñ potest. que fle¬

Expanded text:
cogitare mala debuimus. Sed quia cogitare recta noluimus, ecogitantes perdidit, bene recogitantes quaerit. Ad vos eratricem mulierem in exemplum vobis imitationis anteferte; quaeque vos in adolescentia, quaeque in juventute deliquisse meministis, deflete; morum operumque maculas lacrymis tergite. Amemus jam Redemptoris nostri vestigia, quae peccando contempsis. Ecce, ut diximus, ad recipiendos nos supernae pietatis sinus aperitur, nec maculosa in nobis vita contemnitur. Per hoc quod inquinationem nostram perhorrescimus, internae jam munditiae concordamus. Requia peccatorum vita ei esse indigna iam non potest, quę fle
Abbreviated transcription (Latin):
illũ cui sunilis sũ. Qd̾ si uidere ñ potes: ñ saltĩ credis
qͥa ego in patre ⁊ pat̾ ĩ me ẽ: Poterat hic dicere philippꝰ.
uideo quidẽ te. ⁊ credo te esse simillimũ patri: s ñqͥd ar¬
guendꝰ ⁊ obuirgandꝰ ẽ qͥ c̃ similẽ uidet etiã illũ cuiꝰ ẽ si¬
milis uult uidere: Similẽ qͥdẽ noui s adhuc alterũ si

Expanded text:
illum cui similis sum. Quod si videre non potes, non saltem credis quia ego in Patre, et Pater in me est? Poterat hic dicere Philippus, Video quidem te, et credo te esse simillimum Patri: sed nunquid arguendus et objurgandus est, cui cum similem videt, etiam illum cujus est similis, vult
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cõsensu. Et rursũ. Homo pacis mee ĩ quo sꝑabã: ⁊ qui
edebat panes meos ampliauit adu̾sũ me supplantationes.
Acsi de traditore suo aꝑtis uocib dicat. Transgressionem
eiꝰ tanto grauiꝰ ꝑtuli: qñͣto hanc ab eo qͥ ñs esse uideba¬
m̃s electi quia sũmi capitis membra st̃. caput quoq
suũ ĩ passionib sequunt᷑ : ut ipsos adu̾sarios ĩ sua
iorte sentiant. de quoꝵ uita p̾sumebãt: ⁊ tanto eis
crescat merces oꝑis: qͣnͣto eis uirtutis lucrũ ꝓficit ex

Expanded text:
rursum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videba electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tacrescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ audiunt. ĩ domo patͥs mei mansiones multe st᷑ si qͦ
muiꝰ dixissem uob̃ qͥa uado parare uob̃ locũ: a ꝑt̾batione
recreant᷑: certi ac fidentes etiã post ꝑicula tẽp̃tationũ se
apd̃ dm̃ cũ xp̃o esse mansuros. Qͥa ⁊ si aliꝰ ẽ alio fortior
alius alio sapientior: aliꝰ alio iustior: aliꝰ alio sc̃ĩoꝵ: in
domo pat̾s mei mansiones multe st̃. N ullus eoꝵ alienabi¬
tur ab illa domo: ubi inansionẽ ꝓ suo quisq accepturꝰ ẽ
mito. Denarius quidẽ ille eqͣlis ẽ om̃ib : quẽ pattamilias
eis qͥ oꝑati sunt in uinea iubet dari om̃ib : ñ ĩ eo discer¬
nens qui minꝰ ⁊ qui amplius laborauert̃. R Isti sunt due olue

Expanded text:
iones multae sunt: si quo minus, dixissem vobis quia vado parare vobis locum; a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros. Quia etsi alius est alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior; in domo Patris mansiones multae sunt; nullus eorum alienabitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Denarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique de
Abbreviated transcription (Latin):
icut palmes ñ potest ferre fructũ a R Iuusione. .ii.¬
semetipso. nͥ manserit ĩ uite: sic nec uos uͥ ĩ me man¬
seritis. Magna gratie cõm̃datio: frẽs mei. Corda instruit
humiliũ: oia obstruit suꝑboꝵ. Eoce cui si audent respon¬
deant: qͥ ignorantes dĩ iusticiã. ⁊ suã uolentes cõstitue¬
re. iusticie dĩ ñ sunt subiecti. Eoce cui respondeãt sͥ pla¬
centes: ⁊ ad bona oꝑa facienda. dm̃ sͥ ñ necessariũ putã¬
tes. Nonne huic resistłint ueritati. hoiẽs mente corrut¬
ti. reꝓbi cuca fidẽ. qui respondent ⁊ loquunt᷑ iniqͥtatẽ
sertores s p̾cipitatores liberi arbiti. ex alto elationis. ꝑ
inania p̃sumptionis. ĩ ꝓfunda submiersionis: Nempe
uox ur̃a ẽ qd̾ homo ex semetipso facit iusticiã: hoc ẽ
altũ elationis ur̃e. S u̾itas cõtͣclicit.: dicit. Palmes ñ
potest ferre fructũ a semetipso: nͥ manserit ĩ uite.R Qtuor
te nc̃ reꝓbi ꝑabru ta: ⁊ ñ habentes uͥ figami .iii. Sfacies.

Expanded text:
s non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, sertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non haben
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectio mortuoꝵ. Tanqͣm stelle scĩ diu̾sas mansiones
diu̾se claritatis. tanqͣm ĩ celo sortiunt᷑ in regno: s ꝓpt̾ u¬
singłi cõmune sit om̃ib. Sic enĩ quisq etiã ipse habet:
cũ amat ĩ altero qd̃ ipse ñ habet. Non itaq aliqͣ erit in¬
iudia imparis claritatis: qm̃ regnabit ĩ om̃ib unitas ca¬
ritatis. Proinde respuendi sũt a corde xpĩano: qͥ putãt
idõ dictũ multas esse mansiones. qͥa extra regnũ celoꝵ
erit aliqͥd ubi beate maneat ĩnocentes qͥ sine baptismo
ex hac uita migrãt: qͥa sine illo intͣre regnũ celoꝵ ñ po¬

Expanded text:
resurrectio mortuorum . Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo sortiuntur in regno, sed propter usinguli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
ã uos inqͥt dñs mundi estis. Mundi scilicet: atq mun¬
dandi. sleq enĩ nͥ mundi esset̃: fructũ ferre potuisset̃. Ettñ
omnẽ qͥ ferc fructũ purgat agricola: ut fructũ plꝰ afferat.
fert fructũ qͥa mund̾ ẽ: atq ut plus afferat purgat᷑ adhit
Qͥs enĩ ẽ uibae uita sic mundꝰ: ut ñ sit magis magisq
mundandꝰ: Ubi si dixerimꝰ qͥa peccatũ ñ habemꝰ nos ipsoᷤᷤ
seducimus: ⁊ u̾itas ĩ nob̃ ñ ẽ. Si aũ confessi fuerimꝰ pecca
ta nr̃a: fidelis ẽ ⁊ iustus. ut dimittat nob̾ peccata: ⁊
iundet nos ab om̃i iniquitate. Mundet utiq mun¬
dos. hoc ẽ fructuosos: ut tanto sit fructuosiores. qnͣto fu¬
erit̃ mundiores. Iã uos mundi estis: ꝓpt̾ ũbũ qd̾ locutus
sũ uob̾. Quare ñ ait mundi estis ꝓpter baptismũ qͦ iblu¬
ti estis. s ait ꝓpt̾ u̾bũ qd̾ locutꝰ sũ uob̾: nͥ quia ⁊ in aqͣ¬
u̾bũ mundat: Detrahe u̾bũ: ⁊ quid ẽ aq nͥ aqͣꝵ Acce

Expanded text:
undandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est: si autem confessi fuerimus pta nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et emundet nos ab omni iniquitate : mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis . Quare non ait, Mundi estis propter baptismum, quo loti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis, nisi quia et in aqu
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ erat u̾bũ: unde ⁊ ipse ⁊ pat̾ unum sunt. Et si u̾bũ
caro factum ẽ qd̾ ñ erat: manet qd̃ erat. Deniq cũ de
patre tanqm de agͥcola dixiss. qd infructuosos palmi¬
tes tollat: fructuosos aũ purget. ut plus afferãt fructũ
continuo etiã seipsũ mundatorẽ paliitũ ostendens:
iã uos inqͥt mundi estis: ꝓpt̾ sermonẽ quẽ locutꝰ sum.¬

Expanded text:
s erat Verbum: unde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet autem quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infructuosos palmites tollat, fructuosos autem purget ut plus afferant fructum, continuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis
Abbreviated transcription (Latin):
Icce increpat dñs disciplos: qd tanto tꝑe c̃ ipsis erat
i ñ cognoscebat᷑. N onne ipse dixerat. ⁊ qͦ ego uado
scitis. ⁊ iuã scitis. ⁊ se nescire dicentes. eos hoc scire cõuice¬
rat: addendo atq dicendo ego sũ uia ⁊ ueritas ⁊ uita:
Qͦ m gͦ nc̃ dicit. tanto teꝑe uobiscũ sũ. ⁊ ñ cognouistis
me. cũ ꝓfecto ⁊ qͦ iret scirent. ⁊ iuã scirẽt: ñ ob aliud nͥ qd̾

Expanded text:
Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud n
Abbreviated transcription (Latin):
mansione nãq huiꝰ scł̃i. nob̃ aliqnͣdo subripit ut hoc
petamꝰ: qd̃ nob̃ ñ expedire nescimꝰ. S absit ut fiat no¬
bis si manemꝰ ĩ xp̃o: qͥ ñ facit qͣnͣdo petimꝰ nͥ qd̃ expe¬

Expanded text:
mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod expe
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Ego sũ uitis: uos palmites. Qͥ manet ĩ me ⁊ ego
ĩ eo hic fert fructũ multũ: qͥa sine me nichil potestis
facere. Ne qͥsqͣm putaret saltẽ paruũ aliquẽ fructũ
posse a semetipso palmitẽ ferre: cũ dixiss hic fert fructũ
multũ. ñ ait. qͥa sine me paruũ aliqͥd potestis facere: s
nichil potestis facere. Siue gͦ paruũ. siue multũ: sine
illo fieri ñ potest: sine qͦ nichil fieri potest. R Similitudo
palmes. ⁊ arescet. ⁊ colligẽt eũ. ⁊ in ignẽ mittẽt: ⁊ ar¬
det. Ligna itaq uitis. tanto sũt cõtemptibiliora si in ui¬
te ñ manserĩt: quanto gloriosiora si manserĩt. Deniq sic̃
agricolarũ usib ꝓsũt: nullis fabrilib oꝑib deputant᷑.
Unũ e duob palmiti congruit: aut uitis aut ignis. Si
in uite ñ ẽ: in igne erit. Ut gͦ ĩ igne ñ sit: in uite sit.
Si manseritis inqͥt in me: ⁊ u̾ba mea ĩ uob̃ manserit: qd̃¬
cũq uolueritis petetis ⁊ fiet uob̃. Manendo qͥppe ĩ xp̃o:

Expanded text:
es; qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . » Ne quisquam putaret, saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset. « Hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. » Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieripalmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicuagricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo
Abbreviated transcription (Latin):
bona oꝑa. Nã unde nob esset: nͥ qͥa fides ꝑ dilectionẽ
opat᷑ : Unde aũ diligeremꝰ : nͥ pͥus diligerem᷑: Aꝑtissi¬
me hoc in epła sua idẽ iste euangłista dixit. Nos dili¬
gamꝰ dm̃: qm̃ ipse prior dilexit nos. Qd̃ aũ ait. sicut
dilexit me pat̾ ⁊ ego dilexi uos: ñ eqͣlitatẽ nature osten
dit nostre ⁊ sue. sic̃ ẽ pat̾s ⁊ ipsius: s grãm qua mediator
mea. Qͦ mͦ manebimꝰ: Audi qd̃ sequit᷑. Si p̃cepta inquit¬
mea seruauctis: manebitis ĩ dilectione mea. Dilectio fac̃
p̃cepta seruari: an p̃cepta seruata faciunt dilectionẽ:
S. qͥs ambigat. qd̃ dilectio p̃cedit: Uude enĩ p̃cepta ser¬

Expanded text:
am unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem iste evangelista dixit: Nos diligamus Deum, quoniam ipse prior dilexit nos . Quod autem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aeqdit nostrae et suae, sicut est patris et ipsius, sed gratiam qua mediator mea. Quomodo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta ser
Abbreviated transcription (Latin):
nete inquit in me. i ego ĩ uobis. Non qͦmͦ illi ĩ iplo:¬
O
sic ipse in illis. Utrũꝙ enĩ ꝓdest: ñ ipsi s illis. Ita sũt
qͥppe in uite palmites. ut uiti ũ conferant: s inde acci¬
piant unde iuuãt. Ita uͦ uitis ẽ ĩ palmitib: ut uitale¬

Expanded text:
nete, inquit, in me, et ego in vobis. Non quomodo illi in ipso, sic ipse in illis; utrumque enim prodest, non ipsi, sed illis. Ita sunt quippe in vite palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant. Ita vero vitis e
Abbreviated transcription (Latin):
Non petierãt catenus ĩ nomine saluatoris: qͥa dũ ipsũ
saluatorẽ uisibili p̃sentia cõplecterent᷑: minꝰ ad inuisibili
salutis dona m̃tis intuitũ erexerat. S ⁊ nr̃a fragilitas
patrẽ petens. ñ ĩ nomine it᷑ͣu id ẽ saluatoris petit: dũ
cõtͣ rationẽ sue petit salutis: ñ ut apłoꝵ simplicitas cor¬
ꝑali usu sui saluatoris. ab et̾ne salictis petitione retarda¬
ta: s obstaculo ꝓpͥe cupiditatis. ab intuitu dñice uolunta¬
tis impedita. Qͥd aũ pͥncipalit̃ petendũ: ac sine ulla du¬
bietate eis qͥ fidelit̾ in petendo ꝑstuerĩt. sit sꝑandũ a pa¬
tre: dñs subdendo manifestat dicens. Pecite ⁊ accipietis

Expanded text:
nomine Salvatoris, quia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant. Sed et nostra fragilitas Patrem petens non in nomine Jesu, id est, Salvatoris petit, dum contra rationem suae petit salutis, non ut apostolorum simplicitas corporali visu sui Salvatoris ab aeternae salutis petitione sit retardata, sed obstaculo propriae cupiditatis ab intuitu dominicae voluntatis impedita. Quid autem principaliter petendum, ac sine ulla dubietate eis qui fideliter in petendo perstiterunt sit parandum a Patre, Dominus subdendo manifestat, dicens: Petite et a
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ facit: ⁊ peccatũ ẽ iniquitas. Et scitis qm̃ ille appa¬
riut ut peccata tolleret: ⁊ peccatum in eo ñ erat. Omĩs
qͥ in eo manet ñ peccat: ⁊ omĩs qui peccat ñ uidit eũ
nec cognouit eum. filioli: nemo uos seducat. Qͥ facit in¬
sticiam iustus ẽ: sicut ⁊ ille iustꝰ ẽ. Qͥ facit peccatĩex dia¬

Expanded text:
tatem facit, et peccatum est iniquitas. et scimus quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret, et peccatum in eo non est. omnis qui in eo manet non peccat: omnis qui peccat non uidit eum, nec cognouit eum. filioli, nemo uos seducat. qui facit iustitiam, iustus est, sicut et ille iustus est. qui facit peccat
Abbreviated transcription (Latin):
saluationẽ eoꝵ impetrare neqͥmus. neqͣqͣm tam̃ fructu
p̃cis nr̃e pͥuam᷑: qͥa ⁊ si illi digni ñ sunt saluari: nos tñ
amoris quẽ illis ĩpendimꝰ mercede donabim᷑. Sicq in
tali qͦ petitione implebit᷑ nob̃ illa dñi ꝓmissio qͣ ait.
siqͥd petieritis patrẽ in nomine meo dabit uob̾. R Bonũ ẽ¬
Ntuendũ ẽ qͥa ñ ait simplicit̾ dabit: s dabit inqͥt.xii.

Expanded text:
salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia etsi illi digni non sunt salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur, sicque in tali petitione implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Intue
Abbreviated transcription (Latin):
firiitate ꝑficitur: uel utilia quidẽ ⁊ que ad uerã salu¬
tẽ respiciant petimus. s ipsi male uiuendo. auditũ a
nob̾ iusti iudicis aũtimus: incidentes in illud salomoius
qͥ aũterit aurẽ suã ne audiat legẽ oratio eus erit execͤ¬
bilis: uł dũ ꝓ peccantib qͥb dã ut resipiscãt oramus.
si salubrit᷑ petimꝰ. atq ex nr̃o merito digni sumꝰ audi
it aliquando ut salutaria ꝓrsus ⁊ p̃cib sollicitis. ⁊ .xiͦ.
deuotis queramus actionib : nec tñ statim q̃ petimꝰ obti¬
regnũ tuũ: idẽ tñ regnũ non mox oratione finita. s
tempore congruo sumus accepturi. Qd̃ pia ꝓuisione nr̃i
conditoris constat actitari: ut uidelicet desideria nr̃e
deuotionis dilatione crescãt: ⁊ increrãto cotidiano magis
magisq ꝓuecta. tandẽ ꝑfectus capiant gaudia que re¬
quirt̃. Int̾ que notandũ. qͥa cũ ꝓ peccantib oramꝰ. ⁊ si

Expanded text:
firmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salufirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salubriter petimus, atque ex nostro merito digni sumus auditam aliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis, et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim obtiregnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus accepturi, quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant gaudia, quae requirunt. Inter quae notandum, quia cum pro peccantibus oramus, et si
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe petere uident᷑ ũ accipiant: uerũ etiã ipse apl̃s paul
t̾cio dnm rogauerit. ut a se angls sathane a qͦ tribula¬
batur abscederet: nec impetrare potuerit. S huiꝰ motis
questionis. antiqͣ iã patrũ explanatione reserata ẽ: qͥ¬
ueracit intellexert̃ illos solũ in nomine saluatoris pe¬
tere. qͥ ea q̃ ad ꝑpetuã salutẽ ꝑtinẽt. petunt: ideoq apłm
ñ in nomine saluatoris petisse ut tẽptatione careret. qm
ob custodiã humilitatis acceꝑat: qͥa si hac caruiss saluus
esse ñ poss: ipso affirmante cũ ait. Et ne magnitudo
reuelationũ extollat me. datus ẽ mͥ stimulus carnis
uotienscunq petentes ñ exaudimur: ideo fit. xͣ¬
quia uł cont᷑ auxciliũ nr̃e salictis petimus. ac ꝓpterea
a misericorde p̃atre beneficii grã nob̃ qd̃ inepte petimꝰ
negatur: qd̃ eid̃ aplo paulo contigisse cõꝓbat᷑. cui ter̃
petenti responsũ ẽ. sufficit tͥ grã mea. nã uirtus in in¬

Expanded text:
ntur petere, non accipiunt, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Deum rogaverit ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit . Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum reserata est veraciter intellexerunt, illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea quae ad perpetuam salutem pertinent petunt. Ideoque apostolum non in nomine Salvatoris petiisse, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat; quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante, cum ait: Et ne magnitudo revelationum extollat me datus est mihi stimulus carnis unque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in in
Abbreviated transcription (Latin):
ut seqͥ mererent᷑ optabant. S qͥa hec locutꝰ sũ uob̃: tͥsticia
impleuit cor urm. Sciebat dñs ipse qͥd hec sua u̾ba in
discipłoꝵ cordib agerent: qͥa uidelicet tͥsticiã magis de
abcessu qͦ eos desereret. qm de ascensu qͦ patrẽ peceret. le¬
ticiã generarẽt. Unde benigne consolando subiunxit.
S ego ueritatẽ dico uob̾: expedit uobis ut ego uadam
Expedit ut forma serui urĩs subtrahat᷑ aspectib: qͣtinꝰ
amor diuinitatis artus urĩs infigat᷑ m̃tib. R Bonũ ẽ¬

Expanded text:
 optabant. Sed quia haec locutus sum vobis, tristitia implevit cor vestrum. Sciebat Dominus ipse quid haec sua verba in discipulorum cordibus agerent, quia videlicet, tristitiam magis de abcessu, quo eos desereret, quam de ascensu quo Patrem peteret, laetitiam generarent. Unde benigne consolando subjunxit: Sed ego veritatem dico vobis, expedit vobis ut ego vadam. Expedit ut forma servi vestris subtrahatur aspectibus, quatenus amor divinitatis arctius vestris infigatur mentibus. Expe
Abbreviated transcription (Latin):
xpedit ut notã uob̃ formã celo ĩferã: qͣtinꝰ maiore ꝑ
hoc desiderio illuc suspiretis: sicq suspensis ad suꝑna
cordib ur̃is. ad accipienda iã sp̃s sc̃i dona capaces fiatis.
Si enĩ ñ abiero: paraclytus ñ ueniet ad uos. Si aũ abie¬
ro: mittã eũ ad uos. Non quia ñ pot̾at ipse in t̾ra positꝰ
dare spm̃ disciplis hec loquit᷑: cum aperte legatur. qͥa¬

Expanded text:
xpedit ut notam vobis formam coelo inferam, quatenus majori pro hoc desiderio illuc suspiretis, sicque, suspensis ad superna cordibus vestris, ad accipienda jam Spiritus sancti dona capaces fiatis. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos; si autem abiero, mittam eum ad vos. Non quia non poterat ipse in terra positus dare Spiritum discipulis, haec loquitur, cum aperte legatur q
Abbreviated transcription (Latin):
s etiã ꝓ potestate. Qͥd enĩ sola ꝓdess bonitas: ubi ñ erat.
panis. unde turba esurien ᷤ pasceretur: Nisi bouitati ad
uolebãt pascere. ut ũ remanerẽt inanes: s unde pasceret̃
ñ habebãt. In t̾rogauit dñs unde emerent᷑ panes ad tur¬
bas pascendas: ⁊ ait scͥptura. Hoc aũ dicebat temptans
eũ: discipulũ scilicet philippũ quẽ introgauerat. Ipse
enĩ sciebat: qͥd ess facturꝰ. Scdm Iohanuem.

Expanded text:
verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat verum etiam pro potestate. Quid enim sola prodesset bonitas, ubi non erat panis unde turba esuriens pasceretur? Nisi bonitati adesi turbas volebant pascere, ut non remanerent inanes, sed unde pascerent non habebant. Interrogavit Dominus unde emerentur panes ad turbas pascendas. Et ait Scriptura: Hoc autem dicebat tentans eum, discipulum scilicet Philippum quem interrogaverat. Ipse enim sciebat quid e
Abbreviated transcription (Latin):
cti. ut admirenur artificẽ: qͥ autẽ intelligit. qͣsi legit. xii.¬
liter uidetur pictura: alit̾ uident᷑ littere. Picturã cũ
Quideris: hoc ẽ totũ iudisse. laudasse. Litt̾as cũ uide¬
ris. ñ hoc totũ est: qm̃ cõmoneris ⁊ legere. Eteñ dicis
cũ uideris litt̾as: si forte ñ eas uosti legere. Qͥd putamus
esse quod hic scͥptũ ẽ: Int̾ragas quid sit: cũ iã uideas
aliqͥd. Aliud tͥ monstraturꝰ ẽ: a qͦ queris agnoscere qd̃ uidi¬
sti. Alios ille oculos habet: alios tu. Nonne similit apices
uidetis: S ñ similit̃ signa cognoscitis. Tugͦ uides ⁊ lau¬
magis intelligamꝰ: quia dñs in monte ubũ ẽ in alto. Pro¬
inde ñ quasi humilit̃ iacet. qđ in monte ẽ factũ: nͨ tran¬
leunter p̃tereundũ ẽ. s suspiciendũ. Turbas uidit: esuri¬
entes agnouit: miscricordit̾ pauit: ñ solũ ꝓ bonitate:

Expanded text:
cti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Alitcti, ut admiretur artificem. Qui autem intelligit, quasi legit. Aliter enim videtur pictura, aliter videntur litterae. Picturam cum videris, hoc est, totum vidisse, laudasse; litteras cum videris, non est hoc totum, quoniam commoneris et legere. Etenim dicis cum videris litteras, si forte non eas nosti legere. Quid putamus esse quod hic scriptum est? Interrogas quid sit, cum jam videas aliquid. Aliud tibi demonstraturus est, a quo quaeris agnoscere quod vidisti. Alios ille oculos habet, alios tu. Nonne similiter apices videtis? Sed non similiter signa cognoscitis. Tu ergo vides et laumagis intelligamus, quia Dominus in monte, verbum est in alto. Proinde non quasi humiliter jacet quod in monte factum est, nec transeunter praetereundum, sed suspiciendum. Turbas vidit, esurientes agnovit, misericorditer pavit, non solum pro bonitate,
Abbreviated transcription (Latin):
s ab eo qui t̾rã fecit multiplicata. Hoc gͦ admotũ ẽ sen¬
sib qͦ erigeret᷑ mens. ⁊ exhibitũ ocłis. ubi exerceretur in¬
tellectus: ut inuisibilẽ dm̃ ꝑ usibilia oꝑa miraremur.
⁊ erecti ad fidẽ ⁊ purgati ꝑ fidẽ. etiã ipsũ inuisibiliter
uidere cupemꝰ : quẽ de reb uisibilib inuisibilẽ nosceremꝰ.
Nec tam̃ sufficit hec intueri: in miraculis xp̃i. Int̾roge¬
nius ipsa miracula: quid nob̃ loqnͣt᷑ de xp̃o. Habent
enĩ si intelligantur linguã suã Nam quia ipse xp̃s
i queramꝰ etiã qͣm ꝓfundũ sit. Non tantũ eiꝰ suꝑ¬
ficie delectemur: s etiã altitudinẽ ꝑscrutem᷑. Habet enĩ
aliqͥd intus: hoc qd̃ mirami foris. Uidimꝰ expectauimus
magnũ quiddã: p̃clarũ qͥddã : ⁊om̃ino diuinũ. qd̃ fieri
nisi a dõ ñ possit: laudauiniꝰ de facto factorẽ. S quẽad¬
modũ si litteras pulchras alicubi inspiceremꝰ ñ nob̃ suf¬
ctũ hoc qui tantũ inspicit. delectatur pulchritudine fa¬

Expanded text:
sed ab eo qui terram fecit multiplicata. Hoc ergo admotum est sensibus, quo erigeretur mens, et exhibitum oculis ubi exerceretur intellectus, ut invisibilem Deum per visibilia opera miraremur, et erecti ad fidem et purgati per fidem, etiam ipsum invisibiliter videre cuperemus, quem de rebus visibilibus invisibilem nosceremus. 2. Nec tamen sufficit haec intueri in miraculis Christi. Interrogemus ipsa miracula, quid nobis loquantur de Christo: habent enim si intelligantur, linguam suam. Nam quia ipse Christus  quaeramus etiam quam profundum sit. Non tantum ejus superficie delectemur, sed etiam altitudinem perscrutemur. Habet enim aliquid intus hoc quod miramur foris. Vidimus, exspectavimus magnum quiddam, praeclarum quiddam et omnino divinum, quod fieri nisi a Domino non possit, laudavimus de facto factorem. Sed quemadmodum si litteras pulchras alicubi inspiceremus, non nobis sufctum hoc qui tantum aspicit, delectatur pulchritudine fa
Abbreviated transcription (Latin):
Decte festa eccłie colunt: qui se ecclie filios esse Noͣ. SInt.¬
cognoscũt. Hec enĩ om̃iũ credentiũ mat̃ ẽ: que natos
ad mortẽ regen̾at ad salutẽ. Hec ẽ post synagogã quidẽ uo¬
cata: s aute synagogam ꝓmissa. Hec enĩ iã ĩ pͥmo homine
p̃figurata ẽ. Nã sicut ex ade latere fabricata ẽ eua: ita ex
undante seruata: crucis beneficiũ. ⁊ baptismatis misteriũ
p̃signauit. Hãc sara sterilis ⁊ desperata: in senectute unico
piguore fecunda precinit. Eccł̃ia enĩ unicũ idẽ dilectissi¬
mũ dõ ppłm: scło iã senescente ꝓgenuit. Hec ẽ regina illa
de qua ad dmñ dr̃. Astitit regina a dextris tuis ĩ uestitu
de aurato. circũ amicta uarietate: id est diu̾sarũ cirẽdata
p̃cioso decore uirtutũ. Hec ẽ regina illa: que uenit a par¬
tib ethiopie. audire sapientiã salomonis. S hec ñ tã ex u¬
na regione qm ex unuisis mundi partib reges paritura
cõueuit: sicut etiã euanglista cõmemorat. Regina austͥ

Expanded text:
ecte festa Ecclesiae colunt, qui se Ecclesiae filios esse recognoscunt. Haec enim omnium credentium mater est, quae natos ad mortem, regenerat ad salutem. Haec est post Synagogam quidem vocata; sed ante Synagogam promissa. Haec enipraefigurata est. Nam sicut ex Adae latere fabricata est Eva; ita exundante servata crucis beneficio, et baptismatis mysterium praesignavit. Haec Sara sterilis, et desperata in senectute unico pignore fecunda praescivit. Ecclesia enim unicum, id est dilectissimum Dei populum saeculo jam senescente progenuit. Haec est regina illa de qua a Davide dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato circumamicta varietate ; id est diversarum circumdata pretioso decore virtutum. Haec est illa regina quae venit a partibus Aethiopiae audire sapientiam Salomonis. En haec non tam ex una regione quam ex universis mundi partibus reges quaesitura convenit. Sicut et evangelista commemorat , Regina Austri
Abbreviated transcription (Latin):
ogo uos frs: diligent attendite. Si ad mensã cuiꝰcũq
potentis hominis nemo p̃sumit cũ uestib conscissis
⁊ inqͥnatis accedere: qͣntomagis a cõiuuio et̾ni regis. id
ẽ ab altari dñi debet se unusquisq inuidie uł odii uene¬
no ꝑcussus. iracundie furore repletus cũ reuerentia ⁊ hu¬
militate subtrahere: ꝓpt̃ illud qd̃ scͥptũ ẽ. uade pͥꝰ reconci
liari frĩ tuo. ⁊ tunc offeres munꝰ tuũ: Et iter̃. Amice: qͦmͦ
huc intrasti ñ habens uestẽ nuptialẽ: Hoc enĩ habet tex¬
tus euanglice lectionis. qd qͥdã fecerit nuptias filio suo:
⁊ intͣuerit ut uideret simul discumbentes: ⁊ uidens ibi
hominẽ ñ habentẽ uestem nuptialẽ. dixit ad eũ. Amice:
quomͦ huc intͤsti ñ habens uestẽ nuptialẽ: Et illo obmute¬

Expanded text:
ogo vos, fratres, diligenter attendite, si ad mensam cujuscumque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis t inquinatis accedere; quanto magis a convivio aeterni regis, id est, ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, iracundiae furore repletus, cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est, Vade prliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum: Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialem, dixit ad eum: Amice, quomodo huc intrasti, non habens vestem nuptiale
Abbreviated transcription (Latin):
Sinimicũ tuũ: accepta tẽ iustis licentia fuerat. ut di su¬
osq aduisarios qͣnta possent uirtute cõpͥmerẽt: eosq uire
gladii feriet̃. Qd̾ ĩ nouo ꝓculdubio testam̃to cõpescit᷑: eũ
semetipsã ueritas p̃dicat dicens. Diligite ininueos ur̃os:

Expanded text:
inimicum tuum , accepta tinimicum tuum , accepta tosque adversarios quanta possent virtute comprimerent, eosque jure gladii ferirent. Quod in Novo procul dubio Testamento compescitur, cum per semetipsam praedicat Veritas, dicens: Diligite
Abbreviated transcription (Latin):
Tamqm sponsus qͥppe de thalamo suo ꝓcessit qͥ ad cõun¬
gendã sͥ eccłam incarnatꝰ ds̃ de incorrupto utero uirginis
Ex iuit. Misit gͦ seruos suos: ut ad istas nuptias amicos in¬
uitarẽt. Misit semel: misit iterũ: qͥa incarnationis dñice
seruos ad inuitandũ misit: qͥa ĩcarnationẽ unigeniti ⁊ ꝑ
ꝓpħas dixit futurã: ⁊ ꝑ apłos nunciauit factã. S quia hi
qui pͥus inuitati sunt. ad nuptiarũ cõuiuiũ uenire nolue¬
ruõim scda ĩuitatione iã dicit᷑. Ecce pndiũ meũ paraui.
Tauri mei ⁊ altilia occisa st̃: ⁊ omĩa parata. Qͥd ĩ tauris uł
altilib frẽs mei. nͥ noui ac ueteris testam̃ti patres accipimꝰ:
Qa enĩ uulgo loquor: etiã ipsa me necesse ẽ u̾ba euanglice
lectionis explauare. Aitilia enũ: saginata dicimꝰ. Ab eo enĩ
qd ẽ alere: altilia qͣsi alitilia uocamꝰ
Num ĩ lege scͥptũ sit. diliges amicũ tuũ. ⁊ odio habebis

Expanded text:
Tanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjunTanquam sponsus quippe de thalamo suo processit, quia ad conjungendam sibi Ecclesiam incarnatus Deus de incorrupto utero Virginis exivit. Misit ergo servos suos ut ad istas nuptias amicos invitarent. Misit semel, misit iterum quia incarnationis dominicservos ad invitandum misit, quia incarnationem Unigeniti et per prophetas dixit futuram, et per apostolos nuntiavit factam. Sed quia hi qui prius invitati sunt ad nuptiarum convivium venire noluerunt, in secunda invitatione jam dicitur: Ecce prandium meum paravi, tauri mei atres charissimi, nisi novi ac veteris testamenti patres accipimus? Quia enim vulgo loquor, etiam ipsa me necesse est verba evangelicae lectionis explanare. Altilia enim sagiuata dicimus; ab eo enim quod est alere, altilia quasi alitilia vocamus. Cum vero in lege scriptum sit: Diliges amicum tuum, et odio habebis
Abbreviated transcription (Latin):
Ille nimirũ cu psalmista ait. Ds̃ uidiciũ tuũ regi da: ⁊ u¬
sticiã tuã filio regis. Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enĩ
d̾s pat̾ dõ filio nuptias fecit: qnͣdo hunc ĩ utero uirginis
humane nature cõiunxit: qnͣdo dm̃ ante scła fieri uoluit
hominẽ in fiue scłoꝵ. S qͥa ex duab ꝑsonis fieri solet ista
cõiunctio: absit hoc ab intellectib nr̃is. ut ꝑsonã dĩ ⁊ ho¬
minis redẽptoris nr̃i itĩu xp̃i ex duab ꝑsonis credamꝰ un¬
tã. Ex duab qͥppeatq ĩ duabꝰ huc naturis existere dicimꝰ.:
s ex duab ꝑsonis compositũ credere ut nefas uitamꝰ xi.¬
ꝑtius gͥ atq securius dici potest. quia ĩ hoc pat̾ regi fi¬
lio nuptias fecit: qͦ ei ꝑ incarnationis misteriũ scãm
eccłam sociauit. Uterꝰ autẽ genitͥcis uirginis: huiꝰ sponsi
thalamꝰ fuit. Unde ⁊ ꝑsalmista dicit. In sole posuit tab̾na¬
culũ suũ: ⁊ ipse tanqmͣ sponsus ꝓcedens de thalamo suo.

Expanded text:
ille nimirum cui Psalmista ait: Deus judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis . Qui fecit nuptias filio suo. Tunc enim Deus pater Deo Filio suo nuptias fecit, quando hunc in utero Virginis humhominem in fine saeculorum. Sed quia ex duabus personis fieri solet ista conjunctio, absit hoc ab intellectibus nostris, ut personam Dei et hominis Redemptoris nostri Jesu Christi ex duabus personis credamus unitam. Ex duabus quippe atque in duabus hunc naturis existere dicimus; sed ex duabus personis compositum credi, ut nefas, vitamus. Apertius ergo atque securius dici potest quia in hoc Pater regi Filio nuptias fecit, quo ei per incarnationis mysterium sanctam Ecclesiam sociavit. Uterus autem genitricis Virginis hujus sponsi thalamus fuit. 1636 Unde et Psalmista dicit: In sole posuit tabernaculum suum, et ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo .