comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd diminutionẽ habeat mentis. D e¬
sipiens: eo qͦd minus saꝑe incipit. quã
qͦd solebat. Dampnatꝰ & dampnabi¬
lis. quoꝵ pͥor iam addictꝰ est: sequens
potest addici. Degulator: qͦd sit gulȩ
Leloquio. Exertꝰ: in eloquendo ex¬
peditus. Exerere enĩ: ꝓferre uel expedi¬
re est. Eruditꝰ: quia ñ rudis s etiã
doctus. Exꝑtus: multũ ꝑitus. Ex. enĩ
hic ꝓ ualde ponit᷑. Expers uͦ. qui ẽ
extra ꝑitiam & intellectũ. Exornatꝰ.
ualde ornatꝰ. Ex. enĩ ꝓ ualde ponit᷑
sicut excelsus quasi ualde celsus.
Erimiꝰ: quasi ualde eminens. Effi¬
cax dictꝰ: quia nullã difficultatem
habet de qualibet re facienda. Hinc
quia extra ꝑartẽ: caruit enĩ parte.
sortẽ est. Exul. quia extra solũ suũ.
quasi tran̾ solũ missus. aut extra
solum uagꝰ. Nam exulare dicunt᷑
qͥ extra solum eunt. Extorris. quia
extra t̾ram suã quasi ext̾ris: sed
ꝓpͥe extorris cũ ui expulsus & cum

Expanded text:
quod diminutionem habeat mentis. Dequod diminutionem habeat mentis. Desipiens, eo quod minus sapere incipit quam quod solebat. Damnatus et damnabilis: quorum prior iam addictus est, sequens potest addici. Degulator, quod gulae situs eloquio. Exertus, in loquendo expeditus. Exerere enim proferre vel expedire est. Eruditus, quia non rudis, sed iam doctus. Expertus, multum peritus. 'Ex' enim hic pro valde ponitur. Expers vero, qui est extra peritiam et intellectum. Exornatus, valde ornatus. 'Ex' enim pro valde ponitur, sicut excelsus, quasi valde celsus, et eximius, quasi valde eminens. Efficax dictus, quia nullam difficultatem habet in qualibet re facienda. Hinc quia extra partem; caruit enim partem. sortem est. Exul, quia extra solum suum est; quasi trans solum missus, aut extra solum vagus. Nam exulare dicuntur, qui extra solum eunt. Extorris, quia extra terram suam est; quasi exterris. Sed proprie extorris, cum vi expulsus et cum
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥ cessauerit. Dep̃ciatus. ab eo qd
uilis sit: nec aliquo p̾cio dignus.
Dirus. p̃parcus & teter. quasi diui¬
na ira in id actꝰ. nam dirũ dicitur
qͦd diuina infert᷑ ira: alias dirus
magnꝰ. Desciens. ualde sciens. hie enĩ
orsum aspiciat: uł contemptui ha¬
beat. Dolosus: insidiosus uel mali¬
gnus. ab eo qͦd d̾eludat: ut enim de¬
cipiat occultã maliciã blandis ser¬
monibꝰ ornat. Dubius: incertus.
quasi duarũ iuarũ. Delator. dictꝰ.
eo quod decegit qͦd latebat. Dilator:
qͦd differt ad ꝓferendũ. Desidiosus:
tardus. piger. a desidendo uocatꝰ.
id est ualde sedendo. Idem & resideis¬
a residendo: de. enĩ hic augentis est. De¬
lirus. mente defectꝰ ꝑ etatem. ãrico e cõ
ylupai. uł qͦd a recto ordine &e quasi a
lyra aberret. Ayra enĩ arationis genꝰ: cũ
agricolȩ facta semente dirigunt sulcos.
in quos om̃is seges decurrit. Demens
idem qͥ &e amens. id est sine mente: uel

Expanded text:
loqui cessaverit. Depretiatus, ab eo quod loqui cessaverit. Depretiatus, ab eo quod sit vilis nec aliquo pretio dignus. Dirus, praeparcus et teter, quasi divina ira in id actus. Nam dirum dicitur quod divina infertur ira. Alias dirus, magnus. Dehiscens, valde hiscens. Hic enim orsum aspiciat vel contemptui habeat. Dolosus, insidiosus vel malignus, ab eo quod deludat. Ut enim decipiat, occultam malitiam blandis sermonibus ornat. Dubius, incertus; quasi duarum viarum. Delator dictus eo quod detegit quod latebat. Dilator, quia differt ad proferendum. Desidiosus, tardus, piger, a desidendo vocatus, id est valde sedendo. Idem et residesa residendo. 'De' enim hic augentis est. Delerus, mente defectus per aetatem, ἀπὸ τοῦ ληρεῖν, vel quod a recto ordine et quasi a lira aberret. Lira est enim arationis genus, cum agricolae facta semente dirigunt sulcos, in quos omnis seges decurrit. Demens, idem qui amens; id est sine mente, vel
Abbreviated transcription (Latin):
plenũ. Delicatus qͦd sit deliciis pa¬
stus: iuiuens in epulis & nitore cor¬
poris. Defessus. semꝑ infirmꝰ. qͣsi
dui fesus. D ebilis quod ꝑ bilem factꝰ
sit fragilis: bilis enĩ humor est afficienᷤ
corpus. Decolor: qͦd desit illi color. De¬
sꝑatus uulgo uocat᷑ malus ac ꝑditus.
nec iam ulliꝰ ꝓsꝑe spei. Dicit᷑ autem ꝑ
similitudinẽ egrorum: qui affecti &
sine spe deponunt᷑. Consuetudo autẽ
erat apd̾ ueteres. ut desꝑati ante ianu¬
as suas collocarent᷑: uel ut extremũ
sp̃m redderent t̾rȩ. uel ut possent
a transeuntibꝰ forte curari: qui ali¬
quando simili laborauerunt morbo.
Degener. aut ignobilis. aut quod sit
impari genere: aut si dum sit gen̾e
optumo natꝰ. in honeste dam̃ uiuit.
Decrepitꝰ. quod morti sit ꝓpior. quasi
ad mortis tenebras uercat. sicut cre¬
pusculũ. tempꝰ noctis. Alii dicunt
decrepitũ. ñ qui senectute auulsus
est. s qui iam crepare desierit: id ẽ

Expanded text:
plenum. Delicatus, quod sit deliciis paplenum. Delicatus, quod sit deliciis pastus, vivens in epulis et nitore corporis. Defessus, semper infirmus, quasi diu fessus. Debilis, quod per bilem factus sit fragilis. Bilis enim humor est afficiens corpus. Decolor, quod desit illi color. Desperatus vulgo vocatur malus ac perditus nec iam ullius prosperae spei. Dicitur autem per similitudinem aegrorum qui affecti et sine spe deponuntur. Consuetudo autem erat apud veteres ut desperati ante ianuas suas conlocarentur, vel ut extremum spiritum redderent terrae, vel ut possent a transeuntibus forte curari, qui aliquando simili laboraverant morbo. Degener, aut ignobilis, aut quod sit inpari genere, aut si dum sit genere optimo natus, inhoneste tamen vivit. Decrepitus, quod morti propior quasi ad mortis tenebras vertat, sicut crepusculum tempus noctis. Alii dicunt decrepitum non qui senectute avulsus est, sed qui iam crepare desierit, id est
Abbreviated transcription (Latin):
sensionis dicta: eo qͦd intturrat alie¬
numq nundinet corpꝰ. Hanc etiã le
nam uocant. Circũforanus: qͥ
aduocationũ causa cucũ fora & con¬
tus doctꝰ: a disserendo dictꝰ. Disposi¬
te enĩ disserit. Doctꝰ a docendo dictꝰ.
inde & doctor. Docilis: ñ quod sit
doctus. s quia doceri potest. Est enim
ingeniosus: & ad discendũ aptus.
Discipulus: a disciplina dictꝰ. Disci¬
plina autẽ: a discendo uocata. Di¬
spensator uocat᷑. cui creditur dispen¬
satio & mnistratio pecunarũ: &e
ido ddispensator. quia priꝰ qui dabant
pecuniã ñ numerabant eã. s appen¬
debant. Dues: ab ere uocatꝰ. De¬
corus. ꝑfectus a decem dictꝰ. Decenᷤ
compositꝰ. a numero decem dictꝰ. Hinc
& decorus. & decibilis. Directus: eo
qͦd in rectũ uadit. Dilectꝰ: a diligen¬
tia. Hec sunt enĩ signa diligendi.
Delibutꝰ. de oleo unctus: ut athletȩ so¬
lent. uł in certamine pueri. Hinc

Expanded text:
sensionis dicta, eo quod intercurrat aliesensionis dicta, eo quod intercurrat alienumque nundinet corpus. Hanc etiam et lenonem vocant. Circumforanus, qui advocationum causa circum fora et contus, doctus, a disserendo dictus: disposite enim disserit. Doctus, a dicendo. Inde et dictor. Docilis, non quod sit doctus, sed quia doceri potest: est enim ingeniosus et ad discendum aptus. Discipulus a disciplina dictus: disciplina autem a discendo vocata. Dispensator vocatur, cui creditur administratio pecuniarum. Et ideo dispensator quia prius qui dabant pecuniam non numerabant eam, sed adpendebant. Dives ab aere vocatus. Decorus, perfectus, a decem. Dulcis. Decens, conpositus, a numero decem dictus. Hinc et decorus et decibilis. Directus, eo quod in rectum vadit. Dilectus a diligentia. Haec sunt enim signa diligendi. Delibutus, de oleo unctus, ut athletae solent, vel in cereumate pueri. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
simus sit. Comptꝰ a coma dictꝰ. qͦd
sit formosus capillis: uł quia comã
nutrit. C a lamistratꝰ. a calamistro
id est acu ferrea in calami similitu¬
dinẽ facta. in qua crines obtorquen¬
tur ut crispi sint: quã in cinere ca¬
lefacere solent qͥ capillos crispant.
ut calamistrati sint. Corpulentꝰ.
qͦd sit corpore ualidus. & lentꝰ carnibꝰ
Crassus: a sagina corporis. uł a cre¬
ando carnes. Comessor. a cemeden¬
do satis: est enĩ gulȩ ac uentri unmo¬
derate deditꝰ. Eaupo: pessimus de
uino aquã faciens. Candidus. canꝰ
dor datus. studio enĩ accidit candor.
luminibꝰ amissis.
Cecus
est: qui utͦque ocło ñ
uidet. C aducus: a ca¬
fusus a confusione sceleris appellatꝰ:
inde & confusio. Conuulsus dicit᷑:
cui sua ui aliqua adimunt᷑ꝰ. Unde & con¬
uulsa nauis: cuiꝰ eminentia ui tempe.¬
Consumptꝰ: totus sumptꝰ & deuoratus.
Conciliatrix. ob societatẽ flagiciosȩ con¬

Expanded text:
simus sit. Comtus a coma dictus, quod simus sit. Comtus a coma dictus, quod sit formosus capillis, vel quia comam nutrit. Calamistratus, a calamistro, id est aco ferreo in calami similitudine facto, in quo crines obtorquentur, ut crispi sint: quem in cinere calefacere solent qui capillos crispant, ut calamistrati sint. Corpulentus, quod sit corpore validus et lentis carnibus. Crassus, a sagina corporis, a creando carnes. Comesor, a comedendo satis. Est enim gulae ac ventri inmoderate deditus. Caupo, pessimus de vino aquam faciens. Candidus bonus,dor datus. Studio enim accedit candor. luminibus amissis. Caecus est qui utroque oculo non videt. Caducus a cafusus a confessione sceleris appellatus. Inde et confusio. Convulsus dicitur, cui sua vi aliqua adimuntur. Unde et convulsa navis, cui eminentia vi tempeConsumptus, totus sumptus et devoratus. Conciliatrix ob societatem flagitiosae con
Abbreviated transcription (Latin):
fex: qͦd carnem afficiat. Cruciariꝰ
eo qd sit cruce dignꝰ. Collega: a col¬
ligatione societatis. & amiciciȩ com¬
plexu dictꝰ. Coetaneus: quasi com¬
paris etatis. Complex: quia uno
peccato uł crimine alteri est appli¬
catꝰ ad malũ: ad bonũ uͦ numquã
dicimꝰ complicem. Consors. eo qd̾
ad eũ pars ꝑtinet bonoꝵ: nã sortẽ
appellatus a celeritate: qͥa qͦd usus
exigit uelociꝰ facit. Consors: eo qͦd¬
sit genere uł loco affinis. Colonꝰ.
a colonia. uł ab agro colendo dictꝰ. Cog¬
nitor: a cognoscendo causã dictꝰ. Cura¬
tor. quod eurã ferat pueris: qͥ adhuc eiꝰ
etatis sunt ut negocia sua satis am¬
ministrare ñ possint. Clientes pͥus
colientes dicebant᷑: a¬
colendis patͦnis. Captus. capti¬
uus dicitur: quasi capite diminutꝰ.
Ingenuitatis enĩ fortuna ab eo
excidit: unde & a uiris ꝑitis ca¬
pite dimuitꝰ dicit᷑. Columis a co¬
lumpna uocatꝰ: eo qͦd erectus & firmiᷤ¬

Expanded text:
fex, quod carnem afficiat. Cruciarius, fex, quod carnem afficiat. Cruciarius, eo quod sit cruce dignus. Collega a conligatione societatis et amicitiae conplexu dictus. Coaetaneus, quasi conpar aetatis. Conplex, quia uno peccato vel crimine alteri est adplicatus ad malum; ad bonum vero numquam dicimus conplicem. Consors, eo quod ad eum pars pertinet bonorum. Nam sortem appellatus a celeritate, quia quod usus exigit velocius facit. Confinalis, genere vel loco adfinis. Colonus a colonia vel ab agro colendo dictus. Cognitor a cognoscendo causam dictus. Curator, quod curam ferat pueris, qui adhuc eius aetatis sunt ut negotia sua satis administrare non possint. Clientes prius colientes dicebantcolendis patronis. 54. Captus . . . . . Captivus dicitur quasi capite diminutus, ingenuitatis enim fortuna ab eo excidit, unde, et a jurisperitis capite diminutus dicitur. 55. Colomis, a columna vocatus, eo quod erectus et firmis
Abbreviated transcription (Latin):
in manu tenentes. numeros cõ¬
ponebant. Compilator. qͥ aliena dicta suiꝰ
ꝑmiscet: sicut solent pigmentarii in pila
diu̾sa mixta contundere. Hoc seilieet¬
scelere quonda accus abatur mantua nꝰ
ille uates: cũ quosdam uersus homeri
transferens suis ꝑmiscuiss. Et cũ com¬
pilator ueterũ ab emulis diceretur: ⁊¬
ille respondit: magnarũ esse uiriũ.
clauã herculis extorquere de manu
Contumax: eo qd̾ contempnat. Croma¬
ticus: quia nec confundit᷑ nec colorem
mutat. Grece enĩ croma color uocat᷑.
Contumeliosus: qͥa uelox est & tumet
u̾bis iniuriȩ. Contentiosus. ab in¬
tentione uocatꝰ: qui ñ racione aliqͥd
s sola ꝑtinacia uindicat. Contemp¬
tibilis. uł quia contemptu habilis:
uł quia contemptꝰ & uilis id est sine
honore. Crudelis. hoc est crudus.
quẽ greci homon appellant ꝑ tranꝰ¬
lationẽ quasi ñ coctus: nec est esu
habilis. Est enĩ asꝑ & durus. Carni¬

Expanded text:
in manu tenentes numeros coin manu tenentes numeros coponebant. 44. Compilator, qui aliena dicta suis permiscet, sicut solent pigmentarii in pila diversa mista contundere. Hoc scelere quondam accusabatur Mantuanus ille vates, cum quosdam versus Homeri transferens suis permiscuisset, et cum compilator veterum ab aemulis diceretur, ille respondit: Magnarum esse virium clavam Herculi extorquere de manu' Contumax, ab eo quod contemnat. Chromaticus, quia non confunditur nec colorem mutat. Graece enim χρῶμα color vocatur. Contumeliosus, quia velox est et tumet verbis iniuriae. Contentiosus ab intentione vocatus, qui non ratione aliquid, sed sola pertinacia vindicat. Contemptibilis, vel quia contemptui habilis, vel quia contemptus et vilis, id est sine honore. Crudelis, hoc est crudus, quem Graeci ὠμὸν appellant per translationem, quasi non coctus nec esui habilis. Est enim asper et durus. Carni
Abbreviated transcription (Latin):
Concionator. consolator. alloquitor.
& inde dictꝰ consolator. qͦd soli se appli¬
cat cui loquit᷑ & sollicitudinẽ leuat
alloquio suo. Hinc & solaciũ. Con¬
sultꝰ est cui consulit᷑: cui contrariꝰ ẽ
inconsultꝰ qui ñ accipit consilium.
Constans dictꝰ. quod undiq constat.:
nec in aliquã partem declinari pot̃.
Confidens: qͦd sit in cunctis fiducia
plenꝰ. Unde & ceciliꝰ: si confidentiam
habes. confide om̃ia. C autꝰ: a ca¬
uendo dictꝰ. Callidus. fraudulentꝰ
qͦd celare nouit. & male ꝑttus. Cal¬
lidũ autẽ ueteres ñ ꝓ astuto tantũ
s etiam ꝓ astuto & docto ponebant.
Hunc & uensutũ: eo qͦd animũ cito
uertat. Cupidus. a capiendo mul¬
tũ. id est ab accipiendo uocatus.
Clamosus quasi calamosus: a ca¬
lamo scilicet qͦd sonet. Calumpni¬
ator. falsi cͥminis accusator: a cal¬
uendo id est frustrando & dscipien¬
do dictꝰ. C alculator. a calculis id
est lapillis minutis: qͦs antiqui

Expanded text:
Contionator. Consolator, adlocutor. Contionator. Consolator, adlocutor. Et inde dictus consolator, quod soli se adplicat cui loquitur, et solitudinem levat adloquio suo. Hinc et solacium. Consultus est qui consulitur; cui contrarius est inconsultus, qui non accipit consilium. Constans dictus, quod undique stat, nec in aliquam partem declinari potest. Confidens, quod sit in cunctis fiducia plenus. Unde et Coecilius: Si confidentiam habes, confide omnia. 41. Cautus a cavendo dictus. Callidus, fraudulentus, quia celare novit, et male peritus. Callidum autem veteres non pro astuto tantum, 464 sed etiam pro astute docto ponebant. Hunc, et versutum, ab eo quod animum cito vertat. 42. Cupidus a capiendo multum, id est, accipiendo vocatus. Clamosus, quasi calamosus a calamo, scilicet, quod sonet. Calumniator, falsi criminis accusator a caluendo, id est, frustrando et decipiendo, dictus. 43. Calculator, a calculis, id est, lapillis minutis, quos antiqui
Abbreviated transcription (Latin):
UA RUS. a cȩlo qͦd splendeat:
unde & clara dies ꝓpt̾ splendo¬
remi cęli. Celsus a cęlo dictꝰ: qͦd sit
sublimis & altꝰ. quasi cęlestis. Castus
pͥmum a castratione nuncupatus:
postea
placuit ueteribus
eos sie nominare
qui ꝑpetuã libidinis
abstinentiã pollicebant᷑.
Celebs dictꝰ: quia it̃ facit sͥ ad cȩlum.
Celebs conubii expers: qualia sunt
numina in celo quȩ absq conuigiis
sunt. Et celebs dictꝰ. quasi cȩlo beatꝰ. Celi¬
cola eo quod cȩlũ colat: est enim angłs.
Continens. ñ solum in castitate dicitur.
s in cibo & potu. in ira quoq. & in ue¬
xatione m̃tis. & detrahenda libine: &
continens qͦd se a multis malis abstine¬
at. Clemens. misericors est: eo quod
cel et. id est ꝓtegat & tueat᷑ sicut solet
patronꝰ clientem. Concors: a coniun¬
ctione cordis est appellatꝰ. Nam sicut
consors dicitur qͥ sortem ungit: ita il¬
le concors dicitur qͥ corde coniungit᷑.

Expanded text:
Clarus, a caelo, quod splendeat. Clarus, a caelo, quod splendeat. Unde et clara dies pro splendore caeli. Celsus a caelo dictus, quod sit sublimis et altus, quasi caelestis. Castus primum a castratione nuncupatus: postea placuit veteribus etiam eos sic nominari qui perpetuam libidinis abstinentiam pollicebantur. Caeles dictus, quia iter sibi facit ad caelum. Caelebs, conubii expers, qualia sunt numina in caelo, quae absque coniugiis sunt. Et caelebs dictus quasi caelo beatus. Caelicola, eo quod caelum colat; est enim angelus. Continens non solum in castitate dicitur, sed et in cibo et potu, in ira quoque et vexatione mentis et detrahendi libidine. Et continens, quod se a multis malis abstineat. Clemens, misericors, ab eo quod cluat, id est protegat et tueatur, sicut solet patronus clientem. Concors a coniunctione cordis est appellatus. Nam sicut consors dicitur qui sortem iungit, ita ille concors dicitur qui corde iungitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ beneuolus sicut nec maleuolus:
sepe enũ ex duabꝰ partibꝰ compositũ no¬
men. aut pͥorem aut sequentẽ litterã
corrumpit. Nã beneuolentia absurdũ
sonat. Blandꝰ. dulcis
& inuitans ad familiaritatẽ sui.
Brutꝰ. quasi obrutꝰ: quia sensu caret.
Est enĩ sine racione: sine pruden¬
tia. Unde & ille iuniꝰ brutus ex
sorore tarquiniz suꝑbi genitꝰ cũ eundẽ
casum tuneret quem fr̃ inciderat. qͥ
ob diuicias & prudentiã ab auuncło
fuerat occisus: utilem temporis stul¬
ticiam simulauit. Unde etiã brutus
est cognominatꝰ: dũ uocaret᷑ iunius.
Balbus: a balando potiꝰ quã loquendo
dictꝰ. Uerba enim ñ explicat: inde ce
blesus. qͥa uerba frangit. Bucco. gar¬
rulus: qͦd ceteros oris loquacitate non
sensu exuꝑat. Biliosus qͦd sit semꝑ
tristis: ab humore nigro qui bilis uo¬
catur. Baburrus: stultꝰ. ineptus.
Biothanatꝰ: quod ẽ bis mortuus. Tha¬
natos enĩ greco sermone: mors dicit᷑.

Expanded text:
dicimus benevolus, sicut nec malevolus. dicimus benevolus, sicut nec malevolus. Saepe enim ex duabus partibus conpositum nomen aut priorem aut sequentem litteram corrumpit. Nam benevolentia absurdum sonat. Blandus, dulcis et invitans ad familiaritatem sui. Brutus, quasi obrutus, quia sensu caret. Est enim sine ratione, sine prudentia. Unde et ille Iunius Brutus ex sorore Tarquinii Superbi genitus, cum eundem casum timeret quem frater inciderat, qui ob divitias et prudentiam ab avunculo fuerat occisus, utilem temporis stultitiam simulavit. Unde etiam Brutus est cognominatus, dum vocaretur Iunius. Burrus. Balbus a balando potius quam loquendo dictus. Verba enim non explicat. Inde et blaesus, quia verba frangit. Bucco, garrulus, quod ceteros oris loquacitate, non sensu exsuperet. Biliosus, quod sit semper tristis, ab humore nigro qui bilis vocatur. Baburrus, stultus, ineptus. Biothanatus, quod sit bis mortuus. Θάνατος enim Graeco sermone mors dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
palam electus. Abactꝰ: quod sit ab ac¬
tu remotꝰ. Abortiuus: eo qͦd ñ oriatur
sed aboriat᷑ &e excidat. Adoptiutis: qͦd¬
factũ. littera t̾cia demutata. Alius:
manu gladium tenens.
e at us dictꝰ. quasi bene actus:
scilicet ab habendo qͦd uellet. &
nichil patiendo qͦd nollet. Ille autem
uere beatꝰ est qui & habet omĩa quȩ
uult bona: & nichil uult male. Ex
his enĩ duobꝰ: beatus homo efficitur:
Bonꝰ a uenustate corporis credit᷑ ddictꝰ.¬
faciendũ ꝑatus: & dulcis alloqͥo.Non
autẽ multũ distat benignꝰ a bono:
qͥa & ipse ad benefaciendũ iudetur ex¬
positꝰ. S in eo differt. qͥa potest bonꝰ ẽe
ae tristior. et bene qͥdem facere ce p̃sta¬
re quod poscitur: ñ tam̃ suauis esse
nouit consortio. Benignus autẽ:
sua cunctos nouitu inui¬
tare dulcedine. H ñficꝰ: pta a bene¬
faciendo alderi dictus.U Unde
& beneficientia uocat᷑: qͥa ꝓximo
ꝓdest. Beniuolus qͥa bene uult: ñ tam̃

Expanded text:
palam electus. Abactus, quod sit ab acpalam electus. Abactus, quod sit ab actu remotus. Abortivus, eo quod non oriatur, sed aboriatur et excidat. Adoptivus, qufactum, littera tertia demutata. Alius manu gladium tenens. B Beatus dictus quasi bene auctus, scilicet ab habendo quod vellet et nihil patiendo quod nollet. Ille autem vere beatus est qui et habet omnia quae vult bona, et nihil vult male. Ex his enim duobus beatus homo efficitur. Bonus a venustate corporis creditur dictfaciendum paratus, et dulcis alloquio; non autem multum distat benignus a bono, quia, et ipse ad benefaciendum videtur expositus. Sed in eo differt, quia potest bonus esse, et tristior, et bene quidem facere, et praestare quod poscitur, non tamen suavis esse novit consortio. Benignus autem sua cunctos novit invitare dulcedine. 25. Beneficus a benefaciendo alteri dictus; unde et beneficientia vocatur, quae proximo prode est. Benivolus, quia bene vult. Non tamen
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd aues capiat. Astrosus ab astro
mis: eo qͦd normã & m̃suram excedat.
Abactor est fur iumentoꝵ & pecorũ:
quẽ uulgo abigũ uocant ab abigen¬
do scilicet. Atramꝰ. & albatus. ille
a ueste nigra. iste ab alba. N due¬
na: eo qͦd aliunde adueniat. Aliem¬
gena: qđ aliene regionis sit. & ñ eius
ubi est. Itẽ alienigena qͦd ex alia gen¬
cola a colendo agro: sicut siluicola.
Assecla: eo qͦd sequatur aliquẽ lucri
causa. Assiduus dicebatur apud
antiquos. qͥ assibꝰ ad erariũ expensũ
conferendis erat. & in negociis quoq
publicis frequens: unde & ꝑ .s. ñ ꝑ
.d. scribendus sit. Epparitor nomĩ¬
nominatꝰ: quod appareat & uideatur. &
p̃sto sit ad obsequiũ. Atdentꝰ: ut aliqͥd
audiens teneat. At conitꝰ: ueliti furo¬
re qͦdam instinctꝰ ac stupefactus. Dictus
autẽ attonitꝰ a tonitruoꝵ strepitu: qͣsi
tonitruo obstupefactꝰ. & uicino fulgure
aut tactu ꝓximꝰ. Adlectus. quod sit

Expanded text:
quod aves capiat. Astrosus, ab astro quod aves capiat. Astrosus, ab astro mis, eo quod normam et mensuram excedat. Abactor est fur iumentorum et pecorum, quem vulgo abigeium vocant, ab abigendo scilicet. Atratus et albatus: ille a veste nigra, iste ab alba. Advena, eo quod aliunde adveniat. Alienigena, quod alieni generis sit, et non eius ubi est. Item Alienigena, qui ex alia gencola, a colendo agro, sicut silvicola. Adsecula, eo quod sequatur aliquem lucri causa. Assiduus dicebatur apud antiquos qui assibus ad aerarium expensum conferendis erat, et in negotiis quoque publicis frequens; unde et per S, non per D scribendus est. Adparitor nominatus, quod appareat et videatur et praesto sit ad obsequium. Adtentus, ut aliquid audiens teneat. Adtonitus, veluti furore quodam instinctus atque stupefactus; dictus autem adtonitus a tonitruum strepitu, quasi tonitru obstupefactus et vicino fulgori aut tactu proximus. Adlectus, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
& auarus. Nam qͥd est auarũ esse:
Progredi ultra quã sufficit. Nuarꝰ
ex eo dictꝰ quod sit auarus auri. &
num quã opibus expleat᷑: & qnͣtum
plus habuerit. tantũ plus cupiat:
flacci suꝑ hoc concordante sententia
Amarus: a sapore translatum nom̃ habet
Est enĩ insuauis: nec nouit quemquam
ad consortiũ suũ aliqua inuitare dul¬
cedine. Adult̃: uolator maritalis pu¬
doris. eo quod alt̾ius thorum polluat.
Anceps huc & illuc fluctuans ac dubiꝰ.
istud an illud capiat: & in quã partẽ
delinet anxiꝰ. Atrox. qͦd sit detris mo¬
ribꝰ. Abstemiꝰ. a demeto id est uino:
quasi abstinens a uino Ablactatꝰ:
quasi a lacte ablatꝰ. Eger. qͦd agita¬
tur infirmitate. uł tristicia ad dempꝰ.
Egrotꝰ. quod sit eger frequentiꝰ: sicut
iratꝰ & iracundus. Erumpnosus ab
erumpna dictꝰ: qͦd ꝑ inopiã miser fa¬
ctus esuriat & sitiat. Nuspex. eo qd̾
auiũ auspicia uitendat: sicut aucepꝰ

Expanded text:
t avarus. Nam quid est avarum esse? t avarus. Nam quid est avarum esse? progredi ultra quam sufficit. Avarus ex eo dictus, quod sit avidus auri, et nunquam opibus expleatur, et quantum plus habuerit, tantum plus cupiat, Flacci super hoc concordante sententia,opia minuitur. 10. Amarus, a sapore translatum nomen habet. Est enim insuavis, nec novit quemquam ad consortium suum aliqua invitare dulcedine. Adulter, violator maritalis pudoris, eo quod alterius thorum polluat. 11. Anceps, huc illucque fluctuans, ac dubius, istud an illud capiat, et in quam partem declinet anxius. Atrox, quod sit tetris moribus. Abstemius, a temeto, id est, vino, quasi abstinens a vino. Ablactatus, quod sit a lacte ablatus. 12. Aeger, quod agatur infirmitate, vel tristitia ad tempus. Aegrotus, quod sit aeger frequentius, sicut iratus et iracundus. 460 Aerumnosus a rumine dictus, quod per inopiam miser factus, esurit et sitiat. 13. Auspex, eo quod avium auspicia intendat, sicut auceps,
Abbreviated transcription (Latin):
Alacer a uelocitate & cursu: quasi di¬
ceret. aliger. Ariiger: quod arma
gerat. Flacris letꝰ. alacrit gestiens:
& nulliꝰ rei nouitate turbatꝰ. Agiliꝰ.
ab agendo aliquid celertt̃: sicut doci¬
lis. Emulus. eiusdẽ rei studiosus.
quasi imitator & amabilis: alias
inunicus inuenit᷑. E quus ẽ scđ̾m
naturã dictus u̾istꝰ ab ęquitate. hoc
est ab eo qd sit equalis: unde &e eqͥtaᷤᷤ
appellata. ab equalitate quadã scili¬
cet. Equeuus ab eo qͦd sit alteri equa¬
lis euo: id est coetaneus. Frroganᷤ.
eo qͦd multũ rogatur: & ille fastidi¬
osus sit. Audax: ꝓpͥe ꝓ arrogante
ponit᷑. Animosus: quod sit animis
&e uiribꝰ plenus. Animatꝰ. quasi
animo actꝰ: quasi animo firmatus.
Elatus ꝓ eo qd̾ semetipsũ suꝑ m̃surã
suã eleuet: dũ magnus sͥ uidetur
de his quȩ agit. Attollens: quod
se eleuet & erigat. Ambiciosus: qͦd¬
honores ambiat. Nuidus dictus ab
auendo: auere enĩ cuꝑe est. Hinc eciã¬

Expanded text:
Alacer, a velocitate, et cursu, quasi diAlacer, a velocitate, et cursu, quasi diceret aliger. Armiger, quod arma gerat. Alacris, laetus, alacriter gestiens, 459 et nullius rei novitate turbatus. Agilis, ab agendo aliquid celeriter, sicut docilis. Aemulus, eiusdem rei studiosus, quasi imitator et amabilis. Alias inimicus invenitur. Aequus est secundum naturam iustus dictus, ab aequitate, hoc est ab eo quod sit aequalis; unde et aequitas appellata, ab aequalitate quadam scilicet. Aequaevus, ab eo quod sit alteri aequalis aevo, id est coaetaneus. Adrogans, eo quod multum rogetur, et ille fastidiosus sit. Audax proprie pro adrogante ponitur. Animosus, quod sit animis et viribus plenus. Animatus, quasi animo auctus, quasi animo firmatus. Aelatus, pro eo quod se ipsum super mensuram suam elevet, dum magnus sibi videtur de his quae agit. Adtollens, quod se elehonores ambiat. 9. Avidus dictus ab avendo, avere enim cupere est. Hinc e
Abbreviated transcription (Latin):
icet origo nominũ unde ueniat a
phylosophis eã teneat racionem ut ꝑ¬
te. sapiens a sapientia nominet᷑. quia
pruis sapientia deinde sapiens: tamen
claret alia specialis in origine quoꝵ¬
dam nominũ causa sicut homo ab
humo. unde ꝓpͥe homo est appellatꝰ
ex quibꝰ exempli gr̃a quedam in hoc
piens. Nuctor: ab augendo dictus.
Auctorem autẽ feminino genere dici
minino flecti ñ possunt. ut cursor.
& qui alitur alumpnꝰ dici potest.
id est & qui nutrit & qͥ nutritur:
s meliꝰ tamen qͥ nutrit. Amicus:
ꝑ diruationẽ. quasi amiciciȩ custos.
Dictus  autẽ ꝓpͥe amicus ab ha¬
mo id est a cathena carita¬
tis: dict unde & hami quodse te¬
neant.  Amator: turpitudi¬
nis quia amore torquet᷑ libidinis.
Amabilis autẽ: quod sit amore dignus.
tus ab astu uocat᷑. quod est callidi &e cau¬
ti hominis: qͥ possit sine ꝑiculo fortit̾
aliquid facere. Argutꝰ: quia argum̃¬
tum cito inuenit in loquendo. Icer-
in unamquãq formã uegetꝰ ac nimiꝰ.

Expanded text:
icet origo nominum unde veniat a philosophis, eam teneat rationem, te, SAPIENS a sapientia nominetur, quia prius sapientia, deinde sapiens, tamen claret alia specialis in origine quorumdam nominum causa, sicut homo ab humo, unde proprie homo est appellatus. Ex quibus exempli gratia quaedam in hoc tis et sapiens. Auctor ab augendo dictus. Auctorem autem feminino genere dici minino flecti non possunt, ut cursor.  qui alitur, alumnus dici potest, id est, et qui nutrit, et qui nutritur, sed melius tamen qui nutrit. 4. Amicus per derivationem quasi animi custos; dictus autem proprie amicus ab hamo, id est, catena charitatis; unde et hami, quod teneant. 5. Amator turpitudinis, quia amore torquentur libidinis. Amabilis autem, quod sit amore dignus. tus ab astu vocatus, quod est callidi et cauti hominis, qui possit sine periculo fortiter aliquid facere. Argutus, quia argumentum cito invenit in loquendo Acer, in unamquamque formam vegetus ac nimius.
Abbreviated transcription (Latin):
us quiritũ est ꝓprie Romanoꝵ. quod
nulli tenent nisi quirites. id est Ro¬
mani tamquã de legitimis heredita¬
tib de decretionib de tutelis de usu¬
de captionib : quȩ iura apd̃ nullũ
alium popłm repꝑiuntur. s ꝓpria
sunt Romanoꝵ & in eosdem consti¬
pͥncipum & edictis. siue prudentiũ
responsis. .x. Quid sit lex
ex est constitutio popłi: qua ma¬
iores natu simul cũ plebib aliquid
stituunt: & uocata scita qͦd ea
plebs sciat: uł quod sciscitatur et
rogat ut fiat.

Expanded text:
us Quiritum est proprie Romanorum, quo nulli tenentur nisi Quirites, id est Romani, tamquam de legitimis hereditatibus, de cretionibus, de tutelis, de usucapionibus; quae iura apud alium nullum populum reperiuntur, sed propria sunt Romanorum et in eosdem principum et edictis, sive prudentium responsis. § 10 Quid sit lex. ex est constitutio populi, qua majores natu simul cum plebibus aliquid stituunt: et vocantur plebiscita, quod ea plebs sciat, vel quod sciscitatur et rogat, ut fiant.
Abbreviated transcription (Latin):
breuis ẽ ut uir. aut positione longa ut
ars: acutum accentum habebit.Si uͦ na¬
turalit longa. ut res: circumflexum.
Dissillaba pars orationis. si pͥorem natu¬
ralit̃ longam habet. & ultimã breuẽ.
circumflectitur ut musa. alit acuit᷑.
Trissillaba pars orationis. si mediã bre¬
uem habet ut tibia: tunc pͥmã acuimꝰ.
Si uͦ naturalit̃ longam habet scdam.
& ultimam breuem. ut mȩcellus: tẽ
labarum retinentur. Grauis accentꝰ
cũ acuto accentu poni potest in dic
citur sus. ne dicas ursus. uł ꝓpter
ꝓnunciationẽ ne dicas meta breuit̃
&e ñ ꝓducta meta. uł discernendȩ am¬
biguitatis causa u̾ergo. Nam cũ pro¬
ducitur. go: causam significat. cũ
corripitur: conuinctionem
De figu

Expanded text:
brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut brevis est, ut 'vir', aut positione longa, ut 'ars', acutum accentum habebit. Si vero naturaliter longa, ut 'res', circumflexum. Disyllaba pars orationis si priorem naturaliter longam habet et ultimam brevem, circumflectitur, ut 'Musa'; aliter acuitur. Trisyllaba pars orationis si mediam brevem habet, ut 'tibia', tunc primam acuimus. Si vero naturaliter longam habet secundam et ultimam brevem, ut 'Metellus', tunc labarum retinentur. Gravis accentus cum uno accentu poni potest in dictcitur sus' ne dicas 'ursus'; vel propter pronuntiationem, ne dicas 'meta' breviter et non producta A 'meta'; vel discernendae ambiguitatis causa, ut 'ergo'. Nam cum producitur 'go' causam significat; cum corripitur, coniunctionem. De figu
Abbreviated transcription (Latin):
ccentus qui grece ꝓsodia dicitur:
ex greco nom̃ accepit. Nam grece
pros: latine. ad. Odȩ grece: latinȩ can¬
tus ẽ. Hoc enim nom̃: de uerbo ad uer¬
bum exp̃ssum est. Latini autẽ habent
&e alia nomina. Nam accentꝰ. & tonos.
et tenores: dicunt: quia ibi sonꝰ crescit¬
& desinit. Accentus autẽ dictus. quod
uxta cantum sit: sicut aduerbium
quod uixta uerbum ẽ. A cutꝰ accentꝰ
dictus. qͦd accuat &e erigat sillabam.
Grauis: quod depͥmat &e deꝑonat. Est
enĩ contrarius acuto. Circũflexus:
quia de acuto &e grali constat. Inci¬
piens eñ ab acuto. in grauem desinit:
atq ita dum ascendit & descendit. cir¬
cumflexus efficitur. Acutꝰ autem &
circumflexus: similes sunt. Nã ut̾q
leuat sillabã. Grauis: contrarius ui¬
detur ambobꝰ. Nam semꝑ deprimit
sillabas. cũ illi leuent: ut unde ue¬
nit titan & nox ubi sidera condit.
Unde. hic grauis ẽ. Minus enĩ sonat:
quã acutus & circũflexus. Monosil¬
laba autẽ pars orationis si naturalit

Expanded text:
ccentus, qui Graece prosodia dicitur ex Graeco nomen accepit. Nam Graece πρός, Latine 'ad' ᾠδή Graece, Latine 'cantus' est. Hoc enim nomen de verbo ad verbum expressum est. Latini autem habent et alia nomina. Nam accentus et tonos et tenores dicunt, quia ibi sonus crescit et desinit. Accentus autem dictus, quod iuxta cantum sit, sicut adverbium quia iuxta verbum est. Acutus accentus dictus, grauis, ideo quod deponat et deprimat est enim contrarius acuto; circumflexus, quia de acuto et graui constat: incipiens enim ab acuto in grauem desinit atque ita, dum ascendit et descendit, circumflexus efficitur. Acutus autem et circumflexus similes sunt; nam uterque leuat syllabam. Grauis contrarius uidetur ambobus; nam semper deprimit syllabas, cum illi leuent, ut Vnde uenit Titan et nox ubi sidera condit. Vnde hic grauis est; minus enim sonat quam acutus et circumflexus. Monosyllaba autem pars orationis si naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
scienciã uocauerunt. Oratio dicta:
quasi oris ratio. Nam orare ẽ: loqui
& dicere. Est autẽ oratio: contextꝰ uer¬
borum cũ sensu. Contextꝰ autem sine
sensu ñ est oratio: quia ñ est oris ra¬
tio Oratio autẽ plena est: sensu. uoce.
et litera. Diuisiones autẽ gramma¬
ticȩ artis. a quibusda triguita di¬
nuinerantur. id ẽ partes orationis
octo. uex articulata. littera. sillaba.
pedes. accentus. positurȩ. notȩ. orto¬
graphia. analogia. echimologia. glo¬
sȩ. differentie. barbarismi. soloecisin.
uicia. methaplasmi. scema. tropi.
ꝓsa metra. fabulȩ. hystoue: u De

Expanded text:
scientiam vocaverunt. 3. Oratio dicta quasi oris ratio; nam orare est loqui, et dicere. Est autem oratio contextus verborum cum sensu. Contextus autem sine sensu non est oratio, quia non est oris ratio. Oratio autem plena est, sensu, voce et littera. 4. Divisiones autem Grammaticae artis a quibusdam triginta dinumerantur, id est: partes orationis octo, vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosae, metra, fabulae, historiae
Abbreviated transcription (Latin):
sciencia recte loquendi: et
ongo &e fundamentũ lib̾alium litt̾arũ.
Hec in disciplinis post litteras cõmunes
inuenta ẽ: ut iam qui didicerant lit¬
teras. ꝑ eam recte loquendi racionem
sciant. Grammatica autẽ: a litteris
nom̃ accepit. Grãmata enim: greci
litteras uocant. Ars uͦ dicta: quod ar¬
tis p̃ceptis regulisq consistat. Alii dic̃t¬

Expanded text:
scientia recte loquendi, et origo et fundamentum liberalium litterarum. Haec in disciplinis post litteras communes inventa est, ut iam qui didicerant litteras per eam recte loquendi rationem sciant. Grammatica autem a litteris nomen accepit. Γράμματα enim Graeci litteras vocant. Ars vero dicta est, quod artis prae
Abbreviated transcription (Latin):
pla uͦ est: quotiens unĩ alterum sescu¬
plo suꝑat. In simpla enim eiꝰ parte
unũ plus inuenitur: in dupla
unũ minus habet᷑ Sescũ enim di¬
midiũ dicitur. ITriplum ẽ: qnͣdo
maior pars ter continet totũ minus
id÷ tria & unũ. Epitritum ẽ qnͣdo
minus continet᷑ a maiore: & eiꝰ t̾cia
pars. Ceduntur uͦ pedum membra
uł ꝑ equalitatem. uł ꝑ dupplum.
uł ꝑ sescuplum. uł ꝑ triplum. uł¬

Expanded text:
pla vero est, quoties unum alterum sescupla vero est, quoties unum alterum sescuplo superat. In simpla enim ejus parte unum plus invenitur, in dupla unum minus habetur. Sescum enim dimidium dicitur. Triplum est, quando major pars ter continet totum minus, id est, tria, et unum. Epitritum est, quando minus continetur a majore, et ejus tertia pars. Caeduntur vero pedum membra, vel per aequalitatem, vel per duplum, vel per sescuplum, vel per triplum,
Abbreviated transcription (Latin):
bent enĩ binas longas sillabas: binasq
correptas. Peones. dicti ab inuentore.
Epitriti uocati. eo quod semꝑ tres
longas habeant sillabas: & unã breuẽ.
Tinsigiȩ autẽ sunt pentasillabi & ex¬
asillabi pedes. Et dicti apud grecos
zinsigiȩ: quasi quȩda declinationes.
S hi ñ sunt pedes s appellantur pen¬
tasillabi & exasillabi: quia ultra qͥn¬
que & sex sillabas ñ ꝓcedunt. Unde
ñ oportet in carmine has sillabas qͦd¬
libet excedere nom̃: ut cartaginͥen¬
sium. iherosolimitanoꝵ & constan¬
tinopolitanorum.
ccidunt unicuiq pedi arsis &
thesis: id÷ eleuatio & posicio
uocis. Neq enum tt̃ pedes dirigere po¬
terunt: nisi alt̾na uice leuentur & ponan¬
tur ut arma. Ar. eleuatio ẽ: ma. positio.
In his duobꝰ. ꝑ diuisionẽ pedes legitunz
colligunt᷑. Equa diuisio ẽ: quotiens
arsis & thesis. equali tempoꝵ diuisio¬
ne cedunt᷑. Dupla: quotiens ex his
unũ alterum duplo uincit. Sescu¬

Expanded text:
bent enim binas longas syllabas binasque bent enim binas longas syllabas binasque correptas. Paeones dicti ab inventore.Epitriti vocati quod semper tres longas habeant syllabas et unam brevem. Syzygiae autem sunt pentasyllabi et hexasyllabi pedes; et dictae apud Graecos συζυγίαι quasi quaedam declinationes. Sed hi non sunt pedes, sed appellantur pentasyllabi et hexasyllabi, quia ultra quinque et sex syllabas non procedunt. Unde non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut 'Carthaginiensium', 'Hierosolymitanorum', et 'Constantinopolitanorum'. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis, id est elevatio et positio vocis. Neque enim iter pedes dirigere poterunt, nisi alterna vice leventur et ponantur, ut 'arma': 'ar' elevatio est, 'ma' positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est quotiens arsis et thesis aequali temporum divisione caeduntur. Dupla, quotiens ex his unus alterum duplo vincit. Sescu
Abbreviated transcription (Latin):
illi contrariꝰ. Dactilus a digito
dictꝰ. quod a longiori nodo inchoans.
in duas desinit breues. Sic & iste
pes iuncturã unam habet longã.:
&e duas breues. Unde & manꝰ opansa
palma dicitur: & pendentes digiti
dactili. Amphibrachus quod ex
utraque parte breuem habeat:
longa in medio uitiacente. Brachis enim:
breius dicitur. Amphimachrus. qͦd
aue hinc inde longe habent in medio ĩ¬
clusam breuem. Machros enu longus
dicitur. Bachius appellatꝰ est. eo qͦd
eo pede bacchia id ÷ liberi patris sacra
celebrantur. Antibacchius uł palim¬
bacchius dictus ẽ: quia iteratꝰ a bac¬
chio est. Proceleumaticus. eo qͦd sit
ad celeumam canentiũ aptus. O ispon¬
deus autẽ & ditrocheus. & diiambus.
dicti quod geminis constant iambis:
spondeis uł trocheis. Antispastus.
qͦd sit ex contrariis sillabis: ex breui &
longa. ex longa & breui. Coriambꝰ
uͦ: quia ex hoc pede compositũ carm̃
choris aptissimũ sit. Ionici. sane ꝓpt̾
numeroꝵ inequalem sonũ dicti. Ha¬

Expanded text:
 est. 8. Dactylus a digito dictus, quod a longiore nodo inchoans, in duos desinat breves. Sic, et iste pes juncturam unam habet longam, et duas breves. Unde et manus oppansa palma dicitur, et pendentes digiti dactyli. 26 9. Amphibrachus, quod in utrlongam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrus, quod duae hinc inde longae habent in medio inclusam brevem. Μακρός enim longus dicitur. Bacchius appellatus est eo, quod eo pede Bacchia, id est Liberi sacra celebrabantur. Antibacchius vel Palimbacchius dictus quia iteratus a Bacchio est. Proceleumaticus, quod sit ad celeuma canentium aptus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt. Huiꝰmodi enĩ carmine om̃s in¬
uentiones uł detractiones implere
poete sunt soliti. Dictũ autem nom̃
ab eo quod ueluti uenenũ quodammͦ
maledicti aut liuoris infundat.
Tribrachus. qui &e coriꝰ appellatur.
Dictus tribrachus. quia sit ex tribus
breuibꝰ. Holosus dictꝰ a saltatio¬
ne molosorum. quã exercuerunt ar¬

Expanded text:
xerunt. Huiusmodi enim carmine omnes inxerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones inplere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo, quod veluti venenum quodammodo maledicti aut livoris infundat. Tribrachys qui et chorius appellatur, dictus tribrachys, quia sit ex tribus brevibus. Molossus dictus a saltatione Molossorum, quam exercuerunt ar
Abbreviated transcription (Latin):
sillabarum temporib insistunt:
nec a legitimo spacio unquã receduis.
Pedes dicti: eo quod ꝑ ipsos metra am¬
bulent. Nam sic̃ nos pedib incedimꝰ
ita metra quasi pedib gradiuntur.
Pedes autẽ om̃s centũ uiginti. iiͦii.
sunt: dissillabi quatuor. tͥssillabi
octo. tetrasillabi sex decim. penta sil¬
labi triginta duo. exasillabi sexagin¬
pedes dicuntur: reliquȩ zinsigiȩ uo¬
cantur. Ipsi autẽ pedes habent specialeᷤᷤ
causas nominũ: quare ita uocentur.
Pirrichius dictꝰ est: quia hic assidue
uł in certamine uł in ludo puerili seꝑiꝰ
frequentabat᷑. Spondeus dicitur.
quia tractim sonat. Nam spondeus
tractꝰ quidam dicit᷑: id ÷ sonus qͥ fun¬
debatur circa aures sacͥficantiũ Unde
& hi qui tuba canebant in sacͥs gen
tilium: spondeales nominabantur:
conuersionẽ faciat cantilenȩ: & qͣsi
rota uelocit currat in metris Trocos
enuum grece: rota dicitur. Iambꝰ dictꝰ
est: eo qͦd iamboorim greci detrahere di¬

Expanded text:
syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio unquam recedunt. Pedes dicti, eo quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus gradiuntur. Pedes autem omnes centum viginti quatuor sunt: disyllabi quatuor, trisyllabi octo, tetrasyllabi sexdecim, pentaslabi triginta duo, hexasyllabi sexaginpedes dicuntur, reliqui syzygiae vocantur. Ipsi autem pedes habent speciales causas nominum, quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus dicitur quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus, qui fundebatur circa aures sacrificantum. Unde et hi, qui tibias canebant in sacris gentilium, spondiales nominabantur. conversionem faciat cantilenae, et quasi rota velociter currat in metris. Τροχός enim Graece rota dicitur. Iambus dictus est eo, quod ἰαμβόζειν Graeci detrahere di
Abbreviated transcription (Latin):
tione s ueraci significatione ue¬
niatur. Sie & demostenes orator.
fabula usus ẽ aduersus philippũ. qui cũ
ab atheniensibꝰ postularet ut sibi decem
oratores darentur & discederet: finxit
ille hanc fabulam qua suaderet dicenᷤ
lupos aliquando pastoribꝰ quoꝵ dili¬
gentiam deciꝑe uoluissent suasisse
ut in amicicia conuenirent. ea tam̃
conditione ut si canes in quibꝰ erat
causa iuirgioꝵ iure illis traderent᷑:
annuisse pastores & in spem securi¬
tatis dedisse canes. qͦs ouium suarũ
iugilantissimos custodes habebant
Tunc lupi adempta om̃i formidine:
om̃e quod in gregibꝰ illis erat ñ pro
sacietate tantũ. uerum etiã ꝓ libi¬
dine lacerauerunt. Philippũ quoq
pͥncipes popłi postulare: quod faci¬
lius possit opprimere spoliatã cu¬
stodib urbem¬
.xxuii. De hystoria

Expanded text:
tione, sed veraci significatione vetione, sed veraci significatione veniatur. Sic et Demosthenes orator fabulam usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et discederet, finxit ille hanc fabulam qua dissuaderet, dicens lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen condicione, ut si canes, in quibus erat causa iurgiorum, iure illis traderentur: adnuisse pastores et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes habebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt. Philippum quoque principes populi postulare, quo facilius possit opprimere spoliatam custodibus urbem. De historia
Abbreviated transcription (Latin):
ignis: ut illa triformis bestia. pͥmã
leo. postrema draco. media ipsa chi¬
mera id ẽ caprea. etates hominũ
ꝑ eam uolentes distinguere. qua¬
rum ferox & horrens prima adoles¬
centia ut leo: dimidiũ uitȩ tempꝰ
lucidissimũ ut capra eo quod accu¬
tissime uideat: tunc fit senectus.
casibꝰ subiacens inflexis ut draco.
Sic &e typo centauri fabulam ẽẽ con
fictam id ẽ hominem equo mixtũ.
ad expͥmendam humanȩ uitȩ ue¬
locitatẽ: quia equũ constat ẽẽ ue¬
locissimũ. Ad mores: ut apd̾ ora¬
tium mus loquit᷑ muri: & mu¬
stela uulpeculȩ: ut ꝑ narrationẽ
fictam ad id qͦd agitur uerax signi¬
ficatio referatur. Vnde &e esopyta¬
les sunt fabulȩ ad moꝵ figurã uł
finẽ relate: uł sicut in libro udi
cũ ligna sibi regem requirunt. &
loquunt᷑ ad oleam. & ad ficum.
ce ad uitẽ. & ad rubũ. quod totũ
utiq ad mores fingitur: ut ad rẽ
quȩ intendit᷑ ficta qͥdem narra¬

Expanded text:
ignis, ut illa triformis bestia: Prima ignis, ut illa triformis bestia: Prima leo, postrema draco, media ipsa Chimera, id est caprea, etates hominum per eam uolentes distinguere, quarum ferox est et horrens prima adolescentia ut leo, dimidium uite tempus lucidissimum ut caprea eo quod acutissime uideat, tunc fit senectus casibus subiacens inflexis ut draco, sic et Ippocentauri fabulam esse fictam, id est hominem equo mixtum, ad exprimendam humanae vitae velocitatem, quia equum constat esse velocissimum. Ad mores, ut apud Horatium mus loquitur muri et mustela vulpeculae, ut per narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur. Unde et Aesopi tales sunt fabulae ad morum finem relatae, vel sicut in libro Iudicum 9, 8 ligna sibi regem requirunt et loquuntur ad oleam et ad ficum et ad vitem et ad rubum; quod totum utique ad mores fingitur ut ad rem, quae intenditur, ficta quidem narra
Abbreviated transcription (Latin):
a fando nominauerunt: quia ñ
sunt res factȩ. s tantũ loq̃n¬
do ficte. Que ido sunt inductȩ: ut
ficto mutoꝵ animaliũ int̾ se collo¬
quio. ymago queda uitȩ hominũ
nosceretur. Has pͥmus inuenisse
traditur alemon crothom̃sis. Ap¬
pellanturq hesopice: quiais apd
frigias in hac re polluit. Sunt au¬
dem fabulȩ aut hesopice. aut ly¬
bistice. Hesopicȩ sunt. cũ anima¬
lia muta int se sermocinasse fin¬
guntur. uł quȩ animã ñ habent:
ut urbes. arbores. montes. ꝑetrȩ.
flumina. Lybisticȩ autẽ: dum ho¬
minũ cũ bestiis. aut bestiarum
cũ hominibꝰ fingitur uocis ẽe commer¬
cium. fabulas poetȩ quasda delectan¬
di causa finxerunt: quasda ad na¬
turam rerũ: ñnullas ad mores ho¬
minũ interp̃tati sunt: Delect andi
causa fictas. ut eas quas uulgo di¬
cunt: uł quales plautꝰ & terentius
cõposuerunt. Ad naturã rerum fa¬
bulas fingunt: ut uulcanꝰ claudꝰ:
quia ꝑ naturã nunquã rectus ẽ

Expanded text:
a fando nominaverunt: quia non sunt res facte, sed tantummodo loquendo ficte; que idfictorum mutorum animalium inter se colloquio imago quedam uite hominum nosceretur. Has primus inuenisse traditur Alcimon Crotoniensis appellanturque Esopice quia is apud Frigias in hac re poluit. Sunt autem fabule aut Esopice aut Lybistice. Esopice sunt cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur uel que animam non habent ut urbes, arbores, montes, petre, flumina; Lybistice autem dum hominum cum bestiis aut bestiarum cum hominibus fingitur uocis esse commercium. Fabulas poete quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturas rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictas ut eas quas uulgo dicunt uel quales Plautus et Terentius composuerunt, ad naturam rerum fabulas fingunt ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑa agrecis dr. sicut & pilȩ quib
ludunt infantes. Nam philoso¬
phi dicunt. cȩlum in sꝑe figurã
undiq ẽe conuexum. om̃ib parti¬
b equalem. concludentẽ terram
inmedia mundi mole libratã.
Hoc moueri dicunt & cum motu
eiꝰ. sidera in eo fixa aboriente usq
adoccidentẽ circumire: septentrio¬
nib breuiores giros iuxta cardinẽ
tendit: & dicta axis. quod in easꝑa
ut rota uoluitur. uel quia ibi plau¬
strum ẽ. Cardines extreme partes
sunt axis: & dicti cardines eo qd̾
ꝑeos uertitur. celum. Poli sunt cir
ẽ septentrionalis qui nunqm occidit
appellaturq boreus. alt̾ australis
qui nunqm uidetur. & austronotus
dr. Et dicti poli quod sint axiũ
cicli ex usu plaustroꝵ. apoliendo
scilicet nominati. S polus boreus
semꝑ uidetur: austronotus nunqm:
qr dextͣ cęli altiora sunt. pressa au¬
stri. C onuexa extrema cęli sunt. a
curuitate dicta. Nã ꝯuexũ euruũ
ẽ & inclinatũ. & in modũ circuli¬
flexum. Lacteus circulus uia est

Expanded text:
s dicitur, sicut et pilae quibus ludunt infantes. Nam philosophi dicunt caelum in sphaerae figuram undique esse convexum, omnibus partibus aequalem, concludentem terram in media mundi mole libratam. Hunc moveri dicunt, et cum motu eius sidera in eo fixa ab oriente usque ad occidentem circumire, septentrionibus breviores gyros iuxta cardinem tendit; et dicta axis, eo quod in ea sphaera ut rota volvitur, vel quia ibi plaustrum est. Cardines extremae partes sunt axis; et dicti cardines, eo quod per eos vertitur coelum. Poli sunt circr est septentrionalis, qui nunquam occidit, appellaturque boreas, alter vero australis, qui nunquam videtur, et austronotius dicitur. Poli dicti, quod sint axium cycli ex usu plaustrorum a poliendo scilicet nominati, sed polus boreas semper videtur, austronotius nunquam, quia dextra coeli altiora sunt pressa austri. Convexa extrema coeli sunt a curvitate dicta: nam convexum curvum est et inclinatum, et in modum circumflexum. Lacteus circulus via est,