comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rifructum emisit. ñ solũ flore uel
fructu. s ipsis etiam frondib eun¬
dem significari. Noueris ⁊ apud
moysen nec fructu uirge nec flore.
s ipsa uirga demonstrari. Illa utiq
uirga: qua feriente aqua uel diui¬
ditur transituris uel de petra excu¬
titur bibituris. Nullũ aut̃ nicon¬
ueniens ẽ. diuersis reb diuersis
excausis xp̃m figurari: ⁊ in iuirga
quidem potentiam in flore uero
fraglantiam. in fructu aut̃ saporis
dulcedinem. infrondib quoq se¬
dulam eius intelligi ꝓtectionem:
qua uidelicet paruulos ad se con¬
fugientes. subumbra alarũ suarũ
ꝓtegere ñ desinit: siue abestu
carnaliũ desiderioꝵ. siue a facie
impioꝵ qui eos affluxerunt. Bo.
na ⁊desiderabilis umbra sub alis
iħu: ubi tutũ ẽ fugientib refugi¬
um. gratum fessis refrigerium.
Miserere mei dñe iħu. miserere
tamen ysaie testimonio.florem
filiũ. uirgam intellige matrem:
qm̃ ⁊ iurga floruit absq germine:

Expanded text:
et fructum emisit non solum flore vel et fructum emisit non solum flore vel fructu, sed ipsis etiam frondibus eumdem significari. Noveris et apud Moysen nec fructu virgae, nec flore, sed ipsa virga demonstrari; illa utique virga, qua feriente, aqua vel dividitur transituris , vel de petra excutitur bibituris . Nullum autem inconveniens est, diversis rebus diversis ex causis Christum figurari; et in virga quidem potentiam, in flore vero fragrantiam, in fructu autem saporis dulcedinem, in frondibus quoque sedulam ejus intelligi protectionem, qua videlicet parvulos ad se confugientes sub umbra alarum suarum protegere non desinit, sive ab aestu carnalium desideriorum, sive a facie impiorum, qui eos afflixerunt. Bona et desiderabilis umbra sub alis Jesu, ubi tutum est fugientibus refugium, gratum fessis refrigerium. Miserere mei, Domine Jesu, miserere tamen Isaiae testimonio, florem Filium, virgam intellige Matrem; quoniam et virga floruit absque germine,
Abbreviated transcription (Latin):
sisse uideat᷑ desꝑando: subdit pro¬
phetando. Procul. ⁊ de ultimis
finib preciũ eius. Hoc est ñ uile.
ñ paruum. ñ mediocre. ñ deniq
de terra s dẽ celo: nec de celo ꝓxi¬
mo terris preciũ fortis huius mu¬
lieris: s a summo celo egressio eiꝰ.
Quid deinde rubus ille quondã
mosaycus portendebat. flammas
qͥdem emittens s ñ ardens: nisi ma¬
riam parientem ⁊ dolorem ñ sen¬
tientem: Qaud rogo uirga aaron
florida nec humectata. nisi ipsam
concipientẽ quanius uirũ ñ oognos¬
centem: Huius magni miracłi
maius misterium ysaias edisse¬
rit dicens: egredietur uirga de ra¬
dice iesse. ⁊ flos de radice eius ascen¬
det. uirgam uirginem. florem uir¬
ginis parcũ intelligens. S si tibi
quod nunc inflore xp̃e intelligi
dicitur. suꝑiori uidetur aduersari
sententie. qua ñ uirge flore sed
flores fructu designari dicebatur.
noueris in eadem aaronica uirga
que ñ solũ floruit. s ⁊ fronduit

Expanded text:
sisse putetur desperando, subdit prosisse putetur desperando, subdit prophetando, Procul et de ultimis finibus pretium ejus : hoc est non vile, non parvum, non mediocre, non denique de terra; sed de coelo, nec de coelo proximo terris pretium fortis hujus mulieris, sed a summo coelo egressio ejus. Quid deinde rubus ille quondam Mosaicus portendebat, flammas quidem emittens, sed non ardens , nisi Mariam parientem, et dolorem non sentientem? Quid, rogo, virga Aaron florida , nec humectata, nisi ipsam concipientem, quamvis virum non cognoscentem? Hujus magni miraculi majus mysterium Isaias edisserit, dicens, Egredietur virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet : virgam, virginem; florem, virginis partum intelligens. 6. Sed si tibi quod nunc in flore Christus intelligi dicitur, superiori videtur adversari sententiae, qua non virgae flore, sed floris fructu designari dicebatur; noveris in eadem Aaronica virga quae non solum floruit, sed et fronduit,
Abbreviated transcription (Latin):
detur quando ad serpentem ait.
inimicicias ponam interte ⁊ mu¬
lierem: Et si adhuc dubitas an de
maria dixerit: audi quod sequit᷑.
Ipsa conteret caput tuũ. Cui hec
seruata uictoria ẽ. nisi marie: Ip¬
sa ꝓculdubio caput contriuit ue¬
nenatũ. quȩ omĩmodã maligni
suggestionem tam de carnis illece¬
bra. quã de mentis. suꝑbia dedux̃
ad nichilũ. Quã uͦ aliant salomon
requirebat cũ dicebat: mulierem
fortem qͥs inueniet: Nouerat qͥppe
uir sapiens huiꝰ sexus infirmita.¬
tem: fragile corpus. lubricã mentẽ.:
quia tamen ⁊ deum legerat ꝓmi¬
sisse. ⁊ ita uidebat congruere. ut
qͥ uicerat ꝑfeminã. uinceretur ꝑ
ipsam: uehementer admiransaie¬
bat. Mulierem fortem qͥs inueniet:
Quod ẽ dicere. Si ita de manu fe¬
mine pendet. ⁊ nr̃a omniũ salus.
&. innocentie restitutio. ⁊ de hoste
uictoria: fortis omnino necesse
possit ẽẽ ydonea. S mulierem
fortẽ qͥs inueniet: Ac ne hoc que¬

Expanded text:
videtur, quando ad serpentem ait: videtur, quando ad serpentem ait: Inimicitias ponam inter te et mulierem? Et si adhuc dubitas quod de Maria non dixerit, audi quod sequitur: Ipsa conteret caput tuum . Cui haec servata victoria est, nisi Mariae? Ipsa procul dubio caput contrivit venenatum, quae omnimodam maligni suggestionem tam de carnis illecebra, quam de mentis superbia deduxit ad nihilum. 5. Quam vero aliam Salomon requirebat, cum dicebat: Mulierem fortem quis inveniet? Noverat quippe vir sapiens hujus sexus infirmitatem, fragile corpus, lubricam mentem. Quia tamen et Deum legerat promisisse, et ita videbat congruere ut qui vicerat per feminam, vinceretur per ipsam, vehementer admirans aiebat: Mulierem fortem quis inveniet? Quod est dicere: Si ita de manu feminae pendet et nostra omnium salus, et innocentiae restitutio, et de hoste victoria: fortis omnino necesse possit esse idonea. Sed mulierem fortem quis inveniet? At ne hoc quae
Abbreviated transcription (Latin):
ta gͥ uerbum inique excusationis
in uocem gratiarũ actionis: ⁊ dic.
Dñe mulier quã dedisti m. dedit
mͥ de ligno uitȩ ⁊ comedi: ⁊ dulce
factum est suꝑ mel ori meo. quia
in ipso uiuificasti me. Ecce enĩ acd
hoc missus ẽ angłs adiurginẽ O
admiranelã ⁊ omni honore dignis¬
simam uirginem. O feminam sin¬
gulariter uenerandã. suꝑ omnes
feminas admirabilem: parentum
reparatricem: posteroꝵ uiuificatri¬
cem. Missus est inquit angłs ad uir.¬
ginem. uirginem carne. uirginem
mente: uirginem ꝓfessione: uirgi¬
nem deniq qualem describit apłs
mente ⁊ corpore sc̃am. Nec nouit̃
nec fortuitu inuentam: s a seculo
electam: ab altissimo p̃ cognitam
⁊ sibi preparatam. ab angelis serua¬
tam: a patrib p̃signatam: a ꝓpħis
ꝓmissam. Serutare scripturas :
et proba quȩ dico. uis ne ut ⁊ ego
aliqua exhis destimonia hic ise¬
ram: Ut pauca loquar de plurib:
quã tibi aliam deus predixisse ui

Expanded text:
ta ergo iniquae excusationis ta ergo iniquae excusationis verbum in vocem gratiarum actionis, et dic: Domine, mulier, quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno vitae, et comedi; et dulce factum est super mel ori meo, quia in ipso vivificasti me. Ecce enim ad hoc missus est angelus ad Virginem, O admirandam et omni honore dignissimam Virginem! o feminam singulariter venerandam, super omnes feminas admirabilem, parentum reparatricem, posterorum vivificatricem! 4. Missus est, inquit, angelus ad Virginem. Virginem carne, virginem mente, virginem professione, virginem denique, qualem describit Apostolus, mente et corpore sanctam ; nec noviter, nec fortuitu inventam, sed a saeculo electam, ab Altissimo praecognitam et sibi praeparatam, ab angelis servatam, a patribus praesignatam, a prophetis promissam. Scrutare 738 Scripturas, et proba quae dico. Visne ut et ego aliqua ex his testimonia hic inseram? Ut pauca loquar de pluribus, quam tibi aliam praedixisse Deus
Abbreviated transcription (Latin):
prius: cuiꝰ obprobriũ in om̃s per¬
fransiit mulieres. Instat namq
tempus quo iam dollatur obꝓbri¬
umꝰ: nec habeat uir qͥd causetur
aduersus feminam: qͥ utiq dũ
se imprudent̃ excusare conaret᷑.
crudelit̃ illã accusare ñ cunctatꝰ
ẽ dicens. Mulier quã dechisti mͥ.
dedit mͥ de ligno ⁊ comedi. Prop¬
terea curre eua ad mariam. cur¬
re mat̾ adfiliã: filia ꝓ matre res¬
auferat. ipsa patri ꝓmatre satis.¬
faciat: quia ecce si uir cecidit ꝑ
feminã. iã non erigit᷑ nͥ ꝑfemiña.
Quid dicebas o adam: Oulier quã
dedisti mͥ. dedit mͥ de ligno: ⁊ come¬
di. uerba maliciȩ sunt hȩc: qͥbus
magis augeas quã deleas culpam.
Uerumptamen sapientia uicit
maliciã. cũ occasionem uenie quã
ade ds̃ interrogando elicere tẽp
femina ꝓfemina: prudens ꝓfatua.
gustum tibi porrigat uite. et ꝓue¬
nenoso cibo illo amaritudinis. dul¬
cedinĩ pariat fructus eterni. Mu¬

Expanded text:
prius, cujus opprobrium in omnes perprius, cujus opprobrium in omnes pertransiit mulieres. Instat namque tempus, quo jam tollatur opprobrium, nec habeat vir quid causetur adversus feminam: qui utique dum se imprudenter excusare conaretur, crudeliter illam accusare non cunctatus est, dicens, Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi . Propterea curre, Eva, ad Mariam; curre, mater, ad filiam; filia pro matre resauferat, ipsa patri pro matre satisfaciat: quia ecce si vir cecidit per feminam, jam non erigitur nisi per feminam. Quid dicebas, o Adam? Mulier quam dedisti mihi, dedit mihi de ligno, et comedi. Verba malitiae sunt haec, quibus magis augeas quam deleas culpam. Verumtamen Sapientia vicit malitiam, cum occasionem veniae, quam a te Deus interrogando elicere tentafemina pro femina, prudens pro fatua, gustum tibi porrigat vitae, et pro venenoso cibo illo amaritudinis dulcedinem pariat fructus aeterni. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiũ ad se de suꝑnis educer
Et hoc est qͦd nob̾ hic ȩuangłista
commendat: cũ angłm ꝑhibet
a deo destinatũ adiurginẽ. A deo
inquit ad uirginem. Ilest acelso
adhumilem. ad ño ad ancillam:
a creatore ad creaturã. Quanta
dignatio dĩ quanta uirginis ex¬
cellentia. Currite matres. currite
filiȩꝰ. currite om̃s quȩ post euam
et ex eua ⁊ parturimini cũ tristi¬
cia ⁊ parturitis: adite uirginalẽ
thalamum: ingredimini si pote¬
stis pudicũ sororis ur̃s cubiculũ.
Ecce enĩ deus mittit ad uirginẽ:
ecce affatur angłs mariam. Appo¬
nite aurem parieti: auscultate
quid nunciet ei: si forte audiatis
unde consolemini. Letare pater
adam. s magis tu o eua mater
exulta: qui sicut omniũ parenteᷤ.
ita omniũ fuistis ꝑemptores:
et qͦd infelicius ẽ prius ꝑemptoreᷤᷤ
quã parentes. Ambo inquã con¬
solamini suꝑ filia: et tali filia. S
illa amplius. de qua malũ ortũ ẽ

Expanded text:
nuntium ad se de supernis educeret. nuntium ad se de supernis educeret. Et hoc est quod nobis hic Evangelista commendat, cum angelum perhibet a Deo destinatum ad Virginem: A Deo, inquit, ad virginem: id est, a celso ad humilem, a Domino ad ancillam, a Creatore ad creaturam. Quanta dignatio Dei! quanta Virginis excellentia! Currite, matres; currite, filiae; currite, omnes quae post Evam, et ex Eva, et parturimini cum tristitia, et parturitis. Adite virginalem thalamum, ingredimini, si potestis, pudicum sororis vestrae cubiculum. Ecce enim Deus mittit ad Virginem, ecce affatur angelus Mariam. Apponite aurem parieti, auscultate quid nuntiet ei, si forte audiatis unde consolemini. 3. Laetare, pater Adam, sed magis tu, o Eva mater, exsulta, qui, sicut omnium parentes, ita omnium fuistis peremptores; et, quod infelicius est, prius peremptores, quam parentes. Ambo, inquam, consolamini super filia, et tali filia; sed illa amplius, de qua malum ortum est
Abbreviated transcription (Latin):
trem: qualem ⁊ se decere sciebat.
i sibi nouerat placiturã. Uoluit
itiq uirginem: de qua ĩ maculata
immaculatus ꝓcederet omniũ
maculas purgaturus. Uoluit ⁊ ħu¬
milem: de qua mitis ⁊ humilis
corde ꝓdiret. harum in se uirtu¬
tũ necessarium om̃nib saluber¬
rimumq exemplũ ostensurus.
Dedit gͦ uirgini partũ. qui ei iã
ante ⁊ uirginitatis inspirauerat
uotum: ⁊ humilitatis p̃rogaue¬
rat meritũ. Frlioqͥn quomͦ angłs
eam insequentib gr̃a plenam
ꝓnuntiat: si quippiam uel parũ
ra erat parit̃ ⁊ paritura. sc̃a ẽẽc
corpore. accepit donũ uirginita¬
tis: ut eẽt ⁊ mente accepit humi¬
litatis. His nimirũ uigo regia
geminis ornata uirtutum. gemi¬
noq mentis parit̃ ⁊ corꝑis decor
p̃fulgida. specie sua ⁊ pulcritudi¬
ne sua in cȩlestib cognita. cȩlici¬
uium in se ꝓuocauit aspectus:
ita ut ⁊⁊ regis animũ in sui concis¬
piscentiã inclinaret᷑. ⁊ celestem

Expanded text:
trem, qualem et se decere sciebat, trem, qualem et se decere sciebat, et sibi noverat placituram. Voluit itaque esse virginem, de qua immaculata immaculatus procederet, omnium maculas purgaturus: voluit et humilem, de qua mitis et humilis corde prodiret, harum in se virtutum necessarium omnibus saluberrimumque exemplum ostensurus. Dedit ergo Virgini partum, qui ei jam ante et virginitatis inspiraverat votum, et humilitatis praerogaverat meritum. Alioquin quomodo angelus eam in sequentibus gratia plenam pronuntiat, si quidpiam vel parum ra erat pariter et paritura, sancta esset corpore, accepit donum virginitatis: ut esset et mente, accepit et humilitatis. His nimirum Virgo regia gemmis ornata virtutum, geminoque mentis pariter et corporis decore praefulgida, specie sua et pulchritudine sua in coelestibus cognita, coeli civium in se provocavit aspectus, ita ut et Regis animum in sui concupiscentiam inclinaret, et coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris immo primã inter cet̾as
ẽẽ canituram: nemo qͥ ambigat.
Futo aut̃ illam preter illud quod¬
Dsolis licet. cũ om̃ib tam̃ urginibꝰ
Dei ut dixi cõmune erit: dulciori
qͦsiam atq elegantiori carmine
letificaturã ẽẽ ciuitatẽ dĩ. Quius
utiq dulci sonos depromere uel
exprimere modulos. ne ipsarũ qͥdẽ
uirginum ulla digna inuenietur
quia soli merito decantandũ ser¬
uabitur. quȩ sola de partu: ⁊ par¬
tu diuino głatur. Gloriatur dixe¬
rim de partu ñ in se: s in ipsoquẽ
matrem suã singulari in celestibꝰ
dondturus gła. singłari interris
p̃uenire curauit ⁊igr̃a: qua uide¬
licet in effabiit᷑: ⁊ intacta conciꝑet
&e pareret incorrupta. Porro dm̃
huiusmodi decebat natiuitas: qͣ
ñ nisi de uirgine nascȩret᷑. Talis
congruebat ⁊ uirgini partus: ut
ñ pareret nisi dm̃. Proinde factor
hominũ ut hõ fieret. nasciturus:
de homine talem sibi exomnib
debuit deligere immo condere ma¬

Expanded text:
eteris, imo primam inter caeteras esse cantaturam, nemo est qui ambigat. Puto autem illam, praeter illud quod solis licet, cum omnibus tamen virginibus ei, ut dixi, commune erit, dulciori quodam atque elegantiori carmine laetificaturam esse civitatem Dei. Cujus utique dulcisonos depromere vel exprimere modulos ne ipsarum quidem virginum ulla digna invenietur; quia soli merito decantandum servabitur, quae sola de partu, et partu divino gloriatur. Gloriatur dixerim de partu, non in se, sed in ipso quem Matrem suam singulari in coelestibus donaturus gloria, singulari in terris praevenire curavit et gratia, qua videlicet ineffabiliter et intacta conciperet, et pareret incorrupta. Porro Deo hujusmodi decebat nativitas, qua nonnisi de Virgine nasceretur: talis congruebat et Virgini partus, ut non pareret nisi Deum. Proinde factor hominum ut homo fieret, 737 nasciturus de homine, talem sibi ex omnibus debuit deligere, imo condere ma
Abbreviated transcription (Latin):
uam leto sinu iordanis suscipit
xp̃ianos: qui se xp̃i głatur conse¬
cratũ baptismate. Mentitus õ plane
syrus ille lepsus. qͥ nescio qͥs damasci
aquas aquis p̃tulit is rahelis: cũ iord¬
nis nr̃i deuotꝰ d̾õ famulatꝰ tocieñ ꝓbatꝰ ext¬
terit. siue quando helyȩ siue qñdo helxseo
siue ȩtiã ut antiquius aliqͥd recolam.
q̃ndo iosue ce. omni populo simul un¬
petũ mirabiliter inhibens siccũ inse
transitũ prebuit. Deniq qͥd influmi¬
nibus isto eminentius: quod ipsa sibi
trinitas sui quadã euidenti p̃sentia
dedicauit: Pater auditus: uisus sp̃s

Expanded text:
uam laeto sinu Jordanis excipit Christianos, qui se Christi gloriatur consecratum baptismate! Mentitus est plane Syrus ille leprosus, qui nescio quas Damasci aquas aquis praetulit Israelis , cum Jordanis nostri devotus Deo famulatus toties probatus exstiterit, sive quando Eliae, sive quando Elisaeo , sive etiam ut antiquius aliquid recolam quando Josue et omni populo simul, impetum mirabiliter inhibens, siccum in se transitum praebuit . Denique quid in fluminibus isto eminentius, quod ipsa sui  al. sibi Trinitas quadam evidenti praesentia dedicavit? Pater auditus, visus Sp
Abbreviated transcription (Latin):
tat manib ligando. flagellando. cola¬
fixando. muume tam̃ uel resurgentẽ
succincto sermone. ⁊cetera loca sc̃a:
&. si ñ omĩa saltim aliqua: qm̃ que di¬
gne admirari ꝑsingła ñ sufficimus:
libet insigniora uipsa breuit̃ recordari.
oliueti: descendit᷑ inuallem iosa¬
phat: ut sic diuicias diuinȩ miscđiȩ
cogites. quatinꝰ horrorem iudicii ne¬
quaqͣm dissimules:. quia ⁊ si in mul¬
tis miserationib suis multus ẽ ad
ignoscendũ. iudicia tam̃ eius nichilo¬
minus abyssus multa: quib agnoscit᷑
ualde omnino derribilis suꝑ filios ho¬
minũ.D auid deniq qui montem
oliueti demonstrat dicens. homines
⁊ iumenta saluab dñe. quẽ ad modũ
mult i plicasti. miscłiam tuã deus. etiã¬

Expanded text:
tat manibus, ligando, flagellando, colatat manibus, ligando, flagellando, colaphizando, minine tamen vel resurgentem succincto sermone et caetera loca sancta, et si non omnia, saltem aliqua: quoniam quae admirari per singula non sufficimus, libet vel insigniora, et ipsa breviter recordari. Oliveti, descenditur in vallem Josaphat: ut sic divitias divinae misericordiae cogites, quatenus horrorem judicii nequaquam dissimules; quia etsi in multis miserationibus suis multus est ad ignoscendum, judicia tamen ejus nihilominus abyssus multa, quibus agnoscitur valde omnino terribilis super filios hominum. David denique qui montem Oliveti demonstrat, dicens, Homines et jumenta salvabis, Domine, quemadmodum multiplicasti misericordiam tuam, Deus; etia
Abbreviated transcription (Latin):
soloq uestis tanqͣm floris odore form¬
secus delectatus. quasi fructus interio¬
ris dulcedinem ñ gustauit: dũ ⁊ electi
filii simul ⁊ sacramenti fraudatus cog¬
nitione remansit. Quo spectat hoc:
Uestimentũ ꝓfecto sp̃c. littera ẽ ⁊ caro
uerbi. S ne nunc qͥdem iuideus in
carne uerbũ. in homine scit deitatẽ:
nec sub tegmine littere sensum ꝑuidet
spiritalem: forisq palpans hedi pellem.
quȩ similitudinem maioris hoc ẽ pͥmi
&. antiqui peccatoris expresserat:. adnu¬
dam ñ ꝑuenit ueritatem. Non sane in
carnis peccati. s in similitudine carnis
peccati. qui peccatũ non facere. s tol¬
lere ueniebat. apparuit: ea scilicet de
causa. qͣm ipse non tacuit: ut qͥ ñ ui¬
dent uideant.ce qui uident ceci fiacit.
Hac gͦ similitudine deceptus ꝓpħa ce-¬
cus. hodieq quem nescit benedicit.
dum quẽ lectitat inlibris. ignorat.
&. in miraculis: & quem ꝓpriis attrec¬

Expanded text:
soloque vestis, tanquam floris odore, forinsoloque vestis, tanquam floris odore, forinsecus delectatus, quasi fructus interioris dulcedinem non gustavit, dum et electi filii simul et sacramenti fraudatus cognitione remansit. Quo spectat hoc? Vestimentum profecto spiritus, littera est et caro Verbi. Sed ne nunc quidem Judaeus in carne Verbum, in homine scit deitatem; nec sub tegmine litterae sensum pervidet spiritualem: forisque palpans haedi pellem, quae similitudinem majoris, hoc est primi et antiqui peccatoris, expresserat, 551 ad nudam non pervenit veritatem. Non sane in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, qui peccatum non facere, sed tollere veniebat, apparuit, ea scilicet de causa quam ipse non tacuit, ut qui non vident videant, et qui vident caeci fiant . Hac ergo similitudine deceptus Propheta, caecus hodieque, quem nescit benedicit, dum quem lectitat in libris, ignorat et in miraculis: et quem propriis attrec
Abbreviated transcription (Latin):
contentis. gustu solido reficeret. xp̃ianos.
Senserat tamen hunc florem nat᷑anael
qͦd suꝑ omĩa aromata suaue redoleret:
unde ⁊ aiebat. anazareht potest aliqͥd
boni ẽẽ: s nequaqͣm sola contentus fra¬
glanta respondentẽ sibi ueni ⁊ uide
philippum secutus ẽ. Immo uͦ mirȩ il¬
lius suauitatis ad modũm resꝑsione de¬
lectatus. haustuq boni odoris factus
saporis auidior: odore ipso duce. ad fru¬
cdum usq sine mora ꝑuenire curauit:
cupiens plenius exꝑiri qͦd tenuiter
p̃senserat: presensq degustare qͦd odo¬
faierat absens. Ulideamus ⁊ de olfactu
ysaac: ne forte aliquid qͦd ꝑtineat adhec
ipsa que in manibus sunt. portenderit.
Loquitur de illo scriptura sic. Statimq
ut sensit uestimentoꝵ eius fraglantiã
haud dubium qͥn iacob: ecce inquit
odor filii mei sicut odor agri pleni cui
benedixit dñs. Uestimenti fraglantiã
sensit. s uestiti presentiã non agnouit:

Expanded text:
contentis, gustu solido reficeret Christianos. contentis, gustu solido reficeret Christianos. Senserat tamen hunc florem Nathanael, quod super omnia aromata suave redoleret. Unde et aiebat: A Nazareth potest aliquid boni esse? Sed nequaquam sola contentus fragrantia, respondentem sibi, Veni et vide , Philippum secutus est. Imo vero mirae illius suavitatis admodum respersione delectatus, haustuque boni odoris factus saporis a vidior, odore ipso duce, ad fructum usque sine mora pervenire curavit, cupiens plenius experiri quod tenuiter praesenserat, praesensque degustare quod odoraverat absens. Videamus et de olfactu Isaac, ne forte aliquid, quod pertineat ad haec ipsa quae in manibus sunt, portenderit. Loquitur de illo Scriptura sic: Statimque ut sensit vestimentorum ejus fragrantiam haud dubium quin Jacob, Ecce, inquit, odor filii mei sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus . Vestimenti fragrantiam sensit, sed vestiti praesentiam non agnovit:
Abbreviated transcription (Latin):
carnem: s nc̃ iam ñ nouimꝰ. Qͦd sane
ñ arbitror quẽpiam dicere posse. ue¬
ra sciter. nisi qui pͥus cũ petro exort
ueritatis illud item audierit. Uerta
iam ñ requirit: &e ẽ de numero bea¬
torum qͥ ñ iuderunt ⁊ crediderut
Nec enĩ opus ẽ uel lactis poculũ nii¬
utiq paruulo: uel feni pabulum nisi
iumento. Qui autẽ ñ offendit in us¬
bo ille ꝑfectus ẽ uir. solido plane us¬
ci cybo ydoneus: ce licet insudore e¬
tus sui panem uerbi comedit absq of¬
fensione. Sed ce securus ac sine scanda¬
lo loquitur dei sapientiã. dũ taxat int̃
tam̃ idemq cibus excelestib pascuis.
suauiter qͥdem ⁊ ruminatur a pecore ⁊
manducattr abhomine: ⁊ iuro uires.
ce. paruulo tͥibuit nutrimentũ. Uii.
erat. tanqͣm fructus inflore coalescens.
nutritus ẽ deus infans: ut floris odor fru¬
dus saporem precederet. ac de narib
ꝓpħarum faucibus se apłorum liquor
sc̃s infunderet: iudeisq denui odore

Expanded text:
carnem, sed nunc jam non novimus . Quod sane non arbitror quempiam dicere posse veraciter, nisi qui prius cum Petro ex ore Veritatis illud item audierit: Verba jam non requirit, et est de numero beatorum qui non viderunt et crediderunt . Nec enim opus est vel lactis poculum, nisi parvulo; vel feni pabulum, nisi utique jumento. Qui autem non offendit in verbo, ille perfectus est vir, solido plane vesci cibo idoneus: et, licet in sudore vultus sui, panem verbi comedit, absque offensione. Sed et securus ac sine scandalo loquitur Dei sapientiam duntaxat inter tamen idemque cibus ex coelestibus pascuis suaviter quidem et ruminatur a pecore, et manducatur ab homine; et viro vires, et parvulo tribuit nutrimentum. CAPUTerat, tanquam fructus in flore coalescens, nutritus est Deus infans: ut floris odor fructus saporem praecederet, ac de naribus Prophetarum, faucibus se Apostolorum liquor sanctus infunderet; Judaeisque tenui odore
Abbreviated transcription (Latin):
cȩli quando uocabitur cȩlũ desursi
ce terra discernere popłm suũ: in qͦ sane
timendũ ne ꝓiciaris tum cũ ipsor ian¬
gelis eius: si tam̃ inuentus fuerit in¬
iudicatus. Alioquin. spũalis homo qu
omnia diiuidicat: ipse anemine iudi¬
cabitur. Propter hoc gͦ. iudiciũ incõ
a domo dei. ut suos quos nouit iudex
cũ uenerit inueniat iudicatos: & lam
de illis nil habeat tc̃ iudicare: quando
uidelicet iudicandi sunt hi qui in

Expanded text:
coeli, quando ipsum vocabitur coelum desursum, coeli, quando ipsum vocabitur coelum desursum, et terra discernere populum suum : in quo sane timendum, ne projiciaris tu cum ipso et angelis ejus, si tamen inventus fueris injudicatus. Alioquin spiritualis homo, qui omnia dijudicat, ipse a nemine judicabitur . Propter hoc ergo judicium incipit a domo Dei, ut suos, quos novit judex, cum venerit inveniat judicatos: et jam nil de eis habeat judicare, quando vid
Abbreviated transcription (Latin):
bie: ⁊ manus peccatoris ñ moueat me.
Cuiꝰ & precipitiũ se omnino ꝑhorres¬
cere fatetur: cũ in alio psalmo ita loqͥ¬
tur orans. Confige timore tuo.car .m.
lem corruit ⁊ conquassatur: humi¬
lis desendit : ⁊minime ꝑiclitatur. Suꝑbꝰ
excusat peccatũ suũ: humilis accusat:
sciens quia deus ñ iudicat bis in id ipsũ
ce qͦd si nosmet ipsos iudicauerimus. ñ
utiq iudicabim᷑. Porro suꝑb ñ atten¬
dens. qͣm horrend̾ sit incidere in matꝰ
dei uiuentis: facile ꝓrumpit in uerba mi¬
liciȩ ad excusandas excusationes in per¬
catis. Magna reuera malicia tuite n
misereri: ce solum Ipost peccatũ re¬
mediũ con fessiois ate ipso repeller
ignemq in sinu tuo inuoluere potuis
quã excutere: nec prebere aurem consli
sapientis qui ait. Miserere animȩ tus
placens deo. ꝑroinde qui sibi neꝗͣ cui
bonus: Nunc iudiciũ est mundiͥñt
pͥnceps huius mundi eicietur foras
hoc est de corde tuo: si de tam̃ ipse
humiliando diiudicas. Erit iudicũ

Expanded text:
erbiae, et manus peccatoris non moveat me . Cujus et praecipitium se omnino perhorrescere fatetur, cum in alio psalmo ita loquitur, orans: Confige timore tuo carnes mlem corruit, et conquassatur: humilis descendit, et minime periclitatur. Superbus excusat peccatum suum: humilis accusat, sciens quia Deus non bis judicat in idipsum; et quod si nosmetipsos judicaverimus, non utique judicabimur incidere in manus Dei viventis, facile prorumpit in verba malitiae ad excusandas excusationes in peccatis. Magna revera malitia, tui te non misereri, et solum post peccatum remedium confessionis a te ipso repellere, ignemque in sinu tuo involvere potius, quam excutere, nec praebere autem consilio Sapientis qui ait: Miserere animae tuae placens Deo . Proinde qui sibi nequam, cui bonus? Nunc judicium est mundi, nunc princeps hujus mundi ejicietur foras , hoc est de corde tuo, si te tamen humiliando ipse dijudicas. Erit judicium
Abbreviated transcription (Latin):
saciati ⁊ opulentissimȩ saginati. me¬
moriam habundantiȩ suauitatis tuȩ
ubiq eructuant qͥ te uiderunt: &.
usq adextremũ terrȩ magnificentiã
głȩ tuȩ loquunt᷑ eis qui te ñ uidert̃.¬
Soe enarrant mirabilia quȩ inte fiunt.
Gloriosa dicta sunt de te. ciuitasdei.
S iam in his quib affluis deliciis noᷤ
qͦ pauca ꝓferamus in medium: ad
marũ sc̃arum. bechleem domũ
apparuit. Monstratur piis ibidem in¬
mentis presepium: &e. in presepio fȩnĩ
de prato uirginali: quo uel sic cognos¬
cat bos possessorem suũ. ⁊ asinus pre¬
sepe dñi sui. Omnis quippe carofen
&. om̃is gła eius ut flos fȩni. Porrohi
qͥa suũ in quo factus ẽ honorem ñ in¬
telligendo. comꝑatus ẽ iumentis in si¬
pientib ⁊ similis factus ẽ illis: uerbũ

Expanded text:
satiati et opulentissime saginati, mesatiati et opulentissime saginati, memoriam abundantiae suavitatis tuae ubique eructant qui te viderunt, et usque ad extremum terrae magnificentiam gloriae tuae loquuntur eis qui te non viderunt, et enarrant mirabilia quae in te fiunt. Gloriosa dicta sunt de te civitas Dei: sed jam ex his quibus affluis deliciis, nos quoque pauca proferamus in medium, ad marum sanctarum Bethlehem domum apparuit. Monstratur piis ibidem jumentis praesepium, et in praesepio fenum de prato virginali, quo vel sic cognoscat bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui. Omnis quippe caro fenum, et omnis gloria ejus ut flos feni . Porro homo quia suum, in quo factus est, honorem non intelligendo, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis ; Verbu
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ tanta inte & per de generatio salua¬
retur. Salue ciuitas regis magni: ex
qua noua ⁊ iocunda mundo mira¬
cula nullis penȩ abinitio defuere
ꝓuinciarũ: patriarcharũ possessio: ꝓpħarũ¬
puli xp̃iani : qͣm deus semꝑ a pͥncipio
ꝓpterea passus ẽ oppugnari: ut uiris
fortib sicut uirtutis ita fores occasio
oe. salutis. Salue terra ꝓmissionis: quȩ
olim fluens lac i mel tuis dũ taxat
habitatorib: nunc uniuerso orbi re-¬
media salutis. uitȩ porrigis alim̃ta.
Ter̾ra inqͣm bona ⁊ obtima: quȩ in
fecundissimo illo sinu tuo. exarcha
paterni cordis cȩleste granũ suscipi¬
ens. tantas ex suꝑno semine martyrũ
segetes ꝓtulisti: ⁊ nichilominꝰ exomĩ
reliquo fideliũ genere. fructũ fẽrtilis
gleba tricesimũ. ⁊ sexagesimũ. ⁊cen¬
tesimũ. suꝑ omnem terrã multipli¬
citer ꝓcreasti. Uñ⁊ de magna multi¬
tudine dulcedinis tuȩ iocundissimȩ

Expanded text:
quo tanta in te et per te generatio salvaquo tanta in te et per te generatio salvaretur. Salve, civitas Regis magni, ex qua nova et jucunda mundo miracula nullis pene temporibus defuere provinciarum, Patriarcharum possessio, Ppuli christiani, quam Deus semper a principio propterea passus est oppugnari, ut viris fortibus sicut virtutis, ita fores occasio et salutis. Salve, terra promissionis, quae olim fluens lac et mel tuis duntaxat habitatoribus, nunc universo orbi remedia salutis, vitae porrigis alimenta. Terra, inquam, bona et optima, quae in fecundissimo illo sinu tuo ex arca paterni cordis coeleste granum suscipiens, tantas ex superno semine martyrum segetes protulisti, et nihilominus ex reliquo omnium fidelium genere fructum fertilis gleba tricesimum, et sexagesimum, et centesimum super omnem terram multipliciter procreasti. Unde et de magna multitudine dulcedinis tuae jucundissime
Abbreviated transcription (Latin):
manu eoꝵ liberari se merito gloriat᷑.
Illa libenter amittit crudelissimos
sui uastatores: ista cũ gaudio suscipit
sui fidelissimos defensores: &. unde
ista dulcissime consolat᷑. inde illa equȩ
saluberrime desolatur. Sic xp̃c sic no¬
uit ulcisci in hostes suos: ut ñ solum
de ipsis. s ꝑ ipsos quoq frequent̃ sole¬
at tanto gloriosius quanto ⁊ potentiꝰ
triumphare. Iocunde sane icõmo¬
de: ut quos du ꝑtulit oppugnatores
magis iam ꝓpugnatores habere inci¬
piat: faciatq de hoste militem qͥ de
saulo quondã ꝑsecutore fecit paulũ
p̃dicatorem. Quã obrem ñ miror
si ȩtiã suꝑna illa curia. iusta testimo¬
nium saluatoris exultat magis suꝑ
uno peccatore penitentiã agente. ꝗͣ
suꝑ plurimis iustis. qͥ ñ indigetit pe¬
nitentia: dũ peccatoris ⁊ maligni
tanitis ꝓculdubio ꝓsit conu̾sio. quan¬
tis ⁊ prior nocuerat conuersatio.
uit sibi tabernaculũ suũ altissimus:

Expanded text:
manu eorum liberari se merito gloriatur. manu eorum liberari se merito gloriatur. Illa libenter amittit crudelissimos sui vastatores: ista cum gaudio suscipit sui fidelissimos defensores; et unde ista dulcissime consolatur, inde illa aeque saluberrime desolatur. Sic Christus, sic novit ulcisci in hostes suos, ut non solum de ipsis, sed per ipsos quoque frequenter soleat tanto gloriosius, quanto et potentius triumphare. Jucunde sane et commode: ut quos diu pertulit oppugnatores magis jam propugnatores habere incipiat; faciatque de hoste militem, qui de Saulo quondam persecutore fecit Paulum praedicatorem . Quamobrem non miror, si etiam superna illa curia, juxta testimonium Salvatoris, exsultat magis super uno peccatore poenitentiam agente, quam super plurimis justis qui non indigent poenitentia, dum peccatoris et maligni tantis procul dubio prosit conversio, quantis et prior nocuerat conversatio. e sanctificavit sibi tabernaculum suum Altissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
excitatur. Audiunt insule. ⁊ atten¬
dunt popłi delonge. ⁊ ebulliunt ab
ouente ⁊ occidente tanqͣm dorrens
inundans głe gentiũ:⁊ tanqͣm flumi¬
nis impetus lecificans ciuitatem dei.
Quodq cernitur iocundius. ⁊ agit᷑
cõmodius. paucos admodũ inmultitu¬
dine tanta hominũ illo confluere ui¬
deas: nͥ utiq sceleratos ⁊ impios. rap¬
tores ⁊ sacͥlegoᷤᷤ homicidaᷤᷤ ꝓuiroᷤ. adult̾os: de
quoꝵ ꝓfecto ꝓfectione sicut dupler quod¬
dã constat ꝓuenire. ita duplicat᷑⁊ gaudiũ:
qͣndoqͥdem tam suoᷤ de suo discessu
letificant. qͣm illos de aduentu qͥbus
subuenire festinant. Prosunt quippe
utrobiq: ñ solũ utiq istos tuendo. s
suã illos iam ñ oppͥmendo. Ita ꝗ leta¬
tur egẏptus in ꝓfectione eoꝵ: cũ tam̃
t de ꝓtectione eoꝵ nichilominꝰ letetur
mons sẏon. ⁊⁊ exultent filiȩ iude. Illa
qͥdem se de manu eoꝵ: ista magis in

Expanded text:
excitatur. Audiunt insulae, et attenexcitatur. Audiunt insulae, et attendunt populi de longe, et ebulliunt ab Oriente et Occidente, tanquam torrens inundans gloriae gentium, et tanquam fluminis impetus laetificans civitatem Dei. Quodque cernitur jucundius, et agitur commodius, paucos admodum in tanta multitudine hominum illo confluere videas, nisi utique sceleratos et impios, raptores et sacrilegos, homicidas, perjuros, adulteros; de quorum profecto perfectione sicut duplex quoddam constat provenire bonum, ita duplicatur et gaudium; quandoquidem tam suos de suo discessu laetificant, quam illos de adventu quibus subvenire festinant. Prosunt quippe utrobique, non solum utique istos tuendo, sed etiam illos jam non opprimendo. Itaque laetatur Aegyptus in profectn de protectione eorum nihilominus laetetur mons Sion, et exsultent filiae Judae. Illa quidem se de manu eorum, ista magis in
Abbreviated transcription (Latin):
matus armata illa sc̃issima manu ñ¬
ñ tam̃ ferro s flagello qͦd fecerat de
resticulis introiuit in templũ. nego¬
tiantes expulit: nummnulariorun
effudit es ⁊ cathedras uendentiun
columbas euertit: indignissimũ iu¬
dicans orationis domũ. huiꝰcemodi
gis ꝑmotus exemplo deuotus exertt̃
multo sane indignius longeq intolera¬
bilius arbitrans scã pollui abinfidelib
qͣm amercatorib infestari: in domo sca
cũ equis ⁊ armis cõmoratur: tamq
abipsa qͣm a ceteris sacris om̃i infide.¬
litatis spurca ⁊ dẏrannica rabiȩ ꝓpulsa¬
ta. ipsi inea. die noctuq tam honestiᷤ
quã utilibus officiis occupant᷑. Hono¬
rant certatim dei templũ sedulis &.
sinceris obsequiis: iugi in eo deuotio¬
ne immolantes. ñ qͥdem iteterũ ritu ũ¬
pecudũ carnes. s uere hostias paci¬
ficas: frateruã dilectionẽ: deuotam
subiectionẽ: uoluntariã pauꝑtatem.
Hȩc iherosolimis actitantur: ⁊ orbis

Expanded text:
matus armata illa sanctissima manu, nomatus armata illa sanctissima manu, non tamen ferro, sed flagello, quod fecerat de resticulis  al. funiculis, introivit in templum, negotiantes expulit, nummulariorum effudit aes, et cathedras vendentium columbas evertit : indignissimum judicans, orationis domum hujuscemodi Regis permotus exemplo devotus exercitus, multo sane indignius, longeque intolerabilius arbitrans sancta pollui ab infidelibus, quam a mercatoribus incestari, in domo sancta 549 cum equis et armis commoratur; tamque ab ipsa, quam a caeteris sacris omni infidelitatis spurca et tyrannica rabie propulsata, ipsi in ea die noctuque tam honestis quam utilibus officiis occupantur. Honorant certatim Dei templum sedulis et sinceris obsequiis, jugi in eo devotione immolantes, non quidem veterum ritu pecudum carnes, sed vere hostias pacificas, fraternam dilectionem, devotam subjectionem, voluntariam paupertatem. 10. Haec Jerosolymis a
Abbreviated transcription (Latin):
st uͦ templũ iherosolimis. in quo
pariter habitant. antiquo ⁊ famo¬
sissimo illi salomonis impar qͥdem siti¬
ctura: s ñ inferius gła. Siqͥdem uniũ¬
sa illius magnificentia. in corruptiba¬
bus auro iargento in quadratura si¬
dũ. ⁊ uarietate lignorum continebad
huius autẽ omĩs decor & gratȩ uenus¬
tis ornatus pia ẽ habitantiũ religiosits
⁊ ordinatissima conuersatio. Illudua¬
riis exstitit spectandũ colorib: hoc di¬
uersis uirtutib ⁊ sc̃is actibus uenere¬
ñ tam politis marmorib qͣm ornati
moribs delectatur: ⁊ puras magis adl¬
git mentes qͣm suꝑ auratos parietes.
Ornatur tam̃ huius qͦ facies tempi
s armis ñ gemiis: &. ꝓantiqͥs coronis
aureis circumpendentib clipeis par¬
es operit᷑ ꝓ candelabris. thuribulis.
atq urceolis. domus undiq frenis.
sellis. ac lanceis cõmuntt᷑: plane hilct
liquido demonstrantib eodem ꝓdori
dei feruere milites delo. quo ipse qͦua
militũ dux uehementissime inflan¬

Expanded text:
st vero templum Jerosolymis, in quo pariter habitant, antiquo et famosissimo illi Salomonis impar quidem structura, sed non inferius gloria. Siquidem universa illius magnificentia in corruptibilibus auro et argento, in quadratura lapidum et varietate lignorum continebatur: hujus autem omnis decor, et gratae venustatis ornatus, pia est habitantium religiositas, et ordinatissima conversatio. Illud variis exstitit spectandum coloribus: hoc diversis virtutibus et sanctis actibus veneran tam politis marmoribus, quam ornatis moribus delectatur, et puras diligit mentes super auratos parietes. Ornatur tamen hujus quoque facies templi, sed armis, non gemmis: et pro antiquis coronis aureis, circum pendentibus clypeis paries operitur; pro candelabris, thuribulis, atque urceolis, domus undique frenis, sellis, ac lanceis communitur. Plane his omnibus liquido demonstrantibus, eodem pro domo Dei fervere milites zelo, quo ipse quondam militum Dux vehementissime inflam
Abbreviated transcription (Latin):
meũ quod defero adaltare. nͥ ante pla¬
cato fr̃e. quẽ me forte lesisse memine¬
ro: quantominꝰ si me ipsum ñ pacaue
trarietate quȩ in ẽẽ uidetur duabz illis
pauli sententiis conuersatio nr̃a in ceł
est:⁊ quandui sumus in corꝑe. ꝑegrina¬
temꝑe possit ⁊ in corꝑe ꝑegrinari a
dño. Nincelis simul esse cum dño: ipse
soluit apłs cũ alibi dicit. Ex parce
cognoscimus: ex parte ꝓpħamꝰ. In qͣn¬
tum quippe oognoscimus. tanqͣm pre¬
sentia contemplantes iam cũ dño sumꝰ.
Inquantũ adhuc tanquã de futuris

Expanded text:
meum, quod defero ad altare, nisi ante plameum, quod defero ad altare, nisi ante placato fratre, quem me forte laesisse meminero: quanto minus si me ipsum non pacavetrarietate quae inesse videtur duabus illis Pauli sententiis, Conversatio nostra in coelis est ; et, Quandiu sumus in corpore, peregrinatempore possit, et in corpore peregrinari a Domino, et in coelis simul esse cum Domino; ipse solvit Apostolus, cum alibi dicit, Ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. In quantum quippe cognoscimus, tanquam praesentia contemplantes, jam cum Domino sumus. In quantum adhuc tanquam de futuris
Abbreviated transcription (Latin):
uersis in monasteriis certũ est obser¬
uari. Ne his qui inpluribus mona¬
steriis ꝓfitent᷑ quod pene oblitus fue¬
ram. puto satis eẽ responsum suꝑius cũ
de loci siabilitate disputatũ est:⁊ nonẽ
neceẽ ut repetam. Pretermitto &.
aliqua de canonib quȩ uos requiritis:
ipsi facile reꝑire potestis siquerere ñ
grauemini enio adtria illa que in
altera ur̃a rursum epła contiuentur.
Ubi pͥmum interrogatis. qͥd nã consu¬
lam homini qͥ aduersus quẽ piam cõ¬
motus fuerit. s ñ adeo ut eum ledere¬
ipse uelit. a deo tam̃ ut libenter accipi¬
at si quomͦ aliunde ledi contigerit: sit¬
ne uidelicet tutum ita cõmoto accedẽ
ad altare: an se subtrahere interim de¬
beat donec cõpescatur cõmotio. Nũqͣm
michi contingat turbatum ad pacis ac¬
redere sacrificium: cum ira ⁊disceptati¬
one conangere sacramentũ: in quo ds
indubitantẽr ẽ mundũ reconcilians
sibi. Certe ñ recipitur munus qͦdeũq

Expanded text:
versis in monasteriis certum est observersis in monasteriis certum est observari. De his qui in pluribus monasteriis profitentur quod pene oblitus fueram puto satis esse responsum superius, cum de loci stabilitate disputatum est, et non est necesse ut repetam. Praetermitto et aliqua de canonibus quae vos requiritis; psi facile reperire potestis, si quaerere non gravemini. 58. Venio ad tria illa, quae in altera vestra rursum epistola continentur: ubi primum interrogatis, quidnam consulam homini, qui adversus quempiam commotus fuerit; sed non adeo ut eum laedereipse velit, adeo tamen ut libenter accipiat, si quo modo aliunde laedi contigerit: sitne videlicet tutum ita commoto accedere ad altare, an se subtrahere interim debeat, donec compescatur commotio. Nunquam mihi contingat turbatum ad pacis accedere sacrificium; cum ira et disceptatione contingere Sacramentum, in quo Deus indubitanter est mundum reconcilians sibi. Certe non recipitur munus quodcunque
Abbreviated transcription (Latin):
sequimini. ⁊ quatenus accipi hoc ipsũ
uelitis quod appellatis irregulare aꝑien¬
do subiungitis. Presertim si electioĩs
irrogularitas a deo inuoluta sit ⁊ inter.¬
a ut licet de ea coram deo ñ dubiter᷑.
coram hominib tam̃ aut uix aut nul¬
latenus conuincatur. Uenit nunc qͦ
in mentem sapientis elogium: occasio.¬
nem querit. qui uult recedere ab amico.
Quonammͦ uos irregularem dicitis
electionem: quȩ cassari regularit̃ non
ualet aut reprobari: Etquidem legit᷑.
Quod ꝓbari non potest: michi infectũ
ẽ S dicitis. Est quis obediat scienter
incligno: &e. si ñ manifesto: Fratres: ñne
legistis ⁊ in ur̃a ⁊in ueritatis regula.
suꝑ cathedram moysi sederunt scribe
& pharisei. quȩ dicunt facite: scd̾m oꝑa eoꝵ¬
stibus uel lauandis obnocturnã illu¬
sionem: accipite breue consiliũ. Iuxta
ritum sui loci quemq facere consulo
de huiusmodi: quȩ diuersis modis di¬

Expanded text:
sequimini; et quatenus accipi hoc ipsum sequimini; et quatenus accipi hoc ipsum velitis quod appellatis irregulare, aperiendo subjungitis: praesertim si electionis irregularitas adeo involuta sit et intorta, ut licet de ea coram Deo non dubitetur, coram hominibus tamen, aut vix, aut nullatenus convincatur. Venit nunc quoque in mentem Sapientis elogium: Occasionem quaerit, qui 522 vult recedere ab amico . Quonam modo vos irregularem dicitis electionem, quae cassari regulariter non valet aut reprobari? Et quidem legitur: Quod probari non potest, mihi infectum est. Sed dicitis: Et quis obediat scienter indigno, etsi non manifesto? Fratres, nonne legistis et in vestra, et in Veritatis regula: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei: quae dicunt, facite; secundum opestibus, vel lavandis ob nocturnam illusionem, accipite breve consilium. Juxta ritum sui loci quemque facere consulo de hujusmodi, quae diversis modis di
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd de coniugii lege docenti. discipłi dño
responderunt. Si autẽ est inquiunt: ñ
expedit nubere. Magne reuera angustiȩ
Si tenuerit exosam: nichil onerosius.
Si dimiserit inuitam: nichil in xp̃ianꝰ.
An non simili necessitate constringitur:
qͥ nec deserere ualet locum ne frangat
uotum. nec manere in loco ne cum
rancore uiuat:⁊ uitam ꝑdat: Quid
consulam huic: Ut discedat: Non li¬
cet ꝓpter ꝓfessionem. Ut stet : Propt̃
rancorem ñ expedit. Duo mͥ eqͦ ꝑicło
ro. uob̃ minime ꝓsit. Queritis nẽpe
qͥd eduob monacho tucius sit residẽ
rancore: an adquietius uiuendũ alias
migrare. Quod quidem haud secus ac¬
cipio: qͣm si requirar qua nam morte
pire consulam eum qui se ipsum forte
ꝑimere uult: incendio an precipicio.
Reuera namq ⁊ utitur qͥ in odium
manet: ⁊ qui frangit ꝓpositũ. in pre¬
ceps ruit. S uos me in hac difficulta¬
de consilii facile expeditis: cũ deinde

Expanded text:
quod de conjugii lege docenti discipuli Domino quod de conjugii lege docenti discipuli Domino responderunt: Si ita est inquiunt, non expedit nubere . Magnae revera angustiae. Si tenuerit exosam, nihil onerosius: si dimiserit invitam, nihil inchristianius. Annon simili necessitate constringitur qui nec deserere valet locum, ne frangat votum; nec manere in loco, ne cum rancore vivat, et vitam perdat? Quid consulam huic? Ut discedat? Non licet propter professionem. Ut stet? Propter rancorem non expedit. Duo mihi ro, vobis minime prosit. Quaeritis nempe qui de duobus monacho tutius sit, residerlecto cum rancore, an ad quietius vivendum alio migrare. Quod quidem haud secus accipio, quam si requiratis, quanam morte perire consulam eum qui se ipsum forte perimere vult, incendio, an praecipitio. Revera namque et uritur qui in odio manet; et qui frangit propositum, in praeceps ruit. Sed vos me in hac difficultate consilii facile expeditis, cum deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tis uita ñ sumit terminũ. s de p̃senta
testimoniũ. Profitenti itaq modus st.
sua uita: non aliena. Attendat deniq
qͥd inde legis lator ipse non solũ sensat
sed ⁊ tradiderit. Ut si quando inqͥt aliti
fecerit. uidelicet qͣm ꝓmittit: adeo se sa¬
at dampnandũ quẽ irridet. Item diet
qͦd nec sui iam corꝑis nouicius habite¬
rus sit potestatem. Est item. ꝑ seura¬
tes ait in monast̾i̾o usq ad mortẽ. Sal¬
uis gͥ exceptionib quas suꝑior dispit¬
tio ꝑstrinxit. de cetero nulla licet ocels¬
one monacho locum eui ꝓfessus ẽ. cti
arbitrio. Eloqͥn preuaricator ẽ: dam¬
nationem habens. quia pͥmam fidem
irritam facit. Sed uos ꝑgitis amplius
sciscitari. & dicitis. Quid si ñ potet
cum rancore ꝑpectio animi ibidem ue¬
nere: obminus uidelicet regłarem m¬
nusue amabilem abbatis electionemꝰ
Subit animo nunc illud de euangłio:

Expanded text:
tis vita non sumit terminum, sed de praesentia tis vita non sumit terminum, sed de praesentia testimonium. Profitenti itaque modus sit sua vita, non aliena. Attendat denique quid inde Legislator ipse non solum senserit, sed et tradiderit, ut « si quando, » inquit, « aliter fecerit, » videlicet quam promittit, « a Deo se sciat damnandum quem irridet . » Item dicit, quod nec sui jam corporis Novitius habiturus sit potestatem; et item, « Perseverantes, » ait, « in monasterio usque ad mortem . » Salvis igitur exceptionibus, quas superior disputatio perstrinxit, de caetero nulla liceat occasione monacho locum, cui professus est, citra arbitrio. Alioquin praevaricator est, damnationem habens quia primam fidem irritam facit. 56. Sed vos pergitis amplius sciscitari, et dicitis: Quid si non potest nisi cum rancore perpetuo animi, ibidem manere, ob minus videlicet regularem, minusve amabilem abbatis electionem? Subit animo nunc illud de Evangelio,
Abbreviated transcription (Latin):
mat ymaginem: configurans nos xp̃o in¬
star baptismi. Et quasi deniq secũdo
baptitamur: dum ꝑ id qͦd mortificamꝰ
menbra nr̃a quȩ sunt suꝑ terrã. rursũ
xp̃m indurmus: cõplantati denuo sumi¬
litudini mortis eius. Sed i quomͦ in bap¬
tismo eruimur de potestate tenebrarũ
⁊ in regnum transferimur claritatis
regeneratione ꝓpositi. de tenebris equȩ
ñ tinius originalis. s multoꝵ actualiũ
delictoꝵ in lumen uircutũ euadimus.
reaptantes nob̃ illud apłi. nox p̃cesfit cucs aũ app̃¬
mutatio monastiũ suũ imitare uolentib mori¬
dns in aliquo patrocinetur: hoc ẽ. si in
morte. uel depositione prelati plus aliqͥ
libertatis subditis relaxetur. quo utiq li¬
centius possint eo articulo temꝑis mi¬
grare quo uoluerint.:altero necdũ ui¬
delicet substituto. Ad quod respondeo.
Nequaqͣm. Est enun sponsio ꝓfessionis
quando ex more fit inoratorio: de ala¬

Expanded text:
mat imaginem, configurans nos Christo inmat imaginem, configurans nos Christo instar Baptismi. Et quasi denique secundo baptizamur, dum per hoc quod mortificamus membra nostra quae sunt super terram, rursum Christum induimus, complantati denuo similitudini mortis ejus. Sed et quomodo in Baptismo eruimur de potestate tenebrarum, et in regnum transferimur claritatis regeneratione propositi, de tenebris aeque, non unius originalis, sed multorum actualium delictorum, in lumen virtutum evadimus, reaptantes nobis illud Apostoli: Nox praecessit, dies autem apprmutatio monasterium suum mutare volentibus monachis in aliquo patrocinetur; hoc est, si in morte vel depositione praelati plus aliquid libertatis subditis relaxetur, quo utique licentius possint eo articulo temporis migrare quo voluerint, altero necdum videlicet substituto. Ad quod respondeo: Nequaquam. Etenim sponsio professionis quando ex more fit in oratorio, de abba