comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nec. mͥ eiꝰ participationẽ potest ĩ ude. DSicant gͦmͥ. adoratores aut
adulatores partiũ mundi. quẽ ñ optimũ sibi cõciliet. qͥ hoc unũ colit
qͦd om̃is obtimꝰ diligit. et cꝰ cognitione gaudet. et adꝙ pͥncipiũ rec̾ren¬
subditꝰ. ⁊ pͥuato suo letari cupiens a cõmunione omiũ bonoꝵ. et uera be¬
atitudine laps.ẽ. cui om ̃s mali subiugandi & pm̃di. nullꝰ aut̃ bonꝰ. nͥ

Expanded text:
nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut nec mihi ejus participationem potest invidere. Dicant ergo mihi adoratores, aut adulatores partium mundi, quem non optimum sibi concillet, qui hoc unum colit, quod omnis optimus diligit, et cujus cognitione gaudet, et ad quod principium recurren non vult, et privato suo laetari cupiens a communi omnium bono et vera beatitudine lapsus est, cui omnes mali subjugandi et premendi, nullus autem b
Abbreviated transcription (Latin):
Iusti aut̃ hoĩes et iuno dõ habentes oiã gaudia sua. qñ ꝑ eoꝵ facta ds̃ bene-¬
dicit᷑. cͥgͣtulant᷑ laudantib Qũ uͦ ipsi tãꝗ ipsi laudant᷑ : corrigunt errantes
quos posst̃. Quos aut̃ ñ posst̾: ñ eis gͣculant᷑. & ab illo uitio corrigi uolt̾. Quib
similes. uł etiã mundiores atq sanctiores. si st̃ boniangłi et oĩa scã dĩ
ministiã. qͥd metuimꝰ nealiqͣm illoꝵ offendamꝰ siñ suꝑstitiosi fuerimꝰ. cũ
ipsis adiuuantib adunũ dm̃ tendentes. & ei uni religantes animas nr̃as
uñ religio dicta credit᷑ omĩ suꝑstitione careamꝰ: Eoce unũ dm̃ colo. unũ
omiũ principiũ. ⁊ unã sapientiã qͦ. sapiens ẽ q̃ c̃q aĩa sapiens. ẽ: sipsũ mu-¬
nꝰ. qͦbeata st̃. q̃c̃q beata sc̃. Quisquis angłoꝵ diligit hunc dm̃. c̾tꝰ sũ qͣ etiã
me diligit. Quisquis in illo manet et potest humanas p̃ces sentire. in il¬
lo me exaudit. Quisquis in ipsõ habet bonũ suũ in ipso me adiuuat :

Expanded text:
usti autem homines, et in uno Deo habentes omnia gaudia sua, quando per eorum facta Deus benedicitur, congratulantur laudantibus. Cum vero ipsi tanquam ipsi laudantur, corrigunt errantes quos possunt; quos autem non possunt, non eis congratulantur, et ab illo vitio corrigi volunt. Quibus similes vel etiam mundiores atque sanctiores si sunt boni angeli, et omnia sancta Dei ministeria; quid metuimus ne aliquem illorum offendamus, si non superstitiosi fuerimus, cum ipsis adjuvantibus ad unum Deum tendentes, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus? 112. Ecce unum Deum colo, unum omnium Principium, et Sapientiam qua sapiens est quaecumque anima sapiens est, et ipsum Munus quo beata sunt quaecumque beata sunt. Quisquis Angelorum diligit hunc Deum, certus sum quod etiam me diligit. Quisquis in illo manet, et potest humanas preces sentire, in illo me exaudit. Quisquis ipsum habet bonum suum, in ipso me adjuvat,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ nitunt᷑ Uñ apparet spũalib animis ꝑ hac̾ formã. eẽ. facta omĩa q̃ sola
ĩplet q appetunt omĩa. Quȩ tam̃ omĩa neq fierent apatre ꝑfiliũ. neq suis
finib salua. e̾e̾nt. nͥ d̾s sũme bonꝰ eẽt. qͥ et nulli nat̾ȩ q̃ ab ipso bona eẽ. posset
ĩuidit : gt ĩbono ipso. alia qͣntũ uellent. alia qͦntũ possent ut maneret̃ dedit
Qr̃ ipsũ donũ dĩ cũ patre ⁊ filio eq̃ ĩc̃mutabile. coleͤre & tenere nos c̾uenit
uniꝰ sub̃ȩ tͥnitatẽ: unũ dm̃. aqͦ sumꝰ. ꝑquẽ sumꝰ. inquo sumꝰ. a quo discessimꝰ

Expanded text:
alibus animis, per hanc formam esse facta omnia, quae sola implet quod appetunt omnia. Quae tamen omnia neque fierent a Patre per Filium, neque suis finibus salva essent, nisi Deus summe bonus esset: qui et nulli naturae, quae ab ipso bona esse posset, invidit; et in bono ipso alia quantum vellent, alia quantum possent, ut manerent dedit. Quare ipsum Donum Dei cum Patre et Filio aeque incommutabile colere et tenere nos convenit: uni
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Nõ sit nob̵ religio cultꝰ uite qͣ dicunt᷑ arbores uiuere: qm̃ nullꝰ
sens ꝰinilla .ẽ. & exeogne. ẽ ista qͣ etiã nrĩ corporis numerositas agit.
qͣ etũ capilli et ossa uiuunt. q̃ sine sensu p̃ cidunt᷑: hac aut̃ melior ẽ uita
sentiens. et tam̃ uitã bestiaruĩ colere ñ debemꝰ. Nõ sit nob religio.ł ipsa
ꝑfecta et sapiens anima ratiõał. siue ĩministĩo uniu̾sitatis. siue inministĩo¬

Expanded text:
us vitae, qua dicuntur arbores vivere, quoniam nullus sensus in illa est. Et ex eo genere est ista, qua nostri corporis numerositas agitur, qua etiam capilli et ossa vivunt, quae sine sensu praeciduntur. Hac autem melior est vita sentiens, et tamen vitam bestiarum colere non debemus. Non sit nobis religio vel ipsa perfecta et sapiens anima rationalis, sive in ministerio partium stabilit
Abbreviated transcription (Latin):
c̃gͣtulamꝰ. Mec ĩuidemꝰ ꝙ. ea ꝑatiores et nullis molestiis ĩpedientib ꝑ fru-¬
unt᷑. s mag̾ eos diliginꝰ : qñ & nos tale aliquid sꝑare a cõmuni dõ uissi
sumꝰ. Qrͣ honoramꝰ eos caritate. ñ seruitute. nec eis tẽpla cõstitiumꝰ.
nolt̾ enĩ sic honorari a nob̾. qr nosipsos cũ boni sumꝰ tẽpla sũmi dĩ. eẽ
nouer̃. Recte itaq scͥbit hoiẽm ab angło ꝓhibitũ ne se adoraret. s
unũ dm̃ sub qͦ. eẽt ẽi et ille c̃seruus. Qui aut̃ nos inuitant ut sibi

Expanded text:
c invidemus, quod ea paratiores, et nullis molestiis interpedientibus perfruc invidemus, quod ea paratiores, et nullis molestiis interpedientibus perfruuntur, sed magis eos diligemus, quoniam et nos tale aliquid sperare a communi Domino jussi sumus. Quare honoramus eos charitate, non servitute, nec eis templa constituimus: nolent enim sic honorari a nobis, quia nos ipsos, cum boni sumus, templa summi Dei esse noverunt. Recte itaque scribitur, hominem ab angelo prohibitum ne se adoraret, sed unum Dominum sub quo ei esset et ille conservus . 111. Qui autem nos invitant ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
attollat᷑ ad dm̃: sic̃ filiꝰ ille minor pꝰreu̾sꝰ e̾ adsemetipsũ. Et t̃ dit surgã
⁊ibo ad patrẽ meũ: ido sic sũ locutꝰ. deniq mex addidi. atq ita fieri ami¬
cũ mancipiũ dño Quod gͦ dixi cui me maxime debeo: aa horẽs retuli.
Magis enĩ mn medebeo: qm hõib ceteris: ꝗͣuis do magis qͣm mͥ ad̾.
Q̃ uideote abundare otio. q̃so ut mͥ respondeas debis q̃ me mouent: ñ
ut oppinor ĩ portune. atq ĩ congrue. Sepe enĩ cũ abste multa q̃ sissem:¬
nescio qͣ illa gͦca sententia me det̾rendũ putasti. ꝗͣ phibem᷑ ea q̃ supͣ nos

Expanded text:
reversus est ad semetipsum, et tunc ait: Surgam, et ibo ad patrem meum ; ideo sic sum locutus. Denique mox addidi: Atque ita fieri amicum mancipium Domino . Quod ergo dixi, cui me maxime debeo, ad homines retuli: magis enim mihi me debeo, quam hominibus caeteris, quamvis Deo magis quam mihi.so ut mihi respondeas de iis quae me movent, non, ut opinor, importune atque incongrue. Saepe enim cum abs te multa quaesissem,illa graeca sententia me deterrendum putasti, qua prohibemur ea quae supra nos
Abbreviated transcription (Latin):
oñib meliores: ñ uanȩ assentationis fautores. lacͥmas quas uult asuis
auditorib fundi : ipse pͥmitꝰ fundat. ⁊ sic eos conpunctione su cordis
sunpłr docentes alia.ẽ. ratio declamator̃. & alia deb&. eẽ. doctoꝵ. Illi lucubrate põpã
edificãt.⁊ eos qui declamationis totis facundiȩ suȩ uirib concupiseunt: isti sobrio usitatoꝙ
culũtis seruionib isti ueracib sententiis ornant & cõmendant u̾ba sinplicia. Illi affectant
sensiuĩ suoꝵ deformitatẽ tãꝗͣ uelamine qͦdã falerati sermonis absconde.

Expanded text:
onibus meliores, non vana assentatione fautores. Lacrymas quas vult a suis auditoribus fundi ipse primitus fundat, et sic eos compunctione sui cordis nt. Denique alia est ratio declamatorum, et alia debet esse doctorum. Illi elucubratae declamationis pompam totis facundiae suae viribus concupiscunt, isti sobrio usitatoquenta; isti veracibus sententiis ornant, et commendant verba simplicia. Illi affectant suorum sensuum deformitatem tanquam velamine quodam phalerati sermonis absconde
Abbreviated transcription (Latin):
ignis exuret: consum̃tis conscientiȩ u̾mis ĩ mortalit̾ rodet. Proinde om̃s
qui dicunt᷑ in gehenna occidi. ñ idcũ illis agit᷑ ut maximis consũpti dolorib
metuere. cogitare qͣle malũ sit ab illo gaudio diuinȩ contẽplationis exeludi¬
beatissima scõꝵ oĩum sotietate pͥuari. fieri patrie cȩlestis ex torrẽ. mori beatȩ
uitȩ. morti uiuere sempit̾nȩ. inet̃nũ ignẽ cũ diabolo. ⁊ angłis eiꝰ ex pelli. uͥ sit mors
scda dap̃natis exiliũ. uita suppliciũ. ñ sentire in illo igne qͦd illuminat. sentire
qͦd cruciat: exundantis incendii t̾ribiles crepitꝰ pati. baratri fumantis amara
caligine ocłos obcecari. ꝓ fundo gegennȩ fluctuantis in m̾gi. edacissimĩ, in-
ȩt̾nũ dilaniari u̾mib nec finiri : Hȩc sͣ hissimilia cogitare: enicħ ẽ aliud qͦm

Expanded text:
sumentis conscientiae vermis immortaliter rodit. Proinde omnes qui in gehenna dicuntur occidi, non id cum illis agitur, ut maximis consumpti doloribusmetuere, cogitare quale malum sit ab illo gaudio divinae contemplationis excludibeatissima sanctorum omnium societate privari, fieri patriae coelestis extorrem, mori vitae beatae, morti vivere sempiternae, in aeternum ignem cum diabolo et ansecunda damnatis exsilium, vita, supplicium; non sentire in illo igne quod illuminat, sentire quod cruciat: exundantis incendii terribiles strepitus pati, barathri fumantis amara caligine oculos caecari, profundo gehennae fluctuantis immergi, edacissimis in aeternum dilaniari vermibus, nec finiri; haec et multa his similia cogitare, nihil est aliud q
Abbreviated transcription (Latin):
addicti. ñ uidendi sensũ habituri st̃. s dolendi. Quoꝵ continuus gemitꝰ. c̃ru-¬
uatꝰ ȩt̃nꝰ: dolor sũmꝰ. pęnał sensus. torquent animas nec ex torquent: puni-¬
unt corpora dãpnata. nec finiunt: quos id̾o sibi deputatꝰ ignis ĩ ex tinguibił
ñ ex tinguit. ut ꝑmanente sentiendi uita. pęna ꝑmaneat:⁊ addolendũ¬
tiendi uita. pęna ꝑ maneat: ⁊ addolendũ
magis ꝗͣ ad uidendũ ȩt̃nis corporib conpeditos habeat. quos inflãmis uiua-¬
cib ĩ mortalitas secundȩ mortis occidat. Lam qi u̾mis eoꝵ ñ moriet᷑. ⁊ ignis

Expanded text:
addicti, non videndi sensum habituri sunt, sed dolendi. Quorum continuus gemitus, crucaddicti, non videndi sensum habituri sunt, sed dolendi. Quorum continuus gemitus, cruciatus aeternus, dolor summus, poenalis sensus, torquent animas, nec extorquent; puniunt corpora damnata, nec finiunt. Quos ideo sibi deputatos ignis inexstinguibilis non exstinguit; ut permanente sentiendi vita, poena permaneat, et ad dolendutiendi vita, poena permaneat, et ad dolendum magis quam ad vivendum aeternis corporibus compeditos habeat, quos in flammis vivacibus immortalitas secundae mortis occidat. Jam vero quod dicit: Vermis
Abbreviated transcription (Latin):
crr Cdentes. ne apeceato uincant᷑ ĩ uicta ꝓtectione defendit. Q uid gͦ respõ¬
suri st̃. sieis dñs dicat. si potuistis. cur ñ resticistis desideriis peccatoꝵS
ñ potuistis qͣre meũ cont᷑ peccata ñ quesistis auxiliũ.  aut uulnerati quare
pęnitendo ñ adhibuistis uulneri urõ remediũ: Nũ qͥd ñ ad hȩc obmutesce¬
scentib ⁊ qͥd excusationis refferant ñ habentib dicet. ligate eos manib &
pedib ÷ mittite eos intenebras exteriores. ibi erit fletꝰ ⁊ stridordentiũ. ubi
u̾mis eor ñ moriet᷑. ⁊ ignis eoꝵ ñ extinguet᷑: E quid ẽ obmutescentes manib
s pedib ligarĩ nͥ ininferno uͥ nemo aõ confite̾t᷑ actione pͥuari. Sicut inex¬
teriores tenebras mitti nicħ aliuderit: nͥ ad nõ quiẽ m̃tiũ lum̃ ex pelli. fletꝰ aut̃
ꝗ stridor dentiũ. accerrimos eoꝵ dolores ostñdut: qui supplicioȩtnȩ mortis

Expanded text:
s in se, ne a peccato vincantur, invicta protectione defendit. Quid ergo respons in se, ne a peccato vincantur, invicta protectione defendit. Quid ergo responsuri sunt, si eis Dominus dicat: Si potuistis, quare non restitistis desideriis peccatorum? Si non potuistis, quare meum contra peccata non quaesistis auxilium? Aut, vulnerati, quare poenitendo non adhibuistis vulneri vestro remedium? Nonne ad haec obmutescentes, et quid excusationis referant non habentes, dicet: Ligate eos manibus et pedibus, et mittite in tenebras exteriores, ibi erit fletus et stridor dentium , ubi vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur . Et quid est obmutescentes manibus et pedibus ligari, nisi in inferno, ubi Deo nemo confitetur, actione privari? sicut in exteriores tenebras mitti, nihil aliud erit nisi a Domino, qui est mentium lumen, expelli. Fletus autem et stridor dentium acerrimos eorum dolores ostendunt, qui supplicio aeternae mortis
Abbreviated transcription (Latin):
oblatione corrũpi. cũ ceꝑint omĩũ secreta reuelari. ⁊ ñ solũ actꝰ uł u̾ba. ss etiã
ipse cogitationes ostñdi:. quid faciemꝰ subtanti uidicis maiestate. Quidex-¬
cusationis ostñdẽ poterimꝰ: Qua nos defensiõĩs arte purgabimꝰ.Quȩ nob̾
subuentura ẽ pęnitentia: quã gestare carne contẽpnimꝰQQue nos defensu-¬
ra st̃ oꝑa bona quȩ in hac uita ñ fecimꝰ. Ad quos apłos ibimꝰ  Aa quos alios
scõs confugituri sumꝰ. quoꝵ exẽpla simul acũba despeximꝰ Anforte aliqͦs
ibi fragilitas corporis excusabit: Sed excusationi eoꝵ reclamabunt omĩa
exẽpla scõꝵ: qui fragilitatẽ carnis in carne uincentes. qͦd fecer̃ utiq fieripose
docuerꝰ maxime qi nec ipsi peccato sua uirtute. s dnĩ miserantis aurilio re-¬
stiter᷑ ꝙ Qui se ⁊ ñq̃rentib ut querat᷑. atq ut ĩtũ credatur ostũdit:  inse

Expanded text:
oblatione corrumpi: cum coeperint omnium secreta revelari, oblatione corrumpi: cum coeperint omnium secreta revelari, ipsae cogitationes ostendi, quid faciemus sub tanti judicis majestate? quid excusationis obtendere poterimus? qua nos defensionis arte purgabimus? quae nobis subventura est poenitentia quam in hac carne contempsimus? quae nos defensura sunt opera bona, quae in hac vita non fecimus? Ad quos apostolos, aut ad quos alios sanctos confugituri sumus, quorum exempla simul ac verba despeximus? an forte aliquid ibi fragilitas corporis excusabit? Sed excusatione eorum reclamabunt omnium exempla sanctorum, qui fragilitatem carnis in carne viventes, quod fecerunt utique facere posse docuerunt, maxime quia nec ipsi peccato sua virtute, sed Domini miserantis auxilio restiterunt: qui se et non quaerentibus, ut quaeratur atque in eum credatur ostendit, et
Abbreviated transcription (Latin):
si eo tẽpore qͦ quis peccare delib̾at. sua m̃te considẽt q̃ poena ex pectet insuis
facinorib ac flagitiis dep̃ hñsos: qͦd suppliciũ conuictos excruciet: qui tremor
m̃bra qͣtiat: pallor ora ꝑfundat. ⁊ qͣntũ deniq humiliet & execbilẽ omĩb reddat
etiã ipsũ sordidȩ opinionis obꝓbriũ: nescio anpossit qͥb libet uitiis accomoda-¬
re c̾sensũ. Quid enĩ mali oꝑis fieri potest. unde ñ erubescant etiã illi quos ipsa
flagitia sua delectant: Hic ẽ ꝙ hi qui bona sua uane ac deformit̃ iactant:
dedecora quib remordeant᷑ ⁊ humilient᷑ occultant: qͥc qͥdͥ peccantẽ sine huma-¬
no iuditio cõscientiȩ iudicantis corm̃ta deseuiunt: ⁊ male sibi consciã m̃tẽ
ipsȩ etiã cogitationes secretireatus eruciatoria recordatione confitiunt. Iage iru
iam cũ ad illud ultimũ iudiciũ uenerimꝰ ab eo uidice iudicandi. qui nec falli
occultatione criminũ potest. nec ad inpunitatẽ ꝓ mouendã muneris alicuiꝰ

Expanded text:
si eo tempore quo quis peccare deliberat, sana mente consideret, quae poena exspectet in suis facinoribus ac flagitiis deprehensos, quod supplicium convictos excruciet, qui tremor membra quatiat, pallor ora perfundat, quantum denique humiliet et exsecrabiles omnibus reddat; etiam ipsum sordidae opinionis opprobrium nescio an possit quibuslibet vitiis accommodare consensum. Quid enim mali operis fieri potest unde nec erubescant etiam illi, quos ipsa flagitia sua delectant? Hinc est quod hi qui bona sua vane ac deformiter jactant, dedecora quibus remordentur et humiliantur occultant. Quid quod in peccantem etiam sine humano judicio conscientiae judicantis tormenta desaeviunt, et male sibi consciam mentem ipsae etiam cogitationes secreti reatus, cruciatoria recordatione conficiunt. CAPUjam cum ad illud ultimum judicium venerimus, ab eo judice judicandi, qui nec falli occultatione criminum potest, nec ad impunitatem promerendam muneris alicujus
Abbreviated transcription (Latin):
male utendo anima corruptiõi obnoxiauit : Quid ẽ. aũt dolor
qͥ dr᷑ animi nͥ carere mutabi lib reb quib fruebat᷑. aut frui se
Si aut̃ dũ ĩ hoc stadio uitȩ humanȩ aiã degit. ui̾cat eas quas adu̾sũ
se nutͥuit cupiditates fruendo mortalib ⁊ ad eas uincendas grã
dĩ se adiuuari credat m̃te illi seruiens. ⁊ bona uoluntate. sine du¬
bitatione reꝑabit᷑. ⁊ amultis mutabilib ad unũ ĩ cõmutabile riu̾tet᷑
reformata ꝑ sapientia ñ formatã. s ꝑ quã formant᷑ uniu̾sa. fruct᷑q¬
ne iudicet᷑: diligens dnm̃ dm̃ suũ exͣtoto corde. ⁊ ĩ tota anima. ⁊ intota
m̃te.⁊ diligens ꝓximũ suũ. ñ carnalit. s taꝗ se tpsũ. Seipsũ aut̃ spãlit̃¬

Expanded text:
male utendo anima corruptioni obnoxiavit? Quid autem dolor, male utendo anima corruptioni obnoxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur universane judicetur , diligens Dominum Deum suum in toto corde suo, in tota anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spirit
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Na si ea q̃ moriunt᷑ penitꝰ morerent̃: ad nichilii sine dubio ꝑue¬
nirent.S tantũ moriunt̃. qͣntũ minꝰ. eẽ. participant. ꝙ breuiꝰ ita
dici potest: Tantomagis moriunt᷑. quanto minꝰ st̃. Cor pꝰaũt̃ minꝰ
ẽ. ꝗͣ uita quelibet. qm̃ quantulũcũq manet in spẽ. ꝑuitã ma¬
di amministrat᷑. Corpꝰ gͦ magis subiacet morti: ⁊ idõ uiciniꝰ. ẽ
nichilo. Quapt̃̾ uita q̃ fructu corporis delectata negligit dm̃.
ĩ clinat̃ ad nichilũ. ⁊ ista .ẽ. nequitia. Hoc pacto aut̃ uita carnalis
ẽ: ⁊ ꝓt̃ ipsũ peccatũ ꝙ amat᷑ fit corruptibiłe. ut fluendo deserat ama-¬
torẽ suũ. q ⁊ ille hoc amando deseruit dm̃. ꝑcepta enĩ eiꝰ de sesy uit
dicentis. Hoc manduca:  hoc noli : Pralit᷑ gͦ ad pęnas qr diligendo in¬
feriora ĩ egestate uoluptatũ suar. ⁊ ĩ dolorib apud ĩferos ordinat᷑. Quid
enĩ .ẽ. dolor qͥ dr̃ corporis .nͥ. corruptio repentina salutis eiꝰ rei qͣm

Expanded text:
ad nihilum sine dubio pervenirent; sed tantum moriuntur, quantum minus essentiae participant: quod brevius ita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est quam vita quaelibet; quoniam quantulumcumque manet in specie, per vitam mara administratur. Cnde procedit. Vita quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc pacto autem vita carnalis er ipsum peccatum, quod amatur fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum. Praecepta enim ejus neglexit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli . Trahitur ergo ad poenas: quia diligendo inferiora, in egestate voluptatum suarum et in doloribus apud inferos ordinatur. Quid est enim dolor, qui dicitur corporis, nisi corruptio repentina salutis ejus rei quam
Abbreviated transcription (Latin):
Qubi ẽ. malũ: Ubi ẽ. mors contentio tua: Ubi ẽ. mors aculeus tuus: ui¬
si solꝰ d̾s. ẽ. ĩ cõmutabilis. S ea uoluntate qua mag̃ dm̃ qͣm se diligunt:
firmi ⁊ stabiles manẽt̃ in illo.⁊ fruunt᷑ maiestate ipsiꝰ ei uni libentĩ¬
sime subditi. Ille aut̃ angłs magis se ipsũ ꝗͣ dm̃ diligendo. subditꝰ ei ẽe.
noluit. ⁊ intumuit ꝑ suꝑbiã. ⁊ asuma ẽentia defecit ⁊ lapsus.ẽ. & ob
hoo minꝰ ẽ. ꝗͣ fuit. qr eo ꝙ minꝰ erat frui uoluit. cũ magis uoluit sua po¬
tentia frui ꝗͣ di. Quãꝗͣ onĩ ñ sũme tñ ampliꝰ erat qñ eo ꝙ sũme. ẽ. frue¬

Expanded text:
est malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Visi solus Deus est incommutabilis: sed ea voluntate qua magis Deum quam se diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est, frue
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ⁊ ꝙ p̃ti̾terit. eẽ. desinit. ⁊ ꝙ futurũ. ẽ. ñdũ. eẽ. cepit. Et̃¬
nitas aut tantũmͦ. ẽ. nec fuit qͣsi iã ñ sit. nec erit qͣsi iã ñ sit ad huc¬
Pr̃ sola ipsa uerissime dicere potuit humanȩ m̃ti. Ego sũ qͥ sũ.
Et de illa uerissime dici potuit. Misit me qͥ ẽ. Cui siñdũ possumꝰ¬
ĩ herere. obuirgemꝰ saltẽ nr̃ã phantamata. ⁊ tã nugatorios ⁊ de¬
ceptorios ludos despectacło m̃tis eiciamꝰ. Utam gͣdib quos nob̾
diuina ꝓuidentia fabricare dignata ẽ. Cũ enĩ figm̃tis ludieris
nimiũ delectati euanescesce remꝰ ĩ cogitationib nr̃is. ⁊ totã uitã in
uana q̃dã sõnia u̾teremꝰ : rationali creatã seruiente legib suis ꝑ
nr̃os luto hꝰ scemodi curare ñ asꝑnata. ẽ. ĩ effabilis miscdia di. Disti¬

Expanded text:
it, esse desinit, et quod futurum est, nondum esse coepit: aeternitas autem, tantummodo est; nec fuit, quasi jam non sit; nec erit, quasi adhuc non sit. Quare sola ipsa verissime dicere potuit humanae menti, Ego sum qui sum; et de illa verissime dici potuit, Misit me, qui est . CAPUinhaerere, objurgemus saltem nostra phantasmata, et tam nugatorios et deceptorios ludos de spectaculo mentis ejiciamus. Utamur gradibus quos nobis divina providentia fabricare dignata est. Cum enim figmentis ludicris nimium delectati evanesceremus in cogitationibus nostris, et totam vitam in quaedam vana somnia verteremus; rationali creatura serviente legibus suis, per nostros luto hujuscemodi curare non aspernata est ineffabilis misericordia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ceruie. faciestorua. attͦces ocłi. ⁊ sermo t̃ribił nudã suꝑbiã clamant: quili¬
bidine dnãndi posessi. quos posst̃ uiolent᷑ sibi subiciunt᷑ humana uira diuinaqcon¬
funot̾: honorib intumescunt: pasii cuncta diripiunt: suis ominib gaudent &¬
seipsossuꝑbiȩ morbo corrupti ñ capiunt. hos gͦ p̃tereo. inqͥb supbia tã apte
regnat. ut nec dignet᷑ se occultare nec ualeat: illos tantũ dolendsᷤ. atq cor erẽpla

Expanded text:
cervix, facies torva, truces oculi, et sermo terribilis nudam superbiam clamant: qui libidine dominandi possessi, quos possunt violenter sibi subjiciunt, humana jura divinaque confundunt, honoribus intumescunt, passim cuncta diripiunt, suis criminibus gaudent, et seipsos, superbiae morbo corrupti, non capiunt. Hos ergo praetereo, in quibus superbia tam aperte regnat, ut nec dignetur se occultare, nec valeat. Illos tantum dolendos ostendo, a
Abbreviated transcription (Latin):
ñ timore penȩ carnalib łcentiuis obsistant. ꝙ ẽ ĩcipientiũ ꝓpͥũ :⁊ s execͣtione
peceati refrenent in quietos carnis affectꝰ. qͦd ẽ castitatis consũmatȩ fastigiuĩ.
M õ qͦd animꝰ umqͣ desinat in hac carne cũ uitũs hab̾e c̃flctũ ĩ qͦd eũalat ac ẜue¬
bat.  qͣntũ fieri potest in hac p̃senti uita ꝑficiat ipsa numerositas triũphor:

Expanded text:
non timore poenae carnalibus incentivis obsistant, quod est incipientium proprium; sed exsecratione non timore poenae carnalibus incentivis obsistant, quod est incipientium proprium; sed exsecratione peccati refrenent inquietos carnis affectus, quod est castitatis consummatae fastigium. Non quod animus unquam desinat in hac carne cum vitiis habere conflictum; sed quod eum alat ac provehat, et quantum fieri potest in praesenti vita, perfici
Abbreviated transcription (Latin):
res illȩ significant. ac ipsas cogitando carnalit̾ deꝑirent: consultu iunioris
segis st̃ illa ꝓhibita. Quȩ sic̃ spũalit̾ accepta uiuificant: ita carnalit̾̃ in telligñ¬
tib ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis cõ cupiscentiȩ sub ministrat¬
Bar̃ quisq noĩa freq̃nt̃ habet ĩ ore : quar̃ desidia uulnerato gestat ĩ corde: ac c̃pita¬
dinẽ quã exercere uerecundat᷑ in facto. tenet in animo:reꝰ ñ humano iudicio
ales pudicos aut cẽpatio corꝑoꝵ fac̃.: aut cimor supplicĩ cẽpat¬
ab inpuditiȩ actione suspendit: aut occasio negata destituit: S licet uoluntate
sit inpudicus qui necessitate ꝑudicꝰ ẽ : tam̃ si ille tẽꝑati corporis debñficio nste
suȩ dõ auctori otu̾m natãꝵ grãs agat᷑ ⁊ ille quẽ timor in bono pudicitiȩ tenet.
at his cui facultatẽ mechandi negat occasio. uiuere pudice consuescant. sin

Expanded text:
res illae significant, sed ipsas cogitando carnaliter deperirent; consulto juniores legere sunt illa prohibiti, quae sicut spiritualiter accepta vivificant, ita carnaliter intelligentibus, ipsa carnalis intelligentia occasiones carnalis concupiscentiae subministratrum quisque nomina frequenter habet in ore, quarum desideria vulnerato gestat in corde, ac turpitudinem quam exercere verecundatur in facto, tenet in animo, reus non humano judicioales pudicos aut temperatio corporum facit, aut timor supplicii tempab impudicitiae actione suspendit, aut occasio negata destituit. Sed licet voluntate sit impudicus qui necessitate pudicus est; tamen si et ille temperati corporis, de beneficio naturae suae, Deo auctori omnium naturarum gratias agat; et ille quem timor in bono pudicitiae tenet, atque is cui facultatem moechandi negat occasio, vivere pudice consuescant: in v
Abbreviated transcription (Latin):
libet. lassaricitiꝰ mitinere. quã cir cãforanũ aliquẽ m̃catorẽ qui uno diiꝰ di¬
gito collidi possit. eui ẽ incognitũ: Quare ÷ si ipsas uires ñ pȩq omĩs. s alias

Expanded text:
libet lassari in itinere citius quam circumforaneum aliquem mercatorem, qui uno illius digito collidi possit, cui est incognitum? Quare si et ipsas vires non peraeque omnes, sed alias
Abbreviated transcription (Latin):
¶ iter de accuratione dictioĩs elucubratȩ ñ satago: nec mͥ pudori ẽ. si disputa¬
tiomiea que force ꝓbat᷑ in reb. aliqͦs ũboꝵ inaniũ sectatores. horrore ĩcõptȩ
oratiois offendat: qi qͦd ab hoĩe doctore studendo ñ didici: id exib̃e loq̃ndo
ñ potui. Et cam̃ cũ sententiar̃ uiuacitate sermo ex industria cultꝰ int̾uenit.
& totã uĩ dictoꝵ splendore laborat᷑ euacuet: quis ñ iudicet me affectionẽ
conpositioĩs debuisse contẽpnere. etiã sieã potuissẽ uelut dicendi pitꝰ in ple:
qͣ dã ꝓspicuitate ꝓferret: ñ ꝗ̃ ille cebris auriũ deseruiret. Ga ẽ enĩ ni fallor
uudicata latinitas. que breuit᷑ & apte obseruata. dũtaxat usitatoꝵ u̾boꝵ
ꝓprietate res intelligñdas enuntiat. ñ quȩ ũnantif eloqͥi uenꝰtate atq
amenitate luxuriat. Et prudentib uiris ñ placent falerata s fortia. qñ¬

Expanded text:
2. Caeterum de accuratione dictionis elucubratae non satago; nec mihi pudori est si disputatio mea, quae forte probatur in rebus, aliquos verborum inanium sectatores horrore incomptae orationis offendat: quia quod ab homine doctore studendo non didici, id exhibere loquendo non potui. Et tamen cum sententiarum vivacitatem sermo ex industria cultus enervet, et totam vim dictorum splendor elaboratus evacuet, quis non judicet me affectationem compositionis debuisse contemnere, etiam si eam potuissem, velut dicendi peritus, implquadam perspicuitate proferret, non quae illecebris aurium deserviret. Ea est enim, nisi fallor, judicata Latinitas, quae breviter et aperte, observata duntaxat usitatorum verborum proprietate, res intelligendas enuntiat; non quae vernantis eloquii venustate atque amoenitate luxuriat; et prudentibus viris non placent phalerata. sed fortia: q
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ ⁊ malũ. Hȩc st̃ illa tria. q̃ ĩmundo eẽ. ⁊ diligi ñ deb̾ere adilectorib dĩ testa

Expanded text:
bonum et malum . Haec sunt illabonum et malum . Haec sunt illa
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ nudi erant. ⁊ ñ erubescebant : qr nicħ contͣ uoluntatẽ dĩ unde confund̾ent᷑¬
sent: nec concupiscerent nͥ tẽptati. nec tẽptarent᷑ nͥ deserti. nec desererent᷑ ad̾o. nͥ¬
pꝰ ipsi dm̃ desererent. nec desererent dm̃ nͥ suꝑbirent. s similitudinẽ di dapnabilit̃
appetissent. adqͣm ꝑuenturi eẽnt sine corporis morte. si sub dõ suo uiuentes p̃ceptũ
ꝙ acceꝑant custodissent. ut qui posse ñ mori acceꝑant ĩnat᷑a: ñ posse mori conse¬
q̃rent᷑ ingła & ibi accepturi eẽnt p̃miũ ñ posse peccare. si hic eoꝵ mitũ fuisset
peccare noluisse. Nõ gͥ acreatore suo increaturã diuinitatis affectione colla-¬
psos mouet᷑ aꝑta concupiscentia. nͥ eosañ corruꝑiss occulta suꝑbia. nec eis ꝑ
gꝰtaueritis deligno scientiȩ boni s mali. aꝑient᷑ ocli urĩ. ⁊eritis sic̃ dii scientes

Expanded text:
peccatum nudi erant, et non erubescebant, quia nihil contra voluntatem Dei unde confunderentupeccatum nudi erant, et non erubescebant, quia nihil contra voluntatem Dei unde confunderentucerent, nec concupiscerent nisi tentati, nec tentarentur nisi deserti; nec desererentur a Deo, nisi ipsi prius desererent Deum; nec desererent Deum, nisi superbirent, et similitudinem Dei damnabiliter appetissent: ad quam perventuri essent, sine corporis morte, si sub Deo suo viventes, praeceptum quod acceperant custodissent; ut qui posse non mori acceperant in natura, non posse mori consequerentur in gloria; et ibi accepturi essent praemium non posse peccare, si hic eorum meritum fuisset peccare noluisse. Non igitur a Creatore suo in creaturam divinitatis affectatione collapsos moveret aperta concupiscentia, nisi eos ante corrupisset occulta superbia; nec eis per Si, inquit, gustaveritis de ligno scientiae boni et mali, aperientur oculi vestri, et eritis sicut dii, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
mittet᷑. Nĩ qͥetabat molesta sollicitudo qͥetũ. ñ fatigabat labor. anxiꝰ otiosum: nĩ
sõnꝰ depͥmebat ĩuitũ. ñ amittendȩ uitȩ timor angebat de ĩ mortalitate securũ.
Habebat facili uictu corpꝰ ex omĩb partib sanũ. tͣnquillũ motũ. cormundũ. Ignar̾
pȩnal mali. habitator paradisi: exꝑs peccati. capax dĩ. Postremo quid eo feliciꝰ
fuit. cui erat orb̾ subiectꝰ. nullꝰ ĩfestꝰ. lib̾ animꝰ. ⁊ uisibilis ds̃: Quando qͥdẽ nͥ
ante peccatũ dm̃ uidere ĩ assũptione uisibił creatẽ soleret. qͦmͦ se iã pecca
st̃ cõscii. ⁊ qͣntũ ꝑt̾batos humiliat ꝑ petͣtio pudenda peccati. Sic̃ ist qui se abscon¬
der̾ a facie dĩ de sua tͤpitudine ñ desua nuditate confusi. qui ñ idõ erubescebant
qr ueste erant ex tͥnsecꝰ nudi: s qr in tͥnsecꝰ diuina ꝓtectione nudati. Deniq & añ

Expanded text:
ermitteret. Non inquietabat molesta sollicitudo quietum, non fatigabat labor anxius otiosum, non ermitteret. Non inquietabat molesta sollicitudo quietum, non fatigabat labor anxius otiosum, non somnus opprimebat invitum, non amittendae vitae timor angebatde immortalitate securum, habebat facilem victum corpus ex omnibus partibus sanum, tranquillum motum, cor mundum, ignarus poenalis mali, habitator paradisi, expers peccati, capax Dei. Postremo quid eo felicius sit, cui erat orbis subjectus, nullas infestus, liber animus, et visibilis Deus? quandoquidem nisi ante peccatum Deum videre in assumptione visibilis creaturae soleret, quomodo se jam peccatsunt conscii! et quantum perturbatos humiliat perpetratio pudenda peccati, sicut isti qui se absconderunt a facie Domini, de sua turpitudine, non de nuditate confusi! qui non ideo erubescebant, quia veste erant extrinsecus nudi, sed quia intrinsecus protectione divina nudati. Denique et ante
Abbreviated transcription (Latin):
nẽc eũ salutaris p̃cepti uoluntaria cͣnsg̾ssio necessitati corruptiois ac mortali¬
tatis ad dicẽt : ut canta bñficia dĩ sui quȩ ĩnat̾a suȩ cõditioĩs acceꝑat. aut corrũ¬
pet peccato corruptꝰ aut ꝑdet. Quis enĩ sufficient̃ enumeret quȩ s qͣnta bona
ili abstinentiȩ contẽptꝰ ademerit: Qd ĩ tellectuał m̃tis dignitate donatꝰ ima-
ginẽ sui creatoris accepit. ꝙ solidõ subiectꝰ. omĩa uisibilia sibi subiecta c̃spexit:
ꝙ ei aduuendi usus affatĩ lignoꝵ omĩũ q̃ erant in paradiso feracitas diuinauis¬
sione seruiuit. ꝙ arbor uitȩ misticũ cybũ ñunde uiuet. s unde utã corporis
ñ finiret sui creatoris munere mninistrauit. qͥ cibꝰ qmͣdiu ꝑciꝑet᷑: ĩta ꝑcipien¬
tẽ se ĩuno statu sacͣm̃ti cuiꝰdã latentis figa̾ta significatiõe seruaret. ut eũ nec
ulla ĩ firmitate corrũpi. nec ȩtate mutari aut senescere. nec dissolui morte ꝑ¬

Expanded text:
ntaria salutaris praecepti transgressio necessitati corruptionis ac mortalitatis addiceret: ut tanta beneficia Dei sui, quae in natura suae conditionis acceperat, aut corrumperet peccato corruptus, aut perderet. Quis enim sufficienter enumeret quae et quanta bona illi abstinentiae contemptus ademginem sui Creatoris accepit: quod soli Deo suo subjectus, omnia visibilia sibi subjecta conspexit; quod ei ad vivendi usus affatim lignorum omnium quae erant in paradiso , feracitas divina jussione servivit; quod arbor vitae mysticum cibum non unde viveret, sed unde vitam corporis non finiret, sui Creatoris munere ministravit, qui cibum quandiu perciperetur, ita percipientem se in uno statu sacramenti cujusdam latentis figurata significatione servaret, ut eum nec ulla infirmitate corrumpi, nec aetate mutari, aut senescere, nec dissolvi morte p
Abbreviated transcription (Latin):
ti deponimꝰ. Quid ẽ imitari adã. nͥ ꝓcarnalib concupiscentiis ac desideriis
aliud ñ ẽ ueterẽ cõu̾sationẽ deponere qͣm ñ scđ̾m carnẽ quȩ ueterascit & morit᷑¬

Expanded text:
ti deponimus. Quid est imitari Adam, nisi pro carnalibus concupiscentiis ac desideriis ti deponimus. Quid est imitari Adam, nisi pro carnalibus concupiscentiis ac desideriis aliud non est veterem conversationem deponere, quam non secundum carnem, quae veterascit et morit
Abbreviated transcription (Latin):
tatione carnis. ⁊ ocłoꝵ curiositate ac scłi ãbitione corrupti: aligno uitȩ ex
qͦ eis arcendȩ mortis ac salutis continuandȩ gͣnde ꝓmissũ pendelat abscisist:¬
⁊morbidã qͣlitatẽ eoꝵ corpora cõtraxer̃. ut uixta sentñtiã dĩ eo die credant᷑
boni ⁊ mali excausa nom̃ accepit. aqͦ abstinere cũ possent miseri neglexer᷑:
qͥ si amisso tanto bono nullũ malũ ĩ currerent. qͣle ꝑ didissem bonũ forte
nescirent. Dultior enĩ fit salꝰ cũ dolor excrutiat: & sanitatis amisse dulcedi¬
nẽ languoris a maritudo cõmendat. Acsic ad huc illi malũ ñ discendo sed
eexꝑiendo sentire ceꝑunt: ꝙ meliꝰ ig̾norarent: ut exipsa miseria sua sentiret̃
qnͣtã beatitudinẽ ꝑ didissent. Atq ita quos ñ mouerat fortasse boni natał
amissio: moueret saltẽ mali pęnał iusta ꝑpessio. Hȩc ꝑ excessũ necessario di¬
cta st̃ a nob̾ depͥmis hoĩb ut qui nolunt dãpnatioĩs eoꝵ subire suppliciũ. caueant

Expanded text:
tatione carnis, et oculorum curiositate, ac saeculi ambitione corrupti, a ligno vitae, ex quo eis arcendae mortis, ac salutis continuandae gratia praestabatur, abscisimorbidam qualitatem eorum corpora contraxerunt, ut juxta sententiam Dei, eo die credantur ntiae boni et mali ex causa nomen accepit, a quo se abstinere cum possent, miseri neglexeruntqui si amisso tanto bono, nullum malum incurrerent, quale perdidissent bonum forte nescirent. Dulcior enim fit salus, cum dolor excruciat; et sanitatis amissae dulcedinem languoris amaritudo commendat: ac sic, ad hoc illi malum non discendo, sed experiendo, sentire coeperunt quod melius ignorarent; ut ex ipsa miseria sua sentirent quantam beatitudinem perdidissent, atque ita quos non moverat fortassis boni naturalis amissio, moveret saltem mali poenalis justa perpessio. Haec per excessum necessarium dicta sunt nobis de primis hominibus; ut qui nolunt damnationis eorum subire supplicium, caveant
Abbreviated transcription (Latin):
ra uoluptas. Ecce qͦmͦ peccantes om̃s blande tͣctat aut ĩcrepat. qͥ nicħ aliud nͥ eoꝵ
salutẽ quib uult ꝓdesse c̃sid̾at. NLã diuenĩ quis peccata sua quȩ nosse. ⁊ deflere de-¬
bet ignorat. qͦͣmdiu curio se aliena c̃sid̃at. Quod simores suos ad seipsũ cͥu sus accipiat.
ñ requirit ꝙ ĩ alis spãlit̃ rep̃hendat: sĩ se ipso ꝙ lugeat. Pinde frm̃ nr̃oꝵ uitia nõ¬
tollit peccata mundi. Itaq sulle qui sine ullo peccato fuit. peccatores ĩ effabili pieta

Expanded text:
amara est. Ecce quomodo peccantes omnes blande tractat aut increpat, qui nihil aliud nisi eorum amara est. Ecce quomodo peccantes omnes blande tractat aut increpat, qui nihil aliud nisi eorum salutem quibus vult prodesse, considerat. CAPUbet, ignorat, quandiu curiosus aliena considerat, quod si mores suos ad se ipsum conversus aspiciat, non requirit quod in aliis specialiter reprehendat, quia in se ipso habet quod tollit peccata mundi . Itaque si ille qui sine ullo peccato fuit, nos peccatores ineffabili pieta
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gͦ blanda pietate portandi st̾ : qui ĩ crepari ꝓsua infiriitate ñ posst̃. Et reueya
si peccanti salubrẽ pudorẽ dũ ꝓeo erubescis incutias. ac uerecundiã qͣm ꝓpeccatis eiꝰ
assumis. i eu pia animi c̃passione tns fundas. facile ĩ illo repͥmis omẽm peccandi licen-¬
tiã. atq ei totã inpudentiã demis. licentiosȩ c̃pitudinis hortatricẽ Rc mores eiꝰ ue̾cun-¬
dia custos ĩtegͥtatis ornabit. ut ei placeat ꝙ ante sordebat. qñ sordidꝰ erat. ⁊ sordeat
ꝙ ante placebat. qñ ipse bonis omĩbꝰ displicebat: Scõs uiros amando sectabit᷑. & se-¬
ctando ĩeoꝵ similitudinẽ paulatĩ uitȩ pͥoris em̃datione formabit᷑: ut ei qͣm laborio¬
sũ fuit ĩ sublimitatẽ uirtutis euadere. tã deforme sit ĩima rursus qͥbꝰ gaudet se¬
caruisse descendere. qr sic̾ uirtꝰ onerosa. ẽ. uitio: ita uirtutis amico uitiosa. ẽ ama-

Expanded text:
hoc ergo, blanda pietate portandi sunt, qui increpari pro sua infirmitate non possunt, Et revera, si peccanti salubrem pudorem, dum pro eo erubescis, incutias, ac verecundiam quam pro peccatis ejus assumis, in eum pia animi compassione transfundas; facile in illo reprimis omnem peccandi licentiam, atque ei totam impudentiam demis licentiosae turpitudinis hortatricem. Tunc mores ejus verecundia custos integritatis ornabit, ut ei placeat quod ante sordebat, quando sordibus erat; et sordeat quod ante placebat, quando ipse bonis omnibus displicebat. Sanctos viros amando sectabitur, et sectando in eorum similitudinem paulatim vitae prioris emendatione formabitur, ut ei quam laboriosum fuit in sublimitatem virtutis evadere, tam deforme sit in vitia rursus quibus se gaudet caruisse, descendere. Quia sicut virtus onerosa est vitioso, ita virtutis amico vitiosa voluptas
Abbreviated transcription (Latin):
insermone iactantiã. In humilitate fallaces: in odio ꝑtinaces. ĩ iocatione mor-
bonũ pigri: ad cõmunionẽ feri: ad obsequiũ duri: ad loqñdũ ꝙ nesciunt ꝓͦm-¬
pti: ad supplatandũ ꝑati: ad omĩa qͥb subsistit humana sotietas in humani.

Expanded text:
inatione jactantiam; in humilitate fallaces, in locutione mordabonum pigri, ad communionem feri, ad obsequium duri, ad loquendum quod nesciunt prompti, ad supplantandum parati, ad omnia quibus subsistit fraterna societas inhumani
Abbreviated transcription (Latin):
necesse ẽ ut pꝰpeat ipse ꝗͣ aliũ ꝑdat: abipso ea ꝑditio ꝙͣ pire aliũ cupit incipiat.
igͦ qui prudentiȩ participatione prudentes effecti. dõ suo ñ pedibs seĩsopib
appinquant: ex ea parte qͣ st̃ dĩ dono prudentes: nec suo ꝑire posst̃. nec alieno
prudentia. sic̃ inulla luta erit. uͥ ꝑ fecte uiuentib ulłꝰ exror surripe omĩno ñ po¬
cerit : etiã prudentes aliquotiẽs peccatis fallentib ad qͥescunt: ñ uoluntate depͣ¬
uati s humano errore ut hoĩes lapsiꝰ nec ad huc tota prudentiȩ acsapientiȩ ꝑfe-¬
ctioẽ ꝑfecti: sic̃ ibier̃. uͥ nec ignorare aliquid. nec peccare iã poter̃. Hic uͦ si potuis-¬

Expanded text:
necesse est ut prius pereat ipse quam alium perdat, et ab ipso ea perditio, qua perire alium cupit, incipiat.necesse est ut prius pereat ipse quam alium perdat, et ab ipso ea perditio, qua perire alium cupit, incipiat.go qui prudentiae participatione prudentes effecti, Deo suo non pedibus, sed sanctis moribus appropinquant, ex ea parte qua sunt Dei dono prudentes, nec suo perire possunt, nec alieno prudentia, sicut in illa vita erit, ubi perfecte viventibus ullus error obrepere omnino non poterit; etiam prudentes aliquoties peccatis fallentibus acquiescunt; non voluntate depravati, sed humano errore, ut homines, lapsi; nec adhuc tota prudentiae ac sapientiae perceptione perfecti; sicut ibi erunt, ubi nec ignorare aliquid, nec peccare jam poterunt. 2. Hic vero, si potuis
Abbreviated transcription (Latin):
entes se n dãpnari adu̾sis s ꝓbariz ex ipsacolerantia passionũ occafione conpande
sibi patientiȩ uirilit̾ arguendos assumant: nec ipsi alios noceant. nec sibi nocere
pͥmittant. Tales dñs in euangłio fieri p̃cep̃ dicens. estote prudentes sic̃ serpen¬
tes :⁊ simplices sic̃ colũbȩ. Quia nee sĩplices cirẽ uenire aliqs posst̾: nec pruden¬
tes se circ̃ueniri ꝑmittunt. Ceterũ sim contͣctu qͦlib siue colloquio. u inlen
alia qͣq re se decipi quisq ñ sinat. ⁊ aliũ tam̃ ipse decipiat is ñ habet pruden¬
cã q̃ salutis magis ꝗͣ perditioĩs ẽ causa. s simulat: qm̃ qͥd̾ hoc iuirtꝰ auitio distat:
ꝗ ilud corrũpit sana. heo sanat uitũ accessione corrupta. Ac sic onũb quibi
potist ꝓdese. festine ac ueracit᷑ ꝓdest : ut ei ex mĩtis omiũ q̃ ꝑeũ cdño acquirunt᷑
fruotꝰ accrescat. Aut sicogitat deꝑdlitione cuiꝰpiã uł decasu peuntis exultat:

Expanded text:
entibus, sed probari, ex ipsa tolerantia passionum occasionem comparandae sibi patientiae viriliter agentes arripiant; nec ipsi aliis noceant, nec sibi nocere permittant. 3. Tales Dominus in Evangelio fieri praecepit, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae : quia nec simplices circumvenire aliquos possunt, nec prudentes se circumveniri permittunt. Caeterum si in contractu quolibet, sive in colloquio, vel in alia quaque re, se decipi quisque non sinat, et alium tamen ipse decipiat; iste non habet prudentiam, quae salutis magis quam perditionis est causa, sed simulat. Quoniam quidem hoc virtus a vitio distat, quod illud corrumpit sana, haec sanat vitii accessione corrupta: ac sic, aut omnibus quibus potest, prodesse festinat veraciter prudens, ut ejus meritis omnium qui per eum Deo acquiruntur, fructus accrescat; aut si cogitat de perditione cujuspiam, vel de casu pereuntis exsultat,
Abbreviated transcription (Latin):
s ĩplend aꝰ Einde u̾erit omiũ fideliũ catholice sasꝰ plena. corruptibiltas
nislan⁊ rnmortalitas beata: ibierit prudentiȩ ac sapientiȩ ꝑfectio uliuitas
ror̃ onniũ cognitio tota. qͣn scientia adꝑfectũ fuerit partis euatione pdudi

Expanded text:
 implenda. Proinde ubi erit omnium fidelium catholicorum salus plena, corruptibilitas nulla, et immortalitas beata, ibi erit prudentiae ac sapientiae perfectio vera, et rerum omnium cognitio tota, quando scientia ad perfectum fuerit partis evacuatione perd
Abbreviated transcription (Latin):
dechimꝰ. nec dechentes eqͣnimit᷑ sustinemꝰ: scientes quod tã illi quidechunt. ꝙͣ
illi qui dechentib ad quiescunt uanitatis morbo corrupti st̃: q adhoc alios
uiles uideri uolunt. ut se cõmendent eoꝵ cõꝑatione quoscar punt: uideant᷑
ca uitia ñ hab̾e quȩ malitiose ĩ alios rep̃hũdunt. Quo d malũ cẽꝑantia tollit.
cui qui seruire uoluerit. ñ qͦd rep̾l̃dat in frĩb s unde dm̃ laudet attendit ac
ꝑhoc ipsiꝰ cẽꝑantiȩ ẽ. qͦd ñ solũ tẽꝑantes in omiũ m̃broꝵ officiis sumꝰ. sed etiã
ꝙ omĩa libent᷑ que nos mod̾atos ac sobrios faciunt obseruamꝰ Sedde cẽpan-¬
ea debet intelligi q̃ ñ solũ diu̾sis pulsata molestiis ĩ concussa ꝑmaneat: s etiam

Expanded text:
tes aequanimiter sustinemus: scientes, quod tam illi qui detrahunt quam illi qui detrahentibus acquiescunt, vanitatis morbo corrupti sunt; qui ad hoc alios viles videri volunt, ut se commendent eorum comparatione quos carpunt, et videantur ea vitia non habere, quae malitiose in aliis reprehendunt, quod malum temperantia tollit; cui qui servire voluerit, non quod reprehendat in fratribus, sed unde Deum laudet attendit. Ac per hoc ipsius temperantiae est, quod non solum temperantes in omnium membrorum officiis sumus, sed etiam quod omnia libenter, quae nos moderatos ac sobrios faciunt, observamus. Sed de temperanea debet intelligi quae non solum diversis pulsata molestiis inconcussa permaneat, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
pudori huic renia.⁊ lapsũ meu̾ ce pͣsertĩ manũ dante corrigere:
quid t̃ int̾ eẽ uideat. int̾ rationẽ.⁊ ratiocinationẽ: D. Nõ satis uides¬
ualeo
ista discernere . M. hoc gͦ intuere : utrũ existimes hoĩ iã adolescenti
uł iuro. aut ut omem amlagẽ auferã sapienti: sine int̾missione
ĩcẽ rationẽ dũ m̃te sanꝰ e. sic bonã ualitudi nẽ corporis dũ peste ac
uulnerib caret: an sic̾ abulare. sede. loqͥ mͦ ĩeẽ: m̃ deeẽ .d. Sane¬
st̃. uł int̾rogando aliũ. uł connectendo alia ꝓducimꝰ nos ad alicꝰ
rei cognitonẽ. ui deẽne tͥ. aut nos aut quiuis sapiens sẽꝑ facere :
di ia sẽp ũ enĩ sẽ hõ qͥlibet. aut sapiens qͣntũ oppinor: ułsecũ ul
rait reqͥiebat. M. Recte dicis. Quare intelligasuolo. ñ ec̃ istã rationẽ:
dũpea qͣ coneedunt᷑ atq cognita st̃ ad aliquid ĩ cognitũ ducuo¬

Expanded text:
pudori huic reniti, et lapsum meum, te praesertim manum dante, corrigere.quid tibi interesse videatur inter rationem et ratiocinationem. E. Non satis valeo ista discernere. A. Hoc ergo intuere, utrum existimes homini jam adolescenti, vel viro, aut ut omnem ambagem auferam sapienti sine intermissione inesse rationem, dum mente sanus est, sicut bonam valetudinem corpori, dum peste ac vulneribvel interrogando alium, vel connectendo alia, perducimus nos ad alicujus rei cognitionem; videturne tibi aut nos, aut quivis sapiens semper facere? E. Non semper: non enim semper homo quilibet aut sapiens, quantum opinor, vel secum vel rat, requirebat. A. Recte dicis: quare intelligas volo non esse istam rationem, dum per ea quae conceduntur atque cognita sunt, ad aliquid incognitu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃missi uirilit̾ sustinentes. ꝓpeccatis omiũ uelut. ꝓsuis infatigabilit᷑¬
supplicat̃ dõ. ac uelut qͥdã aaron ĩ censũ ẽtriti cordis ⁊ humiliati sp̃s of¬
ferentes qͦ placat᷑ ds̃: aũtunt irã fut᷑e anĩadu̾sionis apopło. qͥ ꝑ dĩ grãm
popłi duces : ueritatis assertores. pͣuȩ doctrinȩ hostes: omib bonis ama-¬
biles. ⁊ mali sibi c̃sciis &̃ ipso usu t̾ribiles. uindices opp̃soꝵ. patres
ĩ fide catholica regeneratoꝵ: p̾dicatores cȩlestiũ. pͥmi p̃clares in-¬

Expanded text:
commissi utiliter sustinentes, pro peccatis omnium commissi utiliter sustinentes, pro peccatis omnium on incensum contriti cordis et humiliati spiritus offerentes, quo placatur Deus, avertunt iram futurae animadversionis a populo; qui per Dei gratiam populi duces, veritatis adsertores, pravae doctrine hostes, omnibus bonis amabiles, et male sibi consciis etiam ipso visu terribiles, vindices oppressorum, patres in fide catholica regeneratorum, predicatores caelestium praemior
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ celligat eis uno mͦ ñ posse utiq mederi: quoꝵ tã diu̾si st̃ morbi: & i dõ
dupplicit̃ qͥdẽ fragilitas humana dĩ p̾cepta cõtẽpnit. aut faciendo ꝙuerat.
aliis qͦs ñ c̃memoraui. ĩ p̃ceptis suis dm̃ c̃tẽpnt̾ qͥ eiꝰ p̾cepta ñ faciunt: sic
debent om̃s mͦ docendo. mͦ ex hortando. mͦ sustinendo. mͦ ĩ cre pando curari.
ut sub opexpĩ nulliꝰ salꝰ ĩ hac uita debeat desꝑari. Iã nc̃ si satis apparuit.
ꝙ diuina p̃cepta calcantes. ñ solũ portandi st̃ s s castigandi: aqͥb id fiat.
qͥ. uł quo ordine & qͣndiu curandi st̃ qͥ curant᷑. ad uiuantib me oratioĩb¬
d nõ demonstrare c̃stitui. uera eẽ diuinis testimoniis. conabor ostend̾e.
dũ pͥꝰ pauca delaude ueroꝵ sacdotũ. qui st̃ ȩccłar̃ magistri p̃tulero.
Ipsis enĩ ꝓprie animar̃ curandar̃ sollicitudo c̃missa.ẽ: qͥ pondꝰ popłis

Expanded text:
 mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo  mederi quorum tam diversi sunt morbi? Et ideo dupliciter quidem fragilitas humana Dei praecepta contemnit. aut faciendo quod vetaliis quas non commemoravi, in praeceptis suis eum contemnunt, qui ejus praecepta non faciunt; sic debent omnes modo docendo, modo exhortando, modo sustinendo, modo increpando curari, ut sub ope Christi nullius salus in hac vita debeat desperari. Jam nunc si satis apparuit quod divina praecepta calcantes non solum portandi sunt, sed etiam castigandi; a quibus id fiat, qui, vel quo ordine, et quandiu curandi sint qui curantur, adjuvantibus me meritiDomino, demonstrare constitui, vera esse divinis testimoniis conabor ostendere, si prius pauca de laude verorum sacerdotum, qui sunt Ecclesiarum magistri, protulero. Ipsis enim proprie animarum curandarum sollicitudo commissa est; qui pondus populi sibi