comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut matheus marcusq ꝑ hibent
oleo scõ ꝑfudit Est autẽ ala¬
bastrũ genus marmoris can¬
didi uariis colorib: int̃ tincti
qđ ad uasa ungentaria cauare.
solent eo qđ optime seruare
ea incorrupta dicatꝰ Mascitur
circa thebas egrptias & damas.¬
cũ syrie cȩteris candidius uero ẽ
ac nigra fragiliq quã uis pin¬
gui si ture dolente cipressum
aspero sapore folio paruo denso¬
q cuius cacumina in aristas se
spargunt. Ideoq gemina docte
pigm̃taru nardi spicas ac folia
celebrant & hoc ẽ qđ aut mar¬
cus unguenti nardi spicati pre¬
illud qđ attulit maria dño ñ
solũ deradice confecti nardi
uerũ &iam qđ prȩtiosius ess&
spicarũ quoq & foliorũ ei: ab iec¬
tione odoris ac uirtutis illius
erat ac multa gratia ferunt aũ
denardo fisiologi qđ principał
sit inunguentis unde merito
unctioni capitis & pedũ dñi
oblata ẽ Sunt quidẽ multa
ministrantis fidẽ ac pietatẽ

Expanded text:
ut Matthaeus Marcusque perhibent ut Matthaeus Marcusque perhibent oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi, variis coloribus intertincti, quod ad vasa unguentaria cavare solent, eo quod optime servari ea incorrupta dicantur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae caeteris candidius, probatiac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati preillud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem multa riae Domino ministrantis fidem ac pietatem
Abbreviated transcription (Latin):
on quo
leꝓsus eo tẽpore ꝑ maner&.
sed qui ante loꝓsus postea sal¬
uatore mundatus ẽ nomine
pristino ꝑmanente Symon¬
quoq ipse oboediens dicit̾: qui
uxta aliã intellegentiã mun¬
dus int̃prȩtari potest: incuius
domo curata ẽ ecclesia
accessit ad eũ mulier ha¬
bens a lab astrũ unguenti
prȩciosi: & effudit suꝑ caput
ipsius recũbentis mulier ista
maria erat magdaleria soror
la zari quẽ suscitauit iłis amor¬
tuis: ut iohannes aꝑte com¬
memorat qui hoc &iã factũ
ante sex dies paschȩ testatꝰ
pridie quã asino sedens cũ
palmis & laude turbarũ hie¬
rosolimã uenir& Ipsa ẽ autẽ
ñ alia q quondam ut lucas
scribit peccatrix ad huc ue¬
niens pedes dñi lacrimis pe¬
nitentiȩ rigauit: &unguento
pie confessionis liniuit &qr
multũ dilex̃: multorũ ueniã
peccatorũ apio iudice ꝓme¬
ruit Nunc uero iustificata
& familiaris effecta. dño non
tantũ pedes ei: ut idem iohan¬
nes narrat uerũ &iam caput

Expanded text:
on quod leprosus illo tempore permaneret, sed qui ante leprosus postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanentequoque ipse obediens dicitur, qui juxta aliam intelligentiam, mundus interpretari potest, in cujus domo curata est Ecclesia. Accessit ad eum mulier habens alabastrum unguenti pretiosi, et effudit super caput ipsius recumbentis. Mulier ista Maria erat Magdalena, soLazari, quem suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commemorat, qui hoc etiam factum ante sex dies paschae testatur pridie quam asino sedens cum palmis et laude turbarum Jerosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam ut Lucas scribit peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc veroet familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus, ut idem Joannes narrat, verum ejus caput
Abbreviated transcription (Latin):
latine dicitur criminator. langua
uero hebraica satan appellatur ad¬
uersarius siue contrarius & abapos¬
tolo belial hoc est absquȩ iugo qđ
de collo suo dĩ abiecerit seruitium
quem aquila a postatam transtulit.
Molite itaquȩ ait. dare locum di¬
abolo. Id est irascendo uel quo lib&
alio modo peccando. hocus enim
diaboli peccandum est: diabolus
enim tamquã leo rugiens quęrit
aditum ꝑquem possit in rumpe¬
re: & cum locum dederimus ingre¬
ditur. Sol& autem ante quã ue¬

Expanded text:
Latine dicitur criminator. Lingua vero Hebraica Satan appellatur, adversarius sive contrarius, et ab apostolo Belial, hoc est, absque jugo, quod de collo suo Dei abjecerit servitutem, quem Aquila apostatam transtulit. Nolite itaque, ait, dare locum diabolo, id est, irascendo, vel quolibet alio modo peccando. Locus enim diaboli peccatum est. Diabolus enim tanquam leo rugiens quaerit aditum, per quem possit irrumpere, et cum locum dederimus ingreditur. Solet autem antequam ve
Abbreviated transcription (Latin):
Hos autẽ sumus filii qui de
longe uenimus ad dñm pere¬
grini. quondam atestam̃to dĩ
& repromissionibus eius sed qui
dicit apłs: uos qui eratis aliquan¬
do longe facti estis prope

Expanded text:
os autem simus filii, qui de longe venimus ad Dominum, peregrini quondam a Testamento Dei, et repromissionibus ejus, sed quid dicit Apostolus: Vos qui eratis aliquando longe, facti estis prope
Abbreviated transcription (Latin):
carne.ẽ. ed itus & populus ẽ iu¬
decr quia saluatorẽ intus docen¬
te uenientes intrare nequeuiit
cur. spiritalit̃ intellegere dicta
adq int̃ra uite nrsteria quanto
fide uicinior tanto m̃te capacite
ausit. Iuxta qđ salm ait accedite
adeũ & inluminamnu¬

Expanded text:
carne est editus, et populus est Judaeorum: qui Salvatore intus docente, venientes intrare nequeunt, cujus spiritaliter intelligere dicta atque interna vitae mysteria, quanto fide vicinior, tanto mente capacior hausit. Juxta quod psalmus ait: Accedite ad eum, et illuminam
Abbreviated transcription (Latin):
reis quenentes loqui er
Occupatus erat dñi in opere
sermonis indoctrina populoꝵ
mofficio p̃dicandi. Sane qđ
dñi adinatrẽ frrqr rogatus
abafficio uerbi dissimulatꝰ egre¬
di ñ maternȩ̨ refutat obiequia¬
nis se misteriis ãplius quã ma¬
terius debere monstrat effec¬
tib: idẽ nob̵ exẽplo qđ uerbo cõ¬
mendans cũ ait. Qinamat pa¬

Expanded text:
ris quaerentes loqui ei. Occupatus erat Dominus in opere sermonis, in doctrina populorum, in officio praedicandi. Sane quod Dominus ad matrem fratresque rogatus ab officio verbi dissimulatur egredi, non maternae refutat obnis se ministeriis amplius quam maternis debere monstrat affectibus, idem nobis exemplo et verbo commendans
Abbreviated transcription (Latin):
Tempus
seminantis ut dixim: p̃sens ẽ. tn¬
ta. in qua lic& nõb seminare. Cũ
autẽ traisierit. operaudi tẽpus
auferet. Vltimũ seminantib hoc
tẽpus.ẽ. pestinem: ergo cãpos
oñis serere. maxime eos quiã.
uberrimi. Repleam neincipiam :
tẽpore messis aliis epulantibus
esurire.
maxime augẽ ado
cnesgicos pidei:

Expanded text:
Tempus seminantis, ut diximus, praesens est vita, in qua licet nobis seminare, cum autem transierit, operandi tempus aufertur. Ultimum seminantibus hoc tempus est, festinemus ergo campos omnes serere, maxime eos, qui sunt uberrimi repleamus, ne incipiamus tempore messis aliis epulantibus esurire. Maxime autem ad domesticos fidei
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ꝑ uocẽ aquarũ multarũ
nisi uox intellegitur omnium¬
p̃dicatorũ: quid ꝑ uocẽ tonitrui
magni. nisi uox euangelii de¬
signatur unde & quidem apłi
filii tonitrui dicuntur totrua
enim sunt euangelia ubi com¬
minando aiunt omnis arbor
que non facio fiuotũ bonum:
excidetur & inignõ mittetur.
et uocẽ quã audiui sicut

Expanded text:
Quid per vocem aquarum multarum, nisi vox intelligitur praedicatorum? Quid per vocem tonitrui magni, nisi vox Evangelii designatur? Unde et quidam apostoli filii tonitrui nominantur. Tonitrua enim sunt Evangelia, ubi comminando aiunt: Omnis arbor, quae non facit fructum bonum, exciditur et in ignem mittitur. Et vocem quam audivi, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
reddit dño bonũ qui in his ꝗbene
inchoat usq ad finẽ uitȩ p̃sentis
ꝑsistere curat. Cui simile. ẽ illud
euangelicũ. Seruiam illi in sc̃itate
&iustitia corã ipso. omnib: dieb¬

Expanded text:
reddit Domino bonum, qui in his quae bene inchoat usque ad finem vitae praesentis persistere curat. Cui simile est illud Evangelicum: Serviamus illi in sanctitate et justitia coram ipso omnibus dieb
Abbreviated transcription (Latin):
estimandũ inscripturã auctorẽ
ẽẽ. peccati qr om̃a subpeccato
conclusisse dicatꝰ cõmendatũ
qđ exiure p̃cipitꝰ ostendat po¬
tius arguatq peccatũ. Quã sit
casus peccati quomodo &iudex
n est auctor sceleris. meuam :¬
diomines uinciendo sed condu¬
dit eos ui nocentes sententiȩ
sue auctoritate ꝓnunciat ut
debitos pene indulgentiã postea
si uoluerit principalis absoluat.

Expanded text:
aestimandum, Scripturam auctorem esse peccati, quia omnia sub peccato conclusisse dicatur, cum mandatum, quod ex ore praecipitur, ostendat potius, arguatque peccatum, quam sit causa peccati. Quomodo et judex non est auctor sceleris, nequam homines vinciendo, sed concludit eos, et nocentes sententiae suae auctoritate pronuntiat, ut debitores poenae indulgentia, postea, si voluerit, principalis absolvat.
Abbreviated transcription (Latin):
dicante ñ audient: ñcredentes autẽ
ñ inuocaliunt ñinuocantos ñ salua¬
bunt᷑ colligit̾ ex his ut causa qua ñ
.ĩ. saluati adinitiũ redeat auctoris qui
ñmiserit p̃dicantes sedinagis ad illũ
nas qui reccior ẽ. intellegendiȩ tra¬
initẽ deflectam: & qđ dixit quonuado
autẽ p̃dicabunt nisi iuit tantꝰ ne ac¬
cipiam : quasi dicat apłi Nos p̃co
tus ulla subsistere: nisi ad ess&
nob ipse quimisit. qđ si p̃dicantib
nob̾ audire ñuultis: ur̃a ĩa culpa ẽ.
Et si audientes ñcreditis &ñcre¬
denter ñmuocatis. &ñ inuocantes
salui ẽẽ. nequidis. quia ergo mis
sis ad p̃dicationẽ id circo dehir qui
abipio missi .s̃. scriptũ ẽ.
quã spe¬
ci osi pedes euangelaran

Expanded text:
dicante non audiant, non credentes enim non invocabunt, non invocantes non salvabuntur, colligitur ex his, ut causa qua non sunt salvati, ad vitium redeat auctoris qui non miserit praedicantes. Sed magis ad illum nos, qui rectior est, in intelligentiae trainet deflectamus. Et quod dixit: Quomodo autem praedicabunt, nisi mittantur, sic accipiamus, quasi dicat Apostolus: Nostus ulla subsisteret, nisi adesset nobis ipse qui misit. Quod si praedicantibus nobis audire non vultis, vestra jam culpa est, etsi audientes non creditis, et non credentes non invocatis, et non invocantes salvi esse nequitis, quia ergo missi sunt ad praedicationem, idcirco de his qui ab ipso missi sunt, scriptum est: Quam speciosi pedes evangelizan
Abbreviated transcription (Latin):
cerus: has uredantius ln
plagis suprra modũ et cẽt
Non dix̃ tantis prȩdicaui & di¬
mittens om̃a prȩclara fac inora
sua malaq tolerauit enumerat
ue ut seriem passionũ & gloriȩ
occasiones aiudeis quinqui

Expanded text:
ceribus abundantius, in plagis supra modum, etc. Non dixit tantis praedicavi, sed dimittens omnia praeclara facinora, sua mala quae toleravit, enumerat, vel ut seriem passionum et gloriae occasiones. A Judaeis quinqui
Abbreviated transcription (Latin):
et inocmi scienna ur
Idest tam u&eris testamenti quã
noui eruditione. dicendo diuites
facti estir. & addendo. in omni uer¬
bo &scientia: in quo essent diuites.
euidenter ostendit. Sicug tes¬
esg inuosis. Id est ut riusquȩ
uoluminis sac ramentũ: quod xp̃i
uel ꝓph&auit uel ostendit aduen¬
tum. De quo ait. quia omnis seri¬
ba doctus. similis est homini pa¬
tri samilias. qui ꝓfert dethesau¬
ro suo noua &u&era quȩ creden¬
tium corda confirmant: itra ue
nihil uois desig imuldia
quacia. Siout dicit salomon.
uenerunt mihi omnia simul cũ
ea. idest cum sapientia xp̃i ex¬
pecgaximbus reuel ationiẽ¬
uelationẽ dixit: quia nunc uita
nostra abscondita est cum xp̃o qȩ
nuno corporaliter illius saculi re¬
uelabitur.
qui en conpipena

Expanded text:
in omni scientia. Id est, tam Veteris Testamenti, quam Novi eruditione, dicendo: Divites facti estis, et addendo, In omni verbo et scientia, in quo essent divites, evidenter ostendat. Sicut tesest in vobis. Id est, utriusque voluminis sacramentum, quod Christi vel prophetavit, vel ostendit adventum, de quo ait: Quia omnis scriba doctus similis est homini patrifamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera , quae credentium corda confirmant. Ita ut nihil vobis desit in ulla gratia. Sicut dicit Salomon: Venerunt mihi omnia simul cum ea , id est, cum sapientia. Exspectantibus revelationevelationem dixit, quia nunc vita nostra abscondita est cum Christo, quae tunc corporaliter illius saeculi revelabitur. Qui et co
Abbreviated transcription (Latin):
me pidei. Ille eñi minus ẽ in
fide qui nonẽ. ꝑfectus incaritate.
caritas enĩ om̃a credit. fides eñi
ꝑfectã pauł omnẽ nominat dioens
& si habuero omnẽ sidẽ: & reliqua

Expanded text:
e fidei! Ille enim minimus est in fide, qui non est perfectus in charitate. Charitas enim omnia credit, fides enim perfectam Paulus omnem nominat, dicens: Et si habuero omnem fidem, et reliqua .
Abbreviated transcription (Latin):
hoc secul.o. Qua dixerat
sactorẽ operis beatum in facto suo
futurũ: nuncq facta dõ maxime¬
placeant dicit. misericordia scilic&
E innocentia Nãq in eo qđ pupillos
&unduas in tribulatione eorũ ui¬
sitare iussit : cuncta que erga pro¬
ximũ miseri cordit̃ agere debean:
insinuat: quod quantũ ualeat
ipso iudicii tẽpore pandetur.: ubi
dicturus est iudex. quã diu fec istis
uni dehis fratrib meis minimis
mihi fecistis. porro ineo qđ in ma¬
culatos nos ab hoc scło custodire
p̃cepio: uniuersa in quib: nos ip¬
nuerat: ut tardi adloquendum
tardi simus adiram.

Expanded text:
hoc saeculo. Quia dixerat factorem operis beatum in facto suo futurum, nunc quae facta Deo maximeplaceant, dicit, misericordia scilicet et innocentia. Nam quae in eo quod pupillos et viduas in tribulatione eorum visitare jussit, cuncta quae erga proximum misericorditer agere debeamus, insinuat. Quod quantum valeat, ipso judicii tempore pandetur, ubi dicturus est judex: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis. Porro in eo, quod immaculatos nos ab hoc saeculo custodire praecepit, universa, in quibus nos ipnuerat, ut tardi ad loquendum, tardi simus ad iram.
Abbreviated transcription (Latin):
XISSeT amorguis. Hoc non
adipsas de monstrationes. sed ad
dies referre debemus. idẽ cum
dies occo quando discipulus tho¬
mas uidit & credidit. Et hoc die
quando depiscib hoc fecit. post
quod autem dies id fecerit: hic
dictũ non est. Nam ipse primo
die non somel uisus est. sicut
euuangelistarũ omniũ cestimo¬
niũ conlata de monstrant. sed sic̃
dictum est secundũ dios nume¬
rande sunt manifestaciones ei:
ut ista sit tertia igẽ aqusgin:
inhomelia pas chae:

Expanded text:
xisset, etc. Hoc non ad ipsas demonstrationes, sed ad dies referre debemus, hoc est ppost dies octo, quando discipulus Thomas vidit, et credidit, et hoc die quando hoc de piscibus fecit, post quot autem dies hoc fecerit, hic dictum non est, nam ipso primo die non semel visus est, sicut evangelistarum omnium testimonia collata demonstrant, sed sicut dictum est, secundum dies numerandae sunt manifestationes ejus, ut ista sit tertia. ITEM AUGUSTINUS IN HOMILIA PASCHAE
Abbreviated transcription (Latin):
bulũ iebus sicq duob: nominib co¬
pulatis iebus & salem uocata est
ad salomone hierosolima quasi hie¬
rosolima dicta est: hec & corrupte
apoetis soloma nuncupata & post¬
modũ ab helio adriano uocitata est
helia in ipsa ẽ &sion. que hebraice
int̃pre&atur speculacio eo qđ in sub¬
lime constructa est & delonge ueni¬
entia contempl&ur uhi ẽ qui
Nactus est rex iudeorũ
Id est rex confessionẽ rex qui na¬
tus est om̃s gentes in luminare ue¬
nit. De quo isaias ait Puernatus ẽ
nob Reddunt causam inquirentib
quis dixit nobis respondemus
uidimus exim stelhã ei in

Expanded text:
bulum est Iebus; sicque duobus nominibus cobulum est Iebus; sicque duobus nominibus copulatis Iebus et Salem vocata est a Salomone Hierosolyma quasi Hierosolomonia dicta est. Haec et coa poetis olim nuncupata, et postmodum ab Helio Adriano vocata est Helia; in ipsa est et Sion, quae Hebraice interpretatur speculatio, eo quod in sublime constructa est, et de longe venientia contempletur. Ubi est, qui natus est rex Judaeorum. Id est, rex confessionum, rex qui natus omnes gentes illuminare venit. De quo Isaias ait: Puer natus est nobis . Reddunt causam inquirentibus Quis dixit vobis? Respondent: Vidimus stellam ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
dis reqish
ic herodis ante¬
patria scalo nitidis matris: uel
cipridis arabice filius fuit
qui morbo inter cunctis aq
mortuus est. sub huius filio he¬
rode xp̃s passus est Mam &ideo
reges & duces iudȩ istius tem¬
poris alienigene referuntur
quia predictũ fuerat Nonde¬
fici & princeps deiuda nec iudex
defemore ei: donec ueniat cui
repmissum est &ipse erituu¬
pectatio gentiũ
ecce macias
orente uenenuig
Igitur oriens est qui querit
ideo enim ab oriente indicatur
quia ipse ad sem& ipsũ nos ducit
Hyerosolamã dicentes
Ideo hrerosolimã uenerunt quia
desion exiuit lex & uerbũ dñi de
hierus alẽ Siue ut iudei ignoran¬
tes xp̃i natiuitatẽ sibi ꝓximã ama¬
rogati ubi xp̃s nascer&ur in excu¬
sabiles fierent deaduentu ei : Iudei
enim asserunt sem filiũ noe quẽ
dicunt melclii sedecli primũ post
diluuium in srriam condidisse urbẽ
salem in qua regnũ fuit eiusdem
melchi sedecli. Hanc postea tenuer̃
iebusei ȩquib: exortita est uoca¬

Expanded text:
dis regis. Hic Herodes Antipatris Ascalonitidis, matris vero Cypridis Arabicae filius fuit, qui morbo intercutis aquae, mortuus est. Sub hujus filio Herode, Christus passus est. Nam et ideo reges et duces Judae istius temporis alienigenae referuntur, quia praedictum fuerat: Non deficiet princeps de Juda, nec dux de femore ejus donec veniat, cui repromissum est, et ipse erit exspectatio gentium . Ecce Magi ab Oriente venerunt. Igitur dum oriens est, qui quaeritur, ideo enim ab oriente indicatur, quia ipse ad semetipsum nos ducit. Hierosolymam dicentes. Ideo Hierosolymam venerunt, quia de Sion exibit lex et verbum Domini de Hierusalem . Sive ut Judaei ignorantes Christi nativitatem sibi proximam a Marogati, ubi Christus nasceretur, inexcusabiles fierent, de adventu ejus. Judaei enim asserunt Sem filium Noe quem dicunt Melchisedech, primum post diluvium in Syria condidisse urbem SMelchisedech. Hanc postea tenuerunt Iebusaei, ex quibus et sortita voca
Abbreviated transcription (Latin):
rima nobis questio de nomine ip¬
sius pauli uidetur ex surgere : cur
his qui saulus dictus est in actibus
apostolorũ nunc paulus dicatur
Inuenimus inscripturis diuinis qui¬
busdam commutata uocabula ut ex
nos usus esse nominibus: ut salomo¬
nem eundemq ididiam sed echiã
eundemq ioachim Oziam: eundemq
a zariam Mam matheus. idem est
& leui &quem matheus lebeum:
marcus taddeum scripsit Sec undũ
hanc ergo consuetudinẽ uidetur
nobis & paulus duplici usus esse
uocabulo & donec quidem genti
propriȩ ministrabat: paulus esse
uocitatus qđ & magis appellari
patriȩ uernacuium uidebatur
Paulus autem appellatus est:.
cum grecis &gentib: leges ac prȩ¬
cepta conscripsit. Mam & hoc ipsu
qđ scriptura dicit saulus autẽ
qui & paulus: euidenter non ei
tunc primum pauli nomen osten¬
dit inpositum sed ueteris appella¬
tionis id fuisse de signatũ qui ante
persecutor dicebatur saulus du¬

Expanded text:
rima nobis quaestio de nomine ipsius Pauli videtur exsurgere, cur is qui Saulus dictus est in Actibus apostolorum, nunc Paulus dicatur. Invenimus in Scripturis divinis quibusdam commutata vocabula, ut ex nis usos esse nominibus, ut Salomonem eumdemque Idida, Sedechiam eumdemque Joachim, Oziam eumdemque Azariam. Nam Matthaeus idem est et Levi, et quem Matthaeus Lebbeum Marcus Tattheum scribit. Secundum hanc ergo cosuetudinem videtur nobis et Paulus duplici usus esse vocabulo, et donec quidem genti propriae ministrabat, Saulus esse vocitatus, quod et magis appellationi patriae vernaculum videbatur. Paulus autem appellatus est, cum Graecis et gentibus leges ac praecepta conscribit. Nam et hoc ipsum quod Scriptura dicit: Saulus autem qui et Paulus , evidenter non ei tanc primum Pauli nomen ostendit inpositum, sed veteris appellationis id fuisse designat. persecutor dicebatur Saulus, au
Abbreviated transcription (Latin):
ra estas agnascitꝰ ita ex ruina mundi
to uerb ostenditꝰ ex fructus mundi
ruina ẽ. ad lioc eni crescit ut cadat
ad hoo germinat ut queq germina¬
uerit cladib consuniat. Bene aut ẽ
regnũ dĩ estati conparabit̾ qͥa tunc
memares nr̃i nubila transeunt &
uite dies &erni solis claritate ful¬
gescunt ꝗ onttã cũ magna certitudi¬
ne confirmatꝰ cũ sententia subiun¬

Expanded text:
ina aestas cognoscitur, ita ex ruina mundi to verbis ostenditur quia fructus mundi ruina est. Ad hoc enim crescit, ut cadat. Ad hoc germinat, ut quaecunque germinaverit, cladibus consumat. Bene autem regnum Dei aestati comparatur, quia tunc moeroris nostri nubila transeunt, et vitae dies aeterni solis claritate fulgescunt. 4. Quae omnia sub magna certitudine confirmantur, cum sententia subjun
Abbreviated transcription (Latin):
Hic dicere poterat aliquis quid
necesse fuit legẽ post. ccco¬
xx annos reꝓmissionis dari
cũ & data lege suspicio destruc¬
re & manenti reꝓmissione ñ
ꝓfutura lex data sit. quã p̃uidens
sita.ẽ. donec uenir& sem̃ cui ꝓ¬
missũ ẽ. post offensã eñi in he¬
remo populi post ad oratũ uitu¬
lũ & murmor in dñm lex trans¬
gressionis ꝓhibitura successit:
I.ex ꝓpt̃ transgressiones pouta
est ut acciper& homo p̃cepta
suꝑlnȩ de suis uirib fidens in qͥ¬
b deficiens & factus &iã prȩua¬
ricat᷑ liberatorẽ saluatorẽq
requireret᷑. Ita timor legis hu¬
millimẽ factũ tãquã pedagogus
ad fidẽ gratiã q ꝑduceree & nos
trans gredi uł coger& uł docer&¬

Expanded text:
hic dici poterat: Quid ergo necesse fuit Legem post tantum tempus repromissionis dari, cum et data Lege, suspicio destrucri, et manente repromissione non profutura Lex data sit? Quam praevidensita est donec veniret semen cui romissum est. Post offensam enim in eremo populi, post adoratum vitulum, et murmur in Deum, lex transgressiones prohibitura successit. Lex propter transgressiones posita est, ut acciperet homo praecepta, superbe de suis viribus fidens, in quibus deficiens, et factus etiam praevaricator, liberatorem, Salvatoremque requireret. Ita timor legis humilem factum tanquam paedagogus ad fidem gratiamque perduceret, et non transgredi vel cogeret, vel docer
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ uiui. Prudens lector ad¬
tende qđ ex consequentib: texu¬
ꝗ sermonis apłi nequaquã homi¬
nes. sed dii appellent̾. cũ eñi dixis¬
i& quẽ dicunt homines. ẽẽ. filiũ
haminis subiecit: uos autẽ quẽ
me ẽẽ. dicitis: ĩlli quia hamines
ĩ. humana opinantib uos qui du
estis quẽ me exestimatis. petrus
ex ꝑsona omniũ apłorũ ꝓfitetur
appellat. ad conparationẽ dec
eoꝵ qui putantꝰ dii sed mortui ã.
Saturnũ iouẽ cererẽ liberũ &
cetera idoloꝵ portenta significans.
kes poraders iłis dixig ei.
Beatus es sicnon pakionia
quia calro eg sarquis mora

Expanded text:
i vivi. Prudens lector, attende quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset, Quem dicunt homines esse filium hominis? subjecit, Vos autem quem me esse dicitis? illis quia homines sunt humana opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? Petrus ex persona omnium apostolorum profitetur, appellat, ad comparationem deorum eorum qui putantur dii, sed mortui sunt, Saturnum, Jovem, Cererem, Liberum et caetera idolorum portenta significans. Respondens Jesus, dixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non
Abbreviated transcription (Latin):
mnis ergo gratia quam
consequimur ingloriã & lau¬
dem ei: qui nos gratificauit
indilecto hoc est in dño iħu xp̃o¬
& saluatore compl&ur quia
absq sapientia ueritate iusti¬
tia parce redẽptione quibus
omnib: xp̃s intellegitur nullũ
bonum esse potest nec putan¬
dum qđ inlatinis codicib hab&
scriptũ indilecto filio suo sed
simplicit̃ & absolute indilecto
qđ ita mihi intellegendũ ui¬
d&cur : ut sub audiatur ab om¬
nibus Si enim xp̃s ut sȩpe
iam diximus sapientia est ius¬
titia pax gaudium & cetera
hec uirtutũ uocabula &iam
hi qui sequi nequeunt diliguñ
& nullus tam̃ confessi sceleris
est ut non sapientiã & iusti¬
tiam amare se dicat iste est
dilectus quem estimo inesaia
significari cantabo dilecto &
uinea facta est dilecto & in
psalmo & dilectus quẽ ad mo¬
dũ filius unicorniũ
habemus redẽptionem

Expanded text:
mnis ergo gratia quam consequimur, in gloriam et laudem ejus, qui nos gratificavit in dilecto, hoc est, in Domino Jesu Christo Salvatore completur, quia absque sapientia, veritate, justitia, pace, redemptione, quibus omnibus Christus intelligitur, nullum bonum esse potest. Nec putandum quod in Latinis codicibus, habet scriptum, in dilecto Filio suo, sed simpliciter et absolute, in dilecto. Quod ita mihi intelligendum videtur, ut subaudiatur, ab omnibus. Si enim Christus, ut saepe jam diximus, sapientia est, justitia, pax, gaudium, etc., haec virtutum vocabula, etiam hi, qui sequi nequeunt diligunt, et nullus tam confessi sceleris est, ut non sapientiam et justitiam amare se dicat, iste est dilectus, quem aestimo in Isaia significari: Cantabo dilecto, et Vinea facta est dilecto , et in Psalmo: Et dilectus quemadmodum filius unicornium . habe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uam. Spiritaliter ergo de
grabato surgere est animam se
a carnalibus desideriis ubi erga
iacebat abstrahere. Grabatum
uero tollere est ipsam quoquȩ
carnem ꝑ continentiȩ frena cor¬
reptam spȩ calestium prȩmiorũ
ad eliciis segregare terrenis. Sub¬
lato autem grabbato domimire
ad paradisum redire est heo &eni
uera eit domus.Namque homi¬
nem prima suscepit non uire amis¬
sa sed fraude tandem restituta ꝑ
eum qui fraudulento hosti nibil¬
debuit. aliter. Sanus qui laugue¬
rat danini reportat grabbatum
Cum anima remissione accepta
peccatorũ ad internam sui custodiã
cum ipso se corpore refert. Ne
quid post ueniam unde it erum
iuste feriatur admittat. uid¬

Expanded text:
. Spiritaliter autem de grabato surgere, est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra jacebat, abstrahere. Grabatum vero tollere, est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis segregare terrenis. Sublato autem grabbato domum ire, ad paradivera est domus nostra, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandem restituta per eum qui fraudulento hosti nidebuit. Aliter sanus qui languerat domum, reportat grabatum, cum anima remissione accepta peccatorum, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne quid post veniam unde iterum juste feriatur, admittat.
Abbreviated transcription (Latin):
euange listarũ scriptis de huma¬
nitate ei: sufficienter sibi uide¬
rentur habere testimonia qđ
ille se non aliter facturũ res¬
pondit nisi indicto ieiunio om̃s
in commune dñm praȩcarentur.
ut illo digna scribere possit¬
& hoc ita patrato instructus
reuelatione ac sc̃ĩ sp̃s gratia.
de priatos om̃s hereticorum
tenebras pate facta subito ue¬
ritatis luce dispulit: In princi¬
pio inquiens erat uerbũ &
uerbũ erat apudđm & ds̃ erat
uerbũ Similemq initus totũ
suis sermonis cursum faciens:
raliter factũ ita &iam uerũ đm
uere exđõ patre xernaliter¬
semꝑ ex istantẽ clarissima ad ser¬
tione ꝑdocuit. Immo om̃a diui¬
ne ueritatis. &uere diuinitatis
quantũ alteri mortaliũ nulli li¬
cuit archana reserauit & hoc
uirgini priuilegiũ recte serue¬
batur ut ad scrutanda uerbi
incorruptibilis sac ramenta
incorruptio ipse non solum corde.
sed & corpore ꝓceder& dec uius
dictorũ ueritate quam sit ne¬

Expanded text:
evangelistarum scriptis, de humaevangelistarum scriptis, de humanitate ejus sufficienter sibi viderentur habere testimonia. Quod ille se non aliter facturum respondit, nisi indicto jejunio, omnes in commune Dominum precarentur, ut illa digna scribere posset. Et hoc ita patrato, instructus revelatione, a sancti Spiritus gratia inebriatus, omnes haereticorum tenebras patefecit, et subita veritatis luce dispulit: In principio, inquiens, erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Similemque initiis totum sui sermonis cursum faciens Draliter factum, ita etiam verum Deum, vere ex Deo Patre, et aeterexistentem, clarissima assertione perdocuit: imo omnia divinae veritatis et verae divinitatis, quantum alteri mortalium nulli licuit, arcana reseravit. Et hoc virgini privilegium recte reservabatur, et ad scrutanda Verbi incorruptibilis sacramenta, incorrupto ipse non solum corde, sed et corpore procederet. De cujus dictorum veritate, quam sit ne
Abbreviated transcription (Latin):
dehis et scrapsit hȩc
Hic manifeste beatus iohan
Per hibuit qui testimonio
uerbo đĩ predicando per hibu¬
it soribendo ꝑhibuit denuo
docendo ꝑ hib& &iam nunc
euangeliũ qđ descripsit eccle¬
sus legendo pandendo. Si qui¬
dem a tempore dominice
passionis resurrectionis &
ascensionis incelũ usq ad ul¬
tima domiciani principis
tempora per annos circiter
sexaginta &u. absq ullo scri¬
bendi adminiculo uerbũ pre¬
dicabat Adubi ad omiciano
qui secundus post neron ẽ xp̃i¬
anorũ ꝑ sec utor extitit : ex ilio
missus est: in rumpentes in ec¬
clesiã her&ici. quasi indesti¬
isse ante mariã negabat sim¬
plicitatẽ fidei euangelicȩ ꝑ¬
uersa macula uere do ctrina
sed dum ipse post occisionem
dominicã ꝑ mittente pio prin¬
cipe nerua ređder& effesum.
conpulsus est ab omnib: pene
tunc asiȩ episcopis. & multarũ
ecclesiarũ legationib: doco xerna
patri diuinitate xp̃i altius fa¬
cere sermonẽ Eo qđ intriũ alioꝵ

Expanded text:
de his, et scripsit haec. Hic manifeste beatus JoannePerhibuit namque testimonium Verbo Dei praedicando, perhibuit scribendo, perhibuit denuo docendo, perhibet etiam nunc Evangelium, quod descripsit Ecclesiis legendum, pandendo. Siquidem a tempore Dominicae passionis, resurrectionis et ascensionis in coelum usque ad ultima Domitiani princitempora, per annos circiter sexaginta quinque absque ullo scribendi adminiculo verbum praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstitit, exsilio missus est, irrumpentes in Ecclesiam haeretici, quasi in desti Christum fuisse ante Mariam negabant, simplicitatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed cum ipse post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsis ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de coaeterna Patris divinitate et Christi altius facere sermonem, eo quod in trium aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc istarũ fit concordia dua¬
rũ lectionũ quia una deiohan¬
nis actu & nomine alia tantũ de ei: actu
faciuñ rationabilit̃ m̃tionẽ qr ab õnita
dñs ab infantia custodiuit. &
scm̃ ideo illi apostolica apte con¬
uenito lectio maxime ubi ait
benedictus ds qui elegit nos¬

Expanded text:
n hoc istarum duarum fit concordia lectionum, quia humano de Joannis actu et nomine, et alia tantum de ejus actu faciunt rationabiliter mentionem, qui ab omni Dominus ab infantia custodivit eum et sanctum, ideo illi apostolica apte convenit, vel maxime ubi ait: Benedictus Deus qui elegit nos
Abbreviated transcription (Latin):
trisuit discũsengis: si¬
milatt̃ & expiscis: quangũ
uolenant Non enim salua¬
tor noua creat cibaria sed ac¬
ceptis his que habuerunt
discipuli benedicit: quia ueni¬
ens incarne. non alia quã pre
dicta sunt predicabat sed legis
& ꝓphetarũ scriptas quã sint
misteriis gratiȩ grauida de¬
monstrat gratias egit ut &
nos de ꝑceptis celitus munerib:
gratias semꝑ habere docer&
& ipse quantũ de nr̃is ꝓfectib
gratuletur intimar& fregit
& ꝑ apłos distribuit discum¬
bentib quia sac ram̃ta ꝓphe¬
tiȩ ꝑ scõs doctores: qui hȩc
toto orbe predicauit distribuit

Expanded text:
tribuit discumbentibus, similiter et ex piscibus quantum volebant. Non enim Salvator nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli benedicit, qui veniens in carne, non alia quam quae dicta sunt praedicabat. Sed legis et prophetarum scripta, quam sint mysteriis gratiae gravida demonstrat. Gratias egit, ut et nos de perceptis coelitus muneribus, gratias semper agere doceret ut et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur intimaret. Fregit et per apostolos, distribuit discumbentibus, quia sacramenta prophetiae per sanctos doctores, qui haec t
Abbreviated transcription (Latin):
discipuł suis colliqrte.
Rcepereart: Qq uod turb̵
suꝑ est a discipuł suis tollitꝰ
quia sac ratiora & archa edi¬
uinorũ eloquiorũ misteriaq:
arudib capinequeunt non
neglegentꝰ ommittenda sed
sunt inquirenda ꝓfectis
colleger engo & imphe¬
ueꝵ duõdecĩ coppinos
pracc̃gorũ ex quinq

Expanded text:
 suis, colligite ne pereant. Quod turbis superest a discipulis sustollitur, quia sacratiora et arcana divinorum eloquiorum mysteria, quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inquirenda perfectis. Collegerunt ergo, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum, ex quinq
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit semꝑ esse uicturos
& senumquã acredentib re¬
cessurũ. qui autẽ usq ad con¬
sumationẽ mundi sui p̃sentiã
pollicetur. non ignorat eam
diem: inqua die sescit futurũ¬
ĩo cũ apostolis. quomodo dixit
ecce uobiscum usquae ad consum¬
mationẽ scłi. &iterũ. Hȩc sunt
inquid uerba mea cũ ad liuc essem
uobiscũ. hoc est cũ ad huc mortalis
essẽ sicut & uos. Cum illis enĩ erat
p̃sentia corporis. noncũ illis erat
conditione mortalitatis. Et modo
nob̵cũ ẽ. p̃sentiamaiestatis & nob cũ ñ est
p̃sentia

Expanded text:
uros, et se nunquam a credentibus recessurum. Qui autem ad consummationem mundi sui praesentiam pollicetur, non ignorat eam diem in qua die se scit futurum cum apostolis. Quomodo dixit, Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi; et iterum: Haec sunt, inquit, verba mea cum adhuc essem vobiscum, hoc est cum adhuc mortalis essem sicut et vos? Cum illis enim erat praesentia corporis, non cum illis erat conditione mortalitatis. Et modo nobiscum est praesentia majestatie, et nobiscum non est praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
quo greci auctore ue dicunt hercu¬
le uiarũ spatia m̃surant. octaua ẽ
pars miliarii. & ideo sexaginta stadia
septẽ milia passuũ & quingentos sig¬
nificant quod bene spatiũ it ineris
congruit eis quidemorte ac sepul¬
tura saluatoris certi dubii resurrec¬
tione gradiebant: Nã resurrectio¬
nẽ quȩ post septimã sabbati facta ẽ
octauo numero concmere quis am¬
big& discipuli ergo quide dño lo¬
quentes incedebant: & sextũ coepti
it ineris miliariũ cõplouer̃. quia illũ
sine querela uiuentẽ usq ad martẽ
quã sexta sabbati subiit ꝑuenisse
dolebant. Conpleuerunt & septimũ
quia hunc in sepulchro qui euis se
ñ dubitabant. Uerũ deoctauo dimi¬
diũ tantũ ꝑegor̃ quia gloriã celebrate
iam resurrectionis nondũ ꝑfecte
credebant. Emaus aũ ipsa ẽ nicopoł
ciuitas insignis palestine quȩ post ex¬
purgationẽ iudea submarco aurelio
antonino principe restaurata cum
statu mutaũ & nom̃ eꝗ pacgũ esꝗ
dũ fabul areragur ea secũ

Expanded text:
quo Graeci, auctore ut dicunt Hercule, viarum spatia mensurant, octava est pars milliarii, et ideo sexaginta stadia, septem millia passuum, et quingentos significant. Quod bene spatium itineris congruit eis qui de morte ac sepultura Salvatoris certi, dubii de resurrectione gradiebantur. Nam resurrectionem, quae post septimam Sabbati facta est, octavo numero concinere quis ambiget? Discipuli ergo qui de Domino loquentes incedebant, et sextum coepti itineris milliarium compleverunt, quia illum sine querela viventem usque ad mortem, quam sexta Sabbati subiit, pervenisse dolebant, compleverunt et septimum, quia hunc in sepulcro quievisse non dubitabant. Verum de octavo dimidium tantum peregerunt, quia gloriam celebratae jam resurrectionis nondum perfecte credebant. Emmaus autem ipsa est Nicopolis civitas insignis Palestinae, quae post expurgationem Judaeae sub Marco Aurelio Antonino principe restaurata, cum statu mutavit et nomen. Et factum est dum fabularentur, et secum
Abbreviated transcription (Latin):
Sunqenis paulus et maniu
Sil engiũ indicans aig. uiri
aq̃ Om̃s quibus ista loquebatur
apłs secundũ carnẽ filii habrahȩ
erant: sicut & ipsi dese ipsis hoc
in loco dixerunt. Sem̃ habrahe
sumus. & nulli seruiuim: ũquam:
&item. pater nr̃t abrahã est. Et
dñs illis. Seio quia filii habrabe
estis. imitacione enĩ non filii ha¬
brahe erant illi quib: dñs loque¬
batur. uox expatre diabolo estis.
unde ergo iudei filii diaboli non
nascendo sed imitando. Vos inquid
dñs expatre diabolo estis. & de¬
sideria patris ur̃i facere uultis.
ecce unde filn diaboli. Quȩ sunt
illius desideria ille homicida erat
ab initio & uos queritis me occi¬
dere: Ecce quomodo immitaci¬
one filii diaboli nam & filii erant
habrahe ꝓpt̃ originẽ carnis quib
ista apostolus loquebatur: & filii
immitacionis ꝓpt̃ castitatẽ dimoris.
Quib specialit̃ dicebat & qui in
uobis timent dnm̃.
uerbum Salaigis mois sũ esq

Expanded text:
u silentium indicens ait: Viri  Omnes quibus ista loquebatur Apostolus, secundum carnem filii Abrahae erant, sicut et ipsi de se ipsis hoc in loco dixerunt: Semen Abrahae sumus, et nulli servivimus unquam, et item: Pater noster Abraham est, et Dominus illis: Scio quia filii Abrahae estis. Imitatione enim non filii Abrahae erant illi, quibus Dominus loquebatur: Vos ex patre diabolo estis; unde ergo Judaei filii diaboli? non nascendo sed imitando: Vos, inquit Dominus, ex patre diabolo estis et desideria patris vestri facere vultis. Ecce unde filii diaboli? Quae sunt illius desideria? Ille homicida erat ab initio, et vos quaeritis me occidere. Ecce quomodo imitatione filii diaboli? Nam et filii erant Abrahae propter originem carnis, quibus ista Apostolus loquebatur, et filii imitationis, propter castitatem timoris. Quibus specialiter dicebat: et qui in vobis timent Deum. Verbum salutis missum es
Abbreviated transcription (Latin):
dunt or ds̃ caritas ẽ qui ergo ca¬
ritatis & ueritatis iussa spernunt:
đm utiq: quiẽ caritas & ue¬
ritas ꝓdunt Scribit in euan¬
gelio suo iohannes qr cũ intinc¬
xiss& dñs panẽ dedit iudȩ
symoni scariothis & post buc¬
cellã tunc introiuit in illũ
satanas sed non est contrariũ
luce qui eũ & ante bucellã
a satana inuasũ iam eẽ comine¬
morat quia quẽ nunc intrau̾
ut deciper& post modũ in¬

Expanded text:
uia Deus charitas est. Qui ergo charitatis et veritatis jussa spernunt, Deum utique, qui est charitas et veritas, produnt. Scribit in Evangelio suo Joannes: Quia cum intinxisset Dominus panem, dedit Judae Simonis Iscariotis; et post buccellam tunc introivit in illum Satanas , sed non est contrarium Lucae, qui eum et ante buccellam a Satana invasum jam esse commemorat , quia quem nunc intravit, ut deciperet, postmodum in
Abbreviated transcription (Latin):
Mira sub persona mulieres
cananitidis: ecclesiȩ fides pa¬
tientia humilitas predicatur.
fides: qua credidit sanari posse
filiã suam patientia: qua toties
contẽpta in prȩcib: ꝑ seuerat
humilitas qua se catulis con¬
parat O mira rerum conuer¬
sio isrł quondam filius nos
canes ꝓdiuersitate fidei: ordo
nominũ commutatur: de illis
postea dicit᷑ circũ dederunt
me canes multi &uidete ca¬
nes uidete malos operarios
de nobis autẽ ad pietatẽ gra¬
tiã conuersis dicit & alias
oues habeo que non sunt ex
hocouili & illas oport& me
adducere & uocẽ meã audient
& filia fides tua te saluã fecit

Expanded text:
Mira sub persona mulieris Chananitidis, Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua crediderit sanari posse filiam suam: patientia, qua toties contempta in precibus perseverat: humilitas, qua se catulis comparat. O mira rerum conversio, Israel quondam filius, nos canes, pro diversitate fidei ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi , et videte canes, videte malos operarios . De nobis autem, ad pietatis gratiam conversis, dicit: Et alias oves habeo, quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Et fil
Abbreviated transcription (Latin):
benedictiosut unũ sapiant om̃r
atq unũ sendient & sic̃ sibi ita
un: quisꝗ uelit & ꝓximo. multũ
enĩ ual& unianimitatis gratia.
unde saluat᷑ ait. Siduo uł trei
mnunũ consenserint: ꝗcũq petie¬
rint ado fi& eis. aiunt iudeide
illis qui in psalterio dicunt̾ filii
chore: quo nomine in exodo
inueniuntꝰ. Idẽ afyr qͥeruditio
& helchanna: qui possessio dĩ &
abipsa qui congregatio patris int̃¬
& una cũ datlian & habirun segre¬
gare se aco&u nefario & sequestra¬
ti unanimit̃ ad dm̃ p̃cẽ fudisse aitq
exauditas. eẽ. & ñ solũ ueniã poene.
sed & ꝓphetiȩ gratiã meruisse &
hoc quoq eis ado prestitũ nequid
triste ꝓph&are iuberent̃ & ab
hoc omnis psalm quicũq nominib
eoꝵ ad citulant᷑ nihil triste aduer¬
sus pectores aut asperũ continentꝰ:
hoc ꝓtulim ut quanta sit uniani¬
mitas monstrareu: ⁊I URIANI

Expanded text:
unum sapiant omnes, atque unum sentiant, et sicut sibi ita unusquisque velit et proximo. Multum enim valet unanimitatis gratia, unde Salvator ait: Si duo vel tres in unum consenserint, quaecunque petierint a Deo fiet eis . Aiunt Judaei de illis, qui in psalterio dicuntur, filii Chorae, quorum nomina in Exodo inveniuntur, id est, Assyr, qui eruditio, et Helchana, qui possessio Dei, et Abiasaph, qui congregatio patris inteet una cum Dathan et Abiron segregarent se a coetu nefario, et sequestrati unanimiter ad Deum preces fudisse atque exauditos esse, et non solum veniam poenae, sed et prophetiae gratiam meruisse, et hoc quoque eis a Deo praestitum, ne quid triste prophetare juberentur, et ob hoc omnes psalmi, quicunque nominibus eorum attitulantur, nihil triste adversus peccatores, aut asperum continent, hoc protulimus, ut quanta sit unanimitas monstraremus. Ut unani
Abbreviated transcription (Latin):
Demorte secunda dicit de
morte &erna de morte dãpna¬
tionis cũ diabolo & angelis eius
ipsa ẽ uera mors Nam ista mors
corporis migratio quedam ẽ scĩs
ad meliorẽ uitã Impiis uero : ad
penas ꝑ petuas quã mortẽ hic
ueritas designare uoluit cũ dic̃
mortẽ ñ uidebit in enũ

Expanded text:
De morte secunda dicit, de morte aeterna, de morte damnationis, cum diabolo et angelis ejus, ipsa est vera mors. Nam ista mors corporis, migrato quaedam est sanctis ad meliorem vitam. Impiis vero ad poenas perpetuas. Quam mortem hic veritas designare voluit, cum dicit: Mortem non videbit in aeternum.
Abbreviated transcription (Latin):
gres sus ẽ & iohannes.
posterior intrauit: qui prior ue¬
nerat. Notũ est qđ infine mundi
ad redemptoris fidẽ &iã iudea
colligetur. ad testante paulo qui
ait. Donec plenitudo gentiũ in¬
trar&: & sic omnis israħ saluus fi¬
Quid ergo uidit & quid credidit
uidit linteamina posita. &cre¬
didit qđ mulier dixerat demonu¬
iñto dñm fuisse sublatũ. Ad huc
enĩ tenebrae erant in monum̃to.
idest inm̃tib illorũ. ideo sequit̃. eꝗdi¬
x̃. Ñdũ enũ scies auit scrup¬
guras quia oporatreqr
eũ amortuis Resurcere
Abier̃ ergo iterũ discipuli ad se¬
mecipsos idẽ ubi habitabant &¬
Et in lapidis nomine
& induorum significatione po¬
pulorũ. istarũ duarũ congrua
fit concordia lectionũ. Et in
angulari lapide secundũ apos¬
tolũ. uterq populus copulatur
& induob apostolis secundum
euuangeliũ utriq populi de¬
signantur. Iohannes enĩ iude¬
orũ. p&rus populũ gentiũ figu¬
rabat.

Expanded text:
gressus est et Joannes. Posterior intravit, qui prior venerat. Notum est quod in fine mundi, ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante, qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fiQuid ergo viditVidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Adhuc enim tenebrae erant in monumento, id est, in mentibus illorum, ideo sequitur, et dixit: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos, id est, ubi habitabant, et  CONCORDIA. Et in lapidis nomine, et in duorum significatione populorum, istarum duarum congrua fit concordia lectionum. Et in angulari lapide secundum apostolum uterque populus copulatur, et in duobus Apostolis, secundum Evangelium utrique populi designantur: Joannes enim Judaeorum, Petrus populum gentium figurabat.
Abbreviated transcription (Latin):
Mit. Patietꝰ durũ & ꝑnitio¬
sũ dñm quis quis seruit mã¬
mone. Sua eñi cupiditate in¬
plicatus subdit diabolo se tam
patitꝰ alterũ autẽ contẽpu&.
ñ dĩx hodio hab& nullius enim
fere conscientia dm̃ odisse potest.
id co dico uob nesollaci

Expanded text:
t. Patietur durum et perniciosum dominum, quisquis servit mammonae, sua enim cupiditate implicatus, subditur diabolo, sed tamen patitur, alterum autem contemnit. Non dixit: Odio habet, nullius enim fere conscientia Deum odisse potest, Ideo dico vobis, ne sollici
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic & desiderabiliaq que
in auro &argento lapidibus
electis & uestib preciosis con¬
tinentur Siue simpliciter
accipiendũ qđ totus mundus
et qhoriã eorũ Gloria mun¬
diq: cũ mundo peritura est.
inmonte & in suꝑcilio de mons¬
nsi dabo sicaders ad¬
oraueris me. Orrogans
& superb &iam hoc deiac¬
tantia loquitur Non quo
in toto mundo habeat potes¬
tatẽ aut possit omnia regna
dare sed suadendo &arro¬
ganter hȩc loquit᷑ & hic os¬
tenditur: qđ om̃s ambitio sus
cadens diabolũ ad orat que¬
ritur cur in ordine tẽpta¬
tionũ matlieus lucasq dis¬
cordant sine dubio mathe¬
us ordinẽ tẽptationis ade.
Lucas uero historiȩ ordinẽ
secutus est dic̃ ei iħs tcio
Non ut plerios putant ea¬
dem satanas: & apłs petrus
sententia condẽpnatur. petro
enim dicit᷑ uade retro me satanas
id est sequere me qui contrarius
es uoluntati meȩ: Hic uero audit
uade satanas & non ei dicit᷑ retro

Expanded text:
videlicet desiderabilia, quae in auro et argento lapidibus electis, et vestibus pretiosis continentur, sive simpliciter accipiendum, quod totus mundus et dixit ei. Gloria mundi, quae cum mundo praeteritura est, in monte, et in supercilio demonstibi dabo, si cadens adoraveris me. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, aut ut possit omnia regna dare, sed suadendo et arroganter haec loquitur. Et hic ostenditur, quod omnis ambitiosus cadens diabolum adorat. Quaeritur cur in ordine tentationum Matthaeus Lucasque discordant? Sine dubio Matthaeus ordinem tentationis Adae, Lucas vero historiae ordinem secutus est. Tunc dicit ei Jesus: Non, ut plerique putant, eadem Satanas et apostolus Petrus sententia condemnantur. Petro enim dicitur: Vade retro, Satana, id est, sequere me, qui contrarius es voluntati meae: hic vero audit, vade, Satana: et non ei dicitur, retro me,
Abbreviated transcription (Latin):
eũ diasolus et ecce axcela
access er̃ & ministras anet
Precedit tẽptatio : ut sequat᷑
uictoria angeli ministrant ut
uictoris dignitas conꝓb&ur.

Expanded text:
eum diabolus, et ecce angeli accesserunt, et ministrabant ei. Praecedit tentatio, ut sequatur victoria, angeli ministrant ut victoris dignitas comprobetur.
Abbreviated transcription (Latin):
rio audit qđ ipse magis ad orare
eũ debeat dñm &đm suum que¬
rit forte aliquis quomodo con¬
ueniat qđ hic precipitur dño
soli seruiendum a postoli uerbo
lingue ex qua scripturi trans¬
lata ẽ origo satis facit. in qua
seruitutis duob: modis ac diuer¬
sa significatione sol& appellari
lia Sedulia intellegit᷑ seruitutis
communis hoc ẽ siue dõ siue ho¬
mini siue cui lib& rerũ nature
ex hibita a qua &iam seruus. idẽ
dulos grecȩ nom̃ accepit: Latria
autẽ uocat᷑ seruitus illaq soli
diuinitatis cultui debita: neq ẽ
ulli participanda creaturȩ. unde
&idolatriȩ nuncuƿatur: hi qui
uota prȩces & sac rificiaq uni
do debuerant idolis inpendunt:

Expanded text:
e eum debeat Dominum et Deum suum. Quaerit forte aliquis quomodo conveniat quod hic praecipitur Domino soli serviendum, Apostoli verbo,linguae, ex qua Scriptura translata est, origo satisfacit, in qua servitus duobus modis ac diversa significatione solet appellari. υλεία. Sed dulia intelligitur servitus communis, hoc est, sive Deo, sive homini, sive cuilibet rerum natura exhibita; a qua etiam servus, id est, δοῦλος, Graece nomen accipit. Latria autem vocatur servitus illa, quae soli divinitatis cultui debita, neque ulli est participanda creaturae. Unde et idololatrae nuncupantur hi qui vota, preces et sacrificia, quae uni Deo debuerant, idolis i