comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
his abrindantius honorem circum¬
dat: ñ imꝓꝑat: non diffamat. Sanat.
nontiulnerat: curat. non lacerat :
eronerat. ñ grauat: oꝑit peccata: nee¬
puidenda diuulgat: Huiꝰ latitudi¬
nis mist̾ia. xp̃s etiam int̾ supplicia
commendans. in eo quod expansis
manib. eleuataq leua & dextera.
ut̾ latrones se medium exhibebat:
uolebat intelligi. commune esse il
ce se potius medicamina illa egͥs ꝓpo¬
suisse. quamsanis: & gr̃a illa. parili¬
bertate ddonasse eos qui de libera: ce
eos qui nati fuerant de ancilla. Re¬
stat altitud o. quam usq ad sũmũ
intimat pars porrecta: hec ẽ bonȩ
spei confidentia. quȩ erucifixos
mundo. cȩlestib iuehit: oe ex bonȩ
conscientiȩ testimonio securos cer¬
tosq. illi głȩ consociat: iam iamq
bonis illis manum intentat: iam
gustat:. iamos aꝑit:iam delibat.
Iam conuers at᷑ cum angłis: iam
illa ꝓsequit᷑ agmina:iam agnoscit.
iam liquescit:iam amat. iam ru-¬

Expanded text:
his abundantius honorem circumhis abundantius honorem circumdat , non improperat, non diffamat; sanat, non vulnerat; curat non lacerat; exonerat, non gravat. Operit peccata, non divulgat. Hujus latitudinis mysteria Christus etiam inter supplicia commendans, in quod expansis manibus elevataque laeva et dextera inter latrones se medium exhibebat, volebat intelligi commune esse illet se potius medicamina illa aegris proposuisse quam sanis, et gratia illa pari libertate donasse eos qui de libera, et eos qui nati fuerant de ancilla . Restat altitudo, quam usque ad summum intimat pars porrecta. Haec est bonae spei confidentia, quae crucifixos mundo coelestibus invehit, et ex bonae conscientiae testimonio securos certosque illi gloriae consociat, jam jamque bonis illis manum intentat, jam gustat, jam os aperit, jam delibat, jam conversatur cum angelis, jam illa prosequitur agmina, jam agm amat, jam ju
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersa complectitur. cum egͥs
infirmatur. & cumhis qͥb est
scandalum urit᷑: extendit se & suꝑ¬
fertur afflictis. affectu nutricio :
erpansisq alis implumes aggre
in tutelam paruuloꝵ exponens.
negligit:neq dum alios defendat ꝓ¬
pria damna formidat. Cumetiam
qui oderunt pacem. in tantum ẽ pa¬
citica: ut nec lesa exigat. ultio nẽ. nec
exacerbata referat contumeliam: &
si corrigat. omnino sollicite agit. ut
plus agat beniuolentia quam seue¬
ritas: eohortatio quam commotio:
humilitas quam potestas. Iustum
&e impium simul amplectitur: alt̾m.
ut stet: alterum. ut resurgat. Non ẽ
ei aduena bonitas. nec emendicata
aliunde elementia. ñ stumulis. ñ le¬
gibus. non loris.ad portanda onera
aliena urget᷑: ultro demisso popli¬
te.curuat scapulas: nec graue iudi¬
cat eos pati. qͥ seipsos ferre non pos¬
sunt: s de alt̾us miseria. bñficium
ordinat᷑: &e lib̾tatem condonat. Si
qua funt apud infirmos inhonesta.

Expanded text:
universa complectitur, cum aegris universa complectitur, cum aegris infirmatur, et cum his quibus est scandalum uritur . Extendit se et superfertur afflictis, affectu nutritio; expansisque alis pullos implumes aggregin tutelam parvulorum exponens, negligit; neque alios ut defendat, propria damna formidat. Cum his etiam qui oderunt pacem, in tantum est pacifica , ut nec laesa exigit ultionem, nec exacerbata referat contumeliam; et si corrigat, omnino sollicite agit, ut plus agat benevolentia quam severitas, cohortatio quam commotio, humilitas quam potestas. Justum et impium simul complectitur: alterum, ut stet, alterum, ut resurgat. Non est ei advena bonitas, nec emendicat aliunde clementia; non stimulis, non legibus, non loris ad portanda aliena onera urgetur, ultro demisso poplite curvat scapulas, nec grave judicat eos pati qui seipsos ferre non possunt, sed de alterius miseria beneficium ordinat, et liberalitatem exornat. Si qua sunt apud infirmos inhonesta,
Abbreviated transcription (Latin):
dinis crueis &e altitudinis. & long¬
penetrat hoc uexillum. & cuspide p̃¬
acuta rimatur int̾iora: &e ꝑtingens
usq ad diuisionem animȩ ac sp̃s.
ipsis infigit᷑ asffectib. secretosꝙ & ab¬
ditos compͥmit motꝰ: & totius petu¬
lantie ꝑforat appetitꝰ: hoc in pro¬
fundo cordis.crux agit abscondita̾.
ete tranffixo. intrinseca nr̃a pacifi¬
cat: & conscientiam munit. ⁊ me¬
ditationes scĩficat: & ficut illud lig¬
tionum salsuginem. sui immersio¬
ne.contactu indulcat. Iamu̾ lon¬
gitudo quȩ ãpedib usq ad ligni
transu̾sc̃ ⁊ in castraturam se eri¬
git. continuum ẽ mortificationis
crucisigi simul cogita tiones &e
oꝑa. efficiens documentum. Ne¬
cesse quippe est. quantumeinq
longa sint huius scłi spaciã. ut
omm uita. infatigabilis ad ea quȩ
ante sunt semper tendat. semꝑ
se euehat.patientia constans. lon¬
ganimitas ꝑseuerans. Latitudo
autem caritatis. zeli amplitudine

Expanded text:
dinis crucis et altitudinis et longdinis crucis et altitudinis et longpenetrat hoc vexillum et cuspide praeacuto rimatur interiora; et pertingens usque ad divisionem animae et spiritus , ipsis infigitur affectibus, secretosque et abditos comprimit motus, et totius petulantiae perforat appetitus. Hoc in profundo cordis crux agit abscondita. Icte transfixo, intrinseca nostra pacificat et conscientiam munit, et meditationes sanctificat. Et sicut ligtionum salsuginem sua immersione contactuque indulcat. Jam vero longitudo, quae a pedibus usque ad ligni transversi incrustaturam se erigit continuae mortificationis crucifigi simul cogitationes et opera, efficax documentum. Necesse quippe est, quantumcunque longa sint hujus saeculi spatia, ut omni vita infatigabilis ad ea quae ante sunt semper tendat, semper se evehat patientia constans, et longanimitas perseverans. Latitudo autem charitatis zeli amplitudine
Abbreviated transcription (Latin):
te firmatum ẽ huits indulgentie
pͥuilegium. ut in ipsius xp̃i cruci¬
fixi membrana. ꝓpͥosangume con¬
scripte s int illius absolutionis lit¬
tere̾maneatq infixum usq hodie
sigillum. plaga lat̾is: quam semper
ocłis patris. exhibet p̃sentia salua¬
toris. Phennem gͥ hinꝰ gratiȩ here¬
ditatem. testator nr̃ transmieit ad
posteros: & originalis mali p̃cisa
radice. licet retrudescat peccatum
inmultis. generalitas tamen illa
ita abrasa est: ut ad expiationem
eorum quȩ cotidie admittuntur.
non itm xp̃m erucifigi oporteat ⁊
s unum confessionis. ad omnia
crimina sufficit lauachrum: &e
ad omnia flagicra. una peniten¬
tiȩ sufficit hostia. Unde illud eru¬
cis sacrificrum. factum nobis ẽ ⁊¬
sanitas & exemplum: quia ce ꝓpͥe
sangcus ille nos purgauit. xp̃o as¬
pergente populum. semel in sẽa il¬
latus: &e nos similis introitus for¬
mam in ꝓpͥo sanguine. cruicifixs
membris nr̃is. & abdicatis uolup¬
tatibus. retinemus. Nec nos latiaui¬

Expanded text:
te firmatum est hujus indulgentiae privilegium, ut in ipsius Christi crucifixi membrana proprio sanguine conscriptae sint illius absolutionis litterae, maneatque infixum usque hodie sigillum, plaga lateris, quam semper oculis Patris exhibet praesentia Salvatoris. Perennem igitur hujus gratiae haereditatem testator noster transmisit ad posteros, et originalis mali praecisa radice, licet recrudescat peccatum in multis, generalitas tamen in illa ita abrasa est, ut ad expiationem eorum quae quotidie admittuntur, non iterum Christum crucifigi oporteat; sed unum confessionis ad omnia crimina sufficit lavacrum, et ad omnia flagitia una poenitentiae sufficit hostia. Unde illud crucis sacrificium factum est nobis et sanitas et exemplum, quia et proprie sanguis ille nos purgavit, Christo aspergente populum, semel in sancta illatus : et nos similis introitus formam in proprio sanguine, crucifixis membris nostris, et abdicatis voluptatibus, retinemus. Nec nos latitu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicationis ñ solum ext̾ius ꝑstrepit:
hetiam int̾itis iuxta cor compunctũ
asistit. Potest tamen in hoc quod an¬
gilus in carcere astitisse đr. adhuc
aliud fig̾ari. Nam quia stare labo¬
rantis est uł pugnantis. quid per
tur: Angłs itaq petrum de car¬
eere educturꝰ iuxta eum astat:
quia nimirum p̃dicator pecca¬
torem ad magnum certamen ꝓ¬
uocat: cum eum ad congressum
diaboli ꝑpenitentiȩ laborem in¬
uitat. In quo nimirum cong̾ssu
etiam contͣ semetipsum pugna¬
re compellit᷑: dum contra delec¬
tationes peccators quȩ se gessisse
meminit relue̾tat᷑. Si enim nul¬
lus in statu penitentiȩ labor eẽt:
ysalmista utiq non dixisset. La¬
boraui in gemitu mẽo. In gemi¬
tuemm suo peccator laborat: qñ
de malis que ꝑpetrauit peni¬
tentie se dolore castigat. Sed ad
huiꝰ laboris cong̾ssum tc fortiꝰ
roborat᷑. quando ei ꝑ p̃dicatioĩs
uocem. passio redemptoris ad me¬

Expanded text:
praedicationis non solum exterius perstrepit, praedicationis non solum exterius perstrepit, sed etiam interius juxta cor compunctum assistit. Potest tamen in hoc quod angelus in carcere astitisse dicitur, adhuc aliud figurari. Nam, quia stare laborantis est vel pugnantis, quid per tur? Angelus itaque Petrum de carcere educturus, juxta eum astat: quia nimirum praedicator peccatorem ad magnum certamen provocat, cum eum ad congressum diaboli per poenitentiae laborem invitat. In quo nimirum congressu, etiam contra semetipsum pugnare compellitur, cum contra delectationes peccatorum quae se gessisse meminit reluctatur. Si enim nullus in statu poenitentiae labor esset, Psalmista utique non dixisset: Laboravi in gemitu meo . In gemitu enim suo peccator laborat, quando de malis quae perpetravit poenitentiae se dolore castigat. Sed ad hujus laboris congressum tunc fortius laboratur, quando ei per praedicationis vocem passio Redemptoris ad me
Abbreviated transcription (Latin):
angło. magnoꝑe notandum ẽ:
quia non ꝓpͥe stetisse. s astitisse
refert᷑. Astare etenim ꝓpͥe. quasi
iuxta stare dicimꝰ. Predicator ar¬
tem legem domini nuncians.
auditori suostat qͥdem. s neqͥoͣ
astat: quando iꝑse quidem recto
iuxta regłam fidei erhortatur:
s auditor id qͦd audit nullo a¬
moris brachio complexat᷑. Ualde
itaq p̃dicator. ab eo eui p̾̃dicat re¬
motus ẽ: qnͣdo ad cor ipsiꝰ p̾dican¬
do appropinquare non ualet.
Unde &e habitacłm talis carceriᷤ
angłs non illustrat: quia dum
peccator non curat obedient
audire quod audit. lum̃ sc̃ȩ
p̾dicationis denebras illius con¬
ser entie non expellit. Cum
uͦ angłs astat. habitaculum
carceris illustrat᷑: quia cum p̃di¬
catiosc̃a a corde obedienti excipit᷑.
cantom ag̃ illud reddit ꝑsꝑicuum.
quanto ampliꝰ ꝑobȩdientiam sibi
sentit ꝓpinquum. Tunc angłs non
solum stat. s etiam astat: quia uox

Expanded text:
angelo magnopere notandum est angelo magnopere notandum est quia non proprie stetisse, sed astitisse refertur: astare etenim proprie quasi juxta stare dicimus. Praedicator autem legem Domini nuntians, auditori suo stat quidem, sed nequaquam astat, quando ipse quidem recte juxta regulam fidei exhortatur, sed auditor id quod audit nullo amoris brachio complexatur. Valde itaque praedicator ab eo cui praedicat remotus est, quando ad cor ipsius praedicando appropinquare non valet. Unde et habitaculum talis carceris angelus non illustrat, quia, dum peccator non curat obedienter audire quod audit. lumen sanctae praedicationis tenebras illius conscientiae non expellit. Cum vero angelus astat, habitaculum carceris illustratur; quia cum praedicatio sancta a corde obedienti excipitur, tanto magis illud reddit perspicuum, quanto amplius per obedientiam sibi sentit propinquum. Tunc angelus non solum stat, sed etiam astat; quia vox
Abbreviated transcription (Latin):
stodiant scientiam:. & legem exqͥ¬
runt ex ore exꝰ: quia angłs dñi
exercituum est. Nam quia gͥce
angłs. latine dr nuncius. recte
is qui legem annunciat angłs
appellatur. Sacerdotis gͦ labia
scientiam custodiunt: quia ni¬
mirum ille sacrum ducatum
popłis loquendo ostendit. qui
quod nouit sciendo. etiam tu¬
uendo custodit. Ex euius ore
legem requirunt: quia p̾latũ
suum subditꝰ tanto reuerentius
audit. quanto eum intelligit
non de p̃sumptionis opinione¬
s de scientie certitudine ꝓferre
quod dic̃. Qui bene angłs dñiđr.
nunciat. ad eiusdem dominilu¬
cra. non ad suos fauores anhelat.
Nam non iam ꝓpͥe domini s sus
angłs eẽt. si ideoloqueret᷑ ut per
uocem eiꝰ exercitꝰ dñi non cresce¬
ret. s ut ipse quam eẽt doctus &e
sapiens appareret. Qͥa uͦ ꝑomne
quod dicit ad hoc principaliter
intendit ut sui domini exercitꝰ
augeat᷑: angłs domini ex̃cituum
nominatur. De quo nimirum

Expanded text:
stodiunt scientiam, et legem requstodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus, quia angelus Domini exercituum est . Nam quia Graece angelus, Latine dicitur nuntius, recte is qui legem annuntiat, angelus appellatur. Sacerdotis ergo labia scientiam custodiunt, quia nimirum ille sacrum ducatum populis legendo ostendit, qui, quod novit sciendo, etiam vivendo custodit. Ex cujus ore legem requirunt, quia praelatum suum subditus tanto reverentius audit, quanto eum intelligit non de praesumptionis, sed de scientiae certitudine proferre quod dicit. Qui bene angelus Domininuntiat, ad ejusdem Domini lucra, non ad suos favores, anhelat. Nam non jam proprie Domini, sed suus angelus esset, si ideo loqueretur, ut per vocem ejus exercitus Domini non cresceret, sed ut ipse, quam esset doctus et sapiens, appareret. Quia vero, per omne quod dicit, ad hoc principaliter intendit ut sui Domini exercitus augeatur, angelus Domini exercituum nominatur. De quo nimirum
Abbreviated transcription (Latin):
ab eodem est attrocit̾ app̾hensꝰ.
ecce quia confit̾ distulit. in car¬
cere est retrusꝰ: ecce illi iam re¬
truso multiplex quat̾nionum
custodia exterius adhibet᷑. ecce
infra ipsum quoq carcerem cathe¬
nis astrictꝰ: a militib obseruatur.
Quando gͦ euadit: quem intus ⁊
extra tam muttiplex eustodia cir¬
cumuauat: S ubi humana ma¬
ior miseria: ibi plerunq maior cla¬
ret diuina miscdia. Nam sequit᷑.
Et ecce angłs domini astitit. &
lumen refulsit in habitactilo. No¬
tandum magnoꝑe uideo: quod
dr &e ecce. Ecce etenm dicere so¬
lemus: cum aliquid p̾t̾ sꝑem su¬
bito contigisse monstramus. un
na & insꝑata diuina subuentio
innuit᷑: que plerunq tunc oẽ
captiuum de sua captiuitate u¬
berat: quando iꝑse quoq iam
se posse libari desꝑat.D iamui¬
deamus quisnam sit iste angłs:
ꝑ quem de carcere suo peccador
educit᷑. Ipse est utiq de quo per
ꝓpħam dr. Labia sacerdotis cu¬

Expanded text:
ab eodem est atrociter apprehensus. ab eodem est atrociter apprehensus. Ecce quia confiteri distulit, in carcerem est retrusus! Ecce illi jam retruso multiplex quaternionum custodia exterius adhibetur. Ecce intra ipsum quoque carcerem catenis astrictus a militibus observatur! Quando ergo evadit, quem intus et extra tam multiplex custodia circumvallat? Sed ubi humana major miseria, ibi plerumque major claret divina misericordia; nam sequitur: XII. Et ecce angelus Domini astitit, et lumen refulsit in habitaculo. Notandum magnopere video quod dicitur, Et ecce. Ecce etenim dicere solemus, cum aliquid praeter spem subito contigisse monstramus. Undna et inspirata subventio innuitur, quae plerumque tunc etiam captivum de sua captivitate liberat, quando ipse quoque jam se posse liberari desperat. Sed jam videamus quisnam sit iste angelus per quem de carcere suo peccator educitur. Ipse est utique de quo perr: Labia sacerdotis cu
Abbreviated transcription (Latin):
eligit potꝰi intꝰ apudse qualicũq
quiete quiescere quam foras exe¬
undo abiect̾ionis uerecundiam
sustinere. Duȩ autem cathenȩ qͥ¬
bus dormiens uincit᷑. sunt con¬
suetudo & desꝑatio: quibus ne bo¬
num aliqͦd faciat p̃pedit᷑. Cathe¬
na enim male consuetudinis
peccatoris manꝰ obligant᷑: qui a
plerumq dum ad bonum opꝰ
se conat᷑ extendere: ab eisdem
peccatis que consueuit facere
retinet᷑. Cathena qͦq desꝑatio¬
nis manus eius astringit: quia
tanto pigrior ad omne opus bo¬
num efficit᷑. quanto iam sibi ñ
posse ꝓdesse quicquid boni fece¬
rit suspicat᷑. Sequit᷑. Et custo¬
des ante ostium custodiebant
carcerem. Si ostium carceris ad¬
itum confessionis accipimus.
custodes qui ante ostium excu¬
bant. sunt illa difficultatum
obstacła: que iam supranomi¬
natim in descͥptione scdi quat¬
monis exp̾ssimus. O libet hic
parum ꝑsistere: & captiui huiꝰ
miserias expͥmere. Ecce ienim
quia hosti blandienti consentit.

Expanded text:
eligit potius intus apud se qualicunque quiete quiescere, quam, foras exeundo, abjectionis verecundiam sustinere. Duae autem catenae quibus dormiens vincitur, sunt consuetudo et desperatio, quibus ne bonum aliquid faciat praepeditur. Catena enim malae consuetudinis, peccatoris manus obligantur; quia plerumque, dum ad bonum opus se conatur extendere, ab eisdem peccatis quae consuevit facere retinetur. Catena quoque desperationis manus ejus astringit; quia tanto pigrior ad omne opus bonum efficitur, quanto jam sibi non posse prodesse quidquid boni fecerit suspicatur. XI. Sequitur: Et custodes ante ostium custodiebant carcerem. Si ostium carceris aditum confessionis accipimus, custodes qui ante ostium excubant, sunt illa difficultatum obstacula quae jam supra nominatim in descriptione secundi quaternionis expressimus. Sed licet hic parum persistere, et captivi hujus miserias exprimere. Ecce etenim quia hosti blandienti consentit,
Abbreviated transcription (Latin):
torem suum de antiquorum
dictis & exemplis informat:
recte petrum angłs non solũ
p̃eingi. s etiam caligas calciar¬
de p̃cepit. Quid enim ꝑ caliga.
quib erura muniuntur. ni¬
si patrum dicta & exempla
signantur: Que nimirum
nos & a uulnere peccati eu¬
stodiunt: ce ad amorem dez
nos calefacientes accendunt.
Caligas itaq nr̃as calciamꝰ.
cum ex dictis ce exemplis
scõrum. gresstis nostrorum
oꝑum contrauulnus pecca¬
ti defendimus: & ad suꝑnam
patam eorum imitatione ca¬
lefacti. ardenti desiderio anbelamꝰ.
Nec moueat quod eccłiȩ calige
nr̃e dicuntur. Dicta enim d̃ ex-

Expanded text:
torem suum de antiquorum torem suum de antiquorum dictis et exemplis informat, recte Petrum angelus non solum praecingi sed etiam caligas calceare praecepit. Quid enim per caligas quibus crura muniuntur, nisi Patrum dicta et exempla signantur? quae nimirum nos et a vulnere peccati custodiunt, et ad amorem Dei nos calefacientes accendunt. Caligas itaque nostras calceamus, cum, ex dictis et exemplis sanctorum, gressus nostrorum operum contra vulnus peccati defendimus, et ad supernam patriam, eorum imitatione calefacti, ardenti desiderio anhelamus. Nec moveat quod Ecclesiae caligae, nostrae dicuntur: dicta enim et ex
Abbreviated transcription (Latin):
catione de torporis sui lecto sine
mora peecator exurgit. nec pec¬
candi cons uetudo ualet illum
ad peccatum retrahere: nec des¬
peratio absꝑanda indulgentia
ut frigꝰ noctis sibi aliquantu¬
lum temꝑaret. uestimentum
quo induebatur. soluto cingu¬
lo cirea pedes demisit: exemplũ
nobis infirmis p̃bens.cumuel
humana seuitia afficimur uel
corporis infirmitate grauam᷑:
licere nob̃ aliqͥd de ꝓpositirigo¬
re laxare: ut dum fragilitati cor¬
poris in minimis condescendimꝰ.
uires uli maiores ad excendum
certamen fidei repare mus. Iur¬
ta int̾nam uͦ intelligentiam p̃di¬
cator peccatorem p̃cingi imꝑe.¬
rat: cum illum hortatur ut lire¬
urie fluxa eingło castitatis re¬
stringat. Hoc cingło discipłos
suos castitatis magister p̾cm¬
gebat eum diceret. Sint lum
biuri p̃cincti. De hoc quoq em¬
gulo ipse petrus nos ammonet
dicens. Ducemẽti lumbos m̃tis
ur̃ȩ. D quia p̃dicator tunc con¬
gruentius p̃dicat. cum audi¬

Expanded text:
catione de torporis sui lecto sine catione de torporis sui lecto sine mora peccator exsurgit, nec peccandi consuetudo valet illum ad peccatum retrahere, nec desperatio a speranda indulgentia ut frigus noctis sibi aliquantulum temperaret, vestimentum quo induebatur, soluto cingulo, circa pedes dimisit. Exemplum nobis infirmis praebens, cum vel humana saevitia afficimur, vel corporis infirmitate gravamur, licere nobis aliquid de propositi rigore laxare: ut, dum fragilitati corporis in minimis condescendimus, vires illinc majores ad exercendum certamen fidei reparemus. Juxta internam vero intelligentiam praedicator peccatorem praecingi imperat, cum illum hortatur ut luxuriae fluxa cingulo castitatis restringat. Hoc cingulo discipulos suos castitatis magister praecingebat, cum diceret: Sint lumbi vestri praecincti. De hoc quoque cingulo ipse Petrus nos admonet, dicens: Succincti lumbos mentis vestrae. Sed, quia praedicator tunc congruentius praedicat cum audi
Abbreviated transcription (Latin):
quanta in carne ur̃a ꝓ uobis
sit ꝑpessus redemytor atcendite:
ce ita demum uos ipsos ad ean¬
dem patientiam ꝑ cogitationẽ
armate.S petrꝰ ꝑcussꝰ in lat̾e
exꝑgiscit᷑: quia peccator ꝑ recor¬
dationem dominicȩ passionis
a somno suȩ mertie excitatur. Ex¬
citatꝰ autem surgere uelocit̾ imꝑ¬
atur: ut qͥ eatenus ꝓstratꝰ in cubi¬
li iniquitatis iacebat: nẽ illumi¬
natus ꝑ grãm. mala que ꝑpetra¬
uit relinquat. Ubi notandum
quod non solum surgere. s etiã
uelocit̾ surgere iubet᷑. quia ft̃
nonnulli qui etiam post illu¬
minationem gr̃ȩ.bonum quod
ꝑ intellectum uident. pigrius
exequunt᷑. S uelocit̾ exurgenti
cathenȩ de manib cadunt. qͥa
qui bonum quodagnouit eum
feruore sp̃s arripit: qͥcquid eũ
p̃pedire pot̾at. citius euanescit.
Cathenas enim suꝑius ẽẽ dix¬
imus prauam consuetudinẽ
& despationem. Quȩ utreq
uelocit̾ exurgenti de manib
cadunt: quia cum audita p̃di¬

Expanded text:
quanta in carne vestra pro vobis quanta in carne vestra pro vobis sit perpessus Redemptor, attendite; et ita demum vos ipsos ad eamdem patientiam per cogitationem armate. Sed Petrus percussus in latere expergiscitur, quia peccator per recordationem Dominicae passionis a somno suae inertiae excitatur; excitatus autem surgere velociter imperatur: ut, qui eatenus prostratus in cubili iniquitatis jacebat, nunc humiliatus per gratiam, mala quae perpetravit relinquat. Ubi notandum quod non solum surgere, sed etiam velociter surgere jubetur; quia sunt nonnulli qui, etiam post illuminationem gratiae, bonum quod per intellectum vident, pigre exsequuntur. Sed velociter exsurgenti catenae de manibus cadunt; quia qui bonum quod agnovit cum fervore spiritus arripit, quidquid eum praepedire poterat citius evanescit. Catenas enim superius esse diximus, pravam consuetudinem et desperationem, quae utraeque velociter exsurgenti de manibus cadunt; quia, cum audita praedi
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾. E ceciderunt cathene de ma¬
nibus eius. Sicut iam &e ante nos
dictum est: ꝑcussio lat̾is. comine¬
morationem designat dominicȩ
passionis. Nam quia aꝑtolatere re¬
demptoris. sanguis & aqua mana¬
uit. quor unum ad p̃cium. ali
uduͦ ad lauachrum. recte hec
utraq peecatori conuerso ad me¬
moriam reuocant᷑. ut & dignitatẽ
sui p̃cii ꝑpendens. peccare ult̾ius
dedignetur: & inquinatus post
lauachrum penitentiȩ fontib
it̾m baptizet᷑. Uel certe ideo necesse
est ut penitens quisq angustias
dominicȩ passionis aute ocłos m̃¬
tis sue depingat: quatinus exem¬
plo illiꝰ suum quoq animum
ad tolerantiam passionum accin¬
gat. Unde qͦq ipse beatꝰ petrꝰ nos
admonet dicens. Xp̃o igit̾ passo
in carne: & uos eadem cogitatiõe
armamini. Ac si aꝑte dicat. Uos¬
qui peceatores estis. tanto neces¬
se est. ut ur̃m animum ad dole¬
rantiam informetis: qͣnto eum
qui peccatum non fecit. talla
passum agnoscitis. Qͦ que ce

Expanded text:
runt catenae de manibus ejus. Sicut jam et ante nos dictum est, percussio lateris commemorationem designat Dominicae passionis. Nam quia aperto latere Redemptoris, sanguis et aqua manavit, quorum unum ad pretium, aliud vero ad lavacrum, recte haec utraque peccatori converso ad memoriam revocantur, ut et, dignitatem sui pretii perpendens, peccare ulterius dedignetur, et, inquinatus post lavacrum, poenitentiae fontibus iterum baptizetur. Vel certe ideo necesse est ut poenitens quisque angustias Dominicae passionis ante oculos mentis suae depingat, quatenus, exemplo illius, suum quoque animum ad tolerantiam passionum accingat. Unde quoque ipse beatus Petrus nos admonet, dicens: Christo igitur passo in carne, et vos eadem cogitatione armamini. Ac si aperte dicat: Qui peccatores estis, tanto necesse est ut vestrum animum ad tolerantiam informetis, quanto eum qui peccatum non fecit, talia passum agnoscitis. Ergo quae et
Abbreviated transcription (Latin):
religionis auct̾oritatem. cuius spi¬
ritales habent u̾itatem: ut subdo¬
cta eis auctoritate consuetudines
inducant ꝓsui sensꝰ libidine. Et
reuera quidem mat̾ uult emule
dari uium &e integrum infantẽ.
non inuidens ei głam. dum modo
habeat & uirtutem: s illa. nec mͥ
inquit nec tͥ sit. s diuidatͥ: quia
nimirum sibi sẽitatis eupit reti¬
nere honorem. & aliis relinque¬
re laborem. S non errat qͥ iudicat.
& si aliquandiu dissimulat. Gladius
salomonis matrem inuenit. eui ad¬
iudicat indiuisum.sic̃ affectum ca¬
ritatis. sic effectum potestatis. sict̃
feruorem oꝑanch. sic fauorem im¬
perandi. Uos itaq fr̃s in qͥb fides ꝑ
dilectionem oꝑans. nata ẽ de sp̃u
sc̃o. custodite eam. pascite. nutrite.
tanquam paruulum iħm. donee
formet᷑ in uobis puer qui natꝰ est
nobis: qui nonsolum nascendo s
uiuendo & moriendo. formam cuti
conformemtr tradidit nob̃. Me¬
mor quippe semꝑ quod ñ nͥ nobis

Expanded text:
religionis auctoritatem, cujus spireligionis auctoritatem, cujus spirituales habent veritatem; ut subducta eis auctoritate, consuetudines inducant pro sui sensus libidine. Et revera quidem mater vult aemulae dari vivum et integrum infantem, non invidens ei gloriam, dummodo habeat et virtutem, sed illa, Nec mihi, inquit, nec tibi sit, sed dividatur ; quia nimirum sanctitatis sibi cupit retinere honorem, et aliis relinquere laborem. Sed non errat qui judicat, etsi aliquandiu dissimulat. Gladius Salomonis matrem invenit, cui adjudicat indivisum, sicut affectum charitatis, sic effectum potestatis; sicut fervorem operandi, sic favorem imperandi. Vos itaque, fratres, in quibus fides per dilectionem operans nata est de Spiritu sancto, custodite eam, pascite, nutrite, tanquam parvulum Jesum, donec formetur in vobis puer qui natus est nobis; qui non solum nascendo, sed vivendo et moriendo, formam cui conformemur tradidit nobis: memor quippe semper, quod non nisi nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ditem domini.Utiq & uos matres
pueri. qui natus est uob. & in uob̃.
er quo uidelicet a timore dñi con¬
cepistis. & parturistis sp̃m salutis.
quinatꝰ est tͥ: quia qͦ tenerior est. eo
facilius potest ꝑire tͥ: qui nunqͣm
ꝑit sibi. Sp̃s siquidem qui in te est
si tͥ extinctus fu̾it: redit ad deum
qui dedit illum. Uigila inquam suꝑ
curam recens nati: memor qm̃ e¬
mula tua dormiens opp̾ssit filium
qͥdat᷑ erat ei. Que est enim illa. nͥ
carnalis anima. que sp̃m extinguit
negligentia &e mereia: Huius¬
modi homines cum religionis
amiserint feruorem: ipsius tam̃
sibi arrogant głam &e nomen.
Inde contentiones carnalium ad¬
uersus sp̃itales. etiam in capitulis.
ubi uerus salomon inuisibiliter
iudex p̃sidet. filius m̃s inquiunt
carnales uiuit. & tuus mortuus ẽ:
ego sp̃m dei habeo.tu non habes:
in me uiuit amor dei. in te mortu¬
us est: dum scilicet emulant᷑ sibi

Expanded text:
tatem Domini. Utique et vos matres tatem Domini. Utique et vos matres estis pueri qui datus est vobis, et in vobis, ex quo videlicet a timore Domini concepistis, et parturistis spiritum salutqui natus est tibi: quia quo tenerior est, eo facilius potest perire tibi, qui nunquam perit sibi. Spiritus siquidem qui in te est, si tibi exstinctus fuerit, redit ad Deum qui dedit illum. Vigila, inquam, super curam recens nati, memor quoniam aemula tua dormiens oppressit filium, qui datus erat ei. Quae est enim illa, nisi carnalis anima, quae spiritum exstinguit negligentia et inertia. Hujusmodi homines, cum religionis amiserint fervorem, ipsius tamen sibi arrogant gloriam et nomen. Inde contentiones carnalium adversus spirituales, etiam in capitulis, ubi verus Salomon invisibiliter judex praesidet. Filius meus, inquiunt carnales, vivit, et tuus mortuus est: ego spiritum Dei habeo, tu non habes; in me vivit amor Dei, in te mortuus est: dum scilicet aemulantur sibi
Abbreviated transcription (Latin):
huc habens suꝑ faciem suam.
Uelum habet. quia zelũ ÷ tenet:
unde nec uerum uidet. s inuidet.
quod puer natꝰ est nob̃: filius datꝰ
ẽ nob̃. Nec inuidet qͦd cupiat ha¬
bere sibi: s quod cupiat ꝑire &
michi & sibi. Mallet emula ⁊ ma¬
la meretrix infantem necari. qͣm
uiuum mͥ dari: s iudicium nr̃i
salomonis cuiꝰ sermo penetrabilior
omni gladio ancipiti. serut ans
corda & renes: in inuenienda ma¬
tre non errauit. Date inquit ec¬
clesie infantem uiuum: hec est
enim mat̾ eius. Quicunq enim
fecerit uoluntatem eiꝰ: ipse mat̾
& frat̾. & soror eius est. O domine
salomon tu matrem dicis: ego
ancillam ꝓfiteor. Ancilla xp̃i sũ.
Et qui dem matrem amore & sol¬
licitudine me p̾stabo quantum
potero: s conditionis meȩ semꝑ
memor ero. O fr̃s hoc nom̃ matͥs
non est singłare p̾latis: qmuis
specialis eis incumbat cura mat̾¬
ne sollicitudinis &e pietatis: com¬
mune est & uob̃ qui facitis uolun¬

Expanded text:
huc habens super faciem suam. huc habens super faciem suam. Velum habet, quia zelum tenet: unde nec velum videt, sed invidet quod puer natus est nobis, filius datus est nobis. Nec invidet, quod cupiat habere sibi, sed quod cupiat perire et mihi et sibi. Mallet aemula et mala meretrix infantem necari, quam vivum mihi dari. Sed judicium nostri Salomonis, cujus sermo penetrabilior omni gladio ancipiti, scrutans corda et renes, in invenienda matre non erravit: Date, inquit, Ecclesiae infantem vivum: haec est enim mater ejus . Quicunque enim fecerit voluntatem ejus, ipse mater, et frater, et soror ejus est . O Domine Salomon, tu matrem dicis, ego ancillam profiteor. Ancilla Christi sum: Et quidem matrem amore et sollicitudine me praestabo, quantum potero: sed conditionis meae semper memor ero. 5. O fratres, hoc nomen matris non est singulare praelatis, quamvis specialis eis incumbat cura maternae sollicitudinis et pietatis: commune est et vobis, qui facitis volun
Abbreviated transcription (Latin):
omnium nr̃m. Nam &e tuam qͦq
suscepisset: si tu eam uel ad extre¬
mum deponere uoluisses. At tu
miser non deyonis.sz apponis ini
tuis: mͥ enĩ regnũ x portare mag̃
sedet: ut meas ipse portet iniqui¬
tates. Tu porta colligation.s im¬
pietatis. fasciculos depͥmentes:
ego portem fas eiculum myrrȩ.
pi. quem isrł non cognouit: uoᷤ
inquam quib saluator ideo non
uiluit. qui a misericors fieri uolu¬
it: s eo uob tenerior est in affectu.
qͦ minor est in aspectu: cantate ci
exultate & psallite. puer natꝰ est
nob. filius datꝰ est nobis. De iu¬
deis quidem est nat᷑: s nobis est
natꝰ: quia illis ablatus. nobis est
datus. Cantate dño canticum no¬
uum: quia mirabilta fecit. Notũ
fecit dñs salutare suum. ad eout
& asmꝰ de gentib cognos eat in
p̃sepi dñm suum. fęnum sibi factũ.
quia omnis caro fęnum. In con¬
spectu nanq gentium reuelauit.
iusticiam suam quam iudeus
ignorat: quia uelum ad¬

Expanded text:
omnium nostrum . Nam et tuam quoque omnium nostrum . Nam et tuam quoque suscepisset, si tu eam vel ad extremum deponere voluisses. At tu, miser, non deponis, sed apponis iniqtuis: mihi enim regnum Christi portare magis decet, ut meas ipse portet iniquitates. Tu porta colligationes impietatis, fasciculos deprimentes: ego portem fasciculum myrrhae, pi, quem Israel non cognovit: vos, inquam, quibus Salvator ideo non viluit, 927 quia misericors esse voluit; sed eo vobis tenerior in affectu, quo minor est in aspectu: cantate, et exsultate et psallite, Puer natus est nobis, filius datus est nobis. De Judaeis quidem est natus, sed nobis est natus; quia illis ablatus, nobis est datus. Cantate Domino canticum novum, quia mirabilia fecit. Notum fecit Dominus salutare suum : adeo ut et asinus de Gentibus cognoscat in praesepi Dominum suum, fenum sibi factum, quia omnis caro fenum . In conspectu namque Gentium revelavit justitiam suam : quam Judaeus ignorat, velum ad
Abbreviated transcription (Latin):
ce gaudemus impletum: quod ꝑ
ysaiam fuerat a patre ꝓmissum.
dor. Si timquam manifestius si
exp̾ssius potuit dici iħs d̾s: nun¬
quam credat iudeus. Aut certe
si derogat hec ẽẽ dicta de iħu. os¬
tendat alium in qͦsit d̾s. & qui sit
ds nec p̾t̾ eum deus: quandoqͥdẽ
nec ꝑsonarum trinitatem fatetur.
ut as̃ignare possit deum in qͦ sit
ds. ita ut alius ds p̃t̃ eum ñ sit.
S hoc de ꝑfide scandalizat. qͦd ad
pietatem ȩdificare debuerat: qͦd
scilicet ds absconditꝰ. & homo o¬
culis adhibitus est: tanquam
lutum ex sputo. quod ad uiden¬
dum deum. cȩcum illu. ninaret.
Hoc inquam scandalo tͥ est. qͦd in
infirmitate carnis abscondita ẽ
fortitudo dei: etiã ⁊ in infirm¬
tate erucis abscondita forti¬
tudo hominis dei: quod inglori
int̾ uiros aspectus eiꝰ. & forma eius
int̾ filios hominum: unde nec re¬
putasti eum. s putasti quasi lepro¬
sum ce ꝑcussum a deo & humiliatũ
cum ds posuerit in eo iniquitates

Expanded text:
et gaudemus impletum, quod per et gaudemus impletum, quod per Isaiam fuerat a Patre promissumtor . Si unquam manifestius, si expressius potuit dici Jesus Deus, nunquam credat Judaeus: aut certe si derogat haec esse dicta de Jesu, ostendat alium in quo sit Deus, et qui sit Deus, nec praeter eum Deus; quando quidem nec personarum Trinitatem fatetur, ut assignare possit Deum, in quo sit Deus, ita ut alius Deus praeter eum non sit. Sed te, perfide, scandalizat, quod ad pietatem aedificare debuerat; quod scilicet Deus absconditus, et homo oculis adhibitus est, tanquam lutum ex sputo, quod ad videndum Deum caecum illuminaret. Hoc, inquam, scandalo tibi est, quod in infirmitate carnis abscondita est fortitudo Dei, et in infirmitate crucis abscondita est fortitudo hominis Dei; quod inglorius inter viros aspectus ejus, et forma ejus inter filios hominum: unde nec reputasti eum, sed putasti quasi leprosum, et percussum a Deo, et humiliatum; cum Deus posuerit in eo iniquitates
Abbreviated transcription (Latin):
S scio inquit dauid. scio qͥa ñ cre¬
det signo huie. s contradicet gene¬
ratio praua &e adultera iudeorum:
enartate uos apłi in ꝓgenie altera
gentium. Quid. Qm̃ hic quem
iudeus iacentem in p̃sepi nec respi¬
cit: pendentem in cruce despicit:
cum miro mͦ nascit᷑ non uidet: cũ
mira oꝑatur inuidet: cum dira pa¬
atur irridet: hic inquam hic est
ds nr in et̾num &e in scłm scł̃i. ipse
reget nos in scła. Et ecce iam p̾di¬
cantibus apłis. testificantibus ꝓ¬
phetis. & si uellus siccatum est. e
aree latitudo infus a est: & si cti¬
curbita aruit. niniue saluata ẽ.
& amissio iudeorum diuitie facta
est mundi. & salus gentiũ Adorãt
om̃s reges terre paruulum qui na¬
tus est nobis: omnes gentes serui¬
unt ei: quia siqui sunt qui non
seruiant. uel non sint seruituri. qͣsi
non sint sic sunt coram eo: gens
enim & regnum quod non seruie¬
rit ei ꝑibit. Iam tamen uidemus

Expanded text:
Sed scio, inquid David, scio, quia non creSed scio, inquid David, scio, quia non credet signo huic, sed contradicet generatio prava et adultera Judaeorum; enarrate vos, apostoli, in progenie altera Gentium. Quid? Quoniam hic quem Judaeus jacentem in praesepi nec respicit, pendentem in cruce despicit; cum miro modo nascitur, non videt; cum mira operatur, invidet; cum dira patitur, irridet: Hic, inquam, hic est Deus noster in aeternum et in saeculum saeculi, ipse reget nos in saecula . 3. Et ecce jam praedicantibus apostolis, testificantibus prophetis, etsi vellus siccatum est, sed areae latitudo infusa est : etsi cucurbita aruit, Ninive salvata est ; et amissio Judaeorum, divitiae facta est mundi, et salus gentium. Adorant omnes reges terrae parvulum qui natus est nobis, omnes gentes serviunt ei: quia si qui sunt qui non serviant, vel non sint servituri, quasi non sint, sic sunt coram eo ; gens etiam et regnum, quod non servierit ei, peribit. Jam tamen videmus
Abbreviated transcription (Latin):
uis autem uidere dm̃ exinanitũ.
a semetipso: Uide lacentem in p̃se¬
pio. E cce d̃s nr̃ ysaias ait: qui de
tam longinquo uidit & cognouit
p̃sepe domini sui: immo deum
in p̃sepi. Ecce inquit ds ñr. Ubi
queso: In illo inquit p̃sepio. In¬
fanttilum quidem ib inuenio:
hunccine tu dicis illum ẽẽ qͥdicit.
cȩlum & t̾ram ego impleo: immo cuiꝰ
maiestati angusta est omnis cęli la¬
titudo: Pannis inuolutum uideo:
hunccine tu dicis illum ẽẽ qͥ głam
& decorem induit lucis in accessibił:
amictus incircumscripto lumine
sic̃ uestimento: Uagientem audio:
hiccine est qui in cęlis tonat. Sub
cuius uocis tonitruo. potestates an¬
gelicȩ submittunt alas suas: Sic
est inquit alius ꝓpħa satisfaciens ꝓ
ysaia: omnino sic ẽ: hic ẽ deus nr̃:
s exinanitꝰ est ut te repleat. & a se
quodammͦ deficere uoluit. ut te
reficiat. Conclamat omnis chorus
ꝓpħarum unosp̃u. eademq senten¬
tia: & si aliqui uoce dit̾sa: sic est.

Expanded text:
Vis autem videre Deum exinanitum Vis autem videre Deum exinanitum a semetipso? vide jacentem in praesepio. Ecce Deus noster , Isaias ait, qui de tam longinquo vidit, et cognovit praesepe Domini sui, imo Deum in praesepi. Ecce, inquit, Deus noster. Ubi, quaeso? In praesepio, inquit. Infantulum quidem ibi invenio. Hunccine tu dicis illum esse, qui dicit, Coelum et terram ego impleo : imo cujus majestati angusta est omnis coeli latitudo? Pannis involutum video. Hunccine tu dicis illum esse, qui gloriam et decorem induit lucis inaccessibilis, amictus incircumscripto lumine sicut vestimento? Vagientem audio. Hiccine est qui in coelis tonat, sub cujus vocis tonitruo potestates angelicae submittunt alas suas? Sic est, inquit alius propheta satisfaciens pro Isaia, omnino sic est: Hic est Deus noster, sed exinanitus est, ut te repleat, et a se quodammodo deficere voluit, ut te reficiat. Conclamat omnis chorus prophetarum uno spiritu, eademque sententia, etsi aliqui voce diversa, sic est:
Abbreviated transcription (Latin):
resedisset: quod non in hominem
cuiunitꝰ est esfudisset. Merito gͥ
oleum effusum nomen dez homi¬
nis. uel certe unguentum exmani¬
tum: cum ita funditꝰ ds̃ in hoĩem
effusus sit: tit eum semetipsum ex¬
nanisse confiteat᷑ fides apłi. Quã¬
quam sic utiq se exmaniuit ut in
se tpso nich ꝓrsus minuerit aut
mutau̾it: nec alia ẽẽ potuit nat᷑e
immutabilis exinanitio: quam
nature nr̃e quȩ t̾ra inanis &e ua¬
cua ẽ assumptio. Magna prorsꝰ
exinanitio ista in ocłis uidentiũ.
ut splendor głe &e fig̾a paterne sub¬
stantie. non nͥ formam p̃ferat ser¬
uilem: & in ipsa non habens spe¬
ciem neq decorem. Quasi enim
parum exinantꝰ ẽẽt si homo solũ
fieret. etiam humanȩ carnis głam
ita funditꝰ in se uacuauit: sapienti¬
am infatuauit. infirmauit uirtu¬
tem. miuitq magnitidinem: tit
& in natiuitate minimum. & in
passione se exhib̾et nouissimum
uiroꝵs: tinde nec reputauert̾ eũ.

Expanded text:
recedisset, quod non in hominem, recedisset, quod non in hominem, cui unitas est, effudisset. 2. Merito igitur oleum effusum nomen Dei hominis, vel certe unguentum exinanitum; cum ita funditus Dei in hominem effusus sit, ut eum semetipsum exinanisse confiteatur fides Apostoli. Quamquam sic utique se exinanivit, ut in se ipso nihil prorsus minuerit, aut mutaverit; nec alia esse potuit naturae immutabilis exinanitio, quam naturae nostrae, quae terra inanis et vacua est, assumptio. Magna prorsus exinanitio ista in oculis videntium, ut splendor gloriae et figura paternae substantiae, nonnisi formam praeferat servilem, et in ipsa non habens speciem neque decorem. Quasi enim parum exinanitus esset, 926 si homo solum fieret, etiam humanae carnis gloriam ita funditus in se vacuavit, sapientiam infatuavit, infirmavit virtutem, minuit magnitudinem; ut et in nativitate minimum, et in passione se exhiberet novissimum virorum: unde nec reputaverunt eum.
Abbreviated transcription (Latin):
sime renasci. Quotquot enim te
receperunt: decdisti eis potestatẽ
gr̃ãm istam in qͣ stamꝰ: ce głamur
in spe głȩ filiorum dei. Arsus ad¬
mirabile commercium. ut fumẽs
carnem largiaris deitatem: com¬
mercium inquam caritate non
eupiditate contractum: indulgen¬
tiȩ quidem tuȩ głosum. s indigen¬
tie mee omnino luerosum. Uere
tu puer misericors. quem sola mi¬
sericordia puerum fecit: licet pa¬
riter miscdia &e ueritas in de ob¬
uiauerunt sibi: uere inquam
tu misericors puer natꝰ es nobis
non tͥ. lucra nr̃a non augmenta
tua nascens de nobis quesisti: qͥ
ad hoc solum nasci dignatus es.
ut nos minoratione tui ꝓuehere.
humiliatione glorificares. Tuer¬
inanitus nos replesti:du omnem
enim tue plenitudinem diuinita¬
tis in hominem trans fudisti. Tranᷤ¬
fudisti: s non confudisti. Transfu¬
sum tamen dm̃ in hominem ñ di¬
cerem. si ad mensuram datum
huic homini sp̃m audirem: si de oĩ
sua plenitudine penes deum aliqͥd

Expanded text:
sime renasci! Quotquot autem sime renasci! Quotquot autem receperunt eum, dedisti eis potestatem gratiam istam in qua stamus, et gloriamur in spe gloriae filiorum Dei . Prorsus admirabile commercium, ut sumens carnem, largiaris deitatem! commercium, inquam, charitate, non cupiditate contractum; indulgentiae quidem tuae gloriosum, sed indigentiae meae omnino lucrosum. Vere tu puer misericors, quem sola misericordia puerum fecit: licet pariter misericordia et veritas in te obviaverunt sibi . Vere, inquam, tu misericors puer, natus es nobis, non tibi: lucra nostra, non augmenta tua nascens de nobis quaesisti, quia ad hoc solum nasci dignatus es, ut nos minoratione tui proveheres, humiliatione glorificares. Tu exinanitus nos replesti: tu enim omnem tuae plenitudinem divinitatis in hominem transfudisti. Transfudisti, sed non confudisti. Transfusum tamen Deum in hominem non dicerem, si ad mensuram datum huic homini spiritum audirem: si de omni sua plenitudine penes Deum aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uer natus est nob̃. Nobis ꝓrsus.
non enim sibi: non angłis. Sibi
inquam natꝰ non ẽ. ut scilicet hac
natiuitate ẽẽ. aut melius ẽẽ inciꝑet
qͥ antequam temporalit̾ nasceretur.
et̾nalit̾ erat: &e ꝑfecta beatitudo sibi
erat: quia de deo ꝑfecto ꝑfectus d̃s
nat᷑ erat. Angłis natꝰ non est: quia
nec angłs ille qͥ inueritate stabat
reparatione indigebat: nec illius
qui ceciderat easus reparabilis erat.
liens: ut ad nos usq deueniens un
fieret e nobis: & exinanitus semetip¬
so. minorat᷑ ab angłis. equalis fieret
nob. Qui gͥ natus et̾naliter. sibi ce
angłis erat beatitudo: natus dem¬
poraliter nob̃. fact̾us est nobis re¬
demptio: quia nos solos laborare
uidebat. antiqͦ nr̃ȩ natiuitatis p̾iu¬
dicio. Quam felix. qͣm amabilis
natiuitas tua puer iħu. que nati¬
uitatem omnium emendat: condi¬
tionem reformat: prȩiudicium sol¬
uit: cyrographum damnatȩ nat᷑s
rescindit: ut si quem piget dam¬
nabiliter ẽẽ natum. possit felieis¬

Expanded text:
uer natus est nobis . Nobis prorsus; non enim sibi, non angelis. Sibi, inquam, natus non est, ut scilicet hac nativitate esse, aut melius esse inciperet, qui antequam temporaliter nasceretur, aeternaliter erat, et perfecta beatitudo sibi erat, quia de Deo perfecto perfectus Deus natus erat. Angelis natus non est; quia nec angelus ille qui in veritate stabat, reparatione indigebat; nec illius qui ceciderat, casus reparabilis erat. liens, ut ad nos usque deveniens unus fieret e nobis; et exinanitus a semetipso, minoratur ab angelis, ut aequalis fieret nobis. Qui igitur natus aeternaliter sibi et angelis erat beatitudo, natus temporaliter nobis, factus est nobis redemptio; quia nos solos laborare videbat antiquo nostrae nativitatis praejudicio. Quam felix, quam amabilis nativitas tua, puer Jesu, quae nativitatem omnium emendat, conditionem reformat, praejudicium solvit, chirographum damnatae naturae rescindit: ut si quem piget damnabiliter esse natum, possit felicis
Abbreviated transcription (Latin):
nicħ aliud quam apłorũ choꝵ
intelligo. nec absurde ut arbit᷑.
non solum quia de iacob orti
sunt. non solum quia de Iacob
srł facti funt. eum de luct̾a ac¬
aue aduisionem ce requiem
contemplatiue transierunt: s
etiam quia patres sunt multi¬
tudinis credendum id ẽ ueroꝵ

Expanded text:
nihil aliud quam Apostolorum chorum nihil aliud quam Apostolorum chorum intelligo; nec absurde, ut arbitror; non solum quia de Jacob orti sunt, non solum quia de Jacob Israel facti sunt, cum de lucta activae ad visionem et requiem contemplativae transierunt; sed etiam quia Patres sunt multitudinis credentium, id est vero
Abbreviated transcription (Latin):
fide ac pietate cogitemus intp¬
tationem nominis eiꝰ. deinde
qͦd p̾ cȩtis fr̃ib pulchra facie cr
decorus aspectu. qͦd innocens
actu. prudens intellectu. quod
uenditꝰ a suis. suos a morte rede¬
mit. qͦd pͥꝰ humiliatꝰ usq ader¬
gastulum: & sic exaltatꝰ usq ad
solium: qͦd deniq ꝓ meritooꝑ¬
is sui nouo nomine appellatꝰ ẽ
int̾ gentes saluator mundi: si
hȩc oĩa inꝙͣ pͥie ac fidelit̾ cogite¬
mus. nonne incunc̾tant̾ agnoᷤ¬
cimus. qͣm uere sit a domino
dictum: in manib ꝓpħarun
tantum expositione indigebt̃.
quam admirationem &e gauo¬
um mouebunt:quod uidelict
tam euident̾ resurrectio xp̃i
testificata sit a lege & ꝓpħis:
cramenta loquat᷑. ut cum pro¬
phetia legit᷑. pene euangeliũ
mutatis dunrtaxat nominib
audiri uideat᷑. Nunciaueruilt
inquit iacob dicentes: ios eph
uiuit. Qͥd hic aliud intellige
possimꝰ nͥ nunc iauerunt aplis
dicentes iħs uiuit. Iacob nanꝙ

Expanded text:
fide ac pietate cogitemus interpfide ac pietate cogitemus interpretationem nominis ejus, deinde quod prae caeteris fratribus pulchra facie et decorus aspectu , quod innocens actu, prudens intellectu, quod venditus a suis, suos a morte redemit, quod prius humiliatus usque ad ergastulum, et sic exaltatus usque ad solium, quod denique pro merito operis sui novo nomine appellatus est inter gentes Salvaltor mundi ; si haec omnia, inquam, pie ac fideliter cogitemus, nonne incunctanter agnoscimus quam vere sit a Domino dictum: In manibus Prophettam expositione indigebunt, quam admirationem et gaudium movebunt; quod videlicet tam evidenter resurrectio Christi testificata sit a Lege et Propheie nova sacramenta loquatur, ut, cum prophetia legitur, pene Evangelium mutatis duntaxat nominibus audiri videatur. Nuntiaverunt, inquit, Jacob, dicentes: Joseph vivit. Quid aliud hic intelligere possum, nisi, Nuntiaverunt Apostolis dicentes: Jesus vivit? Jacob namque
Abbreviated transcription (Latin):
ne & luctu:. mag̃ autem dolore
passionis eiꝰ: s exultabunt nuncio
resurrectionis eiꝰ. Curgͦ tutm
ios eph nob ingeris. cum pͣt iħm
quiequid loquaris non sapiat
nob: p̃sertim hodie cum pascha
frangite testam & inuenietis es¬
cam. Ioseph discutiat᷑. &e iħs in¬
ueniet᷑ agnus paschalis quem
esurius: qui tanto dulcius come¬
ditur. qͣnto latens abstrusꝰi &
studiosiꝰ querit᷑: & difficilius in¬
uenitur. Dicitis mͥ qͥd iosephad
xpp̃m: qͥd hystõria quam ꝓposui
ad diem istum. Multum ꝑ om¬
nem modum. Hystoriam recor¬
damini. & ultꝰ sese uob̃ reuela¬
bit pietas misteriisi mͦ iħm int̾¬
pretem habeatis: qui hodieq
resurgens de occidente littera. lo¬
quitur suis inuia. & aꝑit scrip¬
turas. Quis enimin omnibus
patriarchis & ꝓpħis manifestiꝰ
aut signantius quam ioseph
figuram expͥmit saluatoris: &
ut breuit̾ summam ꝑstringam
scđm illud da occasionem sap¬
enti & addet᷑ ei sapientia. sicũ

Expanded text:
ne et luctu, magis autem 998 dolore ne et luctu, magis autem 998 dolore passionis ejus; sed exsultabunt nuntio resurrectionis ejus. Cur ergo tuum Joseph nobis ingeris, cum, praeter Jesum, quidquid loquaris non sapiat nobis; praesertim hodie, cum paschalfrangite testam, et invenietis escam. Joseph discutiatur, et Jesus invenietur agnus paschalis, quem esuritis; qui tanto dulcius comeditur, quanto latens abstrusius, et studiosius quaeritur, et difficilius invenitur. Dicitis mihi: Quid Joseph ad Christum? quid historia quam proposui ad diem istum? Multum per omnem modum. Historiam recordamini, et ultro sese vobis revelabit pietas mysterii, si modo Jesum interpretem habeatis, qui, hodieque resurgens, de occidente littera loquitur suis in via, et aperit Scripturas. Quis enim in omnibus Patriarchis et Prophetis manifestius aut signantius quam Joseph figuram exprimit Salvatoris? Et, ut breviter summam perstringam, secundum illud: Da occasionem sapienti, et addetur ei sapientia , si cum