comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extra se inuicẽ st̃. in diuersis locis st̃. aut tẽporib qͦd alie¬
nũ est ab et̾nitate. Non itaq st̃ plures et̾nitates extra se
inuicẽ. Si uͦ inse inuicẽ plures eẽ dicinit᷑. sciendũ est quia
quotienscũq repetat᷑ et̾nitas. in ẽt̾nitate ñ est. nisi una ⁊
cadẽ et̾nitas. Dignior enĩ est nat᷑a que inse repetita semꝑ
sibi conuenit inꝑfectã unitatẽ. quã que sui admittit
pluralitatẽ. Ubi enĩ pluralitas: ibi diuersitas. At ubi di¬
uersitas ẽ: non ẽ ꝑfecta concordia. ꝑ fecta nãq concordia

Expanded text:
extra se invicem sunt, in diversis locis sunt aut temporibus: quod alieextra se invicem sunt, in diversis locis sunt aut temporibus: quod alienum est ab aeternitate. Non itaque sunt plures aeternitates extra se invicem. Si vero in se invicem plures esse dicuntur, sciendum est quia quotiescunque repetatur aeternitas in aeternitate, non est nisi una et eadem aeternitas. Dignior est enim natura, quae in se repetita semper sibi convenit in perfectam unitatem, quam quae sui admittit pluralitatem. Ubi enim pluralitas, ibi diversitas; at ubi diversitas est, non est perfecta concordia: perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
patre ⁊ uerbo. ut idem sp̃e sc̃s ñ sit uerbũ aut filiꝰ s ꝓce
dens.S Adhue uolo quiddã dicere qͦd quãuis magnã habeat dis¬
similitudinẽ. ĩnullã tam̃ habet ad incarnationẽ uerbi si¬
militudinẽ. qͦd forsitan aliquis legens contẽpnet. Dicã tam̃
qa ego alio dicente ñ omiino contẽpnerẽ. Sienĩ ruus ꝑ fi¬
stulã currat a fonte usq adlacũ. ñne solus riuus quãius
ñ alnus nilus quã fons ⁊ lacus ut ita dicã infistulatus ẽ. sicut
solus filiꝰ ẽ. incarnatus. licet ñ alius ds̃ quã pat̃ ⁊ filiꝰ. Seb¬
ista t̾rena ualde longe st̃ asũma nat᷑a: leuemus ad alã ipsa
opitulante mentẽ. ⁊ mea contemplem᷑ aliquatenꝰ ⁊ breui¬
ter qd̃ dicimꝰ. Dñe non ẽ. aliud quã ipsa simplex eternitaᷤ.
Cternitates aut̃ plures intelligi nequeunt. Nã si plures
sunt. aut st̃ extra se iuicẽ. aut st̃ insese inuicẽ. S nichil
ẽ extra et̾nitatẽ. Ergo nec et̾nitas extra et̾nitatẽ. ẽ. Item si

Expanded text:
s non sit Verbum aut Filius, sed dens. Adhuc volo quiddam dicere, quod quamvis magnam habeat dissimilitudinem, nonnullam tamen habet ad incarnationem Verbi similitudinem: quod forsitan aliquis legens contemnet, dicam tamen; quia ego, alio dicente, omnino non contemnerem. Si enim rivus per fistulam currat a fonte usque ad lacum, nonne solus rivus quamvis non alius Nilus, quam fons et lacus, ut ita dicam, infistulatus est? Sic solus Filius incarnatus est, licet non alius Deus, quam Pater et Sista terrena valde longe sunt a summa natura, levemus ad illam, ipsa opitulante, mentem, et in ea contemplemur aliquatenus et breviter quod dicimus. Deus non est aliud quam ipsa simplex aeternitas. Aeternitates autem plures intelligi nequeunt. Nam, si plures sunt, aut sunt extra se invicem, aut sunt intra se invicem. Sed nihil est extra aeternitatem: ergo nec aeternitas est extra aeternitatem. Item, si
Abbreviated transcription (Latin):
talitate beata cotus homo. ib. ẽ. in corpore ⁊ anima frueret᷑.
Ac neceẽ ẽ. ut hoc fiat dehomine ꝓpt᷑ qd̾ factus ẽ. s ñ in
si ꝑhominẽ dm̃ atꝙ ex necessitate omĩa que dexp̃o cre¬
dimꝰ fieri oport̾e. hanc p̾fatiunculã cũ capitulis
tonꝰ opis om̃s quilibrũ hunc transcribe uolent ante enis
uenerit. quasi meiꝰ fronte aspitiat: si qiã in toto corpore
Questio dequa totũ opus pendet. la libri prum.¬
Obiectiones infideliũ: ⁊ responsiones fidełrũ. ii
Quod hce responsiones indeant᷑ infidelib sine necessitate iii.

Expanded text:
et exquisitum esset, primas partes ejus, me nesciente, sibi transcribebant, festinantius quam mihi opportunum  hominem Deum, atque ex necessitate omnia, quae de Christo credimus, fieri oportere. Hanc praefatiunculam cum capitulis totius operis, omnes, qui librum hunc transcribere volent, ante ejus venerit, quasi in ejus fronte aspiciat si quid in toto corpore Quaestio de qua totum opus pendet. Saepe et sture, continet objectiones et fidelium responsiones: ac tandem remoto Christo quasi nunquam aliquid fuerit de illo
Abbreviated transcription (Latin):
Qnod redep̃tio hominis ñ potuit fieri ꝑ aliã quã ꝑ diꝑsonã.
Qualiter rephendant infideles quod dicimꝰ am̃ morte sua
nos redemisse. ⁊ sic dilectionẽ suã erga nos ostendisse.⁊ ꝓnobis
expugnare diabolũ uenisse.
hominẽ. ⁊ unde illis uideat᷑ idẽ homo ñ sponte mortuus eẽ.¬

Expanded text:
probat rationibus necessariis esse impossibile ullum hominem Qualiter reprehendant infideles quod dicimus Deum morte sua nos redemisse, et sic dilectionem suam erga nos ostendisse, et pro nobis expugnare diabolum venisse.hominem: et unde illis videatur idem homo non sponte mortuus e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃e fidei scdm se defensor dicit ẽẽ tres deos. monstrare
nequit quomͦ sint separatĩ ea separatione qua putat se
tiplicatione illa disiunctio sine qua defensione istã fieri
posse nequaquã existiat. ¶ Quod autẽ unus solus ds̃
sit ⁊ ñ plures. hinc facile ꝓbatur. quia aut ds̃ ñ ẽ. sũmũ
bonũ. aut sunt plura sũma bona. aut ñ sunt plures dii.
s unus solus. Deum uͦ summũ bonũ eẽ nullus negat. q
quicqͥd aliquo minꝰ est: nullatenus ds̃. ẽ. ⁊ quicqͥd summũ
bonũ ñ est: minus. ẽ. aliquo. qͥa minus ẽ. summobono.
Sumiũ certe bonũ pluralitatẽ sui ñ admittit. ut plura
nec p̃stantius. Suminũ gͥ bonũ: unũ ⁊ solũ est.Hongͥ sc̃¬

Expanded text:
r secundum se dicit esse tres deos; monstrare nequit quomodo sint separatim, ea separatione qua putat se tiplicatione illa distinctio, sine qua defensionem istam fieri posse nequaquam existimat. Quod autem unus solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bonum, aut sunt plura summa bona; aut non sunt plures dii, sed unus solus. Deum vero summum bonum esse nullus negat; quia quidquid aliquo minus est, nullatenus Deus est: et quidquid summum bonum non est, minus est aliquo; 46 quia minus est summo bono. Summum certe bonum pluralitatem sui non admittit, ut plura nec praestantius. Summum ergo bonum unum et solum est. Non ig
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ds̃ et̾nitasẽ. ñ sunt plures dii. quia nec ds̃ extra deũ
nec ds̃ indo addit numerũ do. Semꝑ gͥ unus ⁊ idẽ ⁊ soluᷤ
ẽ ds̃. Cũ itaq ds̃ de do nascit᷑: ẽ. ꝓlesinparente ⁊ parens ĩ¬
ꝓle. unus scł̃& ds̃ pat̃ ⁊ filius. & cũ ds̃ ꝓcedit de dõ patre ⁊
filio. nec exit extra dm̃. manet ds̃. id. ẽ. sp̃c sc̃s indeo de qͦ¬

Expanded text:
m Deus aeternitas est, non sunt plures dii; quia nec Deus est extra Deum, nec Deus in Deo addit numerum Deo. Semper igitur unus et idem et solus est Deus. Cum itaque Deus de Deo nascitur; prole, unus scilicet Deus Pater et Filius: et cum Deus procedit de Deo Patre et Filio, nec exit extra Deum; manet Deus, id est Spiritus sanctus,
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ substantia. s eoꝵ relationes. qͣmins ille ꝑea q̃ subnmn
eũ dicit si tres ꝑsone st̃. una tantũ res ⁊ ñ tresres. subiun¬
git ꝑ se separatĩ. Qinppe talẽ uidet᷑ ꝓnuntiare separatio¬
nẽ. que ꝓhibeat eẽ simul in hoĩe eodẽ patrẽ ⁊ filiũ. Phãc
nauiꝙ solam putat se lib̾are patrẽ a cõmunione incarna¬
tionis cũ filio. Nam ꝑ illã seꝑationẽ qua aliud eẽ patrẽ.¬

Expanded text:
eorum substantia, sed eorum relationeorum substantia, sed eorum relationcum dicit: Si tres personae sint una tantum res, et non tres res, subjungit, per se separatim. Quippe talem videtur pronuntiare separationem, quae prohibeat esse simul in eodem homine patrem et filium. Per hanc namque solam putat se posse liberare Patrem a communione incarnationis cum Filio. Nam per illam separationem, qua aliud est esse P
Abbreviated transcription (Latin):
duas ꝑsonas eẽ duas res. quero qͥd dicat ibi eẽ duas res.
an id qͦd cõmune ẽ. illis. anea que ꝓpͥa st̃ singła singłis. S si cnas
res eẽ dicit duo ꝓpͥa. id. ẽ. patrẽ ⁊ filiũ. ut tam̃ id qͦd cõmime. ẽ.
confitet᷑ patrẽ ⁊ filiũ scdm hec duo ꝓpͥam unã rẽ eẽ. s duas
Solemꝰ enĩ usu dicere rẽ. quicqͥd aliquo mͦ dicimꝰ eẽ aliquid
Qui aut̃ dicit de dõ patrẽ aut filiũ. aliqͥd dicit de eo. Et
om̃s sciunt indõ patrẽ ñ eẽ filiũ. ⁊ filiũ ñ eẽ patiẽ. quauis
inuno homine pat̾ sit filiꝰ. ⁊ filiꝰ fit pat̃. fi idẽ hono ẽ. pa¬
ter ⁊ filiꝰ. Qd ideo fit. quia indo dicunt᷑ opposite mimo u̾
hoĩe ñ ad inuicẽ. s adfiliũ aliũ pat̾. ⁊ ad aliũ patrẽ fiins
dicit᷑. hoc gͥ mͦ nichil ꝓhiboe dicere duas ꝑsonas patiẽ ⁊ fi¬
liũ cẽ duas res. si tam̃ intelligat᷑ cuiꝰ modi sint res. Non eñ
sic st̃ pat̾ ⁊ filitis due res. ut mhis diab reb intelligat᷑

Expanded text:
duas personas esse duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? Sed si duas res esse dicit duo propria, id est Patrem et Filium; ut tamen idconfitetur Patrem et Filium, secundum haec duo propria, unam rem esse, sed duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filium, aliquid de eo dicit; et omnes sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium non esse Patrem; quamvis in uno homine pater sit filius, et filius sit pater, si idem homo est pater et filius: quod ideo fit, quia in Deo dicuntur opppater, et ad alium patrem filius dicitur. Hoc ergo modo nihil prohibet dicere duas personas, Patrem et Filium esse duas res; si tamen intelligatur cujusmodi sint res. Non enim sic sunt Pater et Filius duae res, ut in his duabus rebus intelligatur
Abbreviated transcription (Latin):
nis. De scͥptis alius cui respondet mhac epła nichil poturo
d ere p̾ter ilud q̃d supra posin. s putosic rei patẽre ueritañ
exhis que dyti. ut mali lateat intelligenti nichil qͦd conto
illã d̾r uim ueritatis tenere. NSed si reuocatus amultiau¬
dine deoꝵ pluralitatẽ ab negat indo ꝑsonaꝵ. hoc ideo fagt
quia nescit imde loquit᷑. Nam nec dm̃ nec ꝑsonas eiꝰ cogi¬
tat. s tale aliquid quales funt plures humane ꝑsone.
quia uidet unũ hominẽ plures ꝑsonas eẽ ñ posse: negat
hoc ipsũ de do. Nonenĩ idciro dicunt᷑ tresꝑsone. qͥa fuit
tres res separate. sicut tres homines. s quia sumilitudinẽ

Expanded text:
. De spiritu illius, cui respondeo in hac epistola, nihil potui videre praeter illud quod supra posui; sed puto sic rei veritatem patet ex his quae dixi, ut nulli lateat intelligenti nihil quod contra illam dicitur, vim veritatis tenere. Sed si revocatus a multitudine deorum, plurquia nescit unde loquitur. Nam nec Deum nec personas ejus cogitat, sed tale aliquid: quales sunt plures humanae personae. Et quia videt unum hominem plures personas esse non posse, negat hoc ipsum de Deo. Non enim idcirco dicuntur tres personae, quia sint tres res separatae, sicut tres homi
Abbreviated transcription (Latin):
aut lacũ. nec riuũ aut fontẽ. aut lacũ. nec lacũ fontẽ aut
ruiũ. fons tam̃ mlus nocat᷑. ⁊ riuus nilus. ⁊ lacus nilus. et
duo simul fons ⁊ riuus nilus. fons ⁊ lacus nilus. riuus &
lacus nilus. ⁊ simul tres fons ⁊ rinus ⁊ lacus milus. cũ tam̃
ñ sit alius ⁊ aliꝰ mlus. s unꝰ idemq. siue cũ singulus qͥsq.
sine cũ bini. seu cũ tres dicunt᷑ nilus. Tres gͥ sunt. fons riuꝰ.
ture st̃ neq tres. aut fontes. aut riui. aut lacus. Unũ gͥ¬

Expanded text:
aut lacum; nec rivum, fontem, aut lacum; nec lacum, fontem, aut aut lacum; nec rivum, fontem, aut lacum; nec lacum, fontem, aut rivum. Fons tamen Nilus vocatur, et rivus Nilus, et lacus Nilus; et duo simul fons et rivus, Nilus; fons et lacus, Nilus; rivus et lacus, Nilus; et simul tres fons, et rivus, et lacus, Nilus; cum tamen non sit alius, et alius Nilus; sed unus idemque, sive cum singulus quisque, sive cum bini, sive cum tres dicuntur Nilus. Tres igitur sunt, fons, rivus, quae sunt; neque tres, aut fontes, aut rivi, aut lacus. Unum
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e sc̃s tesst̃. ⁊ alii ab inuicẽ. nec deinuicẽ dici queunt. sic̃
de patre ⁊ filio iudiuersis ꝑsonis hominũ ostendimꝰ. ideo
dicunt᷑ ces psone ñ quia sunt uresieł sepanate s Nut̃¬
si negat tͥa posse dici deuno. ⁊ unũ de tͥb. ut tͥa non dicantur
demincẽ. sicut inhis tͥbus ꝑsoms. ⁊ uno do facimus. qm̃ hoc
malis reb ñ uidet. nec indeo intellige̾ ualet. sufferat aliqͥd
naturã que suꝑ omĩa. ẽ. liberã ab omni lege loci ⁊ temporis.
⁊ compositionis partiũ. reb que cdaudunt᷑ tẽpore aut loco.
aut partib cõponunt᷑. s credat aliquid in illa eẽ. qͦd inistis ẽẽ
negunit. ⁊ acquiescat auctoritati xͥane. nec disputet contra
positionis partiũ legi subiacent. inueniri possit aliquatenꝰ
hoc qͦd negat ind̾o. Ponamus fontẽ de quo nascat᷑ ⁊ fluat
riuus. qui postea colligat᷑ inlacũ. sit q nom̃ eiꝰ mlus. Sic itaq
discrete dicimꝰ fontẽ riuũ lacũ. ut fontẽ ñ dicamus riuũ.

Expanded text:
s tres sunt, et alii ab invicem, nec de invicem dici queunt sicut de patre et filio in diversis personis hominum ostendimus; ideo dicuntur tres personae; non quia sint tres res separatasi negat tria dici posse de uno, et unum de tribus: ut tria non dicantur de invicem; sicut in his tribus personis et uno Deo facimus, quoniam hoc in aliis rebus non videt, nec in Deo intelligere valet; sufferat paulispnaturam, quae super omnia est libera ab omni lege loci et temporis et compositionis partium, rebus quae loco aut tempore clauduntur, aut partibus componuntur; sed credat aliquid in illa esse, quod in istis esse nequit, et acquiescat auctoritati Christianae, nec disputet contrapositionis partium legi subjacent, inveniri possit aliquatenus hoc quod negat in Deo. Ponamus fontem, de quo nascatur et fluat rivus, qui postea colligatur in lacum: sitque nomen ejus Nilus. Sic itaque discrete dicimus fontem, rivum, lacum; ut fontem non dicamus rivum,
Abbreviated transcription (Latin):
nes p̾sumat discutẽ. aut si presũpserit: nulla difficultasaut
impossibilitas tutelligendi ualeat illũ au̾itate cui ꝑtidẽ
aabesit excut̾e. Iam ueniendũ ẽ. ad id ꝓpt̃ qͦd incepninis.
glosant tres aminas. Pagani defendunt legẽ suã. Iudei de¬
fendunt legẽ suã. Ergo ⁊ nos xͥam debemꝰ defendẽ fidem
nr̃am. Audiamꝰ quomͦ iste rͥanus defendat fidem suam.
Diuqͥt tres ꝑsone st̃ una tantũ res ⁊ ñ st̃ tres res. unaq̃ꝙ
ꝑse separatĩ sicut tres angłi aut tres anime. ita tam̃ ut

Expanded text:
nes praesumat discutere; aut, si praesumpserit, nulla difficultas aut impossibilitas intelligendi valeat illum a veritate, cui per fidem adhaesit, excutere. Jam veniendum est ad id propter quod incoepimus. gelos, aut tres animas. Pagani defendunt legem suam: Judaei defendunt legem suam: ergo et nos Christiani debemus defendere fidem nostram. Audiamus quomodo iste Christianus defendat fidem suam. Si, inquit, tres personae sunt una tantum res, et non sunt tres res, unaquaeque per se separatim, sicut tres an
Abbreviated transcription (Latin):
homo ẽ. ꝑsona. nec tam̃ due st̃ ꝑsone. s una ꝑsona. qͥ
eiĩ. ẽ. alius ds̃. alius homo iixͦ. quãuis aliud sit als̃ aliud
homo. s idẽ ipse ẽ. ds̃ qui ⁊ homo. Uerbũ enĩ cam factũ. as¬
sumpsit naturã aliã. ñ aliã ꝑsonã. Nam cũ ꝓfert᷑ homo.
uatura tantũ que ꝯmunis. ẽ. omnib hominib sig̾eatur.¬

Expanded text:
homo est persona, nec tamen duae sunt personae, sed una persona. Non enim est alius Deus, alius homo in Christo, quamvis aliud sit Deus, aliud homo; sed idem ipse est Deus, qui et homo. Verbum enim caro factum assumpsit naturam aliam, non aliam personam. Nam, cum profertur, homo natura tantum, quae communis est omnibus hominibus, sig
Abbreviated transcription (Latin):
mine ipso incarnari sine aliis duab ꝑsonis. ꝑsonas tam̃
sequi. aut alias de quib mandatũ. ẽ. absurditates. nunc
breuit᷑ ostendã adiuuante uno solo deo. pͥmũ qͥa etiã
multitudine. deinde quia ñ sunt plures dii. s umꝰ solus.
Postea patefaciã quãuis fit unꝰ ds̃ tresꝑsone. ñ tam̃ una

Expanded text:
mine ipso incarnari, sine aliis duabus personis. Personas tamen mine ipso incarnari, sine aliis duabus personis. Personas tamen sequi, aut alias de quibus jam dictum est absurditates; nunc breviter ostendam, adjuvante uno solo Deo, primum quia etiam multitudine. Deinde, quod non sunt plures dii, sed unus solus. Postea patefaciam, quamvis sit unus Deus tres personae, non tamen una
Abbreviated transcription (Latin):
me legisse. ñ quasi docendo qd̾ doctores nr̃i nesciert̃. aut co¬
rigendo qd̵ ñ bene dixert̃. s dicendo forsitan qͦd tacuert̃
qͦd tam̃ ab illoꝵ dictis ñ discordet. s mis coħeat. posu ad
respondendũ ꝓ fide nr̃a contra eos qͥ nolentes crede qͦd ũ m¬
telligunt derident credentes. siue ad aduuandũ religiosĩ
dunt. nequaquã obhoc me redarguendũ existimo. Ne tam̃
hãc legentib epłam laborẽ inungã. querendi alia scͥpta.
ut ñ solũ fide. uerũ etiã euidenti cognoscant racione tres ꝑ¬
sonas ñ cẽ tres deos s unũ solũ. nec tam̃ deo scd̾m unã ꝑso¬
nam incarnato. ex necessitate scđm alias ꝑsonaseundem
dm̃ incarnari: aliquidhic quantũ ad repellendũ opinionẽ
huꝰ defensoris sicut ipse prtat nr̃e fidei sufficere credo sub¬
eodẽ homine. si st̃ una res. nullatenꝰ ꝑsonã filii posse in ho¬

Expanded text:
me legisse, non quasi docendo quod doctores nostri nescierunt, aut come legisse, non quasi docendo quod doctores nostri nescierunt, aut corrigendo quod non bene dixerunt; sed dicendo forsitan quod illi tacuerunt: quod tamen ab eorum dictis non discordet, sed illis cohaereat; posui ad respondendum pro fide nostra contra eos, qui nolentes credere quod non intelligunt, derident credentes; sive ad adjuvandum religiosumssime credunt: nequaquam ob hoc me redarguendum existimo. Ne tamen hanc legentibus epistolam, laborem injungam quaerendi alia scripta, ut non solummodo fide, verum etiam evidenti cognoscant ratione tres personas non esse tres deos, sed unum solum; nec tamen, Deo secundum unam pnam incarnato, ex necessitate secundum alias personas eumdem Deum incarnari: aliquid hic, quantum ad repellendam opinionem hujus defensoris, sicut ipse putat, nostrae fidei sufficere credo, subeodem homine, si sunt una res, nullatenus personam Filii posse in ho
Abbreviated transcription (Latin):
una res Qd̾ si abhac ostensione deficis. ñ soluis s magis
ligas questionẽ. cũ tu ipse metũ ꝓbas innuera inde nas¬
ci conuemientia. Que si neganda st̃. ambo debemꝰ pariter
conclude tres ꝑsonas ñ eẽ unã rem. si solus filiꝰ ẽ. incarnatus
aut si ft̃ una res. om̃s pariter eẽ incarnatas. Ostendendũ ÷
ẽ in quo iste fallit᷑. ⁊ quomͦ incarnationẽ solius filiĩ ñ sequit̃
beati augͦtini post apłos ⁊ eugłistas in expugnabilib ratio¬
nib disputatũ ẽ. S ⁊ si quis legẽ dignabit᷑ duo parua opi¬
cula mea. iuonologion scł& ⁊ ꝓslogion que adhoc maxim
facta st̃. ut qͦd fide tenemꝰ de diuina natura. ⁊ eiꝰ ꝑsonis p¬
ter uicarnationẽ. uecessariis racionib siue scͥpture aucton¬
tate ꝓbari possit. si inquã aliqͥs ea legere uoluerit. puto qua
uolet. In quibꝰ si aliquid qͦd alibi aut ñ legi. aut ñ nemui

Expanded text:
una res. Quod si ab hac ostensione deficis, non solvis, sed magis una res. Quod si ab hac ostensione deficis, non solvis, sed magis ligas quaestionem; cum tu ipse mecum probas innumera nasci inconvenientia; quae si neganda sunt, ambo debemus pariter concludere tres personas non esse unam rem, si solus Filius est incarnatus; aut si sunt una res, omnes pariter esse incarnatas. Ostendendum ergo est, in quo iste fallitur; et quo modo incarnationem solius Filii non sequiturbeati Augustini post apostolos et evangelistas inexpugnabilibus rationibus disputatum est. Sed et si quis legere dignabitur duo parva opuscula mea, Monologion scilicet et Proslogion, quae ad hoc maxime facta sunt, ut quod fide tenemus de divina natura et ejus personis praeter Incarnationem, necessariis rationibus sine Scripturae auctoritate probari possit; si, inquam, ea aliquis legere voluerit, puto quiamnere volet. In quibus si aliquid quod alibi aut non legi, aut non memini
Abbreviated transcription (Latin):
tres res tres dii. sic̃ tres hoĩes eandẽ habentes regiã potesta¬
tẽ tres reges dicunt᷑. Tres enĩ homines unꝰ rex eẽ nequent.
Qđ quã nefandũ sit: ñ est opus dicere. Cod ex magnus ini¬
plendus ẽ. si uoluero scrib̾e absurditates ⁊ impietates que
secunt᷑. si uerũ. ẽ. uma di ꝑsona incarnata reliquas duas
conseqͥ eẽ incarnatas. qͥa tres ille ꝑsone st̃ una res. scd̃m id
qd̃ cõmuniter detͥb dicimꝰ. aut si ft̃ tres separate quẽ ad¬
dũ de reb ꝑfutdis. ⁊ maxime deillis in quib ñ erratur
sine ꝑiculo. ¶ Sed forsitan dicet iste mͥ. Sicut putas ista
pariter ex necessitate consequi quȩ dicis. sic consequitur
qd̾ puto: ita mͥ necessaria mea uidet᷑ conseq̃ntia. Ergo
ostende ñ conseqͥ qͦd dico. ⁊ fatebor ego tecũ nullũ incon¬
ueniens seqͥ: si solus filiꝰ. ẽ. incarnatus. aut si tres ꝑsone st̃

Expanded text:
tres res tres dii, sicut tres homines eamdem habentes regiam potestatres res tres dii, sicut tres homines eamdem habentes regiam potestatem, tres reges dicuntur: tres enim homines unus rex esse nequeunt: quod quam nefandum sit, non est opus dicere. Codex magnus implendus est, si voluero scribere absurditates et impietates, quae sequuntur, si verum est, una Dei persona incarnata, reliquas duas consequi esse incarnatas; quia tres illae personae sunt una res, secundum id quod communiter de tribus dicimus; aut si sunt tres res separatae, quemaddum de rebus profundis; et maxime de illis, in quibus non erratur sine periculpariter consequi ex necessitate, quae dicis, sic consequitur quod dico ita mihi necessaria mea videtur consequentia. Ergo ostende non consequi, quae dico; et fatebor ego tecum nullum inconveniens sequi, si solus Filius est incarnatus, aut si tres personae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑e. Quippe si scd̃m illud qd̾ st̃ separatĩ habent deitatẽ. en
tres dii.⁊ idẽ intelligi potert̃ sine uoluntate ⁊ potestate. Seꝑ
enĩ ꝓpͥa discrete intelligunt᷑ a cõmunib. ⁊ cõmunia ã discre
discordes res. que nec nͥ ꝑ aliud inunitatẽ concordare posst̃
deitatis. nec ad ꝑfectionẽ nec ad auxiliũ aliqͦd ut ds̃ sint
ualent: Nã si una sufficit uoluntas ⁊ potestas ad ꝑfectionẽ
dĩ que st̃ ille tres res quibꝰ indiget ds̃. aut ad qͥd illis eget:
Credimꝰ enĩ dm̃ muillo uidigẽ. frustra gͥ cogitant᷑ ille tres
res indeo. Aut finec sole ille tres res uec sola uoluntas &
potestas. s hec omĩa simul conficiunt dm̃ iterũ dico hͥa
compofitus ẽ. ⁊ ea que ñ sunt ꝑse d̃s aut dii. faciunt dm̃.
Ant si ddicit qͥa ille tres res ita nom̃ habent d̃i ꝑ potestatẽ
a uoluntatẽ. sicut homo dr rex ꝑ regiã potestatẽ: ñ est
ds̃ nom̃ substantie. s accidentalit̾ diciunt᷑ ille nescio que

Expanded text:
ratim, habent divinitatem, erunt tres dii; et idem intelligi poterunt sine voluntate et potestate. Semper enim propria discrete intelliguntur a communibus, et communia a discretidiscordes res, quae nec nisi per aliud in unitatem concordare possunt Deitatis, nec ad perfectionem, nec ad auxilium aliquod, ut Deus sit, valent? Nam si una sufficit voluntas et potestas ad perfectionem Dei: quae sunt illae tres res, quibus indiget Deus, aut ad quid illis eget? Credimus enim Deum nullo indigere: frustra igitur cogitantur illae tres res in Deo. At si nec solae tres illae res, nec sola voluntas et potestas; sed haec omnia simul conficiunt Deum: iterum dico quia compositus est; et ea, quae non sunt per se Deus, aut dii faciunt Deum. Aut si dicit quia illae tres res ita nomen Dei habent per potestatem et voluntatem, sicut homo dicitur rex per regiam potestatem, non est Deus nomen substantiae; sed accidentaliter dicuntur illae nescio quae
Abbreviated transcription (Latin):
sola faciat questionẽ. ⁊ ñ potiꝰ dicit si tres ꝑsone ft̃ una
res. ñ sunt tres ꝑsone: Nam ñ minꝰ ante incarnationẽ
quã post: facere questionẽ hanc potest. Ni aut̃ hoc
omnino uult asserere. tres scł & ꝑsonas scb̃m qͦd unaq̃q¬
ipse ñ dicit sicut st̃ tres angłi aut tres amne. s ille qͥ
m eius mandauit questionẽ. hãc ex suo posuit simil¬
tudiiẽ. s solũ mͦ tres ꝑsonas affirmat ẽẽ tres sine addita¬
mento alicuiꝰ similitudinis. Cur gͦ fallit᷑ aut fallit subno¬
mine rei. cũ ad ipsũ sig̃cetur sub nomine di: Nempe aut
dñ eẽ rẽ illã negabit. in qua tres ꝑsonas inuno quã tres
fatem̃ eẽ ꝑionas. aut si hoc ñ negat. consequens ẽ. ut sic̃
casdẽ ꝑsonas ñ unũ s tres deos eẽ. Que quã impia sint. In

Expanded text:
sola faciat quaestionem; et non potius dicit, si tres personae sunt una sola faciat quaestionem; et non potius dicit, si tres personae sunt una res, non sunt tres personae? Nam non minus ante incarnationem, quam post facere hanc quaestionem potest. Si autem hoc omnino vult asserere, tres scilicet personas, secundum quoipse non dicit: Sicut sunt tres animae, aut tres angeli, sed ille, qui mihi ejus mandavit quaestionem, hanc ex suo posuit simitudinem; sed solummodo tres personas affirmat esse tres res, sine additamento alicujus similitudinis. Cur ergo fallitur aut fallit sub nomine rei, cum idipsum significetur sub nomine Dei? Nempe aut Deum esse rem illam negabit, in qua tres personas, imo quam tres fatemur esse personas. Aut si hoc non negat, consequens est ut, sicueasdem personas non unum, sed tres deos esse. Quae quam impia s
Abbreviated transcription (Latin):
nec filiꝰ alius. ẽ. ⁊ aliꝰ cuius .ẽ. filiꝰ. falso ds̃ d̾r pat̾ aut filiꝰ.
Siem̃ ñ est in deo alius apatre cuiꝰ pat̃ sit. ñ potest esse
pat᷑. & similit᷑ si ñ est ineo aliꝰ asilio cuiꝰ filius sit: ñ ualet ẽẽ
filiꝰ. Quappt̃ ñ erit unde due ille ꝑsone dicant᷑. indo. q̃ideo¬
dicinitur qͥa ds̃. ẽ. pat̃. ⁊ ds̃. ẽ. filius ⁊ semꝑ aliꝰ ẽ. pat̃. ⁊ aliꝰ ẽ
filiꝰ. uidetis gͥ quomͦ destruat᷑ fides nr̃a scd̾m senfũ eiꝰ. qui
putat consequi patrẽ eẽ cũ filio incarnatũ. siuna ⁊ ñ plu¬
resst̃ res. ui d̃o ꝑsone plures: Si enĩ uera . ẽ. hec eiꝰ conseq̃n¬
tia. ñ solũ hoc qd̃ depatre ⁊ filio dixi. s momnib tͥb ꝑso¬
ẽẽ tres ꝑsonas. aut illud ñ conseqnet᷑ qͦd dicit. aut oĩa
illa simul que dixi consequent᷑. Similis nãq ẽ. i om̃ĩb
uis consequentie. Cur gͦ ꝑgit ad incarnationẽ quasi ipsa

Expanded text:
nec Filius alius est, et alius cujus est Filius; falso dicitur Deus Pater aut Filius. Si enim in Deo non est alius a Patre cujus Pater sit, non potest esse Pater; et similiter si non est in eo alius a Filio, cujus sit Filius, non valet esse Filius. Quapropter non erit unde illae duae personae dicantur inlius, et semper alius est Pater, alius est Filius. Videtis ergo quomodo destruatur fides nostra secundum sensum ejus, qui putat consequi Patrem esse cum Filio incarnatum; si una, et non plures sunt res in Deo personae plures. Si enim vera est haec ejus consequentia, non solum hoc quod de Patre et Filio, sed in omnibus tribus persorem esse tres personas; aut illud non consequetur quod dicit; aut omnia illa simul, quae dixi, consequentur: similis namque est in omnibus vis consequentiae. Cur ergo pergit ad incarnationem, quasi ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
raciocinatur secũ. Si una ⁊ eadẽ num̾o res ds. ẽ. ⁊ ipsa eadẽ
ẽ. pat̃. ⁊ ẽ. filius. cũ sit filins incarnatꝰ. quomͦ ñ ⁊ pat̃ est in¬
carnatus: De una quippe ⁊ eadẽ re ñ est uera simul affir¬
matio eiꝰ ⁊ negatio. s de alia re affirmare aliqͥd. ⁊ de alia idẽ¬
sibile.ẽ. uerũ eẽ.Si gͦ eadẽ numero ⁊ ñ alia res ẽ. pater quã
filiꝰ non ẽ. utrũ affirmare debere aliquid defilio ⁊ negari
de patre. aut affirmari de patre. ⁊ defilio negari. Quicqͥd
gͥ ẽ pat̃. ẽ ⁊ filiꝰ. ⁊ qͦd dicit᷑ defilio: ñ debet negari de patre
ita hec dicent᷑ de patre & quẽ admodũ pat̃ est. ⁊ pat̃ et
genitor. ⁊ ingenitus: sic ista defilio dicenda st̃. at siita
ẽ. non ẽ. alius pat̾ qͣm filiꝰ. nec filius ẽ. alius apatre. Qua

Expanded text:
res Deus est, et ipsa eadem est Pater, et Filius; cum Filius sit incarnatus, quomodo non et Pater est incarnatus? De una quippe et eadem re non est vera simul affirmatio, et ejus negatio; sed de alia re affirmare aliquid, et de alia idsibile est verum esse. Si ergo eadem numero et non alia res est Pater quam Filius, non est verum affirmari debere aliquid de Filio, et negari de Patre; aut affirmari debere de Patre, et de Filio negari. Quidquid igitur est Pater, est et Filius; et quod dicitur de Filio, non debet negari de Patre.ita haec dicentur de Patre: et quemadmodum Pater est et Pater, et genitor, et ingenitus; sic haec de Filio dicenda sunt. At, si ita est; non est alius Pater quam Filius; nec Filius alius a Patre. Quar
Abbreviated transcription (Latin):
melior. ẽ. ꝑfecta concordia quã imꝑfecta. ⁊ impossibile
ẽ in sũmo bono qͦd ẽ. ipsa et̾nitas eẽ impfectũ aliquid
nouẽ. possibile naturã et̾uitatis pluralitatẽ adinitt̾e. Qua¬
ꝓpter quotienscũq repetat᷑ eternitas in et̾nitate. semꝑn
na eadẽ ꝙ isola et̾nitas. ẽ. Quod de multis aliis similit̃ aict̃
Ut ontĩpotentia ii omĩpotentia ñ est. nͥ una omĩpotentia
Et ut imũ dehis que duiinã naturã ñ habent. inqͦ sim

Expanded text:
ssibile est in summo bono, quod est ipsa aeternitas, esse imperfectum aliquid, non est possibile naturam aeternitatis pluralitatem admittere. Quapropter quotiescunque repetatur aeternitas in aeternitate, semper una et eadem aeternitas est. Quod de multis aliis similiter dicitur: ut, omnipotentia in omnipotentia, non est nisi omnipotentia una. Et, ut unum de his
Abbreviated transcription (Latin):
sitũ neceẽ. ẽ. aut tactui aut intellectu posse distingui.
qͦd de simplicib intelligi neqͥt. Cuꝰ enĩ partes cogitari
plex. ẽ. aut aliqua natura ẽ. alia que in aliqͦ p̃stantior. ẽ.¬
nat᷑a dĩ. que utraq quã falsa sint: ñ est obscurũ. Qͦd
si iste de alis dialeticis modernis. ẽ. qͥ inchil eẽ credũt
insi qd̵ ymaginatiomibꝰ comp̃hende possunt. nec putat eẽ aliqͥd in
qͦ partes nulle st̃. uel ñ negabit se intellige̾. quia si ẽẽt aliqͥd qͦd
nec actu nec intellectu dissolui posset. inauis eẽt qͣm qͦd uel m¬
tellectu. ẽ. dissolubile. Itaq si omẽ compositũ saltẽ cogitatiõ
dissolui potest. cũ dicit dm̃ eẽ cõpositũ. dicit dõ aliqͥd mauis
se posse intellige. Transit gͥ eius intellectus ultra dm̃ qͦd nulłꝰ
facere potest intellectus. o  ed uideamꝰ quid addat qͣsi
ne st̃ tres res. Sic tam̃ inqͥt ut una tͥum eaꝵ rerũ sit uolũ¬

Expanded text:
situm necesse est aut actu, aut intellectu posse disjungi, quod de simplicibus intelligi nequit: cujus enim partes cogitari plex est, aut aliqua natura est alia, quae in aliquo est praestantior natura Dei: quae utraque quam falsa sint, non est obscurum. Quod si iste de illis dialecticis modernis est, qui nihil esse credunt, nisi quod imaginationibus comprehendere possunt, nec putat aliquid esse, in quo partes nullae sunt; vel non negabit intelligere se quia si esset aliquid, quod nec actu, nec intellectu dissolvi posset; majus esset, quam quod vel intellectu est dissolubile. Itaque si omne compositum saltem cogitatione dissolvi potest, cum dicit Deum esse compositum, dicit Deo aliquid majus se posse intelligere: transit itaque ejus intellectus ultra Deum: quod nullus facere potest intellectus. Sed videamus quid addat quasie personae sunt tres res. Sic tamen, inquit, ut una trium earum rerum sit volun
Abbreviated transcription (Latin):
latenus ẽ. ds̃. Si enĩ dicit ñ ipsã diuinã sub̾am s potes¬
tatẽ eius eẽ semꝑ ⁊ ubiq: ñ tam̃ negabit potestatẽ illi
eẽ. aut accidentalẽ aut substantialẽ. Accidentalis quidẽ ñ et
deo potestas. quia cũ omne subiectũ sine accidenti aut ẽ
aut intelligi possit. ds sine potestate nec eẽ nec intelligi po¬
test. Si uͦ deo potestas substantialis. ẽ. aut pars.ẽ. eiꝰ essenti.
aut. ẽ. id ipsũ qͦd tota eius ẽ. eẽntia. Pars autẽ ñ est. qui
sicut supra dictũ est qd partes habet. aut actu aut in¬
tellectu est dissolubile. qđ omnino. ẽ. extraneũ ãdõ. Idem¬

Expanded text:
atenus est Deus. Si enim dicit non ipsam divinam substantiam, sed potestatem ejus esse semper et ubique; non tamen negabit potestatem illi esse, aut accidentalem, aut substantialem: accidentalis quidem non est Deo potestas; quia cum omne subjectum sine accidente, aut esse, aut intelligi possit; Deus sine potestate nec esse, nec intelligi potest. Si vero Deo potestas substantialis est, aut pars est ejus essentiae, aut est idipsum, quod est tota ejus essentia. Pars autem non est; quia sicut supra dictum est quod partes habet, aut actu, aut intellectu est dissolubile: quod omnino extraneum est a De
Abbreviated transcription (Latin):
positionis partiũ lege liberrima. Ueruitam̃ si hoc alignatenꝰ
uidet᷑ in re que partib composita localis ⁊ temꝑalis ẽ. nonẽ
incredibile milla sũme libera nat᷑a eẽ ꝑfecte. Est hoc quoꝙ
hic consid̾andũ. quia fons ñ est deriuo. nec delacu. riuusuͦ
de solo. ẽ. fonte. ñ delacu. lacus aut̃ de fonte ⁊ deriuo. ⁊ ita ut¬
totus riuus de toto fonte. ⁊ totus lacus de toto fonte ⁊ deto¬

Expanded text:
positionis partium liberrima. Verumtamen si hoc aliquatenus videtur in re, quae partibus composita, localis et temporalis est, non est incredibile in illa summe libera natura perfecte esse. Est hoc quoque hic considerandum, quia fons non est de rivo, nec de lacu; rivus vero de solo fonte est, non de lacu; lacus vero de fonte, et de rivo: et ita totus rivus de toto fonte, et totus lacus et de toto fonte, et de to
Abbreviated transcription (Latin):
chil conuenientiꝰ cogitari potest.M. Memento qͥa cũ suꝑiꝰ
considerabamꝰ solã beatitudinis uoluntatẽ sine hac meta
quã addidimꝰ. ut sub do se cohibeat. dicebamꝰ ũ in ea esse
iusticiã uł iniusticiã quicqͥd uellet.d. Bene memini.m.

Expanded text:
Nihil convenientius cogitari potest. MAG. Memento quia, cum superius Nihil convenientius cogitari potest. MAG. Memento quia, cum superius considerabamus solam beatitudinis voluntatem sine hac meta, quam addidimus, ut sub Deo se coerceat, dicebamus in ea non esse justitiam vel injustitiam, quidquid vellet. DISC. Bene memini.
Abbreviated transcription (Latin):
nec solũmͦ uolendo beatitudinẽ. uec solũ mͦ uolendo qͦd con¬
uenit cũ ex necessitate sic uelit. iustus uł inustus potest
appellari. nec potest nec deb& eẽ beatus nͥ uelit. ⁊ nisi iuste
uelit. neceẽ est ut sic faciat ds̃ utrãq uoluntatẽ in illo
conuenire. ut ⁊ beatus eẽ uelit. ⁊ iuste uelit. Quatimis ad¬
dita iusticia sic temꝑet uoluntatẽ beatitudinis ut ⁊ re¬
secet uoluutatis excessũ. ⁊ excedendi ñ amputet potesta¬
tẽ. Ut cũ ꝑ hoc qͥa uolet beatus eẽ. modũ possit excedrie.
ꝑ hoc qͥa iuste uolet ñ uelit excełe. ⁊ sic iustã habens bea¬
titudinis uoluntatẽ possit ⁊ debeat eẽ beatus. Qui ñ uo¬
lendo qͦd ñ debet uelle. cũ tam̃ possit mereat᷑ ut qͦd uelle
ñ debet nunquã uelle possit. ⁊ semꝑ tenendo iusticiã per
moderatã uoluntatẽ nullo mͦ indigeat. aut si deseruerit
iusticiã ꝑ ĩmoderatã uoluntatẽ onini mͦ indigeat .d. ħi

Expanded text:
nec solummodo volendo beatitudinem, nec solummodo volendo 69 quod convenit, cum ex necessitate sic velit, justus vel injustus potest appellari : nec potest nec debet esse beatus nisi velit, et nisi juste velit: necesse est ut sic faciat Deus utramque voluntatem in illo convenire, ut et beatus esse velit, et juste velit: quatenus addita justitia sic temperet voluntatem beatitudinis, et resecet voluntatis excessum, et excedendi non amputet potestatem, ut, cum per hoc quia volet beatus esse, modum possit excedere; per hoc quia juste volet, non velit excedere: et sic justam habens beatitudinis voluntatem, possit et debeat esse beatus: qui non volendo quod non debet velle, cum tamen possit, mereatur ut quod velle non debet, nunquam velle possit; et semper tenendo justitiam per moderatam voluntatem nullo modo indigeat; aut si deseruerit justitiam per immoderatam voluntatem, omni modo indigeat. DISC.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa alii st̃ ab inuicẽ pat̃ ⁊ filiꝰ quia ꝑ hane ñ incelligit ineu¬
nationẽ alienã ẽ apatre. ĩ mo si simulst̾ pat̾ ⁊ filiꝰ. opmat
consequi patrẽ eẽ participẽ incarnationis cũ filio. aut sul¬
lam dicit frustra laborat sic̃ iam dixi. qͥa xp̃iana fides hoc
mͦ itelligit patiẽ ⁊ filiũ eẽ duasres.S cũ ait. sic̃ st̃ tres an¬
geli. ant tres anime. aꝑte monstrat señ de pluralitate ulł
seꝑatione illa loqͥ. que inillis ẽ. scd̾m ꝓpͥa ꝑsonis. Nempe¬

Expanded text:
 alii sunt ab invicem Pater et Filius; quia per hanc non intelligit incarnationem alienam esse a Patre; imo si simul sunt Pater et Filius, opinatur consequi Patrem esse participem incarnationis cum Filio. Aut si illam dicit, frustra laborat, sicut jam dixi, quia Christiana fides hoc modo intelligit Patrem et Filium esse duas res. Sed cum ait: Sicut sunt tres angeli, aut tres animae, aperte monstrat se non de pluralitate vel separatione illa loqui, quae in illis est personis secun
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s Quod aut̃ in patre ⁊ filio de unitate sub̃e uł pluralita¬
te ꝑsonaꝵ inueniemꝰ. hoc in tͥb absq dubio cognoscemus.
Dicat gͦ. Sidue ꝑsone pat̾ ⁊ filius ñ sunt due res. Queramꝰ
pͥmũ qͥd uelit hic dicẽ duas res. Nam unãquãq ꝑsonam
credimꝰ eẽ. hoc qͦd cõmune ẽ ambob.⁊ ẽẽ hoc qͦd ꝓpͥum ẽ sibi.

Expanded text:
s. Quod autem in Patre et Filio de unitate substantiae, vel pluralitate personarum inveniemus, hoc in tribus absque dubio cognoscemus. Dicat ergo: Si duae personae, Pater et Filius, non sunt duae res. Quaeramus primum quid velit hic dicere duas res. Nam unamquamque personam credimus esse hoc, quod commune est ambobus; et esse hoc, quod proprium est sibi.
Abbreviated transcription (Latin):
ante hominis assumptionẽ ꝑsona erat. nec postquã ho¬
minẽ assũpsit ꝑsona destitit eẽ. ⁊ homo assũptus ꝑsoni
Equia omis homo idiuiduus eẽ ꝑsona cognoscitm.
Quare alia e. ꝑsona di que fuit ante incaruatione. ai

Expanded text:
ante hominis assumptionem persona erat; nec postquam hoante hominis assumptionem persona erat; nec postquam hominem assumpsit persona destitit esse: et homo assumptus persona est; quia omnis homo individuus esse persona cognoscitur. Quare alia est persona Dei, quae fuit ante incarnationem, alia
Abbreviated transcription (Latin):
so ẽ. conuicumt᷑. Siem̃ ẽ. aliqua alia uoluntas que mulli
subdita sit. ñ erit uoluntas dĩ ominb p̃lata. uec erit so¬
la cui milla alia p̃sit. Nulla gͥ tͥum ꝑsonaꝵ di congruen¬
tius semceipsũ exmamuit formã serui accipiens ad de¬
bellandũ cdiabolũ ⁊ int̃cedendũ ꝓ homine. qui ꝑ rapinã
faisã similitudinẽ di p̃sumpserant. quã filiꝰ qͥ splendor
lucis et̃ne ⁊ uera patͥs ymago ñ rapinã arbitratus ẽ. ẽẽ se
equalẽ do. uerũ ꝑuerã equalitatẽ ⁊ similitudinem dixit.
expignandũ. aut opponit ad sanandũ: quã ueritas.I n
illũ enĩ di falsam p̃sumentes similitudinẽ spetialiꝰ pec¬
casse indent᷑. qui nera di patͥs similitudo credit᷑. Suscepit
nat᷑e. diuina scilicet ⁊ humana: una ꝑsona. ¶ Ne qua
bus uidĩ possit. xp̃s ex duab ⁊in duab ꝑsomis existere:
Nriuidile mͥ uidet᷑ aligutid dicere Sicunt enĩ quticłã. Q uor
dicinꝰ inxͦ nonẽ duas ꝑsonas sic̃ duas nat᷑as : tam dõo

Expanded text:
ur. Si enim est alia aliqua voluntas, 47 quae nulli subdita sit, non erit voluntas Dei omnibus praelata, nec ipsa erit sola, cui nulla alia praesit. Nulla igitur trium personarum Dei congruentius semetipsam exinanivit formam servi accipiens , ad debellandum diabolum, et intercedendum pro homine, qui per rapinam falsam similitudinem Dei praesumpserant quaera Patris imago, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo ; verum per veram aequalitatem et similitudinem, dixit:expugnandum, aut apponitur ad sanandum, quam veritas. In illum enim falsam Dei praesumentes similitudinem specialius peccasse videntur, qui vera Dei Patris similitudo creditur. CAPUT naturae: divina scilicet et humana, una persona. De qua bus videri possit Christus ex duabus et in duabus personis existere, inutile mihi videtur aliquid diisto non esse duas personas sicut duas naturas. Nam Deus et
Abbreviated transcription (Latin):
filio incarnatus ẽ Uidete quid dicat iste homo quomͦ de
fendat iste xͥamis fidẽ suã. Certe aut uult confitĩ tres deos
aut ñ intelligit qͦd dicit. Si tres deos confitet᷑: rͥanus ñ ẽ. Si
ẽ. respondendũ auctoritate sacre scͥpture. qͥa aut ei ñ cre¬
dit aut eã ꝑuerso sensu int̾pretatur. Quid enĩ aꝑtiꝰ dicit
scͥptura sacia. quã quia ds̃ unus ⁊ solus ẽ: Ratione gͥ qua
se defencde intitur: eiꝰ error demonstrandus ẽ. Ut aut̃ ⁊ faci

Expanded text:
Filio incarnatus est. Videte quid dicat iste homo; quomodo fendat iste Christianus fidem suam. Certe aut vult confiteri tres deos, aut non intelligit quod dicit. Sed si tres deos confitetur, non est Christiaest respondendum auctoritate sacrae Scripturae; quia aut ei non credit, aut eam perverso sensu interpretatur. Quid enim apertius dicit Scriptura sacra, quam quod Deus unus et solus est? Ratione igitur, qua se
Abbreviated transcription (Latin):
habens fidẽ ⁊ bonã conscientiã. quã quidã repellentes cirra
fidẽ naufragauert̃. Nemo gͦ se tem̾e immergat. inconden¬
sa diuinaꝵ questionũ nͥ pͥus insoliditate fidei conqͥfita
moꝵ ⁊ sapĩe grauitate ne ꝑ multiplicia sophismatũ diuer¬
titisla incauta leuitate discurrens. aliqua tenaci illaqueet᷑
falsitate. Cũq om̃s ut cantissime ad sacre pagine questio¬
nes accedant. sint cõmonendi: illi utiq nr̃i tẽporis dialeti¬
ci ĩmo dialetice ħetici. qͥ ñ nisi flatũ uocis putant unuier¬
sales eẽ substantias. ⁊ qui colorẽ ñ aliud queunt intellig̾e
qͣm corpus. nec sapĩam hominis aliud qͣm auimã. ꝓrsus
aspũaliũ questionũ disputatione st̃ exsufflandi. In eoꝵ
ut exeis se ñ possit euoluere. nec abipsis ea que ipsa sola ⁊ pura
contẽplari deb& ualeat discerñe. Qui ent̃ nondũ intelligit᷑
quomꝰ plures hoĩes inspetie sint unus homo. qualit̃ inilla

Expanded text:
abens fidem, et bonam conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt . Nemo ergo se temere immergat in condensa divinarum quaestionum, nisi prius in soliditate fidei, conquisita morum et sapientiae gravitate ne per multiplicia sophismatum diverticula incauta levitate discurrens, aliqua tenaci illaqueatur falsitate. Cumque omnes, ut cautissime ad sacrae paginae quaestiones accedant, sint commonendi; illi utique nostri temporis dialectici imo dialectice haeretici, qui non nisi flatum vocis putant esse universales substantias, et qui colorem non aliud queunt intelligere quam corpus, nec sapientiam hominis aliud quam animam prorsus a spiritualium quaestionum disputatione sunt exsufflandi. In 43 eut ex eis se non possit evolvere, nec ab ipsis ea, quae ipsa sola et pura comtemplari debet, valeat discernere. Qui enim nondum intelligit quomodo plures homines in specie sint unus homo; qualiter in illa
Abbreviated transcription (Latin):
nullũ habet auctorẽ sue uoluntatis. ñ se ipsũ. ⁊ ideo sua ꝓpͥa
llam quãuis homo uoluntatẽ suã aliquando subdat¬

Expanded text:
nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo sua lt aliquis quod Deus velle prohibet, nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo sua lt aliquis quod Deus velle prohibet, nullum habet auctorem suae voluntatis, nisi seipsum: et ideo sua p
Abbreviated transcription (Latin):
dile ꝑsone excellent filio. quia eandẽ maiestatẽ qua maio¬
res st̾ humanitate filis habet. ⁊ filiꝰ qua ⁊ ipse p̃est cũ illisai
ehumanitati.Est ⁊ aliud cur magis conueniat filio nicar¬
uatio quã alii. Quienĩ erat incarnandus. oraturis erat p
humauo gen̾e.⁊ conuenientiꝰ satis suscipit mens humani
filiũ pat̾ quã aliũ alii supplicare qͣnuis hec siplication¬
dnuinitatẽ. Quã id circo filiꝰ cłi facit. qͥa homo ꝑ human¬
tatẽ ꝑsone filiꝰ ẽ. dĩ. Amplius. Qui hommẽ erat assĩpturis
uenturus erat. ad pugnaudũ contra diabolũ. ⁊ ad int̾e¬
deudũ ficut dixiꝓ homine. Qlui ambo diabolus scł&. ⁊ ho¬
mo ꝑ raptiã se uoluert̃ facere sumles dõ. cũ ꝓpͥa st̃ usi uolĩ¬
sate. ⁊ quia ꝑrapinã uoluert̃. ñ insi ꝑfalfitatẽ qñi ñ ussinu
ste potuert᷑. Propͥa enĩ uoluntas augłi siue homimis ẽ que o¬
tra uoluntatẽ dĩ ẽ. Cũ enĩ uult aliquis qd ds̃ uelle ꝓhibet.

Expanded text:
eamdem majestatem, qua majores sunt humanitate Filii, habet et Filius, qua et ipse praeest cum illis suae humanitati. Est et aliud, cur magis conveniat Filio incarnatio quam alii. Qui enim erat incarnandus, oraturus erat pro humano genere; et convenientius satis suscipit mens humana Filium Patri, quam alium aliis supplicare, quamvis haec supplicatiodivinitatem, quam idcirco Filius Dei facit; quia homo, per unitatem personae Filius Dei est. Amplius: Qui hominem erat assumpturus, venturus erat ad pugnandum contra diabolum, et ad intercedendum, sicut dixi pro hominibus: qui ambo, diabolus scilicet et homo per rapinam se voluerunt facere similes Deo, cum propria sint usi voluntate. Et quia per rapinaste potuerunt. Propria enim voluntas angeli sive hominis est, quae contra voluntatem Dei est. Cum enim vult aliquis quod Deus velle prohibet,
Abbreviated transcription (Latin):
spũales p̃fumendo in altissias de fide questiones assur¬
gere Uude fit ut dũ ad illã que pͥus fidei scalã exigunt sic̃ scͥp
conaut᷑ descende. Palã namq ẽ. quia illi ñ habent ficdi firmm¬
tatẽ. qui qm̃ qd̾ credunt intellig̾e ñ possunt. disputant con¬
tra enisdẽ fidĩ asc̃is patͥb confirmatã ueritatẽ. Uelut si ues¬
ꝑtilioues ⁊ noctue ñ nisi in nocte celũ uidentes de meridia¬
nis solis radiis disceptent contra aquilas ipsũ solẽ irreuer¬
berato uisi intuentes. Prius gͦ fide mundandũ ẽ cor sic̃ dr de do

Expanded text:
spiritales, praesumendo in altissimas de fide quaestiones assurspiritales, praesumendo in altissimas de fide quaestiones assurgere. Unde fit ut, dum ad illa, quae prius fidei scalam exigunt, sicut scrcognantur descendere. Palam namque est quia illi non habent fidei firmitatem, qui, quoniam quod credunt intelligere non possunt, disputant contra ejusdem fidei a sanctis Patribus confirmatam veritatem; velut si vespertiliones et noctuae nonnisi in nocte coelum videntes, de meridianis solis radiis disceptent contra aquilas solem ipsum irreverberato visu intuentes. Prius ergo fide mundandum est cor, sicut dicitur de Deo:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnetanda tem̾itate audent disputare contra aliqͥd eoꝵ
que fides xͥ ana confitet᷑. qm̃ id intellectu caꝑe nequeunt:
⁊ potiꝰ nsipienti suꝑbia uidicant uullatenꝰ posse ẽẽ q̃d neque¬
unt intelligẽ. q̃m humili sapientia fateant᷑ eẽ. multa pos¬
se que ipsi ĩ ualeant comp̃hende. Nullus quippe xͥanꝰ debet
difputare quomͦ qd catholica eccłia corde credit. ⁊ ore confi¬
tet᷑ ñ sit. s semꝑ eandẽ fidẽ indubitant̃ tenendo. amando.
re quom sit. Si potest intellige d̾o gr̃as agat siñ potest: ñ
immittat connia ad uentilandũ s submittat caput ad
uenerandũ. Citius enĩ potest inse confidens humana sa¬
pientia impngendo cornua sibi euellere. quã innitendo
petrã hanc euolũe.Solent enĩ quidã cũ ceꝑint qͣsi cornua
confidentis sibi scientie ꝓducere. nescientes quia siquis
se existimat scire aliqͥd. ñdũ cognouit quẽ admodũ opor¬
teat eũ scire. ante quã habeant ꝑsoliditatẽ fidei alas

Expanded text:
meritate audent disputare contra aliquid eorum, quae fides Christiana confitetur, quoniam id intellectu capere nequeunt: et potius insipienti superbia judicant nullatenus posse esse, quod nequeunt intelligere; quam humili sapientia fateantur esse multa posse, qua ipsi non valeant comprehendere. Nullus quippe Christianus debet disputare quomodo quod catholica Ecclesia corde credit, et ore confitetur, non sit; sed semper eamdem fidem indubitanter tenendo, amando, e rationem quomodo sit. Si potest intelligere, Deo gratias agat; si non potest, non immittat cornua ad ventilandum, sed submittat caput ad venerandum. Citius enim potest in se confidens humana sapientia impingendo cornua sibi evellere, quam vi nitendo petram hanc evellere. Solent enim quidam, cum coeperint quasi cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod si quis aestimat se scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire, antequam habeant per soliditatem fidei alas
Abbreviated transcription (Latin):
tũ quasi mea indigeat defenfione aliqͥd scrib̾e temptarẽ.
nutantia ligari ⁊ stabiliri solent. el aborare cuta montẽ olim¬
pũ ad confirmandũ illũ. ne alicuiꝰ impulsu nutaret. aut
subuertẽtur.: mirũ fi se arisir⁊ derisu contineant. Quanto
magis cũ lapis qui abscisis demonte sine manib ꝑcuissit
⁊ cõminut statuã quã uidit in somnio nabuchodonosor
iã ffactus mons magnꝰ impleu̾it uniuersã t̾ram. fieum
meis rationib fulcire ⁊ quasi mitantẽ stabilire uitar. tot
sc̃i ⁊sapientes qui suꝑ eiꝰ eternã firimtatẽ se stabilitos esse

Expanded text:
tum, quasi mea indigeat defensione, aliquid scribere tentarem; tum, quasi mea indigeat defensione, aliquid scribere tentarem; is rebus, quibus nutantia ligari et stabiliri solent elaborare circa montem Olympum, ad confirmandum eum, ne alicujus impulsu nutaret aut subverteretur; mirum, si se a risu et derisu contineant; quanto magis cum lapis, qui abcissus de monte sine manibus, percussit et comminuit statuam, quam vidit in somnio Nabuchodonosor; jam factus mons magnus impleverit universam terram, si eum meis rationibus fulcire et quasi nutantem stabilire nitar; tot sancti et sapientes, qui super ejus aeternam firmitatem se