comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os uidebat᷑ hoc: quasi nom̃ inflatio¬
nis et tumoris. Unde humana ꝯscĩa.¬
read dm ꝓrigore & crudelitate acced̾e
metuit. Ido scͥptura temperauit ser¬
monẽ suũ. spm̃: bonũ nominans. Nͥe
crudelis putaret᷑: qui mitis erat. Non
qđ pater solus sit potens. uł magis
magis bonus. Una ẽ gͦ potentia: sapia:
benignitas. triũ. sic̃ una eẽntia Id̾oq:
alis patri: ita. ⁊ coomipotens. De hoc
noĩe omousyon. uͥ in auctoritate reꝑtũ ẽ¬

Expanded text:
 videbatur hoc quasi nomen inflationis et tumoris. Unde humana conscientia ad Deum pro rigore et crudelitate accedere metuit. Ideoque Scriptura temperavit sermonem suum, Spiritum bonum nominans, ne crudelis putaretur qui mitis erat; non quod Pater solus sit potens vel magis magis bonus. Una est ergo potentia, sapientia, bonitas trium, sicut una essentia. Ideoque stantialis Patri, ita et coomnipotens. 9. De hoc nomine homousion, ubi in auctoritatem rece
Abbreviated transcription (Latin):
scire: o scire qd est esse: potuit ꝙͣ ñ eẽ.
Item. Cum idem sit deo: p̃sciũ esse &¬
dm̃ esse: & dm̃ esse. Si potuit ñ esse p̃¬
scius: potuit ñ esse ds. Potuit autẽ ñ
ẽẽ p̾scius: si potuit nulla p̃scire. at
potuit nulla p̃scire: quia potuit nul¬

Expanded text:
scire, et scire quod esse; potuit ergo non esse. Item, cum idem sit Deum praescium esse et Deum esse, si potuit non esse praescius, potuit non esse Deus. Potuit autem non esse praescius, si potuit nulla praescire: at potuit nulla praescire, quia potuit nul
Abbreviated transcription (Latin):
Sapĩa. uł sciã dei: cum sit una & simple
fectus: plura ac diu̾sa sortit᷑ nomina.
rocoronabunt᷑. P̃ destinauit enĩ d̾s ab
et̾no: homines adbona eligendo. & p̃¬
oestinauit eis bona: p̃parando. Qd̾ ho¬
imines p̃destinau̾it: apłs ostendit di¬
cens. p̃destinauit. quos p̾sciuit fieri¬

Expanded text:
scientia Dei, cum sit una et simplex, fectus, plura ac diversa sortitur nomina. ro coronabuntur. Praedestinavit enim Deus ab aeterno homines, ad bona eligendo; et praedestinavit, eis bona praeparando. Quod homines praedestinavit, Apostolus ostendit dicens,
Abbreviated transcription (Latin):
piens deseip̃o. s defilio. nec sap̃ia sap̃ĩam
genu̾it. s ea sapĩa pat̾ dicat᷑ sapiens eẽ
quã genuit. ubi enĩ ñ est intelligentia:
to: filius patrẽ saprentẽ fac̾. & si hoc est
deo: eẽ. qđ saꝑe: & ea illi eẽntia ẽ: que
sapĩa: ñ filius a patre. qđ uerũ est.s
a filio potius pater ħt eẽntiã qd absur
ter sapiens: ea quȩ ip̃e ẽ sua intelligñ
tia. & filius sapĩa patris: est sapiens
de sap̃ia: que est pat̾ dequo ẽ genitis
filiꝰ. Ita: & pater est intellig̃ns: ea que
intelligentia patris: de intelligentia¬
genitꝰ est. que est pater. dequa & in¬
telligens ẽ. Pinde. pater ẽ sapĩa. &
filius sapĩa. & uterq una ẽ sapĩa os
tam̃. solus pater: ẽ ingenita sapĩa.
& filius solus: genita sap̃ia. Nec taõ.
alia sapĩa pater. alia sapĩa filius. S
una ead̾q. Sicut pater est d̾s inge¬
nitus. & filius c̃ deus genitꝰ. Neqͦ
deus genitus: ẽ ds ingenitus. Hec ido

Expanded text:
piens de se ipso, sed de Filio, nec Sapientia Sapientiam genuit, si ea Sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentia, tri, profecto Filius Patrem sapientem facit: et si hoc est Deo esse quod sapere, et illi ea essentia quae sapientia, non Filius a Patre, quod verum est, sed a Filio potius Pater habet essentiam, quod falsum ter sapiens ea, quae ipse estia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Filius. Sic et Pater est intelligens ea quae intelligengenitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapientia, et uterque una est Sapientia; et tamen solus Pater est ingenita Sapientia, et Filius solus genita Sapientia; nec tamen alia Sapientia Pater, alia Sapientia Filius, sed una eademque est; sicut Pater est Deus ingenitus, et Filius est Deus genitus; neque Deus genitus est Deus ingenitus; non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
tris dr: illa quã genuit. & sap̃ia patris
dr̃. ea qua sapiens ẽ. Dnũsa ẽ gͦ ratio dic¬
tiilla enĩ dr patris. quia eam genuit.
cs ea dr s apĩa patris: qi easapit. Una est
tam̃. sapĩa patris. qͥa sap̃ia genita: ẽ
eade sap̃ia que a ea qua sapiens ẽ. siue
ea qua sapiens est: intelligat᷑ ꝑsona
nec ido due sunt dilectiones. ita ⁊ de
sẽs: que est ip̃a eẽntia deitatis. & tam̃
lius N ec ido due dilectiones sunt n
trinitate. quia dilectio que ꝓpͥe sp̃c

Expanded text:
tris dicitur illa quam genuit, et Sapientia Patris dicitur ea qua sapiens est. Diversa est ergo ratio dicti. Illa enim dicitur Patris, qui eam genuit; et ea dicitur Sapientia Patris, quia ea sapit. Una est tamen Sapientia Patris, quia Sapientia genita est eadem Sapientia, et ea qua sapiens est; sive ea qua sapiens est intelligatur persona nec ideo duae sunt dilectiones; ita et des, quae est ipsa essentia deitatis, et tamen lius; nec ideo duae dilectiones sunt in Trinitate, quia dilectio quae proprie
Abbreviated transcription (Latin):
dei urtutẽ. & dei sapĩam. U̾bi q̃ꝵ: u
trũ ita sit ꝑater sapĩe: & uitutis sue:
ut hac sap̃ia sapiens sit. qͣm genuit.
& hac uirtute potñs. qͣm genuit.S ab¬
sit: ut ita sit. quia si hoc ẽ ibi eẽ qd sa¬
pere: ñ ꝑ illã sapĩam quã genuit. sa¬
piens est pater. Alioqͥn: ñ ip̃a ab illo.
S ille ab ip̃a: ẽ. Si eium sapĩa quã ge¬
nuit cã ẽ illi: ut sapiens sit: etiã: ut sit.
ip̃a illi cã est. qd̾ fieri ñ potest. nͥ gignes¬
do eũ. uł faciendo. S nec genitricẽ pats¬

Expanded text:
Dei Virtutem et Dei Sapientiam. Ubi quaeritur utrum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens quam genuit. Sed absit ut ita sit, quia si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam Sapientiam quam genuit sapiens dicitur Pater; alioquin non ipsa ab illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; s
Abbreviated transcription (Latin):
ans sensũ. inqͣ auctoritates sͥ occurrunt.
uic questiom: cũ altitudinẽ
nuie ꝓfunditatis. ꝯtineat: id so
tẽ seruent: ñ solũ cẽntia sua. s ꝙ̃ suo
dono ꝓpͥo. qd licet supra positũ sit: ite¬
rare tñ ñ piget. quia sic expeditꝰ. Ait
gͥ aus̃. in .ui. li. detrinitate. ita. Mani¬
festũ est. qđ ñ aliquis duoꝵ ẽ: quo ut̾q

Expanded text:
ans sensum, in qua auctoritates sibi occurrunt. Huic quaestioni, cum altitudinem nimiae profunditatis contineat, id soltem servent, non solum essentia sua, sed suo dono proprio; quod licet supra positum sit, iterare tamen non piget, quia sic expedit. Ait go Aug. in lib. 6 de Trin., cap. 5, ita: Manifestum est quod non aliquis duorum est quo u
Abbreviated transcription (Latin):
Caput enĩ omĩũ fi¬
lius ẽ. S caput filii:¬
ds̃ est. & ad unũ d̾m:¬
omĩa: hoc gradu &¬
hac ꝯfessione. referu¬
t᷑: eũ abeo sumant uniu̾sa pͥncipiũ. cũ
ip̃e principiũ sit. Idem in eod. Om̃ibꝰ c̃

Expanded text:
Caput enim omnium Filius est, sed caput Filiis est. Et ad unumomnia hoc gradu aconfessione referuntur: cum ab eo sumant universa principium, cui ipse principium
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sa sentiunt. Cũ gͦsie dr unũ: ut ñ
addat᷑ quid unũ: & plura unũ dicins¬
tur. eadeq natura atq ceñtia: ñ dissi¬
Qui plantat & qui rigat: tinũ sunt. Cũ
uͦ addit᷑ quid unũ: pot̾̃ aliqͥd sigc̃ari ex¬

Expanded text:
nt. Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid unum, et plura unum dicuntur, eadem natura atque essentia, non dissiqui plantat et qui rigat unum sunt. Cum vero additur quid unum, potest si
Abbreviated transcription (Latin):
& filiꝰ ad caturã relatiue: unus c̾ator: &
unus dñs dr. sic relatiue ad sp̃m sc̃m: u¬
nũ pͥncipiũ. adc̾aturã uͦ: pat̾. & filiꝰ. &¬
nus dñs Ecͥce habes: qđ pat̾ pͥncipium
filii dr. qͥa genuit eũ. Qua gͦ notione est
quẽ genuit: auctor ostendit᷑. id habens
nom̃: qđ neq exalio ꝓfectũ intelligat᷑.
& ex qͦ is qͥ genitꝰ ẽ substitisse doceat᷑ No¬
uit eccła: unũ innascibilẽ d̾m. Nouit:
unigenitũ deifiliũ. Confitet᷑. patrẽ ab
origine liberũ. Confitet᷑: & filii originẽ ab
ñ ꝑseipm: s ab eo qui a nemine ẽ.: natũ
fessionis ratio: ñ dũ exposita ẽ.: ido que¬
lii originẽ eẽ abintio. & ñ ip̃m eẽ abinitio.
s abinitiabili¶ Hoc utiq subdens: det̾mi¬
nauit. qͦm aoceꝑit iniciũ. inqͥens: origi¬
nẽ filii cẽ abinitio. ac si dic̾et. Non itaui¬
telligas: cerginẽ filii esse abinitio: qͣi ipẽ
filius habeat initiũ. S quia: ip̃e ẽ abi¬

Expanded text:
 et ad creaturam relatiue unus creator et unus dominus, sic relatiue ad spiritum sanctum unum principium. ad creaturam uero pater et filius nus Dominus. Ecce habes quod Pater principium Filii dicitur, quia genuit eum; qua ergo notione est quem genuit auctor ostenditur; id nomen habens, quod neque ex alio profectum intelligatur, et ex quo is qui genitus est substitisse doceatur. Novit Ecclesia unum innascibilem Deum; novit unigenitum Dei Filium. Confitetur Patrem ab origine liberum; confitetur et Filii originem ab non per seipsum, sed ab eo qui a nemine est, natum professionis ratio nondum exposita est; et ideo quaelii originem esse ab initio, et non ipsum esse ab initio, sed ab initiabili. Hoc utique subdens determinavit quomodo acceperit initium, inquiens originem Filii esse ab initio, ac si diceret: Non ita intelligas originem Filii esse ab initio, quasi ipse Filius habeat initium; sed quia ipse est ab i
Abbreviated transcription (Latin):
coeqͣnda. & ymagi¬
nata & indiscreta
similitudo. Est gͦ
pat̾. ẽ & filiꝰ. quia
ẏmago patͥs. est fi¬
lius. & qr ymago ẽ.
ut reiymago sit.
spẽm necesse ẽ & na¬
turã. & eẽntiã. se¬
cundũ qd̃ ymago
ẽ: ut inse habeat
infinita sunt. Qui uidet hoc: uł exparte:
uł ꝑspeculũ & in enigmate: gaudeat cog
trinitas.E ecehabes: quałr u̾ba hẏlarii
p̃missa: accipienda sint. licet tante sint
ꝓfunditatis: ut etiã adhibita expõne:
uix aliquatenꝰ ea intellig̾e ualeat huma¬
nus sensus. cũ & ipã eoꝵ explanatio: qͣm
expositionẽ ñ distinguit᷑ ibi ꝓpͥetas ꝑsonaꝵ tͥu
on enĩ scd̾m p̃missã expõnẽ: distin ⁊¬
gunt᷑ hictres ille ꝓpͥetates. suꝑiꝰ assig¬
sate. s ip̃e ypostases: distincte ab inuicẽ

Expanded text:
coaequandae imaginata, & indiscreta similitudo. Est ergo Pater, est & Filius, quia imago Patris est Filius: & qui imago est, ut vere imago sit, speciem nec esse est, & naturam, & essentiam secundum quod imago est, in se habeat in omnibus. Qui videt hoc vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat cognTrinitas. Ecce habes qualiter verba Hilarii praemissa accipienda sunt, licet tantae sint profunditatis, ut etiam adhibita expositione vix aliquatenus ea intelligere valeat humanus sensus; cum et ipsa eorum explanatio, quam expositionem non distinguuntur ibi proprietates personaruon enim secundum praemissam expositionem distinguuntur hic tres illae proprietates superius assignatae, sed ipsae hypostases distinctae ab invicem
Abbreviated transcription (Latin):
bare. qđ ñ una tm̃ est sap̃ia patris.
ost hec aquibusdã queri solec. ittrũ
una tantũ sit sap̃ia patris Qͥd ñ eẽ
nitunt᷑ ꝓbare. hoc modo filius inqͥut̃
ẽ sapĩa patris genita: qua pater sapienᷤ
ñ est. E st gͥ aliqua sapĩa patris. qua sa¬
piens ñ est Est autẽ & sap̃ia patris. inge¬
nita. & ca pater sapiens est. Est gͦ qued̾a
sap̃ia patris. qua sapiens est. & ip̃a. ñ
est illa s ap̃ia patris. qua pater sapiens
ñ est.Non ẽ gͦ una tm̃ sap̃ĩa patris. Item.
Sapĩa ingenita: ẽ sap̃ia patris. & sapĩage¬
nita. est sap̃ia patͥs. Non ẽ autẽ sap̃ia in¬
genita. sapĩa genita. Non est gͥuna tm̃.¬

Expanded text:
e. 6. An una tantum sit Sapientia Patris. ost haec a quibusdam solet quaeri utrum una tantum sit Sapientia Patris. Quod non esse nituntur probare hoc modo: Filius, inquiunt, est Sapientia Patris genita, qua Pater sapiens non est. Est igitur aliqua Sapientia Patris, qua sapiens non est. Est autem et Sapientia Patris ingenita, et ea Pater sapiens est. Est ergo quaedam Sapientia Patris, qua sapiens est; et ipsa non est illa Sapientia Patris qua Pater sapiens non est, non est ergo una tantum Sapientia Patris. Item Sapientia ingenita est Sapientia Patris, et Sapientia genita est Sapientia Patris; non est autem Sapientia ingenita
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis uocabulo. nͥ. qđ patet ñ habet pa¬
trẽ a̾equosit. filius autẽ: de patre est. ito
sit. atq: ut illi coet̾nus sit Imago enĩ. si
ꝑfecte implet illud cuiꝰ ymago ẽ.: ip̃a.
coequat᷑ ei. ñ illud ymagini sue. inqua
ẏmagine. speciẽ nominauit. Credo. ꝓpt̾
pulcͥtudinẽ. uͥ est tanta congruentia
&s pͥma equalitas. & pͥma similitudo.
nulla in redissidens. & nullomodo mne¬
qualis. & nulla exparte dissimilis.s ad
identidẽ respond̾ñ.
ei: cui ymago ẽ. uͭ

Expanded text:
o, nisi quod Pater non habet Patrem de quo sit, Filius autem de Patre est ut sit, atque ut illi coaeternus sit. Imago enim si perfecte implet illud cujus imago est, ipsa coaequatur ei, non illud imagini suae. In qua imagine speciem nominavit, credo, propter pulchritudinem, ubi jam est tanta congruentia, et prima aequalitas, et prima similitudo, nulla in re dissidens, et nullo modo inaequalis, et nulla ex parte dissimilis, sed ad identidem respondens e
Abbreviated transcription (Latin):
st aut̃ ineffabilis quida cõplex̾ patͥsa
ymaginis. qui ñ est sine ꝑfruitione.
sine caritate. sine gaudio. Illagͥ dilectio: P¬
delectatio: felicitas: uł beatitudo: si tam̃
aliqua humana uoce digne đr. usus. ab
illo appellata ẽ b̾uiter. & ẽ intrinitate spẽ¬

Expanded text:
st autem ineffabilis quidam complexus Patris et imaginis, qui non est sine perfruitione, sine charitate, sine gaudio. Illa ergo dilectio, delectatio, felicitas vel beatitudo si tamen aliqua humana voce digne dicitur usus ab illo appellata est breviter, et in Trinitate Spir
Abbreviated transcription (Latin):
ritui scõ. & sp̃c s c̃s abutroq habet: ut
sit equalis uttiq Hec autẽ. sine asseitio¬
nis suꝑcilio: & maioris intelligentie p̃¬
iudicio: dicimꝰ. malentes in aꝑtione tã
clausoꝵ sermonũ ꝑitiores audire: qͣm
aliqͥd aliis influere. Quare inspũ scõ dr
& ꝑeũ omĩa ꝯnexa. facilior ẽ intelligñ¬
tia nobis: p̃missa ad mentẽ reuocanti¬
bus. Supra enĩ scđ̾m auctoritates scõꝵ¬

Expanded text:
 habet ut sit aequalis utrique. Hoc autem sine assertionis supercilio et majoris intelligentiae praejudicio dicimus, malentes in apertione tam clausorum sermonum peritiores audire, quam aliquid aliis influere. 11. Quare in Spiret per eum omnia connexa, facilior est intelligentia nobis praemissa ad mentem revocantibus. Supra enim secundum auctoritates s
Abbreviated transcription (Latin):
intelligñtiã &e id̾o distinguendũ foee:
ita ut cũ dicis. filiũ eẽ sapiaentẽ seip̃o:
uł ꝑseip̃m. si sui natura. & eẽntia sapi¬
entẽ intelligas: uerus sit intellectus. Si
uͦ aseip̃o. uł descipõ sapientẽ esse intelli¬
gas: falsitati subiectã habes intelligñ¬
tiã. Alii uͦ. simplicit̾. & absq deter¬
minatione ꝯcedunt. huiꝰmi locutio¬
nes: filiꝰ est sapiens ꝑse. s ñ ase: uł de
ne a seagat. & ita ñ a se agat: ut ꝑse
agat. Intellige. filiũ agentẽ. o ꝑ eũ: pa
trem. agentẽ. Non ase agit: cũ pat̾ in co
manere monstrat᷑. ꝑse agit. cũ scd̾m
natiuitatẽ filii agit ip̃e que placitas̃.
Infirmꝰ sit ñ ase agendo: nͥ ado ip̃e ag̃.
Nonfit uͦ in unitate nature: si que
agit. os inquibꝰ placet: ñ ꝑse agit. Si c̃¬

Expanded text:
intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam. Alii vero simpliciter et absque determinatione concedunt hujusmodi locutiones: Filius est Sapientia per se, sed non a ne a se agat; et ita non ab se agat, ut per se agat. Intetrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
uniꝰ eẽntie. & una sit earũ natura. Unꝰ
autẽ: uł una: ñ pot̃ dici dediu̾sis rebꝰ.
nͥ addat᷑: quid unus ułquid una. qͦ
addito: recte pot̃ dici. derebus ⁊ uniꝰ.:
ait. Nescio: utrũ inueniat᷑ inscͥpturis
dictũ unũ sunt: quoꝵ ẽ diu̾sa natura
Si autẽ & aliqua plura ciꝰd̾ nature sunt.¬

Expanded text:
t natura. Unus autem vel una non potest dici de diversis rebus, nisi addatur quid unus vel una, quo addito, recte potest dici de rebus et unius ait: Nescio utrum inveniatur in Scripturis dictum: Unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem et aliqua plura
Abbreviated transcription (Latin):
turã dedit filio dei: ex innascibili ac ñ
nata sub̃a. ꝑfecta natiuitas Galia enior
cuncta c̾ata sunt: qualia esse dñs uolu¬
it. filius autẽ natus exdeo: talis subsistti
qualis & ds est. Nec dissimilẽ sui edi¬
dit natura naturã S ex suba dei geni¬
tus: nature. scđm originẽ actulit. ñ se¬
cundũ c̾aturas: uoluntatis eẽntiã: Qͣre

Expanded text:
turam Filio dedit ex impassibili ac non nata substantia perfecta nativitas. Talia enim cuncta creata sunt, qualia esse Deus voluit: Filius autem natus ex Deo talis substitit, qualis et Deus est. Nec dissimilem sui edidit natura naturam: sed ex substantia Dei genitus naturae secundum originem attulit, non secundum creaturas, voluntat
Abbreviated transcription (Latin):
cat. eẽntie que grece d̾r usya . s filiũ esse
caturã. Nẽeñ &e sabellyana. quȩ ut au¬
eẽt irinitas nominũ. sine subsistentia
iosini: elidit ueritas dicens. Ego⁊ pater
unũ sumꝰ. Utrũq audi. & ad uerte &
raiũ & sumꝰ. & a carybdi & ascylla libe¬
rabetis. Qd enĩ dix̃ unũ. liberat te ab
miũ de diu̾so. Erubescant gͦ sabellya¬
N que dict̃ ip̃m ẽẽ patrẽ. qui c̃ filius.
ꝯfundentes peonas. quico dicti ount¬
patripassiani. q diẽt patrẽ fuisse passũ.
Artyam uͦ dict̾: aliud patrẽ eẽ. aliud fili¬
um. ñ unã sub̾am. s duas. patrẽ maio¬
rẽ. filiũ minoeẽ. Noli hoc dic̾e. tu catho¬
lice. In medio gͦ nauiga: utr̃q ꝑiculo¬
sũ latꝰ deuita. dic. Pater: pat̾ ẽ afilĩ. si¬
lius ẽ. Aliꝰ pat̾. aliꝰ filiꝰ. s ñ aliud. Immo
hoc ip̃m. quia unus ds Ecce: ostensũ ẽ.
quare unitas in patre eẽ dicat᷑. cũ tres
illi. unũ sint.

Expanded text:
 quae Graece dicitur usia; sed Filium esse creaturam; necnon et Sabelliana, quae, ut a esse; ut esset Trinitas nominum sine substantia Joannem, elidit Veritas dicens: Ego et Pater unum sumus. Utrumque audi et adverte, et unum, et sumus: et a Charybdi et a Scylla liberaberis. Quod enim dixit unum, liberat te ab unum de diverso. Erubescant ergo Sabelliani, qui dicunt ipsum esse Patrem qui est Filius, confundentes personas; qui dicti Patripassiani, quia dicunt Patrem sui se passum. Ariani vero dicunt aliud Patrem esse, aliud Filium; non unam substantiam, sed duas: Patrem majorem, Filium minorem. Noli hoc dicere tu, catholice. In medio ergo naviga, utrumque periculosum latus devita: et dic: Pater Pater est, Filius Filius est; alius Pater, alius Filius, sed non aliud, imo hoc ipsum, quia unus Deus. Ecce ostensum est quare unitas in Patre esse dicatur, cum tres illi unum sint.
Abbreviated transcription (Latin):
llud etiã sciri opoitet. qđ earunde tͥũ
ꝑsonarũ distinctionẽ: aut̃ ostende uo¬
lens. sine exp̃ssione illarũ triũ ꝓpͥetatũ.
suꝑiꝰ cõmemoratarũ in libro pͥmo dedoc¬
trina xp̃iana. sic ait. Inpatre: ẽ unitas.
infilio: equalitas. In spũ scõ: unitatis eqͣ¬
litatisq ꝯcoedia. & hec tria: unũ omĩa:

Expanded text:
Illud etiam sciri oportet, quod earumdem trium personarum distinctionem Aug. ostendere volens sine expressione illarum trium proprietatum superius commemoratarum, in lib. de Doct. Christ. sic ait: In Patre est unitas, in Filio aequalitas, in Spiritu sancto unitatis aequalitatisque concordia. Et haec tria unum, om
Abbreviated transcription (Latin):
idem d̾o sit qđ esse.
ic orit᷑ questio exp̃dictis deducta
patris & filii. & amor quo pater &. filius
se inuicẽ diligunt. Id̾o q̃r̃ utrũ pat̾
eupra positas. quibꝰ ostendit᷑. sp̃m scõ¬
esse: quo genitus agignente diligat᷑
genitorẽq suũ diligat. S econtra: Si
patꝰ uł filiꝰ dicat᷑ dilige ꝑsp̃m sem̃. ui
tates in illa simplici natura dici iud̾r.
scd̃m eẽntiã intelligendũ est. ut bonꝰ.
magnꝰ. ĩmortalis. Sapiens. diligens.
& huiꝰmꝰi. ldeoq si pater uł silius diligit

Expanded text:
IDEM DEO SIT QUOD ESSE. 1. Hic oritur quaestio ex praedictis deducta:Patris et Filii, et amor quo Pater et Filius se invicem diligunt. Ideo quaeritur utrum itates supra positas, quibus ostenditur Spesse, quo genitus a gignente diligatur, genitoremque suum diligat. Sed contra, si Pater vel Filius dicatur diligere per Spitates in illa simplici natura dici videtur, secundum essentiam est intelligendum, ut bonus, magnus, immortalis, sapiens, diligens, et hujusmodi. Ideoque si Pater vel Filius diligit
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ innascibilẽ ꝯfi¬
teri: impiissimũ ẽ.¬
Iam enĩ ñ erit unꝰ¬
cari: natura umꝰ nl¬
nascibilis dei exig̃.¬
iascibiles ẽẽ nõ
ds̃ unus sit: cũ os¬
os̃ sit: quia innasci¬
bilitas sola penes u¬

Expanded text:
Filium innascibileteri, impiissimum eJam enim non erit Deucari natura unnascibilis Dei exiascibiles esse non us unus sit cum us sit, quia innasclitas sola penes u
Abbreviated transcription (Latin):
uenit unitatẽ. Quare dr esse eqͣlitas in
filio: cum sit una eqͣlitas trium.
unc uideamꝰ: quare equalitas dica¬
tur eẽ infilio: eũ una &e sũma sit e¬
qualitas triũ. Hoc id̾o fortedictũ ẽ. qi
filiꝰ genitus ẽ a patre. equalis gignenti

Expanded text:
unum sint. 10. Quare dicatur esse aequalitas in Filio, cum sit una aequalitas trium. Nunc videamus quare aequalitas dicatur esse in Filio, cum una et summa aequalitas sit trium. Hoc ideo forte dictum est, quia Filius genitus est a
Abbreviated transcription (Latin):
poralit̾ dedõ dicuntur. ⁊ relatiue. secun¬
dũ accidens: qđ ñ do: s c̾aturis accidit
unt enĩ queda: qͣ extpr̃e dedo dicun¬
Itur. eiq temporalit̾ ꝯueniunt: sine
sui mutatione. & relatiue dicunt᷑. sod̾o
accidens: ñ qd̃ accidit do s qd̾ accidit
c̾aturis. ut c̾ator. dñs. refugiũ. datũ ł¬

Expanded text:
PORALITER DE DEO DICUNTUR ET RELATIVE SECUNDUM ACCIDENS, QUOD NON DEO, SED CREATURIS ACCIDIT. 1. Sunt enim quaedam quae ex tempore de Deo dicuntur, eique temporaliter conveniunt sine sui mutatione: et relative dicuntur secundum accidens, non quod accidit Deo, sed quod accidit creaturis; ut C
Abbreviated transcription (Latin):
uonatũ. relatiue: ꝙ addantẽ: & ad illũ eui
dat᷑. Dans autẽsiue cdonator: est patercũ
refert᷑ & addantẽ. & ad accipientẽ. quia
ñ potest aliquid dicidatũ: ñ abaliquo:
& alicui det᷑. Cum aut̃ sp̃ẽ sc̃s dari ase.
ułdatus a se: dr. relatiue quid̃ dr: ad illũ¬

Expanded text:
donatum relative, et ad dantem, et ad illum cui datur. Dans autem sive donator, est Pater cumrefertur et ad dantem et ad recipientem, quia non potest aliquid dici datum, nisi ab aliquo et alicui detur. Cum autem Spiritus sanctus dari a se vel datus a se dicitur, relative quidem
Abbreviated transcription (Latin):
Si aut̃ qͥcqͥd inse manet: o gignit. uł
oꝑatur aliquid: pͥncipiũ est ei rei. qͣm
gignit: uł ei qͣm oꝑatur. Non possuoꝰ
negare: etiã sp̃m scm̃: recte dici pͥncipi¬
um. quia ñ eũ seꝑamꝰ. ab appellatione
c̾atoris. quia scͥptũ est deillo: qđ oꝑet᷑.
& utiq inse manens: oꝑat᷑. Non enĩ in
aliquid eoꝵ quȩ oꝑat᷑: ip̃e mutat᷑ & u̾ti¬
tur. Unũ gͦ pͥncipiũ. ad c̾aturã: cũpa¬

Expanded text:
manet et gignit vel operatur aliquid, principium est ejus rei quam gignit, vel ejus quam operatur, non possumus negare etiam Spiritum sanctum recte dici principium, quia non eum separamus ab appellatione Creatoris, quia scriptum est de illo, quod operetur; et utique in se manens operatur. Non enim in aliquid eorum quae operatur ipse, mutatur et vertitur. Unum ergo principium ad creatura
Abbreviated transcription (Latin):
Sui mutatione totiens dici relatiue: ut
neq cũ incip̃ dici: neq cum desinit: ali¬
quid in eiꝰ natura. uł forma. ꝗͣ nũmꝰ ẽ. inu¬
tationis fiat: quanto faciliꝰ ẽ deilla incõ¬
mutabil dei sub̾a debemꝰ acciꝑe: qd ita
ius cẽporaliter incipiat dici: ñ cam̃ ip̃i sub

Expanded text:
sui mutatione totiens dici relatiue, ut neque cum incipit dici neque cum desinit aliquid in eius natura uel forma, qua nummus est, mutationis fiat, quanto facilius de illa incommutabili dei substantia debemus accipere, ut ita muis temporalit
Abbreviated transcription (Latin):
Sobtinebimꝰ: nil scd̃m accidens dici
di. ñ. quia ip̃iꝰ nature nicħ accidit qͦ
mutet᷑: ut ea sint accidentia relatiua
que cũ aliqua mutatione rerũ deqͥb̾
Dieunt᷑: accidunt sic̃ amicꝰ. relatiue d̾r¬

Expanded text:
obtinebimus nihil secundum accidens dici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum de quibus dicuntur, accidunt; sicut amicus relative d
Abbreviated transcription (Latin):
te ñ dicebat᷑: manifestũ ẽ: relatiue
acciderit. S plane: sed̾m accidens eiꝰ. ad qd̾
dici aliquid ds inciꝑit relatiue. Exhis aꝑ¬
te ostendit᷑. qđ quȩda de deo temporaliter
dicunt᷑: relatiue ad c̾aturas: sine muta¬
tione deitatis.s ñ sine mutatione c̾ature.
& ita: acci̾ns est inc̾atura: ñ inc̾atore.

Expanded text:
ative ei acciderit, sed plane secundum accidens ejus ad quod dici aliquid Deus incipit relative. Ex his aperte ostenditur quod quaedam de Deo temporaliter dicuntur relative ad creaturas sine mutatione deitatis, sed non sine mutatione creaturae; et ita accidens est in creatura, non in Creatore;
Abbreviated transcription (Latin):
esse: ñ sempit̾nũ habet. ne cogam᷑: etiã
c̃aturã sempit̾nã dicẽ. quia ille sempi¬
terne ñ dñaret᷑: ñ etiã ista sẽpit̾ne fa¬
mularet᷑. Sic̃ autẽ ñ potest esse seruus:
qui ñ habet dũm: sic nec dñs: qͥ ñ habet᷑

Expanded text:
esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam creaturam sempiternam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam iste sempiterne famularetur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet
Abbreviated transcription (Latin):
dunt: & boni malos: & mali bonos: ui¬
dent usq ad iudiciũ. Post iudiciũ uͦ: boni
uidebunt malas. s ñ mali bonos. Unde Gõ.
deles suꝑse in requie attendunt. quoꝵ gau¬
dia post otemplari ñ possunt.

Expanded text:
nt, et boni malos, et mali bonos vident usque ad judicium. Post judicium vero boni videbunt malos, sed non mali bonos. Unde Greg.deles super se in requie attendunt, quorum gaudia post contemplari non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. quia peccare potuit. Ham &
angłi peccauerunt. & demones facli
qui ñ peccauerunt: peccare potue¬
runt. Et cuic̃q rationali c̾ature p̃sta¬
tur ut peccare ñ possit: ñ est hoc na

Expanded text:
otuit. Nam et angeli peccaverunt, atque daemones facti qui non peccaverunt, peccare potuerunt. Et cuicunque rationali creaturae praestatur ut peccare non possit, non est crea
Abbreviated transcription (Latin):
dedeo ẽ. habens: ad patiendũ corpus.
& passus est. s naturam ñ habens ad
dolendũ. Itẽ in eode. Uideamꝰ: an ille
passionis ordo: infirmitatẽ. in dño do¬
loris ꝑmittat intelligi. Dilatis enior
causis: ex quibus mecũ dño heresis
a scͥbit: res ip̃as ut geste sunt oferamꝰ.
nec enim ficri potest: ut timor eiꝰ sig¬
nificet᷑ in uerbis: euiꝰ fiducia õtinea¬
tur infactis: Timuisse gͥ heretice pas¬
sionẽ uidet᷑. S ob ignorantiȩ huiꝰ er¬
roeẽ: petrus: & sathanas: & scandalũ
est. An ne timuit: qui armatis obuiꝰ
ꝓdiit & in corpore eiꝰ infirmitas fu-¬
it: ad cuiꝰ occursũ osternata ꝑseqͣntiũ
agmina supinatis corporibus ꝯcide¬
runt: Quam gͥ infirmitatẽ domina¬
tam huiꝰ eoepoeis er̃edis: eũ tantã ha¬
buit natura uirtutẽ: S forte: doloreoꝵ
uulnerũ timuit. Q uẽ rogo: otu domi¬
nicȩ infirmitatis assertor: penetrantis
carnẽ Clam habuit terrorẽ: qui exci¬

Expanded text:
de Deo est, habens ad patiendum corpus; de Deo est, habens ad patiendum corpus; et passus est, sed naturam non habens ad dolendum. Idem in eodem: Videamus an ille passionis ordo infirmitatem in Domino doloris permittat intelligi; dilatis enim causis ex quibus metum Domino haeresis ascribit, res ipsas ut gestae sunt conferamus. Nec enim fieri potest ut timor ejus significetur in verbis, cujus fiducia continuatur in factis. Timuisse ergo haeretico passionem videtur. Sed ob ignorantiae hujus errorem, Petrus, et Satanas et scandalum est. An ne timuit mori, qui armatis obvius prodiit, et in corpore ejus infirmitas fuit, ad cujus occursum consternata persequentium agmina supinatis corporibus conciderunt? Quam ergo infirmitatem dominatam hujus corporis credis, cujus tantam habuit natura virtutem? Sed forte dolorem vulnerum timuit. Quem, rogo, o tu dominicae infirmitatis assertor, penetrantis carnem clavi habuit terrorem, qui exci
Abbreviated transcription (Latin):
telũ aliqͦd: aquã ꝑforans. uł ignẽ opun¬
gens. uł aera uulnerans. Omẽs quidem
has passiones nature sue infert: ut fo¬
ret. ut compungat. ut uulneret. S na¬
turã suam: in hec passio illata: ñ recinet.
dũ in natura ñ ẽ: uł aqͣm forari. uł ignẽ
pungi. uł acra uulnerari. quamuis na¬
tura teli sit: & uulnerare. & opung̾e. &
ruenspassio: nec. ñ fuit passio. ñ tam̃na¬
turã passionis exercuit. dũ & penali my¬
sterio: pena ueseuit. & uirtꝰ corporis: sine
sensu penc: uim ꝑenȩ inse̾ deseuientis
excepit. Habuit sane illud dñi corpus
doloris nr̃i naturam: si corpus nostrũ
id nature habet: ut caloet undas. &
fluctus desuꝑ eat. nec clause domꝰ ob¬
staculis arceat᷑. At uͦ: si dnĩci eoepo¬
ris solũ ista natura sit: ut ferat᷑ in hu¬
midis: & sistat inliquidis: os structa
transcurrat: quid ꝑnaturã humani
mus. Caro illa decelis est. & homo ille

Expanded text:
telum aliquod aquam perforans, vel ignem compuntelum aliquod aquam perforans, vel ignem compungens, vel aera vulnerans, omnes quidem has passiones naturae suae infert ut perforet, ut compungat, ut vulneret; sed naturam suam in haec passio illata non retinet, dum in natura non est, vel aquam forari, vel pungi ignem, vel aera vulnerari, quamvis natura teli sit et vulnerare, et compungere, et ruens passio, nec non fuit passio, non tamen naturam passionis exercuit, dum et poenali ministerio poena desaeviit, et virtus corporis sine sensu poenae vim poenae in se desaevientis excepit. Habuit sane illud dominicum corpus doloris nostri naturam, si corpus nostrum id naturae habet, ut calcet undas et fluctus desuper eat, nec clausae domus obstaculis arceatur. Atvero si dominici corporis solum ista natura sit, ut feratur in humidis, et sistat in liquidis, et structa transcurrat, quid per naturam humani mus? Caro illa de coelis est, et homo ille
Abbreviated transcription (Latin):
mouent: ac difficiliorẽ afferunt
questionẽ: uerba hylarii. quibus ui¬
det᷑ tradere: ictus. & uulnera & huiꝰmͦi.
sic in xp̃m incidisse: ut passionis dolo¬
rẽ ñ incuterent. Sic̃ telum cractũ ꝑ
aquã: uł ignẽ uł aera: ea facit: quȩ
& cum trahit᷑ ꝑccepora animata. qͥa
ꝑforat. & opungit. ñ tam̃ doloeẽ iuge¬
rit. quia ñ sunt ille res doloeis capaceᷤ.
Ita & corpus xp̃i: sine sensu pene: um
pene excepisse dicit. quia sicut corpus
nostrũ ñ habet talem naturã: ut ua¬
leat calcare undas: ita coepus xp̃i dic̃.
ñ habuisse naturã nr̃i doloris: quia ñ
habuit naturã ad dolendũ. Ait enĩ
sic. in libro. x ͥ ͦ de trinitate. Nnigenitꝰ
deus: hominẽ uerũ scđm similitudi¬
nẽ nr̃i hominis: ñ deficiens ase deo:
supsit. In quo: quamuis aut ictus in¬
cideret: aut uulnꝰ descenderet: aut no¬
di ocurrerent: Aut suspensio eleuaret:
afferrent quide hȩc impetũ passioni:
ñ tam̃ dolorẽ passionis inferrent. ut

Expanded text:
movent ac difficiliorem afferunt quaestionem verba Hilarii, quibus videtur tradere ictus, et vulnera et hujusmodi, sic in Christum incidisse, ut passionis dolorem non incuterent: sicut telum tractum per aquam, vel ignem, vel aera, ea facit quae et cum trahitur per corpora animata, quia perforat et compungit; non tamen dolorem ingerit, quia non sunt illae res doloris capaces. Ita et corpus Christi sine sensu poenae, vim poenae excepisse dicit, quia sicut corpus nostrum non habet talem naturam, ut valeat calcare undas, ita corpus Christi dicit non habuisse naturam nostri doloris, quia non habuit naturam ad dolendum. Ait enim sic in lib. 10 de Trin.: Unigenitus Deus hominem verum secundum similitudinem nostri hominis, non deficiens a se Deo, assumpsit. In quo quamvis aut ictus incideret, aut vulnus descenderet, aut nodi concurrerent, aut suspensio elevaret, afferrent quidem haec impetum passionis, non tamen passionis dolorem inferrent; ut
Abbreviated transcription (Latin):
redditur scd̃m merita. Meruit enĩ: parit̾
iuuari. quia pariter boni extiterunt. Si uͦ
Sane dici potest: ñ ei magis ualuisse gene¬
ralia os specialia: quam pauꝑi sola generalia
suffragia. &s tam̃ ꝓfuerunt diuiti: specialia.
ñ quide ad aliud: uel maius aliquid: s ad
idem: ad qd̾ generalia. ut ex pluribus & di¬

Expanded text:
redditur secundum merita. Meruit enim pariter redditur secundum merita. Meruit enim pariter juvari, quia pariter boni extiterunt. Si verSane dici potest, non ei magis valuisse generalia et specialia, quam pauperi sola generalia suffragia. Et tamen profuerunt diviti specialia, non quidem ad aliud vel majus aliquid, sed ad idem ad quod generalia, ut ex pluribus et di
Abbreviated transcription (Latin):
e pompis uͦ exequiarũ.
aug̃ ita dicit. Pompa funeris: agmi¬
na exequiarũ: sũptuosa diligentia sepul¬
turȩ. uuloꝵ sunt: qualiaẽ y solatia. ñ adiu¬
toria mortuoꝵ. Si aliquid ꝓdest impio sepul¬
tura p̃ciosa: oberit pio: uilis uel nulla. Pre¬
claras exequias in ospectu bominũ: purpu¬
rato illi diuiti: exhibuit tͦba famuloꝵ. S mul¬
to clariores inospectu dñi: ulceroso illi pau¬
peri: ministeriũ exhibuit angłoꝵ. qui eũ
extulerunt: ñ in marmareũ tumulũ: s in
abrahȩ gremiũ. Dit tam̃ cura mortuos sepe¬
liendi. & sepulera ꝯstruendi. quia hȩo inscͥp¬
turis scĩs. interbona oꝑa deputata sunt.
nec solũ incorporibus patriarcharũ: alioꝵq.
erga suos: officia postremi muneris: &s sui
humani lenimenta doloris. Uerũ: illa quȩ
olet moueri questio: habet auxilia.
pariter: s mediocriter bonis: qui p̃dictis
suffragiis indigent. & meruerunt pariter:
ues amplioribus. Si ñ parit̾ iuatur: ñ ei

Expanded text:
e pompis vero exequiarum, idem August. ita dicit: Pompa funeris, agmina exequiarum, sumptuosa diligentia sepulturae, vivorum sunt qualiacumque solatia, non adjutoria mortuorum. Quia si aliquid prodest impio sepultura pretiosa, oberit pio vilis, vel nulla. Praeclaras exequias in conspectu hominum purpurato illi diviti exhibuit turba famulorum; sed multo clariores in conspectu Domini, ulceroso illi pauperi ministerium exhibuit angelorum, qui eum extulerunt non in marmoreum tumulum, sed in Abrahae gremium. Sit tamen cura mortuos sepeliendi, et sepulcra construendi, quia haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputatnec solum in corporibus patriarcharum et aliorum erga suos officia postremi muneris, et humani lenimenta moeroris. Verum illa quae ost mortem habet auxilia. pariter sed mediocriter bonis, qui praedictis suffragiis indigent, et meruerunt pariter pves amplioribus. Si non pariter juvatur, non ei
Abbreviated transcription (Latin):
deo qđ supra de illo qui penitentiã ñ
opleuit : dixiꝰ d si tantũ ẽ lam̃tũdo¬
loris interioris: ut sufficiat in uindi¬
ctã peccati: omĩno lib̾atus ẽ. Si uͦ ñ
sufficit dolor interior simul cũ pena
inuncta: addet ds penã Qđ aut̃ int̾¬
dum sufficiat dolor interior ad uin¬
dictã peccati: certũ docum̃tũ habeoꝰ:
radysũ ingred meruit. Qd mensura
datũ intelligere occulta cordiũ: oĩbꝰ
leges penitentiȩ ostituunt canones.
tam magis quã minus dolentibus
tendere debet: ut coedis doloeẽ quan¬
tũ fas est cognoseant. & scđm ipsiꝰ mo¬
dũ: satisfactionẽ iniungant. Unde

Expanded text:
deo quod de supra de illo qui poenitentiam non deo quod de supra de illo qui poenitentiam non complevit dixi. Quod si tantum est lamentum interioris doloris, ut sufficiat in vindictam peccati, omnino liberatus est; si vero non sufficit dolor interior simul cum poena injuncta, addet Deus poenam. Quod autem interdum sufficiat dolor interior ad vindictam peccati, certum documentum habemusradisum ingredi meruit. Sed quia datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactionem injungant; unde
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ interior penitudo tanta fu̾it: ut
sit sufficiens ultio peocati: ds qͥ hoc
nouit: ab illo qui talit̾ penitet: ul¬
teriꝰ penã ñ exigit. Si uͦ interior peni¬
tudo ñ sufficitꝰ in uindictã peccati:
nec exterior penitentia implet᷑. ds
qui numeros & mensuras peccatoꝵ
q penarũ nouit: addit penã suffi¬
cientẽ. Studeat gͦ quisq sic delictacor¬
rigere: ut post mortẽ ñ oporteat pe¬
mortalia: in penitentia fiunt uenia¬
lia. ñ mox tam̃ sanantur. Sepe infir¬
mus moreretur: si ñ medicaret᷑. nec
tam̃ statim medicatus: sanatur. lan¬
guet uicturus: qui prius erat mori¬
turus. Qui autẽ impenitens morit᷑.
omĩno moritur. & et̾nalit̾ cruciat᷑.
Si enĩ semꝑ uiueret: semꝑ peccaret:
I uͦ de illo querit᷑ qui satisfactio¬
nẽ iniunctã impleuerit: ꝗͣ igno¬
rantia uł negligentia sacerdotis pec¬
cato ꝯdigna ñ fu̾it: utrũ de uita mi¬
grans ab om̃i pena libersit: ide respon¬

Expanded text:
ergo interior poenitudo fuerit tanta ut ergo interior poenitudo fuerit tanta ut sit sufficiens ultio peccati, Deus qui hoc novit, ab illo qui taliter poenitet, ulterius poenam non exigit. Si vero interior poenitudo non sufficit in vindictam peccati, nec exterior poenitentia impletur, Deus qui modos et mensuras peccatorum et poenarum novit, addit poenam sufficientem. Studeat ergo quisque sic delicta corrigere, ut post mortem non oporteat poemortalia, in poenitentia sunt venalia; non tamen mox sanantur. Saepe enim infirmus moreretur, si non medicaretur; non tamen statim medicatus sanatur. Languet post victurus, qui prius erat moriturus. Qui autem impoenitens moritur, omnino moritur, et aeternaliter cruciatur. Si enim semper viveret, semper peccaret. vero de illo quaeritur, qui satisfactionem injunctam impleverit, quae ignorantia vel negligentia sacerdotis, peccato condigna non fuit, utrum de vita migrans, ab omni poena liber sit, idem respon
Abbreviated transcription (Latin):
S licet latro ueniã merusset. de
om̃i crimine infine: ñ tam̃ dedit
baptidatis : peccandi  ꝑseuerandi
auctoritatẽ: De his qui penitentiã
i uͦ querit᷑ de illis qui in hac uita
de istis esse sciendũ:  dehis qui mex¬
tremis penitent. Si enĩ tanta fu̾it cor¬
dis ꝯtritio: & delicti exꝓbratio: ut suf¬
ficiat ad puniendũ pecẽm: lib̾i ab
aliis penis transeunt ad uitã. & si in¬
explet̾a fu̾it penitentia. quia ꝑfecte
penituerunt. & ingemuerunt corde.
Qui uͦ ñ ad̾o oteruntur corde: & inge¬
miscunt ꝓpeocato: si ante ex pletionẽ
penitentiȩ descesserint: ignẽ purga¬
toriũ sentiunt. & grauiꝰ puniunt᷑. qͣm
si hic implessent penitentiã. Horren¬
&s iustus: ex miscdĩa penitenti ignos¬
cit. ñ reseruans peccatũ ad ȩternã pe¬
nã. Exiusticia uͦ: impunitũ ñ dimit¬
tit peccatũ. Aut enĩ punit bomo: aut
ds̃. Homo autẽ punit penitendo. E
est penitentia: interior ⁊ exterioe. Si

Expanded text:
Sed licet latro veniam meruisset in fine de Sed licet latro veniam meruisset in fine de omni crimine, non tamen dedit baptizatis peccandi et perseverandi auctoritatem. 2. De his qui hic poenitentiam vero quaeritur de illis qui in hac vita de istis esse sentiendum, et de his qui in extremis poenitent. Si enim tanta fuerit cordis contritio et delicti exprobratio, ut sufficiat ad puniendum peccatum, liberi ab aliis poenis transeunt ad vitam, etsi inexpleta fuerat poenitentia, quia perfecte poenituerunt, et ingemuerunt corde. Qui vero non adeo conteruntur corde et ingemiscunt pro peccato, si ante expletionem poenitentiae discesserint, ignem purgatorium sentient, et gravius punientur quam si hic implessent poenitentiam. Horrenet justus, ex misericordia poenitenti ignoscit, non reservans peccatum ad poenam aeternam. Ex justitia vero impunitum non dimittit delictum. Anam exigendo. Et est poenitentia interior, et exterior. Si
Abbreviated transcription (Latin):
riat᷑: ñ ꝓmittimꝰ qđ euadat omnẽ
penã. Nam prius purgandus est
igne purgationis : qui in aliud se¬
culũ distulit fructũ ꝯuersionis. Hic
modo est grauis. Excellit enĩ omnẽ
penã: quã unqͣm passus ẽ aliqͥs in
hac uita. Nunquã in carne tanta
inuenta ẽ pena: licet mirabilia pas¬
si sint martyres torm̃ta. & multi ne¬
ꝑiculosũ sit: differre penitentiã us¬
q infinẽ uitȩ. si tam̃ etiã tẽ uera
habeatur penitentia: hominẽ lib̾at
& uitã mortuo impetrat. ñ sic tam̃: ut
nullã sentiat penã. nͥ forte tanta sit ue¬
bem̃tia gemitus & ꝯtritionis: qͦ suffici¬
at ad delicti punitionẽ. Licet gͦ diffici¬
le sit. ut tc̃ sit uera penitentia: qͣntã
sera uenit: qñ eruciatus menbra li¬
gat: & doloe sensũ oppͥmit: ut uix hõ
aliquid cogitare ualeat: melior ẽ tñ
sera: quã nulla. Penitentia enĩ: si in
extremo uitȩ hyatu aduenit: sanat
os liberat. Multũ sera fuit latronis
penitentia. s ñ fuit sera indulgentia.

Expanded text:
amen promittimus quod evadat omnem poenam: nam prius purgandus est igne purgationis, qui in aliud saeculum distulit fructum conversionis. Hic ro tamen modo est gravis: excellit enim omnem poenam quam unquam passus est aliquis in hac vita. Nunquam in carne tanta inventa est poena licet mirabilia passi sint martyres tormenta, et multi nepericulosum sit differre poenitentiam usque ad finem vitae. Si tamen etiam tunc vera habeatur poenitentia, hominem liberat, et vitam mortuo impetrat, non sic tamen, ut nullam sentiat poenam, nisi forte tanta sit vehementia gemitus, et contritionis, quae sufficiat ad delicti punitionem. Licet ergo difficile sit ut tunc sit vera poenitentia, quando tam sera venit, quando cruciatus membra ligat et dolor sensum opprimit, ut vix homo aliquid cogitare valeat, melior est tamen sera quam nulla. Poenitentia enim etsi in extremo vitae hiatu advenit, sanat et liberat. Multum sera fuit latronis poenitentia; sed non fuit sera indulgentia.
Abbreviated transcription (Latin):
rit alicui: etiã infine: desꝑandũ ñ
est de eiꝰ remissione. S qm̃ uix uel ra¬
ro est tã iusta ꝯu̾sio: timendũ ẽ de pe¬
nitente sero. maxime: cũ filii quos il¬
licite dilexit: sint p̃sentes. uxor et
mundus ad se uocet. Multos solet se
opus sit ñ hominis: s dei. fructifera
penitentia: inspirare eã potest: qñ¬
c̃q uult: sua miscdia. & remune¬
rare ex mised̾ia: quos dãpnare po¬
test ex iusticia. S qm̃ multa sunt
quȩ impediunt: & languentẽ re¬
trabunt: ꝑieulosissimũ ẽ. & interitui

Expanded text:
rit alicui etiam in fine, desperandum non est de ejus remissione. Sed quoniam vix vel raro est tam justa conversio, timendum est de poenitente sero, maxime cum filii quos illicite dilexit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocet. Multos solet seropus sit non hominis, sed Dei, fructifera poenitentia, inspirare eam potest quandoque vult sua misericordia, et remunerare ex misericordia, quos damnare potest ex justitia. Sed quoniam multa sunt quae impediunt, et languentem retrahunt
Abbreviated transcription (Latin):
mensura temporis: qͣm dolous. Cor
enim ꝯtritũ & humiliatũ d̾s ñ despe¬
xit. Uerũ: quia plerũq dolor alteri
cordis occultus est alter. nec inalioꝵ
na ꝓcedit: cũ sit corã illo cui dicitur.
gemitus ms a te ñ est absconditus:
recte ostituunt᷑ ab his qui ȩocłuis pre¬
sunt: tempora penitentiȩ. ut satissa¬
ciat etiam ȩccłȩ. in qua peccata ip̃a¬
remitunt᷑. Extra eam quippe: ñ re¬
mittunt᷑. Ip̃a enĩ sp̃m scõ pignꝰ
accepit.sine quo ñ remittuntur ul
ris in agenda penitentia: ido ñsa¬
tis aꝑte p̃figunt canones. ꝓuno¬
quoq crimine : ut de singłis dicant
qualiter unũqđq em̃dandũ sit:
s magis in arbitrio sacerdotis in¬
telligentis relinqͣndũ statuunt:
quia apud dm̃ ñ tam ualet men¬
sura temporis: quã doloris. nec ab¬
stinentia ciboꝵ: quantũ mortifica¬
tio uicioꝵ. Idoq: tempora peniten

Expanded text:
mensura temporis quam doloris, « Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . » Verum quod plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, nec in aliorum na procedit, cum sit coram illo cui dicitur: « Gemitus meus a te non est absconditus , » recte constituuntur ab his qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut satisfiat etiam Eccremittuntur; extra eam quippe non remittuntur. Ipsa enim Spiritum sanctum pignus accepit, sine quo non remittuntur ullris in agenda poenitentia ideo non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unumquodque emendandum sit; sed magis in arbitrio sacerdotis intelligentis relinquendum statuerunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis quantum doloris; nec abstinentia tantum ciborum quantum mortificatio vitiorum. Ideoque tempora poeni
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ẽ desꝑandus: dũ in hoc corpore
ostitutꝰ ẽ. quia ñ nunqͣm qđ diffiden¬
tia ȩtatis differtur: osilio maturiore
ꝑficitur. Aug̃ tam̃: de penitentiã dif¬
ferentibus: ita scribit. diquis positꝰ in
ultima necessitate uolu̾it acciꝑe pe¬
nitentiã: & accipit: & mox reꝯciliabi¬
tur : & hinc uadit. fateor uobis: ñ il¬
li negamꝰ qđ pecit. s ñ p̃sumimꝰ: qͥa
bene hinc exit. si securꝰ hinc exierit:
ego nescio. ꝑ enitentiã dare possumꝰ.
securitatẽ uͦ: ñ. Nunqͥd dico dãpnabi¬
liberari: Age penitentiã dũ sanus es.
Si sic agis: dico tibi: quia securꝰ es. qͥa
penitentiã egisti eo tp̃re: qͦ peccare¬

Expanded text:
dum in hoc corpore constitutus est: quia nonnunquam quod diffidentia aetatis differtur, consilio maturiore perficitur. Aug. tamen de poenitentiam differentibus ita scribit: Si quis positus in ultima necessitate voluerit accipere Poenitentiam, et si accipit et mox reconciliatus hinc vadit, fateor vobis, non illi negamus quod petit, sed non praesumimus, quia bene hinc exit. Si securus hinc exierit, ego nescio: poenitentiam illi dare possumus, securitatem vero, non. Nunquid damnabiliberari? Age poenitentiam, dum sanus es; si sic agis, dico libi, quia securus es, quia poenitentiam egisti eo tempore, quo peccar
Abbreviated transcription (Latin):
scit᷑ tibi. aut ñ ignoscit᷑. Quid hoꝵ t̾
sit futurũ: nescio. Gͣ tene certũ. dimit¬
te incertũ. S quare hoc dixit aug̃cũ
penitentia quȩ in fine agit᷑: in pꝰsal
mo appelletur sacͥficiũ uesꝑtinũ: qd̃
erat acceptabiliꝰ in lege: Et cũ inqua¬

Expanded text:
tibi, aut non ignoscitur; quid horum tibi sit futurum nescio. Ergo tene certum, et dimitte incertum. Sed quare hoc dixit Aug., cum poenitentia quae in fine agitur, in psalmo 140 appelletur sacrificium vespertinum, quod erat acceptabilius in lege; et cum in qua
Abbreviated transcription (Latin):
ta iuiuet: S illa dix̃ aug̃. ꝓpt̾ illos qͥ
penitentiã usq infinẽ uitȩ ꝓtͣbunt.
& tc̃: ñ exdei amore uid̾nr penit̾e. s
timore mortis. quasi exnecessitate.
iora dixerit: ait. Hullus expectet q̃n
peccare ñ potest. Arbitrii enĩ qͦrit¬

Expanded text:
tur? Sed illa dixit Aug., propter illos qui poenitentiam usque in finem vitae protrahunt; et tunc non ex Dei amore videntur poenitere, sed timore mortis, quasi ex necessitate. iora dixerit, ait: Nullus expectet quando peccare non potest. Arbitrii enim
Abbreviated transcription (Latin):
has miserias: ꝑtẽptationẽ diaboli:
nͥ clatio diaboli compͥmenda preces¬
sisset. ñ utiq tẽptationẽ . s opus pec¬
cati. Talis enĩ fuit oedinis ꝓcessus.¬
Diabolus: tẽptando dixit Si comed̾i¬
tis: eritis sicut dii. scientes bonũ & ma¬
lum. Quo audito: statim menti mu¬
lieris surrepsit elatio queda: & amor
ꝓpͥe potestatis. exquo: placuit ei facẽ
qd diabolus suadebat. & utiq fecit.
Suggestione gͥ peccauit. quia tẽpta¬
tio precessit: exqua ineiꝰ mente orta ẽ
elatio. quam: peccatũ oꝑis secutũ ẽ &
pena peccati Que fuit eclatio mulie
t talis quid̾e ris.
elatio: inmente inmulieris ꝓterdo
fuit. qua credidit & uoluit habere si¬
militudinẽ dei: eũ equalitate quada.
putans illudesse uerũ: qd diabolus
dicebat. &ł icło: specialiter mulierẽ cõ¬
memoat aug̃: inqͥens. Qũomꝰ credẽt
mulier diabolo: ñ eẽt in mente qiꝰ. de
se suꝑba p̃sũptio. Et qd ibi sequt̃.s.¬

Expanded text:
tentationem diaboli, nisi elatio comprimenda praecessisset, non utique tentationem, sed opus peccati. Talis enim fuit ordinis processusDiabolus tentando dixit: Si comedtis, eritis sicut dii, scientes bonum et malum; quo audito statim menti mulieris surrepsit elatio quaedam et amor propriae potestatis, ex quo placuit ei facere quod diabolus suadebat, et utique fecit. Suggestione igitur peccavit, quia tentatio praecessit, ex qua in mente ejus orta est elatio, quam peccatum operis secutum est, et poena peccati. 3. Quae fuit elatio mulieris. Et talis quidem elatio in mente mulieris fuit pro certo, qua credidit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod ibi sequ