comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lentadulcedine ⁊ duici opidentia nob̃ ꝑ fluise
ĩm̃sitas bouitatisdĩ quo affectu amandaes pecea¬
torib. Iubos eĩ saluas iusticia ꝯcomitãte Int̾tos
u̾o lib̾as iusticia dampuante. Inos m̾itis adiuuan¬
tib Istos meritis repugnantib. Illos bona quo
dedisti cognostendo. Istos mala q̃ ꝯdisti ignoscen¬
ꝓcedit influat ĩ me q̃ ꝓfluit de te. Parce ꝑ cdem̃¬
tiam ne ultistaris ꝑ usticiam. slam ⁊ si difficile
slecessariũ tñ est credere. qr neqͣꝙͣ ad ilsatur uiste¬
cie ꝙ exundat ex bonitate. q̃ nlła est sñ iusticia.
mimo u̾e ꝯcordat iusticie. Nempe si misicories
q es sũme bonus ⁊ sũme bonusñes. insi qres
sũme iustus. Uo idcͥco es mifi̾cors. qr sũme t᷑¬
es adiuuame iuste ⁊ nusicors d̾sciiꝰ lutem
quero. idiuua meut intlłigã quod dico. u̾e
ex iusticia: Si sic os dñe. si sice̾. doce me quõ s̾
an qr iustũ est tesic eẽ bonũ ut nequeas ĩ ilłi

Expanded text:
lenta dulcedine et dulci opulentia nobis profluis! O lenta dulcedine et dulci opulentia nobis profluis! O immensitas bonitatis dei, quo affectu amanda es peccatoribus! Justos enim salvas iustitia comitante, istos vero liberas iustitia damnante. Illos meritis adiuvantibus, istos meritis repugnantibus. Illos bona quae dedisti cognoscendo, istos mala quae odisti ignoscenprocedit! Influat in me, quae profluit de te! Parce per clementiam, ne ulciscaris per iustitiam! Nam etsi difficile necessarium tamen est credere, quia nequaquam adversatur iustitiae quod exundat ex bonitate, quae nulla est sine iustitia, immo vere concordat iustitiae. Nempe si misericors es quia es summe bonus, et summe bonus non es nisi quia es summe iustus: vere idcirco es misericors, quiuste et misericors deus, cuius lucem quaero, adiuva me, ut intelligam quod dico. Vere ex iustitia? Si sic est, domine, si sic est, doce me quomodo est. An quia iustum est te sic esse bonum, ut nequeas intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
tus sũme bonus es. Mmmus namq bonus eẽes
nulli malo eẽs benignus. Melior ẽ eĩ qui ⁊boĩs
imalis bonꝰẽ. qmͣ qui bonis tm̃ bonꝰ ẽ. Et melio
ẽ qui mar ipimiendo ⁊ ꝑcendo est bonus. ꝙͣ qui
pimendo tm̃. id̾o g ͦ mĩsicors es. qr totus ⁊ sũme
bonus es. Et cũ forsitan iudeatut cut bonis bõ
⁊ malis mala retͥbuas. Ind̾ c̾te ponitꝰ est mirãd̾
cur tu totus uut. ⁊ nullo egens marateis tuis
bona tͥbuas. Oaltitudo bonitatistus d̾s ⁊ iudet᷑
uñ sis misi̾cors. ⁊ nõ ꝑuidetur. Cernitur uñ flu¬
men manat añ ꝑspicitur fons uñ nascatur.
Nam ⁊ deplenitudine bonitatis est. ꝙr pecta¬
torib tius ꝓiuses ⁊ ĩ altitudine bonitatis latet.
qua rõne hoces. Etenim licet bonis bona⁊ mal
mala ex bonitate.retͥbuas. rõ tñ iusticie ħ ꝑ᷑¬
tulare uidetur. Qũ u̾o mał bona tͥbuis ascit᷑
qr sũme bonus ħ fat̾e uoluit. et mir̃ est cur sũ¬
me iustus hoc uello potuit. O mĩa de qua opu¬

Expanded text:
tus summe bonus es. Minus namque bonus esses, si nulli malo esses benignus. Melior est enim qui et bonis et malis bonus est, quam qui bonis tantum est bonus. Et melior est qui malis et puniendo et parcendo est bonus, quam qui puniendo tantum. Ideo ergo misericors es, quia totus et summe bonus es. Et cum forsitan videatur, cur bonis bona et malis mala retribuas, illud certe penitus est mirandum, cur tu totus iustus et nullo egens malis et reis tuis bona tribuas. O altitudo bonitatis tuae, deus! et videtur unde sis misericors, et non pervidetur. Cernitur unde flumen manat, et non perspicitur fons unde nascatur. Nam et de plenitudine bonitatis est quia peccatoribus tuis pius es, et in altitudine bonitatis latet qua ratione hoc es. Etenim licet bonis bona et malis mala ex bonitate retribuas, ratio tamen iustitiae hoc postulare videtur. Cum vero malis bona tribuis: et scitur quia summe bonus hoc facere voluit, et mirum est cur summe iustus hoc velle potuit. O misericordia, de quam opu
Abbreviated transcription (Latin):
gaudio ilio. ad hucͥ supra modũ suꝑeritgaudiũ
Nongͦ totũ illd̾ gaudiss ĩ trabit ĩ gaudentes sto¬
ti gandentes intrabunt ĩ gandiũ. Dic dñe dic ser¬
uo tuo intus ĩ cordesuo.si ħ est gaudiũ ĩ qd̾ ĩtra¬
bunt serui tui. qui intrabũt ĩ gaudiũ dñi sui. q
gaudiũ illd̃. certe quo gaudebunt electi tui.
necoculus uidit nec auris audiuit. nec ĩcor hoĩs
ascendit.Nondũ g ͦ dixi. aut cogitaui dñe qnͣt
gaudebñt illi bĩtui tii. uteq tm̃ gandebũt qnͣ¬
tum amabut. qnͣtũ amabũt qnͣtũ ꝯgnoscẽt

Expanded text:
gaudio illo: adhuc supra modum supererit gaudium. gaudio illo: adhuc supra modum supererit gaudium. Non ergo totum illud gaudium intrabit in gaudentes, sed toti gaudentes intrabunt in gaudium. Dic, domine, dic servo tuo intus in corde suo, si hoc est gaudium, in quod intrabunt servi tui, qui intrabunt " in gaudium domini " sui. Sed gaudium illud certe quo gaudebunt electi tui, " nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit ". Nondum ergo dixi aut cogitavi, domine, quantum gaudebunt illi beati tui. Utique tantum gaudebunt, quantum amabunt; tantum amabunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illos seꝑaturum. Gaudiũ u̾o quale aut qnͣtũ e¬
ubi ubi tale ac tantũ bont̃ est: cor humanũ
corindigens cor exꝑtum erũpnas. t̃mo obru¬
tum erũpnis. qnͣtũ gaudes sibis oĩb abunda¬
tes. int̾roga intima tua. si caꝑe possint gaudiũ
suũ de tanta bĩtudine sua s certesiquis alius
qmͣ ꝓ te ip̃o. si u̾o duo uł tres. ur młto płes id¬
ip̃m hẽrent tantũdem ꝓ singłis. qnͣtũ ꝓteip̃o
ta anima. ut tñ totũ cor. tota mens. tota aĩa
ñ sufficiat dignitati dil cõnis: ꝓfecto siꝗ gau¬
debunt toto corde. tota m̃te. tota diã. ut tor
cor. tota mens tota aĩa ñ sufficiat plenitudi
⁊gaudiũ cordis mei. dicamme mee si h est gan¬
diũ de quo nob̾ dicis ꝑ filiũ taũ petite ⁊ accipie
tis ut gnudiũ ur̃m sit plenũ. Inueni namꝙ gan¬
diũ qd̾dam plenũ ⁊ plus qmͣ plenũ. pleno quipo
corde plena m̃te. plena aĩa. pleno toto hoĩe

Expanded text:
et illos separaturum. Gaudium vero quale aut quantum eet illos separaturum. Gaudium vero quale aut quantum est, ubi tale ac tantum bonum est? Cor humanum, cor indigens, cor expertum aerumnas immo obrutum aerumnis: quantum gauderes, si his omnibus abundares? Interroga intima tua, si capere possint gaudium suum de tanta beatitudine sua. Sed certe si quis alius, i vero duo vel tres vel multo plures idipsum haberent, tantundem pro singulis quantum pro teipso ta anima, ut tamen totum cor, tota mens, tota anima non sufficiat dignitati dilectionis: profecto sic gaudebunt toto corde, tota mente, tota anima, ut totum cor, tota mens, tota anima non sufficiat plenitudinet gaudium cordis mei, dic animae meae, si hoc est gaudium de quo nobis dicis per filium tuum: " petite et accitis, ut gaudium vestrum sit plenum ". Inveni namque gaudium quoddam plenum, et plus quam plenum. Pleno quippe corde, plena mente, plena anima, pleno toto homine
Abbreviated transcription (Latin):
domus d̾i. Si melodia. ibi angło chori cõcinunt sñ
sine deo.si quel nõ ĩmunda: s munda uolup¬
⁊ inuicem tanꝙͣ se ipõs ⁊ deus illos plusꝙ̃ ili
sexpõs. qr illi illũ ⁊ se ⁊ ĩuicẽ ꝑ illũ. ⁊ ille se et
illos ꝑ se ip̃m. si ꝯcordia oĩb illis erit unauo¬
erit isi solad̾i uolũtas. si pot̃as ot̃potentes eĩt
sue uolũtatis ut deus sue. siam sic̃ pot̾i̾t deus qd ̾
uolet ꝑ seip̃m. tta pot̾unt illi ꝙ uolent ꝑ illũ
nõ ẽẽ. Si honor ⁊ diuicie. deus suos seruos bonos
⁊ fideles supͣ multa ꝯstituet ĩmo filii d̾i ⁊diiuo¬
cabitur ⁊ erunt. ⁊ ubi erat filius eiꝰ abi erũt
⁊ illi. h̾edes quidẽ d̾i. coh̾edes aut̃ xp̃i. siuera se
curitas. certe ita certi erunt. nũ ꝙͣ ⁊ mullatenꝰ
ssta uł pocius istud bonũ sibi defuturũ sic̃ cer¬
ti erunt se ñsua sponte illud amissuros. nec
dilectorẽ illũ d̾m illd̾ dilectorib suis ĩuitis
ablaturũ nec aliquid do potẽtuis inuitos d̾m

Expanded text:
domus Dei . Si melodia, ibi angelorum chori concinunt sine fine Deo. Si quaelibet non immunda sed munda volupt invicem tanquam seipsos; et Deus illos, plusquam illi seipsos; quia illi illum, et se, et invicem per illum; et ille se, et illos per seipsum. Si concordia, omnibus illis erit una vosi sola Dei voluntas. Si potestas, omnipotentes erunt suae voluntatis, ut Deus suae. Nam, sicut poterit Deus, quod volet, per seipsum; ita poterunt illi, quod volent, per illum; non esse. Si honor et divitiae; Deus suos servos bonos et fideles super multa constituet ; imo filii Dei et dii vocabuntur, et erunt: et ubi erit Filius ejus, ibi erunt et illi , haeredes quidem Dei, cohaeredes acuritas: certe ita certi erunt numquam et nullatenus ista vel potius istud bonum sibi defuturum, sicut certi erunt se non sua sponte illud amissuros, nec dilectorem deum illud dilectoribus suis invitis ablaturum, nec aliquid deo potentius invitos deum
Abbreviated transcription (Latin):
id ñ ẽ ppͥe ⁊absolute. tu u̾o es ꝙ es. qr quicquid
aliqñ. aut aliquo modo es. hic totus ⁊ semꝑ es. Et
Tu tibi oĩo sufficiens. nullo indigens. quo oĩaĩ¬
digent ut sint. ⁊ ut bonesint.. Hoc boñ estu¬
deus pat̾. ħ est u̾bum tuũ .i. filius tuus. Et enĩñ
pot̃ aliud qmͣ ꝙ es aut aliquid maiꝰ uł miꝰ te esse

Expanded text:
ie et absolute. Tu vero es quod es, quia quidquid aliquando aut aliquo modo es, hoc totus et semper es. Et omnino sibi sufficiens, nullo indigens, quo omnia indigent ut sint, et bene sint. Hoc bondeus pater; hoc est verbum tuum, id est filius tuus. Etenim non potest aliud quam quod es, aut aliquid maius vel minus te esse
Abbreviated transcription (Latin):
mai̾ cogitari pot̃. ꝙ ꝯuenire nõ pot̃. aicg ͦ uere
est aliquid quo maiꝰ cogitati nõ pot̃. ut nec co¬
gitari possit nõ ẽẽ. Et hoc es tu dñe deus nos
Sit g ͦ uere es dñe dens meus. ut nec cogitat ip̃¬
sis nõ eẽ. et m̾ito. si enĩ aliq̃ mens poss cogi¬
tare aliquid mebꝰte. ascendet creatura suꝑ ap

Expanded text:
ire non potest. Sic ergo vere est aliquid quo maius cogitari non potest, ut nec cogitari possit non esse. Et hoc es tu, domine deus noster. Sic ergo vere es, domine deus meus, ut nec cogitari possis non esse. Et merito. Si enim aliqua mens posset cogitare aliquid melius te, ascenderet crea
Abbreviated transcription (Latin):
agimo corpus suũ fecisse. absurdissime errant.
cũ illũ tam sint̾am nouitatẽ infecisse fermento
uetustatis existimant. Patet gͥ qr cũ usus ẽ azĩo
ad illudopus nõ boc fecit ut p̾ceptũ de atinio ser¬
uaret. s aut ut ferm̃tarios quos pͥuidebat. reꝓb̃s
azimitas re aꝓpbaret aut certe. ut si ⁊̃ fermenta¬
rii aꝓplurentũr: azimatas quoq aꝓpbret. Qd̾ a¬
de azimo. ut legem uet̾em sernemꝰ. s ut ħ diligẽ¬
cuis huis fiat ⁊ dñm qui ẜ ñ uidarzando fec̃ mute¬
mur. Cũ enĩ facimꝰ aliquid ꝙ uidei ut indaismum
seruarent faciebant. nõ udaizamꝰ si nõ pp̃ iudai¬
sinũ s pp̃ h aliam cãm ħ agimus si enĩ ĩ diebus
pasche azimũ panem aliquis comedati siueqr¬
aut siquis pp̃ ĩfirmitatẽ p̃puciũ ctũcid̾e cogitur.
aut si boui suo quis tͥturanti. ne esuriat os non
mus. nõ ut ꝑ aznui figurã talem dñm iħm fu¬
turũ sigͥficemꝰ. s ut ip̃m panẽ ĩ corpus eius dĩna¬

Expanded text:
servaret , de azymo corpus suum fecisse, absurdissime errant: cum illum tam sinceram novitatem infecisse fermento vetustatis existimant. Patet igitur quia, cum usus est azymo ad illud opus, non hoc fecit ut praeceptum de azymo servaret, sed ut fermentarios, quos praevidebat, reprobans azymitas approbaret; aut certe ut, si etiam fermentarii approbarentur, azymitas quoque approbaret. CAligentius fiat, et Dominum, qui hoc non judaizando fecit, imitemur. Cum enim facimus aliquid, quod Judaei, ut Judaismum servarent, faciebant, non judaizamus, si non propter Judaismum, sed propter aliam causam, hoc agimus. Si enim in diebus Paschae azymum panem aliquis comedat, siveaut si quis propter infirmitatem, praeputium circumcidere cogitur; aut si bovi suo quis trituranti, ne esuriat, os nonmus, non ut per azymi figuram talem Dominum Jesum futurum significemus, sed ut ipsum panem i
Abbreviated transcription (Latin):
mandatũ qd̾ erat ad uitam. ħ eẽ ad mortẽ. Nam
pectatũ occõne accepta ꝑ mandatũ se dux̃ me.
⁊ ꝑ illd̃ occidit. sic litt̾a sine adiuuãte gr̃a occi¬
dit. sp̃c aut̃ unuficat. sicut ait idem apꝰ. ad titũ.
sũ aut̃ benignitas ⁊ humanitas apparuit salua¬
toris nr̃i d̾i. nõ ex oꝑib uisticie q̃ fetimꝰ nos. s scd¬

Expanded text:
atum, quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Nam peccatum, occasione accepta per mandatum, seduxit me, et per illud occidit . Sic littera sine adjuvante gratia occidit, Spiritus autem vivificat; sicut ait idem Apostolus ad Titum: Cum autem benignitas et humanitas apparuit Salvatoris nostri Dei, non ex operibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
tant̾ sit staudiend̾. s nõ de hoc. uñ ergo: It̃ si di¬
uina ꝑ ea que digniora ꝯgnoscimꝰ. crequidebe
cũ sac̾ficiũ de quo agitur depanis sut asnni fuie
form̃tati sb̾stancia constet ẽẽ celebrand̾. quem
panem digniorẽ oxistimamꝰ ad faciendã dñici
hic intlłigi ualet cur nos greci a nathematizã¬
dos. aut saltem rep̾bendendos recte iudicent at¬

Expanded text:
non de hoc, unde ego. Item si divina per ea, quae digniora cognoscimus, exsequi debemus; cum sacrificium, de quo agitur, de panis sive azymi, sive fermentati, substantia constet esse celebrandum, quem panem digniorem aestimamus ad faciendam Dominici hic intelligi valet, cur nos Graeci anathematizandos, aut saltem reprehendendos recte judicent
Abbreviated transcription (Latin):
obiciu̾nt. Od̾ aut̃ assumũt de ꝓph̾a. uenite in
galgal. ⁊ impie agite ⁊ sac̾ficate de ferm̃to
audem. intiłigend̾ ea ẽẽ dictũ aut aꝓpbando
seruando de fermĩtato sacficant. at sih expbã¬
d dictũ est. qua fronte sacͥ̾ficant qd ꝓpẜa ĩ sa¬
ationi associau̾it. dixat enĩ. uenite ad bethel et
impiengite. Et paulo post ꝯtinuata ĩcrepacõne
ut. et satͥficate deferm̃tato laudem. aut gͦ tan
di iõne partem suam ferm̃tarii defendant. ꝙͣ¬
nec istd̾ uolunt. saltem nõ re p̾hendant aziitas

Expanded text:
o laudem. Quod autem assumunt de propheta: Venite in Galgala, et impie agite: et sacrificate de fermentato laudem ; intelligendum est esse dictum aut approbando servando, de fermentato sacrificant. At si hoc exprobrando dictum est, qua fronte sacrificant quod propheta in saactioni associaverit. Dixerat enim: Venite ad Bethel, et impie agite. Et paulo post, continuata increpatione ait: Et sacrificate de fermentato laudem. Aut ergo tanta ratione partem suam fermentarii defendant, quannec istud volunt, saltem non reprehendunt azymitas
Abbreviated transcription (Latin):
est inusticia sacisfecisti. ut iain omĩs ĩ cordemco
q̃ de illo meẽ solebat qõsit det̃sa. de hoc eĩ malo
questio nasci uidetur qm̃ si eẽt aliqua eẽncia es¬
sit adeo a quo necesse ea ẽẽ omne ꝙ aliquid est.
et ĩ possile est eẽ pettatũ siue ĩiusticiam. de malo

Expanded text:
est injustitia, satisfecisti, ut jam omnis in corde meo, quae de illo inesse solebat, quaestio sit decisa. De hoc enim malo quaestio nasci videtur, quoniam si esset aliqua essentia, esset a Deo, a quo necesse est esse omne, quod aliquid est, et impossibile est, esse peccatum sive injustitiam. De malo
Abbreviated transcription (Latin):
mari. ꝙ negari nequ̾it ĩ figura sicisse. ⁊ neude¬
antur buptizare bapo iohis qui baptizauit ĩas
Si g ͦ intep̾bensiblit̾ figurate baptizamus lag
licet illd̾ bap̃a uetus ꝙ fuit buiꝰ noui figuratas¬
pascba ꝑ qd̾ nr̃m figuratũ est celebratũ ẽ ĩ aina
detestãtur nos sacͥficare corpus xp̃i quiest pasca
ur̃m de azimo ĩ figura. siue ad ꝯmemorand̾ qr tal
fuit illecuiꝰ corpus sac̾ficamꝰ .s. sñ pettatũsttio¬

Expanded text:
mari ; quod negari nequit in figura fuisse: ne videantur baptizare baptismo Joannis, qui baptizavit in aqua. Si ergo irreprehensibiliter figurate baptizamus in aqua: licet illud baptisma vetus, quod fuit hujus novi figuraPascha, per quod nostrum figuratum est, celebratum est in azymis, detestatur nos sacrificare corpus Christi, qui est Pascha nostrum, de azymo in figura, sive ad commemorandum quia talis fuit ille, cujus corpus sacrificamus, scilicet si
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Dseimui seruus etfie cantuariensis wa¬
lerannio uͦuenburnensi ep̃o. scientibre¬
lut̾ loquor. Si certus eẽ prudentiã ur̃am ñ
fau̾e suctessori iuliicesaris ⁊ neronis. ⁊ iul¬
ani apostate contͣ successorem ⁊ utariũ pet apłi

Expanded text:
SELMUS, servus Ecclesiae Cantuariensis, WALERANNO Newenburgensi episcopo. Scienti breviter loquor. Si certus essem prudentiam vestram non favere successori Julii Caesaris, et Neronis, et Juliani apostatae, contra success
Abbreviated transcription (Latin):
uetustatẽ seruamus. s emĩigłi u̾itatem colẽbra¬
mus. Demq qñ idem ip̃e hoc fecit. ⁊ ait discipiis
suis. ħ facite ĩ meam ꝯmemorõnẽ: si uoluisset
Quare cũ ditens. ħ facite aiiũ ñ excep̃: quisẽ
cuiꝰ intriectus audet exciꝑe qd̾ ipẽ fecit. ⁊ hoc ꝓhi¬
łe qd̾ ip̃e nõsolũ modo nullo sermone ꝓbibut.

Expanded text:
lebramus. Denique quando idem ipse hoc fecit, 136 et ait discipulis suis: Hoc facite in meam commemorationem ; si noluisset Quare cum dicens, Hoc facite, azymum non excepit, quis est cujus intellectus audet excipere quod ipse fecit, et hoc prohibere quod ipse non solum nullo sermone prohibui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qd̾ iudazare ꝓbamur. gͦ nec illi siłr q̃unt ad
ħ ip̃m icti ferm̃tato sine figura. qr tuetus figa¬
uł scͥptura ꝑ fi̾nontũ designat poctatũ cũ exe¬
eͣtur ĩ pascha suo cõmede ferm̃tatũ ⁊ noua dũ
mon nos ĩ pascha nr̃o epularinõ ĩ ferm̃to uet̾i
u ĩ ferm̃to malicie ⁊ nequicie. Dicimꝰ ł qr nõ¬

Expanded text:
d judaizare probamur: ergo nec illi similiter queunt ad hoc ipsum uti fermentato sine figura; quia et vetus Scriptura per fermentum designat peccatum, cum exsecratur in Pascha suo comedere fermentatum ; et nova, dum monet nos in Pascha nostro epulari non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae . Dicimus eti
Abbreviated transcription (Latin):
se ⁊ carnẽ suam panẽ uocasso̾ ⁊ de pano torp̾su¬
ũ fecisse. qr sic̃ isto panis azimꝰ siue fm̃tatus da
iutam transitoriam. Ita corpus eiꝰ et̾nam. nõ qr fꝰ¬
ñtatus est. uł azimꝰ. qmͣuis ĩ lego ubi fere onũa
ĩ figura fiebant. ꝓceptũ sit azimũ ĩ pascha panẽ
rus ⁊ mundꝰ futurus ẽẽt. ⁊ nos qui mandutatu¬

Expanded text:
uam panem vocasse, et de pane corpus suum fecisse: quia sicut iste panis azymus, sive fermentatus, dat vitam transitoriam; ita corpus ejus aeternam: non quia fermentatus est, vel azymus. Quamvis in Lege, ubi fere omnia in figura fiebant, praeceptum sit azymum in Pascha panem rus et mundus futurus esset; nos, qui manducatu
Abbreviated transcription (Latin):
ti sumus.sum seputti enĩ sumꝰ cũ illo ꝑ bap̃m n
morte̾. Aut si ꝯcedunt nos iti figuris. s nõ ĩtid
reb ĩ quib ĩ figura lex uetus utebatur. ⁊ idonõ
eẽ panẽ azimũ assuend̾ ad ullam figurã. ꝙ
ad hoc ĩ eadem loge actipitur. nõ baptizent ĩaõ¬

Expanded text:
ati sumus. Consepulti enim sumus cum illo per baptismum in mortem . Aut si concedunt nos uti figuris, sed non in eisdem rebus, quibus in figura lex vetus utebatur, et ideo non esse panem azymum assumendum ad ullam figuram, quia ad hoc in eadem lege accipitur: non baptizent i
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ figura sac̾ficemus azimũ panem. suic sine dei
figura nullatemis noc gͥci rep̾bensibdes ualent
ostend̾e. s aut soli nos bene agimus. illi ñ bene.
aut nos no meliꝰ ⁊ diligentuis. si illi bene. Nẽꝑe
satis ofdunt se rlłam bt̃ẽ rõnem ad suam pr¬
nos ꝓferũt. qd̾ nlło modo aut cont̃ nos aut c̃ iis
eẽ cõgnoscitur. Obiciunt enĩ nob̾ sicut ĩ nr̃a leg

Expanded text:
in figura sacrificemus azymum panem, sive sine omni figura, nullatenus nos Graeci reprehensibiles valent ostendere; sed aut soli nos bene agimus, illi non bene; aut nos melius et diligentius, si illi bene. Nempe satis ostendunt se nullam habere rationem ad suam parnos proferunt, quod nullo modo aut contra nos, aut cum illis esse cognoscitur. Objiciunt enim nobis, sicut in vestra leg
Abbreviated transcription (Latin):
qr ꝑseueraũ ꝯtigissent. Nononĩ das adeptus ẽẽ uidit
pectare nec miser ẽẽ ampluis possit. nõ qr ipe bene
D. Quanto absurdius uidet᷑ sic̃ tu monstras stanti
angło ꝓfuisse castĩ peitantis. tauto magis ncc̃cẽ¬
tis. q ille pectauit. Si eiũ neut̾ pectass uteq datu¬
rus erat. deus eandem scienciam m̾ito ꝑseuertuee
Alio tuodo sñ aliciꝰ cadentis exempło. Nullus eĩ di¬
cot dm nõ alio modo poturssẽ auglis surs hanc dan
sciam. cum gͦ ille pettauit. exemple eil eͥuͭ docuit ꝙ
mordinatũ ĩ regno oĩpotentis sapĩẽ reman̾et. 2.

Expanded text:
rseveravit, contigissent. Non enim eas adeptus esse videtupeccare, nec miser esse amplius possit; non quia ipse bene DISC. Quanto absurdius videtur, sicut tu monstras, stanti angelo profuisse casum peccantis; tanto magis necetis, quia ille peccavit. Si enim neuter peccasset, utrique daturus erat Deus eamdem scientiam merito perseverantiae, alio modo sine alicujus cadentis exemplo. Nullus enim dicet Deum non alio modo potuisse angelis suis hanc dare scientiam. Cum ergo ille peccavit, exemplo ejus istum docuit quod jor
Abbreviated transcription (Latin):
uina ⁊ libͥo arbito. qm̃iuis eiũ tanta aucte asse¬
ratur ⁊ tanta teneatur ucilitate. ut nulatenus
nisoccabłr uidentur dissentire. uñ uidemus ĩ hac
sbne ñ nullos sic ĩ unam ꝑtem u̾gentes. ut ait̾¬
ĩuecem tentando quassantib ꝑ iclitariꝰ. etãg¬

Expanded text:
vina et libero arbitrio, quamvis enim tanta auctoritate asseratur, et tanta teneatur utilitate ut nullatenus insociabiliter videntur dissentire: unde videmus in hac quaestione nonnullos sic in unam partem vergentes, ut alteinvicem sustentando quassantibus, periclitari.
Abbreviated transcription (Latin):
putare potuit angłus malus se fcũrũ qd̾ malefec̃.¬
Ed hoc uolo ut parit̾ oñdas si scuint
se nõ deb̾e uelle ꝙ p̾uaricandouoluit.ꝙ. In hoc
dubitare nõ debes se supͣdicta ꝯsid̾as. Si enĩ nesces¬
s se ciõ deb̾e uelle ꝙ ĩuiste uoluit. ignorasset sõde¬
be uolũtatẽ tenere qmͣ deseruit. Quia pp̃ nec uist
eẽt tenendo. nec iniustus deserendo iusticiã qmͣ ne

Expanded text:
putare potuit angelus malus se facturum quod male fecputare potuit angelus malus se facturum quod male fecet hoc volo ut pariter ostendas, si scivit se non debere velle quod praevaricando voluit. MAG. In hoc dubitare non debes, si supra dicta consideras. Si enim nescisset se non debere velle quod injuste voluit, ignorasset se debere voluntatem tenere quam deseruit. Quapropter nec justus esset tenendo, nec injustus deserendo justitiam, quam ne
Abbreviated transcription (Latin):
tura pp̃ pectatũ pͥmi parentis iam ĩnumerabilia ĩ¬
cõmodoꝵ fcã est passibił. ex qua passibłitate mui¬
tis modis grã nob̾ oꝑatur ĩ corruptibłitatẽ. Ineuero
passionẽ.D. Satiffecisti obiectõni mee. patet qr hec¬
sat̃ iudetur ondere uło modo eam suã anteputa¬
aut coactam putauiss. aut spontaneã. q nec nllatẽ
erat unde se alñ cogi suspitaret᷑. is qm̃diu uoluit ĩ
u̾itate ꝑseu̾are. ulło modo putare potuit sesola uolũ¬
tate illam desertur̃. Supͣ namq iam monstratũe᷑
eũ qm̃diu rectam uolũtatẽ hũerit in hacipã uolũ¬
tate uoluisse ꝑceuerare. Qua pp̃uoiendo tenereꝑse¬
uerant᷑ qd tenebat. nłło modo uideo unde potuais us
suspicari nlła alia accedente cã sola se illud desertut᷑
uolũtate. Non nego illũ seuisse. qr posset inuutate
uoluntatẽ ꝙͣ tenebat. s dico illũ nõ potuisse puta
re. qr alñ oĩ alia cessante causa. sponte mutareuo

Expanded text:
tura, propter peccatum primi parentis, jam innumerabilium incommodorum facta est passibilis: ex qua passibilitate multis modis gratia nobis operatur incorruptibilitatem. Ille vero, passionem. DISC. Satisfecisti objectioni meae. Patet ensatis videtur ostendere nullo modo eum suam ante putaaut coactam putavisset, aut spontaneam; sed nec ullatenus erat unde se aliquando cogi suspicaretur, nec quandiu voluit in veritate perseverare ullo modo putare potuit se sola voluntate illam deserturum. Supra namque jam monstratum est eum, quandiu rectam voluntatem habuit, in hac ipsa voluntate voluisse perseverare. Quapropter volendo tenere perseveranter, quod tenebat; nullo modo video unde potuisset vel suspicari, nulla alia accedente causa sola se illud deserturum voluntate. Non nego illum scivisse quia posset mutare voluntatem, quam tenebat; sed dico illum non potuisse putare quia aliquando, omni alia cessante causa, sponte mutaret v
Abbreviated transcription (Latin):
. at si pͥsciebat se casur ⁊ nolebat. tm̃miser erat
doiendo qnͣtũ stare uolelat.D. negari nõ potea
.m. Elt tanto iustior erat qnͣto iag uoiebat stare. ⁊g
erat uistior: eo debebat ẽt̃ felicior. D. nõ pot̃ negari
.M. gͦ si uolendo p̾sciebat secasur̃ tantoerat misior

Expanded text:
. At si praesciebat se casurum, et nolebat, tantum miser erat dolendo quantum stare volebat. DISC. Negari non potest. MAG. At tanto justior erat quanto magis volebat stare, et quo erat justior, eo debebat esse felicior. DISC. Non potest negari. MAG. Ergo si nolendo praesciebat se casurum, tanto erat miserior,
Abbreviated transcription (Latin):
accepit. ut eanisibi daret.D. udeo q nõ aufend
potuer sibi dare iusticiam: s alit̾ sibi dodit at
sibi abstulit.m. uides gͥ doo parem eos debereg¬
ciam. qnͣtũ ad bonitatõ ip̃ius. nec diabłin ido
nmꝰ debe dõ redd̾e ad diest. qr sibi abstulit ꝙ de̾
dodit. ⁊ noluit actiꝑe qd̾ deus obtulit. 2. uides.
ipẽ dedit .D. uerissimũ est. m. Estimo qr aĩad¬
estiustus. ur inuistus ⁊ nulluc postacteptã uis¬
ciam fit im̃ustus nisi sponte deserta usticia ꝙ¬
cut gͥ bonus angłus se fecit iustũ nõ auf̾end
sibniusticiã cũ potiut̃. Ita d̾s maiã angłinfat

Expanded text:
. Video quia non auferendo potuerunt sibi dare justitiam; sed alter sibi dedit, alter sibi abstulit. MAG. Vides ergo Deo parem eos debere gratiam, quantum ad bonitatem ipsius, nec diabolum ideo minus debere Deo reddere, quod Dei est; quia sibi abstulit quod Deus dedit, et noluit accipere quod Deus obtulit. DISC. Videipse dedit. DISC. Verissimum est. MAG. Aestimo quia animadest justus, vel injustus; et nullus post acceptam justitiam sit injustus, nisi sponte deserta justitia. Sicut ergo bonus angelus fecit se justum, non auferendo sibi justitiam, cum potuit, ita Deus
Abbreviated transcription (Latin):
udlui posse uideam. nisi qr in deo aliqtud ꝯseqͥ
ꝙ nec dici deb̾e credo. nec qut̃o nõ sit. si uera sũt
q̃ dicis. nõ uideo. N. Nami si uelle eẽ similẽ deo
ñ nicħ nec malũ. s quiddam bonũ ẽ. nõ nisiab
eo a quo est oẽ ꝙ est hr̃i potuit. Si g ͦ angłus
ñ hũit ꝙ ñ accepit: ꝙ hũt ab illo accepit aqͦ
hũt. Quid aut̃ ab illꝯ accepit. ꝙ ille nõ dedit
qt̃ si hũit uelle eẽ similẽ do̾. Id̾o hũit qr deus

Expanded text:
lvi posse videam: nisi quia video aliquid consequi, quod nec dici debere credo, nec quomodo non sit si vera sunt quae dicis, non video. Nam si velle esse similem Deo, non nihil, nec malum, sed quoddam bonum est; nonnisi ab eo, a quo est omne quod est, haberi potuit. Si ergo angelus non habuit quod non accepit, quod habuit, ab illo accepit a quo habuit. Quid autem ab illo accepit, quod ille non dedit? Quare se habuit velle esse similem Deo, ideo habuit
Abbreviated transcription (Latin):
deus reꝵ naturas oĩm faciat. fatend est. Qd̾ uo
singulas actõnes ꝑu̾saꝵ uolũtatũ uelut ip̃m ꝑͣ¬
uũ iuotũ uolũtatis. quo ipã uolũtas mala semo¬
uet. faciat quis ꝯcedet. ꝙ. Quidmis si dicimꝰ d̾m
fac̾e singłas actiones ã funnt inuista uolũtate¬

Expanded text:
Deus naturas rerum omnium faciat, fatendum est; quod vero singulas actiones perversarum voluntatum, velut ipsum pravum motum voluntatis, quo ipsa mala voluntas se movet, faciat, quis concedat? MAG. Quid mirum, si dicimus Deum facere singulas actiones
Abbreviated transcription (Latin):
modo nõ uidetur eẽ incõuenieus .M. Si g ͦ dacio
nõ est sñ actepcõne: quemadinod̾ ñ ĩuisitate dr
dare. ⁊ qui sponto ꝯcedit. ⁊ qui ñ aꝓpbandoꝑmit
ẜ. ⁊ qui illicita pͥsum̾. D. Nec ĩngruũ nec ĩusita¬
tũ michi uidet᷑ ꝙ dicis.m. Quid g ͦ dicimꝰ ꝯͣu̾nti¬

Expanded text:
o non est sine acceptione: quemadmodum non inusitate dicitur dare, et qui sponte concedit, et qui non approbando permittpit, et qui illicita praesumit. DISC. Nec incongruum, nec inusitatum mihi videtur quod dicis. MAG. Quid ergo dicim
Abbreviated transcription (Latin):
infirutas. Iua hõ ab ortu suo carere. hãc
aut̃ incipit tolerare. ex quo enĩ nascitur. p̃
bdam medicam̃tis leniri pot̃ nec sũmere ĩ fir¬
initati sb̾tacet u̾m ĩ futuro. ⁊ sic sanus er̾. ꝙ nł
latemis infirmabitur. s sũma sanitꝰ ate ꝑłrtĩ¬
infirinitas. U̾m de ista sanitate qmͣi ⁊̃ sło fut᷑o
aut ego ĩme. aut aliquis sb̃ mortal depins carne
Nam freqñt̾ ĩ aliqua ꝑte corꝑis infitmlmnet
tũ hoc ip̃m. insi aut motu corꝑis aut tactiatli
⁊ de sanitate illus suscitare. sanus est suo iudicio.
hic tabs pauloduriꝰ tangatur. aut ĩ aliqͣ sui cor̾s
ꝑte arcuis ꝯstͥngatur ⁊ statim iudeb̾. qr clamab ͭ
sine ledis meueris me. Quid est bic: nõ ne pͥui se
sanũẽe dicebat ⁊ nũc modice tactus. ita dolent̾
succlamat. Ist e ne tͥ sanus uidet᷑. nõ puta. Ne qͣꝙͣ

Expanded text:
infirmitas. Illa homo ab ortu suo carere, hanc autem incipit tolerare. Ex quo enim nascitur, pridam medicamentis potest, nec summae infirmitati subjacet. Verum in futuro, sic sanus erit quod nullatenus infirmabitur, sed summa sanitate perfruinfirmitas? Verum de ista sanitate quam in saeculoaut ego in me, aut aliquis sub mortali degens carne nam frequenter in aliqua parte corporis infirmamur, nec tamen hoc ipsum, nisi aut motu corporis, aut tactu aliquo et de sanitate illius sciscitare, sanus est suo judicio. Hic talis paulo durius tangatur aut in aliqua sui corporis parte arctius constringatur, et statim videbis quia clamabit: Sine, laedis me, vexas me. Quid est hoc? Nonne prius se esse sanum dicebat, et nunc modice tactus, ita dolenter succlamat? Istene tibi sanus videtur? Non puto. Nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ intłłigo. quonam pacto constarequeat ad ħ in¬
tende queso ⁊ intlłige. qr nltm iustoꝵ ab ista di¬
tare excepit deus nͥait. dii estis ⁊ filii excasi ẽt¬
mesiꝰ eluceant ꝯsid̾a̾ sb̾ exemplonaturã iguis
sua natura calid̾. In himc ignẽ pone lignũ plũbs̃
⁊frũ simł. Itaꝙ tum lignã t̾u̾it ĩ carbonei ꝯu̾sa¬
⁊ plũbũ liq̃fc̃m. ita ut ĩ carbonib nilnisi ignis
appareat ⁊ plũbo mlcalores addi queat nec dũ
tan penitus incanduit igni. licet gͥ alui daabo
magis ĩ calore ꝓfec̾it singłm tñ seruata nata
sui usitato iocucõnis modo q ignitũ est ꝑ sed̾r
ignis. sic erit ĩ illa beata suꝑnoꝵ cuuũ societar
de qua loquim᷑. Nam quẽ ad̾ hu qui sũme dei
ꝑticipant. siłi noĩe deos dicendos nctẽ e̾.Tar ho¬
nor ut p̾liba ninꝰ iustis ꝓ modom̾itoꝵ exhibe

Expanded text:
non intelligo quonam pacto constare queat. Ad hoc innon intelligo quonam pacto constare queat. Ad hoc intende, quaeso, et intellige quia nullum justorum ab ista deitate excepit Deus, ubi ait: Dii estis, et filii Excelsi melius eluceant, considera sub exemplo naturam ignis sua natura calidus. In hunc ignem pone lignum, plumbum et ferrum simul. Itaque cum lignum fuerit in carboneset plumbum liquefactum, ita ut in carbonibus nihil nisi ignis appareat, et plumbo nihil caloris addi queat, necdum m forsan penitus incanduit igne; licet igitur aliud alio magis in calore profecerit, singulum tamen, servata natura sui, usitato locutionis modo, quia ignitum est, per se dicitur ignis. Sic erit in illa beata supernorum civium societate, de qua loquimur. Nam quemadmodum ii qui summae Dei participant simili nomine deos dicendos necesse est. Talis honor, ut praelibavimus, justis pro modo meritorum exhibeb
Abbreviated transcription (Latin):
ĩparet a quoqmͣ ꝯ̃dic̾etur. ħedem. q suã filii q sui
let ñne dices hunc magͥfice ⁊ ĩopinate honor¬
tũ. Et certe deꝰ nob̾ ħ omnia faciet. Nati enĩ de
mitatũ passionib obnoxios acpectatoꝵ ⁊ corrap¬
tibłitatis ulc̾ib ꝑlenos sola mĩa ductus ami¬
piet. ⁊ curabit nos ⁊ sanitati restitutos orna¬
m̃tis ꝑfecto iuste ͤ ⁊ ĩcorruptibłitatis ornabit.
adductosq ĩ filios sibi adoptabit. regni sui ꝯsor¬
tes esficiet ⁊ ħedes. fili oq suo uingenito sibi ꝑ
oĩa equali ⁊ cooĩpotẽti ꝯcorꝑales statuet ⁊ co¬
h̾edes ommq c̾ature iubebit ut ĩ oĩ ꝙ uole¬
mus nob obẽdiat uocatosq nos noĩe suo dos
faciet ipẽ enĩ dicit. ego dixi diĩ estis ⁊ filii ex¬
celsi om̃s. s ip̃e deus dificans est tu u̾o deus dec¬
ficatus. Ic fortassis ai s. ħ rõ tua. Iuulis quidem
magnis apłis seu martirib pot̾it existerata. In
me aut̃ qui utinã int̾ illos. uł minimꝰ eẽ mercar.

Expanded text:
suum filiique sui ellet, nonne diceres hunc magnifice et inopinate honoratum? Et certe Deus nobis haec omnia faciet. Nati enim de mitatum passionibus obnoxios, ac peccatorum et corruptibilitatis ulceribus plenos sola misericordia ductus accipiet et curabit nos, et sanitati restitutos ornamentis perfectae justitiae et incorruptibilitatis ornabit adductosque in filios suos sibi adoptabit, regni sui consortes efficiet et haeredes, Filioque suo unigenito, sibi per omnia aequali et coomnipotenti, concorporales statuet et cohaeredes, omnique creaturae jubebit ut in omni quod volemus nobis obediat, vocatosque nos nomine suo deos faciet. Ipse enim dicit: Ego dixi Dii estis, et filii Excelsi omnes . Sed ipse Deus deificans est, tu vero deus deificatus. At fortasse ais: Haec ratio tua in illis quidem magnis apostolis, seu martyribus, potest existere rata, in me autem qui utinam inter illos vel minimus esse merear!
Abbreviated transcription (Latin):
Infuturo aut̃ honorabit᷑. aut eꝯͣ oĩo. exhono¬
feditate corruptus ⁊ omni quo nlła srigoris. as¬
ꝑitate desendatur regimine nudus. hũẽ gͥ taiẽ
tali modo iacentẽ. ⁊ ĩ nlło sem iurare ualentẽ.
si rex aliquis potẽtissimꝰ transiens uid̾e̾t inse

Expanded text:
utem, aut honorabitur, aut econtra omnino inhonofoeditate corruptus, et omni quo vel a frigoris asperitate defendatur tegmine nudus. Hunc igitur talem, tali modo jacentem et in nullo semet juvare valentem, si rex aliquis potentissimus transiens illum vide
Abbreviated transcription (Latin):
grãdiciposs homiẽ mortali adhuc carne grara¬
dito ꝙ defe̾lut sñ mora relatũ ergocũ istis ot̃no
tu oculi asserit resutrettura. sat ĩnuit qmͣ uelo¬
citatẽ eadem corpa iam incorruptibdia sint hã¬
tura. sorruptibue quippe ħ sicut iste testat᷑ ĩ du

Expanded text:
gratia, dici posset hominem, mortali adhuc carne gravad deferebat, sine mora relatum. Ergo cum istis omnino tu oculi asserit resurrectura, satis innuit quam velocitatem eadem corpora jam incorruptibilia sint habitura. Corruptibile qui
Abbreviated transcription (Latin):
omino ⁊ fr̃i lm̃o herluino. fr̃ anselmꝰ sali¬
tem. quius nr̃am iux aliqũ legas ad mo
ram habens deo ꝓ te qualẽcumq possũ fando
ordnem. ꝙem̃toꝰ amicemi eoꝵ q̃ pͥsens sepe
admonendo tibi dixi et que postea ab sensscqͥ¬
si. saue fr̃ amantissime illd̾ ꝙ mutti aultifa¬
ciunt. qui qnͣto diutiꝰ uiuunt. tanto maiorẽ

Expanded text:
i charissimo HERLUINO frater ANSELMUS salutem. Quamvis nostram vix aliquando legas admonidie tui curam habens, Deo pro te, qualemcunque possum, fundo orationem. Memento, amice mi, eorum quae praesens saepe admonendo tibi dixi, et quae postea absens scripsi. Cave, frater amantissime, illud quod multi stulti faciunt, qui quanto diutius vivunt, tanto majorem
Abbreviated transcription (Latin):
ticum aut futur̾ s oĩa simł st sñ oĩ motu. ut si
dm̃s . qr ñ uoluit aut uolet. nec fecit. aut faciet ali¬
rimꝰ ꝙuolet. aut faciet qd mũdũ fc̃m ẽẽ ꝯgnos¬
cimus: negari nequid scire q̃ uult ⁊ fac̃. ⁊ p̾scue
q̃ uolet atq faciet. Quare si scire ⁊ p̾scire di nt̃ita¬
tem ingerit oĩb q̃ scit aut p̾scit ncħ sod̾ etͥntatẽ¬

Expanded text:
tum aut 125 futurum, sed omnia simul sunt sine omni motu; ut, si dicimus quia non voluit aut volet, nec fecit aut faciet alirimus quia volet aut faciet quod nondum factum esse cognoscimus: negari nequit scire quae vult et facit, et praescire quae volet atque faciet. Quare si scire atque praescire Dei necessitatem ingerit omnibus, quae scit aut praescit; nihil se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. ꝙͣuis sit futura. slamsi dico. criis sedicio sutura ẽ in
ppło: ñ tĩi ncc̃itate erit sedicio. Potest eĩ fi̾ añ ꝙͣ sit
ut ñ fiat ⁊ iam si est futura. alii u̾o est. ut ressit exne¬
cossitate q̃ d̾ futura. ut si dico cras eẽ futur̃ ortum
nc̃titate fututꝰ est: sedicõ quid̾ q̃ ñ erit ex nt̃itateso¬
la seqñti nt̃titate futura asseritur. qr futun de fut᷑a
d̾r. si em̃ cras futura ẽ: uct̃itate futura ẽ. Ortus u̾o

Expanded text:
est, quamvis sit futura. Nam si dico: Cras seditio futura est in populo, non tamen necessitate erit seditio. Potest enim fieri, antequam sit, ut non fiat, etiamsi est futura. Aliquando vero est, ut res sit ex necessitate quae dicitur futura, ut si dico cras esse futurum ortum necessitate futurus est: seditio quidem, quae non erit ex necessitate, sola sequenti necessitate futura asseritur; quia futura de futura dicitur: si enim cras futura est, necessitate futura est: ortus vero
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ quo appareat ⁊ recta .i. iusta uolũtas. ⁊ lib̾tas
arbiti ⁊ ip̃m arbitum. et qũo recta uolũtas ĩpug¬
netur ut deserat rectitudinẽ ⁊ quałr eam libero
seruet arbit̾o. ht̃ aliquis ĩ cordent u̾itatẽ teneat
qr nntlłit rectesi eẽ amare u̾itatẽ. Hic itaq rectã¬
alius ⁊ nͥ m̃tiatur minatur ei mortẽ. uidemꝰ nẽ ĩ eꝰ cẽ
titudinẽ illam ouisd̾ rectitudĩt amore sꝑ eẽ seruã¬
dam. ⁊ quicquid obtendit ut deseratur ẽe ꝯtẽpñd̾.
atq uo ͭ ͥ ᷤ est ut ipa quo reꝓbet ac eligat ꝙ̃ad̾ rõis¬
nali c̾ature uolũtas ⁊ rõ. Qua pp̃ idem uolãtats
arbitum. ut eandem rectitudinẽ deserat ulła cogi¬
tur nc̃citato qmͣ̃uis mortis ĩpugnetur difficultate
licet enĩ ncc̃e sit aut uitam aut rectitudinẽ relĩq̃re.
nlła tñ nc̃catas detͥminat qmͣ seruet aut deserat. Ilẽ¬
pe sola uolũtas detͥminat quidteneat. n aliquid
facit ius nc̃citatis ubi oꝑatur electõ sola uolũtatis¬

Expanded text:
quo appareat et recta, id est justa voluntas et libertas arbitrii, et ipsum arbitrium; et quomodo recta voluntas impugnetur, ut deserat rectitudinem, et qualiter eam libero servet arbitrio. Habet aliquis in corde ut veritatem teneat, quia intelligit rectum esse amare veritatem. Hic alius; et, nisi mentiatur, minatur illi mortem. Videmus nunc in ejus esse titudinem illam ejusdem rectitudinis amore semper esse servandam; et quidquid obtenditur ut deseratur esse contemnendum; atque voluntatis est ut ipsa quoque reprobet ac eligat,  idem voluntatis arbitrium, ut eamdem rectitudinem deserat, nulla cogitur necestitate, quamvis mortis impugnetur difficultate. Licet enim necesse sit aut vitam aut rectitudinem relinquere, nulla tamen necessitas determinat quam servet aut deserat. Nempe sola voluntas determinat ibi quid teneat, nec aliquid facit vis necessitatis, ubi operatur electio sola voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qmͣ d̾r ĩiustum. certum est. qr nũꝙͣ est aliquid. nec
alicui rei est eẽ aliquid inustã eẽ. Et sicut deus nõ
facit iniusticiam: ita nõ facit aliquid ĩ iustũ eẽ. qui
tũ facit õs actõnes ⁊ om̃s motus qr ipe facit̾res a
res bt̃ ullam pot̃atem uolendi aut faciendi. mã a
u̾o nõ recte: hoc solo qr uõ recto est malũ eit rĩ¬
lequis utitur gladio. aut lingua. aut potestate
loqñdi. nõ est aliud gladiꝰ aut lingͣ. sue potestas
es̃ rectus ẽ eoꝵ usus. ⁊ aliud cũ nõ eit iettu sta uo¬
luntas qua utimir ad uolend̾. sicut rõne utim
⁊ aliud qñ nõ tecte. Nec magis nec mmnꝰ et ħ ꝙ en¬

Expanded text:
 dicitur injustum, certum est quia nunquam est aliquid; nec alicui rei est esse aliquid, injustam esse. Et, sicut Deus non facit injustitiam, ita non facit aliquid injustum esse: qui tamen facit omnes actiones et omnes motus, quia ipse facit res a res habet ullam potestatem volendi aut faciendi, nisi ivero non recte, hoc solo quia non recte est, malum est et inliquis utitur gladio, aut lingua, aut potestate loquendi, non est aliud gladius, aut lingua, sive potestas cum rectus est eorum usus, aliud, cum non est rectus; ita voluntas qua utimur ad volendum, sicut ratione utimur et aliud q
Abbreviated transcription (Latin):
nua quid siuis hĩtus ꝓficeatur meditatõ n¬
tue quo ĩ sc̃o fernore collocucõnis frequem
actensio sufficiant quib urã studia bñ ĩceot
cotidio ad meliora ꝓflctant: exigit tñ mo¬
ciens duectõ. ut exhortacõnes nr̃e quacũ ꝙ uit
uob̾ qmͣuis ab sentib et nõ indegentib nõ des¬
ciant. moneo itaꝙ et p̾cor km̃i quatinꝰ niche¬

Expanded text:
nua, quid suus habitus profiteatur, meditatio, mutuae quoque in sancto fervore collocutionis frequens accensio sufficiant, quibus vestra studia bene incepta quotidie ad meliora proficiunt: exigi tamen indeficiens dilectio ut exhortationes nostrae qualescunque sint, vobis quamvis absentibus et non indigentibus non deficiant. Moneo itaque et precor, charissi
Abbreviated transcription (Latin):
sñ quib hõ saluari nequid postqm̃ pot̃ illisuti. siã
natõem nicħ ualero lib̾m atbit̾um s solam ne
postqmͣ ad intlłigibilem ꝑuenit. etatem. sñ sua r᷑ti¬
tia ibi eit inuestigand̾ hoc arbitum. ⁊ hoc lib̾tas¬
uolũtatis pp̃ se seruata. lib̾tas aut̃ ista: est poter¬
tas soruandi rettitudinẽ uolũtatis. pp̃ ip̃am rec¬
titudinem. Quas diffiicõnes puto me aꝑtis rõ¬
nib monstrasse. Prtorem quid̾m ĩ tractatu quẽ
feci de uitate. Ntt̾amu̾o ĩ eo quẽ edidi de hac
ip̃a lib̾tate. In quo ⁊̃ oñsum est quo modo natu¬
ralit ⁊ inseꝑabilit fit ĩ homineħ lib̾tas. qmͣuis¬

Expanded text:
sine quibus homo salvari nequit, postquam potest illis uti. Nam nationem nihil valere liberum arbitrium; sed solam necpostquam ad intelligibilem pervenit aetatem, sine sua justitia: ibi est investigandum hoc arbitrium, et haec libvoluntatis propter se servata. Libertas autem ista est potestas servandi rectitudinem voluntatis propter ipsam rectitudinem. Quas definitiones puto me apertis rationibus monstrasse: priorem quidem in tractatu , quem feci de veritate; alterum vero in eo, quem edidi de hac ipsa libertate; in quo etiam ostensum est quomodo naturaliter et inseparabiliter sit in homine haec libertas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
bili deiectacõne fruentes. Eudem nos cũ de¬
lectabiii rõne fruendos aptemus. et cũ qñ c̃
cente clemencia ad patͥam adqmͣ anhelamꝰ ue¬
luti nõ eodem tramite ꝑueniemꝰ. eo leciores qͦ
qi ex diu̾sis exhiliis reuocati conueniemus. Nõ
sic hortor st̾renutatẽ tuã hañe timendo. ꝙita

Expanded text:
bili delectatione fruentes, eisdem non cum delectabili ratione fruendos aptemus: et ut quandoquecente clementia ad patriam, ad quam anhelamus. veluti non eodem tramite perveniemus, eo laetiores quo quasi ex diversis exsiliis revocati conveniemus. Non sic hortor serenitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥt̾ita qiͣ ꝓ ncho sic deputetis: ut ⁊ illa ad ꝗe
ꝓfecistis tenere nõ ꝯtempnatis. et hus alqo
add̾e licet ꝑ infirmitatẽ nequeatis. tampi
tis. Qiñ namq int̾młtos uocatos pauesit
electi. certi sumꝰ omnes u̾itate dicente. sꝙͣ

Expanded text:
pro nihilo sic deputetis, ut et illa, ad quae profecistis, tenere non contemnatis; et his aliquid addere licet per infirmitatem nequeatis, tamen per tis. Quoniam namque inter multos vocatos pauci sunt electi , cer
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i nõ sumꝰ. Sit gͥ seruemꝰ desidiũ fr̃ne canta¬
dis. ut seruiamꝰ imꝑio suꝑne uolũtans. Et sic
exhibeamus obedĩam obedĩam sbiectõnis qñ
exigit oĩpotens dispõ: ut retineamꝰ affectũ di¬
sectõnis qm̃ largitur dĩa distͥbucõ. Nlon eĩmei
d̾i ordinacõem nr̃e utilirati ualebimꝰ ꝯtemꝑare
qmͣ si ĩ nrã dispõne eius uolũtati uoluernaꝰ¬

Expanded text:
nostri non sumus. Sic ergo servemus desiderium fraternae charitatis, ut serviamus imperio supernae voluntatis, et sic exhibeamus obedientiam subjectionis, quam exigit omnipotens dispositio, ut retineamus affectum dilectionis, quam largitur divina distributio. Non enim melius Dei ordinationem nostrae utilitati valebimus contemperare, quam si in nostra dispo
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃na p̾cepta nõ sũt: ⁊̃ si ĩutiles uideant᷑ diuidita¬
re refugiat. Gaudeat se iam tandem ĩuenisse il
se ñ ĩuitum. s uolũtariũ tota uita mansur᷑ oĩ
trans ingrandi sollicitudine ꝓpulsa deubet. ut
quietad sola pie uite ex̾tita exquirenda sodu¬
lo uacet qd̾ si sibi uidet᷑ maiora q̃dam ac uti¬
uora spũali fernore appet̾e qmͣ illi pͥsentis mo¬
nast̾ii institucõnib liceat: estimet aut se faui
ne sũ emolum̃to. aut ⁊̃ cũ iactura. locã uł uite
ordinem mutando. inconstantie leuitatisq fr̃t
cͥmen sb̾eat. aut maiora suis uirib exꝑiendo.
fatigatus dect̾nm s̃ pͥora aut ⁊̃ ĩ perora pͥorib
deficiat. Si aut̃ u̾e meliora illis q̃ p ꝓmptu lũt
nõ dũ meritus optat. pacient̾ toieret diminũ

Expanded text:
divina praecepta non sunt, etiamsi inutiles videantur, dijudicadivina praecepta non sunt, etiamsi inutiles videantur, dijudicare refugiat. Gaudeat se jam tandem invenisse ubi se non invitum, sed voluntarium tota vita mansurum, omni transmigrandi sollicitudine propulsa, deliberet: ut quietus ad sola piae vitae exercitia exquirenda sedulo vacet. 28. Quod si sibi videtur majora quaedam ac utiliora spirituali fervore appetere, quam illi praesentis monasterii institutionibus liceat, aestimet aut se falli ne sine emolumento, aut etiam cum jactura locum vel vitae ordinem mutando, inconstantiae levitatisque frustra crimen subeat, aut majora suis viribus experiendo fatigatus, deterius in priora, aut etiam in pejora prioribus deficiat. Si autem vere meliora illis quae in promptu sunt nondum meritus optat, patienter toleret divinum
Abbreviated transcription (Latin):
net ꝙ accepit teneat. aut ĩ eo ĩutilit̾ ꝑsistat.
Quippe dum incessant᷑ laboriosis cogitacõib.
de mutando aut s mutari nõ ualet saitẽ
dam̃tũ ꝙ posuit displicet. nlłatenus illistra¬
turam bone uite suꝑedificare libet uñfitut
ue ad aliqmͣ fructus ftilitatẽ ꝓuenit. sicĩte¬
lixmonachꝰ si sepius delo ad locũ ꝓpo appetitu mu¬
tatur. aut inimo ꝑmanens ereqũt eiuis odio
concutit᷑ iusꝙ amoris stabilitus radicib ad
omine utile ex̾citum liquescit. et nlła bono
oꝑm ub̾tate ditestit cumꝙ seneqꝙͣ ad bonu
s ĩ malũ ꝓ fic̾e̾.si forte hoc recogitat ppendit
nobitaꝵ forte ꝓpoitũ agg̾ditur. expedit euit
ĩ quotũq monastio ꝓfessus fu̾it isi tale fuit
ut ibi malũ ĩuitus fac̾e cogatur. tota m̃tis in¬
tencõne amoris radicib ibi radicare studeat
atq alioꝵ mores aut loci ꝯsuetudines si cont᷑

Expanded text:
nec quod accepit diu teneat, aut in eo utiliter persistat. nec quod accepit diu teneat, aut in eo utiliter persistat. Quippe dum incessanter laboriosis cogitationibus de mutando, aut si mutari non valet, saltem damentum quod posuit displicet, nullatenus illi structuram bonae vitae superaedificare libet. Unde fitnec ad aliquam fructus fertilitatem pervenit; sic infelix monachus, si saepius de loco ad locum proprio appetitu mutatur, aut in uno permanens frequenter ejus odio concutitur, nusquam amoris stabilitus radicibus ad omne utile exercitium languescit, et nulla bonorum operum ubertate ditescit. Cumque se nequaquam ad bonum, sed in malum proficere, si forte hoc recogitat, perpendnobitarum forte propositum aggreditur, expedit ei ut in quocunque monasterio professus fuerit, nisi tale fuerit ut ibi malum facere invitus cogatur, tota mentis intentione amoris radicibus ibi radicare studeat, atque aliorum mores aut loci consuetudines, si contra
Abbreviated transcription (Latin):
di dispõni reniti. s obedire. debemus nos uł in¬
tius salutatõnib cũ licet reiusere. qd cũ acte¬
nus ĩ hac epła me fecisse possit suffic̾e. aliqͥd
tã nr̃e ad monicõnis qmͣ tibi ĩꝑ dultẽ fecit. ñ
mea fatuitas. s tua caritas instãte dño ⁊ cõ¬
monui nr̃o anuco urso cogor sb̃ice Nam ⁊̃ si
nieħ tibr dit̾e possim qd̾ ignores. plus tñ be¬
bit memorie quo a dilecto dilectore dictũ sus¬
da. sepͥe namq dum tirorem xͥ uuln̾e male
uolutatis aꝑte. maluolus ñualet ꝑmiere:
scientẽ eũ poculo uenenose rõnis maliuole
caiidus temptat extingu̾e. Nam cũ monachũ
nequit obłuere uite ꝙ ꝓfessus est odio: intit᷑
tum ꝯu̾satõnis in qua est sõ uere fastidio. et
licet illi monachitũ ꝓpositił tenendũ qicõ¬
oco incepit. illũ stultũ nimis ĩprudentemq
mltimodis u̾sucus arguere nõ cessat. ut dã
ali ꝑsuadet incopto d̾i benefõ ingratum
exist̾e: iusto iudicõ. nec ad meliora ꝑficiat.

Expanded text:
i, sed obedire, debemus nos vel mutuis salutationibus, cum licet, revisere. Quod cum hactenus in hac epistola me fecisse possit sufficere, aliquid tamen nostrae admonitionis, quam tibi semper dulcem fecit, non mea fatuitas, sed tui charitas, instante Domino et communi nostro amico Ursone, cogor subjicere. Nam, etiamsi nihil tibi dicere possim quod ignores, plus tamen haerebit memoriae, quod a dilecto dilectore dictum susda. Saepe namque dum tironem Christi vulnere malae voluntatis aperte malevolus non valet perimere, sitiencallidus tentat exstinguere. Nam cum monachum nequit obruere, vitae quam professus est odio, nititur eum conversationis in qua est subruere fastidio. Et licet illi monachicum propositum tenendum quasi conoco incepit, illum stultum nimis imprudentemque multimodis versutiis arguere non cessat. Ut dum illi persuadet incoepto Dei beneficio ingratum existere, justo Dei judicio nec ad meliora proficiat,