comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Mittit ad iobab: ipse ẽ. q̃ mittit ad onis gentes. & inuitat ad p̾liũ. Mittit ad
regẽ maruĩ. lobab autẽ intptat᷑ mimiciȩ. mare autẽ amaritudinis. Mitait
autẽ diabolus ad aliã uirtutẽ inimicã.ex angłis sine dubio refugis.
q̃ uirtꝰ amaritudinũ rex est: qͦ auctore scilicet & oꝑante oms amari
tur &e eueniunt. Sunt enĩ diuersa genera peccati. Neq enĩ amariꝰ ali¬
qͥd pot᷑ et̃ peccato. etiã si quedã dulcia uident᷑ in pͥmis. sicut salomon
scͥpsit s & in nouissims inqͥt amarꝰ felle inuenies. quod dulce in ui
euꝰ urtutis fructꝰ attulerit. Misit gͥ &e diaboliis ad iobab inimieuar
amaritudinis regẽ. mittit etiã ad regẽ symeon. Symeon auetio

Expanded text:
mittit ad Jobac; ipse est enim qui mittit ad omnes gentes et invitat ad praelium, mittit ad mittit ad Jobac; ipse est enim qui mittit ad omnes gentes et invitat ad praelium, mittit ad regem Marom. Jobac autem interpretatur inimicitiae, Marom autem amaritudines. Mittit ergo diabolus ad aliam virtutem inimicam, ex angelis sine dubio refugis, quae virtus amaritudinum rex est: quo auctore scilicet et operam dante omntur eveniunt. Sunt enim diversa genera peccati: neque enim amarius aliquid potest esse peccato, etiamsi quaedam dulcia videantur in primis, sicut Salomon scribit; sed « in novissimis, inquit, amarius felle quod dulce in inicum virtutis fructus attulerit. Misit ergo diabolus ad Jobac inimicum amaritudinis regem. Mittit etiam ad regem Simeron, qui
Abbreviated transcription (Latin):
modũ. atq in unũ coeunt & conspirant in ma.
exercitꝰ reges & significantias nominũ. & uniꝰcuiꝰq opus eti. qui¬
int̾ptat᷑ sensus. siue prudentia. Quis est iste. nͥ ille quem dix̃ isaias ꝓpłia¬
sensũ magnũ s Ait enĩ. Q indueã suꝑ te sensũ magnũ pͥncipẽ assirioꝵ
qͥ dixꝰ. mea uirtute faciã. & sapientia sensus mei auferã fines gentiuor
hic autẽ iabin sensus siue prudentia. & enĩ serpens fuisse in paradiso
sc̾bit᷑ prudentior omĩũ bestiarũ ꝗ̃ erant suꝑ trã. S &e iullicus iniqͥtatiᷤᷤ
autẽ omis cra aula huiꝰ regis. qͥ totiꝰ trȩ uelua aulȩ uniꝰ obtinuit pͥncipa¬
cũ. qͥ est diabolus. Uis autẽ uidere qm aula ipsius est t̾ra:. In euangłis scͥ¬
ptũ ẽ. qr fortis in aula sua securus dorinit. usq qͦ ueniat fortior qͥ & ip¬
sũ alliget. & que possid et auferat. Est autẽ gͦ rex aulȩ. pͥnceps huiꝰ mundi

Expanded text:
modum, atque in unum coeunt et conspirant in maluexercitus reges, et pro significantiis nominum uniuscujusque etiinterpretatur sensus sive prudentia. Quis est autem iste sensus sive psensum magnum? ait enim: « Et inducam super te sensum magnum principem Assyriorum, qui dixit: Mea virtute faciam, et sapientia sensus mei auferam fines gentium, Hic autem Jabin sensus et prudentia. Etenim serpens fuisse in paradiso scribitur prudentior omnium bestiarum quae erant super terram. Sed et villicus iniquitatis us regis, qui totius terrae velut aulae unius obtinet principatum, qui est diabolus. Vis autem videre quoniam aula ipsius est terra? In Evangeliis scriptum est , quia fortis in aula sua securus dormit, usquequo veniat fortior, qui et ipsum alliget et quae possedit auferat. Est ergo rex aulae princeps hujus mundi. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ. tamen omĩũ horũ pͥncipũ uelut eminentiorẽ quendã in neqͥtia
&e scelere celsiorẽ. qͥ totũ mundũ quẽ isti ad peccata singuli qͥq ꝑ pec¬
catoꝵ species ꝓ parte sollicitant. solus uelut om̃ĩũ pͥncipũ dux. ꝙ totiꝰ¬
unũquenq suꝑantes ĩminuant exercitũ demonũ & uelut quã pluri¬
mos eoꝵ interimant. uerbi causa. ut is qͥ caste pudiceq uuendo for

Expanded text:
eor horum omnium principem velut eminentiorem quemdam in nequitia, et in scelere celsiorem, qui totum mundum, quem isti ad peccata singuli quique per peccatorum species per partes sollicitant, solus velut omnium princeps et dux totiunumquemque superantes, imminuant exercitum daemonum, et velut quamplurimos eorum interimant. Verbi causa, ut is qui caste pudiceque vivendo fo
Abbreviated transcription (Latin):
legem inteilig e. Ii gͦ qͥ scãm legẽ uxer̃t pͥmi accipiunt hereditatẽ.
s exterra reꝑmissionis. Tunc deinde cũ accepissent terrã here¬
os scͥbens de pͥorib fr̃ib quos dic̃ fide placuisse dõ: Ꝙ aadidit
dicens. Hi autẽ om̃s cestimoniũ habentes ꝑ fidẽ nondũ conse¬
cutisunt reꝑmissiones. dõ ꝓ nob̾ meliꝰ aliquid ꝓuidente. uti
sub iħu militant. S: &e reqͥres qͥ sunt qͥpugnent .& que ed
nr̃os.. Non gͦ in armis pugnandũ est nob̾ aduersus hostes nrõs
inuisibiles. s orationib & uerb̃ dnĩ. meditationib & oꝑib ac sen¬
sib rectis. Sic armabant᷑ & patres. fide & oꝑib uincentes. Uide de

Expanded text:
legem intellige. Hi ergo qui secundum legem vixerunt, primi acceperunt haereditatem, sed ex terra repromissionis. Tunc deinde cum accepissent terram haereos scribens de prioribus patribus, quos dicit fide placuisse Deo, et addidit dicens: « Hi autem omnes testimonium habentes per fidem, nondum consecuti sunt repromissiones, Deo pro nobis aliquid sub Jesu militant. Sed et requiris qui sunt qui pugnent, et quae est tros absumet? Non ergo in armis pugnandum est nobis adversus hostes nostros invisibiles, sed orationibus et verbis Domini, meditationibus et operibus ac sensibus rectis: sic enim a
Abbreviated transcription (Latin):
tica. extinctis omĩs & ꝑemptis hostib nr̃is. ita ut ñ relinquat᷑
ex eis qͥ respiret in nob̾. s solus respiret in nob̾ sps sci᷑ ds̃ ꝑ oꝑa¬

Expanded text:
tica, exstinctis omnibus et peremptis hostibus nostris; ita ut non relinquantur tica, exstinctis omnibus et peremptis hostibus nostris; ita ut non relinquantur ex eis qui respiret in nobis, sed solus respiret in nobis spiritus Chris
Abbreviated transcription (Latin):
itaq opꝰ uerbi dĩ ẽ. eradicare p̾cedentia mala. spinas ac tͥbulos
uicioꝵ. Dũ enuĩ iste malę radices occupatã detiuent t̾rã. non potest
semina bona &e scã susciꝑe. Necessariũ gͦ & pͥmũ hoc opꝰ uerbi dĩ
est. & plantas eradicare peccati. & omnẽ plantã quã ñ plantauit
pat̾ cel estis euellere. igniq consumere. Secd̃i iã oꝑis ẽ. plautare. Qa
de qͣ excidit irã : mansietudinẽ plantat. & de qͦ excidit suꝑbiam.
plantat humilitatẽ. Q de qͦ eradicat lasciuiã: pudiciciã planta ⁊.
De qͦ extirpat ignorantiã: inserit scientiã. Non tͥ uidet᷑ talis debere
eẽ. plantatio quã plantat ds̃. magis quã insensibiliũ t̾renoꝵq ligno¬
rũ pͣsantatio: Ita in pͥmis. opus uerbi dei est destruere edificia di¬
abolica. que ipse diabolus in anima construx̃ humana. Ille enim
& subruit. ut merito scđm apłm meream effici dĩ cultura & dĩ¬
lapide xpõ iħii. ex qͦ uinctura edificii crescat in cemplũ dĩ inspũ

Expanded text:
namque opus verbi Dei est eradicare praecedentia mala, spinas ac tribulos vitiorum. Dum enim istae malae radices occupatam detinent terram, non potest semina bona et sancta suscipere. Necessarium ergo et primum hoc opus verbi Dei est plantas eradicare peccati, et omnem plantam quam non plantavit Pater coelestis, evellere ignique consumere. Secundi jam operis est plantare. Quid de qua excidit iram, mansuetudinem plantat; et de qua excidit superbiam, plantat humilitatem; de qua eradicat lasciviam, pudicitiam plantat; de qua exstirpat ignorantiam, inserit scientiam. Non tibi videtur talis debere esse plantatio quam plantat Deus, magis quam insensibilium terrenorumque lignorum! Est item in primis opus verbi Dei destruere aedificia diaboli quae in anima construxit humana. Ille etenim  subruit; ut merito secundum Apostolum effici mereamur Deilapide Jesu Christo, ex quo junctura aedificii crescat in templum Dei in Spir
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ adiłm a dõ datũ. ut postea quã expugnass onĩs hostes suꝑiꝰ me¬
moratos: nulli parceret. s eqͦs eoꝵ subneruaret. Unde uelut man¬
datũ dnĩ ĩplens iħs. fet̃ sic̃ p̃cepit ei dñs. In qͦ pͥmo oniũ dicimꝰ ad eo ᷤ
qͥ uolunt scđm litt̾am tantũ hec intelligi qr si qͥdẽ suꝑfuiss aliqͥs ex
etiã eqͥ subneruari uibent᷑. qͥ utiq usui ac ministerio poteran ⁊
eẽ. uctorib  Uis autẽ scire qi soleant isrłitȩ huiꝰ rei hab̾e curam.¬
& utilitatis hab̾e curã. & deuictis hostib ad suos usus reserua¬
iiorũ de p̃da hostiũ reseruauerant suis usib ꝓfuturos. nec onũ¬
no refert᷑ ibi qr intfecert᷑ asinos hostib suꝑatis. Nos uͦ scͥpturã
scãm sibimet ipsi conferentes. & spũalib spualia cõparantes.
de istis autẽ qͥ ñ habebant asinos s eqͦs. p̃cep̃ ipse iħs o a¬

Expanded text:
datum ad Jesum ut posteaquam expugnasset omnes hostes superius memoratos, nulli parceret, sed equos eorum subnervaret. Unde velut mandatum Domini implens Jesus, fecit sicut praecepit ei Dominus. In quo primo omnium dicimus ad eos qui volunt secundum littetiam equi subnervari jubentur, qui utique usui et ministerio poterant esse victoribus? Vis autem scire quia solent Israelitae hujus rei et utilitatis habere curam, et devictis hostibus, ad suos usus reservainorum de praeda hostium reservarunt, suis usibus profuturos ; nec omnino refertur ibi quia interfecerint asinos, hostibus superatis. Nos ergo Scripturam sanctam sibimetipsi conferentes, et spiritalibus spiritalia comparantes, De istis autem qui non habebant asinos, sed equos, praecipit ipse
Abbreviated transcription (Latin):
fuit cũ pessimo uiro &e marito diabolo. Quo destructo & extincto
lib̾ata ẽ. anima a lege pͥoris & pessimi uiri. & coniuncta ẽ. bono
nẽ castã exib̾e. xp̃o. Sic etiã nomunũ ipsoꝵ intelligentiã. ad gemnũ
hunc uniꝰcuiꝰq ciuitatis consonat statũ. Ego puto quod sit meliꝰ ut
illud dictũ religiosiꝰ & clementiꝰ apparebit quod dr̃ ita subuertiᷤ¬
se & uastasse singulas qͣsq urbes. ut nił in eis relinqueret᷑ qͦd spi
qͦs suo uindicat regno. & de mea ipsiꝰ anima eiciat ꝙ extinguat
omĩa ꝓpͥa mala. ut nullus in me maliciȩ sensus respiret ultra.
saluet᷑ affectꝰ. nullus suꝑsit qͥ effugiat sermo malus de ore meo.
Sic enĩ potero iħu duce purgatꝰ ab omĩb pͥorib malis effici in ci¬
uitatib filioꝵ uda. de qͥb scͥptũ e est. & edificabunt᷑ eiutates iu¬

Expanded text:
iro, et marito pessimo diabolo: quo destructo et exstincto, liberata est anima a lege prioris et pessimi viri, et conjuncta est viro e Christo . » Sic etiam nominum ipsorum intelligentia ad genuinum hunc uniuscujusque civitatis consonat statum. Ego puto quod sic melius esillud dictum religiosius et clementius apparebit, quod dicitur ita subvertisse et vastasse singulas quasque urbes, ut nihil in eis relinqueretur quod spirquas suo vindicat regno, et de mea ipsius anima ita ejiciat et exstinguat omnia priora mala, ut nullus in me malitiae sensus ultra salvetur affectus, nullus supersit qui effugiat sermo malus de ore meo. Sic enim potero, Jesu duce, purgatus ab omnibus prioribus malis, effici in civitatibus filiorum Israel, de quibus scriptum est: « Aedificabunt
Abbreviated transcription (Latin):
erbi uudendũ est qͥ sit qͥ nec respirare qͥdẽ ꝑ p̃ceptũ dĩ iubet.
Uerb causa sura oscendit in cor meũ. pot fieri ut opasiraeundie
Sientĩ efferuesc animꝰ & conturbat᷑. etiã siñ cõpleuerit opus: ips a
conte pt̾satio indecens est ei qͥ sub iħu militat quce. Similiter & ae
concupiscentiȩ uitio. & de tͥsticiȩ. cet̃isq onũb sciendurter efe¬

Expanded text:
dum est qui sit qui ne respirare quidem per praeceptum Domini jubetur. Verbi causa, si ira ascenderit in cor meum, potest fieri ut opera quidem isi enim effervescit animus et conturbatur, etiamsi non compleverit opus, ipsa tamen perturbatio indecens est ei qui sub Jesu militat duce. Similiter et de concupiscentiae vitio, et de tristitiae caeterisque omnium s
Abbreviated transcription (Latin):
calliditate & fraude accessert᷑ ad iħm: quo nodo potuer̃t̃ lib̾tatẽ uite &
regni consortiuĩ dolis seruilib ꝓmereri:. Deniq uis nosse quã d¬
serto. Q cũ ddicerent & scire se. & audisse de diuinis nurabilib fate¬
rent᷑: nichił camen fide dignũ. nichil cantarũ uirtutũ admiratione
gessert̃. Q idõ indens angustũ eoꝵ exiguũq ꝓpositũ infide  mode¬
rationẽ erga eos itissimã seruat. ut salutẽ mer erent᷑. qͥ paruũ fidĩ de
culerant. n ec caiũ sũmã regni uł lib̾tatis aeciꝑent ꝓeo quod fides eoꝵ
eccłiã ueniant inclinent. officia exibeatit. seruos dĩ honorent. ad orna¬
tũ qͣq astarisuł eccłe aliqͥa conferant. ñ cam̃ habent studiũ ut uetia
mores suos ex colant. actꝰ emendent. uicia deponant. castitatẽ colant
iracundiã mitigent. auariciã repͥmant. rapacitatẽ refrenent male¬

Expanded text:
calliditate et fraude accesserunt ad Jesum, quomodo potuerunt libertatem vitae et calliditate et fraude accesserunt ad Jesum, quomodo potuerunt libertatem vitae et regni consortium dolis servilibus promereri? Denique vis nosse quam diserto. » Et cum dicerent, et scire et audisse se divinis mirabilibus faterentur, nihil tamen fide digne, nihil tantarum virtutum admiratione gesserunt; et ideo videns angustum eorum exiguumque propositum in fide, moderationem erga eos justissimam servat, ut salutem mererentur, qui parvum licet fidei detulerunt, nec tamen sesiam veniat, seque inclinent, officia exhibeant, servos Dei honorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, mali
Abbreviated transcription (Latin):
bienumerari is int̾ isrsitas cuperẽ hereditate trȩ ꝓmissionis acciꝑe.
bseruaraũ sane est quod solent heretici legentes hunc locit̃ calũ¬
pmã facereni qͥ uetꝰ testam̃tũ ñ recipiua s ⁊ ce dico rgi t¬
tis infligeret. Hec si audiat anima muiꝰ instructa in scͥpturis diuini
infirmari continuo & piclitari pot̾. ut refugiat catholicã fidẽ. Noncen
intelligunt eoꝵ subreptiones. Iħs enĩ sed̃m mensurã fidĩ eoꝵ. cõpeten
erga eos uidiciũ tenuit. Porro autẽ raab meretͥx q̃fidẽ integrã cũ oñi
domo sua habuit exploratores isrłiticos plenissima deuotione susci¬
pit. & ex integro in consortiũ popłi societatẽq suscepta ẽ. & scͥptũ de ea
ẽ. qr apposita ẽ. ad filios isrł usq in hodiernũ diẽ. Isti uͦ quod ñ tã
isrłitice gentes consortia dilixert̃. quã suȩ ꝑdicionis metu ꝑt̾riti eum

Expanded text:
bus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. bus numerari, sed intra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. Observandum sane est quod solent haeretici legentes hunc locum calumniam facere, hi qui Vetus Testamentum non recipiunt, et dicunt: tis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei ipsorum competens erga eos judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integra cum omni domo sua exploratores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est ad filios Israel usque in hodiernum diem. » Isti vero quia non tam Israeliticae gentis consortia dilexerunt, quam suae perditionis metu perterriti cum
Abbreviated transcription (Latin):
cuis inuoluti. nec omĩno deponentes ueterẽ hominẽ cũ actib eꝰ. &
sic̃ isti pannis & calciamentis ueterib obtecti. p̃t᷑ hoc quod in adm̃ cre¬
dunt. & erga seruos dĩ uł eccłe cultũ uidentur eẽ. deuoti. nichil
adbibentes emendationis uł innouationis in morib. Istis gͦ dni
descbit᷑. Ait enĩ qi ẽ. arbor q̃ ulmꝰ appellat᷑. q̃ fructũ non affert.
portat tam̃ uitẽ que affert fructũ plurimũ. Ex eo qͦd adminiculo
est uiti. q̃ eiꝰ uirib nitens uł ferre uł seruare plurinũ fruetum¬
pot̾. etiã ulmꝰ ꝙ infruetuosa ẽ. necęssaria uidet᷑ ꝙ utilis: ex hoc ipso
quos fruetuose deserauat uiti. Tale etiã aliqͥd intellige in gabaoni
scis & seruiunt. & aliqͥd utilitatis impendunt. & aliqͦ qͦdã mͦ ordine.
abibu salutẽ eũ iuram̃ti int̃posicione suscipunt. Ego nolebã in gabo¬
oriume ordine salutẽ conseqͥ nec in ligni cesorib uł aquȩ gestatori¬

Expanded text:
ntus involuti, nec omnino deponentes veterem hominem cum actibus suis: et sicut isti pannis et calceamentis veteribus obtecti, praeter hoc quod in Deum credunt, et erga servos Dei vel Ecclesiae cultum videntur esse devoti, nihil adhibentes emendationis vel innovationis in moribus. Istis ergo Jdescribitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitsanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatori
Abbreviated transcription (Latin):
Acebat paucorũ de malorũ dierũ transegerit. q
iculatũ se ab hoc mundo custodierit. atq om̃s aduersarios
hostes suos subegerit sp̃uales. ab istis paueis & malis dieb pue
het᷑. & ꝓmouetur ad illos dies et̾ nos & bonos. et̾ni solis luce signa¬
tos. Tali gͦ qͦdã ordine intelligendus est & iħs ex diuinis responst̃.
ꝓuectꝰ dierũ ꝓnunciari. Uerũ q̃m institumꝰ quȩ de iłiu dñr. eti¬

Expanded text:
cebat, « paucorum et malorum dierum est , » transegerit, et immaculatum se ab hoc mundo custodierit, atque omnes adversarios et hostes suos subegerit, spiritalis ab istis paucis et malis diebus provehitur, et promovetur ad illos dies aeternos et bonos aeterni solis luce signatos. Talis ergo quodam ordine intelligendus est et Jesus ex divinis responsis provectus dierum pronuntiari. Verum q
Abbreviated transcription (Latin):
plere. habes in te iħm ducẽ ꝑ fidẽ. fac tͥ tubas ductiles si sacerdos es.
Sens enĩ regalis effecta es: & sacerdociũ scm̃ de te dictum est. Fac tibi
tubas ductiles ex scripturis. inde duc sensus. inde sermones. Proptea
psalmis. ymnis & canticis sp̃ualib. & septies archã testamenti cu¬
cũtuleris. id est legis mosaica p̃cepta ab euangłicis non separaue¬
ris tubis. s etiã iubilationis extemecipso exigas consensũ. id est sĩ
cogitationũ & sensuũ tuorũ popłs qͥ intra te est concordemi semꝑ
& consonã ꝓferat uocẽ. & non aliquando uerũ dicas. aliquandoꝵ
sone potentis adulatꝰ mendacio maculeris. si non te aliquando gła
blanaũ faciat. asiquando iracundia truculentũ. si ñ arrogans apud
modicos & aput suꝑbos humilis inueniris. deniq si non pugna in
te geriturꝰ dũ concupiscit caro aduersus sp̃m. & sp̃s aduersus

Expanded text:
plere. Habes in te Jesum ducem per fidem, fac tibi tubas ductiles, si sacerdotes es; gens enim regalis effecta es, et sacerdotium sanctum de te dictum est: fac tibi tubas ductiles ex Scripturis, inde duc sensus, inde sermones; propterepsalmis, hymnis et canticis spiritalibus, et septies arcam testamenti circumtuleris, id est, legis Mosaicae praecepta ab evangelicis non separaveris tubis; sed etiam jubilationis ex temetipso exigas consensum, id est, si cogitationum et sensuum tuorum populus qui intra te est concordem semper et consonam proferat vocem, et non aliquando verum dicas, aliquando personae potestatis adulantis mendacio maculeris: si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pugna intra te geritur, dum concupiscit caro adversus spiritum, et s
Abbreviated transcription (Latin):
yses puer meus. Sermo ipse iegis moyses appellat᷑. sic̃ & in euan¬
gło dr̃. Habent morsen &e ꝓpħas. audiant illos. Lex gͦ p̃cepit nob̃
int̾ficere om̃s reges peccati qͥ nos ꝓuocant ad peccatũ. sic̾ fecit
ibs: &e ñ est transgressus qͥcꝗͣ ab omĩb que constituit ei morses.
Diximꝰ qͥdẽ scđm pͥorũ expositionis ordinẽ. qr quecunq lex de
q̃ nõ moyses appellat᷑ constituit. ĩpleuit in nob̾ iħs: & ipse est qͥ
interimit in nob̾ uitia. &e neqͥssima peccati regna suboen ⁊.⁊

Expanded text:
yses sermo ipse legis appellatur, sicut et in Evangelio dicit: « Habent Moysen et prophetas, audiant illos . » Lex ergo praecepit nobis interficere omnes reges peccati qui nos provocant ad peccatum, sicut fecit Jesus, et non est trangressus quidquam ex omnibus quae constituit ei Moyses. Diximus quidem, secundum priorem expositionis ordinem, quia quaecunque lex Dei, quae nunc Moyses appellatur, constituit, implet Jesus in nobis; et ipse est qui interimit in nobis vitia, et nequissima peccati regna subvertit.
Abbreviated transcription (Latin):
randa hac appellatione decorent᷑. maxime cũ
addit᷑ ad prb̃m sermo iste qͥ seqͥt᷑. plenꝰ dierũ. Si enĩ eui ꝓlixcate
appellandus qͥs prb̃r uel senior uidetur: quẽ magis aliũ opor¬
tebat hoc nomine censeri quã pͥmũ adã. uł certe matusala m
ac noe. qͥ utiq plurib quã ceteri annis in hoc mundo uixisse de¬
clarant᷑ : S nunc uidemꝰ quod qͥdẽ ex eis nulliis refert᷑ a scͥpt᷑a
uitã dux̃. pͥmꝰ in scͥpturis scis abrahã prbr uł senior appellat᷑
Dictũ est enĩ ad morson adnõ. Elige ab oñ popło prb̃ros. quostu
ipse nosti qr prbi sunt. S obserua etiã oauditor in omĩ scͥptura
sicubi inuenire potes appellationẽ hanc senior & plenꝰ dierure.
positã suꝑ aliquem peccatorem. Nunc gͦ scĩ sps uox est ꝓnunciantis¬

Expanded text:
ne decorantur, maxime cum additur ad presbyterum sermo iste qui sequitur: « Plenus dierum. » Si enim aevi prolixitate appellandus qui presbyter vel senior videtur, quem magis alium oportebat hoc nomine censeri, quam primum Adam, vel certe Mathusalem, aut Noe, qui utique pluribus quam caeteri annis in hoc mundo vixisse declarantur. Sed nunc videmus quod quidem ex illis nullus refertur a Scriptura tis Abraham presbyter vel senior appellatur . Dictum est etiam ad Moysen a Domino: Elige tibi ab omni populo presbyteros, quos tu ipse nosti, qui probi sunt . Sed observa etiam tu, o auditor, in omni Scriptura, sicubi invenire potes appellationem hanc, « senior et plenus dierum, » positam super aliquem peccatorem. Nunc ergo sancti
Abbreviated transcription (Latin):
monet dicens. Beatꝰ qͥ tenebit & allidet paruulos suos ad petrã
babilonis scilicet parurilos. qͥ nulli alii intelligunt᷑ nͥ cogicatione ᷤᷤ
malȩ q̃ cor nr̃m confundunt & conturbant. Hoc enĩ int̃p̃tatur
tia habent. tenendȩ sunt & allidendȩ ad petrã que ẽ. xp̃s. & ipso iuben¬
te iugulandȩ. ut nichil in nob̾ resideat qͦd respiret. Q sic̃ ibi gͦ beatũ est

Expanded text:
ntur. « Beatus qui tenebit, et allidet parvulos tuos ad petram . » Babylonis scilicet parvulos, qui nulli alii intelliguntur nisi cogitationes malae, quae cor nostrum confundunt et conturbant: hoc enim interpretatur tia habent, tenendae sunt et allidendae ad petram, quae est Christus, et ipso jubente jugulandae, ut nihil in nob
Abbreviated transcription (Latin):
pabile in scͥpturis habet᷑. Quoa difficile non ẽ. ꝓbare. sic̃dix̃ in
b ur̃is. Potest gͦ ꝑ intelligentiã: quod hic it̃ ĩpioꝵ ꝑibit pͥmoci

Expanded text:
pabile in Scripturis habetur, quod difficile non est probare, sicut dixipabile in Scripturis habetur, quod difficile non est probare, sicut dixibus vestris . » Potest ergo intelligi etiam quod hic iter impiorum fuerit primo ci
Abbreviated transcription (Latin):
iiundicia. nc̃ seruiant sticiȩ ad scĩficationẽ. Sic gͦ intelli
quod nits ec̃ regẽ iericho. & regẽ gai. & regẽ lepna. & regẽ
achi. rege chebron: ut istionis qͥ ante sub regib pessimis
les ẽ iecrati colebant. nc̃ sub dĩ legib aganti S & de ipsis int̃p̃tati¬
onib nominũ si curiosius ac diligentiꝰ ꝑscrutem᷑: inueniet᷑ signi¬
ficantia nominũ nc̾ ad mali regni. nc̃ ad̾ boni intelligentiꝰam pos¬
se conferri. Ut pote lepna candor int̃p̃tat᷑. Candor autẽ. diuerse
intelligit᷑. Est enĩ candor leprȩ. & ẽ. candor lucis. Possibile ẽ. gͦ
etiã nominis huiꝰ int̾p̃tatione utͥusq statꝰ d̃iffirentias indicari.
ut candorẽ qͥdẽ lepre habuerit leþua su regib malis. qͦ destru¬
cto atq subuerso. ad isrłititũ regnũ ꝑueniat lebna. Ꝙ candorẽ
lucis acceꝑit. qr candor in scͥpturis. & laudabił & culpabilis po¬
nit᷑. ꝙ lachis iterũ. interp̃tat᷑ iter. Iter autẽ. & laudabile &e cul¬

Expanded text:
tionem. Sic ergo intellige quod interfecit regem Jericho, et regem Ahi, et regem Lebna, et regem Lachis, et regem Hebron, ut isti omnes qui ante sub regibus pessimis peccati legem colebant, nunc sub Dei legibus agant. Sed et de ipsis interpretationibus nominum si curiosius ac diligentius perscrutemur, invenietur significantia nominum nunc ad mali regni, nunc etiam ad boni intelligentiam posse conferri. Ut puta Lebna candor interpretatur: candor autem diverse intelligitur, est enim candor leprae, et est candor lucis. Possibile ergo est etiam nominis hujus interpretationem utriusque stratus differentias indicare, ut candorem quidem leprae habuerit Lebna sub regibus malis; quo destructo atque subverso, ad Israeliticum regnum pervenit Lebna, et candorem ucis accipit, qui candor in Scripturis et laudabilis et culpabilis ponitur. Et iterum Lachis interpretatur iter. Iter autem et laudabile et cul
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit in qͥt iabin rexassur nusit ad iobab regẽ amorreoꝵ &
ad regẽ symeon. & ad regẽgarȩ & ad reges qͥ erant circa sydonẽ
magnã. & ꝑ montana. & in arabia que ẽ. circa eỹnereth. & ad cãpos
& in fanendor. & ad chananeos qͥ erant in maritimis ab oriente. &
ipsi & reges eoꝵ cũ ipsis sic̃ est arena maris in multitudinẽ. & eqͥ qͥdrige
autẽ dns ad iłim. Non uerearis spẽm illoꝵ qr crastina die ad hanc horã
ego tradã eos sauciatos ante faciẽ isrł: & eqͦs eoꝵ subneruab̾. & currus eoꝵ
igni exures. Q uenit iħs & om̃is popłs bellatoꝵ cũ eo suꝑ eos in monte. & eͥ¬

Expanded text:
audivit, » inquit, « Jabin rex Assur, misit ad Jobac regem Amorrhaeorum, et ad regem Simeron et ad regem Bazae, et ad reges qui erant circa Sidonem magnam, et per montana; et in Arabia quae est contra Cenereth, et ad campos, et in Fanendor, et ad Chananaeos qui erant in maritimis ab oriente, etipsi et reges eorum cum ipsis, sicut est arena maris in multitudine, et equi et quadautem Dominus ad Jesum: Non verearis faciem illorum, quia crastina die ad hanc horam ego tradam eos sauciatos ante faciem Israel. Equos eorum subnervabis, et currus eorum igni exures. Et venit Jesus et omnis populis bellatorum cum eo super ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
eas de ciuitatib quas possidebant. id est de animab nr̃is: & intfłcꝰ re¬
ges qͥ regnabant in animab nr̃is. ne ultra regnet in nob peccatũ. ut
postea quã intenerit regẽ peccati de ciuuitate animȩ nr̃ȩ fiat anima
nr̃a ciuitas dĩ & regnet in ea ds̃. & dicat᷑ adnos qr ecce regnũ dĩ intra
uos est. Est gͦ opus sũme mniscđiȩ hoc quod heretici crudelitatẽ accusañ.

Expanded text:
eas de civitatibus quas possidebant, id est, de animabus nostris; et interfecit reges qui regnabant in animabus nostris, ne ultra regnet in nobis peccatum: ut posteaquam interemerit regem peccati de civitate animae nostrae, fiat anima nostra civitas Dei, et regnet in ea Deus, et dicatur ad nos quia regnum Dei intra vos est . Est ergo opus summae misericordiae hoc quod haeretic
Abbreviated transcription (Latin):
qͦsi dm̃ colit: hec in magna dicenda ẽ. eẽ. capta. Q idõ nc̃ mitrit ad sy¬
donẽ magnã. qͥ quasi ad uenationẽ magnã conueniant contra filioᷤ
isrł. Mittit & ad montana. Montana intelligenda sunt demonis:
sensus. qͥ extollit &e erigit se aduersus scientiã dĩ. Mittit & in ara¬
bia. Intp̃tat᷑ autẽ arabia: insidiȩ. Inuitat gͦ uirtutes insidiat̾ces :
insidiuis decipiant. forte eqͣles & illis de qͥb propħa dic̃. insidiatua
in occulto sic̃ leo in cubiculo suo. insidiat᷑ ut rapiat paupene.

Expanded text:
 mittit ad Si mittit ad Sidonem magnam, qui quasi ad venationem conveniant contra filios Israel. Mittit et ad montana. Montana intelligenda sunt omnis sensus qui extollit et erigit adversus scientiam Dei. Mittit et in Arabiam. Interpretatur autem Arabia insidiae. Invitat ergo virtutes insidiatrices, ue decipiant, forte quales sunt et illi de quibus Propheta dicit: « Insidiatur in occulto sicut leo in
Abbreviated transcription (Latin):
.quomꝰ fluit admirantis sermone. Quia & reuera mirandũ
est qͦnͦ. fluunt omĩa quę sunt huiꝰ mundi carnalia. & qͦmͦ flura
a ꝑpetua Qui autẽ rerũ considerationẽ & uitȩ huiꝰ que pu¬
tant᷑ bona contuet᷑. qͦmͦ semꝑ mutant᷑ & transeunt: iste dic̃. qͦmͦ
Eluit. Uocat autẽ contra filios isrł diabolus etiã eos qͥ circa sỹdo¬
nẽ magnã sunt. Eͥgo qͥdẽ cũ in locis sydonis aliquotiens demora¬
tꝰ sũ: nunquã cõꝑi duas eẽ. sydones unã magnã & aliã paruã. ꝗͣ¬
tũ ad t̾renũ ꝑtinet locũ. S si ad int̾p̃tationẽ nominis redeã. quod
significat uenatͥcẽ uł uenatores: uideo quod aduersariarũ uirtutũ
in qͥb multȩ sunt differentiȩ qͥdã sint uenatores in paruis. & qͥdam
uenatores in magnis. id est quod alii ꝑ parua peccata animas. alu ꝑ
magna decipiunt. Uerbi gr̃a cũ in uoluptatib scłi & carnis delicus
anima decipit᷑. in paruo capta dicenda ẽ. Cũ uͦ dm̃ negat. & demones¬

Expanded text:
uit? velut admirantis sermone, quia eo revera mirandum est quomodo fluunt omnia quae sunt hujus mundi carnalia, et quomodo flet perpetua. Qui autem rerum considerat rationem, et vitae hujus quae putantur bona contuetur quomodo semper mutentur et transeant, iste dicit, Quomodo fluit! Vocat autem contra filios Israel diabolus, etiam eos qui circa Sidonem magnum sunt. Ego quidem cum in locis Sidonis aliquoties demoratus sim, nunquam comperi duas esse Sidonas, unum magnam, et aliam parvam, quantum ad terrenum pertinet locum. Sed si ad interpretationem nominis redeant, quod significat venatricem vel venatores, video quod adversariarum virtutum, in quibus multae sunt differentiae, quidam sint venatores in parvis, et quidam venatores in magnis; id est quod alii per parva peccata animas, alii per magna decipiunt: verbi gratia, cum in voluptatibus saeculi et carnis deliciis anima decipitur, in parvo capta dicenda est; cum vero pro
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ docens ꝑ hoc heretici putant. s futura in his q̃ gerutit᷑ sacͥrien¬
ta designans. ut cum interimeret eos reges qui regnũ peccati
tenent in nob̾. possimꝰ illud ĩplere qͦd dirx̃ apłs. Sic̃ exibuimꝰ menbra¬
nr̃a seruire inqͥtati ad iniqͥtatẽ: ica nc̃ exhbeamꝰ menbra nr̃a ser¬
uire i̾ticiȩ ad itificationẽ. Quid gͦ est quod ab eis hoc loco uelut cru¬
dele culpat᷑: Hoc inqͥt scͥptũ est. ponite pedes ur̃os suꝑ collũ eoꝵ
&e int̾ficite eos. Quid qͦd hec ñ ereͥdelitas s humanitas &e benignitas
inuenit᷑  Utinã enĩ & talis esses qͥ poneres pedes tuos suꝑ serpente
q scorpiones & suꝑ omnẽ uirtutẽ inimici & conculcares leonẽ
&e graconẽ & basiliscũ regulũq qͥ aliquando regnauit inte. &
nutͥuit in te regnũ peccati ut illis omĩb int̾emptis qͥ in te regna¬
bant oꝑib peccati: solus in te regnet iħs xp̃s dns nr̃ cui ẽ. gła ce¬

Expanded text:
er hoc, sicut haeretici putant, sed futura in his quae gerunt sacramenta designans: ut cum interimeret Jesus eos reges qui regnum peccati tenent in nobis, possimus illud implere quod dixit Apostolus: « Sicut ee iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibeamus membra nostra servire justitiae ad justificationem . » Quid ergo est quod ab eis hoc loco velut credule culpatur? Hoc, inquit, scriptum est: Ponite pedes vestros super collum eorum, et interficite eos, namque hoc non crudelitas, sed humanitas et benignitas invenitur. Utinam enim tu talis esses qui poneres pedes tuos super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et conculcares leonem et draconem, et basiliscum regulum qui aliquando regnavit in te, et nutrivit in te regnum peccati: ut, illis omnibus interremptis qui in te regnabant opere peccati, solus in te regnet Jesus Dominus noster. C
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepta dĩ fortuita aliqͥ arbitram᷑ incidere. an dignũ uidet᷑ it pute¬
mꝰ magis in his scͥpt᷑a misticũ aliqͥd indicare : Deniq & filii isrł nun¬
quã eqͥs usi fuisse referunt᷑. Qlex nichil de eqͥs s de asinis mandat.
ittpote de animalib que ad humanos labores uiuandos & onera eoꝵ
portanda utilia uident᷑ exsistere. eqͥ uͦ magis ad hominũ ꝑditionẽ:
hoc est enĩ quod ꝑ eos in p̃lus gerit᷑. lasciui motꝰ animal & suꝑbe
ceruicis accipitur. Sunt gͦ asini frequent in scͥptura & in tipo gen

Expanded text:
et in praeceptis Dei fortuita aliqua arbitramur incidere? An dignius videtur ut putemus magis in his Scripturam mysticum aliquid indicare? Denique et filii Israel nunquam equis usi fuisse referuntur; et lex nihil de equis, sed de asinis mandat, ut pote animalibus quae ad humanos labores juvandos et onera eorum portanda videntur existere: equi vero magis ad hominum perditionem; hoc enim est quod per eos in praeliis geritur, lascivi motus animal et superbae cervicis accipit
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m. S qͥd dic̃ dñs: Ne uerearis inqͥt a facie ipsoꝵ. qr crastino in hac
hora tradã eos in manꝰ tuas. Uidõ quod hodie non possimꝰ omi illos
oppͥmere. nec cunctos int̾ficere. s crastino ꝑiment᷑: id est post consũ¬
mationẽ scłi huiꝰ. Tunc & enĩ omis uirtꝰ contraria destruetur. & tc̃¬

Expanded text:
nostrum. Sed quid dicit Dominus? « Ne verearis, inquit, a facie eorum, quia crastino in hac nostrum. Sed quid dicit Dominus? « Ne verearis, inquit, a facie eorum, quia crastino in hac hora tradam eos in manus tuas. » Video quod hodie non possumus omnes illos opprimere, nec cunctos interficere; sed crastino perimentur, id est, post consummationem hujus saeculi. Tunc etenim omnis virtus contraria destruetur, et
Abbreviated transcription (Latin):
qi erat augłs uicis. Quasi licerna autẽ est ille. qͥ transfigurat se
iiicernatiñ lucis. & siuis adhuc euidentiꝰ noscere differentias.¬
nẽ dicentẽ ad discipłos suos. Sint lũbi ur̃i p̃cincti &e luceriis ar¬
den es. Huqin eccła fidẽ catholicã docent. plebẽ di uerbo ueri¬
tatis illiuminant: lucernȩ ardentes sunt Ia ũ qͥ heretia cogmata
erat ut in societatẽ suã conuocaret etiã eos qͥ in cãpi t.milia
sapiunt ꝙ t̾rena. Mittit & infenendor: qͥ int̃ptat conuo.uo. Qcon¬
su: & itinere recto. Mittit & ad eos qͥ erant in maritinis locis.¬
& ad uicinos fluctuũ chananeos qͥ int̾p̃cant᷑ uelud cõmoti. ia est qͥ
semꝑ in motib & fluctib ꝑmouerent cuncta. & ad maritimos amor¬
reos. Amorrei intp̃tant᷑ amariscentes. qͥ sunt similes illis de qͥb suꝑiꝰ
disseruimꝰ. Ialis gͥ ẽ. cathalogus tociꝰ maliciȩ inuisibiliũ hostiũ qͥ congre¬
gant᷑ ꝑ regẽ iabin. ut expugnent nos qͥ seqͥm ib̾m ducẽ & saluatoreo

Expanded text:
transfigurat se in angelum lucis. Et si vis adhuc evidentius noscere differentrem dicentem ad discipulos suos: « Sint lumbi vestri praecincti, et lucernacatholicam docent, et plebem Dei verbo veritatis illuminant, lucernae ardentes; hi vero qui haeretica dogmata erat ut in societatem suam vocaret etiam eos qui in campis sunt et humilia sapiunt ac terrena. Misit et in Fenendor, qui interpretatur conversio, et conbono et itinere recto? Mittit et ad eos qui erant in maritimis locis, ad vicinos fluctuum Chananaeos, qui interpretantur velut commoti, id est, qui semper in motibus et fluctibus permoverent cuncta. Et ad maritimos Amorrhaeos. Amorrhaei interpretantur amarescentes, qui sunt similes illis de quibus superius disseruimus. Talis igitur est catalogus totius militiae invisibilium hostium qui congregantur per regem Jabin ut expugnent nos qui sequimur Jesum ducem et Salvatorem
Abbreviated transcription (Latin):
U ides gͦ qͥ sub iħu nulitat incolumis debet redire de p̃lio. nec unquã
ex iacłis maligni ignitis uulnꝰ acciꝑe. ñ in corde pollui. nec in cogita¬
tione maculari. ñ ꝑ irã. ñ ꝑ cupiditatẽ. ñ ꝑ aliꝗͣ quãlibet occasionẽ lo¬
cũ demoniacis uulnerib dare. Quod autẽ dic̃ q: nullus mutunt
in lingua sua: hoc mͥ uidet᷑ ostendere.q uictoria nemno secreta sȩ¬

Expanded text:
uia qui sub Jesu militant incolumes debent redire de praelio, nec unquam debent ex jaculis maligni ignitis vulnus accipere, non in corde pollui, non in cogitatione maculari, non per iram, non per cupiditatem, non per aliam quamlibet occasionem locum daemonicis vulneribus dare. Quod autem addidit quia nullus mutivit in lingua sua, hoc mihi videtur ostendi quia de victoria se nemo
Abbreviated transcription (Latin):
sionis uulnꝰ obducat. Ego arbitror quod circuncidi ꝑ iħm. hoc ẽ. uicuᷤ
carere. malas consuetudines malas & pessima instituta deponere.
fedos & inconditos mores. & qͥd qͥd ab honestatis & pietatis regula ab¬
ficultate constringim᷑: & qͣsi cũ labore qͦdã & dolore aninii. uetes
consuetudines culpasq nouella institutione mutamꝰ. & idõ ut
in dolore circuncisionis nr̃ȩ dicim᷑ residere. usq qͦ obducta ei¬
catͥce sanem᷑. Obducimꝰ autẽ cicatͥcẽ. cũ iã noua instituta absq dif¬
ficultate cõplemꝰ. & in usũ nob̾uertit᷑ quod pͥus qͦsi insolitũ diffici¬
le uid ebatur. Q tc̃ uere iã sanati dicimur. cũ uicus carentes uirtu

Expanded text:
sionis obducitur? Ego arbitror quod circumcidi per Jesum, hoc est vitiis carere, malas consuetudines et pessima instituta deponere, foedos et inconditos mores, et quidquid ab honestatis et pietatis regula reficultate constringimur, et quasi cum labore quodam et dolore animi, veteres consuetudines culpasque novella institutione mutamus. Et ideo, ut  tempus esse quod velut in dolore circumcisionis nostrae dicimur residere, usquequo obducta cicatrice sanemur. Obducimus autem cicatricem, cum jam nova instituta absque difficultate complemus, et in usum nobis vertitur quod prius quasi insolitum difficile videbatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. cin ẽ. gła & ĩꝑui in scła scłoꝵ at ꝓlicit oaet recie
post amucicias & familiaritatẽ filiorũ isrł inimici fiunt gabaonitis. qͥ a filu
isrł fȩdus pacis acceꝑant lebuseus rex ierłm. inuutatis secũ quactuor aliis
regib gabaonitas aggredit expugnare. S gabaonite iudentes qͥnq regeg
sis aituriã secũ deterã p̃liantẽ. & ꝓsꝑis succesib euncta ꝓcedere. nouao
os eẽ. conuertendos: iq non solũ pati se ab hominib sꝑet. uerũ eciã de contra¬
rus uirtutib & spũalib neqͥcus ia sibi ĩminere ꝓcerto sciat. Q ita fit ut qͥ ami¬
cicias expetit iħu: multoꝵ sciat s inimicicias colerandas. Audi apłm pau¬
luĩ hec eadẽ confirmantẽ. cũ dic̃. Onis qͥ pie uolunt uiuere in xpo. ꝑsecutio¬
nẽ paciunt᷑ .S. & samon similia dic̃. Fili aͥc.ł edens ad seruitutẽ dm̃i. p̾para an¬

Expanded text:
i micitias et familiaritatem filiorum Israel, inimici fiunt Gabaonitis, qui a filiis Israel foedus pacis acceperant. Jebusaeus rex Jerusalem, invitatis secum quatuor aliis regibus, Gabaonitas aggreditur expugnare. Sed Gabaonitae videntes quinque reges sus divinam secum dexteram praeliantem, et prosperis successibus cuncta procedere, novam os esse vertendos: idque non solum pati se ab hominibus speret, verum etiam de contrariis virtutibus et spiritalibus nequitiis id sibi imminere pro certo sciat. Et ita fit ut qui amicitias expetit Jesu, multorum sibi sciat inimicitias tolerandas. Audiat apostolum Paulum haec eadem confirmantem, cum dicit: « Omnes qui pie volunt vivere in Christo, persecutionem pa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ scit iubilationẽ. In aliis timor dei beatũ fac̃. Sic enim dici ⁊.
Beatus uir qͥtimet dnm. Alibi etiã plures beati fiunt. sic̃ pauꝑes spũt
uel mansueti. uel pacifici. uel mundo corde. Hic beatitudo ꝓfusa ẽ.
& tanta hic nescio qua causa beatitudinis indicitur. ut uniuersum
popłni faciat beatũ. qͥ tamen sciuerit iubilationẽ. Unde mͥ uidet᷑ iubi¬
latio ista indicare quendã concordiȩ &e unanimitatis affectũ. Qsi
inest in duos uel tres xp̃i discipulos: onĩa quecunq petierint in
nomine saluatoris. p̃stat eis pat̾ celestis. Si uero tanta fuerit beati¬
tudo ut uniuersus popłs consors & unaniminis maneat ut eadẽ q
fiet illua qͦd scriptũ est in actib apłoꝵ. qr t̾re motꝰ factꝰ ẽ. ubi

Expanded text:
 scit jubilationem. » In aliis timor Dei beatum facit; sic enim dicit: « Beatus vir qui timet Dominum . » Alibi etiam plures fiunt beati, sicut pauperes spiritu, vel mansueti, vel pacifici, vel mundi corde . Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos vel in tres Christi discipulos, omnia quaecunque petierint in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dfiet illud quod scriptum est in Actibus apostolorum , qu
Abbreviated transcription (Latin):
b filiis isrł qͥsẽ. qͥ boni ipsiꝰ desiderio succensus fac̃ quod bonũ ẽ. qͥ uͦ metu
gebenne & etͣm ignis t̾rore cendit ad bonũ. & studet acfestinat impler
quȩ scͥpta sunt. Certũ est enĩ nobiliores eẽ. illos qͥboni ipsiꝰ desiderio & e¬
nedictionũ amore quod bonũ ẽ. agunt. quã illos qͥ ꝓmali metu bonũ se¬
ctant᷑. Solus gͦ iħs qͥ pot̾ ex omĩ popło huiꝰ modi animos mentesq discer¬
nere. nouit hos in montẽ garizĩ ad benedictiones. illos uͦ statuere inmo¬
tẽ iebal ad maledictiones. non ut maledictiones accipiant. s intuentes
p̃scͥptas mai edictiones & penas peccatorib constitutas. incurrere ear¬

Expanded text:
bus filiis Israel quis est, qui boni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu bus filiis Israel quis est, qui boni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionum amore quod bonum est agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi mentes animosque discernere, hos in monte Garizim ad benedictiones, alios vero statuere in mote Hebal, ad maledictionem; non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes praescriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas incurrere ca
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ gariñ uel illi qͥincedunt uixta montẽ iebal : Ego sic uideo
duas eẽ. species eoꝵ qͥ ꝓmissionis cel estiũ cupiditate succensi. sũmo
studio diligentiaq utunt᷑. ne saltẽ eos minimna heatitudo p̃tea x̾.
habentes desideriũ non solũ benedictionis capiena. & efici in parte
sortis scõꝵ: s etiã assistere in conspectu dĩ. & semꝑ tẽ. cũ d No.
Alu uͦ sunt qͥ ipsi tendunt ad salutẽ. & ñ cã amore benediccionti
tes. suffic̃ mͥ ñ ire inignẽ et̃nũ. suffic̃ mͥ non expelli in tenebras exteri¬
res. Cũ gͦ in singulis qͥbq fideliũ calis sit ꝓpositi uarietas: hoc mͥ de¬
signari uidet᷑ in hoc loco. quod dinudu illi qui iuxta montẽ gariria
incedunt illũ qͥ ad benedic̾tiones electꝰ est istos figuralit indicant.
alios indicant. qͥ maloꝵ metu & suppliciorũ timore complentes q̃
in lege scͥpta st̃ ꝑueniunt ad salutẽ. Hec etiã dĩ soliꝰ est nosse. ex omĩ¬

Expanded text:
t qui sunt qui incedunt juxta montem Ebal? Ego video duas esse species eorum qui promissionum coelestium cupiditate succensi, summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendunt ad salutem, et non tam amore benedictionum tes: Sufficit mihi non ire in ignem aeternum; sufficit mihi non expelli in tenebras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui ad benedictiones electus est, istos figuraliter indicarealios indicant qui malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege sunt scripta, perveniunt ad salutem. Hic etiam Dei solius est nosse, ex omni
Abbreviated transcription (Latin):
indicatur in his uerbis. Gidete ne qͥđ in uob̾ scłare habeati᷑.
ne scłares neqͥtias. ne t̃giuersationẽ de scło uobiscũ ad eccłiani
deferatis. s anathenia uob̾ sit omĩs conuersatio scłaris. Nolite
diuinis mundana miscere. nolite negotia sełaria eccłe se
cretis inserere. Hoc est quod ioħs epłȩ suę ꝑsonat tuba dicenᷤ.
Molite diligere mundũ neq ea que in mundosunt. Q paulus in¬

Expanded text:
e quid in vobis saeculare habeatis, ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saecularia Ecclesiae servitiis inserere. Hoc est quod Joannes Epistolae suae personat tuba, dicens: « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
armati aduersũ astutias diaboli: mulieres illi qͥ nondũ exsemet ipsis ea
que utilia sc̃ ger̃t.si imitando mulieres & eoꝵ exempla sectando ex qͥb
nutͥunt᷑. Proseliti autẽ catetumini uidebunt᷑. uł  qͥ iã sociari fid elib
student. De qͥb singulis similia etiã ioħs sentiens in epła sua scͥbit. ꝙ
singulis qͥbiq etatib ꝓpͥa q̃q gesta discernit. Ueruntamen iħo nob̾
recitante legẽ. & ręuelante cordib ur̃is intelligentiã sp̃ualĩ. i

Expanded text:
re adversum astutias diaboli; mulieres vero illi qui nondum ex semetipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, ex quibnutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student. De quibus singulis similia etiam Joannes sentiens, in Epistola sua scripsit , et singulis quibusque aetatibus propria quaeque gesta discernit. Verumtamen Jesum vobis recitantem legem, et revelantem cordibus vestris intelligentiam spiri
Abbreviated transcription (Latin):
atq concordiã. Sic enĩ referunt᷑ oñs simul unanimit̾ orantes. & aꝑi¬
entes os suũ dixisse. Tu dnẽ qͥ corda omiũ nosti. Isti gͦ qͥ poterant unani¬
nies. una uoce & spũ orare: ipsi fortasse digni sunt qͥ debeant orĩs simul
uuũ altare construere. suꝑ quod iħs sacͥficiũ offerat patͥ. Tam̃ & nos
tẽptemꝰ dare oꝑã ut eadẽ dicamꝰ om̃s unanimes. unũ sencientes. il ꝑ
contentionẽ. neq ꝑ manẽ głiã gerentes. s in uno sensu atq in eadem
sententia ꝑmanentes. si forte possimꝰ etiã nos apti effici lapides ad al¬

Expanded text:
atque concordiam. Sic enim referuntur omnes, simul unanimiter orantes et aperiatque concordiam. Sic enim referuntur omnes, simul unanimiter orantes et aperientes es suum, dixisse: « Tu, Domine, qui corda omnium nosti . » Isti ergo qui poterunt unanimes una voce atque spiritu orare, ipsi fortasse digni sunt qui debeant simul omnes unum altare construere, super quod Jesus sacrificium offerat Patri. Tamen et nos tentemus dare operam, ut eadem dicamus omnes, unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerentes; sed in uno sensu atque in eadem sententia permanentes; si forte possimus etiam nos apti effici lapides ad al
Abbreviated transcription (Latin):
uieniaris uicinior fundam̃to: disce qr & ipse xp̃s iħs huiꝰ quod nc̃ descͥ̾p¬
nobile fundamentũ edificant religiosa. & scã construxerint oꝑa. S in
hoc edificio eccłȩ oportet eẽ. altare. Unde ego arbitror. qđ qͥcunq ex
uob̾ lapidib uiuis aptist̃ in hoc. & ꝓmpti ut orationib uacent ut die
noctuq obsecrationes offerant dõ. & supplicationes dõ ĩmolerit: ipsi¬
isti sunt ex qͥb edificat iħs altare S intuere qͥd laudis ipsis lapidib
altaris ascribitur. Sic̃ dix̃ inqͥt legis lator moyses edificari er lapidibuᷤᷤ
integris. qͥb ferrũ ñ ẽ. inectũ. Quid putas st̃ isti integri lapides: Noũ
uuiꝰcuiꝰq conscientia qͥ sit integer. qͥsit incorruptꝰ uł inma culatus
& repellit. uł qͥs ẽ. ille qͥ ferrũ pugnȩ. ferrũ belli. ferrũ litiũ nunquã
cͥficiũ salutis. Ego puto quod isti lapides integri. ñ comtaminati. scĩ
apłi eẽ. possunt. om̃s simul unũ altare facientes. ꝓpt̃ una nimitatem

Expanded text:
veniaris vicinior fundamento, disce quia et ipse Christus hujus quod nunc descrinobile fundamentum aedificantes, religiosa et sancta construxerint opera. Sed in hoc aedificio ecclesiae esse oportet altare; unde ego arbitror quod quicunque ex vobis lapidibus vivis apti sunt, in hoc et prompti, ut orationibus vacent, ut diu noctuque obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus aedificat Jesus altare. Sed intuere quid lar? Sicut dixit, inquit, legislator Moyses: Aedificate altare ex lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum. Quid putas sunt isti integri lapides? Novit uniuscujusque conscientia quis sit integer, et quis sit incorruptus, immaculatus et repulit. Vel quis est ille qui ferrum pugnae, ferrum belli, ferrum litium nunquam crificium salutis. Ego puto quod isti tales lapides integri et incontaminati sancti apostoli esse possint, omnes simul unum altare facientes propter unanimitatem