comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sua scripserit. Dein de post annos tres ueni ierosoli inã
uidere p&rũ. & mansi apud illũ dieb quindecim.
hierosolimã cũ barnaba assũpto & tito. Ascendi aut̃
p̃dicandi. nisi pari & cȩteroꝵ qͥcũ eo erant fuiss&
sententia roboratũ. Statimq sequitur. Separatĩ
autem his qui uidebant᷑ neforte inuacuũ curre¬
rẽ aut cucurris se. Quare separatĩ & ñ inpublico:
Nefidelib. ex numero uideoꝵ quilegẽ putabant e̾e.
sed uniũ sa quȩ scripta sunt. ita sonare ut scriptast.
Adque pͥmũrespondeo. debiusse prudentiã tuã p̃fa¬
ciuncule cõm̃tarioꝵ meoꝵ meminisse. dicentis ex
ꝑsona mea. Qd igͥ egostiltus aut temerarius
quid polliceor quod ille ñ potuit: Minime.
Suinpocius in eo nuhi uideor cautior atq timidior
qđ mbecillitatẽ uiriũ meaꝵ sentiens. origenis
cõm̃tarios sũ secuitꝰ. Scripsit enĩ illeuir inępła
pauli adgalathas qͥnq ꝓpͥe uolumina. & deci¬
mũ stromatũ suoꝵ librũ. Commatico suꝑ exem¬

Expanded text:
sua scripserit: deinde post annos tres ueni Hierosolymam uidere Petrum et mansi apud illum diebus quindecim, Hierosolymam cum Barnaba adsumpto et Tito. ascendi autem praedicandi, nisi Petri et, qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. statimque sequitur: separatim autem his, qui uidebantur, ne forte in uacuum currerem aut cucurrissem. quare separatim et non in publico ? ne fidelibus ex numero Iudaeorum, qui legem putabant esse sed uniuersa, quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. ad quae primum respondeo debuisse prudentiam tuam praefatiunculae commentariorum meorum meminisse dicentis ex persona mea: \'Quid igitur? ego stultus aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? minime! quin potius in eo mihi uideor cautior atque timidior, quod inbecillitatem uirium mearum sentiens Origenis commentarios sum secutus. scripsit enim ille uir in epistulam Pauli ad Galatas quinque proprie uolumina et decimum Stromatum suorum librum commatico super ex
Abbreviated transcription (Latin):
dicera de arecta toto orbe diffusa & qđ nemint̃
intius unitatt macularens aliena peccata.
ab afrorum se tum̃ quasi traditoꝵ c̃tagione
remoutbat. & erat in parte doniti. Poss& aut dicere
par menianus ista eum enia cẽ mentitũ. sed sicut
idẽ tichonius cõmemorat. adhuc uiuebant multi

Expanded text:
diceret de ecclesia toto orbe diffusa et quod neminem diceret de ecclesia toto orbe diffusa et quod neminem in eius unitate macularent aliena peccata, ab Afrorum se tamen quasi traditorum contagione remouebat et erat in parte Donati. posset autem dicere Parmenianus ista eum omnia esse mentitum; sed, sicut idem Tychonius commemorat, adhuc uiuebant multi,
Abbreviated transcription (Latin):
cilium carchagins celebratum inquo concilio per
septuaginta & quinq ches post positos om̃ib p̃teri¬
tis. limatã eẽ sentenciã atq decretã: ut traditorib
immensi criminis reis. sibaptitari nollent ꝓ integris
com imunicaretur. Deuterium &iam macrianen¬
sem ep̃m communionis urẽ. diut traditoꝵ plebẽ
congregatam accłȩ miscuisse. & scđm statutto
ulius concilii aducentis & septuaginta ur̃is epis¬
sticti. fecisse cumtraditorib unitatẽ.riq de¬
uterio post hoc factum iugit communicasse.
donatum. Nec solum huio deuterio sed &iam
uniuersis maurorum ep̃is ꝑquadraginta annos
quos dicit usq ad ꝑsecutionẽ ꝑ macharium factam
traditorib sine baptismo comntuni cosse. Seddicis.
Qiuis mihi: istetichonius: Ille : tichonius quẽ
par menianus rescribendo compescit & eũ dttra
netalia scribat. non tam̃ refellit ea ipsa quȩ scribit.
uno sicut supra dixi eum premit. Qqͥcũ talia

Expanded text:
cilium Carthagini celebratum: in quo concilio per cilium Carthagini celebratum: in quo concilio per septuaginta et quinque dies postpositis omnibus praeteritis, limatam esse sententiam atque decretam, ut traditoribus immensi criminis reis, si baptizari nollent, pro integris communicaretur. Deuterium etiam Macrianensem episcopum communionis vestrae, dicit traditorum plebem congregatam ecclesiae miscuisse et secundum statuta illius concilii a ducentis et septuaginta uestris episcopis facti fecisse cum traditoribus unitatem eique Deuterio post hoc factum iugiter communicasse Donatum nec solum huic Deuterio sed etiam uniuersis Maurorum episcopis per quadraginta annos, quos dicit usque ad persecutionem per Macarium factam traditoribus sine baptismo communicasse. Sed dicis: eQuis mihi est iste Tychonius?\' ille est Tychonius, quem Parmenianus rescribendo compescit et eum deterret, ne talia scribat; non tamen refellit ea ipsa, quae scribit; uno, sicut supra dixi, eum premit, quod, cum talia
Abbreviated transcription (Latin):
nabat iã tunc accta maloꝵ cõmunione deletaest.
nec erat quȩ parer& ipsũ cyprianum: Si autem
Non maloꝵ faictis consentientẽ. neipsis peccatis com¬
mum cando polluatur. sud propar societatẽ bonore
malos tam quam communi cando usq adultimam
uentilationem in area dominica tolerantem.
Quȩ cum itasint. ubic̃ p̃simptio sepatationis urt :¬
I onue filui madiestis: lysi uos uistos dicitis. exitũ
aut̃ urm nonabluitis. Iamsi uelim & illa cõma¬
morare quȩ tychonius homo communionif ure
scrats suis inserit. qui magis contrauos ꝓ aeccła
catholica scripsit. frustrase ab afrorum quasi
traditoꝵ communione secernens. quo uno eum
par menianus suffocat. quid respondere poten¬
tis. nisi quod deuobis idẽ tychonius dixit. & ego
paulo ante recioui. Quod uolumus scm̃ est:
Scribit enim ille tychonius homo ut dioci urae com¬
munionis. aduicitus & septuaginta ep̃is uris con

Expanded text:
inabat, iam tunc ecclesia malorum communione deleta est inabat, iam tunc ecclesia malorum communione deleta est nec erat, quae pareret ipsum Cyprianum. si autem,non malorum factis consentientem, ne ipsis peccatis communicando polluatur, sed propter societatem bonorum malos tamquam paleam usque ad ultimam uentilationem in area dominica tolerantem. quae cum ita sint, ubi est praesumptio separationis uestrae? nonne filii mali estis? ipsi uos iustos dicitis, exitum autem uestrum non abluitis. Iam si uelim et illa commemorare, quae Tychonius, homo communionis uestrae, scriptis suis inserit, qui magis contra uos pro ecclesia catholica scripsit frustra se ab Afrorum quasi traditorum communione secernens, quo uno eum Parmenianus suffocat, quid respondere poteritis, nisi quod de uobis idem Tychonius dixit et ego paulo ante recolui: \'Quod uolumus, sanctum est\'? scribit enim ille Tychonius, homo. ut dixi, uestrae comm
Abbreviated transcription (Latin):
mũ marterẽ. nibila uehem̃tius sat egisse
quã. ne unitatis iunculũ. rumperctur
Uides eni cũ parturientẽ nonsolũ ut par uuli in
matris excussi moriantur. Porro aut̃ ipsamtẽ
quã contra impios separatores cõmemorauit.
maculabantur istorum. Siaut̃ quod ueritas
hab& & quod arccła merito ten& recte peni¬
tentibus adulteris pax dabatur. illi qui intotũ
locũ pęnitentię contra adulteros claudebant
Impie utiq agehant. qui membris xp̃r sauitatẽ
negabant. & ciaues aecłt pulsantib sabtrabe¬
ban. & misericor dissunt pacientiȩ di quȩ ilos
ꝓpterca sinebat uiuere ut penitendo sanarent᷑.
Sacrificio contriti sp̃s & contribulati cordis oblato
dura crudelitate c̃tradicebant: nec tam̃ istos mise¬
ricordes & pacificos cũeis xpiana sacram̃ta cõ¬
municantes. & eos intra unitatis recia tolerantes
doneo aallitus ꝑducti separarentur. tam in manis
corũ error & impiaas inquinabat. A ut si inqͥ¬

Expanded text:
mum martyrem nihil uehementius sategisse mum martyrem nihil uehementius sategisse quam ne unitatis uinculum rumperetur. uides eum parturientem, non solum ut paruuli in matris excussi moriantur. Porro autem ipsam rem, quam contra impios separatores commemorauit, maculabantur istorum? si autem, quod ueritas habet et quod ecclesia merito tenet, recte paenitentibus adulteris pax dabatur, illi, qui in totum locum paenitentiae contra adulteros claudebant, impie utique agebant, qui membris Christi sanitatem negabant et claues ecclesiae pulsantibus subtrahebant et misericordissimae patientiae dei, quae illos propterea sinebat uiuere, ut paenitendo sanarentur sacrificio contriti spiritus et contribulati cordis oblato, dura crudelitate contra dicebant. nec tamen istos misericordes et pacificos cum eis Christiana sacramenta communicantes et eos intra unitatis retia tolerantes, donec ad litus perducti separarentur, tam immanis eorum error et impietas inquinabat aut, si inqu
Abbreviated transcription (Latin):
bilẽ ostenderiꝵ.Quise uoluerit ab unitate
aecctȩ quã ds̃ in omĩb gentib ꝓmisit & reddit
quasi iusticiȩ sue causa separare. Magisq intel¬
legas quã sit uera sententia paulo ante ame
cõmemorata. filius malus ipsese iustũ dicit.
exitũ aut̃ suum non abluit: Ponit in quadam
y̧pła sua quã scribit ad antonianũ re quandam
satis rei dequa nunc agimus necessariã. sed me¬
lius uerba tius inserimus. Ante cessores nr̃i in
moechis non putauerunt. In totũ pęnitentiȩ locõ
contra adulteria clauserunt. ñtam ab ep̃orum
unitatẽ uł duricię uł censurę suę obstinatione
ruperunt. ut quia apud alios adulteris pax darã
qui nondabat. deęccła separaretur. manente con
sacramento. Actũ suũ disponit & dirigit unus¬
quisq ep̃s. rationẽ ꝓpositi su dño redaiturus.
Qiud adbec dicis fr̃ uincenti: Nempe intue¬
ris hunc tantũ uirũ pacificũ ep̃m. & fortissi¬

Expanded text:
bilem ostenderit, qui se uoluerit ab unitate bilem ostenderit, qui se uoluerit ab unitate ecclesiae, quam deus in omnibus gentibus promisit et reddidit, quasi iustitiae suae causa separare, magisque intellegas, quam sit uera sententia paulo ante a me commemorata: Filius malus ipse se iustum dicit, exitum autem suum non abluit. ponit in quadam epistula sua, quam scribit ad Antonianum, rem quandam satis rei, de qua nunc agimus, necessariam; sed melius uerba eius inserimus. antecessores\', inquira dandam pacem moechis non putauerunt, in totum paenitentiae locum contra adulteria clauserunt, non tamen a coepiunitatem uel duritie uel censurae suae obstinatione ruperunt, ut, quia apud alios adulteris pax daretur, qui non dabat, de ecclesia separaretur. manente concsacramento actum suum disponit et dirigit unusquisque episcopus rationem propositi sui domino redditurus.\' quid ad haec dicis, frater Vincenti? nempe intueris hunc tantum uirum, pacificum episcopum et fortissi
Abbreviated transcription (Latin):
Si aũt im nec illuc confugere audetis. sine
ullo luctamine naufragatis. Porro aut̃ cỹpri¬
anus aut non sensit om̃ino quod eũ sensisse re¬
citatis. aut hoc postea correx̃ in regula utritatis.
aut hunc quasi neuũ sui candidissimi pectoris
cooperuit ubere caritatis. duinuitat aeccłȩ filios
toto orbe crescentis & copiosissime defendit.
& ꝑ seuerantissime tenuit iunculũ pacis.
Scriptũe enĩ. Caritas cooperit multitu dinẽ
peccatoꝵ. Accessit huc &iam quod tãquã sar¬
mentum fructuofissimũ. siquid ineo fuerat
em̃dandũ purgauitꝰ pat̃ fasce passionis
Sarmentũ enum aie dnis quod inme dat pattr fruc¬
tum purgat ulud pater ms ut maiorẽ fructum
afferat. Unde nisi quia herens indiffusione uitis.
radicẽ non deseruit unitatis: Nam & si trader&
corpus suum ut arder&. caritatẽ aut̃ non haber&.
nihil ei prodess&. Adtende adhuc paululum
inlitteras cẏpriani. ut aduertas quã in excusa¬

Expanded text:
si autem iam nec illuc confugere audetis, sine si autem iam nec illuc confugere audetis, sine ullo luctamine naufragatis. Porro autem Cyprianus aut non sensit omnino, quod eum sensisse recitatis, aut hoc postea correxit in regula ueritatis aut hunc quasi naeuum sui candidissimi pectoris cooperuit ubere caritatis, dum unitatem ecclesiae toto orbe crescentis et copiosissime defendit et perseuerantissime tenuit uinculum pacis; scriptum est enim: Caritas cooperit multitudinem peccatorum. accessit huc etiam, quod tamquam sarmentum fructuosissimum, si quid in eo fuerat emendandum, purgauit pater falce passionis: Sarmentum enim, ait dominus, quod in me dat fructum, purgat illud pater meus, ut maiorem fructum adferat. unde, nisi quia haerens in diffusione uitis radicem non deseruit unitatis? nam etsi traderet corpus suum, ut arderet, caritatem autem non haberet, nihil ei prodesset. Adtende adhuc paululum in litteras Cypriani, ut aduertas, quam inexcusa
Abbreviated transcription (Latin):
nota ẽ. Uerũ quid possit aduersus litte ras
non canonica auctoritate fundatas. & iam hinc
de monstrauit impie conatꝰ audaciȩ. qđ & ad uer¬
sus eas quȩ tanta noticię mole firmatesunt sese
erigere non preter misit. Nos tam̃ duas ob res non
negamus sensisse ulud cypͥanum. quod & stilus
eius hab& quandam ꝓpriam faciem quapossit
agnosci. & qđ ibi magis contra uos causa nr̃a
de monstratur inuictior urẽq separationis p̃sump¬
tionis. Uidelic& nemacularemini peccatis ali¬
enis tota facilitate subuertitur. cũ appar& inlit¬
teris cypriani cõmunicata cũpeccatorib sacra¬
& sicut uultis illam senteum baptismũ ñ habe¬
bant. & tam̃ acctã ñperisse. sed insui generis
dignitate ꝑ orbem totũ sparsa dñica frumenta
mansis se. Ac ꝑ hoc siꝑturbatim tã quã ad alique
portũ sic ad auctoritatẽ cypriani confugitis
Uidetis. quẽ illic scopulũ ur̃ error offendit.

Expanded text:
nota est; uerum quid possit aduersus litteras nota est; uerum quid possit aduersus litteras non canonica auctoritate fundatas, etiam hinc demonstrauit impiae conatus audaciae, quod et aduersus eas, quae tanta notitiae mole firmatae sunt, sese erigere non praetermisit. Nos tamen duas ob res non negamus illud sensisse Cyprianum, quod et stilus eius habet quandam propriam faciem, qua possit agnosci, et quod ibi magis contra uos causa nostra demonstratur inuictior uestraeque separationis praesumptio, uidelicet ne macularemini peccatis alienis, tota facilitate subuertitur, cum apparet in litteris Cypriani communicata esse cum peccatoribus sacram uestram et, sicut uultis, illius sententiam baptismum non habebant, et tamen ecclesiam non perisse, sed in sui generis dignitate per totum orbem sparsa dominica frumenta mansisse. ac per hoc si perturbati tamquam ad aliquem portum sic ad auctoritatem Cypriani confugitis, uidetis, quem illic scopulum uester error offendat;
Abbreviated transcription (Latin):
ris canonicis contin&ur. Cyprianus aut̃ sensisse
aliter debaptismo quam forma & consuetudo habe¬
bat arcctȩ. non incanonicis sed insius & in concilii
litteris inuenitur. Correꝯisse aũt istĩ sententiam
ñ inuenitur. Non in congruenter tam̃ detali uiro
existimindũẽ quod correxerit . Et forte suppres¬
sũ sit ab eis. qui hoc errore nimium delectati sunt.¬
& tanto uelut patrocinio carert noluer̃. quam quã
non desint qui hoc cipͥanũ ꝓrsus nsensisse conten¬
dant. sed sub eius nomine apresumptorib atque
m̃dacibus fuisse confictum. Neq enim sic potuit
in tegritas atq noticia litterarum unius quam¬
lib& ulustris cp̃i custodir. quẽ ad modũ scriptu¬
ra canonica tot linguarum litteris & ordine ac
successione celebrationis aeccłasticę custodit᷑
Contra quã tam̃ non defuer̃ qui sub nominibus
apłoꝵ multa confingerent. Frustra quidem.
quia sic illa commendata. sic celebrata. sio

Expanded text:
ris canonicis continetur; Cyprianus autem sensisse ris canonicis continetur; Cyprianus autem sensisse aliter de baptismo, quam forma et consuetudo habebat ecclesiae, non in canonicis sed in suis et in concilii litteris inuenitur. correxisse autem istam sententiam non inuenitur: non incongruenter tamen de tali uiro existimandum est, quod correxerit et fortasse suppressum sit ab eis, qui hoc errore nimium delectati sunt et tanto uelut patrocinio carere noluerunt. quamquam non desint, qui hoc Cyprianum prorsus non sensisse contendant, sed sub eius nomine a praesumptoribus atque mendacibus fuisse confictum. neque enim sic potuit integritas atque notitia litterarum unius quamlibet inlustris episcopi custodiri, quem ad modum scriptura canonica tot linguarum litteris et ordine ac successione celebrationis ecclesiasticae custoditur, contra quam tamen non defuerunt qui sub nominibus apostolorum multa confingerent frustra quidem, quia illa sic commendata, sic celebrata, sic
Abbreviated transcription (Latin):
idõ separastis. iã prius tota perierat. cũ sicut
dicit ꝙy prianus in eam sine baptismo ad¬
mittebantur. Acsic nec ipse ꝙypͥanus habe¬
bat in qua ȩccła nasceretur. quanto magis
multo posterior ur̃ auctor paterque donatus:
Si aut̃ illo tempore cũ intam sine baptis mo am¬
mittebantur.: erat tam̃ xecta quȩ parer& cypria¬
num parer& etdonatum. manifestum ẽ non con¬
tami nari iustos peccatis alienis. quando cum eis
sacramta cominunicant. Acꝑ hoc separationem
qua existis abunitate. qua excusatione possitis
ablutre non hab&is. Implet᷑q inuob̾ sc̃ę scrip¬
ture illud oraculum. Filius malus ipsuse iustũ
dicit. exitum aut̃ suum non abluit. Meritis
aũt cypriani sic non atquatur qui propter
paria sacram̃ta nec ipsos hereticos aud& rebap¬
tirare. sicut non aequatur meritis paeri quisqͥs
non cogit gentes udarare. Sea illa petri non tan¬
tum claudicatio. ueru &iam correctio inscriptu¬

Expanded text:
ideo separastis —, iam prius tota perierat, cum, sicut ideo separastis —, iam prius tota perierat, cum, sicut dicit Cyprianus, in eam sine baptismo admittebantur, ac sic nec ipse Cyprianus habebat, in qua ecclesia nasceretur, quanto magis multo posterior uester auctor paterque Donatus! si autem illo tempore, cum in eam sine baptismo admittebantur. erat tamen ecclesia, quae pareret Cyprianum, pareret et Donatum, manifestum est non contaminari iustos peccatis alienis, quando cum eis sacramenta communicant. ac per hoc separationem, qua existis ab unitate, qua excusatione possitis abluere, non habetis impleturque in uobis sanctae scripturae illud oraculum: Filius malus ipse se iustum dicit. exitum autem suum non abluit. Meritis autem Cypriani sic non aequatur, qui propter paria sacramenta nec ipsos haereticos audet rebaptizare, sicut non aequatur meritis Petri, quisquis non cogit gentes iudaizare. sed illa Petri non tantum claudicatio uerum etiam correctio scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
conarentur atritico separare. quod unum¬
quemq peccatis maculari ñposse monstrauit.
quam sibi om̃s impie seditionis auctores. solã
causam separationis assumunt. Quod in eo
ipso in quo alit̾ sapuit. collegas diuersa sen¬
citntes nec iudicandos. nec apire communionis
amouendos. cẽ. decreuit. Quod inea ipso epła
ad iubaianũ quȩ inconcilio cuius auctori¬
tatẽ ad rebapti zandum sequi uos dicitis.
pͥmitus recitataẽ. cũ fateatur in p̃teritum:
sic eẽ. ad missos in aeccła. quifuerant alibi
baptizati. ut non denuo baptizarentur:
Ende illos sine baptis mo fuisse arbitratur
tantum: tamen ponit utilitatis & salubri¬
tatis in pace accta. ut propt̃ illam non eos
credat ab acccłx munerib separari. Qua
in re sicut ingenium tuum noui. facillime
ꝑ spicis. totã causam urãm penitꝰ e utrsam
& extinctam. Sienim sacram̃ta cũ peccato¬
ribus cominunicando sicut putatis perut
aeccła quȩ fuerat in orbe terrarum. nauos

Expanded text:
conarentur a tritico separare, quod unumquemque alienis peccatis maculari non posse monstrauit, quam sibi omnes impiae seditionis auctores solam causam separationis adsumunt, quod in eo ipso, in quo aliter sapuit, collegas diuersa sentientes nec iudicandos nec a iure communionis amouendos esse decreuit, quod in ea ipsa epistula ad Iubaianum, quae in concilio, cuius auctoritatem ad rebaptizandum sequi uos dicitis, primitus recitata est, cum fateatur in praeteritum sic esse admissos in ecclesiam, qui fuerant alibi baptizati, ut denuo non baptizarentur, unde illos sine baptismo fuisse arbitratur, tantum tamen ponit utilitatis et salubritatis in pace ecclesiae, ut propter illam non eos credat ab ecclesiae muneribus separari? Qua in re, sicut ingenium tuum noui, facillime perspicis totam causam uestram penitus euersam et extinctam. si enim sacramenta cum peccatoribus communicando, sicut putatis, periit ecclesia, quae fuerat in orbe terrarum — nam uos
Abbreviated transcription (Latin):
& que dedit paulus nonerat pauli sed xp̃i.
& que deder qui tẽpore apłoꝵ non caste sed ꝑ
inuidiam xp̃m annuntiabant: nonerat eoꝵ
sed xp̃i. & qut̃ deder qui temprẽ cypriani
fundos insidiosis fraudibus rapiebant . usuris
multiplicantib fenus augeban. nerat eoꝵ
sed xp̃i. Et quia xp̃ierat. idõ quãuis ñper
a quales dir&ur: eis tamen quib dabatur
x qualit̾ ꝓderat. Namsi tanto melius quisq
baptirat᷑. quanto ameliore fuerit baptiratus.
& stephanȩ domũ. Tanto enĩ melius bap¬
tiratentur. quanto erat paulus melior
si ab ipso bapti rarentur. Deniq cũ dicit
ego plantaui apollorigauit. uidet᷑ signifi¬
care se euuangeli rasse. illũ baptizasse.
Nũquid melior apollo qua iołs. Cur ergo
post istũ nonbapti rauit. qui post iohannem
baptirauerat. nisi quia iste baptismus ꝑ quẽ¬
lib& datus erat xp̃i Ille aut ꝑ quẽ lib& datꝰ

Expanded text:
et, quem dedit Paulus, non erat Pauli sed Christi et, quem dedit Paulus, non erat Pauli sed Christi et, quem dederunt, qui tempore apostolorum non caste sed per inuidiam Christum adnuntiabant, non erat eorum sed Christi et, quem dederunt, qui tempore Cypriani fundos insidiosis fraudibus rapiebant, usuris multiplicantibus faenus augebant, non erat eorum sed Christi. et quia Christi erat. ideo, quamuis non per aequales daretur eis, tamen, quibus dabatur, aequaliter proderat. nam si tanto melius quisque baptizatur, quanto a meliore fuerit baptizatus, et Stephanae domum; tanto enim melius baptizarentur, quanto erat Paulus melior, si ab ipso baptizarentur. denique cum dicit: Ego plantaui, Apollo rigauit, uidetur significare se euangelizasse, illum baptizasse. numquid melior Apollo quam Iohannes? cur ergo post istum non baptizauit, qui post Iohannem baptizauerat, nisi quia iste baptismus per quemlibet datus Christi erat, ille autem per quemlibet datus,
Abbreviated transcription (Latin):
coniungi uolumus. nehoc sint qđ decesta mur
Seabaptitauit inquis post ioħem paulus apts.
nuquid post hereticũ : Aut si forte audes ullũ anuicũ
sponsi hereticũ dicere. & inunitate acłe non fuisse:
uolo & hoc seribas. Siaut̃ hoc dementis ẽ. dicere uel¬
ioħem saulus apłs baptitauerit. Sienim post eq̃lẽ.
oms post uos baptirape debetis. Sipost maiorẽ. debes
& tu post rogittum. si post minort̃. debuit postte rogatꝰ.
cũ prbt baptiiasses. Siaut baptismus qui nunc datur
ido parit̃ ital& ineis quibus datur. quauis sint un¬
nistratur. puto quodiam intellegas idõ paulu dedisse
quibusdã baptismum xp̃i. quia ioħis baptis mofue¬
rant baptizati. non axp̃i. loħis quippe ille baptis inus
dictusẽ. sicut multis locis diuna serptura testatur.
quod & ipse dñs dicit. Baptis nius iohannis
unde erat : decelo anex hominib: Baptis inus
aut̃ quẽ dedit p&rus nerat pari sed axp̃i

Expanded text:
conjungi volumus, ne hoc sint quod detestamur. conjungi volumus, ne hoc sint quod detestamur. 47. Sed baptizavit, inquis, post Joannem Paulus apostolus. Numquid post haereticum? Aut si forte audes illum amicum sponsi haereticum dicere, et in unitate Ecclesiae non fuisse, volo et hoc scribas. Si autIohannem Paulus apostolus baptizauerit. si enim post aequalem, omnes post uos baptizare debetis; si post maiorem, debes et tu post Rogatum; si post minorem, debuit post te Rogatus, cum presbyter baptizasses. si autem baptismus, qui nunc datur, ideo pariter ualet in eis, quibus datur, quamuis sint in a quibus ministratur, puto, quod iam intellegas ideo Paulum dedisse quibusdam baptismum Christi, quia Iohannis baptismo fuerant baptizati, non Christi; Iohannis quippe ille baptismus dictus est, sicut multis locis diuina scriptura testatur, quod et ipse dominus dicit: Baptismus Iohannis unde erat? de caelo an ex hominibus? baptismus autem, quem dedit Petrus, non erat Petri sed Christi
Abbreviated transcription (Latin):
malum quod ꝓcessit iexte negandũ ÷ bonũ
qued reminsit inte. quod malo tuo habes.
sinon ibi habes unde : bonum quod habes.
E xcatholica enuĩ arccta sunt om̃a domitu ca
sacraminta quȩsic habrtis & datis. qũt ad
modum habebantur & dabartur & iam
prius qua inde tocirctis. Nontam̃ iato
ñ habais quia ibi nestis undesunt quȩ hab&is. Non in
uob̾ mutamus inquib nobcũ estis. In multis enĩ estis
mecum. Sed ea corrigimus inquib nob̾cũ non estis.
& eauos hic accipere uolumus quȩ non habetis illio
ubi estis. Nob̾cũ aũt estis inbaptismo. insymbolo. in
ceteris dñicis sacram̃tis. inspu aut unitatis & uinculo
que habois. Nongͦ sicut putatis suscipimꝰ urõs. sed
suscipiendo efficimus nrõs quirecedunt a uob. ut
suscipiantur a nob̾ł tut incipian eẽ nr̃i: prius desi¬
nunt eẽ ur̃i. nec uob c̃iungi cõpellimꝰ operarios
erroris. queͦm detestam̃. sedidõ nob̾ illos homutes

Expanded text:
malum. quod processit ex te, negandum est bonum, malum. quod processit ex te, negandum est bonum, quod remansit in te, quod malo tuo habes, si non ibi habes, unde est bonum, quod habes. ex catholica enim ecclesia sunt omnia dominica sacramenta. quae sic habetis et datis, quem ad modum habebantur et dabantur etiam prius, quam inde exiretis. non tamen ideo non habetis, quia ibi non estis, unde sunt, quae habetis. non in uobis mutamus. in quibus nobiscum estis; in multis enim estis mecum; sed ea corrigimus. in quibus nobiscum non estis, et ea uos hic accipere uolumus. quae non habetis illic, ubi estis. nobiscum autem estis in baptismo, in symbolo, in ceteris dominicis sacramentis. in spiritu autem unitatis et uinculo quae habetis. non ergo, sicut putatis, suscipimus uestros, sed suscsuscipiantur a nobis; et ut incipiant esse nostri, prius desinunt esse vestri. Nec nobis conjungi compellimus operarios erroris quem detestamur; sed ideo nobis illos homines
Abbreviated transcription (Latin):
Aderprianũ te reuoco. cuius mentionẽ stusti. Prorsus
scđm scripta cypͥani. si peccatis alienis inunitate quisq
maculatur. imante cypanũ periit aecła. nec erat
unde existera ipse cypͥanus. Siaut hoc sentire sacri
catis inrius unitate maculatur. łrustra filii mali
iustos uos dicitis. exitũ urm non abluitis. ñpurgatis.
Curgͦ inquis nos quęritis. cursic suscapitis quos here¬
ticos dicitis: Uide qitasticile breuitq respondeam
Q uerimus uos quia peristis. utde inuentis gaudeamꝰ
de quibus ꝑditis dolebamus. Hereticos aut uos dicimꝰ
sed antequã ad pact̾ catholicam conuortamini ante¬
quam ergore quo in reciti estis exuamini. Cũ autem
irinsitis adnos: prius utiq relinqͥtis quod eratis. ne
ad nos heraii transratis. Baptira gͦ me inquis. Facerẽ
sibaptiratus non esses. autsi donati uł rogati non xp̃i
baptismo baptizatus tẽs. Non facram̃ta xp̃iana te
sticiunt hercticũ. sed praua dissensio. i on propter

Expanded text:
ad Cyprianum te reuoco, cuius mentionem ipse fecisti. prorsus secundum scripta Cypriani, si peccatis alienis in unitate quisque maculatur, iam ante Cyprianum periit ecclesia nec erat unde existeret ipse Cyprianus. si autem hoc sentire sacrilcatis in eius unitate maculatur, frustra filii mali iustos uos dicitis, exitum uestrum non abluitis, non purgatis. \'Cur ergo\', inquis, \'nos quaeritis? cur sic suscipitis, quos haereticos dicitis?\' uide, quam facile breuiterque respondeam. quaerimus uos, quia peristis, ut de inuentis gaudeamus, de quibus perditis dolebamus; haereticos autem uos dicimus, sed antequam ad pacem catholicam conuertamini, antequam errore, quo inretiti estis, exuamini; cum autem transitis ad nos, prius utique relinquitis, quod eratis, ne ad nos haeretici transeatis. \'baptiza ergo me/ inquis. facerem, si baptizatus non esses aut si Donati uel Rogati, non Christi baptismo baptizatus esses. non sacramenta Christiana te faciunt haereticum sed praua dissensio. non propter
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ȩ matris tuae uotis sũ fartasse &iam ipse non
impar. Unde meritis tuis reddens salutationis
obsequium. hortor ut ualeo ut litterarum
uere certeq scarum tecurã nonpigeat impen¬
dere. Sincera enĩ et solida resẽ: nec fucatis elo¬
qui is ambit adinimũ. nec ullo lingue tecto¬
rio in ane aliquid acpendulũ crepitat. Mul¬
tũ mou& non uerboꝵ sed rerũ auidũ. et
multũ terr& facctura securum. Precipuae
apłorũ linguas exhortor utlegas. Ex his
enim ad cognoscendos ꝓpħas excitaberis. quoꝵ
testimoniis utuntur apħ. Siquid autem
uł cũlegis uł cũ cogrias tibi oritur
questionis in quo dissoluendo uideor neces¬
sarius. scribȩ utscribam. Magis enĩ hoc for¬
te aduuantẽ dño potero. quam p̾sentialit̾
loquitecũ ñsolũ ꝓpt̾ occupationes uarias
& meas & tuas. qm̃ non cũ mihi uacat oc¬
currit ut & tibi uac&. uerũ&iã propter
coꝵ inruentẽ p̃sentiam qͥ pleriq non sunt
apti tali negotio. magisq linguę certami¬

Expanded text:
sanctae matris tuae uotis sum fortasse etiam ipse non inpar. unde meritis tuis reddens salutationis obsequium hortor,. ut ualeo, ut litterarum uere certeque sanctarum te curam non pigeat inpendere. sincera enim et solida res est nec fucatis. eloquiis ambit ad animum nec ullo linguae tectorio inane aliquid ac pendulum crepitat. multum mouet non uerborum sed rerum auidum et multum terret factura securum. praecipue apostolorum linguas exhortor ut legas; ex his enim ad cognoscendos prophetas excitaberis, quorum testimoniis utuntur apostoli. si quid autem, uel cum legis uel cum cogitas, tibi oritur quaestionis, in quo dissoluendo uidear necessarius, scribe, ut rescribam. magis enim hoc forte adiuuante domino potero quam praesens talia loqui tecum non solum propter occupationes uarias et meas et tuas, quoniam non, cum mihi uacat, occurrit, ut et tibi uacet, uerum etiam propter eorum inruentem praesentiam, qui plerumque non sunt apti tali negotio magisque linguae certami
Abbreviated transcription (Latin):
hoc uiciũ cõmemoro. qđ nec occultare
possunt inquib regnat: & quam multi ubiq
sint quis cetus ignorat: Ettam̃ int̾ oꝑa carnis
quȩqui agunt regnumdĩ nom possidebunt.¬
& iam hoc ponit apłs ubi&tam hereses enu¬
merat. Manifesta sunt inquid oꝑa carnuis.
Que sunt fornicationes. in munditiȩ. luxurȩx
idoloꝵ seruitus. Ueneficia. inimiciciȩ. conten

Expanded text:
hoc uitium commemoro, quod nec occultare possunt, in quibus regnat, et, quam multi ubique sint, quis uel caecus ignorat? et tamen inter opera carnis, quae qui agunt, regnum dei non possidebunt, etiam hoc ponit apostolus, ubi etiam haereses enumerat: Manifesta, inquit, sunt opera carnis, quae sunt fornication es, inmunditiae, luxuria, idolorum seruitus, uene
Abbreviated transcription (Latin):
ct̃ uentura. Sed quã uis gentib imponenda ñ eent.
ñ tamen sic debiusse auferri ac̃ suetudine udȩoꝵ
tã quã detestanda atq dãpnanda. Sensim pinde
atq paulati feruente sane p̃dicationi¬
atq paulati
ruente sang p̃dicatione
grę xp̃i quasola
nossent cre¬
dentes se iustificari. saluosq
fueri.
ñ illis umbris rerũ ante faturarũ. tunc
iã ueniente um atq p̾sentiũ ut in illaͦrũ uideoꝵ
uocatione quos p̃sentia carnis dñi & apłica tem¬
pora sic inuenerant. om̃is illa actio c̃su meretur
unmbrarum. hoceis suffecisse ad cõmendationem.
ut nontam quã decestinda & Similis idolatrię
uiti retur. Ultra il non haber& ꝓgressũ. neputa¬
neur necessaria tãq uł ab illa salusc&̃ ut sine

Expanded text:
esse uentura. sed quamuis gentibus inponenda non essent, esse uentura. sed quamuis gentibus inponenda non essent, non tamen sic debuisse auferri a consuetudine Iudaeorum tamquam detestanda atque damnanda. sensim proinde atque paulatim feruente sane praedicationatque paulatim feruente sane praedicatione hristi, qua sola nossent credentes se iustificari saluosque fieri, non illis umbris rerum ante futurarum tunc iam uenientium atque praesentium, ut in illorum Iudaeorum uocatione, quos praesentia carnis domini et apostolica tempora sic inuenerant, omnis illa actio consumeretur umbrarum, hoc ei suffecisse ad commendationem, ut non tamquam detestanda et similis idolatriae uitaretur, ultra uero non haberet progressum, ne putaretur necessaria, tamquam uel ab illa salus es
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ simulate quisquã scs oruentalis cũ rontã
uenerit. ie iun& sabbato. excepto illo die pasdalis
remotiora dam nabimtus. ubi mos idẽ truetur & manae.
Si aut non ie iunare sabbato malũ putiuerimꝰ. tot
ȩcclas orientis & multo maiorẽ orbis xp̃iani
partẽ quatrineritate criminabimur: Placane
tibr ut mediũ qͥddã eẽ dicamꝰ: Quod tam̃ accepta¬
bile sit ei. qͥ hoc ñsimulate sed congnuenti socie¬
tate atii. obseruanta fecerit. & tim̃ ni hil inde
legimus in canonicis libris p̃ceptũ et̃ xp̃iaius:
qͣntu magis illud malũ dicere ñ audco. qđ dm̃ p̾ce¬
pisse ipsa xpiana fide negare m̃possũ. quadidici
Dico ergo cir cũcisionẽ p̃puti & cetera huius modi
pͥori popło ꝑtestamentũ qđ uitus dicitur diuinitus
impleri. Quibus aduenientib remansisse illa xp̃ĩa¬¬
ius legenda tantũ ad intellegentia p̾nusse ꝓpłe.
dũ ẽt ut uenir& fidei reuelatio. quȩ significabat᷑

Expanded text:
utrum simulate quisquam sanctus orientalis, cum Romam utrum simulate quisquam sanctus orientalis, cum Romam uenerit, ieiunet sabbato excepto illo die paschalis remotiora damnabimus, ubi mos idem tenetur et manet. si autem non ieiunare sabbato malum puta-B uerimus, tot ecclesias orientis et multo maiorem orbis Christiani partem qua temeritate criminabimur! placetne tibi, ut medium quiddam essedicamus, quod tamen acceptabile sit ei, qui hoc non simulate, sed congruenti societate atque obseruantia fecerit ? et tamen nihil inde legimus in canonicis libris praeceptum esse Christianis. quanto magis illud malum dicere non audeo, quod deum praecepisse ipsa Christiana fide negare non possum, qua didici Dico ergo circumcisionem praeputii et cetera huius modi priori populo per testamentum, quod uetus dicitur, diuinitus um oportebat inpleri. quibus aduenientibus remansisse illa Christianis legenda tantum ad intellegentiam praemissae prdum esset, ut ueniret fidei reuelatio, quae his significabatur
Abbreviated transcription (Latin):
quando uilli insua disputatione uert aliqͥd dicunt.
qua forensiuĩ ad uocatoꝵ. qua in alienarĩ causarum
actioñe intiuntur. Quoꝵ similitudo sumipsa expo¬
sitione epłȩ adgalathus ad ẽfir mandã simulationem
pari & pauli putataẽ decent̃ induci. qđ ego apudte
timeã nom̃phylo sophoꝵ. quiñ ꝑptea iunisunt qͥa
om̃a stdsa dicunt. sed quia & ftlsis plerique c̃fidunt
& ubi uera iiueniunt᷑ dicererepigrã quic̃ ipsa ueritas
alienisunt : Curaut̃ ndicã p̃cepta illa ueterũ sacra¬
mñtoꝵ. necbona cẽ quia nineis homines isti ficant᷑.
umbrȩ sunt enĩ p̃nuntianteᷤᷤ gram qua iustificamur
nectam̃ mala. qͥa diunitꝰ p̃ceptast̃ tẽpri ꝑsonisꝙ
c̃gruentia. cũme ad uiu& &iam ꝓpħica senten¬
tia quadio ds seilli popło dedisse p̾cep¬
ta nonbona. Forte eñi ꝓpttã non dixit mala
sed tantũ ñbona. iđ ntalia. ut illis homines
bonifiant. aut sine illis boninfiant. Uellẽ
me doceret benigna sinceritas tua.

Expanded text:
quando et illi in sua disputatione ueri aliquid dicunt, quam forensium aduocatorum, quando in alienarum causarum actione mentiuntur. quorum similitudo si in ipsa expositione epistulae ad Galatas ad confirmandam simulationem Petri et Pauli putata est decenter induci, quid ego apud te timeam nomen philosophorum, qui non propterea uani sunt, quia omnia falsa dicunt, sed quia et falsis plerisque confidunt et, ubi uera inueniuntur dicere, a Chrisalieni sunt ? Cur autem non dicam praecepta illa ueterum sacramentorum nec bona esse, quia non eis homines iustificantur — umbrae sunt enim praenuntiantes gratiam, qua iustificamur —, nec tamen mala, quia diuinitus praecepta sunt tempori personisque congruentia, cum me adiuuet etiam prophetica sententia, qua dicit deus se illi populo dedisse praecepta non bona? forte enim propterea non dixit mala, sed tantum non bona, id est non talia, ut illis homines boni fiant aut sine illis boni non fiant. uellem me doceret benigna sinceritas tua,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ nonpossit. Namspatia locoꝵ tolle corꝑib: nus¬
quã er. Etquia nusquã erunt. nec erunt. Tolle ipsa
corpora qualitatib corporum. nonent ubisit᷑. &
idõ necesse ÷ ut ñsunit. Et eñi cumꝑtotã suã molem
corpꝰ equalit̾ sauũ s. uit equalit̃ candidũ. ñ est in
alla quã uialia parte eiꝰ sanitas maior aut eatidor
nec mnor in toto quã in parte. qr ñsamus aut cui¬
didius totũ constat eẽ. quãpartẽ. Siaũt inequa¬
lit̃ sit sanũ. auc inequalit̾ candidũ. fteripotest. ut
inmnore parte sit sauitas maior aut candor. cũ
muinora quã nuora samora uł cindidiora sint
m̃bra. Usꝙ ad eo ñ mole ẽstit. qd in qu ilitatib mag
nũ dr̃ et. uł parium. Uerũtam̃ sitcles ipsi corꝑis
p̃nta cũq. uł quantula cũq. sit. penit᷑ auiferatur.
qualitites eius nerit ubi sint. quãuis noninole
cuipsens ẽ. idõ ipse minor ÷. Totus enũ uiseipsoe.

Expanded text:
s esse non possit. Nam spatia locorum tolle corporibus, nusquam erunt, et quia nusquam erunt, nec erunt. Tolle ipsa corpora qualitatibus corporum, non erit ubi sint, et ideo necesse est ut non sint. Etenim cum per totam suam molem corpus aequaliter sanum est aut aequaliter candidum, non est in ulla quam in alia parte eius sanitas maior aut candor nec maior in toto quam in parte, quia non sanius aut candidius totum constat esse quam partem. si autem inaequaliter sit sanum aut inaequaliter candidum, fieri potest, ut in minore parte sit sanitas maior aut candor, cum minora quam maiora saniora uel candidiora sunt membra: usque adeo non mole constat, quod in qualitatibumtamen si moles ipsa corporis, quantacumque vel quantulacumque sit, penitus auferatur, qualitates ejus non erit ubi sint, quamvis non mole cui praesens est, ideo ipse minor est. Totus enim in seipso est,
Abbreviated transcription (Latin):
equalib equalis: ipsa. quando ita breuior& grandio¬
rib conparantur. utqđ tam magnũcẽ n potest qũa ÷
aliud. possit tam̃ eẽ.ͫ sanũ. Ess& aut̃ imaior sanitas
uintuorib mbris. siceaT maiora Saniora. Cũuͦ ñita:
inm̃broꝵ molib. quantitas. s par: indisparib sani¬
tas. Cũgͦ sit corpus aliqua substantia. quantitas eiꝰ ẽ.
in magnituoine moles ci. sanitas uꝰcius ñ quantitas
s qualitas eiꝰs. Nongͦ potuit obtinere auantitas cor¬
pous. quod potuit qualitas. Namita distantib par¬
tib quesimul et. nonpossunt. qm̃sua queque spatia
locoꝵ tentut. minores iinora. ⁊ maiora maiores.
ñpotuit at. in singulis quibq. partib totauł tanta

Expanded text:
aequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioaequalibus aequalis est ipsa, quando ita breuiora grandioribus comparantur, ut, quod tam magnum esse non potest, quam est aliud, possit tamen esse tam sanum. Esset autem maior sanitas in maioribus membris, si essent maiora saniora. Cum uero non in membrorum molibus quantitas, sed par est in disparibus sanitas. Cum ergo sit corpus, aliqua substantia, quantitas eius est in magnitudine molis ejus; sanitas vero ejus non quantitas, sed qualitas ejus est. Non ergo potuit obtinere quantitas corporis, quod potuit qualitas. Nam ita distantibus partibus, quae simul esse non possunt, quoniam sua quaeque spatia locorum tenent, minores minora, et majora majores, non potuit esse in singulis quibusque partibus tota vel tanta
Abbreviated transcription (Latin):
resistendũ ÷ cogitationi. ⁊⁊ mens acorꝑis sensib auo¬
canda. nequasi spatiosa mnagnitudine opinemur
en dm̃ ꝑcuncta diffundi. sic̃ humius aut rumor. aut
atr. aut lux ista diffimaitur. Omis enĩ huiusceinodi
magnitudo minor: insu parte quã in toto. sedita
potius sic̃ ÷ inagna sapientia &ĩa in homine aũ corpẽ
piruũ. & si duost̃ sapientes quoꝵ sit alt̾ corpore gran¬
dior. neut̃ sapitntior. nẽ illa inntaiore maior
minor iuminore. aut minor inuno quã induobus.
sed in hoc tanta qͣnta in illo. ⁊ tanta inuno quoq qnta
mitoq Neq eñi siequalit̾ sunt omino sapientes
malitas corꝑis quȩ in xp̃i carne p̾cessit nob̾q in fine futu¬
in ꝓmittt᷑. cũ magnasit res. nt̃ profecto mole magna
scllic& corꝑalit̾ habeatur. incorporea quadã excellen¬
in iortaliora st̃ mñbra. sicuti nõ qnͣdo oñi exparte
sani Sumus scđm modũ p̾sentis incorꝑe Sauitatis.¬
sanitatẽ maiore dicunus ee. qua digiti. Sed in illis in¬

Expanded text:
resistendum est cogitationi, et mens a corporis sensibus avocanda, ne quasi spatiosa magnitudine opinemur Deum per cuncta diffundi, sicut humus, aut humor, aut aer, aut lux ista diffunditur omnis enim hujuscemodi magnitudo minor est in sui parte quam in toto; sed ita potius sicuti est magna sapientia, etiam in homine cujus corpus est paruum. et, si duo sint sapientes, quorum sit alter corpore grandior neuter sapientior, non est illa in maiore maior, minor in minore aut minor in uno quam in duobus, sed tanta in hoc quanta in illo et tanta in unoquoque quanta in utroque: neque enim. si aequaliter sunt omnino sapientes, talitas corporis, quae in Christi carne praecessit nobisque in fine futura promittitur, cum magna sit res, non est profecto mole magna sed, licet corporaliter habeatur. incorporea quadam excelleninmortaliora sunt membra, sicuti nunc, quando omni ex parte sani sumus secundum modum praesentis in corpore sanitatis.sanitatem maiorem dicimus esse quam digiti; sed in illis in
Abbreviated transcription (Latin):
dero incelii tuibies. si descendero in infernũ ad es.
fusus. utũsit qualitas mundi. sed substintia
creatrix iundi. sine labore regens. & sine hone¬
re c̾tinens mundũ ñ tam̃ ꝑspatia locoꝵ quasi
mole diuisa. ita ut indimidio mundi corpore
sit dimidius & in alio dimidio mundi corpore
sit dimidius. & inalio dimidio dindius. atq
ita ꝑtotũ tootus. sed in solo cęlo totus. & nullo¬
contentus loco. sed inscipso ubiq totus. Itapat̃.
N omitase hubae uera incorporea inmutabilisq
diumitas. Non eñĩ corpota sunt quoꝵ amplior
sit intrib qu̾a insingulis magnitudo. necloca
suis molib tenent ut distantib spatiis similes¬
et̃ non possint. Sietũ anima incorꝑe c̃stituta
ñ solũ nullas angustias. uerũ &iã quandã latitu¬
diuẽ inueñ. ñ corporaliũ locoꝵ. s spũalium
gaudiuꝵ. cũ fit qđ ut apłs. Nescitis qm̃ corꝑa

Expanded text:
in coelum, tu ibi es; si descendero ad infernum, ades fusus, ut non sit qualitas mundi; sed substantia creatrix mundi, sine labore regens, et sine onere continens mundum. Non tamen per spatia locorum, quasi mole diffusa, ita ut in dimidio mundi corpore sit dimidius, et in alsit dimidius et in alio dimidio dimidius ac ita per totum totus. Sed in solo caelo totus et in socontentus loco sed in se ipso ubique totus._ Ita pater, non ita se habet uera incorporea inmutabilisque diuinitas. non enim corpora sunt, quorum amplior sit in tribus quam in singulis magnitudo, nec loca suis molibus tenent, ut distantibus spatiis simul esse non possint. si enim anima in corpore constituta non solum nullas angustias uerum etiam quandam latitudinem inuenit non corporalium locorum sed spiritalium gaudiorum, cum fit, quod ait apos
Abbreviated transcription (Latin):
Qualitas uͦ corꝑis quęsanitas dr̃. cũsinũ corpus totũ.
tinta inmaiorib. ÷ quanta inminorib partib
N on em̃ quȩminus magnest idõminus sanest̃. autque
ampliores idđo saniores. Absit gͦ ut quod potest qua¬
ꝑ propłum. Celũ tterrã ego unpleo. Etquod paulo
ante posui desapientiaciꝰ ad tiugit a fine usq ad
fine fortit̃ & disponit om̃a suauit̃. Itẽq scriptũ ÷¬

Expanded text:
qualitas vero corporis, quae sanitas dicitur, cum sanum corpus est totum, tanta est in majoribus, quanta in minoribus partibus; non enim quae minus magnae sunt, ideo minus sanae sunt, aut quae ampliores ideo saniores. Absit ergo ut quod potest in corpore quaper prophetam, Coelum et terram ego impleo ; et quod paulo ante posui de sapientia ejus, Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ; itemque scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
polliceri. Quesi itisunt . geuetale paradiso nomens
ubi adã fuit ante peccatu: ꝓpterea scriptura
ꝓlubita ÷ &ia eccłam uocart paradysũ cũ frue¬
& ablis om̃ib ambiguitatib liber. siñ scdđm

Expanded text:
polliceri. Quae si ita sunt, generale paradisi nomen epolliceri. Quae si ita sunt, generale paradisi nomen eubi Adam fuit ante peccatum, propterea Scriptura prohibita est etiam Ecclesiam vocare paradisum cum frucet ab his omnibus ambiguitatibus liber, si non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sinus ille abtahȩ ubi diues impius cũ intor intis eẽt
inferm̃ requiescentẽ pauꝑe tuidit. ul paradisi
censindus uocabulo uł ad inferos ꝑtiuere exis¬
timandussit. ñ ficcile atxerĩ. Deillo qͥp pe dunct.
sed contigit inquit mori in opẽ illũ. ⁊ iuserri ab
angłis ui fimĩ abralre. Deinde arcdtati diuiti.
dic̃ abtaham. Intnos ⁊uas haos mignũ firmna¬
tũ est. taqua instros sedesq beatoꝵ. Noneni facile
alicubi seraturarũ inferoꝵ nom̃ positũ inuenit̾
inbono. Unoc&rã quęrisola. sinusi perilia recte
cendisse. ut quib. oportuit subuenira. Unde beatus
paerus eũdic̃ soluisse dolores instrm. inquib inpos¬
sibile eiat tenerieũ. Porro siutraq regio & dolen¬
ciũ ireqͥescentiũ. id÷ iubi diues ille torquebat᷑.
& ubi pauꝑ ille loabatur. in iferno eẽ. creden¬
uenisse tantumodo. nec fuisse apud eo: Iiuabrahȩ
Simi reqͥescunt: Ubi fifuit. ipse÷ intellegendus
paradisus. que latronis animȩ illo die dignatus :

Expanded text:
sinus ille Abrahae, ubi diues ille impius, cum in tormentis esset inferni, requiescentem pauperem uidit, uel paradisi censendus uocabulo uel ad inferos pertinere existimandus sit, non facile dixerim. de illo quippe diuite sed: Contigit, inquit, mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. deinde ardenti diuiti dicit Abraham: Inter nos et uos chaos magnum firmatum est tamquam inter inferos sedesque beatorum: non enim facile alicubi scripturarum inferorum nomen positum inuenitur in bono. unde etiam quaeri solet, si nonnisi poenalia recte cendisse, ut, quibus oportuit, subueniret. unde beatus Petru eum dicit soluisse dolores inferni, in quibus inpossibile erat teneri eum. porro si utraque regio et dolentium et requiescentium, id est et ubi diues ille torquebatur et ubi pauper ille laetabatur, in inferno esse credenvenisse tantummodo, nec fuisse apud eos quid in Abrahae sinu requiescunt? Ubi si fuit, ipse est intelligendus paradisus quem latronis animae illo die dignatus est
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod occultum. tũ tam̃ & illi eadẽ fide sal¬
uꝑfierent. quȩ fuerat suo tẽprẽ reuelanda.
Non em̃ audemus fideles tẽpris nr̃i preferre
amicis dĩ ꝑ quos nob̾ista prophetata sunt.
Qđsi circumcisio antiquis scĩs probaptis mo fuisse
creditur. quid respondebitur dehis. qui antequã
hoc p̃ceptũ caẽ. dõ placuer̃. non tam̃ s ine fide.
qr sine fide ut scriptum ÷ adhębreos. inpossibi
propt̃ qđ ⁊ locutussũ E tnos crediius. propt̃
qđ ⁊ loquimur. Non dicer& eundẽ. nisi &
illoꝵ idẽ ipse c&̃ sp̃s fidei. Sic̃ aut illi quando
idẽ sacramitũ occliłtum erat. credebant xpĩ in

Expanded text:
aliquod occultum. cum tamen et illi eadem fide salaliquod occultum. cum tamen et illi eadem fide salui fierent, quae futura erat suo tempore reuelanda. non enim audemus fideles temporis nostri praeferre amicis dei, per quos nobis ista prophetata sunt, rnum. quod si circumcisio antiquis sanctis pro baptismo fuisse creditur, quid respondebitur de his, qui, antequam hoc praeceptum esset, deo placuerunt non tamen sine fide, quia sine fide, ut scriptum est ad Hebraeos, inpossibilpropter quod et locutus sum\', et nos credimus, propter quod et loquimur. non diceret \'eundem\'. nisi et illorum idem ipse esset spiritus fidei. sicut autem illi, quando idem sacramentum occultum erat, credebant Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cõputata quȩ grauidã fac̃. Hatus dicitur
homo partu. ut possit renasci exaqua & sp̃u.
Scđm quã ex matre natiuitatẽ. & iam ipse
diĩs in bah leem uidę dicit᷑ natus. Sig homo
adhuc nasci. Renascitur ergo autequã nas¬
citur. qđ fieri nullomodo potest. Pro inde
in conpaginẽ corꝑis xp̃i tamquã inuiuã struc¬
turã templidĩ. quȩ÷ eius eccła. nati homines
ꝑ gram transferuntur. tamquã demassa
ruinę ad edificii firmamentũ. Pret̾ hoc enĩ
ȩ dificium quoabeatificandũ construitur ad
iȩt̃ nã habitationẽ dĩ. uita hominis om̃is
infelix. ⁊ mors ÷ potius appellanda. quã ui¬
ta. Quisquis ergo habitatur ado. neira
dĩ ma neat suꝑ eũ. Ab hoc corpore. ab
hoc templo. ab hac uita ñerit alienus.
Omĩs aut̃ nonrenatus: alienusẽ. Sacramentum
porro regenerationis mte manifestũ eẽ uoluit.
manifestator mediator. Erat aut̃ antiquis iustis

Expanded text:
computata, quae grauidam facit, natus dicitur computata, quae grauidam facit, natus dicitur homo partu, ut possit renasci ex aqua et spiritu. secundum quam ex matre natiuitatem etiam ipse dominus in Bethleem Iudaeae dicitur natus. si igitur homo adhuc nasci, renascitur ergo, antequam nascitur. quod fieri nullo modo potest. proinde in compagem corporis Christi tamquam in uiuam structuram templi dei, quae est eius ecclesia, nati homines per gratiam transferuntur tamquam de massa ruinae ad aedificii firmamentum. praeter hoc enim aedificium, quod beatificandum construitur ad aeternam habitationem dei, uita hominis omnis infelix et mors est potius appellanda quam uita. quisquis ergo habitabitur deo, ne ira dei maneat super eum, ab hoc corpore, ab hoc templo, ab hac natiuitate non erit alienus. omnis autem non renatus alienus est. Sacramentum porro regenerationis nostrae manifestum esse noluit manifestatus mediator. erat autem antiquis iustis