comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝑe qd ñ ht̃. De dimissione uͦ breuit᷑ dico. ex nullatenꝰ ꝑti¬
net ad te uindicta sic̃ supͣ diximꝰ: qm̃ neç tu tuus es nec
ille tuus aut suus qͥ tͥ fec̾ iniuriã.s uniꝰ ñ sermi facti
bȩdientia uͦ qͥd das dõ d ñ debes. cui iubenti totu đ es e
cere me dare dõ ꝗđ ñ debeo .A. Edgͦ solues dõ ꝓ peccato tu¬
o: B. Si me ipsũ & qͥcqͥa posst̃ etiã qͣndo ñ pecco illi d̾e¬

Expanded text:
e quod non habet. De dimissione vero breviter dico quia nullatenus pertineret ad te vindicta, sicut supra diximus, quoniam nec tu tuus es; nec ille tuus aut suus, qui tibi fecit injuriam, sed unius Domini servi facti, bedientia vero quid das Deo, quod non debes: cui jubenti, totum quod cere me dare Deo, quod debeo. ANS. Quid ergo solves Deo pro peccato tuo? BOS. Si meipsum, et quidquid possum, etiam quando n
Abbreviated transcription (Latin):
ris . B. Sulfic̃ gͦ nõ mͥ qͣ de hac questio̾e respondes.
Qa aũ nullꝰ hõ ad beatitudine̾ ꝑuenire quȩat c̃ pec¬
cato aut solui a percato. nͥ soluat qđ rapuit peccando:
sic aꝑte monstrasti. ut etiã si uelĩ ñ possĩ dubitare.¬
oportet satis factio̾em ee .B. Alit̃ aliqͣtenꝰ mordinatũ
maneret peccatũ q e̾e̾ ñ potest: sias nichil relineiͥt
mordinatũ in regno suo. S hoc : p̃stitutũ qr ꝗͣ lib&¬

Expanded text:
rgo mihi nunc, quod de hac quaestione respondes. Quod autem nullus homo ad beatitudinem pervenire queat cum peccato, aut solvi a peccato, nisi solvat quod rapuit peccando, sic aperte monstrasti, ut, etiam si velim, non possim dubitareomaneret peccatum: quod esse non potest, si Deus nihil relinquit inordinatum in regno suo. Sed hoc est praestitutum qui
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ eiꝰ & amorẽ in cordis e̾critione lȩticiã tẽporalẽ abicio:
in abstinentus & laboribꝰ delectationes & qͥetẽ huiꝰ uite
calco. in dando & dimittendo ꝗͣ mea sr̃ largier. in obȩdienua
me ipsũ illi subicio: A. Cu reddis aliqͥa qd debes dõ etiã¬
hac mortali uita amor. & ad q ꝑtinet oratio desiđiu
ꝑueniendi ad id ad d factꝰ es. & dolor qr ñdũ ibi es . &
tunor ne ñ ꝑuenias: ut nullã lȩticiã senture debeas.
nͥ deis q̃ tͥ aut auxiliũ aut sp̃e dant ꝑueniendi. Non

Expanded text:
rem ejus et amorem, in cordis contritione laetitiam temporalem abjicio, in abstinentiis et laboribus delectationes et quietem ejus vitae calco, in dando et dimittendo quae mea sunt largior, in obedientia meipsum illi subjicio? ANS. Cum reddis aliquid quod debes Deo, etiamhac mortali vita amor; et, ad quod pertinet oratio, desiderium perveniendi ad id ad quod factus es; et dolor, quia nondum ibi es; et timor, ne non pervenias; ut nullam laetitiam sentire debeas, nisi de his quae tibi aut auxilium, aut spem dant perveniendi. Non
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ peccaret. debeat ꝓuehere .B. Dictu qđ cogitas. & ego
ẽsid̾abo ꝓut potero. A. Ponamꝰ diuitẽ aliqu̾e in manu
terte. & eã disponat rec̃dẽ in thesaurũ suũ ubi st earis¬
sima & p̃ciosissina q̃ possidet .B. Cogito hoc uelut ante
nos sit A. Qd si ipse ꝑmictat eandẽ margarit̃a ab ali¬
qͦ inudo excuti d̾e manu sua in cȩnũ c̃ ꝓhib̾e possit.
ac pͥea eã de ceno sumens polluta & ñ lotã in aliqũe su¬

Expanded text:
ccaret, debeat provehere. BOS. Dic tu quod cogitas ; et ego considerabo prout potero. ANS. Ponamus divitem aliquem in manu tente: et eam disponat recondere in thesaurum suum, ubi sunt charissima et pretiosissima quae possidet. BOS. Cogito hoc, velut ante nos. ANS. Quid, si ipse permittat eamdem margaritam ab aliquo invido excuti de manu sua in coenum cum prohibere posset, ac postea eam de coeno sumens, pollutam et non lotam in alique
Abbreviated transcription (Latin):
rã que dĩ cõtẽplatione beata uł ẽ uł fut᷑a ẽ. in qͦ¬
dã rationabili & ꝑfecto numero p̾scitã eẽ a do.
ita ut nec maiorẽ nec minorẽ illũ eẽ deceat.
ñ ẽ dubitandũ. Aut enĩ nescit ds̃ in qͦnumero meliꝰ eã de.¬
ceat cõstitui qd̾ falsũ ẽ. aut si scit. in eo illã cõstituet. quẽ
ad ħ decentiorẽ intelliget. Quaꝓpt̾ aut angłi illi qui
cecidunt facti erant adħ ut eent intͣ illũ numerũ:

Expanded text:
e Dei contemplatione beata vel est, vel futura est, in quodam rationabili et perfecto numero praescitam esse a Deo; ita ut nec majorem, nec minorem illum esse deceat, non est dubitandum. Aut enim nescit Deus in quo numero melius eam deceat constitui, quod falsum est: aut si scit, in eo illam constituet, quem ad hoc decentiorem intelliget. Quapropter aut angeli illi qui ceciderunt, facti erant ad hoc ut essent intra illum numerum:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe ꝑicłm. si iꝗͣ in huiꝰmodi rebꝰ sic exponimꝰ diuina.
dicta ut ai̾isis sententiis fauere uideant᷑. nec alieu¬
bi ituenit᷑ ubi qͥã indubitant᷑ tenendũ sit det̾minent:
ĩi arbitror rep̃hendi deb̾e. Illud aũ qđ Aixisti. esticuit
t̾minos popłoꝵ seu gentiũ uixta nuinierũ angłoꝵ dĩ.¬

Expanded text:
i, inquam, in hujusmodi rebus sic exponimus divina dicta, ut diversis sententiis favere videantur, nec alicubi invenitur, ubi quid indubitanter tenendum sit determinent, non arbitror reprehendi debere. Illud autem quod dixisti: Constituit terminos populorum, seu gentium, juxta numerum ang
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. Habebant enĩ in paradiso quãdã ĩmortalitatẽ. idẽ.
potestatẽ ñ moriendi s nerat ĩ mortał hec potestas. qͥa po¬
terat mori. ut scilic& ipsi ñ possent ñ mori. Id̾ si ita ẽ. ut
udelicet rationalẽ illã & beatã ciuitatẽ & hãc mũdanã
ĩsensibilẽ q naturã ds̃ ab inicio ꝓposuerit simul ꝑficere:
uidet᷑ qr aut illa ciuitas ñ erat cõpleta in numero angło¬
rũ ante maloꝵ ruinã. s expectabat ds ut cã de hominibꝰ
cõpler& qnõ corporeã mũdi naturã in meliꝰ mutaret.
aut si ꝑfecta erat in numero. nerat ꝑfecta in cõfirmati¬
one. & differenda erat eiꝰ cõfirmatio etiã si nullꝰ in ea
peccasset.usq ad eãdẽ mũdi quã expectamꝰ renouationẽ.
aut si ñ diutiꝰ illa cõfirmatio differenda erat. accelerã¬
da erat mũdana renouatio. ut cũ eadẽ cõfirmatione
fiera. S qd̾ mũdũ nouit̾ factũ statĩ as renouare &

Expanded text:
Habebant enim in paradiso quamdam immortalitatem, id est, potestatem non moriendi: sed non erat immortalis haec potestas, quia poterat mori, ut, scilicet, ipsi non possent mori. Sed si ita est, ut, videlicet, rationem illam et beatam civitatem, et hanc mundanam insensibilemque naturam Deus ab initio proposuerit simul perficere: videtur quia aut illa civitas non erat completa in numero angelorum ante malorum ruinam; sed exspectabat Deus ut eam de hominibus compleret, quando corpoream mundi naturam in melius mutaret: aut si perfecta erat in numero, non perfecta erat in confirmatione; et differenda erat ejus confirmatio, etiam si nullus in ea pecasset, usque ad eam mundi, quam exspectamus, renovationem: aut si non diutius illa confirmatio differenda erat, acceleranda erat mundana renovatio, ut cum eadem confirmatione fieret. Sed quod mundum noviter factum statim Deus renovare, et
Abbreviated transcription (Latin):
aendent .B. Hoc cõstat. A. Si qͥs gͦ di xerit qr tantũ leca¬
bunt᷑ electi hões de angłoꝵ ꝑditione. quãtũ gaudebt̃
de sua assũptiorie. qm̃ absq dubio hec ñ eẽt: nͥ illa fu¬
isset. qͦm poter̃ ab hac ꝑuersa gͣtulatione defendi ÷
aut qͦm̾ dicemꝰ angłos qͥcecid̾unt in hõibꝰ restaura¬
tos si illi sine ħ uicio ꝑmãsuri erant si ñ cecidissene.
id ẽ sine gͣulatione de casu alioꝵ. isti uͦsine illo eẽ ñ po¬
tert᷑: Immo qͥlit̃ cũ ħ uicio beati ẽẽ debebt᷑. Peuide
qͣ audacia dicemꝰ dm̃ ñ uelle aut ñ posse hanc restau:¬
rationẽ sine ħucio fac̾e : ẜ. Nõne simłr ẽ ingentib
que ad fidẽ uocate st̃. qr illã uidei reppułunt:A.

Expanded text:
constat. ANS. Si quis vero dixerit quia tantum laetabuntur electi homines de angelorum perditione, quantum gaudebunt de sua assumptione, quoniam absque dubio haec non esset, nisi illa fuisset, quomodo poterunt ab hac perversa gratulatione defendi? Aut quomodo dicemus angelos, qui ceciderunt, ex hominibus restauratos ; si illi sine hoc vitio permansuri erant, si non cecidissent, id est sine gratulatione de casu aliorum; isti vero sine illo esse non poterunt? Imo qualiter cum hoc vitio beati esse debebunt? Deinde qua audacia dicemus Deum non velle, aut non posse, hanc restaurationem sine hoc vitio facere? BOS. Nonne similiter est in gentibus, quae ad fidem vocatae sunt, quia illam Judaei rep
Abbreviated transcription (Latin):
tñ in celesti ciuitate suũ locũ habuissent. Seqr̾ itaq qi
in angłs antequã qͥdã illoꝵ cad̾ent: nerat ille ꝑfect
numerꝰ. Alioqͥn necẽe erat. ut aut hoe̾s aut angłi aliqͥ
cad̾ent. qm̃ extͣ numerũ ꝑfectũ ibi nulls manere
potat .b. Non nicheffecisti. A. Est & alia ratio ut mͥ
uidet᷑ q̃ ñ parũ suffragat᷑ illi sententie q̃ angłos ñ eẽ
factos in ꝑfecto numero existimat .B. dic illã . a. Stan¬
głi in illo numero ꝑfecto facti st̃. & nullatenꝰ facti

Expanded text:
ent. Sequitur itaque quia in angelis, antequam quidam illorum caderent, non erat ille perfectus numerus: alioquin necesse erat ut aut homines, aut angeli aliqui caderent: quoniam extra numerum perfectum ibi nullus manere poterat. BOS. Nonnihil effecisti. ANS. Est et alia ratio, ut mihi videtur, quae non parum suffragatur illi sententiae, quae angelos non esse factos in perfecto numero existimat. BOS. Dic illam. ANS. Si angeli in illo perfecto numero facti sunt, et nullatenus facti
Abbreviated transcription (Latin):
dicerc. alit̾ st̃ intelli gendi quã sic uidemꝰ istos dies
inqͥbꝰ uiuimꝰ. intellig̾e nequeo qͦmͦ facti st̃ angłi
in illo integro numero. Quippe si ita eẽt: uidet᷑ in
rierant. aut plures eeñt in illa celesti ei uitate quã
illa ꝑfecti numeri cõuenientia exige̾t. Si gͦ omĩa
simul facta st̃. sic uident᷑ angłi &e duo pͥmi hões in
cadet restitueret᷑. & hoĩs nat᷑a que ĩfirmior erat qͣsi¬

Expanded text:
dicere, aliter sunt intelligendi, quam sicut videmus istos dies, dicere, aliter sunt intelligendi, quam sicut videmus istos dies, in quibus vivimus: intelligere nequeo quomodo facti sint angeli in illo perfecto numero. Quippe si ita esset, videtur mri erant; aut plures essent in illa coelesti civitate, quam illa perfecti numeri convenientia exigeret. Si ergo omnia simul facta sunt; sic videntur angeli, et duo primi homines in caderet, restitueretur: et hominis natura, quae infirmior erat
Abbreviated transcription (Latin):
si potes ostende. A.Si angłi antequã qͥdã illoꝵ cadent
erant in illo ꝑfecto de qͦ diximꝰ numero: ñ st homines
& sic dicemꝰ qr ñ fuert̾ homines facti tantũ ad restau¬
randũ numerũ ĩminutũ: s etiã ad ꝑficiendũ ñdũ
ꝑfectũ .b. Quid pociꝰ tenendũ ẽ. an angłi priꝰ facti
angłoꝵ sic̃ qͥdã intelligt̃ in genesi: ñ iudeo posse me
ꝑ hoc ꝓbare alterũ hoꝵ det̾minate. Pot̾ enĩ ut puto
eẽ. qđ angłi priꝰ fuerit᷑ in numero ꝑfecto. & pꝰea
factꝰ sit ho ꝓpt̾ restaurandũ ĩminutũ eoꝵ numerũ
&e̾ pot̾ eẽ. qd̾ ñ fuerit᷑ in numero ꝑfecto. qr differe¬
bat ds sic̃ adhuc differt illũ ĩplere numerũ factur
humanã naturã suo tẽpore.: unde aut solũmͦ nu:¬
merũ ñdũ integrũ ꝑficer&. aut etiã si minueret᷑
restituerae. Si aut̃ tota creat᷑a simul facta ẽ &e dies
illi inqͥbꝰ moyses istũ mũdũ ñ simul eẽ factũ iudet᷑

Expanded text:
i angeli. ANS. Si angeli, antequam quidam illorum caderent, erant in illo profecto, de quo diximus, numero; non sunt homines et sic dicemus quia non fuerunt homines facti tantum ad restaurandum numerum imminutum, sed etiam ad perficiendum nondum perfectum. BOS. Quid potius tenendum est: an quod angeli prius facti angelorum, sicut quidam intelligunt in Genesi; non video posse me per hoc probare alterum horum determinate. Potest enim ut puto esse quod angeli prius fuerint in numero perfecto, et postea factus sit het potest esse quod non fuerint in numero perfecto; quia differebat Deus, sicut adhuc differt, illum implere numerum, facturus humanam naturam suo tempore. Unde, aut solummodo numerum nondum integrum perficeret; aut, etiam si minueretur, restitueret. Si autem tota creatura simul facta est; et dies illi, in quibus Moyses istum mundum non simul factum esse videtur
Abbreviated transcription (Latin):
rati qͥ cecidert᷑. & sequet᷑ qr ds aut ñ poterit ꝑficere
bonũ qđ incepit. airc penitebit eũ tantũ bonũ incę¬
pisse quȩ duo absurda st̃ .B. Uere oportet ut eqͥles sint
unꝗͣ dõ ꝓ peccato satisfecit. s tantũ ĩpunitꝰ dinuctit᷑. e¬
qͣł sit angło qͥ nunq peccauit: B. Uerba ista cogitare
& dicere possũ. s sensũ eoꝵ ita cogitare nequeo: sicut
fabfitatẽ ñ possũ intelligere ueritatẽ e̾e̾. A. Non gͦ deee

Expanded text:
equetur quia Deus aut non poterit perficere bonum quod incoepit, aut poenitebit eum tantum bonum incoepisse: quae duo absurda sunt. BOS. Vere oportet ut aequales sint unquam Deo pro peccato suo satisfecit, sed tantum impunitus dimittitur, aequalis sit angelo, qui nunquam peccavit? BOS. Verba ista cogitare et dicere possum; sed sensum eorum ita cogitare nequeo; sicut falsitatem non possum intelligere veritatem esse. ANS. Non dece
Abbreviated transcription (Latin):
aspiẽ et̃nã. Nã neqͦquã putandũ ẽ bonos angłos ẽẽ
cõfirmatos casu maloꝵ.s suo merito. Sic̃ nãq si
boni c̃ malis peccassent simul da̾nandi eent: ita
ĩiusti si c̾rustis stetissent: parit̾ cõfirmati eent. Quip
nulł ũtuã cõfirmaret᷑. aut necẽe erat aliquẽ casuru
qͥ acd alios cõfirmãdos puniret᷑. que ut᷑q absurda st̃. Illo ita¬
q mͦ cõfirmati st̃ illi qui stetert᷑. qͦ parit᷑ cõfirmati eeñt
om̃s si stetissent. Queadiodũ ostendi sic̃ potui: ubi tra¬
ctaui cur ds cdiabolo ꝑseuerãtiã ñ dedit. Bẜ basti ma¬
los angłos de humana nata restaurandos. & patet ex
hac ratione. qr ñ in minori numero ert̾ homines¬

Expanded text:
aspicit aeternam. Nam nequaquam putandum est bonos angelos esse confirmatos casu malorum, sed suo merito. Sicut namque, si boni cum malis peccassent, simul damnati essent: ita injusti, si cum justis stetissent, pariter conformati fuissent. Quippnullus unquam confirmaretur, aut necesse erat aliquem casurum, qui ad alios confirmandos puniretur: quae utraque absurda sunt. Illo itaque modo confirmati sunt illi, qui steterunt, quo pariter confirmati essent omnes, si stetissent: quem modum ostendi, sicut potui, ubi tractavi cur Deus diabolo perseverantiam non dedit. BOS. Probasti malos angelos de humana natura restaurandos: et patet ex hac ratione quia non in minori numero erun
Abbreviated transcription (Latin):
uerauert᷑. Qđ t̃n si dr̃. inueniendũ erit qͦmͦ rate ñ sint
supͣposite rationes. q̃ uideut᷑ ostende ñ fuisse in angłis priꝰ
nitet qr coegi te ut de angłis hȩc diceres. Nã ñ frustra fa¬
tũ ẽ. Nc̃ redi ad id unde digressi sumꝰ. A. Constat dm¬
pposuisse. ut de hõibꝰ angłos qͥ cecid̾ant restauraret .B.
Certũ ẽ. A. lales gͦ opore̾t e̾e hoes in illa ciuitate suꝑ¬
na. qͥ ꝓ angłis in illã assum̃t᷑ : qͥles ibi fut᷑i erant illi ꝓ qͥbꝰ¬

Expanded text:
amen si dicitur, inveniendum erit quomodo ratae non sint supra positae rationes, quae videntur ostendere non fuisse in angelis, prinitet quia coegi te ut de angelis haec diceres; nam non frustra factum est: nunc redi ad id unde digressi sumus. CAPUT proposuisse ut de hominibus angelos, qui ceciderant, restauraret. BOS. Certum est. ANS. Tales ergo oportet esse homines in illa civitate superna, qui pro angelis in illam assumentur, quales illi futuri ibi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ ꝑfectꝰ eẽt numerꝰ de illis assumendꝰ᷑. in illa tñ iusti¬
rent. ita cõfirmarent᷑ cũ oĩ ꝓpagine sua ut ultra pec¬
care ñ possent. quẽ admodũ qr uicti peccauer᷑ sic ĩfir¬
mati st̃. ut quãtũ in ipsis ẽ sinc peccato eẽ ñ possint.
Quis enĩ audeat dicẽre płꝰ uałe in iusticiã ad alligãcdũ
in seruitute hominẽ in pͥma suasione sibi cõsentientẽ.
quã uałet iusticia ad cõfirmãdũ eũ in lib̾tate sibi in
eadẽ pͥma tep̃tatione adherentẽ.: Nã quẽ admodũ qm̃
humana nata᷑ tota erat in pͥmis parentibꝰ. tota in
illis uicta ẽ ut peccar&. excepto illo solo homine quẽ
peccato ade secernere: ita in eisdẽ tota uiciss& si non
peccassent. Restat gͦ ut ñ cõpleta in illo pͥmo numero
angłoꝵ suꝑna ciuitas. s de hoĩb cõplenda fuisse dica
Que si rata st̃.: plures er̃ electi hoes quã sit̾ angłi reꝑbi .P¬

Expanded text:
fectus esset numerus de illis assumendus. In illa tamen justiti ; ita confirmarentur cum omni propagine sua, ut ultra peccare non possent: quemadmodum quia victi peccaverunt, sic infirmati sunt, ut, quantum in ipsis est, sine peccato esse non possint. Quis enim audeat dicere plus valere injustitiam ad alligandum in servitute hominem in prima suasione sibi consentientem, quam valeret justitia ad confirmandum eum in libertate, sibi in eadem prima tentatione adhaerentem? Nam quemadmodum quoniam humana natura tota erat in parentibus primis, tota in illis victa est ut peccaret excepto illo solo homine, quempeccato Adae secernere; ita in eisdem tota vicisset, si non peccassent. Restat ergo ut non completa in illo primo numero angelorum superna civitas, sed de hominibus complenda fuisse dicatur. Quae si rata sunt, plures erunt electi homines, quam sint reprobi
Abbreviated transcription (Latin):
quã sint miseri angłi .B. Nor ideo qͣ ratione ħnega¬
ri queat .A.Aliã adhuc eiꝰdẽ sententie posse dici puto
rationẽ .B. Hãc qͦq ꝓferre debes. A. Crodimꝰ hac̾ mũ¬
di molẽ corporeã in meliꝰ renouandã. nec ħ futurũ eẽ
donec ĩpleat᷑ numerꝰ electoꝵ hõiũ. & illa beata ꝑficiaiꝰ
ciuitas. nec pꝰ eiꝰ ꝑfectionẽ differendũ:. Unde colligi po¬
tost. dm̃ ab inicioꝓposuisse ut utrũq simul ꝑficeret.
quatinꝰ & minor que dñ ñ sentiret nata ante maiorẽ que
dõ frui deb̾et nequaquã ꝑficeret᷑. & in maioris ꝑfectione
inutata in meliꝰ suo qͦdã mͦ qͦsi cõgratularet᷑. immo oĩs
creatura de tã głosa & tã admirabili sui cosũ matione
ipsi creatori & sibi & ĩuicẽ queq suo mͦ et̾ne cõgaudẽdo
iocũdaret᷑. Quatinꝰ qd̾ uolũtas in rationali nat᷑a spõte fac̾ :

Expanded text:
quam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negaquam sint miseri angeli. BOS. Non video qua ratione hoc negari queat. ANS. Aliam adhuc ejusdem sententiae posse dici puto rationem. BOS. Hanc quoque proferre debes. ANS. Credimus hanc mundi molem corpoream in melius renovandam; nec hoc futurum esse, donec impleatur numerus electorum hominum, et illa beata perficiatur civitas; nec post ejus perfectionem differendum. Unde colligi potest, Deum ab initio proposuisse ut utrumque simul perficeret; quatenus et minor, quae Deum non sentiret, natura ante majorem, quae Deo frui deberet, nequaquam perficeretur; et in majoris perfectione, mutata in melius, suo quodam modo quasi congratularetur; imo omnis creatura de tam gloriosa et tam admirabili sui consummatione ipsi Creatori, et sibi invicem, quaeque suo modo aeterne congaudendo jucundaretur; quatenus quod voluntas in rationali natura sponte facit,
Abbreviated transcription (Latin):
titudinẽ hr̾et : ñ eẽt unde ullꝰ de alieno danno gaudẽt.
ẜ. lta uidet᷑. A. Putas ne aliquẽ illoꝵ habiturũ hãc̾ certi¬
tudinẽ si multo plures er̃ quã qui cecidunt: B. Neq̃ꝗͣ
possũ opinari. qd eã habeat aut hr̃e debeat. Quomͦ naq
poterit qͥs scire utrũ ꝓ restaurãdo qd̾ ĩminutu᷑ erat.
aut ꝓ cõplendo qd̾ ñdũ ꝑfectũ erat de illo numero cõ¬
stituende ciuitatis sit factꝰ. S õs certi er̃ se ẽẽ tactos
ad ꝑficiendã illã ciuitatẽ .A. Ergo si plures er quã rep¬
bi angli: nulłꝰ poterit aut debebit scire se ñ eẽ ibi assupꝰ¬
uideamꝰ qr si plures ert̃ hoẽs electi quã sint reꝓbi angl̃
illa ñ sequat᷑ incõuenientia quã seqͥ ẽ necẽe. si plures
ñert᷑. & cũ ĩpossibile sit ullũ in illa ei uitate futurũ
incõuenions: uidet᷑ neceẽ eẽ. ut angłi ñ sint facti in¬
illo ꝑfecto numero & plures futuri sint beati hoẽs:

Expanded text:
et, non esset unde ullus de alieno damno gauderet. BOS. Ita videtur. ANS. Putasne aliquem illorum habiturum hanc certitudinem; si multo plures erunt, quam qui ceciderunt? BOS. Nequaquam possum opinpoterit scire utrum pro restaurando quod imminutum erat, aut pro complendo quod nondum perfectum erat de illo numero constituendae civitatis, sit factus: sed omnes certi erunt se factos esse ad perficiendam illam civitatem? ANS. Ergo si plures erunt quam reprobi angeli nullus poterit aut debebit scire se non esse ibi assumpsint reprobi Angeli, illa non sequatur inconvenientia quam sequi necesse est, si plures non erunt: et cum impossibile sit ullum in illa civitate futurum inconveniens, videtur necesse esse ut angeli non sint facti illo perfecto numero, et plures futuri sint beati homines,
Abbreviated transcription (Latin):
S fauum ori meo. Id enim aliudde
festinans requiem. rogabat ut acci¬
peret᷑ a se anima sua. Petrus aspi¬
ciens & ipse in monte dominicȩ re¬
surrectionis głam : nolebat descen¬
dere dicens. Dñe bonum ẽ nos hic
c̃ẽ. Iuanta gͥ illa diuinȩ substan¬

Expanded text:
et favum ori meo . » Quid enim aliud deet favum ori meo . » Quid enim aliud defestinans requiem rogabat ut acciperetur a se anima sua, Petrus aspiciens et ipse in monte Dominicae resurrectionis gloriam, nolebat descendere, dicens: « Domine, bonum est nos hic esse . » Quanta igitur illa divinae substan
Abbreviated transcription (Latin):
abundat. in quo plenitudo diuini¬
tatis habitat corporalit̃. Facile a¬
bundat. de cuiꝰ plenitudine om̃s acci¬
pimꝰ. & in illo repleti sumꝰ dicit eu¬
angelista. Hoc igit᷑ uerum & suminũ
bonum. si cum illo ꝯcupiscibili suco
& delectabili anima gustauerit: ẜ
duobꝰ his hauserit affectionibꝰ. ex¬
cludens dolum & formidinem: incre¬
ficationes tuas. Osculat᷑ dei uerbũ.
concupiscit suꝑ omnẽ decorẽ. dili¬
git suꝑ omnẽ letitiam. redolet su¬
ꝑ om̃a aromata. Cupit frequent̃
sit. Unguentũ inquit ex inanitũ
est nomen tuũ. ꝓpterea te diligimꝰ
rere. ut unguentoꝵ tuoꝵ odore: acci¬
piamus uirtutẽ sequendi. Festinat gͥ¬
etiam it̃na mysteria uidere. ipset̃
requiem uerbi. ipsam boni illius ꝓ¬
summi habitationẽ. & lucis eius cla¬
ritatẽ. In illo sinu ac recessus festinat
audire sermones eiꝰ. & cum audierit :
suꝑ omnẽ suauitatẽ accipit. Doceat
cia faucibꝰ meis uerba tua : suꝑ mel

Expanded text:
abundat in quo plenitudo diviniabundat in quo plenitudo divinitatis habitat corporaliter, facile abundat de cujus plenitudine omnes accepimus et in illo repleti sumus, dicit Evangelista. Hoc igitur verum et summum bonum, sicut illo concupiscibili suo et delectabili anima gustaverit, et duabus his hauserit affectionibus, excludens dolorem et formidinem, increficationes tuas ; » osculata Dei verbum concupiscit super omnem decorem, diligit super omnem laetitiam, delectatur super omnia aromata, cupit frequentersit: « Unguentum, inquit, exinanitum est, nomen tuum, propterea te diligimusrere, ut unguentorum tuorum odore accipiamus virtutem sequendi. » Festinat etiam inter mysteria videre ipsam requiem verbi, ipsam boni illius summi habitationem et lucem ejus et claritatem, in illo sinu ac recessu patrio festinat audire sermones ejus, et cum audierit, super omnem suavitatem accipit. Doceat cia faucibus meis verba tua super mel
Abbreviated transcription (Latin):
ab aplĩs qui nobis tanquã maturi¬
tas aduenit. Nec solum tanquã ma
montibꝰ ad est. ut nihil a cerbum. ni¬
chil immaturũ. nichil in nr̃is consili¬
issit. nichil inmite. nihil asperum
in operibꝰ ac moribꝰ. Qui primus bo¬
na eu angeliꝰans affuit. unde ⁊ ait.
pse qui loquebar : ecce ad sum. id est
qui loquebar in ꝓpħis: ad sum incor¬
pore. qđ suscepi ex iurgine. adsũ
interior imago dĩ. caracter substan¬
tiȩ. &d adsum ut homo. S. quis
s operib supͣ hominẽ crediderunt
An non ut homo. cũ ladarum flerat
Et rursus supͣ hominẽ. cum totiuis
mundi peccata tolleret : ad illũ gͥ
ꝓperemus. in qͦ summũ est bonum.
qm̃ ipse ẽ bonitas. ipse patientia isrł
qui ad penitentiã te uocat. ne ue¬
nias in iudicium. s accipias pecca¬
toꝵ remissionẽ. Agite inquit peni¬
tentiam. Ipse est de quo clamat
amos ꝓpħa. Exquirite bonum
Ipse est summum bonum. qͥ nullius in¬
diget. & abundat omnibꝰ. Facile

Expanded text:
ab apostolis; qui nobis tanquam maturiab apostolis; qui nobis tanquam maturitas advenit, nec solum tanquam matmentibus adest, ut nihil acerbum, nihil immaturum in nostris consiliis sit, nihil immite, nihil asperum in operibus ac moribus, qui primus evangelizans bona adfuit; unde et ait: « Ipse qui loquebar, adsum , » id est, qui loquebar in prophetis, adsum in corpore quod suscepi ex Virgine: adsum interior imago Dei, character substantiae, et adsum ut homo, sed quis sed operibus supra hominem crediderunt. An non ut homo: rursus supra hominem, cum totius mundi peccatum tolleret? Ad illum igitur properemus in quo summum est bonum, quoniam ipse est bonitas, ipse patientia Israel, qui ad poenitentiam te vocat ne venias in judicium, sed accipias peccatorum remissionem. « Agite, inquit, poenitentiam . » Ipse est de quo clamat Amos propheta: « Exquirite bonum, » ipse est summum bonum, qui nullius indiget, et abundat omnibus. Facile
Abbreviated transcription (Latin):
tis. In illo gͥ simꝰ. atq in eo maneamus.
Dequo & ysaias ait. Qũa speciosi pedes pa¬
cem euangeli Tantiũ. euangelilantiũ
bona. Qui sunt qͥ eum euangeliZant.
Hic est pax nr̃a. hic est bonũ illud su¬
mũ. qui ipse bonus ex bono. Ex arbo¬
re enĩ bona : bonus fructus legit᷑. Deniq
dei seruulos inuiã rectam. lius aut̃
habens sp̃m dei inse. neget bonũ. cũ
ipse dicat. an ego oculus tuus neqũa ÷
qui a ego bonꝰ sum : hoc bonũ ueniat
in anima nr̃am. in nr̃ȩ mentis uiscerst
q̃d ꝓpicius d̃s dat petentibꝰ se. hic e.
thesaurus nr̃. hic ÷ uĩa nr̃a. hic est sa¬
pientia nr̃a. iustitia nr̃a. pastor nr̃
ꝙ pastor bonus. hic est uita nr̃a. Ui¬
des quanta bona. in uno bono : bona hȩc
nobis p̃dicant & eu angłistȩ. hec bona
requirens dđ ait. Lius ostendet nobbo
na : & ostendit ipsum eẽ bona om̃a. sub¬
ac imago inuisibilis di. in quo uide¬
tur & cl arificatur pat̃. sicut ipse cla

Expanded text:
tis. In illo igitur simul atque in eo maneamus tis. In illo igitur simul atque in eo maneamus de quo et Isaias dicit: « quam speciosi pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona! » qui sunt qui evangelizant nhic est pax nostra, hic est bonum illud summum, quia ipse bonus ex bono, ex arbore enim bona bonus fructus legitur. DeniquDei servulos in viam rectam; quis autem habens Spiritum Dei in se neget bonum, cum ipse dicat; « An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum ? » Hoc bonum veniat in animam nostram, in nostrae mentis viscera, propitius Deus dat petentibus se, hic est thesaurus noster, hic est via nostra, hic est sapientia nostra, justitia nostra, pastor noster, et pastor bonus, hic est vita nostra, vides quanta bona, in uno bono, haec bona nobis praedicant evangelistae, haec bona requirens David ait: « Quis ostendit nobis bona ? » et ostendit ipsum esse bona subet imago invisibilis Dei? in quo et videtur et clarificatur Pater, sicut ipse clar
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ tuarũ. Hȩc ÷ͥ pluuia eloqui¬
um legis. qđ irrigat animã illam fe¬
cundam & fertilem bonoꝵ oꝑum. ut
habeat humorẽ gr̃ȩ. Huiꝰ boni cogni¬
tionẽ querebat đđ. sicut ipse signifi¬
cat dicens. Uña petu a dño. hane re¬
quira. ut inhabitem in domo dñi
om̃ibꝰ dieb uite meȩ. & udeam delec¬
tationes dñi. & ꝯsiderem tempłũ eiꝰ.
Deniq hoc ẽẽ summũ bonũ. sub teacuit
statim in eodem psalmo. Credo uidere
bona dñi int̾ra uiuentiũ. Hic enĩ quer¬
tur. illic facie ad faciem plene uidebitur.
Hoc bonum in domo dei est. in illo secreto
ac recessu eius. Unde iterũ ait. Replebio
inbonis domustuȩ. Alibi qͦq hanc sumimã
ẽẽ benedictionis expressit dicens. Bene¬
dicat te d̃s ex syon. & uideas quȩ bona
sunt ierłm. Ideo beatus qͥ illic habitat.¬
in ingressu fidei. hospitioq m̃tis. deuo¬
tionis habitaculo. conu̾satione uirtu¬

Expanded text:
manuum suarum . » Haec est pluvia eloquimanuum suarum . » Haec est pluvia eloquium legis quod irrorat animam illam fecundam et fertilem bonorum operum, ut habeat humorem gratiae: hujus boni cognitionem quaerebat David, sicut ipse significat, dicens: Unam petivi a Domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnes dies vitae meae, et videam delectationes Domini, et considerem templum ejus . Denique hoc esse summum bonum subtexuit statim in eodem psalmo: Credo videre bona Domini in terra viventium . Hic enim quaeritur, illic facie ad faciem plene videbitur. Hoc bonum in domo Dei est, in illo secreto ejus ac recessu. Unde iterum ait: Replebimur in bonis domus tuae . Alibi quoque hanc summam esse benedictionis expressit, dicens: Benedicat te Dsunt Jerusalem : » ideo beatus qui illic habitat in gressu fidei hospitioque mentis, devotionis habitaculo, conversatione virtu
Abbreviated transcription (Latin):
su auioribꝰ & agni pinguiores fiunt
esucus lactis salubrior . Quibꝰ pas¬
cius usi sunt diuites illi qͥ manduca¬
uerunt & ad orauer̃. Sunt enĩ fidei
pasca. in quibꝰ collocat᷑ sc̃s dĩ. Est¬
get fenum quo alunt᷑ greges ouiũ
qui emittunt uelleri sapientiȩ et
amitum prudentiȩ. Et fortassis
hoc est fenũ montanũ in quo uerba
gent̃. ut sint ei oues ad uestim̃tũ
spiritualis utiq uelaminis. ħab at
gͦ cẏbum suum et amietum anima.
quȩ illi summo bono adheret. qđ est
diuinũ. qđ apłs petrus suadet queren¬
dum. ut ꝑ eius cognitionis ad quisitiõem :
diuinȩ simus ꝯsortes naturȩ. Huiꝰ cog¬
nitionis ueritat̃ẽ aperit scĩs suis deus
bonꝰ. & donatt  de thes auro suo bono. sic̃
testat᷑ lex sacra dicens. qr uirauit dñs
patribꝰ tuis dare tͥ & aperire tͥ thesau¬
rũ suũ bonũ. De qͦ thesauro celesti. dat
pluuiã terrȩ suȩ. benedicere om̃a oꝑa

Expanded text:
suavioribus et agni pinguiores fiunt, suavioribus et agni pinguiores fiunt, et succus lactis salubrior. Quibus pascuis usi sunt divites illi, qui manducaverunt et adoraverunt ; sunt enim bona fidei pascua in quibet fenum, quo aluntur greges ovium, qui emittunt vellera sapientiae, et dant amictum prudentiae. Et fortasse hoc est fenum montanum, in quod verba  ut sint ei oves ad vestitum, spiritalis utique velaminis . Habet ergo cibum suum et amictum anima, quae illi summo bono adhaeret, quod est divinum: quod apostolus Petrus suadet quaerendum; ut per ejus cognitionis acquisitidivinae simus consortes naturae. Hujus cognitionem aperit sanctis suis Deus bonus, et donat de thesauro suo bono, sicut testificatur lex sacra dicens, « quia juravit Dominus patribus ejus dare tibi et aperire thesaurum suum bonum, de quo thesauro coelesti dat pluviam terrae suae, benedicere omnia opera
Abbreviated transcription (Latin):
chil speciosius illo summo bono. cuiꝰ
etiam p̃dicatio speciosa ẽ nimis. &
maximȩ ꝑseuerantis sermonis ꝓcessuᷤᷤ:
& quȩdam apłicȩ p̃dicationis uesti¬
gia. S illa qui possunt : quib do¬
nauit ds non solũ ut xp̃m annun¬
ciarent. s etiam ut ꝓ illo paterent᷑.
Nos tñ quantũ possumꝰ intendamal s
illo animũ. & illo simus. illuc ten¬
num. ut siat illuminatione et ful¬
gore euus speciosa anima nr̃a. & mens
dilucida. Namsi oculi nr̃i cum aliqͣ
obducunt᷑ caligine: pascunt᷑ agroꝵ
iuriditate: ⁊ specie nemoris uel col¬
lis herbosi. omnẽ in ȩqualitatẽ e¬
grescentis obtutus repellunti : et
quadam salubri spacie pupille ipse
itq orbes colorariuident᷑ : quanto magis
hic mentis oculus cum illud summũ bo
quod scriptum ẽ. sicut adipe ẜpingue¬
dine repleat᷑ anima mẽa : deniq qui
scient̃ agnoscit anim asgregis sui cu¬
ram ad hibet herbis campestrib ut
sint ei pascua plurima. herbis enim

Expanded text:
hilh speciosius illo summo bono, cujus etiam praedicatio speciosa est nimis, et maxime perseverantis sermonis processus, et quaedam apostolicae praedicationis vestigia. Sed illa qui possunt? Quibus donavit Deus, non solum ut Christum annuntiarent, sed etiam pro illo paterentur. 2. Nos quantum possumus, intendamus illo animum, et in illo simus, illud animo tennum, ut fiat illuminatione ejus et fulgore speciosa anima nostra, et mens dilucida. Nam si oculi nostri cum aliqua obducuntur caligine, pascuntur agrorum viriditate et specie nemoris, vel collis 905 herbosi omnem inaequalitatem aegrescentis obtutus repellunt, et quadam salubri specie pupillae ipsae atque orbes colorari videntur; quanto magis hic mentis oculus cum illud summum intquod scriptum est: Tamquam adipe et pinguedine repleatur anima mea ! Denique qui scienter agnoscit animas gregis sui, curam adhibet herbis campestribus, ut sint ei pascua plurima; herbis enim
Abbreviated transcription (Latin):
tans nicȩ desidiȩ ac colligens aduspsione quã frustatĩ dis¬
scindor dũ ad uno te auersus in multa euaneo ut re¬
uersus in me & surgens supra me atq eunctis trans¬
scensis ꝑueniens ad te exultẽ tibi cordis iuibi lo & lau¬
des ꝓferã oris officio quatiius in meditatione confes¬
sion̾is głȩ tuȩ in. cabiscrt cor meu̾ & inhiaetibi sp̃s

Expanded text:
tans meae desidiae, ac colligens a dispersione, qua frustatim ditans meae desidiae, ac colligens a dispersione, qua frustatim discindor, dum ab uno te aversus in multa evaneo, ut reversus in me, et surgens supra me, atque cunctis transcensis perveniens ad te, exsultem tibi cordis jubilo, et laudes promam oris officio; quatenus in meditatione confessionis g
Abbreviated transcription (Latin):
natio sc̃e sp̃s pats & filii unitas sc̃itas & caritas deus omps¬
inuocat te dñe fides mea. Ad esto michi o una trinitas
dat̃ & filius & sp̃s sc̃s unus ds omp̃s. Inuocat te dñe fides
mea quã dedisti michi ꝓpr̃ bonitatẽ ⁊nã ad salutẽ
meã biuocat te ds̃ m̃s casta scientia & suauis amor
sidei meȩ quã decussis ignorantiȩ tenebris ad ueruta¬
tis intelligentiã ꝑ duxisti. quã tulta scłi amarit
mͥ & mellifluã reddi disti biuocat te trinitas bea¬
ta uox clara & fincerus clamor fidei meȩ qua ab
ipsis mͥ nurriens eimabulis illuminasti sẽꝑ ꝑ iłlunu¬
naionẽ gr̃ȩ tuȩ quã ad augens consirmasti in me ꝑ
nifieriũ p̃dicationis matris ecełȩ. Quã duleri facta
c̃ in ore cordis mei quã suaiuit sapit in ipso palato
gandioꝵ ainȩ meȩ Quã fortiter quã crebro pul
laudare delect& quia fecisti nos ad laudandũ te
sed inqͥeta ẽ mens nr̃a clonec requiescat inte ee increpi¬

Expanded text:
ncte Spiritus, Patris et Filii unitas, sanctitas, charitas, Deus omnipotens. Adesto mihi, o una Trinitaset Spiritus sanctus, unus Deus omnipotens. Invocat te, Domine, fides mea, quam dedisti mihi propter bonitatem tuam ad salutem meam. Invocat te, Deus meus, casta scientia et suavis amor fidei meae, quam decussis ignorantiae meae tenebris ad veritatis intelligentiam perduxisti, quam tulta  Leg. sublamihi et mellifluam reddidisti. Invocat te, Trinitas beata, vox clara et sincerus clamor fidei meae, quam ab ipsis mihi enutriens cunabulis, illuminasti semper per inspirationem gratiae tuae, quam adaugens confirmasti in me per ministerium praedicationis matris Ecclesiae. Quam dulcis facta est in ore cordis mei! quam suaviter sapit in ipso palato gaudiorum animae meae! quam fortiter, quam crebro pulslaudare delectet; quia fecisti nos ad laudandum te; sed inquieta est mens nostra, donec requiescat in te, et increpi
Abbreviated transcription (Latin):
angłoꝵ aua mundi mat̾ eus qui mundat mundũ canfitẽ¬
or quia cor meu̾ nimis est in mundũ. ut merito erubescat
uitã mundã intendere nec digne possit rã mundã uiten¬
deud contingere Te uit mator i luiti nationis cerdis
ier ne nuerx dlins mentis meȩ te obsecraut quintu pos¬
in. anentur sordes ⁊ tenebit mee ut acc endetur cepor

Expanded text:
na mundi, mater ejus qui mundat mundum, confiteor quia cor meum nimis est immundum, ut merito erubescat in tam mundam intendere, nec digne possit tam mundam intendendo contingere. Te igitur, mater illuminationis cordis mei, te, nutrix salutis mentis meae, te obsecrant, quantum posilluminentur tenebrae meae, ut accendatur tepor
Abbreviated transcription (Latin):
ania eti illa magna maria tu illa maior beatarum mari¬
arii te isla matima feminarũ te dña nugia et ualde.
gaa ee uult cor meñ amart te cupit os meñ laudare it desi¬
dert uenerari uiens iuea re affectat ȩrorare anima niea qr tu¬
mtoni tue fe cõmlat rora lubstantia mer. Fuirimini inseere

Expanded text:
aria, tu illa magna Maria, tu illa maxima beatarum Mariarum, tu illa maxima feminarum. Te, domina magna et valde magna, te vult cor meum amare, te cupit os meum laudare, te desiderat venerari mens mea, te affectat exorare anima mea, quia tuitioni tuae se co
Abbreviated transcription (Latin):
ñ simul currunt:
ex et̃na dĩ stabili regit omͣia nictu.
Nec mutat uario tẽpre consiliũ
Utq locis p̾sens simul est ds̃ om̃ib unꝰ
Sic ȩtas eui metas secũ ht̃ & numeros
Nec serũ aut ꝓꝑũ sibi sentit in ordine rerũ.
Qui cunta assistit acta & agenda simił¬
ichil ÷ infelicus felicitate percanciũ qua penalis
nutrit᷑ in puntas ⁊ mala uoluntas uelut hostis interior
roborat᷑ :
Quise peccatis gaud& felicit᷑ int⁊
Infelix nimis ẽ prosperitate sua
Dũq capit miseros effectus praua ualuntas
Auera sẽꝑ luce fit extrior:
Sũmens pestifera de cõsuetudine rabur
Et sua ẽ conplectens uineła morcis amor¬
Deneient pocius uana oblectamina numdi
Subdant᷑q pio colla domanda iugo:
Inq putres fibras descendit cura medentis
Ut blandũ morbũ pellat amica salus
desit occidit: Scire enĩ pecratũ facit pocis quã caueri
& idõ magis augeri quãitimui : Quia male cõcupiscen¬
cie eciã p̾uaricacia legis accedit .:

Expanded text:
non simul currunt. Lex aeterna Dei stabili regit omnia nutu, Nec mutat vario tempore consilium. Utque locis praesens simul est Deus omnibus unus, Sic aevi metas secum habet, et numeros. Nec serum aut properum sibi sentit in ordine rerum, Cui cuncta assistunt acta, et agenda simihil infelicius est felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas, et mala voluntas velut hostis roboratur. Qui se peccatis gaudet feliciter uti, Infelix nimis est prosperitate sua. Dumque capit miseros effectus prava voluntas, A vera semper luce fit exterior. Sumens pestifera de consuetudine robur, Et sua complectens vincula mortis amorDeficiant potius vana oblectamina mundi, Subdanturque pio colla domanda jugo, Inque putres fibras descendat cura medentis: Ut blandum morbum pellat amica salus.desit, occidit. Sciri enim peccatum facit potius quam caveri: et ideo magis augeri quam minui, quia malae concupiscentiae etiam praevaricatio legis accedit.
Abbreviated transcription (Latin):
S solu̾ humanũ pͥuid& arbitriũ:
Mõ hec doria eius s sunt pͥdicta uocanda.
Seu qͥs quã ex ꝓpͥo sit bonꝰ abiq dõ
Qđ quia nõ recipit pietas ueroq repugnat
Gr̃a nos reparq gr̃a iustific& :
Que sic incunctis ĩplet sua dona uocatis:
Ut quoꝵ dux ÷ fiat &. ipsa comes: Eplo¬
ũ mala uoluntas pocestate accipit esficiendi qd cupit
ex iudicio dĩ uenit apudqu̾e ñ est iniquitas. punit enĩ
etiã isto mͦ nec ida̾ iniuite que occulte: Cetuͣm iniquus
punirise ignarat danec cũ inarufesta supplicio sen¬
serit nolens quantũ malisit qd ꝑpetrauit uolẽs
C edat᷑ inunco peocandi optata porestas
t mala nem pue qd cupit erficiat.

Expanded text:
um: Non haec dona ejus, sed sunt praedicta vocanda. Ceu quisquam ex proprio sit bonus, absque Deo. Quod quia non recipit pietas, veroque repugnat, Gratia non reparet, gratia justificet. Quae sic in cunctis implet sua dona vocatis, Ut quorum dux est, fiat et ipsa comes. XLum mala voluntas potestatem accipit efficiendi quod cupit, ex judicio Dei venit, apud quem non est iniquitas. Punit enim etiam isto modo, nec ideo injuste quia occulte. Caeterum iniquus puniri se ignorat, nisi cum manifesto supplicio senserit nolens, quantum mali sit, quod perpetravit volens. Cum datur injusto peccandi optata potestas, Ut mala mens prave quod cupit efficiat
Abbreviated transcription (Latin):
uitio prudentie carnis nrẽ. Qđ iutiũ ꝑ legẽ fuit¬
Pemonstͣndũ & ꝑ grã sanandũ fuit.
Son seruit iussis legis prudentia carnis
Peccati stimulos nec suꝑare potes
Querere diuinũ cogit᷑ auxiliũ
Lex gͥ facit ut poscat᷑ grã xͥ
Irdua qua legis iussa queant fiert
Mec iã nõ ualeat carnale̾ uincere sersum
nod iuste legns conditor ipse uiuat
sine quib hecuita nõ ducit᷑. sic ad salutẽ et̾nã nichil ꝓsũt
ĩpio aliqua bona oꝑa sine qͥb difficillime uita cuiꝰ elib&
pessimi hominis inuenut᷑.:
d quedã tenues macule insplendore pieꝵ.
Sic aliquid plerũq boni parsimpia gestat
Aagni mole mali qd̃ sacile abruit᷑
Nec ꝓdeit qđ dã recti sapiuisẽ malignis
Si uerũ & sc̃m ñ coluere dm̃
ꝓna fides igit᷑ spes unaẽ atq amor unꝰ
Quofiat iuicus sitq beatꝰ homo
Nãbona que pͣius nat᷑a ex docte suꝑsunt

Expanded text:
itio prudentiae carnis, quod vitium per legem demonstrandum, per gratiam sanandum fuit. Non servit jussis legis prudentia carnis, Peccati stimulos nec superare potesQuaerere divinum cogimur auxilium. Lex igitur facit ut poscatur gratia Christi, Ardua qua legis jussa queant fieri. Nec jam non valeant carnales vincere sensus, Quos justae legis conditor ipse juvatsine quibus haec vita non ducitur, sic ad salutem aeternam nihil prosunt impio aliqua bona opera, sine quibus difficillime vita cujuslibet pessimi hominis invenitur. Ut quaedam tenues maculae in splendore piorumSic aliquid plerumque boni pars impia gestat, Magni mole mali quod facile obruitur. Nec prodest quiddam recti sapuisse malignis, Si verum et summum non coluere Deum. Una fides igitur, spes una est, atque amor unus, Quo fiat justus, sitque beatus homo. Nam bona, quae pravis naturae ex dote supersun
Abbreviated transcription (Latin):
q̃tit suꝑst̃ tͥbue seq̃nti m̃si. Sin m̃sis ille ñ ultra xxix n con¬
pute ipsis sublatis reliquos ꝓregłarib seqñtis m̃sis habeto
ecẽplũ de duob damus. ut sic decȩt̃is facias Septẽb ht̃ dies
nationẽ reliqͦs x da octobri. Octob ht̃ dies xxxi. &̃ regla¬
res .4. St̃ simł xxxui. tolle xx ix qͥa tota ẽ lunatio: xii.
qͥ remanent da nouẽbri. Cur aut̃ una lunȩ xtas xxxi alta xxii

Expanded text:
quot supersunt, tribue sequenti mensi. Sin mensis non ultra XXIXam lunam computet, ipsis sublatis, reliquos pro regularibus sequentis mensis habeto. Exemplum de duobus damus, ut sic de caeteris facias. September habet dies reliquos V da Octobri. October habet dies XXXI et regulares V, sunt simul XXXVI. Tolle XXIX, quia tota est lunatio; VII qui remanent da Novembri. Cur autem una lunae aetas XXX, altera XXIX
Abbreviated transcription (Latin):
bissectił appellat᷑ constans ecc IxUi dieb Quȩ diessi negligat᷑ eue¬
mae post aliqt annos ut in hieme estiui: & ec̃tra in estate hẏber¬
ni menses occurrant. Nã ꝑ ece lxiiii annos tant᷑ ealeulatio
reg̃dabit̾nut in calendariis eqͥnoctioꝵ solstitia & ec̃tra in solsti¬
aueris & debeat eqͥnoctiũ uernale : appareat solstitiũ bruma¬

Expanded text:
bissextilis appellatur, constans CCCLXVI diebus. Qui dies si negligatur, eveniet post aliquot annos ut hieme aestivi, et contra aestate hiberni menses occurrant. Nam per CCCLXIV annos tantum calculatio regradabit, ut in Kalendis aequinoctiorum solstitia, et econtra in solstiaveris, et debeat e
Abbreviated transcription (Latin):
equens signũ leonis dicnt PE LE O NE¬
ab illiꝰ m̃sis augusti scił feruentissimũ tẽpꝰ qr leo cet̾is aali¬
b calore p̾stare credit᷑. qͥq ipse leo pͥori parte ualidꝰ: in
posteriori degn̾rat sic̃ sol amedio illo signo iã. circa m̃sẽ sep¬
tẽbrẽ estus sui ardorẽ nob̃ dũtatat mitigare incip̃. De uirõ
Iterra nichil fructuũ gingnit DE LI BRA¬
Li bra quã in trutine esigiẽ deformant eqͥnoctialẽ diei
nactisq parilitatẽ quã in eꝰ uiiiͬ parte sol exseqͥt᷑ in autũ
At uͦ scorpius aculeatꝰ & sagitariꝰ ad ȩepͥmdos grandiiũ
ietus ce tẽpestatu illius tpris st̃ locati. Dł Sagntario.
Precħ sagirarius postrema parte in ferina m̾bra dege¬
Inerans. sig̾cat sołẽ tc̃ tpris a suꝑis in ima detrusũ
Deprsnde facile ẽ. Capra enĩ ab imis in pascendo sẽꝑ al
pellat᷑. Et in ħ duo signa philos ophi portas solis uoca
cessus. Solstitiũ aut̃ dictũ: ñ qd solẽ stare aliquando cre

Expanded text:
equens signum Leonem dicunt ob illius mensis, Augusti scilicet, feruentissimum tempus, quia leo ceteris animalibus calore prestare creditur, quodque leo priori parte ualidus, posteriore degenerat, sicut sol a medio illo signo iam circa mensem Septembris estus sui ardorem nobis mitigare incipit. In ipso eta terra nichil fructuum gignat. Libra, quam in trutine effigiem conformat, equinoctialem diei noctisque parilitatem, quam in eius ur. At vero Scorpius aculeatus et Sagittarius ad exprimendos grandinum ictus et tempestatem illius temporis sunt locati. Praeter hunc Sagittarius, postrema parte in ferina membra degenerans, significat solem tunc temporis a superis in infima detrusum. dere perfacile est. Capram enim in pascendpellatur. Et inde hec enim signa philosophi portas solis /D 51cessus. Solstitium autem dictum est, non quod solem aliquando stare
Abbreviated transcription (Latin):
reglares a martio sumant initũ. ł c̃currentes ibid̃ muten¬
F. scito hc msẽ pͥmũ fuisse anni a romulo romanoꝵ auc¬
tore instituti. qui pͥmũ latinoꝵ annũ x m̃sib: ordinaũ &
ob illã primã institutiõis memoriã actenꝰ obseruari. Hunc
enĩ ille msc̃ a marte ut credebat patre suo nomnauit & ut
dictũ ẽ pͥncipui anni ẽe uoluit Eestant᷑ hħ ñ nulli ex his qui se¬
cunt᷑ nĩsib quib noĩa ab ordine qͦ martio abst̃ & ab aeris tẽpiȩ
c̃posita & indita st̃ ut septeb̾ qd ab eo sit uiiꝰ & largiores iã fu

Expanded text:
regulares a Martio sumant exordium, vel concurrentes ibidem mutentur, scito hunc mensem primum fuisse anni a Romulo, Romanorum auctore, instituti, qui primum Latinorum annum X mensibus ordinavit, et ob illam primae institutionis memoriam hactenus observari jussit. Hunc enim ille mensem a Marte, ut credebat, patre suo nominavit, et, ut dictum est, principium anni esse instituit. Testantur hoc nonnulli ex his qui sequuntur mensibus, quibus nomina ab ordine, quo Martio absunt et aeris temperie composita et indita sunt. Ut September, quod ab eo sit septimus, et largiores
Abbreviated transcription (Latin):
ineelo fixũ cũ ipso celo p̃tereat &esole obtardiort᷑ incessũ p̃titi
& subseq̃nte alio signo sol ap̾cednte relictus sub hoc rusus
ñ ad modũ tñ ut reor in fructuose hoꝵ ignaris breuit̃ delibatis
hoc ꝑagendo sol ꝑsingłai xii signa tͥtenis imoret᷑ dieb ꝑ unũ hoꝵ
alt̾m necesse ẽ metiaris nũm. Quoꝵ ut᷑libre ꝑ ali̾m multiplica
mar̃ .u. & in ceñs sic facies. Sume sẽꝑ p̾ced̾ntis dies m̃sis & ad¬
ditis sẽꝑ suis regłarib nũo qͥ ẽficit᷑ ꝑ xii partito qr ht̃ nũm hu
reglares ñ excedñt : reliqͦs a seꝗnti m̃si Serbi gr̃a. Mar̃ ht̃¬

Expanded text:
in coelo fixum cum ipso coelo praetereat, sole ob tardiorem incessum praeterito, in coelo fixum cum ipso coelo praetereat, sole ob tardiorem incessum praeterito, et subsequente alio signo sol a praecedente relictus sub hoc rursus non admodum tamen, ut reor, infructuose, horum ignaris breviter delibatis, hoc peragendum sol per singula XII signa tricenis immoretur diebus, per unum horum alterum necesse est metiaris numerum. Quorum utrolibet per alterum multiplicatMartius V. At in caeteris sic facies. Sume semper praecedentis dies mensis, et additis suis regularibus, numero qui conficitur per VII partito, quia hunc numerum irregulares non excedunt; reliquos sequenti da mensi. Verbi gratia: Mart
Abbreviated transcription (Latin):
cum xodiacꝰ una cũ signis incęlo frxꝰ dicat᷑ sol aut̃ longe ab
ro ñ laborioso eg& argm̃to. Tunc enĩ eũ in aliqͦ signo eẽ
dicimꝰ eũ ĩ ea sui circłi regiõe discurrit quȩ eide signo sub
ilud euit̃ me n medioet᷑ mor&. qd multi asseuerant &
pene om̃s huiꝰ artis tractatores solẽ & lunã cetosq planetas con¬
eoł natał motꝰ sẽꝑ tend̾ ad ortũ Nã qd̃ dicñt eos impetu ce¬
lestis spe impelli: quãsit fruiolũ liqͥdo patie cũ nullus eori ip¬
sã spã attingat si maximo infra eã int̃ nallo ferant᷑. Argumꝰ¬
tũ sane illud qͦ se id ꝓbare contendñt : facile ẽ eneruare Aint
enĩ qd cũ signa ita sint ordinata ut ante arierẽ fint pisces¬
nẽ : sol de ariete ñ in anteriꝰ signũ .u. ĩ pisces s in posteriꝰ sece¬
dit .i. in taurũ & de tauro in geminos ce sic ꝑcer̃a. Quasi r pos¬
six fieri ut celo desuꝑ . glemꝰ & sole insra tardius currente signũ

Expanded text:
cum zodiacus una cum signis in coelo fixus dicatur, sol autem longe ab ei ratio non laborioso eget argumento. Tunc enim eum in aliquo signo esse dicimus, cum in sui circuli regione discurrit, quae eideIllud autem me non mediocriter movet quod multi asseverant, et pene omnes artis hujus tractatores, solem ac lunam caeterasque planetas conalis motus semper tendit ad ortum? Nam quod dicunt eas impetu coelestis sphaerae impelli, quam sit frivolum liquido patet, cum nulla earum ipsam sphaeram attingat, sed maximo infra eam intervallo ferantur. Argumentum sane illud, quo se id probare contendunt, facile est enervare. Aiunt enim quod cum signa ita sint ordinata ut post Arietem senem, sol de Ariete non in anterius signum, sed posterius secedit, id est Taurum, et de Tauro in Geminos, et sic per caetera; quasi non posset fieri, ut coelo desuper celerius et sole infra tardius currente, signum