comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ratõem de uob̾ redlamus bonã.
Tota aut̃ ratio nr̃a ꝙ̃. est: saitis:
Dñe scis: quia dixi: Scis quia ñ
tacui. scis quo animo dixi. scis qi
fleui tibi cum dicerem et nõ audite
Ip̃a puto qd̃ integra ratõ nr̃a est
Securos enim nos fecit sp̃s sanctꝰ
ꝑ iezechielem ꝓpħam. Nostis ip̃am
lectõem de speculatore: Fili ait hõis
speculatorem posui te domus isrł:
Si me dicente ad impium. impie
morte morieris: nõ dixeris: hoc ẽ
ego enim tibi dico. ut dicas si ne
annuntiau̾is. ueneritq gladius.
et tulerit eum. id enim est. quod
minatus sum peccatori: ille quid̃
impius in impietate sua moriet᷑.
sanguinem aut̃ eius de manu spe¬
culatoris requiram. Quare: Qͥa
nõ dixit: Si autẽ speculator uide¬
rit gladium uenientẽ.⁊ orcinerit
tuba ut fugiat. et nõ obserua¬
uerit se. id est nõ se correxerit. ut
et tulerit aliquem: ille quidẽ imptꝰ
ininiquitate sua morietur: tu aut̃

Expanded text:
ut rationem de vobis bonam reddamus. Tota ut rationem de vobis bonam reddamus. Tota autem ratio nostra quae est, scitis. Domine, scis quia dixi, scis quia non tacui, scis quo animo dixi, scis quia flevi tibi, cum dicerem, et non audirer. Ipsa puto quod integra ratio nostra est. Securos enim nos fecit Spiritus sanctus per Ezechielem prophetam. Nostis ipsam lectionem de speculatore: Fili, ait, hominis, speculatorem posui te domui Israel: si me dicente ad impium, Impie, morte morieris, non dixeris: hoc est, ergo enim tibi dico, ut dicas; si non annuntiaveris: veneritque gladius, et tulerit eum, id est, quod minatus sum peccatori; ille quidem impius in impietate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu speculatoris requiram. Quare? Quia non dixit. Si autem speculator viderit gladium venientem, et cecinerit tuba, ut fugiat; et non se observaverit; id est, non se correxerit, ut dius, et tulerit aliquem; ille quidem impius in iniquitate sua mortuus est: tu autem,
Abbreviated transcription (Latin):
enim mͥ conscius: s non in hoc iꝰti¬
ficatus sum: Qui autẽ uidicat me:
dñs est: Non ideo bona est conscĩa
mea: quia uos illam laudatis: Qd
enim laudatis. qd̃ non uidetis: Ille
laudet qui uidet: ille ⁊ corrigat. si
quid ibi uidet qd̃ eius ocłos offendit.
Quia ⁊ nos nõ dicimꝰ ꝑfecte nos sa¬
nos: s tundimus pectus nr̃m: et
dicimus deo ꝓpicius esto ne peccem:
Tamen puto coram illo enim loquor.
nicħ aliud a uobis querens nͥ salu¬
tem ur̃am ⁊ gemimꝰ plerumq in
peccatis fratrũ nr̃orum.⁊ ium pa¬
timur. ⁊ torquemur animo: ⁊ aliꝙͣ¬
do corripimus illos: Immo nũ qͣm
nos s ds̃ corripit. testes sunt om̃s
qui recordantur qd̃ dico: Quocies
sunt a nob̾ correpti tẽs perantes ⁊
nõie xp̃i plebs dei estis: plebs catho¬
lica estis: mẽbra xp̃i estis: nõ estis
diuisi ab imitate: cõmunitatis m̃¬
bris apłoꝵ: cõmunicatis memoruiᷤ
sanctoꝵ martytũ. diffusoꝵ ꝑ orbẽ
t̾raꝵ: et ꝑtinens ad curam nr̃am.

Expanded text:
enim mihi conscius sum; sed non in hoc justificatus sum. Qui autem judicat me, Dominus est . Non ideo bona est conscientia mea, quia vos illam laudatis. Quid enim laudatis, quod non videtis? ille laudet, qui videt: ille etiam corrigat, si quid ibi videt quod ejus oculos offendit. Quia et nos non dicimus perfecte nos sanos: sed tundimus pectus nostrum, et dicimus Deo, Propitius esto, ne peccem. Tamen puto, coram illo enim loquor, nihil aliud a vobis quaerens nisi salutem vestram; et gemimus plerumque in peccatis fratrum nostrorum, et vim patimur, et torquemur animo, et aliquando corripimus illos: imo nunquam non corripimus. Testes sunt omnes qui recordantur quod dico, quoties sunt a nobis correpti fratres peccantes, et nomine Christi plebs Dei estis, plebs catholica estis, membra Christi estis: Non estis divisi ab unitate. Communicatis membris Apostolorum, communicatis memoriis sanctorum martyrum, diffusorum per orbem terrarum, et pertinetis ad curam nostram,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem circumuenie: Aliqͣndo aut̃
sic iuuunt ut decollenda aliena uil¬
la cum ep̃o consiliũ habeatur: ⁊ petat᷑
ab illo tale consilum: Aliqͣndo nob̾
contigit: exꝑti dicimꝰ. nam non cre¬
deremus: Multi a nob̾ consilia ma¬
la pecunt: consilia mentiendi circũ¬
ueniendi: putantes quia placeant¬
cet qd̃ dicimiꝰ: nullus talis nos tẽp¬
tauit: et inuenit qd̃ uolebat ĩ nob̾:
quia si uult ip̃e qui nos uocauit:
pastores sumus nõ mercenarii: S

Expanded text:
aliquem circumvenire. Aliquando autem aliquem circumvenire. Aliquando autem sic vivunt, ut de tollenda aliena villa, cum episcopo consilium habeatur, et petatur ab ipso tale consilium. Aliquando nobis contigit, experti dicimus: nam non crederemus. Multi a nobis consilia mala petunt, consilia mentiendi, circumveniendi; putantes quia placencet quod dicimus, nullus talis nos tentavit, et invenit quod volebat in nobis. Quia si vult ipse qui nos vocavit, pastores sumus, non me
Abbreviated transcription (Latin):
tis cum circũgirat per t̾ram in uolu¬
ta sit inspinis: Nam aliqͣndo inueni¬
mus illud fr̃s mei uitem positam su¬
ꝑ caricem: quia ibi habet sepem. et ĩ¬
serit se insepem pmosam: Extendit
bottus Et qui uidet botrum carpit¬
illum. non tam̃ de spinis. s de uite q̃
circumplexa. est. spinis: Sic gͦ illi
spinosi sunt. s sedendo in cathedra
moysi inuoluit eos uitis: et pendẽt
ad eos botri. id est bona uerba pͥcepta
bona:Tu lege uuam non ce pongit
spina. qͣndo legis que dicunt faci
te: que faciunt facere uolite: Pungit
autẽ spina: si quod faciunt facis.
Ut gͦ legas uuam. ⁊ nõ inhereas spi¬
nis:que dicunt facere debes:s que
faciunt facere noli Facta ipõꝵ spi¬
ne sunt uerba ipoꝵ uua est: sed de
unt ergo isti qͣndo uident lupum:
qͣndo uident latronem. Hoc autem
dicere ceperam: quia de loco suꝑiore
nõ possunt dicere isti. nͥ benefacite: No¬
lite ꝑuirare. nolite fraudam: nolite

Expanded text:
tis cum circumerrat per terram, involutis cum circumerrat per terram, involuta sit in spinis. Nam aliquando invenimus illud, fratres mei, vitem positam super caricem, quia ibi habet sepem spiet sepem spinosam, extendit botrus; et qui videt botrum carpit, non tamen de spinis, sed de vite, quae circumplexa est spinis. Sic ergo illi spinosi sunt: sed sedendo in cathedra Moysi, involvit eos vitis, et pendent ad eos botri, id est, verba bona, praecepta bona. Tu lege uvam, non te pungit spina, quando legis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Pungit autem te spina, si quod faciunt facis. Ut ergo legas uvam, et non inhaereas spinis, Quae dicunt, facite; sed quae faciunt, facere nolite. Facta ipsorum spinae sunt, verba ipsorum uva est, sed de unt ergo isti, quando vident lupum, quando vident latronem. Hoc autem dicere coeperam, quia de loco superiore non possunt dicere isti, nisi, Bene facite, nolite perjurare, nolite fraudare, nolite
Abbreviated transcription (Latin):
moda sua: Hoc est gͦ: cum uiderit
lupum fugit: Non illi licit. scelera¬
te facis: Non corporis s animi hec
fuga est: Quem uides corpore stare:
fugit animo Eum uidet peccatorẽ:
et nõ illi dicit peccas: cum etiam cõ¬
aut p̾sbiter. aut ep̃c. et non dicit
aliud de superiore loco. nisi ne ra¬
piantur res aliene. ne fraudes fiãt.
ne scelera ammutant᷑: Non pos¬
sunt dicere aliud. quia cathedrã
moysi sedent: et ipsa de illis loqͥ¬
tur. non ipsi: Quid est gͦ : Nun¬
quid colligunt de spinis uuas.
aut de tribulis ficus: Et om̃is ar¬
bor ex fructu cognoscitur: Sipha¬
riseus potest bona loqui phariseuᷤ
spina est. quomͦ de spina lego uuã
quia tu dñe dixisti: que dicunt
facite que facunt facere nolite:
De spinis me uibes uuam decerpere
cum dixeris: nunqͥd colligunt de spi¬
nis uuam: Respondet tibi d̃ns: Nõ
uissi te de spinis uuam legere:s uide.
attende bene: ne forte ut fieri solet ui¬

Expanded text:
moda sua. Hoc est ergo, Cum viderit moda sua. Hoc est ergo, Cum viderit lupum, fugit: non illi dicit, Scelerate facis. Non corporis, sed animae haec fuga est. Quem vides corpore stare, fugit animo, cum videt peccatorem, et non illi dicit, Peccas; cum etiam conaut presbyter aut episcopus, et non dicit aliud de superiore loco, nisi ne rapiantur res alienae, ne fraudes fiant, ne scelera admittantur? Non possunt dicere aliud, qui cathedram Moysi sedent, et ipsa de illis loquitur, non ipsi. Quid est ergo, Numquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? et, Omnis arbor ex fructu cognoscitur ? Pharisaeus potest bona loqui? Pharisaeus spina est: quomodo de spina lego uvam? Quia tu, Domine, dixisti, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite. De spinis me jubes uvam decerpere, cum dixeris, Numquid colligunt de spinis uvam? Respondet tibi Dominus: Non jussi te de spinis uvam legere; sed vide, attende bene, ne forte, ut fieri solet, vi
Abbreviated transcription (Latin):
ascendunt nõ per xp̃m intrant:
quia nõ sunt humiles. qͥa suꝑbi
sunt. Ascendunt: Quid est as¬
cendunt: Extolluntur: Unde
ascendunt.: Per alt̾am paitẽ:
unde de parte dici uolunt: qui
in unitate nõ sunt: De altera ꝑ
te: et de ip̃a parte ascendunt:i.
extolluntur. et uolunt tollere
oues: Quomͦ ascendunt: Uide¬
deus ñr: humiliare eos: Iupu
autẽ diabolus est: insidiatur ut
decipiat et qui illum sequntur:
Nam dc̃m est qd̃ sunt induti qͥd̃
pellib ouiũ: intus aut̃ sunt lu¬
pirapaces. Si uiderit mercena¬
rius aliquem loqui pecrata. aut
sentire scd̃m perniciem anime sue.
aut aliquid facere sceleratum ⁊ obᷤ¬
cenum. et tamen quia uidecur ha¬
bere alicuiꝰ momenti ꝑsonam in
eccłia: unde si sperat cõmoda: merce¬
narius est: Et cum uidet hõĩem ꝑi¬
re in peccato. uidet illum sequi lupũ:
uidet illiuis guitur morsu trahi
ad suplicium: nõ illi. dicit peccas.
uon illum obuirgat. ne ꝑdat com¬

Expanded text:
ascendunt. Non per Christum intrant: ascendunt. Non per Christum intrant: quia non sunt humiles. Quia superbi sunt, ascendunt. Quid est, ascendunt? Extolluntur. Unde ascendunt? Per alteram partem: unde de parte dici volunt. Qui in unitate non sunt, de altera parte sunt, et de ipsa parte ascendunt, id est, extolluntur, et volunt tollere oves. Quomodo ascendunt, videDeus noster humiliare eos. Lupus autem diabolus est: insidiatur ut decipiat, et qui illum sequuntur; nam dictum est, quod induti quidem pellibus ovium, intus autem sunt lupi rapaces . Si viderit mercenarius aliquem loqui prava, aut sentire secundum perniciem animae suae, aut aliquid facere sceleratum et obscoenum, et tamen quia videtur habere alicujus momenti personam in Ecclesia, unde si sperat commoda, mercenarius est.: et cum videt hominem perire in peccato, videt illum sequi lupum, videt illius guttur morsu trahi ad supplicium; non illi dicit, Peccas; non illum objurgat, ne perdat com
Abbreviated transcription (Latin):
et uix inuenit unũ pastorem int̾
młtos mercenarios: quia pauci paᷤ¬
tores. mlti mercenarii: S quid
dicitur de mercenatiis: Amendico
uob̾: ꝑceperunt mercedem suam:
De pastore autẽ. quid dicit apłs:
Quisquis aut̃ mundau̾it se ab huiꝰ¬
modi: erit uas inhonore. inscĩfica¬
bonum paratũ semꝑ: Nonad quaᷤ¬
dam res paratũ et ad quasdam ñ
paratũ: s ad om̃e opus bonũ para¬
cenarius qͣndo uidet lupum insidi¬
antem ouibz: fugit: Hoc dixit doꝰ
Quare: Qura non est. ei cura de oui¬
bus Tandui gͦ est utilis mercena¬
rius: qͣmdui nõ uidet lupũ qͣm¬
diu nõ uidet furem ⁊ latronem.
Cumaut̃ uiderit: fugit: Et quis
est de mercenariis qui fugit de ee¬
cłia quando uidet lupũ. aut la¬
tronem: Abundant lupi abun¬
dant lationes: ipsi sunt qui aᷤ¬
cendunt ꝑ alt̾am partem: Qui
sunt isti qui ascendunt: Qui
de parte donati uolunt dep̾dari
oues xp̃i: ipsi per alt̾am partẽ

Expanded text:
Et vix invenit unum pastorem inter Et vix invenit unum pastorem inter multos mercenarios: quia pauci pastores, multi mercenarii. Sed quid dicitur de mercenariis? Amen dico vobis, perceperunt mercedem suam . De pastore autem quid ait Apostolus? Quisquis autem mundaverit se ab hujusmodi, erit vas in honorem sanctificabonum paratum semper . Non ad quasdam res paratum, et ad quasdam non paratum; sed ad omne bonum opus paracenarius quando videt lupum insidiantem ovibus, fugit. Hoc Dominus dixit. Quare? Quia non est ei cura de ovibus. Tamdiu ergo est utilis mercenarius, quamdiu non videt lupum, quamdiu non videt furem et latronem: cum autem viderit, fugit. Et quis est de mercenariis, qui non fugit de Ecclesia, quando videt lupum et latronem? Abundant lupi, abundant latrones. Ipsi sunt qui ascendunt per alteram partem. Qui sunt isti qui ascendunt? Qui de parte Donati volunt depraedari oves Christi, ipsi per alteram partem
Abbreviated transcription (Latin):
S quia dicit Quid enim: Bum
om̃i modo siue occasione. siue u̾ita
mercenarios: Pastor ueritate xp̃m
annuntiat: mercenarius occasione
xp̃mannuntiat. aliud querens:
Tamen et ille xp̃mannuntiet: et
ille xp̃m . Audi uocem pastoris pau¬
li siue occasione. siue u̾itate xp̃c an¬
nuntietur: Ip̃e pastor uoluit habere
mercenariũ faciunt enim ubi pos¬
firmi: misi inquit uobiꝰ tymotheũ
qui uos cõmonefaciat uias me¬
as: Et quid ait: Misit pastorem
qui uos cõmoneret iuas meas: Id
est. quia quomͦ ego ambulo: et
ip̃e ambulat: Et mittens pasto¬
rem quid ait: Neminem enĩ habeo
tam unanimẽ. qui sincera affectõe
ꝓ uobis sollicitus sit: Nonne cum
Om̃s enim sua querũt:non que
sunt iħu xp̃i: Id est ego uob̾ pasto
rem uolui Nam mlti mercenarii
sunt: s non oportuerat ut merce¬
narius muteretur: Ad alias res ⁊
negocia ꝑagenda mittitur merce¬
narius Ed illas aut̃ quas tũc uo¬
lebat paulus pastor erat necessariꝰ:

Expanded text:
 quid dicit? Quid enim? dum omni modo, sive occasione, sive veritate mercenarios. Pastor veritate Christum annuntiat, mercenarius occasione Christum annuntiat, aliud quaerens. Tamen et ille Christum annuntiat, et ille Christum. Audi vocem pastoris Pauli: Sive occasione, sive veritate Christus annuntietur. Ipse pastor voluit habere mercenarium. Faciunt enim ubi posfirmi: Misi vobis, inquit, Timotheum, qui vos commonefaciat vias meas . Et quid ait? Misi pastorem qui vos commoneret vias meas: id est, qui quomodo ego ambulo, et ipse ambulat. Et mittens pastorem, quid ait? Neminem enim habeo tam unanimem, qui sincera affectione pro vobis sollicitus sit. Nonne cum Omnes enim sua quaerunt, non quae sunt Jesu Christi : id est, Ego vobis pastorem mittere volui; nam multi mercenarii sunt: sed non oportuerat ut mercenarius mitteretur. Ad alias res et negotia peragenda mittitur mercenarius: ad illas autem quas tunc volebat Paulus, pastor erat necessarius.
Abbreviated transcription (Latin):
Certe manifestũ. est. quia de his
dixit. qui nom̃ xp̃i habent. S
quid sequitur: Tunc dicam illi:
Nunqͣm uos cognour: recedite a
me om̃s qui oꝑamini iniquitatẽ:
Audi apłm gementẽ: De talibus
dicit. alios annũtiare euangłiũ
ꝑ caritatem. alios ꝑ occasionem
de quib dicitz Annuntiant euã¬
gelium nõ recte: Rem rectam: s
ip̃i non recti Quod annũtiant rec¬
tum est: s qui annũtiant non
recti sunt: Quare nõ est rectus:
Quid aliud querit in eccłia: non
dm̃ querit: S dm̃ quereret cas¬
tus eẽt: quia legitimũ maritum
aĩa deum habet: Quisquis a d̾o pre¬
dm̃ querit: uidete fr̃s: Si uxor
amat quia diues est: nõ est cas¬
ta: Non enim maritũ amat: s
aurum mariti Si autẽ maritũ
amat.⁊nudum amat:et pau¬
perem amat: Si enim ꝓpt̾ea amat
quia diues est: quid si quomodo
sunt casus humani ꝓscribatur:
subito egens remaneat : Renũci¬
at illi forte: quia qd̃ amabat
non maritus erat: s res eius:

Expanded text:
Certe manifestum est quia de his dicit qui nomen Christi habent. Sed quid sequitur? Tunc dicam illis: Nunquam vos cognovi. Recedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Audi Apostolum gementem de talibus. Dicit alios annuntiare Evangelium per charitatem, alios per occasionem: de quibus dicit, Annuntiant Evangelium non recte . Rem rectam, sed ipsi non recti. Quod annuntiant, rectum est; sed qui annuntiant, non sunt recti. Quare non est rectus? Quia aliud quaerit in Ecclesia, non Deum quaerit. Si Deum quaereret, castus esset; quia legitimum maritum anima Deum habet. Quisquis a Deo praeDeum quaerit. Videte, fratres: si uxor amet maritum quia dives est; non est casta. Non enim maritum amat, sed aurum mariti. Si autem maritum amat, et nudum amat, et pauperem amat. Si enim propterea amat, quia dives est; quid, si quomodo sunt casus humani proscribatur et subito egens remaneat? Renuntiat illi forte; quia quod amabat, non maritus erat, sed res ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
diuitias amare debemus: s eum qͥ
se: Inueni aliquid p̾ciosius: ⁊ hoc
dabit: Pulchra est terra. celum. et
angłi. s pulchrior est qui fecit hec:
Qui gͦ annuntiant dm̃: amantes
dm̃: Qui annuntiant dm̃ ꝓpt̾ dñ.
pascunt oues: et nõ sunt mercenarii:
Ip̃am castitatẽ exigebat ab anima
petre amas me: Quid est amas me:
Castus es: nõ est cor tuũ ad uit̾um.
non tua queris ineccłia.s mea: Si
gꝰ talis es ⁊ amas me: pasce oues
meas. Non enim eris mercenaruiᷤ:

Expanded text:
s amare debemus, sed eum qui se. Inveni aliquid pretiosius, et hoc tibi dabit. Pulchra est terra, coelum et Angeli: sed pulchrior est qui fecit haec. Qui ergo annuntiant Deum, amantes Deum; qui annuntiant Deum, propter Deum, pascunt oves, et non sunt mercenarii. Ipsam castitatem exigebat ab anima Petre, amas me? Quid est, Amas me? Castus es? Non est cor tuum adulterum? Non tua quaeris in Ecclesia, sed mea? Si ergo talis es, et amas me, pasce oves meas . Non enim eris mercenarius,
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditatẽ suam: Quia si uolue¬
ro apud dm̃ sic me defendere: ut
dicam dñe. uidi male uiuentẽ illũ
cłericum tuũ. ⁊ id̾o male uixi. nõ¬
ne mͥ dicturus est serue nequam
non a me audieras que dicũt facite.
que aut̃ facunt facere nolite: Malꝰ
aut̃ laicus infidelis. nõ ꝑtinens ad
gregem xp̃i. non ꝑtinens ad frum̃¬
tum xp̃i. qui tanqͣm palea in area
toleratur. qui sibi dicit: Quando ce¬
perit illum arguere uerbũ dei: exi¬
inquit: Quid m loqueris: Ip̃i ep̃i.
ipsi cłici nõ illud faciuntꝰ et me
cogis ut faciam: Querit sibi non
patronum ad causam malam: sed
comitem ad penam Nam nunqͣm
eum ille deffensurus est indie uidi¬
cii: quecũq malũ uoluerit imitati
Quomꝰ enim diabolus om̃s quos se¬
ducit. nõ seducit cũ quib regnet. s
cum quibz dampnetur: sic om̃s qͥ
sequunt᷑ malos. comites sibiad ge¬
hennam quetunt. nõ patrocuua

Expanded text:
cupiditatem suam. Quia si voluecupiditatem suam. Quia si voluero apud Deum sic me defendere, ut dicam, Domine, vidi male viventem illum clericum tuum, et ideo male vixi: nonne mihi dicturus est, Serve nequam, non a me audieras, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite? Malus autem laicus, infidelis, non pertinens ad gregem Christi, non pertinens ad frumentum Christi, qui tanquam palea in area toleratur, quid sibi dicit, quando coeperit illum arguere verbum Dei? Exi: quid mihi loqueris? Ipsi episcopi, ipsi clerici non illud faciunt, et me cogis ut faciam? Quaerit sibi non patronum ad causam malam, sed comitem ad poenam. Nam nunquam eum ille defensurus est in die judicii, quemeumque malum voluerit imitari. Quomodo enim diabolus omnes quos seducit, non seducit cum quibus regnet, sed cum quibus damnetur: sic omnes qui sequuntur malos, comites sibi ad gehennam quaerunt, non patrocinia
Abbreviated transcription (Latin):
nolite. Quando illud audiunt cle¬
rici mali qd̃ inipõs dr̃ uolunt ꝑ¬
uertere:Nam audiui quosdam
ꝑuertere uelle istam sententiam:
Nunqͥd non si illis liceret delerẽt
illam de euangelio: Quia u̾o illã
delere nõ possunt: ꝑuertere illam
a: nec sinit eos facere. qr circũsep¬
sit u̾itate sia om̃s sententias suaᷤ.
et liberauit: ut quisqͥs inde aliqͥd
p̾cidere uoluerit. aut inducere ma¬
le legendo. uł interp̾tando: ille si
cor habet. qd̃ p̾cisum. est. de scrip¬
tura iungat scripture.⁊ legat su¬
periora uł inferiora et inuenit sen¬
sum quẽ uolebat ille male interp̾¬
tari Quid gͦ putatis istos de qͥb
dicitur. quedicunt. facite: Quia
reuera a fidelib laicis dicitur: Lar¬
cus enim qui uult bene uiuere. cũ
attendit cłicum malũ. quid sibi
dicit Dñs dixit. que dicunt facite:
que faciunt facere nolite: Ambu¬
lem iuam dñi non sequar istius ⁊¬
mores. audiam ab illo nõ uerba ip̃iꝰ
s dñi. Sequar dm̃: sequatur ille

Expanded text:
nt. Quando illud audiunt clerici mali quod in ipsos dicitur, volunt pervertere. Nam audivi quosdam pervertere velle istam sententiam. Numquid non, si illis liceret, non delerent illam de Evangelio? Quia vero delere illam non possunt, pervertere illam a, nec sinit eos facere; quia circumsepsit veritate sua omnes sententias suas, et libravit; ut quisquis inde aliquid praecidere voluerit, aut inducere male legendo vel interpretando, ille qui cor habet, quod praecisum est de Scriptura jungat Scripturae, et legat superiora vel inferiora, et inveniet sensum quem volebat ille male interpretari. Quid ergo putatis dicere istos de quibus dicitur, Quae dicunt, facite? Quia revera laicis dicitur. Laicus enim qui vult bene vivere, cum attenderit clericum malum, quid sibi dicit? Dominus dixit, Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite. Ambulem viam Domini, non sequar istius mores. Audiam ab illo, non verba ipsius, sed Dei. Sequar Deum, sequatur ille
Abbreviated transcription (Latin):
nolite : Recte dictũ. est. inquiunt:
Bictum. est. enim uob̾. ut q̃ licimꝰ
faciatis: que aut̃ facimus nos: nõ
faciatis: Nos enim offerimꝰ deo sa¬
crificium: nob̾ non licet uidede u̾¬
sutias hominũ: Quid dicam: Mer¬
cenarioꝵ: Nam si pastores eẽnt: ista
non dic̾ent: Ideo clñs ut os illi clau¬
deret: secutus est et clixit Cathedrã
moysi sedent. que dicunt facite. q̃
autẽ faciunt facere nolite: Dicũt
enim et non faciunt: Quid ergo
do tliceret: Dicunt et nõ faciunt:
faciunt enim: sacrifitiũ d̾ offer̃t.
Quid. est. qd̃ dicunt ⁊ nõ faciunt
Audi quid sequatur. alligant o
nera grauia ⁊ tmportabilia et ĩ¬
ponunt suꝑ ceruices hominum.
que ip̃i uno cligito nolunt tan¬
gere: Aꝑte exꝓbrauit: scripsit et
ostendit: Et illi qͣndo sic uolunt
ꝑuerte sententĩam ostendunt. qr
nicħ querũt in eccłia nͥ commoda
sua: nec euangłium legerunt. Si
enim nossent ip̃am paginam et
totum legissent. nunqͣm hoc di¬

Expanded text:
e dictum est, inquiunt. Dictum est enim vobis, ut quae dicimus, faciatis; quae autem nos facimus, vos non faciatis. Nos enim offerimus sacrificium, vobis non licet. Videte versutias hominum: quid dicam? mercenariorum. Nam si pastores essent, ista non dicerent. Ideo Dominus ut os illis clauderet, secutus est, et dixit, Cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt. Qudo; diceret, Dicunt enim, et non faciunt? Faciunt enim sacrificium, Deo offerunt. Quid est quod dicunt, et non faciunt? Audi quid sequatur: Alligant enim onera gravia et importabilia, et imponunt ea super cervices hominum, quae ipsi uno digito nolunt tangere . Aperte exprobravit, descripsit et ostendit. Sed illi quando sic volunt pervertere sententiam, ostendunt quia nihil quaerunt in Ecclesia, nisi commoda sua; nec Evangelium legerunt: si enim nossent ipsam paginam, et totum legissent, nunquam hoc di
Abbreviated transcription (Latin):
sunt due s una: Ad hoc enim
ualet lapis angularis:ut ex
duob faciat unam. Ad hoc ua¬
let ille pastor:ut de duob gregi¬
bus faciat unum Ergo dñs doc¬
turus eccłiam ⁊ habiturꝰ scolã
suam. pͥter uideos. sicut modo
uidemꝰ. nunqͥd credentes inse
ad udeos missurus erat ut clisce¬
ꝑsonam euis gerebat moyses: ⁊¬
ideo uelum ante se ponebat. qñ
loquebatur ppło: qͥa qͣmdui il¬
li in lege carnalib gaudiis. et
uoluptatib dediti erant. ⁊ reg¬
num t̾renum. querebant. ue¬
lamen positũ erat. ꝯtra faciem
Ablato enĩ uelamine postea qͣm
passus. est. dñs: iusa sunt secreta
templi. Ideo cũ incruce penderet:
scissum est uelum tẽpli. a sũo
usq deorsum: ĩaꝑte dicit apłs
paulus: Cum aut̃ transieris ad
xp̃m: auferetur uelamen: Qui
aut̃ nõ transiert ad xp̃m: qͣm¬
uis legat moysen. uelamen est.¬
positum suꝑ cor eius. sicut dix̃
apłs sum ergo p̾figiuaret qͦs

Expanded text:
sunt duae, sed una. Ad hoc enim valet lapis angularis, ut ex duabus faciat unam. Ad hoc valet ille pastor, ut de duobus gregibus faciat unum. Ergo Dominus docturus Ecclesiam, et habiturus scholam suam praeter Judaeos, sicut modo videmus, numquid credentes in se, ad Judaeos missurus erat, ut discepersonam ejus gerebat Moyses, et velum ante se ideo ponebat, quando loquebatur populo; quia quamdiu illi in Lege carnalibus gaudiis et voluptatibus dediti erant, et regnum terrenum quaerebant, velamen positum erat contra faciem Ablato enim velamine, posteaquam passus est Dominus, visa sunt secreta templi. Ideo cum in cruce penderet, scissum est velum templi a summo usque deorsum : et aperte dicit apostolus Paulus, Cum autem transieris ad Christum, auferetur velamen. Qui autem non transierit ad Christum, quamvis legat Moysen, velamen positum est super cor ejus, sicut dicit Apos
Abbreviated transcription (Latin):
iguis ita dico uobis hunc timete. Cñ gͦdñs
t imorẽ ĩcusserit. Et uehe mẽt̾ ĩcusserit. Et
repetendo u̾bum cõminaconẽ gemima¬
uerit dicturꝰ ego sum maletimes csta: ñõ
dicam plane ⁊ime. nicħ melus rimes.
si nõ te uideret deus qñ facis nͨ qͥsꝗͣ. te
respondere. Inspicete ip̃m. faceres: sifac̾es.
honi sec tũ et̃. ut ista fornudo cͦtadiat te
ut ꝑducatad dilectõnem. ⁊ imor nriste. qͦ ge¬
hennas times. Et iõ mala nõ facis: cõtiuet te
Et siuolentẽ p᷑caredĩo ĩt̾iore nõ sunt. Eqͥdã¬

Expanded text:
ignis: ita dico vobis, hunc timete . Cum ergo Dominus ignis: ita dico vobis, hunc timete . Cum ergo Dominus timorem incusserit, et vehementer incusserit, et repetendo verbum comminationem geminaverit, dicturus ego sum, Male times? Ista non dicam. Plane time, nihil melius times; Si non te videret Deus, quando facis, nec quisquam te respondere, inspice te ipsum. Faceres? Si faceres, boni. Sed time tamen, ut ista formido custodiat te, ut perducat ad dilectionem. Timor enim iste, quo gehennam times, et ideo mala non facis, continet te; et sic volentem peccare
Abbreviated transcription (Latin):
ĩo adult̃ eẽ nõ ceporis. quiatimes ardere
ĩigne sẽpit̾not nũdũ landandus es. nõ qͥd
ita doleudus ut añ. s tñ nũdũ landendus.
te. tn inspice int̾ro gõnẽ m̃ami soñatẽ. Et
fat de te ip̃o inc̾rogõñe silentẽ. Dico gͦ cͥ libidine
cõnictus habes cõsencientẽ. qr nõ cõmutis
adult̾iũ : et respõdebis. quia tuneo gehẽnã.
timeo suppliciũ iguis et̾m. ł imeo iudicissxͥ.
Timeo sociecatẽ diaroli. nepumarab nio. cũ
illo ardeam. Qͥddicturꝰ simi: male tues. qͦmͦ
tͥ dicebam de adu̾sario. qͥa q̃rebat corpꝰ tuũ
octid̾e̾ : ibi .n. iͨte dicebam maletunes. secur̃
tefecit dñs tuus dicens. Nolitimere eos qͥ
corpus occidunt. modo cũ dicis mͥ geheña
pimiri timeo. quid dicturꝰ sũ: male cimes
uanetuues. nõ audo. ¶ñ quid̾ ip̃e dñs ablato
timore. subiͤcit timorẽ et ait. uͥ dix̃. nolite
qͥd faciant. s eũ tunece qͥ habet sotestatẽ. Et
copus et ammam. occidere in grhẽnam

Expanded text:
o adulter esse non coeperis, quia times ardere in igne sempiterno, nondum laudandus es; non quidem ita dolendus, ut ante, sed tamen nondum laudandus. pice interrogationem meam sonantem, et fac de te ipso interrogationem silentem. Dico ergo tibi: Libidine cum victus habes consentientem, quare non committis adulterium? Et respondebis: Quia timeo gehennam, timeo supplicium ignis aeterni, timeo judicium Christi, timeo societatem diaboli, ne puniar ab illo, et cum illo ardeam. Quid? dicturus sum, Male times? quomodo tibi dicebam de adversario, quia quaerebat corpus tuum occidere. Ibi enim recte dicebam, Male times, securum te fecit Dominus tuus, dicens: Nolite timere eos qui corpus occidunt. Modo cum dicis mihi, Gehennam puniri timeo: quid dicturus sum? Male times? vane times? Non audeo, quandoquidem ipse Dominus ablato timore, subjecit timorem; et ait, ubi dixit, Nolite quid facorpus et animam occidere in gehennam
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ ꝗ cogebantur cõsenserũt. Multe .n. et̃ paren
suor cõtͣrios conatꝰ ignite suꝑni amoris suꝑa¬
uerunt. Iratꝰ ẽpr̃. plorauit mat̃. nõ curauit
illa cui añ oculos u̾sabat᷑. specio sus for p̾fi
lus homiñ. Si qͥppe se ornari desid̾ait. ut
ne dampnet᷑ a deo. Ad huc enĩ iste timor.
ille suilis ẽ. cnstos quid̾ malorñ ut abstineãt
amalis. et ab stmendo dignisint ad se ad¬
mutere caritatẽ. s ille nõ cogitant q̃ał̾ m

Expanded text:
 parentum suorum contrarios conatus igne superni amoris superaverunt. Iratus est pater, ploravit mater: non curavit illa, cui ante oculos versabatur speciosus forma prae filiis hominum . Ei quippe se ornari desideravit, une damnetur a Deo. Adhuc enim iste timor ille servilis est, custos quidem malorum, ut abstineant se a malis, et abstinendo digni sint ad se admittere charitatem. Sed illae non cogitant quem
Abbreviated transcription (Latin):
te cũ pcas ñõ tedam pnabo. s displices mͥ. ille
nolens displit̾e oculii patͥs. non formidolosi
indicis. timet. non. nedampnet᷑. non. nepn¬
mat᷑. non ne cͣciet᷑. s ne offendat gandiũ
pat̾nñ. ne displiceat oculis amantis. si .n.
amat teip̃e. Et amantem sin ꝙxu̾sentit. ñõ
nestos amores accendite. si qͥs amore femĩt
lascuruis et neꝗͣ uestit sealit ꝗͣ illi placet. uestit
sealit̾ ꝙͣ ãmante sue placet. ant ornat se alic̃ ꝙͣ
ule tmere ꝗͣ displicere. Nũqͥd illa cui displicet
dapuat᷑a õ : Nũqͥd in qͣcere missura. sũqͥd tortores
adhibitura Moc solum ibi tinet᷑. ñ o teuidebo
mãm. si hoc impudica dic̾ et tͥret . deus dic̃ ⁊
ab t̃ret : s ane p lurimũ et si amanius. si ã non
amamꝰ. nõ in de tͥrem᷑. s t̾rem̃ ut sui. de igne
de gehenna. de acͦtissimis tartareis minit. Pe
Prageratissimis draboli angelis. eꝰ ꝙ supplicus

Expanded text:
te cum peccas, non te damnabo, sed displices mihi: ille te cum peccas, non te damnabo, sed displices mihi: ille nolens displicere oculis patris, non formidolosi judicis, timet, non ne damnetur, non ne puniatur, non ne crucietur; sed ne offendat gaudium paternum, ne displiceat oculis amantis. Si enim amat ipse, et amantem sui dominum sentit, non nestos amatores attendite; si quis amore feminae lascivus et nequam vestit se aliter quam illi placet, vestit se aliter quam amatae suae placet, aut ornat se aliter quam tremere, quam displicere. Numquid illa cui displicet, damnatura est? numquid in carcerem missura? numquid tortores adhibitura? Hoc solum ibi timetur, Non te videbo:videbis. Si hoc impudica dicit, et terret; Deus dicit, et non terret? Sane plurimum; sed si amamus. Si autem non amamus, non inde terremur; sed terremur ut servi, de igne, de gehenna, de atrocissimis tartareis minis, de exaggeratissimis diaboli angelis, ejusque suppliciis?
Abbreviated transcription (Latin):
quid timeatis. Dixi quid appetatis. sectamini
taritatẽ. Intͤt caritas. Adimittite illãtim̾ede
p̾tare. dmictite amorem nõ pcantẽ. Admitatte
amorembũ uiuẽt̃e. Illa. ut dicere ceꝑam. Icͣnte.
qͣcipit timor enre. qͣto plus iia intͣuerit itat
timorminor erit: Cñ iia tota int᷑uerit. lillꝰ
timorerit. qͥa ꝑft̃a caritas ᷑ mttit timorem:
Int  gͦ caritas pellit cimorẽ. Nõ a̾ itͣt e
ip̃a incomitata. halet secũ sĩ timorẽ.
quẽ : intͦducit ip̃a. s illũ castũ ꝑmanẽtõ
ĩ t̃rogate asftũs. Timec s̃nus offendere dñm:
suũ ne iubeat eũ u̾b̾ari. Iubeat ui c̃apedes
miniti. Iubeat cͣrcere includi. iubeat eũ pͥstino
rit ab sentes oculos dommsu. nͨ hũerit testẽ
a qͦ possit cõuinti. facit. ¶r̃ fac̃: quia penani
timebat. ño i̾ticiã diigebat yirã bonꝰ uir
⁊ si possit sineteste p̾care. et testẽ reformidat
et dm̃i. Et sepossit andire deũ dicẽtẽ sibr iudeo

Expanded text:
quid timeatis, dixi quid appetatis. Sectamini charitatem, intret charitas; admittite illam, timendo peccare, admittite amorem non peccantem, admittite amorem bene viventem. Illa, ut dicere coeperam, intrante, incipit timor exire. Quanto plus illa intraverit, tanto timor minor erit. Cum illa tota intraverit, nullus timor erit: quia perfecta charitas foras mittit timorem . Intrat ergo charitas, pellit timorem. Non autem intrat et ipsa incomitata. Habet, secum suum timorem, quem introducit ipsa; sed illum castum, permanentem tus. Timet servus offendere dominum suum, ne jubeat eum verberari, jubeat in compedes mitti, jubeat carcere includi, jubeat eum pistrinodo senserit absentes oculos domini sui, nec habuerit testem a quo possit convinci, facit. Quare facit? Quia poenam timebat, non justitiam diligebat. Vir autem bonus, vir  si possit sine teste peccare, testem reformidat et Deum: et si possit audire Deum dicentem sibi, Video
Abbreviated transcription (Latin):
tunent: coniciant quid timĩe debeant s̃imet
enĩ carterẽ. Et nõ timet gehennanis ĩ uiet¬
gõnarios tortores.et nõ tiniet ĩferuos lnge¬
los. ĩ miet cͥͣciatũ tẽꝑ alẽ. Et ño tuet pe¬
nas iguis ec̾i Postͤmo timet ad modiõ
mori. Et nõ timet iu et̾nũ mori.Ille qͥ¬

Expanded text:
timent, conjiciant quae timere debeant. Timet enim carcerem, et non timet gehennam? Timet quaestionarios tortores, et non timet infernales angelos? Timet cruciatum temporalem, et non timet poenas ignis aeterni? Postremo timet ad modicum mori, et non timet in aeternum mori? 6. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
matͥmonia. nicħ amplius reqͥratis. Nõ .ii.
gnde oms ĩ positũ ẽ ̾giib maioramor. ⁊̃ posuit
maiꝰ onuis ͥginib ꝗ licebat noluer̃t. ut plus
platerent ei cun se deuoner̃t. Ambierunt
illam maiorem pulchritudinem cordis sur
Quid iules. tanꝙͣ. dice̾nt. Nuid iubes. ne adult̾e
simꝰ hoc p̾cipis. amando te. plus facimꝰ ꝙͣ iubes.
Reu̾giibus aic apłs. pͤceptum domimi nõ ħeo.

Expanded text:
amplius requiratis. Non enim grande onus impositum est. Virginibus major amor imposuit majus onus. Virgines quod licebat noluerunt, ut plus placerent ei cui se devoverunt. Ambierunt illam majorem pulchritudinem cordis sui. Quid jubes? Tanquam dicerent, Quid jubes? Ne adulterae simus, hoc praecipis? Amando te, plus facimus quam jubes. De virginibus, ait Apostolus, praeceptum Domini non habeo.
Abbreviated transcription (Latin):
manũ dico: ꝓpt̃ infirmitatẽ cͣrͣuis
ur̃e. sine dubio peꝑcit infĩrmitati. Et
nescio quid gͣtius inunꝰ ydoneis dice̾tẽpi
srhibinstis m̃ebra ur̃a dolitus illicitis:
peccatoꝵ suauitate ducti estis ut illa
face̾ris. Ducat uos ad rͨta ftã : suanitas
⁊ dulcedo iustitie. Amate iusticiant
Nuid distalit dicere : quid distulit : dĩc̃a
si poc̾o.Aꝓpende iusticiam et ũquitat̃e.
Tantõ ne digna ẽ iustitia ꝗͣtũ digna
ta ẽ illa: Absit ͤ ut sic. Et nt̃ uł sic. Prgo
delectonẽ. ꝓiusticia tolłra colorẽ. hoc
ẽplus. Ecte nescio quis etatis lubre. Ĩpn¬
dicꝰ. ado lescens. sua iut ate illiciente. ĩ¬
iecit oculo s in cõigẽ alienam. amaint
cupit ꝓuenire. q̃rit cũ lat̾e. sic .ii. amat
uoluptatẽ. ut plus timeat dolorẽ. Sr̃
q̃rit latere ͦ uimet app̾ hñdi. ligari ad du¬
ci iclndi ꝓduci torq̃ri occidi. hec .ir. oĩa
timendo. illa appetiõme suanitatis sue
Iatebͦs querit stucupat᷑ absencia mariti.

Expanded text:
manum dico propter infirmitatem carnis vestrae. Sine dubio pepercit infirmitati: et nescio quid gratius minus idoneis dicere tentexhibuistis membra vestra deliciis illicitis, peccatorum suavitate ducti estis, ut illa faceretis; ducat vos ad recta facta suavitas et dulcedo justitiae: amate justitiam, quid distulit dicere? Quid distulit, dicam, si potero. Appende justitiam et iniquitatem: tantumne digna est justitia, quantum digna tur illa? Absit ut sic, et vitam vel sic. Ergo delectationem, pro justitia tolera dolorem: hoc est plus. Ecce nescio quis aetatis lubricae impudicus adolescens, suavitate illiciente injecit oculos in conjugem alienam, amavit, cupit pervenire; quaerit tamen latere: sic enim amat voluptatem, ut plus timeat dolorem. Quare quaerit latere? Timet apprehendi, ligari, adduci, includi, produci, torqueri, occidi. Haec omnia timendo, in illa appetitione suavitas suae latebra quaerit: aucupatur absentiam mariti,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spm̃ scm̃ qͥ datꝰ ẽ nob̾. Et totũ possidetqͥ
pͥncipalem cenet. Ite qͥppe illud pͥncipatur:
liorem possidet.⁊ infi̾orem ꝗͣ ẽ corpus
tua nõ excludat a fe: intani suam. si rͨsto plãgis
Et ꝓutas te mis abiliẽ dic̾e pot̾eti ĩmuco tuo
dicit. roga illũ ne feriatnam dimuto te.
si .n. ꝑcusserit: man̾e tec̃ nõ possumi. ra¬
ga ne ferrat. si uis ut nõ te dimict̃a.
Que tͥ dic̃. siuis ut nõ ce dimict̾a. Cu ip̃e.

Expanded text:
m, qui datus est nobis ; et totum possidet qui principale tenet. In te quippe illud principatur, liorem possidet et inferiorem, quod est corpus tua non excludat a se vitam suam. Si recte plangis, et putas te miserabiliter dicere potenti inimico tuo, dicit: Roga illum, ne feriat; nam dimitto te. Si enim percusserit, manere tecum non possum. Roga ne feriat, si vis ut non te dimittam. Quae t
Abbreviated transcription (Latin):
differre. ꝙ nõ possũt anf̾re. uanꝰ ẽ istetimo
honimũ. et cam̃ ẽ.et uehemens ẽ. et re¬
sistere ei nõ pot̃. hinc in cͤpandi. Hinc obiur¬
gandi. huic plangẽdi. huic lugendiho¬
mines timentes mori. st uicħ aliudagẽces
nͥ serius mori. Nĩ ño agunt ñomori: qm̃¬

Expanded text:
t auferre. Vanus est iste timor hominum: et tamen est, et vehemens est, et resisti ei non potest. Hinc increpandi, hinc objurgandi, hinc plangendi, hinc lugendi homines, timentes mori, et nihil aliud agentes, nisi serius mori. Quare non agunt non mori? Q
Abbreviated transcription (Latin):
ueris. qcũq fugeris. quelib munim̃ta
quesieris. quiblb duntũs teredemeris.
quib lib calliditatib hostem fefelleris:
ũõ fallit febremi. nicħ tr aliud agis ut
mortem. ama uitã. uita tua deus ẽ. iuita tua
agendo. tẽplum rinuosum nõ ĩhĩtat ̃ oplũ
soldidum nõ ingͣdit᷑. s geme adillũ ut mũ
ut miuidet sii locũ. geme ad illum ut edifi
et̾minasti ip̃e reformet: s deiecisti ͭ ip̃e eri¬

Expanded text:
veris, quocumque fugeris, quaelibet munimenta quaesieris, quibuslibet divitiis te redemeris, quibuslibet calliditatibus hostem fefelleris; non fallis febrem. Nihil enim aliud agis, utmortem, ama vitam. Vita tua Deus est, vita tua agendo. Templum ruinosum non inhabitat, templum sordidum non ingreditur. Sed geme ad illum, ut mundet sibi exterminasti, ipse reformet; quod tu dejecisti, ipse eri
Abbreviated transcription (Latin):
Quidaddi pot̃. ut opus ꝑfcm ħ̾at  Amat.
Arat fernet. calcalt omt̃ia q̃ delectant. lt
tusit uenit ad̾ aspera. horrenda tͣculenta
minacia calcat frangit ⁊ tͣnsit . O. amare
O. Ire .M. sibi ꝑiture .O. ad deũ ꝑuenire
qui amat aum̃a suam ꝑdet illam. Et qͥ ꝑdiderit
aumĩa suam: ꝓpt̃me in uitam et̾nã inuemet
eam. sicarmandus est amator iusticie. sic Amdu

Expanded text:
Quid addi potest, ut opus perfectum habeat? Amat, ardet, fervet; calcat omnia quae delectant, et transit: venit ad aspera, horrendaQuid addi potest, ut opus perfectum habeat? Amat, minantia; calca, frange et transi. O amare, o ire, o sibi perire, o ad Deum pervenire. « Qui amat animam suam perdet eam; et qui perdiderit animam suam propter me, in vitam aeternam inveniet eam . » Sic amandus
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ illo nõ hñs m̃am cͥticiam q̃ ex legeẽ. Q p̃ue¬
nistis intellectu expõnem. arbit᷑iini uos
tanꝯͣ᷑ nelotes ĩmã tũ tardiorĩb ambulare
tardior deserat᷑. ut Epm̃inquit lucͥ faciã.
Et inueniar in illd lis hñs nãm sticiam
q̃ exlege õ. Si mãm dĩxat. qr addcoit erlege.
si .n. ex lege ess ꝯͦmõ tua ẽ : Ilnqͥdtut᷑ impo¬
sinsti legẽ. Deus legem & dici eus legem ĩ po¬
sint̃. dens telegi sue obtemꝑaro pͤcepit. loy sinõ
te doceret q̃ ad̾m uiuere dolores. qͣm possit
hr̃e sticiam sine q̃rela scR̾ulegem : s scd̾m legẽ
habes. quomͣ dicit nõ hñs m̃am ꝰ̾ticiam q̃ ex lege ẽ.¬

Expanded text:
in illo, non habens meam justitiam quae ex lege est. Qui praevenistis intellectu expositionem, arbitramini vos tanquam veloces in via cum tardioribus ambulare. tardior deseratur. Ut Christum, inquit, lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam, quae ex lege est. Si meam dixerat, quare addidit ex lege? Si enim ex lege est, quomodo tua est? Numquid tu tibi imposuisti legem? Deus legem dedit, Deus legem imposuit, Deus legi suae te obtemperare praecepit. Lex si non te doceret quemadmodum vivere deberes, quomodo posses habere justitiam sine querela secundum legem? si secundum legem habes, quom
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃ta extͥioris homĩs. tãto mag̃ morib
pulchͥs: ħoĩtior adornat᷑. xdicitet petͥͣs. orña¬
tes se nõ ĩ tortis cͥnib.cã .i. dixisset. Orñates se
qͥd aliuda cͣrnalib qͣ ĩ iusib ilia ista ornam̃ta
putarent᷑. Continuo tulit cogitõni ꝗ cupidi¬
tas inqͥrebat. nõ ĩqͥt ĩ tortis cͥmbus. n auro
uł margaritis. uł ueste p̾ciosa. s ille abscõditꝰ¬

Expanded text:
ornamenta exterioris hominis, tanto magis moribus pulchris homo interior adornatur. Unde dicit et Petrus: Ornantes se non in tortis crinibus. Cum enim dixisset, Ornantes se; quid aliud a carnalibus, quam visibilia ista ornamenta putarentur? Continuo tulit cogitationi quod cupiditas inquirebat. Non inquit, in tortis crinibus, neque auro, vel margaritis, vel veste pretiosa
Abbreviated transcription (Latin):
regno dĩ. qͦ nõ accessuri sunt : dc̃m ẽ. ꝑ dic
de tra memoriam eoꝵ. Erit enĩ celũ nonũ.
⁊ t̾ra nona qͣ iusti mhĩtabunt. Ibi ĩpũ. Ibi
mali. Ibi ueqͥssimi:. hĩtare nõ sinũt᷑. Eli¬
gat modo qui talis est. uͥ desideret Ssĩtare
eñ rempus ẽ. ut possit mutari. Sue qͥppehĩ¬
tationes sunt. una in igne et̃no. Alia in
regno et̃no. Puta quia in igne et̃no. Alit̃
dle. alic̾ ille corquebunt᷑. ubi erit tam̃:

Expanded text:
ccessuri sunt, dictum est, Perdet de terra memoriam eorum. Erit enim coelum novum, et terra nova, quam justi inhabitabunt. Ibi impii, ibi mali, ibi nequissimi habitare non sinuntur. Eligat modo qui talis est, ubi desideret habitare, cum tempus est ut possit mutari. CAPUT Iitationes sunt; una in igne aeterno, alia in regno aeterno. Puta quia in igne aeterno aliter ille, aliter ille torquebuntur: ibi erunt tamen,
Abbreviated transcription (Latin):
Iusibilib anpciosis mutsibilib De ulioribus
loquar. habes duos suos. unũ corpore doformẽ
aliũ pulcħrimũ. s illum deformem fĩdelem. al¬
terũ infidelem. Sic mͥ q̃ plus diligas. Et uideo te
teamare ĩisibilia. quid gͦ. qñ plusamas siũ
fidelem. licet corpore deformẽ. ꝗͣ pulchͣm ĩ fide¬
lem. erraiti. Et fẽda pulchris p̃posiusti ᷑ utiq
non. set pulchriora fẽdis p̃posiusti. Contẽ¬
psisti .n. oculos cͣrius. Et ereristi oculos cor¬
dis. Int̾rogas oculos cͣrnis. Et quid tͥ renũ
tia uer̃: Ille pulcħ ẽ ꝯllefẽdus. reppulisti
eos. Coꝵ testimoniũ repbasti. Et rexisti
oculos cordit ĩ suũ fidelem. Et in sim̃ infĩ delẽ
Illum inuenisti fẽdum tͣrne. Illũpulchn
s ꝓnĩciãsti. et sixisti quid fidepilchus ÷

Expanded text:
iosis, an vilibus? De vilioribus loquar. Habes duos servos, unum deformem corpore, alium pulcherrimum; sed illum deformem fidelem, alterum infidelem. Dic mihi quem plus diligas: et video te amare invisibilia. Quid ergo, quando plus amas servum fidelem, licet corpore deformem, quam pulchrum infidelem, errasti, et foeda pulchris praeposuisti? Utique non: sed pulchriora foedis praeposuisti. Contempsisti enim oculos carnis, et erexisti oculos cordis. Interrogasti oculos care pulcher est, ille foedus. Repulisti eos, eorum testimonium reprobasti: erexisti oculos cordis in servum fidelem, et in servum infidelem: istum invenisti foedum carne, illum pulchrum; sed pronuntiasti et dixisti, Quid fide pulchrius?
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ in tenebͥs dicite in luine. Et q̃ in aure
in tenebris. dicite in lumine: que dico et an¬
ditis. mente dicite pͤsimĩetes. Et ꝗ inaure
auditis suꝑ tecta p̾dicate. Quid ẽ maure au¬
ditis: in secͤto auditis. qui a ꝓfiteri et cõfiteri
ad huc timetis. Nuid ẽ gͦ supͣ tecta pͤdicate . Ao¬

Expanded text:
e in tenebris, dicite in lumine? Quae dico et auditis mente, dicite praesumentes. Et quod in aure auditis, super tecta praedicate. Quid est, In aure auditis? In secreto auditis; quia profiteri et confiteri adhuc timetis. Quid est ergo, Super tecta praedicate? Do
Abbreviated transcription (Latin):
uire i̾ticie ⁊ iniqͥtaci. sic nũc ẜxhibete
Quid dixi. Humanũ dicc. ꝙ potestis por
ad flagicia ppetͣnda. tiore adducti
estis. an delectõne inuitati : quid dici¬
tis : r espondete nõb̾. quia et q̃m bñ ui¬
uitis. male ahĩ fortasse inristis. qñ p᷑¬
cabatis. delectabamimi in pͣcatis nr̃is.
Timior ad ducẽbat uos ad pcat᷑ an
suantas p̾cati : respondebitis suauital
ad pͨcat um suauitas adducit. Et ad iꝰ¬
ticiam tmior impnigit  ꝓbate uos.
ĩspicite uos. tollat aur̃ qui minat᷑.
suamor est iusticia lucid̾ior ẽ iusticia.
ño det anr̃ qͥ ꝓmittit. ꝓponenda ẽ auro

Expanded text:
uitati ad iniquitatem; sic nunc exhibete Quid dixi? Humanum dico: quod potestis portad flagitia perpetranda, timore adducti estis, an delectatione invitati? Quid dicitis? Respondete nobis, quia et qui bene vivitis, male aliquando fortasse vixistis. Quando peccabatis, delectabamini in peccatis vestris; timor vos adducebat ad peccandum, an suavitas peccati? Respondebitis, Suavitas. Ad peccatum suavitas adducit, et ad justitiam timor impingit? Probate vos, inspicite vos. Tollat aurum qui minatur: suavior est justitia, lucidior est justitia. Non det aurum qui promittit: praeponenda est aur
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i. qñ dñt et ꝑ uulos t᷑bant. si de pͨcatore
pͤcatores nati sunt: qr non de paptitato iam
fideli cui remissa sunt unnnu̾sa pͨcata. iusti
nascunt᷑ cito respondote. Iõ de baperrato
nõ iustus nascit᷑. quia nõ eũ gu̾at unde re¬

Expanded text:
icunt, et parvulos turbant, Si de peccatore peccatores nati sunt, quare non de baptizato jam fideli, cui remissa sunt universa peccata, justi nascuntur? Cito respondete: Ideo de baptizato non justus nascitur, quia non cum generat unde re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ de oculis dixi. hoc de cec̾is intelligite
Et p̃ponite delectõni cͣruis. delectõnem
m̃tis. Carnem qppe ur̃am delectant illicite
more cogimini: nõdũ delectat. pcare
ño debos. nõ timore pene:s amore t̾ticie¬

Expanded text:
uod de oculis dixi, hoc de caeteris intelligite; uod de oculis dixi, hoc de caeteris intelligite; et praeponite delectationi carnis, delectationem mentis. Carnem quippe vestram delectant illicitae more cogimini, nondum delectat. Peccare non debes, non timore poenae, sed amore justiti
Abbreviated transcription (Latin):
Aũt aix̾it. Addotͥ. delectant᷑ inte : due de¬
lecbõnes. Modo in t̾rogo to quid p̃ponas.
quid te plus delec̾tet. Iurũ. an u̾itas : Aur̃
An ũm testimoniũ. An hoc lucet. Et illud no
lucet Fides queritur in u̾o testimonio
Anr̃ lucet fides nõ lucet.srnbesce. Hẽto
scnlos ꝗ amabas in s̃uo tuo. redde dommno
tuo. Iam dudũ cũ int̾rogarẽ de duo bus
suis tuis. iio deformi fĩdeli. Alio pulchͦ
infidli ꝗ̃ mag̃ didligeres : respondobas mͥ
niste. E p̃ponebas a p̃ponendũ tͥfint. Redi
ĩ te qͥd m̃o agit᷑ de ip̃ote. Certe amasti sim̃
Fidelem ⁊ umimꝰ tuus indignꝰ ẽ.si tehãt
suĩt fidelem: et tu in suo tuo fideli. ꝓmagno
quid ꝓmitebas ucuultũ diligeres sũmũ
pͥmiũ lib̾tatis. Q udiagnũ ꝓniatebas
fideli s̃uo tuo: lib̾tatem tẽꝑalom. Nõne
in demꝰ multos siuentes. nõ egẽtes. et
liberos menditantes. Et Exigebatab eo fidem
cu ꝓmutebas libertatem : nec eisuas
fidem qui tibi ꝓmittit ec̾ntatẽ : Tõgũ ẽ¬

Expanded text:
autem dixeris, addo tibi. Decertant in te duae delectationes: modo interrogo te quid praeponas, quid te plus delectet, aurum, an veritas; aurum, an verum testimonium. An hoc lucet, et illud non lucet? Fides quaeritur in vero testimonio. Aurum lucet, fides non lucet? Erubesce, habeto oculos: quod amabas in servo tuo, redde Domino tuo. Jamdudum enim cum interrogarem de duobus servis tuis, uno deformi fideli, alio pulchro infideli, quem magis diligeres; respondebas mihi juste, et praeponebas quod praeponendum fuit. Redi in te, quia modo agitur de te ipso. Certe amasti servum fidelem: Dominus tuus indignus est, si te habeat servum fidelem? Et tu servo tuo fideli pro magno quid promittebas? Ut multum diligeres, summum praemium libertatis. Quid magnum promittebas fideli servo tuo? Libertatem temporalem. Nonne videmus multos servientes non egentes, et liberos mendicantes? Et exigebas ab eo fidem, cui promittebas libertatem: nec ei servas fidem, qui tibi promittit aeternitatem! CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tores sunt. ytsciatis uiatores eũ diiitenon
Forte subrepat uobis quia nos aliquidestit
Qmaũt putat se ip̃m essealiquid: cũ inch
sit. se ip̃m seducit. Et qͥ se putat aliqͥa scire
ndũ seit q̃ ad̾m opporteat scire. Prgdst
quid alit᷑ saꝑitis qͣi ꝑuidi. idꝙͣ uob deus¬

Expanded text:
tores sunt: ut scias viatores eum dixisse, non forte subrepat vobis, quia vos aliquid estis. Qui autem se ipsum putat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit . Et qui se putat aliquid scire, necdum scit quemadmodum oportet scire . Ergo, Et si quid aliter sapitis, quasi