comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃ȩ consequendam. in peccato sit ꝑmanendũ:
sed respondit. absit.atq subiecit:Si mortui
sumus peccato: quomͦ uiuemus in eo: Dein¬
de uͦ ut ostenderet mortuos nos esse peccato:
an ignoratis inquit qm̃ quicunq baptitati
sumus in xp̃o iħu. in morte ipsius baptitati
sumus: Sigͦ hinc ostendim᷑ mortui esse pec¬
cato. quia in morte ipsius baptitati sumus:
ꝓfecto & paruuli qui baptirant᷑ in xp̃o. pec¬
cato moriunt᷑: quia in morte ipsius baptiran¬
tur: Nullo enim excepto dictum est quicũ¬
q baptitati sumus in xp̃o iħu. in morte ipsiꝰ
baptitati sumus: & ideo dictum est ut ꝓba-¬
retur mortuos quidem nos esse peccato: Cui
autem peccato  paruuli renascendo moriun¬
tur: nisi qđ nascendo traxerunt: Ac ꝑhoc
etiam ad ipsos ꝑtinet qđ sequitur dicens:
Consepulti enim illi sumus ꝑ baptismũ in
morte:ut quemadmodũ resurrexit .xp̃c
a mortuis ꝑ głam patris: ita & nos in no

Expanded text:
gratiae consequendam in peccato sit permanendum. gratiae consequendam in peccato sit permanendum. Sed respondit, Absit: atque subjecit, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Deinde ut ostenderet nos mortuos esse peccato: An ignoratis, inquit, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Si ergo hinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Christi baptizati sumus; profecto et parvuli qui baptizantur in Christo, peccato moriuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est, Quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut retur mortuos esse nos peccato: cui autem peccato parvuli renascendo moriuntur, nisi quod nascendo traxerunt? ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur, dicens: Consepulti enim sumus illi per baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, i
Abbreviated transcription (Latin):
dempnationẽ ita etiam ꝑ unius iustifica¬
tionẽ in om̃s homines ad iustificationẽ
uitȩ:satis indicat ex adam neminẽ natum
nisi dampnatione detheri: & neminẽ nisi
in xp̃o renatum a dampnatione liberari:¬
e qua ꝑ unum hominẽ pena. & ꝑ.lix.
unum hominẽ gr̃a. cum locutus fuisset.
qͣntum illi epłȩ sue loco sufficere iudicauit:
deinde sacri baptismatis ineruce. xp̃i gran¬
de misteriũ cõmendauit: eo mͦ ut intelliga¬
mus nichil aliud esse in xp̃o baptismum.
nisi mortis xp̃i similitudinẽ :nichil enim
aliud mortem xp̃i crucifixi. nisi remissio¬
nis peccati similitudinẽ: ut quemadmodũ
in illo uera mors facta est. sic in nobis uera
remissio peccatorũ: & quemadmodũ in illo
uera resurrectio: ita in nobis uera iustificatio:
Ait enim: Quid gͦ dicemus: ꝑmanebimus
in peccato ut gr̃a habundet: Dicit enim su¬
ꝑius: Ubi enim habundauit peccatũ: suꝑ¬
habundauit gr̃a: & ideo questionẽ sibi
ipse ꝓposuit. utrum ꝓpter habundantiam

Expanded text:
demnationem, ita et per unius justitiam in omnes homines ad justificationem vitae ; satis indicat, ex Adam neminem natum nisi damnatione detineri, et neminem nisi in Christo renatum a damnatione liberarie qua per unum hominem poena et per unum hominem gratia cum locutus fuisset, quantum illi Epistolae suae loco sufficere judicavit, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse in Christo baptismum, nisi mortis Christi similitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait enim, Quid ergo dicemus? Permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, Ubi, enim abundavit peccatum, superabundavit gratia . Et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam
Abbreviated transcription (Latin):
uicquid gͥ gestum est in cruce xp̃i: in
sepultura. in resurrectione tercia die. in
ascensione ad cȩlum & sedere ad dexteram
patris: ita gestum est. ut his reb ñ mistice
tantũ dictis. sed etiam gestis configuretur
uita xp̃iana quȩ hic geritur: Nam ꝓpt̃ ean

Expanded text:
uidquid igitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sede ad dexteram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam p
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: uiuere autem deo. in xp̃o iħu: Hinc
enim ꝓbare cȩperat non esse nobis ꝑmanen¬
dum in peccato ut gr̃a habundet: & dixerat.
Si mortui sumus peccato: quomͦ uiuemus
meo: Atq ut ostenderet mortuos nos esse
peccato: subiecerat: An ignoratis qm̃ quicũ¬
q baptirati sumus in xp̃o iħu. in morte
ipsius baptitati sumus: Sic itaq totum
istum locum conclusit ut cepit: mortem
quippe xp̃i sic insinuauit. ut etiam ipsum
mortuũ diceret esse peccato: Cui peccato nisi
carnis: in qua erat non peccatũ sed simili¬
tudo peccati: Et ideo nomine appellat pec¬
cati: Baptiratis itaq in morte xp̃i. in qua ñ
solum maiores uerum etiam paruuli bapti¬
tantur:ait: Sic & uos. N est quẽadmodum

Expanded text:
autem Deo in Christo Jesu . Hinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjecerat, An ignoratis, quoniam quicumque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus? Sic itaque totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vo
Abbreviated transcription (Latin):
ritate iusticie nonuiolentia potestatis opp̃s¬
sus & uictus. qm ipsum sine ullo peccati
merito iniquissime occiderat: ꝑ ipsum iustiᷤ¬
sime amitteret. quos peccati merito detine¬
bat: Utrumq gͥ ab illo. id est & baptisma
& mors. certe dispensationis causa. non mi¬
seranda necessitate. s miserante potius uo¬
luntate susceptum est: ut unus peccatum
tolleret mundi. sicut unus peccatũ misit
in mundum:hoc est in uniu̾sũ genꝰ huma
misit in mundũ: iste uͦ unus non solum
unum illud s cuncta simul abstulit. quȩ
addita inuenit: Unde dicit apł̃s. Non sicut

Expanded text:
ritate justitiae, non violentia potestatis oppresritate justitiae, non violentia potestatis oppressus et victus, quoniam ipsum sine ullo peccati merito iniquissime occiderat, per ipsum justissime amitteret quos peccati merito detinebat. Utrumque igitur ab illo, id est, et baptismus et mors, certae dispensationis causa, non miseranda necessitate, sed miserante potius voluntate susceptum est; ut unus peccatum tolleret mundi, sicut unus peccatum misit in mundum, hoc est, in universum genus humamisit in mundum; iste vero unus non solum illud unum, sed cuncta simul abstulit, quae addita invenit. Unde dicit Apostolus: « Non sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Ion enim renascebantur qui baptizabant̃¬
a baptismate ioħis. a quo & ipse baptiratus
est: sed quodam p̾cursorio illius ministerio
qui dicebat parate uiam dño. huic uni in
quo solo renasci poterant parabantur. Huiꝰ
enim baptismũ est. non in aqua tantum sicut
fuit ioħis. uerum etiam in sp̃u sco: ut de illo
sp̃u regeneret᷑ quisquis in xp̃m credit: de
quo xp̃c generatus regeneratione non eguit:
Unde uex illa patris quȩ suꝑ baptiratum
facta est. ego hodie genui te. ñ unũ illũ tem¬
poris diem quo baptitatus est. s ĩmutabilis
eternitatis ostendit: ut illum hominẽ ad
unigeniti ꝑsonam ꝑtinere monstraret. Ubi
enim dies nec hesterni fine inchoat᷑. nec ini¬
cio crastini t̾minat᷑: semꝑ hodiernus est. In
aqua gͦ baptitari uoluit aiohȩ. non ut eius
iniquitas ulla deleret᷑: sed ut magna eius¬
cõmendaret᷑ humilitas: Ita quippe in eo
nichil baptisma qd ablueret. sicut mors
nichil qđ puniret inuenit: ut diabolus ue¬

Expanded text:
on enim renascebantur, qui baptismate Joannis baptizabantur , a quo et ipse baptizatus est: sed quodam praecursorio illius ministerio qui dicebat, Parate viam Domino , huic uni in quo solo renasci poterant parabantur. Hujus enim baptismus est non in aqua tantum, sicut fuit Joannis, verum etiam in Spiritu sancto ; ut de illo Spiritu regeneretur quisquis in Christum credit, de quo Christus generatus regeneratione non eguit. Unde vox illa Patris quae super baptizatum facta est, Ego hodie genui te ; non unum illum temporis diem quo baptizatus est, sed immutabilis aeternitatis ostendit, ut illum hominem ad Unigeniti personam pertinere monstraret. Ubi enim dies nec hesterni fine inchoatur, nec initio crastini terminatur, semper hodiernus est. In aqua ergo baptizari voluit a Joanne, non ut ejus iniquitas ulla dilueretur, sed ut magna commendaretur humilitas. Ita quippe nihil in eo baptismus quod ablueret, sicut mors nihil quod puniret, invenit; ut diabolus ve
Abbreviated transcription (Latin):
autem ex multis delictis in iustificationẽ.
Quia utiq illud unũ qđ originalit trahit᷑.
etiam si solum sit. obnoxios dampnationi
facit: grã uͦ ex multis delictis iustificat ho¬
minẽ ⁊ qui preter illud unum quod com¬
muniter cum omnib originalit᷑ traxit sua
quoq ꝓpria multa cõmisit: .Luiii.

Expanded text:
autem ex multis delictis in justificationem . » Quia utique illud unum quod originaliter trahitur, etiam si solum sit, obnoxios damnationi facit: gratia vero ex multis delictis justificat hominem, qui praeter illud unum, quod communiter cum omnibus originaliter traxit, sua quoque propria multa commisit.
Abbreviated transcription (Latin):
uetat: manifestũ est etiam hic. qđ scđm ueniã
concedat᷑ infirmis: Propter hec atq huiꝰ modi
quȩ fiunt uerborũ & cogitationũ offensionib.
apło iacobo confitente ac dicente. in multis
enim offendimus om̃s: oportet ut cotidie cre¬
broq oremus dñm atq dicamus. dimitte nob̾
debita nr̃a: nec in eo qđ sequit᷑ m̃tiam᷑. sicut
&nos dimittimꝰ debitorib nr̃is. lXXXUIII.
nisi in seripturis demonstrarent᷑ opinione
grauiora: Quis enim dicentẽ fr̃i suo fatue.
reum gehennȩ putaret ⁊ nisi ueritas diceret:
Cui tamen uulneri subiecit continuo medicinã.
preceptũ frat̾nȩ reconciliationis adiungens.
Mor quippe ait: Si offers munus tuũ ad al

Expanded text:
vetat; manifestum est etiam hic quid secundum veniam vetat; manifestum est etiam hic quid secundum veniam concedatur infirmis. Propter haec atque hujusmodi quae fiunt verborum et cogitationum offensionibus, apostolo Jacobo confitente ac dicente, In multis enim offendimus omnes ; oportet ut quotidie crebroque oremus Dominum, atque dicamus, Dimitte nobis debita nostra; nec in eo quod sequitur mentiamur, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . CAPUT nisi in Scripturis demonstrarentur opinione graviora. Quis enim dicentem fratri suo: Fatue, reum gehennae putaret, nisi Veritas diceret? Cui tamen vulneri subjecit continuo medicinam, praeceptum fraternae reconciliationis adjungens; mox q
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ cum fr̃e iudicatur: & hoc apud infideles:
Nam &e hic posset putari iudiciũ habere aduersus
alterũ non eẽ peccatũ ⁊ s tantummꝰ id.si extra
eccłam uellet iudicari: nisi secutus adiungeret:
habetis uobiscũ: Et ne quisqͣm hoc ita excusa¬
ret. ut diceret iustum se habere negociũ: sed
iniquitatẽ se pati. quã uellet a se iudicii senten¬
tia remoueri: continuo talib cogitationib
uel excusationib occurrit dicens: quare ñ
magis iniquitatẽ patimini. quare non potiꝰ
fraudamini: ut ad illud redeatur quod dñs
ait: Si quis uoluerit tunicam tuam tollere.
& iudicio tecum contendere: dimitte ei & pal¬
lium. & alio loco: Qui abstulerit inquit tua:
noli repetere. Prohibuit itaq suos. de scłarib
reb cum aluis hominib habere iudiciũ. Ex
qua doctrina apłs dixit eẽ delictum: tamen
cunsinit in eccła talia iudicia finiri. inter fr̃s
fr̃ib iudicantib : extra ȩccłam uͦ terribiliter

Expanded text:
frater cum fratre judicatur, et hoc apud infideles! frater cum fratre judicatur, et hoc apud infideles! Nam et hic posset putari judicium habere adversus alterum, non esse peccatum, sed tantummodo id extra Ecclesiam velle judicari, nisi secutus adjungeret: habetis vobiscum . Et ne quisquam hoc ita excusaret, ut diceret justum se habere negotium, sed iniquitatem se pati, quam vellet a se judicum sententia removeri; continuo talibus cogitationibus vel excusationibus occurrit, atque ait: Quare non magis iniquitatem patimini? quare non potius fraudamini? Ut ad illud redeatur, quod Dominus ait, Si quis voluerit tunicam tuam tollere, et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium ; et alio loco, Qui abstulerit, inquit, tua, noli repetere . Prohibuit itaque suos de saecularibus rebus cum aliis hominibus habere judicium: ex qua doctrina Apostolus dicit esse delictum. Tamen cum sinit in Ecclesia talia judicia finiri inter fratres fratribus judicantibus, extra Ecclesiam vero terribiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum reuertimini. ne uos temptet sathanas.
ꝓpter intemperantiã ur̃am: Qđ putari posset
non esse peccatũ: misceri scilicet coniugi non
filiorũ ꝓcreandorũ causa. qđ bonum est nup¬
tale: sed carnalis etiam uoluptatis ut for¬
nicationis. siue adulterii. siue cuiusqͣm alte¬
rius immundiciȩ mortiferum malum: quod
curpe est etiam dicere: quo potest temptante
sathana libido ꝑtrahi: incontinentiũ deuitet¬
tamen infirmitas: Posset gͦ ut dixi hoc pu¬
tari non ẽẽ peccatum: nisi addidisset. hoc
Quis autem iam abneget esse peccatũ:cum
dari ueniam peccantib. apłica auctoritate
fateatur: Tale quiddam est ubi dicit: Au¬
det quisqͣm ur̃m aduersus alterum negotiũ
habens. iudicari apud iniquos: & ñ apud scõs:
Et paulopost. Sclaria gͥ iudicia si habueritis
inquit: eos qui contemptibiles sunt in ȩccłia.
hos collocate ad iudicandum: Ad reuerentiã
uobis dico: Sic non est inter uos quisqͣm sapi¬
ens.qui possit inter fr̃em suum iudicare⁊ secd

Expanded text:
ipsum estote, ne vos tentet satanas propter incontinentiam vestram: quod putari posset non esse peccatum, misceri scilicet conjugi non filiorum procreandorum causa, quod bonum est nuptiale, sed carnalis etiam voluptatis; ut fornicationis, sive adulterii, sive cujusquam alterius immunditiae mortiferum malum, quod turpe est etiam dicere, quo potest tentante satana libido pertrahere, incontinentium devitet infirmitas. Posset ergo, ut dixi, hoc putari non esse peccatum, nisi addidisset: Hoc Quis autem jam esse peccatum neget, cum dari veniam facientibus apostolica auctoritate, fateatur? Tale quiddam est, ubi dicit: Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Et paulo post: Saecularia igitur judicia si habueritis, inquit, eos qui contemptibiles sunt in Ecclesia, hos collocate. Ad reverentiam vobis dico: sic non est inter vos quisquam sapiens qui possit inter fratrem suum judicare? sed
Abbreviated transcription (Latin):
& gomorreos multiplicatus est coram me:¬
quia non solum iamnon apud eos puniebant᷑
lia flagicia: uerumetiam publice uelut lege
frequentabantur. XC.
Sie nr̃is temporib ita multa mala. & si non
calia in aꝑtam consuetudinẽ iam uenerunt:
ut ꝓ his non solum excõmunicare aliquem
laicum non audeamus : sed nec clericum de¬
gradare. Unde cum exponerẽ ante aliquos
annos epłam ad galathas: in eo ipso loco u
uerim in uobis exclamare compulsus sum.
Ue peccatis hominũ: quȩ sola inusitata exhor¬
rescimus: Usitata uͦ ꝓ quib abluendis filii dei
sanguis effusus est.qmuis tam magna sint.
ut omnino claudi contra se faciant regnum
dei:sepe uidendo omnia to:lerare. sepe tolle¬
rando nonnulla etiam facere cogimur:atq
utinam odñe non omnia quȩ non potueri¬
mus ꝓhibere. faciamus: Sed uideo utrũ me
immoderatus dolor. incaute aliquid compu¬
lerit dicere: .xC.

Expanded text:
 Gomorrhaeorum multiplicatus est .  Gomorrhaeorum multiplicatus est . Quia non solum jam apud eos non puniebantur illa flagitia, verum etiam publice veluti lege frequentabantur. Sic nostris temporibus ita multa mala, etsi non talia, in apertam consuetudinem jam venerunt, ut pro his non solum excommunicare aliquem laicum non audeamus, sed nec clericum degradare. Unde cum exponerem ante aliquot annos Epistolam ad Galatas, in eo ipso loco ub laboraverim in vobis; exclamare compulsus sum: ae peccatis hominum, quae sola inusitata exhorrescimus: usitata vero, pro quibus abluendis Filii Dei sanguis effusus est, quamvis tam magna sint, ut omnino claudi contra se faciant regnum Dei, saepe videndo omnia tolerare, saepe tolerando nonnulla etiam facere cogimur! atque utinam, o Domine, non omnia quae non potuerimus prohibere, faciamus » ! Sed videro utrum me immoderatus dolor incaute aliquid compulerit dicere. C
Abbreviated transcription (Latin):
estimaret quam magnum peccatum sit. ces
obseruare. & menses & annos. & tempora. sic̃
obseruant qui certis dieb. siue mensib. siue
annis. uolunt. uel nolunt aliquid inchoare.
eo quod scđm uanas doctrinas hominum.
fausta. uel in fausta existiment tempora. nisi
huius mali magnitudinẽ extimore apb̃i
pensaremꝰ. qui talib ait. timeo autẽ ne forte
sine causa laborauerim in uobis: Ixxxix¬
Iinc accidit quod peccata qͣmuis.
mnagna & horrenda cum in consuet. udi¬
nem uenerint. aut parua. aut nulta esse
creduntur ÷usqadeo ut nonsolum non oc¬
cultanda. uerumetiam predicanda. ac diffa¬
manda uideantur: qͣnͣdo sicut scriptumẽ
laudatur peccator in desideruis animȩ suȩ ⁊ &
qui miqua gerit benedicitur: Talis in diumis
libris iniquitas clamor uocatur: sicut habes
apud ysaiam ꝓpħam. de uinea mala. Erpec¬
tau inquit ut faceret iudicium i fecit autem
iniquitatẽ & non iusticiam: sed clamorem:
Unde est illud in genesi: Clamor sodomorũ

Expanded text:
estimaret, quam magnum peccatum sit dies observare, et menses, et annos, et tempora sicut observant qui certis diebus, sive mensibus, sive annis volunt et nolunt aliquid inchoare, eo quod secundum vanas doctrinas hominum fausta vel infausta existiment tempora, nisi hujus mali magnitudinem ex timore Apostoli pensaremus, qui talibus ait: Timeo, ne forte sine causa laboraverim in inc accedit quod peccata quamvis magna et horrenda, cum in consuetudinem venerint, aut parva, aut nulla esse creduntur, usque adeo ut non solum non occultanda, verum etiam jam praedicanda ac diffamanda videantur. Quando sicut scriptum est: Laudatur peccator in desideriis animae suae, et qui iniqua gerit, benedicitur . Talis in divinis libris iniquitas clamor vocatur: sicut habes apud Isaiam prophetam de vinea mala: Exspectavi, inquit, ut faceret judicium, fecit autem iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem . Unde est et illud in Genesi: Clamor Sodomorum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quicquid boni cum discretio¬
ne feceris: uirtus est. Uirtus autem
indiscreta: ꝓ uitio deputatur. Cesti¬
monium uum: nulli noceat. Ad¬
prehensibilis : sed ab omnibus sit
personȩ affectu: a recto iuditio de¬
flectaris. An diues an pauper sit:
causam perspice non personã. Iusti¬
ciam: ꝓ sola ȩterna remuneratione
aistribue. Qui enim presentia do¬

Expanded text:
t. Quidquid boni cum discretione feceris, virtus est: virtus vero indiscreta pro vitio deputatur. 7. Testimonium tuum nulli noceat: prehensibilis, sed ab omnibus sit personae affectu a recto judicio deflectaris, an dives, an pauper sit; causam respice, non personam. Justitiam pro sola aeterna retributione distribue; qui enim praesentia do
Abbreviated transcription (Latin):
scire uerum etiam nescire uiuentis est Sed
uidelicet non assentiendo quod uiuant ca¬
uere sibi uident᷑ errorẽ. cum etiã erran¬
do conuincant᷑ uiuere: qm non potest
qui non uiuit errare: Sicut enim nos uiuere
non solum uerũ s etiam certum est: ita ue¬
ra & certa sunt multa quib non assentiri.
absit ut sapientia potius qͣm dementia no¬
minanda sit. .xxuii.
capiendũ regnum dei utrum credantur
an non. uel utrũ uera siue sint siue puten¬
tur an falsa: in his errare id est aliud pro
alio putare non arbitrandũ est esse pecca¬
tum : aut si est. minimũ esse atq leuissimũ:
Postremo qualecunq illud & qͣntumcunq
sit ad illam uiam non ꝑtinet qua imus
ad dñm: quȩ uia fides est xp̃i quȩ ꝑ dilec¬

Expanded text:
scire, verum etiam nescire viventis est. Sed scire, verum etiam nescire viventis est. Sed videlicet non assentiendo quod vivant, cavere sibi videntur errorem: cum etiam errando convincantur vivere; quoniam non potest qui non vivit errare. Sicut ergo nos vivere non solum verum, sed etiam certum est; ita vera et certa sunt multa, quibus non assentiri, absit ut sapientia potius quam dementia nominanda sit. CAPUT XXcapessendum Dei regnum, utrum credantur, an non; vel utrum vera sive sint sive putentur, an falsa: in his errare, id est, aliud pro alio putare, non arbitrandum est esse peccatum; aut si est, minimum esse atque levissimum. Postremo, qualecumque illud et quantumcumque sit, ad illam viam non pertinet, qua imus ad Deum: quae via fides est Christi, quae per dilec
Abbreviated transcription (Latin):
undetur argumentationib roborari. Apud
illos gͦ error omnis putatur esse peccatum:
quod uitari posse ñcontendunt: nisi om¬
nis suspendatur assensio: Errare quippe
dicunt eum quisquis assentit᷑ incertis ⁊ n¬
chilq certum eẽ in ho Iminũ usib ꝓptͣ
indiscretam similitudi nẽ falsi: etiam si
quod uidetur forte sit uerum. accutissimis
quidem s: impudentissimis conflict᷑ationib
disputant.
apud nos enim iustus ex fide uiuit: At
si tollat᷑ assensio. fides tollitur: quia sine
assensione nichil creditur. & sunt uera
qͣmuis non uideant᷑: quȩ nisi credant᷑. ad
uitam beatam quȩ non nisi ȩterna est. ñ
potest ꝑueniri. Cum istis uͦ utrum loqui
debeamus ignoro. qui non solum uicturos
in ȩternũ. sed in presentia quidem se uiuere
nesciunt: immo nescire se dicunt. quod scire¬
negare non possunt: Nec enim quisqͣm sini¬
tur nescire se uiuere. qͣndoquidẽ si ñ uiuit
non potest aliquid uel nescire: qm non solũ

Expanded text:
detur argumentationibus roborari. Apud illos ergo error omnis putatur esse peccatum, quod vitari non posse contendunt, nisi omnis suspendatur assensio. Errare quippe dicunt eum quisquis assentitur incertis: nihilque certum esse in hominum visis, propter indiscretam similitudinem falsi, etiamsi quod videtur, forte sit verum, acutissimis quidem, sed impudentissimis conflictationibus disputant. Apud nos autem, Justus ex fide vivit . At si tollatur assensio, fides tollitur; quia sine assensione nihil creditur. Et sunt vera quamvis non videantur, quae nisi credantur, ad vitam beatam, quae non nisi aeterna est, non potest perveniri. Cum istis vero utrum loqui debeamus ignoro, qui, non victuros in aeternum, sed in praesentia se vivere nesciunt: imo nescire se dicunt, quod nescire non possunt. Neque enim quisquam sinitur nescire se vivere: quandoquidem si non vivit, non potest aliquid vel nescire; quoniam non solum
Abbreviated transcription (Latin):
manicheus. qđ non uera fuerit.s falsa:
Quid ad hȩc dicit beatus paulus: Memor
quia sp̃s carnẽ & ossa non habet. sicut
me uidecis habere: Quom est in eorum
doctrina ueritas quȩ id predicat. qđ in car¬
erat malum. in quo erat tam grande m̃¬
daciũ: Quia uidelicet hominib nimium
mundis.malum ẽ caro uera: & ñ ẽ malum
falsa: An malũ est caro uera de semine da¬
uid nascentis. & ñ ẽ malũ lingua falsa di

Expanded text:
Manichaeus? quod non fuerit uera, sed falsa. Manichaeus? quod non fuerit uera, sed falsa. quid ad - haec dicit beatus apostolus? memor quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me uidetis habere. quomodo est in eorum doctrina ueritas, quae id praedicat, quod in carn erat ullum malum, in quo erat tam grande mendacium? quia uidelicet hominibus nimium mundis malum est caro uera et non est malum falsa pro uera; malum est caro uera nascentis ex Dauid semine et non est malum lingua falsa di
Abbreviated transcription (Latin):
atq languore. ideo de illa noluit mulieri
exemplum subiectionis adhibere. uiris autẽ
ideo uoluit. quia & si concupiscit sp̃c adũ¬
sus carnẽ. etiam in hoc ipso consulit carni:
ñsieut caro concupiscens aduersus sp̃m:
nec sp̃ui consulit talis repugnatio nec sibi
Non tam̃ ei sp̃c bonus. siue eius naturã ꝑ ꝓ
uidentiã nutriendo ac fouendo.siue eius
uiciis ꝑ continentiã resistendo consuleret.
nisi utraq substantia. utriꝰq artificem dm̃.
etiam decore sui huiꝰ ordinis indicaret:
Quid est gͦ qđ uos uera dementia & xp̃ianos
culis clausis uel potius extinctis tanta
ꝑuersitate contenditis. & xp̃m asserentes
infalsa carne apparuisse mortalib. & ȩc¬
muliebrẽ. diaboli oꝑa eẽ non der÷ & sp̃ui
carnẽ tanqͣm malam substantiã. bonȩ
substantiȩ coherere : Siparum uobis uidet᷑.
respondere que de apłicis cõmemorauim
litteris audite adhuc qui alias aures ha¬
betis. quid de carne. xp̃i dicit insanissim

Expanded text:
atque languore, ideo de illa noluit mulieri exemplum subiectionis adhibere. uiris autem ideo uoluit, quia, etsi concupiscit spiritus aduersus carnem, etiam in hoc ipso consulit carni, non sicut caro concupiscens aduersus spiritum nec spiritui consulit tali repugnatione nec sibi. non tamen ei spiritus bonus siue eius naturam per prouidentiam nutriendo ac fouendo siue eius uitiis per continentiam resistendo consuleret, nisi utraque substantia utriusque artificem deum etiam decore sui huius ordinis indicaret. quid est ergo, quod uos uera dementia et christianos culis clausis uel potius extinctis tanta peruersitate contenditis, et Christum asserentes in falsa carne apparuisse mortalibus et eccmuliebrem diaboli opera esse, non dei et spiritui carnem tamquam malam substantiam bonae substantiae cohaerere? Si parum uobis uidentur respondere, quae de apostolicis commemorauimus litteris, audite adhuc alia, si aures habetis. quid de carne Christi dicit insanissimus
Abbreviated transcription (Latin):
discernimꝰ: inuenimꝰ nec ideo malum quia
homo ẽ: nec ideo bonum quia iniquus est:
s: bonum quia homo. malũ quia iniquus.
Quiquis gͦ dicit malum ẽ esse hominẽ. aut
bonum est eẽ inquum: ipse incidit in pro¬
pħicam illam sententiã Ue hiis qui dic̃t
q bonum est malum: & qđ malum est
bonum: Opus enim dei culpat qđ ẽ homo:
& uicium hominis laudat qđ ẽ iniquitas:
Omnis itaq natura etiã si uiciosa ẽ. in qͣntum
nat᷑a est bona ẽ: in qͣntũ uiciosa ẽ mala ẽ. xui.
uappter in hus contrariis que. mala
& bona uocantur. illa dialecticorũ regula
deficit: qua dicunt nulli rei duo simul mẽe
contraria: Nullus enim aer simul tenebro¬
sus & lucidus est: nullus cib aut potus si

Expanded text:
discernimus, invenimus nec ideo malum quia discernimus, invenimus nec ideo malum quia homo est, nec ideo bonum quia iniquus est; sed bonum quia homo, malum quia iniquus. Quisquis ergo dicit, Malum est hominem esse; aut, Bonum est iniquum esse: ipse incidit in propheticam illam sententiam, Vae iis qui dicunt quod bonum est malum, et quod malum est bonum. Opus enim Dei culpat, quod est homo: et vitium hominis laudat, quod est iniquitas. Omnis itaque natura, etiamsi vitiosa est, in quantum natura est, bona est; in quantum vitiosa est, mala est. uapropter in his contrariis quae mala et bona vocantur, illa dialecticorum regula deficit, qua dicunt nulli rei duo simul inesse contraria. Nullus enim aer simul est et tenebrosus et lucidus; nullus cibus aut potus si
Abbreviated transcription (Latin):
bonum est: nec malum unqͣm pocest esse ul¬
lum. ubi est bonum nullum: Unde res mira
conficitur÷ ut quia omnis natura in qͣntũ
natura est. bonum est: nichil aliud dici uide¬
atur. cum uiciosa natura mala eẽ natura
dicitur. nisi malum eẽ qđ bonum ẽ. nec ma¬
lum esse nisi qđ bonum ẽ. qm̃ omnis natu¬
ra bonum est: nec res mala aliqua esset: nisi
res ipsa que mala est natura non esset: Non
gͥ potest esse malum. nisi aliquod bonum:
Qł cum dici uideatur absurde: conexio ta¬
men ratiocinaonis huius. uelut ineuitabi¬
liter nos compellit hoc dicere: Et cauendũ
est ne incidamus in illam sententiã. ꝓpħicã
tenebras lucem & lucem tenebs : qͥ dicunt
dulcȩ amarũ. & amarũ dulce.xu.
Et tamen dñs dicit: Malus homo de malo
thesauro cordis sui ꝓfert mala: Quid est autẽ
malus homo: nisi mala natura: Quia homo
natura est: Porro si homo aliquod bonum
est quia natura est.quid est malus homo
nisi malum bonum: Tamen cum duo ista

Expanded text:
bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ubi est bonum nullum: unde res mira conficinatura est, bonum est, nihil aliud dici videatur, cum vitiosa natura mala esse natura dicitur, nisi malum esse quod bonum est: nec malum esse, nisi quod bonum est; quoniam omnis natura bonum est, nec res aliqua mala esset, si res ipsa quae mala est, natura non esset. Non igitur potest esse malum, nisi aliquod bonum. Quod cum dici videatur absurde, connexio tamen ratiocinationis hujus velut inevitabiliter nos compellit hoc dicere. Et cavendum est, ne incidamus in illam propheticam sententitenebras lucem, et lucem tenebras; qui dicunt dulce amarum, et amarum dulce . Et tamen Dominus ait: Malus homo de malo thesauro cordis sui profert mala . Quid est autem malus homo, nisi mala natura; quia homo natura est? Porro si homo aliquod bonum est, quia natura est, quid est malus homo, nisi malum bonum? Tamen cum duo ista
Abbreviated transcription (Latin):
enim etiam in istis ꝑseuerantes criminib.
tamen ꝓpter fidem xp̃i salui erunt: quomͦ
in regno dei nonerunt:.lxxu.

Expanded text:
enim etiam in istis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regno Dei non erunt? 11.
Abbreviated transcription (Latin):
& concupiscentiis: Propt̃ sepulturã: consepul¬
surrexit a mortuis ꝑ głam patris Lita & nos
innouitate uitȩ ambulemus: Propt̃ ascensi¬
onẽ uͦ in cȩlum. sessionẽq ad dexterã patris:
si autẽ resurrexistis cũ xͦ. quȩ sursũ st̃ querite.
ubi xp̃c ẽ in dext̾a dei sedens ͥ quȩ sursum st̃

Expanded text:
et concupiscentiis; propter sepulturam: Sepulsurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. » Propter ascensionem in coelum, sedemque ad dexteram Patris: « Si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum s
Abbreviated transcription (Latin):
quid ds̃ edendũ precepit: abstinere autẽ ab¬
aliqͥb ñ qͣsi malis s quasi ñ necessarus. non est
malum: Moderari uͦ carniũ usũ ꝓ necessitate
& tempore. ꝓprie xp̃ianorũ est: Nalas dicere
nuptias uel fornicationi comparandas. aut sti¬
tati nuptias coequari. aut ꝓ amore castigan¬
di corporis abstinentib a umno uel carnib ni¬
chil credere meriti accrescere. nec hoc xp̃iani
mariã dei xp̃i matrẽ. & uirginẽ genuisse. &
post partũ uirginẽ ꝑmansisse: Nec hoc blas¬
phemie eliudii acquiescendũ qͥ dixit. uirgo
ante partũ. ñ uirgo post partũ. ¶Elementa
idest celum & t̾ram. ñ credamꝰ abolenda per
ignẽ s in melꝰ cõmutanda figurã mundi
idẽ imaginẽ ñ sub̾am transit᷑am: ¶ Bonum

Expanded text:
quid Deus edendum praecepit; abstinere autem aliquibus, non quasi a malis, sed quasi non necessariis, non est malum. Moderari vero carnium usum pro necessitate et tempore, proprie Christianorum est. Malas dicere nuptias, vel fornicationi comparandas, aut stutati nuptias coaequari, et pro amore castigandi corporis abstinentibus a vino vel carnibus, nihil credere meriti accrescere, non est hoc ChriMariam Dei Christi matrem et virginem genuisse, et post partum virginem permansisse: nec in hoc blasphemiae Helvidii acquiescendum, qui dixit: Virgo ante partum: non virgo post partum. Elementa, id est, coelum et terram, non credamus abolenda per ignem, sed in melius commutanda: figuram mundi, id est, imaginem non substantiam, transituram. Bonum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt angeli & om̃s cȩlestes uirtutes. ut ñ eẽt
ociosa dei bonitas.s haberet in qͥbs ꝑmulta
uite spacia bonitatẽ suã ostendet. & ita hic
uisibił mundꝰ ex his q̃ ereata fuerant. factꝰ ẽ &¬
Nichil incorporeũ & inuisibile natura sornatus:
ubiq ẽ. & omnia implet. atq constringit:
Ideo inuisibilis omnib creat᷑is. quia incorporcus ẽ:
Creatura omnis corporea angelica & om̃s celes¬
tes uirtutes corpore: licet ñ carne subsistunt:
Ex eo autẽ corporeas eẽ credamꝰ intellecꝰtuales
naturas qđ localiter circumscribunt᷑. sicut &¬
anima humana que in carne claudit. & demo¬
nes qui ꝑ substantiã angelice sunt nature:

Expanded text:
sunt angeli, et omnes coelestes virtutes, ut non esset ociosa Dei bonitas, sed haberet in quibus per multa ante spacia bonitatem suam ostenderet: et ita hic visibilis mundus ex his quae creata fuerant, factus Nihil incorporeum et invisibile natura credendum,ubique est, et omnia implet atque constringiideo inuisibilis omnibus creaturis quia incorporeus est. Creatura omnis corporea, angeli et omnes cslestes uirtutes corporeae, licet non carne subsistant. Ex eo autem corporeas esse credimus intellectuales naturas qanima humana, quae carne clauditur, et daemones qui substantia angelicae natur
Abbreviated transcription (Latin):
inferas in temptationẽ.sed libera nos a ma¬
lo ÷ quis non uideat ad presentis uitȩ in¬
digentiã ꝑtinere: In illa itaq uita ȩterna.
ubi nos semꝑ sꝑamus futuros: & nominis
dei scificatio. & regnum. & uoluntas eius.
in nr̃o sp̃u & corpore. ꝑfecte atq immor¬
taliter ꝑmanebunt: Panis uͦ cotidianus
ideo dictus est. quia hic est necessarius. qͣn¬
tus animȩ carniq tͥbuendꝰ est: siue sp̃ualit̃
siue corporalit̾. siue utroq intelligatur mͦ
Hic est etiã quam poscimus remissio: ubi ẽ
commissio peccatoꝵ: Hic temptationes:
quȩ nos ad peccandũ illiciunt. uel impel¬
lunt: Hic deniq malũ unde cupimꝰ liberari:
illic enim nichil istorum est.

Expanded text:
inferas in tentationem, Sed libera nos a malo , quis non videat ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna ubi nos semper speramus futuros, et nominis Dei sanctificatio, et regnum ejus, et voluntas ejus in nostro spiritu et corpore perfecte atque immortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est quia hic est necessarius, quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritualiter, sive carnaliter, sive utroque intelligHic est etiam quam poscimus remissio, ubi est commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum unde cupimus liberari, illic autem nihil istorum est.
Abbreviated transcription (Latin):
quodq: corpe ñ potest cogitacione
complecꝰtitur: si hominum inopia
fuerit loquitur cum deo: nec unꝗͣ
minus solus est: ꝙͣ cũ solus fuerit.
primum. mox eloquentiam disce: quȩ
male sine moribus discit᷑. Hichil dis

Expanded text:
quod corpore non potest, cogitatione complectitur. Et si hominum inopia fuerit, loquitur cum Deo: nec umquam est minus solus, quam cum solus fuerit.primum mox eloquentiam discat, quae male sine moribus discitur. Vale.
Abbreviated transcription (Latin):
& simplex frater non ideo se scm pucoe
si nichil nouerit: & peritus & eloquẽs
linguam non estimet sancticatẽ. Mul

Expanded text:
 simplex frater ideo se sanctum putet, si nihil noverit: nec peritus et eloquens in lingua aestimet sanctitatem; mult
Abbreviated transcription (Latin):
icam hoc nunc: qđ quidem & in aliis o¬
pusculorũ meorũ locis. sepe iam diri: Duab
ex causis peccamus:aut nondum uidendo
quid facere debeamus. aut non faciendo qł
debere fieri iam uidemus: quorũ duoꝵ illud
ignorantiȩ malum est. hoc infirmitatis: Cont᷑
quam quidem pugnare nos conuenit: sec p¬
fecło uincimur. nisi diuinitus adiuuemur:
ut non solum uideamus quid faciendũ sit:¬
sed etiam accedente sanitate. delectatio iusticiȩ

Expanded text:
icam, quod quidem et in aliis opusculorum meorum locis saepe jam dixi. Duabus ex causis peccamus; aut nondum videndo quid facere debeamus, aut non faciendo quod debere fieri jam videmus: quorum duorum illud ignorantiae malum est, hoc infirmitatis. Contra quae quidem pugnare nos convenit: sed profecto vincimur, nisi divinitus adjuvemur, ut non solum videamus quid faciendum sit,sed etiam accedente sanitate delectatio justiti
Abbreviated transcription (Latin):
Ingeli uͦ quia illa qua creati sunt beatitudine
ꝑseuerant ñ nat᷑a possident bonũ. ut non
mutarent᷑ cumcete ÷ ris. s arbitrii seruantes
bonã uoluntatẽ. bonum conditionis & fidẽ
geli uocant᷑ qđ tenuert̃ arbitrii sc̃itatẽ. nec
socioꝵ exemplo deuiart̃ a bono:Hone st̃
nuptie s causa filiorũ. ñ concupiscentie forni¬
cationis optentu: Melior ẽ continentia. s ñ si¬
bi sufficit ad beatitudinẽsi ꝓsolo amore pu¬
dicicie retinet᷑. s si & cum hoc affectu causa
uaccandi dño eligit᷑: Alioqͥn diuortiuũ ma¬
Lirginitas utroq bono p̾celsior ẽ quia & nat᷑am
uincit & pugnã: Nam naturã corporis inte¬
gritate.pugnã castimonie pace:
Sonum ẽ in cibo cum gr̃arũ actione sumere qͥc

Expanded text:
ngeli vero, qui in illa qua creati sunt beatitudine perseverant, non natura possident bonum, ut non mutarentur cum caeteris, sed arbitrii 333 servantes bonam voluntatem, et bonum conditionis et fidemgeli vocantur, quod tenuerunt arbitrii sanctitatem, nec sociorum exemplo deviaverunt a bono. nt, sed causa filiorum, non concupiscentiae fornicationis obtentu. Melior est continentia, sed non sibi sufficit ad beatitudinem, si pro solo amore pudicitiae retinetur; sed si cum hoc affectu causa vacandi Domino eligitur, alioquin divortium maVirginitas utroque bono pretiosior est, quia et naturam vincit et pugnam. Nam naturam corporis integritate, pugnam castimoniae pace. Bonum est in cibo cum gratiarum actione sumere q
Abbreviated transcription (Latin):
um fundamentũ esse fidei catholicȩ: quia
putari potest aliquib hereticis. hoc nobis¬
cum esse commune: Si enim diligent᷑ quȩ
muenitur xp̃c apud quoslibet heriticos
qui se xp̃ia nos uocari uolunt: re ipsa uero
non eẽ apud eos Quod ostendere nimis
longum ẽ: qm̃ cõmemorande sunt omnes
hereses siue quȩ fuerunt. siue que sunt.
siue que poterunt esse sub nomine xp̃iano.

Expanded text:
um fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quaeinvenitur Christus apud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis longum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive quae sunt, sive quae potuerunt e
Abbreviated transcription (Latin):
rum. quam uolunt suam sine ullo initio
malã semꝑ habuisse naturã. cum uerax doc¬
tor uiros diligere uxores suas. exemplo sue
recordandus est Uiri inquit diligite urores
tradidit ꝓ ea. ut eam scĩficaret. mundans

Expanded text:
rum, quam uolunt suam sine ullo initio rum, quam uolunt suam sine ullo initio malam semper habuisse naturam, cum uerax doctor uiros diligere uxores suas exemplo suae recordandus est. uiri, inquit, diligite uxores tradidit pro ea, ut eam sanctificaret, mu
Abbreviated transcription (Latin):
rib omnino ꝑeuntib. quorũ unum ẽ prece¬
dentis iniquitatis. alterũ consequentis infe¬
lieitatis. erit hominis sine ulla prauitate
uoluntas recta: Ibi omnib erit clarũ atq
ꝑspicuũ. qđ nunc a fidelib multis credit᷑.
apaucis intelligit᷑ malum non ẽẽ substanti¬
am: s sicut uulnus in corpore. ita substan¬
tiam quȩ seipsam uiciauit. ẽẽ cepisse peste
inchoata. atq ibi ẽẽ desinere. sanitate ꝑfecta:
Omni gͦ malo exorto a nobis. & ꝑdito in no¬
bis.bono etiam nr̃o usq ad culmen felicis¬
sime incorruptionis. & ĩmortalitatis aucto
atq ꝑfecto: qualis erit utraq nr̃a sub̾a.¬
qͣndoquidem nunc in ista corruptione & mor¬
talitate. cum adhuc corpus corruptibile ag
bet idem ipse carni nr̃e. idest parti nr̃ȩ infir¬
mȩ atq t̾renȩ. ut dicat qđ paulo ante com¬
rore. s: ꝓrsus furore. manichei carnem nr̃am
nescio cui fabulosȩ genti tribuunt tenebra¬

Expanded text:
ribus omnino pereuntibus, quorum unum est praeceribus omnino pereuntibus, quorum unum est praecedentis iniquitatis, alterum consequentis infelicitatis, erit hominis sine ulla prauitate uoluntas recta. ibi omnibus erit clarum atque perspicuum, quod nunc a fidelibus multis creditur, a paucis intellegitur, malum non esse substantiam, sed sicut uulnus in corpore ita substantia, quae se ipsam uitiauit, esse coepisse peste inchoata atque ibi esse desinere sanitate perfecta. omni ergo malo exorto a nobis et perdito in nobis, bono etiam nostro usque ad culmen felicissimae incorruptionis et inmortalitatis aucto atque perfecto qualis erit utraque nostra subquandoquidem nunc in ista corruptione et mortalitate, cum adhuc corpus corruptibile adgbet idem ipse carni nostrae, id est parti nostrae infirmae atque terrenae, ut dicat, quod paulo ante comrore, sed prorsus furore Manichaei carnem nostram nescio cui fabulosae genti tribuunt tenebra
Abbreviated transcription (Latin):
habitat in carne nr̃a bonũ: qđ lex in mem¬
bris nr̃is repugnat legimentis: ñ ẽ duarũ
naturarũ ex contraruis principiis facta cõ¬
mixtio: s unius aduersus seipsam. ꝓpter pec¬
cati meritũ. facta diuisio: Non sic fuimus
in adam: anteqͣm natura nr̃a suo deceptore
audito. ac secuto. suũ concempsisset atq
offendisset auctorẽ: Non ex ista prior uita
liberati: cum sua pena dimicant liberi:
nondum salute plena.s iam pignore salu¬
tis accepto: Non liberati autem: & peccatis
rei sunt. & supplicus implicati. Post hanc uͦ
uitam reis manebit in eternũ pena ꝓculpa.
liberis ñ remanebit in et̾nũ. nec culpa nec
pena: s ꝑmanebunt in ȩc̃nũ substantis¬
bone sp̃c & caro: quas ds̃ bonus & immuta¬
bilis bonas qͣmuis mutabiles condidit: Fer¬
manebunt autẽ in melius cõmutatȩ nunqͣm
indeterius iam mutande.consumpto peni¬
tus omni malo.& quod homo fecit iniuste.
& qd passus ẽ iuste. Quib duobz mali gene¬

Expanded text:
nostra bonum, quod lex in membris nostris repugnat legi mentis, non est duarum naturarum ex contrariis principiis facta conmixtio, sed unius aduersus se ipsam propter peccati meritum facta diuisio. non sic fuimus in Adam, antequam natura suo deceptore audito ac secuto suum contempsisset atque offendisset auctorem; non est ista prior uita liberati cum poena sua dimicant liberi nondum salute plena, sed iam pignore salutis accepto; non liberati autem et peccatis rei sunt et suppliciis inplicati. post hanc uero uitam reis manebit in aeternum poena pro culpa; liberis non remanebit in aeternum nec culpa nee poena; sed permanebunt in aeternum substantibonae spiritus et caro, quas deus bonus et inmutabilis bonas, quamuis mutabiles, condidit. permanebunt autem in melius commutatae, numquam in deterius iam mutandae consumpto penitus omni malo, et quod homo fecit iniuste et quod passus est iuste. quibus duobus mali gene
Abbreviated transcription (Latin):
mum. hoc erit nullum: Qđ si in ista mortali¬
tate futurum putamus: fallimur: Cunc enĩ
erit. qͣndo mors ñ erit. & ibierit ubi uita et̃¬
na erit. In illo enim scło. & in illo regno.erit
bonũ summũ. malum nullum. qͣndo erit.¬
& ubi erit sapientie amor summꝰ: continen¬
tiȩ labor nullus:Nongͥ mala est caro.si ma¬
lo careat. id est uicio quo uiciatus ẽ homo.
non factus male.s: ipse faciens: Ex utraq e¬
nim parte. idest & anima & corpore.a bono
deo fact᷑us bonus. malum ipse fecit quo fac¬
tus est malus. a cuius reatu iam etiam solu¬
tus ꝑ indulgentiã. ne leue existimet ẽẽ qđ
fecit: adhuc cum suo uicio pugnat ꝑ con¬
tinentiã: absit autem. ut insint ulla uicia.
in illa quȩ futura ẽ pace regnantib. qͣndo¬
quidem in isto bello cotidie minuuntur
in ꝓficientib non peccata solum. s ipse qͦ¬
q concupiscentie. quib ñ consentiendo cõ¬

Expanded text:
mum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalimum, hoc erit nullum. quod si in ista mortalitate sperandum putamus, fallimur. tunc enim erit, quando mors non erit; et ibi erit, ubi uita aeterna erit. in illo enim saeculo et in illo regno erit bonum summum, malum nullum, quando erit et ubi erit sapientiae amor summus, continentiae labor nullus. non igitur mala est caro, si malo careat, id est uitio, quo uitiatus est homo, non factus male, sed ipse faciens. ex utraque enim parte, id est anima et corpore a bono deo factus bonus ipse fecit malum, quo factus est malus. a cuius mali reatu iam etiam solutus per indulgentiam, ne leue existimet esse quod fecit, adhuc cum suo uitio pugnat per continentiam. absit autem, ut insint ulla uitia in illa quae futura est pace regnantibus, quandoquidem in isto bello cotidie minuuntur in proficientibus non peccata solum, sed ipsae quoque concupiscentiae, cum quibus non consentiendo con
Abbreviated transcription (Latin):
dit apłs. nec bonũ hic ꝑfici ubi malũ sic
concupiscit᷑: nec malũ hic ꝑfici. qͣndo tali
concupiscentiȩ ñ obediendo consentit᷑. Illud
qͥppe ostendit. ubi ait Uelle adiacet mͥ. ꝑ
ficere autẽ bonũ. non. Hoc uͦ ubi ait. Sp̃u
ambulate: & concupiscentias carnis ne ꝑfece¬
ritis: Nonenim ibi ñ sibi adiacere facere bo¬
num ait. s ꝑficere: Neq enim hic dicit con¬
cupiscentias carnis ne habueritis. s ne ꝑfece¬
ritis: Fiunt itaq in nobis concupiscentiȩ malȩ.
qͣndo idd qđ ñ licet libet: S: ñ ꝑficiunt᷑. cum
legi dei mente seruiente libidines continent᷑:
Et bonũ fit. cum id qđ male libet uincente
bona delectatione ñ fit. s boni ꝑfectio ñ im¬
pletur. qmdiu legi peccati in carne seruiente.
libido illicit: Quȩ qͣmuis contineatur. tam̃
mouetur: Non enim opus esset ut contine¬
retur: nisi moueretur: Erit qͣndoq etiã ꝑfec¬
tio boni. qͣndo consumptio mali. Ilucd sum¬

Expanded text:
tolus, nec bonum hic perfici, ubi malum sic concupiscitur, nec malum hic perfici, quando tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit ubi ait: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; hoc uero ubi ait: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne it non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod non licet libet; sed non perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur. et bonum fit, cum id, quod male libet, uincente bona delectatione non fit; sed boni perfectio non inpletur, quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit et quamuis contineatur, tamen mouetur. non enim opus esset ut contineretur, si non moueretur. erit quandoque etiam perfectio boni, quando consumptio mali: illud sum
Abbreviated transcription (Latin):
seruio legi dei:carne autem legi peccati: Au¬
diant qui aures habent: Igit᷑ ipse ego men¬
te.ego carne: s: mente seruio legi dei:carne
autem legi peccati: Quomͦ carne legi peccati:
Nunquid concupiscentiȩ consentiendo car¬
nali:Absit: S motus desideriorũ illic ha¬
bendo. quos habere nolebat. & tam̃ habebat.
s eis ñ consentiendo mente seruiebat legi
dei: & tenebat membra.ne fierent arma
peccati: Sunt gͦ in nobis concupiscentiȩ pec¬

Expanded text:
seruio legi dei, carne autem legi peccati. auseruio legi dei, carne autem legi peccati. audiant qui aures habent: igitur ipse ego, ego mente, ego carne; sed mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quo modo carne legi peccati? numquid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat. sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma peccati. Sunt ergo in nobis desideria
Abbreviated transcription (Latin):
animale. resurgit corpus spiritale Tunc
solum sine ulla repugnantia. uerumetiam
sine ulla corporalis alimenti indigentia. in
ȩternũ unuificanda subdetur: Hȩc gͥ duo.
quȩ nunc inuicem aduersant᷑ in nobis. q̃m
in utroq nos sumus. ut concordent.oremꝰ.
& agamus: Non enim alterum enꝵ putare
debemus inimicũ s uiciũ. quo caro concu¬
piscit aduersus sp̃m: Qd sanatũ nec ipsum
erit. & substantia utraq salua erit. & inu
traq nulla pugna erit: Audiamus apłm:
Scio inquit quia ñ habitat in me:. hoc est
in carne mea bonũ. Hoc utiq ait. quia ui¬
ciũ carnis in re bona. ñ est bonũ. Qđ cum
cum eẽ destiterit. caro erit. s iam uiciata
tinere naturã. idem doctor ostendit priꝰ
dicendo: Scio quia ñ habitat in me. Qđ
inimica nr̃a: & qnͣdo eius uiciis resistitur.
ipsa amatur: quia ipsa curatur: Nemo enĩ
unqͣm carnẽ suã odio habuit. sicut ipse a-¬
płs dicit: Et alio loco: Igit᷑ ipse ego mente

Expanded text:
animale, resurgit corpus spiritale. tunc solum sine ulla repugnantia uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdetur. haec igitur duo, quae nunc inuicem aduersantur in nobis, quoniam in utraque nos sumus, ut concordent oremus et agamus. non enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed uitium, quo caro concupiscit aduersus spiritum; quod sanatum nec ipsum erit et substantia utraque salua erit et inter utramque nulla pugna erit. audiamus apostolum: scio, inquit, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. hoc utique ait, quia uitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit, sed iam uitiata ertinere naturam idem doctor ostendit prius dicendo: scio, quia non habitat in me, quod inimica nostra; et quando eius uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem suam odio habuit, sicut ipse apostolus dicit. et alio loco ait: igitur ipse ego mente