comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiosum qd eũ pro se ipsoam¬
plectit᷑. Pierumq diligit
in alio homo qđ odit in se:
it pote in infantibus. ama¬
mus enĩ qͣmdã eoꝵ igna¬
uiamꝰ et tam̃ odimus.
quia ignaui ẽẽ nolumꝰ.
Sic lapides eqͦs. et cetera
que lib& diligimus: s ta¬
men nolumus hoc esse
etiam si possimus .axuiiii.
De fictis amicis:
dulentus patet
amicus. Nam in prosꝑi¬
tate incerta ẽ amicicia.:
nec scitur. utrũ ꝑsona:
an felicitas diligat᷑. Sepe
ꝑsimulationem amici¬
gis fit pietati iusticiȩ q
diuinȩ contrarius: quan¬
do despicit amicũ. aliqͣ
aduersitate ꝑcussum. Q
inre & sibi occasionemin¬
ercedis tollit: et erga ꝑc¬
ussionẽ ꝓximi crudelis
existit: ueluti actũ ẽ. int̾
amicus fraudulentus
detegitur: statiq des¬
picit. quem se diligere
simulauit. A micicia
certa nulla ui excludi¬
tur: nullo tempore
aboletur. Ubicũq enĩ
se uerterit tempus.illa
firma ẽ. Rari sunt. qui usq
infinem existant cari slã

Expanded text:
ciosus, qui eum pro seipso amciosus, qui eum pro seipso amplectitur. 6. Plerumque diligit in alio homo, quod odit in se, utpote in infantibus. Amamus enim quamdam eorum ignaviam, et tamen odimus, quia ignavi esse nolumus. Sic lapides, equos et caetera, quae licet diligimus, sed tamen nolumus hoc esse, etiam si possimus. CAPUT XXIX. De fictis amicitiidulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicigis fit pietati justitiaeque divinae contrarius, quando despicit amicum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est interamicus fraudulentus detegitur, statimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. 5. Rari sunt amici qui usque ad finem existant chari.
Abbreviated transcription (Latin):
ne malum quis inferat. alt¬
rum ut bonum impendat
Primũ ut caueat ledere:
seq̃nter ut discat p̾stare
Amicicia ẽ. animoꝵ socie¬
tas: hec qͥppe aduobus ma¬
pit: nam minus qͣm int̾
duos ẽẽ dilectio non pote¬
rit. Antiqui dixerunt de
ñ quia multa corꝑa unã ha¬
bebant animam: s quiauin¬
dõ et igne caritatis coniun¬
t. unum om̃s generalit᷑ si¬
ne dissensione sapiebant.
Imicicia et ꝓsꝑas res dulci¬
ores facit: et aduersas cõ¬
munione temꝑat. leiior¬
esq reddit: quia dũ intrib¬
ulatione. amici consolatio
adiungitur: nec frangit᷑
animus. nec cadere patit᷑.
Tc̃uere amicus amatur: si
non ꝓse s pro dõ amatur.
Quͦ pro se amicũ diligit: in¬
sipient eum amplectit᷑.
Dultum in terra dimersus
ẽ. qui carnalit̾ hominem
moriturum. plus diligit
qͣm oportet. Q enĩ intem¬
ꝑant̃ amicũ amat. ꝓse
magis ilii ñ pro dõ amat.¬
Quantum gͦ bonũẽ. qđ¬
ꝓdõ frẽm diligit. tanto ꝑni¬

Expanded text:
ne 317 malum quis inferat; altene 317 malum quis inferat; alterum, ut bonum impendat. Primum, ut caveat laedere; sequenter, ut discat praestare. 2. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. 3. Antiqui dixerunt de Non quia multa corpora unam habebant animam; sed quia, vinculo et igne charitatis conjuncti, unum omnes generaliter sine dissensione sapiebant. 4. Amicitia et prosperas res dulciores facit, et adversas communione temperat levioresque reddit. Quia dum in tribulatione amici consolatio adjungitur, nec frangitur animus, nec cadere patitur. 5. Tunc vero amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Qui enim intemperanter amicum amat, pro se magis illum quam pro Deo amatQuantum rem diligit, tanto perni
Abbreviated transcription (Latin):
gli nr̃m. qͦscumq inimi¬
cos sustinemus: reuer¬
tentes mat̃na imitatio¬
ne amplecti statim de¬
bemus. Cito ẽ ignoscendũ
cuiquam dum ueniam po¬
stulat: ñ enim peccata po¬
sse dimittiei. qui inse pe¬
ccanti debita ñ dimittit.
Formã enĩ nobis indulg¬
entie ds̃ ex merito con¬
ditionis nr̃e imposuit :
dum ita orare nos p̾ce¬
pit. Dimitte nobis de¬
bita nr̃a: sic̃ & nos dimi¬
itimus debitorib nr̃is.
Iustũ ẽ. enĩ dĩ uiditium:
qui tantũ peccatori a se
indulgi ostendit: quan¬
tum alteri unusqͥsq in
se offendenti indulget.
Qdã de suis fidentes me¬
ritis. pigre inse delinq¬
uentibus ueniam p̾st¬
ant: s nichil proficit
ẽẽ illibatum aculpa.
qui non ẽ. ꝑatus adue¬
niam: dum potius
hec magna sit culpa. quando
tardus relaxantur frat̾na
delicta. Q frẽm sibi tardus
reconciliat: dm̃ sibi tardus
placat. Frustra enĩ ꝓpitian
sibi dm̃ querit: qui cito pli
ꝓxrimi conseruanda᷑ unĩ

Expanded text:
guli nimirum quoscunque inimiguli nimirum quoscunque inimicos sustinemus, revertentes materna imitatione amplecti statim debemus. Cito est ignoscendum cuique, dum veniam postulat. Non enim possunt peccata dimitti ei, qui in se peccanti debita non dimittit. Formam enim nobis indulgentiae Deus ex merito conditionis nostrae imposuit, dum ita nos orare praecepit: « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Justum est enim Dei judicium, tantumque peccatori a se indulgeri ostendit, quantum alterutrum unusquisque in se offenso indulget. 6. Quidam de suis fidentes meritis pigre in se delinquentibus veniam praestant, sed nihil proficit esse illibatum a culpa, qui non est paratus ad veniam; dum potius haec magna sit culpa, quando tardius relaxantur fraterna delicta. 7. Qui fratrem sibi tardius reconciliat, Deum sibi tardius placat. Frustra enim propitiari sibi Deum quaerit, qui cito placoximi conservanda; unum,
Abbreviated transcription (Latin):
erroris detenti. parietes ul¬
debant: ostium ñ inueniebat.
parietem uirtutes dissimu¬
quȩ eoꝵ c̃scientiam urant.
pharetre subtilit̾ insidiarũ
sagittas celat: ut falsam fa¬
ciat securitatem: decipiat¬
q callide eum. contra quẽ
molitur occulte. Cauendꝰ
est inimicus qui manifes¬
tus ẽ: s magis ille qui ui¬
deri ñ potest. Facile enim
uincimus que uidemus:
quȩ aut̃ ñ uidemus diffi¬
cile a nobis expellimus.
Aaro nocetur homo abex¬
traneis. si sui eũ ñ ledant.
magis enĩ insidus nr̃oꝵ¬
qͣm alioꝵ ꝑiclitamur. La
tent enim sepe uenena.
circumlita melle uerboꝵ:
et tamdui deceptor boni
deplorandi sunt. qui odio
in fr̃e tabescunt: & contͣ
alios ꝑnitiosum anime
dolum seruant. A regno
enĩ dĩ se seꝑant:qui semet¬
ipsos acaritate dissociant.
Sic̃ mat̾ eccła praue ab¬
hominibus hereticis
p̾mit᷑: s tam̃ eos ad se ue¬
nientes benigna carita¬
te amplectitur: ita ⁊ sin¬

Expanded text:
erroris percussi, parietes vierroris percussi, parietes videbant, ostium non inveniebant. parietem, virtutes dissimuquae eorum conscientiam urant. pharetrae subtiliter insidiarum sagittas celat, ut falsam faciat securitatem, decipiatque callide eum contra quem molitur occulte. 2. Cavendus est inimicus qui manifestus est, sed magis ille qui videri non potest. Facile enim vincimus quae videmus, quae autem non videmus difficile a nobis expellimus. 3. Raro nocetur homo ab extraneis, si sui eum non laedant. Magis enim insidiis nom aliorum periclitamur. 4. Latent saepe venena circumlita melle verborum; et tandiu deceptor bonitdeplorandi sunt qui odio in fratre tabescunt, et contra alios perniciosum odium animi servant. A regno enim Dei se separant qui semetipsos a charitate dissociant. Sicut mater Ecclesia grave hominibus haereticis premitur, sed tamen eos ad se venientes benigna charitate amplectitur, ita et sin
Abbreviated transcription (Latin):
filios suꝑbiȩ. Nulla ẽ uir¬
tus: quȩ non habeat con¬
trarium inuidiȩ malũ.
Sola miseria caret inui¬
dia. quia nemo inuidet
misero: cui reuera non
liuor obicitur: s sola mi¬
sericordia adhibetur.
Multi & bonos unitari no¬
lunt: et de bonoꝵ. pro¬
fectibus inuidiȩ liuo¬
re tabescunt. Quo fit
nec illi corrigant᷑ amalo suo: s̃
ꝑ inuidentiam deteriorentur.
& bonos arecto studio qͣntum
in ipsis ẽ. si potuerint dep̃ua¬
re conentur. Quando malos
boni ꝓficere uident non san¬
dalirantur: s quem sint finẽ
habituri. maxime cogitent.
Hoc omis nundus alienis ur¬
tutibus p̾stat: qđ beato iob
satan p̾stitit. Nam dũ emulas
prosꝑitatibus: cõmouet adus¬
S unde eum credidit diabo¬
lus posse ꝓst̃nere: inde eus
aucta sunt merita: atq indi
cdaruerunt ꝓbabiliora pari¬
entiȩ docum̃ta. Ita requirt
inuidi aditum male famȩ
ꝑ qͣm bonoꝵ uitam maculã
sic̃ q̃rebant ostium sodomĩt
quo domum loth nocitun
introirent. Iui uͦ cecitate

Expanded text:
filios superbiae . 4. Nulla est virtus quae non habeat contrarium invidiae malum; sola miseria caret invidia, quia nemo invidet misero, cui re vera non livor objicitur, sed sola misericordia adhibetur. 5. Multi et bonos imitari nolunt, et de bonorum profectibus invidiae livore tabescunt. Quo fit ut nec illi corrigantur a malo suo, sed per invidentiam deteriorentur, ut bonos a recto studio, quantum in ipsis est, si potuerint, depravare conentur. 315 6. Quando malos boni proficere vident, non scandalizentur; sed quem sint finem habituri maxime cogitent. 7. Hoc omnis invidus alienis virtutibus praestat, quod beato Job Satan praestitit . Nam dum aemulatur prosperitatibus, commovit adversa, sed dum credidit eum diabolus posse prosterni, inde ejus aucta sunt merita, atque inde claruerunt probabiliora patientiae documenta. 8. Ita requirunt invidi aditum malae famae, per quam bonorum vitam maculent, sicut quaerebant ostium Sodomitae, quo domum Lot nocituri introirent. Illi vero caecitate
Abbreviated transcription (Latin):
Quã sit detestanda: quidã
sapiens denuntiat cũ dicit.
Auaro: nichil est scelestius.
dicens. Agite nc̃ diuites plo¬
rate: ululantes in miserus
quȩ aduenerint uobis. Di¬
uitiȩ ur̃e putre facte st̃. uesti

Expanded text:
quam sit detestanda, quidam sapiens denuntiat, cum dicit: « Avaro nihil est scelestius .dicens: « Agite nunc, divites, plorate, ululantes in miseriis quae advenient vobis. Divitiae vestrae putrefactae sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Si aliena non dicit.¬
tollis: ex proprio uel di¬
ues uel sufficiens esse
non uales. F raus dicit.
Si cuncta que tibi p̾latꝰ
seruanda cõmisit illi¬
bata consignas. & ne
modicum quid reser uandũ
existimas.: unde uel proprus
utilitatibꝰ consulis: uel amicis
& cõmilitonibꝰ places: S ino¬
ledere furto. uł fraude. Qui
enuĩ aliena quolibet modo
iniuste rapit:ipse sibi reg¬
ni celestis aditum daudit.
Unde & pͣdicator egregi¬
us: quosoam redarguit. di¬

Expanded text:
Si aliena non Si aliena non tollis, ex proprio vel dives vel sufficiens esse non vales. FRAUS DICIT: Si cuncta quae tibi praelatus servanda commisit, illibata consignas, et ne in modicum quid reservandum existimas, unde vel propriis utilitatibus consulis, vel amicis et commilitonibus places? INNOlaedere furto enim aliena quolibet modo injuste praeripit, ipse sibi regni coelestis aditum claudit. Unde Paulus praedicator egregius quosdam redarguit, di
Abbreviated transcription (Latin):
non habundauit: & qui
modicũ nõ minorauit.
Hinc quidam iustus: plem¬
dilectam ammonet dicens.
Si multum tibi fuerit
habundant᷑ tribue: sin
autem eriguũ: & hoc ip¬
sum libent᷑ inꝑtire. Hinc
quoq incarnata ueritas
dicit. Uerum qͦd suꝑ est
date elemosinam: & ecce
omĩa munda sunt uob̾.
dia illius qui non fecerit
miscdĩam: quo contra¬
ꝑ proph̾am ammonet
dicens. Frange esurienti
panem tuum: & egenos
uagosq indiic indomũ
tuam. Cũ uideris nudũ
ne despexeris. Mem̃to
quid purpurato diuiti
contigerit: qui ñ idõ dãp¬
natus ẽ. quod aliena tu¬
lerit. seo qͦd egenti pau¬
peri sua non tribuerit: et
ininferno positus adpe¬
tenda minima ꝑuenerit.
qui hic pͣua negauit.
Quid & iã ad sinistra posi¬
tis uidex celi dicturus
qui p̃paratus e diaboloi
angłis eius. E suruue
nim & ñ dedistis mͥ man¬
ducare: & cet̾a quȩ ibi t̃¬
ribilit enumerantur.
Furtum & fraus qũã quã
gradus habeant locuti¬
onis: unum ẽ tam̃ qͦd
dicunt. Furtũ enim

Expanded text:
non abundavit, et qui modicum, non minoravit . » Hinc quidam justus prodilectam admonet, dicens: « Si multum tibi fuerit, abundanter tribue; sin autem exiguum, et hoc ipsum impertire . » Hinc quoque incarnata Veritas dicit: « Verum quod superest, date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis dia fiet ei qui non fecerit misericordiam . » Quo contra propheta admonet dicens: « Frange esurienti panem tuum, et egenos vagosque induc in domum tuam. Cum videris nudum, ne despexeris . Memento quid purpurato diviti contigerit: qui non ideo damnatus est quod aliena tulerit, sed quod egenti pauperi sua non tribuerit: et in inferno positus ad petenda minima pervenerit, qui hic parva negavit . Quid etiam ad sinistram positis judex coeli dicturus tus est diabolo et angelis ejus. Esurivi enim, et non dedistis mihi manducare, » et caetera, quae ibi terribiliter enumerantur. Furtum et fraus, quanquam gradus habeant locutionis, unum est tamen quod dicunt. FURTUM DICIT:
Abbreviated transcription (Latin):
mortis sine obliuione medi¬
tatur: cũ qualis post modũ
in sepulchro futurus sit ho¬
mo considerat. Hoc certe. fi¬
xum manebat in illius me¬
moria: qui dicebat. Homo
putredo: & filius hominis
uermis. N oc ab illius men¬
te non recesserat: qui dice¬
bat. In omnibus oꝑibus tuis
memorare nouissima tua.
& in et̃num non peccabis.
Quid tunc gͦ Quid tuno
diuitie conseruate ꝓdert̾.
Audi qͥd. Nudus egressus
sum de utero matris mee
nudus reuertar illiic. Au¬
di quid. Nichil intulimus
in hunc mundũ: s nec all¬
ferre quid possumus. Obdu
egentibus tribuis: unde sub
tenueris: utraq ꝑficere ua¬
lebis. H inc enim idem ipse
ad chorintios ait. Siuolun¬
tas promta ẽ. ex eo qͦd habet
accepta ẽ: non scđm qͦd non
habet. Non enim ut alus

Expanded text:
mortis sine oblivione medimortis sine oblivione meditatur, cum qualis post modicum in sepulcro futurus sit homo, consideratur. Hoc certe fixum manebat in illius memoria qui dicebat: « Homo putredo, et filius hominis vermis . » Hoc ab illo non recesserat, qui dicebat: « In omnibus operibus tuis memorare novissima tua et in aeternum non peccabis . » Quid tunc, rogo, quid tunc divitiae conservatae proderunt? Audi quid: « Nudus egressus sum de ventre matris meae, nudus revertar illuc . » Audi quid: « Nihil intulimus in hunc mundum: sed nec auferre quid possumus . » OBides, egentibus tribuis, unde subjtenueris, utraque perficere valebis. Hinc enim idem ipse ad Corinthios ait : « Si voluntas prompta est, ex hoc quod habet, accepta est, non secundum quod non habet. Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
& omĩa possidentes. Omĩa
utiq non suꝑflua. sed tan¬
tum necessaria: ipso con¬
firmante ac dicente.
Habentes uictũ & uestitũ.
his contẽpti simus. Dicis
forte idõ asc̃is religiosisq
uris plura habenda st̃
ut melius ab ipsis quam
apopularibus erogẽtur
xp̃i pauperibus. Et ego cõ¬
sentio. s p̾latis non autẽ
subiectis: quos maxime
illud mulieris loth exem¬
plum deterret: quȩ dũ
post tergum a sodomis
exiens respexit: in statu¬
am salis conuersa. sp̃m
efflauit. Unde & xp̃s.
tale quid p̃cauendum
denuntiat. dicens. Ne¬
mo mittens manu sua
in aratrum. & respiciẽs
retro: aptus ẽ regno celo¬
rum. Hinc petrus ait.
scere uiam iusticie: qͣ
post cognitionem retro¬
rsum conuerti: ab eo qd̃
traditũ est illis scm mã¬
datum. Continget
enĩ eis illud ueri ꝓubii
canis reuersus ad suñ
uomitum: & sus lota in uoluta¬
bro luti. Qui nimirum aua¬
ricie morbus numquam me¬
lius cõpescitur: nisi cum dies

Expanded text:
et omnia possidentes . Omnia et omnia possidentes . Omnia itaque non superflua, sed tantum necessaria, ipso confirmante ac dicente: habentes victum et vestitum, his contenti simus . 53. Dicis forte: ideo a sanctis religiosisque viris plura habenda sunt, ut melius ab ipsis quam a popularibus erogentur Christi pauperibus. Et ego consentio, sed praelatis, non autem subditis, quos maxime illud mulieris Lot exemplum deterret, quae dum post tergum a Sodomis exiens respexit, in statuam salis conversa spiritum efflavit . Unde et Christus tale quid praecavendum denuntiat, dicens: Nemo mittens manum suam ad aratrum, et respiciens retro, aptus est regno coelorum . Hinc Petrus ait: scere viam justitiae, quam post cognitionem retrorsum converti atraditum est illis sancto mandato . » Continget enim eis illud veri Proverbii: « Canis reversus est ad suum vomitum, et sus lota in volutabro luti . » Qui nimirum avaritiae morbus nunquam melius compescitur, nisi cum dies
Abbreviated transcription (Latin):
nauit: & erugo eoꝵ intesti¬
cabit carnes nr̃as sic̃ ignis.
S nec redẽptor nr̃ p̃tire
uoluit: cupiditatis malũ quã
noxium esset. Ait enim. Dif¬
ficile qui pecunias habent:
regnũ cęl oꝵ intrabunt. Et
rursum. Facilius ẽ camelũ
ꝑ foramen acus transire:
tatis industria: quantoma¬
gis illis periculosior. qui
habitu & conu̾satione iam
seculares eẽ cdesierunt: qui
totum qͦd uiiunt dño ẽẽ
deuouerunt:Ad quosspe¬
cialiter redẽptoris transe¬
unt uerba: quibus deftriu
possit morbus auaricie.
Nolite inquit solliciti ẽẽ
quid manducetis. aut qͥd
bibatis: aut quo oꝑiamini
hec enim omĩa: gentes inqͥ¬
regnum dĩ & iusticiam eiꝰ:
& hec omĩa adicient᷑ uob̾.
Oquam beata: o quã se¬
cura: o quam amplecten¬
da sententia. Nullus in
hac uita ita securus: ut
est ille qui nichil p̃ter
xpͣm appetit possidere.
Cuncta que sunt neces¬
saria sub hac sponsione
ꝓbat᷑ habere: sicut paulꝰ
ditissimus pauꝑ dicebat.
Tamquã nichil habentes.

Expanded text:
eorum in testicavit carnes vestras sicut ignis . » Sed nec Redemptor noster praeterire voluit cupiditatis malum, quam noxium esset. Ait enim: « Difficile, qui pecunias habent, regnum coelorum intrabunt . » Et rursum: « Facilius est camelum per foramen acus transire, tatis industria, quanto magis periculosior est illis qui habitu et conversatione jam saeculares esse desierunt, qui totum quod vivunt, Domino esse dovoverunt? Ad quos specialiter Redemptoris transeunt verba, quibus destrui possit morbus avaritiae: « Nolite, inquit, solliciti esse quid manducetis, aut quid bibatis, aut quo operiamini. Haec enim omnia gentes inquregnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . 52. O quam beata, o quam secura, o quam amplectenda sententia! nullus in hac vita securus est ut ille qui nihil praeter Christum appetit possidere, cuncta quae sunt necessaria sub hac sponsione probatur habere, sicut Paulus ditissimus pauper dicebat: Tanquam nihil habentes,
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Nescit homo utrum
amore an odio dignus sit.
s omĩa in futurum reser¬
uantur incerta. Conpͥme
gͦ in anem leticiam: quia
nec dum euasisti penalẽ
erũnam. Non ne apud
om̃s insanus uidicat᷑. isqͥ
carceralibus tenebris re¬
cluisuis. gaudere conatur:¬
un Multilo quiũ dicit.
ille reus tenebitur.
qui plura quidem seo bo¬
na loquitur:s ille qui sal¬
tem rara. sed mala dicere
ꝓbatur. Cui discreta tacit᷑nitas
ꝓferri uidentur: sepe con¬
tingit ut abonis locutio
inchoans. ad ali qđ pͣuũ
deruiet᷑. hoc ipsum scã
scriptura. ꝓnuntiante. q
in multiloquio peccatum
non deerit. At forte int̾
innumera uerba decli¬
nantur criminosa: sed
numquam declinari
possunt inutilia atq oci¬
osa. de quibus ratio infu¬
turum erit reddenda.
Tenendus gͦ ẽ modus in lo¬
quendo: & ab ipsis nt̃¬
numquam utilibus uer¬
bis parcendũ: sicut be¬
atus psal mista legitur
fecisse. Humiliatꝰ sum:
& silui a bonis. Immindicia

Expanded text:
 Nescit homo utrum amore vel odio dignus sit; sed omnia in futurum reservantur incerta . » Comprime ergo inanem laetitiam, quia necdum evasisti poenalem aerumnam. Nonne apud homines insanus judicatur qui carceralibus tenebris reclusus gaudere conatur? MULTILOQUIUM DICIT: Non ille reus tenebitur, qui plura quidem, sed bona loquitur: sed ille, qui saltem rara, sed mala dicere probatur. CUI DISCRETA TACITURNITASproferri videntur, saepe contingit ut a bonis locutio inchoans ad aliquod pravum derivetur, hoc ipsum sancta Scriptura pronuntiante: « Quia in multiloquio peccatum non deerit . » Quasi forte inter innumera verba declinentur criminosa; sed nunquid declinari possunt inutilia atque otiosa, de quibus ratio in futurum erit reddenda . Tenendus ergo est modus in loquendo, et ab ipsis nonnunquam utilibus verbis parcendum, sicut beatus Psalmista legitur fecisse. Dicit: « Humiliatus sum, et silui a bonis . » IMMUNDITIA
Abbreviated transcription (Latin):
brietate. Quo contra
de insaciabili iudeoꝵ
uoracitate apłs dicit.
Multi ambulant qͦs sepe
dicebam uobis: nũc autẽ & flens
dico inimicos crucis xp̃i. quoꝵ¬
eoꝵ qui t̾rena sapiuunt. Et
rursum. E sca uentri. & uent̃
escis: ds̃ autẽ & hunc & hãc
destruet. Ille autẽ hoc uiti¬
dis dapibus ñ solum parsi¬
moniam tenet. ut scilicet
refectioni semꝑ esuries im¬
peret: uerũ & ia acuratio¬
res simul. & suauiores epu¬
las. excepta corporis infir¬
mitate & hospitũ susceptio¬
ne contẽpnit. Inopta letieu det
It quid animi gaudiu
intus abscondis: Egre¬
dere in publicũ letus. Dic
uel ꝓximi rideant. Fac eos
leticia: Numquid iam dia¬
bolũ uicisti: Num quidiã
Num quid iam de exilio ad
patriam uenisti: Numqͥd¬
iã de tua electione securi¬
tatem accepisti: An forte.
in obliuionem uenit qͦd¬
gaudebit. uos autẽ contris¬
tabimini: s tristicia ur̃a
uertetur in gaudium:
An forte memoriam exces¬
sit qͦd idem alibi dicit:

Expanded text:
brietate . » Quo contra brietate . » Quo contra de insatiabili Judaeorum voracitate Apostolus dicit: « Multi ambulant, quos saepe dicebam vobis; nunc autem et flens dico inimicos crucis Christi, quoeorum qui terrena sapiunt . » Et rursum: « Esca ventri, et venter escis. Deus autem et hunc et hanc destruet . » Ille autem hoc vitidis dapibus non solum parcimeniam tenet, ut scilicet refectionem semper esuriens imperet, verum etiam, accuratiores simul et suaviores epulas, excepta corporis infirmitate et hospitum susceptione, contemnit. INEPTA LAETITIA DICIT: Utquid animi gaudium intus abscondis? Egredere in publicum laetus: Dic vel proximi tui rideant. Fac eos etitia? Numquidnam diabolum vicisti? Numquidnam Numquidnam de exilio ad patriam pervenisti? Numquidnam de tua electione securitatem aliquam accepisti? An forte in oblivionem tibi vgaudebit, vos autem contristabimini: sed tristitia vestra vertetur in gaudium? » An forte a memoria excessit quod idem alibi dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
Fallatia atq m̃datium: &
ipsa unum dicuntur. fal
dando aliquem illudere
moras in nectis: Non habe¬
o quod tͥ tribuere possum:
celans utiq in corde quod
habet: uel qͦd sibi conser¬
uet: uel qđ aliis si uolun¬
fallatia: s simplici nega
nio. nec simplici
uerbo oportet decipere
quemquam: quia quoli¬
Os quod m̃titur occidit
dacibꝰ pars illoꝵ erit in
respuit: quid aliud quã
muneri concesso contra
homo fame moreretur
omĩa ds̃ ad esum mun¬
da creauit. s ne come¬
dendi mensuram erce¬
deret. abstinentiam im¬
perauit: atq int̾ cetera sua
mala: saturitate maxi¬
it: dño adtestante qui
loquitur dicens. Hec est
iniquitas sororis tue so¬
dome: saturitas panis.
Qua ꝓpt̾ sicut eger ad
medicinam: sic ad su¬
m̃das dapes debet qͥs¬
q accedere: nequa quã
scilicet uoluptatẽ in il¬
lis appetens. s necessita¬
tes incurrens. Hinc in¬
carnata ueritas ꝑ eiu¬
angelium ait. Ad̃ten¬
dite ne grauentur cor¬
da ur̃a incrapula: & e¬

Expanded text:
Fallacia atque mendacium et ipsa unum dicunt: fallacdando aliquem laedere qmoras innectis? non habeo quod tibi tribuere possim. Celans utique in habes, vel ut tibi conserves, vel ut alii, si volunfallacia, sed simplici negatnio, nec simplici verbo oportet decipere quemquam, quia quolios quod mentitur, occidit dacibus pars illorum erit in respuit, quid aliud, quam muneri concesso contradhomo fame moreretur, omnia Deus ad esum munda creavit. Sed ne comedendi mensuram excederet, abstinentiam imperavit. Atque inter caetera sua mala, saturitate maxima, Domino attestante, qui loquitur, dicens: « Haec fuit iniquitas sororis tuae Sodomae saturitas panis. » Quapropter sicut aeger ad medicinam, sic ad sumendas dapes debet quisque accedere, nequaquam scilicet voluptatem in illis appetens, sed necessitati succurrens. Hinc incarnata Veritas per Evangelium ait: « Attendite, ne graventur corda vestra in crapula et e
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce petrus negationis sue
uinculis astrictus: amaris¬
simis lacͥmis infidelitatis
nodos resoluit. Ecce sedici
i sanguinis latro obnariuꝰ:
unius ore mom̃to unaq con¬
fessionis uoce de cruce ad
paradisum. Ecce saulus ȩ¬
cł̃iam ꝑsequens multos ꝓ
ita dixerim martẏrum
cruore totũ se inficiens:
nis mala colloquia. Cũ
& iã scͥptũ sit. in quacũq.
gemuerit: saluus erit.
Et rursũ. Nolo mortem
impii dicit dñs. De con¬
uersatione uͦ in melius
nequaquam mutata.
quid aliud respondeam :
nisi ut qͦd eri quisq non
huc uiuere licet:nec
differat de die in diem:
dĩi nescit si uel unã cor¬
reptionis habeq̃ diem:
acceptis pͥue consuetudini
da concupiscis. quia non
multiplicari appetis. sed
egere ꝑtimescis. Ꝙ qͦd ma¬
le alius retinet:ipse me¬
lius expendis. S mũdi
contemptor respondit.¬

Expanded text:
Ecce Petrus, negationis suae Ecce Petrus, negationis suae vinculis astrictus, amarissimis lacrymis infidelitatis nodos resolvit . Ecce simul rni sanguinis latro obnoxius unius horae momento unaque confessionis voce de cruce ad paradisum transiit . Ecce Saulus Ecclesiam Dei persequens multos pro ita dixerim, martyrum cruore totum se inficiens, nis mala colloquia; cum etiam scriptum sit: In quocunque gemuerit, salvus erit . Et rursum: Nolo mortem impii, dicit Dominus . De conversatione in melius necdum mutata quid aliud respondeam, nisi ut quod heri quisque non huc vivere licet, nec differat de die in diem , dum nescit si vel unam correctionis habeat diem, acceptis pravae conda concupiscis, quia non multiplicari appetis, sed agere pertimescis, et quod male alius retinet, ipse melius expendis. MUNDI CONTEMPTUS RESPONDET
Abbreviated transcription (Latin):
numerosa delicta: & pene in
melius nec dũ uitam mutas¬
ti: nec dũ conuersationem
utilit̾ correxisti. Ecce enim
ut cernis mala semꝑ consue¬
tudine obligatus teneris:
conaris exurgere: s peccatoꝵ
oneribus pͣgͥuatus relabe¬
ris. Quid gͦ agendũ est qͣdo
de p̃teritis certa dãpnatio
imminet. de p̾sentibꝰ em̃da
tio nulla succurrit: nisi ut
non amittant᷑ rerũ tẽpora¬
liũ uoluptates. dũ consequi
nequeunt futuri scli oblec
ecce dauid adulterii simul
& homicidii reus de infern
faucibus dñi miscdia desc̃¬
bitur liberatus. Ece manas
omĩũ peccatoꝵ nefandissin
inpurissimus. ac sordidissimus.
illecebrosissimus quoq & scele¬
ratissimus. ꝑ penitentiam de
morte ad uitam reduit. Ecce
maria magdalene innume¬
ris fornicacionum sordibus
inquinata: ad fontem pieta¬
tis anaria currens. dñi ues¬
tigia lacͥmis rigans. capillis¬
detergens: de osculans quo¬
q & lambens. unguentoq
ꝑunguens. ablui meruit.

Expanded text:
innumerosa delicta, et pene in innumerosa delicta, et pene in melius necdum vitam mutasti, necdum conversationem utiliter correxisti? Ecce enim, ut cernis, mala semper consuetudine obligatus teneris. Conaris exsurgere, sed peccatorum oneribus praegravatus, relaberis. Quid ergo agendum est quando de praeteritis certa damnatio imminet, de praesentibus nulla emendatio succurrit, nisi ut non amittantur rerum temporalium voluptates, dum consequi nequeunt futuri saeculi oblectecce David adulterio simul et homicidio reus, de inferni faucibus Domini misericordia describitur liberatus. Ecce Manasses omnium peccatorum nefandissimus, impurissimus ac sordidissimus, illecebrosissimus quoque, et sceleratissimus per poenitentiam de morte ad vitam rediit. Ecce Maria Magdalena, innumeris fornicationis sordibus inquinata, ad fontem piatatis anxia currens, Dominique vestigia lacdetergens, deosculans quoque, et lambens, unguentoque ungens ablui promeruit . 47.
Abbreviated transcription (Latin):
locum quo tanta mala ꝑpe¬
trantur custodis. & non po¬
est quem fugere appetis.
quia & in ipso ds̃ est. At
inquis meliorem inqͥro:
meliorem inuenio. Sed
respondeo. Num quid me¬
liorem aut & iã talem in¬
uenis. qualem diabolũ
& hominem ꝑdidisse cog¬
noscis: Oenior esto itaꝙ
quia primus angłs de
i. de paradiso expulsus:
aderũnam huius sclĩ ꝑ¬
uenit. Adtende quꝰ uomi
loth exercitio maloꝵ. ꝓba¬
tus int̾ sodomitas sc̃s fuit:
in monte uero securitate
torpens debriatus cũ fili¬
abus peccauit: qͦd uideli¬
cet uagationis tedium
adhuc alteram speciem
reddit: dum quosdam
& iã in uno loco ꝑseueran¬
tes ab spiritalibus retra¬
hens. uel terrenis nego¬
ciis implicare. uel rebꝰ
uilissimis satagit occu¬
pare contra dicta apłi
ꝑpetrans. qui ait. Nemo
militans dõ. implicat se
negociis scłaribꝰ: ut ei
placeat cui se ꝓbauit.¬
& rursum. Sine int̾mis¬
sione orate: in omĩbus
Ue & quanta cõmisis¬

Expanded text:
locum, quo tanta perpelocum, quo tanta perpetrantur custodis, et non poest, quem fugere appetis, quia et in ipso Deus est. At inquis: Meliorem inquiro, meliorem invenio. Sed ego respondeo: Nunquid meliorem, aut etiam talem invenis, qualem diabolum, et hominem perdidisse cognoscis? « Memor esto itaque quia primus angelus de  de paradiso expulsus ad aerumnam hujus saeculi pervenit . Attende quia Lot exercitio malorum probatus inter Sodomitas 215 sanctus fuit, in monte vero securitate torpens inebriatus cum filiabus peccavit ; quod videlicet vagationis taedium adhuc alteram speciem reddit, dum quosdam etiam in uno loco perseverantes a spiritualibus retrahens, vel terrenis negotiis implicare, vel rebus vilissimis satagit occupare, contra dicta Apostoli perpetrans, qui ait: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Et rursum: Sine intermissione orate, in omnibus Quae et quanta commisis
Abbreviated transcription (Latin):
ces ur̃a multa in celo. Mem̃¬
tote quia nr̃e religionis
aplĩ. ibant gaudentes a cons¬
pectu concilii:. qm digni ba¬
biti sunt ꝓ nomine ih̃u cn¬
tumeliam pati. Nulluss
meroris locus ẽẽ deb&. ibł
Silectioni continuato
studio semꝑ insistis: ocula
caliginem incurris. Si inde¬
sinenter lacrimas fundis: ip¬
sos & iã oculos amittis. Si pro¬
telatis uigilus psalmoꝵ cen¬
sum ꝑsolius insaniam capitis
adquiris. Si cotidiano labo¬
re te conficis: adopusspiri
Iuid tibi adhec ꝑferenda:
tam longa tẽpoꝵ ꝓponis spa¬
tia: Numqͥd scis si crastinã
uiuas: immo & iã si uel unã
horam in hac uita facias:
An forte mente excedit
qͥd saluator in euuangelio
di il cit: uigilate quia nes¬
citis diem neq horam᷑. Qua¬
propt̃ discutite corporis in¬
ertiamꝰ. semꝑꝙ. mem̃tote
quia regnum celoꝵ non
tepidi. non molles. ñde¬
sides ẜ uiolenti umq faci¬
entes diripiunt. dissoluta uagatio dic̃.
cur unum singularit᷑

Expanded text:
ces vestra est in coelo . » Memces vestra est in coelo . » Memento quae nostrae religionis apostoli, « ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati. » Nullus ergo moeroris locus esse debet, ubiSi lectioni continuato studio insistis, oculorum caliginem incurris. Si indesinenter lacrymas fundis, ipsos etiam oculos amittis. Si protelatis vigiliis psalmorum censum persolvis, insaniam capitis acquiris. Si quotidiano labore te conficis, ad opus spirAP. XII. Quid tibi ad haec perferenda tam longa temporum proponis spatia? Nunquid scis si crastina die vivas? Imo etiam si vel unam horam in hac vita facias? An forte mente excidit, quod Salvator in Evangelio dicit: « Vigilate, quia nescitis diem, neque horam . » Quapropter discute corporis inertiam, semperque memento, quia regnum coelorum non tepidi, neque molles, non desides, sed violenti, vimque facientes diripiunt . DISSOLUTA VAGATIO DICIT:e, cur unum singulariter
Abbreviated transcription (Latin):
gra. Quod & iã in illis de¬
testatus ẽ. qui xp̾ianam
fidem censentes. inidolo
adcomedendũ recũbebant:
& quã quam ipsum idolũ
ꝓnichilo ducentes. immo¬
lata quasi innarios cybos
sumerent: infirmas tam̃
fratrum conscientias ꝑ
hoc factum ad nefandos
as cum tanta mala deꝓ
ximis portas : ꝑ pende¬
cũ quo merore om̃s ui¬
dendi sunt: qui intanto
contra te a maritudinis
felle uersantur.
tristicias noui unam
scilicet quȩ salutem:
alteram uͦ quȩ ꝑniciẽ
oꝑatur. Unam quȩ ad
pęnitentiam trabit:
alteram quȩ ad despati¬
onem ꝑducit. Tu quidem ina
ex illis ẽẽ cognosceris. ẜ omino
que mortem oꝑaris. Nonẽ
gͥun his contristandum quȩ
suades. sed econtra magis
gaudendum in his quȩ nec¬
dum intelligis: qui & dator
gaudii ꝑ hennis diocit. Cũ
ꝑsecuti uos fuerint homine
& dixcerint om̃e malum ad¬
uersum uos m̃tientes ꝓptͣ
nom̃ meum. gaudete & exul¬
tate in illa die: ecce enĩ mer¬

Expanded text:
gratia . » Quod etiam in illis degratia . » Quod etiam in illis detestatus est, qui Christianam fidem censentes, in idolis ad comedendum recumbebant, et quanquam ipsum idolum pro nihilo ducentes, immolata quasi innoxios cibos sumerent; infirmas tamen fratrum conscientias per hoc factum ad nefandos as, cum tanta mala de proximis portas? Perpende quo moerore omnes intuendi sint, qui in tanto contra te amaritudinis felle versantur. tristitias novi: unam scilicet quae salutem, alteram vero quae perniciem operatur: unam quae ad poenitentiam trahit, alteram quae ad desperationem perducit. Tu quidem unam ex illis cognosceris, sed omnino quae mortem operaris. Non est igitur in his contristandum quae suades, sed contra magis gaudendum in iis quae necdum intelligis, quia et dator gaudii perennis dixit: « Cum persecuti vos fuerint homines, et dixerint omne malum adversum vos, mentientes, propter nomen meum, gaudete et exsultate in illa die, ecce enim mer
Abbreviated transcription (Latin):
ni castitate. Et rursum. Ser¬
uum inquit dñi ñ oportet
litigare. s mansuetum esse
ad om̃s: doctorẽ pacientẽ.
cũ modestia corripientem
eos qui resistunt. Rursumq
Argue. obsecra. increpa: in
om̃i patiencia & doctrina.
Qđ uidelicet malũ prot̾ue.
deterius adhuc subditos
qua p̃latos nocet. Sepius
enĩ contigit ut lenit᷑ accũ
caritatis dulcedine. ꝓlatã
correptionem sꝑnant: &
contra humilitatis u̾ba.
despectionis emittant ia¬
cula. Unde scriptum est.
Qui arguit derisorem: ipse¬
sibi facit inuiriam. Quo
contra de illo qui ꝑmere¬
pationem ꝓficit: dicitur.
Argue sapientẽ: &amabit te.
habes dm̃ incelis:
nõn tibi sit cure quid de
te suspic ent᷑ homines
in terris. S humił satis¬
danda detrahendi
õccasio. non susurrandi
suspicio: sed si aut sunt
quȩ corrigantur mani¬
festanda: aut certe si desũt
humili. ꝓtestatione ne¬
ganda: quia & apls mo¬
net. Nullam occasionem
dare diabolo: maledicti

Expanded text:
ni castitate . » Et rursum: « Serni castitate . » Et rursum: « Servum, inquit, domino non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes: doctorem patientem, cum modestia corripientem eos qui resistunt. » Rursumque: « Argue, obsecra, increpa, in omni patientia et doctrina . » Quod videlicet malum proterviae, deterius adhuc subditis quam praelatis nocet. Saepius enim contigit ut leniter ac cum charitatis dulcedine prolatam correctionem spernant, et contra humilitatis verba, despectionis emittant jacula. Unde scriptum est: « Qui arguit derisorem, ipsesibi facit injuriam. » Quo contra de illo qui per increpationem proficit, dicitur: « Argue sapientem et amabit te habes Deum in coelis, non tibi sit curae quid de te suspicentur homines in terris. HUMILIS SATISdanda detrahendi occasio, non susurrandi suspicio, sed si adsunt quae corrigantur, manifestanda, aut certe si desunt, humili protestatione neganda: quia et Apostolus monet, « nullam occasionem dare diabolo maledicti
Abbreviated transcription (Latin):
q nonnumquam: ut oc¬
casione dñi iniurias iĩ¬
dicandi suas uindicẽt
irati. Quid quoq de ilł
dicendum ẽ. qui furo¬
re cecitatis usq ad uer¬
ba ꝓruunt maledicti¬
onis nisi hoc qͦd apłs
ait. neq maledici reg¬
num dĩ possidebunt:
Quod iacobꝰ exaggerando
detestans ait. Linguam. nul¬
Inquietum malum: plena
ueneno mortifero. In ipsa
benedicimus dñm & patrẽ:
in ipsa bertedicimus homi¬
nes qui ad similitudinem dĩ
facti sunt. Ex ipso ore: pro¬
cedit benedictio & maledic¬
tio. Non oportet fr̃s mĩ hec
ita fieri. Num qͥd fons de eo¬
dem foramine emanat dul¬
cem & amaram aquã. Ac¬
de causa alibi & iã dicitur.
insensatis ac brutis
⁊animalibus lenia uerba.
& ñ magis asꝑrima ut ta¬
libus decet. dũ delinquiit
obicienda sunt: mansutuboth
de hac sententia dilectũ disci¬
pulum ammonet: dicens.
Seniorem ne increpaueris: s
obsecra ut patrem. iuuenes
ut fratres.: anus ut matres:
uiuenculas ut sorores. inom¬

Expanded text:
que nonnunquam ut ocque nonnunquam ut occasione Domini injurias vindicandi, suas vindicant irati. Quid quoque de illis dicendum est, qui furore caecitatis usque ad verba proruunt maledictionis, nisi hoc quod Apostolus ait: « Neque maledici regnum Dei possidebunt? » Quod Jacobus exaggerando detestans ait: « Linguam nulinquietum malum, plenum veneno mortifero. In ipsa benedicimus Deum et Patrem: et in ipsa maledicimus homines, qui ad similitudinem Dei facti sunt. Ex ipso ore procedit benedictio, et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Numquid fons de eodem foramine emanat dulcem, et amaram aquam? de causa alibi etiam dicitur: insensatis, ac brutis animalibus lenia verba, et non magis asperrima ut talibus decet dum delinquunt objicienda sunt? MANSUETUDO Rde hac sententia dilectum discipulum admonet, dicens: « Seniorem non increpaveris, sed obsecra ut patrem, juvenes ut fratres, anus ut matres, juvenculas ut sorores, in om
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid aduersum te: re¬
linque ibi munus tuũ
ante altare: & uade pͥus¬
reconciliari fratri tuo. &
tunc ueniens offeres mu¬
nus tuum. Ac sidiceret᷑.
Nec incorde tacitam p̃cẽ
effundas: nisi pͥus offen¬
sum ꝓxrimum satis faci
endo ad lenitatis man¬
suetudinem ꝑducas.
Munus enĩ nr̃m: est ora¬
cor. Ille aut̃ qui hoc face¬
re quocies int̾ duos ira
sine causa fuerit excita¬
ta studuerit. p̾missam
dãpnationem ne qua¬
quam incurret. Sed st̃
multi qui petenti sibi
ueniam: delicta ñ remit¬
tunt. Contra quos illa
dñi sententia uenit qua
dicitur. Si non remise
ritis hominibꝰ peccata
remitt& uobis peccata
quȩ cõmittit. & me sepuiꝰ
offendit. Adhec nõ ego. s
dñs respondit. Nam cum
petrus adeum diceret.
quoties peccabit in me
frat᷑ m̃s. dimittam illius¬
q: septies: & ille ad eum.
Non dico tibi inquit usq
septies. s usq septuagies
septies. Quam multi
autẽ sunt qui suas inui¬
rias tarde relaxant: di
iͦ. citius indulgent. Fit¬

Expanded text:
relinque ibi munus tuum ante altare, et vade reconciliari prius fratri tuo, et tunc veniens offeres munus tuum . » Ac si diceretur: Nec in corde tacitam precem effundas, nisi prius offensum proximum satisfendo ad lenitatis mansuetudinem perducas. Munus enim nostrum, est oracor. Ille autem qui hoc facere quotiens inter duos ira sine causa fuerit excitata studuerit, praemissam damnationem nequaquam incurret. Sed sunt multi, qui petenti sibi veniam delicta non remittunt. Contra quos illa Domini sententia venit, qua dicritis hominibus peccata remittet vobis peccata quae committit, et me saepius offendit. Ad haec non ego, sed Dominus respondet: Nam cum Petrus ad eum diceret: « Quoties peccabit in me frater meus, dimittam illi usque septies? » Ille ad eum: « Non dico tibi, inquit, usque septies, sed usque septuagies septies . » Quam multi autem sunt qui suas injurias tarde relaxant, Dei vero citius indulgent: fit
Abbreviated transcription (Latin):
scłares sine ꝑicło. uel off¬
ensione:ꝓcurant᷑. Quia
quanto quisq amplius
hab̾e ceꝑit: tanto ampli¬
us hab̾e concupiscit. Fit¬
q: ut modũ inconcupis.¬
cendo ñ habeat: dũ in¬
numeris huiꝰ sdĩ curis
deseruire festinat. Nte.¬
nĩ ait scriptura: auaruꝰ
pecuniis nõ impletur.
Quȩ nimirũ quã sit detestanda.
Qui uolt̾ diuites fieri. incidt̃
intẽptationẽ. ⁊ in la queum
diaboli. & desideria multa

Expanded text:
ine periculo vel offensione procurantur, quia quanto quisque amplius habere coeperit, tanto amplius habere concupiscit: fitque ut modum in concupiscendo non habeat, dum innumeris hujus saeculi curis deservire festinat. Ut enim Scriptura dicit: « Avarus pecuniis non impletur . » Quae nimirum quam sit detestanda, Qui volunt divites fieri incidunt in tentationem, et in laqueum diaboli, et desideria mult
Abbreviated transcription (Latin):
i passio redemptoris ad
mͣtem reducitur: nichil
tam durum qͦd non ȩquo ani¬
mo toleret᷑. Xp̃c enim ut ait
petrus passuse ꝓ nobis reli
sequamur uestigia eius.
Ipse aut̃ dixit. Si patrem¬
familias belzebubuocauer.
quantomagis domesticos
eius: Si me ꝑsecuti sunt.
ior & uos ꝑsequentur. Sed quan¬
ta sunt in coparatione pas¬
sionum illius quȩ patimur
Iue enim obprobria. irrisio¬
nes contumelias. alapas.
sputa. flagella. spineam
coronam. crucemq sustinii¬
it: & nos miseri ad nrãm
confusionem uno sermo¬
ne fatigamur: uno uerbo¬
deicimur. Et quid agimus
de eo qͦd dicitur. si non conp¬
atimur nec conregnabimuꝰ:
Qua ꝓpt̾ retundendi sunt
ire stimuli: et eius metuen¬
da dãpnatio. Unde scrip¬
tum legimus. Qui irasci¬
tur fratri suo: reus erit ui¬
dicio. Qui aut̃ dixerit fra¬
tri suo racha: reuserit con¬
cilio. Qui aut̃ dixerit fatue

Expanded text:
i passio Redemptoris ad mentem reducitur, nihil tam durum est quod non aequo animo toleretur. Christus enim ut ait Petrus passus est pro nobis, nobis sequamur vestigia ejus . Ipse autem dicit: Si patremfamilias Belzebub vocaverunt, quanto magis domesticos ejus ; si me persecuti sunt, et vos persequentur . Sed quanta sunt in comparatione passionum illius quae patimur? ille enim opprobria, irrisiones, contumelias, alapas, sputa, flagella, spineam coronam, crucemque sustinuit; et nos miseri ad nostram confusionem uno sermone fatigamur, uno verbodejicimur. 30. Et quid agimus de eo quod dicitur: Si non compatimur, nec conregnabimus ? Quapropter retundendi sunt irae stimuli, et ejus metuenda damnatio; unde scriptum legimus: Qui irascitur fratri suo reus erit judicio; qui autem dixerit fratri suo: Racha, reus erit concilio; qui
Abbreviated transcription (Latin):
fecit socia: postea sentit
etiam nolens stimulosa.
Inulli ñ antea in errorẽ
terioris rationis ꝑdider.¬
int oculos. sic̃ sanson
ñ ante᷑ ab allophilis ad
nisi postqͣm ei sunt lumina
uegetati mentis ratione.
uitioꝵ suꝑant᷑ incursu:
sicq deinde intentione
re babilonis in ocłis sede¬
chie pͥus filios ipsius int̾¬
fecit: et sic postea ocłos
eius euulsit. Ac ꝑhoc
post multoꝵ oꝑum c̾sue¬
tudinem. et interempti¬
onem bonoꝵ: perit quo¬
rumdam et ratio .xxxiii.
Qđ ex uitus uitia: & ex uir¬
tutibꝰ uirtutes oriantur.¬
gignit᷑ expec̃c̃o peccatũ
ut dum ñ eutant᷑ parua.
incidat᷑ in maximis:
et dum defenduntur

Expanded text:
fecit socia, postea sentit fecit socia, postea sentit etiam nolens stimulosa. 7. Nonnulli non antea in errorem terioris rationis perdiderint oculos, sicuti Samson non antea ab Allophylis ad nisi postquam ei sunt lumina vegetante mentis ratione, vitiorum superantur incursu, sicque deinde intentionem rex Babylonis in oculis Sedeciae prius filios ipsius interfecit, et sic postea oculos ejus evulsit, ac per hoc post malorum operum consuetudinem et interemptionem bonorum, perit quorumdam et ratio. CAPUT XXXIII. Quod ex vitiis vitia, et ex virtutibus virtutes oriuntur.gignuntur ex peccato peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in maximis, et dum defenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ homo. statim inti
tradit᷑ potestati: ut dumpi¬
tit᷑ infesta uitia: reu̾tenas
uñ cecidit resipiscat. Et i
scĩ toto nisu cͣtendunt su¬
re uitia nec extinguntꝰ
quid agunt hi qui ñ solĩ
ñ odiunt uitia. ẜ toto e
amore sectantur: Satis
delicate se palpat: quiue
sine labore uitia suꝑare
dum peccati legem quam
sibi deseruiendo uitiis sa
sine uiolentia doloris res¬
care ñ possit. ꝑ fecte rene¬
tiat uitio: qui occasionen
euitat in ꝑpetrando perh¬
to. Nam si uelis tantuss¬
dem ñ peccare. et data ou¬
sione peccaius: tu tibie
reus et uidex es: qui et il¬
missa dãpnas. et dãpnas
comittis. Se autẽ iudice re¬
us ẽ: qui uitia et accusat et
faciunt relabi auctores.
lam si un uitium distric.¬
te uitet᷑. et alia negligan¬
tur: inanis labor ẽ. Non
enim potest in unius ob.¬
seruatione uirtutis fortit
ꝑdurare: cuius alia uitia
dñantur in corde: Nlõ ñ¬
quam hominẽ sua uitia
ꝑsequunt᷑. quia nimirũ
qui pͥus uolendo ea sibi

Expanded text:
a Deo statim vitiorum traditur potestati, ut dum patitur infesta vitia, revertendo, unde ceciderat resipiscat. 2. Et si sancti toto nisu contendunt superare vitia, nec exstinguunt, quid agunt hi qui non solum non odiunt vitia, sed toto ea amore sectantur? 3. Satis delicate se palpat qui vult sine labore vitia superare, dum peccati legem, quam sibi deserviendo vitiis fecit, sine violentia doloris resecare non possit. 4. Perfecte renuntiat vitio, qui occasionem evitat in perpetrando peccato. Nam si velis tantumdem non peccare, et data occasione peccaveris, tu tibi et reus, et judex es, quia et commissa damnas, et damnata committis. Se autem judice reus est, qui vitia et accusat et faciunt relabi auctores. Nam si unum vitium districte vitetur, et alia negligantur, inanis labor est. Non enim potest in unius observatione virtutis fortiter perdurare, cujus alia vitia dominantur in corde. 6. Nonnunquam hominem sua vitia persequuntur, quia nimirum qui prius volendo ea sibi
Abbreviated transcription (Latin):
licati sit criminis reus:
qui et admittit scelera
ꝑ uoluntatem: et defen¬
dit ea ꝑcon tumacie
tumorem. Sic uitio ui
uirtus uirtute c̃cipit᷑.
Ex uitio enim gignit᷑
uitium: sicuti dđ qui
dum ñ euitauit adulte¬
rium: ꝑpetrauit et ho-¬
micidium. Item uirtus
uirtute c̃cipit᷑: sic̃ ꝑiur
tutem euglice p̾dica¬
tionis. uirtutem mar¬
tirii apłĩ meruerunt.
In cordibus scłarit᷑ ui¬
uentium. inuicẽ sibi
succedunt uitia: ut
dũ uñ abierit sequat᷑

Expanded text:
licati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium virtus virtute concipitur. Ex vitio enim gignitur vitium. Sicuti David qui, dum non evitavit adulterium, perpetravit et homicidium. Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum ab
Abbreviated transcription (Latin):
culum sapiens ẽ: scd̃m dm̃
stultusẽ: Uñ et ꝓpħa. Stul¬
tus inquid̃ factus ẽ omĩs
homo: abscientia. Primũ
ẽ scientię studium que¬
rere dm̃: deinde hones¬
tatem uitȩ: cum innocen¬
tiȩ oꝑe. Nullus sapientiã
di plene recipit: nisi qui
se ab omĩ abstrahere actio¬
nuiicura contendit: Uñ
et scriptum ẽ Sapientiã
scͥbȩ in tempore otiitui
et qui minorat᷑ actu scła¬
ri. ipse ꝑcipiet eam: slad
parue intellegentiȩ arcẽ
ta dĩ se penetrare ñ posse.
noscimus: quando eũ
ꝑfecte. scire nos denega¬
mus: Interdum quedam
nescire: conuenit: Nullus
autẽ inculpa maior est.
quam ille qui dm̃ nescit:
Inuestigationẽ ueri mul¬
toꝵ ẽ querere: s paucoꝵ
ẽ inuenire: Ea aut̃ que
supͣ hominis intelleg¬
entiã sunt: scrutanda
ñ sunt Qc quid supra
hominis intellectum ẽ
querendũ ñ ẽ. consilio
autẽ diuino seruandũ ẽ¬

Expanded text:
culum sapiens est, secundum Deum stultus est. Unde et propheta: Stultus, inquit, factus est omnis homo a scientia sua . 3. Primum est scientiae studium quaerere Deum, deinde honestatem vitae cum innocentiae opere. 4. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi qui se ab omni abstrahere cura contendit. Unde et scriptum est: Sapientia scribae in tempore otii, et qui minoratur actu, ipse percipiet eam . 5. Non ad parvae intelligentiae arcem ta Dei se penetrare non posse. noscitur, 191 quando eum perfecte scire nos denegamus. 6. Interdum quaedam nescire convenit. Nullus autem in culpa major est quam ille qui Deum nescit. 7. Investigationem veri multorum est quaerere, sed paucorum est invenire. Ea autem quae supra hominis intelligentiam sunt, scrutanda non sunt. Quidquid supra hominis intellectum est quaerendum non est. Consilio autem divino reservandum e