comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
NTICUITUs eccłia pascha
quartadecima luna cũ uideis
celebrabat: quocũ que die occurre¬
ret. Quẽ ritum sci patres in nicena
synodo ꝓhibuerunt: constituen¬
tes ñ solum lunã paschalem. et
m̃sem inqͥrere. s etiã &e diem resur¬
rectionis dñicȩ obseruare: & ob
hoc pascha a quarta decima luna
usq ad uicesimã pͥmam extende¬
runt: ut dies dñicus ñ omitteret᷑.
Paschȩ autẽ uocabulũ ñ grecum
s hebreũ est. nec a passione qm̃
tu hebreo uerbo pascha appellatũ
est. eo quod tunc popls dĩ ex egypto tnͣ¬
mundo ad patrẽ. Cuiꝰ nox ido ꝑuigil
ducitur. ꝓpt̃ aduentum regis ac di
nr̃i: ut tempꝰ resurrectionis eiꝰ nos ñ
dormientes s uigilantes inueniat.
Cuiꝰ noctis duplex racio est. sue quod
in eadem uitã tunc recepit cũ passꝰ
est: siue qͦd postea sadem hora qua
resurrexit. ad iudicandũ uenturꝰ ẽ.
Eo autem mͦ agimꝰ pascha. ut ñ solũ
mort̾e & resurrectionẽ xp̃i in memo¬

Expanded text:
ntiquitus Ecclesia pascha quarta decima luna cum Iudaeis celebrabat, quocumque die occurreret. Quem ritum sancti Patres in Nicaena synodo prohibuerunt, constituentes non solum lunam paschalem et mensem inquirere, sed etiam et diem resurrectionis Dominicae observare; et ob hoc pascha a quarta decima luna usque ad vicesimam primam extenderunt, ut dies Dominicus non omitteretur. Paschae autem vocabulum non Graecum, sed Hebraeum est; nec a passione, quotu Hebraeo verbo pascha appellata est, eo quod tunc populus Dei ex Aegypto tranmundo ad Patrem.' Cuius nox ideo pervigilia ducitur, propter adventum regis ac Dei nostri, ut tempus resurrectionis eius nos non dormientes, sed vigilantes inveniat. Cuius noctis duplex ratio est: sive quod in ea et vitam tunc recepit, cum passus est; sive quod postea eadem hora, qua resurrexit, ad iudicandum venturus est. Eo autem modo agimus pascha, ut non solum mortem et resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
crurib ossibusq eẽnt. Hinc &e ti¬
bicem: quasi tibiarũ cantꝰ. Ca
lamus nom̃ est ꝓprium arboris.
a calando ꝑd est fundendo uoces
uocatus. Fistulã quidam pu¬
tant a mercurio inuentã: alii
a fauno quẽ greci uocant pan.
ĩnulli eam ab uno pastore agrigentino
ex sicilia. fistula enĩ dicta: quod uocẽ
enuitat. Nam fos grece uox: stolia mis¬
sa appellatur. Sambica in musicis.
species est symphoniarũ. Est enĩ genus
ligni fragilis: unde tibiȩ componun¬
tur. Paudorius ab inuentore uoca
lamos cera conuergere plures institu
it. Pan curat oues ouiumq magistroᷤ
Fuit enĩ apud gentiles deus pastoralis
qui pͥmum dispares calamos ad can¬
tum aptauit: & studiosa arte com¬

Expanded text:
cruribus ossibusve essent: hinc et ticruribus ossibusve essent: hinc et tibicem, qlamus nomen est proprium arboris a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam, alii a Fauno, quem Graeci vocant Pan. Nonnulli eam ab Idi pastore Agrigentino ex Sicilia. Fistula autem dicta, quod vocem emittat. Nam φώς Graece vox, στύλια missa appellatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim genus ligni fragilis, unde et tibiae conponuntur. Pandorius ab inventore vocatlamos cera coniungere plures init, Pan curat oves, oviumque magistros. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis, qui primus dispares calamos ad cantum aptavit, et studiosa arte com
Abbreviated transcription (Latin):
cđa est diuisio organica in his. quȩ
sp̃u reflante completa in sonum
uocis animant᷑. ut sunt tubȩ.
calaini. fistulȩ. organa. pandoria: ce
his similia iustrumenta. Organũ
uocabulum ẽ generale: uasorũ om¬
nium musicoꝵ. Hoc autẽ cui folles
adhibentur: alio greci nomine ap¬
pellant. Ut autẽ organum dicatur.
magis ea uulgaris est grecoꝵ con¬
gor. Adhibebatur autẽ non solum
in p̃lis. s in om̃ib festis diebꝰ: ꝓpt
laudis uel gaudii claritatẽ. Unde
&e in psalterio dicitur. Cantte in
inicio m̃sis tuba: in die insigni
sollempnitatis ur̃e. Preceptũ enĩ
fuerat uideis. ut in icio noue
lunȩ tuba clangerent: quod etiã
&e huc usq faciunt. Tibias. exco¬
gitatas in frigia ferunt. Has diu
quidem funerib tantũ adhibitaᷤᷤ.
mox & sacris gentiliũ. Tibias au¬
tem appellatas putant. qͦd pͥmũ
de ceruinis tibiis cruribusq hin¬
nuloꝵ fierent: deinde ꝑ abusionẽ
tta ceptas uocari etiam quȩ ñ de

Expanded text:
a est divisio organica in his, quae spiritu reflante completa in sonum vocis animantur, ut sunt tubae, calami, fistulae, organa, pandoria, et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale vasorum omnium musicorum. Hoc autem, cui folles adhibentur, alio Graeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum congor. Adhibebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatem. Unde et in Psalterio dicitur 81, 4: 'Canite in initio mensis tuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in Phrygia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem apde cervinis tibiis, cruribusque hinnulorum fierent; deinde per abusionem ita ceptas vocari, etiam que non de
Abbreviated transcription (Latin):
riꝑtita controuersia: uix
ta ciceronẽ aut simplex ẽ.
aut iuncta. Et si iuncta¬
erit: considerandũ est utrũ ex plurib
questionib iuncta sit: an ex aliqua cõ¬
absolutã continet unã questionẽ hoc
mͦ. Corynthiis bellũ indicimꝰ. an non:
Iuncta ẽ ex pluribꝰ questionibꝰ. in qua
plura querunt᷑. hoc pacto. utrum car¬
thago diruat᷑. an carthagunensibꝰ red¬
datur. an eo colonia deducat᷑. Ex cõ¬
ꝑatione: utrũ potius aut qͥd potissi¬
mũ queritur ad hunc modũ. utrũ
exercitꝰ in macedoniã contra philip¬
pum mittat᷑. qui sociis sit auxilio. an
teneat᷑ in ytalia. aut quã maxime
contra hannybalem copie sint. Uii.¬

Expanded text:
is controuersia, sicut ait Cicero, aut simplex est aut iuncta; et si iunctaerit, considerandum est utrum ex pluribus quaestionibus iuncta sit, an ex aliqua comabsolutam continet unam quaestionem, hoc modo: 'Corinthiis bellum indicamus an non?' Iuncta est ex pluribus quaestionibus, in qua plura quaeruntur, hoc pacto: utrum Carthago diruatur, an Carthaginensibus reddatur, an eo colonia deducatur. Ex comparatione utrum potius aut quid potissimum quaeritur, ad hunc modum: utrum exercitus in Macedoniam contra Philippum mittatur, qui sociis sit auxilio, an teneatur in Italia, ut quam maximae contra Hannibalem copiae sint.
Abbreviated transcription (Latin):
liciã. a meridie mare siccũ. at̾go.
montis tauri iuga. Hanc cignus
amnis intersecat. Matremurbiũ
ħt tharsum. Inea & coriscos oppidũ
ẽ. Unde crocum plurimũ & opti¬
mũ uenit. spiramine flagrantior.
& colore plus auro. Licia nuncupa¬
ta quod aboriente adiuncta cilicie
sit. Nam ht̃ abortu cilitiam. ab oc¬
casu & meridie mare. a septentrio¬
ne cariam. Ibi ẽ mons chimera
qui nocturnis estib ignem exalat.
sicut inficilia ethna. & uesulus
in campania.

Expanded text:
Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis Tauri iuga. Hanc Cydnus amnis intersecat. Matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fraglantiori et colore plus aureo. Lycia nuncupata quod ab oriente adiuncta Ciliciae sit. Nam habet ab ortu Ciliciam, ab occasu et meridie mare, a septentrione Cariam. Ibi est mons Chimaera, qui nocturnis aestibus ignem exhalat: sicut in Sicilia Aetna et Vesuvius in Campania.
Abbreviated transcription (Latin):
minor uͦ ilium. Licaoniam & cari¬
am. herinus fluuius discernit
a frigia lidia. sedes antiqua regnoꝵ:
quam pactoli unda extulit in diui¬
cias torrentib aureis. Hȩc antea
meonia dicebat᷑. Que dũ ꝓbreuita¬
te duos frr̃s reges. liddum & tirre¬
num ferre non posset: hic exsorte
tirrenus cum ingenti multitudine
ꝓfectus loca galatiȩ occupauit.
& tirrenam nuncupauit. Lidia
autẽ aliddo regis frẽ qui mnꝓun¬
tia remanserat cognominata est.
Coniungit᷑ autẽ aboccidente mi¬
nori frigie. ab ortu siirnã urbem
ht̃. qmͣ helles fluuius cingit. cuiꝰ
campos pactolus & herinus curũ¬
fluunt arenis aureis ditissimi.
Pamphilia isauria ex situ loci ꝑ¬
hibetur cognominata: quod un.¬
diq aꝑta aurarũ flatib pateat.
Metropolim urbem seleutiam ħt.
Cilicia acilice quodam nom̃ traxit.
quem ortũ fenice dñt antiquiorẽq
ioue fuisse asserunt. plurima
iacet campis. recipiens abocciduo

Expanded text:
minor vero Ilium. Lycaonia . . . Cariminor vero Ilium. Lycaonia . . . Cariam Hermus fluvius discernit a Phrygia. Lydia sedes antiqua regnorum, quam Pactoli unda extulit in divitias torrentibus aureis. Haec antea Maeonia dicebatur, quae dum pro brevitate duos fratres reges Lydum et Tyrrhenum ferre non posset, hinc ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus loca Galliae occupavit, et Tyrrheniam nominavit. Lydia autem a Lydo regis fratre, qui in provincia remanserat, cognominata est. Coniungitur autem ab occidente minori Phrygiae, ab ortu Smyrnam urbem habet, quam Helles fluvius cingit; cuius campos Pactolus et Hermus circumfluunt, arenis aureis ditissimi. Pamphylia. Isauria ex situ loci perhibetur cognominata, quod undique aperta aurarum flatibus pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet. Cilicia a Cilice quodam nomen traxit, quem ortum Phoenice dicunt, antiquioremque Iove fuisse adserunt. Plurima iacet campis, recipiens ab occiduo
Abbreviated transcription (Latin):
beritia dicta. deinde migdonia.
mox abithinio rege bithinia est¬
nucupata. Ipsa ẽ &. maior frigia.
Nichomedia urbs inea ẽ ubi han¬
nibal fugiens. ueneni haustu a¬
nimam exspirauit. Galatia dicta
a priscis galloꝵ gentib. aquib
extitit nuncupata. Nam galli in
auxilium arege bithinie euoca¬
ti. regnum cum eo ꝑacta uictoria
diuisert̃. sicq deinde grecis admi¬
xti primũ galli greci. nunc exantz¬
quo galloꝵ nomine galathȩ dnr:
& eoꝵ regio galatia nuncupatur.
frigia dicta afrigia europis filia.
hec & dardania adardano ioius
hic enim ꝓfectus decorintho euu¬
tade primus uenit infrigiam. Est
autẽ regio troadi suꝑiecta. ab aqͥ¬
lonis parthe galatie. ameridiana
uitina ẽ licaonie. aboriente lidie
adheret. ab occidente ellesponto
mari terminat᷑. Huiꝰ regio troia ẽ
quam ex suo nomine appellauit.
tros troianoꝵ rex ganimedis pat̾.
Duȩ sunt autẽ frigie. maior & mi¬
nor. Maior phrigia smirnam ħt.

Expanded text:
Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspiravit. Galatia dicta a priscis Gallorum gentibus, a quibus extitit occupata. Nam Galli in auxilium regis Bithyniae vocati, regnum cum eo post peractam victoriam diviserunt: sicque deinde Graecis admisti, primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae dicuntur, et eorum regio Galatia nuncupatur.Phrygia dicta a Phrygia Europis filia. Haec et Dardania a Dardano Iovis Hic enim profectus de Corytho civitate primus venit in Phrygiam. Est autem regio Troadi superiecta ab Aquilonis parte Galatiae; a meridiana vicina est Lycaoniae; ab oriente Lydiae adhaeret; ab occidente Hellesponto mari terminatur. Huius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros, Troianorum rex, Ganymedis pater. Duae sunt autem Phrygiae: maior et minor. Maior Phrygia Smyrnam habet,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpe pontum armeniȩ iuncta. In
hac herbȩ tincture utiles nascunt᷑.
Capadotiam urbs ꝓpͥa nominauit.
hec incapite siriȩ sita. aboriente
armeniam tangit. ab occasu asiã
minorẽ ab aqͥlone mare cimericũ ⁊ the¬
misterios campos quos habuere
amazones. a meridie uͦtaurum
montẽ. cui subiacet cilitia & isau¬
ria usq ad cilicum sinũ qͥ exspectat
contra insulam ciprum. Terra
eiꝰ ante alias nutrix equoꝵ. Alius
amnis ꝑ eam fluit. qui quondam
lidiȩ regna disiunxit aꝑsis. Asia
minor aboriente capadotia cin¬
gitur. ab aliis partib undiq ma-¬
ri circundat᷑. Nam a septentrione
pontũ eusinũ ht. ab occasu ꝓpon¬
tidem. ameridie egiptium marec
ht̃ ꝓuintias bithiniam. frigiam.
galatiam. lidiam. cariã. pamphiliã.
isauriã. litiam. atq cilitiam. Pri¬
ma asie minoris. Bithinia mpon¬
ti exordio ad partem solis orientis
aduersa tracie iacet multis antea
nominib appellata. Nam prius

Expanded text:
prope Pontum Armeniae iuncta. In prope Pontum Armeniae iuncta. In hac herbae tincturae utiles nascuntur. Cappadociam urbs propria nominavit. Haec in capite Syriae sita ab oriente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meridie vero Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. Terra eius ante alias nutrix equorum. Halys amnis per eam fluit, qui quondam Lydiae regna disiunxit a Persis. Asia minor ab oriente Cappadocia cingitur, ab aliis partibus undique mare circumdatur; nam a septentrione pontum Euxinum habet, ab occasu Propontidem, a meridie Aegyptium mare. Habet provincias Bithyniam, Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphyliam, Isauriam, Lyciam atque Ciliciam. Prima Asiae minoris Bithynia in Ponti exordio ad partem solis orientis adversa Thraciae iacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius
Abbreviated transcription (Latin):
silius asꝑa. copiosa immanib fe¬
ris. tigrib pantheris. & pardis.
De qua uirgilius. Hircaneq am¬
mouert̾ ubera tigres. Albania a
colore ppłi nuncupata. eo quod al¬
bo crine nascantur. Hec aboriente
sub mare capium surgens. ꝑora
occeani septentrionalis. usq ad
meotides paludes ꝑdeserta & in¬
culta extenditur. Huic terre canes
ingentes sunt: danteq feritatis ut
tauros p̃mãt. leones ꝑimat. Armeniañ¬
cupata. ab armeno iasonis thes¬
sali comite: qui amisso rege iaso¬
ne & collecta multitudine eiꝰ que
passim uagabatur armeniã cepit.
& ex suo nomine nuncupauit.
Sita ẽ autẽ inter taurũ ⁊ caucasũ.
a capadotia usq ad caspium ma¬
re ꝓtensa: habens ãseptentrione
ceraunios montes. Ex quib¬
tigris fluuius nascitur: & in cuiꝰ
montib archa post diluuium re¬
sedisse ꝑhibetur. Duplex ẽ autẽ
armenia suꝑior & inferior: sicut
auȩ pannoniȩ. hpb̃ia regio ẽ asie

Expanded text:
silvis aspera, copiosa immanibsilvis aspera, copiosa immanibris, tigribus, pantherisque, ac pardis; de qua Virgil.: Hyrcanaeque admorunt ubera tigres. 34. Albania a colore populi nuncupata, eo quod albo sub mare Caspium surgens, per ora Oceani septentrionalis usque ad Maeotides paludes per deserta et inculta extenditur. Huic terrae canes ingentes sunt, tantaeque feritatis ut tauros premant, leones perimant. Armenia nuncupata ab Armeno Iasonis Thessali comite, qui amisso rege Iasone collecta multitudine eius, quae passim vagabatur, Armeniam cepit, et ex suo nomine nuncupavit. Sita est autem inter Taurum et Caucasum a Cappadocia usque ad Caspium mare protensa, habens a septentrione Ceraunios montes, ex cuiTigris fluvius nascitur, et in cuius montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex est autem Armenia, superior et inferior, sicut duae Pannoniae. Hiberia regio Asiae est,
Abbreviated transcription (Latin):
fines porrigebat᷑: postea uͦ minor
effecta: ad extra orientis parte qͣ
occeanus siricus tendit᷑. usq ad
mare caspium quod ẽ adoccasum.
dehinc a meridie. usq ad cauca¬
sI iugum deducta ẽ. Cui sub¬
iacet hircania silua sub occasu ha¬
bens pariter gendes multas. ꝓpt̾
t̾rarũ infecunditatẽ late uagantes.
Exquib queda agros incolunt. q̃¬
dam portentuose ac truces carn¬
b humanis & eoꝵ sanguine uuũt
Scithiȩ plures t̾rȩ sunt locupletes:
inhabitabiles tamen plures. Nã
dum in plerisq locis auro & gem¬
mis affluunt: grifoꝵ immanitate
accessus hominũ rarus ẽ. Sina¬
radis autẽ optimis hȩc patria ẽ.
Cianeus quoq lapis & cristallus
purissimus scithiȩẽ Habet &. flu¬
mina magna oscoꝵ fraxiden. atq
araxen. Hẏrcania dicta asilua hir¬
cana que scithie subiacet. habens
aboriente mare caspium. a meri¬
die armeniã. a septentrione al
baniã. ab occasu hibiam. Bst aut̃

Expanded text:
fines porrigebatur. Postea vero minor fines porrigebatur. Postea vero minor effecta, a dextra orientis parte, qua Oceanus Sericus tenditur, usque ad mare Caspium, quod est ad occasum; dehinc a meridie usque ad Caucasi iugum deducta est, cui subiacet Hyrcania ab occasu habens pariter gentes multas, propter terrarum infecunditatem late vagantes. Ex quibus quaedam agros incolunt, quaedam portentuosae ac truces carnibus humanis et eorum sanguine vivunt. Scythiae plures terrae sunt locupletes, inhabitabiles tamen plures; nam dum in plerisque locis auro et gemmis affluant, gryphorum inmanitate accessus hominum rarus est. Smaragdis autem optimis haec patria est: cyaneus quoque lapis et crystallus purissimus Scythiae est. Habet et flumina magna Moschorum, Phasiden atque Araxen. Hyrcania dicta a silva Hyrcana, quae Scythiae subiacet, habens ab oriente mare Caspium, a meridie Armeniam, a septbaniam, ab occasu Iberiam. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
& ferax frugib. multã partẽ t̾raꝵ
frumento alit. ceteroꝵ quoq ne¬
gotioꝵ ad eo copiosa: ut impleat.
necessariis mercib etiam orbem
terrarũ. finis egipti canopea aca¬
nope menelai gub̾natore sepulto
mea insula quȩ libiȩ pͥncipium. &¬
ostium nili fecit. Seres oppidum
orientis: a quo & genus sericũ. &
regio nuncupata ẽ. Hȩc abscitico
occeano & mari caspio ad occeanũ
orientalem inflectitur. nobilib
frondib fertilis. e quib uellera
aduersus uestium uendunt. Ba¬
ctriȩ regioni ꝓpriꝰ amnis bactros.
uocabulũ dedit. Partes huiꝰ quȩ
aduersȩ sunt: indi fluiii fontib
terminant᷑. reliqua includit oxus
fluuius. Mittit bactria fortissimoᷤᷤ
camelos. nunqm atterentes pedes.
Scithia sicut & gothia amagog
filio iaphet fert̾ cognominata.
cuiꝰ terra olim ingens fuit. Nam
aboriente. indie a septentrione.
ꝑ paludes meotides. int̾ danubi¬
um & occeanũ. usq ad germaniȩ

Expanded text:
et ferax frugibus multam partem terrarum et ferax frugibus multam partem terrarum frumento alit; ceterorum quoque negotiorum adeo copiosa ut inpleat necessariis mercibus etiam orbem terrarum. Finis Aegypti Canopea a Canope Menelai gubernatore, sepulto in ea insula quae Libyae principium ostium Nili facit. Seres oppidum orientis, a quo et genus Sericum et regio nuncupata est. Haec ab Scythico Oceano et mari Caspio ad Oceanum orientalem inflectitur, nobilibus frondibus fertilis, e quibus vellera ad usum vestium vendunt. Bactriae regionis proprius amnis Bactros vocabulum dedit. Partes huius quaeadversae sunt Indi fluvii fontibus terminantur; reliqua includit Ochus fluvius. Mittit Bactria fortissimos camelos numquam adterentes pedes. Scythia sicut et Gothia a Magog filio Iaphet fertur cognominata. Cuius terra olim ingens fuit; nam ab oriente India, a septentrione per paludes Maeotides inter Danubium et Oceanum usque ad Germaniae
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ deserta atq exusta. Nam
ꝓscelere incolarum descendit
ignis de cęlo. qui regionẽ illam
incineres eternos dissoluit. Cuiꝰ
umbra quȩdam & sp̃es infauillis
& arborib ipsis etiam adhuc uidet᷑.
Nascuntur enĩ poma ibi uirentia
subtanta sp̃e maturitatis ut eden¬
di desidium gignant si carpas :¬
fatiscunt ac resoluunt᷑ incinerẽ.
fumũq exalant. quasi adhuc ar¬
deant. Nabathea regio anabath
filio ismahel. nuncupata. lacet
autẽ inter iudeã & arabiam . &
surgens ab eufrate inmare rubrũ
porrigitur. & ẽ pars arabiȩ. Egip¬
tus que prius aeria dicebatur : ab
egipto danai fr̃e post ea ibi regnan¬
te nomen accepit. Hec aboriente
siriȩ. ac rubro mari coniuncta.
ab occasu libiam ht̃. a septentri¬
one magnũ mare. ameridie uero
introrsus recedit. ꝑdendens usq
ad ethiopes. regio cȩli imbribus
in sueta. & pluiuiarũ ignara. Nilꝰ
solus eam circunfluens irrigat:
& inundatione sua fecundat. Uñ

Expanded text:
autem deserta atque exusta; nam autem deserta atque exusta; nam pro scelere incolarum de caelo descendit ignis, qui regionem illam in cineres aeternos dissolvit. Cuius umbra quaedam et species in favillis et arboribus ipsis etiam adhuc videtur. Nascuntur enim ibi poma virentia sub tanta specie maturitatis, ut edendi desiderium gignant; si carpas fatiscunt ac resolvuntur in cinerem, fumumque exhalant quasi adhuc ardeant. Nabathea regio a Nabeth filio Ismael nuncupata. Iacet autem inter Iudaeam et Arabiam, et surgens ab Euphrate in mare Rubrum porrigitur, et est pars Arabiae. Aegyptus, qui prius Aeria dicebatur, ab Aegypto Danai fratre postea ibi regnante nomen accepit. Haec ab oriente Syriae ac Rubro mari coniuncta, ab occasu Libyam habet, a septentrione mare Magnum, a meridie vero introrsus recedit, pertendens usque ad Aethiopas; regio caeli imbribus insueta et pluviarum ignara. Nilus solus eam circumfluens inrigat, et inundatione sua fecundat; unde
Abbreviated transcription (Latin):
illustris. optima balsamis. Unde
scdm elementoꝵ gr̃am existima¬
uerunt iudei eam ꝓmissã patͥb
terrã fluentẽ lac & mel. cum hic
illis d̾s resurrectionis p̾rogatiuã
polliceretur. Samaria regio pale¬
stine aboppido quodã nomen acce¬
pit. quod uocabat᷑ samaria. ciui¬
tas quonda regalis inisrł. quȩ nc̃
ab augusti nomine sebastia nun¬
cupatur. Hec regio inter iudeam
& galileam media iacet incipiens
auico cui nomen ẽ eleas. defici¬
ens interra acrabatho. Situs eiꝰ
natura consimili. nec ullo differeis
auidea. Galilea regio palestine
uocata. quod gignat candidiores
homines qmͣ palestina. Hȩc autẽ
duplex ẽ suꝑior & inferior. sibi
tamen conexe syrie & fenice ad¬
herentes. Terra earum optima
& ferax. & fructib satis fecunda.
Pantapolis regio inconfinio ara¬
biȩ. & palestine sita dicta aquinq
ciuitatib impioꝵ quȩ cęlesti igne
comsũpte sunt. terra amplius
ab iherosolimis olim ub̃rima. nc̃

Expanded text:
inlustris, opima balsamis. Unde inlustris, opima balsamis. Unde secundum elementorum gratiam existimaverunt Iudaei eam promissam patribus terram fluentem mel et lac, cum hic illis Deus resurrectionis praerogativam polliceretur. Samaria regio Palaestinae ab oppido quodam nomen accepit qui vocabatur Samaria, civitas quondam regalis in Israel, quae nunc ab Augusti nomine Sebastia nuncupatur. Haec regio inter Iudaeam et Galilaeam media iacet, incipiens a vico cui nomen est Eleas, deficiens in terra Agrabath. Situs eius natura consimili nec ullo differens a Iudaea. Galilaea regio Palaestinae vocata quod gignat candidiores homines quam Palaestina. Haec autem duplex est, superior et inferior, sibi tamen conexae, Syriae et Phoeniciae adhaerentes. Terra earum opima et ferax et fructibus satis fecunda. Pentapolis regio in confinio Arabiae et Palaestinae sita, dicta a quinque civitatibus inpiorum quae caelesti igne consumptae sunt. Terra amplius ab Hierosolymis olim uberrima, nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ẽ tẏrus. ad qmͣ ysaias loquit᷑.
ht̃ autẽ aboriente arabiã. ame¬
ridie mare rubrũ. Palestina pro¬
uintia philistiim urbem metro¬
polim habuit quȩ nunc dr̃ asca¬
lon. ex qua ciuitate om̃is circa
eam regio. palestina ẽ nuncupa¬
ta. huic aboriente mare rubrũ
occurrit ameridiano latere ui¬
dea excipit᷑. a septentrionali pla¬
ga dirioꝵ finib clauditur. ab oc¬
casu egiptio limite derminatur.
Iudea regio palestinȩ ex nomine
ide appellata exciuiꝰ tribu reges
habuit. ħ prius canaam dicta ẽ.¬
a filio cham. siue a decem canane¬
oꝵ gentib quib expulsis: eandẽ
tr̃am iudei possederunt. Initiũ
longidudinis eiꝰ. auico arfa. usq
adiuicũ iuliadem porrigit᷑ in quo
iudeoꝵ parit̾ ac tyrioꝵ cõmunis
habitatio ẽ. Latitudo autẽ amon¬
te libani. usq ad tyb̃iadis lacum
extenditur. Inmedio autẽ iudee
ciuitas iherosolima ẽ quasi umbi¬
licus regionis tocius terrȩ uariaꝵ
opum diues. frugib fertilis. aquis

Expanded text:
ubi est Tyrus, ad quam Esaias loquitur. Habet autem ab oriente Arabiam, a meridie mare Rubrum. Palaestinae provincia Philistim urbem metropolim habuit, quae nunc dicitur Ascalon, ex qua civitate omnis circa eam regio Palaestina est nuncupata. Hujus ab oroccurrit, a meridiano latere Iudaea excipitur, a septentrionali plaga Tyriorum finibus clauditur, ab occasu Aegyptio limite terminatur. Iudaea regio Palaestinae ex nomine Iudae appellata, ex cuius tribu reges habuit. Haec prius Chanaan dicta a filio Cham, sive a decem Chananaeorum gentibus, quibus expulsis eandem terram Iudaei possiderunt. Initium longitudinis eius a vico Arfa usque ad vicum Iuliadem porrigitur, in quo Iudaeorum pariter ac Tyriorum communis habitatio est. Latitudo autem eius a monte Libani usque ad Tiberiadis lacum extenditur. In medio autem Iudaeae civitas Hierosolyma est, quasi umbilicus regionis totius. Terra variarum opum dives, frugibus fertilis, aquis
Abbreviated transcription (Latin):
tias. cõmagenã. feniceam. & pa¬
lestinã cuius pars ẽ iudea. absq
sarracenis. & nabatheis. Cõma¬
gena pͥma ꝓuintia sirie. auoca¬
bulo cõmage urbis nuncupata.
que quondã ibi metropolis habe¬
batur. huius ẽ a septentrione ab
ortu mesopotamia. ameridie sy¬
ria. ab occasumare magnũ. Fenix
cathini frr̃. de thebis egiptioꝵ
insyriam ꝓfectus. ap̃ sidonem
regnauit. eãq ꝓuintiã ex suo no

Expanded text:
cias Commagenam, Phoeniciam et Pacias Commagenam, Phoeniciam et Palaestinam, cuius pars est Iudaea absque Sarracenos et Nabatheos. Commagena prima provincia Syriae a vocabulo Commagae urbis nuncupata, quae quondam ibi metropolis habebatur. Huius est a septentrione Armenia, ab ortu Mesopotamia, a meridie Syria, ab occasu mare Magnum. Phoenix Cadmi frater de Thebis Aegyptiorum in Syriam profectus apud Sidonem regnavit, eamque provinciam e
Abbreviated transcription (Latin):
babilon urbs ẽ. aquo & nuncupa¬
ta. tam nobilis ut caldea & assiri¬
a. & mesopotamia. in eiꝰ nomeit
aliqñ transiert̃. Arabia appellata.
.i. sacra. hoc enĩ significare int̾p̃tat᷑.
eo quod sit regio thurifera. odo¬
res creans. Hinc eam greci eude
Inciuus saltib. & mirra & cina-¬
moniũ ꝓuenit. Ibi nascit᷑ auis
fenix. sardonix gemina. & hiris.
melocides. & pedorata. ibi inueni¬
untur. Ipsa ẽ & sabba appellata.
a filio chus qui nuncupatus ẽ sa¬
ba. Hec autẽ angusto terrȩ tractu.
adorientẽ uersus. adꝑsicum sinũ
extenditur. cuius septentriona la
caldea claudit. occasum: sinus
arabicus. Siriam sirus quidam
ꝑhibet᷑ indigena. a suo uocabulo¬
nuncupasse. ħ aboriente fluuio
eufrate. ab occasu. mari nr̃o et
egipto terminat᷑. hñs aseptentͥone
armeniã & capadotiã. ameridie
sinũ arabicũ. Situs eiꝰ porrectus
in inmensã longitudinẽ. inla¬
to angustior. Ht̃ autẽ inse ꝓun¬

Expanded text:
Babylon urbs est, a qua nuncupaBabylon urbs est, a qua nuncupata, tam nobilis, ut Chaldaea, et Assyria, et Mesopotamia in ejus nomen aliquando transierint. 15. Arabia appellata, id est, sacra. Hoc enim significare interpretatur, eo quod sit regio thurifera, odores creans. Hinc eam Graeci εὐδαin cujus saltibus et myrrha et cynnamum provenit; ibi nascitur avis phoenix; sardonix gemma, iris, malochites, et paederotes ibi inveniuntur. Ipsa est, et Saba appellata, a filio Chus, qui nuncupatus est Saba. Haec autem angusto terrae tractu ad Orientem versus Persicum sinum extenditur, cujus Septentrionalia Chaldaea claudit, Occasum sinus Arabicus. 147 16. Syriam Syrus quidam perhibetnuncupasse. Haec ab oriente fluvio Euphrate, ab occasu mari nostro et Aegypto terminatur, tangens a septentrione Armeniam et Cappadociam, a meridie sinum Arabicum. Situs eius porrectus in inmensam longitudinem, in lato angustior. Habet autem in se provin
Abbreviated transcription (Latin):
bellando adgressi sunt. Exquib
media ab occasu transuersa. par-¬
thia regna amplectitur. a septen-¬
trione armenia circumdatur.
ab ortu. caspios uidet. ameridie
ꝑsidam. Huius terra medicam
arborem gignit. qmͣ alia regio
mimime parturit. Sunt autem
tendens abortu usq adindos: ab
occasu rubrũ mare ht̃. ab aquilo¬
ne uͦ meridie̾m tangit. ab austro
germaniã que ꝑside annectitur.
Quib ẽ susa oppidum nobilissimũ.
Inꝑsida pͥmũ orta ẽ ars magica.
ad qmͣ nem broth gigas pꝰ confusionẽ
linguarũ abiit. ibiq ꝑsas. colere
docuit ignem. Nam om̃s i illis par¬
tib solem colunt qui ipsoꝵ lingua
el d̾ir. Mesopotamia grecam ethi¬
mologiã possidet. quod duob flu¬
uiis ambiatur. Nam aboriente ti¬
grim ħt. aboccidente uͦ eufraten.
Incipit autẽ ãseptentrione inter
montẽ caurũ & caucasũ. cuius a
meridie sequitur babilonia. deiñ
caldea. nouissime arabia eude
mon. Babilonie regionis caput

Expanded text:
bellando adgressi sunt. Ex quibus bellando adgressi sunt. Ex quibus Media ab occasu transversa Parthia regna amplectitur, a septentrione Armenia circumdatur, ab ortu Caspios videt, a meridie Persidam. Huius terra Medicam arborem gignit, quam alia regio minime parturit. Sunt autem . Persis tendens ab Ortu usque ad Indos; ab Occasu Rubrum mare habet, ab Aquilone vero Mediam tangit, ab Austro Carmaniam, quae Persidi annectitur, quibus est Susa oppidum nobilissimum. In Persia primum orta est ars magica, ad quam Nemroth Gigas post confusionem linguarum abiit, ibique Persas ignem colere docuit; nam omnes in illis partibus Solem colunt, qui ipsorum lingua El dicitur. 13. Mesopotamia Graecam etymologiam possidet, quod duobus fluviis ambiatur. Nam ab Oriente Tigrim habet, ab Occiduo Euphratem; incipit autem a Septentrione inter montem Taurum et Caucasum, cujus a Meridie sequitur Babylonia, deinde Chaldea, novissime Arabia εὐδαίμων. 14. Babyloniae regionis caput
Abbreviated transcription (Latin):
ne sumunt. trigri clau duntur.¬
locis montuosis. & asꝑiorib site.
habentes fluiuos idaspem. et
arbem. Sunt enĩ inter se finibus
sius discrecȩ nomina aꝓpͥis aucto¬
rib ita trahentes. Aracusia ab
oppido suo nuncupata. Parchiã.
parthi absithia uenientes occupa-¬
uerunt. eamq ex suo nomine
uocauerunt. Huius ameridie
mare rubrum ẽ. a septentrione
hircaniũ salum. ab occidua soł
plaga media. Regna inea decem
& octo sunt. porrecta a caspio lit¬
tore usq ad terras scitharum. As¬
siria uocata ab assur filio sem.
qui eam regionem pͥmus post
diluiium incoluit. Hȩc abortu¬
solis indiam ameridiȩ mediã
tangit. ab occiduo tigrim. a sep-¬
tentrione montem caucasum.
ubi portȩ caspie sunt. Inhac re¬
gione primus usus inuentus ẽ
purpurȩ. Inde primũ crinui
& corꝑum unguenta uenerunt.¬
& odores quib romanoꝵ atq
grecoꝵ efflur̃ luxuria. Media.
& ꝑsida. a regib medo & ꝑso.
cognominatȩ. qui eas ꝓuintias

Expanded text:
ne sumunt, Tne sumunt, Tlocis montuosis et asperioribus sitae, habentes fluvios Hydaspem et Arbem. Sunt enim inter se finibus suis discretae, nomina a propriis auctoribus ita trahentes. Aracusia ab oppido suo nuncupata. Parthiam Parthi ab Scythia venientes occupaverunt, eamque ex suo nomine vocaverunt. Huius a meridie Rubrum mare est, a septentrione Hyrcanum salum, ab occidui solis plaga Media. Regna in ea decem et octo sunt, porrecta a Caspio litore usque ad terras Scytharum. Assyria vocata ab Assur qui eam regionem post diluvium primus incoluit. Haec ab ortu Indiam a meridie Mediam tangit, ab occiduo Tigrim, a septeubi portae Caspiae sunt. In hac regione primus usus inventus est purpurae, inde primum crinium et corporum unguenta venerunt et odores, quibus Romanorum atque Graecorum effluxit luxuria. Media et Persida a regibus Medo et Perso cognominatae, qui eas provincias
Abbreviated transcription (Latin):
uocata ab indo flumine: quo
exparte occidentali. clauditur.
Hec ameridiano mari porrecta usq
adortum solis. & a septentrione
usq admontẽ caucasum ꝑuenit.
habens gentes multas. & oppida.
in sulã quoq taꝓbanem geminis
& elephantis refertam. crisam et
argiram. auro aͬgentoq fecundas.
utilem quoq arboribꝰ foliis ñqmͣ
carentib Habet & fluiios gangẽ
tes indos. Terra indie fabonii spũi
salub̃rima. manno bis mittit
fruges uice hiemis etherias patit᷑.
Gignit autẽ tincti coloris homines.
elefantos ingentes monoceron
bestiam. psitacũ auem ebenum
& calamũ aromaticũ mittit. &¬
ebur. lapides quoq preciosos. be¬
rillos. crisoprassos. & adamantẽ.
carbunculos. lignetes. margari¬
tas. & uniones. quib nobiliũ
feminarũ ardet ambitio. Ibi st̃
& montes aurei quos adire ꝓpt̾
dracones &. griphos. & immen¬
soꝵ hominũ monstra impossi
cusia. parthia. assiria. media.
ꝑsida. quȩ regiones inuicem sͥ
coniunctȩ iniciũ abindo flumi¬

Expanded text:
ocata ab Indo flumine, quo ex parte Occidentali clauditur. Haec a Meridiano mari porrecta usque ad Ortum solis, et a Septentrione, usque ad montem Caucasum pervenit, habens gentes multas et oppida: insulam quoque Taprobane gemmis et elephantis refertam, Chrysam et Argyrem auro argentoque fecundas, Tylem quoque arborum foliis nunquam carentem. Habet et flavios Gangen tes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima; in anno bis metit fruges, vice hiemis Etesiis potitur; gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum r, calamum aromaticum, mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites, margaritas et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones et gryphes, et immensorum hominum monstra impossibcusia, Parthia, Assyria, Media et Persida, quae regiones invicem sibi conjunctae initium ab Indo flumi
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ponat ante ocłos quasi sub¬
iectũ nomini: Hoc opus aristotilis
intelligendũ est. qm̃ sicut dictũ ẽ
quicquid homo loquitur. in decẽ
ista p̃dicamenta habet᷑. Proficiet etiã
ad libros intelligendos. qui sibi a¬
rethoribꝰ siue a dialecticis apponunt᷑.

Expanded text:
nem sibi ponat ante oculos, quasi subnem sibi ponat ante oculos, quasi subiectum nomini? Hoc opus Aristotelis intellegendum est, quando, sicut dictum est, quidquid homo loquitur, inter decem ista praedicamenta habentur. Proficiet etiam ad libros intellegendos, qui sive Rhetoribus sive Dialecticis adplicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is res ad seipsam subsistit. Corpꝰ
enĩ subsistit: & id̾o substantia est.
Illa uͦ accidentia quȩ in subsistente
atq in subiecto sunt. substanciȩ
ñ sunt: quia ñ subsistunt s mu¬
dantur. sicut color uł forma. De
subiecto autẽ & insubiecto: quasi
de ipso & in ipso. Ubi enĩ dicitur
de subiecto substantia ẽ: quasi di¬
catur de substantia. Ubi autem ddi¬
citur insubiecto. accidentia sunt:
id est quȩ accidunt insubstantia
ut quantitas. qualitas. uł figura.
De subiecto gͥ. genera &e species: in
subiecto. accidentia sunt. Ex his no¬
uem accidentibꝰ: tria intra usiã
sunt. quantitas. & qualitas. &
sitꝰ. Hȩc enĩ sine usia ẽẽ nͥ possurs.
Extra uͦ usiam sunt. locus. tempꝰ. & habitꝰ.
Iutra & extra usiã sunt: relatio. agere.
&e pati. Appellatas autẽ cathegorias
constat: quia ñ possunt nisi ex sub¬
iectis agnosci. Quis enĩ quid sit homo
possit agnoscere: nisi aliquem sibi¬

Expanded text:
omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus omnis res ad se ipsam subsistit. Corpus enim subsistit, et ideo substantia est. Illa vero accidentia, quae in subsistente atque subiecto sunt, substantiae non sunt, quia non subsistunt, sed mutantur; sicut color vel forma. De subiecto autem et in subiecto quasi de ipso et in ipso. Ubi enim dicitur de subiecto, substantia est, quasi dicatur de substantia. Ubi autem dicitur in subiecto, accidentia sunt, id est, quae accidunt in substantia; ut quantitas, qualitas, vel figura. De subiecto igitur genera et species, in subiecto accidentia sunt. Ex his novem accidentibus tria intra usiam sunt, quantitas et, qualitas et situs. Haec enim sine usia esse non possunt. Extra usiam vero sunt locus, tempus et habitus; intra et extra usiam sunt relatio, facere et pati. Appellatas autem categorias constat, quia non possunt nisi ex subiectis agnosci. Quis enim quid sit homo possit agnoscere, nisi aliquem homi
Abbreviated transcription (Latin):
ceat. Habttꝰ ab habendo aliquid
dictus. ut habere scienciã in m̃te.
uirtutẽ in corpore. cirea corpus
uestimentũ. & cet̾a quȩ ad ha-¬
bendi modũ designato a doctoribꝰ nume¬
ro comp̃hendunt᷑. Iam uͦ agere & pati
ab agentis & patientis significatione
consistunt. Nam scribo uobis. actũ ha¬
bet: q̃m facientis rem indicat. S cribor
patientis ẽ: qm̃ pati se ostendit. In his
enĩ nouem generibꝰ. quoꝵ exempli gr̃a
queda posita sunt: uł in ipso substan¬
ciȩ genere qͦd est usia. innumerabilia
repꝑiunt᷑. Nam & ea quȩ intellectu
capiiꝰ: id ad alterũ horum decem
p̾dicamentoꝵ sermonẽ uulgamus
Plena enĩ sentencia: de his ista est.
Augustinꝰ magnꝰ orator filius illiuᷤ
stan̾s in templo hodiẽ infulatꝰ. dis¬
putando fatigat᷑ Usia autẽ. substan¬
tia ẽ: id est ꝓprium quȩ cet̾is sub¬
iacet. Reliqua nouẽ: accidentia st̃.
Substantia autẽ dicitur: ab eo qͦd

Expanded text:
ceat. Habitus ab habendo aliquid ceat. Habitus ab habendo aliquid dictus, ut habere scientiam in mente, virtutem in corpore, circa corpus vestimentum, et cetera, quae ad habendi modum, designato a doctoribus numero, conprehenditur. Iam vero agere et pati ab agentis et patientis significatione consistunt. Nam scribo vocis actum habet, quoniam facientis rem indicat. Scribor patientis est, quoniam pati se ostendit. In his enim novem generibus, quorum exempli gratia quaedam posita sunt, vel in ipso substantiae genere, quod est οὐσία, innumerabilia reperiuntur. Nam et ea quae intellectu capimus, id ad alterutrum horum decem praedicamentorum sermone vulgamus. Plena enim sententia de his ita est: Augustinus, magnus orator, filius illius, stans in templo, hodie, infulatus, disputando fatigatur. Usia autem substantia est, id est proprium, quae ceteris subiacet; reliqua novem accidentia sunt. Substantia autem dicitur ab eo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iecto p̾dicatur. neq in subiecto est:
ut aliquis homo. uł aliquis equus.
Sedẽ autem substantiȩ dicunt᷑ in qͥbꝰ
species illȩ quȩ principalit substan¬
tie pͥmo dicte sunt insunt atq elau¬
duntur: ut in homine cicero.
Quantitas est m̃sura: ꝑ quã aliqͥd
uł magnũ uł minus ostenditur.
ut longus. breuis. Qualitas est.
ut qualis sit: orator. añ rusticus.
niger aut candidus. Relatio ẽ:
quȩ refertur ad aliquid. Cũ enĩ dicit᷑
filius: demonstratur & pat̾. Hȩc
relatiua simul incipiunt. Namq
seruus ac dñs uno tempore exor¬
dium nominis sumunt: nec ali¬
quando inuentt᷑ dñs prior seruo.
nec seruus dño. Alderum enĩ alt̾i
ꝑesse ñ potest. Iocus ẽ ubi sit. ĩ
foro. ui ꝑlatea. Loci autẽ motꝰ par¬
tes sex habet: dexterã & sinistram.
ante. & retro. sursũ. atq deorsum.
Partes quoq istȩ ser: duo habent:
longe &e prope. Tempꝰ: ut hodie.
ut quis aut stet aut sedeat aut ia¬

Expanded text:
iecto praedicatur, neque in subiecto est, iecto praedicatur, neque in subiecto est, ut aliqui homo vel aliqui equus. Secundae autem substantiae dicuntur, in quibus speciebus illae, quae principaliter substantiae primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut in homine Cicero. Quantitas est mensura, per quam aliquid vel magnum vel minus ostenditur, ut longus, brevis. Qualitas est, ut qualis sit, orator an rusticus, niger aut candidus. Relatio est, quae refertur ad aliquid. Cum enim dicitur filius, demonstratur et pater. Haec relativa simul incipiunt. Namque servus ac dominus uno tempore exordium nominis sumunt, nec aliquando invenitur dominus prior servo, nec servus domino. Alterum enim alteri eat, aut jaceat. Locus est ubi sit, in foro, in platea. Loci autem motus habet sex partes, dexteram et sinistram, ante et retro, sursum atque deorsum. Partes quoque istae sex duo habent, longe et prope. Tempus, ut, hodie, ut quis aut stet, aut sedeat, aut ia
Abbreviated transcription (Latin):
sequunt᷑ aristotilis cathego¬
riȩ. quȩ latine p̾dicamenta
dicuntur: quib ꝑ uarias
significationes om̃is conclusus est¬
sermo. Instrum̃ta cathegoriarum
sunt tria: id est pͥma equiuoca.
scda uniuoca. tercia denominati¬
ua. Equiuoca sunt: qnͣdo mul¬
darum rerũ nomen unũ est. s ñ
eadem diffinicio ut leo. Nã qͣntũ
& cȩlestis leo dicitur. Quantũ ad
diffinitionẽ ꝑtinet. aliter uerus
diffinitur: alit̾ ꝑictus. aliter cę
lestis. Uniuoca sunt: quando
duarũ aut pluriũ rerũ unum
nerib ẽe intelligitur:: quia et
nom̃ & diffinitionẽ dat formis
suis. Denominatuia id est di¬
riuatiua dicunt᷑. quȩcũq ab ali¬
quo solo differentiȩ casu scdm
nom̃ habent appellationẽ. ut a bonitate
bonus: & a malicia malus. Cathego¬
riarũ autẽ species decem sunt: id est
substantia. quantitas. qualitas. re¬
latio. situs. locus. tempꝰ. habitꝰ agere.
& pati. Substantia ẽ: quȩ ꝓprie &e
principalit dicitur. quȩ neq de sub¬

Expanded text:
Sequuntur Aristotelis categorie que latine predicamenta dicuntur, quibus per varias significationes omnis sermo conclusus est. Instrumenta categoriarum sunt tria: id est prima equivoca, secunda univoca, tertia denominativa. Equivoca sunt, quando multarum rerum nomen unum est, sed non eadem diffinitio. Ut Leo. Nam quantum et celestis, Leo dicitur: quantum ad diffinitionem pertinet, aliter verus diffinitur, aliter piclestis. Vniuocum est quando duarum aut plurium rerum unum neris serie intellegitnomen et definitionem dat formis suis. Denominativa, id est derivativa, dicuntur quaecumque ab aliquo solo differentiae casu secundum nomen habent appellationem, ut a bonitate bonus, et a malitia malus. Categoriarum autem species decem sunt, id est substantia, quantitas, qualitas, relatio, situs, locus, tempus, habitus, agere et pati. Substantia est, quae proprie et principaliter dicitur, quae neque de sub
Abbreviated transcription (Latin):
Pronepos est: qui ex nepote concep¬
tus natusq est. Et dictus ꝓnepos:
quasi natus porro post. Ex hoc qͦq
gradu. incipit uocari & ꝓgenies:
quasi porro post geniti. Nam ce fi¬
lii & nepotes ñ sunt ꝓgenies: qͥa
ñ est in eis longa posteritas. Sicut
enĩ inferius longe editi ꝓgenies di¬
cuntur: ita suꝑuis ꝓ aui attaui. qͥ
& ꝓgenitores appellantur. quasi
porro generantes. Pronepos dictꝰ.
quasi ꝓpe nepotem: ab neposqͥ se¬
iungitur a nepote. Est enĩ uit illũ
& nepotẽ: ꝓnepos. Adnepos: ab¬
nepotis filiꝰ. Trinepos. ad nepotis
filiꝰ: quia pͦt nepotẽ quartꝰ in or.¬
dine est. quasi tetranepos. N ino¬
res autẽ ñ dicimꝰ. nisi qͦtiens gra¬
duum deficit nom̃: utputa filiꝰ
nepos ꝓnepos. abnepos. adnepos. tri¬
nepos Ubi isti gradus defecerint. meri¬
to iam dicimꝰ minores: sicut & maio

Expanded text:
Pronepos est, qui ex nepote concepPronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maio
Abbreviated transcription (Latin):
functi nomine appelletur. Nothus
dicit᷑. qui de patre nobili & matre
ignobili gignit᷑: sicut ex concubina.
Est autem hoc nomen grecum: et
in latinitate deficit. ⁊iuc contra¬
rius spurius: qui de matͤ nobi¬
li. & patre ignobili nascitur. Item
spurius patre incerto. matre uidua
genitus. uelut tantum spurii filiꝰ:
quia muliebrem naturam ueteres spu
est seminis ñ patris nomine. Fosdem
& fabonios appellabant: quia que¬
dam animalia fabonio sp̃u hausto
conciꝑe existimantur. Unde et hii
qui ñ sunt de legituno matrimonio:
matrem potiꝰ quam patrẽ secuntur.
Latine autẽ spurii: quasi extra puri¬
tatẽ. id est quasi immundi. Nepos
est. qui ex filio natus est. Dictus autẽ
nepos: quasi natus post. Primũ enĩ
filius nascitur: deinde nepos. Gra¬
dus enim substitutionis est. Hinc &
posteritas: quasi postera etas. Nepos
autem: utrius que sexus est. Nã ut
neptis dicamꝰ in uire est: ꝓpt̾ dis¬
cretionem susceptionis admissam.

Expanded text:
functi nomine appelletur. Nothus functi nomine appelletur. Nothus dicitur, qui de patre nobili et de matre ignobili gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum et in Latinitate deficit. Huic contrarius spurius, qui de matre nobili et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres spurest seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum.
Abbreviated transcription (Latin):
liber a patre: sicut fit seruo manumiᷤ¬
sio. ut sit lib̾atus a dño. Idem liberi di¬
cti: quia ex libero sunt matͥmonio orti.
Nam filii ex libero & ancilla: seruilis con¬
dicionis sunt. Semꝑ enĩ qui nascitur.
deteriorem parentis statũ sumit. Na¬
turales autẽ dicunt᷑ ingenuarũ con¬
cubinarũ filii: quos sola natura ge¬
nuit. ñ honestas conuigii. Item & pu¬
eri. apube. Adoptiuus filiꝰ est. qͥ aut
patre iusto. aut auo. aut ꝓauo. cuiꝰ
potestate ꝑ mancipationes est traditꝰ
in alienã potestatem transit. quia
utriꝰque fert nom̃. ut flauiꝰ enuilius.
uł scipio paulinꝰ. Gemini sunt. ñ
duo tantũ simul nati: s etiã plures
De geminis autẽ uno ab ortiuo: alter
qui legitime natꝰ fuerit. nofiscus no¬
minatur. Postumus uocatur: eo
quod post humationẽ patris nascit᷑.
id est post obitum. Iste & defuncti
nomen accipit. Sic enim lex uoluit.
ut qui post defunctum nascitur. de¬

Expanded text:
liber a patre, sicut fit servo manumisliber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orti. Nam filii ex libero et ancilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulinus. Gemini sunt non duo tantum simul nati, sed etiam plures. De geminis autem uno aborto, alter, qui legitime natus fuerit, Vopiscus nominatur. Posthumus vocatur eo quod post humationem patris nascitur, id est post obitum. Iste et defuncti nomen accepit. Sic enim lex voluit, ut qui de defuncto nascitur, de
Abbreviated transcription (Latin):
uit̃ om̃s. Nouissimꝰ: post om̃s: idem
&e minimꝰ a monade. Nouissimꝰ au¬
tem ꝓpt̾ quod nouus. qͥa ceteri p̃ce¬
dendo antiqͥores existunt. Quatuor
enũ modis. filii appellant᷑: natura.
imitatione. adoptione. doctrina.
Natura: ueluti cũ dicunt᷑ filii abra¬
he uidei. Inutatione: ut ipsiꝰ abra¬
he fidem imitantes ex gentibꝰ dicen¬
te euuangłio. potens est d̾s de lapi¬
dibꝰ istis suscitare filios abrahe:
uł sicut eosdẽ iuideos dñs filios ẽe
dicit diaboli. a quo ñ nati. s quẽ
fuerant unitati. Adoptione quoq
qd humana consuetudine nulli li¬
cet nescire. uł sicut nos d̾o ñ natu¬
ra s adoptione dicimꝰ. pater nr qͥ
es in cęlis. Doct̾na: sicut apłs filioᷤᷤ
suos appellat eos qͥbꝰ euuangłium
p̃dicauit. Filii autẽ ido in legibꝰ liberi
appellant᷑. ut isto uocabulo secernant᷑
a seruis: quia sicut seruus in potestate
est dñi. sic filius in potestate est patris.
Inde etiã filio fit emancipatio. ut sit

Expanded text:
omnes: novissimus, post omnes, idem et minimus a monade. Novissimus autem, propter quod novus, quia caeteri praecedendo antiquiores existunt. Quatuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Natura veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; vel sicut eosdem Judaeos Dominus filios esse dicit diaboli , a quo non nati, sed quem fuerant imitati. Adoptione quoque, quod humana consuetudine nulli licet nescire: vel sicut nos Deo, non natura, sed adoptione dicimus: Pater noster, qui es in coelis . Doctrina, sicut Apostolus filios suos appellat eos, quibus Evangelium praedicaappellantur, ut isto vocabulo secernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ existunt. Unde & cornelia familia
stirps ipsa om̃is a cornelio orta. Familia
autẽ. a femore. femur enĩ. genꝰ & stirps
ostendit᷑. Nam familia ꝓ seruis abu¬
siue ñ ꝓpͥe dicitur: stirps ex longa ge¬
neris significatione uocat᷑. O natus

Expanded text:
tium existunt. Unde et Cornelia familia tium existunt. Unde et Cornelia familia stirps ipsa omnis a Cornelio orta. Familia autem a femore. Femore enim genus et stirps ostenditur. Nam familia pro servis abusive, non proprie dicitur. Stirps ex longa generis significatione vocatur.