comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iani plenario concilio rationabilis
consuetudo firmata ẽ. meã p̃pono
sententiam: sed ȩcłiȩ sc̃ȩ catholies
quam sic dilexit & diligit. in qui
tam uberẽ cum tolerantia fructii
attulit. cuius uniuersitas ipse non
fuit. sed in eius uniuersitate ꝑmat
cuius radicem nũquam descrut
sed in cuius radice fecundus ut ẽt
fecundior ab agricola cęlesti purgat᷑
ẽ: pro cuius pace ac salute ne simul
cum ziraniis eradicaret᷑ & triticum.
tanta mala hominum secum in unnit¬
te constitutorum &̃. ueritatis libertati
redarguit: & caritatis uirtute sustimi¬
it. Unde nos idem ipse copiosisime ad¬
monet. multos in delictis & peccatis
suis mortuos. qũauis ad xp̃i societat̃
q̃. ad illius columbȩ unicȩ in nocente
& simplicis mẽbra non ꝑtinentes. qu
si sola baptitaret. illi utiq non bia¬
tarent. spetie tamen intus uideri s
baptizari ꝙ baptizare: ꝙ̃ in cis qũaius
qui non morit᷑. ꝙ̃ mors ei ultia non

Expanded text:
christiani plenario concilio rationabilis christiani plenario concilio rationabilis consuetudo firmata est, meam praepono sententiam sed ecclesiae sanctae catholicae, quam sic ille dilexit et diligit, in qua tam uberem cum tolerantia fructum adtulit, cuius uniuersitas ipse non fuit sed in eius uniuersitate permansit, cuius radicem numquam deseruit sed in cuius radice fecundus ut esset fecundior ab agricola caelesti purgatus est, pro cuius pace ac salute, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, tanta mala hominum secum in unitate constitutorum et ueritatis libertate redarguit et caritatis uirtute sustinuit. Unde nos idem ipse copiosissime ammonet multos in delictis et peccatis suis mortuos, quamuis ad Christi societatem et ad illius columbae unicae innocentis et simplicis membra non pertinentes, quae si sola baptizaret illi utique non baptizarent, specie tamen intus uideri et baptizari et baptizare, et in eis quamuis qui non moritur et mors ei ultra non
Abbreviated transcription (Latin):
curaret. stulta mundi elegit ut confun¬
deret sapientes: atq in ordinibus mem¬
brorum ȩccłiȩ suȩ tam salubrit̾ omĩa
collocaret. ne de ingenio uel litteris
sius. quas adhuc ignorarent cuiꝰ mu¬
nere haberent. electos se ad adiutori¬
um euangłicum homines dicerent:
atq inde pestifera inflarent᷑ suꝑbia.
Quam gaudet ciprianus: quanto sere¬
nius in illa luce contuet᷑: ꝑ quanta
salute humani generis factũ sit. ut
inueniat᷑ aliquid quod merito reprę¬
hendi possit. qũauis in xp̃ianis & pi¬
is litteris oratorum. &. non inueniat᷑
in litteris piscatorum. De hoc ergo
gaudio sc̃ȩ illius animȩ om̃ino se-¬
curus: neq ullomodo meas litteras
ab om̃i erratu liberas audeo uel puta¬
re uel dicere. neq illiꝰ huic sententię
in qua ei uisum ẽ aliter suscipiendos
ab hereticis uenientes quã uel in p̾te¬
ritum suscipiebant᷑ sicut ipse testatur.
uel nunc suscipiunt᷑ sicut totius orbis

Expanded text:
curaret, stulta mundi elegit, ut confuncuraret, stulta mundi elegit, ut confunderet sapientes adque in ordinibus membrorum ecclesiae suae tam salubriter omnia conlocaret, ne de ingenio uel litteris suis, quas adhuc ignorarent cuius munere haberent, electos se ad adiutorium euangelicum homines dicerent adque inde pestifera inflarentur superbia. quam gaudet Cyprianus, quanto serenius in illa luce contuetur, pro quanta salute humani generis factum sit, ut inueniatur aliquid, quod merito reprehendi possit, quamuis ip Christianis et piis litteris oratorum, et non inueniatur in litteris piscatorum! de hoc ego gaudio sanctae illius animae omnino securus neque ullo modo meas litteras ab omni errato liberas audeo uel putare uel dicere neque illius huic sententiae, in qua ei uisum est aliter suscipiendos ab haereticis uenientes quam uel in praeteritum suscipiebantur, sicut ipse testatur, uel nunc suscipiuntur, sicut totius orbis
Abbreviated transcription (Latin):
tamen dirẽptꝰ ẽ ab orbe terrarũ. Maiꝰ
quippe in eo Robur uirtutis eminuit.
cum ista quȩstio nondũ discussa nuta¬
ret. quod aliter sentiens qũa multi
collegȩ tantam moderationẽ optinu
matis labe truncaret: quã si omĩa ñ
solum ueraciter. sed etiam pariter sine
ista uircute sentiret. Neq enim ei pla¬
ceo. si eius ingenium facultatẽq sermo¬
nis. & doctrinȩ ubertatẽ. scõ concilio
cunctarum gentium. cui ꝓfecto inter¬
fuit ꝑ sp̃s unitatẽ prȩponere affectem.
p̃sertim iam in tali ueritatis luce po¬
sito. ubi certissime cernit quod hic pa¬
catissime requirebat. Ex illa enim uber¬
tate: hȩc nr̃a quȩ uidentur eloquia.
tãqũa infantilia rudimenta deridet.
Ibi uidet: qua regula pietatis hic ege¬
rit. ut nichil ei esset in eccłia carius
unitate. Ibi etiam in effabili delectatione
contuetur. quam ꝓuida &̃ miscđissima
dispensatione dñs ut cumores nr̃os

Expanded text:
tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius tamen diremptus est ab orbe terrarum. maius quippe in eo robur uirtutis eminuit, cum ista quaestio nondum discussa nutaret, quod aliter sentiens quam multi collegae tantam moderationem optinuimatis labe truncaret, quam si omnia non solum ueraciter sed etiam pariter sine ista uirtute sentiret. neque enim ei placeo, si eius ingenium facultatemque sermonis et doctrinae ubertatem sancto concilio cunctarum gentium, cui profecto interfuit per spiritus unitatem, praeponere adfectem, praesertim iam in tali ueritatis luce posito, ubi certissime cernit quod hic pacatissime requirebat. ex illa enim ubertate haec nostra quae uidentur eloquia tamquam infantilia rudimenta deridet. ibi uidet qua regula pietatis hic egerit, ut nihil ei esset in ecclesia carius unitate. ibi etiam ineffabili delectatione contuetur, quam prouida et misericordissima dispensatione dominus, ut tumores nostros
Abbreviated transcription (Latin):
diam. ꝙ̃ dñicam pacem. Bonꝰ quippe
habere erga malos pacẽ potest: tenere
autẽ cum eis pacem non potest. quam
ipsi non denent. Dostremo quia nemi-¬
ni p̃scribens neq p̃iudicans. quo mi¬
nus unusquisq ep̃orum quod putat
faciat habens arbitrii sui liberam po¬
testatẽ: etiam nobis qualibus cũq lo¬
cum dedit pacifice secum ista tractan¬
di. Presens ẽ enim non solum ꝑ litte¬
ras suas: sed etiam ꝑ ipsam quȩ in illo
maxime uiguit. ꝙ̃ mori numquam
potuit caritatẽ. Hiuc ergo inherere &
conglutinari desiderans. si non impe¬
diar inconuenientia peccatorum me¬
orum: orationibꝰ eius adiutꝰ discam si
potero ꝑ litteras eiꝰ. quanta pace ꝑ eũ
ȩccłiam suam dñs. & quanto solatio
gub̾nauerit. S ꝑ eius sermonis affe-¬
ctum uisceribus humilitatis inductus:
siquid uerius sentio cum orbe terra¬
rum. non ei p̃ponam cor meum. nec
in eo ipso quod aliter sentiens. non

Expanded text:
diam et dominicam pacem; bonus quippe diam et dominicam pacem; bonus quippe habere erga malos pacem potest, tenere autem cum eis pacem non potest quam ipsi non tenent —, postremo quia nemini praescribens neque praeiudicans, quominus unusquisque episcoporum quod putat faciat habens arbitrii sui liberam potestatem, etiam nobis qualibuscumque locum dedit pacifice secum ista tractandi. praesens est enim non solum per litteras suas, sed etiam per ipsam quae in illo maxime uiguit et mori numquam potuit caritatem. huic ergo inhaerere et conglutinari desiderans si non inpediar inconuenientia peccatorum meorum, orationibus eius adiutus discam, si potero, per litteras eius, quanta pace per eum ecclesiam suam dominus et quanto solacio gubernauerit, et per eius sermonis adfectum uisceribus humilitatis indutus si quid uerius sentio cum orbe terrarum, non ei praeponam cor meum nec in eo ipso, quod aliter sentiens non
Abbreviated transcription (Latin):
xime cum ꝙ apłs dicat. siquis autẽ
putauerit contentiosus ẽẽ. nos talẽ
consuetudinẽ non habemus. neq
ȩccła di. Reseruatur a nobis patient᷑
ꝙ leniter caritas animi: collegii ho¬
nor. uinculum fidei. concordia sacer¬
dotii. Propter hoc etiã libellum de
bono patientiȩ. quantũ ualuit nr̃a
mediocritas ꝑmittente dño ꝙ in¬
spirante conscripsimus: qũe ad de ꝓ
tua dilectione transmisimus. In his
uerbis multa consideranda sunt: qͥbꝰ
in hoc uiro qui dilexit decorem do¬
mꝰ dñi. & locũ tabnaculi habitationis eiꝰ.
mo quia id quod sensit non tacuit:
deinde quia tam mansuete ꝙ paci-¬
fice ꝓtulit. quia cum his qui aliud
sentiebant ȩxcłiasticam pacem tenuit
quia in unitatis uinculo tantã salu¬
britatẽ esse intellexit. quia eam tantũ
dilexit. & sobrie custodiuit: quia uidit
& sensit etiam diuersa sentientes posse
salua caritate sentire. Neq enim cũ
malis tenere se diceret diuinam concor-¬

Expanded text:
 si quis autem putauerit contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesia Dei. seruatur a nobis patienter et leniter caritas animi, collegii honor, uinculum fidei, concordia sacerdotii propter hoc etiam lBono Patientiae, quantum valuit nostra mediocritas, permittente Domino et inspirante conscripsimus, quem ad te pro mutua dilectione transmisimus. 23. In his verbis multa consideranda sunt, quibus in hoc viro qui dilexit decorem domus Domini et locum tabernaculi habitationis ejus mo, quia id quod sensit non tacuit: deinde, quia tam mansuete et pacifice protulit, quia cum his qui aliud sentiebant ecclesiasticam pacem tenuit, quia in unitatis vinculo tantam salubritatem esse intellexit, quia eam tantum dilexit, et sobrie cus sensit etiam diuersa sentientes posse salua caritate sentire — neque enim cum malis tenere se diceret diuinam concor
Abbreviated transcription (Latin):
nec illius nec illius sed xp̃i esse cogno¬
columbȩ speciem se didicisse testat᷑. Nã
scđm quid aliud dixerit. & ego nescie¬
bam eum: non plane uideo. Si enĩ
cum om̃ino nesciret: uenienti ad ba-¬
ptismũ suum non diceret. ego a te
debeo baptizari. Quid ẽ ergo quod
ait. qm̃ uidi sp̃m uelut columbam de¬
scendentẽ de cęlo ꝙ̃ mansit suꝑ cũ : &̃
ego nesciebam eum. sed qui me misit
baptirare in aqua ipse michi dixit.

Expanded text:
nec illius nec illius, sed Christi esse cognonec illius nec illius, sed Christi esse cognor illam columbae speciem se didicisse testatur. nam secundum quid aliud dixerit: et ego nesciebam eum, non plane uideo. si enim eum omnino nesciret, non uenienti ad baptismum suum diceret: ego a te debeo baptizari. quid est ergo quod ait: quoniam uidi spiritum uelut columbam descendentem de caelo, et mansit super eum. et ego nesciebam eum, sed qui me misit baptizare i
Abbreviated transcription (Latin):
apłs iussit. Quod enim ab amico
sponsi non acceperant: hoc ab eo ip¬
so sponso accipere debuerunt. de qͦ
ille amicus dixerat. Hic est qui bap¬
tirat in sp̃u sc̃o. Poderat enim si uo¬
luisset dñs iñc baptismi sui potesta¬
suis. quos iam fecisset amicos suos.
qualibus ait iam non uos dicam
seruos sed amicos: ut que ad modũ
ꝑ uirgam florentẽ demonstratꝰ ẽ aaron
sacerdos: ita in eiꝰ eccłia ubi plura &
maiora miracula facta sunt. ꝑ aliqͦd
signum demonstrarent᷑ excellentioris
scitatis ministri & dispensatores my¬
steriorum: qui soli baptizare debe-¬
rent. Sed si hoc fieret: quauis eis a
dño attributus. tamen ipsoꝵ iam
baptismus diceretur: sicut baptismꝰ
ioħis fuit. Ideo paulus gr̃as agit
do. quod neminẽ ipsorum baptiraue¬
rat: qui tamquam obliti in cuiꝰ nomine
baptizati essent. ꝑ hominũ se nomi¬
na diuidebant. Cum enim tantum
ualet baptismus ꝑ hominẽ contẽp¬
tibilem. quantum ꝑ apłm datus: ita

Expanded text:
us iussit. quod enim ab amico sponsi non acceperant, hoc ab eo ipso sponso accipere debuerunt, de quo ille amicus dixerat: hic est qui baptizat in spiritu sancto.\' Poterat enim, si uoluisset, dominus Iesus baptismi sui potestas seruis suis quos iam fecisset amicos suos, qualibus ait: iam non uos dicam seruos sed amicos, ut, quemadmodum per uirgam florentem demonstratus est Aaron sacerdos, ita in eius ecclesia, ubi plura et maiora miracula facta sunt, per aliquod signum demonstrarentur excellentioris sanctitatis ministri et dispensatores mysteriorum, qui soli baptizare deberent. sed si hoc fieret, quamuis eis a domino adtributus tamen ipsorum iam baptismus diceretur, sicut baptismus Iohannis fuit. ideo Paulus gratias agit deo, quod neminem ipsorum baptizauerat, qui tamquam obliti in cuius nomine baptizati essent per hominum se nomina diuidebant. cum enim tantum ualet baptismus per hominem contemptibilem quantum per apostolum datus, ita
Abbreviated transcription (Latin):
tores. nemo quenꝗͣ in ȩccł̃ia baptran¬
dum putabit: Nonne cũ hȩc uundo¬
se clamauero. respondebitut nichi qd
hoc indignum putas. quasi aut ioħs
ex honoiatꝰ sit. aut auarus honoratis
Sed illiꝰ baptismũ non oportuit ittra¬
ri: de quo idẽ ioħ̃s ait. Hic ẽ qui bapl¬
tat in sp̃u scõ. Per qũelibet enim m¬
nistrum decur. illius ẽ baptismꝰ. de qͥ

Expanded text:
tores nemo quemquam in ecclesia baptizantores nemo quemquam in ecclesia baptizandum putabit? nonne, cum haec inuidiose clamauero, respondetur mihi: \'quid hoc indignum putas, quasi aut Iohannes exhonoratus sit aut auarus honoratus? sed illius baptismum non oportuit iterari, de quo idem Iohannes ait: hic est qui baptizat in spiritu sancto. per quemlibet enim ministrum detur, illius est bap
Abbreviated transcription (Latin):
ne alicuius scandali. uel ultima un¬
tilatione a tritico separandi nequas
ꝑtinent. Et tamen post illum bapti¬
tatum ẽ. post istos non baptiratur.
Quȩ igit᷑ causa est. nisi quia bapti¬
smna quod illos uissit paulus accipe
non hoc ẽ quod ꝑ ioh̃em dabatur
Et ideo in eadẽ ipsa unitate eccłię.
baptismꝰ xp̃i si baptizante fenerato¬
re tradat᷑ repeti non potest. Baptis¬
mum autẽ ioħis etiam ab ipso ioħt
accipientes. postea xp̃i baptismo ba¬
ptirari oportebat. Proinde possum s
inter ꝓpħas habitꝰ ille diuina gr̃a ad¬
huc in utero matris impletus. ille he¬
lẏȩ sp̃u & uirtute subnixus. qui non
aduersarius dñi sed prȩcursoi ac pti¬
dicator fuit. qui dñm non tantuta
uerbis p̃nuntiauit. sed & oculis ostn¬
dit. qui ipsum xp̃m ꝑ que baptran¬
t᷑ cȩteri baptizauit: sic baptirare non
meruit. ut post eum baptrarentur.
qui ab eo fuerant baptizati. ꝙ post
auaros. fraudatores. rapaces. fenera.¬

Expanded text:
one alicuius scandali uel ultima uenone alicuius scandali uel ultima uentilatione a tritico separandi nequaquam pertinent, et tamen post illum baptizatum est, post istos non baptizatur. quae igitur causa est, nisi quia baptisma, quod illos iussit Paulus accipere, non hoc erat quod per Iohannem dabatur? et ideo in eadem ipsa unitate ecclesiae baptismus Christi, si baptizante faeneratore tradatur, repeti non potest, baptismum autem Iohannis etiam ab ipso Iohanne accipientes postea Christi baptismo baptizari oportebat. Proinde possum et inter prophetashabitus, illediuinagratiaadhucin utero matris impletus, ille Heliae spiritu et uirtute subnixus, qui non aduersarius domini sed praecursor ac paedicatorfuit, qui dominum non tantum uerbis praenuntiauit sed et oculis ostendit, qui ipsum Christum per quem baptizantur ceteri baptizauit, sic baptizare non meruit, ut post eum non baptizarentur qui ab eo fuerint baptizati: et post auaros fraudatores rapaces faenera
Abbreviated transcription (Latin):
causa fecerit. ut post ioħem sc̃m ba¬
ptizari homines oportuerit. & post
ep̃os auaros non oportuerit. Nemo
enim negat quod in agro dñico io¬
hannes triticum erat: & si amplius
non potest. in ubertate centena. Itẽ
nemo dubitat auaritiam quȩ ẽ ido¬
lorum seruitꝰ: in messe dñica inter pa¬
leas numerari. Cur ergo post triticũ
baptizat᷑. ꝙ̃ post paleam non baptirat᷑:
Si propterea paulus post ioħem bap¬
tizauit. quia ioħe melior erat: cur ñ
ꝙ ciprianꝰ post feneratores collegas
suos baptizauit. quibꝰ ultra compara¬
tionem melior erat:Si ꝓpterea post
tales collegas ciprianus non bapti-¬
zauit quia in unitate cum illo eran.
nec post ioħem paulus debuit. quia
eadem unitate continebant. An for¬
te fraudatores & rapaces ad colũbȩ
illius unicę mẽbra ꝑtinent: ꝙ ille
non ꝑtinet cui potestas ipsa dñi xpi
dente monstrata est: Inimo ueroil¬
le intime ꝑtinet: isti uero uel ocisi¬

Expanded text:
causa fecerit, ut post Iohannem sanctum bacausa fecerit, ut post Iohannem sanctum baptizari homines oportuerit et post episcopos auaros non oportuerit. nemo enim negat, quod in agro dominico Iohannes triticum erat et, si amplius non potest, in ubertate centena; item nemo dubitat auaritiam, quae est idolorum seruitus, in messe dominica inter paleas numerari. cur ergo post triticum baptizatur et post paleam non baptizatur? si propterea Paulus post Iohannem baptizauit, quia Iohanne melior erat, cur non et Cyprianus post faeneratores collegas suos baptizauit, quibus ultra conparationem melior erat? si propterea post tales collegas Cyprianus non baptizauit, quia in unitate cum illo erant, \'nec post Iohannem Paulus debuit, quia eadem unitate continebantur. an forte fraudatores et rapaces ad columbae illius unicae membra pertinent et ille non pertinet, cui potestas ipsa domini Ieu sancto descendente monstrata est? immo uero ille intime pertinet, isti uero uel occasi
Abbreviated transcription (Latin):
rit: Quappter qũaqũa ita credam
baptizasse ioħem in aqua pęnitentiȩ
& remissione peccatorum. ut abeo bap¬
tiratis in spe remitterentur peccata.
spes ipsa uero in dñi baptismo id
fieret. sicut resurrectio quȩ expectat᷑
in finem spe in nobis facta ẽ. sicut di¬
cit apłs. quia simul nos excitauit &
simul sedere fecit in cęlestibus. ꝙ ide
dicit spe enim salui facti sumꝰ. nam
& ioħs ipse cum dicat. ego quidem ba¬
ptizo uos in aqua in pęnitentia. in
remissione peccatorum: dñm uidens
ait. ecce agnus d̃i. ecce qui tollit pecca¬
ta mundi: tamen ne quisq contendat
etiam in baptismo ioħis dunissa esse
peccata. sed ampliorem aliqu̾a scĩfica¬
tionem eis quos uissit paulus denuo
baptizari. ꝑ baptismum. xp̃i esse colla¬
tam: non ago pugnaciter. Illud enĩ
quod ad rem pręsentem maxime ꝑti¬
net intuendum ẽ. quo quo mͦ se habe¬
at baptisma ioħis. cum eũ ad uni¬
tatẽ xp̃i ꝑtinere manifestum sit: quȩ

Expanded text:
rit? quapropter quamquam ita credam rit? quapropter quamquam ita credam baptizasse Iohannem in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, ut ab eo baptizatis in spe remitterentur peccata, re ipsa uero in domini baptismo id fieret, sicut resurrectio quae expectatur in finem spe in nobis facta est, sicut dicit apostolus, quia simul nos excitauit et simul sedere fecit in caelestibus, et idem dicit: spe enim salui facti sumus — nam et Iohannes ipse cum dicat: ego quidem baptizo uos in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, dominum uidens ait: ecce agnus dei, ecce qui tollit peccata mundi-, tamen, ne quisque contendat etiam in baptismo Iohannis dimissa esse peccata, sed ampliorem aliquam sanctificationem eis quos iussit Paulus denuo baptizari per baptismum Christi esse conlatam, non ago pugnaciter. Illud enim quod ad rem praesentem maxime pertinet intuendum est, quoquo modo se habeat baptisma Iohannis, cum eum ad unitatem Christi pertinere manifestum sit, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑbas hominũ ceruices ad salutarẽ
suum baptismum flecteret ꝙ. ñ solus
illo baptismate tinctus est. ne hoc ip¬
so suꝑius illud ostenderet. quod eo
solus ipse baptizari meruisset & ultra
illud ꝑseuerare non suut. ne hoc uny
quo ipse baptizat. indigere p̃cedente
altero uideret᷑. Quęro itaq si baptismo
ioħis peccata dimitcebantur. quid ampliꝰ
p̃stare potiuit baptismus xp̃i eis quos
apłs paulus post ioħis baptismũ. xp̃i
baptismo uoluit baptizari. Si autẽ io¬
hannis baptismo non dimittebantur
peccata: utrũnam meliores erant iohan-¬
ne cypriani temporibus. de quibꝰ ipse
dicit quod fundos insidiosis fraudibꝰ
rapiebant. & usuris multiplicantibꝰ fenꝰ
augebant: quibus tam̃ baptizantibus
fiebat remissio peccatorum: An quia
eos unitas eccłȩ tenebat: Quid ergo
Ioħs non erat in unitate. amicꝰ ille spon¬
si. uiȩ dñicȩ p̃parator. & ipsius dñi ba¬
ptirator: Quis hoc dementissimꝰ dixe-¬

Expanded text:
erbas hominum ceruices ad salutare erbas hominum ceruices ad salutare suum baptismum flecteret, et non solus illo baptismate tinctus est, ne hoc ipso superius illud ostenderet quod eo solus ipse baptizari meruisset, et ultra illud perseuerare non siuit, ne hoc unum quo ipse baptizat indigere praecedente altero uideretur. Quaero itaque, si baptismo Iohannis peccata dimittebantur, quid amplius praestari potuit per baptismum Christi eis, quos apostolus Paulus post Iohannis baptismum Christi baptismo uoluit baptizari? si autem Iohannis baptismo non dimittebantur peccata, utrumnam meliores erant Iohanne Cypriani temporibus, de quibus ipse dicit quod fundos insidiosis fraudibus rapiebant et usuris multiplicantibus faenus augebant, quibus tamen baptizantibus fiebat remissio peccatorum P an quia eos unitas ecclesiae tenebat? quid ergo? Iohannes non erat in unitate, amicus ille sponsi, uiae dominicae praeparator et ipsius domini baptizator? quis hoc dementissimus dixe
Abbreviated transcription (Latin):
ptismum acceperant etiã xp̃i baptismꝰ
uuu uã p̃parabat ille traderet᷑. Si enĩ
xp̃i humilitas cõmendanda non esset:
nec baptismo ioħis opus esset. Rursꝰ
si in ioħe finis esset: post ioħis bapti¬
sina xp̃i baptismate opus non essẽt.
Sed quia finis legis xp̃c ad iustitiam
om̃i credenti: ab illo demonstratum ẽ
ad quem ꝑgeret᷑ ad hunc cum ꝑuen¬
tum fuerit ꝑmaneret᷑. Idem igit᷑ ioh̃s
ꝙ celsitudinẽ dñi prędicauit. cum eũ
sibi longe prȩposuit: & humilitatẽ. cũ
eum tamquam infimum baptizauit.
Sed si ioħes xp̃m solum baptizasset: me¬
lioris baptismi dispensator ioħes fuisse
putaret᷑. quo ipse xp̃c solus tinctus esset:
quam xp̃i est. quo xp̃iani tinguntur.
Et rursus si om̃s prius baptismo io
zari. minus plenus minusq ꝑfectus
xp̃i baptismus merito uideret᷑: qui ñ
sufficeret ad salutẽ. Quo circa & ba¬
ptismo ioħis baptizatus ẽ dñs. ut su-¬

Expanded text:
ptismum acceperant etiam Christi baptismus, ptismum acceperant etiam Christi baptismus, cui uiam praeparabat ille, traderetur. si enim Christi humilitas conmendanda non esset, nec baptismo Iohannis opus esset; rursus si in Iohanne finis esset, post Iohannis baptisma Christi baptismate opus non esset. sed quia finis legis Christus ad iustitiam omni credenti, ab illo demonstratum est ad quem pergeretur, ad hunc cum peruentum fuerit permanetur. idem igitur Iohannes et celsitudinem domini praedicauit, cum eum sibi longe praeposuit, et humilitatem, cum eum tamquam infimum baptizauit. sed si Iohannes Christum solum baptizasset, melioris baptismi dispensator Iohannes fuisse putaretur quo ipse Christus solus tinctus esset, quam Christi est quo christiani tinguntur. et rursus si omnes prius baptismo Iohteret, minus plenus minusque perfectus Christi baptismus merito uideretur, qui non sufficeret ad salutem. quocirca et baptismo Iohannis baptizatus est dominus, ut sup
Abbreviated transcription (Latin):
stiterat. & cum ioħs quo nemo exsurre¬
xit maior in natis mulierum tantum
testimonium xp̃o ꝑhiberet. ut soluen¬
dȩ corrigiȩ calciamenti eius se fatere¬
tur indignum: xp̃c & baptismũ eius
accipiendo humillimus inter homi¬
nes inueniretur. & baptismo eius lo¬
cum auferendo d̃s altissimus credere¬
tur. idest humilitatis doctor. & celsi¬
tudinis dator. Nulli enim ꝓpħarum.
nulli prorsus hominũ in scripturis di-¬
uinis legius esse concessum. baptirate
in aqua pęnidentiȩ in remissione pecca¬
torum. quod ioħi concessum ẽ: qua
mirabili grã suspendens inse corda
popłoꝵ. uiam p̃pararet in eis illi. quẽ
se tanto prȩdi caret esse maiorem. Sed do¬
minus ĩc xp̃c tali baptismo mun¬
dat ȩccłiam. quo accepto nultum
alterum requirat᷑: iohes autẽ tali ba¬
ptismo ꝑtingebat. quo accepto esset ba¬
ptisma etiam dñicum necessarium. ñ
ut illud repetat᷑. sed ut eis qui ioħ̃is ba¬

Expanded text:
stiterat, et cum Iohannes, quo nemo exsurrestiterat, et cum Iohannes, quo nemo exsurrexit maior in natis mulierum, tantum testimonium Christo perhiberet, ut soluendae corrigiae calciamenti eius se fateretur indignum, Christus et baptismum eius accipiendo humillimus inter homines inueniretur et baptismo eius locum auferendo deus altissimus crederetur, idem humilitatis doctor et celsitudinis dator. Nulli enim prophetarum, nulli prorsus hominum in scripturis diuinis legimus esse concessum baptizare in aqua paenitentiae in remissionem peccatorum, quod Iohanni concessum est, qua mirabili gratia suspendens in se corda populorum uiam praepararet in eis illi, quem se tanto praedicaret esse maiorem. sed dominus Iesus Christus tali baptismo mundat ecclesiam, quo accepto nullum alterum requiratur, Iohannes autem tali baptismo praetinguebat, quo accepto esset baptisma etiam dominicum necessarium, non ut illud repetatur, sed ut eis qui Iohannis ba
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit xp̃i baptismꝰ. sed ioħi a xp̃o
concessus. qui iosis ꝓprie diceretꝰ sĩ
idem iohes dicit. Non potest homo
acciꝑe quicꝗͣ: nisi datum ei fuerit de
cȩlo. Et ne forsitars hoc sic a do patte
accipere uideret᷑ ite a filio non acci¬
peret: de ipso xp̃o identidẽ loqueis
ait. Nos om̃s de plenitudine eius
accepimus. Accepit autẽ hoc ioħes
certȩ dispensationis grã. non diu
mansurum. sed quantum satis ẽẽt ad
parandam uiam dño cuius eum ẽẽ
prȩcursorem oportebat: quam ille
humiliter ingressurus. & se humilit̃
sequentes ad excellentiam deducturꝰ.
sicut seruis pedes lauit: ita serui ba¬
ptismo tingui uoluit. Sicut enim se
subiecit pedibus eorum quos ipse
dirigebat. sic ioħis muneri quod ipse
donauerat: ut intelligerent om̃s qͣn-¬
to suꝑbiȩ sacrilegio quisq contemne¬
ret baptisma quod a dño deberet ac¬
cipere. quando ipse dñs accepisset. qͦd
seruo ut ꝓprium dare posset ipse prȩ¬

Expanded text:
non fuit Christi baptismus, sed Iohanni a Christo non fuit Christi baptismus, sed Iohanni a Christo concessus, qui Iohannis proprie diceretur, sicut idem Iohannes dicit: non potest homo accipere quicquam, nisi datum fuerit de caelo. et ne forsitan hoc sic a deo patre accepisse uideretur ut a filio non acciperet, de ipso Christo identidem loquens ait: nos omnes de plenitudine eius accepimus. accepit autem hoc Iohannes certae dispensationis gratia non diu mansurum, sed quantum satis esset ad parandam uiam domino, cuius eum esse praecursorem oportebat. quam ille humiliter ingressurus et se humiliter sequentes ad excellentiam deducturus, sicut seruis pedes lauit, ita serui baptismo tingui uoluit. sicut enim se subiecit pedibus eorum quos ipse dirigebat, sic Iohannis muneri quod ipse donauerat, ut intellegerent omnes, quanto superbiae sacrilegio quisque contemneret baptisma quod a domino deberet accipere, quando ipse dominus accepisset, quod seruo ut proprium dare posset ipse prae
Abbreviated transcription (Latin):
buntur: ꝓpterea uł malum uł nullũ
erit in baptirato baptismi sacram̃tũ
Sicut enĩ uidas cui bucellam traddi¬
dit dñs. non malum accipiendo
sed male accipiendo locum in se dia¬
bolo p̾buit: sic indigne quisq sumes
dñicum sacramentum. non efficit ut
quia ipse malus est malum sit aut ꝙ
non ad salutẽ accipit nichil accipe¬
rit. Corpus enim dñi ꝙ sanguis lñ
bit. Non ergo quęrant in catholica
heretici quod habent. sed quod non
habent: id est finẽ precepti. sine quo
multa sca haberi possunt. sed ꝓdesco
non possunt. finis autẽ p̃cepti ẽ ca¬
ritas de corde puro. ꝙ̃ conscientia
bona. ꝙ fide non ficta. Lauachri uͦ
sacramentũ. uon ut habeant si iam eo¬
dem ipso qũauis in heresi tindi sunt
sed ut salubriter habeant: ad catho¬
licȩ unitatẽ ueritatẽq festinent. Iam
eos qui iam baptismo iohannis bapl¬
tati fuissent: legimꝰ in actibꝰ apłoꝵ
non ob aliud nisi quia ioħis baptim

Expanded text:
buntur, propterea vel malum vel nullum buntur, propterea vel malum vel nullum erit in baptizato Baptismi sacramentum. Sicut enim dit Dominus, non malum accipiendo, sed male accipiendo, locum in se diabolo praebuit, sic indigne quisque sumens Dominicum sacramentum non effiquia ipse malus est malum sit aut quia non ad salutem accipit nihil acceperit. corpus enim domini et sanguis domini bit. non ergo quaerant in catholica haeretici quod habent sed quod non habent, id est finem praecepti, sine quo multa sancta haberi possunt, sed prodesse non possunt. finis autem praecepti est caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta. lauacri uero sacramentum non ut habeant, si iam eodem ipso quamuis in haeresi tincti sunt, sed ut salubriter habeant, ad catholicae unitatem ueritatemque festinent. Iam eos qui iam baptismo Iohannis baptizati fuissent legimus in Actibus apostolorum non ob aliud, nisi quia Iohannis baptismus
Abbreviated transcription (Latin):
contra legem: quod facit om̃is qui
baptizatus ꝑdite uiuit. siue intꝰ siue
foris. Quappter sicut de lege dixit
apłs. bona est lex siquis ea legitime
utatur: ita de baptismo recte dicere
possumus. bonus est baptismus siqͥs
eo legitime utat᷑. Et sicut non faciebañ
tunc ut lex bona non esset aut om̃i¬
no nulla esset. qui ea non legitime
utebantur: sic nullomͦ facit ut bapti¬
smꝰ bonus non sit. aut ut om̃ino ba¬
ptismus non sit. quisquis eo siue q
in heresi siue quia in pessimis moribꝰ
uiuit. non legitime utit᷑. Et ideo cũ
uel ad unitatẽ catholicam. uel ad ui¬
tam tanto sacramento dignã con
uertitur: non aliud baptisma in¬
cipit habere legitimũ. sed illud ip¬
sum incipit habere legitime. Nlec
remissio irreuocabilium peccatorm
consequitur baptie o
nisi non solum legitimum. sed etũ
legitume habeatur. Nec tamen si legi¬
time non habebitur. & peccata uel
non remittentur. uł remissa replici¬

Expanded text:
contra legem, quod facit omnis qui contra legem, quod facit omnis qui baptizatus perdite uiuit siue intus siue foris. Quapropter sicut de lege dixit apostolus: bona. est lex, si quis ea legitime utatur, ita de baptismo recte dicere possumus: \'bonus est baptismus, si quis eo legitime utatur\'. et sicut non faciebant tunc ut lex bona non esset aut ut omnino nulla esset qui ea non legitime utebantur, sic nullo modo facit ut baptismus bonus non sit aut ut omnino baptismus non sit, quisquis eo siue quia in haeresi siue quia in pessimis moribus uiuit non legitime utitur. et ideo cum uel ad unitatem catholicam uel ad uitam tanto sacvertitur, non aliud baptisma incipit habere legitimum, sed illud ipsum incipit habere legitime. Nec remissio irrevocabilium peccatorum consequitur Baptisma, nisi non solum legitimum, sed etiam legitime habeatur: nec tamen si legitime non habebitur, et peccata vel non remittentur, vel remissa replica
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria dicere dirimendȩ huiꝰmodi
quęstioni. Nam si uiderint inquit
uidicio & sententia nr̃a id decerni
& statui. ut baptisma ustum & legi¬
timũ computetur quod illic baptiran¬
tur. putabunt se eccłiam quoq &
cȩtera eccłiȩ munera iuste & legitime
possidere. Non ait putabunt se ecclẽ¬
inunera possidere. s ruste & legicime poᷤ¬
sidere. Nos autẽ baptismũ eos ñ iuste
& legitime possidere concedimꝰ. ñ possidere
autem non possumꝰ dicere. cũ sacram̃tũ
dñi in eugłicis uerbis cognoscimꝰ Baptis mũ
gͦ legitimũ. habent.s: ñ legitime habent. Qͥs¬
quis enim & in unitate catholica ꝙ.
eo digne uiuens habet. ꝙ legitimũ
ꝙ legitime habet: quisquis autẽ uel
in ip̃sa catholica sicut palea cõmixta
frumento. uel extra sicut palea uento
sublata habet. hunc baptismũ legiti¬
mum quide habet. sed non legitime.
Ita enim habet. qũeadmodum utit᷑.
Non autẽ legitime utit᷑. qui eo utit᷑

Expanded text:
necessaria dicere dirimendae huiusmodi necessaria dicere dirimendae huiusmodi quaestioni. nam si uiderint, inquit, iudicio et sententia nostra id decerni et statui, ut baptisma iustum et legitimum conputetur quod illic baptizantur, putabunt se ecclesiam quoque et cetera ecclesiae munera iuste et legitime possidere. non ait: \'putabunt se ecclesiae munera possidere\', sed: \'iuste et legitime possidere.\' nos autem baptismum eos non iuste et legitime possidere concedimus, non possidere autem non possumus dicere, cum sacramentum dominicum in euangelicis uerbis cognoscimus. baptismum ergo legitimum habent, sed non legitime habent. quisquis enim eum et in unitate catholica et eo digne uiuens habet, et legitimum et legitime habet, quisquis autem uel in ipsa catholica sicut palea commixta frumento uel extra sicut palea uento sublata habet, hunc baptismum legitimum quidem habet, sed non legitime; ita enim habet quemadmodum utitur. non autem legitime utitur qui eo utitur
Abbreviated transcription (Latin):
tur. p̃sertm quia idem ipsi eos in parte
primiani rebaptirarent. qui eos in par¬
te maximiani iam baptizauerant: re¬
ceptus est baptismus illoꝵ. ꝙ interce¬
ptus tẏpus istoꝵ. Quod nullomͦ cli¬
gerent fieri. nisi amplius sibi aduersa¬
ri arbitrarentur horrorem hominũ de
iterata tinctione: quam consideratio¬
nẽ de ꝑdita defensione. Quod non
ideo dixerim. quia humano sensu
deterreri debuimus. si ab hereticis ue¬
mentes denuo baptirari ueritas coge¬
ret: sed quia sc̃s ciprianus ait hoc
ipso magis hereticos ad necessitatẽ ue¬
niendi adigi potuisse. si rursus in ca-¬
tholica baptizarent᷑ ꝓpt̾ea cõmemora¬
re uolui quantꝰ pene iñ om̃iũ m̃ñtib huiꝰ¬
facti horror insidat. quem diuinitꝰ in-¬
fusum esse crediderim: ut aduersus qͣs¬
libet disputationes quas infirmi discu¬
tere nequeunt. horrore ipso ȩccłia mu¬
niret᷑. Sane uerba ipsa cipriani cum
intueor: admoneor quȩdam multum

Expanded text:
t, praesertim quia idem ipsi eos in parte t, praesertim quia idem ipsi eos in parte Primiani rebaptizarent qui eos in parte Maximiani iam baptizauerant, receptus est baptismus illorum et interceptus tyfus istorum. quod nullo modo eligerent fieri, nisi amplius sibi aduersari arbitrarentur horrorem hominum de iterata tinctione quam considerationem de perdita defensione. quod non ideo dixerim, quia humano sensu deterreri debuimus, si ab haereticis uenientes denuo baptizari ueritas cogeret, sed quia sanctus Cyprianus ait hoc ipso magis haereticos ad necessitatem ueniendi adigi potuisse, si rursus in catholica baptizarentur, propterea commemorare uolui, quantus paene in omnium mentibus huifacti horror insidat, quem diuinitus infusum esse crediderim, ut aduersus quaslibet disputationes quas infirmi discutere nequeunt horrore ipso ecclesia muniretur. Sane uerba ipsa Cypriani cum intueor, ammoneor quaedam multum
Abbreviated transcription (Latin):
datus est. ꝙ̃ eo modo sibi linguas p̾ci¬
dere. ꝙ ora oppilare. quam denuo
baptizare tot homines mustitanȩ q
asuritanȩ ꝙ aliarum plebium quas
cum feliciano ꝙ p̃textato. ꝙ cȩteris
a se damnatis ꝙ ad se redeuntibus
susceperunt. Cum enim fit hoc raro
in singulis. inter multa spatia locoꝵ
& temporum: horror facti non ita
sentit᷑. Si autẽ repente conuenirent᷑.
quos ꝑtam longum tempus siue
urgentibꝰ ꝑiculis mortis. siue ꝑ solle¬
nitates paschales memorati maximi¬
anistȩ baptitauerunt. & eis diceretur
ut iterum baptirarentur. qm̃ id qd̃
in sacrilegio scismatis acceperant ni¬
chil esset: id quidem diceretur quod
eos ꝑtinacia sui erroris dicere cogeret:
ut possent qualicũq falsa umbra con¬
stantiȩ. contra calorem ueritatis. suȩ
duritiȩ rigorem glatiemq contegere.
Sed quia hoc illi ferre non possent.
ꝙ quod in tam multis hominibꝰ fie¬
ret nec ipsi possent dolerare qui fateren¬

Expanded text:
datus est, et eo modo sibi linguas praecidatus est, et eo modo sibi linguas praecidere et ora oppilare quam denuo baptizare tot homines Mustitanae et Assuritanae et aliarum plebium, quas cum Feliciano et Praetextato et ceteris a se damnatis et ad se redeuntibus susceperunt. Cum enim fit hoc raro in singulis, inter multa spatia locorum et temporum horror facti non ita sentitur. si autem repente conuenirentur, quos per tam longum tempus siue urgentibus periculis mortis siue per sollemnitates paschales memorati Maximianistae baptizauerant, et eis diceretur ut iterum baptizarentur, quoniam id quod in sacrilegio schismatis acceperant nihil esset, id quidem diceretur quod eos pertinacia sui erroris dicere cogeret, ut possent qualicumque falsa umbra constantiae contra calorem ueritatis suae duritiae rigorem glaciemque contegere. sed quia hoc illi ferre non possent et quod in tam multis hominibus fieret nec ipsi possent tolerare qui faceren
Abbreviated transcription (Latin):
non existimabant: ꝙ̃ ueritatis sacra¬
mentum quauis in se positum cum
errore ꝓprio non miscebant. Huc
accedit: quia sic homines occulta
nescio qua inspiratione d̃i detestant᷑.
inde cum inde disputant frondẽ con¬
fricent: & ꝓpe om̃s eoꝵ laici qui apud
eos inueterauerunt. ꝙ animosam ꝑ¬
tinaciam aduersus catholicam con¬
ceperunt. hoc solum illic sibi displice¬
re fateantur. & multi qui ꝓpter adipi¬
scenda aliqua cõmoda scłaria. uel in-¬
lunt. occultis conatibꝰ ambiant. ut
hoc eis quasi peculiari ꝙ̃ domestico
benesicio prȩstet᷑ ne rebaptirentur: q̾
non nulli cęderis eorum uanis erro¬
ribꝰ & falsis criminationibꝰ aduersus
catholicã ȩccłiam credentes. hoc uno
reuocentur ut eis sociari nolint: ne
rebaptirari cogantur. Quem sensũ
hominum omĩa penitꝰ corda occũ¬
pantẽ isti donatistȩ metuentes. ma¬
luerunt recipere baptismũ qui apud
maximianistas quod damnauerunt

Expanded text:
non existimabunt et ueritatis sacranon existimabunt et ueritatis sacramentum quamuis in se positum cum errore proprio non miscebunt. Huc accedit, quia sic homines occulta nescio qua inspiratione dei detestantur, aeretici cum inde disputant frontem confricent et prope omnes eorum laici, qui aput eos inueterauerunt et animosam pertinaciam aduersus catholicam conceperunt, hoc solum illic sibi displicere fateantur et multi, qui propter adipiscenda aliqua commoda saecularia uel inlunt, occultis conatibus ambiant, ut hoc eis quasi peculiari et domestico beneficio praestetur, ne rebaptizentur, et nonnulli ceteris eorum uanis erroribus et falsis criminationibus aduersus catholicam ecclesiam credentes hoc uno reuocentur ut eis sociari nolint, ne rebaptizari cogantur. quem sensum hominum omnia penitus corda occupantem isti Donatistae metuentes maluerunt recipere baptismum, qui aput Maximianistas quos damnauerunt
Abbreviated transcription (Latin):
non recessit optinuit. foris aꝑtissimt
consticutos in manifesto sacrilegio sa¬
smatis. saluos esse non posse ꝙ omia
quȩ habent de diuinis sacram̃tis. s
liberalitate unius legiami uiri. quã¬
dui tales sunt. ad eorum confusionẽ
potius quam ad salutẽ ualere. Quo¬
circa etiam si uere. ꝓpterea uellent he¬
retici correcto errore uenire ad ȩccłiam.
quia putarent se baptismũ non habe¬
re nisi in catholica acciperent. nec sic
eis deberemus ad iterationẽ baptismi
consentire: sed potius docendi essent.
nec integritatẽ baptismi prodesse
ꝑuersitati eorum si corrigi nollent.
nec corum ꝑuersitate uiolatum in
tegrum fuisse baptisma quãdui corri-¬
gi noluerunt. nec quia corrigi uolt
melius in eis baptisma ficri. sed ipsos
a malignitate discedere. illud autẽ
incipere iam ꝓdesse ad salutẽ. quod
prius mnerat ad ꝑniciem. Hec enĩ di¬
scentes. & salutem in catholica unitate
desiderabant. & suum esse quod xp̃iẽ

Expanded text:
non recessit optinuit, foris apertissime non recessit optinuit, foris apertissime constitutos in manifesto sacrilegio schismatis saluos esse non posse et omnia, quae habent de diuinis sacramentis et liberalitate unius legitimi uiri, quamdiu\' tales sunt, ad eorum confusionem potius quam ad salutem ualere. Quocirca etiam si uere propterea uellent haeretici correcto errore uenire ad ecclesiam, quia putarent se baptismum non habere nisi in catholica acciperent, nec sic eis deberemus ad iterationem baptismi consentire, sed potius docendi essent nec integritatem baptismi prodesse peruersitati eorum si corrigi nollent, nec eorum peruersitate uiolatum fuisse integrum baptisma quamdiu corrigi noluerunt, nec quia corrigi uolunt melius in eis baptisma fieri, sed ipsos a malignitate discedere, illud autem incipere iam prodesse ad salutem quod prius inerat ad perniciem. haec enim discentes et salutem in catholica unitate desiderabunt et suum esse quod Christi est
Abbreviated transcription (Latin):
putet. quales in prȩteritũ fuerun q
baptirandos in heresi solo proptua
rore correcto simpliciter admittt
& cum eis ꝑ unitatis uinculum sat
esse potuerunt. Quisqͥs autẽ ꝙ. p̃ti¬
ta ȩccłiȩ consuetudine. ꝙ poferiore
robore plenarii concilii. ꝙ tod tantis¬
ꝙ sc̃arum scripturarũ testimoniis &s
ipsius cipriani multis docum̃tis ꝙ
ꝑspicuis ratiomibus ueritatis ucelli¬
git. xp̃i baptismũ uerbis euangieis
consecratũ. ñ fieri cuiꝰubet hominis
ꝑuersitate ꝑuersũ: eodẽ unitatis ut¬
culo intelligat. saluas esse potuisse. qͥb̃
aliud salua caritate tunc iusũ ẽ. Ne ꝑ
hoc simul oportet intelligat. eos quos
nulla zizania. nulla palea si ipsi stu¬
menta esse uoluissent: in societati
ȩccłiȩ toto orbe diffusȩ poterant nu¬
ab eodẽ unitatis uinculo distipetule.
quodlibet illorum duoꝵ uerum s.
siue quod ciprianus tunc sensit. siul
quod catholicȩ uniuersitas unde ill

Expanded text:
putet, quales in praeteritum fuerunt qui putet, quales in praeteritum fuerunt qui baptizatos in haeresi solo proprio errore correcto simpliciter admiserunt et cum eis per unitatis uinculum salui esse potuerunt. quisquis autem et praeterita ecclesiae consuetudine et posteriore robore plenarii concilii et tot tantisque sanctarum scripturarum testimoniis et ipsius Cypriani multis docamentis et perspicuis rationibus ueritatis intellegit Christi baptismum uerbis euangelicis consecratum non fieri cuiuslibet hominis peruersitate peruersum, eodem unitatis uinculo intellegat saluos esse potuisse quibus aliud salua caritate tunc uisum est. ac per hoc simul oportet intellegatur eos, quos nulla zizania, nulla palea, si ipsi frumenta esse uoluissent, in societate ecclesiae toto orbe diffusae poterant maab eodem unitatis uinculo dirruperunt, quodlibet illorum duorum uerum sit, siue quod Cyprianus tunc sensit siue quod catholicae uniuersitas unde ille
Abbreviated transcription (Latin):
ueniȩ ꝑdidert̃. & qui ipso scelere sci¬
smatis interirent. etiã si post catho¬
licam ñ rebaptirarent. quanto sup¬
plicio digni sunt. qui uel quod eos
non habere ciprianus affirmat ha-¬
bentibꝰ catholicis dare conant᷑: uł sic̃
ipsa res manifestat. qđ & si habent
non habere catholicã criminantur:
Sed quia nunc ut dicere cȩꝑam cũ
cipriani litteris sermotinari instian¬
mus: uon ut arbitror etiã illi si adet
uiderer ꝑtinacit̾ atq obstinate o¬
tra fr̃s ꝙ consacerdotes ꝓ heretics
luctari: cum acciperet tanta ista q
nos mouent. cur etiam apud hertos
in suo maligno errore ꝑuersos. bapo¬
tissimum atq scĩssimum esse posse r¬
damus. Cũq & ipse testetur cuiꝰ no
testimonium ponderis magni ẽ sicts
admitti in p̃teritũ solitos: quisqͥs es
sermone cõmotus hereticos denuo
baptizandos non dubitat. eos quibu
hoc ꝓpter tanta quȩ contradicunt
non dum ꝑsuasum est. tales esse non¬

Expanded text:
ueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schiueniae perdiderunt, et qui ipso scelere schismatis interirent, etiam si post catholicam non rebaptizarent, quanto supplicio digni sunt, qui uel quod eos non habere Cyprianus adfirmat habentibus catholicis dare conantur uel, sicut res ipsa manifestat, quod et ipsi habent non habere catholicam criminantur! Sed quia nunc, ut dicere coeperam, cum Cypriani litteris sermocinari instituimus, non, ut arbitror, etiam illi, si adesset, uiderer pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes pro haereticis reluctari, cum acciperet tanta ista quae nos mouent, cur etiam aput haereticos in suo maligno errore peruersos bapttissimum adque sanctissimum esse posse credamus. cumque et ipse testetur, cuius nobis testimonium ponderis magni est, sic eos admitti in praeteritum solitos, quisquis eius sermone commotus haereticos denuo baptizandos esse non dubitat, eos, quibus hoc propter tanta quae contradicuntur nondum persuasum est, tales esse de
Abbreviated transcription (Latin):
rimꝰ ueritatẽ. Et ideo si aliter se res
habet quam nos dicimꝰ. eadem simpli¬
citate suscipimus ab hereticis ba¬
ptizatos. qua suscipiebant illi quos
ꝓpter unitatẽ ciprianus ad ueniam
ꝑtinere p̃sumpsit. Si autẽ baptismꝰ
xp̃i sicut ea quȩ iam multa sunt
indicant & in non integra uel uita
uel fide. siue eorum qui uident᷑ esse
intus nec tamen ad unicȩ illiꝰ colũ¬
bȩ mẽbra ꝑtinent. siue eorum qui sic
ad eam non ꝑtinent ut etiam aꝑte
foris sint. potest esse integer: qui eũ
illis temporibꝰ repetebant. eandẽ ue¬
niam ꝓpter unitatis caritatẽ mereban¬
tur: quam meruisse ꝓpter eiusmodi
caritatẽ. credidit cẏprianus eos qͦs
sine baptismo admissos esse arbitra¬
tus ẽ Isti ergo qui nulla existente
causa. quando quid̃e sicut ide cipria¬
nus ostendit mali bonis in unitate
obesse non possunt. se ab eiusde uni¬
tatis caritate p̃ciderunt. locũ om̃is

Expanded text:
rimus ueritatem. et ideo, si aliter se res rimus ueritatem. et ideo, si aliter se res habet quam nos dicimus, eadem simplicitate suscipimus ab haereticis baptizatos, qua suscipiebant illi quos propter unitatem Cyprianus ad ueniam pertinere praesumpsit. si autem baptismus Christi, sicut ea quae iam multa dicta sunt indicant, et in non integra uel uita uel fide, siue eorum qui uidentur esse intus nec tamen ad unicae illius columbae membra pertinent, siue eorum qui sic ad eam non pertinent, ut etiam aperte foris sint, potest esse integer, qui eum illis temporibus repetebant eandem ueniam propter unitatis caritatem merebantur, quam meruisse propter eiusmodi caritatem credidit Cyprianus eos, quos sine baptismo admissos esse arbitratus est. isti ergo, qui nulla existente -causa — quandoquidem, sicut idem Cyprianus ostendit, mali bonis in unitate obesse non possunt — se ab eiusdem unitatis caritate praeciderunt, locum omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cẏprianus & dicit. non tam̃ quia ali¬
quando erratum ẽ. ideo semꝑ erran¬
dum ẽ cum magis sapientibꝰ ꝙ dm̃
timentibꝰ congruat patefactȩ & ꝑ¬
spectȩ ueritati libent̾ atq incunctan
ter obsequi. quam ꝑtinacit̾ atq ob¬
stinate contra fr̃s & consacerdotes
ꝓhereticis reluctari: uerissime dicit
nec alteri potius quã sibi aduersat᷑.
qui resistit aꝑtissime ueritati Sed
ꝑ illa quȩ tã multa iam diximꝰ
quantũ arbitror liquido apparet.
&. certum ẽ: baptisium xp̃i nec
hereticorum ꝑuersitate cum apud
eos datur & sumitur posse uiolari:
sed ut certum nondũ sit adhuc sal¬
dem esse dubium. quisquis ea quȩ
dicta sunt etiam retinens cogitaue¬
rit confitet᷑. Non ergo aꝑtissime re-¬
sistimus ueritati: sed aut ꝓ manife¬
sta ueritate certamus. sicut ego exi¬
stimo: aut certe sicut possunt puta¬
re qui nondum istã quęstionẽ so-¬
lutam esse arbitrantur. ad huc quę¬

Expanded text:
Cyprianus, et dicit, Non tamen quia aliCyprianus, et dicit, Non tamen quia aliquando erratum est, ideo semper errandum est: cum magis sapientibus et Deum timentibus congruat, patefactae et perspectae veritati libenter atque incter obsequi quam pertinaciter adque obstinate contra fratres et consacerdotes\' pro haereticis reluctari, uerissime dicit, nec alteri potius quam sibi aduersatur qui resistit apertissimae ueritati. sed per illa quae tam multa iam diximus, quantum arbitror, liquido apparet et certum est baptismum Christi nec haereticorum peruersitate, cum aput eos datur et sumitur, posse uiolari. sed ut certum nondum sit, saltem adhuc esse dubium quisquis ea quae dicta sunt etiam retinens cogitauerit confitetur. non ergo apertissimae resistimus ueritati, sed aut pro manifesta ueritate certamus, sicut ego existimo, aut certe, sicut possunt putare qui nondum istam quaestionem solutam esse arbitrantur, adhuc quae
Abbreviated transcription (Latin):
nam. Nos autẽ si ad ęccłiam sine ba-¬
ptismo admittim᷑: in eo numero su-¬
mus quibꝰ ciprianꝰ ꝓpter unitatis
custodiam ignosci posse prȩsumit.
Si autẽ sicut iam ut arbitror ex his
quȩ insuꝑioribus libris diximus
manifestũ est. etiam in hereticorũ
ꝑuersitate potest esse xꝑiani baptis¬
mi integritas: si qui tẽporibꝰ illis reba¬
ptitauerunt. nec tamen ab unitatis
cõpagine recesserunt. eadem dilecti¬
one pacis potuerunt ad ueniam ꝑtinere.
qua cyprianus etiam sine baptismo
ẽ apud hereticos ꝙ scismaticos non
esse baptismũ xp̃i: quantominus
obessent in unitate positis aliena
peccata.si ad unitatẽ uenientibꝰ &
sine baptismo admissis soluerent᷑
ꝙ̃ ꝓpria: Nam si teste cipriano uni¬
tatis uinculum tantũ ualet: quom
possent ledi peccatis alienis. qui
nollent ab unitate recedere: si etiã
non baptirati peceatis ꝓpriis non
perirent: qui ad eam uellent ex he¬

Expanded text:
nam. nos autem si ad ecclesiam sine banam. nos autem si ad ecclesiam sine baptismo admittimus; in eo numero sumus quibus Cyprianus propter unitatis custodiam ignosci posse praesumpsit. si autem — sicut iam, ut arbitror, ex his quae in superioribus libris diximus manifestum est — etiam in haereticorum peruersitate potest esse christiani baptismi integritas, si qui temporibus illis rebaptzauerunt nec tamen ab unitatis conpagine recesserunt, eadem dilectione pacis potuerunt ad ueniam pertinere, qua Cyprianus etiam sine baptismo est aput haereticos et schismaticos non esse baptismum Christi, quanto minus obessent in unitate positis aliena psine Baptismo admissis solverentur et propria. Nam si, teste Cypriano, unitatis vinculum tantum valet, quomodo possent laedi alienis peccatis, qui nollent ab unitate recedere, si etiam non baptizati peccatis propriis non perirent, qui ad eam vellent ex hae