comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mtrctumarius introuuit : sed uestra
famuilante concordia uoratus a dc̃o
lanquã aaron. ꝓttr niiuister.
et mãdi successor effectus t
Quem sumũ cum ꝓtlio. et amabilt
cum Amando: Desidero feliuler
mutuia. Cuius elatem si quis
minus suicent indicat uel outri
disparem uel honori. audiat aplmn
turotꝰ to diceutem. ⁊dolescentiã
tuam nemo cortannat. Legat et
intelligat quia ieremias ad p̃dicãdiũ
puer uocatus est: damel puer contra
seues unpudicos in sp̃ indicii et
spu ardoris districte et ꝰ nmliter
crectus est. Carca id elatis Saida
Deco electus ⁊̃ et unctus in alad
Peyies euanelisia in apostolatus
ordint / sublimatus. Utilior Et¬
tium muiltoq probabilior adolesictia
cum moribus seuecturit. quam
scenectus annosa mutrtutis unplicita
lusibus et oluexia lcuirati
Caui cnim unt seusus / ominis.
et senectus ulilis uila numagulara.
Oratulamut in dno sũs quod sit unnti
ests federe sq̃uali e u et carcans ur̃s¬

Expanded text:
mercenarius introivit; sed, vestra mercenarius introivit; sed, vestra famulante concordia, vocatus a Domino tanquam Aaron, Petri minister et Amandi successor effectus est. Quem firmum cum Petro, et amabilem cum Amando desidero feliciter inveniri. Cujus aetatem si quis minus sincere judicat vel oneri disparem, vel honori; audiat Apostolum Timotheo dicentem: « Adolescentiam tuam nemo contemnat . » Legat et intelligat quia Jeremias ad praedicandum puer vocatus est , Daniel puer contra senes impudicos, in spiritu judicii et spiritu ardoris districte et humiliter erectus est . Circa id aetatis David a Domino electus est et unctus in regem . Joan. evangelista in apostolatus ordinem sublimatus. Utilior est multoque probabilior adolescentia cum moribus senectutis, quam senectus annosa juventutis implicita lusibus et obnoxia levitati: « Cani enim sunt sensu hominis, et senectus utilis vita immaculata . » Gratulamur in Domino, fratres, quod sic uniti estis foedere spirituali, ut et c
Abbreviated transcription (Latin):
ylang̃am non cesos uladio filies populi
ma sed patues cominis epessum.
discidiu tuisie predulat amici. lauit¬
moluis Iuius necessidatis unpingitur
ut lacramas funebrib depeudamus
obsequiis: lacrmabile nicꝰil est illi
qui palea caruis exutus: foliciler i
horrtũ celesie demirat. Quius etsi
careamus nocunda presentia. Algõdere
tame d delitius in ł ͦ sauro nnemorie
de illo quid mireuut: quid dulce sit
cuitari. quid aliis proyonere pratiose
Reuedicta ꝯlã diũ de loco suo . que
in lanti luminis occasu. locẽ uestrã
uendicauit a lenctriti diuisionũ
turbines in tanta durbanont cõpescuit :
et conpolanonis pie gram Rtulit
post dolortm. Gande pastor in elacti
puedis unitale laudabili. sadeli cõstãtia :
gr̃a sindulari. Gande in pronectibus
ordiuis et epercitio disculuit. pande
u cltu insticie : et riperibus sanctuatis
Uaude sactr comuitutus de nom subroxatione
pastoris, qui non yee cancellos

Expanded text:
plangam non caesos gladio filios populi plangam non caesos gladio filios populi mei, sed Patris communis excessum, dissidium triste praedulcis amici, lamnobis hujus necessitatis impingitur, ut lacrymas funebribus dependamus obsequiis: lacrymabile nihil est illi, qui palea carnis exutus, feliciter in horreum coeleste demigrat. Cujus etsi careamus jucunda praesentia, recondere tamen debeamus in thesauro memoriae de illo quid miremur, quid dulce sit imitari, quid aliis proponere gratiosum. 5. Benedicta gloria Domini de loco suo, quae in tanti luminis occasu, locum vestrum vindicavit a tenebris, divisionum turbines in tanta turbatione compescuit: et consolationis piae gratiam retulit post dolorem. Gaude, pastor, in electi gregis unitate laudabili, fideli constantia, gratia singulari. Gaude in provectibus ordinis et exercitio disciplinae, gaude in cultu justitiae et operibus sanctitatis. Gaude sacer conventus de novi subrogatione pastoris, qui non per cancellos
Abbreviated transcription (Latin):
sencerrlatis mundilat. ut coram ee
Retionabile sit obse quiũ nr̃in et utimeq
prosiciat oblationis huius Postia salutaris
Bed et ad ur̃e sanclaatis occursum
nupee ascendere propontiti ⁊ factus
est nuchi leo in uia: srasies n
sciida : dure subaahonis accessus.
dindini et conturbatus ⁊ uender mens.
a uoit coutreuerunt lala mea.
confusi sunt seusus. et siatus nicutis
tmartuit: quia tũ alprat sullata est
de medio columina subliunt. sumaui
artificis manu pouterter exapressa:
signo sancaatis ꝓlorie et ponoris.
R tessit pastor bouus: Decus ordiuis.
pictans exempli. discrplint sator
istligionis ornatus. domiciliũ uirturĩ.
con̾siliui pacis. Rectandiuis uia. nctator
utilaais ꝓublice: pamptri solitor
et arbie equitatis. Ennus ulertu
sapieutiam. mius indusinã celebra
monasierii status in cultu iusticit
coram Deo : et in conspertu homin
plemus edificia preclara testantur
Quis dabit capir mio aquam et
ocuilit mtis Ionttm laprimane. ut

Expanded text:
e charitatis invigilat, ut coram Deo rationabile sit obsequium nostrum, et utrinque proficiat oblationis hujus hostia salutaris. Sed et ad vestrae sanctitatis occursum nuper ascendere proponenti factus s in semita: durae subitationis accessus. « Audivi et conturbatus est venter meus, a voce contremuerunt labia mea , » confusi sunt sensus, et status mentis emarcuit, quia tam repente sublata est de medio columna sublimis, summi artificis manu potenter expressa signo sanctitatis, gloriae et honoris. Recessit pastor bonus, decus ordinis, pietatis exemplum, disciplinae sator, religionis ornatus, domicilium virtutum, consilium pacis, rectitudinis via, metator utilitatis publicae: pauperum solutor, et arbiter aequitatis. Cujus uberem sapientiam, cujus industriam celebrem, monasterii status in cultu justitiae coram Deo, et in conspectu hominum plenius aedificia praeclare testantur. Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Et nunt os intum palet ad uos̾.
cor mneue dilaratt ad uos. scd p̃seutiã
meam uobis nunidet necessilatum
intarue fetunda progeniet. que set
me tradt et distraꝵa ut nõ quod
uolo hoc faciam: sed plerũq qued odi
corar exoluere. Tomiinus siluit
nt fualer albactus : uice nostia qud
caritati ur̃e dicigimus epa beleꝵ.¬

Expanded text:
patet ad vos, cor meum dilatatur ad vos; sed praesentiam meam vobis invidet necessitatum mearum fecunda progenies, quae sic me trahit et distrahit, ut non quod volo hoc faciam, sed plerumque, quod odi, cogar exsolvere. Communis filius noster frater Albertus, vice nostra, quod charitati ve
Abbreviated transcription (Latin):
sanctizare dt insdicia coram do: Sane
quid ⁊̃ aliud deo digni uita pondificis.
quam bene uiuandi liuutii esinuu.
magisioriũ pietaris. forma doctrint
discuplint satio. Religionis extimplit.
habet omius in eo sexus. clas. condilio.
gradus. ordo. status ue quid eligat:
et in ommes abũdaner eiuanat.
luinis huius sancta sereuidas. Iuueuit
in eo puerania quid nuretur. quid
nuactur adolescaiia. Robur uuile
quid appetat: quid sequatur undilãtia
seuecturis: ustrundir in eo nobilitas
plus amme quã carcius affectare
delitias. et ornart nataliũ digiitatẽ
decore uirtutum. Dummiliari et obedire
status ordiuis ⁊docc̾tur. ne ptruersi
curbinis aura siropra se Raptus maniere
animus. Catione xestieus intuinescat :
et ad euis sorttꝰ pertintre uidealur
qui est alx su ꝑ oñs filios suptibit.
Potestas ernditut non altũ arer

Expanded text:
sanctitate et justitia coram Deo? Sane sanctitate et justitia coram Deo? Sane quid est aliud Deo digni vita Pontificis, quam bene vivendi lumen eximium, magisterium pietatis, forma doctrinae, disciplinae sanctio, religionis exemplum? Habet omnis in eo sexus, aetas, conditio, gradus, ordo, statusve, quid eligat: et in omnes abundanter emanat luminis hujus sancta serenitas. Invenit in eo pueritia quid miretur, quid imitetur adolescentia, robur, virile quid appetat, quid sequatur vigilantia senectutis. Instruitur in eo nobilitas, plus animae quam carnis affectare delicias, et ornare natalium dignitatem decore virtutum. Humiliari et obedire status ordinis edocetur, nec perversi turbinis aura supra se raptus inaniter animus, elatione gestiens intumescat, et ad ejus sortem pertinere videatur, qui est rex super omnes filios superbiae. Potestas eruditur non altu
Abbreviated transcription (Latin):
nuudit: que locum noiꝰabet in atico
garitatis. Met est que nostie pestat
minisirat audaciã : et in ppocellosum
peligus nauicaelam tiunde sedulitatis
nugellit. Cnr lamt si nanta detur
humulias. slamus obedientia: uenitas
malus. auttuna discietio. Rats
sedulitas. auctoridas uelum. quiod
gratis celestit sauorabilis aura sustollat:
sacile turbidi sali undosa cacuima.
et tristes cominotionis munde simis.
secundo qur su polent tuadare. Qmia
demurtut affectir. negare nequeo
siquid mimigitis. mapunt cũ debeat
uestis umptrus extcutio comes scumꝭ
adsistere: et iocundaatis asseme fuctũ
sancta guandantibus, Aet tum det
esse quod houestas nuperat iportiũ.
quod dictat amor difficile: quod ꝑsuadet
utilaas ontrosir. Qud ante pudicari
polest utilius. quam spiitualobus
xairdiis extiupla Iormart. serere morilz
disciplinam. sanctorũ celebrare uirtutes.
et tradere postecis que se quautur en

Expanded text:
invidiae, quae locum non habet in atrio invidiae, quae locum non habet in atrio charitatis. Haec est, quae nostrae praestat ministrat audaciam; et in procellosum pelagus naviculam timidae sedulitatis impellit. Cui tamen si nauta detur humilitas, clavus obedientia, veritas malus, antenna discretio, remex sedulitas, auctoritas velum, quod gratiae coelestis favorabilis aura sustollat, facile turbidi sali undosa cacumina, et tristes commotionis invidae sinus secundo cursu poterit enatare. Quia devinctus affectu, negare nequeo, si quid injungitis, maxime cum debeat honestis imperiis exsecutio comes semper assistere, et jucunditatis afferre fructum sancta mandantibus. Nec enim debet esse, quod honestas imperat, importunum; quod dictat amor, difficile; quod persuadet utilitas, onerosum. 2. Quid autem judicari potest utilius, quam spiritualibus exercitiis exempla formare, serere moribus disciplinam, sanctorum celebrare virtutes, et tradere posteris, quae sequantur in
Abbreviated transcription (Latin):
si expedit uinat ut loquiame. Et
fartis bruet quod oratione commendat :
ut uocis proprit testimonio Redardutus:
muidatione non approbet. quod assertiont
prose quitur. As umnersaauis urit
Desida abili sanctos colledio. ad corrpden¬
du mic̾ Imandi beatissimi uita
porridiant. ut exricitio uigili Repãt
olsuira lucey ⁊ modũ superslua
hiantia uucturã : mnuuis abentia
supplementũ. Ded quis exprant
quid edo ⁊ pue nec merire uilt: net
sapienait conduntutũ. nec eruditionis
cultus usus ue soribendi tam clari
spondet optrs pandatem: Baudo
quidem semptoris primi diligentia.
uentror antiquitatem. Plaret
industria. si stilut iacet : ordinem
non aefello. ed facle noua indeutib
accedit mundia. nec estuaris liuor
detractionũ caret aculas: magunt
cum in supdillatione uelerum
nouitas induci uideatur serio. Dicq
antiquorũ eploratur mniuria.
tanquã pereat ellis quicquid nouit
messent. Ded epyectatur secriut
indiciũ ueritatis. quam mtrinur limtat

Expanded text:
sic expedit vivat ut loquitur, et factis ornet, quod oratione commendat, ne vocis propriae testimonio redargutus, imitatione non approbet, quod assertione prosequitur. Ab universitatis vestrae desiderabili sanctoque collegio, ad corrigendum mihi Amandi beatissimi Vita porrigitur, ut exercitio vigili recipiant obscura lucem, modum superflua, hiantia juncturam, minus habentia supplementum. Sed quis ego, aut quid ego, cui nec meritum vitae, nec sapientiae condimentum, nec eruditionis cultus, ususve scribendi, tam clari spondet operis puritatem? Laudo quidem scriptoris primi diligentiam, veneror antiquitatem: placet industria: si stylus jacet, ordinem non refello. Sed facile nova cudentibus accedit invidia, nec aestuans livor detractionum caret aculeis: maxime cum in sugillatione veterum novitas induci serio videatur. Sicque antiquorum deploratur injuria, tanquam pereat illis, quidquid novis accesserit. Sed exspectatur securius judicium veritatis, quam murmur timeatur
Abbreviated transcription (Latin):
caritats debet seiuꝵ ara cordis putsitre:
ci uelut cotidianũ Iountem conduma
debet pielanis optra suppedaart
fidelis et sedulus oytrator . quia nõ
est olocansti forma landabilis: si non u
conspectu dĩi mutue dilectioris nncẽsũ
in odoram suantans asctudat. Hec
miti considerano in amort ur̃i non

Expanded text:
bet semper ara cordis ignescere, cui velut quotidianum fomitem, continua debet pietatis opera suppeditare fidelis et sedulus operator. Quia non est holocausti forma laudabilis, si non in conspectu Domini mutuae dilectionis incensum in odorem suavitatis ascendat. Haec mihi consideratio in
Abbreviated transcription (Latin):
quui icut in sanctis suis seꝑ est et
ubiq mirabilis: sic t̃ in amãde beatis¬
simi uirtute muiranda landabilis.
Ayse in illo nomini suo dat ꝓloriam.
qui max̾inficauit tũ in laude. qui
facit cũ excelsũ in uerto gle. et in
uerbis cuis monsira plarauit.
Crationũ itaq ur̃aruẽ patrocinantt
suffrazio. de uuperidia quidẽ tiundus.
sed de cariate presumieus. oledic̃tia
duce. quod mandastis ageredior.
satissaciẽs pro uiuibus umptiio cardatit.
d corrigenda tamen que primo sunt
posita nõ ascendo. nt aritiquilatis
luertrtiã uidear minus Reuereuter
infrindere. nen suli uarietas: opus
proferat inconamiũ : que scusum
pondus. et materit gloriã. in capacis
mucture non conserat uiulata
Tematis piut leuore seruato.
disposisq erta sub assigduadiont
caitulisꝰ sub diuint prelatis et ur̃e
Deuiononis adintorio : cum gr̃a sancte
sp̃s. upus ordior uuperatum.¬

Expanded text:
anctis suis semper est et ubique mirabilis, sic est in Amandi beatissimi virtute miranda laudabilis. Ipse in illo nomini suo dat gloriam, qui magnificavit eum in laude, qui fecit eum excelsum in verbo gloriae, et in verbis ejus monstra placavit. Orationum itaque vestrarum patrocinante suffragio, de imperitia quidem timidus, sed de charitate praesumens, obedientia duce, quod mandatis aggredior, satisfaciens pro viribus imperio charitatis. Ad corrigenda tamen quae primo sunt posita non ascendo, ne antiquitatis reverentiam videar minus reverenter infringere, neu styli varietas opus proferat inconcinnum, quae sensuum pondus, et materiae gloriam, in capacis juncturae non conferat unitatem. Thematis igitur tenore servato, dispositisque certa sub assignatione capitulis, sub divinae pietatis et vestrae devotionis adjutorio, cum gratia sancti Spiritus opus ordior imperatum.
Abbreviated transcription (Latin):
tuandeliũ ponert. sed in osicu suout p̃s
et uirtiae. ne gloriã quertus Chominib
glãm que ⁊ solo deo est non obtintat:
et foris effrisa merce des inderue nuumert
uametut: Componitur poulariũ
siitus nõ recedere a fider fundamtuto.
persistene in legt testamerari principalit
edictis esse suliectus: nec publiat
extertionibus aduersari. Sic sinctifiratur
omiuibus unius eptuplo: et in oĩ cuis
optre pietatis iultus et stiita uenidans

Expanded text:
angelium ponere, sed in ostensione spiritus et virtute, ne gloriam quaerens ab hominibus, gloriam, quae a solo Deo est, non obtineat; et foris effusa, mercedis internae munere vacuetur. Componitur populorum status, non recedere a fidei fundamento, persistere in lege testamenti, principalibus edictis esse subjectus, nec publicis exsecutionibus adversari. Sic fructificatur omnibus unius exemplo, et in omni ejus opere, pietat
Abbreviated transcription (Latin):
ablati. t congiedatis ibidim in dico¬
fratribus: fratee mrlippas de elemosina.
in seiuine comigntari cui bemedipit
dees. Danciorum meritis flores idbat
serinonũ. et officio soptionis electi
ꝯcutris oruare preconia: disficils
probatur et arduũ. maxint ubi nec
uita conuenit. nec suentia suffrapatur.
Qui enim btadorũ ꝓpedicare. explicare
uiam ⁊ melextre hesta disgouit

Expanded text:
abbati, et congregatis ibidem in Dofratribus, frater Philippus de Eleemosyna, in semine computari, cui benedixit Dominus. Sanctorum meritis flores adhibere sermonum, et officio scriptionis electi generis ornare praeconia, difficile probatur et arduum: 708 maxime ubi nec vita convenit, nec scientia suffragatur. Qui enim Beatorum praedicare mores, explicare vitam, retexere gesta disponit
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus: frater ppilippas de elemosina.
in seruint comipntari cui benedipit
das. Danciorum menitis Ilores adbere
sermonũ. et officio soriptiorus electi
ꝯcutris ornare preconia: disficile
probatur et ardiẽ. maxunt udi nec
uita conuenite nec sueutia su ffrapatur.
Qui tium beatorũ ppedicare. explicare

Expanded text:
mino fratribus, frater Philippus de Eleemosyna, in semine computari, cui benedixit Dominus. Sanctorum meritis flores adhibere sermonum, et officio scriptionis electi generis ornare praeconia, difficile probatur et arduum: 708 maxime ubi nec vita convenit, nec scientia suffragatur. Qui enim Beatorum praedicare mores, explicar
Abbreviated transcription (Latin):
ablati. t congiedatit ibidm in deco¬
fratubus. frater p̾ilippas de elemosina.
in scimine corintari cui beuedipit
des. Danciorum meritis flores edrbat
sermonũ. et officio seriptionis electi
ꝯcutris oruare preconia. difficils
probatur et arduũ. maxunt ui nte
uita conuencti. nec sututia suffragatue.
Qdu enum beatorũ wedicare. explicare

Expanded text:
abbati, et congregatis ibidem in Dofratribus, frater Philippus de Eleemosyna, in semine computari, cui benedixit Dominus. Sanctorum meritis flores adhibere sermonum, et officio scriptionis electi generis ornare praeconia, difficile probatur et arduum: 708 maxime ubi nec vita convenit, nec scientia suffragatur. Qui enim Beatorum praedicare mores, explicare
Abbreviated transcription (Latin):
scimout sed non ꝰ golili matrat que dam
Inscetina ad notietiam conanuir mllert
posttrorio. qualatr in terris nostra
ctare rep pefatrit nunortalis nililt⁊
suc bratũ uidelicet puuandũ ylorrost
in celestibus dono numortalilanis e st
muneratẽ  Di quit aultm elstanate¬

Expanded text:
 sed non ignobili materie, quaedam insignia ad notitiam conabor mittere posterorum, qualiter in terris nostra aetate rex patefecerit immortalis militem suum, beatum videlicet Amandum, gloriosae in coelestibus dono immortalitatis a se muneratum. Si quis autem obstinat
Abbreviated transcription (Latin):
sietius Ialli poiest que uirtutũ uperator
dcẽs in fidelibus suis optrari dis natur
ib exiptus nanus mayis llusions
fautastica lax captus est Mleu iicut
nn uniuersa exypto. falsa et imagiadilia
Rabens pro utro. sed postꝙͣ dimintas
ostensa sunt portenta uirtutũ. mapi
chiam ꝰ psi cñ ieleris quaiquam nũ¬

Expanded text:
um operator Dominus in fidelibus suis operari dignatur. Ab Aegyptiis namque Magis illusione phantastica rex captus est Memphiticus cum universa Aegypto, falsa et imaginabilia habens pro vero; sed postquam divinitus ostensa sunt portenta virtutum, Magi etiam ipsi cum caeteris, quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
fide claris et sanguine parentibus urtus i
natalium dignilatem uilt mercitis llu¬
seraut. Pater tuis si rtiuis maler
amantia ⁊ nuncupalione tam celebri
sobolis sancte nomt et iloriam felici
Ldemuitiantre prisagio .ł erbatilicus loco
nomem est: qui detulo nauitatis
Iusiguis sicut ab occtano non plurimũ dislat
sic atquitanice collintat Aehioni
dioitine taq circa susceitum filium
paterus circumispectionis Iudus tnia
preceptoris diligentit sacris traditur
lateris / mubuendus ⁊ ut ctatis primtus
Iudimeuta prima lileicalium sIudiorũ
cultus /usihuis ergart: et doctuina

Expanded text:
fide claris et sanguine parentibus ortus, natalium dignitatem vitae meritis illustravit. Pater ejus Serenus, mater Amantia, nuncupatione tam celebri sobolis sanctae nomine et gloriam felici denuntiavere praesagio. Herbatilicus loco nomen est: qui titulo nativitatis insignis, sicut ab Oceano non plurimum distat, sic Aquitanicae collimitat regioni. Agente itaque circa susceptum filium paternae circumspectionis industria, praeceptoris diligentiae sacris traditur litteris imbuendus, ut aetatis primaevae rudimenta prima liberalium studiorum cultus insignis
Abbreviated transcription (Latin):
ablati. t congedates ibidm in deco¬
fratubus. frate ꝰalippas de elemosina.
in sciine comipntari cui benedipit
des. Danciorum meritis flores edrbae
seriuonũ. et officio seriptionis electi
ꝯcritris oruare preconia: difficils
probatur et ardiũ. maxunt ui nte
eta conuenito nec sueutia suffrapatur.
Qmi enm beatorũ pedicare. explicare

Expanded text:
congregatis ibidem in Dofratribus, frater Philippus de Eleemosyna, in semine computari, cui benedixit Dominus. Sanctorum meritis flores adhibere sermonum, et officio scriptionis electi generis ornare praeconia, difficile probatur et arduum: 708 maxime ubi nec vita convenit, nec scientia suffragatur. Qui enim Beatorum praedicare mores, explicare
Abbreviated transcription (Latin):
duum sebrirũ elione acceuse sunt
donuut inforo yora sort itrra. undi
et in ppsam predicto pontisicis eclesiã
plumibeit tabulis tectam prr iedulas
sus ⁊ psis tabulatias flamina prorupit
antiqui hostis ut cuedimus nindia.
Que ꝰpsa cumt omnibus clanstris
sius stalum est nicendio deuaslata.
ue non et apostolorũ principis
sed et alia permani ꝓpsuis calesia.
ampaus fundendo in pulutre
sunt Redacle. dirula etiam queqr
ornanitula eclesit : ioluinas dico de
pario lapide cn aualorio houesle
fibrire. Dbi quiddam contieit
belatu dig̾ussimiũ. quod sucut uida
et audiciiles in stuporem uertit non
minmũ i Ita lecturis ut altor erit

Expanded text:
accensae sunt domus in foro hora fere tertia, unde et in ipsam praedicti pontificis ecclesiam plumbeis tabulis tectam, per tegulas sub ipsis tabulaticis flamma prorupit, antiqui hostis, ut credimus, invidia. Quae ipsa cum omnibus claustris suis statim est incendio devastata, nec non et apostolorum principis, sed et alia germani ipsius ecclesia. Campanae fundendo in pulverem sunt redactae; diruta etiam quaeque ornamenta ecclesiae, columnas dico de Pario lapide cum analogio honestae fabricae. Ubi quiddam contigit relatu dignissimum, quod, sicut videntes et audientes in stuporem vertit non minimum, ita lecturis, ut reor, erit
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is enim que suo conquriis dictionibu
conftat. Nam siquares abasit ds
metur negetur ab altero totum hoc cua¬
& non eẽ contridictio perhibetur D¬
bi tabilis uero propositio qui questient¬
dubitabilis . ẽ contradictionem uidecu
includere. Cume nim dubitit qui sinn¬
ne cȩlum rotundum sic siue adiungat
annon sit si uereaceatipsa dubitatio
pantem secum altert iqibit. Sienimi
nam partem propositi otuectur dubyta¬
bilis non iẽ atqu dcirco nec questio. Cũgra
omnis que fuo duas abecctparaes ad firma¬
tionis unamalterõ negationis necess
ut sit semper ex altrui parte defensi
utunius quidem adsirationis partro
negauonis alt̃ defendet & hicquide ad

Expanded text:
Omnis enim quaestio contradictionibus Omnis enim quaestio contradictionibus constat. Nam si qua res ab altero affirmetur, negetur ab altero, totum hoc conet non esse, contradictio prohibetur. Dubitabilis vero propositio, quam quaestidubitabilis est, contradictionem videtur includere. Cum enim dubitat quis utrumne coelum rotundum sit, sive adjungat, an non sit, sive reticeat, ipsa dubitatio partem secum alteram trahit. Si enim unam partem propositio tueatur, dubitabilis non est, atque idcirco nec quaestio. Cum igitur omnis quaestio duas habeat partes, affirmationis unam, alteram negationis, necesse est ut sit semper ex alterutra parte defensio, ut unus quidem affirmationis partem, nega
Abbreviated transcription (Latin):
terit addiuigitur alia differenua q̃.ẽ.¬
rni dubie faca ẽ integni diffinitio argum
ti ex genere diducbus differentus constans
genere quiden rutione una uero differentio
quod facit fide altertuero quod reidubie
ut sittotadi finitio id eẽ arguentum
quod sit ratorei dubie facciens idem. q̃
cum ita sint necesse ẽ. ut ubidul tatur
aliquitibi sit questio. Quod si argumentũ
p̃t̃rẽ dubicm ẽẽ. non poterit nullomodo
tẽ p̃ter que stionem porest. questio uero¬
.ẽ. dubitabilis. propositio. propositioue¬
ro .ẽ. orttio uir̃ salsũ uedesignans. Omis
gͥpropositio siue confecnter ato. pronup¬
homo animub ẽ. siue ad interrogatione
omnis homo auiail. ẽ retin& propniumnꝗ¬
men acproposito nuncupatur ad sicat¬
dem uelico dubitcabilis proferetur fit
que fuo uel usiquis querit a nomis homu
animalsit. Quot at̃ modis questio diui¬
dectur nunc& plicandi locusno ⁊uidecur
sit inunatantum consifat questionis
te defensio siuequed affirmaet si ued̃ neg

Expanded text:
test. Addita igitur alia differentia, facta est integra definitio argumti, ex genere et duabus differentiis constans, genere quidem, ratione: una vero differentia, quod faciat fidem; altera vero, quod rei dubiae est, ut sit tota definitio, id esse argumentum quod sit ratio, rei dubiae faciens fidem. Quae cum ita sint, necesse est ut ubiloquitur, dicens: Quod si argumentum praeter rem dubiam esse non poterit, nullo modo esse praeter quaestionem potest. Quaestio uero dubitabilis est propositio. Propositio uero est oratio uerum falsumue designans. Omnis igitur propositio siue constanter atque pronun siue ad interrogationem omnis homo animal est? retinet proprium nomen, et propositio nuncupatur. At si eadem, velut dubitabilis proferatur, fit quaestio, ut si quis quaerat an omnis homo animal sit. Quot autem modis quaestio dividatur, nunc explicandis locus non videtur t quaestionis parte defensio, sive quae affirmat, sive quae negat.
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Si quis uero idneget acdicat non
c̃ẽ celum rotundum sumpsit sibi partem
Alterum questionis que fuerit reliqua
id ẽ negationem ineque consistif & ad
hanc probatam ꝑ quisiti snititur argu¬
mentis it&q negotionem ponit& la befeca¬
tat ad firmationem Qcumita sint de¬
questionis astruendam destruendem ue
argumenta sumuntur. Atq ħ quidem
siquis minus intelligit nea nobis obscure
dicto eẽ causetur. si enim quȩ in dicdec¬
tica uel nobis latina orttione uel greus
scripta sunt ignorebit . mirum ẽ siqua
partem eorumꝰ qͣ dicimus aduertere uod eat
pecdum stupeamus quod nonomnieecom¬
prehendat. S ed qm̃ dubitabilem propo¬
sitionem queftionem eẽ. prediximus eue¬
nit ut quas partis habeat prepositio ets

Expanded text:
tionem. Si quis vero neget id, ac dicat non esse coelum rotundum, suscipit sibi partem alteram quaestionis quae fuerat reliqua, id est negationem, in eaque consistit, et ad hanc approbandam, perquisitis nititur argumentis; itaque qui negationem ponit, labefactat affirmationem. Quae cum ita sint, dequaestionis astruendam destruendamve argumenta sumuntur, atque haec quidem si quis minus intelligit, ne a nobis obscure dicta esse causetur. Si enim quae in dialectica, vel a nobis dicta Latina oratione, vel a Graecis scripta sunt, ignorabit, mirum est si quam partem eorum quae dicimus advertere valeat, ne dum stupeamus quod non omnia comprehendat. Sed quoniam dubitabilem propositionem quaestionem esse praediximus, evenit ut quas partes habeat propositi
Abbreviated transcription (Latin):
inter noscer possunus qui terminus in pro
partes habet &aseasdem omprobandas
argumento sumuntur necesse cutqui¬
quid inquestionibus comprobetur idar¬
ꝯumentoru ⁊ re onesirmetur. Argum̃¬
tumuero nsistontdont prolatum & pros¬
positiopum contextione disposiuin fidem
fecere dibiatiori non poterit er goilla
intopics diffoenis apertius e planabi¬
mus omnis uero silogismus uel entimema
propositonibascenficct nmeigitur
argumentur sillozismo ulentimaete
proferatur ontinenaue o e. In ꝑfectos
sillogis mus cnusal quȩ partesued propter

Expanded text:
internoscere possumus qui terminus in proppartes habet, et ad easdem comprobandas argumenta sumuntur, necesse est ut quidquid in quaestionibus comprobatur, id argumentorum ratione firmetur. Argumentum vero nisi sit oratione prolatum, et propositionum contexione dispositum, fidem facere dubitationi non poterit. Ergo illa per in Topicis differentiis apertius explanabimus. Omnis vero syllogismus vel enthymema propositionibus constat; omne igitur argumentum syllogismo vel enthymemate profertur. Enthymema vero est imperfectus syllogismus, cujus aliquae parte
Abbreviated transcription (Latin):
Lingnaq quas uaniis uictabat nra phalangis
posrit et ignoscat scelus indulgentia sancti
At mitis fuerat tui dulre ignostere probiea.
F ells carens planda ingitere dulcedine fonuens
Otius a terrea prostiatud in puluere repem
Etenat: et citius cõmissa piacla relagat
⁊ eoquitunq dehiuc hoc princeps famius sauctũ
ueniter alio tuã doctore spreuissi

Expanded text:
Linguaque, quae variis dictabat iura phalangis, Linguaque, quae variis dictabat iura phalangis, Poscit ut ignoscat scelus indulgentia sancti. At mitis, fuerat cui dulce ignoscere probra, Felle carens, placida iugiter dulcedine fervens Ocius a terrElevat, et citius commissa piacla relaxat. 9. Alloquiturque dehinc hos Princeps famine Sanctum: Poenitet, alme, tuam, Doctor, sprevisse
Abbreviated transcription (Latin):
Reppiulit ac tali uiduauit hospite regnũ.
eitxiniis: tamẽ huic prolis nõ fungit aurista
Ni ueniant sicro stille de nubibus arno:
Quod tamẽ ut tandem potuit cognostere: supler
Auxiliũ superis a sedibus expetit. occant
ut fili nascaturi quo postisceptra regantur:
Dante deo mecuit quod mãs deuota petiuit
Auntius ut gandens ne galibus intulit aulis
Quod puer ad lucẽ matenna pritlie̾t aluo :
Taudibus et uotis auctores prolis adoicat
tlla tame metem lactam eunctato adirit:
De beat in fancto qui fonte lauare puellum:
uot iedit adsemet captina memoria regis :
Discinesare iubet celeres por regna ministros
Ad sanctẽ pnercito adduci demandat honore
Qui tandẽ inuentus monitusq palatia adire :¬
Regis iam dicti sese conspectibus infent:
Quiq ut adesse uirũ cerunt mox defilit alto
E folis. eutilumnq caput uiademate. terre
Etadat fonte pii qua pes trnt paciferae quat :
⁊ nfelectens ieigidum sancta ad uestigia collũ:
⁊onpura puluereis prosteruitur inde fauielis

Expanded text:
Reppulit, ac tali viduavit hospite regnum. In triviis, tamen huic prolis non surgit arista Ni veniant sicco stillae de nubibus arvo. Quod tamen ut tandem potuit cognoscere, supplex Auxilium superis a sedibus expetit, orans, Ut sibi nascatur, quo post sua sceptra regantur: Dante Deo meruit quod mens devota petivit. Nuntius ut gaudens regalibus intulit aulis, Quod puer ad lucem materno prodiit alvo, Laudibus et votis auctorem prolis adorat; Illa tamen mentem laetam cunctatio adurit, Debeat in sancto qui fonte lavare puellum. Ut redit ad semet captiva memoria regis, Discursare iubet celeres per regna ministros Ac sanctum merito adduci demandat honore. Qui tandem inventus monitusque palatia adire Regis iam dicti sese conspectibus infert. Quique ut adesse virum cernit, mox desilit alto E solio rutilumque caput diademate terrae, Stabat forte pii qua pes tunc pacifer aequat, Inflectens rigidum sancta ad vestigia collum. Purpura pulvereis prosternitur inde favillis,
Abbreviated transcription (Latin):
extant rationis.Non otiosum duximus
eis notitiam tantae ac tam gratae pande¬
re celebritatis . Dignum igitur immo Ne¬
cessarium credimus. ut qui ista celebrant¬
& quare celebrent ignorant cognitionem
huius rei capiant . & quiꝰ actenus minus nota
festiuo studio honorabant. gloriosius ac re¬
uerentius iam nota ex colere atq uenerari
discant. Quia ergo uitae ter beati ac
dõ dilecti confessoris xp̃i amandi libelle¬

Expanded text:
exstant rationis, non otiosum duximus eis notitiam tantae ac tam gratae pandere celebritatis. Dignum igitur, immo necessarium credimus, ut qui ista celebrant, et quare celebrent, ignorant, cognitionem huius rei capiant, et qui hactenus minus nota festivo studio honorabant, gloriosius ac reverentius iam nota excolere atque venerari discant. Quia ergo vitae ter beati ac Deo dilecti confessoris Christi Amandi libell
Abbreviated transcription (Latin):
Dumq ibidem coeptis perstar& iustus iillis
Mummulus inuidiȩ facib flaminatus a cerbis.
Urbs oridinsis cinius subiecta sedile
Ornabat celsum uariorum gramine florum.
Indignans grauiter scm̃ imp& rasse locellun
uomuit suriis conceptu mente uenenum.
Direxitq suos stimulante furore ministros
Audaces animis atq ar mis amplius auctos
Illiacuens gladios qui pacis lator in omni
Orbe fuit . superi qui prompsit pascua regni:
H unc inimice ferox cur tali fraude repugnars
Per sequeris. carumq dõ insectaris alumnum.
Audieras tibi quae scansurus ad astra magister
Eacificus dederit seruande foedera pacis.
Cur pignus ho dũmeditaris in ania scindis
urte tanta tenet sceleris scelerata cupido.
Nonne decens fuerat sudores tergere tantos
Ac commune bonũ sociali ornare labore
Quid facient alii dum quęris episcope bella
Ac humana tuum si non natura reatum.
Conprimit. ordo gradus neq te dilectio frenat
Suspice. sulminei uenient denubibus imbres.

Expanded text:
Dumque ibidem coeptis perstaret iustus in illis, Mummulus invidiae facibus flammatus acerbis, Urbs Ozidinsis cuius subiecta sedile Ornabat celsum variorum gramine florum, Indignans graviter sanctum impetrasse locellum Evomuit furiis conceptum mente venenum Direxitque suos stimulante furore ministros Audaces animis atque armis amplius auctos, Illi acuens gladios, qui pacis lator in omni Orbe fuit, superi qui prompsit pascua regni. Hunc, inimice ferox, cur tali fraude repugnans Persequeris, carumque Deo insectaris alumnum? Audieras, tibi quae scansurus ad astra magister Pacificus dederit servandae foedera pacis? Cur pignus hoc, dum meditaris inania, scindis? Cur te tanta tenet sceleris scelerata cupido? Nonne decens fuerat sudores tergere tantos? Ac commune bonum sociali ornare labore? Quid facient alii, dum quaeris, episcope, bella? Ac humana tuum si non natura reatum Conprimit, ordo gradus neque te dilectio frenat, Suspice: fulminei venient de nubibus imbres
Abbreviated transcription (Latin):
sacro sanctae festi¬
uitatis sollemt u
deuotione religiosoꝵ
conuentui celebra¬
bilem ipse reuolu¬
ti temporis cursus

Expanded text:
sacrosanctae festivitatis sollemni devotione relegiosorum conventui celebrabilem ipse revoluti temporis cursus
Abbreviated transcription (Latin):
Ata in montibus supernis posita duodecim
lapidibus pretiosis aedificata. & duo decim
apostolorum nominibus sunt insignita. Cu
platea auro mundo ac uitro lucido est per¬
ornata. Cuius portas inculmine montis
syon positas dñsdiligit: quae sunt duodecĩ¬
singulis margaritis fabricatae: Quae ci¬
uitas noctem non haboe. & sole non eget : quid
claritas dĩ eam illuminat. Euius habitator
& conditor ds̃. Gloriosa dicta sunt dete ci¬
uitas dĩ. sicut laetantium om̃ium habitatio¬
quam inaestimabile illud regnum metu
mortis alienum. quo nullus
titur. nullus felix excluditur.
uirtutum & rex głae singularis pulchritudo
pulchritudo
qua nihil pulchrius. summumq bonum quo
nihil melius. in comparabiliter sc̃s. ineffabilit̃
magnus inhabitat : totamq illius patriae a¬
moenitatem lumine sui splendoris inradiat.
ui quanuis uelut om̃ium artisex om̃em
inse uirtutem continens nullo egeat. cuncta¬
q perse penitrats in euitabili oculo uniuer¬

Expanded text:
ta in montibus supernis posita, duodecim lapidibus pretiosis aedificata et duodecim apostolorum nominibus sunt insignita, cuius platea auro mundo ac vitro lucido est perornata. Cuius portas in culmine montis Sion positas Dominus diligit, quae sunt duodecisingulis margaretis fabricatae. Quae civitas noctem non habet et sole non eget, quia claritas Dei eam illuminat. Cuius habitator et conditor Deus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei, sicut laetantium omnium habitatioquam inestimabile illud regnum metu mortis alienum, quo nullus miser admittitur, nullus felix excluditur! virtutum et rex gloriae singularis, pulchritudo, qua nihil pulchrius, summumque bonum, quo nihil melius, incomparabiliter sanctus, ineffabiliter magnus inhabitat totamque illius patriae amoenitatem lumine sui splendoris inradiat. Qui quamvis velut omnium artifex omnem in se virtutem continens, nullo egeat, cunctaque per se penetrans, inevitabili oculo univer
Abbreviated transcription (Latin):
Ego baudemundus peccator ibente domno aman¬
do hanc epłam deliberationis suȩ scripsi & sub¬
scripsi

Expanded text:
Ego Baudemundus peccator, jubente domno meo Amando, hanc epistolam deliberationis suae scripsi et subscriEgo Baudemundus peccator, jubente domno meo Aman
Abbreviated transcription (Latin):
scs uir amanses hilarior redditus : accep¬
ta benedictione apłi atq patrociniis. feli¬
citer remeauit in gallias.
UM interim paucis post transactis diebus:
coactus arege ac sacerdotibus ep̃s ordinat᷑
st Acenraq pontisicatus honore geutib¬
sobrius. corpore castus:. atq in ter diiites
& pauperes medius: ita ut pauperes illum

Expanded text:
s vir Amandus hilarior redditus, accepta benedictione apostoli atque patrocinia, feliceter remeavit in Galliis. um interim, paucis post transactis diebus, coactus a rege vel sacerdotibus, episcopus ordinatus est, acceptoque pontificatus honore, gentibsobrius, corpore castus adque inter divites et pauperes medius, ita ut pauperes illum
Abbreviated transcription (Latin):
uadam namq die iam appropinquante
uespera cum custodes iuxta morem Etl
aecclesia fecissent diligentiam: sẽs ui
paululum substitit. ibi ex deuotione tota
nocte uigilare cupiers: Tum uero unus

Expanded text:
uadam namque die, iam adpropinquante vespera, cum custodes iuxta morem in ecclesiam fecissent diligentiam, sanctus paululum substitit, ibique ex devotione tota nocte vigilare cupiens: tum vero unus
Abbreviated transcription (Latin):
deuotione religiosoꝵ
conuentui celebra¬
bilem ipse reuolu¬
ti temporis cursus
iNdicit. Et qm̃
plurimi in hac ple¬
be huis penitus
expertes ad huc
extant rationis. Non otiosum duximus

Expanded text:
devotione religiosorum conventui celebrabilem ipse revoluti temporis cursus indicit. Et quoniam plurimi in hac plebe hujus penitus expertes adhuc exstant rationis, non otiosum duximus
Abbreviated transcription (Latin):
ec multo post cum quadam die per me¬
dium pelagus nauigar&. nautasq uerbũ
moner& dñi subito apparuit illis mirȩ
magnitudinis piscis ⁊ Nautae uero misso
inpelagus rete. eundem piscem ceperunt:
umq epularentur mutuisq plausibus

Expanded text:
ec multo post, cum quadam die per medium pelagus navigaret nautisque verbum moneret Domini, subito apparuit mirae magnitudinis piscis. Nautae vero, misso in pelago rete, eundem piscem coeperunt. Cumque ępularentur mutuisque plausibus
Abbreviated transcription (Latin):
llud &iam opere pretiũ huic scedulae ad necten¬
dum putauimus. quod uiro uenerabili presbite¬
ro nomine bono narrante didicimꝰ. qui testabat᷑
se prȩsent̾e fuisse quando haec gesta res est
Siebat namque. quod comes quidam exge¬
Nere francorun  nomine docto ẽgregata
atq cicatricibus. carnem carni restituit
ita ut de plagis quas ante pertulerat
in eius corpore nullum in dicium appare¬
r&e. Sicq eum ad propriam remitters
domum: parentibus restituit in columem.¬
tubi hoqmiraculum longe lateq diuulgatum ẽ.
statim in colae regionis illius cursu cele¬
⁊̃ ad eum cucurrerunt. & ut eos facer&¬

Expanded text:
llud etiam operae praetium huic scedulae adnectendum putavimus, quod, viro venerabili praesbitero nomine Bono narrante, didicimus, qui testabatur se presens fuisse, quando haec gesta res est. Agebat namque, quod comes quidam ex genere Francorum cognomine Dotto, congregataatque cicatricibus, carnem carni restituit, ita ut de plagis, quas ante pertulerat, in eius corpore nullum indicium appareret, sicque eum ad propriam remittens domum, parentibus restituit incolomem.ubi hoc miraculum longe lateque divulgatum est, statim incolae regionis illius cursu celeri ad eum cucurrerunt, et ut eos facer
Abbreviated transcription (Latin):
er idem autem tempus. cum loca uel
dioceses obanimarum sollicitudinem uir dñi
circuir& amandus. audiuit pagum esse¬
quendam praeter fluenta scaldi fluuii.
circumquaq laqueis uehementer irretiuit:
ut in colae terrae illius relicto dõ arbores
& ligna pro dõ colerent: atq fana uel di sisa

Expanded text:
er idem autem tempus, cum loca vel dioceses ob animarum sollicitudine vir Domini circuiret Amandus, audivit pagum quendam praeter fluenta Scaldi fluvii, laqueis vehementer inretitum, ita ut incolae loci illius, relicto Deo, arbores et ligna pro Deo colerent atque fana vel idola
Abbreviated transcription (Latin):
aetenes edermios
Sc̃i uersatus in actus
Praesulis & quanqua
pede claudo currere
Sed nunc res metu¬
encla nimis trac

Expanded text:
actenus eximios sancti versatus in actus Praesulis, et, quanquam pede claudo, currere quivi; Sed nunc res metuenda nimis, trac
Abbreviated transcription (Latin):
libri plebẽ regionis illius exhortans se crĩã cõmendat.
FINIT
icitit liber
iribus exiguis canerem cum
or amandi
INclita gesta pur cominun hunic
inde labori
rospiciens pariter
scribentis
siue legentis

Expanded text:
libri plebem regionis illius exhortans se etiam commendat. Finit cipit liber Viribus exiguis canerem cum, lector, Amandi Inclita gesta pii, communi hinc inde labori Prospiciens pariter scribentis sive legentis
Abbreviated transcription (Latin):
oc quoq quod ad cumulum laudis
eus dñs ostendere dignatus est.¬
non uidetur silentio contegi. Quo¬
dam itaq tempore cum cuidam mona¬
cho uidelic& praeposito
monastern sui
missum iussiss& ut uehicula aduinum

Expanded text:
oc quoque, quod ad cumulum laudis eius Dominus ostendere dignatus esnon videtur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, missum iussisset, ut vehicula ad vinum
Abbreviated transcription (Latin):
quasi pauperem aspicerent : diuites quasi
superiorem se destimarent. Vigiliis atq
orationi deditus: sermone cautus:
iquos
& iam captiuos

Expanded text:
quasi pauperem aspicerent, divites vero quasi superiorem se estimarent, vigiliis atque orationi deditus, sermone cautus. 9. Si quos etiam captivos
Abbreviated transcription (Latin):
Sdictione. iui. epactis xu. concur¬
rentib iͦii. termino xiiͦ kł apłis
pascha u Re aprilis. luna xxi.
Uuii rõ februarias. die dominica. luna
obiit sc̃s amandus annorum circiter
TEMPORE BRATUS API
DUS UEL NATUS II¬
UEL DERUNG

Expanded text:
dictione IIII, epacta XV, concurrente IIII, termino XII. Kl. Apl., pascha V. Kl. Apl., luna XXI, VIII. Idus Feb., die dominica, luna I, obiit sanctus Amandus annorum circiter TEMPORE BEATUS CHRISTI DUS VEL NATUS VEL D
Abbreviated transcription (Latin):
Instabatq dies terrigenus
celebris
Ornabat Nitidi praccelsa
habitacula te
Per uigili cura sane ta¬
Candentes tuncas atq ornamenta paras
PonebarT texta stamine purpureo
Aore parabantur solito pauimenta decert̃
Marniore cõmixtis ordinib uarus:
Pars aliqua aptabat redolentia lumina caeris
Formabatq chorus cantica mellifluus:
Pars & oliuiferis appenders uasa cororais
Fundebat lucẽ corde. manu rutilam :
Tunc me sollicitũ ne uitantis inimere tͥmis
Parer̃e uacuus: istud opis rapuit:
audib apta pns florentia gesta uenusti
Praesulis. ut metro dulcisono conerem:
Sulce cdecus. pietatis opus conpingere uersu
ontificis utami suasit amor ficbea
Quorun datt monitis fratru c̃pulius. enarie
Su scepi nondus uirib esciguis
Antiques prꝰo nonpuduit reticere portas

Expanded text:
Instabatque dies terrigenis celebris. Ornabat nitidi praecelsa habitacula templi Pervigili cura sanctaCandentes tunicas atque ornamenta per aras Ponebant texta stamine purpureo. More parabantur solito pavimenta decenter Marmore commixtis ordinibus variis. Pars aliqua aptabat redolentia lumina ceris Formabatque chorus cantica mellifluus. Pars et oliviferis appendens vasa coronis Fundebat lucem, corde manu rutilam. Tunc me sollicitum, ne in tantis munere turmis Parerem vacuus, istud opus rapuit, Laudibus apta piis, florentia gesta venusti Praesulis ut metro dulcisono canerem. Dulce decus, pietatis opus conpingere versu Pontificis vitam suasit amor fidei. Quorundam monitis fratrum conpulsus enorme Suscepi pondus viribus exiguis. Antiquos pro! non puduit reticere poetas,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ erraq cognouit quando est concussa tremore
Horribili fractis scõrum rite sepuchris:
Infernus qr pauets tremuit eũ claustra reuulsa
Uidit conspicuo confractis lumine ualius:
S ed quia terrigenae regem suꝑ om̃ia necdum
Hlunc fore credebant. simulaera nefanda putantes
P rodolor esse deos: non amplius ista manere
Passus & antiquae nec clamna igere riunae.
F iegit quosdam quos gr̃a sola beauit
Perquos qua drisido mundi sub cardine gentes
Saluar&. quib ostendit miracula magna.
Se functis uitam tribuers. dars lumina cȩcis:
enerat & qm̃ supera desede redemptor.
Ut proprio totum saluar& sanguine mundũ
Iilusus. caesus. damnatus. despoliatus

Expanded text:
Terraque cognovit, quando est concussa tremore Terraque cognovit, quando est concussa tremore Horribili fractis sanctorum rite sepulcris; Infernusque pavens tremuit, cum claustra revulsa Vidit conspicuo confractis lumine valvis. I, II Sed quia terrigenae regem super omnia necdum Hunc fore credebant simulacra nefanda putantes Pro dolor! esse deos, non amplius ista manere Passus et antiquae nec damna vigere ruinae Elegit quosdam, quos gratia sola beavit, Per quos quadrifido mundi sub cardine gentes Salvaret; quibus ostendit miracula magna Defunctis vitam tribuens, dans lumina caecis. Venerat et quoniam supera de sede redemptor, Ut proprio totum salvaret sanguine mundum, Illusus, caesus, damnatus, despoliatus
Abbreviated transcription (Latin):
Untactumq parauit
ospitium sibim&. clausae
quam nomine portae
Hie te chiel signat. quam
Nuillus conditꝰ intrat
isolus cui clausa patent habitacula xp̃s :
tq inagis stupeas. quodq est mirabile dictu:
aclestis clausam penitrauit ianua portam
ride maria sui genitrix effecta parentis.
U irginis antiꝙͣ delictum deluit euae
Protulit & mundo uerum sine semine fructum:
Fego ubi conspicuo processit honore redẽptor
t mundo effulsit phoebo rutilantior ipso:
Pastores pecorũ proni pressiq pauore
Conspicuos ciues carmen caeleste canentes
Audi uere astris arreetis aurib. auetor
Adterras terum quod uenerit & reparator.
Cuis mexortu caelesti gła regno
Tuuterris q forae homini pax sc̃a uolenti:
Astra poli sensere suus quod conditor essor
Adcinus cunas stellam misere coruscam:
Nuncq suum dñm pelagus cognouerat esse
Se plantis cuiis calcabile praebuit alins:
Sol quoq condoluit. cumfixũ stipite uidit
Tlers famulus dñm furuo uelatus amietur

Expanded text:
ntactumque paravit Hospitium sibimet, clausae quam nomine portae Hiezechiel signat, quam nullus conditus intrat Ni solus, cui clausa patent habitacula, Christus. Utque magis stupeas quodque est mirabile dictu, Caelestis clausam penitravit ianua portam; Unde Maria sui genitrix effecta parentis Virginis antiquae delictum diluit Evae, Protulit et mundo verum sine semine fructum. Ergo ubi conspicuo processit honore redemptor Et mundo effulsit Phoebo rutilantior ipso, Pastores pecorum proni pressique pavore Conspicuos cives carmen caeleste canentes Audivere astris arrectis auribus, auctor Ad terras rerum quod venerit et reparator, Cuius in exortu caelesti gloria regno In terrisque foret homini pax sancta volenti. Astra poli sensere suus quod conditor esset, Ad cuius cunas stellam misere coruscam; Huncque suum Dominum pelagus cognoverat esse, Se plantis cuius calcabile praebuit almis; Sol quoque condoluit, cum fixum stipite vidit, Flens famulus Dominum furvo velatus amictu;
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur tandem paruam reperiens insulam .¬
cui uocabulum est chanelaus iuxta scaldũ
fluuium . aliquantis diebus cum fratribus
spiritualibus ibidem xp̃o militare studuit
Sed uerbi dĩ contentores perbiennium fere
ingens attriuit plaga. ita ut euersae do¬
mus & agri insolitudinem essent redacti.
nec non & iam uici uel castra destruerentur.
nullusq pene in his regionibus remaneret
qui uirum dĩ contemserat praedicantem.
ec multo post cum a fratribus quos ob ani¬
marum curam perdiuersa reliquerat loca
tibus. dum uir sc̃s adalia demigrar&̃ loca.
peruenit ad cnutatem quandam. Ubi cum
Ab ep̃o ciuitatis illius honorifice fuiss& sus¬
ceptus. & ei hospitalitatis more ep̃s aqua
I mamibus funder&: secretius prae¬
cȩpit ministro ut eandem aquam

Expanded text:
Igitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum fluvium, aliquantis diebus cum fratribus spiritalibus inibi Christo militavit. Sed verbi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his regionibus remaneret, qui virum Dei contempserant praedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos ob animarum cura per diversa reliquerat loca, tibus, et vir sanctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi cum ab episcopo civitatis illius honorifice fuisset susceptus, dum ei hospitalitatis more episcopus aquam in manibus funderet, secretius praecepit ministro, ut eandem aquam