comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
acceperunt. Principatus namq
gentium qui ad reges alios ꝑtinebant
cum in uissuum romani uincendo
redigerent. procul positas regio¬
nes. ꝓuincias appellauerunt.
Patria aũ uocatu quod com munis
sit omnium quȩ in eanati sunt
elementum. Terras uero singulas
partes. ut africa italia. eadem
& loca. Nam loca & terrȩ spatia.
in orbe terrarum multas in se con¬
tinent prouincias. Sicut incorpo¬
re locus est parsuna. multa inse
continens membra. Sicut & domus.
multu inse habens cubicula. sic
terrȩ . & loca dicuntur terrarum
spatia. Quorum partes sunt ꝓuin¬
cie. sicut̃ in asia frigia. ingallia
recia. in ispania betica. Namasia
locus est. prouincicc asiae frigia.
troia. regio frigiȩ. illum ciuitas
troiae. Item regiones partes sunt
ꝓunciarum quas uulgus conuen¬
tus uocat. sicut infrigiatroia. sic̃
ingallicia. cantabria. astria.
A rectorib aũ regio nuncupata est.
cuius partes teritoria sunt.
Territorium aũ uocatum. quasi

Expanded text:
acceperunt. Principatus namque acceperunt. Principatus namque gentium, qui ad reges alios pertinebat, eum in ius suum Romani vincendo redigerent, procul positas regiones provincias appellaverunt. Patria autem vocata quod communis sit omnium, qui in ea nati sunt. us 13, 3, 1, elementum: terras vero singulas partes, ut Africa, Italia. Eadem et loca; nam loca et terrae spatia in orbe terrarum multas in se continent provincias, sicut in corpore locus est pars una, multa in se continens membra; sicut et domus, multa in se habens cubicula: sic terrae et loca dicuntur terrarum spatia, quorum partes sunt provinciae; sicut in Asia Phrygia, in Gallia Raetia, in Hispania Baetica. Nam Asia locus est, provincia Asiae Phrygia, Troia regio Phrygiae, Ilium civitas Troiae. Item regiones partes sunt provinciarum, quas vulgus conventus vocat, sicut in Phrygia Troia; sicut in Gallicia Cantabria, Asturia. A rectoribus autem regio nuncupata est, cuius partes territoria sunt. Territorium autem vocatum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
gem mȩ extrahuntur. lacinctus
quoq: & criso prasus ibi reperiunt᷑.
Cin namomum ibi colligitur.
Duȩ sunt aũ & hiopie. una cirta or¬
tum solis. altera circa occasum in
mauritania. Extra tres aũ partes
orbis. quartu pars trans oceanum
interior ẽ in meridie. quȩ solis as¬
dore in cognita nobis est. Incuius
finib antipo das fabulose in habi¬
ticre ꝓduntur. Proximoaũ ispa¬
niȩ. mauritania est. Deinde nu¬
midia. inde regio cartaginensis¬
Post quȩ getuliam accipimus
postea & hiopiam. inde loca exusta
solis ardore. Sciendum sane quod
quȩdam prouinciȩ. primum deno¬
mine auctoris appellatae sunt. post¬
ea aprouincia gentis nomen est
factum. Nam abitalo italia. & rur¬
sum abitalia italus. & sic utimur
ipsa nomina gentis. quomodo fuit
ipsum nomen auctoris. Inde diri¬
uatum ẽ nomen prouinciȩ. ex quo
accidit ex uno homine. nominari.¬
& ciuitatem. & regionem. & gentẽ.
Prouinciae aũ ex causa uocabulũ

Expanded text:
gemmae extrahuntur, hiacynthus gemmae extrahuntur, hiacynthus quoque, et crysoprasus ibi reperiuntur. Cinnamomum ibi colligitur. 16. Duae sunt autem Aethiopiae, una circa solis Ortum, altera circa Occasum in Mauritania. 17. Extra tres autem partes orbis, quarta pars trans Oceanum interior est in Meridie, quae solis ardore nobis incognita est, in cujus finibus Antipodes fabulose inhabitare produntur. Proxima autem Hispaniae Mauritania est, deinde Numidia, inde regio Cartpost quae Gaetuliam accipimus, post eam Aethiopiam, inde loca exusta solis ardoribus. Sciendum sane quod quaedam provinciae primum de nomine auctoris appellatae sunt; postea a provincia gentis nomen est factum. Nam ab Italo Italia, et rursus ab Italia Italus; et sic utimur ipsa nomina gentis, quoipsum nomen auctoris, unde derivatum est nomen provinciae. Ex quo accidit, ex uno homine nominaret civitatem et regionem et gentem. Provinciae autem ex causa vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
ameridie gaulalum. gentes usq ad
oceanum esperium pererrantes
Regio gignens feras. simias. dracones
& strutiones. olim &iam & elefan¬
tis plena fuit. quos sola nunc india
pasturit. Caramantis regionis
caput garama oppidum fuit. Ist
aũ intercirenensem & & hiopiã.
ubi est fons qui frig& acalore dici.
& cal& frigore noctis. A& hio¬
pia dicta acolore populorum
quos solis uicinitas torr&. Deniq
uim sideris prodit hominum color.
Est enim ibi iugis aestus. nam quic¬
quid eius est. sub meri dianocar¬
dine est. Circa occiduum aũ
adorientalem uero plagam deserta
Cuius situs ab occi duo athlantis
montis ad orientem. usq in aegyp¬
ti fines porrigitur. A meridie oce¬
ano. a septentrione nilo flumine
clauditur . Plurimas hab& gentes
diuerso uultu. & monstruosa spe¬
cie horribiles. Ferarum quoq &
serpentium refesta est multitudi¬
ne. Illic quippe rinocerota bestia.
& camelo pardus. basiliscus. dra¬
cones ingentes. ex quorum cerebro

Expanded text:
a meridie Gaulalum gentes usque ad a meridie Gaulalum gentes usque ad Oceanum Hesperium pererrantes: regio gignens feras, simias, dracones et struthiones. Olim etiam et elephantis plena fuit, quos sola nunc India parturit. Garamantis regionis caput Garaautem inter Cyrenensem et Aethiopiam, ubi est fons qui riget calore diei, et calet frigore noctis. 14. Aethiopia dicta a colore populorum, quos solis vicinitas torret. Denique vim sideris prodit hominum color, est enim ibi jugis aestus. Nam quidquid ejus est, sub Meridiano cardine est. Circa Occiduum autem ad Orientalem vero plagam deserta; cujus situs ab Occiduo Atlantis montis ad Orientem usque in Aegyptii fines porrigitur; a Meridie Oceano, a Septentrione Nilo flumine clauditur, plurimas habens gentes, diverso vultu, et monstrosa specie horribiles. 15. Ferarum quoque, et serpentium referta est multudine. Illic quippe Rhinoceros bestia, et camelopardalis, basiliscus, dracones ingentes, ex quorum cerebro
Abbreviated transcription (Latin):
marmaore prȩdicatur. quod nu¬
midicum dicitur. hab& aũ urbes
precipuas. ippone. regium & su¬
sicgadam. Mauritania uocata
acolore populorum. Grecienim
nigrum mauronuocant. Sicut
enim gallia acandore populi. ita
mauritania anigro renomen sor¬
tita est. Cuius prima proiuincia
mauritania sitifensis ẽ. quȩsiti¬
fi. habutt oppidum. a quo & uo¬
cubulum traxisse regio ꝑhibetur.
Mauritania uero cesariensis. colo¬
niae cesareae ciuitas fuit. & no¬
men prouinciȩ exeadatum.
Utraeq igitur prouinciȩ sibi coniunc¬
te abhoriente numidiam habent.
aseptentrione mare magnum.
ab oc casu flumen maluam. ame¬
ridie montem astrixim. quidis¬
cernit interfecundam terram &
arenas iacentes usq ad oceanum.
Mauritania tingitania atingi. me¬
tropolitana. huius prouincia.
aciuitate uocata est. Hec ultima
africȩ. ex surgit amontib septem.
habens ab oriente flumen maluam
a septentrione fretum gaditanum.
ab occiduo oceanum athlanticum.

Expanded text:
marmore praedicatur, quod Numarmore praedicatur, quod Numidicum dicitur. Habet autem urbes praecipuas: Hipponem Regium et Rusicadam. Mauretania vocata a colore populorum; Graeci enim nigrum μαῦρον vocant. Sicut enim Gallia a candore populi, ita Mauretania a nigrore nomen sortita est. Cuius prima provincia Mauretania Sitifensis est, quae Sitifi habuit oppidum; a quo et vocabulum traxisse regio perhibetur. Mauretania vero Caesariensis: coloniae Caesareae civitas fuit, et nomen provinciae ex ea datum. Utraeque igitur provinciae sibi coniunctae ab oriente Numidiam habent, a septentrione mare Magnum, ab occasu flumen Malvam, a meridie montem Astrixin, qui discernit inter fecundam terram et harenas iacentes usque ad Oceanum. Mauretania Tingitania a Tingi metropolitana huius provinciae civitate vocata est. Haec ultima Africae exsurgit a montibus septem, habens ab oriente flumen Malvam, a septentrione fretum Gaditanum, ab occiduo Oceanum Athlanticum,
Abbreviated transcription (Latin):
uel amplius. fecunda oleis. & glebis.
Ita ꝑpinguis. utiactu ibi semina.
incrementa pene centesimi fruges
renas cantur. Peugis ubi castago
magna ipsa ẽ & uera a frica. inter
tentrione mari siculo iuncta. &
a meridie usq ad getulorum regi¬
onem porrecta. cuius ꝓxima queq
frugifera sunt. ulteriora aũ bestus
& serpentib plena. atq onagris¬
plena. atq onagris magnis inde¬
serto uagantibus. Cethulia aũ
africe pars. mediterranea est.
Numidia ab incolis passim uagan¬
tib sic uocata. quod nullam certã
haberent sedem. Nam lingua
corum incerte sedes &uage. numi¬
die dicuntur. Incipit aũ a flumi¬
ne. am sigia. inzeugitanum limi¬
tem definit. Habens ab artu sirtes
minores. a septentrione mare quod
intendit sardiniam. ab occasu mau¬
ritaniam sitifensem. ameridie & hio¬
pum gentes. Regio campis prȩpin¬
gus. ubi aũ siluestris est. fera sedu¬
cat. ubi iugi ardua. equos &ona¬
gros procreat. iximio &iam

Expanded text:
vel amplius milia, fecunda oleis, et glebis vel amplius milia, fecunda oleis, et glebis ita praepinguis ut iacta ibi semina incremento pene centesimae frugis renascantur. Zeugis, ubi Carthago magna. Ipsa est et vera Africa inter tentrione mari Siculo iuncta, et a meridie usque ad Gaetulorum regionem porrecta; cuius proxima quaeque frugifera sunt, ulteriora autem bestiis et serpentibus plena, atque onagris magnis in deserto vagantibus. Gaetulia autem Africae pars mediterranea est. Numidia ab incolis passim vagantibus sic vocata, quod nullam certam haberent sedem. Nam lingua eorum incertae sedes et vagae 'numidia' dicuntur. Incipit autem a flumine Amsiga, in Zeugitanum limitem definit, habens ab ortu Syrtes minores, a septentrione mare quod intendit Sardiniam, ab occasu Mauretaniam Sitifensem, a meridie Aethiopum gentes: regio campis praepinguis. Ubi autem silvestris est, feras educat; ubi iugis ardua, equos et onagros procreat; eximio etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cupatic. Huic ab oriente aegẏptus ẽ.
ab occasu sistes maiores & trocoditae.
a septem trione mare libicum. a me¬
ridie . & hiopia & barbarorum uariȩ
nationes. & solitudines in accessibiles.
quae &iam ba siliscos serpentes cre¬
ant. Penta polis greca lingua a
quinq urbibus nuncupata. id est
perenice. ceutria. apollonia ptolo¬
mais. ex quib. ptolomais & perenice
a regib nominatȩ sunt. Est aũ pen¬
tapolis libiȩ cirenensi adiuncta
& incius finibus deputatu. Tnpo¬
litanam quoq prouintiam greci in¬
lingua sua signant denumero trium
magnarum urbium. oesa tabrete
leptis magna. Haec hab& abhori¬
hente sirtes maiores. & trocoditas.
a septentrione mare adriaticum.
ab occasu bizantium. ameri diȩ get¬
hulos & garamantas usq adoceanũ.
& hiopicũ pertdentes. Biz ancena
regio ex duob nobilissimis oppidis
nomen sortita est. Ex quib. una
adrometus uocatur. haec subtri¬
poli ẽ patens passuum. ccͣmilim

Expanded text:
cupata. Huic ab oriente Aegyptus est, cupata. Huic ab oriente Aegyptus est, ab occasu Syrtes maiores et Trogodytae, a septentrione mare Libycum, a meridie Aethiopia et barbarorum variae nationes et solitudines inaccessibiles, quae etiam basiliscos serpentes creant. Pentapolis Graeca lingua a quinque urbibus nuncupata: id est Berenice, Ceutria, Apollonia, Ptolomais, Cyrene; ex quibus Ptolomais et Berenice a regibus nominatae sunt. Est autem Pentapolis Libyae Cyrenensi adiuncta, et in eius finibus deputata. Tripolitanam quoque provinciam Graeci lingua sua signant de numero trium magnarum urbium; Oeae, Sabratae, Leptis magnae. Haec habet ab oriente Syrtes maiores et Trogodytas, a septentrione mare Adriaticum, ab occasu Byzacium, a meridie Gaetulos et Garamantas usque ad Oceanum Aethiopicum pertendentes. Bizacenao regio ex duobus nobilissimis oppidis nomen sortita est, ex quibus una Hadrumetum vocatur. Haec sub Tripoli est, patens passuum ducenta
Abbreviated transcription (Latin):
IBIA DICTA QUOD INDELIOS. FLat.
hoc est affricus. Alii auint. epauũ
iouis filium. qui memfim in aegyp¬
to condidit. ex casiota uxore pro¬
creasse filiam libiam. quȩ postea
in affrica regnum possedit. cuius
exnomine. terra libiaẽ appellata
Affricam aũ nominatam quidam
existimant. quasi apricam. quod
sit aperto cęlo uel soli. & sine orro¬
re frigoris. Aludicunt africam
apellari ab uno exposteris abrahȩ
decethura quiuocatus est afer. de
quo supra meminimus. Incipit aũ
a finib aegypti pergens iuxta me¬
ridiem ꝑ& hiopiam. usq adath¬
lantem montem. Asepten trio¬
nali uero parte. medi terraneo ma¬
ri coniuncta clauditur. & inga¬
ditano freto finitur habens pro¬
uincias. libiam cirenensem. pen¬
tapolim. tripolim bi zantium.
cartaginem. numidiam. maurita¬
niam siti fensem. mauritani am
taniam. & circa solis ardorem &¬
hiopiam. Libia cirinensis. in par¬
te africe prima est. acirgne urbe
metropoli. quae est in eius finib: nun¬

Expanded text:
ibya dicta quod inde Libs flat, hoc est Africus. Alii aiunt Epaphum Iovis filium, qui Memphin in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Libyam, quae postea in Africa regnum possedit. Cuius ex nomine terra Libya est appellata. Africam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam, quod sit aperta caelo vel soli et sine horrore frigoris. Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus est Afer, de quo supra 9, 2, 115 meminimus. Incipit autem a finibus Aegypti pergens iuxta meridiem per Aethiopiam usque Athlantem montem. A septentrionali vero parte Mediterraneo mari coniuncta clauditur, et in Gaditano freto finitur, habens provincias Libyam Cyrenensem, Pentapolim, Tripolim, Byzacium, Carthaginem, Numidiam, Mauretaniam Sitifensem, Mauretaniam tanam, et circa solis ardorem Aethiopiam. Libya Cyrenensis in parte Africae prima est a Cyrene urbe metropoli, quae est in ejus finibus nun
Abbreviated transcription (Latin):
ensura est quicquid pondere &ca¬
patitate. longitudine. altitudine
latitudine. animoq finitur. Mao¬
res itaq orbem in partibus. Partes in ꝓ¬
uincuis. Prouincias in regionibus. Regi¬
ones in locis. Loca interritoris. Territo¬
ria in agris. Agros incenturis. Centu¬
ria iniugeribus. Iugera inclimatibus.
Deinde climata in actus . ꝑticas. passus.
gradus. cubitos. pedes. palmos. uncias.
& digitos diuiserunt. Tantic enim
fuit eorum sollertia. Nigitus est¬
Higitus est
pars minima agrestium mensurarũ.
inde uncia habens digitos tres. Pal¬
mus aũ quattuor digitos hab&.
tando dicta. quasi portica. Omnes
aũt precedentes mensurȩ incorpore
sunt. ut palmus. pes. passus. & reliqua
Solaꝑtica portatur. Est enim .x. peclũ
ad instar calami. in ezechielo tem¬
plum mensurantis. Actus minimus
est latitudine pedum quattuor.

Expanded text:
ensura est quidquid pondere, capacitate, longitudine, altitudine, latitudine, animoque finitur. Maiores itaque orbem in partibus, partes in provinciis, provincias in regionibus, regiones in locis, loca in territoriis, territoria in agris, agros in centuriis, centurias in iugeribus, iugera in climatibus, deinde climata in actus, perticas, passus, gradus, cubitos, pedes, palmos, uncias et digitos dividerunt; tanta enim fuit illorum sollertia. Digitus est pars minima agrestium mensurarum. Inde uncia habens digitos tres. Palmus autem quattuor digitos habet, tando dicta, quasi portica. Omnes enim praecedentes mensurae in corpore sunt, ut palmus, pes, passus, et reliqua; sola pertica portatur. Est enim decem pedum ad instar calami in Ezechielo templum mensurantis. Actus minimus est, latitudine pedum quattuor,
Abbreviated transcription (Latin):
dum. ab elbo colore uocatum. flbum
est enim medius color internigrum
& album. &elbum ab albo diriuatũ
Luteus color rubicundus quod est cro¬
ceus. nã crocum lutei coloris est. Ut
qđ sit colore nigro. Greci enĩ melan
nigrum dicunt. Masticinũ qđ colorẽ
masticis habeat. Blateum . blauum.
mesticum. Osticium qui a exusto ẽ.
fit enĩ ex deperti fuligine tectorum.
cgesta assiduis ignib unde &color eius¬
dem tincturę flammeus est.¬
X. DE INSTRUMENIS UESTIUM

Expanded text:
dum ab elbo colore vocatum; elbum dum ab elbo colore vocatum; elbum est enim medius color inter nigrum et album, et elbum ab albo dirivatum. Luteus color rubicundus, quod est croceus. Nam crocum lutei coloris est, ut quod sit colore nigro; Graeci enim μέλαν nigrum dicunt. Masticinum quod colorem masticis habeat. Blatteum. Blavum. Mesticium. Osticium, quia ex usto est; fit enim ex dependenti fuligine tectorum egesta assiduis ignibus: unde et color eiusdem tincturae flammeus est. De instrumentis vestium
Abbreviated transcription (Latin):
inctura uocata. quia tinguitur.
& in aliam fucata speciem nitoris
gratia colorat᷑. Coctum grecinos
rubrum seu uermiculum dicimus
est enim uermi culus ex siluestris
frondibus. Concilium dictum co
quod ex conculis marinis color eius
colligit᷑. idest & ostrum uocatur.
Ostrum quod ꝓcolore purpure tem¬
peratur. plurimis quidem in locis.
sedoptimum in insula cipri gignitur.
Siue in his quos ꝓprior solis cursus in lu¬
minat. Concilia aũt sunt maris
quȩ cirtum cisa ferro lacrimas pur¬
purei coloris inmittunt. His collec¬
tis color purpureus temperatur.
& ostrum ex inde appellatum dicũn
quod extestȩ humore elicitur
Purpura apudnos apuritate lucis
uocata. Apud grecos aũ porphira
dicitur cum aspiratione. Apud nos
purpura. sine aspiratione. Ferrugo
color ẽ purpurȩ subnigrȩ. quȩ fit
in hispania. aut ferrugine clarus
siderea. Dicta aũ. ferrugo quod
omnis purpure prima tinctura eius¬
modi coloris existat. Glaucus
color ẽ ferrugineus subniger . Elbi¬

Expanded text:
inctura vocata quia tinguitur et in aliam fucata speciem nitoris gratia coloratur. Κόκκον Graeci, nos rubrum seu vermiculum dicimus; est enim vermiculus ex silvestribus frondibus. Conchylium dictum eo quod ex conchulis marinis color eius colligitur: idem et ostrum vocatur. Ostrum, quod pro colore purpurae temperatur, plurimis quidem in locis, sed optimum in insula Cypro gignitur sive in his quos propius solis cursus inluminat. Conchylia autem sunt maris, quae circumcisa ferro lacrimas purpurei coloris emittunt: his collectis color purpureus temperatur. Et ostrum exinde appellatum dicunt quod ex testae humore eliciturPurpura apud Latinos a puritate lucis vocata; apud Graecos autem porphyra dicitur cum aspiratione, apud nos purpura sine aspiratione. Ferrugo color est purpurae subnigrae, quae fit in Hispania: ut: FIbera. Dicta autem ferrugo quod omnis purpura prima tinctura eiusmodi coloris existat. Glaucus color est ferrugineus subniger. Elbi
Abbreviated transcription (Latin):
per molestum. oestrum aut̃ grecũ
est quilatine a silus uulgo taba
inuino nascuntur. quos in uulgo
musciones amusto appellant. Un¬
de a fronius. Cumam e expectas &
fabulare incipis exore. in oculis tuis
bibiones inuolant.
Curgalio dicitur. quia pene nihil est
aliud nisi guitur

Expanded text:
permolestum. Oestrus autem Graecum permolestum. Oestrus autem Graecum est, qui Latine asilus, vulgo tabanin vino nascuntur, quos vulgo mustiones a musto appellant. Unde et Afranius407: Cum ad me spectas et fabulare incipis, ex ore in oculis tuis bibiones involant. Gurgulio dicitur, quia pene nihil est aliud nisi guttur
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. Hoc aut̃ Animal lucem
uidere non patitur. Contrarium
muscae. Nam musca lucip&a. &blat¬
tea lucifuga est. per noctem enim
tantum ambulat: Papiliones.
auiculae sunt. quae maximae abun¬
dant florentib maluis. quiq uer¬
miculos ex stercore suo faciunt nasci:
Locusta quod pedibus sit longis uelu¬
ti asta. unde & cam greci. tammari¬
timam quam terrestrem astaco ap¬
pellant. Cicades. excicudarum
nascuntur sputo. Haec in italia apud
reginos multae sunt. nec us quam
alibi Musca ex grecouenit. sicut
&mus Hae sicut & apes necatae in
aqua. aliquotiens post unius horae
spacium. reuiuescunt: Coe nom a
grece uocatur. id est musca canina
Nam grece coeno canis uocatur.
Culex ab aculeo dictus. quod sangui¬
nem sug&. łlab & enim in ore fistulã.
inmodumstimuli. qua carnem tere¬
brat ut sanguinembibat. Scinifes
mus cae minutissimae sunt. aculeis
permolestae quatestia plaga super¬
bus aegyptiorum populus caesus est
Oestrus. animal armentorã aculeis

Expanded text:
dicunt. Hoc autem animal lucem dicunt. Hoc autem animal lucem videre non patitur, contrarium muscae, nam musca lucipeta, et blatta lucifuga est; per noctem enim tantum ambulat. Papiliones aviculae sunt quae maxime abundant florentibus malvis, quique vermiculos ex stercore suo faciunt nasci. Locusta, quod pedibus sit longis veluti asta; unde et eam Graeci tam maritimam quam terrestrem ἀστακὸν appellant. Cicades ex ciculorum nascuntur sputo. Haec in Italia apud Rheginos mutae sunt, nec usquam alibi. Musca ex Graeco venit, sicut et mus. Haec, sicut et apes, necatae in aqua aliquotiens post unius horae spatium reviviscunt. Cynomya ece vocatur, id est musca canina; nam κύων Graece canis vocatur. Culex ab aculeo dictus, quod sanguinem sugit. Habet enim in ore fistulam in modum stimuli, qua carnem terebrat ut sanguinem bibat. Sciniphes muscae minutissimae sunt, aculeis permolestae. Qua tertia plaga superbus Aegyptiorum populus caesus est. Oestrus animal armentorum, aculeis
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ostȩ debubus. sicut scabro¬
nes deaequis. fuci demulis: uespę̧
deasinis. Costros greci appel¬
lant. qui in ex tremis fauorum
pastibus. maiores creantur. quos
aliqui reges putant. dicti quodcas¬
traducunt. Fucus est maior
ape scabroneminor. dictus aũ
fucus quod alienos labores edat.
quasi fagus. depascitur enim quod
non laborauit. de quo uirgilius.
Scabrones uo¬
cati acabo. id est caballo quod exeis
creentur. Sicut aut̃ nascuntur de
equorum carnibus putridis. ita ex
eis iterum sepe nascuntur scarabei
unde & cognominati sunt. Tauri
uocantur scarabei terrestres. rici¬
nosimiles. Buprestis animal est
paruum initalia. simillimum sca¬
rabeo. longi pedum. fallit inter
herbas bouem maxime. unde &
nomen hab&. deuoratumq tacto
felle ita inflammat. ut rumpat.
Cicendela scarabeorum genus est
eo quod gradiens. ueluolans luc&
Blateae acolore nuncupatae. siqui¬
dem &comprehensae manum tin¬
gunt. Vnde & blatieum colorem

Expanded text:
tur ortae de bobus, sicuti scabrotur ortae de bobus, sicuti scabrones de equis, fuci de mulis, vespae de asinis. Costros Graeci appellant, qui in extremis favorum partibus maiores creantur: quos aliqui reges putant. Dicti quod castra ducant. Fugus est maior ape, scabrone minor. Dictus autem fugus quod alienos labores edat, quasi fagus; depascitur enim quod non laboravit. De quo VergiliusGe. . . Scabrones vocati a cabo, id est a caballo, quod ex eis creentur. Sicut autem scabrones nascuntur de equorum carnibus putridis, ita ex his iterum saepe nascuntur scarabaei; unde et cognominati sunt. Tauri vocantur scarabaei terrestres ricino similes. Buprestis animal est parvum in Italia simillimum scarabaeo, longipedum. Fallit inter herbas bovem maxime, unde et nomen habet, devoratumque tacto felle ita inflammat ut rumpat. Cicindela scarabaeorum genus est; eo quod gradiens vel volans lucet. Blattae a colore nuncupatae, siquidem et conprehensae manum tingunt; unde et blatteum colorem
Abbreviated transcription (Latin):
ablata. oa. Quaedam aut̃ in ani
uento concipiuntur. sed non sunt
generalia. nisi quae fuerint con¬
cubitumasculino concepta. & se¬
minali spũ. penetrata: Ouorum
ium tantam dicunt. ut lignum per¬
fusum eo non ardeat. Ac neuestis
quidem contra aduratur. Admix¬
ta quoq calce gluitinare festur
uitri fragmenta::
pedibus inuicem alligent
uel proeo quod sine pedibus nas¬
cuntur. Nam postea & pedes
& pennas accipiunt. Hae soler¬
tes in generandi mellis officio.
ad signatas in colunt sedes. Domici¬
lia in enarrabili aste componunt
ex uariis florib fauum condunt.
textisq caeris innumera ꝑ role
castra replent. Ex ercitum &re¬
ges habent. proelia mouent. fu¬
mum fugiunt. tumultu ex aspe¬
rantur . Las pleriq ex pestisunt
deboum cada ueribus nasci. Nam
prohis creandis. uitulorum occiso¬
rum carnes uerberantur utex
putre facto cruore uermes cre¬
entur. qui postea efficiantur
apes. Propriae tamen apes uocan¬

Expanded text:
ablata. Ova autem quaedam inani ablata. Ova autem quaedam inani vento concipiuntur, sed non sunt generativa nisi quae fuerint concubitu masculino concepta et seminali spvim tantam dicunt ut lignum perfusum eo non ardeat: ac ne vestis quidem contincta aduritur, admista quoque calce glutinare fertur vitri fragmenta. Cpedibus invicem alligent, vel pro eo quod sine pedibus nascuntur. Nam postea et pedes et pennas accipiunt. Hae solertes in generandi mellis officio assignatas incolunt sedes, domicilia inenarrabili arte componunt: ex variis floribus favum condunt, textisque ceris innumera castra replent, exercitum et reges habent, proelia movent, fumum fugiunt, tumultu exasperantur. Has plerique experti sunt de boum cadaveribus nasci. Nam pro his creandis vitulorum occisorum carnes verberantur, ut ex putrefacto cruore vermes creentur, qui postea efficiuntur apes. Proprie tamen apes vocan
Abbreviated transcription (Latin):
acantis dicta est Ab acantis id est
spinis quibus alitur. Augures aũ
dicunt & ingestu. & in motu. & in
uolatu. et inuoce auium. signa eẽ
constituta. Oscines aues uocant
quaeore cantuq auspicium faciunt
ut cornix. coruus. picus.
Alites qua e uola tuostendere futura
uidentur. quaesi aduersae sunt.
in hebes dicuntur. quod in hibeant
idest u&ent. Si prospera prȩp&es
& ideo prȩpetes uidelic& quia
omnes aues. priora p&unt uolan¬
tes: Testiam faciunt speciem
auguriorum in auibus. quam com¬
munem uocant ex utroq permix¬
tam. id est aues ex ore & uolatu
auguria faciunt. sed fides non ha
b&. Omnium aut̃ genera uolu¬
chrum bis nascuntur. Primum
enim ouagignuntur. indecalore
maternicorporis formantur & ani¬
mantur. Qua aut̃ dicta. ab eo
quod sint uuida. unde & uua.
eo quod intrinsecus humore sit
plena: nam humidum est. quod
exterius humorem hab&. uuidum
quodinterius. Quidam aut putant
ouum grecam habere originem no

Expanded text:
acalanthis dicta est, ab ἀκάνθαις, id est acalanthis dicta est, ab ἀκάνθαις, id est spinis, quibus alitur. Augures autem dicunt et in gestu et in motu et in volatu et in voce avium signa esse constituta. Oscines aves vocant, quae ore cantuque aut corvus, cornix, picus. 77. Alites, quae volatu ostendere futura videntur: quae si adversae sunt, inebrae dicuntur, quod inhibeant, id est, vetent; si prosperae, praepetes; et ideo praepetes, quia omnes aves priora petunt volantes. 78. Tertiam faciunt speciem auguriorum in avibus, quam communem vocant, ex utroque permistam, id est, cum aves ex ore et volatu auguriantur, sed fidem non habet. 79. Omnium autem genera volucrum bis nascuntur. Primum enim ova gignuntur, inde calore materni corporis formantur et animantur. 80. Ova autem dicta, ab eo, quod sint uvida. Unde et uva eo quod intrinsecus humore sit plena. extrinsecus humorem habet, uvidum quod interius. Quidam autem putant ova Graecam habere originem nom
Abbreviated transcription (Latin):
ra uolans. haec cumi nomnibus lo¬
cis nigra sit. In achaia aut̃ candida
est. Hirundo dicta. quod cibos
non sumat residens. sed in aere ca¬
piat ȩscas & ȩdat: garrula auis¬
& pestostuosos orbes & flex uosos
circuitus peruolans. & innidis con¬
struendis educandisq fȩtibus sol¬
lestissima. habens &iam quiddam
praescium quod lapsura deserat.
nec app&at culmina. aliis quoque
auibus non impeditur. necum quã
praeda est. maria trans uolans ibiq
hieme commoratur: Turdos. a
tarditate dictos. hiemis enim con¬
finio sereferunt. Turdela qua¬
siminor turdus. cuius stercoreuis¬
cum generare putatur unde & pro¬
uerbium apud antiquos erat. ma¬
lum sibi auem cacare. Furfurio
uocatus. quod prius farre in farinã
redacto pasceretur. Ficetulae dic¬
tae quod ficus magis aedant. Pandit᷑
alat cum pascardulcibus uuis.
Curpotius nomen . non dedit uuanb
Carduelus. quod spinis. & cardibus
pascitur. Vnde &iam apud grecos.

Expanded text:
ra volans. Haec cum in omnibus lora volans. Haec cum in omnibus locis nigra sit, in Achaia autem candida est. Erundo dicta, quod cibos non sumat residens, sed in aere capiat escas et edat; garrula avis, per tortuosos orbes et flexuosos circuitus pervolans, et in nidis construendis educandisque fetibus sollertissima; habens etiam quiddam praescium, quod lapsura deserat nec appetat culmina. A diris quoque avibus non inpetitur, nec umquam praeda est. Maria transvolat, ibique hieme commoratur. Turdos a tarditate dictos; hiemis enim confinio se referunt. Turdela quasi maior turdus; cuius stercore viscum generare putatur. Unde et proverbium apud antiquos erat, 'Malum sibi avem cacare.' Furfurio vocatus, quod prius farre in farinam redacto pasceretur. Ficedulae dictae, quod ficus magis edant. Pandituralat, cum pascar dulcibus uvis, cur potius nomen non dedit uva mihi? Carduelus, quod spinis et cardibus pascitur; unde etiam apud Graecos
Abbreviated transcription (Latin):
ea cura est uniuersis ducem sollici¬
caueant prima discrimina. cibos
gratissimos habent. semina uene
norum. quamobcausam ueteres cas
uesci inter dixerunt. solum enim
hoc animal. sicut & homo caducũ
patitur morbum: Uppupam
greciappellant. co quod stercora
humana desiderat. & fȩtentipas¬
catur fimo. auis spurcissima.
cristis extantibus galeata. sem¬
per in sepulchris & humanoster¬
core. commorans. Cuius sangui¬
ne quis quis se iniunxerit. dor¬
mitum pergens: demones suffo¬
cantesse uid&: Tucos quos yspa¬
ni ciculos uocant. Auoce propria
nominatos. Hliueniendi habent tẽp
miluorum scapulis suscepti. propt̃
breues & paruos uolatus. ne per
longa aeris spacia fatigati defici
ant. Horum saliuae cicadas gig¬
nunt. Oua passeris nido repesta
comedit & sua obicit: quae ille sus
tate uocata. unde & pusilli & parui :
Mcrula antiquitus medula uocabat᷑
eo quod modul&. Aliimerulam auins¬
uocatam. quia sola uolat. quasime¬

Expanded text:
ea cura est universis ducem solliciea cura est universis ducem sollicicaveant prima discrimina. Cibos gratissinorum; quam ob causam eas veteres vesci interdixerunt. Solum enim hoc animal, sicut et homo, caducum patitur morbum. Upupam Graeci appellant eo quod stercora humana consideret, et foetenti pascatur fimo; avis spurcissima, cristis extantibus galeata, semper in sepulcris et humano stercore commorans. Cuius sanguine quisquis se inunxerit, dormitum pergens daemones suffocantes se videbit. Tucos, quos Hispani ciculos vocant, a voce propria nominatos. Hi veniendi habent tempus, milvorum scapulis suscepti propter breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deant. Horum salivae cicadas gignunt, ova passeris nido reperta comedit et sua objicit quae ille susctate vocata, unde, et pusilli et parvi. 69. Merula antiquitus medula vocabatur, eo quod modulvocatam quia sola volat, quasi me
Abbreviated transcription (Latin):
per in habitatrix. Colum bae
dictae quod earum colla ad singulas
conuersiones. Colores mutent. Aues
mansu& e. et in hominum multitu¬
dine conuersantes. Ac sine felle.
quas antiqui uenerias nuncu pabant
eo quodnidos frequentant. & oscu¬
lo amorem concipiant.
mes sit castitatis. Nam dicitur quod
amisso corporali consostio solitaria
da. nam masculus in masculum in¬
surgit. & obliuiscitur sexum.
libido preceps: Ad eo aũt fraudo¬
lenta. ut alterius oua diripiens.
foueat. sed fraus fructum non hab&
deniq cum pulliuocem propriae
genetricis audierint. naturaliquo¬
dam instinctu. hanc quae fou&. re¬
linquunt & ad eandem quac genuit
reuestuntur Coturnices aso¬
nouocis dictae. quas greci ostigias
uocant eo quod uisae fuerint primũ¬
in ostigia insula. hae adueniendiha¬
bent tempora. Namaestate depul¬
sa. maria transmearit. Ostigo¬
mara dicitur auis. quae gregem
ducit . eamterrae ad propin quantẽ
accipiter uidens rapit. Ac propter¬

Expanded text:
per habitatrix. Columbae per habitatrix. Columbae dictae, quod earum colla ad singulas conversiones colores mutent; aves mansuetae, et in hominum multitudine conversantes, ac sine felle; quas antiqui Venerias nuncupabant, eo quod nidos frequentant, et osclo amorem concipiant. mes sit castiamisso corporali consortio solitaria da. Nam masculus in masculum insurgit, et obliviscitur sexum libido praeceps. Adeo autem fraudulenta, ut alteri ova diripiens foveat, sed fraus fructum non habet; denique dum pulli propriae vocem genitricis audierint, naturali quodam instinctu hanc quae fovit relinquunt, et ad eamdem quae genuit revertuntur. 64. Coturnices, a sono vocis dictae, quas Graeci ὄρτυγας vocant, eo quod primum visae fuerint in Ortygia insula. Hae adveniendi habent tempora. Nam aestate depulsa, maria transmeant. 65. Ortygometra dicitur, quae gregem ducit, eam terrae propinquantem accipiter videns rapit, ac propter
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ siquis accipit: Festur aũt acci¬
pitres circapullos suos impios esse.
Namdum uiderint eos posse temp¬
tare uolatus emittere. Nullas eis
praebent aescas. sed uerberant
pennis. & anido praecipitant. atꝙ
atenero compellunt ad prȩdam.
nefoste adulti pigrescant. Cap us
itala lingua dicitur a capiendo. hunc
nr̃i falconem uocant eo quod incur¬
uis digitissit. Miluus mollis. &
uiribus & uolatu. quasi mollis auis
unde & nuncupatus. rapacissimus
tamen. & semper domesticis auibus
insidiatur. O ssi fragus uulgo
appellatur auis. quae ossa ab alto
dimittit & frangit. unde & a fran¬
gendo ossa nomen accepit.
Tustur deuoce uocatur auis pu¬
dica & sem per in montium iugis
& indesestis solitudinibus commo¬
rans. tecta enim hominum & con¬
uersationem fugit. & commoratur
insiluis. quae &iam & hieme de¬
plumata. intruncis arborum con¬
cauis habitare perhib&ur. Cuius
econtrario columba. hospicia huma¬
na diligit. domorum blanda sem¬

Expanded text:
dixit 'si quis accipit'. Fertur autem accidixit 'si quis accipit'. Fertur autem accipitres circa pullos suos inpios esse; nam dum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant. Capus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis et viribus et volatu, quasi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossifragus vulgo appellatur avis quae ossa ab alto dimittit et frangit. Unde et a frangendo ossa nomen accepit. Turtur de voce vocatur; avis pudica, et semper in montium iugis et in desertis solitudinibus commorans. Tecta enim hominum et conversationem fugit, et commoratur in silvis. Quae etiam hieme deplumata in truncis arborum concavis habitare perhibetur. Cuius e contrario columba hospitia humana diligit; domorum blanda sem
Abbreviated transcription (Latin):
sentire ut anser. unde & clango¬
re eius gallorum ascensus. incapi¬
tolio romȩ dep̃hensus est. Fulica
dicta est. quod caro est: leporinã
sentiat. Lagos enim lepus dicitur
Vnde & apud grecos. lagos uocatur
Estaut̃ auis stagnensis. habens nidũ
in medio aquae. uel in p&ris quas aquae
circumdant. maritimoq semper de¬
lectatur profundo. quaedumtem¬
pestatem per senserit. fugiens in ua¬
do ludit: Mergus abasiduitate
mergendi nomen accepit. Sepe aut̃
demisso in profundo capite aurarũ
signa subfluctibus colligunt. & pracui¬
dentes aequoris tem pestatem. cum cla¬
more ad litoratendunt. Nam in pe¬
lago iam grauissimam eẽ tempestatẽ
cum adlitora mergi confugerint.
Accipite. auis animo plus armata quã
ungulis. vistutem maiorem inminori
corpore gestans. Haec ab accipiendo
id est a capiendo nomen sumpsit.
Est enim auis rapiendis aliis auibus
auida. ldeoq uocatur accipiter.
hoc est raptor. Unde & paulus a pos

Expanded text:
sentit, ut anser, unde et clangosentit, ut anser, unde et clangore ejus Gallorum ascensus in Capitolio deprehensus est. 53. Fulica dictsapiat. Lagoos enim lepus dicitur: unde et apud Graecos λαγωὸς vocatur. Est enim avis stagnensis, habens nidum in medio aquae, vel in petris quas aquae circumdant, maritimoque semper delectatur profundo, quae dum tempestatem perdo ludit. Mergis ab assiduitate mergendi nomen hoc haesit. Saepe autem demisso in profundum capite aurarum signa sub fluctibus colligunt, et praevidentes aequoris tempestatem cum clamore ad litora tendunt. Nam in pelago iam gravissimam esse tempestatem, cum ad litora mergi confugerint. Accipiter avis animo plus armata quam ungulis, virtutem maiorem in minori corpore gestans. Hic ab accipiendo, id est a capiendo, nomen sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus avida, ideoque vocatur accipiter, hoc est raptor. Unde et Paulus Apost
Abbreviated transcription (Latin):
Pauo nom̃ desonouocis hab&.
cuius caro tam dura est. ut putre¬
dinẽ uix sentiat. nec facile coqua¬
tur. de quo quidam sic ait. Mira¬
ris quotiens gemmantes explicat
alas. si potes hunc seuo tradere
iure coco: Fasianus a faside insu¬
la greciae. unde primũ aspostatus
est appellatus. Testatur id uetus
transpostata carina. ante mih notũ
nil nisi fasis erat. ¶allus a castra¬
tione uocatus. interceteras enim aues
huic solo testiculi adimuntur
Veteres enim abscisos. gallos uoca¬
bant. sicut aut̃ aleone le ena & a
dracone dracene. ita agallo gallina
Cuius membra ut ferunt quidam
si a uro liquescenti. misceantur.
consumi. Anans ab asiduitate
natandi aptum nomen accepit.
ex quogenere quaedam germanae
dicuntur. quod plus ceteris nutrians¬
Anseris nomen anans dedit perdiri¬
uationem. uel similitudinem. uel
quod & ipsa natandi frequentiamha¬
beat. iste uigilias noctis. assiduita
te clangoris testatur. festur aut̃¬
nullum animal. itaodorem homnis

Expanded text:
48. Pavo, nomen de sono vocis habet, 48. Pavo, nomen de sono vocis habet, cujus caro tam dura est, ut putredinem tur. De quo quidam sic aitMart. 13, 70: Miraris, quotiens gemmantes explicat alas, si potes hunc saevo tradere, dure, coco. Phasianus a Phaside insula Graeciae, unde primum asportatus est, appellatus. Testatur id vetus transportata carina: ante mihi notum nil nisi Phasis erat. Gallus a castratione vocatus; inter ceteras enim aves huic solo testiculi adimuntur. Veteres enim abscisos gallos vocabant. Sicut autem a leone leaena et a dracone dracaena, ita a gallo gallina. Cuius membra, ut ferunt quidam, si auro liquescenti misceantur, consumi. Ans ab assiduitate natandi aptum nomen accepit. Ex quo genere quaedam germanae dicuntur, quod plus ceteris nutrianAnseris nomen anes dedit per derivationem, vel ad similitudinem, vel quod et ipsam natandi frequentiam habeat. Iste vigilias noctis asste clangoris testatur. Nullum autem animal ita odorem hominis
Abbreviated transcription (Latin):
consilia sua cornicibus mand&
Huius intermulta aspicia tribuunt.
& iam pluuias postendere uocib
Vnde est illud. Tunc cornix plena
pluuiam uocat im probauoce.
Craculus. agarrulitate uocis nuncu¬
patus. non ut quidam uolunt. pro
eo qđ gregatim uolent cũ sit man¬
festum ex uoce eos nuncupari.
Estenim loquacissimũ genus & uo¬
cib impostunum : Picae quasi po¬
& icae qđ uerba in discrimine uocis
ex primant uthomo. Perramos
enim arborum pendulae inpostu¬
na garrulitate sonantes. & silin¬
guas in sermone nequeant ex pli¬
care sonum tam̃ humane uocis
imitantur. dequa congrue quidã
ait. Picalo quax cestum domnum.
te uoce saluto. sime non uid eas
eẽ negabis auem. Picus. apico sa¬
turni filio. nom̃ sumpsit eo quod
ea in auspicus utebatur. Nam fer̃
hanc auem quidam habere diuinum.
illo indicio quod inquacumq arbore
nidificauerit clauũ ł quicquid aliud
statim excidat ubi ea in sederit.
Iste est picus marcius. Nã alia ẽpica

Expanded text:
consilia sua cornicibus mandet. consilia sua cornicibus mandet. Huic inter multa auspicia tribuunt etiam pluvias portendere vocibus, unde est illud: Tunc cornix plena pluviam vocat improba voce. 45. Graculus, a garrulitate nuncupatus, non, ut quidam voluit, pro eo quod gregatim volent, cum sit manifestum ex voce eum nuncupari. Est enim loquacissimum genus et vocibus importunum. 46. Picae, quasi poetricae, quod verba in discrimine vocis exprimant, ut homo. 97 Per ramos enim arborum pendulae importuna garrulitate sonantes, etsi linguas in sermone nequeunt explicare, sonum tamen humanae vocis imitantur, de qua congrue quidam ait: Pica loquax certa dominum te voce saluto. Si me non videas, esse negabis avem. 47. Picus, a Pico Saturni filio nomen sumpsit, eo quod ea in auspiciis utebatur. Nam ferunt hanc avem quiddam habere divinum, illo indicio, quod in quacunque arbore nidificaverit, clavus, vel quidquid aliud statim excidat ubi ea insederit. Iste est picus Martius, nam alia est pica.
Abbreviated transcription (Latin):
aliunde statim moritur. Noc tua
aut̃ non ẽ bubo. nam bubomaior ẽ.
N icticorax ipsa est & noctua. quia
noctem amat. est enim auis luci¬
fuga & solem uidere non patitur
Strix. nocturna auis. habens nom̃
desono uocis. quando enim clamat
strid&. Dequa lucanus. quod tre¬
pidus bubo. quod strix nocturna
quaeruntur. Haec auis uulgo am¬
ma dicitur. ab amando paruulos.
unde & lac p̃berefestur nascentib
Coruus siue corax. a sono guituris¬
nomen hab&. quod uoce coracin&
festur haec auis quod editis pullis
aescam plene non prebeat. prius¬
quam in eis perpennarũ nigredines.
similitudinẽ proprii coloris ag¬
nos cat. Post quã uero eos tetros
plumis aspexerit. in toto agni¬
tos. abundantius pascit. haec pri¬
us incadauerib oculorũ p&it loca.
Cornix annosa auis apud latinos
greco nomine appellatur. quam
aiunt augures. hominum curas
significationib agere. insidiarum
uias monstrare. futura p̃dicere
magnum ne fas haec credere. ut ds̃

Expanded text:
aliunde, statim moritur. Noctua aliunde, statim moritur. Noctua autem non est bubo; nam bubo maior est. Nycticorax ipsa est noctua, quia noctem amat. Est enim avis lucifuga, et solem videre non patitur. Strix nocturna avis, habens nomen de sono vocis; quando enim clamat stridet. De qua Lucanus6, 689: Quod trepidus bubo, quod strix nocturna queruntur. Haec avis vulgo amma dicitur, ab amando parvulos; unde et lac praebere fertur nascenCorvus, sive corax nomen a sono gutturis habet, quod voce coracinet. Fertur haec avis, quod editis pullis escam plene non praebeat, priusquam in eis per pennarum nigredinem similitudinem proprii coloris agnoscat. Postquam vero eos tetros plumis aspexerit, in toto agnitos abundantius pascit. Hic prior in cadaveribus oculum petit. 44. Cornix, annosa avis, apud Latinos Graeco nomine appellatur, quam aiunt augures hominum curas significationibus augere, insidiarum vias monstrare, futura praedicere. Magnum nefas haec credere, ut Deus
Abbreviated transcription (Latin):
nontam uoce resonans quamstrido¬
re. speciae quoq uolatilis. simul
& quad rupes quod in aliis auibus
repperiri nonsol& : Luscinia auis
inde nomen sumpsit. qui a cantu suo
significare sol& diei surgentis ex or¬
tum quasiluc inia. eadem & acre¬
dula. dequacicero in prognosticis
& matutinos ex erc& acredula can
YTIN. idest aplanctu & luctu
nominata. Cum enim clamat.
aut fl&um. aut gemitum imitatur
Vnde apud augures. silament& ur
feralis. onusta quidem plumis. sed
grauis. semper detenta pigritia.
Insepulchris die noctuq uersatur
& semper commorans in cauernis. De
qua ouidius. fedaq fit uolucris uen¬
turinuntia luctus. Ignauus bubo di¬
rum mostalibus omen. Deniq apud
augures malum postendere festur
N am cum in urbe uis a fuerit solitudi¬
nem significare dicunt:
octua dicitur. proeo quod nocte
circum uolat. & perdiem non possit
uidere. Nam ex osto splendore solis.
uisus illius heb&atur. hanc aut̃ in¬
sula cr&ensis non hab& et siueniat

Expanded text:
non tam voce resonans quam stridonon tam voce resonans quam stridore; specie quoque volatilis simul et quadrupes, quod in aliis avibus reperiri non solet. Luscinia avis inde nomen sumpsit, quia cantu suo significare solet diei surgentis exortum, quasi lucinia. Eadem et acredula, de qua Cicero in Prognosticisfrag. 6: Et matutinos exercet acredula cantλύζειν, id est a planctu et luctu, nominata; cum enim clamat aut fletum imitaturet apud augures, si lamentatur, feralis, onusta quidem plumis, sed gravi semper detenta pigritie; in sepulcris die noctuque versatur, et semper commorans in cavernis; de qua Ovidius: Foedaque fit volucris venturi nuntia luctus, Ignavus bubo dirum mortalibus omen. Denique apud augures malum portendere fertur; nam cum in urbe visa fuerit, solitudinem significari dicunt. 40. Noctua dicitur, prcircumvolat et per diem non possit videre; nam exorto splendore solis, visus illius hebetatur. Hanc autem insula Cretensis non habet; et si veniat
Abbreviated transcription (Latin):
germaniae ubin ascuntur. quarum
pennae ad eo perobscurum emicant
ut quamuis nox obtenta densis te¬
nebrissit. ad p̃sidium itineris dirigen¬
di iactae inter luceant. cursusq uiae
pateat. indicio plumarum fulgen¬
tium. Onogrotolon greciuocant.
rostrolongo. quorum duo genera sunt.
aliuid aquatilae. Aliud solitudinis.
bis auis nili fluminis quae sem & ipsã
purgat rostro. in anum aquam fun¬
dens: Haec serpentium ouauescitur
gratissimam ex eis ȩs camnidis suis
depostans. Meropes eosdem quos
& gaulos qui parentes suos recondere¬
atq alere dicuntur. Coredulus
genus uolatile quasicor edens.
Monedula auis. quasi mon&ula.
quae cumaurum inuenit. aufest¬
& occultat. Cicero proualerio flacco.
non plus aurum tibi quam monedulȩ
committendum: Uespestilio ex
tempore nomen accepit. eo quod lu¬
cem fugiens crepusculo uespestino
circum uol&. precipiti motu acta.
& tenuissimis brachiorum membris
suspensa. Animalmuribus simile

Expanded text:
Germaniae, ubi nascuntur, quarum Germaniae, ubi nascuntur, quarum pinnae adeo per obscurum emicant ut quamvis nox obtenta densis tenebris sit, ad praesidium itineris dirigendi praeiactae interluceant, cursusque viae pateat indicio plumarum fulgentium. Onocrotalon Graeci vocant rostro longo. Quorum duo genera sunt: aliud aquatile, aliud solitudinis. Ibis avis Nili fluminis, quae semetipsam purgat, rostro in anum aquam fundens. Haec serpentium ova vescitur, gratissimam ex eis escam nidis suis deportans. Meropes eosdemque et gaulos, qui parentes suos recondeatque alere dicuntur. Coredulus genus volatile, quasi cor edens. Monedula avis, quasi monetula, quae dum aurum invenit, aufert et occultat. Cicero pro Valerio Flacco76: 'Non plus aurum tibi quam monedulae committendum.' Vespertilio pro tempore nomen accepit, eo quod lucem fugiens crepusculo vespertino circumvolet praecipiti motu acta, et tenuissimis brachiorum membris suspensa; animal murium simile,
Abbreviated transcription (Latin):
a sociis diomedis appellatas. quos
ferunt fabulae in easdem uolucres
fuisse conuersos formasimiles fu¬
licae. magnitudine cignorum. colore
candido duris & grandibus rostris.
Sunt aut̃ circa apuliam in insula dio¬
media. interscopulos litorum. & saxa
uolitantes : ludicant intersuos & ad¬
uenas. Nam si grecus est propius ac¬
cedunt & blandiuntur. sialienige¬
na morsu inpugnant & uulnerant
lacrimosis quasi uocibus dolentes
uel suam mutationem. uel regis inte¬
ritum. Nam dio medes ab illirus in¬
teremptus est. Hae aut̃ aues
latinae dio mediae uocitantur
Memnonides aues aegyptiae ap¬
pellatae. alo co ubi memnon perut
Namcateruatim ad uolare dicuntur
ex aegypto adilium iuxta mom¬
nonis sepulchrum. & proinde eas
ilienses memnonias uocant: quin¬
to autem Anno ad ilium ueniunt¬
& cum biduo circũ uolauerint. testia
die in euntes pugnam. uicissim se
unguibus. rostrisq dilacerant.
Ircineae aues dictae. abircinco saltu

Expanded text:
a sociis Diomedis appellatas, quos a sociis Diomedis appellatas, quos ferunt fabulae in easdem volucres fuisse conversos; forma fulicae similes, magnitudine cygnorum, colore candido, duris et grandibus rostris. Sunt autem circa Apuliam in insula Diomedia inter scopulos litorum et saxa volitantes; iudicant inter suos et advenas. Nam si Graecus est, propius accedunt et blandiunt; si alienigena, morsu inpugnant et vulnerant, lacrimosis quasi vocibus dolentes vel suam mutationem vel regis interitum. Nam Diomedes ab Illyriis interemptus est. Haec autem aves Latine Diomediae vocantur, Memnonides aves Aegyptiae appellatae a loco, ubi Memnon periit. Nam catervatim advolare dicuntur ex Aegypto ad Ilium iuxta Memnonis sepulchrum, et proinde eas Ilienses Memnonias vocant. Quinto autem anno ad Ilium veniunt, et cum biduo circumvolaverint, tertia die ineuntes pugnam vicissim se unguibus rostrisque dilacerant. Hercyniae aves dictae ab Hercynio saltu