comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinto in loco animaliũ nece ł pęcoꝵ egrpt̾
uerberatur: uecordia hic arguit᷑ ł stultitia
hominũ mortaliũ : quitãquã inrationabi¬
lia pecora cultũ &uocabulũ dĩ in posuer̃ figu¬
ris : p̃ solũ hominũ s & pecoꝵ: lignome¬
tallis atq lapidib inp̃ssis: ut ea qͥipsicre¬
debant cultu honorari diuino: in hisuide¬
rent miserunda exerceri supplicia: Mor¬
tuaq som̃a. animantia egiptioꝵ: Detini¬
malib uero filioꝵi srł niħ omnino periit &misit
phartio aduidendũ : Necerat quic quã mortuũ
is causis facta : hec ingrauatio cordispharao¬
nis : sienim & pecora israhelitarũ morerentur:
it adtim̃dũ uł credexidum moueri uidens nul¬
lũ pec̾ mortuũ expecorib hȩbreoꝵ hinc in¬
gricuatũ ÷ id ÷ illa ingrauatio &it̃ hucusq
ꝓgres sa ÷ Etdix̃ dñs admorser& a aror

Expanded text:
d vero quinto in loco animalium nece vel pecorum Aegyptus verberatur, vecordia hic arguitur vel stultitia hominum mortalium, qui tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecorum, ligno, metallis atque lapidibus impressis; et ea quae ipsi credebant cultu honorari divino in his viderent miseranda exerceri supplicia. Mortuaque sunt omnia animantia Aegyptiorum. De animalibus vero filiorum Israel nihil omnino periit. Et misit Pharao ad videndum: nec erat quidquam mortuum is causis facta est haec ingrauatio cordis Pharaonis? si enim et pecora Israhelitarum morerentur, it ad timendum uel credendum moueri uidens nullum pecus mortuum ex pecoribus Hebraeorum, hinc ingrauatum est; id est: illa ingrauatio etiam huc usque progressa
Abbreviated transcription (Latin):
conatꝰ magoꝵ inpedire: & in superiorib nequi¬
uisse : omnino ergo cesta causa ÷ quareilla facere
Et quoduerũ÷ sũmi philo sophigentiũ quantum
didimꝰ in libro suo meminit: quẽ scripsit despũ¬
Quã inqͥ etudinẽ muscȩ illȩ breuissime signifi¬
cauer̃ : sub quib magipharaonis de fecer̃ dicentes:

Expanded text:
conatus magorum inpedire et in superioribus nequiconatus magorum inpedire et in superioribus nequiuisse? omnino ergo certa causa est quare illa facere et, quod uerum est, summi philosophi gentium, quantum Didymus in libro suo meminit, quem scripsit de spquam inquietudinem muscae illae breuissimae significauerunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt dicentes:
Abbreviated transcription (Latin):
s dñs Qđdixer̃ magi ad pharcconẽ digit᷑ dĩ ÷
hoc : qm̃ ñ potuer̃ educere scrniphes : senseruNt
ꝓfecto cũartiũ suarũ nestriarũ scirent poten¬
tiam : ñtalib astib uelut potentior in eis e&
morses suos conat̾ fuis se frustratos ut rop
possent educere sciniphes seddigitodĩ quiutiq
ret siego in digito dĩ eicio demonia alius cuap¬
glsta id ipsũnarrans exponere uoluit quid sit
digitus dĩ &ait Si ego indig todĩ cicio demo¬
nia. Cũittq magi faterent᷑. quoꝵ pharao
potentia p̃fidebat digitũdĩ cẽ in mor se in qͦ
superabant᷑ & coꝵ uene ficia frus trabantur:
tam̃ induratũ ÷ corpharconis : nc̃ mirabiliom¬
nino duritia. Cur aut̃ int̃tia ista plaga magi
defecerint: Nampluge cȩper̃ ex quo aqͣ in san¬
guinẽ uersa : & sentire & explicare difficilex
Poterant i ⁊ in pͥmo signo deficere ubuinserpep
guinẽ cõmutata ÷ : & in scđa deranis si hocuo¬
tissimꝰ dixerit digitũ dĩ in hoc signo potuisse

Expanded text:
d dixerunt magi ad Pharaonem, Digitus Dei est hoc, quoniam non potuerunt educere scyniphes; senserunt profecto, cum artium suarum nefariarum scirent potentiam, non talibus artibus, velut potentior in eis esset Moyses, suos conatus fuisse frustratos, ut non possent educere scyniphes, sed digito Dei, qui utique ret, Si ego in digito Dei ejicio daemonia ; alius evangelista idipsum narrans exponere voluit quid sit digitus Dei, et ait, Si ego in Spiriti. Dei ejicio daemonia . Cum itaque magi faterentur, quorum Pharao potentia praefidebat, digitum Dei esse in Moyse, in quo superabantur, et eorum veneficia frustrabantur; tamen induratum est cor Pharaonis nunc mirabili omnino duritia. Cur autem in tertia ista plaga magi defecerint nam plagae coeperunt ex quo aqua in sanguinem uersa est — et sentire et explicare difficile est. poterant enim et in primo signo deficere, ubi in serpguinem commutata est. et in secunda de ranis, si hoc uoim dementissimus dixerit digitum dei in hoc signo potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
poritns uirgã dĩ in manusua. Dix̃q cidñs reuer¬
tenti in aggrptum Vide utomnia ostenta quȩ
posui inmanutua facias corã pharaone.
Ego indurabo corciꝰ: & ñ dimittet populum
Q uomodo ergo hicdñs dicit indurabo cor qi
& nondimit tet populũ cũ płs taliter doco
referat dicepis Quiuult om̃s homines saluos
fieri &adagnitionẽ uerriaitis ꝑuenire : Indurare
ergo dñs pharaonẽ dr̃ nonquodipsecũ durabilẽ
& inobo edienter faciat. sed quod induratũ nccũ
corrigat iusto iudicio derelinquat. Sequitur
Dicesq adcum. Haxdicit dñs. Pilius insprimo¬
genitus i srł : dixitibi: dimitte filiũ meũ ut serui¬
atmͥ: & noluistidimitterȩcũ. Ecceego interfiqã
filiũ tuũ pͥmogenitum Filiũ pͥmogenitũ isrłuo

Expanded text:
portans virgam Dei in manu sua. Dixitque ei Dominus reverportans virgam Dei in manu sua. Dixitque ei Dominus revertenti in Aegyptum: Vide, ut omnia ostenta quae posui in manu tua, facias coram Pharaone. Ego indurabo cor ejus, et non dimittet populum . Quomodo ergo hic Dominus dicit, Indurabo cor ejus, et non dimittet populum, cum Apostolus taliter de eo referat dicens: Qui vult omnes homines salvos fieri, et ad agnitionem veritatis pervenire ? Indurare ergo Dominus Pharaonem dicitur, non quod ipse eum durabilem et inobedientem faciat, sed quod induratum ne eum corrigat, justo judicio derelinquat. Sequitur: Dicesque ad eum, Haec dicit Dominus: Filius meus primogenitus Israel. Dixi tibi: Dimitte filium meum ut serviat mihi: et noluisti dimittere eum. Ecce ego interficiam filium tuum primogenitum. Fili
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ dt̃ tibi loquet᷑ ad populũ : satis indicat in mo¬
rsen principatum in aa ronministerium
Deindelait tuautẽ illieris queid dm̃: magnũ
hic fortassis ꝑscruitindumest sacramentum:
cuius figurã gerat uelud medius morses inter
dm̃ & aaron: & medius aa ron intermorsep
& populum. Igitur quod dicit morses seri
tẽ. eloquentem abheri & nudius testius exqͦu
locutus ẽ. dñs ad illũ : sed tardioris atq in pe¬
ditioris lingue. cẽ: ostendit quod om̃s homi¬
nes in conparatione diuini uerbi non solũ
in eloquentes. sed et muti putandis. Donec u
morses fugit in .egrpto ñtardũ selingua cor¬
fitetur Cratenĩ aegrptis eloquentia in con¬
parabilis Vbi coepit audire uocẽ dĩ : tuncsep¬
sit setardũ .ec̃. lingua Sedquia in id ꝓficiebat Ac
ut cognosceret sem& ipsũ : merito ad nõ audiũ
& in posuit suꝑ asinum reuersq: ẽ. in aegrptum

Expanded text:
t cum dicit, tibi loquetur ad populum, satis indicat in Mot cum dicit, tibi loquetur ad populum, satis indicat in Moyse principatum, in Aaron ministerium. Deinde quod ait: Tu autem illi eris quae ad Deum, magnum hic fortassis perscrutandum est sacramentum, cum in his figuram gereret velut medius Moyses, inter Deum et Aaron, et medius Aaron inter Moysen et populum. Igitur quod dicit Moyses se non esse eloquentem ab heri et nudiustertius, ex quo locutus est ad illum Dominus, sed tardioris atque impeditioris linguae esse, ostendit quod omnes homines in comparatione divini verbi, non solum ineloquentes, sed et muti putandi sunt. Donec enim Moyses fuit in Aegypto: non tardum se lingua profitetur. Erat enim Aegyptiis eloquentia incomparabilis. Ubi coepit audire vocem Dei, tunc sensit se tardum esse lingua. Sed quia in id proficiebat, ut agnosceret semetipsum, merito a Domino, audivit: uit eos super asinum: reversusque est in Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quã quã dedõtotũ sipetaredeberet. Deinde
eadeĩpsa quȩ paulo ante ꝓmserat & posteti¬
quamiratus ẽ dicit. Dixerat enĩ ego ero in ore
tuo doceboteq qudloquaris: siueutinedus
exemplarib: habetur ego aperiam ostuum
& instruamte. Nunc auit̃ dr̃ ego ero inore tuo
& in orcillius siue aperiam ostuũ &oscius &
instruamuos que faciatis. Sed qm̃ addidit
& loquet̃ ipsitib ad populum: uidet̃ oris aꝑ¬
tio prestita: ꝓpter quoddicit morses linguȩ
sectardioris. Deuocis autem gracilitate pib
e prestare dñs uoluit : sed ꝓpt̃ hoc adiutoriũ
fr̃is adiunx̃ quiposset ca utiuoce: quepo¬
pubo docendo sufficeret. Quodaũait & dab
uerba mea inos ciꝰ: ostendit quodeti loquexdo
cet̃. daturus Nam sitantũ modo audiendosic̃
populo in aures diceret. Deinde quod paulop
ait : & loque turipse tibi ad populũ & ipsec
rit tuumo & hic sub auditur ad populum :¬

Expanded text:
quanquam de Deo totum sperare deberet. Deinde quanquam de Deo totum sperare deberet. Deinde eadem ipsa quae paulo ante promiserat; et posteaquam iratus est, dicit. Dixerat enim: Ego ero in ore tuo: doceboque te quid loquaris; sive ut in aliis exemplaribus habetur, Ego aperiam os tuum, et instruam te. Nunc autem dicit, Ego ero in ore tuo, et in ore illius: sive, aperiam os tuum et os ejus, et instruam vos quae faciatis. Sed quomodo addidit et loquetur ipse tibi ad populum, uidetur oris apertio praestita, propter quod dicit Moyses linguae se esse tardioris. de uocis autem gracilitate nihil ei praestare dominus uoluit, sed propter hoc adiutorium fratris adiunxit, qui posset ea uti uoce, quae populo docendo sufficeret. quod ergo ait: et dabis uerba mea in os eius, ostendit quod ea loquenda esset daturus: nam si tantummodo audienda sicut populo, in aures diceret. deait, et loquetur ipse tibi ad populum, et ipse erit tuum os, et hic subauditur, ad populum. E
Abbreviated transcription (Latin):
eris ei in his quea ddm̃ ꝑtinent. Uirgã qq hanc
sume inmanutua in qua facturus es signa
Quem ad modũ posset Intellegi ira scꝗisds̃
qr non sicut homo ꝑ inrationabile ꝑturbati¬
onem ꝑomnia teneidum ⁊ ubi tale aliquid
scriptura dt̃: ned choc etidem sepe dicenda sint
Sed merito queritur curhiciretus defratre
mor sidixerit quodipseloquetur ad populũ
Videturenim tamquam diffidenti ponde¬
disse plenissimam facultatẽ quãdaturus erat.
& ꝑ duos agi uoluis se quod & ꝑunũ posset
si credidisset Verũ tam̃ eaidẽ uerba omnia
diligentius considerata non significant ira¬
Non neecce aa ronfrat̃tuus leuites scioq
eloquens .ẽ. Loquetur ipse Quibus uerbisos¬
tenditur ds̃ increpas sepotius cum quitimeret
ire quod ipse cet̃ minus idoncus. cum haberet
frm ꝑquem posset ad populũ loqui qđ uellet:
quod erat ipsegracilis uocis & lingue tardioris

Expanded text:
eris ei in his, quae ad Deum pertinent. Virgam quoque hanc eris ei in his, quae ad Deum pertinent. Virgam quoque hanc sume in manu tua: in qua facturus es signa. Quemadmodum posset intelligi irascens Deus. Quia non sicut homo per irrationabilem perturbationem, per omnia tenendum est, ubi tale aliquid scriptura dicit, ne de hoc eadem saepe dicenda sint. sed merito quaeritur cur hic iratus de fratre Moyse dixerit. quod ipse illi loquetur ad populum; uidetur enim tamquam diffidenti non dedisse plenissimam facultatem, quam daturus erat. et per duos agi uoluisse, quod et per unum posset. si credidisset. uerum tamen eadem uerba omnia diligentius considerata non significant iraNonne ecce Aaron frater tuus Levites, scio quia eloquens est, loquetur ipse? Quibus verbis ostenditur Deus increpasse potius eum qui timeret ire, quod ipse esset minus idoneus, cum haberet fratrem per quem posset ad populum loqui quod vellet; quomodo erat ipse gracilis vocis et linguae tardioris,
Abbreviated transcription (Latin):
ego aperiamostuum & instruainte que locutu¬
rus es satis dnc apparet nontantũ in structi¬
onemoris. sed ipsam &iam aꝑtionẽ ad dĩuo¬
luntatem & gratiam ꝑtinere. Nonenim ait
tu a periostuum &ogo instruãte: sed utrũq
ipse ꝓmisit : aperiam & instruam Alibi aut̃
dt̃ inpfalmo Dilata ostuum iadimplebo
illud. Vbi signific̃ in homine uoluntatẽ accipi¬
endi qđ ds̃ donat uolenti: ut aduoluntatis ex¬
ordiũ ꝑtineat dilata ostuum. addĩ aut̃ gratiã
&adimplebo illud: hic uero ⁊aperiã ostuum
& instruamte atille obsecro inquit dnẽ mit¬
teq mis suruses. Iratus dñs inmorser ait
Aaron frat̃ tuus leuites: scio qđ eloquens sit
Ecceipse egreditur in occursũ tuum: uidenste
l&abit᷑ corde Loquere adeũ & pone uerba
mea in oreei : Ego ero inore tuoi inore illius
iosterdã uob̵ quidagere debeatis Ipseloq¬
tur ꝓtead populum: & erit ostuũ : tuautem

Expanded text:
ego aperiam os tuum, et instruam te quae locutuego aperiam os tuum, et instruam te quae locuturus es; satis hic apparet, non tantum instructione oris, sed ipsam etiam apertionem, ad Dei voluntatem et gratiam pertinere. Non enim ait: Tu aperi os tuum, et ego instruam te: sed utrumque ipse permisit, Aperiam et instruam. Alibi autem dicit in psalmo. Dilata os tuum et adimplebo illud : ubi significat in homine voluntatis accipiendi quod Deus donat volenti; ut ad voluntatem exordium pertineat, dilata os tuum, ad Dei gratiam, et adimplebo illud: hic vero, et aperiam os tuum et instruam te. At ille: Obsecro, inquit, Domine, mitte quem missurus es. Iratus Dominus in Moysen ait: Aaron frater tuus Levites, scio quod eloquens sit. Ecce ipse egredietur in occursum tuum. vidensque te, laetabitur corde. Loquere ad eum et pone verba mea in ore ejus. Ego ero in ore tuo et in ore illius, et ostendam vobis quid agere debeatis. Ipse loquetur pro te ad populum, erit os tuum: tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
oris linguȩsum. Quod ait morses ad dñm p̃cor
dnẽ nonsum eloquens ante ext̃nũ: neq ante
pudius testicnũ dicm neq ex quoco epist loqͥ
famulotuo : intellogster credere posse fieri
dĩ uoluntatẽ subito eloquentẽ cumdt̃ : neq ex quo
coepist: loqui fa mulotuo : tãquã ostendens fiers
potuisse ut ante ext̃nũ & nudius tertianũ die
quieloquens ñ fuiss& repente fier& : ex quocũ
illo dñs loqui coepit. Dixitdns adaĩ. Quis fecit
hos hominis autquis fabricatꝰ emutũ & surdum
uidentẽ &cgcũ : Nonncego : Sunt quidõ calum¬
nient᷑ uel scripture potius ueteris testa m̃tiqr
dixerit ds̃ quod ipse fecerit cocũ & mutum. Quid
cxi fiant: Quis aut̃ nisi insipiens crediderit
aliquid homini scđm uitia corporalia posse
accidere qđ ds̃ nolit : sed eum iuste totum
uelle nemo ambigit. Perge igitur & ego
ero in oretuo : doceboq tequid loquaris
Quod dñs dicit admor sep sed nunc uadetu &

Expanded text:
stino. Quod ait Moyses ad Dominum, precor Domine, non sum eloquens ante hesternum, neque ante nudiustertianum diem, neque ex quo coepisti loqui famulo tuo, intelligitur credere posse fieri Dei voluntate subito eloquentem, cum dicit: neque ex quo coepisti loqui famulo tuo; tanquam ostendens fieri potuisse, ut ante hesternum et nudiustertianum diem, qui eloquens non fuisset, repente fieret, ex quo cum illo Dominus loqui coepit. Dixit Dominus ad eum: Quis fecit os hominis, aut quis fabricatus est mutum et surdum, videntem et caecum, nonne ego? Sunt qui Deo calumnientur, vel Scripturae potius Veteris Testamenti, quia dixerit Deus quod ipse fecerit caecum et mutum. Quid t et qui uident caeci fiant? quis autem nisi insipiens crediderit aliquid homini secundum uitia corporaccidere quod Deus nolit? sed eum juste totum velle nemo ambigit. Perge igitur, et ego ero in ore tuo, doceboque te quid loquaris. Quod Dominus dicit ad Moysen: Sed nunc vade tu, et
Abbreviated transcription (Latin):
in ȩgrptum. Sic enim & sacrificia israhelitar
abominationes s̃ egrptus: sic̃ iniqͥsuita ius¬
toꝵ. Scĩ quippe uire dño oues offer̃ : qr sim¬
plicitates suas scomni potentidõ sacrificiũ
ostendunt. s ed oues ab ominant᷑ ȩgrptu qr

Expanded text:
tarum abominationes sunt Aegyptiis, sicut iniquis vita justorum. Sancti quippe viri Domino oves offerunt, quia simplicitates suas omnipotenti Deo sacrificium ostendunt. Sed oves abominantur Aegyptii, quia
Abbreviated transcription (Latin):
aegrpti. Posthȩc sciniphes ꝓducunt᷑ Hloca¬
nimal pennis quidẽ spendit᷑ ꝑ aera uolitans:
sedita subtile: &minutũ utoculi uisũ nisi acu¬
tecernentis effugiat. Corpͥaũ cũ in sederit
a cerb̵simo terebrat stimulo : ita utquẽ uolan
Hocergo animalis gepꝰ subtilitatihercticȩ :¬
parat᷑ : q̃ subtilib ũboꝵ stimulis animas tere¬
brat : tantaq calliditate circũuenit. utdeceptꝰ
quisq pec uideat pec intellegat undedecipiat̃
Fecer̃q simiłt malefici incantationib suis
ut educerent sciniphes & non potuer̃. Erantq

Expanded text:
ro. Post haec sciniphes producuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat. Corpus autem cui insederit acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem voluntHoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur. Feceruntque similiter malefici incantationibus suis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
filiis isrł . Ego dñs quieducã uos deergustulo
egrptiorum. & eruam deseruitute: acredima
in brachio excelso & iudicus magnis: & assu¬
gustulo egrptioꝵ: &induxerim in terrã suꝑqua
leuauimanũ meã ut darẽ etĩ abrahã isa ac& ia¬
cob: dadoq: illã uob possidendã ego dñs. Nar¬
rauit ergo morses omnia filiis i srł : qui ñ ad qui¬
Mystice ergastulũ aegrpuoꝵ tẽpiationes
huius mundi quib: tribulantur scĩ : signfiat
Liberatenim dñs filiosisrł inbrachio excelso:
hoc ẽ. in potestate magna & uirtute : siue in
filio ꝑquẽ fecit om̃a : qui ꝓpt̃ effectũ uirtutũ
brachiũ dĩ dr̃ : cũscos suos de poteftate diabuli
& seruitute peccatoꝵ eru&. ut introducat in
terrã spĩtalem cȩlestis patriȩ ꝓqua iurauit iox
firmit̃ ꝓmisit patrib nr̃is patriarchis ꝓphe¬
tis & apłis ut da r&et̃ illis inpossessione & se¬
minieoꝵ : hoc ẽ. omnib: qui fidẽ &opera illoꝵ¬

Expanded text:
ergastulo Aegyptiorum, et eruam de servitute, ac redimam in brachio excelso, et judiciis magnis: et assugastulo Aegyptiorum, et induxerim in terram super quam levavi manum meam, ut darem eam Abraham, Isaac et Jacob: daboque illam vobis possidendam: ego Dominus. Narravit ergo Moyses omnia filiis Israel qui non acquiMystice, ergastulum Aegyptiorum tentationes hujus mundi quibus tribulantur sancti, significat. Liberat enim Dominus filios Israel in brachio excelso, hoc est, in potestate magna et virtute, sive in filio per quem fecit omnia. Qui propter effectum virtutum braet servitute peccatorum eruat, et introducat in terram spiritualem coelestis patriae pro qua juravit, id est, firmiter promisit patribus nostris, patriarchis, prophetis et apostolis, ut daret eam illis in possessionem et semini eorum, hoc est, omnib
Abbreviated transcription (Latin):
facta : refrigeratio : & in grauatũ : coreius
& p̃ex audiuiteos sic̃ dixerat dñs Hic appa¬
ret p̃illas tantũ fuisse causas obduratio¬
nis cordis pharcionis qđ incantatores ciꝰ simi¬
lia faciebant: uerũ &iã ipsã dĩ patentiam
qua parcebat. Patientia enĩ dĩ scđm corda
hominũ quib: dã utilis adpenitenidum : qͥb¬
dã inutilis ad resistendũ dõ & inmalo ꝑse¬

Expanded text:
eratio; et ingrauatum est cor eius, et non exaudiuit eos, sicut dixerat dominus. hic apparet non illas tantum fuisse causas obdurationis cordis Pharaonis, quod incantatores eius similia faciebant, uerum etiam ipsam dei patientiam, qua parcebat. patientia dei secundum corda hominum quibusdam utilis ad paenitendum, quibusdam inutilis ad resistendum deo et in malo perse
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑuirgam : nisi potestas diuinitactis quid ꝑ
serpentẽ nisi moritlutis pr̃i redẽptoris ex p̃mit :
quia cnĩ ꝑserpentẽ mors recte mortedi s inser¬
pente signatur. Velaestecum scriptũ sit. Estottergo
prudentes sicut serpentes & quit ipse sũma pru¬
dentia id est. dĩ sapientia in carnari dignata⁊
rec teei mortalitas in serpente figuratur. Vnde
& incuglo depcissione sua loquitur dics̃. Siuit¬
morses exaltauit serpente in desesto. ituiexal¬
tari oportet filium hominis Morses ergouir

Expanded text:
stas Divinitatis? Quid per serpentem nisi mortalitas nostri Redemptoris exprimitur? Quia enim per serpentem mors, recte mortalitas in serpente signatur. Vel certe cum scriptum sit: Estote prudentes sicut serpentes . Et quia ipsa summa prudentia, id est Dei sapientia incarnari dignata est, recte ejus mortalitas in serpente figuratur? Unde et in Evangelio de passione sua loquitur, dicens: Sicut exaltavit Moyses serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis . Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
losa huiꝰ scłi & purulenta malitia. Inuesicis:
tumenis & inflata suꝑbia. inferuorir& acfdro¬
tioris insania: Hucusq enĩ talia ꝑerroꝵ suoꝵ
figuras mundo supplicia tẽperant᷑ : p hȩc uero
uerbera ueniunt desuꝑnis. uoces scilic& to¬
nitrua & grando etignis discurrens : sicut
insequentib ostendetur Dix̃ quoq dñs admo¬
rsen: mancconsurge: & stacorã pha raone et

Expanded text:
losa hujus saeculi, et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras mundo supplicia temperantur. Post haec vero verbera veniunt de supernis voces, scilicet tonitrua et grando, et ignis diin sequentibus ostendetur. Dixit quoque Dominus ad Moysen: Mane consurge et sta coram Pharaone, et
Abbreviated transcription (Latin):
tibi enĩ & seminituo dabo uniuersas regi¬
ones has & benedicentur in seminituo
om̃s gentesterre : Siue quomodo latuit
nom̃ dnĩ ia cobqui dix̃. uidi dñm facie ad far¬
ciem & salua facta est animamea. Sed si
scđm ueritatẽ scripturã inspicimꝰ: agnos¬
cem aliquid morsi reuelatũ eẽ quod anteri¬
orib: patrib non . ẽ. intimatũ. Quantotł
ipsius ueritatis ad ꝓpinquauit aduentus
in carne: ttnto manifestius reuelata sunt
sacram̃ta patrib: qui ipsa dominicȩ in car¬
nationis tẽpora nascendo acmoriendo p̃

Expanded text:
enim et semini tuo dabo universas regiones has, et benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae? Sive quomodo latuit nomen Domini Jacob qui dixit: Vidi Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Sed si secundum veritatem Scripturam inspicimus, agnoscemus aliquid Moysi revelatum esse, quod anterioribus Patribus non est intimatum. Quanto enim ipsius veritatis appropinquavit adventus in carne, tanto manifestius revelata sunt sacramenta Patribus, quia ipsa Dominicae incarnationis tempora nasc
Abbreviated transcription (Latin):
gis mandatoꝵ corripit . Virgã uero ꝑquani
egrptꝰ corripit᷑ : & pharao superat᷑ : crux xp̃i
ẽ ꝑ quã mund uincit̃ : & princeps hui mundi
triũ phatur. Quodaũ uirgi ꝓiecta fit : serpes:
serpentes: Quod autẽ uirga serpentes magoꝵ
debatur stultitia: omnẽ sapientic̃ mundanã
superauit. Qđ aut̃ uirga morsi mrsteriũ crucis
abeat : dñs designat cũ ait deipso morse
Demeenimipse scripsit. Cum piecta. cet̃. int̾rã
uirga tunc in serpentẽ uersa ẽ : qr cũ crux adcru¬
delitatẽ hominũ uenit : stultã fec̃ sapienti cm
huiꝰ mundi ꝑmesteriũ crucis. Fecerunt autẽ¬

Expanded text:
gis mandatorum corripit. Virga ergo per quam Aegyptus corrumpitur et Pharao superatur, crux Christi est, per quam mundus vincitur, et princeps hujus mundi triumphatur. Quod autem virga projecta fit serpens, sserpentes . Quod autem virga serpentes magorus praedicatio videbatur stultitia, omnem sapientiam mundanam superavit. Quod virga Moysi mysterium crucis habet, Dominus designat cum ait de Moyse: De me enim ille scripsit . Cum projecta esset in terram virga, tunc in serpentem versa est, quia cum crux ad credulitatem hominum venit, stultam fecit sapientiam hujus mundi pe
Abbreviated transcription (Latin):
ecer̃ aut̃ inquit simłt & incantatores ȩgrp¬
tioꝵ uqeficus suis : &eduxer̃ ranas suꝑ
terrã agrpti Querit᷑ unde siiã ubiq facctũ
erat. Sed similis questio ÷ unde &aquã in san¬
guinẽ uesterint : si tota a qua ȩgrpti insan¬
guineconuersa iã fuerat Proinde intel¬
leggadũ ÷ regione ibi filii isrł habitabant
plagis talib põ fuisse ꝑ cussa &inde: potu¬
er̃ in cantatores ł aquã aurire quã in sangiunẽ
uesterent ł aliquas ranas educerea dsolã demons
trationẽ magicȩ potentiȩ : quã quã potuer̃int
&iã ptea quã illa ꝯp̃ssas̃ facere ys scriptura
cito narrandoriunx̃ : qđ &iã ptea fieri potuit
Egressiq: s̃morses &aaroꝵ aphartone: &
clamaũ morses addñm ꝓsponsione renarũ
quã ⁊dixerat pharconi Fecitq dñ siuxta ũbũ
morsi : & mortues rane dedomib: & de uillis &

Expanded text:
atores Aegyptiorum ueneficiis suis, et eduxerunt ranas super terram Aegypti. quaeritur unde, si iam ubique factum erat. sed similis quaestio est, unde et aquam in sanguinem uerterint, si tota aqua Aegypti in sanguinem conuersa iam fuerat. proinde intellegendum est regionem, ubi filii Israhel habitabant, plagis talibus non fuisse percussam; et inde potuerunt incantatores uel aquam haurire, quam in sanguinem uerterent, trationem magicae potentiae: quanquam potuerunt etiam postea quam illa compressa sunt facere; sed Scriptura cito narrando conjunxit quod etiam postea fieri potuit. Egressique sunt Moyses et Aaron a Pharaone, et clamavit Moyses ad Dominum pro sponsione ranarum quam condixerat Pharaoni. Fecitque Dominus juxta verbum Moysi, et mortuae sunt ranae de domibus et de villis et
Abbreviated transcription (Latin):
cumdata fuerit opor tunitas tẽporalis atq
causalis ꝓrũpunt inspecies debitas suis modis
et finib Et sic rĩdicunt᷑ angeli quiista focci¬
unt animaliũ creatores : sic̃ nec agricolȩ se¬
getum : ł arboꝵ ł quoꝵ que int̃ra gignentiũ
creatores dicendi sunt : quã uis nouerint p̃¬
bere quas dã uisibiles oportunitates & causas
ut illa pascant᷑. Qđ aut̃ ist faciunt uisibi
liter : hoc angł inuisibilit̃. Ds̃ uero solus
uñ creator ẽ: quicausa sipsas & rationes
seminarias reb inseruit. Res breuiter dictax
quasi exemplis & copiosa disputatione expli¬
cet᷑ ut facilius intellegatur : longo sermo¬
neopꝰ ÷ a quo seratio nrũe festinationis ex¬
cusat : Mrsticȩacut̃ ꝓiec̃ morses uirgã corã
pharcone & serpenf factꝰ deuorauit serpen¬
tes agrptioꝵ : significans qđ uerbũ caro fi¬

Expanded text:
cum data fuerit opportunitas temporalis atque cum data fuerit opportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. Et sic non dicuntur angeli qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibliter, hoc angeli invisibiliter. Deus vero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseruit. Res breviter dicta est: quae si exemplis et copiosa disputatione explicetur, ut facilius intelligatur, longo sermone opus est, a quo se ratio nostrae festinationis excusat. Mystice autem projecit Moyses virgam coram Pharaone, et serpens factus devoravit serpentes Aegyptio
Abbreviated transcription (Latin):
buit uirga atroꝵ uirgã illoꝵ sidictũ. ect.
ab sorbuit draco aaron uirga silloꝵ. Intel¬
legeretur uer druco a arori phantastica
illa figmenta nonobsorbuisse seduirgas Hoc
enim potuit ab sorbere quoderant non qđ
eẽ uidebant᷑ & nonerant Sedqm̃ dix̃ absor¬
buit. aaron uirgas illoꝵ. Dracoutiq potuit
uirgas absorbere: non uirga. Sedeo nomẽ
qđ principaliter erat. Quidergo diceridũ :
de uirgis magoꝵ . utrũ & ipseueri dracones
facti fuerint sed ea ratione uirge appella¬
tes qͣr uirga a aron : an potius uidebantur eẽ
qđ nonerat ludificatione uenefica : Curer¬
go exutruq paste & uirgedicuntur & draico¬
nes ut defigm̃tis illis mħ differat loqueridi
mođ: sed de monstrare difficilex quomodo
&iã siueri dracones factis ex uirgis magoꝵ
non fuerint tam̃ creatores draconũ rec magi¬
nec angeli mali : quib ministris illa operabant᷑
insunt enĩ reb corporeis ꝑom̃a elem̃ta mundi¬
quedam occultȩ seminariȩ rationes: quib

Expanded text:
buit uirga Aaron uirgas illorum. si dictum esset: "absorbuit draco Aaron uirgas illorum", intellegeretur uerus draco Aaron phantastica illa figmenta non absorbuisse, sed uirgas. hoc enim potuit absorbere quod erant, non quod esse uidebantur et non erant. sed quoniam dixit: absorbuit uirga Aaron uirgas illorum, draco utique potuit uirgas absorbere, non uirga. sed eo nomine quod principaliter erat. quid ergo dicendum est de uirgis magorum? utrum et ipsae ueri dracones factae fuerant, sed ea ratione uirgae appellatae sunt qua et uirga Aaron? an potius uidebantur esse quod non erant ludificatione uenefica? cur ergo ex utraque parte et uirgae dicuntur et dracones, ut de figmentis illis nihil differat loquendi modus? sed demonstrare difficile est quomodo, etiam si ueri dracones facti sunt ex uirgis magorum. non fuerint tamen creatores draconum nec angeli mali, quibus ministris illa operabantur. Insunt enim rebus corporeis per omnia elementa quaedam occultae seminariae rationes, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
copsequatur: Mistrce ẽ autem que .ẽ uiatriũ
dirum quac nob in cedenda ẽ. ut ex cuntes deae¬
grpto ꝑuenire possimꝰ adlocum in quo im mo
incȩdenda. ẽ: qui enĩ confessus fuerit inore
suo dnm̃ihm̃. & crediderit in cordesuo. qđ ds̃
illum suscitauit amortuis tes tiadie : saluus
laudis sic̃ in consequentib dr̃. ab omina¬
tiones in quiunt aegrptioꝵ immolabimꝰ
dnõ dõ piro: Oues quippe ȩgeptuedere dedig¬
nantur: Sed quod ab ominant᷑ egrptii hoc
israhelitedõ offer̃ : qr simplicitatẽ : scientiȩ
quã sapientes huiꝰ scli hocx ciues aegrpti qua¬

Expanded text:
ccdierum, quae nobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto, pervenire possimus ad locum, in quo immolincedenda est. Qui enim confessus fuerit in ore suo Dominum Jesum, et crediderit in corde suo quod Deus illum suscitavit a mortuis tertia die, salvus laudis, sicut in consequentibus dicitur. Abominationes, inquiunt, Aegyptiorum immolabimus Domino Deo nostro. Oves quippe Aegyptii edere dedignantur. Sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt: quia simplicitatem conscientiae quam sapientes hujus saeculi, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dnm quẽ ante flagella scire noluerunt:
Sed & pharto ante uerbera nescire sed ñm
dixit: Post uerberat aut̃ ꝓse supplicari ad
dñm rogat Sequitur Dixerunt: ds̃ ebre¬
orum uocauit nos ut eamꝰ uiã triũ dierum
in solitudinem : & sacrificemꝰ dnõ dõnr̃o:
neforte accidat nob̶ pestis autgladius:
Queritur quomodo populo dicat᷑ qđ man¬
dauit ds eiecturũ se cos deggrpto interrã
chanaan: pharaonidicat᷑ quod triũ dierũ
iter exire uellent in desestum immolare
dõ suo exmandato ci : Sed intellegendũ. ẽ.
quã uis ds̃ scir& quid e&. factur. qm̃pre¬
scieba nͭonꝯ sensurum phartionẽ adpopulũ
dimit teridum illud primũ dictũ . cc̃ quđ &iã
primitus fieret: sulledimitter&: Vtenim
sic fierent omnia quẽ ad modum c̃sequens
scriptura testat᷑ pharaonis contumacia me¬
ruit & suoꝵ Neq enĩm̃dacit̃ ds iub& quod
scit ponfac turũ cuiiub&̃: utiustũ iudicium

Expanded text:
Dominum quem ante flagella scire noluerunt. Dominum quem ante flagella scire noluerunt. Sed et Pharao ante verbera nescire se Dominum dixit: post verbera autem pro se supplicare ad Dominum rogat. Sequitur: Deus Hebraeorum vocavit nos, ut eamus viam trium dierum in solitudinem, et sacrificemus Domino Deo nostro, ne forte accidat nobis pestis aut gladius. Quaeritur quomodo populo dicatur, quod mandavit Deus ejecturum se eos de Aegypto in terram Chanaan, Pharaoni autem dicatur, quod trium dierum iter exire vellent in desertum immolare Deo suo ex mandato ejus. Sed intelligendum est, quamvis Deus sciret quid esset factursciebat non consensurum Pharaonem ad populum dimittendum, illud primo dictum esse, quod etiam primitus fieret, si ille dimitteret. ut enim sic fierent omnia, quemadmodum consequens scriptura testatur, Pharaonis contumacia meruit et suorum. neque enim mendaciter deus iubet quod scit non facturum cui iubetur, ut iustum iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
postet uero iethro socereiꝰ illicũcis occurrit. sci¬
lic& p. eductionẽ populi ex aegrpto : quȩripo¬
test quo modo utrũq sit uerum. Sedintellegen¬
dum .ẽ : p illũ quȩtibangelo futura erat inter¬
fectionẽ morsi uelinfantis reuersum fuisse
cum paruulis. Nã quidã putauer̃ ꝓpter hoc
angelũ terruisse : n ea dinpedim̃tũ mysterii
in desesto a tille respondit. Quis . c̃. dñs utau¬
maciam pharao suo sermontex primit. qui sub¬
didõ poluit sedequalem sedixit .cẽ. altissimo:
quia nisi ꝑtor m̃ta coactus dõ ponuult inpende¬
quasi dubitans doci diuinitate ait. Si filius di
es : dic ut lapides isti panes fiant. Sed postta
quasi ab ipso uerberatus qđ ammodo supplica¬
tionis uocẽ emitut : quamnisi coactꝰ nequa¬
quam expender&. Scriptũ e eum: Clama¬
uerunt demones & dixer̃ adihm̃. Quidue¬
nisti ante tepꝰ corquerenos: scim tequico es
filius dĩ Vbi enim torm̃ta senserunt: sciunt

Expanded text:
postea vero Jethro socer ejus, illi cum eis occurrit, scipostea vero Jethro socer ejus, illi cum eis occurrit, scilicet post eductionem populi ex Aegypto, quaeri potest quomodo utrumque fit verum. Sed intelligendum est, post illam quae ab angelo futura erat, interfectione Moysi vel infantis, reversum fuisse cum parvulis. Nam quidam putaverunt propter hoc angelum terruisse, ne ad impedimentum mysterii in deserto. At ille respondit: Quis est Dominus, ut aumaciam, Pharao suo sermone exprimit qui subdi Deo noluit, sed aequalem dixit se esse Altissimo, quia nisi per tormenta coactus, Deo non vult impendequasi dubitans de ejus divinitate ait: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant . Sed post ea quasi ab ipso verberatus, quodammodo supplicationis vocem emittit, quam nisi coactus nequaquam expenderet. Scriptum est enim: Clamaverunt daemones et dixerunt ad Jesum: Quid venisti ante tempus torquere nos? Scimus te quia es Filius Dei . Ubi enim tormenta senserunt, sciunt
Abbreviated transcription (Latin):
spons sanguinũ tum es : acsidicer& ritꝰ gep¬
tistue cogit me sanguinẽ fundere filii mei
obcircum cisionẽ : quod aluis gerlib moris
non est facere. Scđm mysterium autẽ. seffora
trpumtenet eccłe degentib quep̃putiũ filu
sui id .ẽ. populi gentilis acutissima. petra hoc
est doc trina sp̃s scĩ si ueilla petra dequadic̃
apłs. petra autẽ erat xp̃e docet ex spolin a¬
tionem ueteris hominif cũactib eiꝰ ut mun¬
dent se ab omni in quinam̃tocarnis & sp̃s:
ꝑficientes scĩ ficatione intimoredĩ. Tuncenĩ
stat sanguis circumcisionis : qnđ obsorbetur
id qđ mortale.ẽ. auita: & corrupͥtibile hoc in¬
duerit in corruptionẽ. Tunc enĩ ueraciter
circumcisionis sacram̃tũ finitur. quando iam
ultra nonlicet peccare: nec pugnam carnis¬
as refria gantis sustinere: Quod superius dic¬
tum .ẽ. quod mor ses uxorem & infantes suos
in posuit ueiculis. utcum eis in ȩgrptũ ꝑger&.

Expanded text:
Sponsus sanguinum tu mihi es: ac si diceret, ritus genSponsus sanguinum tu mihi es: ac si diceret, ritus gentis tuae cogit me sanguinem fundere filii mei ob circumcisionem, quod aliis gentibus moris non est facere. Secundum mysterium autem Sephora typum tenet Ecclesiae de gentibus quae praeputium filii sui, id est, populi gentilis, acutissima petra, hoc est, doctrina Spiritus sancti sive illa petra de qua dicit Apostolus: Petra autem erat Christus , docet exspoliationem veteris hominis cum actibus ejus: ut mundent se ab omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in timore Dei. Tunc enim stat sanguis circumcisionis, quando absorbetur id quod mortale est a vita: et corruptibile hoc induerit incorruptionem. Tunc enim veraciter circumcisionis sacramentum finitur, quando jam ultra non licet peccare, nec pugnam carnis refragantis sustinere. Quod superius dictum est, quod Moyses uxorem et infantes suos imposuit vehiculis, ut cum eis in Aegyptum pergeret,
Abbreviated transcription (Latin):
portassion: ergo fundam̃ta uł dñi ł sion &
ad fuciliorẽ sensum magission ut funda m̃ta
ciuitatis accipiantur. Sic & hic pondũ nomi¬
nato infante dictũ .ẽ. occurrit ei: & que rebat
cum occidere : ut dequo dixerit insequentib
agnoscamꝰ : quã quã & demorse acciperequis¬
quam uoluerit non .e. magno pere resister¬
dum: Illud potius qđ sq̃. Si fieri potest intel¬
legictur: quod sibi uelit ideo recessisse ange¬
lum ab int̾̃ fectione cuius libet eoꝵ quia dix̃
mulier : spons sanguinũ tumꝰ es obcircũ cisio¬
ne: siue iuxta alia exempluria: stetit san¬
guis circũsiois infantis. Nenĩ ait recessit
abeo ꝓpt̃ qđ cir cumcidit infantẽ : sed quia
stetit sanguis circũcisionis. Nonq cucurrit.
s qr stetit: magno nisi fallor sacramento
Scđm istoriã uͦ mat̃ gentilis. nouitatẽ reiadmi Uii¬
ransignara p̃cepti quod ad abrahã datum . ẽ.
decircũcisione ad morsen potuit dicere

Expanded text:
portas Sion, ergo fundamenta vel Domini vel Sion, et portas Sion, ergo fundamenta vel Domini vel Sion, et ad faciliorem sensum magis Sion, ut fundamenta civitatis accipiantur: sic et hic nondum nominato infante dictum est: Occurrit ei, et quaerebat eum occidere; ut de quo dixerat, in consequentibus agnoscamus; quanquam et si de Moyse accipere quisquam voluerit, non est magnopere resistendum. Illud potius quod sequitur, si fieri potest, intelligatur quid sibi velit, ideo recessisse angelum ab interfectione cujuslibet eorum, quia dixit mulier: Sponsus sanguinum tu mihi es ob circumcisionem, sive juxta alia exemplaria, Stetit sanguis circumcisionis infantis. Non enim ait recessit ab eo propter quod circumcidit infantem; sed quia stetit sanguis circumcisionis; non quia cucurrit, sed quia stetit magno, ni fallor, sacramento. Secundum historiam vero mater gentilis novitatem rei admirans, ignara praecepti quod Abraham datum est circumcisione, ad Moysen potuit dici,
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. cũ. Primum queritur quẽ uolebat angłs
occidere. utrũ morsen quia dictũ ẽ. occurrites
angłs: & querebat cũ occidere. Nãcui puttbit̃
occurris se: nisulli quiuniuersosuoꝵ comitatus
p̃fuit : &a quo ceter: ducebant᷑: Anpuerũ quere¬
bat occidere cui mat̃ circũ cidendo subuẽnit.
u tobhoc intellegat᷑ occidere uoluisse in fantẽ
quia nonerat circumcis atq: ita sancire p̃ceptũ
circumcisionis seueritate uindictȩ : Quod si
itadim cestũ ẽ. prius dequo dixerit querebat
cũ occidere : quia ignorabat᷑ quẽnisi ex conse¬
quentib reperiatur Mirt san&e locutione &
inustiata ut prius dicer& occurrit ci & querebat
tũ occidere: de quonihil antedixerat. Sedtalis
.ẽ. in psalmõ: fundam̃taei: inmontib scis. dili¬
git dñs portassion. Indeenim psalmincipit:
uet aliquid deillo ueldeilla dixerat: cuiꝰ funda¬
m̃ta intellegi uoluit dicens: funda m̃ta eiꝰ
in montib: scĩs: Sed quia sequitur diligit dñs

Expanded text:
s, primum quaeritur, quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. nam cui putabitur occurrisse. nisi illi qui uniuerso suorum comitatui praefuit et a quo ceteri ducebantur? an puerum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, atque ita sancire praeceptum circumcisionis seueritate uindictae? quod si ita est, incertum est prius de quo dixerit "quaerebat eum occidere", quia ignoratur quem, nisi ex consequentibus reperiatur, mira sane locutione et inusitata, ut prius diceret: "occurrit ei et quaerebat eum occidere", de quo nihil antea dixerat. sed talis est in psalmo: fundamenta eius in montibus sanctis; diligit dominus portas Sion. inde enim psalmus incipit nec aliquid de illo uel de illa dixerat, cuius fundamenta intellegi uoluit diin montibus sanctis. Sed quia sequitur diligit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
sum in omniloco: &ĩ illud adiunx : & in his
qui salui fiunt &in his quipereunt Ndixit
xpĩ bonũ seodor ẽ . ẽ. his qui sclui fiunt. ma¬
lũ aut̃ his qui pereunt : sedtantũ bonũ odorẽ
sedix̃ Illi uero taless̃ ut& bono odore pereant
scđm sui cordis ut sepedictũ ẽ. qualitatẽ que mu¬
tanda ÷ bona uoluntate indĩ gratia: ut inci¬
piant e ꝓdeẽ. iudiciadĩ q̃ madis cordib. nocent:
Vnde ille mutato in melius corde: cantabat:
Viuet anima mear &laudabitte &iudicia
ducia dicipossit. Probamed nẽ & tẽpta me :
ure renes meos & cormeũ. Et nesibi aliquid
ex suis uirib tribus se uideret᷑: ⁊ tinuo ad di
scđam : ut conplacere posset inueritate qm̃ uni

Expanded text:
sumus in omni loco, etiam illud adiunxit: et in his qui salui fiunt et in his qui pereunt. non dixit Christi bonum se odorem esse his qui salui fiunt, malum autem his qui pereunt, sed tantum bonum odorem se dixit. illi uero tales sunt, ut et bono odore pereant secundum sui cordis, ut saepe dictum est, qualitatem, quae mutanda est bona uoluntate in dei gratia, ut incipiant ei prodesse iudicia dei, quae malis cordibus nocent. unde ille mutato in melius corde cantabat: uiuet anima mea et laudabit te; et iudicia ducia dici possit: proba me, domine, et temta me; ure renes meos et cor meum. et ne sibi aliquid ex suis uiribus tribuisse uideatur, continuo addidisericordiam, ut complacere posset in ueritate, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
generts: Sedita facis ut hominib: innotescat
ab egrptus iapitur elimosinatua : &aquis spĩ¬
ttilib: sub mergetur. Videergo neobliuis caris
p̃cepti dominici quo tbimandat: cũ sacisele¬
mosinam nesciat sinistratua quid faciat dex¬
terctua : ut sit elemosina tua in abscondito:

Expanded text:
generas, sed si ita facis ut hominibus innotescas, generas, sed si ita facis ut hominibus innotescas, ab Aegyptiis rapitur eleemosyna tua, et aquis spiritualibus submergetur. Vide ergo ne obliviscaris praecepti Dominici, quod tibi mandat: Cum facis eleemosynam, nesciat sinistra tua quid faciat dextera tua; ut sit eleemosyna tua in abscondit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃miũ ñ haberent: Precepit aut̃ pharao omni
populo suo dicens. Quid quid masculini sexus
natũ fuerit in flum̃ ꝓicite quid quid feminei re¬
seruate. Videte quid princeps huius mundipo¬
polosuo p̃ceperitͦ Scilic& ut nr̃os in fantes rt¬
piant & in flum̃ piciant : Vnde considera ohomo
quid tibi inmineat postquã natus fueris immo
renatus Ilud utiq qđ in euglo legit᷑ ubi debap
ductꝰ ẽ. a spũ indescstũ ut tẽptaret᷑ adiabulo:
Hocergo tibi inmin& : ut a quis saluttrib munda¬
t̃ & nouu homo effectꝰ insidias & tẽptationes
ꝑferas diabuli & mimistroꝵ eĩ: quib hocuotiẽ
ut quicqͥd ma sculinũ acp̃cipuũ gignas operis.
a qͥs sub mergant : Dequib: aquis ꝓph&adicit:
q intre uer̃ aq usq ad animã meam Quibergo
d ibimꝰ tibi consilii pisi ut masculinũ natũ trib
tis illum rapiat &inter ficiat: Verbi gratia
si facias demosinam quic op̃ dĩ c̃. masculũ

Expanded text:
praemium, non haberent. Praecepit autem Pharao omni praemium, non haberent. Praecepit autem Pharao omni populo suo dicens: Quidquid masculini sexus natum fuerit, in flumen projicite; quidquid feminei reservate. Videte quod princeps hujus mundi populo suo praeceperit, scilicet ut nostros infantes rapiant, et in flumen projiciant. Unde considera, o homo, quid tibi immineat postquam natus fueris, imo renatus. Illud utique, quod in Evangelio legitur: ubi de bapductus est ab Spiritu in desertum, ut tentaretur a diabolo . Hoc ergo tibi imminet, ut aquis salutaribus mundatus et novus homo effectus, insidias et tentationes perferas diaboli et ministrorum ejus; quibus hoc voti est, ut quidquid masculini ac praecipui gignas operis, aquis submergant. De quibus aquis Propheta dicit: Quia intraverunt aquae usque ad animam meam . Quid ergo dabimus tibi consilii, nisi ut masculum natum, tribus tis illum rapiat et interficiat? Verbi gratia, si facias eleemosynam, quia opus Dei est, masculum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut egrptii mulieres. Ipscenim obstetricndi
hebent scienticõ &p̃us quã ueniamꝰ aditispari¬
unt Bencergo fecit ds̃ obstetricib: & crcũpopu¬
lus confortactꝰ qi nimis. It quia timuerent obsit¬
trices dm̃ edi ficauit illis domos. Quȩri solet
utrũ ttelici m̃deicia apꝓbatisint auctorriactedi¬
an & ipsũ m̃daciũ dignũ p̃mio iudicabat incer¬
tum .ẽ. aliudenĩ faciebant obstettices uiuifi¬
cando infantes paruulos : aliud pharaoni m̃¬
tiendo. Na menillis uiuificandis op̃miscđae
fuit : m̃dacio uero illo ꝓseutebant̃ ne pocer&
illis pharco. Quod potuit p̃cadlaudẽ: sed adue¬
nicã ꝑtinere. Neq hinc a uetoritatẽ adm̃tiendũ¬
eẽ: ꝓ̃positã mͥuidetur: Inqua magis respensa¬
tione noscitur quidm̃ dacii culpa merectur
retribui: ꝓadmissa culpa m̃dacu interrena est
reconpensatione declinata : ut inuita sua quã
m̃tierdo tueri uoluer̃ ea que fecer̃ bona recipe¬
rent : &ulterius quod ex pectarent mercedis suȩ

Expanded text:
sicut Aegyptiae mulieres. Ipsae enim obstetricandi habent scientiam: et priusquam veniamus ad eas, pariunt. Bene ergo fecit Deus obstetricibus, et crevit populus confortatusque est nimis: et quia timuerunt obstetrices Deum, aedificavit illis domos. Quaeri solet, utrum talia mendacia approbata sint auctoritate dian et ipsum mendacium dignum praemio judicabat, incertum est. Aliud enim faciebant obstetcando infantes paruulos, aliud Pharaoni mentiendo; nam in illis uiuificandis opus misericordiae fuit: mendacio uero illo pro se utebantur, ne noceret illis Pharao, quod potuit non ad laudem, sed ad ueniam pertinere. neque hinc aesse propositam mihi videtur, in qua magis recompensatione noscitur quid mendacii culpa mereatur.retribui, pro admissa culpa mendacii in terrena est recompensatione declinata; ut in vita sua quam mendacio tueri voluerunt, ea quae fecerunt bona receperunt, et ulterius quod exspectarent mercedis suae
Abbreviated transcription (Latin):
rao i scruis ciꝰ : Volentib: quippe ex egrptodis¬
cedere. pharao palctas subtra xerat: & tẽ ci dẽ
m̃ surȩ opera requi rebat quasi ergo ñ legem
mens submurmurat : p: cuiꝰ cognitionẽ tẽpta¬
tionum stimulos acriores portat Et cum sibila¬
bores crescerec̃ spicit : in eo qđ aduersa riodis¬
plicet: quasi fȩterese in oculis pharconis do
l&. Reuersusq morses ad dnm̃ ait: Onẽçur
ad flixisti populũ istũ : quare misistime Ex
eo enĩ qͦ ingresssũ ad pharaonẽ utloq rer¬
in nominetuo: ad flix̃ populũtuũ: & liberas¬
ticos: Dix̃ dñs ad morseni Nunc uid eb que fac¬
turꝰ sũ pharaoni: Permanũ erũ fortẽ dimittet
cos : & in manurob: ta eiciet illos dẽtra sua:
populũ hunc & ut qͥd memisisti: ex quo enim
in traui adpharaonẽ loqui intuo nomine de
pulũ tuũ : ni c̃tumacie uerbas ł in dignatio¬
nis : sed inquisitionis iorationis: Quod exhis

Expanded text:
rficeret nos . Volentibus quippe ex Aegypto disrficeret nos . Volentibus quippe ex Aegypto discedere, Pharao paleas subtraxerat, et tamen ejusdem mensurae opera requirebat. Quasi ergo contra legem mens submurmurat, post cujus cognitionem tentationum stimulos acriores portat; et cum sibi labores crescere conspicit, in eo quod adversario displicet, quasi fetere se in oculis Pharaonis do reversusque Moses ad Dominum ait Domine cur adflixisti populum istum quare misisti me ex eo enim quo ingressus sum ad Pharaonem ut loquerer nomine tuo adflixit populum tuum et non liberasti eos dixit Dominus ad Mosen nunc videbis quae facturus sum Pharaoni per manum enim fortem dimittet eos et in manu robusta eiciet illos de terra sua populum hunc? et utquid me misisti? Ex quo enim intravi ad Pharaonem loqui in tuo nomine, in pulum tuum; non contumaciae verba sunt vel indignationis, sed inquisitionis et orationis: quod ex his
Abbreviated transcription (Latin):
siti filioꝵ isrł inmalo: eo qđ diceret᷑ eis ñ
minuet᷑ quicquã delaterib ꝑsingulos dies.
occurrer̃q morsi &aa ronquistubant exud¬
uerso egredientes apharaone: & dixer̃ ad
eos: Videat dñs &iudicet: qm̃ fecẽre fecistis
od orem nr̃m coram pharaone & seruis eiꝰ:
& p̃buistis eigladium ut occideretnos:
Cum lux diuinitꝰ missa humanũ cor fuerit
in lustrase dignata: mox ab occulto adũ¬
sario. contra fulgentẽ m̃tẽ tẽptam̃ta succres¬
cunt. Nam callidus aduersarius quos luceiusti xi¬
tiae enites cereconspicit: eoꝵm̃tes inlicitis de¬
sideriis in flãmare contendit : Vt plerũq sẽplus
urgere tẽptationib sentiant : quã tunc cũ lucis
interne radios nonuidebant: Vnde& is rahȩ¬
litȩ p quã uocati sunt contramorsen. deexcres¬
cente laboreconq̃runt dicentes : Videat dñs & iu¬
dicet: qm̃ fetere fecistis odorẽ nr̃m corã pha¬

Expanded text:
siti filiorum Israel in malo, eo quod diceretur eis: Non siti filiorum Israel in malo, eo quod diceretur eis: Non minuetur quidquam de lateribus per singulos dies, occurreruntque Moysi et Aaron, qui stabant ex adverso, egredientes a Pharaone, et dixerunt ad eos: Videat Dominus et judicet, quomodo fetere fecistis odorem nostrum coram Pharaone et servis ejus: et praebuistis ei gladium, ut occideret nos. Cum lux divinitus missa, humanum cor fuerit illustrare dignata, mox ab occulto adversario contra fulgentem mentem, tentamenta succrescunt. Nam callidus adversarius, quos luce justitiae enitescere conspicit, eorum mentes illicitis desideriis inflammare contendit: ut plerumque plus se urgeri tentationibus sentiant, quam tunc cum lucis internae radios non videbant. Unde et Israelitae, postquam vocati sunt, contra Moysen de excrescente labore conqueruntur dicentes: Videat Dominus et judicet, quomodo fetere fecisti odorem nostrum coram Pha