comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
am suam. & si tradiderit corpus suũ ut ardeat. nichil ei ꝓdef.
Quantũ ergͦ bonũ. ẽ. sine quo ad et̾nã uitã neminr᷑ bona tan¬
ta ꝑducunt. Ipsa uero dilectio. siue caritas. nã unius rri est
nomen utrũq : si habeat eam qui non loquitur linguis: nrc
habet ꝓphetiam. nec om̃a scit sicramenta ominẽq scuntiam:
nec distribuit om̃a sua pauperib. uł non habendo quod dis¬
tribuat. uł aliqua necessitate ꝓhibitus: nec tradat corpus
suũ ut ardeat: si talis passionis nulla tr̃ptatio ẽ. ꝑducunt
ad regnũ: ita ut ipsam fidem. non facut utilẽ nsi caritas
Sine caritate quippe. fides potest quidem. ẽẽ. fed non ꝓd et̃.
tur. Sic eam discernens abra fide : qua & demones credunt
& contremiscunt. Dilectio igitur quȩ ex dõ est & ds̃ ẽ : ꝓ¬
prix sp̃s sc̃s est : ꝑ quẽ diffunditur incordib nr̃is dĩ cari¬
tas ꝑ quã nos tota in habitet caritas. Quo circarectis¬

Expanded text:
 ut ardeat, nihil prodest. quantum ergo bonum est, sine quo ad aeternam uitam neminem bona tanta perducunt? ipsa uero dilectio siue caritas — nam unius rei est nomen utrumque — si habeat eam qui non loquitur linguis nec habet prophetiam nec omnia scit sacramenta omnemque scientiam nec distribuit omnia sua pauperibus, uel non habendo quod distribuat uel aliqua necessitate prohibitus, nec tradit corpus suum, ut ardeat, si talis passionis nulla temtatio est, perducit ad regnum, ita ut ipsam fidem non faciat utilem nisi caritas. sine caritate quippe fides potest quidem esse, sed non et prodesse. tur : sic eam discernens ab ea fide, qua et daemones credunt et contremiscunt . Dilectio igitur quae ex Deo est et Deus iritus sanctus est, per quem diffunditur in cordibus nostris dei caritas, per quam nos tota inhabitat trinitas. quocirca rectis
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ dixit de spũ quẽ accepturi erant credentes in eũ. Unde
alibi in ipso euuangło. hanc aquã donũ dĩ appellatam. Nam
dñs idem. quando cũ samaritana muliere ad puteũ loque¬
batur. cui dixerat da michi bibere. cũ illa respondisset qđ
iudei non couterentur samaritanis. respondit iħs & dixit
ei. Si scires donũ dĩ. & quis .ẽ. qui dicit tibi da michi bibe¬
re : tu forsitan petisses abeo. & dedisset tibi aquã uiuam. Pic̃¬

Expanded text:
spiritu sancto, quem accepturi erant credentes in eum. unde alibi in ipso euangelio hanc aquam dei donum appellatam. nam dominus idem quando cum Samaritana muliere ad puteum loquebatur, cui dixerat: da mihi bibere, cum illa respondisset, quod Iudaei non conterentur Samaritanis, respondit Iesus et dixit ei: si scires donum dei et quis est qui dicit tibi: da mihi bibere
Abbreviated transcription (Latin):
me ꝑfequeris : Et de quib menbris suis ait. Quando ui eamini¬
mis meis fecistis. michi fecistis. Ipse ergͦ xp̃s &dedit de cło &
accepit interra. Porro aut̃ dona obhoc ambo dixerunt & ꝓpha¬
multa clona quȩ sint quibq propria. diuiduntur. Nonenĩ
singuli quiq habent om̃a. sed hi illa. alii alia:ͥ quãtus ipsũ do¬
nũ a quo unicuiq propria diuiduntur oñs habeant: id.ẽ. spm̃
hȩc operatur unus atq idem sp̃s. diuidens ꝓpria unicuiq ꝓ¬

Expanded text:
me persequeris ? et de quibus membris suis ait, Quando uni ex minime persequeris ? et de quibus membris suis ait, Quando uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Ipse ergo Christus, et dedit de coelo, et accepit in terra. Porro autem dona ob hoc ambo dixerunt, multa dona quae sunt quibusque propria dividuntur; non enim singuli quique habent omnia, sed hi illa et alii alia, quamvis ipsum donum, a quo cuique propria dividuntur, omnes habeant, id est Spirihaec operatur unus atque idem Spiritus dividens propria unicuiq
Abbreviated transcription (Latin):
amortuis ascendisset incȩlũ. dedisse sp̃m sc̃m: quo impletiqui
crediderant. lingius om̃iũ gentiũ loquebantur. Nec morieat
qđ ait dona non donũ. Id enĩ testimonuĩ de psalmo posiut.
Hoc aut̃ in psalmo ita legitur. ascendisti maltũ cypisti captiui¬
tatẽ. accepisti dona in hominib: sic enĩ plures codices ha¬
bent. & maxime greci : & ex hebreo sic in terp̃tatũ habemus
Dona itaq dioxit apłs. quẽ adiodũ ꝓphrta: non donũ. sord
cũ ꝓpheta dixerit. accepisti in hominib . apłs maluit dicere.
dedit hominib ut exutroq scilicet uerbo. uno ꝓphetico.a¬
płico altero. quia mutroq est duuni sermonis auctoritas. sen¬
sus plenissimus redderetur. Utrũq enĩ uerũ est: Et quia dedit
hominib . & quia accepit n hominib. dedit hominib tanꝗ
caput menbris suis.: Accepit in hominib idem ipse utiq inmem¬
bris suis ẜropt̃ quȩ mem bra sua clamauit de cȩlo. faule sauile quid

Expanded text:
is ascendisset in caelum, dedisse spiritum sanctum, quo impleti qui crediderunt linguis omnium gentium loquebantur. nec moueat quod ait: dona, non "donum". id enim testimonium de psalmo posuit; hoc autem in psalmo ita legitur: ascendisti in altum, captiuasti captiuitatem, accepisti dona in hominibus. sic enim plures codices habent, maxime graeci, et ex hebraeo sic interpretatum habemus. dona itaque dixit apostolus quemadmodum propheta, non donum. sed cum propheta dixerit: accepisti i n hominibus, apostolus maluit dicere: dedit hominibus, ut ex utroque scilicet uerbo, uno prophetico, apostolico altero — quia in utroque est diuini sermonis auctoritas — ut sensus plenissimus redderetur. utrumque enim uerum est, et quia dedit hominibus et quia accepit in hominibus. dedit hominibus tamquam caput membris suis; accepit in hominibbris suis, propter quae membra sua clamavit de coelo, Saule, Saule, quid
Abbreviated transcription (Latin):
.& filios ꝑditio¬
nis xet̃nȩ. Dantur & alia ꝑ spm̃ mimera. sed sinr cartate nihil
faciat amatorẽ : a sinistra non transfertur ad dext̃am Neo sp̃s
ꝓprie diciur donũ: nisi ꝑdilectionẽ. Quã qui non habuerit
si linguis hominũ loquatur & angłoꝵ: sonans eramentũ ẽ
& cimbalũ tmnuns. Et si habuerit ꝓphetiam. & scuerit om̃a sa¬

Expanded text:
et filios perditionis aeternae. Dantur et alia per Spiritum munera; sed sine charitate pro nihilo faciat amatorem, a sinistra non transit ad dexteram, nec Spiritus proprie dicitur donum, nisi propter dilectionem, quam qui non habuerit, si linguis hominum loquatur et angelorum, sonus aeramenti est, et cymbalum tinniens. Etsi habuerit prophetiam, et sc
Abbreviated transcription (Latin):
dit: nec tunc naitura illi erimus ꝑquales. Semꝑ enĩ natura
minor est faciente. quȩ facta.ẽ. bt tunc quidem uerbũ nrm̃
non erit falsũ : qrua neq mentiemur. neq fallemur fortas
alia euntes atq redeuntes: sed om̃nẽ scientia nrãm uno¬
simul conspectu uidebimus. Tamen cũ & hoc fuerit. si & hoc
flerit formata erit creatura quȩ formabilis fuit: ut ni¬
chiliam desit eus formȩ ad quã ꝑuenire deberet. Uedta¬
men coꝵquanda non erit illi simplicitati ubi non formabi
le aliquid formatũ. uł reformatũ . ẽ sed forma neq in¬
formis neq formata. ipsa sibi xt̾na . ẽ. in mutabilisq subs¬

Expanded text:
dit, nec tunc natura illi erimus aequales. Semper enim natura dit, nec tunc natura illi erimus aequales. Semper enim natura minor est faciente, quae facta est. Et tunc quidem verbum nostrum non erit falsum, quia neque mentiemur, neque fallemur: fortasalia euntes atque redeuntes, sed omnem scientiam nostram unosimul conspectu videbimus: tamen cum et hoc fuerit, si et hoc fuerit, formata erit creatura quae formabilis fuit, ut nihil jam desit ejus formae, ad quam pervenire deberet: sed tamen coaequanda non erit illi simplicitati, uble aliquid vel formatum vel reformatum est, sed forma neque informis neque formata ipsa sibi est aeterna immutabilisque subs
Abbreviated transcription (Latin):
pe nouerat uerba. & ium cogitationis inspexerat. locutor egre¬
gius. qui dixit in carmine : fecũq uolutat euentus belliuarios.
Id .ẽ. cogitat. Non ergꝰ ille dĩ filus cogitatio dĩ. sed uerbũ di
dicitur. Cogitatio quippe nr̃a. ꝑue niens ad id quod scimnus atq
inde formata: uerbũ nr̃m uerũ .ẽ. Et ideo uerbũ dĩ sine cogi¬
tatione dĩ debet intelligi: ut forma ipsa simplex intelligat᷑.
non aliquid habens formabile. quod .xx. etum possit informȩ
dicuntur quidem etiam inscripturis sanctis. cogitationes dĩ
Srd eo loquitionis modo : quo ibi & obliuiodi dicitur: Quy
utiq ad propietatẽ. indõ nulla.ẽ. Quã obrem. cum tanta
la similitudo comꝑta est: illud quoq fatendũ x̃. quod etiam
cũ similes ei eronus quando eũ uidebimus sicuti .ẽ: quod utiq
quidixit hanc proculdubio quȩ nunc .ẽ. dissimilitudinem atten¬

Expanded text:
pe noverat verba, et vim cogitationis inspexerat locutor egrepe noverat verba, et vim cogitationis inspexerat locutor egregius, qui dixit in carmine, Secumque volutat Eventus belli varios: id est, cogitat. Non ergo ille Dei Filius cogitatio Dei, sed Verbum Dei dicitur. Cogitatio quippe nostra perveniens ad id quod scimus, atque inde formata, verbum nostrum verum est. Et ideo Verbum Dei sine cogitatione Dei debet intelligi, ut forma ipsa simplex intelligatur, non habens aliquid formabile quod esse etiam possit informe. Dicuntur quidem etiam in Scripturis sanctis cogitationes Dei; sed eo locutionis modo, quo ibi et oblivio Dei dicitur, quae utique ad proprietatem in Deo nulla est. 26. Quamobrem cum tanta la similitudo comperta est; illud quoque fatendum est, quod etiam cum similes ei erimus, quando videbimus eum sicuti est quod utique qui dixit, hanc procul dubio quae nunc est dissimilitudinem atten
Abbreviated transcription (Latin):
cogitetur . id .ẽ. sine uoce sinre cogitãtione uocis. quȩ ꝓfecto
alicuius linguȩ .x̃. & si incorde dicatur. Ac ꝑ hoc etum si con¬
crcdlamus nẽ de controuersia uocabuli laborare uideamur.
um uocandũ esse uerbũ quiddam illud mentis nr̃y quod de
nr̃a scientia formari potest. etiam priusquã formatũ sit. quia
um ut ita dicam formabile. ẽ.: qus non uideat quanta hic sit
dissimilitudo abillodĩ uerbo. quod informa dĩ sic .ẽ. ut non
ante fuerit formabile. postq formatũ. nec aliquando possit¬
eẽ informe : sed sit forma simplex. & simpliciter ei equalis de
quo .ẽ. & cui mirabilit̃ coxt̃na .p̃¬
Qua propt̾ ita dicitur illud dĩ uerbũ. ut dĩ cogitatio non
dicatur: ne aliquid esse quasi uolubile credatur indõ: qđ
nunc accipiat. nunc recipiat formã ut uerbũ sit. eamq possit
amittere. atq informiter quodammodo uolutari. Bene quip¬

Expanded text:
cogitetur, id est, sine voce, sine vocis cogitatione, quae profecto cogitetur, id est, sine voce, sine vocis cogitatione, quae profecto alicujus linguae est, sic in corde dicatur. Ac per hoc etiam si concedamus, ne de controversia vocabuli laborare videamur, jam vocandum esse verbum quiddam illud mentis nostrae quod de nostra scientia formari potest, etiam priusquam formatum sit, quia jam, ut ita dicam, formabile est; quis non videat, quanta hic sit dissimilitudo ab illo Dei Verbo, quod in forma Dei sic est, ut non antea fuerit formabile priusquam formatum, nec aliquando esse possit informe, sed sit forma simplex et simpliciter aequalis ei de quo est, et cui mirabiliter coaeterna Quapropter ita dicitur illud Dei Verbum, ut Dei cogitatio non dicatur, ne aliquid esse quasi volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat, nunc recipiat formam, ut verbum sit, eamque possit amittere, atque informiter quodam modo volutari. Bene quip
Abbreviated transcription (Latin):
cogitari. uerbũ. eẽ. tam ꝑpetuum: quã scientia ipsa ꝑpetua
ẽ. Sed quomodo.ẽ. uerbũ. quod nondũ incogitationis uifio¬
ne formatũ ẽ: Quomodo erit simile scientiȩ de qua nasci¬
tur. si eius non habet formã : Et ideo rm uocatur uerbum.
quia potest habere. Tale .ẽ. enĩ ac sidicatur : ideo um uo¬
candum . ex̃. uerbũ: quia potest.eẽ. uerbũ. Sed quid .ẽ. quod
potest .xx̃. uerbũ. & ideo iam dignũ. ẽ. uerbi nomine: Quid
.x̃. inquã hoc formabile nondũq formatũ: inisi quiddam
mentis nr̃e qđ ad hac atq hac uolubili quadam motione
iactamus: Icũ a nobis nunc hoc nunc illud sic̃ inuentũ fue¬
rit uł occurrerit cogitatur: ot tunc fit uerũ uerbũ. quan¬
do illud quod nos dixci uolubili motione actare. adid qd
scimus ꝑuenit. atq in de formatur. eius omnimodã simi¬
litudinẽ capiens. ut quomodo res queque scitur. sic etiam

Expanded text:
cogitari, verbum esse tam perpetuum, quam scientia ipsa perpetua cogitari, verbum esse tam perpetuum, quam scientia ipsa perpetua est. Sed quomodo est verbum, quod nondum in cogitationis visione formatum est? Quomodo erit simile scientiae de qua nascitur, si ejus non habet formam, et ideo jam vocatur verbum quia potest habere? Tale est enim ac si dicatur, ideo jam vocandum esse verbum quia potest esse verbum. Sed quid est q verbum, et ideo jam dignum est verbi nomine? Quid est, inquam, hoc formabile nondumque formatum, nisi quiddam mentis nostrae, quod hac atque hac volubili quadam motione jactamus, cum a nobis nunc hoc, nunc illud, sicut inventum fuerit vel occurrerit, cogitatur? Et tunc fit verum verbum, quando illud quod nos dixi volubili motione jactare, ad id quod scimus pervenit, atque inde formatur, ejus omnimodam similitudinem capiens; ut quomodo res quaeque scitur, sic etiam
Abbreviated transcription (Latin):
manet: Id ergͦ & si qua repͥperiuntur similia. in quib
imagodĩ potuis intuenda . ẽ. etiam si semꝑ scumtur: tamen
quia non sẽꝑetiam cogitantur. quomodo de his dicatur urer¬
bũ sempiternũ. cũ uerbũ nr̃m nr̃ai cogitatione dicatur. in¬
uenire difficile. ẽ. Sempit̾nũ.ẽ enĩ animo uiuere. Sempit̃¬
nũ est scire quod uułtint. Paec tamen sempit̾nũ.ẽ. cogitare
uitam suã. uel cogitare scientiam uite suȩ:ͥqm̃ cũ aliud atq
alud ceperit. hoc desinet cogitare: quamius non desinat
scire. Ex quo fit. ut si potest eẽ in ammo aliqua scientia sempi¬
t̃na. & sempit̾na ẽẽ non potest eiusdem scientiȩ cogitatio:
& uerbũ uerũ nrm̃ intimũ nisi nr̃a cogitatione non dicitur.
solus ds̃ intelligatur habere uerbũ sempit̾nũ. sibiq coxt̾nũ
Neusi forte dicendũ. ẽ. ipsam possibilitatẽ cogitationis. qm̃ id
qđ scitur. etiam quando non cogitatur. potest tam̃ ueracit᷑

Expanded text:
manet: id ergo et si qua reperiuntur similia, in quibus manet: id ergo et si qua reperiuntur similia, in quibus imago Dei potius intuenda est, etiamsi semper sciuntur, tamen quia non semper etiam cogitantur, quomodo de his dicatur verbum sempiternum, cum verbum nostrum nostra cogitatione dicatur, invenire difficile est. Sempiternum est enim animo vivere, sempiternum est scire quod vivit: nec tamen sempiternum est cogitare vitam suam, vel cogitare scientiam vitae suae; quoniam cum aliud atque aliud coeperit, hoc desinet cogitare, quamvis non desinat scire. Ex quo fit, ut si potest esse in animo aliqua scientia sempiterna, et sempiterna esse non potest ejusdem scientiae cogitatio, et verbum verum nostrum intimum nisi nostra cogitatione non dicitur, solus Deus intelligatur habere Verbum sempiternum sibique coaeternum. Nisi forte dicendum est, ipsam possibilitatem cogitationis, quoniam id quod scitur, etiam quando non cogitatur, potest tamen veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
quitur. sed apatre illi . ẽ. om̃e quod loquitur: cũ ipsũ pat̃
unice loquitur. Et magna illius uerbi potentia. ẽ non posse.
mentiri : quia non potest illic. eẽ. est & non. sed est est. non
non: at enĩ nec uerbũ dicendũ . ẽ: qđ uerũ non .ẽ. Sic ita
scientia descientia. ita dici potest essentia de essentia. sic̃
illud dĩ uerbũ maxime dicitur. maximeq dicendũ. ẽ: quid
quȩ ut ꝑmemoriam quod ammodo uiuunt. ta & obliui¬
one quocdam modo moriuntur. Atq ideo cũ illa iam non
suit uinoticia nr̃a. nos tamen simus: Et cũ scientia nr̃a ani¬
mo lapsa perierit anobis. nos tamen uiuimus. Illa etiam
quȩ ita scuintur. ut numquã excidere possint: qm̃ ꝑ sub
stantiam sunt & ad ipsius animi naturã ꝑtinent. ut .ẽ.
illud qđ nosuurere scimus. Oanet enĩ hoc. quam diu
animus manet: Et quia seꝑ manet animus. & hoc sẽper

Expanded text:
quitur, sed a Patre illi est omne quod loquitur, cum ipsum Pater quitur, sed a Patre illi est omne quod loquitur, cum ipsum Pater unice loquitur: et magna illius Verbi potentia est, non posse mentiri; quia non potest esse illic Est et non , sed Est, est; Non, non. At enim nec verbum dicendum est, quod verum non est. Si ita, scientia de scientia, ita dici potest essentia de essentia, sicut illud Dei Verbum maxime dicitur maximeque dicendum est? Quid quae per memoriam quodam modo vivunt, ita et oblivione quodam modo moriuntur: atque ideo cum illa jam non sint in notitia nostra, nos tamen sumus; et cum scientia nostra animo lapsa perierit a nobis, nos tamen vivimus. 25. Illa etiam quae ita sciuntur, ut nunquam excidere possint, quoniam praesentia sunt, et ad ipsius animi naturam pertinent, ut est illud quod nos vivere scimus manet enim hoc quamdiu animus manet, et quia semper manet animus, et hoc semper
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: quia uerbũ uerũ non .ẽ. nisi qđ de re quȩ scitur gis¬
nitur.
Falsũ . ẽ. ergo isto modo uerbũ nrũm : non cũ mentimur. sed cũ fal¬
limur. Cũ aut̃ dubitamus. nondũ est uerbũ dere qua dubitamiss:
sed de ipsa dubitatione uerbũ. ẽ. Quãius enĩ non nouerimus
an uerũ sit unde dubitamus . tamen dubitare nos nouimus.
Ac ꝑ hoc. cũ hoc dicius uerũ. uerbũ est : qm̃ qđ nouimus di¬
cimus. Quid. quod etiam mentiri possumus : Iđ cũ facimus
utiq uolentes. & scientes: falsũ uerbũ habemus. Et ubi ue¬
rũ uerbũ .ẽ. mentiri nos. hoc enĩ scunus. Et cũ mentitos
nos . eẽ. confitemur : uerũ dicimus. Quod scimus enĩ: dicimus.
Senus nãq nos ẽe. nrentitos. Uerbũ aut̃ illud quod .x̃. ds̃.
& potentius.ẽ. nob. hoc non potest. Non enĩ potest facere
quicquã : nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ. Et non ase ipsolo¬

Expanded text:
sunt; quia verbum verum non est, nisi quod de re quae scitur, gigsunt; quia verbum verum non est, nisi quod de re quae scitur, gignitur. Falsum est ergo isto modo verbum nostrum, non cum mentimur, sed cum fallimur. Cum autem dubitamus, nondum est verbum de re de qua dubitamus, sed de ipsa dubitatione verbum est. Quamvis enim non noverimus an verum sit unde dubitamus, tamen dubitare nos novimus: ac per hoc cum hoc dicimus, verum verbum est; quoniam quod novimus dicimus. Quid, quod etiam mentiri possumus? Quod cum facimus, utique volentes et scientes falsum verbum habemus: ubi verum verbum est mentiri nos; hoc enim scimus. Et cum mentitos nos esse confitemur, verum dicimus: quod scimus enim dicimus; scimus namque nos esse mentitos. Verbum autem illud quod est Deus et potentius est nobis, hoc non potest. Non enim potest facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem: et non a se ipso lo
Abbreviated transcription (Latin):
screntia. in eoꝵ sapientia. in eoꝵ essentia. unusquisq eoꝵ simul
uidet : non particulatim aut singillatim. uelut alternante
conspectu. hinc illuc. & inde huc: Et rursus inde uł inde. in a¬
luid atq aluid : ut aliqua uidere non possit. nisi non uidens
alia. Sed ut dixi simul onũa uident: quoꝵ nullũ .t̃. qđ non
semꝑ uident. Uerbũ aut̃ nrm. illud quod non habet sonũ neq
cogitationẽ soni. sed eius rei quã udendo intus dicunus. &i
deo nullus linguȩ. ẽ: atq inde ut cũq simile x̃. in hoc enig
ergͦ tale uerbũ. quod murnimus.ex̃ ut cũq illi simile. quan¬
ti sit etiam dissimile. sicut a nob̾ dicipotuerit. non pigeat
ũquid uerbũ nr̃m de sola scientia nr̃a nascitur non¬
ne multa dicimus. etiam quȩ nescimus: nrc dubitan¬
tes ea dicius. sed uera . ex̃. arbi trantes: Quȩ si forte uera
sunt: in ipsĩs reb de quib loquimur. non in uerbo nr̃o uera

Expanded text:
scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul scientia, in eorum sapientia, in eorum essentia, unusquisque eorum simul videt; non particulatim aut singillatim, velut alternante conspectu hinc illuc, et inde huc, et rursus inde vel inde in aliud atque aliud, ut aliqua videre non possit nisi non videns alia: sed, ut dixi, simul omnia videt, quorum nullum est quod non semper videt. 24. Verbum autem nostrum illud quod non habet sonum neque cogitationem soni, sed ejus rei quam videndo intus dicimus, et ideo nullius linguae est; atque inde utcumque simile est in hoc aenigmergo tale verbum, quod invenimus esse utcumque illi simile, quantum sit etiam dissimile sicut a nobis dici potuerit, non pigeat umquid verbum nostrum de sola scientia nostra nascitur? Nonne multa dicimus etiam quae nescimus? Nec dubitantes ea dicimus, sed vera esse arbitrantes: quae forte si vera sunt, in ipsis rebus de quibus loquimur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ist. est. non non. Et ideo uerbũ hoc : uere ueritas ẽ. Q m̃ qucqd¬
nec in pso ẽ. & falsũ habere aliquid hoc uerbũ nũquã potest: qu¬
a m̃mutabiliter sic st̃ habet. ut se habet dequo.ẽ. Non enĩ pocest
filius ase facere quicquã: nisi quod uuderit patrẽ facuentem.
Potenter hoc. non potest. Nec .ẽ. infirmitas ista sed fumitas: qui¬
a falsa eẽ. non podest ueritas. Nouit itaq oña dĩ pat̾ inse ipso:
nouit iifilio. Sed in se ipso. tamꝗ se ipsũ : infilio tamꝗ uerbi
siũ : quod .ẽ. de his om̃ib quȩ sunt inse ipso om̃a. Similit̃ norit
& filius om̃a. Inse scilicet : timquã ea quȩ nata sunt de his quȩ
pat̃ nouit ise ipso. In patre aut̃ tãquã ea de quib nata sint.
quȩ ipse filius nouit iise ipso. Scuint ergo inuice̾ pat̾ & fi¬
lius sed ille gignendo. ille nascendo.Et om̃a quȩ sunt ineo

Expanded text:
Est, est; Non, non . Et ideo Verbum hoc vere veritas est: quEst, est; Non, non . Et ideo Verbum hoc vere veritas est: qunec in ipso est. Et falsum habere aliquid hoc Verbum nunquam potest: quia immutabiliter sic se habet, ut se habet de quo est. Non enim potest Filius a se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Potenter hoc non potest, nec est infirmitas ista, sed firmitas, qua falsa esse non potest veritas. Novit itaque omnia Deus Pater in se ipso, novit in Filio: sed in se ipso tanquam se ipsum, in Filio tanquam Verbum suum, quod est de his omnibus quae sunt in se ipso. Omnia similiter novit et Filius, in se scilicet, tanquam ea quae nata sunt de iis quae Pater novit in se ipso: in Patre autem, tanquam ea de quibus nata sunt, quae ipse Filius novit in se ipso. Sciunt ergo invicem Pater et Filius: sed ille gignendo, iste nascendo. Et omnia quae sunt in eorum
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ dei : sic & nr̃m uerbũ quod nascitur de nr̃a scientia. dis¬
simile .ẽ. illi uerbo dõ quod natum ẽ de patris esfentia. Tale
est aut̃ . acsi dicerem de patris scuentia. de patris sapientia. Uel qđ
est expressius. de patre scientia. de patre sipientia.
erbũ ergͦ dĩ ꝑatris unigenitus filius. ꝑ om̃a patri similis &
equalis Ads dedõ lumen de lumine. sapientu de sapienta.
essentia de essentia. ẽ. Hoc om̃ino quod pat̃: non tamen pater
quia iste filius. ille pater. Ac ꝑ hoc. nouit om̃a quȩ nouit pat̃
sed ei nosfe depatre.ẽ. sicut ex̃. Hosse enĩ & esse.  ibi unũ . ẽ.
Et ideo patri. sicuti non. er̃. est afilio: ita nec nosse. Proinde tãꝗ
se ipsũ dicens pater. genuit uerbũ sibi ȩquale ꝑ om̃a. Non enĩ
se ipsũ integre ꝑfecteq dixsset: si aliquid minus aut amplius
rẽt i eius uerbo. quam inipso. Ibi illud fumme agnoscitur.

Expanded text:
scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, disscientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem, De Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, De Patre scientia, de Patre sapientia.Verbum ergo Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri similis et aequalis, Deus de Deo, lumen de lumine, sapientia de sapientia, essentia de essentia; est hoc omnino quod Pater, non tamen Pater; quia iste Filius, ille Pater. Ac per hoc novit omnia quae novit Pater: sed ei nosse de Patre est, sicut esse. Nosse enim et esse ibi unum est. Et ideo Patri sicut esse non est a Filio, ita nec nosse. Proinde tanquam se ipsum dicens Pater genuit Verbum sibi aequale per omnia. Non enim se ipsum integre perfecteque dixisset, si aliquid minus aut amplius esset in ejus Verbo quam in ipso. Ibi summe illud agnoscitur,
Abbreviated transcription (Latin):
et aliter ea sciuit crexta. quã creanda. Non enĩ eius sapientiȩ
aliquid accessit exris : sed illis exiftentib sicut oportebat &¬
quando oportebat ille mansitut erat. Ita ut scriptũ est in libro
eccdesiastico: antequã crearentur. omia nota sunt ei: sic & post
quã consummata sunt. Sic inquit non aliter: & antequã cre¬
arentur. & postquã consũmata sunt. sic ei nota sunt. Longe est
igitur huic scientiȩ. scientia nr̃a dissimilis. Quȩ aut̃ scientia
dĩ est. ipsa est sapientia. Et quȩ sapientia. ipsa essentia siue
substantia. Quia in illius naturȩ simplicitate mirabili. non
libris sepe um diximus. Prã uero scientu onreb plurimis ꝓptea¬
& an missibilis est & receptibilis : quia non hoc .ẽ. nob.ẽx. qđ sci¬
re uł sapere  : quoniam eẽ. possumus etiam si nec sciamus nec fapi¬
amus eaquȩ aliunde didicimus. Propt̃ hoc. sicut nr̃a scientia ili

Expanded text:
Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae Nec aliter ea scivit creata, quam creanda: non enim ejus sapientiae aliquid accessit ex eis; sed illis existentibus sicut oportebat, et quando oportebat, illa mansit ut erat. Ita et scriptum est in libro Ecclequam consummata sunt . Sic, inquit, non aliter, et antequam crearentur, et postquam consummata sunt, sic ei nota sunt. Longe est igitur huic scientiae scientia nostra dissimilis. Quae autem scientia Dei est, ipsa et sapientia; et quae sapientia, ipsa essentia sive substantia. Quia in illius naturae simplicitate mirabili non elibris saepe jam diximus. Nostra vero scientia inet amissibilis est et receptibilis, quia non hoc est nobis esse quod scire vel sapere: quoniam esse possumus, etiam si nesciamus, neque sapiamus ea quae aliunde didicimus. Propter hoc, sicut nostra scientia illi
Abbreviated transcription (Latin):
tur nonnulla nuntiare. Non ut ipse abeis discat. sed ut ab
illo hi ꝑ lierbũ eius sine corporali sono nuntient &iam quod
uoluerit: ab xo missi ad quos uoluerit. Totũ ab illo ꝑ illud uer¬
bũ. eius audientes: id.ẽ. in eius ueritate iuenientes: quid sibi
faciendũ. quid. quib:. quando nuntiandũ sit. Nam & nos oramꝰ
eũ : nec tamen necessitates nras docemus eũ. Nouit enĩ ait
uerbũ eius pater ur̃. quid uob necessariũ sit. priusquã petatis
abeo. Nec ista exaliquo tẽpore cognouit. ut nossĩt: sed futura
omĩa tẽporalia. atq in eis etiam quid & quando ab illo peti¬
turi fueramus. & quos. & de quib reb. uł exauditurus.
uł non exaudituriis eẽt. sme initio ante p̾sciuit. Unuer¬
sas aut̃ creaturas suas & spiritales & corporales. non quia
sunt ideo nouit. sed ideo sunt quia nouit. Non enĩ nesciuit. qux
fuerat creaturus. quia ergo scuut creauit. non quia creauit seuiit.

Expanded text:
tur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab tur nonnulla nuntiare, non ut ipse ab eis discat, sed ut ab illo ipsi per Verbum ejus sine corporali sono. Nuntiant etiam quod voluerit, ab eo missi ad quos voluerit, totum ab illo per illud Verbum ejus audientes; id est, in ejus veritate invenientes quid sibi faciendum, quid, quibus, et quando nuntiandum sit: Nam et nos oramus eum, nec tamen necessitates nostras docemus eum. Novit enim, ait Verbum ejus, Pater vester quid vobis necessarium sit, priusquam petatis ab eo . Nec ista ex aliquo tempore cognovit, ut nosset: sed futura omnia temporalia, atque in eis etiam quid et quando ab illo petituri fueramus, et quos et de quibus rebus vel exauditurus vel non exauditurus esset, sine initio ante praescivit. Universas autem creaturas suas, et spirituales et corporales, non quia sunt ideo novit; sed ideo sunt quia novit. Non enim nescivit quae fuerat creaturus. Quia ergo scivit, creavit; non quia creavit, scivit.
Abbreviated transcription (Latin):
ed nunqͥ d deus pater. de quo natũ. ẽ. uerbũ. de dõ deus:
nunꝗdͥ d ergͦ deus pat̾ in ea sipientia qđ est ipse sibi. alia
didicit ꝑfensũ corporis sui. alia ꝑse ipsũ: Quis hoc dicat. qui non
animal rationale. sed supra animã rationalẽ dm̃ cogitat. quan¬
tũ abris cogitari potest: qui eũ om̃ib animalib & om̃ib ani¬
mis preferunt: quamius ꝑspeculũ & inniginate coniciendo
uideant. nondũ facie ad faciem sicuti. ẽ. Nũquid ds̃ pater ea ipsi
quȩ non ꝑcorpus quod ei nulluĩ.ẽ. fed ꝑse ipsũ scit. aliunde abaliqͦ
didicit: aut nimciis uł testib ut ea scret indiguit: non utiq
Adom̃a quippe scienda quȩ scit sufficit sibi illa ꝑfectio. habet qui¬
dem nuntios id. ẽ. angelos: non tamen qui ei quȩ nescit annũ¬
tient. Non enĩ sunt ulla que nesciat : fed bonũ eoꝵ est. de o¬
perib suis. eius consulere ueritatẽ. Et hoc .ẽ. quod ei dicun¬

Expanded text:
ed numquid Deus Pater, de quo natum est Verbum de Deo Deus; ed numquid Deus Pater, de quo natum est Verbum de Deo Deus; numquid ergo Deus Pater in illa sapientia quod est ipse sibi, alia didicit per sensum corporis sui, alia per se ipsum? Quis hoc dicat, qui non animal rationale, sed supra animam rationalem Deum cogitat; quantum ab eis cogitari potest, qui eum omnibus animalibus et omnibus animis praeferunt, quamvis per speculum et in aenigmate conjiciendo videant, nondum facie ad faciem sicuti est? Numquid Deus Pater ea ipsa, quae non per corpus, quod est ei nullum, sed per se ipsum scit, aliunde ab aliquo didicit, aut nuntiis vel testibus, ut ea sciret, indiguit? Non utique: ad omnia quippe scienda quae scit, sufficit sibi illa perfectio. Habet quidem nuntios, id est Angelos, non tamen qui ei quae nescit annuntient; non enim sunt ulla quae nesciat: sed bonum eorum est de operibus suis ejus consulere veritatem; et hoc est quod ei dicun
Abbreviated transcription (Latin):
constantib: q firmantur. Postreino. nescimus in quib: locis. uł
ex quib hominib: fuerimus exorti : quia. hȩc om̃a testimo¬
se nr̃ȩ scientiȩ confitendũ. ẽ. Hȩc igitur om̃a. etquȩ ꝑse
ipsum. et quȩ ꝑfensũ sui corporis. & quȩ testimoniis alioꝵ
ꝑcepta scit animus humanus: thifauro memoriȩ condita
tenet: ex quib gignitur uerbũ uerũ. quando quod scimꝰ
loquimur. Sed uerbũ. ante omnẽ sonũ. ante omnẽ cogi¬
tationẽ soni. Tunc enĩ.ẽ. uerbũ. simillimũ rei notȩ che
qua gignitur & mago eius. Qm̃ de uisione scientiȩ. uisio
cogitationis exoritur : quod .ẽ. uerbũ. lingux̧ nullius uerbum.
Uerũ dereuera: nichil de suohabens. sed totũ de illa scientia
de qua nascitur: nec inter est quando id didicerit. qui quod scit
loquitur. Aliquando enĩ. statim ut discit. hoc dicit. Dũ tamen
uerbũ sit uerũ. id .ẽ. de notis reb exortum.XIII. ccooo¬

Expanded text:
contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel contestantibusque firmantur; postremo nescimus in quibus locis, vel ex quibus hominibus fuerimus exorti; quia haec omnia testimose nostrae scientiae confitendum est. 22. Haec igitur omnia, et quae per se ipsum, et quae per sensus sui corporis, et quae testimoniis aliorum percepta scit animus humanus, thesauro memoriae condita tenet, ex quibus gignitur verbum verum, quando quod scimus loquimur, sed verbum ante omnem sonum, ante omnem cogitationem soni. Tunc enim est verbum simillimum rei notae, de qua gignitur et imago ejus, quoniam de visione scientiae visio cogitationis exoritur, quod est verbum linguae nullius; verbum verum de re vera, nihil de suo habens, sed totum de illa scientia de qua nascitur. Nec interest quando id didicerit; qui quod scit loquitur; aliquando enim statim ut discit, hoc dicit; dum tamen verbum sit verum, id est, de notis rebus exortum. C
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ sciuntur. unũ earũ quȩ ꝑsensus corporis ꝑcipit animus.
alterũ earũ quȩ ꝑse ipsũ: multa illi plnlosophi garrierqͣnt con¬
tra corporis fensus : animi aut̃ quasdam firmissimas ꝑse ipsũ
ꝑceptiones rerũ uerarũ. quale illud .ẽ. qđ dixi . scio me uiure¬
re: nequaquã indubium uocare potuerunt. Sed absit anob̾:
ut ea quȩ ꝑ sensus corporis didicimus. uera. eẽ. dubitemus.
Per eos quippe diclicimus cȩlũ & t̃ram. & ea quȩ meis nota
sunt nob: quantũ ille qui & nos & ipsa condidit. innotesce¬
re nob uoluit. Absit etiam ut scire nos negemus: quȩ testimo¬
nio didicimus alioꝵ. Alioquin: eẽ. nescimus oceanũ. Nescimus
ex̃. t̾ras atq urbes. quas celeberrima fama conmendat. Hescimꝰ
fuisse homines. & oꝑa eoꝵ : quȩ historica lectione didicimus:
Hescimus qͣȩ cotidie undecũq nuntiantur . & inditiis consonis

Expanded text:
quae sciuntur, unum earum quae per sensus corporis percipit animus, quae sciuntur, unum earum quae per sensus corporis percipit animus, alterum earum quae per se ipsum: multa illi philosophi garrierunt contra corporis sensus; animi autem quasdam firmissimas per se ipsum perceptiones rerum verarum, quale illud est quod dixi, Scio me vivere, nequaquam in dubium vocare potuerunt. Sed absit a nobis ut ea quae per sensus corporis didicimus, vera esse dubitemus: per eos quippe didicimus coelum et terram, et ea qui in eis nota sunt nobis, quantum ille qui et nos et ipsa condidit, innotescere nobis voluit. Absit etiam ut scire nos negemus, quae testimonio didicimus aliorum: alioquin esse nescimus Oceanum; nescimus esse terras atque urbes, quas celeberrima fama commendat; nescimus fuisse homines et opera eorum, quae historica lectione didicimus; nescimus quae quotidie undecumque nuntiantur, et indiciis consonis
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ .ẽ. Quis est qui huic non impudentissime dicat. for¬
fitan falleris. cũ ꝓfecto ubicũq fallatur. falli sẽ tamen
nolle non fallitur : Et si hoc scire sedicat: Addidit quan¬
tũ uult rerũ numerũ cognitarũ: & numerũ. ex ꝑspicit in¬
finitũ. Iui enĩdicit nolo me falli. & hoc me nolle scio. & hoc
me scire scio: iam & si non conmoda eloquutione. potest hinc
in finitũ numerũ ostendere. Et alia repperiuntur quȩ ad¬
uersus achademuchos ualeant. qui nichil ab homine sciri
posse contendunt. Sed modus. ẽ. adhibendus: p̃sertim quia
opere isto non hoc suscepimus: & sunt inde libri tres nr̃i.
primo nr̃e conuersionis tempore scripti : quos qui potuerit
& uoluerit legere. lectosq intellexerit: nichil eũ ꝓfecto.
quȩ ab eis contra ꝑceptionem ueritatis argumenta multa
inuenta sunt ꝑmouebunt. Cũ enĩ duo sint genera rerum

Expanded text:
verum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forverum erit? Quis est qui huic non impudentissime dicat, Forsitan falleris? cum profecto ubicumque fallatur, falli se tamen nolle non fallitur. Et si hoc scire se dicat, addit quantum vult rerum numerum cognitarum, et numerum esse perspicit infinitum. Qui enim dicit, Nolo me falli et hoc me nolle scio, et hoc me scire scio; jam et si non commoda elocutione, potest hinc infinitum numerum ostendere: et alia reperiuntur, quae adversus Academicos valeant, qui nihil ab homine sciri posse contendunt. Sed modus adhibendus est, praesertim quia in opere isto non hoc suscepimus. Sunt inde libri tres nostri, primo nostrae conversionis tempore conscripti, quos qui potuerit et voluerit legere lectosque intellexerit, nihil eum profecto quae ab eis contra perceptionem veritatis argumenta multa inventa sunt, permovebunt. Cum enim duo sint genera rerum
Abbreviated transcription (Latin):
merũ tendere. Qui enĩ dicit scio me uiuere: unũ aliqruid
scire se dicit. Proinde si dicat. scio me scire. me uiuere: duo
sunt. Iam hoc uero qđ scit hȩc duo: terciũ scire ẽ. Sic potest
addere & quartũ. & quintũ. & innumerabilia. si sufficiat.
Sed quia innumerabilẽ numerũ. uł conp̃hendere singula
ad dendo uł dicere innumerabilit̃ non potest: hoc ꝓsum
certissime conprehendit ac dicit: & uerũ boc. ẽẽ. & tam innu¬
merabile : ut ueri eius infinitũ numerũ. non possit conprȩ¬
hendere ac dicere. Hoc & inuoluntate certa similit̃ aduerti
potest. Quis .ẽ. enĩ cui non impudenter respondeatur. forte
falleris dicenti uolobeatus. er̃̾ : Et si dicat. scio me hoc uelle
& hoc me scio scire: iam his duob & terciũ potest adderr
quo hec duo sciat. & quartũ. & similit̾ quo hȩc scire se sciat
lo. nonne siue erret. sure non erret. errare tamen eĩ nolle.

Expanded text:
merum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid merum tendere. Qui enim dicit, Scio me vivere, unum aliquid scire se dicit: proinde si dicat, Scio me scire me vivere; duo sunt jam; hoc vero quod scit haec duo, tertium scire est: sic potest addere et quartum, et quintum, et innumerabilia, si sufficiat. Sed quia innumerabilem numerum vel comprehendere singula addendo, vel dicere innumerabiliter non potest, hoc ipsum certissime comprehendit ac dicit, et verum hoc esse, et tam innumerabile, ut vere ejus infinitum numerum non possit comprehendere ac dicere. Hoc et in voluntate certa similiter adverti potest. Quis est enim cui non impudenter respondeatur, Forte falleris, dicenti, Volo beatus esse? Et si dicat, Scio me hoc velle, et hoc me scire scio; jam his duobus et tertium potest addere, quod haec duo sciat; et quartum, quod haec duo scire se sciat,lo; nonne sive erret sive non erret, errare tamen eum nolle
Abbreviated transcription (Latin):
millima .ex̃. uisis uigilantium quis ignorat: Srl qui certa se
dicit uiuere scieritia: non inea dicit scio me uigilare. sed scio me
uiuere. Siur ergꝰ dormiat. sue uigilet. uiuit: nec in ea scien¬
tu. ꝑ somnia falli potest: quia & dormire. & in somnis uidere.
uiuentis .ẽ. Nec illud potest achademicus aduersus stam sci¬
entiam dicere: furis fortassis & nescis. Quia sanoꝵ uisis. simil¬
lima sunt etiam uisa furentiũ. Sed qui furit. uiuit: nec¬
contra achademicos dicit. scio me non furere. sed scio me uiue¬
re. Nũquã ergͦ falli ner mentiri potest: qui se uiuere diełt
scire. Mille itaq fallaciũ uisoꝵ genera obiciantur ei. qui dicit
scio me uiuere: nichil hoꝵ timebit: quando & qui fallitur in¬
uit. Sed si talia sola ꝑtinent adhumanã scientiam. ꝑ pauca
sunt: nisi quia muno quoq genere ita multiplicantur: ut non
solũ pauca non sint. uerũ etiam repperiantur ꝑ infinitũ mi¬

Expanded text:
millima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est millima esse visis vigilantium quis ignorat? Sed qui certus est de vitae suae scientia, non in ea dicit, Scio me vigilare; sed, Scio me vivere: sive ergo dormiat, sive vigilet, vivit. Nec in ea scientia per somnia falli potest; quia et dormire et in somnis videre, viventis est. Nec illud potest Academicus adversus istam scientiam dicere, Furis fortassis et nescis; quia sanorum visis simillima sunt etiam visa furentium: sed qui furit vivit. Neccontra Academicos dicit, Scio me non furere; sed, Scio me vivere. Nunquam ergo falli nec mentiri potest, qui se vivere dixerit scire. Mille itaque fallacium visorum genera objiciantur ei qui dicit, Scio me vivere; nihil horum timebit, quando et qui fallitur vivit. Sed si talia sola pertinent ad humanam scientiam, perpauca sunt; nisi quia in unoquoque genere ita multiplicantur, ut non solum pauca non sint, verum etiam reperiantur per infinitum nu
Abbreviated transcription (Latin):
suit quã uidentur. ut eoꝵ ueri similitudine nimiũ conftipa¬
tus. sanus sibi uideatur. ex̃. qui insanitꝰ. Uinde achademicha pħi¬
losophia sic inualuit. ut de om̃ib clubitans. multo miserus in¬
siniret . His ergo exceptis quȩ acorporis sensib in animũ ueni¬
unt : quantũ rerũ remanet. qđ ita sciamus. sicuti nos iuuere
scimus. In quo ꝓrsus non metiumus. ne aliqua ueri sonilitudine
forte fallamur : qm̃ certũ .ẽ etiam eũ qui fallitur uiuere:
nec in eis uisis habentur hȩc. quȩ obiciuntur extrinsecus: ut
meis sic fallatur oculus. quemadmodũ fallitur cũ in aqua
remus uidetur infractus: & nauigantib turres moueri.:
& alia sexcenta. quȩ aliter sunt quã uidentur: quia nec ꝑo
culũ carnis hoc cernitur. Intima scientia .̃. qua nos uiuere scimꝰ
ubi ne illud quidem achademicus dicere potest: fortasse dor¬
mis & nescis. & in soninis uides. Uisa quippe somiiantium sis¬

Expanded text:
sunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipasunt quam videntur, ut eorum verisimilitudine nimium constipatus, sanus sibi esse videatur qui insanit; unde Academica philosophia sic invaluit, ut de omnibus dubitans multo miserius insaniret: his ergo exceptis quae a corporis sensibus in animum veniunt, quantum rerum remanet quod ita sciamus, sicut nos vivere scimus? in quo prorsus non metuimus, ne aliqua verisimilitudine forte fallamur, quoniam certum est etiam eum qui fallitur vivere; nec in eis visis hoc habetur , quae objiciuntur extrinsecus, ut in eo sic fallatur oculus, quemadmodum fallitur cum in aqua remus videtur infractus, et navigantibus turres moveri, et alia sexcenta quae aliter sunt quam videntur; quia nec per oculum carnis hoc cernitur. Intima scientia est qua nos vivere scimus, ubi ne illud quidem Academicus dicere potest: Fortasse dormis, et nescis, et in somnis vides. Visa quippe somniantium si
Abbreviated transcription (Latin):
recte iuueremus. Hoc est. nullũ habentes inuerbi nr̃i uł cõ¬
tẽplatione uł operatione mendatiũ. Uerũ hȩc huius imagi¬
nis .ẽ. quandoq futura ꝑfectio. Ad hanc consequendam nos
erudit magister bonus. fide xp̃iana pietatisq doctrina: ut
reuelata facie alegis uelamine qđ ẽ. umbra futuroꝵ. głam
dñi speculantes. ꝑ sprculũ scilicet intuentes: in eandem ima¬
formatione ad ꝑfectum fuerit hȩc imago renouata. simales
dõ erimus: qm̃ uidebimus eũ. non ꝑsprculũ sed sicuti. ẽ. quod diat
paulis apłs. facie ad faciem I be uilp¬
unc uero in hoc speculo. in hoc enigmate. in hac qualicũq
sonilitudine. quanta sit etiam dissimilitudo: quis potest ex¬
quando quȩ scimus loquimur : qualis aut quanta potest homini
ꝓuenire. qualibet peritissimo atq doctissimo. Exceptis enĩ que
i animũ ueniunt afensib corporis: in quib tam multa aliter

Expanded text:
recte viveremus, hoc est, nullum habentes in verbi nostri vel conrecte viveremus, hoc est, nullum habentes in verbi nostri vel contemplatione vel operatione mendacium. Verum haec hujus imaginis est quandoque futura perfectio. Ad hanc consequendam nos erudit magister bonus fide christiana pietatisque doctrina, ut revelata facie a Legis velamine quod est umbra futurorum, gloriam Domini speculantes, per speculum scilicet intuentes, in eamdem imaformatione ad perfectum fuerit haec imago renovata, similes Deo erimus, quoniam videbimus eum, non per speculum, sed sicuti est : quod dicit apostolus Paulus, facie ad faciem . Nunc vero in hoc speculo, in hoc aenigmate, in hac qualicumque similitudine, quanta sit etiam dissimilitudo, quis potest exquando quae scimus loquimur, qualis aut quanta potest homini provenire, quamlibet peritissimo atque doctissimo? Exceptis enim quae in animum veniunt a sensibus corporis, in quibus tam multa aliter
Abbreviated transcription (Latin):
operis: uerbũ. Sed etiam cũ id uerbũ uerũ .ẽ: tunc .x̃. mitiũ
boni operis. Uerũ aut̃ uerbũ est. cũ de scientia bene operan¬
tis gignitur : ut etiã ibi feruetur. est. est. non. non: ut si est
in ea scientia . qua uiuendũ est. sit & in uerbo ꝑ qđ operandũ
ẽ. Si nõn: non. Alioquin: mendatiũ erit tale uerbũ. non ueri¬
tas. Et inde peccatũ: non opus rectũ. Est & hȩc mn ista similitu¬
dine uerbi nr̃i. sinilitudo uerbi dĩ: Quia potestessẽ uerbũ nrm.
quod non sequatur opus. Opus aut̃. ẽe. non potest. nisi p̾ceclat
uerbũ: sicut uerbũ dĩ. potuit .eẽ. nulla existente creatura:
Creatura uero nulla . ex̃. potest. nisi ꝑ ipsũ ꝑ qđ facta sunt
om̃a. Ideoq non ds̃pat᷑. non sp̃s scs. non ipsa troutas. sed solus
filius qđ .ẽ. uerbũ dĩ caro factũ. ẽ : quamuis trinitate faci¬
ente : ut sequente. atq imitante uerbo nr̃o exemplum

Expanded text:
operis verbum . Sed etiam hic cum verum verbum est, tunc est initium operis verbum . Sed etiam hic cum verum verbum est, tunc est initium boni operis. Verum autem verbum est, cum de scientia bene operandi gignitur, ut etiam ibi servetur, Est, est; Non, non: ut si est in ea scientia qua vivendum est, sit et in verbo per quod operandum est; si non, non: alioquin mendacium erit verbum tale, non veritas; et inde peccatum, non opus rectum. Est et haec in ista similitudine verbi nostri similitudo Verbi Dei, quia potest esse verbum nostrum quod non sequatur opus; opus autem esse non potest, nisi praecedat verbum: sicut Verbum Dei potuit esse nulla existente creatura; creatura vero nulla esse posset, nisi per ipsum per quod facta sunt omnia. Ideoque non Deus Pater, non Spiritus sanctus, non ipsa Trinitas, sed solus Filius, quod est Verbum Dei, caro factum est; quamvis Trinitate faciente: ut sequente atque imitante verbo nostro ejus exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
de scientia que manet manimo: quando eadem scientia
intus dicitur sicua est. Simillima enĩ. ẽ uisio cogitationis:
uisioni scentis. Nam quando ꝑsonũ dicitur̾. sicuti est: sed¬
sicut potest uideri. audiriue ꝑ corpus. Quando ergͦ qđ¬
.ẽ. in notitia hoc ẽ in uerbo : tunc .ẽ. uerũ uerbũ. & ueritas
qualis expectatur ab homine: ut qđ ẽ. in ista. hoc sit &
m illo: & quod non est mnista. non sit & in illo. hic agnoscitur:
est. est. non. non. Sic accedit quantũ potest ista similitudo ima¬
ginis factȩ. ad illam similitudinẽ imaginis natȩ : qua dĩ filius
patri ꝑ om̃a substantialit̃ similis p̃dicatur. Ammaduertenda
.ẽ. o hoc enigmate. etiam ista uerbi dĩ similitudo: quod sicut
de illo uerbo dictũ . ẽ. om̃a ꝑ ipsũ facta sunt. ubi ds̃ ꝑ unigenitũ
uerbũ siũ p̃dicatur uniuersa fecisfe: ita hominis oꝑa nulla st̃.
quȩ non prius dicantur incorde : unde scriptũ. ẽ. Initium om̃is

Expanded text:
de scientia quae manet in animo, quando eadem scientia de scientia quae manet in animo, quando eadem scientia intus dicitur, sicuti est. Simillima est enim visio cogitationis, visioni scientiae. Nam quando per sonum dicitur, sicut potest videri audirive per corpus. Quando ergo quod in notitia est, hoc est in verbo, tunc est verum verbum, et veritas, qualis exspectatur ab homine, ut quod est in ista, hoc sit et in illo; quod non est in ista, non sit et in illo; hic agnoscitur, Est, est; Non, non . Sic accedit, quantum potest, ista similitudo imaginis factae ad illam similitudinem imaginis natae, qua Deus Filius Patri per omnia substantialiter similis praedicatur. Animadvertenda est in hoc aenigmate etiam ista Verbi Dei similitudo, quod sicut de illo Verbo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, ubi Deus per unigenitum Verbum suum praedicatur universa fecisse; ita hominis opera nulla sunt, quae non prius dicantur in corde: unde scriptum est, Initium omnis
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ: sed sicut est uere uerbũ dĩ. Et mnumerabilia similit̃
inscripturis dicuntur. de dĩ uerbo : qđ in sonis multarũ di¬
uersarũq linguarũ ꝑ corda & ora disseminatur humana.
Idõ aut̃ uerbũ dĩ dicitur : quia doctrina diumna traditur ñ
humana. Sed illud dĩ uerbũ querimus qualit̾ cũq ꝑ hanc simi¬
litudinẽ nunc uidere : dequo dictũ . ẽ ds̃ erat uerbũ. De quo
dictũ. ẽ. om̃a ꝑ ipsũ facta sunt. De quo dictũ. ẽ: uerbũ caro
factũ. ẽ. de quo dictũ. ẽ: fons sapientiȩ uerbũ dĩ in excelsis
ꝑurniendũ .x̃. ergͦ ad illud uerbũ homims. ad uerbũ ratio¬
nalis animantis: ad uerbũ non de dõ natȩ. sed adõ factȩ
imaginis dĩ. Qđ neq prolatiuũ est in sono. neq cogitatiuum
insimilitudine soni : quod alicuius linguȩ . xẽ. necesse sit
Sed quod om̃a quib significatur signa p̃cedit: & gignit᷑

Expanded text:
hominum, sed sicuti est vere verbum Dei . Et innumerabilia similiter hominum, sed sicuti est vere verbum Dei . Et innumerabilia similiter in Scripturis dicuntur de Dei verbo, quod in sonis multarum diversarumque linguarum per corda et ora disseminatur humana. Ideo autem verbum Dei dicitur, quia doctrina divina traditur, non humana. Sed illud Verbum Dei quaerimus qualitercumque per hanc similitudinem nunc videre, de quo dictum est, Deus erat Verbum; de quo dictum est, Omnia per ipsum facta sunt; de quo dictum est, Verbuientiae Verbum Dei in excelsis . Perveniendum est ergo ad illud verbum hominis, ad verbum rationalis animantis, ad verbum non de Deo natae, sed a Deo factae imaginis Dei, quod neque prolativum est in sono, neque cogitativum in similitudine soni, quod alicujus linguae esse necesse sit, sed quod omnia quibus significatur signa praecedit, et gignitur