comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suũ secũ debita nocte cubiturũ. acceptis afiliolye man¬
dragoricis malis: cũ sorore cubare ꝑmittit. De haũ pomi
gñe opinari qͦsdã scio. ꝙ acceptũ ĩ escã st̾ilibꝰ feminis fecũ¬
ditatẽ paret: ac ꝑ ħ putãt oĩmꝰ ĩstitisse rachel. ut hafilio
sororis acciꝑet cupiditate pariendi. Qđ ego ñ arbit᷑rer.
dñs eã ꝓlȩ donauĩt: nicħ÷ cũ deꝰ andragora tale aliqͥd
suspicem̃. qͣle ĩ nulla femina exꝑti sumꝰ. Dicã gͦ ꝗͥsentiã.
dicerit hinc forte meliora doctiores. Cũ u ħmala ip̃e ui¬
dissẽ⁊ ꝑꝑ istũ ip̃m sacrȩ lectiõis locũ id m obtegisse gͣcularer.
dicũ & potestates herbarũ. s qͣritũ mͥ ⁊ ciulibet hõi re-¬
nũtiabat uisus. ⁊ olfatꝰ. ⁊ gustat. d in rẽ cõꝑi pulchrã. &
suaue olentẽ. sapore aũ insipido. Et ĩo. cur eã mulier tã¬
toꝑe cupierit: ignorare me fateor. nͥ forte ꝑꝑ pomi ra-¬

Expanded text:
suum secum debita nocte cubiturum, acceptis a filio Liae mandragoricis malis, cum sorore cubare permittit. De hoc autem pomi genere opinari quosdam scio, quod acceptum in escam sterilibus feminis fecunditatem parit; ac per hoc putant omni modo institisse Rachel, ut hoc a filio sororis acciperet cupiditate pariendi: quod ego non arbitrarDominus eam prole donaverit, nihil est cur de mandragora tale aliquid suspicemur, quale in nulla femina experti sumus. Dicam ergo quid sentiam: dicent hinc forte meliora doctiores. Cum enim haec mala ipse vier istum ipsum sacrae lectionis locum id mihi obtigisse gratularer —dicum et potestates herbarum, sed quantum mihi et cuilibet homini renuntiabat uisus et olfactus et gustus. proinde rem conperi pulchram et suaueolentem, sapore autem insipido; et ideo cur eam mulier tantopere concupiuerit, ignorare me fateor, nisi forte propter pomi ra
Abbreviated transcription (Latin):
ñ error ex habitu meretͥcio: s oĩno uolũtaria ꝯtaminatio
pat̾ni lectuli apparet. nͥ ⁊ ip̃am thamar płꝰ odiss:ꝙ illos
cubitu nicħ aliud ꝗͣ parere cuꝑet: ꝗͣsi sola libidine carrał
fidẽ de rogare uoluiss. ignorãs miser iũssimũ ⁊uãcissimũ
saluatorẽ ñ solũ loq̃ndo. s ÷ nascendo magistrũ extitisse.
buer̃. parentũ suoꝵ iniqͥtates sibi obeẽ ñ posse. ꝓiñ spõs ille
ss ꝯ gruens ĩuitatis. qͥuocaturꝰ erat ad nuptias bonos ⁊ ma¬

Expanded text:
n error ex habitu meretricio, sed omnino voluntaria contaminatio paterni lectuli apparet; nisi et ipsam Thamar plus odisset, quod illo concubitu nihil aliud quam parere cuperet, quam si sola libidine carnalis fidem derogari uoluisset, ignorans miser uerissimum et ueracissimum saluatorem non solum loquendo, sed etiam nascendo magistrum extitisse. buerunt parentum suorum iniquitates sibi obesse non posse. proinde sponsus ille suis congruens inuitatis, qui uocaturus erat ad nuptias bonos et ma
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ueniret de agro ia cob occrit ei lya. eũq det̾inens ait
adme ĩtrab̾. Conduxi n te ꝓ mãdragoris filii mei. Tanꝗͣ
dicet. Doctͥnȩ ꝗͣ diligis ius ꝯferriboã opinioẽ. noli defu
mur ĩ exẽplis. ꝙ ĩtelligamꝰ inlibͥs. Quis ñ uideat ħgeri
de et cõtẽplande uitatis tã ꝗ ĩ ãplexũ rachel.⁊ excipit
de tͣnsuerso ab eccłastica necessitate. atq ordinari ĩ labore:
tãꝗͣ lya dicente. adme ĩtrab̾: Eb castȩ mist̾iũ dĩ dispen¬
santibꝰ ut ĩ nocte hui scłi filios gñent fidĩ: laudat᷑ appłis¬

Expanded text:
cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: cum ueniret de agro Iacob, occurrit ei Lia eumque detinens ait: ad me intrabis: conduxi enim te pro mandr-agoris filii mei, tamquam diceret: doctrinae. quam diligis, uis conferri bonam opinionem? noli defugmur in exemplis, quod intellegamus in libris. quis non uideat hoc geri dae et contemplandae veritatis, tanquam in amplexu Rachel, et excipi de transverso ecclesiastica necessitate, atque ordinari in laborem, tanquam Lia dicente, Ad me intrabis? Quibus istud mysterium Dei dispenantibus, ut in nocte hujus saeculi filios generent fidei, laudat
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ fuit: Siuegͦ ista sit causa quãdixi. siue alia q̃libet ĩ sec̾ta
⁊ abdita dispositiõe dĩ lateat: cur ħ ꝑ moysen illi ppło dixit.
ut abegyptiis sibi cõmodãda petent q̃ auferrẽt. ħtñ affir¬
mo. nec frustra. nec iniqͦ dictũ ẽẽ. nec licuisse moysi. alit̃ ꝗͣ
ds̃ dix̃at facẽ. ut penes dñm ẽẽt osiliũ iubendi. penes famu¬
lũ aũ obseqͥũ ꝑ agendi. S. ds̃ ĩqͥt uerꝰ : bonꝰ nullomͦ talia ius.¬
ant̾. cũ dicturꝰ: angłis: colligite pͥmũ trania.⁊ alligate
fascicłos ad oburendũ. Q tñ ħip̃m ĩoportune facẽ uolẽ
tes seruos ꝓhibuit dic̃s. ne forte cũ uultis colligere ⁊i tana
tun qr manichei ñ solũ poreos: uerũ :̃ miniita: abiet ta
aĩalia hõiũ aĩas hr̃e credider̃. Quauanitate ĩ plata e

Expanded text:
eius fuit? siue ergo ista sit causa, quam dixi, siue alia quaelibet in secreta et abdita dispositione dei lateat. cur hoc per Moysen illi populo dixerit, ut ab Aegyptiis sibi commodanda peterent, quae auferrent, hoc tamen confirmo nec frustra nec inique dictum esse nec licuisse Moysen aliter quam deus dixerat facere, ut penes dominum esset consilium iubendi, penes famulum autem obsequium peragendi. Sed deus, inquit, uerus et bonus nullo modo talia iusantur, cum dicturus est angelis: colligite primum zizania et alligate fasciculos ad conburendum. qtes seruos prohibuit dicens: ne forte cum uultis colligere zizania. tim quia Manichaei non solum porcos, uerum etiam minuta et abiecta animalia h
Abbreviated transcription (Latin):
ñoceides. ñ furab̾is. ñ falsũ testimõiũ dices. ñ ꝯcupisces uxorẽ
trine ꝑ tẽptatiões uatias. qͣsi ꝑ huiꝰ scłi noctẽ. tolerãtia labo¬
ris adheserit. uelut ꝓrachel. lya ĩ opinata ꝯiuncta sit. ⁊hanc
sustinet. ut ad illã ꝑueniat si ꝑseu̾ant̃ amat. acceptis aliiᷤ
septẽ p̃ceptis. Ac si ei dicat᷑. Serui alios septẽ annos ꝓrachel.
ut sis pauꝑ sp̃u.mitis. lugens. esuriens sitiensq iusticiã. mi¬
sericors. mũdi cordis. pacificꝰ. Uellet u hõ si fieri poss. sine
ulla tolerãtia laboris q̃ ĩ agendo paciẽdoq ãplectenda ẽ. statĩ
morientiũ. Hn u detͥ significare ꝗ. dictũ ÷ adia cob. ñ÷ moriᷤ
ĩ loco nr̃o ut minor nubat pͥꝗͣ maior qr ñ absurde maiorap¬

Expanded text:
aberis, non falsum testimonium dices, non concupisces uxorem trinae per temtationes uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis septem praeceptis - ac si ei dicatur: serui alios septem annos propter Rachel — ut sit pauper spiritu, mitis, lugens, esuriens sitiensque iustitiam, misericors, mundi cordis, pacificus. uellet enim homo, si fieri posset, sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda morientium. hoc enim uidetur significare quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior; quia non absurde maior ap
Abbreviated transcription (Latin):
nicatũ cõmemoraũ: addimꝰ nos aliud. ꝙ fr̃em suũ ioseph
ĩ egyptũ uendidit. Nũ qͥd cuiꝰꝗͣ m̃bͣ distorta depͣuant
lucẽ q̃ cuncta demõstrat: Sic nec cuiꝰpiã mala facta. malã
scͥpt᷑am faciunt. qͣ ꝑdente legentibꝰ ignotescũt. Consulta
qͥppe lex ęt̃na illa ꝰ q̃ ordinẽ nat᷑alẽ ꝯseruari iubet. ꝑtͣbari
uetat. ñ nͥ pagatiõis causa. statuit hõĩs ꝯcubitũ fieri.⁊ ħ
ñ nͥ socialit ordinato conubio.q ñ ꝑu̾tat unculũ paci
& iõ ꝓstitutio feminarũ: ñ adsubstituendã plẽ. s ad sa¬
tiendã libidinẽ ꝓpositarũ. diuina atq et̃na lege dãnat᷑.¬

Expanded text:
nicatum commemorauit, addimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodente legentibus innotescunt. consulta quippe aeterna lex illa, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, non nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri, et hoc non nisi socialiter ordinato conubio, quod non peruertat uinculum pacis et ideo prostitutio feminarum non ad substituendam prolem. sed ad satiandam libidinem propositarum diuina atque aeterna lege damnat
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad miã regẽde pleb assũpti st̃. Id nagũt ĩ oib laboribꝰ
ss ut illa ꝓfessio quo se ꝯutant: qr tales rectores ppłis dedit:
latiꝰ: clariꝰ głificet᷑. tãꝗͣ iacob ñ iecusante uoctẽ lye. ut ra¬
chel pomis suaue olentibꝰ ⁊ clare nitẽtibꝰ potiat᷑. Quȩ aliqñ
qͥcqͥd de hac re pie saprent̃q dr̃. sine phantasmate carnaliᷤ
cogitatiõis ⁊ salubrit uł exparte capiat᷑. ħ de tribꝰ patͥb¬
abrahã. ysaac. ⁊ iacob qͦꝵ sedm̃ appellari uoluit ds̃ quẽ
catholica eccła colit. adu̾sꝰ fausti calũnias dicta suffec̃int.
De qͦꝵ triũ hõiũ meritis atq pietate.⁊ lõge remota auidicio
leger̃. dũ petulantibꝰ c̃uiciis ĩ sectant᷑ eos: qui illie cũ tanto

Expanded text:
diam regendae plebis adsumpti sunt. id enim agunt in omnibus laboribus suis, ut illa professio, quo se conuerterant, quia tales rectores populis dedit, latius et clarius glorificetur, tamquam Iacob non recusante noctem Liae, ut Rachel pomis suaueolentibus et clare nitentibus potiatur: quae aliquando d de hac re pie sapienterque dicitur, et sine phantasmate carnalis cogitationis et salubriter vel ex parte capiatur. Alio aham, Isaac et Iacob, quorum se deum appellari uoluit deus, quem catholica ecclesia colit, aduersus Fausti calumnias dicta suffecerint. de quorum trium hominum meritis atque pietate et longe remota a iudicio legerunt, dum petulantibus conuiciis insectantur eos, qui illic
Abbreviated transcription (Latin):
qr ĩ pcreandis filiis ordinatã societatẽ ñ custodiũ: m̾ito
culpabił ĩuenit᷑. qͥmirũ si peccatrix apecc̃ore laudat᷑: Qd
ita nob faustꝰ. uł ip̃a manichea ꝑu̾sitas arbitrat᷑ adũsũ:¬
illa cõmemorat. necesse sit apꝓbare. Quin potiꝰ nece̾e̾ ÷:
ut qͣnto illã religiosiꝰ accipio tãto fidentiꝰ illã culpemꝰ. q̃ ꝑ eiꝰũt.¬

Expanded text:
 in procreandis filiis ordinatam societatem non custodivit, merito culpabilis invenitur. Quid mirum si peccatrix a peccatore laudatur? quod ita nobis Faustus, vel ipsa Manichaea perversitas arbitratur adversuista commemorat, necesse sit approbare. Quin potius necesse est ut quanto istam religiosius accipimus, tanto fidentius illa culpemus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
erat acutꝰ faust̾ milł littis ⁊ ĩtelligerer. ⁊ laudaret. nͥ eiꝰ
ĩgeniũ de testabili secta depͣuatũ: ⁊ qͥd rephendet q̃reret.⁊
unã nuptiał ꝯuentiõĩs honestatẽ: ut mares ⁊ feminę liħoꝵ

Expanded text:
erat acutus Faustus in illis litteris et intelligeret et laudaret, nisi ejus erat acutus Faustus in illis litteris et intelligeret et laudaret, nisi ejus ingenium detestabili secta depravatum et quid reprehenderet quaereret, et unam nuptialis copulationis honestatem maris et feminae, qua
Abbreviated transcription (Latin):
illa cui debebat᷑ elegit. Quo earũ placito. pactoq cõꝑto: cũ
repente. atq ĩopinate apulcherrima ꝯiuge reuocaret᷑. ⁊ ad
minꝰ decoram uolaret᷑. ñ ira excanduit. ñ tristicia nubila¬
tus ÷. ñ eneruit̃ blãdus: ut sibrpotiꝰ rachel noctẽ redđet.
int̃ ãbas saregit. s maritꝰ iustꝰ: ꝓuidꝰ pat̃ cũ illas ꝓliscurã
gerere uidetꝰ.  ip̃e nich aliud de ꝯcubitu q̃reret: earũ uolũ¬
tati obtẽꝑandũ iudicab̾it: q̃ sibi singlatiꝰ filios optabãt. suȩ
nicħ minui uidens cui ãbȩ pariebãt. Iãꝗͣ dicẽt. Uob̃ int̃ uoᷤᷤ
ut uultis cedite.atq ocedite: q̃ nã ur̃m fuat inat̃. Ego qͥd
ꝯtẽdã. qñ siuem̃ siue in nascent ñ erit aliud pat: Hãc¬
ꝓfecto modestiã. hãc ꝯcupiscentiȩ coercitiõe: ĩ cõmixti¬
one corpoꝵ ꝯiugaliũ solũ appetitũ pꝰtitatis humane. ut

Expanded text:
illa cui debebatur elegit: quo earum placito pactoque conperto cum illa cui debebatur elegit: quo earum placito pactoque conperto cum repente atque inopinate a pulcherrima coniuge reuocaretur et ad minus decoram uocaretur. non ira excanduit, non tristitia nubilatus est, non eneruiter blandus, ut sibi potius Rachel noctem redderet, inter ambas sategt ipse nihil aliud de concubitu quaereret, earum uoluntati obtemperandum iudicauit, quae sibi singillatim filios optabant, suae nihil minui, cui ambae pariebant. tamquam diceret: uobis inter uos, ut uultis, cedite atque concedite, quaenam uestrum fiat mater; ego quid contendam. quando siue inde siue inde nascenti non erit alius patprofecto modestiam, hanc concupiscentiae coercitionem, et in commixtione corporum conjugalium solum appetitum posteritatis humanae, ut
Abbreviated transcription (Latin):
deret: Cũ gͦ iã die ꝑacto ĩ eiꝰ iret ãplexꝰ. qñ ĩ auert̃et᷑. si taliᷤᷤ
eẽt qͣlẽ manichei nicħ ĩ telligentes opinant᷑: Ñne placito
otẽpto mulierũ ĩ tͣret potius ad speciosã suã. q̃ illi noctem
ip̃am ñ solũ ꝯugis more. uerũ ⁊̃ ordinis uire debebat. itte¬
turq potiꝰ ip̃e potestate maritali: qr ꝯuxor ñ ht̃ potestatẽ
corporis sui s uir.: ꝓeo tc̃ seruitutis illarũ uicissitudo
faciebat: Cõiugali gͦ potestate młto uincibiliꝰ ut̃et᷑: si for¬
me desidĩo uinceretur. S eo melioros femine ĩuenirent᷑.
taq uir tẽꝑatissimꝰ. ⁊ plane uir. qr tãurilit̃ feminis ute¬
bat᷑. ut delectatiõi carnali ñ subiceret᷑ s dñaret᷑. mag̃ qͥd
deb̾et. qͣ ꝗͥ ei deb̾et᷑ attendit. nec ad ꝓpͥã uoluptatẽ suam
potestat̾e abuti uoluit. s illiꝰ debiti redditor. quã exactor
ẽẽ maluit. uñ osequens erat: ut ei reddet᷑. ꝗͣ ꝓse idacciꝑe

Expanded text:
go iam die peracto in eius iret amplexus, quando inde auerteretur, si talis esset, qualem Manichaei nihil intellegentes opinantur? nonne placito contempto mulierum intraret potius ad speciosam suam, quae illi noctem ipsam non solum coniugis more, uerum etiam ordinis iure debebat? utereturque potius ipse potestate maritali, quia et uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir, et pro eo tunc seruitutis illarum uicissitudo faciebat. coniugali ergo potestate multo uincibilius uteretur, si formae desiderio uinceretur. sed eo meliores feminae inuenirentur, itaque uir temperantissimus, ut plane uir, quia tam uiriliter feminis utebatur, ut delectationi carnali non subiceretur, sed dominaretur, magis quid deberet quam quid ei deberetur, adtendit; nec ad propriam uoluptatem sua potestate abuti uoluit, sed illius debiti redditor quam exactor esse maluit. unde consequens erat, ut ei redderet. quam pro se id accipere
Abbreviated transcription (Latin):
tas poss. eoq mͦ se ꝯiugi ogruent̃ aptaret. Qͥdi absurdũ:
ĩmo qͥd ñ ꝯuenient fitt᷑oꝵ p̃nũtiatiõi accõmodatũ. si ꝓpħa
dĩ carnale aliqͥd lusi ͭ. ut eũ caꝑet affectꝰ uxoris: cũ ip̃m u¬
bũ dĩ caro factũ sit ut habitaret in nob̾: Lã uͥ filio eius
iacob.ꝙ. ꝓ ingñti cͥmine qͣttuor obiciunt᷑ uxores. gñali p̃¬
locutiõe purgat᷑. Qñ n mos erat: cͥmen ñ erat. ⁊ nc ꝓpt̃ea
alia ꝯtͣ p̃ceptũ. Quȩ cũ ita sint: qͥd tãdẽ cͥminis:: ꝙ de plu¬
rib simul habitis uxoribꝰ obicit᷑ sc̃o uiro iacob Si nat᷑am
osulas: ñ lasciuiendi s gignendi causa. ilł mulieribꝰ ute¬
bat᷑. Simorẽ. illo tp̃r atq in ilł t̾ris ħ factitabat᷑. Si p̃¬
ceptũ: nulla lege ꝓhibebat᷑. Nc̃ uͦ cur cͥm̃ ÷ siqͥs ħ faciat. nͥ

Expanded text:
gruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conuenienter futurorum praenuntiationi adcommodatum, si propheta dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet adfectus uxoris, cum ipsum uerbum dei caro factum sit, ut habitaret in nobis? Iam uero filio eius Iacob quod pro ingenti crimine quattuor obiciuntur uxores, generali praelocutione purgatur. quando enim mos erat, crimen non erat; et nunc propterea alia contra praecepta. quae cum ita sint, quid tandem criminis est, quod de pluribus simul habitis uxoribus obicitur sancto uiro Iacob ? si naturam consulas, non lasciuiendi, sed gignendi causa illis mulieribus utebatur; si morem, illo tempore atque in illis terris hoc factitabatur: si praeceptum, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
qͣs isti rep̃hendunt. ds̃ huic facto nullũ iusticie testimo¬
niũ ꝑhibuerit: qͣdem̃tia temeritatis. hinc illas litt̃as
accusare ꝯtẽdũt: cũ aliis earũ locis aptissimȩ ĩueniatur
diuinis p̃ceptis ista cohib̾i: Un ĩ illa regesta de oꝑe filiaꝵ
loth: narrata ista st̃. ñ laudata. Quedã uo enuntiato iu¬
dicio dĩ: q̃dã tacito narrari oportuit. ut q̃n ꝓmit᷑ qͥ m̃¬

Expanded text:
quas isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae testimoquas isti reprehendunt, deus huic facto nullum iustitiae testimonium perhibuerit, qua dementia temeritatis hinc illas litteras accusare contendunt, cum aliis earum locis apertissime inueniantur diuinis praeceptis ista prohiberi? unde in illa re gesta de opere filiarum Loth narrata ista sunt, non laudata. quaedam uero enuntiato iudicio dei, quaedam tacito narrari oportuit, ut quando prom
Abbreviated transcription (Latin):
qn ebri ꝯsequent̃ ebͥosꝰ est tñ ĩ hõie uisto. huiꝰ ip̃iꝰ ⁊ si ñ ebͥosita.¬
ss creb̾ uina miscentibꝰ. aut fortasse nec mxxta crebro porrigẽ.¬
tibꝰ sentiret. aut ced̾ẽt. An adħ filias nimiã tͥsticiã fĩgẽ¬
tes. ita uoluit ꝯsolari. ut illiꝰ destitutiõis. ⁊ mat̾n luctꝰ do¬
mans & aliqͣ fraude agẽtes nebib̾ent: S ⁊̃ talẽ tristibꝰ si
adhibe ꝯsolatiõe. qͦmͦ uirũ iustũ decuerit: ñ uidemꝰ. An
aliqͣ sodomitarũ arte pessima ⁊̃ paucis pocuł patrẽ sic in¬
ebriare potuer̃. ut illud pec̃cm cũ ignorãte uł potiꝰ de
ignorãte cõmitt̃ent: S mirũ. si hoc scͥpta diuina tacuᷤᷤ¬
set. uł seruũ suũ ds̃ sine aliqͦ uolũtatis eiꝰ uicio ꝑpeti si¬
neret. Nos tñ scͥpt᷑as scãs. ñ hõiũ pecca defendimus. sic ãu
usserit. aut factũ apꝓbauit: aut ita uisti hoĩes inilł libͥs
appellent᷑. ut si uoluerint peccare ñ possint. Cũ gͦ ĩlitt̃is

Expanded text:
nsequenter ebriosus est: tamen in homine justo hujus ipsius, etsi non ebriositasuis crebra vina miscentibus, aut fortasse nec mixta crebro porrigents, consentiret aut crederet? An ad hoc filias nimiam tristitiam fingentes ita voluit consolari, ut illius destitutionis et materni luctus do talem tristibus suis adhibere consolationem quomodo uirum iustum decuerit, non uidemus. an aliqua Sodomitarum arte pessima etiam paucis poculis patrem sic inebriare potuerunt, ut illud peccatum cum ignorante uel potius de ignorante conmitterent ? sed mirum, si hoc scriptura diuina tacuisset uel seruum suum deus sine aliquo uoluntatis eius uitio perpeti sineret. Nos tamen scripturas sanctas, non hominum peccata defendimus, sic autem ut fieri iusserit aut factum adprobauerit aut ita iusti homines in illis libris appellentur, ut si uoluerint peccare. non possint. cum ergo in litteris.
Abbreviated transcription (Latin):
ea lye filiꝰ mala mandragorica ĩueñ exiens ĩ agrũ. id÷
honeste ãbulans ad eos qui foris st̃. Doctrina uͦ illa sa¬
pientiȩ. q̃ auulgis trepitu remotissima ĩ otẽplatiõe
u̾itatis dulci delectatiõe defigit᷑. hãc ppłarẽ głã qͣntu¬
lũ cũq n asseq̃ret᷑ nͥ ꝑ eos. qͥ ĩ mediis turb̾ agendo ac sudã¬
do. ppłis p̃sunt ñ ut p̃sint. s ut ꝑsint. qr dũ isti actuosi
ac negotiosi hoĩes. ꝑqͦs multitudinis ãministrat᷑ utilita ᷤᷤ.
⁊qͦꝵ auctoritas ppłis clara÷. testimõiũ ꝑhibẽt ÷ utte.
ꝑꝑstudiũ ꝯqͥrende ⁊ ꝯtẽplandȩ ũitatis. otiose : qͦdãmͦ
mala mãdragorica ꝑ hrã ꝑueniunt ad rachel. ad ipãuͦ¬

Expanded text:
rea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis turbis agendo ac suadendo populis praesunt, non ut praesint, sed ut prosint, quia, dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas populis cara est. testimonium perhibent studium conquirendae et contemplandae veritatis, otiose quodammodo mala mandragorica per Liam veniunt ad Rachel, ad ip
Abbreviated transcription (Latin):
aboĩ negotio.⁊ iõstił. Affetantoꝰ qͥppe otiũ qͦ studia ꝯtẽpla¬
tiõis igniscunt: ñ ꝯtẽꝑat᷑ ĩ firmitati hõũi. qui ĩ uariis p̃s¬
suris sibi desid̾ant sub ueniri.S qr : ip̃a ꝓcreandi caritate
ĩ ardescit: uult n docẽꝗ noũ. neq cũ ĩuidia tabescente it̃
hr̃e. uidet sororẽ labore agendi atq patiendi filiis abũ¬
dantẽ: dolet potiꝰ currere hõies ad eã uirtutẽ qͣ eoꝵ ĩ fir.¬
mitatibꝰ necessitatib̾q ꝯsulit᷑. ꝗͣ adillã uñ diunũ ⁊ ĩ cõmu
sororẽ suã. ꝓin qi liqͥdus purꝰq ĩ tellect de illa sub̾a q̃ corpꝰ¬
ñ pot̃. elig̃ doctͥna sapĩȩ ꝑquaslibet corporeas imagines &
similitudines: ut cũq cogitãda ĩsinuare diuina. ꝗͣ ab offi¬
cio talia docendi cessare. sic̃ elig̃ rachel ex uirosuo ancil
pe uita carnalibꝰ sensib dedita. corporeȩ cogitãt᷑ imagi¬
nes: ⁊ cũ aliqͥd despuali : ĩ cõmutabili suba diuinitatis au¬

Expanded text:
o quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere quod nouit neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius homines currere ad eam uirtutem, qua eorum infirmitatibus necessitatibusque consulisororem suam. Proinde quia liquidus purusque intellectus de illa substantia quae corpnon potest; elegit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas imagines et similitudines utcumque cogitanda insinuare diuina quam ab officio talia docendi cessare, sicut elegit Rachel ex uiro suo et ancpe uita carnalibus sensibus dedita corporeae cogitantnes, cum aliquid de incommutabili substantia veritatis au
Abbreviated transcription (Latin):
deputãda: ꝗͣ filia. tam̃ eũ qͣntũ ĩ ip̃o erat: deformĩt cũ
meretrice cubasse: ñ dubiũ ẽ. At illa q̃ socerũ fefellit.
ñ carnis eiꝰ ꝯcupiscentia nec meretͥriȩ mercedis cupidi¬
tate peccauit. s ex ip̃o sanguine ꝓlẽ reqͥrens exqͦiã duobꝰ¬
fr̃ib nupta t̾cioqͦq de negato hr̃e ñ potuit: patͥ eoꝵ so¬
cero suo. fetãdũ corpꝰ fraude subiet̃.pignore mercedis
Accepti ꝙ ñ adornam̃tũ s ad testimõiũ reseruaũ. Meluiᷤᷤ
ꝗͣ sine fili is remanet. ꝗͣ sine uire matͥmonii mat̃ fieret.
onge tũ alia ĩtẽtiõe peccaũ.ꝙ filiis ss patrẽ ꝓuidit socerũ¬

Expanded text:
deputanda; tamen eum quantum in ipso erat deformiter cum meretrice cubasse, non dubium est. At illa quae socerum fefellit, non carnis ejus concupiscentia, nec meretriciae mercedis cupiditate peccavit; sed ex ipso sanguine prolem requirens, ex quo duobribus nupta, tertio quoque denegato habere non potuit, patri eorum socero suo fetandum corpus fraude subjecit, pignore mercedis accepto, quod non ad ornamentum, sed ad testimonium reservavit. Melius quidem sine filiis remaneret, quam sine jure matrimonii mater fieret: longe tamen alia intentione peccavit, quod filiis suis patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ĩcestõs. S cũ hõn eiꝰdẽ. ⁊ recte factũ. ⁊pecc̾n scͥptũ ĩ uenimꝰ.
aliud ĩ sinuat᷑ ĩmitãdũ. aliud p̃cauendũ. Porro si pec̃cmloth
cui ꝑhibitũ ÷ añ ꝗͣ peccaret iusticie testimõiũ: ñ mͦ ñ de¬
colorat diuinitatẽ dĩ. uł scͥpt̾e illiꝰ ũitatẽ: uerũ: laudãdã
diligẽdãq cõm̃dat: q tãꝗͣ speculi fideł nitor. ãmotarũ sibi

Expanded text:
 eiusdem et recte factum et peccatum scriptum inuenimus, aliud insinuatur imitandum, aliud praecauendum. porro si peccatum Loth, cui perhibitum est, antequam peccaret, iustitiae testimonium, non modo non decolorat diuinitatem dei uel scripturae illius ueritatem, uerum etiam laudandam diligendamque commendat, quod tamquam speculi fide
Abbreviated transcription (Latin):
stũ diximꝰ: eacdem ⁊ ꝓysa ac filio eiꝰ ualẽt. q̃ recensere ñ÷ diffi¬
cile. ñ forte studiosoꝵ aliqͥs q̃rat ĩcuiꝰ fig̾e sacm̃to accipiendũ
sit ꝙ rex alieigena rebeccã uiri sui ꝯiuge tc̃ ẽe cognoũ. q̃n
eũ cũ illa ludentẽ uidit.ꝙ ñ cognouissent. nͥ cũ ꝯiugẽ sic lud&:
ciunt: ñ inanit̃ faciũt. s prudent̃. Descendt̃ i qͦdã mͦ ad
feminei sexꝰ ĩ firmitatẽ. ut aliqͥd blanda ylaritate id dicãt.
uł faciant. ñ eneruantes s tẽꝑantes uirilẽ ingorẽ. ꝙ tñ
humanitatis ꝑtinet dixĩm. ne quisꝗͣ duiꝰ ⁊ sine affectu
idip̃m ꝓcͥmine obiciat. sc̃o uiro ꝙ cũ sua ꝯiuge luserit. Ta
les u hoĩes ĩ humani si aliꝗͤ gͣuẽ uirũ ludicũ aliqͥd gar-
li ⁊ nutritoria facilitate ꝑmulceat: tãꝗͣ delirãtẽ rep̾hen¬
dunt. obliti uñ creĩnt. aut ĩgrati ꝙ creĩnt. Qͥdaũ sibi

Expanded text:
t, eadem etiam pro Isaac filio ejus valent, quae recensere non est difficile: nisi forte studiosorum aliquis quaerat in cujus figurae sacramento accipiendum sit quod rex alienigena Rebeccam viri sui conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum illa ludentem vidit, quod non cognovisset, nisi cum ciunt, non inaniter faciunt, sed prudenter; descendunt enim quodam modo ad feminei sexus infirmitatem. ut aliquid blanda hilaritate uel dicant uel faciant, non eneruantes, sed temperantes uirilem uigorem: quod thumanitatis pertinet, dixerim, ne quisquam durus et sine adfectu id ipsum pro crimine obiciat sancto uiro, quod cum coniuge les enim homines inhumani si aliquem gravem virum ludicrum aliquid garri affabili et nutritoria facilitate permulceat, tanquam delirantem reprehendunt: obliti unde creverint, aut ingrati quod creverint. Quid autem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
carnis aĩmꝰ tãta tẽꝑãtiȩ potestate p̃polleat: ut genitał de¬
lectatiõis motũ ĩ sitũ naturȩ mortaliũ. ex ꝓuidentia gn̾ãdi
leges ĩ positas ñ ꝑmittat excedẽ. Alioqͥn posst̃ isti maledici
glicis patribꝰ ꝑ õs xp̃i eccłas fama p̃clara. tot linguis laudan.¬
tibꝰ cõparata. ĩmo uo tãta aderat: ut maior hõibꝰ abhõibꝰ ho¬
nor ⁊ gła deferri ñ debeat. Hãc ĩ eccła głã ꝑliersa uoluntate
symon ꝑditꝰ ꝯcupunt : qñ abeis pecunia uoluit cetꝰ emere.q
illi diuina gr̃a eadẽq gͣtuita meruer̃. Huiꝰ auidus głe fui¬
se ĩtelligit᷑: quẽ se uolentẽ seqͥ. dñs ĩ eugłio reuocat dic̃s. Uul¬
pes fouẽas hñt.⁊ uolatilia cęli diu̾soria. filiꝰ aũ hõis ñ ht̃ ubi¬

Expanded text:
carnis animus tanta temperantiae potestate praepolleat, ut genitalis delectationis motum insitum naturae mortalium ex prouidentia generandi leges inpositas non permittat excedere. alioquin possunt isti maledici s Christi ecclesias fama praeclara tot linguis laudantibus conparata; immo uero tanta aderat, ut maior hominibus ab hominibus honor et gloria deferri non debeat. hanc in ecclesia gloriam perues concupiuit, quando ab eis pecunia uoluit caecus emere, quod illi diuina gratia eademque gratuita meruerunt. huius auidus gloriae fuisse intellegitur, quem se uolentem sequi dominus in euangelio reuocat dicens: uulpes foueas habent et uolucres caeli diuersoria; filius autem hominis non hab
Abbreviated transcription (Latin):
luit: maritũ se occultaũ: ne occidet᷑. uxdrẽ dõ credidit:
ne pollueret᷑. Quã ꝗͣ scrupulosiꝰ disputari possit: utrũ illi
mulieris pudicicia uolaret᷑. ⁊̃ si qͥsquã carni eiꝰ cõmixtuᷤᷤ
foret. cũ id inse fieri ꝓmariti uita nec illo nesciente. s
iubente ꝑmitt̃et: ne qͣꝗͣ fidẽ deserens ꝯiugalẽ.⁊ potestatẽ
ñ abnuens maritalẽ : sic̃ ille adult̃ ñ fuit. qn uxoris obtẽ¬
ꝑans potestati: de ancilla ut ꝓlẽ gñãret ꝯsensit. S ꝑꝑium pͥn¬

Expanded text:
luit, maritum se occultauit, ne occideretur; uxorem deo credidit, ne pollueretur. Quamquam scrupulosius disputari possit, utrum illius mulieris pudicitia uiolaretur, etiam si quisquam carni eius conmixtus foret, cum id in se fieri pro mariti uita nec illo nesciente, sed iubente permitteret, nequaquam fidem deserens coniugalem et potestatem non abnuens maritalem, sicut ille adulter non fuit, quando uxoris obtemperans potestati de ancilla prolem generare consensit . sed p
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ip̃a ꝯdita: litt̾is memorieq mãdata: diligenti qͣntũ possumꝰ.
rõe uideam. Quȩ aũ repꝑerimꝰ stultis seu maliuoł uidi pecca
ẽẽ q̃ ñ st̃: nec tñ in eis eminent. aliqͣ exẽpla uirtutũ: ħ qͦq
p̃sentis regende.⁊ fut᷑e a dipiscende: ꝯditas salubter ẽdimꝰ.
uel ⁊ ꝑnitiose si pecca ẽẽ ꝯiuncũt᷑. ne ualeãt adimitationẽ:
siue ĩ ip̃is lib̾s rep̃hensa ñsint: & iõ putari ÷ possint ñ ẽẽ pecẽa.
siue illic qͦq rephensa sint: ⁊ sulfacili spe uenie cõmitant᷑¬

Expanded text:
 ipsa condita litteris memoriaeque mandata diligenti, quantum possumus, ratione uideamus. quae autem reppererimus stultis seu maliuolis uideri peccata esse, quae non sunt, nec tamen in eis eminent aliqua exempla uirtutum, haec quoque tas salubriter credimus. vel etiam perniciose, si peccata esse convincuntur, ne valeant ad imitationem, siue in ipsis libris reprehensa non sint et ideo putari etiam possint non esse peccata, siue illic quoque reprehensa sint, sed sub facili spe ueniae committant
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ dudet. Cur n ñ iustȩ pͥor sit̃ ad penã dãnatiõis. qͥ pͥor ÷ ad
cͥm̃ necessitatis : Qnͣto gͦ meliꝰ eligetis dm̃ ĩ cõꝑatiõe peiori ᷤᷤ¬
ñ qͣlẽ colimꝰ. s qͥlẽ nos colere: uł fingitis. uł putatis. qͥ sine ullo
eqͥtatis examine: sine ulla distinctiõe dãnatioĩs ⁊ discipline
ñ parteret ĩ seruis ss. neciusto nec peccori: potiꝰ ꝗͣ ñ parceret m̃bͥ
ss. uł innocentibꝰ si necessitas cͥm̃ ñ ẽ. uł illi optẽꝑando factis
nocentibꝰ si ⁊ necessitas cͥm̃ ẽ: ut ab illo ĩetnũ dãnarent᷑: cũ qͦ
uł simł absolui. sipꝰt uictoriã respiraret lib̃tas. uł simł dãna¬
ri debuer̃: si ⁊ pt uictoriã tm̃ saltẽ ualere necessitas: ut aliqͥ
ualeret ⁊ eqͥtas. Sic̃ aũ dm̃ ñ illũ dm̃ uerũ ⁊ sũmũ ꝗͦ colimus:
s aliũ nescio ꝗͤ falsũ ꝯfingitis. ꝗͣ nos colere arbitmini uł calum

Expanded text:
includeret. cur enim non iuste prior sit ad poenam damnationis, qui prior est ad includeret. cur enim non iuste prior sit ad poenam damnationis, qui prior est ad crimen necessitatis ? quanto non qualem colimus, sed qualem nos colere uel fingitis uel putatis, qui sine ullo aequitatis examine, sine ulla distinctione damnationis et disciplinae non parceret in seruis suis nec iusto nec peccatori, potius quam non parceret membris suis uel innocentibus, si necessitas crimen non est, uel illi obtemperando factis nocentibus, si et necessitas crimen est, ut ab illo in aeternum damnarentur, cum quo uel simul absolui, si post uictoriam respiraret libertas, uel simul damnari debuerunt, si et post uictoriam tantum saltem ualeret necessitas, ut aliquid ualeret et aequitas. sicut autem deum, non illum uerum et summum, quem colimus, sed alium nescio quem fal
Abbreviated transcription (Latin):
uditiũ. dĩ nulla causa:. curg̃rẽtes unsit malũ. irruere¬
tis ĩ hꝰ erroris tã malũ. ut natã tot bonis abũdãtẽ. nat᷑am
malidicẽtis: ⁊ ĩnat᷑a suumboni añ cõmirtionẽ nat̾e mali
irriustis qͦ qͦm defende. aufertis originẽ pecc̃i auolũtatis
arbitrio. ⁊ ponitis ĩuana ⁊ falsa ⁊ fabulosa nat᷑a mali. Ac
ꝑħ restat ut dicatis ⁊ illas aĩas ĩ horribiliglobo et̾na colli-¬
gatiõe dãnãdas: ñ uolũtate.s necessitate inmicas lumi¬
ꝓdee possitis eis: qͣrũ causa demõstrata necessitate defenditiᷤᷤ.
dulgentiã ĩpet᷑re ualeatis. O ĩmanissimã crudelitatem¬
nͥ ꝗ dũtitis uos ⁊ ad ip̃iꝰ defensionẽ: ut eũ qͦq istaꝙ. nece¬
sitate faciat excusetis. Si gͦ possetis ĩuenire alt̾m iudi¬
cẽ. qͥ liber uincło necessitatis modator existẽt eqͥtatis. istũ
certe ĩ illo globo ñ forinsecꝰ figet.s cũ ip̃o t̾ribili hoste intus

Expanded text:
dicium. Proinde nulla causa est cur quaerentes unde sit malum, irrueritis in hujus erroris tam magnum malum, ut naturam tot bonis abundantem, naturam mali diceretis; et in natura summi boni ante commixtionem naturae mali,irruistis, quoquo modo defendere, aufertis originem peccati a voluntatis arbitrio, et ponitis in vana et falsa fabula naturam mali. Ac per hoc restat ut dicatis etiam illas animas in horribili globo aeterna colligatione damnandas, non voluntate, sed necessitate inimicas lumiprodesse possitis eis, quarum causam demonstrata necessitate defenditis; dulgentiam inpetrare ualeatis. o inmanissimam crudelitatemnuertitis uos ad ipsius defensionem, ut eum quoque ista quod necessitate faciat excusetis. si ergo possetis inuenire alterum iudicem, qui liber uinculo necessitatis moderator existeret aequitatis, istum certe in illo globo non forinsecus figeret, sed cum ipso terribili hoste intus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣtimebat. eũq cũ ꝯiuge sua abõi ꝑniciȩ in illa ꝑegͥnatiõe
tutari: ut nec uxor eiꝰ qͣuis eẽt pulcherrima. appetetur
ab aliqͦ. nec ꝑꝑ illã ip̃ae necaret᷑. Pot̾at sane ħ efficere ds̃.
Quis ita sit demens. ut ħ neget : S si int̾rogatꝰ abrahã illã
feminã indicaret uxorẽ: duas res tuendas cõmitt̃et dõ.
& suã uitã: & ꝯugis pudiciciã. ꝑtinet aũ ad sanã do

Expanded text:
quam timebat, eumque cum conjuge sua ab omni pernicie in illa peregrinatione tutari, ut nec uxor ejus, quamvis esset pulcherrima, appeteretur ab aliquo, nec propter illam ipse necaretur. Poterat sane hoc efficere Deus: quis ita sit demens ut hoc neget? Sed si interrogatus Abraham, illam feminam indicaret uxorem, duas res tuendas committeret Deo, et suam vitam, et conjugis pudicitiam. Pertinet autem ad sanam do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯdidit. Condidit n⁊ ĩ feriores. q̃ ñ posst̃ peccare: ꝯdidit: me¬
liores: q̃ nolt̃ peccare. B estiał i rata ñ peccat: qi nicħ fac̃ ntra
etna legẽ. cuisic subdita ÷: ut eiꝰ particeps ẽẽ ñ possit.
Rursus angłica sublimis nat᷑a ñ peccat. qr ita particepꝰ
est legis etne: ut solꝰ eã delectet ds̃. cuiꝰ uoluntate sine
bestiis. subdat dõ. ꝙ ht̃ cõmune cũ angłis. donec iusticia
⁊ ĩmortalitate ꝑfecta atq ꝑcepta: abistis exaltet᷑: illis
ȩquet᷑. Mortales aũ delectatiões usq ad reparandã seu
custodiendã istã mortalẽ salutẽ siuie uniꝰ cuiꝰq hõis siũ

Expanded text:
ndidit enim et inferiores, quae non possunt peccare; condidit et meliores, quae nolunt peccare. Bestialis enim natura non peccat, quia nihil facit contra ernam legem, cui sic subdita est, ut ejus particeps esse non possit. Rursus angelica sublimis natura non peccat, quia ita particeps est legis aeternae, ut solus eam delectet Deus, cujus voluntati sine bestiis, subdat deo, quod habet commune cum angelis, donec iustitia et inmortalitate perfecta atque percepta ab istis exaltetur, illis aequetur. Mortales autem delectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem s
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ hõie nat᷑ał ordo q̃rendũ ẽ. Constat u hõ ex aĩa ⁊corpore.
s ħ. ⁊ pec̾. Nulli aũ dubiũ:: aĩa corpori. nat̾ali ordinẽ p̃po¬
nendã. Uerũ aĩȩ hõis inest ratio: q̃ peccori ñ in est. d in sic̃ aĩa
corpori. ita ipsiꝰ aĩȩ rõcȩtis eiꝰ partib qͥs hñit ⁊ bestiȩ nat̾e lege
p̃ponit᷑. inque ip̃a rõe q̃ partim ꝯtẽplatiua ÷ partim actiua.

Expanded text:
is ordo, quaerendum est. Constat enim homo ex anima et corpore: sed hoc et pecus. Nulli autem dubium est, animam corpori, naturali ordine praeponendam. Verum animae hominis inest ratio, quae pecori non inest. Proinde, sicut anima corpori, ita ipsius animae ratio caeteris ejus partibus, quas habent et bestiae, naturae lege praeponitur: inque ipsa ratione, quae partim contemplativa est, partim activa,
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ꝑdite ꝯsuetudines mergãt. uł ut ĩultas fore credens
ꝯfessiõis ⁊ penitentie negligat medicuiã: qͣ correctꝰ emer¬
gat. uł peiorẽ mortẽ cordis ꝯtͣ illã et̃nã ꝓuidentie legẽ
blasphemũ eis patͦciniũ defensiõis adhibeat: atq ita
diẽ fungat᷑ extremũ: ñ iã em̃datiõe s dãnatiõe dignũ

Expanded text:
nem perditae consuetudinis mergant, ut vel inultas fore credens, confessionis et poenitentiae negligat medicinam, qua correctus emergat; vel pejore morte cordis contra illam aeternam providentiae legem blasphemum eis patrocinium defensionis adhibeat, atque ita diem fungatur extremum: non jam emendatione, sed damnatione dignum
Abbreviated transcription (Latin):
nullo iã timore cogebat᷑. qñ iã ille uxorẽ eiꝰ ẽt didicerat. ⁊ eam
diuinit t̾ritꝰ cũ honore reddebat. Fr̃s ausiue sorores: gñali
nõie: ꝯsanguineos uł ꝯsanguineas. solere ap̃duẽtes appelari:
scͥpt̾a testatur. Nã & tobias dic̃ dõcũ oraret. añꝗ comisceretur
uxori. ⁊ nc̃ dñe tu scis: qm̃ ñ luxuriȩ causa. accipio sororẽ meã:
cũ eẽt illa ñ ex ꝯcubitu eiꝰdẽ patͥs. nec ex eodẽ maiͥs itt̃o.s exeadẽ
styrpe cognatiõis ex horta. & loth fr̃ abrahȩ dr̃. cũpatriuis eiꝰ¬

Expanded text:
nullo iam timore cogebatur, quando ille uxorem eius esse didicerat et eam nullo iam timore cogebatur, quando ille uxorem eius esse didicerat et eam diuinitus territus cum honore reddebat. fratres autem siue sorores generali nomine consanguineos uel consanguineas solere apud ueteres appellari scriptura testatur. nam et Tobias dicit deo, cum oraret, antequam misceretur uxori cum esset illa non ex concubitu ejusdem patris, nec ex eodem matris utero, sed ex eadem stirpe cognationis exorta . Et Loth frater Abrahae dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
pondit. s cũ abeo qreret᷑. ꝗͥ ei ẽẽt ista mulier: indicaũ sororẽ.
ñ negaũ uxorẽ. Tacuit aliqd ueri. ñ dix̃aliqͥd falsi. Anusq adõ
desipimꝰ. ut h faustũ seqͣmͣ: qͥait sororẽ m̃titũ. qͣsi genꝰ sarȩ alicũde
nouerat abrahã: nos aũ ñnouimꝰ. patͥarche potiᷤ credimꝰ loquẽti
ꝙ scit: ꝗ manicheo cͥminanti ꝙ nescit. Cũ gͥabrahã eo tp̃riuuet¬
inrebꝰ humanis. qͦquidẽ iã fr̃s exutroq aut ex alt̾o uł alt̾a parẽ¬
te natos. necti ꝯiugioñ licebat. filios aũ fr̃um aliosq lõginqͥo¬
re gradu gñis. ꝯsanguineos nulla lege. nulla potestate. ꝓhibi.¬
ta ꝯsuetudo ungebat. qͥdmirũ: si sororẽ suã .i. expatri sui san¬
gune ꝓcreatã habebat uxorẽ: Nã ħ ipe reddenti sibi eã dix̃
regi: de patre ẽẽ sororẽ ñ de matre. uͥ certe ut sororẽ m̃tiretur.

Expanded text:
pondit, sed cum ab eo quaereretur, quid ei esset illa mulier, indicauit sororem, pondit, sed cum ab eo quaereretur, quid ei esset illa mulier, indicauit sororem, non negauit uxorem: tacuit aliquid ueri, non dixit aliquid falsi. An usque adeo desipimus, ut hic Faustum sequamur, qui ait sororem mentitum quasi genus Sarae alicunde nouerat Abraham, nos autem non nouimus, patriarchae potius credamus loquenti, quod scit, quam Manichaeo criminanti, quod nescit. cuin rebus humanis, quo quidem jam fratres ex utroque aut ex altero vel altera parente natos necti conjugio non licebat, filios autem fratrum aliosque longinquiore gradu generis consanguineos, nulla lege, nulla potestate prohibita consuetudo jungebat; quid mirum si sororem suam, id est, ex patris sui sanguine procretam habebat uxorem? nam hoc ipse reddenti sibi eam regi dixit de patre esse sororem, non de matre: ubi certe ut sororem mentiretur ,
Abbreviated transcription (Latin):
nich eã turpe ac flagitiosũ ꝑpeti sineret. Nec eũ fides ac spes
lech aũ sõno cõmonitꝰ ⁊ edoctꝰ. similit̃ feẽ. Nõ nulli ꝗͣ ñ calũ¬
niosi: maledici si c̃ faustꝰ. s eisdẽ libͥs honorẽ debitũ deferẽtes:
qͦs iste uł ñ ĩtelligẽdo rephendit. uł rep̃hendẽdo nĩ telligit: cũ
ħ abhe factũ ꝯsidarẽt. uisũ ÷ eis: qͦafirmitate fidei subdefecĩt:
atq titubaũit. ⁊timorẽ mortis sic̃ dũs petrus i ta iste nega¬
rit uxor̃e. Qđ si ita nece̾e̾ ee̾t ĩtelligi: pecẽm hõis agnoscẽt.
nec ĩõ cuncta ei merita deleta: atq oblitata censerẽ. sic̃ nec
Nc̃ uͦ cũ habeã ꝙ ĩtelligã: ne ħ ĩtelligã. nulla causa cogor teme¬
ritate labi ad rep̃hendendũ: ꝗͦ nemo diunc̃ timore lapsum
fuisse adm̃tiendũ. Neq n utrũ eiꝰ uxor ẽet ĩtrogat: ñ ẽe res¬

Expanded text:
nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nec eum fides ac spes nihil eam turpe ac flagitiosum perpeti sineret. nec eum fides ac spes lech autem somno commonitus et edoctus similiter fecit. Nonnulli quidem non calumniosi et maledici sicut Faustus, sed eisdem libris honorem debitum deferentes, quos iste uel non intellegendo reprehendit uel rehoc Abrahae factum considerarent, visum est eis quod a firmitate fidei subdefecerit atque titubaverit, et timore mortis, sicut Dominum Petrus , ita iste negarit uxorem. quod si ita necesse esset intellegi, peccatum hominis agnoscerem; nec ideo cuncta eius merita deleta atque oblitterata censerem, sicut necnunc uero cum habeam, quod intellegam, ne hoc intellegam, nulla causa cogor temeritate labi ad reprehendendum , quem nemo conuincit timore lapsum fuisse ad mentiendum. neque enim utrum eius uxor esset interrogatus, non esse res
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯiugẽ suã sororẽ m̃titũ: qr erat pulcherrima ĩ ꝯcubitũ asserit
uenditasse: ñ ore ueridico at᷑pitudine separat honestatẽ. sed
s ñualentib ex illiꝰ et̃ne legis luminȩ apeccis recte facta dis¬
cernere. qͥbꝰ ⁊ ꝯstãtia ꝑtinacia uidi põt̃.⁊ uirtꝰ fiducie uitiũ
pirtat᷑ audatie ⁊ q̃cumq similit obiciunt᷑ qͣsi ñ recte agẽtibꝰ.
añ rectȩ cernentibꝰ. Neq nabͣhã flagitio ꝯsensit uroris. eiꝰq
uẽdidit adult̾iũ. S sic̃ illa famulã suã ñ libidini mariti ꝑ¬
misit.s officio gn̾andi ult᷑ ĩtulit. ne qͣꝗͣ tͥbato ordine natali
uͥ eiꝰ potestas erat iubens potiꝰ obediẽti. quã cedens ꝯcupiscẽti.
sic ip̃e ꝯiugẽ castã : casto corde s coherẽtẽ: de cui aĩo uͥ pu¬
dicicie uirtus. habitabat: tacuit uxorẽ. dr̃x̃ sororẽ. ne se occiso
ab alienigenis atq ĩpiis. captiua possidẽt. certꝰ de dõ suo. qđ

Expanded text:
itam sororem, quia erat pulcherrima, ad concubitum asserit venditasse, non ore veridico a turpitudine separat honestatem, sed  ualentibus ex illius aeternae legis lumine a peccatis recte facta discernere: quibus et constantia pertinacia uideri potest et uirtus fiduciae uitium putatur audaciae et quaecumque similiter obiciuntur quasi non recte agentibus rnentibus. neque enim Abraham fiagitio consensit uxoris eiusque uendidit adulterium, sed sicut illa famulam suam non libidini mariti permisit, sed officio generandi ultro intulit nequaquam turbato ordine naturali, ubi eius potestas erat, iubens potius oboedienti quam cedens concupiscenti: sic et ipse coniugem castam et casto corde sibi cohaerentem, de cuius animo, ubi pudicitiae uirtus habitabat, nullo modo dubitabat. tacuit uxorem, dixit sororem, ne se occiso ab alienigenis atque inpiis captiua possideretur, certus de deo suo, quod
Abbreviated transcription (Latin):
illo ñ ducimꝰ: s ĩmitatiõe fidĩ. sem̃ ei facti sumꝰ credentes ĩ xp̃m.
cuiꝰ caro ex illiꝰ carne ꝓpagata ẽ. Tc̃gͦ ab̾hã audiũ adño. ĩħ erit¬
onis cogetatiõe sublata: cũ dese ip̃o sem̃ sꝑaret abrahã. restabat
ĩ certũ. utrũ desara anexalia.q illi ds̃ occultare uoluit: do¬
mula sua ⁊ ex marito ꝓuenire. ñ suȩ carnali cupiditati cessit.
s ꝯugali potestati obtẽꝑaũ. credens hsarã exdĩ nutu uoluissȩ:
qͥiã exse ip̃o illi heredẽ ꝓmiserat. s ex qͣ femina ñ p̃dixerat: frustͣ
gͥ faustꝰ adobiciendũ ħ cͥm̃ ĩsan ĩ siliit. tãꝗͣ ĩfidelẽ abhã ĩfide¬
lit arguens. Cet̾a ncecitate ñ credendi. nec ualuit ĩtelligere:
haũ libidine calũniandi. neglex̃ ⁊ leg̾e: Qđ aũ ttũ ⁊ fidelẽ uꝵ¬

Expanded text:
illo non ducimus, sed imitatione fidei semen ejus facti sumus, credentes in Christum, illo non ducimus, sed imitatione fidei semen ejus facti sumus, credentes in Christum, cujus caro ex illius carne propagata est. Tunc ergo Abraham audivit a Domionis cogitatione sublata cum de se ipso semen speraret Abraham, restabat incertum, utrum ex Sara, an ex alia: quod illi deus occultare uoluit, domula sua et ex marito prouenire, non suae carnali cupiditati cessit, sed coniugali potestati obtemperauit. credens hoc Saram ex dei nutu uoluisse, qui iam ex se ipso illi heredem promiserat. sed ex qua femina non praedixerat? frustra igitur Faustus ad obiciendum hoc crimen insanus insiluit tamquam infidelem Abraham infideliter arguens. cetera enim caecitate non credendi nec ualuit intellegere, hoc autem libidine calumniandi neglexit et legere. Quod autem iu
Abbreviated transcription (Latin):
tã ĩ celis ĩ mortalit̾atis  ĩ corruptiõis. ip̃i ꝑficiende
i̾ticie usq ad qͣndã ĩ effabilit̾ suauissinã sat̾itatẽ: ꝗͣ ĩ ista ꝑe¬
mortales delectatiões. ⁊eas coercet ad nat᷑alẽ modũ. me
liora ĩ ferioribꝰ ordinata dilectiõe p̃ponens. Si n nicħ delec¬
taret illicitũ. nemo peccaret. Peceat gͦ: qͥ delectatiõe illi

Expanded text:
perficiendae iustitiae usque ad quandam ineffabiliter suauissimam saturitatem, quam in ista pemliora inferioribus ordinata dilectione praeponens. Si enim nihil delectaret illicitum,
Abbreviated transcription (Latin):
fide. studioq pulsare. ut aꝑiat dñs⁊ ostendat: qͥs tt̃ in
illo figͥabat᷑ uiro: ⁊ cuiꝰ sit uxor q̃ ĩ hac ꝑegͥnatiõe atq uit̃
alienigenas pollui macłariq ñ sinit᷑. ut sit uiro suo sine
macła ⁊ ruga: Ingla qͥppe xp̃i rectȩ uut eccła. ut pul¬
pulc̾ int̃ mulieres. ip̃iꝰ pulcͥtudinis merito reges offer̃ mune¬
ra. sic̃ sate optulit rex abimelech. plus ĩ ea mirãs formȩ decuᷤ
xp̃o ĩ occulto uxor. Occultȩ qͥppe atq intꝰ in abscõdito secreto
sp̃uali: aĩahumana ĩ heret u̾bodĩ. ut sint duo ĩ carne una:

Expanded text:
fide studioque pulsare, ut aperiat Dominus et ostendat quis tunc in illo figurabatur uiro et cuius sit uxor, quae in hac peregrinatione atque inter alienigenas pollui macularique non sinitur, ut sit uiro suo sine macula et ruga ? in gloria quippe Christi recte uiuit ecclesia, ut pulpulchra inter mulieres, ipsius pulchritudinis merito reges offerunt munera, sicut Sarae obtulit rex Abimelech plus in ea mirans formae decus, mino Iesu Christo in occulto uxor. occulte quippe atque intus in abscondito secreto spiritali anima humana inhaeret uerbo dei, ut sint duo in carne una:
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos ꝗͥ attinet. qͥ illic erant eruditi corde ĩ sap̃ia. in his: q̃ ĩ iłł
altitudine longe st̃ rep̃hendunt tãꝗͣ libidinẽ ꝓpħaꝵ: sic̃ non¬
nulli: sacͥlegi paganoꝵ rephendt̃ tãquã stulticiã. uł potiꝰ tãꝗͣ¬
dem̃tiã xͥ: qr tp̃r anni ñ ꝯgruo poma q̃siuit ĩ arbore. aut puerił
cuidã fatiutatis affectũ: ꝙ ĩclinato capite. digito sc̾bebat ĩt̃rã:
cũ hõibꝰ int̾rogantibꝰ respõdissẽt: rursus ħ face cep̃. Nicħ i sapi¬
unt. nec ĩ tellig̃t ĩ magnis aĩs qͣsdã uirtutes uiciis paruoꝵ aĩoꝵ
ẽẽ simillimas ñnulla sp̃e. s nulla eqͣlitatis cõparatiõe. Qͥ ꝑꝑ ne
ĩq̃q laudanda. uł uituꝑanda. accusanda uł defendendã. co-¬
ercenda uł relaxanda. dãnanda. uł absoluenda. appetẽda
uł uitãda temerȩ irruamꝰ inqͥb õibꝰ pecc̃a seu rectae facta di¬

Expanded text:
ad eos quidem attinet, qui illic erant eruditi corde in sapientia Dei, non ad eos quidem attinet, qui illic erant eruditi corde in sapientia Dei, non altitudine longe sunt, reprehendunt tanquam libidinem Prophetarum, sicut nonnulli etiam sacrilegi Paganorum reprehendunt tanquam stultitiam vel potius taquia tempore anni non congruo poma quaesiuit in arbore, aut puerilis cuiusdam fatuitatis adfectum, quod inclinato capite digito scribebat in terra et, cum hominibus interrogantibus respondisset, rursus hoc facere coepit. nihil enim sapiunt nec intellegunt in magnis animis quasdam uirtutes uitiis paruorum animorum esse simillimas nonnulla specie, sed nulla aequitatis conparatione. simileque laudanda vel vituperanda, accusanda vel defendenda, coercenda vel relaxanda, damnanda vel absolvenda, appetenda vel vitanda, temere irruamus, in quibus omnibus peccata seu recte facta
Abbreviated transcription (Latin):
auiditati pͥncipũ tenebe: ut originẽ suã recolere.seq abhosti¬
li nata discernere ñ uałent: Ergi aĩȩ huiꝰ modi nicħ mali
ip̃e fecer̃. s ĩnocẽtes tm̃malũ ꝑpesse st̃. Qͦ faciẽte.nͥ illo pͥ
patrẽ: ꝗͣ hostẽ. Pat̃ u eas ad tm̃ malũ misit. hostis aũ taꝗͣ
bonũ appetiuit. cupiens ꝑfrui ñ nocere. Ile sciens nocuit :
ille nesciens. S ds̃ ĩ firmꝰ atq ĩ ops. alit̃ s ꝯsulere ñ ualebat.
acte st̃. Cui resistere ñ ualuer̃.: ĩnocẽtes dãnãt᷑. Si aũ ualuer̃.
nec uoluer̃. ꝗad huc tã fabulose ĩ ducitis nat᷑ã mali: cũ aꝓpͥa
uolũtate sit origo pecc̃i: ħ n certe sua culpa. ñ ui aliena
fecer̃: ꝙ cũ possent malo resist̾e. noluer̃. Qd n si fac̾e̾nt. bñ
facent. si aũ ñ face̾nt gͣuit̾ ĩmanitq peccarẽt: si potuer̃. &¬

Expanded text:
auiditati principum tenebrarum, ut originem suam recolere seque ab hostili natura discernere non ualerent? ergo animae huiusmodi nihil mali ipsae fecerunt, sed innocentes tantum malum perpepatrem quam hostem. pater enim eas ad tantum malum misit; hostis autem tamquam bonum adpetiuit cupiens perfrui, non nocere: ille sciens nocuit, ille nesciens. sed deus infirmus atque inops aliter sibi consulere non ualebat, actae sunt, cui si resistere non valuerunt, innocentes damnantur: si autem valuerunt, nec voluerunt, quid adhuc tam fabulose inducitis naturam mali, cum a propria voluntate sit origo peccati? Hoc enim certe sua culpa, non vi aliena fecerunt, quod cum possent malo resistere, noluerunt. Quod enim si facerent, bene facerent; si autem non facerent, graviter immaniterque peccarent: si p