comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as ꝑgine ꝑspicuũ sibi ꝓfundũ maris efficiunt & intellegat rerum conditorem dm̃ multo
amplius sui oris afflatu quanum lib& aquara ꝓfunditatem illustrare potuisse. Ma¬
xime cũ tenuiores tunc aquae fuisse credansur prius quac̃ eas conditor in congre¬
gationẽ unã coger& ut apparere possit arida. & diem quidem uulgarem dñssera¬
tentia quac̃ & supͣ posui diffiniuit dic̃s. Nonne .xii. horae sunt diei. Moses aũ ꝓprium
ita descripsit. Et facium ẽ inquiens uespere & factũ ÷ mane diesunus. quẽ hebrei chal¬
dei & persae sequenes iuxta primȩ oditionis ordinẽ dieicorsum amune ad mune dedu¬
cunt umbrarx uidelic& tempus luci supponentes. At contra aegrptii ab oc casu ad
occasum. Porro romani amedio noctis in medium. Vmbri & athenienses ameridie
ad meridiem dies suos cõputire maluerunt. Diuina autẽ auctoritas quae ingenes

Expanded text:
aspergine perspicuum sibi profundum maris efficiunt, ut intelligat rerum conditorem Deum multo aspergine perspicuum sibi profundum maris efficiunt, ut intelligat rerum conditorem Deum multo amplius sui oris afflatu quantamlibet aquarum profunditatem illustrare potuisse, maxime cum tenuiores tunc aquae fuisse credantur, priusquam eas conditor in congregationem unam cogeret, ut apparere posset arida. Et diem quidem vulgarem Dominus sententia quam et supra posui, definivit, dicens: Nonne duodecim horae sunt diei? Moyses autem proprium ita descripsit: Et factum est, inquiens, vespere et factum est mane dies unus. Quem Hebraei, Chaldaei, et Persae sequentes juxta primae conditionis ordinem diei cursum a mane ad mane deducunt, umbrarum videlicet tempus luci supponentes. At contra Aegyptii ab occasu ad occasum. Porro Romani a medio noctis in medium, Umbri et Athenienses a meridie ad meridiem dies suos computare maluerunt. Divina autem auctoritas, quae in Genesi
Abbreviated transcription (Latin):
quinec p̃cipitatus quiescat sed ad huc sib grandia reꝑmittat. nut interastra sed super
ustru dĩ sit. Quantũ ergo nobis uestigia patrx sequentib conicere datur cũ dicer& d̃ fi¬
at lux mox tenebre quae cbrssum texerant abierunt celux aboriene medias iperun¬
dus emergens. cunctũ terrae suꝑficiem operuit latitudine sui fulgoris borealessi mul
australesq nec ñ & ocuduas oras at tingens. paulatimq se cõplao dieunius spatio sub¬
ducens inferiora terrae gyrando subiit. atq aurora p̃cedente diem secunidũ estiũq
simli ordine cõpleuit. hoc tunum a soluri luce differens qđ caloris fotu carebat & qͥa
sydera nondum erañ priscis ad huc tenebris noc ces illas relinquebat obscurios: Quodsi
cui uideatur incredulum meatus aquar lum nis eẽ capaces. uideat opera nautanx quioles

Expanded text:
qui nec praecipitatus quiescat, sed adhuc sibi grandia repromittat, non ut inter astra, sed super qui nec praecipitatus quiescat, sed adhuc sibi grandia repromittat, non ut inter astra, sed super astra Dei sit. » Quantum ergo nobis vestigia Patrum sequentibus conjicere datur, cum diceret Deus Fiat lux, mox tenebrae quae abyssum texerant abierunt, et lux ab Oriente medias inter undas emergens, cunctam terrae superficiem operuit latitudine sui fulgoris, boreales simul australesque, necnon et occiduas oras attingens; paulatimque se completo diei unius spatio subducens, inferiora terrae gyrando subiit, atque aurora procedente, diem secundum tertiumque simili ordine complevit, hoc tantum a solari luce differens, quod caloris fotu carebat; et quia sidera nondum erant, priscis adhuc tenebris noctes illas relinquebant obscuras. Quod si cui videtur incredulum meatus aquarum luminis esse capaces, videat opera nautarum, qui olei
Abbreviated transcription (Latin):
secunstrtesa sonsentt huic ambrosius mediolanenisis cnistes ip libro exumeror
setimdo Sed obuasilius cesurae cappadociaeq ep̃s qui in quasto eiusdemn operio
ut conspicua fier& quae interim non uidebactur. Hieronimꝰ qq̃ sa crac historiae doctissim
interpres in expositione ꝓpheticae sententiae quadictum ẽ. qui dicebas in corde tuo incȩ¬
lum ascendum suꝑ sydera dĩ excltabo solium ineum. Meminit caeli superioris itac scri¬
bens. uel ante quam decaelo corruer& istic dicebat uel p̾quã decaelo corruit. Si cdhuc ip
cado positus. quomodo dicit ascendam incaclum. sed quuc legimꝰ caelum caeli dño cũ
ss& incaelo id ÷ firmameno incadu ubi soliũ dñi est capiebat ascendere p̃humilitate sedsuper¬
bia. Si aũ post quũ decaelo corruit ista loquitur uerba arroguntia debemius intellegtre

Expanded text:
oduceret fructus. » Consentit huic Ambrosius Mediolanensis antistes, in libro Hexameron oduceret fructus. » Consentit huic Ambrosius Mediolanensis antistes, in libro Hexameron secundo. Sed et Basilius Caesareae Cappadociae episcopus, qui in quarto ejusdem operis bducitur, ut conspicua fieret quae interim non videbatur. » Hieronymus quoque sacrae historiae doctissimus interpres, in expositione propheticae sententiae, qua dictum est: Qui dicebas in corde tuo: In coelum ascendam, super sidera coeli exaltabo solium meum, meminit coeli superioris, ita scribens: « Vel antequam de coelo corrueret, ista dicebat, vel postquam de coelo corruit? Si adhuc in coelo positus, quomodo dicit, Ascendam in coelum? Sed quia legimus Coelum coeli Domino, cum esset in coelo, id est, firmamento, in coelum, ubi solium Domini est, cupiebat ascendere, non humilitate, sed superbia. Sin autem postquam de coelo corruit, ista loquitur verba arrogantiae, debemus intelligere,
Abbreviated transcription (Latin):
dieb leguñ uliter quã osuecudo pr̃i sacculi se tenios altius ꝑscrutiudo dogmnitilanT
Sed muleo facilior est sensus si iuxtu traditiones patrx aeque catholicoꝵ caeli nomine
circulus caeli superioris intellegitur eẽ monstratus terrae nomne tellus ipsa suis
quibus a nuncost finũ spatiis in clusae excepto qđ nihl uirep̃ium germinũ nihil uiuepium
ꝓduxerat animanium A brssi uocabulo infinita aqua r diffusio omnẽ cllueniũ terrem
inqua x inedio post modum firmam̃ tum cacli cẽ factum cõmemoratur Deniq sc̃sclemeis
scribit in principio fecit dscadum &s terrm terraaũ erut iuisibilis &in cõposita
ec ten ebrae eran suꝑabrssum asps̃ di fereba t̃ suꝑaquã quisp̃s di uissũ quaosi ipsec¬
coriditoris mapus lucẽ sepurauit atenebris & post illud uisibile cadu istud iusibile
ꝓdrpit ut superiora quidem habitaculum faceroi angelis in feriora u hominibus

Expanded text:
diebus legunt aliter quam consuetudo nostri saeculi se tenet altius perscrutando dogmatizant. diebus legunt aliter quam consuetudo nostri saeculi se tenet altius perscrutando dogmatizant. Sed multo facilior est sensus, si juxta traditiones Patrum atque catholicorum, coeli nomine circulus coeli superioris intelligatur esse monstratus. Terrae nomine tellus ipsa, suis quibusque, ut nunc est, finium spatiis inclusa, excepto quod nihil virentium germinum, nihil viventium produxerat animantum. Abyssi vocabulo infinita aquarum diffusio, omnem alluentium terram, in quarum medio postmodum firmamentum coeli esse factum commemoratur. Denique sanctus Clemens uarum libro ita scribit: In principio fecit Deus coelum et terram; terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super aditoris manus lucem separavit a tenebris, et post illud invisibile coelum, istud visibile produxit, ut superiora quidem habitacula faceret angelis, inferiora vero hominibus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia solis est nisi foste pocicis figmenis corinclinandu est ut credamꝰ solem muri
se lmmergete utq inde lõtũ exalia paste mune surgere. quanquũ si iic eõs abrssus
ipsa p̃sentia solis illustrarasur atq ibi e& dies poss& eni & uquas illum nare quaido
ubeis uposso extingui sed hoc monstruosum est suspicari. Ante uero solis creutionẽ pri¬
mitiuae lucis circuitu qđ nune ꝑsolem fit agebatur Primo quidem secundoq die aquas abri¬
si quȩ omnẽ terrã texerin. testio uero uera uaciũ sua circuuagatione iustraNtis. Sunt &¬
omniumq lem̃toꝵ confusionẽ putaNt eẽ designatã Ita ut nec aqua nec terra nec
caclũ sed eoꝵ omnium upu ut itad ixerim seminata sit indicata materies. Ideoq p̃
inuenientes mundi locũ prima lucis capacem necessicrio cuncta quȩ devii. primis

Expanded text:
praesentia solis est; nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari praesentia solis est; nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari se immergere, atque inde lotum ex alia parte mane surgere. Quanquam si ita esset, abyssus ipsa praesentia solis illustraretur, atque ibi esset dies; posset enim et aquas illuminare, quando ab eis non possit exstingui. Sed hoc monstrosum est suspicari. Ante vero solis creationem primitivae lucis circuitu, quod nunc per solem fit, agebatur: primo quidem secundoque die aquas abyssi, quae omnem terram texerant; tertia vero aere vacuum sua circumvagatione lustrantis. » Sunt eomniumque elementorum confusionem putent esse designatam, item ut nec aqua, nec terra, nec coelum, sed eorum omnium una, ut ita dixerim, seminaria sit indicata materies. Ideoque non invenientes mundi locum primae lucis capacem, necessario cuncta quae de septem primis
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit idem in libro degenesi adlit terã primo. Andicendum e qđ cãcito ꝑactũ e& hoc opusdi
tum diustait lux ñ succedene nocte donec diurnũ spatiũ ꝑager&. ctim diu mansit pox
luci succedens donec spatium noc turni temporis p̃terir& & mane fieras diei sequentis.
uno primoq trans acto. Sed si hoc dixero uereor neridear & ab his qui cestissime cognouer
& ab his qui possun facillime ad uestere qđ eo tempore quo nox apđ nos est easpastis mun¬
di p̃serhia lucis illustr& ꝑquas solaboccasu inostum redit ac ꝑ hoc omnib xx.iiii. horis
ũ de eẽ ꝑ circuitum grritotius alibi diem alibi noctem & paulo post cõmemorata eccle¬
si ustis sententia desole austradis ergo pars inquit cũ hab& solem nobis dies ÷ Cũ cuĩt
postem aqui lonis circuiens ꝑuehitur nobis noxe. Ntam̃ in aliã pastem p̃ est dies ubi

Expanded text:
dius est. » Dicit idem, in libro de Genesi ad litteram primo: « An dicendum est quod cum cito peractum esset hoc opus Dei, dius est. » Dicit idem, in libro de Genesi ad litteram primo: « An dicendum est quod cum cito peractum esset hoc opus Dei, tamdiu stetit lux non succedente nocte, donec diurnum spatium perageretur, et tamdiu mansit nox luci succedens, donec spatium nocturni temporis praeteriret, et mane fieret diei sequentis, uno primoque tet ab his, qui possunt facillime aduertere, quod eo tempore, quo nox apdi praesentia lucis illustret, per quas sol ab occasu in ortum redit, ac per hoc omnibus XXIV horis non deesse per circuitum gyri totius alibi diem, alibi noctem. » Et paulo post, commemorata Ecclesiastis sententia de sole: « Australis ergo pars, inquit, cum habet solem, nobis dies est, dum autem partem Aquilonis circumiens pervehitur, nobis nox est: non tamen in alia parte est dies, nisi ubi
Abbreviated transcription (Latin):
sexta ertt sed quasi sextu id ÷ ꝑactu quinta & aliquid &iã desexta eẽ coeperat. Nunqua
Num cũ in primordio creuturaqx tenebre essen suꝑfaciem abyssi. Dixit ds̃ fiut lux &
facta ẽ lux & uocauit ds̃ lucẽ diem. quae diffinitio bificrie diuiditur hoc ẽ uulguriter
& ꝓprie Vulgus enim omne diem solis p̃sensiũ supͣ terras appellat. Proprie aũ dies a¬
urnũ circũferes g̃iminore aeix spatio noctu subterras quã supͣ terras interdiucredi
tus Sed nosunius patris auguston testimonum ponere sat est Dicit io libro questiopiũ
irgeli secundo Lxx. duoꝵ discipuloꝵ summã siguraliter explanans. Sictt AXiiii horis
totus orbis ꝑcgitur atq illustratur. liamrsterium illus trapdi orbis ꝑ euangelium trim¬
tatis in lxx. duob discipulis intimatur. Vicies enim quater terni septucgies drpondius.

Expanded text:
sexta erat, sed quasi sexta, » id est peracta quinta, et aliquid de sexta esse coeperat; nunquam sexta erat, sed quasi sexta, » id est peracta quinta, et aliquid de sexta esse coeperat; nunquam Nam cum in primordio creaturarum tenebrae essent super faciem abyssi, dixit Deus: Fiat lux, et facta est lux, et vocavit Deus lucem diem. Quae definitio bilariam dividitur, hoc est, vulgariter et proprie. Vulgus enim omnem diem solis praesentiam supurnum circumferens non minore aerum spatio noctu sub terras quam supra teur auctoritas. Sed nos unius patris Augustini testimonium ponere sat est, qui dicit in libro Quaestionum Evangelii secundo, LXX duorum discipulorum summam figuraliter explanans: « Sicut XXIV horis totus orbis peragitur atque lustratur, ita mysterium illustrandi orbis per Evangelium Trinitatis in LXX duobus discipulis intimatur. Vicies enim quaterni septuagies terni dipon
Abbreviated transcription (Latin):
um siue iugerum siue pesticam si ue &iam cubitũ pedemue aut palmũ pastiri opus habes p̃fata
ratione facies. Deniq & in exodo dimidiũ cubiti semis appellatur narrane morse ꝗđ habuerit
arca testameni duos semiscubitos longitudinis & cubitũ ac semissem altitudinis Et in euange¬
lio quusta purs totius mundami corporis ide terra mystice quadrunis nomne censetur. cũ
mittendo in pocnum peccatori dicitur. Nexies inde donec reddus nouissimũ quadrantẽ id
donec lucs terrena peccata. ut beutus augustinus exponit. Hoc enim inquit & peccator as¬
diuit. Terra es & interrum ibis. Quasta parssiquidem distinctoꝵ membro huius mup¬
testium quustum terrã. Qui &iam in expositione euangelii ubiscriptũ est. Erut aũi
parasceue puschae hora quasi sexta huiusce disciplinȩ meminit dic̃s. Non enim plena ir¬

Expanded text:
um, sive jugerum, sive perticam, sive etiam cubitum, pedemve aut palmum partiri opus habes, praefata um, sive jugerum, sive perticam, sive etiam cubitum, pedemve aut palmum partiri opus habes, praefata ratione facies. Denique et in Exodo, dimidium cubiti semis appellatur, narrante Mose, quod habuerit arca testamenti duos semis cubitos longitudinis, et cubitum ac semissem altitudinis. Et in Evangelio, quarta pars totius mundani corporis, id est terra, mystice quadrantis nomine censetur, cum mittendo in poenam peccatori dicitur: Non exies inde, donec reddas novissimum quadrantem, id est donec luas terrena peccata, ut beatus Augustinus exponit: Hoc enim inquit peccator audivit, Terra es, et in terram ibis. Quarta siquidem pars distinctorum membrorum hujus muntertiam, quartam terram. Qui etiam in expositione ubi scriptum est: Erat autem Parasceve paschae, hora quasi sexta, hujusce disciplinae meminit, dicens: « Non enim jam plena
Abbreviated transcription (Latin):
sesclae .ii. scripuli
H. Sicilicus ui scripuli Scripulus ui silicat
aec in quam ponderx uocabula ł caracteres ñmodo ad pecuniũ mensurundũ uerum ad quȩ uisco¬
pora siue tempora dimetiendu conuenuus unde & ratio obtinuit ł mos ut incantione cõputorum
huius modi quasi tres asses. quatuor usses ꝓferant. & in eundem modum sequeniu numeroꝵ
dranis accipiunt. Et huius discipline regula soluitur qđ plerosq turbat imperitos qui a
philippus in expositione beat iob aestum maris oceani cottidie bis uenire describens ad iunxeri
hunc unius aequi noctialis horae dodrante transmisso turdiussine in termissione siue die ue¬
nire siue nocte. Porro sipertria quid diuidere cupis testiũ pastem trienduas residuisbissem
nuncupabis. Si ꝑduo dimidiũ semis appellitur sic &cetera quae uerbo melius colloqueꝵ¬
tis quã scribenis stilo discipanter & docer queuNt. Item decorporibus siue miliuriũ siue studi¬

Expanded text:
Sescla, quatuor scrupuli. Sescla, duo scrupuli. Scrupulus, sex siliquae. Haec inquam ponderum vocabula, vel characteres, non modo ad pecuniam mensurandam, verum ad quaevis corpora sive tempora dimetienda conveniunt. Unde et ratio vel mos obtinuit, ut in cautione computorum, tussis, et caetera hujusmodi, quasi tres asses, vel quatuor asses proferant: et in eumdem modum sequentia numerorum drantis nomen accipiunt. Et hujus disciplinae regula solvitur, quod plerosque turbat imperitos: quia Philippus in expositione beati Job aestum maris Oceani quotidie bis venire describens, adjunxerit hunc aequinoctialis horae dodrante transmisso, tardius sine intermissione, sive die venire, sive nocte. Porro si per tria quid dividere cupis, tertiam partem trientem, duas residuas bissem nuncupabis. Si per duo, dimidium semis appellatur. Sic et caetera, quae verbo melius colloquentis, quam scribentis stylo disci pariter et doceri queunt. Item de corporibus, sive milliarium, sive stadi
Abbreviated transcription (Latin):
Sol cog nouit occasum suu posuist tenebras & facta ẽ nox in ipsa ꝑtrunsibt omsbatia
silouo cttera Qut mita puisio crectoris iti temperauit ut ubi obsolis longinquitate
re uniuẽ io orbi longior & in iosa hieme multo serthis quã eftis ẽ pieut ous icdit
ue aostalte ir leo longior inscithia quã in africa diei fligrat Mc̃ sntinto breuio
quutto udenior Irbiam dics urer& totũ nimiria dudũ ab sumerasi  Tccito birceuio¬
Diluculũ Sipusculu ẽ dibia lux pũ creperx dibiu dicimus hocẽ interlucem & tenebras
Vespori u pprt anteostells eiusde nominis. dequu pora ante diem clauso copon& uespolimpo
qnesis ilnd operandi tempus est. Cuilliciniũ qͥndo gidli cuntu leuag mo cttiibi soper
ab scesum trmelre ee aurorde ciduentia. Dilucilũ qua si iu inc piens liox parua dicp te

Expanded text:
ebras et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae ebras et facta est nox, in ipsa pertransibunt omnes bestiae sylvarum, etc. Quam mira provisio Creatoris ita temperavit, ut ubi ob solis longinquitatem te universo orbi longior, et in ipsa hyeme multo Scythis quam Afris est productior, sicut etiam aestate multo longior in Scythia quam in Africa dies flagrat. Nam si non tanto brevior quanto ardentior Lybiam dies ureret, totam nimirum jam dudum absumeret. Nocdiluculum. Crepusculum est dubia lux, nam crepusculum dubium dicimus, hoc est inter lucem et tenebras. Vesperum apparente stella ejusdem nominis, de qua poeta: Ante diem clauso componit vesper Olquietis nihil operandi tempus est. Gallicinium, quando galli cantum levant. Matutinum, inter abscessum tenebrarum et aurorae adven
Abbreviated transcription (Latin):
ior ibi umbra paulactim rareicendo deficit. ArgumtaNt solem terra eẽ maiore quãuis obiri¬
mensa longinquitatẽ modicus uideictur atq ideo noctis umbru quia sensim decrescat pͥusqua
ud aethera ꝑtingat deficere. Meminit hui umbrae ac noctis & becctus ambrosius in ui exume¬
ron libro ita dicens. Annon ille id÷ moses putauit dicendu quantu despatio aeris occupa: umbra
terra cusol recedii anobis diemq abducit inferioncaxis illuminans. & quȩ ad modũ in regione¬
huius umbrae incidens iuna eglobus eclrpsinfaciat Est aũ noctisumbra mostidib adequie cor¬
poris dicta peoperis auida continuato labore deficer& ac perire humanitas &it animapb
quibusda que lucẽ solis ferre nequeuns ipsis &ia bestiis quȩ p̃seniam ueret humana disu¬
sundi ibio ac utum queritandi eopra suppeter& linta qđ indi laudib psalmista deca¬

Expanded text:
jor, ibi umbra paulatim rarescendo deficit, argumentantur solem terra esse majorem, quamvis ob imjor, ibi umbra paulatim rarescendo deficit, argumentantur solem terra esse majorem, quamvis ob immensam longinquitatem modicus videatur, atque ideo noctis umbram quia sensim decrescat, priusquam ad aethera pertingat deficere. Meminit hujus umbrae ac noctis et beatus Ambrosius in sexto Hexameron libro ita dicens: « An non ille, id est, Moyses, putavit dicendum, quantum de spatio aeris occupat umbra terrae, cum sol recedit a nobis, diemque obducit, inferiora axis illuminans, et quemadmodum in regionem umbrae hujus incidens lunae globos eclipsim faciat? » Est autem noctis umbra mortalibus ad requiem corporis data, ne operis avida continuato labore deficeret ac periret humanitas, et ut animantibus quibusdam, quae lucem solis ferre nequeunt, ipsis etiam bestiis quae praesentiam verentur humanam, discursandi ubique, ac victum quaeritandi copia suppeter
Abbreviated transcription (Latin):
non dubitus tũ &si tenebris noctis obstanibus numplius qua solas facũ flagas cernere p̃uale¬
us lta in quiunt purissimũ illud & pximũ cado iane diffusis ubiq syc erxflũmis semplu
cidu fit Sed p̃peditis acre crussiori nris obtutib sidera quidem ipsa luce radiantia parep
Ver seddita exeis illustratio pparas luua uero auiN cũ insimas sui circuli ubsidus plente¬
plena petierit p̃nunquã umbra memorata fuscari donet paulatimcentrx terre egressa
ursus asole cernatur : Ver nehoc omm plenilunio patictur. latitudinẽ ei signiferi quexii
pastiũ ẽ diuersumq absidar ultitudine iuccurrere. Nu quia in umbra facienda triu simul
ꝯcurrere necesicẽ. lucem corp: & obscuratu locu. & ubi lux corporipar est ibi aequalis um¬
bra iacitur. Vbilux corpore exilior ibi umbra sine termno augescit. vbilux corpore ma¬

Expanded text:
non dubitas, tametsi, tenebris noctis obstantibus, non amplius quam solas facium flammas cernere praevalenon dubitas, tametsi, tenebris noctis obstantibus, non amplius quam solas facium flammas cernere praevaleas, ita, inquiunt, purissimum illud et proximum coelo inane, diffusis ubique siderum flammis, semper tucidum fit; sed praepeditis aere crassiore nostris obtutibus sidera quidem ipsa luce radiantia apparent, verum reddita ex eis illustratio non apparet. Lunam vero aiunt, cum infimas sui circuli apsidas plena petierit, nonnunquam umbra memorata fuscari, donec paulatim centrum terrae transgressa, rursus a sole cernatur; verum ne hoc omni plenilunio patiatur, latitudinem ei signiferi, quae XII partium est, diversamque apsidum altitudinem succurrere. Nam quia in umbra facienda tria simul concurrere necesse est, lucem, corpus, et obscuratum locum, et ubi lux corpori par est, ibi aequalis umbra jacitur, ubi lux corpore exilior, ibi umbra sine termino augescit, ubi lux corpore ma
Abbreviated transcription (Latin):
illu quae noctis natura eitu erigitur ut ad sideri usq uideut extendi. Merito contruria ui¬
cissi tudine id ÷ lucis exostu umbrus inclinuri noctm uidelic& depmi pelliq signauit. quũ
uidelic& umbra noctis ad ueris usq & aetheris confiniu plulosophi dicunt exidturi & acu¬
minatis instar prramidu tenebris luna quȩ infima planciurcurrit aliquando contingiatq ob¬
scurari. nullumq aliud sidus taliter ec lypsin hoce defectu suilunanis pati eo qđ crca finis telluris
solis splendor undiq disrusus eic libere quac telluri ꝓculabsunt uspiciat. ideoaetheris quȩ uil¬
tralunã sunt spatia diurnae lucis plena semꝑ efficiat: uł suo iudelic& uł siceꝵ radiuta fulgo¬
e. & quomodo nocte cȩta pcul accensus faces intuens eii cuposita ꝗꝗ loca eodem lumine ꝑfundi

Expanded text:
illa, quae noctis natura est, ita erigitur, ut ad sidera usque videatur extendi: merito contraria viilla, quae noctis natura est, ita erigitur, ut ad sidera usque videatur extendi: merito contraria vicissitudine, id est, lucis exortu umbras inclinari, noctem videlicet deprimi pellique signavit. Quam videlicet umbram noctis ad aeris usque et aetheris confinium philosophi dicunt exaltari, et acuminatis instar pyramidum tenebris lunam, quae infima planetarum currit, aliquando contingit, atque obscurari, nullumque aliud sidus taliter eclipsim, id est, defectum sui luminis pati, eo quod circa fines telluris solis splendor undique diffusus, ea libere quae tellure procul absunt aspiciat, ideoque aetheris quae ultra lunam sunt spatia diurnae lucis plena semper efficiat, vel suo, videlicet, vel siderum radiata fulgore. Et quemadmodum nocte caeca procul accensas faces intuens, circumposita quaeque loca eodem lumine perfundi
Abbreviated transcription (Latin):
sum T caput circuli Iabsolutio cursus stellar que planete id÷ uage dicuNt᷑ acfinis duo¬
dicimae pasticulae & totius circuli terminꝰ. ubi & uerissime intellexit & degantissi¬
me prompsit p̃nisi in aequi noctio uer nal quantũ ad naturie capt eẽ signiftri &ibixi
signa quae ub illo pasticulae nuncupap̃ur initiũ. ibi habere terminũ. ibi quad rantem
que bissex tũ dicim. ibi sad tũ lunae incipere acfiniri. ibi annũ magnũ hoc eplunitar
describens irruit inquit occuno nox inuoluens umbra magna terrãq polumq Et sulomonsacris
lit teris expressit. quipascitur iñ lilia donit uspir& dies & inclinentur umbrae. Elegani utiq sep¬
solis cursus intenditur & splendorem eius a nobiis obiecno terrene molis excludit inumbratio

Expanded text:
sium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est vagae dicuntur, ac finis duosium, et caput circuli, et absolutio cursus stellarum, quae planetae, id est vagae dicuntur, ac finis duodecimae particulae, et totius circuli terminus. » Ubi et verissime intellexit, et elegantissime prompsit, non nisi in aequinoctio vernali, quantum ad naturam, caput esse signiferi, et ibi XII signa, quae ab illo particulae nuncupantur, initium ibi habere et terminum, ibi quadrantem, quem bissextum dicimus, ibi saltum lunae incipere ac finiri, ibi annum magnum, hoc est, planetarum describens innuit, inquiens, Oceano nox Involvens umbra magna terramque polumque. Et Salomon sacris litteris expressit: Qui pascitur inter lilia, donec aspiret dies et inclinentur umbrae ; eleganti utique senagarum, quibus solis cursus intenditur, et splendorem ejus a nobis objectio terrenae molis excludit, inumbratio
Abbreviated transcription (Latin):
sum aequi noctii & ante triduti hocc̃xuͦ. halendax eurunde primũ scħdiem ecẽno¬
tandum cuius ad ipdiciũ primictus ibi reor antiquos initiũ zodiaci circuli uoluisse
cuius hoc causa fiera oritur. Sednit ab his gentib: quic uis segreci iactitenti uerum
ub ani qui oribus caldeoru astrologia coepit. a quib ahraham patriurcha ut iose¬
phus testatur edoccus ut dm̃ cali siderũq. Suersione cognouit ipsum mox discipli¬
Igitur iuxta zodiaciquidem diuisione .xv. h adendur apriliũ die quando facta ẽ lux solar¬
circuitus ⁊ omniũ simul tempora caput at tollit. Iuxta qđ anatolius laodiciae antistes
de aequi noctio scribens euidenter asstruit. Inqua dic inquit inuenitur sol p̃solum con¬
pastibus haec aũ pasticula prima exxii. uernalẽ est aequi noctiu. lipsa ẽ initiũ mep¬

Expanded text:
sum aequinoctii, et ante triduum, hoc est, XV Calendarum earundem, primum seculi diem esse nosum aequinoctii, et ante triduum, hoc est, XV Calendarum earundem, primum seculi diem esse notandum, cujus ad indicium primitus ibi reor antiquos initium zodiaci circuli voluisse cujus hoc causa fieret, oritur, sed nec ab his gentibus, quamvis se Graeci jactitent, verum ab antiquioribus Chaldaeorum astrologia coepit, a quibus Abraham patriarcha, ut Josephus testatur, edoctus, ut Deum coeli siderumquc conversione cognovit, ipsam mox discipliIgitur juxta Zodiaci quidem divisionem XV Calendarum Aprilium die, quando facta est lux, sol Arcircuitus et omnium simul temporum caput attollit, juxta quod Anatolius Laodiciae antistes de aequinoctio scribens evidenter adstruit: « In qua die, inquit, invenitur sol non solum conpartibus. Haec autem particula prima ex duodecim vernale est aequinoctium, et ipsa est initium men
Abbreviated transcription (Latin):
q apłsat adherent sduo unuscu eo sps esfici ualtam. Itu &iam in eiusdem sacrificii tem¬
poce obseriundo nec solis tiqdum modo cursum queritemus quusi dm̃ quidem credentes
sedultra pr̃icuram sublimati iuxtic cosquidicunt nubes lutibulũ eius nec nr̃a considerat
& circa cardines caeli ꝑicmbulat Nec item lunae solius plenu captemꝰ exostum quusi ux¬
ta pelugianos cebsq gratic supna brati cẽ queamus. uerũ iuxta cũ quidix. Dsm̃s mi¬
sericordia ei p̃ueni&ine in nri paschae celebrationem aequi noctialẽ solis exostum
cuncta uidelic& tenebri offendicula deuincentis plenilunio nrae deuotionis eue¬
stigio sequene dedicem Hlunc mosurci paschae rationem die ꝓpriȩ resurrections
ꝑfccit qui ũ uenit soluere legem sedudimplere. Diciuib singulis suo loco sequenius
ꝑ ut dñs dederit ex ponemus Nunc ad monere stenti xii Rulendarx a priliũ die occur¬

Expanded text:
 ait, Adhaerentes Domino, unus cum eo spiritus effici valeamus. Ita etiam et in ejusdem sacrificii tem ait, Adhaerentes Domino, unus cum eo spiritus effici valeamus. Ita etiam et in ejusdem sacrificii tempore observando, nec solis tantummodo cursum quaeritemus, quasi Deum quidem credentes, sed ultra nostri curam sublimatum, juxta eos qui dicunt: Nubes latibulum ejus; nec nostra considerat, et circa cardines coeli perambulat. Nec item lunae solius plenum captemus exortum, quasi juxta Pelagianos absque gratia superna beati esse non queamus, verum juxta eum qui In nostra Paschae celebratione aequinoctialem solis exortum, cuncta videlicet tenebrarum offendicula devincentis, plenilunio nostrae devotionis e vestigio sequente, dedicemus. Hanc Mosaicae Paschae rationem die propriae resurrectionis perfecit, qui non venit solvere legem, sed adimplere. De quibus singulis suo loco consequentius, prout Dominus dederit, exponemus, nunc admonere contenti, XII Calendarum Aprilium die, occur
Abbreviated transcription (Latin):
łae debuit ape poni quae p̃tisi pillum iucer&. Num siqui pleniluniũ paschade ante
aequinoc tiũ fieri posse ꝯtenderit ostendict ł ccłiom scam prius quã saluator incarne
uenir& extitisse ꝑfectam uł quẽ lib& fidelium ante p̃uentti gratiae illius cliquid
posse suꝑnue lucis hebere. Neq en onsineratione paschalis obseruantia temporis qͣ
mundi salutem &efigururi & uenite derebact Ita diumitus est ꝓcurata ut neque
primia die qua lux factu÷ peq scđia qua fir mam̃ tum peq testic quac arida epparuit.
peq mox quastu inchoupe qua sol acqui nocticlis tionquã sponsus ethulamo ꝓcessit.
sed udues perũ tiqidem oriene luna sostir&ur exordiũ. expectata ẽ enim hora quȩ illu
nec uinũ solum pec aquic̃ solum offerre lico neuidelic& ipsu oblitio uł dõ tupum ł tue¬
homini duemiat sed sunguinẽ uuae torculari crucis exp̃ssum prae frugilitatis aqua
temperamus Grinum qq frumenti passionis mola contritũ uqua miscemꝰ ut iuxta

Expanded text:
ae debuit anteponi, quae non nisi per illum luceret. Nam si qui plenilunium paschale ante aequinoctium fieri posse contenderit, ostendat vel Ecclesiam sanctam priusquam Salvator in carne veniret, exstitisse perfectam; vel quemlibet fidelium ante proventum gratiae illius aliquid posse supernae lucis habere. Neque enim sine ratione paschalis observantia temporis, qua mundi salutem et figurari et venire decebat, ita divinitus est procurata, ut neque prima die qua lux facta est, neque secunda qua firmamentum, neque tertia, qua arida apparuit, neque mox quarta inchoante, qua sol aequinoctialis tanquam sponsus e thalamo processit, sed ad vesperam tandem oriente luna sortiretur exordium. Exspectata est enim hora, quae illunec vinum solum, nec aquam solam offerri licet, ne videlicet ipsa oblatio vel Deo tantum, homini conveniat, sed sanguinem, qui torculari crucis expressus est nostrae fragilitatis aqua temperamus, granum quoque frumenti, passionis mola contritum, aqua miscemus, ut, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
hubuit uesꝑam quando filii udam pedes aboriente mouentes qui in ꝯstruenda suꝑbiȩ
turre sueneruit linguaix diuisione multati & ab inuicem sup disꝑsi. Iestia die coqͥs
in congregictionẽ unum coactis apparuit arida siluis herbisq decora. & testia ȩtate
deserens scoresimine fecund ctu Aduenit & urspera quando gens hebrea mulis coacta p̃men¬
tibus coniro ib uoluntato regem sibi pei qui mox ordinatus primo dñi sacerdo tes ꝓphetasq
truculu post modum rose cum toaenie glidio perut allophilorx. Quasta die cȩlũ

Expanded text:
habuit vesperam, quando filii Adam pedes ab Oriente moventes qui in construenda superbiae habuit vesperam, quando filii Adam pedes ab Oriente moventes qui in construenda superbiae turre convenerant, linguarum divisione multati, et ab invicem sunt diin congregationem unam coactis, apparuit arida, silvis herbisque decora: et tertia aetate, fdeserens sanctorum semine fecundatur. Advenit et vespera, quando gens Hebraea malis coacta prementibus contra Dei voluntatem regem sibi petiit: qui mox ordinatus primo Domini sacerdotes prophetasque trucidat: postmodum ipse cum tota gente gladio periit allophylorum. Quarta die
Abbreviated transcription (Latin):
distributos iudeos aute nur quae sedaltero uł testio annomena. des tiumdeci¬
mu que embolismu uocitanus in serere solitos sicut notissma xiio duraapas chalis
apte ratio tbit. Sciendũ sne qđ afric mnus ebdomadũr cutsur quẽ nosin seꝑtimu
scbii ꝑduximus ab eodem quo nos incipiens exordio V eiusdem impentorsumno
Romanorx Px Sed diligens lector quod magis senuendum putauerit eligitnto
ꝑom̃a primae ebdoma dis labentib huius scl conficitur actictibus. Prirac eñidie
facta c̃lux &prima actate homo mnnaradisi amoenitate locatur. Diuisa luce aunebri
factum e uespete & separatis di filiis asemiie nequã. p̃longe post natisgigantib con¬
rupta ẽ ommsterra dona crecctor poenitens se hominẽ fecisse. minidũ diluuio ꝑdene
disponera: Sccunda die firmum̃tum in medio librat aquarx. Secundu actate ariu
medio strtur iquurx hinc fonte abyssi suppoi tuta illinc caeli cataractis cõplutu. Quȩ

Expanded text:
distributos. Judaeos autem nunquam, sed altero vel tertio anno mensem lunae tertiumdecimum, quem embolismum vocitamus, inserere solitos, sicut notissima quartae decimae lunae paschalis aperte ratio probat. Sciendum sane quod Africanus hebdomadarum cursum, quem nos in Eusebii perduximus, ab eodem quo nos incipiens exordio, quinto decimo ejusdem iRomanorum LX. Sed diligens lector quod magis sequendum putaverit, eligat. Cper omnia primae hebdomadis labentibus hujus saeculi conficitur aetatibus. Prima enim die facta est lux, et prima aetate homo in paradisi amoenitate locatur. Divisa luce a tenebris factum est vesperum, et, separatis Dei filiis a semine nequam, non longe post natis gigantibus, corrupta est omnis terra, donec Creator, poenitens se hominem fecisse, mundum diluvio perdere disponeret. Secunda die firmamentum in medio libratur aquarum; secunda aetate arca in medio fertur aquarum, hinc fonte abyssi supportata, illinc coeli cataractis compluta, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quitationse inue ento singuleeis i ebdomeda & icqua ceterae sormũ capessant duimnae
operuaone subseois quue dñs se dicb mundi ornatum cõplens. septima requicuit abopat¬
bus suis. Uibinetionrdum quod non ideo senarius numeriũ est ꝑsectas quuia dnsuico mundiope
tibus primus inpletur udt scrtu & testuc ⁊ dimidia quae sun unũ duo &tria & simulai
siunt. Ad huius exemplum diuinac ebdomadis secundc hominib obseruandi mindictur
Dicente dño Si udibus operaberis ⁊ facies om̃a operatua septimo tũ die subbat dñi di
tire ussucies omne opus sex intadiebus secit dñs caclum & terrã mate &xom̃i que in eis st̃
e requi cunt indie septio. quac upopulo dĩ ebdomicda ita cõputubatut antiquitus pri

Expanded text:
ularis illa hebdomada, et a qua caeterae formam capessunt, divina est operatione sublimis: quia Dominus sex diebus mundi ornatum complens, septima requievit ab operibus suis: ubi notandum, quod non ideo senarius numerus est perfectus, quia Dominus in eo mundi opera tibus primus impletur, id est, sexta et tertia et dimidia, quae sunt unum, duo et tria, et simul sex fiunt. Ad hujus exemplum divinae hebdomadis secunda hominibus observanda mandatur, dicente Domino: sex diebus operaberis et facies omnia opera tua: septimo autem die Sabbati Domini Dei tui non facies omne opus. Sex enim diebus fecit Dominus coelum et terram, mare et omnia, quae in eis sunt: et requievit in septimo ; quae
Abbreviated transcription (Latin):
igitur erat stultitia gentilium falsae ratiocinatione subma &Qu in iur primã diẽ
soli quia maximũ est luminire. Serunda lunae qr sccandũ lun ige ẽ scconsernat
putaban. Den ortinata al ternatione testiae diei puinae aesosstellã &uas tepti¬
mũ aluna. Quintae secundũ aesole Sextae secundatilima Seti ates lcem uselr

Expanded text:
igitur erat stultitia gentilium, falsa ratiocinatione subnixa, qui quasi jure primaigitur erat stultitia gentilium, falsa ratiocinatione subnixa, qui quasi jure primam diem soli, quia maximum est luminare, secundam lunae, quia secundum luminare est, se consecrare putabant; dein ordinata alternatione tertiae diei primam a sole stellam, quartae primam a luna, quintae secundam a sole, sextae secundam a luna, septimae ter
Abbreviated transcription (Latin):
fuioris ministeriũ cunctis increm edum corporib suggerit. Mis disstessie it pote solipꝰ¬
xima colore simul &natura est feruens. Mercuruis ꝑ petuo circa solem Siscatrendo quasi iex¬
hausta sapientia lucẽ radiari putaebictur iuppiter frigore scturni&agdori: eses hno
inde temperat᷑. Uenus lumnis uenus tute quã & sglis uicinitate ꝑcipit suo cetnentes alli¬
citaspectu. Saturnus cotardior ceteris plun&is qud & superior incedit. Nũ axxannissi¬
gniferx cõpla. Inde iupiter .xii. annis. Testius mars duob: comis. Qunstus sol. ecclX
diebi & quudrapie. In fre solem ueni quac &e luciser &uesper.ccc. al .viii. dicb. asole pti¬
qubit ab sistens pastibus sex & xl longius, Proximũ illi mer prisidus .viiii. dicb: ociore
ambitu modo ante solis exortus modo post occasus splendens nuqua abco xx dilb tt¬
tibus remotior Nouissima luna XXvII diebus &x vii. horissigifrum conficies ł a

Expanded text:
humoris ministerium cunctis incrementum corporibus suggerit. Martis stella, utpote soli prhumoris ministerium cunctis incrementum corporibus suggerit. Martis stella, utpote soli proxima, calore simul et natura est fervens. Mercurius perpetuo circa solem discurrendo, quasi inexhausta sapientiae luce radiari putabatur. Jupiter frigore Saturni et ardore Martis, hinc inde temperatur. Venus, luminis venustate, quam ex solis vicinitate percipit, suo cernentes allicit aspectu. Saturnus eo tardior caeteris planetis, quo et superior incedit. Nam XXX annis signiferum complet, inde Jupiter XII annis, tertius Mars II annis, quartus sol CCCLXV diebus, et quadrante, infra solem Venus, quae et Lucifer et Vesper, CCCXLVIII diebus, a sole nunquam absistens partibus XLVI longius. Proximum illi Mercurii sidus IX diebus, ocyore ambitu modo ante solis exortus, modo post occasus splendens, nunquam ab eo XXII partibus remotior. Novissima luna XXVII diebus et VIII horis signiferum conficiens. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
bur quinta sibbutti texta subbect septima subbati ł scbbutum Nen qd om̃s sabbato¬
oultibo eĩe equietionum dies eẽ potuerint sed qđ anqui&ionũ die quae suo nomine &¬
dine. Veregenules cũ obseruationẽ upopulo isrł cbdom adis eddiscerent mox hanc ir
luudem suore deflexere deore. primũ uidelic& diem soli Secundã lune ⁊ estiã msti¬
quastum mercurio qupitum ioui sextum ueneri septimã satir nodicants ensdem utiꝗ monsitinios
dies quib &e rrantia sideta consetrantes tũ & sidiuerso ordine pintiames. E xistimab anenum se hec¬
bere asole spm a lana corpus a maste feruorem a mercurio supientia & uerlum Aioue ier¬
peruntiũ auenere uoluptatem. a suturno tarditatem. Eredo qu sol in melio plantirum
positus toru mundum spiritus instur cale faccere & quasi uiuificare indexur Ecclesicaste attes¬
÷ uite quidupso loquens ait. Grrans grrando uadit sp̃s x incirculos suos ituestitur łoni pe

Expanded text:
 quarta sabbati, quinta sabbati, sexta sabbati, vel sabbato. Non quia omnes sabbatorum, hoc est requietionum dies esse non potuerint, sed quia a requietionum die quae suo nomine dine. Verum gentiles cum observationem a populo Israel hebdomadis addiscerent, mox hanc in laudem suorum deflexere deorum. Primam videlicquartam Mercurio, quintam Jovi, sextam Veneri, septimam Saturno dicantes, eisdem utique monstris suos dies, quibus et errantia sidera consecrantes, tametsi diverso ordine putantes. Existimabant enim se habere a Sole spiritum, a Luna corpus, a Marte fervorem, a Mercurio sapientiam et verbum, a Jove temperantiam, a Venere voluptatem, a Saturno tarditatem: credo quia sol in medio planetarum positus totum mundum spiritus instar calefacere et quasi vivificare videtur, Ecclesiaste attestante, qui, de ipso loquens, ait: Gyrans gyrando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur. Luna per
Abbreviated transcription (Latin):
dum putat digut. Prxa autẽ stut mihi sentesia quã anullo pri. dosuo redarꝗ ue¬
dum auiumo. ut sicut reuerenissimus eiusdem heb raicae ueritatis iner pris obtretde¬
torbuis siuoperis Nondimn no inquit ũ rep̃hendo l&x sedomnib bis a postolos p̃firo h e

Expanded text:
dum putat eligat. Fixa autem stat mihi sententia, quam a nullo prudentium redarguedum putat eligat. Fixa autem stat mihi sententia, quam a nullo prudentium redarguendam autumo, ut sicut reverendissimus ejusdem Hebraicae veritatis interpres obtrectatoribus sui operis: Non damno, inquit, non reprehendo LXX, sed omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
sermone libellos discełibus ut rebar necessrios composui. Euos cũfratrib quib¬
damdare atq exponere coepissem diceban eosbrebus multo digestos eẽ quã uid¬
lent maxiie ille ditimnorib: cuius ꝓpterrationem paschae potius indeblitur usus inde¬
gere. Sui derͥunsq man laraliqua de tempoꝵ stictu cursu ac fine disserere. Quibus con¬
citus parens p̃spectis patrum anicrabilium scriptis ꝓlixiorim de temporib: librum edidi
put ipso lar giese potui qui acternus ꝑminens tempora quando uobuiti corsteruitꝰ c qui
nouit tempoꝵ fines lrimo ipse lubenibus tempoꝵ curriculis finem cum uoluerib iniponi
In quo uidelic& opere uequem fosee offender& qđ  ebraicam magis ueritatem quaem lxa
trans latoꝵ editionem in saeculi ꝓced enis serie secutussim. & illam qq̃ ꝑom̃a quotaes dis¬
crepure uidebutur inserui ut legens quisq simul utruq conspicut e qđ amplius sequer¬

Expanded text:
sermone libellos discentibus, ut rebar, necessarios composui. Quos cum fratribus quibusdam dare atque exponere coepissem, dicebant eos brevius multo digestos esse quam vellent, maxime ille De temporibus. Cujus propter rationem Paschae potius videbatur usus indigere: suadebantque mihi latius aliqua de temporum statu, cursu, ac fine disserere. Quibus concitus parens, perspectis venerabilium Patrum scriptis, prolixiorem de temporibus librum edidi, prout ipso largiente potui, qui aeternus permanens, tempora quando voluit constituit, et qui novit temporum fines: imo ipse labentibus temporum curriculis finem cum voluerit imponet. In quo videlicet opere, ne quem forte offenderet, quod Hebraicam magis veritatem quam LXX Translatorum editionem in saeculi praecedentis serie secutus sim: et illam quoque per omnia quoties discrepare videbatur inserui, ut legens quisque simul utrumque conspiciat, et quod amplius sequen
Abbreviated transcription (Latin):
tis suꝑ palmae radicem pones. Iuxti quẽ cum dicis ccto medicum Cumdicis uiII ippudicũ
tregione compones. Cumdicis x unguem indicis in medio figes astu pollicis. Cumdicis xX
summitatem pollicis in termedios indicis & impudicis astus immittes. Cum dicis xec ungues
curuatum in idice circumflexo diligenur afronte pcinges Cumdicis lix. indicem ut supra

Expanded text:
tis, super palmae radicem pones. Juxta quod. Cum dicis octo, medicum. Cum dicis novem, impudicum, tis, super palmae radicem pones. Juxta quod. Cum dicis octo, medicum. Cum dicis novem, impudicum, e regione compones. Cum dicis decem, unguem indicis in medio figes artu pollicis. Cum dicis viginti, summitatem pollicis inter medios indicis et impudici artus immittes. Cum dicis triginta, ungues curvatum, indice circumflexo diligenter a fronte praecinges. Cum dicis septua
Abbreviated transcription (Latin):
interpres brsitriac hieronimus in eu angelice tractati sententiae hiuiusudiuntum disc ipline
p̃ dubitauit cassumere. Centesimus uquit & sea ugesimus ex tricesimus sructus quã quas cde irs¬
na terra & deuna semente nascitur tum̃ mulcum differt iunumero Nec reserupur cad
unde & in superiori digito deprimun quanoq maior est difficultas expestae quondũ uo¬
iuptatis illecebras ubstinere tiqo magis e p̃mium. Porro cente simꝰ rumerus que sodili¬
gentir litior at undus a sinistra trans festur uddexteron xisdem quidem digitis sod ũ
mac ustum infig ẽs Cumdicis .ii. scđm aminimo flexum ibidem mpones Cumdicis true ter¬
tium similiter ad flecues. Cundicis .IIIi. Itidem minimum leu abis. Cumdicis .V. sit undũ com¬
nimo similiter eriges. Cumdicis .vI. testium nihi lominus elc ualus mediodũ taxat solo qui
medicus appellatur in medium palmae sixo. Cumdicis Vii mnimũ solũ ceteris interim leua¬

Expanded text:
es historiae Hieronymus, in evangelicae tractatu sententiae hujus adjumentum disciplinae non dubitavit assumere: Centesimus inquit et sexagesimus, et tricesimus fructus, quanquam de una terra, et de una semente nascitur, tamen multum differt in numero. Triginta referuntur ad unde et in superiore digito deprimuntur, quantoque major est difficultas expertae quondam voluptatis illecebris abstinere, tanto majus et praemium. Porro centesimus numerus quaeso, diligenter lector attende a sinistra transfertur ad dextram, et iisdem quidem digitis, sed nomae artum infiges. Cum dicis duo, secundum a minimo flexum ibidem impones. Cum dicis tria, tertium similiter afflectes. Cum dicis quatuor, itidem minimum levabis. Cum dicis quinque, secundum a minimo similiter eriges. Cum dicis sex, tertium nihilominus elevabis, medio duntaxat solo, qui medicus appellatur, in medium palmae fixo. Cum dicis septem, minimum solum, caeteris interim leva
Abbreviated transcription (Latin):
que quasi diuinando deludens. Cuius ordo ludi uł loquelae tidis est . cum primã alphabe¬
ti lit teram intima re cupis. unũ manu ten&o. cũ secundũ duo. cum testiam. triu. & sicex
ordine ceterus. Verbi grictia siumicũ inter insidictores positũ ut caute seugut ad mone
terae caute age significant. potest &itascribi sicausa secr&ior exigat. Sed haec grecoꝵ
computo litterisq facilius discisimulatq ugi possuNt qui ñ ut lutini paucis hisdemq ge¬
minatis suos numeros soleNt ex primere lit teris. uerum toto sui alphub&i caractere in nu¬
merorum figurus expenso tres quiplus sunt numeros notis singulis depinguNt. Eundem
pene numerifigurandi quem scribendi alphab&i ordinem sequentes hoc modo

Expanded text:
que quasi divinando deludens. Cujus ordo ludi vel loquelae tque quasi divinando deludens. Cujus ordo ludi vel loquelae tti litteram intimare cupis, unum manu teneto: cum secundam duo, cum tertiam, tria. Et sic ex ordine caeteras. Verbi gratia: si amicum inter insidiatores positum, ut caute rem agat, admonerterae, Caute age, significant. Potest et ita scribi, si causa secretior exigat. Sed haec Graecorum computo litterisque facilius disci simul atque agi possunt, qui non ut Latini, paucis iisdemque geminatis suos numeros solent exprimere litteris, verum toto alphabeti sui charactere in numerorum figuras expenso, tres qui plus sunt numeros notis singulis depingunt, eumdem pene numeri figurandi, quem scribendi alphabeti ordinem sequentes, hoc modo
Abbreviated transcription (Latin):
uis euderi ꝓna seriur leuum desuꝑcõprehendes. IXX. tum dicis eaqadem supinã femor: suꝑ¬
poneselau cũdicis cuudẽ ꝓnum stmori suꝑpones Xc̃cumdicis cadeio lumbos uop̃¬
hendes pollie ud inguinu uerso. At uero c̃ & ic̃ & ceteru usq ced decce milia eo¬
diiti quo diximus ordine indexitra corporis paste complebis Deciesuũ centena
mibia cum dicis umbus sibimunus in sestis inuiaem digitis implicabis ł st &rulte¬
nus modi compotus is ticulatim decurrens qui quõ speciuliter ud paschae rationẽ ꝑtin& cũ
cidhanc exordine ꝑuentum fuerit oporcunius explicabitur. Potest aut̃ & deipsoquẽ prȩno
taui computo quedam munualis loqulu tum ingenu exercendi quã ludi agendi gratia fi
gurari qualit teris quis singillatim expressis uerba quac isdem lit teris contineuntur
ulteri quoq qui banc nouerit industrium tum &si ꝓcul posito legenda atq intellegenda
contradat uel netessuria quȩq ꝑ haec occultius innuendo significans. uel imperitos quos¬

Expanded text:
comprehendis. LXX cum dicis, eamdem supinam femori superpones. LXXX cum dicis, eamdem pronam femori superpones. XC cum dicis, eamdem lumbos apprehendes, pollice ad inguen verso. At vero C et CC usque ad DCCCC eodem quo diximus ordine in dextera corporis parte complebis. Decies autem centena millia cum dicis, ambas sibi manus insertis invicem digitis implicabis. Est et alterius modi computus articulatim decurrens: qui quomodo specialiter ad Paschae rationem pertinet, cum ad hanc ex ordine ventum fuerit, opportunius explitavi computo quaedam manualis loquela, tam ingenii exercendi quam gurari: qua litteris quis singillatim expressis verba quae iisdem litteris contineantur alteri qui hanc quoque noverit industriam, tametsi procul posito, legenda atque intelligenda contradat, vel necessaria quoque per haec occultius innuendo significans, vel imperitos quous