comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
certent nunc carissimi. singuli ad
utrosq honores. ut amplissimas
accipiant dignitatum coronas:
uel de uirginitate candidas. uel de
passione purpureas. In cęlestibus
castris pax &e acies habent flores su¬
quidem tempus & agonis non ex¬
tenderetur. ne longum faceret
aut ȩ ternum: s breue & ut ita di¬
cam momentaneum. Ut in hac
breui & exigua uita agones eeñt
& labores: in illa uero uita quȩ et̃¬
na est. corona &e p̃mia meritor ut
labores quidem cito finirentur
meritoꝵ uero p̃mia sine fine dura¬
rent: ut post hiuus mundi tenebraᷤᷤ
uisuri eeñt candidissimã lucem.
& accepturi maiorem passionum
cunctarum acerbitatibus beati¬
tudinem. teste de hoc apło paulo
quȩ reuelabitur in nobis Quam
leto sinu de p̃lio reuertentees
ciuitas cȩlestis excipit: ac de hoste
ꝓstrato trophea ferentibus occur¬
rit. Cum triumphantibus uiris
& feminȩ ueniunt quȩ cium scło
sexum quoq uicerunt. & gemi¬

Expanded text:
Certent nunc, charissimi, singuli ad Certent nunc, charissimi, singuli ad utrosque honores, amplissimas accipere dignitatum coronas, vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelestibus castris pax et acies habent flores suquidem tempus et agonis non extenderet, nec longum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et accepturi majorem passionum cunctarum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et gemi
Abbreviated transcription (Latin):
scõꝵ sub una sollempni¬
tatis leticia. celebramus
festiuitatem Quoꝵ so¬
cietate celum exultat. quoꝵ patro¬
ciniis terra lȩtatur: quoꝵ trium¬
phis eccła scã coronatur. Quoꝵ
confessio quanto in passione forti¬
or. tanto est clarior ui honore:
quia dun creuit pugna. creuit
& puguantium gła: & martyrũ
triumphus multiplici passionum
genere adornatur Pque grauiora
tormenta: gratiora fuere & p̃mia
Dum catholica mat̾ ȩccła ꝑ totum
orbem longe lateq diffusa. in ipso
capite suo xp̃o iħu edocta. didicit
contumelias crucis. & mortem ñ
timere: magis mnagisq roborata
uersos autem quos agmine incli¬
to carcer penalis inclusit: pari et
simili calore uirtutis. ad geren¬
dum certamen gła triumphalis
inspirauit. Ouere beata mater
excła. quam sie honor diuite
dignationis illuminat. quam uincen¬
tium głosus martyrum sanguis
exhornat: quam inuiolate confessi¬
onis candida induit uirginitas. No¬
ribus eius. nec rosȩ nec lilia desunt.

Expanded text:
 sub una solemnitatis laetitia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem non timere, magis magisque roborata erferendo. Universos autem quos agmine inclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt.
Abbreviated transcription (Latin):
neum intra me: & in medita¬
dione mea exardescet ignis.
Quam sententiam etiam ue¬
nerabili laurentio conuenire
nianifestum est. ciius cor tan¬
ta in fide xp̃i magnanimita¬
te conca luit: ut despectis
ꝓprii corporis cruciatibus.
insanissimo tortori suo trium¬
phatis enis ignibus letetur illude¬
re: Uere in meditatione eus in¬
suꝑabilis exarsit ignis: qui odio
ꝑfidie & amore ueritatis accen¬
sus. appositam sibi extrinsecus
flaminam aut non sensit. aut
uicit. ꝓpter quod carissimi ex¬
ultemus & letennur in dño. non
dubitentes & ꝑsequutorẽ mar¬
tyris ꝓignibus quos accendit
p̃parata impiis incendia susti¬
nere: & ipsum beatissimũ mar¬
tẏrem ꝓflamma quam ꝑtulit.
apud om̃ipotentem dm̃ incor¬
rupte lucis illuminatione ful¬

Expanded text:
meum intra me, et in meditameum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinsecus flammam aut non sensit, aut vicit. Propter quod, carissimi, exsultemus et laetemur in Domino, non dubitantes, et persecutorem martyris pro ignibus quos accendit, praeparata pro impiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione ful
Abbreviated transcription (Latin):
nitus in fusum. corporeus ille
& mortalium muustratus ma¬
nibus ignis excludere De hoc
ualidissimo xp̃i milite illud
credendum est dictum: qđ
ante multa annorz nuilia
p̃nunciatum est ꝑ ꝓpħam di¬
centem: & si trauscas ꝑ ignem:
lamina te non comburet Fcce
mm beatus laurentius transi¬
ut ꝑ ignem quo non adustus in¬
sorruit : s illuminatus effusit:
tancum atq terreniu: flãmã
gehennȩ ꝑpetuo exurentis eua¬
sit. Quid hoc beatius uiro qui
miserantis dei dispensante grã
arsit. ne arderet: & ne ureretuR
exustus est: Qui si nullis eẽt ig¬
inbiis ac suppliciis traditus. fu¬
erat quidem securitas liberta¬
tis s nulla exciterat gła dimi¬
cantis. Ad hoc enim nos exem¬
plis atq doctriis in ȩccła sua
xp̃c eruditꝰ non ut nichil ma¬
li patiamur in mundo: s ut
mundum multimoda passio¬
ne iuncamus Cecint quondã
uariis tribulationibus soar¬
tatus ille clarissimus patriar
cha dauid. dicens: Concaluit cor

Expanded text:
nitus infusum corporeus ille nitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, lamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, ntaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑq noua festiui¬
tas eccłam dei iugit̃
in gaudia lȩticie sp̃alis accen¬
dit. ammonens unuersitatẽ
credentium ut sicut ille ꝑfec¬
te deuotionis ardore furentibꝰ
non cessit incendiis. ita nos di¬
uersarum tribulationum ig¬
nis. & maloꝵ scłarium flãma.
a xp̃i societate non moueat.:
ut ait ille mysterioꝵ celestium
doctor ac tocius inrtutis exem¬
plum głosissimus paulus: Quis
nos separabit a caritate xp̃i tri
ꝑsequutionum potest inclina¬
ri ꝑiculis: qui semel ꝓmissa om¬
mpotentis dei. & ȩterna largissi¬
mi redentoris p̃mia. fide stabili
& in concussa mente concepit.
Heq enim potest arduum illud
p̃celsumq bonoꝵ immortaliũ
iter. debilis ammus. & fides clau¬
da conscendere. Ideo & fortissi¬
mum martyrem incumbenti¬
um tormenta penarum. & se¬
uissimi ꝑsequutoris suꝑare
flamma non potuit. quia lon¬
ge ardentius ueritatis radiis
mens eius accensa feruebat.
unde nec potuit de infatigabi¬
li eius pectore calorem diui¬

Expanded text:
nova festivitas Ecclesiam Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paulus: Quis nos separabit a caritate Christi, persecutionum potest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divi
Abbreviated transcription (Latin):
ritur: & flaminis refrigerium
p̃paratur Ut ait patriarcha
dauid: uerbis martyrum diceis
Transiumus ꝑ ignem &e aquã:
& eduxisti nos in refrigerium.
Transibat ꝑ ignem & aquam
beatus laurentius: cum hiNc
eum mortifera mundi flamma
torreretꝰ. hinc cęlestis irrigui
uitalis unda ꝑfunderet: Tran¬
sibat ꝑ ignem & aquam. eum
iuim furentis incendii. fontis
demenitia temperaret. Arde¬
bat ergo laurentuis: s uince¬
bat ignis ille de quo ait salua¬
tor: Ignem ueni mittere in ter¬
deat: O nouum mirandũq¬
certamen: Unius eiusdemq
uiri && flanmis corpus urebatur:
& ardentis fidei calore mens ig¬
nita feruebat. Sicut loqueban¬
tur adinuicem uiri illi dicentes
Nonne cor nr̃m ardens erat in
nobis in uia: Ubi ergo cor ardet
flammam membra non sentiun:
Ubi xp̃i ignis operatur. diaboli
necesse est uincatur incendiũ:
&e ubi dei sp̃s feruet. frigida sit
flamma mortalium. Hinc est
carissimi. quod triumphum be¬

Expanded text:
ritur, et flammis refrigerium ritur, et flammis refrigerium praeparatur, 242 ut ait patriarcha David verbis martyrum dicens: Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium . Transibat per ignem et aquam beatus Laurentius, cum hinc eum mortifera mundi flamma torreret, hinc coelestis irrigui vitalis unda perfunderet. Transibat per ignem et aquam, cum vim furentis incendii divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed vincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terdeat . O novum mirandumque! unius ejusdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis in via ? Ubi ergo cor ardet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma mortalium. Et hinc est, carissimi, quod triumphum be
Abbreviated transcription (Latin):
cens uirtute fortissimus. nichil
aliud deferens iudicanti quam
mentis constantiam. & illese con¬
scientie puritatem deuotam
deo offerens animam: & castissi¬
mum tradens ꝑsequenti corpꝰ
ad penam: ulud eiuan głicum
seruans. nolite timere eos qui
occidunt corpiis. animã autẽ
non possunt occidere. Excogi¬
tatur itaq in laurentium fe¬
rale tormentum ut qui metu
mortis non mouebatur: acerbi¬
tate supplicii frangeretur S
quem suarum confortabat
multitudo uirtitum: non po¬
terat uincere magnitudo pȩ¬
narum. Paratur ergo craticła
igne succensa que triũphalis
martyris & animum fatigaret.¬
& corpus exureret. S ignara ue-
bat quod adustio illa menbroꝵ
fidelis animi eẽt ęterna purga¬
tio: & corpus quod corrumpen¬
tibus flaminis p̃sentem uitam
desereretꝰ. ad incorruptionem
iuuendi dampnata morte tran-¬
siret: Lere incomparabile salu¬
taris huius fidei sacramentum
quo ꝑ tormenta beatitudo que¬

Expanded text:
cens, virtute fortissimus; nihil cens, virtute fortissimus; nihil sane aliud deferens judicanti quam vivae mentis constantiam, et illaesae conscientiae puritatem, devotam Deo offerens animam, et castissimum tradens persequenti corpus ad poenam, illud evangelicum servans: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Excogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat multitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus exureret. Sed ignara veri bat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio; et corpus quod corrumpentibus flammis praesens vita desereret ad incorruptionem vivendi damnata morte transiret. Vere incomparabile salutaris fidei hujus sacramentum, quo per tormenta beatitudo quae
Abbreviated transcription (Latin):
mus filius inconsolabili merore
Depone omnem fili de mea mor¬
te tristiciam: nec enim dui te mea
contristabit absentia Post tri¬
duum me segueris. Quo respon¬
so mens deuota ꝑcepto in dubi¬
tatam suscipiens optimo ab an¬
tistite & xp̃i martyre ueritatẽ
nichil magis p̃ om̃ibus curat.
quam ut auaricia ꝑseguentis
qui de morte scõꝵ contristabat
ȩccłam. de p̃da eccłȩ gaudium
non haberet. Inuienit uir pru¬
dentissimus: unde acrius suũ
posset torquere tortorem:
Omnem igitur eccłȩ censum. cunc¬
ctaq sacri uasa misterii. ne ea sacri¬
iegus macularet aspectus. conuo¬
catis mopum turbis pia erogati¬
one distribuitꝰ ut futurus martyr
iretributione cȩlesti pariter et
mercede sui sanguinis &e tante
liberalitatis p̃mio ditaretur.
non dubitans & in semetipso
fidem xp̃o suo. & eccłasticas opes
in pauperibus seruaturum. ꝓpt
quod ꝓtinus ad tribunal rapit᷑
impioꝵ uir simplicitate in no¬

Expanded text:
mus filius inconsolabili moerore mus filius inconsolabili moerore Depone omnem, fili, de mea morte tristitiam; nec enim diu mea te contristabit absentia: post triduum me sequeris. Quo responso mens devota percepto, indubitatam suscipiens optimo ab antistite, et Christi martyre, veritatem, nihil magis prae omnibus curat, quam ut avaritia persequentis, quod de morte sanctorum contristabat Ecclesiam, de praeda Ecclesiae gaudium non haberet. Invenit vir prudentissimus, unde acrius suum posset torquere tortorem. Omnem igitur Ecclesiae censum, cunctaque sacri vasa ministerii, ne ea sacrilegus macularet aspectus, convocatis inopum turbis, pia erogatione distribuit, ut futurus martyr in retributione coelesti pariter, et mercede sui sanguinis, et tantae liberalitatis praemio ditaretur, non dubitans et in semetipsofidem Christo suo, et ecclesiasticas opes in pauperibus servaturum. Propter quod protinus ad tribunal rapitur impiorum vir simplicitate inno
Abbreviated transcription (Latin):
icut patrum nr̃oꝵ fr̃s
& scĩssimo laurentii archidia¬
coni ministerio romana flo¬
reret eccła. inuidia ardente
diaboli. aduersus nomen ce fidẽ
xp̃i. flamina durissimȩ ꝑsecu¬
tionis incanduit atq ut ꝑui¬
ciosius dñicim gregem fera¬
lis bestie rabies insatiata uora¬
ret: nocendi arcifex inimicus
ꝑuigilem prius molitur custo¬
diam pastoris eripere:
& ideo sixtum ande om̃s sum¬
mum dñi sacerdotem furor
gentilis aggreditur: ut eccła¬
stica membra tam ualido
truncata capite uelut munimi¬
ne p̃sidii cęlestis amoto. cruentꝰ
ꝑsequutor inuaderet. S mag¬
nus ille sixto qui commissis sibi
ouibus adeo affuerat pastor in
terris: ad erat patronus e cęlid.
Deniq scm̃ laurentium quasi
iam pontificis sui solatio destitu¬
tum. ad subeunda supplicia.
manus pagana ꝑquirit: quem
mirabilis sixtus aduersus om¬
nia seuientis mundi mala ua-¬
ticinio ꝓpħici sermonis arma¬
uit. N̾am cum id em laurentiꝰ
passionem paternam ut piissi¬

Expanded text:
icut patrum nostrorum,  et 2ut sanctissimo Laurentii archidiaconi ministerio Romana floreret Ecclesia, invidia ardente diaboli, adversus nomen et fidem Christi flamma durissimae persecutionis incanduit; atque ut perniciosius dominicum gregem feralis bestiae rabies insatiata laniaret, nocendi artifex inimicus pervigilis prius molitur custodiam pastoris eripere. Et ideo Xistum ante omnes summum Domini sacerdotem furor gentilis aggreditur, ut ecclesiastica membra, tam valido truncata capite, velut munimine praesidii coelestis amoto, cruentus persecutor invaderet. Sed magnus ille Xistus, qui commissis sibi a Deo ovibus adfuerat pastor in terris, aderat patronus e coelo. Denique S. Laurentium, quasi jam pontificis sui solatio destitutum, ad subeunda supplicia manus pagana perquirit: quem mirabilis Xistus adversus omnia saevientis mundi mala vaticinio prophetici sermonis armavit. Nam cum idem Laurentius passionem paternam, ut piissi
Abbreviated transcription (Latin):
uicta si non sit caritas ficta.
Ille ergo nobis dat ueramuir¬
tutem: qui diffundit in nr̃is
cordibus caritatem. Quando
enim beatus laurentius ignes¬
appositos extrinsecus non ti¬
meret: nisi unitus flamma cari¬
tatis arderet: Ideo fr̃s mei gło¬
sus martyr atroces incendioꝵ
flammas ñ ꝑtimescebat in cor¬
pore. quia ardentissimo cȩlesti¬
um gaudioꝵ desiderio flagra¬
bat in mente. In comparatione
feruoris quo pectus eius arde¬
bat: exterior ꝑsequutoꝵ flam¬
ma frigebat. Quando enim
ferret tantoꝵ aculeos doloꝵ:
nisi ȩternoꝵ diligeret gaudia
p̃mioꝵ : Postremo quando con¬
tempneret istam uitamꝰ nisi
amando meliorem uitam:
o quis nocere uobis potest
ait apłs petrus: quis inquit
nocere uobis potest. si boNi
amatores fueritis: Faciat u
te licet ꝑsequutor malum.
tu ne deficias amando bonum. Si
enim uere quod bonum est toto
corde dilexeris. omne malum pa¬
tienter & eguanimiter sustinebis
Quid enim beato laurentio illa

Expanded text:
victa, si non sit charitas ficta. victa, si non sit charitas ficta. Ille ergo dat nobis veram virtutem, qui diffundit in nostris cordibus charitatem . Quando autem beatus Laurentius appositos extrinsecus ignes non timeret, nisi intus flamma charitatis arderet? Ideo, fratres mei, gloriosus Martyr atroces incendiorum flammas non pertimescebat in corpore, quia ardentissimo coelestium gaudiorum desiderio flagrabat in mente. In comparatione fervoris, quo pectus ejus ardebat, exterior persecutorum flamma frigebat. Quando enim ferret tantorum aculeos dolorum, nisi aeternorum diligeret gaudia praemiorum? Postremo quando contemneret istam vitam, nisi amando meliorem vitam? Et quis nocere vobis potest, ait apostolus Petrus; quis, inquit, nocere vobis potest, si boni amatores fueritis ? Faciat in te licet persecutor malum: tu ne deficias amando bonum. Si enim vere quod bonum est, toto corde dilexeris, omne malum patienter et aequanimiter sustinebis. Quid enim beato Laurentio illa,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpessus est. & utiq illa maiestas
posset uel nichil ꝑpeti: uel con¬
tinuo uindicari. S cum esset
in illo tanta potentia: ideo fuit
etiam tanta patientia: quia
ꝑ nobis passus est. relinquers
nobis exemplum ut seguam᷑
uestigia enis. Alidetis certe di¬
lectissimi. quia p̃ter effusionẽ
cruoris p̃ter uincula uel carce¬
res. p̃ter flagella &e ungulas:
sunt multa in quibus sequi
possumus xpm̃. Deinde hac
humilitate decursa. & morte ꝓstͣ¬
ta: ascendit xp̃c in celum. Se¬
quamur eum: Audiamꝰ apłm
dicentem Si consurrexistis cũ
xp̃o que sursum sunt sapite.
uͥxp̃c est in dextera dei sedens.
Quȩ sursum sunt quęrite. non
quȩ suꝑ terram. Quicquid de¬
lectabile de temporalibꝰ rebus
mundus ingesserit: respuat᷑:
Quicquid infremuerit asꝑum
atq terribile. contempnatur.
& qui sic aget . non dubitet xp̃i
se coherere uestigiis at merito
dicere audeat. cum apło paulo.
conuersatio nr̃a in celis est. S

Expanded text:
perpessus est. Et utique illa majestas perpessus est. Et utique illa majestas posset vel nihil perpeti, vel continuo vindicari. Sed cum esset in illo tanta potentia, ideo fuit etiam tanta patientia: quia pro nobis est passus, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Videtis certe, dilectissimi, quia praeter effusionem cruoris, praeter vincula et carceres, praeter flagella et ungulas, sunt multa in quibus sequi possumus Christum. Deinde hac humilitate decursa, et morte prostrata, ascendit Christus in coelum: sequamur eum. Audiamus Apostolum dicentem, Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt, sapite, ubi Christus est in dextera Dei sedens; quae sursum sunt quaerite, non quae super terram . Quidquid delectabile de temporalibus rebus mundus ingesserit, respuatur: quidquid infremuerit asperum atque terribile, contemnatur. Et qui sic agit, non dubitet Christi se cohaerere vestigiis, ut merito dicere audeat cum apostolo Paulo, Conversatio nostra in coelis est .
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta maiestas. S semetip¬
sum exinaniuit formã seru
accipiens. in similitudine ho¬
minum factus. & habitu in¬
uentus ut homo. Quanta hu
Xp̃c factus est obediens. quid
suꝑbis: Quoiisq facꝰtus est obe¬
diens xp̃c : Usq ad incarnatio¬
nemuerbi. usq ad participati¬
onem mortalitatiis humane.
usq ad trinam diaboli temp¬
tationem usq ad irrisionem
popłi uideoꝵ usq ad sputa
& iuncula: usq ad alapas et
flagella. Si parum est: usq ad
mortem. & si adhuc aliquid
etiam de genere mortis ad den¬
dum est. mortem autẽ crucis
Habemus tale humilitatis ex
homo: O pellis morticina qͥd
tenderis: O sanies fetida quid
uiflaris: Anhelas. doles. estu¬
as. quia nescio quis tibi fectt
muriam. unde unde flagitas ul¬
tionem. sitis arenti fauce uindi¬
ctamꝰ nec prius ab intentione
desistis: donec de illo qui te lese¬
rit uindiceris. Si xp̃ianus es:
expecta regem tuum Pruis se
uindicet xp̃e. Honcdum enum
uindicatus est: qui ꝓ te tanta

Expanded text:
 Sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Quanta humChristus factus est obediens: quid superbis? Quousque factus est obediens Christus? Usque ad incarnationem Verbi, usque ad participationem mortalitatis humanae, usque ad trinam diaboli tentationem, usque ad irrisionem populi Judaeorum, usque ad sputa et vincula, usque ad alapas et flagella; si parum est, usque ad mortem; et si adhuc aliquid etiam de genere mortis addendum, mortem autem crucis . Habemus tale humilitatis exehomo? O pellis morticina, quid tenderis? O sanies fetida, quid inflaris? Anhelas, doles, aestuas, quia nescio quis tibi fecit injuriam. Unde tu flagitas ultionem, sitis arenti fauce vindictam; nec prius ab intentione desistis, donec de illo qui te laeserit, vindiceris? Si Christianus es, exspecta regem tuum: prius se vindicet Christus. Nondum enim vindicatus est, qui pro te tanta
Abbreviated transcription (Latin):
msi qui ꝑ xp̃o sanguinem fun¬
dunt:. ꝑ ditura est ergo filios
suos. quos tanto fȩcundius qͣn¬
to securius tempore pacis enixa
est mater eccła quos ne ꝑdat
oranda est ꝑsequntio. oranda
temptatio: Absit fr̃s. Quomͦ
enim potest orare ꝑsequutionẽ:
qui cotidie clamat. ne nos infe
habet fr̃s. habet ortus ille do¬
minicus non solum rosas mar¬
tyrum. s &e lilia uirginum:
&e conugatoꝵ hederas. in dua¬
simi. nullum genus hominum
de sua uocatione desperet. Pro
omnibus passus est xp̃e. Ue
raciter de illo scriptum est.
Qui uult omnes homines sal¬
uos fieri: & in agnitionem ue¬

Expanded text:
nisi qui pro ipso sanguinem funnisi qui pro ipso sanguinem fundunt? Perditura est ergo filios suos, quos tanto fecundius, quanto securius tempore pacis enixa est mater Ecclesia? Quos ne perdat, oranda est persecutio, oranda tentatio? Absit, fratres. Quomodo enim potest orare persecutionem, qui quotidie clamat, Ne nos inferhabet, fratres, habet hortus ille dominicus, non solum rosas martyrum, sed et lilia virginum, et conjugatorum hederas, violasimi, nullum genus hominum de sua vocatione desperet: pro omnibus passus est Christus. Veraciter de illo scriptum est, Qui vult omnes homines salvos fieri, et in agnitionem ve
Abbreviated transcription (Latin):
dere poterimus dilectionis fru¬
ctum: quam imitationis exem¬
plum. Aep̃e enim ꝓ nobis passus
est. relinquens nobis exemplum.
ut sequamur uestigia eius. In
hac sententia dixisse undetur.
apłs petrus. quod ꝓ his tantum
passus est xp̃e. qui sequuntur
uestigia eius. neq ꝓsit quicquã
xp̃i passio. nisi illis qui sequun¬
tur uestigia eius Sequuti sunt
eum martyres scĩ usq ad effu¬
sionem cruoris: usq ad simili¬
tudinem passionis. Sequuti
sunt maryres: s non soli Non
enun post quam illi transierins
pons incisus est: aut postquam
ipsi biberunt. fons ipse siccatus
est. Que est enim spes fideliũ
bonoꝵ. qui uel sub fȩdeR e
comugali. igum matrimonii caste
& concorditer ducunt. uel sub con¬
tinentia induali domant carnid
illecebras. uel etiam scĩtatis api¬
cem celsius erigentes. & in noua
uirgintate florentes sequunt᷑
agnum quocumq ieritꝰ que
istis inquam. que nobis om̃ibus
spes est. si non seguuntur xp̃m

Expanded text:
dere poterimus dilectionis frudere poterimus dilectionis fructum, quam imitationis exemplum; Christus enim pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . In hac sententia vidisse videtur apostolus Petrus, quod pro his tantum passus est Christus, qui sequuntur vestigia ejus, neque prosit quidquam Christi passio, nisi illis qui sequuntur vestigia ejus. Secuti sunt eum martyres sancti, usque ad effusionem cruoris, usque ad similitudinem passionis: secuti sunt martyres, sed non soli. Non enim postquam illi transierunt, pons incisus est; aut postquam ipsi biberunt, fons ipse siccatus est. Quae est enim spes fidelium bonorum, qui vel sub foedere conjugali jugum matrimonii caste et concorditer ducunt, vel sub continentia viduali domant carnis illecebras, vel etiam sanctitatis apicem celsius erigentes et in nova virginitate florentes sequuntur agnum quocumque ierit? Quae istis, inquam, quae nobis omnibus spes est, si non sequuntur Christum,
Abbreviated transcription (Latin):
easi laurentii trium¬
phalem diem. quo cal¬
cauit mundum fre¬
mentem. sp̃uit blan¬
dientem. & in utroq uicit dia¬
bolum ꝑseguentem. hodiernũ
nobis eccła romana cõmendat.
Quam głosa enim & quanta
uirtutum multitudine. qua¬
si floꝵ uarietate distincta. lau¬
rentii martyris sit corona.
uniuersa testis est roma In
ipsa enim ȩccła. sicut soletis audi¬
re: diaconii gerebat officium:
Ibi sacrum xp̃i sanguinem mi¬
nistrauit: ibi ꝓ xp̃i nomine suũ
sanguinem fuidit: Ad mensam
potentis prudenter accesserat.
Ad illam mensam de qua mo¬
do nobis salomonis ꝓuerbia
loquebantur. ubi scriptum est
Si sederis cenare ad mensam po¬
tentis. cognoscens intellige quȩ
apponuntur tibi: &e sic extende
manum tuam. sciens qm̃ similia
oportet te p̃parare. Huius cȩne
fr̃s sanctus laurentius: intellexit
& fecit. ꝓrsus qualia sumpsit
in illa mensa: talia p̃parauit.
Nmauit xpm̃ in uita sua: imitatꝰ
est xp̃m in morte sua. & nos gͦ¬
mur: Heq enim meliorem red¬

Expanded text:
eati Laurentii triumphalem diem, quo calcavit mundum frementem, sprevit blandientem, et in utroque vicit diabolum persequentem, hodiernum nobis Ecclesia Romana commendat. Quam gloriosa enim, et quanta virtutum multitudine, quasi florum varietate, distincta Laurentii martyris sit corona, universa testis est Roma. In ipsa enim Ecclesia, sicut soletis audire, diaconi gerebat officium. Ibi sacrum Christi sanguinem ministravit: ibi pro Christi nomine suum sanguinem fudit. Ad mensam potentis prudenter accesserat. Ad illam mensam, de qua nobis modo Salomonis proverbia loquebantur, ubi scriptum est: Si sederis coenare ad mensam potentis, cognoscens intellige quae apponuntur tibi; et sic extende manum tuam, sciens quoniam similia te oportet praeparare . Hujus coenae fratres, sanctus Laurentius; intellexit, ac fecit: et prorsus qualia sumpsit in illa mensa, talia praeparavit. Amavit Christum in vita sua, imitatus est eum in morte sua. CAPUT mur. Non enim meliorem red
Abbreviated transcription (Latin):
gurges subtrahitur. unda subducit᷑
Morx enum defatiscenti fide de fa¬
tiscit & semita: Tunc exclamans
dominum iħm: saluum se fieri
dep̃catur. Quem app̃hensum ma¬
nii saluator liberat: & obiurgat di¬
cens. Modice fidei quare dubitasti
hoc est cur tam parue fidei es at
qui credendo in mare ambulare
ceperas: non id ꝑseuerando tran¬
sires: Scriptum est enim: qui ꝑse¬
uerauerit usq in finem hic saluus
erit. S dum cunctaris & dubitaᷤ
iter quod ingressus fueras ꝑdidisti
Cur inquam tam modicȩ fidei es.
ut non ea fide qua uenire ceperas
ꝑuenires. Intellige ergo. quia in
mari credulitas te portabat. ꝑfi¬
petrus dum fluctuat. dum mer¬
gitur. dum periclitatur. sic ꝑue¬
nit ad dominum: ostendens no¬
bis quod non nisi ꝑ pericula ꝓpe¬
ratur ad xp̃m Multi enim dia¬
bolici fluctus sunt in hoc mun
do temptationum. multa nau¬
fragia a quibus ita liberaRi
possumus: si clamantibus manum
suam saluator extenderit. Hos gͦ

Expanded text:
gurges subtrahitur, unda subducitur. gurges subtrahitur, unda subducitur. Mox enim defatiscenti fide, defatiscit et semita. Tunc exclamans ad Dominum Jesum, salvum se fieri deprecatur. Quem apprehensum manu Salvator liberat, et subjungit dicens, Modicae fidei, quare dubitasti ? Hoc est, Cur tam parvae fidei es, ut qui credendo in mare ambulare coeperas, non id perseverando transires? scriptum est enim, Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed dum cunctaris et dubitas, iter quod ingressus fueras perdidisti. Cur, inquam, tam modicae fidei es, ut non ea fide qua venire coeperas, pervenires? Intellige ergo quia in mari credulitas te portabat, perfiPetrus dum fluctuat, dum mergitur, dum periclitatur, sic pervenit ad Dominum: ostendens nobis quod nonnisi per pericula properatur ad Christum. Multi enim diabolici do, tentationum multa naufragia; a quibus ita liberari possumus, si clamantibus manum suam 172 Salvator extenderit. Nos ergo
Abbreviated transcription (Latin):
ducit ad dominum: Ambulat
igitur suꝑ aquas petrus: & sub pe¬
dibus eius mollis unda non cedit.
Legimus in ueteri testamento
filios ifrł ꝑ mare rubrum siccis
itineribus ambulasse: & ad secu¬
ritatem gradientium ne labere¬
tur unda. in soliditatem quam¬
dam eam fuisse mutatam: Quan¬
to hic melius. ubi ambulante pe¬
tro nec mutatur unda nec labi¬
tur. nec solidatur aqua. nec re¬
fugit. Melius inguam est: ubi
eadem unda. quȩ fluctuat et
sustentatꝰ ubi idem gurges. qui
mergitur & famulatur. Illis ut
portaretur ꝑ mare popłs isrł.
meatum suum natura ꝑdide¬
rat. hic portatur in aquis petrͦ¬
& cursum suum fluenta non
ꝑdunt. Temerarius ergo uiator
apłs: noui itineris uiam capit
Modo curuati gurgitis molẽ
ascendit: modo fubsidentie.
fuius undam descendit: & inter ma¬
rinos fluctus ascenfus illi itineris¬
descensusq non deest S ubi turba¬
tus uentis. exagitatis ꝓcellis. inci¬
pit timere quod credidit: statim ei

Expanded text:
ducit ad Dominum. Ambulat ducit ad Dominum. Ambulat igitur super aquas Petrus, et sub pedibus ejus mollis unda non cedit. Legimus in Veteri Testamento filios Israel per mare Rubrum siccis itineribus ambulasse, et ad securitatem gradientium, ne laberetur unda, in soliditatem quamdam eam fuisse mutatam. Quanto hoc melius, ubi, ambulante Petro, nec mutatur unda, nec labitur, nec solidatur aqua, nec refugit. Melius, inquam, est, ubi eadem unda, quae fluctuat et sustentat, ubi idem gurges, qui mergitur et famulatur. Illic ut portaretur per mare populus Israel, meatum suum natura perdiderat: hic portatur in aquis Petrus, cursum suum fluenta non perdunt. Temerarius ergo viator apostolus, novi itineris viam carpit, modo curvati gurgitis molem ascendit, modo subsidentis sinus, unda descendit, et inter marinos fluctus ascendescensusque non deest. Sed ubi turbatus ventis, exagitatus procellis, incipit timere quod credidit: statim ei
Abbreviated transcription (Latin):
subministrat. Petrus enim dem¬
ptationibus suis ꝓficit: fletibus
suis gaudet: periculis suis crescit
Sic namq in mari dum suꝑ un¬
das temerarius uiator ingredit᷑.
nutat incessu: s conualescit affe¬
cꝰtu: Periclitatur corpore: sed de¬
uotione non labitur. Mergitur
pedibus. s xp̃i dextera substen¬
tatur Sustentabat fides quem
unda mergebat: & quem fluc¬
tuum ꝓcella turbabat. saluato¬
ris dilectio confirmabat. Am¬
bulauit enim in mari petrus:
magis dilectione quam pedibꝰ
łson enim uidebat ubi pedum
uestigium poneret: uidebat au¬
tem ubi figeret uestigium ca¬
ritatis: In naui enim positus
considerat dominum: & amo¬
re eius ductus descendit in
mare: Non cogitat labentes aquas:
non fluenta currentia. & dũ xpm̃
respicit. non respicit elementum:
Credit fidem etiam inter undas
solidum inuenire uestigium: Iac¬
tetur licet fluctibus mare. uen¬
tis pelagus conturbetur: non ta¬
men turbatur petri semita. quę

Expanded text:
subministrat . Petrus enim tesubministrat . Petrus enim tentationibus suis proficit, fletibus suis gaudet, periculis suis crescit. Sic namque in mari, dum super undas temerarius viator ingreditur, nutat incessu, sed convalescit affectu; periclitatur corpore, sed devotione non labitur; mergitur pedibus, sed Christi dextera sustentatur; sustentat fides, quem unda mergebat; et quem fluctuum procella turbabat, Salvatoris dilectio confirmabat. Ambulavit enim in mari Petrus magis dilectione quam pedibus; non enim videbat ubi pedum vestigium poneret; videbat autem ubi figeret vestigium caritatis. In mari enim positus considerat Dominum, et amore ejus ductus descendit 170 in mare, non cogitat labentes aquas, non fluenta currentia; et dum Christum respicit, non respicit elementum. Credit fide etiam inter undas solidum invenire vestigium: jactatur licet fluctibus mare, ventis pelagus, confirmetur non tamen turbatur Petri semita, quae
Abbreviated transcription (Latin):
in saluatoris passione
siuis erroribus ꝓfecisse:
est post quam fidem se ꝑdidisse
defleuit: atq ideo maiorem grãm
repperit quam anusit. Iamqu̾a
bonus enim pastor tuendum
gregem accepit.: ut qui sibi ante
infirmus fuerat. fieret omnibus
firmamentun: & qui in terroga¬
tionis temptatione nutauerat.
ceteros fidei stabilitate fundaret
Deniq ꝓ soliditate deuotionis
eccłarum petra dicitur. sicut
ait dominus: du es petrus &e su¬
ꝑ hanc petram ȩdificabo eccłam
meam: Petra enim dicitur. eo qđ
primus in nationibus fidei fun¬
damenta posuerit: & tamquã
saxum immobile dotius oꝑis.
xp̃iani compagem molem que
contineat. Petra ergo ꝓ deuotione
petrus dicitur: & petra ꝓuirtute
dominus nuncupatur. sicut ait
apłs: Bibebant autem de sp̃ali:
sequenti eos petra: Petra autem
erat xp̃c Recte consortium me¬
retur nominis: qui consortium
meretur & operis: In eadem enĩ
domo. petrus fundamentum po
suit: Petrus plantat: dominus
incrementum dat: dñs irriguũ

Expanded text:
in Salvatoris passione suis erroribus profecisse, est posteaquam fidem se perdidisse deflevit; atque ideo majorem gratiam reperit quam amisit. Tanquam bonus enim pastor tuendum gregem accepit: ut qui sibi antea infirmus fuerat, fieret omnibus firmamentum; et qui interrogationis tentatione nutaverat, caeteros fidei stabilitate fundaret. Denique pro soliditate devotionis Ecclesiarum petra dicitur, sicut ait Dominus: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Petra enim dicitur, eo quod primus in nationibus fidei fundamenta posuerit, et tanquam saxum immobile totius operis christiani compagem molemque contineat. Petra ergo pro devotione Petrus dicitur; et petra pro virtute Dominus nuncupatur, sicut ait Apostolus: Bibebant autem de spirituali sequente eos petra; petra autem erat Christus . Recte consortium meretur nominis, qui consortium meretur et operis. In eadem enim domo Petrus fundamensuit, Petrus plantat, Dominus incrementum dat, Dominus irriguum
Abbreviated transcription (Latin):
a patribus nr̃is arriana est con¬
futata ꝑfidia. qui utiq arrius
beati iohannis ęnuangłio con¬
tradicens. dum uerbum dei
deun ẽẽ & apud deum negat.
infidelitatis suę cęcatus obscu¬
ro. nec patrem potuit uidere
nec filium: Dumq factorem
omuium facturam ẽẽ conten¬
dit. & in temporali deo tempo¬
ralia conatur ascribere p̾sũp¬
tionis suȩ furore confusus utri¬
usq in xp̃o nature salutare
ꝑdidit sacramentum: At uene¬
randus iste pater qui legerat
dixisse dominum ego in patre
& pater in me est. sciens in hac
doctrina ꝑsonarum ẽẽ distine¬
tionem. non naturȩ distantiã:
patris filiiq qui non unus sed
iuuium sunt indissociabilem te¬
nuit &e docuit unttatem. asse¬
passibilem carnem. & impas¬
sibilem deitatem: .XXXUI. Eo¬

Expanded text:
a patribus nostris Ariana est cona patribus nostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum Dei Deum, et apud Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae salutare perdidit sacramentum. At venerandus iste pater, qui legerat dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est : sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem, non naturae distantiam, Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt, indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem, assepassibilem carnem, et impassibilem deitatem. HOMILIA
Abbreviated transcription (Latin):
uit: Llidet &e in filio maiestatẽ
paternam. qui aspicit xpĩn
non impetrantis grã sed iuben¬
tis imperio. & paternę uolunta¬
tis assensr: aut de lectulis suis
mortuos. aut de tumulis susci¬
tautem: Si diuinȩ est operati¬
onis creasse hominem. eiq de¬
disse uitam: quomodo non di¬
uini est operis salutẽ reddidisse
defuncto: Qui uidet inquit me.
uidet & patrem. Quomodo fr̃s
in patre filioq eius unus ẽẽ po¬
terat & indiscretus aspectus.
nisi eẽt cis una & indiscreta sub¬
stantia: Ap̃c igitur natura deus
natura &e homo in utroq uerus.
in utroq ꝑfectus. quia & huma¬
nitatem uera citer sum ꝑsit a ma¬
tre: & de patre habet naturalit̃
deitatem: Qui sic uidet filium
uidet & patrem: quia cum xp̃m
eundem deum confitemur et
hominem. necessario passiones
homini. deo mirabilia deputa¬
mus. ut intelligatur unigenitꝰ
dei nec a paterna maiestate dis¬
par. nec a materna carne dissi¬
milis: Phanc fidem carissimi

Expanded text:
vit. Videt in Filio majestatem vit. Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo non divini operis est salutem reddidisse defuncto? Qui videt, inquit, me, videt et Patrem . Quomodo, fratres, in Patre Filioque ejus unus esse poterat et indiscretus aspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? Christus igitur natura Deus, natura et homo, in utroque verus, in utroque perfectus est: quia et humanitatem veraciter sumpsit a matre, et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt et Patrem: quia cum Christum eumdem Deum confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem, carissimi,
Abbreviated transcription (Latin):
credit eẽ uirtutis Uidet in fi¬
lio patrem. qui intendit illũ
sub commnunione paterni no¬
minis non ingeniose artis in¬
dustria. s simplicis potestate
p̃cepti aquas in uina uerten¬
tem creaturarum mutare na¬
turas ubertate etiam bẽdictio¬
suȩ exesum panem fecundis esu¬
rientium morsibus augmentan¬
tem: Multiplicandonamq escas
in oremandentium & panes re-¬
formando de imis. fecit pene non
ẽẽ mnirabile quod manna fluxit
ẽ cęlo:. Quis non auertat in xp̃o
paterne equalitatis opus. cum
uideat eum auctoritate dñan¬
tis terrere demones. fugare lan¬
gores: oculos dare homini. nec
dum figuratos in homine:
Cuius etiam uestimenti finbri¬
as occulto aditu mulier egro¬
ta tangendo uelut furtiiam
subripuit sanitatem. s tam¬
quam uere deus quem nuillum
huinauoꝵ pectoꝵ poterat la¬
tere secretum. egressam de se
mox ꝓdidit medicinam: et cir¬
cum stantibus turbis creden¬
tis feminȩ meritum publica¬

Expanded text:
credidit esse virtutis. Videt in Ficredidit esse virtutis. Videt in Filio Patrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictiosuae exesum panem fecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere daemones, fugare languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorum poterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publica
Abbreviated transcription (Latin):
rum lumen est. ut scias illum
non cuiuscumq creaturalis
deficientisq luminis ẽẽ fulgo¬
rem: s auera luce ueritatem ẽẽ
quod lumen est. In tantum aũt
uerum est lumen ut non solũ
non egeat illuminari: sed illu¬
minandi habeat potestatem:
Illuminat enim ut legitur
omnem hominem uenientem in
det & patrem: Quomodo non
& duo et unum sunt cum alter
uideatur in alterdꝰ & unum ui-¬
disse. sit utriusq cognitio: & re
uera fr̃s sicut uidere filium ui¬
dere est patrem: ita intellecto
patre intelligitur & filius Nam
qui patrem credit & confitetur
eternum: credat necesse est fili¬
um coȩternum: S iam uidea¬
mus quis iste sit aspectus in fi¬
lio: quo pariter uideri asserit᷑
& pater. Uidet sine dubio in fi¬
lio patrem. qui credit filium
scđm incogitabilem deitatis
naturam ineffabiliter natum
ẽẽ qui natus est: quam est ille
qui genuit:. Widet in xp̃o pa¬
trem. qui opera xp̃i non extra¬
neȩ possibilitatis s paternę

Expanded text:
rum lumen ait, ut scias illum rum lumen ait, ut scias illum non cujuscunque creaturalis deficientisque luminis esse fulgorem, sed a vera luce veritatem esse, quod lumen est. In tantum autem verum est lumen, ut non solum non egeat illuminari, sed illuminandi habeat potestatem: illuminat enim, ut legitur, omnem hominem venientem in det et Patrem. Quomodo non et duo, et unum sunt, cum alter videatur in altero, et unum vidisse sit utriusque cognitio? Et re vera, fratres, sicut videre Filium videre est Patrem, ita, intellecto Patre, intelligitur 247 et Filius; nam qui Patrem credit et confitetur aeternum, credat necesse est et Filium coaeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asseritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non extraneae possibilitatis, sed paternae
Abbreviated transcription (Latin):
par ẽẽ credatur. Audis ergo oho¬
mo deum de deo natum. s in tan¬
to hoc ꝓfundo habes quod fide
credas. non quod discutias argu¬
mentis Andis filium de patre
natum S ne sexum aliquem pos¬
sis in diuinitate runari. ipse filiꝰ
& uerbum dicitur & lumen. di¬
citur etiam dei uirtus. & dei sa¬
pientia. ut aduertas non quasi
ꝑ linamenta genitalium corpo¬
raliter creasse patrem. s ꝑ inef¬
fabile maiestatis secretum de
uirtute ꝓdisse uirtutem: et lu¬
men manasse de lumine. Pur¬
sus ne uerbum non substantiã
ueritatis s ꝓlatium loquentis
dei putares ẽẽ sermonem. dicit᷑
filius ut in eo illius qui pater
est & consonantiam ẽẽ disceres
et affectum. Iterum quia lum̃
dicitur. ne forte eum ueluti radi¬
um solis aut splendorem lucer¬
ne alieno putares lucere fulgo¬
re: ait de ipso beatus cuuangłista
iohannes. cui archanum dei et
uidere & reuelare concessum.ẽ.
dicens: Erat lumen uerum: Ule¬

Expanded text:
par esse credatur. Audis ergo, o hopar esse credatur. Audis ergo, o homo, Deum de Deo natum; sed in tantum hoc profundo habes quod fide credas, non habes quod discutias argumentis. Audis Filium de Patre natum: sed ne sexum aliquem possis in Divinitate rimari, ipse Filius et Verbum dicitur et lumen. Dicitur etiam Dei virtus et Dei sapientia, ut advertas non quasi per lineamenta genitalium corporaliter creasse Patrem, sed per ineffabile majestatis secretum de virtute prodisse virtutem, et lumen manasse de lumine. Rursus, ne Verbum ipsum non substantiam veritatis, sed prolatitium loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur Filius, ut in eo illius qui Pater est et consonantiam esse disceres et affectum. Iterum quia lumen dicitur, ne forte eum velut radium solis, aut splendorem lucernae, alieno putares lucere fulgore, ait de ipso beatus Evangelista Joannes, cui arcanum Dei et videre et revelare concessum est, dicens: Erat lumen verum . Ve
Abbreviated transcription (Latin):
lem t̾ris: et celo reddidit głosum
s neressarium nunc ẽẽ reor ut oc¬
casione beati huis patris quem
in tantam głam catholicarum
eccłarum fides in declinabiliter
ab eo seruata ꝓuexit. nos quoq
ꝓpicio largiente deo salutaribꝰ
doctrinȩ dominicę testimoniis
imbuamur: Ait ergo dominus:
Ego & pater unum sumus: Qui
dicit sumus. solitarius non est.
Qui dicit unum sumus. utiq
ab eo cum quo unum est not
potest ẽẽ diuisus. Quid michi
nunc hereticȩ in patre & filio di¬
uersitatem conaris astruere. cũ
filus substantiȩ suȩ nos edocens
ueritatem dixerit. ego & pater
unum sumus: Qui &e unum
dicit & fumus. nec separatione
se diuidit: nec unione confundit.
Qui unum cum patre est. nec
ꝑpetuitate a patre difert nec uir¬
tute discordat: Cumq in patre¬
est unum de patre tamennatꝰ
asseritur: ne ut impius blas¬
phemat arrianus aut creatu¬
ra quȩcumq filius. aut patri im-¬

Expanded text:
lem terris, et coelo reddidit gloriosum. lem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris nostri, quem in tantam gloriam catholicarum Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae testimoniis imbuamur. 246 Ait ergo Dominus: Ego et Pater unum sumus. Qui dicit, Sumus, solitarius non est: qui dicit, Unum sumus, utique ab eo cum quo unum est non potest esse divisus. Quid mihi nunc, haeretice, in Patre et ejus Filio diversitatem conaris astruere, cum Filius substantiae suae nos edocens veritatem, dixerit: Ego et Pater unum sumus? Qui et unum dicit, et sumus, nec separatione se dividit, nec unione confundit. Qui unum cum Patre est, nec perpetuitate a Patre differt, nec virtute discordat; cumque sit cum Patre unum, de Patre tamen natus asseritur, ne, ut impius blasphemat Arius, aut creatura quaecunque Filius, aut Patri im
Abbreviated transcription (Latin):
mia multimoda passione quesi¬
uit. illius nimirum in concussa
sectans uestigia. ad quem dñsait
Iu es petrus. & suꝑ hanc petram
edificabo ȩccłam meam: & por¬
de inferi non p̾ualebunt aduer¬
sus eam: Uere ac merito cunctis
posteritatibus honorandus. ille
qui firmissime petre soliditatẽ
sequutus. inimicos xp̃i & cęlestis
sp̃s auctoritate confudit: & in¬
fatigate patientie fortitudine
triumphauit. Nec inferi sicut
dictum est aduersus eum porta
p̾ualuit: qui sibi porte eternalis
ingressum regem głe confessus
aperuit. Aut quomodo ei non
pateret porta illa uitalis. qui ple¬
nitudine euuangłicȩ lectionis
edoctus in patre filioq inscru¬
tabile unicȩ maiestatis asseruit
sacramentum. edocens & osten¬
dens quȩ eẽt in uno eodemq dĩ
filio & su scepte carnis ratio. et
naturalis priuilegium dĩtatis.
Sciebat ꝓfecto saluatorem di¬
xisse: Ego &e pater unum sumꝰ
& qui me uidet. uidet & patrẽ
hȩc illum confessio. & honorabi¬

Expanded text:
mia multimoda passione quaesimia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum est, adversus eum porta praevaluit, qui sibi portae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus, aperuit; aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis edoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegium deitatis? Sciebat profecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabi