comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cate assimilani filiam syon. Ad
eam uement pastores et greges
eoꝵ: fixerunt in ea tentoria in
circuitu. Pascet uiusquisq eos
qui sub manu sua sunt. Sanctiffi¬
care suꝑ eam bellum. Consurgite: ⁊
ascendamꝰ in meridie.Ne nob̾qͥa
de clinauit dies: qr longiores facte
sunt umbre uesꝑi. Surgite et as¬
cendamꝰ in nocte. et dissipemus do¬
mos eiꝰ: quia hec dicit dũs exer¬
cituum. Cedite lignum eiꝰ. effundi¬
te cura iherlm̃ aggerem. Hec est
ciuitas uisitatõnis: omins calũp¬
uia in medio eiꝰ. Sicut frigidam
facit cisterna aqͣm suam: sic fri¬
gidam fecit malitiam suam. Ini¬
quitas et uastitas audietur ui
ea. coram me semꝑ iufirmitas
et płaga.
rudire iherusalem ne for¬
te recedat anima mea a
te:ne forte ponam te desertãter¬
ram inhabitabilem. Hec dicit
dominus exercituum. Usꝙ ad
racemum colligent quasi in uinca
reliquias isrł. Conuerte mañ tuam
quasi uindemiator ad cartalłum.
Qui loquar: et quem contestabor nt
audiat: Ette incirconcise aures eoꝵ

Expanded text:
catae adsimilavi filiam Sion ad eam venient pastores et greges eorum fixerunt in ea tentoria in circuitu pascet unusquisque eos qui sub manu sua sunt sanctificate super eam bellum consurgite et ascendamus in meridie vae nobis quia declinavit dies quia longiores factae sunt umbrae vesperi surgite et ascendamus in nocte et dissipemus domos eius quia haec dicit Dominus exercituum caedite lignum eius et fundite circa Hierusalem aggerem haec est civitas visitationis omnis calumnia in medio eius sfacit cisterna aquam suam, sic frigidam fecit malitiam suam: Iniquitas et vastitas audietur in ea, coram me semper infirmitas et plaga. Erudire, Jerusalem, ne forte recedat anima mea a te, ne forte ponam te desertam, terram inhabitabilem. Haec dicit Dominus exercituum: Usque ad racemum colligent quasi in vinea reliquias Israel: Converte manum tuam quasi vindemiator ad cartallum. Cui loquar? et quem contestabor, ut audiat? Ecce incircumcisae aures eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
pondi: et dixi. Amen domine
dominus ad me. Noci¬
ferare omnia uerba hec in ci¬
uitatibus uida: et foris ihe¬
rusalem dicens. Audite uer¬
ba pacti huius et facite illaz
quia contestans. contestatus
fum patres uestros ⁊ in die
qua eduxi eos de terra egip¬
ti: usq ad diem hanc. Ma¬
ne consurgens contestatur
sum: et dixi. Audite uocem
meam. Et non audierunt:
nec incliauerunt autem
suam. s ab̃ierunt unusqͥsq
in pranitate cordis sui mali:
et induxi suꝑ eos omnia uer¬
la pacti huiꝰ quod procepi ut
facerent et non fecerunt. Et
dixit dominus ad me. Inuen¬
ta est conuratio in uiris iu¬
da: et in habitatorib iher¬
salem. Reuersi sunt ad iniqͥta¬
tes patrum suorum: priores
qui noluerunt audire uerba
mea. Et hii ergo abierunt post
deos alienos: ut seruirent eis
Irritum fecerunt domus isra¬
el. et doms uida pactum me¬
ui: quod pepigi cum patri¬
bus corum. Quamobrem ħec
dicit dominus. Etce ego in¬
ducam super eos malo. de qͥd
exire non poterunt. Et clama¬

Expanded text:
pondi, et dixi: Amen, Domine. Dominus ad me: Vociferare omnia verba haec in civitatibus Juda. et foris Jerusalem, dicens: Audite verba pacti hujus, et facite illa: quia contestans contestatus sum patres vestros, in die qua eduxi eos de terra Aegypti, usque ad diem hanc: Mane surgens contestatus sum, et dixi: Audite vocem meam: et non audierunt, nec inclinaverunt aurem suam: Sed abierunt unusquisque in pravitate cordis sui mali: Et induxi super eos omnia verba pacti hujus, quod praecepi, ut facerent, et non fecerunt. Et dixit Dominus ad me: Inventa est conjuratio in viris Juda, et in habitatores Jerusalem. Reversi sunt ad iniquitates patrum suorum priores, qui noluerunt audire verba mea: Et hi ergo abierunt post deos alienos, ut servirent eis: Irritum fecerunt domus Israel et domus Juda pactum meum, quod pepigi cum patribus eorum. Quam ob rem haec dicit Dominus: Ecce ego indexire non poterunt. Et clama
Abbreviated transcription (Latin):
in id quod ꝓpofuerant incidentes.
In adułterio inqͥunt hec mulier
deprehensa est. MNoysos huimodi
lapidari iussit. Tu de illa qͥd cen¬
ses: Danquam bicipisti muscipu¬
la temptantes capere sententiam
dei: ut si iuberet occidi ꝑderet
mansuetuduns famam: si aũt
iub̃eret dimitti: incͦͤreret tanꝙͣ

Expanded text:
in id quod proposuerant incidentes. in id quod proposuerant incidentes. In adulterio, inquiunt, haec mulier deprehensa est: Moyses hujusmodi lapidari jussit; tu de illa quid censes? tanquam bicipiti muscipula tentantes capere Sapientiam Dei, ut si juberet occidi, perderet mansuetudinis famam; si autem juberet dimitti, incurreret, tan
Abbreviated transcription (Latin):
t nathan ꝓpheta ad de.¬
frat diues quidam ħa¬
bens płurimas oues: pauꝑ aũ
iucinus eiꝰ habeb̾at unam o uii¬
culam: quam in sini suo et de
cibo suo uutriebat Uenit hospẽ
diuiti nichil̃ de grege suo abstu¬
lit: ouicułam uicini pauperis
concupͣtuit: ipsam suo hospiti
occidit. Qͥd dignus est: At ille
profert iratus sententiam. Plane
tunc rex nesciens ub̃i captiuus
esset morte dignum diuitẽ dixit:
et ouem reddendam in quadruplũ.
Seuerissime atqͣ iustissime: s pec¬
catum eius nondum erat corameo:
post dorsum erat quod fecerat. Suã
iniquitatem nondum agnoscebat
et ideo aliene non ignoscebat. Set
ꝓpħa ad hoc missus abstulit a dor¬
so pccm̃: et ante occulos posuit :
ut uideret illam sententiam tam
seueram: in se cẽ ꝓlatam. Ad secã¬
dum et sanandum uułntis cordis
eius: ferramentum fecit ex liugͣ
eius. Noc fecit dominus iudeis.
qͣndo ad eum adułteratam mu¬
sierem adduxerunt: proponen¬
tes laqueum temptationis: et

Expanded text:
 Nathan propheta ad DavErat dives quidam habens plurimas oves; pauper autem vicinus ejus habebat unam oviculam, quam in sinu suo et de suo cibo nutriebat: venit hospes diviti; nihil de grege suo abstulit, oviculam vicini pauperis concupivit, ipsam suo hospiti occidit: quid dignus est? At ille profert iratus sententiam: plane tunc rex nesciens ubi captus esset, morte dignum divitem dixit, et ovem reddendam in quadruplum . Severissime atque justissime. Sed peccatum ejus nondum erat coram eo, post dorsum erat quod fecerat: suam iniquitatem nondum agnoscebat, et ideo alienae non ignoscebat. Sed Propheta ad hoc missus, abstulit a dorso peccatum, et ante oculos posuit, ut videret illam sententiam tam severam in se esse prolatam. Ad secandum et sanandum vulnus cordis ejus, ferramentum fecit de lingua ejus. Hoc fecit Dominus Judaeis, quando ad eum adulteram mulierem adduxerunt, proponentes laqueum tentationis, et
Abbreviated transcription (Latin):
bulet ut ꝑueniat. Nemo sit su¬
perb extra uiam: nemo sit pi¬
unc psalmum ad eam grãm
pertinere qua xpistian su¬
mus: testatus est apostolꝰ pau¬
lus. Unde ip̃am lectionem uob̾
legi uolumis: Hoc dixit apls̃¬
cum cõmendaret iustitiam que
ex fide est: ad u̾sus eos qui głan¬
tur de iustitia que est ex oꝑib
hoc ait. Qͥd ergo dicimꝰ inuenis¬
se abraham prẽm nostrum seꝯ

Expanded text:
bulet ut perveniat. Nemo sit subulet ut perveniat. Nemo sit superbus extra viam, nemo pitem psalmum ad eam gratiam pertinere, qua christiani sumus, testatus est apostolus Paulus: unde ipsam lectionem vobis legi voluimus. Hoc dixit Apostcum commendaret justitiam quae ex fide est, adversus eos qui gloriantur de justitia quae est ex operibus, hoc ait: Quid ergo dicemus invenisse Abraham patrem nostrum se
Abbreviated transcription (Latin):
resumptio de iustitia quasi
dextra est: cogitatio impum¬
Itatis pcc̃oꝵ quasi sinstra est. Lu¬
diamus uocem dei dicentem nob̾
ne declines in dexteram: aut sini¬
stram. Ne presumas ad regnum
de iustitia tua: ne presumas ad
peccandum/ de mĩa dei. Ab utroq
te reuocat preceptum diuinum:
et ab illa altitudine: ⁊ ab ista pro¬
funditate. Illic si ascenderis preci¬
pitaberis: hac si lapsus fueris :
dem̃geris. Ne inquib declines in
dexteram aut sinistram. Iterũ dico
Ne p̾sumas ad regnum de iusticia
tua: ne p̃sumas ad peccandũ de mi¬
sericordia dei. Respondebis. Qͥd er¬
go fatiam: ꝑsalmus iste docet nos
qͦ perlecto atq tractato arbitror
adiuuante miscdĩa domini iisu¬
tos nos uiam: uł ubi iam ambule¬
mus⁊ uel qͣm tenere debeamus.
Unus quisq pro modulo suo au¬
diat. et sicut conscius sibi fuerit:
ita uel doleat corrigendus ⁊ uel gau¬
udeat approbandus. Si se deuiasse
inuenerit: redeat ut in uia am¬
bulet. Si se in uia inuenerit:am¬

Expanded text:
esumptio de justitia, quasi dextera est: cogitatio impunitatis peccatorum, quasi sinistra est. Audiamus vocem Dei dicentem nobis: Ne declines in dexteram aut sinistram . Ne praesumas ad regnum de justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. Ab utroque te revocat praeceptum divinum; et ab illa altitudine, et ab ista profunditate. Illuc si ascenderis, praecipitaberis; hac si lapsus fueris, demergeris. Ne, inquit, declines in dexteram aut sinistram. Iterum dico Ne praesumas ad regnum de justitia tua, ne praesumas ad peccandum de misericordia Dei. Respondebis: Quid ergo faciam? Psalmus iste docet nos: quo perlecto atque tractato, arbitror adjuvante misericordia Domini, visuros nos viam vel ubi jam ambulemus, vel quam tenere debeamus. Unusquisque pro modulo suo audiat; et sicut sibi conscius fuerit, ita vel doleat corrigendus, vel gaudeat approbandus. Si se deviasse invenerit, redeat ut in via ambulet: si se in via invenerit, am
Abbreviated transcription (Latin):
ducate Talis est et qui optime
currit p̃ter uiam. Nonne ergo
iiclius erat et tolerabilius ut es¬
set gub̾nator ille aliqũ inualidi¬
O ut cum labore et aliqua diffi¬
cultate gubernacula regeret ⁊es
tam̃ debitum rectum q cursum
teneret: Rursum q ille etiam¬
titer curreret. Optimus ergo ille
qui et uiam tenet: nt bene ibi
ambulet. sequentis autem spe. ef iã¬
Uidet  b̾onꝰ qui et si aliqͣmtulum claudicat
non omnno t erreͣt aut rema¬
neat ⁊ s progrediatur. et si pau¬
latim. fortasse euiniꝰ sꝑandũ est
eum quo tendit et si tardius per¬

Expanded text:
ducat? Talis est et qui optime ducat? Talis est et qui optime currit praeter viam. Nonne ergo erat melius et tolerabilius, ut esset gubernator ille aliquanto invalidior, ut cum labore et aliqua difficultate gubernacula regeret, et tamen rectum debitumque cursum teneret; rursumque ille titer curreret? Optimus ergo ille qui et viam tenet, et bene ibi ambulat: sequentis autem spei, qui etsi aliquantum claudicat, non omnino ut erret, aut remaneat, sed progreditur etsi paulatim. Fortasse enim sperandum est, eum quo tendit etiam tardius per
Abbreviated transcription (Latin):
esset: et tanquam radix sine fru¬
Qͥd ergo: Debemius nulla opera
p̃pouere fideiz idest ut ante fidem
fidem. quãuis uideantur ho¬
minib laudabilia: uama sunt.
Ita michi uidentur ẽẽ magne ui¬
res: et cursus celerrunus p̃ter
inam. Nemo ergo computet bo
enim opris uitentio facit: inten¬
tionem fides dirigit. Non ualde
attendas quid homo faciat: s
quid cum facit aspicias: quo la¬
certos optune gubernatõns di¬
rigat. Eac enim hominem opti¬
me gub̾nare nauim: et ꝑdidis¬
se quo tendit. Qͥd ualet quia te¬
moneni tenet. optime mouet: dat
proram fluctib. cauet ne lutori
infligantur ⁊ tantis est uirib ut
torqueat nauim quo uelit: ⁊ di
catur ei usquequo is. et dicat nes¬
cio. aut non dicat nescio. s dicat
ad illum portum eo ÷ nec ducat in
portum s in saꝑa festinet. Nonne
iste quanto sibi uidetur in naui
gub̾nanda agilior et efficatior: tã¬
to periculosuis eam sic guberuat
ut ad naufragium ꝓperando per¬

Expanded text:
esset, et tanquam radix sine fruesset, et tanquam radix sine fruQuid ergo? Debemus nulla opera praeponere fidei, id est ut ante fidem,fidem, quamvis videantur hominibus laudabilia, inania sunt. Ita mihi videntur esse, ut magnae vires et cursus celerrimus praeter viam. Nemo ergo computet bonenim opus intentio facit, intentionem fides dirigit. Non valde attendas quid homo faciat, sed quid cum facit aspiciat, quo lacertos optimae gubernationis dirigat. Fac enim hominem optime gubernare navim, et perdidisse quo tendit; quid valet quia artemonem optime tenet, optime movet, dat proram fluctibus, cavet ne latera infligantur; tantis est viribus, ut detorqueat navim quo velit, atque unde velit: et dicatur ei, Usquequo is; et dicat, Nescio: aut non dicat, Nescio; sed dicat, Ad illum portum eo, nec in portum, sed in saxa festinet? Nonne iste quanto sibi videtur in navi gubernanda agilior et efficacior, tanto periculosius eam sic gubernat, ut ad naufragium properando per
Abbreviated transcription (Latin):
tantem a ꝑiculo liberat: s ⁊ di¬
mersum a profundo liberat. Res¬
pondebo ergo tanqͣm contra apos¬
tolum: et dico de ip̃o abraham
qui male intellexerant
istum aplm̃. Iacob enim in episto¬
la sua contra eos qui nolebant
bene operari de sola fide p̃sumen¬
tes÷ ip̃us abrahe oꝑa cõmendauit
cuꝰ paulus fidem: ⁊ non sunt sibi
adu̾si apłi. Dicit antem opus om¬
nib notum: abraham filiũ sium
immolandum deo obtulit. Mag¬
num opus s ex fide. Laudo super¬
cdificatõnem oꝑis ⁊ s uideo fidei
fundam̃tum: laudo fructũ boni
operis÷ s in fide agnosco radicem.
Si autem p̃ter fidem rectam fa¬
ceret abraai. nichil illi prodesset
qualecumq illud opus ẽẽt. Rur¬
sum si sic teneret fidem abraam
nt cum ei deus imꝑaret offerre
sibi immolandum q filium dice¬
ret apud semet ip̃m non fatio. et
tamen credo. quia me contemp
uentem etiam iussa sua liberat
deus fides sine operib mortua

Expanded text:
tantem a periculo liberat, sed et detantem a periculo liberat, sed et demersum a profundo elevat. Respondeo ergo tanquam contra Apostolum, et dico de ipso Abraham,qui male intellexerant istum apostolum. Jacobus enim in Epistola sua, contra eos qui nolebant bene operari de sola fide praesumentes, ipsius Abrahae opera commendavit, cujus Paulus fidem: et non sunt sibi adversi Apostoli. Dicit autem opus omnibus notum, Abraham filium suum immolandum Deo obtulit . Magnum opus, sed ex fide. Laudo superaedificationem operis, sed video fidei fundamentum: laudo fructum boni operis, sed in fide agnosco radicem. Si autem hoc praeter fidem rectam faceret Abraham, nihil illi prodesset qualecumque illud opus esset. Rursum si sic teneret fidem Abraham, ut cum ei Deus imperaret offerre sibi immolandum filium suum, diceret apud semetipsum, Non facio, et tamen credo quia me etiam contemnentem jussa sua liberat Deus; fides sine operibus mortua
Abbreviated transcription (Latin):
tentia apostoli: ad hoc uult in¬
tentõnem nrãm dirigere. Qͥa
enum fatemur et ipsa est fides
nostra: de sancto patriarcha qui
placuit deo ut dicamus eum et
nouerimꝰ ad deum habere glam
ait apostolus. Certe uotum est
glam: non ex operib iustificari ẽ.
Si ergo non ex operib iustificatꝰ
est abraham: unde iustificatus est.
Sequitur. et dicit unde. Qͥd enm¬
dicit scriptura: Id est unde dicit
scriptura: iustificatum abraham:
Eredidit autem abraham deo: ⁊
reputatum est ei ad iustitiam
Ergo ex fide iustificatus est abra¬
ham. Iain qui au dit non ex ope¬
rib s ex fide: obseruet illam uo¬
raginem de qua locutus sum. uidos
ergo qr ex fide non ex operibus
iustificatus est abraham. Fatiam
ergo quicqͥd uolo: quia et sibona
opera non habuero. et tantum
credidero in deum deputatur
mͥ ad iustitiam. dixit et decre¬
uit: lapsus dimersus est. Si ad¬
huc cogitat et fluctuat: ꝑiclitatur.
criptura dei uerus q sc .iii.¬
intellectus non solum ꝑicli¬

Expanded text:
tentia Scripturae ad hoc vult intentionem nostram dirigere. Quia enim fatemur, et ipsa est fides nostra de sancto Patriarcha, qui placuit Deo, ut dicamus eum et noverimus ad Deum habere gloriam, ait Apostolus: Certe notum est gloriam; non ergo ex operibus justificatus est. Si ergo non ex operibus justificatus est Abraham, unde justificatus est? Sequitur, et dicit unde: Quid enim Scriptura dicit? id est, Unde dicit Scriptura justificatum Abraham? Credidit autem Abraham Deo, et reputatum est illi ad justitiam . Ergo ex fide justificatus est Abraham. 3. Jam qui audit, non ex operibus, sed ex fide; observet illam voraginem, de qua locutus sum: Vides ergo, quia ex fide, non ex operibus justificatus est Abraham; faciam ergo quidquid volo, quia etsi bona opera non habuero, et tantum credidero in Deum, deputatur mihi ad justitiam. Si dixit et decrevit, lapsus demersus est: si adhuc cogitat et fluctuat, periclitatur. Scriptura autem Dei verusque intellectus, non solum pericli
Abbreviated transcription (Latin):
riantur de operibus. Et mueni̾
multos paganos ꝓpterea nolle
fieri xpĩanos: quia qiͣ suffitiũt sib̾i
de bona iuta sua. Bene uiuere
opus est ait. Qͥd michi precep¬
turus est xp̃istus: Ut bene ui¬
uam: Iam bene uiuo. Qͥd mͥ nc¬
cessaruis est xp̃c: Nullum homi¬
cidium. nullum furtum. ullãm
rapinam fatio: res alienas nou
concupisco: nullo adulterio ꝯta¬
minor. Nam inueniatur ĩ uita
henderit faciat xpistianum. ha¬
bet glãm s non ad deum. Nõ
autem sic pr̃ noster abraham. ẽ¬

Expanded text:
riantur de operibus, et invenis multos paganos propterea nolle fieri christianos, quia quasi sufficiunt sibi de bona vita sua. Bene vivere opus est, ait: quid mihi praecepturus est Christus? Ut bene vivam? Jam bene vivo: quid mihi necessarius est Christus? Nullum homicidium, nullum furtum, nullam rapinam facio, res alienas non concupisco, nullo adulterio contaminor. Nam inveniatur aliquid  et qui reprehenderit faciat christianum. Habet gloriam, sed non ad Deum. Non autem sic pater noster Abraham.
Abbreviated transcription (Latin):
nostris olpħactum ⁊ et conũtentes
nos ad ip̃m aliqͣutusum respiramꝰ.
S nisi ad nos oleant et mala nr̃a:
uunqͣm istis gemutib confitem᷑.
Computr uerunt et putruerunt
siuozes mei. Unde: A facie insipĩe
uice. Unde dixit superius a facie
Si fueris humilis erigeris: si fuc¬
ris elatus curnaberis. Nõ enim
deerit deo pondus: unde te cͤuet.
Iilud erit pondus fascis pectato¬
rum tuorum: hoc replicabitur
in capud tuum: et curuaberis.
Qͥd est autem curuari: Non se
posse erigere. Lalem uiuenit do¬
minus mulierem ꝑ decẽ et octo
annos curuain: nou se poterat
erigere. Tales sunt: qui in ter¬
ra cor habent. At uero quia in¬
uenit musier illa donũ. et sa¬
uauit eam: audiat sursum cor.
In qͣntum tam̃ curuatur: ad¬
huc gemit. iii¬

Expanded text:
nostris olfactum, et convertentes nostris olfactum, et convertentes nos ad ipsum aliquantum respiramus. Sed nisi ad nos oleant et mala nostra, nunquam istis gemitibus confitemur, Computruerunt et putuerunt livores mei. Unde? A facie insipientiae meae. Unde dixit superius, A facie Si fueris humilis, erigeris; si fueris elatus, curvaberis: non enim deerit Deo pondus unde te curvet. Illud erit pondus, fascis peccatorum tuorum: hoc replicabitur in caput tuum, et curvaberis. Quid est autem curvari? Non se posse erigere. Talem invenit Dominus mulierem per decem et octo annos curvam: non se poterat erigere . Tales sunt qui in terra cor habent. At vero, quia invenit mulier illa Dominum, et sanavit eam, habeat sursum cor. In quantum tamen curvatur, adhuc gemit.
Abbreviated transcription (Latin):
deus: Sicut fascis graus gra¬
uate sunt suꝑ me. Leuitatis est
erigere capud. Quasi nichl̾ por¬
tat. qui erigit capud. Qͥa ergo
leue est quod potest erigi: acri¬
pit pondus unde possit compri¬
mi. Conu̾tetur eium labor eius
u capud eiꝰ. et iniquitas eiꝰ in
liuores computruerunt et pu¬
truerunt. Unde putruerunt:
Quia computruerunt. se .ii.¬
aliquis sanum olphactũ amine:
sentit quomodo putreant peccata.
Cui putori peccatorũ contrarius
erat odor ille. de quo dicit apls:
xpisti bonus odor sumus deo in
omui loco. hus qui salui fiunt.
S unde nisi de spe: Unde nͥ de re¬
cordat᷑one sabbati: Aliud enm
plangimus in hac uita: aliud
presumimus in illa uita. Quod
plangitur putet: qd̃ p̃sumitur
fragłat. Ergo nisi eẽt ille talis
odor qui uos mutaret: nunqͣm
sabbatum recordaremur.S qͥ a
habemus ꝑ spiritum ip̃m odorẽ
ut dicamus sponso nostro⁊ post
odorem uuguentorum tuonun
curremus: au̾timus a putorib

Expanded text:
Deus? Sicut fascis gravis graDeus? Sicut fascis gravis gravatae sunt super me. Levitatis est erigere caput, quasi nihil portat qui erigit caput. Quia ergo leve est quod potest erigi, accipit pondus unde possit comprimi. Convertitur enim labor ejus in caput ejus, et iniquitas ejus in livores computruerunt et putuerunt. Unde putuerunt? Quia computruerunt. Jam quomaliquis sanum olfactum animae, sentit quomodo puteant peccata. Cui putori peccatorum contrarius erat odor ille, de quo dicit Apostolus: Christi bonus odor sumus Deo, in omni loco, iis qui salvi fiunt . Sed unde, nisi de spe? Unde, nisi de recordatione sabbati? Aliud enim plangimus in hac vita, aliud praesumimus in illa vita. Quod plangitur, putet: quod praesumitur, fragrat. Ergo nisi esset ille talis odor qui nos invitaret, nunquam sabbatum recordaremur. Sed quia habemus per Spiritum ipsum odorem, ut dicamus sponso nostro, Post odorem unguentorum tuorum curremus ; avertimus a putoribus
Abbreviated transcription (Latin):
iratus est. D adam. o genus huma¬
num. iniuste irattis est deus: qr
dixisti iam agnoscens ip̃am penã
tuam ii corpore xpisti. constitu¬
tus homo⁊ non est sanitas ĩ car¬
ne mea a uultu ire tue: Expone
institiam ire dei. ne te debere ui¬
dearis illum accusare ⁊ s quere.
et dic unde ira domini. Non est sa¬
nitas in carne mea a uultu ire
is. Non autẽ repetiuit a uultu ire
tue: s causam dixit ire dei Non ⁊
um: sicut fascis graius graua¬
te sunt suꝑ me. Et hic causam
p̃misit. et effectum subiecit: qͥd
unde contigerit dixit. Iniquita¬
tes mee sustulerunt capd̃ meum.
Nemo enim suꝑb nisi iniquo:
cui sustositur capud Sursũ tollit᷑
qui erigit capud adu̾suis deũ. Au¬
distis cum lectio segeretar libri ecl̃e¬
siastici. Iniciuri sũꝑbie hominis.
apostatare a deo. Ile qui prior no¬
luit audur preceptum. sustusit
iiquitas ip̃is capud adu̾sus
deum. Et quia iniquitates sus¬
tulerunt capud eiꝰ: quid illi fecit

Expanded text:
umaumanum, injuste iratus est Deus! quia dixisti jam agnoscens ipsam poenam tuam, jam in corpore Christi constitutus homo: Non est sanitas in carne mea a vultu irae tuae. Expone justitiam irae Dei: ne te excusare videaris, illum accusare. Sequere, et dic unde ira Domini. Non est sanitas in carne mea a vultu irae is. Non autem repetivit, a vultu irae tuae: sed causam dixit irae Dei, Non est um, sicut fascis gravis gravatae sunt super me. Et hic causam praemisit, et effectum subjecit; quid unde contigerit dixit: Iniquitates meae sustulerunt caput meum. Nemo enim superbus, nisi iniquus, cui sustollitur caput. Sursum tollitur, qui erigit caput adversus Deum. Audistis cum lectio legeretur libri Ecclesiastici, Initium superbiae hominis, apostatare a Deo . Ille qui prior noluit audire praeceptum, sustulit iniquitas ipsius caput adversus Deum. Et quia iniquitates sustulerunt caput ejus, quid illi fecit
Abbreviated transcription (Latin):
meorum ÷ qui dixit. esuriui et
non dedistis michi manducare.
sitiui. et non dedistis michi potũ.
hospes fui et non recepistis me ui¬
firmus et in carcere et uon nifi¬
tastis meͤ Serte dominus non
fuit in carcere. Quare non hoc di¬
ceret: et cum dictum esset. qͣndo
te uidimus esurientemr. et sici¬
eutem. ant in carcere. et non mi¬
nistrauimus tibi. respondit sic ex
persona corpons sui iudicans se di¬
xisse ⁊ cum uni ex minis meis
non fecistis: nec mͥ fecistis: Quare
non dicat a facie pc̃cõrum meoꝵ:
qui dixit saulo. saule. saule quid
me ꝑsequeris. qui utiq in ceło
lam nemiuem persecritozem pa¬
ciebatur: S quomodo ib̃i capud
loquebatur pro corpore: sic et hic
capud dicit corꝑis uoces. cum et
capitis uoces auditis. S neꝙ cũ
cozpozis uoces audieritis. seꝑetis
capud ⁊ neq cum capitis uoces
audieritis. separetis corpus: quia
iam non duo. s una caro. Non est
sanitas in carne mea: a uultu ire
tue. S fortasse tibi deus mriuste¬

Expanded text:
meorum, qui dixit, Esurivi, et non dedistis mihi manducare; sitivi, et non dedistis mihi potum; hospes fui, et non recepistis me; infirmus fui, et in carcere, et non visitastis me? Certe Dominus non fuit in carcere. Quare non hoc diceret, cui cum dictum esset, Quando te vidimus esurientem et sitientem, aut in carcere, et non ministravimus tibi? respondit, sic ex persona corporis sui se dixisse, Cum uni ex minimis meis non fecistis, nec mihi fecistis ? Quare non dicat, a facie peccatorum meorum, qui dixit Saulo, Saule, Saule, quid me persequeris ? Qui utique in coelo jam neminem persecutorem patiebatur. Sed quomodo ibi caput loquebatur pro corpore, sic et hic caput dicit corporis voces, cum et capitis voces auditis. Sed neque cum corporis voces audieritis, separetis caput; neque cum capitis voces audieritis, separetis corpus: quia jam non duo, sed una caro. 7. Non est sanitas in carne mea a vultu irae tuae. Sed fortasse i
Abbreviated transcription (Latin):
nunciauit: Ibi autem sequitur.
et dicit. uerba delictorum meoꝵr.
Non est dubium. quia uox xp̃i
est. Unde ergo ꝑcc̃az nili de corpore
qd̾ est eccłia: Quia loquit᷑ corpꝰ
xp̃i et capud. Quare tanqͣm unꝰ
oquitur: Quia erunt duo inqͥt
in carne una. Sacram̃tum hoc
magnum est. ait apostolus: ego
autem dico in xpisto. et in eccła.
unde etiam cum ip̃e loqueretur
in euangelio: respondens eis qui
questionem intulerunt de uxo¬
re dimitenda ait. Non legistis
qd̾ scriptum est. qd deus ab iuitõ
masculum et feminam fecit eos:
et relinquet homo prẽm et ma¬
trem. et adherebit uxori sue: et
erunt duo in carne una: Igit᷑
iam non duo: s rina caro. Sigͦ
ip̃e dixit. iam non duo. s una
caro est: quid mirum si una ca¬
to. una singua. eadem uerba:
tanqͣm unius carnis capitis et
cozporis: Sic audiamus tanqͣm
unum: s tamen capud tanqͣm
capud. et corpris tanqͣm corpus.
Non diuiduntur ꝑsone s distĩ¬
seriam. Capud est ad purganda¬

Expanded text:
nuntiavit? Ubi autem sequitur nuntiavit? Ubi autem sequitur et dicit, Verba delictorum meorum, non est dubium quia vox Christi est. Unde ergo peccata, nisi de corpore quod est Ecclesia? Quia loquitur corpus Christi et caput. Quare tanquam unus loquitur? Quia erunt, inquit, duo in carne una. Sacramentum hoc magnum est, ait Apostolus, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Unde etiam cum ipse loqueretur in Evangelio, respondens eis qui quaestionem intulerant de uxore dimittenda, ait: Non legistis quod scriptum est, quod Deus ab initio masculum et feminam fecit eos, et relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una? Igitur jam non duo, sed una est caro . Si ergo ipse dixit, Jam non duo, sed una est caro; quid mirum si una caro, una lingua, eadem verba, tanquam unius carnis, capitis et corporis? Sic audiamus tanquam unum: sed tamen caput tanquam caput, et corpus tanquam corpus. Non dividuntur personae, sed distinseriam. Caput est ad purgand
Abbreviated transcription (Latin):
cis dicit hoc apostolus. Nam si
dixerimus u̾ba non esse xpisti:
non erunt ex illa uerba xpisti:
deus meus. deus meus. ut quid
me dereliquist. Et ibi enim ha¬
bes. deus meus. deus meus. lil¬
quid me dereliquisti: songe a
salute mea u̾ba delictorum meoꝵ
Quomodo hic habes a facie pec¬
catorum mcorum: sic et ibi hẽs
uerb̃a delictorum ineorũ. Et si
xpistus utiq sine pcc̃o. et si ne
delicto: incipimus non puto re
uerba illa psalii illius ẽẽ. Et ual¬
de durum et contrariũ est: ut
ille psalmus non ꝑtineat ad xͫ:
ub̃i habemus statim aꝑtam passio¬
uem eius. tanqͣm ex enuangelio
recitetur. Ii eium habemus. Di¬
uiserunt sibi uestunenta mea. lc .ii.¬
meum nuserunt sortem. Qͥd qd̾
ip̃e dominus in cruce pendens pri¬
mum u̾sum psalmi ip̃ius ore suo
protulit:et dixit ⁊ deus deus me¬
us. deus meus ⁊ ut qͥd me dereli¬
quisti: Qͥd uoluit intelligi nisi
illum psalmum totum ad se ꝑti¬
nere : quia capud ip̃ius ip̃e pro¬

Expanded text:
cis dicit hoc Apostolus. Nam si cis dicit hoc Apostolus. Nam si dixerimus verba non esse Christi, non erunt et illa verba Christi: Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti? Et ibi enim habes, Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti? longe a salute mea verba delictorum meorum : quomodo hic habes, a facie peccatorum meorum; sic et ibi habes, verba delictorum meorum. Et si Christus utique sine peccato et sine delicto, incipimus non putare verba illa Psalmi illius esse. Et valde durum et contrarium est, ut ille psalmus non pertineat ad Christum, ubi habemus tam apertam passionem ejus, tanquam ex Evangelio recitetur. Ibi enim habemus, Diviserunt sibi vestimenta mea, et smiserunt sortem . Quid quod ipse Dominus in cruce pendens, primum versum psalmi ipsius ore suo protulit, et dixit: Deus meus, Deus meus, utquid me dereliquisti ? Quid voluit intelligi, nisi illum psalmum totum ad se pertinere, quia caput ipsius ipse pro
Abbreviated transcription (Latin):
uitas morbus est. le .i.¬
ou est par ossibz meis: a
facie peccatoꝵ meorum.
Queri solet cuius sit uox: et ali¬
qui accipiunt xpisti. propter
quedam que hic dicuntur de
passione xpisti ad que paulo post
uememus et agnoscemus: quia
de passione xp̃i dicuntur. Sz non
est pax ossib meis a facie pecc̃õꝵ
ieorum. quomodo diceret quia
nullum pcc̃m habeb̾at: Poartat
nos intelligendi ergo neccessitas
ad agnoscendum tanqͣm plenũ
et totum xp̃m: id est capud et
corpus. Cum cium xp̃c loquitur.
aliquando ex ꝑsona soluis capi¬
tis loquitur: quod est ip̃e salua¬
tor natus ex maria uirgine ⁊ ali¬
qͣndo ex ꝑsona corporis sui. qd̾ est
sancta ecclesia diffusa toto orbe
terrarum. Et nos in corpore ip̃ins
sumus: si tamen fides uostra sin¬
cera sit in illo. et spes nostra cer¬
ta. et caritas accensa. suinus in
cozpore ip̃ius. et menbra ip̃ius:
et inuenimus nos ib̃i loqui apo¬
stolo diceute. quoniam mẽbra
sumus corporis eiꝰ: et multis lo¬

Expanded text:
nitas morbus est. 6. Nnitas morbus est. 6. Non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. Quaeri solet cujus sit vox; et aliqui accipiunt Christi, propter quaedam quae hic dicuntur de passione Christi, ad quae paulo post veniemus, et nos agnoscemus quia de passione Christi dicuntur. Sed, Non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum, quomodo diceret qui nullum peccatum habebat ? Coarctat nos ergo intelligendi necessitas ad cognoscendum tanquam plenum et totum Christum, id est caput et corpus. Cum enim Christus loquitur, aliquando ex persona solius capitis loquitur, quod est ipse Salvator, natus ex Maria virgine; aliquando ex persona corporis sui, quod est sancta Ecclesia, diffusa toto orbe terrarum. Et nos in corpore ipsius sumus, si tamen fides nostra sincera sit in illo, et spes certa, et charitas accensa: sumus in corpore ipsius, et membra ipsius, et invenimus nos ibi loqui, Apostolo dicente, Quoniam membra sumus corporis ejus ; et multis lo
Abbreviated transcription (Latin):
dolore gemat. Inde illud in ꝑso¬
na eccłe. sponsa xpisti in cantico
canticoꝵ: qͣm uuluerata caritate
ego sum. Unlneratam se dixit
caritate. Amabat enum quidã.
et nond̾ tenebat. Dolebat: quia
nondum habcbat. Ergo si dole¬
bat: uulnerata erat. S hoc uł¬
nus ad ueram sanitatem rapi¬
ebat. Qui hoc nuluere ñ fuerit
uulneratus: ad ueram santatẽ
non potest ꝑueuire. Nonquid
ergo uulueratus semꝑ erit uul¬
nere: Possius etiam sic sagit¬
tas ufixas acciꝑe: id est uerba
tua infixa cordi meo ⁊et ex ipsis ũ¬
bis tuis factum ut recordarer sab¬
batum. et ip̃a recordatio sabbati
et nondum retentio facit me nõ¬
dum gaudere et aguoscẽ uec sa¬
nitatem ẽẽ in ipsa carne. neꝙ di¬
ci debere. quia comparo istam
sanitatem illi saintati qͣm habe¬
bo in requie sempiterna: ubi
corruptibile hoc induet incorru¬
ꝑtõnem. et mortale hoc iduet
iimortalitatem ⁊ et udeo in illiꝰ
sanitatis comparatione: ista sa¬

Expanded text:
dolore gemat. Inde illud in persodolore gemat. Inde illud in persona Ecclesiae sponsa Christi in Cantico canticorum: Quoniam vulnerata charitate ego sum . Vulneratam se dixit charitate: amabat enim quiddam, et nondum tenebat; dolebat, quia nondum habebat. Ergo si dolebat, vulnerata erat: sed hoc vulnus ad veram sanitatem rapiebat. Qui hoc vulnere non fuerit vulneratus, ad veram sanitatem non potest pervenire. Numquid ergo vulneratus semper erit in vulnere? Possumus itaque etiam sic infixas sagittas accipere, id est, verba tua infixa sunt cordi meo, et ex ipsis verbis tuis factum est ut recordarer sabbatum; et ipsa recordatio sabbati, et nondum retentio, facit me nondum gaudere, et agnoscere nec sanitatem esse in ipsa carne, neque dici debere, cum comparo istam sanitatem illi sanitati quam habebo in requie sempiterna, ubi corruptibile hoc induet incorruptionem, et mortale hoc induet immortalitatem ; et video quia in illius sanitatis comparatione, ista sa
Abbreviated transcription (Latin):
manducaneris. noli głari de sa¬
uitate: s gemens expecta redem
ptionem corporis tui. Gaude te¬
redemptum: s notandum re. Sꝑe
securus es. Et enun si non ge
mueris in spe: non ꝑuenies ad
reui. Hoc ergo non est sanitas.
ait. Non est sanitas in carue mã
a uultu ire tue. Unde ergo sagute
infixe: Ipsam penam ip̃am uin¬
dictam⁊ et forte dolores quos hic
neccesse est pati et animi et corꝑis:
ip̃as dicat sagutas. De his enum
sagutis: et sanctus lob fecit ꝯme¬
moratonem. Et cum cẽt in illis
dolorib: dixit sagutas domini
infixas sibi.l.iii.
dei sagutas acciꝑe. S nonqͥd pos
set ab his iste sic dolere se ꝑcuti᷑
U̾ba dei tanqͣm sagute excitant
amorem: non dolorem. An quia
et ip̃e amor non potest ẽẽ sine do¬
lore: Qͥcquid enun amamꝰ ⁊ non
habemus: neccesse est ut dolea¬
mus. Nam ille amat et non do¬
let: qui habet ꝙ amat. Qͥ autẽ
amat ut dixi. et nondum habet
quod amat: neccesse est ut in

Expanded text:
manducaveris; noli gloriari de samanducaveris; noli gloriari de sanitate, sptionem corporis tui. Gaude redemptum, sed nondum re. Spe securus es. Etenim mueris in spe, non pervenies ad rem. Hoc ergo non est sanitas, ait: Non est sanitas in carne mea a vultu irae tuae. Unde ergo sagittae infixae? Ipsam poenam, ipsam vindictam, et forte dolores quos hic necesse est pati, et animi et corporis, ipsas dicit sagittas. De his enim sagittis et sanctus Job fecit commemorationem, et cum esset in illis doloribus, dixit sagittas Domini infixas sibi . Dei sagittas accipere: sed numquid ab his posset iste sic dolere se percuti? Verba Dei tanquam sagittae excitant amorem, non dolorem. An quia et ipse amor non potest esse sine dolore? Quidquid enim amamus et non habemus, necesse est ut doleamus. Nam ille et amat et non dolet, qui habet quod amat: qui autem amat, ut dixi, et nondum habet quod amat, necesse est ut in
Abbreviated transcription (Latin):
ingemiscimus: ad optõem
expectantes redemptionem
corꝑis nost̾. Qͥd enun: Nondũ
redemptus es o paule: Nondũ
pro te p̃cium ꝑsolutum est. Non¬
ne sanguis ille iam fusus est:
Nonne ip̃e est p̃cuun omnium
uostrum: Plane ip̃e. S iude qͥd
ait. Spe enim salui facti sumus.
Spes aũt que uidetur: non est
spes. Qd̃ enim uidet qͥs. qͥd sꝑat:
Si autem qd̃ uon uidemus sꝑa¬
mus: ꝑ pacientiam expectamꝰ.
Qͥd autem expectat ꝑ patienti¬
am: Salutem. Cuiꝰ rei salurem:
Ip̃is corꝑis⁊ quia hoc dicit re¬
dempronem corꝑis uostri. Si salu¬
tem corporis expectabat: ñ erat
salus ma qͣm habcbat. Esuries. sitĩ
interficit: si subuentũ non erit. Me¬
dicam̃tum enum famis est cib. et
medicam̃tum sitis est potus: ⁊ me¬
dicam̃tum fatigatouis ÷ sompnꝰ.
Detrahe ista medicam̃ta ⁊ uide si
ñ int̾ficuit illa que existunt.
Si sepositis istis non sunt mor¬
bi: est santtas. Si aũt habes ali¬
quid ꝙ te possit interfice nisi

Expanded text:
ingemiscimus, adoptionem exspectantes, redemptionem corporis nostri. Quid enim? Nondum redemptus es, o Paule? nondum pro te pretium persolutum est? Nonne sanguis ille jam fusus est? nonne ipsum est pretium omnium nostrum? Plane ipsum. Sed vide quid ait: Spe enim salvi facti sumus: spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Quid autem exspectat per patientiam? Salutem. Cujus rei salutem? Ipsius corporis: quia hoc dixit, redemptionem corporis nostri. Si salutem corporis exspectabat, non erat salus illa quam habebat. Esuries, sitis interficit, si subventum non fuerit. Medicamentum enim famis est cibus, et medicamentum sitis est potus, et medicamentum fatigationis est somnus. Detrahe ista medicamenta, vide si non interficiunt illa quae existunt. Si sepositis istis non sunt morbi, est sanitas. Si autem habes aliquid quod te possit interficere, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui dicit ⁊ corpus qd corrũ¬
pitur a grauat animam: et de pͥ¬
mit terrena inhabitat᷑o sensum
multa cogitantem. In huis gemat
u illud accipiat Recordetur sab¬
batum: ut ad sabb̃m ꝑuenire
m̾eatur. Quod enim celebrabant
uidei: signum erat. Quiꝰ rei sig¬
num: Ꝙ iste recordatur qͥ dicit :
miseruis afflictus sum et cͣuatꝰ
sum usꝙ iu finem. Qͥd est usꝙ
in finem: Usc in mortem. Tota
die contͥstatus ambulabam. To¬
ta die sine intermissione : hoc
dicit tota die tota uita. S ex qͦ

Expanded text:
ille qui dicit: Corpus enim quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . In his gemat, ut illud accipiat, recordetur sabbatum, ut ad sabbatum pervenire mereatur. Quod enim celebrabant Judaei, signum erat. Cujus rei signum? Quam iste recordatur, qui dicit: Miseriis afflictus sum, et curvatus sum usque in finem. Quid est, usque in finem? Usque in mortem. Tota die contristatus ambulabam. Tota die, sine intermissione. Hoc dicit tota die, tota vita. Sed ex q
Abbreviated transcription (Latin):
enim in illum non est uindicat᷑.
aut frustra dixerat deus morte
inorieris: aut aliqͥd patim᷑ in ista
te qͣm meruunus pͥmo peccato:
Et enim portamus corpus morta¬
le ꝙ utiq non eẽt mortalez ple¬
nũ temptationib płenum solli¬
citudinibus. ob̃ noxiũ dolorib dolo
rib̃ corporalib. nexum indigen¬
ciis. mutabile. languidum. et cũ
sanũ est: quia utiq ũdum ple¬
nũ sanum. Nam unde dicebat.
non est sauitas in carue mea. nͥ
qr ista que huiꝰ uite dicit᷑ sani¬
tas. bene intelligentib et sabb̾m
recordantib uon est utiq sani¬
tas: Si non manducaneris inqͥ
quidam morbus est: q natura
fcã est uobis pena et uindicta.
Pruo homini ꝙ erat pena no¬
bis natura est. Unde dicit apłs.
luimus et nos natura filii ire:
sieut et ceteri. Natura filii ire:
id est portantes uindictam. Sed
quare dicit fiumus: ¶a spe iam
ũ sumus. Nam te adhuc sumꝰ.
S illud melius dicimus ꝙ spe
sumus: quia certi sumus de spe.

Expanded text:
enim in illum non est vindicatum, aut frustra dixerat Deus, Morte morieris : aut aliquid patimur in ista te quam meruimus primo peccato. Etenim portamus corpus mortale quod utique non esset mortale, plenum tentationibus, plenum sollicitribus corporalibus, nexum indigentiis, mutabile, languidum et cum sanum est, quia utique nondum plene sanum. Nam unde dicebat, non est sanitas in carne mea, nisi quia ista quae hujus vitae dicitur sanitas, bene intelligentibus et Sabbatum recordantibus, non est utique sanitas? Si non manducaveris, inququidam morbus est, qui in a est poena ex vindicta. Primo homini quod erat poena, natura nobis est. Unde dicit Apostolus: Fuimus et nos natura filii irae, sicut et caeteri . Natura filii irae, id est, portantes vindictam. Sed quare dicit, Fuimus? Quia spe jam non sumus: nam re adhuc sumus. Sed illud melius dicimus quod spe sumus, quia certi sumus de spe.
Abbreviated transcription (Latin):
Adhus inadelium uideoꝵ corda
dm̃ esse minime cognoscunt.⁊
euriora saxis scindi ad penitind̃
nolunt: cumq confiteri ab negãt
quem elementa ut diximus aut
signis aut scissionib ẽm clamãt.
Qui etiam ad dampnationis sue
cumulum. eum quem natũ des¬
pitiunt nasciturum longe ante
p̾scierunt: et non solum quia naᷤ¬
ceretur nouerant: sed etiam ubi
nasceretur. Nam ab herode requi¬
siti locum natiuitatis eiꝰ expͥmũt.
quem scripture austoritate didi¬
cerunt. Et testimonium ꝓfert̃.
quod bethleem honorari natini¬
tate noui ducis ostenditur: ut
ip̃a eorum scientia. ⁊ illis fieret
ad testimonium dampnatõie.
et nobis ad adiutorium credisli¬
iatis. Quos ꝓfesto bene ysacie
cum iacob filium suum bĩn¬
ceret designauit:qui ⁊ calis¬

Expanded text:
adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nasciturum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et cali
Abbreviated transcription (Latin):
ecclie p̾sides. rdest doctores ummo suadẽ¬
te et p̾mia pollicente x p̃o. eamus om̃s.
nullus excipiatur a censu iusticie.
ueniamus ad eum qui laboramꝰ ⁊ one¬
rati sumus: et ip̃e reficiat nos. Tolla¬
mus iugum enus suꝑ nos. et discamꝰ
No coafua mitis est. et humilis cor¬
de: et mueniemus requiem amina

Expanded text:
Ecclesiae praesides, id est doctores, imo suadente et praemia pollicente Christo, eamus omnes, nullus excipiatur a censu justitiae. Veniamus ad eum, qui laboramus, et onerati sumus, et ipse reficiet nos. Tollamus jugum ejus super nos, et discamus ab eo quia mitis est et humilis corde, et inveniemus requiem anima
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepti est dixit. Qͥd est funs pre¬
consumuntui. Aliter enum dici¬
mus finitus est cib. alr̃ dicimus
finta est tunica que tepebatur.
et fide non ficta. Pto spe couscien¬
tiam posuit. Ille enun sperat: qͥ
bonam conscientiam gerit. Quem
uero pungit mala conscientia re¬
trahit a se spem: ⁊ non sibi sperat
nͥ dampnatõnem. Ut ergo speret
regnum: habeat conscientiam.
credat et oꝑetur. Q credit fidẽ est.
qd̃ operatur caritas est. Illo ergo
loco a fide cepit apłs: fides. spes. ca¬
ritas. Alio loco ab ip̃a caritate ce¬
ꝑit ⁊ caritas de corde puro. et cons¬
cientia bona: et fide non ficta. Mo¬
do nos a medio cepunus: ab ip̃a
conscientia et spe. Qui nult inqͥt
hr̃e bonam spem: habeat bonam
conscientiam. Ut autem hẽat bo¬
nam conscientiam: credat et ope¬
retur. A medio inus ad untiumn

Expanded text:
praecepti est, dixit. Quid est finis praepraecepti est, dixit. Quid est finis praeconsumuntur. Aliter enim dicimus, Finitus est cibus; aliter dicimus, Finita est tunica quae texebatur: et fide non ficta . Pro spe bonam conscientiam posuit. Ille enim sperat, qui bonam conscientiam gerit. Quem vero pungit mala conscientia, retrahit se a spe, et non sibi sperat nisi damnationem. Ut ergo speret regnum, habeat bonam conscientiam; credat, et operetur. Quod credit fidei est, quod operatur charitatis est. Illo ergo loco a fide coepit Apostolus, Fides, Spes, Charitas: alio loco ab ipsa charitate coepit, Charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta. Modo nos a medio coepimus, ab ipsa conscientia et spe. Qui vult, inquam, habere bonam spem, habeat bonam conscientiam; ut autem habeat bonam conscientiam, credat, et operetur. A medio imus ad initium
Abbreviated transcription (Latin):
adde illi spem et dilectõnem᷑:
et noli cogitare quid opereris.
Ipsa dilectio uacare non potest.
Qͥd enim de quoqͣm homine etiã
male operatur nͥ amor: Da mͥ ua¬
cantem amorem. ⁊ nichil operan¬
tem. Fagitia. ad ulteria. facino¬
ra. homicidia. luxurias omnes :
nonne amor operatur: Purga gͦ
amorem tuum : aquam curren¬
tem ad cloacam conu̾te ad hortũ.
Quales impetus habebat ad mũ¬
dum: tales habeat ad artificem
mundi. Nou uobis dicitur nichlꝰ
ametis. Absit. Pigri. mortui. de tes¬
tandi. miseri eritis. Amate : sed
quid ametis uidete. Amor dei
amor proximi: caritas dicitur.
tas excitetur. Ipsa enim caritas
bene oꝑautis: dat ei spem bone
conscientie. Spem autem gerit
bona consciencia. Qmodo mala
conscientia in tota desperatõe
est: sic bona conscientia in tota
spe. Et erunt tria hec de quibus
dixit apłr: fidos. spes. caritas. Et
alio loco ipsa tria: s pro se bonam
conscientiam posuit. finis enini

Expanded text:
adde illi spem et dilectionem, adde illi spem et dilectionem, et noli cogitare quid opereris. Ipsa dilectio vacare non potest. Quid enim de quoquam homine etiam male operatur, nisi amor? Da mihi vacantem amorem et nihil operantem. Flagitia, adulteria, facinora, homicidia, luxurias omnes, nonne amor operatur? Purga ergo amorem tuum: aquam fluentem in cloacam, converte ad hortum: quales impetus habebat ad mundum, tales habeat ad artificem mundi. Num vobis dicitur: Nihil ametis? Absit. Pigri, mortui, detestandi, miseri eritis, si nihil ametis. Amate, sed quid ametis videte. Amor Dei, amor proximi, charitas dicitur: tas excitetur. Ipsa enim charitas bene operantis dat ei spem bonae conscientiae. Spem enim gerit bona conscientia: quomodo mala conscientia tota in desperatione est, sic bona conscientia tota in spe. Et erunt tria haec, de quibus dicit Apostolus, Fides, Spes, Charitas . Et alio loco ipsa tria, sed pro spe bonam conscientiam posuit: Finis enim
Abbreviated transcription (Latin):
rgo frẽs ex fide iustificatus
est abraham. S si fidem opera
non p̃cesserunt: tamen secuta
sunt. Nonqͥd enumm fides tua ste¬
rilis erit: Sisterilis non es: ste¬
rilis non est ipsa. Aliquid male
credidisti igne malitie tue radi¬
cem tue fidei ꝯcremasti. Tene ergo
per dilectõnem oꝑatur. Et alio
loco. Plenitudo autem legis cari¬
tas. Et alio loco. Onmis enũ lex
in uno sermone impletud: ĩ eo
ꝙ scriptum est. diliges ꝓximũ
est aluid mandatum in hoc ser¬
mone recapitulatur: diliges pro¬
Dilectio proximi: malum non ope¬
ratur. Plentudo autem legis ca¬
ritas. Nunqͥd caritas ꝑmittir
aliquid mali facere te ei quem di¬
ligis: S forte tantum mͦ nichil
mali facis ÷ non etiam aliqͥd bonr:
Ergo ne caritas ꝑmittit te nõpre¬
stare quicqͥd potes ei quem diligis
Nonne illa est caritas que orat
etiam pro numicis: Ergo deserit
amicum qui bene optat inimi¬
co: Itaq si fides sine dilectõne sit:
sine opere erit.
e multa cogites de oꝑe fidr̃

Expanded text:
ratres, ex fide justificatus est Abraham: sed si fidem opera non praecesserunt, tamen secuta sunt. Numquid enim fides tua sterilis erit? Si sterilis non es, sterilis non est ipsa. Aliquid mali credidisti, et igne malitiae tuae radicem tuae fidei concremasti. Tene ergo per dilectionem operatur ; et alio loco: Plenitudo ergo legis, charitas ; et alio loco: Omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum esest aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur. Diliges promi malum non operatur: Plenitudo autem legis, charitas . Numquid charitas permittit aliquid mali te facere ei quem diligis? Sed forte tantummodo mali nihil facis, non etiam aliquid boni. Ergone charitas permittit te non praestare quidquid potes ei quem diligis? Nonne illa est charitas quae orat etiam pro inimicis? Ergo deserit amicum, qui bene optat inimico? Itaque si fides sine dilectione sit, sine opere erit. Ne autem multa cogites de opere fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
nesciert᷑. Aspexi terram. et
ecce uacua erat et nchili. ⁊
celos. et non erat lux iueis.
uidi moutes: et ecce moue¬
baut᷑. et omnes colles tur ba¬
ti sunt. Intuitus sum et ecce ñ
erat homo: ⁊ ome uolatile celi
recessit. Aspexi et ecce carmelꝰ
desertus : ⁊ om̃s urbes eiꝰ destru¬
cte sunt: a facie domnu ⁊ a facie
ec enun dicit dũs. Deser¬
ta erit omius terra: s
tam̃ ꝯsũmationem non faciã.
lugebit terra et merebũt celi
desuꝑ: eo qd̃ locutus sum. Cogi¬
taui et non penituit me: nec
au̾sus sum ab eo. Auoce eqͥtis
et muttentis sagutam: fugit
omius ciuitas. Ingressi sũt ar¬
dua: et ascenderunt ruppes. bni¬
uerse urbes delicte sunt:et non
habitat in eis homo. Lu autẽ
uastata quid facies. Cum uesti¬
eris te coccino: cum ornata fu¬
etis monili aureo. et puixis
stibio occulos tuos: frustra cõ¬
poneris. Contempseĩt te ama

Expanded text:
nescinesciecce vacua erat, et nihil; et coelos, et non erat lux in eis. Vidi montes, et ecce movebantur: et omnes colles conturbati sunt. Intuitus sum, et non erat homo: et omne volatile coeli recessit. Aspexi, et ecce Carmelus desertus: et omnes urbes ejus destructae sunt a facie Domini, et a facie ec dicit Dominus: Deserta erit omnis terra, sed tamen consummationem non faciam. Lugebit terra, et moerebunt coeli desuper: eo quod locutus sum, cogitavi, et non poenituit me, nec aversus sum ab eo. A voce equitis et mittentis sagittam, fugit omnis civitas: ingressa sunt ardua, et ascenderunt rupes: universae urbes derelictae sunt, et non habitat in eis homo. Tu autem vastata quid facies? cum vestieris te coccino, cum ornata fueris annulo aureo, et pinxeris stibio oculos tuos, frustra componeris: contempserunt te