comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cõtagione reꝵ respõdeamꝰ. reliqua postea ꝑ¬
sequemur.
ter locoꝵ nat᷑as quãtũ ĩtersit indea¬
mue. alios eẽ salubres alios pestilẽtes
celũ ex quo ⁊̃ acutice̾s putãt᷑ attici. Crassuĩ.
thebis. Ita pĩgues thebani ⁊ ualentes. Ta¬
mẽ neq illd̾ tenue celũ efficit. ut aut zeno¬
nẽ ꝗo aut ethefilũ aut etheofastũ audiat.
⁊Leq ĩ crassũ ut no mea potiꝰ ꝗͣ ischino nic¬
toriã petat. ¶Distingue longis. Quid enĩ¬

Expanded text:
spondeamus, reliqua postea persequemur. Inter locorum naturas quantum intersit, videmus; alios esse salubris, alios pestilentis,caelum, ex quo etiam acutiores putantur Attici, crassum Thebis, itaque pingues Thebani et valentes. Tamen neque illud tenue caelum efficiet, ut aut Zenonem quis aut Arcesilam aut Theophrastum audiat, neque crassum, ut Nemea potius quam Isthmo victoria
Abbreviated transcription (Latin):
uit nicħ ẽ oĩo fortuitũ. aut hoc ip̃m potuit
Seuenire fortũa. Quare gͥ atq hoc late pate¬
bit si fatũ nillũ nom̃. ⁊ lulla nat᷑a. ⁊ ulla
iue eẽt. ⁊ forte casu temere aut płaq fierẽt
aut oĩi. N õ alit̾ ac nũc euenuit. euenirẽt.

Expanded text:
ino est fortuitum, aut hoc ipsum potuit evenire fortuna. Quaero igitur atque hoc late patebit, si fati omnino nullum nomen, nulla natura, nulla vis esset et forte temere casu aut pleraque fierent aut omnia, n
Abbreviated transcription (Latin):
affectio ualeat. sinis ad qͣsdã res. ad om̃s
c̾te nõ uilebit. At eĩ qm̃ ĩ nat᷑is hõiũ dissi¬
militudines sũt. ut alios dulcia. alios sub¬
amara delectẽt. alii libidinosi alii iracu̾di
aut crudeles/ aut suꝑbi sint. alii talib uiciis
Quid mirũ ẽ hao dissimilitudines ex dife¬
rẽtib cansis eẽ fcãs. nec disserẽs qua de re

Expanded text:
at, si vis, ad quasdam res, ad omnis certe non valebit. At enim, quoniam in naturis hominum dissimilitudines sunt, ut alios dulcia, alios subamara delectent, alii libidinosi, alii iracundi aut crudeles aut superbi sint, alii a talibus vitiquid mirum est has dissimilitudines ex differentibus causis esse factas? Haec disserens, qua de re
Abbreviated transcription (Latin):
o nõ inquit ille qm̃ collecta aconu¬
qui agut ĩ scena gestũ ĩspectãte roscio. Qins
enĩ sese cõmoneri põt cuiꝰ ille intia ñ indeat.¬
¶ Sic ego m̃c crasso. audiẽte pͥmũ loquar de
facetus. ⁊ docebo sins ut auĩt oratotẽ enin
quẽꝙͣ catullus nuꝑ audiss¬

Expanded text:
o,' inquit ille 'quoniam conlectam a convcaena gestum inspectante Roscio; quis enim sese commovere potest, cuius ille vitia non videat? Sic ego nunc, Crasso audiente, primum loquar de facetiis et docebo sus, ut aiunt, oratorem eum, quem cum Catulus nuper audiss
Abbreviated transcription (Latin):
dent᷑ sepe uehement̾ ⁊ eo magis si ĩ tolle¬
rantius se uctant. et equabilitatẽ coĩs
uiris p̾stantia dignitatis aut fortune
sue crãseñt. Que si ĩflimãda sũt. maxĩe
dicendũ ẽ ñ eẽ uͥtute parata. de inde etũ
uitus atq peccatis. Tum si erũt hõestio¬
ra atq gͣuiora tam̃ ñ eẽ tãti ulla merita
nͨ ad sĩ ꝯmodũ s ad alioꝵ eẽ collata. q̃¬

Expanded text:
detur saepe vehementer et eo magis, si intolerantius se iactant et aequabilitatem communis iuris praestantia dignitatis aut fortunae suae transeunt; quae si inflammanda sunt, maxime dicendum est non esse virtute parata, deinde etiam vitiis atque peccatis, tum, si erunt honestiora atque graviora, tamen non esse tanta illa merita,nec ad suum commodum, sed ad aliorum esse conlata;
Abbreviated transcription (Latin):
cõti uinquã fuit. nec apd̾ ppłm gͣuior or̃o.
quaĩ huiꝰ ꝯtra collegã ĩcensura nuꝑ neq lepo¬
re ⁊ festiuitate cõditior. Quare e tibi anto¬
n utrũq assentior ⁊ młtũ facetias ĩdicendo
pdc̃e sepe. et eas artes nullo mͦ posse tradi. i¬
tullisse.
W m antomꝰ ego uoͣ ita fecissem in¬
quit. nͥ int̾dũ in hoc crasso paulũ ĩi¬
derẽ.i lam ẽẽ quãuis fatet᷑ atq fal¬
Esummi. ñ niiis ẽ ꝑ se ipm inuidendũ. G qd̾

Expanded text:
it nec apud populum gravior oratio quam huius contra conlegam in censura nuper neque lepore et festivitate conditior. Qua re tibi, Antoni, utrumque adsentior et multum facetias in dicendo prodesse saepe et eas arte nullo modo posse tradi: itulisse.' Tum Antonius 'ego vero ita fecissem,' inquit 'nisi interdum in hoc Crasso paulum inviderem; nam esse quamvis facetum atque salsum non nimis est per se ipsum invidendum; sed
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ab hoĩe nõ ĩurbano ꝙͣ de ip̃iꝰ face¬
tuo disputari. Itaq cũ quosdã g̃tos
ĩ scͥptos libros eẽ uidissẽ ꝑridiculis ñ
nullã ĩspẽ uen̾am posse me exhis aliqd
disce̾. Inueni aũt ridiculi ⁊ falsa młta
grecoꝵ.⁊ lã ⁊ siculi ĩ eo gnͣe ⁊ rhodu ⁊

Expanded text:
esse ab homine non inurbano, quam de ipsis faceesse ab homine non inurbano, quam de ipsis facetiis disputari. Itaque cum quosdam Graecos inscriptos libros esse vidissem de ridiculis, non nullam in spem veneram posse me ex eis aliquid discere; inveni autem ridicula et salsa multa Graecorum; nam et Siculi in eo genere et Rhodii
Abbreviated transcription (Latin):
mouere nõ possũt ĩ quo sũt omĩa ¶ Ia
illud ꝑspicuũ est. oĩum reꝵ ĩ cõtͣrias¬
partes facultatẽ ex isdẽ suspeditari locis
S argum̃to resistendũ ẽ. aut is q̃ ꝯpro¬
bandi eiꝰ cã sumũt᷑ rep̃hendendis. aut de¬
mostrando id qd̾ cõclude̾ illi uelĩt. ñ effici
ex ꝓpoĩtis. nec ẽẽ ꝯsequẽs. aut si ita ñ re¬
fellas ad ferendũ ẽ ĩcontͣria ꝑte qd̾ sit
aut gͣnius aut eque graue. ¶Illa ãt
q̃ aut cõtiliatõis cã lemt̾. aut ꝑ motõĩs
uehem̃ter agunt᷑. ꝯtrarus ꝯmotionib
efferenda sunt. ut odio. beniuolẽtia. ut
mĩa ĩuidia tollatur. ¶Suauis añt est
ut uebem̃ter sepe utilis locus ⁊ facetie
q̃ etiã si alio oĩa tradi arte possũt. natueͣ
sũt pͥa certe. neq ullã artẽ desiderãt. In
lis. quo magis mͥ ⁊̃ aut testis ẽẽ potes
nulla ẽẽ ate satis aut siqua ẽ eã tu po¬
tissimũ nos docẽ.¬
Do nõ inqt omi de re facilins puto

Expanded text:
Iam illud perspicuum est, omnium rerum in contrapartis facultatem ex eisdem suppeditari locis. Sed argumento resistendum est aut eis, quae comprobandi eius causa sumuntur, reprehendendis aut demonstrando, id, quod concludere illi velint, non effici ex propositis nec esse consequens, aut, si ita non refellas, adferendum est in contrariam partem, quod sit aut gravius aut aeque grave. Illa autem, quae aut conciliationis causa leniter aut permotionis vehementer aguntur, contrariis commotionibus auferenda sunt, ut odio benevolentia, ut misericordia invidia tollatur. Suavis autem est et vehementer saepe utilis iocus et facetiae; quae, etiam si alia omnia tradi arte possunt, naturae sunt propria certe neque ullam artem desiderant: in lis; quo magis mihi etiam aut testis esse potes nullam esse artem salis aut, si qua est, eam tu potissimum nos doceo,' inquit 'omni de re facilius puto
Abbreviated transcription (Latin):
qd ꝑcipiendui indet᷑.: Hr̃i enĩ dixisti rõnẽ.
te decerperet. qd̾ quidẽ ĩprimis acrasso obẜ¬
um solet. Gr hoc p̃ceptũ p̃t̾mittendũ est
facetiaꝵ cũ bis nichil opus sit ¶⁊ los aũt
quomõ utam᷑ cũ opus sit q̃rimus. ut ĩ ad ũ¬
sariũ ⁊ maxime sieiꝰ stultitia poti̾t agitari ĩ
testẽ. stultũ. curpidũ. leuẽ. si facile hoĩes au¬
dituri indebunt᷑. omĩno ꝓbabilior agunt
q̃ lacessiti dicimꝰ notiã q̃ priores. ⁊ lã ⁊ inge¬
n cełitas innor ẽ q̃ apparet ĩ respondẽdo
et humanitatis est responsio. Uidem᷑ enmy
quieti fuisse. nͥ eẽmus lacessiti. ut in ip̃a
ista cõtiõe nicħ fere dictũ ẽ abhoc qd̾ quidẽ
facetius. dictũ indẽtur. qd̾ nõ puceatus res¬
pondei̾t. ¶ Erat aũt tãta ĩdomitio gͣuitas.
tanta auctoi̾tas ut qd̾ eẽt ab eo obuectum
lepoe̾ migis leuandñ. quã cõtioẽ fugiendũ
cesarẽ qui quãꝙͣ ĩ crasso facetuas ꝯce¬
dit. tam̃ młto ĩ eo studio magis ip̃e

Expanded text:
praecipiendum videretur: haberi enim dixisti rationem te decerperet; quod quidem in primis a Crasso observari solet. Sed hoc praeceptum praetermittendarum est facetiarum, cum eis nihil opus sit; nos autem quo modo utamur, cum opus sit, quaerimus, ut in adversarium et maxime, si eius stultitia poterit agitari; in testem stultum, cupidum, levem, si facile homines audituri videbuntur. Omnino probabiliora sunt, quae lacessiti dicimus quam quae priores, nam et ingeni celeritas maior est, quae apparet in respondendo, et humanitatis est responsio; videmur enim quieturi fuisse, nisi essemus lacessiti, ut in ipsa ista contione nihil fere dictum est ab hoc, quod quidem facetius dictum videretur, quod non provocatus responderit; erat autem tanta in Domitio gravitas, tanta auctoritas, ut, quod esset ab eo obiectum, lepore magis levandum quam contentione frangendum 'Caesarem, qui quamquam M. Crasso facetias concedit, tamen multo in eo studio magis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tiaꝵ. alteꝵ equabilit̾ ĩ oĩ ẜmone fusũ. alt̾¬
um pacutũ ⁊ breue. Illa auetͣiͣb supior
cauillatio. Hec altaͣ dicacitas noĩata est
Leue nom̃ h̃t̃. utqͣ res. quippe leue enĩ ẽ
Hoc rei sũ mouere. ¶Uerũtam̃ ut dicis
antoni multũ ĩ cansis ꝑsepe lepore ⁊ face¬
tus ꝓfici uidi. G cũ illo gn̾e ppetue festi¬
te ⁊ uultu ⁊ uoce et ip̃o gnͣe ẜmonis. tũ
uoͣ in hoc alto dicacitatis quid bt̃ aro loci.
qm̃ añ illud facete dictũ emissũ herere
debeat quã cogitari potuisse uideat᷑. Quid
enĩ hic meus fr̃ ab arte adiuuari potuit.
cũ pho ĩterrogatꝰ quid laitraret. furẽ se uidẽ re¬
spõdit. Quid ĩ omĩ orone crassus.uł apd̾.c.¬

Expanded text:
equabiliter in omni sermone fusum, alterum peracutum et breve, illa a veteribus superior cavillatio, haec altera dicacitas nominata est. Leve nomen habet utraque res. Quippe; leve enim est totum hoc risum movere. Verum tamen, ut dicis, Antoni, multum in causis persaepe lepore et facetiis profici vidi. Sed cum illo in genere perpetuae festite et vultu et voce et ipso genere sermonis tum vero in hoc altero dicacitatis quid habet ars loci, cum ante illud facete dictum emissum haerere debeat, quam cogitari potuisse videatur? Quid enim hic meus frater ab arte adiuvari potuit, cum a Philippo interrogatus quid latraret, furem se videre respondit? Quid in omni oratione Crassus vel apud c
Abbreviated transcription (Latin):
sũt ĩ iudicũ aĩs aut quicũq illi eẽt apud
quos agemꝰ orõne molienda. amor. odui.
his ꝗ illio boĩs atq utile sit laborae. Nãq
hec re amorẽ magis conciliat. illa ĩstitutis
defensi caiͣtatẽ. Plusq ꝓficit si ponetur
spes utilitatis future quã p̃t̾iti bñficiĩ cõ¬
memoratõ. ¶ Eintendũ est ut ostẽdas in
eare quã defendis. aut digͥtatẽ ẽẽ aut ⁊¬
utilitatẽ. eũq cui concilies hũc maiorẽ
sigͥfices. nichil ad utilitatẽ suã retulisse.
ac nichil oĩno fecisse causa sua. Inuidetur
enĩ cõmodis hoĩum iꝑ̃oꝵ. studus aũt eoꝵ¬
cete modandi fauet᷑. ¶ Uidendũq hoc leco
est. ne quos obbene facta diligi uolemꝰ. eoꝵ
laudẽ atq głim cui maxĩe ĩuider solet
nimis efferre indeam̃. atq eĩdem his ec
locis ⁊ ĩ alios odiũ statue̾ discemꝰ ⁊ anob̾
ac nrĩs demone̾ eadẽq ħ gnͣa sũt tcͣtãda

Expanded text:
sunt in iudicum animis aut, quicumque illi erunt, apud quos agemus, oratione molienda, amor odium ieis, qui illis boni atque utiles sint, laborare, namque haec res amorem magis conciliat, illa virtutis defensio caritatem; plusque proficit, si proponitur spes utilitatis futurae quam praeteriti benefici commemoratio. Enitendum est ut ostendas in ea re, quam defendas, aut dignitatem esse aut utilitatem, eumque, cui concilies hunc amorem, significes nihil ad utilitatem suam rettulisse ac nihil omnino fecisse causa sua; invidetur enim commodis hominum ipsorum, studiis autecommodandi favetur. Videndumque hoc loco est ne, quos ob benefacta diligi volemus, eorum laudem atque gloriam, cui maxime invideri solet, nimis efferre videamur; atque eisdem his ex locis et in alios odium struere discemus et a nobis ac nostris demovere
Abbreviated transcription (Latin):
sti florentiq fortune ut ħ̾ opimo minuat᷑.
et illa exelles opiione fortun⁊ cũ labo¬
rib ⁊ miseriis ꝑmicta uidemt᷑. ¶Amn
ẜicordia mouet᷑. si is qui audit adduci.
põt. ut illa q̃ de altõ deplorent᷑. ad suas
res reuocet. quas aut tulei̾t acerbas aut
timeat.aut intuẽs aliũ crebro ad se ip̃m
pars or̃onis q̃ probitatis cõm̃datõmis
boĩ uiri debet spẽm tueri. lenis ut sepe
iã dixi atq sumissa. sic ħ q̃ suscipit᷑ abo¬
ratce ad ꝯmutãdos aĩos aq omĩ orõne
flectendos intẽta ac uehemẽs ẽẽ debet
sedes q̃dam. ¶In his duob gnͣb qͦꝵ¬
stinguẽdũ similitudo. ⁊Lam ⁊ ex illa lem¬
tate qua cõciliam᷑ is qui audiũt ad hanc
uĩ acerrimãq eostẽ excitamꝰ. ĩ fluat opoͣ

Expanded text:
nti florentique fortunae, ut haec opinio minuatur et illa excellens opinione fortuna cum laboribus et miseriis permixta eicordia movetur, si is, qui audit, adduci potest ut illa, quae de altero deplorentur, ad suas res revocet, quas aut tulerit acerbas aut timeat, ut intuens alium crebro ad se ipsumpars orationis, quae probitatis commendatione boni viri debet speciem tueri, lenis, ut saepe iam dixi, atque summissa, sic haec, quae suscipitur ab oratore ad commutandos animos atque omni rflectendos intentata ac vehemens esse debet. Sed est qstinguendum similitudo; nam et ex illa lenitate, qua conciliamur eis, qui audiunt, ad hanc vim acerrimam,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cognoscendũ hoĩes dabĩt tenuisti. te pro
te audiendũ mĩ. Ecce aũt cũ nichil aliud ꝓ¬
fecisse arbitrarer nͥ ut hoĩes tibi ciue̾ ĩꝓbum
defendẽti ignoscendũ ꝑꝑ necessitudĩe arbitrẽ¬
tur. serpẽ occulte cepisti. ncħ cũ aliis suspi¬
cantib. Me noͣ iã ꝓtimiscente ut illã nõ
norbam seditioẽ. s ppłi .r. iracũdiã neq eĩ

Expanded text:
ad ignoscendum homines dabant, tenuisti, te pro te audiendum viam. Ecce autem, cum te nihil aliud profecisse arbitrarer, nisi ut homines tibi civem improbum defendenti ignoscendum propter necessitudinem arbitrarentur, serpere occulte coepisti, nihil dum aliis suspicantibus, me vero iam pertimescente, ut illam non Norbani seditionem, sed populi Romani iracundiam neque eam
Abbreviated transcription (Latin):
iam beͣt. quaͣtũ librũ ꝯposuiss ⁊si etiã ĩbal¬
neis locũ cũ filio scͥptũ reliquiss. ¶ Qiuo ẽ gͥ
qui nõ fateat᷑ hoc lepore atq huo facetus ñ
minꝰ refutatũ eẽ brutũ. quĩ illis tragedus
quas egit idẽ qm̃ can ĩ eadẽ cã ferretur anusu¬
mi. ꝓdi inmortales q̃ fuit illa quãta uis. qͣ
expectata quã repẽtina. cũ rectis oculis. ge¬
stu om̃i ⁊ ĩtiuẽti sũma grauitate ⁊ celei̾¬
tate u̾boꝵ. brute qui sedes. qd illã anñ pri
nũture us tuo. quid ilł omĩb quoꝵ uma¬
gines duci uides. Quid maiorib tuis. qͥd
l. bruto qui hũc ppłm dnãtu regio lib̾auit.
Patrunonio ne angendo at id nõ ẽ nobili¬
tatis s facesse. nichil suꝑest. libidineo to¬
cũ dissipauerũt. an uire cuuli ẽ pat̾nũ. s
dicet tecũ edes uenderes ne ĩrupiis quidẽ
⁊ cesis soluĩ tibi pat̾mi reliqsse. an rei milita¬

Expanded text:
iam haberet, quartum librum composuisset et se etiam in baliam haberet, quartum librum composuisset et se etiam in balneis lotum cum filio scriptum reliquisset." Quis est igitur qui non fateatur hoc lepore atque his facetiis non minus refutatum esse Brutum quam illis tragoediis, quas egit idem, cum casu in eadem causa efferretur anus Iunia. Pro di immortales, quae fuit illa, quanta vis! quam inexspectata! quam repentina! cum coniectis oculis, gestu omni ei imminenti, summa gravitate et celeritate verborum "Brute, quid sedes? Quid illam anum patri nuntiare vis tuo? Quid illis omnibus, quorum imagines duci vides? Quid maioribus tuis? Quid L. Bruto, qui hunc populum dominatu regio liberavit? Patrimonione augendo? At id non est nobilitatis. Sed fac esse, nihil superest; libidines totum dissipaverunt. An iuri civili? Est paternum. Sed dicet te, cum aedis venderes, ne in rutis quidem et caesis solium tibi paternum recepisse. An rei milita
Abbreviated transcription (Latin):
scenola conticuit. ea crassus atq in illo altͣo
gn̾e ĩ quo nulla aculeia ꝯtumelia tũ ĩerãt.
cãm illa disputatõnẽq lusit. Sic in bruto
quẽ od̾at. ⁊ quẽ dignũ ꝯtumelia iudicabat
ut q̃ gnͣe pugnauit. quã młta de balueis
qͥs nuꝑ ille uendiderat. quã multa de amis¬
balneis. ĩ mĩa̾bilia fuerũt. s nõ minꝰ iocũda
illa ꝑpetua. ¶Cũ eĩ brutuo duos lectores ex¬
citass. et altiͣ de colonia narbonẽsi crassioro¬
nẽ legendã dediss. alt̾i de lege serilia. ⁊ cũ
cetissime tres ꝑtes bruti de iuire cuuli li¬
bellos trib legendos dedit. Et libro pͥmo
ficat᷑ pat̾ se tibi priuernatẽ fundũ reliqsse. De¬
rat hũc hũc gͦgitẽ. metuebat ne cũ bis ni
ĩ quo finẽ scribendi fecit. tot enĩ ut audiui
sconolã dicẽ sũt bruti libri. intiburti forte
assedimꝰ ego ⁊ .m. filius ubi sũt hn fundi
bruti quos tibi pat̾ publicis ꝯmentarus
cõsegnatos reliꝗt. Qd̾ nisi pubẽm te ĩ ꝗt

Expanded text:
assus atque in illo altero genere, in quo nulli aculei contumeliarum inerant, causam illam disputationemque elusit, sic in Bruto, quem oderat et quem dignum contumelia iudicabat, utroque genere pugnavit. Quam multa de balneis, quas nuper ille vendiderat, quam multa de amisbalneis." Innumerabilia alia fuerunt, sed non minus iucunda illa perpetua: cum enim Brutus duo lectores excitasset et alteri de colonia Narbonensi Crassi orationem legendam dedisset, alteri de lege Servilia, et cucetissime tris patris Bruti de iure civili libellos tribus legendos dedit. Ex libro primo: ficatur pater se tibi Privernatem fundum reliquisse." Derat hunc gurgitem; metuebat ne, cum is nihin quo finem scribendi fecit—tot enim, ut audivi Scaevolam dicere, sunt veri Bruti libri—"in Tiburti forte adsedimus ego et Marcus filius." "Ubi sunt hi fundi, Brute, quos tibi pater publicis commentariis consignatos reliquit? Quod nisi puberem te, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
onũ fama ꝓpe fortunsq decernerẽ. ⁊ lich̾ mͥ
ad exxistimatõe turpiꝰ. nichil ad dolorẽ acer¬
buis accide̾ posse. quã si is qui sepe aliens¬
simis ame s meis tam̃ cib saluti existi¬
maret fuisse. sodali meo auciliũ ferre nõ po¬
tuisse. Petebã auidicib ut illud etati mee.
ut honorib. ut reb gestis. si iusto dolore
nichil ũquã ꝓme ip̃o dep̾catũ. ¶ Sic ĩ illaoĩ
defensione atq cã qd̾ eẽ ĩ arte poĩtũ uidebat᷑
ut de lege aquilen dice̾m. ut ꝗd eẽt minne̾
maiestatẽ explicarẽ. ꝑ quã breniter ꝓstrĩci
nouãda ⁊ ĩmeis morib. ergo ĩeos neccͣios
declirãdis mĩsuctissim̾ iuderer ita magio id¬
fectio nis indicui quĩ adectio tua sulpici est
mobis tũ accusatõ uicta.
Ic sulpicino uẽ hercle ĩquit antomi. Ista
cõmemoras. ⁊Lã ego nichil ũquã udi

Expanded text:
omni fama prope fortunisque decernere; nihil mihi ad existimationem turpius, nihil ad dolorem acerbius accidere posse, quam si is, qui saepe alienissimis a me, sed meis tamen civibus saluti existimarer fuisse, sodali meo auxilium ferre non potuissem. Petebam a iudicibus ut illud aetati meae, ut honoribus, ut rebus gestis, si iusto, si pio dolore nihil umquam pro me ipso deprecatum. Sic in illa omni defensione atque cut de lege Appuleia dicerem, ut quid esset minuere maiestatem explicarem, perquam breviter perstrinxi novanda et in meis moribus erga meos necessarios declarandis mansuetissimus viderer: ita magis adfectis animis iudicum quam doctis, tua, Sulpici, est a nobis tum accusatio victa.' Hic Sulpicius, 'vere hercle,' inquit 'Antoni, ista commemoras; nam ego nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tenius q̃dĩ uenia daret᷑ excusatõis. Qd̾ tam̃
eũ defende̾m qui mͥ legatꝰ fuiss.
Ic ego ꝗd dicĩ me artẽ aliquã adhibuis¬
se. ꝗd fecerĩ narrabo siplacue̾i̾t. uos ĩ eã
defensioẽ ĩ aliquo artis loco reponetis.i¬

Expanded text:
 tamen eum defenderem, qui mihi quaestor fuisset. Hic ego quid dicam me artem aliquam adhibuisse? Quid fecerim, narrabo; si placuerit, vos meam defensionem in aliquo artis loco reponetis.
Abbreviated transcription (Latin):
dicões fuissẽt. iustas tam̃ fuisse ñ nullis. ⁊
epe necessiris. cĩ ili qͥ m̃ crassuo ꝯmemora¬
bat egi. neq reges ex hac cuutate egͥigi a¬
neq tͥbum plebis creati. neq plebiscitio toti¬
ens ꝯsularẽ põttẽ minui. neq puccatõe patro¬

Expanded text:
ditiones fuissent, iustas tamen fuisse non nullas et prope necessarias. Tum illa, quae modo Crassus commemorabat, egi: neque reges ex hac civitate exigi neque tribunos plebis creari neque plebiscitis totiens consularem potestatem minui neq
Abbreviated transcription (Latin):
stimare me ip̃m qui ñ heroũ uetẽs cãus fic¬
tosq luct᷑ uelĩ imitari atq ad u̾brare dicẽdo.
Neqr actor sũ aliene ꝑsone s auctor mee.
¶Cur mͥ oarcꝰ aquilius ĩcinitate retinendꝰ

Expanded text:
stimare me ipsum, qui non heroum veteres casus ficstimare me ipsum, qui non heroum veteres casus fictosque luctus velim imitari atque adumbrare dicendo neque actor sim alienae personae, sed auctor meae, cum mihi M'. Aquilius in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
dut dixi ne hoc ĩnob̾ mirũ ẽẽ uidei¬
tur. quid põt ẽẽ tã fictũ quã u̾sus quĩ
scena. quã fabule. Tam ĩ hoc gnͣe sepe
ipe uidi ut expsona mͥ ardere oculi hoĩs hy¬
gredi neq pat̾nũ aspectũ os ueritus. nũ¬
ꝙͣ illũ aspectũ dicebat qn mͥ thelamo iratꝰ
fuere luctu filii iuude̾tur. utilẽ ĩflexa admis¬
abilẽ sonũ uoce cũ etate ex acat ĩdigẽ lib̾ñ
lacerasti orbasti extĩxisti. neq frĩs necis. ne¬
qr eiꝰ crati pui. qu̾ tibi ĩ tutela ẽ traditꝰ flens
ac lugens dice̾ uidebat᷑. Que si ille hystrio
cotidie cũ agẽt tam̃ recte age̾ sine dolore
nõ pot̾at. ¶ Quid pacuniũ puta ĩscribendi
leni aĩo ac remisso fuisse. fiei̾ nullo mͦ potu¬
it. Sepe enĩ audini poetẽ bonũ hoĩe id qd
ademocrito ⁊ platone ĩscͥptis relictũ ẽẽ di¬
cũt. sine ĩflãmatõe aĩoꝵ eciste̾ posse. ⁊ sine
quodã afflatu qiͣ furoi̾s . Quare nolite exi¬

Expanded text:
ut dixi, ne hoc in nobis mirum esse videatur, quid potest esse tam fictum quam versus, quam scaena, quam fabulae? Tamen in hoc genere saepe ipse vidi, ut ex persona mihi ardere oculi hominis higredi? neque paternum aspectum es veritus? Numquam illum aspectum dicebat, quin mihi Telamo iratus furere luctu fili videretur; at idem inflexa ad miserabilem sonum voce, cum aetate exacta indigem liberum lacerasti, orbasti, exstinxti; neque fratris necis, neque eius gnati parvi, qui tibi in tutelam est traditus, flens ac lugens dicere videbatur; quae si ille histrio, cotidie cum ageret, tamen recte agere sine dolore non poterat, quid Pacuvium putatis in scribendo leni animo ac remisso fuisse? Fieri nullo modo potuit. Saepe enim audivi poetam bonum neminem—id quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse dicunt—sine inflammatione animorum exsistere posse et sine quodam adflatu quasi furoris. Qua re nolite exi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmonẽ. quã mĩi sũ ip̃e captꝰ. Sensi equidẽ tũ
magnope monei̾ uidices. cũ excita mestũ
ic sordidatũ senẽ. ⁊ cũ ista feci q̃ tucrasse lan¬
das ñ arte de qua qd loqͣr. nescio. si motu
magno aĩ ac doloe̾ ut discendẽm tumcã ut
cieatrices ostende̾m. cũ Dnꝰ miiꝰ ĩerrore o¬
ratoĩs mec p̾sens ac sedẽs multũ lacͥmis¬

Expanded text:
misericordia sum ipse captus. Sensi equidem tum magno opere moveri iudices, cum excitavi maestum ac sordidatum senem et cum ista feci, quae tu, Crasse, laudas, non arte, de qua quid loquar nescio, sed motu magno animi ac dolore, ut discinderem tunicam, ut cicatrices ostenderem. Cum C. Marius maerorem orationis meae p
Abbreviated transcription (Latin):
orone refabricabã. et aios equitũ romanoꝵ
apd̾ quos tũ iudices cã agebat᷑ atq cepioniꝰ
odiũ quo erãt ip̃i ꝓpt̾ iudicu ab alienati re¬
uocaba. ¶Qd̾ uͥ sensi me ĩ possessioe iudicii
ac defensionis mec ꝯstitisse. qd̾ ⁊ ppłi beniuo¬

Expanded text:
s equitum Romanorum, apud quos tum iudices causa agebatur, ad Q. Caepionis odium, a quo erant ipsi propter iudicia abalienati, renovabam. Quod ubi sensi me in possessionem iudici ac defensionis meae constitisse, quod et populi benevo
Abbreviated transcription (Latin):
obrẽ. hoc uos doceo sulpici bonꝰ ego indeli¬
cet atq eruditꝰ magr. ut ĩdiscendo irasci.
ut dolere. ut flere possitis. quãꝙͣ te quidẽ
quid hoc doceã ꝗ ĩ accusando sodali meo tir̃
ĩcendiũ ĩ oronẽ solũ. s ⁊̃ młto magis in ⁊
dolore ⁊ ardore aĩ cõcitiras. ut ego ad id re¬
strĩgendũ uix conarer accede̾. Haũeras eĩ
tu oĩa ĩ cã supioranĩ fuca lapidato crude¬
litatẽ tribunitĩ ĩcepionis gͣui miẜabiliq
cafu ĩuiditiũ uocabas. deinde pͥcipẽ ⁊ senatꝰ
⁊cuntatis. M.aentiliũ lapidũ pcussũ eẽ
cõstabat ui pulsũ etemplo. l. cottã. ⁊t. di¬
dium cũ ĩtercedẽ uellẽt negatioĩ nemo po¬
terat negare. Accidebat ut hec te adolesce̾s
pre puͣ. queri sũmi cũ digͥtate existimare

Expanded text:
ob rem hoc vos doceo, Sulpici, bonus ego videlicet atque eruditus magister, ut in dicendo irasci, ut dolere, ut flere possitis. Quamquam te quidem quid hoc doceam, qui in accusando sodali meo tantum incendium non oratione solum, sed etiam multo magis vi et dolore et ardore animi concitaras, ut ego ad id restinguendum vix conarer accedere? Habueras enim tu omnia in causa superiora: vim, fugam, lapidationem, crudelitatem tribuniciam in Caepionis gravi miserabilique casu in iudicium vocabas; deinde principem et senatus et civitatis, M. Aemilium, lapide percussum esse constabat; vi pulsum e templo L. Cottam et T. Didium, cum intercedere vellent rogationi, nemo poterat negare. Accedebat ut haec tu adulescens pro re publica queri summa cum dignitate existimarere;
Abbreviated transcription (Latin):
quã satis io qui aderãt ad id qd̾ eaͣt ppoĩtũ
odictũ uidebat᷑. Tam̃ sentiebã celenꝰ ẽẽ multo
quã ip̃i uellent abeo poratũ
Alm sceuola. Quid est cotta inquit
ꝗd tacetis. ncħ ne nobis inmẽte ueit.
quid p̃tea ab crasso reqratio ¶ Id me
⁊ tãquã ĩ aliquã locupletẽ ac refertã domũ.
uenerĩ. nõ explicauisti. neq ꝓpoĩto argẽto
neq tabulis ⁊ signis ꝓpallã collocatis. ¶S
his omĩbr multis magnificisq reb ꝯstruc¬
tis ac reconditis. Sic in orone crassi dunti¬
as atq ornam̃ta eiꝰ ĩgenu ꝑ queda ĩnolu¬
cra atq ĩtegum̃ta ꝑspexi. S ea ꝯtẽplari cũ
cupẽm uix aspiciendi potestas fut. Itaq
neq plane nosse atq iniuidisse.
ut dicis eẽnt. tu qui ualde spectandi cupi¬
D dus eẽs. nõ dubitares regare dñm ut per¬
ferri iubẽt p̾sertĩ si eẽt familiai̾s. Simiłr
nũc petis acrasso ut copiã ornam̃toꝵ suo

Expanded text:
 qui aderant, ad id, quod erat propositum, dictum videbatur, tamen sentiebant celerius esse multo quam ipsi vellent ab eo peroratum. Tum Scaevola 'quid est, Cotta?' inquit 'quid tacetis? Nihilne vobis in mentem venit, quod praeterea ab Crasso requiratis?' 'Id me et tamquam in aliquam locupletem ac refertam domum venerim, non explicata veste neque proposito argento neque tabulis et signis propalam conlocatis, sed his omnibus multis magnificisque rebus constructis ac reconditis; sic modo in oratione Crassi divitias atque ornamenta eius ingeni per quaedam involucra atque integumenta perspexi, sed ea contemplari cum cuperem, vix aspiciendi potestas fuit; itaquneque plane nosse atque vidisse.' ut dicis, essent, tu, qui valde spectandi cupidus esses, non dubitares rogare dominum, ut proferri iuberet, praesertim si esset familiaris: similiter nunc petes a Crasso, ut illam copiam ornamentorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i re incõtrarias partes. ⁊ quic ꝗd erit in
quaq re qd̾ ꝓbabile uideri possit eligendũ
atq dicendũ. ꝑdiscendũ uic. cuule. cogno¬
scende leges. ꝑcipienda omĩs antiquitas
senatoi̾a ꝯsuetudo. disciplina rei puͤ ira¬
tamꝙͣ sale ꝑspãgitur omĩs or̃o. ¶ Effudi
uobis omĩa q̃ sentiebã. que fortasse qm̃ cũq

Expanded text:
omni rein contrarias partes, et, quidquid erit in quaquere, quod probabile videri possit, eliciendum atque dicendum. Perdiscendum ius civile, cognoscendae leges, percipienda omnis antiquitas, Senatoria tamquam sale perspergatur omnis oratio. Effudi vobis omnia quae sentiebam, quae fortass
Abbreviated transcription (Latin):
citatioẽ nõ sane mͥ displicet ad hibe̾.
q̃ inarte tradit᷑. ¶ Educenda deinde dictio est.
ex hac domestica ec̾titatõe ⁊ umbracili. me¬
diũ in aginẽ. ĩ pulu̾eri ĩclimorẽ. ĩ castra. atq
in aciẽ ferensẽ. sub cundus usus oĩum q ꝑ
iclitãde uires ingenu. Et illa cõmentatio
inclusa ĩuiͣtatis lucẽ ꝓferenda ẽ. legendi q̃
poete. Cognoscende hystostoi̾e oĩum bonas

Expanded text:
citatione non sane mihi displicet adhibere,  rationem, quae in arte traditur. Educenda deinde dictio est ex hac domestica exercitatione et umbratili medium in agmen, in pulverem, in clamorem, in castra atque in aciem forpericlitandae vires ingenii: et illa commendatio inclusa, in veritatis lucem. 8. Legendi etiam Poetae, cognoscenda Historia, omnium bonarum
Abbreviated transcription (Latin):
probani illũ sũmũ doctorẽ alabindens¬
est appolomũ qui cũ mercede decẽt᷑. tam̃ nõ
patiebat᷑ eos quos iudicabat posse oratoeͬs
enade̾. oꝑam ap̃d se se ꝑdere. dimittebiq ⁊ ad
ortari solebat. Satio ẽẽ enĩ incet̾is artificuo
datur ut leticiã ĩculcet᷑ siꝗs forte sit tardior
posse reciꝑe ꝑciꝑe aĩo ⁊ memoi̾a custodire.
facies. uultus. somis. ¶In oratoe̾ aũt acu¬

Expanded text:
 illum doctorem, Alabandensem Apollonium, qui cum mercede doceret, tamen non patiebatur eos, quos iudicabat non posse oratores evadere, operam apud sese perdere, dimittebatque et lere atque hortari solebat. Satis est enim in ceteris artificiis datur vel etiam inculcetur, si qui forte sit tardior, posse percipere animo et memoria custodire; facies, vultus, sonus: in oratore autem acu
Abbreviated transcription (Latin):
o uoͣ mqt cotta ate peto sceuola.¬
Mde enĩ ⁊ hũc sulpiciũ impedit pudoͣ
ab hoĩe õĩum grauissimo. qui genꝰ
hni moĩ disputatõis semꝑ cõtẽpsei̾t. ħ que
ce. ut crassus hec que coartauit ⁊ pangu¬
ste refersit ĩ orõne sua. dilatet nobis atq
exsplicet.
Eo me hercule inquit mutus. antea
nr̃a mag̃ hoc causa uolebã. quã mea¬
i leq enĩ tantoꝑe hanc acrasso dispu
delector. Nc̃ nõ crasse mea quoq ⁊̃ causa
rogo. ut qm̃ tantũ hẽmus ocii. quãtũ iam
dui nobis nõ contigit. ne griuei̾s ex edi¬
ficari opus qd̾ institusti. formã enĩ totiꝰ
negotu. opinione meliorẽ maiorẽq uideo
quam uehemẽter probo.

Expanded text:
uit Cotta 'a te peto, Scaevola:—me enim et hunc Sulpicium impedit pudor ab homine omnium gravissimo, qui genus huius modi disputationis semper contempserit, haec, quae ce, ut Crassus haec, quae coartavit et peranguste refersit in oratione sua, dilatet nobis atque explicet.' 'Ego me hercule' inquit Mucius 'antea vestra magis hoc causa volebam, quam mea; neque enim tanto opere hanc a Crasso disputdelector; nunc vero, Crasse, mea quoque te iam causa rogo, ut, quoniam tantum habemus oti, quantum iam diu nobis non contigit, ne graveris exaedificare id opus, quod instituisti: formam enim totius negoti opinione meliorem maioremque video, quam vehementer probo.
Abbreviated transcription (Latin):
Numn ud̾ inquit crassus miraĩ satis i¬
nõ qõ. ⁊̃ te hec sceuola desiderae̾ que
neq ego ⁊ ate nec uti qui docẽt neq
Int eiꝰ gn̾is ut si optune tenerẽ digna ẽent
ista sapĩa ac tius aurib ¶An tu inquit
q̃tu oratori cognoscenda eẽ dixisti

Expanded text:
nimvero' inquit Crassus 'mirari satis non queo etiam te haec, Scaevola, desiderare, quae neque ego ita teneo, uti ei, qui docent, neque sunt eius generis, ut, si optime tenerem, digna essent ista sapientia ac tuis auribus.' 'Ain tu?' inquit quae tu oratori cognoscenda esse dixisti
Abbreviated transcription (Latin):
risus monentur. ¶ Itaq imbuendꝰ est io
qui iocose uolet dicẽ qiͣ mat̾ã quadã apta
ad ħ gña ⁊ morib ut ad cuiꝰmodi genus
ridiculi nultus ⁊̃ accõmodet᷑. Qui quide
quo senerior ẽ ⁊ tristior ut ĩte crasse. hoc

Expanded text:
Itaque imbuendus est is, qui iocose volet dicere, quasi natura quadam apta ad haec genera et moribus, ut ad cuiusque modi genus ridiculi vultus etiam accommodetur; qui quidem quo severior est et tristior, ut in te, Crasse, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
su. sic nulla tam de testabilis pestis est. q̃ nõ
hõi ab hõie nascat᷑. ¶ Est dicaearchi lib̾ de in¬
teritu hoĩum. ꝑ ipatetici magni ⁊ copiosi. Qͥ
collectis cet̾is cinsis elumionis. pestilentie. ua¬
stitatis. belluaꝵ ⁊̃ repentine młtitudinis. qͣꝵ
impetu docet q̃dam hominũ gnͣa ẽẽ ꝯsũpta.
dem̃ compat quãto plures deleti sũt hoies hõi

Expanded text:
su, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non su, sic nulla tam detestabilis pestis est, quae non homini ab homine nascatur. Est Dicaearchi liber de interitu hominum, Peripatetici magni et copiosi, qui collectis ceteris causis eluvionis, pestilentiae, vastitatis, beluarum etiam repentinae multitudinis, quarum impetu docet quaedam hominum genera esse consumpta, deinde comparat, quanto plures deleti sint homines homi
Abbreviated transcription (Latin):
tit auictu. ⁊ cultu best̾aꝵ. ¶Urbes nõ sine
hõium cetu nõ potuissẽt nec edificari nec fre¬
quẽtari. Ex quo leges moresq ꝯstituit. tñ
uiris equa descriptio. certaq uiuendi discipli¬
na. Quas res ⁊ mansuetudo aĩoꝵ ꝯsecuta.
et uerecũdia ẽ. effectũq ut cẽt inta munitior
atq ut dando ⁊ accipiendo mutandisq fu
ẽ cultatib ⁊ cõmodis nulla re egeremꝰ. ¶lon¬
giores hoc loco sumꝰ. ꝙͣ necesse est. Quis ẽ enĩ
cui nõ pspicua sĩt illa q̃ płib u̾bis apanetio cr̃¬
memorant᷑. neminẽ neq ducẽ bello. nec pͥnci¬
pẽ domi. magnas res ⁊ salutares sine hõmm
studus gerere potuisse ¶ Cõmemorãt᷑ ab ec
theomistocles picles. coruo. agesilaus. Ale¬
xander. quos negat sine adiumientis hõium
tantas res efficere potuisse. xtit̾ iure nõ diz¬
bia. testib nõ necessarus. ¶Atq ut magnaᷤ
utilitates adipiscim̃ cõspiratõe hõiũ atqr osẽ¬

Expanded text:
t a victu et cultu bestiarum. Urbes vero sine hominum coetu non potuissent nec aedificari nec frequentari; ex quo leges moresque constituti, tum iuris aequa discriptio certaque vivendi disciplina; quas res et mansuetudo animorum consecuta et verecundia est effectumque, ut esset vita munitior, atque ut dando et accipiendo mutuandisque facultatibus et commodandis nulla re egeremus. Longiores hoc loco sumus, quam necesse est. Quis est enim, cui non perspicua sint illa, quae pluribus verbis a Panaetio commemorantur, neminem neque ducem bello nec principem domi magnas res et salutares sine hominum studiis gerere potuisse? Commemoratur ab eo Themistocles, Pericles, Cyrus, Agesilaus, Alexander, quos negat sine adiumentis hominum tantas res efficere potuisse. Utitur in re non dubia testibus non necessariis. Atque ut magnas utilitates adipiscimur conspiratione hominum atque consen
Abbreviated transcription (Latin):
rantes: maliciã. sapientiã iudicant. Quoꝵ
error cripiendꝰ ẽ. Opiioq omĩs ad eã spẽ tradn¬
cenda: ut honestis ꝯsilus uistisq factis. ñ fra¬
ude ⁊ malicia intelligãt ea q̃uelint ꝯsequi pos

Expanded text:
rantes, malitiam sapientiam judicant. Quorum rantes, malitiam sapientiam judicant. Quorum error eripiendus est, opinioque omnis ad eam speciem traducenda, ut honestis consiliis justisque factis, non fraude et malitia se intelligant, eaque velint consequi pos
Abbreviated transcription (Latin):
due ad decꝰ honestatẽq ꝑtinerẽt. due
ad cõmoda uite. copias. opes. facultates. qu¬
ta ad eligendi officiũ iudiciũ. si qñ ea q̃ dixi
pugnare uit̾ se uiderent᷑. honestatis paro ꝯ¬
fecta ẽ. quã quidẽ tibi cupio ẽẽ notissimã. Hoc
aut de quo nũc agimꝰ ad ipm est qd̾ utile ap¬
peslat᷑. In quo u̾bo lapsa consuetudo deflexit.
deuia sensimq eo deducta ẽ: ut honestatem
ab utilitate se cernẽs ꝯstitueret ẽẽ honestum.
aliꝗd qd̾ utile nõ eẽt. ⁊ utile qd̾ nõ honestũ. Qͣ
nulla ꝑnities maior hoĩm uite potuit affe¬
ri. Sũma quidẽ autoritate phyle sopdi seuere.
sane atq honeste hec tria gn̾a ꝯfusa cogitatõe
distingut. Quicqd eĩ iustũsit: id ⁊̃ utile ẽẽ cen¬
sent. Itẽq qd̾ honestũ: idẽ iustũ. Ex quo efficit᷑.
ut quicqd honestũ sit idẽ sit utile. Qd̾ qui paꝵ
pspicĩt hi sepe u̾sutos hoiẽs ⁊ callidos admi¬

Expanded text:
duae ad decus honestatemque pertinerent, duae duae ad decus honestatemque pertinerent, duae ad commoda vitae, copias, opes, facultates, quinta ad eligendi iudicium, si quando ea, quae dixi, pugnare inter se viderentur, honestatis pars confecta est, quam quidem tibi cupio esse notissimam. Hoc autem, de quo nune agimus, id ipsum est, quod utile appellatur. In quo verbo lapsa consuetudo deflexit de via sensimque eo deducta est, ut honestatem ab utilitate secernens constitueret esse honestum aliquid, quod utile non esset, et utile, quod non honestum, qua nulla pernicies maior hominum vitae potuit afferri. Summa quidem auctoritate philosophi severe sane atque honeste haec tria genera confusa cogitatione distinguunt. Quicquid enim iustum sit, id etiam utile esse censent, itemque quod honestum, idem iustum; ex quo efficitur, ut, quicquid honestum sit, idem sit utile. Quod qui paperspiciunt, hi saepe versutos homines et callidos admi
Abbreviated transcription (Latin):
Quib uellẽ satis cognita eẽt nrã sententia. Nõ
eĩ sumꝰ hi quoꝵ uaget᷑ aĩus errore. nͨ habeat
unꝙͣ ꝗd seq̃tur. Que eĩ eẽt ista mens. uł que
uita potiꝰ nõ mͦ disputandi. s ⁊̃ uiuendi raticẽ
sublata. Nos aũt ut cet̾i alia certa alii in certa
eẽ dicũt. sic abhis dissentientes. alia ꝓbabilia.
cͣtta alia d icmuo. Quid ẽ gͥ qd̾ me inpediat eaq
ꝓbabilia mͥ uideant᷑. seꝗ. q̃ ꝯtra: inꝓbare. atq
affirmandi arrogantia uitãtem. fugere teme¬
ritatẽ. q̃ asapientia dissidet plurimũ. Contra
aũt omĩa disputant᷑ anrĩs qd̾ hoc ipm ꝓbabi¬
le elucere nõ posset᷑. nͥ ex utraq ꝑte causaꝵ eẽt
facta ꝯtencio. S hec explanata sũt ĩ achade¬
nucis nrĩs satis ut arbitror diligent᷑. Tibi⁊
aũt mi cicero quãꝙͣ ĩ antiquissima nobilissi¬
maq phylosophia cratippo auctore u̾saris
nrã finitima urĩs ignota eẽ nolui. S iamad
nib ꝓpositis officu ꝑsequendi. quaꝵ

Expanded text:
nostra sententia. Non enim sumus ii, quorum vagetur animus errore nec habeat umquam, quid sequatur. Quae enim esset ista mens vel quae vita potius non modo disputandi, sed etiam vivendi ratione sublata? Nos autem, ut ceteri alia certa, alia incerta esse dicunt, sic ab his dissentientes alia probabilia, contra alia dicimus. Quid est igitur, quod me impediat ea, quae probabilia mihi videantur, seaffirmandi arrogantiam vitantem fugere temeritatem, quae a sapientia dissidet plurimum? Contra autem omnia disputatur a nostris, quod hoc ipsum probabile elucere non posset, nisi ex utraque parte causarum esset facta contentio. Sed haec explanata sunt in Academicis nostris satis, ut arbitror, diligenter. Tibi autem, mi Cicero, quamquam in antiquissima nobilissimaque philosophia Cratippo auctore versaris amen haec nostra finitima vestris ignota esse nolui. Sed iam ad propositis officii persequendi, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
set. Nã ⁊ qui principes ĩuemiendi fuert. quẽ
exquaq helua usũ hr̃e possemꝰ. hoĩes certe fue¬
rũt. nec hoc tp̃r sine hõiĩ opa aut pascere eas
ant domare. aut tueri. aut tẽpestinos fructꝰ
ex his cape possemꝰ. Ab eiusdẽq ⁊ he que nocẽt
int̾ficiũtur. ⁊ q̃ usm possũt ec̃ capĩt᷑. ¶ Quid¬

Expanded text:
set? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem set? Nam et qui principes inveniendi fuerunt, quem ex quaque belua usum habere possemus, homines certe fuerunt, nec hoc tempore sine hominum opera aut pascere eas aut domare aut tueri aut tempestivos fructus ex iis capere possemus; ab eisdemque et, quae nocent, interficiuntur et, quae usui possu
Abbreviated transcription (Latin):
reꝵ quib habũdarem᷑ ex portatio. ⁊ eaꝵ quib
egeremꝰ inuectio certe nulla ec̃t: nisi his mune¬
rib hoiẽs fungerent᷑. Eadẽq rõne nec lapideᷤ
ex t̾ra excid̾ent᷑ adusũ nr̃m necessatu. nͨ ferrũ.
es. auꝵ. argentũ. effoderet᷑ penitꝰ abditũ. sine
hominũ labore ⁊ manu. Tecta uõ quib ⁊ fri¬
goꝵ uis telleret᷑. ⁊ caloꝵ molestie sedarentur.
Uñ aut mitio gmͣ humano daci potuissent. añ
postea sb̾uenire. si aut ui tempestatis. aut t̾re
motu. aut uetustate cecidissent. nͥ coĩs uita ab
hõib har rer aircilia petere didicisset.AAdde
ductꝰ aquaꝵ deriuationes fluminũ. agroꝵ
irrigationes. moles oppositas fluctib. portus
manufactos. Que unde fiñ hoĩ ope hr̃e posse¬
Cas nos nullo modo sine hoĩum manu atq oꝑa
cape potuissemꝰ. Qui demq ex bestus fructꝰ. aut
que cõmoditas. nͥ hoĩes adinuarent pcipi poᷤ¬

Expanded text:
rerum, quibus abundaremus, exportatio et earum, quibus rerum, quibus abundaremus, exportatio et earum, quibus egeremus, invectio certe nulla esset, nisi his muneribus homines fungerentur. Eademque ratione nec lapides ex terra exciderentur ad usum nostrum necessarii, nec ferrum, aes, aurum, argentum effoderetur penitus abditum sine hominum labore et manu. Tecta vero, quibus et frigorum vis pelleretur et calorum molestiae sedarentur, unde aut initio generi humano dari potuissent aut postea subveniri, si aut vi tempestatis aut terrae motu aut vetustate cecidissent, nisi communis vita ab hominibus harum rerum auxilia petere didicisset? Adde ductus aquarum, derivationes fluminum, agrorum irrigationes, moles oppositas fluctibus, portus manu factos, quae unde sine hominum opere habere posseipiantur,eas nosnullo modo sine hominum manu atque opera capere potuisse. Qui denique ex bestiis fructus aut quae commoditas, nisi homines adi
Abbreviated transcription (Latin):
sũt in aĩa . ut auꝵ argentũ. ut ea q̃ gi¬
g̾unt᷑ et̾ra. ut alia gn̾is eiꝰdem. ꝑtim
Gaĩalia q̃ ħñt suos impetꝰ. ⁊ reꝵ appetitus. Eoꝵ¬
⁊ aũt alia rõms ex ꝑtia sũt. alia rõne utentia.
Et pte ᷤ rõis. equi. boues. relique pecudes. a¬
pes. quaꝵ opa efficit᷑. aliqd adusũ hõiũ atq ui¬
tã. rõne aũt utentiũ duo gn̾a ponũt. deoꝵ unũ.
alt̾um hoĩum. Deos placatos pietas efficiet et
scĩtas ¶Proxime aũt ⁊ scͥcłm deos. hõies hõib
maxime utiles ẽẽ possũt. Eaꝵqr itẽ reꝵ q̃ ncce¬
ant ⁊ obsint. eadẽ diisio est. S quia deos no¬
cere nõ putãt. his ex ceꝑtis. hoĩes hõĩb obeẽ
plurimũ arbitrant᷑. ¶ Ea enĩ ipã q̃ ĩ aĩa diximꝰ
pleraq st̃ hoĩum opis effecta. q̃ nec habemus
uisi manꝰ. ⁊ are. accessisset. nẽ his sinc hominũ
ad ministratione uterem̃. neq ualitudinis cu¬
ratio. neq naiugatio. neq agricultura. neq

Expanded text:
sunt inanima, ut aurum, argentum, ut ea, quae gignuntur e terra, ut alia generis eiusdem, partim animalia, quae habent suos impetus et rerum appetitus. Eorum autem alia rationis expertia sunt, alia ratione utentia; expertes rationis equi, boves, reliquae pecudes, apes, quarum opere efficitur aliquid ad usum hominum atque vitam; ratione autem utentium duo genera ponunt, deorum unum, alterum hominum. Deos placatos pietas efficiet et sanctitas, proxime autem et secundum deos homines hominibus maxime utiles esse possunt. Earumque item rerum, quae noceant et obsint, eadem divisio est. Sed quia deos nocere non putant, iis exceptis homines hominibus obesse plurimum arbitrantur. Ea enim ipsa, quae inanima diximus, pleraque sunt hominum operis effecta; quae nec haberemus, nisi manus et ars accessisset, nec iis sine hominum administratione uteremur. Neque enim valetudinis curatio neque navigatio neque agri cultura neque
Abbreviated transcription (Latin):
uituꝑat. haut sane intelligo qd nã sit qd̾ lau¬
dandũ putet. Nam sine oblectatio querit᷑ aĩ. re¬
quiesq curaꝵ. que ꝯferri cũ eoꝵ studus põt. ꝗ
semꝑ aliꝗd ad quirt̃ qd̾ spectes ⁊ ualeat adbñ¬
beateq uiuendũ. Siue ratio ꝯstancie uirtutisq
ducit᷑. aut ħ ars est. aut nulla omino ꝑ ꝙͣ eas
assequam̃. Nullã dicere maximaꝵ reꝵ artẽ
eẽ: cũ minimaꝵ sine arte nulla sit. hoium ẽ¬
paꝵ ꝯsiderate loquẽtuĩ. atq ĩ maxinis rebus
errantiũ. Si aũt ẽ aliqua disciplina iuĩtutis. ubi
solent. qd̾ alio quoda libro fecimus. Hoc aũt
tp̃re tm̃ nob̾ declarãdũ fuit. Cur orbati rei pu ͤ
nunꝰ̾ib ad hoc nos studiũ potissimũ ꝯtulissemꝰ
Xturit᷑ aũt nob̾ ⁊ quidẽ adoctis ⁊ eruditis. q̃¬
rentib satis ne ꝯstant̾ fuce̾ uideanĩ. qui cũ ꝑci¬

Expanded text:
uituperat, haut sane intellego quidnam sit quod laudandum putet. nam si oblectatio quaeritur animi requiesque curarum, quae conferri cum eorum studiis potest, qui semper aliquid anquirunt quod spectet beateque vivendum? sive ratio constantiae virtutisque ducitur, aut haec ars est aut nulla omnino, per quam eas assequamur. Nullam dicere maximarum rerum artem esse, cum minimarum sine arte nulla sit, hominum eparum considerate loquentium atque in maximis rebus errantium. Si autem est aliqua disciplina virtutis, ubi solent, quod alio quodam libro fecimus; hoc autem tempore tantum nobis declarandum fuit, cur orbati rei publicae muneribus ad hoc nos studium potissimum contulissemus. Occurritur autem nobis, et quidem a doctis et eruditis quaerentibus, satisne constant
Abbreviated transcription (Latin):
tio u̾satꝰ etatis. existimaui honestissime mole¬
stias posse deponi. si me ad phyam retulssem.
Cui cũ multis adolescens discendi causa tẽpis
tribuissẽ. postea ꝙͣ honorib ĩseruire cepi. me¬
q totũ rei pu ͤ tradidi. tantũ erat phylosophye
nõ erat. Maximis gͥ in malis hoc tn boni as¬
secuti udem̃. ut ea lit̾is mandaremꝰ. q̃ nec ert̃¬

Expanded text:
tio versatus aetatis existimavi honestissime moletio versatus aetatis existimavi honestissime molestias posse deponi, si me ad philosophiam rettulissem. Cui cum multum adulescens discendi causa temporis tribuissem, posteaquam honoribus inservire coepi meque totum rei publicae tradidi, tantum erat philosophiae non erat. Maximis igitur in malis hoc tamen boni assecuti videmur, ut ea litteris mandaremus, quae nec er
Abbreviated transcription (Latin):
aggrediar. si pauca pͥus de ĩstituto ac de iudicio
meo dixero. Quãꝙͣ enĩ libri nr̃i ꝯplures ñ mͦ¬
ad legendi. s ĩ ad scribendi studiũ extitauerũt.
tũ int̾dũ uereor ne quibdã bonis uiris. ph̾ye
nom̃ sit ĩuisũ. Mirent̾q in ea tantũ me oꝑe ⁊
bat᷑ quib se ip̃a ꝯnuserat. om̃s meas curas
tati locꝰ. socios demq tuende rei pu ͤ sũmos iu¬
ros amisisse. nec me angorib dedidi. qb eẽm
cõfectus nͥ his restitissem. nec rursũ indignis ⁊
quo ceperat statu. nec ĩ hoĩes ñtam cõmutãda
ꝵ ꝙͣ en̾tendaꝵ reꝵ cupidos ĩcidisset. Primũ eĩ
ut stante re pu facere solebamꝰ. ĩ agendo plusꝙͣ
inscͥbendo ope poneremꝰ. dem̃ ipĩs scriptis nõ
ea q̃ nẽ. s actõnes nrã mandaremꝰ. ut sepe feci¬
mus. Cũ aũt res puꝰ in qua omĩs mea cura.
cogitacio. oꝑa poni solebat. nulla eẽt om̃o. ille
agere aũt cũ aĩmꝰ nõ posset. ĩhis studus ab ini¬

Expanded text:
aggrediar, si pauca prius de instituto ac de iudicio meo dixero. Quamquam enim libri nostri compad legendi, sed etiam ad scribendi studium excitaverunt, tamen interdum vereor, ne quibusdam bonis viris philosophiae nomen sit invisum mirenturque in ea tantum me operae et batur, quibus se ipsa commiserat, omnis meas curas tati locus, socios denique tuendae rei publicae, summos viros, amisissem, nec me angoribus dedidi, quibus essem confectus, nisi iis restitissem, nec rursum indignis hoquo coeperat, statu nec in homines non tam commutandarum quam evertendarum rerum cupidos incidisset! Primum enim, ut stante re publica facere solebamus, in agendo plus quam in scribendo operae poneremus, deinde ipsis scriptis non ea, quae nunc, sed actiones nostras mandaremus, ut saepe fecimus. Cum autem res publica, in qua omnis mea cura, cogitatio, opera poni solebat, nulla esset omnino, ilagere autem cum animus non posset, in his studiis ab ini
Abbreviated transcription (Latin):
serus ame quã quisꝙͣ crudeliꝰ factũ ẽẽ dicat.
¶Uer ego hoc qd̾ iam pͥdem factũ eẽ oportuit.
c̾ta cã nũdũ adducor ut faciã. Qũc demqr ĩ¬
t̾ficiĩ te. cũ iam nemo tã inꝓb. tã ꝑditꝰ.tam
tui simił ĩueñri pot̾it. qui id ñ uire factũ eẽ
fiteat᷑. Quã diu ꝗsquã eiͣt qui te defendere
tis meis ⁊ firmis p̾sidus opp̾ssus. nͨ ꝯmouẽ
te ꝯtra rẽ publici̾ possis. multoꝵ te ⁊ um ocu¬
li ⁊ aures nõ sentiẽte̾ sic̃ adhuc fecerũt. spe¬
culabũt᷑ atq custodient ¶ Et enĩ qd ẽ citilina¬
qd̾. iã ampliꝰ expectes. si neq nox tenebs
ob scurare ceptus nefarios. nͨ pͥnata dom¬
parietib ꝯtine̾ uecẽ ꝯuiratoĩs tue põt.
Si illustrãt᷑. si erũpũt oĩi. c uta iam istã
mẽtẽ. nicħ crede oblunsce̾ cedis atq ĩcendi¬
oꝵ teneriꝰ undiq.
D̾ce sũt clariora
nob̾ tua consilia om̃a
tu. fore ĩ armis certo die qui dies fufu̾s

Expanded text:
quisquam crudelius factum esse dicat. verum ego hoc quod iam pridem factum esse oportuit certa de causa nondum adducor ut faciam. tum denique interficiere, cum iam nemo tam improbus, tam perditus, tam tui similis inveniri poterit qui id non iure factum esse fateatur. quam diu quisquam erit qui te defendere ltis meis et firmis praesidiis obsessus ne commovere te contra rem publicam possis. multorum te etiam oculi et aures non sentientem, sicut adhuc fecerunt, speculabuntur atque custodient. etenim quid est, Catilinaquod iam amplius exspectes, si neque nox tenebris obscurare cparietibus continere vocem coniurationis tuae potest. si illustrantur, si erumpunt omnia? muta iam istam mentem: mihi crede? obliviscere caedis, atque incendiorum. teneris undique: luce sunt clariora nobis tua tu fore in armis certo die, qui dies futurus