comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
EBO IN DIGNUS . EP̃S. SALUTIM
ondubito tuae notum esse caritati. quanta
nobis ecclesiasticae disciplinae. quantisque
nostrorum necessitatibus subditorum. & in¬
supermundialium obpressionibus. quibus
cotidie agitamur cura constringat. Idcirco
ut tecum contuli expatrum dictis canonum
quoque sententiis adopus consacerdotũ
nr̃orum excerpere paenitentialem mini¬
meualui. quia animus dum diuiditur
permulta. fit minor ad singula. Et hocest
quod in hacre meualde sollicitat. quõ ita
confusa sunt iudicia penitentũ in presbite¬
rorũ nr̃orũ opusculis. atque ita diuersa &in¬
terse discrepantia. & nullius auctoritate
suffulta ut uix propter dissonantiam possint
discerni. Vndefit ut concurrentes adreme
dium penitentiae . tam prolibrorũ confusio¬
ne. quã &iam proingenii tarditate. nulla¬
tenus ebsualeant subuenire. Qua propter
carissime frater. Noli te ipsũ nobis negare.
qui sem ꝑ in diuinis ardentianimo disciplinis.
acsollerti cura scripturarũ meditationibus.

Expanded text:
Ebo indignus episcopus salutem. Non dubito tuae id notum esse caritati, quanta nobis aecclesiasticae disciplinae, quantisque nostrorum necessitatibus subditorum, et insuper mundialium oppressionibus, quibus cotidie agitamur, cura constringat. Idcirco, ut tecum contuli, ex Patrum dictis, canonum quoque sententiis, ad opus consacerdotum nostrorum excerpere poenitentialem minime valui; quia animus cum dividitur per multa, fit minor ad singula. Et hoc est, quod in hac re me valde sollicitat, quoniam ita confusa sunt judicia poenitentium in presbyterorum nostrorum opusculis, atque diversa et inter se discrepantia et nullius auctoritate suffulta, ut vix propter dissonantiam possint discerni. Unde fit, ut concurrdium poenitentiae, tam pro librorum confusione, quam etiam pro ingenii tarditate, nullatenus eis valeant subvenire. Quapropter, charissime frater, noli te ipsum nobis negare, qui semper in divinis ardenti animo disciplinis, ac solerti cura Scripturarum meditationibus,
Abbreviated transcription (Latin):
tibus fumea capiendis seductoria captis
inuicta : Simulatio quaedam uirtutum.
app&itio dignitatum. dulcis miseris a mara
perfectis. cui seruiunt tumidi. subqua iacent
elati. Quise deo peribus quorum sibi conscii
non sunt turpiter iactant. quise ab omni¬
bus predicari pernefas affectant.
Quiscõs uiros. sui comparatione de preci¬
ant His & similibus delinitos uanitas pre¬
mit. nec eos morbum suum sentire. aut
ad medicum uenire ꝑmittit: & quid est
ad medicum uenire nisi infirmum suas in¬
firmitates cognoscere : Tantũque eos
ardor humanae laudis inflammat. ut
laboriosa opera quae populus ad mir&ur &
quibus fama diffunditur. sine labore susci¬
piant. & libenter exerceant. Inde est quod
ieiunare. abstinere. uigilare. ecclesiam
frequentare uel psallere . cum haec omnia
sine labore non faciunt. &iam cũ delecta¬
tione faciunt. ut ab hominibus quibus
placere non dõ desiderant uideantur :
Vnde uerita sait. amendico uobis recepe¬

Expanded text:
tibus fumea, capiendis seductoria, captis tibus fumea, capiendis seductoria, captis invicta: simulatio quaedam virtutum, appetitio dignitatum, dulcis miseris, amara perfectis: cui serviunt tumidi, sub qua jacent elati, qui se de operibus quorum sibi conscii non sunt turpiter jactant, qui se ab omnibus praedicari per nefas affectant. Qui sanctos viros sui deprecationedepreciant. His, et similibus delinitos vanitas premit, nec eos morbum suum sentire, aut ad medicum venire permittit. Et quid est, ad medicum venire, nisi infirmum suas infirmitates cognoscere? tantumque eos ardor humanae laudis inflammat, ut laboriosa opera, quae populus admiretur, et quibus fama diffunditur, sine labore suscipiant, et libenter exerceant. Inde est quod jejunare, abstinere, vigilare, ecclesiam frequentare, vel psallere, cum haec omnia sine labore non faciant, etiam cum delectatione faciunt, ut ab hominibus, quibus placere, non Deo, desiderant, videantur. Unde Veritas ait: Amen dico vobis, recepe
Abbreviated transcription (Latin):
corditer reddat: & in super elemosynarũ
fructus minime neglegat aliis que bonis
operibus uitam suam corrigendo apud dnm
misericordiam studiosae perquirat. sic ut
scriptum est. miserere anim&uae placensdõ:
Idcirco temporis mensuram in agenda
paenitentia prouno quoque crimine non
antistitis relinquendum statuunt.
Quia apuddm̃ non tam ual& mensura
temporis quam doloris. nec abstinentia
tantum ciborum. quã mortificatio uitiorum
GLORIAE¬
Nanis namque gloria deuistum cor
quasi exratione sol& exhortari cumdicit
Debes maiora app&ere. ut quoꝰ potestate
ualueris multos excedere eo &iam ualeas
& pluribus prodesse : Sed scriptura e contra
signum uanitatis ostendit dicens:
Ist enim uanitas. inflata quaedam circa delec¬
tationes uarias animi languentis affectio.
potiendi honores auida. simul & nescia mor¬
bo excellentiae in anis afflata. caua. morbi¬
da turbalenta animorũ leuium domina:
Male fundatis omnibus blanda repugnan¬

Expanded text:
corditer reddat: et insuper eleemosynarum corditer reddat: et insuper eleemosynarum fructus minime negligat: aliisque bonis operibus vitam suam corrigendo apud Domini misericordiam studiose perquirat, sicut scriptum est: Miserere animae tuae placens Deo. Idcirco temporis mensuram in agenda poenitentia pro unoquoque crimine non antistitis intelligentis relinquendum statuunt: quia apud Deum non tam valet mensura temporis quam doloris, nec abstinentia tantum ciborum quam mortificatio vitiorumgloriaenanis namque gloria devictum cor quasi ex ratione solet exhortari, cum dicit: Debes majora appetere: ut qua potestate volueris multos excedere, eo etiam valeas et pluribus prodesse. Sed Scriptura e contra signum vanitatis ostendit dicens: Est enim vanitas inflata quaedam circa delectationes varias animi languentis affectio, potiendi honoris avida simul et nescia, morbo excellentiae inanis afflata, cava, morbida, turbulenta, animorum levium domina, male fundatis omnibus blanda, repugnan
Abbreviated transcription (Latin):
umilitas uirtutum omnium mater.
penitus conterit superbiam. quem¬
ad modum scriptura testatur: omnis
qui sehumiliat ex altabitur. & gloriam
prȩcedit humilitas. & iterum. Adquem
respiciam: nisi adhumilem & qui&em
& trementem sermones meos. & ds̃ humi¬
lia respicit. Unde gregorius inquit. ⁊¬
Dicatur ergo humilibus quia dumse deici¬
unt. ad dĩ similitudinem ascendunt: & quid
humilitate sublimius: quaedum se inima
deprimit. auctorisuo manenti super sum¬
ma coniungitꝰ Est tamen aliud quod in
eis debeat caute pensari quia sȩpe qui¬
dam humilitatis decipiuntur speciae
Quidam uero elationis suae ignorantia
falluntur. Idcirco oport& omnes sollicitos esse
ut maculae superbiae. imbribus lacrimarum
deleantur & contritio cordis & humilis sp̃s
omnem fomitem uitiorum excludat. & qui
proximis laesionem intulit. ueniae satis¬
factio reconcili&: Papinam pauperum
misericordia largitatis diluat. eisque qui¬
bus in iuste abstulit. siquid potest miseri¬

Expanded text:
umilitas, virtutum omnium mater, penitus conterit superbiam, quemadmodum Scriptura testatur: Omnis qui se humiliat, exaltabitur. Et: Gloriam praecedit humilitas. Et iterum: Ad quem respiciam, nisi ad humilem, et quietum, et trementem sermones meos? Et: Deus humilia respicit. Unde Gregorius inquit: Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiunt, ad Dei similitudinem ascendunt. Et: Quid humilitate sublimius? quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungitur. Est tamen aliud quod in eis debeat caute pensari, quia saepe quidem humilitatis decipiuntur specie. Quidam vero elationis suae ignorantia falluntur: idcirco oportet omnes sollicitos esse, ut maculae superbiae imbribus lacrymarum deleantur, et contritio cordis, et humilis spiritus, omnem fomitem vitiorum excludat: et qui proximis laesionem intulit, veniae satisfactione reconciliet, rapinam pauperum misericordia largitatis diluat: eisque quibus injuste abstulit, si quid potest, miseri
Abbreviated transcription (Latin):
TIUMDERTULERUNT ALIISQ SEIUNXERUNT
NUPTIIS ADULTERI ESSE MONSTRENTUR
Quiuero ueluxore uiuente quamius dissociatum
iud eatur esse coniugium ad aliam copulam
festinarunt neque possunt adulteri non uideri
intantum ut &iam ha& ꝑsone quibustales coniunstsuñ
etam ipse adulterium commisse iuideantur. secun¬
dum quod legimus in euuangelio quidimiserit
uxoremsuam eduxtnt aliam mechatur¬
Similiter & quidimis sam duxerit. mechatur.
Et ideo omnes a communione fidelium absti¬
nendos. Deparentibus autem. aut propinquis
eorum. nihiltale statui potest. nisuncentores
in liciti consortii fuisse detegantur.

Expanded text:
tium pertulerunt, aliisque se junxerunt nuptiis, adulteri esse monstrentur. Qui vero vel uxore vivente, quamvis dissociatum videatur esse conjugium, ad aliam copulam festinarunt, neque possunt adulteri non videri: in tantum ut etiam hae personae quibus tales conjuncti sunt, etiam ipsae adulterium commisisse videantur, secundum quod legimus in Evangelio: Qui dimiserit uxorem suam, et duxerit aliam, moechaturSimiliter, et qui dimissam duxerit, moechatur. Et ideo omnes a communione fidelium abstinendos. De parentibus autem aut propinquis eorum, nihil tale statui potest, nisi incentores illiciti consortii fuisse detegantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Dñ eds̃omni potens propitius esto ORATIO¬
mihi peccatori. Vt condigne possim tibi gratias
agere. Quimein dignum proptertuam miseri
cordiam ministrum fecistiofficiosa cerdotalis
& me&iguum humilemque mediatorei con¬
stituisti ad adorandum & intercedendum ad
tentiam reuestentibus. Ideo quedomina tordñe
Quiomnes homines uissaluos fieri. & ad agniti¬
onem ueritatis uenire. Quinonuis mostem pec¬
catorum sed ut conuestantur&uiuant. suscipe
opctionem mneam quam fundo ante conspectum
clementia&uȩ profamulis ac famulabustuis
qui adpenitentiam uenerunt ꝑ dñmn r̃ mihm̃apm¬

Expanded text:
Deusomnipotens, propitius esto mihi peccatori; ut condigne possim tibi gratias agere, qui me cordiam ministrum fecisti officii 139 sacerdotalis, et me exiguum humilemque mediatorem constituisti ad orandum et intercedendum ad tentiam revertentibus. Ideoque, dominator Domine, qui omnes homines vis salvos fieri et ad agnitionem veritatis venire, qui non vis mortem peccatorum, sed ut convertantur et vivant, suscipe orationem meam, quam fundo ante conspectum clementiae tuae pro famulis et famulabus tuis qui ad poenitentiam venerunt, ut des illis sp
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis felle uertuntur. Apostolica aduer¬
sus haec dicit sententia. quis nos separabit
a caritate xpĩ. tribulatio. an angustia. & rłq
Sunt quippe duo genera tristitiae. Vnum
salutiferum. aliud uero pestiferum tristitia
salutaris est quando animus ex delictorũ
recordatione contristatur ut confessionẽ
& paenitentiam agere quaerat . & conuer¬
ti addm̃ se toto corde desiderat. Alia igi¬
tur huius mundiest tristitia quae mortẽ
operatur animȩ. Nihilque in bono operis
desiderio ual& perficere quȩ perturbat
animum. Et sepe mittit in desperationem
ac futurorum spem abstrahit bonorum.
cui&iam hoc patientis uitium uita presens
nulla est delectatio.
XI DEREMEDIO
TRIS TITIAE.

Expanded text:
tudinis felle vertuntur. Apostolica advertudinis felle vertuntur. Apostolica adversus haec dicit sententia: Quis nos separabit a charitate Christi? Tribulatio, an augustia? Et reliqua. Sunt quippe duo genera tristitiae: unum salutiferum, aliud vero pestiferum. Tristitia salutaris est, quando animus ex delictorum recordatione contristatur, ut confessionem et poenitentiam agere quaerat, et converti ad Deum se toto corde desiderat. Alia igitur hujus mundi est tristitia, quae mortem operatur animae, nihilque in bono operis desiderio valet perficere; quae perturbat animum, et saepe mittit in desperationem, ac futurorum spem abstrahit bonorum: cui etiam hoc patienti vitium vitae praesens nulla est delectatio. CAPUT XI. De remedio tristitiae.
Abbreviated transcription (Latin):
bus uobis. Uirtus ita que est coram homini¬
bus aduersarios tolerare. Sed uirtus coram
patientiam monuit. cum discipulis hoc pre¬
ceptum monendo instituit. Omnis inquit
amaritudo. &ira. & indignatio &clamor
& blasphemia tollatur a uobis cumomni
malitia: Quia nimirum frustra in digna¬
tio & clamor & blas phemia ab exterioribus
tollitur. Si in interioribus uitiorum mater
malitia dominatur. Ammonendi sunt igi¬
tur patientes ut corpost iutoriam muni¬
ant. ne hostis callidus eo indeceptione post¬
modum maiori exultatione gaudeat quod
illa dudum contra rigida colla iuctorum
calcat. quis quis hoc uitio irae diu tabefactus
deperut. Oport& ut ei rehumiliando satis¬
faciat cui iratus extitit. necoram dõ reus
iudic&ur. Qui non aliter nr̃a del& faci¬
nora. Si fratrum a cordibus nrĩs penitus
non amputentur delicta:
unde gaudeas cum tanta mala de proximis
portas : perpende cum quo merore omnes
intuendi sunt qui intanto contrate a mari¬

Expanded text:
bus vos . Virtus itaque est coram hominibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram patientiam monuit, cum discipulis hoc praeceptum monendo instituit: Omnis, inquit, amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis, cum omni malitia. Quia nimirum frustra indignatio, et clamor, et blasphemia ab exterioribus tollitur: si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur. Admonendi sunt igitur patientes, ut cor post victoriam muniant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quod illa dudum contra rigida colla victorum calcat. Quisquis hoc vitio irae diu tabefactus deperiit, oportet ut ei rehumiliando satisfaciat cui iratus exstitit, ne coram Deo reus judicetur: qui non aliter nostra delet facinora, si fratrum a cordibus nostris penitus non amputentur delicta. unde gaudeas, cum tanta mala de proximis portas? perpende cum quo moerore omnes intuendi sunt, qui in tanto, contra te, amari
Abbreviated transcription (Latin):
Patientia namque furorem. omnemque
irae uitium cum recordatione mandatorũ
dĩ superare noscitur . cum uirtutũ omniũ
mater caritas ad memoriam reuocatur
quia inpatientiae uitium minime oritur.
nisi uirtutum mater caritas amput&ur.
Scriptum quippeest caritas patiens est.
gitur cum mini meest patiens. caritasin eo
non est. Per hoc quoque irae uitium ipsa
uirtutũ nutrix dostrina dissipatur.
Vndescriptum est. doctrina uiri perpatien¬
tiam noscitur. Tanto ergoquisq minus
ostenditur doctus quantominus conuinci¬
tur patiens. Scriptum est enim. melior est
patiens. uiro forte & qui dominatur ani¬
mosuo expugnatore urbium. Vnde ueri¬
tas el ectissus dicit. In patenti aurã possi¬
debitis animas urãs. Custodem igitur
conditionis nraẽ patientiam dnsesse mon¬
strauit. Qui in ipsa nos possidere nos me¬
tipsos docuit. Vnde & alibi dicit Diligite
inimicos urõs bene facite his quioderunt uos¬
& orate proper sequentibus & calumnianti¬

Expanded text:
Patientia namque furorem, omneque irae vitium cum recordatione mandatorum Dei superare noscitur: cum virtutum omnium mater charitas ad memoriam revocatur, quia impatientiae vitium minime oritur, nisi virtutum mater charitas amputetur. Scriptum quippe est: Charitas patiens est. Igitur cum minime est patiens, charitas in eo non est. Per hoc quoque irae vitium, ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Unde scriptum est: Doctrina viri per patientiam noscitur. Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto minus convincitur patiens. Scriptum est enim: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo, expugnatore urbium. Unde Veritas electis suis dicit: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit: qui in ipsa nos possidere nosmet ipsos docuit. Unde et alibi dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oderunt vos, orate pro persequentibus et calumnianti
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Cui cumm membra exterio¬
ris hominis ueterescunt: uires
animi : idest interioris hominis
membra incrementa roboris non
capiunt. plus enimomnibus re¬
ligioni operam dare senibus con¬
p&it. Quos praesentis saeculi flo¬
rida a&as trans acta deserit
Lic& namq: inlignis ipsa arbor¬
reproba conpar&. Quae post
flores fructus optimos cultorisuo
non exhib&. Cic & in hominibus
ipse reprobus est quemflos iuuen¬
tutis deserit. &tamen insui cor¬
poris senec tute bonorum operũ
maturos fructus proferre
parui pendit. Quidenim stoli
dius fieri potest situnc mens
ad perfectionem festinare non
contendat. Quando totius cor¬
poris habitus senec tute confectus
adinteritum properat. Dum
oculi caligant. aures grauiter
audiunt. capilli fluunt facies
inpallore mutantur. dentes
lassi numero minuunt. Cutis¬
arescit. flatus non suauiter ol&.
Pectus suffocatur. Tussis carinnat
Cenua trepidant: Talos & pedes
tumor inflat. Homo interior
qui non senescit his omnibus ad¬
grauatur. Et haec ruituram

Expanded text:
tur, cui cum membra exterioris hominis ueterescunt, uires animi id est interioris hominis membra incrementa roboris non capiunt. plus enim omnibus religioni operam dare senibus conuenit quos praesentis saeculi florida aetas transacta deserit. sicut namque in lignis ipsa reproba arbor\'conparet quae post flores fructnon exhibet; sic et in hominibus ipse reprobus est, quem flos juventutis deserit, et tamen in sui corporis senectute bonorum operum maturos fructus proferre parvipendit. Quid ergo stolidius tius fieri potest, si mens ad perfectionem festinare non contendat, quando totius corporis habitus senectute confectus, homo ad interitum properat? dum oculi caligant, aures graviter aut fere nihil audiunt, capilli fluunt, facies in pallorem mutatur, dentes lapsi numero minuuntarescit, flatus non suauiter olet, pectus suffocatur, tussis cachinnat, genua trepidant, talos et pedes tumor inflat : homo interior qui non senescit his omnibus adgrauatur. et haec omnia ruituram
Abbreviated transcription (Latin):
adhibere parui pendit Vnde
& ipse dñs ineuangelio dedoctrina
pariter & bono opere discipulos
instituere uolens qualem in his
cautelam haberent. ammonebat
dicens. Sisal euanuerit in quo
sali&ur . hoc est. Sidoctor er¬
rauerit. aquoiterum doctore
emendabitur. Et silumen quod
inte est tenebraesunt. Ipse tene¬
brae quantȩ erunt Sinamque
oculus auidendi officio desiuerit
quis amanu. aut pede. uel reliquo
corpore illud ministerium exig&
Qua propter doctores cogitent
ne ampliori uindictae subiaceant
Siplurimorum perditionis oc ca

Expanded text:
adhibere paruipendat. unde et ipse Dominus in euangelio de doctrina pariter et bono opere discipulos instruere uolens qualem in his cautelam haberent ammonebat dicens: si sal euanuerit, in quo salietur? hoc est, si doctor errauerit, a quo iterum doctore emendabitur? et si lumen quod in te est tenebrae sunt; ipsae tenebrae quantae erunt? si namque oculus a uidendi officio desiuerit, quis a manu aut pede uel reliquo corpore illud ministerium exiget? quapropter doctores cogitent ne ampliori uindictae subiaceant, si plurimorum perditionis occa
Abbreviated transcription (Latin):
XII DECLERICIS UILMONACHIIS NONMANEN¬
TIBUS IN SUO PROPOSTTO
Qui semel inclero deputatisunt aut monacho¬
rum uitam exp&iuerunt. Statuimus neq
admiliciã neque ad dignitatẽ aliquã uenire
muncdanam aut hoc temptantes & nonagenles
paenitentiam. Quominus redeant adhoc
quod propter dm̃ primitus elegerunt ana
thematitantur.
POSITUM NON SERUANTIBUS

Expanded text:
XII. De clericis vel monachis non manentibus in suo proposito. Qui semel in clero deputati sunt, aut monachorum vitam expetiverunt, statuimus neque ad militiam, neque ad dignitatem aliquam venire mundanam: aut hoc tentantes, et non agentes poenitentiam, quominus redeant ad hoc quod propter Deum primitus elegerunt, anathematizantur. positum non servantibus
Abbreviated transcription (Latin):
Iblationes dissidentium fratrum neque insa¬
lacuit etiam ut sicut plerumque fit ut quicum
odio autlonginqua interselite discesserint.
& ad pacem reuocare duturna intentione
nequiuerint deecclesiȩ cetulustissime ex¬
communicatione pellantur
FPACEMREDEANT

Expanded text:
blationes dissidentium fratrum neque in sacraPlacuit etiam, sicut plerumque fit, ut qui cum odio, aut longinqua inter se lite discesserint, et ad pacem revocari diuturna intentione nequiverint, de ecclesiae coetu justissime excommunicatione pellantur.pacem redeant
Abbreviated transcription (Latin):
Quot quot ante uicesimum
annum talecrimen cõmiserint. quindecim
annis &actis inpenitentiam communionẽ mere¬
antur oratonum. De indequinquennio in hac
communione durantes. Tunc demum oblationes
sacrir menta contingant. Discuciatur autem
& uita eorum qualistempore penitudinis & titðit
Et ita misericordiam consequantur. Quodsi in¬
& plebiliter his hesere crimnibus adagendam
penitentiam. prolixius tempus insumant. Quot¬
quot autem peracta uigintannorum a&ate
uxores habentes hoc peccato prolapsisunt. Viginti
quinque annis paenitudinem gerentes in cõmuni¬
one suscipiantur oratonum in quaquinquennio
ꝑlurantes. tuncdemum oblationis sacramenta
percipiant. Quodsi & ixores habentes & tiunscen¬
dentes quinqua gesimum annum a&atis itadseli

Expanded text:
quotquot ante vicesimum annum tale crimen commiserint, quindecim annis exactis in poenitentia, communionem mereantur orationum, deinde quinquennio in hac communione durantes, tunc demum oblationis sacramenta contingant; discutiatur autem et vita eorum, qualis tempore poenitudinis exstiterit, et ita misericordiam consequantur. Quod si inexplebiliter his haesere criminibus, ad agendam poenitentiam prolixius tempus insumant. Quotquot autem peracta viginti annorum aetate, et uxores habentes, hoc peccato prolapsi sunt, viginti quinque annis poenitudinem gerentes in communionem suscipiantur orationum; in qua quinquennio perdurantes, tunc demum oblationis sacramenta percipiant. Quod si qui, et uxores habentes, et transcendente
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam ad praehenderunt iusti¬
tiam. Quando quilonge fuerunt.
factisunt prope in sanguine xp̃i
Qui aliquando non populus. nunc
autem populus sc̃s inxp̃o. Quan¬
do est tempus acceptabile & dies
salutis & tempora refrigerii in
conspectu altissimi. Quando una¬
quȩque gens hab& testem resur¬
rectionis quando protestatur
dñs. Ec ce ego uobiscum sum omni¬
bus diebus usque ad consũmationem
seculi: Nonsimus itaque sine xp̃o

Expanded text:
iustitiam adprehenderunt iustiiustitiam adprehenderunt iustitiam, quando qui longe fuerunt facti sunt prope in sanguine Christi, qui aliquando non populus, nunc autem populus sanctus in Christo, quando est tempus acceptabile et dies salutis et tempora refrigerii in conspectu altissimi, quando unaquaeque gens habet testem resurrectionis, quando protestatur Dominus: ecce ego nobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. non fiamus ergo si
Abbreviated transcription (Latin):
monem multȩ uiȩ uidentur homi¬
nibus recte & nouissima earum du¬
cunt ad mortem quȩ utique multȩ
perditionis uiȩ tunc inceduntur. Cũ
una regalis uia. lex dĩ uidelic& quae
neque addexteram neque adsinistrã
declinat per neglegentiam deseritur
Dequa scilic& uia dñs ihs̃ xp̃s qui est
finis legis adiustitiam omnicredenti
denuntiat. egosũ uia ueritas & uita
Nemouenit ad patrem nisi perme
adquam uiam omnes homines commu¬
niter inuitat dicens. uenite ad meom
culus & femina seruus & liber bar¬
barus & scita sed omnia & inomnibus
xp̃s. Omnes enim unum sunt in xp̃o
ihũ dumergo xp̃s finis est legis
quis ine legesunt. sine xp̃o sunt Igi¬
tur populus s ine lege populus sine
xp̃o est. Ab usiuum ergo intempori¬
bus euangelii populum fieri sin exp̃o
quando a postolis incunctas gentes
licentia praedicationis data est
quando tonitrum euangelii per
cunctas saeculi partes intonuit
Quando gentes quae non sec tabantur

Expanded text:
monem: multae uiae uidentur homimonem: multae uiae uidentur hominibus rectae, et nouissimae earum ducunt ad mortem. quae utique multae perditionis uiae tunc inceduntur, cum una regalis uia lex Dei uidelicet, quae neque ad dexteram neque ad sinistram declinat, per neglegentiam deseritur. de qua scilicet uia Dominus Christus qui est finis legis ad iustitiam omni credenti denuntiat: ego sum uia et ueritas et uita: nemo uenit ad patrem nisi per me. ad quam uiam omnes homines communiter inuitat dicens: uenite ad me omculus et femina, seruus et liber, barbarus et Scytha, sed omnia in omnibus Christus: omnes enim unum sunt in Christo Iesu. dum ergo Christus finis est legis, qui sine lege sunt sine Christo fiunt. igitur populus sine lege populus sine Christo est. abusiuum ergo in temporibus euangelii populum fieri sine Christo, quando apostolis in cunctas gentes licentia praedicationis data est, quando tonitruum euangelii per cunctas saeculi partes intonuit, quando gentes quae non sectabantur
Abbreviated transcription (Latin):
tunicam qui ȩc clesie xp̃i scindunt
disciplinam Sicut enim tonica totũ
corpus pr&er caput tegitur. Ita dis¬
tonica contexta desuper fuerat
tegratur Dequa dñs cum ad pã¬
trem ascender& postquam re¬
surrexit amortuis ad apostolos
lo quebatur. uos autems ed &e in
ciuitate quo adusque induamini
est disciplina ȩcclȩsie. Qui autem
extra disciplinamest alienus est
acorpore xp̃i. Non scindamus
igitur illam. sed sortiamur deilla
Non soluamus quicquam deman¬
datis xp̃i. sed unus quisque inquo
uocatus est in eo permaneat apud dm̃
POPULUS SINE LECET
UODECIMUS ABISIONIS GRADUSEST
populus sinelege. quidum dĩdicta
& legum scita contempnit perdi¬
uersas errorum iuas eundem
perditionis laqueum incurrit De
quibus uiis subpersona prȩuaricatores
populi humanum genus proph&a ita
deplangit. nos autem sicut oues er¬
rauimus. unusquisque inuiam suã
declinauit. Dequibus &iam iuis¬
eadem sapientia loquitur persalo¬

Expanded text:
tunicam, qui ecclesiae Christi scindit tunicam, qui ecclesiae Christi scindit disciplinam. sicut enim tunica. totum corpus praeter caput tegitur, ita distunica contexta desuper fuerat tegratur. de qua Dominus cum ad patrem ascendisset, postquam resurrexit a mortuis, ad apostolos suos loquebatur: uos autem sedete in ciuitate, quoadusque induamini sti disciplina ecclesiae est: qui autem extra disciplinam est alienus est a corpore Christi. non scindamus igitur illam, sed sortiamur de illa, non soluamus quicquam de mandatis Christi, sed unusquisque in quo uocatus est in eo permaneat apud Deum. POPVLVS SINE LEGE. Duodecimus abusionis gradus est populus sine lege, qui dum Dei dicta et legum scita contemnit per diuersas errorum uias eundem perditionis laqueum incurrit. de quibus uiis sub persona praeuaricatoris populi humanum genus propheta ita deplangit: nos autem sicut oues errauimus, unusquisque in uiam suam declinauit. de quibus etiam eadem sapientia loquitur per Salo
Abbreviated transcription (Latin):
adque id circo psalmiste uocibus in¬
disciplinata plebi predicatur. Ad pre¬
hendite disciplinam nequando iras¬
catur dñs Disciplina uero est morũ
ordinata correctio & maiorum prȩ¬
cedentium regularis obseruatio. De
qua disciplina paulus apostolus ita
loquitur. Indisciplina perseuerate
tam quam filiis uobis offert ds̃. quod
si extra disciplinam estis. ciuius par¬
ticipes factisunt omnes. Ergo ad¬
ulteriȩ & non filii estis quiergo ad¬
ulteri & indisciplinatisunt. cȩlestis¬
regni hereditatem non capiunt. filii
autem paternȩ disciplinȩ correctio¬
res fiunt. & hereditatem quando¬
que se recipere posse nondesperant
Dequa &iam disciplina esaias idem indis¬
ciplinate plebi prȩdicat dicens. Quiescite
agere peruerse discite benefacere. Et
idem psalmista cum summa uoce psallit
dicens. declina amalo & facbonum
Infelix ergo est qui abicit disciplinam
Aud& enim extra milites aliquid qui
dñm crucifigentes non consciderunt

Expanded text:
atque idcirco psalmistae uocibus inatque idcirco psalmistae uocibus indisciplinatae plebi praedicatur : adprehendite disciplinam ne quando irascatur Dominus. disciplina uero est morum ordinata correctio et maiorum praecedentium regularum obseruatio. de qua disciplina Paulus apostolus ita loquitur dicens: in disciplina perseuerate: tamquam filiis uobis offert se Deus. quod si extra disciplinam estis, cuius participes facti sunt omnes, ergo adulteri et non filii estis. qui ergo adulteri et sine disciplina sunt, et caelestis\'regni hereditatem non capiunt: filii autem paternae disciplinae correctiones ferunt et hereditatem quandoque recipere posse non deDe qua etiam disciplina Isaias indisciplinate plebi praedicat, dicens: Quiescite agere peruerse, discite bene facere. et ad eandem psalmista consona uoce compsallit dicens: declina a malo et fac bonum. infelix ergo est qui abicit disciplinam. audet enim extra milites aliquid, qui Dominum crucifigentes non consciderunt
Abbreviated transcription (Latin):
monium habens bonum abhis qui
forissunt. praeferens doctrinarũ
fidelem sermonem Ante episco¬
patum non plus quam unam habens
uxorem Nonpercussor. nonbilin¬
guis. non ebriosus. non ne ofitus.
ut per haec ipse prius ostendat in
opere. Quod alios doc& sermone
doctrinae. Caueant ergo neglegen¬
tes episcopi. quod in tempore uindic¬
tae dñs per proph&am conqueritur
Pastores demolitisunt populummeũ.
& non pascebant pastores gregemmeũ
sed pascebant pastores sem& ipsos. sed
potius procurant id in quod eos consti¬
tuit dñs super familiam suam dare
illis cybum in tempore suo mensurã
tritici. puram scilic& & probatam
doctrinam. quatenus ueniente dño
mereatur audire. Euge ser uebo¬
ne & fidelis. quia in pauca fusti fide¬
lis. supramulta te constituam in¬
tra ingaudium dominitui
PLEBS SINE DISCIPLINA
NDECIMUS ABUSIONIS GRADUSEST
plebs sine disciplina. quaedum dis¬
ciplinae exercitationibis nonseruit

Expanded text:
monium habens bonum ab his qui monium habens bonum ab his qui foris sunt, praeferens doctrinarum fidelem sermonem, ante episcopatum non plus quam unam habens uxorem. non percussor, non bilinguis, non ebriosus, non neophytus, ut per haec ipse prius ostendat in opere quod alios docet in sermone doctrinae. caueant ergo neglegentes episcopi, quod in tempore uindictae Dominus per prophetam conqueritur: pastores muti demoliti sunt populum meum, et non pascebant pastores gregem meum, sed pascebant pastores semet ipsos, sed potius procurent hi in quod eos constituit Dominus supra familiam suam dare illis cibum in tempore suo mensuram tritici, puram scilicet et probatam doctrinam, quatenus ueniente Domino mereantur audire: euge serue bone et fidelis, quia supra pauca fidelis fuisti supra multa te constituam: intra in gaudium Domini tui. PLEBS SINE DISCIPLINA.  , Vndecimus abusionis gradus est plebs sine disciplina: quae dum disciplinae exercitationibus non seruit
Abbreviated transcription (Latin):
rarios declinare. Sienim inquid
ineuangelio peccauerit inte fra¬
tertuus corripe eum interte &ip¬
sum solum. Site audierit lucra¬
tus es fratremtuum. Si autẽ non¬
te audierit. adhibe tecum adhuc
unum. uel duos. Vt in ore duorum
aut rium. testium st& omne uerbũ¬
Quodsi & illos non audierit. dic ȩcđȩaxe
si autem &ecclȩsiam non audierit
sittibi sicut &hnicus &publicanus
Tali ordine expellendus est. qui cum¬
que doctori uel ep̃o. adherere con¬
temnit. & qui tali ordine expulsus
fuerit. ab alio doctore siue episcopo
recipi non deb&. Desacerdote inlege
scribitur. Uiduam aut repudiatã
non accipi& uxorem. Quiergo ex¬
communicatum acatholico illo non
permittente recipit. contra scrip¬
turae statuta agit. Hac ratione
tione praepositus est esse oport&
C&erum uero qualis insem& ipso es¬
se debeat. Paulus apostolus expo¬
nit. Vt ad gradum episcopi ueniens.
it sobrius. prudens. castus. sapiens
modestus. hospitalis. filios habens
subditos cum omni castitate. Testi¬

Expanded text:
rarios declinare: si enim, inquit in euangelio, peccauerit in te frater tuus. corripe illum inter te et ipsum solum. si te audierit, lucratus es fratrem tuum: si te nonudierit, adhibe tecum adhuc unum uel duos testes, ut in ore duorum testium uel trium stet omne uerbum: si illos non audierit, dic ecclesiae: si ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. tali ordine expellendus est qui cuicumque doctori uel episcopo adhaerere noluerit. et qui tali ordine expulsus fuerit ab alio aliquo doctore siue episcopo recipi non debet. de sacerdote in lege scribitur: uiduam aut repudiatam non accipiet uxorem. qui ergo excommunicatum a catholico illo non permittente recipit contra scripturae statuta agit ac iura sancttione positus est esse oportet. ceterum uero qualis in semet ipso esse debeat Paulus apostolus exponit, ut ad gradum episcopii ueniens sit sobrius prudens castus sapiens modestus hospitalis, filios habens subditos cum omni castitate, testi
Abbreviated transcription (Latin):
confessionibus produnt. aut nescientibus quales
occultesi nt. ipsiinse uoluntarie ex communicationis
sententia feriunt & ab altare cui ministrabant
Non inanimo sed officioseparati. Vitam suam tam¬
quã mostuam plangunt. Cesti quod re conciliato
sibi efficaces paenitentiae frustibus dõ. Nonsolũ
amissarecipient. Sed &iam ciues supernȩ ciuitatis
effesti ad gaudia sempiterna perueniat. Amen¬

Expanded text:
confessionibus produnt, aut nescientibus aliis quales confessionibus produnt, aut nescientibus aliis quales occulti sunt, ipsi in se voluntariae excommunicationis sententiam ferunt, et ab altari cui ministrabant, non animo, sed officio separati, vitam suam tanquam mortuam plangunt, certi quod reconciliato sibi efficacis poenitentiae fructibus Deo, non solum amissa recipiant, sed etiam cives supernae civitatis effe
Abbreviated transcription (Latin):
aliquod occulte crimenadmittunt. ipsi se uana
persuasione decipiunt. sieis uidetur propterea
communicare &officium suum impleredebere.
Quod homines occultatione suicriminis fallunt.
Exceptis enimpeccatis quae tam parua sunt. Vt ca¬
ueri non possint proquibus expiandis cotidie dõ
clamamus & dicimus. Dimitte nobis debita nr̃a
sicut & nos dimittimus debitoribus nr̃is. Illa crimi¬
na caueantur. quaepuplicata suos austores huma¬
no faciunt damnare iudicio. Qui autem ea commi¬
seriNt &ideo proderem&uunt. Nesententiam
iuste ex communicationis accipiant. sine causa
communicant. Immouero dupliciter contrase
iram diuinae in dignationis ex agerant. quod &
hominibus innocentiam fingunt. Et contempto
dĩ iudicio abstinere se abaltari propter homines
erubescunt. Qua propter facilius dm̃ sibi placa¬
buntur illi . qui non humano conuisti iudicio
sed ultro crimen agnoscunt. qui aut proprus illud

Expanded text:
aliquod occulte crimen admittunt, ipsi se vana aliquod occulte crimen admittunt, ipsi se vana persuasione decipiunt, si eis videtur propterea communicare, et officium suum implere debere, quod homines occultatione sui criminis fallunt. 3. Exceptis enim peccatis quae tam parva sunt, ut caveri non possint, pro quibus expiandis quotidie Deo clamamus, et dicimus: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ; illa crimina caveantur quae publicata suos auctores humano faciunt damnari judicio. Qui autem ea commiserint, et ideo prodere metuunt, ne sententiam justae excommunicationis accipiant, sine causa communicant; imo vero dupliciter contra se iram divinae indignationis exaggerant, quod et hominibus innocentiam fingunt, et contempto Dei judicio, abstinere se ab altari propter homines erubescunt. Quapropter Deum sibi facilius placabunt illi qui non humano convicti judicio, sed ultro crimen agnoscunt; qui aut propriis illud
Abbreviated transcription (Latin):
ferro ex communicationis abscidi. Nesicut caro
morbir e mortua si abscisa non fuerit. salutem
reliquȩ carnis putredinis suae contagione conũpit
Ita isti quie mendari dispiciunt & insuo morbo
ꝑsistunt. Simoribus de prauatis inscõrum socie¬
tate permanserint. eos &emplo perditionis¬
suȩ inficiant. ponðilli quorum peccata hu¬
mane notitiae Nec abipsis confessa Necaba¬
luis publicata si ea confiteri uel emendare nolue¬
rint dm̃ quemhabent testem. Ipsum habituri
sunt &ultorem & quideis prodest humanum
uitare iudicium Cumsi inmalosuo ꝑmanserint
ituri sunt in a&ernum dõr&ribuente suppliciũ.
Quodsi ipsisibi iudicesfiant. & uelut suȩ iniqui¬
tatis ultores. hic in se uoluntariampoenam se¬
uerissime anima duersionis &erceant tempo
ralibus poenis. Mutabunt a&erna supplicia &
lacrimis & ueracor disconpunctione fluentibus
restinguent a &ni ignis incendia
Athi qui inaliquo gredu ecclesi astico constituti

Expanded text:
ferro excommunicationis abscidi: ne, sicut caro ferro excommunicationis abscidi: ne, sicut caro morbis emortua, si abscisa non fuerit, salutem reliquae carnis putredinis suae contagione corrumpit; ita isti qui emendari despiciunt, et in suo morbo persistunt, si moribus depravatis in sanctorum societate permanserint, eos exemplo suae perditionis inficiant. Pomanam notitiam latent, nec ab ipsis confessa, nec ab aliis publicata, si ea confiteri vel emendare noluerint, Deum, quem habent testem, ipsum habituri sunt et ultorem; et quid eis prodest humanum vitare judicium, cum si in malo suo permanserint ituri sunt in aeternum Deo retribuente supplicium? Quod si ipsi sibi judices fiant, et veluti suae iniquitatis ultores, hic in se voluntariam poenam severissimae animadversionis exerceant, temporalibus poenis mutabunt aeterna supplicia, et lacrymis ex vera cordis compunctione fluentibus restinguent aeterni ignis incendia. At hi qui, in aliquo gradu ecclesiastico constituti,
Abbreviated transcription (Latin):
uc accedit quod & ipsa peccata. sic habentur
occulta uel aliena nobis uelaliis nr̃a ut plerũq
cio iudicis incauta condemnat. Etreum calli¬
ditas ingenii uiuacis excusat. Uerum tamen
non diuinum sedhumanum fallunt ista uidiciũ
& quidmirum si animos aliorum qualessiN
ipsos itadiu nouerimus. Et quales futun
simus crastinanescimus. Cum uero nobis fr̃s
quilib& Nr̃i peccatasuatam quã me dicis
uulnera quibls corrigantur aperiunt. Opera
dare debemus ut quantotius ad sanitatem
dõ austore perueniunt. Nein peius dissimulata
curatione proficiant. Ea autem crimina quorũ¬
lib& si ex ipsis criminosis confiteri nolentibus.
Vndecumque claruerint. quaecumq non fuerit
patientiae leni medicamento sanata uelut igni
quodam pie increpationis urenda sunt &curanda
Quod sinec quidem aequanimiter sustinentis
acpie increpantis medella processerit in eis
quidiu portati & salubriter oburgati corrigere
noluerint. Tam quam putres corporis partes debet̃

Expanded text:
uc accedit quod et ipsa peccata sic habentur occulta, vel aliena nobis, vel aliis nostra, ut plerumque cio judicis incauta condemnat, et reum calliditas ingenii vivacis excusat. Verumtamen non divinum, sed humanum fallunt ista judicium. Et quid mirum, si animos aliorum quales sinipsos ita hodie noverimus ut quales futuri simus crastino nesciamus? Cum vero nobis fratres quilibet nostri peccata sua, tanquam medicis, vulnera quibus urgentur, aperiunt; operam dare debemus ut quantocius ad sanitatem, Deo auctore, perveniant, ne in pejus dissimulata curatione proficiant. Ea autem crimina quorumlibet si ipsis criminosis confiteri nolentibus undecunque claruerint; quaecunque non fuerint patientiae leni medicamento sanata, velut igni quodam piae increpationis urenda sunt et curanda. 2. Quod si nec sic quidem aequanimiter sustinentis, ac pie increpantis medela profecerit in eis, qui diu portati, et salubriter objurgati, corrigi noluerunt; tanquam putres corporis partes debent
Abbreviated transcription (Latin):
pore mortis ex poscunt. aut si dispera¬
tus & consecutus communionem
lterum
conualuerint:
ehis qui ad exitum ueniunt et iam nunclex
antiqua regularisque seruabitur. lta ut si
quis egreditur ecorpore ultimo & nec essccrio
uiatico minime priu&ur. Quod si disperatus
& consecutus communionem oblationisque par¬
ticeps factus iterum conualuerit. sit inter eos
qui communionem orationis tantũ modo con¬
secuntur. Generaliter autem omni cuilib&
in exitu posito & poscentisibi communionis
gratiam tribui. ep̃s probabiliter ex oblatio¬
xI ne dare debebit:¬

Expanded text:
pore mortis exposcunt: aut, si desperatus et consecutus, communionem iterum convaluerit. De his qui ad exitum veniunt, etiam nunc lex antiqua regularisque servabitur: ita ut si quis egreditur corpore, ultimo et necessario viatico minime privetur. Quod si desperatus et consecutus communionem, oblationisque particeps factus, iterum convaluerit, fit inter eos qui communionem orationis tantummodo consequuntur. Generaliter autem omni cuilibet in exitu posito, et poscenti sibi communionis gratiam tribui, episcopus probabiliter ex oblatione dare debebit
Abbreviated transcription (Latin):
Ytpaenitentibus secundum differentiam
peccatorum epĩ arbitrio paenitentiae tempo¬
ra decernantur. & ut prb̵ in consulto epo
non reconcili& paenitentem. nisi absentia
epĩ neces sitate cogente. cuius cumque autem pae¬
nitentis publicum & uulgatissimum crimenest.
quod uniuersam ecclesiam commoueritante
absidam manus ei inponatur.

Expanded text:
Ut poenitentibus secundum differentiam peccatorum, episcopi arbitrio poenitentiae tempora decernantur, et ut presbyter inconsulto episcopo non reconciliet poenitentem, nisi absentia episcopi necessitate cogente. Cujuscunque autem poenitentis publicum et vulgatissimum crimen est, quod universam Ecclesiam commoverit, ante absidam manus ei imponatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sinebonis operibus sapiens & prae¬
dicator sifuerit: qui quod sermo¬
ne doc& actibus explere negle¬
git: Auditores enim doctrinae
dicta contempnunt: cumpraedi¬
catoris opera: a prȩdicationis uer¬
bis discrepare conspiciunt
Numquamenim fit efficax prae¬
dicantis auctoritas: Nisi eam af¬
fectu operis cordi ad fixerit au¬
dientis: Praesertim cum & ipse
doctor siinuitiorum amore di¬
lapsus fuerit: alterius doctoris
medicamentum suis uulneribus

Expanded text:
sine bonis operibus sapiens et praedicator si fuerit, qui quod sermone docet, actibus explere neglegit. auditores enim doctrinae dicta contemnunt, cum praedicatoris opera a praedicationis uerbis discrepare conspiciunt: numquam enim fit efficax praedicantis auctoritas, nisi eam effectu operis cordi adfixerit audientis, praesertim cum et ipse doctor, si in uitiorum amorem delapsus fuerit, alterius doctoris medicamentum suis uulneribus
Abbreviated transcription (Latin):
ibito tuae notum esse caritati. quanta
eccles iasticae disciplinae. quantisque
orum necessitatibus subditorum. & in
mundi alium obpressionibus quibus
e agitamur cura constringat. Idcirco
im contuli expatrum dictis canonum
ue sententiis. ad opus consacerdotũ
um excerpere paenitentialem mini
ilui. Quia animus dumdiuiditur
iulta. fit minor ad singula. Et hocest
in hacre me ualde sollicitat. quõ ita
sa sunt iudicia penitentũ in presbite
ir̃orũ opusculis. atque ita diuersa & in
discrepantia & nullius auctoritate

Expanded text:
bito tuae notum esse charitati, quanta nobis ecclesiasticae disciplinae, quantisque nostrorum necessitatibus subditorum, et insuper mundalium oppressionibus, quibus quotidie agitamur, cura constringat. Idcirco, ut tecum contuli, ex Patrum dictis, canonum quoque sententiis, ad opus consacerdotum nostrorum excerpere Poenitentialem minime valui: quia animus, dum dividitur per multa, fit minor ad singula. Et hoc est quod hac in re me valde sollicitat quod ita confusa sunt judicia poenitentium in presbyterorum nostrorum opusculis, atque ita diversa, et inter se discrepantia, et nullius auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
Mulli sacer dotum suos liceat canones ignorarae
nec quicquã facere quod patrũ possit regulis obuiare:
AUGUST INI. ETRESPONSIO. GRECORII

Expanded text:
ulli sacerdotum suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere quod Patrum possit regulis obviare. Augustini, et responsio Gregorii
Abbreviated transcription (Latin):
ne se concutit. eo cddicendo confundit.¬
& cum dulcedinem tranquillitatis amise¬
rit : nihil hanc nisi experturbatione sub¬
sequens meror pascit.
TRIS TITIA QUOQ ADAUARIAM DIRIUNTUR

Expanded text:
ne se concutit, eo addicendo confundit. Et cum dulcedinem tranquillitatis amiserit, nihil hanc nisi ex perturbatione subsequens moeror pascit. Tristitia quoque ad avaritiam dirigitur
Abbreviated transcription (Latin):
Et num quam a corde discedat timor dnĩ.
& insuper fl&u alacrimis cum contritione
cordis purg& in desinenter animam.
Nepro incerto diuitiarum amittat uitã
a&ernamꝰ. huc usque dequinque spirita¬
libus uitiis ex scõrũ patrum testimoniis
dictum sufficiat. Restat quoque utde
duobus carnalibus. uidelic& gula atque
luxuria pertrestemus:
XIIII DEUITIO UENTRIS INOLUUIAE¬

Expanded text:
Et nunquam a corde discedat timor Domini: Et nunquam a corde discedat timor Domini: et insuper fletu ac lacrymis, cum contritione cordis purget indesinenter animam: ne, pro incerto divitiarum, amittat vitam aeternam. Hucusque de quinque spiritalibus vitiis ex SS. Patrum testimoniis dictum sufficiat. Restat quoque ut de duobus carnalibus, videlicet gula atque luxuria, pertractemus. CAPUT XIV. De vitio ventris ingluviae
Abbreviated transcription (Latin):
qui aliena rapere intendunt. Audiant
quod scriptum est. uȩ ei qui multiplicat ñ sua.
Profecto enim quia augere opes ambit.
uitare periculum neglegit. Quõ radix omni¬
penum malorum est cupiditas : Vnde quȩren¬
dum est sinitium omnis peccati. suꝑbiadicit᷑.
Quare radox omnium malorum cupiditas
ad firm&ur Sane quia cupiditas. atque
superbia in tantum unum est malum ut nec
suꝑbus sine cupiditate. nec sine suꝑbia possit.
inueniri cupidus: deinde si quolib& pecca¬
tum perp&rare non possum . nisi meae de¬
lestationi consentiam. quod cupiditatis est
proprium : & dĩ praecepta contempnam
quod est superbiae malum: Quomodo non
excupiditate quae est radix omnium malo¬
rum & ex superbia quae initium omnis
peccati dicitur procedit omne peccatum.
Uincitur quoque hoc uitium in largitione
pauperum. inuisitatione infirmorum.
& integumento nudorum. Nec non & si
quid in iust e quisabstulit. reddendũ est
in quadruplum iuxta sententiam dnĩ.

Expanded text:
qui aliena rapere intendunt. Audiant qui aliena rapere intendunt. Audiant quod scriptum est: Vae ei qui multiplicat non sua. Profecto enim qui augere opes ambit, vitare periculum negligit: Quoniam radix omnium malorum est cupiditas. Unde quaerendum est, si initium omnis peccati superbia dicitur, quare radix omnium malorum cupiditas affirmetur. Sane, quia cupiditas, atque superbia in tantum, unum est malum; ut nec superbus sine cupiditate, nec sine superbia possit inveniri cupidus. Deinde si quodlibet peccatum perpetrare non possum, nisi meae delectationi consentiam; quod cupiditatis est proprium: et Dei praecepta contemnam; quod est superbiae malum: quomodo non ex cupiditate, quae est radix omnium malorum: et ex superbia, quae initium omnis peccati dicitur, procedit omne peccatum? Vincitur quoque hoc vitium in largitione pauperum, in visitatione infirmorum, et integumento nudorum, nec non, et si quid injuste quis abstulit, reddendum est in quadruplum, juxta sententiam Domini.
Abbreviated transcription (Latin):
dit siuis perfectus esse. uade &uende om¬
nia quae haber & da pauperibus & habebis
thesaurum in caelo: Et alibi. Siuere diuites
es se cupitis ueras diuitias amate.
Dis cant igitur diuites quia diuitias quas
conspiciunt. tenere nequaquam possunt.
Etideo misericorditer tribuant unde sibi
super flue herere conspiciunt. quia hi¬
larem datorem diligit ds̃. Ammonendi
sunt &iam qui iam sua misericorditer
tribuunt ut sollicite custodire studeant:
Necum commissa peccata elemosinis
redimunt. Ad huc redimenda commatant.
Nec uenalem di iustitiam aestiment.
Sicum curant propeccatis num mos tri¬
buere arbitrentur seposse in ulte peccare.
Plus namq est anima quamesca. & corpus
plus quã uestimentum. Quiergo es cam
atque uestimentum pauperibus largitur.
sed tamen anima uel corpus iniquitate
polluitur. Quodminus est iustitiae obtulit
& quod maus est culpȩ : Sua enim dedit dõ
& sediabolo. lterum ammonen disunt

Expanded text:
dit: Si vis perfectus esse, vade, et vende omdit: Si vis perfectus esse, vade, et vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo. Et alibi: Si vere divites esse cupitis, veras divitias amate. Discant igitur divites quia divitias quas conspiciunt, tenere nequaquam possunt. Et ideo misericorditer tribuant, unde sibi superflue habere conspiciunt: quia hilarem datorem diligit Deus. Admonendi sunt etiam, qui jam sua misericorditer tribuunt, ut sollicite custodire studeant, ne cum commissa peccata eleemosynis redimunt, adhuc redimenda committant. Ne venalem Dei justitiam aestiment: si, cum curant pro peccatis nummos tribuere, arbitrentur se posse inulte peccare. Plus namque est anima quam esca: et corpus plus quam vestimentum. Qui ergo escam atque vestimentum pauperibus largitur, sed tamen anima, vel corpus iniquitate polluitur, quod minus est justitiae obtulit, et quod majus est, culpae: sua enim dedit Deo, et se diabolo. Iterum admonendi sunt