comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te ducentis harebit quinquag¬
uita in persona uero seii falcidi
a non interuenit cum ad eum
ex hereditate pupilli ducenta
pertineant et debeaut legatorum
nomine centum ex ducentis q¬
ue a pupillo relicfa sunt quod
si pupillus soluat legata debent
curare cutores pupilli ut caue¬
ant legatariiQuedam lega¬
ta diuisionem non recipiunt ut
ecce legatum me itieris actus
arte pertinere potest set siopus
numicipibus heres iussus sit face
re indiuiduum uidere esse lega¬
tum neq enim aut ullum balne¬
um aut unum theatrum aut sta¬
diumi fecisse intelligitur quod
ei propuam formam que ex co¬
nsimacione contingit non de¬
derit quorum omnium legatoruz
nomine et si plures heretes sint
singuli in solidum tenentur hec
itaq legata que duuduitatem
non recipiunt tota ad legatari¬
umi pertinebunt set potest here¬
di hoc remedio succuari ut estima¬
cione facta legati tenunciet le¬
gatario ut partem estimacionis

Expanded text:
deducta habebit quinquagdeducta habebit quinquaginta. in persona uero Seii la non interuenit, cum ad eum ex hereditate pupilli ducenta pertineant et debeat legatorum nomine centum ex ducentis, quae a pupillo relicta sunt. quod si pupillus soluat legata, debent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii. Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actust pertinere. sed et si opus municipibus heres facere iussus est, indiuiduum uidetur legatum: neque enim ullum balineum aut ullum theatrum aut stadium fecisse intellegitur, qui ei propriam formam, quae ex consummatione contingit, non dederit: quorum omnium legatorum nomine, etsi plures heredes sint, singuli in solidum tenentur. haec itaque legata, quae diuiduitatem non recipiunt, tota ad legatarium pertinent. sed potest heredi hoc remedio succurri, ut aestimatione facta legati denuntiet legatario, ut partem aestimationis
Abbreviated transcription (Latin):
tem nduplicibus testamen¬
tis suie te patrimonio queram¬
us ea sola substantia sp¬
ectatur quam pacer
cum moieretur habuit nec
ad rem pertinet et si post mor¬
tem ꝑatris filius uł acquisierit
aliquid uel diminuerit suie de
legatis queramus tam ea que
in primis quam ea que in secu¬
udis tabulis relicta sunt in un¬
ur contribuuntur tanquam
si et ea que a filio herede reli¬
quisset testator suo heredi sub
aua condicione legasset
dem Diis qui quadringñta in
bonis habebat filio impubere
herede instituto ducenta lega¬
uit ei q ticio et scio heretes su¬
bstituerit et a ticio centum le¬
gauit uiteamus quid uiris sit
si nondum solutis legatis pu¬
pillus tecesserit et obid ea le¬
gata utriq deberentur solus
heres ticius utetur lege falti¬
dia cum enum ducenta ex he¬
reditate pupilli ad eum perti¬
nuerint ducenta legatorum
nomine tebet. centum ex test¬
tamento que pupillus debeat te¬
utum que ipse dare iussus est ita¬
q ex utraq quantitate quarta

Expanded text:
In duplicibus testamentis siue de patrimonio quaeramus, ea sola substantia spectatur, quam pater cum moreretur habuerit, nec ad rem pertinet, si post mortem patris filius uel adquisierit aliquid uel deminuerit: siue de legatis quaeramus, tam ea quae in primis quam ea quae in secundis tabulis relicta sunt in unum contribuuntur, tamquam si et ea, quae a filii herede reliquisset testator, a suo herede sub alia condicione legassetSi is, qui quadringenta in patrimonio habebit, filio impubere herede instituto ducenta legaverit eique Titium et Seium heredes substituerit et a Titio centum legaverit, videamus, quid iuris sit. si nondum solutis legatis pupillus decesserit et ob id ea legata utrique debent, solus heres Titius utetur lege Falcidia: cum enim ducenta ex hereditate pupilli ad eum pertineant, ducenta legatorum nomine debet, centum ex ducentis quae pupillus debebat, centum quae ipse dare iussus est: itaque ex utraque quantitate quarta
Abbreviated transcription (Latin):
Dceuoł u xori qͥs legauit hus nͥ¬
bis nũdam nuliebrem omẽ or¬
namentũ ⁊ qͥcqͥd iuꝰ dedi dona
sula uestis quã aucilł uł iecti¬
cariis ciusdẽ uxoris sue ꝯꝑ au̾¬
⁊ postea ex alia statua brachiũ
ei adiecõ oĩ mͦ statua a legata¬
tio uendicari potest

Expanded text:
um. Uxori quis legauit his uerbis: 'mundum muliebrem omnem, ornamenta et quidquid uiuus dedi donausula uestis, quam ancillis uel lecticariis eiusdem uxoris suae comparauet postea ex alia statua bracchium ei adiecero, omnimodo statua a legatario uindicari potest
Abbreviated transcription (Latin):
ut .n. oꝑes prĩs ⁊ ꝯtributõ le¬
rigniem ita płes sb̾stituti pͣ¬
sb̾ducta pupilli reuocãdi sũt
ad intlłectũ insticutõnis ꝗ tñ
dicemus de alt̾o sb̾stituto q nõ
est hon̾atus si forte nõdum le¬
gata pupiu ͥ a se relicta soluit̃ ⁊
aliquid ultra dodrantem sit in
mus alidaꝑte ꝗ quã uulgo pro¬

Expanded text:
t enim opes patris et contributio leriginem, ita plures substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intellectum institutionis. quid tamen dicemus de altero substituto, qui non est oneratus? si forte nondum legata pupillus a se relicta soluit et aliquid ultra dodrantem sit in mus, aliud aperte, quam quod uolgo pro
Abbreviated transcription (Latin):
tinere pt̃ ⁊̃ pro hus que iã data
nc ꝑs soluta sit ex reliquo plen¬
a falcidia retiueri pt̃
dicillos miles ⁊ intͣ aunũ tete

Expanded text:
potest etiam pro his, quae iam data pars soluta sit, ex reliquo potest plena Falcidia retineri. 17 dicillos miles et intra annum dece
Abbreviated transcription (Latin):
ditaria tona quã propna rest¬
itueret non .n. ex pͥ hĩditatem
debitam ꝯpensat᷑am udi cũ uł
iõ maxime declaretur nõ esse
impleta fructꝰ hrditatis pꝰ mor¬
tem auĩꝑcepti pari petiũa de¬
bito tutele ꝯpensabinitur si qͣr¬
taurhrs nepotis de bonis dũtax¬
at que moriens auis reliquĩt
retinebit ¶ Cum fid̾iꝯ ex uolim
tate mr̃is a prẽ moneñte debĩt
filio pr̃ suã hĩditatem quã infi¬
liũ ꝯferebat ꝯpensari uoluit q
fini quadrãtis quẽ ex boĩs pris
cũ effcũ ꝑceꝑit ꝯpensabitur acłi
ita suꝑfluũ cris aliem dodrantĩ
tm̃ detrahetur Ex donatõnib
in uxorem colatĩs qd hr̃s eiũsui
ro reddere cogitur n touis mr¬
ieris non erit nam itã fit lo¬
cuplecior ut tanto pauꝑior ẽẽ
uidetur. ꝙ aut̃ hr̃s inte minuat
uiro non perit ¶ fructus p̃dioꝵ
in cã fid̾iꝯ non deductos hr̃s in
rõne fai sic̃ accepto facere sibi
cogatur ut quaita ⁊ frctꝰ qͣrte¬

Expanded text:
ditaria quam propria bona restitueret: non enim ex hoc hereditatem debito compensatam uideri, cum uel ideo maxime declaretur non esse impleta, fructus hereditatis post mortem aui percepti pari pecunia debito tutelae compensabuntur, sed quartam heres nepotis de bonis dumtaxat, quae moriens auus reliquit, retinebit. Cum fideicomtate matris a patre moriente debitum, filio pater hereditate sua, quam in filium conferebat, compensari uoluit: quod fini quadrantis, quem ex bonis patris cum effectu percepit, compensabitur atque ita superfluum aeris alieni dodranti tantum detrahetur. Ex donationibus in uxorem collatis quod heres eius reddere uiro cogitur, in bonis mulieris non erit. nam ita fit locupletior, ut tanto pauperior esse uideatur: quod autem heres inde minuit, uiro non perit. Fructus praediorum icommissi non deductos heres in ratione Falcidiae sic accepto facere sibi cogitur, ut quartam, et quarta
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃atur ultra uites prĩmonii
cũ in hacꝑte uiris legata q̃
⁊ alterius portõnem hon̾auit
tractari soli an ex ꝑsonasua
falcidiã possit᷑ mduere sb̾sti

Expanded text:
atur ultra uires patrimonii, cum in hac parte iuris legata, quet alterius portionem onerauerit, tractari solet, an ex persona sua Falcidiam possit inducere s
Abbreviated transcription (Latin):
qͥuaitalu esus tm̃ portõue sb̃stitut᷑
retiuebit quã impubes accepit
qui sb̾stitutum huĩt
cã pacto debitũ remissum est in
bi aliũd ab ea cui tonatũ nolebat
stipsari curauit ne fasuteretur
⁊ ut certam pecisiam si ccͣ feciss¬
pĩet᷑ puuatoꝵ cautõne legib
nõ esse refragandũ ꝯstitit ⁊ iõ
nem hĩturã ⁊ actõnem exsti¬
pulatu denegandam Non ici¬
ito minus fal rõnem in ceteris
anuuis legatis admitti uisũ est
auus ex cã tutele nepoti debuit
cũ auõ nepos solus hr̃s extitiss

Expanded text:
quartam eius tantum portionem substitutus retinebit, quam inpubes accepit qui substitutum habuitcausa pacto debitum remissum est, int, alium ab ea cui donatum volebat stipulari curavit, ne Falcidia uteretur et ut certam pecuniam, si contra fecissetaret. priuatorum cautione legibus non esse refragandum constitit et ideo nem habituram et actionem ex stipulatu denegandam. Non idcirco minus Falcidiae rationem in ceteris annuis legatis admitti uisum est,auus ex causa tutelae nepoti debuit, cum auo nepos solus heres exstitiss
Abbreviated transcription (Latin):
at quale est ꝗuulgo dicetur le¬
tũ ad legata que pr̃ a filio ĩtema
ib̾stituto reliquit ulłam fĩ posse
tur ⁊ inuicem inducãtur ꝯtrib¬
utõnẽs s legata que ab instit¬
uto ext̾o data sut̃ ꝑmisc̾eͥ cet̾is
non õꝑtere iõq quartã pup
illo date portõnis hr̃dem sõsti¬
ut institutus ⁊ aliã esse cam̃ eiꝰ
qui ex uariis portõnib scribet᷑
cupatus ex ea porcõne que ꝯfic̾¬
etur ex psłb n refeire pure se¬
pe auͣt sb̾diu̾sis ꝯditõnib sithꝰ¬
es insticutus ¶ Siqͥs ex hr̃dato fi

Expanded text:
et quale est, quod uolgo diceretur, leantum ad legata, quae pater a filio, item a substituto reliquit, nullam fieri posse tur et inuicem inducant contributionem. sed legata, quae ab instituto extero data sunt, permisceri ceteris non oportere: ideoqo datae portionis habere substiut institutus: et aliam causam esse eius, qui ex uariis portionibus heres sccupatus ex ea portione, quae conficeretur ex pluribus, neque referre, pure saepe an sub diuersis condicionibus sit heres institutu
Abbreviated transcription (Latin):
indetur s cuiꝰ. precii erit ꝙ
si unu̾et ñ ussasit estimaret᷑
nam ⁊ eos qui morien¬
te dño ea ualitudine affc̃ fu¬
erant ut eos nõ posse uni̾e ce¬
rtum ess tñ si postea morian
aliud in hus qui sb̾ eod̾ tecto
fuerut cũ dñt a familia neca¬
retur ¶ꝗ nulgo di᷑ in cabłis
pr̃is ⁊ filii unam falcid̾ serua¬

Expanded text:
itur: sed cuius pretii erit, qui, si uiueret, non aestimaretur? nam et eos, qui moriente domino ea ualetudine affecti fuerant, ut eos non posse uiuere certum esset, tamen, si postea moriantaliud in his, qui sub eodem tecto fuerunt, cum dominus a familia necaretur. Quod uulgo dicitur in tabulis patris et filii unam Falcidiam serua
Abbreviated transcription (Latin):
u̾at q̃dam exhuis abstulit q̃dã
uc prãrentur ab hĩde suo petit
ad bonã uite ꝯsuetudinẽ reu̾sã
ita xx. auri libͣs ei redd̾es cũ mo¬
ueris int̾im tñ reoditus eius.ĩ.

Expanded text:
uerat: quaedam ex his abstulit, quaedam ut praestarentur, ab herede suo petit,ad bonam uitae consuetudinem reuersam, ita uiginti auri libras ei reddere, cum morieris. int
Abbreviated transcription (Latin):
nuus alii donau̾it om̃o extignitur
legatũ nec distingnmꝰ utrũ pp̃ ne¬
cessitacẽ rei familiarũ an merauo¬
lũtate douaui̾t ut si nc̃citate dona¬
uerit legatum debeatur sinuda
uolũtate nõ debeatur hec .n. dist¬
ĩc̃tio indoñatis munisicentiam
non cadit cũ nemo ti ncc̃itatib
lb̾alis existat dem

Expanded text:
uus alii donauerit, omnimodo exstinguitur legatum. nec distinguimus, utrum propter necessitatem rei familiaris an mera uoluntate donauerit, ut, si necessitate donauerit, legatum de beatur, si nuda uoluntate, non debeatur: haec enim distinctio in donantis munificentia‹m› non cadit, cum nemo in necessitatibus liberalis exsistat.
Abbreviated transcription (Latin):
enuł ⁊ etrah̾e legatis uł adicͥe
si nicħ p̃ter peciũam nũatam le¬
gatũ sit prõptum est cũ uo res
corꝑales niteruen̾it ex scriptã¬
difficilior sit ⁊ obscura portt̃ ẽ ũ
lib̾tas adiuntur legata suis reu¬
cta nichil attinet aduui

Expanded text:
num Detrahere legatis vel adicere, si nihil praeter pecuniam numeratam legatum sit, promptum est: cum vero res corporales intervenient, et scriptdifficilior fit et obscura portio. Cum libertas adimitur, legata servis relicta nihil attinet adi
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ reb qͣs reforͣsset cũ pꝰ aꝑtas
nũ ⁊ puissimũ duxi portõnem eiꝰ
hr̃ditatis quã ei cest̾o ded̾am lega¬
re mariano frĩ mõ ⁊ ianuario
manito meo equis portõnib et
siquid amplius ci legau̾am ut si
ea infirmitate oĩ mͦ ⁊ legatũ ãd
eos de quib q̃reretur cͣnstulisse
dem  ilio ex ꝑte hĩdi instituto
duos fundos cum mãcipiis ⁊ oĩm̃
nouiss iulliꝯ nõ esse stiq̃ misit ⁊¬
tam rei rustice quã rõnib fundip̃¬
repit qĩtum est austicus utrũ ad
stiq ex hũs p̃diis in qua trãslatus
est actorem cedere nec uxorẽpos¬

Expanded text:
m rebus quas reformasset. Cum post apertas mum et piissimum duxi portionem eius hereditatis, quam ei testamento dederam, legare Mariano fratri meo et Ianuario marito meo aequis portionibus: et si quid ei amplius legaveram, ut si ea infirmitate, omnimodo et legatum ad eos de quibus quaereretur transtulisse Filio ex parte heredi instituto duos fundos cum mancipiis et instrnouisset uilicum non esse, Stichum misit et tam rei rusticae quam rationibus fundi praefecit: quaesitum est, Stichus utrum ad Stichum his praediis, in quae translatus est, actorem cedere nec uxorem pos
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pom̃ q̃ est cura colonẽ in seia
lib̾ta ab hr̃dib pecierit ut si in
prouĩcia decessiss .lx. lucio ticio
darũtur ut is corpus oius cͣar
ni prĩam reportari ⁊ adiccat h̾
suos ita scͥpserat peto a uob ut
siue in ꝓuĩcia siue iñ uia aliqͥd
mͥ hũanitus accid̾it corpꝰ meni
curetis ⁊ incãpania ⁊ in monu¬
mentũ filioꝵ mõꝵ reportate q̃i¬

Expanded text:
ca Colonen, in Seiam libertam. Ab heredibus petierat, ut, si in prouincia decessisset, sexaginta Lucio Titi‹o› darentur, ut is corpus eius curaret in patriam reportari, et adiecerat haec suos ita scripserat: 'peto a uobis, ut, siue in prouincia siue in uia aliquid mihi humanitus acciderit, corpus meum curetis et in Campania et in monumentum filiorum meorum reportare
Abbreviated transcription (Latin):
dem ur̃ int̾ fiios faeltatib diui¬
sis filiam ex rõne pͥmipili comoto
ꝵ. cec aur̃eos acciꝑe uoluit acpea
de peciua ꝯmodoꝵ possessonẽ ꝯꝑ¬
auit nichilomimꝰ frẽs ⁊ cohĩdes so¬
Cum aut̃ int̾ filios diuiso pñmõi¬
o res indiuisas ad õs cohĩdes ꝑtin̾¬
e uoluisset ita possessõnes ex ꝯmo¬
dis ꝯꝑatas duidi placuit᷑ ut in
eũ suꝑflui p̃cii filia portõnem hr̃¬
ditariam accipiat ħ .ii. euenit in
bonis pecimia relicta

Expanded text:
er inter filios facultatibus diuisis filiam ex ratione primipili commodorum trecentos aureos accipere uoluit ac postea de pecunia commodorum possessionem parauit. nihilo minus fratres et coheredes socum autem inter filios diuiso patrimonio res indiuisas ad omnes coheredes pertinere uoluisset, ita possessionem ex commodis comparatam diuidi placuit, ut in eam superflui pretii filia portionem hereditariam accipi‹a›t: hoc enim eueniret in bonis pecunia relicta
Abbreviated transcription (Latin):
stit̾it .n. a deptõ qr possit redimi
cur quid ergo si eũ quẽ lib̾um
esse quis iusserat maũmisat
emu̾it uideamꝰ an ꝑdid̾it legatũ
uana a demptõ lib̾tatis ꝗ quidã
putãt s sr̃uacuascͥpt᷑a nõ noc

Expanded text:
stitit enim ademptio, quia possit redimi,tur. Quid ergo, si eum, quem liberum esse quis iusserat, manumiseremerit? videamus, an perdiderit legatum vana ademptio libertatis. quod quidam putant: sed supervacua scriptura non n
Abbreviated transcription (Latin):
dem iti ex hr̃dib p̃ceptõnem
p̃dii dedit mox alt̾i prãri adu̾sus
debitorem actõnes ad eũ finem
eius offensam qui p̃ceptõnem ac¬
ceꝑat p̃ciũ in corpus pr̃imonii
rediss nõ esse pĩandas actones

Expanded text:
eri ex heredibus praeceptionem praedii dedit: mox alteri praestari aduersus debitorem actiones ad eum finem  offensam eius, qui praeceptionem acceperat, pretium in corpus patrimonii redisset, non esse praestandas actiones
Abbreviated transcription (Latin):
est si ꝯditõ extiterit ꝗ si eand̾
sũmam mũtata uoiũtate sb̾ ꝯ¬
dicõne reliquit pura datõ ꝯdi¬
cõnalis effecta uidebr᷑ qĩ si m
eod̾ test̾o in quo c scripserat

Expanded text:
est, si condicio exstiterit. quod si eandem summam mutata uoluntate sub condicione reliquit, pura datio condicionalis effecta uidebitur. quare si in eodem testamento, in quo cent
Abbreviated transcription (Latin):
dare iudo̾r drẽ ne cicius det It̃
si pio fũdo legentux .x. quida
legatũ s u̾ius est adẽptũ esse
ne ꝙ alii puredatũ est nõ ple¬
ne recessũ in a pͥmo s ita dem̃
si ꝯditõ sequẽtis extit̾it ceter̃
si ħ aiõ fu̾it testat̃or ut om̃o
recessũ a pͥmo putan̾it᷑ dicñ
erit a primo adẽpcũ legatũ¬

Expanded text:
et. Item si pro fundo decem legentur, quidam legatum: sed uerius est ademptum esse:quod alii pure datum est, non plene recessum uidetur a primo, sed ita demum, si condicio sequentis exstiterit: ceterum si hoc animo fuerit testator, ut omnimodo recessum a primo putauerit, dicendum erit a primo ademptum legatu
Abbreviated transcription (Latin):
non lib̾ari¶ Gaio seio optime
nũto ħ amplius lego ꝯcedi q
uolo n ab eo peti n ab hĩdib
eius quitqͥd mͥaut tyrographis
aut rõnib debitor est ur qͥcqͥd
a me mutuũ accepit uł fidem
meam pro eo obligani q̃ro u¬
trũ id solũ qd̃ eo tp̃r testm̃ fiẽ

Expanded text:
non liberari. "Gaio Seio optime merito hoc amplius lego concedique volo neque ab eo peti neque ab heredibus eius, quidquid mihi aut chirographis aut rationibus debitor est vel quidquid a me mutuum accepit vel fidem meam pro eo obligavi". quaero, utrum id solu
Abbreviated transcription (Latin):
puõ data. aut si añ restitutã de ce¬
ssiss mr̃cius relcã ut sipuer añ
diem legaci cedentem decessiss in
mrĩ debeatur si p̾ea ad pupilli m̃¬
ipã mora secuta ¶s ⁊ cũ quis ita
legass hr̃s meus titiodato si nõ
ded̾it sempnio dato ita deminsẽ¬
ꝓ mõ debetur si dies ⁊̃ eius in ꝑsoã
ticii non cessiss siqͥs ita legan̾t
hĩs mens ticio fundũ dato ⁊ siticiꝰ
cund̾ fundũ alienau̾it hr̃s meus
eundẽ fundũ seio dato hon̾atus
gatũ est hĩs gͥ debebit doli exce¬
ꝑtõne opposita ꝓspice̾ sͥ cautõe
a tiçio de funco nõ alienando¬
¶Siquie plus quã dedit ademit ad¬
empcõ uali ułuti si quis xx lega¬

Expanded text:
puero data aut, si ante restitutam decessisset, matri eius relicta: ut, si puer ante diem legati cedentem decessisset, matri debeatur, si postea, ad pupilli heipsa mora subsecuta.Sed et cum quis ita legasset: 'heres meus Titio dato: si non dederit, Sempronio dato', ita demum Sempronio debetur, si dies eius in persona Titii non cessisset.Si quis ita legauerit: 'heres meus Titio fundum dato et si Titius eum fundum alienauerit, heres meus eundem fundum Seio dato', oneratugatum est. heres igitur debebit doli exceptione posita prospicere sibi cautione a Titio de fundo non alienando.Si quis plus quam dedit ademerit, ademptio ualet, ueluti si quis uig
Abbreviated transcription (Latin):
non adiecta aut ꝯtrario eq̃ cũ
distrnctõne ułuti ticio ꝙeĩ de¬
beo uł ita ticio .c. que ei debeo
q̃ro an ꝑ omĩa inquirendũ pu¬
tes andebitũ sit ⁊ pleuiꝰ rogo q̃
ad ħ spectant attĩgas cocidiana
enim sũt .Rx. si is cui ticiꝰ debebat
debitũ ei rẽtut̾oe uolu̾it nich
int̾esse si hr̃dem suũ Iussit ut eũ
ciss siquid̃ debitor fuisse ꝓbetur
lib̾andus est ꝗ si nicha debeat po
sse s pot̾it ħ dici si ita legau̾it. c

Expanded text:
cum distinctione, veluti "Titio quod ei debeo" vel ita "Titio centum quae ei debeo": quaero, an per omnia requirendum putes, an debitum sit. et plenius rogo quae ad haec spectant attingas: cottidiana enim sunt. respondi: si is, cui Titius debebat, debitum ei remittere voluit, nihil interest, heredem suum iussit ut eum cit, si quidem debitor fuisse probetur, liberandus est: quod si nihil debeat, posse. sed poterit hoc dici si ita legavit: "centum
Abbreviated transcription (Latin):
undo legato adimi itã pt̃ fud̾
seio lñs neus dare dap̃nax esto
recte trasiatũ legatũ indetur si
iã mortuo eo an legau̾at easdez
res crãstulit sempuio debet᷑s diqͥs

Expanded text:
undo legato adimi ita potest: "fSeio heres meus dare damnas esto", recte translatum legatum videtur. sed et si iam mortuo eo, cui legatum erat, easdem res transtulerit, Sempronio debetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ius lib̾atõtus dare uoluisset
lnter cet̾a lib̾to ita legauit ⁊ si
quid me inuo gessent rõues
tas in quib rõnes ꝯscͥpte sũt
in reliqͥs eĩ ẽicia que duos tuto¬
ansiqua petiũa apud eũ ex tu¬
tela remansit peti ab eo possit

Expanded text:
non ius liberationis dare uoluisset. Inter cetera liberto ita legauit: 'et si quid me uiuo gessit, rationes tas, in quibus rationes conscriptae sunt,in reliquis esse. Titia, quae duos tutoan, si qua pecunia apud eum ex tutela remansit, peti ab eo possit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ait int̾ cestatorẽ añ fcõs codi¬
cillos quibi legauit pene omnẽ
peciũam sortis ⁊ usuraꝵ se rece¬
pisse ita ut modiꝯ sortis seu n¬
suraꝵ deb̾atur ⁊ q̃sut an ei re¬

Expanded text:
 ait item testatorem ante factos codicillos, quibus legavit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum debeatur, et quaesiit, an ei re
Abbreviated transcription (Latin):
uł ⁊ iis qui duos reos ꝓmittẽ¬
di huĩt dapuauĩt hr̃dem ut utͦs¬
q lib̾ si alit̾ ex hus caꝑe nõ possit
nec socũ sint delegari debebit
hiis qui nicħ capit ei cui hi ꝯ

Expanded text:
 is, qui duos reos promittendi habet, damnaverit heredem, ut utrosque liberet, si alter ex his capere non possit nec socii sint, delegari debebit is qui nihil capit ei cui hoc
Abbreviated transcription (Latin):
t ea que ꝓpon̾entur consequi po¬
sse filias hr̃des scripserat qua¬
sam eius siue extra mensam in
die mortis mee gesta est ex:ga
sam suã ⁊ que extra mẽsam̃ ni¬
nis trahantur an ad rõnes redaẽ¬

Expanded text:
 ea quae proponerentur consequi posse. Filias heredes scripserat, quaquae per mensam eius siue extra mensam in diem mortis meae gesta est, exigasam suam et quae extra administrabantur, an ad rationes redden
Abbreviated transcription (Latin):
nuchi debeat ab hĩte meo don¬
cõtra uolutatem meam puta¬
nent enis sortis usuras eid̾ ti¬
cio ab hĩdib nuĩs tonec uuuat
prãri uolo q̃ĩtum est cã augen
di potius quã minuendi testa

Expanded text:
mihi debet, ab herede meo donultra uoluntatem meam putauerit, eius sortis usuram eidem Titio ab heredibus meis donec uiuit praestari uolo'. quaesitum est, cum di potius quam minuendi testat
Abbreviated transcription (Latin):
auł t utor decedñs aliis hr̃dib
scͥptis ⁊ pupulo suo cuius tutelã
gessit t̾ciam ꝑtem bouoꝵ darĩ
uoluit s hr̃dib suis tutele tã cõ¬
trouersiam nõ fecit s eo noĩe¬

Expanded text:
um Tutor decedens aliis heredibus scriptis pupillo suo, cuius tutelam gessit, tertiam partem bonorum dari voluit, si heredibus suis tutelae causa controversiam non fec
Abbreviated transcription (Latin):
endũ mãdasset seia post iustitu¬
tam actõuem codicillos ꝯfetit
nec ademit titõ pͥugno legatũ
⁊ añ fiuẽ accꝰatõns accessit actacã
ꝓnũciatum est prem̃ ticũ scełe
seie non int̾rumptũ qr̃o cũ codi¬

Expanded text:
endum: Seia post institutam accusationem codicillos confecit nec ademit Titio privigno legatum et ante finem accusationis decessit: acta causa pronuntiatum est patrem Titii scelere Seiae non interceptum. quaero, cum codi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯfuso̾ne ꝑ ude extingui obligõ
acsi sosone s si sb̾ ꝯdicõne dato
legato hr̃s p̃occup au̾it ⁊ exegit
debitum aliud dici o qr m arbi
beat legatum sitũ iuiuat ut caꝑe

Expanded text:
fusione perinde exstinguitur obligatio ac solutione. Sed si sub condicione dato legato heres praeoccupaverit et exegerit debitum, aliud dici oportet, quiabeatur legatum, si tum vivat et capere
Abbreviated transcription (Latin):
ne h̾rdi cen̾entur mutile legͣtũ
est q̃ ad mod̾ inutile legatũ est
ꝗ debitor creoitori suo leget Re
quociens debitor credicor suo
legat ita mutile est logatũ si
nich̃ int̾eẽt creditoris ex test̾o
pociꝰ ag̾e quã ex pͥstina obligõ¬
ue nam ⁊ si titius mãdau̾t
menio ut peciũam ꝓmut̾et de¬
inde lib̾ari eum promisat asti¬
płatõne maĩfestũ est quant̃
int̾sit ꝓmissoris lib̾ari pociꝰ ꝗͣ
reui hrẽt codicilł ita cauit h̾o¬
t̾em ub̃um esse uolo quẽ rõneᷤ
redde nolo eius tẽꝑis qd̃ erit
ꝑꝰ nouissimã meam sb̾scriptõ¬

Expanded text:
tenerentur, inutile legatum esset, quemadmodum inutile legatum est quod debitor creditori suo legat. respondi, quotiens debitor creditori suo legaret, ita inutile esse legatum, si nihil interesset creditoris ex testamento potius agere quam ex pristina obligatione. nam et si Titius mandaverit euio, ut pecuniam promitteret, deinde liberari eum iusserit a stipulatore, manifestum est, quantum intersit promissoris liberari potius quam rem haberet, codicillis ita cauit: 'Erotem liberum esse uolo: quem rationes reddere uolo eius temporis, quod erit post nouissimam meam subscriptio
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ Re ipm̃ debitorẽ si ꝯueniatur
exceptõne tutũ esse diu̾sum in
ꝑsona hr̃dis eius Gains seius
cũ adoieniss accepit catores pu¬
bliũ meniũ ⁊ luciũ semꝓniũ fe¬
darium idem geiꝰ seiꝰ intͣsimã
mo faciat remi .n. ip̃ẽ tͣctauit q̃¬
ro an rõne cure hr̃des adulti a
curatorib petere possit̃ cũ def¬
mictus ut ex ubis test̾i appar
ꝯfessus sit se omnẽ rem suam
lo curatores fecerũt aut sique
res testatoris penes eos sũt eo
nomine ꝯueĩri posse¬

Expanded text:
dit ipsum debitorem, si conveniatur, exceptione tutum esse: diversum in persona heredis eius. Gaius Seius cum adolevisset, accepit curatores Publium Maevium et Lucium Sempronium. sed enim idem Gaius Seius intra mo faciat: rem enim ipse tractavi". quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere possint, cum defunctus, ut ex verbis testamenti apparet, confessus sit se omnem rem suam lo curatores fecerunt aut si quae res testatoris penes eos sunt, eo nomine conveniri eos
Abbreviated transcription (Latin):
b̾atõ testõ legata est an si die qͦ
legata cedere solũt nicħ iñ pe¬
culio sit legatarũ loco hẽturat¬
qui nõdum debitor fuit nec ꝑ¬
cedi ut emolumentũ aliq exie¬
gato ad eũ ꝑueĩat uisi ꝑp̃ spẽm
futuri pecusũ mnqͥd gͦ iñ pen¬
denti sit an legatari fuit ꝑuide
atq si alia aliqua cã spem legatĩ

Expanded text:
ta sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum perveniat nisi propter spem futuri peculii. numquid ergo in pendenti sit, an legatarius fuerit, perinde atque si qua alia causa spem legati
Abbreviated transcription (Latin):
get credicori nullamutilitate
uideo si sũ quãtitate legqu̾it. s
si id demonstret quid deb̾ confi¬
tetur iura utilitas est nisi ũrhus
speb in quib emoliũtũ debitĩ
ampliatur. ¶ꝗ si .c. aureos qͦs sede¬
placuit ⁊ si legatũ utile se t̾ta
eñi nũmoru quatitas simł est
stico legato cũ falsa demõstratõ¬
ne idem ꝙ diuus pius se cͥca pe

Expanded text:
leget, nullam utilitatem uideo, si sine quantitate leget. sed et si id demonstret, quod debere se confitetur, nulla utilitas est nisi in his speciebus, in quibus emolumentum debiti ampliatur. quod si centum aureos, quos se deplacuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas similis est Sticho legato cum demonstratione
Abbreviated transcription (Latin):
puł ⁊ rauslatõlegat. fit uͦu
modis aut .i. a ꝑsona in pͥm
transfertur aut ab eo qui da¬
re iussus est tͣnsfertur ut alus
det aut cũ res ꝓcedatur ut ꝓ
fundo x auri. aut̃ q puredatũ

Expanded text:
 Translatio legati fit quattuor modis: aut enim a persona in personam transfertur: aut ab eo qui dare iussus est transfertur, ut alius det: aut cum res pro re datur, ut pro fundo decem aurei: aut quod pure datum
Abbreviated transcription (Latin):
testõ maũmissõ fundꝰ instructũ
⁊ alia legauit ⁊ ħ nba adietit
umñta penes se h̃eat ¶ꝯĩtum est
ansticus reliqua que ex ãm̃ist¬
debiti relata fui̾t retini gͦ reliqͣ¬

Expanded text:
testamento manumisso fundum instructum et alia legauit et haec uerba adiecit: rumenta penes se habet': quaesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliq
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ ꝙ in obligõnem mansit ita
siquid aũ tabł as aꝑtas fui̾t solu
de fucti non ignorauit fui̾t exac¬
tuui dolo proximũ erit iõqͣ re¬
peti pocest D aulus

Expanded text:
uod in obligatione manserit: itaque si quid ante tabulas apertas fuerit solutdefuncti non ignorauit, fuerit exactum, dolo proximum erit ideoque repeti potest. 25 Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
diton suo solue̾ uali legatũ ppõ cõ¬
hãdem eũ q ex test̾o acturũ utcre¬
diton soluatur  lib̾at̾o aut debito¬
demde impubes exeg̾it ꝗ deteb᷑
gatur ꝯseqũs est sb̾stitutũ actõ¬
ne ex test̾o tem̾ si pupuiꝰ a debi¬
tore exeg̾it idem est ⁊ si pupuiꝰ

Expanded text:
e, ualet legatum propter coheredem eumque ex testamento acturum, ut creditori soluatur.Liberatio autem debitodeinde impubes exegerit quod debetur, gatur, consequens est substitutum actione ex testamento teneri, si pupillus a debitore exeg
Abbreviated transcription (Latin):
.i. au pecĩas quas ex uenditõnib
tr̃ fcĩs aut ex nõtbi exactis in su¬
os usus ꝯuẽrtit uł nõmine suo
fen̾auit filus ⁊ h̃rdib testatoris¬
⁊ nepotib suis deteat hxere fx¬

Expanded text:
est an pecunias, quas vel ex venditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus convertit vel nomine suo faeneravit, filiis et heredibus testatoris nepotibus suis debeat re
Abbreviated transcription (Latin):
si fcĩ est ꝯditõ debebit pere ⁊ ad¬
ire h̃ditatem ⁊ restituere ułsi
in daudo sit offe̾ndo fid̾iꝯnuisso¬
no recusante aũ hr̃de fem̃ adĩ¬
plere lũia dabitur fid̾iꝯnussa¬

Expanded text:
est condicio, debet parere et adire et restituere vel, si in dando sit, offerente fideicommissario. recusante autem herede factum adimplere licentia dabitur fideicommissa
Abbreviated transcription (Latin):
tis familie hͥcisꝯde iudiciũin¬
ter eũ qui restituit hiditate
⁊ qui recipit accipietur qui
rogatus est emãcipato filiore¬
stituere hrditatem cogi d adi¬
rẽ ⁊ restituere quãnis filiꝰ ccͣ

Expanded text:
ta familiae erciscundae iudicium inter eum qui restituit hereditatem et qui receperit accipietur. Qui rogatus est emancipato filio restituere hereditatem, cogi debet adire et restituere, quamvis filius contra
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ ille susciꝑe nõ si ex alia cã
putauit se possidere s ⁊ si p᷑ea
dixit se restituere aut ꝑ epłaz
s ⁊ si uolũtate sua ali restitue¬
rit in te tussibũt actõnes Itẽ
si alius uissu mõ restrant ułra¬
tam huĩt restitutõnem tͣnssi¬
sse actones uidenturs pupulꝰ

Expanded text:
e suscipere, non si ex alia causa putavit te possidere. sed et si postea dixit se restituere, vel per epised et si voluntate tua alii restituerit, in te transibunt actiones. item si alius iussu meo restituit vel ratam habui restitutionem, transisse action
Abbreviated transcription (Latin):
tõnes tutor pupilli sui pt̃ nec
se quid̃ auctore pupillũ restit¬
uere potuisse hĩditatẽ diuus
sem̾is in ꝑsona aurhonorati
pupilli decreuit qr puor auto¬
nino pñio ⁊ tutori suo restit¬

Expanded text:
illi sui potest. ne se quidem auctore pupillum restituere potuisse hereditatem diuus Seuerus in persona Arri Honorati pupilli decreuit, qui A‹r›rio Antonino patruo et tutori suo restit
Abbreviated transcription (Latin):
gata que sb̾ ꝯditõne si hĩs nõ
eẽt dato erãt restituantur nõ
quid acohr̃dib ue honentur
s ab eo cui restituta fui̾t hĩdi
ita ob id ipiũ dap̃no affici nõ¬

Expanded text:
gata, quae sub condicione "si heres non esset" data erant, restituantur, non quidem a coheredibus, ne onerentur, sed ab eo cui restituta fuerit heredita ob id ipsum damno adfici no
Abbreviated transcription (Latin):
siquis xl. in boĩs hẽbat petit
ab hĩte suo ut si sũ ub̃is more¬
retur quãta pecuĩa ex hĩdita¬
te sua ad eũ ꝑueniss menio
uio quadringñta debiturum
⁊ cũ diu młtum q tractau̾it
cłosum sustineat an ꝑ qͣrium
nouissime ait iniqñ eẽ ad fi¬
d̾i ꝯmissariũ dap̃nũ ꝑtin̾e ad
quẽ augm̃tum nõ ꝑtinz ⁊ an
ad supplẽdaũ inquit ꝗ ꝯq ex¬

Expanded text:
i‹n›genta in bonis habebat petit ab herede suo, ut, si sine liberis moreretur, quanta pecunia ex hereditate sua ad eum peruenisset, Maeuio uio quadringenta debiturum. et cum diu multumque tractauit, culum sustineat an per contrarium, nouissime ait iniquum esse ad fideicommissarium damnum pertinere, ad quem augmentum non pertinet: et an ad supplendum, inquit, q
Abbreviated transcription (Latin):
um qui nouissimus ex filiis
mortuus est ꝑtẽ hĩditatis ꝓpĩ¬
quo uoluit pr̃ restituere si si
mł fre̾s diem suũ obiisset ꝓpĩ¬
qũ si nõ ostñderit quis nouis¬

Expanded text:
us, qui nouissimus ex filiis mortuus est, partem hereditatis propinquo uoluit pater restitui et simul fratres diem suum obissent: ‹pr›opinquum, si non ostenderit quis nouis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ diuudiã h̾rditatis au ex incre¬
m̃to ⁊ fructib eius sũme que sͥ qͣ
drantẽ bonoꝵ penes ꝯsobͥnã meã
remãsit supplere ei debeam dũt¬
ditatis quãtitas q restitueretur
ꝵeius q quadrãtis fructib ꝑtep¬

Expanded text:
ditatis, an ex incremento et fructibus eius summae, quae supra quadrantem bonorum penes consobrinam meam remansit, supplere ei debeam, dumteditatis quantitas quae restitueretur eiusque quadrantis fructibus percep
Abbreviated transcription (Latin):
ditas restitui qĩ ⁊ si nõ ĩuscue¬
rit se hiditati nich̾ominꝰ actõ¬
nes que ei ⁊ in eũ ꝯpetebat ad
semproniũ tranfferentur a
pr̃e hĩs scriptꝰ ⁊ exbr̃dato filio
sb̃̾stitutꝰ si rogatus fia̾t hr̃dita¬
tem quead eñ ex sb̾stitutõne

Expanded text:
ditas restitui. quare et si non inmiscuerit se hereditati, nihilo minus actiones, quae ei et in eum competebant, ad Sempronium transferentur. A patre heres scriptus et exheredato filio substitutus si rogatus fuerit hereditatem, q
Abbreviated transcription (Latin):
dem ulegatus suspectã dicat¬
młtum officio occupatur ⁊ lic
delib̾are se dicat an adeat cogen¬
dus estadire s nõ ut statĩ restĩ¬
tuat s ut reu̾sus domũsi putani̾t
at totã hiditatem ne hona pa¬

Expanded text:
legatus suspectam hereditatmultum officio occupatur: et licet deliberare se dicat an adeat, cogendus est adire, sed non ut statim restituat, sed ut reversus domum, si putaverit sat totam hereditatem, ne onera pa
Abbreviated transcription (Latin):
si suspectã meuii h̃ditatẽ dix¬
is cogi te nõ oꝑtere eã adire ꝗ
si meuiꝰ te rogau̾it ⁊ suã br̃di¬
tatẽ ⁊ ticianã restituere tuq
diã ⁊ quartã ex fidĩꝯ restitueᷤᷤ
nec int̾erit eid̃ ncr̃a hĩdita¬
tem an alii menianã alii tici¬
anam rogatus fuis restituere
s si suspectã menianã hrdita¬
tem dixis cog̾is eam adire et
restituere ei cui rogatus fu̾is nõ¬

Expanded text:
ditatem dixeris, cogi te non oportet eam adire. Quod si Maevius te rogaverit et suam hereditatem et Titianam restituere tuque diam et quartam ex fideicommisso restitues, nec intererit, eidem utramque hereditatem an alii Maevianam, alii Titianam rogatus fueris restituere. sed si suspectam Maevianam hereditatem dixeris, cogeris eam adire et restituere ei, cui rogatus fu
Abbreviated transcription (Latin):
ri sue restitũet ⁊ filius cũ scr
ꝙ in codicuł scriptũ eẽt stiꝯ fuũ
suũ h̾rditariũ test̾o suo lib̾um
esse iussit hĩdes filii p̃ciũ eiusł
deb̾  prãre lib̾tate fauore sui
fuata ħ ampliꝰ ⁊ si ignorass fi¬
rius codicillos aprẽ fcõs nicħo
iinꝰ hĩdes eius pciũ prãre de be¬

Expanded text:
stitueret, et filius cum sciret, quod in codicillis scriptum esset, Stichum seruum hereditarium testamento suo liberum esse iussit: heredes filii pretium eius debent libertate fauore sui seruata. hoc amplius et si ignorasset filius codicillos a patre factos, nihilo minus heredes eius pretium prae
Abbreviated transcription (Latin):
acem pꝰea quã ex test̾o frĩs ad li¬
b̾tatem ꝑuen̾it adierit h̾idit¬
atis qͦ estimatõnem hĩdes frĩs
sorori eius prãre debũt qr si ma¬
numissus nõ eẽt iussu młieris
adire eã potuisset si u̾o uiuẽte
filio sẽpromiꝰ decesserit hĩditas
in cã fid̾iꝯmissi non deducet᷑¬

Expanded text:
atem, posteaquam ex testamento fratris ad libertatem pervenerat, adierit, hereditatis quoque aestimationem heredes fratris sorori eius praestare debent, quia, si manumissus non esset, iussu mulieris adire eam potuisset. si vero vivente filio Sempronius decesserit, hereditas in causa fideicommissi non deduce
Abbreviated transcription (Latin):
ne erãt ⁊ quaꝵ dies eo tp̃r nõ
cesserat fid̾iꝯnuissario ꝯpete
plac si añquã restiueret᷑ m̃di¬
tas exceptõne aliqͣ adiinãdus
hĩs nõ est cũ ħ̃ minꝰ ex cã fid̾i ꝯ¬

Expanded text:
ne erant et quarum dies eo tempore non cesserat, fideicommissario competere placet. sed antequam restitueretur hereditas, exceptione aliqua heres adiuvandus non est: cum hoc minus ex causa fidei
Abbreviated transcription (Latin):
nõ possideat nempe .n. is cui rest¬
ituta est omĩa ꝑ sequit᷑ ⁊ tũ hĩs
indiciis quib ꝯuentus est aut
mitt̾e obstrictus manebit er̃¬
go nõ alias cogetur restituere
quã ei caueatur

Expanded text:
non possideat? nempe enim is cui restituta est omnia persequitur et tamen heres iudiciis quibus conventus est aut romittere, obstrictus manebit. ergo non alias cogetur restituere quam ei caveatur
Abbreviated transcription (Latin):
ctam diẽt postulãces meadũt ⁊ niͥ
totã ex senatꝰ ꝯ. restituit qũꝯ̃q ꝯ
ditõ extit̾it an fiuctus ꝑtis sue re¬
stitue̾re tibi debeam nõ umu̾to du¬
bitabatur ⁊ płis plac nõ ẽẽ eos p̃¬
standos qr necab hr̃te prãrentur
si sua spõte aduss sufficit aũt ius

Expanded text:
tulante me adit et mihi totam ex senatus consulto restituit: quandoque condicio extiterit, an fructus partis tuae restituere tibi debeam, non immerito dubitabatur. et plerisque placet non esse eos praestandos, quia nec ab herede praestarentur, si sua sponte adisset, sufficiat autem ius
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s adire hr̃ditatẽ ⁊ si suspectam
dicat ⁊ restituere deficiente ꝯdi¬
tõne lib̾tas erpi ei non pt̃ si
a me eĩ qui in diem lib̾tatemac
a diri diuus piꝰ cassio adiiano se¬
ditas restitui nec uirsus ccͣ uo¬
lũtatem defuc̃ti lib̾tatẽ esse p̃

Expanded text:
ditatem, si suspectam dicat, et restituere: et deficiente condicion‹e› libertas ei eripi non potest. Si autem ei, qui in diem libertatem aadiri diuus Pius Cassio Hadriano reditas restitui: nec rursus contra uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
retinebit pupilli hr̃ditatẽ qr po¬
tuit cob̾rde adeũte quãuis ite
pris obmisiss h̾iditatem ex sb̾sti¬
tutõne a dire ¶si pr̃ filiũ quẽ in
potãte hebat hĩdem scͥpserit ⁊
ab eo pecierit ut hrdicatẽ semp¬
nio restitueret is q suspectani

Expanded text:
retinebit pupilli hereditatem, quia potuit coherede adeunte, quamvis ipse patris omisisset hereditatem, ex substitutione adire. Si pater filium, quem in potestate habebat, heredem scripserit et ab eo petierit, ut hereditatem Sempronio restitu
Abbreviated transcription (Latin):
ne siqͣ alienau̾it in siaudẽ piõni
adhuc tñ pꝰ alienatõnem maior cẽ¬
tenario remaueat auenatõ quio̾ u¬
res h̾ebit uerũtũ ꝑ fauianã ⁊ cal¬
uisi anam actõm reuocabũtur ea

Expanded text:
ne si qua alienaverit in fraudem patroni, adhuc tamen post alienationem maior centenario remaneat, alienatio quidem vires habebit, verumtamen per Favianam et Calvisianam actionem revocabuntur ea
Abbreviated transcription (Latin):
ub̾catem anab eo suo quicũ eẽt
alienus in fide eiꝰ deuenit ⁊ .i. il¬
le ⁊̃ si nõ gratuitũ bñficiũ tm̃i
p̃stit̾it iste ncħ ãpliꝰ quã oꝑa
suã accõmodare ind̾i pt̃¬

Expanded text:
atem, an ab eo servo, qui cum esset alienus in fidem eius devenit. etenim ille etiamsi non gratuitum, beneficium tamen praestitit, iste nihil amplius quam operam suam accommodare videri p
Abbreviated transcription (Latin):
miłtũ distanta fabrilib uł picto¬
rñs oꝑis demĩ silib̾tus fab̾ aut
pictor fui̾t ꝗͣdiu id artificiũ ex̾te¬
bit hasoꝑas prõno pr̃are cõgr᷑
qr̃ sicut fabules oꝑas qͥs pt sͥ aut
u̾tus oblig̾atõne soluetur si ta¬
les oꝑas extͣneo ded̾it qualespr̃o¬
no pr̃anto lib̾atur si prõm płes
ꝯsulto in diu̾sas regõnes decesse¬
rĩt ⁊ lib̾tis simł oꝑas indix̾int
obligariq nõ ꝑ cũs ꝑ prõnossta

Expanded text:
multum distant a fabrilibus vel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest bertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patrono praestando liberaretur.Si patroni plures consulto in diuersas regiones discesserint et liberto simul operas indixerint, ob
Abbreviated transcription (Latin):
quã incipiãt ced̾e ⁊ incipiũt p̾eaqͣ
fuint indicte ¶ Etiã si uxorẽ lieat
lib̾tus nõ probibetur prõnus oꝑ¬
as exig̾e simpubes sit prõnus
nisi tutoris auctoritas uolũtatĩ
est in nuptiis uib̾te  herenc̃¬

Expanded text:
ncipiunt, posteaquam fuerint indictae. Etiam si uxorem habeat libertus, non prohibetur patronus operas exigere. Si impubes sit patronusnisi tutoris auctoritas voluntati est in nuptiis libertae. Teren
Abbreviated transcription (Latin):
dem tiur̃ iurãdi obligatõ ꝯͣha¬
getur iure iurãdo ⁊ celsus ibẽcius
obligari eũ ait ꝑui qi refr̾e quã ob
cam̃ de oꝑis lib̾tus iurau̾it ⁊ ego
celso acquiesco uirare ant̃ d pꝰ
maũmissõnem ut obliget᷑ ⁊ sũ
statĩ sũ pꝰ tempꝰ uirau̾it obliga¬
bi ᷑ Iurare aũt d oꝑas donũ mu¬
uus se p̃staturũ. oꝑas qualesꝯq
que mͦ probe iure licito imponũ¬
tur  Exptũ est adiuo adriano ⁊
nũsterium si forte uł librariꝰ uel
nũnuculator uł calcul ator sit ł
ystrio uł alterius uoluptatis ar¬
tifex si lib̾i prõni ex ineqͣlsb ꝑ¬
tib eeñt instituti utrũ pio ꝑte
dinudia an pio hiditaris heant
oꝑaꝵ actõnem ⁊ puto ui̾us lib̾¬
os pro equalib ꝑtib hit᷑os actõ¬

Expanded text:
 iurisiurandi obligatio contrahagetur iurando. et Celsus Iuventius obligari eum ait parvique referre, quam ob causam de operis libertus iuraverit: et ego Celso adquiesco. Iurare autem debet post manumissionem, ut obligetur: et sive statim sive post tempus iuraverit, obligatur. Iurare autem debet operas donum munus se praestaturum, oquae modo probe iure licito inponuntur.Rescriptum est a diuo Hadriano et que est ministerium, si forte uel librarius uel nomenculator uel calculator sit uel histrio uel alterius uoluptatis artifex.Si liberi patroni ex inaequalibus partibus essent instituti, utrum pro parte dimidia an pro hereditariis habeant operarum actionem? et puto uerius liberos pro aequalibus habit
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa que iardaĩ nõ possit petat
eduntur ꝯfistit fabriles aũt alie¬
ue eius gn̾is sunt ut a quoꝯq ⁊
ciuꝯqi solui possũt sane .n. si mar¬
tificõ sint uibũte prõno ⁊ alu ẽ¬
di possunt ꝑ omp̃¬

Expanded text:
 quae iam dari non possit, petatur. eduntur constitit: fabriles autem aliaeve eius generis sunt, ut a quocumque cuicumque solvi possint. sane enim, si in artificio sint, iubente patrono et alii edi possunt. Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
bitis plemꝰ cractarenius mag̃ ui¬
sui excludi a bouis auiti lib̾ti pliũ¬
⁊̃ uir̃ actoꝵ s ⁊ salui uliaui amĩ¬
ci nri clarissimi in hãc suĩam fui¬
sse¶Item qĩtũ est si prõui filius ca¬
pitis accꝰauerit lib̾tum anh̃ noce¬
at lib̾ĩs suis s ꝓculus quid̾ mn hc

Expanded text:
bitis plenius tractaremus, magis uisui excludi a bonis auiti liberti: pluris auctorum, sed et Salvi Iuliani amici nostri clarissimi viri hanc sententiam fuisse". Item quaesitum est, si patroni filius capitis accusaverit libertum, an hoc noceat liberis ipsius. et Proculus quidem in hac
Abbreviated transcription (Latin):
su hr̃ditate pr̃na se abstinẽtes ius
u̾ti locũ quid̃ nõ herent lege ceci¬
piuntur rei capitał damꝑnatus
si resticutꝰ non est siudex ꝯꝰ flagi¬
cũ sit̃ fu̾it uł maior ãniͭ xxu. cã¬

Expanded text:
 hereditate paterna se abstinentes ius,iberti locum quidam non haberent, lege excipiuntur: rei capitalis damnatus, si restitutus non est: si index cuius flagitii sit fueritue uel maior annis u
Abbreviated transcription (Latin):
atq ub̾ti colligi d ñã siqͥs pã¬
thomimnũ ł archiminũ libtũ he¬
at ⁊ si medio tͥs pãmoniisit ut
nõ alit̾ oꝑiseiꝰ nti possit qͣlocau̾it
eas exig̾e d mag̃ oꝑas qͣ m̾cetẽ

Expanded text:
atque liberti colligi debet. Nam si quis pantomimum vel archimimum libertum habeat et eius mediocris patrimonii sit, ut non aliter operis eius uti possit quam locaverit eas, exigere magis operas quam mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
sit cc̃s. ꝯmittitur stipło cũ posc̾et
nec lib̾tus p̃stiterit uec int̾est ad¬
iecta sint h uba cum poposc̾o an
non sint adiecta aliud .n. est deoꝑ¬
is aliud de cet̾is reb cũ .ni. oꝑaꝵ edi¬
cõ nich alius sit̃ quã officũ p̾stat̃o
absurdũ est cred̾e alio die deb̾i offm̃

Expanded text:
t committitur stipulatio, cum poposcerit nec libertus praestiterit. nec interest, adiecta sint haec verba "cum poposcero" an non sint adiecta: aliud enim est de operis, aliud de ceteris rebus. cum enim operarum editio nihil aliud sit quam officii praestatio, absurdum est credere alio di
Abbreviated transcription (Latin):
auis ut c̾te ita exigñde sũt
abeo oꝑe ut hiis qͦ dieb quibe
oꝑas edat satis tempꝰ ad q̃stũ fa¬
ciendum uũ ali possit hẽat
ipãm prono denegaturũ oꝑan
mam uenire debere ad redde̾das
oꝑas proculus ait̃ s ꝙ dies iut̾ea
cesserit᷑ dñ ronĩa uenit piõno ꝑ¬
ire dũ modo prõms tã quã uir

Expanded text:
aut certe ita exigendae sunt ab eo operae, ut his quoque diebus, quibus operas edat, satis tempus ad quaestum faciendum, unde ali possit, habeaipsam patrono denegaturum operamam venire debere ad reddendas operas Proculus ait: sed qui dies interea cesserint, dum Romam venit, patrono perire, dummodo patronus t
Abbreviated transcription (Latin):
ri debiu̾nt s sicurpes ꝑͥs postea
ex̾cere ceꝑit p̃stare debebit eas
quas maũmissõnis cp̃i p̃stabat¬
tales piõno oꝑe dantur quales
ex etate dignitate ualitudine
ncc̃itate ꝓposito cet̾as q eiusd̾
gñĩs iñ utra ꝑsona existiãri d¬

Expanded text:
ri debuerunt. sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat.Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dignitate ualetudine necessitate proposito ceterisque eius generis in utraque persona aestimari d
Abbreviated transcription (Latin):
onori ꝑeutũ ac prõnoꝵ tribuẽ¬
dũ est ut quãuis ꝑ proc᷑atorem
iudiciũ accipiãt ue actõ de dolo
bis edcĩ nõ hẽant᷑ infames ita
ꝯdempuati re tñ ipã ⁊ opinione
hõmum nõ effugiũt infamre
gratũ acc᷑ate possit. Ex posse si.¬

Expanded text:
onori parentium ac patronorum tribuendum est, ut, quamvis per procuratorem iudicium accipiant, nec actio de dolo rbis edicti non habeantur infames ita condemnati, re tamen ipsa et opinione hominum non effugiunt infamiae gratum accusare possit. respondi
Abbreviated transcription (Latin):
qͣiͣ debitorẽ ꝯuẽiri posse maxĩe pꝰ
ꝯscitutõnem diuipii queh induxit
Nupt᷑a duob filiis suis hũs qͦs ex
pͥore nim̃io hebat mãdauit ut
.ix. que doti dabat stipłarent᷑ in
om̃em casum quo solui possit m̾
uat᷑ ꝯstante m̾m̾io uno ex filu̾s
mortuo uxor ꝑ epłam petit a su¬
ꝑstite filio uti qñq ꝑtẽ diuudiã
dũtaxat dotis exig̾et ⁊ ea ꝯtñtus
ẽtit alt̾am aũ ꝑtem ap̃ marittũ
cius remau̾e concedat q̃ĩtũ est
pea in m̾m̾o młiere defũcta an
marittꝰ si de tota dote cõuẽiatur
a filio dolim. exceptõne se tueri pos¬
posse Item qͦr an de reliqua ꝑte¬

Expanded text:
quasi debitorem conueniri posse, maxime post constitutionem diui Pii, quae hoc induxit. Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore marito habebat, mandauit, ut uiginti, quae doti dabat, stipularentur in omnem casum, quo solui posset matuatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo uxor per epistulam petit a superstite filio, uti quandoque partem dimidiam dumtaxat dotis exigeret et ea contentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum est postea in matrimonio muliere defuncta, an maritus, si de tota dote conueniatur a filio, doli mali exceptione se tueri posposse. idem quaerit, an de reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ad depositã peciũam petendam
sufficiũt u̾ba codicilloꝵ cũ hãc
solam nec aliam probatõnem
.s. cũ iussurandũ dedisset suꝑ h
testator affirmau̾it credenda ẽ
scriptura Eycia honestissima fe¬
nuina cũ in negociis siuis oꝑa
callimachi semꝑ ut̾etur quĩ ex
manu sua ita cauit ticia dyesen¬

Expanded text:
ad depositam pecuniam petendam sufficiant uerba codicillorum, cum hanc solam nec aliam ullam probationem cum iusiurandum dedisse super hoc testator adfirmauit, credenda est scriptura. Titia honestissima femina cum negotiis suis opera Callimachi semper uteretur, qui ex manu sua ita cauit: