comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uides anima ualet in corpore .iiii.¬
uscipe gͥ ⁊ insili quarto gradui¬
ex quo bonitas incipit. ⁊ omnis uera
laudatio. Huic enim anima se non
corpori munduaudeat p̾ponere.
bonaq eiꝰ dona sua non putare. atq
potentie pubchystudiniq sue oꝑa¬
ta disceruere atq contemnere.⁊
inde qͦ mag̃ delectat deo mag̃ sese
abstrahere a sordidis. nicħq uelle
alt̾i quod sͥ nolit accide. seqͥ auctori¬
tatem ac p̃cepta sapientium. & per
hoc loqͥ sibi dm̃ credere. In hoc tã
p̾claro actu anme. in est adhuc la¬
bor. & contͣ huiꝰ mundi molestias
atq blandicias magnꝰ acerrimꝰq
conflictꝰ. In ipso enim purgatio¬
nis negotio subest metꝰ mortis.
Quod cum effectum erit. id ẽ cum u.¬
fuerit anima ab omni tabe libera.
macłis diluta. tunc se deniq in seip¬
sam letissima tenet. nec omnino aliqͥd
metuit sibi. aut ulla sua causa quie
puritatem. Alia ꝓrsus actio quase¬
inquinatam redintegrat. alia qua ñ

Expanded text:
vides, anima quid valet in corpore. Svides, anima quid valet in corpore. Suspice igitur et insili quarto gradui quo bonitas incipit, et omnis vera laudatio. Hinc enim anima se non corpori mundi audeat se praeponere, bonaque ejus bona sua non putare, atque potentiae pulchritudinique suae comparata, discernere atque contemnere: et inde quo magis delectatur Deo, magis sese abstrahere a sordidis; nihilque velle alteri quod sibi nolit accidere: sequi auctoritatem ac praecepta sapientum, et per haec loqui sibi Deum credere. In hoc tam praeclaro actu animae inest adhuc labor: et contra hujusmodi molestias atque blanditias magnus acerrimusque conflictus. In ipso enim purgationis negotio subest motus mortis. Quod cum effectum fuerit, id est cum fuerit anima ab omni tabe libera, maculisque diluta, tunc se denique in se ipsa laetissime tenet, nec omnino metuit quodlibet sibi, aut ulla sua causa quidqpuritatem, alia inquinatam redintegrat, alia qua non
Abbreviated transcription (Latin):
unum corpus: s hec rursus omĩa
posse animam in bestiis nemo negat.
roo attolle te in tercium .iii.¬
gradum qui iam homini ꝓpriꝰ.
⁊ cogita memoriam non confue¬
tudine inditarum ꝑ sensus ad aĩã
que ad bestias ꝑtinet. s ad anmad¬
uersionem atq signis commenda¬
tarum ac recentarum rertm in¬
numeralium. tot artes opificum
agrorum cultꝰ. extructiones uariaꝵ
urbium. edificiorum. ac molu¬
minum multimoda miracła. In¬
uentiones tot signorum in literis
in u̾bis. in gestu ⁊ huiꝰcemodi sono.
in pictaris atq figmentis. Tot
gentium linguas. fluuios eloquentie.
carminum uarietates. ludendi ac io¬
candi causa mille forme simulatioẽs.
modulandi ꝑiciã. dimetiendi subtili¬
tatem. numerandi ꝑiciam. p̾t̾itorũ
ac futuroꝵ ex p̃sentibus comectu¬
ram. Magna hec ⁊ omnino humana:
s est adhuc ista partim doct̾is atq in¬
doct̾is. partim bonis ac malis animis
copia cõmunis. In his tͥbꝰ gradibus

Expanded text:
unum corpus: sed haec rursus omnia unum corpus: sed haec rursus omnia posse animam etiam in bestiis, nemo negat. Ergo attolle te in tertium gradum, qui jam est homini proprius; et cogita memoriam, non consuetudine inditarum per sensus ad animam, quae ad bestias pertinet, sed animadversione atque signis commendatarum atque retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultus, exstructiones variarum urbium; aedificiorum, ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in hujuscemodi sono, in picturis atque tigmentis; tot gentium linguas, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi peritiam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana; sed est adhuc ista partim doctis atque indoctis, partim bonis ac malis animis copia communis. In his tribus gradibus
Abbreviated transcription (Latin):
fatemur.
scende itaq alium gradum ⁊ uide
quid possit anima in sensib suͥ eui.¬
dentior manifestior uita intelligit᷑:
quorum nob cum his que radicibus
fixa tenent᷑. nulla potest ẽẽ cõmu¬
nio. Intendit se anima uitact̾um
mollia. lenia. dura. grauia sentit
atq discernit: deinde inuariabiles
differentias sapoꝵ. odorum. sonoꝵ.¬
formaꝵ. gustando. olfaciendo. audi¬
endo. uidendoq dizudicat: atq inhis
ommibus. ea que scđdm naturam fui
corporis sunt asciscit atq appetit:
reicit. fugit contraria. remouetq¬
a se ab his sensib certo inter uallo tẽ¬
porum & eoꝵ motꝰ quasi ꝑ quasdã
ferias reparans imagines rerum
quas ꝑ eos hausit. secum cat̾uatim
atq multiplicit̾ u̾sat.⁊ hoc totum
est sominꝰ & somnia. Sepe in gestan¬
do ac uagando facuitate motꝰ delec¬
tatur: ⁊ sine labore membrorum
ordinat concordiam. ꝓ copulatiõe
sexus agit qd potest. atq duplici
nat᷑a. societate atq amore molit᷑

Expanded text:
fatemur. Ascende itaque ad alterum gradum, et vide quid possit anima in sensibus, ubi evidentior manifestiorque vita intelligitur, quorum nobis cum his quae radicibus fixa tenentur, nulla potest esse communio. Intendit se anima in tactum, mollia, levia, gravia, sentit atque discernit. Deinde innumerabiles differentias saporum, odorum, formarum, gustando, olfaciendo, audiendo videndoque dijudicat. Atque in his omnibus ea quae secundum naturam sui corporis sunt asciscit atque appetit, rejicit fugitque contraria; removetque se ab his sensibus certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias reparans, imagines rerum quas per eos hausit, secum catervatim atque multipliciter versat, et hoc totum est somnus et somnia. Saepe etiam gestiendo ac vagando facilitate motus delectatur; et sine labore ordinat membrorum concordiam. Pro copulatione sexus agit quod potest, atque in duplici natura societate atque amore molitur
Abbreviated transcription (Latin):
ne desidia sc̃a. Ex illa spiritaleᷤᷤ sensꝰ
ex ista ordinati affectꝰ. Ex ista deniq
omnis uirtꝰ: ex illa uͦ ueritas omĩs.
Sciendũ itaq ẽ qd̾ affectio tẽ ucit̾
incipit lia ẽẽ: quando satagit se¬
ipsam ad normam iusticie compone.
Et rõ rachel ẽẽ indubitant̾ asseritur.
qñ illiꝰ summe ⁊ uere sapientie luce
illustrat᷑. S qͥs ignorat qmͣ sit illud
laboriosum: quam sit illud iocun¬
dum: Utiq ñ sine labore magno ai
affectio a libitis ad licita restringit᷑.¬
& recte talis uxor lia hoc ẽ laboriosa
uocat᷑. Qͥd uͦ dulciꝰ. quidue iocundiꝰ
pͣeẽ: quam ocłm mentis ad summȩ
sapientie contemplationem erige.
Ad hanc itaq contemplandam cũ

Expanded text:
ne, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ne, desideria sancta. Ex illa, spirituales sensus; ex ista, ordinati affectus. Ex ista denique, omnis virtus; ex illa vero, veritas omnis. Sciendum itaque est quod affectio tunc veraciter incipit Lia esse, quando satagit seipsam ad normam justitiae componere. Et ratio Rachel esse indubitanter asseritur, quando illius summae et verae sapientiae luce illustratur. Sed quis ignorat quam sit illud laboriosum, quam sit istud jucundum? Utique non sine labore magno animi affectio ab illicitis ad licita restringitur; et recte talis uxor Lia hoc est laboriosa  vocatur. Quid vero dulcius, quidve jucundius potest esse quam oculum mentis ad summae sapientiae contemplationem erigere? Ad hanc itaque contemplandam cu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ respuit. ⁊ ad uoluptatemñ admit¬
tit:ͥ liam lippam ñ cȩcam uocant:
qͣm in rerum itidicio errare putant.
Sigͥ ꝑliam desid̾ium itisticie. per ra¬
chel uͦstudium sapĩe intelligit᷑: pa¬
tet ratio qͣre ł lia ab omnib fere con¬
temnit᷑. ł rachel tantũ diligit᷑. Sed
libet adhuc de his duab uxoribus
lacob diligentiꝰ inquirere: ⁊ qͥcqͥd
inde animꝰ suggerit. manifestrus
aꝑire. Omni sp̃ui rationali gemina
quedam uis data ẽ ab illo patre lu¬
mintm: aqͦ ẽ omne datum obti¬
itm. ⁊ õe donum ꝑfectum. Una ẽ
ratio: alt̾a ẽ affectio. Ratio qͣ discer¬
namus: affectio qua diligamus. Niõ
ad ueritatem: affectio ad curtutem.
Hȩ funt sorores ille due. a dño des¬
ponsate: o olla. & oolibama. irłm &
samaria. Hȩ sunt sp̃s rationalis ge¬
mine uxores: ex quib orit᷑ g̾nosa
ꝓles. ⁊ regni celestis hȩredes. Ex ratio¬
ne oriunt᷑ consilia recta: ex affectio¬

Expanded text:
non respuit, et ad voluptatem non admitnon respuit, et ad voluptatem non admittit, Liam lippam, non caecam vocant, quam in rerum judicio errare putant. Si igitur per Liam desiderium justitiae, per Rachel vero studium sapientiae intelligitur, patet ratio quare vel Lia ab omnibus fere contemnitur, vel Rachel tantum diligitur. libet adhuc de his duabus uxoribus Jacob diligentius inquirere, et quidquid inde animus suggerit manifestius aperire. Omni spiritui rationali gemina quaedam vis data est ab illo Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum. Una est ratio, altera est affectio: ratio, qua discernamus, affectio, qua diligamus; ratio, ad veritatem, affectio, ad virtutem. Hae sunt sorores illae duae a Domino desponsatae: Oolla et Ooliba, Hierusalem et Samaria. Hae sunt spiritus rationalis geminae uxores, ex quibus oritur generosa proles, et regni coelestis haeredes. Ex ratione oriuntur consilia recta; ex affectio
Abbreviated transcription (Latin):
sti ẽẽ potuissent: si ẽẽ iusti ꝑfecꝰte uo¬
luissent. Iusticiam enim ꝑfec̃te dili¬
gere: est iam iustum ẽẽ. Sapientiam
& multum amare potes: & ipsa ca¬
rere potes. Omnino ⁊ absq dubioqͣn¬
to amplius iusticiam dilexeris: tan¬
to iustior eris.S uideamus nunc
que sint instituta uere iusticie: &
inuenimꝰ cur hoĩes tm̃ detestantur
conubia lie. Querendum nanq ẽ.
c̃ fere om̃s. coniugia lie tantopere
abborreant: qͥm amplexus rachel
tm̃ suspirant. ł fect̾a iusticia. iuboe
inimicos dilige̾: parentes. ꝓpͥa q̾q
relinquere: illata mala patienter
ferre: oblatam głam ubiq declina¬
re S ab huiꝰ mundi amatoribus
quid stultiꝰ quid laboriosius ẽẽ re¬
putatur: Hinc ẽ qͦd ab eis lia.⁊ lip¬
pa credit᷑. & laboriosa tiocat᷑. Lia
nanq: laboriosa int̾ptat᷑. Magnus
nanq labor. ẜ nonminor error ui¬
det̃ eis eẽ in tͥbtilatione gaudere.:
ꝓsꝑa mundi quasi pestem fũgere S
quia copiam mundi ad necessitatẽ

Expanded text:
e justi perfecte voluissent. Justitiam enim perfecte diligere, est jam justum esse. Sapientiam et multum amare potes, et ipsa carere potes. Omnino, et absque dubio, quanto amplius justitiam dilexeris, tanto justior eris. Sed videamus nunc quae sint instituta verae justitiae, et inveniemus cur homines tantum detestantur connubia Liae. Quaerendum namque est, cur fere omnes conjugia Liae tantopere abhorreant, qui in amplexus Rachel tantum suspirant? Perfecta justitia jubet inimicos diligere, parentes; propria quaeque relinquere, illata mala patienter ferre, oblatam gloriam ubique declinare. Sed ab hujus mundi amatoribus, quid stultius, quid laboriosius esse reputatur. Hinc est quod ab eis Lia, et lippa creditur, et laboriosa vocatur. Lia namque laboriosa interpretatur. Magnus namque labor, sed non minor error videtur eis esse, in tribulatione gaudere, prospera mundi quasi pestem fugere. Sed quia copiam mundi ad necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
doctͥna ueritatis: lia disciplina uͥ¬
tutis. Nachel studium sapientiȩ:
lia desidium iusticie. S scimꝰ lacob.iii.
annis ꝓrachel seruisse. ⁊ tam̃ uidebãt᷑
ei dies pauci p̃ amoris magnitudine.
Quid miraris: Seđ̾m magnitudi¬
nem pulchritudinis: erat magni¬
tudo dilect̾ionis. Certe si in laudem
sapientie aliqͥd temptare uoluero:
minꝰ erit quantumeunq dixero. Qo
enim sapientia ardenti diligit᷑: dul¬
cius possidet᷑: Eiꝰ decor omnem suꝑ¬
at pulchritudinem: eiꝰ dulcor om¬
nem excedit suauitatem. Est enm
ut ait qͥdamsyeciosior sole: ⁊ fuper
omnem stellaꝵ dispositionem. Lu¬
ci comparata: inuenit᷑ pͥor. Illi enĩ
succedit nox: sapientiam autem ñ
uincit malicia. Atangit gͦ a fine
usq ad finem fortit̾: & disponte oĩa
suauit̾. Hanc amatu inquit. oe exqͥ

Expanded text:
doctrina veritatis, Lia disciplina vidoctrina veritatis, Lia disciplina virtutis. Rachel, studium sapientiae, Lia desiderium justitiae. Sed scimus Jacob septem annis pro Rachel servisse, et tamen videbantur ei dies pauci, prae amoris magnitudine. Quid miraris? Secundum magnitudinem pulchritudinis erat magnitudo dilectionis. Certe si in laudem sapientiae aliquid tentare voluero, minus erit quantumcunque dixero. Quid enim sapientia ardentius diligitur, dulcius possidetur? Ejus decor omnem superat pulchritudinem, ejus dulcor omnem excedit suavitatem. Est enim, ut ait quidam, speciosior sole, et super omnem stellarum dispositionem: Luci comparata, invenitur prior . Illi enim succedit nox, sapientiam autem non vincit malitia: Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Han
Abbreviated transcription (Latin):
lescentulus in mentis exces¬
su Audiant adolescentuli
sermonem de adolescente: euigilẽt
ad uocem ꝓpħe. Beniamin adoles¬
centulus in mentis excessu. Qͥs sit
beniamin iste multinouerunt:a¬
lii ꝑscientiam. alii ꝑ exꝑientiam.
Qui ꝑ doctͥnam nouerunt. audi¬
ant patient̾: qͥ ꝑ exꝑientiam didi¬
cerunt audiant libent̾. Qui enĩ
eum exꝑientiȩ magist̾io semel nos¬
se potuit: fident̾ loqͦr. sermo de eo
quamuis ꝓlixus illumsaciare non
pot̾it. S qͥs de eo loqͥ digne scifficiat:
Est enim speciosꝰ forma p̃omnibus
filiis sacob: ⁊ qualem rachel gn̾are
decuit. Namlia qͥdem quamuis
plures: pulchriores tñ lib̃os hab̃e
ñ potuit. Duas nanq ut legtos uxo¬
res iacob habuisse cognoscit᷑: una
lia. alt̾a rachel dicebat᷑. Lia fecun¬
dior: rachel formosior. Lia fecun¬
da. s lippa: rachel fere sterilisͥ. s for¬
me singłaris. S iam que sint iste
due uxores iacobuideam᷑: ut qͥ sint
earum filii faciliꝰ intelligamꝰ. Rachel

Expanded text:
lescentulus in mentis excessu . Audiant adolescentuli sermonem de adolescente, evigilent ad vocem Prophetae: Benjamin adolescentulus, in mentis excessu. Quis sit Benjamin iste, multi noverunt, alii per scientiam, alii per experientiam. Qui per doctrinam noverunt audiant patienter; qui per experientiam didicerunt, audiant libenter. Qui enim eum experientiae magisterio semel nosse potuit fidenter loquor, sermo de eo, quamvis prolixus, illum satiare non poterit. Sed quis de eo digne loqui sufficiat? Est enim speciosus forma prae omnibus filiis Jacob, et qualem Rachel generare decuit. Nam Lia quidem, quamvis plures, pulchriores tamen liberos habere non potuit. Duas namque, ut legitis, uxores Jacob habuisse cognoscitur. Una Lia, altera Rachel dicebatur: Lia fecundior; Rachel, formosior. Lia fecunda, sed lippa; Rachel fere sterilis, sed forma singularis. Sed jam, quae sint istae duae uxores Jacob, videamus, ut qui sint earum filii facilius intelligamus. Rachel,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uita. sp̃alit̾ intelligite quod locutus
sum. non hoc corpꝰ qd ui detis mandu¬
caturi estis ⁊ bibituri illum sangui¬
nem quem fusuri sunt qui erucifi¬
gent. Sacramentum aliqͦd uob̃ com¬
mendacu. spĩtalit̾ intellectum tuui¬
ficabit uos. ⁊ si necesse ẽ illud uisibi¬

Expanded text:
iritualiter intelligite quod locutus sum: non hoc corpus quod videtis, manducaturi estis; et bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me crucifigent. Sacramentum aliquod vobis commendavi; spiritualiter intellectum vivificabit vos. Etsi necesse est illud
Abbreviated transcription (Latin):
sponsam mͥ eam assumere:⁊ amator
factus sum forme illiꝰ. Quid gͦ mir̃.
sriacob in huiꝰmocd sponse amore
flagrabat: Si talis ignis. tante dilec̃¬
tionis flammas temꝑare ñ pot̾at:
O quantum amabat: o qualit̾ in
eiꝰ amore flagrabat: qui dixit. Su¬
per salutem ⁊ omnem pulchritu¬
dinem: dilexi sapientiam. Nicħ
enim hac ut dixim̃ sapientia ar¬
dentiꝰ diligit᷑. nil dulciꝰ possidetur.
Hinc est enim quod sapientes om̃s
ẽẽ uolunt: pauci tamen ad modũ
sapientes eẽ possunt. Nunquid¬

Expanded text:
am mihi eam assumere, et amator factus sum formae illius . Quid ergo mirum, si Jacob in hujusmodi sponsae amore flagrabat, si talis ignis, si tantae dilectionis flammas temperare non poterat? O quantum amabat, o qualiter in ejus amore flagrabat, qui dixit: Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi sapientiam! Nihil enim hac, ut diximus, sapientia, ardentius diligitur, nil dulcius possidetur. Hinc est enim quod sapientes omnes esse volunt, pauci tamen admodum sapientes esse possunt. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tum eiserit. Quo enim magis
quosq amabunt. eo gratuius in
illorum pena dolebunt. Si contͤ
concordiam an habituri sint que¬
ritur: discordiam habebunt eũ
omni creatura. & omnis creat᷑a
dis cordabit ab illis. Hinc ergo
pro potestate bonors tanta impo¬
tentia eos sequitur. ut omnino
nichil eors que uoluerint pos¬
sint. & quicquid habuerint no¬
lint. Igitur pro honore sa nctͥor
obtinebunt ꝑhenne obprobriũ.
Et hec quo fine claudent᷑. Ue¬
re sicut amici dei securi erunt
se nunquam amissuros bona
sua.ita istimimnei dei omnino
des ꝑabunt se iam ampluis per¬
dituros hec mala sua. Pro et̃no
igitur & meffabili gaudio beato
bilem tristiciam omnes qui ꝓ
impenitudine reatus sui trans:¬
turi sunt in societatem demo¬

Expanded text:
tum eis erit. Quo enim magis tum eis erit. Quo enim magis quosque amabunt, eo magis gravius in illorum poena dolebunt. Si contra, concordiam an habituri sint, quaeritur: discordiam habebunt cum omni creatura, et omnis creatura discordabit ab aliis. Hinc ergo pro potestate bonorum, tanta impotentia eos sequetur ut omnino nihil eorum quae voluerint possint, et quidquid habuerint nolint. Igitur, pro honore sanctorum, obtinebunt perenne opprobrium. Et haec quo fine claudentur? Vere, sicut amici Dei securi erunt se unquam amissuros bona sua, ita isti inimici Dei omnino desperabunt se jam amplius perdituros haec mala sua. Pro aeterno igitur et ineffabili gaudio beatorbilem tristitiam omnes qui, pro impoenitudine reatus sui, transituri sunt in societatem daemo
Abbreviated transcription (Latin):
tudo et̾na. felicitas ȩderna. com¬
modorum omnium sufficientia
scđm uoluntatem & sine omni in¬
digentia quam plenc habebunt
omnes amicidei in uita ȩterna.
Nec enmm uolumus affirmare illã
hac quam digessimus multo ma
ut iniusti ꝑ contrarium sint mne¬
stimabili quadam infelicitate mi¬
Sicut enim istos iuxta qͦd ut po¬
tuimus deo donante descͥpsimꝰ.
mira pulchritudo. uelocitas. for¬
titudo. lib̾tas. sanitas. uoluptas.
alaeres facit. &e iubilantes. ita il¬
los immanis quedam & inestima¬
bilis feditas. tarditas. imbecillitaᷤᷤ.
seruitus. languor. atq dolor. me¬
rentes reddet ce eiulantes. Dane di¬
uturnitatem uitȩ quam isti pro
fruendis bonis summo amore cõ¬
plectentur. illi ꝓ interminabili
pena qua torquebunt᷑. quoniam
inerit illis summo odio execra¬
buntur. De sapientia uͦ qͥd dieam
non inuenio. nisi quia sicut iu¬
stis in gaudium & honorem. ita
ma iocunditate copulabunt᷑.
siqua in impiis erit in tormen¬

Expanded text:
tudo aeterna, felicitas aeterna, comtudo aeterna, felicitas aeterna, commodorum scilicet omnium sufficientia secundum voluntatem et sine omni indigentia, quam plene habebunt omnes amici Dei in vita aeterna; nec enim volumus affirmare illam hac quam digessimus multo majut injusti per contrarium sint inaestimabili quadam infelicitate miSicut enim istos, juxta quod, prout potuimus, Deo donante, descripsimus, mira pulchritudo, velocitas, fortitudo, libertas, sanitas, voluptas alacres faciet et jubilantes; ita illos immanis quaedam et inaestimabilis foeditas, tarditas, imbecillitas, servitus, languor atque dolor moerentes reddet et ejulantes. Sane diuturnitatem vitae, quam isti pro fruendis tantis bonis summo amore complectentur, illi pro interminabili poena, qua torquebuntur, quoniam illis inerit, summo odio exsecrabuntur. De sapientia vero quid dicam, non invenio, nisi quia sicut justis in gaudium et honorem, ita ma jucunditate copulabuntur, si qua in impiis erit, in tormen
Abbreviated transcription (Latin):
Siuͦ duos aut tres siue plures
huic tͥ in amore pares possides.
& eos eqͣ felicitate conspicuos
cerneres. nunquid pro eorum
numerononin te multiplica¬
retur gaudii tui magnitudo:¬
Et utiq cum de amicicia suꝑiꝰ
ageremus. ostendimus ita om̃s
iuius patͥe ciues ẽmaturos te
sic̃ amabunt se. &e te illos sic̃ tu te
ipsum. Potest ne gͦ illius gaudii
modus aquoquam homine pe¬
netrari. cum ultra mille milia
rabiles ibi sint. & omnes eadem
beatitudine ꝑfruant᷑. nec ullus
eorum sit qui non tantum de bo¬
no altius gaudeat. quantum de
suo: Pret̾ea uidentes d̾m ipsum.
supra quam ipsi sese amabunt
ipsos amantem. & intelligentes
se inenarrabiliter plus quam se¬
metipsos illum amantem. in gła
eiꝰ mira &e ineffabili exultatione
exultabunt. Gaudium ergo erit
eis iustus & exultatio. gaudium
culi dixi. deus preparauit dili¬
gentibus se. Hec itaq iuxta quod
interim mea michi estimatio diẽ
qͦdammodo potest dici illa beati¬

Expanded text:
Si vero duos, aut tres, aut plures Si vero duos, aut tres, aut plures huic tibi in amore pares possideres, et eos aequa felicitate conspicuos cerneres, nunquid pro eorum numero non in te multiplicaretur gaudii tui magnitudoEt utique, cum de amicitia superius ageremus, ostendimus ita omnes illius patriae cives amaturos te, sicut amabunt se, et te illos, sicut tu te ipsum. Potestne igitur illius gaudii modus a quodam homine penetrari, cum ultra mille milliarabiles ibi sint, et omnes eadem beatitudine perfruantur, nec ullus eorum sit qui non tantum de bono alterius gaudeat quantum de suo? Praeterea videntes Deum ipsum, supra quam ipsi sese amabunt, ipsos amantem et intelligentes se inenarrabiliter plus quam semetipsos illum amantes, in gloria ejus mira et ineffabili exsultatione exsultabunt. Gaudium ergo erit eis intus et extra, gaudium culi dixi, Deus praeparavit diligentibus se. Haec itaque, juxta quod interim mihi mea aestimatio dicit, quodammodo potest dici illa beati
Abbreviated transcription (Latin):
lec. Decurus gͥ tantorum bonoꝵ
ꝑpetuo eris. nec alicuius tibi ad¬
uersari uolentis incursum time¬
bis. Quid gͦ putas tͥ erit. cum hec
omnia pulchritudinem uideli¬
cet uelocitatem. fortitudinem.
libtatem. sanitatem uoluptatẽ.
diuturnitatem. sapientiam. ami
ciciam. concordiam. potestatem
honorem. securitatem. scđm qͦd ea
descripsimus. immo supra omnẽ
humanam estimationem głosiꝰ
atq sublimius quam scribi uł
dici possint inpossessione et̾na¬
liter habiturꝰ. Nonne gaudiũ
quod erit consummatio hoꝵ:
cireumquaq nonhabeat. quem
tot commoda beate felicitatis.
felicisq beacitudinis sine fine
circumdant. Tunc gͥ & tui isto gau¬
dio ꝑfrueris. quia nichil unde
gaudere non debeas habebis.
taq si haberes aliquem quem
ut teipsum penttꝰ amares. & de
cuius bono sicut de tuo omĩno
gauderes. illumq non minori
quam te felicitate ꝑomnia ful¬
tum uides. nonne ingaudio eiꝰ
gaudium duplicatum hab̾es:

Expanded text:
let. Securus igitur tantorum bonorum let. Securus igitur tantorum bonorum perpetuo eris, nec alicujus tibi adversari volentis incursum timebis. Quid ergo putas tibi erit, cum haec omnia, pulchritudinem videlicet, velibertatem, sanitatem, voluptatem, diuturnitatem, sapcitiam, concordiam, potestatem, honorem, securitatem, secundum quod ea descripsimus. imo supra omnem humanam aestimationem gloriosius atque sublimius quam scribi vel dici possint, in possessione aeternaliter habueris, nonne gaudium, quod erit consummatio omniucircumquaque non habeat quem tot commoda beatae felicitatis felicisque beatitudinis sine fine circumdant. Tunc igitur et tu isto gaudio perfrueris, quia nihil, unde gaudere non debeas, habebis.audio. Itaque si haberes aliquem, quem ut te ipsum penitus amares, et de cujus bono, sicut de tuo, omnino gauderes, illumque non minori quam te felicitate per omnia fultum videres, nonne in gaudio ejus gaudium duplicatum haberes?
Abbreviated transcription (Latin):
De securitate
iuͦ ad hȩc omnino securus ex¬
iteres. quod ea dum uiueres
nullo euentu amitteres. omitto
dicere utrum uel cogitare possis
annon quid exultationis tͥ esset.
Itaq cum tua uia ꝑpetuo cduret
in illaurta. & hec omnia tͥ haben¬
ti securitas qͦq ea ampliꝰ ñ ꝑdendi
certo arriserit. obsecro quid exis¬
timas tͥ erit: Credo quod etiam
ad nomen securitatis mota ẽ in
te queclam iubilatio cordis.⁊ an
tanta bona secure sim ꝑpetuopoᷤͤ¬
sessurꝰ auidus addiscere cupis.
Dico gͥ quia si ea ꝑditurꝰ es. aut
tu ipse uoles ea ꝑdere tua spon¬
te. aut ds ea auferet tͥ nolenti.
aut aliqͥs aliꝰ deo fortior suꝑue¬
niens ea tollet deo. & te non uolen¬
te.S certe necui abiecto tanto in
miserias quas te euasisse genero¬
sum erultab̾ recidere uoles. nec d̃s
qui illud tam larga & clem̃tibo¬
nitate chonauit id tͥ aliquando
auferre uolet. nec ullus fortior
deo suꝑueniet. qui deo ꝓtegente¬
te illud tͥ inuito aliquatenus tol¬

Expanded text:
De securitate. Si vero ad haec omnino securus existeres quod ea, dum viveres, nullo eventu amitteres, omitto dicere utrum vel cogitare possis, an non, quid exsultationis tibi esset. Itaque, cum tua vita perpetuo duret in illa vita, et haec omnia tibi habenti securitas quoque ea amplius non perdendi certo arriserit, obsecro, quid aestimas tibi erit? Credo quod etiam ad nomen securitatis mota est in te quaedam jubilatio cordis, et an tanta bona secure sis perpetuo possessurus, avidus addiscere cupis. Dico igitur quia, si ea perditurus es, aut tu ipse voles ea perdere tua sponte, aut Deus ea auferet tibi nolenti, aut aliquis alius Deo fortior superveniens ea tollet, Deo et te non volente, sed certe nec tu, abjecto tanto bono, in miserias quas te evasisse gratiosus exsultabis recidere voles, nec Deus, qui illud tam larga et clementi bonitate donavit, id tibi aliquando auferre volet, nec ullus fortior Deo superveniet, qui, Deo te protegente, illud tibi invito aliquatenus tol
Abbreviated transcription (Latin):
brium. Horum sac̃dotum officio.
ad iordanica fluenta archam no¬
stram deferimꝰ: cũ ꝑ inuestigatioĩs
& retractationis studium. ad desi¬
deriorum nr̃oꝵ considationem.
nr̃e contemplationis ocłm reflec¬
timus. Adhoꝵ utiq ingressum.
archeq accessum. uideb̃ cursum
lordanis. impetumq dissolutioĩs
pͥmo lentescere: postmodum here:
tandemq retͦrsum redire. Absq du¬
bio. affectionis humane ꝓfluxum.
quanto ꝑfectiꝰ inspexeris. quanto
pleniꝰ agnou̾is: tanto ꝓfecto ampliꝰ
mirab̃is. tanto uehem̃ti detestab̃is.
Considera gͦ frequent̾. contempla¬
re diligent̃ cordis tuiluxum: desi¬
deriorumq ꝓfluuium. Uide ergo
amorem tuum. unde. qͦ currat: qͦ
ꝑdesidium tendat: uł unde ꝑfa
stidium recedat. Uideb̃ quomͦ de
sublimib ad ima labit᷑:. &e de sum¬
mis ad infima deriuat᷑. Absq du¬
bio. eum hec ceꝑis diligent᷑ inspi¬
cere. ꝓfundeꝙ intelligere. incips¬

Expanded text:
brium! Horum sacerdotum officio brium! Horum sacerdotum officio ad Jordanica fluenta arcam nostram deferimus, cum per investigationis et retractationis studium ad desideriorum nostrorum considerationem nostrae contemplationis oculum reflectimus. Ad horum itaque ingressum arcaeque accessum, videbis cursum Jordanis, imperiumque dissolutionis, primo lentescere, postmodum haerere, tandemque retrorsum redire. Absque dubio affectionis humanae profluxum quanto perfectius inspexeris, quanto plenius agnoveris, tanto profecto amplius miraberis, tanto vehementius detestaberis. Considera ergo frequenter, contemplare diligenter cordis tui luxum, desideriorumque profluvium. Vide ergo amorem tuum, unde quo currat, quo per desiderium tendat, vel unde per fastidium recedat, videbis quomodo de sublimibus ad ima labitur et de summis ad infima derivatur. Absque dubio cum haec coeperis diligenter inspicere, profundeque intelligere, incipi
Abbreviated transcription (Latin):
ter insistimus: & studio sapientie
salutaris. ꝑ inuestigationem seu
retractationem uehement̾ inten
rigendum animum.
sti etenim sunt ni fallor archȩ nr̃e
baiuli. quib solet uel in alta sus¬
tolli. uel in ant̾iora deferri: igno¬
torum scilicet inuestigatio. & cog¬
nitoꝵ retractatio. Sine his ⁊ enim.
cito aut deorsum labit᷑: aut retror¬
sum repellit᷑. Sine retͣctatione si¬
quidem. ab obliuionis lapsu ñcu¬
stoditur: & sine inuestigatione. ad
cognitionis ꝓfectum nunquã ꝓ¬
mouet᷑. Solet aut̃ ut om̃s nouimꝰ
officium sac̾dotum ẽẽ:circa salutiᷤ
custodiam.curamq anmarum
uigilare. Debet gͦ inuestigatio nr̃a.
debet & retctationr̃a. cͥca salutaria.
cea saluti obnoxia diligent᷑ inten¬
dere: indesment insistere: ut sacer¬
dociis dignitatem meritis uendi¬
cent. & nominis honorem defen¬
sent. O quam digni sac̾dotes. o ꝙͣ
idonei arche portitores: inuestiga¬
tio salutarium. retractatio salu¬

Expanded text:
ter insistimus, et studio sapientiae ter insistimus, et studio sapientiae salutaris per investigationem seu retractationem vehementer interrigendum animum. Isti etenim sunt, ni fallor, arcae nostrae bajuli, quibus solet vel in alta sustolli, vel in anteriora deferri, ignotorum, scilicet investigatio et cognitorum retractatio. Sine his etenim cito aut deorsum labitur, aut retrorsum repellitur. Sine retractatione siquidem ab oblivionis lapsu non custoditur, et sine investigatione ad cognitionis profectum nunquam promovetur. Solet autem, ut omnes novimus, officium sacerdotum esse circa salutis custodiam, curamque animarum vigilare. Debet ergo investigatio nostra, debet et retractatio nostra circa salutaria, circa saluti obnoxia diligenter intendere, indesinenter insistere, ut sacerdotii dignitatem sibi meritis vindicent, et nominis honorem defensent. O quam digni sacerdotes! O quam idonei arcae portitores, investigatio salutarium, retractatio salu
Abbreviated transcription (Latin):
ligentia cȩlestis sapientie fulgore
splendida. & diuine inspiratioĩs
luce irradiata: Qͥd rectiꝰ intelui¬
gimus ꝑ illiro uenerabile sacrariũ.
& sacrorum diuinorum recondi¬
toruim: quam sp̃italem sp̃italiũ
uiroꝵs intellecꝰtum. qͥ secretoꝵ
diuinoꝵ sacratiora. ⁊ sapientiȩ
archana. & ꝑ intelligentiam ca¬
pit. & ꝑ memoriam custodit:
nam dare solet hanc tantam gr̃ã.
in signum dilectionis & pignus
caritatis: qͥ diligit diligentes se.
& suo dignos efficit amore. in tm
ut abillo mereant᷑ audire. Iam
non dicamuos seruos s amicoᷤ.
qͥa omnia noca feciuob qͥ audius¬
a patre meo. Hec itaq archa ñsem¬
per p̃sens habet̾: qui a contempla¬
tionis gr̃a etiam ipsis qñq subtra¬
hitur. quib eam scđm tempꝰ hab̾e
concedit᷑. Archamgͦ p̃sentem habe¬
mus: quando ex inspirante gr̃a. ra¬
dium contemplationis accipimꝰ.
Archam istam nob̾cum portamus:
cũ diuinȩ contemplationi diligen¬

Expanded text:
ligentia coelestis sapientiae fulgore ligentia coelestis sapientiae fulgore splendida et divinae inspirationis luce irradiata? Quid rectius intelligimus per illud venerabile sacrarium et sacrorum divinorum reconditorium, quam spiritalem spiritalium virorum intellectum, qui secretorum divinorum sacratiora et sapientiae arcana et per intelligentiam capit, et per memoriam custodit? nam dare solet hanc tantam gratiam in signum dilectionis et pignus charitatis, qui diligit diligentes se, et suo dignos efficit amore, intantum ut ab illo mereantur audire: Jam non dicam vos servos, sed amicos, quia omnia nota fecit vobis quae audia Patre meo? Haec itaque arca non semper praesens habetur, quia contemplationis gratia etiam ipsis quandoque subtrahitur quibus eam secundum tempus habere conceditur. Arcam ergo praesentem habemus, quando ex inspirante gratia radium contemplationis accipimus. Arcam istam nobiscum portamus, cum divinae contemplationi diligen
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑcȩlestium desidiorum con¬
cupiscentias assurgere. Parum gͦ
puto. meam uel cuiꝰ quam hoĩs
inde ꝓferre sententiam: discamꝰ
ab eo. qui docet hominem scĩam.
fudiamꝰ itaq quid nob in hoc
negotium ꝓponat: uel qͥd in rei ex¬
itum ꝓmittat. Cum posueriñ
inquit uestigia pedum suorum
sac̾dotes qͥ portant archam fȩdis¬
dominidei uniu̾sȩ t̾rȩ in aquis
iordanis: aque que inferiores ft̃
decurrent atq deficient: qͤ aut̃
desuꝑueniunt. in una mole consi
stent. O portet gͦ ut audimꝰ archã
federis domini p̃sentem hab̃e: Si
concupiscimus inferiores aquas
deficere. & suꝑiores in una mole
consurgere. Ofelices qui eam & siñ
semꝑ ueruntamen frequent ysen¬
tem hab̾e possunt: in cuiꝰ psentia
tam magna tamq iocunda mi¬
racula fiunt.S que est ista queso
archa fedĩs: nͥ forte illa diuinorũ
donoꝵ p̃rogatiua. gr̃a uidelicet
contemplationis: Que est illa
archa deaurata: nͥ humana intel¬

Expanded text:
in supercoelestium desideriorum conin supercoelestium desideriorum concupiscentias assurgere. Parum ergo puto meam vel cujusque hominis inde proferre sententiam, discamus ab eo qui docet hominem scientiam. Audiamus itaque quid nobis in hoc negotium proponat, vel quid in rei exitum promittat. Cum posuerint, int vestigia pedum suorum sacerdotes qui portant arcam Domini Dei universae terrae in aquis Iordanis aquae quae inferiores sunt decurrent atque deficient quae autem desuper veniunt in una mole cstent. Oportet ergo, ut audimus, arcam foederis Domini praesentem habere, si concupiscimus inferiores aquas deficere, et superiores in una mole consurgere. O felices qui eam, etsi non semper, verumtamen frequenter praesentem habere possunt, in cujus praesentia tam magna, tamque jucunda miracula fiunt. Sed quae est ista, quaeso, arca foederis, nisi forte illa divinorum donorum praerogativa gratia, videlicet contemplationis? Quae est illa arca deaurata, nisi humana intel
Abbreviated transcription (Latin):
ed nec illud hoc in loco p̾t̾eun¬
dum puto: qͣ arte. quaue in¬
dustria effici ualeat. ut se ultro
iordanis conu̾tat: & sꝑontaneo nu¬
tu in suum fontem recurrat. Ali¬
ud siquidem ẽ. nosse qͥd expediat.
uel qͥd fieri oporteat: & aliud. ñ
ignorare qͦmͦ obtinere ualeas.
quod utile seu etiam necessartũ
fore non dubitas. Qͥs ñ desꝑet
tanti fluminis impetum posse in
montana conu̾tere: qͥs inquam
p̃sumat naturalem illum huma¬
ne affectionis cursum rapidissims̃.
impetumq ad ima uehem̃tissims̃
posse cohib̾e. & in contraria defle¬
ctere:nisi artem accipiat. qua se
illud sꝑet efficere: Deniq eursũ
aquȩ defluentis ỹpeditum sepe
audiuimꝰ. frequent᷑ & uidimus:
neq hoc impossibile iudicamus.
Nam aliud ẽ in necessariis appeti¬
tibus & naturalib affectib. sepe cõ¬
sensum cohib̾e: & aliud affectionẽ
mutare. & humanȩ concupiscentiȩ
ꝓfluuium in uirtutum monta¬
na conu̾tere: & spontaneo quodã
intimi amoris nutu contͣ morem

Expanded text:
ed nec illud hoc in loco praetereundum puto, qua arte, quave industria effici valeat, ut se ultro Jordanis convertat, et spontaneo nutu in suum fontem recurrat. Aliud siquidem est nosse quid expediat, vel quid fieri oporteat, et aliud non ignorare quomodo obtinere valeas quod utile, seu etiam necessarium fore non dubitas. Quis non desperet tanti fluminis impetum posse in montana convertere? Quis, inquam, praesumat naturalem illum humanae affectionis cursum rapidissimum, impetumque ad ima vehementissimum, posse cohibere, et in contraria deflectere, nisi artem accipiat qua se illud speret efficere? Denique cursum aquae defluentis praepeditum saepe audivimus, frequenter et vidimus, neque hoc impossibile judicamus. Nam aliud est in necessariis appetitibus, et in naturalibus affectibus saepe consensum cohibere et aliud affectionem mutare et humanae concupiscentiae profluvium in virtutum montana convertere, et spontaneo quodam intimi amoris nutu contra morem
Abbreviated transcription (Latin):
quod ocłs non uidit. & auris ñ au¬
diuit. nec in cor hominis ascendit.
Mentior. supse non głatur hꝰmodi
hominem raptumusq ad t̾cium
cȩlum: & audisse ibi archana u̾ba.
in futura uita. post et̾noꝵ contem¬
plationem. animꝰ ad omne desi-¬
derii sui beneplacitam relaxat᷑.
uto qͥa ce nosipsi post internȩ

Expanded text:
quod oculus non vidit et auris non auquod oculus non vidit et auris non audivit, nec in cor hominis ascendit. Mentior, si ipse non gloriatur hujusmodi hominem raptum usque ad tertium coelum, et audisse ibi arcana verba, in futura vita post aeternorum contemplationem, animus ad omne desiderii sui beneplacitum relaxatur. Puto quia et nos ipsi post intern
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ra uiuentium crede. sꝑare. dili¬
gere. multumq desiderare: quã
det᷑ nobis cognoscere. & intelli¬
gere. & facie ad faciem uidere.
Nisi inquit crediditis: non in¬
telligetis. Qui diligit me inqͥt.
diliget᷑ a patre meo: & manife¬
stabo ei meipsum. Manifesta¬
tionem gͦ p̃cedit dilectio: ut dilec¬
tionem sequat᷑ manifestatio. Precedat
archam affectionum turba: ut t̾bã
subsequat᷑ contemplationis archa.
Priꝰ oportet ꝓmissionis t̾ram tenere
ꝑ desidium: quam ꝑ intellectum.
Puto qͥa apłs totam cogitationum
affectionumq suarum multitu¬
dinem tnsegerat: cum dicebat.
Cupiodissolui & ẽẽ cum xp̃o. Qͥd
enim sibi de huiꝰ uitȩ desideriis
reliquerat: qͥ nec ipsam uitam p̃
nimio xp̃i desidio diligebat: Inde
est ut arbitͦr. qͦd p̾ualuit contempla¬
tionis sue archam. in t̾ram lacte &
melle manandm introducere: ut
uidet bona irłm omnib dieb uite
suȩ: &e ex reuelatione dñi disceret

Expanded text:
terra viventium credere, sperare, diliterra viventium credere, sperare, diligere, multumque desiderare, quam detur nobis cognoscere et intelligere, facie ad faciem videre. Nisi, inquit, credideritis, non intelligetis . Qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo et manifestabo ei meipsum . Manifestationem ergo praecedit dilectio, ut dilectionem sequatur manifestatio. Praecedat arcam affectionum turba, ut turbam subsequatur contemplationis arca. Prius oportet promissionis terram tenere per desiderium quam per intellectum. Puto quia Apostolus totam cogitationum affectionumque suarum multitudinem transegerat, cum dicebat: Cupio dissolvi, et esse cum Christo . Quid enim sibi de hujus vitae desideriis reliquerat, qui nec ipsam vitam prae nimio Christi desiderio diligebat? Inde est, ut arbitror, quod praevaluit contemplationis suae arcam in terram lacte et melle manantem introducere, ut videret bona Hierusalem omnibus diebus vitae suae, et ex revelatione Domini disceret
Abbreviated transcription (Latin):
templationem introducitur.
emo gͦ debet hoc ipsum quod
comp̃hendi ualet de corrup¬
tidnis suȩ considatione neglige¬
re. neq hoc negligenter & quasi
in transitu uiderẽ: s statim ad
archȩ ingressum. intinctionemq
pedum. gressum figere. morasq in¬
nectere: donec aqͣ suꝑior crescat. in¬
feriorq deficiat: popłs ꝙ hebreors
totꝰ ꝑtranseat. Ut enim ceꝑimusui¬
tam nrãm rec̾ctare atq discutere.
perserutationisq nr̃e pedes ina¬
qua tingere: statim ut senserunꝰ
animum nr̃m affici. & ad sui con¬
siderationem mirari &e indigna¬
ri:debemus in hoc admiratioĩs
nr̃e spectacło libent immorari:
donec internoꝵ amor intumes¬
cat. inferioꝵ autem omnino defi
sue certitudine tangat oe teneat.
Tunc demum ut arbitror tempꝰ
erit. ut & ipsa intelligentiȩ nr̃e
archa ꝓmissionis t̾ram intrare
possit: cum uotorum omnium
uoluntatmq plebem p̃miserit.
Prius enim necesse est bona dñim

Expanded text:
templationem introducitur. templationem introducitur. Nemo ergo debet hoc ipsum quod comprehendi valet de corruptionis suae consideratione negligere, neque hoc negligenter, et quasi in transitu videre; sed statim ad arcae ingressum intinctionemque pedum gressum figere, morasque innectere, donec aqua superior crescat, inferiorque deficiat populusque Hebraeorum totus pertranseat. Ut enim coeperimus vitam nostram retractare atque discutere, perscrutationisque nostrae pedes in aqua tingere, statim ut senserimus animum nostrum affici, et ad sui considerationem mirari et indignari, debemus in hoc admirationis nostrae spectaculo libenter immorari donec internorum amor intumescat, inferiorum autem omnino deficsuae certitudine tangat et teneat. Tunc demum, ut arbitror, tempus erit ut et ipsa intelligentiae nostrae arca promissionis terram intrare possit, cum votorum omnium voluntatumque plebem praemiserit. Prius enim necesse est bona Domini in
Abbreviated transcription (Latin):
pͥstinȩ consuetudinis deuia dam¬
nans atq detestans: moꝵs suorum
lapsum sponte cohercens. & in cõ¬
traria dirigens. Puto quia tunc
temporis ꝓpħa suꝑ aquas iordanꝰ
intelligentiȩ suȩ archam leuau̾at:
cum generalem. nec de suo tantum.
s de quolibet corde humanosen¬
tentiam ꝓferebat. Untũsa uanitas:
omnis homo uiuens. Uidebat qͦr¬
sum iordanis fluenta current:
cum ꝑ increpationem exclamaree.
Usq qͦ diligitis uanitatem. &e que¬
ritis mendacium. Uidebat ubi
cursum surum t̾minaret. & qͦd
in mari deficeret: eum diceret.
Inimagine ꝑtͣnsit hõ: s ce frustra
conturbat᷑ . Pfunde pedes in aqͣ
tinxerat: cum in hanc ammira¬
tionis uocem erumꝑet. Quid e¬
nim mͥ est in celo: & a de qͥd uolui
suꝑ t̾ram: Puto quia ad hanc pe¬
dum intnctionem. considatioĩs¬
q admirationem. iordanis ima
desidioꝵ deserens. insuꝑiora re¬
deat. fontemq repetat: in tantũ
tionem sui: animꝰ ad et̾norum con¬

Expanded text:
pristinae consuetudinis devia dampristinae consuetudinis devia damnans atque detestans, morum suorum lapsum sponte coercens, et in contraria dirigens. Puto quia tunc temporis Propheta super aquas Jordanis intelligentiae suae arcam levaverat, cum generalem nec de suo tantum, sed de quolibet corde humano sententiam proferebat: Universa vanitas omnis homo vivens . Videbat quorsum Jordanis fluenta currerent, cum per increpationem exclamaret: Usquequo diligitis vanitatem et quaeritis mendacium? Videbat ubi cursum suum terminaret, et quam in mari deficeret, cum diceret: In imagine pertransit homo, sed et frustra conturbatur . Profunde pedes in aqua tinxerat, cum in hanc admirationis vocem erumperet: Quid enim mihi est in coelo, et a te quid volui super terram? Puto quia ad hanc pedum intinctionem considerationisque admirationem, Jordanis ima desideriorum deserens in superiora redeat, fontemque repetat intantum, tionem sui, animus ad aeternorum con
Abbreviated transcription (Latin):
in aqua tingit᷑: qͣndo mens adinuen¬
tionis sue subtilitatem mirat᷑. ⁊ in
sua admiratione delectat᷑. Qͥd enĩ
est tingi nisi affici: Qͥo ẽ affici. nͥ
contemplari. mirari. delectari:
Q quamuis inuestigationis nr̃ȩ
pedes ñ usq ad gurgitis ima extẽ¬
dimus. qͥa desidiorum nrõrum
errores ñ nisi ex parte penetramꝰ:
ipsos tam̃ pedes qmuis non nͥ in
parte positos multum intingim.
multum obstupescentes. qͦd uix
uel ex modica parte comp̃hendi¬
mus. Debemꝰ gͦ cordis intima per-¬
scrutando eo usq saltem in aqͣs
descendere: donec possimꝰ inue¬
stigationis nr̃ȩ pedes plene intin¬
gere: & animum nr̃m suꝑ erro¬
ris nr̃i considationem. in admi¬
rationem & stuporem conu̾tere.
Nam hoc ipsum qͦd comp̃henðe
possumꝰ de stulticiis & errorib
nr̃is. puto posse sufficere nob. in¬
tantum ut iordanis cursus sui
impetum ultͦ cohibeat. & nutu
spontanco in post̾iora recurrat:

Expanded text:
in aqua tingitur, quando mens adinvenin aqua tingitur, quando mens adinventionis suae subtilitatem miratur, et in sua admiratione delectatur. Quid enim est tingi, nisi affici? Quid est affici, nisi contemplari, mirari, delectari? Et quamvis investigationis nostrae pedes non usque ad gurgitis ima extendimus, quia desideriorum nostrorum errores nonnisi ex parte penetramus; ipsos tamen pedes, quamvis nonnisi in parte positos, multum intingimus, multum obstupescentes quod vix, vel ex modica parte comprehendimus. Debemus ergo cordis intima perscrutando eo usque saltem in aquas descendere, donec possimus investigationis nostrae pedes plene intingere, et animum nostrum super erroris nostri considerationem in admirationem et stuporem convertere. Nam hoc ipsum quod comprehendere possumus de stultitiis et erroribus nostris, puto posse sufficere nobis intantum, ut Jordanis cursus sui impetum ultro cohibeat, et nutu spontaneo in posteriora recurrat,
Abbreviated transcription (Latin):
penetrare non cogimur: ne a nob̃
non mͦ difficilia. s & impossibilia
exigere uideret᷑. S qͥd ait scͥptura:
Ingressis inquit sacerdotib iorda¬
nem. & pedib eoꝵ tinctis in parte
aque: steterunt aque descenden¬
tes in uno loco:& ad instar mon¬
tis intumescentes apparuerunt
ꝓcul. Animadũtis obsecͦ qͦmͦ statĩ
ad pͥmam intinctionem pedum.
iordanis incipit cohibe cursum.
& conũti retͦrsum: Uix partẽ aqͤ
ut audis attigerant: &e iam ior¬
danis fluenta impetum suum
inseipsa retorquebant.Quan-
ed qui sunt isti quesopedes
sac̾dotum: ad quoꝵ intincti¬
onem iordanis conuertitur
retrorsum: S si ꝑsacerdotem
recte intelligimus inuestigatio¬
nem: quid rectiꝰ intelligit᷑ ꝑ eiꝰ
pedem quod ẽ corporis imum.
quam inuestigationis ꝓfundũ:
Pes gͥ sac̾dotis: est ꝓfunditas in¬
uestigationis. Pedem gͦ ẽ in aqͣ
ponere: ꝓfunda inuestigatiõe.
occulta penetrare. Pes hcemodi¬

Expanded text:
penetrare non cogimur, ne a nobis penetrare non cogimur, ne a nobis non modo difficilia, sed et impossibilia exigere videretur. Sed quid ait Scriptura? Ingressis, inquit, sacerdotibus Jordanem, et pedibus eorum tinctis in parte aquae, steterunt aquae descendentes in uno loco et ad instar montis intumescentes apparuerunt procul . Animadvertis, obsecro, quomodo statim ad primam intinctionem pedum Jordanis incipit cohibere cursum, et converti retrorsum? vix partem aquae, ut audis, attigerant, et jam Jordanis fluenta impetum suum in seipsa retorquebant. CAPUTSed qui sunt isti, quaeso, pedes sacerdotum, ad quorum intinctionem Jordanis convertitur retrorsum? Sed, si per sacerdotem recte intelligimus investigationem, quid rectius intelligitur per ejus pedem quod est ejus corporis imum quam investigationis profundum? Pes igitur sacerdotis est profunditas investigationis. Pedem ergo in aqua ponere, est profunda investigatione occulta penetrare. Pes hujuscemod
Abbreviated transcription (Latin):
est animum corrigere: quameiꝰ
intima penetrare.
erum illud qͣnͣta putamus
ammiratione dignum. qͣnta¬
ue iocunditate ampleetendum.
quod non uult ds miracłm suũ
diutiꝰ differre. nec expectationem
nr̃am in longum ꝓtrahere:nec ur¬
get nos usq ad iordanis ima des¬
cendere. & usq ad illud humani
cordis inscrutabile. ꝓfundum pe¬
netrare.antequam incipiat pro¬
missionem suam implere: Utiq
qͣm ipse cognouit figmentum
nr̃m: non uult nos diutine p̃sto¬
lationis mora suspendere: ueraci¬
ter sciens qm̃ prauum ẽ cor hoĩs
& inscrutabile. Quis enĩ digne
comp̃hendat. qͥs explicare suffici¬
at. quanta sit stulticia. quamin¬
finita miseria. summa bona spõ¬
te deserere: infima bona auide
querere: ȩt̾na gaudia fastidire:
transitoria ardent̾ concupiscere:
& ꝓ ꝑituris p̃mia infinita ꝑdere.
& mala ȩt̾na incurrere: Huius¬
gͦ consid̾ationis incomỹhensib¬
litas causa eẽ uidet̾. cur a dño
usq ad hoc immensitatis ꝓfundũ

Expanded text:
est animum corrigere quam ejus intima penetrare. Verum illud quanta putamus admiratione dignum, quantave jucunditate amplectendum, quod non vult Deus miraculum suum diutius differre, nec exspectationem nostram in longum protrahere, nec urget nos vel usque ad Jordanis ima descendere, et usque ad illud humani cordis inscrutabile profundum penetrare, antequam incipiat promissionem suam implere. Utique quoniam ipse cognovit figmentum nostrum, non vult nos diutinae praestolationis mora suspendere, veraciter sciens quoniam pravum est cor hominis et inscrutabile. Quis enim digne comprehendat? quis explicare sufficiat quanta sit stultitia, quam infinita miseria, summa bona sponte deserere, infima bona avide quaerere, aeterna gaudia fastidire, transitoria ardenter concupiscere, et pro perituris praemia infinita perdere et mala aeterna incurrere? Hujus considerationis incomprehensibilitas causa esse videtur cur a Domino usque ad hoc immensitatis profundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quem uirtꝰ disc̾tionis intelligit᷑.
Patet autem ratio. cur ancillarum
nulla. c̃ nec ipsa quidem lia. s rachel
sola potuerit talem filium gignere:
siquidem ñ est sensualitatis. ñ ima¬
ginationis. ñ deniq ipsius affectio
ẽ non nͥ de rachel ioseph nasci possit
citiꝰ inuenimꝰ: qr quod de sola ratio¬
nȩ disctio oriat᷑. minimȩ dubitamꝰ.
Talis ꝓles de tali matreꝰ. iosepħ de ra¬
chele: discretio de ratione

Expanded text:
 quem virtus discretionis intelligitur. Patet autem ratio cur ancillarum nulla, cur nec ipsa quidem Lia, sed Rachel sola potuerit talem filium gignere, siquidem non est sensualitatis, non imaginationis, non denique ipsius affectioncur nonnisi de Rachel Joseph nasci possit citius invenimus, quia quod de sola ratione discretio oriatur minime dubitamus. Talis proles de tali matre. Joseph de Rachele, discretio de ratione