comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duos baptismos facit: qui dicit. quia
ꝙ iniqui baptizant : Cum enĩ iusti &
iniqui contrarii sͥ sint. baptismꝰ quẽ
dant iusti qualis erat paulus uł etiã
qualis erat cẏprianꝰ: non ẽ contrariꝰ
baptismo que dabant iniqui illi qui
oderant paulum: quos non hereticos
sed malos catholicos typrianꝰ intelli¬
git. Et cum contrarię sibi sint continen¬
tia quȩ fuit in cypriano. q auaritia
quȩ fuit in collegis cypriani: baptismꝰ
tamen que cyprianus dabat non
erat contrarius baptismo que illi da-¬
bant. sed unꝰ & idem: quia ille baptitat
de quo dictum ẽ. ipse ẽ qui baptizat.
Saturninus a uictoriana dixit. Si licet
hereticis baptizare: excusati sunt. ꝙ de¬
fensi illicita facientes: nec uideo qua
Sic dicimꝰ non licere hereticis baptiza¬
re. quomͦ dicimꝰ non licere fraudatori¬
bꝰ baptizare. Non enĩ heretico tantũ.
sed peccatori in quit dñs. Ut quid enar¬
ras iustificationes meas. ꝙ assumis te¬

Expanded text:
duos baptismos facit qui dicit quia duos baptismos facit qui dicit quia et iniqui baptizant? cum enim iusti et iniqui contrarii sibi sint, baptismus quem dant iusti, qualis erat Paulus uel etiam qualis erat Cyprianus, non est contrarius baptismo quem dabant iniqui illi qui oderant Paulum, quos non haereticos, sed malos catholicos Cyprianus intellegit. et cum contrariae sibi sint continentia quae fuit in Cypriano et auaritia quae fuit in collegis Cypriani, baptismus tamen quem Cyprianus dabat non erat contrarius baptismo quem illi dabant, sed unus et idem, quia ille baptizat de quo dictum est: ipse est qui baptizat. Saturninus a Uhaereticis baptizare, excusati sunt et defensi inlicita facientes, nec uideo quarSic dicimus non licere haereticis baptizare quomodo dicimus non licere fraudatoribus baptizare. non enim haeretico tantum, sed peccatori, inquit, dicit dominus: ut quid enarras iustificationes meas et adsumis te
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ cõmune cum hereticis facit. spor
sam xp̃i ad ulteris ꝓdit. Respondemꝰ
Quid illi qui cum̃ baptirant᷑ labiis¬
& non corde conuertunt᷑ ad dm̃:
nonne adulterinã mentẽ gerunt.
nonne ipsi sunt scłi dilectores. qui ñ
factis sed uerbis renuntiauerunt:
Et ideo corrumpunt mores bonos
ꝑ colloquia mala: dicentes. mandu¬
cemꝰ & bibamus. eras enim moriem᷑.
Nonne etiam contra istos uigilauit
sermo apłicus ubi dicit: timeo audẽ
ne sicut serpens euam seduxit astu-¬
tia sua. sic ꝙ ur̃ȩ mentes corrumpan-¬
tus a castitate quȩ ẽ in xp̃o: Cum ergo
xp̃i baptisma cyprianus habebat
cõmune cũ talibus: nũquid ideo
sponsam xp̃i ꝓdebat adulteris. at non
potiꝰ monile sponsi etiam in adulte-¬
ra cognoscebat: Aymius ab au¬
saugiga dixit. Nos unum baptisma
accepimus: & ipsum exercemus. Qui
autẽ dicit quia hereticis licet ba¬
ptizare ipse duos baptismos facit.
Huic respondet᷑. Cur non etiã ille

Expanded text:
clesiae commune cum haerclesiae commune cum haersam Christi adulteris prodit. 25. Respondemus: Quid illi qui cum baptizantur, labiis, non corde convertuntur ad Dominum, nonne adulterinam mentem gerunt? Nonne ipsi sunt saeculi dilectores, cui non factis sed verbis renuntiaverunt, et ideo corrumpunt mores bonos per colloquia mala, dicentes, Manducemus et bibamus, cras enim moriemur ? Nonne etiam contra istos vigilavit sermo apostolicus, ubi dicit, Timeo autem ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et uestrae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo? cum ergo Christi baptisma Cyprianus habebat commune cum talibus, numquid ideo sponsam Christi prodebat adulteris ac non potius monile sponsi etiam in adultera cognoscebat? Aymmus ab Ausuagiga di.rit: Nos unum baptisma accepimus et ipsum exercemus. qui antem dicit quia et haereticis licet baptizare, ipse duos baptismos facit. Huic respondetur: Cur non etiam ille
Abbreviated transcription (Latin):
ter collegas raptores. & tamen baptira¬
na dixit. Manifestum ẽ hereticos non
posse baptirare & remissionẽ peccato¬
rum dare. qui potestatẽ non habent.
ut aut soluere aut ligare aliquid
in terris possint. Respondet᷑. Hanc po¬
testatẽ nec homicidȩ habent. id est qͥ
fr̃s oderunt. Non enim talibus di¬
ctum est. sicui dimiseritis peccata di¬
mittent᷑ ei. sicui tenueritis tenebunt᷑
& tamen baptizant. & eos in eadem
baptismi cõmunione ꝙ̃ paulus tolerat.
ꝙͦ cyprianꝰ agnoscit. Uenantiꝰ a tini¬
sa dixit. Si maritus peregre ꝓficiscens
amico suo cõmendasset uxorem suam
custodiendam. cõmendatam sibi ille
quanta posset diligentia conseruart
ne ab aliquo castitas eius & scĩtas ad
ꝓficiscens. sponsam suã nobis cõmenda¬
uit. Utrumne eam incorruptã ꝙ in¬
uiolatam custodimus: an integrita¬
tẽ eius & castitatẽ męchis ̃ corrup¬
toribꝰ ꝓdimus: Qui enĩ baptisma ec¬

Expanded text:
ter collegas raptores, tamen baptizater collegas raptores, tamen baptizana dixit: Manifestum est haereticos non posse baptizare, et remissionem peccatorum dare, qui potestatem non habent, ut aut solvere aut ligare aliquid in terris possint. 23. Respondetur: hanc potestatem nec homicidae habent, id est, qui oderunt fratres. Non enim talibus dictum est: si cui dimiseritis peccata dimittentur ei, si cui tenueritis tenebuntur, et tamen baptizant et eos in eadem baptismi communione et Paulus tolerat et Cyprianus agnoscit. Uenantius a Tinisa dixit: Si maritus peregre proficiscens amico suo ronmendasset uxorem suam custodiendam, conmendatam sibi ille quanta posset diligentia conseruaret, ne ab aliquo castitas eius et sanctitas adul ad patrem proficiscens sponsam suam nobis conmendauit, utrumne eam incorruptam et inuiolatam custodimus an integritatem eius et castitatem moechis et corruptoribus prodimus? qui enim baptisma ec
Abbreviated transcription (Latin):
cut hȩc uerba refellerent᷑:. ita & ista
sententia refellatur. An & in uisti
nec ipso baptismo mutati. dum scło
uerbis solis ꝙ̾ non factis renuntiant.
ad membra ȩccłiȩ ꝑtinent: Et uide¬
ant si ipsa ẽ illa petra. si ipsa ẽ colũba.
si ipsa est sponsa. sine macula & ruga.
aulus ab obba dixit. Me non mouet
si aliquis ȩccl̃iȩ fidẽ & ueritatẽ non
uindicat: quando apłs dicit. Quid
enim quia exciderunt a fide quid̃a
illorum: Nũquid infidelitas illoꝵ
fide dĩ euacuauit: Absit. Est enĩ ds̃ ue¬
rax. om̃is autẽ homo mendax. Si au¬
tẽ d̾s̃ uerax ẽ. quomͦ esse apud hereti¬
cos baptimi ueritas potest. apud quos
ds non ẽ: Huic respondet᷑. Quid ap̃
auaros. nũquid est ds̃ : Et tamen ẽ ba¬
ptismꝰ. Ita & apud hereticos. Apud qͦs
enim est ds. templum di sunt. Quȩ au¬
tẽ cõmunicatio templo d̃i cum idolis
Porro auaritiam. idolatriam paulus
sentit. cyprianꝰ consentit: ꝙ id̃e ipse in¬

Expanded text:
cut haec uerba refellerentur, ita et ista cut haec uerba refellerentur, ita et ista sententia refellatur. an et iniusti nec in ipso baptismo mutati, dum saeculo uerbis solis et non factis renuntiant, ad membra ecclesiae pertinent? uideant si ipsa est illa petra, si ipsa est columba, si ipsa est sponsa sine macula et ruga. Paulus ab Obba dixit: Me non mouet, si aliquis ecclesiae fidem et ueritatem non uindicat, quando apostolus dicat: quid enim, quia exciderunt a fide quidam illorum? numquid infidelitas illorum fidem dei catholicam absit. est enim deus uerax, omnis autem homo mendax. si autem deus uerax est, quomodo esse aput haereticos baptismi ueritas potest aput quos deus non est? Huic respondetur: Quid? aput auaros numquid est deus? et tamen est baptienim Deus est, templum Dei sunt. Quae autem compositio templo Dei cum idolis ? Porro avaritiam, idololatriam Paulus sentit, Cyprianus consentit, et idem ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
radysus paradysus ẽ. aut ȩgyptus
paradysus ẽ. Porro si egyptus para-¬
dẏsus non est. quomͦ ẽẽ in egypto aqͣ
paradysi potest: Sed dicitur nobis etiã
illuc exeundo ꝑuenit: sic ergo ad he¬
reticos baptismꝰ. Itẽ dicimus. Aut pe¬
tra ȩccłia est. aut harena ȩccłia. Porro
quia harena non ẽ ȩccłia. quomͦ apud
eos qui suꝑ harenã ȩdificant audien¬
do xp̃i uerba & non faciendo. ẽẽ ba¬
ptismꝰ podest: Et tam̃ est. Sicgͦ ꝙ apud
hereticos. Iader amidila dixit. Scimꝰ
non esse nisi unum baptismũ in ȩccł̃a
catholica: & ideo non debemꝰ admit¬
tere hereticum nisi baptizatꝰ apud
nos fuerit. ne se putet extra ȩccłiam
catholicam baptiratum ẽẽ. Huic re¬
spondet᷑: quia hoc si de iniquis illis
unum baptisma: sed ȩccłȩ catholicȩ.
cui soli licet baptizare. Huic responde¬
tur. Quid si alius ita diceret: una fi¬
des. unum baptisma. sed iustorum
tantũ quibꝰ solis licet baptizare : Si¬

Expanded text:
 aut Aegyptus paradisus: porro si Aegyptus paradisus non est, quomodo esse in Aegypto aqua paradisi potest? Sed dicetur nobis: Etiam illuc exeundo pervenit. Sic ergo ad haereticos Baptismus. Item dicimus: Aut petra Ecclesia est, quia harena non est ecclesia, quomodo aput eos qui super harenam aedificant audiendo Christi uerba et non faciendo esse baptismus potest? et tamen est; sic ergo et aput haereticos.\' Iader a Midila dixit: Scimus non esse nisi unum baptismum in ecclesia catholica, et ideo non debemus admittere haereticum, nisi baptixatus aput nos fuerit, ne se putet extra ecclesiam catholicam baptixatum esse. Huic respondetur, quia hoc si de iniquis illis unum baptisma, sed ecclesiae catholicae cui soli licet baptixare. Huic respondetur: Quid si alius ita diceret: \'una fides, unum baptisma, sed iustorum tantum quibus solis licet baptizare\'? si
Abbreviated transcription (Latin):
quod libet horũ dictum sit. seducentur e
signis atq ꝓdigiis qui seduci merebunt᷑.
ꝓ eo quod dilectionis inquit ueritate no¬
receperunt ut salui fierent. Nec dubx¬
uit apłs addere ac dicere: ido mittet
cere ꝑmittet. iusto ipse iudicio: quãuis fi¬
ciat ille iniquo malignoq consilio. It il¬
dicentur inquit om̃s qui non credideris
ueritati: sed consenserunt iniquitati. Pro¬
inde iudicati seducent᷑: & seducti iudisa
uis meternis penis sit mansura natura.
Querat forsitan aliquis: si post factum
iudicium iste mundus ardebit. antequã
ꝓ illo cęlum nouũ & terra noua reponat᷑.
eo ipso temꝑe conflagrationis eius. ubi eruq̃
sc̃ĩ. cũ eos habentes corꝑa in aliquo corpora¬
li loco ẽẽ necesse sit. Possumus respondere
futuros eos esse insuꝑiorib partib quo i¬
ta non ascendet flamina illius incendii: quẽ
admodũ nec unda diluuii. Talia quippe
illis inerunt corpora: ut illic sit ubi esse

Expanded text:
quodlibet horum dictum sit. seducentur eis quodlibet horum dictum sit. seducentur eis signis adque prodigiis. qui seduci merebuntur, pro eo quod dilectionem, inquit, ueritatis nonreceperunt, ut salui fierent. Nec dubitauit apostolus addere ac dicere: Ideo mittetpermittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicain aeternis poenis sit mansura natura. Quaerat forsitan aliquis, si post factum iudicium iste mundus ardebit, antequam pro illo caelum nouum et terra noua reponatur, eo ipso tempore conflagrationis eius ubi erunt sancti, cum eos habentes corpora in aliquo corporali loco esse necesse sit. Possumus respondere futuros eos esse in superioribus partibus, quo ita non adscendet flamma illius incendii, quem ad modum nec unda diluuii. Talia quillis inerunt corpora, ut illic sint ubi esse
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute & signis & ꝓdigiis mendacii & in
omi seductione iniquitatis. his qui pere
unt. Tunc enĩ soluetur sathanas. & ꝑ illũ
antixp̃m in om̃i sua uir tute mirabiliter
quide sed mendaciter oꝑabit᷑. Que solet
ambigi utrũ ꝓpterca dic̾ta sut signa & ꝓ¬
digia mendacii. qm̃ mortales sensus ꝑ fan¬
tasmata decepturus est. ut quod non fa¬
cit facere uideatur: an quia illa ipsa etĩa
sierunt uera ꝓdigia. ad mendacium ꝑtri¬
hent credituros non ea potuisse insi diuu¬
nitus fieri uirtutẽ diaboli nescientes: ma¬
.xime quando tantã quantã nunquã ha¬
buit acceꝑit potestatẽ. Non em̃ quando
tantis gregib pecorũ beati iob uno impe¬
tu absumpsit. & turbo irruens & domumi
deiciens filios eius occidit fantasmata fue¬
runt. quȩ tam̃ fuerunt opera sathanȩ cui
as dederat hanc potestatẽ. Propter quid
horum ergo dicta sint ꝓdigia & signa mea¬
dacii: tunc potius apparebit. Sed propa

Expanded text:
uirtute et signis et prodigiis mendacii et in uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omni seduunt. tunc enim soluetur satanas et per illum antichristus in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiam si erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam quantam numquam habuit acceperit potestatem. non enim quando tantis gregibus pecorum sancti Job uno impetu absumpsit, et turbo irruens et domum dejiciens filios ejus occidit , phantasmata fuerunt: quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius app
Abbreviated transcription (Latin):
ri nouissima hora est: & sicut audistis qͦd
antixp̃c sit uenturus. nunc autẽ antixp̃i
multi facꝰti sunt. Unde cognoscimus qͦd
nouissima hora sit. Ex nobis exierunt:
sed non erant ex nobis. Quodsi fuissent ex
nobis: ꝑmausissent utiq nobiscũ. Sicut
ergo ante finem inhac hora inquiunt qͣm
iohannes nouissimã dicit exierunt mul-¬
ti heretici de medio eccłie quos multos
dicit antixp̃os: ita om̃s tunc inde exibt̾
qui non ad cxp̃m sed ad illũ nouissimum
anti xp̃m ꝑtinebunt. & tunc reuelabi¬
tur. Alius ergo sic. alius uͦ sic. apłi obseu¬
ra uerba coniectat. quod tam̃ eũ dixisse
non dubium. ẽ. non ueniet ad uiuos et
mortuos iudicandos .xp̃e. nisi prius uene¬
rit ad seducendos inanima mortuos ad¬
uersarius eius antixp̃c. quãins ad occultũ¬
d̃i iam iudiciũ ꝑtineat quod ab illo sedu¬
centur. Presentia quippe eius erit sicut di¬
ctũ est scdm operationem sathane in om̃i

Expanded text:
ri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod ri, nouissima hora est; et sicut audistis, quod Antichristus sit uenturus, nunc autem Antichristi multi facti sunt; unde cognoscimus quod nouissima sit hora. Ex nobis exierunt; sed non erant ex nobis. Quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Sicut ergo ante finem in hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit Antichristos: ita omnes tunc inde exibunt, qui non ad Christum, sed ad illum nouissimum Antichristum pertinebunt, et tunc reuelabitur. Alius ergo sic, alius autem sic apostoli obscura uerba couiectant; quod tamen eum dixisse non dubium est: non ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos aduersarius eius Antichristus; quamuis ad occultum iam iudicium Dei pertineat, quod ab illo seducentur. Praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum operationem satanae in omni
Abbreviated transcription (Latin):
tanta p̃sumptio. Illud tam̃ quod ait apls
tantũ qui modo tenet teneat donec de me¬
dio fiat. non absurde de ipso romano un¬
perio creditur dictũ: tanquã dictũ sit. tau¬
tũ qui modo imꝑat imperet donec de medio
fiat. idest de medio tollatur: & tunc reue¬
labitur iniquus quẽ significare antixp̃m
nullus ambigit. Alii uero. & quod ait̾ qͥd
detineat scitis & mysteriũ oꝑari miqui¬
tatis non putant dicꝰtũ nisi de malis & fi¬
cꝰtis qui sunt in eccłia donec ꝑuemant
ad tantũ nunerum qui antixp̃o mag¬
nũ popłm faciat: & hoc ẽẽ mysterium
iniquitatis quia uidetur occultũ: hortari
autẽ apłm fideles ut infide quã tenent te¬
naciter ꝑseuerent. dicendo tantũ qui mo¬
dotenet teneat donec de mediofiat: hoc
est donec exeat de medio eccłie mysteriũ
mmiquitatis quod nunc occultũ est. Adip¬
sum enĩ mysteriũ ꝑtinere arbitranturr.
qͦd ait in epła sua ioħes euangelista. Pue¬

Expanded text:
tanta praesumtio. Illud tamen, quod ait apostolus: tanta praesumtio. Illud tamen, quod ait apostolus: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, non absurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tamquam dictum sit: \'Tantum qui modo imperat imperet, donec de medio fiat\', id est de medio tollatur. Et tunc reuelabitur iniquus, quem significari Antichristum nullus ambigit. Alii uero et quod ait: Quid detineat scitis et mysterium operari iniquitatis non putant dictum nisi de malis et fictis, qui sunt in ecclesia, donec perueniant ad tantum numerum, qui Antichristo magnum populum faciat; et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide quam tenent tenaciter perseuerent, dicendo: Tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc. est, donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. Ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur, quod ait in epistula sua Iohannes euangelista: Pue
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ meũ. in lacrimis meis stratũ meũ
rigabo. & gemitꝰ m̃s ñ est absconditus
ate: & dolor m̃s renouatus est: Aut uͦ
non eius filii sunt qͥ ingemiscunt graua¬
ti. in quo nolunt spoliari sed suꝑ uestiri
ut absorbeatur mortalis uita: Nonne
ipsi sunt qui pͥmitias habentes sp̃s insemec¬
ipsis ingemiscunt adoptionem ex pectan¬
tes redemptionẽ corpis sui: En ipse apłs
reret. quod Romano imꝑio male optaue¬
rit cũ speraretur eternum: ut hoc quod
dixit iam enim mnysteriũ oꝑat᷑ iniquitatis.
Neronem uoluerit intelligi. cuius iam fa¬
cta uelut antixp̃i uidebantur. Unde non¬
nulli ipsũ resurrecturũ & futurũ anti-¬
xp̃m suspicant᷑. Alii uͦ nec occisum putant.
sed subtractũ potius ut putaretur occisus.
& inuũ occultari inuigore ipsius ȩtatis
inqua fuit cũ crederetur extinctus. donec
suo temꝑe reueletur & restituatur in regnũ
Sed multũ michi mira est hec opinantiũ

Expanded text:
lectum meum, in lacrimis meis stratum meum lectum meum, in lacrimis meis stratum meum rigabo, et: Gemitus meus non est absca te, etc.: Dolor meus renovatus est? Aut vero non ejus filii sunt qui ingemiscunt gravati, in quo nolunt spoliari sed supervestiri, ut absorbeatur mortale hoc a vita? Nonne ipsi sunt qui primitias habentes Spiritus in semetipsis ingemiscunt, adoptione exspectantes redemptionem corporis sui? Aposreret, quod Romano imperio male optauerit, cum speraretur aeternum; ut hoc quod dixit: Iam enim mysterium iniquitatis operatur, Neronem uoluerit intellegi, cuius iam facta uelut Antichristi uidebantur. Unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum Antichristum suspicantur; alii uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur exstinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. Sed multum mihi mira est haec opinantium
Abbreviated transcription (Latin):
rebit. ut nulla remaneant uestigia uetu¬
statis: quandoqͥdẽ & corꝑa ad incorrupti¬
onẽ atq immortalitatem nouã ex uete¬
ri corruptione ac mortalitate transibt.
Nam hoc de isto tẽꝑe accipere qͦ regnant
cũ rege suo mille annis impudentie ni¬
mie michi uidetur: cũ aꝑtissime dicat.
absterget d̾s omnẽ lacrima ab oculis e¬
orũ. & mors iam non erit. neq luctus. ne¬
q clamor. sed nec dolor ullus. Quis ue¬
ro tã sit absurdus & obstinatissima con¬
tentione uesanus. qͥ audeat affirmare in
huius mortalitatis erumnis ñ dico popu¬
lũ scm̃. sed unũ quẽq sc̃oꝵ qͥ hanc uel
ducat uł ducꝰturus sit uł duxerit uitã.
nullas habentem lacrimas & dolores: cũ
potius quanto. ẽ. qͥsq sanctior & deside¬
rii sc̃i plenior: tanto sit eiꝰ inorando fletꝰ
uberior. An non est uox ciuis suꝑnȩ ie¬
rusalem. facte sunt mͥ lacrimȩ meȩ panes
die ac nocte. et. lauabo ꝑsingulas nocteᷤ

Expanded text:
rebit, ut nulla remaneant uestigia ueturebit, ut nulla remaneant uestigia uetustatis; quando quidem et corpora ad incorruptionem adque inmortalitatem nouam ex uetere corruptione ac mortalitate transibunt. Nam hoc de isto tempore accipere, quo regnat cum rege suo mille annis, inpudentiae nimiae mihi uidetur, cum apertissime dicat: Absterget omnem lacrimam ab oculis eorum; et mors iam non erit neque luctus neque clamor, sed nec dolor ullus. Quis uero tam sit absurdus et obstinatissima contentione uesanus, qui audeat adfirmare in huius mortalitatis aerumnis, non dico populum sanctum, sed unumquemque sanctorum, qui hanc uel ducat uel ducturus sit uel duxerit uitam, nullas habentem lacrimas et dolores; cum potius quanto est quisque sanctior et desiderii sancti plenior, tanto sit eius in orando fletus uberior? An non est uox ciuitatis supernae Hierusalem: Factae sunt mihi lacrimae meae panis die ac nocte, et: Lauabo per singulas noctes
Abbreviated transcription (Latin):
Tciuitatẽ inquit magnã ierłm nouã
uidi descendentẽ de cęlo. adõ aptatã
quasi nouã nuptã ornatã marito suo. Et
audiui uocem magnã de throno dicentẽ.
Ecce tab̾naculũ di cũ hominib: & habi¬
tabit cũ eis. Et erunt ipsi popłs eiꝰ: & ip¬
se ds erit cũ eis. Et absterget omñe la¬
crimã ab occulis eoꝵ. Et mors ĩa non
erit. neq luctus. neq clamor. sed nec do¬
lor ullus: quȩ priora abierunt. Et di¬
xit sedens in throno. Ecce noua facio om¬
nia. Ne cęlo descendere ista cinitas dr̃.
qm̃ cęlestis est grã qua ds eam fecit. Prop¬
ter quod ei dicit etiam ꝑisaiam. Egosũ
dñs faciens te. Et de cęlo quidẽ ab mitio
su descendit: ex quo ꝑhuius scłi tẽpus grã
d̃ĩ de suꝑueniente ꝑ lauacrũ regeneratio¬
nis inspũ scõ misso de cȩlo. subinde ciues eiꝰ
accrescunt: sed ꝑ iudiciũ dĩ quod erit no¬
uissimum ꝑ eius filiũ itlm xp̃m tanta eiꝰ
& tam noua de dĩ munere claritas appa¬

Expanded text:
tem, inquit, magnam Jerusalem novam, vidi descendentem de coelo, a Deo aptatam quasi novam nuptam ornatam marito suo. Et audivi vocem magnam de coelo dicentem: Ecce tabernaculum Dei cum hominibus, et habitabit cum eis, et erunt ipsi populus ejus, et ipse Deus erit cum eis. Et absterget Deus omnem lacrymam ab oculis eorum; et mors jam non erit, neque luctus, neque clamor, sed nec dolor ullus, quia priora abierunt. Et dixit sedens in throno, Ecce nova facio omnia . De coelo descendere ista civitas dicitur, quoniam coelestis est gratia, qua Deus eam fecit. Propter quod ei dicit etiam per Isaiam, Ego sum Dominus faciens te . Et de coelo quidem ab initio sui descendit, ex quo per hujus saeculi tempus, gratia Dei desuper ueniente per lauacrum regenerationis in Spiritu sancto misso de caelo subinde ciues eius adcrescunt. Sed per iudicium Dei, quod erit nouissimum per eius filium Iesum Christum, tanta eius et tam noua de Dei munere claritas appa
Abbreviated transcription (Latin):
que totius orbis ad numerũ partum
tertia dicitur. ad magnitudinẽ uͦ di¬
midia reperitur. usq ad libiȩ fines sub¬
egisse traditur. Solis quippe indis in
partib orientis non dominabat᷑: quos
tamen eo defuncto semiramis ucor
eius est aggressa bellando. Ita factum
est: ut quicũq in illis terris populi si¬
ue reges erant assyriorũ regno ditioni

Expanded text:
quae totius orbis ad numerum partium quae totius orbis ad numerum partium tertia dicitur, ad magnitudinem uero dimidia reperitur, usque ad Libyae fines subegisse traditur. Solis quippe Indis in partibus Orientis non dominabatur, quos tamen eo defuncto Samiramis uxor eius est adgressa bellando. Ita factum est, ut, quicumque in illis terris populi siue reges erant, Assyriorum regno dicioni
Abbreviated transcription (Latin):
ses ꝑuenit: a quib ad latinos: inde ad¬
romanos. Ded ante conditam romam
in comparatione regni assy riorũ ꝑ ea¬
igua ista memorantur: quamus athe¬
menses ingrecia plurimum claruisse
fateatur etiam salustius romanus
historicus. plus tamen fama quã re ip-¬
sa. Nam loquens de illis: athemensium
inquit res geste sicuti ego existimo sa¬
tis ample magnificeq fuere: uerũ ali¬
quanto minores tamen quã fama ferun¬
tur. Sed quia ꝓuenere ibi scriptorum
magna ingenia: ꝑterrarum orbem athe¬
mensium facta ꝓ max imis cȩlebrantur.
Ita eorũ qui fecere. uirtus tanta habet᷑:
quantũ eam uerbis potuere extollere
prȩclara ingenia. Accidit huic eiuitati
non parua etĩa ex litteris & ex philoso¬
phis gła: quod ibi potissimum talia ui¬
guerunt studia. Nam quantũ attinet
adimperium. nullum maus primis
temporib quã assyriorũ fuit. nec tã
longe lateq diffusum: quippe ubi
NIus Rex beli filius uniuersam asiã

Expanded text:
ses peruenit, a quibus ad Latinos, inde ses peruenit, a quibus ad Latinos, inde Romanos. Sed ante conditam Romam in conparatione regni Assyriorum perexigua ista memorantur; quamuis Athenienses in Graecia plurimum claruisse fateatur etiam Sallustius Romanus historicus; plus tamen fama quam re ipsa. Nam loquens de illis: \'Atheniensium, inquit, res gestae, sicuti ego existimo, satis amplae magnificaeque fuere; uerum aliquanto minores tamen, quam fama feruntur. Sed quia prouenere ibi scriptorum magna ingenia, per terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celebrantur. Ita eorum qui fecere uirtus tanta habetur, quantum eam uerbis potuere extollere praeclara ingenia.\' Accedit huic ciuitati non parua etiam ex litteris et philosophis gloria, quod ibi potissimum talia studia uiguerunt. Nam quantum adtinet ad imperium, nullum maius primis temporibus quam Assyriorum fuit, nec tam longe lateque diffusum, quippe ubi Ninus rex, Beli filius, uniuersam Asiam,
Abbreviated transcription (Latin):
plurima regna terrarum inque terrenȩ
utilitatis uel cupiditatis est diuisa socie¬
tas. quã ciuitatem mundi huius uniu̾¬
sali uocabulo nuncupamus: duo regna
cerniius longe cȩteris ꝓuenisse clario¬
ra. assyriorum primũ. deide roma¬
norũ: ut temporib ita locis inter se or¬
dinata atq distincta. Nam quomodo
illud prius hoc posterius: eo modo illud
m oriente. hoc in occidente surreait.
Deniq millius fine. huius initiũ con¬
festim fuit. R egna cȩtera cȩcerosq.
reges: uelut adpendices istoꝵ dicce¬
rim. NinUs ergo iam scds rex erat
assyriorum: qui patri suo belo suc¬
cesserat regni illius primo regi: quan¬
do interra chaldeorum natus est
abraham. Erat etiã tempore illo reg¬
num scyciniorũ admodum paruũ:
a quo ille undecũq doctissimus marcꝰ
uarro seribens de gente popłi romani.
uelut antiquo temꝑe exorsus est. Ab
his enĩ sỹcimorũ regibus ad athenien¬

Expanded text:
plurima regna terrarum, in quae terrenae plurima regna terrarum, in quae terrenae utilitatis uel cupiditatis est diuisa societas quam ciuitatem mundi huius uniuersali uocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe ceteris prouenisse clariora, Assyriorum primum, deinde Romanorum, ut temporibus, ita locis inter se ordinata adque distincta. Nam quo modo illud prius, hoc posterius: eo modo illud in Oriente, hoc in Occidente surrexit; denique in illius fine huius initium confestim fuit. Regna cetera ceterosque reges uelut adpendices istorum dixerim. Ninus ergo iam secundus rex erat Assyriorum, qui patri suo Belo successerat, regni illius primo regi, quando in terra Chaldaeorum natus est Abraham. Erat etiam tempore illo regnum Sicyoniorum admodum paruum, a quo ille undecumque doctissimus Marcus Varro scribens de gente populi Romani, uelut antiquo tempore. exorsus est. Ab his enim Sicyoniorum regibus ad Athenien
Abbreviated transcription (Latin):
parari. S ocietas igitur usq quaq mor
talium diffusa ꝑ terras & in locorũ quan¬
tis libet diuersitatib unius tamen eius
demq naturȩ quadam communione
deincta: utilitates & cupiditates suas
quibq sectantib. dum id qͦd appetitur
aut nemini aut non omnib sufficit qr
non est idipsum. aduersus se ipsam ple¬
rũq diuiditur: & pars partem quȩ prę¬
ualet opprimit. Uictrici enim uicta suc¬
cumbit: dominationi scilicet uel etiam
libertati qualemcũq pacem preferens
ac salutem: ita ut magnę fuerint am¬
mirationi qui pertre quam seruire ma¬
luerunt. Nam in omnib fere gentib
quodammodo uoac nature ista ꝑsonuit :
ut subiugari uictorib mallent quib
contigit uinci. quã bellica omnifaria
uastatione deleri. Hinc factum est: ut
non sine dĩ ꝓuidentia ineuius potesta¬
de est ut quisq bello subiugetur aut
subiuget: quidam ẽent regnis prediti.
quidam regnantib subditi. Sed inter

Expanded text:
parari. parari. talium diffusa per terras et in locorum quantislibet diuersitatibus unius tamen eius- .. demque naturae quadam communione deuincta utilitates et cupiditates suas quibusque sectantibus, dum id quod adpetitur aut nemini aut non omnibus sufficit, quia non est id ipsum, aduersus se ipsam plerumque diuiditur, et pars partem, quae praeualet, obprimit. Victrici enim uicta subcumbit, dominationi scilicet uel etiam libertati qualemcumque pacem praeferens ac salutem, ita ut magnae fuerint admirationi, qui perire quam seruire maluerunt. Nam in omnibus fere gentibus quodam modo uox naturae ista personuit, ut subiugari uictoribus mallent, quibus contigit uinci, quam bellica omnifariam uastatione deleri. Hinc factum est, ut non sine Dei prouidentia, in cuius potestate est, ut quisque bello aut subiugetur aut subiuget, quidam essent regnis praediti, quidam regnantibus subditi. Sed inter
Abbreviated transcription (Latin):
leucippo adhuc apud sycinios permanen
IS temporib greciaS te¬
sub phoroneo argolico rege. legum
& iudiciorũ quibusd̾a clarior facta. ẽ.
institutis. Pnegous tamen frat huꝰ pho¬
ronei iumior. cũ eẽt mortuus: ad eius
sepulchrũ templum. ẽ. constitutũ in qͦ
coleretur ut ds: & ei boues immolaren¬
tur. Credo honore tanto idõ dignũ pu¬
tarunt: quia in regni sui partem. pater
quippe loca ambobus distribuerat in
quib eo uiuente regnarent: iste sacel¬
la constituerat ad colendos deos: & do¬
cuerat obseruari tẽpora ꝑ menses atq¬
ne a contrario alterius ciuitatis. ista quȩ
di est procurrens distinctius appareret:
quamins usq ad reuelationem noui te¬
stamenti non inlumine sed mumbra cu¬
currerit. Nunc ergo qͦd intermiseram
uideo esse faciendũ. ut ea abrahe tempo¬
rib quomodo etiã illa cucurrerit quã¬
tũ satis uidetur attingam: ut ambȩ in¬
ter se possint consideratione legentium cõ¬

Expanded text:
Leucippo adhuc aput Sicyonios permanente. Leucippo adhuc aput Sicyonios permanente. His temporibus Graecia sub Phoroneo Argolico rege legum et iudiciorum quibusdam clarior facta est institutis. Phegous tamen frater huius Phoronei iunior cum esset mortuus, ad eius sepulcrum templum est constitutum, in quo coleretur ut Deus et ei boues immolarentur. Credo honore tanto ideo dignum putarunt, quia in regni sui parte pater quippe loca ambobus distribuerat, in quibus eo uiuente regnarent iste sacella constituerat ad colendos deos et docuerat obseruari tempora per menses adqne a contrario alterius ciuitatis ista, quae Dei est, procurrens distinctius appareret; quamuis usque ad reuelationem testamenti noui non in lumine, sed in umbra cucurrerit. Nunc ergo, quod intermiseram, uideo esse faciendum, ut ex Abrahae temporibus quo modo etiam illa cucurrerit, quantum satis uidetur, adtingam, ut ambae inter se possint consideratione legentium con
Abbreviated transcription (Latin):
tuaginta quinq defunctiis est: regnan¬
tibus apud assyrios xerse illo antiquio¬
re qui etiã B̾ aleus uocabatur: & apud
sycinos thuriaco quẽ quid̃a thurima¬
chum scribunt. septimo in regib Regnũ
autem argiuorum simul cum abrahe ne¬
potibus ortum est: ubi primus regna¬
uit in achus. Sane quod prȩtereundũ
non fuit: etiam apud sepulchrum septi¬
mi sui regis thuriaci. sacrificare sycini¬
os solere. uarro refert. Regnantibus
porro octauis regibus. armamitre assyri¬
orum. syciniorum leucippo. & pͥmo
argiuorũ inacho. locutus est ds adssa¬
ac. atq ipsi quoq eadem quȩ patri eiuᷤ
duo illa promisit. semini scilicet eius ter¬
ram chanaan. & in eius semine benedi¬
ctionem cunctarũ gentiũ. Hȩc ipsa pro¬
missa sunt etiã filio eius nepoti abrahȩ qͥ
est appellatus primo iacob. post isrł: cũ
iam Belocus rea nonus assyriȩ. & phoro¬
neus inachi filius scd̃s regnaret argiuis:

Expanded text:
tuaginta quinque defunctus est, regnantuaginta quinque defunctus est, regnantibus aput Assyrios Xerse illo antiquiore, qui etiam Baleus uocabatur, et aput Sicyonios Thuriaco, quem quidam Thurimachum scribunt, septimis regibus. Regnum autem Argiuorum simul cum Abrahae nepotibus ortum est, ubi primus regnauit Inachus. Sane, quod praetereundum non fuit, etiam aput sepulcrum septimi sui regis Thuriaci sacrificare Sicyonios solere Varro refert. Regnantibus porro octauis regibus, Armamitre Assyriorum, Sicyoniorum Leucippo et primo Argiuorum Inacho Deus locutus est ad Isaac adque ipsi quoque eadem, quae patri eius, duo illa promisit, semini scilicet eius terram Chanaan et in eius semine benedictionem cunctarum gentium. Haec ipsa promissa sunt etiam filio eius, nepoti Abrahae, qui est appellatus primo Iacob, post Israel, cum iam Belocus rex nonus Assyriae et Phoroneus Inachi filius secundus regnaret Argiuis,
Abbreviated transcription (Latin):
lium matre incestare concubitu. Hanc
putant nonnulli condidisse baby lonẽ.
Quam quidẽ potuit instaurare. quan¬
do autẽ uel quomͦ condita fuerit. inse&¬
to decimo libro diccimus. Filium porro
Nini & semiramidis qui matri successe¬
rit in regnũ: quid̃a etiã ipsum Ninum.
quidã uero diriuato a patre uocabulo
Niman uocant. Siciniorũ autẽ regnũ
tunc tenebat telea ion: quo regnante
usq adeo ibi mitia & leta temꝑa fuert̃.
ut eum defunctũ uelut deũ colerent. sa¬
crificando & ludos cȩlebrando: quos ei
primitus institutos ferunt. Huius tem¬
porib etiã isaac eax ꝓmissione di natuᷤs
est centenario patri filius abrahȩ de sa¬
ra conuge: que sterilis & anus iam spem
prolis amiserat. Tunc & assyriis quintus
erat rex arius. Ipsi uͦ isaac seragenario
nati sunt gemuni es au & iacob. quos ei
Rebecca uoror peperit: auo eoꝵ abrahã
adhuc uiuente. & centum sexraginta eta¬
tis annos agente. Qui exxpletis centũ sep¬

Expanded text:
lium mater incestare concubitu. Hanc lium mater incestare concubitu. Hanc putant nonnulli condidisse Babylonem, quam quidem potuit instaurare. Quando autem, vel quomodo condita fuerit, in sexto decimo libro diximus . Filium porro Nini et Semiramidis, qui matri successit in regnum, quidam etiam ipsum Ninum, quidam uero deriuato a patre uocabulo Ninyan uocant. Sicyoniorum autem regnum tunc tenebat TelIioD. Quo regnante usque adeo ibi mitia et laeta tempora fuerunt, ut eum defunctum uelut deum colerent sacrificando et ludos celebrando, quos ei primitus institutos ferunt. CAPUT poribus etiam Isaac ex promissione Dei natus est centenario patri filius Abrahae de Sarra coniuge, quae sterilis et anus iam spem prolis amiserat. Tunc et Assyriis quintus erat rex Arrius. Ipsi uero Isaac sexagenario nati sunt gemini, Esau et Iacob, quos ei Rebecca uxor peperit. auo eorum Abraham adhuc uiuente et centum sexaginta aetatis annos agente, qui expletis centum sep
Abbreviated transcription (Latin):
latini sunt tẽporũ seriem deduxerunt
qui gentẽ populi romani in originis eiꝰ
antiquitate rimati sunt: ob hoc debe¬
mus ubi opus est assyrios memorare re¬
ges. ut appareat quemadmodũ babylo¬
nia quasi prima roma cũ peregrina
in hoc mundo d̃i ciuitate ꝓcurrat: res
autẽ quas propter comparationẽ ciui¬
tatis utriusq terrenȩ scilicet & cȩlestis
huic operi oportet inserere. magis etr
grecis & latinis. ubi & ipsa roma quasi
scda babylonia est debemus assumere.
Quando ergo natus est abraham. scđi
reges erant. apud assyrios Ninus. apud
sicimos europs. Primi autẽ. illic be¬
lus: hic es ialeus fuerunt. Cum uͦ egres¬
so abraham de babylonia ꝓmisit ei d̃s
ex illo magnam gentem futuram. & in
enis semine omniũ gentiũ benedictio¬
nem: assyrii quartum regem habebans.
sicinii quintũ. Apud illos enĩ regnabat
filius Nini. post inatrẽ semiramidem:
quȩ ab illo interfecta ꝑhibetur. ausa fi¬

Expanded text:
Latini sunt, temporum seriem deduxerunt Latini sunt, temporum seriem deduxerunt qui gentem populi Romani in originis ejus antiquitate rimati sunt; ob hoc debemus, ubi opus est, Assyrios memorare reges: ut appareat quemadmodum Babylonia, quasi prima Roma, cum peregrina in hoc mundo Dei civitate procurrat. Res autem quas propter comparationem civitatis utriusque, terrenae scilicet et coelestis, huic operi oportet inserere, magis ex Graecis et Latinis, ubi et ipsa Roma quasi secunda Babylonia est, debemus assumere. 3. Quando ergo natus est Abraham, secundi reges erant, apud Assyrios Ninus, apud Sicyonios Europs: primi autem, illic Belus, hic Aegialeus fuerunt. Cum vero egresso Abraham de Babylonia, promisit ei Deus ex illo magnam gentem futuram, et in ejus semine omnium gentium benedictionem, Assyrii quartum regem habebant, Sicyonii quintum: apud illos enim regnabat filius Nini post matrem Semiramidem, quae ab illo interfecta perhibetur, ausa fi
Abbreviated transcription (Latin):
ad cłi templũ quod ibi erat. om̃s undiq u
bicumq ẽẽnt & undecũq possent ꝑ cer-¬
ta tempora ueniebant. Sed nec tunc eis
hostes eixr aliis gentibus expugnatoresq̃
defuerunt. Nam etiam romanorũ iam
tributarios eos xp̃c inuenit.xxI¬
O aut̾̃e illo tẽpore ea quo redie¬
runt de baby lonia. post malachiam. as¬
Geuor. & zachariam qui tunc ꝓpheta¬
uerunt. & es dram. non habuerunt ꝓ¬
phetas usq ad saluatoris aduentũ: nisi
alium ⁊ achariam patrem iohannis. &
elisabeth eiꝰ uaorem. xp̃i natiuitate iam
ꝓcrima. Et eo iam nato: sy meonem se¬
nem. & annam uiduam iamq grande¬
uam. & ipsum ioħ̃em nouissimum: qͥ
iuuenis iam iuuenem xp̃m non quidẽ
futurum prediait. sed tamen incogni-¬
parerent: & quicqͥd imperaretur effice¬
rent. Abraham igitur in eo regno apud
chaldeos Nini temꝑib natus est. Sed
quã assẏrie notiores. & ꝑ grecos ac lati¬
nos ac deinde ad romanos qui etiã ipsi

Expanded text:
ad Dei templum, quod ibi erat, omnes undique, ad Dei templum, quod ibi erat, omnes undique, ubicumque essent et undecumque possent, per certa tempora ueniebant. Sed nec tunc eis hostes ex aliis gedefuerunt: nam etiam Romanorum jam tributarios eos Christus invenit.o autem illo tempore, ex quo redierunt de Babylonia, post Malachiam, Aggaeum et Zachariam, qui tunc prophetauerunt, et Esdram non habuerunt prophetas usque ad Saluatoris aduentum, nisi alium Zachariam patrem Iohannis et Elisabeth eius uxorem, Christi natiuitate iam proxima, et eo iam nato Simeonem senem et Annam uiduam iamque grandaeuam et ipsum Iohannem nouissimum; qui iuuenis iam iuuenem Christum non quidem futurum praedixit, sed tamen incogniparerent, et quidquid imperaretur efficerent. Abraham igitur in eo regno apud Chaldaeos Nini temporibus natus est. Sed quam Assyriae notiores, et per Graecos ad Latinos, ac deinde ad Romanos, qui etiam ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
bos legimus. Utraq igitur pars. sicut iu¬
bebat diuina ꝓuidentia uel sinebat. ua¬
riis & erigebatur prosperitatib & adũ¬
sitatib premebatur: & sic affligebatur
non solum externis. uerum & inter se
cunlibus bellis. ut certis existentib cau¬
sis miscdĩa d̃ĩ uel ira parceret: donec eius
indignatione crescente uniuersa gens il¬
la chaldeis debellantib non solum sub¬
uerteretur insedibus suis: sed etiã ex ma¬
xima sui parte transferretur interras as¬
syriorũ: prius illa pars quȩ uocabatur
israhel intribubus decem: postea uͦ etiã
iudas. eriersa ierłm & templo illo nobilis¬
simo. Inquib terris ꝑ annos septuaginta
captiuum egit otium. Post quos inde di¬
missa: templum quod euersum fuerat
instaurauit. Et quauis plurimi eiꝰ in ali¬
enigenarũ degerent terris: non habuit
tamen deinceps duas regni partes. & du¬
os diuersos insingulis partib reges: sed
in ierłm princeps eoꝵ erat unus. atq

Expanded text:
bos legimus. Utraque igitur pars, sicut iubos legimus. Utraque igitur pars, sicut iubebat diuina prouidentia uel sinebat, uariis et erigebatur prosperitatibus et aduersitatibus premebatur, et sic adfligebatur non solum externis, uerum etiam inter se ciuilibus bellis, ut certis exsistentibus causis misericordia Dei uel ira patesceret, donec eius indignatione crescente uniuersa gens illa a Chaldaeis debellantibus non solum subuerteretur in sedibus suis, sed etiam ex maxima sui parte transferretur in terras Assyriorum; prius illa pars, quae uocabatur Israel in tribubus decem; postea uero etiam ludas, euersa Hierusalem et templo illo nobilissimo; in quibus terris per annos septuaginta captiuum egit otium. Post quos inde dimissa templum, quod euersum fuerat, instaurauit; et quamuis plurimi eius in alienigenarum degerent terris, non habuit tamen deinceps duas regni partes et duos diuersos in singulis partibus reges; sed in Hierusalem princeps eorum erat unus, adque
Abbreviated transcription (Latin):
regem uerũ etiã successores eius & impie¬
tatis imitatores. popłmq ipsum arguere
ꝑ propħas. Nam ibi extiterunt & mag¬
in illi insignesq ꝓphetȩ qui etiã mirabili¬
a multa fecerunt: helyas & helyseus.
discipłs eius. Ibi etiam dicenti helpe. dñe
propħas tuos occiderunt altaria tua suf¬
foderunt. & ego relictus sum solus & que¬
runt animam meam: responsum est es
in regno iuda ꝑtinente ad hierłm etiã
regum succedentium temporib non de¬
fuerunt ꝓphetȩ: sicut dõ placebat eos
mittere uel adprȩnuntiandũ qͦd opus
erat. uel ad corripienda peccata. pręcipi¬
endamq iustitiam. Nam & illic & si longe
minus quã misrł. tamen eatiterunt
reges qui sis impietatib dm̃ grauiter
offenderent: & moderatis flagellis cum
populo simili plecterentur.
IORUMI Sane regum merita ibi non
parua laudantur. In israhel autẽ: reges
alios magis alios minus: om̃s tamen repro¬

Expanded text:
regem, uerum etiam successores eius et inpieregem, uerum etiam successores eius et inpietatis imitatores populumque ipsum arguere per prophetas. Nam ibi exstiterunt et magni illi insignesque prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Helias et Helisaeus discipulus eius; ibi etiam dicenti Heliae: Domine, prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animin regno Iuda pertinente ad Hierusalem etiam regum succedentium temporibus non defuerunt prophetae; sicut Deo placebat eos mittere uel ad praenuntiandum, quod opus erat, uel ad corripienda peccata praecipiendamque iustitiam. Nam et illic, etsi longe minus quam in Israel, tamen exstiterunt reges, qui suis inpietatibus Deum grauiter offenderent et moderatis flagellis cum populo simili plecterentur. Piorum sane regum merita ibi non parua laudantur; in Israel autem reges alios magis, alios minus, omnes tamen repro
Abbreviated transcription (Latin):
inda filius salomonis: & in samaria hie¬
roboam re&x isrł seruus salomonis. Et
cũ uoluisset Roboam tamquã tẏranni¬
dem diuisȩ illius partis bello ꝑsequi: ꝓhi¬
bitus est popłs pugnare cũ fr̃ib suis: di¬
cente do ꝑ ꝓphetam se hoc fecisse. Un de
apparuit. nullum in ea re uel regis isrł
uel populi fuisse peccatũ: sed uoluntatẽ:
dĩ uindicantis impletam. Qua cognita
pars utraq inter se pacata conquieuit.
non enĩ religionis sed regni fuerat facta
israhel hieroboam mente ꝑuersa non
credens dõ. quẽ ueracem ꝓmisso sibi
regno datoq ꝓbauerat. timuit ne ueni¬
endo ad tẽplum dĩ quod erat in hierłm
quo scd̃m diuinam legem sacrificandi
causa umuersȩ illi genti ueniendũ fuit.
seduceretur ab eo popls & stirpi dauid
tamquã regio semini redderetur: institu¬
it idolatriam in regno suo: & popłm dĩ
secum simulachroꝵ cultu obstrictum.
nefanda impietate decepit. Nec tamen
omnimodo cessauit ds: nonsolum illum

Expanded text:
Iuda, filius Salomonis, et in Samaria Hieroboam, rex Israel, seruus Salomonis. Et cum uoluisset Roboam tamquam tyrannidem diuisae illius partis bello persequi, prohibitus est populus pugnare cum fratribus suis dicente Deo per prophetam se hoc fecisse. Unde apparuit nullum in ea re uel regis Israel uel populi fuisse peccatum, sed uoluntatem Dei uindicantis inpletam. Qua cognita pars utraque inter se pacata conquieuit; non enim religionis, sed regni fuerat factasrael Hieroboam mente peruersa non credens Deo, quem ueracem promisso sibi regno datoque probauerat, timuit ne ueniendo ad templum Dei, quod erat in Hierusalem, quo secundum diuinam legem sacrificandi causa uniuersae illi genti ueniendum fuit, seduceretur ab eo populus et stirpi Dauid tamquam regio semini redderetur, et instituit. idolatriam n regno suo et populum Dei secum simulacrorum cultu obstrictum nefanda inpietate decepit. Nec tamen omni modo cessauit Deus non solum illum
Abbreviated transcription (Latin):
infacinorib uel in nefarie cuius quam
impietatis errore: sed magna sp̃s largita¬
te opprimant quicquid eis posset carna¬
li delectatione dominari. Plurimi uͦ p̃¬
cepto legis accepto. cum prius uicti fuerit
p̃ualentib uitiis. & p̃uaricatores eius effe¬
cti. tunc ad grãm confugiunt adiuuantẽ
qua fiant & amarius penitendo & uehe¬
mentius pugnando prius dõ subdita atq
ita carni preposita mente uictores. Qͥs¬
quis gͥ cupit penas euadere sempiternas
non solum baptizetur uerũ etĩa iustificet᷑
in xp̃o. ac sic uere transeat adiabolo ad
xp̃m: purgatorias autẽ penas nullas fu-¬
turas opmetur. nisi ante illud ultimum
tremendumq iudiciũ. Nequaquã tal
negandũ est etiã ipsum eternũ ignen
ꝓ diuersitate meritorũ quãuis malorii
aliis leuiorem. aliis futurũ ẽẽ gramore
siue ipsius ins atq ardor ꝓpena digna
cuiusq uarietur. siue ipse equaliter ał¬
ad̃eat. sed non ȩquali molestia sentiatur

Expanded text:
in facinoribus uel in nefariae cuiusquam in facinoribus uel in nefariae cuiusquam inpietatis errore, sed magna spiritus largitate obprimant, quidquid eis posset carnali delectatione dominari. Plurimi uero praecepto legis accepto, cum prius uicti fuerint praeualentibus uitiis et praeuaricatores eius effecti, tunc ad gratiam confugiunt adiuuantem, qua fiant et amarius paenitendo et uehementius pugnando prius Deo subdita adque ita carni praeposita mente uictores. Quisquis igitur cupit poenas euadere sempiternas, non solum baptizetur, uerum etiam iustificetur in Christo, ac sic uere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullas futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque iudicium. Nequaquam tamen negandum est etiam ipsum aeternum ignem pro diuersitate meritorum quamuis malaliis leviorem, aliis futurum esse graviorem, sive ipsius vis atque ardor pro poena digna cujusque varietur, sive ipse aequaliter ardeat, sed non aequali molestia sentiatur
Abbreviated transcription (Latin):
quidem nondũ uictoriarum consuetu-¬
dine roborata sunt facilius uncuntur
& cedunt. si autẽ uincere atq imperare
consuerunt. laboriosa difficultate supe¬
rantur. Neq id fit ueraciter atq sinceri¬
ter: nisi uere delectatione iustitie. Hec. ẽ
autẽ infide. xp̃i. Nam si lex iubens assit &
sp̃s iuuans desit: ꝑ ipsam prohibitionem
desiderio crescente atq uincente peccati
etiam reatus p̃uaricationis accedit. Non¬
nunquã sane aꝑtissima uitia aliis uitiis
uincuntur occultis que putantur esse
uirtutes: in quib regnat suꝑbia. & que¬
dam sibi placendi altitudo ruinosa. Tẽ
itaq uicta uitia deputanda sunt cũ dei
amore uincuntur. quẽ nisi d̾s ipse non
donat. nec aliter nisi ꝑmediatorem dĩ &
est particeps mortalitatis nr̃e. ut nos par¬
ticipes faceret diuinitatis sue. Paucissi¬
mi autẽ sunt tante felicitatis ut ab ipsa in¬
eunte adolescentia nulla damnabilia
peccata cõmittant. uel inflagitiis uel

Expanded text:
quidem nondum uictoriarum consuetuquidem nondum uictoriarum consuetudine roborata sunt, facilius uincuntur et cedunt; si autem uincere adque imperare consuerunt, laboriosa difficultate superantur. Neque id fit ueraciter adque sinceriter nisi uerae delectatione iustitiae; haec est autem in fide Christi. Nam si lex iubens adsit et spiritus iuuans desit, per ipsam prohibitionem desiderio crescente adque uincente peccati etiam reatus praeuaricationis accedit. Nonnumquam sane apertissima uitia aliis uitiis uincuntur occultis, quae putantur esse uirtutes, in quibus regnat superbia et quaedam sibi placendi altitudo ruinosa. Tunc itaque uicta uitia deputanda sunt, cum Dei amore uidonat, nec aliter, nisi per Mediatorem Dei et est particeps mortalitatis nostrae, ut nos participes faceret diuinitatis suae. Paucissimi autem sunt tantae felicitatis, ut ab ipsa ineunte adulescentia nulla damnabilia peccata committant uel in flagitiis uel