comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est. recensẽ. Et siunius nonẽ diuinitatis.
alienus. Sed nec posterior. quia recens
non est. Nec alienus. quia expatre natus.
quia suꝑ omnia est ds̃ benedictus insaecula.
sicut scriptum ẽ: Sedsi alienum putant.
cur adorant: Cum scriptum sit. Neq: ad¬
orabis dm̃ alienum. Aut sinon adorant.
fateantur. & finis ẽ : Nequem subreligiosi
nominis professione decipiant. Haec nempe
sunt testimonia scripturarum. Aut si
habes aliud. proferre debebis: Suꝑ est. ut
& argumentis ueritas colligatur. Quam¬
quam &iam humanis testimoniis. argu¬
menta cedere soleant: Argumentare
tamen her&ice ut soles. Usuinquit acce¬
pimus. eo quinascitur. priorem ẽẽ qui
generat. Persequere igitur omnia uestigia
consu& udinis. & sic&era conueniunt. non
obsisto. quin & istud requiras. St autem
nulla concordant. quemad modum cum
desint c&era. hoc solum exiges Ergo
quia usum requiris. quando generatus ẽ

Expanded text:
est, recens est: et si unius non est divinitatis, est, recens est: et si unius non est divinitatis, alienus est. Sed nec posterior; quia recens non est: nec alienus, quia ex Patre natus; quia supra omnia est Deus benedictus in saecula , sicut scriptum est. 69. Sed si alienum putant, cur adorant eum, cum scriptum sit: Neque adorabis Deum alienum ? Aut si non adorant, fateantur, et finis est; ne quem sub religiosi nominis professione decipiant. Haec nempe sunt testimonia Scripturarum. Aut si habes aliud, proferre debebis. 70. Superest ut et argumentis veritas colligatur. Quamquam etiam humanis testimoniis argumenta cedere soleant; argumentare tamen, haeretice, ut voles. Usu, inquis, accipimus eo qui nascitur, priorem esse qui generat. Persequere igitur omnia vestigia consuetudinis, et sicaetera conveniunt, non obsisto quin et istud requiras: si autem nulla concordant, quemadmodum cum desint caetera, hoc solum exigis? Ergo quia usum requiris, quando generatus est
Abbreviated transcription (Latin):
Audis dĩfilium. aut dele nomen. aut agnos¬
ce naturam Audis iterum. agnoscege¬
nerationis ꝑspicuae ueritatem:. Audiscor.
uerbum intellege. Audis dexteram. agnos¬
ceuir tutem. Audis os. agnosce sapientiã
Nonhaec sunt indõ. corporalibus aestimanda
Incomp̃hensibiliter generatur filius. impas¬
sibiliter generat pater: & tamen exsege¬
nerauit. & ante omnem intellectum ge¬
nerauit ds̃ uerus. dm̃ uerum. Pater diligit¬
& tu discutis. Pater complac&. & tucumiu¬
deis inuides. Paterhonorat. & tu cumgen¬
tilibus conuitiaris. Quaeris ame utrum¬
prior non possit eẽ qui pater est. Quȩro
timoniis. aut argumentis collige uerita¬
tem. Sitestimoniis. accepisti utiq sempi¬
ternam dĩ esseuir tutem. legisti&iam di¬
centem. israhel sime audieris nonerit
inte ds̃ recens. nec adorabis dm̃ alienum
&atem substantiae in differentis significat
It neq posteriorem. neq alterius diuinita.¬
tis filium eẽ credamus. Nam siposterior

Expanded text:
Audis Dei Filium: aut dele nomen, aut agnosAudis Dei Filium: aut dele nomen, aut agnosce naturam. Audis uterum, agnosce generationis perspicuae veritatem. Audis cor, Verbum intellige. Audis dexteram, agnosce virtutem. Audis os, agnosce sapientiam. Non haec sunt in Deo corporaliter aestimanda. Incomprehensibiliter generatur Filius: impassibiliter generat Pater; et tamen ex se generavit, et ante omnem intellectum generavit Deus verus Deum verum. Pater diligit, et tu discutis: Pater complacet, et tu cum Judaeis invides: Pater honorificat, et tu cum gentibus conviciaris. prior non possit esse, qui Pater est. Quaero it, testimoniis, aut argumentis collige veritatem. Si testimoniis, accepisti utique sempiternam Dei esse virtutem. Legisti etiam dicentem: in te deus recens, nec adorabis dtatem substantiae indiffut neque posteriorem Patre, neque alterius divinitatis Filium esse credamus. Nam si Patre posterior
Abbreviated transcription (Latin):
Supra potestates. supra angelos. supra che¬
rubim. supra seraphim. supra omnem sen
Tu quoq manum ori admoues. Scrutari
non lic& suꝑna mysteria. Lic& scire
quod natussit. non lic& discutere quẽ¬
ad modum natussit:. Illud negare mih
non lic&. hoc quȩrere m&us est. Namsi pau¬
lus ea quȩ audiuit raptus intertium cȩlum
in effabilia dicit. quomodonos exprimere
possumus paternȩ generationis archanũ :
quod nec sentire potuimus. nec audire
Uerum sime ad consu&udinem trahis genera¬
tionis humanȩ . ut patrem dicas priorem.
uidẽ utrum ad generationem di. terrenȩ
generationis exempla conueniant. Si secun
hominem loquamur. negare non poteris
priores esse in homine patris. quam filii pas¬
siones. Prior creuit. prior senuit . prior
doluit. prior fleuit. Siigitur hic tempo¬
re minor est. ille antiquior passione. Si
hic generationis incurrit a &item. nec
ille generandi euasit pudorem: Quid
te ista quȩstionum tormenta delectant :

Expanded text:
Supra Potestates, supra Angelos, supra CheSupra Potestates, supra Angelos, supra Cherubim, supra Seraphim, supra omnem sensTu quoque manum ori admove, scrutari non licet superna mysteria. Licet scire quod natus sit: non licet discutere quemadmodum natus sit. Illud negare mihi non licet, hoc quaerere metus est. Nam si Paulus ea quae audivit raptus in tertium coelum, ineffabilia dicit, quomodo nos exprimere possumus paternae generationis arcanum, quod nec sentire potuimus, nec audire? 66. Verum si me ad consuetudinem trahis generationis humanae, ut Patrem dicas priorem; vide utrum ad generationem Dei terrenae generationis exempla conveniant. Si secundum hominem loquamur, negare non poteris priores esse in homine patris quam filii passiones. 457 Prior crevit, prior senuit, prior doluit, prior flevit. Si igitur hic tempore minor, ille antiquior passione. Si hic generationis incurrit aetatem, nec ille generandi evasit pudorem. 67. Quid te ista quaestionum tormenta delectant?
Abbreviated transcription (Latin):
sempiterna uirtussit. atꝙ diuinitas. Uirtus
piternus igitur xp̃c. Nonergo ex usu
generationis humanȩ. calumniam her&ice
struas neq ex nr̃o sermone componas.
Ueq enim angustis sermonib nr̃is. immensȩ
magnitu dinem possumus diuinitatis inclu
tempus ostendis. Generatio aũ diuina.
supra omnes ẽ. late pat&. supra omnes co¬
gitationes ascend& & sensus. Scriptum
ẽ enim. Nemo uenit ad patrem nisi ꝑme
Quicquid igitur depatre cogita ueris.
quam lib& eius a &ernitatẽ. non potest
Hic est inquit filius meus dilectissimus
Est inquit. Quod est. semꝑ est. Unde & dauid¬
ait. In a&ernum inquit dñe. ꝑman& uer¬
bum tuum incȩlo. Quod enim man&. nec
substantia. nec a&ernitate deficitur
Quaeres ame. quomodo sifilius sit. nonprio¬
remhabeat patrem. Quaero item abste.
quando aut quomodo putesfilium ẽẽ ge¬
neratum. Mihi enim impossibile ẽ. gene¬
rationis scire secr&um Mens deficit. uox
sil& non mea tantum. sed & angelorum

Expanded text:
virtus sit atque divinitas : virtus piternus igitur et Christus. 63. Non ergo ex usu generationis humanae calumniam, haeretice, struas; neque ex nostro sermone componas. Neque enim angustis sermonibus nostris immensae magnitudinem possumus divinitatis includtempus ostendis: generatio autem divina supra omnia est: late patet, supra omnes cogitationes ascendit et sensus. Scriptum est enim: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Quidquid igitur de Patre cogitaveris, quamlibet ejus aeternitatem, non potes Hic est, inquit, Filius meus dilectissimus . Est, inquit, qui quod est, semper est. Unde et David: In aeternum, inquit, Domine, permanet Verbum tuum in coelo . Quod enim manet, nec substantia, nec aeternitate deficit. 64. Quaeris a me quomodo Filius sit, si non priorem habeat Patrem? Quaero item abs te, quando aut quomodo Filium putes esse generatum? Mihi enim impossibile est generationis scire secretum: mens deficit, vox silet, non mea tantum, sed et angelorum.
Abbreviated transcription (Latin):
TROR LIBRO SUPERIORIS CEIMPERA¬
tor edoctum ẽ. sempiternum eẽ dĩfiliũ.
non dissimilem patris. genitum noncreatum
designatum. Itaq quamuis ista ad fidem copi¬
ose redundantia sint. quod ad fontis meatum
magnitudo plerumq decurrentis fluminis
a estimatur. tamen quod prius niteat fides
tripertito. uid&ur deriuanda distinetio
Sunt enim euidentia indicia. quae propri&a¬
tem deitatis ostendunt. Sunt quaesimilitu¬
dinem patris & filii: Sunt &iam quȩ ꝑspicu¬
am diuinae maiestatis ex primant unita¬
tem. Propri&ates itaꝙ sunt: generatio.
Ds. filius uerbum. similitudo. splendor.

Expanded text:
tror, libro superiore, sancte Imperator, edoctum est sempiternum esse Dei Filium, non dissimilem Patri, genitum, non creatum: designatum. 2. Itaque quamvis ista ad fidem copiose redundantia sint, quod a fontis meatu magnitudo plerumque decurrentis fluminis aestimatur; tamen quo purius niteat fides nostra, tripartito videtur derivanda distinctio. Sunt enim evidentia indicia quae proprietatem deitatis ostendant: sunt quae similitudinem Patris et Filii: sunt etiam quae perspicuant divinae majestatis exprimant unitatem. Proprietatis itaque sunt, generatio, Deus, Filius, Verbum: similitudinis, splendor
Abbreviated transcription (Latin):
ternę maiestatis insigne est. Si iste non
semꝑ fuit. ergo ille mutatus ẽ. Sed semꝑ
fuit filius. Ergo nec pater aliquando
mutatus ẽ. qui immutabilis semper est
taq uidemus. quod illi qui uolunt nega¬
re filium sempiternum. docent patrem

Expanded text:
ternae majestatis insigne est. Si iste non ternae majestatis insigne est. Si iste non semper fuit, ergo ille mutatus est: sed semper fuit Filius, ergo nec Pater aliquando mutatus est; quia immutabilis semper est. Itaque videmus quod illi qui volunt negare Filium sempiternum, volunt Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
ris. Ante tempora inquit non nego filiũ.
sed cum filium dico. ostendo priorem pa¬
trem. quia pater inquit filio prior. Quid
estꝰ Negas eẽ tempus ante filium. & tamen
nescio quid ante filium uis p̃cessisse. quod
temporissit. & ostendis temporis media
nescio quȩ molimina fuisse generandi. in
quo generationem patris. significas tem¬
poralem: Namsipater eẽ coepit. dsergo
primo erat. post ea pater factus est
quomodo ergo immutabilis ds̃: Si enim
ante ds̃ postea pater. utiq generationis acces¬
ad impiaatem corum redarguendam. hanc
r&ulimus quȩstionem. Pia mens generatio¬
nem sine tempore asserit. ut sempiternum
patrem cum filio dicat. nec aliquando asserat
esse mutatum Iungat igitur honorificentia
patrifilium. cum diuinitas iunxit. Non
separ& impi&as. quem generationis pro¬
pri&as copulauit. Honorificemus filium.
ut honorificemus : patrem. sicut in euange¬
lio scriptum est. Sempiternitas filii. pa¬

Expanded text:
59. Ante tempora, inquis, non nego Filium: 59. Ante tempora, inquis, non nego Filium: sed cum Filium dico, ostendo priorem Patrem, quia Pater, inquis, Filio prior. Quid est hoc? Negas esse tempus ante Filium, et tamen nescio quid ante Filium vis praecessise, quod temporis sit; et ostendis media nescio quae molimina fuisse generandi, in quo generationem Patris significas temporalem. Nam si Pater esse coepit, Deus ergo primo erat, postea Pater factus est. Quomodo ergo immutabilis Deus? Si enim ante Deus, postea Pater: utique generationis accesad impietatem eorum redarguendam, hanc retulimus quaestionem. Pia namque mens generationem sine tempore asserit; ut et sempiternum Patrem cum Filio dicat, nec aliquando asserat esse mutatum. 61. Jungat igitur honorificentia Patri Filium, quem divinitas junxit: non separet impietas, quem generationis proprietas copulavit. Honorificemus Filium, ut honorificemus et Patrem, sicut et in Evangelio scriptum est . Sempiternitas Filii Pa
Abbreviated transcription (Latin):
confut&ur fotinus. Quod uero erat in
principio apud dm. sempiternȩ diuini¬
tatis inpatre & filio. inseparabilis unitas
ut erubescat eunomius : Pos¬
tremo. cum omnia ꝑ eum facta dicantur.
ipse conditor noui utiq testamenti & u&e¬
ris designatur. ut manicheus locum tem¬
ptationis habere non possit. Ita piscator
bonus intra unum omnes r&e conclusit. ut
facer& inhabiles fraudi. quam uis essent in¬
ueniam clementissimus imperator. ut te
non colloquendi studio. nec audendi cupi¬
ditate. sed exponendi gratia. paulisper
alloquar Dic mihi inquam. fuitne ali¬
quando tempus. quo omnipotens dspater
nonerat. & ds̃ erat: Tempus inquit non
astruo. Bene & argute. Si enim tempus
dixeris. te ipsum conuinces. quia necesse ẽ
asseras fuisse tempus ante filium. cum fili¬
us temporis auctor sit &creator. Non
potest enim post opus suum ipse coepisse
Necesse est igitur. auctorem operis eẽ fatea.

Expanded text:
confutetur 455 Photinus. Quod vero erat in confutetur 455 Photinus. Quod vero erat in principio apud Deum, sempiternae divinitatis in Patre et Filio inseparabilis unitas edocetur ut erubescat Eunomius. Postremo cum omnia per ipsum facta dicantur, ipse conditor novi utique Testamenti et veteris designatur; ut Manichaeus locum tentationis habere non possit. Ita piscator bonus intra unum omnes rete conclusit; ut faceret inhabiles fraudi, quamvis essent inveniam elementissimus imperator, ut te non colloquendi studio, nec audiendi cupiditate, sed exponendi gratia, paulisper alloquar: dic mihi, inquam, fuitne aliquando tempus quo omnipotens Deus Pater non erat, et Deus erat? Tempus, inquis, non astruo. Bene et argute. Si enim tempus dixeris, te ipse convinces: quia necesse est asseras fuisse tempus ante Filium, cum Filius temporis auctor sit et creator; non potest enim post opus suum ipse coepisse: necesse est igitur auctorem operis sui esse fatearis.
Abbreviated transcription (Latin):
quia nemo ipse sibi filius ẽ. Ita nec filius sine
patre. nec pater potest eẽ sine filio. Semꝑ
igitur pater. semper & filius. In principio
enim erat uerbum . & uerbum erat apud
dm̃ & ds̃ erat uerbum. Hoc erat in principio
apud dm̃. Erat inquit apud dm̃. erat erat
erat. Ecce quater erat. ubi impius inuenit
quod nonerat: Alibi quoq iohannes. in
epistola sua dicit. Quoderat in principio
Inde finit & tenditur. erat: quicquid ex¬
cogitaueris. erat filius. Omnes aũhere¬
ses hoc capitulo breui. piscator nr̃ exclu¬
sit. Quod enim erat in principio. non in¬
cluditur tempore. non principio prȩuenit᷑
Ergo arrius conticescat: Quod autem erat
apud dm̃. non ꝑmixtione confunditur.
sed manentis uerbi apud patrem solida
ꝑfectione distinguitur. Ut sabellius ob¬
mutescat. Et ds̃erat uerbum. Nonergo
in prolatione sermonis hoc uerbum ẽ. sed
in illa cȩlesti designatione uirtutis. Ut

Expanded text:
quia nemo ipse sibi filius est. Itaque nec Filius sine quia nemo ipse sibi filius est. Itaque nec Filius sine Patre, nec Pater potest esse sine Filio. Semper igitur Pater, semper et Filius. 56. In principio enim erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum . Erat, inquit, apud Deum. Erat, erat, erat, erat: ecce quater erat. Ubi impius invenit quod non erat? Alibi quoque Joannes in epistola sua dicit: Quod erat in principio ; indefinite tenditur, erat: quidquid excogitaveris, erat Filius. 57. Omnes autem haereses hoc capitulo brevi piscator noster exclusit. Quod enim erat in principio, non includitur tempore, non principio praevenitur. Ergo Arius conticescat. Quod autem erat apud Deum, non permixtione confunditur: sed manentis Verbi apud Patrem solida perfectione distinguitur, ut Sabellius obmutescat. Et Deus erat Verbum. Non ergo in prolatione sermonis hoc Verbum est, sed in illa coelestis designatione virtutis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ fateamur: cumsimilis sempi terni.
utiq sempiternussit. Si autem patrẽ
sempi ternum dicimus. & hoc idem filiũ
denegamus. dicimus eẽ dissimilem sempiter¬
no. Sempiterno enim temporale dissim¬
le est Clamat proph&a sempiternum.
clamat & apostolus sempiternum. Plenũ
plenum ẽ nouum Ordinem ergo tenea¬
mus. Scriptum ẽ enim inu&eritesta¬
mento. Ut uel unum deplurib dicam
Ante me non fuit alius ds̃ & post me non
erit . Nihil ergo argumentabor. Te ipsũ
interrõgo. quis hoc dicit: pater anfi¬
lius Utrum dixeris. eo te conuinci in¬
tellegis. Uel si credis. doceris. Quis ergo
hoc dicit. pater anfilius. Si filius ante
me inquit non fuit alius ds̃. sipater p̾me
inquit non erit. hic priorem. ille pos¬
teriorem non hab&. inuicem eẽ & pater
infilio. & filius inpatre cognoscitur
Cum enim patrem dixeris. eius &iam
filium designasti. quia nemo ipse sibi pater est
Cum filium nominas. &iam patrẽ eius fateris.

Expanded text:
esse fateamur, cum similis sempiterni esse fateamur, cum similis sempiterni utique sempiternus sit. Si autem Patrem sempiternum dicimus, et hoc idem Filium denegamus, dicimus esse dissimilem; sempiterno enim temporale dissimile est. Clamat Propheta sempiternum, clamat et Apostolus sempiternum: plenum plenum est novum. 55. Ordinem ergo teneamus. Scriptum est in veteri Testamento, ut vel unum de pluribus dicam: Ante me non fuit alius Deus, et post me non erit . Nihil ergo argumentabor, teipsum interrogo. Quis hoc dicit, Pater, an Filius? Utrum dixeris, eo te convinci intelliges: vel si credas, doceri? Quis ergo hoc dicit, Pater, an Filius? Si Filius: Ante me, inquit, non fuit alius Deus: Si Pater: Post me, inquit, non erit. Hic priorem, ille posteriorem non habet: invicem in se et Pater in Filio, et Filius in Patre cognoscitur. Cum enim Patrem dixeris, ejus etiam Filium designasti; quia nemo ipse sibi pater est: cum Filium nominas, etiam Patrem ejus fateris;
Abbreviated transcription (Latin):
Non inanis. quia uirtus ẽ. Non uacua. quia
uita ẽ Non mortua. quia resurrectio ẽ
Uides ergo quia dumimago dicitur. pa¬
trem significat eẽ. cuius imago sit filius:
quia nemopotest ipse sibi imago sua eẽ
Plura possum defilii testimoniis dicere.
sed neforte ipse sibi nimium fauisse dicat᷑.
patrem interrogemus. Nempe ipse dix̃
Faciamus hominem. adimaginem & simili¬
tudinem nr̃am. Pater filio dicit. adsimili
Homines sumus & in quo possumus. adsimili¬
tudinem dĩ erimus. & similem audemus di
filium denegare: Ergo pater dixit
Faciamus hominem. adimaginem & simili¬
tudinẽ nrãm. In principio ipsius mundi. pa¬
trem & filium eẽ audio. & unum opus cer¬
no audio loquentem. agnosco facientẽ
Sed & patris & filii. unam imaginem. unã
simili tudinẽ lego: Similitudo hȩc. non di¬
uersitatis ẽ. sed unitatis ẽ. Quod igitur
tibi usurpas. filio dĩ derogas: cum utique
procliuior uia ẽ. ut &iam sempiternũ

Expanded text:
non inanis, quia virtus est: non vacua, quia non inanis, quia virtus est: non vacua, quia vita est: non mortua, quia resurrectio est. Vides ergo quia dum imago dicitur, Patrem significat esse cujus imago sit Filius; quia nemo potest ipse sibi imago sua esse. 51. Plura possem de Filii testimoniis dicere, sed ne forte ipse sibi nimium favisse dicatur, Patrem interrogemus. Nempe ipse dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram . Pater Filio dicit: Ad imaginHomines sumus, et in quo possumus, ad similitudinem Dei erimus; et similem audemus Dei Filium denegare? 454 53. Ergo Pater dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. In principio ipsius mundi Patrem et Filium esse audio, et unum opus cerno. Audio loquentem, agnosco facientem; sed et Patris et Filii unam imaginem, unam similitudinem lego. Similitudo haec non diversitatis, sed unitatis est. Quod igitur tibi usurpas, Filio Dei derogas; cum utique proclivior via est, ut etiam sempiternum
Abbreviated transcription (Latin):
dor est enim lucis a&ernae. & speculum sine
macula dĩ maiestatis. & imago bonitatis
illius . Uide quanta dicuntur. Splendor.
quod claritas paternae lucis infiliosit
Sp eculum sine macula: quod pater uideatur
infilio Imago bonitatis. quod non corpus
incorpore. sed uirtus infilio tota cerna¬
tur. Imago. doc& non eẽ dissimilem
Caracter. ex pressum eẽ significat. Splen¬
dor significat a&ernum. Imago itaque
non uultus ẽ corporalis. non fucis composi¬
ta. non ceris. sed simplex dedõ. egressa
depatre. expressa defonte. Perhanc
imaginem. philippo patrem dñs demon¬
strauit dicens. Philippe. qui me uid&
uid& & patrem. Et quomodo tu dicis.
ostende nobis patrem. non credis quia.¬
ego inpatre. & pater inme ẽ: Vid& enim in
imagine patrem. quiuid& filium. Uides
quam imaginem dicat: Imago ista. ue¬
ritas ẽ Imago ista. iustitia est. Imago
ista diuirtus ẽ . Nonmuta. quia uer¬
bum ẽ. non insensibilis. quia sapientia ẽ

Expanded text:
dor est enim lucis aeternae, et speculum sine dor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius . Vide quanta dicantur. Splendor; quod claritas paternae lucis in Filio sit: speculum sine macula; quod Pater videatur in Filio: imago bonitatis; quod non corpus in corpore, sed virtus in Filio tota cernatur. Imago docet non esse dissimilem, character expressum esse significat, splendor signat aeternum. Imago utique non vultus est corporalis, non fucis composita, non ceris: sed simplex de Deo, egressa de Patre, expressa de fonte. 50. Per hanc imaginem Philippo Patrem Dominus demonstravit, dicens: Philippe, qui me videt, videt et Patrem. Et quomodo tu dicis: Ostende nobis Patrem? Non credis quia Patre, et Pater in me est ? Videt enim in imagine Patrem, qui videt in Filio. Vides quam imaginem dicat? Imago ista veritas est, imago ista justitia est, imago ista Dei virtus est: non muta, quia Verbum est: non insensibilis, quia sapientia est:
Abbreviated transcription (Latin):
aure debemus. Scriptum ẽ enim Sȩpi
aures tuasspinis. Et alibi Uid&e ca¬
deuita. sciens quia subuersus ẽ qui eius¬
modi est & delinquit cum sit pro¬
prio iudicio damnatus. Itaque tam¬
quam boni gubernatores. quo tutius p̃ter¬
meare possimus. fidei uela tendamus. scri¬
pturarumq relegamus ordinem: Apos
enim. quod ipse ẽ imago dĩ inuisibilis.
primogenitus uniuerse creaturae
Primogenitus inquit. non primo creatus
Vt&genitus pronatura. & primus proꝑ
p&uitate credatur: Mibi quoq apłs
asseruit. quod ipsum posuit heredem
omnium. ꝑquem effecit saecula: Qui ẽ
splendor gloriae. & caracter substan¬
tiae eius. Imaginem apłs dicit. & arrius
dicit dissimilem eẽ. Cur imago. sisimili¬
tudinem non hab& Inpicturis homines
nolunt eẽ dissimiles. & arrius dissimi¬
lem patrem contendit filio. & uult
pater dissimilem genuerit sui. quasi
impotens. qui generare similem non
ui debimus lumen. Proph&ȩ dicunt. splen¬

Expanded text:
aure debemus. Scriptum est enim: Sepi aure debemus. Scriptum est enim: Sepi aures tuas spinis . Et alibi: Videte cadevita, sciens quia subversus est qui ejusmodi est, et delinquit, cum sit proprio judicio damnatus . Itaque tamquam boni gubernatores quo tutius praetermeare possimus, fidei vela tendamus, Scripturarumque relegamus ordinem. 453 enim quod ipse sit imago Dei invisibilis, primogenitus universae creaturae . Primogenitus, inquit, non primocreatus; ut et genitus pro natura, et primus pro perpetuitate credatur. Alibi quoque Apostolus asseruit quod ipsum posuit haeredem omnium, per quem fecit et saecula, qui est splendor gloriae, et character substantiae ejus . Imaginem Apostolus dicit, et Arius dicit esse dissimilem: cur imago, si similitudinem non habet? in picturis homines nolunt esse dissimiles, et Arius dissimilem Patrem contendit Filio, et vult ut Pater dissimilem genuerit sui, quasi impotens qui generare similem non videbimus lumen . Prophetae dicunt: Splen
Abbreviated transcription (Latin):
ressese diuisere formas: Alii eunomium
uel &ium: Alupalla dium uel demosi¬
quid diuisus est xp̃c: Sed qui eum apatre
diuidunt. ipsi se scindunt. Et ideo quo cõ¬
muniter. aduersus ecclesiam dĩ. quibus
interipsos non conuenit conspirarunt :
communi nomine her&icos quib respon¬
dum est nominabo. Heresis enim. uelut
qua edam hydra fabularum. uulnerib
suis creuit. & dum saepe reciditur pul¬
lulauit. igni debito incendioq peritura
Aut uelut quaedam monstruosi scilla por¬
tenti. inuarias formas distincta ꝑfidiȩ :
uelut superne uacuum christianȩ sectȩ
nomen ostendit. Sed quos in illo impie¬
tatis suae fr&o miseros. internau fragia¬
fidei repperit fluctuantes. uelut canins
succincta prodigus. tetridogmatis seuo
dente dilacerat. Cuius speluncam scẽ
imperator. ut ferunt. nautȩ caecis la.¬
tebris inhorrentem. omnemq eius uiciniã.
ceruleis canibus interꝑfidiae saxa reso¬
nantem. clausa quodammodo pr&erire

Expanded text:
res sese divisere formas. Alii Eunomium, res sese divisere formas. Alii Eunomium, vel Aetium, alii PALLADIUM, vel Demophiquid divisus est Christus? Sed qui eum a Patre dividunt, ipsi se scindunt: et ideo quoniam communiter adversus Ecclesiam Dei, quibus inter seipsos non convenit conspirarunt, communi nomine haereticos, quibus respondendum est, nominabo. Haeresis enim velut quaedam hydra fabularum, vulneribus suis crevit; et dum saepe reciditur, pullulavit, igni debita, incendioque peritura. Aut velut quaedam monstruosi Scylla portenti, in varias formas distincita perfidiae, velut supernae vacuum Christianae sectae nomen obtendit: sed quos in illo impietatis suae frfidei reperit fluctuantes, belluinis succincta prodigiis, tetri dogmatis saevo dente dilacerat. 47. Cujus speluncam, sancte Imperator, ut ferunt nautae, caecis latebris inhorrentem, omnemque ejus viciniam caeruleis canibus inter perfidiae saxa resonantem, clausa quodammodo praeterire
Abbreviated transcription (Latin):
Dissimilem igitur dicunt esse . nos nega¬
mus. immo potius horremus hanc uocem
Sed nolo argumento credas scẽ imperator.
& nr̃ae disputationi: scripturas Inter¬
rogemus. a postolos interrogemus pro¬
ph&as interrogemus. xp̃m Quid mul¬
ta: Interrogemus patrem. cuius honori
studere se dicunt. si filius degener iudi¬
c&ur: Sed none honorificentia bonipa¬
tris. filii iniuria. Non potest bono pa¬
tri placere. si filius degenerasse potius
apatre. quam patrem aequasse credatur
Daueniam scẽ imperator. siad ipsos paulisꝑuerba
conuerto: Sed quem potissimum legam:
eunomiumne . arrium. uel &iam eius ma¬
gistros. Plura enim nomina. sed una ꝑfi¬
dia. impi&ate non dissonans. commu¬
nione discordans. Non dissimiles frau¬
de. sed contentione discr&a. Cur enim¬
omnes secum nolint conuenire : Non
exsequuntur. Aiunt eum prodidisse
effusius. quae arriusscripserit. Magna
cȩcitatis effusio. Auc torem probant.
ex secutorem refutant: Itaq: nunc inplu¬

Expanded text:
Dissimilem igitur dicunt esse: nos negamus; immo potius horremus hanc vocem. Sed nolo argumento credas, sancte Imperator, et nostrae disputationi: Scripturas interrogemus, interrogemus apostolos, interrogemus prophetas, interrogemus Christum. Quid multa? Patrem interrogemus, cujus honori studere se dicunt, si Filius degener judicetur. Sed non est honorificentia boni Patris, Filii injuria. Non potest bono Patri placere, si Filius degenerasse potius a Patre, quam Patrem aequasse credatur. 44. Da veniam, sancte Imperator, si ad ipsos paulisper verba converto. Sed quem potissimum legam Eunomiumne, an Arium, vel Aetium ejus magistros? Plura enim nomina, sed una perfidia, impietate non dissonans, communione discordans: non dissimilis fraude, sed coitione discreta. Cur enim secum nolint convenire, non iexsequuntur. Aiunt eum prodidisse effusius, quae Arius scripserit. Magna caecitatis effusio! Auctorem probant, exsecutorem refutant. Itaq
Abbreviated transcription (Latin):
quod unitatẽ divinitatis. perunitatẽ ope¬
rum designauerit. Ut aũ una deitas
& patris & filii. &una dominatio proba¬
r&ur. ne gentilis Aut iudaice impie¬
tatis incurreremus errorem. prouidex
apostolus quid sequi deberemus often¬
dit dicens. Unus ds̃ pater ex quo om¬
nia & nos in ipso. & unus dñs uC XPC¬

Expanded text:
quod unitatem divinitatis per unitatem opequod unitatem divinitatis per unitatem operum designaverit. 26. Ut autem una deitas et Patris et Filii, et una dominatio probaretur; ne gentilis aut Judaicae impietatis incurreremus errorem, providens Apostolus, quid sequi deberemus ostendit dicens: Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso: et unus Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ad imaginẽ dĩ Sed tamen non duo dii. sed
unus ds̃ fecit Utrobiq igitur unitas ope¬
rationis seruatur & nominis. Nam utiq
cum legimus ds ex dõ. non duos deos di¬
cimus. Deniq habes inpsalmo xLiiii.¬
Quod & dm̃ patrẽ dixit proph&a. nec fi¬
lium denegauit dicens. Sedes tua ds̃ inse¬
culum sȩculi Et infra. Unxit te ds̃.: ds
tuus oleo la&itiȩ p̃consortib tuis. Ds̃
ẽ qui unguit. & ds̃ qui secundum carnẽ un¬
guitur. dĩ filius. Deniq quos hab&
unctionis suȩ xcistos.: nisi incarne consor¬
tes. Uides igit᷑ quia ds̃ adõ unctus
sed in assumptione naturae unctus huma¬
nȩ dĩ filius designatur. nec legis forma
Et hic ergo cum dicitur
pluit dñs Ad ño. Unitatẽ diuinitatis agno¬
sce. Operationis enim unitas. non facit plu¬
ralẽ diuinitatẽ. sicut ipse dñs oftendit
dicens. Credite mihi. quia ego in patre
& pater in me Alioquin. Uel propter
opera ipsa credite. Et hinc aduertimꝰ

Expanded text:
ad imaginem Dei ; sed tamen non duo Dii, sed ad imaginem Dei ; sed tamen non duo Dii, sed unus Deus lecit. Utromque igitur unitas operationis servatur et nominis. Nam utique cum legimus, Deus ex Deo, non duos deos dicimus. 24. Denique habes in Psalmo quod et Deum Patrem dixit Propheta, et Deum Filium declaravit, dicens: Sedes tua, Deus, in saeculum saeculi; et infra: Unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis . Deus est qui ungit, et Deus qui secundum carnem ungitur Dei Filius. Denique quos habet unctionis suae Christus nisi in carne consortes? Vides igitur quia Deus a Deo unctus: sed in assumptione naturae unctus humanae Dei Filius designatur, nec Legis forma violatur. 25. Et hic ergo cum dicitur: Pluit Dominus a Domino, unitatem divinitatis agnosce. Operationis enim unitas non facit pluralem divinitatem, sicut ipse Dominus ostendit, dicens: Credite mihi, quia ego in Patre, et Pater in me: alioquin vel propter opera ipsa credite . Et hic advertimus
Abbreviated transcription (Latin):
alligati uinculis & adorabunt te & inte
de precabuntur. quõ inte ẽ ds. & non ẽ ds̃ p̃¬
ter te. Iu enim es ds̃ & nesciebamus. ds̃ isrł
& non ẽ ds praeterte Quomodo hoc secun¬
dum arrianos convenit. Necesse ẽ. negeNT
aut patris aut filii diuintatẽ. nisi eiusdẽ di¬
Uinitatis crediderint unitatẽ. Inte inquit
est ds. quõ in filio pater. Scriptum ẽ enm
Pater qui inme man&. ipse loquitur. &ope¬
ra quȩ ego facio. & ipse facit. Sed & alibi
Dissolvant si possunt hanc naturȩ ꝓpri&atẽ
& operis unitatem Ds igitur in dõ. sed
non duo dii. Scriptum ẽ enm. quia unus ds
Et dñs in dño. sed non duo domini. quia
aeq scriptum ẽ. Nolite duob domnis ser¬
Vire Et lex dicit. Audi isrł: dñs ds̃ noster
dñs unus est. & utiq in eodẽ est testamen
it Sic & in genesi habes. Et dixit ds̃.
& fecit ds̃ Et infra. Et fecit ds̃ hominẽ

Expanded text:
alligati vinculis, et adorabunt te, et in te alligati vinculis, et adorabunt te, et in te deprecabuntur; quoniam in te est Deus, et non est Deus praeter te. Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israet non est Deus praeter te. Quomodo hoc secundum Arianos convenit? Necesse est negent aut Patris aut Filii divinitatem, nisi ejusdem divinitatis crediderint unitatem. 22. In te, inquit, est Deus; quoniam in Filio Pater. Scriptum est enim: Pater qui in me manet, ipse loquitur; et: Opera quae ego facio, et ipse facit . Sed et alib. Dissolvant, si possunt, hanc naturae proprietatem, et operis unitatem. 23. Deus igitur in Deo est, sed non duo dii; scriptum est enim, quia unus Deus : et Dominus in Domino, sed non duo Domini; quia aeque scriptum est: Nolite duobus dominis servire . Et lex dicit: Audi, Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Et utique in eodem est Testamentit. Sic et in Genesi habes: Et dixit Deus, et fecit Deus; et infra: Et fecit Deus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
sed non discrepans. sed una diuinitas.
nec confusum quod unum. nec multiplex
dentium sicut scriptũ ẽ. erat anma una &cor
Vnum. Si omnis qui adher& dño unus sp̃s ẽ
Vt apostolus dixit. Si vir &uxor in carne
una sunt. Si omnes honnes quantũ ad natu¬
rã ꝑtin& unus substantiȩ sumus. Si hoc de
humanis scriptura dicit. quia multi unũ suã.
quorũ nulla potest eẽ cum diuins cõparatio.
Quanto magis pater & filius. diuinitate
Unum sunt. Ubi nec substantiȩ Nec uolun¬
tatis . ulla est differentia. Namq aliter
quomodo unum dm̃ dicimus. ⁊ Diuersi¬
tas. plures facit. Unitas potestatis. excludit
numeri quantitatẽ quia unitas numerus
non est. sed haec omnium ipsa principiũ ẽ¬
secundum diuinitatẽ exp̃sserit untatẽ.¬
proph&ica testant᷑ oracula. Sic enim dicit
dñs sabaoth. Laborauit aegyptus. & merca¬
tus a&hiopum & saba. Uiri excelsi adte tran¬
sibunt & tui erunt serui. & post te sequentur

Expanded text:
, non d, non dnec confusum quod unum est, nec multipdentium, sicut scriptum est , erat anima una et cor unum: si omnis qui adhaeret Domino, unus spiritus est, ut Apostolus dixit : si vir et uxor in carne una sunt: si omnes homines, quantum ad naturam pertinet, unius substantiae sumus: si hoc de humanis Scriptura dicit, quia multi unum sunt, quorum nulla potest esse cum divinis comparatio; quanto magis Pater et Filius divinitate unum sunt, ubi nec substantiae nec voluntatis ulla est differentia? 19. Namque aliter quomodo unum Deum dicemus? Diversitas plures facit, unitas potestatis excludit numeri quantitatem; quia unitas numerus non est, sed haec omnium ipsa principium esecundum divinitatem expresserit unitateprophetica testantur oracula. Sic enim dicit Dominus sabaoth: Laboravit 448 Aegyptus, et mercatus Aethiopum et Sebaim: viri excelsi ad te transibunt, et tui erunt servi, et post te sequentur
Abbreviated transcription (Latin):
dõ impossibile nihil ẽ. ds̃. temporalis non ẽ
ds minor non est. Si fallo. redarguant.
& sempiternus & per fectus & uerus ẽ
Haec enim innatura diuinitatis sunt AUt
igitur negent naturã diuinitatis In XPõ.
Aut quȩ diuinȩ naturȩ sunt. dõ negare ñ
possunt Ceste nequis possit errare se¬
quatur ea quib scriptura sca ut intellege¬
re possumus. filium signficauit. Uerbũ
dicitur filius. dicitur dĩ uistus. dicitur dĩ¬
filius. dicitur dĩ sapientia: Uerbum. quia
immaculatus. uistus quia ꝑfectus. filius
quia genitus expatre. sapientia. quia unũ
cum patre. Unum a&ernitate Unum diui¬
nitate. Non enim pater ipse qui filius. sed
inter patrẽ & filium. generationis ex pres¬
sa diftinctio. Ut ex dõ ds. ex manente ma
nens. plenus eplenosit. Non sunt igitur
haec nuda nomina: sed operatricis uistutis
indicia Est enim plenitudo dixintatis
in patre. est plenitudo diuinitatis in filio¬

Expanded text:
o impossibile nihil est: Deus temporalis non est, o impossibile nihil est: Deus temporalis non est, Deus minor non est. Si fallor, redarguant. 15.  sempiternus, et perfectus, et verus est; haec enim in natura divinitatis sunt. Aut igitur negent naturam divinitatis in Christo, aut quae divinae naturae sunt, Deo negare non possunt. 16. Certe ne quis possit errare, sequatur ea quibus Scriptura sancta, ut intelligere possimus Filium, significavit. Verbum dicitur, Filius dicitur, Dei virtus dicitur, dicitur Dei sapientia. Verbum, quia immaculatus: virtus, quia perfectus; Filius, quia genitus ex Patre: sapientia, quia unum cum Patre, unum aeternitate, unum divinitate. Non enim Pater ipse, qui Finter Patrem et Filium generationis est expressa distinctio, ut ex Deo Dnens, plenus e pleno sit. 17. Non sunt igitur haec nuda nomina, sed operatricis virtutis indicia; est enim plenitudo divinitatis in Patre, est plenitudo divinitatis in Filio
Abbreviated transcription (Latin):
uult rogari. Filius uult. rogari patrẽ
Concordat pi&atis gratia. nec uistutis
facta discordant Quaecumq enim pa¬
ter fecerit. eadem & filius facit similiter
Et similiter facit. & eadẽ facit filius. Sed
Uult rogari patrem in eo quod ipse facturus
est. ut non impossibi litatis indiciũ. sed
Vnitatẽ pi&atis agnoscas. Iure igitur
Adorandus atq uenerandus ẽ dĩ filius.
qui mundum diuinitate sua condidit. &
nrm̃ pi&ate sua informauit affectũ. Et
ideo bonum dm̃. sempiternũ ꝑ fectum. om¬
nipotentẽ uerum. debemus credere. Ut in le¬
ge accepimus & proph&is. scripturisq divi¬
nis caeteris quia sine his dsnon est. Non
potest enim bonus non eẽ quids̃ ẽ. cum inna¬
tura dĩ plenitudo bontatis sit. Neq extempo¬
re ds̃ potest eẽ. qui fecit tempora Neq po¬
test imꝑfectus ds̃ eẽ Qui enim minor . Im¬
perfectus utiꝙ est. cuĩ desit aliquid quo
Haec igitur
fidei praedicatio. Ds. malus non ẽ¬

Expanded text:
vult rogari, Filius vult rogari Patrem. vult rogari, Filius vult rogari Patrem. 13. Concordat pietatis gratia, nec virtutis facta discordant. Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit similiter. Et similiter facit, et eadem facit Filius: sed vult rogari Patrem in eo, quod ipse facturus est; uti non impossibilitatis indicium, sed unitatem potestatis agnoscas. Jure igitur adorandus atque venerandus est Dei Filius, qui mundum divinitate sua condidit, et nostrum pietate sua informavit affectum. 14. Et ideo bonum Deum, sempiternum, perfectum, omnipotentem, verum debemus 447 credere, ut in Lege accepimus et prophetis, Scripturisque divinis caeteris, quia sine his Deus non est. Non potest enim bonus non esse, qui Deus est, cum in natura Dei plenitudo bonitatis sit: neque ex tempore Deus potest esse, qui fecit tempora: neque potest imperfectus Deus esse; qui enim minor est, imperfectus utique est, cui desit aliquid, quo aec igitur fidei praedicatio: Deus malus non e
Abbreviated transcription (Latin):
confusione. sed unitate naturȩ
Vt impia arrianorũ heresis dum crimnat᷑
incurrit Tres enim deos dicit. qui diui¬
nitatẽ separat trinitatis. Cum dñs dicendo
nitudo sit diuintatis. & unitas potestatis
Omne regnũ inse diuisum facile destru&ur
Dñs hoc dicit Non ergo diuisũ ẽ regnũ tri¬
nitatis Siergo diuisum non est. Unum est
Quod aũ unum non est. diuisum ẽ. Ialeergo
regnũ eẽ cupiunt trinitatis. qđ diuisione
sui facile destruatur: Immo quia non potest
deftrui. constat non eẽ diuisum. Non enm
diuiditur unitas. nec inciditur. & ideo nec
corruptelȩ subditur. nec a&ati
Non quicumq mihi dicit dñe dñe intrabit
in regnum cȩlorum. Nonergo per functo¬
ria fides deb& eẽ imperator auguste.
Scriptum ẽ enim. Telus domus tuȩ come¬
dit me Itaq fideli spiritu &mente deuo¬
ta lnim dñm inuocemus. & dm̃ eẽ credamꝰ
Vt In nomine eius quicquid apatre p&imꝰ
Imp&remus. Pater enim se per filium

Expanded text:
confusione personae, sed unitate naturae.confusione personae, sed unitate naturae.ut impia Arianorum haeresis dum criminatur, incurrit. Tres enim deos dicit, qui divinitatem separat Trinitatis; cum Dominus dicendo:nitudo sit divinitatis, et unitas potestatis. 11. Omne regnum in se divisum facile destruetur, Dominus hoc dicit . Non ergo divisum est regnum Trinitatis. Si ergo divisum non est, unum est; quod enim unum non est, divisum est. Tale ergo regnum esse cupiunt Trinitatis, quod divisione sui facile destruatur. Immo quia non potest destrui, constat non esse divisum. Non enim dividitur unitas, nec scinditur; et ideo nec corruptelae subditur, nec aetatinquit, mihi dicit: Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum . Non ergo perfunctoria fides debet esse, imperator Auguste; scriptum est enim: Zelus domus tuae comedit me . Itaque fideli spiritu et mente devota Jesum Dominum invocemus, Deum esse credamus; ut in nomine ejus quidquid a Patre petimus, impetremus; Pater enim se per Filium
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ eẽ dicamus. Neq. ut gentiles filiũ sepa¬
remus. Neq Ut iudȩi natum ex patre ante
tempora. & ex uirgine postea editum de¬
negemus. Neq Ut sabellius patrem confun¬
damus & uerbum ut eundẽ patrẽ asseramꝰ
& filium. Neq. ut fotinus in itium filii ex
uirgine disputemus. NEq Ut arrius plu¬
res credendo & dissimiles poteftates. plures
deos gentili errore faciamus. Quia scrip
tiȩ. nomen est poteftatis. sicut ipse dicit Dñs
nomen ẽ mihi. & sicut alibi proph&a asserit.
quod domin&ur omnib uel quod spect&
omnia. & timeatur Acunctis
unus ds̃. unum nomen: potestas una est tri¬
nitatis. Deniq ipse dixit. Ite baptizate
gentes in nomine patris. & filii. & sp̃s sc̃i
Innomine utiq Non innonnib: Ipse &ia
dicit Ego & pater unum sumus. Unum di¬
didit. Ut patrem filiumq cognoscas. Ut ꝑ
fectus pater. perfectum filium genuis se
credatur: & pater ac filius unum sint. non

Expanded text:
Deum esse dicamus: neque, ut gentes, Filium sepaDeum esse dicamus: neque, ut gentes, Filium separemus: neque ut Judaei, natum ex Patre ante tempora, et ex Virgine postea editum denegemus: neque ut Sabellius, Patrem confundamus et Verbum; ut eumdem Patrem asseramus et Filium: neque ut Photinus, initium Filii ex Virgine disputemus: neque ut Arius, plures credendo et dissimiles potestates, plures deos gentili errore faciamus, quia scripttiae, nomen est potestatis, sicut ipse dicit: Dominus nomen est mihi. Et sicut alibi Propheta asserit:quod dominetur omnibus, vel quod spectet omnia, et timeatur a cunctis. 8. Si ergo unus Deus, unum nomen, potestas una est Trinitatis. Denique ipse dicit: Ite, baptizate gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus In nomine utique, non in nominibus. 9. Ipse etiam dicit: Ego et Pater unum sumus . Unum dididit, ut Patrem Filiumque cognoscas; quod perfectus Pater perfectum Filium genuisse credatur: et Pater et Filius unum sint, non
Abbreviated transcription (Latin):
superare non poterat. septem tubarum sa¬
cerdotalium sono uicit. Ubi ducẽ militix
cȩlestis agnouit Ergo & tu uincere
paras qui x em̃ adoras. Uincere paras.
qui fidem Uindicas. cuius ame libellũ p&is
ti Mallem quidẽ cohortandi ad fidẽ sub¬
ire officium. quã defide disceptandi In
Altero enim religiosa confessio . In altero
incauta prȩsumptio. Sed quõ neq tu
cohortatione indiges. neq: ego excusan¬
di libertate ubi pi&atis officium ẽ. Au¬
dax negotium uerecunda occasione susci¬
piam. Ut de fide pauca disceptẽ. d&esti¬
moniis plura contexã. de conciliis id potis¬
simum sequar. quod trecenti decem & octo
sacer dotes. tam quã abrahȩ lecti iudicio.
consona fidei uistute uictores. uelut tro¬
phea toto orbe subactis ꝑfidis extuler.
Ut mihi uideatur hoc eẽ diuinũ. quod eodẽ
numero inconciliis fidei habemus oraculũ.
quo hystoria pi&atis exemplum
ssestio autem nr̃ȩ fide haec est. Ut unum

Expanded text:
superare non poterat, septem tubarum sasuperare non poterat, septem tubarum sacerdotalium sono vicit, ubi ducem militiae coelestis agnovit . Ergo et tu vincere paras, qui Christum adoras: vincere paras, qui fidem vindicas, cujus a me libellum petisti. 4. Mallem quidem cohortandi ad fidem subire officium, quam de fide disceptandi; in altero enim religiosa confessio est, in altero incauta praesumptio: sed quoniam neque tu cohortatione indiges, neque ego excusandi liber, ubi pietatis officium est, audax negotium verecunda occasione suscipiam; ut de fide pauca disceptem, de testimoniis plura contexam. 5. De conciliis id potissimum sequar, quod trecenti decem et octo sacerdotes, tamquam Abrahae electi judicio, consona fidei virtute victores, velut tropaeum, toto orbe subactis perfidis, extulerunt; ut mihi videatur hoc esse divinum, quod eodem numero in conciliis fidei habemus oraculum, quo in historia pietatis exemplumssertio autem nostrae fidei haec est, ut unum
Abbreviated transcription (Latin):
legimus
Hiram quoq rex ad
salomonem misit. Ut cognoscer& eum
Iu quoꝙ scẽ imperator gratiane. u&e¬
ris imitator hystoriae. fidem meã au¬
dire uoluifti. Sed non ego salomon
cuius mireris sapientiam. Neꝙ tu unus
gentis. sed totius orbis augustus. fidem
libello ex primi censuisti. Non ut docere¬
ris sed probares. Quid enim discas
imperator auguste quam ab ipsis incu¬
nabulis pio nouifti semper affectu
Prius quam te inquit formarẽ in utero
matris tuȩ nouite. & prius quã exires
de uulua scĩficauite. Ergo scĩficatio
non traditur : sed infunditur. Et ideo
diuina dona cuftodiꝰ Quod enim ne¬
mo te docuit. Utiq ds auc̃tor infudit
fide magis imperator. quam uistute
militum quaeri solere uictoriam
Nam & abraham trecentos decẽ & octo
duxit ad bellum & ex innumeris tro¬
phea hostium reportauit. Signoque
dominicȩ crucis & nominis. quinq regũ
Uictriciumq turmarũ subacto robore
triumphum Inc̃ quoq filius naue
hostes quos totius exercitus manu ualida

Expanded text:
legimus . Hiram quoque rex ad Salomonem misit, ut cognosceret eum . Tu quoque, sancte imperator Gratiane, veteris imitator historiae, fidem meam audire voluisti. Sed non ego Salomon, cujus mireris sapientiam: neque tu unius gentis, sed totius orbis Augustus fidem libello exprimi censuisti: non ut disceres, sed ut probares. 2. Quid enim discas, imperator Auguste, quam ab ipsis incunabulis pio fovisti semper affectu? Priusquam te, inquit, formarem in utero matris tuae, novi te: et priusquam exires de vulva, sanctificavi te . Santificatio non traditur, sed infunditur; et ideo divina dona custodi. Quod enim nemo te docuit, utique Deus auctor infudit.fide magis imperatoris quam virtute militum quaeri solere victoriam. Nam et Abraham trecentos decem et octo duxit ad bellum, et ex innumeris tropaea hostibus reportavit; signoque Dominicae crucis et nominis, quinque regum victriciumque turmarum subacto robore,triumphum . Jesus quoque filius Nave hostes quos totius exercitus manu valida
Abbreviated transcription (Latin):
minum. & secundum elementa huius
mundi. & non secundum xp̃m. Omnem
enim uim uenenorum suorum. in dialec¬
tica disputatione constituunt. quae
philosophorum sententia definitur.
non astruendiuim habere. sed studium
destruendi Sed non in dialectica com¬
placuit dõ saluum facere populũ suum
Regnum enim dĩ insimplicitate fidei est.
non in contentione sermonis

Expanded text:
minum, et secundum elementa hujus minum, et secundum elementa hujus mundi, et non secundum Deum . Omnem enim vim venenorum suorum in dialectica disputatione constituunt, quae philosophorum sententia definitur, non astruendi vim habere, sed studium destruendi. Sed non in dialectica complacuit Deo salvum facere populum suum. Regnum enim Dei in simplicitate fidei est, non in contentione sermonis
Abbreviated transcription (Latin):
mus a&ernos. & quomodo negare pos¬
sumus dĩ filium sempiternũ: quẽ sempi¬
ternum doc& atq demonstrat natura ñ
gratia. Creatum dicunt. Quis auctorem
inter opera sua deputat : ut uideatur id
eẽ quod fecit. Bonum negant. sacrile¬
ga uox ipsa se damnat. ut indulgentiam
sperare non possint Negant uerum dĩ
filium. negant omnipotentẽ cum fatean¬
tur omnia facta per filium. omnia crea¬
ta eẽ per dĩ uirtutem. Quid est enim uir¬
tus nisi perfecta natura. Negant &iã
diuinitate unum eẽ cum patre. Deleant
ergo euangelium. deleant xp̃i uocem
Ipse enim dixit. Ego & pater unũ sumus
Non ego hoc dico. Apc̃ dixit Numquid
fallax ut mentir&ur : Numquid impius. Ut
quod non erat usurpar&. sed singula suis lo¬
dicit esse dissimilem. idque uersutis dispu¬
tationib astruere nititur. dicendum est
nobis. quod scriptum ẽ. Cau&e nequis uos
de praed&ur ꝑphilosophiam & inanem
seductionem. secundum traditiones ho¬

Expanded text:
mus aeternos, et quomodo negare posmus aeternos, et quomodo negare possumus Dei Filium sempiternum, quem sempiternum docet atque demonstrat natura, non gratia? 37. Creatum dicunt. Quis auctorem inter opera sua deputet, ut videatur id esse quod fecit? 38. Bonum negant. Sacrilega vox ipsa se damnat, ut indulgentiam sperare non possit. 39. Negant verum Dei Filium, negant omnipotentem; cum fateantur omnia facta per Filium, omnia creata per Dei esse virtutem. Quid est enim virus, nisi perfecta natura? 40. Negant etiam divinitate unum esse cum Patre. Deleant ergo Evangelium, deleant Christi vocem. Ipse enim dixit: Ego et Pater unum sumus . Non ego hoc dico, Christus dixit. Numquid fallax, ut mentiretur? Numquid impius, ut quod non erat usurparet? Sed singula suis lodicit esse dissimilem, idque versutis disputationibus astruere nititur, dicendum est ndepraedetur per philosophiam et inanem seductionem, secundum traditionem ho