comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
faceret corpora. Sedita ac¬
ciperetur omnia corpora. in co¬
loribus disposuisti. ac si diceretur.
omnia corpora sic disposuisti.
ut haberent colores. Quasi ue¬
ro acreatore dõ disposita. in
coloribus corpora. Id est ita
disposita ut colorata. essent
possit aliter intellegi. Nisi
aliqua ratio colorum singu¬
lis corporum generibus dis¬
tribuendorum. in ipsa dispo¬
nendis sapientia non defuis¬
se intellegatur. Et sicoloris
non appellatur. Hoc est
enim quod dixi. dum res con¬
ceditur non esse deuocabu¬
lis laborandum. Faciamus
ergo ita dictum esse omnia
inmensura. & numero. & pon¬
dere disposita. Tam quam dic¬
tum esset ita disposita utthabe¬
rent proprias mensuras suas
Etproprios numeros. & propri¬
um pondus. quȩ in eis prosui
cuiusque generis mutabilitate
mutarentur augmentis. & di¬
minutionibus. multitudine. &
paucitate. leuitate. & grauita¬
te secundum dispositionẽ dĩ
Numquid sicut ista mutantur.
ita ipsum dĩ consilium in quo

Expanded text:
faceret corpora, sed ita acfaceret corpora, sed ita acciperetur: omnia corpora in coloribus disposuisti, ac si diceretur: omnia corpora sic disposuisti, ut haberent colores. quasi uero a creatore deo disposita in coloribus corpora, id est ita disposita, ut colorata essent, possit aliter intellegi, nisi aliqua ratio colorum singulis corporum generibus distribuendorum in ipsa disponentis sapientia non defuisse intellegatur, etsi color ibi non appellatur. hoc est enim, quod dixi, dum res conceditur, non esse de uocabulis laborandum. Faciamus ergo ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, tamquam dictum esset ita disposita, ut haberent proprias mensuras suas et proprios numeros et proprium pondus, quae in eis pro sui cuiusque generis mutabilitate mutarentur, augmentis et diminutionibus, multitudine et paucitate, leuitate et grauitate secundum dispositionem dei: numquid, sicut ista mutantur, ita ipsum dei consilium, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
gendum est. non magnope¬
re curandum est quo duocetur.
scire oport&. cuius modi ta¬
men similitudo est. Inferio¬
rum adsuperiora. non enim
aliter recte hinc illuc ratio
tendit & nititur. Iam uero
siquis quam dicit creatam esse.
mensuram. &numerum . & pon¬
dus. in quibus dm̃ omnia dispo¬
suisse scriptura testatur. Si
millis omnia disposuit. eadẽ
ipsa ubi disposuit. eadem ipsa
ubi disposuit. Si in aliis. quomo¬
do ergo in ipsis omnia. quan¬
do ipsa in aliis. Nonitaque du¬
bitandum est. illa esse extra
ea quae disposita sunt. In quib
omnia disposita sunt. Anfor¬
te putabimus ita dictum esse.
omnia in mensura. &numero.
& pondere disposuisti. Ac si di¬
ceretur. Omnia sic disposuisti.
ut haberent mensuram. & nume¬
rum. & pondus. Quia & si dice¬
retur omnia corpora in colo¬
ribus disposuisti. Non hinc es¬
set consequens. ut ipsa dĩ sapi¬
entia perquam facta sunt om¬
nia. colores in se̾ prius habu¬
isse intellegeretur. in quibus

Expanded text:
gendum est, non magnopegendum est, non magnopere curandum est quid vocetur. Scire oportet tamen cujusmodi similitudo est inferiorum ad superiora. Non enim aliter recte hinc illuc ratio tendit, et nititur. 10. Jam vero si quisquam dicit creatam esse mensuram et numerum et pondus, in quibus Deum omnia disposuisse Scriptura testatur; si in illis omnia disposuit, eadem ia disposuit, eadem ipsa ubi disposuit? si in aliis, quomodo ergo in ipsis omnia, quando ipsa in aliis? non itaque dubitandum est illa esse extra ea, quae disposita sunt, in quibus omnia disposita sunt An forte putabimus ita dictum esse: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, ac si diceretur: omnia sic disposuisti, ut haberent mensuram et numerum et pondus? quia et, si diceretur: omnia corpora in coloribus disposuisti, non hinc esset consequens, ut ipsa dei sapientia, per quam facta sunt omnia, colores in se prius habuisse intellegeretur, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nendo. post ponendo. quae
pendatur. sed hȩc animorum
atque mentium: & mensura
alia mensura cohibetur
Et numerus. alio numero for¬
matur. Et pondus. alio pon¬
dere rapitur. Mensura autẽ
sine mensura est. cuia equatur
quod deilla est. nec aliunde
ipsa est. Numerus sine nume¬
ro est. quoformatur omnia nec
formatur ipse. Pondus sine pon¬
dere. quoreferuntur ut quies
cant. Quorum quies. purum
gaudium est. Nec illud iam re¬
fertur ad aliud. Sed nomine men¬
surae. & numeri & ponderis.
Transcendat itaque omne quod
ita nouit. aut si nondum potest
Nec ipsis nominibus hereat de
quibus cogitare. nisi sor didȩ non
potest. Tanto enim magis.
cuique ista insuperioribus ca¬
ra sunt. quanto ipse minus est
in inferioribus cara. Quod si nofi
uult aliquis ea uocabula quae
in rebus infimis & abiectissimis
didicit trans ferre ad illa sub
limia quibus intuendis men¬
tem serena reconatur. non ẽ
urguendus ut faciat. Dum enĩ
hoc intellegatur quod intelle¬

Expanded text:
nendo, postponendoque nendo, postponendoque pendatur: sed haec animorum atque mentium et mensura alia mensura cohibetur, et numerus alio numero formatur, et pondus alio pondere rapitur. Mensura autem sine mensura est, cui aequatur quod de illa est, nec aliunde ipsa est: numerus sine numero est, quo formantur omnia, nec formatur ipse: pondus sine pondere est, quo referuntur ut quicant, quorum quies purum gaudium est, nec illud iam refertur ad aliud. Sed nomina mensurae et numeri et ponderis transcendat itaque omne, quod ita nouit, aut si nondum potest, nec ipsis nominibus haereat, de quibus cogitare nisi sordide non potest. tanto enim magis cuique ista in superioribus cara sunt, quanto ipse minus est in inferioribus caro. quodsi non uult aliquis ea uocabula, quae in rebus infirmis et abiectissimis didicit, tralimia, quibus intuendis mentem serenare conatur, non est urgendus ut faciat. Dum enim hoc intelligatur quod intelli
Abbreviated transcription (Latin):
nat omnia. & format omnia.
& ordinat omnia. nihil que
dictum aliud intellegitur. quo¬
modo pertor & linguam hu¬
manam. potuit omnia. Inmen¬
sura. &numero. & pondere dis¬
posuisti. nisi omnia inte dispo¬
suisti. Magnum est paucis¬
que concessum excedere om
nia. quae metiri possunt.
utuideatur mensura. Sine
mensura excedere omnia. quȩ
nu merari possunt. Utuide¬
atur numerus. sine numero ex¬
cedere omnia quae adpendi
possunt. Vt uideatur pondus
sura. & numerus. & pondus. in
lapidibus tantum modo & lignis.
atque huius modi molibus. Et
quantis cumque corporalibus.
uel terrestribus. uel caelesti¬
bus. Anim aduerti uel cogi¬
tari potest. Est etiam mensu¬
ra. aliquid agandi. nesit in¬
reuocabilis. & inmoderata. ꝓ¬
gressio. Et est numerus. &
affectionum animi. & uir tutũ.
Quo abstultitiae deformita¬
te. adsapientiae formam. de¬
cusque colligitur. Et est pon¬
dus uoluntatis & amoris. ubi
apparet. quanti quidque in
appetendo. fugiendo. praepo¬

Expanded text:
nat omnia et format omnia nat omnia et format omnia et ordinat omnia, nihilque aliud dictum intellegitur, quomodo per cor et linguam humanam potuit: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, nisi: omnia in te dispsuisti? Magnum est paucisque concessum excedere onia quae metiri possunt, ut videatur mensura sine mensura; excedere omnia quae numerari possunt, ut videatur numerus sine numero; excedere omnia quae appendi possunt, ut videatur pondus sura et numerus et pondus in lapidibus tantummodo et lignis atque hujusmodi molibus, et quantiscumque corporalibus vel terrestribus vel coelestibus animadverti et cogitari potest. Est etiam mensura aliquid agendi, ne sit irrevocabilis et immoderata progressio; et est numerus et affectionum animi et virtutum, quo ab stultitiae deformitate, ad sapientiae formam decusque colligitur; et est pondus voluntatis et amoris, ubi apparet quanti quidque in appetendo, fugiendo, praepo
Abbreviated transcription (Latin):
dõ. & in pertiente atque inspi¬
rante uires. Utrum haec
tria. mensura. numerus. pon¬
dus. inquibus dm̃ disposuisse
omnia. scriptum est. Erant
alicubi ante quamcreare¬
tur uniuersa creatura. An
etiam ipsa creata sunt
Etsi erant antea. ubi erant.
Neque enim ante creaturã e¬
rat aliquid. nisi creator. In ip¬
so ergo erant. sed quomodo:
Nam & ista quaecreata sunt. in
ipso esse legimus. An illa sicut
ipse. Ista uero sicut in illo. a
quo reguntur. & gubernantur
Etiiuomodo illa ipsȩ. Neque
enim ds̃ mensura est. aut nu¬
merus. aut pondus. Aut ista
omnia. an secundum id quod no¬
uimus mensuram in eis quȩ meti¬
tur. Etnumerũ in eis quȩ nume¬
ramus Etpondus in eis quȩ ad¬
pendimus Non est ds̃ ista. secun¬
dum id uero quod mensura om¬
ni rei modum prȩfigit. Etnu¬
merus omnis rei speciem prȩ¬
bet. Et pondus omnem rem. ad
qui etem ac stabilem trahit.
Ille primitus. & ueraciter & sin¬
gulariter. Iste est quitermi¬

Expanded text:
deo et inpertiente atque. inspideo et inpertiente atque. inspirante uires, utrum haec tria, mensura, numerus, pondus, in quibus deum disposuisse omnia scriptum est, erant alicubi, antequam crearetur uniuersa natura, an etiam ipsa creata sunt. et, si erant antea, ubi erant. neque enim ante creaturam erat aliquid nisi creator. in ipso ergo erant. sed quomodo? nam et ista. quae creata sunt, in ipso esse legimus . an illa sicut ipse, ista uero sicut in illo, a quo reguntur et guber-_ nantur? et quomodo illa ipse? neque enim deus mensura est aut numerus aut pondus aut ista omnia. an secundum id, quod nouimus mensuram in his, quae metimur, et numerum in his, quae numeramus, et pondus in his, quae adpendimus, non est deus ista? secundum id uero, quod mensura omni rei modum praefigit et numerus omni rei speciem praebet et pondus omnem rem ad quietem ac stabilitatem trahit, ille primitus et ueraciter et singulariter ista est, qui termi
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde. in inferiore animanti¬
A. sicut ordo ipse poscebat
Vno die aquarum. Alio ter¬
rarum. Nec quisquam ita de¬
mens est ut audeat dicere
non potuisse dm̃ facere uno di¬
e cuncta siuellet. Aut siuel¬
let .bi duo. Uno die spiritalẽ
creaturam. & alio corpora¬
lem: Siue uno die caelum.
cum omnibus ad se pertinen¬
tibus. Et alio terram. cumom¬
nibus quae in ea sunt. Et om¬
nino quando uell&. & quam¬
diu uellet. Et quomodo uellet
Quis est quidicat. uoluntati
eius aliquid potuisse resistere.
Qua propter. cum eum legimus
sex diebus omnia perfecisse.
Etsenarium numerum consi¬
derantes. Inuenimus esse per¬
fectum. Atque ita creatura¬
rum omnium ordinem cur¬
rere. ut etiam ipsarum par¬
tium. quibus iste numerus ꝑ¬
ficitur appareat. quasi grata
distinctio. Ueniat etiam il¬
lud inmentem. quod alio loco
scripturarum ei dicitur.
Omnia in mensura. & nume¬
ro & pondere. disposuisti. At¬
que ita cogitet anima. quae
potest inuocato in auxilium

Expanded text:
deinde in inferiore animantideinde in inferiore animantia, sicut ordo ipse poscebat, uno die aquarum. alio terrarum. nec quisquam ita demens est, ut audeat dicere non potuisse deum facere uno die cuncta, si uellet, aut, si uellet, biduo: uno die spiritalem creaturam et alio die corporalem, siue uno die caelum cum omnibus pertinentibus et alio terram cum omnibus. quae in ea sunt . et omnino quando uellet et quamdiu uellet et quomodo uellet. quis est, qui dicat uoluntati eius aliquid potuisse resistere? Quapropter, cum eum legimus sex diebus omnia perfecisse et senarium numerum considerantes inuenimus esse perfectum, atque ita creaturarum ordinem currere, ut etiam ipsarum partium, quibus iste numerus perficitur, adpareat quasi gradata distinctio, ueniat etiam illud in mentem, quod alio loco scripturarum ei dicitur: omnia in mensura et numero et pondere disposuisti, atque ita cogitet anima, quae potest. inuocato in auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem operũ ipsorum. Sicut
enim idem numerus gradatim
partibus suis intrigonum
surget: Nam ita secuntur.
unum. duo. tria: ut nullus ali¬
us inter poni possit : quȩ sin¬
guli : senarii partessunt. Qui¬
bus constat. unum . sex. duo. ter¬
tia dimidia tria Ita. uno die
facta ẽ lux : duobus autẽ se¬
quentibus. fabrica mundi hu¬
ius . Vno. superior pars. id est
firmamentum: Altero inferior.
id est mare & terra: Sed partẽ
superiorem. nullis alimentorũ
corporalium generib impleuit
Quia non ibi erat positurus cor¬
pora tali refectione indigentia:
Ad inferiorem. quã sibi congru¬
entib animalibus ornaturus
erat. necessaris eorum indigen¬
tiae cibis. ante ditauit. Re¬
liquis ergo trib diebus. ea cre¬
ata sunt quȩ intra mundum
id est intra istam. uniuersitatẽ
uisibilem exelementis omnib
factã. uisibilia suis & congruis
motib: agerentur. Primo. infir¬
mamento luminaria. quia pri¬
us erat factum firmamentũ:

Expanded text:
ordinem operum ipsorum. Sicut ordinem operum ipsorum. Sicut enim idem numerus gradatim partibusurgit — nam ita sequuntur unum, duo, tria, ut nullus alius interponi possit, quae singulae senarii partes sunt quibus constat: unum sexta, duo tertia, tria dimidia — ita uno die facta est lux, duobus autem sequentibus fabrica mundi huius: uno superior pars, id est firmamentum, altero inferior, id est mare et terra . sed partem superiorem nullis alimentorum corporalium generibus inpleuit, quia non ibi erat positurus corpora tali refectione indigentia. at inferiorem, quam sibi congruentibus animalibus ornaturus erat, necessariis eorum indigentiae cibis ante ditauit. reliquis ergo tribus diebus ea creata sunt, quae intra mundum, id est intra istam uniuersitatem uisibilem ex elementis omnibus factam, uisibilia suis et congruis motibus agerentur . primo in firmamento luminaria, quia prius erat factum firmamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
o detricesimus inuenitur. qui
similiter suis: partibus consis¬
tat. Habet enim eas quinq:
uicesimam. & octauam. quar¬
tam decimam. septimam. quar¬
tam. dimidiam id est unum. &
duo & quattuor: Et septem &
quat tuor decim: quaesimul duc¬
tae. eundem duo detricesimũ
complent: fiunt enim uiginti
octo. Et quanto magis nume¬
rorũ ordo procedet: tanto
productioribus prorata porti¬
one inter uallis repperiuntur.
Hi numeri. quisuis talib parti¬
bus insummã redactis. adse ip¬
sos occurrunt: Dicuntur que
perfecti: quarum enĩ numero¬
rum tales partes simul ductȩ̨
non implent eosdem numeros.
quorũ partessunt: in ꝑfecti
nominantur. Q orum autẽ
etiam excedunt. plus quã per¬
fecti appellantur. Perfecto
ergo numero dierum. hoc est
senario. perfecit ds̃ opera su
a quȩ fecit. Ita enim scriptũ
est : Et consum mauit ds̃ in die:
sexto opera sua quȩ fecit. ma¬
gis autem inisto numero inten¬
tus fio. Cum considero etiam

Expanded text:
odetricesimus inuenitur, qui odetricesimus inuenitur, qui similiter suis partibus talibus constat; habet enim eas quinque: uicesimam et octauam, quartam decimam, septimam, quartam, dimidiam; id est: unum et duo et quattuor et septem et quattuordecim . quae simul ductae eundem duodetricesimum conplent; fiunt enim uiginti octo. et quanto magis numerorum ordo procedit, tanto productioribus pro rata portione interuallis reperiuntur hi numeri, qui suis talibus partibus in summam redactis ad se ipsos occurrunt, dicunturque perfecti. quorum enim numerorum tales partes simul ductae non inplent eosdem numeros, quorum partes sunt, inperfecti nominantur; quorum autem etiam excedunt, plus quam perfecti appellantur. Perfecto ergo numero dierum, hoc est senario, perfecit da quae fecit. Ita enim scriptum est: Et consummavit Deus in die sexto opera sua quae fecit. Magis autem in istum numerum intentus fio, cum considero etiam
Abbreviated transcription (Latin):
libus simul ductis. non ipse con¬
summatur sed exceditur: Am¬
pliorem quippe duodenariũ
numerum faciunt. Nam usq
ad sed ecim perueniunt. habet
enim eas quinque : duodecimã:
sextam. quartam. tertiam.
dimidiam. Nam duo decima.
cius. unum est Sexta. duo.
quarta. tria. Tertia. quat¬
tuor : dimidia: Sex : unum
autem & duo &tria & quat¬
tuor: Et sex: insummam duc¬
ta. sedecimsunt. Et nemul¬
tis morer. in infinita seriae:
Numerorum: plures numeri
repperiuntur. Quitales par¬
tes non habent. nisi singulas:
Sicut ternarius & quinarius.
& ceteri huius modi.⁊ Aut ita
plures habent tales partes.
Utinunum ductae. aut insum¬
mã redactae. uel citra existant
Sicut est octonarius. & no¬
uenarius: & alii plurimi. uel
ultra excedant. sicut duo¬
decimus :. Et duo deuicesimis.
& multi tales: plures erga re¬
periuntur: Quilibet horum.
quam illi: qui perfecti uocan¬
tur: eo quod suis simul ductis
talibus partibus complean¬
tur. Nam post senarium du¬

Expanded text:
libus simul ductis non ipse conlibus simul ductis non ipse consummatur, sed exceditur; ampliorem quippe duodenario numerum faciunt: nam usque ad sedecim perueniunt. habet enim eas quinque: duodecimam, sextam. quartam, tertiam, dimidiam . nam duodecima eius unum est, sexta duo, quarta tria, tertia quattuor, dimidia sex: unum autem et duo et tria et quattuor et sex in summam ducta sedecim faciunt. Et ne multis morer, in infinita serie numerorum plures numeri reperiuntur, qui tales partes aut non habent nisi singulas, sicut ternarius et quinarius et ceteri eiusmodi, aut ita plures habent tales partes, ut in unum ductae atque in summam redactae uel citra insistant, sicut est octonarius et nouenarius et alii plurimi, uel ultra excedant, sicut duodecimus et duodeuicesimus et multi tales. plures ergo reperiuntur quilibet horum quam illi, qui perfecti uocantur, eo, quod suis simul ductis talibus partibus conpleantur. nam post senarium du
Abbreviated transcription (Latin):
est. Tertia duo. dimidia tri¬
a Hae autem partes insum¬
mam ductae. id est. unum.
& duo. &tria: Simul eundẽ
consũmant. perficiunt que
senarium. Iam septinarius
non habet talem partem.
nisi septimam. quod est u¬
num. Octonarius tres. oc¬
tauam. quartam. dimidiam
Id est unum & duo & quatuor
Sed haec simul ductae. sep¬
tinarium faciunt. Infra in¬
sistentem. Non ergo com¬
plent eundem octonarium.
Nouenarius duas habet. Nonã
quod est unum. Et tertiam
quod est tria. Hae autem simul
quaternarium faciunt. longe
Nouenario minorem. Dena¬
rius. tres partes habet ta¬
les. Unum. decimam. Duo
Quinque dimidi¬
am Quinumeri. simul duc¬
ti. ad octonarium perueniunt
non addenarium. Vndena¬
rius nonhabet. nisi solam un¬
decimam. Sicut septinari¬
us solam septimam. Et quina¬
rius. solam quintam. Et ter¬
narius. solam tertiam. Et bi¬
narius. solam dimidiam. quod
in omnibus unum est. Duode¬
narius uero partibus suis ta¬

Expanded text:
est, tertia duo, dimidia triest, tertia duo, dimidia tria. haec autem partes in summam ductae, id est unum et duo et tria, simul eundem consummant perficiuntque senarium. Iam septenarius non habet talem partem nisi septimam,. quod est unum, octonarius tres: octauam, quartam, dimidiam, id est: unum, duo et quattuor . sed haec similiter ductae septenarium faciunt infra insistentem, non ergo inplent eundem octonarium. nouenarius duas habet: nonam, quod est unum, et tertiam, quod est tria. haec autem simul quaternarium faciunt longe nouenario minorem. denarius tres habet partes tales: unum decimam, duo quintam, quinque dimidiam: qui numeri simul ducti ad octonarium perueniunt, non ad denarium. undenarius non habet nisi solam undecimam, sicut septenarius solam septimam et quinarius solam quintam et ternarius solam tertiam et binarius solam dimidiam, quod in omnibus unum est. duodenarius uero partibus suis ta
Abbreviated transcription (Latin):
numeris. quibus numeramus.
ut non habeat dimidium uel
aliquam partem: Seduere
ac pure & simpliciter unum
sit. Duorum autem pars u¬
num est. & ea dimidia nec ul¬
la altera. Ternarius uero du¬
as habet. unam quae dici pos¬
sit quotasit. quod est unum
Nam tertia eius est. & aliam
maiorem quae non possit dici
quota sit. id est duo. Nec huius
ergo partes computari possunt.
ille dequibus agimus. id est
quaedici possunt quotȩsint
Porro quaternarius duas habet
tales. Nam unum quarta eius
est. duo dimidia. Sed ambȩ
insummam ductȩ. id est duo
&unum simul. ternarium faci¬
unt. non quaternarium. Non
ergo eum complent partes.
suae : quia insumma minore:
consistunt. Quinarius non
habet talem nisi unam. id est
ipsum unum. quaequinta pars
eius est. Nam & duo. quamuis
pars eius minorsit. &tria ma¬
ior: N eutra tamen earum
dici potest. quota pars eius sit :
Senarius uero. tres partes ta¬
les hab&. Sextam tertiam.
dimidiam. Sexta eius unum

Expanded text:
numeris, quibus numeramus, numeris, quibus numeramus, ut non habeat dimidium uel aliquam partem, sed uere ac pure et simpliciter unum sit. duorum autem pars unum est et ea dimidia nec ulla altera. ternarius uero duas habet, unam, quae dici possit quota sit — quod est unum; nam tertia eius est - et aliam maiorem, quae non possit dici quota sit, id est duo; nec huius ergo conputari possunt partes illae. de quibus agimus, id est quae dici possunt quotae sint. porro quaternarius duas habet tales: nam unum quarta eius est, duo dimidia; sed ambae in summam ductae, id est unum et duo simul, ternarium faciunt. non quaternarium. non ergo eum conplent partes suae, quia in summa minore consistunt. quinarius non habet talem nisi unam, id est ipsum unum, quae quinta pars eius est; nam et duo quamuis pars eius minor sit et tria maior, neutra tamen earum dici potest quota pars eius sit. senarius uero tres partes tales habet: sextam, tertiam, dimidiam . sexta eius unum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & septinarius quoque di¬
uidi potest intria & quatuor
Etoctinarius intria & quin¬
que & nouenarius intria
& sex: Sed nullius horum po¬
test dici. Ternarius. quota sit
pars : nisi tantum nouenarii. cu¬
us pars tertia est. sicut & se¬
narii dimidia. Itaque horum
omnium. quos comme moraui nul¬
lus consummatur exaliquo ter¬
nariis. nisi senarius & nouena¬
rius. Nam &ille constat ex
duobus ternariis. Iste autem
extribus. Senarius ergo nu¬
merus ut dicere coeperam.
partibus suis connumeratis.
& insummam ductis. ipse com¬
pletur. Alii namque sunt
numeri quorum partes simul
ducte. minorem summam fa¬
ciunt. Alii uero ampliorem
Certis autem inter uallo¬
rum rationibus. pauciores
inueniuntur qui suis partibus
compleantur. Quarum sum¬
ma nec citra consistat. nec¬
ultra excrescat. Sed adtan¬
tum occurrat: quantus est
ipse numerus cuius partes
sunt. Quorum primus sena¬
rius est. Nam unius innume¬
ris nullae partessunt
Sic enim dicitur unum in

Expanded text:
nam septenarius quoque dinam septenarius quoque diuidi potest in tria et quattuor et octonarius in tria et quinque et nouenarius in tria et sex; sed nullius horum potest dici ternarius quota sit pars nisi tantum nouenarii, cuius pars tertia est sicut senarii dimidia. itaque horum omnium, quos commemoraui, nullus consummatur ex aliquot ternariis nisi senarius et nouenarius. nam ille constat ex duobus ternariis, iste autem ex tribus. Senarius ergo numerus, ut dicere coeperam, partibus suis connumeratis et in summam ductis ipse conpletur. alii namque sunt numeri, quorum partes simul ductae minorem summam faciunt, alii uero ampliorem; certis autem interuallorum rationibus pauciores inueniuntur, qui suis partibus conpleantur, quarum summa nec citra insistat necultra excrescat, sed ad tantum occurrat, quantus est ipse numerus, cuius partes sunt. horum primus senarius est. nam unius in numeris nullae partes sunt. sic enim dicitur et unum in
Abbreviated transcription (Latin):
abre: ut consideremus sena
rii numeri perfectionem.
in ipsa interiora natura nu¬
merorum. Quammente in¬
tuentes. ea quae sensibus etiã
corporis adiacent numera¬
mus. numerosȩque disponi
rium numerum primo esse
perfectum. ea ratione quosu¬
is partibus compleatur
Sunt enim & ali numeri a¬
lus causis rationibus que per¬
fecti. Proinde istum senari¬
um ea ratione perfectum dixi¬
mus. quod suis partibus com¬
pleatur : Talibus dumtaxat
partibus. quae multiplicatȩ
possint consummare nume¬
rum cuius partes sunt. Ta¬
lis enim pars numeri. dici
potest quotasit. Nam ter¬
narius numerus potest dici
pars. Nontantum senarii
cuius dimidia est: sed omnium
ampliorum quam est ipse
ternarius. Nam & quater¬
narii. & quinarii parsmaior.
ternarius est. Potest enim
diuidi. & qua ternarius intri¬
a & unum. & quinarius in
tria & duo. Etseptinarii. &
octonarii. & nouenarii. Et
quicquid ultra est. Numero¬
rum pars est: Ternarius non
maior uel dimidia. sedminor.

Expanded text:
ab re, ut consiab re, ut consirii numeri perfectionem in ipsa interiori natura numerorum; quam mente intuentes, ea quae sensibus etiam corporis adjacent, numeramus, numeroseque disponimrium numerum primum esse perfectum ea ratione, quod suis partibus conpleatur; sunt enim et alii numeri aliis causis rationibusque perfecti. proinde istum senarium ea ratione perfectum diximus, quod suis partibus conpleatur, talibus dumtaxat partibus, quae multiplicatae possint consummare numerum, cuius partes sunt; talis enim pars numeri dici potest quota sit. nam ternarius numerus potest dici pars non tantum senarii, cuius dimidia est, sed omnium ampliorum, quam est ipse ternarius. nam et quaternarii et quinarii pars maior ternarius est; potest enim diuidi et quaternarius in tria et unum et quinarius in tria et duo. et septenarii et octonarii et nouenarii et quidquid ultra est numerorum pars est ternarius non maior uel dimidia, sed minor.
Abbreviated transcription (Latin):
inpriuatione uel defectu uel
si quo alio nomine melius sig¬
nificatur .: cum amittitur.
Species. aliqua mutatione. a
forma ad informitatem decli¬
nante atque uergente. quȩ
mutatio in omni creatura
Siue possibilitate. in est etiã¬
sidesit in affectu. sicut incae¬
lestibus superioribus. siue ad
implendam in infimis rebus
pul chritudinem temporalem.
perordinatas uices : Quorũ¬
que mutabilium cessionibus.
successi onibus que peragitur
Sicut manifestum est in re¬
bus terrenis atque morta li¬
bus. Uespera uero in omnibus
perfecte conditionis. quasi
terminus quidam sit. Ma¬
ne autem incipientis exor¬
dium. Omnis enim creata
natura certis suis initus &
finibus continetur: indaga¬
re difficile est. Sed siue hoc
siue illud. siue aliquid etiam
tertium. probabilius quod
dicatur possit inueniri
Quod in progressu disputatio¬
nis forsitan apparebit: Quẽ¬
ad modum in illis diebus. &
nox. & uespera. & mane in
tellegatur: Non est tamen

Expanded text:
in priuatione uel defectu uel in priuatione uel defectu uel si quo alio nomine melius significatur, cum amittitur species aliqua mutatione a forma ad informitatem declinante atque uergente — quae mutatio in omni creatura siue possibilitate inest, etiamsi desit effectu, sicut in caelestibus superioribus, siue ad inplendam in infimis rebus pulchritudinem temporalem per ordinatas uices quorumque mutabilium cessionibus successionibusque peragitur, sicut manifestum est in rebus terrenis atque mortalibus - uespera uero in omnibus perfectae conditionis quasi terminus quidam sit. mane autem incipientis exordium — omnis enim creata natura certis suis initiis et finibus continetur —: indagare difficile est. sed siue hoc siue illud siue aliquid etiam tertium probabilius, quod dicatur, possit inueniri, quod in progressu disputationis forsitan adparebit, quemadmodum in illis diebus et nox et uespera et mane in-\' tellegatur, non est tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ICONSUMATA
sunt caelum & terra &
Et consum mauit ds̃ indie sex¬
to opera sua quae fecit. Etre¬
omnibus operibus suis quae
fecit. & benedixit ds̃ diem
septimum. & scĩ ficauit eum
quia in ipso requieuit ab om¬
nibus operibus suis. quae in cho¬
auit ds̃ facere: arduum qui¬
dem atque difficillimum est.
uiribus intentionis nostrae.
uoluntatem scriptoris :. In is¬
tis sex diebus. mentis: uiuacita¬
te penetrare. utrum prȩte¬
rierint dies illi: Et addito
septimo: Nunc per uolumina
temporum. non re. sed nomina
repetantur. In toto enim tẽ¬
pore multi dies ueniunt.
praeteritis similes: nullus au¬
tem idem redit. utrum ergo
prȩterierunt dies illi. an
istis quieorum uocabulis &
numero censentur. Intem¬
porum ordine cottidie trans¬
currontibus. illi in ipsis re¬
rum conditionibus maneant
Vt non solum in illis tribus
ante quamfierent lumina¬
ria : Sed etiam in reliquis itẽ¬
tem tribus. diei nomen intel¬
legamus. Inspecie rei quae
creata est. Noctem que eius

Expanded text:
consummata sunt caelum et terra et et consummauit deus in die sexto opera sua, quae fecit; et beomnibus operibus suis, quae fecit. et benedixit . deus diem septimum et sanctificauit eum, quia in ipso requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. arduum quidem atque difficillimum est uiribus intentionis nostrae uoluntatem scriptoris in istis sex diebus mentis uiuacitate penetrare. utrum praeterierint dies illi et addito septimo nunc per uolumina temporum non re, sed nomine repetantur. in toto enim tempore multi dies ueniunt praeteritis similes, nullus autem idem redit. utrum ergo praeterierint dies illi, an istis, qui eorum uocabulis et numero censentur, in temporum ordine cotidie transcurrentibus illi in ipsis rerum conditionibus maneant, ut non solum in illis tribus, antequam fierent luminaria, sed etiam in reliquis item tribus diei nomen intellegamus in specie rei, quae creata est, noctemque eius
Abbreviated transcription (Latin):
fruticũ atq lignorũ in prima
conditione factae fuerant
aquã conditione ds̃ requi euit.
Mouens deinde adminis crans
q: temporales cursus Illaip¬
sa quae condidit. Et aquibus
conditis requi euit. non solum
tunc plantauit paradisum. sed
etiam nunc om̃a quȩ nascunt᷑:
Quis enĩ alius. etiam nun cista
creat : Nisiquiusq nuncope¬
ratur. Sed ereat haec modo
ex his quac ĩa sunt. tunc autẽ
ab illo cum omnino nulla es¬
sent creata sunt: Cum factus
est dies ille. qui etiam ipse om¬
nino non erat .spiritalis uide¬
lic& atq intellectu alis crea¬
tura: factae ltaq creaturae
motibus. coeperunt currere
tempora Unde ante creatu¬
sinullus esset. uel spiritalis
uel corporalis creaturae. quo
ꝑpraesens praeteritis futura
succederent : Nullũ esset tem¬
pus omnino: moueri autem creatu¬
ra nonutiq posset. sinon esset :
potius ergo tempus acreatura.
Non creatura. coepit a tempore .
utrũq autem ex dõ. exipso enim

Expanded text:
fructicum atque lignorum in prima fructicum atque lignorum in prima conditione factae fuerant, a qua conditione deus requieuit, mouens deinde administransque per temporales cursus illa ipsa, quae condidit et a quibus conditis requieuit, non solum tunc plantauit paradisum, sed etiam nunc omnia, quae nascuntur. quis enim alius etiam nunc ista creat, nisi qui usque nunc operatur? sed creat haec modo ex his, quae iam sunt; tunc autem ab illo, cum omnino nulla essent, creata sunt, cum factus et dies ille, qui etiam ipse omnino non erat, spiritalis uidelicet atque intellectualis creatura. Factae itaque creaturae motibus coeperunt currere tempora: unde ante creatusi nullus esset uel spiritalis uel corporalis creaturae, quo per praesens praeteritis futura succederent, nullum esset tempus omnino. moueri autem creatura non utique posset, si non esset. potius ergo tempus a creatura quam creatura coepit a tempore, utrumque autem ex deo; ex ipso enim
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: Illis enĩ primordi aliter
ut itadicam uel originaliter.
sicut eam ds̃ primitus condidit:
It post eam conditionẽ asuis ope¬
rioribus requi euit. non conden¬
do aliquid amplius Nobisaũt
secundũ rerum antea condita¬
rum administrationẽ iamper
ordines temporum. secundũ
quã ds̃ iam illis rebus senaria
ꝑfectione consummatisusq
modo operatur: Causa liter er¬
gotunc dictũ est. produxisse
terrã erbã edignum id est produ¬
cendi accepisse uirtutem. In ea
quippe iam tam qũ a inradicib
Ut ita dixerim temporũ facta
erant. quae ꝑtempora futura
erant : Nam utiq post ea plan¬
tauit ds para disum iuxta orien¬
tem. et eiecit ibi deterra. omne
lignum speciosum ad aspectum.
et bonum ad escam: Nec tamen
dicendũ est eum aliquid tunc ad
didisse creaturae. quod ante non
fecerat Quod ueluđ illi. ꝑfectio¬
ni qua omnia bon aual de. sexto
die consũmauit postcẽ ad den¬
dum. Sed quia iã oms naturȩ

Expanded text:
nobis: illis enim primordialiter, nobis: illis enim primordialiter, ut ita dicam. uel originaliter, sicut eam deus primitus condidit et post eam conditionem a suis operibus requieuit non condendo aliquid amplius, nobis autem secundum rerum antea conditarum administrationem iam per ordines temporum, secundum quam deus iam illis rebus senaria perfectione consummatis usque modo operatur. Causaliter ergo tunc dictum terram herbam et lignum, id est producendi accepisse virtutem. In ea quippe jam tanquam in radicibus, ut ita dixerim, temporum facta erant, quae per tempora futura erant. Nam utique postea plantavit Deus paradisum juxta orientem, et ejecit ibi de terra omne lignum speciosum ad aspectum, et bonum ad escam : nec tamen dicendum est, eum aliquid tunc adidisse creaturae, quod ante non fecerat, quod uelut illi perfectioni, qua omnia bona ualde sexto die consummauit post esset addendum; sed quia iam omnes naturae
Abbreviated transcription (Latin):
herbam faeni. et lignum fruc¬
tuosum: Sed ait germin et ter¬
ra herbã foeni seminans semen:
Vt semen exerba non erbã
insinuaret exsemine: Etsic
est factum. et produxit terra
idest prius sic est factũ in cog¬
nitione illius diei: Et pro¬
duxit terra. iamuthocfieret
etiam in ipsa creatura quae.
condita est: Quomodo ergo ante¬
quã essent suꝑ terrã. Et ante.¬
quã exorirent᷑. quasi aliud eis
do factus ẽ dies Ille inusitatus
atq incognitus nobis quem pri¬
mũ ds̃ fecit. Aliud aut̃ exori¬
riiam suꝑ terrã. quod non fit
nisi ꝑ hos dies. quos circuitus so¬
lis facit ꝑtemporũ moras suo
cuiq generi ac commodatas:
Quodsita est. diesq ille socie¬
tas atq unitas suꝑ caelestium
angelorũ atq uirtutum est.
Proculdubio longe aliter nota
est angelis creatura dĩ aliterno¬
bis. Excepto quod eam inuer¬
bodĩ nouerunt. ꝑ quod facta sunt
omnia. Etiam inse ipsa dico
longe aliter eis notaesse quam¬

Expanded text:
herbam feni, et lignum frucherbam feni, et lignum fructuosum; sed ait, Germinet terra herbam feni seminantem semen; ut semen ex herba, non herbam insinuaret ex semine. Et sic est factum, et produxit terra ; id est, prius sic est factum in cognitione illius diei, et produxit terra jam, ut hoc fieret etiam in ipsa creatura, quae condita est. 10. Quomodo ergo antequam essent super terram, et antequam exorirentur: quasi aliud eis do factus est dies ille inusitatus atque incognitus nobis, quem primum deus fecit, aliud autem exoriri iam super terram, quod non fit nisi per hos dies, quos circuitus solis facit per temporum moras suo cuique generi adcommodatas? quod si ita est diesque ille societas atque unitas supercaelestium angelorum atque uirtutum est, procul dubio longe aliter nota est angelis creatura dei, aliter nobis; excepto, quod eam in uerbo dei nouerunt, per quod facta sunt omnia, etiam in se ipsa dico longe aliter eis nota
Abbreviated transcription (Latin):
ortasunt: annon erant suꝑter¬
rã sed infraterrã : Itideo ante¬
quã exorta sunt. facta sunt.
Qui atunc exorta sunt cum semi¬
na germinarent. et accessu in¬
crementorũ. In auras erumpunt .
Quod ꝑmoras temporum nunc
fieriuidemus. suo cuiq generi
distributas Numergo semina
facta sunt cum factus est dies.
Et in ipsis erat omne uiride a¬
gri et omne faenũ. non dum
ea specie qua sunt suꝑ terra ia
exorta. sed eaui quac sunt in ra¬
tionibus seminum. Semina
ergo primũ terra produxit.
Sed non ita scriptura loque¬
batur cum diceret Ct produx¬
it terrã erbam pabuli. uel
erbam faeni seminans sem en
secundum genus. Et secundum
similitu dinẽ. Et lignum fruc¬
tuo sum faciens fructum, Cu¬
ius semen suum inse. secundum
genus suꝑ terram: His enim uer¬
bis magis apparet semina esse
exorta exerbis edignis. non aut
illa exseminibus sed exterra :
Prȩsertim qui actipsa uerba dĩ
sicsehabent Non enim ait.
germinent semina interra

Expanded text:
orta sunt. an non erant super terorta sunt. an non erant super terram, sed infra terram, et ideo, antequam exorta sunt, facta sunt, quia tunc exorta sunt, cum semina germinarunt et accessu incrementorum in auras eruperunt, quod per moras temporum nunc fieri uidemus suo cuique generi distributas? num ergo semina tunc facta sunt, cum factus est dies, et in ipsis erat omne uiride agri et omne fenum nondum ea specie, qua sunt super terram iam exorta, sed ea ui, qua sunt in rationibus seminum? semina ergo primum terra produxit? sed non ita scriptura loquebatur, cum diceret: et produxit terra herbam pabuli, uel herbam feni, seminans semen secundam genus et secundum similitudinem, et lignum fructuosum faciens fructum, cuius semen suum in\' se secundum genus super terram. his enim uerbis magis adparet semina esse orta ex herbis et lignis, non autem illa ex seminibus, sed ex terra, praesertim quia et ipsa uerba dei sic se habent. nGerminent semina in terra
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. non cum factus est diessed
ante quã fieret dies facta sunt :
Aperte autem scriptura. dicit:
Cum factus est dies fecit ds̃ cae¬
lum & terrã. Et omne uiride
agri. ante qua esset suꝑ terram:
Itomne foenũ antequã exori¬
retur.: Siergo factus est di es.
Nonutiq antequã fieret dies :
Acꝑhoc non in uerbo quod pa¬
tri coaeternum est antequã
dies antequã omnino aliquid
fieret. sed cum factus est dies.
Namilla qua e inuerbo dĩ ante
omne creatura sunt. Non utiq
facta sunt Haec cum facta sunt.
cum factus est dies sicut scripturȩ
uerba declarant . ⁊ Sed tamen
antequã essent suꝑ terrã et ante¬
quã exorirentur. quod deuiri¬
dibus et foeno agri dictũ est.
Vbiergo an in ipsa terra causa¬
liter etrationa biliter. sicut
inseminibus iam sunt omnia
ante quã euoluant quo dammo¬
do atq explicent incrementa.
etspecies suas ꝑ numeros tempo¬
rum: Sed ista semina quaeuide¬
musiam suꝑ terrã sunt. Iamex¬

Expanded text:
sunt, non cum factus est dies, sed sunt, non cum factus est dies, sed antequam fieret dies, facta sunt; aperte autem scriptura dicit: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, antequam esset super terram, et omne fretur. Si ergo cum factus est dies, non utique antequam fieret dies: ac per hoc non in Verbo, quod Patri coaeternum est antequam dies, antequam omnino aliquid fieret; sed cum factunam illa, quae in uerbo dei ante omnem creaturam sunt, non utique facta sunt; haec autem facta sunt, cum factus est dies, sicut scripturae uerba declarant, sed tamen antequam essent super terram et antequam exorerentur: quod de uiridibus et feno agri dictum est. Ubi ergo? an in ipsa terra causaliter et rationabiliter, sicut in seminibus iam sunt omnia, antequam euoluant quodammodo atque explicent incrementa et species suas per numeros temporum? sed ista semina, quae uidemus, iam super terram sunt, iam ex
Abbreviated transcription (Latin):
lante proficias. quae sicloqui¬
tur ut altitudine suꝑbos irri¬
deat. profunditate ađtentos
terreat. ueritate magnos pascat
affabilitate paruulos nutriat:
Quidsibi uult ergo &iam quod
sequitur. namita sermo contex.¬
itur. Cum factus est dies. fecit
ds̃ caelum & terrã et omnia
uirdi÷ agri antequã essent su
ꝑterram. et omne foenum agri
antequã exortũ est. Quid est
hoc nonne quȩrendum est ubi
ea fecerit antequã essent suꝑ
terram. et ante quã exorta sunt :
Quis enĩ non pro cliuius crede¬
ret. tuncea dm̃ fecesse cumex¬
orta sunt. Non ante quã exor¬
tasunt. Nisi ad moneretur hoc
diuino eloquio. ista dm̃ ante
fecisse. quã exorirentur. ut
siubi facta sint inuenire non
possit: Credat tamen ante
facta quã exorta: quis quis huic
scripturae pie credit. impie
quippe non credit: Quidergo
dicimus an quod non nulli puta¬
uerunt. In ipso uerbo dĩ facta
omnia. ante quã exorirentur
interra: Sed si hoc modo facta

Expanded text:
lante proficias, quae sic loquilante proficias, quae sic loquitur, ut altitudine superbos inrideat, profunditate adtentos terreat, ueritate magnos pascat, affabilitate paruulos nutriat. Quid sibi ergo uult etiam quod sequitur? nam ita sermo contexitur: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, antequam esset super terram, et omne fenum agri, antequam exortum est. quid est hoc? nonne quaerendum est, ubi ea fecerit, antequam essent super terram et antequam exorta sunt? quis enim non procliuius crederet tunc ea deum fecisse, cum exorta sunt, non antequam exorta sunt, nisi admoneretur hoc diuino eloquio ista deum ante fecisse, quam exorerentur, ut, si ubi facta sint inuenire non possit, credat tamen ante facta quam exorta quisquis huic scripturae pie credit; inpie quippe non credit. Quid ergo dicemus? an, quod nonnulli putauerunt, in ipso uerbo dei facta omnia. antequam exorerentur in terra? sed, si . hoc modo facta
Abbreviated transcription (Latin):
nomine caeli et terrae. ad iunc¬
to &iam fruti cum genere .
Nimirũ propter quod supra
dixi. ut si fortassis exhacnos¬
tra consuctudine intellegere¬
tur dies. corrigeretur lector
cum recoleret uiride agri.
ante istum solarem diem. dm̃
dixisse ut terra. pro duceret:
Itai amnon exalio scaẽ scrip¬
turae libro profertur testimo¬
nium. quod om̃a simul ds̃ crea¬
uerit. sed uicina testificatio pa¬
gine consequentis. ex hacre nos
ad monet dicens. cum factus ẽ
dies. fecit ds̃ caelum & terram
et omne uiride agri Ut ipsũ
diem et septies intellegas re¬
petum. ut fierent septem dies
Etcum audis tun efacta oma.
cum factus est dies: Illam sena¬
riam uel septenariam repeti¬
tionẽ. sine interu allis mora¬
rum spatiorũq temporalium
factã si possis ad prachendas.
si aũt non possis. haecrelinquas
conspicienda ualentibus.
Tu autẽ: scriptura non deseren¬
te infirmitatẽ tuam . & mater¬
no incessu te cum tardius ambu¬

Expanded text:
nomine caeli et terrae adiuncnomine caeli et terrae adiuncto etiam fruticum genere? nimirum propter quod supra dixi, ut. si fortassis ex hac nostra consuetudine intellegeretur dies, corrigeretur lector, cum recoleret uiride agri ante istum solarem diem deum dixisse, ut terra produceret. ita iam non ex alio sanctae scripturae libro profertur testimonium, quod omnia simul deus creauerit, sed uicina testificatio paginae consequentis ex hac re nos admonet dicens: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, ut istum diem et septies intellegas repetitum, ut fierent septem dies et, cum audis tunc facta omnia, cum factus est dies, illam senariam uel septenariam repetitionem sine interuallis morarum spatiorumque temporalium factam, si possis, adprehendas, si autem nondum possis, haec relinquas conspicienda ualentibus, tu autem cum scriptura non deserente infirmitatem tuam et materno incessu tecum tardius ambu
Abbreviated transcription (Latin):
creaturae caeli et terrae. Cum
fecit ds̃ diem. et caclum et ter¬
ram & omne uiride agri: Nec
ita: hic est liber creaturae caeli
et terrae. fecit ds̃ diem et caelũ
& terra. et omne uiride agri:
Hos enim magis locutionis mo¬
dus loquendi consuetudo pos¬
cebat Sed ait. hic est liber cre¬
aturae caeli et terrae : Tum
factus est dies. fecit caelum et
terrã. et omne uirde agri
Tam quã illud insinu ans. cum
factus est dies tunc fecisse dm̃
caelũ & terrã. et omne uiride
agri: Porro aut superior nar¬
ratio. factum diem primitus
indicat Cumꝙ unum de em de¬
putat. postquẽ secundũ ad nume¬
rat quofactum est firmamentũ.
Et tertium quos pecies terra e
marisq digestae sunt. Et lignũ
atq herbam terra produxit .
Anforte hocillud est. quod inli¬
bro superiore moliebamuros¬
tendere. simul dm̃ fecisse omnia.
Quando quidem narrationis illa
contextio. cum sex dierum or¬
dine cuncta creata. et consum¬
mata memoras set : Nunc ad
unum diem omnia rediguntur

Expanded text:
cum fecit deus diem et caelum et terram et omne uiride agri, nec ita: hic est liber creaturae caeli et terrae. fecit deus diem et caelum et terram et omne uiride agri — hos enim magis locutionis modos loquendi consuetudo poscebat -: sed ait: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, tamquam illud insinuans, cum factus est dies, tunc fecisse deum caelum et terram et omne uiride agri. Porro autem superior narratio factum diem primitus indicat eumque unum diem deputat; post quem secundum adnumerat, quo factum est firmamentum, et tertium, quo species terrae marisque digestae sunt et lignum atque herbam terra produxit. an forte hoc illud est, quod in libro superiore moliebamur ostendere deum simul fecisse omnia, quandoquidem narrationis illa contextio, cum sex dierum ordine creata cuncta et consummata memorasset, nunc ad unum diem omnia rediguntur
Abbreviated transcription (Latin):
geremus quicquid in eis est :
Sicut loqui diuina. scriptura
consueuit. ut nomine celi citerrȩ
sepissime interdum addito et
maris. un iuersã insinu et erca¬
turã. aliquando adiungens
& dicens. etca quae sunt in cis:
Ut quicquid horũ diceret ibi
intellegeremus et diem. siue
quem primitus condidit. siue
istum quem praesentia solis
facit: Nonita dixit sed inter¬
posuit diem dicens. cum factus
est dies. necita. locutus est ut
diceret: Hic est liber creaturȩ
dici et caeli & terrae. tam quã
hoc ordine quo facta. narrant᷑:
Necita. hic est liber creaturȩ
caeli et terrae cum factus ẽ di¬
es et caelum & terra. et omne¬

Expanded text:
geremus quidquid in eis est, geremus quidquid in eis est, sicut loqui diuina scriptura consueuit, ut nomine caeli et terrae saepissime, interdum addito et maris, uniuersam insinuet creaturam, aliquando adiungens et dicens: et quae sunt in eis, ut, quidquid horum diceret, ibi intellegeremus et diem, siue quem primitus condidit, siue istum, quem praesentia solis facit: non ita dixit, sed interposuit diem dicens: cum factus est dies. nec ita locutus est, ut diceret: hic est liber creaturae diei et caeli et terrae, tamquam hoc ordine, quo facta narrantur, nec ita: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies et caelum et terra,
Abbreviated transcription (Latin):
agri: Quod mihi uidetur ideo
posuisse. ut significantius intima¬
ret. quẽ diem commendauerit:
Quod ait. cum factus ẽ dies.
Cito enim quisquã. put are hunc
diem lucis corporeae commen¬
datum. quod circũ eunte nobis
uicissitudo diurni nocturniq
temporis exhibetur: Sed cum
creaturarũ conditarum ordine
recolimus. & inuenimus omne
uiri de agri tertio die creatũ.
antequa solfieret qui quarto
die factus est dies Cuius prȩ¬
sentia diesiste cottidi anus
usitatusq ꝑ agitur. quando
audiuimus cum factus est dies.
fecit ds̃ caelum & terrã etom¬
ne uiride agri. Ad monemur
deipsodie cogitare: Quem si¬
ue corporalem nescio qualu¬
ce nobis ignota. siue spirita.¬
lem. insotietate unitatis ange¬
licȩ. Nontamen talem qua¬
lem hincnouimus. intellectu
uestigare conemur: Illud etiã
non abre fuerit intueri. quod
cum possit dicere. Hicest liber
creaturae caeli et terrae.
Cum fecit ds̃ caelũ & terrã.
utin caelo etinterra intelle¬

Expanded text:
agri. quod mihi uidetur ideo agri. quod mihi uidetur ideo posuisse, ut significantius intimaret, quem diem commendauerit, quod ait: cum factus est dies. cito enim quisquam putaret hunc diem lucis corporeae commendatum, quo circumeunte nobis uicissitudo diurni nocturnique temporis exhibetur. sed cum creaturarum conditarum ordinem recolimus et inuenimus omne uiride agri tertio die creatum, antequam sol fieret. qui quarto die factus est, cuius praesentia dies iste cotidianus usitatusque peragitur, quando audimus: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, admonemur de ipso die cogitare, quem siue corporalem in nescio qua luce nobis incognita siue spiritalem in societate unitatis angelicae non tamen talem, qualem hic nouimus, intellectu uestigare conemur. Illud etiam non ab re fuerit intueri, quod, cum posset dicere: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum fecit deus caelum et terram, ut in caelo et terra intelle