comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lib effectus ÷. Neq enĩ reputãda ÷ abstinentia uͭ
fu̾it unt̾s secͤitas subsecuta. menbra sua q̃ st̃
suꝑ t̾ram mortificãt. qͣndo insolens corpꝰ ieuinioꝵ
cotiuatione castigant. Nichil conͣt abstinẽtiã
salute: ꝑcipiunt. nec hoc eis offert uoluptas s

Expanded text:
liber effectus est. Neque enim reputanda est abstinentia, ubi fuerit ventris saturitas subsecuta. Membra sua quae sunt supra terram mortificant, quando insolens corpus jejuniorum continuatione castigant. Nihil contra abstinentiam te corporis percipiunt; nec hoc eis offert voluptas, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Nullus desꝑare deb ueniã: etiã sicͥca finẽ ra¬
te ad pñiam conuertat᷑. Si enĩ digne penitendo deo
acta gesserimꝰ. seu̾itatẽ eius inclem̃tiam cõmitta¬
mꝰ. Ds qui nos malos tolerait. ñ ÷ dubiũ quod cõ¬
uersis clem̾terꝰ ignoscat. Sic enĩ n oport⁊ reminis¬
ci peccati affectum. sͦ necesse ÷ unu̾quemq suu̾
ĩ deflendo cõmemorare pecc̃m. Om̃e peccm ꝑpeni¬
tentiã recipit uulneris sanitatẽ. Nichil auͭ pei
qmͣ cłꝑam agnoscere nec deflere. In hac uita tm
penitentie pat libertas. Post mort̾e uͦ nulla correc¬
tionis est licentia. Penitetib diuina clem̾tia sub¬

Expanded text:
Nullus desperare debet veniam, etiamsi circa finem vitae ad poenitentiam convertatur. Si enim poenitendo digna Deo acta gesserimus, severitatem ejus in clementiam commutabimus. Deus qui nos malos tolerat, non dubium est quia conversis clementer ignoscat. Sicut enim non oportet reminisci peccati affectus, sic necesse est unumquemque suum in deflendo commemorare peccatum. Omne peccatum per poenitentiam recipit vulneris sanitatem. Nihil autem pejus quam culpam agnoscere, nec deflere. In hac vita tantum poenitentiae patet libertas, post mortem vero nulla est correctionis licentia. Poenitentibus divina clementia sub
Abbreviated transcription (Latin):
sata ꝑdit orõis uigore᷑. Nichil ꝓdest totadie lõgu̾
ta corꝑis nr̃i terra. spinas ubidinũ nͥ germi̾abit.
uinare. s meliꝰ ÷ elemosinã dare: Elemosina suffi¬
cit sine ieiunio. ieiuniũ ñ sufficit sine elemosina.
um sine elemosina. qͣł sine oleo lucerna. Sic lu¬
cerna q̃ sine oleo accendit᷑ fumigare.pͣ. lucẽ ha¬
bere ñ potest. ita ieuiniu̾ sine elemosina. carne
quidem cruciat. s caritatis lumĩe animã ñ illus¬
trat. Ieronimꝰ. Ieiunia moderata ẽẽ debet᷑. neni¬
mis debilitent stomacu. qi modicꝰ ⁊ tẽꝑatus cib
carni ⁊ aĩe utił ÷. Pigi is uent̃ ñ gignit tenuẽ
sensum. Plenꝰ uent̃ facile de ieiuniis disputat. Me¬
liꝰ ÷ enĩ stomacum dolere: qͣm mente. Tantũ t ie
uiniũ inpone: qͣntũ ferre potes Multoq melius
÷ cotidie parum: qͣm paro satis sumere. pluiua
illa optima ÷ si ñ suꝑflue s sensim descendit ĩt̾rã.
subitꝰq niiꝰ imber ĩ preceps arua subũtit. In¬

Expanded text:
sata perdet orationis vigorem. Nihil prodest tota die longum ta corporis nunare, sed melius est eleemosynam dare. Eleemosyna sufficit sine jejunio, jejunium non sufficit sine eleemosyna. um sine eleemosyna qualis sine oleo lucerna. Sicut lucerna quae sine oleo accenditur, fumigare potest, lumen habere non potest; ita jejunium sine eleemosyna carnem quidem cruciat, sed charitas lumine animam non illustrat. HIERONYMUS. Jejunia moderata debent esse, ne nimis debilitent stomachum, quia modicus et temperatus cibus carni et animae utilis est. Pinguis venter non gignit tenuem sensum. Plenus venter facile de jejuniis disputat. Melius est stomachum dolere quam mentem. Tantum tibi jejunium impone, quantum ferre potes: multoque meliusest cottidie parum quam raro satis sumere. pluuia illa optima est, quae sensim descendit in terras; subitus et nimius imber praeceps arua subuertit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis logitudinem reqͥrit d̾s s affectu sinceritatis
sic̃ hõ lapsus mortuus fuerit inpeccõ: fide sua uiuit
ineternũ. Cauendũ: uulnꝰ qͦd dolore cͤat᷑. putredo car¬
nis ferro ĩ diget. ⁊ gͥautii pͣgatõne. Cathena. sordes. ⁊co¬
me. nͣ sunt diadematis signa: s fletus ⁊ lacͥmarũ. Sac¬
cus ⁊ ieuiniu̾ arma sunt pmn̾e. ⁊ remediũ peccatorũ.
qͥa ĩanis uent ⁊ hãitꝰ luctuos. ambicõsiꝰ dñm depͣca

Expanded text:
poris longitudinem requirit Deus, sed affectu sinceritatis ut homo lapsus mortuus fuerit in peccato, fide sua vivet in aeternum. Cavendum est vulnus quod dolore curatur. Putredo carnis ferro indiget et cauterio. Catena, sordes et comae, non sunt diadematis signa, sed fletus et lacrymarum. Saccus et jejunium arma sunt poenitentiae et remedium peccatorum, quia inanis vent
Abbreviated transcription (Latin):
qm os sumꝰ ĩ corruptiõe. Altissimus odio ht pec¬
catores ⁊ misertus ÷ penitentib. Cõuertere ad domi¬
num ⁊ relinque peccata tua. fili peccasti. n adi¬
tias iterũ. s de pͥstinis peccatis de precare ut re¬
mittant᷑ tͥ. Qͦsi afacie colubri. fuge peccata ⁊ si
accesseris ad isla suscipient te: Ogigenis. Pnĩa
quam uis sit erigua. nõ despicit᷑ apud iudicem

Expanded text:
. Altissimus odio habet peccatores, et misertus est poenitentibus . Convertere ad Dominum, et relinque peccata tua . Fili, peccasti, ne adjicias iterum, sed et de pristinis deprecare, ut remittantur tibi . Quasi a facie colubri fuge peccata, et si accesseris ad illa, suscipient te . ORIGENES. Poenitentia, quamvis sit exigua, non despicitur apud judicem
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Nã qͥ cõsuetudine facit peccãdi. iam sepultus
est. Grande scelus: grande h̃t necessariũ satis fac¬
tionis. a gͦ cupit certꝰ ẽẽ. inmorte de indulgentia
sanus peniteat. sanꝰq ꝑpecͣta facinora dẽfleat.¬
ysaias. Lauamini mundi estote. Lauat᷑ itaq

Expanded text:
tur. Nam qui consuetudinem facit peccandi, jam sepultus est. Grande scelus grandem habet necessario satisfactionem. Qui ergo cupit esse certus in morte de indulgentia, sanus poeniteat, sanusque perpetrata facinora defleat. Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque
Abbreviated transcription (Latin):
tus enĩ ÷ insalutem om̃i credenti. Igit qͥ
ex fide sunt. benedicent᷑ c cum fideliabra-¬
ham. Inõib sumentes scutum fidei ⁊
galeam salutis asunite.⁊ gladiũ sp̃c quod
est uerbum dei. Sine fide aũ inpossibilẽ ÷ pła¬
cere deo. Credere enim oꝑtet accedentẽ addmm.

Expanded text:
t, in salutem omni credenti . Igitur qui ex fide sunt, benedicentur cum fideli Abraham . In omnibus sumentes scutum fidei, et galeam salutis accipite, et gladium spiritus, quod est verbum Dei . Sine fide impossibile est placere Deo. Credere enim oportet accedentem ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
nec modicum. fidelib nor in die̾ mutat᷑. in¬
fidelib autem etiam lur ip̃a tenebrescit. Usq
adeo preualeret fides. ut hoies suꝑ mare: pedi¬
b faciat ambulare: Magna÷ fides: s nichil
prodest si nͣ habuerit caritatem. Iers. Quid
prodest si impie agens deu uoce inuocas.
quem oꝑib negas: Ds inbonis oꝑib fideli¬
um ñ tantum considerat oblatione mag¬
nitudinem qntũ fidei u̾itatem. Ges. Ille¬
⁊ enĩ uere credit: qui ex̾cet oꝑando quod
credit. ꝑfidem namq ommipotenti deo cog¬
noscimͣ. Quid prodest sieidem redemptori nr̃o
ꝑfidem uingimur. si ab eo morib disuingam.
PSidorus. Beatus ÷ autẽ qui ⁊ recte credendo be¬
ne uiuit: ⁊ bñ uiuendo fidem rectam custo¬
dit. xͥanus enĩ malus dum scd̃m exxanglii
doctrinam ñ uiuit: etiã ip̃am fide̾ qͣm ubo

Expanded text:
. Fidelibus nox in diem mutatur; infidelibus autem etiam ipsa lux tenebrae fit: usque adeo praevalet fides, ut homines super mare pedibus faciat ambulare. Magna est fides, sed nihil prodest, si non habuerit charitatem. HIERONYMUS. Quid prodest si impie agens Deum voce invocas quem operibus negas? Deus in bonis operibus fidelium non tantum considerat oblationis magnitudinem, quantum fide veritatem. GREGORIUS. Ille enim vere credit qui exercet operando quod credit: per fidem namque ab omnipotenti Deo cognoscimur. Quid prodest si eidem Redemptori nostro per fidem jungimur, si ab eo moribus disjungamur? ISIDORUS. Beatus est autem qui et recte credendo bene vivit, et bene vivendo fidem rectam custodit. Christianus enim malus, dum secundum Evangelii doctrinam non vivit, etiam ipsam fidem quam
Abbreviated transcription (Latin):
titus: magno oꝑe metuat. ne eius eloquio
audientium unitas confundat᷑. Tales autem¬
cus bene reg̾itur cũ his qͥ pre ÷ uitiis potius
cati uulnꝰ insubditis corrigendo restringitur.
magna sollicitudine etiam districtio ip̃a mo¬
derẽtur. qͣtinus sic iuira discipline contra de¬
linquentẽs ex̃ceat ut pietatis iuiscera n̾ amittat.

Expanded text:
titur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur, implens qucus bene regitur, cum is qui praeest, vitiis potius cati vulnus in subditis corrigendo restringitur, magna se sollicitudine etiam districtio ipsa moderetur, quatenus sic jura disciplinae contra delinquentes exerceat, ut pietatis viscera non amittat.
Abbreviated transcription (Latin):
alienus. Qui negligit recta facere desunt recta
docere: prius quippe sem⁊ ip̃m corrig̾e debr. qͥ
alios ad bene uiuendum ad monere studet. ita
ut iꝰ om̃ib sein⁊ ip̃m formam bene uiuendi. ꝓre¬
tendit appetere: anͥ inse discutiat si uita hono¬
re sit condigna. Quodsiñ discrepat: humilit̃
ad id quod uocatur accedat. Func enĩ pͣdicio¬

Expanded text:
apropter qui negligit recta facere, desinat recta docere; prius quippe semetipsum corrigere debet qui alios ad bene vivendum admonere studet, ita ut in omnibus semetipsum formam vivendi praecontendit appetere, ante in se discutiat, si vita honori sit congrua. Quod si non discrepat, humiliter ad id ad quod vocatur accedat. Reatum qui
Abbreviated transcription (Latin):
curã pastoralem susciꝑe: qͥ iam insuo corꝑe¬
oꝑe sciunt flura lurie domare. ut dĩ aliis
fortia p̾dicant: ip̃i desideriis mollib eñuit ñ
exigit ut erga subiectos seuiat furorẽ ip̃e dea¬
more sit non de crudelitate: quatinꝰ ⁊ iura
paterna pietate diligat. qͦs foris quasi ĩ se¬
suꝑni nut᷑ arbitrio ut debeat p᷑eẽ. intelligit:¬
subditus atq auitio obstinationis alienus

Expanded text:
curam pastoralem suscipere, qui jam in suo corpore sciunt fluxa luxuriae edomare, ut cum aliis fortia praedicant, ipsi desideriis mollibus enerviter non exigit, ut erga subjectos saeviat, furor ipse de amore fit, non de crudelitate, quatenus et jura paterna charitate diligat quos foris quasi insesuperni nutus arbitrio, ut debeat praeesse, intelligit,subditus, atque a vitio obstinationis alienus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc tunc ꝑfecte laudaturᷤ
Incorde respicit ds fidem ubi se nͨ possunt hoieser¬
cusare: fides enĩ que corde retinet᷑: confessione oris
ad salutem ꝓfertur. Multi fide tm xͥam sunt: oꝑe¬
dem xͥ excorde n̾amant. s humano terrore ean¬
dem tenere ꝑypocrisim se simulant. Et qui esse
ñ possunt aꝑte mali ꝑterrorem ficte noscuntur
boni.

Expanded text:
 hoc tunc perfecte laudatur, in corde. Respicit Deus fidem, ubi se non possunt homines excusare: fides enim quae corde retinetur confessione oris ad salutem profertur. Multi fidem Christi de non amant, sed humano terrore, eamdem per hypocrisim tenere se simulant: et qui esse non possunt aperte mali, per terrorem ficte noscuntur boni.
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ amalo. Uias enĩ qͥ adextris sunt nouit
dñs. Respicit dñs uias hoĩum. ⁊ om̃s gres¬
sus illius ꝯsiderat: Iter autem impioꝵ des¬
piciet eos. uir ꝓrudens diriget gressus. Cũ
placuerint dño uie hõis: inimiciquoq eiꝰ
ꝯuertentur ad pacem. Iħc .f .s. Nonuenti¬
les te inom̃i uento. ⁊ non eas mom̾em ui¬
am. Cum dudace non eas inuia ne forte
grauet mala sua inte: Inuia rume ñ eas
⁊ n offendas in lapides. Origenis. Meliꝰ ÷ emm
ꝑfectam uitã querenti: initinere mori: qm
ñ ꝓficisci quidem ad ꝓfectionem querendã.
Oꝵ. Stultus uiator ÷ qͥ initine amena pͣta
ꝯspitiens: obluuscitur quo tendat. In offen¬
so pede iter nrm agit᷑. si ds ac ꝓrimus inte¬
gra mente diligit.¬

Expanded text:
um a malo: vias enim quae a dextris sunt, novit Dominus . Respicit Dominus vias hominis, et omnes gressus illius considerat . Iter autem impiorum decipiet eos . Vir prudens diriget gressus . Dum placuerint Domino viae hominis, inimici quoque ejus convertentur ad pacem . JESUS SIRACH. Non ventiles te in omnem ventum, et non eas in omnem viam . Cum audace non eas in via, ne forte gravet mala sua in te . In via ruinae non eas, et non offendas in lapides . ORIGENES. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam nec proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. GREGORIUS. Stultus viator est qui, in itinere amoena prata conspiciens, obliviscitur quo tendebat. Inoffenso pede iter nostrum agitur, si Deus ac proximus integra mente diligat
Abbreviated transcription (Latin):
uero apud deum uuliꝰ quid ẽẽ. despecti pocest
qm̃ seruare honorem apud homines. ⁊ interra
iniudicio. s cã plus uenerant hoĩes in hoc
seculo ꝓtemꝑali potentia qͣm ꝓ reu̾entia
sc̃itatis. Suscipiunt enĩ quod magis sunt
diuites. ⁊ quod hoĩes sunt om̃ino despicuit.
causam respice ñ ꝑsonam.

Expanded text:
ero apud Deum vilius, quid esse despectius potest, quam servare honorem apud homines, et interni a. Plus venerantur homines in hoc saeculo pro temporali potentia, quam pro reverentia sanctitatis. Suspiciunt enim quod magis sunt divites: et quod homines sunt, omnino non respiciunt. Causam respice, non personam.
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscitur uir: ⁊ ab incursũ faciei cognõ¬
ritudo. Amictus corꝑis. ⁊ risus dentium.
⁊ ingressus hominis enuntiant de illo. In
labus sensati inuenit᷑ gr̃a: tacitus ⁊ sensa¬
tus. honorabitur. Serua te ab insensato.
ut nͣ molestiam habeas. deflecte ab insen¬
sato. ⁊ inuenies requiem. ⁊ non eracerba¬
beris instultitia illius. pungens oculum
de ducit lacrimas ⁊ qui pungit cor ꝓfert
sensum. In medio insensatoꝵ. serua uerbũ
temꝑi: Ab uno sensato inhabitabit᷑ patͥa.
⁊ atrib impuĩs deseret᷑. Insensu sit tibi cogi

Expanded text:
cursu faciei cognosritudo . Amictus corporis, et risus dentum, et ingressus hominis enuntiant de illo . In labiis sensati invenitur gratia . Tacitus et sensatus honorabitur. Serva ab insensato, ut non modestiam habeas . Deflecte ab insensato, et invenies requiem, et non exacerbaberis in stultitia illius . Pungens oculum deduxit ad lacrymas: et qui pungit cor, profert sensum . In medio insensatorum serva verbum temporibus . Ab uno sensato inhabitabitur patria, et a tribus impiis deseretur. In
Abbreviated transcription (Latin):
ditõnem. ⁊ multi sunt qui intrant ꝑ eam.
Qmͣ angusta ÷ uia ⁊ difficił q̃ ducit ad uita᷑.¬
⁊ pauci sunt qui inueniunt eam. Paulus¬
.a. Uidete itaq frẽs quomͦ caute ambule¬
tis: nõ quasiͥ sapientes. s ut sapientes. Gres¬
sus rectos facite pedib uris: ut ñ quis
claudicans erret: maigis auͭ sanct᷑. Sał. Ne

Expanded text:
 multi sunt qui intrant per eam . Quam angusta est via et difficilis quae ducit ad vitam, pauci sunt qui inveniunt eam . PAULUS. Videte itaque quomodo caute ambuletis, non quasi insipientes, sed ut sapientes . Gressus rectos facite pedibus vestris, ut non claudicans quis erret, magis autem sane
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam sap̾ie intelligit. fatuũ cũ sapienti¬
b inpredictione nͨ socies: ne ꝑ eũ qͥ inplere rem¬
nͨ ualz. illi qui pͦualz obsistas. ysidorꝰ. Nichil
stulticia pei: nichil insipientia det̾iꝰ. nͥlignauia
turpiꝰ. Ignorantia uitioꝵ nutrix ÷: ignoranta em̃
quid culp̃e sit: dignum non sentit. Insppiens assi¬
due pecuit. Indoctus enĩ facile decipit: stultus
in uitiũ cito dilabit᷑.¬

Expanded text:
sententiam sapientiae intelligit. Fatuum cum sapientibus in praedicatione non suscipies, nec per eum qui implere non valet, illi qui praevalet obsistl insipientia deterius, nihil ignavia turpius. Ignorantia vitiorum nutrix est. Ignorantia enim, quid sit culpa dignum non sentit. Insipiens quotidie peccat. Indoctus enim facile decipitur, stultus in vitium cito delabit
Abbreviated transcription (Latin):
apłs. Qstulta sunt mundi elegit dͣs: ut confu̾¬
dat sapientes. Sustinete insipientes cũ sitis
entiam. Stultus cedit᷑ labiis: stultꝰ labusuer¬
berabit᷑. Os autẽ stulti: cofusioni ꝑrimuꝰ÷. qͥ
stultus ÷: seruiet sapienti. ho uersut᷑ celat
scientiã: cor insi pientium ꝓuocabit stustici¬
am. Qͥ autẽ faciuis ÷: aꝑit stulticiam suam.
Cor stultoꝵ dissimile erit: Stultus pascitur iͦ¬
ꝑicia. stulticia gaudium stulto. Nõ decent
stultũ uerba composita: nec principem la¬
bia mentientis. Expedit magis urso occrere
raptis fetib qͣm fatuo confidenti ũbi ĩ stulticia
ñ possit: homostultus plaudet manib: cũ spopon¬
dent ꝑamico suo. Stultus si tacuent sapiens prita-¬
bitir. ⁊ si comp̾sserit labia sua intelligens. Qs
stulti contͥcio eiꝰ ⁊ labia illius ruina anĩme eiꝰ. Sł¬
ticia hominis supplantat gressus eiꝰ ⁊ cõtra dm
feruet aio suo. Ne respondeas stulto urota stulti-¬
ciam eiꝰ: neefficiaris ei similis. Responde stul

Expanded text:
stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes . Sustinetis enim insipientes, cum sitis runt scientiam . Stultus caeditur labiis, stultus labiis verberatur . Os autem stulti confusioni proximum est . Qui stultus est, serviet sapienti . Homo versutus celat scientiam, cor insipientium provocabit stultitiam . Qui autem fatuus est, aperit stultitiam suam . Cor stultorum dissimile erit . Stultus pascitur imperitia . Stultitia gaudium stulto . Non decent stultum verba composita, nec principem labium mentiens . Expedit magis ursae occurrere raptis fetibus, quam fatuo confidenti sibi in stultitia tiam emere non possit ? Homo stultus plaudet manibus, cum spoponderit pro amico suo. Stultus si tacuerit, putaet si compresserit labia sua, intelligens . Os stulti, contritio ejus: et labia illius ruina animae ejus . Stultitia hominis supplantat gressus ejus, et contra Deum fervet animo suo . Ne respondeas stulto juxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis . Quomodo pul
Abbreviated transcription (Latin):
labia insipientis precipitabunt eum: initiũ
uerboꝵ eius stulticia. ⁊ nouissimum oris illiꝰ
afacie ubi parturit fatuus. tamqͣm geniti
partus infantis. Sic sagnta infira infemore
canis. sic ũbum inccedẽ stulta. Datuͦ ĩ sipiẽcis

Expanded text:
labia insipientis praecipitabunt eum. Initium verborum ejus stultitia, et novissimum oris illius A facie verbi parturit fatuus, tanquam gemitus partus infantis . Sagitta infixa femori canis, sic verbum i
Abbreviated transcription (Latin):
tionis reus existit. qͥ adonũ quod accep̃ despic̃.
⁊ ꝑ desidiã derelinquid. qͥdã dei uidicõ doñ
sciẽ. quod negligunt accipiunt. ut duriꝰ cle
reb creditis puniant᷑. Tardiores aũ ideo quod
scire cupiũt. difficult̃ ĩ ueniũt. ut ꝓmar erer¬
citatõe: laboris. marimũ p̾m̾iũ hãnt. retͥbutõ¬
nis. Donũ sine acluiuante dei gr̃a qͣmuis infũ

Expanded text:
is reus existit, quia donum quod accepit despicit, et per desidiam delinquit. 8. Quidam Dei judicio donum scientiae quod negligunt accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt, ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionis.
Abbreviated transcription (Latin):
culi p̾sentis hr̃e certam̃. Ambrꝵ. Tam diu
enĩ quis peccata sua q̃ nosse ⁊ deflere deb¬
ignoeat: quam diucuriose aliena ꝯsiderat.
Q amores suos ad se ip̃m ꝯũsus aspiciat: ñ
reqͥret quod ĩ aliis temꝑe ip̃e sp̃aliter repͣ¬
hencdat. s inse ip̃o quod lugeat. Gr. Nos
ergo tanto miniis debemꝰ ãliena corda au¬
daciter reprehendere. qͣnͣto scimꝰ uisu nr̃o. ñ pos

Expanded text:
i praesens habere certamen. AMBROSIUS. Tandiu enim quis peccata sua quae cognoscit flere debet, quandiu curiose aliena considerat. Quod si mores suos ad seipsum conversus aspiciat, non requirit quod in aliis ipse specialiter reprehendat, sed de seipso quod lugeat. GREGORIUS. Nos ergo tantum minus debemus aliena corda audaciter reprehendere, quantum non pos
Abbreviated transcription (Latin):
defendere nitunt᷑: offendũt. hereticoꝵ sacͥ¬
ficia: accepta ẽẽ. cleo neq̃unt. ysidorꝰ. In nlła
cã ꝯtendas. quia ꝯtentio lites pascit. Cõtũ¬
tio rixas gignit. ꝯtenlio faces odioꝵ accen¬
dit. ⁊ cõcordiã ꝯtentio rũpit. Sic̃ instruere
solet concordia: ita destruere contentio solet.¬

Expanded text:
 offendunt. Haereticorum sacrificia accepta esse Deo nequeunt. ISIDORUS. In nulla causa contendas, quia contentio litem parat. Contentio rixas gignit. Contentio fauces odiorum accendit. Contentio concordiam rumpit Sicut instruere solet concordia, ita contentio de
Abbreviated transcription (Latin):
Sectare uͦ iusticiam. Senes sobrii sint. pu¬
dici prudentes. sam fide. dilectione ⁊ patien-¬
tia. Nolite pũi efficisensib. s malicia par-¬
uuli estote: sensib aũ ꝑfecti estote: Sał. Sẽ¬
aũ sensus hominũ. ⁊ etas senectutis uita ĩ¬
maculata. placẽs deo. Aũsio paruuloꝵ ĩ¬
terficiet eos. Intelligite ꝑuuli astutiã. ⁊ ĩ¬
sipientes aĩacdũtitẽ. Relinquite ĩ fantiam ⁊
inuite: ⁊ ãbulate ꝑsemitas prudentie. Ex
studiis suis intelligit᷑. Puer: si munda ⁊ rec¬

Expanded text:
Sectare vero justitiam . Senes sobrii sint, pudici, prudentes: sani in fide, dilectione et patientia . Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti estote . SALOMON. Seautem sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata placens Deo . Adversio parvulorum interficiet eos . Intelligite parvuli astutiam, et insipientes animadvertite . Relinquite infantiam, et vivite, et ambulate per vias prudentiae . Ex studiis suis intelligit puer, si munda
Abbreviated transcription (Latin):
tuo. ne paueas rep entinos t̾rores. ⁊ irruẽtes
tibi potentias impioꝵ. Dñs enĩ erit ĩ lat̾e
tuo. ⁊ custodiet pedem tuũ ne capiaris. Eru¬
dit᷑ inu̾bo reꝑiet bona: ⁊ qͥ ĩ dño seperat:
aurilium posce: Iosephus. Neccee ÷ ad ẽẽ. di¬
uinũ: uͥ humanũ cessat auriliũ.

Expanded text:
terrore, ad irruentes tibi potentias impiorum . Dominus erit in latere tuo, et custodiet pedem tuum ne capiaris . Eruditus in verbo reperiet bona: et qui in Domino sperat, auxilium posce. JOSEPHUS. Necesse est adesse divinum, ubi humanum cessat auxilium.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto dilĩe aliena delicta ualent quod aclhuc
ꝓpͥa de uastant. ysidor. De malo alieni peccati¬
os tuũñ coĩqͥnes. uitia tua ñ aliena atcende. De
tua igitur correctione esto sollicit᷑. de tua salu-
te ⁊ em̃datione esto atcentꝰ. Qͦd adte qͦ ñ ꝑtin⁊
noli inquirere. Quod inter se locunt᷑ hõies. cog ⁊¬
noscere nũqm desideres. Noli q̃rere qͥdẽ quis
dicat uł faciat. Euita curiositatem. amitte cu¬
ram q̃ ad cãm tuã ñ ꝑtin⁊. Curiositas ꝑicło¬
sa p̃sumptio÷. Multi alioꝵ uitia discernũt.
sua ñ aspiciũt. ⁊ cum ip̃is marimis cͥminib te¬
neant᷑ obniri. minima pecc̃a fr̃ib ñ dimictũt.
Sepe que aduersa maliis iudicamꝰ. ĩ nobis
uirtutes intendimꝰ. nec quid boni quid ges¬
serit. agnosc̾e cupimꝰ. s quid mali gesserit ꝑ¬
scrutamur. Erit aũ ille apud cdeũ ꝯ dempna¬
tus. qui aduersus innocentẽ. falsum testimo¬
uł dicentib cre

Expanded text:
adhuc propria devastant. ISIDORUS. De malo alieno os tuum non coinquines. Vitia tua, non aliena attende. De tua igitur correctione esto sollicitus. De tua igitur salute et emendatione esto attentus. Quod ad te non pertinet, noli inquirere. Quod inter se loquuntur homines, cognoscere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat. Evita curiositatem, omitte curam quae ad causam tuam non pertinet. Curiositas periculosa praesumptio est. Multi aliorum vitia discernunt, sua non aspiciunt: et cum ipsi maximis criminibus teneantur obnoxii, minima peccata fratribus non dimittunt. Saepe adversa in aliis indicamus, quae in nobis virtutes intendimus. Non quid boni quis gesserit agnoscere, sed quid mali gesserit perscrutamur. Erit autem ille apud Deum condemnatus, qui adversus innocentem falsum testimovel dicentib
Abbreviated transcription (Latin):
ulus apłs. Cũ enĩ sit int̾ uos scelus ⁊ ꝯten¬
tio. Nonne carnales estis: ⁊ sccłm hoĩem
ambulatis: Noli u̾bis contenłe. Ad nͥl enĩ
utile ÷: nisi ad subu̾sionem audientiũ. Oꝑtz
hereses ẽẽ. ut ⁊ qui ꝓbati sunt. manifesti fiãt
ĩ uobis. hereticũ hoĩem pꝰ pͥmã ⁊ sclm correp

Expanded text:
ULUS. Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Nolite verbis contendere, ad nihilum enim est utile, nisi ad subversionem audientium . Oportet haereses esse, ut et qui probati sunt, manifesti fiant in vobis . Haereti
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ uenies insenectute : filia iuuẽmute tuaer¬
cipe doctrinã. ⁊ usq adcanos ĩ uenies sapi¬
entiam. Corona senũ młta ꝑitia. ⁊ gła. eoꝵ
timor clei. fili ĩ uita tua tẽpta animam tuã.
⁊ si fu̾it neqmͣ. ñ des illi potestatẽ: ñ enĩ oĩa
om̃ib expediũt. Gtꝵ. q̃ adusq ⁊ enĩ ĩ firmi¬

Expanded text:
invenies ea in senectute? Fili, a juventute excipe doctrinam, et usque ad canos invenies sapientiam . Corona senum multa peritia, et gloria eorum timor Domini. Fili, in vita tua tenta animam tuam: et si fuerit nequam, non des illi potestatem: non enim omnibus omnia expediunt . GREGORIUS. Quoadusque eni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ĩ hoc temꝑe moritur. nã tã plangendus
⁊ quod hac luce caruit. qͣm ꝯ gratulandũ
eo quod de tantis malis euasit. Geꝵ. Sic̃
electos beatitudo letificat: ita credi nec̃cee:.
quod adie eritus sui ignis reꝓbos exurat. Tũc
maligni sp̃c egredienter aĩam. sua oꝑa requi¬
runt. tũc mala q̃ suaserunt replicant. ut so¬
ciam ad torm̃ta thant. Yysidor᷑. Iniquus post
mortẽ ducitur cruciandis. iustus uͦ dorinit.
post laborem securus. Et si pietas ꝓdefũctis
fidelib flere hãt. fides tñ eis lugere uetat.
illi enĩ cde plorandi sunt ĩ morte. qͦs miserõ
infernus ex hac uita recep̃. ñ quos celestis
aula letĩficandos inclulit. Nemo potest re¬

Expanded text:
 in hoc tempore moritur, non tam plangendus est quod hac luce caruerit, quam congratulandus est quod de tantis malis evaserit. GREGORIUS. Sicut electos beatitudo laetificat, ita credi necesse est, quia die exitus sui ignis reprobos exurat. Tunc maligni spiritus egrediente anima, sua opera requirunt: tunc mala quae suaserunt, replicant, ut secum eam ad tormenta trahant. ISIDORUS. Iniquus post mortem ducitur cruciandus, justus vero dormit post laborem securus. fidelibus flere jubeat, fides tamen pro eis lugere vetat. Illi enim deplorandi sunt in morte, quos miseros infernus ex hac vita recipit, non quos coelestis aula laetificandos includit.
Abbreviated transcription (Latin):
ris. considera qnͣ dicas. Tẽꝑe congruo loqͦre:
t̃rogatio os tuu̾ aꝑiat. linguosus hõ inꝑitꝰ¬
scientiã facit: loqui multũ stulticia est. Uor
enĩ insipientis in młtiplitõne sermonis. Ma¬
neat gͥ inuerbo m̾sura: insermonesit state¬
ra. Semꝑ ũbatua sint moderata. modũ loqͣn¬
di nͨ tͣnseas. plus dilige audire qmͣ di cere:
plus auscultare qͣm loqui. In pͥncipio audi
loqͥre nouissimus. finis plus ht honore. Me¬
liꝰ ÷ nouissimꝰ sermo: qm pͥmus. Basilꝰ. In cõ¬
uentu nolite ꝑferre sermonẽ. s oportuma uer¬
sarius. Nithil prodest si inhabitatione silen
luctatio passionũ. Inuitas prm̃. Gũ si lentio

Expanded text:
aris, considera quando dicas, tempore congruo loquere, nterrogatio os tuum ascientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Maneat igitur in verbo mensura, in sermone sit statera. Semper verba tua sint moderata, modum loquendi non transeas. Plus dilige audire quam dicere; plus auscultare quam loqui. In principio audi et loquere. Novissimus finis plus habet honoris. Melior est novissimus sermo quam principium. BASILIUS. In conventu noli proferre sermonem, sed opportuna verSARIUS. Nihil prodest si in habitatione silent et colluctatio passionum. EX VITIS PATRUM. Cum silentio
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ t̾rierut linguam suam. Iugũ enĩ lingue iu¬
gũ ferreum ÷: ⁊ uincłm illius. uinculum ene¬
um est. Sepiaures tuas spinis. ⁊ noli audirelin¬
de ne forte libaris in lingua ⁊ cadas incoͣspectu
inimicoꝵ ĩsidiantiũ tibi. ⁊ sit casus tuo insa¬
nabilis inmorte᷑. Supra mensam magnam
quere incausa tuauix. ⁊ si bis ĩ t̾rogatus fũis:
habeat capud responsum tuum. Inmultis esto
qiͣ insciꝰ ⁊ audi tacens simł ⁊ qͣrens. Ubi sunt¬

Expanded text:
interierunt per linguam suam . Jugum enim linguae suae ferreum est, et vinculum illius vinculum aereum est . Sepi aures tuas spinis, et noli audire linde ne forte labaris in lingua, et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi, et fiat casus tuus insanabilis in mortem. Supra mensam magnam quere in causa tuonsum tuum. in multis esto quasi inscius et audi tacens simul et quaerens. in
Abbreviated transcription (Latin):
spͥc uir eruditus. Mors ⁊ uita inmanib lingue:
cum obsecrationib loquiturꝰ pauꝑ. ⁊ diuẽs ef¬
labia de osculabit᷑: qͥ recta uerba respondet. Iͥcusto
dit ossuuĩ: ⁊ linguã suã. custodit ab angustiis
aĩam suã. Iesus filiꝰ syrach. Noli citũs ẽẽ. in
audias: nerespondeas uerbum: ⁊ ĩ medio senioꝵ
ne aditias loqui. Beatus ui qͥ ñ ÷ lapsus u̾bo
exore suo. ⁊ ñ ÷ simłatus intͥsticia delicti. ante¬
qmͣ loqͣris disce: Qͥ odit loqͣcitate: extinguit ma¬
liciam. Ne iteres uerbum iiquũ ⁊ durũm: ⁊ ñ
inminoraberis. Est qͥ labit᷑ inligua sua: s nõ
exaio. Quis÷ enĩ qui non deliquerit in lingua
sua: est qui emittit ũbum ĩ certu enarransue¬
ritatẽ. Uerbũ neqmͣ inmutabit cor. est tacens
qui inuenit᷑ sapiens. ⁊ zodibilis qͥ ꝓcarz. ad
loquendũ ÷ auͭ tacens. ñ hñs sensũ loquele: qͥ¬

Expanded text:
s vir eruditus . Mors et vita in manibus linguae. Cum obsecrationibus loquitur pauper, et dives afLabia deoscdit os suum, et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam . JESUS SIRACH. Noli citatus esse in audias ne respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui . Beatus vir qui non est lapsus verbo ex ore suo, et non est stimulatus in tristitia delicti . Antequam loquaris, disce . Qui odit loquacitatem, exstinguit malitiam . Ne iteres verbum nequam et durum, et non imminoraberis . Est qui labitur in lingua sua, sed non ex animo . Quis est enim qui non deliquerit in lingua sua ? Est qui emittit verbum suum, et narrans veritatem . Verbum nequam immutabit cor . Est tacens qui invenitur sapiens: et est odibilis qui procax est ad loquendum . Est autem tacens, non habens sensum loquelae;
Abbreviated transcription (Latin):
das sermonẽ. ⁊ ĩ portune noli extolli in sap̃ĩa tua.
Ieꝵ. Discat aliqnͣ reticescere qͥ nũqͣm didicit leqͥ.
Ambrosiꝰ. est hõ qui silentium affectat qͥdem:
s cor eiꝰ multũ se condẽpnat. Iste tał multum lo¬
quit᷑. & ÷ alius qui amane usq aduesꝑam lo¬
quit᷑. ⁊ indiscretione silentiuͣ magnu custodit.

Expanded text:
noli extolli in sapientia. HIERONYMUS. Discat aliquando recte cessare, qui nunquam didicit loqui. AMBROSIUS. Est homo qui silentium affectat quidem, sed ejus cor multum se condemnat. Iste talis multum loquitur. Et est alius qui a mane usque ad vesperum loquitur, et cum discretione silentium magnum custodit.
Abbreviated transcription (Latin):
apprehendes illã. ⁊ ĩ dues qͣi pondẽ honorem. acusto¬
dit iusticiã. ip̾e exaltabitum. Agͦ. Si enĩ iustus sũ
nichil timeo. nemo me cont̾ere potest. Iustus enĩ
inquid cd̾fidit ut leo. Gꝑ. Iusticia si modũ nͥ ht̃:
ĩ chedulitatẽ cadit. Malicia remanentiũ meret᷑.
ut hi qui prodesse pot̾ant festine subthant᷑. ut cũ
mundi finis appinqͣt. electi collant᷑. ne de ternora
uideant. Sic inustis irascit d̾s. ut tñ eoꝵ corda
ꝑ ustoꝵ cõsortiũ consolent᷑. ysidorꝰ. Multi apͥ hoies
putant᷑ electi. ⁊ ap dm repbi existunt. s multi ap̃
hoĩes repbi sũt: ⁊ ap̃ d̾m electi sunt. Nullus erũ
se puti electum. ne forte apͣ dm̃ sit reꝓbus. In
libro clem̃tis dicit᷑. ꝑfectio legis: par÷ͣ. Expecca¬
tis eñ bella nascũtur. ⁊ certamĩa. Ubi au pecca¬
tũ ñ fit par ÷ aie. Uͥ uͦ pax ÷ indispitõnib uentas¬

Expanded text:
 indues quasi pudorem honoris . Qui custodit justitiam, ipse exaltabitur AUGUSTINUS. Si enim justus sum, nihil timeo, nemo me terrere potest. Justus, inquit, confidit ut leo. GREGORIUS. Justitia, si modum non habet, in crudelitatem vadit. Malitia remanentium meretur ut hi qui prodesse poterant, festine subtrahantur; et cum mundi finis appropinquat, electi tolluntur, ne deteriora videant. Sic injustis irascitur Deus, ut tamen eorum corda per justorum consortium consolentur. ISIDORUS. Multi apud homines putantur electi, et ahomines reprobi sunt, et apud Deum electi sunt. Nullus enim se putet electum, ne forte apud Deum jam sit reprobus. EX LIBRO CLEMENTIS. Perfectio legis, pax est. Ex peccatis bella nascuntur et certamina. Ubi autem peccatum non fit, pax est animae. Ubi a
Abbreviated transcription (Latin):
tabit᷑. Un sapiens inplebit᷑ benedictõne. Sapiens
in popłõ heredicabit honore. ⁊ nomͦ illi erit uiue̾s
ineternum. Sapĩam scͥbe ĩ temꝑe uacuitatis. ⁊ qͥĩ
morat᷑ actu sapĩam ꝑcipiet. Sapientiã omiũ ami¬
quoꝵ exqͥnt sapiens. Sapiens occulta ꝓũbioꝵ ex¬
quirit. ⁊ in abscõditis parabolaꝵ coͦuersat᷑. Sapies
bona ⁊ mala mõib temptat. Adͣ. Docti ut stelle¬

Expanded text:
est . Vir sapiens implebitur benedictione, sapiens in populo haereditabit honorem, et nomen illius erit vivens in aeternum. Sapientiam scribe in tempore vacuitatis, et qui minoratur actu, sapientiam percipiet . Sapientiam omnium antiquorum exquiret sapiens . Sapiens occulta proverbiorum exquiret, et in absconditis parabolarum conversabitur . Sapiens bona et mala in omnibus tentabit . A
Abbreviated transcription (Latin):
stultus est. Nullus sap̃iam dei plene recip̃. nͥ qͥ
tunc autem dm̃ uł recte ꝑfectecognoscimꝰ: qͣn
eum ꝑfecte scire nͨ denegam᷑ꝰ. Nullus aute in¬
Om̃is aute̾ sapientia: scĩa ⁊ opinatõne coͣsistit.
Meliꝰ ÷ ante erscĩa ueniens: quã eropinatõne
sententia. Nã illa u̾a ÷: ista dubia. Simplicita¬
tate̾ cum ignorantia uoca stulticiam. simplici¬
tatẽ cum p̃uidentia: uoca sapia. Utile ÷ multa

Expanded text:
tultus est. Nullus sapientiam Dei plene recipit, nisi Tunc autem recte Deum cognoscimus, quando eum perfecte scire nos denegamus Nullus auteOmnis sapientia et scientia ex opinatione consistit. Melior est autem ex scientia veniens, quam ex opinatione sententia. Nam illa vera est, ista dubia. Simplicitatem cum ignavia vocavi stultitiam. Simplicitatem cum prudentia vocavi sapientiam. Utile est multa
Abbreviated transcription (Latin):
gebit clantate. Nutri tuã animã lectionib dim¬
nis. parabũt eniꝰ tibi m̾sam spu̾alem. ̾ enĩ sapĩe
possessio: ibi amormulieris excludit᷑. Iers. Multo
enĩ ÷ meliꝰ uera rustice: qͣm discrete falsa ꝓ ferre:
Sapientes mundi ideo scͥptums sacͦs despͣiciunt.
sapia÷ facere bonũ. Qͥsqͥs gͦ uult audita ĩ tllige:
festin⁊ ea qͥ potuit iã intelligete: oꝑe ĩ płe. Scirẽ
aũ deo approbare ÷: nescire uͦ repbare: Scͥpture sa¬
cre intelligentia si incu̾ctis eẽt aꝑta: uilesceret.
Et canto maiore dulcedine hic inuenta reficit.
qnͣto maiore labore fatigat. aĩĩ q̃sita. Qͥ uerba dei
audit: semꝑ ocłos cordis pone adexitum debr:⁊ sñ
cessatione meditari. qn̾ apreseni uita exeat: zad
et̾na gaudia ꝑtingat. In libro clem̃tis. Melior¬

Expanded text:
claritate. Nutrire animam tuam lectionibus divinis, praeparabis tibi mensam spiritalem. Ubi enim sapientis possessio, ibi amor mulieris excluditur. HIERONYMUS. Multo melius vera rustice quam diserte falsa proferre. Sapientes mundi ideo Scripturas despiciunt sacras, onum. Quisquis autem vult audita intelligere, festinet ea quae jam potuit intelligere, opere implere. Scire autem, Deo approbare est. Nescire autem, reprobare. Scripturae sacrae intelligentia si in cunctis esset aperta, vilesceret, et tantum majore dulcedine inventa reficit, quantum majore labore fatigat animam quaesita. Qui verba Dei audit, semper oculos cordis ponere ad exitum debet, et sine cessatione meditari, quando a praesenti vita exeat, atque ad aeterna gaudia pertingat. EX LIBRO CLEMENTIS.
Abbreviated transcription (Latin):
Grauis culpa .÷: qnͣ inꝑitiam ⁊ negligentiam su-¬
ꝑbie ꝑhec crimen accedit. Nichil maius xanus
studeadt uitare: qm timͣtem ⁊ erecte̾ ceruice̾: dei
contra se odiũ ꝓuocantẽ: Ambrosiꝰ. Suꝑbia ex
angłis demones fact. humilitas autẽ hoĩes an¬

Expanded text:
a est quando ad imperitiam et negligentiam superbiae crimen accendit. Nihil magis Christianus studeat vitare quam tumentem et erectam cervicem. Dei contra se odium provocantem. AMBROSIUS. Superbia ex angelis daemonia fecit. Humilitas autem homines san
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ os stultoꝵ inꝑicia pascit᷑. Posside sapĩam qr auro
melior÷. ⁊ ad quire prudentiã qr p̾ciosior ÷ argento.
qͥ sapiens corde ÷ appellabit᷑ prudens. Et qui dulcis
eloquio: maiora ꝑcipiet. Cor sapientis erudut cos eiꝰ:
⁊ labiis illiꝰ addit grãm. Aqua ꝑfunda uerba exore
uiri: ⁊ torrens redundans fons Sapĩe. In facie pru¬
dentis luc⁊ sapĩa occłi stultoꝵ ł finib terre: Custos

Expanded text:
ia auro melior: acquire prudentiam, quia pretiosior est argento. Qui sapiens corde est, appellabitur prudens: et qui dulcis est eloquio, majora percipiet. Cor sapientis erudit os ejus, et labiis illius addit gratiam . Aqua profunda, verba ex ore viri; et torrens redundans fons sapientiae . In facie prudentis lucet sapientia . Oculi stultorum in finibus terrae . Custos
Abbreviated transcription (Latin):
lm sapientie cimor dñ: ⁊ scĩa scõꝵ prudentia. Sapi¬
ens corde p̾cepta suscip̃: stultus cecidit᷑ labiis. In labiis
sapientis inuenit᷑ sapĩa. Sapientes abscondũt scienti¬
am: os autem stulti: confusioni proximũ ÷. labia t̾ti
crudiunt plurimos: Qͥ aũ indocti sunt incordis eges¬
tate morunt᷑. lingua aũ sapientiñ: sanitas est. lur

Expanded text:
m scientia timor Domini atque prudentia . Sapiens corde praecepta suscipit, stultus caeditur labiis . In labiis sapientis invenitur sapientia. Sapientes abscondunt sapientiam. Os autem stulti confusioni proximum est. Labia justi erudiunt plurimos: qui autem indocti sunt, in cordibus egestat
Abbreviated transcription (Latin):
saꝑe ad sobrietatem. Nolite ꝓrudentes ẽẽ. apud
uosin ipos. quia indei sap̃ia nͨ cognouit mun¬
ous ꝑ sapiam dm̃. Placuit deo ꝑstulticiã p̾dic¬
tionis. saluos facere credentes. Sapĩa eni huiꝰ
mundi stulticia estap̃dm. SalomoN. Inclina
cortuũ ad agnoscendã prudentiã Sieniꝰ sap̾iã ĩ¬

Expanded text:
ad sobrietatem . Nolite prudentes esse apud vosmetipsos . Quia in Dei sapientia, non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes. Sapientia enim hujus mundi, stultitia est apud Deum . SALOMON. Inclina cor tuum ad cognoscendam prudentiam . Si enim sapientiam in
Abbreviated transcription (Latin):
erigit. tantũq ꝓfundi labit᷑. qͣntũ excelsiꝰ ele¬
ciã inclinat᷑. Quiinflant᷑ suꝑbia uento pas¬
cunt᷑. Suꝑbia sic̃ ⁊ origo om̃ũ cͥminũ: ita ⁊
ruina cunctarũ urtũtum. Ip̃a ÷inpec̾co pͥma:¬
Q de rurtutũ effectib existunt suꝑbi: cadentes
carnis uitio. humiliant᷑ ut surgͥant. In uitas
tuum frangit ram̃: sic suꝑbra decorẽ euertit
aĩe. anima suꝑbi derelinquet᷑ ad eo. ⁊ fit demo¬
num desiderium. Suꝑbia decelis de posuit ar¬
changłm. ⁊ tanqͣm fulgurꝰ fecit cadere suꝑt̾
ram. humilitas aute hominẽ eleuat incelũ:
⁊ cũ angłis letari facit. Noli ꝑsuꝑbiam nega¬

Expanded text:
 labitur, quanto excelsius eletiam inclinatur. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita et ruina cunctarum virtutum: ipsa in peccato prima de virtutum profectibus existunt superbi, cadentes carnis vitio humiliantur ut resurgant. EX VITIS tuum frangit ramum, sic superbia decorem frangit animae. Anima superbi derelinquitur a Deo, et fit daemonum desiderium. Superbia de coelis deposuit archangelum, et tanquam fulgurem fecit cadere super terram. Humilitas hominem elevat in coelum, et cum angelis laetari facit. Noli per superbiam nega
Abbreviated transcription (Latin):
na: ⁊ si dilexeris audire sapiens erit. Sapia hu¬
miliati exaltabit capud impiꝰ. ⁊ mnmedio mag¬
na eoꝵ. consedere illum faciet. Beatus urs qui ĩ
⁊ obuiauit illi qͣi mater honorificata. ñ ÷ specio¬
sa laus more peccoris: qm ad eo ꝑfecta ÷ sapiẽtia.

Expanded text:
i dilexeris audire, sapiens eris . Sapientia humiliati exaltabit caput illius, et in medio magnatum considere illum faciet . Beatus vir qui in et obviabit illi quasi mater honorificata . Non est pretiosa laus in ore peccatoris, quoniam a Deo profecta es
Abbreviated transcription (Latin):
karitas enim uͥtutu̾ omniu̾ optinet pͥncipatum.¬
Et qͣnto se unusquisq subͣtͣhit mu̾do. tanto necesse
÷ ut se ad societ bonoꝵ consortio. It᷑ dicit᷑. karitas in
dilectione dei ⁊ prorimi contat. Seruat aute inse di-¬
lectionem dei qͥ acaritate non diuidit᷑ ꝑrimi. It̾mdi¬

Expanded text:
m virtutum omnium obtinet principatum.et quanto se unusquisque subtrahit mundo, tanto necesse est ut se associet bonorum consortio. Charitas in dilectione Dei et proximi constat. Servat autem in se dilectionem Dei, qui a charitate non dividitur proximi.
Abbreviated transcription (Latin):
monib qui caritatẽ tenet inmorib. Sec tamini
caritatem dulci ac salubri cibo sine qua diues
pauꝑ est: & inqua pauꝑ diues est. Qui claudt᷑
oculos suos contra caritatem ob dormiscunt incõ¬
cupicenciis ⁊ delectionib carnis. Extende caritacẽ
ꝑ totum orbem: si uis xp̃m amare quia menbra
xp̃i ꝑorbem iacent. Q mͦ enĩ corpus tuum sine sp̃u.
hoc est sine anima si fuerit mortuu̾ est: ita ⁊ anima
tua sine spͦu scõ. id est sine caritate si fuerit mortua
st᷑. tͣbulenti sũt. anrietate sua t᷑bant ceteros. Ambro¬
sius dirit. Sic sñ uia nullus ꝑuenit quo tendit: ͣ
sine caritate que dicta est uia nͨ ambulare possunt
homines s errare. eos aũ qͦs adtollerantiam passio¬
nũ fortes dei caritas reddit nlła delectatio carnis nlla
uoluptas male blande corrumpit. Gregorĩ dirit.
Una quippe ⁊ sumia est ꝓbatio caritatis: si ⁊ ip̃e
diligitur qui aduersatur ut ille qͥ bonum inpen¬
tate adeiamore flectendum. Sic enĩ multi rami

Expanded text:
moribus, qui charitatem tenet in sermonibus. Sectamini charitatem dulci ac salubri cibo, sine qua dives pauper est, et in qua pauper dives. Qui claudunt oculos suos contra charitatem, obdormiscunt in concupiscentiis et in delectatione carnis. Extende charitatem per totum orbem, si vis Christum amare: quia membra Christi per orbem jacent. Quomodo enim corpus tuum sine spiritu, hoc est sine anima, si fuerit, mortuum: ita et anima tua sine Spiritu sancto, id est sine charitate, mortua sunt, turbulenti sunt, anxietate sua turbant caeteros. AMBROSIUS. Sicut sine via nullus venit quo tendit, ita sine charitate, quae dicta est via, non ambulare possunt homines, sed errare. Eos autem quos ad tolerantiam peccatorum fortes Dei charitas reddit, nulla delectatio carnis, nulla voluptas mala blande corrumpit. GREGORIUS. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipsi diligitur qui adversatur, et ille qui bona impentate a Dei amore flectendum. Sicut enim multi rami
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ bonitas a caritate ⁊ humilitate ꝓcedit. sipͥa¬
nus dint. Adissñsionis malo lingͣm suã continere
deb qͥ nouit ⁊ diligit uinculũ caritans. Basiliꝰ dix᷑.
Qͥ caritate plenus est. tnquillo aio ⁊ senissimo uultu
ꝓcedit. Uir autẽ odio plenus ambulat iracundus.
cesarius duit. Ueram gͦ caritatem ⁊ ueram obedienti¬
am retinentes. uł de nr̃is meritis. psumamꝰ s ⁊ de dei
uirtute confidamus. Talia enĩ sunt sine caritate le¬
tem nͨ habemus. Qͥa nͥl prodest quod affligis corpus

Expanded text:
enim bonitas ex charitate et humilitate procedit. CYPRIANUS. A dissensionis malo continere suam linguam debet qui novit et diligit vinculum charitatis. BASILIUS. Qui charitate plenus est, tranquillo animo et serenissimo vultu procedit. Vir autem odio plenus ambulat iracundus. CAESARIUS. Veram autem charitatem et veram obedientiam retinentes, nihil de nostris meritis praesumamus, sed de Dei virtute confidamus. Talia enim sunt sine charitate jetem non habemus. Quia nihil prodest quod affligis corpus
Abbreviated transcription (Latin):
flagrat incorde ⁊ tn nͥ monstrat᷑ oꝑe. Qͥa ⁊ solcum
nube tegit᷑ nͨ uidet᷑ interra ⁊ tñ ardet incelo. sic ẽẽ:
occupata caritas solz. Intus ueri sui ardoris era¬

Expanded text:
flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere. Quia sol cum flagrat in corde, et tamen non monstratur in opere. Quia sol cum nube tegitur, non videtur in terra, et tamen ardet in coelo: sic esse occupata charitas solet, et intus vim sui ardoris e
Abbreviated transcription (Latin):
tate nõnorat. lex quippe xp̃i est: caritas unitatis.
mus karitatem que ĩ om̃ib mandatis dei arcem
atoꝵ pͥncipatum tenet. Alibi dicit᷑. Caritas est di¬
lectio dei ⁊ prorimi intoto corde ⁊ intora mente: ⁊
quecumq uolumus ut fauant nobis homines
bona: ita & nos faciamus illis hec ÷ eñ lex ⁊ ꝓpħe. Ite¬
dicit. habenti namq dabit᷑ ⁊ habundaͣt qͥa capitatẽ¬
kanitatem ñ ht̃ etiã dona que ꝑcepisse uidetur amit¬
tit. Ip̃e dixit. Necesse est ut erga karitanis iunculu
iugilemus. Itemdicit. Tantõ namq amplius pecc̃i
rubigo confundit᷑. qͣnto peccatoris cor magno ca¬
ricorditer ĩ clinat ⁊ quoͣ benignit̾um descendit ad
infima. ualenterꝰ recurnt ad summa. Alibi dicit᷑.¬
Uirtus ergo uere orationis est. celsitudo karitatis.¬
Itẽ dicit. lata qͥꝑpe ÷ caritas qͥa inimicorũ dilectõ¬
nem capit. Ip̃e dixit. fraterna mala caritas lõga
caritas qͥbdam occupationib p̾pedita ⁊ integra

Expanded text:
tate pro eo non orat. Lex quippe Christi est, charitas unitatis. mus charitatem, quae in his omnibus mandatis Dei, arcem atque principatum tenet. Charitas est dilectio Dei et proximi in toto corde, et in tota mente: ut quaecunque volumus ut faciant nobis homines bona, ita et nos faciamus illis. Haec est enim lex et prophetae. Habenti namque dabitur, et abundabit: quia quisquecharitatem non habet, etiam dona quae percepisse videbatur, amittit. Necesse est ut erga charitatis vinculum vigilemus. Tanto namque amplius peccati rubigo confunditur, quanto cor peccatoris magno ricorditer attrahit. et quo benignius descendit ad infima, valenter recurrit ad summa. Virtus ergo verae orationis est celsitudo charitatis Lata quippe est charitas, quae inimicorum dilectione capitur. Fraterna mala charitas longancharitas quibusdam occupationibus praepedita, et integra
Abbreviated transcription (Latin):
caritatis uolumus currere: ad et̾nam patͥam felucit̾ pos¬
simus ꝑuenire: Sine caritate omnia quecumq
facimus nichil nobis prodest facere: & mane expẽ
dimus studium: si non habeamus caritatem que
est ds. Regnat enĩ carnalis cupiditas: ubi non est
dei caritas. Tunc enĩ homo ꝑfectus est: qnͣdo carita¬
te plenus ÷. Sine amore caritatis qmͣ uis qͥsq rec¬
te credat adbeatitudinem ꝑuenire nequaqͣm potest.
Tanta᷑ caritatis uirtus: ut ⁊̃ ꝑph̾ia ⁊ martiruͦ sine

Expanded text:
ere, ad aeternam patriam feliciter possumus pervenire. Sine charitate enim omnia quaecunque facimus, nihil prodest facere. Vacuum et inane expendimus studium, si non habemus charitatem quae Deus est. Regnat enim carnalis cupiditas, ubi non est Dei charitas. Tunc enim homo perfectus est, quando charitate plenus est. Sine amore charitatis, quamvis quisque recte credat, ad beatitudinem pervenire nequaquam potest. Tanta est charitatis virtus, ut etiam prophetia et martyrium sine
Abbreviated transcription (Latin):
tiã hr̃e: monco pͥmũ te ip̃m. ut admãdata diui¬
na excites mentẽ tuã. Erhabundantia leticie pa¬
cificus homo dinoscit᷑. ⁊ exuultu marcido furore:
plenus inuidus demonstrat᷑. U̾bi benignꝰ etiã si
paciatur iniuria: ꝓ nichilo ducit. uͥ iniquus enã¬

Expanded text:
tiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divitiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam. Ex abundantia laetitiae pacificus homo dignoscitur, et ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Vir benignus etiamsi patiatur injuriam, pro nihilo ducit. Iniquus a