comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri dubitandum ñ ẽ Domino enim ueniente
ad uidicium precedet ante eum ignis. quo com¬
buret᷑ facies nunidi hꝰ ⁊ ꝑhbit celum ⁊̾ t̾ra
enim ascendeł᷑ igni ĩiudicõ eͣntum ascend̾ũt
a q̃ in diluuio. Ille aũt̃ ignis mał qui repti
fuit caminꝰ tͥb pͥueris. In queb aliquid pur¬
gandum fuit ꝑ illimi ignen purgabitur
alui̾s uero nullam ingeret molestiam. pͣ¬
gato uero ꝑignẽ mundo ⁊ ad uidiciũ ueni¬
ente dño emcccet᷑ uoꝵ isła magna qͣ resur¬
gent õs mortus mortui. ⁊ tunt minist̾io

Expanded text:
ri dubitandum non est. Domino enim veniente ad judicium, praecedet ante eum ignis, quo comburetur facies mundi hujus; et peribit coelum et terra, cendet ignis in judicio, quantum ascenderunt aquae in diluvio. Ille autem ignis malis qui reperti fuit caminus tribus pueris. In quibus si aliquid purgandum fuerit, per illum ignem purgabitur. Aliis vero nullam ingeret molestiam. Purgato vero per ignem mundo, et ad judicium veniente Domino, emittetur vox illa magna qua resurgent
Abbreviated transcription (Latin):
& c̾̃ta ⁊ ĩo dñr tunt nõ iudicari qr ad conspectã
distͥcti uidicis cum aꝑta dampnacd̃e sue iͥ fide¬
litas accedent. qui uero ꝓfessionem fibei sine
darguent᷑ ut pereant. qͥ uͥo nec fidei satͣmer¬
ta tenuerunt intrepacõem uidicis ĩ se fiers nͥ
audient qr infidelitatis sue teneb̾s p̾iudicati
eius quem despexãt iueccõe redargui uon
merent᷑. Illi salte̾ u̾ba iuditis audient q̃
euis sidẽre saltem. ubo tenuerunt. illi in dãp¬

Expanded text:
dicuntur tunc non judicari, quia ad conspectum districti judicis cum aperta damnatione suae infidelitatis accedent. Qui vero professionem fidei sine darguentur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in se fieri non audient, quia infidelitatis suae tenebris praejudicati, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi autem saltem verba judicis audient, qui ejus fidem saltem verbo tenuerunt. Illi a
Abbreviated transcription (Latin):
eeñt. Idem celi non indigent miscd̾ia il ułla
ẽ miseria in terta hõĩs habundat miseria. ⁊
uidigent tamen regente dño. Omiã enĩ in¬
digent dño ⁊ miseriã o felitia qr sine illo
nisser nõ subleuat᷑ felix nõ regit᷑. It̃ alibi

Expanded text:
. 32: Coeli non indigent misericordia, ubi nulla est miseria; et in terra hominis abundat miseria, et misericordia, indigent tamen regente Domino. Omnia enim indigent Domino, et misera, et felicia, quia sine illo miser non sublevatur, felix non re
Abbreviated transcription (Latin):
dam effectil iutelligr᷑ uidex ex quibdam mi¬
ẜator. uł ut quib placet uistꝰ ⁊̃ misericors
cors cum sit ei idem ẽẽ iustum ⁊ ẽẽ miseri¬
cordem. Si enim ẜ eandem racõem. dicit᷑ iustͦ
⁊ misericors. ex eo opere quo intelligit᷑ iuistꝰ¬
⁊ intelligi nusericors ⁊ econu̾so. S dixi supra
cx cum dr᷑ deus uistꝰ ⁊ misericors. ita eadem dnuna¬
ẽẽncia sig̃cat᷑ ⁊ scd̃m eam idem p̃dicat᷑ ut ⁊
qiuedani diu̾sa intelligant᷑. Intelligimꝰ enim
ꝑhoc eum miseratorem ⁊ uistum. iudicem qnod
eiudentͥ orig̃ ostendit ditens. Om̃ia q̃ dei st̃
iacenti ꝓuarictate sensuum diueros nũtupit᷑
uocabuł. Aluid enim significat sapiencia aliud
iusticia. ¶Quando enim sapi̾a dr᷑ disciplinis te
diuinarum humanarum q rerum instituere
intelligit᷑. quando uisticia distributor icł uidex

Expanded text:
dam effectibus intelligitur judex, ex quibusdam miserator, vel, ut quibusdam placet, justus et misericors. cors, cum sit idem ei esse justum et esse misericordem? Si enim secundum eamdem rationem dicitur justus et misericors, ex eo opere quo intelligitur justus, intelligitur misericors, et e converso. Sed dixi supra quia, cum dicitur Deus justus et misericors secundum eam idem praedicatur, ut etiam quaedam diversa intelligantur. Intelligimus enim per hoc eum esse miseratorem et justum judicem. Quod evidenter Orig. ostendit dicens: Omnia quae Dei sujacenti, pro varietate sensuum diversis nuncupatur vocabulis. Aliud enim significat sapientia, aliud justitia. Quando enim sapientia dicitur, disciplinis te divinarum humanarumque rerum instruere intelligitur; quando justitia, distrib
Abbreviated transcription (Latin):
eis Incꝰ capłi imponẽ ita reppers ħ quidam
puetilit̾ intelligunt qͦ in ualle q̃ est iͥ lat̾e
nontis oliueti descensurꝰ sit dñs ad iuditiũ g
ftiuolum. ẽ qr nõ in terta. s in spacõ hiꝰ aeris
sedebit ct᷑ locum montis oluieti ex qͦ ascendit

Expanded text:
 expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle quae est in latere montis Oliveti descensurus sit Dominus ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum montis Oliveti, ex quo ascendit
Abbreviated transcription (Latin):
salas tollat᷑ impius ut uideat głiam des hũani¬
tatem uidebunt ut timeant diuinitatem uero¬
ñ ne gaudeant dimittas enim sine gaudio ni
rum querit᷑ an forma ilia. głosa apparoit
sicuti uere est aAt infirma quał ĩ passione exsti¬
tit. Quidam putant a mał talẽ uidi qualem

Expanded text:
 Tollatur impius, ne videat gloriam Dei. Humanitatem videbunt, ut timeant; divinitatem vero non, ne gaudeant. Divinitas enim sine gaudio vidrum, quaeritur an in forma illa gloriosa appareat, sicut vere est, an in forma qualis in passione extitit. Quidam putant a malis talem videri, qualem
Abbreviated transcription (Latin):
ductu rõnis cognost̾e potuert
uł ociam cognouerunt ut enĩ aug̃. ait
iͥ. li .xͦ. de. cr des. iuterunt sũmi pħ̾i. nul¬
lum corpꝰ eẽ deum ⁊ i̾o cunsta corꝑa transce̾¬
derunt querentes deum. uiderunt eciam
quicquid mutabile est nõ ẽẽ sumum d̾m
bilesq sp̃c trastenderunt. Seinde iud̾unt

Expanded text:
cognoscere potuerunt, vel etiam cognoverunt: ut enim Aug. ait in lib. de Civ. Dei, viderunt summi philosophi nullum corpus esse Deum, et ideo cuncta corpora transcenderunt quaerentes Deum; viderunt etiam quidquid mutabile est, non esse summum Deum, bilesque spiritus transcenderunt. Dein
Abbreviated transcription (Latin):
tͥuitatis ⁊ unitatis ad noui testamenti auc¬
culꝰ quo  tangant᷑ ora fidelium. sominꝰ itaq
tutem apeite insinuat dicens apłis. iͦte b̾apͣ
ut unitas eẽncie ostendat᷑. ꝑ noĩa tͥa q̃ suppo¬
suit. tres eẽ ꝑsonas declarauit. ipẽ eciã ait̃.
Ego ⁊ pater unum sumꝰ unum dixit ut aft̃
ambroꝰ in eodem. ne ficit discreco põteftatis
nusse credat᷑ ⁊ qd̃ pat̾ ⁊ silius unum sint
sui ait. In. pͥncpiõ erat u̾bum ⁊ u̾bum
erat apud deum ⁊ deꝰ erat u̾bum ubi fꝑ

Expanded text:
Trinitatis et unitatis, ad novi Testamenti aucculus quo tangantur ora fidelium. Dominus itaque tatem aperte insinuat, dicut unitas essentiae ostendatur. Per nomina tria quae supposuit, tres esse personas declaravit. Ipse etiam ait: Ego et Pater unum sumus; unum dixit, ut ait Ambr. in eodem, ne fiat discretio potestatis nuisse credatur; et quod Pater et Filius unum sint,sui ait: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiam. totamq me luuctas a¬
moriam meam caꝑit dum utor toto es
singula totis singist ⁊ tota singłã sumil om¬
nib totis ⁊ ħ tͥa unura una uita uia mẽs
iuia eẽncia . Ecce iluis sũme unitatis atq
tͥnitatis ubi una ẽ eẽncia ⁊ tres ꝑsone ĩma¬
gͥo eꝰ humana mens licet in par. mens aut
hic pro aĩo ip̃o accipit᷑ ubi ẽ illa ymago

Expanded text:
intelligentiam totamque meam mintelligentiam totamque meam memoriam capit, dum utor toto eo singula totis singulis, et tota singula simul omnibus totis: et haec tria unum, una vita, una mens, una essentia. Ecce illius summae unitatis atque Trinitatis ubi una est essentia et tres personae, imago est humana mens, licet impar. Mens autem hic pro animo ipso accipitur, ubi est illa imago
Abbreviated transcription (Latin):
ta ima mens iia eẽncia ⁊ quiderud aliud
ad se ipã singula dicunt᷑ eciam simil nõ
plurarit̾ s singularitꝰ dicunt᷑ Eo uero t̾a
sunt qͦ ad inuicem. referunt᷑ i qtra ta¬
singula finguł᷑ s eciam singłꝰ
om̃ib. Alioqum ñ se inucẽ comꝑent do
se aũt inuicem capiunt: capunt᷑ eniꝰ ⁊ a
singuł singła ⁊ a singuł omĩa. memini
enim me hr̃e memoriam ⁊ intelligencia
⁊̃ uoluntatem. ⁊ intelligo me intellige ⁊ uel¬
le. atq menimisse atq & uolo me uelle q
otamq memoriam ⁊ in telligentiaᷤ
Ios uoluntatem simul memini ꝙ enĩ me¬
morie mee noꝰ memini illud nõ ẽ ĩ memoriã
mea nicħ auteni tam iͥ memoria ẽ: qͣm ip̃a
memoria  Tam. gͥ memins. Item quicquid
intelligo intellig̾e mescio. sciome uelle qͥodo
uolo. qͥd qͥd aut̃ scio memini. Totam gͥ intel
tuini nec uolo. Quidqͥd intelligibilium no̾
intelligo. consequent̾ etiam nõ memini uec
uolo. quicqriud gͦ intelligibilium memini ⁊

Expanded text:
ta, una mens, una essentia, et quidquid aliud, ad se ipsa singula dicuntur, et simul non pluraliter, sed singulariter dicuntur. Eo vero tria sunt, quo ad se invicem referuntur; ista tsingula singulis, sed etiam singula omnibus; alioquin non se invicem caperent; se autem invicem capiunt. Capiuntur enim et a singulis singula, et a singulis omnia. Memini enim me habere memoriam, et intelligentiam, et voluntatem; et intelligo me intelligere, et velle, atque meminisse; et volo me velle, et am memoriam, et intelligentiam, et voluntatem simul memini. Quod enim memoriae meae non memini, illud non est in memoria mea: nihil autem tam in memoria est, quam ipsa memoria; totam ergo memini. Item quicquid intelligo, intelligevolo. Quidquid autem scio, memini. Totam igitur inmini, nec volo. Quidquid ergo intelligibilium non intelligo, consequenter etiam non memini, nec volo. Quidquid igitur intelligibilium memini,
Abbreviated transcription (Latin):
neq rursum solitudo solitarii recipit faciamꝰ.
eunten ñ patit᷑. ita noq diu̾sum a ce alienũ q
significat Solitario conuenit faciam &d incal.
nõ solitario uero conuenit dice̾ faciamꝰ. ⁊ nostia
ut̾q sermo ut̃ nõ solitarium tatum. ita neq
nec duͥ̾sus ẽ confitendus ita gͦ deꝰ ad coẽm
sibi cum deo ymaginem eandem q similitudine̾¬
hominem repent᷑ ꝯperari ut nͨ signisicacõ oꝑan¬
tis efficientis adratitat intelligentam solitio

Expanded text:
neque rursum solitudo solitarii recipit faciamus; eumdemque non patitur, ita neque diversum a se, alienumque significat; solitario convenit faciam et meam; non solitario vero convenit dicere faciamus et nostram; uterque sermo ut non solitarium tantum, ita nequnec diversus est confitendus; ita ergo Deus ad communem sibi cum Deo imaginem, eamdemque similitudinem reperitur operari, ut nec significatio efficientis
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiim tͥuitatis in ceeaturis apparet.hec
enim que ar te facta diumna sunt ⁊ iittatẽ
quaidam inse ostendunt ⁊ spẽm. ⁊ ordinema
quidq hornm creatoꝵ  unum. aliquid est
sit̃ sunt nature corꝑm ⁊ animar̾ ⁊ alit᷑ specie
format᷑ sit̃ sunt figure uł qualitates corꝑm.
ac doctͥne uł artes animar̃ ⁊ ordinem aliq̃
petit aut tenec sic̃ sunt pond̾a uł collacões

Expanded text:
estigium in creaturis apparet. Haec enim quae arte divina facta sunt, et unitatem quamdam in se ostendunt, et speciem, et ordinem. Nam quidquid horum creatorum, et unum aliquod est, sicut sunt naturae corporum, et animarum; et aliqua specie formatur, sicut sunt figurae vel qualitates corporum, ac doctrinae vel artes animarum: et ordinem aliquem petit, aut tenet, sicut sunt pondera vel collationes
Abbreviated transcription (Latin):
tis. ¶ In hus uerb̾ hylarius diu̾sttatem ꝑsona
cũ uł pluralitatis nõ poni aliqͥo sed remou̾isplu¬
ralitas enim uł consorcium ꝑ sonar̾ credituR.
solitudo ⁊ singularitas negatur. Cum. dicunus
plures ẽẽ ꝑsonas significamꝰ ꝙ nõ e̾ una sola.
Ido hylarius uolens ista subtilit̾. & sane intel¬
ligi ait ꝓfessio comiorciĩ sustulit intelligenciã
singularis non dicit posuit aliquid ita eciam
cum dñis tres ꝑsonae singularitatem ⁊ solitudi¬
nem tollimꝰ ⁊ ꝙ pat̾ nõ est solus nec filius ẽ solꝰ
e̾ ⁊ fllius nͨ pat̾ tant᷑ ẽ ⁊ sp̃c sanctꝰ nͨ filiꝰ tm̾e

Expanded text:
ne tii vel pluralitatis non poni aliquid, sed removeri. Pluralitas enim vel consortium personarum cum dicitur, solitudo vel singularitas negatur; cum dicimus plures esse personas, significamus quod non est una sola. Ideo Hilarius volens ista subtiliter et sane intelligi, ait: Professio consortii sustulit intelligentiam singularitatis; non dicit: Posuit aliquid. Ita etiam cum dicimus tres personas, singularitatem et solitudinem tollimus; et quod Pater non est solus, nec Filius est solus, e
Abbreviated transcription (Latin):
L non se caperet
it attendendum ẽ diligent̾ ex quo sẽ¬
su capiendum sit. quod supra dixit
illa t̾a .ẜ. memoriam intelligentiam ⁊ no¬
luntatem. eẽ uiium uniam mentem. unã

Expanded text:
 non se caperet. Hic attendendum est diligenter ex quo sensu accipiendum sit quod supra dixit, illa tria, scilicet memoriam, intelligentiam et voluntatem esse unum, unam mentem, una
Abbreviated transcription (Latin):
ult  oẽm creaturam ẽẽ illum q̃ ea fecit
q̃ nulla creaturar̾ fac̾e̾ uł destruere ualẽt
Accedat quecumq ius creatura ⁊ faciat ta¬
le celimi ⁊ talem t̾ram ⁊ dicami qr deꝰ est.
s qi ulła creatura. talia face̾ ual. constai
supͣ oẽm cceaturam eẽ illum. qr ea fecitac
ꝑ hoc illum ẽẽ deum. hũana mens cognosce̾
potuit scd̃̾a rõ qua potuit ꝯenosa ꝑ¬

Expanded text:
ultra omnem creaturam esse illum qui ea fecit, quae nulla creaturarum facere vel destruere valet. Accedat quaecumque vis creatura, et faciat tale coelum et terram; et dicam quia Deus est. Sed quia nulla creatura talia facere valet, constat super omnem creaturam esse illum qui ea fecit, ac per hoc illum esse Deum humana mens cognoscere potuit. 3. Secunda ratio qua potuit cognos
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑ ꝙ apłs ad ꝑhilemonem. loquens ait
set in dño: uideret᷑ finem diłcõnis ac spẽ
constituisse in eo. sed qr illud addidit. iu dño
se finem posuisse eodemq frni significauit᷑
d̾o poꝰ qͣm homine srueris

Expanded text:
uod Apost. ad Philemonem loquens ait: set in Domino, videretur finem dilectionis ac spem constituisse in eo; sed quia illud addidit in Domino se finem posuisse, eodemque frui significavit. Deo potius quam homine frueris
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iiri non dicit dm̃ Alibi eciam eiꝰ unitatẽ
⁊ et̾nitatem simul ostendens ait exꝑsona
dei Iacł si me audieris nꝰ ent ĩ te deꝰ recens.
neq adorabis derm alienum. aliud horum
nt dicit ambroꝰ in .i. li. de .tͥ. significat et̃ nł¬
tatem aliud imitatem substancie indifferentis
ut neꝙ postenorem patre neq alt̾uis diuni¬

Expanded text:
i; non dicit Domini. Alibi etiam ejusdem unitatem et aeternitatem simul ostendens ait ex persona Dei Israel, si me audieris, non erit in te Deus recens, neque adorabis Deum alienum. Aliud horum, ut dicit Ambros., in lib. 1 de Trin. , significat aeternitatem; aliud unitatem substantiae indifferentis, ut neque posteriorem Patre, neque alterius divini
Abbreviated transcription (Latin):
homines qui fruunt᷑ ⁊ utunt᷑ alus rebus
res alique sint. querit᷑ utrum friusc debe¬
diligendꝰ est frum᷑ eo si ꝓpt̾ aluid ut inĩ eo ni¬
det᷑ autẽ mͥ ꝓpt̾ alud diligendꝰ. ꝙ enĩ ꝓpt̾ se di¬
ligendum eꝰ ĩ eo constituit᷑ beata uita cuiꝰ
eciam spes hoc temꝑe consolat᷑ in hoĩe aũto
spes ponenda nõ est qr maledca  est qui hoc
factosgͦ si liquide ad u̾tas nec se ip̃o quisqͣ

Expanded text:
homines qui fruuntur et utuntur aliis rebus, res aliquae sint, quaeritur utrum se frui debediligendus est, fruimur eo; si propter aliud, utimur eo . Videtur autem mihi propter aliud diligendus. Quod enim propter se diligendum est, in eo constituitur beata vita, cujus etiam spes hoc tempore nos consolatur. In homine autem spes ponenda non est, quia maledictus est qui hoc facit . Ergo si liquide advertas, nec seipso quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
IOnc u̾o ad ꝓpositum redeamꝰ lids. si aut¬
⁊ ad ostendend̾ ꝑsonarum pbura.¬
ritatem. atq eencie diuine unitatem. Alias
Moyses dicit in pͥn᷑ creauit deꝰ celum ⁊ t̾ra
ꝑ deum significans t̾ram. pattem ꝑ pͥncipium
filrum ⁊ pro eo ꝙ ap̃ nos dr᷑ feus̃ hebraita u̾i¬

Expanded text:
o ad propositum redeamus; et ad ostendendum personarum pluralitatem atque essentiae divinae unitatem, alias Moyses dicit: In principio creavit Deus coelum et terram ; per Deum significans Patrem; per principium, Filium. Et pro eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Eis ꝙ iuitutes amande ꝓpt̾ se nõ sint. ĩ mo
ꝑꝑt̃ solam beatitudinem ꝓbant auctorita¬
te augustini qui iꝰ li .xiii. de t̾. ccͣ quosdam.
ait forte nirtutes qͣs ꝓpt̾ solam beatitudinẽ
amamus sic ꝑsuadere nob audent ut ipãni
heatitudinem nõ amemꝰ ꝙ si faciunt eciam
ip̃as atq amare desistimꝰ qͣndo illam ꝓpt̾
quam solam : istus amausmꝰ nõ ainamus

Expanded text:
e non sint, imo propter beatitudinem solam, probant auctoritate Aug. qui, in lib. 13 de Trin., contra quosdam ait: Forte virtutes quas propter solam beatitudinem amamus, sic nobis persuadere audent, ut ipsam beatitudinem non amemus; quod si faciunt, etiam ipsas utique amare desistimus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non amamus.
Abbreviated transcription (Latin):
giessus dilettonis t̾minus sed referat᷑ hoc ad̾
ullud sũmmm bonum: cui soli omĩuo inheren¬
dum est qr illud ꝓpt̾ se tantum amandum
est ⁊̃ ultͣ illud nicħ querendum ẽ. Illud eĩ
suppremus finis io̾ aug̃ dicit ꝙ eas diligimꝰ
ꝓpt̾ solami beatitudinem ñ quin eas ꝓpt̃ se
diligamus sed qr id ip̃m cx eas diligimꝰ tefe¬
ramus ad illud sũmum bonum cͥ soli inhend̾
est ⁊ in eo ꝑmanendum finis q leticie ponẽ¬
dus. quare nututib nõ ẽ fruendrm S dicet
aliquis. frui ẽ amore inħ̾ere alit̾ rei ꝓpt̾ se
ip̃am ut predem̃ est si gͦ uututes ꝓpt᷑ se a¬
mande sunt ad eis fruendum eͥ ¶ad qd̃ dm̃e

Expanded text:
ic sit dilectionis terminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum, cui soli omnino inhaerendum est, quia illud propter se tantum amandum est, et ultra illud nihil quaerendum est; illud est enim supremus finis. Ideo Aug. dicit quod eas diligimus propter solam beatitudinem; non quin eas propter se diligamus, sed quia id ipsum quod eas diligimus, referimus ad illud summum bonum, cui soli inhaerendum est et in eo permanendum, finisque laetitiae ponendus: quare virtutibus non est fruendum. Sed, dicet aliquis: Frui est amore inhaerere alicui rei propter se ipsam, ut praedictum est. Si ergo virtutes propter se amandae sunt, et eis
Abbreviated transcription (Latin):
s tret ĩmẽsitas laboris. desideriũ
hortatur ꝓficiendi s de hortatur
ĩfirnitas deficiendi ꝙͣ uĩcit zelus
domꝰ dei ⁊ Quo maͥcessẽtes fidẽ
nrãm adusus errores carnalumu
ac theologicarũ in qͥsitionũ abdita
aꝑire uec nõ ⁊ sacͣmẽtoꝵ eccłastico¬
rũ ꝓ modulo intelligẽtie nrẽ noti¬
ciã trade studiumꝰ nõ ualentes
studiosoꝵ frm̃: uotis uire resisteᷤᷤ
eoꝵ ĩ xp̃o laudabilib studiis lingͥ
ac stillo nos seriure flagitantiũ qͣs
bigas in nob̾ agitat xp̃i carctas

Expanded text:
ret immensitas laboris. Desiderium hortatur proficiendi, sed dehortatur infirmitas deficiendi , quam vincit zelus domus Dei. Quo inardescentes, fidem nostram adversus errores carnalium ac theologicarum inquisitionum abdita aperire, necnon et Sacramentorum ecclesiasticorum pro modulo intelligentiae nostrae notitiam tradere studuimus . Non valentes studiosorum fratrum votis jure resistere, eorum in Christo laudabilibus studiis, lingua ac stylo nos servire flagitantium: quas bigas in nobis agitat Christi charitas
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ ille gͥ usus quo nob̾ utit᷑ deꝰ ñ ad eius
s ao nr̃am utilitatem refeit᷑. ad eiꝰ uͦ tantũ¬
fruendum. Q̾bdam uidet᷑ qd eis utendum
⁊̃ non fu fruendum ⁊ hoc confirmant aũst̾e
aug̾i. qui ut p̾taxc̃ttum e̾. dicit nõ ẽẽ fruen¬

Expanded text:
sumus. Ille ergo usus, quo nobis utitur Deus, non ad ejus, sed ad nostram utilitatem refertur; ad ejus vero tantumfruendum. Quibusdam videtur quod eis sit utendum, et non fruendum: et hoc confirmant auctoritate Aug. qui, ut praet
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e enum bonum nr̃m uł ipẽ est uł ab ip̃o
est. non gͦ fruit᷑ nob̾ sed utit᷑ si enĩ nec fru¬
it᷑ nec utit᷑. uõ inuenio quomodo diligat
nossneq tamen sic utit᷑ nob̾ ut nos alis reb
nos enim̃ res quib utins ᷑ ad id retiuis ut
de bonitate ꝑfiuam᷑. Seus u̾o ad sua̾ boni¬
tatem usum nrm refert ille enim mise

Expanded text:
e est, vel ab ipso est; non ergo fruitur nobis, sed utitur. Si enim nec fruitur, nec utitur, non invenio quomodo diligat nos. Neque tamen sic utitur nobis, ut nos aliis rebus. Nos enim res quibus utimur ad id referimus ut Dei bonitate perfruamur: Deus vero ad suam bonitatem usum nostrum refert. ille enim mise
Abbreviated transcription (Latin):
aderam. qñ appendelut fundamenta terre
c̃ eo aderam. cicta componons ⁊ delectabar
ꝑ singłos dies ludens toram eo. Ecce aꝑtum
de et̾ia genitura testimoniũ. ꝙͦ ip̃a capia ꝑ
hibet se ante mundum conceptam eẽ ⁊ pa¬
turiri .i. genitam ⁊ apud patrem et̾ naliter
exist̾e ipa eciam alibi dicit. Ego ex ore altis

Expanded text:
 appendebat fundamenta terrae, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies, ludens coram eo . Ecce apertum de aeterna genitura testimonium, quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse, et parturiri genitam, et apud Patrem aeternaliter existere. Ipsa etiam alibi ait: Ego ex ore
Abbreviated transcription (Latin):
nostram: pluraritatem ꝑsonarum ostendit
Di cã uero ymaginem: imitatem eẽntie. Ut
enim dicit aug̃ in li. de side ad petrum si m il¬
Cum enĩ dic̃ ad ymaginẽ: ostendit unã natu¬
ram ẽẽ ad cꝰ imag̃ homo fi̾et. Cum enĩ dicit
nrãm. ostendit unum deum. ñ idma̾ s ples

Expanded text:
nostram, pluralitatem personarum ostendit: nostram, pluralitatem personarum ostendit: dicens vero imaginem, unitatem essentiae. Ut enim dicit Aug. in lib. de Fide ad Petrum, si in ilCum enim dicit ad imaginem, ostendit unam naturam esse, ad cujus imaginem homo fieret; cum vero dicit nostram, ost
Abbreviated transcription (Latin):
nadores elacõres qͣm capacõres racõnib attho¬
licis. ⁊ similitudinib congrus ad desfensio¬
nem t assertõem fidei utend̾ e ut gͦ eoꝵ mo
Eoponamus gͦ in medium uet̾is
ac noui testamenti austoritates. quib dĩe
unitatis ac tͥnitatis u̾itas demonstretur ac pri¬
mũ ip̃a legis epordia oecurrant: ubi mopses
Ait audi nał. coͣminꝰ deꝰ tuus deꝰ unus ẽ. Ite ogo
sum dñs deꝰ tuuis qui te eduxriꝰ de terra egepti. ñ
enuit tibi dũ alieni preter me. Efcce hic signis¬
ficauit unitatem diune nature. deꝰ enim ⁊
ture nomen ẽ potestatis. Item alibi deꝰ loq̃ ns¬
ad moysen ait ego sum qͥ sum. ⁊ si queseñt
deum ẽẽ. In cantico etiam exodi leg᷑ dñs om̃i¬
potens nom̃ eiꝰ nõ ait diũ imitatem uolens
significares ꝑsoñarum. qͦ pluraritatem ⁊ nat᷑e
initatem simul ostendit dominꝰ in genesi di
cens faciamus hominem. ad ꝯmãginẽ ⁊ cal¬
miłitũ dinem ficam. dicens enim faciamꝰ ⁊

Expanded text:
agis quam capaicores, rationibus catholicis et similitudinibus congruis ad defensionem et assertionem fidei utendum est; ut eorum us ergo in medium Veteris ac Novi Testamenti auctoritates, quibus divinae unitatis atque Trinitatis veritas demonstretur. Ac primum ipsa legis exordia occurrant, unde Moyses ait: Audi Israel, Dominus Deus tuus Deus unus est . Item: Ego sum Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Aegypti, non erunt tibi Dii alii praeter me . Ecce sic significavit unitatem divinae turae nomen est potestatis. Item alibi Deus ad Moysem loquens, ait: Ego sum qui sum. Et si quaesierint solum esse. In cantico autem Exodi legitur: Deus omnipotens nomen significare. Personarum quoque pluralitatem et naturae unitatem simul ostendit Dominus in Gen., c. 1, dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Dicens enim, faciamus, et
Abbreviated transcription (Latin):
fiuii s ibi ꝓpͥe ꝑfeste ⁊ plene ubi ꝑspeciem
uidebimꝰ quo fruem᷑ hic autem dum ĩ spe
ambulamꝰ frum᷑ quidem si nͥ a dõ plene.
Angli illo fcuentes beati sunt qͦ t̃ nos frui
desideminu ⁊ quantum iͥ hac uita ia frumi᷑
uł ꝑ speculum uł in enigmate tanto nũam
ꝑegͥnacõem ⁊̃ tolembilus sustinemꝰ ⁊ arden¬
diligit᷑. & ita ia tem. aliqͣtenus teneticon¬
stat gͦ. q dieo debemus frui nͥ uti. illo enĩ
quo spem ponis ut ad id ꝑuenias sce hoc

Expanded text:
ie, et perfecte, et plene, ubi per speciem videbimus quo fruemur; hic autem, dum in spe ambulamus, fruimur quidem, sed non adeo plene, Angeli illo fruentes jam beati sunt, quo et nos frui desideramus; et quantum in hac vita jam fruimur, vel per speculum, vel in aenigmate, tanto nostram peregrinationem, et tolerabilius sustinemus, et ardendiligit, et ita jam rem aliquatenus tenet. Constat igitur quod debemus Deo frui et non uti. Illo enim,quo spem ponis, ut ad id pervenias. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sari. ut enm egregnuis doctor
Augustinus Act in libro de doct̾na xp̃iana. sis
dostͥna uł retũ e̾ uł signorum s res eciam ꝑ
signa discunt᷑ ꝓp̾e Antem hic res appellant᷑
que non ad significandum aliquid̃ adhibent᷑
Signa uero quorum usus ẽ significando eoꝵ
Autem aliqͣ sunt. quoꝵ om̃is usus eꝰ in signi¬
ficando non lustificando .i. quib nõ utimusi
t̾i aliquid significandi gr̃a ut aliqͣ sacramenta
legalia alia ꝙ que non solum significant sed
conferunt ꝙ intꝰ ad iuuet sic̃ enuiangelica. sat¬
menta Ex quo aꝑte intelłr que hic appellen¬
tur signa res ule indelicet que ad significindũ
aliquid adhibent᷑. Omne gͥ signum eciam.
res aliqua est & enim nulla res eͥ. ut in eod̾
augustimis ait om̃ino nichil est. nõ autẽ econ¬
u̾so om̃is tes signum e̾ q nõ adhibet᷑ ad signi¬
ficandum aliquid. Cumq hus intenderit̃ teo¬
Logorum spetulass studiosa attp modesta. dĩam
scͥpturmi atq formam prescͥptam ĩ dostͥna:

Expanded text:
tor Aug. ait in libro de Doct. christ., omnis doctrina vel rerum est vel signorum; sed res etiam per signa discuntur. Proprie autem hic res appellantur, quae non ad significandum aliquid adhibentur; signa vero, quorum usus est in significando. Eorum autem aliqua sunt, quorum omnis usus est in significando, non in justificando; quibus non utimur nisi aliquid significandi gratia, ut aliqua sacramenta legalia. Alia quae non solum significant, sed conferunt quod intus adjuvet, sicut evangelica sacramenta. Ex quo aperte intelligitur quae hic appellentur signa, res illae videlicet quae ad significandum aliquid adhibentur. Omne igitur signum etiam res aliqua est. Quod enim nulla res est, ut in eodem Aug. ait , omnino nihil est. Non autem e diverso omnis res signum est, quia non adhibetur ad significandum aliquid. Cumque his intenderit theogolorum speculatio studiosa atque modesta, divinam Scripturam, formam praescriptam in doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
onui uboꝵ m̃datio impiã redoũt
falle doct̾ne inltitutis lidei lãta¬
tẽ corrũꝑe moliẽtes auriũq
pruriginẽ sub nouello sui desu¬
III dog mate aliis ingerẽtes qui
federe bellant. Int ueri namq
assectionẽ ⁊ placiti dełfẽsionem
ꝑtinax pugna ⁊ dũ seͣuercias
tenet. et le uolũtas erroris tuetur
alios effũdere queant. ⁊ luc̾nam
iu̾tatis ĩ cãdelabro exaltare uolẽtes
ĩ labore nutto ac sudore hͦ. uolu¬
iuẽ deo preftante cõpegimꝰ ex te¬
ctimomiis uitatis met̾nũ fũdat̾
ĩ quatuor libris distuctũ. In qͦͣ
maioꝵ exempla doctuãq reꝑies
ꝓfessionẽ. iuperie doctriue frau
dulẽtiã ꝓdidimꝰ aditũ demõstiande
uĩtatis cõpleci nec ꝑiculo impie
ꝓfelliones inserti. temꝑato inter
utrũq moderannẽ ututesssicubi
uero ꝑarũ uox nrã insonuit nõ
a pat̾ius discellit lumtib. ¶ion
igit᷑ d hic labor cuiꝙͣ pigro uel
uiltũ docco iuuderi luꝑfluus cũ

Expanded text:
piam reddunt; falsae doctrinae institutis fidei sanctitatem corrumpere molientes, auriumque pruriginem, sub novello sui desiderii dogmate aliis ingerentes, quiatem sine foedere bellant. Inter veri namque assertionem et placiti defensionem pertinax pugna est, dum se et veritas tenet, et se voluntas erroris tuetur.alios effundere queant, et lucernam veritatis in candelabro exaltare volentes, in labore multo ac sudore, hoc volumen, Deo praestante, compegimus, ex testimoniis veritatis in aeternum fundatis, in quatuor libris distinctum. In quo majorum exempla doctrinamque reperies; ofessionem, vipedulentiam prodidimus, aditum demonstrandae veritatis complexi, nec periculo impiae professionis incerti, temperato inter utrumque moderamine utentes . Sicubi vero Patrum vox nostra insonuit, non a paternis discessit limitibus. Non igitur debet hic labor cuiquam pigro vel multum docto videri superfluus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
eloquii sermonẽ: calũpine aiq cõ¬
tradictiom ciauloꝵ semꝑ fuisse
obnoxiũ. qr dissentientib uolũ¬
tatũ motib dissentiens quoq fit
aiõtũ sensus. ut cũ oẽ dictũ ueri
ratione ꝑfectũ sit tñ aliud auis
aut uidetur aut cõplacet u̾itati
ł nõ intellecte ł offendñti. impie¬
tatis erzor obnitatur ac uolũtatis
ĩiuidia : resultet sꝙͣ deus hꝰ seculi
oꝑatur ĩ illis diffidẽtie filiis. qui
us̃ rõm uolũtatẽ subiciũt nec doct̾ne
studiũ impendũt. S hiis q̃ lomp¬
marũt sapiẽ u̾ba coaptare in tũt᷑

Expanded text:
iae atque cotradictioni aemulorum semper fuisse obnoxium; quia dissentientibus voluntatum motibus, dissentiens quoque sit animorum sensus: ut cum omne dictum veri ratione perfectum sit, tamen dum aliud aliis aut videtur, aut complacet, veritati vel non intellectae, vel offendenti, et impietatis error obnitatur, ac voluntatis invidia resultet; quam Deus seculi hujus operatur in illis diffidentiae filiis, qui non rationi voluntatem subjiciunt, nec doctrinae studium impendunt, sed his quae somniaru
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc aut̃ tiactatu nõ solũ piũ
lectorẽ. S etiã liberũ correctorẽ
desidero Maxiẽ ubi ꝓfũda uer¬
latur m̾tatis questio que utinã
tot haberet inuẽcores quot h
ꝯͣdictores. Ut aut̃ ꝙ queritur
lacilius oguiat titulos quib
singuloꝵ libroꝵ capitula distĩ¬
giuitur premisimus:¬

Expanded text:
In hoc autem tractatu, non solum pium lectorem, sed etiam liberum correctorem desidero, maxime ubi profunda versatur veritatis quaestio, quae utinam tot haberet inventores quot habet contradictores! Ut autem quod quaeritur facilius occurrat, titulos quibus singulorum librorum capitula distinguuntur praemisimus
Abbreviated transcription (Latin):
Upientes aliquid de
penuria ac de tenuita¬
te urã cũ pauꝑtula in
gazophilatium dm̃ mitle
ardua scãde̾ opus ultͣ.
uires nras̾ age̾ p̃sũꝑsimꝰ cõsũma¬
tionis fidutiã laborisq mercedẽ

Expanded text:
upientes aliquid de penuria ac tenuitanostra cum paupercula in gazophylacium Domini mittere, ardua scandere, opus ultra vires nostras agere praesumpsimus; consummationis fiduciam, la
Abbreviated transcription (Latin):
utit᷑ ⁊ fruit᷑ srid̃ ꝙ in facultatem uoluntatis
assumit̾ nõ ꝓpt̾ ip̃m s ꝓpt̾ aluid appetunt
Et attende qr uidet᷑ aug̃ dĩe illos frui tant̃
qͥ inre gaudent nõ iam in spe ⁊ ita iꝰ hac uita
nõ uidem᷑ frui sed tantum uti. ubi G̃audens

Expanded text:
in facultatem voluntatis assumit, non propter ipsum sed propter aliud appetit. Et attende quia videtur Aug. dicere illos frui tantum qui in re gaudent, non jam in spe: et ita in hac vita non videmur frui, sed tantum uti, ubi gaudemus
Abbreviated transcription (Latin):
cum enim adest quũ diligit᷑. etiam cum de¬
lectacõnẽ secum gerit si tantẽs ꝑ eam tͣnsi¬
eris ad illud ubi ꝑmanendumẽ eam retule¬
ris. uteris ea. ⁊ abisiue non ꝓpͥe diceris frui
si uero inheseris atq ꝑ manseris finẽ in ea⁊

Expanded text:
uti. Cum enim adest quod diligitur, etiam delectationem secum gerit: si tamen per eam transieam ad id ubi permanendum est reduceris uteris ea et abusive, non proprie, diceris frui. Si vero inheseris atque permanseris finem in ea p
Abbreviated transcription (Latin):
ques miqͣ uolũtas nõ ad ĩtelligẽ¬
tiã ultatis. s ad defẽsionẽ placẽ¬
tiũ matat: nõ delideiãtis doceri
iu̾tatẽ. s ab ea ad fabulas cõuer¬
tentes auditũ. quoꝵ ꝓfessio est
magis placita ꝙͣ docenda cõqͥie̾
nec docenda desidciare. s desidriate
doctrinã coaptareꝰ. Hñt rõnec
sapiẽ ĩ suꝑsticioẽ qr fidei defecti¬
onẽ seqͥtur ypocͥsis mẽdax ut

Expanded text:
intelligentiam veritatis, sed ad defensionem placentium incitat; non desiderantes doceri veritatem, sed ab ea ad fabulas convertentes auditum. Quorum professio est magis placita quam docenda conquirere; nec docenda desiderare, sed desideratis doctrinam coaptare; habent rationem sapientiae in superficie. Quia fidei defectionem
Abbreviated transcription (Latin):
cundum quod dixinus apͥncpto. an¬
tiqua tͣnslacõ. dic̃ ad orientem. Unde
uolunt inortentali ꝑte eẽ ꝑadisum
cͥtulsi ꝑ tĩgentẽ. Uñ nec aque diliu
Illuc peruenerunt¬
ligna diũsi geñs ant̃ q̃ mnũ
etat quod nocatum est. lignũ
docet beda et sirab. qr diuinitꝰ ac¬
cepit hanc uim. ut qui ex esꝰ fructu
ꝯmedet corpus enis. stabili sanitate
et ꝑretua soliditate sirmaret᷑. is ulla
ĩ firmitace ł etatis ĩ becllitate in

Expanded text:
undum. Quod dicimus a principio, antiqua translatio dicit ad Orientem. Unde volunt in orientali parte esse paradisum,circulum pertingentem, unde nec aquae diluvii illuc perveneruntlignerat quod vocatum est lignum docet Beda et Strabus quia divinitus accepit hanc vim, ut qui ex ejus fructu comederet, corpus ejus stabili sanitate et perpetua soliditate firmaretur; nec ulla infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
nuĩnꝰ dr̃et᷑. lignũ scĩe boni et mali quia
l ex eiꝰ tactu accid̾et. si usur paret᷑ ali¬
erat ut ip̃a p̃cepti ꝯs̃uacõ bonũ illi es¬
set tͣnsg̃isio malum. nec meliꝰ ꝯsid̾at᷑
quant̃ malum sit inobedrencia. quã ħ
ꝓhibitꝰ tetigiss nͨ peccass. nec penam
sensisset. Si .ii. uenenosam ħbam ꝓlu¬
bitus tetig̃is pena seq̃tur ⁊ si nemo

Expanded text:
diceretur lignum scientiae boni et mali, quia hoc ex ejus tactu accideret si usurparetur. A lierat, ut ipsa praecepti conservatio bonum illi esset, transgressio malum. Nec melius consideratur quantum malum sit inobedientia, quam hocprohibitus tetigisset, nec peccasset, nec poenam sensisset. Si vero venenosam herbam prohibitus tetigeris, poena sequitur; et si nemo
Abbreviated transcription (Latin):
uo c̾ca homo
ẏmaginem. filius aut̃ ỹmago
est a deo ñ genitus. ñ parilitate eqna¬
lis. s quadam similitudĩe accedẽs eĩ
uñ aug̃. ĩliuñ. detͥ. Ingenesi legit᷑

Expanded text:
uocirca homo imagiginem; Filius autem imago,est a Deo, non genitus; non parilitate aequalis, sed quadam similitudine accedens ei, unde August. i
Abbreviated transcription (Latin):
sede uolentib scire utrum uiri ⁊ mułres re¬
cum ep̃orum płimorum consensu t̾ apłorum
pͥncipis eccłia : ꝓhibentes talia rescͥpserunt
⁊̃ confirmauerunt ut nullo modo iꝰ conũ¬
gio recipetent se mulieres ac uiri qͥcumq¬
aliqͣ racõe susceꝑunt natos s separent
se ne suadente dyabłõ tale uicium uioles¬
cat Item si quis filiastrum uł filiastraᷤ
suam aute epm̃a tenu̾it ad confirmacõeᷤ
separet᷑ ab urore sua ⁊ aliam nũꝙͣ acci¬
piat. hec aut̃ uł ad t̾rorem dcã sunt
uõ qr ita eẽt faciend̾ s ne illd̾ fieret su̾¬
summoꝵe. cauendum uł de ilł est intelligen¬
duni. qui prins filios suos uicissim de fonte sus¬
ceꝑunt quam fierent conuiges. premissis aut̃
austoritatib oĩo consenciendum est ut seu
ꝓpͥum seu tantum uiri filium mulr de fonte
susciperit: nec it̾o a niro separet᷑. Quod eciã
de uiro simłr oportet intelligi quos ã qp̃n u¬

Expanded text:
Sede volentibus scire utrum viri ac mulieres recum episcoporum plurimorum consensu in Apostolorum principis Ecclesia praesidentes, talia rescripserunt et confirmaverunt: ut nullo modo se in conjugio reciperent viri ac mulieres, quicumque hac ratione susceperunt natos, sed separarent se, ne suadente diabolo tale vitium invalescat. Item: Si quis filiastrum vel filiastram suam ante episcopum tenuerit ad Confirmationem, separetur ab uxore sua, et aliam nunquam accipiaed ne illud fieret summopere cavendum; vel de illis est intelligendum, qui prius filios suos vicissim de fonte susceperunt quam fierent conjuges. Praemissis autem auctoritatibus omnino censentiendum est; ut sive proprium, sive tantum viri filium mulier de fonte susceperit, non ideo a viro separetur, quod et de viro similiter oportet intelligi. 4. De
Abbreviated transcription (Latin):
erit ad penam uł glorie derogacõnem sed¬
ad graciarum accõnem. ¶ Si uero querioꝰ
utrum pectata q̃ fecerunt electi tunt pro¬
deant iͥ noticiam om̃ium sic̃ mala damp¬
uandorum om̃ib erunt nota nõ legi hoc
expressaum. ii scͥptura unde nõ irracõnabi¬
lit̾ putari potest peccata hic ꝑ penitenciã
testa ⁊ deleta: illic eciam tegi alĩs alia
uero cunctis propalaf. Se Nus qui u¬
turi sint : an ip̃o temꝑis punc̃to qͦ rapient᷑
obuiam xͦ ad mortalitatem. mira scelerita¬
te fuit transituri Non enun dicendume
fi̾ non posse ut ꝑ area ĩ sublime portent᷑¬
⁊ in ilio spacõ moriant᷑ ⁊ remuiscant ad
hunc autem sensum qͦ estunemꝰ illos i̾ ꝑ uo¬

Expanded text:
enam vel gloriae derogationem, sedad gratiarum actionem. Si vero quaeritur utrum peccata quae fecerunt electi, prodeant tunc in notitiam omnium, sicut mala damnandorum omnibus erunt nota, non legi hoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his qui turi sint, an ipso temporis puncto quo rapientur obviam Christo ad immortalitatem mira celeritate sint transituri. Non enim dicendum est fieri non posse ut super aera in sublime portentur in illo spatio, et moriantur et reviviscant. Ad hunc autem sensum quo aestimemus illos quo
Abbreviated transcription (Latin):
mutabim᷑ . S. in sollempnitatem resurreccõnis
qui uiui reperient᷑ mors erit resurreccõ ut aĩa
qiuasi ꝑ saporem egressa. de corpore: eidem i̾ mo¬
mento reddatus scontͣ u̾o scͥbens ad marcellã
ieronimꝰ testari uidet᷑ dicens quosdam ĩ fine¬

Expanded text:
mutabimur, scilicet, in solemnitatem resurrectionis. qui vivi reperientur, mors erit et resurrectio, ut anima quasi per soporem egressa de corpore, eidem in momento reddatur. Contra vero, scribens ad Marcellam, Hieron. testari videtur, dicens, Epist. c.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibe sion enum ꝑ caris unionem ad unionẽ
nicholai de isio agit̾ qui uxori sue debitum.
auctoritates de illo sigunt cꝰ uxor pꝰqͣm a iuro
suo derelinquit᷑ illius cõmat̾ efficitus⁊ nec
post compat̾nitatem a uiro suo cognoscitur
uł de uuopoꝰ agunt cꝰ upor aute defungitus
puerum.. De hoc urbamis ita scͥbit̃ ꝙ upor
cum marito in baptismo simul non debeat
suscipere puerum nilla auctoritate reperit᷑
ꝓhibitum s ut puritas spũał pat̾nit᷑as ab om̃i
mant qr uero piaculare flagitium. cõmisit̃
qui duab cõmatrib uelud sorora nupsit¬

Expanded text:
hibere. Non enim per carnis unionem, ad unionem Nicolai de illo agit, qui uxori suae debitum  vero auctoritates de illo agunt cujus uxor postquam a viro suo derelinquitur, illius commater efficitur, nec post compaternitatem a viro suo cognoscitur; vel de illo potius agunt cujus uxor ante defungitur puerum. De hoc Urbanus ait, ibid.: Quod uxor cum marito in Baptismo simul non debeat suscipere puerum, nulla auctoritate reperitur prohibitum. Sed ut puritas spiritualis paternitatis ab omni mant. Quia vero piaculare flagitium commisit, qui duabus commatribus velut duabus
Abbreviated transcription (Latin):
catur nisi prius moriatuR Cur autera nobis
incredibile uideatur illam multitudinem cor¬
porum in aere quodam modo senuuari atq
ibi protinus in mortalit̾ ⁊ incorruptibilit re¬
minisce cum credamꝰ in ictu occuli futuram re¬
surreccõem ⁊ ĩ membra. suie ͥ ͤuctura tanta
uelocitate redditurum. autiquissimorum. cada¬
u̾m puluerem. S uellem de huis pocius audi¬
re doctores Si gͥ sanctos qui reperient᷑ xp̃o ue¬
niente uiuentes eiq obuam rapient᷑ credunꝰ
in eodem raptu: de mortalitatib corporib exi¬
turos ã ad eadem mox̾ mortalis redituros nul¬
las in u̾bis apłi paciemus angustias gen̾alr
accepturos: illud quod dictum est. Omues qͥdẽ¬

Expanded text:
catur, nisi prius moriatur. Cur autem nobis incredibile videatur illam multitudinem corporum in aere quodammodo seminari, atque ibi protinus immortaliter et incorruptibiliter reviviscere, cum credamus in ictu oculi futuram resurrectionem, et in membra sine fine victura tanta velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Sed vellem de his potius audire doctores. Si ergo sanctos qui reperientur Christo veniente viventes, eique obviam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox immortalia redituros; nullas in verbis Apostoli patiemur angustias, generaliter accipientes illud quod dictum est, 1
Abbreviated transcription (Latin):
Diuut Apostolus. unde ut brenit̾ respondeam
uet glas nuptĩas debeo dampnars nec eis uerecũ¬
diam numerositatis aufferte net contra huma¬
ne uerecundie sensum. audeo dice ut quotiẽs
uoluerit nubant nec ex meo corde pret̾ scͥpt᷑e
Auctoritatem quotaslibet nuptias dampnare
amo nec dampnars in eccłia dignamini im¬
mo nec tͥgamam. ⁊ ita licere quinto ⁊ sexte
quemadinodum secundo marito nub̾e
płs tamen bigamos a sacerdotali honore
excludit s hoc nõ facit ꝓ uitõ bigamie m̃io
ꝓ sacramenti m̾itͣłte ut sit una uꝰ sicut
unica unici

Expanded text:
it Apostolus. Unde, ut breviter respondeam, nec illas nuptias debeo damnare, nec eis verecundiam numerositatis auferre; nec contra humanae verecundiae sensum audeo dicere ut quoties voluerint nubant; nec ex meo corde, praeter Scripturae auctoritatem, quotaslibet nuptias damnare. clamo non damnari in Ecclesia bigamam, imo nec trigamam, et ita licere quinto et sexto quemadmodum secundo marito nubere. Apostolus tamen bigamos a sacerdotali honore excludit, sed hoc non facit pro vitio bigamiae, imo pro sacramenti virtute, ut sit una unius, sicut unica unici
Abbreviated transcription (Latin):
gaii prandere non conuenit. qr cum peniter¬
qa. bigamus uidigeat quis ent prebr qui ta¬
lib nupcus possit preb̾e consensimm. S de illo
utelligi potest qui prime uporis insidiatus
putatus⁊ desid̾io secunde uł pro sinacula¬
uero sũt premisse ⁊ pͥme nupcie sub benedit¬
cõne dei celebrantus subluuit secunde n̾o
eciam in presenti caret gloria
modo resurgencium nͨ nõ ⁊ de die
uidicii ac misencordie qͣlitate bre¬
uiter dislerendum est. Omĩb qonib q̃ de hac
re mou̾ assolent satisface̾ non uasleo tesur¬
resturam tamen carnem om̃ium quicumq
nati sunt. atꝙ nascunt᷑ ⁊ mortui sunt ⁊ mori¬
enitus mullatenus̃ ambigere d xͥamis. Aꝑt

Expanded text:
gami prandere non convenit; quia cum poenitentia bigamus indigeat, quis erit presbyter qui talibus nuptiis possit praebere consensum? Sed hoc de illo intelligi potest qui primae uxori insidiatus putatur desiderio secundae; vel pro signaculvero sunt permissae. Et primae nuptiae sub benedictione Dei celebrantur sublimiter, secundae vero etiam in praesenti carent gloriamodo resurgentium, necnon et de die judicii et misericordiae qualitate breviter re moveri solent satisfacere non valeo: resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt atque nascentur, et mortui sunt et morientur, nullatenus ambigere debet
Abbreviated transcription (Latin):
Si uero querit᷑ cuiꝰ uł quał erit uox illa.
alicuius uł płimum angelorum Eadem q
drꝰ᷑ tuba qr enit mauifesta ⁊ nouisfima qr
aliquid euidens a preclarum signum intel¬
ligitus. Quod nox archangłi ⁊ tuba dei
ab apło dicitus ⁊ ⁊̃ enͣngłio uox filsi dei ⁊
s qr tunc ueniet cum nõ sꝑatusi. sgedia
tum ueniet Dies eut̃m domini sicũt fus
ui nocte ita ueuiẽt : potest tamen nõ ĩ cõgͥe
intelligi medie noctis temꝑe uenturꝰ. q ut

Expanded text:
Si vero quaeritur cujus vel qualis erit vox illa, alicujus, vel plurium angelorum. Eademque dicitur tuba, quia erit manifesta et novissima, quia aliquod evidens et praeclarum signum intelligitur. Quod vox Archangeli et tuba Dei ab Apostolo dicitur, in Evangelio vox Filii Dei et sed quia tunc veniet cum non speratur. Media tum, veniet. Dies enim Domini, sicut fur in nocte, ita veniet. Potest tamen non incongrue intelligi mediae noctis tempore venturus; quia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
restituta resumeret: ita deꝰ mitabilit᷑ atq
ineffabilit̾ aitifex de toto quo caro nr̃a constite¬
rat eam mirabili celeritute restitueret. nec aͥd
attinebit ad euis integracõem utrum capilli ad
capillos redeant & ungues ad ungues an qͥd̃¬
quid corum. ꝑierat mnutet᷑ in carnem ⁊ ĩ ꝑtes
islias corporis reuocet᷑ cuante artificis ꝓuiden

Expanded text:
restituta resumeret; ita Deus, mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra extiterat eam mirabili celeritate restituet, nec aliquid attinebit ad ejus redintegrationem, utrum capilli ad capillos redeant, et ungues ad ungues; an quidquid eorum perierat, mutetur in carnem, et in partes alias
Abbreviated transcription (Latin):
temporis: sed rerum qr tunc cogitacõnes
⁊ consiba singulorum patebunt unde in
damele necustꝰ dierum sedit ⁊ libri aꝑtist̾
coram eo libri sunt consci̾e singulorum q̃ tũc
aꝑient᷑ ppłis aliis ⁊ turnc impleb᷑ mnthil
occultum qd̾ nõ relenct᷑. adueniente enim¬

Expanded text:
mporis, sed rerum, quia tunc cogitationes et consilia singulorum patebunt. Unde in Daniele, Vetustus dierum sedit, et libri aperti sunt coram eo. Libri sunt conscientiae singulorum, quae tunc aperientur aliis. Et tunc implebitur: Nihil occultum quod non reveletur. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ic queritus utrum electis tunc neat¬
assit memoria precendencium malorũ uł
uonorum quedam auctoritates uident᷑ tradere
bonos nõ habituros tunc memoriam p̃ceden¬
cium malorum.i peccatorum uł tormentoꝵ

Expanded text:
Hic quaeritur utrum electis tunc adsit memoria praecedentium malorum, sicut bonorum. Quaedam auctoritates videntur tradere bonos non habituros tunc memoriam praecedentium malorum, id est, peccatorum vel tormentorum.
Abbreviated transcription (Latin):
homo eum qui se suscepit de sacrofonte sicut
patrem int̾ frẽs ⁊ filios spuales gratuita. ⁊
ccã cõmunio est que dicenda nou est consan¬
guinitas: sed habenda spñiał ꝓximitas. unde
int̾ eos arbitror nõ posse fiͥ legale coniugui
qr nec inter eos: qui natura ⁊ eos qͥ adopcõne
filiĩ sunt. uenerande leges matͥmonia cͣchi ꝑ¬
inittunt. Item si int̾ eos non ccͣhit᷑ mat̾mo¬
nium que ᷤ adopcõ iũgit qͣnto poꝰ a cͣuali oꝑt¬
it᷑ se contub̾mo cessare quos ꝑ celeste sacra

Expanded text:
homo eum qui se suscepit de sacro fonte, sicut patrem. Inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio est, quae dicenda non est consanguinitas, sed habenda spiritualis proximitas. Unde inter eos arbitror non posse fieri legale conjugium, quia nec inter eos qui natura et eos qui adoptione filii sunt venerandae leges matrimonia contrahi permittunt. Item: Si inter eos non contrahitur matrimonium quos adoptio jungit, quanto potius a carnali inter se contubernio cess
Abbreviated transcription (Latin):
una Cum constet ꝙ uir ⁊ mulier una caro
efficiuntur : restat uirum compatrem ꝯstitui
mulieri tꝰ assumpta uxor cõmater erat ⁊ ĩo ui¬
rum. illi feminme nõ posse cõiũgi q̃ cõmat᷑
euis erat cum quã idem fu̾at una caro effectꝰ
⁊ enis upor commat̾ non est licet ei defucto
cum patre suo eus induam duce̾ ĩ uporem qͦs
nulla gen̾acõ spũał sec̾uit ¶ Item ex epła pas¬

Expanded text:
una. Cum ergo constet quod vir et mulier una caro efficiuntur, restat virum compatrem constitui mulieris, cujus assumpta uxor commater erat; et ideo virum illi feminae non posse conjungi, quae commater ejus erat, cum qua idem fuerat una caro effectus. et uxor ejus commater non est, licet ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, quos nulla generatio spiritualis secernit. Item ex epistola Pas
Abbreviated transcription (Latin):
ait̃. ob liuioni tradent᷑ pͥora mala qr forsitan.
u futuro p̾stine conu̾sacõnis uemoria oĩo de¬
lebitus. Succedentib bonis et̾ius ne sit pars
malorum pͥoris angustie memorari. S ħ ⁊ hus
similia possunt accipi sic ut nõ excludant me¬
moriam precedencium. malorum. s ex ea mo¬
lestiam ⁊ lesionem amoueant. Non eni¬
memoria eorum. scõs contͥstabit uł eorum be¬
atitudinem obfuscabit s gracõres deo reddit
beatitudo si memoria reatꝰ mentem tangit.
s sepe leti tͥstium meminimꝰ  sami dolorum¬
meminimꝰ sine dolore ⁊ inde ampluis leti ⁊̃¬
gratisumꝰ. Ex hiis apparet ꝙ si pͥorum malo

Expanded text:
a mala, quia forsitan in futuro pristinae conversationis memoria omnino delebitur, succedentibus bonis aeternis, ne sit pars malorum, prioris angustiae memorari. Sed haec et his similia possunt accipi sic, ut non excludant memoriam praecedentium malorum, sed ex ea molestiam et laesionem amoveant. Non enim eorum memoria sanctos contristabit, vel eorum beatitudinem obfuscabit, sed gratiores Deo reddet. atitudo, si memoria reatus mentem tangit? Sed saepe laeti tristium meminimus, et sani dolorummeminimus sine dolore; et inde amplius laeti egrati sumus. Ex his appar