comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&e. a dño laudatam simplicitatẽ. absꝙ
his duob non ẽẽ bonis. beniuolentia
atq prudentia: ut oculus uideliceta
dis non solum pius qͥ fallere nolit: s
co. cautus sit qui salli ñ possit. Cederĩ
sicut oculum simplicem duo ista faci¬
unt bo anna. amor boni ⁊ cognils
ueri: sic neqͣm oculum duo ẽ regions
mala constituunt: cecitas quaft it
ueritatem ñ agnoscat. ⁊ ꝑuersitas qi
ut diligat iniquitatem. Porro inter
duo hec bona quȩ nec fallere ne fal¬
li sinunt .&e. duo illa mala quȩ cal
falli qͣm fallere faziunt. duo sunt media:
unum quidem bonum. ꝑ qͦd oculus
interior &e si falli queat ignorantia
ueri. zelo tamen boni fallere penitꝰ
non consentit: alterum uͦ malum qͦd
licet ueri noticiam ñ impediat. amorẽ
tam̃ boni pre malicia minime sentit.
innotescit: scd̾m hoc duplex malum ⁊ il¬
ld̾ item geminũ bonũ quadrifariam
diuidimus oculũ cordis: in bonum ⁊⁊

Expanded text:
et a Domino laudatam simplicitatem absque et a Domino laudatam simplicitatem absque his duobus non esse bonis, benevolentia atque prudentia: ut oculus videlicet cordis, non solum pius qui fallere nolit, sed et cautus sit qui falli non possit. 37. Caeterum sicut oculum simplicem duo ista faciunt bona, amor boni, et cognitio veri: sic nequam oculum duo e regione mala constituunt, caecitas, qua fit ut veritatem non agnoscat; et perversitas, qua fit ut diligat iniquitatem. Porro inter duo haec bona, quae nec fallere, nec falli sinunt; et duo illa mala, quae tam falli, quam fallere faciunt, duo sunt media: unum quidem bonum per quod oculus interior, etsi falli queat ignorantia veri, zelo tamen boni fallere penitus non consentit: alterum vero malum, quod licet veri notitiam non impediat, amorem tamen boni prae malitia minime sentit. innotescit: secundum hoc duplex malum, et illud item geminum bonum, quadrifariam dividamus oculum cordis, in bonum et
Abbreviated transcription (Latin):
cauere maledictũ de quo ueritas pro-¬
nunciat. quod sit lucis totius corꝑis
id ẽ oꝑis argumentũ. S absit ut p̃co
ueritatis clamet contra ueritatem:
maledicat is quod illa ꝓbauerit. Ego uͦ it
interior oculus uere simplex sit. duoili
ẽẽ arbitror necessaria io caritatem in
intentione: &. in electione ueritatem.
Nam si bonum qͥdem diligat s uerũ
ñ eligat. habet quidem delum dei. sũ
scđm scientiã: &e nescio quẽ ad modum
iudicio ueritatis uera ẽẽ possit eũ fila¬
tate simplicitas. Uolens deniq aducĩ
gistra ueritas: estote inqͥt prudentes
sicut serpentes. &e simplices sic̃ coluĩb
Premisit ergo prudentiã: sine quare¬
minẽ satis esse posse simplicem scur.
Quomͦ deniq uere simplex erit ocłs
cũ ignorantia ueritatis: Aut uͦ uen
dici potest simplicitas: quam simplex
ignorat ueritas: Scriptum ẽ enĩ. Igo¬
rans ignorabit᷑. Patet gͦ laudabilem ib

Expanded text:
cavere maledictum, de quo Veritas procavere maledictum, de quo Veritas pronuntiat, quod sit lucis totius corporis, id est operis, argumentum. Sed absit ut praeco Veritatis clamet contra Veritatem; maledicat is quod illa probaverit! 36. Ego vero ut interior oculus vere simplex sit, duo illi esse arbitror necessaria, charitatem in intentione, et in electione veritatem. Nam si bonum quidem diligat, sed verum non eligat; habet quidem zelum Dei, sed non secundum scientiam: et nescio quemadmodum judicio Veritatis vera esse possit cum falsitate simplicitas. Volens denique ad veraagistra Veritas, Estote, inquit, prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Praemisit ergo prudentiam, sine qua neminem satis esse posse simplicem sciret. Quomodo denique vere simplex erit oculus cum ignorantia veritatis? aut vero vera potest dici simplicitas, quam simplex ignorat veritas? Scriptum est enim: Ignorans ignorabitur . Patet ergo laudabilem illam
Abbreviated transcription (Latin):
cuiq sit bonum quoq qͦd agit. si ma¬
lum ẽẽ crediderit: ac tantũ malũ qͣn¬
tũ crediderit. Quod si annuero: rur¬
sum ꝑgitis inquirere cur ñ econtra
tantũ cuiq bonum sit qͦd oꝑat᷑ qͣncũ
uel falso opinatur. Mirum qͥppe uob
immo ⁊ iniustum uidetur: ut plus
in malo qͣm in bono humanȩ uale¬
at intentionis opinio. Si respondero.
dde malis quidem merito ita credi
propter oculum neqͣm: respondebi¬
tis & michi ñ inmerito quoq ꝓpter
simplicem ocłm idem equȩ putandũ
de bonis. Nam qui dixit. ex ocło ne¬
qͣm corꝑis tenebras estimari: indica¬
uit ⁊de sinplici lucem equȩ corꝑis ap¬
probari. S uidete ne forte ñ sit uere
oculus simplex qui fallitui. Fallitur
enĩ tam qͥ ta bonũ malum. qͣm qͥ
malum bonũ putauerit. Scitis autẽ
neutrũ horum ue illud euitare ꝓphe¬
ticum. ue qͥ dicitis bonũ malũ. ⁊ malũ
honũ: cum tam̃ nemo qu hoc uelit

Expanded text:
cuilibet sit bonum quoque quod agit, si macuilibet sit bonum quoque quod agit, si malum esse crediderit; ac tantum malum, quantum crediderit. Quod si annuero, rursum pergitis inquirere, cur non e contrario tantum cuique bonum sit quod operatur, quantum vel falso opinatur. Mirum quippe vobis, imo et injustum videtur, ut plus in malo, quam in bono humanae valeat intentionis opinio. Si respondero, de malis quidem merito ita credi propter oculum nequam: respondebitis et mihi non immerito quoque propter simplicem oculum idem aeque putandum et de bonis. Nam qui dixit ex oculo nequam corporis tenebras aestimari, indicavit et de simplici lucem aeque corporis approbari . Sed videte, ne forte non sit vere oculus simplex, qui fallitur. Fallitur enim tam qui bonum malum, quam qui malum bonum putaverit. Scitis autem neutrum horum Vae illud evitare propheticum, Vae qui dicitis bonum malum, et malum bonum : cum tamen nemo, qui hoc 515 velit
Abbreviated transcription (Latin):
ditis: qͦd nil utiq aliud illa talis eoꝵ
credulitas uel potius crudelitas. in
suis ipsoꝵ oꝑatur conscientiis: qͣm
noxia illa recunbentiũ inydolio li¬
bertas. in alienis. Necesse ẽ enĩ qui
huiusmodi ẽ exprõpria ꝑire sententia:
quẽadiodũ in illis scientia clamat
apłs infirmum ꝑire frẽm. Est quomͦ
nichil ẽẽ cõmune item ipse ꝑhibet
qͦd cum gr̃arum acti one ꝑcipit᷑
ita ⁊ regularis ꝓfessio qͣntum in se est.
dampnabilis non ẽ. nͥ ei qͥ dampnabilẽ
putat. Quod quatenꝰ putari oporteat.
puto satis suꝑius demonstratũ. Nunc
iam respondendũ est. questtunculȩ ꝓͦ
incidit uob̃ ex occasione apłici p̃sen¬
tis capituli. Queritis nempe utrũ¬
nam ista de ydolotitis pauli sententia.
puto quia nichil commune ẽ in xp̃o.
nisi ei qui putat qͥd commune ẽẽ illi
cõmune ẽ i rursum. si comedit damp¬
natus ẽ quia ñ ex fide. ingeneralem
regłam trahi possit: quatinus malum

Expanded text:
ditis, quod nil utique aliud illa talis eorum ditis, quod nil utique aliud illa talis eorum credulitas, vel potius crudelitas in suis ipsorum operatur conscientiis, quam noxia illa recumbentium in idolio libertas in alienis. Necesse est enim qui hujusmodi est, ex propria perire sententia, quemadmodum in illius scientia clamat Apostolus infirmum perire fratrem . Et quomodo nihil esse commune item ipse perhibet, quod cum gratiarum actione percipitur, ita et regularis professio, quantum in se est, damnabilis non est, nisi ei qui damnabilem putat. Quod quatenus putari oporteat, puto satis superius demonstratum. Cjam respondendum est quaestiunculae, quae incidit vobis ex occasione apostolici praesentis capituli. Quaeritis nempe, utrumnam ista de idolothytis Pauli sententia, Puto quia nihil commune est in Christo nisi ei qui putat quid commune esse, illi commune est; et rursum, Si comederit, damnatus est, quia non ex fide ; in generalem regulam trahi possit, quatenus malum
Abbreviated transcription (Latin):
sorte medicamentũ contempnit᷑. Quȩ
cum ita sint: frustra de impossibilitate
sauisamur qui regulam eu ꝓsitem̃.
stustra nobis de peccandi necessitate
Mandimur ut ideo iusta imꝑia prela¬
drum deo ñ imputanda s tanq̃m ho¬
linũ contempnenda putemus: ne
em uidelicet impossibilem contine
tnra ꝓfessio uidentur. si tantũ exo ea
hominib quantũ deo obedientiȩ deberi
asserimus. Qui enĩ iam uł ita ꝓfesso un¬
possibile. immo ꝑdei gr̃am ñ ꝑfacile sit
cauere preuaricationem: ubi ñ in obe¬
dientia. s inpenitentia facit p̃uarica¬
torem: Hoc qͥppe ut iam dixi ꝓfiteu¬
tium nemo spondet ut iam ñ peccet:
&e obhoc non continuo ut quispiã aliqͦ
modo non obedit. p̃uaricatorem se con¬
stituit: nisi qui se forte sic ꝓfessũ fal.¬
so existimat. quales uos utiq asseri¬
tis ẽẽ non paucos. De quib ȩtiã si qͥ
tam̃ sunt ut dicitis. uerũ ẽ. ⁊ qͦd sub¬

Expanded text:
forte medicamentum contemnitur. 34. Quae forte medicamentum contemnitur. 34. Quae cum ita sint, frustra de impossibilitate causamur qui Regulam profitemur: frustra nobis de peccandi necessitate blandimur, ut ideo justa imperia praelatorum Deo non imputanda, sed tanquam hominum contemnenda putemus: ne rem videlicet impossibilem continere nostra professio videatur, si tantum ex ea hominibus, quantum Deo obedientiae deberi asserimus. Cui enim jam vel ita professo impossibile, imo per Dei gratiam non perfacile sit cavere praevaricationem, ubi non inobedientia, sed impoenitentia facit praevaricatorem? Hoc quippe, ut jam dixi, profitentium nemo spondet, ut jam non peccet: et ob hoc non continuo, ut quispiam aliquo modo non obedit, praevaricatorem se constituit nisi qui se forte sic professum falso existimat, quales vos utique asseritis esse non paucos. De quibus etiam si qui tamen sunt, ut dicitis verum est et quod sub
Abbreviated transcription (Latin):
solum bonȩ uitȩ instructio: s etiã emen¬
datio praue. iau. Iuueniuntur in eace
precepta obedientiȩ: &. in obedientiȩ re¬
media: ut ne peccando quidẽ a regła
recedatur. Fateor sane impossibile cuiuis
mortalium. uel uenialiter interdum
ñ delinquere in preceptis obedientiȩ:
s nulla iam de impossibilitate querela:
qͣndoquidẽ & exregula licet id quoq
qͦd criminaliter delinqui contigerit
emendare. Quod gͦ dicitis a nullis
posse obseruari. adintegrum quieqͥd
amagistris precipit᷑: uerum ẽ. So leuis
culpa in obedientiȩ ẽ.&. facilis cura eiꝰ
inuenttur in regła: siquidem sit trans¬
gressio absq contemptu. Si autẽ &
ipsum de ẽẽ aliquando ñ posse conten¬
ditis: id quidem falsum ẽ: s nec talem
tamen inobedientiã sine cura relinqͥt
diligentia regularis. Est licet fortiori
egeat curationis medicamento: caret
tam̃ morbo p̃uaricationis: nͥ cũ ⁊ ipsũ

Expanded text:
solum bonae vitae instructio, sed etiam emensolum bonae vitae instructio, sed etiam emendatio pravae. Inveniuntur 514 in ea et praecepta obedientiae, et inobedientiae remedia, ut ne peccando quidem a Regula recedatur. Fateor sane impossibile cuivis mortalium vel venialiter interdum non delinquere in praeceptis obedientiae: sed nulla jam de impossibilitate querela, quandoquidem et ex Regula licet id quoque, quod criminaliter delinqui contigerit, emendare. Quod ergo dicitis a nullis posse observari ad integrum quidquid a magistris praecipitur, verum est: sed levis culpa inobedientiae est, et facilis cura ejus invenitur in Regula, si quidem sit transgressio absque contemptu. Si autem et ipsum deesse aliquando non posse contenditis, id quidem falsum est: sed nec talem tamen inobedientiam sine cura relinquit diligentia regularis. Et licet fortiori egeat curationis medicamento, caret tamen morbo praevaricationis, nisi cum et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessione credamus. qͦd certũ est non
posse teneri. Partienda ẽ ꝓinde nos
induo uniuẽrsa hȩc obseruatio regu¬
laris: in precepta uidelicet ⁊ remebi
Preceptis instituitur uita contra pec¬
catum: remediis restitust᷑ post pecrat̃
innocentia. Sic gͦ utraq ista comple¬
ctitur nr̃a ꝓfessio: ut ꝓfessus quisq cũ
in aliquo forte regłarium mandatoꝵ
deliquerit. si ad remedium equȩ reglt
confugerit. ⁊ si conuincit᷑ transgreser
mandati. ñ tamen pacti preuaricato
Solum itaq rensuerim fregise uoi
uiolasse ꝓpositum. pactũ preuaricast:
qui & preceptũ contempserit u reme¬
dium. Nlam illum sane dico securi.
qui etiam si interdum obedientȩl
mitem preterit: consilium ñ respis
penitentiȩ. Regulares namq deha¬
nos. ⁊ si sepe deliquerit ñ euadt. Eea
censurȩ que ex regula ẽ discipinal
ñ subterfugit. Pars si quidem reglt ĩ
regularis correptio:&. in ea reperitur ñ

Expanded text:
professione credamus, quod certum est non professione credamus, quod certum est non posse teneri. 33. Partienda est proinde nobis in duo universa haec observatio regularis, in Precepta videlicet, et Remedia. Praeceptis instituitur vita contra peccatum; Remediis restituitur post peccatum innocentia. Sic ergo utraque ista complectitur nostra professio, ut professus quisque cum in aliquo forte regularium mandatorum deliquerit, si ad remedium aeque regulare confugerit, etsi convincitur transgressor mandati, non tamen pacti praevaricator. Solum itaque censuerim fregisse votum, violasse propositum, pactum praevaricasse, qui et praeceptum contempserit, et remedium. Nam illum sane dico securum, qui etiamsi interdum obedientiae limitem praeterit, consilium non respuit poenitentiae. Regulares namque terminos, etsi saepe deliquerit, non evadit, qui censurae, quae ex Regula est, disciplinam non subterfugit. Pars siquidem Regulae est regularis correctio, et in ea reperitur non
Abbreviated transcription (Latin):
nec aliud qͣm qͦd ꝓprio didicerunt ex¬
perimento. Si autẽ non impossibile
quidem s tam̃ difficile eẽ sentitis.
magistros ñ contempnere.: & dũ ideo
consentitis qm̃ grauamini ñ suꝑbȩ
sapere. murmuratis aduersus obedi:¬
entie legem. affirmantes ꝑiculosũ
ꝓmitere qͦd tam laboriosum ẽ obser¬
uare: ad hoc ego respondeo. immo ñ
ego s dñs. Qui potest inquit caꝑe
capiat. Hoc quippe ẽ. quod paulo su¬
perius dixi: quia anteqͣm edificium
inchoares: ꝓuidisse debueras unde
ultra innullo transgressurũ. hoc est
iam non peccaturum. Alioqͥn aut ꝑu¬
rat qui ita iurat: aut sanctior ẽ illoqͥ
ait. in multis offendimus omnes.
Quod si consequens falsum ẽẽ uidet᷑.
uidendum ẽ. & de eo quod antecedit.
ne forte lex quȩ data ẽ ꝓpter trans¬
gressiones cohibendas. non solũ ñ eas
coherceat. sce augeat insuꝑcrimine
ꝑiurii. siquidem id ꝓmittere nos iñ

Expanded text:
nec aliud quam quod proprio didicerint exnec aliud quam quod proprio didicerint experimento. Si autem non impossibile quidem, sed tamen difficile esse sentitis magistros non contemnere; et dum ideo consentitis, quoniam gravamini, non superbe sapere, murmuratis adversus obedientiae legem, affirmantes periculosum promittere, quod tam laboriosum est observare; ad hoc ego respondeo, imo non ego, sed Dominus: Qui potest, inquit, capere capiat. Hoc quippe est quod paulo superius dixi, quia antequam aedificium inchoares, providisse debueras unde ultra in nullo transgressurum; hoc est, jam non peccaturum. Alioquin aut perjurat qui ita jurat, aut sanctior est illo qui ait: In multis offendimus omnes . Quod si consequens falsum esse videtur; videndum est et de eo quod antecedit, ne forte lex quae data est propter transgressiones cohibendas, non solum non eas coerceat, sed et augeat insuper crimine perjurii: siquidem id promittere nos in nostra
Abbreviated transcription (Latin):
Quid uͦ sibi uult illa distinctio. qͦd
dei quidem uel uix. p̃lati uͦ hominis
nequaqͣm omnino.a quolibet iussa
posse teneri ꝓhibitaue conceditis: qͣsi
uero illa queanrit absq istis integre custo¬
diri: S si atcenditis: de male quoq tu¬
uentib p̃latis dei p̃ceptũ est. quȩ dicũt
facite. Igitur qui non facit. aꝑte ñ
in hominem tatitũ. sce in deum p̃ua¬
ricator existit. Itane gͦ nullus man-¬
data ꝑfecte exequitur sui magistris
Quam obrem putatis: quia uolumꝰ.
aut quia ñ possumus : Sed si uolumꝰ.
&e non possumus: securi sumus. Si pos¬
sumus ce. nolumus: suꝑbi sumꝰ. Porro
adcauendam suꝑbiam: illam uerȩan¬
nuerim necessariam ẽẽ cautelam qͣm
dicitis: ne forte incurratur in obedi¬
entiȩ crimen. Quod si impossibile
uos putatis. ut non uidelicet imꝑiis
prelatoꝵ ꝑcontemptum interdum
suꝑbiȩ resistatur: scitote ñ paucos
s innumeros aliter omnino sentire:

Expanded text:
Quid vero sibi vult illa distinctio, quod Quid vero sibi vult illa distinctio, quod Dei quidem vel vix praelati vero hominis nequaquam omnino a quolibet jussa posse teneri prohibitave conceditis? quasi vero illa queant absque istis integre custodiri. Sed si attenditis, de male quoque viventibus praelatis Dei praeceptum est, Quae dicunt facite . Igitur qui non facit, aperte non in hominem tantum, sed et in Deum praevaricator existit. Itane ergo nullus mandata perfecte exsequitur sui magistri? Quamobrem putatis? quia nolumus, aut quia non possumus? Sed si volumus et non possumus, securi sumus. Si possumus et nolumus, superbi sumus. Porro ad cavendam superbiam, illam vere annuerim necessariam esse cautelam quam dicitis, ne forte incurratur inobedientiae crimen. Quod si impossibile vos putatis, ut non videlicet imperiis praelatorum per contemptum interdum superbiae resistatur; scitote non paucos, sed innumeros aliter omnino sentire,
Abbreviated transcription (Latin):
sauere. natualiter bona uix ꝓ cõmu¬
l infirmitate ualenti implere. non
minor tamen necessaria sit cautela add
cauenda uel obseruanda quȩ sibi p̃la¬
tus suus. uel ꝓhibere uoluerit ił iube¬
re: Et subditis. Quod cũ amultis cre.¬
datur. licet a paucis uł etiam anullis
adintegrum obseruetur:quid aliud
oꝑatur talis sententiȩ credulitas. qͣm
quod illa ab apło tantũ culpata man¬
ducandi ydolotita libertas: Nil plane
aliud: si ita ẽẽt ut dicitis. Bene ꝓrsus
ñ potest conscius eẽ sibi: qͥ se non im¬
plere considit. qͦd debere se credit.
grum mandata obseruari dei uix
ualeant: albatis non ualeant:cũ ue¬
ritas ipsa testetur. ne unũ quidẽ iota
preteritũ. Ceterũ qui ita sentit.
necdum gustasse qm̃ suaius ẽdñs: sub
iugo legis gemere adhuc nondum
respirare sub gr̃ã: suaue xp̃i iugum
nequaqͣm ẽẽ exꝑtus: ideoq cercissi.¬
me adhuc infirmari ꝑ carnem. qͥa
sp̃c non adiuuat eius infirmitatem.

Expanded text:
cavere, naturaliter bona vix pro commucavere, naturaliter bona vix pro communi infirmitate valenti implere, non minor tamen 513 necessaria sit cautela ad cavenda, vel observanda quae sibi praelatus suus vel prohibere voluerit, vel jubere? » Et subditis: « Quod cum a multis credatur, licet a paucis, vel etiam a nullis ad integrum observetur; quid aliud operatur talis sententiae credulitas, quam quod illa ab Apostolo tantum culpata manducandi idolothyta libertas? » Nil plane aliud, si ita esset, ut dicitis. Bene prorsus non potest conscius esse sibi, qui se non implere confidit quod debere se credit. grum mandata Dei observari vix valeant, abbatis non valeant: cum Veritas ipsa testetur, ne unum quidem iota praeteritum iri . Caeterum qui ita sentit, necdum gustasse quam suavis est Dominus; sub jugo legis gemere adhuc, nondum respirare sub gratia; suave Christi jugum nequaquam esse expertus; ideoque certissime adhuc infirmari per carnem, quia spiritus non adjuvat ejus infirmitatem. 32.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ euitat. agna gͥ securitas filiis obe¬
dientie . &e reuera pax hominib bonȩ
uoluntatis: quando in omni obedienta
sola dampnat inpȩnitentia. quã nescit
qui diligit dm̃: sola incriminat᷑ suꝑ¬
bia. qͣm facile cauet qui timet gehen¬
nam. S exemplis clarius eluscescet
qͦd dicimus: Si iubente seniore ut si¬
leam. uerbum mͥ forte ꝑobliuionem
elabitur: reum me fateor inobedientiȩ
si uenialiter. Si excontemptu sciens
& deliberans sponte in uerba ꝓrupero.
rupero silenti legem: p̃uaricatorẽ
me constituo. ⁊ crmunalit̃. Et si im¬
penitens ꝑseuero usq ad mortem: pec
sintasse uideatur: Hec quippo st̃ ur̃a
si bene recolo uerba: cum difficutea¬
dem seu impossibilitatẽ ut uob̃ uidet᷑
denendȩ obedientiȩ uł cauende in¬
obedientiȩ considerantes: inuitam
sa monarchicam exclamatis. Heccine
ẽilla eo securior quo artior eo certior
quo magis ardua ueniendi ad dm̃ uia.
it monacho naturaliter mala uix

Expanded text:
non evitat. Magna igitur securitas filiis obenon evitat. Magna igitur securitas filiis obedientiae, et revera pax hominibus bonae voluntatis: quoniam in omni obedientia sola damnatur impoenitentia, quam nescit qui diligit Deum; sola incriminatur superbia, quam facile cavet qui timet gehennam. Sed exemplis clarius elucescet quod dicimus. Si jubente seniore ut sileam, verbum mihi forte per oblivionem elabitur; reum me fateor inobedientiae, sed venialiter. Si ex contemptu sciens et deliberans sponte in verba prorupero, et rupero silentii legem; praevaricatorem me constituo, et criminaliter; et si impoenitensfortasse videatur? Haec quippe sunt vestra, si bene recolo, verba, cum difficultatem seu impossibilitatem, ut vobis videtur, tenendae obedientiae, vel cavendae inobedientiae, considerantes, in vitam ita monachicam exclamatis: « Haeccine est illa eo securior, quo arctior; eo certior, quo magis ardua veniendi ad Deum via, ut monacho naturaliter bona vix
Abbreviated transcription (Latin):
gressio. Unde pater benedictus. scđłm in¬
quit mensuram culpȩ. ⁊ excõmunicat¬
onis extendatur mensura. Fi rustra ꝓu¬
de ut uidetis. aut terremini aut terrete
conamini de obedientiȩ ꝓmissione. que
fit exregłari ꝓfessione: quasi ñ oportit
ꝓmittere qͣm constat nec integre posse
teneri. nec sine crimine preteriri: si¬
quidem deo quicqͥd d̃ minister homo
non ꝑperam iusserit. imputandũ con¬
stiterit. Frustra inquã ex hac occasione
malum̃ ita in obedientiȩ exaggeratis.
ut a tam necessario bono ꝓmittendȩ
obedientiȩ terreatis: quia ⁊ si difficilȩ
riis ⁊ innumeris quȩ a seniorib indi¬
cuntur: ñ semꝑ tam̃ dampnabilit̃. seu
criminabilit̃ qͥd precipitur. ñ imnple᷑
Et si enim om̃is in obedientia. in excu¬
sabiliter sit culpabilis. nulla tam̃ eter¬
naliter dampnabilis. nͥ quã remediũ
penitentiȩ ñ sanat: nulla ẽ letaliter
criminalis. nͥ que contemptũ suꝑbiȩ

Expanded text:
gressio. Unde pater Benedictus, « Secundum, » ingressio. Unde pater Benedictus, « Secundum, » inquit, « mensuram culpae, excommunicationis extendatur mensura. » 30. Frustra proinde ut videtis aut terremini, aut terrere conamini de obedientiae promissione, quae fit ex regulari professione, quasi non oporteat promittere, quam constat nec integre posse teneri, nec sine crimine praeteriri: siquidem Deo, quidquid Dei minister homo non perperam jusserit, imputandum constiterit. Frustra, inquam, ex hac occasione malum ita inobedientiae exaggeratis, ut a tam necessario bono promittendae obedientiae terreatis: quia etsi difficile criis et innumeris, quae a senioribus indicuntur; non semper tamen damnabiliter seu criminaliter quod praecipitur, non impletur. Etsi enim omnis inobedientia inexcusabiliter sit culpabilis, nulla tamen aeternaliter damnabilis, nisi quam remedium poenitentiae non sanat: nulla est lethaliter criminalis, nisi quae contemptum superbiae
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmum ⁊ maximũ mandatũ: alia
his quȩ alibi discernens. qui soluerit
inquit unũ de his minimis meis¬
mandatis. Quid gͦ: Fudimus ex re¬
gula grauiores ⁊ leuiores culpas:
legunus ⁊ ineuangłio maxima mi¬
nimaq mandata: & mandatoꝵ tranᷤ¬
gressiones uniuersas dicemꝰ equaliter
maximas: Non ẽ gͦ necesse ut con¬
cedam qͦd dicitis: aut deo scilicet ñ tri¬
bui omne quod ab homine magistro
accipitur. quod non sit contra dm̃. alit
monacho nullum posse inueniri leue
seu ueniale peccatũ: quia ⁊ si dociens
deo quod fatendum ẽ in obediens ẽẽ con¬
uincitur quotiens eiꝰ qui ꝓdeo sibi ẽ ho¬
minis mandatum quod quidẽ iusticiȩ
ñ repugnet pretergreditur: sicut tam̃
non par cura in executione exigitur.
sic nec par culpa contrahitur extraris¬
gressione. Et si quippe unus ẽ. qui of¬
fenditur. ñ tam̃ unius ponderis quȩ
iubentur. nec unius subinde discrimi¬
nis uissorum ẽ omniũ censenda trans¬

Expanded text:
primum et maximum mandatum : alia primum et maximum mandatum : alia his quae alibi discernens, Qui solverit, inquit, unum de his minimis mandatis . Quid ergo? Audivimus ex Regula graviores et leviores culpas; legimus et in Evangelio maxima, minimaque mandata: et mandatorum transgressiones universas dicemus aequaliter maximas? Non est igitur necesse ut concedam quod dicitis, aut Deo scilicet non tribui omne quod ab homine magistro accipitur, quod non sit contra Deum; aut monacho nullum posse inveniri leve seu veniale peccatum: quia etsi toties Deo quod fatendum est inobediens esse convincitur, quoties ejus, qui pro Deo sibi praeest, hominis mandatum, quod quidem justitiae non repugnet, praetergreditur; sicut tamen non par cura in exsecutione exigitur, sic nec par culpa contrahitur ex transgressione. Etsi quippe unus est qui offenditur; non tamen unius ponderis quae jubentur, nec unius subinde discriminis jussorum est omnium censenda trans
Abbreviated transcription (Latin):
non p̾meduatione obsttnatio. S nũ qͥo¬
forte in lege quidem diuina habenda
ẽ. hec consideratio grauioris leuiorisq
inobedientie. ñ autẽ ita ⁊ in regła nr̃a:
S qͥs sane dicat plus tribuendũ huma¬
nis qͣm diuinis traditionib: plurisq
qͥd ꝑ suos deus quã quod ꝑseipsum im¬
perat estimandũ: An non deniq oe
apud sc̃m benedictum ꝓprie idistiu¬
cte ab inuicem sententiȩ inueniunt᷑
alia dde leuioribus alia de grauioribꝰ
inscripta culpis: Quid ẽ autẽ leuior
culpa: nͥ leuior inobedientia:  ꝯra¬
duntur gͥ a prelatis interdũ minora
mandata. quoꝵ transgressio leuiora
scđm regłam parit ⁊ peccata: ⁊ tamen
in dm̃ nichilominus p̃uaricatio fit:
quotiens abbatis iussio preterit᷑. Siqͥ¬
dem ⁊ exore ipso dei non equalia st̃
ꝓmulgata. & ideo non equali euncta ui¬
gilantia obseruanda: s alia cura exhi¬
benda ẽ. ei ꝓculdubio quod ipse ꝑhibet

Expanded text:
cum praemeditatione obstinatio. CAPUT cum praemeditatione obstinatio. CAPUT forte in lege quidem divina habenda est haec consideratio gravioris, leviorisque inobedientiae, non autem ita et in Regula nostra? Sed quis sane dicat plus tribuendum humanis, quam divinis traditionibus; plurisque quod per suos Deus, quam quod per se ipsum imperat, aestimandum? Annon denique et apud sanctum Benedictum propriae et distinctae ab invicem sententiae inveniuntur, alia de levioribus, 512 alia de gravioribus inscripta culpis? Quid est autem levior culpa, nisi levior inobedientia? Traduntur igitur a praelatis interdum minora mandata, quorum transgressio leviora secundum Regulam parit et peccata; et tamen in Deum nihilominus praevaricatio fit, quoties abbatis jussio praeteritur: siquidem et ex ore ipso Dei non aequalia sunt promulgata, et ideo non aequali cuncta vigilantia observanda; sed alia cura exhibenda est ei procul dubio, quod ipse perhibet
Abbreviated transcription (Latin):
ret. nolebat quippe mortem ipsoꝵ s
magis ut conuerterent᷑: ⁊ uiuerent:
ipsi maluerunt declinare cor suum
in uerba maliciȩ ad excusandas excu¬
sationes in peccatis. Estquidẽ gemina
malicia peccatoris. Primum qͦd nec sui
misertus ẽ. ut culpam ꝓͥam sateretur
isanaretur: deinde quod ⁊ uxorem ut
se fallaciter excusaret. crudelit̃ accu¬
sauit. Quid ẽ. quod deniq dicitis in
om̃i actione monacho crimen insidi¬
ari in obedientiȩ. quasi aut furtim sub¬
repat nescienti. aut casu accidat in¬
felici. aut non ualenti implere quod
p̃cipitur. criminis calumpnia struat᷑
deimpossibili: Itane inqͣm monacho
crimen insidiatur in obedientiȩ: cũ
iantiqua illa tam nota ⁊ tam noxia
p̃uaricatio facile ut creditur indul.¬
gentiã consequeret᷑. dum mͦ confessio
i non desensio sequeretur: Neq enĩ
tantũ ut dictum est. nocuit simplicis
actionis quãuis ex de liberatione trans¬
gressio: quancũ adiunche excusationis

Expanded text:
ret nolebat quippe mortem eorum, sed ret nolebat quippe mortem eorum, sed magis ut converterentur et viverent, ipsi maluerunt declinare cor suum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis. Et quidem gemina malitia peccatoris. Primum quod nec sui misertus est, ut culpam propriam fateretur, et sanaretur: deinde quod et uxorem, ut se fallaciter excusaret, crudeliter accusavit . 28. Quid est quod denique dicitis, in omni actione monacho crimen insidiari inobedientiae, quasi aut furtim subrepat nescienti, aut casu accidat infelici; aut non valenti implere quod praecipitur, criminis calumnia struatur de impossibili? Itane, inquam, monacho crimen insidiatur inobedientiae? cum et antiqua illa tam nota, et tam noxia praevaricatio, facile, ut creditur, indulgentiam consequeretur, dummodo confessio, et non defensio sequeretur. Neque enim tantum, ut dictum est, nocuit simplicis actionis, quamvis ex deliberatione, transgressio, quantum adjunctae excusationis
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ resistere sp̃iu sco. & si ad mortem usq
ꝑdurau̾it blasphemia ẽ: non remitten¬
da siue in hoc scło: siue infuturo. Non
q qualiscũq mandati preteritio cri¬
minalem facit in obedientiã: s repu¬
guare: s nolle obedire. Ceterũ qͣuti abs¬
ꝓ illa pessima ⁊ rebelli uoluntate ñ
obediunt: Quomͦ itaq monacho cri¬
men insidiatur in obedientie: si toti¬
ens sine crimine transgredit᷑. quoti¬
eis in trans gressione defuerit huiusce¬
nodi recalcitrans ⁊ contentiosa uolun
A Prutra autẽ comꝑant quidam
lo icitis quasubet in obedientias an¬
dors illi quȩ facta ẽ in paradiso. quȩ
limirum ualuit ñ solum obligare
psonam: sice. uiciare naturam. Arbitin
tamen ipsam pͥmam grauissimãq pre¬
uaricationem. aut non aliunde aut in¬
de maxime iudicatam grauissimam.
hoc ẽ ex rebellione defensionis quȩ secu¬
ta ẽ quando deo causam requirente per¬
cati ut peccatores adpenitentiã ꝓuoca¬

Expanded text:
et resistere Spiritui sancto; et si ad mortem usque et resistere Spiritui sancto; et si ad mortem usque perduraverit, blasphemia est, non remittenda, sive in hoc saeculo, sive in futuro. Non ergo qualiscumque mandati praeteritio criminalem facit inobedientiam: sed repugnare, sed nolle obedire. Caeterum quanti absque illa pessima et rebelli voluntate non obediunt? Quomodo itaque monacho crimen insidiatur inobedientiae, si toties sine crimine transgreditur, quoties in transgressione defuerit hujusmodi recalcitrans et contentiosa voluntas? 27. Frustra autem comparant quidam, ut dicitis, quaslibet inobedientias antiquae illi, quae facta est in paradiso; quae nimirum valuit, non solum obligare personam, sed et vitiare naturam. Arbitror tamen et ipsam primam gravissimamque praevaricationem, aut non aliunde, aut inde maxime judicatam gravissimam, hoc est ex rebellione defensionis, quae secuta est: quando Deo causam requirente peccati, ut peccatores ad poenitentiam provoca
Abbreviated transcription (Latin):
omne peccatũ: & tamen ueuialia ñ
criminalia reputantur: excepto cũ
ꝑcontemptũ uertuntur in usum &
consuetudinẽ: &. tunc ñ peccati spe¬
cies. s peccantis intentio ꝑensatur.
Elatio quippe condempnentis atqs
inpenitentis obstinatio. in muinis
quoq mandatis eulpam facit non
minimam: & conuertit in crimengra¬
uis rebellionis. neuum satis leuem sim¬
plicis transgressionis. deniq in quo mo¬
bedientiȩ crimen iabsq dubio sit. ap̃
samuelem aduertite. Quasi inqͥt pec¬
catum ariolandi ẽ repugnare: .e qͣsi
scelus ydolatriȩ nolle adquiescere. t̃
ait non adquiescere: s nolle adquies¬
cere: ut ñ iussionis simplex ipsa trans¬
gressio. s uoluntatis suꝑba contentio
Iscelus ẏdolatriȩ reputetur. Non est
enim id ipsum. nolle obedire:⁊ ñ obe¬
dire. Hoc qͥppe interdũ erroris est ñ¬
numqͣm ⁊ infirmitatis: illud uͦ aut
odiose ꝑtinatie. aut contumatiȩ ñ fe¬
rendie. Quod ⁊ ipsum repugnare ẽ.

Expanded text:
omne peccatum: et tamen venialia, non omne peccatum: et tamen venialia, non criminalia reputantur, excepto cum per contemptum vertuntur in usum et consuetudinem: et tunc non peccati species, sed peccantis intentio pensatur. Elatio quippe contemnentis, atque impoenitentis obstinatio, in minimis quoque mandatis culpam facit non minimam, et convertit in crimen gravis rebellionis naevum satis levem simplicis transgressionis. Denique in quo inobedientiae crimen et absque dubio sit, apud Samuelem advertite. Quasi, inquit, peccatum ariolandi est repugnare, et quasi scelus idololatriae nolle acquiescere . Non ait, Non acquiescere; sed, nolle acquiescere: ut non jussionis simplex ipsa transgressio, sed voluntatis superba contentio, scelus idololatriae reputetur. Non est enim id ipsum nolle obedire, et non obedire. Hoc quippe interdum erroris est, nonnunquam et infirmitatis: illud vero aut odiosae pertinaciae, aut contumaciae non ferendae. Quod et ipsum repugnare est
Abbreviated transcription (Latin):
ueniri posse putetur: &e qͦd eius uniuse
actioni crimen insidietur in obedientiȩ
Esto: sit crimen cui pȩnalis illa gehen¬
na uel gehennalis pȩna assignat᷑: quale
queso illud diffiniemus ẽẽ crimen. qͦd
ueritate iudice reum tantũ facit iudi¬
cio: Nec tam̃ diffitebitur ẽẽ reatũ: qͦd ut
hactenus reum statuit. Quod si reatũ.
&e. peccatum. Porro omne peccatũ. contu
dei mandatum p̃sumitur. Quod autẽ
contra mandatum presumit᷑. in obedi¬
entia dicitur. Hinc colligitur: qͦd irasa
fr̃i u nobedientia sit. ⁊ crimen ñ sit.
Est unum inuentũ est monacho leue
ac ueniale peccatum: quodq ñ humi¬
ni s diuini mandati statuat transgrs¬
sorem. In hoc genere sunt transgressi¬
onis. non nulla stultiloquia. seu uani¬
loquia.&. queq ociose dicta. facta ⁊ co¬
gitata. Nuiusmodi enĩ nunqͣm nͥ contu
mandatũ. ⁊ dei mandatũ usurpant᷑.
Peccata quippe sunt: & deus prolibet

Expanded text:
veniri posse putetur; et quod ejus universae veniri posse putetur; et quod ejus universae actioni crimen insidietur inobedientiae? Esto, sit crimen, cui poenalis illa gehenna vel gehennalis poena assignatur: quale, quaeso, illud definiemus esse crimen, quod, Veritate judice, reum tantum facit judicio? Nec tamen diffitebimur esse reatum, quod vel hactenus reum statuit. Quod si reatum, et peccatum? porro omne peccatum contra Dei mandatum praesumitur. Quod autem contra mandatum praesumitur, inobedientia dicitur. 26. Hinc colligitur, quod irasci fratri, et inobedientia sit, et crimen non sit. En unum inventum est monacho leve ac veniale peccatum, quodque non humani, sed divini mandati statuat transgressorem. In 511 hoc genere transgressionis sunt nonnulla stultiloquia seu vaniloquia, et quaeque otiose dicta, facta, et cogitata. Hujusmodi enim nunquam nisi contra mandatum, et Dei mandatum usurpantur. Peccata quippe sunt, et Deus prohibet
Abbreviated transcription (Latin):
ce. transgressionis ꝑiculo. Ceterũ sicut
ñ omĩa unius ẽẽ constat uel necessitatis.
uel utilitatis. uł dignitatis: sic ñ una
de omniũ transgressione fertur sen¬
tentia: nec paria manent discrimina
dispares culpas. Porro nec pari culpa
negliguntur. quȩ ñ pari cura p̃cipiunt᷑.
ne pari ꝓinde pena puniunt᷑. Ecce eñĩ
euangłium.tam flagicium crapule.
qͣm fornicationis turpitudinẽ damp¬
nat. Uerum qͥs magis non horreat e
duobus malis turpitudine sȩdari. qͣm
cibo ex saturari: Nonne deniq ueri¬
tas in eu̾głio sub nominib trabis ⁊ fes¬
tuce. graues leuesq discernit in obe¬
dientie culpas: Non ipsa disputante
immo diffiniente. gradatim nobis di¬
stinguit᷑. quȩ cui reatui pena debeat᷑.
dum alium iudicio. alium concilio.
alium ⁊ gehenna reum eẽ ꝓtestetur.
Que nam gͦ consequendi necessitas
cogit ut si magistris diuina detur in
suis preceptis auctoritas. nullũ ideo iam
monacho leue aut ueniale peccatũ in.¬

Expanded text:
. Caeterum sicut non omnia unius esse constat vel necessitatis, vel utilitatis, vel dignitatis: sic non una de omnium transgressione fertur sententia, nec paria manent discrimina dispares culpas. Porro nec pari culpa negliguntur, quae non pari cura praecipiuntur; nec pari proinde poena puniuntur. Ecce enim Evangelium tam flagitium crapulae, quam fornicationis turpitudinem damnat. Verum quis magis non horreat e duobus malis, turpitudine foedari, quam cibo exsaturari? Nonne denique Veritas in Evangelio sub nominibus trabis et festucae , graves levesque discernit inobedientiae culpas? Nonne ipsa disputante, imo definiente, gradatim nobis distinguitur, quae cuique reatui poena debeatur, dum alium judicio, alium consilio, alium et gehenna reum esse protestatur? Quaenam ergo consequendi necessitas cogit, ut si magistris divina detur in suis praeceptis auctoritas, nullum ideo jam monacho leve aut veniale peccatum in
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus occupatur. Illa. uͦ circa corpus
occupatio. quid ẽ nisi a deo quedã ab¬
sentatio: & absentatio qͥd. nͥ ꝑegrinatio:
Et peregrinam᷑ gͦ a dño .&. in corpore
ꝑegrinamur: cuius nr̃a nimirũ ⁊unten¬
tio prepedit᷑ erumpnis: ⁊ curis caritas
in ȩuangłio nob ꝓmittit᷑. ecce enĩ mer¬
ces ur̃a multa ẽ in cęlis: mirantes maxi¬
me sc̃m augustinum. dixisse suꝑ hoc.
non celos istos uisibiles ⁊ corꝑeos opor¬
dere intelligi. ne merces ur̃a in rebus
mobilib. uolubilib q iudeat᷑ collocari.
ideoq spũalia quedam firmamenta
eẽ intelligenda: de qͥb nescitis ut dici
UQͥuł suspicari debeatis. Ssi adten¬
condigne passiones huiꝰ temꝑis ad futurã
głam quȩ reuelabit᷑ in nob̃. non qͥdẽ quȩ

Expanded text:
tatibus occupatur. Illa vero circa corpus tatibus occupatur. Illa vero circa corpus occupatio quid est, nisi a Deo quaedam absentatio? et absentatio quid, nisi peregrinatio? Et peregrinamur ergo a Domino, et in corpore peregrinamur: cujus nostra nimirum et intentio praepeditur aerumnis, et curis charitas in Evangelio nobis promittitur, Ecce enim merces vestra multa est in coelis: mirantes maxime sanctum Augustinum dixisse super hoc, non coelos istos visibiles et corporeos oportere intelligi, ne merces nostra in rebus mobilibus volubilibusque videatur collocari; ideoque spiritualia quaedam firmamenta esse intelligenda, de quibus nescitis, ut dicitis, quid vel suspicari debeatis. Sed si attencondignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis , non quidem qu
Abbreviated transcription (Latin):
enim salui sumus facti. Spe itaq iam
in cȩlestib habitamus: cum adhucit
ipsa in derris ꝑegrinem᷑ un corpore.
Uel aliter. Habemus ⁊ unde corꝑi: &
unde dño in hereamus. Illud uiuificai¬
do ⁊ sensiti ando: illud credendo. ⁊dil¬
gendo. Leq enĩ presentior sp̃c ñr est
ubi animat. qͣm ubi amat: nͥ forte
cessitate tenetur. qͣm quo sponte ⁊alaco
fertur uoluntate: Deniq uͥ ẽ hesaut
tuus: ibi ẽ &e cor tuũ. Idem. Si deũ amans
anima exipso uiut. uti corpus ex ipsa:
quo pacto queso presentior eẽ contendit᷑
ubi dat. qͣm unde incipit uitã: Fions
siquidem iutȩ. caritas ẽ: nec uiuere ani¬
mã dixerim quȩ de illo ñ hauserit.
Haurire porro quomͦ potest: nͥ fuerit
presenf ipsi fonti qui caritas ẽ. quȩ ds̃
est: Presens gͥ deo ẽ qͥ dm̃ amat: inqͣntũ
amat. In quo enĩ minus amat. absens
ꝓfecto ẽ. In eo autẽ minus dm̃ amare
conuincit᷑. quod cartus adhuc necessi¬

Expanded text:
enim salvi facti sumus . Spe itaque jam enim salvi facti sumus . Spe itaque jam in coelestibus habitamus, cum adhuc re ipsa in terris peregrinemur et in corpore. Vel aliter: Habemus et unde corpori, et unde Domino inhaereamus; illud vivificando et sensificando, illum credendo et diligendo. Neque enim praesentior spiritus noster est ubi animat, quam ubi amat: nisi forte cessitate tenetur, quam quo sponte et alacri, fertur voluntate. Denique ubi est thesaurus tuus ibi est et cor tuum . Item si Deum amans anima ex ipso vivit, uti corpus ex ipsa; quo pacto, quaeso, praesentior esse contenditur ubi dat, quam unde accipit vitam? Fons siquidem vitae charitas est: nec vivere animam dixerim, quae de illo non hauserit. Haurire porro quomodo potest, nisi fuerit praesens ipsi fonti, qui charitas est, quae Deus est? Praesens igitur Deo est qui Deum amat, in quantum amat. In quo enim minus amat, absens profecto est. In eo autem minus Deum amare convincitur, quod carnis adhuc necessi
Abbreviated transcription (Latin):
in resurrectione futura ẽ. tunc euacu¬
abitur qͦd ex parte ẽ: corꝑis uidelicet
omnis corruptio. ex qua sine dubio
contingit hȩc quȩ adhuc exparte manet
nr̃a in corꝑe ꝑegrinatio. Hoc est. quodin
se miserabiliter ingemiscens plangit &¬
ait. Infelix ego homo qͥs me liberabit de
corꝑe mortis huiꝰ: Non queritur de cor¬
pore tantũ. s de corꝑe mortis huiꝰ hoc t̃
eius quȩ adhuc durat corruptionis: mon¬
strans non corpus s corꝑis molestias cau¬
sam ẽẽ ꝑegrinationis. Corpus quippe qͦ
corrumpitur: aggrauat animã. Non ca¬
pus simplicit̃. s corpus qͦd corrũpitur.
ut corruptio corꝑis oneri sit. ñ nata᷑.
Unde ⁊iqui intrasemetipsos ingemis¬
cunt. redemptionem expectant corꝑs
sui: ñ amissionem. Merito ꝓude gra¬
uari corꝑis necessitate. ñ societate. cupi
net ex parte adhuc. exilium finiatur:
&. que ex parte iam cepit celestis habi¬
tatio ꝑficiat᷑. Aut certe conu̾satio nĩa
in gelis ẽ: quomͦ idem dicit apł̃s. Spe

Expanded text:
in resurrectione futura est, tunc evacuabitur quod ex parte est , corporis videlicet omnis corruptio, ex qua sine dubio contingit haec, quae adhuc ex parte manet, nostra in corpore peregrinatio. Hoc est quod in se miserabiliter, ingemiscens plangit, et ait: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Non queritur de corpore tantum, sed corpore mortis hujus, hoc est ejus quae adhuc durat corruptionis: monstrans non corpus, sed corporis molestias esse causam peregrinationis. Corpus quippe quod corrumpitur, aggravat animam . Non corpus simpliciter, sed corpus quod corrumpitur; ut corruptio corporis oneri sit, non natura. Unde et qui intra semetipsos ingemiscunt, redemptionem exspectant corporis sui , non amissionem. Merito proinde gravati corporis necessitate, non societate, cupimd quod manet ex parte adhuc, exsilium finiatur; et quae ex parte jam coepit, coelestis habitatio perficiatur. 60. Aut certe conversatio nostra in coelis est, quomodo dicit apostolus: spe
Abbreviated transcription (Latin):
sequestrans abilla inerti ⁊ seruili qͦ¬
dãmꝰ obedientia. nec caritati ꝓmpta.
s obnoxia necessitati. Hȩc iusti illiꝰ
cui lex posita non ẽ ꝓpria ẽ. non qͦed
uel ille ꝑfectus uiuere debeat sine le¬
ge. s quia ñ sit sub lege: minime qͥppe
contentus uoto suȩ cuiuscũq ꝓfessi¬
onis qͣm suꝑat animi deuotione. Qm̃¬
qͣm nec istam regula ipsa tacuerit:
ubi monet. si fr̃i impossibilia iniun¬
quitur: ut confidens de adiutorio
dei. obediat excaritate. In eadem
deniq regła tercius humilitatis des-¬
rbitur graduss: ut omĩ obedientia
honachus se subdat maimi. Dicens
suppe om̃i. non uult nos in obedi¬
ndo mensura eẽ contentos ꝓfessio¬
I ñ attendere ꝓmi̾si debitum.
non de pacto sumere modũ: s transire
alacriter etiam uotũ &. obedire in õibs.
Est sane qͥdam obedientiȩ limes scđm
tempus ipsa temꝑis extremitas: ut
is sit terminus obedientiȩ qui &e. uitȩ.

Expanded text:
sequestrans ab illa inerti et servili qusequestrans ab illa inerti et servili quodammodo obedientia, nec charitati prompta, sed obnoxia necessitati. Haec justi illius, cui lex posita non est , propria est: non quod vel ille perfectus vivere debeat sine lege, sed quia non sit sub lege; minime quippe contentus voto suae cujuscunque professionis, quam superat animi devotione. Quanquam nec ista Regula ipsa tacuerit, ubi monet, si fratri impossibilia injunguntur, « ut confidens de adjutorio Dei, obediat « ex charitate . » In eadem denique Regula tertius humilitatis describitur gradus, « ut omni obedientia monachus se subdat « majori! » Dicens quippe « omni, » non vult nos in obediendo mensura esse contentos professionis, non attendere promissi debitum, non de pacto sumere modum; sed transire alacriter etiam votum, et obedire in omnibus. Est sane quidam obedientiae limes, secundum tempus, ipsa temporis extremitas, ut is sit terminus obedientiae, qui et vitae.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ immerito gradũ altiorem usurpd.
Auoquin ⁊ absq necessitate remissio
uoti. ñ dispensatio s preuaricatio ẽ: &
restrictio contra uoluntatẽ. murm᷑ s̃.
ñ ꝓfectus: Ponant gͦ prepositi metam
obedientiȩ subiectoꝵ ex uotis labioꝵ
ipsoꝵ ñ suoꝵ desiderioꝵ: monentes
eos ñ cogentes ad celsiora: condescen¬
dentes eis cum necesse fuerit ad remis¬
siora. ñ cadentes cũ eis. Ceterũ subiectꝰ.
huiuscemodi obedientiã quȩ uoti finibꝰ
cohibetur. nouerit imꝑfectam: Nam ꝑ-¬
fecta obedientia legem nescit. termi¬
nis ñ artatur: neq contenta angustiis
ꝓfessionis largiori uoluntate fertur in
latitudinem caritatis: ⁊ ad omne qͦd
iniungitur spontanea. uigore libera¬
lis alacrisq animi. modũ non consi¬
d̾ans in infinitã libertatem extendit᷑.
Hec ẽ illa de qua signant̃ apłs petrus
castificantes inqͥt corda ur̃a in obedi¬
entia caritatis: pulchre ipsam ꝑ hoc

Expanded text:
non immerito gradum altiorem usurpat. non immerito gradum altiorem usurpat. Alioquin et absque necessitate remissio voti, non dispensatio, sed praevaricatio est: et restrictio contra voluntatem, murmur est, non profectus. Ponant ergo praepositi metam obedientiae subjectorum ex votis labiorum ipsorum, non suorum desideriorum: monentes eos, non cogentes ad celsiora; condescendentes eis, cum necesse fuerit, ad remissiora; non cadentes cum eis. CAPUT VI.hujuscemodi obedientiam, quae voti finibus cohibetur, noverit imperfectam. Nam perfecta obedientia legem nescit, terminis non arctatur: neque contenta angustiis professionis, largiori voluntate fertur in latitudinem charitatis, et ad omne quod injungitur spontanea, vigore liberalis alacrisque animi, modum non considerans, in infinitam libertatem extenditur. Haec est illa de qua signanter apostolus Petrus: Castificantes, inquit, corda vestra in obedientia charitatis : pulchre ipsam per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
potestas imꝑantis. nisi quatenus altigent
non etiã contra qͥd aliud qͣm obediemt:
limites qͦsdam censuerim: &e. his sus
terminis uirtutem eandem circũclie
Quam obrem qͥsq ꝓfessus in quous
genere salutiferȩ uitȩ: nec ultia obali¬
entiȩ lege cogendus. nec citra ẽ inhibe¬
dus. qͣm sua ipsius uidet᷑ cõplecti ꝓfessio.
Quanto minus contra: Is gͦ qui metꝰ
ẽ uitȩ modus. p̃fixus uoto. ꝓfessione sr¬
matus. tanqͣm lignũ qͦd erat in medio
paradysi: solus sine dubio legi erit sus¬
iectus: obnoxius iussioni. Ergo p̃lati
iussio uel ꝓhibitio: ñ pretereat t̾mins
ꝓfessionis. Nec ultra extendi: nec cont¬
hi citra. Nil me p̃latus ꝓhibeat hoꝵqie
ꝓmisi: nec plus exigat qͣm ꝓmisi. Lloci
mea nec augeat sine mea uoluntate:
ec minuat sine certa necessitate. he¬
cessitas quippe ñ habet legem: ce obbe
excusat dispensationẽ. Uoluntas uͦ qua
sola meretur retributionem: etiã soli

Expanded text:
potestas imperantis, nisi quatenus attigerit potestas imperantis, nisi quatenus attigerit non etiam contra, quid aliud quam obedientiae limites quosdam censuerim, et his suis terminis virtutem eamdem circumcludi? Quamobrem quisque professus in quovis genere salutiferae vitae, nec ultra obedientiae lege cogendus, nec citra est inhibendus, quam sua ipsius videtur complecti professio. Quanto minus contra? Is ergo qui medius est vitae modus, praefixus voto, professione firmatus, tanquam lignum quod erat in medio paradisi, solus 505 sine dubio legi erit subjectus, obnoxius jussioni. Ergo praelati jussio vel prohibitio non praetereat terminos professionis. Nec ultra extendi potest, nec contrahi citra. Nil me praelatus prohibeat horum quae promisi, nec plus exigat quam promisi. Vota mea nec augeat sine mea voluntate, nec minuat sine certa necessitate. Necessitas quippe non habet legem, et ob hoc excusat dispensationem. Voluntas vero, quia sola meretur retributionem, etiam sola
Abbreviated transcription (Latin):
modam. s determinate scđm regłam.
nec aliam qͣm sc̃i benedicti: ut oporte¬
at eum qͥ preest ñ frena suȩ laxare
uoluntati suꝑ subditos. s prefixam
ex regula sibi scire mensurã: isic sua
demum imꝑia moderari circa id solũ
qͦd rectũ ẽẽ constiterit: nec qͦd libet
rectũ. s hoc dm̃ qͦd p̃dictus pat̾ institu¬
itͬ aut certe qͦd sit scdm qͦd instituit.
Sic se quippe habet ꝓfessio. Promitto
regłam sc̃ĩ benedicti. Non gͦ scđm uo
luntatem p̃positi. ꝓinde si ꝓfesso se¬
cundũ illam regłam abbas meus mͥ
aliud forte imponere temptauerit.
qͦd non sit scđm regłam. aut etiã qͦd
non sit scđm istam: instituta uerbi
causa. basilii. augustini. pacomii. quȩ¬
nam mͥ quȩso in hac re necessitas. im
minet obsequendi: Solum quippe
idame posse exigi arbitror qͦd ꝓmisi.
idetis gͦ iam obedientiȩ limites qͦs
requiritis: Si modus ẽ obeditionis
denor ꝓfessionis. nec se ualet extendere

Expanded text:
modam, sed determinate secundum Regulam; modam, sed determinate secundum Regulam; nec aliam, quam sancti Benedicti: ut oporteat eum qui praeest, non frena suae laxare voluntati super subditos, sed praefixam ex Regula sibi scire mensuram; et sic sua demum imperia moderari circa id solum, quod rectum esse constiterit; nec quodlibet rectum, sed hoc tantum quod praedictus Pater instituit, aut certe quod sit secundum quod instituit. Sic se quippe habet professio: « Promitto, Regulam sancti Benedicti. « Non ergo secundum voluntatem praepositi. Proinde si professo secundum illam Regulam abbas meus mihi aliud forte imponere tentaverit quod non sit secundum Regulam, aut etiam quod non sit secundum ista instituta, verbi causa, Basilii, Augustini, Pachomii: quaenam mihi, quaeso, in hac re necessitminet obsequendi? Solum quippe id a me posse exigi arbitror, quod promisi. Videtis jam ergo obedientiae limites quos requiritis, si modus est obeditionis, tenor professionis, nec se valeat extendere