comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mediam ĩt̾ extimatiuã ⁊ ymagina¬
cõm q̃ ꝯponit ⁊ diuidit formas yma¬
ginatas. ut p cũ ex forma ymagiua¬
ta auri. ⁊ forma yiaginata montis
ꝯponimꝰ unam form mõtis aurei ꝙͣ
nũꝙͣ uidimꝰ. S ista oꝑatio nõ appa¬
ret ĩ aliis ałib ab hoĩe in quo ad hoc¬

Expanded text:
mediam inter estimacionem et ymaginacionem, que componit et dividit formas ymaginatas, <ut patet cum ex> forma ymaginata auri et forma ymaginata montis componimus unam formam montis aurei, quem numquam vidimus. Sed ista operacio non apparet in aliis animali
Abbreviated transcription (Latin):
sentiend̾: S ⁊ pp̃ aliqͣs alias ꝯmodita¬
tes.⁊ utilitates. siue nocum̃ta. Sic̾ ouit
udens luplĩ fugit nõ pp̃ indecenciam
coloris aut fiigẽ. S .q. inimicũ nature.
⁊ silł auis colligit paleam ñ qr de lectet
sensũ. S qr ⁊ͥ utił ad indificand̾. Nccͣu¬
aliud principiũ cũ ꝑceptõ formar ũ
sensibiliũ sit ex ĩmutatione sensibił.¬
ad receptõm formaꝵ sensibiliũ ordina

Expanded text:
 aliquas alias commoditates et utilitates, sive nocumenta, sicut ovis videns lupum fugit, non propter indecenciam coloris aut figure, sed quasi inimicum nature; et similiter avis colligit paleam, non quia delectet sensum, sed quia est utilis ad nidificandum. Necaliud principium, <percepcio> formarum sensibilium sit ex immutacione sensibiad recepcionem formarum> sensibilium ordinat
Abbreviated transcription (Latin):
est ncc̃ia. una quid̾ ꝑ ꝙͣ esse acquirat ⁊
ad hoc ordinatur poͣ generatiua. alia hio ꝑ
ꝙͣ corpus unũi acquirit debitam qͣntita¬
tẽ ⁊ ad hoc ordiuatur ius augm̃tatiua. a¬
lia nͥo ꝑ ꝙͥ corpus unuentis saluatur ⁊ ĩ

Expanded text:
est necessaria. Una quidem, per quam esse acquirat; et ad hoc ordinatur potentia generativa. Alia vero per quam corpus vivum acquirit debitam quantitatem; et ad hoc ordinatur vis augmentativa. Alia vero per quam corpus viventis salvatur et in
Abbreviated transcription (Latin):
epłis uacaturos ĩquib sit cib. tãtus ant
potus ut nõ solũ ullam modestiam tencãt
s modñ quoq ip̃tꝰ credulitatis excedant.
Nlło aͥ mͦ uta possut nͥ acarnalib credi.
hsĩ ꝙẜ qui spũales sunt istos ilta credẽtes

Expanded text:
epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ĩ appetitu ⁊ sensur. ut ĩꝑant motum
S ⁊̃ est ĩ ip̃is ꝑtib corporis. ut sinc ha
a sua dispõne naturali nõ obediũt appe¬
titui ad motũ.

Expanded text:
est in appetitu et sensu, ut imperante motum, sed etiam est in ipsis partibus corporis, ut sint haba sua dispositione naturali, non obediunt appetitui ad motu
Abbreviated transcription (Latin):
dom uase sỹdeos. Et da̾ dic̾ mẜo n. ꝙ alii ⁊ alii
plauete diu̾sas oplexiones ⁊ hĩtus ⁊ dispõnes ĩ
nobis ꝯstitiunt ⁊ iõ meirecte cõr celestia adbo¬
intatẽ intl geucie oꝑant᷑. Et sic sic̾ medici p᷑ꝰ¬
sunt iudicare debonitate intlłcus ex coes ꝯple¬
xione sic̾ erdispõne ꝓxima. ita astrologons
ex motib celestib sicut extã reuiota tar dispõ¬

Expanded text:
lii et alii planete diuersas complexiones et habitus et dispositiones in nobis constituunt, et ideo indirecte corpora caelestia ad bonitatem intelligentie operantur, et sic, sicut medici possunt iudicare de bonitate intellectus ex complexione sicut ex dispositione proxima, ita astrologus ex motibus caelestibus sicut ex causa remota talis dispo
Abbreviated transcription (Latin):
demptor flebilib uocib imploramus. ut ani¬
tatis es reuertentẽ blande leniterq suscipias
& quas illa ex carnali contagione contraxit
maculas. tu deus molita bonitate clementer
deleas. pie indulgeas. obliuioni in ꝑpetuũ
tradas. atꝙ hanc laudẽ tibi cũ ceteris reddi-¬
turam. & ad corpus quandoq reuersurã. scoꝵ

Expanded text:
anirium revertentem blande leniterque suscipias; et si quas illa ex hac carnali commoratione contraxit maculas, tu, Deus, inoleta bonitate clementer deleas, pie indulgeas, oblivione in perpetuum tradas, atque hanc eandem laudes tibi cum caeteris reddituram, et ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
recamur te dñe
das. fide. spe. ce caritate eos
repleas.mentes eoꝵ
ad celestia desideria
erigas. & ab omni
aduersitate defen¬
uerentiam ꝑducas.

Expanded text:
recamur te, Domidas, fide, spe, et charitate eum repleas; mentem ejus ad coelestia desideria erigas, et ab omni adversitate defenverantiam perduca
Abbreviated transcription (Latin):
lectio ibi sanctoꝵ est congregatio. ibi nec ira est
nec indignatio. sed firma caritas in perpetuum.
xp̃c descendit mundum redimere ut liberaret
hominem a morte. exemplum prebuit suis discipu¬
lis ut suos inuicem pedes abluerent Sacenlos¬

Expanded text:
lectio, ibi sancta est congregatio, ibi nec ira est nec indignatio, sed firma charitas in perpetuum. Christus descendit mundum redimere, ut liberaret a morte hominem. Exemplum praebuit suis discipulis, ut sibi invicem pedes abluerent. An
Abbreviated transcription (Latin):
tu pedes lauare dignatus es tuis
discipulis ne despicias opera manuũ tua¬
rum que nobis retinenda mandasti. sed
sicut hic a nobis exteriora abluuntur
inquinamenta corpoꝵ. sic a te omniu
nostrum interiora lauentur peccata.¬

Expanded text:
tu pedes lavare dignatus es tuis discipulis, ne despicias opera manuum tuarum, quae nobis retinenda mandasti, ut sicut hic exteriora abluuntur inqnostra interiora lauentur peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ropiciare misericors
deus supplicationib nr̃is. & ppłm tuũ
ꝑuigili ꝓtectione custodi. ut qui beatoꝵ
confessoꝵ tuoꝵ ilt. sollẽpnia celebramus
tribuas nobis ex eoꝵ imitatione ꝓsꝑa mũ¬
di despicere ce nulla eius adũsa formidare ꝑ¬

Expanded text:
ropitiare, misericors Deus, supplicationibus nostris, et populum tuum pervigili protectione custodi, ut qui beatorum confessorum tuorum Ill. solemnia praevenimus, tribuas nobis ex eorum imitatione prospera mundi despicere, et nulla ejus adversa formidare
Abbreviated transcription (Latin):
Matutina supplicũ uota dñc ꝓpitiꝰ intuere
& occulta cordis nr̃i remedio tue clarifica pie¬
tatis: ut desideria tenebrosa non teneant. quos
lux celestis gre reparauit. ꝑ¬
Amitte qͦs dñe lucem tuã in cordib nr̃is. ut
mandatoꝵ tuoꝵ lege ꝑcepta. in uia tua am¬
bulantes. nichil patiantur erroris. capitł̃.¬

Expanded text:
Matutina supplicum vota, Domine, propitius intuere, et occulta cordis nostri remedio tuae clarifica pietatis, ut desideria tenebrosa non teneant, quos lux coelestis gratiae reparavit. mine, lucem tuam cordibus nostris, ut, mandatorum tuorum lege percepta, in via tua ambulantes, nihil patiamur erroris. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
Sancta trinitas unꝰ
dens misc̾re nob̾
S ancta maria ora
peo nobis¬
Sancce michael or
Sc̃e gabriel or
Sc̃e raphael Qr
Omnes sancti ange

Expanded text:
Sancta Trinitas unus Deus, mis. nob. Sancta Maria, ora pro nobisSancte Michael, or. Sancte Gabriel, or. Sancte Raphael, or. Sancte Joanne
Abbreviated transcription (Latin):
omine sc̃e pater
om̃ꝑt eterne deus
qui nos ad pͥncipium
huius diei ꝑuenire
fecisti: tua nos hodie
de mĩa: ut in hac die
ad nullum declinemꝰ
mortale peccatũ. nec
aliquod incurramus
graue piculũ: sed sem
ramĩc dirigatur. ꝑ¬

Expanded text:
omine sancte, Pater omnipotens, eterne Deus, qui me ad principium huius diei pervenire fecisti, tua me hodie e ut in hac die ad nullum declinem mortale peccatum, ne ullum incurram periculum; sed sempramine dirigatur.
Abbreviated transcription (Latin):
uscipe dñe animã famuli tui. quã de or¬
ergastulo huius sch̃ uocare dignatus es. &
libera eam de pͥncipib tenebrarũ. & de locis pe¬
narum. ut absoluta ab om̃i uinculo peccatoꝵ
quietis ac lucis et̾ne beatitudine ꝑfruatur.
& inter sc̃os &e electos tuos in resurrectionis
gloria resuscitari mercatur. E. ad uesꝑas.A¬

Expanded text:
uscipe, Domine, animam servi tui, quam de ergastulo hujus saeculi vocare dignatus es et libera eam de principibus tenebrarum, et de locis poenarum, ut absoluta omnium vinculo peccatorum, quietis ac lucis aeternae beatitudine perfruatur, et inter sanctos tuos in resurrectionis gloria resuscitari mereatur. Per.
Abbreviated transcription (Latin):
sorem. mutuã discor¬
dantibus caritatem.
infidelibus uerã fi¬
dem. & defunctis fi¬
delibus requiẽ pro
Qui cum patre &e sp̾u¬

Expanded text:
onem, mutuam discordantibus charitatem, infidelibus veram fidem, et defunctis fidelibus requiem. Angqui cum Patre et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
gantibus atq iter a¬
gentibus fidelibus
prosperũ. ac salutis
gaudium. oppressis
releuationem. uinctis¬

Expanded text:
gantibus atque itinerantibus fidelibus prosperum iter ac salutis gaudium, oppressis relevationem, captivis
Abbreviated transcription (Latin):
in lonĩ ꝑficias: mise¬
ricordiam et gr̃am tu¬
am eis concedas: fide
spe et caritate repleas
mentes eor ad celes¬
tia desideria erigas¬
et ab om̃i adũsitate
deffendas. et ad bonã
pseuerenciam ꝑdu

Expanded text:
in bonum perficias, misericordiam tuam et gratiam ei concedas, fide, spe et charitate cum repleas, mentem ei ad coelestia desideria erigas, ab omni adversitate eum defendas. et ad bonam perseverantiam eu
Abbreviated transcription (Latin):
indulgenciam et remissionem pc̃corum
concedas. Infirmis salutẽ. lapsis recupati¬
onem. acris cõmoditatẽ. nauigantibr atq
iter agentib fidelib prosperum ac salu¬
tis portum tͥbulantis gandiũ oppressis

Expanded text:
indulgentiam, et remissionem peccatorum concedas: infirmis salutem, lapsis reparationem, aerum commoditatem, navigantibus atque itinerantibus fidelibus iter prosperum ac salutis portum, tribulantibus gaudium, oppressis
Abbreviated transcription (Latin):
ccłiam tuã dñe q̃s pia miseratione custo¬
di. &e quã beatissimus confessor &e sacer-¬
dos tuus iheronimus. a cunctis te presidian¬
te purgauit heresib. ipsius orationib non
desinas momentis om̃ib adiuuare. ꝑ. Sc̃i

Expanded text:
mus, Domine, pia miseratione custodi: et quam beatissimus confessor et sacerdos tuus Iheronimus a cunctis, te presidiante, purgavit heresibus, ipsius orationibus non desinas momentis omnibus adiuvare. Ad I
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui in deserti regione multitudinem
ppłi tui uirtute saciasti. in huius quoq
seculi transeuntis excursu. uictũ nobis spiri¬
talem ne deficiamus impende. E¬
Q

Expanded text:
eus qui in deserti regione multitudinem populi tua virtute satiasti, in hujus quoque saeculi transeuntis excursu victum nobis spiritalem, ne deficiamus, impende. Q
Abbreviated transcription (Latin):
ra sp̃t aparuit ip̃e ⁊ ucᷤ¬
tis euis refulsit. ⁊ ita
⁊ ocłis mentis tue iã
cluunarum sensus al¬
bescit lect̃onum.

Expanded text:
ra specie apparuit ipse et vestis ejus refulsit, ita et oculis mentis tuae jam divinarum sensus albescit lectionem.
Abbreviated transcription (Latin):
qui xp̃m induerunt
q̃ nestis domino int̾¬
ris consistente des pi¬
cabilis ⁊ aliorum si¬
milis usa est. s domi¬
no montemasceden¬
te fulget q nundũ
s tandem sumles ei eri¬

Expanded text:
um induerunt. Quae vestis Domino in terris consistente despicabilis, et aliorum similis visa est, sed Domino montem ascendente fulget, quia nondum sed tandem similes ei eri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmoysen mortuũ
siguificantur scĩ qͥ ab
inicio mundiusq ad
diem iudicũ defunc¬
ti in ip̃o iulicio st i

Expanded text:
Moysen mortuum signantur sancti, qui ab initio mundi usque ad diem judicii defuncti, in ipso judicio sunt
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sas diu̾sor copiłones uarias diusis tẽ
temptãt luxuria trstes de discordia tum¬
dos dedesꝑatõne supbos dep̾sũptõne. Item
ii.li .xxni. primo anticiꝰ hostis temptans
⁊ ꝯsulendo blanda ⁊ illicita aĩo suggit pͦ
ad delectõmi ꝑtralut ad extremũ asensum
possidens iuolentia ꝯsuetudine put. ⁊n¬

Expanded text:
s diversorum complexiones varias, diversis tentant de luxuria, tristes de discordia, timidos de desperatione, superbos de presumptione. Item in libro XVII: Primo antiquus hostis tentans quasi consulendo blanda et illicita animo suggerit, post ad delectationem pertrahit, ad extremum consensum possidens violenta consuetudine p
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio cũctassistẽte celestis curie m̃se̾¬
io ille hostis dỹa. belua crudeł ⁊ fortis in
medio captu ᷑ adducet᷑. ⁊ cũ suo toto cotpe
et̾iis gehene ĩcendns mq̃tipabitur aibi
utiq ĩ audit᷑ erit spectatim. qñ hic ĩma

Expanded text:
iudicio, cuncto assistente celestis curie ministerio, ille hostis dyabolus bellua crudelis et fortis in medio captus adducetur; et cum suo toto corpore eternis gehenne incendiis mancipabitur. Ubi utique inauditum erit spe
Abbreviated transcription (Latin):
Declinata cdie reficit. ꝙr
te uł cum soluisticie obau¬
buit asp̃uali fame sumuᷤ
saluati. ⁊ nota ordinem
misterii. prius per remisi¬
onem pectatorum uulnen¬
rib meclicina tribuitur.
postea alimoma mense ce¬
lestis expenclitur.

Expanded text:
Declinata die reficit, quia te, vel cum sol justitiae occubuit, a spirituali fame sumus salvati. Et nota ordinem mysterii: prius per remissionem peccatorum vulneribus medicina tribuitur, postea alimonia mensae coelestis expenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
alcioris prudencie cacum̃
ascendas ñ tibi apparet sa¬
piencia non apparet nuste¬
riorum cognicio ñ appatet
quanta sit gła quanta sit

Expanded text:
altioris prudentiae cacumen ascendas, non tibi apparet sapientia, non tibi apparet mysteriorum cognitio, non tibi apparet quanta sit gloria, quanta sit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sp̃ualiter ⁊ corporaliter
Isuindigent curantur.
est mentio pasiomis ieo
xp̃c reficit. ⁊ post aefeciũ
leg̃ euangłcus cib incipit.
demq postauam curata
cio refectonis qr ꝑ apłos m¬

Expanded text:
ualiter et corporaliter, etiam si indigent curantur. est mentio passionis Jo reficit, quia post defectum legis, evangelicus cibus incipit. Denique postquam curata tio refectionis, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
Dulnis excutitur in testi¬
monium laboris suiꝙ in¬
gressi suit ciuitatem ⁊ usa
ad illos p̾dicatõ ꝑuenerint
uł excutitur ut nicħ ab eis
accipiant aui euaugeliũ

Expanded text:
ulvis excutitur in testimonium laboris sui quod ingressi sunt in civitatem, et usque ad illos praedicatio pervenit. Vel, excutitur, ut nihil ab eis accipiant qui Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
ticis informatõnib usa est ut exreꝵ uisi¬
biliũ similitudinb allegorice lecutõnes
⁊ mistici intellectus tnͣssumptõnes formẽ¬
tur. ⁊ si: carnalib ⁊ insibilib ad sp̃ualia
⁊ muisibilia coaptentur. Huus rei gr̃a

Expanded text:
ticis informationibus usa est ut ex rerum visibilium similitudinibus allegorice locutiones et mistici intellectus transumptiones formantur, ut sic carnalibus et visibilibus spiritualia et invisibilia coaptantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ploraus angultu. Accessit Ioħes cuieam ꝯmendaniat
ambulantes post ulam lamentabant᷑ ploranter plorde¬
sant młte que ꝯ dolebant marie ⁊dam doi or eiꝰ multos
fatierat eẽ dolores. Uix pot̾ant lacrias ꝯtine q̃cãor
uidesunt eam plorantẽ. tam pie plorabat. tam amare

Expanded text:
deplorabat singultu. Accessit Joannes, cui eam commendaverat um quaedam ambulantes post illam etiam lamentabantur. Plorantes plorabant, multaeque condolebant Mariae. Nam dolor ejus multos faciebat dolores. Vix poterat lacrymas continere quicunque videbat eam plora
Abbreviated transcription (Latin):
suas refrenare. Flebat luctus et meror ab angelis pre¬
sentib ibi quales decebat luctos spc̃ almos. Immo mi¬
raretur si angłi cuncti nõ fleuissen t ut ilła bĩtudine
nͥ ꝙ est ĩ possibile flere. c̾do ꝓpt̾ ꝙ ⁊ laquor. qr dolebant
si dolere ualebant. Sicut .nͥ. possibile fuit dñm ꝑ assãt¬
tum hoĩeu mori. ita possibłe ẽ angłos btõs dolere in
morte dĩ sui Ioseph ab arimathia uir sc̃s ⁊ Iustus
qui cũ nichodemo deposuit corpus xp̃i de cruce sicut

Expanded text:
at refrenare. Flebat luctus, et planctus, et moeror ab angelis praesentibus ibi quales docebat luctus spiritus almos. Imo mirare, si angeli cuncti non flevissent etiam in illa beatitudine ubi est impossibile flere. Credo propter quod loquor, quod dolebant, si dolore valebant, sicut enim fuit possibile Deum per assumptum hominem mori, ita possibile fuit angelos beatos dolere in morte Domini sui. Joseph ab Arimathaea vir sanctus, et justus, qui cum Nicodemo deposuerat Christi corpus de cruce sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ri. ⁊ nõ furtũ face̾: nõ cõcupiscẽ. nõ falsũ testimoniũ dice̾:
honorare õs homines. ꝙ qd̃ sibi fierꝰi no uult: alii ne faciat.
Abnegare semetipm sibi: ut seqͣtur. xp̃m. Corpꝰ castigare :
delicias nõ ãplechi: ienuniũ amare:⁊ pauꝑes recreare: nudum
uestire: ĩfirmũ uisitare: mortuũ sepelire. Querendũ est

Expanded text:
ari. Non facere furtum. Non concupiscere. Non falsum testimonium dicere. Honorare omnes homines. Et quod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat. Abnegare semetipsum sibi, ut sequatur Christum. Corpus castigare. Delicias non amplecti. Jejunium amare. Pauperes recreare. Nudum vestire. Infirmum visitare. Mortuum sepelire. In t
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt facẽ nolite. Nõ uelle dici scm̃ añ ꝙͣ sit: s pͥus esse ut
ueriꝰ dicat᷑. Precepta dĩ factis corttidie adiplere. i castita¬
nẽ ñ amare ⁊⁊ elationẽ fuge̾: seniores uen̾ari: iuniores di¬
lig̾e. ĩ xp̃i amore ꝓ ĩmicis orare.:⁊ cũ discordantibꝰ añ sol̾
occasũ in ꝑace̾ redire: ⁊ de dĩ misericordia nũꝙͣ desꝑare
Ecce hec sunt instrum̃ta artis sp̃alis: q̃ cũ fuerint a nobis
die noctuq ĩcessabilit̾ admpleta: et in die iudicii recõsig¬
nata: illa mices nob̾ a dũo recõpensabit᷑. ꝙͣ ip̃e ꝓmisit. Qd̃
ocłs nõ uidit. nec auris audiuit neq ĩ cor hoĩs ascendit:

Expanded text:
sit: sed prius esse quod verius dicatur. Praecepta Dei factis quo tidie adimplere. Castita Contentionem non amare. Elationem fugere. Seniores venerari. Juniores diligere. In Christi amore pro inimicis orare. Cum discordantibus ante solis occasum in pacem redire. Et de Dei misericordia nunquam desperare. Ecce haec sunt instrumenta artis spiritalis, quae cum fuerint a nobis die noctuque incessabiliter adimpleta, et in die judicii reconsignata, illa merces nobis a Domino recompensabitur, quam ipse promisit, quod oculus non vidi
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiã cũ laude pietatis accip̃ a ppło dispensanda. & fidelit̾
dispensat accepta: qr oĩa sua aut reliqͥd. aut eccle̾ rebꝰ. adiũr̃
nse ĩ nimio paupũ pauꝑt᷑is amore ꝯstituit. ⁊ ita ut ũn pau¬
perib subministrat: ĩcle et̃ ip̃e tãꝙͣ pauꝑ uoluntariꝰ uiuat
De eadẽ et̃ re. ĩ regła canonicoꝵ ita legr᷑. Monachi nãq suie
ea q̃ ꝯtẽpsert̃ ninime redire qlib necessicatis causa ꝯpellant᷑
Itẽ ibi.: Cericos quos uoluntas aut naciuitas pauꝑes fec̃. ĩ cõ¬
gregatõne uiuentes necessaria uite. accipiant: qr ad ea acci¬
pienda nõ eos habñdi duc̃ cupiditas. s cog̃ iuuendi necefsi

Expanded text:
sed et cum laude pietatis accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta, qui omnia sua aut reliquit, aut Ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut unde pauperibus subministrat, inde ipse tanquam pauper voluntarius vivate eadem re etiam in Regula canonicorum legitur ita: Monachi namque sive ea quae contempserunt minime redire qualibet necessitatis causa compellantur. Item ibi: Clericos, quos voluntas aut nativitas pauperes fecit, in congregatione viventes, necessaria vitae accipiant; quia ad ea accipienda n
Abbreviated transcription (Latin):
eatus gͥ apls̾ paulꝰ de nr̃a uita. ⁊ cõuersatione ut ita dicam¬
sollicitꝰ. more paterno nos ãmonet dicens. Nicdete uocatio
quia aut᷑ aliqͥd aut nichil ꝓdest qd̾ solitariã uitã expetimꝰ.
si tales mea sumiꝰ quales in scło eẽ potiumiꝰ Nenire quidẽ¬

Expanded text:
Paulus apostolus de nostra vita ac conversatione, ut ita dicamPaulus apostolus de nostra vita ac conversatione, ut ita dicamsollicitus, more paterno nos admonet diceens: Videte vocationquia aut aliquid aut nihil prodest quod solitariam vitam expetimus, si tales in ea sumus quales in saeculo esse potui
Abbreviated transcription (Latin):
git. ⁊ tñ cõtẽpnit. Cũ enĩ sibi reguminis culm̃ imꝑatur. si
iam donis p̃uentꝰ est. qͥbꝰ alus preesse ⁊ ꝓdesse possit: & ex cor¬
de deb fugere. ⁊ ĩuitus obedire. huc usq beatus gregorius.
Nã de eadẽ re ait sc̃s ysidorꝰ. Nir inqͥd eccłasticꝰ ⁊ crucifigi
mundo ꝑ mortificationẽ ꝓpͥe carnis deb: et dispensationem
ecclastici ordiuis si ex uoluitate tlei ꝓuen̾it: nolens qͥdẽ
sed huimilis gubernandã suscipiat. Multis ĩtcipit sachanaᷤ
fraudib eos qui uite & sensus utilitate p̃stantes: preesse ⁊
prodesse alus nolt̾. Et dũ eis reguñ animarũ inponit᷑. re¬
nuunt: cõsultiꝰ arbitantes ociosam uitã degere.ꝙͣ lucris
animarũ insistere. Qd̃ tñ decepti agunt: ꝑ arguientũ
diaboli fallentis eos. ꝑ spẽm boni. Ut dũ illos a pastorali
m xxiii. De uta et moribus solitariorum. et qualiter
eis in solitaria uita ꝯuersandum sit. ococooccoecto

Expanded text:
t. Cum enim sibi regiminis culmen imperatur, si jam donis praeventus est, quibus aliis praeesse et prodesse possit, et ex corde debet fugere, et invitus obedire. Huc usque beatus Gregorius. Nam de eadem re ait sanctus Isidorus: Vir, inquit, ecclesiasticus et crucifigi mundo per mortificationem propriae carnis debet, et dispenecclesiastici ordinis, si ex Dei voluntate provenerit, nolens quidem, sed humilis, gubernandam suscipiat. Multis intercipit Satanas fraudibus eos qui vitae et sensus utilitate praestantes praeesse et prodesse aliis nolunt: et dum eis regimen animarum imponitur, renuunt, consultius arbitrantes otiosam vitam degere quam lucris animarum insistere. Quod tamen decepti agunt per argumentum diaboli fallentis eos per speciem boni, ut dum illos a pastorali  XXIII. De vita et moribus solitariorum, et qualiter eis in solitaria vita conversandum sit. Beatus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
uocemꝰ. Que si omnino nlła st̃: ad occulta dĩ iudicia recur¬
tamus. Qa sicut nos nlłis nũtis hoc ip̃m bonũ qđ habemus
accepimꝰ: ita illos qͦ potest gr̃a suꝑne uirtutis ĩfiuundere:
ut excitati posterius etiã ipso ᷤ possint bona que nos ante
accẽpimꝰ preuenire. his gͦ primũ cogitationib humiliari cor
solitariis. Illis utiq tãꝗͣ sibi ꝯmissis plebib: oportet argu¬
que. sp̃aliũ u̾boꝵ dabibꝰ refic̾e̾. & ut ad d̾i seruitiũ cõu̾tan¬
tur humiłr: ⁊ secrete suggere̾. Nõ tñ eos oportet quasi pro
gr̃a hõiũ acquirenda. erortationis rigorem reticere. Pre
normã ⁊ exẽplũ ab apło sumĩe deb qui dix̃. Sim̃b om̃ua
factus sũ: ut õs lucͥface̾m. In tantũ enĩ idẽ apłs se uuitabilẽ
cunctis p̾bebat: qđ cũ fiducia clamabat dicens. Imitatores
li: qui p̃termittens. xp̃m ꝓpħas ⁊ apłos. ceterosq sc̃os. iub

Expanded text:
vocemus, quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurvocemus, quae si omnino nulla sunt, ad occulta Dei judicia recurramus; quia sicut nos nullis meritis hoc ipsum bonum quod habemus accepimus, ita illos quoque potest gratia supernae virtutis infundere, ut excitati, posterius etiam ipsa possint bona, quae nos ante accepimus, praevenire. His ergo primum cogitationibus humiliari cor atque aliter solitariis. Illis utique tanquam sibi commissis plebibus oportet arguque spiritualium verborum dapibus reficere, et ad Dei servitium ut convertantur humiliter et secrete suggerere: non tamen eos oportet quasi pro gratia hominum acquirenda exhortationis rigorem reticere. Prae exemplum ab Apostolo sumere debet, qui dixit: Omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem . In tantum enim idem Apostolus se imitabilem cunctis praebeat, ut cum fiducia clamaret, dicens: Imitatores li, qui praetermittens prophetas et apostolos, caeterosque sanctos, jubet
Abbreviated transcription (Latin):
in doctrina deb ẽẽ solitariꝰ. Nc̃ aũ ad sentenciã beati gregorii
uementes iudeamꝰ ꝙͣ cuscreta cutũspectione ĩ docendo nõs ip̃os
oportet p̃uid̾e. Nos in qͥd̃ qr ĩfirmi homines sumꝰ: cũ de do ho¬
minib loqͥm᷑. ⁊ debeniꝰ pͥmũ memiisse qd̃ sumiꝰ. ut ex ꝓpͥa ĩfir¬
nuitate pensemꝰ quo docendi ordine ĩfirmos fr̃es ꝯsolosnur. Cõ¬
sideremus gͥ qr aut tales sumꝰ q̃les nõnlłos corrigimnꝰ: aut
tales aliq̃ndo fiumꝰ. Et si iã diuina oꝑante gr̃a tales nõ sumꝰ:¬
oportet ut tanto eos tẽꝑatiꝰ corde humili corrigamꝰ: qͣntonos¬
metipõs ueriꝰ ĩ his flagiciis aliqͣndo fuisse agnoscimꝰ. Si nos
quoq nec tales sumꝰ nec fuimus: qͣles illi ad huc st̃ quos
emendare ꝑ penitũtiã cupimꝰ ⁊ uideamꝰ ne forte cor nostrũ
de ip̃a ĩnocencentia suꝑbiat: & peiꝰ quã hii quoꝵ mala
corrigimꝰ ruat. Nã & alia eoꝵ bona oꝑa: nobis añ ocłos re¬

Expanded text:
et solitarius. Nunc autem ad sententiam beati Gregorii venientes, videamus quam discreta circumspectione in docendo nosmetipsos oportet providere. Nos, inquit, quia infirmi homines sumus, cum de Deo hominibus loquimur, debemus primum meminisse quid sumus, ut ex propria infirmitate pensemsideremus igitur, quia aut tales sumus quales nonnullos corrigimus, aut tales aliquando fuimus, et si jam divina gratia operante non sumus: ut tanto temperantius corde humili corrigamus, qmetipsos verius in his flagitiis aliquando fuisse agnoscimus. Si nos quoque tales nec sumus, nec fuimus, quales adhuc illi sunt quos emendare per poenitentiam cupimus, videamus ne forte cor nostrum de ipsa innocentia superbiat, et in pejus quam hi quorum mala corrigimus ruat. Nam et alia eorum bona opera nobis ante oculos re
Abbreviated transcription (Latin):
nec alta nimis de celestib : nec t̾rena ꝯuenit dicere. s medi¬
ocrit̾ ⁊ discrete. Coruꝰ ⁊ enĩ dũ suos pullos uidĩt albi coloris:
nullis eos cibis alit ⁊ s tantũdẽ actendit donec pat̾no colo¬
re nigrescant: ⁊ tẽ eos frequenti cibo alit. Ita &. stẽnuꝰ soli¬
tarius nͥ eos quos monet uid̾it ad similitudinẽ penitentie
confessione nigresce̾. ⁊ ⁊ nitore secłari deposito lam̃tationis ha¬
bitũ de peccati recordatione ĩduere: nõ expedit eiᷤ aꝑire ĩtes¬
ligentie spiritalis ꝓfundiora mysteria: ne dũ audita ñ capi

Expanded text:
nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit dicere, sed medinec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit dicere, sed mediocriter et discrete. Corvus enim dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit, sed tantumdem attendit donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et strenuus solitarius nisi eos quos monet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum peccati recordatione induere, non expedit eis aperire intelligentiae spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
tate ⁊ honestate. pleuꝰ suauitate ⁊ gr̃a. Tractans de misterio
legis. de doctrina fid̃i: de uͥcute continentie. de discplina
nones ꝑcurrẽ : erẽpla scõꝵ imitari. Ut uidelicet p̃noscat. quid.
est adhibenda. s unũquẽq diu̾sa ãmoneat exortatione
uxta ꝓfessionis moꝵq qͣlitatẽ. Nã quosclã increpatio dura:
quosdam uͦ ĩcrepacõ corrigit blanda. Sic̃ enĩ ꝑiti medici
iuxta uulnerũ uarietates diu̾sa adhibent medicamina:
sexu. ac ꝓfessione annunciet. Non omnib que st̃ clausa.
aperienda st̃. Multi st̃ enĩ. qui capere nõ posst̃. Rodibꝰ preci¬
pue hominibꝰ atq carnalib plana seu cõmunia p̃dicanda st̃:
nõ sũma aq arclua. Uñ ⁊ paulus apłs ait. hõ potui loqͥ uo¬
bis quasi spũalib. s qͣsi carnalib : tãꝗͣ. paruulis ĩ xp̃o lac¬
uobis potũ dedi nõ escã. Carnalib quippe animis ut diximꝰ

Expanded text:
tate et honestate, plenus suavitate et gracia, tractans de misterio tate et honestate, plenus suavitate et gracia, tractans de misterio legis, de doctrina fidei, de virtute continencie, de disciplina nones, exempla sanctorum imitari, ut videlicet praenoscat quid, cest adhibenda, sed unumquemque diversa exhortationeuxta professionis morumque qualitatem. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero increpatio corrigit blanda. Sicut enim periti medici juxta vulnerum varietates diversa adhibent medicamina, sexu, ac professione annuntiet. Non omnibus quae sunt clausa aperienda sunt: multi sunt enim qui capere non possunt. Rudibus praecipue hominibus atque carnalibus plana seu communia praedicanda sunt, non summa atque ardua. Unde et Apostolus ait: Non potui vobis loqui quasi spvobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, ut diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
olitariꝰ itaq deb eẽ doctor: nõ quo doceri ĩdigeat. Et ita de¬
bet ẽẽ sapiens ⁊ doctꝰ lege diuina: ut sciat unde ꝓferat
noua ⁊ uet̾a. Multis modis necessariũ ẽ solitariis: ut instruc¬
ti sint ĩ cliuinis eloquiis. Primũ ꝓpt̾ astucias ꝙ fraudes dia¬
boli: ꝑ qͣs seip̃m solet ĩ cordibꝰ insipientiũ sepe dĩ m̾ge̾. Dein¬
de ut aduenientiũ quorũdã corda arentia ꝓximoꝵ: fluentĩ
doctrine ualeat irrigare. Nã ⁊ si quos haber discipłos: affa¬
tim etiã possit doce̾ eos. In his deniq ⁊ ĩ alus qͥbuslib rebꝰ.
scientia script᷑arũ ualde solitario necessaria ẽ. Qͥa si ei tan¬
tũ sit scã uita sibi soli ꝓdee̾ potest qd̾ sc̃e uiuit: porro ⁊ si doct᷑¬
na fuerit eruditꝰ : potest ceteros qͦsq ĩbuere. & he̾ticos siue
uideos siue alios quossib adu̾sarios reꝑcutẽ ł refutare. Qͥ ni¬
si refutati fiu̾it atq cõuicti. facile possunt simpliciũ corda ꝑ¬

Expanded text:
olitarius itaque debet esse doctor, non qui doceri indigeat; etiam debet esse sapiens et doctus in lege divina, ut sciat unde proferat nova et vetera. Multis modis etiam necessarium est solitariis, ut instructi sint in divinis eloquiis. Primum propter astutias et fraudes diaboli per quas seipsum solet in cordibus insipientium saepe demergere. Deinde ut advenientium quorumdam corda arentia proximorum, fluentis rivis doctrinae valeat irrigare. Nam et si quos habet discipulos, affatim possit instruere eos. In his denique, et in aliis quibuslibet rebus, scientia Scripturarum valde solitario necessaria est; quia si ei tantum sit sancta vita, sibi soli prodesse potest quod sancte vivit. Porro et si doctrina fuerit eruditus, potest caeteros quosque imbuere, et haereticos, sive Judaeos, seu alios quoslibet adversarios repercutere vel refutare; qui nisi refutati fuerint atque convicti, facile possunt simplicium corda p
Abbreviated transcription (Latin):
le parit᷑: etiã si ignorat cur m̾ala patiat᷑. Et ꝑ hoc iuste
iusta st̃. Qͥ gͦ ĩ flagellis mͦm᷑at: iusticiã uidicantis
iccusat. Qui uero iũste se recognoscit a uito rudice
pati qd̃ sustinet:⁊ etiã siꝑ quo patitur ignoret. ꝑ hoc iã
istificatur. ꝑ qd̃ & se ip̃sũ accusat: et dẽ: iusticiam lan¬
dat. Bcatꝰ qui hec oĩa tulerit pacient̾ . Lxui. De tẽpta¬
mentis sõpmiorum.ecco¬
lerũq demones ĩ nocte sontariis occurrentes ut
fornudolos eos faciãt: ꝑ sop̃niũ cõturbant. Et
santes: humaua corpora uerb̾ant sic̃ beatõ intonio
rama uͦ ad tolerantiã &. głam. Plerũq ĩmũdi sp̃s eos
quos ĩ cũbẽ ĩ seli. imore aspieuĩt: dormientes qͥ dẽ uana¬

Expanded text:
le patitur, etiam si ignorat cur mala patiatur; et per hoc juste le patitur, etiam si ignorat cur mala patiatur; et per hoc juste injusta sunt. Qui ergo in flagellis murmurat, justitiam judicandis accusat; qui vero juste se recognoscit a justo judice pati quod sustinet, etiamsi super quo patitur ignorat, per hoc jam justificatur per quod semetipsum accusat, et Dei justitiam laudat. Beatus qui haec omnia tulerit patienter. CAPUT LXVI. De tentamentis somniorum. Plerumque daemones in noctibus solitariis occurrentes, ut formidolosos eos faciant, per soporem conturbant; et santes humana corpora verberant, sicut beato Antonio rum vero ad tolerantiam et gloriam. Plerumque immundi spiritus eos quos incu
Abbreviated transcription (Latin):
latĩes. Si forte amittis deulos: nõ feras guit. Excollen¬
tie enĩ instrãtũ amisist: s ĩterioeib oculis głani dei
ppeculari stude. Sindꝰ fact es: nõ ꝯtristeris. quia au¬
ditum uanũ amisisti. Manꝰ tuc ex aliqua passiõe dilatate
sunt: sed ĩteriores paratas habeas aduersus ĩimic tẽptatões
nfirmitas totũ corpꝰ tuũ tenet: sed ĩtĩori hominĩ santas cres¬
qt. hichil enĩ aliud est egritudo corporis: quã sanitas m̃tis.
Si infirmitas talis tibi fuerit ut ñ possis stare ad orandũ
et psallendũ: nõ ꝯtͥsteris ꝓ eo. qr ip̃a ĩfirmitas orat ꝓte. Si
ruinas ñ tͥ inuenias occasionẽ. dicendo qr exacerbatus ĩ egͥ¬
tudiuẽ ĩcurristi: qm̃ & qͥ nõ ieiunant similes egͥcudines
icurrt̃. Inchoasti aliquid boni: nõ reuoceris per ĩpedi¬
turpes delectatõnes. Hec oĩa nob̃ ꝓficiũt: ad clestruenda
corporis desideria. ẽcp̃tari aũ oportet iustũ: sed tẽptatõne

Expanded text:
tis oculos, non feras graviter, extollentiae enim instrumentum amisisti, sed interioribus oculis gloriam Dei speculari stude. Surdus factus es, non contristeris; quia auditum vanum amisisti. Manus tuae ex aliqua passione debilitatae sunt? sed interiores paratas habeas adversus inimici tentationes. Infirmitas totum tuum corpus tenet? sed interiori homini sanitas crescit. Nihil enim aliud est aegritudo corporis quam sanitas mentis. Si infirmitas tibi talis fuerit, ut non possis stare ad orandum et psallendum, non contristeris pro eo, quia infirmitas orat pro te. Si jejunas, non tibi invenias occasionem, dicendo: quia exacerbatus in aegritudinem incurristi: quoniam et qui non jejunant, similes aegritudines incurrunt. Inchoasti aliquid boni? non revoceris per impediturpes delectationes. Haec omnia nobis proficiunt ad destruenda corporis desideria. Tentari autem oportet justum, sed tentatione
Abbreviated transcription (Latin):
adimplere dicens. Si uis ꝑfectꝰ eẽ. uade uende omia que
habes & da pauꝑib & cetera. Et ita demũ iussit eũ se
sequi. Ita ergo & nos oportet priꝰ probare sp̃s si ex deo
st̃: et sic aduementes quosq cũ caritate ad dẽi serui¬
ciũ suscipere. Si quis ex ordine sacerdotũ extͣneoꝵ se
suscipi rogau̾utaita ut ad solitariã uitã qñq uenire de¬
nã seruat᷑um. S ne forte qͥs simulata m̃te ad hoc ꝓpo¬
sitũ uenire ꝑtẽptet: pͥmitꝰ durit᷑ ꝓbandꝰ ẽ. Qd̃ ita de

Expanded text:
dicens: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , et ita demum jussit eum se sequi: ita ergo et nos oportet prius probare spiritus, si ex Deo sunt, et sic advenientes quosque cum charitate ad Dei servitium suscipere. Si quis autem ex ordine sacerdotum extraneorum se suscipi rogaverit, ita ut ad solitariam vitam quandoque venire denam servaturum. Sed ne forte quis simulata mente ad hoc proposit
Abbreviated transcription (Latin):
quisquis conat᷑ cõscendere: semetip̃m deb pͥus ꝑ mł¬
ta erperimenta ĩ acdiua uita ꝓbure. si ũurias potest ferre. si
Si hec ⁊ alia huidemodi siue a diabolo. siue ab alio aliqͦ illata
teuit cõuolare. In ista enĩ pͥris ꝑexerticiũ boni os cuncta er¬
haurienda st̃ uitia: & ĩ ala iã pura m̃tis acie ad cõtẽplandum
dm̃i dsq ꝑ cͣnseat. Et licet cõuersus stacĩ. ad cõcẽplacione cõscen¬
Merito enĩ in ista sustollitur: qui ĩ illa utilis ĩuenit᷑. Qcũq
gͦ tẽꝑalc̾ ad huc głam. uit carualẽ cõcupiscenciã affectant:
ad contẽplatõne ꝓhibeant᷑. ut potiꝰ ioꝑatione actulis uite

Expanded text:
quisquis conatur conscendere, semetipsum debet prius per multa experimenta in activa vita probare: si injurias poterit ferre, si ab aliquo illata terit convolare. In ista enim prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in illa jam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat. Et licet conversus statim ad contemplationem conscenMerito enim in ista sustollitur, qui in illa utilis invenitur. Quicunque ergo temporalem adhuc gloriam aut carnalem concupiscentiam affectant, a contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
St̃ aũ pluruni qͥuitã solitarioꝵ fortasse ãpliꝰ ꝗͣ debe̾nt: lau¬
dant. Et ne eos elat̃o de laude subripiat: ꝑmittit om̃i
trectatõnẽ maloꝵ ad penitñtiã reuocentur: S ĩt̾ uer¬
ba laudantiũ siue uituꝑantiũ: ad m̃tẽ sẽꝑ recurrere de¬
bemꝰ. Et siea ñ ĩuenitur bonũ ꝙ de nobis dicitur. mag¬
na tͥsticia gn̾ari debet. Et rursum si ĩ ea nõ ĩuenit᷑ ma¬
lũ qd̾ de nob̃ hoĩes locunt᷑: in magnã leticiã ꝑsilire de¬
beniꝰ. Uñ beatꝰ iob dicebat. Ecce ĩ celo testis meus: & con

Expanded text:
t autem plurimi qui vitam bonorum fortasse amplius quam debent laudant; et ne qua elatio de laude subripiat, permittit omnobtrectationem malorum ad poenitentiam revocentur. Sed inter haec verba laudantium sive vituperantium ad mentem semper recurrere debemus; et si in ea non invenitur bonum quod de nobis dicitur, magna tristitia generari debet. Et rursum si in ea non invenitur malum quod de nobis homines loquuntur, in magna laetitia prosilire debemus. Unde bea
Abbreviated transcription (Latin):
Hic adhibens studiũ iuxta gnꝰ oe latini
Dicendi ĩueniet eliciet ꝙ modũ
Ergo poetarũ potiꝰ qͣm dicta canora
Hec tibi ꝓponi curba scolaris ama
Hec tͥ magna seges ut qͥsemel aspiẽ ⁊ si
Primũ discredit. p̾ea nemo neget
S ostineas gͥ ⁊ me ꝓcedere fas sit
Si fitri possit i̾uu̾de pace rua
Nam nuich̾ efficies ubi tot tutorib uti
Tpero ꝙ elt opꝰ claud̾e labra tͥ
Hec ubi p̾misi iã n̾c dicẽda uideto.
Lector. ⁊ ħ uigili pͥmitꝰ aure not a

Expanded text:
Hic adhibens studium juxta genus omne Latinum Dicendi inveniet elicietque modum. Ergo poetarum potius quam dicta canora Hic tibi proponi turba scholaris ama. Hic tibi magna seges ubi qui semel inspicit, et si Primo discredit, postea nemo neget. Sustineas igitur, et me procedere fas sit, Si fieri possit, invide, pace tua. Nam nihil efficeres, ubi tot tutoribus uti Spero; sed esset opus claudere labra tibi. Haec, ut praemisi jam, nunc dicenda videto Lector et hoc vigili primitus aure nota
Abbreviated transcription (Latin):
Cosmographo moyse mͥ p̃duce cariitus iꝰ
Est ausĩ mot̾ cõmemorare mei
Huiꝰ ad huc puter ueliit erud̾ator ⁊̃ altũ
Ad tipici sensꝰ uĩ penet᷑re uolo
Sic q fig᷑ali mist̾ia clausa sigillo

Expanded text:
chirographo Moyse duce carminis hujus Est animus motus commemorare mei. Hujus adhuc putei, velut eruderator in altum. Ad typici sensus vim penetrare volo. Sic quae figurali mysteria
Abbreviated transcription (Latin):
cre scĩ pr̃es nr̃i nat᷑am morbi hriiꝰ in modũ cõscribunt. q̃
uno decoriata tegnũe: alio rursũ ĩuenit᷑ ĩduta. Totien
reꝑitur obtecta: quotiens fuerit spoliata. Qpt̃ oporter
famã uicede̾. Et sic̃ salomon dic̃: ñ diu̾tant ad dext̃am. ne¬
que ad finistrã: id ẽ. nec de iltutib ⁊ dextris successibꝰ
se excollant: nec ad sinistrũ trannit. ẽ uicioꝵ deflectan¬
tur.⁊ s mediũ it̾ tenentes ad ip̃m qͥ uia. ueritas. et uita
est: ꝓsꝑo ĩcessu peruenire mereantur. am̃. Dui. Se
trimoda carismatũ gracia.¬

Expanded text:
chre sancti Patres nostri naturam morbi hujus in modum caepae conscribunt, quae chre sancti Patres nostri naturam morbi hujus in modum caepae conscribunt, quae uno decoriata tegmine, alio rursum invenitur induta, totiesque reperitur obtecta quoties fuerit exspoliata. Quapropter oportet famam incedere. Et ut per Salomonem dicitur: Non divertant ad dexteram, neque ad sinistram ; id est, nec de virtutibus et dextris successibus se extollant, nec ad sinistrum vitiorum tramitem flectantur; sed medium tenentes ad ipsum qui via, veritas et vita est, prospero incessu pervenire mereantur. CAPUT LXVIII. De trimoda charismatu
Abbreviated transcription (Latin):
clesie cecidit modo. Dicebat aũ hoc de illo iuuene monacho
cipuli eyꝰ: et ĩuen̾nt monachũ illũ sedentem &e flentẽ
peccatũ qd̃ fec̾at. uidens aũ discipłos senis: ait eis. Dicite
sem ut roget dm̃ decẽ tm̃i dierũ dari mͥ ĩducias. Q intͣ qͥn¬
que dies mortuꝰ est. Opt̾ caueãt õmo solitarii ut nichil
solitarios pulsat. Ut qͥ nõ posst̃ carnalibꝰ uitus decipi: spi¬
ritaub successib acriꝰ saucientur. Nã eui diabolꝰ sub spẽ
preciose uestis ac intide nõ potest ĩuanã głam ĩmergere.
honorẽ deciꝑe: ꝑ humilitatẽ supplantat. Et quẽ seien¬
tie ⁊ eloquẽtie ornatu ñ potest extollere: grauitate ta¬
citurnitatis elidit. Si ienmat qͥs palã: ꝑ uanã glãm pus
tatur. Multi.g. uanã głam fugiendo: in ip̃ã incidũt. Et
młti ĩ hoc ip̃o cupiũt laudari: qd̾ laudari ꝯtẽp ñt. Et̃
mirũ ĩ modumlaus dũ uitatur appetitur. Et idõ pul¬

Expanded text:
columna cecidit modo. Dicebat autem hoc de illo juvene monachocipuli ejus, et invenerunt monachum illum sedentem et flentem peccatum quod fecit. Videns autem discipulos senis, ait eis: Dicite seni ut roget Deum, decem tantum dierum dari mihi inducias. Qui intra quinque dies mortuus est. Quapropter caveant omnino solitarii, ut nihil solitarios pulsat; ut qui non valent carnalibus vitiis decipi, spiritalibus successibus acrius saucientur. Nam quem diabolus sub specie pretiosae vestis ac nitidae non potest in vanam gloriam immergere, honorem dejicere, humilitate supplantat, quem scientiae et locutionis ornatu non potest extollere, gravitate tacitusatur. Multi enim vanam gloriam fugiendo in ipsam incidunt; et multi in hoc ipso cupiunt laudari quod laudes contemnunt; et mirum in modum laus, dum vitatur, appetitur. Ideo pul
Abbreviated transcription (Latin):
bria. ꝯtumelias. irrisiones. alapas. sputa. flagella. spmeã
coronã. crucẽq fustinuit: & nec ꝯtumeliosũ quidẽ uerdũ¬
cuiꝗͣ respc̃s. Iste . x raptoris manꝰ deosculans: gras egit.¬

Expanded text:
ero opprobria, contumelias, irrisiones, alapas, sputa, flagella, spineam ero opprobria, contumelias, irrisiones, alapas, sputa, flagella, spineam coronam crucemque sustinuit, et nec contumeliosum cuiquam verbum respondit. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
lomonẽ d̾r. Doctrina uiri: ꝑ pacientiã noscit᷑. Suꝑ oĩa aũ
ꝯtiumelias detͣhentiũ pacientia superemꝰ. Sagittas cõtume¬
lie: pacientie clipeo frangamꝰ. Cõtra lingue gladĩ: pacientie
scutũ prebeamꝰ. Et siqͥs nobis ĩtułit mala: ne qͣꝗͣ irascam̃
cõtra illũ: s potiꝰ doleamꝰ ꝓ illo: q d̾s illi irascit᷑. Nideamꝰ qͣn
tam pacientiam iste senex sc̃s habebat: de qͦ hic locuti sumis
Erat. aũ qͥdã magnꝰ senex ĩ h̾emo qͥ de labore manuũ suarũ
uiuebat. Et erat aliꝰ fr̃ uicinꝰ ei qͥ sepe ĩgrediebat᷑ &e rapiebat
ille. Astringebat aũ uentrem suũ: & cũ ĩdigentia comedebat
panẽ. Cũ aũ mori cepisset senex ille: cirẽstetert̃ eũ fr̃s: Et res¬
piciẽs ĩ eũ qͥ furabar᷑ dix̃ ei. Iunge de huc ad me. Et tenu
sumens de actib magni illiꝰ senis. Ualde .N. laudabilis est
patientia huiꝰ sc̃i monachi: s ualde laudabilior pauientia

Expanded text:
lomonem dicitur: Doctrina viri per patientiam noscitur Super omnia autem contumelias detrahentium patientia superemus; sagittas contumeliae patientiae clypeo frangamus; contra linguae gladium patientiae scutum praebeamus. Et si quis nobis intulerit mala, nequaquam irascamur chabebat, de quo hic locuturi sumus. Erat in eremo magnus quidam senex, qui de labore manuum suarum vivebat: et erat alius frater vicinus ei, qui saepe ingrediebatur, et rapiebat ille. Astringebat autem ventrem suum, et cum indigentia manducabat panem. Cum autem mori coepisset senex ille, circumsteterunt eum fratres, et respiciens in eum qui furabatur, dixit ei: Junge te huc ad me; et tenuisumens de actibus magni illius senis. Valde enim laudabilis est patientia ejus sancti monachi, sed valde laudabilior est patientia
Abbreviated transcription (Latin):
Ridiclõ duct̃ seria nr̃a legi
Credo suꝑuacuo ñ ĩdulgere labori
Credo lectori credo uale m
Consonci nã cũ sint fidi̾. nr̃e ꝙ saluti
Hoc ego ñ alio ducor amore seqͥ loqͥ
Hus ego fr̾nũ mi̾tis mͥ uenor amoreo
Hus ego munificũ uenor hab̾e d̾m
Datua facta d̾s ut ꝓseqͣr ore fideli
Et sit sermo tuus uatis ĩ ore tui
Tu g̃ssus dispone meos tu pectꝰ adauge
Tu sensꝰ aꝑi tu plue u̾ba michi
Porro sit hoc mecũ qͥse fidi ꝓfitit᷑
Esse receptorem ap̃ĩcolã ꝙ t̾nũ
Minilogi cedãt. ⁊ apud gminasia uatũ¬

Expanded text:
Ridiculo debent seria nostra legi. Credo supervacuo non indulgere labori. Credo lectori, credo valere mihi. Consona nam cum sint fidei nostraeque saluti. Haec ego non alio ducor amore loqui. His ego fraternum meritis mihi venor amorem. His ego munificum venor habere Deum. Da, tua facta, Deus, ut prosequar ore fideli Et sit sermo tuus vatis in ore tui. Tu gressus dispone meos. Tu pectus adauge. Tu sensus aperi. Tu plue verba mihi. Porro sit mecum, qui se fidei profitetur Esse receptorem, Christicolamque tuum. Myntologi cedant, et apud gymnasia
Abbreviated transcription (Latin):
se. Quidũ sop̃nia uehem̃ter adcendẽt: ei ꝑ sop̃mũ lõga spata
huiꝰ uite ꝓmissa st̃. Cũq mlłtas pecimias ꝓ longioris uite sti¬
pendiis collegisset. ita repente defunctus ẽ: ut ĩtactas õs
relinqueret :⁊ & ip̃e secũ nichil ex bono oꝑe portaret. Hõnũqͣ
etiã sathanas ĩ angłin lucis sese nõ solũ dormiendo. s etiã ui¬
gilando tnsformat: ut qͦubet aliqͣ erroris fraude decipiat:
sic̃ legr᷑ ĩ collatõib patrũ de qͦdã sene. qͥ sedens ĩ cesla sua et
sustinens tẽptatões: uidelut demões mamfeste: & cõtep̃ne¬
bat eos. Cũ aũ diabolꝰ uideret se uinci.a sene: uenit & ostñ¬
erit ecce. hic ẽ xp̃c. & ẽcce illic: nolite cred̾e. Et dixit diabosꝰ
Ego sũ xp̃c. Hidens aũ eũ senex: clausit oculos suos. st
dir̃ senex. Ego. xp̃m hic nolo uid̾e: s ĩ illa uita beata. Au¬

Expanded text:
deret, ei per somnium longa spatia hujus vitae promissa sunt. Cumque multas pecunias pro longioris vitae stipendiis collegisset, ita repente defunctus est, ut intactas omnes relinqueret, et ipse secum nihil ex bono opere portaret. Nonnunquam etiam Satanas in angelum lucis sese non solum dormiendo, sed etiam vigilando transformat, ut quemlibet aliqua erroris fraude decipiat; sicut legitur in Collationibus Patrum de quodam sene, qui sedens in cella sua et sustinens tentationes, videbat daemones manifeste, et contemnebat eos. Cum autem diabolus videret se vinci a sene, venit et ostenerit: Ecce hic Christus et ecce illic; nolite credere . Et dixit diabolus: Ego sum Christus. Videns autem eum senex, clausit oculos suos. Et respondit senex: Ego hic Christum nolo videre, sed in illa vita. Au
Abbreviated transcription (Latin):
tomi. Hũc demq fert̃ aliqñ cũ homicuiliũ ĩ locis uici¬
inis fuiss admissũ: ue innocenti cuidã ĩpingeretur crũ ho¬
nncidii: eũq qͥ calũpnã paciebat᷑ ꝯfugissẽ ad eiꝰ cellulã. af¬
fuisse etiã eos qͥ ĩnocentẽ purgebant.⁊ uirantes ⁊ dicen¬
tes ꝑiclitari semetipõs: nisi ꝯprehũsũ homicidã legib

Expanded text:
tonii. Hunc enim ferunt aliquando cum homicidium in locis vicinis fuisset admissum, et innocenti cuidam impingeretur crimen homicidii, eum qui calumniam patiebatur confugisse ad ejus cellulam: adfuisse etiam eos qui innocentem perurgebant, jurantes, et dicentes periclitari seip
Abbreviated transcription (Latin):
ti tales: uera ñ hñt patienciã. Ille .N. uie patiens ẽ: qͥ ꝙ ip̃m
amat E portat. Nã tolerare o odisse. ñ est uͥtꝰ mansuetudiris
mus ĩuirlas ab aliis nob̃ illatas. ita & tribulatõnes ĩfirmi¬
tatũ que nob̾ eueniũt: patient̾ suftr̾e necesse est. Probat᷑ enĩ
homo flagellis di. quo aĩo bñfaciat: ł qua fortitudie tẽpta¬
tiones sibi aduenientes susfãt. Uñ apłs ait. Teptat n uos¬

Expanded text:
atiens est, qui et ipsum amat quem portat: nam tolerare et odisse non est virtus mansuetudinis, mus injurias ab aliis in nos illatas, ita et tribulationes infirmitatum quae nobis eveniunt patienter sufferre necesse est. Probabitur enim homo flagellis Dei, quo animo bene faciat, et qua fortitudine tentationes sibi supervenientes sufferat. Unde ait
Abbreviated transcription (Latin):
exẽplũ ostendit cũ subditur. Fuit aũ qͥdã iuuenis mo¬
nachꝰ. qui cũ uidisset quoscła senes it̾ agñtes: ostentatõis
causa. uissit onagͦs uenire. ut portarent eos donec ꝑueni¬
rent ad se. Illi aũ senes: ĩclicauert̃ hec beato antonio. Et̃
dix̃ abbã antoniꝰ. Nidet᷑ mͥ monachꝰ iste simił eẽ naui oĩ¬

Expanded text:
am juvenis monachus, qui cum vidisset quosdam senes iter agentes, ostentationis causa jussit onagris venire, ut portarent eos, donec pervenirent ad se. Illi autem senes indicaverunt hoc beato Antonio. Et dixit abbas Antonius: Videtur mihi monachus iste similis esse navi o
Abbreviated transcription (Latin):
indiciis uult ꝓbari : nõ potest ꝓb̾ uideri: qr ip̃e dñs
as saliiator ñt ñdi᷑. Ex signis ⁊ miracłis ꝯnoscetis eoc: s
nt.E i fructibꝰ eoꝵ ꝯͣnoscetis eos. Neq N. ĩ die iudicii re¬
munatum se ꝓmittit eos qͥ sigua & ꝓdigia facumt sẽd
eos qui preceptis eiꝰ obediũt. dicens ad eos. ueiite bene¬
dicti pat̾s nĩi ꝑcipite regnũ. & cetã. S et beatos ñ dicit
eos qui signa ⁊ mirabilia faciunt. s humiles sp̃ũ. mansu¬
etos. lugentes. ⁊ huimodi bona oꝑa exeq̃ntes. Nusꝙͣ in sig¬
noꝵ oꝑe beatitudo ponitur: sed in expletione mandatoꝵ
rit: supplicia nõ euadet. Et ido suꝑflue hec q̃runtur. im¬
mo & periculose. Postentatõnẽ quippe nichil faciãt solita

Expanded text:
 ipse Dominus et Salvator non dixit: Ex signis et mirabilibus cognoscetis eos, sed ait: Ex fructibus eorum cognoscetis eos . Neque enim in die judicii remuneraturum se promittit eos qui signa et prodigia faciunt, sed eos qui praeceptis suis obediunt, dicens ad eos: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum, etc. Sed et beatos non dicit eos qui signa et mirabilia fecerunt, sed humiles spiritu, mansuetos, lugentes et hujuscemodi opera exsequentes. Nusquam in signorum opere beatitudo ponitur, sed in expletione mandatorurit, supplicia non evadit. Et ideo superflue haec quaeruntur, imo et periculose. Per ostentationem vero nihil fa