comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hũ xp̃i scitquest benedictur insaecula quod
nonmentior: remquasi difficilem dicturus
quodiude i contraeum &i amprincipes gen¬
tium concitissent anteimplorat testimo¬
niumdĩ neuere hociat tantiaeƿutur etur
quoda dersus eum &iam regnas urrexerunt¬
& nihil potuerunt praeualere hae ca ut̃¬
omã idenco enumerat u tostendat quid int̃
situsgentir arata eregis custodiebatciui¬
atem damascenorũ ut in ec̃p̃hender &
& ꝑfenestrains portudimis sũssũ ꝑmurũ¬
& effugimanus eius :praepositis gentes illi¬
quinecessitate conpellor Ueniam autem
aduisiones & reuelationeschĩ sibim fir

Expanded text:
hristi scit, qui est benedictus in saecula, quod non mentior. Rem quasi difficilem dicturus, quod Judaei contra eum etiam principes gentium concitassent, ante implorat testimonium Dei: ne verae hoc jactantiae imputaretur, quod adversus eum etiam regna surrexerint, et nihil potuerint praevalere. Haec autem idcirco enumerat, ut ostendat quid intersitus gentis Aretae regis, custodiebat civitatem Damascenorum, ut me comprehenderet. Et per fenestram in sporta dimissus sum per effugi manus ejus. Praepositus gentis illiquia necessitate compellor. Veniam autem ad visiones et revelationes Domini. Ac
Abbreviated transcription (Latin):
sccundum dm̃ seglorian quid deillis
sentiendum est quisolaiactantia glori¬
antur Substantiaegloriae  ẽ enim
aliauera substantia gloriendi Qm̃ multi
dum carnem &ego gloriabor qm̃ignobi¬
litate terrenigeneris glorti carnale :
Libent̃emin s uffestis insipientes cumsitis
ipsi sapientes : Uideo enimuoscum edoc¬
tisitis itanullius eẽ momentifacile
insipientibus consensisse
Sustinetis
enim siquis uos inseruitutem redierit
legir uel pharis eorum qui dominatum
inpopulo ex erceban Si quis deuorat
siquis accipiti c̃iuui is uel muneribus
siquis accepit pecuniam. si quis extollit
Iudaica suꝑbia ł descientia uel degeneris
qualitate siquis in faciem uoscedit: siquis
& iap̃sentes obiurgat Secundumignobi¬
litatemdico IIgnobilitas enĩ maxima ÷¬
si fili idĩde trena nobi litates ei actant

Expanded text:
secundum Deum gloriari: quid de illis sentiendum est, qui sola jactantia gloriantur substantiae gloriae? Est enim alia vera substantia gloriandi. Quoniam multi dum carnem: et ego gloriabor. Quoniam in nobilitate terreni generis gloriari, carnale est. Libenter enim suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Video enim vos, cum edocti sitis, nullius momenti insipientibus facile consensisse. Sustinetis enim si quis vos in servitutem redigit. Legis, vel Pharisaeorum, qui dominatum in populum exercebant. Si quis devorat, si quis accipit. Convivia, vel munera. Si quis accipit pecuniam. Si quis extollitur. Judaica superbia, vel de scientia, vel de generis qualitate. Si quis in faciem vos caedit. Si quis etiam praesentes objurgat. Secundum ignobilitatem dico. Ignobilitas enim maxima si filii Dei de terrena nobilitate se jactant.
Abbreviated transcription (Latin):
ec&ero fr̃s gaudete ꝑ fectistote exhor¬
taminii notandum quodomnec clesiae
s̃ cribens dicit eosomnes debere eẽꝑfectos
dissensionis &odii econtrario erituobi scũ¬
ꝑmanebitis ina&̃num si ille uobir cũ¬
hic ꝑ manserit semꝑ sa lutate inuicem
inosculos cõralutunt uos om̃s scĩ:
ñ honorati autdiues gratiacdinrĩ ihĩxpĩ¬
c̃tendunt quia plerum que primus no¬
minatur inordine Cum omnib: uob amen¬
sicut ÷ in aliquantis siue quo om̃r
in his ponis uellit eẽꝑfector

Expanded text:
caetero, fratres, gaudete, perfecti estote, exhorcaetero, fratres, gaudete, perfecti estote, exhortamini. Notandum quod toti Ecclesiae scribens, dicit eos omnes debere esse perfectos: dissensionis et odii contrarius erit vobis,permanebitis in aeternum, si ille hic manserit semper. Salutate invicem in osculo sancto. Salutant vos omnes sancti. Non honorati, aut divites. Gratia Dominicontendunt: quia plerumque primus nominatur in ordine. Sit cum omnibus vobis. Amen. Non aliquantis: sive quod omnes in his donis velit esse perfectos.
Abbreviated transcription (Latin):
mus reprobispero uossensuros
quomodo uos uideo conuerrari ra¬
mus aut̃ dm̃ ut nihilmalifaciatis non ut
nos probatiappareamurs s utuos quod
bonumest faciatis nos autem utreꝓ¬
bisimus: si enim mali aliquid feceritis
nosuindicando apparebimus probati
sedimalumusnor reprobos inderi taritũ
utuos quodbonũ ÷ faciatis
aliquid aduersus ueritatem s ꝓueritte :
Innocentienim nr̃a sententia obeẽñ pote¬
rit nisi ei qui ꝓcesto peccauerit
Taudemus enim quandonos in firmifum:¬
uorautem poten tes estis  gaudemus
s inonsitnecesse utnrã uirtur appareat
sicut p&ro apparuit inra phrra & ananta
Hoc& oramus uram̃ consummationem
ut uos ꝑfectisitis atq potentes Ideo hȩcab¬
s inon corr exeritis durius adhuc acturus
sum quamscribendo denuntio Inȩdifi¬
cationemut &uos dec&ero emund&ir
& alii peccare formident
tnonin distructionem adquam sibi
p̃seudo apostoli potestatẽusurpant XIi

Expanded text:
mus reprobi. Spero vos sensuros mus reprobi. Spero vos sensuros quomodo nos conversemur. Oramus autem Deum, ut nihil mali faciatis: non ut nos probati pareamus, sed ut vos quod bonum est faciatis. Nos autem ut reprobi simus. Si enim mali aliquid feceritis, nos vindicando parebimus probati: sed maluimus, nos reprobos videri, tantum ut vos, quod bonum est faciatisaliquid adversus veritatem: sed pro veritate. Innocentiae enim nostrae sententia obesse non poterit, nisi ei, qui pro certo peccaverit. Gaudemus enim quoniam nos infirmi sumus, vos potentes estis. Gaudemus si non sit necesse, ut nostra virtus appareat, sicut Petri apparuit in Sapphira et Anania. Hoc et oramus vestram consummationem. Ut vos perfecti sitis potentes. Ideo enim haec abus dedit mihi. Si non correxeritis vos, durius adhuc acturus sum, quam scribendo denuntio. In aedificationem. Ut et vos de caetero emendetis: et alii peccare formident. Et non in destructionem. Ad quam sibi pseudo-apostoli potestatem usurpant. De
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus qm̃si ueneronterũ parcam
qupostdocum̃tu priorum pecca uerint nec
pisparcam quia antecedentium ruina
squentes facere deb&cautiores an experi¬
nentum q ritis eius quim meloquitur xp̃is
rundicare Quiinuobis non frimatur:¬
pocestdici quem non in firmum sed poten
mẽe necipsinescitis Sedpotens: in uob:
quamtomagis inuobis capatioribus sui Nã
&si cruci fixus ÷ ex nrã in firmitute seduiuit
exuis tutedĩ  quod crucifixus : nraẽ ÷ in fir¬
mians quod iuuitsua einstutis nam&
nos simfirmisumus in illo sedinuimus¬
nos quasimfirmos prouoca ueritis inueni¬
Cuminuos uindicare coeperimus sed&
nos in p̃sentiquidam infirmamurs in fu¬
turo Cumillo noninnrã s indĩ uistute
uiuemus Vosm &ipsos temta tes iestis
nfideipsi uo probate : siinsideestis ex uob̾
nos cognosciteda tesententiam in peccantẽ
& uidetes inon stutim cumurõ uerbo uin¬
dicta procedit An non cognoscitis uos
Speroaut̃ quod cognoscrus qui anos ñ su¬

Expanded text:
oniam si venero, iterum non parcam. Qui post documenta priorum peccaverint, non ipsis parcam: quia antecedentium ruina sequentes debet facere cautiores. An experimentum quaeritis ejus, qui in me loquitur Christus? vindicare? Qui in vobis non infirmatur. Quem non infirmum, sed potentem esse nec ipsi nescitis. Sed potens est in vobis. Quanto magis in vobis carptoribus sui. Nam et si crucifixus est ex infirmitate: sed vivit ex virtute Dei. Quod crucifixus est, nostrae est infirmitatis: quod vivit, suae virtutis. Nam et nos infirmi sumus in illo, sed vinos quasi infirmos provocatis, invenicum in vos vindicare coeperimus. Sive nos in praesenti quidem infirmamur, sed in futuro cum illo, non in nostra, sed Dei virtute vivemus. Vosmetipsos tentate, si estis fide: ipsi vos probate. Si in fide estis, et in nobis vos cognoscite: date sententiam in peccante, et videte si non statim, cum vestro verbo vindicta procedat. Annon cognoscitis vosmSpero autem quod cognoscitis: quia nos non su
Abbreviated transcription (Latin):
semel lapidatussum : quinq: uicib: tricen
& nouenar quas itrans gressor legis accept
s cripta sunt continentur Ternaufragi¬
fecinocte & die in profundum maris fuis
inulamo periculocum naue in profunde
tempestate deductũ moles fluctuum
operireputiremus Initinerib: sae pepen¬
culis flu minum periculis latronum per¬
lis ex genere periculis exgentibus periculis

Expanded text:
semel lapidatus sum. Quinque vicibus tricenas, et novenas quasi transgressor legis accepitibi scripta sunt continentur. Ter naufragifeci: nocte ac die in profundo maris fui. In ultimo periculo, cum navim in profunda tempestate deductam, in horas fluctu operiri putaremus. In itineribus saepe: periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis ex gentibus, periculis
Abbreviated transcription (Latin):
Solñ occidat suꝑ iracundiamuram
Nescientia elum̃ in tua in dignatione
Noliteda relocumdi abolo: irascendo uel qđ¬
Qui furabatur iam non furetur mags
autemlabor&: Alienos labores aliqnđo
deraptus. nunc suo labore conpens & &o¬
perando tribuatindigentibus quimul¬
tos furendo fecit indigentes: furtum¬
quodbonũ ÷ ut habeat unde tribuut
necessitatempacionti: N quod malũ:
suntenim multeue in honeste uel mala
artes. utmaleficia & eaquenonadna¬
turae necessitatem : si ad concupiscenti¬
arum proficiuntuo luntutem
dat: non unus necduo sed om̃maleserno¬

Expanded text:
on occidat super iracundiam vestram. Ne scientiae lumen in tua indignatione locum dare diabolo. Irascendo, vel quQui furabatur, jam non furetur: magis autem laboret. Alienos labores aliquando direptos, nunc suo labore compenset: et operando tribuat indigentibus, qui multos furando fecit egentes. Operan ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. Non quod malum: sunt enim multae, vel inhonestae, vel malae artes, ut maleficia, et omnia, quae non ad naturae necessitatem, sed ad concupiscentiarum proficiunt voluptatem.non procedat. Non unus, nec duo, sed omnes mali sermo
Abbreviated transcription (Latin):
inui cem membra : Ne mosuũ circũueniut
fratrem qui aunũ corpus sumus. en
possunt alterutrum membra sefallere¬
dit oculum autdentera lacerentm̃bra
inebriat mentem si seueritas dispenset᷑
nectuã in iuriã s̃ fratris anima aduer¬

Expanded text:
invicem membra. Nemo suum circumveniat fratrem: quia unum corpus sumus, et non possunt alterutrum membra se falldit oculo, aut dentes lacerant membra, inebriet mentem, sed veritas dispenset: nec tuam injuriam, sed fratris animadver
Abbreviated transcription (Latin):
fructum ferri sed bonitatem raadicis sequi in
quec insestum est
At contranaturm insestus es in boncm oliucm
quantomagis hi secundum anaturam inserentur
iuȩ oliuȩ Contranaturam ẽ oliuȩ inserere oleccs¬
trum quia mecgis ramussol& uimrȩdicis mutacre
quac mrtdix ramorum in sucm uertere qualitectem
Iolo enimuos ignorcrefr̃s¬
Hoc totum conraillos nesu ꝑbiant gentes contra
Misteriumhoc Archanum quod hominibus
ignotum ẽ quacre scluccte sint gentes quia occa¬
si onem eius salutis &icm cecitas prestititisrłe is
tnon sitis uobis ipsis scpientes
Nesecundum humancm sapientiam dicatis
nor dr̃ elegit & illos ab iecit
uicc cecitar expecste contigit inis rahel
ntantumisrł & delicta & ꝑfidice occupccrunt
nitudo ut ccequedes essent in xp̃o quicc
equedes fuerunt in delictis.
onec plenitudo gentium intrar& & sicom

Expanded text:
sequi, in quam insertus est. Et contra naturam insertus es in bonam olivam: quanto magis hi qui secundum naturam inserentur suae olivae? Contra naturam est, olivae inserere oleastrum, quia magis ramus solet vim radicis imitari quam radix ramorum in suam vertere qualitatem: Nolo enim vos ignorare, frHoc totum contra illos, ne superbiant gentes. Mysterium hoc. Arcanum, quod hominibus ignotum est, quare salvatae sunt gentes: quia occasionem eis salutis etiam caecitas praestiterit Israel. Ut non sitis vobismetipsis sapientes. Ne secundum humanam sapientiam dicatis: Nos Deus elegit, et illos abjecit. Quia caecitas ex parte contigit Israel. In tantum Israel et delicta, et perfidia occuparunt, nitudo vita aequales essent in Christo, quia inaequales fuerant in delictis. Donec plenitudo gentium int
Abbreviated transcription (Latin):
Quam diu fuero in corpore constitutus hono¬
rificabo ministerium meum dum exemplo
meo plures eorum sclucre contendo
Si quomodo edȩ mulcendum ꝑ uocem carnẽ
mecem. V tomnimodo tedemme ex hibecm
ut mede siderent imitcri
Etut scluos fecciam aliquorex illis
Ut aliquantos si nonuolunt omnes.
i enima missio eorum reconcilicctio ẽ mundi
Rep&it quod dictum est superius
ueẽ cdsumptio nisi uit ex mostius
Vn de gentibus cadsumptio nisi exillorum uiue
uita fuerunt gentibus siuesi quos in delibe¬
recuero cedurcm ꝓficicent uitem item hocdic̃
qm̃ sicutgentes ꝑfidem adsumpte sunt it c&ic̃

Expanded text:
Quamdiu fuero in corpore constitutus, honoQuamdiu fuero in corpore constitutus, honorificabo ministerium nostrum: dum exemplo meo, plures eorum salvare contendo. Si quo modo ad aemulandum provocem carnem meam. Ut omni modo talem me exhibeam, ut me desiderent imitari. Et salvos faciam aliquos ex illis. Vel aliquantos, quia nolunt omnes. Si enim amissio eorum, reconciliatio est mundi. Repetit, quod dixerat superius. Quae assumptio, nisi vita ex mortuis? Unde gentibus assumptio, nisi ex illorum vivel Apostoli vita fuerunt gentibus. Sive si quos inde liberavero, ad vestram proficient vitam. Item hoc dicit: quoniam sicut gentes per fidem a
Abbreviated transcription (Latin):
odo iterum partem roleuat iudeorum
t caderent absit Nonpenitus &inre meec¬
biliter ceciderunt
edillorum delicto sidus gentium ut illos
emulentur. Vsq cdeo illos dilexit ut p̃pt
scdutem illorũ gentes uocarentur quo eccs
uidentes codregnum dĩ cedmitti ł sic faccili¬
us conuerterentur item quicdĩ dispensatio
it fuit ut ꝑ inortem xp̃i omne genus homi¬
num saluccr&ur sicutipsedñs dicit cum ex al¬
tectur fuero omniccad metraheem Ideo dicit
seillorum delicto salus gentium dicens autẽ
ut illosemulentur ostendit quianisi gentes
xp̃o credidisrent seliquiȩ illorum numquã
uod si delictum eorum diuctiȩ mundi &demi¬
nutio eorum diuitiȩ sunt gentium quanto
macgis plenitudo eorum
Sidelictum illorum tantum nobis ꝓ fuit ut sine
operibus legis uosillis facer & coheredes
& sipacucieorum credenter omnes uos adralu¬
temuocarunt quanto megis si omnes crede
Quemdiu quidemego sum gentium cepłs ministe¬
rium meum honorificabo

Expanded text:
Modo iterum partem revelat Judaeorum. Modo iterum partem revelat Judaeorum. Ut caderent? Absit. Non penitus, et irremediabiliter ceciderunt. Sed illorum delictum, salus est gentibus, ut illos aemulentur. Usque adeo illos dilexit, ut propter salutem illorum gentes vocarentur, quo eas videntes ad regnum Dei admitti, vel sic faciliuDei ita fuit, ut per mortem Christi, omne genus humanum salvaretur: sicut ipse Dominus dicit: Cum exaltatus fuero, omnia ad me traham: ideo dicit: Sed illorum delictum salus gentium. Dicens autem: Ut illos aemulentur, ostendit, quia nisi gentes Christo credidissent, reliquiae illorum numquam Quod si delictum illorum, divitiae sunt mundi, et diminutio eorum, divitiae gentium: quanto magis plenitudo eorum? Si delictum eorum tantum vobis profuit, ut sine operibus legis, vos illis faceret cohaerere: et si pauci eorum credentes, omnes vos ad salutem vocarunt: quanto magis si omnes credidQuamdiu quidem ego sum gentium Apostolus, ministerium meum honorificabo.
Abbreviated transcription (Latin):
in lequeum & in captionem
& in scandedum & in r&ri¬
butionem illis obscurentur oculieorum
neuideant & dorsumipsorum semꝑ incurua
Aliter semꝑ in curucchonerepeccatorũ ut non
dimitentur nisicrediderint quia in passio¬
nexp̃i la&atisunt pascha comedentes
hoc enim deillis ꝓph&cctur quis aluatorem
ac& o & felle potcrunt & tamen ipsis dicit
p&rus & nuncscio quia ꝑignorcntiam fe¬
cistis hoc penitemini ergo &bapti& &ur
unus quisq: ur̃m & ipsepcculus postmodũ
atc & illi si non ꝑ manserint incredulitate
inserentur ut sciamus quia sp̃s conpunctio¬
nis facultatem illis non cbstulit conuertendi
Deniq stactim ipse soluit in sequentibus uerbis
Itemsacerdotes cum crbitrantur quod si
xp̃m interficerent haberent semꝑ mens ã
sacn ficiorum & decimcrum fecctaẽ illis
in lacqueum ꝑdiderunt enim templum in
quo unam spem habuerunt & sunt nunc
intergentes meledicti.
ico ergonumquid sic offenderun

Expanded text:
in laqueum: & in captionem, & in scandalum, & in retributionem illis. Obscurentur oculi eorum ne videant: et dorsum eorum semper incurva. Aliter: semper incurva onera peccatorum, ut non dimittantur nisi crediderint: quia in passione Christi beati sunt, pascha comedentes. Hoc enim de illis prophetatur, qui Salvatorem aceto et felle potarunt: et tamen ipsis dicit Petrus: Et nunc scio, quia per ignorantiam fecistis hoc. Poenitemini ergo: et baptizetur unusquisque vestrum. Et ipse Paulus post modicum ait: Et illi, si non permanserint in incredulitate, inserentur: ut sciamus quia spiritus compunctionis facultatem illis non abstulit convertendi. Denique statim ipse solvit in sequentibus verbis. Item sacerdotes cum arbitrantur quod si Christum interfecerint, haberent semper mensam sacrificiorum et decimarum: facta est illis in laqueum. Perdiderunt enim templum, in quo vanam spem habuerunt, et nunc sunt inter gentes maledicti. Dico ergo: Numquid sic offenderunt?
Abbreviated transcription (Latin):
post quã cautem xp̃m non crediderunt
gentibus sunt ȩquales &omnes similit
miseri cordiam consequuntur¬
altitudo diuitiarum sapientiȩ & suentiȩ
dĩ : Iccudatsapientiam di quȩ tam diu ex¬
pectecuit secundum prȩso entiam. donec
omnes miseri cordiani indigerent utom¬
nibus. defalsa iactaentia operum gloricetol¬
ler&ur: Quam in scrutabilia sunt uidi¬
ciaeius & in uestigabiles uiȩ eius

Expanded text:
postquam autem Christum non crediderunt, postquam autem Christum non crediderunt, gentibus sunt aequales, et omnes similiter misericordiam consequunturtiarum sapientiae et scientiae Dei! Laudat sapientiam Dei, qui tamdiu exspectavit secundum praescientiam, donec omnes misericordiam indigerent: ut omnibus de falsa jactantia operum, gloria toletur. Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ecundum euangelium quidem in imicipt̃ uos
nimi cimihi sunt propterquoduo bir predico
ꝓhibentes nos gentibus loqui ut saluȩ fiant
Secundum electionemccũ carissimiꝓpt᷑ pectres
Siccutem credant caris simi sunt dupli citer com¬
mendati Sinepenitentia enim sunt donc
& uocatio dĩ Si crediderint non illis poterunt
imputari peccata quicdm̃ non penit& cobrahȩ
remini promisisse si ue illisine afflictione peni¬
tentiȩ sic rediderint salucbuntur
Sicut enim &uos cliquando non credi distidõ
Qñ cdhuc illi credebent
Itec&istinunc noncrediderunt inurtmmic̃m
Intantum non crediderunt ut & ipsi nonoperib: suis
iustificentur sed misen cordic si cut & uos
onclusitenim dr̃ omnia in incredulitate
Nonui inclusit sed rectione conclusit quos
inuenit in incredulitacte hoc ẽ iudeo som̃
& gentes hos conclusit quia antecciudei
peccatores teentum eraentnon &icem ꝑfidi

Expanded text:
Secundum Evangelium quidem inimici, propter vos. Secundum Evangelium quidem inimici, propter vos. Inimici mihi sunt, propter quae vobis praedicohibentes, non gentibus loqui, ut salvae fiant. Secundum electionem autem charissimi, propter patres. Si autem credant, charissimi sunt: dupliciter commendati. Sine poenitentia enim sunt dona, et vocatio Dei. Si crediderint, non illis poterunt imputari peccata, quia Dominum non poenitet Abrahae semen promisisse. Sive illi sine afflictione poenitentiae, si crediderint, salvabuntur. Sicut enim aliquando et vos non credidistis Deo. Quando adhuc illi credebant.Ita et isti nunc non crediderunt in vestram In tantum non crediderunt, ut et ipsi operibus suis non justificentur, sed misericordia, sicut et vos. Conclusit enim Deus omnia in incredulitate. Non vi conclusit, sed ratione conclusit, quos invenit in incredulitate: hoc est, Judaeos omnes et gentes hic conclusit, quia ante Judaei peccatores tantum erant, non etiam perfidi:
Abbreviated transcription (Latin):
plemento tunc zelo &emulcctione ꝑ motȩ
reliquiȩ populuudeorum credenter in xp̃o
scduefient preponit autem interdum cpłs
genes populo iudeorum infide eccratio¬
ne qm̃ &icm siccliquanti ex illis xpo
crediderunt tamen legis moyscice ad huc
preceptco seruaban unde &ipsipostec
Seemplogentium xp̃iancem fidem integre
custodire coeperunt non enim promultitudi¬
ne plenitudinem dicit sed qui a repl&isunt
cedñ o nr̃o sicut &ipseait paculus decredentib:
& ipsum dedit caput suꝑ omnem eclesiam
quȩ ẽ corpus ipsius plenitudo eius qui omnice
in omnibus cadimpl&ur
Cicut scriptum ẽ ueni& exsion quieripiat
Quid cem h ȩc omnice futura existimcen
quibus respondendum ẽ ergo & hoc testimoniũ
ueni& exsion quieripiatisrł cdhuc futurum
illis quo modo pereunt non credenes
Sthocillis a metestamentum cum cbstulero
eccuta eorum Testamentum nouum quod
promisit iheremics quod nonnisi noui obolitis
peccatis accipient

Expanded text:
plemento, tunc zelo, et aemulatione permoti reliqui populi Judaeorum, credentes in Christo, salvi fiant. Praeponit autem interdum Apostolus gentes populo Hebraeorum in fide, ea ratione, quoniam etiamsi aliquanti ex illis Christo crediderant: tamen legis Mosaicae adhuc praecepta servabant. Unde et ipsi postea exemplo gentium, Christianam fidem integre custodire coeperunt. Non enim pro multitudine, plenitudinem dicit: sed quia repleti sunt a Domino nostro: sicut et ipse ait Paulus de credentibus. Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam, quae est corpus ipsius: plenitudo ejus qui omnia in omniSicut scriptum est: Veniet ex Sion, qui eripiat, Quidam haec omnia futura existimant. Quibus respondendum est: Ergo et hoc testimonium: Veniet ex Sion qui eripiat Israel, adhuc futurum illis, quomodo pereunt non credentes. Et hoc illis a me Testamentum, cum abstulero peccata eorum. Testamentum novum, quod promisit: quod nonnisi novi, abolitis peccatis, accipient.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis sunt it̃ hoc locoradicem abrahain signi¬
ficat quõ ꝓpterfidem patermultarumgen¬
tium uocatur ramos uero posteros eius fidem¬
ipsius similiter retinenter
Quod sialiqui exramis fractisunt
Non propterte illi fracti sunt sed propter
illortu in sertures quiccilli fractisun
uccũ cum olecstersis insertuser in illis

Expanded text:
ipsis sunt. Item hoc loco radicem Abraham significat: quoniam propter fidem, pater multarum gentium vocatur. Ramos vero posteros ejus, fidem similiter retinentes. Quod si aliqui ex ramis fracti sunt. Non propter te fracti sunt, sed propter illos tu insertus es, quia illi fracti sunt. Tu autem cum oleaster es
Abbreviated transcription (Latin):
i permanseris inbonitte:
Infide qu a&ibi dĩ bonitate conleta est
lioquin & tuexcideris sed & illisi non per¬
mconserint in incredulitcte in serentur
sentier & illi bonitatem
Potens estenim dr̃ iterum inserer eillos
Apud homines quidem inpossibile est
ccridos surculos reformare apud dm̃
Quia icmolim patreseorum na turedẽ
legem oblitidegenercuerunt cence¬
tura & ꝑ successiones pec candi consu&u¬
dine ꝑmanente qua sincturaditer
amceri & in fructuosi eẽ coeperunt
item hoc contranaturc̃ gentilem popu¬
lum insitum dicit in radice hoc est infi¬
depatriarcha & non secundum necturcan

Expanded text:
i permanseris in bonitate. In fide, quae tibi Dei bonitate collata est. Alioquin, et tu excideris. Sed et illi, si non permanserint in incredulitate, inserentur. senties, et illi bonitatem. Potens est enim Deus iterum inserere illos. Apud homines quidem impossibile est, aridos surculos reformare: apud Deua jam olim patres eorum, naturalem legem obliti, degeneraverant a natura, et per successiones peccandi, consuetudine permanente, quasi naturaliter amari et infructuosi esse coeperunt. Item hoc loco contra naturam gentilem populum insitum dicit in radice: hoc est, in fide patriarcharum, et non secu
Abbreviated transcription (Latin):
us qui hic u&ct quod alibi &ephesi &c&eri
accipicent magnis supplicationibus coddim̃
depre¬
catur noliergo cltum sccpe¬
noli contrac eos eẽ summus
Si enim dr̃ naturalibus ramis non peper¬
cit ne fortenectibi pcrcat
Siillis non pepercit propterin credulitectem
qui exrecdicescã sunt multominus tibi si pec¬
caueris Vi deergo bonitatem & seuerite¬
tem dĩ Contreceos qui clium dm̃ putant
iustum & alium cesserunt bonum & contra
eos quinegant dm̃ in peccantibus uindicare
neos quidem quiceciderunt seu eritatẽ

Expanded text:
us, qui hic vetat, quod alibi, ut Ephesii et caeteri us, qui hic vetat, quod alibi, ut Ephesii et caeteri accipiant, magnis supplicationibus ad Dominum deprecatur. Noli ergo altum sapenoli contra eos esse superbus. Si enim Deus naturalibus ramis non pepercit, ne forte nec tibi parcat. Si illis non pepercit, propter incredulitatem, qui ex radice sancta sunt: multo minus tibi, si peccaveris. Vide ergo bonitatem, et severitatem Dei. Contra eos, qui alium Deum justum, alium asserunt bonum. Et contra eos, qui negant Deum in peccantibus vindicare. In eos quidem qui ceciderunt, se
Abbreviated transcription (Latin):
quecsi in sestum proprii generis fructum
ferre sed bonitatem radicis sequim quam
insertur es
res Et socius radicir &pinguedinis
oliue fecctus es Radicis patrui pinguedinis
xp̃i Noli gloriari aduersus ramos quod sĩ¬
tu gloricris nontu radicem portas sed
radix te ex̃p̃ nolide illorii perditione gaude¬
re alioquin audies quod non perte stant
sed tuper illos nec tuillis uitam prestas sed illitibi
Dicis ergo fraccti sunt racmi utego in sercer
bene propter incredulitatem fracti sunt¬
Dicis tuideo illor fractor ut tu in serccris
uidecmus si propter ea & non mecgis prop̃t
in credulitatem suam ceciderunt tuaũ
fidestas non enimꝑ sonam tuam dr̃ acci¬
perit & illos sine causa proiecerit
Uoli altum sapere sed time
Quidam hunc locum non intellegenter
nec adtendenter causam ł ꝑsoncs dequa
& dequibus loquitur apostolus puteent hic
sapientiam essepro hibitcem quod sutac est
secundum illos inueni&ur sibi ipse contrari¬

Expanded text:
quasi in insertum, proprii generis fructum ferre, sed bonitatem radicis sequi, n quam insertus es. Et socius radicis et pinguedinis olivae factus es. Radicis, patrum: pinguedinis, Christi. Noli gloriari adversus ramos. Quod si gloriaris, non tu radicem portas, sed radix te. Noli de illorum perditione gaudere: alioquin audies quod non illi per te stant, sed tu per illos. Nec tu illis vitam praestas, sed illi tibi. Dicis ergo: Fracti sunt rami, ut ego inserar. Bene propter incredulitatem fracti sundicis ideo illos fractos, ut tu inseraris: Videamus si propterea, et non magis propter incredulitatem suam ceciderunt. Tu autem fide stas. Non enim Deus personam tuam acciperet, et illos sine causa projiceret. Noli altum sapere, sed time. Quidam hunc locum non intelligentes, nec attendentes causam, vel personas, de qua et de quibus loquitur Apostolus, putant hic sapientiam esse prohibitam. Quod si ita est, secundum illos, invenietur sibi ipse contrari
Abbreviated transcription (Latin):
ui quod silius dĩ & gentessalua uerit¬
& iudeos secuturos. & utrosq feceritunũ:
nisi dnĩ facere uoluntatem : sane q ise
uinctum nominat. confirmat euange¬
lium xp̃i. ostendens quanta sit spes eiur.
pro quot alia patilibenter amplectitur :
cumposs & apudiudeos ut legirdoctor.
& magnis diuitus habundare & summo
honore gaudere
ro uobis gentibur : secundum euange¬
liuminimiciꝓpt̃uos qui auor similis eẽ
dnir iudȩorum: Sitm̃ audistir dis¬
pensationem gratia edĩq: data ẽmihi in uob:¬

Expanded text:
Dei, et gentes salvaverit, et Judaeos, et utrosque fecerit unum. nisi Domini facere voluntatem. Sane quomodo vinctum se nominat, confirmat Evangelium Christi. Ostendit quanta sit spes, pro quo talia pati libenter amplectitur: cum posset apud Judaeos ut legis doctor et magnis divitiis abundare, et summo honore gaudere. Pro vobis gentibus. Secundum Evangelium, inimici propter vos: quia vos similes esse dicimus Judaeorum. Si tamen audistis dispensationem gratiae Dei, quae data e
Abbreviated transcription (Latin):
unũ e ẽ in xp̃o: proutpotestis legenter
intellegere prudentiam meam :
Non quantũ poteram egoscribere
s. quantumuor ad sequiualebatir:
nmi steriox pi : Non me aeloquentia sae¬
culari: : Q uoda lur generationib: ñ estagnitũ
filiis imͣ hominum si cutnun creuelatum est
scis a postoliseius & proph&is: sciebant quidã
proph&epriores gentes eẽuocandas. ñ tñ sciebant
cipes promissionis inxpoihũ. Idestuniur corpo¬
ris. non solum coheredes. quod possunt diuersi
generis cẽ : Nec rolum concorporales qui a pos r̃
eiurdem generirsilii non e iurdem generu filit̃¬
Heu angelium cuius factursum minister: ꝑ¬
Emeamp̃dicationem omnibus in notescit:
quia mihi hoc peculi ariter reuelatum est:
secundum donum gratia edĩq: datuestmihi :
Non iecundum meritum meũ: Secundum
operationemuiruitis ei : Cuiusiur tus me confir¬
mauit si uecuius uirtus meum confirinauit
euangelium: Mihio innium scõe umminimo
data est gratia hec minimo temporenon labo¬

Expanded text:
n brevi: prout potestis legentes intelligere prudentiam meam. Non quantum poteram ego scribere, sed quantum vos assequi valebatis. In ministerio Christi. Non eloquio saeculari. Quod aliis generationibus non est agnitum filiis hominum: sicuti nunc revelatum est sanctis apostolis ejus et prophetis. Sciebant quidem prophetae, priores gentes esse vocandas: non tamen sciebant,cipes promissionis in Christo Jesu. Id est, unius corporis: non solum cohaeredes, quod potuit diversi generis esse: nec solum corporales, quia possunt ejusdem generis filii, non ejusdem in hPer Evangelium: cujus factus sum ego minister. Per meam praedicationem omnibus innotescet, quia hoc mihi peculiariter revelatum. Secundum donum gratiae Dei, quae data est mihi. Non secundum meritum meum. Secundum operationem virtutis ejus. Cujus virtus me confirmavit: sive cujus virtutes meum confirmant Evangelium. Mihi enim omnium sanctorum minimo data est gratia haec. Minimo tempore, non labo
Abbreviated transcription (Latin):
ad patrem ÷ unum corpur unums pm̃ ha¬
Ergoi amnonestis hospites & aduenae
sedestisciuis scõrum & domesticidĩ: iãñ
extranei neq ꝓseliti: nec enim separauit
uos dñr apopulosuo si cut praedixitis aias
mentum a postolorum & proph&arum
ipsosũmo angulari lapide iħ uxpõ:¬

Expanded text:
ad Patrem. Unum corpus unum Ergo jam non estis hospites, et advenae; sed estis cives sanctorum et domestici Dei. Jam non extranei, nec proselyti: nec enim separavit vos a populo suo, sicut praedimentum apostolorum, et prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo
Abbreviated transcription (Latin):
damentum & summus ÷. quia in ipso funda¬
tur &c̃summaturec desia : In quoom
plum scm̃ in dno: Intemplo scõñpossunt
lapides poniꝰrci : ad conparationẽ templi
hiero solima edicit extrui corpus xp̃i
imago In quo & uos quo edificamini
in habitaculum dnĩ inspiritus cõ: ut cũ
apostolis & proph&irsitis habitaculum

Expanded text:
damentum et summum, quia in ipso et fundatur et consummatur Ecclesia; in quo dicit plum sanctum in Domino. In templo sancto non possunt lapides nisi sancti poni: ad comparationem templi Jerusalem, dixit exstrui corpus Chrisritas, quam imago. In quo et vos coaedificamini in tabernaculum Dei, in Spiritu sancto. Ut cum apostolis et prophetis sitis habita
Abbreviated transcription (Latin):
Osten.¬
ditquisit ecclesiaesc̃i scilic& & in maculati.
qui a ecclesia nequemaculam hab&
nequerugam: & ideo his scribit quiinte¬
gram adhucseruabant . non qui perdide¬
rant seĩ tatem: namistos hon oraditte¬
rir. illor auctoritate condemp̃nat:¬

Expanded text:
Ostendit, qui sunt Ecclesia Dei, sancti scilicet et immaculati: quia Ecclesia neque maculam habet, neque rugam, et ideo his scribit qui integram adhuc servabant, non qui perdiderunt sanctitatem. Nam istos honorat litteris, illos auctoritate commendat
Abbreviated transcription (Latin):
Peruoluxtatemtni:
Voluntate ndi
uocat᷑ quisque uocatur ad fidem: sed sua
s ponte & suo arbitrio credit sicut ait in ac¬
tibur: n fiuin credulur caelestiuisione :
EISUSTINE Sfrases ecclesiaedĩ.

Expanded text:
per voluntatem Dei. Voluntate Dei vocatur quisque ad fidem, sed sua sponte, et suo arbitrio credit: sicut ait in Actibus: non fui incredulus coelesti visioni. Et Sosthenes, frater Ecclesiae Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut &icm nunc in orientelibus locis diaconisscce
mulieres in suo sexu ministrare uidentur. inbap¬
tismo siue inministerio uerbr quiae priuectm docu¬
isse feminis inuenimus. sicut pris cillam cuiusuir
aquila uocabectur: Vtecm suscipictis in dño
dignae scĩs. & cd si statis ei in quocumq negotio
ur̃i incliguerit : & enim ipsa quoquead sistit
multis & mihi ipso. Vt ad iuu&is etm siue suptu¬
umopibus siue solictio. quic& ipsec quam diu hec¬
buit plures adiuuecuit: Scd¬

Expanded text:
Sicut etiam nunc in Orientalibus locis diaconissae mulieres in suo sexu ministrare tismo, sive in ministerio verbi, quia privatim docuisse feminas invenimus, sicut Priscillam, cujus vir Aquila vocabatur. Ut eam suscipiatis in Domino digne sanctis, et assistatis ei in quocumque negotio vestri indiguerit. Etenim ipsa quoque assistit multis et mihi ipsi. Ut adjuvetis eam, sive sumptuum opibus, sive solatio: quia et ipsa quamdiu hbuit, plures adjuvit. S
Abbreviated transcription (Latin):
ommendo autem uobis phoebem sororem m eã:
Icmquasi finito textu epistulȩ & sol& commen¬
dectionis graticm subter cdn ex uit :
it. hincmonstrat apostolus non accipiendam
aut elegendac̃ ꝑ sonã ẽẽ uiri ł femincoquando
romanos ꝑmulierem ut festur literts mitt&
in eicdem epistola cliis feminis mcndat scdutem

Expanded text:
ommendo autem vobis Phoeben sororem nostram. Jam quasi finito textu Epistolae, ut solet, commendationis gratiam subter annexuit. Item hic monstrat Apostolus, non accipiendam, aut eligendam personam esse viri, vel feminae, quando Romanis per mulierem ut fertur litteras mittit. In eadem Epistola aliis feminis mandat salutem
Abbreviated transcription (Latin):
tifecerunt melotis quoddicunt aliqͥ
qurunolateretantum modꝰ dependeat
expellibus factu ut monichi in aegrp¬
tout ebantur heliasquoque ligitur
habuisse : Quibus dignus nonerat

Expanded text:
tingere. Melotes, dicunt aliqui, qui uno latere tantummodo pendeat, ex pellibus factus, ut monachi in Aegypto utebantur, qualem Elias quoque legitur habuisse . « Quibus dignus non erat
Abbreviated transcription (Latin):
plicabat i Neprobatio quidem fitprx¬
cedentis mandati propt̃ infirmitatem
eius & inutilita temnihilenimadꝑfec¬
legem infirmamesse & neminem
ad ꝑfectum ad duxi ssedumdi lectiodĩ
& proximiibimandatur iuxt a quod in
euangelio legimur dnm̃ respondisse
similehuicdiliger proximumtuum
sicut teipsum in his duꝰbur manda¬
tir totulexpendit & proph&econti

Expanded text:
ch. Reprobatio quidem fit praecedentis mandati, propter infirmitatem ejus et inutilitatem; nihil enim ad perfeclegem infirmam esse, neminem ad perfectum adduxisse, dum dilectio Dei et proximi ibi mandatur, juxta quod in Evangelio legimus Dominum respondisse simile huic: Diliges proximum tuum sicut teipsum. In his duobus mandatis tota lex pendet, et prop
Abbreviated transcription (Latin):
Ahaec dicuntur de alia tribuest demillur
altario praesto fuit. manifestum est enĩ
aquod exiuda ortus sitdnr̃ ñr̃ in qua¬
Atribunihilderacerdotibus moy ser
Alocuturẽ. & amplius adhucmani¬
si secundum similitudinem melchi sedech

Expanded text:
haec dicuntur, de alia tribu est, de qua nullus altari praesto fuit. Manifestum est enim quod ex Juda ortus sit Dominus noster: in qua tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est. Et amplius adhuc manisi secundum similitudinem Melchisedech
Abbreviated transcription (Latin):
faeta sacerdotii conparatione melchise¬
tificatur quod ina &ernum suscepturus
erat xpr̃ante praecessit. &ubidicit po¬
pulus subipsolegemaccepit interposi
tio estid÷ subsuinepotibus morsi & aa¬
ron quiinquastagera tione futurie¬
rant Translatum racerdotium
non secundum legemmandati carna¬
lis factur est sedsecundum instutemui¬
Tae in solubilis contesticturenim ꝗm̃ tu
essacerdos in a&ernum secundum or¬

Expanded text:
facta sacerdotii comparatione, Melchisetificatus, quem in aeternum suscepturus erat Christus, ante praecessit. « Qui pulus sub ipso legem accepit, » id est, sub suis nepotibus Moyse, et Aaron, qui in quarta generatione futuri erant. « Quid adhuc necessariupulus sub ipso legem accepit, » non secundum legem mandati carnalis factus est, sed secundum virtutem vitae insolubilis. Contestatur enim: Quoniam tu es sacerdos in aeternum. secundum or
Abbreviated transcription (Latin):
quinouerit causas interfratrer discernere.
ethecessesit publiceliagare sed frater
comfratreiudicio contendit & hocapudin fi¬
deles Duplex peccatum est. & quodiudicio
contenditis & quia apud infideles :uos ad

Expanded text:
qui noverit causas inter fratres discernere: qui noverit causas inter fratres discernere: ut non necesse sit publice litigare. Sed frater cum fratre judicio contendit, et hoc apud infideles. Duplex peccatum est, et quod judicio contenditis, et quia apud infideles vos ad
Abbreviated transcription (Latin):
siquis uult tecum iudi cio contendere &ce¬
tera notandum quod aliquando a postolos
in media causa quamagit quos damsensus
inserat & delatereiact&: quibus explicitis
rursum reuertantur ad causam
udicaria pudiniquos & non hapuds cõs
Hic probaturxpĩanus tunciudices non fuisso
quia iniquidicuntur Autnescitis qm̃ scĩ
promittens qui eos fuerint imitica namexip¬
sis unus peritcuus locoalius successiteui
nihil fueratrepromissum: paulus quoq
mur angelus quantomagr saecularia
Ergo in dignisunt derebus exiguis
iudicare qui& mundum totum & angelosiudi¬
cabunt: illos angelor quicum carnẽnon abue¬
rint peccare uoluerunt hii qui in carnesesse
uoluerintiudicabunt Saecularia igmiriudi¬
cia si habueritr Quȩderebus sȩculi oriuntur
Contemptibiles qui suntinecclesia illos consti¬
tuite adiudicandum Possunt dehis &i amilli
possitiudicire interfratrer Erubescere
debaes eo quod non sit interuos tam sapiens

Expanded text:
Si quis vult tecum judicio contendere, et caetera. Notandum quod aliquando Apostolus in medio causae quam agit quosdam sensus inserat, et de latere jactet, quibus explicitis, rursus revertatur ad causam. Judicari apud iniquos, et non apud sanctos? Hic probatur Christianos tunc judices non fuisse, quia iniqui dicuntur. An nescitis, quoniam sancti promittens, qui eos fuerint imitati. Nam ex ipsis unus periit, cujus loco alius successit: cui nihil fuerat repromissum. Paulus quoque judicabimus: quanto magis saecularia! Ergo indigni sunt de rebus exiguis udicare, qui et mundum totum et angelos judicabunt. Illos angelos qui, cum carnem non habuerint, peccare voluerunt, hi qui in carne sancti esse voluerunt judicabunt. Saecularia igitur judicia si habueritis. Quae de rebus saeculi oriuntur. Contemptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum. Possunt de his etiam illi possit judicare inter fratrem suum. Erubescere debetis, eo quod nemo sit inter vos tam sapiens,
Abbreviated transcription (Latin):
tes qui a luxoria ad tontinentiã : transi re
deb& non ad luxoria continentia declinare
quam uisplurimemulieres castitatir
Econtra dicant Ita illum qui uoluerit
continere a geredebere utin continentia
adsentiat inidipsum necdum ille contin &

Expanded text:
s: quia luxuria ad continentiam transire s: quia luxuria ad continentiam transire debet, non ad luxuriam continentia declinare: quamvis plurimae mulieres castitati contradicant, ita illum qui voluerit continere, agere debere, ut incontinentia assentiat in idipsum: ne dum ille contin
Abbreviated transcription (Latin):
qui in nocentiam animalibus deterior
esses noscuntur quone gando filios
probants enon filiorum caus anupsisse
quia utemea sola cauia coniungitur sta¬
timseabstinet posconuentum & cessan¬
tem iampera aetatem partum cessat&usus
corpus dicitur uiri Ita &iur corpus mulie¬
ris appellatur Ideoneque siuolueritmuli¬
er contraire in corpore suo idestinuxore
uir poteritdominari dubium autemnon .ẽ
multomagis nolenteuiro nequein
uiro muliere possepreualere quoniam
ergo ded uobus in continentibus dicit con¬
cedit ex necessitate apostolur ut in idipsum
qui autrique incontinentes sunt reuer¬
tantur Neinter cedente quacumque
dissensionis causa ambo fornicationis
crimen admittant quia uiriquaes untin¬
continentes C&erum autem setunus
eduobur considerans praemiam castita¬
tis uoluerit continere in continentia
adsentire non deb& s: ita gere it tuidendo
continentia illi prouocentur in continen¬

Expanded text:
qui in hoc etiam animalibus deteriores qui in hoc etiam animalibus deteriores esse noscuntur: quo necando filios, probant se non filiorum causa nupsisse. Qui autem ea sola causa conjungitur, statim se abstinet post conceptum. Et cessante jam per aetatem partu, cessat et usus.corpus dicitur viri: ita et vir corpus mulieris appellatur. Ideo neque si voluerit mulier contraire: in corpore suo, id est, in uxore, vir poterit dominari. Dubium autem non est, multo magis nolente viro, neque in virum mulierem posse praevalere. Quoniam ergo de duobus incontinentibus dicit, concedit ex necessitate Apostolus, ut in idipsum, quia utrique incontinentes sunt, revertantur: intercedente quacumque dissensionis causa, ambo fornicationis crimen admittant, quia utrique sunt incontinentes. Caeterum autem si unus e duobus considerans praemium castitatis, voluerit continere, incontinenti assentire non debet, sed ita agere, ut videndo continentiam illius provocetur incontinen
Abbreviated transcription (Latin):
illudergo debemus ad petere quod¬
& facilius custodire sin eullo in
oriae solentut quid ergo prima
di benedictio crescere & multipli¬
care concessitut terra scilic&
replereturquiaiam impl&a debe¬
mus ab incontinentia temperare
formare siremperillius usus
c̃iugii non fueratplaciturus sedñq
ritur quid potuitsedquid fecit
cuiomnia possibilia suntipsum
denique euam uoluit de terra fece¬
re set de costa siautem potas nobis
antiquatempora in omnibus conus¬
nire imitareadam qui filiamut
itadixerim suam accepituxorem
cainsimiliter sed nonpud &
& c&eros qui proprias inmatrimo¬
nium acciperesorores quod si fie¬
ri non deb& omnia dm̃secundũ
praescientia sun temporibur
ordinas secredamur ut quitunc
t̃ ramimplere uoluit modoplus
diligat castitatem cui & grandep̃
repromittt illud &iam dicendum ẽ.
quonec secundumu&us testamentum
propternimiam libidinem exercendam

Expanded text:
Illud ergo debemus appetere, quodIllud ergo debemus appetere, quod facilius custodire sine impedimeuriae solent: Ut quid ergo prima Dei benedictio, crescere et multiplicare concessit? Ut terra scilicet repleretur: qua jam impleta, debemus ab incontinentia temperare. formare, si semper illi usus conjugii non fuerat placiturus. Sed non quaeritur quid potuit, sed quid fecit: cui omnia possibilia sunt. Ipsam denique Evam noluit de terra facere, sed de costa. Si autem putas nobis antiqua tempora in omnibus convenire, imitare Adam, qui filiam ut ita dixerim suam accepit uxorem. Cain similiter, si non pudet, et caeteros, qui proprias in matrimonium accepere sorores. Quod si fieri non debet, omnia Dominum secundum praescientiam suis temporibus ordinasse credamus: ut qui tunc terram impleri voluit, modo plus diligit castitatem, cui et grande praemium repromittit. Illud etiam dicendum est, quod nec secundum vetus Testamentum, propter nimiam libidinem exercendam:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut portauimus imaginem caelestirꝰ
Dequibur autem scripsistirmihi Incipitde
coniugiis anteenim expugnauit inlicita
quam delictus loqueretur
Bonumest homini mulierem nontangere
propterincontinentiam autemainusquisq
suamux orem habeat uxoriuir debitum
reddat similiterautem & uxor ui robonũ
fuerat quo uobis in primardio praedicaui
hoc est secundum secundum coniugius sił non
tangere mulierem sed quõ multor in con¬
tinentes huic doctrinaescribins refragare
concedaturremedium nefornicando
moriantur ergo hocapostoli exemploin
primis uirginitas & continentia praedican¬
daest & si quissein continentem nonerubu¬
erit confiterim languore in continentia e
reclamantinon denegetur remedium
nuptiarum quomodosi peritus medicus
in qui&o aegro & negantise possepomis om¬
nibus abstinere concedit aliquantũ neille
pernitosa praesumat in contine¬
tiae reuera usus & tempore & eta¬
te & loco & infirmitate prohibetus
castitas potest iugiter custo dir

Expanded text:
 portemus imaginem coelestis. quibus autem scripsistis mihi. Incipit de conjugiis: ante enim expugnavit illicita, quam de licitis loqueretur. Bonum est homini mulierem non tangere. Propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habeat: etreddat: similiter autem et uxor viro. Bonum fuerat illud, quod vobis in primordio praedicavi; hoc est, secundum conjugii usum, non tangere mulierem. Sed quoniam multos incontinentes huic doctrinae scripsistis refragari: concedatur remedium, ne fornicando moriantur. Ergo hoc Apostoli exemplo, in primis virginitas et continentia praedicatur. Et si quis se incontinentem non erubuerit confiteri, in languorem incontinentiae reclamanti, non denegetur remedium nuptiarum. Quomodo si peritus medicus inquieto aegro, et neganti se posse a pomis omnibus abstinere, concedat aliquantum, ne ille perniciosa praesumat. Incontinentiae revera usus et tempore, et aetate, et loco, et infirmitate prohibetur. Castitas vero potest jugiter custodiri.
Abbreviated transcription (Latin):
ad inlicitum : ita adeomnibus intel¬
legendum quecum peccatum non sin
occansionis tamen possuntcapere
delectorum s̃ autem & haec& hunc
destru&. Ethaecduoidestescam
& uentrem & homines his subditum
hac uoluptatibus seruientem
orpus autem non fornitationi sed d̃o
pulabitur drenimu obiscum est
quam diuferimus cumillo sidere
autemmembra ollensergo m̃braxp̃.¬
absit Nondixit foͬnicatoris utosten¬
der & eiuidem & criminisesse & nomi¬
nis cuiusilla: apud homines enim
minus uidetur uiri quam mulieris admissũ
Nescitis quoniam qui in heret meretricicorporis
eruntenim inquid duo in carneuna
Quomodo cumuxore liciteita &m licite cumme¬
retrice una caro efficitur peramorem
Qui autem adheretdnõ unus sps̃ est
Quomodo ꝑ carnisoperum carofitita & operadi

Expanded text:
ationem: ita et de omnibus intelligendum, quae cum peccatum non sunt, occasiones tamen possunt capere delictorum. Deus autem hunc et hanc destruet. Et haec duo, id est, escam et ventrem, et hominem, his subditum, et voluptatibus servientemorpus autem non fornicationi, sed Dompulabitur. Dominus enim nobiscum est quamdiu fuerimus cum illo: si derautem membra. Tollens ergo membra ChrAbsit. Non dixit fornicarii; ut ostenderet eum ejusdem et criminis esse, et nominis, cujus illa est. Apud homines enim minus videtur viri, quam mulieris admissum. An nescitis, quoniam qui adhaeret meretrici, runt enim, inquit, duo in carne una. Quomodo cum uxore licite, ita et illicite cum meretrice una caro efficitur per amorem. Qui autem adhaeret Deo, unus spiritus est. Quomodo per carnis opera, caro fit: ita per opera
Abbreviated transcription (Latin):
Cui grauissi maminiuriam facrtis fornicando
Etnon estisurĩ emptienim estispraeciomagno:
qui non est suus non deb& sua uoluntate
seruire sedillius qui ẽpturc̃ . secundum ipsi¬
usiussumdicentis qui uult post meuenire
ab neg& seipsum sibisienim homo a seruo
parua pecunia conparato continuam exi¬
gitseruitem : quanto magir ille quinos sua
morteredemit᷑ sicut ait p&rus. scientes quod
non corruptibilibus argento uelauro redẽpti
estis deuan auestra conuersatione paternetradi¬
tionis sed pretiosanguine quas iagnunmacula¬
ti & in contaminati xp̃ĩaliter rescin dittem p¬
tationis pactum quis que eiur inculauerit
testamenti & aseruil e conditonis aliaenus est
qullibertatem su a euoluntatir inpeditur

Expanded text:
Cui gravissimam injuriam facitis fornicando. Et non estis vestri. Empti enim estis pretio magno. Qui non est suus, non debet suae voluntati servire: sed illius a quo emptus est, secundum ipsius jussum, dicentis: Qui vult post me venire, abneget semetipsum sibi. Si enim homo a servo pauca pecunia comparat, continuam exigit servitutem, quanto magis ille qui nos sua morte redemit! Sicut ait Petrus: Scientes quod non corruptibilibus, argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretioso sanguine, quasi agni immaculati et incontaminati Christi. Aliter: Rescindit emptionis pactum quisquis inculcaverit jus testamenti: et a servili conditione alienus est, qui libertate suae volunta
Abbreviated transcription (Latin):
stolerare Iam quidem omnino delictũ ẽ in uob
Iam hos solumdelictum est quod contra prae¬
ceptum facitis xpĩ Quoiuditia habetis interuos
Qui semperpacẽ habere deberitir &iam cum
rerum temporalium detrimento saruatum.

Expanded text:
s. Jam quidem omnino delictum est in vobis. Jam hoc solum delictum est, quod contra praeceptum facitis Christi. Quod judicia habetis inter vos. Qui semper pacem habere deberetis, etiam cum rerum temporalium detrimento servatam.