comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi et in posterio¬
ribus contẽptum diuitia¬
rum qua e maxima uirtu¬
tum fundamenta sunt
hocpsalmo doceri
Dumigitur huncpsalmũ
considero successit ani¬
modeofficiis scribere
Dequibus &iamsi quidam
philo sophiae studentes
scripserint ut panetius
& silius cius apud grȩcos
tullius apud latinos. non
alienum duxinro munere
ut &iam ipsescriberem
et sicut tullius ad erudi¬
endum filium. ita ego qͦq
aduos in formandos filios me¬
os Neq en imminus uos diligo
quos in euangelio genui. quã si
coniugio suscepissem Nonenĩ
uehementior est natura ad
diligendũ quã gratia Plus
certe diligere debemus quos
ꝑpetuo nobiscũ putamus fu¬
turos quã quos in hoctantũ
scło Illidegeneres nascunt᷑
frequenter quidedeceant
patrem. Vos ante elegim̃
ut diligamus Itaque illi
necessitate diliguntur
qua enon satis idonea. atq
diuturna est ad perpet ui¬
tatem diligendimagistra
Vosiudicio quo magnum ca¬
ritati pondus aduimdili¬

Expanded text:
loquendi, et in posterioloquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribere. 24. De quibus etiamsi quidam Philosophiae studentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus apud Graecos, Tullius apud Latinos; non alienum duxi a nostro munere, ut etiam ipse scriberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehementior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nascuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim dili
Abbreviated transcription (Latin):
conuitiaretur sem ei filius.
tacebat dauid. Itquã¬
uis septus armatis. non re¬
tor queb at conuitium
Non ultionem querebat
eousque utdicenti sibi
saruiae filio quoduindicare
ineum uellet. non permi¬
serat lbat ergotanquam
mutus et humiliatus. ibat
tacens nec mouebatur
cumuir appellaretur san¬
guinis. quierat conscius ꝓ¬
priae mansue tudinis
Non ergo mouebatur con¬
uiciis. cuihabundabat
bonorum operũ conscien¬
tia. Itaque is quicito in¬
iuria mouetur. facitse
dignum uideri contumelia
dum uult ea in dignus probari
Melior est itaq: qui contẽnit
iniuriã quã quidol& qui
enĩ contẽnit: quasi non senti¬
at ita despicit qui autẽ dol&
quasi senserit Neque in pro
huius psalmi proemiocisus
sum quẽ psalmũ ꝓpheta dđ
scõ idithuncanendũ dedit. ego
uobis tenendum suadeo de¬
lectatus eius sensu profun¬
do. et uirtute sententia¬
rum Aduertimu senim
ex his quae breuiter liba¬
uimus et silendi patien¬
tiam & oportunitatem

Expanded text:
conviciaretur Semei filius Jemini, conviciaretur Semei filius Jemini, tacebat David: et quamvis septus armatis, non retorquebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit. Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui abundabat bonorum operum conscientia. 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem dolet, quasi senserit, torquetur. hujus psalmi prooemio usus sum. Quem psalmum propheta David sancto Idithum canendum dedit, ego vobis tenendum suadeo, delectatus ejus sensu profundo et virtute sententiarum. Advertimus enim ex his quae breviter libavimus, et silendi patientiam, et opportunitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ego ei aperire osmeũ. curnon
ego etiam dicã inquibus eum
maestificare possim  Hic
ergo ut mihiiniurias faciat
quasiuir nonsim . quasiuindi¬
care menon possim hic ut me
criminetur. quasi ego non pos¬
simgrauiora in eo cõponere .n
quitalia dicit non estmitis
atq: humilis. non est sine tẽp¬
tatione : tẽptator eũ exagi¬
tat. ipse ei tales opiniones in¬
serit. Plerumq: adhibet
hominẽ atq: ad ponit nequã
sp̃s. qui ha ec illidicat. Sed tu
in petra fixũ uestigiũ tene
& siseruus conuitiũ dicat.
iustus tacet. Etsunfirm
contumeliam faciat ius¬
tus tacet. Et sipauper
crimin&ur. iustusñ res¬
pondeat. Haecs̃ arma
iusti ut cedendo uincat.
Sicut periti iaculandi ce¬
dentes solent uincere :
et fugientes graui orib
sequentẽ uulnerare ictib¬
Qui denim opus est moue¬
ri cum audimꝰ conuitia
Curnonimitamur dicen¬
tem ommutui ethumili¬
atussum & silui abonis .
Anhoc dixit tantũ modo
Non etiam fecit dauid
immo etfecit Namcũ ei

Expanded text:
ego ei aperire os meum? Cur non ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhibet hominem, atque apponit nequam spiritus, qui haec illi dicat: sed tu in petra fixum vestigium tene. Etsi servus convicium dicat, justus tacet; etsi infirmus contumeliam faciat, justus tacet: etsi pauper criminetur, justus non respondet. Haec sunt arma justi, ut cedendo vincat. Sicut periti jaculandi cedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulnerare ictibQuid enim opus est moveri, cum audimus convicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei
Abbreviated transcription (Latin):
dinguemte fcci: siergo
taceas: plus rumpitur
Uictum sese putat in risũ.
post habitum atq: in lu¬
sum. Sires pondeas.
superiorẽ sefactum ar¬
bitratur quia parẽ inue¬
nit. Si enim taceas. dici¬
tur illi Conuitiatus est.
huic contempsit iste
Si fertes contumeliã dicit᷑
Ambo conuitiati sunt.
uterque comdẽpnatur :
nemo absoluitur. Ergo:
illius est studium ut
irritet. ut similia illi
loquar similia agam
Iustiest autem dissimulare
nihillo qui tenere bene
fructum conscientiae :
plus committere bono¬
rum iudicio: quam cri¬
minantis insolentiae :
contentum eẽ grauitate
morum suorum. Noc ẽ
enim silere abonis
qui abene sibi conscius.
falsis non deb& moueri. nec
aestimare plusponderis in
alieno eẽ conuitio. quã in
suo testimonio. Ita fitut etiã
humilitatẽ custodiat Si autẽ
nolit humilior uideri. talia
tractat &dicit ipsesecũ łic
ergo ut me contẽpnat. & in
conspectum eo loquatur talia
aduersũme . quasi non possim

Expanded text:
elinguem te feci. Si ergo elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum conscientiae, plus committere bonorum judicio, quam criminantis insolentiae, 7 contentum esse gravitate morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non possim
Abbreviated transcription (Latin):
& concutit suatela. Siuide¬
rit mouerime. inserit acu¬
leos suos. ut seminaria iurgi¬
orum excitet. Siemisero uer¬
bũ indecorũ : laqueum suum
stringit Interdũ mihi quasi
escam ꝓponit uindictae pos¬
sibilitatem : ut dũ uindicari
cupio. ipseme inseram laqueo
& nodũ mortis adstringam
mihi Si qui sergo hunc aduer¬
sarium sentit praesentem ẽẽ.
tunc magis custodiã adhi¬
bere debetorisuo. ned et locũ
aduersario. Sed non multi
hunc uident: sed etiam ille¬
cauendus est. quiuideri potest
quicumq irritat. quicũq
incitat. quicumq ex asperat.
quicũq: incentiua luxuriȩ
aut libidinis suggerit
Quando ergo aliquis nobis
conuitiatur. lacessit
ad uiolentiam prouocat.
adiurgium uocat: tunc
silentium exerceamus.
tunc mutifieri. non eru¬
bescamus Peccator ẽ
enim quinos prouocat.
qui in iuriam facit : & nos
similes sui fieri desiderat
Denique sitaceas si dissimu¬
les solet dicere. Quid
taces: Loquere si audes
Sednon audes mutus es

Expanded text:
et concutit sua tela. Si videet concutit sua tela. Si viderit moveri me, inserit aculeos suos, ut seminaria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo, et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit praesentem esse, tunc magis custodiam adhibere debet ori suo, ne det locum adversario: sed non multi hunc vident. cavendus est, qui videri potest, quicumque irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules, solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es,
Abbreviated transcription (Latin):
is profecto exercet modes¬
tiã acmansuetudinẽ & pa¬
tientiam ut non exindignatione
&ira in sermonem erum pat
Non alicuius passionis indiciũ
det in uerbis suis. non ardorẽ
libidinis flammare insermo¬
ne suo indicet. et in esse dictis
suis stimulos iracundiae.
ne sermo postremdꝰ qui com¬
mendare interiora debet.
uitium aliquod eẽ inmorib
appareͥat & prodat Iunc
enimmaxime insidiaturad¬
uersarius : quando uidet no¬
bis passiones aliquas generari
Tunc fomites mouet: laqueos
parat Vnde non in merito
sicut audistihodie legi pro¬
pheta dicit : quia ipselibera¬
bit me dela queo uenantium
& a uerbo aspero. Symma¬
chus irritationem uerbi dix̃
alii perturbationis. Laque¬
us aduersarii sermo noster¬
est: sed etiam ipse nonminus
aduersarius nobis. Loqui¬
mur plerumq quod excipiat
inimicus : & quasi nostrogla¬
dio nos uulneret: quanto tole¬
rabilius est alienogladio.
quã nro perire : explorat
ergo aduersarius nr̃a arma

Expanded text:
is profecto exercet modesis profecto exercet modestiam, ac mansuetudinem, et patientiam; ut non ex indignatione et ira in sermonem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbum dixit, alii perturbationis. Laqueus adversarii est sermo noster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno gladio, quam nostro perire! 16. Explorat ergo adversarius nostra arma,
Abbreviated transcription (Latin):
sobrietas . quibus regitur
et gubernatur. Sit orituo
hostium ut claudatur ubi
oportet & obseratur dili¬
gentius. Nequis in iracun¬
diam excitet uocem tuam.
& contumeliam rependas
contumeliae. Audistihodie
lectum ira sciminietnolite
peccare. Ergo etsiira scim᷑
qui a affectus natura e est.
non potestatis . malũ ser¬
monem non proferamus
deore nr̃o. ne inculpam rua¬
mus: sed iugum sit uerbis
tuis etstatera hoc est hu¬
militas atque mensura : ut
linguatua menti subdita sit
Restringatur habenae uin¬
culis frenos habeat suos
quibus reuocari possit. Ad
mensuram sermones pro¬
ferat libra examinatos
iustiae ut sit grauitas in
sensu. insermone pondus.
atq: in uerbis modus. Haec
sicustodiat aliquis. fit mi¬
tis. mansuetus⁊ modestus
Custodiendo enim ossuũ &
retinendo linguã suã nec pri¬
us loquendum quã in terro¬
get & expendat atq: examin&
uerba sua: sicustodiendũ hoc
sidicendũ aduersũ hunc
si tempus sermonis huius.

Expanded text:
sobrietas, quibus regitur sobrietas, quibus regitur et gubernatur. 13. Sit ori tuo ostium, ut claudatur ubi oportet: et obseretur diligentius; ne quis in iracundiam excitet vocem tuam, et contumeliam rependas contumeliae. Audisti hodie lectum: Irascimini et nolite peccare . Ergo etsi irascimur, quia affectus naturae est, non potestatis; malum sermonem non proferamus de ore nostro, ne in culpam ruamus: sed jugum sit verbis tuis et statera, hoc est, humilitas atque mensura; ut lingua tua menti subdita sit. Restringatur habenae vinculis, frenos habeat suos, quibus revocari possit ad mensuram: sermones proferat libra examinatos justitiae: ut sit gravitas in sensu, in sermone pondus, atque in verbis modus. si custodiat aliquis, fit mitis, mansuetus, modestus. Custodiendo enim os suum, et retinendo linguam suam, nec prius loquendo quam interroget, et expendat atque examinet verba sua, si dicendum hoc, si dicendum adversus hunc, si tempus sermonis hujus est:
Abbreviated transcription (Latin):
est. Eloquiadĩ eloquia
casta argentũ igne ex a¬
minatũ. Bona&iã pos¬
sessio. mensbona. Denique
possessio praetiosa. homo
mundus. Sae piergo hanc
possessionem. et circum¬
uallato cogitationibus.
munito spinis sollicitudi¬
nis nein eam irruant.
et captiuam ducant in ra¬
tionabiles corporis passi¬
ones : ne incursent motus
graues. nediripiant uin¬
demiam eius trans euntes
uiam. Custo di in teriorẽ
hominemtuum. nolieum
quasiuilem neglegere
ac fastidire: quia p̃tiosa
possessio est. Et merito
p̃tiosa. cuius fructus non
caducus & temporalis.
s ed stabilis atque act̃nȩ
salutis est. Coleergo pos¬
sessionem tuam. ut sint
tibi agri. Alliga sermo¬
nem tuum neluxuri&
nelas ciuiat. & multi loquio
peccata sibi colligat. Sit
restictior etripissuis co¬
herceatur. Cito lutum col¬
ligit amnis exundans
Alliga sensum tuum : non sit
remissus acdefluus. nedi¬
catur dete. Nonest ma¬
lagma ad ponere neque
oleum. neque alligaturã
Hab& suas habenas mentis

Expanded text:
est: Eloquia Domini, eloquia est: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum . Bona etiam possessio mens bona. Denique possessio pretiosa homo mundus. Sepi ergo hanc possessionem, et circumvallato cogitationibus, munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant vindemiam ejus, transeuntes viam. Custodi interiorem hominem tuum. Noli eum quasi vilem negligere ac fastidire, quia pretiosa possessio est. Et merito pretiosa, cujus fructus non caducus et temporalis, sed stabilis atque aeternae salutis est. Cole ergo possessionem tuam, ut sint tibi agri. 12. Alliga sermonem tuum, ne luxuriet, ne lasciviat, et multiloquio peccata sibi colligat. Sit restrictior, et ripis suis coerceatur. Cito lutum colligit amnis exundans. Alliga sensum tuum, non sit remissus ac defluus, ne dicatur de te: Non est malagma apponere, neque oleum, neque alligaturam . Habet suas habenas mentis
Abbreviated transcription (Latin):
diebatur: Nec querebat
prose hominum iudicium.
quae habebat dnĩ testimo¬
nium. Ab illo igitur uole¬
bat absolui. queisciebat
nullomodo posse falli Ipse
dñs in euangelio tacens.
operabatur salutem om¬
nium. Recte ergodauid
non silentium sibi indixit
perpetuum. sed cus todiã.
Custodiamus ergocornr̃m.
custodiamus osnr̃m. utrũ¬
que enim scriptum est
R iccustodiamus: alibitibi
dicitur. omnicustodia ser¬
ua cortuum. Sicustodiebat
dauid tunon custodies
si inmunda labia habebat
isaias qui dixit. omiser
ego qm̃ compunctus sum.
quia cum simhomo et in¬
munda labia habeam
Sipropheta dñi inmunda
habebat labia. quomodo
nos munda habemus
& cuinisi unicuiquenr̃m
scriptum est. saepiposses¬
sionẽ tuam spinis. et ar¬
gentumtuũ et aurũ alli¬
ga et orituo fachostium
et uectẽ. et uerbistuis iu¬
gum etstaterã. Possessio
tua menstua est aurum
tuum cortuum est. argen¬
tumtuum eloquium tuum

Expanded text:
diebatur: nec quaerebat diebatur: nec quaerebat pro se hominum judicium, quae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse Dominus in Evangelio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silentium sibi indixit perpetuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias, qui dixit: O miser ego, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam : si propheta Domini immunda habebat labia, quomodo nos munda habemus? 11. Et cui, nisi unicuique nostrum scriptum est: Sepi possessionem tuam spinis . . . et argentum 5 et aurum tuum alliga, et ori tuo fac ostium et vectem, et verbis tuis jugum et stateram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum eloquium tuum
Abbreviated transcription (Latin):
Prima uox dĩ dicit tibi audi Si
audias custo disuiastuas Et
si lapsuses cito corrigis Inquo
enim corrigit iuuenior uiam
suam nisi incustodiendo uerba
dñi .c taceergo prius et audi.
ut non delinques in linguatua
Grauemalũ ut aliquis ore suo
condemnetur . Et enim sipro
otioso uerbo redd& unusquis¬
querationem quanto magis
pro prouerbo impuritatis
& turpitudinis : grauiora
sunt enim uerba praecipita¬
tionis quamotiosa. Ergo
sipro otioso uerbo ratio
poscitur. quanto magis
prosermone impietatis
poena ex soluitur : quid¬
igitur. mutos nos eẽ opor¬
tet: minime. Est enĩ tẽ¬
pus tacendi. et est tẽpus
loquendi. Deinde si pro
rationẽ uideamus ne
red damus et prootioso
silentio. Et est tempus¬
otpsum silentium ut erat
susannȩ quaeplus aegit
tacendo quãsi ess& locuta
Facendo enim apudhomi¬
nes. locuta est dõ Nec
ullum mauis indicium
suae castitatis inuenit quã
silentium Conscientia lo¬
quebatur. ubi uox non au¬

Expanded text:
Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave malum ut aliquis ore suo condemnetur. Etenim si pro otioso verbo reddet unusquisque rationem , quanto magis pro verbo impuritatis et turpitudinis! Graviora enim sunt verba praecipitationis quam otiosa. Ergo, si pro otioso verbo ratio poscitur, quanto magis pro sermone impietatis poena exsolvitur! igitur? Mutos nos esse oportet? Minime. Est enim tempus tacendi, et est tempus loquendi . Deinde si pro rationem, videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non au
Abbreviated transcription (Latin):
enim tacito cogitationis nrãe
obprobrio &iudicio conscien¬
tiae. uerberamur etiam uocis
nrae uerbere cum loquimur
ea quorũ sonoceditur animus
noster & mens consauciatur
Quis estenim quimundum cor
a peccatorum habeat colluui¬
one aut non delinquat in
lingua sua : & ideo quia ne¬
minẽ uidebat castum scm¬
os seruare posse ab inmun¬
ditia sermonis ipse sibi silen¬
tio legem imposuit in nocen¬
tiae. ut tacendo culpam decli¬
naret quam uix effugere
possit loquendo Audiamus
ergo cautionis magistrum
Dixi custodiã uias meas hoc
est mihi dixi. tacito cogitati¬
onis praecepto indiximihi
ut custodirẽ uias meas Aliae
sunt uiae quas debemus sequi
aliae quas debemus custodi¬
re sequiuias dñi custo dire
nr̃as ne inculpam dirigant
potes autem custodire . si non
cito loquaris. Lex dicit audi
israhel dnm̃dm̃tuũ. non dixit
loquere sed audi. Ideo eua lap¬
saest quia locuta est uiro qđ
non audierat ad nõdõ suo

Expanded text:
enim tacito cogitationis nostrae enim tacito cogitationis nostrae opprobrio; et judicio conscientiae: verberamur etiam vocis nostrae verbere, cum loquimur ea quorum sono caeditur animus noster, et mens consauciatur. Quis autem est qui mundum cor a peccatorum habeat colluvione, aut non delinquat in lingua sua? Et ideo quia neminem videbat sanctum os servare posse ab immunditia sermonis, ipse sibi silentio legem imposuit innocentiae; 4 ut tacendo culpam declinaret, quam vix effugere posset loquendo. 7. Audiamus ergo cautionis magistrum: Dixi, custodiam vias meas, hoc est, dixi mihi, tacito cogitationis praecepto indixi mihi, ut custodirem vias meas. Aliae sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant. Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dominum Deum tuum . Non dixit, loquere, sed audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod non audierat a Domino Deo suo.
Abbreviated transcription (Latin):
enim Ex uerbistuis condem¬
naberis. Quid opus estigitur
ut properes periculũ suscipere
condemnationis loquendo cũ
tacendo possis eẽtutior : quã¬
plures uidiloquendo peccatũ
incidisse uixquem quã tacendo
Ideoq tacere nosse quã loqui
difficilius est. Scioloquiple¬
rosq cumtacere nesciant
Rarum est tacere quem quã
cũ sibiloqui nihil prosit. Sa¬
piens estergo quinouitta¬
cere Deniq: sapientia dĩ
dixit. dñs dedit mihi ser¬
monem eruditionis quan¬
doo porteat sermonẽ dicere
Merito ergo sapiens qui ad nõ
accepit quo tempore sibi
loquendũ sit Vnde benea it
scriptura Nomos apiens
tacebit usq: intempus. Ideo
scĩ dñi qui scirent qui a uox homi¬
nis plerumq peccati adnun¬
tiatio est & in itium erroris
humani sermoest hominis. a¬
mabant tacere. Deniq scr dñi¬
ait. Dixicustodiam uias meas.
nae eẽ protectionis ut homo
a flagello linguae suae abs¬
conderetur. & a conscientiae
suae testimonio. Verberam᷑

Expanded text:
enim: Ex verbis tuis condemenim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes periculum suscipere condemnationis, loquendo; cum tacendo possis esse tutior? Quamplures vidi loquendo peccatum incidisse, vix quemquam tacendo: ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere nesciant. Rarum est tacere quemquam, cum sibi loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquendum sit. Unde bene ait Scriptura: Homo sapiens tacebit usque ad tempus . 6. Ideo sancti Domini, qui scirent quia vox hominis plerumque peccati annuntiatio est, et initium erroris humani, sermo est hominis, amabant tacere. Denique sanait: Dixi, custodiam vias meas, nae esse protectionis, ut homo a flagello linguae suae absconderetur, et a conscientiae suae test
Abbreviated transcription (Latin):
a postolorũ gloriã uendico
Quis enim hoc nisi quos ipsefili¬
us degit dĩ: non prophetarũ
gratiam non uirtutẽ euan¬
gelistarum Non pastorũ circũ¬
spectionem sed tantũ modo
intentionem & diligentiam
circa scripturas diuinas opto
assequi. quã ultimã posuit
apłs inter officia scõrum
Ethanc ipsam ut docendistudio
possim discere. Vnus enim ue¬
rus magister est. qui solus non
didicit quod homines doceret
Homines autem discunt prius
qđ doceant. & ab illo accipiunt
quod aliis tradoont. Quod ne
ipsum quidẽ mihi accidit
Ego enimraptus de cribunalib:
atq ad ministrationis infulis
ad sacerdotiũ. docereuos coepi
quod ipse nondidici. Itaq fac¬
tum est. ut prius docere incipe¬
rẽ quã discere. Discendũigit᷑
mihi simul& docendum est
qm̃ non uacauit antediscere
Quid autem praecaeteris debe¬
mus discere quam tacere ut
possimus loqui Neprius uox
me condemnet mea quã ob¬
soluat aliena scriptũ est

Expanded text:
apostolorum gloriam vindico. apostolorum gloriam vindico. 3 Quis enim hoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister est, qui solus non didicit quod omnes doceret: homines autem discunt prius quod doceant, et ab illo accipiunt quod aliis tradant. 4. Quod ne ipsum quidem mihi accidit. Ego enim raptus de tribunalibus atque administrationis infulis ad sacerdotium, docere vos coepi, quod ipse non didici. Itaque factum est ut prius docere inciperem, quam discere. Discendum igitur mihi simul et docendum est; quoniam non vacavit ante discereQuid autem prae caeteris debemus discere, quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absolvat aliena; scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
on arrogans uideri
arbitror. sunterfi¬
lios suscipiam affec¬
tum docendi cum ipse hu¬
militatis magister dixerit
Venite filui auditeme ti¬
morem dñi docebouos. In
quolicet et humilitatem
uerecundiae eius spectare
& gratiam. Dicendo enim
timorem dñi qui cõmunis
uidetur eẽ omnibus. ex¬
uerecundiae. Et tamencũ
ipse timor in itium sapientiȩ
est et effector beatitudinis
qm̃timentes dnmbeati sunt¬
praeceptorem sesapientiae
edocendae & demonstrato¬
rembeatitudinis ad ipiscendȩ
euidenter significauit Et
nosergo adimitandã uerecun¬
diam seduli. ad conferendam
gratiã non usurpatores. quȩ
ille sp̃s infuditsapientiae. ea
perillum nobismanifestata
& usu comperta atq exemplo
uobis quasi liberis tradimus
cumiam effugere non possi¬
mus officium docendi. quod
nobis refugientibus imposu¬
it sacerdoti nec essitudo.
Ded it enimds̃ quosdam quidẽ
apłos quosdam autem pro¬
phetas Alios autem euange¬
listas. alios uero pastores &
doctores Nonigitur mihi

Expanded text:
on arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, exverecundiae. Et tamen cum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati suntpraeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit sacerdotii necessitudo: Dedit enim Deus quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios autem pastores et doctores . 3. Non igitur mihi
Abbreviated transcription (Latin):
Aspice inme et misere¬
remei : secundum iu¬
dicium diligentium
nomentuum.
Cressus meos dirige
secundum eloquiũ
na super seruum tu¬
um: et doceme ius¬
tificationes tuas
intellectum damihi
etuiuam.
C lamaui in toto cor¬
de exaudimedriẽ
iustificationes tuas
requiram.
C lamaui ad tesaluũ
me fac: et cus todiã
mandatatua.¬

Expanded text:
e et miserere mei secundum iudicium diligentium nomen tuum gressus meos dirige secundum eloquium na super servum tuum et doce me iustificationes tuas intellectum da mihi et vivam cof clamavi in toto corde exaudi me Domine iustificationes tuas requiram clamavi te salvum me fac et custodiam mandata tua
Abbreviated transcription (Latin):
dñe ex audiuocẽmeã
iant aures tuae in¬
tendentes. in uocẽ
dep̃cationis meae
Siiniquitatem obser¬
sustinebit

Expanded text:
ne, exaudi vocem meam: Fiant aures tuae intendentes, ad vocem deprecationis meae. Si iniquitates obsersustinebit?
Abbreviated transcription (Latin):
Bonum mihi lexoris
tui. super milia auri
et argenti
Manus tuae fecerunt
me et plas mauer
me : damihi intellec¬
tum ut discam man¬
datatua.
secundũ elo quium
tuum seruotuo.
Ueniant mihi misera¬
tiones tuae et uiuã

Expanded text:
bonum mihi lex i super milia auri et argenti ioth manus tuae fecerunt me et plasmaverunt me da mihi intellectum et discam mandata tua secundum eloquium tuum cum servo tuo. Veniat mihi miserationes tuae, ut vibam
Abbreviated transcription (Latin):
Memorare dñe quae
mea substantia.
num quid enimua¬
ne constituistiom
nes filios hominũ.
uis . ẽ. homo qui uiuet
et non uidebit mor¬
tem: eru& animã
suã demanu inferi
Inẽ refugium fac¬
tus es nobis: ingene¬
ratione & generãt
rius quam montes
fierent et formare¬
tur terra et orbis.
a scło etusq in seculũ

Expanded text:
Memorare quae mea substantia: numquid enim vane constituisti + omnes  filios hominum? Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem? eruet animam suam de manu inferiine refugium tu factus es nobis in generatione et generatione priusquam montes fierent et formaretur terra et orbis a saeculo usque in saeculum
Abbreviated transcription (Latin):
Intret oratiomea in¬
naauremtuam ad
praecem meam
Qui repleta .ẽ. malis
animamea: et uita
mea in inferno ad¬
propinquabit

Expanded text:
tuo oratio mea iaurem tuam ad precem meam quia repleta est malis anima mea et vita mea in inferno adpropinquavit
Abbreviated transcription (Latin):
adtecla mabo tota
sericordiae omnib:
nis meae:
Indie tribulationis
meae clamaui adte
quia exaudistime
Non .ẽ similis tui indus
operatua
Omnes gentes quas¬
cumq fecisti. ueni¬
ent et adorabunt
coram te dnẽ et glori¬
ficabunt nom̃ tuum
ciens mirabilia:
tues ds̃ solus
Deduc medne inuiatua.
et ingrediar inuerita¬
tetua: laetetur cor
meum ut timeat no¬
mentuum
Confitebor tibi dne
ds̃ meus in totocor¬
demeo: et glorifica¬
bo nomentuum in¬

Expanded text:
ad te clamabo tota sericordiae omnibusnis meae in die tribulationis meae clamavi ad te quia exaudisti me non est similis tui in diis opera tua omnes gentes quascumque fecisti venient et adorabunt coram te Domine et glorificabunt nomen tuum ciens mirabilia tu Deus solus. Deduc me, Domine, in via tua, et ingrediar in veritate tua  laetetur cor meum, et timeat nomen tuum. Confitebor tibi, Domine, Deus meus, in toto corde meo, et honorificabo nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
terra uiam tuam.
in omnibus gentib
salutare tuum.
Confiteantur tibi po¬
puli ds̃: confitean¬
tur tibi populiom̃s:
Laetentur et exulten
gentes qm̃ iudicas
populos in aequita¬
te: et gentes inter¬
ra dirigis
Confiteantur tibi
populids̃. confi¬
teantur tibi populi

Expanded text:
tuam  in omnibus gentibus salutare tuum. Confiteantur tibi populi Deus  confiteantur tibi populi omnes. Laetentur, et exultent gentes  quoniam iudicas populos in aequitate, et gentes in terra dirigis. Confiteantur tibi populi Deus  confiteantur tibi populi
Abbreviated transcription (Latin):
Ntintminris iniqui¬
tatum nostrarum
anti quarum. cito
anticipent nos mi¬
sericordia etuae.
quia pauperes fac¬
tisumus nimis.
Ad iuuanos ds̃ salu¬
taris noster. prop¬
tergloriã nominis
tuidñe liberanos.
et propitius esto
peccatis nostris
propt̃ nom̃ tuum

Expanded text:
ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum cito anticipent nos misericordiae tuae quia pauperes facti sumus nimis adiuva nos Deus salutaris noster propter gloriam nominis tui Domine libera nos et propitius esto peccatis nostris propter nomen tuum
Abbreviated transcription (Latin):
Eripeme deluto ut
non infigar. libera
me abhis quioder̃
me : et de profundis
aquarum
Non me dimergat tẽ¬
pestas aquae : neq
obsorbeat mepro¬
fundum : neque ur¬
gueat supermepu¬
teus os suum.

Expanded text:
Eripe me de luto, ut non infigar: libera me ab his, qui oderunt me, et de profundis aquarum. Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum: neque urgeat super me puteus os suum.
Abbreviated transcription (Latin):
uerba orismei
Et incons pectuan¬
gelorum psallam
tibi adorabo ad tẽ¬
plum sc̃mtuũ et con¬
ficebor nominituo.
Supermisericordiã¬
tuam et ueritatem
casti suꝑ omne no¬
men scm tuum
Inquacumq die in¬
uocauerote exaudi

Expanded text:
erba oris mei  et in conspectu angelorum tuorum psallam tibi. Adorabo ad templum sanctum tuum  et confitebor nomini tuo. Super misericordiam, et veritatem casti super omnia nomen sanctum tuum. In quacumque die invoc
Abbreviated transcription (Latin):
Confitebor tibinpo¬
pulis dñe : psalmum
dicã tibi ingentib:
m̃magnificata . ẽ. us¬
que ad caelos miseri¬
cordiatua: et usq
adnubes uerita stua:
Exaltare supercae¬
los ds̃ : et in omnem
terram gloriatua.¬

Expanded text:
confitebor tibi in populis Domine psalmum dicam tibi in gentibus quoniam magnificata est usque ad caelos misericordia tua et usque ad nubes veritas tua exaltare super caelos Deus et super omnem terram gloria
Abbreviated transcription (Latin):
Disperge illos in uirtu
tua: et destrue eos
Ego autem cantabo for¬
titudinem tuam: et
exultabo mane in¬
misericordiatua.
uia factus es suscep¬
tor meus. et refugiũ
meum indie tribula¬
tionis meae
Ad iutor meus tibipsal¬
lam : quia ds̃ suscep¬
tormeus. ds̃ meus
misericordia mea.¬

Expanded text:
Disperge illos in virtute tua, et destrue eos, ego autem cantabo fortitudinem tuam et exultabo mane misericordiam tuam quia factus es susceptor meus et refugium meum in die tribulationis meae adiutor meus tibi psallam quia Deus susceptor meus es Deus meus misericordia mea
Abbreviated transcription (Latin):
udicadnie nocmntes
me : expugna in pug¬
nantes me
d praehende arma
et scutum: et ex sur¬
ge in aduitoriũ mihi
ffunde frameã et con¬
clude aduersus eos
qui per secuntur me:
dic anime meae salus
tua ego sum

Expanded text:
udica, Domine, nocentes me, expugna impugnantes me. Apprehende arma et scutum, et exsurge in adjutorium mihi. Effunde frameam, et conclude adversus eos qui me persequuntur: dic animae meae, Salus tua ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
Neproicias me a facie
um neauferas ame
Red de mihi laetitiã
principali confirma
me
Liberame desanguini¬
bus ds̃ ds̃ salutis meȩ.¬
et ex ultauit lingua
mea iustitiai tuam:
Dñe labia mea ape

Expanded text:
Ne projicias me a facie tuum ne auferas a me. Redde mihi laetitiam iritu potenti confirma me. Libera me de sanguinibus, Deus Deus salutis meae, laudabit lingua mea justitiam tuam. Domine, labia mea ape
Abbreviated transcription (Latin):
Exaudiorationem me
am et depraecationẽ
meam: aurib: perci
pelacrimas meas
peregrinus:
gerer prius quam
abeam: et amplius
non ero

Expanded text:
exaudi orationem meam Domine et deprecationem meam auribus percipe lacrimas meas peregrinus sgerer priusquam abeam et amplius non ero
Abbreviated transcription (Latin):
uia factus es spes
mea: turris forti¬
tudinis a facie ini¬
mici.
Inhabitabo intaber¬
naculotuo in saecula:
protegar inuela¬
mento a larum tu¬
arum

Expanded text:
quia factus es spes mea  turris fortitudinis a facie inimici. Inhabitabo in tabernaculo tuo in saecula  protegar in velamento alarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
Uidistidñe nesileas.
dñe nediscedas ame
Ex surge et intende
iudiciomeo ds̃ meus.
et dñs meus in causam
meam.
Iudicame secundum
iustitiam tuam dñe
ds̃ meus: et non super¬
gaudeant mihi : nec
dicant deuorabimus
Dñe incaelo misericor¬
diatua: et ueritastua
usque ad nubes:
Filii autem hominũ.
integmine alarum
tuarum sperabunt
Inebriabuntur ab
ubertate domus
tuae. et torrente
uoluntatis tuae
potabis eos
m̃ apudte . ẽ fons
uite: et inlumine
tuo uidebimus
lumen
Praetende misericor¬
diam tuam scienti¬
buste: et iustitiã
tuam his qui recto
sunt corde
Uon ueniat mihi pes
superbiae : et ma¬
nus peccatoris non
moueat me
in iratua corripias
me
fixae sunt mihi
et confirmasti suꝑ
me manum tuam
Uon .ẽ sanitas in car¬
nemea a faciae irae
tuae : non .ẽ. pax
ossib meis a facie
peccatorum meorui
m̃ iniquitates meae
supergressae sunt
caput meũ: sicut onus
graue grauate sunt
superme
utruerunt et corrup¬
taesunt cicatrices
meae a facie insipi¬
entiae meae.

Expanded text:
idisti Domine ne sileas ne discedas a me exsurge et intende iudicio meo Deus meus et Dominus meus in causam meam iudica me secundum iustitiam tuam Domine Deus meus et non supergaudeant mihi non dicant in cordibus ine in caelo misericordia tua et veritas tua usque ad nubes filii autem hominum in tegmine alarum tuarum sperabunt inebriabuntur ab ubertate domus tuae et torrente voluntatis tuae potabis eos quoniam apud te fons vitae in lumine tuo videbimus lumen praetende misericordiam tuam scientibus te et iustitiam tuam his qui recto sunt corde non veniat mihi pes superbiae et manus peccatoris non moveat me in ira tua corripias me. fixae sunt mihi: et confirmasti super me manum tuam. Non est sanitas in carne mea a facie irae tuae: non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum: et sicut onus grave gravatae sunt super me. Putruerunt et corruptae sunt cicatrices meae: a facie insipientiae meae.
Abbreviated transcription (Latin):
Ds meus inmanib: tuis¬
sortes meae
Eripeme demanu iNi¬
micorum meorum.
et a persequentibus
me
Inlustra faciem tuã
super seruumtuum.
saluum me fac in mise¬
ricordiatua : dñe
non confundar. qm̃
Inuocauite

Expanded text:
es tu in manibus tuissortes meae eripe me de manu inimicorum meorum et a persequentibus me inlustra faciem tuam super servum tuum salvum me fac in misericordia tua Domine ne confundar quoniam invocavi te
Abbreviated transcription (Latin):
Dnedilexi decorem
domus tuae : etlocũ
habitationis gloriȩ
tuae
eperdas cumimpus ani¬
mammeam: et cum ui¬
risanguinum uitã meã:¬

Expanded text:
e, dilexi decorem domus tuae, et locum habitationis gloriae tuae. e perdas cum impiis, Deus, animam meam, et cum viris sanguinum vitam mea
Abbreviated transcription (Latin):
ceris me infinem: us¬
que quo auertes faci¬
entuam ame:
uam diuponam consi¬
lia in animammeã.
dolorem incordemeo
perdiem
Us que quo ex altabitur
in imicus meus suꝑme
respice et exaudime
nlumina oculos meos
neum quam obdor¬
miã in mortem: ne¬
quando dicat inimi¬
cus meus p̃ualui ad¬
uersus eum:
uitribulant meex¬
ultabunt simotus
fuero : ego autem
inmisericordia tua

Expanded text:
in finem usquequo avertis faciem tuam a me quamdiu ponam consilia in anima mea dolorem in corde meo per diem usquequo exaltabitur inimicus meus super me respice exaudi me inlumina oculos meos ne umquam obdormiam in mortem nequando dicat inimicus meus praevalui adversus eum qui tribulant me exultabunt si motus fuero ego autem i
Abbreviated transcription (Latin):
Ex surge et nerepel¬
las infinem
uare faciemtuam
auertis: obliuisce¬
ris in opie nostrae et
tribulationis nrãe:¬

Expanded text:
Exsurge, et ne repelque in finem. Quare faciem tuam avertis, oblivisceris inopiae nostrae, et tribulationis n
Abbreviated transcription (Latin):
et adsimilabor des¬
cendentib: in lacum.
xaudi dñe uocemde¬
praecationis meae
dum oro adte : dum
extollo manus meas
ad templum scm̃tuũ

Expanded text:
et adsimilabor descendentibus in lacum exaudi vocem deprecationis meae dum oro ad te dum extollo manus meas ad templum sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
bere aquã. omnesq: ae¬
gypti siti periebant
Sincera autem fluenta
patribus habundabant
Iactauerunt fauillam
incaelum & facta sunt
ulcera & uesicae cadentes
in hominib: & quadrupe¬
dibus deduxerunt gran¬
dine igne flam meo. con¬
trita erant supra terram
omnia. Rogauit moyses.
& liniuersa in suã gratiã.
reuesterunt. Erando seda¬
taẽ sanata ulcera potus
solitos flumina p̃buerunt
Iterum caligantib tenebris
operta erat terra ꝑtridu¬
um. ex quo morses manũ
leuar& & tenebras infu¬
derat. Moriebatur om¬
ne primogenitũ a egrpti
cum hȩbreorum omnis ess&
disconsostio temperauerit
In hoc mirabile qm̃ diuinitus
intenta supplicia & uistute
ꝓpria. &iam ab hoste de¬
terserit. Vere nimium sicꝰ
scriptum ẽ . mansu&us &
mitis sciebat quod fidem
rex non seruar& Promi¬
sit tam̃ honestum putabat
utrogatus orar&. lesus
benedicer&. appetitus re¬
mitter&. Proiecit uirgã
& serpens factaẽ. quid euo¬
rauit serpentes aegyptiorũ

Expanded text:
bere aquam, omnesque Aebere aquam, omnesque Aegyptii siti peribant: sincera autem fluenta patribus abundabant . Jactaverunt favillam in coelum, et facta sunt ulcera, et vesicae candentes in hominibus et quadrupedibus . Deduxerunt grandinem in igne flammeo, contrita erant super terram omnia. Rogavit Moyses, et universa in suam gratiam reverterunt: grando sedata est, sanata ulcera, solitos potus flumina praebuerunt . 93. Iterum caligantibus tenebris operta erat terra per triduum, ex quo Moyses manum levaverat, et tenebras infuderat . Moriebatur omne primogenitum Aegypti, cum Hebraeorum omnis essetdis consortio temperaverit: in hoc mirabile quoniam divinitus intentata supplicia virtute propria etiam ab hoste detorserit, vere nimium, sicut scriptum est, mansuetus et mitis. Sciebat quod fidem rex non servaret promissis; tamen honestum putabat ut rogatus oraret, laesus benediceret, appetitus remitteret . 94. Projecit virgam, et serpens factus est, qui devoravit serpentes Aegyptiorum :
Abbreviated transcription (Latin):
alter se non subtraxit.
alter addiem recepit
Quod eo usque fuit mira¬
bile criminis forsitan¬
non euasiss&. Aduertimꝰ
igitur quia quod turpe
est non possit esse utile
Neque rursus idquod ho¬
nestum est in utile : quia
complex honestatis est
semper utilitas. & utili¬
tati honestas. Memora¬
bile ferunt r& hores qđ
dux romanorum cũ ad
eum aduersari regis me¬
dicus uenisset pollicens
daturũ se regiuenenũ.
uictum eum ad hostẽmi¬
serit. Et reuera p̃cla¬
rum ut quiuistutis cer¬
tamen susceperat. noll&
fraude uincere. Non
enim inuictoria honesta¬
tem ponebat. sed ipsam
nibonestate quȩ sitam
uictoriam turpem p̃nun¬
tiabat. Redeamus ad
nr̃m mosen. atq: ad su¬
periora reuestamur
ut quanto prȩstantiora
tanto antiquiora ꝓmamꝰ
Nolebat acgypti rex po¬
pulum dimittere patrũ
Dixit moyses sacerdoti
aaron. ut extender&
uirgam sũ suꝑ omnes
aquas a egrpti. Extendit
adron. & conuersa ẽst
aqua fluminis in sangui¬
nem. & nemo poteratbi¬

Expanded text:
alter se non subtraxit, alter se non subtraxit, alter ad diem recepit. Quod eousque fuit mirabilenon evasisset . Advertimus igitur quia id quod turpe est, non poneque rursus id quod honestum est, inutile, quia complexa honestati est semper utilitas, et utilitati honestas. Sebile ferunt rhetores, quod dux Romanorum cum ad eum adversarii regis medicus venisset, pollicens daturum se regi venenum, vinctum eum ad hostem remiserit. Et revera praeclarum, ut qui virtutis certamen susceperat nollet fraude vincere. Non enim in victoria honestatem ponebat, sed ipsam, nisi honestate quaesitam, victoriam turpem pronuntiabat. 92. Redeamus ad nostrum Moysen, atque ad superiora revertamur; ut quanto praestantiora, tanto antiquiora promamus. Nolebat Aegypti rex populum dimittere patrum. Dixit Moyses sacerdoti Aaron, ut extenderet virgam suam super omnes aquas Aegypti. Extendit Aaron, et conversa est aqua fluminis in sanguinem, et nemo poterat bi
Abbreviated transcription (Latin):
tat sententiam sicut scriptu¬
ra indicat. Namineo libro
qui scribitur numeri propo¬
suercit percutere mostem
etperdere populũ. sed pos¬
tea rogatus amorse . recon¬
ciliatus est populosuo. & i¬
terum admorsen & aaron
ait. Diuidite uos demedio
sinagogae eius. & consũ ma¬
bo eos simul. quibus disce¬
dentibus aco&u. dathan
et abiron subito impios
terra p̃rupta soluta obsor¬
buit hiatu. Praecellentius
& antiquius istud exemplũ
defilia iepthe: quã illud
quod memorabile hab&ur
apud pbilos ophos deduo¬
bus phrtagoreis quorum
alter cumaty ranno dio¬
nisio capitis damnatus es¬
set praescripta mostis
die poposcit ut domum
ꝑgendi ei facultas dar&ur
ut commendar& suos. acne
reuestendi nud ar& fides
uadem mortis optulit ea
conditione ut si ipse defo¬
r& ad constitutum diem.
uades eius sibi proeo mori¬
endum agnoscer& : Nec
qualitatem sponsionis
qui offerebatur recusauit.
constantique animo diem
necis prȩstolabatur. Itaq

Expanded text:
tat sententiam, sicut Scriptutat sententiam, sicut Scriptura indicat. Nam et in eo libro qui inscribitur Numeri, proposuerat percutere morte et perdere populum: sed postea rogatus a Moyse, reconciliatus est populo suo . Et iterum ad Moysen et Aaron ait: Dividite vos de medio Synagogae ejus, et consummabo eos simul . Quibus discedentibus de coetu, Dathan et Abiron subito impios terra praerupto soluta hiatu absorbuit. 80. Praecellentius et antiquius istud exemplum de filia Jephthe, quam illud quod memorabile habetur apud philosophos de duobus Pythagoraeis quorum alter cum a tyranno Dionysio capitis damnatus esset, praescripto mortis die, poposcit ut domum pergendi ei facultas daretur, quo commendaret suos: ac ne revertendi 128 nutaret fides, vadem mortis obtulit, ea conditione ut si ipse deforet ad constitutum diem, vas ejus sibi pro eo moriendum agnosceret. Nec qualitatem sponsionis qui offerebatur recusavit, constantique animo diem necis praestolabatur. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
um quã adducar utcre¬
dam non in caute ꝓmi¬
ut immo lar& dñõ quic¬
quid sibi reuertenti intra
limendo mus suae occur¬
rerit. cum &ipsũ uoti peni¬
tuerit sui. postquam filia.
occurrit sibi. Deniq: con
scidit uestimenta sua & dix̃
taes mihi: Quilic& piome¬
tu acformidine a ceruita¬
tem durae solutionis im¬
pleuerit. tamen luctuum
annuum &iam posterissta¬
ipse qui fecit Deniq fac¬
tum ẽ. preceptum decr&ũ
in isrł ex diebus indies
Ambulant in quit filicie
populi isrł lugentẽs filiã
iepthae galaditidis. quat¬
tuor diebus in anno. Non
possum accusare uirum
quineces se habuit imple¬
re quod uouerat. sed tam̃
miserabilis necessitasq
soluitur parricidio. me
lius ẽ non uouere quam
uouere id quod sibi ciuꝓ
mittitur nolit exsolui. De¬
nique in isa ac. habemus ex¬
emplum. ꝓ quo ari&em
dñs statuit immolari sibi
Non semꝑ igitur ꝓmissa
omnia soluenda sunt. deniq
ipsedñs frequenter suã mu¬

Expanded text:
umquam adducar ut creumquam adducar ut credam non incaute priut immolaret Deo quidquid sibi revertenti intra limen domus suae occurreret; cum et ipsum voti poenituerit sui, postquam filia occurrit sibi. Denique conscidit vestimenta sua, et dixta es mihi . Qui licet pio metu ac formidine acerbitatem durae solutionis impleverit; tamen luctum annuum etiam posterisipse qui fecit. Denique factum est praeceptum et decretum in Israel ex diebus in dies: Ambulabant, inquit, filiae populi Israel, lugentes filiam Jephthe Galaaditidis quatuor diebus in anno . Non possum accusare virum qui necesse habuit implere quod voverat; sed tamen miserabilis necessitas, quae solvitur parricidio . 79. Melius est non vovere, quam vovere id quod sibi cui promittitur, nolit exsolvi. Denique in Isaac habemus exemplum , pro quo arietem Dominus statuit immolari sibi. Non semper igitur promissa solvenda omnia sunt . Denique ipse Dominus frequenter suam mu