comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mei. Effra ym int̃pretatur fructifens. Effraym
in quid susceptio capitis mei. Susceptionem posu¬
it nunc ꝓcorona. quod enim incapite ponitur
corona ẽ. et inscripturis diuersis nominib uoca¬
e corona. In alio locohabet scuto circũdabit te
ueritas eiuf. Et in alio psalmo. Qui coronatte in
misericordia et miserationib. Sicut enim ibi po¬
suit scutum ꝓcorona: ita et hic susceptione posu¬
it ꝓcorona. Uidete ergo quid dicit. Factus. esga¬
la ad factus esmanaᷤ ses. Hoc ẽ. migrasti ad dñm. ex
ꝓ oblunonẽ remeasti ad patrẽ tuum. Esto effra ym.
esto fructifer. habete bono opere: et postea erisco¬
rona dñ. Iuda rex m̃s. Uidete in quanta gła est.
qui agit penitentiam. Iudas enim confessio int̃ pre¬
tatur. Mo ablebe spei mei. Grande misterium in¬
paucis uerbis agnoscit᷑ Rogo uos diligen¬
t̃anim aduertite. siquem et michi quiloquor. et
uobis qui audistis ꝓdest. Moab int̾p̃tatur expatre.:

Expanded text:
mei. Ephraim interpretatur, fructifer. Ephraim, mei. Ephraim interpretatur, fructifer. Ephraim, inquit, susceptio capitis mei. Susceptionem posuit nunc pro corona. Quod enim in capite ponitur, corona est, et in Scripturis diversis nominibus vocatur. In alio loco habet: Scuto circumdabit te veritas ejus . Et in alio psalmo: Qui coronat te in misericordia et miserationibus . Sicut enim ibi posuit scutum pro corona, ita et hic susceptionem posuit pro corona. Videte ergo quid dicit: Factus es Galaad, factus es Manasses, hoc est, migrasti ad Dominum, et post oblivionem remeasti ad patrem tuum. Esto Ephraim, esto fructifer. Habeto opera bona, et postea eris corona Domini. Juda rex meus. Videte, in quanta gloria est qui agit poenitentiam. Judas enim, confessio interpretatur. Moab lebes spei meae. Grande mysterium inpaucis verbis agnoscitur. Rogo vos, diligenanimadvertite. Siquidem et mihi qui loquor, et vobis qui auditis, prodest. Moab interpretatur, ex patre.
Abbreviated transcription (Latin):
Siccima interp̃tatur in nr̃a lingua humeri. Hume¬
ri autem interp̃tant᷑ in opere. Sensus ergo iste est.
leue in ponam suꝑ ceruices hominum. Iecisti dnẽ
quod pollicitus es. exaltatus es. et diudisti sicimã.
Et conuallem tabernaculorum dimitiar. Uere dñset
saluator nr̃. in hac conuallem lacrimarum. in locum
scđm quod oportet nos. Ex parte enim cognoscimus.
et ex parte ꝓpħamus. Meus ẽ. gala hat et m̃s. ẽ. manas¬
ses. Gaudet dñs nr̃ atq saluator habens plures diui¬
tias. Gala ad int̾p̃tat᷑ transmigratio. gaudet ergo qͣn¬
do ppłs exgentib migrauit et uenit ad eum. Manas¬
ses int̃pretat᷑ ex obliuione. Uidete igit᷑ quid dicit fi¬
lius ille qui accȩpit substantiam et comedit eã. et ob¬
litus mei erat. Nunc memoratus est mei. et dicit᷑ ma¬
nases. hoc est ex obliuione quia non ẽ. oblitus. sedre¬
meauit ad suum patrem. et effra ym susceptio capitis

Expanded text:
Sicima interpretatur in nostra linguaSicima interpretatur in nostra linguari autem, significat opera, sensus ergo talis est: meum leve imponam super cervices hominum. Fecisti, Domine, quod pollicitus es. Exaltatus es et divisisti Sicimam. Et convallem tabernaculorum dimetiar. Vere Dominus et Salvator noster in hanc convallem lacrymarum, in locum secundum quod oportet nosse. Ex parte enim cognoscimus. et ex parte prophetamus . Meus est Galaad, et meus est Manasses. Gaudet Dominus noster atque Salvator, habens plures divitias. Galaad interpretatur, transmigratio. Gaudet ergo quando populus ex gentibus migravit et venit ad eum. Manasses interpretatur, ex oblivione. Videte igitur quid dicit: Filius ille qui accepit substantiam, et comedit eam, et oblitus mei erat, nunc memoratus est mei . Et dicitur Manasses, hoc est, ex oblivione: quia non est oblitus, sed remeavit ad suum patrem. Et Ephraim susceptio capitis
Abbreviated transcription (Latin):
non exaltamus dm̃. Si autem de t̾renis facti fuerimus
celestes. tunc exaltamus dñm. Et dñs nr̃ quando erat
in t̾ram: non nos exaltauit. Dicat aliquis temerarie
loqoris siquidem ipse dicit ineuagłio. Quando exalta¬
tus fuero: omĩa traham adme. Uidete quiddicat.
Quando exaltatus fuero incęlis: tunc omĩa traham
adme. Pius quidem est. iste sensus: sedet ego aliud
in tellego. Quando exaltatus fuero: idest quando
crucifixus fuero: tunc omĩa traham adme. Ut liberen¬
tur dilectitui. Omira intellegentia : ꝓpterea cruci¬
quod petimus. Ille exaltatus est. et nos liberati sumꝰ
Ds locutus ẽ. inscõ suo Siue intemplo: siue in unoqͥ¬
q scõrum: siue in ꝓpħa. Audit᷑ inmoysi. audit᷑ ina¬
pło et uerius dico. locutus est in filio suo. Quid ergo
locutus est ds̃ hecquȩ sequnt᷑. Exaltabor et diuidã
siccimã: ꝓpterea inquid crucifigor. ut diuidã siccima

Expanded text:
non exaltamus Deum. Si autem de terrenis facti fuerimus non exaltamus Deum. Si autem de terrenis facti fuerimus coelestes, tunc exaltamus Deum, et Dominus noster quando erat in terra, non nos exaltavit. Dicat aliquis: Temerarie loqueris. Siquidem ipse dicit in Evangelio: Quando exaltatus fuero, omnia traham ad me . Vide quid dicat: Quando exaltatus fuero in coelo, tunc omnia traham ad me. Prius quidem est iste sensus, sed ego aliud intelligo. Quando exaltatus fuero, quando crucifixus fuero, tunc omnes traham ad me. Ut liberentur dilecti tui. O mira intelligentia! Propterea cruciquod petivimus. Ille exaltatus est, et nos liberati sumus. Deus locutus est in sancto suo. Sive in templo, sive in unoquoque sanctorum, sive in propheta. Auditur in Moyse, auditur in apostolo; et verius dico: Locutus est in Filio suo. Quid ergo locutus est Deus? Haec quae sequuntur. Exaltabor et dividam Sicimam. Propterea, inquit, crucifigor, ut dividam Sicimam.
Abbreviated transcription (Latin):
toris sui.Non de traho angłis: sed creatorẽ predico.Siꝗ¬
dem ipsi angłi libent̃ habent predicari eorũ creatorem.
adcȩlos. et usq ad nubes ueritas tua. Ubi sunt simi¬
les iudeorum qui scđm lit teram tantum intellegen¬
tes. quomodo usq adnubes est ueritas cdĩ: Tili u dĩ
dicit. Ego sum uia et uita et ueritas. Et descendit in
terris: et cum hominibus conuersatus. est. Et quo¬
modo usq ad nubes ueritas tua. manifestus est sen¬
sus quod de apłis loꝗt᷑. et de scĩs ut imbrem suam:
Mandabo nubibus meis ne pluant suꝑ isrł ymbrem.
Inistis ergo nubib. ueritas dĩ est. Si autem in istis nu¬
bib ueritas dĩ .ẽ. quomodo monta nus dicit. et cata fri¬
ge dicũt. Quia quod non ẽ. reuelatum apłis. nobis re¬
uelatũ.ẽ. Exaltare suꝑ cȩlos ds̃. Ds̃ non exaltat᷑: nisi su¬
pra cȩlos. Non exaltat᷑. suꝑ t̾rã. Quando t̾renisumus.

Expanded text:
toris sui. Non detraho angelis, sed creatorem praedico, siquitoris sui. Non detraho angelis, sed creatorem praedico, siquidem ipsi angeli libenter audiunt praedicari eorum creatorem. ad coelos. Et usque ad nubes veritas tua. Ubi sunt Judaei, ubi sunt similes Judaeorum, qui secundum litteram tantum sunt intelligentes? Quomodo usque ad nubes est veritas Dei? Filius Dei dicit: Ego sum via, veritas et vita , et descendit in terris, et cum hominibus conversatus est . Et quomodo, usque ad nubes veritas tua? Manifestus est sensus, quod de apostolis loquitur et de sanctis, ut imbrem suum Mandabo nubibus meis, ne pluant super Israel imbrem . In istis ergo nubibus veritas Dei est. Si autem in istis nubibus veritas Dei est, quomodo Montanus dicit, et Cataphrygae dicunt: quod non est revelatum apostolis, nobis revelatum est. Exaltare super coelos, Deus. Deus non exaltatur, nisi super coelos: non exaltatur super terram. Quando terreni sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
exurge et lauda dñm. Et uides quidicit. Non ipse qui
mouit crtharam. et psaltĩum laudat. sed ipsa ertha¬
ra et psalt̾ium ipsa benedicũt patrem. Ille enim ds̃
est. et ab alus benedicit᷑ et laudat᷑. Corpus autem
eius et homo quem suus ipse laudat dñm. Ut autem
ipso hoc loquor. Uidete quid seꝗt᷑. Conficebor tibi m
ppłis chñe. Populus autem intellege iudeos. Et psallam
tibi innationibs : de nob̾dicit. Iudeos enim. illos dicit.
qui primi ex iudeos credidert̃: et uidete ordinem: pͥ¬
mum laudat dm̃ inppłis. et postea laudat dm̃ innatio¬
nibꝰ. Primum enim ex iudeis credider̃t̃. et postea cre¬
didert̃. ex gentibus. Quia magna ẽ. misericordia tua
suꝑcȩlos. Non .ẽ. creatura qui non indiget misericordia
dei. Uniuersi misericordia dĩ indigemus. Gabrihel.
michahel. seraphyn. cherubyn. potestates. dnãtiones.
sunt quidem scẽ : sed indigent misericordia dei. łcrea¬

Expanded text:
exsurge et lauda Dominum. Et vides quid dicit: Non ipse qui exsurge et lauda Dominum. Et vides quid dicit: Non ipse qui movet citharam et psalterium laudat; sed ipsa cithara et psalterium, ipsa benedicunt Patrem. Ille enim Deus est, et ab aliis benedicitur et laudatur. Corpus autem ejus et homo quem suscepit, ipse laudat Dominum. Ut autem ipso hoc loquor, videte quid sequitur. Confitebor tibi in populis, Domine. Populos autem intellige Judaeos. Et psallam tibi in nationibus. De nobis dicit. Judaeos enim illos dicit, qui primi ex Judaeis crediderunt. Et videte ordinem: Primum laudat Deum in populis, et postea laudat Dominum in nationibus. Primum enim ex Judaeis crediderunt, et postea crediderunt ex gentibus. Quia magna est misericordia tua super coelos. Non est creatura quae non indigeat misericordia Dei. Universi misericordia Dei indigemus. Gabriel, Michael, Seraphim, Cherubim, Potestates, Dominationes sunt quidem sanctae, sed indigent misericordia crea
Abbreviated transcription (Latin):
medicus. si aliquẽ sanauerit gaudet quidem et
ipse et ille quod sanatus. ẽ. Ita et dñs nr̃. Exurge
psaltium et cythara. O psaltiũ. o cithara. facta
es. et creata es. ut psallas deo. Exurge et psalle:
quare iaeis. O monace quistas corpore quare ia¬¬
cet anima tua et non psallis dnõ. Maledit᷑ homo
qui facit opus dnĩ neglegent̃. Si psalterium. es. sicitha¬
ra es. quare surdus. es. et non głificas dm̃. Exurgam di¬
luculo. Os intenebris benedici. et laudari non potest.
sed in luce benedicit᷑. Rem miram dico: et si in nocte sur¬
gimus dm̃ in luce benedicimus: Num quã xp̃iano
nox ẽ. Semꝑ xpĩano. sol iustitie orit᷑. Et hec quidem
cor meum ds̃. paratum cor meum. Paratussum hic :
paratussum infuturo. Saluo in t̃ris: saluo et incelis.
Hoc. ẽ. et angłos: saluo et homines. Exurge psaltiũ
et cythara. Loꝗtur dñs suo corpore: psaltĩum et
cythara. qui descendisti minfernum. et iacuisti:

Expanded text:
medicus: si aliquem sanaverit, gaudet quidem et medicus: si aliquem sanaverit, gaudet quidem et ipse et ille qui sanatus est: ita et Dominus noster. Exsurge, psalterium et cithara. O psalterium, o cithara, facta es et creata es, ut psallas Deo: exsurge et psalle, quare jaces? O monache, qui stas corpore, quare jacet anima tua, et non psallis Domino? Maledictus homo qui facit opus Dei negligenter . Si psalterium es, si cithara es, quare surdus es, et non glorificas Deum? Exsurgam diluculo. Deus in tenebris benedici et laudari non potest: sed in luce benedicitur. Rem dico miram: Et si nocte surgimus, Deum in luce benedicimus. Numquam Christiano nox est: semper Christiano sol justitiae oritur. Et haec quidem cor meum, Deus, paratum cor meum. Paratus sum hic: paratus sum in futuro. Salvo et in terris; salvo et in coelis, hoc est, et angelos salvo et homines. Exsurge, psalterium et cithara. Loquitur Dominus suo corpori: Psalterium et cithara, qui descendisti in infernum et jacuisti,
Abbreviated transcription (Latin):
psallã ingła mea. Cantabo. hoc ẽ. incorde meo. Et
psallã. sicut psal tium. Ex multis cordis compositũ. ẽ.
et si una corda rupta fuerit ex t̃minatur psalt̾iũ.
Ita et inactibs nris si unum mandatum pre t̃gressi
fuerimus psalterium nr̃m rumpit᷑. Ideo dixit can¬
tabo et psallã ingła mea. In aliis codicibo legit᷑ in
gła tua. Sed melius. ẽ. scđm hebraycum legere in
łamea. Quod dicit hoc.ẽ. cantabo et psallã ingła
mea. hoc dnẽ quod tibi psallo: quod tibi canto. ñ
tibi głam facio: sedmichi. In alio psalmo dicit. Qm̃
bonorũ meorũ non eges. Quod ego facio ꝓme facio.
Quod enim seruio tibi: mea gła.ẽ. Ie uinamus: nũ¬
quid aliquid dõ donamus ꝓpeccatis nrĩs hoc faci¬
mus. Iacemus insacco. quid ex hoc pr̃amus dñõ:
Hoc tantũ illi prãmus: ut saluemus animas nrãs.
Ipse enim hoc desiderat. sicut bonus et misericorͤ

Expanded text:
psallam in gloria mea. Cantabo, hoc est, in corde meo, et psallam in gloria mea. Cantabo, hoc est, in corde meo, et psallam. Sicut psalterium ex multis chordis compositum est, et si una chorda fuerit rupta, exterminatur psalterium, ita et in actibus nostris, si unum mandatum praetergressi fuerimus, psalterium nostrum rumpitur. Ideo dixit: Cantabo et psallam in gloria mea. In aliis codicibus legitur, in gloria tua. Sed melius est secundum Hebraicum legere, in gloria mea. Quod dicit, hoc est: Cantabo et psallam in gloria mea: Hoc, Domine, quod tibi psallo, quod tibi canto, non tibi gratiam facio, sed mihi. In alio enim psalmo dicit: Quoniam bonorum meorum non eges . Quod ergo facio, pro me facio. Quod ergo servio tibi, gloria mea est. Jejunamus: numquid aliquid Deo donamus? Pro peccatis nostris hoc facimus. Jacemus in sacco. Quid ex hoc praestamus Domino? Hoc tantum illi praestamus, ut salvemus animas nostras. Ipse enim hoc desiderat. Sicut bonus et misericors
Abbreviated transcription (Latin):
tiuo modo dixit. non imꝑatiuo. Ego uero delecta¬
bor indño. Beati qui post iudicium hocdicunt. defi¬
ciant peccatores a t̾ra. Non dixi ut peccatores pertãt.
sed ipsum peccatum ut non appareat. Peccato autem
non apparente. utiq iam non sunt peccatores sed oms
iusti inueni int᷑. Et iniꝗ ita ut non sĩt. ut non sit̃ iniꝗ
sed iusti.
Anticum psalmi d̾d. canticum semꝑ refert᷑ insensum.
psalmus uero refertur incorporalia. ut et autemma¬
nifestius dicamus canticum in anthe oriam refert᷑ psal¬
lo prescriptum.ẽ. canticũ psalmi recte. et consequen¬
E in se cundo uersiculo ait. cantabo et psallã ingła
mea.
ARatum cor meum ds̃ paratum cor meum.
Paratussum nonsolum inopere. sed etiam
incorde et sensu. Paratum cor meum in
sensu: paratum cor meum in oꝑe. hoc est. in
practicen. Qm̃ non solum cor de et sensu. sed
in oꝑe ꝑatussum. ꝓpterea et scđo dico: cantabo et

Expanded text:
tivo modo dixit, non imperativo. Ego vero delectativo modo dixit, non imperativo. Ego vero delectabor in Domino. Beati qui post judicium hoc dicunt. Deficiant peccatores a terra. Non dixit ut peccatores pereant, sed ipsum peccatum, ut non appareat. Peccato autem non apparente, utique jam non sunt peccatores: sed omnes justi invenientur. Et iniqui ita ut non sint. Scilicet iniqui, sed justi.Canticum Psalmi ipsi David. Canticum semper refertur in sensum: psalmus vero refertur in corporalia. Ut autem manifestius dicamus, canticum in theoriam refertur: psallo scriptum: Canticum psalmi: recte et consequenter in secundo versiculo ait: Cantabo et psallam in gloria mea. Paratum cor meum, Deus, paratum cor meum. Paratus sum non solum opere, sed etiam corde et sensu. Paratum cor meum, in sensu: paratum cor meum, in opere, hoc est, in practice. Quoniam non solum corde et sensu, sed et in opere paratus sum. Propterea et secundo dico: Cantabo et
Abbreviated transcription (Latin):
consummationis. si sp̃s creat. ergo ds̃. ẽ. Ita enim cre¬
dni in scłm. ergo et nos quigłificamus sempit̃ni ȩiri¬
mus. Letabit̃ dñs in oꝑibꝯ suis. Letitia est. enim dni.
quando nos creatura ipsius benedicimus eum in die
re sur rectionis. Qui respicit t̾ram. et facit tremere.
Tremuit enim terra nra in die iudicii. significat autẽ
peccatores terrenos. Qui tagnit montes et fumiga¬
bunt. Si montes fumigant: quant omagis terra
Sc̃ĩ fumigant. qm̃ om̃s ꝑ ignem saluabimꝰ. Non enim
habebat fumum. nisi igneis eẽt. Cantabo d nõ inuiti
mea. psallam dõ meo quamdiussum. Quem ad modũ
et alibi dixit. Dimit te me. ut refrigerẽ. priusquã
habeam et amplius nonero. Dumit te me paululum
temporis. ut agam penitentiam ꝓ peccatis meis. qm̃
in infernum non est qui possit confiteri peccata sua
Iocundum sit ei eloquium meum. Iocundum sit ei ut
merito aliquis possit laudare et benedicere dm̃. Opra¬

Expanded text:
die consummationis. Si spiritus creat: ergo Deus est. Ita enim credie consummationis. Si spiritus creat: ergo Deus est. Ita enim creni in saeculum. Ergo et nos qui glorificamus, sempiterni erimus. Laetabitur Dominus in operibus suis. Laetitia est enim Domini, quando nos creatura ipsius, benedicimus eum in die resurrectionis. Qui respicit terram, et facit eam tremere. Tremet enim terra nostra in die judicii. Significat autem peccatores terrenos. Qui tangit montes et fumigant. Si montes fumigant, quanto magis terra? Sancti fumigant: quoniam omnes per ignem salvabimur. Non enim haberent fumum, nisi ignis esset. Cantabo Domino in vita mea: psallam Deo meo quamdiu sum. Quemadmodum et alibi dixit: Dimitte me ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero . Dimitte me paululum temporis, ut agam poenitentiam pro peccatis meis: quoniam in inferno non est qui possit confiteri peccata sua. Jucundum sit ei eloquium meum. Jucundum sit ei ut merito aliquis possit laudare et benedicere Deum. Opta
Abbreviated transcription (Latin):
et quomodo sint in ꝓfundo. et inde resumunt u¬
tam ubi sibomo ceciderit morit᷑. et ipsi siuenerit
int̾ra moriunt᷑. Illic naues ꝑ transibunt. Quis ex
uobis est nauis fortis quipossit istum scłm fugire.
et non submergat᷑ aut offendat inpetrã. Sed ha¬
beat sensum qui eum gubernet. ut possit saluus
feri. Draco iste quem formasti ad illudendum
ei. Iudei dicunt draconem magnum fecit ds̃ quidi¬
citur leuiathan. et est inmare. et quando aiunt.
recedit oceanus draco uertit᷑. Nos autem dicamꝰ
iste est draco qui de padiso eiectus. ẽ. qui decepit euã.
et datus est in hoc mundo ad inludendum nobis. Quan¬
tos enim monachos et clericos precipitauit. Omĩa ate ex¬
pectant ut des illis escam intempore. quia omĩa de i
nutu uiuunt. Auferes sp̃s ipsorum et deficient. con
dñi omĩa ex terminant᷑. Et sicut scriptum. c̃. Terra es.
et interrã ibis. Emitte sp̃mtuum et creabunt᷑. In

Expanded text:
s: quomodo sint in profundo, et inde resumunt vs: quomodo sint in profundo, et inde resumunt vitam, ubi si homo ceciderit, moritur, et ipsi si venerint in terra, moriuntur? Illic naves pertransibunt. Quis ex nobis est navis fortis qui possit istud saeculum fugere et non submergatur aut offendat in petram: sed habeat sensum qui eum gubernet, ut possit salvus fieri. Draco iste quem formasti ad illudendum ei. Judaei dicunt, draconem magnum fecit Deus, qui dicitur Leviathan, et est in mari: et quando, aiunt, recedit Oceanus, draco vertitur. Nos autem dicamus: Iste est draco, qui de paradiso ejectus est, qui decepit Evam: et datus est in hoc mundo ad illudendum nobis. Quantos enim monachos et clericos praecipitavit. Omnia a te exspectant ut des illis escam in tempore, etc. Quia omnia Dei nutu vivunt. Auferes spiritum ipsorum et deficient, et iDei omnia exterminantur, sicut scriptum est: Terra es et in terram ibis . Emitte spiritum tuum et creabuntur. In
Abbreviated transcription (Latin):
nrãm usq aduesꝑum. hoc est. usq ad consummatio¬
nem. Oportet nos ergo omĩ tpr. operari iustitiam.
Quam magnificata sunt oꝑa tua dnẽ in ex cessum m̃¬
tis uenit. ꝓpħa non inueniens. quomodo laudaret
dñm dixit. Quam magnificata sũt oꝑa tua dñẽ. Ex cẽ¬
t̾ra. possessione tua. Et re uera omĩa oꝑa dnĩplenast̃
sapientia. Quando enim uidemꝰ formicã scire quan¬
do hiempsuenit. et reponit sibi escam. et it erũ culicẽ.
tã minutũ habere oculos. uentrem. et uniuersa mem¬
bra. sicut et nos habemus. et pulicẽ et alia. Uidemus
autem helephantũ.tã magnã bestiã habere oculos. na¬
res. pedes. uentrem. sicut et nos inipsa loca. Similit᷑
uitemet apem quomodo faciat mel et cera. non sunt
hec miratione digna. et sapientia plena. Hoc mare
pientie. quomodo inmare sunt reptilia. quorum
non est numerus. Et pisces tam maiores quã minore̾.¬

Expanded text:
nostram usque ad vesperum, hoc est, usque ad consummationostram usque ad vesperum, hoc est, usque ad consummationem. Oportet ergo nos omni tempore operari justitiam. Quam magnificata sunt opera tua, Domine. In excessum mentis venit propheta. Non inveniens quomodo laudaret Dominum, dixit: Quam magnificata sunt opera tua, Domine. Excedterra possessione tua. Et revera omnia opera Domini plena sunt sapientia. Quando enim videmus formicam scire quando hyems venit; et reponit sibi escam, et iterum culicem tam minutum, habere oculos, ventrem et universa membra sicut et nos habemus, et pulicem et alia. Videmus autem elephantem tam magnam bestiam habere oculos, nares, pedes, ventrem sicut et nos in ipsis locis. Similiter autem et apem, quomodo faciat mel et ceram. Nonne sunt haec miratione digna, et sapientia plena? Hoc mare pientiae quomodo in mari sunt reptilia, quorum non est numerus? Et pisces tam majores quam minore
Abbreviated transcription (Latin):
facta ẽ nox. Et scđm lit teram or dinem habet. qm̃¬
ideo facta ẽ nox. ut homines re gescerent ab opibs
suis: et bestie e gredient᷑ ad passionem. Scđm tropho¬
logiam autem quando nobis occubuerit sol iustitie
omĩa nobis tenebrosa sũt. et tunc ad nosꝑ transe ut
bestie et leo rugiens uolens rapere et deuorare nos
Catuli leonum rugientes ut rapiant et quȩ rãt adõ
escam sibi. Benedixit ad eo siꝗdem scõs cupit deci¬
ꝑe. uerbigrã. iuda. dauid. salomonem. petrum. sicut
scriptũ . ẽ. Esce eiꝰ electe. Ortus est sol et congregati
sũt. Ne tristet᷑ ille quicecidit. sed penitentiã agat.
Orit᷑ illi sol iustitie. et fuguĩt ab ẽo om̃s bestie. Et sec¬
cata eiꝰ et efficit᷑ talis qualis et ante fuit. Iterũ enimor¬
tus est. sol iustitie. Exiuit homo ad opus suum. et ad
opationem suam usq aduesꝑum. Post quã autemor.¬
tus fuerit sol iustitie. iterum exĩmus ad oꝑationem

Expanded text:
facta est nox, in ipsa facta est nox, in ipsa ideo facta est nox, ut homines requiescerent ab operibus suis, et bestiae egrederentur ad pastionem. Secundum tropologiam autem: quando nobis occubuerit sol justitiae: omnia nobis tenebrosa sunt, et tunc in nos pertranseunt bestiae: et leo rugiens, volens rapere et devorare nos. Catuli leonum rugientes, ut rapiant et quaerant a Deo escam sibi. Bene dixit, a Deo: quoniam sanctos cupit decipere: ac si dicat, Judam, David, Salomonem, Petrum: sicut scriptum est: escae ejus electae . Ortus est sol, et congregati sunt. Ne tristetur ille qui cecidit, sed poenitentiam agat. Oritur illi sol justitiae, et fugiunt ab eo omnes bestiae et peccata, et efficitur talis, qualis, et antea fuit. Iterum enim ortus est sol justitiae. Exibit homo ad opus suum et ad operationem suam usque ad vesperum. Postquam autem ortus fuerit sol justitiae: iterum eximus ad operationem
Abbreviated transcription (Latin):
chiel. montes excelsi ceruis. Hoc animal serpen¬
tes hoccidit. et ipsos comedit. Ergo bene in mon¬
tib habitat. qui inter̃ ficit intellegibilem serpen¬
tem. qui sapientior erat inparadiso p̃ omĩbꝰ besti¬
isl. quidecipit euã. Petͣ refugiũ herrnacis. Quitimi¬
dus est: refugiũ habet petrã. Petra autem ẽ. xp̃s.
Fecit lunam in tpr. Aiit quando crescit luna ere¬
scere et fructus om̃s. et quando minuit᷑ iterũ fruc¬
tus minui. Ergobene dixit. fecit lunã intempora.
Aut alit̃ intellegamus lunã ȩccła. In ꝓficiendo e¬
nim eccłam ꝓficimus cũ ipsam. et cũ ꝑsecutionem
patim᷑. et minuit᷑. et nos cum illa minuim̃. et ꝑsecu¬
nonẽ patimur. Sol cognouit hoccasum suũ. Si sol
hoccidit: nos putamus nos metipsos sempit̃ nos eẽ. In
hoc autem mirandum est quomodo tantum lum̃ est.
tanta claritas. que operit uniuersum mundum. lu¬
mine suo in mom̃to hoc̃cidit. Oremus autem ut
non nobis oceidat. sol iustitie. Posuisti tenebras et¬

Expanded text:
. Montes excelsi cervis. Hoc animal serpentes occidit, et ipsos comedit. Ergo bene in montibus habitat, qui interficit intelligibilem serpentem: qui sapientior erat in paradiso prae omnibus bestiis, qui decepit Evam . Petra refugium herinaciis. Qui timidus est, refugium habet petram: petra autem Christus est. Fecit lunam in tempore. Aiunt quando crescit luna, crescere fructus omnes, et quando minuitur, iterum fructus minui. Ergo bene dixit: Fecit lunam in tempore. Aut aliter intelligamus lunam Ecclesiam. In proficiendo enim Ecclesiam, proficimus et cum ipsa, et cum persecutionem patitur, et minuitur, et nos cum illa minuimur, et persecutionem patimur. Sol cognovit occasum suum. Si sol occidit: nos putamus nosmetipsos sempiternos esse? In hoc autem mirandum est: quomodo tantum lumen, et tanta claritas quae operit universum mundum lumine suo: in momento occidit. Oremus autem ut non nobis occidat sol justitiae. Posuisti tenebras et
Abbreviated transcription (Latin):
li hoẽm uidetur nobis quasi paruũ quid dam: ita et
stelle magne sunt. Exaltitudine aũ parue nobis uiden¬
tur. Sstella enĩ que uidetur inbrittania. etubiq ipsa
apparet. Hoc aũ dicit adeos. quib dixit. Uos estis lux¬

Expanded text:
le hominem, videtur nobis quasi parvum quiddam: ita et le hominem, videtur nobis quasi parvum quiddam: ita et stellae magnae sunt, ex altitudine autem parvae nobis videntur. Stella enim quae videtur in Britannia, ubique et ipsa apparet. Hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
Confitemini dño dñorũ. horefertur adfiliũ. Et dõ
dõꝵ ad patrẽ. Patri ergo et filio confitemur. patrer:
enĩ infilio. et filius inpatre.Qui facit mirabilia magna
per ipsum. Quifecit celos in entellectu. Isti sunt celigenar¬
rant głam dei. qui uestiti sunt imagine celestis. Et sunt
celi ꝗnon sunt uestiti imaginem terreni. in intellectu¬
Qm̃ firma bit terrã suꝑaquas. Licdicat᷑ terra suꝑaquas.
pendere. hoc est inamipendere. Iam̃ terrã nr̃am funda¬
bit. etfirmabit inbaptismate: Nondixit sustulit aut
eraltabit. Aut incelos fecit ascendere: baptisma enim
peccata dimittit. etquasi decarcere liberat. Regna aũ
celorũ non potest donare. sinonenĩ aliꝗs. ꝑoꝑa. et fidẽ
intrauerit. non potest securus esse. Qui fecit lumina¬
ria magna. Secđm litterã : destellis dicit. Lic⁊ parua
ei conspiciamus : sed tam̃ magna sunt. Sicut enĩ nos ascen¬
dimus in montẽ excelsum. etuideamus insubicta ual¬

Expanded text:
Confitemini Domino dominorum. Hoc refertur ad Filium, et Deo deorum, ad Patrem. Patri ergo et Filio confitemur. Pater enim in Filio, et Filius in Patre. Qui facit mirabilia magna per ipsum . Qui fecit coelos in intellectu. Isti sunt coeli qui enarrant gloriam Dei: qui vestiti sunt imagine coelesti et sunt coeli, qui non sunt vestiti imagine terreni in intellectuQui firmavit terram super aquas. Licet dicatur terra super aquas pendere, hoc est, inani pondere: tamen terram nostram fundavit, et firmavit in baptismate. Non dixit sustollit, aut exaltavit, aut in coelos fecit ascendere. Baptisma enim peccata dimittit, et quasi de carcere liberat: regna autem coelorum non potest donare. Si non enim aliquis per opera, et fidem intraverit, non potest securus esse. Qui fecit luminaria magna. Secundum litteram de stellis dicit: licet parvas eas conspiciamus, sed tamen magnae sunt. Sicut enim nos si ascendamus in montem excelsum, et videamus in subjecta val
Abbreviated transcription (Latin):
duid subripit. ałrii. non dixit dext̾am tuam fac.
Ts cm̃ sinedext̃am suã nũ quã fuit. Sed ꝗd dix̃
dext̃am tuã que sẽ ꝑfuit: et insinu tuo fuit no¬
tã fac. Qm̃ illum ꝑmanentẽ indeitate sua. nõ¬
senon possumꝰ. ad sumat hominẽ et sic intel¬
ligamꝰ cũ. Dext̾am tuã sic notã fac. et conpe¬
ditos corde insapientia. Eos ꝗsapientię habẽt

Expanded text:
on dixit, dexteram tuam fac. on dixit, dexteram tuam fac. Deus enim sine dextera sua numquam fuit. Sed quid dixit? Dexteram tuam, quae semper fuit, et in sinu tuo fuit, notam fac. Quoniam illum permanentem in deitate sua nosse non possumus: assumat hominem, et sic intelligamus eum. Dexteram tuam sic notam fac, et compeditos corde in sapientia. Eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
coꝵ ꝙͥ ortabant lxxx. milia. Uidete numero
platomi quila pides cedunt. ꝗ quasi fundam̃¬
tõ hedificiorum p̃parant qui lapides hedifican¬
dum intẽplum dĩ. det̾ra tollunt. in septimo
Isti quicum dño saluatore ⁊ ipso salomone.
grauia gentiũ peccata portabant. Huc usq
uidetur finitũ eẽ misteriũ. audi maiora mi¬
steria. Et qui preerant inqud istis oꝑib. et tẽplo¬
tẽplo triamilia erant. Non possũt eẽmaiores
et qui presũt oꝑib nisi illi qp̃dicant tͥnatatem:
ruditos. aliud compeditoᷤᷤ significat. Quid ergo
de dex t̾am tuã notam fac. ꝗd tã diu dext̃am
uam cont̾is deus. Quare auertis manũ tuã in si
dne positi sumꝰ. in peccatis iacemꝰ. mitte dext̃am
tuã et eleua nos. Quare tã diu dext̃am tuã habeᷤ
insinũ tuũ. Eructet cor tuũ uerbũ bonũ. mitte
dext̃am tuã et lib̾a nos. Notũ uob fac mrst̾iũ. ꝙ. ab¬
sconditũ fuit agñationib. Dext̾am tuã notã fac.¬

Expanded text:
 portabant octoginta millia . Videte numerum. Latomi qui lapides caedunt, qui quasi fundamenta aedificiorum praeparant, qui lapides ad aedificandum in templo Dei de terra tollunt, in septimo isti qui cum Deo Salvatore et ipso Salomone gravia gentium peccata portabant. Hucusque videtur finitum esse mysterium. Audite majora mysteria. Et qui praeerant, inquit, istis operibus et templo, tria millia erant. Non possunt esse majores. Et qui praesunt operibus, nisi illi qui praedicant Trinitatem? ditos. Aliud eruditus, aliud compeditus significat. Quid ergo dicit: Dexteram tuam notam fac. Quid tamdiu dexteram tuam contrahis? Deus quaredine positi sumus, in peccatis jacemus: mitte dexteram tuam, et eleva nos. Quare tamdiu dexteram tuam habes in sinu tuo? Eructet cor tuum verbum bonum: mitte dexteram tuam, et libera nos. Notum nobis fac mysterium, quod absconditum fuit a
Abbreviated transcription (Latin):
ergomali uidices mortui sũt. sicut ada
et ceciderũt sicut unꝰ de principib. Ppira
eusurge. tunidica tusalua creatam tuam
Mercennariꝰ em̃ cũlupũ uiderit fugit re¬
lind oueꝰ. Non potest ita dolere alieno.
quomodo dolet patri et matri. Dacamꝰ et
alit Surge apronobis passus es ꝓnob̾ mor¬
tuus es. surge et saluanõ. Dicamꝰ et aliter.
Qmi uenisti humilȩs. et contẽptꝰ. nequasi
nidex. ⁊ undicano̾. Surgeds̃ uidicat̾ram.
Uidete significationẽ ꝓͥetatis ꝙ sermonũ.
Siaũt fierẽt in celopeccata diceret surge
unt ñ possunt misereri. qui et executorẽ
siñ sententiȩ tuȩ. Tuuero siudicaueris po¬
te̾eẽ misereri. Surge ds̃ iudicat̾rã. Impato
potest mutare suam sententiã. p̃fectꝰ ñ po¬
test. Propt̾ea te udice dep̾cam̃ ñ contẽp¬

Expanded text:
mortui sunt sicut Adam et ceciderunt sicut unus de principibus: propterea tu surge, tu judica, tu salva creaturam tuam. Mercenarius enim cum lupum viderit, fugit , relinquit oves: non potest ita dolere alieno, quomodo dolet patri et matri. Dicamus et aliter: Surge, qui pro nobis passus es, pro nobis mortuus es: surge, et salva nos. Dicamus aliter: Qui venisti humilis et contemptus, veni quasi judex et vindica nos. Surge, Deus, judica terram. Videte significantiam proprietatsi autem fierent in coelo peccata, diceret: Surgeint, non possunt misereri, quia exsecutores sunt sententiae tuae. Tu vero si judicaveris, poteris ipse misereri. Surge, Deus, judica terram. Imperator potest suam mutare sententiam: praefectus non potest. Propterea te judicem dep
Abbreviated transcription (Latin):
uerã esse non. quia nom̃ est sedremitto eũ ad auctorita¬
tẽ libri. Ecce audiuimus eũ inefrata. Inebreo ñ hab⁊
eã sed habet illũ. hocest eũ ꝗnasciturus desemine. Audi¬
cascã uenerabilia sunt. etubi natus est. etubi crucifixus
est. etubi resurrexit. etubi ad celos uictor ascendit.
sediste locus proprie uenerabilior est. Uidete quan¬
nitur. non enĩ erat illi locus in diuersorio. O monache.
lẽ. sed inp̃ sepe. inter ium̃ta. ⁊bruta ammalia. et
simplices quoq et innocentes. Vnde dicit d̃s ineuan¬
gelio. Uulpes foueas hab. et uolucres celinidos. filius aũ

Expanded text:
verum non esse, quia novum est: sed eum remitto ad auctoritaverum non esse, quia novum est: sed eum remitto ad auctoritatem libri. Ecce audivimus eam in Ephrata. In Hebraeo non habet eam, sed habet eum, hoc est, illum qui nasciturus est de semine. Audisancta, venerabilia sunt, et ubi natus est, et ubi crucifixus est, et ubi resurrexit, et ubi ad coelos victor ascendit; sed iste locus proprie venerabilior est. Vide quanta mnitur; non enim erat illis locus in diversorio. O monache, le, sed in praesepe. Inter jumenta et bruta animalia et simplices quosque et innocentes. Unde dicit et Dominus in Evangelio. Vulpes foveas habent, et volucres coeli nidos.
Abbreviated transcription (Latin):
palpebris meis dormitationẽ. Etrequiẽ tẽporib. Do
nec inueniã locũ dño taberraculũ deo iacob. Hoc mul¬
tipputant dicide eccła. sedmi chi uidetur nontã de
eccła dici: quã de scã maria. Deniq dicitur. Ecce uidimus
eã inefrata: inuenimus eã incãpiꝰsilue: legamus scrip¬
turas scãs. dieb ⁊ noctib singulas sillabas ⁊ litteras uen¬
tilemus. Dicat aliquid de effrata. Hic betleem dixit
legimus enĩ ingenesi. Aenit inbethleem hec est ineffrata.
Hodicitur deiacob quandouror enus rachel mortua. ẽ
hoc est ineffrata. Seduideamus effrata quare nomen
aceperit. Scripͭũ est enĩ in paralipomenon. Qm̃ maria
soror moysietaaron habuerit maritũ hor. Nonhur.
sedhor. et postea describit᷑ or̃do. et dicitur maria soror
moysi. et aaron. hec est effrata. Hoc inparalipomenon
libri scribitur. Querite et inuenietis.Deniq: ethec efra¬
ta. ab illa effrata nom̃ accepit. Uidetur forsitan alicui

Expanded text:
palpebris meis dormitationem. Et requiem temporibus meis, palpebris meis dormitationem. Et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Hoc multi putant dici de Ecclesia; sed mihi videtur non tam de Ecclesia dici, quam de sancta Maria. Denique dicitur. Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campis silvae. Legamus Scripturas sanctas, et diebus et noctibus singulas syllabas et litteras ventilemus. Dicat aliquis de Ephrata, hic Bethlehem dixit. Legimus enim in Genesi: Venit in Bethlehem, hoc est, Ephrata. Hoc dicitur de Jacob quando uxor ejus Rachel mortua est. Hoc est, Ephrata. Sed videamus Ephrata quare nomen acceperit. Scriptum est enim in Paralipomenon, quoniam Maria, soror Moysi et Aaron, habuerit maritum Or: non Ur, sed Or . Et postea ordo describitur, et dicitur: Maria, soror Moysi et Aaron, haec est Ephrata. Hoc in Paralipomenon libris scribitur. Quaerite et invenietis. Denique et haec Ephrata nomen accepit. Videtur forsitan alicui
Abbreviated transcription (Latin):
sensu sed errantes dauid hic xp̃m interp̃tantur. etman¬
suetudinis eius referunt ad xp̃m. Nosergo interprete¬
mur istũ psalmũ indauid. ut qui nascitur ex dauid uere
xp̃s intellegatur. Deniq uidete ordinẽ qm̃ enĩ grandis
est psalmus. etiã multa diximus : debemus breuiter sen:¬
susperstringere. nonlatius disputare. ut prudens audi¬
tor hec que dirimus etiã eaque loquimur ipse ase intel¬
legat. Sicut iurauit dño uotũ uouit deo iacob. Inebrai¬
cononhabet. cũc. hoc est sicut nec est sensus sed habet.
cũc. hoc ẽ. que est sensus. Memento dñe dauid etom̃s
mansuetudinis eius. Qui iurauit dño uotũ uouit deo
iacob. Et inhoc puto nontantũ uitio septuaginta interp̃¬
tũ factũ. quod scriptorũ errore. si introiro intab̾nacu¬
quidemeo semine nasciturus est. Hoc est quẽ ꝓmisistiꝗa
dehis lũbis nasciturus ess. Sidedero somnũ oculis aut

Expanded text:
sensu; sed errantes David hic Christum interpretantur, et mansensu; sed errantes David hic Christum interpretantur, et mansuetudinem ejus referunt ad Christum. Nos ergo interpretemur istum psalmum in David, ut qui nascetur ex David vere Christus intelligatur. Denique videte ordinem, quoniam enim grandis est psalmus, et jam multa diximus, debemus breviter sensus perstringere, non latius disputare: ut prudens auditor ex his quae diximus, etiam ea quae non loquimur, ipse a se intelligat. Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob. In Hebraico non habet ὼ, hoc est, sicut, nec sic sensus est; sed habet ὸς, hoc est, qui, et est sensus: Memento, Domine, David et omnis mansuetudinis ejus, qui juravit Domino, votum vovit Deo Jacob. Et hoc puto non tam vitio Septuaginta Interpretum factum, quam scriptorum errore. Si introiero in tabernacusi Christi, qui de meo semine nasciturus est, hoc est, quem promisisti, quia de meis lumbis nasciturus est. Si dedero oculis meis et
Abbreviated transcription (Latin):
EMENTO DãE dauid. et om̃s mansuetudinis eius.
Multi putant exeo: quod scriptũ. ẽ: in euangelio.
Miserere nr̃i filidauid. Hoc ceci dicunt ꝗsedebant
ihericho. istũ dauid ꝗ interp̃tatur fortis manure.¬
ferri addñm saluatorẽ. Sed inistopsalmo siuolue¬
rimus referre ut illiestimant: multũ nocent intel¬
legentie nostre: Siem̃ hoc quod dicitur. Memen¬
to dñe dauid et om̃s mansuetudines eius. referunt
ada p̃m. quomodo xp̃s dicit: quasidealio. Donec
inueniã locũ dño tabernaculũ deo iacob Ecce audi¬
uimus eã in effrata. inuenimus eã incãpi silue. Et quo
modo dicitur: ꝓpter dauid seruũ tuũ non auertas
faciẽ &p̃itui. Nonstat ordo. sienĩ dauid op̃s dicit᷑.
quod negamus & p̃m interpretar i dauid ꝑlo
corũqualiquatate: sed inisto loco recipit sensuns. Et
quare errant: dico uobis. qm̃ scriptũ est.Memento dñe
daidetom̃s mansuetudinis eius. Et dñs dicit in euange¬
lio. Discite ame quia mitissum ethumilis corde. Pioꝗdẽ

Expanded text:
emento, Domine, David et omnis mansuetudinis ejus. Multi putant ex eo quod scriptum est in Evangelio, Miserere nostri, fili David hoc caeci dicunt qui sedebant in Jericho, istum David, qui interpretatur fortis manu, referri ad Dominum Salvatorem. Sed in isto psalmo si voluerimus referri, ut illi putant, multum nocet intelligentiae nostrae. Si enim hoc quod dicitur, Memento, Domine, David et omnis mansuetudinis ejus, refertur ad Christum, quomodo dicit quasi de alio: Donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob? Ecce audivimus eam in Ephrata, invenimus eam in campismodo dicit, propter David, servum tuum, non avertas faciem Christi tui? Non stat ordo. Si enim David Christus dicitur, quod negemus Christum interpretari David pro locorum qualitate; sed in isto loco non recipit sensus. Et quare errent dico vobis, quia scriptum est: Memento, Domine, David et omnis mansuetudinis ejus. Et Dominus dicit in Evangelio: Discite a me quia mitis sum et humilis corde. Pro quidem
Abbreviated transcription (Latin):
mel dici. non alia aromata. fontalia arborũ. sedtan¬
debat quulneratus fuerat samaritaniis. hoc est
custos. nichilei infu dit nisiuinũ. etoleũ. Uinũ auste¬
ritate preceptorũ uinũ stipticũ ut quodcũq malihu

Expanded text:
mel dici, non alia aromata, non alia arbor, sed tanmel dici, non alia aromata, non alia arbor, sed tandebat, qui vulneratus fuerat, Samaritis, hoc est, custos, nihil ei infundit nisi vinum et oleum. Vinum austeritatem praeceptorum, vinum typicum; ut quodcumq
Abbreviated transcription (Latin):
et filios. bibitis uinũ et inebriati ꝓap̃o insanire cepisti.
Non uobis uidetur esse ebrietas. non uobis uidetur spi¬
ritalis. in sania delicias: cõtempnere. sordes appetere
fugire ciuitates. deserta sectare. nescire effectus. igno¬
dełis. musto pleni sunt. Nonenĩ fuerant inebriati delege
comparantur filii nr̃i . nisi nouelle oliuarũ. Nondioxit
oliue ueteri: sed nouelle oliue. Quomodo et ibi de he¬
brietate apłorũ nondicit᷑ deuino uetero: s demusto.
sic et hic dr̃ nouelle. oliuarũ que tota uirꝰ ineuangelu
iuuentute:Nouella oliuarũ plena luce: oleũ hanc na¬
turã hab ut cibos condat ut luminis fomenta p̃beat.
ut lasso longo itinere corpus uictũ restituat quasi
labori pristino et sanitate.Demiq et quicũq lassus
fuerit : et unguitur. quasi recipit pristinũ uirorẽ
Putas sine causa nũc dicit᷑ uinũ. etoleũ. non potuit

Expanded text:
et affines, bibistis vinum, et inebriati pro Christo insanire coepistis. et affines, bibistis vinum, et inebriati pro Christo insanire coepistis. Non vobis videtur esse ebrietas? non vobis videtur spiritualis insania, delicias contemnere, sordes appetere, fugere civitates, deserta sectari, nescire affectus, ignoeis: Musto sunt pleni . Non enim fuerant inebriati de Lege comparantur filii nostri nisi novellae olivarum. Non dixit olivae veteri, sed novellae olivae. Quomodo et ibi de ebrietate apostolorum, non dicitur de vino veteri, sed de musto: sic et hic dicitur novella olivarum, quae tota viret in Evangelii juventute. Novella olivarum plena luce. Oleum hanc naturam habet, ut cibos condiat, ut lumini fomenta praebeat, ut lasso longo itinere corpus unctum restituat quasi labori pristino et sanitati. Denique quicumque lassus fuerit et ungitur, quasi recipit pristinum vigorem. Putas sine causa nunc dicitur vinum et oleum? Non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
babeã uxorẽ. et dete filios faciã plures. Filios faciã plures
quasi deuite botros. Quomodo uitis hab diuersos bo¬
tros. etuna quidẽ radix est. sed longe lateq huc atq
illuc flagella diffudit. et ipsa flagella babent fructos suos.
alia maiora grana sunt aliaminora. Sic etde sapientia
que est uxor nr̃a sitam̃ nũquã dimiserimus plures nas¬
cuntur botrͥos. hoc est uirtutes plurime: sce cogitatio¬
nes opera preclara. Filutui sicut nouelle oliuarũ in cir¬
cuitu mense tue. Legimus inalio loco. Etuinũ letificat
cor hõis. Legimus et incantica canticorũ. Uenite fr̃s bi¬
uinũ bibere:. etcarnẽ manducare. Rursum dicitur
nobis. Etuinũ letificat corbois. S uinũ dicitur spirita¬
le quod siquid biberit statim in ebriatur. Uos aũ utdi¬
mitteretis possesione s uestras. et parentes ur̃os. et affines.

Expanded text:
habeam uxorem, et de te filios faciam plures, filios plures habeam uxorem, et de te filios faciam plures, filios plures quasi de vite botros. Quomodo vitis habeat diversos botros. Et una quidem radix est. Sed longe lateque huc atque illuc flagella diffundit, et ipsa flagella habent fructus suos, , alius minor, alia majora grana sunt, alia minora; sic et de sapientia, quae est uxor nostra: si tamen numquam eam dimiserimus, plures nascuntur botri, hoc est, virtutes plurimae; sanctae cogitationes, opera praeclara. Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae. Legimus in alio loco: Et vinum laetificat cor hominis . Legimus et in Canticis Canticorum: Venite, fratres, bib debemus vinum bibere et carnem manducare . Rursum dicitur nobis: Et vinum laetificat cor hominis. Sed vinum dicitur spirituale, quod si quis biberit statim inebriatur. Vos omnes, ut dimitteretis possessiones vestras, et parentes vestros, et filios
Abbreviated transcription (Latin):
neueniat anima mea. Quare ꝗa uiricausam uoluer̃
agere mulieris. hoctotũ quare dixi. Qm̃ scĩ filias non
nouã: sed eaque sciunt. Iacob duodecim habuit filios
patriarchas. ruben.simeon.iuda. leui. isachar. aser.
etceteros usq ad duodecimũ. Legite ingeneratione
etnũquã inuemetis detantis. xii. patriarchas ullũ
fecisse filiam sed totos filios. Dicouobis unũ nefor¬
sitanobliuis camini. Aser. filiã habuit sarai. Iacob habuit
archa. unã tantũ filiã habuit. Hoc totũ quare dixi.
ut filios. et filias inscripturis spiritaliter intellegere
debemus. Uax or tua sicut uitis habundans inlateri¬
plurimos botros hab. sic et uror nr̃a. hoc. est sapien¬
tia. Vocor nr̃a que sponsa est.Deniq scribitur in alio
aliquid intellegeres iungitur soror ut omĩs turpis amor
excludatur. Uenisoror mea: sc̃s enĩ amor est: et propterea
te sororẽ uoco: et sponsa meã. Ppterea sponsã uoco ut

Expanded text:
non veniat anima mea . Quare? Quia viri, causam voluerunt non veniat anima mea . Quare? Quia viri, causam voluerunt agere mulieris. Hoc totum quare dixi, quoniam sancti filias non novam; sed ea quae sciunt. Jacob duodecim habuit filios patriarchas, Ruben, Simeon, Juda, Levi, Issachar, Aser et caeteros usque ad duodecimum. Legite in Generatione, et numquam invenietis de tantis duodecim patriarchis ullum fecisse filiam, sed totos filios. Dico vobis unum ne forsitan obliviscamini. Aser filiam habuit Saram. Jacob habuit archa unam tantum filiam habuit. Hoc totum quare dixi? ut filios et filias in Scripturis spiritualiter intelligere debeamus. Uxor tua sicut vitis abundans in lateriplurimos botros habet, sic et uxor nostra, hoc est, sapientia uxor nostra, quae sponsa est. Denique scribitur in alio aliquid intelligeres, jungitur soror; ut omnis turpis amor excludatur. Veni, soror mea, sanctus enim amor sit, et propterea te sororem voco et sponsam meam. Propterea te sponsam voco, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quid eã poterat dicere filie tue aut poterat dicere
utẽ ł nacon. ut possint intellegi. etuiri. etfemine.
Suide quiddicat. filii tui qui sapientiã uxorẽ habn.
non facit de ea filias: sed filios. Nichil molle. nichil de¬
liratũ. nichiltenerũ. nichileffeminatũ hab inmen¬
tesua. Putas quod scĩ alia causa scribuntur. non habu¬
isse filias sedfilias. Leg amus gene si ibi enim genera¬
tionũ ordo seruatur. Sc̃s habraam habuit uxorẽ.
sarramhabuit agar concubinã: habuit poste a
inse molle ettenerũ. et effeminatũ : sed totũ uirile
et rigidũ. Beatus ia cob.iiax. patriarchas hab filios:
et unã filiã nomine dinã. quod interpretat᷑ causam.
iurgiũ rixam. Deniq uã habuit filiã : et duocim
filios: et propt̃ inã filiã tanta insichẽ bella nascunt᷑.
Iacobnũquã dixerat timeo fecisti me odibilẽ. Loꝗt᷑
adleui. etadsimeon. leui. et symeon. inconcilioeoꝵ

Expanded text:
quid non poterat dicere, filiae tuae? aut non poterat dicere quid non poterat dicere, filiae tuae? aut non poterat dicere τὰ τέκνα σου, ut possint intelligi et viri, et feminae? Sed vide quid dicat, filii tui. Qui sapientiam uxorem habet non facit de ea filias, sed filios. Nihil molle, nihil delicatum, nihil tenerum, nihil effeminatum habet in mente sua. Putas quod sancti alia causa scribuntur non habuisse filias, sed filios? Legamus Genesim, ibi enim generationum ordo servatur. Sanctus Abraham habuit uxorem Sarram; habuit Agar concubinam; habuit postea Cin se molle, et tenerum, et effeminatum, sed totum virile et rigidum. Beatus Jacob duodecim patriarchas habet filios. Et unam filiam habet nomine Dinam, quod interpretatur, causa jurgiorum, rixam. Denique unam habuit filiam et duodecim filios. Et propter unam filiam tanta in Sichem bella nascuntur. Jacob numquam dixerat, Timeo, fecistis me odibilem. Loquitur ad Levi et Simeon, Levi et Simeon in concilio eorum
Abbreviated transcription (Latin):
se est: ut et mortale scibos habeat. Quod aũ in mor¬
tale est. hoc est anima que inmortalis est: et in morta¬
lescibos hab. Uultis scire qm̃ et animam habetcibos
scire quos cibybabet: animadicit nobis et propħa
Gustate etudete qm̃ suauis est dñs. Quomodo enĩ
corpus nisi acciperit cibos suos moritur. Sic etan¬
ma nisi acceperit cibospiritales moritur. Boctotũ
quare dico. quia solent aliqui dicere. non habeone.
et propterea diximus quomodo ubi sunt corporis.
habundans inlaterib domus tue. Dicit salomon.
quia uoluerat sapientiã sibi dicit sponsam. Dicit
et inalio loco desapientia. ama illã. et ampleocabit᷑
te. circũda illã et seruauit te. Dicamus ergo etnos
hanc uxorẽ. habeamus illam inã plexib nr̃is. sisemꝑ¬
fuerit inãplexumeo ista uxor. faciamus exea filios.
nonfilias : sed filios. Denique ethocdicitur. Filu tui
sicut nouelle oliuarũ incircuitu mense tue. Num¬

Expanded text:
e est, ut et mortales cibos habeat. Quod autem immore est, ut et mortales cibos habeat. Quod autem immortale est, hoc est, anima quae immortalis est, et immortales cibos habet. Vultis scire quoniam et anima habet cibosscire quos cibos habet anima? Dicit nobis et propheta: Gustate et videte quoniam suavis est Dominus . Quomodo enim corpus, nisi acceperit cibos suos, moritur: sic et anima nisi acceperit cibos spirituales, moritur. Hoc totum quare dico, quia solent aliqui dicere, Non habeo nece Deum. Et hoc propterea diximus, quomodo cibi sunt corporis, abundans in lateribus domus tuae. Dicit Salomon quia voluerit sapientiam ducere scilicet sponsam . Dicit et in alio loco de Sapientia: Ama illam, et amplexabitur te. Circumda illam et servabit te . Ducamus ergo et nos hanc uxorem, et habeamus illam in amplexibus nostrisfuerit in amplexu nostro ista uxor, faciemus ex ea filios; non filias, sed filios. Denique et hic dicitur, filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae. Num