comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tosꝑc: iuxta to qd̾ expedit: & iterum: Sicut¬
enim corpus unum est.⁊ menbra plurima ht̃ :
omĩa autem menbra corporis cum sint multu.
unum corpus est: sic et xꝑc. Uerũ ne dicas
in uno corpore diuersa menbra. unum habere
meritum: statum gradus describit ecclie.:⁊ ait
tutes. et gr̃as curationũ: opitulationes gr̃arũ¬
om̃s apłi : Nunquid õs doctores: Nunquid
om̃s uirtutes: Nunquid om̃s gr̃am habent
curationum: Nunquid om̃s linguis locunt᷑:
unquid om̃s interp̃tantur : E mulamini¬

Expanded text:
icut corpus unum est, et membra plura habet: omnia autem membra corporis cum sint multa, unum corpus est; sic et Christus . Verum ne dicas in uno corpore diversa membra unum habere meritum, statim gradus describit Ecclesiae, et ait:tutes, et gratias curationum, opitulationes, guophetae? Nunquid omnes doctores? Nunquid omnes habent virtutes? Nunquid omnes dona habent sanitatum? Nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes interpretantur? Ali
Abbreviated transcription (Latin):
nores. allos eẽ maiores: & qui utiq uas electi¬
onis dr̃: ⁊ cunctis omnib amplius laborauit
non ẽ iniustus ds̃: ut obhuiscatur oꝑis eius
et dispar meritum. equali mercede cõpensit:
De huic legimus: Sicut in adam om̃s morunt᷑¬

Expanded text:
vas electionis dicitur, et cunctis amplius laboravit, non est injustus Deus, ut obliviscatur operis ejus, et dispar meritum aequali mercede compenset. Dehinc legimus: Sicut in Adam omnes moriunt
Abbreviated transcription (Latin):
mini caritatem: emulamini sꝑualia: magis aut̃
ut ꝓphetis: & iterum: Uolo autẽ om̃s uos loqͥ
lingius: magis autẽ ꝓpħare: Nam maior ẽ qui
ꝓphetat: quam qui loquitur linguis: ẜ rursũ.
Ubi diuersa sunit dona: & alius maior. ⁊ alius
minor est: E om̃s sꝑuales appellantur: certe
oues sunt.⁊ stant a dextris: & inter ouem. et
ouem. est aliqua diuersitas: Loquitur quidẽ
de humilitate: paulus apłs: Ego sum nouissi¬
mus apłorum. qui ñ sum dignus uocari apłs.
quia ꝑsecutus sum eccliam dei Grã autem dei

Expanded text:
autem ut prophetetis . Et iterum: Volo autem omnes vos loqui linguis, magis autem prophetare. Nam major est qui prophetat, quam qui loquitur linguis . Et rursumUbi diversa sunt dona, et alius major, alius minor est, et omnes spirituales appellantur, certe oves sunt, et stant a dextris, et inter ovem et ovem est aliqua diversitas. Loquitur quidem de humilitate Paulus Apostolus: Ego sum novissimus Apostolorum, qui non sum dignus vocari Apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei. G
Abbreviated transcription (Latin):
dispensatores fit multa distanta: non dico de
malis ⁊ bonis. s de ipsis bonis qui ad dexterã
stant: Audi consequenter: Nescitis qm̃ qui in
sacrificiis oꝑantur. de sacrificiis comedunt:
qui altario deseruiunt. de altario participant᷑:
Sic & dñs disposuit his qui eugłm annuntiant.
de euglio uiuere: Ego autem: ñ abutar horum
aliquo Nonscripsi autẽ hec: ut sic fiant in me
Melius ẽ mͥ mori: quã ut głam meam quis euacu¬
et: Si enm eugłiz auero: non ẽ mͥ gła : Necessitas
Que ẽ gͦ merces mea: ut eugłizans sine sumptu
ponam euglium xꝑi: ut ñ abutar potestate que
euglio. & qui de sacrificiis partcipantur:
qa. s laborat inanib suis ne quem grauet. ⁊ die et
nocte oꝑa ẽ ⁊ ministrat his qui secum sunt: ittiq
toeo hoc facit: ut plus laborans. plus aliquid
mercedis accipiat Curramus ad reliqua: Diu¬

Expanded text:
it multa distantia non dico de malis et bonis, sed de ipsis bonis qui ad dexteram stant? audi consequentia: Nescitis, quoniam qui in sacrificiis operantur, de sacrificiis comedunt: qui altario deserviunt, de altario participantur? Sic et Dominus disposuit his, qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere: ego autem non abutar horum aliquo. Non scripsi autem haec, ut sic fiant in me. Melius est enim mihi mori quam ut gloriam meam quis evacuet. Si enim evangelizavero, non est mihi gloria: necessitas es mea? Ut evangelizans 361 sine sumptu, ponam Evangelium Christi; ut non abutar potestate, quae Evangelio, et qui de sacrificiis participantur? tia, sed laborat manibus suis, ne quem gravet, et die ac nocte operatur, et ministrat his qui secum sunt, utique ideo hoc facit, ut plus laborans, plus aliquid mercedis accipiat. Curramus ad reliqua. Div
Abbreviated transcription (Latin):
qdõ suꝑ edificauit : mercedem accipiet: Sicuius
opus arserit : detrim̃tum sustinebit: Ipse aũ
saluus erit : sic tam̃ quasi ꝑ ignem: Si is cuiꝰ
opus arsit. & ꝑiit. damnum sustinuit laboris
uabitur: non tantũ absq probatione ignis:
Ergo is cuius opus manserit. qd̾ suꝑ edificauit:
sine ignis ꝓbatione saluabitur: et inter saluati¬

Expanded text:
dem accipiet. Si cujus opus arserit, detrimentum patietur. Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Si is cujus opus arsit, et periit, et damnum sustinuit laboris um, sed ipse salvabitur, non tamen absque probatione ignis: ergo si cujus opus manserit, quod superaedificavit, sine ignis probatione salvabitur, et inter salvati
Abbreviated transcription (Latin):
contra eos loquitur qui in aꝑm credentes. adhuc
monet ne scandalirent illos cibo suo qui adhuc
in fide infirmiores erant: Deniq & in consequen
qõ nchil cõmune ꝑ ipsum ẽ. nͥ ei qui existimat
pd commune ẽẽ illi cui cominune ẽ. Si enim ꝓpt̾¬

Expanded text:
contra eos loquitur, qui in Christum credentes, adhuc contra eos loquitur, qui in Christum credentes, adhuc monet, ne scandalizent illos cibo suo, qui adhuc in fide infirmiores erant. Denique et in consequequod nihil commune per seipsum est, nisi ei, qui existimat quid commune esse, illi com
Abbreviated transcription (Latin):
martionẽ designat. ⁊ tacianum. et ceteros heticos
qui abstinentiam indicunt ꝑpetuam. ad destruenda et
contemnencla. ⁊ abhominanda oꝑa creatoris: Nos aũ¬
et creaturã omnem laudamus dei. & maciem sagine.
abstinentiã luxurie: ieiunia p̃ferimus saturitat:
Uir quippe in laborib laborat sibi: & ñ facit in interi
ni iudicis. sicut in dieb diluuii. ⁊ euersionis sodo¬
me et gomorre dep̃hendamurꝰ : manducantes et
bibentes. nubentes.⁊ nuptũ tradentes: Nam ⁊ di
luuiũ.⁊ ignis de cȩlo. saturitatẽ pariter ⁊ nuptias
quas deleret inuenit: Nec mirum. si om̃e qd̃ in ma¬
cello uenditur apłs emi iubeat. ⁊ comechi: cum ido¬
latris. ⁊ adhuc in templis ydoloꝵ. quasi idolatita
uescentib. pro summa abstinentia fuerit cibis tan¬
tum abstinere gentilium: Qõ si loquitur ad roma¬
nos. is qui manducat ⁊ ñ manducantẽ ñ sꝑnat.
ierunia et saturitatem ȩqualia merita dispensat: s

Expanded text:
Marcionem designat, et Tatianum, et caeteros haereticos, Marcionem designat, et Tatianum, et caeteros haereticos, qui abstinentiam indicunt perpetuam, ad destruenda et contemnenda et abominanda opera Creatoris. Nos autem creaturam omnem laudamus Dei: et maciem saginae, abstinentiam luxuriae, jejunia praeferimus saturitati. Vir quippe in laboribus laborat sibi, et vim facit in interitni judicis, sicut in diebus Diluvii, et eversionis Sodomae et Gomorrhae, deprehendamur manducantes, et bibentes, et nubentes, et nuptui tluvium, et ignis de coelo saturitatem pariter, et nuptias quas deleret invenit. Nec mirum, si omne quod in macello venditur, apostolus emi jubeat, et comedi : cum idololatris et adhuc in templis idolorum, quasi idolothyta vescentibus, pro summa abstinentia fuerit, cibis tantum abstinere Gentilium . Quod si loquitur ad Romanos: Is qui manducat, non manducantem non spernat ; non inter jejunia et saturitatem aequalia merita dispensat; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uniura inducitur. semꝑq ieuinans: et dm̃ uirgi¬
nem longa castitas. longaq ierunia suscepere: Pre
cursor eius et p̾co locustis alitur. & siluestri melle
ñ carnib habitatioq deserti. ⁊ cunabula monachoꝵ
talib inchoant᷑ alimentis: S ⁊ ipse dñs baptisma su
um .xl. dierum ieiunio dedicauit : ⁊ acriora de¬
monia docuit. ñ nisi oratione ⁊ ieruniis posse fuꝑa¬
baptisma. elemosinis meruit. crebrisq ieruniis:
Paulus apłs post famem ⁊ situn. et ceteros labores
crebra ieiunia enumerat : et discipulo timotheo
dolenti stomachum. ⁊ infirmitates plurimas susti¬
nenti: suadet uini modicã potonem: Iam noli in¬
quit aquam bibere: Cui autẽ dicit. iam noli aquã
bibere. ostendit eum aquam ante potasse: Qd̃ ñ
concedet : nisi crebre infirmitates. et dolor stoma¬
hibeant nuptias. & iubeant cibis abstinere quos
ds̃ creauit ad utendum cum grãrum actione. s

Expanded text:
univira inducitur, semperque jejunans; et Dominum virgiunivira inducitur, semperque jejunans; et Dominum virginem longa castitas longaque jejunia suscepere. Praecursor ejus et praeco Joannes locustis alitur, et silvestri melle, non carnibus: habitatioque deserti et incunabula Monachorum, talibus inchoantur alimentis. Sed et ipse Dominus baptisma suum quadraginta dierum jejunio dedicavit; et acriora daemonia docuit non nisi oratione et jejuniis posse superaet antequam baptisma, eleemosynis meruit, crebrisque jejuniis. Paulus Apostolus post famem et sitim, et caeteros labores crebra jejunia enumerat. Et discipulo Timothaeo dolenti stomachum, et infirmitates plurimas sustinenti, suadet vini modicam potionem: Jam noli, inquit, aquam bibere . Cui autem dicit, jam noli aquam bibere, ostendit eum aquam ante potasse. Quod non concederet, nisi crebrae infirmitates et dolor stomahibebant nuptias, et jubebant 351 cibis abstinere, quos Deus creavit ad utendum cum gratiarum actione: sed et
Abbreviated transcription (Latin):
in cinere ⁊ ieiunio facit dicens: Quia cinerem sicut
panem manducaui : ⁊ potum meũ cum fletu mis¬
cebam: & infirmata sunt in ieiunio: genua mea:
& certe iam audierat a nathan: Dñs abstulit ate: hoc
Erant enun filii reꝓmissionis: & ꝑ abstinentiã ieiu¬
inumq concepti Aaron. ⁊ ceteri sacerdotes ing̾s¬
suri templum: omne qd̃ potest inebriare ñ potañ.
ne moriantur: Ex quo intelligimus mori eos: qui
in eccłia non sobrii ministrant: Quamobrem:
& exꝓbratur isrħ. Potum dabatis nazareis meis
uinum: Ionadab filius rechab. filiis suis p̃cepit:¬
ut ñ biberent uinum usq in et̃num: Quib cum
offerret ieremias ut biberent. & illi bibere noluis¬
sent : loquit᷑ dñs ꝑ propħam: Quia obȩdistis p̃cep¬
to ionadab patris ur̃i: non deficiet uir de stirpe
ionadab filii rechab. stans in conspectu meo cunc¬
ts diebus: In forib eugłii anna filia phanuelis

Expanded text:
in cinere et jejunio facit, dicens, Quia cinerem tamquam in cinere et jejunio facit, dicens, Quia cinerem tamquam panem manducabam, et potum meum cum fletu miscebam . Et, Infirmata sunt in jejunio genua mea . 350 Et certe jam audierat a Nathan: Dominus abstulit a te hoc Erant enim filii repromissionis, et per abstinentiam jejuniumque concepti. Aaron et caeteri sacerdotes ingressuri Templum, omne quod potest inebriare non potant, ne moriantur . Ex quo intelligimus mori eos, qui in Ecclesia non sobrii ministrarint. Quamobrem exprobratur Israeli, Potum dabatis Nazaraeis meis vinum . Jonadab, filius Rechab, ut non biberent vinum usque in aeternum. Quibus cum offerret Jeremias vinum ut biberent, et illi bibere noluissent, loquitur Dominus per Prophetam: Quia obedistis praecepto Jonadab patris vestri, non deficiet vir de stirpe Jonadab filii Rechab, stans in conspectu meo cunctis diebus . In foribus Evangelii, Anna filia Phanuelis
Abbreviated transcription (Latin):
steros: ieiunio impetrauit ⁊ sacco: Anna uxor
helcane inanem cibo uentrẽ filio meruit implere:
Periclitant᷑ in babylone magi. omĩs coniector. et
ariolus. ⁊ aruspex ceditur: Daniel. ⁊ tres pueri
reuelationẽ merentur ieiumo: et pasti leguminibꝰ
pulchriores sunt ⁊ prudentiores his qui de men¬
sa regis et carnib uescebant᷑. Deinde scriptũ est.
qũ daniel trib elidomadis ieiunauerit. panẽ sua¬
uem ñ comedit. caro ⁊ uinum ñ intrauerit in os
eius. oleo unctus non sit: & uenerit ad eum an¬
gelus dicens: Daniel: homo miserabilis es: Qui
deo miserabilis apparuerat post serunium: leonib
in lacu fuerat horribilis: Quam pulchra res que
placat dm̃: leones mitigat : demones terret:
Mitqtur ad eum licet hoc in hebraicis uoluminib ñ in¬
uenerunus abacuch: messoꝵ prandiũ portans: Talẽ
enim discophorum: inedia meruerat ebdomadis:
Dautd ꝑiclitante filio post adulterium exemolothesin:

Expanded text:
steros, jejunio impetravit et sacco. Anna uxor steros, jejunio impetravit et sacco. Anna uxor Helcanae inanem cibo ventrem, filio meruit implere. Periclitantur in Babylone Magi, omnis conjector et hariolus et aruspex caeditur . Daniel et tres pueri revelationem merentur jejunio; et pasti leguminibus, pulchriores sunt et prudentiores his, qui de mensa regis carnibus vescebantur. Deinde scriptum est, quod Daniel tribus hebdomadibus jejunaverit; panem suavem non comederit: caro et vinum non intraverit os ejus: oleo unctus non sit; et venerit ad eum Angelus, dicens: Daniel, homo miserabilis es . Qui Deo miserabilis apparuerat, post jejunium leonibus in lacu fuit  Al. fuerat horribilis. Quam pulchra res, quae placat Deum, leones mitigat, daemones terret ! Mittitur ad eum licet hoc in Hebraicis voluminibus non invenerimus Abacuc messorum prandium portans. Talem enim discophorum inedia meruerat hebdomadis. David, periclitante filio, post adulterium ἐξομολόγεσιν
Abbreviated transcription (Latin):
qui ederit panem usq ad uesꝑam: donec ulciscar
stationis semel a dño destinatȩ: ut ionathan qui
causa uictorie exciterat. dep̃henderet sors. ⁊ ignorã¬
te crimen declinare ñ posset: patrisq in se conci¬
taret manum: ꝙ uix populi p̃cib saluaretur
Helias quadraginta dierũ ieiunio p̃paratus. dm̃ ui¬
lias: Multo familiarior ista uox: quã illa in genesi
Adam ubi es: Ille enim pastum terrebat ⁊ ꝑditum:
hec ieiunanti famulo blandiebatur: Congregatũ
samuel ppłm in masphat. indicto ieiunio roborauit.
et fecit hostib fortiorem: Assyrioꝵ impetũ.⁊ poten¬
ham sennacherib. ezechie regis lacrime. saccus et
humiliatio uictus fregit: ꝓstrauit. ⁊ uicit: S e con-¬
trario ciuitas ninque. imminentẽ iram dñi: ieiu¬
nioꝵ miseratione detoesit: Quam ⁊ sodoma placas
nio: Achab rex impiissimus. ut sententiã dei sub¬
terfugeret. & euersio domus eius differret᷑ in po¬

Expanded text:
qui ederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar qui ederit panem usque ad vesperam, donec ulciscar stationis semel Domino destinatae, ut Jonathas, qui causa victoriae exstiterat, deprehenderetur sorte, et ignorantiae crimen declinare non posset, patrisque in se concitaret manum, et vix populi precibus salvaretur. Elias quadraginta dierum 349 jejunio praeparatus, Deum viuid tu hic, Elia? Multo familiarior ista vox, quam illa in Genesi, Adam, ubi es ? Illa enim pastum terrebat et perditum: haec jejunanti famulo blandiebatur. Congregatum Samuel populum in Masphat, indicto jejunio roboravit, et fecit hostibus fortiorem. Assyriorum impetum, et potentiam Sennacherib, Ezechiae, regis lacrymae, saccus, et humiliatio victus, fregit, prostravit et vicit. Et e contrario civitas Ninive, imminentem iram Domini jejuniorum miseratione detorsit: quam et Sodoma placassnio. Achab rex impiissimus, ut sententiam Dei subterfugeret, et eversio domus ejus differretur in po
Abbreviated transcription (Latin):
putant. s ob ieiunioꝵ consortia. moysen ⁊ heliam
transfiguratus in monte. secum ostendit in gła:
testatur : Dicebant enim exitum: quẽ completurus
s lex nuntiat & propħe: Qõ si contentiose in moyse
nuptias. in helia uirginitatẽ dixerit demonstra¬
ri. breuiter audiat moysen mortuũ & sepultum:
heliam igneo curru raptum: ante immortalem
cepisse ẽẽ quã mortuum: S nec scda conscriptio ta¬
bularum: absq ieiunio potuit impetrari: Qđ̃ ebri¬
etas ꝑdiderat : inedia repꝑit. E.x quo ostenditur̾
posse nos ꝑ ieiunium redire in paradysum: unde
ꝑ saturitatem fueramus eiecti: In exodo adu̾sus
amalech. oratione moysi & totus popħi. usq ad
uesꝑam ieiunio dimicatũ est: Ihc filius naue
stationẽ imꝑauit soli ⁊ lunę. & mediam plusquã
unius diei uictoris exercitus ꝓtelauit.: S aul sic̃ in
regnoꝵ primo libro scribitur : maledictus inquit

Expanded text:
putant, sed ob jejuniorum consortia, Moysen et Eliam putant, sed ob jejuniorum consortia, Moysen et Eliam transfiguratus in monte secum ostendit in gloria. ura testatur: Dicebant ei exitum quem completurussed Lex nuntiat et Prophetae. Quod si contentiose in Moyse nuptias, in Elia virginitatem dixerint demonstrari, breviter audiant, Moysen mortuum et sepultum, Eliam igneo curru raptum, ante immortalem esse coepisse, quam mortuum. Sed nec secunda conscriptio tabularum absque jejunio potuit impetrari. Quod ebrietas perdiderat, inedia reperit. Ex quo ostenditur, posse nos per jejunium redire in paradisum, unde per saturitatem fueramus ejecti. In Exodo adversus Amalec, oratione Moysi, et totius populi, usque ad vesperam jejunio dimicatum est . Jesus filius Nave stationem imperavit soli et lunae: et inediam plus quam unius diei, victoris exercitus protelavit . Saul, sicut in Regnorum primo libro scribitur: Maledictus, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc anima nr̃a arida: nichil nͥ manna oculi nr̃i
conspiciunt: Angłoꝵ cibum contemnentes: carnes
cuo uentre legem accipit scriptã digito dñi: iste
mancducans ⁊ bibens consurgensq ludere. aurũ
conflat in uitulum: & egypqum bouem p̃fert
dñi maiestati: Tot dierum labor: unius hore satu¬
ritate perit: Frangit audacter moyses tabulas:
Sciebat enim: dei sermonẽ non posse audire temu¬
lentos: Incrassatus ẽ et pinguefactus. ⁊ dilatatus.
in eodem deutronomio p̃cipitur: Ne cũ mandu¬
caueris ⁊ biberis. et domos optimas edificaueris. ouib
ꝙ bobus tuis multiplicatis. ⁊ auro & argento extolla¬
deret oculis.⁊ auoiret aurib.⁊ corde coniceret. et
uultum ieiunantis moysi & iuxta hebraicã ueritatem
dei confabulatione cornittum. pastus. et pinguior popls
sustinere ñ potuit Quamobrẽ dñs nr̃ atq saluator
ñ ob inferentiam uirginitatis ⁊ nuptarũ ut quidã

Expanded text:
nunc anima nostra arida, nihil nisi manna oculi nostri nunc anima nostra arida, nihil nisi manna oculi nostri conspiciunt . Angelorum cibum contemnentes, carnes cuo ventre, legem accipit scriptam digito Dei. Iste manducans et bibens, consurgensque ludere, aurum conflat in vitulum, et Aegyptium bovem praefert Domini majestati. Tot dierum labor, unius horae saturitate perit. Frangit audacter Moyses tabulas: sciebat enim Dei sermonem non posse audire temulentos. Incrassatus est, et pingue factus, et dilatatus, in eodem Deuteronomio praecipitur: Ne cum manducaveris et biberis, et domos optimas aedificaveris, ovibus et bubus tuis multiplicatis, et argento et auro, extolladeret oculis, et audiret auribus, et corde conjiceret : et ultum jejunantis Moysi, 348 et juxta Hebraicam Veritatem, Dei confabulatione cornutum, pastus et pinguior populus sustinere non potuit. Quamobrem et Dominus nosternon ob indifferentiam virginitatis et nuptiarum, ut quidam
Abbreviated transcription (Latin):
re omnia: non desiderarent magnoꝑe qd̃ licebat.
nec mandatum in causam uerterent p̾uarica¬
tonis: Quamꝗͣ i tunc ex parte imꝑatum. de¬
alia munda. alia dicuntur immunda. & in
archa noe de immundis bina. de mundis in¬
troducuntur imparia: & utiq immundoꝵ
esus ablatus sit. ne sine causa ducerentur
immunda: ex parte ieiunsum dedicatũ est. docens ab¬
stinentiã omniũ in quoꝵdam recisione: Cur ꝑdidit e¬
sau pͥmogenita sua: Nonne ꝓpter cibum inpacientiãq
gule. lacrimis emendare ñ potuit: Piectus de egypto po¬
pulus isrł. ⁊ in t̾ram reꝓmissionis lacte ⁊ melle manan¬
tem introducendus: egyptias carnes ⁊ pepones alliaq
descoerat: Ugnam inquiens obissemus ꝑcussi a deo
in terra egypti: ꝗͣdo suꝑ ollas carnium sedebamus
& iterum: Qs nos uescet carnibus: Generunt in men¬
tem nobis pisces quos egypti comedebamꝰ gratis:
et cucumeres. ⁊ pepones. & porri. cȩpe. ⁊ allia: At

Expanded text:
re omnia, non desiderarent magnopere quod licebat; re omnia, non desiderarent magnopere quod licebat; ne mandatum in causam verterent praevaricationis. Quamquam et tunc ex parte impealia munda dicantur, alia immunda: et in Arca Noe de immundis bina, de mundis introducantur imparia et utique immundorum esus ablatus sit, ne sine causa dicerentur immunda, ex parte jejunium dedicatum est, docens abstinentiam omnium 347 in quorumdam recisione. Cur perdidit Esau primogenita sua? nonne propter cibum? impatientiamque gulae lacrymis emendare non potuit. Ejectus de Aegypto populus Israel, et in terram repromissionis lacte et melle manantem introducendus, Aegyptias carnes, et pepones, alliaque desiderat. Utinam, inquiens, obissemus percussi a Domino in terra Aegypti, quando super ollas carnium sedebamus . Et iterum: Quis nos vescet carnibus? Venerunt in mentem nobis pisces, quos in Aegypto comedebamus gratis, et cucumeres, et pepones, et porri, et cepe, et allia. At
Abbreviated transcription (Latin):
Ec de argumentis phylosophoꝵ: exem¬
plisq disserui. Nunc ad exordium
generis humani. id est ad nr̃m transiens. docebo pri¬
inum adam in paradyso accepisse p̃ceptum: ut cet̾a
poma comedens. ab una arbore ierunaret: Beattu¬
do paradysi: absq abstinentia cibi ñ potuit dedica¬
rI: Quamdiu ieiunauit: in paradyso fuit: Come¬
dit. ⁊ erectus ẽ: erectusq. statim duxit uxorem:
Qui ieiunans in paradyso uirgo fuerat: satur in t̾ra
matrimonio copulatur: & tamen erectus. ñ ꝓd¬
nus accepit licentam carnium uescendarum:
s tantum poma arboꝵ. ⁊ fructus segetum. ⁊ her¬
barum holera ei traduntur in cibum: ut exul
quoq paradysi. ñ carnib quȩ in paradyso non
erant. s similitudine frugum paradysi uesceret᷑:
Postea uͦ uidens ds̃ qd̃ diligenter appositum eẽt
ad maliciam cor hominis ab adolescentia: ⁊ sꝑc
carnis diluuio condemnauit: & autdissimã homi¬
num gulam ꝓbans: dedit eis licentam comeden¬
darum carnium: Ut dum sibi intelligunt lice¬

Expanded text:
ec de argumentis philosophorum exemplisque disserui. Nunc ad exordium generis humani, id est, ad nostra transiens, docebo, primum Adam in paradiso accepisse praeceptum, ut caetera poma comedens, ab una arbore jejunaret. Beatitudo paradisi absque abstinentia cibi non potuit dedicari. Quamdiu jejunavit, in paradiso fuit: comedit, et ejectus est: ejectus statim duxit uxorem. Qui jejunus in paradiso virgo fuerat, satur in terra matrimonio copulatur: et tamen ejectus, non protinus accepit licentiam carnium vescendarum; sed tantum poma arborum et fruges segetum, et herbarum olera ei traduntur in cibum: ut exsul quoque paradisi, non carnibus, quae in paradiso non erant, sed similitudine frugum paradisi vesceretur. Postea vero videns Deus quod diligenter appositum esset ad malitiam cor hominis ab adolescentia, et spicarnis Diluvio condemnavit, et avidissimam hominum gulam probans, dedit eis licentiam comedendarum carnium: ut dum sibi intelligunt lice
Abbreviated transcription (Latin):
p̃munur angustiis. ex toto cordis hoc loquamur
affectu: et quicquid nobis accid̾it. iuste nos susti¬
nere fateamur : ut cõpleatur in nobis illud qd̃ scͥp¬
tum ẽ: Exultauer̃t. ⁊ letate sunt filie iude in
omnib iudiciis tuis dñe: P eccauimus enim et
inique egimus recedentes ate: & deliquimꝰ in
omnibus: & certe tres pueri qui ñ peccauert̃.
nec eius etatis erant ꝗͣdo ducti sunt in babylo¬
nem : ut ꝓpter sua uicia punirentur: E cce qͦ¬
mͦ hii ex ꝑsona populi loquuntur : sic illud apl̃i
legendum est: non enum qd uolo hoc ago. s qd̾
nolo illuo oꝑor: ⁊ cet̾a que in eodẽ loco scͥpta st̃¬

Expanded text:
premimur angustiis, ex toto cordis hoc loquamur affectu, et quidquid nobis acciderit, juste nos sustinere fateamur, ut compleatur in nobis illud quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis, Domine . Peccavimus enim et inique egimus recedentes a te, et deliquimus in omnibus. Et certe tres pueri non peccaverant, nec ejus aetatis erant quando ducti sunt in Babylonem, ut propter sua vitia punirentur. Ergo quomodo hi ex persona populi loquuntur: sic illud Apostoli legendum est: Non enim quod volo, hoc ago: sed quod nolo, illud operor , et caetera quae in eodem loco scripta s
Abbreviated transcription (Latin):
in ueritate: Nam uirga moysi. uirgas magoꝵ de¬
uorabat: ita ⁊ omnia quȩ in emulationẽ dei facit
diabolus. ñ religionis nr̃e suꝑsticio. s nr̃a arguit᷑
negligentia: to nolentium facere qd̃ bonũ esse.
rum iustoꝵ. alterum peccatoꝵ: alios
sare a dextris. alios a sinistris: & audire iustos
uenite benedicti patris mei. possidete paratum
uobis regnum aconstitutione mundi. peccatorib uͦ

Expanded text:
in veritate: nam virga Moysi virgas Magorum dein veritate: nam virga Moysi virgas Magorum devorabat: ita per omnia quae per aemulationem Dei facit diabolus, non religionis nostrae superstitio, sed nostra arguitur negligentia, id nolentium facere quod bonum esse,rum justorum, alterum peccatorum: alios stare a dextris, alios a sinistris; et audire justos: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutio
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ afflixerit aĩam suam moriat᷑. ⁊ exterminet᷑
de populo suo: Quare sepulchra concupiscentie
ubi carnib deditus popłs ruit: usq hodie in soli¬
tudine ꝑseuerant: & erassus popłs ortigometra
scribitur. ad coleram usq ructasse: Cur homo dĩ
ad cuius ꝓpħiam manus aruerat regis ieroboam:
est: & leo qui asinam custodiuit intactam. ꝓphe
leuanti se de prandio ñ peꝑcit: Qui ieuinus mira¬
S & iohel clamitat: sc̃ĩficate ieiunium: p̃dicate
curationem: ut in onstraret᷑ ierunium sc̃ificar:
ceteris oꝑib: & scificatum ieiunsũ curationi proficere
peccatoꝵ: Quomͦ autẽ uirginitati uere ñ p̃iudicat
imitatio uirginũ diaboli: ita et ueris ieiuniis car¬
nium isidis & eybele. ⁊ quoꝵdam ciboꝵ in eternũ
abstinenta. maxime cum apud illos ieiunum pa¬
nis. sagina carnium cõpensetur: Ꝙ sicut signa quȩ
faciebat moyses imitabant᷑ signa egiptioꝵ: s ñ erãt

Expanded text:
qui non afflixerit animam suam, moriatur et exterminetur qui non afflixerit animam suam, moriatur et exterminetur de populo suo? Quare sepulcra concupiscentiae, ubi carnibus deditus populus ruit, usque hodie in solitudine perseverant? Et crassus populus ortygometram scribitur ad choleram usque ructasse? Cur homo Dei , ad cujus prophetiam manus aruerat regis Jeroboam, est? et leo qui asinam custodivit intactam, Prophetae levanti se de prandio non pepercit? Qui jejunus miraSed et Joel clamitat: Sanctificate jejunium: praedicate curationem , ut monstraretur jejunium 354 sanctificari caeteris operibus: et sanctificatum jejunium, curationi proficere peccatorum. Quomodo autem virginitati verae non praejudicat imitatio virginum diaboli; ita nec veris jejuniis, Castum Isidis et Cybeles, et quorumdam ciborum in aeternum abstinentia; maxime cum apud illos jejunium panis, sagina carnium compensetur. Et sicut signa quae faciebat Moyses, imitabantur signa Aegyptiorum, sed non erant
Abbreviated transcription (Latin):
uelint. noliit hoc tꝑre bibendi: Potuit aũ fieri
ut uel sabbatũ ẽẽt. uel dies dñicus: ⁊ post bidui
triduiq ieiunium. hora sexta esurierit: Nunꝗͣ
enim crediderim apłm. si ante unam diem ce-¬
nauerat. epulisq distentus fuerat: alterius
diei esurisse mertoie: Qõ si cenauit pridie. et sequen¬
tidie esuriuit ante prandium: estimo qd̃ ñ usq ad
sacietatem comederit: qui tam cito potuit esurire:
orro. si ꝑ isaiam loquit᷑ ds gõ non tale ieiuniũ ele¬
gerit dicens. in dieb ienunioꝵ ur̃oꝵ inueniuntur
ñ tale ieninium elegi dicit dñs: quale elegerit do
cet: Frange esurienti panem tuum: et paupes si ne
tecto induc in domum tuam: Si uider isiudum
uesti: et domesticos seminis tui ne despicias: Non gͥ
ieiunum repbauit: s quale uellet osfendit: Neq
enim uentris esuries accepta ẽ deo: quã lites ⁊ rapi¬
mensis. om̃is populus ieiunet usq ad uesꝑam: et

Expanded text:
velint nolint, hoc tempore bibendi. Potuit autem fieri, velint nolint, hoc tempore bibendi. Potuit autem fieri, ut vel sabbatum esset, vel dies Dominicus: et post bidui, triduique jejunium, hora sexta esurierit; numquam enim crediderim apostolum, si ante unam diem coenaverat, epulisque distentus fuerat  Al. erat, alterius diei esurisse meridie. Quod si coenavit pridie, et sequenti die esurivit ante prandium, non existimo quod usque ad satietatem comederit, qui tam cito potuit esurire. Porro si per Isaiam loquitur Deus, quod non tale jejunium elegerit, dicens: In diebus jejuniorum venon tale ieicet: Frange esurienti panem tuum, et pauperes sine tecto induc in domum tuam. Si videris nudum, vesti: et domesticos seminis tui ne despicias . Non igitur jejunium reprobavit, sed quale vellet, ostendit: neque enim ventris esuries accepta est Deo, quam lites et rapimensis omnis populus jejunet usque ad vesperam: et
Abbreviated transcription (Latin):
excepto misterio qd̃ in tẏpum sue passionis exp̃s¬
sit: ẽt̃ ꝓbandi corporis ueritatẽ. nec gule scribitur
seruisse. nec uentri Qui diuitẽ purpuratũ ꝓpt̾
epulas narrat in tartaro: ⁊ lazarum pauperem
ob inediam dicit ẽẽ in sinu abrahe: Qͥ ꝗͣdo ieiu¬
quidem post resurrectonẽ partem piscis assi. et
fauum mellis: ñ ꝓpter esuriem ⁊ graturis suaui¬
tatem: s ut ueritatem sui corporis cõprobaret.
Nam quotienscũq mortuũ suscitauit. iussit ei
manducare dari: ne resurrectio fantasma puta¬
retur: & lararus post resurrectionẽ: obhanc cau¬
sam scribitur cum dño inisse conuiuium: Nec¬
hoc dicimus: qd̾ negemus pisces. ⁊ cetera. si uolun¬
tas fuerit in cibo ẽẽ sumenda: S quomͦ nuptiis
surus ascendit in cenaculum: fortuita esur ies
qr ad puteum samaritane hora sexta fessus rese¬
dit. ⁊ bibere uoluit : omnib incumbit necessitas

Expanded text:
excepto mysterio, quod in typum suae passionis expresexcepto mysterio, quod in typum suae passionis expressit, et probandi corporis veritate, nec gulae scribitur servisse, nec ventri. Qui divitem purpuratum propter epulas narrat in tartaro, et Lazarum pauperem ob inediam dicit esse in sinu Abrahae. Qui quando jejuquidem post resurrectionem partem piscis assi et favum, non propter esuriem et gutturis suavitatem; sed ut veritatem sui corporis comprobaret. Nam quotiescumque mortuum susmanducare dari, ne resuscitatio phantasma putaretur. Et Lazarus post resurrectionem ob hanc causam scribitur cum Domino inisse conuiuium. Behoc dicimus, quod negemus pisces et caetera si voluntas fuerit in cibo esse sumenda: sed quomodo nuptiis surus ascendit in coenaculum, fortuita esuries t Dominus, quia ad puteum Samaritanae hora sexta fessus resedit, et bibere voluit, omnibus incumbet necessitas,
Abbreviated transcription (Latin):
dei: non ẽ esca ⁊ potus: Ac ne quis putaret de ieiuniis¬
hoc dici. ⁊ ñ de suꝑsticione udaica: statu edissertt:
Alius credit manducare omĩa: Qͥ autẽ infirmus est:
holera manducet: & rursum: Alius iudicat diem:
infirmi erant in fide.⁊ alias carnes mundas. alias
arbitrabantur immundas. et inter diem et diem ẽe
aliquid estimabant: uerbi grã sanctus ẽẽ sabbatũ
⁊ neomenias: ⁊ scenophegiam ꝗͣ reliquos dies: iubẽ¬
tur holera manducare. quȩ in different comedunt᷑
ab omnibus: Qͥ uͦ firmioris erant fidez: om̃s dies
ponere ausus es dñm uoratorem. ⁊ potatorẽ uini
a phariseis appellatum eẽ. & qui ad epulas ierit
nuptiarum. ⁊ conuiuia ñ despexerit peccatoꝵ:
estimo qd̃ nobiscum faciat: Iste enim ẽ dñs ut ar
et sigentes: qui escam habere se dicit. non quã
discipuli suspicabantur. s quȩ in ꝑpetuũ non ꝑi¬
ret : qui de die crastino cogitari ꝓhibet: Qui cum
esurisse ⁊ sitisse dicaturꝰ. ⁊ isse frequent̾ ad pͣndia.

Expanded text:
Dei esca Al. escae et potus . Ac ne quis putaret hoc de jejuniis dici, et non de superstitione Judaica, statim edisserit: Alius credit manducare omnia. Qui autem infirmus est, olera manducat . Et rursum: Alius judicat diem infirmi erant in fide, et alias carnes mundas, alias arbitrabantur immundas: et inter diem et diem esse aliquid existimabant, verbi gratia, sanctius esse sabbatum, et neomenias, et scenopegiam, quam reliquos dies, jubentur olera manducare, quae indifferenter comeduntur ab omnibus. Qui vero firmioris erant fidei, omnes carnes ponere ausus est , Dominum voratorem et potatorem vini a Pharisaeis appellatum: et quia ad epulas ierit nuptiarum, et convivia non despexerit peccatorum, aestimo, quod nobiscum faciat. Iste est Dominus, ut arbet sitientes; qui escam habere se dicit, non quam discipuli suspicabantur, sed quae in perpetuum non periret; qui de die crastino cogitare prohibet; qui cum esurisse et sitisse dicatur, et isse frequenter ad prandia,
Abbreviated transcription (Latin):
in iubeleo uniuersa cunctis debita relaxantur: atq
ad antiꝗͣ possessionem uenditor redit: Parabolam aũ
et sexagesimus. ⁊ tricesimus fructus exoritur : & e
contrario in terra mala triplex sterilitas uarietas
indicatur: in duos ordines diuidit bone terre.¬

Expanded text:
in jubilaeo universa cunctis debita relaxantur, atque in jubilaeo universa cunctis debita relaxantur, atque ad antiquam possessionem venditor redit. » Parabolam auet sexagesimus et tricesimus fructus exoritur: et e contrario in terra mala, triplex sterilitatis varietas indicatur, in duos ordines dividit, bonae terr
Abbreviated transcription (Latin):
quoq decem plagas ȩqualiter om̃s sentiunt
peccatores: ⁊ similes tenebre dño et seruo. nobili
& ignobil. regi imminent ⁊ uulgo: Scĩs uͦ dei
et popło isrł: una erat lux.S & in mari rubro
iusti pariter transeunt: peccatores parit obruunt᷑:
Sexcenta hominũ milia. excepta in belli etate ⁊ sexu
in deserto equaliter ruunt: & duo qui iusticia.
pares erant. equaliter lib̾antur: ꝑ quadraguita
annos: cunctus isrł similiter laborat ⁊ moritur:
Gomor manne uniuersis etatib una in cibo m̃sura ẽ:
uestitus ñ deteruntur: capilli simul ñ augentur:
barba incõmune ñ crescit: calciam̃ta ex equo õib
durant: Non incaluere pedes: cib in ore cunctoꝵ
equaliter sapit: Ad unam enim mansionẽ. par
labore ⁊ mertede ꝑgebant : Om̃s hebrei ȩquale
habent pascha: equales scenophegias: equale
sabbatum: equales neomenias: Septimo requietio¬
nis anno. absq ꝑsonarum discretione dimititur: et

Expanded text:
quoque decem plagas aequaliter omnes sentiunt quoque decem plagas aequaliter omnes sentiunt peccatores: et similes tenebrae domino et servo, nobili et ignobili, regi imminent et vulgo. Sanctis vero Dei et populo Israel una erat lux. Sed et in mari Rubro justi pariter transeunt, peccatores pariter obruuntur. Sexcenta hominum millia, excepta imbelli aetate et sexu, in deserto aequaliter ruunt, et duo qui justitia pares erant, aequaliter liberantur. Per quadraginta annos cunctus Israel similiter laborat et moritur. Gomor mannae universis aetatibus una in cibo mensura est: vestitus pariter non deteruntur, capilli simul non augentur, barba in commune non crescit, calceamenta ex aequo omnibus durant. Non incalluere pedes: cibus in ore cunctorum aequaliter sapit. Ad mansionem unam pari labore et mercede pergebant. Omnis Hebraeus aequale habet pascha, aequales scenopegias, aequale sabbatum, aequales neomenias. Septimo requietionis anno absque personarum discretione dimittitur, et
Abbreviated transcription (Latin):
paratus ẽ diabolo ⁊ angłis eius: Arborem bonam
ñ posse fructus malos facere : nec malam bonos:
Unde ⁊ saluator loquitur ad iudeos: Nos de patre
diabolo estis: & concupiscentias patris ur̃i uultis
iquinq quȩ oleum ñ habuert̃ remansisse extrin¬
secus: alias uͦ quinq que sibi lumen bonoꝵ oꝑm
pparant: thalamum intrasse cum sponso: Ascendit
ad diluuium: ⁊ ait: Qui erant cum noe iusti seruati
sunt: qui uͦ peccatores. om̃s in cõmune ꝑierunt:
Apito sodomam ⁊ gomorram exceptis duob gradib
bonoꝵ ⁊ maloꝵ: nulla diuersitas inuenitur: Qui ẽ
iustus eripitur: qui peccator. pari uorat᷑ incendio:
Una salus lib̾atis: unus interitus remanentibus:
Nec paululũ quidẽ a iusticia declinandũ: inditio ẽ
uxor loth Si autẽ inquit mͥ opponis quate iustꝰ
laboret in pacẽ. aut ꝑsecutionib. si nullus ꝑfectꝰ ẽ
nec maiora p̃mia scias hoc eum facere. ñ ut plus
quid mereatur: s ne ꝑdat qd̃ accipit: In egypto

Expanded text:
paratus est diabolo et angelis ejus . Arborem bonam non posse malos fructus facere, nec malam bonos. Unde et Salvator loquitur ad Judaeos: Vos de patre diabolo estis, ut concupiscentias patris vestri faceret quinque, quae oleum non habuerunt, remansisse extrinsecus: alias vero quinque, quae sibi lumen bonorum operum praeparaverant, thalamum intrasse cum sponso. Ascendit ad diluvium, et ait: Qui erant cum Noe justi servati sunt: qui vero peccatores, omnes in commune perierunt. Apud Sodomam et Gomorrham, exceptis duobus gradibus bonorum malorumque, nulla diversitas invenitur. Qui est justus, eripitur: qui peccator, pari voratur incendio. Una salus liberatis, unus interitus remanentibus. Ne paululum quidem a justitia declinandum, indicio est uxor Lot. Si autem, inquit, mihi opponis quare justus laboret in pace, aut persecutionibus, si nullus profectus est, nec majora 355 praemia: scias hoc eum facere, non ut plus quid mereatur, sed ne perdat quod accepit. In Aegypto
Abbreviated transcription (Latin):
gauit : s ds increm̃tum dedit: Itaq neq qͥ plan¬
tat est aliquid. neq qui rigat: s qui increm̃tũ
dat deus: Qui plantat. ⁊ qui rigat: unũ sunt:
Unusquisq autẽ ꝓpriam mercedem accipiet: scđ̃m
suum laborem: Deienim sumus adiutores. dei
agricultura: dei edificatio estis: Ꝙ rursum alibi:
undam̃tum enim aliud nemo potest ponere. p̃t̾¬

Expanded text:
t, sed Deus incrementum dedit. Itaque neque qui plantat est aliquid: neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus. Qui plantat et qui rigat, unum sunt. Unusquisque autem propriam mercedem accipiet secundum suum laborem. Dei enim sumus adjutores. Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis . Et rursum alibi: Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, p
Abbreviated transcription (Latin):
dies. aut ex eo numerandi sunt tꝑre quo da¬
mel somnium reuelatum ẽ. usq ad consum¬
mationem mundi: aut certe hoc sentendum
qd̃ uniuersa int̾pretatio somnii tendat ad finẽ :
in quo imago. statuaq quȩ cernitur conte¬
renda est. Somnium tuum. & uisiones ca¬
pitis tui in cubili tuo: huiuscemodi sunt:
Non dixit uisiones oculoꝵ tuoꝵ. ne quid puta¬
remus ẽẽ corporeum: s capttis. Sapientis
enim oculi in capite eius. in principali utdelicet
cordis: iuxta ilito qd̃ in eugłio legimus: D eati
mundo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebunt: & quio¬

Expanded text:
dies, aut ex eo numerandi sunt tempore, quo Dadies, aut ex eo numerandi sunt tempore, quo Danieli somnium revelatum est, usque ad consummationem mundi. Aut certe hoc sentiendum, quod universa interpretatio somnii tendat ad finem, in quo imago statuaque quae cernitur, conterenda est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt. Non dixit, visiones oculorum tuorum: ne quid putaremus esse corporeum, sed capitis: Sapientis enim oculi in capite ejus : in principali videlicet cordis, juxta illud quod in Evangelio legimus: Beati mundo corde
Abbreviated transcription (Latin):
continetur . Putasne uere potes indicare mͥ som¬
questionis: ut primum somnium qd̃ se magi
ignorare respondeant: ⁊ postea int̃pretationẽ
querat somnii. ut cum somnum audierit. et
quȩ uiderat recognouerit. tunc credat et int̾¬
pretationi: quȩ uariam recipit comecturam
Misterium qd̃ rex int̾rogat: sapientes. magi. et
arioli.⁊ aruspices: non queunt indicare regi
Pro aruspicib quos nos uertimus in hebraico
gararenos habent. quos solus symmacus. oxo acͥ
R cͦo ẽ xͭ y cͥ. appellare : qui extra inspiciunt. et
ex his fitura p̃dicant: Misterium autẽ uocans
ordinem somnii reuelati: ostendit qr quicquid
occultum ẽ.⁊ ab hominib ignoratur. possit mi¬
sterium nuncupari: Tollit quoq regi prauã
suspitionem: ne huinana estimet inueniri pos¬
se solertia: qd̃ dei solius noticie reseruaturꝰ
S est deus in celo: reuelans misteria: frustra
tura sint nouissimis temporibus: Absq adula¬

Expanded text:
continet. Putasne vere potes indicare mihi somcontinet. Putasne vere potes indicare mihi somquaestionis, ut primum somnium quod se magi ignorare responderant, et postea interpretationem quaerat somnii: ut cum somnium audierit, et quae viderat recognoverit, tunc credat, et interpretationi, quae variam recipit conjecturam. Mysterium quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et haruspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, in Hebraeo GAZARENOS habet, quod solus Symmachus θύτας  ἡπατοσκόπους appellare: qui exta inspiciunt, ut ex his futura praedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quoque regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniri posse solertia quod Dei solius notitiae reservatur. Sed est Deus in coelo revelans mysteria. Frustra sunt in novissimis temporibus. Absque adula
Abbreviated transcription (Latin):
meriti qd̾ impetrauit: refert ad patrũ iusti¬
ciam i do ueritatem dei. qui seminis eorum
etiam incaptruitate miseretur: Ꝙ nunc osten¬
disti mͥ: quȩ rogamus te: Qd̃ quatuor rogant
uni ostenditur: ut et arrogantiam fugiat. ne
solus impetrare utdeatur.⁊ agat gr̃ãs: qd̾ mis¬
ter ium somnii solus audierit: Sapientes ba¬
bylonis: ne ꝑdas: Imitatur clementiam dñi.
qui ꝓ ꝑsequutorib dep̃catur : ⁊ ñ uult eos ꝑire
ꝓpter quos fuerat ipse ꝑiturus Inueni hoĩem
de filiis transmigrationis ude : qui solutionem
regi annuntiet: Dei grãm. ad suam refert cdili¬
gentiam: et inuenisse ͤdicit. cum clamel se ul¬
tro optulerit: ut introduceretur ad regem:
n quo.it Øuc. ostenditur nuntioꝵ: qui cũ
bona nuntient. sua uideri uolunt: Qͥ autem
solutionẽ somnii reꝓmitit: utiq ante nar¬
raturus ẽ somnium: Ꝙ nota qđ̾ de filiis iuda
sit damel ñ sacerdos: sicut in fine belis fabula

Expanded text:
meriti, quod impetravit, refert ad patrum justimeriti, quod impetravit, refert ad patrum justitiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiam in captivitatem miseretur. Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, etc. Quod quatuor rogant, uni 631 ostenditur: ut et arrogantiam fugiat, ne solus impetrasse videatur, et agat gratias, quod mysterium somnii solus audierit. Sapientes Babylonis ne perdas. qui pro persecutoribus deprecatur, et non vult eos perire propter quos fuerat ipse periturus. Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae, qui solutionem regi annuntiet. Dei gratiam ad suam refert diligentiam, et invenisse se dicit, cum Daniel ultro se obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri volunt. Qui autem solutionem somnii repromittit, utique ante narraturus est somnium. Et nota quod de filiis Juda sit Daniel, non sacerdos, sicut in fine Belis fabula
Abbreviated transcription (Latin):
aquas oꝑire consueuit : seruatq mandatum
dicens: Bibe aquas de tuis uasis: et de puteoꝵ
tuoꝵ fonte: Qd̃q sequitur. nouit in tenebris
constituta. & lux cum eo est: tenebre significant
ignorantiam: lux scientiam atq doctrinam:
taq dm̃ ut ꝑuersa noncelant: ita recta ambi¬
unt atq circundant: Siue ita interp̃tandum
est. qd̾ tenebrosa. mistica queq ⁊ ꝓfunda. sig¬
nificent: iuxta illud qd̾ legimus in prouerbiis:
Intelliget quoq parabolam: ⁊ tenebrosũ sermonẽ
Hoc ipsum significat: qd̾ in psalmis legimus: ce
auium tenuissimum. aerem.:⁊ etherea queq
descoerat. iste nubes efficitur ad quã ueritas
dei ꝑuenit. quȩ suꝑ scõs pluere consueutt
aquas in corde suo tenebrosas. ⁊ inuolutas cali¬
gine. quam solus moyses ingreditur. et loquit᷑
deo facie ad faciem: de quo scriptum ẽ: Posuit
tenebras latibulum suum: Tibi ds̃ patrum
meoꝵ confiteor: teq laudo: Ne sui uideat᷑¬

Expanded text:
aquas operire consuevit: servatque mandatum aquas operire consuevit: servatque mandatum Dei, dicens: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fonte . Quodque sequitur: Novit in tenebris constituta, et lux cum eo est: tenebrae significant ignorantiam, et lux scientiam atque doctrinam. Itaque Deum ut perversa non caelant, ita recta ambiunt, atque circumdant. Sive interpretandum est, quod tenebrosa mystica quaeque et profunda significet, juxta illud quod legimus in Proverbiis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermonem, hoc ipsum significat quod in Psalmis legimus: Tenavium tenuissimum aerem et aetherea quaeque desiderat, iste nubes efficitur, ad quam veritas Dei pervenit, et quae super sanctos pluere consuevit:aquas in corde suo tenebrosas et involutas caligine, quam solus Moyses ingreditur , et loquitur Deo facie ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Tibi Deus patrum meorum confiteor, teque laudo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Non gͦ miremur. si quando cernimus et regib re¬
ges. et regnis regna succedere. que dei gubernã¬
tur ⁊ mutantur. ⁊ finiuntur arbitrio: causasq
singulorum nouit ille qui conditor omnium est
et sepe malos reges patitur suscitari: ut mali ma¬
los puniant: Simulq sub ostendit. et generali
disputatione preparat auditorem: somnium
qd̃ uidit ẽẽ de mutatione ⁊ successione regnoꝵ
Dat sapientiam sapientibus: & scientiam intel¬
ligentib disciplinam: Iuxta illud qd̃ scriptũ
est: Audiet sapiens: et apponet scientiam:
Qui enim habet dabitur ei: & anime que feruet
amore sapientie. libenter ei sꝑc dei infunditur:
In ꝑuersam autem animam: non introibit sapi¬
entia: Ipse reuelat ꝓfunda et abscondita: et
nouit in tenebris constituta: et lux cum eo ẽ
Cui deus reuelat ꝓfunda. et potest dicere: o
dei. & in ꝓfundo anime sue fodit altissimospu¬
teos. ⁊ omnem terram egerit. que profunclas

Expanded text:
Non ergo miremur, si quando cernimus, et regibus reNon ergo miremur, si quando cernimus, et regibus reges, et regnis regna succedere, quae Dei gubernantur et mutantur, et finiuntur arbitrio. Causasque singulorum novit ille qui conditor omnium est, et saepe malos reges patirur suscitari, ut mali malos puniant: simulque subostendit, et generali disputatione praeparat auditorem, somnium 630 quo vidit esse de mutatione et successione regnorum. Dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Juxta illud quod scriptum est. Audiet sapiens, et apponet sapientiam . Qui enim habet, dabitur illi ; et animae quae fervet amore sapientiae, libenter spiritus Dei infunditur. In perversam autem animam non introibit sapientia . Ipse revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo est. Cui Deus revelat profunda, et potest dicere: O Dei, et in profunda animae suae fodit altissimos puteos, et omnem terram egerit, quae profundas
Abbreviated transcription (Latin):
causam int̾rogabat damel de crudelitate senten
sus: rogauit regem. ut tempus daret sibi ad so¬
lutionem indicandam regi: Tempus postulat.¬
ñ quo tractatione ⁊ sagacitate mentis occulta
ꝑquireret. s quo occultoꝵ dñm precaretur: et
ideo ananiam: misahelem.⁊ arariam iungit
ad preces. ne solus de suo merito uideatur p̃su¬
mere: ut quoꝵ erat comiune discrimen: com¬
munis ẽẽt et oratio: Tunc danieli ꝑ uisionem
nocte: misterium reuelatum est: Somnium
regis. suo discit somnio: immo ⁊ somnium et
interptatonem eus. dei reuelatione cognoscit.
qd̾ demones ignorabant. ⁊ sapientia scłi scire ñ
poterat: Unde ⁊ aplĩ misterium qd̃ cunctis
generationib retro fuerat ignoratum: dño
reuelante cognoscunt: & daniel.benedixit
dunt: daniel deo cel benedicit: Dii enim qui ñ
fecerunt celum et terram: ꝑibunt. Ipse mutat
tꝑra et etates: transfert regna. atq constituit :

Expanded text:
causam interrogavit Daniel de crudelitate sententcausam interrogavit Daniel de crudelitate sententsus rogavit regem, ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi. Et ingressunon quo tractatione et sagacilate mentis occulta perquireret; sed quo occultorum Dominum precaretur. Et ideo Ananiam, et Misaelem, et Azariam jungit ad preces, ne solus de suo merito videatur praesumere: ut quorum erat commune discrimen, communis esset et oratio. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Somnium regis suo discit somnio: immo et somnium, et interpretationem ejus, Dei revelatione cognoscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non poterat. Unde et apostoli mysterium, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum, Domino revelante, cognoscunt. Et Daniel benedixit dunt, Daniel Deo coeli benedixit. Dii enim qui non fecerunt coelum et terram, peribunt. Et ipse mutat tempora et aetates, et transfert regna atque constituit.