comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
d̾r minor filus. ⁊ spũ scõ scd̃ humanitatẽ
dem maiestatem qua maiores que humat̃ta¬
te filii ht̃. ⁊ filius qua ⁊ ip̃o pͥest cũ ilł sue huma¬
nitati. Est ⁊ alius cur magͥ ꝯuemat flio ĩcar¬
nacõ qm̃alii. Qd̾ enĩ enat incarnandꝰ oratur᷑
erat ꝓ humano gn̾e. ⁊ ꝯueniẽcius satis suscipit
mens humana filus pat̾ qmͣ aliũ alii supplica
humanitate ad dĩnitatẽ. qm̃ id c̾co filuis dei
qm̃ hoĩem erat assũpturꝰ. uenturͥ erat ad pug

Expanded text:
umanitatem, dem majestatem, qua majores sunt humanitate Filii, habet et Filius, qua et ipse praeest cum illis suae humanitati. Est et aliud, cur magis conveniat Filio incarnatio quam alii. Qui enim erat incarnandus, oraturus erat pro humano genere; et convenientius satis suscipit mens humana Filium Patri, quam alium aliis supplicahumanitate ad divinitatem, quam idcirco Filius Dei Qui hominem erat assumpturus, venturus erat ad pugn
Abbreviated transcription (Latin):
posso ĩ hoĩe ip̃o incarnari. sũ aliĩs ditab ꝑsonis. ꝑ¬
sonas tũ tres ẽẽ nõ negat nec filiũ eẽ ĩcarnat̾:¬
demnde qr ñ sũt płes dii. s unus solus. Postea pa¬
tefaciam qmius sit unus deus tresꝑsone. nõ tñ
una qual intarnata. alias quo incarnari ne¬
cesse eẽ. s pocuis ẽẽ ĩ possibile. Cap̾.¬
unꝙͣ aut alicubi sit sñ etꝰ pͥsõtia. Alioqli neq̃¬
qmͣ ubiq ⁊ semꝑ est potens. et qd̾ ubiꝙ potẽs ñ est
⁊ sꝑ nlłatenꝰ est deus. Sienĩ nõ dicit ip̃am dĩnami ss¬
gabit pot̾atom illi eẽ aut actñtalom. aut srlem.¬

Expanded text:
posse in homine ipso incarnari, sine aliis duabus personis. Personas tamen tres esse non negat, nec Filium esse incarnatDeinde, quod non sunt plures dii, sed unus solus. Postea patefaciam, quamvis sit unus Deus tres personae, non tamen una qualibet incarnata, alias quoque incarnari necesse esse; sed potius esse impossibile. Duam aut alicubi sit sine ejus praesentia; alioquin nequaquam ubique et semper est potens, et quod ubique potens non est et semper, nullatenus est Deus. Si enim dicit non ipsam divinam sugabit potestatem illi esse, aut accidentalem, aut s
Abbreviated transcription (Latin):
ut filius ñ possit ĩ carnari sñ patre. nec ĩtiłit
sic eam scd̾m unitatẽ eẽ ꝑsone. ut pr̃ nõ possit
in carnari cũ filio. Quippe deus nõ sic assũpsit
hoĩem. ut natura di ⁊ honũs sit una ⁊ eadem. s
ut ꝑsonad̾i ⁊ homĩs una eademq sit ꝙ ñ insi

Expanded text:
us non possit incarnari sine Patre; nec intelligit eam sic secundum unitatem esse personae, ut Pater non possit incarnari cum Filio. Quippe Deus non sic assumpsit hominem, ut natura Dei et hominis sit una et eadem; sed ut persona Dei et hominis una eademque sit: quod nonnisi
Abbreviated transcription (Latin):
dñr ilie nescio q̃ tres res dii sic̃ treshoĩes eandẽ
hñtes regiam pot̃atẽ tres reges dñi. Gres eñ ho¬
mines unus rex ẽc̃ neq̃unt. ꝙ qm nefand̾ sit ñ
est opus dit̾e. sodex magnus implendꝰ est si
uoluero scͥbere ab surditates ⁊ impietates q̃ se¬
cuntur. Si u̾m est una d̾i ꝑsona incarnata re¬
liquias duas consequi eẽ intarnatas. Quia tres

Expanded text:
r illae nescio quae tres res tres dii, sicut tres homines eamdem habentes regiam potestatem, tres reges dicuntur: tres enim homines unus rex esse nequeunt: quod quam nefandum sit, non est opus dicere. Codex magnus implendus est, si voluero scribere absurditates et impietates, quae sequuntur, si verum est, una Dei persona incarnata, reliquas duas consequi esse incarnatas; quia tres
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ unam tem. s solus filiꝰ ea incarnat᷑. aut si sł
unares om̃s ꝑit̾ ẽẽ in carnatas. ostendd̾g ͦ est ĩ
quo iste fallitur ⁊ quõ ad intarnatõom soliꝰ filii
beati augustini post apsos ⁊ eunͣgłistas ĩ exp¬
ugnabłib rõnib dispitatũ ests ⁊ si quis le¬
g̾e dignabitur duo ꝑua mea opuscula. mono¬
ꝙ fide tenemus de dm̃a natura ⁊ eius ꝑ sonis
iꝓbare pot̾it. nec ꝯtempn̾o uolet ĩ quib si quid
ꝙ alibi. aut nõ legi aut̃ memini nõ me legis¬
se. nõ qiͣ docendo ꝙ doctoresnr̃i nescierunt.
aut corrigendo ꝙ nõ bene dix̾unt. s dicendo
forsitan qd̾ tacuerũt qd̾ tũ ab alioꝵ dictis ñ dis¬
derident credentes sũ ad adiuuand̾ religiosũ stu¬
diũ eoꝵ qui hiũlit̾ q̃rũt intlłig̾e ꝙ firmissime
credũt neq̃qm obħ me redarguend̾ existimo
ne tñ hanc legentib epłam laborẽ ĩ iungam
q̃ rendi alia scͥpta. ut nõ solũ fide u̾m ⁊̃ euidẽ¬

Expanded text:
e unam rem, si solus Filius est incarnatus; aut si sunt una res, omnes pariter esse incarnatas. Ostendendum ergo est, in quo iste fallitur; et quo modo incarnationem solius Filii beati Augustini post apostolos et evangelistas inexpugnabilibus rationibus disputatum est. Sed et si quis legere dignabitur duo parva opuscula mea, Monoquod fide tenemus de divina natura et ejus personis robare poterit, nec contemnere volet. In quibus si aliquid quod alibi aut non legi, aut non memini me legisse, non quasi docendo quod doctores nostri nescierunt, aut corrigendo quod non bene dixerunt; sed dicendo forsitan quod illi tacuerunt: quod tamen ab eorum dictis non disderident credentes; sive ad adjuvandum religiosum studium eorum, qui humiliter quaerunt intelligere quod firmissime credunt: nequaquam ob hoc me redarguendum existimo. Ne tamen hanc legentibus epistolam, laborem injungam quaerendi alia scripta, ut non solummodo fide
Abbreviated transcription (Latin):
ualet intłigi. e d̾ si sin unam ⁊ cõem uolũtatẽ
⁊ pot̃atem sunt ⁊ singłe ⁊ bine ⁊ tres simił deꝰ Qd
ibi faciũt ille tres discordes res q̃ nec insi ꝑ aliud
ĩbutatẽ ꝯcordare possũt d̾itatis nec ad ꝑfcõ¬
nem nec ad auxiliũ aliꝙ ut deꝰ fint ualẽt. Ilam
dimus eiũ dm̃i nłło indig̾e. frustra gͥ cogitant᷑¬

Expanded text:
 unam et communem voluntatem et potestatem sunt et singulae, et binae, et tres simul, Deus; quid ibi faciunt illae tres discordes res, quae nec nisi per aliud in unitatem concordare possunt Deitatis, nec ad perfectionem, nec ad auxilium aliquod, ut Deus sit, valent? Nam dimus enim Deum nullo indigere: frustra igitur cogitant
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̃ imus solus deus sit ⁊ nõ płes yis
facile ꝓbatur qr aut deus ñ est sũmã boa
saut sũt pła sũma bona. aut nõ sũt płos dii si
unus solus. D̾m u̾o sĩmũ bonũ eẽ millus ne¬
gat. qr quicquid aliquo muł est: mlłatemis
deusest et quicquid sũriũ bonũ nõ est nimꝰ
est aliquo. qr minꝰ est sũmo bono. Sũmũ e̾te

Expanded text:
utem unus solus Deus sit, et non plures, hinc facile probatur quia aut Deus non est summum bonum, aut sunt plura summa bona; aut non sunt plures dii, sed unus solus. Deum vero summum bonum esse nullus negat; quia quidquid aliquo minus est, nullatenus Deus est: et quidquid summum bonum non est, minus est aliquo;
Abbreviated transcription (Latin):
angłi aut due aĩe ꝯsequi patrẽ quoꝙ & itar¬
natũ si filius est incarnatus ꝓuto qr sit tõna¬
tursetũ. Si ina ⁊ eadem nuo resdeusest. ipa
endem eit pat̾ ⁊ est filius cũ filus sit incarn¬
tus. qũo nõ ⁊ pr̃est incarnatꝰ de ina quipp
⁊ ead̾ re nõest uenisimł affirmaco ⁊ euis ne¬
gacõ s de alia re affirmare aliquid ⁊ de al
idem ip̃m negare sinił meb ꝓhib. Nõ em̃ id
ip̃e affirmet᷑ apꝰ ⁊ alio negetur. ut petrest¬

Expanded text:
qui Patrem quoque esse incarnatum, si Filius est incarnatus: puto quia sic ratiocinatur secum: Si una et eadem numero res Deus est, et ipsa eadem est Pater, et Filius; cum Filius sit incarnatus, quomodo non et Pater est incarnatus? De una quippe et eadem re non est vera simul affirmatio, et ejus negatio; sed de alia re affirmare aliquid, et de alia idem ipsum negare simul nihil prohibet. Non enim idem ipse affirmetur apostolus, et alio negetur: ut, Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
dece qui ħ dicit. quõ claudicat utroq pede ĩn
carnacõne filii di. Nam qui recte suscipit eiꝰ
ncarnatõem. crediteum ñ assũpsisse hoĩem
i unitate᷑ nat̾e. s ĩ unitatẽ ꝑsone. ħ aut̃ sõpmi¬
at hosem afiuodi magͥeẽ asũptũ ĩ nature uni¬

Expanded text:
dete qui hoc dicit quomodo claudicat utroque pede in incarnatione Filii Dei. Nam qui recte suscipit ejus incarnationem, credit eum non assumpsisse hominem in unitatem naturae, sed in unitatem personae. Hic autem somniat hominem a Filio Dei mag
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ duas res. q̃ro quid dicat ibi eẽ duacres. an
id ꝙ cõe est ilł. an ea q̃ ꝓpͥa sũt singła sungłis.
h siduas res ẽẽdicit duo ꝓpͥa id ẽ patrẽ ⁊ filiũ¬
nam rem et s duas. Solemus ent̃ ustidicere
rem quicquid aliquo modo dicimꝰ ed̃ altquid.
Qui aut̃ dicit dedo patiẽ aut filiũ aliquidia¬
dedeo q om̃s sciũt ĩd̾o patrem nõ es filĩ et
filium ñ ẽẽ pr̃em. qmͣuis ĩ uno hoĩe pat̾ sit filius
⁊ filius sit pat̾. s idem tõ est pat̾ ⁊ filius. Qd ido
sit. qr in deo dñr opposite. In uno u̾o homine
nõ ad ãutem. s ad anũ filuł pat̾ ⁊ adaliũ pateẽ

Expanded text:
e duas res, quaero quid dicat ibi esse duas res: an id quod commune est illis? an ea quae propria sunt singula singulis? Sed si duas res esse dicit duo propria, id est Patrem et Filiuunam rem esse, sed duas. Solemus enim usu dicere rem, quidquid aliquo modo dicimus esse aliquid. Qui autem dicit de Deo Patrem aut Filius sciunt in Deo Patrem non esse Filium, et Filium non esse Patrem; quamvis in uno homine pater sit filius, et filius sit pater, si idem homo est pater et filius: quod ideo fit, quia in Deo dicuntur opposite; in uno vero homine non ad invicem; sed ad alium filium pater, et ad alium patrem
Abbreviated transcription (Latin):
psonam assup̃tam ẽẽ. hoc dixi nequit añ ꝙͣ sit
ydone aitissimas de fide gõnes p̾cumat disco¬
sit excut̾e. iam ueniend̾ est ad id pp̃ ꝙ ĩ cepinꝰ¬
icit sicut audio ille qui tres
ꝑsonas d asser̾e eẽ uetut tirs angłos aut trec
bemus defende fidem nr̃am. Audiamus quõ iste
xͥanus deccendit fidem suam. Si ĩquit tresꝑso¬

Expanded text:
xi, ne quis antequam sit idoneus, altissimas de fide quaestiones praesumat discusit, excutere. Jam veniendum est ad id propter quod inicit sicut audio ille, qui tres personas dicitur asserere esse velut tres angelos, aut tres bemus defendere fidem nostram. Audiamus quomodo iste Christianus defendat fidem suam. Si, inquit, tres perso
Abbreviated transcription (Latin):
dogħas agat si nõ pot᷑ nõ tmictat comua ad
uentiland̾ s ib̾mutat capd̾ ad uen̾and̾. Ci tuis
ent̃ ĩ se pot̃ ꝯfidens humana sapiã ĩpingendo
corua sibi euellere. ꝙͣ ĩ nitendo petram hanc
etolũs. solent .n. quidam cũ ceꝑint qĩ cormua
ꝯfidentis sibi scĩe ꝓduc̾e nescientes. qr si quis se¬
existimat scire aliquid nõ dũ cognouit ꝙ̃ ad¬
motũ oporteat eum scire añ ꝙͣ hẽant ꝑ solidi¬
ratom fidi alas spũales. p̾sum̃do ĩ altissimas
defide qõnes assurg̾e. uñ fit ut ad illa q̃ dum
pue fid̾i scalam exigũt. sic̃ scͥptũ e̾. nisi credi¬

Expanded text:
si non potest, non immittat cornua ad ventilandum, sed submittat caput ad venerandum. Citius enim potest in se confidens humana sapientia impingendo cornua sibi evellere, quam vi nitendo petram hanc evellere. Solent enim quidam, cum coeperint quasi cornua confidentis sibi scientiae producere, nescientes quod si quis aestimat se scire aliquid, nondum cognovit quemadmodum oporteat eum scire, antequam habeant per soliditatem fidei alas spiritales, praesumendo in altissimas de fide quaestiones assurgere. Unde fit ut, dum ad illa, quae prius fidei scalam exigunt, sicut scriptum est: Nisi credi
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ est. qr tres doos ꝯstituit. s forsitan
ip̃e nõ dicit sic̃ sũt tres angłi aut tresaĩe. set
ile qui mͥ eius mandauit qõnem. hanc ex
suo posuit siłitudinẽ. s solũ modotres ꝑsonas
affirmat ẽẽ tres rec sñ additam̃to alicuiꝰ siłi
rei cũ id ipm sigͥficetur sb̾ nommned̾i. Nẽpo
unam s tres ẽẽ res. ita quo affirma̾t easdẽ
ꝑsonas nõ unũ s tres dos eẽ. q̃ qmͣ impia sint
in dicent xpiam. s dicet. nõ cogit ꝙ dico tres
res fat̾i t̾res deos. qm̃ ille tres res simł sũt unꝰ
deus. Et nos dicimus. g ͦ singła q̃q res de illis¬
tͥb .i. singłaq̃q ꝑsona nõ est deus. s ex t̾b ie¬
tͥb simł noĩatis dicendꝰ est deus. ꝙ sisit̾ est im¬
pium. Namsi ttaest nõ e̾ deus simpłx n atura

Expanded text:
tituit. Sed forsitan ipse non dicit: Sicut sunt tres animae, aut tres angeli, sed ille, qui mihi ejus mandavit quaestionem, hanc ex suo posuit similitudinem; sed solummodo tres personas affirmat esse tres res, sine additamento alicujus simirei, cum idipsum significetur sub nomine Dei? Nempe unam, sed tres esse res; ita quoque affirmet easdem personas non unum, sed tres deos esse. Quae quam impia sint, judicent Christiani. Sed dicet, non cogit quod dico tres res fateri tres deos; quoniam tres illae res simul sunt unus Deus. Et nos dicimus: Ergo singula quaeque res de trit singula quaeque persona, non est Deus; sed ex tribus retribus simul nominatis dicendus est Deus: quod similiter est impium. Nam, si ita est, non est simplex natura
Abbreviated transcription (Latin):
est. s ꝑ aliqm siłitudinẽ. aut xmagniẽ: ut
cũ luiltũ alicuꝰ ꝯsid̾amꝰ ĩ speculo. Sicquip¬
pe unam eandemq tem dicimꝰ. ⁊ nõ dicimꝰ
uidemus ⁊ nõ iudemus. dicimꝰ tuidemins ꝑ
aluid. nõ dicimꝰ ⁊ nõ uidemus ꝑ suam ꝓpͥetatẽ

Expanded text:
est; sed per aliquam similitudinem aut imaginem, ut cum vultum alicujus consideramus in speculo. Sic quippe unam eamdemque rem dicimus et non dicimus; videmus et non videmus: dicimus et videmus per aliud; non dicimus et non videmus per suam proprietatem.
Abbreviated transcription (Latin):
temptu sic iusti̾ puniat᷑ ut ip̃m ex̃. uł uitan
hoc admittit rõ. ut post tantã culpam ꝑ pena
recipiat eẽ qd̾ erat añ omnẽ cusꝑam. quippe
añqmͣ eẽt. nec culpam hẽre nec penan ceti¬
tire pot̾at. Sig ͦ asa ꝯtempnẽs id ad qd̃ fcã eit
sicmoritur utnch senciat. aut ut oĩõ nich̾
sit siłit̾ se hẽbit ⁊ ĩ iaxima culpa ⁊ sñ oĩ
culpa. nec dist̾net sũme sapiens iusticia int̾
id ꝙ nlłm bonũ pot̃. ⁊ nlłm malũ uult. ⁊ id
ꝓ maximũ bonũ ꝑot̃ ⁊ in qxim̃ malũ uult.¬

Expanded text:
temptu sic justius puniatur, ut ipsum esse, vel vitam atenus hoc admittit ratio, ut, post tantam culpam, pro poena recipiat esse quod erat ante omnem culpam. Quippe antequam esset, nec culpam habere, nec poenam sentire poterat. Si ergo anima contemnens id ad quod facta est, sic moritur, ut nihil sentiat, aut ut omnino nihil sit; similiter se habebit, et in maxima culpa, et sine omni culpa; nec discernet summe sapiens justitia inter id quod nullum bonum potest, et nullum malum vult; et id quod maximum bonum
Abbreviated transcription (Latin):
siũ a se meffabilit̾ ꝓcedentib nõ dicendoabilla
s existendo ex illa forsitan nõ alio modo inde¬
tur posse dici apcius ex seenutt̾e qmͣ spirando.
ꝙ si dici pot̃. sicut u̾bũ sũme eẽncie filius ẽ eius
ita eiusdem amorfatis ꝯuenient̾ applłari pot̃
spẽ eius. ut cũ eẽntialit̾ ipẽ sit sp̃c. sicut pat̾ ⁊
lo alio est. nec filus a patre qiͣ spirante nasci
suoquodam ĩerarrabili modo s̃pirante mira¬
błr. ꝓcedit. Qui ⁊̃ ex eo qr est coĩo patͥs ⁊ filii nõ

Expanded text:
 a se ineffabiliter procedentem, non discedendo ab illa, sed existendo ex illa, forsitan non alio modo videtur posse dici aptius ex se emittere quam spirando. Quod si dici potest, sicut Verbum summae essentiae Filius est ejus; ita ejusdem amor satis convenienter appellari potest Spiritus ejus: ut cum essentialiter ipse sit spiritus, sicut Pater et lo alio est, nec Filius a Patre quasi spirante nascita ab utroque, suo quodam inenarrabili modo, spirante mirabiliter procedit. Qui etiam ex eo quia est communio Patris et Filii, non
Abbreviated transcription (Latin):
homĩs aĩam sic eẽ fc̃am ut si ꝯtompnat ama¬
sicut amans etͥno gaudebit p̾mio. Ita ꝯtẽpñs
et̾na pena doleat. et sicut illa senciet ĩ nuitabi¬
lem sufficĩam: ita ista senciat ĩ consolabi¬
lem indigenciam. Co¬

Expanded text:
hominis animam sic esse factam, ut si contemnat amasicut amans aeterno gaudebit praemio, ita contemnens aeterna poena doleat: et sicut illa sentiet immutabilem sufficientiam, ita ista sentiat inconsolabilem indigentiam. C
Abbreviated transcription (Latin):
se cred̾e q̃ ad hanc ꝑtinent ĩ tr̃cõem. Nam uõ
uidetur crede̾ ĩ illam. siue qui credit ꝙ attc̃dd̾
ullam tendit. et fortasse idiffe̾nt᷑ dici pot̃ cte¬
de ĩ illam ⁊ ad illam. sicut ꝓ eodem accipi pot̃ c̾¬
dendo tend̾e ĩ illã ⁊ad illã. nisiqr quisquit tẽ¬
arius sigͥficatut si d̾r tenend̾ et̃ ĩ illam. ꝙͣ ci
dicitur ad illam. hanc itaq rõne puto ꝯgtu¬
entiꝰ possedici credend̾ ẽẽ ĩ illã ꝙͣ ad ilam. sle¬

Expanded text:
se credere, quae ad hanc pertinent intentionem: nam, non videtur credere in illam, sive qui credit quod illam tendit. Et fortasse indifferenter dici potest, credere in illam, et ad illam: sicut pro eodem accipi potest credendo tendere in illam et ad illam, nisi quia quisquis tenarius significatur, si dicitur tendendum esse in illam, quam si dicitur ad illam. Hac itaque ratione puto congruentius posse dici credendum esse in illam quam ad illam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ spetulũ ⁊ ĩengiiate. tuc̃ uideat facie ad saci¬
eii. utr̃ aut̃ ea sie sine fruatur dubitarestt¬
tissimũ est. qm̃ illa fruens nec timore tor q̃ri
pot̾it nec fallaci securitate decipi. nec etꝰ iudia¬
gentiã iam exꝑta illam pocit hõ aniare. noc
illa dese̾t amau̾tẽ se. necaliquiderit potent̾
ꝓ eas separet iuitas. Quare q̃cumq aĩa suo
Geatitudine semł frui ceꝑit. et̾ne su enit

Expanded text:
 speculum et in aenigmate tunc videat facie ad faciem . Utrum autem ea sine fine fruatur, dubitare stultissimum est; quoniam illa fruens nec timore torqueri poterit, nec fallaci securitate decipi, nec ejus indigentiam jam experta; illam poterit non amare; nec illa deseret amantem se, nec aliquid erit potentius, quod eas separet invitas. Quare quaecunque anima summa beatitudine semel frui coeperit, aeterne beat
Abbreviated transcription (Latin):
genciã ⁊amorẽ ĩ t̾ͥnitatẽ ĩ effabłi consistit. aut
certe inde uerius eẽ illius seꝓbat imagmẽ. qr illiꝰ
pot̃ eẽ memor illam niclłig̾e ⁊ amare. In quo
enĩ matorest ⁊ illi similior. in eo uerior illitis esse
ymago cognoscitur. Onino aut̃ cogitari ñ pot̃
rõnali creature natutalit eẽ dactũ aliquid tam
remmusci. ⁊ intlłig̾e ⁊ amare idꝙ optimũ ⁊ max¬
mũ est oĩm. Nich̾ gͥ aliud est ind̾itũ alitui crea¬
ture ꝙ sicp̾ferat imaginẽ creatoris.
onsequi itaq uidetur. qr rõnalis creatura
nicħ tm̃ debet studere qmͣ hanc ymaginẽ
sibi ꝑ naturalẽ potenciã ĩpressam ꝑ uolũta¬
riũ effectum exprim̾e. et enĩ p̾t̾ hoc qr creãti¬

Expanded text:
gentiam, et amorem in Trinitate ineffabili consistit. Aut certe inde verius esse illius se probat imaginem; quia illius potest esse memor, illam intelligere et amare. In quo enim major est et illi similior, in eo verior illius esse imago cognoscitur. Omnino autem cogitari non potest rationali creaturae naturaliter esse datum aliquid tam reminisci, et intelligere, et amare id quod optimum et maximum est omnium. Nihil igitur aliud est inditum alicui creaturae quod sic praeferat imaginem Creatoris. onsequi itaque videtur quod rationalis creatura nihil tantum debet studere, quam hanc imaginem sibi per naturalem potentiam impressam, per voluntarium effectum exprimere. Etenim p
Abbreviated transcription (Latin):
si sꝑ studeat amare sit̃mã uitam. qualitg uxet
Qrid enĩ magñ est uita longa. insi sit a moiectiaꝵ
ĩ cursione nere secura. quisquis enĩ dũ inuit aut
timendo aut paciendo molestus s̾iacer. aut flase¬
curitate fallit᷑. quid nisi misere uuit di quis a
abbiis liber uiuit: beate uuit s absurdissimũ
est ut aliqͣ uatura sꝑ amando illũ qui ẽ sitme¬

Expanded text:
amare summam vitam. Qualiter ergo vivet? Quid enim magnum est longa vita, nisi sit a molestiarum incursione vere secura? Quisquis enim dum vivit, aut timendo, aut patiendo molestiis subjacet, aut falsa securitate fallitur, quid nisi misere vivit? Si quis autem ab his liber vivit, beate vivit. Sed absurdissimum est ut aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
ie ⁊ igne. que .s. qͣtuor elem̃ta aliquo modo
intlłi possũt sũ huis formis quas ꝯspicimꝰ ĩ ic
formatis. ut eoꝵ ĩ formis. aut ⁊ ꝯfus a nataͣ
iudeatur eẽ mat̾ia oĩm corꝑm suis formis
sihuiꝰ mat̾ia est aliqͣ mat̾ia: ila uerius est
ex se ip̃a aut exaliquat̾cia ẽẽncia que ntiq nł¬
la est. qui ppe nich oĩo uł cogitari pot̃ eẽ p̾t̾id¬

Expanded text:
ilicet, quatuor elementa, aliquo modo intelligi possunt sine his formis quas conspicimus in rebus formatis, ut eorum informis aut etiam confusa natura videatur esse materia omnium corporum suis formis si hujus materiae est aliqua materia, illa verius est ex se ipsa, aut ex aliqua tertia essentia; quae utique nulla est. Quippe nihil omnino vel cogitari potest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓiam supra ĩ hac ip̃a disputacõne ꝯstitit. qr sic
estsũma eẽncia supra ⁊ extra oẽm aliam na¬
turam. ut si qñ de illa d̾r aliquid u̾bis q̃ coĩa
sũt aliis naturis sensus nlłatenꝰ sit cõmuif
Quem eĩ sensit ĩ oĩb hiis u̾bis q̃ cogitaui ĩ esei.
nisi cõmuẽ ⁊usitatũ si g ͦ usitatus sensusu̾¬
boꝵ. abienꝰ est ab illa. quicquid rõcinatus sũ

Expanded text:
am supra in hac ipsa disputatione constitit; quia sic est summa essentia supra et extra omnem aliam naturam, ut si quando de illa dicitur aliquid verbis, quae communia sunt aliis naturis, sensus nullatenus sit communis? Quem enim sensum in omnibus his verbis, quae cogitavi, intellexi nisi communem et usitatum? Si ergo usitatus sensus verborum alienus est ab illa ; quidquid ratiocinatus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Iinemorie ꝯm̃dand̾. qd̾ intuenti m octur¬
cit existimo. Sic enĩ ncc̃ẽ est ut pat̾ intlłigat᷑
memo̾ filius intlłigẽtia. spc amor: ut nec pr̃
indigeat filio. aut coĩ sp̃u. nec filꝰ patre ił
eodem ip̃n. siue idem sp̃c patre aut filio. qiͣ
pat̾ ꝑ so meminisse solũ possit intlłige aut̃ nõ¬
nisiꝑ filiũ ⁊ amare nõ nisi ꝑ suũ filiĩq sp̃m ⁊
filius ꝓse intibig̾e tm̃ qͥat ꝓͥ pairem aut̃ memor¬
sit ⁊ ꝑ sp̃m suũ amet. ⁊ idem spc̃ ꝑ se ñ aliud
qm amate naleat. s pat̾ illisit memor ⁊ filiꝰ
ilte intłłigat. Nlam cũ ĩ hus tͥb uniusquisq sin¬
gulus sit sũma cẽncia ⁊ sũma sapiencia sitꝑ
fecta ut ip̃i ꝑ se memor sit ⁊ inclłigat ⁊amet.
lictẽ est ut nullus hoꝵ tͥum alio indigeat.Aut
ad memorand̾ aut ad intlłigend̾. aut ad ainat¬
dũ. singulus enĩ quisq eẽncialit̾ est ⁊ me mõ

Expanded text:
ntuenti mihi occurrit, existimo. Sic enim necesse est ut Pater intelligatur memoria, Filius intelligentia, Spiritus amor; ut nec Pater indigeat Filio, aut communi Spiritu, nec Filius Patre vel eodem Spiritu, sive idem Spiritus Patre aut Filio; quasi Pater per se meminisse solum possit, intelligere autem nonnisi per Filium, et amare nonnisi per suum Filiique Spiritum; et Filius per se intelligsit, et per Spiritum suum amet; et idem Spiritus per se non aliud quam amare valeat, sed Pater illi sit memor, et Filius illi intelligat. Nam cum in his tribus, unusquisque singulus sit summa essentia et summa sapientia sic perfecta, ut ipsa per se memor sit et intelligat, et amet, necesse est ut nullus horum trium alio indigeat, 23 aut ad memorandum, aut ad intelligendum, aut ad amandum. Singulus enim quisque essentialiter est et memoria,
Abbreviated transcription (Latin):
nec unꝙͣ ꝙx̃ pars ⁊ filii sitpat᷑ aut filius. ⁊ smn¬
gulusquisꝙ sic sit ꝑfectus ut nlło indigeat id
tñ ꝙ sut. sic est unũ ut si cut de singłis płr dici
nõ pot̃. ita nec detͥb simł ⁊ cũ parit̾ unusqͥsq
se ipͣm ⁊ om̃s ĩuicem se dicant. nõ tũ sũt ibi

Expanded text:
us Patris et Filii sit Pater, aut Filius, et singulus quisque sic sit perfectus, ut nullo indigeat: id tamen quod sunt, sic est unum; ut sicut de singulis pluraliter dici non potest, ita nec tribus simul. Et cum pariter unusquisque seipsum, et omnes invicem se dican
Abbreviated transcription (Latin):
nccił pat̾b ꝯfirmatã u̾itatẽ. uelut siuesꝑtilio¬
nos ⁊ noctue. nõ nͥ ĩ noctecolum uidentes de
midianis solus radis disceptẽt ccͣ aquilas ip̃m
pͥus ꝑ hiulem obedĩam testimonioꝵ d̾i debe¬
mut fĩ ꝓuuli. ut discamus sapĩam qmͣ dat

Expanded text:
nctis Patribus confirmatam veritatem; velut si vespertiliones et noctuae nonnisi in nocte coelum videntes, de meridianis solis radiis disceptent contra aquilas solem prius per humilem obedientiam testimoniorum Dei debemus fieri parvuli, ut discamus sapientiam, quam dat
Abbreviated transcription (Latin):
idetur michi huiꝰ tam sb̾limuis rei setret̃
transcende oẽm mtllectus aciem hũani
et idcͥco conatũ explicandi qualit̾ ħ sit ꝯtinẽ¬
dum puto. sufficͥe namq debe existimo rem
nectare nequeat intslectu quo ita sit. nec idc̃¬
tuntur: si sue naturalis aititudĩs ĩ ꝯpͥhensi bi¬
litate explicari nõ paciant᷑. Quid aut̃ tam ĩ cõ¬
penetrari nõ possint. ut ⁊ u̾bis ualeant ex¬
plitari: ulłatenus tñ c̾titudĩs eoꝵ mutat so¬
liditas. Nam si suꝑior ꝯsid̾atõ rõnabilit̾ ꝯp̾hẽ¬
dit. ĩ ꝯp̾henbile ee quõ eadem sũma sapĩa sciat
ea q̃ focit. de quib tam multa nos scite nc̃tee̾.
quis explicet quõ sciat aut dicat se ipãm deqͣ
aut nich̾. aut iux aliquid ab homine sciri pꝰle
est. g ͦ si ĩ eo ꝙ se ip̃am dicit gen̾at pat̾ ⁊ gene¬
ratur filius gn̾onẽ eiꝰ quis enarrabit.

Expanded text:
idetur mihi hujus tam sublimis rei secretum transcendere omnem intellectus aciem humani: et idcirco conatum explicandi qualiter hoc sit, continendum puto. Sufficere namque debere existimo rem netrare nequeat intellectu, quomodo ita sit: nec idciruntur; si suae naturalis altitudinis incomprehensibilitate explicari non patiantur. Quid autem tam incompenetrari non possint, ut et verbis valeant explicari; nullatenus tamen certitudinis eorum nutat soliditas. Nam, si superior consideratio rationabiliter comprehendit incomprehensibile esse, quomodo eadem summa sapientia sciat ea quae fecit, de quibus tam multa nos scire necesse est: quis explicet quomodo sciat aut dicat seipsam, de qua aut nihil, aut vix aliquid ab homine sciri possibile est? Ergo si non eo quod seipsam dicit, generat Pater, et generatur Filius: Generationem ejus quis enarrabit?
Abbreviated transcription (Latin):
alam certeest rõnem hñti eũ
nõ hic dͥes idcto suimemorẽ ẽẽ aut se in¬
tlłig̾e. qr se amat. s id̾o se amare.qr sui menu¬
nit ⁊ se intlłit nec eum seposse amare. s sui
nõ sit memor. aut se nõ intͥlłigit. Nulla enĩ tes
amatur sñ eius memoͣ. aut intlłia. ⁊ multate¬
nentur memoͣ ⁊ intlł gũtur. q̃ nõ amant᷑. pat

Expanded text:
alam certe est rationem habenti, eum non idcirco sui memorem esse aut se intelligere, quia se amat, sed ideo se amare, quia sui meminit, et se intelligit; nec eum se posse amare, si sui non sit memor, aut se non intelligat. Nulla enim res amatur, sine ejus memoria aut intelligentia; et multa tenentur memoria et
Abbreviated transcription (Latin):
gitantis quot sũt res cogitate. s ĩ homĩs cogi
absens est. a cogitacõnis intiutu. siexiti aliq̃
similitudine. ut ymagine q̃ est ĩ cogitantis
memoria. aut forte q̃ tunc cũ cogitat ꝑ cor¬
poreũ sensũ exre pͥsenti ĩ m̃tem actrabitur.

Expanded text:
cogitabsens est a cogitationis intuitu, sed ex rei aliqua similitudine vel imagine, quae est in cogitantis memoria, aut forte quae tunc, cum cogitat, per corporeum sensum ex re praesenti in mentem attrahitur.
Abbreviated transcription (Latin):
rissime patrem. ħ u̾o eẽ uerissime filiũ ꝯ¬
clude̾. s nec ħ negligend existimo. anpatͥe ⁊ filii
an matͥs ⁊ filiemagis. illis aptasit appllacõ. cũ
ĩ eis nlła sit sexus discrecõ. Nam si idc̾co ꝯue¬
nient̾ ẽ ille pat̾ ⁊ ꝓles eius filius. qr ut̾q est
spt̃: curnõ pari rõne alt̾i ꝯuenitẽẽ matrẽ. att̾i
filiam. qr utq est u̾itas ⁊ sapientia. an qr ĩ hiis
naturis que sexus hñt diffe̾ntiã. melioris sex
est patrem ẽẽ uł filiũ minoris u̾omatrẽ uł
filiam: est hoc quid̾m naturalit̾ ĩ płib ĩ quib¬

Expanded text:
rissime Patrem; hoc vero verissime esse Filium crissime Patrem; hoc vero verissime esse Filium concludere. Sed nec hoc negligendum 19 existimo, an Patris et Filii, et an matris et filiae magis illis apta sit appellatio, cum in eis nulla sit sexus discretio. Nam si idcirco convenienter est ille Pater, et proles ejus Filius, quia uterque est Spiritus: cur non pari ratione alteri convenit esse matrem. alteri filiam, quia uterque est veritas et sapientia? An quia in his naturis, quae sexus habent differentiam, melioris sexus est patrem esse vel filium; minoris vero, matrem vel filiam? Et hoc quidem naturaliter in pluribus; in quib
Abbreviated transcription (Latin):
to magis ⁊ ile ad huĩ natluitatis ꝑfcõnem
solus sufficit ⁊ ꝙ nascitur enis silitudinem
expͥmit. Namꝙ ĩ reb aliis quas parentis ꝓlis
certũ est hĩtudinẽ hr̃e: nulla sic signit ut
oĩo nlłius indigens idia ꝑ se ad gignendã ꝓ lõ
suffictat. nlła sic gignitur ut nlła admixtadis¬
fimilitudine. oiõdam siłitudinem pentis exhi¬
beat. Si gͦ u̾bũ sũmi sp̃c sic est oiõ ex tp̃uis sola
eẽncia. ⁊ sic singłr est illi smule ut nlła ꝓles
sit sit oĩo ex sola ꝑentis eẽncia. aut sic simił
parenti: ꝓͥfeito nullis reb tam ꝯuemienter
udetur aptari aptitudo ꝑentis ⁊ ꝓlis ꝙͣ sũmo
¶ s hoc constare nõ pot̾it nisi parit̾ ille uerissĩe
gignat ⁊ istud uerissime gignatur. sicut gͥ
illud est ꝑspicuũ ita ħ eẽ cͥtissimũ necesse est.
Quare sũmi spẽ est uerissime gignere. ⁊ uerbi
eius uerissime gigni. Cax.x

Expanded text:
anto magis et ille ad hujus nativitatis perfectionem anto magis et ille ad hujus nativitatis perfectionem solus sufficit, et quod nascitur ejus similitudinem exprimit? Namque in rebus aliis, quas parentis prolisque certum est habitudinem habere, nulla sic gignit ut omnino nullius indigens sola per se ad gignendam prolem sufficiat; nulla sic gignitur, ut nulla admista dissimilitudine omnimodam similitudinem parentis exhibeat. Si ergo Verbum summi Spiritus sic est essentia, et sic singulariter est illi simile ut nulla proles sic sit omnino ex sola parentis essentia, aut sic similis parenti, profecto nullis rebus tam convenienter videtur aptari habitudo parentis et prolis, quam At hoc constare non poterit, nisi pariter ille verissime gignat; et istud verissime gignatur. Sicut igitur illud est perspicuum, ita hoc esse certissimum necesse est. Quare summi Spiritus est verissime gignere, et Verbi ejus verissime gigni. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
uod ipm nlło utiq u̾bo iudetur famitia
nasci ex alt̾o. ⁊ ꝓpͥm alt̾ius nasci alt̾m ex ip̃o.
plena brenitate oĩoda absoluatur similitu¬
do. penitus idem ip̃m ẽ de eodem ip̃o. et itaut
ulłatems sit mai ex eo. Cum gͥ pateat u̾bum
sũm sp̃c sic ẽẽ ex ip̃o solo. ut ꝑfectam euis q̃
ꝓles parentis teneat similitudinẽ. nec sit ẽ
ex ip̃o ut fiat ab eo: ꝑfecto nullo modo quei¬
encius cogitari pot̃ ẽẽ ex illo quam nastendo
Nempe si ĩnum̾abiles res indubitant᷑ dicũt᷑
nasci ex hus ex quib bñt ut sunt cũ nilam coꝵ
de quib nasci dñr teneant similitudinẽ sic̃
ꝓles parentis. dicimus .n. capillos nascide ta¬
pite ⁊ poma ex arbore. licet net illi capitisit ista
ꝓles parentis trabit eius saltudinẽ ex ilo eus¬
uod si ꝯuenentissime d̾r nasci. ⁊ tam siłe p
est illi de quo nascitur cur estimot᷑ similẽ
qͣi ꝓles ꝑenti. ⁊ nõ pocius asseront asseratur
qr tanto uerior ost illeparens ⁊ istud ꝓles. qͣ¬

Expanded text:
uod ipsum nullo utique verbo videtur familiarnasci ex altero; et proprium alterius, nasci alterum ex ipso. plena brevitate omnimoda absolvatur similitudo, penitus idem ipsum est de eodem ipso, et ita ut nullatenus sit nisi ex eo. Cum igitur pateat Verbum summi Spiritus sic esse ex ipso solo, ut perfectam ejus quasi proles parentis teneat similitudinem: nec si esse ex ipso ut fiat ab eo, profecto nullo modo convenientius cogitari potest ex illo esse quam nascendo. Nempe si innumerabiles res indubitanter dicuntur nasci ex his ex quibus habent ut sint; cum nullam eorum, de quibus nasci dicuntur, teneant similitudinem sicut proles parentis. Dicimus enim capillos nasci de capite et poma ex arbore, licet nec illi capitis, nec ista proles parentis, trahit ejus similitudinem ex illo euod si convenientissime dicitur nasci, et tam simile est illi de quo nascitur, cur aestimetur simile, quasi proles parenti; non potius asseratur quia tanto verior est ille parens, et istud proles, qu
Abbreviated transcription (Latin):
intlłia siue sapiẽcia pat̾s. ita sit ⁊ pat̾ne memo¬
⁊ meminit. Est gͥ filius memoͣ pat̾s ⁊ memo ᷤ¬
trem sapĩam. Et fdiꝰ quid̾ memoͣ nata deme¬
mdͣ sicut sapiã nata de sapiã. pat̾ u̾to de nullo
nata momoͣ uł sapt̃a. ¶¬
delectabilit̾ intueor. nicħ delectabiltꝰ ĩ illis
ꝯtẽpland̾ ĩ uenio qmͣ mutui amoris effectũ qmͣ
enĩ ab surde neget᷑ sũmꝰ sp̃c seamare. sicut me
amare posse ꝯiũcat᷑. ex eo ꝙ sui ⁊ illi̾ memor¬

Expanded text:
ntia sive sapientia Patris, ita sit et paternae memomiliter et meminit. Est igitur Filius memoria Patris, et memotrem sapientiam: et Filius quidem memoria nata de memoria, sicut sapientia nata de sapientia; Pater vero de nullo nata memoria vel sapientia. delectabiliter intueor, nihil delectabilius in illis contemplandum invenio quam mutui amoris affectum. Quam enim absurde negetur summus Spiritus se amare, sicut sui amare posse convincatur ex eo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
amet. qr ñ est memõ gignens. ut amor ab a¬
lio ad sifitudinẽ sui sp̃c ꝓcedens. s quicquidex¬
istit. tantũ giginit᷑ ⁊ est a quo spẽ ꝓcedit. spi¬
ritũ quo no cogit eẽ pactem aut filiũ. ħ qi
ꝯtentus est memoria aut intlł̾ia sua cũ nõ
sit memoria signens aut intlłigẽtia gesta.
s solũ quicquid est ꝓcedat. Quicquid gͥ ꝓhib¬

Expanded text:
amet; quia non est memoria gignens, aut amor ab alio, ad similitudinem sui Spiritus, procedens; sed quidquid existit, tantum gignitur, et est a quo Spiritus procedit. Spiritum quoque non cogit esse Patrem aut Filium, hoc, quia contentus est memoria aut intelligentia sua, cum non sit memoria gignens, aut intelligentia genita, sed solum, quidquid est, procedat. Quid i
Abbreviated transcription (Latin):
uerissimũ eẽ genitorẽ. istius u̾o uerissimũge
intũ. Et sicut alt̾ est uerissimꝰ parens. alt̾ ue¬
tissima ꝓles: sic alt̾ est uerissimꝰ pat̾ ait̾ ue¬
Rissimus ẜaius.
Nuentis tot ⁊ tantis singłoꝵ ꝓpͥetatib quibus
mira quidem quedam tam ĩ effabił qmͣ ĩ euita¬
bilis ĩ sũma unitate ꝓbatur eẽ płitas: ualdemͥ
indetur delectabile. retractare sepius tam ĩpe¬
trabile secretũ. ecte emĩ cũ sic ĩ pꝰle sit eundem
et̃. eum quigignit. ⁊ eum quigignit᷑. atq eũ¬
dem eẽ parentẽ. ⁊ ꝓlem. ut ncc̃ẽ sit aliũ eẽ ge

Expanded text:
verissimum gignitorem, istius vero verissimum esse genitum. Et sicut alter est verissimus parens, alter verissima proles; sic alter est verissimus Pater, alter verissimus Filius.nventis tot et tantis singulorum proprietatibus, quibus mira quaedam tam ineffabilis quam inevitabilis in summa unitate probatur esse pluralitas, valde mihi videtur delectabile retractare saepius tam impenetrabile secretum. Ecce enim cum sic impossibile sit eumdem esse qui gignit, et eum qui gignitur; atque eumdem esse pare
Abbreviated transcription (Latin):
b ⁊ regit oĩai. Sicut .ir. constat. qr oĩa p sũme
bonam. sĩtmeq sapientẽ oĩpotẽtiã eius fca
ab illo. ab illo mius potente. min̾ue bono
uł sapiente. aut nlla ponitas tõne. si soiaca¬
suũ ĩ drdinata uolubilitate regnantur. c̾ille
solus sit ꝑ quẽ cuil ⁊ sñ quo ussi beneest. et
ex quo ⁊ ꝑ quẽ ⁊ ĩ quo sũt osa. Cũ gͥ solus ip̃e¬
sit nõ sõlũ homus creator. s ⁊ potẽtałimus
dñs ⁊ sapientissimꝰ rector oĩm: liquidissimnũ
est hũc solũ eẽ quẽ oĩs alia natura scd̾ tot᷑ sum̃
posse deb diligendo uenerari ⁊ uenerandodi¬
lig̾e. de quo soio ꝓsꝑa sũt sꝑandaa. ad quẽ folũ
ab adu̾sis fugiond̾. Qui soli ꝓqua us resuplicã

Expanded text:
ia? Sicut enim constat quia omnia per summe bonam, summeque sapientem omnipotentiam ejus facta ab illo, ab alio minus potente, minusve bono, vel sapiente; aut nulla penitus ratione, sed sola casuum inordinata volubilitate regnantur: cum ille solus sit, per quem cuilibet, et sine quo nulli bene est, et ex quo, et per quem, et in quo sunt omnia. Cum igitur solus sit ipse, non solum bonus Creator, sed et potentissimus Dominus et sapientissimus rector omnium: liquidissimum est hunc solum esse, quem omnis alia natura, secundum totum suum posse, debet diligendo venerari, et venerando diligere; de quo solo prospera sunt speranda, ad quem solum ab adversis
Abbreviated transcription (Latin):
cie płes eẽ nõ possũt quid magis nccͣm qmͣ
patrem ⁊ filiũ ⁊ utusq amorem unam eẽ
sũmtã eẽnctam: est gͦ idem amor sũma sa¬
pĩa sũma u̾itas. sũmũ bonũ ⁊ quicquid de
sũmi sp̃c sb̃stancia dici potest. Cap̾¬
ab uno ꝓcedens s ꝑtem a patre. ꝑtim a fio. an
nec płes nec unus ꝑtim ꝓcedens a singulis.
s unus totus a singłis. ⁊ idem totus a duob
dubitant᷑ cognoscitur. qr ñ ex eo ꝓcedit ĩ quo
unũ sũt. Nam nõ exrelacõnib siuis q̃ płes st.
alia est enĩ relatõ patͥs. alia filii. s ex ip̃a sua
eẽntia q̃ płitatem ñ admittit. emittũt pat̾
⁊ filius ꝑit̾ tm̃ boñ. sic̃ gͦ singulꝰ pat̾ est sũmͦ
spi ⁊ singuiꝰ filius est sũmꝰ sp̃c ⁊ simł pat̾ ⁊ fai̾¬

Expanded text:
 esse non possunt, quid magis necessarium quam Patrem et Filium, et utriusque amorem unam esse summam essentiam? Est igitur idem amor summa sapientia, summa veritas, summum bonum, et quidquid de summi Spiritus substantia dici potest. CAPab uno procedens, sed partim a Patre, partim a Filio: an nec plures, nec unus partim procedens a singulis, sed unus totus a singulis, et idem totus a duobusdubitanter cognoscitur, quia non ex eo procedit, in quounum sunt. Nam non ex relationibus suis, quae plures sunt, alia est enim relatio Patris, alia Filii; sed ex ipsa sua essentia, quae pluralitatem non admittit, emittunt Pater et Filius tantum pariter bonum. Sicut ergo singulus Pater est summus Spiritus et singulus Filius est summus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsid̾itõne diffe̾ntẽ hẽant ꝑit ad aliquid unũ
patłs aut matͥs hĩtudinẽ nlła natura aliquo
Noquaqm̃ itaq uidetur u̾itati ꝯuenire. ut
idem amor eoꝵ filius sit aut ꝓles C.Luiii.¬
i ocucõnis usum dici posse ingenitus. nec
lta ꝓpͥ̾e sicut u̾bũ genitus. Solemus .n. sepedic̾e
aliquid gigni ex eare de qua existit. ut cũ dici¬
mus calorem aut splendorẽ gigni ab igne.
nitus. Ita u̾o ꝓpe. sicut u̾bum dici genitus
filiũ. amorẽ u̾o ulsatenus filiũ aut ꝓlemẽe
manifm est pot̃ itaq ĩmod dici. ĩmo deb
dici solus ille cuiꝰ u̾bũ est genitor ⁊ ingeĩtus.¬

Expanded text:
sideratione differentem habeant pariter ad aliquid unum, patris aut matris habitudinem, nulla natura aliquo Nequaquam itaque videtur veritati convenire, ut idem amor eorum filius sit aut proles. CAPUlocutionis usum, dici posse ingenitus; nec ita proprie, sicut Verbum, genitus. Solemus enim saepe dicere aliquid gigni ex ea re de qua existit: ut cum dicimus splendorem aut calorem gigni ab igne, nitus; ita vero proprie, sicut Verbum, dici genitus filium; amorem vero nullatenus filium aut prolem esse, manifestum est. Potest itaque, imo debet dici solus ille, cujus Verbum est, genitor
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾ ĩmutabilẽ rõnem creata. In ip̃o u̾o sũt ip̃i
pͥma eẽncia. et pͥma existendi u̾ctus. cui ꝓut
magis. ut cumq illa sumilta sĩt: ita ueriꝰ et
p̾stancius ex istunt. ħ itaq modo. nõ irracio¬
nabilit̾ asseri pot̃. qr cũ se ip̃m dicit sũmꝰ ille
quitur. ut oiã q̃ sũt ĩ illo eadem ⁊ eodem mo¬
do sint ĩ u̾bo eus. quicquid gͥ fc̃m est. siue ui¬
uat siuo nõ uiuat aut quomodocũq sit ĩ se.
ĩ illo est ipã uita ⁊ u̾itas. qm̃ aut̃ idem est sũ¬
mo sp̃ui scure ꝙ intlłig̾e siue dit̾e. necesse ẽ
ut eodem modo sciat osa q̃ scit: quo ea dicit
ua ex remaiifestissime ꝯp̾hendi potest.
ab humana scĩa ꝯp̾hendi nõ posse. Nam nlli
dubiũ creatas sb̾as multo alit̾ ẽẽ ĩ se ipĩt ꝙͣ
ĩ nr̃a scĩa. Inse ipĩc namq sũt ꝑ ip̃am suam

Expanded text:
 immutabilem rationem creata; in ipso vero sunt ipsa prima essentia, et prima existendi veritas cui, prout magis utcunque illa similia sunt, ita verius et praestantius existunt. Hoc itaque modo non irrationabiliter asseri potest quia, cum seipsum dicit summus ille quitur ut omnia quae sunt in illo, eadem et eodem modo sint in Verbo ejus. Quidquid igitur factum est, sive vivat, sive non vivat, aut quomodocunque sit in se, in illo est ipsa vita et veritas. Quoniam autem idem est summo Spiritui scire quod intelligere, sive dicere, necesse est ut eodem modo sciat omnia quae scit quod ea dicit ua ex re manifestissime comprehendi potest ab humana scientia comprehendi non posse. Nam nulli dubium creatas substantias multo aliter esse in seipsis, quam in nostra scientia. In seipsis namque sunt per ipsam suam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ꝑ naturalẽ eẽnciã ꝓpinqui est p̾stantissi¬
mo. ita utiq illa natura mag̾ est cuiꝰ eẽncia
cie q̃ ⁊ iuuit ⁊ sensibilis ⁊ rõnalis ost cogita¬
cõne aufatur ꝙ rõnalis ẽ. deinde ꝙ sensibił.¬
postea ꝙ intasis. postremo ipm midũ eẽ qd
ultim̃ ad nõ eẽ gradatim ꝑducit᷑. q̃ aut̃ sin¬
gulatim assuẽpta qmͣl eẽnctam adiinꝰ ⁊ mi¬
nus eẽ dedutũt: eadem ordinatim assupta il¬
lam ad magis ⁊ magis eẽ ꝑducunt. patͥet gͥ

Expanded text:
 naturalem essentiam propinquius est praestantissimo, ita utique illa natura magis est, cujus essentia tiae, quae et vivit, et sensibilis, et rationalis est, cogitatione auferatur quod rationalis epostea quod vitalis, postremo ipsum nudum esse, quod ultimum ad non esse gradatim perducitur? Quae autem singulatim assumpta quamlibet essentiam ad minus et minus esse deducunt, eadem ordinatim assumpta, illam ad magis et magis esse perducunt. Patet igitur
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ ꝑtus unat mentẽ indagantẽ sũmne u̾¬
tati ꝓpinq̃re. ⁊ ꝑ excellenciorẽ c̾atam eẽnciã
plus docet quid de crenite mens ip̃a debeat esti¬
mare. ꝓcul dubio itaq tanto alcuis createes
sencia cognoscitur. qnͣto ꝑ ꝓpinquiorẽ sibitrea¬
turam indagatur. Nam ꝙ oĩs eẽncia ĩ qnͣtũ est

Expanded text:
dinem plus juvat mentem indagantem summae veritati propinquare; et per excellentiorem creatam essentiam plus docet quid de creante mens ipsa debeat aestimare. Procul dubio itaque tanto altius creatrix essentia cognoscitur, quanto per propinquiorem sibi creaturam indagatur. Nam quod omnis essentia, inquantum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Am u̾ohiis q̃ deꝓpͥetatib huiꝰ sũme nature ad p̾¬
sens michi ducem rõnẽ seqñti octurre rũt ꝑ¬
speitis: oportunũ existimo. ut deeuis loqucõne
inflexibile teneant. Illd̾ me maxime sogit
dema diligentius discut̾e. qr id ip̃m ꝙ ip̃e sum¬

Expanded text:
etatibus hujus summae naturae ad praesens mihi ducem rationem sequenti occurrerunt perspectis, opportunum existimo ut de ejus locutione, rationis robur inflexibile teneant, illud me maxime cogit de illa diligentius discutere, quia id ipsum, quod ipse sum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝙ eius solũ rei sit aliqd̾ tempus cuiꝰ diut᷑¬
intatẽ tempus meciendo aliquo modo t̾usat
opponitur illi nulis ẽẽ locum. ux tempꝰ u̾eppo¬
uitur. Qm̃ namq nec locus illi facit qd socus nec
tempus ꝙ tempus. nec irrõnabilit dictur. qr nl¬
ꝯuĩcitut. Nulla g̾ͥ lex loci aut temꝑis natutã
ullam aliquo modo cogit. qmͣ nouit locus aut
tempus aliqua ꝯtinentia clandit. Que nam

Expanded text:
 rei solum sit aliquod tempus, cujus diuturnitatem tempus metiendo aliquo modo terminat, opponitur; ulli nullum esse locum vel tempus vere proponitur. Quoniam namque nec locus illi facit, quod locus; nec tempus, quod tempus: non irrationabiliter dicitur quia nulconvincitur. Nulla igitur lex loci aut temporis naturam ullam aliquo modo cogit, quam nullus locus aut tempus aliqua continentia claudit. Quaenam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑs sit ĩ omĩ ⁊ ꝑs sit exͣ omnẽ locũ. aut temu .
Imp̾ie est ut sit ubiq ⁊ semꝑ. Nullatenꝰ .n. põt
intlłigi eẽ ubiq ⁊ semꝑ insi aut tota aut pars
Qd̾ sineqͣqmest ubiꝙ ⁊ semꝑ. auterit detͥmiate
ĩ aliquo loco uł temꝑe. aut ĩ nlło. det̾mĩate
aut eam ĩ aliquo nõ posseeẽ. iam discussũ et

Expanded text:
em locum vel tempus, impossibile est ut sit ubique et semper. Nullatenus enim potest intelligi esse ubique et semper, nisi aut tota, aut pars. Quod si nequaquam est ubique et semper, aut erit determinate in aliquo loco vel tempore, aut in nullo; determinate autem eam in aliquo non posse esse, jam discuss
Abbreviated transcription (Latin):
turam. semꝑ indiuiduã teneant ynitatẽ. In eo
uo ꝓ idle nõ est existo. hic aut̃ ea ex illo: mee¬
fabilem admittant płitatẽ. Ineffabilẽ cer¬
te. qmͣius enĩ nit̃itas cogat ut słr̃ duo: nt¬
lo tũ modo expͥmi pot̃ quidduo sint. Namt¬
si forte duo pares aut aliquid aluid similit
aut duo similes homises. Qippe nec sũt duo
ficet. eoꝵ aut eẽnciã aut hĩtudinẽ ad c̾¬
turam. s nec duo aliquid ꝙ designet ꝓplm

Expanded text:
 individuam teneant unitatem. In eo vero, quod ille non est ex isto: hoc autem est ex illo; fabilem admittant pluralitatem: ineffabilem certe; quamvis enim necessitas cogat ut sint duo, nullo tamen modo exprimi potest quid duo sint. Nam etsi forte duo pares aut aliquid aliud similiter aut duo homines similes. Quippe nec sunt duo nificet eorum aut essentiam aut habitudinem ad creaturam; sed nec duo aliquid, quod designet p
Abbreviated transcription (Latin):
est aut imago ad alt̾mest. qr nõ nisi alicui
u̾bũ est. aut imago. ⁊ sic ꝓpͥasũt hec alt̾us n
nequaqmͣ alt̾i coaptentur. Ilam ilie ciaeit
abum aut imago. nec imago net u̾bũ eͥ. Cõ¬
stat gͥ qr expͥmi nõ pot̃. quid duo sint sũmꝰ¬

Expanded text:
mago, ad alterum est; quia non nisi alicujus Verbum est aut imago; et sic propria sunt haec alterius, ut nequaquam alteri coaptentur. Nam ille, cujus est Verbum aut imago nec imago, nec Verbum est. Constat igitur quia exprimi non potest quid duo sint, sum
Abbreviated transcription (Latin):
tate eẽ. quid uorius qͣm ħ u̾bum eius ñ
eẽ atiud.qmͣ qd̾ ip̃e est. Ergo si ⁊ seip̃m. et
ea q̃ facit ꝯsb̾st anciali sibi u̾bo dicit mani¬
festum est. qr u̾bi quo sedicit ⁊ u̾bi quo cre¬
aturam ditit una st̾a est. Qũo gͥ si unassa

Expanded text:
Verbum ejus non esse aliud quam quod ipse est? Ergo si et seipsum, et ea quae facit, consubstantiali sibi Verbo dicit, manifestum est quia Verbi quo se dicit, et Verbi quo creaturam dicit, una substantia est. Quomodo ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
ea prorsus aliquid nõ existit. ꝙ absurdũ es. nr
ipa loca ꝓbant q̃ ñ nich s aliquid sut̃. Nonẽ itas
sũma natura tota ĩd singulis locis diuas tp̃is
oib locis. Nunc et indagand̾ si eadem sũma napã
sit tota ĩ singłis temꝑib. aut sunr aut disticte
ꝑ singła temꝑa. s quo eit aliquid tot̃ sua ⁊̃ sur

Expanded text:
aliquid non existit. Quod absurdum esse vel ipsa loca probant, quae nonnihil, sed aliquid sunt. Non est itaque summa natura tota in singulis locis, diversis temomnibus locis. Nunc igitur est indagandum si eadem summa natura sit tota in singulis temporibus, aut simul, aut distincte per singula tempora. Sed quomodo est aliquid tot
Abbreviated transcription (Latin):
mens possit nõ solũ sumet s ⁊ ip̃ius sũmesa¬
pientie reuitusci ⁊ illam ⁊ semilłig̾e: Si enĩ
mens humana nlłam eiꝰ aut suam hẽre me¬
moriam aut intlłigẽciam poss neq̃ qm̃ se ab
it rõnalib creaturis. ⁊ illam ab oĩ creatura se¬
cum solatatite disputando. sicut nt̃ mens
mea facit disc̾n̾et. g ͦ sũmꝰ ille sp̃c sicut ẽ et̾nꝰ.
ita et̾ne sui memor est. ⁊ mtlłit se ad sił̾itu¬
dinem m̃tis rõnalis ĩ mo adilluis siłitudi¬
nem. s ille pͥncipłr̾ ⁊ mens rõnalis ad eius¬

Expanded text:
ius summae sapientiae reminisci; et illam, et se intelligere? Si enim mens humana nullam ejus aut sui habere memoriam aut intelligentiam posset, nequaquam se ab irrationalibus creaturis, et illam ab omni creatura, secum sola tacite disputando, sicut nunc mens mea facit, discerneret. Ergo summus ille spiritus, sicut est aeternus; ita aeterne sui memor est, et intelligit se ad similitudinem mentis rationalis; imo non ad ullius similitudinem, sed ille princip
Abbreviated transcription (Latin):
euenire. Nam c̾tũ est sic unicuiq singulatim
quid sũt ad c̾aturã: ut ⁊ singulatim ꝑfectum
bus. licet .n. singulatim ⁊ ilie ꝑfecte sit sum¬
ma u̾itas ⁊ c̾ator ⁊ u̾bum eius sit sũma u̾itas.
⁊ c̾ator. nõ tñ ambo simł sũt due u̾itates aut¬

Expanded text:
ulatim, quid sunt ad creaturam, ut et singulatim perfectum bus. Licet enim singulatim et ille perfecte sit summa veritas et Creator, et verbum ejus sit summa veritas et creator; non tamen ambo simul sunt duae veritates