comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na. alius quidem sic. alius uͦ sic siue
duniacenses. siue cistercienses.siue
derici regulares.siue ȩtiam laici fi¬
deles. omnis deniq ordo. omĩs lin¬
gua. om̃ĩs sexus. omnis etas. omnis
conditio: in omni loco. ꝑomne dempꝰ.
a primo homine. usq ad nouissimũ:
nam ⁊ ꝓoter hoc talaris dicta ẽ. qͦd
ad finem usq ꝑtingat dicente ꝓpħa.¬
i non ẽ qui se abscondat a calore eiꝰ:
nimirũ congruens ei cui ⁊ facta ẽ
ꝗͥphibente iudelicet alia scriptura.
e ipse ataingit a fine usq ad finem
sorter. ⁊ disponit omnia suauiter:¬
tunicam.⁊ ex omnib constet una. Ex
omnibus in qͣm una. Nam si expluribꝰ
idiuersis: una ẽ tamen colũba mea.
formo sa mea. ꝑfecta mea. Alioquin
nec ego solus. nec tu sine me. nec ille
absq utroq: s simul om̃s sumus illa
una: si tamen sollicit sumus seruare
unitatem sp̃c in uinculo pacis. Non
inqͣm dantum ordo nr̃. aut solusur
cem mordeamus. ⁊ inuicem consu¬
mamur. & sic non possit apłs uni nos

Expanded text:
na, alius quidem sic, alius vero sic; sive Cluniacenses, sive Cistercienses, sive clerici regulares, sive etiam laici fideles, omnis denique Ordo, omnis lingua, omnis sexus, omnis aetas, omnis conditio, in omni loco, per omne tempus, a primo homine usque ad novissimum. Nam et propter hoc talaris dicta est, quod ad finem usque pertingat, dicente propheta, Non est qui se abscondat a calore ejus : nimirum congruens ei cui et facta est, qui, perhibente videlicet alia Scriptura, et ipse attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suavitertunicam, et ex omnibus constet una. Ex omnibus, inquam, una. Nam etsi ex pluribus et diversis, una est tamen columba mea, formosa mea, perfecta mea . Alioquin nec ego solus, nec tu sine me, nec ille sine utroque: sed simul omnes sumus illa una, si tamen solliciti sumus servare unitatem spiritus in vinculo pacis. Non, inquam, tantum Ordo noster, aut solus vester, cem mordeamus, et ab invicem consumamur ; et sic non possit nos Apostolus uni
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ illud qͦd non nulla monasteriã
ex more obseruare dicunt᷑. in mag¬
nis uidelicet festis uina delibuta
melle pigmentoꝵ resꝑsa pulueribꝰ
inconuentu bibere: Nuinqͥd ⁊ hoc
fieri dicemꝰ ꝓpter infirmitatẽ sto¬
machi: Ego uͦ ad nichil aliud ualere
uideo: nisi ut uel amplius bibat᷑ uł
delectabilius:. Sed cum uene uno fu
erunt ingurgitate. toto in capite pal¬
pitantes: sic surgenti amensa. quid
aliud libet nisi dormire: Si autẽ acd
ñ cantum. s planctum potius extor¬
quebis. Cum uͦ ad lectum deuenero:
requisitus incõmodũ plango. ñ cra¬
pule peccatũ: s qͦd manducare ñ queo.
Ridiculum uͦ est. si tam̃ uerum est.
quod relatũ michi a plurib qui hoc
se ꝓcerto scire dicebant reticendũ
ẽẽ non arbitror. Niunt enĩ incolu¬
mes ac ualidos iuuenes conuentũ
solere deserere: in domo se infirmoꝵ

Expanded text:
autem illud, quod nonnulla monasteria autem illud, quod nonnulla monasteria ex more observare dicuntur, in magnis videlicet festis vina delibuta melle, pigmentorum respersa pulveribus, in conventu bibere? Nunquid et hoc fieri dicemus propter infirmitatem stomachi? Ego vero ad nihil aliud valere video, nisi ut vel amplius bibatur, vel delectabilius. Sed cum venae fuerint vino ingurgitatae, toto in capite palpitantes, sic surgenti a mensa quid aliud libet, nisi dormire? Si autem ad n cantum, sed planctum potius extorquebis. 22. Cum vero ad lectum devenero, requisitus incommodum plango, non crapulae peccatum, sed quod manducare non queo. Ridiculum vero si tamen verum est quod relatum est mihi a pluribus, qui hoc se pro certo scire dicebant, reticendum esse non arbitror. Aiunt enim incolumes ac validos juvenes conventum solere deserere, in domo se infirmoru
Abbreviated transcription (Latin):
stomachus crebris ructib replecum
se indicet. necdum tam̃ curiositas
satiatur. Sed dũ oculi colorib pala¬
tum saporib illiciunt᷑. infelix sto¬
machus cui nec colores lucent. nec
sapores demulcent: dũ omnia susci¬
pere cogitur. oppressus magis obrust̃
dicam: quando ne ullo quidem pacto
uinũ aquatũ admitctt᷑ Om̃s nimi¬
rum ex quo monachi sumus infir.¬
mos stomachos habemꝰ.&. tam ne-¬
cessarium apłi de utendo uino con¬
silium merito ñ negligimus: modi¬
cotamen qͦd ille premisit nescio cur
p̃termisso. Et utinã uel solo cũ etiã
purum ẽ. contenti eẽmus . Pudet
dicere. s magis pudeat actitari: ꝙ
si pudeat audiri: ñ pudeat emenda¬
ri. Uideas uno in prandio der uel
quader semiplenum calicem repor¬
tari: quatinus diuersis uinis magis
odoratis qͣm potatis. nec tam haustis
qͣm aitactis: sagaci ꝓbatione ⁊⁊ cele¬
ri cognitione unum tandem eplu¬
ribus qͦd fortius sit eligat᷑ Q uale ẽ

Expanded text:
stomachus crebris ructibus repletum stomachus crebris ructibus repletum se indicet, necdum tamen curiositas satiatur. Sed dum oculi coloribus, palatum saporibus illiciuntur, infelix stomachus, cui nec colores lucent, nec sapores demulcent, dum omnia suscipere cogitur, oppressus magis obruiturdicam, quando ne 536 ullo quidem pacto vinum aquatum admittitur? Omnes nimirum, ex quo monachi sumus, infirmos stomachos habemus, et tam necessarium Apostoli de utendo vino consilium merito non negligimus, modico tamen, quod ille praemisit , nescio cur praetermisso. Et utinam vel solo, cum etiam purum est, contenti essemus! Pudet dicere, sed magis pudeat actitari; et, si pudet audiri, non pudeat emendari. Videas uno in prandio ter, vel quater, semiplenum calicem reportari: quatenus diversis vinis magis odoratis, quam potatis, nec tam haustis quam attactis, sagaci probatione et celeri cognitione unum tandem e pluribus, quod fortius sit, eligatur. Quale est
Abbreviated transcription (Latin):
arte cocorum cuncta apparant᷑. qͥtinꝰ
quatuor aut quinq ferculis deuora¬
tis. pͥma ñ impediant nouiss ima: nec
sacietas minuat appetitum. Palatum
quippe dum nouellis seducit᷑ con¬
dimentũ paulatim dissuescere cog¬
nita: & ad sucos extraneos ueluti ad¬
huc ieiunum atude renouat᷑ in desi¬
enim puras ut eas natura creauit epu¬
deus indidit rebus quibdam adulte¬
rinis gula ꝓuocatur saporibus: tran¬
situr nimirũ meta necessitatis. s nec¬
dum delectatio suꝑatur. Quis enim
dicere sufficit quot modis ut cetera
laceam sola oua uersantur i uexan¬
dur. quanto studio euertunt᷑ subuer¬
auitur. liquant᷑. durant᷑. diminuunt᷑
ce nunc quidem frixa. nc̃ assa. nc̃
farsa. ñc nuxtim. nunc singillatim
apponuntur. Vt quid autẽ hȩc omĩa:
nisi ut soli fastidio consulatur. Ipsa
deinde qualitas rerũ talis deforis ap¬
sarere curatur. ut non minus aspec¬
lus quã gustus delectetur: ⁊ cũ iam

Expanded text:
arte coquorum cuncta apparantur, quatenus arte coquorum cuncta apparantur, quatenus quatuor aut quinque ferculis devoratis, prima non impediant novissima, nec satietas minuat appetitum. Palatum quippe, dum novellis seducitur condimentis, paulatim dissuescere cognita, et ad succos extraneos, veluti adhuc jejunum, avide renovatur in desienim puras, ut eas natura creavit, epuDeus indidit rebus, quibusdam adulterinis gula provocatur saporibus; transitur nimirum meta necessitatis, sed necdum delectatio superatur. Quis enim dicere sufficit, quot modis ut caetera taceam sola ova versantur et vexantur, quanto studio evertuntur, subvertuntur, liquantur, durantur, diminuuntur; et nunc quidem frixa, nunc assa, nunc farsa, nunc mistim, nunc singillatim apponuntur? Utquid autem haec omnia, nisi ut soli fastidio consulatur? Ipsa deinde qualitas rerum talis deforis apparere curatur, ut non minus aspectus, quam gustus delectetur: et cum jam
Abbreviated transcription (Latin):
totũ ieiuni s uentrib s ñ mentib
transigerent. Et hic erat rectus oros
quando digniori parti pͥus inseriur¬
batur. Nȩc summa discretio: cũ at¬
plius sumebat quȩ maior erat. He
deniq uera caritas: ubi animȩ quiñ
caritate xp̃c mortuus ẽ tanta sollio¬
tudine refocillabant᷑. Nobis autẽ cu¬
uenientib inunum. ut uerbis apł̃i
utar: iam non ẽ dñicam cenã man¬
ducare. Panem quippe celestẽ nero
qͥ requirat: nemo qͥ dribuat. Nichil de
scripturis. nichil de salute agitur i¬
marũ: s nuge. ⁊ risus ⁊ uerba ꝓse¬
runtur inuentũ. INter prandea¬
dum quantũ fauces dapib tantũ a¬
res pascunt᷑ rumorib: quib totus
intentus. modũ nescias in edendo.
Interim autẽ fercula ferculis app¬
grandia piscium corꝑa dupplicantur.
Cumq priorib fueris satiatus. si scd̾os
altigeris. uideberis tibi necdũ gustasse
pisces. Tanta quippe accuratione &.

Expanded text:
totum jejunis ventribus, sed non mentibus totum jejunis ventribus, sed non mentibus transigerent. Et hic erat rectus ordo, quando digniori parti prius inserviebatur: haec summa discretio, cum amplius sumebat quae major erat: haec denique vera charitas, ubi animae, quarum charitate Christus mortuus est, tanta sollicitudine refocillabantur. Nobis autem convenientibus in unum, ut verbis Apostoli utar, jam non est dominicam coenam manducare . Panem quippe coelestem nemo est qui requirat, nemo qui tribuat. Nihil de Scripturis, nihi! de salute agitur animarum; sed nugae, et risus, et verba proferuntur in ventum. Inter prandendum quantum fauces dapibus, tantum aures pascuntur rumoribus: quibus totus intentus, modum nescias in edendo. 20. Interim autem fercula ferculis appgrandia piscium corpora duplicantur. Cumque prioribus fueris satiatus, si secundos attigeris, videberis tibi necdum gustasse priores  al. pisces. Tanta quippe accuratione et
Abbreviated transcription (Latin):
similiter. Nonnulli quippe his om¬
nibus tanqͣm non utentes utunt᷑
ce. ideo aut cũ nulla offensa aut cũ
minima. Aliquanti quippe hec ag̃t
ex simplicitate. aliquanti excarite.
aliquanti ex necessitate. Quidã nãq
simplicit̃ ista denent. qm̃ sic eis p̃ci¬
pitur. parati aliter agere. si alit̃ pre¬
ciꝑetur. Quidam autẽ ne discordi¬
sectantes in his non suam libidinẽ.
s aliorum pacem. Alii uͦ quia resi¬
stere ñ ualent mulcitudini contra¬
dicentiũ: qui hec utiq tanqͣm pro
ordine libera uoce defendunt:
&e. quotiens isti aliqua ꝓut ratos
ctat restringere. uł mutare incp¬
unt. illi mox tota eis auctoritate n¬
monasticus. ad tantam credere
nachos merciam deuenire: Oqͣna
distamus abhis qͥ indieb antoni o:¬
atere monachi. Siquidem illicã
se inuicem ꝑtempus excarttate rei¬
serent. tanta ab inuicem auiditate p¬
nem animarũ ꝑcipiebant: ut cops
cibum penitus obliti diem pletũm

Expanded text:
similiter. Nonnulli quippe his omsimiliter. Nonnulli quippe his omnibus tanquam non utentes utuntur; et ideo aut cum nulla offensa, aut cum minima. Aliquanti quippe haec agunt ex simplicitate, aliquanti ex charitate, aliquanti ex necessitate. Quidam namque simpliciter ista tenent, quoniam sic eis praecipitur; parati aliter agere, si aliter praeciperetur. Quidam autem ne discordisectantes in his, non suam libidinem, sed aliorum pacem. Alii vero, quia resistere non valent multitudini contradicentium, qui haec utique tanquam pro Ordine libera voce defendunt; et quoties isti aliqua, prout ratio dictat, restringere vel mutare incipiunt illi, mox tota eis auctoritate rmmonachos inertiam devenire? O quantum distamus ab his qui in diebus Antonii exstitere monachi! Siquidem illi cum se invicem per tempus ex charitate reviserent, tanta ab invicem aviditate panem animarum percipiebant, ut corporis cibum penitus obliti, diem plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
dis inuigilare desideriis. & de animȩ
cura sapientis saluberrimũ ñ eurare
consilium admonentis atq dicentis.
Miserere animȩ tuȩ placens do. Bo¬
na misedia misereri animȩ tuȩ. nec
potest ñ mereri miscđiam qua fit ut
placeas deo. Alias autẽ non ẽ miscdia
sicut iam dixi. s crudelitas. non ẽ ca¬
ritas. s iniquitas: non ẽ discretio. s con¬
fusio: sterilem quȩ non parit pascere.
idest inutilis carnis concupiscentiis
inseruire: ⁊uidue nil boni facere ani¬
mȩ uidelicet excolendis uirtutibus
nullam oꝑam dare. Quȩ utiq licet
interim sponso sit uiduata celesti.
sensus tamen de sp̃u sc̃o conciꝑe &.
parere non desuit immortales: qui
uidelicet incorruptibilis celestisq he¬
reditatis ualeant ẽẽ capaces: s si piũ
habeant studiosumq cultorem.
Sub hac tamen abusione iam fere
ubiq sic ꝓ ordine denetur. fere iam
ita abominib sine querela atq irre¬
prehensibiliter obseruat᷑ qͣmqͣm dis¬

Expanded text:
dis invigilare desideriis, et de animae cura Sapientis saluberrimum non curare consilium, admonentis atque dicentis: Miserere animae tuae placens Deo . Bona misericordia, misereri animae tuae; nec potest non mereri misericordiam, qua fit ut placeas Deo. Alias autem non est misericordia, sicut jam dixi, sed crudelitas; non est charitas, sed iniquitas; non discretio, sed confusio, sterilem quae non parit pascere, id est, inutilis carnis concupiscentiis inservire; et viduae nil boni facere, animae videlicet excolendis virtutibus nullam operam dare. Quae utique, licet Sponso interim sit viduata coelesti, sensus tamen de Spiritu sancto concipere et parere non desinit immortales; qui videlicet incorruptibilis coelestisque haereditatis valeant esse capaces, sed si pium habeant studiosumque cultorem. 18. Sub hac tamen abusione jam fere ubique sic pro ordine tenentur, fere jam ita ab omnibus sine querela 535 atque irreprehensibiliter observantur; quanquam dis
Abbreviated transcription (Latin):
a fame corꝑis. s amorte simul animȩ
⁊ corꝑis. nouissima quippe ẽ quia poli¬
mita idest pulcherruma uarietate di¬
stincta: s i sanguine apparet intinda.
ñ quidem hedi qui peccatũ significat.
s agni qui designat innocentiã: hoc
ẽ suo ꝙsius. non alieno. Ipse ꝓfecto¬
est agnus mansuetissim us. qui corã ñ
quidem tondente. s occidente se ob¬
mutuit. ⁊ͥ peccatũ non fecit: s abstu¬
lit peccata mundi. Miserunt ait ad
uide utrum tunica filii tui sit an ñ.
Uicie ⁊ du dñe: utrum hec sit tunica
dando quidem quosdam apłos. qͣsdã
autem ꝓpħas. alios uͦ euangłistas o
pastores & doctores ⁊cetera quȩ meꝰ

Expanded text:
a fame corporis, sed a morte simul animae a fame corporis, sed a morte simul animae et corporis. Notissima quippe est, quia polymita, id est pulcherrima varietate distincta; sed et sanguine apparet intincta, non quidem haedi, qui peccatum significat, sed agui, qui designat innocentiam, hoc est suo ipsius, non alieno. Ipse est profecto Agnus mansuetissimus, qui coram non quidem tondente, sed occidente se obmutuit; qui peccatum non fecit, sed abstulit peccata mundi. Miserunt autem qs; vide utrum tunica filii tui sit, an non . Vide et tu, Domine, utrum haec sit tunica dando quidem quosdam apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero evangelistas, alios pastores et doctores, et caetera quae in ejus
Abbreviated transcription (Latin):
quiq legib in eccłia conuersentur.
Nonachi quoq: ac regulares derici.
sibi inuicem derogare dicantur. qura
regno pati ñ posse suspicem᷑: ad quod
ꝙ. martham. necesse sit aut utram q
aut alteram saluatori displicere: cui
nimirum dam dissimili staidio deuo¬
dionis contendunt ambe placere.
Et hac ratione in tota ȩccłia ꝓͦutiq
tam pluribus tamq dissimilib uariat᷑
ordinibus. ut pote regina que in psabno
legitur circumamicta uarietatibꝰ nulla
pax nulla ꝓrsus concordia eẽ putabi¬
tur. Que ⁊⁊ enim secura quies. qͥs tutus
in ea status inuenietur. si unus qͥlibet
homo unum quemlibet ordinem eli¬
gens alios aliter uiuentes aut ipse as¬
ꝑnetur. aut se ab ipsis sꝑni suspicet᷑. pre¬
serum cum tenere impossibile sit uel
unum hominem omnes ordines. uł
unum ordenem om̃s homines: Non
sũ tam hebes ut ñ agnoscam tunicã
ioseph: non illius qͥ liberauit egiptũ.
s qui saluauit mundum. ⁊ hoc non

Expanded text:
quique legibus in Ecclesia conversentur. quique legibus in Ecclesia conversentur. Monachi quoque ac regulares clerici sibi invicem derogare dicantur, quia regno pati non posse suspicemur, ad quod et Martham necesse sit aut utramque, aut alteram Salvatori displicere, cui nimirum tam dissimili studio devotionis contendunt ambae placere. Et hac ratione in tota Ecclesia quae utique tam pluribus, tamque dissimilibus variatur ordinibus, utpote regina quae in Psalmo legitur circumamicta varietatibus , nulla pax, nulla prorsus concordia esse putabitur. Quae etenim secura quies, quis tutus in ea status invenietur, si unus quilibet homo unum quemlibet Ordinem eligens, alios aliter viventes aut ipse aspernetur, aut se ab ipsis sperni suspicetur, praesertim cum tenere impossibile sit vel unum hominem omnes Ordines, vel unum Ordinem omnes homines? Non sum tam hebes, ut non agnoscam tunicam Joseph, non illius qui liberavit Aegyptum, sed qui salvavit mundum, et hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
luladere temptaui: Annon potiꝰ mul¬
doscupientes uenire repressi uenien¬
ds ipulsantes reppuli: Annon srẽm
nicholaum. ad sc̃m nicholaum: ⁊ uob̾
duos de ur̃is. uob teste remisis S oe.
puobs quibdam eiusdem ordinis ab¬
batib quoꝵ ne nomina ꝓdam. ipse
eos optime nostis. &. nichilominꝰ quã
amica mͥ familiaritate iungantur
scitis: nunqͥd non tam̃ adalium ordi¬
ne quod ⁊ uos non latuit migrare desi¬
derantib iam iamq deliberantib
nr̃m eis dissuasorium consiliũ obui¬
auit: ac ne suas desererent cathedras
effecit: Cur gͥ ordinem dampnare
putor uł dicor. cui amicos meos deser¬
uire suadeo: cui suos ad nos uenientes
monachos reddo: de quo ⁊im orationes
tam sollicite requiro. tam deuote sus¬
dinem conuersanuideor. ꝓpterea suspectꝰ
hinc habeor: S eadem ratione ⁊i uos
nr̃o derogatis: quicũq aliter uiurtis
Ergo i continentes & conuiges inui¬
cem se dampnare putent᷑: quod suis

Expanded text:
ersuadere tentavi? An non potius mulersuadere tentavi? An non potius multos cupientes venire repressi, venientes et pulsantes repuli? Annon fratrem Nicolaum ad Sanctum-Nicolaum, et vobis duos de vestris, vobis teste, remisi? Sed et duobus quibusdam ejusdem Ordinis abbatibus, quorum ne nomina prodam, ipsi eos optime nostis, et nihilominus quam amica mihi familiaritate jungantur, scitis: numquid non tamen ad alium Ordinem quod et vos non latuit migrare desiderantibus, jamjamque deliberantibus, nostrum eis dissuasorium consilium obviavit, ac ne suas desererent cathedras effecit? Cur igitur Ordinem damnare putor, vel dicor, cui amices meos deservire suadeo, cui suos ad nos venientes monachos reddo, de quo et mihi orationes tam sollicite requiro, tam devote susdinem conversari videor, propterea suspectus hinc habeor? Sed eadem ratione et vos nostro derogatis, quicunque aliter vivitis. Ergo et continentes, et conjuges invicem se damnare putentur, quod suis
Abbreviated transcription (Latin):
Quis unqͣm me aduersus ordinẽ
illum uel coram audiuit disputantẽ
uel clam susurrantem: Quemunꝗͣ
de ordine illo nͥ cũ gaudio uidi. nͥ cũ
honore suscepi: nͥ cum reuerentia allo¬
cutus: nͥ cũ humilitate adhortatus sũ:
honestus. castitate decorus. discretione p̃¬
cipuus: a patrib institutus: a spu scõ
p̃ordinatus: anunab saluandis ñ me.¬
diocriter ydoneus. Egone uł damp.¬
no: uel despicio quem sic predico :
Memini me aliquando inaliquib
eiusdem ordinis monasteriis hospicio
susceptum fuisse. Reddat dñs seruis
suis humanitatẽ qͣm infirmanti m
ultra etiam quam necesse fuit exhi¬
buerunt: ⁊ honorem quo me plus
quoq quam dignus fui dignati st̃.
psoꝵ me cõmencdaui orationibus:
interfui collationib: sepe de scrip¬
duris. i salute animarũ habui sermo¬
nem cũ multis: ⁊ publicũ incapitulis.
xpͥuatum in cameris. Quem unquã
uel clam uł palam. aut abillo ordine
dissuadere. aut adñrm ut ueniret ꝑ¬

Expanded text:
Quis unquam me adversus Ordinem illum vel coram audivit disputantem, vel clam susurrantem? Quem unquam de Ordine illo nisi cum gaudio vidi, nisi cum honore suscepi, nisi cum reverentia allocutus, nisi cum humilitate adhortatus sum? honestus, castitate decorus, discretione praecipuus, a patribus institutus, a Spiritu sancto praeordinatus, animabus salvandis non mediocriter idoneus. Egone vel damno, vel despicio, quem sic praedico? Memini me aliquando in aliquibus ejusdem Ordinis monasteriis hospitio susceptum fuisse: reddat Dominus servis suis humanitatem, quam infirmanti mihi ultra etiam quam necesse fuit, exhibuerunt; et honorem, quo me plus quoque quam dignus fui, dignati sunt. Ipsorum me commmendavi orationibus, interfui collationibus: saepe et de Scripturis, et salute animarum habui sermonem cum multis, et publice in capitulis, et privatim in cameris. Quem unquam vel clam, vel palam aut ab illo Ordine dissuadere, aut ad nostrum ut veniret p
Abbreviated transcription (Latin):
studiosissime queris. qͦd quia rarius
inuenitur p̃ciosius emitur. ignorais
facis hoc. an exindustria : Ex cordis
thesauro sine dubio ꝓcedit: quicqͥd
foris apparet uicioꝵ. Uanum cor ua¬
nitatis notam ingerit corꝑi: ⁊ exti¬
or suꝑfluitas interioris uanitatis in¬
dicium ẽ. Mollia indumenta: ani¬
mi molliciem indicant. Nontan¬
do curaret᷑ corꝑis cultus: nͥ pͥus negle¬
cta fuisset mens inculta uirtutibus.

Expanded text:
studiosissime quaeris, quod quia rarius studiosissime quaeris, quod quia rarius invenitur, pretiosius emitur; ignorans facis haec, an ex industria? Ex cordis thesauro sine dubio procedit, quidquid 538 foris apparet vitiorum. Vanum cor vanitatis notam ingerit corpori; et exterior superfluitas interior is vanitatis indicium est. Mollia indumenta animi mollitiem indicant. Non tanto curaretur corporis cultus, nisi prius neglecta fuisset mens inculta virtutibus.
Abbreviated transcription (Latin):
nachis nr̃is temꝑis insignum gestat᷑
suꝑbie. Uix iam in nr̃is ꝓuinciis in¬
uenimus: quo uestiri dignem᷑. Miles
& monachus: exeodem panno parti.¬
untur sibi cucullam & clamidem.
Qui uis de scło quantumlibet honora.¬
tus. etiam si rex. etiam si imperator ille
fuerit. ñ dam̃ nr̃a horrebit indum̃ta.
si suo sibi modo p̃parata fuerint ⁊ ap¬
tata. Ceterum inhabitu inquis non
ẽ religio: s in corde. Bene. At tu qͣndo
cucullam empturus. lustras urbes.
fora curruis. ꝑcurris nundinas. domos
scrutaris negotiatoꝵ. cunctam eutis
singłoꝵ suppellectilem. ingentes expli¬
cas cumulos pannor.attectas digitis.
admoues oculis. solis opponis radio:
qͥoquid grossum. qͥcquid pallidũ oc¬
currerit. respuis: siquid autem sui
puritate ac nitore placuerit illud
mox quantolibet precio satagis tibi
retinere. rogo de excorde facis hoc an
simpliciter: Cum deniq contra re¬
gulam ñ quod uilius occurrerit. s

Expanded text:
nachis temporis nostri in signum gestatur nachis temporis nostri in signum gestatur superbiae. Vix jam in nostris provinciis invenimus, quo vestiri dignemur. Miles et monachus ex eodem panno partiuntur sibi cucullam et chlamydem. Quivis de saeculo, quantumlibet honoratus, etiamsi rex, etiamsi imperator ille fuerit, non tamen nostra horrebit indumenta, si suo sibi modo praeparata fuerint et aptata. 26. Caeterum in habitu, inquis, non est religio, sed in corde. Bene. At tu quando cucullam empturus lustras urbes, fora circuis, percurris nundinas, domos scrutaris negotiatorum, cunctam evertis singulorum supellectilem, ingentes explicas cumulos pannorum, attrectas digitis, admoves oculis, solis apponis radio; quidquid grossum, quidquid pallidum occurrerit, respuis; si quid autem sui puritate ac nitore placuerit, illud mox quantolibet pretio satagis tibi retinere: rogo te, ex corde facis haec, an simpliciter? Cum denique contra Regulam, non quod vilius occurrerit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nuditatem degeret & frigus repelle¬
ret. Putas ne ibi cuiqͣm galabrunũ.
aut isenbrunũ querebatur adinduen.
parabatur adequitandũ: Putasne i¬
qͣm cuiuspiam ibi lectulum oꝑtoriũ
catinum. aut discolor barricanus oꝑi.¬
ebatur: ubi singulis diuidebat᷑ tantũ
put cuiq opus erat: Non illic arbi¬
tror ualde curatum fuisse de precio. de
colore. de cultu uestimentoꝵ: ubi tam
indefessum inerat studium inconcor¬
dia morum. animoꝵ coherentia. ꝓfe¬
duq uirtutũ. Multitudinis inquit
credentium. erat cor unum ⁊ anima
una. Ubi nunc illud unanimitatis
exercicium: Fusi sumus exterius
ide regno dei quod int᷑er uos ẽ: re¬
lictis ueris ac phennib bonis. foris
querimꝰ uananam consolationẽ: ⁊de
uanitatibus ⁊ saniis falsis. ac iam reli¬
gionis antiquȩ ñ solum uirtutẽ ami¬
simus. s nec spetiem retinemꝰ. Eoce
enun ipse habitus nr̃ qͦd ⁊ dolens dico.
qͥ humilitatis ẽẽ solebat insigne: amo¬

Expanded text:
et nuditatem tegeret, et frigus repelleet nuditatem tegeret, et frigus repelleret. Putasne ibi cuiquam galabrunum aut isembrunum quaerebatur ad induendula parabatur ad equitandum? Putasne, inquam, cujuspiam ibi lectulum opertorium cattinum, aut discolor barricanus operiebat, ubi singulis dividebatur tantum, prout cuique opus erat? Non illic arbitror valde curatum fuisse de pretio, de colore, de cultu vestimentorum, ubi tam indefessum inerat studium in concordia morum, animorum cohaerentia, profectuque virtutum. Multitudinis, inquit, credentium erat cor unum, et anima una . 25. Ubi nunc illud unanimitatis exercitium? Fusi sumus exterius, et de regno Dei quod intra nos est, relictis veris ac perennibus bonis, foris quaerimus vanam consolationem de vanitatibus et insaniis falsis: ac jam religionis antiquae non solum virtutem amisimus, sed nec speciem retinemus. Ecce enim ipse habitus noster quod et dolens dico, qui humilitatis esse solebat insigne, a mo
Abbreviated transcription (Latin):
contenti simus. Nobis autẽ est. ꝓuictu
satietas: nec uestitum appetimus s
ñ quod utilius. s quod subtilius inue¬
nitur. non quod repellat frigus. s qͦd
suꝑbire compellat: non deniq iuxta
tentari. Neu me miserũ qualem¬
cunq monachũs. eux̧ adhuc uiuo
uidere adid deuenisse ordinem nr̃m:
ordinem scilicet qui primus fuit in
eccłia. immo a quo cepit eccłia. quo
nullus inderra similior angłicis or¬
dinibus. nullus uicinior eiquȩ in
celis ẽ. iherłm mater nr̃a. siue obde¬
hi quos paulus tam sepe scõs appellat
inchoatores exstiterunt: Etquidẽ
inter illos cum nichil qͦd suũ esset
quispiam retinuisset: diuidebatur
ut scriptũ est. singulis ꝓ ut cuiq opꝰ
etãt. Non gͥ quod quisq pueriliter
gestire poterat. Sane ubi tantũ qͦd
opus erat accipiebat᷑: ibi ꝓculdubio
nichil ociosum admittebatur. Quanto
magis nichil curiosum qͣntomagis ni¬
Hoc est quantũ adindumenta: quod

Expanded text:
contenti sumus . Nobis autem est pro victu contenti sumus . Nobis autem est pro victu satietas, nec vestitum appetimus, senon quod utilius, sed quod subtilius inveniatur: non quod repellat frigus, sed quod superbire compellat: non denique juxta tentari. Heu me miserum qualemcunque monachum! cur adhuc vivo videre ad id devenisse Ordinem nostrum, Ordinem scilicet qui primus fuit in Ecclesia, imo a quo coepit Ecclesia; quo nullus in terra similior angelicis ordinibus, nullus vicinior ei quae in coelis est Jerusalem mater nostra, sive ob des, cujus hi, quos Paulus tam saepe sanctos appellat, inchoatores exstiterunt? Et quidem inter illos cum nihil quod suum esset quispiam retinuisset, dividebatur, ut scriptum est, singulis, prout cuique opus erat: non igitur quod quisque pueriliter gestire  al. gestare poterat. Sane ubi tantum quod opus erat accipiebatur, ibi nihil procul dubio otiosum admittebatur: quanto magis nihil curiosum? quanto magis nihoc est quantum ad indumenta, quod
Abbreviated transcription (Latin):
& securitas. tunc repentanus eissie¬
ueniet interitus: sicut dolor inite¬
ro habentis:⁊ non effugient: Delia¬
ta nimis medicina ẽ. prius allige
qͣm uulnerari. menbrum ñ ꝑcusi
plangere:⁊ necdum suscepto idu
admouere manum. fouere unga¬
to ubi ñ dolet: emplastrum achide¬
re ubi cesura ñ ẽ. Addiscernendũ
deinde inter sanos ⁊ male habent.
baculos in manib gestare iubiti
egrotantes. Plane necessarios. it e
pallor inuultu maciesq ñ indit.
baculus sustentans mentiat᷑ inuell¬
tudinem. Ridendas an lugendases¬
erim huiuscemodi ineptias. Srta
charius uixit: Sic basilius docui
Sic antonius instituit. Sic patela
odo. oraiolus. odilo. hugo. quos se sui
utiq ordinis principes. ⁊ precepto¬
res habere gloriantur. aut denueit
aut teneri censuerunt: S hi om̃s
si sc̃i. immo quia scĩ fuerunt. ascõ apło
non dissenserunt: qui nimirũ ita loqͥ¬
tur. Habentes uictum ⁊ uestitũ: his

Expanded text:
et securitas; tunc repentinus eis supeet securitas; tunc repentinus eis superveniet interitus, sicut dolor in utero habentis, et non effugient . Delicata nimis medicina est, prius alligari quam vulnerari, membrum non percussum plangere, et necdum suscepto ictu admovere manum, fovere unguento ubi non dolet, emplastrum adhibere ubi caesura non est. 23. Ad discernendum deinde inter sanos et male habentes, baculos in manibus portare jubentur aegrotantes, plane necessarios: ut quam pallor in vultu, maciesque non indicat, baculus sustentans mentiatur invaletudinem. Ridendas, an lugendas dixerim hujusmodi ineptias? Sic Macarius vixit? sic Basilius docuit? sic Antonius instituit? sic patres in Odo, Maiolus, Odilo, Hugo, quos se sui utique Ordinis principes et praeceptores habere gloriantur, aut tenuerunt, aut teneri censuerunt? Sed hi omnes, si sancti, imo quia sancti fuerunt, a sancto Apostolo non dissenserunt, qui nimirum ita loquitur: Habentes victum ei vestitum, his
Abbreviated transcription (Latin):
ditur. non qͥdem corꝑis infirmantiᷤᷤ
ruinas reficere ꝓincommodo: sed
carnis luxuriantis curam ꝑficere
in desiderio. Rogo que ẽ hec securi¬
las inter frendentium undiq hosti¬
um fulgurandes hastas ⁊circumuo¬
lantia spicula. tanqͣm finito iam bel¬
lo ⁊ triumphato aduersario ꝓicere
arma: ce aut prandiis incubare lon¬
giorib. aut nudũ molli uolutari
ulectulo: Quid hoc ignauie ẽ. obo¬
ni milites: Sociis in sanguine ⁊⁊ ce¬
de uersantibus. uos aut cibos delgde
delicatos. aut somnos capitis matiti.¬
nos: Alis in qͣm nocte ⁊ die curapo¬
gili festinantib redimere tempus.
qm̃ dies mali sunt. uos e contrario.
& longas nortes dormitando consu¬
mitis: & dies fabulando ducitis dog¬
tisociosos: An dicitis pax: iñ est prꝰ
Cur uel ñ uerecundamini ad explbte¬
tionem apłice indignationis: Hons
enim ait restitistis usq ad sanguũ
Immo iam adeiusdem terribilis ua¬
de comminationis tonitruum ex
giscimini. Cum dixerint inqͥt por

Expanded text:
u non quidem corporis infirmantis ruinas reficere pro incommodo, sed carnis luxuriantis curam perficere in desiderio. Rogo, quae est haec securitas, inter frendentium undique hostium fulgurantes hastas et circumvolantia spicula, tauquam finito jam bello et triumphato adversario, projicere arma, et aut prandiis incubare longioribus, aut nudum molli volutari in lectulo? Quid hoc ignaviae est, o boni milites? Sociis in sanguine et caede versantibus, vos aut cibos diligitis delicatos, aut somnos capitis matutinos? Aliis, inquam, nocte et die cura pervigili festinantibus redimere tempus, quoniam dies mali sunt; vos econtrario et longas noctes dormitando consumitis, et dies fabulando ducitis otiosos? An dicitis, Pax, et non est pax? cur vel non verecundamini ad exprobrationem apostolicae indignationis? Nondum enim, ait, restitistis usque ad sanguinem . Imo jam ad ejusdem terribilis valde comminationis tonitruum cur non expergiscimini? Cum dixerint, inquit, Pax
Abbreviated transcription (Latin):
nes ait gr̃arum sunt: idem autẽ sp̃c.
Et diuisiones oꝑationum sunt. idẽ
uͦ dñs. Deinde diuersis enumera¬
tis crismatibus. tanquam uariis tu¬
nicȩ coloribus qͥbus constet eam eẽ
polimitam: ut ostendat ȩtiam incon¬
sutilem ⁊ desuꝑ contextam ꝑ totũ ad¬
iungit. Hȩc autem oꝑatur unus aq
idem sp̃s: diuidens singulis ꝓut uult.¬

Expanded text:
nes, ait, gratiarum sunt, idem autem Spiritus; nes, ait, gratiarum sunt, idem autem Spiritus; et divisiones operationum sunt, idem vero Dominus. Deinde diversis enomeratis charismatibus, tanquam variis tunicae coloribus, quibus constet eam esse polymitam, ut ostendat etiam esse inconsutilem, et desuper contextam per totum, adjungit: Haec autem operatur 530 unus atque idem Sp
Abbreviated transcription (Latin):
re ȩtiam ds. preciosissimi purpurã se¬
guinis quo asꝑsa ẽ recognoscere: en
purpura preclarum insigne. ac ue¬
riosissimũ indicium obedientiȩ.stn
gͦ inquit rubrum ẽ uestimentũ tr̃
Torcular ait calcaui solus: ⁊ de gerti
ñ est uir mecum. Itaq quando quĩ
factus ẽ obediens patri usq acitorcule
crucis. quod utiq solus calcauit so
qͥppe brachium suũ auxiliatum ẽ
iuxta illud in alio loco. singularit se
ogo donec transeam: iam gͥ exaltati
deus.. da ei nom̃ quod est suꝑ omt̃
nom̃. ut in nomine ihũ om̃e genil¬
tatur cȩlestium terrestr iũ ⁊ infera
Ascendat inaltum. captiuam chie
captiuitatem: det dona homibs
Quȩ dona: Relinquat uidenat
sponse suȩ eccłiȩ pignus heres ad
ipsam tunicam suamt tunicanl
licet polimitã: eardem incnsli¬
lem. & desuꝑ contextam ꝑtorua
S polumitam ob multoꝵ orcuius
qui in ea sunt multi mnodam ale¬
Audi quomodo polimitam. Diuisio¬

Expanded text:
re etiam, Deus, pretiosissimi purpuram sanguinis quo aspersa est, recognoscere, et in purpura praeclarum insigne ac gloriosissimum indicium obedientiae. Quare ergo, inquit, rubrum est vestimentum tuum? Torculur, ait, calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . 6. Itaque quandoquidem factus est obediens Patri usque ad torcular crucis, quod utique solus calcavit: solum quippe brachium suum auxiliatum est ei, juxta illud in alio loco, Singulariter sum ego, donec transeam . Jam ergo exalta eum, Deus, et da ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum . Ascendat in altum, captivam ducat captivitatem, donet dona hominibus . Quae dona? Relinquat videlicet sponsae suae Ecclesiae pignus haereditatis, ipsam tunicam suam: tunicam scilicet polymitam, eamdemque inconsutilem, et desuper contextam per totum; sed polymitam ob multorum Ordinum, qui in ea sunt, multimodam disAudi quomodo polymitam: Divisio
Abbreviated transcription (Latin):
Duodecimꝰ gradꝰ humilitatis:
Gorde ⁊ corꝑẽ semꝑ humilitatẽ ostendẽ
defixis interram aspectibus. XIi.¬
Ut monachus pauca ⁊ rationabilia uer¬
ba loquat᷑. non inclamosa uoce. xi¬
Siñ sit facilis aut ꝓmptus in risu. &ꝰ¬

Expanded text:
ue gradus humilitatis est corde et corpore semper humilitatem ostendere, defixis in terram conspectibus; secundus, ut pauca et rationabilia verba loquatur, non in clamosa voce; tertius, si non facilis aut promptus fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ de gradib humili¬
tatis coram fratribus
locutus fueram. pleni.¬
ori tibi tractatũ dissẽrem. Cui tue pe¬
ticioni digne ut dignum erat. ⁊ uo¬
lens satisfacere:itimens non posse:
euangłici consilii memor. ñ prius
fadeor inciꝑe ausus sum. qͣm sedens
computaui si sufficerent sumptus
ad ꝑficiendũ. Cum autẽ caritas foras
hunc misisset tunorem. quo mͥ tume¬
bam illudi de oꝑe non consũmande
subintrauit alius timor de contrario.
quo cepi timere grauius ꝑiculũ de
gła si ꝑfecissem: quã de ignominia
si defecissem. Unde inter hunc imo¬
rem & caritatem uelud in quodam
biuio positus. diu hesitaui cui uiarũ
tuto me crederẽ: mecuensaut loqu¬
do utiliter de humilitate. ipse humilis
ñ inueniri: aut tacendo humilit̃ mil¬
tilis fieri. Cumq neutram tutam al¬
terutram tamen michi tenendam et
conspicerem: elegi potius tibi si quẽ
possem comminicare fructũ sermo.¬
nis. qͦm tutari me solum portu silen¬
tii: simul fiduciam habens. si qͥd forte

Expanded text:
quae de gradibus humilitatis coram fratribus locutus fueram, pleniori tibi tractatu dissererem. Cui tuae petitioni digne, ut dignum erat, et volens satisfacere, et timens non posse, evangelici consilii memor, non prius, fateor, incipere ausus sum, quam sedens computavi, si sufficerent sumptus ad perficiendum . Cum autem charitas hunc foras misisset timorem, quo mihi timebam illudi de opere non consummando, subintravit alius timor de contrario, quo coepi timere gravius periculum de gloria si perfecissem, quam de ignominia si defecissem. Unde inter hunc timorem et charitatem, velut in quodam bivio positus, diu haesitavi, cui viarum tuto me crederem; metuens aut loquendo utiliter de humilitate, ipse humilis non inveniri; aut tacendo humiliter, inutilis fieri. Cumque neutram viam tutam, alterutram tamen mihi tenendam esse conspicerem; elegi potius tibi, si quem possem, communicare fructum sermonis, quam tutari me solum portu silentii: simul fiduciam habens, si quid forte,
Abbreviated transcription (Latin):
mriositas cũ oculis cetiq sensib uagat᷑ in
Fnotatur.¬
Inepta leticia ꝗͣ ꝓfacilitatẽ risus denotat᷑. iiiꝰ
Iactantia q̃uȩ in multiqͥo diffundi᷑. iiiiꝰ.
Singłaritas. pͥuata affectare cũ gła. uꝰ.
Defensio peccatoꝵ.

Expanded text:
curiositas, cum oculis caeterisque sensibus vagatur in notantur facilitatem risus notatur; quartus, jactantia, quae in multiloquio diffunditur; quintus, singularitas privata, affectare cum gloria; sextus, defensio peccatorum;
Abbreviated transcription (Latin):
scientiȩ caritas: amat deus cuius
rependimꝰ cũ mensura: Diligã te
dñe fortitudo mea: firmam̃tum meũ.
⁊ refugiũ meũ ⁊liberator m̃s: ⁊ meũ
deniq qͥc qͥd optabile atq amabile
dici potest. Deus m̃s adiutor meusx
diligam te ꝓdono tuo ⁊mͦ meo: mi¬
nus quidem iusto. s plaue ñ minus
posse meo. Qui ⁊ si quantũ debeo ñ

Expanded text:
scientiae charitas; amat Deus, cujusscientiae charitas; amat Deus, cujusrependimus cum mensura? Diligam te, Domine, fortitudo mea, firmamentum meum, et refugium meum, et liberator meus : et meum denique quidquid optabile atque amabile dici potest. Deus meus, adjutor meus, diligam te pro dono tuo, et modo meo, minus quidem justo, sed plane non minus posse meo:
Abbreviated transcription (Latin):
semel dicendo fecit: in reficiendo ꝓfe¬
cto idixit multa. ⁊ gessit mira: ⁊ ꝑ¬
tulit dura. nec tantum dura. s inclig¬
na. Quid gͦ retribuã dño ꝓ om̃ib quȩ
retribuit michi: In pͥmo oꝑe me tħ
dedit. in scđo se. Et ubi se dedit: me
mͥ reddidit. Datus gͦ ⁊ redditus. me
ꝓ me debeo. ⁊bis debeo. Quid deo recri¬
buam ꝓse: Nam ȩtiã si me milies
rependere possiͤm: qͥd sũ ego ad deũ:¬
ic pͥmum uide quomͦ. immo qͣm
sine mͦ a nob̾ deus amari meruerit:
Qqui ut paucis qͦd dictum ẽ. repetam
prior ipse dilexit nos. tantus. ⁊ tantum
&. gratis. tantillos. & tales. En qͦd in prin¬
cipio dixisse me memini: modum eẽ
diligendi dm̃. sine mͦ diligere: Detuꝙ
cũ dilectio quȩ tendit in deũ. teaidat
ininmensum.tendat ininfinitũ. nam
amoris: Quid quod amor ipse nr̃ ñ
iam gratuitus impendit᷑. s rependi¬
tur debitus: Emat gͦ immensitas.
amat ȩteruitas. amat suꝑeminens

Expanded text:
semel dicendo fecit, in reficiendo profesemel dicendo fecit, in reficiendo profecto et dixit multa, et gessit mira, et pertulit dura; nec tantum dura, sed et indigna. Quid ergo retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? In primo opere me mihi dedit; in secundo, se: et ubi se dedit, me mihi reddidit. Datus ergo, et redditus, me pro me debeo, et bis debeo. Quid Deo retribuam pro se? Nam etiam si me millies rependere possem, quid sum ego ad Deuic primum vide, quo modo, imo quam sine modo a nobis Deus amari meruerit; qui ut paucis quod dictum est repetam prior ipse dilexit nos, tantus, et tantum, et gratis tantillos, et tales. En quod in principio dixisse me memini, modum esse diligendi Deum, sine modo diligere. Denique cum dilectio quae tendit in Deum, tendat in immensum, tendat in infinitum nam amoris? Quid quod amor ipse noster non jam gratuitus impenditur, sed rependitur debitus? Amat ergo immensitas, amat aeternitas, amat supereminens
Abbreviated transcription (Latin):
Dla uirtute sua: idest ex omĩ quod ẽ.
qd scit. qͦd potest. Nec tam̃ iniustus ds̃:
sium sibi uendicans opus ⁊ dona. ut¬
sud essi non amaret opus artificem
cum haberet unde id posset: Et cur ñ
quantũ omnino posset. cũ nichil omĩno
nisi eius munere posset: Ad hec quod de
nichilo. qͦd gratis. qͦd in hac dignitate
conditũ est :idebitum dilectionis mani¬
festius facit: &. ex actũ iustiorem oftendit.
Ceterum quantũ putamus adiectum
beneficii cum homines ⁊ iumenta sal¬
uit quemadmodũ multiplicauit mise¬
ricordiã suã deus: Nos dico qͥ mutaui¬
mus głam nr̃am. insimilitudinem
uituli cõmedentis fenũ: peccando cõ¬
parati iumentis insipientib. Quod
si totũ me debeo ꝓ me facto. qͥd addã iã
iam & ꝓrefecto ⁊ refecto hoc mͦ: Nec
enĩ tam facile refectus qͣm factus.
Siquidem ñ solũ de me sed de omi
quoq quod factum ẽ scriptũ ẽ. Dỹẽ
⁊ facta sunt. At uͦ qui me tantũ o.

Expanded text:
tota virtute sua , id est ex omni quod est, tota virtute sua , id est ex omni quod est, quod scit, quod potest. Nec tamen injustus Deus, suum sibi vindicans opus et dona. Utquid enim non amaret opus artificem, cum haberet unde id posset? Et cur non quantum omnino posset, cum nihil omnino nisi ejus munere posset? Ad haec, quod de nihilo, quod gratis, quod in hac dignitate conditum est; et debitum dilectionis manifestius facit, et exactum justiorem ostendit. Caeterum quantum putamus adjectum beneficii, cum homines et jumenta salvavit, quemadmodum multiplicavit misericordiam suam Deus? Nos dico, qui mutavimus gloriam nostram in similitudinem vituli comedentis fenum , peccando comparati jumentis insipientibus . Quod si totum me debeo pro me facto, quid addam jam et pro refecto et refecto hoc modo? Nec enim tam facile refectus, quam factus: siquidem non solum de me, sed de omni quoque quod factum est, scriptum est, Dixit, et facta sunt . At vero qui me tantum et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt condigne passiones huiꝰ temꝑi: ad
futurã głam quȩ reuelabitur in nobis.
Et iterum. Id quod inp̃senti ẽ. mom̃ta¬
neum i leue tribulationis nr̃e. supra
modũ insublimitatẽ ȩternũ głe pon¬
dusi operat᷑ in nob:. non condemplan¬
tibus quȩ uidentur. s que ñ uidentur.
Quid retribuam dño ꝓom̃ibus his:
Illum ratio urget ⁊⁊ iusticia naturał.
totũ se tradere illi a quo se totũ habet¬
& ex se toto debere diligere. Michi ꝓ¬
fecto fides tanto plus indicit aman.¬
dũ. quanto ⁊ eum me ipso pluris esti¬
mandũ intelligo: qͥppe qui illũ ñ solũ
mei.S sui quoq ipsius deneo largitorẽ.
Deniq nondũ tempus fidei aduenerat.
nondũ innotuerat in carne deus obierat
in cruce. ꝓdierat de sepulcͬro. redierat
ad patrem: ñdum inqͣm cõmendauerat
in nob suam multã clilectionem illã
de qua iam multa locuti sumus. cũ
lam mandatũ est homini diligere
dñm deũ suũ doto corde. dota anima.

Expanded text:
sunt condignae passione hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis : et iterum, Id quod in praesenti est momentaneum et leve tribulationis nostrae, supra modum in sublimitate aeternum gloriae pondus operatur in nobis, non contemplantibus quae videntur, sed quae non videntur . 15. Quid retribuam Domino pro omnibus his? Illum ratio urget et justitia naturalis totum se tradere illi, a quo se totum habet, et ex se toto debere diligere. Mihi profecto fides tanto plus indicit amandum, quanto et eum me ipso pluris aestimandum intelligo: quippe qui illum non solum mei, sed sui quoque ipsius teneo largitorem. Denique nondum tempus fidei advenerat, nondum innotuerat in carne Deus, obierat in cruce, prodierat de sepulcro, redierat ad Patrem: nondum, inquam, commendaverat in nobis suam multam dilectionem, illam de qua jam multa locuti sumus, cum jam mandatum est homini diligere Dominum Deum suum ex toto corde, tota anima,
Abbreviated transcription (Latin):
rit alacriter:amat ardenter: ⁊ parũ
sibi amare sic amata udet᷑: ȩciam cũ
se totam in amore ꝑstrinxerit. Lec im¬
merito. Quid magnũ enĩ tanto itanti
repensatur amori: si puluis exiguus
totum se ad redamandũ collegerit. quẽ
illa nimirũ maiestas in amore p̃ueni¬
ens. tota in opus salutis eiꝰ intensa con-¬
spicitur: Deniq sic d̃s dilex̃ mundũ.
ut unigenitũ daret: haut dubiũ qͥn
de patre dicat. Item. Tradidit in mor¬
tem animã suam: nec dubiũ qͦd filium
tus quem mittet pater innomine mea
ille uos docebit omnia.: ⁊ suggeret uob̾
omĩa quecũq dixero uob̃. Amat gͦ ss
& ex se toto amat: quia tota trinitasa¬
mat. si tam̃ totũ dici potest de infin¬
to ⁊⁊ incomprehensibili. aut certe de
agnoscit. quare deus diligendus sit
hoc ẽ unde diligi mereatur. Ceteruĩ
infidelis ñ habens filiũ: nec patrem
si quem minus agnoscit. minus ⁊dl¬
git. Attamen ⁊ ipse totũ ei sese debe

Expanded text:
rit alacriter, amat ardenter; et parum rit alacriter, amat ardenter; et parum sibi amare sic amata videtur, etiam cum se totam in amore perstrinxerit. Nec immerito. Quid magnum enim tanto et tanti repensatur amori, si pulvis exiguus totum se ad redamandum collegerit, quem illa nimirum Majestas in amore praeveniens, tota in opus salutis ejus intenta conspicitur? Denique sic Deus dilexit mundum ut Unigenitum daret ; haud dubium quin de Patre dicat. Item, Tradidit in mortem animam suam ; nec dubium quod de Filio ater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis . Amat ergo Deus, et ex se toto amat, quia tota Trinitas amat: si tamen totum dici potest de infinito et incomprehensibili, aut certe de agnoscit quare Deus diligendus sit, hoc est, unde diligi mereatur. Caeterum infidelis non habens Filium, nec Patrem si quem minus agnoscit, minus et diligit. Attamen et ipse totum ei sese debere
Abbreviated transcription (Latin):
randa dilectio collocatur: quod nec
transeat iniquitas. suꝑ eam sponsa recũ¬
bat ⁊ requiescat. Merito gͦ leua spon¬
si sub capite sponse: suꝑ qͦm uidelicet
caput suũ reclinata sustentet. hoc est.
mentis suȩ intentionem. ne incurue¬
tur & inclinetur in carnalia:isecula¬
ria desideria: quia corpus qͦd corrũ¬
pitur aggrauat anima: &e deprimit
terrena in habitatio sensum multaco¬
gitantem. Quid namq aliud faciat
considerata tanta ⁊⁊tam indebita mi¬
seratio. tam gratuita .⁊ sic ꝓbata dilec̃tio.
tã iopinata dignatio: tã in uicta masuetudo. tã stupñ¬
da dulcedo: quid inqͣm hec omĩa faciant
diligenter considerata. nͥ ut consideran¬
tis animũ abom̃ penitus prauo uendi¬
catũ amore ad se miserabilit̃ rapiant.
uehementer afficiant: faciantq p̃ se
contempnere. qͥcqͥd nisi in contemptu
horum appeti ñ potest: Nimirũ ꝓinde
inodore unguentoꝵ horum sponsa cur¬

Expanded text:
randa dilectio collocatur, quod donec randa dilectio collocatur, quod donec transeat inquitas, super eam sponsa recumbat et requiescat. 13. Merito ergo laeva sponsi sub capite sponsae, super quam videlicet caput suum reclinata sustentet, hoc est mentis suae intentionem, ne inclinetur et incurvetur in carnalia et saecularia desideria: quia corpus quod corrumpitur, aggravat animam: et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem . Quid namque aliud faciat considerata tanta et tam indebita miseratio, tam gratuita et sic probata dilectio, tam inopinata dignatio, tam invicta mansuetudo, tam stupenda dulcedo? quid, inquam, haec omnia faciant diligenter considerata, nisi ut considerantis animum, ab omni penitus pravo vindicatum amore, ad se mirabiliter rapiant, vehementer afficiant, faciantque prae se contemnere, quidquid nisi in comtemptu horum appeti non potest? Nimirum proinde in odore unguentorum horum sponsa cur
Abbreviated transcription (Latin):
iam in presentiarũ de memoria abun¬
dantiȩ suauitatis tuȩ dñe ihu. pennas
de argentatas. innocentiȩ uidelicet
pudiciciȩq candorem: ce. sꝑans insuꝑ
adimpleri lecicia cũ uultu tuo: ubi
ȩtiam fiant posteriora dorsi eius in
pallore auri: quando insplendoribus
sc̃oꝵ introducta cũ gaudio sapientiȩ
fuerit plenius illustrata fulgoribus.
Merito ꝓinde iam nc̃ gloriatur ⁊ dic̃.
Leua eius sub capite meo.&. dextera
illius amplexabitur me: in leua repu¬
tans recordationem illius caritatis qua
nulla maior ẽ. quod animam suã posuit
ꝓamicis suis: in dextera uͦ beatam ui.¬
si onem quã ꝓmisit amicis suis: igau¬
dium. de presentia maiestacs. Merito
illa dei ce.deifica uisio. illa diuine pre¬
sentiȩ inestimabilis delectatio in dex¬
tera deputatur: de qua ⁊ delectabiliter
canitur: delectationes in dextera tua
usq in finem. Merito in leua ammi-¬
rabilis illa memorata ⁊ semꝑ memo¬

Expanded text:
jam in praesentiarum de memoria abunjam in praesentiarum de memoria abundantiae suavitatis tuae, Domine Jesu, pennas deargentatas, innocentiae videlicet pudicitiaeque candorem; et sperans insuper adimpleri laetitia cum vultu tuo, ubi etiam fiant posteriora dorsi ejus in pallore auri : quando in splendoribus sanctorum introducta cum gaudio, sapientiae plenius fuerit illustrata fulgoribus. Merito proinde jam nunc gloriatur, et dicit, Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me : in laeva reputans recordationem illius charitatis, qua nulla major est, quod animam suam posuit pro amicis suis; in dextera vero beatam visionem, quam promisit amicis suis, et gaudium de praesentia majestatis. Merito illa Dei et deifica visio, illa divinae praesentiae inaestimabilis delectatio in dextera deputatur, de qua et delectabiliter canitur: Delectationes dextera tua usque in finem . Merito in laeva admirabilis illa memorata et semper memo