comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
MI Contra pelagium & celesium degratia
xp̃i & depeccato originali ad albinã
pinianum & melaniam. lib̾ .ii.
LX.II. Gesti cum emerito donatista. lib̵ .i.
HaVIII Contra sermonem arrianorum. lib̵ .I.
LXVIIID enuptiis & concupiscentia aduale¬
rium. lib.ii.
Locutionum lib̵ . uii.
booci Questionum lib̾ .uii.
LoxII Deanima & eius origine. li̾ .iiii.
BoociuAdpulentium deadulterinis coniu¬
giis. li.ii.
LVCInContra aduersarium legis & prophe¬
tarum. li .ii.
LVΩMVII Contra duas epistolas pelagianorum
Decura pro mostus gerenda ad pau¬

Expanded text:
 Contra Pelagium et Coelestium, De gratia Christi, et De peccato originali ad Albinum, Pinianum et Melaniam, lib. II.LXXVII. Gesta cum Emerito, liber I. LXXVIII. Contra sermonem Arrianorum liber I. LXXVIIII. De nuptiis et concupiscentia ad Valerium libri II. Locutionum libri VII. LXXXI. Quaestionum libri VII. LXXXII. De anima et eiad Pullentium de adulterinis coniugiis libros II, contra adversarium legis et prophetarum libros II, I, contra duas epistolas Pelagianorum de cura pro mortuis gerenda ad Pau
Abbreviated transcription (Latin):
IER CUIUS EST TITULUS ADNOTANONES INIOB UTAUM
meus habendus sit an potius eorum quieis sicut potuerunt
uel uoluerunt redigerunt inunum corpus. descriptas de
frontibus codicis non facile dixerim suaues enim paucissi¬
mis intellegentibus sunt qui tamen nec esse est. offendan¬
ir multa non intellegentes quia nec ipsa uerba quȩ exi¬
nuntur ita sunt descripta in multis locis ut apparer&
quid exponatur deinde breuitatem sententiarum tanta secu¬
ta est obscuritas uteam lector ferre uix possit quem necesse
est plurima non intellecta transsire postremo tammendo¬
sum conperi opus ipsum in codicib nr̃ĩs utemendare non
possim nec editum ame dici uellem nisiquia scio fr̃s id ha¬
bere quorum ftudio non potuit denegari. Hic liber sic
incipit
O pera magna erant eis super terram

Expanded text:
er, cuius est titulus: adnotationes in Iob, utrum meus habendus sit an potius eorum, qui eas, sicut potuerunt uel uoluerunt, redegerunt in unum corpus descriptas de frontibus codicis, non facile dixerim. suaues enim paucissimis intellegentibus sunt, qui tamen necesse est offendantur multa non intellegentes, quia nec ipsa uerba, quae exponuntur, ita sunt descripta in multis locis, ut appareat, quid exponatur; deinde breuitatem sententiarum tanta secuta est obscuritas, ut eam lector ferre uix possit, quem necesse est plurima non intellecta transire; postremo etiam mendosum conperi opus ipsum in codicibus nostris, ut emendare non possem nec editum a me dici uellem, nisi quia scio fratres id habere, quod studio non potuit denegari. Hic liber sic incipit: Et opera magna erant ei super terram
Abbreviated transcription (Latin):
TDEOPERE MAMACHO RUM LIBAUM SCRIBEREM ILLA NE CESSI¬
tas conpulit. cuma pud cartaginem monasteria esse coe¬
pissent. alii sesuis manib: transsiebant obtemperantes apos¬
tolo. Alii uero ita ex oblationibus religiosiorum uiuere uole¬
bant. ut nihil operantes unde necessaria uel haberent
uel sup plerent. sed potius implere preceptum euangelicũ
existimarent atq iactarent ubi dñsait. R¬
Respicite

Expanded text:
de opere monachorum librum scriberem, illa necessitas conpulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant optemperantes apostolo, alii uero ita ex oblationibus religiosorum uiuere uolebant, ut nihil operantes, unde necessaria uel haberent uel supplerent, se potius implere praeceptum apostolicum existimarent atque iactarent, ubi dominus ait: respicite
Abbreviated transcription (Latin):
unc contramendatium scripsi librum. cuius operis ea causa
exstitit . qđ a pris cillianistas her&icos uestigandos qui here sim
suam non solum negando atq mentiendo. Uerum &iam pe¬
ierando ex istimant oculendam. ui sum ẽ quibus dam catho¬
licis priscillianistas sedebere simulare ut eonm latebras
penetrarent qđ ego fieri ꝓhibens. hunc librum condidi
hic liber sic incip̃. Multa mihi legendamisisti
CONTRA DUAS TPIS TOLAS PE LAGIA NORŨ LIS̃. IIII

Expanded text:
 contra mendacium scripsi librum cujus operis ea causa exstitit, quod ad Priscillianistas haereticos vestigandos, qui haeresim suam non solum negando atque mentiendo, verum jerando existimant occulendam, visum est quibusdam catholicis Priscillianistas se debere simulare, ut eorum latebras penetrarent. Quod ego fieri prohibens, hunc librum condidi. Hic liber sic incipit: Multa mihi legenda misisti. Contra duas Epistolas Pelagianorum, libri
Abbreviated transcription (Latin):
de non morituris nascerentur. sipeccato illo magno non mutare¬
tur indeterius humana natura. Ac per hoc si & in parentibus
& infiliis felicitas fecunditasq mansiss& usq ad ceftum scorum
numerum quem p̃distinauit ds̃. nascerentur homines non paren¬
tib successuri morientib sedcum uiuentib. regnaturi. Essent ergodiã
iste cognationes atq ad finitates sinullus delinquer& nullusq mo¬
rer&ur. Item alio loco adunum dm̃ tendentes inquam & ei uni
religantes animas nr̃as unde religio dicta creditur. omni supersti¬
tione careamus. In his uerbis meis ratio quaereddita est unde sit
dicta religio plus mihi placuit. Nam non me fugit aliam nomi¬
nis huius originem exposuisse latini sermonis auctores. quod in¬
de sit appellata religio quod religitur. qđ uerbum compositum
est alegendo idest eligendo. ut ita latinum uideatur religio
sicut eligo. Hic liber sic incipit. Cum omnis uitae bonae

Expanded text:
de non morituris nascerentur, si peccato illo magno non mutarede non morituris nascerentur, si peccato illo magno non mutaretur in deterius humana natura ac per hoc, si et in parentibus et in filiis felicitas fecunditasque mansisset, usque ad certum sanctorum numerum, quem praedestinauit deus, nascerentur homines non parentibus successuri morientibus, sed cum uiuentibus regnaturi. essent ergo etiam istae cognationes atque adfinitates, si nullus delinqueret nullusque moreretur. Item alio loco: ad unum deum tendentes, inquam, et ei uni religantes animas nostras, unde religio dicta creditur, omni superstitione careamus. in his uerbis meis ratio, quae reddita est, unde sit dicta religio, plus mihi placuit. nam non me fugit aliam nominis huius originem exposuisse latini sermonis auctores, quod inde sit appellata religio, quod religitur: quod uerbum compositum est a legendo, id est eligendo, ut ita latinum uideatur religo sicut eligo. Hic liber sic incipit: Cum omnis uitae bonae
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid recte uituperatur in melioris comparatione respuitur.
Hoc de substantiis atq naturis dictum est. inde enim disputabatur
non debonis actionib: atq peccatis. Itemq alibi Sed nec sic quidem
inquam ab homine homo diligendus est. ut diliguntur carnales
frs uel filu uel coniuges uel quiq cognati aut ad fines aut ciues.
Nam & ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitu¬
dines haberemus quaenascendo & moriendo contingunt. sinatura
nr̃a in preceptis & imagine dĩ manens in istam corruptionem
non religaretur. Hunc sensum prorsus im probo quem um
& superius im probaui. in primo libro degenesi contra manicheos
Ad hoc enim ducitur ut credantur illi conuiges primi non gene¬
raturi posteros homines nisi peccassent. tam quam necesse fuerit
ut morituri gignerentur. side concubitu maris & feminaegigne¬
rentur. Nondum enim uideram fieri potuisse ut non morituri

Expanded text:
quidquid recte uituperatur, in melioris conparatione respuitur. quidquid recte uituperatur, in melioris conparatione respuitur. hoc de substantiis atque naturis dictum est; inde enim disputabatur, non de bonis actibus atque peccatis. itemque alibi: sed nec sic quidem, inquam, ab homine homo diligendus est, ut diliguntur carnales fratres uel filii uel coniuges uel quique cognati aut adfines aut ciues; nam et ista dilectio temporalis est. non enim ullas tales necessitudines haberemus, quae nascendo et moriendo contingunt, si natura nostra in praeceptis et imagine dei manens in istam corruptionem non relegaretur. hunc sensum prorsus inprobo, quem iam et superius inprobaui in primo libro de Genesi contra Manicheos. ad hoc enim ducit, ut credantur illi coniuges primi non generaturi posteros homines, nisi peccassent, tamquam necesse fuerit, ut morituri gignerentur, si de concubitu maris et feminae gignerentur. nondum enim uideram fieri potuisse, ut non morituri
Abbreviated transcription (Latin):
est quidem: Non enim nunc usq cum manus imponitur baptira¬
tis sic accipiunt spm̃ scm̃ ut loquantur linguis omnium gentium
aut nunꝰusq perumbram transeuntium p̃dicatorum xp̃i sanan¬
tur in firmi & siqua talia tunc facta sunt quae post ca cessasse
manifestum est. Sed nonsic accipiendum est quod dixi. ut nunc
in xp̃i nomine fieri miracula nulla credantur. Nam ego ipse
quando istum ipsum scripsi librum ad medio la nensium corpora
mastrrum in eadem ciuitate cecum in luminatum fuisse iam noue¬
ram & alia non nulla talia qualia tam multa &iam istis temporib
fiunt ut nec omnia cognoscere nec ea quae cognoscimus enumera¬
re possimus. Et alio loco illud quod dixi sicut ait apostolus
omnis ordo adõ est Non eisdem uerbis hoc dixit a postolus quam¬
uis eadem uideatur eẽ sententia. Ait quippe ille. Quae aũ sunt
adõ ordinata sunt. Et alibi Prorsus inquam nemonos fallit

Expanded text:
est quidem; non enim nunc usque, cum manus inponitur baptizaest quidem; non enim nunc usque, cum manus inponitur baptizatis, sic accipiunt spiritum sanctum, ut lo quantur linguis omnium gentium, aut nunc usque per umbram transeuntem praedicatorum Christi sanantur infirmi, et si qua talia tunc facta sunt, quae postea cessasse manifestum est. sed non sic accipiendum est, quod dixi,\'ut nunc in Christi nomine fieri miracula nulla credantur. nam ego ipse, quando istum ipsum scripsi librum, ad Mediolanensium corpora martyrum in eadem ciuitate caecum inluminatum fuisse iam noueram et alia nonnulla, qualia tam multa etiam istis temporibus fiunt, ut nec omnia cognoscere nec ea, quae cognoscimus, enumerare possimus. Et alio loco illud, quod dixi: sicut ait apostolus: omnis ordo a deo est, non eisdem uerbis hoc dixit apostolus, quamuis eadem uideatur esse sententia. ait quippe ille: quae autem sunt, a deo ordinata sunt. et alibi: prorsus, inquam, nemo nos fallat:
Abbreviated transcription (Latin):
nihil egit ui. sed omnia suadendo & monendo. non mihi occurrerat
quod uendentes &ementes flagellando eiecit etemplo. Sed quid
hoc aut quantum est quamuis & demones nolentes ab hominib non
sermone suasionis sed ui potestatis eiecerit. Item loco alio. Prius
inquam isti sequendi sunt . qui unum summum uerum dm̃ & solum
colendum esse dicunt si apud hos ueritas non eluxerit. tum demum
migrandum est. quod ita potest uideri dictum. quasi dehuius religio¬
nis ueritate dubitauerim. Dixi aut̃ sicut ei congruebat adquem scri¬
bebam. Sic enimdixi. Si apud hos ueritas noncluxerit nihil du¬
bitans quod apud eos elucescer& quem ad modum ait a postolus
sixp̃s non resurrexit non utiq dubitans quod resurrexerit
Item quod dixi nec miracula illa in nr̃a tempora durare permissa
sunt ne anima semperuisibilia quaerer& & eorum consu&udine
frigescer& genus humanum. quorum nouitate flagrauit uerum

Expanded text:
nihil egit ui, sed omnia suadendo et monendo, non mihi occurrerat, nihil egit ui, sed omnia suadendo et monendo, non mihi occurrerat, quod uendentes et ementes flagellando eiecit de templo. sed quid hoc aut quantum est, quamuis et daemones nolentes ab hominibus non sermone suasionis, sed ui potestatis eiecerit? item alio loco: prius, inquam, isti sequendi scolendum esse dicunt: si apud hos veritas non eluxerit, tum demum migrandum est. Quod ita potest videri dictum, quasi de hujus religionis veritate dubitaverim. Dixi autem sicut ei congruebat ad quem scribebam. Sic enim dixi, si apud hos veritas non eluxerit, nihil dubitans, quod apud eos elucesceret, quemadmodum ait apostolus: si Christus non resurrexit, non utique dubitans, quod resurrexit. Item quod dixi: nec miracula illa m nostra tempora durare permissa sunt, ne anima semper uisibilia quaereret et eorum consuetudine frigesceret genus humanum, quorum nouitate flagrauit, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscente aduersus spm̃ carne. non ea quae uult facit . concu¬
piscit quidem nolens & in eo non facit quod uult. sed si uincitur con¬
cupiscentiae consentit uolens &in eo quod non facit nisi quoduult
liber scilic& iustitiae seruusq peccati. Et illud quod in pariu¬
lis dicitur originale peccatum. cum adhuc non utantur arbitrio
uoluntatis non absurde uocatur &um uoluntarium . quia expri¬
ma hominis mala uoluntate contractum. factum est quodam modo
hereditarium. Non itaq falsum est quod dixi usq ad eo peccatum
uoluntarium malum est ut nullo modo sit peccatum sinon sit uolun¬
tarium. Ideo gratia dĩ non solum reatus omnium p̃teritorum soluitus
in omnibus quibaptizantur in xp̃o quod fit spũ regenerationis
uerum &iam in grandibus uoluntas ipsa sanatur & p̃paratur ad nõ
quod fit spũ fidei & caritatis. Alio loco quod dixi dednõ itiũ xp̃o

Expanded text:
cupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concucupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concupiscit quidem nolens et ideo non facit quod uult, sed, si uincitur, concupiscentiae consentit uolens, et ideo non facit nisi quod uult, liber scilicet iustitiae seruusque peccati. et illud, quod in paruulis dicitur originale peccatum, cum adhuc non utantur arbitrio uoluntatis, non absurde uocatur etiam uolun- . tarium, quia ex prima hominis mala uoluntate contractum factum est quodam modo hereditarium. non itaque falsum est, quod dixi: usque adeo peccatum uoluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit uoluntarium. ideo gratia dei non solum reatus omnium praeteritorum soluitur in omnibus, qui baptizantur in Christo, quod fit spiritu regenerationis, uerum etiam in grandibus uoluntas ipsa sanatur et praeparatur a domino, quod fit spiritu fidei et caritatis. Alio loco quod dixi de domino Iesu Christo:
Abbreviated transcription (Latin):
in spm̃ uiuificantem qua causa &iam sp̃itale erit. Illud aũ quod
primum fuit quamuis non moriturum nisi homo peccass&. tamen
animale factum est hoc est in animam uiuentem. Et alibi usq
adeo inquam peccatum uoluntarium malum est. ut nullo modo sit
peccatum sinon sit uoluntarium. Potest uideri falsa haec diffinitio
sed sidiligenter discutiatur inueni&ur eẽ uerissima. Peccatum
quippe illud cogitandum est quod tantum modo peccatum est. non
quod est &iam poena peccati. sicut superius ostendi cumquaed am
commemorarem ex libro testio delibero arbitrio quam uis &illa
quae non inmerito non uoluntaria peccata dicuntur. quia uel anesci¬
entibus uel coactis perpetrantur non omni modo possunt sine uolun¬
tate committi. quõ &ille qui peccat ignorans uoluntate utiq pec¬
cat. quod cum faciendum non sit putat eẽ faciendum & illequicon¬

Expanded text:
in spiritum uiuificantem, quia iam etiam spiritale erit. illud autem, quod in spiritum uiuificantem, quia iam etiam spiritale erit. illud autem, quod primum fuit quamuis non moriturum, nisi homo peccasset, tamen animale factum est, hoc est in animam uiuentem. Et alibi: usque adeo, inquam, peccatum uoluntarium malum est, ut nullo modo sit peccatum, si non sit uoluntarium. potest uideri falsa haec definitio, sed, si diligenter discutiatur, inuenietur esse uerissima. peccatum quippe illud cogitandum est, quod tantummodo peccatum est, non quod est etiam poena peccati, sicut superius ostendi, cum quaedam commemorarem ex libro tertio de libero arbitrio, quamuis et illa, quae non inmerito non uoluntaria peccata dicuntur, quia uel a nescientibus uel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine uoluntate committi, quoniam et ille, qui peccat ignorans, uoluntate utique peccat, quod, cum faciendum non sit, putat esse faciendum, et ille, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
non fuit. sed quia posteriorib: hoc nomen accepit. Alio loco
Intende igitur inquam in haec quae secuntur diligenter & pie
quantum potef tales enim adiuuit ds̃. Quod nonita intellegendũ
est quasi tantum modo tales ad iuu&. cum a diuu& &um nonta¬
les ut sint tales id est utdiligenter & pie quaerant. tales autem
adiuuit ut inueniant. Itemq. alibi deinde inquam iamerit
consequens & post mostem corporalem quam debemus primo
peccato tempore suo atq ordine suo hoc corpus restituatur
pristinie stabilitat. Quod sic accipiendum est quia &im pristi¬
na stabilitas corporis quam peccando amisimus habebat tantã
felicitatem ut in defectum non uerger& seruitutis. Huic ergo
pristinae stabilitati restitu&ur hoc corpus in resurrectione mor¬
tuorum sed habebit ampluis ut nec alimentis corporalibus susten¬
tetur sed ad sufficientiam uiuific&ur. solo spũ cum resurrexerit

Expanded text:
non fuit, sed quia posterioribus hoc nomen accepit. Alio loco: non fuit, sed quia posterioribus hoc nomen accepit. Alio loco: intende igitur, inquam, in haec, quae secuntur, diligenter et pie, quantum potes; tales enim adiuuat deus. quod non ita intellegendum est, quasi tantummodo tales adiuuet, cum etiam adiuuet non tales, ut sint tales, id est ut diligenter et pie quaerant; tales autem adiuuat, ut inueniant. itemque alibi: deinde, inquam, iam erit consequens, ut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati. quod sic accipiendum est, quia etiam pristina stabilitas corporis, quam peccando amisimus, habebat tantam felicitatem, ut in defectum non uergeret senectutis. huic ergo pristinae stabilitati restituetur hoc corpus in resurrectione mortuorum, sed habebit amplius, ut nec alimentis temporalibus sustentetur, sed ad sufficientiam uiuificetur solo spiritu, cum resurrexerit
Abbreviated transcription (Latin):
pe uno nomine utramq id est spĩtalem corporalemq significa¬
ui. restat quod ibi dixi. aut fantas mata sua. propter quod hic dixi
nec euanescamus incogitationibus nr̃is. Item quod dixi ea est nr̃is
temporib xp̃iana religio quam cognoscere ac sequi. securissima
& cestissima salus est. Secundum hoc nomen dictum est. non scđm
ipsam rem cuius hoc nomen est. Nam ipsa res quaenunc xp̃iana
religio nuncupatur. erat & apud antiquos. nec defuit ab initio
generis humani quo usq ipse xp̃s uenir& in carne unde uera
religio quae iam erat. coepit appellari xp̃iana. Cum enim eum
post resurrectionem ascensionemq in caelum coepissent apostoli prȩ¬
dicare & plurimi crederent. primum apud antio chiam sicut scri¬
ptum est appellati sunt discipuli xp̃iani. Propter ea dixi. haec
est nr̃is temporib xp̃iana religio nonquia priorib temporib

Expanded text:
pe uno nomine utramque, id est spiritalem corporalemque, significape uno nomine utramque, id est spiritalem corporalemque, significaui. restat, quod ibi dixi: aut fantasmata sua, propter quod hic dixi: nec euanescamus in cogitationibus nostris. Item quod dixi: ea est nostris temporibus Christiana religio, quam cognoscere ac sequi securissima et certissima salus est, secundum hoc nomen dictum est, non secundum ipsam rem, cuius hoc nomen est. nam res ipsa, quae nunc Christiana religio nuncupatur, erat et apud antiquos nec defuit ab initio generis humani, quousque Christus ueniret in carne, unde uera religio, quae iam erat, coepit appellari Christiana. cum enim eum post resurrectionem ascensionemque in caelum coepissent apostoli praedicare et plurimi crederent, primum apud Antiochiam, sicut scriptum est, appellati sunt discipuli Christiani. propterea dixi: haec est nostris temporibus Christiana religio, non quia prioribus temporibus
Abbreviated transcription (Latin):
unc &iam deuera religione librum scripsi in quo multipli¬
citer & copiosissime disputatur unum uerum dm̃ id est tri
& quanta miseri cordia eius pertemporalem dispensationem
concessa sit hominibus xp̃ĩana religio quae uera religio est
& ad eundem cultum dĩ quem ad modum sit homo quadam
sua uita coaptandus maxime tamen contra duas naturas
manicheorum liber sic loquitur In hoc libro quodam loco
Sit inquam tibi manifestum atq perceptum nullum errorem
in religione eẽ potuisse. sianima prodõ suo non coler& animã¬
aut corpus aut fantas mata sua. Hic animam pro uniuersa crea¬
tura incorporali posui. non loquens more scripturarum quae
animã quando non translato uerbo utuntur nescio utrum
uelint intellegi. nisi eam quauiuunt animalia mostalia in
aũ eundem sensum melius sum breuiusq complexus ubi dixi.
non ergo creature potius quam creatori seruiamus. nec euanesca¬
mus in cogitationib nr̃is & perfecta religio est. Creaturam quip¬

Expanded text:
unc etiam de uera religione librum scripsi, in quo multipliciter et copiosissime disputatur unum uerum deum, id est trinet quanta misericordia eius per temporalem dispensationem concessa sit hominibus Christiana religio, quae uera religio est, et ad eundem cultum dei quemadmodum sit homo quadam suauitate coaptandus. maxime tamen contra duas naturas Manicheorum liber hic loquitur. In hoc libro quodam loco: sit, inquam, tibi manifestum atque perceptum nullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro deo suo non coleret animaaut corpus aut fantasmata sua. hic animam pro uniuersa creatura incorporali posui non loquens more scripturarum, quae animam, quando non translato uerbo utuntur, nescio utrum uelint intellegi nisi eam, qua uiuunt animalia mortalia, inst autem eundem sensum melius sum breuiterque conplexus, ubi dixi: non ergo creaturae potius quam creatori seruiamus nec euanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. creaturam quip
Abbreviated transcription (Latin):
nter hec hilarus quidam uirtribunicius laicus catholicus
nescio unde aduersus dĩ ministros utfierisol& inritatus.
morem qui tunc esse apud char thaginẽ coeperat. ut hym¬
ni ad altare dicerentur depsal morum libro. siue ante ob¬
lationem siue cum diftribuer&ur populo quod fuiss &
oblatũ. maledica reprehensione ubi cumq poterat lace¬
rabat adserens fieri non o portere. Huic respondi iuben¬
tibus fratribus & uocatur liber ipse contra hilarum. Hig̨
liber sic incipit¬
Quidicunt mentionẽ ueteris testamen

Expanded text:
nter haec Hilarus quidam vir tribunitius, laicus catholicus, nescio unde adversus Dei ministros, ut fieri assolet, irritatus, morem qui tunc esse apud Carthaginem coeperat ut hymni ad altare dicerentur de Psalmorum libro, sive ante oblationem, sive cum distribueretur populo quod fuisset oblatum, maledica reprehensione, ubicumque poterat, lacerabat, asserens fieri non oportere. Huic respondi, jubentibus fratribus, et vocatur liber ipse, Contra Hilarum. Hic liber sic incipitQui dicunt mentionem Veteris Testamen
Abbreviated transcription (Latin):
UNT QUAEDAM EXPOSITIONES QUO RUNOAM LOCORUMS
euangelio secundum matheum. &aliȩ similiter se¬
Iitulus operis huius est. quȩstiones euangelic¬
rum
Sed quare illa sola desupra dictis euangeliftis
libris exposita fuerint. quȩ his libris meis continentur
& quȩ ista sint ꝓ logus m̃s adiunctis atq ad numeratis eis¬
dem questionib ita utquisq legere quod uoluerit numeros
secutus inueniat satis indicat. In primo ergo libro in eo
quod positum est dnm̃ seorsum duob discipulis suam retu¬
lisse passionem mendo sitas codicis nos fefellit. Nam du¬
odecim scriptum est non duobus
lens exponere quomodo duos parres potuerit habere ioseph
cuius coniunx dicta est uirgo maria. illud quod ꝑhib&
fratrem duxisse defuncti fratris uxorẽ utei semen secun¬
dum legem suscitar& ideo dixisse infirmum. quõ quinas¬
cer& ur nomen defuncti lex eum iubebat accipere non
est uerum. Nomen enim defuncti quod dictum est ad hoc

Expanded text:
unt quaedam expositiones quorumdam locorum ex Evangelio secundum Matthaeum, et aliae similiter sectae sunt. Titulus operis hujus est: Quaestiones Evangeliorum. Sed quare illa sola de supradictis evangelicis Libris exposita fuerint, quae his libris meis continentur, et quae ista sint, prologus meus, adjunctis atque annumeratis eisdem quaestionibus, ita ut quisque legere quod voluerit, numeros secutus inveniat, satis indicat. In primo ergo libro , in eo quod positum est, Dominum seorsum duobus discipulis suam retulisse passionem , mendositas codicis nos fefellit: nam dodecim scriptum est, non duobus. in secundo nolens exponere, quomodo duos patres potuerit habere Ioseph, cuius coniux dicta est uirgo Maria, illud, quod perhibetur fratrem duxisse defuncti fratris uxorem, ut ei semen secundum legem suscitaret, ideo dixi esse infirmum, quoniam qui nasceretur nomen defuncti lex eum iubebat accipere. non est uerum; nomen enim defuncti, quod dictum est, ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
catorum sicut legem & specia liter dicimus scđm quod dic¬
tum est lex & prophetȩ & genera liter ut in ea sint & pro¬
phetae. Hic liber sic incipit in epistola quam paulus apos
tolus scripsit adroma nos
DEDIUERSIS QUAES TIO NIBI LXXX III. LIB̃ .I.

Expanded text:
catorum, sicut legem et specialiter dicimus, secundum quod diccatorum, sicut legem et specialiter dicimus, secundum quod dictum est: lex et prophetae, et generaliter, ut in ea sint et prophetae. Hic liber sic itolus scripsit ad Romanos. De diversis quaestionibus octoginta tribus li
Abbreviated transcription (Latin):
pistolae quoq ad romanos sicut adgalatas expositionem
inchoaueram. sed huius operis si perficer&ur plures libri¬
erant futuri . quorum unum in sola disputatione ipsius solu¬
tationis absolui. Ab initio scilic& usq adillud ubiait. Gratia
ut immoraremur cum uellemus soluere incedentem sermo
ninro difficillimam quȩstionem depeccato in spm̃ scm̃ quod non
remittatur neq: in hoc scło neq infuturo. Sed deinde cessaui
alia uolumina adiungere exponendo epistolam totam. Ipsi¬
us aut̃ operis magnitudine aclabore deterritus & in alia faci¬
liora deflexussum : Ita factum est ut librum quem feceram
primum relin querem solum. Cuiuis eẽ titulum uolui episto¬
laȩ ad romanos inchoata expositio. Vbi quod dixi gratiam
eẽ indimissione peccatorum. pacem uero in reconciliationẽ
đĩ. ubicumq: hocdixi non sic accipiendum est. acsipax ipsa
& reconciliatio non pestineat ad gratiam generalem. sed qđ¬
specia liter gratia e nomine remissionem significauerit pec¬

Expanded text:
pistolae quoque ad Romanos, sicut ad Galatas, expositionem susceperam. Sed hujus operis, si perficererant futuri, quorum unum in sola disputatione ipsius salutationis absolui, ab initio scilicet usque ad illud, ubi ait: gratia  est quippe, ut immoraremur, cum uellemus soluere incurrentem sermoni nostro difficillimam quaestionem de peccato in spiritum sanctum, quod non remittitur neque in hoc saeculo neque in futuro. sed deinde cessaui alia uolumina adiungere exponendo epistulam totam, ipsius autem operis magnitudine ac labore deterritus et in alia faciliora delapsus sum. ita factum est, ut librum, quem feceram primum, relinquerem solum, cuius esse titulum uolui: epistulae ad Romanos incoata expositio. Vbi quod dixi, gratiam esse in dimissione peccatorum, pacem uero in reconciliatione dei, ubicumque hoc dixi, non sic accipiendum est, ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, sed specialiter gratiae nomine remissionem significauerit pec
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi &iam librum interc&era contradonatistas non breuis¬
simum sicutantea sed grandem diligentius. In quoappa

Expanded text:
cripsi etiam librum inter cetera contra Donatistas non breuissimum, sicut antea, sed grandem multo diligentius; in quo appa
Abbreviated transcription (Latin):
expectantur p̃sentanda perxp̃m. Uerum tamen propter quae¬
dam p̃cepta non figurata sed propria. quae non inueteri & in
nouo inueniuntur. cautius & modestius diceretur pene nulla
quam nulla hic eẽ quaenonsint &illie. Quam uis illic sic duo
illa prȩcepta dedilectione dĩ & proximi. quo rectissi me omnia
& legitima & proph&ica & euangelica & apostolica referun¬
tur. Item quod dixi tribus modis inscripturis scĩs filio¬
rum nomen accipitur minus considerate dictum est

Expanded text:
expectantur praesentanda per Christum. uerum tamen propter quaeexpectantur praesentanda per Christum. uerum tamen propter quaedam praecepta non figurata, sed propria, quae non in uetere, sed in nouo inueniuntur, cautius et modestius diceretur paene nulla quam nulla hic eilla duo praecepta de dilectione Dei et proximi, quo rectissime omnia et legitima et prophetica et evangelica et apostolica referuntur. 3. Item quod dixi, Tribus modis in Scripturis sanctis filiorum nomen accipitur , minus considerate dictum est
Abbreviated transcription (Latin):
testamenti est ut nulla in euan gelica atq apostolica discipli
repperiantur quam uis ardua & diuina p̃cepta & promis
quae illis &iam libris u&erib desint. Sed addendum erat pene
atq dicendum ut pene nulla in euangelica atq apostolica disci¬
plina repperiantur quamuis ardua & diuina p̃cepta & promis¬
ne euangelico in monte dñs dicit. audistis quod dictum ẽ anti¬
quis. Hoc aut̃ ego dico uobis. hoc ẽ sinihil ipse amplius prȩce¬
pit quam p̃ceptum ẽ in illis ueterib libris. De inde regnum cae¬
lorum illi populo fuisse promissum non legimus. in his quae pro¬
missa sunt legedata permorsen in monte srna quod proprie
u&us dicitur testamentum. quod p̃figuratum dicit apostolus
perancillam sare & filium eius. sed & ibi figuratum est & nouũ
peripsam saram & filium eius. Pro inde sifigure discutiantur.
omnia ibi proph&ata repperiuntur quae sunt p̃sentata uel

Expanded text:
testamenti est, ut nulla in euangelio atque apostolica doctrina testamenti est, ut nulla in euangelio atque apostolica doctrina reperiantur quamuis ardua et diuina praecepta et promissa, quae illis etiam libris ueteribus desint. sed addendum erat \'paene\' atque dicendum: ut paene nulla in euangelio atque apostolica dplina reperiantur, quamvis ardua et divina praecepta et promisne euangelico in monte dominus dicit: audistis, quia dictum est antiquis hoc; ego autem dico uobis hoc, si nil ipse amplius praecepit, quam praeceptum est in illis ueteribus libris? deinde regnum caelorum illi populo fuisse promissum non legimus in his, quae promissa sunt lege data per Moysen in monte Sina, quod proprie uetus dicitur testamentum, quod praefiguratum dicit apostolus per ancillam Sarrae et filium eius; sed et ibi figuratum est et nouum per ipsam Sarram et filium eius. proinde si figurae discutiantur, omnia ibi prophetata reperiuntur, quae sunt praesentata uel
Abbreviated transcription (Latin):
odem tempore uenerunt in manus meas quaedam disputati¬
ones adimanti qui fuerat discipulus manichei quas conscripsit
aduersus legem & proph&as uelut contraria eis euangelica
& a postolica scripta demonstrare conatus. Huic ergo respon¬
di uerba eius ponens. eisq reddens responsionem meam. quod
opus uno uolumine conclusi. &in eo quibusdam quaestionib
non semel sediterum respondi. quõ quod primo responderã
perierat. & tunc inuentum est. cumiam iterum respondissẽ.
Aliquas sane earundem quaestionum popularib & ecclesiasti¬
cis sermonib solui. Ad huc &iam quib non respondi alique
remanserunt. quaerebus aliis magis urgentib: prȩtermisse
sunt cumulo quoq obliuionis adiuncto. In hoc ergo dixi
Cestis quibusdam umbris & figuris rerum ante dñi aduen¬
tum secundum mirabilem atq ordinatissimam distributionem
tem porum populus ille tenebatur quitestamentum uetus
accepit. Tamen in eo tanta praedicatio & prȩnuntiatio noui

Expanded text:
odem tempore uenerunt ad manus meas quaedam disputationes Adimanti, qui fuerit discipulus Manichei, quas conscripsit aduersus legem et prophetas, uelut contraria eis euangelica et apostolica scripta demonstrare conatus. huic ego respondi uerba eius ponens eisque reddens responsionem meam. quod hic uno uolumine inclusi et in eo quibusdam quaestionibus non semel, sed iterum respondi, quoniam quod pro me responderam perierat et tunc inuentum est, cum iam iterum respondissem. aliquas sane earundem quaestionum popularibus ecclesiasticis sermonibus solui; adhuc etiam quibusdam non respondi; aliquae remanserunt, quae rebus aliis magis urgentibus praetermissae sunt cumulo quoque obliuionis adiuncto. In hoc dixi: certis enim quibusdam umbris ct figuris rerum ante domini aduentum secundum mirabilem atque ordinatissimam distributionem temporum populus ille tenebatur, qui testamentum uetus accepit; tamen in eo tanta praedicatio et praenuntiatio noui
Abbreviated transcription (Latin):
prium peccat. tam quam ille hoc faciat qui ꝓpter adipiscenda
ea quȩ ꝑcorpus sentiuntur ut in his finem boni sui ponat aliquid
agit. Hoc enim longe plura peccata complectitur quam illa for¬
nicatio quȩ con cubitu ꝑ petratur inlicito. Dequa locutum cum
hoc dicer& apostolum appar&. hoc opus excepta epistolu
quȩ post modum adeius caput ad iuncta est sic incipit
Lecturus haec quȩ detrinitate disserimus

Expanded text:
prium peccat, tamquam ille hoc faciat, qui propter adipiscenda prium peccat, tamquam ille hoc faciat, qui propter adipiscenda ea, quae per corpus sentiuntur, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit. hoc enim longe plura peccata conplectitur quam illa fornicatio, quae concubitu perpetratur inlicito, de qua locutum, cum hoc diceret, apostolum apparet. Hoc opus excepta epistula, quae postmodum ad eius caput 15 adiuncta est, sic incipit: Lecturus haec, quae de trinitate disserimus
Abbreviated transcription (Latin):
uteo fruendo existim& beatum se esse qui hocamat. Na
non est alienieri in laudem creatoris amare speciem corpo¬
ralem ut ipso creatore fruens quisq uere beatussit. Itemq.
in eodem ubi dixi nec solem quadrupedem memini quia non
uidi sed phantasiam talem facillime intueor dum alicui for¬
mȩ uolatili qualem uidi ad iungo alios duos pedes quales itidem
uidi. Hec dicens non potui recolere uolatilia quadrupedia
quȩ lex commemorat. Neq enim conputantur inpedib duo
posteriora crura quib locustȩ saliunt quasedicit mundas &
ideo discernit ab in mundis talibus uolatilib quȩ non saliunt illis
cruribus sicut sunt scarabei. Omnia quippe huius modi uola¬
tilia quad rupedia uocantur inlege. In duo decimo uelut ex po¬
sitio uerborum apostoli ubi ait. Omne peccatum quod cũq
fecerit homo extra corpus est non mihi satis facit. nec sic puto
intellegendum quod dictum est qui aut̃ fornicatur incorpus pro¬

Expanded text:
ut eo fruendo existimet beatum se esse, qui hoc amat; nam ut eo fruendo existimet beatum se esse, qui hoc amat; nam non est alienari in laudem creatoris amare speciem corporalem, ut ipso creatore fruens quisque uere beatus sit. itemque in eodem ubi dixi: nec auem quadrupedem memini, quia non uidi, sed phantasiam tamen facillime intueor, dum alicui formae uolatili, qualem uidi, adiungo alios duos pedes, quales itidem uidi, haec dicens non potui recolere uolatilia quadrupedia, quae lex commemorat. neque enim conputat in pedibus duo posteriora crura, quibus locustae saliunt, quas dicit mundas, et ideo discernit ab inmundis talibus uolatilibus, quae non saliunt illis cruribus, sicut sunt scarabei. omnia quippe huius modi uolatilia quadrupedia uocantur in lege. In duodecimo uelut expositio uerborum apostoli, ubi ait: omne peccatum, quodcumque fecerit homo, extra corpus est, non mihi satisfacit, nec sic puto intellegendum, quod dictum est: qui autem fornicatur, in corpus pro
Abbreviated transcription (Latin):
C BROS OETRINITATE QUEOS EST QUIN DECIM SCRIESI
ꝑ aliquot annos. sed cum eorum duo decimũ non dum
ꝑ fecissem & eos dutius tenerem quã possent sustinere quiue¬
hementer illos habere cupiebant substracti sunt mihi minui
emendati quam deberent ac possent quando eos edere uolu¬
em. Quod postea quam conperi quia &alia eorum apud
os exem plaria remanserant. statueram eos iam ipse
onedere. sed sic habere ut inalio aliquo opusculon
quid mihi de eis euenerit dicerem. Urgentibus tamen fra¬
trib quib resistere non ualui emendaui eos quantum emen¬
dandos putaui & conpleui &edidi. adiungens eis acapite
epistolam quã scripsi aduenerabilem aurcum episcopum car¬
tha giniensis ec clesiȩ quotam quam ꝓlogo exposui & quid acci¬
diss& & quid facere mea cogitatione uoluissem. & quid fratrũ
caritate conpellente fecissem. In quorum libro undecimo
cum decorpore uisibili agerem dixi quocirca id amare alienari
quod secundum eum amare dictum est qđ aliquid sic amatur

Expanded text:
bros de Trinitate, quae Deus est, quindecim scripsi per aliquot annos. Sed cum eorum duodecimum nondum perfecissem, et eos diutius tenerem quam possent sustinere qui vehementer illos habere cupiebant, subtracti sunt mihi minus emendati quam deberent ac possent, quando eos edere voluissem. Quod posteaquam comperi, quia et alia eorum apud nos exemplaria remanserant, statueram eos jam ipse non edere, sed sic habere ut in alio aliquo opusculo meo quid mihi de his evenerit dicerem: urgentibus tamen fratribus, quibus resistere non valui, emendavi eos quantum emendandos putavi, et complevi, et edidi adjungens eis a capite epistolam, quam scripsi ad venerabilem Aurelium episcopum Carthaginensis Ecclesiae; quo tanquam prologo exposui et quid accidisset, et quid facere mea cogitatione voluissem, conpellente caritate fecissem. In quorum libro undecimo, cum de corpore uisibili agerem, dixi: quocirca id amare alienari est. quod secundum eum amorem dictum est, quo aliquid sic amatur,
Abbreviated transcription (Latin):
olens &iam causam donatistirum ad ipsius humillimi uulgi &
omnino imperitorum atq idiotarum notitiam peruenire. & eorũ
quantum fieri pernos poss& in herere memoriae. psalmum qui
eis cantaretur perlatinas literas feci. Sedusq ad huc literam qua¬
les abecedarias appellant. Tres uero ultimas omisi sed proeis
nouissimum quasi epilogum ad iunxi. Tamquam eos mater
allo quer&ur ecclesia. Ipo psalma etiam quod responder&ur
& prohemium causa quod nihil ominus cantatur non sunt in
ordine literarum earum. quippe ordo incipit post prohemium
Ideo aũ non aliquo carminis genere id fieri uolui. neme neces¬
sitas metrica ad aliqua uerba quȩ uulgo minus sunt usitata com¬
peller&. Iste psalmus sic incipit. Omnes quigaud&is de pace

Expanded text:
olens etiam causam Donatistarum ad ipsius humillimi uulgi et omnino inperitorum atque idiotarum notitiam peruenire et eorum, quantum fieri per nos posset, inhaerere memoriae, psalmum, qui eis cantaretur, per latinas litteras feci, sed usque ad U litteram, quales abecedarias appellant. tres uero ultimas omisi, sed pro eis nouissimum quasi epilogum adiunxi, tamquam eos mater adloqueretur ecclesia. ypopsalma etiam, quod respondetur, et prooemium causae, quod uoluimus ut cantaretur, non sunt in ordine litterarum; earum quippe ordo incipit post prooemium. ideo autem non aliquo carminis genere id fieri uolui, ne me necessitas metrica ad aliqua uerba, quae uulgo minus sunt usitata, conpelleret. 2. Iste psalmus sic incipit: Omnes qui gaudetis de pace
Abbreviated transcription (Latin):
ER IDEM TEM PUS DEGENESI LIBROS DUO DECIM SCRIPSI. ABEX¬
ordio donec deparadiso dimissus estadam & flam mea rom¬
phea posita ẽ custodire uiam ligniuitȩ.
Cumaũt ad hoc usq
undecim libri ꝑacti essent duodecimum addidi in quo diligentiũs
deparadiso disputatum est. Titulus horum librorum inscribitur
degenesi adlitteram. Idest non secundum ual legoricas signi¬
ficationes. sed secundum rerumgestarum ꝓpri&atem. In quo
opere plura quesita quaminuenta sunt. Eteorum
lut adhuc requirenda sint
hossane

Expanded text:
er idem tempus de Genesi libros duodecim scripsi ab exordio, donec de paradiso dimissus est Adam et flammea rumphea posita est custodire uiam ligni uitae. cum autem ad hoc usque undecim libri peracti essent, duodecimum addidi, in quo diligentius de paradiso disputatum est. titulus horum librorum inscribitur: de Genesi ad litteram, id est non secundum allegoricas significationes, sed secundum rerum gestarum proprietatem. in quo opere multa quaesita quam inuenta sunt et eorum,, uelut adhuc requirenda sint. hos sane
Abbreviated transcription (Latin):
nonsine aliqua laude posui quiauita eius amultis predicabat᷑
et eius illa redarguit quacinsuis scriptis non expersona sua
posuit sed quid abaliis dicer&ur ex posuit. quaetam en postea
iam her&icus pestinacissima animositate defendit. Cae¬
lestius uero discipulus eius iam proptertales assestiones
apud castaginem in episcopali iudicio ubiego non inter fui
excommunicationem meruerat . In secundo libro quod amlo
commutatione non sentiant seruans locum diligentiori
de hacre in quisitione. Autenim non morientur autde
istauita in mostem & demoste in aeter nam uitam celerrima
commutatione tamquam in ictuoculi transeundo mostem non
sentiunt. hocopus sic incip̃. quamuis in mediis & magnis

Expanded text:
non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, non sine aliqua laude posui, quia uita eius a multis praedicabatur, et eius illa redargui, quae in suis scriptis non ex persona sua posuit, sed quid ab aliis diceretur exposuit, quae tamen postea iam hereticus pertinacissima animositate defendit. Caelestius uero discipulus eius iam propter tales assertiones apud Carthaginem in episcopali iudicio, ubi ego non interfui, excommunicationem meruerat. In seccommutatione non sentiant, . seruans locum diligentiori de hac re inquisitioni. aut enim non morientur aut de ista uita in mortem et de morte in aeternam uitam celerrima commutatione tamquam in ictu oculi transeundo mortem non sentient. Hoc opus sic incipit: Quamuis in mediis et magnis
Abbreviated transcription (Latin):
enit &iam necessitas quae me coger& ut aduersus nouã¬
pelagianam heresem scriberem contra quam prius cumopus
erat non scriptis sed sermonibus & conlocutionibus agebamꝰ
ut quisq nrm̃ poterat autdebebat. Missisergo mihi a casta¬
gine quȩstionib corum quas rescribendo dissoluerem scrip¬
si primum tres libros quorumtitulus est depeccatorum
meritis &remissione. ubimaxime disputatur debaptis ma¬
te paruulorum propter originale pecatum . &degratia dĩ
qua iustificamur hoc estiusti efficimur . quamuis in hac
uita nemo ita seru& mandata iustitiae. ut non sit eine¬
cessarium prosuis peccatis orando dicere dimitte nobis
debita nrã. Contra qua e omnia sentientes illi nouam he¬
resem condiderunt. in his aut̃ libretacenda adhuc arbitra¬
tus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans. Im¬
mo &iam intestio libro quae ẽ epła sed in libris habita propter
duos quibus eam conectendam putaui pelagii ipsius nomen

Expanded text:
enit etiam necessitas, quae me cogeret aduersus Pelagianam heresem scribere, contra quam, cum opus erat, non scriptis, sed sermonibus et conlocutionibus agebamu., ut quisque nostrum poterat aut debebat. missis ergo mihi a Carthagine quaestionibus eorum, quas rescribendo dissoluerem, scripsi primum tres libros, quorum titulus est De peccatorum meritis et remissione. Vbi maxime disputatur de baptismate paruulorum propter originale peccatum et de gratia, qua iustificamur, hoc est iusti efficimur, quamuis in hac uita nemo ita seruat mandata iustitiae, ut non sit ei necessarium pro suis peccatis orando dicere: dimitte nobis debita nostra. contra quae omnia sentientes illi nouam heresem condiderunt. in his autem libris tangenda adhuc arbitratus sum nomina eorum sic eos facilius posse corrigi sperans, immo etiam in tertio libro, quae est epistula, sed in libris habita propter duos, quibus eam conectendam putaui, Pelagi ipsius nomen
Abbreviated transcription (Latin):
prȩ sente populo
cclesi abi duo dis putaui. Ipponem quippe uenerat
lpponem quippe uenerat
eundem semi naturus errorem
Unus enimerat ex docto¬
ribus eorum. quam uis ineruditus liberalib literis
Sed tamen uersutior fortunato.
Gesta sunt ecclesiastica.
Sed inter meos libros conputantur. Duo ergo libri sunt.
In quorum secundo disputatum est delibero arbitrio uolunta¬
tis siue ad male operandum siue adbonum. Sed degratia qua
uere liberifiunt. dequib scriptum est siuos filius libera uerit
tuncuere liberi eritis diligentius disputare quõ taliserat cum
quo agebamus nulla sumus necessitate conpulsi. Hoc opus sic

Expanded text:
praesente populo, biduo disputavi. Hipponem quippe veneratpponem quippe uenerat eundem seminaturus errorem; unus enim erat ex doctoribus eorum, quamuis ineruditus liberalibus litteris, sed tamen uersutior Fortunato. gesta sunt ecclesiastica, sed inter meos libros conputantur. duo ergo libri sunt, in quorum secundo disputatum est de libero arbitrio uoluntatis siue ad male operandum siue ad bonum. sed de gratia, qua uere liberi fiunt, de quibus scriptum est: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, diligentius disputare, quoniam talis erat, cum quo agebamus, nulla sumus necessitate conpulsi. Hoc opus sic
Abbreviated transcription (Latin):
ECUX DINUS QUI DAM NONEXEIS QUOS MANICHEI ELECTOS
sed ex eis quos auditores uocant. Quem nefacie qui¬
dem noueram. scripsit ad me uelut amicus honorifice ob¬
iurgans quod oppugnarem litteris illam heresim. & admo¬
nens nefacerem atq ad eam sectandam potius ex hor¬
tans cum eius defensione & fidei reprehensione catholi cȩ
huic respondi. sed quia in eiusdem opusculi capite non
posui quis cui scriber& non in epistolis meis sed in libris ha¬
b&ur. Illic ab exordio conscriptaest etiam eius epistola
Huius aũt mei uoluminis titulus est contra secundinum
ma nicheum. Quod mea sententia omnibus quȩ aduersus
illam pestem scribere potui facile p̃pono. Hic liber sic inci¬
pit. Beniuolentia in me quȩ appar& inlitteris tuis
.XXXUII. CONTRA HI LARUM

Expanded text:
ecundinus quidam, non ex eis, quos Manichei electos, sed ex eis, quos auditores uocant, quem ne facie quidem noueram, scripsit ad me uelut amicus honorifice obiurgans, quod oppugnarem litteris illam heresem, et admonens, ne facerem, atque ad eam sectandam potius exhortans cum eius defensione et fidei reprehensione catholicae. huic respondi; sed quia in eiusdem opusculi capite non posui, quis cui scriberet, non in epistulis meis, sed in libris habeatur. illic ab exordio conscripta est etiam eius epistula. huius autem mei uoluminis titulus est: contra Secundinum Manicheum. quod mea sententia omnibus, quae aduersus illam pestem scribere potui, praepono. Hic liber sic incipit: Beniuolentia in me, quae apparet litteris tuis. CAPVT XXXVII. CONTRA HILARVM
Abbreviated transcription (Latin):
& accipi&is. quaerite & inueni&is. pulsate & aperietur uob̃.
Operose quidem tria ista quid interse differant exponendũ
putaui. sed longe melius ad instantissimã p&itionem omnia
referuntur. Hoc quippe ostendit ubi eodem uerbo cuncta
conclusit dicens. quanto magis pater ur̃ qui in caelis est dabit
bona petentib se. Non enim dixit petentib & quaerentibus
& pulsantib Hocopus sic incipit. Sermonem quem locutus ẽ dñs

Expanded text:
et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis, et accipietis, quaerite et inuenietis, pulsate et aperietur uobis, operose quidem, tria ista quid inter se differant, exponendum putaui; sed longe melius ad instantissimam petitionem omnia refeconclusit, dicens: Quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? non enim dixit, petentibus, et quaerentibus, et pulsantibus. Hoc opus sic incipit: Sermonem quem locutus est Domi
Abbreviated transcription (Latin):
te. Alio loco in eo quod dixi. obhoc dixisse dm̃. sufficit diei malitia
sua quia cibos sumere urgebit ipsa necessitas. quam propter ea ma¬
litiam nominatam arbitror quia poenalis ẽ nobis. pestin& enim
adhanc fragilitatem quam peccando meruimus. non attendi
&iam primis hominib data fuisse in paradyso corporis alim̃¬
ta. Ante quam istam mostis poenam peccando meruissent
Sic enim erant in mortales incorpore nondum spĩtali sed ani¬
mali . ut tamen in eius modi in mortalitate alimentis corpora¬
lib uterentur. Item quod dixi quam sibi elegit ds̃ gloriosa
ecclesiam non habentem maculam neq rugam. non ideo dixi.
quia nunc ex omni paste iam talis est. quam uis ad hoc electa
non dubitetur uttalis sit quando xp̃s apparuerit uita eius
tunc enim & ipsa cum illo apparebit ingloria. propter quã
gloriã dicta est ecclesia gloriosa. Item quod dñs ait. petite

Expanded text:
te. Alio loco in eo, quod dixi: ob hoc dixisse dominum: sufficit diei malitia te. Alio loco in eo, quod dixi: ob hoc dixisse dominum: sufficit diei malitia sua, quia cibos sumere urgebat ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis; pertinet enim ad hanc fragilitatem, quam peccando meruimus, non adtendi etiam primis hominibus data fuisse in paradiso corporis alimenta, antequam istam mortis poenam peccando meruissent. sic enim erant inmortales in corpore nondum spiritali, sed animali, ut tamen in huius modi inmortalitate alimentis corporalibus uterentur. item quod dixi: quam sibi elegit deus gloriosam ecclesiam non habentem maculam neque rugam, non ideo dixi, quia nunc ex omni parte iam talis est, quamuis ad hoc electa non dubitetur, ut talis sit, quando Christus apparuerit, uita eius; tunc enim et ipsa cum illo apparebit in gloria; propter quam gloriam dicta est ecclesia gloriosa. item quod dominus ait: petite