comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aderant dixit illũ exiberi iussũ eẽ qnͣdo ipse di¬
missus ut dicebat. sicq illic unde redierat dixit¬
se audisse. quod ñ curma curialis sed curma faber
ferrarius ad loca illa mortuoiũ p̃ceptus fuisset ad-¬
duci. In illis ergo uisis tamquã somnus suis fuit
int̾ eos defuncꝰ tos. quos uidebat ꝓ meritoꝵ diuer¬
sitate tracꝰtari. Agnouit etiã non nullos qͦs nou̾ãt
iuiuos. ipsos aut̃ uere forsitan credidissem. si ñ int̃
illa quasi somni a sua uidisset quosdã qui nẽ usq
adhuc uiuunt. clericos uidelicet aliquos re gio¬
nis sue. aquoiũ ibi prħio audiuit ut aput ipponem
baptizaret᷑ ame. quod et factũ eẽ dicebat. Uid̾at
itaq in illa uisione prb̃orũ clericorũq me ipsũ non¬
dũ scilicet mortuũ. inqua postea uidit et mortu¬
os. Cur ñ etiã illos sicut nos indisse credat᷑. utros¬
q scilicet absentes atq nesci entes. Ae ꝑhoc ñ

Expanded text:
aderant, illum exhiberi iussum esse, quando ipse diaderant, illum exhiberi iussum esse, quando ipse dimissus est. indicauit seque illic unde redierat dixit audisse, quod non Curma curialis, sed Curma faber ferrarius ad loca illa mortuorum praeceptus fuisset adduci. in illis ergo uisis, tamquam somniis suis, inter eos defunctos, quos uidebat pro meritorum diuersitate tractari, agnouit etiam nonnullos, quos nouerat uiuos. ipsos autem uere forsitan credidissem, si non inter illa quasi somnia sua uidisset etiam quosdam, qui nunc usque adhuc uiuunt, clericos uidelicet aliquos regionis suae, a quorum ibi presbytero audiuit, ut apud Hipponem baptizaretur a me, quod et factum esse dicebat. uiderat itaque in illa uisione presbyterum, clericos, me ipsum, nondum scilicet mortuos, in qua postea uidit et mortuos. cur non etiam illos sicut nos uidisse credatur, utrosque scilicet absentes atque nescientes, ac per hoc non
Abbreviated transcription (Latin):
eis absentiũ atq nescientiũ quorũdã etiã imagi¬
nes uisas ẽẽ uiuorũ. Nomo quidã curma nomine
municipii tulliensis quod ipponi ꝓximũ ẽ curialis pauꝑ erat
uix illiꝰ loci diuini uir aliciꝰ ⁊ simplicit̾ rusticanus
cũ egrotaret ab latis sensibꝰ pene mortuus iacuit ali¬
quot diebꝰ. Tenuissimꝰ flatus innaribꝰ eiꝰ qͥ manu ad-
tiũ. quod illũ sepeliri exanimẽ non sinebat. Nullos
artus mouebat. nulla sumebat alim̃ta. nichil ocłis
nichil ullo alio sensu corꝑis qualibet impacta mo¬
iestia sentiebat. Uidebat tam̃ multa uelut insõ-¬
nis. quȩ tandẽ aliquando post dies plurimos qͤsi
euigilans uisa narrauit. Ac pͥmũ mox ut aꝑuit
oculos. eat aliquis ait ad domũ curme fabri ferra¬
rii. et uideat quid ibiagat᷑. Quo cũ itũ eẽt inuen¬
tus ẽ mortuus eo momĩto quo iste fuerat sensibꝰ red¬
ditus. et pene amorte reuixerat. Tunc intentis qui

Expanded text:
eis absentium atque nescientium quorundam etiam imagieis absentium atque nescientium quorundam etiam imagines uisas esse uiuorum. homo quidam Curma nomine municipii Tulliensis, quod Hipponi proximum est, curialis pauper, uix illius loci duumuiralicius et simpliciter rusticanus, cum aegrotaret, ablatus a sensibus paene mortuus iacuit aliquot diebus: tenuissimus flatus in naribus, qui manu admocium, sepeliri ut exanimem non sinebat. nullos artus mouebat, nulla sumebat alimenta; nihil oculis, nihil ullo alio sensu corporis qualibet inpacta molestia sentiebat. uidebat tamen multa uelut in somnis, quae tandem aliquando post dies plurimos quasi euigilans uisa narrauit. ac primum mox ut aperuit oculos, eat aliquis, inquit, ad domum Curmae fabri ferrarii et uideat, quid ibi agatur. quo cum itum esset, inuentus est mortuus eo momento, quo iste fuerat sensibus redditus et paene a morte reuixerat. tunc intentis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ libet fiant. cur ñ eodẽ mͦ fieri credimꝰ ut in sõ¬
nis quisq uideat mortuũ quomͦ fit ut uideat ⁊¬
uiuum. ambobꝰ utiq nescientibꝰ neq curantibus
qͥs uł uͥ uł qnͣdo eoiũ imagines sõniet. Similia
sunt aut̃ sõmis ñ nulla etiã uisa uigilantium.
qͥ turbatos habent sensus. sicut frenetici uł quo¬
cũq furentes mͦ. Nam et ipsi locunt᷑ secũ quasi
siue mortuorũ. At quo mͦ hi qͥ uiuunt ab eis se
uideri et cũ eis se loqui nesciunt. neq enĩ re
uera ipsi ad sunt aut ipsi sermocinant᷑. sed
turbati sensibꝰ homines talia uisa imaginaria
patͥuntur. eo mͦ ⁊ hi qui exhac uita migrarunt sic
affecꝰtibus hominũ uident᷑ quasi p̾sentes cũ suit
absentes. et utrũ aliquis eos imagialit̃ iudeat
omĩno nescientes. Huic rei simile ẽ etiam illud
mortuos uidisse se dixeruit. uere cũ eis fuisse cre¬
dunt᷑. nec attendunt quihec audiunt similit̃ ab

Expanded text:
modolibet fiant. cur non eodem modo fieri credimus, ut in sommodolibet fiant. cur non eodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat mortuum, quomodo fit, ut uideat et uiuum? ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet. Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici uel quocumque furentes modo. nam et ipsi loquuntur secum, quasi siue mortuorum. sed quemadmodum hi, qui uiuunt, ab eis se uideri et cum eis se colloqui nesciunt — neque enim re uera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed turbatis sensibus homines talia uisa imaginaria patiuntur — eo modo et hi, qui ex hac uita migrarunt, sic affectis hominibus uidentur quasi praesentes, cum sint absentes et, utrum aliquis eos imaginaliter uideat, omnino nescientes. Huic rei simile est etiam illud,mortuos uidisse se dixerint, uere cum eis fuisse creduntur nec adtendunt qui haec audiunt similiter ab
Abbreviated transcription (Latin):
monstrato ñ falsi solũ debiti calũpniã ꝓpulsauit
sed etiã pat̾nũ recepit cirografum. quod pat̃
non receꝑat quando ẽ pecunia ꝑsoluta. Hic
itaq putacur anima hominis curã gessisse ꝓfi¬
lio. et ad eũ uenisse dormientẽ. ut docens quod
ignoiabat magna eũ molestia liberaret. Sed
apud mediolanũ constitutis. carthaginis re¬
thor eulogiꝰ qͥ m̃s in eadẽ arte discpłs fuit. sic̃
michi ipse postea quã in affricam remeauimꝰ
retulit. cũ rethoucos ciceronis libros discipłis suis
traderet. recensens lectionem quã post diem fue-¬
rat traditurus quendã locũ offendit obscũrum.
quo ñ intellecto uix potuit dormire sollicitus.
Qua nocte sõnianti illi ego quod ñ intelligebat
exposui.:⁊ inmo ñego sed imago mea nesciente
me. et tam longe et trans mare aliquid aliud
siue agente siue soniante. et nchil de illiꝰ curis
omino curante. Quomͦ fiant ista nescio. Sed quo¬

Expanded text:
monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit, monstrato non solum falsi debiti calumniam propulsauit, sed etiam paternum recepit chirographum, quod pater non receperat, quando est pecunia persoluta. hic utique putatur anima hominis curam gessisse pro filio et ad eum uenisse dormientem, ut docens. quod ignorabat, magna molestia liberaret. sed apud Mediolanum constitutis Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem arte discipulus fuit, sicut mihi ipse, posteaquam in Africam remeauimus, retulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam postridie fuerat traditurus, quendam locum offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illius curis omnino curante. quomodo fiant ista nescio; sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
comꝑit credat idõ mortuos sepeliri. ut eorũ anime
ad loca transeant unde insepultorũ animas inferna
ꝓhiberi lege sõniauit. Nonne ita credens plurimũ
atramite ueritatis exoibitat. Sic aut̃ infirmi¬
tas humaua sese habet. ut que mortuũ in sõnis
corpus. sed hominis similitudinem sibi aparuisse
ñ dubitet. quasi ñ possint et mortuoiũ hominũ eodẽ
mͦ nescientiũ non anime sed similitudines appare¬
re dormientibꝰ. Porro certe cũ mediolani essemus.
audiuimꝰ quod cũ debitũ repeteret᷑ aquodã. de¬
functi patris cautione ꝓlata. quod filio nescien¬
te apatre iã fuerat ꝑsolutũ. contͥstari homo ce¬
pit grauissime atq mirari quod ei pat̾ moriens
ñ dixerit quid deberet. cũ fecisset etiã testam̃tũ.
Tunc nimis auxio apparuit idẽ pat̾ eiꝰ in sonis.
et ubi eẽt recautum quod illa cautio uacua¬
ta fuerit indicauit. Quo inuento iuuenis atq

Expanded text:
comperit, credat ideo mortuos sepeliri, ut eorum animae comperit, credat ideo mortuos sepeliri, ut eorum animae ad loca transeant, unde insepultorum animas inferna prohiberi lege somniauit: nonne ita credens plurimum a tramite ueritatis exorbitat? Sic autem infirmitas humana sese habet, ut, cum mortuum in somnis imam neque corpus, sed hominis similitudinem sibi adparuisse non dubitet. quasi non possint et mortuorum hominum eodem modo nescientium non animae, sed similitudines adparere dormientibus. pro certo, cum Mediolani essemus, audiuimus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, contristari homo grauissime coepit atque mirari. quod ei pater moriens non dixerit, quid deberet, cum fecisset etiam testamentum. tunc ei nimis anxio adparuit idem pater eius in somnis et ubi esset recautum, quo illa cautio uacuata fuerat, indicauit. quo inuento iuuenis atque
Abbreviated transcription (Latin):
derim siue ꝑmittat᷑ desuꝑ siue iubeat᷑. ut aliquid
dicere de sepeliendis corpibꝰ suis uideant᷑ in sonis.
cũ id penitus nesciant quorum illa sunt corꝑa. Idaut̃
aliquando utilit̃ sit. siue ad uiuorũ qualecũq so¬
latiũ ad quos ꝑtinent illi mortus quorũ apparent
imagines sõni antibꝰ. siue ut his ãmonitiõibꝰ gnͣrihu¬
mano sepulture cõm̃det᷑ humanitas. que licet de¬
functis non opitulent᷑. culꝑ anda tam̃ in religiosi¬
tate negligit᷑. Aliqnͣdo aut̃ fallacibꝰ uisis homines
in magnos mittunt᷑ errores. quos talia ꝑ peti uistũ
ẽ. ueluc. si quisquã uideat in sõnis quod eneas ui¬
disse apud inferos poeticȩ causa falsitatis narra¬
tur. et ut ei cuiꝰpiã non sepulti appareat imago. et
et cũ euigilauerit ibi coipus eiꝰ inueniat uͥ iace¬
re inhumatũ cũ somaret audiuit. ãmonitus et
rogatus ut sepeliret inuentũ: ⁊ quia id uerum ẽẽ

Expanded text:
derim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid derim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid dicere de sepeliendis corporibus suis uideantur in somnis, cum id penitus nesciant, quorum illa sunt corpora. id autem aliquando utiliter fit siue ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos pertinent illi mortui, quorum adparent imagines somniantibus, siue ut his admonitionibus generi humano sepulturae commendetur humanitas, quae, licet defunctis non opituletur, culpanda tamen inreligiositate neglegitur. aliquando autem fallacibus uisis homines in magnos mittuntur errores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somnis, quod Aeneas uidisse apud inferos poetica falsitate narratur, et ei cuiuspiam non sepulti adpareat imago loquet cum euigilauerit, ibi corpus eius inueniat, ubi iacere inhumatum, cum somniaret, audiuit, admonitus et rogatus, ut sepeliret inuentum, et quia id uerum esse
Abbreviated transcription (Latin):
putandũ eẽ mortuos ista sentire quia hec dicere uel
indicare uł petere uident᷑ insomnis. Nam ⁊uiuentes
apparent sepe uiuentibꝰ dormientibꝰ. dũ se ipsi nesciant
apparere. et ab eis hec qͥ somniauerint audiunt dicen¬
tibus. quod eos in somnis uiderint agentes aliqͥduł lo¬
quentes. Siergo me potest aliquis in somnis uidere
sibi aliquid quod facꝰtũ ẽ indicantẽ. uł etiã qͦd futurũ
ẽ p̃ñtiantem. cu id e go ꝓrsus ignorẽ. et om̃ino ꝓrsus¬
ñ curem. non solũ quid ille sõniet. sed utrũ doimien¬
te me uigilet. anuigilante me dormiat. an uno eodẽ¬
q tẽꝑc uigilemꝰ ambo siue doriiamꝰ qnͣdo ille som¬
nũ uidet. ⁊ in quo me uidet. qͥd mirũ si nescientes
mortui nec ista sentientes. tam̃ auiuentibꝰ uident᷑
in sõnis. ⁊ aliquid dicunt qͦd euigil antes uerũ esse
cognoscant. Angłicis igit᷑ oꝑationibꝰ fieri credi¬

Expanded text:
putandum esse mortuos ista sentire, quia haec dicere uel putandum esse mortuos ista sentire, quia haec dicere uel indicare uel petere uidentur in somnis. nam et uiuentes adparent saepe uiuentibus dormientibus, dum se ipsi nesciant adparere, et ab eis haec quae somniauerint audiunt dicentibus, quod eos in somnis uiderint agentes aliquid uel loquentes. si ergo me potest aliquis in somnis uidere sibi aliquid quod factum est indicantem uel etiam quod futurum est praenuntiantem, cum id ego prorsus ignorem et omnino non curem, non solum quid ille somniet, sed utrum dormiente me uigilet, an uigilante me dormiat, an uno eodemque tempore uigilemus ambo siue dormiamus, quando ille somnium uidet, in quo me uidet: quid mirum, si nescientes mortui nec ista sentientes tamen a uiuentibus uidentur in somnis et aliquid dicunt, quod euigilantes uerum esse cognoscant? angelicis igitur operationibus fieri credi
Abbreviated transcription (Latin):
sine aliqua dubitatione falsissimĩ ẽ nec aliquid obẽ
fidelibꝰ negata eorũ corꝑibꝰ sepultura. nec aliquid si ex¬
pio henecunt᷑. nͥ quia bene afficiunt᷑ coida miserautiũ.
enis illo affectu quo nemo unquã carnẽ suã odio
habet. relicti nolunt fieri post mottem suã incorpib
suis. et quod sibi exiberi uolunt quando sensuri ñ
sunt. aliis ñ sentientibꝰ curant exibere dũ ipsi senti¬
unt. Harrant᷑ uisa qued ã quȩ huic disputationi
ñ negligendã uident᷑ in serere questionem. Ferunt᷑
quippe mortui ñ nulli uel in somnis uel alio quocũq
inhumata nescientibꝰ. locisq monstratis ad monuisse
ut sibi sepultura quȩ de fuerait p̾beret᷑. Nec si falsa
eẽ responder imꝰ. contia quorũdã scripta fideliũ. et con-¬
tira eorũ sensus qͥ calia sibi accidisse confirmant. impu¬
denter uenire uidebimur. Sed respondendũ ẽ. ñidõ

Expanded text:
sine ulla dubitatione falsissimum est nec aliquid obest sine ulla dubitatione falsissimum est nec aliquid obest fidelibus negata eorum corporibus sepultura nec aliquid, si expio benedicuntur, nisi quia bene afficiuntur corda miserantium, enis, quae illo affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, nolunt fieri post mortem suam corporibus suis, et quod sibi exhiberi uolunt, quando sensuri non sunt, aliis non sentientibus curant exhibere, dum ipsi sentiunt? Narrantur uisa quaedam, quae huic disputationi non neglegendam uideantur inferre quaestionem. feruntur quippe mortui nonnulli uel in somnis uel alio quocumqueiacerent inhumata nescientibus locisque monstratis admonuisse, ut sibi sepultura quae defuerat praeberetur. haec si falsa esse responderimus, contra quorundam scripta fidelium et contra eorum sensus, qui talia sibi accidisse confirmant, inpudenter uenire uidebimur. sed respondendum est non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illos qͥ occisi fuerant indilaceratione menbrorũ
suorũ. in conflagratione oss iuĩ indisꝑsione cinerum.
miseria nulla contingeret. istos tam̃ qͥ nichil eorum
sepelire poterant. magna miscđia cruciabat. quia
nullo mͦ his sentientibꝰ ipsi quodã mͦ sentiebant. et u
iam illorũ nulla erat passio. erat istorũ mira cõpassio.
Sedm̃ istam quã dixi miram cõpassionẽ. laudant᷑ illi
et arege dauid benedicunt᷑ qͥsaulis ⁊ ionathe ossibus
aridis sepulture miscđiam p̃stiterunt. que tam̃ mise¬
monem quod infernũ fluuiũ insepulti ñ poterant tnͣs¬
meare : Absit hoc afide xp̃iana. Alioquin pessime
acꝰtum ẽ cũ tanta martyrũ multitudine. quorũ ñ po¬
tuerunt corꝑa sepeliri. ⁊ fallacit̾ eis ueritas dixit. no¬
lite timere eos qui corpus occidunt. ⁊ postea ñ habent
quid faciant. si eis tanta mala facere potuerunt. qͥbꝰ
impedirent᷑ ad loca exportati transire. Sed quia hoc

Expanded text:
cum illos, qui occisi fuerant, in dilaceratione membrorum cum illos, qui occisi fuerant, in dilaceratione membrorum suorum, in conflagratione ossuum, in dispersione cinerum miseria nulla contingeret, istos tamen, qui nihil eorum sepelire poterant, magna misericordia cruciabat, quia in nullo modo sentientibus ipsi quodam modo sentiebant et, ubi iam illorum nulla erat passio, erat istorum misera conpassio. Secundum istam quam dixi miseram conpassionem laudantur illi et a rege Dauid benedicuntur, qui Saulis et Ionathae ossibus aridis sepulturae misericordiam praestiterunt. quae tandem misenionem, quod infernum fluuium insepulti non poterant transmeare? absit hoc a fide christiana: alioquin pessime actum est cum tanta martyrum multitudine, quorum non potuerunt corpora sepeliri, et fallaciter eis ueritas dixit: nolite timere eos, qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si eis tanta mala facere potuerunt, quibus inpedirentur ad loca exoptata transire. sed quia hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tiã. ne cadauera incendẽ. nec cineres disꝑgere au¬
tati ꝑ sequutionis ꝓ corꝑis salute ñcederet. ꝓsepulchri
honore trepidaret. Postremo ne fides resurrectioĩs
consũptionẽ corporũ formidaret. debuerunt ⁊ ista
in xp̃i confesione feruentes. huiꝰ quoq testes fierent
ueritatis inqua didicerant eos a quibꝰ sua corꝑa int̃¬
ficerent᷑ postea nichil habere quod facerent. qm̃
quicqͥd mortuis corꝑibꝰ facerent utiq nichil facerent.
qnͣdo incarne om̃i uita carente nec aliquid senti¬
re possit qui inde migrauit. nec aliquid inde ꝑ¬
dere qͥ creauit. Sed int̾ hec quȩ fiebant de cor¬
ꝑibus occisorum cũ martẏres ñ ea metuentes mag¬
na fortitudine pateret᷑. tam̃ apud fr̃s ingens lucꝰ tus
erat. quod nulla dabat᷑ potestas scõrũ funeribꝰ iusta
ꝑsoluere. nec aliquid occulte subtrahere. sicut eadẽ
testat᷑ hẏstoria crudeliũ custodum uigilie ꝑmittebant. Ita

Expanded text:
tiam, ne cadauera incendere, ne cineres dispergere autiam, ne cadauera incendere, ne cineres dispergere autati persecutionis pro corporis salute non cederet, pro sepulcri honore trepidaret, postremo, ne fides resurrectionis consumptionem corporum formidaret. debuerunt ergo etin Christi confessione feruentes huius quoque testes fierent ueritatis, in qua didicerant eos, a quibus sua corpora interficerentur, postea nihil habere quod facerent, quoniam quidquid mortuis corporibus facerent, utique nihil facerent, quando in carne omni uita carente nec aliquid sentire posset, qui inde migrauit, nec aliquid inde perdere, qui creauit. sed inter haec, quae fiebant de corporibus occisorum, cum martyres non ea metuentes magna fortitudine paterentur, tamen apud fratres luctus ingens erat, quod nulla dabatur potestas sanctorum funeribus iusta persoluere nec occulte subtrahere aliquid, sicut eadem testatur historia, crudelium custodum uigiliae permittebant. ita
Abbreviated transcription (Latin):
ria quȩ scuptilibꝰ constituta fuerant funestauit.
Pepercit quippe illi monum̃to ubi iacebat ꝓpħa qͥ
ante annos ampliꝰ quã trecentos ista p̃dixerat : ꝓpt̃
ipsũ nec illiꝰ qui eũ seduxerat sepultura cuolata ẽ. Affec¬
tu namq illo quo nemo unquã carnẽ suã odio habnt.
pena fuit ad discere ñ eũ futurũ insepulchrũ patrũ
suorũ. ⁊ huic cura ꝓspicere ut parceret᷑ ossibꝰ suis. si
tuxta eũ iaceret cuiꝰ sepulchrũ nemouiolaret. Hẽ
affectũ martyres xp̃i certantes ꝓueritate uicerunt.
nec mirũ qͥa contẽpsert̃ qͦd ñ fuerant ꝑ acta morte
sensuri qͥ ñ potuert̃ eis quos uiuentes sentiebant cru¬
qͦd ipse occiderat ulterius ñ ꝑmisit atting̾e ⁊ fecit
de ꝑemptore custodẽ. poterat inquã asuorũ int̾fec¬
tis corꝑibꝰ canes quibꝰ fuerant ꝓiec̾ta ꝓhib̾e. potãt
et ipsorũ hominũ innumerabilibꝰ modis t̾rere seui¬

Expanded text:
ria, quae sculptilibus constituta fuerant, funestauit. ria, quae sculptilibus constituta fuerant, funestauit. pepercit quippe illi monumento, ubi iacebat propheta, qui ante annos amplius quam trecentos ista praedixerat; et propter ipsum nec illius, qui eum seduxerat, sepultura uiolata est. affectu namque illo, quo nemo umquam carnem suam odio habet, poena fuit addiscere non eum futurum in sepulcro patrum suorum et huic cura prospicere, ut parceretur ossibus suis, si iuxta eum iaceret, cuius sepulcrum nemo uiolaret. Hunc affectum martyres Christi certantes pro ueritate uicerunt. nec mirum quia contempserunt, quod non fuerant peracta morte sensuri, qui non potuerunt eis, quos uiuentes sentiebant, cruae corpus, quod ipse occiderat, ulterius non permisit adtingere et fecit de peremptore custodem, poterat, inquam, a suorum interfectis corporibus canes, quibus fuerant proiecta, prohibere; poterat et ipsorum hominum innumerabilibus modis terrere saeui
Abbreviated transcription (Latin):
do ñ obediuit. Neq enĩ putandũ ẽ itafusse int̾emptum
morsu bestie. ad suppliciũ tartarcũ eiꝰ anima de inde rapet᷑.
quͣdoqͥdẽ ipsum eius corpus idẽ leo qͥ occiderat custodiuit.
ium̃to etiã quo uehebat᷑ illeso et simulcũ illa inmani
fera intrepida p̃sentia ad sui dñi funus ad stante. quo mi
lit̃ usq ad inortẽ. quã punitũ ẽẽ poit mortẽ. De qua re
mortesq multorũ. si enĩ nos ipsos inqͥt iudicaremus. ñ
utiq iudicarem᷑. Cũ iudicamͣ aut̃ ad nõ coripimͣ ne
cũ hoc mundo dampnem̃. T. ũ sane ipse qui deceꝑat
inmonum̃to ꝓpͥo satis honorifice sepeliuit. seq sepe¬
liendũ uixta eius ossa curauit. ita parci posse sꝑans¬
quoq ossibꝰ suis. cũ ueniret tẽpus quando scđm illius
hominis dĩ ꝓpħetiam. iosias rex iuda in illa t̾ra multo¬
rũ eruit ossa mortuorũ. eisdẽq ossibꝰ sacrilega alta¬

Expanded text:
ndo non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum ndo non oboediuit. neque enim putandum est ita fuisse interemptum morsu bestiae, ut ad supplicium tartareum eius deinde anima raperetur, quandoquidem ipsum eius corpus idem leo qui occiderat custodiuit iumento etiam, quo uehebatur, inlaeso et simul cum illa inmani fera intrepida praesentia ad sui domini funus adstante. quo miriter usque ad mortem, quam punitum esse post mortem. de qua re mortesque multorum, si enim nos ipsos, inquit, iudicaremus, a domino non iudicaremur; cum iudicamur autem, a domino corripimur, ne cum mundo damnemur. eum sane ipse qui deceperat in monumento proprio satis honorifice sepeliuit seque sepeliendum iuxta eius ossa curauit, ita sperans parci posse quoque ossibus suis, cum ueniret tempus, quando secundum illius hominis dei prophetiam Iosias rex Iuda in illa terra multorum eruit ossa mortuorum eisdemque ossibus sacrilega alta
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ qͥd insua cuiꝰq gente uł patͥa poscit sollẽpnitas se¬
pulture. contͥstant᷑ ut homines: qd ad eos post mortẽ
insepulchrũ patrum eiꝰ. Q seͥpt᷑a sic se habet hȩc
dicit dñs. Quia in obediens fuisti ou dñi ͤ ñ custodisti¬
mandatũ qͦd tibi p̾cepit dns ds̃ tuus n regressus es et
comedisti panẽ ⁊ bibisti aquã in loco uͥ p̃cepit cͥ neco
da sit. si scdm̃ eugłium cogitemꝰ uͥ post corpus occisum
nichil metuen dũ cẽ didicimꝰ. ne m̃bra exanimata pati¬
ant᷑ Nec pena dicenda ẽ. Si aut̃ humanũ erga suã
carnẽ consideremꝰ affectum. potuit inde terreri uł con¬
tͥstari uiuus. quod sensurus non erat mortuus ⁊ erat
quãuis cũ fieret ñ doleret. Actenꝰ enĩ uoluit dñs seruum
suũ plecti. qͥ non sua contumatia sp̃uerat p̃ceptũ eiꝰ imple¬
re. sed aliena decipiente fallacia obedire se credidit. qnͣ¬

Expanded text:
quod in sua cuiusque gente uel patria poscit sollemnitas sequod in sua cuiusque gente uel patria poscit sollemnitas sepulturae. contristantur ut homines et quod ad eos post mortem in sepulcrum patrum eius. quae scriptura sic se habet. haec dicit dmandatum quod praecepit Dominus Deus tuus, et reversus es, et comedisti panem, et bibisti aquam in hoc loco in quo da sit, si secundum Evangelium cogitemus, ubi post corpus occisum nihil metuendum esse didicimus, ne membra exanimata patiantur, nec poena dicenda est. Si autem humanum erga suam carnem consideremus affectum, potuit inde terreri, vel contristari vivus, quod sensurus non erat mortuus. Et haequamuis cum fieret non doleret. hactenus enim uoluit dominus seruum suum plectere, qui non sua contumacia spreuerat praeceptum eius inplere, sed aliena decipiente fallacia oboedire se credidit, qua
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ dũ contẽpnunt hanc uitã. multo magis contep¬
nere sepultuiam. Hoc enĩ quod ingenti seuicia decor¬
ꝑibꝰ martxrũ factũ ẽ. sieis qͥcquã noceret. qͥminꝰ bea¬
ri reqͥescerent eorũ uictouosisimi sp̃c. ñ utiq fieri
sinerct᷑. Re ipsa gͦ declaratũ ẽ. ñ idõ dixisse dnm̃ no¬
lite timere eos qͥ corpus occidunt :⁊ postea ñ habent
qͥd faciant. qͦd ñ eẽt ꝑmissurus aliqͥd eos facere de su¬
oiũ corꝑibꝰ mortuoiũ sed qm̃ qͥcqͥd facere pmissieeñt.
nichil qͦminueret᷑. xp̃iana defunc toni felicitas fieret.
nichil inde ad sensũ post mortẽ uiuentiũ ꝓueniret. nicħ
ad decrĩtũ saltem ipsorũ corpoiũ qͦminꝰ integra resur¬
gent ꝑtineret. Et tam̃ ex illo humani eoidis affectu
qͦ nemo unquã carnẽ suã odo habuit. si cognoseant ho¬
mines aliqͥd post moitẽ suã suis corꝑibꝰ defunctis ob

Expanded text:
Christum, dum contemnunt hanc uitam, multo magis contemChristum, dum contemnunt hanc uitam, multo magis contemnere sepulturam. hoc enim quod ingenti saeuitia de corporibus martyrum factum est, si eis quidquam noceret, quo minus beate requiescerent eorum uictoriosissimi spiritus, non utique fieri sineretur. re ipsa ergo declaratum est non ideo dixisse dominum: nolite timere eos qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, quod non esset permissurus aliquid eos facere de suorum corporibus mortuorum, sed quoniam quidquid facere permissi essent, nihil quo minueretur christiana defunctorum felicitas fieret, nihil inde ad sensum post mortem uiuentium perueniret, nihil ad detrimentum saltem ipsorum corporum. quo minus integra resurgerent, pertineret. Et tamen ex illo humani cordis affectu, quo nemo umquam carnem suam odio habet, si cognoscant homines aliquid post mortem suam suis corporibus defuturum,
Abbreviated transcription (Latin):
cus elegit humare quẽ diligit. nullo mͦ debet supplica¬
tionibus necessariis in eiꝰ cõm̃datione cessare. Ubicũq
em̃ iaccat uł ñ iaceat desunc ti caro spũi reqͥes adqͥrenda ẽ.
Qui cũ inde exiret. secũ seeũ abstulit sensũ qͦ int̾ eẽ
possit. quomͦ quisq siue sit inbonis siue in malis. nec ab
ea carne expetat adiuiari suã uitã cui p̃bebat ipse
uitã. quã detraxit excedens et redditurus ẽ rediens.
legimꝰ meccłastica historia quã grece scripsit eufibiꝰ. &
in latinã linguã uercit rufinus. martirũ corꝑa ingal¬
lia canibꝰ exposita. canũq reliquias atq ossa mortuoiũ
usq ad extremã consũptionem ignibꝰ concremata eos¬
dẽq cineres fluuio rodani neqͥd ad memoriã qualẽcũq
relinqueret᷑ inspsos. Quod ñ ob aliud credendũ ẽ diui¬
nitus fuisse ꝑmissũ. nͥ ut discerent xp̃iani confitendo

Expanded text:
mus elegit humare quem diligit, nullo modo debet a supplicamus elegit humare quem diligit, nullo modo debet a supplicationibus necessariis in eius commendatione cessare. ubicumque enim iaceat uel non iaceat defuncti caro, spiritui requies adquirenda est, qui cum inde exiret, secum abstulit sensum, quo interesse possit quomodo quisque sit siue in bonis siue in malis, nec ab ea carne expectat adiuuari suam uitam, cui praebebat ipse uitam, quam detraxit excedens et redditurus est rediens, Legimus in ecclesiastica historia, quam graece scripsit Eusebius et in latinam linguam uertit Rufinus, martyrum corpora in Gallia canibus exposita canumque reliquias atque ossa mortuorum usque ad extremam consumptionem ignibus concremata eosdemque cineres fluuio Rhodano, ne quid ad memoriam qualemcumque relinqueretur, inspersos. quod non ob aliud credendum est diuinitus fuisse permissum, nisi ut discerent christiani in confitendo
Abbreviated transcription (Latin):
nunt᷑ solo. et siquid aliud faciunt uisibilit̾. quamius
eorũ inuisibilis uoluntas et cordis intentio dõ nota sit.
nec ille indigeat his indiciis ut humanꝰ ei pandat᷑ animꝰ.
tam̃ hinc magis se ipsu excitat homo ad orandũ gem̃dũq
humilius atq feruentus. Et nescio quomͦ cũ hi motꝰ
coꝑis fieri nͥ motu animi p̃cedente ñ possint. eisdẽ rursus
exteriꝰ uisibilit factis ille interioi inuisibilis qͥeos facit
auget᷑. Ac ꝑhoc coidis affectus qͥut fierent ista p̃cessit.
qͥa facta sunt crescit. Ueruntam̃ si eo mͦ qͥsq teneatur.¬
facere nequeat. ñ idõ ñ orat int̾ior homo: ⁊ aut̃ oculos dĩ
insecrecissimo cubili uͥ cõpungit᷑. sternt᷑. Ita etiã cũ ñ¬
pluriniũ int̾sit. uͥ ponat corpus mortui suiqͥꝓ spũ eiꝰ deo
corꝑe posito recordatus locus sc̃s eũ qͥ p̃cesserat renouat
et auget affectũ. Tam̃ eciã siũ possit uͥ religiosus ami¬

Expanded text:
nuntur solo et si quid aliud faciunt uisibiliter, quamuis nuntur solo et si quid aliud faciunt uisibiliter, quamuis eorum inuisibilis uoluntas et cordis intentio deo nota sit nec ille indigeat his indiciis, ut animus ei pandatur humanus. sed hinc magis se ipsum excitat homo ad orandum gemendumque humilius atque feruentius, et nescio quomodo, cum hi motus corporis fieri nisi motu animi praecedente non possint, eisdem rursus exterius uisibiliter factis ille interior inuisibilis qui eos fecit augetur, ac per hoc cordis affectus. qui, ut fierent ista, praecessit, quia facta sunt crescit. uerum tamen si eo modo quisque teneaturfacere nequeat, non ideo non orat interior homo et ante oculos dei in secretissimo cubili, ubi conpungitur, sternitur. ita etiam cum plurimum intersit, ubi ponat corpus mortui sui, qui pro spiritucorpore posito recordatus locus sanctus eum qui praecesserat renouat et auget affectum, tamen etiamsi non possit ubi religiosus ani
Abbreviated transcription (Latin):
cõmuni. Si aut̃ deeẽnt istȩ supplicationes que fiunt rec¬
ta fide ac pietate ꝓmortius. puto quod nicħ ꝓdesset sp̃ib
eoiũ. qmͣ libet in locis sc̃ĩs exanimata corpoia ponerent᷑.
Cũ ergo fidelis mat̾ fidelis filii defuncti corpus desidauit
inbasilicã M artiris poni. si qͥdem credidit eius animam
martxris meritis adiuuari. hoc quod ita credidit suppli¬
catio quedã fuit: hec ꝓfuit si quid ꝓfuit. ⁊ quod ad idẽ
sepulerũ recurrit animo. et filiũ p̃cibꝰ magis magisq
comm̃dat. et adiuuat defuncti spiritui ñ mortui corꝑis
locus. s exloci memoua uiuus matris affectus. Simul
enĩ et quis. et cui cõinidatus sit ii utiq infructuosẽ reli¬
giosam mentem p̃cantis attingit. Nam ⁊ orantes cũde m̃¬
bris sui corꝑis faciunt quod supplicantibꝰ congruit. cũ sci¬
licet genua si gunt. cũ extendunt manus uł etiã ꝓster-¬

Expanded text:
communi. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt reccommuni. si autem deessent istae supplicationes, quae fiunt recta fide ac pietate pro mortuis, puto, quod nihil prodesset spiritibus eorum, quamlibet locis sanctis exanima corpora ponerentur. Cum ergo fidelis mater fidelis filii defuncti corpus desiderauit in basilica martyris poni, si quidem credidit eius animam meritis martyris adiuuari, hoc, quod ita credidit, supplicatio quaedam fuit, et haec profuit, si quid profuit. et quod ad idem sepulcrum recurrit animo et filium precibus magis magisque commendat, adiuuat defuncti spiritum non mortui corporis locus, sed ex loci memoria uiuus matris affectus. simul enim et quis et cui commendatus sit, non utique infructuose religiosam mentem precantis adtingit. nam et orantes de membris sui corporis faciunt quod supplicantibus congruit, cum genua figunt, cum extendunt manus uel etiam proster
Abbreviated transcription (Latin):
do faciunt cogitari. Nam et memouȩ nom̃ id aꝑtis¬
sime ostendit. et monum̃tũ eo quod moneat intem
id ẽ ãmoneat ñcupatur. Propt̃ quod et greci¬
o ne mion uocant quod nos memoriam seumonu¬
mentũ appellamꝰ qm̃ lingua eorũ memoria ipsa
qua menimus. MNe me dicit᷑. Cũ itaq recolit
amimus uͥ sepultũ sit Rm̃i coipus ⁊ occurrit locus
nomine Martiris uenerabilis. eidẽ martiri animã dilec¬
tam cõm̃dat recoidantis i p̃cantis affectus. Qui cũ de func
incorꝑe uiuerent talia sibi post hanc uitam ꝓdesse me¬
ruerunt. Uerum ⁊ si aliqua necessitas uel humari corꝑa.
uł intalibꝰ locis humari nulla data facultate ꝑmittat.
ñ sunt p̃t̾mittende supplicationes ꝓspiritibꝰ mortuorum.
functis etiã tacitis nominibꝰ sub generali cõmemoratiõe
suscipit eccła. ut quibꝰ ad ista desunt parentes aut filii
aut qͥcũq cognati uł amici. ab una eis exibeat᷑ pia matre

Expanded text:
do faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertisdo faciunt cogitari. nam et memoriae nomen id apertissime ostendit et monumentum eo quod moneat mentem, id est admoneat, nuncupatur. propter quod et Graeci μvημεῑοuocant, quod nos memoriam seu monumentum appellamus, quoniam lingua eorum memoria ipsa, qua meminimus, μvήμη dicitur. cum itaque recolit animus, ubi sepultum sit carissimi corpus, et occurrit locus nomine martyris uenerabilis, eidem martyri animam dilectam commendat recordantis et precantis affectus. qui cum defunct his, qui cum in corpore uiuerent, talia sibi post hanc uitam prodesse meruerunt. uerum et si aliqua necessitas uel humari corpora uel in talibus locis humari nulla data facultate permittat, non sunt praetermittendae supplicationes pro spiritibus mortuorum, functis etiam tacitis nominibus eorum sub generali commemoratione suscepit ecclesia, ut quibus ad ista desunt parentes aut filii aut quicumque cognati uel amici, ab una eis exhibeantur pia matre
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Quod siuerũ ẽ ꝓfecto etiam ꝓuisus sepeliendis
corꝑibꝰ apud memoriam scõrum locus. bone affectionis¬
uł humane hominũ ẽ erga funera suorũ. qm̃ si ñ nul-¬
la religio ẽ ut sepeliant᷑. ñ potest nulla eẽ qñdo
uͥ sepeliant᷑ adtendit᷑. Sed cũ talia uiuorũ solatia
reqͥrunt᷑. quibꝰ eorũ pus insuos animꝰ appareat. ñ ui¬
deo que sint adium̃ta mortuorũ. nͥ ad hoc ut dũ reco¬
lunt u sint posita eorum quos diligu: corꝑa eisdem
scis illos tanquã patronis susceptos apud dnm̃ ad¬
iuuando ⁊ oiando cõmendent. Quod quidẽ facere pos¬
sent. etiã si talibꝰ locis cos humare ñ possent. Sed ñ
ob aliud uł memorie uł monum̃ta dicunt᷑ ea quȩ in¬
signita fiunt sepulcra mortuorũ. nͥ quia eos qͥ uiuen¬
tium oculis morte subtracti sunt. ne obluuone etiã
cordibꝰ subtraant᷑ in memoriam reuocant. ⁊ ãmonen¬

Expanded text:
fuit. Quod si uerum est, profecto etiam prouisus sepeliendis fuit. Quod si uerum est, profecto etiam prouisus sepeliendis corporibus apud memorias sanctorum locus bonae affectionis humanae est erga funera suorum, quoniam, si nonnulla religio est, ut sepeliantur, non potest nulla esse, quando ubi sepeliantur adtenditur. sed cum talia uiuorum solacia requiruntur, quibus eorum pius in suos animus adpareat, non uideo quae sunt adiumenta mortuorum nisi ad hoc, ut, dum recolunt, ubi sint posita eorum quos diligunt corpora, eisdem sanctis illos tamquam patronis susceptos apud dominum adiuuandos orando commendent. quod quidem facere possent, etiamsi talibus locis eos humare non possent. sed non ob aliud uel \'memoriae\' uel monumenta> dicuntur ea quae insignite fiunt sepulcra mortuorum, nisi quia eos, qui uiuentium oculis morte subtracti sunt, ne obliuione etiam cordibus subtrahantur, in memoriam reuocant et admonen
Abbreviated transcription (Latin):
ferendis suis corꝑibus ꝓphetico spũ dicta intelligi uolu¬
erunt. Non aut̃ hic locus ut ea ꝑtractemus intendit᷑.
cũ sufficiant ista que diximus. Sed si ea que susten¬
tandis uiuentibꝰ sunt necesaria sicut uictus iamictꝰ.¬
que quãis cũ graui afflictione desint. ñ frangunt in
bonis ꝑferłndi tolerandiq uircutem. nec eradicant ex
animo pietatem sed excitatam faciunt fecundiorem:
qnͣto magis cũ desunt eaq̃ curandis funeribꝰ condien¬
disq corꝑibꝰ defunc toiũ adhiberi solent ñ efficiunt
miseros moccultis pioiĩ sedibus iã quietos: Ac ꝑhoc
qnͣdo ista cadauerib xp̃ianorũ in illa magne urbis
uł eciam alioiuĩ oppidorũ uastatione defuerunt. nec
uiuoium culpa ẽ qui ñ potuerunt ista p̾bere. nec
pena mortuorũ qͥ ñ potuerunt ista sentire. Hec est
mea de sepulture causa atq iitione sententia quã
ꝓpterea ex alio libro meo in istũ tnͣstuli. quia facilius
hoc ame recenseri potuit. qmͣ id ipsũ alio mͦ eloqũdũ

Expanded text:
dicta intellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista quae diximus. sed si ea quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut uictus et amictus, quamuis cum graui afflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! ac per hoc, quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non possunt ista sentire\\ haec est mea de sepulturae causa atque ratione sententia. quam propterea ex alio libro meo in istum transtuli, quia facilius hoc a me recenseri potuit, quam\' id ipsum alio modo eloquendum
Abbreviated transcription (Latin):
anorũ terra ñ texit. sed nullũ eorũ quisquã acclo
& t̾ra separauit. quȩ tota implet p̃sentia sua. qͥ nouit
unde resuscitet quod creauit. Hicitur qdẽ inpsabno
posuerunt mortalia seruorũ tuorũ escã uolatilibus
celi. carnes scõiũ tuorũ bestus t̾re. Effuderunt san¬

Expanded text:
stianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo stianorum terra non texit, sed nullum eorum quisquam a caelo et terra separauit, quam totam inplet praesentia sui, qui nouit unde resuscitet quod creauit. dicitur quidem in psalmo: posuerunt mortalia seruorum tuorum escam uolatilibus caeli, carnes s
Abbreviated transcription (Latin):
istud pia fides ni. mi ũ reformidat. tenens p̃dic¬
tum. nec absum̃tes bestias resurrecturis corpib̾
obfuturas. quorum capillus captis ñ ꝑibit: Nullo
mͦ diceret ueritas nolite timere eos qui occidunt
coipus. animam autem ñ possunt occidere. si qͥc¬
quã ob esset future uitȩ qͥcquid inimici de corꝑibꝰ
occisorum facere uoluissent. nͥ forte quispiã sic ab¬
surdus ẽ. ut contendat eos qui coipus occidunt
non debere timeri ante mortem ne corpus occi¬
dant. & timeri debere post mortem ne corpus occisũ
sepeliri ñ sinant. Falsũ ẽ ergo quod ait qui corpus
occidunt et post hec ñ habent quid faciant. si habent
tanta quȩ de cadauerib faciant. Absit ut falsũ
sit quoducritas dixit. Nictum ẽ enĩ aliquid eos
facere cũ occidunt. quia in corꝑe sensus ẽ occidendo.
postea uͭ nichil habere quod faciant. quia nullus
sensus ẽ incorpore occiso. Multa itaq corꝑa xp̃i¬

Expanded text:
istud pia fides nimium reformidat, tenens praedicistud pia fides nimium reformidat, tenens praedictum nec absumentes bestias resurrecturis corporibus obfuturas, quorum capillus capitis non peribit. nullo modo diceret ueritas: nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere, si quidquam obesset futurae uitae quidquid inimici de corporibus occisorum facere uoluissent. nisi forte quispiam sic absurdus est, ut contendat eos, qui corpus occidunt, non debere timeri ante mortem, ne corpus occidant, et timeri debere post mortem, ne corpus occisum sepeliri non sinant. falsum est ergo quod ait: qui corpus occidunt et postea non habent quid faciant, si habent tanta, quae de cadaueribus faciant? absit, ut falsum sit quod ueritas dixit. dictum est enim aliquid eos facere, cum occidunt, quia in corpore sensus est occidendo, postea uero nihil habere quod faciant, quia nullus sensus est in corpore occiso. multa itaque corpora Chri
Abbreviated transcription (Latin):
tare. pͥusquã sedibꝰ ossa quieuerint. Quis cor xp̃ia¬
num inclinet his poeticis fabulosisq figm̃tis. cũdñs
ilic ut uit̾ manus inimicorũ qͥeoiũ corꝑa in potestate
haberent securi occũberent xp̃iani. nec capillũ capi¬
tis eorũ adserat periturũ. exoitans ne tuneant eos
qui cũ corpus occiderinit. amplius ñ habent quid
faciant. Unde inpͥmo libro de ciuitate dĩ satis
quantũ existimo sũ locutus. ut eoiũ dentem recun¬
derem qͥbarbaricam uastitatẽ p̾cipue quã nuꝑ
roma ꝑpessa ẽ xp̃ianis tẽporibꝰ imputando. etiam
id obiciunt illic suis quod ñ subuenerit. xp̃e. Quibꝰ
cũ responsũ fuerit animas fideliũ ꝓsue fidĩ meri¬
tis ab illo fuisse susceptas. insultant de cadaueri¬
bꝰ insepultis. Totum itaq istũ de sepultura locũ
uerbis talibꝰ explicaui. At enĩ intanta in quam
strage cadauera nec sepeliri potuerunt neq

Expanded text:
tare prius, quam sedibus ossa quierunt. quis cor christiatare prius, quam sedibus ossa quierunt. quis cor christianum inclinet his poeticis fabulosisque figmentis, cum dominus Iesus, ut inter manus inimicorum, qui eorum corpora in potestate haberent, securi occumberent christiani, nec capillum capitis eorum adserat periturum, exhortans ne timeant eos, qui cum corpus occiderint, amplius non habent quid faciant? unde in primo libro de \'Ciuitate dei\' satis, quantum existimo, sum locutus, ut eorum dentem retunderem, qui barbaricam uastitatem, praecipue quam nuper Roma perpessa est, Christianis temporibus inputando etiam id obiciunt, quod suis illic non subuenerit Christus. quibus cum responsum fuerit animas fidelium pro suae fidei meritis ab illo fuisse susceptas, insultant de cadaueribus insepultis. totum itaque istum de sepultura locum uerbis talibus explicaui. At enim in tanta, inquam, strage cadauerum nec sepeliri potuerunt. neque
Abbreviated transcription (Latin):
parumꝑ adtende. In machabeorũ libris legimus¬
oblatũ ꝓ moituis sacrificiũ. Sed et sinusquã inscͥp¬
turis ueteribꝰ omĩno legeret᷑ ñ parua ẽ uniuse eccłe
quȩ in hac consuctudine claret auctoritas. ubi in
p̃cibus sacerdotis que dño dõ ad eiꝰ altare sundunt᷑
locũ suũ habet etiã cõmendatio mortuorũ. Sed utrũ
aliquid ꝓsit anime mortui locus corꝑis sui. operosiꝰ
inquirendũ ẽ. Ac pͥmum utrum int̾sit aliquid ad infe¬
rendã uł augendam miseriã post hanc uitam spiri¬
tibꝰ hominum sicorũ corꝑa sepulta ñ fuerint. ni se¬
cundũ ꝯꝑinionẽ ut cũq uulgatam. sed potiꝰ sc̃cim¬
religionis nr̃e sacras litteras ẽ uidendũ. Neq enĩcre¬
dendũ ẽ sicut aput maronẽ legit᷑ insepultos a nauigan¬
do atq tͣnseundo inferni am ne ꝓhiberi. quia scilicet
nec ripas dat᷑ horrendas & rauca fluenta tͣnͣspor¬

Expanded text:
parumparumoblatum pro mortuis sacrificium. sed et si nusquam in scripturis ueteribus omnino legeretur, non parua est uniuersae ecclesiae quae in hac consuetudine claret auctoritas, ubi in precibus sacerdotis quae domino deo ad eius altare funduntur locum suum habet etiam commendatio mortuorum. Sed utrum aliquid prosit animae mortui locus corporis sui, operosius inquirendum est. ac primum utrum intersit aliquid ad inferendam uel augendam miseriam post hanc uitam spiritibus hominum, si eorum corpora sepulta non fuerint, non secundum opinionem utcumque uulgatam, sed potius secreligionis nostrae sacras litteras est uidendum. neque enim credendum est, sicut apud Maronem legitur, insepultos nauigando atque transeundo inferno amne prohiberi, quia scilicet nec ripas datur horrendas et rauca fluenta transpor
Abbreviated transcription (Latin):
pore uiuit᷑. ut aliquid adiuuent ista de functos. ac ꝑ hoc
scđm ea que ꝑcoipus gesserunt. cis que post corpus re¬
ligiose ꝓ illis facta suerint adiuuant᷑. Sunt enĩ quos
nichil adiuuant omino ista. siue ꝓeis fiant quorum
tam mala sunt merita ut nec talibꝰ digni sint ad iuua¬
ri. siue ꝓeis quorum tam bona. ut talibꝰ ñ indigeiit ad¬
uuñtis. Genere igit᷑ uitę quod gessit qͥsq ꝑ corpus.
efficitur ut ꝓsint uł ñ ꝓsint quecũq ꝓ illo pie siunt
cũ reliquerit coipus. Nam meritũ ꝑ quod ista ꝓsint¬
si nullum cõꝑatum ẽ in hac uita. frustra queritur post
hanc uitam. Ita fit ut neq inanit̾ eccła uł suorũ cura
eni hoc quod impendit᷑ possit ei ꝓdesse post corpus.
inca uita adquisitũ ẽ quã gessit incorꝑe. Pocerat in¬
quisitioni tuc sufficere meabreuis ista responsio.
sed quia alia mouent quibꝰ respondendũ existimo.

Expanded text:
pore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc pore uiuitur, ut aliquid adiuuent ista defunctos, ac per hoc secundum ea quae per corpus gesserunt eis quae post corpus religiose pro illis facta fuerint adiuuantur. sunt enim, quos nihil omnino adiuuant ista, siue pro eis fiant, quorum tam mala sunt merita, ut nec talibus digni sint adiuuari, siue pro eis, quorum tam bona, ut talibus non indigeant adiumentis. genere igitur uitae, quod gessit quisque per corpus. efficitur, ut prosint uel non prosint, quaecumque pro illo pie fiunt, cum reliquerit cosi nullum comparatum est in hac vita, frustra quaeritur post hanc vitam. Ita fit ut neque inaniter Ecclesia vel suorum cura um opera ejus. Ut enim hoc quod impenditur, possit ei prodesse post corpus, in ea vita acquisitum est, quam gessit in corpore. 3. Poterat inquisitioni tuae sufficere mea brevis ista responsio; sed quae alia moveant, quibus respondendum existimo,
Abbreviated transcription (Latin):
tias. Nlam dicis uideri tͥ non esse ianes motus aĩoꝵ religi¬
osoꝵ atq fideliũ ꝓsuis istacurantiũ. Ad iungis etiã uacare
non posse quod uniu̾sa ꝓdefunctis eccła supplicare consue¬
uit. ut hinc et illud conici possit homini ꝓdesse post mor¬
tem. si fide suorũ parentum humando eius corꝑi talis ꝓui¬
deat᷑ locus anquo appareat opitulatio etiã isto mͦquesita
scõium. Sed cũ hec ita sint. quom huic opinoni contra¬
riũ nonsit quod ait apłs. om̃s enĩ ait adstabimꝰ ante tri¬
bunal xp̃iut referat unusqͥsq secundũ ea quȩ ꝑcorpus
gessit siue bonũ siue malũ. nonte satis uidere significas.
Hec quippe apłica sententia. ante mortẽ ãmonet fieri
qͦd post mortẽ possit ꝓdẽẽ. non tunc quando iã recipien¬
dũ c̃ quod qͥsq gesserit ante moitẽ. Uerũ hec ita sol¬
uit᷑ questio. qm̃ qdã uitȩ genere adquirit᷑ dũ in hoc cor¬

Expanded text:
tias. nam dicis uideri tibi non esse inanes motus animorum religitias. nam dicis uideri tibi non esse inanes motus animorum religiosorum atque fidelium pro suis ista curantium. non posse, quod uniuersa pro defunctis ecclesia supplicare consueuit, ut hinc et illud conici possit, homini prodesse post mortem, si fide suorum humando eius corpori talis prouideatur locus, in quo appareat opitulatio etiam isto modo quaesita sanctorum. Sed cum haec ita sunt, quomodo huic opinioni contrarium non sit quod ait apostolus: omnes enim adstabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum, non te satis uidere significas. haec quippe apostolica sententia ante mortem admonet fieri quod possit prodesse post mortem. non tunc, quando iam recipiendum est quod quisque gesserit ante mortem. uerum haec ita soluitur quaestio, quoniam quodam uitae genere adquiritur, dum in hoc cor
Abbreviated transcription (Latin):
ibrum de cura pro mortuis gerenda
scripsi. cũ int̾rogat᷑ litr̾is fuissẽ utrum ꝓsit unicuiq
post mortem quod corpus eius apud scĩ alicuiꝰ me¬
moriã sepelitur. Hic liber sic incipit.
i scĩtati tue coep̾e uenerande pauline re¬
scriptorũ debitoi fui. ex quo mͥ scripsisti ꝑho
mines filiȩ nr̃e religiosisime flore. querens
ame̾ utrum ꝓsit cuiq post mortem quod corpus
eiꝰ apud scĩ alicuius memoriam sepelitur. Hoc
enĩ abste uidua memorata petiuerat ꝓ defunc to
ineis partibꝰ suo filio. et rescrisseras consolans eã.
idq etiam nuntians decadauere fidelis iuuenis
cynegii. quod mat̾no ⁊ pio affec tu desidauit esse
comyletũ. ut scilicet inbeatissimi felicis confessons
basilica poneretur. Qua occasione factumẽ. ut
ꝑeosdẽ ꝑ latores literarũ tuarũ etiam mͥ scribe res.
ugerens huiuscemodi questionem atq ut respondem
quid inde in uideret᷑ exposcens. nec tacens ipse quid sen¬

Expanded text:
ibrum de cura pro mortuis gerenda scripsi, cum interrogatus litteris fuissem, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur. Hic liber sic incipit: itati tuae, coepiscope uenerande Pauline, rescriptorum debitor fui, ex quo mihi scripsisti per homines filiae nostrae religiosissimae Florae, quaerens a me, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius memoriam sepelitur. hoc enim abs te uidua memorata petiuerat pro defuncto in eis partibus suo filio et rescripseras consolans eam: idque etiam nuntians de cadauere fidelis iuuenis Cynegii, quod materno et pio affectu desiderauit, esse conpletum, ut scilicet in beatissimi Felicis confessoris basilica poneretur. qua occasione factum est, ut per eosdem perlatores litterarum tuarum etiam mihi scriberes, ingerens huiusce modi quaestionem, atque ut responderem quid inde mihi uideretur, exposcens nec tacens ipse quid sen
Abbreviated transcription (Latin):
litatem ꝑ sone. et nocent sepe iustis. dum in ꝑ¬
be defendunt impios: acceptio munerum in
aut differunt aut pu̾tunt iuonca: nec finiunt causas. qͥusq sacculꝰ coꝵ
ĩpleatur. Quando enĩ iudicant. ñ causa

Expanded text:
litatem personae; et nocent saepe justis, dum improlitatem personae; et nocent saepe justis, dum improbe defendunt impios. Acceptio munerum in aut differunt aut pervertunt judicia, nec finiunt causas quousque sacculus eorum impleatur; quando enim judicant, non causa