comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ltem de bistorus sc̃oꝵ. liber uitac & passio scĩ felicis confessora
De megrico paulmi oꝑe in ꝓsam transtuli. librũ uitae & passionus
sc̃i anis tasiimale de greco tran latũ & peuis a qͦdã ĩꝑito em̃datũ ꝓ ut
potia ad sensum correxi. pocueteena
potia ad sensum correxi.
Uitã sc̃i patris monachi simul & antistitis cudbercti. & priꝰ eroico
metro :& post modum plano sermone descripsi
benedicti. ceolfridi. & hua. & bercti in libellis duobus
Historia eccłastica nr̃ac insulae ac fentis. inlibris. U
Marty rologiũ de natilicus sc̃oꝵ martyrũ. dieb in quo om̃i quos
inuenire: non solũ qua die. uerũ etiã quo penere certaminis uł sub
quo iudice mundũ uiceruit diligent̃ adnotare studui. Librũ ym¬
noꝵ diuersoꝵ metro siue rithino. librũ. epigramatũ heroico metro
siue eleiaco De natura rerũ & de tẽporib libros singulos
tẽ de tẽporib libe̾r .i. maiorẽ. biber de orthographnia alphabeci ordine

Expanded text:
Item de Historiis sanctorum librum vitae et passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere in prosam transtuli; librum vitae et passionis sancti Anastasii male de Graeco translatum, et pejus a quodam imperito emendatum prout potui, ad sensum adcorrexi; vitapotui ad sensum correxi. ncti Patris, monachi simul et antistitis Cuthberti; et prius heroico metro et postmodum plano sermone descripsi. Benedicti, Ceolfridi et Huetberti, in libellis duobus. Historiam ecclesiasticam nostrae insulae ac gentis, in libris quinque. Martyrologium de natalitiis sanctorum Martyrum diebinvenire potui non solum qua die, verum etiam quo genere certaminis, vel sub quo judice mundum vicerint, diligenter adnotare studui. Librum hymnorum de diverso metro sive rhythmo. Librum Epigrammatum heroico metro sive elegiaco. De natura rerum et de temporibus libros singulos. Item de temporibus librum unum majorem. Librum de orthographia
Abbreviated transcription (Latin):
patriã & patruũ suũ puenatur as cluctor extittrat quãuis ipiotẽpore pugnandi
sesc pupne subtraxerat. euentũq dicriminis tuto in loco expectabat inito eͦ certa¬
fecti. In qͥb aedilhred fr̃. aõma reris orientalis andoꝵ qͥ pꝰ cũ renauit auctor ipse belli
ꝑditis militib siue auxilus int̃emptꝰ ẽ. Ꝙ qr̾ ꝓpe fluinũ umued pugnatũ ẽ qͥpͣ ⁊
tunc

Expanded text:
aturis  Al., pugnaturus ductor exstiterat, quamvis ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certarfecti: in quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belli, perditis militibus sive auxiliis interemptus: et quia prope fluvium Uinuaed pugnatum est, qui tunc
Abbreviated transcription (Latin):
gslobi gniũ sone rit̃masione mͦ alta peterent nͦ ia baratri
repeterent cerno om̃ia quae ascendebant fastipia flamarũ plena
c̃ẽ sp̃iib hominũ qui in tair fauillarũ cũ fumio ascendentiũ nẽ
ad sullimiora ꝓicerent᷑ : nc̃ retractis iniũ uaporib relaberentur
inꝓfundõ. Sed & fecor in cõparabilis cũ eisdẽ uaporib ebulliens
om̃ia illa tenebrarũ loca replebat. & cũ diutus ibi pauidus con¬
sifnit̃ ut pote incertꝰ qͥd agerẽ quo uerterẽ pressũ qui me fino
maneret : audio subitũ post terra sontũ immanissimi Net ac
muerriu somul & cachomũ crepitantẽ quasi uulti indocti cap¬
me iueslibi insultantis. Ut aut̃ sonitus idẽ dario reditꝰ ad
mas hominũ merentes heuilititesq ipsa multũ exultas & cacbin¬
n amꝰ medius ilas trahebatꝰ intenebras. ł quib uidelicet hominib
ut fhriostne potui quidĩ eat attonsus ut dericis : qͥdã laitut qque¬

Expanded text:
globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri globi ignium sine intermissione modo alta peterent, modo ima baratri repeterent, cerno omnia quae ascendebant fastigia flammarum plena esse spiritibus hominum, qui instar favillarum cum fumo ascendentium nunc ad sublimiora proicerentur, nunc retractis ignium vaporibus relaberentur in profunda. Sed et fetor incomparabilis cum eisdem vaporibus ebulliens omnia illa tenebrarum loca replebat. Et cum diutius ibi pavidus consisterem utpote incertus, quid agerem, quo verterem gressum, qui finis me maneret, audio subitum post terga sonitum inmanissimi fletus ac miserrimi, simul et cachinnum crepitantem quasi vulgi indocti captis hostibus insultantis. Ut autem sonitus idem clarior redditus ad mas hominum merentes eiulantesque ipsa multum exultans et cachinnans / medias illas trahebat in tenebras. E quibus videlicet hominibus, ut dinoscere potui, quidam erat attonsus ut clericus, quidam laicus, que
Abbreviated transcription (Latin):
deformiũ multitudo torqueretur coritare cepiqđ hic fortasse
eẽt infernus. de cius torm̃tis intolerabilib narrare sẽpius audun
Respondit coititioni meae ductor: qui me p̃cedebat Non hoc
inquiens suspiceris : non enĩ hic infernis .c. ille quẽ putas. altcũ
me hoc spectaculo tã horrendo ꝑt̾ritũ paulatĩ minterior a ꝓduce¬
ret : uidi subito ante nos obscurari inciꝑe loca & tenebris om̃ia
repleri. Quas cũ intraremꝰ. utantũ paulisꝑ condensatȩ sunt:
ut nihil pt̃ ipsas aspicert̃. excepto dũ taxat specie & ueste eiꝰ
qui me ducebat. E cũ ꝓerederemur sola sub nocte ꝑumbras ecce
subito apparent ante nos crebri flãmarũ tecrarũ elobi ascenden¬
tes quasi de puteo magno : rursuq decidentes in eundẽ. Quo cũ
ꝑductus sum eẽm. repente ductor meus disparuit: ac me solũ
in medio tenebrarũ & horrendae uisionis reliquit: At cũ idt̃

Expanded text:
deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse deformium multitudo torqueretur, cogitare coepi quod hic fortasse esset infernus, de cujus tormentis intolerabilibus narrare saepius audivi. Respondit cogitationi meae ductor qui me praecedebat: Non hoc, inquiens, suspiceris; non enim hic infernus est ille quem putas. « At cum me hoc spectaculo tam horrendo perterritum paulatim in ulteriora produceret, vidi subito ante nos obscurari incipere loca, et tenebris omnia repleri. Quas cum intraremus, in tantum paulisper condensatae sunt, ut nihil praeter ipsas aspicerem, excepta dumtaxat specie et veste ejus qui me ducebat. Et cum progrederemur sola sub nocte per umbras, ecce subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, rursumque decidentes in eumdem. Quo cum perductus essem, repente ductor meus disparuit, ac me solum in medio tenebrarum et horridae  Al., horrendae visionis reliquit. At cum iidem
Abbreviated transcription (Latin):
qui me ducebat : Incedebamꝰ aut̃ tacentes ut uidebat᷑ mͥ contra
ortũ solus sols titialẽ. Cũq ambularemꝰ deuenimꝰ ad uallẽ multae
latitudinus ac ꝓfunditatis infinitae aut̃ lonpitudinis : quae ad lacuã
nob̵ stta. unũ latꝰ flãmis feruentib nimũi t̃ribile: alterũ feruenti
grandine ac frigore niuiũ om̃ia ꝑflante atq urentae. non minꝰ
intolerabile ꝓferebat: Utrunq latꝰ erat animab hominũ plenũ
quae uicistim hinc inde uidebuit᷑ quasi tẽpestatis impetu uctari
Cũ enĩ iuim feruoris immenii tolerare non possent: ꝓsiliebant mi¬
serac ii mediũ frigoris oifesti. & cũ neq ibi quippiã reqͥei iueni¬
re ualerent resiliebant rursus urendae inmedid flãmarũ inextin¬
siubiliũ. Cũq hac in felici uicifitudine longe lateq ꝓ ut aspicero
poterã sine ulla quietis inter capedine innumerabiuis sp̃uum

Expanded text:
qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra qui me ducebat. Incedebamus autem tacentes, ut videbatur mihi, contra ortum solis solstitialem; cumque ambularemus, devenimus ad vallem multae latitudinis ac profunditatis, infinitae autem longitudinis; quae ad laevam nobis sita, unum latus flammis ferventibus nimium terribile, alterum furenti grandine ac frigore nivium  Al., nimium omnia perflante atque verrente non minus intolerabile praeferebat. Utrumque autem erat animabus hominum plenum, quae vicissim hinc inde videbantur quasi tempestatis impetu jactari. Cum enim vim fervoris immensi tolerare non possent, prosiliebant miserae in medium frigoris infesti: et cum neque ibi quippiam requiei invenire valerent, resiliebant rursus urendae in medium flammarum inextinguibilium. Cumque hac infelici vicissitudine longe lateque, prout aspicere poteram, sine ulla quietis intercapedine innumerabilis spirituum
Abbreviated transcription (Latin):
tenebarniu capđ homines sũ iterũ iniuere ꝑmissus: non tam e mqua
ainte consueuerã conuer satione. sed multu disfimili ex hoc tẽpore
inuendũ est. Statimq surgens abiit aduillulie oracoruos ttq
ad diẽ in oratione ꝑsistens. mox om̃em quã possederat substn¬
tiã intres diuoit portiones: eqͥb unã coniuri. alterã filus tra¬
didit: Terciã sibi ipsẽ reten: ustatĩ pauꝑib dis tribuit. Nec
multo post scłi curis absolutis. ad monasteriũ mailros qđ tuidi
fluminis circũflexũ maxima exparte claudit᷑ ꝑuenit: Accepta¬
÷. tonsura locũ secretae mansionis. quã p̃uiderat abbas intrauit
& ibi uiq ad diẽ mortis intanta m̃tis & corporis contritione dura¬
uit. ut multa illũ quae alios laterent. uł horrenda uł desideranda
iudosie. etiã si lingua fileret uita loqueret᷑. Parrabat aut̃ hoc mͦ.¬
qđ iuderat. Aucidus inquiens aspectu. & clarus erat indum̃to

Expanded text:
tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua tenebar, et apud homines sum iterum vivere permissus. Non tamen ea mihi, qua ante consueveram, conversatione, sed multum dissimili ex hoc tempore vivendum est:' Statimque surgens abiit ad villulę oratorium, et usque ad diem in oratione persistens, mox omnem, quam possederat, substantiam in tres divisit portiones. E quibus unam coniugi, alteram filiis tradidit, terciam sibi ipse retentans statim pauperibus distribuit. Nec multo post seculi curis absolutus ad monasterium Mailro, quod Tuidi fluminis circumflexu maxima ex parte clauditur, pervenit, acceptaque tonsura locum secretę mansionis, quam previderat abbas, intravit, et ibi usque ad diem mortis in tanta mentis et corporis contricione duravit, ut multa illum, quę alios laterent, vel horrenda vel desideranda vidisse, etiamsi lingua sileret, vita loqueretiderat: « Lucidus, inquiens, aspectu, et clarus erat indumento
Abbreviated transcription (Latin):
tuis plures pillas eiones cocłas sed & monas teria nonnulla cons¬
aru teseã non multo pꝰalios qͦq illis in rgionib: ipse consłtt uon
uenetant eeqͥb asiquantiiã dor mieruit indno Ipse aut pibicid
sonile mbriomia faccũ .ẽ. Naqꝰ excitationẽ uiuentũ de
morte anonie quidã aliquandiu mortinis ad uitã resurrexit corpo¬
bi & multa memoratudigna quac uiderat narrauit łqͥb hic alicpia
breuit̃ ꝑs tringenda ẽẽ putaui. Erat gͦ pat̃ familias in repione nordan¬
hymbroꝵ quae uocat᷑ incuiningũ relipiosa cũ domo sua gerens uta
udu insirmeate corporis tactꝰ & accrescente ꝑdies ad extrema
ꝑducius pͥmo tẽpore noctis defunctus .ẽ. Sed diluculo reunus con
nnrep eo co uesidens om̃s qui corpori flentes ad sederuit timore
imnenio ꝓculioi inifurã conuercit. Uxor tantũ quae amplius¬
caomabat: qianius multũ tremens & pauida remansit : Quxiue
conslatꝰ noli⁊ ꝓ norminquit tonere qr iã uere surrexi amorte qua

Expanded text:
cans, plures per illas regiones ecclesias, sed et monasteria nonnulla construxit. Nam non multo post alios quoque illis in regionibus ipse constituit venerant; ex quibus aliquanti jam dormierunt in Domino. Ipse autem Uilbrord, in Brittania factum est. Namque ad excitationem viventium de morte animae, quidam aliquandiu mortuus ad vitam resurrexit corporis, et multa memoratu digna quae viderat, narravit; e quibus hic aliqua breviter perstringenda esse putavi. Erat ergo paterfamilias in regione Nordanhymbrorum quae vocatur Incuneningum, religiosam cum domo sua gerens vitam; qui infirmitate corporis tactus, et hac crescente per dies ad extrema perductus, primo tempore noctis defunctus est; sed diluculo reviviscens ac repente residens, omnes qui corpori flentes assederant, timore immenso perculsos in fugam convertit: uxor tantum quae  Alquamvis multum tremens et pavida remansit. Quam ille consolatus: 'Noli' inquit 'timere, quia iam vere surrexi a morte, qua
Abbreviated transcription (Latin):
romanoꝵ suie cantuarioꝵ multis cepĩt existere & ipse senex ac plenꝰ
dierũ. iuxta scripturas patrũ uiam secutus esł Eopłiait Libeꝵ
Ut pͥmi succesores aedimi reris. & fidẽ suegentis pclidar & regnũ porro offualđ xanis¬
simꝰ rex utrũq restaurauit ÷.tde ligno crucis qđ idẽ rex contra barbaros sgna¬
turus crexerat int̃ pmumera sanitatũ miracula ciuidã adolescentos brachisit Pangor¬

Expanded text:
morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus morem Romanorum seu Cantuariorum multis coepit existere: et ipse senex ac plenus dierum, juxta Scripturas, Patrum viam secutus est. LIBER Ut primi successores Aeduini regis, si vocatur. CAPUT II. Ut de ligno Crucis quod idem rex contra Barbaros pugnaturus erexerat, inter innumera sanitatum miracula, quidam a dolentis Al., ado
Abbreviated transcription (Latin):
eoqđ romanꝰ p̃sul illiꝰ ad honoriũ papã auisto arthiep̃o legatariꝰ missu
absortꝰ fuerat fluctib italici maris. ac ꝑ hoc curã illus p̃fatꝰ paulmꝰ
nnuitatione honorii antistitis. & aetbaldi reris suscepit ac tenuit usq¬
dũ & ipse suo tẽpore ad celestiargna cũ głoñ fructu laboris ascendit
inqua eccła moriens. palliũ qͦq qd aromãno papa acceꝑat reliqͥt. Reli¬
querat aut̃ meccła suaeburaci iacobũ diaconẽ uirũ utiq eccł asticũ
& sc̃m qͥ multo ex hoic tẽpore meccła manens magnas antiq hosti p̃das
docendo & baptitando eripuit. Cuiꝰ nomine uicus inquo maxone so¬
lebat habitare iuxta catharactã usq hodic cognominat᷑. Qui q̃m can¬
tandi ineccła erat peritissimꝰ. recuꝑata pꝰ modũ pacẽ puintia &
crescent÷ numero fideliũ &iã magot eccłasticȩ cantionis iuta

Expanded text:
eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, eo quod Romanus praesul illius ad Honorium papam a Justo archiepiscopo legatarius missus, absorptus fuerat fluctibus Italici maris: ac per hoc curam illius praefatus Paulinus, invitatione Honorii antistitis et Eadbaldi regis suscepit ac tenuit, usquedum et ipse suo tempore ad caelestia regna cum gloriosi fructu laboris ascendit. In qua Ecclesia moriens, pallium quoque, quod a Romano papa acceperat, reliquit. Reliquerat autem in Ecclesia sua Eburacensi Jacobum diaconum, virum utique ecclesiasticum et sanctum, qui multo exhinc tempore in Ecclesia manens, magnas antiquo hosti praedas, docendo et baptizando eripuit: cujus nomine vicus in quo maxime solebat habitare, juxta Cataractam, usque hodie cognominatur. Qui quoniam cantandi in ecclesia erat peritissimus, recuperata postmodum pace in provincia, et crescente numero fidelium, etiam magister ecclesiasticae cantionis juxta
Abbreviated transcription (Latin):
postea meccłia beati petri apłi quã ipse cepit. Sed successor eiꝰ osuald
ꝑfeccd i u sũ docuonios positũq ẽ mporticu sc̃i pape ꝓregorii acui ipsi
ciscipłs ubũ uite sicepat Iubati itaq reb nor danhymbroꝵ
huis articulo cladis cũ nil alicubi p̃sidu nos rni fuga ces udereue
paulmꝰ assupta sccũ regna aelibga quã pͥdẽ addixerat. redut can¬
tiã nauigio. atq. abhõnorio archep̃o & rege eatbaldo multũ hono¬
rifice nisceptꝰ ẽ. Uenit aut̃ illuc duce basso milite repis acdumi
non & yffi filiũ offridi filuciꝰ. Quos postea mat̃ metu eadbaldi& os
ibiq ãbõ minfantia lefucti. & iuxta hõnor ẽ ł regui pueris uł innocen¬
tib xp̃i congruũ ineccła sepulti suit. Attulit qͦq secũ uasa p̃tiosa¬
aeduni regiꝰ ꝑplura. in qͥb & crucẽ magnã aureã & calicẽ aurcũ con¬
secratũ ad ministeriũ altaris que hactenꝰ ieccła cantie conseruata
monstrant᷑. Quouitẽpore hrofensis eccła pastorẽ monme habebat

Expanded text:
siam beati apostoli Petri, quam ipse coepit, sed successor ejus Osualdus perfecit, ut supra docuimus, positum est in porticu sancti papae Gregorii, a cujus ipse discipulus verbum vitae susceperat. Turbatis itaque rebus Nordanhymbrorum hujus articulo cladis, cum nil alicubi praesidii nisi in fuga esse videretur, Paulinus adsumpta secum regina Aedilberge quam pridem adduxerat, rediit Cantiam navigio, atque ab Honorio archiepiscopo et rege Eadbaldo multum honorifice susceptus est. Venit autem illuc duce Basso, milite regis Aeduini  Iffi filium Osfridi filii ejus, quos postea mater metu Eadbaldi et ibique ambo in infantia defuncti, et juxta honorem vel regiis pueris, vel innocentibus Christi congruuaureum consecratum ad ministerium altaris, quae hactenus in ecclesia Cantiae conservata monstrantur. Quo in tempore, Hrofensis Ecclesia pastorem minime habebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃e singulare misteriũ. Magnõ enĩ p̃mio fastigioꝵ uroꝵ delecta¬
bilẽ cũrsũ bonitato fue susfragios illus trauit cdũ creditoꝵ uob talen¬
son sidelissone ngotiationis officis ubere fructũ ipendensci qda
sipnare posẽtos mult iplicatis generationib p̃parauit Hocq etia
Q preuerauerit iq̃ infoie hic saliuo eritr Saluatis estes spep¬
qienti a tolerantie untute ut infideliũ corda naturali ac sup¬
sti ioso morbo purtata sui consequerent᷑ miscđiã saluatoris. Siscep¬
ers iũo apicib filii nr̃i adulualdi regos reppimꝰ quanta sacridoq

Expanded text:
ectabilem cursum, bonitatis suae suffragiis illustravit, dum creditorum vobis talentorum fidelissimae negotiationis officiis uberem fructum impendens, ei, quod signare possetis multiplicatis generationibus praeparavit. HocqueQui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Salvati ergo estis spe patientiae, et tolerantiae virtute, ut infidelium corda naturali ac superstitioso morbo purgata, sui consequerentur misericordiam Salvatoris. Susceptis namque apicibus filii nostri Adulvaldi regis, reperimus quanta sac
Abbreviated transcription (Latin):
nno dcexi bercifrid̾ p̃fectꝰ cũ pictis pugnauit. Annodcexii. offedꝰ
⁊rex nordonhymbroꝵ int̃fectꝰ. & rex mercioꝵ ceod rex defunctꝰ¬
ẽ. & uir dr̃i egberctꝰ hienisei monachos ad catholicũ pascha & ecclastic̃a
nno dcexxuiii. cometae apparuerunt sẽs egbesitꝰ transit: osric mor¬
Anno eodẽ tatuinĩ consecratus archiep̃s nonus doruuernens
plor ꝓut uł exliteris antiquoꝵ uł extraditiont̃ muoꝵ uł¬
smo abbati benedicto ac deinde ceol frido cunctũq exeo tẽpus uitae
ieuade monasteru habitatione ꝑ agens. om̃em moditandis scriptu¬
ras cista didi ⁊ te int̃ obseruantiã descipline rggularis ce et idiana
cannndi mi eteła curã sẽꝑ aut discere aut docere aut serbe dulc habun¬
brerna d euino aut̃ untaie meae anno duconatũ triesimo radũ pres¬
biteraus ut rũq. ꝑmonsteriũ reuerent istimi ep̃i ihõ idłrs ubente pres¬

Expanded text:
ed rex Nordanhymbrorum interfectus, et rex Merciorum Ceolred defunctus; et vir Domini Ecgberct Hiienses monachos ad catholicum Pascha et ecclesiastino 729, cometae apparuerunt, sanctus Ecgberct transiit. Osric mAnno eodem Tatuini consecratus archiepiscopus nonus Dorovernensis glorum, prout vel ex litteris antiquorum, vel ex traditione majorumssimo abbati Benedicto, ac deinde Ceolfrido; cunctumque ex eo tempus vitae in ejusdem monasterii habitatione peragens, omnem meditandis Scripturis operam dedi: atque inter observantiam disciplinae regularis et quotidianam cantandi in ecclesiia cura. Nonodecimo autem vitae meae anno diaconatum, tricesimo gradum presbyteratus, utrumque per ministerium reverentissimi episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
tis eximia in cõparatione eius quae nunc apparuit lucis. tenuissima
prorsus iudebatur & parua : Incuius a maenitatẽ loci cũnos intra¬
tuos sperare : repente ductuiꝰ ͫ substitit Mec mora pressũ ret orquens
minandae & castigno daefint animae illoꝵ quidfferences confico¬

Expanded text:
tis eximia, in comparatione ejus quae nunc apparuit lucis, tenuissima tis eximia, in comparatione ejus quae nunc apparuit lucis, tenuissima prorsus videbatur, et parva. In cujus amoenitatem loci cum nos intraturos sperarem, repente ductor substitit; nec mora, gressum retorquens, minandae et castigandae sunt animae illorum, qui differentes confi
Abbreviated transcription (Latin):
quo a dine fiumus in sumitite eius. & eccc ibi cupis ert lati¬
finus ac letisinꝰ tantaq flagrantia uernintiũ fosculorum
plenus : ut om̃em mox foctorẽ tenebrose fornacis quime ꝑuase
effugaret admirandi huius suauitas odoris : Tanta aut̃ lux cunc¬
ta ea loca ꝑfuderat. ut om̃i splendore diei siue solis meridiani
radus uderee᷑ eẽ. p̃clarior Erantq in hoc cãpo mnumera hominũ
albatoꝵ conuenticula: sedesq plurimȩ agminũ lactantũ. Cũq
int̃ choros feliciũ in colarũ medius me duceret: c̃gitare cȩpi qđ
hoc fortanẽ. eẽt renũ cieloꝵ de quo p̃dicareͥ sepus audiui
sp̃uum: aspicio ante nos multo meliorẽ luminis frãm quã prius. in
qua etiã uocẽ cantantiũ dulcissimã audiui sed & odoris fralantia
muiri canta de loco effundebat᷑ : ut is quẽ antea dgustans quasi maximũ¬
mirtbur iã ꝑmodicus mͥ odor uideretur : sic̃ etiã lux illa cãpr floren¬

Expanded text:
imus in summitate ejus. Et ecce ibi campus erat latissimus ac laetissimus, tantaque fragrantia vernantium flosculorum plenus, ut omnem mox foetorem tenebrosae fornacis, qui me pervaserat, effugaret admirandi hujus suavitas odoris. Tanta autem lux cuncta ea loca perfuderat, ut omni splendore diei, sive solis meridiani radiis videretur esse praeclarior. Erantque in hoc campo innumera hominum albatorum conventicula, sedesque plurimae agminum laetantium. Cumque inter choros felicium incolarum medios me duceret, cogitare coepi quod hoc fortasse esset regnum caelorum, de quo praedicari saepius audivi. spirituum, aspicio ante nos multo majorem luminis gratiam quam prius; in qua etiam vocem cantantium dulcissimam audivi; sed et odoris fragantia miri tanta de loco effundebatur, ut is quem antea degustans quasi maximum rebar, jam permodicus mihi odor videretur: sicut etiam lux illa campi floren
Abbreviated transcription (Latin):
pemillum Bedite i foedus populi ut suscitares terram & pofsideres
meredi tes alisipatas & diceres his qui umcti sunt exite & hns qui
ius ⁊ tenebrareuelamin u łt rursum Ego dominus uocauitte qui
elusioru iuruetum de domo carceris sedertes irtenebrs
feoc excdtentisi ne pillquam luce clarun est nor ÷ solum dt uobis¬

Expanded text:
eres haereditates dissipatas, et diceres his qui vincti sunt: Exite; et his qui in tenebris: Revelamini. Et rursum: Ego dominus vocavi te in nclusione vinctum de domo carceris sedentem in tenebris. Ecce, excellentis
Abbreviated transcription (Latin):
ulm opes iobolẽ pollentu rena triũphos. Exuiuas ꝓceres moenu
erstio lares. Quee pacrũ uurtus & quac coneesierat ip̃se Cedan
ar muipotens linutamore di. Ut pecrũ sedeq petri rex cerneret hospes
taur fonro siea sumeret almꝰ aquas : Splendificuq uibar
Preuipienscarperet hauseu sx quo inuuficus fulsor ubiq. fluit

Expanded text:
Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus et quae congesserat ipse, Cedoal armipotens liquit amore Dei, Ut Petrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cuius fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque iubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit;
Abbreviated transcription (Latin):
st pelarũ qđ credendo suscepiti mosteriũ qͣntũ uesit acdmirabile
qđ renata p̃miũ conseqꝰ merusti. ł ragilitatẽ corcdos ipsius scispos aehun¬
tiatione succende qͣtenꝰ a moto torpore pnitiosissimi cultꝰ diuine
fidĩ calor eiꝰ intelligentiã tuarũ ad hortationũ frequentiatione
miscdiam dñice pietatis consecuta es: ut fructũ fidi credicoꝵꝰq ł bene¬
ficioꝵ redẽptori tuo multiplicẽ resignares. Qđ eqͥdẽ suffrante p̃sidio
benienitats ipsius ut explete u̾aleas anidius non desist imꝰ p̃cib postu¬
lartoł ros ͦ p̃mosis. pat̾ne uob dileccionis exhibentes officia hortamup
ut nos rtpta portitoris occasione de ho quȩ ꝑuos suꝑna potentia mirabi¬

Expanded text:
sit admirabile quod renata praemium consequi meruisti. Frigiditatem cordis ipsius sancti Spiritus annuntiatione succende, quatenus, amoto torpore perniciosissimi cultus, divinae fidei calore jus intelligentiam tuarum exhortationum frequentatione misericordiam Dominicae pietatis consecuta es, ut fructum fidei creditorumque tibi beneficiorum Redemptori tuo multiplicem resignares. Quod equidem, suffragante praesidio benignitatis ipsius, ut explere valeas, assiduis non desistimus precibus postulare. His ergo praemissis, paternae vobis dilectionis eut nos reperta portitoris occasione, de his quae per vos superna potentia mirabi
Abbreviated transcription (Latin):
adagnitionẽ sui nominis ẽ dignatus ꝑducere celestis patrie uob̵ p̃pa¬
r& maniionẽ. Predicatoris ẽ ur̃i cb̃ mei apłice memorie pregoru fre¬
quenti lectione occupati: p̃oculis affectũ doctrine ipsiuo qͦ pur̃is ani
augeat. & uos om̃ĩpotenti dõ uirephensibiles rep̃sentet Cauͦ que
nob̶ multimoda relatione ꝓp̃sentiũ portitores laudabilit̃ infouata ẽ.
gratuito animo at tribuere ulla sine dilatione puidemꝰ. & duo pallia
utroꝵq metropolitanoꝵ ił÷ honorio & paulmo direximꝰ ut dũ quis
coꝵ de hoc scło acdauctorẽ suũ fuerit accersitꝰ in loco ipsus alc̃

Expanded text:
ad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, coelestis patriae vobis praepaad agnitionem sui nominis est dignatus perducere, coelestis patriae vobis praeparet mansionem. Praedicatoris igitur quenter lectione occupati, prae oculis affectum doctrinae ipsius, quem pro vesaugeat, et vos omnipotenti Deo inreprehensibiles repraesentet. Ea vero quae nobis multimoda relatione per praesentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo attribuere illis sine ulla dilatione praevidemus. Et duo pallia utrorumque metropolitanorum, id est, Honorio et Paulino direximus, ut dum quis eorum de hoc saeculo ad auctorem suum fueri
Abbreviated transcription (Latin):
lentissimo filio aedumo rei angloꝵ. honoriꝰ ep̃s. seruus seruoꝵ dĩ salu¬
tẽ. Ita xp̃ianitatis ur̃e ĩtegritas cirta su conditoris cultũ fidĩ est.
ardore succensa ut longe lateq resplendeat. & in om̃i mundo adnun¬
tiata ur̃i oꝑis multiplicit̃ referat fructũ Sic enĩ uos reges ẽẽ cognos¬
citis dũ repẽ & creatorẽ ur̃m orthodoxa p̃licatione edocti. dõuenerand
creditis eĩq qđ humana ual& conditio m̃tis ur̃e sincerã deuotionẽ
ex soluitis. Quid enĩ dõ nr̃o aliud offerre ualebimꝰ. nisi ut inbonis acti¬
b ꝑsistentes. ipsũq auctarẽ humani generis confitentes. eũ colere
ciq uota nr̃a reddere festinemꝰ. & idõ excellentisime fili patna uos
caritate qua conuenit exortamꝰ ut hoc qđ uos diuina miscđia ad suã
gr̃am uocare dignata . ẽ. sollicita intentione & assidius orationib ser¬
uare om̃im festinetis ut qͥ uos inp̃senti scło ex om̃ui errore absolutos

Expanded text:
ntissimo filio Aeduino regi Anglorum, Honorius episcopus servus servorum Dei, salutem. « Ita Christianitatis vestrae integritas circa sui Conditoris cultum, fidei est ardore succensa, ut longe lateque resplendeat, et in omni mundo adnunciata, vestri operis multipliciter referat fructum. Sic enim vos reges esse cognoscitis, dum Regem et Creatorem vestrum orthodoxa praedicatione edocti, Deum venerando creditis, eique, quod humana valet conditio, mentis vestrae sinceram devotionem exsolvitis. Quid enim Deo nostro aliud offerre valebimus, nisi ut in bonis actibus persistentes, ipsumque auctorem humani generis confitentes, eum colere, eique vota nostra reddere festinemus? Et ideo, excellentissime fili, paterna vos caritate qua convenit, exhortamur, ut hoc quod vos divina misericordia ad suam gratiam vocare dignata est, sollicita intentione, et assiduis orationibus servare omnimodo festinetis, ut qui vos in praesenti saeculo ex omni errore absolutos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i cooꝑante potentia xp̃ianoꝵ numero copulet᷑ ut ꝑinde inteme¬
rato iotietatos federe iura teneas maritalis consortu. Scriptũ nãq ẽ
Frunt duo uicarne ina. Quomͦ cͦ uontas uob coniunctionis inesse
dici poterit si a ure fidĩ splendore int̃positis decestabilis erroris tene¬
a lon ganimitate celestis clcm̃tie illuminationis ipsus benfiçia im¬
petrare non desinas ut uidelicet qͦs copulatio carnalis affectꝰ unũ
quodãmͦ corpus exhibusse monstratur hos qͦq imitas fidĩ tiã pͥ
huiꝰ inte transitũ mꝑpetia societate conseruet insiste gͦ głosa fllia¬

Expanded text:
i cooperante potentia Christianorum numero copuletur, ut perinde intemerato societatis foedere jura teneas maritalis consortii. Scriptum namque est: Erunt duo in carne una. Quomodo namque unitdici poterit, si a vestrae fidei splendore interpositis detestabilis erroris tenea longanimitate caelestis clementiae illuminationis ipsius beneficia impetrare non desinas: ut videlicet quos copulatio carnalis affectus unum quodammodo corpus exhibuisse monstratur, hos quoque unitas fidei etiam post hujus vitae transitum in perpetua societate conservet. Insiste ergo, gloriosa filia
Abbreviated transcription (Latin):
habitu atq: officio militari positus : sed quantũ pro indus trea exceriori
repi placens tot pro int̃na siuumet nedigentia duplicens oofmone¬
bat ergo illũ sedulo ut confiteretur & em̃daret ac reliqueret iscc¬
Q tẽpore sequente poenitentiã accurũ cẽ ꝓmittebat bic ĩntãtũ tac

Expanded text:
habitu atque officio militari positus, sed quantum pro industria exteriori habitu atque officio militari positus, sed quantum pro industria exteriori regi placens, tantum pro interna suimet neglegentia displicens. Ammonebat ergo illum sedulo, ut confiteretur et emendaret ac relinqueret scee tempore sequente penitentiam acturum esse promittebat. Hic interim
Abbreviated transcription (Latin):
isutiere fixusq manere. ascendente aqua fluminis usq ad lumbos ali
riscrarent̃ur. Cuq tẽpore hiemali defluentib cutacũ semifracta¬
tũ erustis lacierũ quas & ipse aliquas & ipse aliquando contriuerat
qͦđ haberẽ locũ standi siuc in merendẽi ui fluuno dicerent qui uidelant
mirũ fr̃ drictebine. hoc enĩ erat uiro nomeri qđ tantã friporis as¬
peritatẽ ulla ratione tolerare p̃uales : Respondebat ille simplicit̃
respondebat: austtriora go uidi : sicq uiq ad diẽ uocationis suae ir¬
fatisabili caclestiũ bonoꝵ dedesiderio corpus senile inter qͦtidian a
icuinia domabat : multoq & u̾bo & conuersatione saluti fuit:¬
At contra fuit qͥdã in ꝓuntu mercioꝵ cuius usiones ac uerba
Qnc̃ aut̃ & conuersationẽ plurois sed non sibimctipsi profuit
Fuit aut̃ tẽporib cohenredi qͣui post edilredũ renauit. iur in laico

Expanded text:
insistere, fixusque manere ascendente aqua fluminis  Al. add. et usque ad lumbos, aliinsistere, fixusque manere ascendente aqua fluminis  Al. add. et usque ad lumbos, aliet siccarentur. Cumque tempore hiemali defluentibus circa eum semifractarum crustis glacierum, quas et ipse aliquando contriverat quo hahoc enim erat viro nomen, quod tantam frigoris asperitatem ulla ratione tolerare praevales! » Respondebat ille simpliciterRespondebat: « Austeriora ego vidi. » Sicque usque ad diem suae vocationis infatigabili caelestium bonorum desiderio corpus senile inter quotidiana jejunia domabat, multisque et verbo et conversatione saluti fuit quidam in provincia Merciorum, cuius visiones ac verba, non autem conversatio, plurimis, sed nec sibimetipsi profuit. Fuit autem temporibus Coenredi, qui post Edilredum regnavit, vir in laico
Abbreviated transcription (Latin):
fup.ẽ & in hybma insula solitarius ultimã uitac actatẽ pane ciburio &
friida aqua subsistat Hic sȩpius adeundẽ uirũ ingrediens audi¬
uit abeo repetita int̃rogatione quae & qualia c̃ent̃ que ex ut us
his pauca ꝑstrinximus. Narrabat aut̃ uisiones suas etiã repi uil¬
frido iuiro undecũq. doctisrõo: & tã libent̃ tãq studiose abillo au
chica sit tonsura coronatus : atq ad eũ audiendũ sepisiime cũ illas in
partes deueninet accederet. Cui uidelicet monasterio tẽpore illo re¬
liriosȩ ac modestȩ uitae abbas & prb̃t ediluad p̃erat : qui nunc epis¬
copalẽ lindisfarnensus eccłae cathedram condioni s pradu actib seruat
continuis mnorationib famulatui sui conditor s uacaret. & quia locus
ipse suꝑ ripam fluminis erat situs: solebat hoc creber obmagnũ car
mertisicq ibidẽ quandiu sustinere posse uidebatur palmis uł p̃cib

Expanded text:
superest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et superest, et in Hibernia insula solitarius ultimam vitae aetatem pane cibario et frigida aqua sustentat. Hic saepius ad eumdem virum ingrediens, audivit ab eo repetita interrogatione, quae et qualia essent quae exutus his pauca perstrinximus. Narrabat autem visiones suas etiam regi Aldfrido viro undecumque doctissimo; et tam libenter, tamque studiose ab illo audchica sit tonsura coronatus, atque ad eum audiendum saepissime cum illas in partes devenisset accederet. Cui videlicet monasterio tempore illo religiosae ac modestae vitae abbas et presbyter Aediluald praeerat, qui nunc episcopalem Lindisfarnensis Ecclesiae cathedram condignis gradu actibus servat continuis in orationibus famulatui sui Conditoris vacaret. Et quia locus ipse super ripam fluminis erat situs, solebat hunc creber  Al., crebrmergi; sicque ibidem quamdiu sustinere posse videbatur, psalmis vel precibus
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere debes s̃ actus tuos curiosius discutere & mores sermo¬
nesq tuos inrectitudine ac simplicitate seruare scudueris : accipi¬
es & ipsẽ post mortẽ locũ mansionis int̃ hacc quae cernis amina
letabunda sp̃ini beatoꝵ. Nãq eo cũ ad tẽpus abscefsisse ate ãd hoc
feci. ut qͥd dete fieri deberet agnoscerem. Hec mͥ cũ dixisset mul¬
tũ decestatus sũ reuerti ad corpus : Delectatus nimirũ suauitatede¬
core loci illius quẽ intuebar. simul & consortio eoꝵ quos millo indebã
Nec tam̃ aliqͥd ductorẽ meũ roxare audebã: sed int̃ hȩc nͣc e ͦͦ odine.
repente me int̾ homines uiuere cerno. Haecꝰ & alia quae uderat idẽ
uir dm̃i non om̃ib pasñ desidiosis ac uitae suae incurions referre uo¬
lebat : sed illis solũ modo qui uł torm̃toꝵ metu ꝑt̃riti uł spe faudioꝵ
ꝑenniũ delectati ꝓfectũ piecatis ex eius uerbus haurire uolebant

Expanded text:
vivere debes, si actus tuos curiosius discutere et mores sermovivere debes, si actus tuos curiosius discutere et mores sermonesque tuos in rectitudine ac simplicitate servare studueris, accipies et ipse post mortem locum mansionis inter hęclaetabunda spirituum beatorum. Namque ego, cum ad tempus abscessissem a te, ad hoc feci, ut quid de te fieri deberet agnoscerem. Haec cum mihi dixisset, multum detestatus sum reverti ad corpus, delectatus nimirum suavitate ac decore loci illius quem intuebar, simul et consortio eorum quos in illo videbam, Nec tamen aliquid ductorem meum rogare audebam: sed inter haec nescio quo ordine repente me inter homines vivere cerno. » Haec et alia quae viderat idem vir Domini, non omnibus passim desidiosis ac vitae suae incuriosis referre volebat, sed illis solummodo qui, vel tormentorum metu perterriti, vel spe gaudiorum perennium delectati, profectum pietatis ex
Abbreviated transcription (Latin):
poenientiã consusunt: & sc de corpore exeunt. Qui tam̃ qr con¬
Fessionẽ & poenitentĩ uł i morte habuerunt : om̃s indie uidicũ ad
cacloꝵ pue iuti. o iulto aut̃ p̃ces iucntiũ & dcmosnae
& ieumia & mixie celebratio minsarũ ut etũ antedic̃ udicii
liberee aduuuit. Forro puttus ille fłoniuomꝰ ac pucidius que ui¬
disti ipsũ .c̃.os gehenne: inquo qͥcũq semel maiderit. nun qã ide
liberatur uiaeuu. Locus iste florifer inquo pulcherir ima hanc
unuentiunt̃ iuidari ac fulere conspicis : ipse c̃. uiquo recipigit anime
eoꝵ qui mbonis qͥdẽ oꝑib de corpore exeunt non tam̃ sunt taitac per¬
sudionis ut inrgnũ cadoꝵ statĩ mereantur introduci. Qui tam̃ om̃n
cũq uuerbo & om̃ĩ oꝑe & coritatione perfacti sunt mox de corpore gress
adrgnũ cadeste ꝑueniunt : ad cuiꝰ incuii ꝑtiet locus ille: ubi sonum
cantlenac dulcisꝰ cũ olore suuutatis ac splendore lucis audistu Tu
aut̃ quia nunc ad corpus reuerti & rursum iit̃ homines

Expanded text:
poenitentiam confugiunt, et sic de corpore exeunt: qui tamen quia confessionem et poenitentiam vel in morte habuerunt, omnes in die judicii adt. Multos autem preces viventium et eleemosynae et jejunia et maxime celebratio missarum, ut etiam ante diem judicii liberentur, adjuvant. Porro puteus ille flammivomus ac putidus quem vidisti, ipsum est os gehennae, in quo quicumque semel inciderit nunquam inde liberabitur in aevum. Locus vero iste florifer, in quo pulcherrimam hanc juventutem jocundari ac fulgere conspicis, ipse est in quo recipiuntur animae eorum qui in bonis quidem operibus de corpore exeunt, non tamen sunt tantae perfectionis, ut in regnum caelorum statim mereantur introduci qui tamen omnes  verbo et opere et cogitatione perfecti sunt, mox de corpore egressi ad regnum celeste perveniunt. Ad cuius vicinia pertinet locus ille, ubi sonum cantilenę dulcis cum odore suavitatis ac splendore lucis audisti. Tu autem, quia nunc ad corpus reverti et rursum inter homines
Abbreviated transcription (Latin):
dire noliasset tolerabatur tam̃ abeis lon riurumit̃ ob necec essecatẽ
operũ ipsius exterioꝵ. Erat enĩ fabrili arte sinuluaris : ser uicbat
aut̃ multũ ebrietati & cet̃is uitae reminsioris illecebris: maposq̃
in officina sua. die noctuq residere quã ad pallendũ atq orandũ
in eccła audiendũq cũ frib uerbũ uitae concurrere consueuerat
Unde accidit illi qđ iolent dicere qͥcłã. quia qͥ ñ uult ȩccłac iamram
sponte humiliatus inpredi. necesse habet inianuã infer non sponte
damnatꝰ introluci Perculsus enĩ lanquore atq ad extrema ꝑductus
uocauit fr̃s: & multũ merens ac dlam̃nato similis cepit narrare quiaa
uderet inferos aꝑtos & satanã dimersũ in ꝓfundis tartari caiphan¬
eẽ. p̃paritũ: audientes hec fr̃s coeperunt diligent᷑ exhortari ut ut
tt portus adhuc incorpore poenitentuã faceret Respondebat illo de¬

Expanded text:
dire noluisset, tolerabatur tamen ab eis longanimiter ob necessitatem dire noluisset, tolerabatur tamen ab eis longanimiter ob necessitatem operum ipsius exteriorum; erat enim fabrili arte singularis. Serviebat autem multum ebrietati et caeteris vitae remissioris illecebris; magisque in officina sua die noctuque residere quam ad psallandum, atque orandum in ecclesia audiendumque cum fratribus verbum vitae concurrere consueverat. Unde accidit illi quod solent dicere quidam: Quia qui non vult ecclesiae januam sponte humiliatus ingredi, necesse habet januam inferni non sponte damnatus introduci. Percussus enim languore atque ad extrema perductus vocavit fratres, et multum tristis ac damnato similis coepit narrare quia videret inferos apertos et Satanam demersum in profundis tartari Caiphamesse praeparatum! Audientes haec fratres coeperunt diligenter exhortari ut vel tunc positus adhuc in corpore poenitentiam faceret. Respondebat ille de
Abbreviated transcription (Latin):
prius candidũ codicẽ ꝓtuler̃ angłi deinde a atru demones illi ꝓpar¬
uu isti enormen: amaduertendũi. ẽ. qđ in pͥma aetate bona aliqua
fecit. quae tam̃ uniuersa praue apendo uiuenis obnubilauit. Quisi econ¬
trario errores pueritiae corrigere in adolescentia ac benefaciendo
ad ei oculis abscondere curafset: posset eoꝵ numero sociari de qͥb a¬
& psalmista. Bcati quoꝵ remissae sunt iniquitates & quoꝵteo¬
ta sunt peȩcata. Hanc historiã sicut uenerabili antistite pecthel¬
mo didici simplicit̃ obsalutẽ legentiũ siue audientiũ narrandam
ẽt̃. putaui.
oiaut̃ ipse fr̃em quẽ ut inã non nosiem cuius etiã nom̃ si hoc
aliqͥd ꝓdesset dicere possem : posicũ in monas terio nobili. sedipsu
inobilit᷑ utuentẽ. Corripiebatur qͥd̃ sedulo afrib ac maroril loci
atq ad castisatio ⁊ẽ uitã conuerti ammonebatur & quãuis eos au¬

Expanded text:
prius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparprius candidum codicem protulerunt angeli, deinde atrum daemones: illi perparvum, isti enormem: animadvertendum est quod in prima aetate bona aliqua fecit, quae tamen universa prave agendo juvenis obnubilavit. Qui si e contrario errores pueritiae corrigere in adolescentia, ac bene faciendo a Dei oculis abscondere curasset, posset eorum numero sociari de quibus ait Psalmus: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt peccata . Hanc historiam, sicut a venerabili antistite Pecthelmo didici, simpliciter ob salutem legentium, sive audientium, narrandam esse putavi. iens ipse fratrem, quem utinam non nossem, cuius etiam nomen, si hoc aliquid prodesset, dicere possem, positum in monasterio nobili, sed ipsum ignobiliter viventem. Corripiebatur quidem sedulo a fratribus ac maioribus loci atque ad castigatiorem vita
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq ncͦquissimi duo sp̃is habentes ꝑimanib: uomeres p᷑cusserunt me unꝰ
in capite. & alius inpedes Qui indelicet mͦ cũ magno torm̃to iħrepunt
ratis adrapiendũ me demonib mninferm clautra ꝑtrahar. Sicq. loque¬
batur muer desperans. & non multo post defuctus. poenitentiam
quã breue tẽpus cũ fructu ueniae facere supsedit in acẽnũ soie fruc
tu pornis subditꝰ facit : De quo constit quia nc̃ beatus papa pregorius de
qͥb dã dicit. non prose ista cui non ꝓfuere sed pro alis uiderit: qui eciꝰ
interitũ conoscentes clisferre tempus poenitentiae dũ uacat toneren
ne in prouuo mortis articulo p̃uenti inpoenitentes perirent. Qđ aut̃
codices diuersoi ꝑ bonos siue malos sp̃s sibi iudit offerri. õbia sꝑ
dispensatione factũ . ẽ ut memuirenerimus facta & copitationes nt̃as.
non inuentũ defluere sed ad exam̃ summi uidicis cumcta seruari: &
suie ꝑ amicos angelos infine nobis ostendenda siue ꝑ hostes: Qđ uero

Expanded text:
 nequissimi spiritus, habentes in manibus cultrum, percusserunt me, unus in capite et alius in pede. Qui videlicet modo cum magno tormento inrepunt ratis ad rapiendum me demonibus in inferni claustra pertrahar.' Sicque loquebatur miser desperans, et non multo post defunctus penitentiam, quam ad breve tempus cum fructutu poenis subditus facit. De quo constat quia, sicut beatus papa Gregorius de quibusdam scribit, non pro se ista cui non profuere, sed pro aliis viderit, qui ejus interitum cognoscentes, differe tempus poenitentiae, dum vacat, timerent, ne improviso mortis articulo praeventi impoenitentes perirent. Quod autem codices diversos per bonos sive malos spiritus sibi vidit offerri, ob id superna dispensatione factum est, ut meminerimus facta et cogitationes nostras non in ventum diffluere, sed ad examen summi Judicis cuncta servari; et sive per amicos angelos in fine nobis ostendenda, sive per hostes. Quod vero
Abbreviated transcription (Latin):
Somiro excellerti filio osiuoret saxonum. uitalinus epis¬
copus seruus seruorum dei. Desiderabiles litteras excellentiae
uestre suscepimus. quas relgentes : cornoumus cius pussimam deuo¬
tiorem feruentinꝰimumq̃ amorem qu em habet propter beatã
uitam. & quia dextera deomuru protepentead ueram & apos toli¬
cam fidem sit conuersus. sperans ut sicut in stia gente remao ita &
sapientissimum & dei cultorem pnomeruit haberẽ rgem quia non
solum ipse dei cultor extitit. sed &iam omnes subiectos suos
meditatur die uc nocte ad fidem catholicam atq a postolicam
pro suae aninae redemptione conuerti. Quis enimaudiens hacc
dum diuinorum prophetarum uoces sicut scriptum est  isua
idie illa radix iesse qui stit isienum populorum ip̃sum gentes
depiec abuntur & it erum udite insulae & adcendite p̃opuli
de lrage. & pos ł paululum. Parum inquit es ł ut mihi fa seruti
ad suscitandas tribus iacob & feces nrael conuerter udas. Dedi te

Expanded text:
 excellentissimo Filio Osuio regi Saxonum, Vitalianus episcopus, servus servorum Dei. « Desiderabiles literas excellentiae vestrae suscepimus: quas relegentes, cognovimus ejus piissimam devotionem, ferventissimumque amorem, quem habet propter beatam vitam; et quia dextera Domini protegente ad veram ad apostolicam fidem sit conversus, sperans ut sicut in sua gente regnat, ita esapientissimum, et Dei cultorem promeruit habere regem: quia non solum ipse Dei cultor extitit  Al., existit, sed etiam omnes subjectos suos meditatur die ac nocte ad fidem catholicam atque apostolicam pro suae animae redemptione converti. Quis enim audiens haec est in Isaia: In die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur. Et iterum: Audite, insulae, et attendite, populi, de longe. Et post paululum: Parum, inquit, est ut mihi sis servus ad suscitandas tribus Jacob, et faeces Israel convertendas. Dedi te
Abbreviated transcription (Latin):
exor anelũ ebĩm ꝓmilite bello agente conuenerant seorsũ itu¬
tioni boco consottre scscitabat᷑ qui ẽẽnt hi qͥdue hic acturi illo
conueninent. Erant aut̃ pluroni eoꝵ demonasteriabancor inqͦ
mirius quã eec homines haberet qͥom̃s de laborem anuũ fuarũ ui

Expanded text:
exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tuexorandum Deum pro milite bellum agente convenerant, seorsum in tutiore loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi illo convenissent. Erant autem plurimi eorum de monasterio Bancor, in quo minus quam trecentos homines haberet, qui omnes de labore manuum su
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe contrariageritis & tam̃ si itrib his mͥ obtẽꝑare uultos ut
pascha suo tẽpore celebratis ut ministerio baptitandi qͦ deo
morib: nr̃is contraria cq̃nimit̃ cuncta tolerabimꝰ. At illi nihilhor
iẽ faccuros neq illũ ꝓparchiep̃o habit uros. ẽt̃ respondebant con¬
ferentes adinuicẽ : ql simͦ nob̵ ad surgere noluit quantomagis
siei subdi ceꝑimꝰ iã nos ꝓnihilo contẽpnet. Quib: uir cb̃ aũgus
toꝰ minitans p̃clixosse fere᷑ qr si pacẽ cũfrib acciꝑe nollent᷑
bellũ ab hostib forent accepturi & sinationi angłoꝵ noluisent
urã uite p̃licare ꝑ hoꝵ manꝰ ultionẽ: ẽẽnt mortis passuri. Qđ
ita ꝑom̃ia ut p̃clixerat diumo agente iudicio patratũ ẽ Siqͥclẽ
phẽt ipsẽ ele quo diximꝰ rex angdoꝵ fortisimꝰ eclilfriđ collecto
grancli exercitu ad ciuitate lenonĩi que agente angloꝵ lata
ꝑfide stragẽ dedit Cũq bellũ accurds uidet sacdotes cõꝵqͥad

Expanded text:
esiae contraria geritis: et tamen si in tribus his mihi obtemperare vultis, ut Pascha suo tempore celebretis; ut ministerium baptizandi, quo Deo moribus nostris contraria, aequanimiter cuncta tolerabimus. At illi nil horum se facturos, neque illum pro archiepiscopo habituros esse respondebant: conferentes ad invicem, Quia si modo nobis adsurgere noluit, quanto magis si ei subdi coeperimus, jam nos pro nihilo contemnet. Quibus vir Domini Augustur minitans praedixisse, quia si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum ab hostibus forent accepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum fortissimus Aedilfrid, collecto grandi experfidae stragem dedit. Cumque bello acturus videret sacerdote
Abbreviated transcription (Latin):
teñcbrarũ auctor posficlet᷑ tantaq gr̃afrontispicu m̃tẽ ab int̃na
gr̃a uacuã gestat Rursus gͦꝰ int̃rogauit̾ qđ cẽt uocabulũ gentis illius.
Responsũq ẽ. qđ angli uocarent᷑. Atille Bene in qͥt. Nã & angłic̃a

Expanded text:
tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontispicii mentem ab interna tenebrarum auctor possidet, tantaque gratia frontispicii mentem ab interna gratia vacuam gestat! » Rursus ergo interrogavit, quod esset vocabulum gentis illius. Responsum est, quod Angli vocarentur. At ille
Abbreviated transcription (Latin):
ẜece cura. Hoc pastor agebas Nt dño offerres plurima lucragregis
Hisq dĩ consulfactꝰ. letare triũphis. Nã mercedẽ oꝑũ ĩa s̾me foe
tã scelula erga salutẽ nre gentis curã gesserit Dicunt qr die qͣcdã
cũ aduenientib nuꝑ mereatorib multa uenalia infoꝵ fuisent
Tollata multrad emdũ confluxsent & ipsũ gregoriũ int̃ alio
aduen st. ac iudisc int alia pueros uenales posttos candidi
corporis acuonusti uultꝰ. Capilloꝵ qͦq forme greggia. Quoscũ as¬
piceret. int̃rogauit ut auint dequa regione uł tra eant allati
Dictũq ẽ qr le britarnia osula cuiꝰ incole talis. ect aspectꝰ. Rusu
int̃rogauit utrũ idẽ iulani xp̃ian ampaganis ad huc errorib¬
eẽnt ĩmplicati. Nictũꝙ ẽ qđ eẽnt pagani. hatille exintimocorde
longa trahens suspiria. Heu ꝓelolor inqͥt qđ tã lucidi uultꝰ homines

Expanded text:
hec tibi cura: hec, pastor, agebas, ut domino offerres plurima lucra gregis. hec tibi cura: hec, pastor, agebas, ut domino offerres plurima lucra gregis. Hiisque, dei consul sanctus, letare triumphis: nam mercedem operum iam sine fine tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt quia die quadam, cum advenientibus nuper mercatoribus, multa venalia in forum fuissent collata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium inter alios advenisse ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione vel terra essent allati; dictumque est quod de Britannia insula, cujus incolae talis essent aspectus. Rursus interrogavit utrum iidem insulani essent implicati. Dictumque est quod essent pagani. At ille intimo ex corde longa trahens suspiria: « Heu, proh dolor! inquit, quod tam lucidi vultus homines