comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it: Itae contrario illȩ quiob¬
sequio eius de trahere teme¬
raria lingua nontimuit . ꝑ¬
fidiȩ nota longe lateq infa¬
matus. & dõ simul atq homi¬
nibus mertto factus est exosus:
Sed dñs bonum laude digna
remunerans. futuras impu
contumelias tacendo p̃terut:
Et iudas scariothis unus de xii.
abiit adsũmos sacerdotes ut ꝓ¬
der& eum illis. Infelix iudas.
damnũ quod ex esfusione un¬
gunti se fecisse credebat. uult
magistriprȩcio compensare.
N ec certam postulat sũ mam
ut saltim lucrosa uider&ur
proditio. sed quasi uile tra¬
dens mantipiũ inpotestate
ementiũ posuit. quantum
uellent dare : quod aũ dixit.
abiit ad summos sacerdotes ut
proder& eum illis : Ostenđ
eum non a principib in uita¬
tũ. non nulla necessitate con¬
strictum sed sponte propria
sceleratȩ m̃tis in isse consiliũ.
Qui audientes gauisi sunt &
promiserunt ei pecuniam
sedaturos. & quȩrebat quo¬
modo illum trader&: Multi¬

Expanded text:
it, ita e contrario ille qui obit, ita e contrario ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum laude digna remunerans, futuras impii contumelias tacendo praeteriit. Et Judas Scariothis unus de duodecim abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis. Infelix Judas! damnum quod ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio compensare, nec certam jam postulat summam, ut saltem lucrosa videretur proditio, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate ementium posuit, quantum vellent dare. Quod autem dixit, Abiit ad summum sacerdotem, ut proderet eum illis, ostendit eum non a principibus invitatum, non ulla necessitate constrictum, sed sponte propria sceleratae mentis inisse consilium. Quod audientes gavisi sunt, et promiserunt ei pecuniam se daturos. Et quaerebat quomodo illum
Abbreviated transcription (Latin):
facere. me aũ non sẽꝑ hab&is.
Alia oboritur quȩstio. quare
iħs post resurrectionẽ dixerit
aũ non semꝑ hab&is. Sed mihi
uid&ur inhoc loco dep̃sentia.
dicere corporali. quia nequa¬
quã cum eis ita futurus sit post
resurrectionẽ. quomodo nunc
in omni conuictu & familiari¬
tate : Cuius rei memor. a posto¬
lus ait : Et sinoueramus iħm¬
non nouimus eũ. Quod ha¬
buit haec fecit. p̃uenit unguere
corpus meũ. insepulturã: Qđ
uos putatis ꝑditionẽ eẽ unguen¬
ti. offitiũ sepulturȩ est: Nec
mirũ. simhi bonũ odorẽ suȩ
fidei dederit: cum ego pro ea
fusurus sim sanguinẽ meum.
Am̃ dico uobis ubicumꝙ pre¬
dicatũ fuerit euangelium
istud inuni uersum mundũ:
& quod fecit hȩc enarrabitur
in memoriam eius: Ad ten¬
de notitiam futurorũ quod
passurus post dies paucos. sciat
euangeliũ suũ toto orbe eẽ¬
celebrandũ: Notandum aũ
quia sicut maria gloriam ad
diffusa est. de obsequio quod
dño piȩ deuotionis exhibu¬

Expanded text:
cum, me autem non semper habebitis. Alia oboritur quaestio, quare Jesus post resurrectionem dixerit autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali, quod nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc, in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus ait: Et si noveramus non novimus eum . » « Quod habuit haec, fecit: praevenit ungere corpus meum in sepulturam. » Quod vos putatis perditionem unguenti, officium sepulturae est. Nec mirum, si mihi bonum odorem suae fidei dederit, cum ego pro ea fusurus sim sanguinem meum. « Amen dico vobis, ubicunque praedicatum fuerit istud Evangelium istud in universum mundum, et quod fecit haec narrabitur in memoriam ejus. Attende notitiam futurorum, quod passurus post dies paucos sciat, Evangelium suum toto orbe celebrandum. Notandum autem quod sicut Maria gloriam adelesia sancta diffusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibu
Abbreviated transcription (Latin):
numerum prosingularipo¬
nens . Nam io hannes distino¬
tͥus loquens iudam hȩc locu¬
tũ eẽ testatur. & hoc gratia
cupiditatis. eo quod fur fuis¬
s& & loculos habens ea quȩnit¬
tebantur. portar&: Potest
&iam intellegi. quod & alii
discipuli. aut senserint hoc.
aut dixerint. aut eis iuda di¬
cente ꝑ suasum sit. atq: omniũ
uo luntatũ. matheus. & mar¬
cus &iam uerbis expresserint.
sed iuidas propt̃ ea dixerit.
quia fur erat. c&eri uero
ꝓpt̃ pauperũ curã. iohannẽ
aũ desolo illo id cõmemora¬
re uoluisse. Cuius exhac oc¬
casione furandi consu&udi¬
nẽ credidit intimandam.
Quod uero sub ditur : Et fre¬
mebant in eum. nequaquã
debonis ac diligentib xpm̃
a postolis dictum crediderim.
sed de illo potius sub numero
plurali. qui nec dñõ ac disci¬
pulis eius fidelit̃ adhȩsisse.
neq
pauperũ curam
habuisse pro¬
batus ẽ. Iħs aũ
dixit: sinite eam. quid illi
mo lesti estis. Bonũ opus ope¬

Expanded text:
numerum pro singulari ponumerum pro singulari ponens. Nam Joannes distinctius loquens, Judam haec locutum esse testatur, et hoc gratia cupiditatis, eo quod fur esset, et loculos habens, ea quae mittebantur portaret. Potest autem intelligi quod et alii discipuli, aut senserint hoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque omnium voluntatem Matthaeus, Marcus etiam verbis expresserint, sed Judas propterea dixerit, quia furerat, caeteri vero propter pauperum curam. Joannem autem de solo illo ideo commemorasse voluisse, cujus ex hac occasione furandi consuetudinem credidit intimandam. Quod vero subditur: « Et fremebant in eam, » nequaquam de bonis ac diligentibus Christum apostolis dictum crsed de illo potius sub numero plurali, qui nec Domino nec discipulis ejus fideliter adhaesisse, neque pauperum curam habuisse probatus est. Jesus autem dixit: Sinite illam. Quid illi molesti estis? Bonum opus ope
Abbreviated transcription (Latin):
bris sp̃italit̃ inplere non de¬
sinit. quȩ toto diffusa orbe.
gloriantur & dicunt: Dõ
aũ grãs qui semꝑ triumphat
titiȩ suȩ manifestat ꝑnos in
omni loco. quia xp̃i bonus
odor sumus dõ: Quȩ cum
potentiam diuinȩ uirtutis
eius. quȩ illi una cũ patre est
digna reuerentia confit&ur.
laudat & p̃dicat: Caput pro¬
fecto illius unguento ꝑfundit
precioso : Cum uero ad sump¬
te mysteria humanitatis.
ȩque digna reuerentia sus¬
cipit. In pedes utiq dñi un¬
guentum nardi pisticum.
id ÷ fidele ac uerum profun¬
dit. quia illam eius natu¬
ram quat̃ram contingere.
hoc ẽ int̃ homines conuer¬
sari dignatus ẽ. piap̃dicatio¬
ne comm̃dat ac deuotis uene¬
ratur obsequiis : Erant
aũ quidam indigne ferentes
intrase m& ipsos & dicentes.
ut quid ꝑditio ista unguenti
facta ẽ  Poterat enim unguen
trecentis denariis & daripau¬
perib:: Marcus haec quomo¬
do & matheus sinado chicos.
loquitur. pluralẽ uidelic&

Expanded text:
bris spiritaliter implere non debris spiritaliter implere non desinit, quae toto diffusa orbe gloriantur, et dicunt: Deo autem gratias qui semper triumphat titiae suae manifestat per nos in omni loco. Quia Christi bonus odor sumus Deo . Quae cum potentiam divinae virtutis ejus, quae illi una cum Patre est, digna reverentia confitetur, laudat, et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suspicit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est fidele ac verum perfundit, quia illam ejus naturam qua terram contingere, hoc est inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat, ac devotis veneratur obsequiis. Erant autem quidam indigne ferentes intra semetipsos, et dicentes: Ut quid perditio ista unguenti facta est? Potrecentis denariis, et dari pauperibus. » Marcus haec quomodo et Matthaeus synecdochicos loquitur, pluralem videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
densoq: cuius cacumina in
a ristasse spariunt. ideoq
gemina dote pigm̃tarii nar¬
dispicas ac folia celebrant:
Et hoc ẽ quod marcus ait:
Unguenti nardispicati p̃ciosi.
Quia ui delic& unguentum il¬
lud quod ad tulit maria dño
non solũ deradice confectũ
nardi : uerũ &iam quo p̃ci¬
osius e&̃. spicarũ quoq & fo¬
liorũ eius adiectione. odo¬
ris ac uirtutis illius erat ac¬
cumulata gr̃ã: Ferunt aũ
denardo phisiologi. quia
principalis sit inunguentis.
Unde merito unctioni capi¬
tis & pedũ dñi oblataẽ.
S unt quidam multa eius genera.
sed om̃a erbȩ pr&er indicũ
quam preciosius est: Mysti¬
ceaũ. deuotio haec mariȩ dño
mi nistrantis. fidem ac pi&a¬
tem designat ecłȩ sçẽ. quȩ lo¬
quitur. in amoris cantico di¬
cs. Dum e& rex in accubi¬
to suo. nardus mea dedit odo¬
rẽ suum. Quȩ nimirum uer¬
ba. & semel iuxtalitteram
manib: mariȩ cõpleuit. &
cottidiȩ in omnib: suis mem¬

Expanded text:
densoque, cujus cacumina in densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguenti nardi spicati pretiosi, quia, videlicet, unguentum illud, quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Fecerunt autem de nardo physiologi quod principalis sit in unguentis; unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem multa ejus genera, sed omnia herbae praeter Indicum, quod pretiosius est. Mystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico, dis: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, et semel juxta litteram manibus Mariae complevit, et quotidie in omnibus suis mem
Abbreviated transcription (Latin):
zari quẽ suscitauit iħs amor¬
tuis. ut iohannes aꝑte cõme¬
ante sex dies paschȩ testatur
pridiȩ quam asino sedens.
cum palmis & laude turba¬
rũ hiero solimã uenir&.
psa ẽ aũ non alia. quȩ quon¬
dam ut lucas scribit : Pecca¬
trix ad hoc ueniens pedes dñ
lacrimis paenitentiȩ rigauit.
& unguento piȩ confessio¬
nis liniuit. & quia multum
dilexit. multorũ ueniam
peccatorum apio iudice pro¬
meruit: N une uero iusti¬
ficata & familiaris effecta.
dño. non tantum pedes eius
ut idem iohannes narrat .
uerum &iam & taput. ut
matheus martusq. ꝑhibent
oleo scõ ꝑfudit. Est aũ ala¬
bastrum genus marmoris
int̃ tincti. quod ad uasa un¬
guentaria cauare solent.
eo qđ optime seruariea in¬
corrupta dicatur : Nascit᷑
circa tehbas aegyptias. & da¬
probatissimũ uero in india :
Nardus uero ẽ frutex aroma¬
tica graui ut aiunt & crassa
radice. sed breui ac nigra
fragiliq quamuis pingui¬
suco. reddolente ut cipres¬
sũ aspero sapore. folio paruo

Expanded text:
suscitavit Jesus a mortuis, ut Joannes aperte commeante sex dies paschae testatur, pridie quam asino sedens, cum palmis et laude turbarum Hierosolymam veniret. Ipsa est autem, non alia, quae quondam, ut Lucas scribit , peccatrix adhuc veniens, pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit; et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus, ut idem Joannes narrat , verum etiam caput, ut Matthaeus Marcusque perhibent , oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris intertincti, quod ad vasa unguentaria cavari solet eo quod optime servare ea incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias, et Daprobatissimum vero in India; nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt, et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique quamvis pinguissinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo
Abbreviated transcription (Latin):
panẽ & benedicens fregit
& dedit eis. & ait. sumite.
hoc ẽ corpus meum. Finitis
paschȩ u&eris sclemnus.
quȩ in cõmemorationẽ antique
de aegrpto liberationis po¬
puli dĩ agebant. transut
ad nouum. quod insuȩ redẽo¬
tionis memoriam. eclesiã
frequentare uolebat. Ut
ui delic& pro carne. agni¬
ac sanguine sui corporis.
sanguinisq sacram̃tũ sub¬
sistuer&. Ipsumq se cẽ mon¬
strar& . Cui iurauit dñs &
non penitebit eũ: tues sacer¬
dos in a&ernũ seđm ordinẽ
mel chi sed ech: Frangit aũ
ipse panẽ quẽ dispłis porri¬
git. ut ostendat corporis
sui. fractionẽ non absq sua
sponte ac procuratione uen¬
turam. sed sicut alibi dicit:
Potestatem se habere ponen¬
di animã suam. potestatẽ
se habere iterum sum̃di eã
Quem uidelic& panẽ certi
quoq. gratia sacram̃ti.
prius quã franger& benedix̃¬
qui naturam humanam quã
passurus ad sumpsit. Ipse
una cum patre & spũ scõ grãe
diuinȩ uirtutis impleuit :

Expanded text:
panem, et benedicens fregit, panem, et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hoc est cPaschae veteris solemniis, quae in commemoratione antiquae de Aegypto liberationis populi Dei agebant, transiit ad novum, quod in suae redemptionis memoriam ecclesiam frequentare volebat, ut videlicet pro carne agni, sui corporis sanguinisque sacramentum substitueret, ipsumque sese esse monstraret: Cui juravit Dominus et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et potestatem se habere iterum sumendi eam. Quem videlicet panem certi quoque gratia sacramenti, priusquam frangeret benedixquia naturam humanam quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre et Spiritu sancto gratia divinae virtutis implevit.
Abbreviated transcription (Latin):
suã. & thesaurizat sibi iram
indiȩ ire. Po enam p̃dicit
ut quẽ pudor non uicerat.
corrigant denuntiata sup¬
plicia: Sed & hodie quoq. &
insemꝑt̃nũ. uȩ illi homini qui
adm̃sam dñi malignus accedit.
qui insidus m̃te conditis. qui
p̃cordus aliquo scelere pollu¬
tus. mysteriorũ xp̃i oblatio¬
nib sacro scĩs partitipare ñ
m&uit. Et ille enim in exem¬
plum iudȩ filium hominis
tradit. non quidẽ iudeis pec¬
catorib: sed tam̃ peccatorib
membris uidelic& suis quib
illud in estimabile & in uio¬
labile dominici corporis.
ac sanguinis sacram̃tum te¬
glecto. terrena pro illo &
cadica immo &iam crimino¬
sa diligere & curare conuin¬
citur  Ronum ẽ ei sinon
e& natus homo ille : Nonideo
putandus ẽ ante fuisse quã
nas cer&ur. quia nulli possit
eẽ bene. nisi ei qui fuerit. sed
simplicit̃ dictũ ẽ. multo me¬
lius eẽ non sub siftere quam
male subsistere : Et man¬
ducantib illis. accepit ihs

Expanded text:
suam, et thesaurizat sibi iram suam, et thesaurizat sibi iram in die irae. Poenam praedicit, ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoque et in sempiternum vae illi homini qui ad mensam Domini malignus accedit, qui insidiis mente conditis, qui praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hominis tradit, non quidem Judaeis peccatoribus, sed tamen peccatoribus, membris videlicet suis, quibus illud inaestimabile et inviolabile dominici corporis ac sanguinis sacramentum teglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa, diligere et curare convincitur. Bonum esset ei, si non esset natus homo ille. Non ideo putandus est ante fuisse quam nasceretur, quia nulli possit esse bene, nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere, quam male subsistere. Et manducantibus illis, accepit Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
fier&. Mittit crim̃ innume¬
ro. ut agat conscius penitentiã:
At illi coeperunt contristari.
& dicere ei singillatim: Nũꝗd
cogitarent. sed plus credunt
magistro quam sibi. & tim̃tes
fragilitatẽ suam tristes inter¬
rogant depeccato. cuius con¬
scientiam non habebant. ⁊
Qui ait illis. unus ex iluo decim
qui intingit mecum manũ
incatino :: O mira dñi patien¬
tia. primũ dixerat. unus ex
uobis me trad&. ꝑseuerat pro¬
ditor inmalo manifestius argu¬
it. & tam̃ nom̃ propriȩ non
designat. ⁊ Iudas c&eris con¬
tristatis & r&rahentibus ma¬
num. & inter dicentib: cibos
orisuo temeritate & inpu¬
dentia qua proditurus erat.¬
&iam manum cũ magistro
mittit incatino. ut audatia
bonã conscientiam mentir&:
Et filius quidẽ hominis uadit
sicut scriptũ ẽ de eo. Uȩ aũ
homini illi ꝑquẽ filius hom¬
nis trad&ur : N ec primo
nec seđo correptus a proditi¬
one r&rahit pedem. sed pati¬
entia dñ nutrit inpudentiã

Expanded text:
fieret. Mittit crimen in numefieret. Mittit crimen in numerum, ut agat conscius poenitentiam. « At illi coeperunt contristari, et dicere ei singulatim: Nunquid cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi: et timentes fragilitatem suam, tristes interrogant de peccato, cujus conscientiam non habebant. « Qui ait illis: Unus ex duodecim, qui intingit mecum manum in catino. » O mira Domini patientia! prius dixerat: Unus ex vobis me tradet, perseverat traditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat Judas, caeteris contristatis, et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate et impudentia, qua proditurus erat, etiam manum cum magistro mittit in catinum, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. « Et filius quidem hominis vadit, sicut scriptum est de eo. Vae autem homini illi, per quem Filius hominis tradetur. Nec primo, nec secundo correptus a proditione retrahit pedem, sed patientia Domini nutrit impudentiam
Abbreviated transcription (Latin):
ibi parate & c&: Cęnacu¬
lum magnũ lex spĩtalis est.
quȩ de angustus litterȩ egred¬
ensin sublimi loco recipit salua¬
torem .: Nam qui ad huc oc¬
cidentẽ lit teram serua uerit
qui non aliud inagno quã
pecus intellexerit: iste nim¬
rum inimis pascha facit: quia
ma iestatẽ sp̃s in uerbis dĩ com¬
prehendere nec dũ didicit.⁊
At qui aquȩ baiulũ. hoc ẽ gratiȩ
preconẽ indomũ ecđe fuerit
secutus. hic ꝑ spm̃ in lustrantẽ
suꝑ ficiẽ lit terȩ transcenden¬
do in alto m̃tis solario xpõ
refectionẽ p̃parat. quia cunc¬
ta uel paschȩ sacram̃ta uel
c&era legis decr&a. eius eẽ¬
xluiui. sacram̃ta cognoscit. Uespe¬
tibus. ait ih̃s Am̃ dico uob
quia unus ex uobis metra¬
d& qui manducat mecum .:
Qui de passione predixerat &¬
deproditore predicit. dans
locum penitentiȩ. Ut cum in¬
tellex iss& sciri cogitationes
suas & occulta consilia. peni¬
ter& eũ factisui. & tam̃ non
designat specialiter . ne mani¬
feste coargũtus inpudentior

Expanded text:
enaculum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agro quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis pascha facit, quia majestatem spiritus in verbis Dei comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per spiritum illustrantem superficiem litterae transcendendo, in alto mentis solario Christo refectionem praeparat: quia cuncta vel paschae sacramenta, vel caetera legis decreta esse sacramenta cognoscit. IV. Vespetibus, ait Jesus: Amen dico vobis, quia unus ex vobis me tradet, qui manducat mecum. » Qui de passione sua praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas, et occulta consilia, poeniteret eum facti sui: et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus, impudentior
Abbreviated transcription (Latin):
oc currat. siue uiuens ad huc
incorpore reꝑtus. seudemor¬
de iam resuscitatus aduitam:
Ueniunt aduiditium & reꝓbi.
& ipsi alii incorpore uiui
inuenti . alii aduitam amor¬
te suscitati: Sed ea nimirũ
distantia. quod iusti congre¬
gantur ingaudiũ dñi sui Ini¬
mici aut eius ꝑ acto iuditio
dissipentur. & pereant a fa¬
ciȩ dĩ: A ficuaũ discite pa¬
rabolam. Cum iam ramus
eius tener fuerit. & nata fo¬
lia fuerint. cognoscitis quia
in ꝓximo sit aestas: Sic & uos
cum uideritis haec fieri. scito¬
te quod in proximosit in
docuit consummationis ad¬
uentum: Quo modo inquid
cum teneri fuerint in arbo¬
re ficus cauliculi. & gemma
erumpit inflorem. cortexq
folia parturit. Intelle¬
gitis aestatis aduentum &
fauonii ac ueris introitum :
Ita cum om̃a hȩc quȩ scripta suat
uideritis. nolite putare. iam
adeẽ consummationẽ mundi
sed quasi proemia & precur¬
sores quos dam uenire. ut os¬
tendant quod prope sit . & in

Expanded text:
occurrat, sive vivens adhuc occurrat, sive vivens adhuc in corpore repertus, seu de morte jam resuscitatus ad vitam. Veniunt ad judicium reprobi et ipsi, alii in corpore viventes inventi, alii ad vitam a morte suscitati. Sed ea nimirum distantia, quod justi congregantur in gaudium Domini sui; inimici autem ejus peracto judicio dissipentur, et pereant a facie Dei. A ficu autem discite parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis quia in proximo sit aestas: sic et vos, cum videritis haec fieri, scitote quod in docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, cum teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in florem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et favonii ac veris introitum; ita cum omnia haec quae scripta sunt videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire, ut ostendant quod prope sit et in
Abbreviated transcription (Latin):
terrestres. ad hoc iuditium
ꝑturbari. cuius aspectum. &
ipse caeloꝵ uirtutes. hoc est
angelicȩ trement potestates.
beato quoq iob. ad testante
qui dicit. Columnȩ caeli con¬
tremescunt. & pauent ad nu¬
tum eius: Quid ergo faciunt
tabulȩ quando tremunt colum¬
nȩ. quiduirgula desertipa¬
titur cum cedrus paradisi
concutitur: Et tunc mit¬
t& angelos suos. & congrega¬
bit electos suos. aquattuor
uentis. a summo terrȩ usque
ad summũ celi : Aquat tuor
uentis . Aquat tuor mundi
climatib: dic̃. Oriente. Occi¬
dente. Aquilone : & austro :
Et nequis putar&. Aquat tuor
solum modo plagis terrei & ñ
potius acunctis eius finibus.
simul & medi terraneis regi¬
onib electos eẽ congregandos.
apte sub iunxit: A summo t̃rȩ
usq ad summũ caeli. Id ÷ ab ex¬
tremis terrȩ finibus ꝑdirec¬
tum usq adultimos t̃minos
eius. Ubi longe aspectantib
sidere : Nullus ergo indie illa
remanebit electus. qui non ue¬
nienti. adiuidicium dño inaera

Expanded text:
terrestres, ad ejus judicium turbari, cujus aspectum et ipsae coelorum virtutes, hoc est, angelicae trement potestates, beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae coeli contremiscunt, et pavent ad nutum ejus . Quid ergo faciunt tabulae, quando trement columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi concutitur? Et tunc mittet angelos suos, et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae, usque ad summum coeli. A quatuor ventis, a quatuor mundi climatibus dicit, Oriente, Occidente, Aquilone et Austro. Et ne quisquam putaret a quatuor solummodo plagis terrae, et non potius a cunctis ejus finibus simul et mediterraneis regionibus electos esse congregandos, apte subjunxit: A summo terrae, usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum, usque ad ultimos terminos ejus, ubi longe aspectantibus dicere. Nullus ergo in die illa remanebit electus, qui non venienti ad judicium Domino in aera
Abbreviated transcription (Latin):
illo tempore ꝑmaner&. sed
quiaante leprosus. postea
a saluatore mundatus est
nomine pristino ꝑmanen¬
te: ut uirtus curantis ap
pareat : Nam & incatalo¬
go apostolorum. cum pris¬
tino uitio & offitio. mat¬
heus publicanis appella¬
tem populi. quod credide¬
rit dñõ & abẽo curatasit.
simon quoq: ipse oboediens

Expanded text:
illo tempore permaneret, sed illo tempore permaneret, sed quia ante leprosus, postea a Salvatore mundatus est, nomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio, Matthaeus publicanus appella212 partem populi, quae crediderit Domino, et ab eo curata sit. Simon quoque ipse obediens
Abbreviated transcription (Latin):
& ueritatis prȩcepit eẽ uiuen¬
dum. omniq semꝑ nisu nos de¬
sideria terrena. quasi egrpti
r& inacula fugere fugere. &¬
uel ut amundana conuersatio¬
ne. secr&am solitudinẽ: Iter
am mou& subire uirtutum :¬
t quȩrebant summi sa¬
cerdotes & scribȩ quomo¬
do eum dolo tenerent. & oc¬
ciderent : Nicebant aũ non
indie festo. neforte tumul¬
tus fier& populi: Quide¬
buerant pascha uicino para¬
re uictimas. leuigare tẽ¬
pli pari& es. pauim̃ta uer¬
rere. uasa mundare. & sđm
ritum legis purificari ut
esu agni digni fierent. con¬
gregantur. in euntes con¬
silium quomodo occidant
dnm. non tim̃ tes seditionẽ
ut simplex sermo demonserat.
sed cauentes ne auxilio po¬
puli desuis manib: toller&.
Et cum e& b&haniȩ indo¬
mo symonis leprosi. & re¬
cum ber&: Passurus pro
omnimundo. & uniuersas
nationes suo sanguine re¬
dempturus. moratur in
b&hania. domo oboedientiȩ
quȩ quondam fuit simonis
leprosi. Non quod leprosus

Expanded text:
et veritatis praecepit esse vivenet veritatis praecepit esse vivendum, omnique semper nisu nos desideria terrena, quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secreta solitudine iter admonet subire virtutum. Et quaerebant summi sacerdotes et scribae, quomodo eum dolo tenerent et occiderent. Dicebant autem: Non in die festo, ne forte tumultus fieret in populo. Qui debuerant pascha vicino parare victimas, levigare templi parietes, pavimenta verrere, vasa mundare, et secundum ritum legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium, quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem ut simplex sermo demonstrat, sed caventes ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi, et recumberet. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania in domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi; non quod leprosus
Abbreviated transcription (Latin):
decima aũ luna. quando egr&s¬
sum ẽ de egypto succedebat
festiuitas a Zimorum quȩ sep¬
tẽ di ebus. id÷ usque ad uicesi¬
mam primum diem eiusdem
mensis aduesperam. est statu¬
ra so lemnitas : Uerum euan¬
gelistae in differenter . & diẽ
azimorum pro pascha. & pro
diebus azimorum. pascha po¬
nere solent : Dicit enim mar
cus: Erat aũ pascha & azima
post biduum: Dicit lucas. Dies
festus a Zimorum. quidicitur
luna res ager&ur. ait : & ipsi
non intro eunt inpr&orium
ut ñ contaminarentur. sed man¬
ducarent pascha. Quod ideo
facere. quia & paschȩ dies ina¬
zimis panib: ẽ celebrari p̃cep¬
tus. Et nos quasi pascha ꝑ p&uũ
facientes sẽꝑ. ex hoc mundo tran¬
sire prȩcipimur : Uno quippe
diȩ agno immolato aduesperã.
sẽꝑ exordine dies sequuntur
a zimorũ. quia xp̃s iħs semel
ꝓ nobis inplenitudine tẽpoꝵ
passus incarne : Perto tum nob̵
huius scłi tẽpus quod septẽ dieb
agitur . in azimis sinceritatis

Expanded text:
decima autem luna, quando egresdecima autem luna, quando egressum est de Aegypto, succedebat festivitas azymorum, quae septem diebus, id est, usque ad vigesimum primum diem ejusdem mensis ad vesperam est statuta solemnitas. Verum evangelistae indifferenter, et diem azymorum pro Pascha, et pro diebus azymorum Pascha ponere scus: « Erat autem Pascha et Azyma post biduum . » Dicit Lucas: « Dies festus Azymorum, qui dicitur  luna res ageretur, ait: « Et ipsi non introierunt in praetorium, ut non contaminarentur, sed ut manducarent pascha . » Quod ideo fecere, quia et Paschae dies in azymis panibus est celebrari praeceptus, et nos quasi Pascha perpetuum facientes, semper ex hoc mundo transire praecipimur. Uno quippe die agno immolato ad vesperam, septem ex ordine dies sequuntur Azymorum, quia Christus Jesus semel pro nobis in plenitudine temporum passus in carne, per totum nobis hujus saeculi tempus, quod septem diebus agitur, in azymis sinceritatis
Abbreviated transcription (Latin):
gentiȩ tenebras reppellit¬
Hinc & enim paulus e uigilate
uisti . & nolite peccare. N inc
ice dicitur pase. nona passio¬
ne ut pleriq arbitrantur.
sed a transitu nominatur
eo quod exterminator uidens
sanguinẽ inforib: isrłitarũ
ꝑ transierit. nec ꝑ cusserit eos.
uel ipse dñs prebens auxiliũ
populo suo. desuꝑ ambular&:
Cuius sacram̃tum uocabuli sub¬
limius exponens euangelista
iohannes ait. Ante diem aũ
festum paschȩ sciens iħs quia
uenit hora eius. ut transeat
ex hoc mundo ad patrem:
Ubi manifeste declarat. Ideo
so lemnitatis huius diem. ꝑlegõ
mystice transitum eẽ uocatũ
quod agnus dĩ qui pec cata
mundi toller&. in eo dehoc
mundo siue ipse transiturus.
siue nos salubri transitu. quasi
de egyptia e& seruitute duc¬
turus: Noc sane iuxta u&eris
instrum̃ti scripturam: Inter
pascha & atima distat. quod
pascha ipse solus dies appellatur.
inquo agnus occidebatur ad
uesperam. hoc ẽ quarta deci¬
ma luna prima mensis. quinta¬

Expanded text:
gentiae tenebras repellitHinc etenim Paulus dicit: Evigilate, justi, et nolite peccare . Hinc ice dicitur phase, non a passione ut plerique arbitrsed a transitu nominatur. Eo quod exterminator videns sanguinem in foribus Israelitarum pertransierit, nec percusserit, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste declarat, ideo solemnitatis hujus diem per legem mystice transitum esse vocatum, quod Agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo, de hoc mundo sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu, quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta veteris Instrumenti scripturam inter pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est quartadecima luna primi mensis. Quinta
Abbreviated transcription (Latin):
tentionis accepta: cunctis suꝑ¬
bientium iudeorum operibus
prȩstans. Om̃s enim exeo
quod habundabat illis miser̃
haec uero depenuria sua omi
quȩ habuit. misit totum uicũ
suũ: Ex habundantia sibi iu¬
deus mittit in munera dĩquia
de iustitia sua p̃sumens. hȩc
apud se orat : Ns grãs agotib
quia non sum sicut c&eri hom¬
nũ : Raptores iniusti & c&̃
Omnẽ eñ uictũ suũ in dĩmune¬
ra mittit ecclesia. quia omne
quod uiuit. ñ sui eẽ meriti.
sed diuini muneris intellegit
dicens: Ns propitius estomi
peccatori: & iterũ: Fortitu¬
dinẽ meam ate custodiam. qͥa
tu ds̃ susceptor mũs es. ds̃ ms

Expanded text:
tentionis accepta, cunctis suptentionis accepta, cunctis superbientium Judaeorum operibus praestant. Omnes enim ex eo quod abundabat illis miserunt. Haec vero de penuria sua omnia quae habuit misit totum victum suum. Ex abundantia sibi Judaeus mittit in munera Dei qui, de justitia sua praesumens, haec apud se orat: Deus, gratias ago tibi, quoniam non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum in Dei munera mittit Ecclesia, quia omne quod vivit, non sui esse meriti, sed divini muneris intelligit, dicens: Deus propitius esto mihi peccatori . Et iterum: Fortitudinem meam ad te custodiam, quia tu D
Abbreviated transcription (Latin):
bono animo obtulerimus. qui
ñ substantiã offerentiũ sed con¬
scientiã pensat. nec ꝑ pendit
quantum in eius sacrifitio
sed ex quanto proferatur..:
Iuxta uero legis allegoriȩ di¬
uites qui ingazophilatibm
munera mit tebant. iudeos
de iustitia legis elatos: porro
uidua pauꝑ. ecclesiȩ simplitita¬
tẽ significat. quȩ recte pauꝑ
appellatur. quia uel suꝑbiȩ
spm̃ uel concupiscentias tẽpo¬
ralium rerum. quasi mundi
diuitias abiecit :: Uidua uero
quia uir eius pro ea mor tẽ
ꝑtulit. & nunc inceli pene¬
trabilib ab eius oculis occul¬
tus. quasi in parte alterius
regionis uiuit : Haec ingazo¬
philatium minuta duo mittit .
quia inconspectum diuinȩ ma¬
gestatis quia oblationes deuo¬
tȩ nr̃ȩ operationis. quasi cer¬
to numero conscripta: & con¬
signata seruantur. siue dilec¬
tionẽ dĩ & proximi. seu fidei
orationisq suȩ munera defert:
Q uȩ consideratũ propriȩ fragi¬
litatis minuta. sed merito piȩ in¬

Expanded text:
bono animo obtulerimus, qui bono animo obtulerimus, qui non substantiam offerentium, sed conscientiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitiae legis elatos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte pauper appellatur, quia vel superbiae spiritum vel concupiscentias temporalium rerum, quasi mundi divitias abjecit. Vidua vero, quia vir ejus pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus, ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua oblationes devotae nostrae operationis quasi certo numero conscriptae et consignatae servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert. Quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae in
Abbreviated transcription (Latin):
& pontifex. effundebantq & nu¬
merabant pecuniam. quȩ inue¬
niebatur indomo dnĩ: Itaq
dñs quia app&itores primatus
& uanȩ gloriȩ cauendos eẽ mo¬
nuerat. quisimulatis oratio¬
nib ꝓlixius iuditium p̃dixe¬
rat ẽẽ rependendum. &iam
donaferentes indomo dñi. cer¬
to examine discernit. ut re¬
tribuat singulis seđm cor & o¬
pera eorum quod eodem modo
semꝑ in ecclesia. idẽ internus
arbiter noncessat agere
Et multi diuites. iactabant mul¬
ta Cum uenis s& aũ una uidua
pauꝑ. misit duo minuta. quod ẽ
quadrans. Quadrantẽ uocane
calculatores quar tam partem
cuius cumq rei. uidelic&. aut
loci. aut tẽporis. aut peccuniȩ. ⁊¬
Forsitan ergo hoc loco quartam
par tẽ sicli. idẽ quinq obolos
significat : Et conuocans disci¬
pulos suos. ait illis : Am̃ dico uob.
quõ ui dua haec pauꝑ.plus aliis
omnib: misit. qui miserunt in
gazophilatium : Hoc nobis mo
ralit̃ quidem intimat. quam
sit acceptabile dõ. quicquid

Expanded text:
ntifex, effundebant, et numerabant pecuniam quae imveniebatur in domo Domini . Itaque Dominus qui appetitores primatus et vanae gloriae cavendos esse monuerat, qui simulatis orationibus prolixius judicium praedixerat esse rependendum, etiam dona ferentes in domum Domini certo examine discernit, ut retribuat singulis secundum cor et opera eorum, quia eodem modo semper in Ecclesia idem internus arbiter agere non cessat. Et multi divites jactabant multa. Cum venisset autem una vidua pauper, misit duo minuta, quod est quadrans. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujuscunque rei, videlicet aut loci, aut temporis, aut pecuniae. Forsitan ergo hoc loco quartam partem sicli, id est, quinque obolos significat. Et convocans discipulos ait illis: Amen dico vobis quoniam vidua haec pauper plus omnibus misit qui miserunt in gazophylacium. Hic nobis locus moraliter quidem intimat quod sit acceptabile Deo quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
pore dominicȩ passionis : Luna
enim tunc tẽporis cum e& ple¬
na sub addito latebat. Unde
inꝑfecta restat usq: hodie pro¬
ph&ia illa iohel. qui cum dixis¬
s& sol conuert&ur in tenebras
addidit. & luna insanguinẽ an¬
& manifestus: Et quod dedie
iuditu loquens esaias . & eru¬
besc& inquid luna. & confun¬
d&ur. sol. cum regnauerit
dñs ex ertituum inmonte
sion & in hierusalem & in con¬
spectu senum suorum fuerit
glorificatus: C& erum ꝑ acto
die iuditu & clarescente futu¬
rȩgloriȩ uita. Cum fuerit
caelum nouum. & t̃ranoua
tunc fi& quod idem proph&a
dicit alibi. & erit lux lunȩ sic̃

Expanded text:
pore dominicae passionis. Luna pore dominicae passionis. Luna enim tunc temporis cum esset plena, sub abdito terrae latebat. Unde imperfecta restat usque hodie prophetia illa Joel, qui cum dixisset: Sol convertetur in tenebras, addidit: Et luna in sanguinem, anet manifestus . Et quod de die judicii loquens Isaias: Et erubescet inquit luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et in Hierusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . Caeterum peracto die judicii et clarescente futurae gloria vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta dicit alibi: Et erit
Abbreviated transcription (Latin):
tandum quod in illa miserabilis
& miserȩ ciuitatis obsidione.
nullus erat fidelis adquẽ diuina
ex ortatione ꝑuersos magistros
sequer&ur fieri deber&. Uerũ
om̃s pariter & minores & ma¬
iores: & obsessi & obsidentes.
alieni a xp̃o durabant: Unde
melius deher&icis accipiendũ.
qui contra eccłãm uenientes.
xpõs se eẽ m̃tirentur. quorũ
primus simonmagus fuit . ex¬
tremus aũ illȩ maior. ceeris
ẽ anti xp̃s: Sed in illis dieb post
tribulationẽ illam. sol conte¬
nebrabitur. & luna non dabit
splendorem suũ. & stellȩ caeli
erunt decidentes: Si dera in
die udicu uidebuntur. obscu¬
ra. non diminutione suȩ lucis
accidente . sed suꝑ ueniente
claritate ueri luminis. hoc est
summi iudicis. Cũ uenerit in
maiestate sua & patris. & scõrũ
angeloꝵ : Quãuis nihil prohibe¬
at intellegi. ueraciter solem tunc
& lunã cumsiderib c&eris ad
tẽpus suo lumine priuari. quo¬
modo factũ desole constat. tẽ¬

Expanded text:
tandum, quod in illa miserabilis tandum, quod in illa miserabilis et miserae civitatis obsidione nullus erat fidelis, ad quem divina exhortatio, ne perversos magistros sequeretur, fieri deberet: verum omnes pariter, et minores et majores, et obsessi et obsidentes, alieni a Christo durabant. Unde melius de haereticis est accipiendum, qui contra Ecclesiam venientes christos se esse mentirentur. Quorum primus Simon Magus fuit, extremus autem ille major caeteris, est Antichristus. Sed in illis diebus post tribulationem illam sol contenebrabitur, et luna non dabit splendorem suum, stellae coeli erunt decidentes. Sidera in die judicii videbuntur obscura, non diminutione suae lucis accedente, sed superveniente claritate veri luminis, hoc est summi judicis, cum venerit in majestate sua, et Patris, et sanctorum angelorum; quamvis nil prohibeat intelligi veraciter solem tunc et lunam cum sideribus caeteris ad tempus suo lumine privari, quomodo factum de sole constat tem
Abbreviated transcription (Latin):
ratur uir tutis: Idemq: ipse
qui torm̃tis saeuit ut xp̃s ne¬
g&ur . prouocat miraculis.
ut anti xp̃o credatur .: Quod
ergo in his suffugium: quȩ spes
remanebit electis.nisi ut
suꝑna grã quȩ uirtutũ patien¬
tiampus largitur potentiã
ꝑsequendi. aut tribulandi. cici¬
us demat impiis. Vnde prouida
pi&ate sub iungitur⁊ Et nisi
breiuiass& dñs dies. non fuiss&
salua omnis caro. sed propter
electos quos elegit. breuiauit
dies : Naec & enim tribulatio
quanto c&̧eris quȩ prȩcesserȩ
pressurarũ pondere grauior.
tanto ẽ temporis breuitate mo¬
deratior futura: Namq trib
annis ac dimidio quantum
proph&ia danihelis. & apolip¬
si scĩ iohannis conici potest:
ecclesia per orbem in pugnatu¬
ra eẽ creditur: Et nunc siquis
uobis dixerit. eccehic est xp̃s.
ecce illic. necredideritis: Ex
haec ad captiuitatis iudaice tẽp:
referunt. ubi multos xpõs se
eẽ dicentes. deceptas post se ca¬
teruas populi trahebant : Sed no¬

Expanded text:
rator virtutis, idemque ipse rator virtutis, idemque ipse qui tormentis saevit ut Christus negetur, provocat miraculis ut Antichristo credatur? Quod ergo in his suffugium, quae spes remanebit electis, nisi ut superna gratia quae virtutem patientiae piis largitur, potentiam persequendi ac tribulandi citius demat impiis? Unde provida pietate subjungitur. Et nisi breviasset Dominus dies, non fuisset salva omnis caro. Sed propter electos quos elegit, breviavit dies. Haec etenim tribulatio quanto caeteris quae praecessere pressurarum pondere gravior, tanto est temporis brevitate moderatior futura. Namque tribus annis ac dimidio, quantum de prophetia Danielis et Apocalypsi S. Joannis conjici potest, Ecclesiam per orbem impugnatura esse creditur. Et tunc si quis vobis dixerit: Ecce hic est Christus, ecce illic, ne credideritis. Exshaec ad captivitatis judaicae tempus referunt, ubi multi christos se esse dicentes, deceptas post se catervas populi trahebant. Sed no
Abbreviated transcription (Latin):
daicam quȩ aromanis facta
ẽ. partim ad diem iuditi
ꝑtin&. ⁊ Nam &apud ma¬
theũ ita discipuli dñm.
cum hec eẽt locuturus. int̾¬
rogasse leguntur.: Dic no¬
bis quando erunt & quod
signũ aduentus tui . & con¬
sum mationis scłi. ⁊¬
runt enim dies illi tri
bulationis tales. quales ñ
fuerunt ab initio creaturȩ
quã condidit ds̃: usq nunc neq
fient: N aec tẽporib: anti xp̃ĩ
propriȩ congruunt quando
non solum torm̃ta crebriora¬
& acerbiora. quȩ prius con¬
sueuerant ingerenda sunt fi¬
delibus sed quod grauius est.
signorum quoq: operatio eos
qui torm̃ta ingerunt cõmi
ni seductione. signs & prodi¬
gus m̃datii : Quanta enim se¬
pe mracula. quot uir tutes
scĩ martyres coram ꝑsecuto¬
rib fecerunt. nec tam̃ crede¬
re illi. neq aꝑsequendo cessare
uoluerunt: Quis ergo ad fi¬
dem conuertit incredulos:
cuius iam credentis. non pauit.
& concutitur. fides. quando
ꝑsecutor pi&atis. fit &iam ope¬

Expanded text:
daicam quae a Romanis facta daicam quae a Romanis facta est, partim ad diem judicii pertinet. Nam et apud Matthaeum ita discipuli Dominum, cum haec esset locuturus, interrogasse leguntur: Dic nobis quando haec erunt et quod signum adventus tui, et consummationis saeculi? Erunt enim dies illi trn fuerunt ab initio creaturae quam condidit Deus usque nunc, neque fient. Haec temporibus Antichristi proprie congruunt, quando non solum tormenta crebriora quam prius consueverunt, ingerenda sunt fidelibus, sed quod gravius est signorum quoque operatio eos qui tormenta ingerunt, comitni seductione, signis, et prodigiis mendacii . Quanta enim saepe miracula, quot virtutes sancti martyres coram persecutoribus fecerunt, nec tamen credere illi neque a persequendo cessare voluerunt. Quis ergo ad fidem convertitur incredulus, cujus jam credentis non pavet et concutitur fides, quando persecutor pietatis fit etiam ope
Abbreviated transcription (Latin):
Uȩ presenti captiuitate preg¬
nantib: & nutrientib:: quarũ
uel uteri ł manus filiorum
sarcina p̃grauatȩ fuge necessi¬
tatẽ . non minimũ impediunt:
Lege regum hystoriam ubi uxor
io nathȩ malum captiuitatis
p̃propera fugauitando. lapsum
sinu filium ꝑp&uo claudum re¬
cepit: Orate uero. ut hiemȩ ñ
fiant : Inmatheo scriptũ ẽ
orate aũ. ut non fiat fuga ur̃a
hiemȩ uel sabbato: Si de capti¬
uitate hierusalẽ uoluerimus ac¬
cipere. quando atito. & uespa¬
siano captaẽ. orare debent.
nefuga eoꝵ hiemȩ uel sabbato
fiat. quia in altera duritia fri¬
goris prohib& ad solitudinẽ
ꝑgere & inmontib: desertisq
latitare. in altero. auttrans¬
gressio legis ẽ. si fugere uolu¬
erint. aut mors inminens
si remanserint : Si aũ de consũ¬
matione mundi intellegitur.
hoc p̃cepit. ut non refrigescat
neq: ut otiosi in opere dĩ
torpeamus uirtu tũ sabba¬
to. ⁊ Hȩc & enim dñi locutio
partim adcaptiuitatẽ iu¬

Expanded text:
Vae praesenti captivitate praegVae praesenti captivitate praegnantibus et nutrientibus, quarum vel uteri vel manus filiorum sarcina praegravatae, fugae necessitatem non minimum impediunt. Lege Regum historiam, ubi uxor Jonathae malum captivitatis praepropera fuga vitando lapsum sinu filium perpetua claudum recepit. Orate vero ut hieme non fiant. In Matthaeo scriptum est: Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Si de captivitate Jerusalem voluerimus accipere, quando a Tito et Vespasiano capta est, orare debent ne fuga eorum hieme vel sabbato fiat, quia in altero duritia frigoris prohibet ad solitudinem pergere, et in montibus desertisque latitare; in altero aut transgressio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si remanserint. Si autem de consummatione mundi intelligitur, hoc praecipit ut non refrigescat neque otiosi in opere Dei torpeamus virtutum sabbato. Haec enim Domini locutio partim ad captivitatem Ju
Abbreviated transcription (Latin):
uerȩ fidei ꝑsistimus. nonde ter¬
renis infimisq actib: mancipa¬
ri. sed tanto altius uir tutum
culm̃ debemus ascendere: quan¬
to plures ampla & errabunda
uitiorum sequi itinera uide¬
mus. ⁊ Tunc qui suꝑ tectum est.
hoc est qui excedens animo car¬
nalia tãquã in aura libera.
spitalit̃ uiuit Ne descendat¬
ad infimos actus pristinȩ con¬
uersationis. neq: ea quȩ relique¬
rat mundi. carnis suȩ deside¬
ria rop&at : Domus namq:
nr̃a. uel mundus hic. uel ipsa
inqua degemus nr̃a intellegen¬
da ẽ caro : Dequa dicit apłus:
Scimus enim quia si terrestris
domus nr̃a huius habitationis
dissoluatur. quod aedificatio¬
nem ex dõ habemus: Et qui
operatur in a ecłã sicut paulus.
& appollo plantat & rigat.
non respiciat spem secularem:
cui renuntiauit. nec r&ina¬
cula uitȩ labentis. quib se iam
exuerat. resumere in cautus
p̃sumat : : Uȩ aũ pregnantib
& nutrientib in illis diebus.

Expanded text:
verae fidei persistimus, non terverae fidei persistimus, non terrenis infirmisque actibus mancipari, sed tanto altius virtutum eulmen debemus ascendere, quanto plures ampla et errabunda vitiorum sequi itinera videmus. Tunc qui super tectum est, hoc est qui excedens animo carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit, ne descendatad infimos actus pristinae conversationis, neque ea quae reliquerat mundi carnisve desideria repetat. Domus namque nostra, vel mundus hic, vel ipsa in qua degimus, nostra intelligenda est caro, de qua dicit Apostolus: Scimus enim quod si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus . Et qui operatur in Ecclesia, ac sicut Paulus et Apollo plantat et rigat , non respiciat spem saecularem, cui renuntiavit, nec retinacula vitae labentis, quibus se jamexuerat, resumere incautus praesumat. Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus.
Abbreviated transcription (Latin):
reuertatur r&ro. tollere ues¬
tim̃tũ suũ N aec iuxta litterã
facta eẽ constat. Cum adpropin¬
quante romano bello & exter¬
minio iudeȩ genti . oraculo ad¬
moniti om̃s quierant in pro¬
uintia xp̃iani. longius disces¬
serunt. ut ecclesiastica narrat
hystoria. & trans iordanense
cedentes: manebant ad tẽpus in
ciuitate pella. sub tutela agripȩ
regis udeorum. cuius in actib
aposto loꝵ mentio est: Qui cũ
ea quȩ sibi obtemperare uole¬
bat parte iudeorum . semꝑ
ro manorum imperio subditus
agebat: Iuxta uero sensus spi¬
ritales. Cum uiderimꝰ ab homi¬
nationem desolationis stare
ubi non deb&. Noc est hesẽses.
& flagitia regnare inter eos.
qui caelestibus mysteriis uide¬
bantur eẽ consecrati. cum ope¬
rantes iniquitatẽ. loquentes
m̃datium uiros sanguinum
& dolosos. quos ab hominabitur
dñs. Pacem fidelium turbare
ꝑpenderimus : Tunc quu in tũq
in iudea. hoc ẽ in confessione

Expanded text:
revertatur retro tollere vesrevertatur retro tollere vestimentum suum. Haec juxta litteram facta esse constat, cum appropinquante Romano bello et exterminio Judaicae gentis, oraculo admoniti, omnes qui erant in provincia Christiani longius discesserant, ut ecclesiastica narrat Historia, et trans Jordanem sedentes, manebant ad tempus in civitate Pella sub tutela Agrippae regis Judaeorum, cujus in Actibus apostolorum mentio est, qui cum ea quae sibi obtemperare volebat parte Judaeorum, semper Romanorum imperio subditus agebat. Juxta vero sensus spiritales, cum viderimus abominationem desolationis stare ubi non debet, hoc est haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendacium, viros sanguinum et dolosos quos abominabitur Dominus, pacem fidelium turbare perpenderimus, tunc quicunque in Judaea, hoc est in confessione