comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficiũ exsubstantia pauperis. quasi qui uictimat filiũ inconspeo¬
tu patris sui. Unde & maximus de ieurnio agens: quid pro¬
dest inquit ꝓpriũ non edere panẽ. & uictum diripere misero
rũ: ltẽꝙ recte inquit denariũ dabis pauperi sullũ alte¬
rinon abstulisti Rursus uero qui supra Noli offerre mu¬
est apud illũ gloriatio personȩ Prophȩta quoq ue inquit qui
p̃daris Nonne & ipse p̃daberis : lob etiã. anima ait uulnera¬
torũ clamabit & dñs inultũ abire nonpatit᷑ Et uere: tibi enĩ
dicit psalmista de relictus est pauper. pupillo tueris aduitor Hex
pauca itaq cũ infinitis diuinȩ legis testimonus conferens. sic exer¬
ce tẽporaliter militiã: ut ȩternaliter uiuentẽ nequaquã perdas
cõmodantes animã & conquirentes inlege altissimi ut lntelle¬
gas ipsis tius operibus te posse dõ offerre aceptabilẽ laudẽ ora¬

Expanded text:
ficium ex substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspecficium ex substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Unde et Maximus de jejunio agens: « Quid prodest, inquit, proprium non edere panem, et victum diripere miserorum? » Itemque - « Recte, inquit denarium dabis pauperi, si illum alteri non abstulisti. » Rursus vero qui supra: Noli offerre muest apud illum gloriatio personae . Propheta quoque: Vae, inquit qui praedaris, nonne et ipse praedaberis? Job etiam: Anima, ait, vulneratorum clamabit, et Dominus inultum abire non patitur . Et vere: Tibi enim, dicit Psalmista, derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor . Haec pauca itaque cum infinitis divinae legis testimoniis conferens, sic exerce temporaliter militiam, ut aeternaliter viventem nequaquam perdas commodantes animam, et conquirentes in lege Altissimi ; ut intelligas ipsis tuis operibus te posse Deo offerre acceptabilem laudem, ora
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ expressum. accipe a parte minori. sicut sȩpe piscriptu¬
ris peranimã solã intellegit᷑ a parte maiori ltẽq: Non accipi¬
et dñs ꝑsonã in paupere. & de p̃cationẽ lesi exaudiet Non de¬
spiciet p̃ces pupilli nec uiduã: si effundat loquȩlã gemitus: non
eius super deducentẽ eas Amaxilla enĩ ascendunt usq ad cȩ¬
lũ & dñs exauditor delectabit᷑ in illis. lẽq panis egentiũ uita
pauperis est Qui defraudat illũ. homo sangumis ẽ: Qui aufert insu¬
dore panẽ. quasi qui occidit ꝓximũ suũ Scitis aute ait a postolus io¬
tatis : putas te ex eadẽ rapina redimi posse.Audi eundẽ qui
supra inmolans inquit ex iniquo oblatio ẽ maculata & non sunt
bene placitȩ subsannationes in iustorũ: Itẽꝙ: Dona iniquorũ ꝓbat
altisimus. nec respicit in oblationibꝰ liuquorũ. nec inmultitudi¬
ne sacrificiorũ eorũ ꝓpitiabit᷑ peccatis Quenĩ offert sacri¬

Expanded text:
nem expressum accipe a parte minori, sicut saepe in Scriptunem expressum accipe a parte minori, sicut saepe in Scripturis per animam solam intelligitur a parte majori. Itemque: « Non accipiet Dominus personam in paupere, et deprecationem laesi exaudiet. Non despiciet preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonnejus super deducentem eas? A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Denique panis egentium vita pauperis est; qui defraudat illum, homo sanguinis est; qui aufert in sudore panem, quasi qui occidit proximum suum . » Sanctus autem ait apostolus Joicos de mammona iniquitatis , putas te ex eadem rapina redimi posse. Audi eumdem qui supra: Immolantis, inquit, ex iniquo, oblatio est maculata, et non sunt beneplacitae subsannation nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur peccatis. Qui enim offert sacri
Abbreviated transcription (Latin):
sicut flamma conburens montes : ita ꝑsequeris illos inulrtute tua.
et in ira tua turbabis eos: Et reliqua scuariũ autẽ dñi ẽ. quit qid̃
dño oblatũ ad eius pertinet domũ Sic enĩ habes moyse dicente
Om̃e quod offert᷑ dño scm̃ sanc torũ ẽ dñi. & adius ꝑtinet sacer¬
dotũ Prȩda uero quantũ dõ displiceat audi Propter miseriam
in opũ & gemitũ pauperũ. nunc ex surgã dicit dñs. Ex surgensu
ro id est ad undictã sesparans. qͥđ ipse agat manifestat dicens
dñs autẽ non faciet uindictã electorũ suorũ clamantiũ ađ
se & patientiã habebit in illis: Amen dico uobis quia cito faci¬
et uindictã illorũ Uindicta autẽ huius modi quȩ sit. audi. Nin¬
dicta inquit carnis impu ignis & uermes Axtu : erit inquis ignis.
sed ex tinguibilis : Uermes seil mortales ꝓphee contra. Uermisait
eorũ non moriet᷑. & ignis non extinguet Carne autẽ totũ homi¬

Expanded text:
sicut flamma comburens montes, ita persequeris illos in virtute tua, et in ira tua turbabis eos, etc. » Sanctuarium autem Domini est, quidquid Domino oblatum, ad ejus pertinet domum. Sic enim habes, Moyse dicente: « Omne quod offertur Domino sanctum, sanctorum est Domini, et ad jus pertinet sacerdotum . » Praeda vero quantum Deo displiceat, audi: « Propter miseriam inopum et gemitum pauperum nunc exsurgam, dicit Dominus . » Exsurgens vero, id est, ad vindictam se praeparans, quid ipse agat, manifestat dicens: « Dominus autem non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad se, et patientiam habebit in illis. amen dico vobis, quia cito faciet vindictam illorum . » Vindicta autem hujusmodi quae sit, audi: « Vindicta, » inquit, « carnis impii ignis et vermes . » Ac tunc erit, inquis, ignis, sed exstinguibilis, vermes, sed mortales. Propheta e contra: « Vermis, ait, eorum non morietur, et ignis non exstinguetur . » Carne autem totum homi
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝓprie beatoꝵ est ipso dño teste. uł ut sepe assobet ꝓsuȩ alicuiꝰ
culpȩ emendatione aliquo recludit᷑ su asponte. aut alterius ius
necessariũ siquis in aliquo sibi exꝑtus fuerit utilẽ. mecũ precor
ut uocitet agonisticũ siue medicinalẽ. Nempe & adpugnã sua¬
soriũ. & ad medicinã utillimũ inuenire poterit.si ea quȩ c̃tinet

Expanded text:
quod proprie beatorum est ipso Domino teste, vel, ut saepe assolet, pro suae alicujus quod proprie beatorum est ipso Domino teste, vel, ut saepe assolet, pro suae alicujus culpae emendatione aliquo recluditur sua sponte, aut alterius jussnecessarium, si quis in aliquo sibi expertus fuerit utilem, mecum, precor, ut vocitet Agonisticum sive medicinalem. Nempe et ad pugnam suasorium, et ad medicinam utillimum invenire poterit, si ea quae continet
Abbreviated transcription (Latin):
PRAITATIO
ACANTI MIHI & CONBRUENTIA TIMEORIS SITS &
causa parit̃ arridente. uisum ẽ pauca in nomine dñi ex innu¬
merabilib diuinȩ auctoritatis medicaminib in isto libello con¬
gerere. quib athleta dĩ in hoc scłi scamate cũ aduersario lucta¬
turus uirib iã exertis. lacertis excussis cotidie ꝑunguat᷑. qͦ certans legitime
coronã mereat᷑ uictoriȩ. Qđ ut perspicacius cuilib& forsitan minus liben¬
ter hȩc ita capienti ex ꝓpriem. conabor inquã quantũ ds̃ dederit piȩ
uerba supplicationis unde unde colligere. quibꝰ agonitheta nr̃
imperatorẽ palestritã editiores spectatores suȩq partis
fautores alloquens sibi ut faueant in imicũ ut formidine ictibꝰ
om̃ibꝰ sollicitudinibꝰ scłi p̃sentis exutus. cunctisq rerũ transeuntiũ
quȩ speculã mentis obtenebant curis penitus ex occupatus. siue ob
uerã philosophiã sectandã. seu ꝓ iustitiȩ ueritatisq de fensione

Expanded text:
PRAEFATIO. Vacanti mihi, et congruentia temporis, situs et causa pariter arridente, visum est pauca in nomine Domini, ex innumerabilibus divinae auctoritatis medicaminibus, in isto libello congerere, quibus athleta Dei in hoc saeculi schemate cum adversario luctaturus, viribus jam exertis, lacertis excussis, quotidie perungatur, quo certans legitime, coronam mereatur victoriae. Quod ut perspicacius cuilibet 10 forsitan minus libenter haec ita cupienti expropriem, conabor, inquam, quantum Deus dederit, piae verba supplicationis unde unde colligere, quibus agonitheta noster, imperatorem palaestritam, editiores spectatores, suaeque partis fautores alloquens, sibi ut faveant, inimicum ut formidine, ictibus, omnibus sollicitudinibus saeculi praesentis exutus, cunctisque rerum transeuntium, quae speculam mentis obtenebrant, curis 11 penitus exoccupatus, sive ob veram philosophiam sectandam, seu pro justitiae veritatisque defensione,
Abbreviated transcription (Latin):
senex. qͥa fr̃ aliquando stimulabat᷑ cotidie a cogitationib
suis ꝑ annos nouẽ. ita ut metu ipso desperaret de salute sua:
Et adiudicauit semetipsũ dicens. Perdidi animã meã . Etiã
qͥa perii. uada ad scłm. Qui cũ abi ret.uenit ei uox in uia
dicens. Tẽptationes quas in nouẽ annis sustiniuisti. coronȩ
tuȩ erunt. Reũtere gͦ in cellã tuã. ꝙ subleuabo te a co¬
gitationib malis. Vnde agnoscit᷑ qͥa ñ ẽ bonũ desperare
de se aliquẽ ꝓ his quȩ in cogitatione ueniunt. Hȩ enĩ
cogitationes magis coronã nob̾ ꝓuident si bene eas exege¬
rimus. Senex qđa erat inthebaida sedens inspelunca.
q habuit quenda discipulũ ꝓbatũ. Consuetudo aut̃ erat.
ut senex uespere doceret discipłm. ꝙ cõmoneret eũ quȩ
etant animȩ ꝓfutura. Et post am̃onitionẽ faciebant

Expanded text:
senex quia frater aliquando stimulabatur a cogitationibus senex quia frater aliquando stimulabatur a cogitationibus suis per annos novem, ita ut metu ipso desperaret de salute sua ; et adjudicavit semetipsum dicens: Perdidi animam meam; et jam quia perii, vadam ad saeculum. Qui cum abiret, venit ei in via vox dicens: Tentationes quas in novem annis sustinuisti, coronae tuae erunt; revertere ergo in locum tuum, et sublevabo te a cogitationibus malis. Unde agnoscitur quia non est bonum desperare de se aliquem pro his quae in cogitationibus veniunt. Hae enim cogitationes magis coronam nobis provident, si bene eas exegerimus. 43. Senex quidam erat in Thebaida sedens in spelunca, et habuit quemdam discipulum probatum: consuetudo autem erat ut senex vespere doceret discipulum, et commoneret eum quae erant animae profutura; et post admonitionem, faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
Posthȩc uenit pat̾ eiꝰ uidere qđ fecerat. & inuenit eũ nihil ope¬
ratũ: Et dix̾ ei quare usꝙmͦ nihil fecisti : Et dix̃ iuuenis patri
suo. Mox ut ueniebã operari pat.cũ uidissẽ multitudinẽ hanc
ulorũ ꝙ spinarũ.reuocabar ab assũptione labor
Fili ad mensurã latitudinis quã iacens in t̾ra occupas ꝑ singu¬
los dies operare. ꝙ ita paulatĩ ꝓficiet opꝰ tuũ ꝙ tu pusillanimis
ñ efficeris. Qđ cũ audisset iuuenis fecit sic. ꝙ in paruo tẽpore
purgata ẽ. ꝙ exculta possessio. Et tu ita fr̃ paulatĩ operare &
ñ deficies. ꝙ ds̃ ꝑ gr̃am suã restituet te iterũ priori tuo¬
ordini. Hoc auilito fr̃ ille abiit.ꝙ cũ onui patientia sedens
faciebat sic̃ edoctꝰ fuerat a sene. ꝙ sic inueniens reqͥem ꝓmo
uebat᷑ ꝑ dnm̃ xp̃m S enex qͥda erat. qͥ frequent᷑ egrotabat
Contigit aut̃ eũ uno anno ñ egrotare Qui affligebat᷑ grauit᷑.
ꝙ plorabat dicens. Dereliqͥt me ds̃. ꝙ ñ uisitauit me. D ix̃

Expanded text:
Posthaec venit pater ejus videre quod fecerat, et invenit eum nihil operatum. Et dixit ei: Quare usque modo nihil fecisti? Et dixit juvenis ille patri suo: Mox ut veniebam operari, pater, cum vidissem multitudinem hanc tribulorum et spinarum, revocabar ab assumptione laboriFili, ad mensuram latitudinis, quam jacens in terra occupas, per singulos dies operare, et ita paulatim proficiet opus tuum, et tu pusillanimis non efficieris. Quod cum audisset juvenis, fecit sic; et in parvo tempore purgata est et exculta possessio. Et tu ita, frater, paulatim operare et non deficies, et Deus per gratiam suam restituet te iterum priori ordini tuo. Hoc audito, frater ille abiit, et cum omni ni patientia sedens faciebat sicut edoctus fuerat a sene; et sic inveniens requiem, proum. 41. Senex quidam erat qui frequenter aegrotabat . Contigit autem eum uno anno non aegrotare; qui affligebatur graviter et plorabat, dicens: Dereliquit me Deus, et non visitavit me. 42. Dixit
Abbreviated transcription (Latin):
caritatẽ eorũ nis mansit inpugnatꝰ a cogitationib suis ut
gat᷑ si quide. prę solitus erat ut exiret: e ⁊ quando fiebat
penas quet nuat inscipso Crastina hinc discedo EoNa¬
que supsentii de guatione sua. Eatorqueamꝰ nob hic stare.
maiora de nibilẽ. Et cũ iterũ uellet obseruanieb aregu¬
eris. Datus ẽ e principia. a tribulatione impediebatur
uidens cui sicipso. quando habeo me ita inuenoesnẽ
qđł scriptura monachi opus Tleniens aut ad quent a

Expanded text:
am novem annis mansit impugnatus a cogitationibus suis, ut suam, in qua jacere solitus erat, ut exiret. Et quando fiebat vespere dicebat in seipso: Crastina hinc discedo. Et mane dicebat in cogitatione: Extorqueamus nobis hic stare eregulam monachilem; et cum iterum vellet observantiae regularis sibi principia dare, a tribulatione impediebatur, et dicebat in seipso: Quando habeo me ita invenire, siinchoare monachi opus. Veniens autem ad quemda
Abbreviated transcription (Latin):
cuetdetianerdos ut tũ quoq si tam̃ es qđ diceris fuit
qͥa n sbuit quos auophilis implentious lallos rursum fo¬
A quo illua accepisti cõmendes. puteosi effodiasi hoa uit
scripture abdita ab imis mysterioꝵ educens rationabili¬
fusꝰ ouibus offeras tuis ne ignorantie eas ese desupigleo
acobcaput in lapide ponens eundemq fuso desuꝑ olpo
uoti cuburengens nonne ł euidentissime pondit supers
xp̃m ea putr imentis eũ a selaribꝰ uacando dorantas cums
ue iractibus ꝑẽtẽplationẽ debere ponere : ut anglorum
ascensũ descensũꝙ merearis c̃spicere. id ẽ ubi sese diuina
intelligere. ipsam deniq petrã oleo miseđiȩ & cõpassionis
fraterne superfundere. quod ẽ ut semꝑ suꝑexaltes misedi¬
n iudicio. ut eandẽ & ipse c̃sequi merearis a dño. ipsũꝙ¬

Expanded text:
acuit; et sacerdos, ut tu quoque, si tamen es quod diceris, fuitacuit; et sacerdos, ut tu quoque, si tamen es quod diceris, fuituteos fodit, quos allophylis implentibus alios rursum foa quo illud accepisti commendes 140, puteos effodias, hoc est Scripturae abdita ab imis mysteriorum educens, rationalibus ovibus offeras tuis, ne ignorantiae eas enecet sitis. Jacob caput in lapide ponens, eumdemque fuso desuper oleo in titulum erigens , nonne tibi evidentissime, pandit, super Christum caput mentis, cum a saecularibus vacando dormitas curis vel actibus per contemplationem debere ponere, ut angelorum ascensum descensumque merearis conspicere, id est, ubi sese divina intelligere, ipsam denique petram oleo misericordiae et compassionis fraternae superfundere, quod est ut semper superexaltes misericordiam judicio , ut eamdem et ipse consequi merearis a Domino, ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
lem enĩuero nec ꝑmodicũ sinũ. forsitan enĩ & hic aliquod
um carabũ liberet nostrum. Unde plurimos dumi placi¬
dũ ad huc modicum quid stat mare aduocantes socios
p̃cem᷑ ut accipiant in modicos ducantꝙ ꝑ ęquora remos
citius optata ut tangat littora ratis. montibꝰ exẽptũ
in nr̃is spectantibꝰ nautieũ reddens amicis. Eia igitur
in aliquo deuiet nr̃i callis prestans sermorici
compont Considera quã altũ quod gestas uoca bulitic
qui som. quã sĩt uetustũ. Attende tuũ in abel sacrifio¬
uni acorptũ munditiã in enoeh tua trauislatũ a te in hoc
mantu diuerse distincta affectibꝰ homigũ gemera. tlla¬
mau munau et euigila ẽtra naufragiũ. Si quando catus
tran quiliitas eaue ne subrepat ebrictas Perpende oreleh¬
sederh optiuis es pant & uinũ. et regile tuũ fig uiusse
sederd ctptii sabranã fide qua uinuis si tanã iuste uiuus pl¬

Expanded text:
lem, enimvero nec permodicum sinum. Forsitan enim et hic aliquod lem, enimvero nec permodicum sinum. Forsitan enim et hic aliquod um carabum liberet nostrum: unde plurimos, dum placidum adhuc modicum quid stat mare, advocantes socios, precemur, ut accipiant in modicos  f., immodicos ducantque per aequora remos, citius optata ut tangat littora ratis, mortibus exemptum nostris spectantibus nauticum reddens amicis. Eia igitur! in aliquo deviet nostri callis praestans sermonis. compone. Considera quam altum quod gestas vocabulum, quam sanctum, quam sit vetustum. Attende tuum in Abel sacrificium acceptum , munditiam in Enoch tuam translatam , te in Noe mantia diverse distincta affectibus hominum genera , diluvium mundum , et evigila contra naufragium. Si quando datur tranquillitas, cave ne subrepat ebrietas. Perpende Melchisedech obtulisse panem et vinum , et regale tuum figurasse sacerdotium. Abraham fide , qua vivis, si tamen juste vivis, pl
Abbreviated transcription (Latin):
p̃mia ualeb regni cȩlestis. Exłlicit liber qu artos
cũ tricipiti uoluminũ lintre ẽtiguos ꝓposuerimꝰ
estus tẽptare : qua de re tã en ormis in isto quẽ dõ
donante transnatauimꝰ granditatis subierimꝰ chĩbã.
impares ualde cȩt̾is sinibꝰ c̃cedentes carinas. Sed no¬
uerit prȩt̃ tẽporis in congruentiam etiam aurarum
maxime id expostulasse in consonantiã. dũ non unũ
aut duos tantũ modo sed ꝑplures qui in fractis cautis¬
sime scopulis rectã ꝑ ȩquora deducerent puppĩ res de¬
poposcit
naucleros. Nã dũ gauderet pelago
se iã exẽp¬
tam nr̃i carina sermonis. brachia
rursum
flucti fragis concedere remis ꝓxi¬
ma mone¬
bat caribdis. Ad eo his totũ calami¬
tatibus opꝰ
lisse naufra¬
gium sed potius euasisse uiuum si
tamen ꝑ euaserit nostrũ nob̃ uideatur nauelerũ. Sed
aggrediamur iã xp̃o auspice & hinc ȩqͦris tãetsi in equa¬

Expanded text:
praemia valebis regni coelestis. INCIPIT LIBER QUINTUS. praemia valebis regni coelestis. INCIPIT LIBER QUINTUS. cum tricipiti voluminum lintre contiguos proposuerimus aestus tentare qua de re tam enormis in isto, quem Deo donante transnatavimus, 139 granditatis, subierimus carabum, impares vel de caeteris finibus concedentes carinas. Sed noverit praeter temporis incongruentiam, etiam aurarum maxime id expostulasse inconsonantiam; dum non unum aut duos tantummodo, sed perplures, qui infractis cautissime scopulis rectam per aequora deducerent puppim, res depoposcit naucleros. Nam dum gauderet pelago se jam exemptam nostri carina sermonis, brachia rursum fluctifragis concedere remis proxima monebat Charybdis. Adeo his totum calamitatibus opus lisse naufragium, sed potius evasisse vivum si tamen perevaserit nostrum nobis videatur nauclerum. Sed aggrediamur jam, Christo auspice, et hinc aequoris tametsi inaequa
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc audeamꝰ tangere : erubesce
sydon. ait
enim mare. Animaduerte etiã rogo
qͥd poeta tibi
diat inqluens in satyra. Expectata diui tandem ꝓiunꝰ¬
tia cumten rectorem acciperet: pone ire frena modũ¬
ꝙ pone & auaritiȩ. miserere in opũ & sociorũ. Sociorũ
inquit non seruoꝵ. non subiectorũ Om̃s enĩ in po se¬
cundũ apłm̃ unũ sumus. Sed studebo iã te relinquere
ne alicuiꝰ uidear uelle mores carpere. Simul etiã uel
sero debeo meminisse. me ẽtra flumen ñ deberȩ natare
Degina es p̃ter alias innumeras multa etiã quȩ & t
iam superius posita cõpetunt docum̃ta habes quas imi¬
teris helȩnã scilicet c̃stantini post miariam xp̃i. Rade¬
gundẽ reginã parit̃ & uirginẽ. Rothildẽ clodouei et
p̾lacillã theodosii Has si uolueris imitari. & hic scep¬
tra feliciter regni prȩsentis & ullic ubi iã illȩ p̃cessẽ¬
runt si tam̃ sequi ñ dedigneris felicissime obtinereus

Expanded text:
adhuc audeamus tangere: Erubesce, adhuc audeamus tangere: Erubesce, Sidon: ait enim mare . Animadverte etiam, rogo, quid poeta tibi dicat, inquiens in satyra: Exspectata diu tandem provincia cum te Rectorem acciperet, pone irae frena, modumque Pone et avaritiae, miserere inopum et sociorum. sociorum, inquit, non servorum, non subjectorum: Omnes enim in Christo, secundum Apostolum, unum sumus . Sed studebo jam te relinquere, ne alicujus videar velle mores carpere. Simul etiam vel sero debeo meminisse, me contra flumen non debere natare. 35. Regina es? praeter alias innumeras, multa etiam quae et tibi jam superius posita competunt documenta, habes quas imiteris, Helenam scilicet Constantini post Mariam Christi, Radegundem reginam pariter et virginem, Clotildem Clodovei, et Placillam Theodosii. Has si volueris imitari, et hic sceptra feliciter regni praesentis, et illic, ubi jam illae praecesserunt, si tamen sequi non dedigneris, felicissime obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite scm̃ dare canibꝰ. Audi eundẽ ꝑ legẽ clamasse. Quic¬
dis collatũ ẽ pauperibus siue sacerdotibus: pascendis tri
ge. Usus qͥdem pͥoris eui iste fuit ꝓ paucitate hominum.
sed deficiente necessitate debet quoq & qđ ꝓpt̃ nec essita¬
tẽ agit᷑ cessare. p̃sertĩ cũ sciamꝰ nouũ hominẽ noua p̃r¬
cepta dedisse Ministros & c̃siliarios tͥ tales elige : q ñ tua
sed te ꝓbentur diligere : nec tantũ morigeros quantũ
amicos id ẽ animȩ custodes. qͥ te scilicet corripiant in
miscđia et in crepent. neq oleo noxiȩ uel mortiferȩ ad¬
ulationis caput id ẽ mentẽ tuã demulceans Caue etiã
delatoꝵ fallaciã. mem̃to illoꝵ fraude multorũ iã aaino¬
insontem
Agnoueris egesyppo testȩ nunquã ulos
defore si
ulis credulus uolueris eẽ. Uide ne cũ
in edictis
eplis siue decretis uocari ambias
pius. in fac¬
tis appareas impius. Et ut aliqͥd
de sclãribꝰ

Expanded text:
Nolite sanctum dare canibus . Audi eumdem per legem clamasse: QuidNolite sanctum dare canibus . Audi eumdem per legem clamasse: Quiddis collatum est pauperibus, sive sacerdotibus pascendis, tribge. Usus quidem prioris aevi iste fuit pro paucitate hominum; sed deficiente necessitate, debet quoque et quod propter necessitatem agitur, cessare; praesertim cum sciamus novum hominem nova praecepta dedisse . Ministros et consiliarios tibi tales elige, qui non tua, sed te probentur diligere; nec tantum morigeros, quantum amicos, id est animae custodes, qui te scilicet corripiant in misericordia et increpent, neque oleo noxiae vel mortiferae adulationis caput, id est mentem tuam, demulceant. Cave etiam delatorum fallaciam: memento illorum fraude multorum jam innoinsontem . Agnoveris, Egesippo teste, nunquam illos defore, si illis credulus volueris esse. Vide ne cum in edictis, epistolis, sive decretis vocari ambias pius, in factis appareas impius; et ut aliquid de saecularibus
Abbreviated transcription (Latin):
rum auferas usus. Scĩo certissime. quia si illi mercedẽ ꝓ da¬
to. tu pęnã habiturus es ꝓ ablato Si illi dando mercati
st̃ uitã ȩt̃nã. tu auferendo adqͥris gehannã Res enĩ ecclẽ
igneȩ. Nã nec elemosinã ex inde potes facere. nec mandu¬
care nec bibere. nͥ aut eccłẽ dono aut tuo sacrilegio lp-¬
sũ autẽ quid legibꝰ mereatur ñ indiges doceri. qͥ et uindex
a dõ & a populo constitutus es suꝑ huius modi. Noueris au¬
tẽ ecclẽ dĩ te aduocatũ eẽ institutũ ñ dominũ: non enĩ
matri dominari qͥs nͥ absurde ualet. tutorẽ ñ dispensato¬
rẽ. quẽ scias eẽ dño docente pontificẽ. patronũ ñ ministrũ.
euglĩo dñm. Uerere autẽ. ne si plusq p̃ceptũ ẽ usurpare ue¬
lis : pęnas ꝓ inuasione in iudicio luere cogaris. Audi dñm
ut etiam iuxta litt̃am illud accipias in eugłio dixisse.

Expanded text:
rum auferas usus. Scito certissime, quia si illi mercedem pro darum auferas usus. Scito certissime, quia si illi mercedem pro dato, tu poenam habiturus es pro ablato; si illi dando mercati sunt, vitam aeternam, tu auferendo acquiris gehennam. Res enim ecclesiae igneae. Nam nec eleemosynam exinde potes facere, nec manducare, nec bibere, nisi aut Ecclesiae dono, aut tuo sacrilegio. Ipsum autem quid legibus mereatur, non indiges doceri qui et vindex a Deo et a populo constitutus es super hujusmodi. Noveris autem Ecclesiae Dei te advocatum esse institutum, non dominum non enim matri dominari quis nisi absurde valet; tutorem, non dispensatorem, quem scias esse, Domino docente , pontificem; patronum, non ministrum, Evangelio Dominum. Verere autem, ne si plusquam perceptum est usurpare velis, poenas pro invasione in judicio luere cogaris. Audi Dominum, ut etiam juxta litteram illud accipias, in Evangelio dixisse:
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ut ait ueridicũ ꝓuerbiũ timere debet.quẽ multi
timent & ut uerb̾ iam dicticte alloqͣr: scias moneo qͥa
pͥncipes scłi ñ nunquã intra ecclãm potestatis ad eptae
culmina tenent. ut ꝑ eande potestatẽ disciplinã eccła¬
nȩ sermonẽ: potestas hoc imꝑet ꝑ disciplinȩ t̾rorẽ: Eece
quȩ. & qͣre tͥ potestas in eccłȩ sit rebꝰ concessa. Ne ergo
decidas a ministerio pͥorũ tuoꝵ exẽplo. ecclãs đi restau¬
ra. monasteria releua. opibꝰ dita: Erit enĩ forte tẽpus
quo et ipsȩ expendent᷑ ꝓ salute tua : In t̾roga qͥs regũ an¬
terioꝵ iuste sapient̃ ue incessit. qͥs uoluntatẽ đĩ ampli¬
us ut faceret quȩsiuit. qͥs uire popłm̃ rexit. qͥs ecclãs ẽstru¬
xit.
monasteria fundauit. xenodochia statuit. & illũ amplec¬
tere. illũ sequere. illũ imitare. Caue unquã aliqͥs existat
qͥ possit suadere ut aliquid ex his aut ad tuos aut ad tuo¬

Expanded text:
autem, ut ait veridicum proverbium, timere debet, quem multi autem, ut ait veridicum proverbium, timere debet, quem multi timent; et, ut verbis jam dictis te alloquar, scias moneo, quia ncipes saeculi nonnumquam intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesianae sermonem, potestas hoc imperet per disciplinae terrorem. Saequae et quare tibi potestas in Ecclesiae sit rebus concessa. 34. Ne ergo decidat  f., decidas a ministerio, priorum tuorum exemplo ecclesias Dei restaura, monasteria releva, opibus dita: erit enim forte tempus, quo et ipsae expendentur pro salute tua. Interroga quis regum anteriorum juste sapienterve incessit? quis voluntatem Dei, amplius ut faceret, quaesivit? Quis jure populum rexit? quis ecclesias construxit, monasteria fundavit, xenodochia statuit? et illum amplectere, illum sequere, illum imitare. Cave, ne unquam aliquis existat, qui possit suadere, ut aliquid ex his aut ad tuos, aut ad tuo
Abbreviated transcription (Latin):
tegit quoq aqͥs suꝑiora cęloꝵ : ita cor regis quoeũq uult
inclinat. quia sic̃ diuisiones gr̃arũ uixta uoluntatẽ suam &
angłis et hominibꝰ tribuit: ita corda sc̃oꝵ quibꝰ eũꝙ uoluerit
digna donationibꝰ reddit. neq ullũ habet pelagianista
locum quod absq di grã quis saluus possit. fieriꝰ. Cęterũ
ut iam sufficiant ista quanquam modica magna uero di¬
centiũ auctoritate suffulta: pauca tͥ ad hue uiuendi sug¬
gero dogmata. & sic te relicto ꝑgo ad alia. hoc ante om̃
nia ꝑferens qͥa iustũ ẽ te legibus obtẽperare debere.
Tẽ enĩ iura tua ab hominibus custodienda scias. si et tu
illis reuerentiã p̃beas. Teneris enĩ tu ut dicit lsidorꝰ tu¬
is legibꝰ. nec ipse dãpnare ẽtra hȩc faciendo tua debes
uira quȩ in subieetis ẽstituis. Iusta ẽ enĩ uocis tuȩ aueto¬
ritas. si quod ꝓhibes populis tͥ licere ñ patiaris. Multos

Expanded text:
tegit quoque aquis superiora coelorum ; ita cor regis quocunque vult tegit quoque aquis superiora coelorum ; ita cor regis quocunque vult inclinat; quia sicut divisiones gratiarum, juxta voluntatem suam, et angelis et hominibus tribuit, ita corda sanctorum quibuscunque voluerit digna donationibus reddit, neque ullum habet Pelagianista locum, quod absque Dei gratia quis salvus possit fieri . » 33. Caeterum ut jam sufficiant ista, quanquam modica, magna vero dicentium auctoritate suffulta, pauca tibi adhuc vivendi suggero dogmata, et sic te relicto, pergo ad alia, hoc ante omnia 137 proferens, quia justum est te legibus obtemperare debere. Tecum enim jura tua ab hominibus custodienda scias, si et tu illis reverentiam praebeas. Teneris enim tu, ut dicit Isidorus, tuis legibus, nec ipse damnare, contra haec faciendo, tua debes jura, quae in subjectis constituis. Justa est enim vocis tuae auctoritas, si quod prohibes populis, tibi licere non patiaris. Multos
Abbreviated transcription (Latin):
Ql &ergo mirũ si regia iure quęlibet recte suũ regens
corpus bona dr̃ anima: cũ regia recte deducens dica¬
tur & uia. regia. qͥa non aliũde ascendit᷑ sed legitti
libro hoc ẽ diinatio in corde regis. in iudicio non errabit
rat. ita dicendo. Nil falsũ dicetur regi & n
ullo mentiente potest falli nec aliqͣndo mentiri In
eius quoꝙ regis hilaritate ẽ uita. quia qͥcũꝙ in illo
sup̃mo examine hilarẽ eiꝰ uultũ uidere merebunt᷑.
his in ȩt̃nũ cũ illo uiuere dabit᷑. De qͥbus in expositi¬
one suꝑioris quoꝙ sententiȩ iđe talit̃ ait. Quare cor
regis in manu dĩ ẽẽ & ñ potius om̃iũ hominũ ꝑhibet.
cum scriptũ sit. qͥa in manu eiꝰ om̃s fines t̾rȩ: nͥ quia
regẽ quẽcũq scm dicit. qui uitioꝵ bella in se uincerȩ et
uirtutũ militia nouerit stipari.S Sicut enĩ dñs multifidis
aquarũ diuisionibus t̾rarũ fines & aeris late simul implet.

Expanded text:
Quid ergo mirum, si regia jure quaelibet recte suum gerens Quid ergo mirum, si regia jure quaelibet recte suum gerens corpus bona dicatur anima, cum regia recte deducens dicatur et via; regia qua non aliunde ascenditur, sed legitimlibro, hoc est, Divinatio in corde regis, in judicio non errabit strat ita dicendo: Nil falsum dicetur regi, et ullo mentiente potest falli, nec aliquando mentiri. In ejus quoque regis hilaritate est vita; quia quicunque in illo supremo examine hilarem ejus vultum videre merebuntur, his in aeternum cum illo vivere dabitur, de quibus in expositione superioris quoque sententiae idem taliter ait: « Quare cor regis in manu Dei esse, et non potius omnium hominum perhibet, cum scriptum sit, quia in manu ejus omnes fines terrae , nisi quia regem quemcunque esse dicit, qui vitiorum bella in se vincere et virtutum militia noverit stipari? Sicut enim Dominus multifidis aquarum divisionibus terrarum fines et aeris late simul implet,
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ p̃sidiũ locet. unde opem speret. in manꝰ dĩ constituere
uult animã suã quia cor regis in manu dđi. Quicũꝙ ꝓpriũ
corpꝰ subegerit. nec eiꝰ passionibꝰ t᷑bari animã suã rector
sui ẽgrua uiuacitate ꝓmiserit : is bene regia potestate
se cohibens. rex dicit᷑ quod regere se nouerit. ne captuus
trahatur in culpã. nec p̃ceps ferat᷑ in uitiũ. Alius
autẽ tanto lautius quanto succintius in qͥt Tusi
impera tibi Hinc etiã est quod usu locutionis com¬
muni ea quȩ antiqua et recta ẽ regia dicitur uia.
& regia uocatur porta qua intratur in aulã. re¬
gale insinuans fore qͥcqͥd recte incedens. uiam et
introitũ aliis recti itineris & beate mansionis
pro priis monstrat exẽplis. Ut enim & ȩthimo¬
logia ipsius innuit nominis: rex a recto deri¬
ua tum obtinens uocabulũ. ostendit illi nil nisi
rec Itum. ne scilicet a nomine discordet agendũ

Expanded text:
suae praesidium locet, unde opem speret. In manus Dei constituere suae praesidium locet, unde opem speret. In manus Dei constituere vult animam suam, quia cor regis in manu Dei. Quicunque proprium corpus subegerit, nec ejus passionibus turbari animam suam rector sui congrua vivacitate permiserit; is bene regia potestate se cohibens, rex dicitur, quod regere se noverit, ne captivus trahatur in culpam, nec praeceps feratur in vitium. Alius autem tanto lautius, quanto succinctius, inquit: Tu si impera tibi. Hinc etiam est, quod usu locutionis communi ea, quae antiqua et recta est, regia dicitur via; et regia vocatur porta, qua intratur in aulam; regale insinuans fore quidquid recte incedens, viamque et inter ortum aliis recti itineris et beatae mansionis propriis monstrat exemplis. Ut enim et etymologia ipsius innuit nominis, rex a recto derivatum obtinens vocabulum ostendit illi nil nisi rectum, ne scilicet a nomine discordet, agendum.
Abbreviated transcription (Latin):
licta: Cuiꝰ in laude quidã sapiens orator ꝑorat sapien¬
tissime: Nosti enĩ dñe inquiens bona facere ꝑ iniquos
cum conuerteris ad aduitoriũ quod paratum
nocendũ potius eẽ diiudicans lesiones ad uti lita
conuertere : quã causas maloꝵ radicitus ampu tare.
Uerũ si om̃a quȩ hic occurrunt uel occurrere si enuele¬
atĩ exquirantur possunt uelĩ congerere. fateor defici¬
et septimana nedũ dies sufficiet ip̃sa Ad tertiũ uero
intellectꝰ huiꝰce sententiȩ accedentes modũ. ipsũ quẽ su¬
ꝑius ut hoc expediat ꝓferamꝰ in mediũ. Itaq exponens
duplicit̃ illũ psalmi uersiculũ ubi a qͥbusdã dicitur. Ani¬
ma mea in manibꝰ meis semꝑ. ab aliqͥbus uͦ in manibꝰ tuis.
pͥorẽ qͥđe sensũ ñ respuens. scđm uero sibi elig
quasi cũ securitate loquentiũ. iste uͦ de sola dĩ pietate p̃¬
sum̃tiũ uidetur eẽ. his ait uerbis. Srit ꝓpheta ubi animȩ

Expanded text:
relicta, cujus in laude quidam sapiens orator perorat sapienrelicta, cujus in laude quidam sapiens orator perorat sapientissime: Nosti enim, Domine, inquiens, bona facere per iniquos, cum converteris ad adjutorium, quod paratum est ad nocendum, potius esse dijudicans laesiones ad utilitatem convertere, quam causas malorum radicitus amputare. Verum si omnia quae hinc occurrunt, vel occurrere, si enucleatim exquirantur, possunt, velim congerere, fateor deficiet septimana, nedum dies sufficiat ipsa. 32. Ad tertium vero intellectus hujusce sententiae accedentes modum, ipsum quem superius ut hoc expediat proferamus in medium. Itaque exponens dupliciter illum psalmi versiculum, ubi a quibusdam dicitur: Anima mea in manibus meis semper , ab aliquibus vero in manibus tuis; et priorem quidem sensum non respuens, secundum vero sibi eligens ille quasi cum securitate loquentium, iste vero de sola Dei pietate praesumentium 136 videtur esse his ait verbis: Scit propheta, ubi animae
Abbreviated transcription (Latin):
conueniunt In qͦ studiose te ãmoneo ne intellegas
ds̃ aliquẽ malo tradat. sed tradidit dicit. tradi ꝑ
ꝑmisi. & dauid. Si ds̃ in qͥt c̃ẽitat te. id ẽ concitari
in oratione dicimꝰ cotidie : ne nos inducas in tẽp¬
tationem id ẽ ne induci sinas. cȩt̾aꝙ his similia. Cũ gͥ aliqͥd
boni facis : dõ ascribe. cũ aliquid mali : tibi imputa. Ipse enĩ
consueuit ut suꝑior quoq se habet sensus licet nullo nostro
merito sed suo beneficio multa bona facere. ñ solũ per nos
sed etiã de nr̃is malitiis. sic̃ nos eẽtra multa mala de ipsius
agimꝰ beneficiis. Hoc itaꝙ ita se habente. nullius aut
gratia do relicto ambiri aut potestas etiã si aliqua sit
quȩ se suꝑ regẽ efferat debet formidari. Iua uis singulari¬
ter amplectenda illa solũ modo ẽ metuenda. quȩ ad quos¬
libet usus uoluerit etiã ea quȩ ñ diligit sibi seruire com¬
pellit. in cuiꝰ gub̾natione om̃a ñ in suo sunt posse dere

Expanded text:
conveniant . In quo studiose te admoneo, ne intelligas quod Deus aliquem malo tradat. Sed tradidit dicit  supple permisi; et David si Deus, inquit, concitat te, id est concitarin oratione dicimus quotidie ne nos inducas in tentationem , id est ne induci sinas, caeteraque his similia. Cum igitur aliquid boni facis, Deo ascribe; cum aliquid mali, tibi imputa. Ipse enim consuevit ut superior quoque se habet sensus licet nullo nostro merito, sed suo beneficio multa bona facere, non solum per nos, sed etiam de nostris malitiis, sicut nos econtra multa mala de ipsius agimus beneficiis. Hoc itaque ita se habente, nullius aut gratia, Deo relicto, ambiri, aut potestas, etiamsi aliqua sit quae se super regem efferat, debet formidari. Illa vis singulariter amplectenda, illa solummodo est metuenda, quae ad quoslibet usus voluerit, etiam ea quae non diligit sibi servire compellit: in cujus gubernatione omnia non in suo sunt possidere
Abbreviated transcription (Latin):
nio totũ mancipandũ Pateritaq sis filiussis quilib& consanguineus
sis audi a postolũ. Qui suoꝵ & maxime domestico curã non hab& fidẽ
negauit & ẽ infideli deterior Uidua es : habes annã tuã ut ita di¬

Expanded text:
nio totum mancipandum. Pater itaque sis, filius sis, quilibet consanguineus nio totum mancipandum. Pater itaque sis, filius sis, quilibet consanguineus sis, audi Apostolum: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior .
Abbreviated transcription (Latin):
facere iactant id est faticiũ te alleuaticiũ. te nochũ spuriũꝙ
demonstrat : Cui si aliquis iduł mentiens inꝓperar&. nonne
causa cõmotionis hȩc magna esse potuss&: Ehec quidẽ quan¬
tũ ad scłm. secundũ uerodm cũ ipso in psalmodicat. beatus qui
bitellegit suꝑ egenũ & paupere : suꝑquẽ tu rogo bitellegis
qui nec ipsũ merdicũ miserando patre recognoscis: Cui rogo
porrigis elemosina qui nec ipsã in patre agnoscis natura : Et si omnibus
misericordia in pendenda etiã a fide extraneis. marime aute ut ait
apłs ad domesticos fidei. quid his qui non solũ domestici fidei sedetian
domestici sanguinis uł origo sunt generis. uł sicut quidĩ pulcre bide¬
cacordo dit qui sus parentib: nondefert honorẽ quib: parcere po¬
terit : Omnib igit᷑ aliquid dandũ ẽ : patri totũ cõmittendũ cuisdomi¬

Expanded text:
facere jactant, id est factitium, te allevatitium, te nothum, spuriumque facere jactant, id est factitium, te allevatitium, te nothum, spuriumque demonstrat? Cui si aliquis id vel mentiens improperaret, nonne causa commotionis haec magna esse potuisset? Et haec quidem quantum ad saeculum. Secundum vero Deum, cum ipse in Psalmo dicat: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem ; super quem tu, rogo, intelliges, qui nec ipsum mendicum miserando patrem recognoscis? Cui, rogo, porrigis eleemosynam, qui nec ipsam in patre agnoscis naturam? Etsi omnibus misericordia impendenda, etiam a fide extraneis, maxime autem, ut ait Apostolus, ad domesticos fidei , quid his, qui non solum domestici fidei, sed etiam domestici sanguinis, vel origo sunt generis, vel, sicut quidam pulchre in decachordo ait: Qui suis parentibus non defert honorem, quibus parere poterit? Omnibus igitur aliquid dandum est, patri totum committendum, ejus domi
Abbreviated transcription (Latin):
sillo animo fiant Hilius ił filia es memente tereuenentũ
debere patrib Ipse eñĩ unigenitus qui non ex peccato utta
ed ex sp̃ sc̃o conceptus de uirgine natus ẽ. postqua bate plo
inuentus. parentes id est matre uirginẽ & nutriciũ castissi¬
mu & ideo patre nominatu. de diuinitatis sue potentia qua
cũ patre om̃a possidens in habitat edocuiss& & illi non intelle
uissent : de scendit inquit euuangelista cũ eis & uenet nadarih.
et erat subditus illis. Cur ergo tue digneris subdi parentibus.
cũ & nutricio suo subdi non de dignatus sit cuneta creans &
nutriens dñs : Et sȩpe contingit. ut paupere patre existen¬
te diues sit filius. Quid rogo iirerũ natura fedius. Et cunt
alii de sastu paternȩ nobilitatis soleant suꝑbire. tuadignonua
tui ipsius patre nota pauꝑtatis adustũ. ꝑplateas dimictismen¬
dicando bicedere: Quid eñ mendicans clamitat: nisi te noui¬
cũ. te assũptũ. te illud qđ nuꝑ abhis buientũ ẽ qui se homines

Expanded text:
iliis. 16. Filius vel filia es? Memento te reverentiam debere parentibus; ipse enim Unigenitus, qui non ex 61 peccato ut tu, sed ex Spiritu sancto conceptus, de Virgine natus est; postquam in templo inventus, parentes, id est matrem Virginem, et nutritium castissimum, et ideo patrem nominatum, de divinitatis suae potentia, qua cum Patrexissent. Descendit, inquit evangelista, cum eis, et venit Nazareth, et erat subditus illis . Cur ergo tu dedigneris subdi parentibus, cum et nutritio suo subdi non dedignatus sit cuncta creans, et nutriens Dominus? Et saepe contingit, ut paupere patre existente, dives sit filius. Quid rogo in rerum natura foedius? Et cum alii de fastu paternae nobilitatis soleant superbire, tu ad ignominiam tui ipsius, patrem nota paupertatis adustum, per plateas dimittis mendicando incedere. Quid enim mendicans clamitat, nisi te novitium, te assumptum, te illud, quod nuper ab his inventum est, qui se homines
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ totus manens ꝓfectus. neꝙ in quo ꝓficer& habens. qui sic sine
itio ex istit ut neq deficiendo finẽ alique habere posste iuita
hunanetatẽ qu̾a tui gr̃a accepit ꝓficere uoluit ut tibi unde
ꝓficere deberes monstrara. inmo ut ꝓficeres ipse p̃star&: Scito itaq:
& tu patre familias ad esse. & te ad uineȩ culcurã tanto studiosius uocare:
quanto iã & menbra corporis ad laborandũ. & sensus ad intellegendũ uden¬
tur crescere mentis Cũ additamento enĩ coniunctionis te & sequentes
inuitat dicens. ite & uos biuineã meã. Quod alibi clarebit cur faciat Me¬
mento etiã mortẽ infantib pueris & iuuenib: lic& inmatura tamen

Expanded text:
tem totus manens perfectus, neque in quo proficeret habens, qui sic sine tem totus manens perfectus, neque in quo proficeret habens, qui sic sine initio existit, ut neque deficiendo finem aliquem haberi possit; juxta humanitatem, quam tui gratia accepit, proficere voluit, ut tibi, unde proficere deberes, monstraret, imo ut proficeres ipse praestaret. Scito itaque et tu, patremfamilias adesse, et te ad vineae culturam tanto studiosius vocare, quanto jam et membra corporis ad laborandum et sensus ad intelligendum videntur crescere mentis. Cum additamento enim conjunctionis, te et sequentes invitat dicens: Ite et vos in vineam meam ; quod alibi clarebit cur faciat. Memento etiam mortem infantibus, pueris et juvenibus, licet immaturam, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ter tolerasse. tortores constantissime deri sisse. mortẽ ꝓdñonon tã
immaturã quã p̃ciosa libentissime suscepisse. & coronã immortalitatis
cũ palma uictoriȩ signis & miraculis ad extincta eorũ corpora ela¬
rescentib se accepisse ꝑspicacissime de monstrasse. Et qđ ad huc
incredibilioris erit ꝓdigii. plures¬
inuenies eui. in conflictu uictrices diaboli ꝓamore ꝓfecisse¬
nominis xp̃i Inuenies quoq eiusdẽ ȩtatis miseros post remissum
origi nale peccatũ pri is meritis mercatos infernũ. & hoc quib dã
aꝑtis bidiciis ad notitiã monstrasse hominũ. ipso misericor diter ꝑ¬
audi apłm Holite pueri effici sensib: sed malitia pariuili estote
sensib autẽ ꝓfecti sitis Imitare illũ de quo legit᷑. quia ꝓficiebat
ȩdate & sapientia & gr̃a corã dõ & hominib Secundũ erũ diuinita¬

Expanded text:
ter tolerasse, tortores constantissime derisisse, mortem pro Domino non tam ter tolerasse, tortores constantissime derisisse, mortem pro Domino non tam immaturam, quam pretiosam libentissime suscepisse, et coronam immortalitatis cum palma victoriae, signis et miraculis ad exstincta eorum corpora clarescentibus, se accepisse, perspicacissime demonstrasse; et quod adhuc incredibilioris erit prodiginvenies aevi, in conflictu victrices diaboli, prnominis Christi. Invenies quoque ejusdem aetatis miseros, post remissum originale peccatum, propriis meritis mercatos infernum, et hoc quibusdam apertis indiciis ad notitiam monstrasse hominum, ipso misericorditer pAudi Apostolum: Nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote, sensibus autem perfecti sitis . Imitare illum de quo legitur, quia proficiebat aetate et sapientia et gratia coram Deo et hominibus . Secundum enim divinita
Abbreviated transcription (Latin):
nurifici utriq pontifices sũmi utriq toti mirabiles orbi Romȩ
unus mediolani alter. Ypponȩ p̃suit tertius. Nulla inquit prior
uirginitas carnis quã non cõmendit suauitas mentis. Dec& ait alter ut quo
castior uirgo tanto humilior sit Melius inquit tertius ẽ humile coniu
hełe in tẽplo Audi itaq ut potes & tu. satage ut potes &tu. conare ut
potes & ti. nitere ut potes & tii sequere ut potes & tu dicentem
sapientiã Usq quo paruuili diligitis infantiã: Scito patrẽ familias
adesse & te ipso ȩui tui mane cotidie uocare. Dũ enim profe¬
ceris dũ legere dũ in tellere dũ certe interrogare uolueris. inue¬
nes quosdã biquinquennio & qđ maioris adhuc miraculiẽ. etiã intri¬
ennuo ad martiriũ sponte ꝓrupisse. sapientissime & potentissime sȩcłi
potestatib: restitisse. miracula binomine dñi ostendisse. tormenta forti¬

Expanded text:
mirifici, utrique pontifices summi, utrique toti mirabiles orbi, Romae mirifici, utrique pontifices summi, utrique toti mirabiles orbi, Romae unus, Mediolani alter, Hipponae praefuit tertius. Nulla, inquit prior virginitas carnis, quam non commendat suavitas mentis. Decet, ait alter , ut quo castior virgo, tanto humilior sit. Melius, inquit tertius , est humile conelem in templo. Audi itaque, ut potes; et tu satage, ut potes; et tu conare, ut potes; et tu nitere, ut potes; et tu sequere, ut potes, tu, dicentem Sapientiam: Usquequo parvuli diligitis infantiam? Scito patremfamilias adesse, et teipsum aevi tui mane quotidie vocare. Dum enim profeceris, dum legere, dum intelligere, dum certe interrogare volueris, invenies quosdam in quinquennio, et, quod majoris adhuc miraculi est, etiam in triennio, ad martyrium sponte prorupisse, sapientissime et potentissime saeculi potestatibus restitisse, miracula in nomine Domini ostendisse, tormenta forti
Abbreviated transcription (Latin):
liter. & caue neꝑdas esse qđ es. Habes mariã pudicitiȩ speculũ. uir¬
ginitatis titulũ. humilitatis insigne. decus bi nocentiȩ Scrutare
eius canticũ. potest tibi sufficere. ad cõpositionẽ morũ Intuere
qua maxime uirtute nisa ẽ illa. ut huius tã excelsi& sablimis &
nulli post nec antea concessi muneris merieit progatiua ditari
& stude quanrtũ potes & tu eam imitari Quod ut quęrenti tibi fade
occurrat. interrogata humiliter ipsa respondeat sapienter: Quia
respexit inquiens humilitatẽ ancillȩ suȩ Eece causã Nã & hocidẽ
iã olĩ ꝓmiserat ꝑ ꝓphetã. Adquẽ inquiens respiciã nisi ad humilẽ
& quietũ & trementẽ sermonesmeos : Iota itaq causa ꝑditio¬
nis nr̃ȩ suꝑbia tota recuperationis humilitas. Humilitas mater
uirtitũ morũ ẽ omniũ ornamentũ Sine hac uirtus nulla. absꝙ
ea omnes uirtutes non uirtutes suntꝰ sed uitia. Deniq: ꝓfero tibi
tres uno ordine. de quib: non uales dulitare. Ntriꝙ doctores

Expanded text:
liter, et cave ne perdas esse, quod es. Habes Mariam, pudicitiae speculum, virginitatis titulum, humilitatis insigne, decus innocentiae. Scrutare ejus canticum, potest tibi sufficere ad compositionem morum. Intuere qua maxima virtute nisa est illa, ut hujus tam excelsi et sublimis, nulli post, nec antea concessi muneris meruerit praerogativa ditari, et stude quantum potes et tu eam imitari: quod ut quaerenti tibi facile occurrat, interrogata humiliter ipsa respondeat sapienter, Quia respexit, inquiens, humilitatem ancillae suae . Ecce causa, nam et hoc idem jam olim promiserat per prophetam: Ad quem respiciet quietum et trementem sermones meos? Tota itaque causa perditionis nostrae superbia, tota recuperationis 62 humilitas. Humilitas mater virtutum, morum est omnium ornamentum; sine hac virtus nulla; absque ea omnes virtutes non virtutes sunt, sed vitia. Denique profero tibi tres uno ordine, de quibus non valeas dubitare, utrique doctores
Abbreviated transcription (Latin):
talis sollicitudinis habeat᷑ & cumulus. Et hoc itaꝙ suc cinte
atq disertissime monstrato : audiat rogo & medio cris quasbi¬
b& nebulas sibi obtendens excusationis. tius luculentissime
quid sibi congruat dictis. Nullus miser inquis. nisi qui misere¬
ri noluerit. Quia nec quisquã misereri desiderans poterit ñ
habere qđ tribuat Nullus petentẽ poterit in anẽ relinque¬
re. nisi qui ei noluerit cõmodare Non enĩ misericordiȩ de¬
finita sunt p̃cia. aut nisi quis multũ dederit acceptabile ẽe
qđ dat᷑ nom poterit. aut in opes tantũ a quo quã ex poscunt:
quantũ qui postunt᷑ dare non possunt Aut ex modicomultũ
aut de exiguo pluronũ dare quispiã cogit᷑ cũ libenter ex
modico modicũ at tribitũ diuina pietas gratulet᷑ Endiues
p̃ter suꝑbiã & crudelitatẽ etiã auarissime . en mediocris
tenacissime : & si ego uisus sũ uobis festinando parcere. cer¬

Expanded text:
talis sollicitudinis habeatur et cumulus. » 32. Et hoc itaque succincte talis sollicitudinis habeatur et cumulus. » 32. Et hoc itaque succincte atque disertissime monstrato, audiat, rogo, et mediocris, quaslibet nebulas sibi obtendens excusationis, tuis luculentissime quid sibi congruat dictis. « Nullus miser, inquis, nisi qui misereri noluerit, quia neque quisquam misereri desiderans, poterit non habere quod tribuat. Nullus petentem poterit inanem relinquere, nisi qui ei noluerit commodare: non enim misericordiae definita sunt pretia; aut nisi quis multum dederit, acceptabile esse, quod datur, non poterit: aut inopes tantum a quoquam exposcunt, quantum qui poscuntur, dare non possunt; aut ex modico multum, aut de exiguo plurimum dare quispiam cogitur, cum libenter ex modico modicum attributum divina pietas gratuletur. » En dives praeter superbiam et crudelitatem etiam avarissime; en mediocris tenacissime; et si ego visus sum vobis festinando parcere, cer