comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ apłs ait. ñ accepistis spm̃ seruitu¬
tis iterum intimore: s accepistis spm̃
adoptionis filioꝵ in qͦclainamꝰ abba pa¬
ter. Dignum ẽ. enĩ atq conueniens. ut
testantis patͥsuoluntas. ab adoptiuis
filiis impleat᷑. ⁊dicente apło. si compa¬
timur ⁊ congłificabimur. sint humili¬
tatis xp̃i comparticipes. qͥ st̃ futi fut᷑e¬
głe coheredes. Honoretur ininfantia
sua dñs. nec ad dĩtatis referantur in¬
iuriam. ȩxordia ⁊ increm̃ta corporea:
qm̃naturȩ in commutabili. nec addit
aliqͥd nat᷑a. nr̃a nec minuit. S qͥ in si¬
militudinẽ carnis peccati dignatꝰ ÷
hõib. ẽẽ. conformis: inunitate ditatiᷤ.
de excellentia. festiuitatis hodi¬
erne. officium uobissermonis saluca¬
ris impendimꝰ: nec ambigimus ita
cordib ur̃is diuinȩ pictatis resplen¬
duisse uirtutẽ. ut qđ uob̾ fide ÷ insitũ.
id sit intelligentia comp̃hensum.
ñ solum scdm dĩtatem de patre. s ̃
humani excedit eloquii. ut merito

Expanded text:
n accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Dignum est enim atque conveniens, ut testantis Patris voluntas ab adoptionis filiis impleatur; et dicente Apostolo, Si compatimur, et conglorificabimur , sint humilitatis Christi comparticipes, qui sunt futuri gloriae cohaeredes . Honoretur in infantia sua Dominus, nec ad Deitatis referantur injuriam exordia et incrementa corporea: quoniam naturae incommutabili nec addidit aliquid nostra natura, nec minuit; sed qui in similitudine carnis peccati dignatus est hominibus esse conformis, in unitate Deitatis de excellentia festivitatis hodiernae officium vobis sermonis salutaris impendimus; nec ambigimus ita cordibus vestris divinae pietatis resplenduisse virtutem, ut quod vobis fide est insitum, id sit etiam intelligentia comprehensum. non solum secundum deitatem de Patre, sed ehumani excedit eloquii, ut merito
Abbreviated transcription (Latin):
gaudere: ⁊ honorifice ea quȩ adsa¬
lutem nrãm gesta sunt cȩlebrare:
uocante nos ad hanc deuotionẽ
ipsa recurrentium tempore lege.
quȩ nob̾ post diem in quo coȩternꝰ
patͥ filiꝰ dei natꝰ ex uirgine ẽ. bre¬
ui interuallo epiphaniȩ intulit

Expanded text:
gaudere et honorifice ea quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervall
Abbreviated transcription (Latin):
pulus quisedebat intenebris: uidit
lucem magnam. & qͥ habitabant in
regione umbre mortis: lux orta ẽ.
eis. De qͥb idem dicit ad dominũ.
Rences quȩ te nonnouerunt inuo¬
cabunt te: ⁊ populi qui te nescie¬
bant ad te confugient. Hunc diẽ
abraham uidit: gauisus ẽ: cum
benedicendos fidei suȩ filios. inse¬
omnium se futurum gentium patrẽ
credendo ꝓspexit: dans głam deo.
⁊ plenissune sciens. qm̃ quod ꝓmisit
potens ÷ ⁊ facere. Hunc diem dauid
salutare suum: ante conspectum gen¬
tium reuelauit iusticiam suã. Q đ
utiq ex inde fieri nouimꝰ: ex quo
tres magos de longinquitate suȩ
regionis excitatos. ad cognoscendũ
yad orandum regen cȩli ⁊ t̾re. stel¬

Expanded text:
tenebris, vidit lucem magnam, et qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis . De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in seomnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem David salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stel
Abbreviated transcription (Latin):
mam nos sui hortatur obsequii.: ut
quantum possumus seruiamꝰ. Qui¬
cũq enĩ ineccłia piȩ uiuit ⁊ caste.
qui ea quȩ sursum sunt sapit. non
quȩ suꝑ t̾ram: cȩlestis quodammͦ in¬
star ẽ. luminis. Q dum ipse sc̃e uitȩ
nitorem seruat: multis uiam ad
dominum quasi stella demonstrat.
In quostudio dilectissimi om̃s uob̃
inuicem ꝓdesse debetis: ut inreg
no dĩ ad quod recta fide ⁊ bonis oꝑi¬
b ꝑuenitur. sicut lucis filii splen¬

Expanded text:
t quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctae vitae nitorem servat, multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splen
Abbreviated transcription (Latin):
lam. eẽ. distantiam: qr ñ pot̾ant
unitatem deitatis intelligere nͥ inumi¬
tate ꝑsone. eundemasserunt eẽ̾.
patrem quem filium: ut nasci ⁊ nu¬
triri. pati ⁊mori. sepeliri i resur¬
gere. ad eundem ꝑtineret. qͥ ꝑomĩa
⁊ hominis ꝑsonam impleret ⁊ uerbi.
Qͥdam putauerunt dum̃ iłm xp̃m ñ¬

Expanded text:
distantiam, quia non poterant unitatem Deitatis intelligere nisi in unitate personae, eumdem asseruerunt esse Patrem quem Filium; ut nasci et nutriri, pati et mori, sepeliri et resurgere, ad eumdem pertineret, qui per omnia et hominis personam impleret et Verbi. Quidam puta verunt Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
redemptione fundendum. in aliã
differret ȩtatem. egypto se paren¬
tum mynist̾io subuectꝰ intulerat:
repetens scilicet hȩbree gentis
antiqua cunabula. ⁊ principatũ
ueri ioseph maioris ꝓuidentiȩ
potestate disponens: tit illam du¬
riorem omni inedia faiem qua
egyptior mentes ueritatis in¬
opia laborabant: ueniens de cȩlo
panis uite ⁊ cib rationis auferret.
Nec sine illa regione pararetur
singłaris hostiȩ sacͣmentium: in
rum crucis signum. ⁊ pascha dĩi
diem pͥmitiarum urãrum. ⁊ incho¬
ationem uocationis gentium. rati¬
onabili gaudio cȩlebremus: grãs
agentes misccłi deo. qui dignos nos fẽc̃
sicut ait apłs. in pardem sortissc̃õꝵ
inluminȩ : qui eripuit nos de po¬
testate tenebrarum. ⁊ transtulit

Expanded text:
redemptione fundendum in aliam redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in rum crucis signum et pascha Domindiem primitiarum nostrarum et inchoationem vocationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lumine; qui eripuit nos de potestate tene
Abbreviated transcription (Latin):
notꝰ : ut ubiq in isrł sit magnum
nomen eiꝰ. Qm̃ hanc electi generis
dignitatem. sicut infidelitas in
suis posteris conuicit. eẽ. dege¬
nerrin: ita fides om̃ib facit. eẽ. com¬
munem. Adorato autem dño magi.
⁊ om̃i deuocione completa: scđm
ammonicionem somnii. non eodẽ
quo uenerant itinere reuertunt᷑.
mitas ambularent: s nouam igia¬
siuiam. a relictis errorib abstine¬
rent: tum ut etiam herodis uacil¬
arent᷑ insidiȩ. qui inpuerum tħ̾im
impietatem doli. ꝑ simulationem
disponebat officis. Unde q spes
istius erat soluta commenti: in ma¬
iorem furorem iracundia regis ar¬
descit. Nam recolens tempus qđ
indicauerant magi. inom̃s bethle¬
em pueros rabiem crudelitatis
effundit: ⁊ cede generali uniũ se
ciuitatis illiꝰ. inet̾nam głam tͣnsi¬
turam trucidat infantiam: esti¬
mans fore. ut nullo illuc paruulo
non occiso. occideretur ⁊ xp̃c. At
ille qui sanguinem suum ꝓmundi

Expanded text:
notus, ut ubique in Israel sit magnum notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse communem. CAP. IV. Adorato autem Domino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur.mitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis illius in aeternam gloriam transituram trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi
Abbreviated transcription (Latin):
dum didicerant. ꝓcreatum. Con¬
turbatur herodes: timet saluti
suȩ : metuit potestati. Requirit
a sacerdotib ⁊ doctorib legis.
quid de ortu xp̃i scͥptura p̃dixe¬
rit: innoticiam uenit qđ fuerat
ꝓpħatum. Ueritas illuminat
magos: infidelitas obscecat ma¬
gistros. Carnalis isrł non intelligit
qđ legit: non uidet qđ ostendit.
Utitur paginis: quarum ñ credit
eloquiss. Ubi ÷ uideȩ głatio tua.
ubi de abraham patre d̾ cta nobi¬
litas: Honne circumcisio tua. p̃¬
pucium facta ẽ. Ecce maior ser¬
uisminori: ⁊ alienigenis insortem¬
tuc hȩreditatis intrantib. eiꝰ testa¬
menti quod insola littera. tenes
recitatione famularis. Intret in
patͥarcharum familiam gentium
plenitudo: ⁊ benedictionem insemi¬
ne abrahȩ qua se filii carmis abdi¬
cant. filii ꝓmissionis accipiant.
Adorent intͥb magis om̃s popłi
umiuersitatis auctorem: ⁊ñ inui
dȩa tantum ds̃. s in toto orbe sit

Expanded text:
dum didicerant procreatum. Condum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne circumcisio tua praeputium facta est ? Ecce major servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit
Abbreviated transcription (Latin):
titudini comparata. ut ab om̃ium
gentium patre. ñ t̃rena s cȩlestis
ꝓgenies sꝑaretur. Ad creandã gͦ ꝓ
missam posteritatem heredes insidi¬
b designati. ortu noui sideris exci¬
tant᷑: ut in qͦ cȩli fuerat adhibitũ.
testimonium. cȩli famularet᷑ obse¬
quium. Commouet magos remotio¬
oris orientis habitatores. stellis
cȩt̾is stella fulgentior: ⁊de miran¬
di luminis claritate. uiri ad hȩc
spectanda non inscii. magnitu¬
dinem significationis indelligunt:
agente hoc sine dubio ineorum cor¬
dib inspiratione diuina. ut eos
tante uisionis mysterium ñ lateret:
& qđ oculis ostendebat᷑ insolicum.
animis ñ.eẽt. obscurum. Deniq
officium suum cum religione dis¬
ponunt : & hisse instrirunt donis.
ut ad oraturi unum. tria se simul
credidisse demonstrent: auro ho¬
norantes ꝑsonam regiam. mẏrra
diuntur itaq uidaici regnip̃cipu¬
am ciuitatem:⁊ in urbe regia osten¬
di sibi postulant. quem ad regnan¬

Expanded text:
titudini comparata, ut ab omnium titudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis habitatores stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrha diuntur itaque Judaici regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnan
Abbreviated transcription (Latin):
cla. ⁊ toto mundo inuana. &
maligna ꝓlapso. nͥ iudicium
unũ sitas hõium sententiam
dampnationis exciꝑet. s inindul¬
gentiam ira transiata ẽ. Et ut cla¬
rior fieret ȩxerendȩ grẽ magni¬
tudo. tunc placuit abolendis pec¬
catis hominum. sacramentum
remissionis afferri: quando nemo
poterat de suis meritis głari. Huiꝰ¬
autem ineffabilis mmiscđiȩ manife¬
statio facta ÷: herode apudiudȩos.
ius regium tenente: ubi legitima
iegum successione cessante. ⁊ ponti¬
ficum potestate destructa. alieni¬
gena obtinuerat pͥncipatum: ut
ueriregis ortus. illius ꝓpħiȩ ꝓba¬
retur uoce quȩ dixerat. Honde¬
ficiet pͥnceps ex iuda. neq dux
defemorib eius. donec ueniat cui
repositium.ẽ: ⁊ ipse ẽ. expectatio
gentium. De quib quondam bea¬
tissimo patͥarchȩ abrahȩ iunume¬
rabilis fuerat ꝓmissa successio. ñ
carnissemine s fidei fecundita¬
te generanda: ⁊ ideo stellarũ mul¬

Expanded text:
tia, et toto mundo in vana et tia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriari ineffabilis misericordiae manifestatio facta est Herode apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima regum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum mul
Abbreviated transcription (Latin):
celorum: s inmandatis dĩ labo¬
rantib atq uigilantib: ut sidona
ipsius ñ irrita fecerimꝰ : ꝑ ea quȩ
dedit. mereamur acciꝑe qd ꝓuusit.
Unde cohortam᷑ dilectionẽ uiũm:
ut abstinentes ab om̃i oꝑe malo.
quȩ sunt iusta ⁊ casta sectemini.
f ilii enun lucis: abicere debent
oꝑa tenebraꝵ. Itaq odia declina
piti suo membra conueniant: ut
ꝓmissarum beatitudinum merea¬
dilectissimi qđ scĩtatem ue¬
stram. hodiernȩ festiuitatis cau¬
desit officii. loqui de eadem qđ
dominus donauerit audebo: ut
in commun gaudio. tanto religi¬
osior sit om̃ium pietas: quanto
magis abom̃ib fuerit intellec¬
ta sollempnitas. suidentia nã¬
q miscd̃iȩ dĩ. dispositum habeis
dei cultu impius dudum error
auerterat. ⁊ ipse peculiaris dei
popłs isrł. ab institutis legalib
pene totꝰ exciderat: conclusis oĩ¬
b sub peccato. om̃ĩum miserere¬
tur. Deficiente enimubiq iusti¬

Expanded text:
coelorum, sed in mandatis Dei labocoelorum, sed in mandatis Dei laborantibus atque vigilantibus; ut si dona ipsius non irrita fecerimus, per ea quae dedit mereamur accipere quod promisit. Unde cohortamur dilectionem vestram ut abstinentes vos ab omni opere malo, quae sunt casta et justa sectemini . Filii enim lucis abjicere debent opera tenebrarum. Itaque odia declinatpiti suo membra conveniant, ut promissarum beatitudinum mereadilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis caubis nostri desit officii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens Dei cultu impius dudum error averterat, et ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justi
Abbreviated transcription (Latin):
nabat infantes: ⁊ de initiis suis
paruulorum primordia consecra¬
bat: ut disceretur neminẽ hoĩum
diuini incapacem. eẽ. sacͣmenti. qñ
etiam illa ȩtas. głȩ ẽẽt. apta mar
magis ad oratorib xp̃i. uocationis
ur̃ȩ fidĩq pͥmitias: ⁊ exultantib
animis beacȩ spei initia cȩlebre¬
mus. Ex inde enim inȩt̃nam he¬
reditatem cȩpimus introire: ex¬
inde nob̾ xpm̃ loquentia scͥptu¬
rarum archana patuerunt:
ueritas quam iudȩorum obcȩca¬
tio ñ recepit: om̃ib nationib su
umlum̃ inuerit. Honoret᷑ itaq
a nob̾ sacratissimus dies in qͦ salu¬
tis nr̃e auctor apparuit: ⁊ quod
nos omni potentem adoremꝰ incȩlis.
ac sicut illi de thesauris suis my¬
sticas domino munerum species
obtulerunt: ita ⁊ nos de cordibus
nr̃is quȩ deosunt digna ꝓmamꝰ.
Quaniuis enim om̃rum bonorum
sit ipse largitor: etiam niẽ tamen
fructum querit industriȩ. Non
enun dormientib ꝓuenit regnũ

Expanded text:
nabat infantes, et de initiis suis nabat infantes, et de initiis suis parvulorum primordia consecrabat: 117 ut disceretur neminem hominum divini incapacem esse sacramenti, quando etiam illa aetas gloriae esset apta martmagis adoratoribus Christi, vocationis nostrae fideique primitias, et exsultantibus animis beatae spei initia celebremus. Exinde enim in aeternam haereditatem coepimus introire; exinde nobis Christum loquentia Scripturarum arcana patuerunt; et veritas, quam Judaeorum obcaecatio non recipit, omnibus nationibus lumen suum invexit. Honoretur itaque a nobis sacratissimus dies, in quo salutis nostrae auctor apparuit; et quemnos omnipotentem adoremus in coelis. Ac sicut illi de thesauris suis mysticas Domino munerum species obtulerunt, ita et nos de cordibus nostris, quae Deo sunt digna promamus. Quamvis enim omnium bonorum sit ipse largitor, etiam nostrae tamen fructum quaerit industriae: non enim dormientibus provenit regnum
Abbreviated transcription (Latin):
didicerunt: mne de loco editi re¬
gis ambigerent. ur̃a erudicio
ꝓdidit. qđ stella ñ doeuit. Cur
nob̾ uiam quam aliis aꝑitis obstrui¬
tis: Cur inur̃a infidelitate residet
dubium : qđ ex ur̃a fit responsione
manifestum ꝰ Locum natiuitatis
de scͥpturarum testimonio demon¬
strastis: prȩsentiam temporis de cȩli
&. terre attestatione cognoscitis.
⁊ tamen ubi ad ꝑsequendum ani¬
mus herodis exarsit: ibi ad ñ cre¬
dendum ur̃ sensus obduruit. feli¬
cior gͦ ignorantia. infantium. quos
ꝑsecutor occidit: quam ur̃a scienti¬
a quam insua ꝑturbatione consu¬
luit. Ulos noluistis eius regnum reci¬
pere: cuius opidum potuistis osten¬
dere. Illi potue. a runt ꝓ eomori:
quem ñ dum potderant confiterent.
Ita xp̃c ut nullum tempus ẽi. eẽt.
absq miracło. ante usum lingue
potestatem uerbi tacitus exerebat.
⁊ quasi iamdiceret. sinite paruu¬
los uenire adme. talium ẽ. enim
regnum cȩlorum. noua gła coro¬

Expanded text:
didicerunt. Et ne de loco editi redidicerunt. Et ne de loco editi regis ambigerent, vestra eruditio prodidit quod stella non docuit. Cur vobis viam quam aliis aperitis obstruitis? Cur in vestra infidelitate residet dubium quod ex vestra fit responsione manifestum? Locum nativitatis de Scripturarum testimonio demonstratis, praesentiam temporis de coeli et terrae attestatione cognoscitis; et tamen ubi ad persequendum animus Herodis exarsit, ibi ad non credendum vester sensus obduruit. Felicior ergo ignorantia infantium quos persecutor occidit , quam vestra scientia, quam in sua perturbatione consuluit. Vos noluistis regnum ejus recipere, cujus oppidum potuistis ostendere. Illi potuerunt pro eo mori, quem nondum poterant confiteri. Ita Christus, ne ullum ei tempus esset absque miraculo, ante usum linguae potestatem Verbi tacitus exerebat; et quasi jam diceret: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum : nova gloria coro
Abbreviated transcription (Latin):
modumfecit. sua significatione
ꝑducere : nͥ ad confutandam ui¬
deoꝵ duritiam ꝑtinuisset: ut ñ
sione innotesceret natiuitas sal¬
uatoris. Iangͦ ad erudicionem
gentium ꝓpħicus sermo tͣnsibat:
⁊ p̃nuntiatum antiquis oraculis
xpm. alienigenarum corda disce¬
bant: cum uidȩorum infidelitas ue¬
ritatemore ꝓferret. ⁊m̃datium
corde retineret. Noluerunt enĩ
agnoscere oculis. quem de sacris
indicauerunt libris: ut quem ñ
adorabant in infancie infirmita¬
de humilem: post ea crucifigerets
inuirtutum sublimitate fulgentẽ.
trina: Int̾rogati ubi nxp̃c nasce¬
retur: ueraciter ⁊ memorit dicitis.
qđ legistis. in bethleem iudȩ. Sic
bethleem t̾ra iuda: ñ esminuna
int̾ pͥncipes iuda. Exte emmęxi¬
et pͥnceps: qui regat popłmmeũ
isrł. Hunc pͥnc ipem natũ & pasto¬
rib angłi. ⁊ uob̃ nuntiauiere pa¬
stores: hunc pͥncipem natum lon¬
ginq orientalium gentium natio¬
nes. insolito noui sidis splendore

Expanded text:
modum fecit, sua significatione modum fecit, sua significatione perducere; nisi ad confutandam Judaeorum duritiam pertinuisset, ut nonorum professione innotesceret nativitas Salvatoris. Jam ergo ad eruditionem gentium propheticus sermo transibat, et praenuntiatum antiquis oraculis Christum alienigenarum corda discebant: cum Judaeorum infidelitas veritatem ore proferret, et mendacium corde retineret. Noluerunt enim agnoscere oculis quem de sacris indicaverant libris: ut quem non adorabant in infantiae infirmitate humilem, postea crucifigerent in virtutum sublimitate fulgentem. trina? Interrogati ubi Christus nasceretur , veraciter et memoriter dicitis quod legistis: In Bethleem Judae . Sic Bethleem terra Juda, non es minima inter principes Juda. Ex te enim exiet princeps qui regat populum meum Israel . Hunc principem natum, et pastoribus angeli , et vobis nuntiavere pastores . Hunc principem natum longinquae Orientalium gentium nationes insolito novi sideris splendore
Abbreviated transcription (Latin):
q fama loqueret᷑: quam ꝓmptio¬
rem ad narrandum diligentiorẽ¬
q faciebat. ⁊ suꝑnȩ significationis no¬
uitas. ⁊ cruentissimi ꝑsecutoris im¬
pietas. Tunc autem ⁊̃ egypto salua¬
tor illatꝰ ẽ: ut gens antiquis errori¬
b dedita. iam aduicinam salutem
ꝑoccultam gram signaretur: ⁊ qͦ
Merito gͥ dilectissimi dies iste ma¬
nifestatione domini consecratꝰ. speci¬
alemintoto mundo obtinuit digni¬
tatem: quȩ incordib nr̃is digno de¬
bet splendore clarescere: ut rerũ
gestarum ordinem ñ solum creden¬
do s ỹ intelligendo ueneremur.
Quantam enim grãrum actionem
debeamus dño. ꝓillum inatione
gentium: ꝓbat obcȩcatio iudȩoꝵ.
Quid enim tamcȩcum quid tã lucis
alienum. ꝙͣ. illi sacerdotes ⁊ scͥbȩ
nium nasceretur. hoc respondert̃
de ꝓpħico eloquio. qđ indicabat
stella de cȩlo.R Quȩ utiq pot̾at
magos iherosolimis p̃termissis
usq adcunabula pueri. sic̃ post¬

Expanded text:
que fama loqueretur, quam promptioque fama loqueretur, quam promptiorem ad narrandum diligentioremque faciebat et supernae significationis novitas, et cruentissimi persecutoris impietas. Tunc autem Aegypto Salvator illatus est, ut gens antiquis erroribus dedita, jam ad vicinam salutem per occultam gratiam vocaretur; et igitur, dilectissimi, dies iste manifestatione Domini consecratus specialem in toto mundo obtinuit dignitatem, quae in cordibus nostris digno debet splendore clarescere, ut rerum gestarum ordinem non solum credendo, sed etiam intelligendo veneremur. Quantam enim gratiarum actionem debeamus Domino pro illuminatione gentium, probat obcaecatio Judaeorum. Quid enim tam caecum, quid tam lucis alienum, quam illi sacerdotes et scribae nium nasceretur , hoc responderunt de prophetico eloquio, 116 quod indicabat stella de coelo. Quae utique poterat magos Jerosolymis praetermissis usque ad cunabula pueri, sicut post
Abbreviated transcription (Latin):
audete¬
indño dilectissimi: iterum di¬
cogaudete: qr breui in t̾uallo tem¬
poris post sollẽpnitatẽ natiuitatis
xp̃i. festiuitas declarationis eiꝰ illux̃.
⁊ quem mn illo die uirgo peꝑit. in hoc
mundus agnouit. Uerbum enum
caro factum sic susceptionis nr̃e
temperauit exordia: ut iħc natꝰ.
⁊ credentib manifestꝰ. ⁊ ꝑ sequenti¬
rauerunt głam dĩ. ⁊ inom̃em t̾rã
sonus ueritatis exiuit: quando
⁊ pastorib exercituis angłorum sal¬
uatoris editi annuntiator appa¬
ruit.⁊ magos adeum adorandũ
p̃uia stella ꝑduxit: ut a solis ortu
usq ad occasum. ueri regis gene¬
ratio choruscaret: cum rerum fi¬
dem & regna orientis. ꝑ magos
discerent. ⁊ romanum imꝑium
ñ lateret. Nam ⁊ seuitia herodis
uolens pͥmordia suspecti sibi regis
extinguere. huic dispensationi nes¬
ciens seruiebat: ut dumatroci
intentꝰ facinori. ignotum sibi pu¬
erum indiscreta infantium cede
ꝑsequitur: annuntiatum cȩlitꝰ
dominatoris ortum. insignior ubi¬

Expanded text:
audeteino, dilectissimi, iterum dico, gaudete : quoniam brevi intervallo temporis post solemnitatem nativitatis Christi, festivitas declarationis ejus illuxit; et quem in illo die virgo peperit, in hoc mundus agnovit. Verbum enim caro factum sic susceptionis nostrae temperavit exordia, ut natus Jesus, et credentibus manifestus, et persequentirunt gloriam Dei , et in omnem terram sonus veritatis exivit , quando et pastoribus exercitus angelorum Salvatoris editi annuntiator apparuit , et magos ad eum adorandum praevia stella perduxit : ut a solis ortu usque ad occasum veri regis generatio coruscaret, cum rerum fidem et regna Orientis per magos discerent, et Romanum imperium non lateret. Nam et saevitia Herodis, volens primordia suspecti sibi regis exstinguere, huic dispensationi nesciens serviebat; ut dum atroci intentus facinori, ignotum sibi puerum indiscreta infantium caede persequitur, annuntiatum coelitus Dominatoris ortum insignior ubi
Abbreviated transcription (Latin):
hanc secum partem opinionis ue¬
tustȩ: tanꝗͣ. ꝓbabilem retentabit.
nem. Abitiat᷑ gͦ a consuetudine fide¬
liũ. dampnanda ꝑũsitas. nec honor
uni deo debitꝰ. eoꝵ ritib qͥcreat᷑is
seruiunt misceat᷑. Dicit enĩ scͥpt᷑a
diuina : dnm dm̃tuũ adorabis:
illi soli seruies. W beatꝰ iob hõ sine
querela. ut ait dñs ⁊ continensse ab
omire mala: nanquid uidi inquit
solem cum fulgeret.⁊ lunam ince¬
dentem clare. ⁊ lȩtatum ÷ cor meũ m
abscondito: ⁊ osculatꝰ sũ manũ mneã.¬

Expanded text:
hanc secum partem opinionis vehanc secum partem opinionis vetustae tanquam probabilem retentabit, nem? Abjiciatur ergo a consuetudine fidelium damnanda perversitas, nec honor uni Deo debitus, eorum ritibus, qui creaturis serviunt, misceatur. Dicit enim Scriptura divina: Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Et beatus Job, homo sine querela, ut ait Dominus, et continens se ab omni re mala , Numquid vidi, inquit, solem cum fulgeret, et lunam incedentem clare, et laetatum est cor meum in abscondito, et osculatus sum manum mea
Abbreviated transcription (Latin):
mens. Idem insua uirtute inuiolabi¬
lis: ⁊mnr̃a infirmitate passibilis.
Idem a pat̾no ñ diuisus throno: ⁊ ab
Iimpiis crucifxus inligno. Idẽ ẽ.
suꝑ cȩlorum altitudines uictor mor¬
tis ascendens: ⁊usq ad consumina¬
tionem scłi. uniu̾sam ȩccłiam ñ
relinquens. Idem postremo ÷ qͥ mea¬
dem qͣ ascendit carne uenturus.
sicut iudicium sustinuit impiors:
ita iudicaturus ẽ. de om̃ium actio¬
ne mortalium. Unde ne plurunis
testimoniis immorem᷑: unum sriffi¬
cit ex ȩuangłio beati ioħis adhib̃i.

Expanded text:
mens, idem in sua virtute inviolabimens, idem in sua virtute inviolabilis, et in nostra infirmitate passibilis, idem a paterno indivisus throno, et ab impiis crucifixus in ligno. Idem est super coelorum altitudines victor mortis ascendens, et usque ad consummationem saeculi universam Ecclesiam non relinquens. Idem postremo est qui in eadem qua ascendit carne venturus, sicut judicium sustinuit impiorum, ita judicaturus est de omnium actione mortalium. Unde, ne pluribus testimoniis immoremur, unum sufficit ex Evangelio beati Joannis adhibere,
Abbreviated transcription (Latin):
ullis. eẽ. comparabilis. quȩ ẽ. inter
omĩa singłaris. Electe namq uir
gini de semine abraham ac de radice
signa ꝓmisse. de nuntiatur ab archan¬
gelo sine dampno pudoris beata fe¬
cunditas: sacram uirginitatem nec
conceptu uiolat᷑a nec partu. Suꝑue¬
mente quippe in eam spũscõ. ⁊ altis¬
simi obumbrante uirtute:. incõmuta¬
bile dĩ u̾bum de incontaminato cor¬
pore habitum sibiliumanȩ carnis as¬
sumpsit: quȩ mnullum contagium de
concupiscentia carnis tͣheret: ⁊ nich
eorum quȩ ad ammȩ corporisq nat᷑am
ꝑtinent ñ hab̾et. Recedant ꝓculat
q intenebrassuas eant. hereticarum
monstia opinionum. ⁊ insanaꝵ sacͥ¬
lega falsitatum: nos exultans in lau¬
dem dĩ cȩlestium multitudo.⁊ in¬
structi ab angłis docuere pastores :¬
dĩ. quȩ nos ⁊ innocentiȩ reformat.
⁊ uitȩ: nec qr insaluatore nr̃o manii¬
festa cognoscunꝰ geminȩ signa nat.
aut ingła dei de ueritate carnis. aut
incorporeus manens: ⁊ corpus assu¬

Expanded text:
ulli esse comparabilis, quae est inter omnia singularis. Electae Virgini, olimque de semine Abrahae ac de radice signa promissae, denuntiatur ab archangelo sine damno pudoris beata fecunditas, sacram virginitatem nec conceptu violatura nec partu. Superveniente quippe in eam Spiritu sancto, et Altissimi obumbrante virtute , incommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit: quae et nullum contagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertinent, non haberet. CAP. que in tenebras suas recidant haereticorum monstra opinionum et insanarum sacrilegia falsitatum. Nos exsultans in laudem Dei coelestium multitudo et instructi ab angDei, quae nos et innocentiae reformat et vitae; nec quia in Salvatore nostro manifesta caut in gloria Dei de veritate carnis, aut incorporeus manens et corpus assu
Abbreviated transcription (Latin):
uinam uitelligentes ꝑtinere id¬
turam. nicħ illi putauerunt nr̃ȩ. eẽ.
substantiȩ: totumq illud qđ corꝑeȩ
fuit actionis ⁊ formȩ. aut de subli¬
mioris generis. ꝓdiisse mat̾ia. aut
simulatam carnis speciem habuisse:
ut uidentium ⁊ tangentium sensus.
ludificatoria imagine falleret᷑. fuit
autem in quib dam errantib etiã
illud ꝑsuasio. qua conarentur asse¬
rere. ex ipsa uerbi substantia quid
rit humanitas: ⁊ ꝑdefectum muta
lica in spiratione conceptas. ⁊ inmul¬
torum noriam ꝑuasa ꝑdicionis ef¬
fusas. olini catholica fides crui ds̃: ma¬
gister. ẽ. ⁊ auxiliator obtriuit: ex hor¬

Expanded text:
telligentes pertinere naturam, nihil illi putaverunt nostrae inesse substantiae, totumque illud quod corporeae fuit actionis et formae, aut de sublimioris generis prodiisse materia, aut simulatam carnis speciem habuisse, ut videntium et tangentium sensus ludificatoria imagine fallerentur. Fuit autem in quibusdam errantibus etiam illa persuasio, qua conarentur asserere ex ipsa Verbi substantia quiddrit humanitas, et per defectum mutablica inspiratione conceptas, et in multorum noxam per vasa perditionis effusas, olim catholica fides, cujus Deus et magister est et auxiliator, obtrivit, exhor
Abbreviated transcription (Latin):
eum uerum hominis filium de¬
monstrabant. nicħ ipsum ampliꝰ
ꝙͣ. hoĩs filium credideruire: ñ puta¬
tes illi ascͥbendam eẽ. dĩtatem.
quenr⁊ pͥmordia infantię : increm̃¬
ta corporca. ⁊ passionuim usq ad eri¬
cem mortemq condicio. ñ dissum¬
lem ceteris mortalib apꝓbasset.
Alii uͦ uirtutum ammiratione
ꝑmoti. ⁊ originis nouitatem: dis

Expanded text:
um verum hominis filium demonstrabant, nihil ipsum amplius quam hominis filium crediderunt, non putantes ipsi ascribendam esse deitatem, quem et primordia infantiae, et incrementa corporea, et passionum usque ad crucem mortemque conditio, non dissimilem caeteris mortalibus approbassent. Alii vero virtutum admiratione permoti, et origin
Abbreviated transcription (Latin):
ioħs apłs dic̃. totꝰ mundus in malig¬
no positꝰ ẽ: ⁊ insidiante diabolo at¬
q angłis eiꝰ. hoc innumeris tẽpta¬
tionib laboratur: ut hoĩem ad suꝑ¬
na cȩloꝵ nitentem auit adu̾sa t̾re¬
ant. aut scd̃a corrumpant. S ma¬
nos ÷: ⁊ pacem cum deo habentib.
ac semꝑ patͥ toto corde dicentib. fi¬
at uoluntas tua: nulla p̃ualere
certamina. nulli possunt nocere
conflictꝰ. Accusantes enum nosmet
quidem adu̾sumnos. eiꝰ qͥ peccati
auctor ÷ cõmouemꝰ: s in expugna¬
bilem cum deo pacẽ grẽ ipsiꝰ ser¬
iuendo firmamꝰ: ut regi nr̃o. ñ soba
obedientia subiciam᷑: s ⁊̃ iudicio

Expanded text:
ostolus dicit, totus mundus in maligno positus est ; et insidiante diabolo et angelis ejus, hoc innumeris tentationibus laboratur, ut hominem ad superna nitentem, aut adversa terreant, aut secunda corrumpant; sed manos est, et pacem cum Deo habentibus, ac semper Patri toto corde dicentibus, Fiat voluntas tua , nulla praevalere certamina, nulli possunt nocere conflictus. Accusantes enim nosmetiquidem adversum nos ejus, qui peccati auctor est, commovemus, sed inexpugnabilem cum Deo pacem gratiae ipsius serviendo firmamus, ut Regi nostro non solum obedientia subjiciamur, sed etiam judicio
Abbreviated transcription (Latin):
nis obscurant. ⁊ ipso maioꝵ suoꝵ lu¬
mine soboles indigna confundit᷑.
in quem exitum ueniunt. qͥ ꝓpt̾
amorem mundi. a generatione
xpi ñ metuunt abdicariꝰ. Si atut̃
ad humanam ꝑtinet laudẽ. ut pa¬
trum decus inꝓle resplendeat: qͣn¬

Expanded text:
nis obscurant, et ipso majorum suorum lunis obscurant, et ipso majorum suorum lumine soboles indigna confunditur; in quem exitum venient, qui propter amorem mundi a generatione Christi non metuunt abdicari? Si autem ad humanam pertinet laudem ut patrum decus in prole resplendeat, quan
Abbreviated transcription (Latin):
sitas moꝵ ad firmã pot̾ ꝑuenire con¬
cordiam: qͦmͦ diuinȩ particeps erit
pacis. cui ea placent q̃ deo displi¬
cent.⁊ his appetit delectari. qͥb:
illum nouit offendit. Nonẽ. iste
aniinus filioꝵ dĩ: nec talem sapienti¬
am recipit ad optiua nobilitas. Benꝰ
electum ⁊ regium. regenerationis suȩ
respondeat dignitati. Diligat qͦd di¬
ligit pat̾: ⁊ innullo a suo auctore
dissentiat. ne it̾m dicat dñs. filios
genui ⁊ exaltaui. ipsi autem sp̃ue¬
runt me. Agnouit bospossessorem
suum. ⁊ asuius p̃sepe dni sui. Isrł uͦ
me ñcognouit: ⁊ popłs m̃sme ñ in¬
tellexit. Magnum ÷ dilectissimi huiꝰ
muneris sacram̃tum: ⁊ omĩa dona
excedit hoc donum: ut ds hoĩem uo¬
cet filium: homodm̃ nominet pa¬
⁊dr̃. Quis ad tantam altitudinẽ as¬
cendit affectꝰ: Nam si in ꝓgenie
carnali. ⁊ stẏrpe t̾rena claris paren¬
tib genitos. uitia male conũ satio¬

Expanded text:
rsitas morum ad firmam potest pervenire conrsitas morum ad firmam potest pervenire concordiam, quomodo divinae particeps erit pacis, cui ea placent quae Deo displicent, et iis appetit delectari quibus illum novit offendi? Non est iste animus filiorum Dei, nec talem sapientiam recipit adoptiva nobilitas. Genus electum et regium, regenerationis suae respondeat dignitati, diligat quod diligit pater, et in nullo ab auctore suo dissentiat, ne iterum dicat Dominus: Filios genui et exaltavi, ipsi autem spreverunt me. Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe domini sui; Israel autem me non cognovit, et populus meus me non intellmuneris sacramentum, et omnia dona excedit hoc donum, ut Deus hominem vocet filium, et homo Deum nominet par et discitur quis ad tantam altitudinem ascendat affectus. Nam si in progenie carnali et stirpe terrena 90 claris parentibus genitos vitia malae conversatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne eiꝰ daretur mundo ꝓmissa bene¬
uniusitas adoptionis intraret. Hon
obstrepent ineptarum calumpnuę
questionum: nec effectꝰ diuini oꝑis.
ratiot inatio humana discutiat.
Noscum abrabam credimus deo. nec
quem pͥmȩ transgressionis condẽpna¬
tio ñ teneret. Unde ipsa collati mu¬
neris magnitudo: dignam a nob̾ exi¬
git suo splendore reuerentiam. Ideo
inthesauro dñicȩ largitatis. possu¬
parit filios dĩ: nutrix dilectionis.
⁊ genitrix unitatis: requies bea¬
hoc opusꝓprium ⁊ speciale bene¬
ficium ẽ: ut ungat deo qͦs secer¬
nit e mundo. Unde adhoc bonũ
apłs nos incitat dicens. Iustifica¬
ti gͦ ex fide : pacem habeamꝰ ad dm̃.
Cuiꝰ sententię breuitate om̃ium fe¬
re mandatorum continetur effectꝰ.
qr ubi fuerit ueritas pacis. nicħ potest
de.eẽ. uirtutis. Qa ÷ autẽ dilectissimi
⁊ nolle qđ ꝓhibet: Si enu huma¬
nȩ amiciciȩ pares animos. ⁊ similes
expetunt uoluntates. nec umꝗ̃. diu̾¬

Expanded text:
ne ejus daretur mundo promissa benene ejus daretur mundo promissa beneuniversitas adoptionis intraret. 89 Nec obstrepant ineptarum calumniae quaestionum, nec effectus divini operis ratiocinatio humana discutiat; nos cum Abraham credimus Deo, nec quem primae transgressionis condemnatio non teneret. Unde ipsa collati muneris magnitudo dignam a nobis exigit suo splendore reverentiam. Ideo in thesauro Dominicae largitatis parit filios Dei, nutrix dilectionis et genitrix unitatis; requies beahoc opus proprium et speciale beneficium est, ut jungat Deo quos secernit de mundo. Unde Apostolus ad hoc bonum nos incitat, dicens: Justificati ergo ex fide, pacem habeamus ad Deum . Cujus sententiae brevitate omnium fere mandatorum continetur effectus: quia UBI FUERIT veritas pacis, nihil ibi potest deesse virtut s. Quid est, autem, dilectissimi, et nolle quod prohibet? Si enim humanae amicitiae pares animos et similes expetunt voluntates, nec umquam dive
Abbreviated transcription (Latin):
talis ÷ corꝑis. Habeant licet singłi
quiq uocatoꝵ ordinem sium. ⁊ om̃s
eccłiȩ filii. temporum successione di¬
stuicti: uniu̾sa tam̃ summa fideli¬
um fonte orta baptisiatis. sic̃ cũ xp̃o
inpassione crucifiri. in resurrecti¬
one suscitati. in ascensione ad patͥs
derteram collocati: ita cumipso
sums in hae natiuitate congeniti.
Quicquid enim hoĩum inqͥcũq man¬
di parte credentium regeneratur
in xp̃o: interciso originalis trami¬
tde uetustatis. tͣusit mnouum homi¬
nem renascendo. Nec iam mn ꝓpagine
habetur carnalis patͥs. s ingermi¬
ne saluatoris. Qui ideo filiꝰ hoĩs ÷
factꝰ. ut nos filii dĩ. eẽ. possimꝰ. Hisi
enuim ille adnos hac humilitate
descenderet: nemo ad illum ullissuis
pientia: nec se contͣ altitudinẽ grẽ
dĩ. mox inima rediturꝰ t̾renaꝵ cogi¬
tationum puluis at tollat. Impletũ
ẽ. infine seculoꝵ qd̾ erat ante temꝑa
etna dispositum. ⁊ sub p̃sentia re¬
fieret om̃ĩum gentium pat̾.⁊ insemi¬

Expanded text:
talis est corporis. Habeant licet singuli quique vocatorum ordinem suum, et omnes Ecclesiae filii temporum sint successione distincti, universa tamen summa fidelium, fonte orta baptismatis, sicut cum Christo in passione crucifixi, in resurrectione resuscitati, in ascensione ad dexteram Patris collocati, ita cum ipso sunt in hac nativitate congeniti. Quisquis enim hominum in quacumque mundi parte credentium regeneratur in Christo, interciso originalis tramite vetustatis, transit in novum hominem renascendo; nec jam in propagine habetur carnalis patris, sed in germine Salvatoris, qui ideo filius hominis est factus, ut nos filii Dei esse possimus. Nisi enim ille ad nos hac humilitate descenderet, nemo ad illum ullis suisena sapientia, nec se contra altitudinem gratiae Dei, mox in ima rediturus, terrenarum cogitationum pulvis attollat. Impletum est in fine saeculorum quod erat ante tempora aeterna dispositum; et sub praesentia refieret omnium gentium pater, et in semi
Abbreviated transcription (Latin):
discernim᷑: qr quem er ꝓgenie. dd̾.
hominẽ nouimꝰ natum: eundem
dõ patͥ credimus coȩt̾num. Unde
si teneres o isrł tui nominis digni¬
tacem. ⁊ ꝓpħi cas denuntiationes
ñ obscecato corde ꝑcurreres y saias tͥ
euangłicam pandet ueritatem: ⁊ ñ
surdis audires euminspiratione diui¬
ds. Quem si intanta ꝓprietate sac̾
nomuns ñ uidebas: indauitica sal¬
tim uoce didicisses: ne contra. testifi
dauid dñm fateris. Quaꝓpt̃ dilectis¬
sum qm̃ ꝑnieffabilem gram̃ dĩ. eccłia
fidelium gentium consecuta ⁊ qd̾ car¬
nalium iudȩoꝵ sẏnagoga ñ meruit.
dicente dauid. notum fec̃ dñs salutare
suum. inconspectugentium reuelauit
iusticiam suã: ⁊ysaia similit̾ p̃dican¬
te. popłs qͥ sedebat in tenebris uidit
lucem magnam. quihabitabant inte¬
gione umbre mortis lux orta ẽ. eis.
iterum. Bentes quȩ te ñ nouerunt
inuocabunt te: ⁊ popłi qui te ueseunt
adte confugient. exultemꝰ indie sa¬
lutisnr̃ȩ : ⁊ ꝑ nouom testam̃tum in

Expanded text:
genie David hominem novimus natum, eumdem, Deo Patri credimus coaeternum. Unde si teneres, o Israel, tui nominis dignitatem, et propheticas denuntiationes non obcaecato corde percurreres, Isaias tibi evangelicam panderet veritatem, et non surdus audires divina inspiratione dius . Quem si in tanta proprietate sacri nominis non videbas, in Davidica saltem voce didicisses, ne contra testificaDavid Dominum non fateris. CAP. IIm per ineffabilem gratiam Dei Ecclesia fidelium gentium consecuta est, quod carnalium Judaeorum Synagoga non meruit, dicente David: Notum fecit Dominus salutare suum, in conspectu gentium revelavit justitiam suam ; et Isaia similiter praedicante: Populus qui sedebat in tenebris vidit lucem magnam; qui habitabant in regione umbrae mortis, lux orta est eis ; et iterum: Gentes quae te non noverunt invocabunt te, et populi qui te nescierunt ad te confugient : exsultemus in die salutis nostrae, et per novum Testamentum in
Abbreviated transcription (Latin):
te dauid. Cuius p̃dicationis sũmita¬
ti. exultatio innume rabilium iun¬
gitur augłoꝵ: ut excellentiꝰ fieret
testimonium. cui militiȩ cȩlestis mul¬
titudo concineret. in honorem dei
una benedictione dicentium: gła
in laudem sui refert᷑ auctoris : qr
⁊ ipse beate mariȩ missus a deo
gabriel angłs dixerat. Sp̃e sc̃s su¬

Expanded text:
te David . Cujus praedicationis summitati exsultatio innumerabilium jungitur angelorum ut excellentius fieret testimonium, cui militiae coelestis multitudo concineret in honorem Dei una benedictione dicentium: Glorin laudem sui refertur auctoris: quia et ipse beatae Mariae missus a Deo Gabriel angelus dixerat: Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ sic euangłio ueritatis imbutȩ st̃.
ut firmissime nouerint nullã. ee̾.
humanogen̾is spẽ salutis: nͥ ipse
eẽt. filiꝰ uirginis. qͥ creator ẽ. matͥs.
Hic autem recentioris sacrilegii ꝓ¬
ut ex duab una remaneret. nulla¬
tenus alteriꝰ existente substan¬
tia. quȩ utiq finiri nͥ aut con¬
sumptione auc seꝑatione ñ
posset. Hȩc uͦ tam inimica sunt
sane fidei: ut nequeant recipi
sine ȩxcidio nominis xp̃iani. Si
enim u̾bi incarnatio unitio ẽ. di¬
uinȩ huinaneq naturȩ. s hoc ip¬
so concursu qđ erat geminum fac¬
tum ẽ. singulare: sola diuinitas
utero uirginis nata ẽ: ⁊ ꝑludifi¬
catoriam speciem sola subiit nutͥ¬
iñta ⁊ increm̃ta corporea. Utq om̃s
mutabilitates humanȩ cõditionis
sola diuinitas ẽ. sepulta: ut iam
scđm talia sentientes sperande
resurrectionis nulla sit ratio. nec
ñ fuit qui deb̾et resuscitari: siñ
dib urĩs dilectissimi. diabolica¬

Expanded text:
quae sic Evangelio veritatis imbutae sunt, quae sic Evangelio veritatis imbutae sunt, ut firmissime noverint nullam esse humano generi spem salutis, nisi ipse esset filius Virginis, qui creator est matris. Hic autem recentioris sacrilegii put ex duabus una remaneret, nullatenus alterius existento substantia, quae utique finiri, nisi aut consumptione, aut separatione non posset. Haec vero tam inimica sunt sanae fidei, ut nequeant recipi sine excidio nominis Christiani. Si enim Verbi incarnatio unitio est divinae humanaeque naturae, sed hoc ipso concursu 101 quod erat geminum, factum est singulare; sola Divinitas ex utero Virginis nata est, et per ludificatoriam speciem sola subiit nutrimenta et incrementa corporea; utque omnes mutabilitates humanae conditionis sola Divinitas est sepulta; ut jam secundum talia sentientes sperandae resurrectionis nulla sit ratio, nec us : quia non fuit qui deberet resuscitari, si nodibus vestris, dilectissimi, diabolica
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam aũ estunauerunt incarne
xp̃i humanam amiam ñ fuisse: s
partes annȩ ipsam u̾bumplesse dĩ¬
tatem. Quorum in prudentia in hoc
tͣnsiit ut animam qͥdem fuisse indño
faterentur: s eandem dicerent m̃te
caruisse. qr sufficeret homin sua
dĩtas ad omĩa rationis officia. Postre¬
mo idem asserere p̃sumpserunt.
partem ꝗͣ dam ubi incarnẽ fuisse
conu̾sam: ut inuniꝰ dogmatis uari¬
multiformium blasphemiaꝵ cog¬
natione connerȩ. de his potissimũ
errorib declinandis. obseruantiã
ur̃ẽ deuotionis ammoneo. Quors
unꝰ dudum nestorio auctore consur¬
gere ñ impime temptauit: aliꝰ nu¬
ꝑ pari execratione dampnandꝰ.
eutieo assertore. prupit. Llã ille
beatam mariam uirginẽ. hois tan¬
tummͦ ausus ẽ. p̃dicare genitrioe.
ut inconceptu eiꝰ ⁊ partu. nulla
quia dĩ filius ñ ipse factꝰ ÷ hõis
filius. s creato homini sola. se dig¬
natione sociauit. Qđ catholice
aures neqͣqͣ. tolerare potuerunt.

Expanded text:
idam autem aestimaverunt in carne Christi humanam animam non fuisse, sed partes animae ipsam Verbi implesse Deitatem. Quorum imprudentia in hoc transiit, ut animam quidem fuisse in Domino faterentur, sed eamdem dicerent mente caruisse, quia sufficeret homini sola Deitas ad omnia rationis officia. Postremo iidem asserere praesumpserunt, partem quamdam Verbi in carnem fuisse conversam, ut in unius dogmatis varimultiformium blasphemiarum cognatione connexae, de his potissimum erroribus declinandis observantiam vestrae devotionis admoneo; quorum unus dudum Nestorio auctore consurgere non impune tentavit, alius nuper pari exsecratione damnandus, Eutyche assertore prorupit. Nam ille beatam Mariam Virginem hominis tantummodo ausus est praedicare genitricem, ut in conceptu ejus et partu nulla quia Dei Filius non ipse factus sit hominis filius, sed creato homini sola se dignatione sociaverit. Quod catholicae aures nequaquam tolerare potuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
qr in ipsohabitat om̃is plenitudo
diuinitatis corꝑalit̾ : ⁊estis reple
dinillo. Nondix̃ spiritalit̃ s cor¬
poralit̾: ut ueram intelligamꝰ sub¬
stantiam carnis. ubi ÷ plenitudi¬
nis diuinitatis inhabitatio corꝑa¬
lis: qͣ utiq ⁊̃ tota repletur eccłia.

Expanded text:
 in ipso inhabitat omnis plenitudo Divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Non dixit 102 spiritaliter, sed corporaliter, ut veram intelligamus substantiam carnis, ubi est plenitudinis Divinitatis inhabitatio corporalis ; qua utique tota etiam repletur Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectissimi multũq suꝑemi¬
net humani eloquii facultatẽ. diui¬
ni oꝑis magnitudo: ⁊inde orit᷑ dif¬
ficultas fandi. unde adẽ. ratio ñ
tum ẽ. ꝑ ꝓpħam. Generationẽ eiꝰ
quisenarrabit. Ultramq enĩ sub¬
stantiam inunam ꝑuenisse ꝑsonã.
⁊ cũ salutis nr̃ȩ altitudinẽ. ꝓmere
ñ ualemus: sentiamꝰ nob̾ bonum eẽ.
qđ uincimur. Henio enim ad cogni¬
tionem ueritatis magis ꝓpinqͣt. ꝙͣ.
qui intelligit inre b diuinis: ⁊̃ si mul¬
tum ꝓficiat. semꝑ sibi suꝑ ee̾. qđ
querat. Nam qͥ se ad id qđ tendit ꝑ¬
uenisse p̃sumit: ñ quesita repꝑit.
s minquisitione defec̃. He aũ in¬
firmitatis nr̃ȩ ꝑ turbemur angͦtiis:
ut nob̾ natiuitatem dñi qͥ u̾bum ca¬
rofactum ÷ ñ tam p̃teritam recolere.
ꝙͣ p̃sentem uideamꝰ inspicere. Qđ
enim pastorib ꝓgregum suorum cꝰ
dominicis ouibuᷤ p̃sumus. qr u̾ba di¬
uuntꝰ edita. cordis aure seruamus:
tanꝗͣ ⁊ in hodierna festiuitate dicat᷑.

Expanded text:
dilectissimi, multumque supereminet humani eloquii facultatem divini operis magnitudo, et inde oritur difficultas fandi, unde adest ratio non tum est per Prophetam: Generationem ejus quis enarrabit? Utramque enim substantiam in unam convenisse personam et cum salutis nostrae altitudinem promere non valemus, sentiamus nobis bonum esse, quod vincimur. Nemo enim ad cognitionem veritatis magis propinquat, quam qui intelligit in rebus divinis, etiamsi multum proficiat, semper sibi superesse quod quaerat. Nam qui sed ad id in quod tendit pervenisse praesumit, non quaesita reperit, sed in inquisitione defecit. Ne autem infirmitatis nostrae perturbemur angustiis,ut nobis Nativitatem Domini, qua Verbum caro factum est , non tam praeteritam recolere, quam praesentem videamur inspicere. Quod enim pastoribus pro gregum suorum cusDominicis ovibus praesumus, quia verba divinitus edita cordis aure servamus, tamquam et in hodierna festivitate dic