comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic &iã tertium extrib id est qu&¬
ternione metiatur simetirctur
reꝑtũ idẽ quod requisitũ est nunc
non metitur. Aspiciamus ergoquẽ
minimum .iiii. et .iii. metiaturis
est aii. ergo id ẽ minimus quẽ omnes
illi .iii. metiri possint: Nam &bis
sena et ter quat̃na & quat᷑ terna
xii. fuit. et duc quoque omnem
numerũ. quixii. multiplicatisfieN
idem illi numeri iii. metiuntur
ubi duo numeri numerũ adiquem
metiuntur quiminimus in illis duob
mensurã hab& eiusdem̃ illius nu¬
meri mensura est sint daticui. hos
et .ii. et .iii. metiuntur. Minimus
aut̃ numerus quem illi duo metiunt᷑
senarius atquin isdem etiã xui. me¬
titur. Nam sexies bina xii. sunt
llem fit inconumero quem .iii. aliqͥ
metiutur: Nam hunc quoq metit᷑
quiminimus in illis tribus mensarã
liab&. ponantur xxiiii. lios. et .i. et
iii. et .iiii. metiuntur. Minimus aut̃
numerus qui est .xxu. inisdem illistri¬
bus mensuram hab&. Atquin hic

Expanded text:
hunc etiam tertius ex tribus, id est quahunc etiam tertius ex tribus, id est quaternio, metiatur. Si metiretur, repertum id esset quod requisitum est. Nunc non metitur; aspiciamus ergo quem minimum IIII et III metiantur: is est XII; ergo is est minimus quem omnes illi tres metiri possint; nam et bis sena et ter quaterna et quater terna XII fiunt. Et hinc quoque omnem numerum qui XII multiplicatis fiet idem illi numeri III metiuntur. Vbi duo numeri numerum aliquem metiuntur, qui minimus in illis duobus mensuram habet eiusdem illius numeri mensura est. Sint dati XII; hos et II et III metiuntur. Minimus autem numerus quem duo metiuntur senarius; atquin idem etiam XII metitur; nam sexies bina XII sunt. Idem fit in eo numero quem tres aliqui metiuntur; nam hunc quoque metitur qui minimus in illis tribus mensuram habet. Ponantur XXIIII; hos et II et III et IIII metiuntur; minimus autem numerus qui est XII in isdem illis tribus mensuram habet est XII. Atquin hic
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ ratione quahisint. Est aut̃
innouenario numero minimꝰ ratio¬
nis eĩdem. In tribus duo denario. In
duobus nunc multiplic& exmino¬
ribus numeris uter lib& non suum
numerũ sed alienũ. Idest uel iuxii.
uel .ii.uiiii. ter duodena xxxui. bis
nouena xuiii. eochis consideremus.
anminor numerus qui ẽ.xuiii. men¬
suram habeat et uiiii. et in viui. et
in .xxii Habet aut̃ innouẽ. et ixui.
non licb&. dimittatur igitur: et¬
maior ad p̃hiendatur. qui est xxxui.
iucminimus ẽ quẽ nietiri etuuu:
et .xii. possunt. Na et nouies
quat̃na et duo decies terna axeui.
sunt. eadem ratione omnẽ numerũ
quicũq xxxii. multiplicatis fi&idẽ
illi duo numeri metiuntur .iii. aut̃¬
numeris datis numerus quẽ nini¬
mum illi metintͥ sic inuenitur sint
dati .iii. numeri .ii.iii.iiii. sũmis isnu¬
merus quiminimus et induplicatio¬
ne. et intriplicatione mensurã hab&.
is est senarius. Consideremus añ

Expanded text:
eadem ratione qua hi sint. est autem eadem ratione qua hi sint. est autem in novenario numero minimus rationis eiusdem in tribus, duodenario in duobus. nunc multiplicet ex minoribus numeris uterlibet non suum numerum, sed alienum, id est vel III XII vel II VIIII; ter duodena XXXVI, bis novena XVIII. ex his consideremus, an minor numerus, qui est XVIII, mensuram habeat et in VIIII et in XII; habet autem in VIIII, in XII non habet. dimittatur igitur, etmaior apprehendatur, qui est XXXVI. hic minimus est, quem metiri et VIIII et XII possint: nam et novies quaterna et duodecies terna XXXVI sunt. eadem ratione omnem numerum, quicumque XXXVI multiplicatis fiet, idem illi duo numeri metiuntur. 789 Tnumeris datis numerus quem minimum illi metiantur sic inuenitur: sint dati tres numeri II, III, IIII; sumatur is numerus qui minimus et in duplicatione et in triplicatione mensuram habet: is est senarius. Consideremus an
Abbreviated transcription (Latin):
quin quies quat̃na dena cccc .l. con¬
sideremus nunc horũ xeu. quae mi¬
nima mensura sit ea ꝑuenire neq
sedest inquinario numero & haee
eadem mensura minima cõmunis
omnib trib superiorib numeris rep¬
perietur : Nam duo. qui .cccl. et .c
quia quinquies quina locu. quin¬
quies uicena .c. quin quies septingena
ccc .l. sunt. Duob uero numerisda¬
tis quemillunimũ illi metiantur
sic inuenitur sint dati numeriduo
et .iii. hunt̃se in cõpositisunt. ex his
alt̃ alterũ multiplic&. bis terna.
uel terbina. fiuntui. hc minimus
numerus est quẽ illi duo metiant᷑
maximũ quẽ metiri possint nemo
dixerit. sed omnem idẽ numerime¬
tientur. quicũq: senario numero
multiplicato fi& addent᷑ duonumeri
int̃se composit uiiii. etxu. similimul¬
tiplicatione eodẽ non ꝑuenitur q
potest etiam minor numerus quã
qui sic efficit᷑ in his mensuram aliã
habere. Igitur uia repperiendũ ẽ
uideamus quiminimi numeri sub

Expanded text:
quinquies quaterna dena CCCL. conquinquies quaterna dena CCCL. consideremus nunc horum XXV quae minima mensura sit: ea pervenire neque sed est in quinario numero; et haec eadem mensura minima communis omnibus tribus superioribus numeris reperietur. nam duo, qui et CCCL et C uia quinquies quina dena LXXV, quinquies vicena C, quinquies septuagena CCCL sunt. 787 Duobus vero numeris datis, quem minimum illi metiantur, sic invenitur: sint dati numeri duo et III. hi inter se incompositi sunt; ex his alter alterum multiplicet: bis terna vel ter bina fiunt VI. hic minimus numerus est, quem illi duo metiantur. maximum quem metiri possint nemo dixerit, sed omnem idem numeri metientur, quicumque senario numero multiplicato fiet. at dentur duo numeri inter se compositi VIIII et XII; simili multiplicatione eodem non pervenitur, quia potest etiam minor numerus quam qui sic efficitur in his mensuram habere; alia igitur via reperiendum est. 788 videamus, qui minimi numeri sub
Abbreviated transcription (Latin):
qui int̃se cõpositi sunt maxima mi¬
nimaq mensura sic inuenitur duoꝵ
mensura maxunco quaerit᷑. siext̃tio
quoq eomiinimo cõmunis reꝑtum id
qđ desideratũ .ẽ sinon est medu mini¬
miq maxima mensura eodẽ modo
tquirit᷑ eaque tribus omnibus cõ¬
munis est. sint tibs numeri cc. bebou.
quaesit mensura maxima cõmunis his
qui ccc. la etius qui .c. sunt reꝑtaq sit:
inquinqua genario numero conside¬
remus anhic tertiũ illũ. quilxxv
hab& metiatur. simetiretur omnib
trib cõmunis. eẽt non metitur aut̃
frgo iungimus .c. et laxxu. ethorum
maxunã mensurã requiramus. demo
exc.lxxu. suꝑsunt ev hos quotiens
possũ demo exeonumero quilxev.
hab&. Idest bis suꝑsunt .xcu. huc nu¬
merus maxima mensura est com¬
munis lus qui .c. et his quilxxu. sunt.
lnlus etiã omniũ trium numerorũ
maxima mensura cõmunis estnã
uicies quinquees terna lxxusunt¬
uicies quinquies quaterna ciucies

Expanded text:
qui inter se compositi sunt maxima miqui inter se compositi sunt maxima minimaque mensura sic inuenitur: duorum mensura maxima quaeritur; si est tertio quoque eorum minimo communis, repertum est id quod desideratum est; si non est, medii minimique maxima mensura eodem modo requiritur, eaque tribus omnibus communis est. Sint tres numeri CCCL, C, LXXV: quaesita mensura maxima sit communis his qui CCCL et his qui C sunt, repertaque sit in quinquagenario numero. Consideremus an hic tertium illum qui LXXV habet metiatur. Si metiretur, omnibus tribus communis esset; non metitur autem. Ergo iungimus C et LXXV, et horum maximam mensuram requiramus. Demo ex C LXXV; supersunt XXV. Hos quotiens possum demo ex eo numero qui LXXV habet, id est bis; supersunt XXV. Hic numerus maxima mensura est communis his qui C et his qui LXXV sunt; in his etiam omnium trium numerorum maxima mensura communis est. Nam uicies quinquvicies quinquies quaterna C, vicies
Abbreviated transcription (Latin):
qua genaria est. Atsiduo numer
iit̃se᷑ cõpositi sunt maior etminor
quomodo repperiat᷑ cõmunis ismaxi¬
ma minimaq: mensura quȩripotest
Oporto aut̃ maiorẽ numerũ minori
detralieit quotiens potest deinde
quantũ expriore suꝑẽ tantudẽ
demert eaminore quotiens potest
quisic interierit numerus iseorũ
trit numeroꝵ m̃sura maxima sint
duo numeri .ccc .l. &.c. demant᷑ exccol
quotiens possunt centeni. idest ter
reliquisunt .l. ex altero centinario
numero detrahant᷑ .l. suꝑerunt exeo
.ł. hicnumerus .ccc.l. et .c. cõmunis m̃¬
sura maxima est Nam quiN¬
qua gies. bina .c. quinquies septenao
ccc.l. sunt eox lic etiã illud. appic¬
r& qđ quisquis numeros minor muxi¬
mẽt̃ in supͣ duos numeros metitur
illius ipsius minima querit᷑ eadem
etiũ prioribi numeris cõmunis mi¬
nime est: ut hic quoq minima quin¬
quagenũ: mensura in duob ẽ igit᷑
cadẽ ctiã prioꝵ numeroꝵ minima
mensura est at trium numerorũ

Expanded text:
quagenarii est. 785 At si duo numeri quagenarii est. 785 At si duo numeri inter se compositi sunt, maior et minor, quomodo reperiatur communis his maxima minimaque mensura quaeri potest. oportet autem maiori numero minorem detrahere quotiens potest; deinde quantum ex priore superest, tantundem demere ex minore quotiens potest. qui supererit numerus, is erit m numerorum mensura maxima. Sint duo numeri CCCL et C; demantur ex CCCL quotiens possunt centeni, id est ter: reliqui sunt L. Ex altero centenario numero detrahantur L, supererunt ex eo L. Hic numerus CCCL et C communis mensura maxima est; nam quinquagiens bina centum, quinquagiens septena CCCL sunt. Ex hoc etiam illud apparet quod quisquis numerus minor maximam in supra duos numeros metitur illius ipsius minima quaeritur; eadem etiam prioribus numeris communis minima est, ut hic quoque minima quinquagenarii mensura in duobus est; igitur eadem etiam priorum numerorum minima mensura est. At trium numerorum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum uero mensurȩ ratio efficiat
ut quidit̃ ꝑse incõpositi cõpositiue
subicert om̃is numerus cutꝑse in cõ¬
positus est. aut siꝑse cõpositus ẽ. In
aliquo ꝑse incõposito m̃suram hab&¬
ut .iii.u. abeo ꝑtriplicationẽ incres¬
cunt .uiiii. intrib Itẽ xu. in v. sedcoꝵ
qui pares exparib sunt minima m̃¬
surar induob ẽ eorũ quipares ex in¬
parib eut etiã in pares sunt porest
minimie mensura etiã in maiorib
numeris eẽ. omnib tam̃ imparib
unius aut̃ cõpositio mensura ł mini¬
ma uel maxime felice repperit᷑¬
replicato enĩ numero ꝓocim am̃ sura
maxima ultima minima est ut
puta sint .I. hi replicent᷑ dimidic
pars eoꝵ . xxxu. in his maxima men¬
sura est rursus anim aduertã quis
inferiores mensuras habeant
sunt aut̃ decies quina .l. ltẽ quinquies
dena nr̃bis quina uicena neculla
exhis minor est ea quãe eaduobuse
Hlaec igitur minima mensura quin¬

Expanded text:
Cum uero mensurae ratio efficiat Cum uero mensurae ratio efficiat ut quidam per se incompositi compositiue,subicere. Omnis numerus aut per se incompositus est aut, si per se compositus est, in aliquo per se incomposito mensuram habue ab eo per triplicationem increscunt in tribus, item XV in V. Sed eorum qui pares ex paribus sunt minima mensura in duobus est; eorum qui pares ex imparibus aut etiam impares sunt potest minima mensura etiam in maioribus numeris esse, omnibus tamen imparibus. Vnius autem compositi mensura uel minima uel maxima facile reperiturmaxima, ultima minima est. ut puta sint quinquaginta; hi replicentur: dimidia pars eorum XXV; in his maxima mensura est. rursus animadvertamus, quas inferiores mensuras habeant: sunt autem decies quina L, item quinquies dena, item bis quina vicena; nec ulla ex his minor est ea, quae ex duobus est: haec igitur minima mensura quin
Abbreviated transcription (Latin):
possunt si .ii. & alteri .ii. numeri po¬
nunt sicut neut̃ expriorib cũ alter¬
utro exinsequentib cõponi possit
ne is quidem quiduob prioribus
fastus est cõponi cũ alterutro inse¬
quentiũ potest⁊ Sint̃ .ii. numeri
iiii. et uiii. ltẽq aluiduo. etu. &uii.
neut̃ expriorib cõponi cũ altero
insequentiũ potest confundantur
inunũ .iiii. et uiii. funt .xii. neliqui¬
decẽ cũ .u. autuii. cõponunt᷑ minimi
numeri ex his qui sub eadẽ ratione:
sunt int̃se in cõpositisunt ut indupli
ratione minimi sunt .ui. et .iiii. intri¬
plici .ii. et .ui. hiqui int̾se. non cõponun¬
tur atquã uis magni numeri su¬
mant᷑ qui int̃se in cõpositi sunt mi¬
nimisunt exomnib: qui sub eadem
ratione sunt. sint .ce. et .c. liu nt̃se
non cõponuntur. Estaut̃ int̾cos par¬
tiũ ratio qđ .cc. et .c. et unũ dimidio
etxcuiuii. partib cntecedunt neq
ldẽẽ. int̃ ullos minores numeros porst:¬

Expanded text:
possunt. Si duo et alteri duo numeri popossunt. Si duo et alteri duo numeri ponuntur sic ut neuter ex prioribus cum alterutro ex insequentibus componi possit, ne is quidem qui ex duobus prioribus factus est componi cum alterutro insequentium potest. Sint duo numeri IIIneuter ex prioribus componi cum alterutro insequentium potest. confundantur in unum IIII et VIII; fiunt XII: ne hi quidem cum V aut VII componuntur. 783 Minimi numeri ex his, qui sub eadem ratione sunt, inter se incompositi sunt, ut in dupli ratione minimi sunt II et IIII, in tripli II et VI, hique inter se non componuntur. at quamvis magni numeri sumantur, qui inter se incompositi sunt, minimi sunt ex omnibus, qui sub eadem ratione sunt. sint CC et CI; hi inter se non componentur; est autem inter eos partium ratio, quod CC C et I dimidio et XCVIIII partibus antecedunt, neque id esse inter ullos minores numeros po
Abbreviated transcription (Latin):
mero quideius ñhabunt cũ eo com¬
poni ñ poter Siduob numeris po¬
sitis minore maiore detralitur
etis qui suꝑ est ñ ẽ. mensura tꝰi qui
ꝓximus ante cũ demptus est. hinu¬
meri int̾se in cõpositisunt. sint .iii.
et uiii. tollant᷑ exmaiore numero
terni quotiens possunt. suꝑ sunt u.
inlus triũ mensura. non estergo .iii.
quoq: ct uiii. int̾se in cõpositi sunt:
Siiii. iunctisunt. & omnib qui sub eadẽ
ratione sunt: ex his .ii. quilib& in
unũ dati cũ tertio ñ cõponuntur
sint .iii. numeri uiiii xii.xui. horũ
in sequens sẽꝑ priori suꝑ tertius ẽ
neculli.iii. minores .ii. iunti repe¬
riunt᷑ confundant᷑ in unũ uiui. &
xii. fiunt aci. hi cumxui ñ cõponent᷑
Sumpar numerus cũ aliquo cõponi
non potest. Nec cũ duplicato quidem
eo cõponitur: sint .u. et uiii. hi int̃se.
cõpositi sunt duplicentur uiii. fiunt
xui. nec cũhis quidem quoq cõponi

Expanded text:
mero quid eius non habebunt, cum eo commero quid eius non habebunt, cum eo componi non poterunt. Si duobus numeris positis minor semper e maiore detrahitur et is qui superest non est mensura eius qui proximus ante eum demptus est, hi numeri inter se incompositi sunt. Sint III et VIII; tollantur ex maiore numero terni quotiens possunt, supersunt duo; in his trium mensura non est. Ergo III quoque et VIII inter se incompositi sunt. Si tres minimi sunt ex omnibus qui sub eadem ratione sunt, ex his duo quilibet in unum iuncti cum tertio non componuntur. Sint tres numeri VIIII, XII, XVI; horum insequens semper priori supertertius est, nec ulli tres minores sic iuncti reperientur. Confundantur in unum VIIII et XII: fiunt XXI. Hi cum XVI non componentur. Si impar numerus cum aliquo componi non potest, nec cum duplicato quidem eo componitur. Sint V et VIII; hi inter se incompositi sunt. Duplicentur VIII; fiunt XVI; nec cum his quidem quinque componi
Abbreviated transcription (Latin):
quisic effestus ẽ cõponi cũ alterutro
expriorib ñ potest .si.iii.et.v. in unum
iungant᷑ fiunt uiii. hineq cõmune neq:
cũ trib cõponi possunt÷ Sinumerus.
in .iͦi. int̃se in cõpositos diuisus est cõponi
cũ alterutro eoꝵ ñ potest diuidantur.
componi.uiiii. possunt. si .i. numericũ
iii. iuncti sic fuerint utom̃s int̾se in cõ¬
positisp. deinde ex duob alt̃. alterũ
multiplicat quisic effestus erit atq
cũ eodẽ illo .iii. cõponi ñ poterit. Sint
ii. numeri .iiii. et .uiii. adiciantur
his .iii. int̃sẽ in cõpositis multiplicent
duo priores alt̃ alterutrũ quat̃ uiii.
aut octies quat̾na fiunt xxcui. Hli
et .iii. int̃se in cõpositi erunt. Omĩs
numerus quippe a se in cõpositus ẽ.¬
& cõponi cũ altero non potest. nisicuius
ipsemensura est. ergo cõponunt᷑ .iii.
ad uiiii .u. adxu. quiater ternauiui.
quinquies. ternaxu. sunt. In quonu¬

Expanded text:
qui sic effectus est componi cum alterutro qui sic effectus est componi cum alterutro ex prioribus non potest. Si III et V in unum iungantur, fiunt VIII; hi neque cum V neque cum tribus componi possunt. Si numerus in duos inter se incompositos diuisus est, componi cum alterutro eorum non potest. Diuidantur componi VIIII possunt. Si duo numeri cum tertio iuncti sic fuerint ut omnes inter se incompositi sint, deinde ex duobus alter alterum multiplicarit, qui sic effectus erit aeque cum eodem illo tertio componi non poterit. Sint duo numeri IIII et VIII; adiciantur his III: inter se incompositi sunt. Multiplicent duo priores alter alterum; quater VIII aut octies quaterna fiunt XXXII; hi et III inter se incompositi erunt. Omnis numerus qui per se incompositus est componi cum altero non potest, nisi cuius ipse mensura est. Ergo componuntur III ad VIIII, V ad XV, quia ter terna VIIII, quinquies terna XV sunt. Si ergo in quo nu
Abbreviated transcription (Latin):
ii. aut̃ et .u. ñ cõponunt Ci .ii. numeri
int̃se in cõpositis: et alt̃ eahis se ipso
multiplicabit. is quisic effestus est
cũ priore illo ñcõponit᷑ sint ii .& iui.
hi int̃se in cõpositis siue ternio semul¬
tiplicauerit uiiii. et .iiii. siuequat̾mo
his fient int̾se in cõpositier᷑ ut si cosdẽ
iii. ł .iiii. sũpserimus ctut̃q multipli¬
carit. uiiiiquõq etxui. int̾̃se in cõpo¬
sitis etalt̾ ealiis se multiplicauit ef¬
feltusq sic numerus rursus ipse se
multiplicauit. quisic effestus est nu¬
merus. cũ altero illo ñ cõponit sint .i.
&iii. uttr lib& numerus se multiplic&.
fiunt bis binco .iIII. ter ternao. uiiii
Rursus hos numeros idem multiplicen
fient bis quat̃na uiii. ter .uiiui. xxuii.
sumantur. nunc .ii.& xxuii. ł .ii. &uiui.
deinde effestũ ex se rursus multipli¬
uIII. extrib xxuii. sic facti int̾se ñ com¬
ponunt᷑. siduo numeri int̾se in cõpositi
sunt. et inunũ iungunt᷑ hic numerus

Expanded text:
duo autem et V non componuntur. Si duo numeri inter se incompositi sunt et alter ex his se ipsum multiplicarit, is qui sic effectus est cum priore illo non componitur. Sint III et IIII: hi inter se incompositi sunt. Siue ternio se multiplicarit, VIIII et IIII , siue quaternio his fient inter se incompositi erunt, ut si eosdem III uel IIII sumpserimus et uterque se multiplicarit, VIIII quoque etsiti sunt et alter ex his se multiplicarit effectusque numerus rursus ipse se multiplicarit, qui sic effectus est numerus cum altero illo non componitur. sint II et III; uterlibet numerus se multiplicet, fiunt bis bina IIII, ter terna VIIII; rursus hos numeros idem multiplicent, fiunt bis quaterna VIII, ter VIIII XXVII. sumantur nunc II et XXVII vel III et VIII: deinde effectum ex se rursus multipliVIII, ex tribus XXVII sic facti inter se non componuntur. Si duo numeri inter se incompositi sunt et in unum iunguntur, hic numerus
Abbreviated transcription (Latin):
Neq inuenitur numerus quinon et
maiorẽ metiatur conulla alia
mensura id faciat quã quae inisdem
numeris c̃. si quod libeat adunonume¬
ris portiom sunt ciusdem sunt etis
qui ab uno ꝓximus ẽ ꝑse in cõpositus
est: Maximus exhis in mensuric
non ueni&. nisi quieius dem portio¬
nis crunt  Sint .i.iii.uiii. xxuii. bitͣ
hos triplã ꝓportio est: &uni ꝓocimꝰ
numer ꝑse in cõpositus ẽ Igit᷑ eos
quixxuii sunt. nullus numerus
& subeadem ꝓportione sunt᷑. quođ
nonita euenit siquando abunopoei¬
mus numerus cõpositus ẽ. sint .iliui¬
numerus. ꝑ se cõpositusẽi Ergo
ultimus qui .t̃.bxiiii. alias quoq
mensuras quãq in hac serie sunt
admittit. et .ii. et uiiii. et xxcii
Cumbis cen. ostier octonabis et
tricies. bina.lxiiii. faciunt. quem
minimũ. numerũ duoꝑse in cõpositi
metiuntur eũ. nullus alius ꝑst in¬
cõpositus metietur: Sumanturu.
etuii. nullũ minorẽ numerum
xoxu. metiunt᷑: Nam quinquier
nullus adius numerus ꝑse in compo¬

Expanded text:
e invenitur numerus, qui non et maiorem metiatur, et nulla alia mensura id faciat, quam quae in isdem numeris est. 797 Si quotlibet ab uno numeri portionis eiusdem sunt, et is, qui ab uno proximus est, per se incompositus est, maximus ex his in mensuram non veniet nisi ‹iis›, qui eiusdem portionis erunt. sint I, III, VIIII, XXVII: inter hos tripla portio est, et uni proximus numerus per se incompositus est. igitur eos, ququi sub eadem portione sunt. Quod non ita euenit si quando ab uno proximus numerus compositus est. Sint I, Inumerus per se compositus est; ergo ultimus, qui est LXIIII, alias quoque mensuras quam quae in hac serie sunt admittit, et II et VIII et XXXII, cum bis XXXII, octies octona, bis et tricies bina LXIIII faciant. Quem minimum numerum duo per se incompositi metiuntur, eum nullus alius per se incompositus metietur. Sumantur V et VII: nullum minorem numerum quam XXXV metiuntur; nam quinquies nullus aius numerus per se incompo
Abbreviated transcription (Latin):
serȩ non est mensura. necaquidem
tessera eam tesserã metitur In omni
numero quim̃ surã in aliquo nũmero
hab& exeodem et mensurȩ nomen
adquirit quimensurã fac̃. sint uiiii.
hos ternio metitur et nouenarunu¬
meri tertia pars. in .iii. sit xui. hos
quaternio metitur. et estiũi. eoꝵ. qui
xui. sunt : .iIII.idẽq inceteris omnibus
numeris repperiet᷑. Sequitur acut̃
ut sinumero membrum sit in eonumero
mensura is habeat cui cũ eo mebro cõ¬
mune nom̃sit. ut nouenarii numeri
membrũ int̃nione ẽ eũq tres metiunt᷑
Hossat erit curit̃ numeros memorasse modosq
Cetera cecro peasȩ quen ꝑhiber cathedras
Sitam̃ ullus in est nr̃is suꝑ halitus aris
Aut rite inueterẽ cultũ replicant᷑ ab ollae
Mespatiũ ad monuit iã claudere fatib: orsu
Nesuperũ nr̃i capiant fastidia coetus
Etu&us astrigero pellar numeraria cȩlo
Sicait acreticens ꝓpiori adiuncta soriẽ¬

Expanded text:
serae› non est mensura, ne ea quidem tessera eam tesseram metitur. 801 In omni numero, qui mensuram in aliquo numero habet ex eodem et membri nomen acquirit qui mensuram facit. Sint VIIII: hos ternio metitur, et est nouenarii numeri tertia pars in tribus. Sint XVI: hos quaternio metitur, et est quarta eorum qui XVI sunt IIII; idemque in ceteris omnibus numeris reperietur. Sequitur autem ut, si numero membrum sit, in eo numero mensuram is habeat cui cum eo membro commune nomen sit; ut nouenarii numeri membrum in ternione est, eumque tres metiuntur. Hos sat erit cursim numeros memorasse modosque; cetera Cecropias aequum perhibere cathedras, si tamen ullus inest nostris super halitus aris aut lite in ueterem cultum replicantur abollae. Me spatium admonuit iam claudere fatibus orsa, ne superum nostri capiant fastidia coetus, et uetus astrigero pellar Numeraria caelo.» Sic ait, ac reticens propiori adiuncta sor
Abbreviated transcription (Latin):
no degere coniciunt
Inqualiora uel in quo punçto erit hodiȩ luna accensa asole:ciclus lunaris est
modo septimus: Sugitur illum quin quies ducirus: ipsumq numerum: ad est¬
englutinamus acde inde ꝑlx expendimus : xxxui restant. quisunt punc
nis tiusdĩei quietiam in primo puncto octauȩ hore lunam. asole accendi de¬
mionstrant.Iterum aut̃ sip̃ dictum ciclum sexies uergimus: & xxx.vi.
puuctos qurt manserant. nec non & duos monades obduos sexa genarios in suꝑ
nam diem p̃sentem munum copulanius: ac post areino ꝑxxx. fudimus. ii¬
gura e unus adhuc andiuisi manent qquilllani aetatẽ pandunt : quanilu

Expanded text:
no degere conjiciunt.--I. no degere conjiciunt.--I. In qua hora, vel in quo puncto erit hodie luna accensa a sole? R. Cyclus lunaris est modo septimus. Si igitur illum quinquies ducimus, ipsumque numerum id esconglutinamus, ac deinde per 60 expendimus, 36 restant, qui sunt puncti istius diei: qui etiam in primo puncto octavae horae lunam a sole accendi demonstrant. Iterum autem si praedictum cyclum sexies vergimus, et 36 punctos qui remanserant, nec non et duas monades ob duos sexagenarios, insuper diem etiam praesentem in unum copulamus, ac postremo per 30 findimus, viginti et unus adhuc indivisi
Abbreviated transcription (Latin):
nii uero suꝑputa tionem Atriamomenta. & tertiam partẽ umus monien
minus: Ruothoris : ecto: Qualirer hoc in uestigare debemus Aui
sunt octo horarum punoti ae
una u cesim&quet par̾tibus distet asole  Quat᷑ uiginti Lxxxbenr
ter xxxł cexli Petigitur partibus. distatq̃ sole post tutidem diei
ciuidem a solem uenturum esse credimus adlocim quẽ prȩsens luna cirrum¬
ferͥtur Inquo sigiu suti modo luna prima mapiete: In qua parte.¬
ho die: Non possũmus ex hoe facile respondere. Enisialiquid inspiciamus undiip
Scinus solem nunc babitare ꝑitaure. & xiiii. diesiam exactes hobe mn illo restare¬
que adhue xui de completione signi quos ex pastibus quibus lunam asule mo¬
tam inuenimus ulli. idest tauro. ad ex plendum and itiner solis supplere de
bemus Recisis de ccxl: sedecim: & cexxiiii. auirestant ꝑtricenarium nume¬
rum expensos : quattuor decim nobis restant. quitor partes. lunani in capri cor¬

Expanded text:
nii vero supputationem tria momenta, et tertiam partem unius momenti nii vero supputationem tria momenta, et tertiam partem unius momenti minus.--I. Quot horis? R. Octo.--I. Qualiter hoc investigare debemus? sunt octo horarum puncti.--I. Luna vigesima quot partibus distat a sole? R. Quater 20, 80; item ter 80, 240: tot igitur partibus distat a sole; et post totidem dies eumdem solem venturum esse credimus ad locum quem praesens luna circumfert.--I. In quo signo fuit modo luna prima? R. In Ariete.hodie? R. Non possumus ex hoc facile respondere, nisi aliquid inspiciamus undique. Scimus solem nunc habitare in Tauro, et 14 dies jam exactos habere in illo, restareque adhuc 16 de completione signi, quos ex partibus quibus lunam a sole remotam invenimus, illi, id est Tauro, ad explendum in eo iter solis Recisis de 240 sexdecim, et 224 qui restant per tricenarium numerum expensis, 14 nobis restant, qui tot partes lunam in Capricor
Abbreviated transcription (Latin):
pre teritiduo: Siemꝰcum illis .vi. regł conserimus: octo inpropatulo habenus
eque stratis .uii : reman&unus. quia primaferia. est: Quota : ẽ. luna  uicesima
secunda: Vnde hoc certũ tenetis: Duos dicsistuis mensis. scimus. eẽ. p̃ teritos Siaũt
cum ilis. uiginti idest actatem lune que fuit in capite istuis mensis apponimus.
uiginti& duo apparent quia hodier nim lune actatem significant.
pret̃iti centum uginti: Siergo cum illis numerum ferie quȩ fuit incapite istuis
anni: quatuor scilic&. insuꝑ eciam bis sexidiem ad nec timus. & deinꝑ ceps hanc sũ¬
mã ꝑuii. metimur: sex indiui sireftant qui predictam feriam demonꝰ ftrant:
Quota.ẽ. hodieluna: utreor iucesima: Quomo do hoc ere lendum est dic
rpi diximuss dies ꝓnui̾sunt p̃terit exx. At sicum ipsis aetatein lunt quę
mul efficiumt ł Demptis xx uiii.qui sunt quattuor lunationũ dies  tupe
suꝑ flui aetaten lune pandunt:

Expanded text:
us mensis sunt jam praeteriti duo, si enim cum illis sex regulares censerimus, octo in propatulo habemus. Sequestratis septem, remanet unus, quia prima feria est.--I. Quota est luna? R. Vigesima secunda.--I. Unde hoc certum tenetis? R. Duos dies istius mensis scimus esse praeteritos, si autem cum illis XX, id est aetatem lunae, quae fuit in capite istius mensis apponimus, viginti et duo apparent, qui hodiernam lunae aetatem significant.-praeteriti CXX; si ergo cum illis numerum feriae quae fuit in capite istius anni, quatuor scilicet, insuper etiam diem bissexti annectimus, et deinceps hanc summam per VII metimur, sex indivisi restant, qui praedictam feriam demonstrant.--I. Quota est hodie luna? R. Ut reor, vigesima.--I. Quomodo hoc credendum est? R. Sicut jam diximus, dies anni sunt praeteriti CXX; at si cum ipsis aetatem lunae quae mul efficiunt. Demptis CXVIII, qui sunt quatuor lunationum dies, tum superflui aetatem luna pandunt. I.
Abbreviated transcription (Latin):
latere mensura ẽ in ipso quoq qua¬
drato numero ulterius quadratim̃¬
suracẽ siqua dratus numerus qua
dratũ ñ metitur nec in latere quidẽ
alterius meniara alterius ẽ Sint
quadrati numeri .iiii. et uiii. quat᷑nio
nouenariũ numerũ non metstur
frgone .n. quidẽ qui in latet quater¬
naru sunt ni quimlatere nouenaru
numerisunt metiuntur ex hogedã
illud appara. ex duob quadratis
numeris simalitrius latere alte¬
rius lateris mensura non est ne in

Expanded text:
lateris mensura est, in ipso quoque quadrato numero alterius quadrati mensuram esse. Si quadratus numerus quadratum non metitur, ne in latere quidem alterius mensura alterius lateris est. Sint quadrati numeri IIII et VIIII: quaternio nouenarium numerum non metitur; ergo ne duo quidem, qui in latere quaternarii sunt, III, qui in latere nouenarii numeri sunt, metiuntur. Ex hoc etiam illud apparet ex duobus quadratis numeris, si in alterius latere alterius lateris mens
Abbreviated transcription (Latin):
sic deb& eẽ ꝑcussio Transto itaq pytiessus
a silua pinea memoratis quaenunc ebusus
ppellat᷑. In confinio cartliginis nouȩ ba¬
leares &iũ duas colubrariã etquas gym¬
nasias grocidnt᷑ uol caprariã naufraga¬
lem: Ingalliȩ quoq ora inrhodanc ostioi
cades quarũ hȩc sunt nomina singularũ
ypea ceterasq: exiguas aduersũ antipolĩ
Inligustico aut̃ mariest corsica quã greci
tium mentiensq ꝓpinquitas argontem
et capraria quã egion greciduer Itẽ
ogiliũ dianũ. Itẽ colũbaria ueneriae
Item ultra tiberina hostia in antinopal¬
maria sinoni& et in formia nopontie
n ea politino assurrento et in ostauo milia¬
rio caprȩ lit̃ leo cotealiam affricũ mare
spectans a corsica: Inoctauo sardinia est
ins quo angusto freto sunt paruat in sulae
quae coniculariȩ ꝑhibent᷑. ltt̃ pitonis et
fosse. Verũ sardinia a sar̃do filio herculis
ccppellata hab & foriã hiumanȩ plantȩ

Expanded text:
sa debet esse percursio. transeo itaque Pytiessas sa debet esse percursio. transeo itaque Pytiessas a silva pinea memoratas, quae nunc Ebusus appellatur, in confinio Carthaginis Novae, Baleares autem duas, Colubrariam et quas Gymnasias Graeci dicunt, vel Caprariam naufragalem. in Galliae quoque ora in Rhodani ostio echades, quarum haec sunt nomina singularum: Hypaea, ceterasque exiguas aduersum Antipolim. In Ligustico autem mari est Corsica, quam Graeci tium mentiensque propinquitas; Vrgo item et Capraria, quam Aegilion Graeci dixerunt; item Igilium, Dianium; item Columbaria, Venaria. Item ultra Tiberina ostia in Antiano Palmaria, Sinonia et in Formiano PontiaeNeapolitano. A Surrento in octauo miliario Capreae; item Leucothea. Iam Africum mare spectans a Corsica in octauo Sardinia est; in quo angusto freto sunt paruae insulae quae Cuniculariae perhibentur, item Phitonis et Fossae. Verum Sardinia a Sardo filio Herculis appellata habet formam humanae plantae;
Abbreviated transcription (Latin):
rere conditores. ut aiano ianiculũ. a saturno
latium Ad ane ardeã abhercule pompeios
cũboum pompã ducer& iuberorũ. excuius
laborib in liguria campi lapidarii sunt cep¬
pellati. qđ eodem dimicante saxis fer̃ pluisse
caelũ idemetiã ionio nom̃ dedit : Nam ionẽ
cuut ocli filiat̃ obsidentẽ uias latroc inediter
inter emit : IAΡΙCΑS ΥΑΡΥX dedadifilius con¬
didit corã dardanus. agyllinac̃ pelasgitibur
catillus p̃festus dassis euandrie. Parthenope
dicti absirenis sepuldiro hoc nomine uo¬
ciiti quaenuuo noa polis dppellatur pre¬
neste abulixis nepa p̃sente . lic& cduue
lunit ceculum conltorẽ. quẽ pignus asser᷑.
fuisse flãmars Arpos et bene uentũ dio¬
modos Paiuium antenor Filameta pon¬
tũ condident᷑. Sednihil mea int̃ est origines
guit non alienũ est int̃fluenta emergentos
terras. quae qđ insalo sint insulȩ uocitant᷑
p̃sertimq nobiles cõmonere neq enĩ moro¬

Expanded text:
rere conditores, ut a Iano Ianiculum, a Saturno rere conditores, ut a Iano Ianiculum, a Saturno Latium, a Danae Ardeam, ab Hercule Pompeios, cum boum pompam duceret Hiberorum. ex cuius laboribus in Liguria campi Lapidarii sunt appellati, quod eodem dimicante saxis ferunt pluisse caelum. idem etiam Ionio nomen dedit; nam Ionem, Autocli filiam, obsidentem vias latrocinaliter interemit. Iapygas Iapyx, Daedali filius, condidit, Coram Dardanus, Agyllinam Pelasgi, Tibur Catillus, praefectus classis Euandriae. Parthenope dicta ab Sirenis sepulchro hoc nomine vocitatae, quae nunc Neapolis appellatur. Praeneste ab Ulixis nepote Praeneste, licet alii velint Caeculum conditorem, quem pignus asserunt fuisse flammarum. Arpos et Beneventum Diomedes, Patavium Antenor, Pylii Metapontum condidere. sed nihili mea interest origines guitur, non alienum est inter fluenta emergentes terras, quae, quod in salo sint, insulae vocitantur, praesertimque nobiles commonere; neque enim moro
Abbreviated transcription (Latin):
inpado flumine memoranda quemgrecia
dix cridanũ: Hunc amnẽ mons sue salus int̃
montes cdpium elatior gygnit fante mirabili
qui in ligurũ sinib flum̃ creat. Adlediine fu¬
uius mersus inpenita telluris in parte agri
bibonensis cmergit. Canis ortu diffusior Nã
solytis cdpium niuib. flagrantia solis astiui
exuberat ultra gurgitis ripas nulliq głãe
nobiliũ amnium caedens .xxx. receptis flumi¬
nib: adriaticũ mare magna opimus grandi¬
tate ꝑfundit. Cetera sunt italiae memoranda
Nec poctȩ tacent ut scylleũ oppidũ. cũ gratride
flumine quaescyllȩ mat̃ fuit caribdisq uora¬
gint̃ acuertiginẽ tortuosã pestanu roscria
scopulossirenarũ incãpaniae amoenis antiqui
circeia terra cina prius in sula. nunc coniunsta
regioniq absicilia continenti separati atq
i compensationẽ conexe telluris bunsulam
religati. formiae etiã lestrigonũ habitatione
famose hoc loco possem etiam urbium percur¬

Expanded text:
Pado flumine memoranda, quem Graecia Pado flumine memoranda, quem Graecia dixit Eridanum. hunc amnem mons Vesulus inter montes Alpium elatior gignit fonte mirabili, qui in Ligurum finibus flumen creat, ac dehinc fluvius mersus in penita telluris in parte agri Vibonensis emergit. Canis ortu diffusior; nam solutis Alpium nivibus flagrantia solis aestivi exuberat ultra gurgitis ripas nullique gloriae nobilium amnium cedens triginta receptis fluminibus Adriaticum mare magna opimus granditate perfundit. 641 cetera Italiae memoranda nec poetae tacent, ut Scyllaeum oppidum cum Grateide flumine, quae Scyllae mater fuit, Charybdisque voraginem ac vertiginem tortuosam, Paestana rosaria, scopulos Sirenarum. hinc Campaniae amoenis ‹simus tCirceia Terracina, prius insula, nunc coniuncta, Reginique ab Sicilia continenti separati, eaque in compensationem conexae telluris in insulam relegata, Formiae etiam Laestrygonum habitatione famosae. 642 Hoc loco possem etiam urbium percur
Abbreviated transcription (Latin):
bus quase fauces fr&i int̃fluentis aperiunt
bibryttium sinũ. qui est primus europe emissac
maria conquiescunt : Interior uero tellus que
insuperũ marboreãq ꝓfertur. grecia. orie
sallentinis pediculis apuleis peliginis lustris.
liburnis. et c&eris populis obscuriorib liabita¬
tur. leuorsũ quoq seflectit &item duob pro¬
muntorus peldie ama ronice formã reddit.
Dextro cornuleo copetrã tendens leuo laciniũ.
Vnde cũ longasit ab alpibus p̃torib cugustae
ꝑ urbẽ capuam et regiũ oppidũ cibsqecur¬
uo flexu. decies centena &ax. milia passuũ
nusquã uero cc̃c milia latitudo eĩ excedit.
A soloigitur italico liburnic histriaq discre¬
tae̾ sunt centenis milib passuũ qđ ab epyro
& illyrico .l. milia ab africa intr̃a cc̃.milia
dr̃ reatino angustior plurimũ est adpor¬
tum quẽ hannibalis castra dicunt namlux
ibi .c.xxx. milib lataist. Verũ italic etiã

Expanded text:
bus, qua se fauces freti interfluentis aperiunt, bus, qua se fauces freti interfluentis aperiunt, in Bryttium sinum, qui est primus Europae, emissa mania conquiescunt. Interior uero tellus, quae in superum mare Boreamque perfertur, Graeciae ora, Sallentinis, Pediculis, Apulis, Paelignis, Istris, Liburnis et ceteris populis obscurioribus habitatur. Laeuorsum quoque se flectit et item duobus promuntoriis peltae Amazonicae formam dextero cornu Leucopetram tendens, laevo Lacinium. unde cum longa sit ab Alpibus Praetoriae Augustae per urbem, Capuam et Regium oppidum, absque recurvo flexu decies centena et viginti milia passuum, nusquam vero trecenta milia latitudo eius excedit. a solo igitur Italico Liburnia Istriaque discretae sunt centenis milibus passuum, quod ab Epiro et Illyrico quinquaginta, ab Africa intra ducenta milia, dicitur Reatino. angustior plurimum est ad portum quem Hannibalis castra dicunt, nam vix ibi quadraginta milibus lata est. verum Italia etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cipiũ ligures tenent: Debinc quie uber¬
tate soli sacrita occupauit &ruricngio
tam indigitis anee scedere : quã remedid
origine atq: ipsius tafetis exaratione cele¬
brata umbrimex latiũq ctq hostia tybgroni
Delunc quẽ ipse caput gentiũ rfnae armis
uris sacrisq quã diuuiguit caeli ur̃i laudi¬
bus conferenda. Haec amarise decim pas¬
suũmilib disparatur. De hinc litus in uulscox
nom̃ sortẽq concessit. Moxcampanice picen¬
tesq ac lucanũ latus bryttiũq coniungitur
cuius ꝓmuntoriũ imeridiem austrũq respec¬
tans inmare ꝓcurrit leuaq ala interiorissinus
fluenta conplectitur. Vt si a primis al pibus dex¬
trum latus. et prolixi montis brachiũ contem¬
pleris ꝓminentias utrũq cõponens theatrum
qđ dam spectar uidearis undarũ. Iunata qͥp¬
pe et quodam emiciclio in ꝓmuntoriũ memo¬
ratũ circũ fertur italia. Heniq ab ipsis gadi¬

Expanded text:
cipium Ligures tenent, dehincque ubercipium Ligures tenent, dehincque ubertatem soli sacrata occupavit Etruria regio, tam indigetis Aeneae foedere quam remediorum origine atque ipsius Tagetis exaratione celebrata. Umbri mox Latiumque atque ostia Tiberina, dehincque ipsa caput gentium Roma, armis, uiris, sacrisque, quamdiu uiguit, caeli uestri laudibus conferenda; haec a mari sedecim passuum milibus disparatur. Dehinc litus in Vulscorum nomen sortemque concessit; mox Campania Picentesque ac Lucanum latus Bryttiumque coniungitur; cuius promuntorium in meridiem austrumque respectans in mare procurrit laeuaque ala interioris sinus fluenta complectitur, ut, si a primis Alpibus dextrum latus et prolixi montis bracchium contempleris prominentias utrimque componens, theatrum quoddam spectare uidearis undarum. Lunata quippe et quodam hemicyclio in promuntorium memoratum circumfertur Italia; denique ab ipsis Gadi
Abbreviated transcription (Latin):
radicib quicquid int̾ iac& usq renũ & itm
bt̃ oceanũ et montẽ gabennã eduris gallicos
regionib a tributũ Narbonensis ccut̃ pro
iuncia appellatur quice int̃no mari calluit᷑.
huec bracata unita dicebat᷑. Quiat abitaliae
iugis alpium utq amneuaro discernitur
cuius longitudo sicut cogrippa dimensus cẽc
uenions ꝑ lemanũ lacũ meat et causasfer¬
tilitatis importat terrȩ germinib: ac fecun¬
dis ciuus ora diuersis nominib: appellata
Nam hispamensȩ unũ ulterũ ulpinũ t̃tiũ
quoplonior meat Massilioticũ nuncupto¬
tur. Pro uincia uiris oppidis frugib memo¬
randa uno quoq trans currenda piaculo
qđ illic fas fuerat hostias liumani generis im¬
molurt Sed post alpiũ monies quã facios
ꝓminentis natura ortiui solis inluminatio¬
ne ꝑfundit. Inchoat ac̃ discendit italia¬
Sola longe ante alias om̃s laudib: uettrũ
inurbis romȩ gratia p̃dicanda cũius prin¬

Expanded text:
radicibus quicquid interiacet usque Rhenum et item radicibus quicquid interiacet usque Rhenum et item inter Oceanum et montem Gebennam et Iures Gallicis regionibus attrvincia appellatur, quae interno mari alluitur; haec Bracata antea dicebatur, quae ab Italia iugis Alpium atque amne Varo discernitur, cuius longitudo, sicut Agrippa dimensus, trecveniens per Lemannum lacum meat et causas fertilitatis importat ter germinibus ac fetubus. cuius ora diversis nominibus appellata; nam Hispaniense unum, alterum Metapinum, tertium, quo plenior meat, Massilioticum nuncupatur. provincia viris, opibus, frugibus memoranda unoque transcurrenda piaculo, quod illic fas fuerat hostias humani generis immolare. 636 Sed post Alpium montes, qua facies prominentis naturae ortivi solis illuminatione perfunditur, inchoat ac descendit Italia, longe ante alias omnes laudibus veterum in urbis Romae gratia praedicanda. 637 cuius prin
Abbreviated transcription (Latin):
tib inolescit. uolucres proli cursus ipsospi¬
rante fabonio. Uerũ betica cuncta suber¬
tate fecunditatis proiuntias anteuenit
quae quidt̃ hab& iuridicos conuentus duo
habitantiũ multitũdine frequentata
Eadem uero longitũdinis dimensionedis¬
tenditur acastulonis oppido fine ingadi¬
currit. at uniuersa ꝓuincia hab& conuen¬
tus sepiem. Carthaginen sẽ terra conen¬
sem. cesar augũstanũ. diniensem austu¬
rum Iucren sem bracarũ Ciuita tes uero
aut̃ ꝑ longitudinẽ quantũ agrippa dinu¬
ꝓtender& quac oppinio agrippe non exi¬
giũ ammit ut trrorem: Nam inspamia
om̃is eyterior a pẏreneo in castulonis finẽ
ora paulo amplior astimatur. Latitudo
aut̃ aterra cone adlitus gersonis . cce uii.
milib inuenitur aradicib: pyrinci ubium¬
usq: maris ꝓpinquitait concluditur Nã
excrem̃tũ Idem igitur pyreneus ex alio
latere gallicrũ finib ammoueł acuius

Expanded text:
tibus inolescit, volucres proli cursus ipso aspitibus inolescit, volucres proli cursus ipso aspirante Favonio. 630 verum Baetica cunctas ubertate fecunditatis santis antevenit; quae quidem habet iuridicos conventus quattuor: habitantium multitudine frequentata. Eadem uero longitudinis dimensione distenditur a Castulonis oppidi fine in Gadicurrit. At uniuersa prouincia habet conuentus septem: Carthaginensem, Tarraconensem, Caesaraugustanum, Cluniensem, Asturum, Lucensem, Bracarum, ciuitates uero, autem per longitudinem, quantum Agrippa dinuprotenderet. Quae opinio Agrippae non exiguum admittit errorem. Nam Hispania omnis citerior a Pyrenaeo in Castulonis finem ora paulo amplior aestimatur; latitudo autem a Tarracone ad litus Oiarsonis trecentis septem milibus inuenitur a radicibus Pyrenaei, ubi utriusque macis propinquitate concluditur, nam excrementum. Idem igitur Pyrenaeus ex alio latere Galliarum finibus admouetur, a cuius
Abbreviated transcription (Latin):
ditani fretilitus excurrit betica ꝑhibetur.
etic̃ ipsa uocabalũ ꝓprii fluminis nuncũpa¬
tione sortita. quae aburcitano fine qua
cutrior meat. terra consis dr̃ At᷑arraco¬
nensi urbe quã scipiones condidere. Nam
peni fundauere cartaginẽ condita s ubicũq
urbes amicos ibi nomine p̃signuntes sed pry¬
dictũ latus apyrincis iugis. inadiũ ꝓuinciã
desecatur: Si qͥdem betice a septentrĩonali
confinio lusstania siciat᷑ cunom̃ fabulit
alusuliberi patris elcũ cobachantiumnso¬
ruuit : Haec qua a gnominissui fluuio per¬
meatur liu m tagus queq urenis illus¬
tra auratissoli si pone illic oppidum abulixe
conditũ suerunt ex quus nomine ꝓmun¬
toriũ qđ maria terrasq distinguit Nã
ilcius ambitu inchoat mare gallicũ et fa¬
cims septentrionalis oceani. Athlanticus
uero &occiduus terminatur occanus qui
tum ispania limitat᷑ excursib: incius quoq
confinio ue quarũ foctura uentis marittn¬

Expanded text:
ditani freti litus excurrit, Baetica perhibetur, ditani freti litus excurrit, Baetica perhibetur, etiam ipsa vocabulum proprii fluminis nuncupatione sortita; quae ab Urcitano fine, qua citerior meat, Tarraconensis edicitur a Tarracone urbe, quam Scipiones condidere. nam Poeni fundavere Carthaginem, conditas ubicumque urbes amico sibi nomine praesignantes. 628 sed praedictum latus a Pyrenaei iugis in aliam provinciam dissecatur; siquidem Baeticae a septentrionali confinio Lusitania sociatur, cui nomen fabula a lusu Liberi patris vel cum eo bacchantium sociavit. haec quoque cognomini fluvio permeatur, licet eam Tagus quoque harenis illustret auratis. 629 Olissipone illic oppidum ab Ulixe conditum ferunt, ex cuius nomine promuntorium, quod maria terrasque distinguit. nam ab eius ambitu inchoat mare Gallicum et facies septentrionalis Oceani, Atlanticus vero et occiduus terminatur Oceanus, qui tum Hispaniae limitatur excursibus. in eius quoque confinio equarum fetura ventis maritan
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dictorũ effosis radicib diuulsoq confinio
camporũ diuexis lacunisq terrarũ bipiusũ
peligus inusum impigrae mortalitats in¬
misit ꝑmutans orb faciem natureq diseri¬
mina hocigitur fretoleuor sum euro padis¬
tenditur iusq intancs fluminis gurgitem:
a quo inchoans asia nili itidem educo limitat᷑
quiquidem nilus eandem a fricãq disrum¬
pens telluris complexu intersecat᷑ multitu¬
dint fluuiorũ: Furopã tam̃ terminarip¬
ponti disfaucib dixere quã plurimi quaȩ
propontidis ꝑ angusta discendes ad meoti
dem quoq: ꝑfertur: Europȩtam̃ princi¬
pium inchoamentiq lim̃ ispaniaȩ contribũ¬
tum fertili frugum. opimȩq preunciȩ me¬
tallorũ auriq facturã miri marmoris
gc̃marũq munerib p̃dicandȩ: Quaequi¬
dem quodiberi fluminis int̾riuata tractu
amnissui meruit cognom̃tũ. cuius illa p̃or¬
tio quar acthilantico confinis occãno bigie¬

Expanded text:
praedictorum effossis radicibus diuulsoque confinio praedictorum effossis radicibus diuulsoque confinio camporum deuexis lacunisque terrarum improuisum pelagus in usum impigrae mortalitatis admisit, permutans orbis faciem naturaeque discrimina. Hoc igitur freto laeuorsum Europa distenditur usque in Tanais fluminis gurgitem, a quo inchoans Asia Nili itidem alueo limitatur; qui quidem Nilus eandem Africamque disrumpens telluris complexum intersecat multitudine fluuiorum. Europam tamen terminari Propontidis faucibus dixere quam plurimi, quae Pdem usque perfertur. 627 Europae tamen principium inchoamentique limen Hispaniae contributum, fertili frugum opimaeque provinciae, metallorum aurique fetura, minii, marmoris gemmarumque muneribus praedicandae. quae quidem, quod Hiberi fluminis interrivata tractu, amnis sui meruit cognomentum. cuius illa portio, quae Atlantico confinis Oceano in Ga
Abbreviated transcription (Latin):
et confestim se in ꝓpinqui maris fluenta
diffundit: Quippe agaditano ostio iningres¬
sum interioris maris ꝑ longitudinẽ cursus p
uix xu. passuum milia numorantur. Latitu¬
douero ubi angustior u ubi diffusa .uii. ubi ꝓ¬
lixior x milib explicatur: Hinc de fluxtre
ꝑdiuersos sinus subsidentes quȩ campos tot
maria tot fragores. et quantũ ꝑdiuersa e quo¬
ra tumescit. Vndirum uero illa proruptio
literfluentis oceam leua enropã facit lybi¬
amq dextra. & montibus utrimq concludit
Num abcuropa calpis africa abetlina monte
despicit᷑ quiutrimq prominentes dici colũnȩ
herculis meruer. Qđ testimonio uetustatis
luboris herculti limes in illis sit consecratus
Si quidem ultracũ ꝓgredi consumptȩ telluris
inuia ꝓhibebant. Drniq aĩ hoc de ci saqre
uirtutis possibilitate ꝑsusum qđ cũ antra
nutura terris muria dispur actantõ
cingi circuitu firmar& oceam montium

Expanded text:
et confestim se in propinqui macis fluenta et confestim se in propinqui macis fluenta diffundit. Quippe a Gaditano ostio in ingressum interioris macis per longitudinem cursus uix quindecim passuum milia numerantur; latitudo uero, ubi angustior, quinque, ubi diffusa, septem, ubi prolixior, decem milibus explicatur. Hinc defluxere per diuersos sinus subsidentesque campos tot maria, tot fragores et quantum per diuersa aequora tumescit undarum. Verum illa proruptio interfluentis Oceani laeua Europam facit Libyamque dextra, et montibus utrimque concluditur. Nam ab Europa Calpe, ab Africa Abinna monte dispescitur, qui utrimque prominentes dici columnae Herculis meruerunt, quod testimonio uetustatis laboris Herculei limes in illis sit consecratus; siquidem ultra eum progredì consumptae telluris inuia prohibebant. Denique etiam hoc de eius sacrae uirtutis possibilitate persuasum, quod, cum antea natura terris mania dispararet ac tantum iugi circuitu firmaret Oceani, montium