comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
epueris sedentibxlxx¬
inforo & adinuicem clam¬
antibus. unuierso ordine ad ꝓ¬
posita respõdoam. Quod ait lam̃¬
tauimus & non plorastis: ad io¬
hannẽ ꝑtinet: cuiꝰ abstinentia
acibis & potu. luctũ penitentiȩ
significabat. Quod aut̃ ait can¬
tauimus tibiis & ñsaltastis: ad
ipsum dnm: qui utendo cũ cȩte¬
ris cibo & potu. leticiã regni
figurabat. Atilli nec humiliari
cũ iohanne. nec cũ ap̃o gaudẽ
uoluerunt: dicentes illum de¬
moniũ habere. istũ uoracem
& ebriosum. & amicũ publica¬
noꝵ & peccatoꝵ. Quod aut̃
sub uingit. & iustificata ẽ sapi

Expanded text:
pueris sedentibuforo et ad inuicem clamantibus conuerso ordine ad proposita respondit. nam quod ait: lamentauimus, et non plorastis, ad Iohannem pertinet, cuius abstinentia a cibis et potu luctum paenitentiae significabat; quod autem ait: cantauimus tibiis, et non saltastis, ad ipsum dominum, qui utendo cum ceteris cibo et potu laetitiam regni figurabat. at illi nec humiliari cum Iohanne nec cum Christo gaudere uoluerunt dicentes illum daemonium habere, istum uoracem et ebriosum et amicum publicanorum et peccatorum. quod autem subiungit: et iustificata est sapi
Abbreviated transcription (Latin):
militate discunt᷑. Nac igitur instructio
ne p̃ditus cum signa incognita lectorẽ
non impedierut mitẽ ⁊ humilẽ corde.
subiugatum lenit xp̃o ⁊ oneratũ sarcina
leui. fundatum ⁊ radicatum ⁊ edificatũ
in caritate que scientia inflare ñ possit.
accedat ad ambigua signa in scripturis
consideranda ⁊ discutienda. De quib iã
t̃cio uolumine dicere aggrediar quod
dñs donare dignabitur. Ex pł us̃ .ii.

Expanded text:
milimiline praeditum cum signa incognita lectorem non impedierint, mitem et humilem corde, subiugatum leniter Christo et oneratum sarcina leui, fundatum et radicatum et aedificatum in caritate, quem scientia inflare non poaccedat ad ambigua signa in Scripturis consideranda et discutienda, de quibus jam tertio volumine dicere aggrediar, quod Dominus donare dignabitur. LIBER TERTIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
purgati ualebimus cognoscere & ĩa suꝑ-¬
enunentẽ scientiȩ caritatẽ xp̃i. qua eqͣt
ẽ patri. ꝑ quẽ facia sunt omĩa. ut un¬
pleamur in omnẽ plenitudinem dĩ. Est
&ĩa in ysopo uis purgatoria. ne inflan-¬
te scientia de diuitiis ab egypto ablatis
sequent̃ adnectit ut ostendat purgatio
minor ẽ auri ⁊ argenti uestisq copia.¬
quam de egẏpto secum ille ppłs abstulit.
in comparatione diuitiarũ quas postea
iherosolune consecutus ẽ. quȩ maxime
in salomone rege ostenduntur. tanta
fit cuncta scientia quȩ quidẽ ẽ utilis col¬
lecta de libris gentilium. si duuinarum
scripturarũ scientie comparet᷑. Ham
quicqͥd homo extra didicerit. si noxiũ ẽ.¬
R ibi dampnat᷑. si utile est ibi inuenitur.
t cum ibi quisq inuenerit omĩa que
utilit alibi didicit. multo habundantius
ibi inueni& ⁊ ea quȩ nusqua omnino
alibi sed in illarum tantũmodo scriptu¬
rarum mirabili altitudine ⁊ mirabili hu¬

Expanded text:
purgati valebimus cognoscere etiam supepurgati valebimus cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi, qua aequalis est Patri, per quem facta sunt omnia, ut impleamur in omnem plenitudinem Dei . Est etiam in hyssopo vis purgatoria, ne inflante scientia de divitiis ab Aegypto ablatis, sequenter adnectit, ut ostendat purgationminor est auri, argenti uestisqquam de Aegypto secum ille populus abstulit, in comparatione divitiarum quas postea Jerosolymae consecutus est, quae maxime in Salomone rege ostenduntur ; tanta fit cuncta scientia, quae quidem est utilis, collecta de libris Gentium, si divinarum Scripturarum scientiae comparetur. Nam quidquid homo extra didicerit, si noxium est, ibi damnatur; si utile est, ibi invenitur. Et cum ibi quisque invenerit omnia quae utiliter alibi didicit, multo abundantius ibi inveniet ea quae nusquam omnino alibi, sed in illarum tantummodo Scripturarum mirabili altitudine et mirabili hu
Abbreviated transcription (Latin):
animabus ur̃is. Iugum enĩ meum lene ẽ.
⁊ sarcina mea leuis ẽ. Quibꝰ nisi initib
⁊ humilibꝰ corde. quos non inflat scientia
s caritas edificat. Deminerint eorũ
qui pascha illo tempore ꝑ unibrarum
imaginaria celebrabant. cum signari pos¬
tes sanguine agni iuberentur ysopo fuis¬
se signatos. Herba hȩc humilis ⁊ mitis ẽ.
⁊ nichil forcius ⁊ penetrabilius ẽ radicib.¬
ut in caritate radicati ⁊ fundati. possimꝰ
conp̃hendere cũ om̃ib sc̃is quȩ sit latitu¬
dñi. cuiꝰ latitudo ducitur in transuerso
ligno quo extendunt᷑ manus. Iongitudo
a t̾ra usq ad ipsã latitudinem qͦ a manib
⁊ infra totum corpꝰ affigitur. altitudo a¬
latitudine sursũ usq ad sũmum qͦ adhe¬
r& caput. profundum uͦ quod t̾rȩ affixũ
abscondit᷑. Quo signo crucis om̃is actio
xp̃iana describitur. bene oꝑari in xp̃o. ⁊
ei ꝑseuerant̃ iherere. sperare celestia. sa¬
cramenta ñ ꝓphanare. Per hanc actionẽ

Expanded text:
animabus uestris. iugum enim meum lene est et sarcina mea lenis est. quibus, nisi mitibus et humilibus corde, quos non inflat scientia, sed caritas aedificat ? meminerit ergo eorum qui pascha illo tempore per umbrarum imaginaria celebrabant, cum signari postea sanguine agni iuberentur, ysopo fuisse signatos — herba haec humilis et mitis est et nihil fortius et penetrabilius eius radicibus—ut in caritate radicati et fundati possimus comprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latituDomini, cujus latitudo ducitur in transverso ligno quo extenduntur manus, longitudo a terra usque ad ipsam latitudinem, quo et a manibus et infra totum corplatitudine sursum usque ad summum, cui adhaeret caput; profundum vero, quod terrae infixum absconditur. Quo signo crucis, omnis actio christiana describitur, bene operari in Christo, et ei perseveranter inhaerere, sperare coelestia, sacramenta non profanare. Per hanc actionem
Abbreviated transcription (Latin):
saluũ se ẽẽ non posse. Pascha aũtꝰ nr̃m
immolatus ẽ xp̃c. Nichilq magis im¬
molatio xp̃i nos doc&. quam illud qͦd
ipse clamat tanqu̾a ad eos quos in egyp¬
to sub pharaone uid& laborare. Uenite
ad me om̃s qui laboratis ⁊ onerati estis.
⁊ ego reficiam uos. Tollite iugũ meum

Expanded text:
saluum se esse non posse. pascha autem nostrum saluum se esse non posse. pascha autem nostrum immolatus est Christus nihilque magis immolatio christianos doeet, quam illud quod ipse clamat tamquam ad eos quos in Aegypto sub Pharaone uidet laborare: uenite ad me qui laboratis et onerati estis, et ego uos reficiam. tollite iugum meum
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptum ẽ. qđ eruditꝰ fuerit om̃i sapi¬
entia egyptioꝵ: quib om̃ib uiris suꝑ¬
sticiosa gentiũ consuetudo & maxime
illis temporib cũ xp̃i decutiens ugũ.
xp̃ianos ꝑsequebat᷑. disciplinas quas uti¬
les habebat numquã cõmodar&. si eas
in usum colendi unuis dĩ quo uanus
idolorum cultus scinderetur conuersũ iri
suspicaretur. Sed dederunt aurũ ⁊ argen
tum ⁊ uestem suã exeunti de egypto ppło
dĩ. nescientes quemadmodũ illa quȩ da¬
bant in xp̃i obseqͥum redderent᷑. Illud
enĩ in exodo factum sine dubio figuratũ
ẽ ut hoc presignar&. quod sine p̃iudicio
alteruis aut paris aut melioris intelligen¬
tiȩ dixerim. Sed hoc modo instructus
diumarũ scripturarũ studiosus. cũ ad eas
ꝑscrutandas accedere ceꝑit. illud apł̃icum
cogitare non cess&. scientia inflat. caritã
edificat. Ita enĩ sentiat. quãuis de egyp¬
to diues exeat. tam̃ nisi pascha egerit.

Expanded text:
scriptum est, quod eruditus fuerit omni sapiscriptum est, quod eruditus fuerit omni sapientia Aegyptioerstitiosa Gentium consuetudo, et maxime illis temporibus, cum Christi recutiens jugum Christianos persequebatur, disciplinas quas utiles habebat, nunquam commodaret, si eas in usum colendi unius Dei, quo vanus idolorum cultus exscinderetur, conversum iri suspicaretur: sed dtum et uestem suam exeunti de Egypto populo dei, nescientes, quemadmodum illa quae dabant in Christi obsequium redderentur. illud enim in exhodo factum sine dubio figuratum est, ut hoc praesignaret, quod sine praeiudicio alterius aut paris aut melioris intellegentiae dixerim. Sed hoc modo instructus diuinarum scripturarum studiosus, cum ad eas perscrutandas accedere coeperit, illud apostolicum cogitare non cesset: scientia inflat, caritas aedificat. ita enim sentit, quamuis de Aegypto diues exeat, tamen, nisi pascha egerit,
Abbreviated transcription (Latin):
atq deuitare. s etiã lib̾ales disciplitial
usui ueritatis aptiores .&. quȩdam moꝵ
p̾cepta utilissima contines. deq ipso
uno deo colendo ñnulla uera inueni¬
unt᷑ ap̃ eos. qđ eoꝵ tanꝙͣ aurũ & argen¬
tũ qđ non ipsi instituert̾ s de quib dã
eoꝵ misera societate sese animo seꝑat
debet ab eis auferre xp̃ianꝰ. ad usum
ius tum p̾dicandi euãgłii: uestẽ qͦq
illoꝵ id est hominũ quidem instituta
s tam̃ accõmodata humane societati
qua in hac uita carere ñ possumꝰ. acci¬
ꝑe atq habere licebit. in usũ conuer¬
tenda xp̾ianũ. Nã quid aliud fece¬
runt multi boni fideles nr̃i : Honne
aspicimꝰ qͣnto auro ⁊ argento & ueste
suffarcinatꝰ exierit de egypto cypͥanus.¬
& doctor suauissimꝰ. & martyr beatis¬
simꝰ. quanto lacꝰtantiꝰ. qͣnto uictorinus.
obtatus. hylariꝰ. ut de uiuis taceã. qͣnto
innumnerabiles greci. qđ q pͥor ipse fide¬
lissimꝰ dĩ famulꝰ fcẽcerat moyses. de quo

Expanded text:
atque uitare, sed etiam liberales disciplinas usui ueritatis aptiores et quaedam morum praecepta utilissima continent, denique de ipso uno deo colendo nonnulla uera inueniuntur apud eos, quod eorum tamquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de quibusdam eorum misera societate sese animo separat, debet ab eis auferre christianus ad usum iustum praedicandi euangelii. uestem quoque illorum, id est hominum quidem instituta, sed tamen accommodata humanae societati, qua in hac uita carere non possumus, accipere atque habere licuerit in usum conuertenda christianum. nam quid aliud fecerunt multi boni fideles nostri? nonne aspicimus, quanto auro et argento et ueste suffarcinatus exierit de Aegypto Cyprian doctor suauissimus et martyr beatissimus? quanto Lactantius? quanto Victorinus, Optatus, Hilarius, ut de uiuis taceam? quanto innumerabiles Graeci? quod prior ipse fidelissimus dei famulus Moses fecerat, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
forte uera & fidi nr̃e accõmodata
dixert̾ maxime platoniel. non
solum focmidanda ñ sunt: s ab eis etiã
tãquã ab iniustis possessorib in usum
nym uendicanda. Sicut enĩ egyptii
ñ tantũ idola habebant ꝙ. onera gͣuia
q̃ popłs isrł detestaretur .&. fugeret. s
etiã uasa atq ornam̃ta de auro & de ar¬
gento .&. uestẽ que ille p̾płs exiens qe e¬
gipto sibi potius tanqͣm ad meliorẽ usu¬
clanculo uindicauit ñ actoritate ꝓpͥa
s p̾cepto dĩ. ipsis egiptiis nescienter cõ¬
modantib ea quib ñ bene utebantur
sic docꝰtrine om̃s gentiliũ ñ solũ simu¬
lata ⁊ suꝑstiosa figmenta grauesq sar

Expanded text:
forte uera et fidei nostrae accommodata dixerunt, maxime Platonici, non solum formidanda non sunt, sed etiam ab eis tamquam ab iniustis possessoribus in usum nostrum uindicanda. sicut enim Aegyptii non tantum idola habebant et onera grauia., quae populus Israhel detestaretur et fugeret, sed etiam uasa et ornamenta de auro et argento qu uestem, quae ille populus exiens de Aegypto sibi potius tamquam ad usum meliorem clanculo uindicauit, non auctoritate propria, sed praecepto dei, ipsis Aegyptiis nescienter accommodantibus ea quibus non bene utebantur: sic doctrinae omnes gentilium non solum simulata et superstitiosa figmenta grauesque sar
Abbreviated transcription (Latin):
oc opus non ita scͥptũ
est. ac si ei głm expo¬
nendum ęxcrdine
susceptum eẽt a nob̃. sed ꝑ arbitͥo
& temꝑe consulentis. cũ quo legebat᷑.
siquid ei uidebatur obscurum.
ldõq multa & fortassis obscuri
Nec te nere uolebat festinationẽ
suam. in his quȩ antea iam sic
acceꝑat. ut etiam assicdiutate
audiendi atq tractandi : me¬
moriȩ stabilit̾ firmeq manda¬
ret. Non nulla etiã ñ hic eodẽ
ordine in ueniuntur exposita.
quo in eugłio narrata sunt.
qm̃ quedam festinatione dila¬
ta: cum tẽpus daretur retrac¬
tabantur: et eo loco scribebant᷑
qui uacuus in orcline iam ex¬
positarum rerum sub sequebat᷑.
Quod postea quã cõꝑi nequisfor¬
te quereret aliquid legere inħ
oꝑe. quod eum in eugłio mouis¬
set. et ad querendum excitasset :
teclio ꝑturbati ordinis offende¬
retur quandoquidem eaquȩ
carptm ut poterant dictaban¬
tur. inunum collecta & con¬
terta cognoui : feci ut ad ordi¬
nem numeroꝵ ꝑscriptis titu¬

Expanded text:
ita scriptum est, ac si Evangelium exponendum ex ordine susceptum esset a nobis: sed pro arbitrio et tempore consulentis, cum quo legebatur, si quid ei videbatur obscurum. Ideoque multa, et fortassis obscurionec teneri volebat festinationem suam in iis quae antea jam sic acceperat, ut etiam assiduitate audiendi atque tractandi, memoriae stabiliter firmeque mandaret. Nonnulla etiam hic non eodem ordine inveniuntur exposita, quo in Evangelio narrata sunt; quoniam quaedam festinatione dilata, cum tempus daretur, retractabantur, et eo loco scribebantur, qui vacuus in ordine jam expositarum rerum subsequebatur. Quod posteaquam comperi, ne quis forte quaerens aliquid legere in hoc opere, quod eum in Evangelio movisset et ad quaerendum excitasset, taedio perturbati ordinis offenderetur quandoquidem ea quae carptim, ut poterant, dictabantur, in unum collecta et contexta cognovi; feci ut ad ordinem numerorum praescriptis titu
Abbreviated transcription (Latin):
ec dicit domunus exerci¬
Tamentatrices et ueniant: et ad
eas que sapientes sunt mutite ⁊
properent ⁊ festinent et assumãt
suꝑ nos samentum. Deducant oc¬
cułi nostri lacrinas et palpebre
nostre defluant aquis: quia nox
samentatõnis audita est de syon
Quomodo uastati surius: et ꝯfu¬
si nehem̃ter: Qͥa deteliqiimus
terram: qũ ꝯciecta sũ tabnacli
nostra. Audite ergo multeres uet¬
bum domini. et assumant aures
uestre sermonem oris eiꝰ : et docere
filias uestras lamentum: et una¬
queq proximam suam płanctũ.
qr ascendit mors ꝑ fenestras nrãs:¬
sa est domos nostras. iunenes de
nus. Et cadet morticinũ homi¬
nis quasi stercus suꝑ faciem re¬
gionis. et quasi fenum post ter¬
gum metentis: et non est qui
colligat. Hec dicit dominus. Nõ
głorietur sapiens in sapiencia
sua: et non glorietur fortis in
fortitudine sua: et non głetur
diues in diuiciis suis. s in hoc
gliietur qui głatur scite et

Expanded text:
icit Dominus exerciicit Dominus exerciamentatrices, et veniant: et ad eas, quae sapientes sunt, mittite, et properent: festinent, et assumant super nos lamentum: Deducant oculi nostri lacrymas, et palpebrae nostrae defluant aquis. Quia vox lamentationis audita est de Sion: Quomodo vastati sumus et confusi vehementer? quia dereliquimus terram, quoniam dejecta sunt tabernacula nostra. Audite ergo mulieres verbum Domini: et assumant aures vestrae sermonem oris ejus Et docete filias vestras lamentum, et unaquaeque proximam suam planctum. Quia ascendit mors per fenestras nossa est domos nostras, disperdere nus: Et cadet morticinum hominis quasi stercus super faciem regionis, et quasi fenum post tergum metentis, et non est qui colligat. Haec dicit Dominus: Non glorietur sapiens in sapientia sua, et non glorietur fortis in fortitudine sua, et non glorietur dives in divitiis suis: Sed in hoc glorietur, qui gloriatur, scire et
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑ montes assumam fletũ
ac lam̃tums et suꝑ speciosa
deserti planctum: quoniam incen¬
sa sunt eo qd̾ non fit uir ꝑtrausi¬
ens: et non audierunt uocẽ pos¬
sidentis. A uolucre cełi usq ad pe¬
cora transinigrauerunt: et reces¬
serunt. Et dabo iherlm̃ in ac̃uos
harene: et cubilia draconũ ⁊ ci¬
uir sapieus qui intelligat hoc
et ad quem u̾bum ous domini
fiat ut anminciet istud⁊ quate
petierit terra. et exusta sit qͣi de¬
sertum. eo quod non sit qui per¬
transeat: Et dixit dominꝰ. Qͣre
dẽliquerunt legem meam qͣm
dedi eis. et uou audierũt u̾oc̃e
meam et non ambulanerunt ĩ
ea. et abierunt post pͣmtatẽ cordis
siii. et post baalin. quos didicert̃
a patrib suis. Ideo hec dicit domi¬
nus exercituum: deus isił. Roce
ego. cibabo eos ppłm istum ab sm¬
thio: et potum dabo eis aqͣm fel¬
lis: et dispergam cos in gentib
quas non nouerunt ip̃i. et patres
corum ⁊ et mutam post cos gła¬
dium donec consumant᷑.. lo. seda¬

Expanded text:
 montes assumam fletum et lamentum, et super speciosa deserti planctum: Quoniam incensa sunt, eo quod non sit vir pertransiens: et non audierunt vocem possidentis: A volucri coeli usque ad pecora transmigraverunt et recesserunt. Et dabo Jerusalem in acervos arenae, et cubilia draconum: Et ciuir sapiens, qui intellegat hoc et ad quem uerbum oris domini fiat et annuntiet istud: quare periit terra et exusta est quasi desertum eo, quod non sit, qui pertranseat et dixit Dominus quia dereliquerunt legem meam quam dedi eis et non audierunt vocem meam et non ambulaverunt in ea et abierunt post pravitatem cordis sui et post Baalim quos didicerunt a patribus suis idcirco haec dicit Dominus exercituum Deus Israhel ecce ego cibabo eos populum istum absinthio et potum dabo eis aqlis, et dispergam eos in gentibus, quas non noverunt ipsi et patres eorum: et mittam post eos gladium, donec consumantur, d
Abbreviated transcription (Latin):
iunemebant illi quod erat qui¬
dem: s manifestum non erat.
acutus. inspector omniũ peccato¬
rum ⁊ ecce inquit uenit pͥncep̾
huiꝰ mundi. morte affligẽt pec¬
catores: prepositus mortis Iurii¬
dia enim diaboli: mors intͣuit
in orbem terrarum. Ecce inqͥt
uenit princeps mundi. Dixit
hec ꝓximus passioni. Et ĩ me
nichil uemet. Nichił peccati
nichil morte dignum ⁊ nichił
dampnatõne dignum. Et tau¬
quam diceretur ei cur gͦ mo¬
reris: sequitur et dicit S ut
sciant omnes quia uolũtatẽ
patris mei facio: surgite am
bulemus huic. Patior inquit
dignus pro indignis: ut eos fa¬
indigne patior mortem illorum.
Hinc itaq nullum habenti pec¬
catum: dixit in p̃sentia ꝓph̾a
dauid. Tibi soli peccaui: et ma¬
lum coram te feci: ut iustificis
in sermonib tuis. et uincas cũ
iudicaris. Suꝑas enini omnes
homines. omnes uidices. et qui
se putat iustum coram te ĩistꝰ¬
est.Tn solus luste iudicas iniius¬

Expanded text:
inveniebant illi quod erat quiinveniebant illi quod erat quidem, sed manifestum non erat? acutus inspector omnium peccatorum: ecce, inquit, venit princeps mundi hujus, morte affligens peccatores praepositus mortis; invidia enim diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ecce, inquit, venit princeps mundi hujus dixit haec proximus passioni, et in me nihil inveniet, nihil peccati, nihil morte dignum, nihil damnatione dignum. Et tanquam ei diceretur, Cur ergo moreris? Sequitur, et dicit: Sed ut sciant omnes quia voluntatem Patris mei facio, surgite, eamus hinc . Patior, inquit, indignus pro dignis, ut eos diindigne patior mortem illorum. Huic itaque nullum habenti peccatum dicit in praesentia propheta David: Tibi soli peccavi, et malignum coram te feci: ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris. Superas enim omnes homines, omnes judices, et qui se putat justum, coram te injustuest: tu solus juste judicas, injus
Abbreviated transcription (Latin):
a medico ñ quesierum.
unt multi quos
insana. De uulnere ip̃o non eru¬
bescis: de ligatura uulueris eru¬
bescis: Nonne nudum fedius et
putidius est: Sonfuge ergo ad me
et peciũ meum ante me est semꝑ.
bus non est adulterata uxor alie¬
na: et maritus occisus: Nonne
onines nouerant quid dauid fece¬
rat: Quid est tibi soli peccaur et
malum coram te feci᷑ Quia tu so¬
lus sine pcc̃o: Ille uistus punitor
qui non habet quod in ilło puni¬
atur. Ille iustus reprehensor: qui
non habet quod in illo reprehen¬
datur Libi soli inquit peccaur:
maliu coram te feci. Ut iustifice¬
ris in sermonib tuis: et uincas
cum iudicaris. Cui dicat fiatres:
cui dicat difficiłe est aduertere
Deo utiq soquitur ⁊ et manifestã
est quomodo deus pater non est
dicandum a peccatorib iustum
et in eo iuncentem qr quod in
illo iudicaretur non erat.Solus
enum ui hominib uerum dicere
potuit homo deus. Si inuenistis
in me ꝑccm̃: dicite. S forte erat
quod homines lateb̾at : et non

Expanded text:
a medico non quaesierunt. sunt multi quos insania! De vulnere ipso non erubescis, de ligatura vulneris erubescis? Nonne nudum foedius et putidius est? Confuge ergo ad med peccatum meum ante me est sempernibus enim non erat adulterata uxor aliena, et maritus occisus? Nonne omnes noverant quod David fecerat? Quid est, Tibi soli peccavi, et malignum coram te feci? Quia tu solus sine peccato. Ille justus punitor, qui non habet quod in illo puniatur: ille justus reprehensor, qui non habet quod in illo reprehendatur. Tibi soli, inquit, peccavi, et malignum coram te feci: ut justificeris in sermonibus tuis, et vincas cum judicaris. Cui dicat, fratres, cui dicat difficile est advertere. Deo utique loquitur, et manifestum est quomodo Deus Pater non est m, judicandum a peccatoribus justum, et in eo vincentem, quia quod in illo judicaretur non erat. Solus enim in hominibus verum dicere potuit homo Deus: Si invenistis in me peccatum, dicite . Sed forte erat quod homines latebat, et non
Abbreviated transcription (Latin):
enu ex baptismo: xpisti solui
peccata: Daptisinum xpisti ua¬
sere ad remissionem pccõrum.
Si infantes oran modo innocẽ¬
tes sunt cur matres ad ecclam
cum languentib currunt : Q uid
io Baptismo : quid illa remissione
dimutiturs In nocentem magis ui¬
deo flentem: quam irascentem.

Expanded text:
enim et Baptismo Christi solvi enim et Baptismo Christi solvi peccata, et Baptismum Christi valere ad remissionem peccatorum. Si infantes omni modo innocentes sunt, cur matres ad Ecclesiam cum languentibus currunt? Quid illo Baptismo, quid illa remissione dimittitur? Innocentem magis video flentem quam irascentem.
Abbreviated transcription (Latin):
b tius et uincas ꝯ iudicaris.
cce enu in iniqui¬
tatib conceptus sum: et¬
uincuntur ⁊ illi qui fecerunt
quod dauid. Non enim ħ par¬
uum malum paruum q pecca¬
tum: adułterium et homicidi¬
um. Qͥd ilłi qui ex quo nati
sunt de uentre matris sue:ni¬
chił tale fecerunt: Et iam ipĩs
imputas aliqua pccã. ut ilłe õs
uincat cum ceꝑit uidicari. Suł¬
cepit ꝑsonam generis humanida¬
uid: accendit omnium uincula.
Propaginem mortis considerauit.
originem iniquitatis adu̾tit et
ait. Ette enim in miquitatib con¬
ceptus sum. Nonquid dauid de
adułterio natus erat : de iesse uiro
iusto et conuige ipsuis: ¶d est
quod se dicit in iniquitate conce¬
ptum nisi quia trahitur iniqui¬
tas ex adam: Etiam ip̃m̃ iuncu¬
lum mortis cum ip̃a miquita¬
te conctetum est. Nemo nascitur
nisi trahens penamz trahens me¬
ritum pene. Dicit et ałio loco ꝓ¬
pħera. Nemo mundus ĩ conspe¬
ctu tuo: nec infans cuiꝰ est uniꝰ
diei uita suꝑ terram. Nouimꝰ

Expanded text:
et vincas cum judicaris. Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum. TVincuntur illi qui fecerunt quod et tu David: non enim hoc parvum malum parvumque peccatum, adulterium et homicidium: quid illi qui ex quo nati sunt de ventre matris suae, nihil tale fecerunt? etiam ipsis imputas aliqua peccata, ut ille omnes vincat cum coeperit judicari? Suscepit personam generis humani David, et attendit omnium vincula, propaginem mortis consideravit, originem iniquitatis advertit, et ait: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum. Numquid David de adulterio natus erat, de Jesse viro justo et conjuge ipsius ? Quid est quod se dicit in iniquitate conceptum, nisi quia trahitur iniquitas ex Adam? Etiam ipsum vinculum mortis cum ipsa iniquitate concretum est. Nemo nascitur nisi trahens poenam, trahens meritum poenae. Dicit et in alio loco propheta: Nemo mundus in conspectu tuo, nec infans cujus est unius diei vita super terram ? Novimus
Abbreviated transcription (Latin):
Angusto. et cyrmo presidente.
ibant om̃s ut censum ꝓfiterentur
singłi in suam ciuitatem: ita et nẽ
imꝑante ꝑ ecclłe presides. ⁊dest docto
et spiritu sancto non potes / ntroi¬
re in regnum dei: ip̃e dudi. n per le¬
gem suam clamabat. nasculus
cuiꝰ preputi caro circimcisa non
fuerit. peribit amina illa de ppło
suo quia pactum meuin irritum
fecit: idest quia pactum iute in pa¬
radiso hominsbus a me datum
adam preuaricante trangressus
est. in quo om̃s peccauerunt. ꝑibit
de cctu scõrum: si non ei fuerit
remedio salutari subuentum.u¬
traq ergo purificatio et cucum¬
cil ionis uidelicet in lege. et in eu¬
uanglio baptismatis: tollende pre
pactus munera deessent: Illi quoq
qui a mundi epordio usq ad tem¬
pora dare crrciuncisiois. uł post
datam cirtuncisionem de alus na
cionib deo placnerunt: uł hosti¬
arum Mlationib. uł certe sola fi¬
dei uu tute. suas suoꝵq anunas
cieatori commendantes: aprimi
reatus uinculis a soluere curaluit.

Expanded text:
Augusto et Cyrenio praesidente, ibant omnes ut censum profiterentur, singuli in suam civitatem, ita et nunc imperante per Ecclesiae praesides, id est, doctoet spiritu, non potest introire in regnum Dei ; ipse dudum per legem suam clamabat: Masculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae in paradiso hominibus mandatum Adam praevaricante transgressus est, in quo omnes peccaverunt: peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subventum. Utraque ergo purificatio, et circumcisionis videlicet in lege, et in Evangelio baptismatis, tollendae prati superni respectus munera deessent, illi quoque qui a mundi exordio usque ad tempora datae circumcisionis vel post datam circumctionibus Deo placuerunt, et vel hostiarum oblationibus, vel certe sola fidei virtute suas suorumque animas Creatori commendantes, a primi reatus vinculis absolvere curabant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum gemittui requiem re¬
dinem qͣm paciebatur narrat
et cõmendat deo: nescio quid
grauius timens. qͣm erat
ubi erat. Quam quia ĩ malo
est aꝑte dicit ⁊ nec interprez
in quo malo sit: non dubura¬
tur ex eins u̾bis. nec opus est
ut queramus ⁊ s ut quod di¬
cit intelligainus. Et nisi perꝰ
aliquid tuneret quam erat
illud quod tenebatur non sic
inciꝑet. Domine ne in indig¬
natione tua arguas me. Le .ii.¬
est enun ut quidam in ira dei
emendentur: et in indigna¬
tione arguantur. Et forte ũ
omnes qui arguuntur euẽ¬
dabuntur ⁊ s tamen futuri
sunt in em̃datõne tatñ salui.
futurum est quidem. quia
em̃datio nominata est: sic tam̃
quasi ꝑ ignem. Futuri autem
quidam qui arguentur: et ñ
emendabuntur. Nam utiq
arguet eos: quib dicet. Esitri¬
ui. et non dedisti mͥ manduca

Expanded text:
qui cum gemitu requiem requi cum gemitu requiem redinem quam patiebatur, narrat et commendat Deo, nescio quid gravius timens quam erat ubi erat. Nam quia in malo est, aperte dicit, nec interprete in quo malo sit, non dubitatur ex ejus verbis, nec opus est ut quaeramus, sed ut quod dicit intelligamus. Et nisi pejus aliquid timeret, quam erat illud quo tenebatur, non sic inciperet: Domine, ne in indignatione tua arguas me, est enim ut quidam in ira Dei emendentur, et in indignatione arguantur. Et forte non omnes qui arguuntur emendabuntur: sed tamen futuri sunt in emendatione quidam salvi. Futurum est quidem, quia emendatio nominata est: sic tamen quasi per ignem. Futuri autem quidam qui arguentur, et non emendabuntur. Nam utique arguet eos quibus dicet, Esurivi, et non dedistis mihi manduca
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Obseruandum ergo erat:
non sic recordandum..li
ñ est positum. Uerbi grã un hac
cuutate recordaris: cartaginẽ
ubi fiusti aliqñ: et hodieruo
die recordaris hesternum diem.
uel pͥoris anui uel quemlibet
anteriorem ⁊ et aliquod factũ
tuum qd iam fecisti: aut aliqͥd
ubi fiustr: uel cui rei interfusti
Qͥd sibi uult ista recordatõ frẽs
datur. Et cumi psalmus legere¬
tur audistis: et modo cũ rete¬
perimus audietis: quantꝰ fit
meror. quantus genutus. qͣu¬
tus fletus. que miserie ⁊ s felix
est qui sic miser est. Unde dñs
in euuangelio beatos appellaũ
quosdam lugentes. Unde b̃eatꝰ
si lugens: unde beatus si miser:
Immo miser eẽt: si lugent nõ
ẽc̃t. Lalem ergo et hic accipia¬
mus sabbatum recordantẽ. nes¬
cio quem lugentem⁊ et utinã
uos simus ip̃e nescio quis. Est
geniens. lugens. recordans sab¬
batum. Sabbm̃. requies est si¬
ne dubio. Iste inquit nescio¬
in qua inquietudine erat:

Expanded text:
bat? Observandum ergo erat, bat? Observandum ergo erat, non sic recordandum. non est positum. Verbi gratia: in hac civitate recordaris Carthaginem, ubi fuisti aliquando; et hodierno die recordaris hesternum diem, vel prioris anni, vel quemlibet anteriorem, et aliquod factum tuum quod jam fecisti, aut aliquid ubi fuisti, vel cui rei interfuisti. Quid sibi vult ista recordatio sabbatdatur. Et cum Psalmus legeretur, audistis, et modo cum retexerimus, audietis quantus sit moeror, quantus gemitus, quantus fletus, quae miseria. Sed felix est, qui sic miser est. Unde et Dominus in Evangelio beatos appellavit quosdam lugentes . Unde beatus, si lugens? unde beatus, si miser? Imo miser esset si lugens non esset. Talem ergo et hic accipiamus sabbatum recordantem, nescio quem lugentem: et utinam nos simus ipse nescio quis! Est gemens, lugens, recordans sabbatum. Sabbatum, requies est. Sine dubio iste in nescio qua inquietudine erat,
Abbreviated transcription (Latin):
portune ad id ꝙ cantaui¬
mus: iniquitatem meam
ego proniutio. et curam gero
pro pcc̃o meo: respondit hec mu¬
sier de lectione euuangelii. Ini¬
quitates enim eiꝰ intuens do¬
minus: canem apellauit dicẽs.
Non est bonũ pauem filiorũ
mitere camibz. At illa que no¬
uerat iniquitatem suam pro¬
nuntiare. et curam gere ꝓpec¬
cato suo: non negauit ꝙ ueri
rens pro pcc̃o suo. Nam et cura¬
ri petiuerat filiam suam: for¬
tassis in filia siguificans uitam
suam. Osalmum ergo totum.
quantum possumꝰ dum conside¬
ramus et ꝑtractamꝰ aduertite.
Adsit dominus cordib nostris:
nt salubriter hic inueniamus
uoces uostras. Et quomͦ inueni̾¬
mus proferamus ⁊ nec difficul¬
ter mueniendo: nec imperite
scripta sunt de sancto dauid:
ꝓphã. ex cuiꝰ semme dominus
nost̾ ih̾c xpistus secund̾ carnẽ.
et inter bona que de illo nob̾
nota sunt per scripturas: non
ĩuenimus eum aliqͣndo recor¬
batum: Qͥd ita recordaret᷑. ꝙ in¬
ter septem dies necressario uenie¬

Expanded text:
ad id quod cantavimus, Iniquitatem meam ego pronuntio, et curam geram pro peccato meo, respondit haec mulier de lectione Evangelii. Iniquitates enim ejus intuens Dominus, canem appellavit dicens: Non est bonum, panem filiorum mittere canibus . At illa quae noverat iniquitatem suam pronuntiare, et curam gerere pro peccato suo, non negavit quod verens pro peccato suo. Nam et curari petiverat filiam suam, fortassis in filia significans vitam suam. Psalmum ergo totum, quantum possumus, dum consideramus et pertractamus, advertite. Adsit Dominus cordibus nostris, ut salubriter hic inveniamus voces nostras, et quomodo invenerimus proferamus, nec difficulter inveniendo, nec imperite scripta sunt de sancto David propheta, ex cujus semine Dominus noster Jesus Christus secundum carnem : et inter bona quae de illo nobis nota sunt per Scripturas, non invenimus eum aliquando recorbatum; quid ita recordaretur, quod inter septem dies necessario venie
Abbreviated transcription (Latin):
ficat impium. deputetur fides
uestra ad iustitiam. letamini ĩ
domino et exultate iusti: et exł¬
tate subandis in domino. Quare:
Qͥa iam iusti. Unde iusti: Non
meritis nestris: s gr̃a illius.
unde iusti ͨ Qͥa iustificati. Et gła¬
mini omnes recti corde. Qͥd est
recti corde: Non resistentes deo.
Intendat ergo caritas uestra:
et intelligite rectum cor. Bre¬
uter dico: s tam̃ maxime com¬
mendandum. Deo autẽ grati¬
as: quod in fine est. inhercat
sensib uestris. Inter rectã cor
et praum cor hoc int̃est. Qͥsqͥs
homo quicqͥd patitur preter uo¬
luntatem. afflictõnes. merores.
labores. humiliatõnes. ñ tribu¬
it nisi uoluntate dei iuste. non
illi dans insipientiam : qd̃ qua¬
si nescis quid agat. qr talem fla¬
gellat et talib ꝑcit: ip̃e est rec¬

Expanded text:
deputetur fides vestra ad justitiam . Laetamini in Domino, et exsultate justi. Et exsultate, subaudi, in Domino. Quare? Quia jam justi. Unde justi? Non meritis vestris, sed gratia illius. Unde justi? Quia justificati. 25. Et gloriamini omnes recti corde. Quid est, recti corde? Non resistentes Deo. Intendat Charitas Vestra, et intelligite rectum cor. Breviter dico, sed tamen maxime commendandum: Deo autem gratias, quod in fine est, inhaereat sensibus vestris. Inter rectum cor, et pravum cor hoc interest: quisquis homo quidquid patitur praeter voluntatem, afflictiones, moerores, labores, humiliationes, non tribuit nisi voluntati Dei justae, non illi dans insipientiam, quod quasi nesciat quid agat, quia talem flagellat, et talibus parcit; ipse est rec
Abbreviated transcription (Latin):
quia et iste sic se dixit ecomitũ
mitus est : Flagellis. Conu̾sus
dicas. siue stimulos dicas: domat
deus iumentum cui itisidat.
quia iumento expedit ut in¬
on defatigatur deus ambu¬
lando pedib ut insidat iu¬
mento. Aut uero ñ plenum muste¬
rii est. ꝙ asellus adductus domi¬
no: ꝓpłr muttis et mansuetus por¬
in ihilm. Diriget enum mutos
in uiditio: sicut dicit alius psal¬
IUS ⁊ doccbit mansuetos riias
suas. Q mansuetos: Non eri¬
geutes cer uicem aduersus doma¬
torem suum÷ pacientes flaglla
et frenos: postea sic domitos: ut
sine flagello ambulent: et sine
freuo et chamo uiam teneant.
Si caruer i s isto sessore. tu cades
ñ ille  quia multa flagella pec¬
catoris: sperautes auteni ĩ domi¬
no miscdĩa circondabit. Quomͦ¬

Expanded text:
quia et iste sic se dixit edomitum. quia et iste sic se dixit edomitum. mitus est? Flagellis. Conversusdicas, sive stimulos dicas, domat Deus jumentum cui insidet: quia jumento expedit ut inim defatigatus Deus ambulando pedibus, insidet jumento. Aut vero non plenum mysterii est, quod asellus adductus est Domino ? Populus mitis et mansuetus porit in Jerusalem. Diriget enim mites in judicio, sicut dicit alius psalmus, docebit mansuetos vias suas . Quos mansuetos? Non erigentes cervicem adversus domitorem suum, patientes flagella et frenum; postea sic domiti, ut sine flagello ambulent, et sine freno et camo viam teneant. Si carueris isto sessore, tu cades, non ille. Multa flagella peccatoris: sperantem autem in Domino misericodia circumdabit. Quom
Abbreviated transcription (Latin):
olite eẽ sicut equs ⁊ mulꝰ.
quib non est intellectus.
qus et mulus: erecta ceruice
sunt. Non sunt equs et mu¬
lus sicut ille bos qui agnouit
possessorem suum: et asinus pre¬
sepe domini sui. Nolite esse si¬
cut equs et mulus: quib nõ
est intellectus. Qͥd enum paci¬
untur tales: In freno et cha¬
mo maxillas eoꝵ constri¬
ge:qui non approximant
ad te. Equs et mulus uis
ẽẽ ⁊ uis non habere sessorẽ:
Constringetur os tuum ⁊ ma¬
xille tue in freno et chamo. Iꝑ¬
sum os tuum constr ingetur.
quo iactas merita tua: et tacẽ
pcc̃a tua: Maxillas eorum cõ
mirum si adhibito freuo se¬
quutur flagella. Indomitum
enu animal ẽc cupiebat: do¬
matur freno et flagello: at¬
ꝙ utinam ꝑdometur. ueren¬
dum est enim ne nimium resistẽ¬
do. indomitum relinqui mereat᷑.
et ire in suani uagam licentiã.
ut dicatur de illo. ꝓdiet tanqͣm
ex adipe iniquitas eoꝵ: sicut
de illis: quorum modo impu
uita sunt pcc̃a. Ergo cum fla¬
gellatur. corrigatur dometur:

Expanded text:
olite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. Equus et mulus erecta cervice sunt. Non sunt equus et mulus, sicut ille bos qui agnovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui . Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. Quid enim patiuntur tales? In freno et camo maxillas eorum constringe, qui non appropinquant ad te. Equus et mulus vis esse, vis non habere sessorem? Constringetur os tuum et maxillae tuae in freno et camo: ipsum os tuum constringetur, quo jactas merita tua, et faces peccata tua. Maxillas eorum consmirum si adhibito freno sequuntur flagella. Indomitum enim animal esse cupiebat, domatur freno et flagello: atque utinam perdometur! Verendum est enim ne nimium resistendo, indomitum relinqui mereatur, et ire in suam vagam licentiam, ut dicatur de illo: Prodiet tanquam ex adipe iniquitas eorum : sicut de illis, quibus modo sunt impunita peccata. Ergo cum flagellatur, corrigatur, dometur;
Abbreviated transcription (Latin):
septem pascentes. ab irruentium
pastorum donec suas oues adaqua¬
rent. impbitate defendit: post modũ
int᷑ pascua deserti. unm̃n uidere et a¬
loqui atq inuirga pastorali signa
facere ac ppłm dei libare ꝓmeruit.
Ip̃e dauid cuius dñs deus ñr̃ uccari
et esse dignatus est filius: arietem
sui patris de manti ursi uelleonis
cripiens. ostendit eum de sua styrpe
et cuutate nasciturum: cui similis
ñ est. eripiens inopem de manu forti¬
um eius :egenum et pauperem a di¬
ripientib eum. Et ideo non est par¬
uiducenda pastorum attestatio qͥ
tunc uigilare et angłice ex ultatõis
hymnum audire meruerunt: qͣndo
relittis in deserto nonaginta nouem
ouib ad requirendam ouem centesi¬
mam bonus pastor apparuit:cuius
semꝑ aduentum totus fidelium grex.
desiderans implorat. Erraui sic̃ ouis
que perierat: reqͥre seruũ tuũ dñe.¬

Expanded text:
septem pascentes ab irruentium septem pascentes ab irruentium pastorum, donec suas oves adaquarent, improbitate defendit, postmodum inter pascua deserti Dominum videre et alloqui atque in virga pastorali signa facere ac populum Dei liberare promeruit. Ipse David, cujus Dominus noster vocari et esse dignatus est filius, arietem sui patris de manu ursi vel leonis eripiens, ostendit eum de sua stirpe et civitate nasciturum, cui similis non est, eripiens inopem de manu fortioris ejus, egenum et pauperem a rapientibus eum. Et ideo non est parvi ducenda pastorum attestatio, qui tunc vigilare et angelicae exsultationis hymnum audire meruerunt, quando, relictis in deserto nonaginta novem ovibus, ad requirendum ovem centesimam bonus Pastor apparuit. Cujus semper adventum totus fidelium grex desiderans implorat: Erravi sicut ovis quae perierat, require servum tuum, D
Abbreviated transcription (Latin):
thores. s pi̾scatores ad eugłizandum
destinauit. Deniq et inueteri testa¬
mento: precipuos quosq sue dis¬
pensationis nuntios pastoris ordina¬
uit. Prothomartir abel qui in nocu¬
am pastoralit officii conũsationem
ꝓprio sanguine dicauit: cuiusi. in
figuram dominice passionis sangniᷤˢ
clamat de terra: quasi doctissimus.
ac primus. op̾slionum primitias.
gregum suorum dño offerebat. Abra¬
ham pater fidei qui exiatauit ut
uideret diem xp̃i. et uidit et gaiusus
est. ñ auri metalla quib suicultu
ornamenta conquireret: s aqquaꝵ
fontes quib peccora potaret. in t̾re
uenis fodiendo quesisse describitur .xii.¬
acob duodecim tribuum pater: bis
denis annis inpascendis pecoribus
estu urebatur: et gelu: quoꝵ in figurã
ueri pastoris habitum. ostensa inter
doetrine salutaris aquas. uirtutum
suarum uarietate statu sublimiore
donabat. Legis lator moyses. qͥ pruis
intypum eccłie septiformis. sorores

Expanded text:
tores, sed piscatores ad evangelizandum tores, sed piscatores ad evangelizandum destinavit. Denique et in Veteri Testamento, praecipuos quosque suae dispensationis nuntios pastores ordinavit. Protomartyr Abel qui innocuam pastoralis officii conversationem proprio sanguine dicavit, cujusque in figuram dominicae passionis sanguis clamat de terra, quasi doctissimus ac primus opilionum primitias gregum suorum Domino devotus offerebat. Abraham pater fidei, qui exsultavit ut videret diem Christi, et vidit, et gavisus est, non auri metalla quibus sui cultui ornamenta conquireret, sed aquarum fontes quibus pecora potaret, in terrae venis fodiendo, quaesisse describitur. Jacob duodecim tribuum pater bis denis annis in pascendis pecoribus aestu urebatur et gelu, quorum in figuram veri pastoris habitum, ostensa inter doctrinae salutaris aquas virtutum suarum varietate, statu sublimiore donabat. Legislator Moyses qui prius in typum Ecclesiae septiformis sorores
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores iherusałem: et cla¬
mabunt ad eos quib lib̾ant et
non saluabunt eos in tempore
afflictionis eorum.
Ttepturarum p̾sepio: etrmrretr il¬
nco ammal et sacrosaneis bostĩs
aptissimum pascebarrir: Quodexil¬
tando ꝓclamat. Dominus pascit
me et nichil michi deerit: in loco
pascrie ibi me collocauit. Et paulo
post. Parasti in conspestu meo mẽ¬
sam: adu̾sus eos qui tribilant me.
cognouerunt de uerbo qued
dictum erat iłls de puero boe. qͥa
nimirum usti est ordiris. ut
cognita. amata. et honore digno ce¬
lebrata uerbi incarnatione. ad
ipãm quandoq u̾bi głam contu¬
endam. capatioris longo epercitio
mentis acumine ꝑtingatur. Et
omnes qui audierunt mirati st̃:
et dehis que dista erant a pastoribꝰ
tiam ppłs cogitur. Non mediocre
fidei tibi hoc uideatur exemplum
ñ uslis ꝑsona pastorum. Certe qͦ
iulior ad prudentiam: eo preciosior
ad fidem. Non sapientes s simpli¬
ces. qui fucare audita nescirent. do¬
minus sui precones elegit: non re¬

Expanded text:
habitatores Hierusalem et clamabunt ad deos, quibus libant; et non saluabunt eos in tempore afflictionis eorum. Scripturarum praesepio eximium illud animal et sacrosanctis hostiis aptissimum pascebatur, quod exsultando proclamabat: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . Et paulo post: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . cognoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc, quia nimirum justi est ordinis ut cognita, amata, et honore digno celebrata, Verbi incarnatione, ad ipsum quandoque Verbi gloriam contuendam capacioris longo exercitio mentis acumine pertingatur. Et omnes qui audierunt mirati sunt, et de his quae dicta erant a pastoribus  reverentiam cogitur. Non mediocre fidei tibi hoc videatur exemplum, non vilis persona pastorum. Certe quo vilior ad prudentiam, eo pretiosior ad fidem. Non sapientes sed simplices, qui fucare audita nescirent, Dominus sui praecones elegit; non rhe
Abbreviated transcription (Latin):
tuam: et conteret urbes mu¬
nitas tuas: in quib tu habes
fiduciam gładio. uerumptam̃
ĩ dieb illis ait dominus: non
faciam uos in consummatoẽm.
Qd̾ si dixeritis. quare fecit dñs
deus nost̾ nobis hec omnia: dices
ad eos. Sicut dereliquistis me.
et seruistis deo alieno in terra
uestra: sic seruietis alienis in
terra non uestra. sr .u. qͥnta¬
nminciate hoc domui ia

Expanded text:
tuam, et conteret urbes mutuam, et conteret urbes munitas tuas, in quibus tu habes fidutiam, gladio. Veruntamen in diebus illis, ait Dominus Deus, non faciam vos in consummationem quod si dixeritis quare fecit Dominus Deus noster nobis haec omnia dices ad eos sicut dereliquistis me et servistis deo alieno in terra vestra sic servietis alienis in terra non vestra adnuntiate hoc domui Ia
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ hiis dicit dommus: et in
gente tali non ulciscet᷑ anima
mea: Ascendite muros eiꝰ et dis¬
sipate: consummatõnem autem
nolite facere. Nuferte propa¬
gines eius. quia non sunt dñi.
Preuaricatone enu preua¬
ricata est in me domus israel:
et domus iuda. ait dominus.Ile¬
gauerunt dominum: et dixe¬
et famen non uidebuus.
rophete fuerunt
responsum non fuit ineis. Hec
ergo uenient illis. Hec dicit
dominus deus exercituũ. Qa
locuti estis u̾bum istud ⁊ ecce
ego do uerba mea in ore tuo
in ignem: et ppłm istũ ligna.
et uorabit eos. Etce ego addu¬
cam suꝑ uos gentem: de longĩ¬
quo domus israel ait dominus
gentem robustam. gentem an
tiquam: gentem cuiꝰ ignorabis
singuam : nec intelliges qͥd l̃o¬
quatur. Pharetra eius quasi
sepulchrum patens unuisi for¬
tes: et comedet segetes tuas. et
panem trrum deuorabit. Efilios
tuos et filias tuas comedet. gre¬
gem tuum et armenta tua. Co¬
medet uineam tuam et ficum

Expanded text:
? dicit Dominus. et in ? dicit Dominus. et in gente tali non ulciscetur anima mea? Ascendite muros ejus, et dissipate, consummationem autem nolite facere: Auferte propagines ejus, quia non sunt Domini. Praevaricatione enim praevaricata est in me domus Israel, et domus Juda, ait Dominus. Negaverunt Dominum, et dixeet famem non videbimus. Prophetae fuerunt responsum non fuit in eis: haec ergo evenient illis haec dicit Dominus Deus exercituum quia locuti estis verbum istud ecce ego do verba mea in ore tuo in ignem et populum istum ligna et vorabit eos ecce ego adducam super vos gentem de longinquo domus Israhel ait Dominus gentetiquam, gentem, cuius ignorabis linguam, nec intelleges, quid loquatur. Pharetra eius quasi sepulcrum patens, universi fortes, et comedet segetes tuas et panem tuum; devorabit filios tuos et filias tuas; comedet gregem tuum et armenta tua; comedet vineam tuam et ficum
Abbreviated transcription (Latin):
querentem fidem: et propicius
dixerunt: et hoc falso iurabũt.
Domine occuli tui respicuĩt fi¬
dem. Percussisti eos et non do¬
luerunt: a tͥisti eos et renuer̃t
acciꝑe discipłinam. Induraue¬
runt facies suas suꝑ petram:
et nołuerunt reuerti. Ego aũ
dixi. forsitan pauꝑes sunt et
stulti ignorantes uiam dñi iu
Bo igitur ad optimates. ⁊ lo
quar eis. Ip̃i enini cognouert
niam domini: iudit iũ dei sui.
Et ecce magis hi simul confre¬
gerunt iugum: ruperunt uin¬
ua: lupus ad uesꝑm uastabit
eos : pardus uigiłans suꝑciui¬
tates eorum. Omins qui egres¬
sus fuerit ex eis capietur: quia
mułtiplicate sunt p̃uaricatões
eorum: confortate sunt aduer¬
siones eorum. Super quo propi¬
tius esse tͥ potero: Eilii tui de¬
reliquerunt me et iurant in
hiis qui non sunt dii. Sataui
eos et mechati sunt: et ĩ domo
meretricis luxuriabant᷑. Equi
amatores in feminas. et emis¬
sarii facti sunt unusquisq
ad uxorem ꝓximmi fui huinie¬

Expanded text:
quaerentem fidem; et propitius quaerentem fidem; et propitius Dominus, dixerint, et hoc falso jurabunt. Domine, oculi tui respiciunt fidem; percussisti 449 eos et non doluerunt; attrivisti eos, et renuerunt accipere disciplinam; induraverunt facies suas supra petram, et noluerunt reverti. Ego autem dixi: Forsitan pauperes sunt et stulti, ignorantes viam Domini, bo igituquar eis: ipsi enim cognouerunt uiam domini, iudicium dei sui : et ecce magis hi simul confregerunt iugum, ruperunt uinva, lupus ad vesperum vastavit eos, pardus vigilans super civitates eorum: omnis, qui egressus fuerit ex eis, capietur: quia multiplicatae sunt praevaricationes eorum, confortatae sunt aversiones eorum. Super quo propitius tibi esse potero? filii tui dereliquerunt me, et jurant in his, qui non sunt dii: sateos, et mechati sunt, et in domo meretricis luxuriabantur. Equi amatores in foeminas et emissarii facti sunt; unusquisque ad uxorem proximi sui hinnie
Abbreviated transcription (Latin):
et au dire non possunt. Etce u̾bum
domini fem̃ est cis in obꝓbriũ.: et nõ
suscipient illud. Idcuro furore dñi
plenus sumr: laboraui sustinens. Ef¬
funde suꝑ paruulum furorẽ. et suꝑ
concilium iuuenũ simul. Hir enmi
ꝯ muliere capiet᷑:. senex cum płeno
diernm. Et transibunt domos eoꝵ
ad alteros ÷ agri et uxores pariter.
quia extendam manũ meam suꝑ
habitantes terram dicit dominus.
Aminore quippe usq ad maiorẽ:
onmes auaricie student. et a ꝓphã
usꝙ ad sacerdotem cuncti faciunt
dolum. Et curabant contͥcionem
filie ppłi mei cum ignominia: di¬
centes pax pax. et non erat pax.
tur: animam tuam querent uo¬
cem enim quasi parturientis au¬
diui: angustias ut puerꝑes. uox
filie syon inter morientis. expã¬
dentis q manus suas. Ue mͥ: qr
deficit anuna mea propt̃ inter¬
fectos. Circuite uias iherłm: et
aspicite et considerate. et q̃rite
u płateis eius. an inueniatis
uirum facientem iudiciumr et

Expanded text:
et audire non possunt: Ecce verbum et audire non possunt: Ecce verbum Domini factum est eis in opprobrium, et non suscipient illud. Idcirco furore Domini plenus sum, laboravi sustinens: Effunde super parvulum foris, et super consilium juvenum simul: Vir enim cum muliere capietur, senex cum pleno dierum. Et transibunt domus eorum ad alteros, agri et uxores pariter: Quia extendam manum meam super habitantes terram, dicit Dominus. A minore quippe usque ad majorem omnes avaritiae student: et a propheta usque ad sacerdotem cuncti faciunt dolum. Et curabant contritionem filiae populi mei cum ignominia, dicentes: Pax, pax; et non erat pax. tui animam tuam quaerent vocem enim quasi parturientis audivi angustias ut puerperae vox filiae Sion intermorientis expandentisque manus suas vae mihi quia defecit anima mea propter interfectos circuite vias Hierusalem et aspicite et consin plateis ejus, an inveniatis virum facientem judicium, et