comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i monunt᷑ in paradesũ interi recipi. ac
post modũ. & regniceloꝵ beatitudinẽ conscqui.
Hco p̃cipue caue fili. Nec cognonunari un¬
centias delceleris: si usee uictor crroris.
Nec te qͣndo aliꝗͥd uescis existimes scire. sedut
scias. Aisce. noscire. Neq enĩ aliqͥd ut occulais
dĩ operib ignorando. sed temere in cognita. ꝓ
cognitis astruendo. & falsa ꝓueris ꝓferendo.
ac desendendo. p̃ecait᷑. Igroiantiã uͦ mea itrũ
inĩmẽ homiinũ noue fiant. ande patentib
teahant᷑ qs tam̃ a ciratoredã ñ de ipsius
substintia fieri dubitait fasn. ẽ. Aut non
Aebere rep̃hendi. aut abeo debete aqͦ potest
docente austrri.  hałere inscanimas cor¬
poꝵ smuliticdins in corporcis ipsas aute
ñ u coppoia. & salua distinctione Anime¬
spc. &n unuisailit̾ anirã spm̃ ñcupari.
pato qđ ꝑsuaserĩ caritati tue. Si autẽ ꝑ¬
suadcre ñ potui: ucrũ tam̃ ea dixerĩ quȩ
ꝑsuadere debuerint. qͥ lugent potius ui¬

Expanded text:
moriuntur in paradisum interim recipi ac postmodum et regni caelorum beatitudinem consequi\'. haec praecipue caue, fili, nec cognominari Vincentius delecteris, si uis esse uictor erroris, nec te, quando aliquid nescis, existimes scire, sed, ut scias, disce nescire. neque enim aliquid in occultis dei operibus ignorando, sed temere incognita pro cognitis astruendo et falsa pro ueris proferendo ac defendendo peccatur. ignorantiam uero meam, utrum animae hominum nouae fiant an de parentibus — quas tamen a creatore deo non de ipsius substantia fieri dubitare fas non est — aut non debere reprehendi aut ab eo debere, a quo potest docente et auferri, et habere in se animas corporum similitudines incorporeas, ipsas autem non esse corpora et salua distinctione animncupari, puto quod persuaserim Charitati tuae. Si autem persuadere non potui, utrum tamen ea dixerim quae persuadere debuerint, qui legent potius ju
Abbreviated transcription (Latin):
hominis ferre tot. Animas. unmo ut scđm te
loqͣr. foͣrre tot corpora bene meritorũ. quos
illuc angłi sicut lazarũ ꝑferunt: nisi opine¬
ris fortasse illã unã animã solã. ad eundẽ
sinũ ꝑuenire meruisse. Siñ iocaris. & errare
puerilit̾ non uis: suũ abralie intellige remo¬
tã sedẽ quietis atq secr&ã ubi. ẽ abraliã: &
idõ abralie dictũ non qđ ipsius tantũ sit: sed
qđ ipse pat̾̃ multarũ gentiũ sit positꝰ. qͥb ad

Expanded text:
hominis sinum ferre tot animas, immo, ut secundum te hominis sinum ferre tot animas, immo, ut secundum te loquar, \'ferre tot corpora bene meritorum, quos illuc angeli sicut Lazarum perferunt\'. nisi opinaris fortasse illam unam animam solam ad eundem sinum peruenire meruisse. si non iocaris et errare pueriliter non uis, sinum Abrahae intellege remotam sedem quietis atque secretam, ubi est Abraham. et ideo Abrahae dictum, non quod ipsius tantum sit, sed quod ipse pater multa
Abbreviated transcription (Latin):
cipienda sunt. qͣndo dutẽ de creatoie. tropice
atq translite: Pennas itaq corporeas daturus
nob: qm̃ non creator. sed creatura . id. ẽ homo
dicit. Si assusero pennas nitas diluculo: Frurs.¬
Quis dabit mͥ pennas sicut colũbe. Porro autẽ
si. ꝓpterea luguã habeat diuies ille corpoream.
qm̃ dix̃. refrigeret lingua mcã: in nob̾ quoq
adhiuc in carne uiuentib manꝰ habet ipsa
lingua corporeas. qr scriptũ. ẽ. Mors & uita.
in manib linguȩ. suto etiã ñ tibi uideri: ł
ee in creatore. uł corpꝰ c̾e peccatũ. Cur ergo
habet faciem: Anñ audis in psalmo. ñ est
paxossib meis a facie prccatoꝵ meoꝵͦ Qđuͦ¬
illũ habraliȩ sinũ existimas c̾t corporeũ. & ꝑ
ipsc asseris totũ corpꝰ tiꝰ agnosci: uercor ne
in re tanta iocularit̾ atq irrident̃. ñ serio
grauit̾q agere credaris. Neq enũ usq ad eo
desiperes. ut arbitreris corporeũ sinũ unius

Expanded text:
cipienda sunt; quando autem de Creatore, tropice cipienda sunt; quando autem de Creatore, tropice atque translate? Pennas itaque corporeas daturus es nobis, quoniam non Creator, sed creatura, id est, homo dicit, Si assumpsero pennas meas sicut coinnas meas sicut columba? porro autem, si propterea linguam habebat diues ille corpoream, quoniam dixit: refrigeret linguam mea, in nobis quoque adhuc in carne uiuentibus manus habet ipsa lingua corporeas, quia scriptum est: mors et uita in manibus linguae. puto etiam non tibi uideri uel esse in creaturam uel corpus esse peccatum: cur ergo habet faciem? an non audis in psalmo: non est pax ossibus meis a faeie peccatorum meoruillum Abrahae sinum\' existimas -esse corporeum et per ipsum\' asseris totum corpus eius agnosci\', uereor, ue in re tanta ioculariter atque inridenter, non serio grauiterque agere credaris. neque cnim usque adeo desiperes, ut arbitrareris corporeum unius
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͣ liniam̃ta corporũ uideas. Ecce ut alia
taceã. dicmͥ quã figurã. quȩ m̃bra. quẽ co¬
lorẽ. caritas habeat : quȩ certe si ipse in anis
ñ .es. mane aliqͥd tͥ uideri ñ potest. Cuius
auxiliũ imploratũ. ẽ. inqͥs: corporeus utiq
uisus . ẽ. atq formatꝰ. Audiint te homines.
& dĩ nemo imploret auxiliũ. qr nemo eũ potist
uidere corporeũ. Deniq inqͥs. m̃bra illic animę
ꝑ linguã fauces. ꝑ digitũ manũ. qr dictũ. ẽ. mitte¬
lazarũ. intinguat excremũ digiti sui in aqua.
ut refrigeret linguã meã. Tam̃ ne ꝑm̃broiũ
nomina de dõ tibi corporeo pͣscribat᷑: dicis
ꝑ hiȩc in corporeas intelligendas e̾e iurticas. qr
dm̃ rectissime defendis non ce̾ corporeũ. Liud
igit᷑ cuisse .ẽ. cur nomina ista m̃brorũ in dõ
tibi corpꝰ ñ faciant. in anima faciant: An
uero qͣndo de creatura liȩx dicunt᷑ ꝓpriȩ ac¬

Expanded text:
aliqua liniamenta corporum uideas. ecce, ut alia aliqua liniamenta corporum uideas. ecce, ut alia taceam, dic mihi quam figuram, quae membra, quem colorem caritas habeat, quae certe, si ipse inanis non es, inane aliquid tibi uideri non potest. cuius auxilium inploratum est, inquis, corporeus utique uisus est atque formatus. audiant te homines et dei nemo inploret auxilium, quia nemo eum potest uidere corporeum. Denique, inquis, membra illic animae \'per linguam fauces, per digitum manum\', quia dictum est: mitteLazarum, utintinguat extremum digiti suiet refrigeret linguam meam. Tamen ne per membrorum nomina de Deo tibi corporeo praescribatur, dicis « per haec incorporeas intelligendas esse virtutes: » quia Deum rectissime defendis non esse corporeum. Quid igitur causae est, cur nomina ista membrorum in Deo tibi corpus non faciant, in anima faciant? An vero quando de creatura haec dicuntur, proprie ac
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. forma doctrine. Oblitꝰ es scriptũ e̾e de
xpõ iłiu antequã hominẽ fuisset indutꝰ.
qđ in forma dĩerat. Quomͦ ergo dicis. si in¬
corporea .ẽ: anima necesse . ẽ. careat forma :
cũ audias formã dĩ quẽ nont̾e corporeũ con¬
fiteris. & ita loqueris. tanquã forma nisi in
corporib ee ñ possit  Dicisctiã cessare illic no¬
mina ubi ñ distinguit᷑ forma: &nilul illic
agere appellationẽ nominũ. ubi nulla. est
designatio ꝑsonarũ: lunc uolens ꝓbare
abraliȩ animã fuisse corporeã: qr dici potuit.
pat̃ habriã. Iã diximꝰ : &ia ubi corpꝰ nullũ
ẽ. ee formã. Sidutt̃ appellationẽ nominũ
nihil putas agere ubi non sunt corpora: nu¬
mera ista nomina quesote. fructus autem
spc̃. ẽ. caritas. gaudiũ. pax. longanimitas.
benignitas. bonitas. fides. mansuetudo. con¬
tinentia: & dic mͥ utrũ res ipsas ñ agnoscas.
qͣrũ ista sunt nomua: uł sic agnoscas. ut

Expanded text:
est forma doctrinae. oblitus es scriptum esse de est forma doctrinae. oblitus es scriptum esse de Christo Iesu, antequam hominem fuisset indutus, quod in forma dei erat? quomodo ergo dicis: si incorporea est anima, necesse est careat forma, cum audias formam dei, quem non esse corporeum confiteris et ita loqueris, tamquam forma nisi in corporibus esse non possit? Dicis etiam \'cessare illic nomina, ubi non distinguitur forma, et nihil illic agere appellationem nominum, ubi nulla est designatio personarum\', hinc uolens probare Abrahae animam fuisse corpoream, quia dici potuit: pater Abraham. iam diximus etiam ubi corpus nullum est esse formam. si autem appellationem nominum nihil putas agere, ubi non sunt corpora, numera ista nomina, quaeso te: fructus autem spiritus est caritas, gaudium, p a x, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia et dic mihi utrum res ipsas non agnoscas, quarum ista sunt nomina, uel sic agnoscas, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ : ne sapias scđm carnẽ. qm̃ mors. ẽ. ded
inqͥs. Di lnima caret corpore. qͥd .ẽ. qđ apud infe¬
ros diues ille cognoscit: Certe inqͥs nouerat
lazarũ: ñ nouerat habraã. Unde illi tanto
ante tẽpore defuncti abraliȩ ꝓuenit agni¬
putas ꝓuenire sine corporis forma: ut noueris
te ipsũ credo qł assiduȩ speculũ attendis. ne
si fueris oblitꝰ faciem tuã. non te possis agnos¬
cere. Rogo te quẽ magis hominũ nouit homo
quã se ipsũ.Ecuiꝰ minꝰ faciem potest iuidere
quã suam: Quis autẽ potest cognoscere dm̃.
quẽ tu qͦq incorporeũ e̾e ñ dubitas: si p̃ ter
corporis formã sicut putas ñ potest cognitio
ꝓuenirt. id.ẽ. si corpora possunt sola cognosci.
Quis aut̃ xp̃ianꝰ de tã magnis difficillimisq
reb disputans. animũ in uerba diuina tam
negligent̃ intendat. ut dicat. suncorporea
ẽ. anima. necesse. ẽ. careat forma: Oblitꝰ
es te formã legisse doctrine. Ergo corporea

Expanded text:
nec sapias secundum carnem, quoniam mors est. Sed, inquis, si anima caret corpore, quid est quod apud inferos diues ille cognoscit ? certe, inquis, nouerat iam Lazarum, non nouerat Abraham. unde illi tanto ante tempore defuncti Abrahae prouenit agniire non putas sine corporis forma, ut noueris te ipsum, credo quod assidue speculum adtendis, ne, si fueris oblitus faciem tuam. non te possis agnoscere. rogo te, quem magis hominem nouit homo quam se ipsum et cuius minus potest faeiem uidere quam suam ? quis autem potest cognoscere deum, quem tu quoque incorporeum esse non dubitas, si praeter corporis formam, sicut putas, non potest cognitio prouenire, id est si corpora possunt sola cognosci? quis autem Christianus de tam magnis difficillimisque rebus disputans animum in uerba diuina tam neglegenter intendat, ut dicat: si incorporea est anima, necesse est careat forma\'? oblitus es te formam legisse doctrinae? ergo corporea
Abbreviated transcription (Latin):
moriant᷑. qͦs p̃destinauit ad ȩt̾nã uitã miscđissimꝰ¬
gr̃ȩ largitor: qͥt̃. & illis qͦs p̾destinauit ad ȩtrã
mortẽ. iustissimꝰ supplicu retributor. ñ solũ ꝓpt̃
illa quȩ uolentes adiciunt. uerũ etiã si in fan¬
tes nihil adiciant. ꝓpt̾ orginale peccatũ. Hȩc
ẽ. in hac quęstione definitio mea: ut occul¬
ta opera dĩ habeant suũ secretũ. salua fide mea.
Nunciã qͣntũ dñs donart dignat᷑. &iam ad
illud debeo respondere: ubi dẽ anima loqͣns
meũ nom̃ iterasti. atq dixisti. Nonenĩ sicut
& candẽ spm ee̾ ꝑmittimꝰ. Prus itaq utrũ
anima incorporea sicut egodixi. An corporea
sicut tu. existimandasit disputemꝰ. Deuide
sa: sedaliqͥd eiꝰ. Ac pͥmũ scire uellẽ corpꝰ
qͥd. e̾e definas. Sirnĩ non .ẽ. corpꝰ. nisi quod
m̃bris carnalib constat: nec t̾raerit corpꝰ.
nec cȩlũ. nec lapis. nec aqͣ. nec sidera. nec si

Expanded text:
moriantur, quos praedestinavit ad aeternam vitam miserimoriantur, quos praedestinavit ad aeternam vitam miserie largitor, qui est et illis quos praedestinauit ad aeternam mortem iustissimus supplicii retributor non solum propter illa quae uolentes adiciunt, uerum etiam, si infantes nihil adiciant, propter originale peccatum. haec est in hac quaestione definitio mea, ut occulta opera dei habeant suum secretum salua fide mea. Nunc iam, quantum dominus donare dignatur, etiam ad illud debeo respondere, ubi de anima loquens meum nomen iterasti atque dixisti: non enim, sicut  esse permittimus . prius itaque utrum anima incorporea, sicut ego dixi, an corporea, sicut tu, existimanda sit disputemus; deindesa, sed aliquid eius. ac primum scire uellem corpus quid esse definias. si enim non est corpus nisi quod membris carnalibus constat, nec terra erit corpus nec caelum nec lapis nec aqua nec sidera nec si
Abbreviated transcription (Latin):
lerit peccatrices. nulla babtismatis grã subuen¬
tura. qͣ liberent᷑ adãnatione ꝑpetua. qͣndo
qͥdẽ innumerabiles animȩ infantũ Anteqͣ̃m
babtizent᷑ de corporib exeunt. Absit enĩ ut
hoc uolens diluere. dicã quȩ ipse dixisti: qđ
anima ꝑcarne meruerit inqͥnari. & e̾e peccatrie
nullũ habens ante peccatũ. qͦ recte id meruis¬
se dicat᷑. & qđ etiã sine babtismo originalia pec¬
cata soluant᷑: & qđ regnũ qͦq celorũ ñ babtiza¬
tis infine tribuat᷑. Nȩc atq liuiꝰmͦ uenena sidi.
nisi dicere timerẽ: fortasse dehac re definire
aliqͥd ñ tunerẽ. Quanto melius igit᷑ ñ separa¬
tĩ deanima disputo. & asfirmo qđ nescio: sed
qđ aꝑtissime apłm iudeo dociusse siplicit̃ teneo.
ex uno homine om̃s homines ire in condẽnati¬
one. qͥ nascunt᷑ ex adã. nisiita renascant᷑ in xp̃o.
sicut instituit ut renascant᷑. Antequã corpore

Expanded text:
lerit peccatrices nulla baptismatis gratia subuenlerit peccatrices nulla baptismatis gratia subuentura, qua liberentur a damnatione perpetua, quando quidem innumerabiles animae infantum, antequam baptizentur, de hoc volens diluere, ut dicam, quae ipse dixisti: Quod anima per carnem meruerit, inquinari, et esse peccatrix, nullum habens ante peccatum, quo recte id meruisse dicatur: et, Quod etiam sine baptismo originalia peccata solvantur: et, Quod regnum quoque coelorum non baptizatis in fine tribuatur. Haec atque hujusmodi venena fidei, nisi dicere timerem, fortasse de hac re definire aliquid non timerem. Quanto melius igitur non separatim de anima disputo, et affirmo quod nescio, sed quod apertissime Apostolum video docuisse , simpliciter teneo: « Ex uno homine omnes homines ire in condemnationem » qui nascuntur ex Adam, nisi ita renascantur in Christo, sicut instituit ut renascantur, antequam corpore
Abbreviated transcription (Latin):
sperantes ueluti pecora : non dehis qͥ neq ne¬
gant se scire qd sciunt. & confitent᷑ se nesci¬
re qđ nesciunt: & potus intelligunt infirmi¬
tatẽ suã. quã de sua uirtute confidunt.
Non itaq displiceat pͣsũptioni tuȩ uiuenili.
m̃s senilis timor. fili. Ego enĩ si hoc qđ de ani¬
marũ origine quęrimꝰ nec dõ nec aliqͦ spiri¬
tali homine docente scire potuero: paratior
sũ defendere. qͣm recte etiã hoc ds sicut alia
multa nos scire noluerit. qͣm temere dicere.
qđ aut ita sit obscurũ. ut hoc ñ solũ ad alior
intelligentiã ꝑducere nequeã. sednec ipse
intelligã. dut certe etiã hereticos adiuuet. qͥ
ꝓpterca ꝑsuadere conant᷑ ab omĩ nera puras
et animas paruulorũ. ne scilicet eadẽ naxa in
auctorẽ dm̃ recurrat. & redeat: qđ insontes ani¬
mas qͥb nec lauachrũ regenerationis subuen¬
turũ e̾t p̃sciuit. dando carni pecatrici ẽẽ cõpu¬

Expanded text:
sperantes ueluti pecora, non de his, qui neqsperantes ueluti pecora, non de his, qui neqgant se scire quod sciunt, et confitentur se nescire quod nesciunt, et potius intelligunt infirmitatem suam, quam de sua virtute confidunt. 16. Non itaque displiceat praesumptioni tuae juvenili meus senilis timor, fili. Ego enim, si hoc quod de animarum origine quaerimus, nec Deo, nec aliquo spirituali homine docente, scire potuero, paratior sum defendere, quam recte etiam hoc Deus, sicut alia multa, nos scire noluerit, quam temere dicere, quod aut ita sit obscurum. ut hoc non solum ad aliorum intellegentiam perducere nequeam, sed nec ipse intellegam, aut certe etiam hereticos adiuuet, qui propterea persuadere conantur ab omni noxa puras esse animas paruulorum, ne scilicet eadem noxa in auctorem deum recurrat et redeat, quod insontes animas, quibus nec lauacrum regenerationis subuenturum esse praesciuit, dando carni peccatrici esse conpu
Abbreviated transcription (Latin):
thiolicã fidẽ. tot & tanta locutꝰ. es. ut ea si
fidelit̃ & humilit̃ recolas atq consideres. ui¬
dras ꝓfecto qͣntũ tͥ ꝓfuisset. si scisses nescire
qđ nescis: & qͣntũ tͥ ꝓsit. si uł nunc scias.
Na si intelligentia tͥ placet in natura homi¬
nis. qm̃ reuera si rã non haberet. nihil qͣntũ
Ad animas ꝑtinet pecorib distaremꝰ: intelli¬
ge qͥd ñ intelligas. ne totũ non intelligas.
& noli despicere homintẽ qͥ ut ueracit̃ intel¬
ligat qđ̾ non intelligit. hoc se non uttelli¬
gere intelligit. Unde autẽ dictũ sit in sa¬
cro psalmo. homo in lionore cũ c̾e̾t ñ intellex̃
cõparatꝰ. ẽ. pecorib insensatis & similis factꝰ.ẽ.
illis. lege & intellige: ut hoc olꝓbriũ humi¬
lit̃ pocuiꝰ ipse caueas. qͣm suꝑbe alteri obicias.
De lus riũ dictũ ẽ. qͥ istã uitã solã deputant ui¬
tã. scđm carnẽ uiuentes. & post mortẽ nihil

Expanded text:
tholicam fidem tot et tanta locutus es, ut ea si tholicam fidem tot et tanta locutus es, ut ea si fideliter atque humiliter recolas atque consideres, videas profecto quantum tibi profuisset, si scisses nescire quod nescis; et quantum tibi prosit, si vel nunc scias. Nam si intelligentia tibi placet in natura hominis, quoniam revera si eam non haberet, nihil, quantum ad animas pertinet, a pecoribus distaremus; intellige quid non intelligas, ne totum non intelligas; et noli despicere hominem, qui ut veraciter intelligat quod non intelligit, hoc se non intelligere intelligit. Unde autem dictum sit in sacro Psalmo, Homo in honore cum esset, non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis factus est eis, lege et intellege, ut hoc obprobrium humiliter potius ipse caueas quam superbe alteri obicias. de his enim dictum est, qui istam uitam solam deputant uitam secundum carnem uiuentes et post mortem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ras ꝑuenire possimꝰ. Quid. ẽ. queso. qđ tantũ
nature ur̃ȩ arrogas. ut eo ipso qđ distat ape¬
core. iã nort de origine Animarũ disqͥrere
atq disserert. & rursus eã sic facis huꝰ cogni¬
tionis expertẽ. ut hoc scire humanitꝰ neque¬
in hoc falleris. Nã diuina testimonia quȩ
ad istã quęstionẽ solurndã referre uoliusti.
ũ id aperiunt. Aluid. ẽ qđ illa demonstrañ
sine qͦ uere ñ possumꝰ pie uiuere: qđ scilicet
animarũ ur̃arũ dm̃ habeamꝰ datorẽ. creato¬
rẽ. formatorẽ. Sed quomͦ id faciat utrũ
nouas eas flando. ande parentib traliendo. non
expͥmunt. niside illauna quã pͥmo homim de¬
dit. Lege diligent̃ qđ scripsi ad frem nr̃m
dĩ seruũ renatũ. Ibienĩ qr idostendi. ñ fuit
necesse & hic scribere. Uelles Autẽ me de¬
finire qđ ipse definisti: ut in tales angustias
contruderer. in qͣles ipse contrusꝰ aduersus ca¬

Expanded text:
ras pervenire possimus? Quid est quaeso quod tantum ras pervenire possimus? Quid est quaeso quod tantum naturae nostrae arrogas, ut eo ipso quo distat a pecore, jam norit de origine animarum disquirere atque disserere; et rursus eam sic facis hujus cognitionis expertem, ut hoc scire humanitus neque. 15. Deinde et in hoc falleris. Nam divina testimonia, quae ad istam quaestionem solvendam referre voluisti, non id aperiunt. Aliud est quod illa demonstrant, sine quo vere non possumus pie vivere, quod scilicet animarum nostrarum Deum habeamus datorem, creatorem, formatorem. Sed quomodo id faciat, utrum novas eas flando, an de parentibus trahendo, non exprimunt, nisi de illa una quam primo homini dedit. Lege diligenter quod scripsi ad fratrem nostrum Dei servum Renatum : ibi enim quia id ostendi, non fuit necesse et hic scribere. Velles autem me definire quod ipse definisti, ut in tales angustias contruderer, in quales ipse contrusus, adversus ca
Abbreviated transcription (Latin):
te nescimꝰ. Hȩc autẽ quȩ dixi p̾stantiora atq
meliora nullo mͦ nosse ualeremꝰ: nisi diuinis
crederemꝰ eloqͥis. Elis ergo dloqͥis fidere te
fortassis existimas: ne de origine animarũ
sertentiã definitã ꝓferre cuncteris. Primũ sita
e̾et : ñ ipsi humanȩ nature tribuere debuisti.
qđ scit hiomo de sua qͣlitate atq natuta disqͥrere
atq disserere: sed dĩ muneri. Pixistienĩ. Quid
differt homo preore. si hoc nescit. Quidigit᷑ opꝰ. ẽ.
aliqͥd legere. ut hoc sciamꝰ. si eo ipso qͦ apecore
distamꝰ. iã hoc scire debemꝰ Sicut enĩ nibul
mͥ legis ut me uiuere sciã. habet enĩ natura
mea ut lioc scire possim: ita si & illud scire
nature .ẽ. curmͥ dehac re ꝓfers. qͥb credam
testimonia scripturarũ: Nomqͥd soli distant
peccore. qͥ eas legunt: Nonne ita creatisumꝰ
ut distemꝰ pecorib: & anteqͣm ad aliqͣs litte¬

Expanded text:
te nescimus. Haec autem quae dixi praestantiora atque te nescimus. Haec autem quae dixi praestantiora atque meliora, nullo modo nosse valeremus, nisi divinis crederemus eloquiis. His ergo eloquiis fidere te fortassis existimas, ne de origine animarum sententiam definitam proferre cuncteris. Primum si ita esset, non ipsi humanae naturae tribuere debuisti, quod scit homo de sua qualitate atque natura disquirere atque disserere, sed Dei muneri. Dixisti enim, Quid differt homo a pecore, si hoc nescit? Quid igitur opus est aliquid legere, ut hoc sciamus, si eo ipso quo a pecore distamus, jam hoc scire debemus? Sicut enim nihil mihi legis ut me vivere sciam, habet enim natura mea ut hoc nescire non possim: ita si et illud scire naturae est, cur mihi de hac re profers quibus credam testimonia Scripturarum? Numquid soli distant a pecore qui eas legunt? Nonne ita creati sumus, ut distemus a pecoribus, et antequam ad aliquas litte
Abbreviated transcription (Latin):
ut exponeret᷑ quomͦꝰ dix̃ clamantẽ. lioc. est
clamare facientẽ: ut ipso faciente clamemꝰ
Doctat ergo & hoc me qͣndo uoluerit. si hoc mͥ
expedire nouit: ut sciã unde scđm animã
originẽ ducã. Sed ille hoc medoceat sp̃c. qui
altitudinẽ di scrutat᷑. Non homo qͥ spm̃ nescit
unde uter inflat᷑. Absit tam̃. ut ego hinc te
pecorib cõparẽ. Nonenĩ hoc qr non poteras:
ne reqͥrunt᷑. quã .ẽ. unde ducimꝰ & reddimus
flatũ : tam̃ eadẽ altiora de scripturis scĩs te di¬
dicisse confidis. de qͥb ꝑfidẽ didicimꝰ. quȩ nulla
possent humana ingenia uestigare. Nã longe
utiq p̃stantiꝰ ẽ. nosse resurrecturã carnẽ. ac sine
fine uicturã: qͣm qͥcqͥd in eamedici scrutando
discere potuerunt. qđ nullo sensu anima ꝑcipit.
cũ p̃sentia sua uegetet cuncta quȩ nescit. Et
longe.ẽ. melius nosse animã quȩ in xp̃o renata
& renouata suerit. inet̃nũ beatã futurã. qͣm
qͥcqͥd de illius memoria. intelligentia. uolunta¬

Expanded text:
ut exponeretur quomodo dixit clamantem, hoc est, clamare facientem, ut ipso faciente clamemus. Doceat ergo et hoc me quando voluerit, si hoc mihi expedire novit, ut sciam unde secundum animam originem ducam. Sed ille hoc me doceat Spiritus, qui altitudinem Dei scrutatur; non homo qui spiritum nescit, unde uter inflatur. Absit tamen ut ego hinc te pecoribus comparem. Non enim hoc, quia non poteras, ne requiruntur, quam est unde ducimus et reddimus flatum; tamen eadem altiora de Scripturis sanctis te didicisse confidis, de quibus per fidem didicimus, quae nulla possent humana ingenia vestigare. Nam longe utique praestantius est, nosse resurrecturam carnem ac sine fine victuram, quam quidquid in ea medici scrutando discere potuerunt, quod nullo sensu anima percipit, cum praesentia sua vegetet cuncta quae nescit: et longe est melius, nosse animam, quae in Christo renata et renovata fuerit, in aeternum beatam futuram, quam quidquid de illius memoria, intelligentia, volunta
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃c aduers caruẽ : ut qđ ibi dicit nt̃tẽ. hoc
untelligat᷑ hic spm dicere. nonsicut existimas uni¬
uersi m̃tẽ uocari. quȩ constit ex anima & spũ. qdđ
ubi legeris nescio. Mertẽ qͥppe nrãm. nisi rationale
& intellectuale nrm̃ dicere ñ solemꝰ. Ac ꝑhioc qđ
ait idẽ apłs. renouamini aut̃ spũ m̃tis urẽ. qͥd ali¬
uddix̃. nisi renouamini mente urã. Sic enĩ
sp̃c̃ m̃tis nilul. ẽ aliud quã mens: quomi corpꝰ car¬
nis nihil aliud potest eẽ. qͣmcaro. Nã &hoc scrip.¬
tũ .ẽ. in expoliatione corpous carnis: ubi caruẽ corpꝰ
carnis appellat. Dic̃ sane & aliomͦ spm̃ hominis:
quẽ ꝓrsꝰ Amente discernat. Dicnĩ orauero lingua
inqͥt. sp̃c̃ m̃s orat : mens autẽ mea uifructuosa est.
Ucrũ nc̃. ñ de isto spũ loqͥm: qͥ ẽ. Am̃te distinctꝰ. Ha¬
bet iste suã eandẽq difficilẽ quęstionẽ. Multis enĩ¬

Expanded text:
 aduersus carnem, ut quod ibi dixit mentem, hoc intellegatur hic spiritum dicere, non, sicut tu existimas, \'uniuersam mentem uocari, quae constat ex anima et spiritu\', quod ubi legeris nescio. mentem quippe nostram nisi rationale et intellectuale nostrum dicere non solemus. ac per hoc quod ait idem apostolus: renouam i n i spiud dicit, nisi, Renovamini mente vestra? Sic enim spiritus mentis nihil est aliud quam mens, quomodo corpus carnis nihil aliud potest esse quam caro: nam et hoc scriptum est, In exspoliatione corporis carnis ; ubi carnem corpus carnis appellat. dicit sane et alio modo spiritum hominis, quem prorsus a mente discernit: si enim orauero lingua, inquit, spiritus meus orat, mens autem mea infructuosa. est. uerum nunc non de isto spiritu loquimur, qui est a mente distinctus – habet iste suam eandemque difficilem qu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq spm̃ peccora: id.ẽ. uitellectũ. & rationis
ac sapientiȩ sensu: sed animã tantũ. Nã &
de illis dictũ. ẽ. Producant aque repentia. ani¬
marũ uiuentiũ: & ꝓducat tra animã uiuentẽ.
Ut ergo plenissime ac planissime noueris eã
pm̃ dici: Appellat᷑ pecoris sp̃c. & utiq non
habent pecora illũ spm̃: quẽ tua dilectio
discernens ab anima definiuit. Unde mani¬
festũ. ẽ. qđ generali uocabulo. anima pecoris
recte potuit sic uocari. Sicut legit᷑ in libro
ecclesiasten. Quis scit sp̃c filioꝵ hominis si as.¬
cendat ipse sursũ. & spc̃ pecoꝵ. si descendat
ipse deorsũ in tr̃a. Itẽq in diliuui uasti¬
tate. ita scriptũ.ẽ.  mortua . ẽ. om̃is caro
quȩ mouebat᷑ suꝑ t̾rã. uolatiliũ. peccorũ.
& uim̃torũ. & ferarũ: & om̃is serpens qͥ mo¬
uet᷑ suꝑ t̾rã. & om̃is homo: & om̃ia quetũq
habent spm̃ uite. Ubi remotis omib dubi¬

Expanded text:
itaque spiritum pecora, id est, intellectum et rationis itaque spiritum pecora, id est, intellectum et rationis ac sapientiae sensum, sed animam tantum. Nam et de illis dictum est: Producant aquae repentia animarum viventium; et, Producat terra animam viventem . Ut ergo plenissime ac planissime noveris, eamiam spiritum dici, appellatur pecoris spiritus. Et utique non habent pecora illum spiritum, quem tua Dilectio discernens ab anima definivit. Unde manifestum est quod generali vocabulo anima pecoris recte potuit sic vocari, sicut legitur in libro Ecclesiastae: Quis scit, spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram ? Itemque in diluvii vastitate ita scriptum est: Et mortua est omnis caro, quae mouebatur super terram, uolatilium, pecorum et iumentorum et ferarum; et omnis serpens qui mouetur super terram et omnis homo et omnia quaecumque habent spiritum uitae, ubi remotis omnibus dubi
Abbreviated transcription (Latin):
peccorib cõparasti: ñ utiq habentib intellectũ
Qđ & alio loco scriptũ . e. Nolite e̾e sicut equꝰ
& mulꝰ: qͥb. ñ . ẽ. intellectꝰ. Quȩ cũ itasint.
adtende etiã qͥb uerbis spm̃ definieris atq
descripseris. cũ illũ ab anima distinguere nite¬
reris. Hoc anima inqͥs quȩ ex flatudi habet
originẽ. sine sensu ꝓpͥo atq intellectu intuno
ce non potuit: qđ ẽ. spc. Et paulopost. Et
quã uis anima inqͥs animet corpꝰ. tam̃ qd̃¬
scntit. qđ sapit. qđ uigit. spc̃ sit necesse .ẽ. Itẽ
paulopost. Aliud erit inqͥs anima. & aliud
spc̃ sapientiȩ. & sensus animȩ. His uerbis sa¬
tis indicas. qͥd e̾e spm hominis sentias: id. ẽ.
rationale nr̃m. qͦ sentit atq intelligit anima.
ñ sicut sentit᷑ corporis sensib sed sicut. ẽ. ille
intimꝰ sensus. ex qͦ. ẽ. appellata sententia. Hinc
autẽ peccoub sine dubetatione p̃ponimͣ: eo
qđ sunt illa rationis xꝑtia. Non habent

Expanded text:
ectum. quod et alio loco scriptum est: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. quae cum ita sint, adtende etiam quibus uerbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere niteris. haec anima, inquis, quae ex flatu dei habet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est spiritus. et paulo post: et quamuis anima, inqsentit, quod sapit, quod viget, spiritus sit necesse est. » Item paulo post: « Aliud erit, » inquis, « anima, et aliud spiritus, sapientia et sensus animae. » His verbis satis indicas quid esse spiritum hominis sentias, id est, rationale nostrum, quo sentit atque intelligit anima; non sicut sentitur corporis sensibus, sed sicut est ille intimus sensus, ex quo est appellata sententia. Hinc autem pecoribus sine dubitatione praeponimur, eo quod sunt illa rationis expertia. Non habent
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos tractatꝰ sui deuorasso uidiciũ. neq se
posso exhuanc aliqͥs determinare ꝓfessos. Sed
mͥ crede. satis suꝑq uidet᷑ absurdu atq
in congruũ rationi ut homo ipse expers
siuisit. aut is qͥrerũ omĩiũ credit᷑ adeptus
c̾e notitiã. sibi ipsi habeatur ignotus. Quid
Autẽ differt homo petcore. sinescit de sua
qualitate. naturaq disqͥrere. atq disse¬
rere. ut merito in illũ conueniat qđ scrip¬
tũ.ẽ. homo cũ c̾e̾t in honore ũ intellexir.

Expanded text:
ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se ipsos tractatus sui deuorasse iudicium neque se posse exhinc aliquid determinare professos. sed mihi, crede, satis superque uidetur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit aut is, qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. quid autem differt homo pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disserere, ut merito in illum conueniat quod scriptum est: h o m o cum esset in honore, non intellexit;
Abbreviated transcription (Latin):
uerttas cogit. Hec autẽ sunt. Unũ: qđ de
origine aninarũ quȩ post pͥmũ hominẽ da¬
te sunt uł dant᷑ hiominib Nonsũ ausus ali¬
qͥd definire: qi fateor me nescire. Alterũ.
qđ amina scire me dixi spm̃ ct̾ non corpꝰ. Sed
in hoc altero duo rep̃hendisti. unũ qđ non
ibi enĩ iudet᷑ & corpꝰ c̾t animã: & ñ ẽe̾. spiritũ.
Auidi igit᷑ purgationẽ icã contra rep̃hensionẽ
tua: & ex hac occasione qͣme tibi purgo.
inte ipso disce quȩ purges. Recola uerba li¬
bri tui: ubi me pͥmitꝰ nominasti. Scio inqͥs
plerosq & facile perttissimos uiros. uisuꝑA
consultos tenusse silentiũ. Aut nihil expres¬
suis elocutos. cũ definitionẽ dilputationib
suis incoata expositione subttaherent.
sicuti nunc nuꝑ apud te augustim doctis¬
simi uiri p̃dicatiq ep̃i cõpliensũ litteris lec̃¬
Litaui. modestius qͥdẽ ut reor. ac uerecun¬
dius luuusce rei archana rimantes. intrase

Expanded text:
ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor me nescire; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc altero duo reprehendisti: unum, quod non tibi enim uidetur et corpus esse anima et non esse spiritus. audi igitur purgationem meam contra reprehensionem tuam et ex hac occasione, qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. recole uerba libri tui, ubi me primitus nominasti: scio, inquis, plerosque et facile peritissimos uiros super eo consultos tenuisse silentium aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent — sicuti nuper apud te Augustini doctissimi uiri praedicatique episcopi conprehensum litteris lectitaui — modestius quidem, ut reor, ac uerecundius huiusce rei arcana rimantes intra se
Abbreviated transcription (Latin):
mini preaulisti. Ioco qͥdẽ temere: qr existimis¬
tiscire te qđͣ nescis. Sed ideo libere: qr ꝑsona
ñ reueritꝰ. degisti aperire qđ sentis. Unde
te intelligere oportet. qͣnto e̾ẽ nob̾debe¬
At cura maior dominicas oues reuocare ab
etrorib: si &e ouib turpe .ẽ. uitia pastorũ
siqͣ cognouerunt. essdẽ occultare pastorib
Osi ila tap̃henderes ica: quȩ iusta cepre¬
hensione sunt digna. Neq enĩ negatf dehes
sicut᷑ an ipsis miorib. ⁊ ta multa ẽe ꝑibañ.
multis opusculis meis: quȩ possint: iisto
iudicio. & nulla temeritate culpari. Las
qͥb si aliqͣ ipłe rep̃henderes: illie a tibi
fortassis ostenderẽ. qualẽ te c̾e in qͥb non
ꝑperã tephienderis uellem. ineq tͥ uuuori
maior. & p̃positꝰ subdito. correptionis exempłm
quanto liuinulus. tanto salubrius exhubetẽ.
Ded ea mine rep̃liendisti. quȩ nou corrigere.
humilitas. sed partĩ fateri. parc̃ defendere

Expanded text:
mini praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasmini praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasti scire te quod nescis; sed ideo libere, quia personam non reveritus, elegisti aperire quod sentis. Unde te intelligere oportet, quanto esse nobis debeat cura major, dominicas oves revocare ab erroribus; si et ovibus turpe est, vitia pastorum, si qua cognoverint, eisdem occultare pastoribus. O si illa reprehenderes mea, quae justa reprehensione sunt digna! Neque enim negare debeo, sicut in ipsis moribus, ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto judicio, et nulla temeritate culpari. Ex quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic et tibi fortassis ostenderem, qualem te esse, in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere
Abbreviated transcription (Latin):
Accipe nunc iã etiã deme ipso
quȩ tibi dicere cuprosi possim. hoc ẽ¬
si ille donauerit in cuiꝰ manu sunt &.
nos & sermones nr̃i. Rep̃hendisti eĩ me bis
numero: exprimens etiã meũ nomeri.
Et cũ te in pͥncipio libri tui imperitię
tue ad modũ consciũ. & doctrine adminitu¬
lo destitutũ. me uero ubi nominasti doc¬
tissimũ ac peritissimũ dixeris: tam̃ qͥb
in reb tͥ uisus es nosse qđ ego uł nescire
me fateor. uł quã uis nesciã scire p̃sumo
lib̾tate qͣ non oportebat. Non tantũ se¬
nẽ uiuenis. & ep̃m laicꝰ. uerũ etiã hominẽ
tuouiditio doctissimũ & peritissimũ ñ
dubitasti rep̃hendere. Ego autẽ & me
doctissimũ ac peritissimũ nescio unmouꝰ
me non e̾e certissime scio: et fieri posse not
ambigo. ut aliqͥd imperito & in docto cuipia
scire contingat. qđ aliqͥs doctꝰ & peritꝰ igno¬
tat.E t in hoc te plane laudo: qđ ueritatẽ.
& si non quã ꝑccꝑisti. certe quã putasti. ho¬

Expanded text:
Accipe nunc iam etiam de me ipso quae tibi dicere cupio. si possim, hoc esi ille donaverit, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri. Reprehendisti enim me bis numero, exprimens etiam meum nomen: et cum te in principio libri tui imperitiae tuae admodum conscium et doctrinae adminiculo destitutum, me vero ubi nominasti, doctissimum ac peritissimum dixeris; tamen quibus in rebus tibi visus es nosse quod ego vel nescire me fateor, vel, quamvis nesciam, scire prae sumo, libertate qua oportebat, non tantum senem juvenis, et episcopum laicus, verum etiam hominem tuo judicio doctissimum et peritissimum non dubitasti reprehendere. Ego autem et me doctissimum ac peritissimum nescio, imo vero me non esse certissime scio; et fieri posse non ambigo ut aliquid imperito et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus ignorat: et in hoc te plane laudo, quod veritatem, etsi non quam percepisti, certe quam putasti, ho
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ corporis. & sp̃c capiet imaginẽ dĩ. tanquã
illa contigua corpori & ille sit dõ. Acsic ad ima¬
ginẽ dĩ homo ille iitimꝰ ñ iste interior refor¬
met᷑: Sed frustra hoc dicis. Nã si & ille intimꝰ
ita. ẽ. ꝑ animȩ om̃ĩa m̃bra diffusus. ut illa ꝑ
corporis: iã etiã ipse ꝑanimã cepit imaginẽ
corporis sicut illa eũ forma formauit. ac ꝑ hoc
ñ habet ubi capiat unaginẽ dĩ. manente
in se ista unagine corporis: nisi quẽ admnodũ
nũmũ ut cdixi alit̃ ex inferiore. alit̃ ex parte
superiore formet᷑. Ad ista te absurda. qͣndo de
anima cogitas. carnalis cogitatio corporũ uelis
nolisue cõpellit: sed ds̃ ut etiĩ ipse rectissime
confiteris. non .c̃. coipꝰ. Quomͦ igit᷑ capiat eiuis
unaginẽ corpꝰ. Obsecro te fr̃. ut ñ conforma

Expanded text:
nem corporis et spiritus capiat imaginem dei, tamquam nem corporis et spiritus capiat imaginem dei, tamquam illa contigua corpori et ille sit deo, ac sic ad imaginem dei homo ille intimus, non iste interior reformetur? sed frustra hoc dicis. nam si et ille intimus ita est per animae omnia membra diffusus ut illa per corporis, iam etiam ipse per animam cepit imaginem corporis, sicut illa eum forma formauit. ac per hoc non habet ubi capiat imaginem dei manente in se ista imagine corporis, nisi quemadmodum nummus, ut dixi, aliter ex inferiore, aliter ex parte superiore formetur. ad ista te absurda quando de anima cogitas carnalis cogitatio corporum uelis nolisue conpellit. sed deus, ut etiam ipse rectissime confiteris, non est corpus; quomodo igitur capiat eius imaginem corpus? obsecro te, frater, ut non conf
Abbreviated transcription (Latin):
cis qͣntate absurdissima consequant᷑. cũ ani¬
mã conaris asseuerare corpoream: Pcinde dic
mͥ: qͥs eoiũ renouabit᷑ in agnitione dĩ scđm
imaginẽ eius qͥcreauit eũ : ext̾ior. an interior.
anintimꝰ. Apłs qͥdẽ. p̃ter interiorẽ & ext̾iorẽ.
ñ uideo qđ sciat aliũ interioris interioiem:
id ẽ. totius hominis uitimũ. Sedelige quẽ
uolueris: qͥ renouet᷑ scđ̾m imaginẽ dĩ.
Quomͦ hanc recipirt. qͥiã sũsit exterioris ima¬
gunẽ. Si enĩ ꝑmenbra exterioris cucurrit
utterior & gelauit. hoc enĩ etiã uerbousus. es.
tanquã figm̃tũ fusile fieret: ex formalutea
quȩ de puluere facta. ẽ: quomͦ eadẽ manen¬
te forma quȩ impressa illi. ẽ. uł expressa
de corpore. potest reformari Ad inaginẽ dĩ:
Anduas habebit imagines a sũmo qͥdẽ dĩ ab uno
Autẽ corporis. sicut in nũmo dicit᷑ capud & na¬
uia: Anforte dicis qđ anima ceperit imagi¬

Expanded text:
cis, quanta te absurdissima consequantur, cum anicis, quanta te absurdissima consequantur, cum animam conaris asseuerare corpoream ? deinde dic. mihi: quis eorum renouabitur in agnitione dei secundum imaginem eius qui creauit eum? iteriorem et exteriorem non uideo quod sciat alium interioris interiorem, id est totius hominis intimum. sed elige quem uolueris. qui renouetur secundum imaginem dei, quomodo hanc recipiet, qui iam sumsit exterioris imaginem? si enim per membra exterioris cucurrit interior et gelauit — hoc enim etiam uerbo usus es, tamquam figmentum fusile fieret ex forma lutea, quae de puluere facta est —, quomodo eadem manente forma, quae inpressa illi est uel expressa de corpore, potest reformari ad imaginem dei? an duas habebit imagines, a summo quidem dei, ab imo autem corporis, sicut in nummo dicitur \'caput et nauia\'? an forte dicis, quod anima ceperit imagi
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ uelut in forma uaginȩ corporalis inclusũ.
ad similitudinẽ sui delaniauit exterioris homi¬
nis habitudo. Deinde infers. Flatꝰ ergo dĩ animã
fecit. immoflatꝰ ex dõ anima factꝰ. ẽ. effigiata
substantialis. & scđ̾m naturã suã corporeã.&
sui corporis similis. imaginiq conformis. Poft
hȩc incipiens loqͥ de spũ: hec inqͥs anima quȩ
exflatu dĩ haberet originẽ. sine sensu ꝓpric atq
intellectu intimo e̾ẽ ñ potuit. qđ. ẽ. sp̃c. Dicut
ergo uideo. interiorẽ hominẽ uis ẽe animã.
intimũ spm̃: tanquã & ipse interior sit animȩ
sicut illi corpori. Ita fit ut quẽ admodũ corpꝰ
ꝑ interiora caua sua recipit aliud corpꝰ. qđ. ẽ
anima sicut putas. sic & anima credenda sit
habere interiora inania. qͦ corpꝰ terciũ recepe¬
rit spi: atq ita totꝰ homoconstet. extrib. ex¬
teriore. interiore. intimo. Itane nondũ respi¬

Expanded text:
quem uelut in formam uaginae corporalis inclusum quem uelut in formam uaginae corporalis inclusum ad similitudinem sui deliniauit exterioris hominis habitudo. deinde infers: flatus ergo dei animam fecit, immo flatus ex deo anima factus est, effigiata substantialis et secundum naturam suam corporea et sui corporis similis imaginique conformis. post haec incipiens loqui de spiritu: haec, inquis, anima, quae ex flatu dei haberet originem, sine sensu proprio atque intellectu intimo esse non potuit, quod est spiritus. sicut ergo uideo, interiorem hominem uis esse animam, intimum spiritum, tamquam et ipse interior sit animae sicut illa corpori. ita fit, ut quemadmodum corpus per interiora cana sua recipit aliud corpus, quod est anima, sicut putas, sic et anima credenda sit habere interiora inania, qua corpus tertium receperit spiritum, atque ita totus homo constet ex tribus: exteriore, interiore, intimo. itane nondum respi
Abbreviated transcription (Latin):
ma et spc. unius naturȩ sunt corpora: corpꝰ autẽ
illud qdł etiã caro dicit᷑. diuersi nature ẽ. Et ex
his trib ut opinaris corporib qͦrũ unũ diuersȩ.
duo uerosunt unius eiusdẽq substintiȩ. cons¬
tat totꝰ homo. una quędã res atq una substor¬
tia. Ista cũ asseras: nonus tamen ut duȩ res
unius eusdẽq substantiȩ. idẽ. anima & sp̃c
habeat unũ sp̃c nom̃. cũ duȩ res nonunius.
eiusdẽq sed imparis & diuerse substantiȩ. id ẽ.
anima & corpꝰ. habeant unũ sicut putascor¬
poris nomen. Ded hoc omitto: ne de nominib
int̃ nos sit potius controuersia. quã de rebuis¬
nã sit homo interior uideamꝰ: utrũ anima. an
spc̃. anutrũq Sed sicut te scripssisse ⁊e iudeo:
interiorc hominẽ. animã dicis. Deliac enim
loquebaris cũ diceres. Et gelante substantia
quã cõphiendere poterat. efficeret corpꝰ aliud
uitra corpꝰ. naturȩ suȩ spiramine conglobatũ.
ex indeq inciperet homo interior apparere.

Expanded text:
ma et spiritus, unius naturae sunt corpora, corpus autem illud, quod etiam caro dicitur, diuersa natura est. et ex his tribus, ut opinaris, corporibus, quonnn unum diuersae. duo uero sunt unius eiusdemque substantiae, constat totus homo, una quaedam res atque una substantia. ista cum asseras, non uis tamen, ut duae res unius eiusdemque substantiae, id est anima et spiritus, habeant unum spiritus nomen, cum duae res non unius eiusdemque, sed inparis diuersaeque substantiae, id est anima et corpus, habeant unum, sicut putas, corporis nomen. = sed hoc omitto, nc de nominibus inter nos sit potius controuersia quam de rebus. quisnam sit homo interior uideamus, utrum anima an spiritus an utrumque. sed, sicut te scripsisse uideo, interiorem hominem animam dicis. de hac enim loquebaris, cum diceres: et gelante substantia, quae conprehendi non poterat, efficeret corpus aliud intra corpus naturae suae ui et spiramine conglobatum exindeque inciperet homo interior apparere,
Abbreviated transcription (Latin):
CRPS duos libros de adulterinis conuigiis.
quantũ pocui scđm scripturas cupiens soluere
dificillimã questionẽ. Qđ utrũ enodatissime
apperueri. Qđ uidicare nouerit qͥsqͥs intelligen¬
ter legerit. Huiꝰ operis liber pͥmꝰ St incipit.

Expanded text:
cripsi duos libros de coniugiis adulterinis, quantum potui, secundum scripturas cupiens soluere difficillimam quaestionem. quod utrum enodatissime aperuerim, quod iudicare poterit, quisquis intellegenter legit. Huius operis primus liber sic incipit:
Abbreviated transcription (Latin):
tux recitacionis impetu cursuq ꝑstric¬
ta. hec parũ aduertere potusse. aut
certe & iam illos qͥ adurrtere potuert̃.
ñ tterum liqui difsimã ueritatem sea
uerbor assiuentiam oe ingenii facul¬
tatẽ. indolẽq laudasse. Ntrũq enm
p̃dicat᷑ & amat᷑ eloquiũ mospe uiuentis.
&e si ñdũ habeat maturitatem fidẽ q
doctoris. Iua ꝓpt̾ ut & tu recte sapias.
&e alios ñ tantũmodo delectare possis.
iterũ oeiam edificare ꝗͦ loqueris: curã
te oportet gerere de sermombꝰ cuis.
remotis plausibꝰ alienis. Itẽ AlIA¬
Opc̃ tempore quidã iuncentius
uic tor in mauritania cesariensi.
muenit apud hispanũ quendã pb̃rm pe¬
trũ nonnullũ opusculũ meũ ubi qͦdã
locͦ de origine ꝓnimȩ hominũ dm¬
gulorũ utrũ una pͥmi hominis
ac denide ex parentibꝰ ꝓpiget᷑ an sicut illi uni
sine ulla ꝓpigatione. sin głe singłis dent᷑. me nes¬
trũ scripsit ille duos libros: qͦsmͥ de cesarea re¬

Expanded text:
u cursuque perstricta haec parum aduertere potuisse ant certe etiam illos qui aduertere potuerunt non in te rerum liquidissimam ueritatem, sed uerborum afluentiam et ingenii facultatem indolemque laudasse. plerumque enim praedicatur et amatur eloquium in spe iuuenis, etsi nondum habeat maturitatem fidemque doctoris. quapropter ut et tu recte sapias et alios non tantummodo delectare possit, uerum etiam aedificare quod loqueris, curam te oportet gerere de sermonibus tuis remotis plausibus alienis. AEodem tempore quidam Vincentius Victor in Mauritania Caesariensi inuenit apud Hispanum quendam presbyterum Petrum nonnullum opusculum meum, ubi quodam loco de origine animae hominum singulorum, utrum ex illa primi hominis ac deinde ex parentibus propagentur an sicut illi uni sine ulla propagatione singulae singulis dentur, me nes Petrum scripsit ille duos libros, quos mihi de Caesarea Re
Abbreviated transcription (Latin):
qͥsq eligat qͥd sequat᷑. Eigͦ enĩ qđ bo¬
na fide corã dõ dixxerim: sine ullo stu¬
dio contentionis. sine aliqͣ dubitatio¬
ne ueritatis & sine aliqͦ p̃iudicio dili¬
gentioris traccationis. quȩ michi ui¬
debantur exposui. EISIT EBER¬

Expanded text:
quisque eligat quid sequatur. Ego enim, quod boquisque eligat quid sequatur. Ego enim, quod bona fide coram Deo dixerim, sine ullo studio contentionis, sine aliqua dubitatione veritatis, et sine aliquo praejudicio diligentioris tractationis, quae mihi videbantur exposui.
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sua: & dm̃ dicimꝰ tante bonita¬
tis. eẽ. tante st cante tantȩ incor¬
ruptionis. ut neq pecc& neq ipsẽ
alicui noceat qui peccare noluerit.
nec ipsi aliqͥs qui peccare uoluerit:
lli dicunt. ẽẽ. naturã mali. cui ds̃
coactus . ẽ. naturȩ suȩ partẽ dare
crucrandã : nos dicimꝰ nullũ. eẽ.
malũ naturalẽ. sed om̃s naturas
bonis. eẽ. & ipsũ dm̃ summã. eẽ. na¬
turã. cȩteras ex ipso. ẽẽ. naturas. &.
om̃s bonas in quantũ sunt: qm̃ fecit
dĩ om̃ia bona ualde. A distincti¬
onis gradib ordmata sunt: ut sit
aliud alio meliꝰ. atq ita om̃i gente
bonoꝵ uniuersitas ista cõpleatur:
tota ꝑfecta . ẽ. A ds̃ effector
conditorq eiꝰ iusto moderamine am¬
ministrare ñ cessat: qͥa om̃ia bona
facit uolũtate. nihil mali patit᷑ ire¬
cessitate. Quiꝰ enĩ uoluntas superat
om̃ia : nulla ex parte qͥcqͣ sentit inuitꝰ.
Agͦ illa illi. & nos ista dicimꝰ imꝰ¬

Expanded text:
nisi sua; et Deum dicimus tantae bonitanisi sua; et Deum dicimus tantae bonitatis esse, tantae justitiae, tantae incorruptionis, ut neque peccet, neque ipse alicui noceat, qui peccare noluerit, nec ipsi aliquis qui peccare voluerit. Illi dicunt esse naturam mali cui Deus coactus est naturae suae partem dare cruciandam: nos dicimus nullum malum esse naturale , sed omnes naturas bonas esse, et ipsum Deum summam esse naturam, caeteras ex ipso esse naturas: et omnes bonas in quantum sunt, quoniam fecit Deus omnia bona valde, sed distinctionis gradibus ordinata, ut sit aliud alio melius; atque ita omni genere bonorum universitas ista compleatur, tota perfecta est, quam Deus effector conditorque ejus justo moderamine administrare non cessat; qui omnia bona facit voluntate, nihil mali patitur necessitate. Cujus enim voluntas superat omnia, nulla ex parte quidquam sentit invitus. Cum ergo illa illi, et nos ista dicimus, u
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd de dõ pie sentiat᷑. qm̃ negare ñ possũ.
ininiferia peccatoꝵ. ẽẽ. genꝰ humanũ:
illi dicunt naturã dĩ in miseria. nos negͣ¬
mꝰ. So dicimꝰ eã naturã. c̾ẽ. in miseria.
quã de nichilo fecit ds̃ : & adhoᷤ
uenisse ñ coactã. sed uoluntate peccan¬
di Illi dicunt naturã dĩ cogi ab ipso dõ
ad penitentiã peccatoꝵ: nos negamꝰ.
Sed dicimꝰ eã naturã quã ds̃ fecit de ni¬
chilo. postea quĩ peccauit cogi ad peniten¬
tiã peccatoꝵ. Illi dicunt naturã dĩ ab
ipso dõ acciꝑe ueniã: nos negamꝰ. ed
dicimꝰ eã naturã quã fecit ds̃ denibilo.
si se apeccatis suis ad dnm̃ suũ c̃uerte¬
rit. acciꝑe ueniã peccatoꝵ. Elli dicunt
naturã dĩ necessitate dĩ ẽẽ m̃utabilẽ:
nos negamꝰ. Sed dicimꝰ eã naturã qͣ
dĩ fecit de nihilo. uoluntate. eẽ mu¬
tatã. Illi dicunt dĩ naturȩ nocere
aliena peccata: nos negamꝰ. Sed
dicimꝰ nulli naturȩ nocere peccata

Expanded text:
e sentiatur, quoniam negare non possunt in miseria peccatorum esse genus humanum; illi dicunt naturam Dei esse in miseria: nos negamus, sed dicimus eam naturam esse in miseria, quam de nihilo fecit Deus, et ad hoc venisse non coactam, sed voluntate peccandi. Illi dicunt naturam Dei cogi ab ipso Deo ad poenitentiam peccatorum: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam Deus fecit de nihilo, posteaquam peccavit cogi ad poenitentiam peccatorum. Illi dicunt naturam Dei ab ipso Deo accipere veniam: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam fecit Deus de nihilo, si se a peccatis suis ad Deum suum converterit, accipere veniam peccatorum. Illi dicunt naturam Dei necessitate esse mutabilem: nos negamus, sed dicimus eam naturam quam Deus fecit de nihilo, voluntate esse mutatam. Illi dicunt naturae Dei nocere aliena peccata: nos negamus, sed dicimus nulli naturae nocere peccata,