comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in ulla natura. que rectitulinẽ ñ agnoseit. Saueqt
eñ ĩ uist reetitudine: etiã si eã si eã tenet ñ meret᷑
lauari. q tenet rectitudinẽ. Uelle aũ illã ñ ualet:
qͥ neseit eã. de Cerũ ẽ. m. Rectitudo gͥ que tenenti
se laudem ad qͥrit: ñ ẽ ħ in rationali natura. que solare¬
ettidine de quia loquimꝰ ꝑcipit .d. lta sequit᷑. m. Er¬
go qm̃ om̃is iuisticia ẽ rectitudo: nullatenꝰ ẽ uisticia q̃

Expanded text:
itudinem non agnoscit. Quidquid enim non vult rectitudinem, etiamsi eam tenet, non meretur laudem, quia tenet rectitudinem; velle autem illam non valet, qui nescit eam. DISC. verum est. MAG. Rectitudo igitur, quae tenenti se laudem acquirit, non est nisi in rationali natura, quae sola rectitudinem, de qua loquimur, percipit. DISC. Ita sequitur MAG. ergo quoniam omnis justitia est rec
Abbreviated transcription (Latin):
urnei potuit. s in illo qͥ uincere potuit. nec impotentia in
illo qͥ uuinei ñ potuit. s in illo qͥ iuncere ñ potuit. d. Nã¬
cet mͥ quod dicis. E ppe utile puto hoc cognoscere. o.
ideo incepi ut te a notiorib ad ignotiora pducerẽ. Oaĩs eñ
de ueritate significationis loquunt᷑. uerttatẽ u que est
in teꝵ eẽntia pauei ꝯsiderant.d. Pfuit mͥ qi hoc oroine
me duxisti. d. Hideamꝰ gͦ ꝗ̃ lata fit ueritas sig̾cationis
Niq ñ sosu in his que signa solemꝰ dr̃e. s ⁊in aliis om̃br
que diximꝰ ẽ sigeatio uera ł falsa. Qm̃ nãq ñ ẽ ab alio
fac̃. uerũ dic̃. Si aũ ñ debet: m̃tit᷑ d. Qãaruis mͥ ude¬
ar intelligere: tñ qr mͥ inauditũ hactenꝰ fuit. aptius
ostende. qd̾ dicis. M. Si e̾es in loco ubi scires ẽe saltibres he¬
bas ⁊ mortiferas. s nescires eas discernere. ⁊ e̾et ibi aliqͥs de
quo ñ dubitares q illas discernere sciret. tibiq int̾rogn

Expanded text:
mpotentia in illo qui vinci non potuit, sed in illo qui vincere non potuit. DISC. Placet mihi quod dicis: quippe utile puto hoc cognoscere. CAPideo incepi, ut te a notioribus ad ignotiora perducerem. Omnes enim de veritate significationis loquuntur: veritatem vero, quae est in rerum essentia, pauci considerant. DISC. Profuit mihi quia hoc ordine me duxisti. MAG. Videamus ergo quam lata sit veritas significationis. Namque non solum in his quae signa solemus dicere, sed et in aliis omnibus quae diximus est significatio vera vel falsa. Quoniam namque non est ab aliquo facit, verum dicit, si autem non debet, mentitur. DISC. Quamvis videar ostende quod dicis. MAG. Si esses in loco ubi scires esse salubres herbas et mortiferas, sed nescires eas discernere et esset ibi aliquis, de quo non dubitares quin illas discernere sciret, tibique interrog
Abbreviated transcription (Latin):
iusta sunt alia in qrusb uisꝰ ⁊ ali sensꝰ fa ilunt. ai. hõ m̾
uidetur hec uertitas ł fatsitas insensib ẽẽ. s in opimone.
Ipe naq sens intior se fallit. ñ illi m̃titur ext̃ior. Qd ali¬
qs facse cagnoscitur. aliqñ cdifficile. Cũ em̃ puer cimet
seulrtũ eltacone apto ore. facile cognoscit᷑ qi ñ hoc fac̃ iusꝰ.
q̃ uch̃ alus puero renuntiat ꝗͣ sensib. s puerilis sensus
intior q ñdũ pnscit discernere int̾ rem: ⁊ rei similitudinẽ.
Tale est eũ uidentes hominẽ alicui similem putamꝰ ilłi

Expanded text:
Multa sunt alia, in quibus visus, et alii sensus fallunt. MAG. Non mihi Multa sunt alia, in quibus visus, et alii sensus fallunt. MAG. Non mihi videtur haec veritas, vel falsitas in sensibus esse, sed in opinione. Ipse namque sensus interior se fallit, non illi mentitur exterior. Quod aliquando facile cognoscitur, aliquando difficile. Cum enim puer timet sculptum draconem aperto ore, facile cognoscitur quia hoc non facit visus, qui nihil aliud puero renuntiat, quam senibus, sed puerilis sensus interior, qui nondum bene scit discernere inter rem et rei similitudinem. Tale est cum videntes hominem ali
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate uelritas ẽẽt
considerare uolui. d. Placet mͥ ita factũ ee. di. cũ
gͦ constet actionis ueritatẽ aliã e̾e naturalem. aliam
ñ naturalem: sub naturali ponenda ẽ illa ueritas ora¬
tionis ꝗ̃ supͣ uidimꝰ. ab illa ñ posse sepatari. Sic̃ enĩ ig¬
nis cũ calefacit ueritatẽ fac̃. qi ab eo accepit a qͦ h̃ aͣ.
tr isec oratio scilicet dies ẽ ueritatẽ fac̃ cũ sigͣcat diẽ ẽẽ.
sdu pͥmnũ uideo in fassa or̃one ueritatẽ. . Putas ne uos
Senmuiscor nunc euiꝰdam ueritatis q̃ inhis de quib t̾eta¬
h ñ imuenio. M. Que ẽ illa: d. Est quidem in sensib cor¬
ps ueritas. s ñ semꝑ. Nam fallunt nos aliquando. Ham
ci uites aliqñ ꝑ mediũ uitrũ aliqͥo. fallit me uisꝰ. qr
iliqͥn renuntiat mͥ corpus qd iudeo ultͣ uitrũ eiꝰdem ee¬
adis cuĩ ẽ ⁊ uttrũ. cũ alterius sit coloris. aliqñ uͦ fac̃
ne putare uitrũ hr̃e colorẽ rei ꝗͣ ultͣ uiteo cũ ñ habeat.

Expanded text:
oluntate veritas esset, considerare volui. DISC. Placet mihi ita factum esse. MAG. Cum ergo constet actionis veritatem aliam naturalem esse, aliam non naturalem, sub naturali ponenda est illa veritas erationis, quam supra vidimus ab illa non posse separari. Sicut enim ignis, cum calefacit, veritatem facit, quia ab eo accepit a quo habet esse: ita et haec oratio, scilicet, dies est, veritatem facit, cum significat diem esse, Nunc primum video in falsa oratione veritatem. CAPUT VI. De Reminiscor nunc cujusdam veritatis, quam in his, de quibus tractasti, non invenio. MAG. Quae est illa? DISC. Est quidem in sensibus corporis veritas, sed non semper: nam fallunt nos aliquando. Nam cum video aliquando per medium vitrum aliquid, fallit me visus: quia aliquando renuntiat mihi corpus, qis cujus est et vitrum, cum alterius sit coloris: aliquando vero facit me putare vitrum habere colorem rei, quam ultra video, cum non habeat.
Abbreviated transcription (Latin):
d. Paratior nc̃ sũ ꝓbare qi ualde dissilit᷑.m. Pcito qr ia tibi not̃
ẽ qͥd de uoluntate ⁊ eiꝰ rectitudine ⁊ de aliis que rectitioi
nẽ debent sentiendũ sit. d. Om̃ino uudeo hac ipsa rationeꝵ
bari qͦ q̃ mͦ ipsa sint rectitadinẽ inmittabilẽ ꝑmarere: m.
Quid gͦ consequi existimas de ipsis rectitudinib: d. Scip̃ an¬

Expanded text:
imiliter. MAG. Puto quia jam tibi notum est quid de voluntate et ejus rectitudine, et de aliis quae rectitudinem habere debent, sentiendum sit. DISC. Omnino video hac ipsa ratione probari, quoquo modo ipsa sint, rectitudinem immutabilem permanere. MAG. Quid itaque consequi existimas de ipsis rectitudinibus. Sunt a
Abbreviated transcription (Latin):
tei ab eo qͦ ñ pmittente fieri ñ poiset ꝑmitiit᷑. ⁊ ñ deo
ẽẽ quantũ ad illũ cuiꝰ iniqua uoluntate concipitir
pti qt ipse sapient᷑ ⁊ bñigne ⁊ utilit̾ uoluit eã sufte
Oultis eñi modis eadems es suscipit diusis ꝯsidationida
cont̾ria. Quod in actione sepe ꝯtingit ut in ꝑeussion
ꝑ cussio nãq ⁊ agentis ẽ ⁊ patientis. Unde ⁊ actio dicip̃
irilit̾ dicta a passiuis in actiua significatione dñr mas
uideantur eẽ patientis q̃ agentis. E ppe sod̾m id qdꝰ ait c¬
gis ꝓpͥe uidet᷑ dici agentia ł peutientia ⁊ scđdm it qs pi¬
continens. actiua sunt. actio uͦ ⁊ ꝑcussio ab acto ⁊ ꝑ¬
ousso que passiua st̃ deriuant᷑. S qm̃ ut in uno dican
qd̾ incet̾is intelligas. sic̃ ꝑcutiens ñ ẽ sine sin ꝑccisso. ne
ꝑcussus absq ꝑcutiente. ita ꝑcutientia ⁊ ꝑcussio sine m¬
uicem eẽ nequeunt. immo una ⁊ eadem res ẽ diu̾sis
nõib sccłm diuersas partes sigͥcata idcireo ꝑeusio a

Expanded text:
ter ab eo, quo non permittente fieri non posset, permittitur; et non debet esse, quantum ad illum, cujus iniqua voluntate concipitur.quia ipse sapienter, et benigne, et utiliter voluit eam sufferre. Multis enim modis eadem res suscipit diversis considerationibus contraria: quod in actione saepe contingit, ut in percussione. Percussio namque et agentis est et patientis: unde et actio dici, nificatione dicuntur magis videantur esse patienter quam agentis. Quippe secundum id quod agit, magis proprie videntur dici agentia vel percutientia; et secundum id quod pacontinens, activa sunt; actio vero et percussio, ab acto et percusso, quae passiva sunt, derivantur. Sed quoniam ut in uno dicam quod in caeteris intelligas sicut percutiens non est sine percussione, nec percussus absque percutiente, ita percutientia et percussio sine invicem esse nequeunt; imo una et eadem res est diversis nominibus secundum diversas partes significata: idcirco percussio, et
Abbreviated transcription (Latin):
illo asfectꝰ e auei quicũq occurat aut nullatesꝰ autꝰ
miᷤ integie suscipit. ido ilũ qtiẽ pꝰ cepit aut solli ut
eũ eo qui post occurrit renuntiat. Si eñi iuisꝰ qͣntil Apt
est coloris tm afficitur p̾ori colore. ñ pot̾ aliũ sumi seutti
qdđ sta set ꝑfecte rubicunrũ ut om̃ino ipse uiẜ afficitor
eius iubore. nequit diu̾so simul affici colore. Si aui
tam pfectũ inuenit rubore qui pͥor occurrit. qntũ eoes
capax est. qͣsi nondũ plenꝰ ad huc aliti ualet alsunsero
colorem. in quantũ eus capacitas pori colore ñ e latioei
Qͥ gͦ hoc nescit. putat iusũ renuntiare q om̃ia que nt
pꝰ assuĩptũ colore sentit. atit om̃no acit aliq̃tenꝰ eiuisden
sint coloris. Unde contingit. ut sensus int̾ior culpa sila
impitet sensui ext̃iori. Similit̾ cũ fustis integer cisꝰ pis
bis alit̃ uident᷑ uisꝰ ⁊ alii senscis nuntiare q̃ sint. noi
eulpa sensuũ ẽ qui renuntiant qd̾ possunt. qmi ita posse

Expanded text:
illo affectus est, alium quicunque occurrat, aut nullatenus, aut minus integre suscipit: ideo illum quem prius cepit, aut solum, aut cum eo qui post occurrit, renuntiat. Si enim visus, quantum capax est coloris, tantum afficitur priore colore, non potest alium sentire simul quod ita perfecte sit rubicundum, ut omnino ipse visus afficiatur ejus rubore, nequit diverso simul affici colore: si autem non tam perfectum invenit ruborem qui prior occurrit, quantum coloris capax est, quasi nondum plenus, adhuc alium valet assumere colorem, inquantum ejus capacitas priori colore non est satiata. Qui ergo hoc nescit, putat visum renuntiare quia omnia quae post prius assumptum colorem sentit, aut omnino, aut aliquatenus ejusdem sint coloris. Unde contingit ut sensus interior culpam suam imputet sensui exteriori. Similiter cum fustis integer, cujus pars bis aliter videntur visus et alii sensus nuntiare quam sint, non culpa sensuum est, qui renuntiant quod possunt, quoniam ita posse
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ. qi recipiet unꝰ qͥq ꝓcit gesłit. intelligentũ ibi et
quicqͥd solemꝰ dr̃e bñfacere ł malefacere. d. Usus qo
comunis locutionis hoc ht ut ⁊ pati ⁊ mlsta alia dieat
facere que ñ sunt facere. Quare rectã qͦ uoluntate de
cuiꝰ ueritate ante ueritatẽ actionis supͣ contemplati su¬
mꝰ. int᷑ rectis actiones ni fallor cõputare posstimiis
dr̃. nec ab his qui ueritatẽ faciunt exeludit᷑. S qm
de ueritate inuestigando illam loquim̃. ⁊ dñs de il¬
la ueritate que in uoluntate ẽ. spetialit̃ dr̃ẽ uidetur
cũ dic̃ de diabolo.¬

Expanded text:
t gessit , intelligendum ibi est quidquid solemus dicere bene facere, vel male facere. DISC. Usus quoque communis locutionis hoc habet, ut et pati, et multa alia dicat facere, quae non sunt facere. Quare rectam quoque voluntatem, de cujus veritate, ante veritatem actionis, supra contemplati sumus, inter rectas actiones, nisi fallor, computare possumus. cere dicitur, nec ab his qui veritatem faciunt excluditur. Sed quoniam de veritate investigando, illam loquimur, et Dominus de illa veritate quae in voluntate est, specialiter videtur dicere, cum dicit de diabolo
Abbreviated transcription (Latin):
aent᷑ parte debet ee ꝑscussio Cũ si pecẽins abeo ad qu̾ẽ
gniꝰ pot. Qd si ao suꝑne sapĩȩ bonitatisq ꝯfideres uidici¬
um. siue ex alta tm̃ siuie ex ut̾q parte agentis seilicet &
pitientis ẽẽ ñ debeat ꝑcussio. qͥs audebit negare debere ẽe
ut cũ claui ferrei. impressi st̃ in eoipꝰ dm̃. andicis fragelen
eatũs ñ debuisse penet̾ti. aũt acuto ferro penetiata ñ debu¬
isse dolere: d. Contͣ naturd atẽm. m. Potͣ ꝗͣ uting̃ere. uit
debeat eẽ scłm naturã actio ł passio que scđm agͥetee ł
patientẽ ẽẽ ñ debet. qñi nes ille agere nec iste debet. patib.
gere ut eaden actio ẽe debeat. ⁊ ñ debeat ẽẽ diu̾sis consi¬
derationibus: d. lta aꝑte hoc ostendis: ut ñ possim noñ
uidere. M. Uerũ int̾ hec te scire uolo. qr debere ⁊ ñ de¬

Expanded text:
neutra parte debet esse, percussio. Cum vero peccans ab eo ad quem non potest. Quod si ad supernae sapientiae bonitatisque consideres judicium, sive ex altera tantum, sive ex utraque parte, agentis scilicet et patientis, non debeat esse percussio: quis audebit negare debere esseut cum clavi ferrei impressi sunt in corpus Domini: an dices fragilem carnem non debuisse penetrari, aut acuto ferro penetratam non debuisse dolere? DISC. Contra naturam dicerem. MAG. Potest igitdebeat esse secundum naturam actio, vel passio, quae secundum agentem vel patientem esse non debet, quoniam nec ille agere, nec iste debet pati. DIosse contingere ut eadem actio debeat esse et non debeat esse, diversis considerationibus. DISC. Ita aperte hoc ostendis, ut non possim non videre. MAG. Verum inter haec te scire volo quia debere et non de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ncħhominꝰ ueritas credenda ẽ. Sic̃ dñs dic̃. a uia qͥ male
agit odit lucẽ. ⁊ qͥ fac̃ ueritatẽ: uenit ad lucem.d. uideo
qd dicis. m. Considera gͥ qͥd ibi sit ueritas si potes .d. Ni fallor
carem ratione qͣ supͣ ueritatẽ in aliis cognouimꝰ. inactione
qͥ contemplanta ẽ. m̾. lta est. Nam si male agere ⁊ ueritatem
facere opposita sunt. sic̃ ostendit dñs cũ dic̃. & male agit
adit lucem. ⁊ qͥ fac̃ ueritate uenit ad lue̾m: idem ẽ uerita¬
tiũ ẽ. Quaꝑꝑsi ueritatẽ facere ⁊ bñ facere idem sunt in opposi¬
tone. ñ sunt diuersa insignificatione. S sententia ẽ om̃it̃.
q qͥ fac̃ qd̾ debet bñ fac̃. ⁊ rectitudinẽ fac̃. Unde sequitur.¬
qi rectitidinẽ facere ẽ facere ueritatẽ. Constat nãq facere¬
nãq facere ueritatẽ ee bñfacere. ⁊ bñfacere e̾e̾ reclitudinem
ficere. Quare nicħ aꝑtiꝰ ꝗ̃ ueritatẽ actionis ee reclitudinẽ.
.d. in nullo uideo titubare considerationẽ tu

Expanded text:
 nihilominus veritas credenda est, sicut Dominus dixit. Quia Qui male agit, odit lucem; et: Qui facit veritatem, venit ad lucem . DISC. Video quod dicis. MAG. Considera igitur quid ibi sit veritas, si potes. DISC. Nisi fallor, eadem ratione qua supra veritatem in aliis cognovimus, in actione quoque contemplanda est. MAG. Ita est. Nam si male agere, et veritatem facere opposita sunt, sicut ostendit Dominus cum dicit: Qui male agit odit lucem; et: Qui facit veritatem, venit ad lucem; idem est, veritarium est. Quapropter si veritatem facere, et bene facere idem sunt in oppositione, non sunt diversa in significatione: sed sententia est omnium quia qui facit quod debet, bene facit, et rectitudinem facit. Unde sequiturritatem. Constat namque facere veritatem, esse bene facere; et bene facere, esse rectitudinem facere. Quare nihil apertius quam veritatem actionis, esse rectitudinem. DISC. In nullo video titubare considerationem tu
Abbreviated transcription (Latin):
siderationẽ tuã. m̾.
Iuspice an om̃is actio que facit
qd debet. ueritatem
ficere conueni ent᷑ cdicatur: ẜ st quippe actio rationalis ut
cdare elemosinã. ⁊ ẽ irrationalis actio. ut actio ignis qui
calefacit. Uide gͥ an conuenient̃ dicamꝰ ignẽ facere ueri¬
tatẽ .d. Si ignis ab eo a qͦ ht e̾e accepit calefacere: cũ cale¬
facit: fac̃ qd lebet. Igit ñ uideo que in conuenientia sit
iguem facere ueritatẽ & rectiticoinẽ. cũ fac̃ qd debet ꝙ

Expanded text:
onem tuam. MAG. Inspice an omnis actio, quae facit quod debet, veritatem facere convenienter dicatur. Est quippe actio rationalis, ut dare eleemosynam; et est irrationalis actio, ut actio ignis, qui calefacit. Vide ergo an convenienter dicamus ignem facere veritatem? DISC. Si ignis ab eo, a quo habet esse, accepit calefacere, cum calefacit, facit quod debet. Igitur non video quae inconvenientia sit ignem facere veritatem et rectitudinem, cum facit quod debet. MAG.
Abbreviated transcription (Latin):
tamꝰ eẽ qđ ẽ: aut ñ eẽ qd̾ ñ ẽ. ñ ẽ alud eiꝰ ueritas q̃ recti¬
tudo. M. Recte consideras.  S ⁊ in uoluntate dic̃ ueri
tas ipsa ueritatẽ ẽe cũ dic̃ diabolũ ñ stetisse in ueritate.
Non enĩ erat inueritate. neq deseruit ueritatẽ. nͥ in uolun¬
tate:. d. lta credo. Si eñ semꝑ uoluisset qđ debuit nũ¬
qũa peciset. qui ñ nͥ peccanto ueritatẽ deseruit. m. Die gͥ¬
qb adoi untesi. gas uentatẽ. d. Non nͥ recttut inẽ. ham si q̃ dici
uoluit qoꝰ debuit. ad qd scilicet uoluntatẽ acceꝑat. in rectitu¬
dine ⁊ inueritate fuit. ⁊ cũ uoluit qd̾ ñ debuit rectitudinẽ
iueritatẽ deseriut: ñ aliud ibi pot̾ intelligi ueritas qͣ rectitu
qͥo. qm̃ fiue ueritas siue rectitudo ñ aliut in ei uoluntate fu

Expanded text:
tis. MAG. Recte consideras. Sed et in voluntate dicit ipsa Veritas veritatem esse, cum dicit diabolum non stetisse in veritate . Non enim erat in veritate, neque deseruit veritatem, nisi in voluntate. DISC. Ita credo. Si enim semper voluisset, quod debuitquam peccasset, qui non, nisi peccando, veritatem deseruit. Mveritatem? DISC. Non nisi rectitudinem. Nam si quandiu voluit quod debuit, ad quod se licet voluntatem acceperat, in rectitudine et veritate fuit: et cum voluit quod non debuit, rectitudinem et veritatem deseruit: non aliud potest ibi intelligi veritas, quam rectitudo; quoniam sive veritas, si
Abbreviated transcription (Latin):
gitari pot̃. ⁊ utrũq hoc uerũ sine ueritate eẽ ñ pot̾. impossi¬
bile ẽ ł cogitare qđ ueritas pͥncipiũ aut finẽ habeat. De¬
niq siueritas habuit pͥncipiũ aut habebit finẽ. ante ꝗͣ
nitate. Frat qͥ ueritas ante ꝗ̃ e̾e̾t ueritas. ⁊ erit ueritas
postqͣ finita erit ueritas. qcł inconuementissimũ ẽ Siue
gͥ dicatur ueritas hr̃e siue intelligat᷑ ñ hr̃e pͥncipiũ ł finẽ.
ntillo elaudi pot̾ ueritas pͥncipio ł fine. Hec tu in monolo¬
gio tuo. Quaꝓpt᷑ ueritatis diffinitionẽ a te discere expecto.
uadister. Non memini me inuenisse diffinitionẽ uerita¬
tis. si si uis queramꝰ ꝑrerũ diu̾sitates in qͥb ueritatẽ am̃s
eẽ quit sit ueritas. discipłs. Si aliud ñ potero: ł audien

Expanded text:
ue hoc verum sine veritate esse non potest, impossibile est vel cogitare quod veritas principium, aut finem habeat. Denique si veritas habuit principium, aut habebit finem, antequamritate: erat igitur veritas, antequam esset veritas; et erit veritas, postquam finita erit veritas: quod inconvenientissimum est. Sive igitur dicatur veritas habere, sive intelligatur non habere principium vel finem, nullo claudi potest veritas principio vel fine. » Haec tu in Monologio tuo. Quapropter veritatis diffinitionem a te audire exspecto. MAG. Non memini me invenisse diffinitionem veritatis: sed si vis, quaeramus per rerum diversitates, in quibus veritatem dicimus esse, quid sit verita
Abbreviated transcription (Latin):
uie eiꝰ: neqͥuit ꝯp̃hende̾ an ds̃ fac̾e̾t qd̾ iuste fac̾e posset.S. ⁊ si qͥs
dicat qi nullatenꝰ credẽ potuit dm̃ creaturã suã pp eiꝰ culp̃a dãpna¬
turũ ꝗ̃ tanta sua bonitate fecerat. p̾serti cũ nullũ exẽplũ usicie
ulciscentis inuisticiã p̃cessisset. ⁊ certꝰ e̾et numerũ in qͦ illi facti erãt
qͥ dõ frui deb̾ent tanta sapientia ẽe p̃stitutũ ut sic̃ nicħ habebat
supfluũ. ita si minueret᷑ imꝑfectꝰ eẽt. nec tam p̃clarũ opꝰ dĩ ex aliq̃
parte ꝑmansurũ imꝑfectũ. nec ulla ratione scire posset si hõ iam
factꝰ erat dm̃ thumanã naturã ꝓ angłica. aut angłicã ꝓ hunana
si caderet ssubstituturũ s potiꝰ una ꝗ̃q in id ad qdꝰ facta eiat ꝓ se
ñ ꝓ alia restituturũ. aut si factꝰ nũdũ erat hõ multominꝰ puta¬

Expanded text:
osset. Sed et si quis dicat quia nullatenus credere potuit Deum creaturam suam propter ejus culpam damnaturum, quam tanta sua bonitate fecerat: praesertim, cum nullum exemplum justitiae ulciscentis injustitiam praecessisset, et certus esset numerum, in quo illi facti erant, qui Deo frui deberent, tanta sapientia esse praestitutum: ut, sicut nihil habebat superfluum, ita si minueretur imperfectus esset; nec tam praeclarum opus Dei ex aliqua parte permansurum imperfectum; nec ulla ratione scire posset si homo jam factus erat, Deum humanam naturam pro angelica, aut angelicam pro humana, si caderet, substituturum: sed potius unamquamque in id, ad quod facta erat, pro se, non pro alia restituturum , aut si fact
Abbreviated transcription (Latin):
consid̾as. Si eñi nescisset se ñ de¬
bere uelle qd̾ in uiste uoluit
ignorasset se debere uolũta¬
te tenere q̃ deseruit. Qua p̃p nec ustꝰ eet tenendo. nec iuistꝰ q¬
serendo iusticiã ꝙ̃ nescisset. lmmo nec pot̾at ñ uelle phꝰꝗ habelit
si nesciebat se debere ẽẽ ꝯtẽptũ eo qd acceꝑat. Deniq qm ita iti¬
onalis erat ũ nulla re ꝓhiberet᷑ uti ratione ñ ignorabat qͥd debe¬
ret aut ñ deberet uelle. d. Rationẽ tuã ñ uideo posse infirmari.
bere deserere qd acceꝑat. utiq sciebat nichominꝰ se debere puni
ri si desidera. Qͦ mͦ gͦ sponte potuit uelle unde miser e̾et. qͥ accepe¬
ri si peccaret ignorare ñ potuit. ita qr puniret᷑ si peccaret scire nõ
debuit .d. Qͦmͦ hoc ignorauit si ita rationalis erat ut eiꝰ rationali¬
tas ñ impediret᷑ ueritatẽ cognosce. sic̃ sepe nr̃a impedit᷑ grauante cor¬
ruptibili corpore: M. Quia rationał erat potiit intellig̾e qr uste

Expanded text:
consideras. Si enim nescisset se non debere velle quod injuste voluit, ignorasset se debere voluntatem tenere quam deseruit. Quapropter nec justus esset tenendo, nec injustus deserendo justitiam, quam nesciisset: imo nec poterat non velle plus quam habebat, si nesciebat se debere esse contentum eo quod acceperat. Denique, quia ita rationalis erat ut nulla re prohiberetur uti ratione, non ignorabat quid deberet vel non deberet velle. DISC. Rationem tuam non video posse infirmari; bere deserere quod acceperat, utique sciebat nihilominus se debere puniri, si desereret. Quomodo igitur sponte potuit velle unde miser esset, qui accepeiri, si peccaret, ignorare non potuit; ita quia puniretur, si peccaret, scire non debuit. DISC. Quomodo hoc ignoravit, si ita rationalis erat, ut ejus rationalitas non impediretur veritatem cognoscere, sicut saepe nostra impeditur, 72 gravante corruptibili corpore? MAG. Quia r
Abbreviated transcription (Latin):
nũ pastorẽ dõnũ petił̃i ⁊ magistrũ gentiũ dõnũ paulũ. ⁊ nota tã ñc
illos recognoui de illoꝵ fulcarus. ⁊ t̃c̃tũ beatũ dõnũ dyomsiti. ad
dexterã dõni petͥ subtilẽ. ⁊ longiorẽ. pulc̃ facie. capilli candidi. clo¬
bio indutũ candidissimo purpura clatiato pallio toto pur puncto
auro interstellato ⁊ sermnocinabant᷑ uit se letantes. Dix̃q bonꝰ pasd
sanabit᷑. Et aꝑpinquans misit mant̃ suã ad pectꝰ ad̃mi pomilii
amicabilit᷑. respexꝰq ad dõnũ petrui. & diẽ dõnꝰ pectꝰ ad aonũ chon¬
siii sis lartt tia grã ẽ sanitas eiꝰ. Beatꝰ itaq diomsiꝰ curtibulũ m

Expanded text:
num pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus passanabitur; et appropinquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad Dominum Dionysium hilariter: Tua gratia sanita
Abbreviated transcription (Latin):
etite dexeruens: sese indigũ om̃ino tali honore clamitabat: uidelicet
l nꝰ subripere potuisset. At ubi decrecũ geueralitatis euadere neqͥt.¬
i mq̃ assensẽi płis p̃beret. ut se huiꝰ honoris gła sublinaret. Se p̃fec¬
N urbis geriiñ nõie: eiꝰ nũtiũ anticipauit. ꝯphenstĩq ac diruptis e
it cupierat repperisset clata ꝑceptione ipsił ordinari p̃cepit. Eñłi ct̃¬
ehuc faturꝰ antistes putaret se pͥncipem a ꝯsensu ꝯsecrationis su pe¬
at᷑ aucitisse cognouit tandẽ fuas litt̾as a germano p̃fecto urbis intarciptas
smbat̾ p̃ueniens: qi palã egredi portas cintatis ñ pot̾at. a negociatorib
tponendũ se dissimtilato ut fert᷑ habtt᷑ callidꝰ impetuit. Siluarũ saltꝰ expe¬
cut. curerna latibula requisitit. ui quib dũ ab om̃ib suĩma solliottudi¬
ꝓpto beati petͥ apłori pͥncipis tẽplũ sũmꝰ pontifex consacrat᷑.¬

Expanded text:
tare decernens, sese indignum omnino tali honore clamitabat; videlicet aliquo modo subrepere potuisset. 40. At ubi decretum generalitatis evadere neqne unquam assensum populis pręberet ut se huius honoris gloria sublimaret. sed pręfectus urbis, Germanus nomine, eius nuncium anticipavit, comprehensumque ac diruptis eput cupierat repperisset, ipsum ordinari precepit. Ithuc futurus antistes putaret se principem a consensu consecrationis suae penitus avertisse, cognovit tandem suas litteras a Germano praefecto urbis interceptas rebatur, praeveniens, quia palam egredi portas civitatis non poterat, a negotiatoribus exponendum se, dissimulato, ut fertur, habitu, callidus impetravit, silvarum saltus expetiit, cavernarum latibula requisivit. In quibus dum ab omnibus summa sollicitudiapud beati Petri apostolorum principis templum sum
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt eos qͥ cũc resurrexerũt ĩmo
de ratissime carnaliba epulis uaca¬
tirios Ia quibꝰ sit cibꝰ tantꝰ aut
potꝰ ut non solũ ullã modestiam
teneant s modũ quoq ipiꝯ̃ cre¬
dulitatꝭ excedant nło aut m ͦ
ista possunt nͥ a carualibꝰ credi
Hii aut̾ qui spũales sunt istos
ista credentes cylliastas appellat
gieco uocabulo quod u̾bũ u̾bo ex¬
primẽtes nos possumꝰ millena¬

Expanded text:
d cum eos qui tunc resurrexerint dicant immoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliar
Abbreviated transcription (Latin):
uñ nichil prohib ꝙ eriã aliq̾s
homo hẽat ex ĩpressione corꝑis
celestis aliquã efficaçiã ĩ aliquiba
corporalibꝰ faciendis quas alia
non ht̃ puta medicꝰ in sanãdo¬
⁊ agricola in plantando/ et mi¬
les in expugnando. haut autẽ¬

Expanded text:
Unde nichil prohibet quod etiam aliquis homo habeat, ex impressione corporis celestis, aliquam efficaciam in aliquibus corporalibus faciendis, quam alius non habet: puta medicus in sanando, agricola in plantando et miles in pugnando». Compa
Abbreviated transcription (Latin):
qr cũ infidelibꝰ nec noĩa debeniꝰ
hrẽ coiã ne ex consorcio noũi pos¬
sit sumi erroris occasio nomen
fati non ẽ a fidelibꝰ utendũ. ne
uideam᷑ illis assentire qui male
de fato sensunt oĩã nccĩtati su¬

Expanded text:
 cum infidelibus nec nomina debemus habere communia, ne ex consortio nominum possit summi erroris occasio, nomen fati non est a fidelibus utendum, ne videamur illis assentire qui male de fato senserunt, omnia necessitati s
Abbreviated transcription (Latin):
ritate h̾ credendo incipe ꝑcire ꝑsiste
⁊ si nõ ꝑuentinũ sc̃iã cõgratulabor
tñ profcanꝵ. qui em̃ pie infinita ꝓ¬
sequit᷑. ⁊ si nõ cõtingat aliqñ sẽpet
tĩ pioficiet piodeundo s ne te in¬

Expanded text:
Fides. Hic credendo incipe, percurre, persiste! Etsi non perventura sciam, gratulabor tamen profecturum. Qui enim pie infinita prosequitur, etsi non contingat aliquando, semper tamen proficiet prodeundo. Sed ne te in
Abbreviated transcription (Latin):
utentes cõuigibꝰ et res ꝓpa̾s posi¬
dontes quales ht̃ catholica eccłia
ot mouachos et clic̾os plur nios
s ideo isti he̾tici sunt quĩ se ab
ecliã separantes nullã spem pu
taut᷑ cos hrẽ qui utuntur eis rebꝯ
quibus ipsi carent Quoͦ smi legẽ¬

Expanded text:
utentes conjugibus, et res proprias possidentes, quales habet catholica, et monachos et clericos plurimos. Ideo ergo isti haeretici sunt, quia se ab Ecclesia separantes, nullam spem eos putant habere qui utuntur his rebus, quibus ipsi carent. His in e
Abbreviated transcription (Latin):
ciatine que uirtꝰ si ab eis que
ediũ cũ fabucauent qͥs abscedit
atq illo cessante atq abstedente
stat opus ita mũdꝰ uel in ictu
oculi stare potit Si enĩ regunen

Expanded text:
reaturae: quae uirtus ab eis, quae edium, cum fabricauerit, abscedit, atque illo cessante atque abscedente stat opus eius, ita mundus uel ictu oculi stare poterit, si ei deus regimen
Abbreviated transcription (Latin):
ruit ut p̃ ĩ machometo qui car¬
naliũ uoluptatũ promissis ad quoꝵ
desideriũ carnalis concupiã ĩscigat
pplos̃ illexit precepta enã tradidit
promissis conformia uoluptati car¬
nali habenas relapans ĩ quibus

Expanded text:
tet in Mahumeto qui carnalium voluptatum promissis, ad quorum desiderium carnalis concupiscentia instigat, populus illexit. Praecepta etiam tradidit promissis conformia, voluptati carnali habenas relaxans, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
der ꝙ non usqz quaq absurde dici
pt̾ ad solas corpoꝵ driãs asflata
quosdar ualere sidereos Et das dt
uersas cõplexiones et hĩtq̃ ⁊ dis¬
positiones in nobis constituut
et iõ indircẽ cor᷑ celestia ad boni¬
tatẽ intelligẽtie oꝑatur / ⁊ sit sit̃
medici possunt iudicare de boĩtate
Intellcꝯ̃ x corporis cõplexione sic̃
ex dispositione proxima uel astio¬
logus ex motibꝰ celescibꝰ sicut ex
cã remõta talis dispositionio et
ꝑ huc̃ modũ pt̃ uerificari qdꝰ
ꝓtholonies ĩ centilogio dicit cũ
fuerit m̾cirriꝰ ĩ natĩtate aliciuꝰ
in aliqua domoꝵ saturui et ipẽ
fortis in ẽẽ suo dat bonitatem
intelligencie medullitꝰ in rebus

Expanded text:
d non vsquequaque absurde dici potest ad solas corporum differentias afflatus quosdam valere sidereos; et DAMAuersas complexiones et habitus et dispositiones in nobis constituunt, et ideo indirecte corpora caelestia ad bonitatem intelligentie operantur, et sic, sicut medici possunt iudicare de bonitate intellectus ex complexione sicut ex dispositione proxima, ita astrologus ex motibus caelestibus sicut ex causa remota talis dispositonis; et per hunc modum potest verificari quod PTHOLOMEUS in Centiloquio dicit: Quum fuerit Mercurius in natiuitate alicuius in aliquo domorum Saturni fortis in esse suo, dat bonitatem intelligentie medullitus in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ omĩa ordinãtur ĩ unũ
bonũ sicut in ulti ꝰ fine
Si .n. nichiltendit in aliqͥd sicut
Quod igitur e sũmũ bonũ ẽ maxiẽ
omñi finis s sũmũ bonũ est unũ

Expanded text:
: omnia ordinantur in unum bonum sicut in ultimum finem. Si enim nil tendit in aliquid, sicuQuod igitur est summum bonum, est maxime omnium finis. Sed summum bonum est unum
Abbreviated transcription (Latin):
est in po᷑ͣ Illa g ͦ tuĩ det̾miuant
ipm̃ ad speciale ĩpressioue susti¬
piendã ꝑ que in potẽtia fit quodã¬
modo Per figuras aut̃ non dispo¬
uitur maͣ ut sit in po ͤ ad aliquã

Expanded text:
entia. Illa ergo tantum determinant ipsum ad specialem impressionem suscipiendam per quae fit in potentia quodammodo. Per figuras autem non disponitur materia vt sit in potentia ad aliquam
Abbreviated transcription (Latin):
Nou uidebit᷑ aut̃ oiõ negandum
qͦu in prediaꝭ ex uirtute celestiũ
corpors aliquid uirtut esse posser
ad u̾los tamen solos effectus q̃ uir¬
tute celestiu corpoꝵ aliqͣ infiuora
corpora producore possunt. Uuas¬

Expanded text:
Non videtur autem omnino negandum quin in praedictis ex virtute caelestium corporum aliquid virtutis esse possit ad illos tamen solos effectus quos virtute caelestium corporum aliqua inferiora corpora producere possunt. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ h̾ est qd̾ effĩciat hec oiã que
uidentur eẽ uel bona uel praua
nichil opitulari ymo uero ista
nec nosse s mala consiliare
Insilãre atq ĩpedire ⁊ in uideri
uitutꝭ sedulo sibi sectatores et
plenũ eẽ temeritatꝭ ⁊ fastiis gan¬
dere odoribus adulationibus capi

Expanded text:
 hoc esse quod efficiat haec omnia quae uidentur bona esse uel praua; nihil opitulari, immo uero ista nec nosse, sed et male conciliare et insimulare adque inpedire nonnumquam uirtutis sedulos sectatores, et plenum esse temeritatis et fastus, gaudere nidoribus, adulationibus capi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ẽ uel non ẽẽ quod non est
ad iᵈ in intellcũ ueritas pertinet
quod intellcã dͭ nõ ad operatoẽ
qua iᵈ dicit non enĩ ad uĩtatem
intellcꝰ̃ exigitur ut ipm̃ ĩtellige̾

Expanded text:
quod est vel non esse quod non est, ad id in intellectu veritas pertinet quod intellectus dicit, non ad operationem qua id dicit; non enim ad veritatem intellectus exigitur ut ipsum intellige
Abbreviated transcription (Latin):
tanqͣm querentib unde ad sapientiã
ueniret᷑. Enderet ab intelleũ. Uñ ad
intellc̃m. a consilio. Uñ ad ꝯsilũr. a
fortitudine. Unde ad fortitudinẽ. a
scientia. Uñ ad sciãm a pietate. Unde
ad pietatẽ. a tiniore. Gregoriꝰ suꝑ d̾¬

Expanded text:
tanquam quaerentibus unde ad sapientiam veniretur, responderet, Ab intellectu; unde ad intellectum, A consilio; unde ad consilium, A fortitudine; unde ad fortitudinem, A scientia; unde ad scientiam, A pietate; unde ad pietatem, A timore. Ergo ad
Abbreviated transcription (Latin):
delinquenti sibi debita nõ dimittit.
Idem. Sicut nullũ ꝓficit in uulne̾
medicamentũ. si ad huc ferrum ĩ eo
sit: ita nichil ꝑficit orĩo illius. cuiꝰ
adhuc dolor in mente. uł odiũ manz

Expanded text:
i delinquenti sibi debita non dimittit.14. Sicut nullum proficit in vulnere medicamentum, si adhuc ferrum in eo sit, ita nihil proficit oratio illius, cujus adhuc dolor in mente, vel odium manet
Abbreviated transcription (Latin):
Multi orautes nõ exaudiunt᷑. pui¬
det .n. dẽ illis meliora quam p̾etat
Sicut continge̾ sol ꝑuulis qui ne
iu scolis uapulent dm̃ exorant. s ñ
datur illis postulatõnis effcũs. quia
impedit talis. exauditio ad ꝑfcm̃¬

Expanded text:
Multi orantes non exaudiuntur, providendo illis Deus meliora quam petunt, sicut contingere solet parvulis, qui, ne in scholis vapulent, Deum exorant. Sed non datur illis postulationis effectus, quia impeditur talis auditio ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩa inquit elementa auctorem
suũ uenisse testata sunt. ut em̃ de hiis
quedã de usu humano loquar deũ
hunc celi esse cognou̾nt. qina ꝓtimis
stellas miserunt. Mare cognouit qͥa
ab̃ plautis se calcãbile p̃buit̃. t̾ra cog¬
nouit. qͥa eo moriente contͤmuit. Sol
cognouit. quia incis sue radios abscon¬
dit saxa et parietes coguou̾nt. qͥa
temꝑe mortis sue scissa sunt. Infernꝰ
cognouit. quia hos quos tenebat mor¬
tuos reddidit. et tũ hunc quem dm̃
om̃ia insensibilia elementa sensert
Adhuc infidelium iud̾oꝵ corda dm̃ ẽẽ
minime cognoscunt. ⁊ duriora saxis
scindi ad pnĩam nolunt. eumq con¬
fiteri abnegant quem elementa ut
diximꝰ. aut signis. aut scissionibus:

Expanded text:
Omnia elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia stellam protinus miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus cognovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc quem Deum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et duriora saxis scindi ad poenitentiam nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus
Abbreviated transcription (Latin):
statim ait dyonisiꝰ paulo. Si dix̾is
huic ceco In nõie d̾i tui uide. ⁊ uid̾it:
ego credam statim. s ne utaris uer¬
bis magicis quia forte nosti uerba q̃
hñt huiꝰmodi efficatiam. ego p̾scͥbam
tͥ formam u̾boꝵ. hanc inqͥt formam
u̾boꝵ dices ei. In nõĩe ih̃u xͥ nati

Expanded text:
statim ait Dionysius Paulo: Si dixeris huic caeco in nomine Dei tui vide, et viderit, ego statim credam. Sed ne utaris verbis magicis, quia forte nosti verba, quae habeant hujusmodi efficaciam, ego praescribam tibi formam verborum; hac, inquit, forma verborum dices e
Abbreviated transcription (Latin):
iestas. in assumꝑtione nr̃e carnis.
ita singłarit̾ mirabilia. et mirabłr
Singularia. ut talit̾ nec fc̃a sunt nͨ
facienda sint. ampliꝰ suꝑ t̾ram. Con¬
mat̾ tu̾ͥgo. fides ⁊ cor humanum.

Expanded text:
jestas in assumptione nostrae carnis, ita singulariter mirabilia, et mirabiliter singularia, ut talia nec facta sint, nec facienda sint amplius super terram. Conmater et virgo, fides et cor humanum.
Abbreviated transcription (Latin):
labam ⁊ c̾. Idem ĩ eodẽ. Sepe antiqus
hostis. postꝙͣ menti ur̃e temptatõnũ
certanien influxi̾t ab ip̃o suo cectami¬
ne ad tempꝰ recedit. ut ñ sue malicte
finẽ p̃beat. s ut corda que ꝑ quietem
secura reddidi̾t repente rediens faciliꝰ
inopinattis irrũpat. Idem antiquus¬

Expanded text:
editur. Saepe antiquus hostis postquam menti nostrae tentationum certamen inflixerit, ab ipso suo certamine ad tempus recedit; non ut malitiae finem praebeat, sed ut corda quae per quietem secura reddiderit, repente rediens facilius inopinatus irrumpat. Hinc est qu
Abbreviated transcription (Latin):
uirtꝰ disc̾ciors absꝙ cari¬
tatis feruore iacet. ⁊ feruor uelie¬
mens absq discretionis temꝑamẽ¬
to p̾cipitat. Idõq laudabił cui neu¬
trum deest. qͣtmꝰ feruor disc̾tionẽ.
erigat. ⁊ discretio feruorẽ regat.

Expanded text:
uidem discretionis absque charitatis fervore jacet, et fervor vehemens absque discretionis temperamento praecipitat. Ideoque laudabilis, cui neutrum deest: quatenus et fervor discretionem erigat, et discretio fervorem regat.
Abbreviated transcription (Latin):
uierũ eit. Sieut et sepius qd̃ pͥmñ incͤ¬
dibile iuoet᷑. nõ continaio falfũ. Crebrofati¬
em mendatii ui̾tas tenet. crebro mendaci¬
uni facie iu̾tatis occultat᷑. Nam sicut ali¬
q̃ndo frontẽ tristem amitus. et blandã
adulator ostendit. sic tuᷤ sibuile eo loratur

Expanded text:
verum est; sicut et saepius quod primum incdibile videtur, non continuo falsum em mendacii veritas retinet. Crebro mendacium specie veritatis occulitur. Nam sicut aliquando tristem frontem amicus, et blandam adulator ostendit; sic verisimilitudine coloratur
Abbreviated transcription (Latin):
dentiam amplecteris u̾q idem erios.
⁊ ꝓut reꝵ aut temporis uarietas exi¬
git ita te accomodes tempori. nͨ de in
aliquib mutes. s potius aptes. situt
manꝰ que eadem ẽ ⁊ cum in palmã
extendit᷑. ⁊ cũ in pugnũ constͥngit᷑.¬

Expanded text:
dentiam amplecteris, ubique idem eris, et prout rerum et temporum varietas exigit, ita te accomodes tempori, nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes, sicut manus quae eadem est et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum restringit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ aut stiadeat aut moneat. aut ꝯsulet᷑
aut p̾cipiat. Lauda parce. uituꝑato par¬
tius. Simlr̾ enĩ rep̾bensibił est nimia
laudatio: tit ĩmod̾ata uituꝑatõ. Illa siqͥ¬
dem adulatõẽ. ista malignitate suspecta t̃.
testimoniũ uĩtati nõ anueitie reddas.

Expanded text:
sed aut suadeat, aut moneat, aut consoletur, aut praecipiat. Lauda parce, vitupera parcius. Nam similiter reprehensibilis est nimia laudatio, ut immoderata vituperatio. Illa siquidem adulatione, ista malignitate suspecta est. Testimonium veritati, non amicitiae reddes.
Abbreviated transcription (Latin):
sacuis sit a teuendo itie̾ ĩ uullo ꝙͥͣ
ĩ aliqͦ declinare. multo est tñ lau¬
dabilius ⁊ mirabilus. libent̾ accip̾e̾
corrigentẽ quam audact᷑ corrig̾e de¬

Expanded text:
satius sit a tenendo itinere, in nullo quam in aliquo declinare, multo est tamen mirabilius et laudabilius, libenter accipere corrigentem, quam audacter corrigere de
Abbreviated transcription (Latin):
Ut mat̾. Nona mat̾ caritas q̃
ꝯnie foueat infirmos. ꝯuĩ ex̾ceat
ꝓuectos. siue arguat inqͥetos. diu̾¬
sis diuersa exhibens: sicut filios
diligit uniu̾sos. Cũ de arguit. mi¬
tis est. Cum blandit᷑ omiplex ẽ.
pie solet seuire. qñ dolo mulcere.
Ip̃a est que dm̃ hõi plancans. hõi¬
nem deo reconcilauit. Caritas

Expanded text:
 O bona mater charitas, quae sive foveat infirmos, sive exerceat provectos, sive arguat inquietos, diversis diversa exhibens, sicut filios diligit universos. Cum te arguit, mitis est; cum blanditur, simplex est: pie solet saevire, sine dolo mulcere; Ipsa est quae Deum homini placans, hominem Deo reconciliavit. Charitatis
Abbreviated transcription (Latin):
terram. hoc ip̃m uerbum consũmatũ
⁊ breuiatum. non obscurum deꝰ esse
uoluit. Ideo breue: neͣ uacaret legẽ¬
legere. Ideo aꝑtum: ne quis dicat
non mͥ licuit̃ intellige̾. Thesanrus
est magnꝰ diuinaꝵ scͥpturarum. hic¬
eras ad ꝑscrutandu thesaurũ: nõ
ois pig̾ u̾nam margaritam sũb
lingua ferre. ⁊ quo uis securus

Expanded text:
terram . Hoc ipsum verbum consummatum et breviatum, nec obscurum esse Deus voluit. Ideo breve, ne non vacaret legere: ideo apertum, ne dicat, Mihi non licuit intelligere. Thesaurus ergo est magnus divinarum Scripturarum, heras ad perscrutandum thesaurum, non sis piger unam margaritam sub lingua ferre, et quo vis securus
Abbreviated transcription (Latin):
ue curiositatis ẽ uitiũ. que dũ cuiꝰ lib
mentem. ad inuestigandã uitã pximi
ext̾ius ducit. semꝑ ei sua intima abscõ¬
dit. ut aliena sciens se nesciat. Idẽ. Cu¬
riosi animꝰ quanto peritꝰ fuit alieni me¬
riti tanto fit ignarꝰ sui. Et notand̾¬

Expanded text:
ue curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat. Et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fit ignarus sui. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
potuit. neqͣquam erit impossibile ei.¬
rõnabilem sp̃m qui usq ad consorti¬
um t̾reni corꝑis humiliatꝰ ẽ. cum
eodem corꝑe glorificato ut sit ei głie
quod fuit ei sarcine. ad consortium
boꝵ sp̃uum qui in sua pitate ꝑstite¬
ta ulitas. Nich̃ enĩ deo sublimius.
et nicħ limo uiliꝰ. mirabilis fuit con¬
iunctio pͥma. mirabił scd̾a. Nec minꝰ
inirabilis erit tercia. cum homo. et
angłs. ⁊ deus. unꝰ erit spiritus.¬

Expanded text:
nequaquam erit ei impossibile rationalem spiritum, qui usque ad consortium terreni corporis humiliatus est, cum eodem corpore glorificato, ut sit ei gloriae quod fuit ei sarcinae, ad consortium beatorum spirituum, qui in sua puritate perstiteta vilitas. Nihil enim est Deo sublimius, et nihil limo vilius. Mirabilis fuit conjunctio prima, mirabilis et secunda, nec minus mirabilis erit tertia, cum homo et angelus et Deus, unus erit spiritus.
Abbreviated transcription (Latin):
In ecc̃asticis dogmatib. Credendum
initio cͤate ut origenes fingit. nec
cũ corꝑib semĩant᷑. ut luciferiani.
et cirillus. ⁊ quidam alii affirmant.
s dicimꝰ aĩam infundi ⁊ cͤari simul
in corꝑe ꝯpacto ⁊ formato ut uiuat

Expanded text:
in Ecclesiasticis docmatibus: Credendum ymo create, ut Origines fingit, nec cum corporibus seminantur, ut Luciferiani et Cirillus et quidam Latinorum affirmant; sed dicimus animam infundi et creari in corpore compacto et formato.
Abbreviated transcription (Latin):
mo. terre ⁊ inspirauit in faciem eiꝰ spi¬
raculum uite. dans ei sensum ⁊ intellẽ¬
tum. ut ꝑ sensum lutũ qͥ sociatum ui¬
uificaret. ⁊ ꝑ intellectum regeret. et
ut ꝑ intellectum intꝰ ingrederetur.
⁊ contemplaret᷑ dei sapĩãm et ꝑ sen¬
sum foris egͤderet᷑. ⁊ cõtemplaret᷑ oꝑa
saꝑĩe. Entellectu intꝰ illustrauit. sensu
foris decorauit. ut in utͦq refectionem
inueniret Intꝰ. ad felicitatem. Foris. ad

Expanded text:
mo terrae; et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae : dans ei sensum et intellectum, ut per sensum lutum sibi sociatum vivificaret, et per intellectum regeret; et ut per intellectum intus ingrederetur et contemplaretur Dei sapientiam et per sensum foris egrederetur, et contemplaretur opera sapientiae, intellectu intus illustravit, sensu foris decoravit, ut in utroque refectionem inveniret, intus ad felicitatem, foris ad
Abbreviated transcription (Latin):
Prudentum est estimare ⁊ fideliu
que sit fides purior ⁊ maiestate d̾i
dignior. Illa uͥ asfirmatur qd̾ uirtus
dei. uel ꝑs aliqua dei. uel d̾mo dei
posuit cõmutari. uiolari. corrumpi.
ligari. Eut ea uͥ dicit᷑ ⁊ om̃ipotentẽ

Expanded text:
prudentium est aestimare et fidelium, quae sit fides purior et maiestate dei dignior: illa. ubi adseritur uel uirtus dei uel pars aliqua dei uel sermo dei posse commutari. uiolari, corrumpi, ligari, an ea, ubi dicitur et omnipotentem
Abbreviated transcription (Latin):
audien di
qui putant aĩ¬
mam ꝑ¬
hoc eẽt
nec a se nec ab ullo decipi posset.
nec ad malum faciendum. uel pati¬
endum compelli. nec in meliꝰ nec de

Expanded text:
audiendi qui putant animam ehoc esset, nec a se, nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum, vel patiendum compelli, nec in melius, nec in
Abbreviated transcription (Latin):
de. ci dei. Octo gn̾a penaꝵ in legi¬
b esse scͥbit tullius. Dampnũ. uin¬
cula. u̾bera. talionem. Ignominiara
exilium. mortem. s̾uitutem. Qͥd hoꝵ
est qd̵ in breue tempꝰ ꝓ cuiꝰlib pc̃ci
celeritate coarcetur. Ut tanta uindi¬
cetur morula qnͣta dep̾hendit᷑ ꝑꝑe

Expanded text:
dmisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur pe
Abbreviated transcription (Latin):
Seire. uelim quomͦ iustum sit. ut
culpa que cum fine ꝑpetͣta est. sñ
fine puniat᷑. Gregoꝰ. hoc recte dic̾et᷑
gi districtꝰ iudex non corda hõniu
s fc̃a pensaret. Inqui enĩ id̾o cũ
fine deliq̃runt. quia cum fine
uiixerunt. Nam uoluissent utiꝙ
e potuissent sñ fine uiuere ut
potussent sñ fine pcc̃are. Ostendt̃
cupiunt. qͥ numꝙͣ desmunt pc̃care
dum uiuunt. Ad magnam gͦ dei

Expanded text:
Scire velim quomodo justum sit, ut culpa quae cum fine perpetrata est, sine fine puniatur.--Hoc recte diceretur, si districtus judex non corda hominum, sed facta pensaret. Iniqui enim ideo cum fine deliquerunt, quia cum fine vixerunt. Nam voluissent utique, si potuissent, sine fine vivere, ut potuissent sine fine peccare. Ostendunt cupiunt, qui nunquam desinunt peccare, dum vivunt. Ad magnam ergo ju
Abbreviated transcription (Latin):
cam. postͤmo non caligani. et tñuis
hab̾e malam uitam. rogo te p̾pone
uitam tuã calige tue. Idem. Qͥd¬
te offendit uita tua. qmͣ solã uis
malam hr̃o : u̾t int̾ om̃a bonͣ tua

Expanded text:
cam, postremo non caligam: et tamen vis habere malam vitam. Rogo te, praepone vitam tuam caligae tuae. Omnia qte offendit vita tua, quam solam vis malam, ut inter omnia bona tua tu
Abbreviated transcription (Latin):
nune se ad altiora extolłe. nunc se iu
infi̾ora dem̾gere. ⁊ cosdem ascẽsio¬
nis descensionis ue suos modos sepiꝰ
repetẽ. ¶Uldeas alia nunc dextror¬
sum nuno sunstrorsũ diu̾tere. ⁊ nũc
m̃ hanc nũc in illam ꝑtem declaiãdo.
in anteriora parum uł poue nichil
se ꝓmouere. Easdem discutsuũ suoꝵ
iucissitudines instantia młta młcipłr
reiterare.Uideas alia sub magua
festinantia. se in anteriora extend̾e.
s mox sub eadem celeritate in postiᷤ¬
ora redire. ⁊ sepe id ipsum age̾. Eos¬
dem q excursus atq recursus duiti¬
na frecfͤntatione continuare. at ꝓ¬
trale. Uidere licet alia. quo modo
se iñ giruan flectant. ⁊ qiuã subito
et quam sepe eosdẽ uł similes. nuĩc au¬
tem paulo latiores. nũc paulo ꝯtͣctio¬
res eireuitꝰ recipuunt. ⁊ semꝑ in id tp
codẽ q loco dutius suspendũt. ⁊ mo¬
bili se algitatõne quasi imimobłit̾
figunt. Et ab eodẽ suspensionis sue lo¬
co. dui miultũ q herentia penitus nõ

Expanded text:
nunc se in inferiora demergere, et eosdem ascensionis descensionisve suae modos saepius repetere. Videas alia nunc dextrorsum, nunc sinistrorsum divertere, et nunc in hanc, nunc vero in illam partem declinando in anteriora parum, vel pene nihil se promovere, et easdem discursuum suorum vicissitudines multa instantia multipliciter reiterare. Videas alia sub magna festinantia se in anteriora extendere. Sed mox sub eadem celeritate in posteriora redire, et saepe idipsum agere, eosdemque excursus atque recursus diutina frequentatione continuare atque protrahere. Videre licet alia quomodo se in gyrum flectunt et quam subito, vel quam saepe eosdem, vel similes, nunc autem paulo latiores, nunc paulo contractiores circuitus repetunt, et semper in idipseodemque loco diutius suspendunt, et mobili se agitatione quasi immobiliter figunt, et ab eodem suspensionis suae loco diu multumque haerentia penitus non
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. ⁊ iino de ꝑte ad totũ. nũc de
toto ad ꝑtem consid̾a̾tõis sue agilitate
discurrit. ⁊ ad id qd̾ sciri oportet. nũc
a maiori nunc a minori argunientũ
consueuit uariare. aliqñ in antiora
currit. ⁊ subito in posti̾ora redit. dũ¬
modo ex effectib mͦ ex causis ⁊ qͥb¬

Expanded text:
nunc de parte ad totum, nunc de toto ad partem considerationis suae agilitate discurrit, et ad id quod sciri oportet nunc a majori, nunc a minori argumentum consuevit. Aliquando in anteriora currit, et subito in posteriora redit, dummodo ex effectibus, modo ex causis et q
Abbreviated transcription (Latin):
ue est tam ꝯtemplatõi qͣm meditatõi
tamẽ sepe ut in cogitatõnũ nr̃aꝵ e
uagatõne. aliquid auimꝰ incurrat
ꝙ seire uehement̾ ambiat fortit̾ q
insistat. Sed dum mens huiꝰ iniqͥ

Expanded text:
utem tam contemplationi quam meditationi tamen saepe ut in cogitationum nostrarum evagatione tale aliquid animus incurrat quod scire vehementer ambiat, fortiterque insistat. Sed dum mens desiderio