comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redẽp̃tionis nr̃e. s ñ: intuitu eiꝰ cruciatꝰ.
uoluerunt gͦ. ac uehem̃ter cupierunt:
xp̃m mori ꝓpt̾ liberationẽ hominis. &
impletionẽ druine uoluntatis. S ñ uo-¬
luerunt delectationẽ ip̃iꝰ afflctionis. De
eode gͦ. letabant᷑: & tristabant᷑.S ob ali-¬
causis corda coꝵ uarie mouebant᷑. Quo oͦ
sentiendũ sit de passionibꝰ scõei an uelle¬
dẽ: ñ mͦ eis qui passi sunt: uerũ etiã aliis
fidelibus: eoe passiones. uerũtam̃: nr̃a
potuit: qui d̾s ẽ & hõ. Illiꝰ gͦ ꝓassionẽ. ões¬
credentiũ pie mentes uoluert̃. & optaue¬

Expanded text:
redemptionis, sed non intuitu ipsius cruciatus. Voluerunt ergo ac vehementer cupierunt Christum mori propter liberationem hominis et impletionem divinae voluntatis, sed non voluerunt delectatione ipsius afflictionis. De eodem ergo laetabantur et tristabantur; sed ob alicausis corda eorum varie movebantur. 5. Quomodo sentiendum sit de passionibus sanctorum, an vellunt quidem non modo eis qui passi sunt, verum etiam aliis fidelibus ipsorum passiones, verumtamen nostra potuit qui Deus est et homo. Illius ergo passionem credentium piae mentes
Abbreviated transcription (Latin):
sapiente p̃stantior. Multomini gͥ. do
auctore fit homo deterior Alulto enĩ
ẽ p̃stantior dei uoluntas: quã hominiᷤ
llo autẽ auctore auctore.¬
cũ dr. illo uolente dr̃. Est gͦ uitiũ uo¬
luntatis: quo est homo decerior. Qd̃ ui¬
ciũ si longe abest a dei uoluntate: ut
ratio docet: a quosit: querendũ ẽ E cce
aꝑte hic dicit. aug̃. deo auctore uł uo¬
lente: hominẽ ñ fieri deteriorẽ. s uicio
uoluntatis sue. Non est deo auclore:
qd malum fit ab aliquo. & ita deo no¬
lente. mala ñ fiunt. Qđ indo ñ est cã:¬
querens que sit cã. ut sit hõ dece¬
rior: indeo ñ esse asserit. in eod libro¬
sic dicens. Ut sit homo deterior: aut
in ip̃o est. aut in alio. aut innichilo
S innichilo: nulla cã esti Si in alio.
aut indo. aut inaliqͦ quolibet hoĩe.
aut ineo qđ neq ds̃. neq homos it.
ds̃. nec homo est: aut innichilo Exbiᷤ
aꝑte ostenditur: qđ ñ est bonũ. ut sit

Expanded text:
sapiente praestantior; multo minus ergo Deo sapiente praestantior; multo minus ergo Deo auctore fit homo deterior. Multo enim est praestantior Dei voluntas, quam hominis llo autem auctore cum dicitur, illo volente dicitur. Est ergo vitium voluntatis quo est homo deterior: quod vitium si longe abest a Dei volratio docet, a quo sit quaerendum est? Ecce aperte dicit Aug. Deo auctore vel volente hominem non fieri deteriorem, sed vitio voluntatis suae. Non est ergo Deo auctore quod malum fit ab aliquo; et ita Deo volentequaerens quae sit causa ut homo sit deterior, in Deo non esse asserit, in eodem lib. dicens ut si homo deterior, aut in ipso est, aut in alio, aut in nihilo. Si in nihilo, nulla causa est. Si in alio, aut in Deo, aut in alio quolibet homine, aut in eo qui neque Deus neque homo sit: Deus neque homo, aut in nihilo. Et ex his aperte ostenditur quod non est bonum ut sit
Abbreviated transcription (Latin):
portauit. Exp̃dictis ocludit. ostendens¬
eciã esse bonũ fieri mala. multis modis.
iquis gͥ diligent̾ attendat que scͥp¬
ta sunt: facile est eis ꝑciꝑe: exma¬
lis bona ꝓuenire. & ex ea ratione dic¬
tum esse: qđ bonũ est mala fieri. uł
esse. ñ: quia malũ sit bonũ. uł: qr bo¬
nũ sit: malũ fieri. Non est enĩ bonũ:
malũ fieri ab aliquo. quia ñ est bonũ.
ut aliquis faciat malũ. Si enĩ hoc
esset bonũ: ꝓfecto huiꝰ ds̃ auctoreẽt.
qui ẽ auctor om̃is boni. Qđ si huiꝰ ds
auctor est: eo gͦ auctore: homo agit
malũ. & ita eo auctore homo fit de¬
terior. & si eo auctore homosit deceri¬
or. tẽ eo uolente homo fit deterioe. Ide
enĩ est dic̾e̾: aliquid fit deo auctore. qd
deo uolente. Deo autẽ auctore: ñ fit hõ
deterior. gͦ nec deouolente. ut aug̃ in li
minori. dicens ita. Nillo sapiente hoĩe
aucloee: fit homo deterior Tanta enĩ ẽ
ista culpa: qđ insapientẽ hominẽ ca¬
dere nequit. Est autẽ d̾s: omĩ homine

Expanded text:
portavit. 10. Ex praedictis concludit ostendens esse bonum fieri mala multis modis. Si quis igitur diligenter attendat quae scripta sunt, facile est ei percipere ex malis bona provenire; et ex ratione dictum esse quod bonum est mala fieri vel esse, non quia malum sit bonum, vel quia bonum sit malum fieri. Non est enim bonum malum fieri ab aliquo, quia non est bonum ut aliquis faciat malum. Si enim hoc esset bonum, profecto hujus Deus auctor esset, qui est auctor omnis boni. Quod si hujus Deus auctor est, eo ergo auctore homo agit mala, et ita eo auctore homo fit deterior. Et si eo auctore homo fit deterior, tunc eo volente homo fit deterior. Idem est enim dicere aliquid fieri Deo auctore, quod Deo volente: Deo autem auctore homo non fit deterior, ergo non Deo volente, ut Aug., tom. minori, dicens ita: Nullo sapiente homine auctore fit homo deterior; tanta enim est ista culpa quae in sapientem hominem cadere nequit: est autem Deus omni homine
Abbreviated transcription (Latin):
dõ auetore ñ fiunt mala.
teo alit̾ ctiã ostendit᷑. qđ deo aucto
re.i. uolente: ñ fiunt mala. quia ip̃e
ñ est cã tendendi. ad ñ esse. Tendẽ enĩ
a d ñ esse: malũ est. Ip̃e autẽ auctor ma¬
li ñ est. Tendit uͦ ad ñesse. qui oꝑat᷑ ma
lũ. Non gͦ deo auctore ẽ. qđ aliqͥs oꝑa¬
tur malũ Non est gͦ bonũ. qđ aliqͥs o¬
ꝑat᷑ malũ quia tm̃ boni ds̃ auctor
sunt auctor est: & ad cuiꝰ bonitatẽ idꝑ
tinet: ut sit om̃e qđ est: boni tantũ¬
mͦ cã est. Quocirca: mali auctor ñ est.
& ido ip̃e sũmũ bonũ est: a quo innul¬
lo deficere. bonũ est. & malũ est: defi¬
cere. Non est gͥ cã deficiendi .i. ten¬
dendi adñ esse: qui ut ita dicã: eẽn¬
di cã est. quia omniũ que sunt auctor
est. que in quantũ sunt: bona sunt.
Ecce aꝑte habes: qđ defic̾e adeo: qͥ ẽ

Expanded text:
Deo auctore non fiunt mala. tem aliter etiam ostenditur quod Deo auctore, id est, volente non fiunt mala, quia ipse non est causa tendendi ad non esse. Tendere enim ad non esse, malum est; ipse autem auctor mali non est: tendit vero ad non esse qui operatur maDeo auctore est quod aliquis operatur malum. Non est ergo bonum quod aliquis operatur malum, quia tantum boni Deus auctor sunt auctor est, et ad cujus bonitatem id pertinet ut sit omne quod est, boni tantummodo causa est. Quocirca mali auctor non est, et ideo ipse summum bonum est, a quo in nullo deficere bonum est, et malum est deficere. Non est ergo causa deficiendi, id est, tendendi ad non esse, qui, ut ita dicam, essendi causa est; quia omnium quae sunt auctor est, quae, in quantum sunt, bona sunt. Ecce aperte habes quod deficere a Deo qui
Abbreviated transcription (Latin):
us̃ ut pateretur xp̃c: uoluit itaq: ut pa¬
teret᷑ a iudeis. uł ñ. Si uoluit d̾s ut ñ
pateret᷑ a iudeis xp̃c: cum ab eis passus
Sit. factũ ẽ itaq qđ d̾s uoluit ñ fieri Si
antẽ uoluit eum pati a iuideis. gͦuolu
bonũ fuit. & cã nr̃e salutis. Cum autẽ
dr̃: uolebat eum pati: uł occidi auide¬
is. hic distinguendũ est. Si enĩ intelligi¬
tur sic: uolebat eũ sustine̾ passionẽ. siue
crucisixionẽ: aiudeis illatã: uerus est
sensus. Si uͦ intelligit᷑ sic: uolebat ut
iudei occiderent eum. falsũ est. Non
enĩ uolebat õs actionẽ uideoꝵ: que ma¬
la erat. s uolebat possionẽ bonã. ꝙ hec
uoluntas: ꝑmalas uideoꝵ uoluntates.
nas: implet ꝑ maloꝵ hominũ uoluii¬
tates malas. sic̃ ꝑ maliuolos iudeos:
bona uoluntate patris:. tp̃c ꝓnobis occi
sathanas diceret᷑. E cce manifeste habes:
magnũ bonũ fuisse: qđ. ep̃c occisus est.
ꝙ hoc bonũ quia petrus nolebat: id̾ore¬
dargutus ẽ Utrũ placu̾it uiris bonis

Expanded text:
voluit utique ut pateretur a Judaeis, vel non. Si voluit ut non pateretur a Judaeis, cum passus sit, factum est itaque quod voluit Deus non fieri. Si autem voluit eum pati a Judaeis, ergo vobonum fuit, et causa nostrae salutis. Cum autem dicitur: Volebat eum pati vel occidi a Judaeis, hic distinguendum est: Si enim intelligitur sic: Volebat eum sustinere passionem sive crucifixionem a Judaeis illatam, verus est sensus; si vero intelligitur sic: Volebat ut Judaei occiderent eum, falsum est. Non enim volebat Deus actionem Judaeorum quae mala erat, sed volebat passionem bonam; et haec voluntas per malas Judaeorum voluntates inas implet per malorum hominum voluntates malas: sicut per malevolos Judaeos bona voluntate Patris Christus pro nobis occisst diceretur. Ecce manifeste habes magnum bonum fuisse quod Christus occisus est; et hoc bonum quia Petrus nolebat, ideo redargutus est. 4. Utrum placuerit viris bonis
Abbreviated transcription (Latin):
tate. quia ñ eus uoluntate: fit pec¬
catũ. Hon gͦ d̾o uolente. uł nolente
s: ñ uolente: fiunt mala. quia non
sub ẽ dei uoluntati: ut malũ fiatiuł
ñ fiat. s ut ficri sinat: qͥa bonũ ẽ: sine
mala fieri. & utiq uolens sinit. ñ. uo¬
lens mala. s. uolens sinere: ut ip̃afi¬
ant. qͥa: nec mala sunt bona. nec. ea
fieri. uł esse. bonũ est. Q uomͦ intelli¬
gendũ sit illud aug̃i. Mala fieri bonũẽ.
uod uͦ aug̃ ait: mala fieri bomĩ
est. nec sinerent᷑ mala ab omĩ¬
potenti bonofieri: nͥ hoc esset bonũ
ut ea c̃ẽnt. ea ratione dictũ asserunt
mala. esse quia exmalis quȩ fuint: do bo¬
na elicit:. nec ip̃e ꝑmitteret ea fieri

Expanded text:
tate, quia non ejus voluntate fit peccatum. Non ergo Deo volente vel nolente, sed non volente, fiunt mala; quia non subest Dei voluntati ut malum fiat vel non fiat, sed ut fieri sinat, quia bonum est sinere mala fieri: et utique volens sinit non volens mala, sed volens sinere sinti ut ipsa fiant, quia nec mala sunt bona, nec ea fieri vel esse bonum est. 7. Quomodo intelligendum sit illud Aug.: Mala fieri bonum est. Quod vero Aug. ait: Mala fieri bonum est, nec sinerentur mala ab Omnipotenti bono fieri, nisi hoc esset bonum, ut ea essent, ea ratione dictum esse asserunt, quia ex malis quae fiunt Deus bona elicit; nec ipse permitteret ea f
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est p̃termittendũ: qđ aliqñ di
uoluntas bona:ꝑmalã hominis uo¬
luntatẽ implet᷑. ut incrucifixione axp̃i
factum est. quem ds̃ bona uoluntate
mori uoluit. uidei uͦ: impia uolunta¬
te eum crucifixerunt. Et uolebant iu¬
dei mala uoluntate quidd̃a: qđ ds
bona uoluntate uolebat.s. ut xp̃c pa¬

Expanded text:
n est praetermittendum quod aliquando Dei voluntas bona per malam hominis voluntatem impletur: ut in crucifixione Christi factum est, quem Deus bona voluntate mori voluit, Judaei vero impia voluntate eum crucifixerunt. Et volebant Judaei mala voluntate quiddam quod Deus bona voluntate volebat, sc
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ quã os̃: omĩpotentis uoluntas sẽꝑ
inuicta ẽ. que mala esse nunqͣm pot̾.
que eciã dũ mala irrogat: iusta ẽ. o
reatur. siue ꝑudiciũ quẽ uult obdu¬
ret. nec inique aliquid facit. nͦ nͥ uo
lens quioqͣm facit. & omĩa qͥc̃q uult
facit. Sũmatim ꝑstringit. sententiã
p̃dictoꝵ. addens: quare ds̃ p̃cepit hõibꝰ
bonaface̾.⁊ mala uitare. cũ ñ uelichoc
inuicta ẽ. nec maliquo cassat᷑ s ꝑ
tio. siue ꝓhibitio. ñ ab omĩbꝰ implen¬
tur: quibꝰ ꝓposita & data sunt. Neq
ido p̃cent omibꝰ bona: uł ꝓhibuit
mala. uł ꝯsuluit optima: qđ uellet
ab omĩbꝰ bona. que p̃cipit fieri ud
mala que ꝓmibet: uitari. Si enĩ ud¬
let: utiq & fierent. quia innullo po¬
test ab homine suꝑari: uł impediri.
eiꝰ uoluntas s. ut iusticiã suã omĩbꝰ
ostenderet. & mali essent in excusa¬
biles. Deniq ut boni ex obedientia
głam. mali: ex inobedientia penã
Sortirent᷑. sicut utrisq ab et̾no p̃para¬

Expanded text:
tes quam Deus, omnipotentis voluntas semper invicta est: quae mala esse nunquam potest; quia etiam cum mala irrogat, justa est, et reatur, sive per judicium quem vult obdurelens quidquam facit, et omnia quaecumque vult facit. 3. Summatim perstringit sententiam praedictorum, addens quare Deus praecepit omnibus bona facere et mala vitare, cum non velit invicta est, nec in aliquo cassatur, sed per ptio, sive prohibitio, non ab omnibus implentur quibus proposita et data sunt. Neque ideo praecepit omnibus bona, vel prohibuit mala, vel consuluit optima, quod vellet ab omnibus bona quae praecepit fieri, vel mala quae prohibuit vitari si enim vellet, utique et fierent, quia in nullo potest ab homine superari vel impediri ejus voluntas, sed ut justitiam suam hominibus ostenderet, et mali essent inexcusabiles; denique ut boni ex obedientia gloriam, mali ex inobedientia poenam sortirentur, sicut utrisque ab aeterno praepara
Abbreviated transcription (Latin):
lli uͦ qui dicunt. dei uoluntate ma¬
la ñ fieri: uel esse. inductionibꝰ p̃mis¬
sis. ita respondent. dicentes. dm̃: nec
uelle mala fieri. nec: uelle ñ ficri. uł.
nolle fieri.s tm̃: ñ uelle ficri Si cnioꝵ
uellet ea fieri: uł esse faceret uriq ea
fieri. uel esse. ꝙ ita esset auctor maloꝵ. N
est autẽ auctor maloꝵ: ut scõꝵ ꝓtestan

Expanded text:
lli vero qui dicunt Dei voluntate mala non fieri vel non esse, inductionibus praemissis ita respondent, dicentes Deum nec velle mala fieri, nec velle non fieri; vel nolle fieri, sed tantum non velle fieri. Si enim vellet ea fieri vel esse, faceret utique ea fieri vel esse; et ita esset auctor malorum: non est autem auctor malorum, ut san
Abbreviated transcription (Latin):
ñ potest om̃e qđd uult. s impotens.: siẽ
impotens: certũ est: ñ posse fieri mala
uł esse: nͥ eo uolente. Quomͦ enĩ eo inuito
& nolente posset ab aliquo malũ ficri:
fieri. si uoluerit. S uult: mala fieri.
aut: ñ fieri.Si uult ñ fieri: ñ fiunt. Fiunt
aut̃. Uult gͥficri. Itẽ. bonũ est mala eẽ.
uł fieri. Alioqͥn: suͣme bonus ñ ꝑmitte¬
bona. s etiã sint & mala: bonũ ẽ. Nã nͥ¬
hoc esset bonũ: ut eẽnt & mala: nullomͦ
esse sinerent᷑ ab om̃ipotenti bono. eiu ꝓ¬
culdubio: quã facile est qđ uult fac̃e.
tam facile est: qđ ñ uult esse. ñ sinere.
Hoc nͥcredamꝰ. ꝑiclitatur nr̃a confes¬
sio. qua nos inpatrẽ omĩpotentẽ ẽde̾
ꝯfitem᷑. Ecce hic aꝑte habes: qđ bonũ
est mala esse. Omĩs autẽ boni deus
auctor ẽ. qui uult om̃e bonũ esse: qđ
est. Cum gͦ bonũ sit. mala fieri uł esse.
&s uult mala fieri. uł esse. His atq aliis

Expanded text:
n potest quod vult; sed impotens est sicuti et in nullo impotens, certum est non posse fieri mala vel esse nisi eo volente. Quomodo enim invito eo et nolente posset ab aliquo malum fieri, fieri si voluerit. Sed vult mala fieri aut non fieri. Si vult non fieri, non fiunt: fiunt autem, vult ergo fieri. Item bonum est mala esse vel fieri, alioquin summe bonus non permittebona, sed etiam sint et mala, bonum est. Nam nisi esset hoc bonum ut essent et mala, nullo modo esse sinerentur ab omnipotenti bono; cui proculdubio quam facile est quod vult facere, tam facile est quod non vult esse non sinere. Haec nisi credamus, periclitatur nostra confessio, quia nos in Patrem omnipotentem credere confitemur. Ecce hic aperte habes quod bonum est mala esse: omnis autem boni Deus auctor est, qui vult omne bonum esse quod est. Cum ergo bonum sit mala fieri vel esse, ergo et mala vult fieri vel esse. His atque aliis
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ mala uelle esse: uł fieri. Suã his
modis muniunt intentionẽ. Si enĩ in¬
quiunt: mala ñ esse: uel ñ fieri: uellec.
nullomͦ eẽnt uł fierent. Quia si uult ea
ñ esse: uł ñ fieri: & ñ potest id effic̾e.s. ut

Expanded text:
mala velle esse vel fieri, suam his modis muniunt intentionem: Si enim, inquiunt, mala non esse vel non fieri vellet, nullo modo essent vel fierent, quia si vult ea non esse vel non fieri, et n
Abbreviated transcription (Latin):
or̃. aspũ scõ est.Cum itaq uerũ sit: qͦd
mala fiunt: hoc ucrũ. qđ d̾r illa lo¬
cutione s. mala fuuit: a deo ẽ. S ñ inde
sequit᷑: qđ adeo sit: ut mala fiant. Si
enĩ hoc diceret᷑: auctor maloꝵ d̾s esse ui¬
telligeret᷑. Qd exsimili manifeste falsũ¬
esse ostendit᷑. Ds̃ ꝓbibet: furtũ fieri. S
furtũ ficri uerũ est b ꝓhibet uerũ: ñ
sequit᷑. Partẽ questionis approbat illoꝵ. qͥ¬
oc gͥ & alia dicunt dm ñ uelle mala fieri.
questionis parti saniori fauentes qͦ
scõꝵ testimoniis plenius approbat᷑. di¬
camꝰ. dm̃: ñ uelle mala fieri. nec tñ:
uelle ñ ficri. neq nolle ficri Om̃e enĩ
qđ uult fieri: fit. & om̃e qđ uult ñ fie¬
ri: ñ fit. Fiuint autẽ multa: que ñ iult
ficri. ut omĩa mala. Qđ uoluntas dei¬

Expanded text:
 sancto est. Cum itaque verum sit quod mala fiunt, hoc verum quod dicitur illa locutione, scilicet, mala fiunt, a Deo est: sed non inde sequitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fieri verum est; ergo prohibet verum: non sequitur. 15. Partem quaestionis approbat illorum qui dicunt Deum non velle mala fieri. quaestionis parti saniori faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo quod vult fieri fit, et omne quod vult non fieri non fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri, ut omnia mala.
Abbreviated transcription (Latin):
quia humiliores redeunt. atq docti¬
ores. ut pecrus. Illa eciã mala. que ab
iniquis fideles pie ꝑferunt: ut ait au¬
gustinꝰ in libro de trinitate. Ipsis utiq¬
ꝓsunt. uł addemenda pecc̃a. uład
demonstranda huiꝰ uite miseriã. Id̃oq

Expanded text:
quia humiliores redeunt, atque doctiquia humiliores redeunt, atque doctiores, ut Petrus. Illa etiam mala quae ab iniquis fideles pie gustinus in libro de Trinitate, ipsis utiquosunt, vel ad delenda peccata, vel ad demonstrandam, u
Abbreviated transcription (Latin):
malũ. ualet tam̃: ad aliquid. Ut enĩ
liter. & ĩmutabiliter bona trinita¬
te: c̾ata sunt om̃ĩa. nec tam̃ sũ me
noc equaliter. nec ĩmutabilit̾ bona.
s. tam̃ bona etiã singła. Simul uͦ uniũ¬
sa: ualde bona. quia ex omibus: ꝯsistit
uniu̾sitatis ãmirabilis pulcͥtudo. inqͣ¬
& loco suo positũ: eminentiꝰ cõmendat
bona. ut magis placeant: & laudabi¬
liora sint: dũ comꝑant᷑ malis. Qđ mala¬
uniuersitati ualent. ⁊ facientibꝰ sua ꝓpͥa
uł pacientibꝰ aliena: ꝓsunt electis tm̃.
inc patet: qd exmalis que fiunt. a¬
liquod ꝓuenit bonũ dũ bona ma¬
gis placent: & laudabiliora existunt.
lp̃is etiã facientibus: ex malis que faci¬
unt: int̾dũ bona ꝓueniunt. si scd̾m
ꝓpositũ uocati sunt scĩ Talibus enĩ ut
ait aug̃ in libro decorrectione & grã:
usq: adeo ds̃ omĩa cooꝑatur inbonũ:
ut si qui hoꝵ deiuant: & exhorbitant.
etiã hoc ip̃m: eis faciat ꝓfic̾e̾ inbonũ.

Expanded text:
malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim malum: valet tamen ad aliquid. Ut enim aliter et immutabiliter bona Trinitate creata sunt omnia, et nec summe, nec aequaliter, nec immutabiliter bona, sed tamen bona etiam singula: simul vero universa valde bona ; quia ex omnibus consistit universitatis admirabilis pulchritudo. CAPet loco suo positum, eminentius commendat bona, ut magis placeant et laudabiliora sint dum comparantur malis. universitati valent, et facientibus sua propria, vel patientibus aliena prosunt, electis tamen. Hinc patet quod ex malis quae fiunt aliquod provenit bonum, dum bona magis placent et laudabiliora existunt. Ipsis etiam facientibus, ex malis quae faciunt interdum bona proveniunt, si secundum propositum vocati sunt sancti. Talibus enim, ut ait Auusque adeo Deus omnia cooperatur in bonum, ut si qui horum deviant et exorbitant, etiam hoc ipsum eis faciat proficere in bonum;
Abbreviated transcription (Latin):
sũma rerũ potestas: cũ sũme bonus
sit: nullomͦ sineret aliquid mali esse
in oꝑibus suis: nͥ usq adeo ẽẽt omp̃s.
& bonus: ut benefaceret etiã demalo.
malis bona fac̾e̾: quã mala nulla ꝑ¬
mittere Ex hoc itaq sensu dictũ est:
ac uerũ est: bonũ eẽ: mala fieri: quia
ex malis que fiunt: bonis qui scõm ꝑ
positũ uocati sunt scĩ: accedit bonitaᷤ.
.I. utilitas. Talibus enim: ut ait apłs
in bonũ cooꝑantur. mala etiã omĩa.
quia ꝓeis sunt: que aliis facientibus
obsunt. Unde: etiã aliqñ inscͥptura le¬
git᷑: malũ appellari bonũ. ut ieꝵ suꝑ
illi: inde sequit᷑: qđ simplicit̾ bonũ
ꝓpt̾ dm̃. & aliquid. bonũ inse & faci¬
enti. s ñ ei: cui fit ut: cũ ueritas ꝓpt̾
om̃ alicui ñ obedienti p̃dicat᷑ & ali¬
quid: inse: & facienti: & cui fit: bonũ
ut: cũ ueritas p̃dicat᷑ ꝓpt̾ dm̃: c̾den¬
ti. Unde: apłs. Donus odor sumꝰ deo.
aliis. odor uite. aliis: od or mortis est

Expanded text:
summa potestas, cum summe bonus sit, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibus suis, nisi usque adeo esset omnipotens et bonus. ut benefaceret etiam de malo.malis bona facere, quam mala nulla permittere. Ex hoc itaque sensu dictum est ac verum est: Bonum est mala fieri, quia ex malis quae fiunt, bonis qui secundum propositum vocati sunt sancti accidit bonitas, id est, utilitas. Talibus enim, ut ait Apostolus, in bonum cooperantur omnia etiam mala, quia eis prosunt, quae aliis facientibus obsunt. Unde etiam aliquando in Scriptura legitur malum appellari bonum, ut Hieron.,illi, inde sequitur quod simpliciter bonum propter Deum. Et aliquid bonum in se et facienti, sed non ei cui fit, ut cum veritas propter Deum alicui non obedienti praedicatur. Et aliquid in se et facienti et ei cui fit bonum, ut cum veritas praedicatur propter Deum credenti. Unde Apostolus: Bonus odor sumus Deo, aliis odor vitae, aliis odor mortis. Est
Abbreviated transcription (Latin):
minat᷑. Potest & alio modo illud intel¬
ligi. dũ tam̃ c̾dere ñ cogam᷑: omĩpo¬
qui sine ullis ambiguitatibꝰ Si ince¬
lo &e interra. sic̃ ueritas cantat. omĩa
qͦc̃q uoluit fecit: ꝓfocto fac̾e ñ uolu¬
it: quec̃q ñ fecit. Exhis aꝑte ostendit᷑
qm̃ ds̃ ea uoluntate que ip̃e est: non
uult aliquid fieri: qđ ñ fiat. neq a
liquid ñ fieri: qđ fiat Utrũ mala:
dei uoluntate fiant: an eo nolente.
deoq constat: omĩa bona que fiuint:
eiꝰ fieri uoluntate. que si fieri nollet:
nullatenꝰ fierent. Recte queri solet. u¬
trũ & mala omĩa que fiunt :i. pecc̃a:
dei fiant uoluntate. an eo nolente fi¬

Expanded text:
intelligi, dum tamen credere non cogamur Omnipoqui sine ullis ambiguitatibus sive in coelo et in terra, sicut Veritas cantat, omnia quaecumque voluit fecit; profecto facere non voluit quaecumque non fecit. Ex his aperte ostenditur quod Deus ea voluntate quae ipse est, non vult aliquid fieri quod non fiat, neque non fieri quod fiat. 4. Utrum mala Dei voluntate fiant, an eo nolente. Ideoque, cum constet omnia bona quae fiunt ejus fieri voluntate, quae si fieri nollet nullatenus fierent, recte quaeri solet utrum et mala omnia quae fiunt, id est, peccata, Dei fiant voluntate, an
Abbreviated transcription (Latin):
re uirgines: sic & reconciliare peniten¬
tes An oblatio eiꝰ sit recipienda: qui
cͣrens adpenitentiã. p̃uenitur¬
i autẽ querit᷑
de illo qui ad penitentiã festinanᷤ:
Sacerlotẽ inuenire ñ potuit: & ita deces¬
sit: utrũ oblatio eiꝰ sit recipienda: dici¬
mus: quia ẽ. Unde inconcilio apanes¬

Expanded text:
re virgines, sic et reconciliare poenitentes. 7. An oblatio ejus sit recipienda, qui currens ad poenitentiam prSi autem quaeritur de illo qui ad poenitentiam festinans sacerdotem invenire non potuit, et ita decessit; utrum oblatio ejus sit recipienda, dicimus quia est. Unde in Apane
Abbreviated transcription (Latin):
spit̾ reconciliare. Unde in kartaginen¬
si ꝯcilio scd̾o. Statutũ est: ut crisma:
uł reconciliatio penitentiũ: & puel¬
larũ osecratio: a pb̃ris ñ fiat. Ite. Reo¬
ciliate quẽquã in publica missa. pb̃ro¬
ñ liceat. Puellarũ tam̃ ꝯsecratio: osulto

Expanded text:
in Carthaginensi concilio II, ibid., statutum est ut chrisma vel reconciliatio poenitentium, et puellarum consecratio a presbyteris non fiat. Item, reconciliare quemquam in publica missa presbytero non liceat; puellarum tamen consecratio, consulto
Abbreviated transcription (Latin):
cor accipit ꝓ intellectu. & oscientiã: ꝓ
spe. Q ualis inquit caritas est finis
p̃cepti: ꝓcedens de corde puro .i. de
dem: uł spem: s fides & spes: caritatẽ
p̃cedere uident᷑. Hoc gͦ ea ratione tra¬
ditum intellige. ñ qđ fides cespes:

Expanded text:
Cor accipit pro intellectu, et conscientiam pro spe. Qualis, inquit, charitas est finis praecepti procedens de corde puro, id est de dem et spem, sed fides et spes charitatem praecedere videntur. Hoc ergo ea ratione tradi
Abbreviated transcription (Latin):
gregoriꝰ. fidem. spem. caritatẽ. atq
oꝑationẽ. dum in hac uita uiuimꝰ.
equales sibi ẽẽ apud nos inuenimus
fidelis tantũ credit: quantũ sperat.
ẜ amat. & tantũ oꝑat᷑: quantũ ere¬
dit. & amat. & sꝑat.S tam̃ maiorspe
& fide: caritas dr. Quia cum ad dei
speciẽ ꝑuentt᷑: spes. & fides transit.
s caritas ꝑmanet. Et quia caritas:
maior est omiũ uirtutũ. quȩ ñ id̾o
post fidem &spem ponit᷑: qd ex eiso¬
riat᷑. s quia post illa remanebit au¬
cta. Caritas enim: nunqͣm excidet.¬

Expanded text:
 Fidem, spem, charitatem atque operationem, dum in hac vita vivimus, aequales sibi esse apud nos invenimus;fidelis tantum credit, quantum sperat et amat; et tantum operatur, quantum credit, et amat, et sperat. Sed tamen major spe et fide charitas dicitur, quia, cum ad Dei speciem pervenitur, spes et fides transit, sed charitas permanet; et quia charitas mater est omnium virtutum, quae non ideo post fidem et spem ponitur, quod ex eis oriatur, sed quia post illa remanebit aucta. Charitas enim nunquam excidit
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ista quatuor posu̾it. Aliis autẽ in¬
det᷑ habita fide trimitatis: id de nuste¬
rio incarnationis fidei suffecisse: ut dei
filius crederet᷑ nasciturꝰ de homine. &
iudicaturꝰ. Qui: de ioħe baptista: docu¬
mentũ huiꝰ rei assumunt. qui de mor¬
e xp̃i: & descensu ad inferos: in eugło
dubitasse uiđ̾r. scd̾m expositionẽ grego

Expanded text:
ubi ista quatuor posuit. Aliis autem viubi ista quatuor posuit. Aliis autem videtur habita fide Trinitatis, id de mysterio Incarnationis fidei suffecisse, ut Dei Filius crederetur nasciturus de homine, et judicaturus, qui de Joanne Baptista documentum hujus rei assumunt, qui de morte Christi et descensu ad inferos in Evangelio dubitasse videtur, secundum expositionem Greg.,
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtã: ñ babebant. Siẽ & in eccła:
aliqui minꝰ capaces sunt. qͥ articulos
symboli distinguere: o assignare: ñ
ualent. Omĩa tamen credunt: qͣ in
ex reuelatione sibi facta: maioribus
credendo inherebant. qͥbꝰ fidẽ suam
quasi cõmittebant. Unde: iob. Boue
arabant. & asine pascebant᷑ iuxta eoꝰ.
Simplices os min&es: sunt asinȩ pas¬
centes uixta boues. quia humilitate
maioribus adherendo: in mysterio
credebant: quȩ & illi mysterio do¬
cebant. Qualis forte fuit uidua sa¬
reptana: Quȩ ante aduentũ eredere
de mediatore sufficiebat.
ed qͣrit᷑: cũ sine fide mediatoris an¬
tiquis ñ fuerit salus.: sic̃ nec moder¬
nis: utrũ oportuerit illos eredere. om¬
nia illa de mediatore: quȩ nc̃ credimꝰ.
Quibusd̾a uidet᷑: qdđ suffecerit illis: qͣ¬
tuor tantũ credere. scił: natiuitatẽ. mor¬
tẽ. resurrectionẽ. aduentũ: ad iudiciũ.
Qd̃ exp̃missis u̾bis augustim: colligunt:

Expanded text:
apertam non habebant: sicut in Ecclesia apertam non habebant: sicut in Ecclesia aliqui minus capaces sunt, qui articulos Symboli distinguere et assignare non valent, omnia tamen credunt quae in ex revelatione fidei facta majoribus credendo inhaerebant, quibus fidem suam quasi committebant, unde Job, c. 1: Boves arabant, et asinae pascebantur juxta eos. Simplices et minores sunt asinae pascentes juxta boves; quia humilitate majoribus adhaerendo, in mysterio credebant quae et illi in mysterio docebant; qualis forte fuit vidua Sareptana. 3. Quae ante adventum Christi de Mediatore credere sufficiebat. Sed quaeritur, cum sine fide Mediatoris antiquis non fuerit salus, sicut nec modernis, utrum oportuerit illos credere omnia illa de Mediatore quae nunc credimus. Quibusdam videtur quod suffecerit illis quatuor tantum credere: scilicet, nativitatem, mortem, resurrectionem, adventum ad judicium, quod ex praemissis verbis August. colligunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Gregoniꝰ suꝑ cc̃ccbicłe. Et qͥ p̃ibant:
& qui sequebant᷑: clamabant dicen¬
tes. osanna filio dauid.ꝰc̃. qͥa om̃s elec¬
ti: qui in uidea essẽ potuerunt: siue
qͥ nc̃ in eccła sunt: in mediatorẽ dei
& hominũ: crediderunt. & credunt.
His. aliisq pluribꝰ testimoniis: ꝑspicue
Docet᷑: nulli unqͣm salutẽ esse factã:
nͥ ꝑfidem mediatoris. Opoetet gͦ acce¬
dentẽ credere: quȩ supia dixitꝰ apłs.
s ñ sufficit.¬
ud cͦ dicet᷑ De fide simpliciũ.
de illiᷤ simplicibꝰ: quibꝰ ñ eiat
reuelatũ mysteriũ in carnationis. qͥ
pie credebant qđ eis traditũ fuit. Di¬
ci potest: nullũ fuisse iustũ uł sal¬
uum: cui ñ esset facta reuelatio. uel
in mysterio. Distincta: ut abrahȩ &
moysi. aliisq maioribꝰ. qͥ distinctionẽ
articuloꝵ fidei habebant. Uelata: ut
simplicibꝰ quibꝰ reuelatũ erat: ea eẽ
credenda: quȩ credebant illi ma¬
iores: & docebant. s eoꝵ distinctionẽ

Expanded text:
ibant, et qui sequebantur, clamabant dicentes: Hosanna filio David, quia omnes electi qui in Judaea esse potuerunt, sive qui nunc in Ecclesia sunt, in Mediatorem Dei et hominum crediderunt et credunt. His aliisque pluribus testimoniis perspicue docetur nulli unquam salutem esse factam, nisi per fidem Mediatoris. Oportet ergo accedentem credere, quae supra dixit Apostolus; sed non sufficit. 2. De fide simplicium.de illis simplicibus quibus non erat revelatum mysterium Incarnationis, qui pie credebant quod eis traditum fuit? Dici potest nullum fuisse justum vel salvum cui non esset facta revelatio vel in mysterio. Distincta, ut Abrahae et Moysi, aliisque majoribus, qui distinctionem articulorum fidei habebant; velata, ut simplicibus quibus revelatum erat ea esse credenda, quae credebant illi majores et docebant, sed eorum distinctionem
Abbreviated transcription (Latin):
cornelio dictũ esse ꝑ angłm: acceptȩ
sunt elemosine tue & orationes tue¬
dͥeret. Nec tam̃ sine fide aliqͣ donabat
& orabat. Ham quomͦ inuocabat in
quẽ ñ credebat. S si posset sine fide
xp̃i esse salus: ñ ad eum muteret᷑ ar¬
ehitectus ȩcclẽ petruis. Attende qđ ait.
sine fide xp̃i ñ posse esse. salutẽ. Et
tam̃ corneliũ exauditũ: ante qͣm cre¬
deret in xp̃m. Qđ ita pot̾ intelligi:
scił. ante quam sciret xp̃m incarna¬
tum: in quẽ credebat in mysterio.
De equalitate fidei. spei⁊ oꝑis qͣ sedin¬

Expanded text:
Cornelio dictum esse per angelum: Acceptae sunt eleemosynae tuae, et orationes tuaderet; nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non credebat? Sed si posset sine fide Christi esse salus, non ad eum mitteretur architectus Ecclesiae Petrus. Attende quid ait, sine fide Christi non posse esse salutem; et tamen Cornelium exauditum antequam crederet in Christum. Quod ita potest intelligi, scilicet antequam sciret Christum incarnatum, in quem credebat in mysterio. 5. De aequalitate fidei, spei, chari
Abbreviated transcription (Latin):
si. Es tu ꝑte ip̃m descensurus ad infer¬
nũ: an alium ad bec sacramenta mis¬
surus es: Quid̾a tam̃ dicunt: eũ ñ du¬
bitasse de ignorantia. s de piecate .i. du¬
De fiͥe eoenclii.
olet etiã queri de cornelio: utrum
Si enim fidem incarnationis ñ habebat
tõ: gͦ sine fide incarnationis erat ei
iusticia. qͥa de illo scͥptũ est. qđ iustus
erat. ac timens d̾m Si uͦ fidem incar¬
nationis habebat: ad qͥd gͦ ad eũ missis
est petrus. Sane dici potest: eũ: sĩc fi¬
dem unitatis: ita & incarnationis ha¬
buisse : dei reuelatione. s in carnatũ
iam esse dei filiũ: ignorasse. Et ideo:
missus est adeum p̾etrus. ut iã na¬
tũ dei filiũ: ei annuntiaret. & sacra¬
mentũ regenerationis: a oferrec ha

Expanded text:
 Es tu per teipsum descensurus ad infernum, an alium ad haec sacramenta missurus es? Quidam tamen dicunt eum non dubitasse de ignorantia, sed de pietate, id est, duDe fide Cornelii. Solet etiam quaeri de Cornelio, utrum Si enim fidem Incarnationis non habebat, tunc ergo sine fide Incarnationis erat ei justitia, quia de illo scriptum est, quod justus erat et timens Deum. Si vero fidem Incarnationis habebat, ad quid ergo missus est ad eum Petrus? Sane dici potest, eum sicut fidem unitatis, ita et Incarnationis habuisse de revelatione, sed incarnatum jam esse Dei Filium ignorasse; et ideo missus est ad eum Petrus, ut jam natum Dei Filium ei annuntiaret, et sacramentum regenerat
Abbreviated transcription (Latin):
bonoꝵ matrẽ p̃cedant. S quia: cari¬
tas sine illis in aliquo esse ñ pot̾. sed
illa: sine caritate essẽ possunt. qͣmuiᷤᷤ.¬
ñ sit pia fides uł spes: sine caritate.
Ido gͥ ex fide & spe ꝓcedere dr̾ caritas:
quia nulli ꝓuenit sine istis
st autẽ spes: iurtus: qua spiritua¬
lia & ȩterna bona sꝑantur .i. cũ
fiducia expectant᷑. Est enim certa

Expanded text:
 quia charitas illis in aliquo esse non potest, sed illa sine charitate possunt esse; quamvis non sit pia fides vel spes sine charitate. Ideo ergo ex fide et spe procedere dicitur charitas, quia nulli provenit sine istis. Est autem spes virtus qua spiritualia et aeterna bona sperantur, id est, cum fiducia expectantur. Est enim
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã nram: ut ñ fu̾it semꝑ cui
ꝓpͥũ est: semꝑ eẽ qđ natũ est: Natũ gͥ uni¬
genitũ dm. ꝯfitem̃ s natũ: ante tẽpora
nec ante essc. qͣm natũ. nec antenatũ. qͣm
cẽ qr nasci qd erat: iã ñ nasci ẽ s se ip̃m de¬
mutare nascendo: Hoc autẽ humanũ sen¬
sũ: & intelligentiã mundi excedit. Non
hoc capit ratiohumane intelligentie. s
prudentie fidelis ꝓfessio ẽ. Hic de spũ sc̃o¬

Expanded text:
fuerit semper, cui proprium est semper esse quod natum est? Natum ergo unigenitum Deum confitemur, sed natum ante tempora, nec ante esse quam natum, nec ante natum quam esse, quia nasci quod erat jam, non nasci est, sed seipsum demutare nascendo. Hoc autem humanum sensum et intelligentiam excedit mundi, non hoc capit ratio humanae intelligentiae, sed prudentiae fidelis professio est. DISTINC
Abbreviated transcription (Latin):
nt̾q conuingit᷑. quo genitus: agignente di¬
ligat᷑. genitaẽq siuĩ diligat. sintq ñ par¬
in uinculo pacis Eoce: hic habes: sp̃m sco
esse: quo filius diligatur a patre: & pat̾ a filio.
& quo illi duo: s̾uant unitatẽ pacis Sp̃ẽ gͦ¬

Expanded text:
uterque conjungitur, quo genitus a gignente diligitur, genitoremque suum diligit, ut sint non parin vinculo pacis. Ecce hic habes Spiritum sanctum esse quo Filius diligitur a Patre, et Pater a Filio, et quo illi duo servant unitatem pacis. Sp
Abbreviated transcription (Latin):
aut spẽ sc̃s. S inconseq̃ntibus cũ dei diloc¬
tionẽ cõmemorasset ioħs qua dilexit nos:
& hinc hortatus eẽt. ut & nos inuicẽ dili¬
gamus: atq ita nobis ds maneat: quia
utiq d̾m dilectionẽ dixerat. statĩ uolens
de hacre aꝑtius aliquid eloqͥ: inquit. In
hoc cognoscimus: quia in ip̃o manemꝰ:
nos indeo manere. & ip̃m innobis. Hoc au¬
tẽ. fac̃ dilectio. lp̃e est gͥ deus: est dilectio.
legit᷑. deus: dilectio ẽ. & dilectio: exdeo est.
Ecce his u̾bis aꝑte diẽ aus̃. spm̃ sc̃m carita¬

Expanded text:
us sanctus. Sed in consequentibus cum Dei dilectionem commemorasset Joannes, qua dilexit nos, et hinc hortatus esset ut nos invicem diligamus, atque ita Deus in nobis maneat; quia utique dilectionem Deum dixerat, statim volens de hac re apertius aliquid eloqui, inquit: In hoc cognoscimus, quia in ipso manemus nos in Deo manere, et ipsum in nobis, hoc autem facit dilectio. Ipse est legitur, Deus dilectio, et dilectio ex Deo est. Ecce his verbis aperte dicit Aug. Spiritum sanct
Abbreviated transcription (Latin):
accipitur. & hoc inmultis ficri reꝑit᷑.
luribus enĩ exemplis doceri pot̾. mul¬
ta rerũ uocabula: & unu̾salit̾ poni: &
ꝓpͥe quibusda rebus adhiberi. sic̃ legis no¬
mine: aliqñ simul omĩa ueteris instruonit
sigc̃ant᷑ eloquia. Aliq̃n autẽ ꝓpͥe uocat᷑ lex:

Expanded text:
accipiatur, et hoc in multis fieri reperitur. r accipi. Pluribus enim exemplis doceri potest multa rerum vocabula et universaliter poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocat
Abbreviated transcription (Latin):
scs: amor ẽ. siue caritas. siue dilectio patͥs &e.
nec patris ẽ solius: nec filii est solius: s am¬
boꝵ. &. ido: cõmunẽ qua inuicẽ se diligt̃
pater & filius: nobis insinuat caritatẽ. Ioħs¬
eẽt sermo. & ñ parua pars questionis: deci¬
sa. s quia dix̃. ds caritas est: incertũ ẽ. & id̾o:
querendũ: utrũ ds pater sit caritas. anfiliꝰ.

Expanded text:
s amor est, sive charitas, sive dilectio Patris et piritus sanctus nec Patris est solius, nec Filii est solius, sed amborum; et ideo communem qua invicem se diligunt Pater et Filius, nobis insinuat charitatem. esset sermo, et non parva pars quaestionis decissa; sed quia dixit, Deus charitas est, incertum est et ideo quaerendum, utrum Deus Pater sit charitas, an Filius,
Abbreviated transcription (Latin):
erit & pater.: auctor eternus. Si quid gͥ ei qͥ
abet̾no patre natus ẽ: exet̾nitate defu̾it:
quia si gignenti ẽ infinitũ gign̾e. & nas¬
ceuti etiã infinitũ est: nasci. M ediũ autẽ
quid: inter natiuitatẽ dei & filii: & gene¬
rationẽ de patris: nec sensũ admittit. qr¬
& ingeneratione natiuitas ẽ. & innatiui¬
tate: generatio est. quia sine utͦq neutrũ
est. Utrũq gͦ sine interuallo sui est. S in
semꝑ. quia in id natũ est: ut esset. Nemo
ambigt: quin. quȩ inrebus humanis na¬
ta sunt: aliqñ ñfiu̾nt. S aliud ẽ: exeo na¬
sci. qd ñ semꝑ fuit. aliud: exeo natũ eẽ:
qd semꝑ ẽ. Ibi: nec semꝑfuit qui pat̾ ẽ:
nec semꝑ pater ẽ. & qui ñ semꝑ pater ẽ:
ñ semꝑ genuit. Ubi aut̃ semꝑ pat̾ ẽ: semꝑ
filius ẽ. Qd si semꝑ deo patri ꝓp̾ũ est: qd
semꝑ est pater: necesse est semꝑfilio ꝓpͥũ¬

Expanded text:
Si quid ergo ei qui ab aeterno Patre natus est ex aeternitate defuerit, quia si gignenti est infinitum gignere, et nascenti etiam infinitum nasci est. Medium enim quid inter nativitatem Dei Filii et generationem Dei Patris, nec sensus admittit; quia et generatione nativitatis est, et in nativitate generatio est; quia sine utroque neutrum est; utrumque ergo sine intervallo sui est. 15. Arfuit, quia in id natum est ut esset. Nemo ambigit quin ea quae in rebus humanis nata sunt, aliquando non fuerint. Sed aliud est ex eo nasci quod semper non fuit, aliud est ex eo natum esse quod semper est. Ibi nec semper fuit qui pater est, nec semper pater est; et qui non semper pater est, non semper genuit; ubi autem semper Pater est, semper Filius est. Quod si semper Deo Patri proprium est quod semper est Pater, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
bilitatis ẽẽ ymaginẽ: sacram̃to natiuita¬
tis imꝑtit. quẽ exse: informa sua generat.
cet qͥd de hoc ꝯcedendũ sit.
icamus gͦ. filiũ natũ depatre: ante teo¬
pora. & semꝑ nasci de patre. s ꝯgruentiꝰ.
semꝑ natũ. & eundẽ fateam᷑: ab et̾no eẽ & pa¬
tri coet̾nũ eẽ .i. auctori. Pateꝵ enĩ: generatio¬
ne auctor filii est. ut inseqͤnti ostendet᷑ ut
cibilis. filius: natus. & ut ait hył. inxiͦi.li.
detri. Aliud est. sine auctore semꝑ eẽ ecͥnũ:
aliud ẽ: patri .i. auctori: cẽ coet̾nũ. Ubi au¬
tẽ pater aucto ẽ: ibi & natiuitas ẽ. qͥa sic̃

Expanded text:
bilitatis esse imaginem, sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat.cet quid de hoc concedendum sit. camus ergo Filium natum de Patre ante tempora, et semper nasci de Patre, sed congruentius semper natum, et eumdem fateamur ab aeterno esse et Patri coaeternum, id est, auctori. Pater enim generatione auctor Filii est, ut in sequenti ostendetur. Ut cibilis, Filius natus. Et, ut ait Hilar. in lib. 6 de Trin., aliud est sine auctore semper esse aeternum, aliud Patri, id est, auctori, esse coaeternum. Ubi autem Pater auctor est, ibi et nativitas
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑. ofirmat ex dictis hylarii.
ylatius quoq diẽ. filiũ nasc expatre: in¬
li. uii. de tri: his uerbis. Uiuens deus: & nat᷑e
et̾ne: uiuentis potestas ẽ. & qđ cũ sacram̃to¬
scĩe sue exeo nascitur: ñ potuit aliud eẽ.: ꝙͣ¬
uiuens. Nã cũ ait: sic̃ misit me uiuens pat̾:
uiuentẽ patrẽ ineẽ Ecce: hic habes: quia fi¬
lius nascitur expatre. Itẽ in eod̾. Cũ ap̃c diẽ:¬
sic̃ pater habet uitã inse. sic dedit ꝙ filio.
uitã hab̾e insemetipõ: omĩa uiua sua ex
uiuente testatus ẽ. Id autẽ exuiuo uniũ na
tũ est: habet natiuitatis ꝑfectionẽ. sine no
uitate nature. Non enĩ nouũ est. qđ ex ui
uo generat᷑ in uiuũ. quia nec ex nichilo ẽ.¬
& uita que natiuitatẽ sumit ex uita: neccs

Expanded text:
cat, ut istud. Quare ergo ait dicimus verius, cum utrumque pariter sit verum? nisi quia volebat intelligi hoc ad majorem evidentiam et expressionem veritatis dici, quam illud. His etenim verbis omnis calumniandi versutis haereticis obstruitur aditus, quibus Christi secundum viventem Patrem inesse. Ecce hic habes quia Filius nascitur ex Patre. Item in eodem, cum digenitus est de Patre, vel Filius semper nascitur de Patre. Et ideo dicit Greg. quod non possumus dicere, semper nascitur. Non, inquam, ita convenienter, non ita congrue ad explanationem veritatis; potest tamen dici, si sane intelligatur: Semper enim nascitur Filius de Patre, ut ait Origenes, non quod quotidie iteretur illa generatio, sed quia semper est. Semper ergo nascitur, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ nr̃. splendor est claritatis. splendor aut̃. ñ
semel nascit᷑. & desinit. s quotiensc̃q &etum
fu̾it lum̃: exquo splendor orit᷑. totiens orit᷑ e¬
tiã splendor claritatis. Sic gͦsaluator: semꝑ
nascit᷑. Unde ait: in librosapĩe. Ante om̃s
colles generat me. ñ: ut quida male legunt.
genetauit. His u̾bis: aꝑte ostendit origenes:
Sane dici posse: & debere: filiꝰ semꝑ nascit᷑.
Qđ̃ uidr contrartũ: illi u̾bo gͥgorii. p̃misso .s.¬

Expanded text:
lendor est claritatis. Splendor autem non semel nascitur et desinit, sed quoties ortum fuerit lumen ex quo splendor oritur, toties oritur etiam splendor claritatis; sic ergo Salvator semper nascitur. Unde ait in lib. Sapientiae: Ante omnes colles generat me Dominus; non ut quidam male legunt, generavit. His verbis aperte ostendit Origenes sane dici posse et debere: Filius semper nascitur; quod videtur contrarium illi verbo Gregorii praemisso, s
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑: de sempiterna generatione sapĩe
dei. Goce. his uerbis ostendit aus̃: qđ ge¬
neratio filii semꝑ est. nec p̃teriit. nec futu¬
ra ẽ quia et̾na est. Ideo enĩ dix̃ genui: ne
nouũ putaret᷑ scił ne uideret᷑ incepisse. ho¬
dix dix̃: ne p̃terita generatio putaret᷑ ẜ x
tris: semꝑ genitus est filius. Origene uid̾r¬

Expanded text:
accipitur de sempiterna generatione sapientiae Dei. Ecce his verbis ostendit Aug. quod generatio Filii semper est, nec praeteriit, nec futura est, quia aeterna est. Ideo dixit genui, ne novum putaretur, scilicet ne videretur incoepisse; hodie dixit, ne praeterita generatio videretur. Ex tris semper genitus est Filius. 11. Origenes vid
Abbreviated transcription (Latin):
tatis exp̃ssione: deuiamꝰ. quia qđ factũ ñ
ẽ: nec potest dici: ꝓpͥe. ꝑfectũ. s balbucien¬
do ut possumꝰ: excelsa dei resonamꝰ. & dñs
nr̃e infirmitatis u̾bis condescendens: esto¬
ẽ. Suꝑ illũ locũ eciã psalimi: ego hodie ge¬
nui te. De hac generatione filii: ita loqͥtur
auõ. Quãqͣm ꝑ hoc qđ diẽ hodie: possit &¬
intelligi dies ille: quo xp̃c scđm hominẽ¬

Expanded text:
ssione deviamus, quia quod factum non est, non potest dici proprie perfectum, sed balbutiendo ut possimus, excelsa Dei resonemus. Et Dominus nostrae infirmitatis verbis condescendens: Estoest. Super illum locum etiam psal. 2: Ego hodie genui te, de hac generatione Filii ita loquitur Aug.: Quanquam per hoc quod dicit hodie, possit intelligi dies ille quo Chri
Abbreviated transcription (Latin):
est spes ista. Si uͦ locus est ubi ista ñ
at esse sacerdos. qui alios ligat & sol
tificat sepe animas qͦ ñ moriunt᷑. & ui¬
uficat : quȩ ñ uiuunt. & ita: incidit
in maledictionis iudiciũ. Illud autẽ
nicatos: siue suꝑ om̃s sacerdotes: qͥ
uita &s sciã carentes: benedic̃e p̃su¬
munt: dictũ accipiat᷑: sic intelligi po¬
test. Maledicã benedictionibus ur̃is.
id est his quȩ meis benedictionibus

Expanded text:
est spes ista. Si vero locus est ubi ista non est spes ista. Si vero locus est ubi ista non at esse sacerdos qui alios ligat et soltificat saepe animas quae non moriuntur, et vivificat quae non vivunt; et ita incidit in maledictionis judicium. Illud autem nicatos, sive super omnes sacerdotes qui vita et scientia carentes benedicere praesumunt, dictum accipiatur, sic intelligi potest: Maledicam benedictionibus vestris, id est, his quae in eis benedictionibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ careat mun̾e¬
sciat cognosce:
qͥoquid debet iudicare. Iudiciaria enĩ¬
potestas b oc postulat: ut qđ debet ui¬
dicare discernat. Diligens gͥ inuesti
re: qđ focsitan ignoret. uł u̾ecundia
uelit occultare. Cognito uͦ crimine:
uarietates eiꝰ ñ dubitet inuestigare.
Quibꝰ cognitis: assit beniuolus. paratꝰ
erig̾e. & secũ onus poetare. habeat dul¬
cedinẽ: in affectione. discretionẽ: ua
uarietate. doceat ꝑseuerantiã. caue¬
possit aoquirere grãm dei: ñ tamen
mox restituit in p̾otestatẽ pͥmã. Et
si petrus post lapsũ restitutus fu̾it: &¬
si sepe lapsis sacerdotibus reddita sit
dignitatis potestas: ñ tam̃ est necesse
ut omibꝰ ocedat᷑: quasi ex auctoritate.
Inuenit᷑ auctoritas: quȩ ꝯcedit: & qͣi
imꝑat. Inuenitur alia: quȩ ñ ocedit.
s ꝯcordant. Cum enĩ tot sunt qui
labunt᷑: ut etiã pristinã dignitatẽ
ex auctoritate defendant: & quasi
usũ peccandi sibi faciant: recidenda

Expanded text:
n careat muneat cognoscere quicquid debet iudicare, potestas hoc postulat, ut quod debet judicare, discernat. Diligens igitur inqure quod forsitan ignoret, vel verecundia velit occultare. Cognito itaque crimine, varietates ejus non dubitet investigare, quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, cavepossit acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Licet enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatis potestas; non est tamen necesse, ut hoc omnibus concedatur quasi ex auctoritate. Invenitur enim auctoritas quae concedit, et quasi imperat. Invenitur et alia quae minime sed concordant. Cum enim tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi usum peccandi sibi faciant, recidenda
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uiuunt: quomͦ ꝑ eos gr̃a benedicti¬
onis transfunditut. S illud capitu¬
lũ: maledicã.: c̾: quida referunt ad
hereticos. qui ab ȩccła p̃cisi sunt. &
ad ex omunicatos. quoꝵ benedictio¬
nes fiunt maledictiones: bis: qͥ eoꝵ
exponunt: qui absq claue scĩe: &
forma bonȩ uitȩ: p̃sumunt ligare
uł solu̾e. S nullus officio sac̾dotisu¬
ti debet: nͥ immunis sit ab illis: gͤ
in aliis udicat. Alioquin: se ip̃m ꝯdẽpnat.
Qualis esse debet uidex eccłastieꝰ
ualẽ autẽ opoeteat
cui om̃is offertur peccator: anteqͣo
statuit᷑ om̃is languor: in nullo eoꝵ
sit iudicandus: quȩ in alio iudi¬
care est ꝓmptus. Iudicans enĩ ali¬
um qui ẽ iudicandus: odẽpnat se¬
ip̃m. Cognoscat gͥse. & purget in
se: qđ alios uidet sibi offerre. Caue¬
at: ut a se ꝓiecerit: quioquid in a
lapidandũ cognos ceiet: Nullus e¬
nim erat sine peccato. In qͦ intelli¬
gitur: om̃es fuisse reos. Nam ueni¬
alia: semꝑ remittebant᷑ ꝑ cerimo¬

Expanded text:
 eos gratia benedictionis transfunditur? Sed illud capitulum, Maledicam, etc., quidam referunt ad haereticos, qui ab Ecclesia praecisi sunt, et ad excommunicatos, quorum benedictiones fiunt maledictiones his qui eorum exponunt, qui absque clave scientiae et forma bonae vitae praesumunt ligare vel solvere. Sed nullus officio sacerdotis uti debet, nisi immunis sit ab illis quae in aliis judicat; alioquin seipsum condemnat. 5. Qualis esse debet judex ecclesiasticus. Qualem autem oporteat cui omnis offertur peccator, ante quem statuitur omnis languor, in nullo eorum sit judicandus, quae in alio judicare est promptus. Judicans enim alium, qui est judicandus, condemnat seipsum. Cognoscat ergo se, et purget in se quod alios videt sibi offerre; caveat ut a se projecerit quicquid in allapidandum cognosceret? Nullus enim erat sine peccato; in quo intelligitur omnes crimine fuisse reos, nam venialia remittebantur per caeremo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est illa. Cx qͦ sensu dr inꝑsonis distin¬
distinctio ẽ inꝑs onis: confusionẽ atq
ꝑmixtionẽ excludimꝰ. & hanc ñ ec̃ illã
sig̃camꝰ Cũq addimus. distincte sunt
ꝑsone ꝓpecatibus. siue differentes ꝓpͥe¬
tatibus: aliã hanc eẽ ꝑsonã & aliã ip¬

Expanded text:
sonae distindistinctio est in personis, confusionem atque permixtionem excludimus, et hanc non esse illam significamus. Cumque addimus. Distinctae sunt personae proprietatibus sive differentes proprietatibus, aliam esse hanc personam, et aliam il