comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ d̾s ꝑꝑ se. om̃i homine amplius diliged̾
ẽ: ⁊ amplius quisq deuni d diligere qũa
uit qua fruimur d̾o. ¶Audisti aliqua de¬
ordine cantatis. nͥ exp̃fsum ẽ. nos ampliꝰ
debere dilige̾ deum quam om̃s homines.
uł nos ip̃os. ⁊ amplius aĩam alterius hoĩs.
quam corpus ñm. Inenumeratõe ⁊ qua¬
tuor diligentorum suꝑius põ̾rrorum pri

Expanded text:
. Et si Deus omni homine amplius diligendus est, amplius quisque Deum debet diligere quam vit qua fruimur Dordine charitatis; ubi expressum est nos amplius debere diligere Deum quam omnes homines vel nos ipsos, et amplius animam alicujus hominis quam corpus nostrum? In enumeratione etiam quatuo
Abbreviated transcription (Latin):
fessiõis humilitate. ꝯlec ⁊̃ mulier ꝯfitet᷑
peccatu. s refert malteru dicens. Serpõs
tecepit me.⁊ comedi. In dispari sexii: s pa¬
ri fastu. Ecce hic dicit aũg. ꝙ par̃r fastum
huit mulier cũuiro. panter ergo suꝑbie¬
rnt. ⁊ pariter peccauetũt

Expanded text:
lier confitetur peccatum, sed refert in alterum, dicens: Serpens decepit me, et comedi; impari sexu, sed pari fastu. Ecce hic dicit Aug. quia parem fastum habuit mulier cum viro; pariter ergo superbierunt, et pariter peccaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
um uoluntate. an necessitate. Ele hac oro¬
snis ad aũg. ita ait. uoluntate genuit pa¬
ter filium uł necessitate. N ec uoluntati
nec necessitate. quia necessitas ind̾o ñ ẽ.
p̾ire uoluntas sapĩam nõ põt. Quo cura

Expanded text:
um voluntate, an necessitate. De hoc Orosius ad Aug. ita ait: Voluntate genuit Pater Filium vel necessitate? Sed nec voluntate nec necessitate; quia necessitas in Deo non est, praeire voluntas sapientiam non potuit; quocirca,
Abbreviated transcription (Latin):
patris genitum: no̾ nature uł sub̾e dixit
dẽ filium. s filium uoluntaris d̾i. uole̾s
asserrere accedentem dõ uoluntate quagi¬
gneret filiu. sicut nos aliquid aliquando
mutabił intelligitur natura t̾ra. ꝙ ab sit.
ut indeo ẽe credamus. Elicamus eigo u̾¬
bum dĩ ẽe filium dĩ: natura ñ uoluntate.

Expanded text:
Patris genitum, non naturae vel substantiae dixit esse Filium, sed Filium voluntatis Dei; volens asserere accedentem Deo voluntatem qua gigneret Filium, sicut nos aliquando aliquid mutabilis intelligitur nostra natura; quod absit ut in Deo esse credamus. Dicamus ergo Verbum Dei esse Filium Dei natura, non voluntate,
Abbreviated transcription (Latin):
tał existit. Siquis uõ io facere incipiat uͥ
stituit. un̾aimo. suꝑ epłam ad romanos.
Insuo sensu habundabat cipanus. cu
oꝑib habundando. licet inhoc nescius de¬
linqueret. S qr bonis oꝑib habundabat.
postea correctus ad eo habundauit altiori
sensu. ter illos mergendo. Etce haues. ꝗa
hic deliquid: qui semel mersit. s ħ ĩo. ꝗa
quam nos credere ꝓmisimus. t̾cio capita
nr̃ insacro fonte̾ dimersimus. quia or¬
do bapt̃i duplici misterii significatõe ce¬
lebratur. Recte ergo ĩtio m̾si estis: qui ac¬
cepistis bap̾tm ĩ nomine trnitatis. Nec¬

Expanded text:
clesiae talis existit. Si quis vero id facere incipiat ubi uendus. Haimo super Epistolam ad Romanos: In suo sensu abundabat Cyprianus, quoniam operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret: sed quia bonis operibus abundabat, postea correptus a Deo abundavit altiori sensu, ter illos mergendo. Ecce habemus, quia deliquit qui semel mersit. Sed hoc ideo, quia quam nos credere promisimus, tertio capita nostra in sacro fonte demersimus; qui ordo baptizandi duplici mysterii significatione celebratur. Recte enim tertio immersi estis, qui accepistis Baptismum in nomine Trinitatis. Rec
Abbreviated transcription (Latin):
bat fund. m̾ita t̾re. cum eo eram amita cõpo¬
nens. Et deloctabar ꝑsingulos dies ludens
coram co. Eire ⁊ ꝑtum d̾ei̾na genitura testimo¬
nium. quo ip̃a sapientia ꝑhibet se ante mu̾¬
dum conceptam eẽ.⁊ parturui genitam.⁊
apud patrem cĩnałr existere. Ip̃a⁊ alibi
aĩt. Ex hore altissimi ego ꝓdii primo genita:
añ om̃em c̾aturam. Micheas quoq ꝓpłi eter¬
nam u̾bi gnͣatõem. ⁊ temporalem exmaria.
simul insinuauit dicens. Et tu belthecleem
effrata. parnula es inmilib iudua. exte eg̃¬
dietur qui sit dominator mifił.⁊ eg̾ssus cins

Expanded text:
e, cum eo eram cuncta componens, et delectabar per singulos dies, ludens coram eo . Ecce apertum de aeterna genitura testimonium, quo ipsa Sapientia perhibet se ante mundum conceptam esse, et parturiri genitam, et apud Patrem aeternaliter existere. Ipsa etiam alibi ait : Ego ex ore Altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam. Micheas quoque propheta aeternam Verbi generationem, et temporalem ex Maria, simul insinuavit dicens, c. 5: Et tu Bethleem Ephrata, parvulus es in millibus Juda: ex te egredietur qui sit dominator
Abbreviated transcription (Latin):
nitus instiruta quisquis uiuacit᷑ ꝑ spicit ⁊
cupisci. Reminiscitur ꝑmemoria. intue¬
tur ꝑ intelligentia. amplectitur ꝑ dilecti¬
one. ꝑfecto reperit illius sũme trinitatis.
ymagine.

Expanded text:
nitus instituta quisquis uiuaciter perspicit et cupisci — reminiscitur per memoriam, intuetur per intellegentiam, amplectitur per dilectionem — profecto reperit illius summae trinitatis imaginem.
Abbreviated transcription (Latin):
nendus. ne culpa quam ĩ nob extintam cre¬
debamus ꝑ incuriam nos uacantes oppri¬
retica prauitas. seu mundana cupiditas
arripiunt. mox omĩu ꝓsternent ĩ ima ui¬
mifsa peccata ubi frat̾na caritas ñ ẽ. aꝑtis¬
sime dominus ĩ enangłio docet in illo ẜuo
a quo dñs dimissu debitu peciit eo ꝙ ille
ꝯ ẜuo suo debitum nollet dimitere. ¶ His
auctoritatib ĩnituntur. qui dñt peccatã¬

Expanded text:
nendus, ne culpa quam in nobis extinctam crenendus, ne culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos ravitas haeretica, seu mundana cupiditas arripuerit, mox omnium prosternet in ima vimissa peccata, ubi fraterna charitas non est, apertissime Dominus in Evangelio docet in illo servo a quo dimissum dominus debitum petiit, eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere. His auctoritatibus innituntur qui dicunt peccata
Abbreviated transcription (Latin):
redire. subditis se muniunt testuoniis.
uitem si alter malterum peccet alioquin
d̾s repetit dimissa. Sienuim contemptus
fui̾t inhis sine dubio reuocabit sententi
głio de Ruo nequam legitur. qui inẜ̃uũ
suum impius d̾ p̾hensus ẽ. Item rbanꝰ.
ꝯlequam ẜuum tradidit ds tortorib quo¬
lia que ei inbapto sunt dimissa. It gg exdic¬
tis euangłicis ꝯstat. qr ⁊ si n̾ excordẽ dimit¬
tunus ꝙ innos delinquitur. ⁊ ħ rursu exi¬
gitur qd̾ iam nob̾ ꝑpenitentiam. dimissu
fuisse gaudebamus. Item aũg inomelia qͣ
S ego prius dimissi dimitte uł postea. Nã
si nõn dimiẜis renocabo te. ⁊ quicquid di¬
miẜam replicabo tibi. Item. Qui diuini
beneficii oblitus. suas uult uindicare ĩ iu¬
nas. nõ solum defuturis peccatis ueniã
ñ merebitur. s ⁊̃ preterita qua iam sibi
dimissa credebat. ad uindictam ei replicabũ¬
tur. It. beda. Suꝑ lũc. Reuertar indomũ me¬
am.⁊c̾. T̃imendus ẽ iste uersiculus ñ expo¬

Expanded text:
redire, subditis se muniunt testimoniis.icem, si alter in alterum peccat; alioquin Deus repetit dimissa. Si enim in his contemptus fuerit, sine dubio revocabit sententiagelio de servo nequam legitur, qui in conservum suum impius deprehensus est. Item Rabanus: Nequam servum tradidit Deus tortoribus, quolia, quae in baptismo dimissa sunt. CXLI dimittimus quod in nos delinquitur, et hoc rursum exigitur quod jam nobis per poenitentiam dimissum fuisse gaudebamus. Item August., super Lusi ego prius dimisi, dimitte vel postea. Nam si non dimiseris, revocabo te, et quicquid dimiseram replicabo tibi. Item: Qui divini beneficii oblitus, suas vult vindicare injurias, non solum de futuris peccatis veniam non merebitur, sed etiam praeterita quae jam sibi dimissa credebat ad vindictam ei replicabuntur. Item Beda: Revertar in domum meam, etc.: Timendus est ille versiculus, non expo
Abbreviated transcription (Latin):
stat. Multa enu bona p̾stantur ĩuitis.
qñ eorum ꝯsulitur utilitati.⁊ ñ uolun¬
tati. S quia ea maior ẽ. qua exuorde
dimittimus ꝙ ĩ nob quisq peccuuit.
Minus enĩ magnu ẽ erga eu ẽe be¬
niuolu qui nicħ tibi mali fecit. Nlud
multo grandius ut tuu ⁊ inimicum
diligus. ⁊ ei qui tibi malu uult. ⁊ si põt
facit᷑. semꝑ uonum uelis faciasq ꝙ possis
ñ credentib inxp̾m nuinda sit omĩa si
elimosinas istas dederint. Quiuult or¬
dinate elimosinam dare. ase primu

Expanded text:
stat. Multa enim bona praestantur invitis, quando eorum consulitur utilitati, et non voluntati; sed ea major est qua ex corde dimittimus quod in nobis quisque peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse benevolum qui tibi nihil mali fecit. Illud multo grandius ut tuum etiam inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et, si potest, facit, semper bonum velis, faciasque quod possis.non credentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ obititur d̾ sacisfactõe illa. si satisfact̾o
tus penitennie nõ fecit. Est enim satis¬
fatõ penitentie ut ait aũg. in .ł. cepeni¬
tentia. peccatorum cãs excidere. nec sug¬
gestionib earum aditimi indulgere.
nec curant tale uitam moreeq corngẽ.
⁊ intra ip̃a facinora sna climosinas freqͣ¬
tare ñ cessant. frustra ĩo sibi blandut¬

Expanded text:
od objicitur de satisfactione illa: si satisfactio od objicitur de satisfactione illa: si satisfactio tus poenitentiae non fecit. Est enim satisfactio poenitentiae, ut ait August., lib. de Poenit., peccatorum causas excidere, nec suggestionibus eorum aditum indulgere. nec curant talem vitam moresque corrigere, et inter ipsa facinora sua eleemosynas frequentare non cessant; frustra ideo sibi blandiun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ eius ueniam hãt. Uocatur q pluuia
illa tał. ꝯtinentia. quas aboꝑe peccati re¬
uccatur: qr exfonte gr̾e dĩ. id cordi instił¬
latur. ut uł sic paulatim ad penitentiã
ueniat. uł eo minus ado punatur. qui
diut᷑niori deloctatõe ⁊ actu peccati. marus
sibi tõm̃tum accumulass. ¶ Siuio ad
indulgentia reatus. pluuia referatur:
euangłice sententie contraire uidẽbitur.
miẜetur. ⁊ que dimissa sunt᷑ replican¬
tur adpenam. multo magis que ñ du¬
sue uoluntatis ꝯstitutus ẽ. nõ põt ĩcho¬
are nouam uitam ut ait aug. nisi euz
peniteat. ueteris uite: qũo ad nouitate
indulgentie ꝑueni et. qui odu uetirsta¬
scientia delicti. De ẽ fides cum peccati ꝯsci¬
entia ñ sub ẽ. ꝯlam cum delicmn oĩa nemo
intelligat: ẽ aliquando in homine peccam̃.
flagellatur qui  ꝓpeccato cuius ñ ẽ ꝯsciuis.
si pacient᷑ ferret᷑ penam ⁊ humiłr ãplec¬
tiffacit᷑ ⁊ relc̾uat grauatuͣ. ¶ Adhxc auͣt

Expanded text:
eniam habeat. Vocaturque pluvia illa talis continentia quae ab opere peccati revocatur, quia ex fonte gratiae Dei id cordi instillatur, ut vel sic paulatim ad poenitentiam veniat, vel eo minus a Deo puniatur qui diuturniori delectatione et actu peccati magis sibi supplicium accumulasset. Si vero ad indulgentiam criminis pluvia referatur, evangelicae sententiae contraire videbitur. m etiam quae dimissa sunt replicantur adsuae voluntatis constitutus est, non potest inchoare novam vitam, ut ait Augustinus, nisi poeniteat eum veteris vitae, quomodo ad novitatem indulgentiae perveniet qui odii vetustaonscientia delicti. Deest enim fides, cum conscientia peccati non subest. Nam cum delicta omnia nemo intelligat, est aliquando in homine peccatum flagellatur pro peccato cujus non est conscius, si patienter fert poenam et humiliter amplectisfacit et relevat gravatum. Ad hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
latur ĩ sacram̃to. Qd̃ sic intelligendum¬
ẽ. quia ĩ manifestatõe corporis. ⁊ distinc¬
tc̃e m̾brorum. semel tm̃ incruce pepen¬
dit offerẽs se pani hostiam recdemptõis
mel oblata ẽ hostia ad salute potens.
Quid ergo nos: ꝯlon ene ꝑsingulos diẽ
offerimus: Et si cotidie offecimius adre¬
cordatoe mortis eius fit. ⁊ una hostia ẽ n̾
multe. Nũo una ⁊ ñ multe: Quia semel
plenus. Sicut ꝙ ubiq offertur unumẽ
corpus. ⁊ ita unriu ẽ sacrificiu. Xp̃e hosti¬
am obtulit. ipam offerimus ⁊ nc̃. S ꝙ a
sue infirmitatis repetinir. quia ꝑficit
homine. s nr̃e. quia cotidie peccamus.
cotidie offerri. s alitet tunc. ⁊ aliter nũc.
⁊ ⁊̃ que sit uirtus huius sacram̃ti oste̾¬
ditur. remissio .s. uenialiu peccatorum

Expanded text:
latur in sacramento. Quod sic intelligendum, quia in manifestatione corporis et distinctione membrorum semel tantum in cruce pependit, offerens se Deo Patri hostiam redemptionis mel oblata est hostia ad salutem potens, quid ergo nos? Nonne per singulos dies offerimus? Etsi quotidie offeramus, ad recordationem ejus mortis fit; et una est hostia, non multae. Quomodo una, et non multae? quia semel plenus: sicut quod ubique offertur unum est corpus, ita et unum sacrificium. Christus hostiam obtulit; ipsam offerimus et nunc, sed suae infirmitatis repetitur, quia perficit hominem, sed nostrae, quia quotidie peccamus. quotidie offerri, sed aliter tunc, aliter nunc. Et etiam quae sit virtus hujus sacramenti ostenditur: remissio, scilicet, peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
creditur ⁊ ille pererare qui falsu uolu̾tute
fallendi uoluritate iurat.⁊ qui falsu putãs.
ꝙ uerum ẽ uirat. ⁊ qui uerum putans ꝙ fal¬
xxuiii. homines fatsu uirant uł cũ fallũt.
falsu ẽ. ⁊ temere iurat. aut scit. ⁊ putat fal¬
cum scełe iurat. Distant ista ꝑiuria duo.
que ꝯmemorani. Fnc illu iurare qui ue¬
qui scit falsum ẽẽ. ⁊ dicit uerum ẽe. ⁊ iurat
tanqua uerũ sit ꝙ sit falsum ẽẽ. uidenis qͣ

Expanded text:
creditur et ille pejerare, qui falsum voluntate fallendi jurat, et qui falsum putans quod verum est, jurat, et qui verum putans quod falum. Homines falsum jurant, vel quum fallunt, falsum est, et temere jurat; aut scit vel putat falcum scelere jurat. Distant autem ista perjuria, quae duo commemoravi. Fac illum jurare, qui vequi scit falsum esse, et dicit verum esse, et jurat tanquam verum sit quod scit falsum esse. Videtis q
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ unus abio .s. ab ingenito genitus ꝓͥ¬
tatis ⁊ originis. significata ergo inscriptinͣs
ꝑsonarum intelligentia. ⁊ distincto ĩ nasci¬
uilitatis natiuitatis q sensu solitarius d̾s
ñ ẽ oppinandus. Aiscreto ergo uł distinct̾o
pͥrum inscripturis põita ẽ. innullo aute
nature distinct̾o

Expanded text:
 uno, scilicet ab ingenito genitus, prinnascibilitatis. Significata ergo in Scripturis personarum intelligentia, et distincto innascibilitatis nativitatisque sensu, solitarius Deus non est opinandus. Discretio ergo vel distinctio personarum in Scripturis posita est, in nullo autem n
Abbreviated transcription (Latin):
metur peccatu. ubi agnosci poterit si dili¬
genr̃ intentatur: ꝙ sit maĩa mortale. uł
n̾eniale peceatu. U̾t eii ibi ẜpens suasit
mulieri ⁊ mulier uiro. ita ⁊ in nob̾ sensual
motus cum ille cebram pec̾ci ꝯceꝑit. qiͣ ẜ
pens suggerit mulieri .s. inferiori parti
uiro. cum suꝑiori parti ratõis .i. ratõi sa¬
pientie eante illecebram suggent. Que si
cõ senẜit. t̾c uir ⁊̃ cũ femina cibu uetitu
gustat. Siergo ĩ motu sensuali tm̃ pect̃i
illecebra teneatur. ueniale ac leuissimu
ẽ percatũ¬

Expanded text:
metur peccatum; ubi agnosci poterit, si diligenter intendatur, quid sit in anima mortale vel veniale peccatum. Ut enim ibi serpens suasit mulieri, et mulier viro; ita et in nobis sensualis motus, cum illecebram peccati conceperit, quasi serpens suggerit mulieri, scilicet, inferiori parti iro, cum superiori parti rationis, id est, rationi sapientiae eamdem illecebram suggerit; quae si consentit, tunc vir etiam cum femina cibum vetitum gustat. Si ergo in motu sensuali tantum peccati illecebra teneatur, veniale ac levissimum est peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
homines ligatos. uł solutos. uñ ⁊ dnis leꝓ¬
sum prins sanitati ꝑ se restituit. de inde
ad sacerdotes misit. quorum iuditõ ostẽ¬
deretur mundatus. Ita ⁊̃ lacaru ia ui¬
uificatum optulit discipuli̾s soluendu:
quia ⁊ sialiquis apud deum sit solunis.
nõ tam̃ infacie eccłie solutus h̾etur. m¬
si ꝑiuditin sacerdotis. In soluendis gͥ
culpis uł retmendis. ita oꝑatur. sacer¬
dos euangłicus iudicat: sicut olim lega¬
lis. in ilł qui ꝯtaminati erant lepra que

Expanded text:
homines ligatos vel solutos. Unde Dominus leprosum sanitati prius per se restituit, deinde ad sacerdotes misit, quorum judicio ostenderetur mundatus. Ita etiam Lazarum jam vivificatum obtulit discipulis solvendum. Quia etsi aliquis apud Deum sit solutus, non tamen in facie Ecclesiae solutus habetur, nisi per judicium sacerdotis. In solvendis ergo culpis vel retinendis, ita operatur sacerdos evangelicus et judicat, sicut olim legalis in illis qui contaminati erant lepra, quae
Abbreviated transcription (Latin):
culpis. id iuris ⁊ offitii h̃t euangłici sa¬
inicurandis lepsis. Hii ergo peccata dimͣ¬
tunt uł retinent. dum dimissa ad̾o uł re¬
tenta iudicant ⁊ ostendunt. Ponunt ẽ
sacerdotes nom̃ dĩ suꝑ filios ifrł. s ip̃e ue¬
neclicit ut legitur ĩ numeris. Hunc me¬
dum ligandi ⁊ soluendi supͣ notauit¬

Expanded text:
culpis id juris et officii habent evangelici sain curandis leprosis. Hi ergo peccata dimittunt vel retinent, dum dimissa a Deo vel retenta judicant et ostendunt. Ponunt enim sacerdotes nomen Domini super filios Israel, sed ipse benedicit, ut legitur in Numeris. Hunc modum ligandi et solvendi Hie
Abbreviated transcription (Latin):
dam ñ intelligentes aliquid sumunt d̾
suꝑ cilicio phariseorum. ut dampnare ĩ¬
noxios ur soluere se putent noxios. cu
apͥut deum ñ sententia sacercdotum s reo¬
rim. uita queratur. In leuitico ostendere
se sa serdotib iubentur leꝓsi. quos illi nõᷤ
sicfaciunt leꝓsos uł mundos. s discermũt.
qui mundi uł inmũdi sunt. ita ⁊ hic. a¬

Expanded text:
uidam non bene intelligentes, aliquid sumunt de supercilio Pharisaeorum, ut damnare innoxios, vel solvere se putant noxios, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed reorum vita quaeratur. In Levitico ostendere se sacerdotibus jubentur leprosi : quos illi non faciunt leprosos vel mundos, sed discernunt qui mundi vel immundi sunt; ita et
Abbreviated transcription (Latin):
s tñ ⁊ sacram̃ta. licet minus ꝓͥe inscripni¬
ris sepe uocantur. quia sign̾a erant rei
sacre. qua utiq ñ p̾stabant. Illa aũt apłs
honus instituta sunt.d̾c̃a ĩstitutõis sacm̃¬

Expanded text:
sed tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scriptused tamen et sacramenta, licet minus proprie in Scripturis saepe vocantur, quia signa erant rei sacrae quam utique praestabant. Illa autem Aposonus instituta sunt. 3. De causa institutionis sac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙita sĩgnu ẽ gr̾e dĩ. ⁊ inuisibił gr̾e forma:
ut ip̃ius imagine gerat. ⁊ cã existat. ꝯlõ
igitur significandi tm̃ gr̾̃a sacram̃ta ĩ sti¬
tuta sñt: s ⁊̃ sc̃ifitandi. Que enim signifĩ¬
cundi gr̃̾a tm̃ ĩstituta sũt: solu signa sñt
⁊ ñ sacram̃ta. sĩcut fuerunt sacrificia carna¬
lia.⁊ obꝑuantie cerimoniales ueteris legis
que nũqua poterant iustos facere offerẽ¬
uroꝵ.⁊ cinis uitule asspersus. inquinatoᷤ
scificat ad emũtatõe carnis. ñaie. glam¬
inquinat̾o illa erat ꝯtactus mortui hoĩs.
tui hominis. que qui tetigerat ĩmund᷑
ret templu. Mundabãt ⁊̃ int̾du acor¬
porali lepra illa legaliti: s nũqua ex oꝑ¬
ib legis aliquis iustificatus ẽ. utait apłs
⁊̃ si infide ⁊ caritate fierent. Qr̃. Quia mi¬
posint ead̾s in ẜuitute ñ ĩ iustificatrẽm. ⁊
ut figura futuri eẽnt. uolens ea sibi poci̾
offerri quam ydoł. Illa ergo signa erant:

Expanded text:
ita signum est gratiae Dei, et invisibilis gratiae forma, ut ipsius imaginem gerat et causa existat. Non ergo significandi tantum gratia sacramenta instituta sunt, sed etiam sanctificandi. Quae enim significandi gratia tantum instituta sunt, solum signa sunt, et non sacramenta; sicut fuerunt sacrificia carnalia, et observantiae caeremoniales veteris legis, quae nunquam poterant justos facere offerenaspersus, inquinatos sanctificabat ad emundationem carnis, non animinquinatio illa erat contactus mortui. Unde Atui hominis, quem qui tetigerat immundusaret in templum. Mundabant etiam interdum a corporali lepra illa legalia. Sed nunquam ex operibus legis aliquis justificatus est, ut ait Apossi in fide et charitate fierent. Quare? quia imposuit ea Deus in servitutem, non in justificationem, et ut figura futuri essent, volens sibi ipsi potius offerri ea, quam idolis. Illa ergo signa erant,
Abbreviated transcription (Latin):
stituta st̃. ut ꝑid ꝙ foris in sp̃e uisibili c̾nit᷑.
ad innisibilez uirtute que intus ẽ adcogͦsc̾e¬
tum mens erudiatur. Hõ enim qui ante
peccatu sine medio dm̃ uitebat. ꝑpeccatũ
adeo rebuit. ut nequeat diuinacaꝑe insihu
manis ex̾citatus. ¶ ꝑẜ ex̾catatõem siłiter ĩ¬
stitutasunt: quia hõ cum ociosus ẽẽ ñpossit.
ꝓponitur ei utił ⁊ salubris ex̾citatõ insacra¬
m̃tis. qua uana ⁊ noxiam declinet occupa¬
tõem. ꝯlõ enim facile capitur attenptato
diabolꝰ inueniat. d̾ triplici gnͣe excitatõis.
unt aũt ex̾ciuttenu tres spẽs. una ad edifi¬
catc̾em anime ꝑtinet: altera ad corporis fom̃¬
tu. alia ad intinsqi subu̾sicẽm. Cum igitur
absq sacram̃tis quib ñ alligauit porẽtia
cansis sacram̃ta institun. Inq

Expanded text:
tuta sunt, ut per id quod foris in specie visibili cernitur, ad invisibilem virtutem quae intus est cognoscendam mens erudiatur. Homo enim qui ante peccatum sine medio Deum videbat, per peccatum adeo hebuit, ut nequaquam divina qumanis exercitatus. Propter exercitationem similiter instituta sunt, quia cum homo otiosus esse non possit, proponitur ei utilis et salubris exercitatio in sacramentis, qua vanam et noxiam declinet occupationem. Non enim facile capitur a tentatorediabolus inveniat. 4. De triplici genere exercitationis. Sunt autem exercitationum tres species. Una ad aedificationem animae pertinet; alia ad corporis fomentum; alia ad utriusque subversionem. Cum igitur absque sacramentis quibus non alligavit potentiam causis sa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pͥe quibdam reb adhiberi. Sicut iogis no¬
mme aliquando simul oĩa ueteris uitru¬
m̃ti significantur eloquia. aliquando au̾t
ꝓprie uccatur lex que duta ẽ ꝑ moysen. Mł¬
ta alia suppetunt exempla. s mre aꝑta iu

Expanded text:
et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla, sed in re apert
Abbreviated transcription (Latin):
diligamus. atq ita in nob̾ d̾s manet quia
utiq dilecic̃em deum dixerat: statim uo¬
lens de hac re aꝑtius aliquid eloqui ĩ quid
In ħ cognoscaimus quia ĩ ip̃o manemus. ⁊
ip̃e innob̃. quia desp̾u suo dedit nob̾ Sp̃c
sc̃ qui ꝓcedit exdeo. significatur ubi leg.
d̾s dilecioꝰ ẽ. ⁊ disecit ext̾o ẽ. ¶ Etce his u̾b̾

Expanded text:
diligamus, atque ita in nobis Deus maneat, quia utique dilectionem Deum dixerat: statim volens de hac re apertius aliquid eloqui: In hoc, inquit, cognoscimus quia in ipso manemus, et ipse in nobis, quia de Spiritu suo dedit nobis. us, qui procedit ex Deo, significatur ubi legitur, Deus dilectio, et dilectio ex Deo est. Ecce his verbis
Abbreviated transcription (Latin):
diligunt: s ⁊ dileccoẽm. qua diligimus
dm̃. S utrum ip̃e sit caritas qua nos dili¬
gimus dñxu insequenti explicabitur.

Expanded text:
ligunt, sed etiam qua diligimus Deum. Sed utrum ipse sit charitas qua nos diligamus Deum, in sequenti explicatur, di
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ sit dictus caritas inuenimus. Si dilige̾
tus ẽ quia d̃s dilect̾o ẽ. Hic manifestauit
se dixisse gum dilectoẽm ẽẽ deum. qua di¬
accipere dictum ce̾ dilectõẽm. merito q̃r.
Pater enim solus ita d̾s ẽ. ut n̾ sit cxdeo. ⁊
idoo dilectõ que ita d̾s ẽ. ut exdeo sit. ñ ip̾̃e
pat̾ ẽ. s aut filius aut sp̃c . s. S inconseq̃n¬

Expanded text:
ubi sit dictus charitas, invenimus si diligenteeum, quia Deus dilectio est. Hic manifestavit eam se dixisse dilectionem Deum, quam diaccPater enim solus ita Deus est, ut non sit ex Deo; et ideo dilectio, quae ita Deus est ut ex Deo sit, non ipse Pater est, sed aut Filius aut Spiritus sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cepta danta erant .s. ut diligeremus nos i
corpus nr̃m. p̾cipitur aũt deus diligi ⁊ ꝓxiꝰ.
ut aũt quisq se diligat p̃cepto ñ ẽ opus.
Q uantum libet enim hõ excidat aueritate. ir¬
manet illi diectõ sui. ⁊ dilcctõ corporis sui. ꝗa¬
nemo unqua carne sua odio hu̾it. ꝯdam
uiri iusti qui corpus suu cruciant: ñ cor
s cormptt̃es eius. ⁊ pondus oderunt. Hic
mur diligere nos met ip̾os. uł corpus nõ¬
stru. Qd sĩ c̃. ñ c̃ogenus diligendaru re¬
rum ilł duob p̾ceptis continetu: quiacũ

Expanded text:
praecepta danda erant, scilicet ut diligeremus nos vel corpus nostrum; praecipitur autem Deus diligi et proximus. Ut autem quisque se diligat, praecepto non est opus. Quantumlibet enim homo excidat a veritate, remanet illi dilectio corporis sui: qunemo unquam carnem suam odio habuit . Nam viri justi qui corpus suum cruciant, non corpus, sed corruptiones ejus et pondus oderunt. Hic mur diligere nosmetipsos vel corpus nostrum; quod si est, non omne genus diligendarum rerum illis duobus praeceptis contine
Abbreviated transcription (Latin):
hec p̾ceptum ñ erat dandu. nec sp̾̃ali p̃cep¬
to opus erat id trdi ut quisq se. uł corpꝰ
sun diligeret. quia ħ nillo p̾cepto ꝯtine
exantia ꝯstat ⁊ corpore. nullu rerum di¬
uigendaru genus inhis duob p̾ceptis p̃¬
t̃missum ẽ. Cum eͥ p̾currat dilect̾o dĩ. eius¬
q dilectõis modus p̾scriptus appareat. ⁊¬
sequatur dilecto ꝓximi. de tua dilectõe in
mifsa ñ ẽ. Ecce hic aꝑte dicit in illo p̾cepto

Expanded text:
hoc praeceptum non erat dandum, nec speciali praecepto opus erat id tradi, ut quisque se vel corpus suum diligeret, quia hoc in illo praecepto continetex anima constat et corpore. Nullum rerum diligendarum genus in his duobus praetermissum est. Cum enim praecurrat dilectio Dei, ejus dilectionis modus praescriptus appareat, sequatur dilectio proximi, de tua dilectione nirmissa non est . Ecce hic aperte dicit in illo praecepto
Abbreviated transcription (Latin):
tate. Sic ꝯdita ẽ meus humana. ut nũ¬
qua sui ñ meminerit. nũqua se ñ intel¬
ligat. nũqua se ñ diligat. S qm̃ qui o¬
dit aliquem nocere illi studet. nͥ ĩ merito
⁊ m̾es hominis qn̾ sibi nocet se odisse dici¬
tur. ꝯlesciens enim sibi uult male. du̾ ñ
putat sibi obce ꝙ uult. S tum̾ male s̃
uult. qñ id uult ꝙ obsit sibi ẜ̃ illud. Quidi
satur.⁊ se ip̃m tanqua suus inimicus ĩ¬
sequitur.

Expanded text:
taque condita est mens humana, ut nunquam sui non meminerit, nunquam se non intelligat, nunquam se non diligat. Sed quoniam qui odit aliquem, nocere illi studet; non immerito et mens hominis, quando sibi nocet, odisse se dicitur. Nesciens enim sibi vult male, dum non putat sibi obesse quod vult: sed tamen male sibi vult, quando id vult quod obsit sibi, unde illud scrisatur, et se ipsum tanquam suus inimicus insequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Inõ aliqui obiecerint se alia¬
ñ consetratoe emere. s res ip̃as que exconse¬
cratõe ꝓueniunt. penitus desiꝑe ꝓbantur.
xlam quisquis horum alterum uendit si¬
ne quo altm nõ hẽtur: ueutrum ĩ uendi¬
tum derelinquid. Distĩctõ simoniacoru.

Expanded text:
o aliqui objecerint, se non consecrationes emere, sed res ipsas quae ex consecratione proveniunt, penitus desipere probantur. Nam quisquis horum alterum vendit, sine quo alterum non habetur, neutrum vendere derelinquit. 7. Distinctio simoniacorum.
Abbreviated transcription (Latin):
depeccato. ꝙ declanit ip̃a dilect̃onis uir¬
tus. Penitere enim est. pena tenere u̾
semꝑ puniat in se ulciscendo ꝙ ꝯmisit
peccando. Ille pena tenet: qui semꝑ iũdi
uindicta. semꝑ puniẽs inse ꝙ dolet ꝯ¬
misisse. Quid restat nob̃. nsi dolere ĩ in¬
ta: u̾ enim dolor finitur. deficit ⁊ penirẽ¬
cia. Siuõ penitentia finitur: quid relĩ¬
quitur de nenia: Tam diuu gandeat ⁊ spe¬
ret degr̃a. qua diu substentatur ape¬
intentia. Dicit eni doꝰ. uade ⁊ amplius no¬
li peccare. ꝯlon dixit ne pecces. s nec uo¬
luntas peccandi inte oriatur. od̾ quo ẜ̃
uatitur. nͥ dolor ĩ penitentia ꝯtinue cu¬
stodiatiꝰ Hic sẽꝑ doleat. ⁊ de dolore ga¬
udeat. ⁊ ñ sit satis ꝙͣ doleat. s ex fide dole

Expanded text:
de peccato: quod declarat ipsa dictionis virtus. Poenitere enim est poenam tenere, ut semper puniat in se ulciscendo quod commisit pvindicta semper puniens in se quod commisisse dolet. Quid restat nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit et poenitentia. 315 Si vero poenitentia finitur, quid relinquitur de venia? Tamdiu gaudeat et speret de gratia, quamdiu sustentatur a poenitentia. Dicit enim Dominus: Vade et amplius noli peccare; non dixit, ne pecces, sed nec voluntas peccandi in te oriatur. Quod quomodo servabitur, nisi dolor in poenitentia continue custodiatur? Sed semper doleat, et de dolore gaud
Abbreviated transcription (Latin):
nus caritate hñs s adhuc quodam cupidi¬
tatis affectu amans ħ seculana. Tał existẽs.
subita morte opprimitur. In illo t̾reno affec¬
tu mortius ẽ. ⁊ tñ saluabitur aquo ñ se hͥ
absoluit. ergo pꝰ hanc uitam ab illo purga¬
illud intelligi uoluissent auctores: curma¬
g̃ ꝯmemoranssent leuia quam grauia cũ
⁊⁊ grauiu pena hic mexpleta post hãc ui¬
tu restet.
De gnͣali ꝯfessione quid sit.

Expanded text:
nus charitatem habens, sed adhuc quodam cupiditatis affectu amans haec secularia; talis existens subita morte opprimitur. In illo terreno affectu mortuus est, et tamen salvabitur, a quo non se hic absolvit; ergo post hanc vitam ab illo purgaillud intelligi voluissent auctores, cur magis commemorassent levia quam gravia, cum etiam gravium poena hic inexpleta post hanc vitam restet? 5. De generali confessione, quid prosit.
Abbreviated transcription (Latin):
mixtum discipuł suis: corpus uõ tale de¬
dit quale tunc hũit .i. mortale.⁊ passibile.
ñc uõ sumitur anob̾ ĩmortale ⁊ inpafsi¬
bile. nec tam̃ ħt maiore efficatiam. ¶ Eu¬
caristia quoq intincta. nõ d dari ppło ꝓsup¬
plem̃to ꝯmunionis. quia ñ legitur xͥ ali¬
cui discipulorũ p̾buisse pane intingtu
nrsi iude. T̃urc uõ ñ accepit uidas cõr xp̃i.¬

Expanded text:
it discipulis. Corpus vero tale dedit, quale tunc habuit, id est, mortale et passibile. Nunc vero sumitur a nobis immortale et impassibile; nec tamen majorem habet efficientiam. Eucharistia quoque intincta non debet dari populo pro supplemento communionis, quia non legitur Christus alicui discipulorum praebuisse panem intinctum nisi Judae Tunc vero non accepit Judas corp
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ dñt eꝑs incaritate ñ ꝓfecisse põst con¬
firmatre: quia eorum caritas postea
ñ ẽ aucta. ⁊ sic dñt eos ñ ꝓfecisse ĩ merii.
s ħ quantũ ad iũ merendi. s ñ quãtu
ad numeꝵ meritoꝵ. Pła em bona fece¬
rũt poitea. que t̾r nõ fecerant. s eoꝵ cani¬
tas exqua illa ꝓcesẜunt ñ ẽ aucta. ex qua
tm̃ meruert añt quã ista adderentu. q̃¬
tu postea his adiectis. ¶ Illud uõ quos
alii suꝑius dñt ꝓbabilius indetur .s. ꝙ¬

Expanded text:
nt eos in charitate non profecisse post confirmationem, quia eorum charitas postea non est aucta; et sic dicunt eos non profecisse in meritis, sed hoc quantum ad vim merendi, non quantum ad numerum meritorum. Plura enim bona fecerunt postea, quae tunc non fecerant; sed eorum charitas ex qua illa processerunt non est aucta, ex qua tantum meruerunt antequam ista adderentur, quantum postea his adjectis. Illud vero quod alii superius dicunt probabilius videtur,
Abbreviated transcription (Latin):
moratũ misteriu: quia oĩs c̾atura ñ añ
scła. s ascłis ẽ. aitende lector quia iuuten¬
iux dissentire inhac sn̾ia illustres doctoes.
cq ut om̃iis repugnantia d̾medio tol
te familiarib ⁊ nũcus. Illis noͣ qui mi¬
noris dignitatis s̃. incognita exmisse
dicamus. usq quo inpleta s̾. ⁊ ꝑ eccłiã¬

Expanded text:
moratum mysterium, quia omnis creatura non ante secula, sed a seculis est. Attende, lector, quia videntur dissentire in hac sententia illustres doctores. Ideoque ut omnis repugnantia de medio tollte familiaribus et nuntiis; illis vero qui minoris dignitatis sunt incognita extitisse dicamus, usquequo impleta sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
quib recte uiuitur. mag̃ bona s̃. Gpẽs añt
quoru̾libet corporum sine quib recte ui¬
ui põt. minima bona s̃. P otentis uo̾ aĩ. si¬
ne quib recte uiui ñ põt. media bõa sũt.¬
te nirtutib nemo male utitur. Ceteis
aũt bonis .i. mecliis.⁊ minimis. ñ solũ
uñ. s ⁊̃ male quisq uti põt. Et io̾ uirtute
nemo male utitur: quia opus uirtutis
Ecce hẽs tria gnaͣ bonorum distincta.
Inquib bonis sit lib̾

Expanded text:
quibus recte uiuitur, magna bona sunt; species autem quorumlibet corporum, sine quibus recte uiui potest, minima bona sunt; potentiae uero animi, sine quibus recte uiui non potest, media bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed etiam male quisque uti potest. et ideo uirtute nemo male utitur, quia opus uirtutis Ecce habes tria genera bonorum distincta. us bonis sit lib
Abbreviated transcription (Latin):
ud̃ qr que eut eorum potestas ux auc¬
oaritas ĩ iudicanto. puto n̾ante posse
siui quam uiteatur. nisi diuina reue¬
latĩe quis digicent. D̾ ordinib eoꝵ ꝙĩiu

Expanded text:
ur, quae erit eorum potestas vel auctoritas in judicando, puto non ante posse sciri quam videatur, nisi divina revelatione quis didicerit. 3. De ordinibus eoru
Abbreviated transcription (Latin):
qua ⁊ pater. qua pat̾ potuit gignere. ⁊ filiꝰ
potuit gigni. Eadem eni potentia ẽ ĩ filis ꝙͣ
poruit gigni. que ẽ ⁊ inparre qua potuit
gignere. ¶ S ⁊ contra hoc opponitur. Aliud
ẽ posse gignere. aliud ẽ posse gigni. quia
aliud gig̃nere. aliud gigni. Hoc dntinguen¬
d̾ ẽ. Si enim cum dr᷑ aliud ẽ possegigne.⁊ ali¬
ud posse gigni. aliam signiłices potentia
qua pater potens ẽ gignere. ⁊ aliam qua filiꝰ
potens ẽ gigni. falsus ẽ intellectus. Siã di¬
cas patrem posse hr̃e aliam ꝓpriẽtate siue
notce̾m. qua gnitor ẽ. ⁊ filiu aliam qua genis¬
tus ẽ. uerus ẽ intellectus. Alia enim ꝓpͥctate̾¬

Expanded text:
quam et Pater, qua Pater potuit gignere, et Filius gigni potuit. Eadem enim potentia est in Filio, qua potuit gigni, quae est in Patre, qua potuit gignere. Sed contra hoc opponitur: Aliud est posse gignere, aliud est posse gigni, quia aliud est gignere, et aliud gigni. Hic distinguendum est: Si enim cum dicitur: Aliud est posse gignere, aliud posse gigni, aliam significas potentiam, qua Pater potens est gignere, et aliam, qua Filius potens est gigni, falsus est intellectus. Si autem dicas Patrem posse habere aliam proprietatem sive notionem, qua genitor est; et Filium aliam, qua genitus est, verus est intellectus. Aliam enim habe
Abbreviated transcription (Latin):
T̃em qrͣ aquibdam si pater potens sit nat᷑a
gigne filium. ⁊ an ħ sit aliqua potentia q̃
At inquiunt illi. Si potens ẽ gignere. ħ̃t gͦ
potentia gignendi: filius aũt nõ ħt poten¬
dt̾iam gignendi si ñ põt gignere. ħt̃ ergo pat̃¬

Expanded text:
tur a quibusdam: Si Pater potens sit natura gignere Filium, et an hoc sit aliqua potentia quae At, inquiunt illi, si potens est gignere, habet ergo potentiam gignendi. Filius autem non habet potentiam gignendi, si non potest gignere; habet ergo a
Abbreviated transcription (Latin):
exmuliere. uͥ satis ostendit eo ip̃o missu
filiu. quo factu exmmuliere. pꝰ mñ mitti a
patre sm̃ sꝑ̃u sc̃o ñ potuit. quia pat̾ intel¬
ligitur misisse cum cum fecit exfemina:
ꝙ utiq ñ fecit sine sp̃u sc̃õ. ¶ Etce hic dic̃

Expanded text:
ex muliere . Ubi satis ostendit, quod eo ipso misit Filium quo factum ex muliere. Proinde mitti a Patre sine Spiritu sancto non potuit, quia Pater intelligitur misisse eum cum fecit ex femina, quod utique non fecit sine Spiritu sancto. Ecce hic dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
oport̾uit pati. nec relinquitur scd̾s bap¬
tismus. Relinquitur uõ sn penitentia
suꝑ hunc locum ait. Sciendum inguid
ꝙ hic quidam exurgunt. horu u̾borum
cccasione penitentia anferentes: qĩ ꝑ pe
nitentia no ualeat pectator pꝰ lapsum
resurgere scdo. ⁊ tercio. ⁊ de inceps. ueru

Expanded text:
oportuit pati; nec relinquitur secundus Baptismus. Relinquitur vero secunda poenitentia, super hunc locum, ait: Sciendum, inquit, quod hic quidam exurgunt, horum verborum occasione poenitentiam auferentes; quasi per poenitentiam non valeat peccator post lapsum resurg
Abbreviated transcription (Latin):
spuit penitentia. firscipit ⁊̃ ip̃am. nec
patitur᷑. quamuis exig̾ne ꝯu̾sionis ꝑ¬
dere mercede. ¶ Exemplis ⁊̃ hoc idem
astrui põt.dauit enim ꝑ penitentiam
adulterii sumul ⁊ homicidii uenia in¬
petrauit. ⁊ tñ granit postea deliquid ĩ
fecit. fiat manus tua ĩme.⁊ indomu
patris mei. Quo facto: statim sacrificio
dignus iudicatus ẽ. qui absolutõe ex¬
timabatur indignus. Nec miru si ta¬
li sua oblato̾e ꝓppło. peccati sui ad eptꝰ
ẽ ueniam. cũm moyses offerendo se
ꝓ ꝑleb̾ errore. peccata diluerit. ¶ His
ostenditur. ꝑ penitentiã ñ semel tm̃¬

Expanded text:
spuit poenitentiam: suscipit etiam ipsam, nec spuit poenitentiam: suscipit etiam ipsam, nec patitur quamvis exiguae conversionis perdere mercedem. Exemplis etiam hoc idem astrui potest. David enim, per poenitentiam, adulterii simul et homicidii veniam impetravit; et graviter tamen postea deliquit in fecit? Fiat manus tua in me, et in domum patris mei. Quo facto, statim sacrificio dignus judicatur, qui absolutione aestimabatur indignus. Nec mirum si tali sua oblatione, pro populo, peccati sui adeptus est veniam, cum Moyses offerendo se pro plebis errore, peccata diluerit. His ostenditur, per poenitentiam non semel tan
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid ꝓsit aduitam futura: si iista
uita illẽtebrosissime uoluptatis blandi¬
m̃ta ꝯtempsor. sime penitendo uelen¬
tius qua prius excrucia nõ. si uuerius
fleuero. si melius uixero. si pauꝑes sub
stenta uõ larguis. si caritate ardentius
flagauero. quis uͣm ita disipit. ut hu¬
ic hõi dicat. ꝯlicħ tibi inposteru ista ꝓ¬
derunt. uade salte huiꝰ uite suauitate
fruere. au̾tat d̾s tam ĩmari̾e. sacrile¬
gamq dem̃tia. Item Ioħes crisostomꝰ
dereꝑatc̃e lapsi. c̃ał michi crede. tał ẽ
erga homines pictas dĩ. ꝯdumqu̾a sꝑ¬
nit penitentia. si ci sincere ⁊ simplicit̃
offeratur. ⁊ si ad sumu quis ꝑueniat¬
malorum.⁊ m̃ tam̃ uelit reu̾ti ad uirtu¬
tis uiam. Suscipit libenter amplectuur.
facit oĩa. quatinus ad pͥorem reuocet sa¬
tum. Qd̃q ẽ ad huc p̃stantius. ⁊ emin̾e¬
cius. ⁊̃ si nonpotuerit quis explere oe
satiffaciendi ordinem. quaritulãcũq

Expanded text:
am, si in ista vita illecebrosissimae voluptatis blandimenta contempsero, si me poenitendo vehementius quam prius excruciavero, si uberius flevero, si melius vixero, si pauperes largius sustentavero, si charitate ardentius flagravero; quis vestrum ita desipit, ut huic homini dicat: Nihil tibi ista in posterum proderunt; vade, saltem hujus vitae suavitate fruere? Avertat Deus tam immanem sacrilegamque dementiam. Item Joan. Chrysost., de Reparatione lapsi: Talis, mihi crede, talis est erga homines pietas Dei: nunquam spernit poenitentiam, si ei sincere et simpliciter offeratur, etiamsi ad summum quis malorum et inde tamen uelit reuerti ad uirtutis uiam, suscipit, libenter amplectitur, facit omnia quatenus ad priorem reuocet statum. Quodque adhuc est praestantius et eminentius, et si non potuerit quis explere omnem satisfaciendi modum, quantulamcumque
Abbreviated transcription (Latin):
depenitentiã. scribens contra quosda
huc instant ꝑfidi: qm̃ plus sapiunt
qua oportet᷑. ñ sobrii s excederites m̃e¬
sura dñt. ⁊ si semel peccantib pꝰ bap̃t
ualeat penitentia. nõ tñ sepe pͥeccanti
b ꝓderit iterata alioquin remissio ad pͦ¬
catu eẽt incitatõ. Elicunt enim/ quis
ꝑ peccantib subuenit. ⁊ ei placere pec¬
cata quib semꝑ p̾sto ẽ gr̃a. Errant aũ.
Constat enim eĩ multu peccama displi¬
cere: qui semꝑ p̾sto ẽ ea destruere. Si
ea amaret. nõ semꝑ ita destrueret. Id̾¬
grauiora ꝯmittãt. ⁊ tñ d̾s facit ⁊̃ super
tales oriri soles suu. nec minus tribu¬
it qua añt tribuerat largissima mu¬
nera uite ac salutis. Et quauis eis ĩ eccłia
locus ille penitentie ñ ꝯcedatur: dñs tñ¬

Expanded text:
p. 5, scribens contra quosdam huc instant perfidi, qui sapiunt plusquam oportet, non sobrii, sed excedentes mensuram; dicunt: Et si semel peccantibus post Baptismum valeat Poenitentia, non tamen saepe peccantibus proderit iterata; alioquin remissio ad peccatum esset incitatio. Dicunt enim, Quis per poenitentibus subvenit: et ei placere peccata, quibus semper praesto est gratia. Errant autem. Imo constat ei peccata multum displicere, qui semper praesto est ea destruere. Si enim ea amaret, non ita semper destrueret, graviora committant. Et tamen Deus facit etiam super tales oriri solem suum, nec minus tribuit, quam antea tribuebat, largissima munera vitae et salutis. Et quamvis eis in aeclesia locus ille penitentiae non concedatur, Deus t
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e ꝙ exparte ẽ euatuetur. cur caritus ex¬
cipitur que dr nũqua excitere. Caritas qui¬
de ⁊̃ exparte ẽ ut sepe sc docent. quia expar¬
te diligimus nũc ⁊ idõ ip̃a ͤ uacuabitur inqͣ¬
tu exꝑte ẽ. quia tolletur iꝑfectõ ⁊ addẽ¬
tur ꝑfect̃o. Remanebit q ip̃a aucta.⁊ actus
eius ⁊ modus diligendi. ut diligas deum ꝑꝑ
tolletur. Ip̃a enim uirtus scĩe remanebit.
s aliu tenebit usu ⁊ modum.

Expanded text:
evacuetur, cur charitas excipitur, quae dicitur nunquam excidere? Charitas quidem etiam ex parte est, ut saepe sancti docent, quia ex parte diligimus nunc; et ideo ipsa evacuabitur in quantum ex parte est, quia tolletur imperfectio et addetur perfectio. Remanebitque ipsa aucta, et actus ejus, et modus diligendi, ut diligas Deum protolletur. Ipsa enim virtus scientiae remanebit, sed alium tenebit usum et modum.
Abbreviated transcription (Latin):
plicite. ueritate facit indicto. ⁊ inpossibi¬
litate innõ. Siuo simpliciter intelliga¬
tur. in possibilitas ñ admittitur. ut cu
dicitur p̾destinatus põt. uł ñ põt dãpna¬
⁊ huiu̾s moĩ locutonib. exratoe dicti. di¬
antur dicta atq alia si ꝑ disu̾ictõem. ut
supͣ cum d̾ p̾sc̾ia agebatur ꝓtasatum ẽ.
Sien cũ dicis p̾destinatus ñ põt dãpna¬
si intelligas istum ñ posso dampnari
quem dico p̾destinatum. P otuit enim
ñ eẽ p̾destinatus. ⁊ ita dampnaretur.¬
Qu̾o ad huc ĩ stẽt q̃stiõi.

Expanded text:
plicitae veritatem facit in dicto, et impossibilitatem in vero. Si vero simpliciter intelligatur, impossibilitas non admittitur; ut cum dicitur: Praedestinatus potest vel non potest damnaet hujusmodi locutionibus, ex ratione dicti diantur dicta, atque si per disjunctionem, ut supra, cum de praescientia agebatur, praetaxatum est. Si enim cum dicis: Praedestinatus non potest damnasi intelligas istum non posse damnari quem dico praedestinatum; potuit enim non esse praedestinatus, et ita damnaretur.modo adhuc instant quaestioni.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ẽẽ. appellatur ee̾ntia. ita abeo q̃ ẽ subsistẽ
sub̃am dicimus: siram̃ dignum ẽ. ut d̾s di¬
catur subsistere. Hoc enim d̾ his reb dici tͤ¬
te intelligitur. in quib subiectis sunt ea q̃
⁊ maliquo subiecto ẽẽ dicuntur. sicut ĩ cor¬
ꝑe. color aut forma. Corpus enim subsistit.
⁊ ĩo sub̾a ẽ. Res uo mutabiles. n simplices.

Expanded text:
esse appellatur essentia, ita ab eo quod est subsistere substantiam dicimus, si tamen dignum est ut Deus dicatur subsistere. Hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo substantia est. Res ergo mutabiles neque simplices
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓientia. ¶ Ercc quanta ẽ it̾titas. qu̾ata
ẽ uitas. ĩ mutabilitas. simplicitas. pu¬
ritas diuine sub̃e. iuxta infirmitatis nr̃e
one ꝑsonarum.

Expanded text:
pientia. Ecce quanta est identitas, quanta est unitas, immutabilitas, simplicitas, puritas divinae substantiae, juxta infirmitatis nostrpersonarum
Abbreviated transcription (Latin):
stat d̾s ⁊ subsit bonitati sue. atq illa bonitaᷤᷤ
ñ sub̃a sit. uł poccius eẽntia. n ip̃e d̾c sit bo¬
nitas sua. s inillo sit tamqua insub̾o. Uñ
manifestum ẽ dm̃ abusiue sub̾a uocari. ũ
nomine usitatiore intelligatur eẽntia: ꝙuẽ
teat ee̾ntia. t̃ enim uẽ solus. quia inꝯnui
tanta ẽ. ꝙ nõ ẽ inea aliquid iyno̾sit ip̃a: s
tri. ait. ꝯlon excompoĩtis d̾s qui uita ẽ subsi¬
stit. n qui uirtus ẽ. ex infirmis continetur.
nec qui luxẽ exobscuris coaptatur. nec qui
sp̃e ẽ. ex disparib formał ẽ. botum ꝙ in eo ẽ.

Expanded text:
bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo sit, tanquam in subjecto. Unde manifestum est Deum abusive substantiam vocari, ut nomine usitatiore intelligatur essentia, quodteat essentiam. Est enim vere solus, quia incommutanta est, quod non est in ea aliquid quod non sit ipsa, sed te ait: Non ex compositis Deus, qui vita est, subsistit; neque qui virtus est, ex infirmis continetur; neque qui lux est, ex obscuris coaptatur; neque qui spiritus est, ex disparibus formalis est: totum quod in eo est,
Abbreviated transcription (Latin):
ramala natura eẽ dr. nisi malu ẽẽ ꝙ uo
nu ẽ. nec malu ẽ nisi ꝙ bonu ẽ. hac cõ¬
textione euitent᷑ insinuatur. malu n̾o
posse eẽ nisi inre bona. uͥ ⁊̃ licet ab ẜdu
uiteatur. manifeste dicitur eẽ malũ ꝙ
bonu ẽ. Quid exp̾missis sequitur .s. ꝙ

Expanded text:
atura esse dicitur, nisi malum esse quod bonum est, nec malum esse nisi quod bonum est. Hac connexione evidenter insinuatur malum non posse esse nisi in re bona; ubi etiam, licet absurdum videatur, manifeste dicitur esse malum, quod bonum est. 5. Quod ex praemissis sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
inqua resit malũ .s. an inre bõa. an inre
mala. Qui recte acute sap̃. ñ nisi inbono
malu eẽ intelligit .i. innatura bona. Ma
ñ ẽ. nõ põt ẽe corruptõ uł priuatõ uoni.
pec̃c igitur ñ põt ẽẽ isi iure uona. sicut eͥ

Expanded text:
in qua re sit malum, scilicet an in re bona, an in re mala. Qui recte acuteque sapit, non nisi in bono malum esse intelligit, id est, in natura bona. Malum non est, non potest esse corruptio vel privatio boni. P
Abbreviated transcription (Latin):
turalin s̃ prinatces uonoꝵ. Quid ẽ eni
aliud ꝙ malu t̃r. nisi prmato boni: Soñ
eni minui malu ẽ. quauis qͣtu̾cũq mi¬
nuatur necẽe ẽ ut aliquid remancat. si
ad huc natura ẽ. ꝯõ eni ꝯsumi põt boñ
qualic̾q priuat bono. ꝯła sinuillo uõ pri¬
nat. ñ nocet. Nocet aũt. adiiit igitur bo¬
nu. Qua dui itaq natura corrũpitur ĩ¬
ẽ ei bonu quo priuetur. Ac ꝑ hoc nullum
ẽ. q̃ dicitur malu.si nullu sit bonũ. S
bonu om̃io malo carens. integru uonũ
bonu ẽ. nec malu unꝗͣ põt cẽ ullũ. ubi

Expanded text:
orum. Quid est enim aliud quod malum dicitur, nisi privatio boni? Bonum enim minui malum est; quamvis quantumcumque minuatur, necesse est ut aliquid remaneat, si adhuc natura est. Non enim consumi potest bonum qualicumque privat bono. Nam si nullo bono privat, non nocet. Nocet autem; adimit ergo bonum. Quamdiu itaque natura corrumpitur, inest ei bonum quo privetur. Ac per hoc, nullum est quod dicitur malum, si nullum sit bonum; sed bonum omnino malo carens, integrum bonum bonum est; nec malum unquam potest esse ullum, ub
Abbreviated transcription (Latin):
Uia igitur celũ ceteris elem̃tis sp̃e p̃stat
priusq aliis factu ẽ. ĩo añ alia ornatur ĩ
quarto die quo fuint sidera. Q ue ĩo fc̃a s
nt ꝑea illustretur inferior pars: ne eẽ̾t
hĩtantib tenebrosa. Infirmitatiq hõũ
decora remaneͬt. s luna ac siderib ꝯsola¬
rentur hoĩes. quib in nocte oꝑandi neces¬
sitas incum beret. ⁊ quia q̃ dam aĩalia s̃
q̃ luce ferre ñ possunt. ¶ Qd̾ au̾t subdi¬
tur ⁊ sint insigna ⁊ ip̃ra ⁊ dies. ⁊ annos. quõ
accipient̾ sit. queri solet. Ita eñ dictum
uitetur qĩ quarto die cepissent ip̃ra. cũ tñ¬
prius tridun sine tp̃r ñ fu̾it. Idoq ip̃ra
que fiu̾t ꝑsitera. ñ spacia moraru s uicis¬
situdin̾e aene qualitatis debenuis acciꝑe:
quia talia motib sideru fiunt dies.⁊ ãni.
quos uũitate nouimus. Sunt enuĩ ĩ signa
serenitatis ⁊ tempestatis.⁊ intp̃ra quia ꝑea
distinctõe horaru tp̃ris. quia pͥuisqua fie¬

Expanded text:
uia ergo coelum caeteris elementis speciem praestat, priusque aliis factum est, ideo ante alia ornatur in quarto die quo fiunt sidera; quae ideo facta sunt, ut per ea illustretur inferior pars, ne esset habitantibus tenebrosa. Infirmitatique hominum decora remaneret, sed luna ac sideribus consolarentur homines quibus in nocte operandi necessitas incumberet, et quia quaedam animalia sunt quae lucem ferre non possunt. Quod autem subditur: Et sint in signa, et tempora, et dies, et annos, quomodo accipiendum sit quaeri solet. Ita enim dictum videtur, quasi quarto die coepissent tempora, cum prius triduum sine tempore non fuerit. Ideoque tempora quae fiunt per sidera, non spatia morarum, sed vicissitudinem aereae qualitatis debemus accipere, quia talia motibus siderum fiunt, sicut dies et anni quos usitate novimus. Sunt enim in signa serenitatis et tempestatis; et in tempora, quia per ea distinctionem horarum, quia priusquam fie