comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirginem fecerat: quȩ grauida
inuenta. dum scelus suum ni¬
titur excusare. a marde se cõ¬
pressam mentita ẽ. Ex qua ge¬
nitis duob gemiͫ us. rex expo¬
ni precepit. Quos uagientes par¬
uulos uxta ripam tyberis
expositos faustulus regis pa¬
stor ad laurentinã uxorẽ suã
detulit: quȩ propt̃ pulchritu¬
dinem & rapacitatẽ corporis
questuosi. a uicinis lupa appel¬
labatur. unde meretricum cu¬
bilia lupanaria dicuntur. Qui
gemini int̾ alios pastores e¬
nutriti. cum adoleuissent: col¬
lecta latronum manu ce pa¬
storum. interfecto apud albã
amulio. auum numitorẽ in
regnum restituunt. matremq
uindicant. quȩ defossa iuxta
iegem uiua obstupri mercedẽ
fuerat. hinc decedentib atq
nascentib regnis: nouus ordo
consurgit.
templi anni .cc. lx.iiii. Quo me¬
dis regnante uideis regnabat
achaz. eui successit filius eius
ezechias: israhelitis alius faceȩ.
habensq successorem osiam.
Per ea udelicet tempora erant

Expanded text:
virginem fecerat, quae gravida virginem fecerat, quae gravida inventa, dum scelus suum nititur excusare, a Marte se compressam mentita est. Ex qua genitis duobus geminis, rex exponi praecepit. Quos vagientes parvulos juxta ripam Tyberis expositos, Faustulus regis pastor ad Laurentinam uxorem suam detulit, quae propter pulchritudinem et rapacitatem corporis quaestuosi, a vicinis Lupa appellabatur. Unde meretricum cubicula lupanaria dicuntur. Qui gemini inter alios pastores enutriti, cum adolevissent, collecta latronum manu et pastorum, interfecto apud Albam Amulio, avum Numitorem in regnum restituunt, matremque vindicant, quae defossa juxta legem viva ob stupri mercedem fuerat. Hinc decedentibus atque nascentibus regnis, novus ordo consurgit. templi anni 264. Quo Medis regnante, Judaeis regnabat Achar, cui successit filius ejus Ezechias, Israelitis alius Phacee habens successorem Osiam. Per ea videlicet tempora erant
Abbreviated transcription (Latin):
sidione querelis uxorũ suꝑlonga
uiduitate & periculo sterilitatis
contestantium ni redirent a finiti¬
mis concubitus petituras ꝑmoti.
tamen ne reuocarent᷑ electos in
exercitu quosdam spartã remit¬
tunt quib promiscuos omĩum
feminarũ concubitꝰ ꝑmisere.
Sciendum tamen ẽ ip̃sam esse
nios spartanos dici. Qui dũ
crudelit̃ contra messenios dimi¬
cant: quãus sepius ancipiti uic¬
toria demum suꝑant. Tunc e¬
tiam contra athenienses arma
conuertunt. Dui uarie ce gͣues
pugne. & anceps status uicto¬
rie: ac postremum pendente
euentii utrimq discessum est.
Ergo tantus furor spartanorum
erat: ut duob bellis impliciti.
susciꝑe tercium non recusarent.
Tunc enim post innumerabiles
ut ita dicam laurentis loci in
lacio reges siluios albanosq qui
ccc. ꝑannos in parte italie pre¬
dicta regnauerunt. quamuis pau¬
ꝑͣime. a mulius rex frĩs sui nu¬
mitoris filiam rheam nomine
quȩ & ilia uocabatur uestalẽ

Expanded text:
sidione, et querelis uxorum super longa sidione, et querelis uxorum super longa viduitate et periculo sterilitatis contestantium, ni redirent, a finitimis concubitus petituras, permoti, tamen ne revocarentur, electos in exercitu quosdam Spartham remittunt, quibus promiscuos omnium feminarum concubitus permisere. Sciendum tamen nios Spartcrudeliter contra Messenios dimicant, quamvis saepius ancipiti victoria, demum superant. Tunc etiam contra Athenienses arma convertunt, diu variae et graves pugnae et anceps status victoriae, ac postremum pendente eventu utrinque discessum est. Ergo tantus furor Sparthanorum erat, ut, duobus bellis impliciti, suscipere tertium non recusarent. Tunc enim post innumerabiles, ut ita dicam, Laurentis loci in Latio reges Sylvios, Albanosque, qui per annos 300 in parte Italiae praedicta regnaverunt, quamvis pauperrime, Amulius rex fratris sui Numitoris filiam Rheam nomine, quae et Ilia vocabatur, Vestalem
Abbreviated transcription (Latin):
cui fabre ianuam elatere compo¬
suit que ad contrudendos damna¬
tos receptui foret: ut cũ inclusus
ibidem subiectis ignib torreretur.
sonum uocis extortȩ capacitas con¬
caui eris augeret pulsuq ferali.
competens imagini murmͦ emite¬
ret. nefarioq spectaculo mugitꝰ
pecudis. ñ hominis gemit᷑ uideret᷑.
Sed falaris factum amplectens fac
puniuit. Tunc etiam peloponen
sium atheniensiumq maximũ
bellũ: totisuirib animisq com¬
missũ ẽ. In quo mutiuscedibus
adhoc coacti sunt. ut uelut ui¬
cti se ab alterutro subtraherent.
bellumq desererent. Tunc etiã
amazonum gentes& cĩ meriorũ
in asiam repentini sincursib plu¬
runam diu late uastationẽ stra¬
cemporib lacedemonii contra mes¬
senios propt̃ uirgines suas spretas
in sollemni messeniorum sacrifi¬
ciiͦ. ꝑ annos uiginti indefesso furo¬
re bellantes: ruine sue totas gre¬
cie uires implicuerunt. Qui cũ
ꝑdecem annos longa fatigati ob¬

Expanded text:
cui faber januam e latere compocui faber januam e latere composuit, quae ad contrudendos damnatos receptui foret, ut cum inclusus ibidem subjectis ignibus torreretur, sonum vocis exortae capacitas concavi aeris augeret, pulsuque ferali competens imagini murmur emitteret, nefarioque sppecoris, non hominis gemitus videretur. Sed Phalaris factum amplexus, factoentione. . Tunc etiam Peloposium Atheniensiumque maximum bellum totis uiribus animisque commissum est: in quo mutuis caedibus ad hoc coacti sunt, ut uelut uicti se ab alterutro subtraherent bellumque desererent. tunc etiam Amazonum gentis et Cimmeriorum in Asiam repentinus incursus plurimam late diu uastationem stratemporibus Lacedaemonii contra Messenios propter virgines suas spretas in solemni Messeniorum sacrificio, per annos viginti indefesso furore bellantes, ruinae suae totas Graeciae vires implicuerunt. Qui cum per decem annos longa fatigati ob
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Ab hoc itaq tempore. gre¬
corum historia uera credit᷑ ẽẽ.
Nam antea ut cuiq uisum fuit.
diuersas ꝓtulerunt sententias.
Latinoꝵs rex amuluis qͥ pulso nu¬
mitore frẽ maiore regni potesta¬
te potiebatur. male adepta. At¬
temensiũ agamestor cui escilus
successit macedonum uͦ scinus.
Quo in tempore. bochoris egiptis
iura constituit: sub quo & ag¬
nus locutus ẽ ut ferunt alii. Le¬
ges uero ligurgi a lacedemoniis
sunt recepte. Quib etiam dieb
lacedemoniorum reges atq chorin¬
thiorum defecerunt. Lidorum au¬
tem regnum in choauit: quibus
ardisus primus extitit. Ea tem¬
pestate falaris siculus agrigen¬
tinos arrepta tyran nide po-¬
pulabatur. Qui crudelis mente.
commentis crudelior. omnia ne¬
faria in innocentes agens. inuenit
aliquando quem iuste puniret
iniustus. Nam ꝑ illos dies quidã¬
eris opifex. affectans tyranni ami¬
citiam aptum munus crudelitati
illius ratus. taurum eneum fecit.

Expanded text:
erat. Ab hoc itaque tempore Graeerat. Ab hoc itaque tempore Graecorum historia vera creditur esse; nam antea, ut cuique visum fuit, diversas protulerunt sententias. Latinorum rex Amulius qui, pulso Numitore fratre, majore regni potestate potiebatur, male adepta. Atheniensium Agamestor, cui Escilus successit, Macedonum vero Cyrus. Quo in tempore Bogorus Aegyptiis jura constituit: sub quo et agnus locutus est, ut ferunt alii. Leges vero Licurgi a Lacedaemoniis sunt receptae. Quibus etiam diebus Lacedaemoniorum reges atque Corinthiorum defecerunt. Lydorum autem regnum inchoavit: quibus Ardisus rex primus exstitit. Ea tempestate Phalaris Siculus Agrigentinos arrepta tyrannide populabatur: qui crudelis mente, commentis crudelior, omnia nefaria in innocentes agens, invenit aliquando quem juste puniret injustus. Nam per illos quidam aeris opifex, affectans tyranni amicitiam, aptum munus crudelitati illius ratus, taurum aeneum fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
regnauit annis uginti¬
octo. a constructione uero tẽpli
ad huc regnat azarias qui & ori¬
as in parte iude. in isrł autẽ post
roboam paͬcis dieb fuerat ⁊acha¬
rias. rursusq sellum: quib suc¬
cesserat manache. Atheniensiũ
thespieus rex arifronis filius erat
quando assyriorum destructũ
ẽ regnum: Procas siluus. latinoꝵ
erat rex: qui filius auentini p̃¬
dicti regis fuit. chorinthiorum
alexander. lacedemonioꝵ tal¬
chamenes. Macedonũ quo in
tempore primus rex caranꝰ
nis habetur ut uult porfirius.
annis triginta. a conditi¬
regnabat ioatham isrłitis faceȩ.
aqua usq ad captiuitatẽ troie
subputantur anni quadrin¬
dem iphitus filius praxonidis
stue emonis primus constitͣte. in
qua coroelius eliensis extreit uictor.
Fliensis quidẽ quinquen nala cer¬
tamen quatuor annis in medio
expletis quib tot pͥncipes an¬
nuos constituebant. agere soliti
sunt. Escilus uero agamestoris fi¬
uus: atheniensium tunc princeps

Expanded text:
regnavit annis 28. A constructione vero templi adhuc regnat Azarias qui et Ozias in parte Judaeae. In Israel autem post Roboam paucis diebus fuerat Zacharias, rursusque Sellom, quibus successerat Manahe. Atheniensium Tespicus rex Arifronis filius erat, quando Assyriorum destructum est regnum. Procas Sylvius Latinorum erat rex, qui filius Aventini praedicti regis fuit, Corinthiorum Alexander, Lacedaemoniorum Talchamenes; Macedonum hoc tempore primus rex Catanus nis habetur, ut vult Porphyriusannis 30, a conditiregnabat Joathan, Israelitis Phacee, qa qua usque ad captivitatem Trojae supputantur anni dem Iphitus filius Praxonidis, sive Emonis, primus constituit, in qua Corebus Eliensis exstitit victor: Elienses quidem quinquennale certamen, quatuor annis in medio expletis, quibus tot principes annuos constituebant, agere soliti sunt. Escilus vero Agamestoris filius, Atheniensium tunc princeps
Abbreviated transcription (Latin):
bus anteppositis ilico consecunt᷑
Conditiones aut̃ erant ut sici-¬
lia sardinaq decederent. ꝓq
impensis bellicis puri argenti
ũĩ. milia talentorum euboicoꝵ
equis pensionib ꝑ annosuiginti
penderent. Huius pacis conditio
habita ẽ post annum t̾cium & ui¬
cesimum ex quo bellũ punicum
primum fuerat inchoatũ.iii.¬
ignium aquarumq clades.
pene consumpserunt urbẽ. Nã
tyberis insolitis auctus ymbrib.
& ultͣ opinionem. uł diuturni¬
tate. uł magnitudine redundans.
omĩa romȩ edificia in plano posi¬
ta deleuit. Ignis etiam incertũ
unde surrexerit. plurimas eiui¬
tatis partes ꝑuagatus. hominum
domorũq miserabilem stragem
fecit. Dehinc cum omĩa incircu¬
itu fori popularetur edẽ ueste cor ueste cor¬
ripuit: ignemq illũ qui ȩt̃nus
putabatur temporariusignis op¬
pressit. Quib dieb argenteus
nummus primum in urbe ẽ fi¬
guratus. Antiochus uͦ qui & so¬

Expanded text:
bus ante propositis illico consequuntur. bus ante propositis illico consequuntur. Conditiones autem erant ut Sicilia Sardiniaque decederent, proque impensis bellicis puri argenti tria millia talentorum Euboicorum, aequis pensionibus, per annos viginti penderent. Hujus pacis conditio habita est post annum tertium et vicesimum ex quo bellum Punicum primum fuerit inchoatum. CAPignium aquarumque clades pene consumpserunt Urbem. Nam Tyberis, insolitis auctus imbribus, et ultra opinionem vel diuturnitate vel magnitudine redundans, omnia Romae aedificia in plano posita delevit. Ignis etiam, incertum unde surrexerit, plurimas civitatis partes pervagatus, hominum domorumque miserabilem stragem fecit. Dehinc cum omnia in circuitu fori depopularetur, aedem Vestae corripuit: ignem illum, qui aeternus putabatur, temporarius ignis oppressit. Quibus diebus argenteus nummus primum in Urbe est figuratus. Antiochus vero, qui et So
Abbreviated transcription (Latin):
putauerunt. Quem ñ impetͣta
pace. ab italia reuersũ. resectis
palpebris illigatum in machina
lutatius cum classe trecentarũ
nauium. in syciliam transuectꝰ.
dum apud drepanũ ciuitatẽ
pugnam con seruisset: transfi¬
xo femore acerrime cumiã
autem peni cum quadringen¬
tis nauib magnisq copiisad
siciliam duce hannone con¬
currunt: nec tamen lutatius
segnior. immo consilia penoꝵ
mira celeritate p̃uenit. Postꝗͣ
ꝓximȩ sibi utrorumq classes
apud egades insulas ꝑ totã no¬
ctem intercextis prope modum
anchoris constiterunt: orra lu¬
ce prior lutatius. signum bello
dedit. Crudescente pugna uictꝰ
hannon nauem auertit: & dux
fuge primus fuit Aliquanta cũ
eo pars exercitus sui affricã petiit.
xii. naues demersȩ sunt. Luta¬
tius deinde ad ericinam ciuita
um conserta pugna int̾fecit. Tẽ
rarthaginien ses precipiti festi¬
nationeadlu tatium consulẽ
ac deinde romam mittunt
orant pacẽ: quam conditioni¬

Expanded text:
putanerunt: quem non impetrata putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum palpebris, illigatum in machina,Lutatius cum classe trecentarum navium in Siciliam transvectus, dum apud Drepanum civitatem pugnam conseruisset, transfixo femore acerrime aegerrautem Poeni cum quadringentis navibus magnisque copiis ad Siciliam, duce Hannone, concurrunt. Nec tamen Lutatius segnior, imo consilia Poenorum, mira celeritate praevenit. Postquam proximae sibi utrorumque classes apud Aegades insulas, per totam noctem interjectis propemodum anchoris, constiterunt, orta luce, prior Lutatius signum bello dedit. Crudescente pugna victus Hanno navem avertit, et dux fugae primus fuit. Aliquanta cum eo pars exercitus sui Aphricam petiit, duodecim naves demersae sunt. Lutatius deinde ad Ericinam civitatum conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginenses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt, orant pacem. Quam conditioni
Abbreviated transcription (Latin):
ti ꝑlerunt: octoginta uix abiectis
onerib liberatȩ sunt. Hinc asoru¬
bal nouus karchaginiensiũ im¬
ꝑator. cum elephantis centũ tri-¬
ginta & equitum peditũq am¬
plius .xxx. milib lilibeũ uenit.
ex affrica: & continuo cũ metel¬
lo consule apud panornicũ pug¬
nam conseruit. S metellus uĩ
magnam beluarũ timens. pͥus
eas magno usus consilio. uł in
fugam uł in mortẽ egit. & sic
facile quamuis magnã uim ho¬
stium suꝑauit. Uiginti milia
karchaginiensiũ in eo p̃lio cȩsa
sunt. elephanti qͦq sex & xͣx. int̾¬
ducti. maximũ italicis gentib
spectaculum prebuerunt. Ascru¬
bal cum paucis libicũ ꝓfugit:
atq absens ãpenis captte dã¬
natus ẽ. Post hec fessi tot ma¬
lis karthaginienses: petendã eẽ
pacẽ ã romanis decreuerunt.
Ad quam rem. atiliũ regulũ antea
ducem romanũ. quẽ iamꝑu.
annos captiuũ detinebant. int̃
cet̾os legatos p̃cipue mutendũ

Expanded text:
ti perierunt, octoginta vix, abjectis ti perierunt, octoginta vix, abjectis oneribus, liberatae sunt. Hinc Hasdrubal, novus Carthaginensium imperator, cum elephantis centum triginta, et equitum peditumque amplius triginta millibus, Lilibeum venit ex Aphrica, et continuo cum Metello consule apud Panhormum pugnam conseruit. Sed Metellus vim magnam belluarum timens, prius eas, magno usus consilio, vel in fugam vel in mortem egit, et sic facile, quamvis magnam, vim hostium superavit. Viginti millia Carthaginensium in eo praelio caesa sunt. Elephanti quoque sex et viginti interItaliam ducti, maximum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilibeum profugit, atque absens a Poenis capite damnatus est. Post haec fessi tot malis Carthaginienses petendam esse pacem a Romanis decreuerunt. ad quam rem Atilium Regulum antea ducem Romanum, quem iam per quinque annos captiuum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum
Abbreviated transcription (Latin):
bilium mutationẽ timens. ilico
ex affrica migrauit ingreciam.
Igitur emilius paulus & fuluius
nobilior consules audita captiui¬
tate reguli. & clade exercitusro¬
mani: transire in affricã cũ clas¬
se trecentarum nauium uissi.
clupeam petunt. Eo confestim
karthaginienses cum pari clas¬
se conuenerunt. Nec differri
potuit nauale certam̃. Centũ
& iii. naues karchaginiensiũ
demerse xxx. cum pugnato
Romanoꝵ aut̃ nouem nauib
depressis: mille centũ ꝑierunt
milites. Consules apud clupeã
castra posuerunt. duo hanno¬
nes imꝑatores penorũ eo rursuscũ
magno exercitu conuenerunt:. pre¬
lioq cõmisso nouem milia militũ
ꝑdiderunt. S ut tunc apud ro¬
manos nunquam duiturna feli¬
citas erat. nec qualescũq successus
magnis continuo malorũ molibꝰ
obruebantur. Cum romana classis
aditaliam p̃disonusta remearet:
infando naufragio euersa ẽ. slã
de trecentis nauib ducente iugin¬

Expanded text:
bilium mutationem timens, illico bilium mutationem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exercitus Romani, transire in Africam cum classe trecentarum navium jussi, Clupeam petunt. Eo confestim Carthaginenses cum pari classe venerunt. Nec differri potuit navale certamen. Centum et quatuor naves Carthaginensium dimersae, triginta cum pugnatorRomanorum autem novem manibus depressis, mille centum periere milites. Consules apud Clupeam castra posuerunt. Duo Hannones, imperatores Poenorum, eo rursus cum magno exercitu convenerunt, praelioque commisso novem millia militum perdiderunt. Sed ut tunc apud Romanos nunquam diuturna felicitas erat, nam qualescunque successus magnis continuo malorum molibus obruebantur. Cum Romana classis ad Italiam praedis onusta remearet, infando naufragio eversa est. Nam de trecentis navibus ducentae vigin
Abbreviated transcription (Latin):
pida. lxxx.ii. indeditionẽ cesse¬
re romanis. karthaginiensesfra¬
cti bellis. & cladib exinaniti. pa¬
cem a regulo poposcerunt. S
cum intolerabiles & duras con¬
diciones pacis audissent. tutuis
rati sese armatos mori quã mi¬
seros iuuere p̃tio non solũ his¬
panorum uel gallorũ auxilia
quȩ iam dudum plurima ha¬
bebant. s etiam grecoꝵ compa¬
randa duxerunt. Itaq xantip¬
pum lacedemoniorũ regem
cum auxiliis accitum: ducem
bello prefecerunt. Xantippꝰ
inspectis penorũ copiis atq in
campum deductis. longe in
melius mutato apparatu. pug¬
nam cum romanis conseruit.
Ingensibi ruina romanarũ uiriũ
fuit. Nam triginta milia militũ
romanorũ in illa tunc congressi.¬
one ꝓstrata sunt. Regulus ille dux
uir nobilis cum quingentisuiris
captus ẽ: & in catenas coniectus.
decimo demũ anno punici belli
nobilem triumphũ karthagini¬
ensib prebuit. Xantippus tam
audacis facti conscius. rerũ insta¬

Expanded text:
pida octoginta duo in deditionem cessepida octoginta duo in deditionem cessere Romanis. Carthaginenses, fracti bellis et cladibus exinaniti, pacem a Regulo poposcerunt. Sed cum intolerabiles et duras conditiones pacis audissent, tutius rati sese armatos mori quam miseros vivere, pretio non soluto, Hispanorum vel Gallorum auxilia, quae jam dudum plurima habebant, sed etiam Graecorum comparanda duxerunt. Itaque Xantippum Lacedaemoniorum regem cum auxiliis accitum, ducem bello praefecerunt. Xantippus inspectis Poenorum copiis atque in campum deductis, longe in melius mutato apparatu, pugnam cum Romanis conseruit. Ingens ibi ruina Romanorum virium fuit. Nam triginta millia militum Romanorum in ille tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux vir nobilis cum quingentis viris captus est, et in catenas conjectus. Decimo demum anno Punici belli nobilis triumphum Carthaginensibus praebuit. Xantippus, tam audacis facti conscius, rerum insta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul a flumine bagrada castra
constituit. ubi cum plurimos
militum a quandinecessitate ad
flum̃ descendentes serpens mus
magnitudinis deuoraret: regu¬
lus ad expugnandam bestiam
cum exercitu profectus ẽ. S ni
chil in tergo eius proficientibus
iaculis. atq omnium telorum
ictuirrito. quȩ ꝑ horrendã squa¬
marum cratem quasi ꝑ obliqͣm
scutorũ testudinem labebantur.
mirũq in modum ne corpusle¬
derent. ipso corpore pellebant᷑.
cum insuꝑ magnam multitudi¬
nem morsu comminui. impe¬
tu ꝓteri. alitu etiam pestifero
exanimari uideret. balistas de¬
ferri imꝑauit. ꝑ quas mirabile
saxim spinȩ eius in cussũ compa
obstitit. ad unius saxi ictum de¬
bilis cessit. ac mox circumuenta
telis facile oppressa ẽ. Corium
autẽ eius romã deuectum. quod
aliquandiu cunctis miraculo
fuit. Regulus aduersus tresim¬
patoris id ẽ asdrubales duos. &
accitum ex sycili& hami lcarem
atrocissimum bellum gessit. in

Expanded text:
procul a flumine Bagrada castra procul a flumine Bagrada castra constituit. Ubi cum plurimos militum, aquandi necessitate ad flumen descendentes, serpens mirae magnitudinis devoraret, Regulus ad expugnandam bestiam cum exercitu profectus est. Sed nil in tergo ejus proficientibus jaculis, atque omnium telorum ictu irrito, quae per horrendam squamarum cratem, quasi per obliquam scutorum testudinem, labebantur, mirumque in modum ne corpus laederetur ipso corpore pellebantur, cum insuper magnam multitudinem morsu communi, impetu proteri, halitu etiam pestifero exanimari videret, balistas deferri imperat, per quas murale saxum, spinae ejus incussum, compaginvulnerabilis obstitit, ad unius saxi ictum debilis cessit, et mox circumventa telis, facile oppressa est. Corium autem ejus Romam devectum, quod t, aliquandiu cunctis miraculo fuit. Regulus adversum tres imperatores, id est, Hasdrubales duos, et accitum ex Sicilia Hamilcarem, atrocissimum bellum gessit: in
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat. ascipione consule de hincin¬
terfectus ẽ. Hinc enĩ calatinꝰ consul
romanorum camarinam dũ siciliȩ
urbem peteret. temere in angustias
deduxit exercitum. quas pęnoꝵ co¬
pie iam dudum prestruxerant. Qui
cum resistere uł euadere non posset:
calpurnii flamme uirtute liberat᷑
ẽ. Siciliȩ nãq urbes romanis sub¬
iecte sunt. Consules uero. dum in
affricam bellum tranfferre niterent᷑.
cum trecentis triginta nauib syci¬
liam petierunt: quib hamilear
penorum imꝑator. & hanno classis
p̃fectus occurrunt. Conserco na¬
uali p̃lio. kartaginienses in fugam
sunt: primamq omĩum clupeam
urbem indeditionẽ receꝑunt. Iñ
karthaginẽ petentes. trecenta aut
eo amplius castella populatisunt.
infesta karthaginis signa circum¬
tulerunt. Manlius consul affrica
cum uictrici classe decedens .uii.
spoliis romam reuixit. Regulus
bellum karchaginiense sortitus.
iter cum exercitu faciens haut

Expanded text:
fuerat, a Scipione consule dehinc infuerat, a Scipione consule dehinc interfectus est. Hinc enim Calarinus consul Romanorum, dum Camarinam Siciliae urbem peteret, temere in angustias deduxit exercitum, quas Poenorum copiae jam dudum praestruxerant. Qui cum resistere vel evadere non posset, Calpurnii Flammae virtute liberatus est. Siciliae namque urbes Romanis subjectae sunt. Consules vero dum in Aphricam bellum transferre niterentur, cum trecentis triginta navibus Siciliam petierunt. Quibus Hamilcar Poenorum imperator et Hanno classi praefectus occurrit. Conserto navali praelio, Carthaginenses in fugam sunt, primamque omnium Clupeam urbem in deditionem receperunt. Inde Carthaginem petentes, trecenta aut eo amplius castella populati sunt, infesta Carthagini signa circumtulerunt. Manlius consul, Aphrica cum victrici classe decedens, septengentibus spoliis Romam revexit. Regulus bellum Carthaginense sortitus, iter cum exercitu faciens, haud
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ hanno notusimꝑator karthagi¬
niensium cum eqͥtib mille quin¬
gentis. & triginta milib peditum.
cessissent. expugnationemq ciuita¬
tis paulisꝑ distulisset S continuo¬
ciuitas capta ẽ. pęni maximo bello
uicti. & ꝓfligati . xi. elefanti in pote¬
statem redacti. agrigentim sub co¬
rona omnesuenditi sunt. Hanni-¬
bal senior cum paucis esfugit. Qui
cum iterum oram italiȩ maritimã
instructa classe septuagintana¬
uium uastaret: romani & ipsi
classem fabricari. atq instrui p̃¬
ceꝑunt. quod duilius consul cele¬
nauium classis. deducta in ancho¬
ris stetit. Asina cornelius consul
fraude punica dum ad lipparã
insulam ꝑueniret ab hannibale
captus. in uinculis necatus ẽ. quẽ
mox diuluis alter consul ut au
diuit. commisso nauali prelio
uindicauit. Nam hannibal cũ
ꝑditionem sui exercitus cernẽt.
amissa naui qua uehebatur. sca¬
fa subducta aufugit. Hanno uͦ
qui in locum eits lubrogatus

Expanded text:
si Hanno novus imperator Kartagisi Hanno novus imperator Kartaginensium cum equitibus mille quingentis et triginta milibus peditum veniens, expugnationem civitatis paulisper distulisset; sed continuocivitas capta est. Poeni maximo bello victi et profligati, undecim elephanti in potestatem redacti, Agrigentirona omnes venditi sunt. Hannibal senior cum paucis effugit. Qui cum iterum oram Italiae maritimam instructa classe septuaginta navium vastaret, Romani et ipsi classem fabricari atque instrui praeceperunt, quod Diulus consul celeum triginta navium classis deducta in ancoris stetit. Asina Cornelius consul, fraude Punica, dum ad Lipparam insulam perveniret, ab Hannibale captus in vinculis necatus est. Quem mox Diulus alter consul, ut occisum audivit, commisso navali praelio vindicavit: nam Hannibal, cum perditionem sui exercitus cerneret, amissa navi qua vehebatur, scapha subductus aufugit. Hanno vero, qui in loco ejus subrogatus
Abbreviated transcription (Latin):
causam ad honorem & głam
iudeorum ptholomeo nomine
filadelpho fieri contigit. Im¬
petrauerunt aut̃ & a regibus
asie honorem: qm̃ cum eiscast¬
metati sunt. Nam seleuchiis
nomine nichanor in ciuitatib
quas ꝑasiam edificauerat. & in infe¬
nore syria & in ipsa metropoli
antiochia. re publica sua dignos
eos effecit: & equum eis honorẽ
cum habitatorib macedonibus.
& grecis deputauit. ii.¬
Nm hȩc quȩ p̃misimꝰ sub
ptholomeo in iudea atq e¬
gipto ita se hrẽnt. romani apiũ
claudium consulem mamerti¬
nis auxilia deposcentib contͣ
ieionem siracusanum regem po¬
tentissimum. et penorum co¬
pias quas ipse rex conduxerat.
miserunt: qui tam celerit̃ sira
cusanos penosq suꝑ auit. ut ipse
quoq rex rerum magnitudine
congressum fuisse ꝓdid̾it. Quicũ
uirib infractis pacem rogaret.
multatus argenti talentis. ec. ac¬
cepit. Consules uero annibalem
penoruim imperatorẽ duminagri¬
gento siciliȩ ciuitate obsidione
cinxissent. ad summam egestatẽ

Expanded text:
am ad honorem et gloriam Judaeorum, a Ptholomaeo nomine Philadelpho fieri contigit. Impetraverunt autem et a regibus Asiae honorem, quoniam cum eis castrametati sunt. Nam Seleucus nomine Nicanor in civitatibus quas per Asiam aedificaverat, et in inferiore Syria et ipsa metropoli Antiochia republica sua dignos eos effecit, et aequum eis honorem cum habitatoribus Macedonibus et Graecis deputavit. um haec quae praemisimus sub Ptholomaeo in Judaea atque Aegypto ita se haberent, Romani Appium Claudium consulem, Mamertinis auxilia deposcentibus contra Ieronem Syracusanum, regem potentissimum, et Poenorum copias, quas ipse rex conduxerat, miserunt. cusanos Poenosque superauit, ut ipse quoque rex rerum magnitudine congressum fuisse prodiderit. Qui cum viribus infractis pacem rogaret, multatus argenti talentis ducentis, accepit. Consules vero Hannibalem Poenorum imperatorem, dum in Agrigento, Siciliae civitate, obsidione cinxissent,
Abbreviated transcription (Latin):
q & romanis uectigal soluere coactus
pauit. romanis denuntiantib timore
ꝑculius ab ea discessit. Hierusalẽ petens
templum spoliauit. & aram in eo sta¬
tuens inmundis sacrificiis polluit. cuii¬
tatemq uastando destruxit. & arcem
ob custodiam macedonũ in eadem edifica¬
uit. partem popłi captiuam duxit. & par¬
tem in ore gladii consumpsit. reliquos
ritu gentium uiuere in stituit. contͣdi¬
centes. diuersis penis afficere iussit. &¬
unde hoc malum exordium sumpsisse
in numeras multitudines hominum
in hispania trucidauerunt. oppida ã¬
plius. ccc. destruentes euerterunt. bel¬
lum etiam macedonicuĩ merito int̃ ma¬
xima computandum tunc gestum ẽ.
punicũ etiam bellum exortum ẽ ter¬
cium. quo confecto: igni ferroq kar¬
thago penitus ẽ euersa anno postꝗtiã

Expanded text:
que vectigal solvere coactus. que vectigal solvere coactus. erit, Romanis denuntiantibus, timore perculsus, ab ea discessit, Hierosolymam petens, templum spoliavit, et aram in ea statuens, immundis sacrificiis polluit, civitatemque vastando destruxit, et arcem ob custodiam Macedonum in eadem aedificavit, partem populi captivam duxit, et partem in ore gladii consumpsit; reliquos ritu gentium vivere instituit, contradicentes diversis poenis affici jussit. Et unde hoc malum exordium sumpsisseinnumeras multitudines hominum in Hispania trucidaverunt, oppida ultra 300 destruentes, everterunt, bellum etiam Macedonicum merito inter maxima computandum tunc gestum est. Punicum etiam bellum exortum est tertium. Quo confecto, igni ferroque Carthago penitus est eversa, anno postquam
Abbreviated transcription (Latin):
festisfimus romanorũ hostis hannibal.
cum copioso exercitu de hispania profectus
manis gesserit bella. romanosq atriuerit
usq ad ultimam pene defꝑationẽ. & qua¬
liter ab italia reuocatus in africã & in ea
uictus ascipione. dum pͥcis uictor freqͥn¬
tissime extiterat. & dum a domestico ro¬
mani premerentur hoste quem in ꝓpͥa
ferre nequibant patria. cum quib ext̾nis
ex pcholomeus epiphanes ꝑ ducẽ suũ noĩe
scopam humilem syriam iudeam atq sa-¬
mariã in suam recepit ditionẽ. quas anti¬
ochus iꝑabeius abstulerat potestate.
iterũq antiochus deuicto scopa. suȩ eas¬
dem regiones dicioni subcecit.x
elatio qualit̃ philipphus macedonum
rex a romanisuictus. demetriuĩ filiũ
suum obsidem ded̾it. simiit̃ nauida athe¬
niensium dux ã romanis uictus fili¬
um suum armenẽ obsdẽ tribuit. cũ
quib diuersȩ nationessunt romanis
subiecte. antiochus etiam rex syriȩ cũ
omnib suis copiis bisuictus terra mari¬

Expanded text:
festissimus Romanorum hostis Hannibal, cum copioso exercitu de Hispania profectus,manis gesserit bella, Romanosque attriverit usque ad ultimam pene desperationem. Et qualiter ab Italia revocatus in Aphricam, et in ea victus sit a Scipione, cum ante victor frequentissime exstitisset. Et dum a domestico Romani premerentur hoste quem in patria ferre nequibant, cum quibus externis Rex Ptholomaeus Epiphanes per ducem suum, nomine Scopam, humilem Syriam, Judaeam, atque Samariam in suam recepit ditionem, quas Antiochus nuper ab ejus abstulerat potestate. Iterumque Antiochus, devicto Scopa, suae easdem regiones ditioni subjecit. Relatio qualiter Philippus Macedonum rex a Romanis victus Demetrium filium suum obsidem dederit, Similiter Nauides, Atheniensium dux, a Romanis victus, filium suum Armenem obsidem tribuit. Cum quibus diversae nationes sunt Romanis subjectae. Antiochus etiam rex Syriae cum omnibus suis copiis bis victus, terra mari
Abbreviated transcription (Latin):
se de uidea ꝓficiscit. hoc enim¬
eis ad honorem & donationẽ
ab eoprofuturam dicens. nunc
uͦiustum eẽ dimitti e os dicebat:
Ssponte aut̃ ad eum uenientes:
omia quȩ equum eẽt sapien¬
tram eorum impetrare. & ꝓ sua
maiestate digne largiri ꝓmisit.
Et tunc quidem remisit eosibs
nans unicuiq rex optimassto
las. & auri talenta duo. &ca¬
lioem unuis talenti. totũq conͫ¬
iuii thoruim. Principi aut̃ sacer¬
dotum aleararo destinauit pees
lectos cum argenteis pedib.x.¬
& conuenientẽ eis suꝑ lectilem.
& calicem talentorum .xxx. in
suꝑ stolas .x. & purpuram &
coronam decoram. & lineas de
bysso centum. Preterea & pate¬
ras & trullam. & libatoria &
crateras aureas duas deo uo.¬

Expanded text:
se de Judaea proficisci. Hoc enimse de Judaea proficisci. Hoc enim honorem et donationem ab eo profuturum. Nunc vero justum esse dimitti eos dicebat. Sponte autem ad eum venientes, omnia quae aequum esset sapientiam eorum impetrare, et pro sua majestate digne largiri promisit. Et tunc quidem remisit eos nans unicuique stolas optimas et auri talenta duo et calicem unius talenti totumque convivii thorum. Principi autem sacerdotum Eleazaro destinavit per eos lectos decem cum argenteis pedibus et convenientem eis suppellectilem et calicem talentorum triginta et stolas decem et purpuram et coronam decoram et lineas de bisso centum, preterea et pateras et trullam et libatoria et crateras aureas duas Deo vo
Abbreviated transcription (Latin):
ita mira existente legis latione.
nemo neq historio graphꝰ. nec
poeta meminisset eius. Cui de¬
metrius respondit. neminem
ausum fuisse harum legum tan¬
gere consc̃ptionem: qd̾ diuina
& uenerabilis eẽt. Significabat
uͦ qualit̃ theopompus uolenᷤ in
historia aliquid de his conscbere
sit mente turbatus plus xxx. di¬
eb. & cum humilitate a deo ue¬
niam supplicabat. dum inde¬
sibi clementiam factam suspi¬
catris eẽt: nec non & in somnis
uidit. qd̃ hoc ided ei accidisset.
quia diuinas scrutatꝰ eẽt leges.
& ꝓferre eas ad homines impu¬
ros uellet. Cumq conscribere
quieuisset. recepit sensum. Re¬
ferebat aut̃ & de theotecto tra¬
gediarum poeca dicens. quia cũ
nisus fuisset in aliquo dragma¬
theorum meminisse quȩ in di-¬
uino uolumine continentur.
oculis obscuratis recognouit cau¬
sam sue cecitatis. & cca liberatꝰ
ẽ a passione deo ueniam largien¬
de. Hec ergo rex pure suscipiens
petiuit int̃pretes frequent ad

Expanded text:
tam mira existente legislatione, tam mira existente legislatione, nemo neque historiographus, nec poeta meminisset ejus. Cui Demetrius respondit, neminem ausum fuisse harum legum tangere conscriptionem, quod divinae et venerabiles essent. Significabat vero qualiter Theopompus, volens in historia aliquid de his conscribere, sit mente turbatus plus triginta diebus: et cum humilitate a Deo veniam supplicabat, dum inde clementiam sibi factam suspicatus esset. Nec non et in somniis vidit quod ei hoc ideo accidisset, quia divinas scrutatus esset leges et proferre eas ad homines impuros vellet. Cumque conscribere quievisset, recepisset sensum. Referebat autem et de Theotecto, tragoediarum poeta, dicens, quia cum nisus fuisset in aliquo dramate horum meminisse quae in divino volumine continentur, oculis obscuratis, recognovit causam suae caecitatis, et ita liberatus est a passione, Deo veniam indulgente. Haec ergo rex pure suscipiens, petivit interpretes frequenter ad
Abbreviated transcription (Latin):
transscͥpta lege. & oꝑa int̃pretati¬
transacta: congregans demet¬
us iudeos omnes ad locum in qͦ
trans late leges fuerant. pre¬
sentib etiam int̃pretib legit
eas. Cumq multitudo ample¬
xa legem uel seniores eius int̃¬
pretes. demetrium eo quodma¬
gnarum rerũ inuentor ẽẽ ui¬
deretur laudasset: rogauit etiã
ut presidib suis daretur legenda.
seniores. & p̃positi gentis. ut be¬
ne int̃pretata ꝑmaneret immo¬
bilis. Cumq sententiam laudas¬
sent omnes: iusserunt siquid aut
suꝑfluum auit minus aliquid
scͥptum uiderent uIlege hoc re¬
spicerent. & manifestum faci¬
entes emendarent. hoc castigan¬
tes ut quod semel uidicatũ fue¬
rat bene se habere. sempit̃na
memoria ꝑmaneret: Gauisus
ergo rex et uidens uoluntatem
suam ad utilem rem ẽẽ ꝑuectã
& delectatus relectis legib &
sensum & sapientiam & legis
labores obstupescens: ad demetͥ¬
um sermones facere ceꝑit: qd̃

Expanded text:
transcripta lege, et opera interpretatitranscripta lege, et opera interpretatitransacta, congregans Demetrius Judaeos omnes, ad locum in quo translatae leges fuerant, praesentibus etiam interpretibus legit eas. Cumque multitudo amplexa legem et seniores ejus interpretes, Demetrium eo quod magnarum rerum inventor esse videretur, laudasset, rogavit etiam ut praesidibus suis daretur legenda. seniores et praepositi gentis, ut bene interpretata permaneret immobilis. Cumque sententiam laudassent omnes, jusserunt si quid aut superfluum, aut nimis aliquid scriptum viderent in lege, hoc respicerent, et manifestum facientes emendarent: hoc castigantes ut quod semel judicatum fuerat, bene se habere sempiterna memoria permaneret. Gavisus ergo rex, et videns voluntatem suam ad utilem rem esse perfectam, et delectatus relictis legibus, et sensum et sapientiam et legis labores obstupescens, ad Demetrium sermones facere coepit: quod
Abbreviated transcription (Latin):
ei quod didicisset ab illis. quẽ ad¬
ri singulis talenta tria: & deputa¬
uit illis qui eos ꝑducere ad diuer¬
sorium deberent. Post quã uero
tres excesserunt dies. congre¬
gans eos demetruis. & transiens
pontem abiit partes aqͥloni con¬
iunctas: conciltumq fecit i
domum ꝓpe litus stantem. &
aptam secretis ad cogitationẽ
negotiorum. Ubi eosꝑducens
ꝑccebat omĩa que opus habe¬
bant ad legis interp̃tationem:
ipsis presentib. ut incessanter
opusimplerent. Cumq illi mu¬
nificent̃ & laboriose cautã int̃¬
p̃tationẽ facerent. usq ad horam
nonam in hoc sedentes ad curam
corporis uertebantur: ita eos inui¬
tante dorotheo. opulent̃ con¬
uersationis salubria prehente.
multaq etiam ex his quȩ regi
parabant᷑. Mane autẽ ad aulã
uenientes. ꝓtholomeũ salutabant.
& rursus ad eundẽ locũ uenie¬
bant: & manus inmare leuan¬
tes & se ipsos purificantesita le¬
gis int̾pretationi uacabant. Itaq

Expanded text:
ei quod didicisset ab illis quemadei quod didicisset ab illis quemadem singulis dari talenta, ac deputavit illis qui eos perducere ad diversorium deberent. Postquam vero tres excesserunt dies, congregans eos Demetrius et transiens pontem, abiit in partes Aquiloni conjunctas, conciliumque fecit in domo prope littus stante et apta secretis ad cogitationem negotiorum. Ubi eos perducens petebat omnia quae opus habebant ad legis interpretationem ipsis praesentibus, ut incessanter opus implerent. Cumque illi munificenter et laboriose cautam interpretationem facerent, usque ad horam nonam in hoc sedentes ad curam corporis vertebantur. Ita eos invitante Dorotheo et opulenter conversationis salubria praebente, multaque etiam ex his quae regi parabantur, mane ad aulam venientes, Ptholomaeum salutabant, et rursus ad eumdem locum redibant, et manus in mari lavantes, et seipsos purificantes; ita legis interpretationi vacabant. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
discubuerunt. iussit dorotheo
solita ministrare. quib om̃s
tudei adeum tenientes utebã¬
tur. Tunc itaq sacrosprecones
& immolatores & alios qui uota
faciunt recusauit: & unum e
seniorib nomine heliseum sacer¬
dotem existem repetiuit facere
orationẽ. Qui inmedio stans. regi
bona & subiectis eius optauit.¬
& post plausus cum gaudio &
clamore omĩum surrexit. & re¬
sidentes ad epulationem delici¬
as parit̾ secum epulari iussit.
Preterea autem rex quantum
satis ei uisum ẽ cepit phyloso¬
phari & unumquemq eorũ
naturales ꝑcunctari sermones:
& adcontemplationem questi¬
onis accẽdere. caute illis adoia
respondentib que eis obieta
xit. Ꝙ qti uult singła cognos¬
cere quȩ in conuiuio p̃parata
sunt: legat uolumina aristhei
quȩ ꝓpt̾ hȩc conscripserat. &¬
agnoscet. Mirante uero eos
non tantũ rege. s etiam mene¬
tem rex maxima sͥ bona p̃sen¬
tiam eorũ fieri: nam ꝓfuisse

Expanded text:
discubuerunt, jussit Dorotheo discubuerunt, jussit Dorotheo solita ministrare, quibus omnes Judaei ad eum venientes utebantur. Tunc itaque sacros praecones et immolatores et alios qui vota faciunt recusavit, et unum a senioribus nomine Heliseum sacerdotem existentem repetivit facere orationem. Qui in medio stans, regi bona et subjectis ejus optavit, et plausus cum gaudio et clamore omnium surrexerunt, et desidentes ad epulationem et delicias, pariter secum epulari jussit. Praeterea autem rex, quantum satis ei visum est, coepit philosophari, et unumquemque eorum naturales percontari sermones, et ad contemplationem quaestionis accendere. Caute illis ad omnia respondentibus, quae eis objecta xit. Et qui vult singula cognoscere quae in convivio praeparata sunt, legat volumina Aristaei quae propter haec conscripserat, et agnoscet. Mirante vero eo non tantum rege, sed etiam Menetem rex maxima bona sibi praesentia eorum fieri: nam profuisse
Abbreviated transcription (Latin):
illorum uictoriȩ diem: quo anti¬
gonum nauali prelio uicerat.
Epularietiam secum eos precepit.
hospitiaq in arce denuntiauit
eis omnia deputari.Nichanor.
autem suꝑ susceptionem hospi-¬
cum constitutus: dorotheum
uocans qui de his curã habebat.
iussit singulis necessaria p̃para¬
re.Nam ita dispositum a rege
fuerat. ut alimenta quib sin¬
gule ciuitates utuntur exibe¬
rentur indulgentia consuetu¬
dine ꝑegrinorum adeosueni¬
entium & eisomnia pararen¬
tur. quatinus cybis solitis ma¬
gis delectarentur. ne forsam.
corrupti extraneis grauaren¬
tur. quod & circa istos effectũ ẽ.
Dorotheo uero quem ꝓsinceritate
uite suꝑ hec rex constituerat. ꝑ
quem & preparauerat omĩa que
ad huiusmodi conuiua ueniređ
hec implente. in duas partes eos
discumbere precepit: partẽ qui¬
dem mediam eorum ad dexterã
suam: reliquos autem post eius
accubitum: nichil pret̾mittens
quod ad eorum honorificentiã
ꝑtineret. Postquam autem ita

Expanded text:
illorum, et victoriae diem quo Antiillorum, et victoriae diem quo Antigonum navali praelio vicerat. Epulari etiam secum eos praecepit hospitiaque in arce denuntiavit eis omnia deputari. Nicanor autem, super susceptionem peregrinorum constitutus, Dorotheum vocans qui de his curam habebat, jussit singulis necessaria praeparare. Nam ita dispositum a rege fuerat ut alimenta quibus singulae civitates utuntur, exhiberentur indulgentia consuetudini peregrinorum ad eos venientium, et eis omnia pararentur, quatenus cibis solitis magis delectarentur, ne forsan corrupti extraneis gravarentur. Quod et circa istos effectum est. Dorotheo vero, quem pro sinceritate vitae super hoc rex constituerat, per quem et praeparaverat omnia quae ad hujusmodi convivia convenirent, hoc implente, in duas partes eos discumbere praecepit, partem quidem mediam eorum ad dexteram suam, reliquos autem post ejus accubitum, nihil praetermittens, quod ad eorum honorificentiam pertineret. Postquam autem ita
Abbreviated transcription (Latin):
sentiam ptholomei. cũ uolumi¬
nib in quib luteris aureis con¬
scripte leges continebantur. rex
eos de codicib ꝑcunctauit. Cũ¬
uero reuelarent & ostenderent
tenuitatem membrane uł in cõ¬
prehensibilem eorum cõpagi¬
nem: rex miratus ẽ quod ita fu¬
issent compacta. Dumq hoc
diutius fuisset: grãs ago inqͥt
uobis quidem quod uenistis. ma¬
iores illi qͥuos destinauit. sed
ante omnes deo: cuius he leges
uenerandȩ ꝓbantur. Cumq
clamassent seniores uł hi qui
presentes erant. Mantes ꝓsꝑa
regi diuinitus euenire: nimi¬
um delectatus prorupit ad la¬
crimas. Nam sepius natura
hoc summo gaudio patitur.
quod enam dolentib solet acci¬
dere. Tunc uissit codices pͥmati¬
bus officii designari. Uiros aut̃
osculatus. equum dixit eẽ pri¬
mum ad eos facere sermonem
em quo ad eum fuissent deducti.
clarum singulis annis ꝑtotũ ui¬
te sue tempus celebrare ꝓmisit.
Nam euenit eundem ẽẽpresentiȩ

Expanded text:
sentiam Ptholomaei cum volumisentiam Ptholomaei cum voluminibus in quibus litteris aureis conscriptae leges continebantur, rex eos de codicibus percontatus est. Cum revelarent et ostenderent tenuitatem membranae, vel incomprehensibilem eorum compaginem, rex miratus est quod ita fuissent compacti. Dumque hoc diutius fecisset, Gratias ago, inquit, vobis quidem quod venistis, majores vero illi qui vos destinavit; sed ante omnes Deo, cujus hae leges venerandae probantur. Cumque clamassent seniores et hi qui in praesenti erant, orantes prospera regi divinitus evenire, nimium delectatus, prorupit in lacrymas. Nam saepius natura hoc pro summo gaudio patitur, quod etiam dolentibus solet accidere. Et tunc jussit codices primatibus officii designari. Viros autem osculatus, aequum dixit esse primum ad eos facere sermonem em quo ad eum fuissent deducti, clarum singulis annis per totum vitae suae tempus se celebrare promisit. Nam evenit eumdem esse praesentiae
Abbreviated transcription (Latin):
gemmis preciosissimis in sertã.
deo offerendam. Hȩc misit ua¬
onib &e aliis reb necessariis:
mandans eleazaro pͥncipi sacer¬
dotum. eligi uiros senioresex
omni tribu. sapientia ac mori¬
bus ornatos sex. qui legẽ sibi
afferrent dei. eamq caute ac
prudenter intpretando ingre¬
cam transferrent linguam.
Ergo cum regis epła eleazaro
fuisset porrecta. nimium libe¬
ralit̾ de beniuola uoluntate
nanter misit eos ad regem. po¬
stulans ut post transscͥptionẽ
legis eam caute cum portatorib
remitteret. Igitur postquã alexmn¬
driam ꝑuentum ẽ: ut ptholo¬
meus presentiam eorum quos
miserat cum hex seniorib audi¬
uit. statim andream & aristeum
legatos introducere iussit. Qui
uenientesepłas quas apͥncipe
sacerdotum deportabant optu¬
lerunt: & ea que uerbis eosdis¬
serere iusserat. edixerunt.Dũq
seniores cum donis que regi de¬
portanda princeps sacerdotũ
eis dederat. aduenissent inpre¬

Expanded text:
gemmis pretiosissimis insertam. gemmis pretiosissimis insertam. Deo offerenda haec misit vaonibus et aliis rebus templo necessariis; mandans Eleazaro principi sacerdotum eligi viro seniores ex omni tribu, sapientia ac moribus ornatos, sex qui legem sibi afferrent Dei, eamque caute ac prudenter interpretando, in Graecam transferrent linguam. Ergo cum regis epistola Eleazaro fuisset porrecta, nimium liberaliter de benevola voluntate nanter misit eos ad regem, postulans ut post transcriptionem legis eam caute cum portitoribus remitteret. Igitur Alexandriam perventum est, et ut Ptholomaeus praesentiam eorum quos miserat cum septuaginta senioribus audivit, statim Andream et Aristaeum legatos introducere jussit. Qui venientes, epistolas quas a principe sacerdotum deportabant obtulerunt; et ea quae verbis eos disserere jusserat, edixerunt. Dumque seniores cum donis quae regi deportanda princeps sacerdotum eis dederat advenissent in prae
Abbreviated transcription (Latin):
presentib dicente. dignum ẽẽ
munificentia sua. sideo qui reg¬
num ei donauit. has grãrum ui¬
ces referret. ꝓpt̾ea letus iussit ut
militib merces annone p̃staret᷑.
& ꝓsingulo captiuo. apudeos
constituto. darentur dragine cẽ¬
tum uiginti. De quib etiam
p̃cepta ꝓponere ꝓmisit. ꝑ que
munificentiã suam & aristeipe¬
ticionem confirmaret. Pretea
uoluntas dĩ affuit. ꝑ quã non
tantum illos quiã patre eiusuł
exercitu translati fuissent. uerũ
etiam illos qui sub regno eius ab
solutioni donaret. uł si quipo¬
stea suꝑuenissent. ꝓ quorum re-¬
arege largita. Ex captuus uero
& seriuientib amplius c. milia
remisit in iudeam. Uigentes
uͦ corpore ac etate numeris de¬
qui fidem aulȩ seruare potuis¬
sent. palatio consticuit. Ergo
andream pͥmatem custodũ sui
corporis & aristeũ dilectissim os
hierosolimã direxit ꝑ quos pͥ¬
mitias uotorum adtemplũdm̃
porrexit. id ẽ pateras aureasxx

Expanded text:
praesentibus dicente dignum esse praesentibus dicente dignum esse munificentia sua si Deo, qui regnum ei donavit, has gratiarum vices offerret, propterea laetus jussit ut militibus merces annonae praestaretur et pro singulo captivo apud eos constituto darentur dragmae centum et viginti. De quibus etiam praecepta proponere promisit, per quae munificentiam suam et Aristaei petitionem confirmaret. Praeterea voluntas Dei adfuit, per quam non tantum illos qui a patre ejus vel exercitu ejus translati fuissent, verum etiam illos qui sub regno ejus erant, absolutioni donaret, vel si qui postea supervenissent, pro quorum rea rege largita. Ex captivis vero et servientibus amplius centum millia remisit in Judaeam. Vigentes vero corpore ac aetate numeris miqui fidem aulae servare potuissent, in palatio constituit. Ergo Andream, primatem custodum sui corporis, et Aristaeum dilectissimos, Hierosolymam direxit, per quos primitias votorum ad templum Domini porrexit, id est, pateras aureas vi
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem tuȩ munificentiȩ dec&
a presenti uigo seruitutis absolue:
ac deo qui leges exposuit ꝓ tui
regni tutela remittere. Nã cum
multa sepius indagassem. cog¬
noui factorem eosommũ deũ
colere. quem nos zena id ẽ iouẽ
nominamꝰ. quod omĩb inchul¬
get zem id ẽ uiuere. Qua ꝓpt̃
adhonorem dei quem maxi¬
ma religione placant:.liberos
eospatrie moribq siis resti¬
tue. Cognosce tamen pͥnceps
me nec affinẽ eis eẽ. nec ab eadẽ
genitum natione: ut ꝓillis hec
suggeram. S dum omĩum
hominum factorem dnĩscirẽ
suauit̾ uos benefactores ample¬
cti: adhanc petitionẽ ꝑueni.
Post quam hȩc aristeus locutus
ẽ & rex in eum hilari & riden¬
ti uultu respexit: quanta in¬
quit arbitris mista posse di¬
mitti: Tunc andreas respon¬
dit. dum interfuisset: & dix̃.
Paulo plus quam centũ milia
possunt existere. Non paruã
inquit a nobis aristeȩ dona¬
tionem poscis. Sosibio uͦ cum

Expanded text:
nitatem tuae magnificentiae decet nitatem tuae magnificentiae decet a praesenti jugo servitutis absolvere, ac Deo qui leges eis posuit pro tui regni tutela mittere. Nam cum multa saepius indagassem, cognovi factorem eos omnium Deum colere, quem nos Zena, id est, Jovem, nominamus, quod omnibus indulget zen, id est, vivere. Quapropter ad honorem Dei, quem maxima religione placant, liberos eos patriae moribusque suis restituere. Cognosce tamen, princeps, me nec affinem eis esse, nec ab eadem genitum natione, ut pro illis hoc suggeram: sed dum omnium hominum factorem Deum scirem, suaviter vos benefactores amplecti ad hanc petitionem perveni. Postquam hoc Aristaeus locutus est, et rex in eum hilari et ridenti vultu conspexit: Quanta, inquit, arbitraris millia posse dimitti? Tunc Andreas respondit, cum interesset, et dixit, Paulo plus quam centum millia possunt. Non parvam, inquit, a nobis, Aristaee, donationem poscis. Sosibio vero cum