comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta. tum .I. plenus luce clarus apꝑtus splenditus. unde e
homo dr̃ luculentus qui est luigua cdarus. et ẜmone splẽ
Luculleum. genus. albi. marmoris. et nasci ¶Faccre¬
tur intheo insula cui lucullus consul riomẽ imposuis
qui delectatus primũ. Romã u̾xit uł aduexit solũq
ne hoc marnior ab amatore nomẽ accepit.
Tucus.ii.ma. ge. deusitas arbox soli lucem detrahens
..I. nemꝰ adeo deusũ ꝙ sol ibi lucere non p̃t unde ꝑ con

Expanded text:
-a -um, plenus luce, idest clarus, apertus, splendidus; unde et homo dicitur luculentus qui est lingua clarus et sermone splendLUCULLEUM genus albi marmoris et nascitur in Theo insula, cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus in illo primum Romam vexit, solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit.scilicet densitas arborum solo lucem detrahens, idest nemus adeo densum quod sol ibi lucere non potest, un
Abbreviated transcription (Latin):
Nabłis ꝓprie lubricũ est illud ꝙ quãto magis tene¬
tur tanto magis labr̃ ut anguilla. et eciã illud dicitur
lubricũ in quo. quis labr̃ ut uia latnosa. et a quosa et
glacies. bndo in p̃s. fiant uie ilłoꝵ tenebre et lubricũ.
Et hinc lubrico. eas .I. labi uacillare. et corr̃.bri. unde pru

Expanded text:
labilis: proprie lubricum est illud quod quanto magis tenetur, tanto magis labitur, ut anguilla; et etiam illud dicitur lubricum, in quo quis labitur, ut via lutosa et aquosa, et glacies, unde illud ‘fiant vie illorum tenebre et lubricum’. Et hinc lubrico -as, idest labi, vacillare: Prudentiu
Abbreviated transcription (Latin):
rei rõnalis ut alloquor. te .I. loquor adte. Et est alloqui
orantis et iubentis. eloqui oratoris est obloqui obtira¬
tantis. Et colloquor. queris.I. simul loqui. unde ħ collo¬
quor. queris .I. ualde uł ornare. uł a ꝑte loqui. et manttiet
onũciare. et ẽ oratoris ut dcm̃ est. uride ħ eloquiũ. p̾lcqua¬
quor. queris .I. pro loqra uł ur conspectu et palami loͥl
.I. contra loqui uł male et detractiue loqui. et est obtinat¬
tis ut dcm̃ ẽ. relequor. queris. it̾um uł retro loqui. loquor
et eius compoĩta sunt deporientia. et corr̃. hanc siliam lo

Expanded text:
rei rationalis, ut ‘alloquor te’, idest loquor ad te; et est alloqui orantis et iubentis, eloqui oratoris est, obloqui obtrectantis; colloquor -ris, idest simul loqui, unde hoc colloquor -ris, idest valde vel ornate vel aperte loqui et manifeste enuntiare, et est oratoris ut dictum est, unde hoc eloquium; preloquor -ris, idest preloqui vel in conspectu et palam loqui,t contra loqui vel male et detractive loqui, et est obtrectantis, ut dictum est; reloquor, iterum vel retro loqui. Loquor et eius composita sunt deponentia et corripiunt hanc sillabam lo-
Abbreviated transcription (Latin):
areħ solis a cirtulis. ferreis contexitur. uude dr̃ lorica.q.
loxis aarens et efi ethĩa. Et inde loricatus. ta.tum. qui
he loriccam. et lorico. cris. loricam in du̾e. et componitui
Iloricã in duere. prelorico. cas .i. ante loxicare. relorico
as I. it̾um loricare uł lorica expoliare. Et est actiuũ cũ
coĩs .I. claudus qui ħt̃ pedes tortos ad siłitudinẽ lori
ułqui ht̃ pedẽ ligneũ qubꝰdã loris religatũ. Et corrͤ.¬
derideat ethiopem albus.¬

Expanded text:
careat: solis enim circulis ferreis contexitur, unde dicitur lorica quasi loris carens et est ethimologia; unde loricatus -a -um, qui habet loricam, et lorico -as, loricam induere; et componitur loricam induere, prelorico -as, idest ante loricare, relorico -as, idest iterum loricare vel lorica expoliare, et est activum cum idest claudus, qui habet pedes tortos ad similitudinem lori vel qui habet pedem ligneum quibusdam loris religatum; unde Iuderideat Ethiopem albus
Abbreviated transcription (Latin):
piscis ut dicũt sepia qui ħt strumã ingerrimi coloris et
a marissut saporis plenã unde qñq ponitur pro nmia a¬
go dicitur loligineꝰ. nea. neũ. ad loligiiẽ ꝑtinens uł deloli¬
gine existens. et loliginosus. sa. sum .I. plenus et hũndans¬
que crescit inter segetes malũ semẽ facit qd̾ simiłr dicit̃
solũ. unde dr̃ liliosus. sa. sum. plenus lolio.¬

Expanded text:
piscis, ut dicunt sepia, que habet strumam nigerrimi coloris et amarissimi saporis plenam, unde quandoque ponitur pro nimia a hinc loligineus -a -um, ad loliginem pertinens vel de loligine existens, et loliginosus -a -um, idest plenus et abundansque crescens inter segetes malum semen facit, quod similiter dicitur lolium; unde loliosus -a -um, plenus lolio
Abbreviated transcription (Latin):
quia quicꝙ̾ temꝑale ꝑcipitur. tanto miꝰ fit sirgulis.
quãto diuiditur ĩ multis. et idc̾to desiderantis mentem
luor excruciat quia ħ qd̾ appetit aut funditus alter acc¬
piens adimit aut ad quãtitate restringit. Q ergo linois
peste plene carere desiderat. illam heditatẽ diligas
ꝙͣ coherend̃ nus non augustat que et omĩb una ẽ eti
singulis tota. Que tanto largior ostenditur quãto ad
hanc ꝑticipienciũ multitudo dilatat᷑. Innũcio ergo h¬
noris est affectus surgens et̾ne dulcedins et plena mors
est eius ꝑfectus amor et̾nitatis. Nlam cum mers ab eius
rer appetitu retrahitur que accipienciũ nũo ꝑtitur tanto
magis ꝓrimũ diligit quãto miꝰ expronectu illius sua
dampna ꝑtimescit Ꝙ si ꝑtr̃e in amore celestis prĩe mpĩ
plene eciã et ĩ ꝓximi dilcõne solidatut quia cum nulla
t̾rena desiderat nicħ est ꝙ eius erga ꝓxim caritati contia
sus irũberatur. Quia ã ꝑuulus est qui t̾rena diligit ma¬

Expanded text:
quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis, quanto dividitur in multis; et idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia hoc quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit, aut a quantitate restringit. Qui ergo livoris peste plene carere desiderat, illam haereditatem diligat, quam cohaeredum numerus non angustat; quae et omnibus una est, et singulis tota; quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Imminutio ergo livoris est affectus surgens internae dulcedinis et plena mors est ejus, perfectus amor aeternitatis. Nam cum mens ab ejus rei appetitu retrahitur, quae accipientium numero partitur, tanto magis proximum diligit; quanto minus ex provectu illius sua damna pertimescit. Quae si perfecte in amore cęlestis patriae rapitur, plene etiam in proximi dilectione solidatur, quia cum nulla terrena desiderat, nihil est, quod eius erga proximum caritati contradsus reverberatur? Quia autem parvulus est qui terrena diligit, ma
Abbreviated transcription (Latin):
unde logici diaĩtur t̾mades uł dyaletici. Item logica dicit᷑
medici qui discussis etatũ regionũ uł egritudinũ quali¬
tatib artis. curã rõnabilit scrutãtur et alogita scd̃m ꝙl
uł cogitabilis et dr̃ a logos.¬
et duplex auro et gemuus. et quatuor fertus coloribus
hñs magnitudinẽ palmi ꝑ quadrum eu interti erant
pectus pontificis ãnectebatur.
erat apud deũ. et deus erat ũbum. logos grece multa

Expanded text:
unde logici dicuntur triviales vel dialetici. Item logica diciturmedici qui, discussis etatum, regionum vel egritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter scrutantur. Et a logica secundum vel cogitabilis, et hec logiset duplex, auro et gemmis et quattuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant humerali, contra pectus pontificis, adnectebatur.erat apud Deum, et Deus erat verbum, ΛΟΓΟΣ? Logos Grece multa
Abbreviated transcription (Latin):
locabilis. et hoc. le. loco componitur colloco. cas. deloco. cas
I ualde uł deorsum locare uł de loco remouere. Eloco. cas.
ualde uł extra locare. uł extra locum remou̾e illoco. cas. ĩtꝰ
ul ualde locare. p̃ loco. cas. ꝑ loco. cas. reloco. cas. loco acti¬
uũ ẽ. cum om̃ib suis compoĩtis. et corr̾. lo ubiq.¬

Expanded text:
am in verbo. Loco componitur colloco -as; deloco -as, idest valde vel deorsum locare vel de loco removere; eloco -as, valde vel extra locare vel extra locum removere; illoco -as, intus vel valde locare; preloco -as, perloco -as, reloco -as. Loco activum est cum omnibus suis compositis et corri
Abbreviated transcription (Latin):
diebat ad malũ nił ĩppłebat. Non hũit infirmitatẽ ad
malũ. et hũit adiutoriũ ad lonũ. tunc sine errore rõ
iudicare et uoluntas sine difficultate bonũ appetere
pot̾at post pct̃m u̾o ante reꝑacõm gr̃e siue paũie pͥmitur
a concupiscencia et uinctur. et ht in firmitatẽ in malo.

Expanded text:
diebat, ad malum nil impellebat. Non habuit infirmitatem ad malum, et habuit adjutorium ad bonum. Tunc sine errore ratio judicare, et voluntas sine difficultate bonum appetere poterat. Post peccatum vero ante reparationem gratiae, premitur a concupiscentia et vincitur
Abbreviated transcription (Latin):
IIthostratum. lithos. ꝙ esi lapis componit̾ cum stratos
ꝙ est uariacio. et dr̃ hec hthostrata. te. et ħ lithostratũ .ti.¬
.I pictura arte laborata. fit autẽ ꝑuulis cristis ac texellis
ii. quadrratis lapillis tinitis ĩuarios colores et id̾ dr̃ litho¬
lithostratos. Est ergo lithostratus uariacio colox in paui¬
mento et cong̾les diu̾soꝵ lapid̾ diu̾soꝵ coloꝵ uł pauimẽ¬

Expanded text:
s. Et componitur cum strotos, quod est variatio, et dicitur hec litostrota -e et hoc litostrotum, idest pictura arte elaborata: fit autem parvulis crustis ac tessillis, idest quadratis lapillis tinctis in varios colores; et idem dicitlitostratus: est ergo litostratus variatio colorum in pavimento vel congeries diversorum lapidum diversorum colorum vel pavimen
Abbreviated transcription (Latin):
latine di sulcus et ꝓprie aratꝭ. unde ħ lra apud nos dicit̃
lulaus. et inde liro. liras .I. arare sulcare. Et componitur
dellro. ras .I. desultare a sulto deuiare exorbitare. sicut lo¬
ues discordantes faciũt. unde et sepe ponitur pro discordare
deliri quia ꝓpt senectutẽ in samũt et rectũ tramitẽ tenere
non possunt. Et sclas ꝙ deliro et delirus non possunt ẽe
compoĩta alira pro instro canendi. quia tũc lira ħt pͥmã¬

Expanded text:
latine dicitur sulcus et proprie aratri, unde hec lira -e apud nos dicitur sulcus; et inde liro -as, idest arare, sulcare, et componitur deliro -as, desulcare, a sulco deviare, exorbitare, sicut boves discordantes faciunt, unde et sepe ponitur pro discordare;deliri quia propter senectutem insaniunt et rectum tramitem tenere non possunt. Et nota quod deliro et delirus non possunt esse composita a lira pro instrumento canendi, quia lira p
Abbreviated transcription (Latin):
magnificatus. ta. tum .I. sublimis gen̾osus głosus qui
magna facit. Et comꝑatur. s eius comꝑatiuũ et suꝑlatiuũ
nori sunt in usu. unde magnifice adu̾biũ. dr̃ quoq ħ et hec
et hoc magnificens. tis. pro magnificus. s non est in usu.¬
ssime. adubiũ. et hec magnificencia. de. s. rerũ p̾danarũ deus
cõsũmacõm. Et ita differt a magnanimitate. quia illa cõ
tiũ non sit in usu. subdit magnificus locum huius poĩtiur

Expanded text:
magnificus -a -um, idest sublimis, generosus, gloriosus, qui magna facit, et comparatur sed eius comparativum et superlativum non sunt in usu; unde magnifice adverbium; dicitur quoque hic et hec et hoc magnificens pro magnificus sed non est in usus -me adverbium, et hec magnificentia -e, scilicet rerum preclararum dans consummationem, et ita differt a magnanimitate quia illa consitivum non sit in usu, subit magnificus locum huius positivi
Abbreviated transcription (Latin):
ħ liquaniẽ. mĩs. et ħ liquanientũ .ti. liquamẽ ꝓprie diat᷑
piscm̃. quia soluti in salsamenti piscitiai eũdem humorẽ
liquant. Cuius liquor dr̃ salsugo uł muria S ꝓprie mu¬
ria dr̃ a qua sale cõmixta et effecta gustu in mod̾ mars
manifestũ ẽẽ. Nlam cum massa liquescit qd̾ prius art
occultũ fit manifestũ. Item liquere ponitur pro deficere
quia cum ius liq̃t deficit. Et aliqueo. liquet imꝑsonale
.I. apparet c̾tum est manifestũ ẽ. Et nquesco. scis. in cheai
et accipitur in eddem senfu in quo. et linqueo et inde lqͣs

Expanded text:
 liquatio, liquamen, liquamentum; liquamen proprie dicitur piscium quia soluti in salsamentum pisciculi eundem humorem liquant, cuius liquor dicitur salsugo vel muria; sed proprie muria dicitur aqua sale commixta et effecta gustu in modum maris. manifestum esse: nam cum massa liquescit quod prius erat occultum fit manifestum. Item liquere ponitur pro deficere quia cum nix liquet deficit. Et a liqueo liquet impersonale, idest apparet, certum est, manifestum est, et liquesco -cis inchoativum et accipitur in eodem sen
Abbreviated transcription (Latin):
LImpha anĩpha ꝙ est aqua fit ħ limpha limphe ma¬
tata .n. in .l .i. aqua et limpha eciã dicitur quidã humoꝵ
uł spuma infronte canũ. qua disꝑsa ꝑ caput in scmiũ
es t̃ rabiẽ ĩtuntur. et dr̃ a limpha. liquore. quia ad
modũ illius disrurrit uł quia pacientes ħ inciũ uitanti
uł in sanire. unde limphatus. ta. tum ꝑticipiũ et p̃t eẽ
ticus . ca. cum.I.in sanus. Et dr̃ linpphaticus quia a ꝙͣ
timeat ꝙͣ greci ꝑdrofaban. dicũt et dr̃ ꝓprie limphaticꝰ
qui niciũ. ex aqua contrahit cuius uiciũ ẽ huc et illuc
cursu ire sumpto bicio a fluore aqua. s poete iam usur¬
pant nomẽ ħ gen̾alẽ profurio sus unde lmphaticus
ꝓpe dicitur canis a limpha ꝙ̃ h̃s. Et hunc translatũ ẽ ad

Expanded text:
impha quod est aqua fit hec limpha -e, mutata n in l, idest aqua. Et limpha etiam dicitur quidam humor vel spuma in fronte canum, qua dispersa per caput insaniunt et in rabiem vertuntur: et dicitur a limpha liquore quia ad modum illi insanire, unde limphatus -a -um participium, et potest esse ticus -a -um, insanus, et dicitur limphaticus quia aquam timeat, quem Greci ydrofoban dicunt. Et dicitur proprie limphaticus qui vitium ex aqua contrahit, cuius vitium est huc et illuc cursu ire sumpto vitio a fluore aque; sed poete iam usurpant hoc nomen generaliter pro furiosis. Vel limphaticus proprie dicitur canis a limpha quam habet et hinc t
Abbreviated transcription (Latin):
libros et inspicit et reuoluit ut monachus qui ꝓprie
p̃t dici antiquariꝰ quia antiquas hystorias ħt ad ma¬
nũ. s ille dicitur lr̃ator uł lr̃atus qui ex arte derudi uoce
scit formare lrãs et cõiung̾e in silłis et silłas in dcõnib
et dcõnes in orõnibus et orõnes scit congrue ꝓferre ordinare ⁊

Expanded text:
libros inspexit et revolvit, sicut monacus, qui proprie potest dici antiquarius, quia antiquas historias habet ad manum, sed ille dicitur literator vel literatus qui ex arte de rudi voce scit formare literas et coniungere in sillabis, et sillabas in dictionibus, et dictiones in orationibus, et orationes congrue scit proferre et
Abbreviated transcription (Latin):
.I. pecco. cõmitto. unde ħ delictũ .I. ptm̃ rełi io. quis. Et
componttur delinquo. quis. deliqui.I linquo et
omĩa eius compõĩta sunt aitiua et factuẽt p̃fitum in
liqui et supinũ in lictũ abiecta .n. in simplicttate tu nõ
est in uła sup̃ huius u̾bi linquo addrĩam huiꝰ uerbi¬

Expanded text:
 pecco, committo, unde hoc delictum -ti peccatum; relinquo -is, et componitur derelinquo -is. Linquo et omnia eius composita sunt activa et faciunt preteritum in liqui et supinum in lictum, abiecta n; tamen in simplicitate non est in usu supinum huius verbi linquo. L 80 Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ad limilitudinẽ. luy quia in proba boracitate alios ꝗseiot
lupus etiam dr̃ ferreus arpax qui et camicula dr̃. eetu
ꝙ si quid in puteũ deadit raꝑit et extrahit. ¶ Ambdan¬
et despicit eum tamꝙͣ uittor uocis oblate. Item si se pmilim
senserit deponit f̾ociam non p̃ti curre. Si inte sungeit lum

Expanded text:
ad similitudinem lupi, quia improba voracitateLupus etiam dicitur ferreus arpax qui et canicula dicitur, et dicitur sic quia si quid in puteum decidit rapit et extrahit. Item aipit, et despicit eum tamquam victor vocis ablatae. Idem si se praevisum senserit, deponit ferociam, non potest currere. Leo gallum
Abbreviated transcription (Latin):
Imbus .bi. ꝙ̃ nos ornaturã dñis falciola ẽ q̃ ambit
extremitatẽ uestiũ aut ex filis aut ex auro contetia
sumptaq extrinsecus in extma ꝑte uestimenti uł lau¬
dis. dr̃ tũ linibus. uudecũq fiat talis ornatura. dr̃ ala
clamidis. unde limbosus. sa. sum. imibo ornatus uł plas
et lubo. bais. limbo ornare. Item linbus ponstur prori

Expanded text:
IMBUS -bi, quem nos ornaturam dicimus, fasciola est que ambit extremitatem vestium, aut ex filis aut ex auro contexta assumptaque extrinsecus in extrema parte vestimenti vel clamidis; dicitur tamen limbus undecumque fiat talis ornatura; dicitur clamis. Unde limbosus -a -um, limbo ornatus vel plenus, et limbo -as, limbo ornare. Item a limbus limbulus -li
Abbreviated transcription (Latin):
IIdia. die. regio. est. unde lidus. da. dum. et lidius. dia.
frẽs .s. lidus et tirrenus. Quib cum illud regnũ non suffi¬
ceret ꝓiecerũt sortes quis eoꝵ cum ꝑte ppłi exiret ceciderũt
suꝑ tirrenũ. Qui cum ꝑte lidoꝵ uenit intuscĩa. et a suo noĩe
tuscia est duta tirirma. et tusci tirren. Similr̃ ab aliis
qui cum eo uenerũt tuscia dicta est lidia et eciã tuscilidi
uł a nomĩe fr̃ĩs. quia sepe nomẽ uniꝰ frĩs ponit᷑ ꝓnoĩe¬

Expanded text:
IDIA regio est, unde lidus -a -um et lidius -a scilicet Lidus et Tirrenus, quibus cum illud regnum non sufficeret proiecerunt sortes quis eorum cum parte propria exiret, et ceciderunt super Tirrenum qui cum parte Lidorum venit in Tusciam et de suo nomine Tuscia dicta est Tirrenia et Tusci Tirreni. Similiter ab illis qui cum eo venerunt Tuscia est Lidia dicta, et Tusci Lidi, vel a nomine fr
Abbreviated transcription (Latin):
Icos. grece. latine dicitur lupus. ab auiditate uł rapa¬
atate. quia rabie rapacitatis que inuenit trucidat.¬
gladiũ uł securĩ ante regẽ uł imꝑatorẽ ut ad puniendos
reos p̾sto sit. Et dr̃ lictor .q. litor. alitando .c. int̾põita. qr
litat et interficit reos. unde et quicũq regi uł iudici uel
alicui p̃sidi obseqũtur ad puniendos reos lictores dicũtur

Expanded text:
ICOS grece, latine dicitur lupus ab aviditate vel rapacitate, quia rabie rapacitatis que invenit trucidatgladium vel securim ante regem vel imperatorem ut ad puniendos reos presto sit; et dicitur lictor quasi litor a litando c interposita, quia litat et interficit reos, unde quicumque regi vel iudici vel alicui presidi obsequuntur ad puniendos reos lictores dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
frequẽti usu. liceo. ces. cui .I. extimari. p̾ciari. sic modo appe¬
cio. as. actiuũ ut licencius possimiꝰ loqui. Item ĩuenitur
liceor licoeris. deponens. liceo ergo. et liceor liceris deponẽ¬
hñt sigõnes contrarias suis uocib. quia licco in actius
noce sigͣt passõnẽ ab alio illatã .i. appreciari. unde et cõ¬
struitur cum abło int̾poĩta a. uł ab ĩpõne ad modũ pal¬
siuoꝵ. Item liceo lic̾is. licitus sigt accõm transeuntẽ

Expanded text:
frequenti usu. Liceo -ces -cui, idest extimari, appretiari, sit appretio -as activum ut licentius possimus loqui; item invenitur liceor -ris deponens: liceo ergo et liceor habent significationes contrarias suis vocibus, quia liceo in activa voce significat passionem ab alio illatam, idest appretiari; unde et construitur cum ablativo interposita a vel ab prepositione ad modum passivorum. Item liceor -ris licitus significat actionem
Abbreviated transcription (Latin):
cetficare. fundere. et ẽ ꝓprie calicis libare ꝓprie erat. qũ po
teras mero plonas aris. in fundebant. Nlam libare ꝓprie
est fundere. Unde panẽ ĩmolamꝰ calicẽ libamꝰ Et s̃ sũp¬
tum alibero qui usum uitis ĩuenit. et libare pontur
eciã ĩuenitur. libo componitur cosłibo. bas .I. sinul libare

Expanded text:
crificare, fundere proprie, et est proprie calicis. Libare proprie erat quando pateras mero plenas aris infundebant: nam libare proprie est fundere, unde panem immolamus, calicem libamus; et est sumptum ex Libero qui usum vitis invenit; et libare ponitur e gastel. Libo componitur collibo -as, idest simul libare,
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ ueneri in płima sumas. liber libri est int̾ior tunica
il ꝑs corticis que ligno adħet. Et dicitur alibero. ras. qr
lirerat et defendit int̾ius lignũ. uł quia ille int̾ior cortex
defendit᷑ ab ex̾iori. uł dicitur liber aliberato cortice .I. a¬
blato. Est enĩ mediũ quoddã inter lignũ et cortitẽ. t
inde liber dñis in quo legimꝰ quia ante usum carte uł
cantur. Et inde dicti sunt bibliopole. et antiquarii. s libra¬
rii sunt qui noua scribunt et uetera antiquarii s ali¬
qui tm̃ et uet̾a. unde et dicti sunt. uł dr̃ liber a libertate
logenciũ quia olim solis lib̃is studiũ legendi dabatur.

Expanded text:
as’. Liber -bri est interior tunica vel pars corticis que ligno adheret, a libero -as quia liberat et defendit interius lignum, vel quia ille interior cortex defenditur ab exteriori; vel dicitur liber a liberato cortice, idest ablato: est enim medium quoddam inter lignum et corticem. Et inde liber dicitur in quo legimus, quia ante usum carte velcantur, et iidem dicti sunt bibliopole et antiquarii: sed librarii sunt qui et nova scribunt et vetera, antiquarii qui tantum vetera, unde et dicti sunt. Vel dicitur liber a libertate legentium, quia olim solis liberis studium legendi dabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
murmurat. Et comꝑatur. lior. simꝰ unde lib̾aliter. lis
ssime. adu̾bium. et ħ lib̾alitas. trtis .I. largitas huma¬
nitas. benignitas. et pro lib̾tate ĩuenitur. s ꝓprie lib̾tas¬
est condcõnis. lib̾alitas u̾o beneficiencis et largitatis. ⁊tẽ
lib̾alis dr̃ ꝯd̾ ꝑtinet ad liberum. unde q̃dam artis dicũt᷑
lib̾ales quia non nͥ liberis licebat eas addissc̾e uł quia
uolũt lib̾aĩ ab omĩ cura et solicitudine. unde pmperes
stude non possunt qr ñ sunt liberi aib om̃i cura ꝓptꝭ defectũ

Expanded text:
murmurat, et comparatur -lior -simus; unde liberaliter -lius -sime adverbium et hec liberalitas -tis, idest largitas, humanitas, benignitas et pro libertate invenitur: sed proprie libertas condicionis est, liberalitas vero beneficentie et largitatis. Ititur quod pertinet ad liberum, unde quedam artes dicuntur liberales quia non nisi liberis licebat eas addiscere, vel quia volunt liberum ab omni cura et sollicitudine, unde pauperes studere non possunt quia non sun
Abbreviated transcription (Latin):
euuãgłiste exponens. qui de sursũ uenit suꝑ om̃s est. dicit
xp̃m uenisse desursũ .I. de altitudine humane nature añ
pc̃a. quia de illa attitudine assumpsit ubum dei huma
statu scdo et alios defectus. de t̾rio u̾o grẽ plenitudinẽ. de qͣrto
non posse peccare. et dei ꝑfr̃am contemplacõm. hũit enĩ sil
bona uie q̃dam et bona prĩe sicut et quedã mala .I. penali-¬

Expanded text:
evangelistae exponens: Qui desursum venit, super omnes est, dicit Christum venisse desursum, id est, de altitudine humanae naturae ante peccatum, quia de illa altitudine sumpsit Verbum Dei humanam statu secundo, et alios defectus. De tertio vero gratiae plenitudinem. De quarto non posse peccare, et Dei perfectam contemplationem. Habuit enim simul bona vitae quaedam, et bona patriae, sicut et quaedam mala vitae. DI
Abbreviated transcription (Latin):
Ibeo. bes. bui. libitum. olim erat in usu. s modo nõ
est in usu. ubi. libet iꝑsonale ab eo diuatum. unde
libesco. scis. in choat. Et notandũ ꝙ antiqui dicebant
lubet et lubesco ꝓlibet et libesco. unde nos utimur con¬
poĩto. allubet et allubesco .I. obedire uł consentur. Item¬

Expanded text:
IBEO -es -ui -tum olim erat in usu, sed modo non est in usu nisi libet, impersonale ab eo derivatum; undeibesco -cis inchoativum; et notandum quod antiqui dicebant lubet et lubesco pro libet et libesco, unde et nos utimur composito allubet et allubesco, idest obedire vel consentire
Abbreviated transcription (Latin):
datur uł illidatur. uł d̾iuatur alito. tas. qd̾ est sacrificaare
quia marinarii aꝑiculis marinis libati inlitore solent
diis marinis litare. Et inde litus dictũ est alitando. unde
donatus dicit incõmẽto suꝑ uirgiliũ ꝙ litus dr̃ locus.
iuxta altare abi fiebat litacio et mactacio lestiaꝵ. Ser¬
Et inde litoreus. rea. reumi. et hic et hec litoralis et ħ¬
L Ituus. alito. tas. dĩ ħ lituus. tui .i. cornu gale. qua ei
couatibantur ad litand̾. litiuis enã dĩ bacdus cllacs aa o
gures utebãtur uł pastores. et tũc est. fe. ge.¬

Expanded text:
aqua abluitur; vel derivatur a lito -as, quod est sacrificare, quia marinarii, a periculis marinis liberati, in litore solent deis marinis litare; et inde litus dictum est a litando, unde Donatus dicit in Commento supra Virgilium quod litus dicitur locus iuxta altare ubi fiebat litatio et mactatio bestiarum. Serogia. Unde litoreus -a -um, et hic et hec litoralis - Item a lito -as hic lituus -tui, idest cornu gracile quia eo convocabantur ad litandum; lituus etiam dicitur baculus curvus quo augures utuntur vel pastores et tunc est femini
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ quarte cõiligacõnis. Ist enuĩ u̾ta ttle cõigatoniẜ
reto. quero. cupio sirpo. tero. Et omĩa u̾ba t̾rie cõiugõnis.
inso desinencia hñt p̃tĩtura et supinũ ad modũ quarte
cõiugacõnis. ut lacesso. lacessini ssetũ arcesso. arcessii
arceslitũ. Exceptis.u.s. fuceso. facessi. ¶apesso. capessi. Que¬

Expanded text:
gationis: ista enim verba tertie coniugationis, peto, quero, cupio, sapio et tero et omnia verba tertie coniugationis in -so desinentia habent preteritum et supinum ad modum quarte coniugationis, ut lacesso -sivi -situm, arcesso -sivi -situm, exceptis quinque: facesso -cessi, capesso -pessi, que
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Iudas scariothuł scariothis uł auico in quo natus
est uł a tribu ysachat ictabulũ sũpsit quodã ficturi pre¬
sagio in condempnacõno sui. ysachar enĩ intecp̃tatur
m̃tes ut signaret᷑ precũ prodcõnis quo uendidit dnim̃
senoth ĩ terp̾tatut mẽoria mortis. quia non repente ꝑ¬
suasus. s duicius meditanis ꝑegit scelus.

Expanded text:
 IUDAS Scarioth vel Scariothis, vel a vico in quo natus est, vel a tribu Ysacar vocabulum sumpsit, quodam futuri presagio in condemnatione sui: Ysacar enim interpretatur merces, ut significaretur pretium proditionis quo vendidit Dominum; Scarioth interpretatur memoria mortis, quia non repente persuasus, sed diutius meditatus peregit scelus.
Abbreviated transcription (Latin):
ułcod ise lier libri. liber liberi. dicitur filius ingenuus quia
ox libero matrimonio sit natus uł ortus. Nam filii ex hibero
emissis sem̃ib liłrntur: Item liber muliebri et delicato
corpore depingitur quia dicũt mulieres ei actribiusse
pãpino cingr̃ s ideo coronã uiteam et cornu ħt. quia cũ
gnate et mod̾ate uinũ bibr̃ leticiã p̾stat. cum ultra mod̾
extitat lites et quasi cornua ad dit. unde iᵈ. Cum uenere

Expanded text:
vel cortice liber libri. Liber -eri dicitur filius ingenuus quia ex libero matrimonio sit ortus; nam filii ex libero emissis seminibus liberentur. Idem Liber muliebri et delicato corpore pingitur quia dicunt mulieres ei attribuisse pampino cingitur; sed ideo coronam viteam et cornu habet quia cum grate et moderate vinum bibitur letitiam prestat, cum ultra modum excitat lites et quasi cornua addit; unde illud ‘lis e
Abbreviated transcription (Latin):
cum ambulãt canda sua cooꝑiunt uostigia sua ne eos
uenator inueriat. Cui genuerint catulos tribus dieb
et tribus notibus catulus dornux fertur. Tinc de inde
pr̃is iugitu uł firmitu ueluti tremeftũs cubilis laus su¬
stitare dr̃ catulũ et dormientẽ. Euta honũem enĩeoꝵ na¬
plis assiduis ꝓstratis enĩ ꝑcunt captuuos obuios reꝑat̾are
ꝑmittũt hominiẽ nõ nͥ ĩ magna necĩtu ͭ famis ĩt̾imũt. ¶ De
feroci aliaꝵ feraꝵ gen̾ibus nuscere senescit . s quasi rex
quidã płimoꝵ de designatur consorciũ. Qui eciã cibum
a ei se sociare fera audeat cuius uoci tantus naturalẽ
in est error. ut multa aĩanciũ que ꝑceleritatẽ impotum
elus possent enaidere rugientis clus somnitu uelud qu adã¬
u̾etur. leo eger suuiã querit ut eam deuoret quo possit sanari

Expanded text:
cum ambulant, cauda sua cooperiunt vestigia sua, ne eos venator inveniat. Cum genuerint catulum, tribus diebus et tribus noctibus catulus dormire fertur; tunc deinde patris fremitu vel rugitu veluti tremefactus cubilis locus suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem leonum naplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem non nisi in magna fame interimunt. Deferocia aliarum ferarum generibus miscere se nescit, sed quasi rex quidam plurimorum dedignatur consortium. qui etiam cibum r. quae autem ei se sociare fera audeat, cuius uoci tantus naturaliter inest terror, ut multa animantium, quae per celeritatem possent impetum eius euadere, rugientis eius sonitu uelut quadasua. leo aeger simiam quaerit, ut deuoret quo possit sanari.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens et qui stultus appuit postꝙͣ oleuatus est insub
lue. Ip̃e quippe in sublime eleuabitur tum dũi se ẽẽ mẽ¬
aetur. s eleuatus in sublime stultus apprbit quia in ip̃a
elacõne sua ꝑ aduentũ ueri iudics deficiet.  rde quo¬
om̃e qd̾ felicit̾ bene u in hac uita om̃e qd̾ bene felicit
Nam leo et gallus et aries bene in ceduit. S non ħ¬
felicit᷑ quia ꝑsecucionũ bella pacũtur. Quartũ uero
felicit et non bene in cedit. quia in fallacia sua anti
ait in cedit felicit᷑ ħ daniel dicit prosꝑabitur. ¶ Qũo fuit

Expanded text:
dicens:-- Et qui stultus apparuerit, postquam elevatus est in sublime, etc. Ipse quippe in sublime elevabitur, cum Deum se esse mentietur. Sed elevatus in sublime stultus apparebit, quia in ipsa elatione sua, per adventum veri judicis deficiet; omne quod feliciter, bene; neque in hac vita omne quod bene, feliciter. Nam leo, gallus et aries bene incedunt, sed non feliciter, quia persecutionum bella patiuntur. Quartum vero feliciter, et non bene incedit, quia in fallacia sua Anticait, Incedit feliciter, hoc Daniel dicit, Prosperabitur. IN CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
actiua. Item om̃ia a lego. mutant .e. in pñti simplias
in .I. ut colligo. diligo. inteltigo. ꝑligo. pͥligo. seligo p̃t
relego ꝙ non mutauit. le. in .li. cã. drĩe ad resigo. gas
s p̾titum. et sup̾. sui simplicis seruant ĩ nuitatũ ut
ut collegi. collectũ. elegi electũ p̃ter intelligo. diligo ne¬
gligo. qui mutant p̾t̾itum sui simplicis. ut dilexi ne¬

Expanded text:
ia composita a lego mutant e in presenti simplicis in i, ut colligo, diligo, eligo, intelligo, perligo, seligo, preter relego, quod non mutavit -le- in -li- causa differentie ad religo -as; sed preteritum et supinum sui simplicis servant immutatum, ut collegi collectum, elegi electum, preter diligo, intelligo, negligo, que mutant preteritum sui simplicis, ut dilexi, ne
Abbreviated transcription (Latin):
mita hoĩm. debes igitur largiri dona uixta posse cum
mensura homũb indigentib atq diguis. Qui ergo
dat ałr̾ petrat et regłam transgreditur. largitatis. qr
nu largitur dona sua non in digentib uullã acuirit
laudẽ. et ꝯͥcqund dabitur in dignis ꝑditur et qui sic¬
mundit. ultia modũ suũ dauiclas. ueniet cito ad a¬
inara litora pemꝑtatis. Et asimiłatur isti qui supra

Expanded text:
 et merita hominum. Debes igitur largiri bona tua juxta posse tuum cum mensura hominibus indigentibus atque dignis. Qui igitur dat aliter peccat, et regulam transgreditur largitatis: quia qui largitur dona sua non indigentibus, nullam acquirit laudem, et quicquid datur indignis perditur. Et qui fundit ultra modum divicias suas veniet cito ad amara littora paupertatis, et assimilatur illi qui gra
Abbreviated transcription (Latin):
Tentos grete. pleuus uł plenituda latine. Et huic com¬
omĩa enĩ nomĩa compoĩta apud latinos in lentus desi¬
nencia lunt compoĩta ex p̾cedentibus dconbris et lẽtos.
greco. ut sõnolentus. a sõno et lentos greco. umolentus
a uino et lentos et cĩ et om̃isi significãt rem plenã rer
appllare ꝑdcõnem p̾cebentẽ in compõne ut uiuolentus
ut lenta salix. et lentus .I. ociosus. et lentus .I. trndus
et piger. et leritus .I. molłis non fortis. ut artus lentꝰ
Nũꝙͣ enĩ lentus ĩuenieur in tali sigõne nec predc̃a noĩa
componũt᷑ alentus. S alentos grẽco qd̾ signifuat ꝑle¬

Expanded text:
c comomnia nomina composita apud Latinos in -lentus desinentia sunt composita ex precedentibus dictionibus et lentos greco, unde somnolentus a somno et lentos, vinolentus a vino et lentos, et cetera. Et omnia significant rem plenam rei appelut ‘lenta salix’, et lentus, idest otiosus, et lentus, idest tardus et piger, et lentus, idest mollis, non fortis, ut ‘arcus lentuNunquam enim lentus invenitur in tali significatione, nec predicta nomina componuntur a lentus, sed a lentos greco, quod significat ple
Abbreviated transcription (Latin):
I agos grece latine. dr̃ cursus uł uelocitas. unde apud
grecos lepus uocatur lagos uł lageos. quia uelociter cui¬
iat. Et hinc quedã uitis dicitut lageos grere leporina la¬
tine quia uelocius currat admaturitatẽ ut lepus. uel qr
uinũ eius uenas hoũn cito transit.

Expanded text:
AGOS grece, latine dicitur cursus vel velocitas, unde apud Grecos lepus vocatur lagos vel lageos, quia velociter currat. Et hinc quedam vitis dicitur lageos grece, leporina latine, quia velociter currat ad maturitatem, ut lepus; vel quia vinum eius venas hominum cito transit.
Abbreviated transcription (Latin):
Ll aganũ.ni. quoddã genus cibi qd̾̃ prius in aqua quo¬
quitur postea in oleo frigitur. Et sunt lagana de ꝑasta
quadã m̃branule. que qñq statim moleo frigũtur.⁊
ps melle ꝯdũitur. Qñq prius in aqua coqũtur postea
moleo frigũtur. Itla u̾o uulgo dicũtur crustella ista lasci¬

Expanded text:
laganum, quoddam genus cibi quod prius in aqua coquitur, postea in oleo frigitur; et sunt lagana de pasta quasi quedam membranule, que quandoque statim in oleo friguntur postea melle condiuntur, quandoque prius in aqua coquuntur postea in oleo frigu
Abbreviated transcription (Latin):
Laquetismus.mi. uici ge. . tendicula. Et dicitur la¬
quetismus. quasi laqueus tensus.
a largus. lece. quia in de ꝓcedit lergitas. Et hꝰ lar hai
dr̃ ignis. unde in antiquor prou̾bro dr̃. uidi latem la
larib .I. ignẽ in domibus. Item lat. laris. dr̃ quedam¬

Expanded text:
laquetismus -mi, idest tendicula, et dicitur laquetismus quasi laqueus tensus, dest domus, quia inde procedit largitas. Et hic lar -ris dicitur ignis, unde in antiquo proverbio dicitur ‘vidi larem in laribus’, idest ignem in domibus. Vel Lar -ris dicitur ni
Abbreviated transcription (Latin):
biũ in sũmitate domus uł laquearia sũt que suꝑ tigna
ponũtur et ip̃is tignis illaqueant᷑. Item laquearia st̃
que camerĩ subtegunt et ornant. S laqriear ip̃a testido
camere dr̃ instar laquei curuati fc̃a qd̾ alio nomĩe dr̃
testudo et lacuar. Et inde ħ laqueariũ . rii. Iem ꝙ laquant
unde laquearius. ria.rĩi. uude iosephus in .uiii. de liguis
celatis opere laqueario auro q uestitis ł aq̃ariuĩ laqͣa el¬

Expanded text:
bium in summitate domus; vel laquearia sunt que super tigna ponuntur et ipsis tignis illaqueantur; item laquearia sunt que cameram subtegunt et ornant, sed laquear ipsa testudo camere dicitur ad instar laquei curvati facta, quod et alio nomine dicitur testudo vel lacunar; et inde hoc laquearium -rii, idem quod laquear, et laquearius -a -um, unde Iosephus in octavo ‘de lignis celatis opere laqueario auroque vestitis’. Item a l
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ fiebant testudiẽs curue et cõcaue indomibus. Et nideo
lacuuar dr̃ latuua uł a lami. quia testudo quostã iacus
unde lucitius resultant edesq laciq. Et inde lacunar
illud idem. Et ħ lacunariũ pro codem. Et ude eciã laq̃at
uł laqueariũ dr̃ pro eodẽ ꝑ antisticon ul laquear nel¬
biũ a lacu. quia sicut plures ruiti in uno lacu. Ita i¬
biũ capita et lignoꝵ in uno loco cõueniũt. Item lacuis
idem est ꝙ lacuna et latura d̃ supplex domus uł locus
ubi tota domus supplex repõ. Item lacunar dr̃ lampas
ardeus maere. Et nuit cõponit᷑ a luce et aer quia hucni
p̃beat acri. Item alacus uł lacuna aauio. uas .i. ad ies

Expanded text:
enim fiebant testudines curve et concave in domibus, et ideo lacunar dicitur a lacuna vel a lacu quia testudo quosdam lacus unde Lucilius ‘resultant edesque lacusque’; et inde lacunar illud idem, et hoc lacunarium pro eodem, et inde etiam laquear vel laquearium dicitur pro eodem per antisticonbium a lacu, quia sicut plures rivuli in uno lacu ita trabium capita et lignorum in uno loco conveniunt. Item lacunar est idem quod lacuna, et lacunar dicitur suppellex domus vel locus ubi tota domus suppellex reponitur. Item lacunar dicitur lampas ardens in aere et tunc componitur a luce et aer quia lucem prebeat aeri. Item a lacus vel lacuna lacuno -as, idest ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
ot fossa que asio nomĩe dr̃ lacuna et receptacula a quaꝵ
e differt a stagno et piscina. Slagnũ eñĩ est a qua stans
arsifico hñs pisces. Piscina est aqua stans artificio crarus
pisabiis. bnde et dr̃ apisce ꝑ contrarlũ lacus est a qua stãs
uatumbẽ uł ꝑtiꝵ fluens siue hẽat pisces siue non. Quod
antem dicitur locus. quasi locus aqͣ ethĩa est. Et desinit

Expanded text:
et fossa que alio nomine dicitur lacuna et receptaculum aquarum, et differt a stagno et piscina: stagnum est aqua stans artificio, habens pisces; piscina est aqua stans artificio, carens piscibus, unde et dicitur a pisce per contrarium; lacus est aqua stans naturaliter vel parum fluens, sive habeat pisces sive non; quod autem dicitur lacus quasi locus aq
Abbreviated transcription (Latin):
cus edid̾unt ambo iudei p̃seltti. Centam u̾o bulgario
illa intͤmetacio culus antor non apꝑet. Et ob ħ sine noĩe
intpaetis quĩta edicio nũcupatur. p̃terea sextam et sep¬
timã edicõm origines miro laboro reꝑit. et cum cet̾is¬
tunis scãs de hebeo in gretũ u̾terũt. quĩq etiã nummĩantur.
stam latinoꝵ int̾pretũ quidã degreco in nũm elouũ
transtulerũt ut meminit scũs augꝰ q. infinitus est¬
numerus. Sicut eñi inquit pͥmis fides tẽporib ad ma¬
iude accidit in numerabiles apud latinos excitisse in¬
f̾pretes. ¶Dehebreo autẽ in latinũ elcquiũ tm̃ modo.

Expanded text:
is illa interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis Quinta Editio nuncupatur. Praeterea sextam et septimam editionem Origenes miro labore repperit, et cum cetterunt, quinque etiam et numerantur. Nam Latinorum interpretum qui de Graeco in nostrum eloquium transtulerunt, ut meminit sanctus Augustinus, infinitus numerus est. Si cui enim, inquit, primis fidei temporibus ad mainde accidit tam innumerabiles apud Latinos exstitisse interpretes. De Hebraeo autem in Latinum eloquium, tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
nos. s nequs ꝙͣ apud grecos. ubi enĩ nos scribimꝰ s. great
scribitur.l. et nocatur apud eos kappa. Innullis ergo la
u̾o̾ in drẽnt᷑. p̃t scribi tam .c. ꝙͣ .k. quia enĩ reducte sunt
ad latinitatẽ possunt scribi. ꝑ .c. s quia a grecis hñt pͥna¬
piũ. et originẽ. possunt scribi ꝑ . k. Quod considerantes

Expanded text:
nos, sed nequaquam apud Grecos. Ubi enim nos scribimus c, Greci scribunt k, et vocatur apud eos kappa. In nullis ergo latvero, indifferenter potest scribi tam c quam k: quia ergo reducte sunt ad latinitatem, possunt scribi per c, sed, quia a Grecis habent principium et originem, possunt scribi per k; et hoc considerantes,
Abbreviated transcription (Latin):
itosus.sa. sum. plenus lacmis. uł latͥmas conferns ut funꝰ
uĩ lacrimose. adu̾bium. Item a lac̾ma lacrim nerris. La¬
crlmatũ. Antiqui tñ dicebant. laccimo. muas. Et inde ũ¬
bailia. Et ħ lac̾matoriũ .rii. lcaus latrimax. Et laciima¬
torius. ria. niũ q. tristis laciimas cõmouens. Et comto¬
latrimanti lacrimari. Collacrimor. maris .i. sinul lacti¬
mari. Mlac̾nor. maris. intus lacrimari. uł condolere. Et
est deponens lactimor cu om̃ibus sius compoĩtis. ł sid̾m

Expanded text:
imosus -a -um, plenus lacrimis vel lacrimas conferens ut fumus, unde lacrimose adverbium. Item a lacrima lacrimor -aris, quod antiqui dicebant lacrimo -as, et inde verbalia, et hoc lacrimatorium, locus lacrimarum, et lacrimatorius -a -um, quasi tristis, lacrimas commovens; et compolacrimante lacrimari; collacrimor -aris, idest simul lacrimari; illacrimor -aris, intus lacrimari vel condolere; et est deponens cum omnibus suis compositis, licet secundum
Abbreviated transcription (Latin):
cul dubio siuecessacõe coac̾uat. põt ꝙͦ leuiathan ꝑ antititi¬
sim. siue ꝑ irrisionẽ uocari. pͥmo quippe hõm̃ ꝑ suasione
dum ħ qd̾ non erant se ad̃dere pondet eciã ħ qd̾ enint fal¬
lendo subtraxit. s leuiathan iste hamo captus est quia
in redemptore nr̃o diu ꝑ satellites suos escam corpouo mo¬
mordit diitatis. illum aculeus ꝑ forauit .q. hamus quip¬
pe fauices deglucientis tenuit. dum in illo et esca carius
patuit ꝙͣ deuorator aꝑpete̾t et d̾i̾nitas passionis tempore

Expanded text:
cul dubio sine cessatione coacervat. Potest quoque Leviathan etiam per irrisionem vocari. Primo quippe homini, persuasione dum hoc quod non erant se addere spopondit, etiam hoc quod erant fallendo subtraxit. Sed Leviathan iste hamo captus est, quia in Redemptore nostro dum per satellites suos escam corporis momordit, divinitatis illum aculeus perforavit. Quasi hamus quippe fauces glutientis tenuit, dum in illo et esca carnis patuit, quam devorator appeteret, et divinitas passionis tempore
Abbreviated transcription (Latin):
¶ex legis. dicitur a lego. gis. legi. quia legitur. et est
lex ius scriptũ auiscẽs honestũ pro hibens contrariũ ut
lex est scriptũ multo ppło ꝓmultatũ magr̃atu querẽte
et ppło. R̾tidente. Solebat enĩ magr̃ ciuttatis cum aliꝙͣ
legem uellet constitu̾e ascend̾e pulpitũ in media concio¬
ne et quei̾r appło si uellet illud ratũ ẽẽ et accepta. Rn¬
sione a ppło de in ceps pro lege hẽbatur. scd̃m ug̾. Et

Expanded text:
 le-. Item a lego hec lex -gis, quia legitur. Et est lex scriptum asciscens honestum, prohibens contrarium. Vel lex est scriptum populo promulgatum, magistratu querente et populo respondente. Solebat enim magister civitatis, cum aliquam legem vellet constituere, ascendere pulpitum in media contione et querere a populo si vellet illud ratum esse, et , accepta responsione a populo, deinceps pro lege habebatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
dies mensis. quia ea die solebat pontifex alcendere turrĩ
de consuetudine romanoꝵ et uolens nũciare quota eẽt
luna eo die uł pͥncipiũ mensis dicebat pluries. kalo.
kalo. kalo .q. uoco uos uentte et audite etatem lune
uł principiũ mensis. et ideo dies ille dcũs est kalond
ꝙ in principio cuiusl mensis celebrarent nũdinas. ei
eas inapiebant in nouis quia ergo neutri nesclebãs
dinas quot dies restabant usq ad diem in quo uole¬
bant incipere foꝵ ut si quarto die quat᷑ dicebat kalo
si in sexto sexies. unde et ille mensis ħt quatuor nonas
Iste uero sex nousis. Qd̾ ideo ita diuiserũt ut latrones
nescirent qñ deberet eẽ foꝵ quia abscondeliitur insilu
et uenientes ad foꝵ occidebant et predabant᷑. Et ideo dc̃
sunt kalende. quasi uocacõnes adfoꝵ. Et quia pluries
dicobat kalo. Ideo ab illa płalitate dnñ est tm̃ pli. lia¬
latinos ꝙͣ ꝑ . k. scd̾m grecos. competencius cumm ꝑli
quia solebanti coli apud ueteres

Expanded text:
dies mensis, quia eo die solebat pontifex ascendere turrim de consuetudine romana et volens nuntiare quota esset luna ea die vel principium mensis, dicebat pluries ‘calo, calo, calo’, quasi ‘voco vos, venite et audite etatem lune vel principium mensis’, et ideo dies ille dictus est kalendquod in principio cuiuslibet mensis celebrarent nundinas et eas incipiebant in nonis. Quia ergo veteres nesciebant dinas’, quot dies restabant usque ad diem in quo volebant incipere forum, ut, si in quarto die, quater dicebat ‘calo’, si in sexto, sexies. Unde et ille mensis habet quarto nonas, iste vero sexto nonas, quod ideo ita diviserunt ut latrones nescirent quando deberet esse forum, qui abscondebantur in silvis et venientes ad forum occidesunt kalende quasi vocationes,et quia pluries dicebat calo, ideo ab illa pluralitate dictum est tantum pluraLatinos quam per K secundum Grecos, competentius tamen perquia solebant coli apud veteres
Abbreviated transcription (Latin):
.I. signũ bellicũ. ꝙ ex auro. fit¬
et lapidibus preciosis in uexillũ
sancte crucis tranfformatã. int̾
alia bellica signa preciosius erat¬
qd̾ imꝑator et consules adora¬
lant ħ constantiuꝰ fieri iussit.¬

Expanded text:
um, signum bellicum, quod ex auro et lapidibus pretiosis in vexillum sancte Crucis transformatum est. Inter alia bellica signa erat pretiosius, quod imperator et consules adorabant: hoc bis Constantinus iussit
Abbreviated transcription (Latin):
fieri iuenẽ uł uir̾e florere siue splende. que sunt ꝓprietates
iuuenis. unde ensis dr̃ iuuen̾e cum purgatus resplendet. Et
componitur reiuueneo. t hinc in choa. iuuenesco. scis et
Iuuenis auuio. nras. dr̃ ħ et hec Iuuenis quia iuuare pos¬
se incipit. Et est inuenis in ip̃o etatis in cremẽto poĩtus
hic et hec Iuuenis et hoc.ne. Et comꝑatur inuenio ĩuo¬
nissimꝰ. s modo iuuenis declinatur tm̃ ꝑ duo gen̾a et
caret suꝑlatino. et ħt comꝑatiuũ irregulare .s. hic et hͨ
iunior. et hͦ iunius. Et hinc dr̃ iumꝰ .iiii. quidã mensis:
argumentacõne ille dr̃ iuuenari qui bis uł ter uł quatꝰ
uł sepius idẽ repetit nesciens ꝓcedere
nũ. Iuuenta. te. est etas unius iuuenis. Et est iuuentus
uł iuuenta a uiresimo octauo anno usq ad qͥn quagesimũ
uuentas. dea iuentutis.¬

Expanded text:
fieri iuvenem vel virere, florere sive resplendere: que sunt proprietates iuvenum, unde ensis dicitur iuvenere, cum purgatur et resplendet. Et componitur reiuveneo -es; et hinc inchoativa iuvenesco -scis et Item a iuvo hic et hec iuvenis, quia iuvare posse incipit; et est iuvenis in ipso etatis incremento positus hic et hec iuvenis et hoc -ne et comparabatur iuvenior -simus, sed modo iuvenis declinatur tantum per duo genera, et caret superlativo et habet comparativum irregulare, scilicet hic et hec iunior et hoc -nius. Et hinc hic Iunius -nii, quidam mensis, argumentatione ille dicitur iuvenari qui bis vel ter vel quater vel sepius idem repetit, nesciens procedere. num, iuventa -te est etas unius iuvenis, et est iuventus vel iuventa a vigesimo octavo anno usque ad quinquagesimum. Iuventas est dea iuventutis
Abbreviated transcription (Latin):
Ietur.q. Icpis quia ignis ibi: Iaceat et ibi heat seden
qui incebrum subuolat. Inde ad ołos et cet̾a membra
diffundrtur et calore suo succũ ex cibo tractũ ũtit insi¬
guinẽ. Et nota ꝙ antiqui dicebant ħ Iecuer. ul Ienmus
Iecinoris pro quo dm̃s ħ Iecur. Iecoris. Et consistit in¬

Expanded text:
quasi iapir, quia ignis ibi iaceat et ibi habeat sedem, qui in cerebrum subvolat, inde ad oculos et ad cetera membra diffunditur et, calore suo, sucum ex cibo tractum vergit in sanguinem. Et nota quod antiqui dicebant hoc ieciner vel iecinus -ris, pro quo dicimus iecur
Abbreviated transcription (Latin):
tas iuris et cellacio uł iusticiũ componit᷑ aiuis et stacio
Inde iusticiũ.q. uiris stacio .I. iuris cellatio. tunc enĩ ius
stat .I. cossat cum non ex̾tetue. uł iusticiũ .q. uiris stacio
.I. iusticia que est iuris stacio. qr ꝑ iustitiã us stat .I. ex̾te¬
tur. luc̾ in .nͦ. ferale ꝑ urbem iusticlum

Expanded text:
tas iuris et cessatio; vel iusticium componitur a ius et statio, inde iustitium, quasi iuris statio, idest iuris cessatio: tunc enim ius stat vel cessat cum non exercetur, vel iustitium quasi iuris statio idest iustitia, que est iuris statio, quia per iustitiam ius stat idest exercetur: Lucanus in secundo ‘ferale per urbem iustitium
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ iudicab̾. an non si quid̃ t̾ uidetur. ip̃is bestiis quo¬
dãmodo bestialib ẽẽ homo iõne iugens et rõne non uiuẽs
Nam pecus quidẽ si se rõne non regat extulacõm ħt a na¬
tura a qua ħ ei penitus mimiꝰ negatum ẽ hñt non hpͣ
homo auu ab ip̃a sꝑtiali prerogatiua donatũ est merito
prom̃ eo ip̃o censetur homo egredi et post ut gregalibus
ot aiffectibus mutatur. Conuinatur ergo ire potest gre¬

Expanded text:
hominem judicabis. Annon siquidem tibi videtur ipsis bestiis quodammodo bestialior esse homo ratione vigens, et ratione non vivens? Nam pecus quidem si se ratione non regat, excusationem habet a natura, a qua ei hoc penitus munus negatum est. Non habet homo, cui ab ipsa speciali praerogativa donatum est. Merito proin eo ipso censetur homo egredi, et postire gregalibus et affectibus imitatur. Convincitur autem post gre
Abbreviated transcription (Latin):
uirgare .I. nire agere. uł iure garrire quia hi qui ãm
dicũt iuire disceptant. et accipitur iurgare induabis.
sigͣtionibus. Iurgare crũ est rixari lingare et ꝓprie in
causis a gendis Et iurgare est reprehedtre. sistigare co¬
ripere. corrig̾e.culpare. et in pugnare u̾bis uł ltigando

Expanded text:
idest iure agere vel iure garrire, quia hii qui causam dicunt iure disceptant. Et accipitur iurgare in duabus significationibus: iurgare enim est rixari, litigare et proprie in causis agendis, et iurgare est reprehendere, castigare, corrigere, corripere, culpare et impugnare verbis vel litigando