comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
÷ cor hominis ⁊ in scruptabile.: qͥs
cognoscet illio: Ꝙ. sunt ue homi¬
nis que uiclentur recte: nouissĩa
aũ illius deducat ad mortem.
Temerarnuim ÷ in eo raclitium ho¬
iinis qd̃ diumno tm̃ reseruatur
do fac̃e ũ laulabilem potes. Tan¬
to autem nͥ tua laus ini me ꝑiculo¬
sior est: qͣnto gratior.Ex. tanto am¬
plius ea capior ⁊ delector: qͣnto aui¬
plius tͥ ꝑ omĩa placẽ studeo. Tnne
obsecro semꝑ cle ie potius qͣm con¬
fidas: ut tua semꝑ sollicituline. ad¬
uͥ nullum incontinentie mee suꝑẽ
uite remedium. Nolo me ad uͥtutẽ
exhortans ⁊ ad prignam ꝓuocans

Expanded text:
inis, et inscrutabile etiam; quis cognoscet illud? » Et sunt viae hominis quae videntur rectae; novissima autem illius deducunt ad mortem . Temerarium est in eo judicium hominis, quod divino tantum reservatur do facere non laudabilem potes. Tanto autem mihi tua laus in me periculosior est, quanto gratior; et tanto amplius ea capior et delector, quanto amplius tibi per omnia placere studeo. Time, obsecro, semper de me potius quam confidas, ut tua semper sollicitudine adubi nullum incontinentiae meae superest in te remedium. Nolo me ad virtutem exhortans, et ad pugnam provocans,
Abbreviated transcription (Latin):
untare. Tutius euitatur ꝑicł̾m: qͣm
cominittitur bellum. Quocumq
me angulo celi deus collocet. satis
iͥ faciet. Hullus ibi cuiq. inucdebit
cum singulis quod habebunt fuf¬
fecerit. Cui quiclem consilio nr̃o ut
ex auctoritate quoq robur. roni¬
gam: beatum aucliamꝰ iheronimũ.
fateor imbecillitatem ueam. uolo
spe uictorie pugnare: ne ꝑdamali

Expanded text:
tare. Tutius evitatur periculum, quam committitur bellum. Quocunque me angulo coeli Deus collocet, satis mihi faciet. Nullus ibi cuiquam invidebit, cum singulis quod habebunt suffecerit. Cui quidem consilio nostro ut ex auctoritate quoque robur adjungam, beatum audiamus Hieronymum: « Fateor imbecillitatem meam, nolo spe vi
Abbreviated transcription (Latin):
lignitate qͣm dixit facere ppło suo.
Scͥptum ÷ alibi de uniu̾sis oꝑibus.
oĩ. dixit ⁊ fc̃a sunt. hoc ã loco ⁊ dixis¬
se iuemoratur qd̃ de afflictione pp̾
merrierat: ⁊ uͥtute orõnis p̃rientus
ũ implesse qd̃ cdlixerat. Attende ita
qd̃ dixerat eum au̾tit. Cui ⁊ alius ꝓph̾a
clicit. E cũ iratus fueris: mĩe recor
dab̾is. Aucliant io atq adu̾tant pͥn¬
cipes t̾reni qͥ occasione ꝓposite ⁊ edic¬
te iusticie sue obstinati mag̃ qͣm iꝰti
cunt:si nusccles fiant. ⁊ mendaces:
siedictum suũ mutent. ł qd mimis
ꝓuide statuerint ñ impleant.⁊ si uer¬
ba reb emĩclent. Qͦs qͥdem recte clixe

Expanded text:
malignitate quam dixit facere populo suo . malignitate quam dixit facere populo suo . » Scriptum est alibi de universis operibus Dei: « Dixit, et facta sunt . » Hoc autem loco et dixisse memoratur quod de afflictione populus meruerat, et virtute orationis praeventus non implesse quod dixerat. Attende itaqquod dixerat eum avertit. Cui et alius propheta dicit: « Et cum iratus fueris, miserdaberis . » Audiant id atque advertant principes terreni, qui occasione praepositae et edictae justitiae suae obstinati magis quam juscunt si misericordes fiant, et mendaces si edictum suum mutent, vel quod minus provide statuerunt non impleant, etsi verba rebus emendent. Quos quidem recte
Abbreviated transcription (Latin):
ius ⁊ multis excessib ⁊ cotidiana ꝑi¬
cłoꝵ meoꝵ instantia iuge dño sacri¬
fitiũ ĩmoles orationum. Qͣnͣtũ aũ
Culta nobis occurrunt testimoĩa
rexempla. E diligenter attendens
apłc: sine int̾iuissione orare uos ad¬
monet. leginꝰ dnm̃ moysi dixisse.
cdimitte me ut irascat᷑ furor meus.
Et iherennie. Tu uͦ inquro noli orare
ꝓ ppło hoc: ⁊ ñ obsistas mͥ. Ex quib¬
udł uerb̾ manifeste dñs ip̃e ꝓfite¬
tur. orationes scõꝵ qͣsi quoddam
coherceatur. ne qͣntum merita pec¬
cautium exigunt: ip̃a in eos seuui¬
at. ut queni ad uindictam iusticia
qͣsi spontaneum cucit: amicorũ
supplicatio flectat.⁊ tanqͣm inui¬
tum qͣsi ui qͣdam retiueat. Sic qͥppe
oranti ł amieo oraturo dr̃. dimit¬
te me ⁊ ue obfistas mͥ. Precipit do¬
iniuꝰ ne oretur ꝓ impiis. Qrat iustꝰ
clũo ꝓhibente̾. ⁊ ab ip̃o impetrat
qd̃ postulat. ⁊ irati iudicis suãm ⁊̃¬
mutat. Sic qͥppe de moyse subuinc

Expanded text:
is et multis excessibus, et quotidiana periculorum meorum instantia juge Domino sacrificium immoles orationum. Quantum auteum pro viris, multa nobis occurrunt testimonia et exempla. Quod diligenter attendens Apostolus, sine intermissione orare nos admonet. Legimus Dominum Moysi dixisse: « Dimitte me ut irascatur furor meus . » Et Jeremiae: « Tu vero, inquit, noli orare pro populo hoc, et non obsistas mihi . » Ex quib verbis manifeste Dominus ipse profitetur orationes sanctorum quasi quoddam cet ipsa coerceatur, ne quantum merita peccantium exigunt ipsa in eos saeviat. Ut quem ad vindictam justitia quasi spontaneum ducit, amicorum supplicatio flectat, et tanquam invitum quasi vi quadam retineat. Sic quippe oranti vel oraturo dicitur: « Dimitte me, et ne obsistas mihi. » Praecipit Dominus ne oretur pro impiis. Orat justus, Domino prohibente, et ab ipso impetrat quod postulat, et irati judicis sententiam immutat. Sic quippe de Moyse subjunctum
Abbreviated transcription (Latin):
diosus scolis: ego liberius oratõni
siue sacre lectionis metditationi ua¬
carem. ⁊ tanto nob̾ sauctirs qͣnto
castius de gentib: solus incorꝑe lui¬
sti. qd̃ duo parit ꝯmiseramꝰ. Solus
in pena fusti: duo in culpa. ꝙ qui
minus debueras: totrum ꝑtrilisti.
Qͣnͣto enim amplius te ꝓ me hr̃a¬
liaudo satiffeceras: ⁊ me parit̃ ⁊ tot̃
genus merm srblimarieras: tanto
te minris tam ap̃ clm̃ qͣm apiro illoᷤᷤ
proclitores obnoxium pene redcli¬
beras. O me miseram in tanti scele¬
ris causa ꝓgenitam. O sũmam in
ruros srinimos ⁊ consuetam feini¬
narum ꝑnitiem. Hinc cle muliere
cauenta: scͥptum ÷ in ꝓuerbis. Nc̃¬
mei. Ne abstrahatur in uiis illiꝰ
iuens tua: neq cdecipi aris semi¬
tis eius. Multos enim uulueratoᷤ
deiecit. ⁊ fortissumi quiq int̾fecti
sunt ab ea. Uie inferroomus eiꝰ: pe¬
uetrantes in inferiora mortis. Et

Expanded text:
diosius scholis, ego liberius orationi sive sacrae lectionis meditationi vacarem, et tanto nobis sanctius quanto castius degentibus, solus in corpore luisti quod duo pariter commiseramus. Solus in poena fuisti, duo in culpa: et qui minus debueras, totum pertulisti. Quanto enim amplius te pro me humiliando satisfeceras, et me pariter et totum genus meum sublimaveras, tanto te minus tam apud Deum quam apud illos proditores obnoxium poenae reddideras. O me miseram in tanti sceleris causa progenitam! O summam in viros summos et consuetam feminarum perniciem! Hinc de muliere cavenda scriptum est in me, ne abstrahatur in uiis illius mens tua neque decipiaris semitis eius. Multos enim uulneratos deiecit et fortissimi quique interfecti sunt ab ea. Viae inferi domus eius, penetrantes ad inf
Abbreviated transcription (Latin):
lumbarcli execrabilẽ iuicliam ⁊ in¬
festationem uinuã stilũ ꝯtulisti. Q
qͥdẽ suggestionib qͥd de głoso illo the¬
ologie tue oꝑe qͥuid cle te ip̃o qͣsi in
carc̾ẽ dampuato actũ fit ñ p̃termisi¬
sti. Inde ad abb̃is tui frm̃q falsoꝵ ma¬
chinationeni acceffisti.⁊ detͣctiones
illas tͥ gͣuissimas luoꝵ illoꝵ pseiroo¬

Expanded text:
bardi exsecrabilem invidiam, et infestationem nimiam stylum contulisti. Quorum quidem suggestionibus quid de glorioso illo theologiae tuae opere, quid de teipso quasi in carcere damnato actum sit non praetermisisti. Inde ad abbatis tui fratrumque falsorum machinationem accessisti, et detractiones illas tibi gravissimas duorum illorum pseudo
Abbreviated transcription (Latin):
laboro ꝑicło. ⁊ cotidie qͣsi c̃uici mee
gladiũ ũminentem srispitio. ut int̾
epulas uir respireni. sicut de illo legͥ.
qui cũ lẏonisii tiraun potentiam
atq opes ꝯquisitas maxime impu¬
taret beatitudii: filo latent̃ apen
ed̾ nc̃ qͦ ip̃e de pauꝑe monacho nr
abb̾em ꝓmotꝰ incessant̾ exꝑior. tan¬
to .s. mriserior. qͣnto ditior effectꝰ ut
nr̃o ⁊̃ exemplo eoꝵ qui id sponte appe¬
tũ meaꝵ hystoria in quib qͣsi a cuua¬
bulis iugit̃ laboro. tue me desolatio¬
ni atq imurie illate scͥpsisse suffitat.
ut sic̃ in erordio p̃fatus sum epłe opp̃s¬
sionem t̾uam in comꝑatione mearũ
auit nullã aut modicam ẽẽ iudices.
⁊ tanto eam patientius feras: qͣnto
minorem ꝯficłas. Illud semꝑ in con¬
solationẽ assumens q. m̃bris sueis.
de m̃bris diaboli dñs p̃cdixit. Sime

Expanded text:
boro periculo, et quotidie quasi cervici meae gladium imminentem suspicio, ut inter epulas vix respirem: sicut de illo legitur, qui cum Dionysii tyranni potentiam atque opes conquisitas maximae imputaret beatitudini, filo latenter appe quoque ipse, de paupere monacho, in abbatem promotus incessanter experior, tanto scilicet miserior quanto ditior effectus, ut nostro etiam exemplo eorum, qui id sponte appetum mearum historia, in quibus quasi a cunabulis jugiter laboro, tuae me desolationi atque injuriae illatae scripsisse sufficiat, ut, sicut in exordio praefatus sum epistolae, oppressionem tuam in comparatione mearum, aut nullam, aut modicam esse judices, et tanto eam patientius feras quanto minorem consideras. Illud semper in consolationem assumens, quod membris suis de membris diaboli Dominus praedixit: « Si me
Abbreviated transcription (Latin):
.i. francoꝵ liuina spetialit̃ exhibu¬
it grã. cum ad orationeni iudł uro¬
ris mag̃ qͣm ad scõꝵ p̃licationem
clodoueo rege ao fidem xp̃i com̾so
regnũ se uniu̾sum diunis legib
mancipanerunt. ut cremplo mar᷑¬
suꝑiorũ instantiam inferiores ꝓuo¬
carent᷑. Ad qͣm quidem instantiam
dñica uos uehement̃ inuitans pa¬
rabola. ille inquit si ꝑserierauit
pulsans. dico uobis quia si ũ clabit
ei eo qd̃ ainicus illius sit: ꝓpt̃ imp¬
bitatem tũ eius surgens dabitꝰ ei
quot qͦt ht̃ neccessarios. ⁊ c̃. Ex hac
ꝓfecto ut ita clicam orationis imꝑ¬
bitate: sic̃ supͣmemrini. moyses di¬
uine iusticie seueritatem ẽnerua¬
uit: ⁊ siiãm ĩmutaurt. Nosti dile¬
ctissima qͣntũ karitatis affectum
p̃sentie mee ꝯuentus olim nr̃ ĩ orõ¬
ne solitus sit exhib̾e. Ad expletõnẽ
namq cotidie singularrun horaꝵ
spetialem ꝓ me oño supplicatõnẽ
hanc offe̾rre consueuit: ut responso

Expanded text:
 Francorum, divina specialiter exhibuit gratia, cum ad orationem videlicet uxoris magis quam ad sanctorum praedicationem, Clodoveo rege ad fidem Christi converso regnum sic universum divinis legibus mancipaverunt, ut exemplo maionis instantiam inferiores provocarentur. Ad quam quidem instantiam Dominica nos vehementer invitans parabola: « Ille, inquit, si perseveraverit pulsans, dico vobis quia si non dabit ei eo quod amicus illius sit, propter improbitatem ejus surgens dabit ei quotquot habet necessarios . » Ex hac profecto, ut ita dicam orationis improbitate, sicut supra memini, Moyses divinae justitiae severitatem enervavit , et sententiam immutavit. Nosti, dilectissima, quantum charitatis affectum praesentiae meae conventus olim vester in oratione solitus sit exhibere. Ad expletionem namque quotidie singularum horarum specialem pro me Domino supplicationem hanc offerre consuevit, ut responso
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ cesses orando subrienire. Noliesti¬
mare sanam: meclicaminis subtra¬
has grãm. Noli ñ egentem crecdere:
prius corruam qͣm sustentes labẽ¬
tem. Multis ficta sui laus nocuit:
⁊ p̃siclium quo inligebant abstu¬
lit. Lysaiam clũs clamat. Nopule
nieus qui te beatificant. ip̃i te cleci¬
puuit. ⁊ uiam gressuim tuoꝵ clis¬
sipant. Ex ꝑ ezechielem. Ue qui con¬
suitis inquit priliullos sub omni
cubitu manus. ⁊ ceruicalia sub ca¬
pite etatis unirierse ad uecipien¬
bas anumas. Econtra aũ ꝑ salomo¬
nem clr̃. Uerba sapientim qͣsi sti¬
rrili. ⁊ qͣsi clarri in altum clefiei
qui uiclł uulnera uescirint palpa¬
re s pungẽ. Quiesce obsecro a larroe
mea. ue turpem aoulationis notã
⁊ m̃clacii crimen mcrirras. aut si
qd̃ in nie suspicaris bonum ip̃m
laudatum ranitatis aura uenti¬
let. Hemo medicina peritꝰ interiorẽ
morbum ex exterioris habitus n¬
spectione cdiuidicat. Nulla quicqͥd

Expanded text:
mihi cesses orando subvenire. Noli aestimihi cesses orando subvenire. Noli aestimare sanam, ne medicaminis subtrahas gratiam. Noli non egentem credere, prius corruam quam sustentes labentem. Multis ficta sui laus nocuit, et praesidium quo indigebant abstulit. Per Isaiam Dominus clamat: « Popule meus, qui te beatificant ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . » Et per Ezechielem: « Vae qui consuitis, » inquit, « pulvillos sub omni cubitu manus, et cervicalia sub capite aetatis universae ad decipiendas animas . » Econtra autem per Salomonem dicitur: « Verba sapientium quasi stimuli, et quasi clavi in altum defixi, qui videlicet vulnera nesciunt palpare, sed pungere . » Quiesce, obsecro, a laude mea, ne turpem adulationis notam et mendacii crimen incurras; aut si quod in me suspicaris bonum, ipsum laudatum vanitatis aura ventilet. Nemo medicinae peritus interiorem morbum ex exterioris habitus inspectione dijudicat. Nulla quidquid
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis exemplo qͣcumq intentione ũ
sit eccłie scairoalo. uͦ iam ꝑ ip̃m apõ
inficleles nomen dñi blasphemet᷑.
nͨͦ apiro caruales ꝓfessionis sue or¬
do infametur. Atq hoc quoq non
fac̾e: s ⁊̃ amalis abstinere : S frustͣ
istud p̃cedit: uͥ illud ñ succedit. sicrit
scͥptum est. Decliua a malo: ⁊ fac bo
na. Et frustra utrumq geritur: qd̾
amore cł̃i ñ geritur. agitur. In om̃i
aũ ds̃ scit uite mee statu. te magis
adhuc offendere qͣm dm̃i uereor: ⁊ͥ
placere amplius qͣm ip̃i appeto. Tua
me ad religionis habitum uissio: ñ
diuina traxit dilectio. uicle qͣm in¬
felicem ⁊ om̃ib miserabiliorem ou¬
cam uitam si tanta hic frustra su¬
stineo: nichil habitura remunerati¬
onis in futuro. Dui te sient ⁊ multoᷤᷤ
simulatio mea fefellit: ut religio¬
ra clepritares ypochrisim: ⁊ id eo
qd̃ a te expecto ame postulas. Noli
obsecro de me tanta p̃sumere: ne

Expanded text:
operis exemplo quacunque intentione non operis exemplo quacunque intentione non sit Ecclesiae scandalo, nec jam per ipsum apud infideles nomen Domini blasphemetur, nec apud carnales professionis suae ordo infametur. Atque hoc quoque nonnfacere, sed etiam a malis abstinere. Sed frustra istud praecedit, ubi illud non succedit, sicut scriptum est: « Declina a malo, et fac bonum . » Et frustra utrumque geritur quod amore Dei non agitur. In omni autem Deus scit vitae meae statu, te magis adhuc offendere quam Deum vereor; tibi placere amplius quam ipsi appeto. Tua me ad religionis habitum jussio, non divina traxit dilectio. Vide quam infelicem, et omnibus miserabiliorem ducam vitam, si tanta hic frustra sustineo, nihil habitura remunerationis in futuro. Diu te, sicut multos, simulatio mea fefellit, ut religioni deputares hypocrisim; et ideo quod a te exspecto a me postulas. Noli, obsecro, de me tanta praesumere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab his tͥ stimulis una corꝑis plaga
metlendo: multas in anima sanauit.
⁊ ui quo tͥ amplius aou̾sari õs crecli¬
tur ꝓpitior iuenitur: more quiclem
fidelissimi meclici. qui ñ parcit clo¬
lori rit consulat saluti. Hos añ inme
stimulos carnis. hec incentiua libi¬
dinis ip̃e iueiulis feruor etatis et
iocuiroissimarum exꝑientia uolup¬
tatum plurimum acceirount. ⁊ tan¬
to amplius sua me impugnatione
oppͥmiunt. qͣnto infirmior ẽ natura
qͣm imprignant. Castam me p̃clicãt
qui ñ deprehencdunt ypocritam.
Muuditiam carnis conferunt in¬
i uirtritem: cum ñ sit corꝑis: s ani¬
mi uͥtus. Aliquro lanclis apiro hoĩes
habens: nichil apiro unĩ mereor. qui
corclis ⁊ reurim ꝓbator ẽ ⁊ in abscondi¬
to rucdet. Religiosa hoc tp̃r iidicor
est ẏpochrisis. nͥ ille maximris extol¬
litur laudib qui humanum ñ offẽ¬
dit iuidicirm. & hoc fortassis aliqͦ
mͦ lauclabile ⁊ clõ acceptabile quoqͦ
mͦ iucdetur siquis uiclł exterioris

Expanded text:
 ab his tibi stimulis una corporis plaga medendo multas in anima sanavit, et in quo tibi amplius adversari Deus creditur, propitior invenitur. More quidem fidelissimi medici, qui non parcit dolori, ut consulat saluti. Hos autem in me stimulos carnis, haec incentiva libidinis ipse juvenilis fervor aetatis, et jucundissimarum experientia voluptatum, plurimum accendunt, et tanto amplius sua me impugnatione opprimunt, quanto infirmior est natura quam oppugnant. Castam me praedicant, qui non deprehenderunt hypocritam. Munditiam carnis conferunt in virtutem, cum non sit corporis, sed animi virtus. Aliquid laudis apud homines habens, nihil apud Deum mereor, qui cordis et renum probator est, et in abscondito videt. Religiosa hoc tempore  al.est hypocrisis, ubi ille maximis extollitur laudibus, qui humanum non offendit judicium. Et hoc fortassis aliquo modo laudabile, et Deo acceptabile quoquo modo videtur, si quis videlicet exterioris
Abbreviated transcription (Latin):
oratio: Sirit apłc asserit multũ ua¬
let oratio iusti assidua. qͥd de multi¬
tudine sc̃e conggationis sꝑandũ ẽ:
Nosti kiña soror ex omelia b̾i g̾gorii.
.xxx.uiii. qͣntum suffragiũ niuito
attulerit. De quo iam ad extremũ
ducto: qͣnta ꝑiculi anxietate iuiser¬
rima eius amiia laboraret.⁊ qͣnta
desꝑatione ⁊ teclio uite frẽs ab orõ¬
ne renocaret: qͥo ibi diligent̃ scͥp¬

Expanded text:
oratio? Si, ut Apostolus asserit, « multum vaoratio? Si, ut Apostolus asserit, « multum valet oratio justi assidua , » quid de multitudine sanctae congregationis sperandum est? Nosti, charissima soror, ex homelia 28 beati Gregorii quantum suffragium invito attulerit. De quo jam ad extremum ducto quanta periculi anxietate miserrima ejus anima laboraret, et quanta desperatione et taedio vitae fratres ab oratione revocaret, q
Abbreviated transcription (Latin):
rans: ad supplicationem uxoris ua¬
bal carmeli urãm uiram̃ qd̾ ex iu¬
sticia fecerat de uiro eius .s. ⁊ ip̃ĩus
uir cdeliquerat: supplicatio uroris
deleuit. In quo qͥclem tͥ soror erem¬
plum ꝓpouitur ⁊ secuiritas datur
ut sihuius oratio apucl hominem
tm̃ obtinuit quro apd̾ dm̃ tua ꝓme
aucleat instruaris. Ilus qͥppe uͣs qͥ
pat̃ est: nr̃. filios liligit. qͣm dauit
feminam supplicantem. eẜ ille qͥdem
pus ⁊ misericors hẽbat᷑. s ip̃a pietas
⁊ nĩa ds est. Eẜ que tẽ supplicabat
inrilier scłaris erat ⁊ laica: uͨ ex sc̃e
deuotionis ꝓfessione dño copulata.
Ꝙ si ex te minus ad impetͣndũ suffi¬
cias sc̃s qui tecum ÷ tam uͥgniũ qͣm
uiduarum conrientus ꝙ. ꝑ te ñ potes
optinebit. Cũ eiũ discipłis ueritas
dicat. uͥ ouo uł tres congregati fuĩnt¬
⁊rursum. Si cluo ex nob̾ consenserĩt
de om̃i re qͣm pecierint fiet ilł a pa¬
tre meo: quis ũ uicdeat. qͣntũ aput
clm̃ ualeat scẽ ꝯg̾gationis frequẽs

Expanded text:
rans, ad supplicationem uxoris Nabal Carmeli juramentum , quod ex justitia fecerat, de viro ejus scilicet et ipsius vir deliquerat supplicatio uxoris delevit. In quo quidem tibi, soror, exemplum proponitur, et securitas datur, ut si hujus oratio apud hominem tantum obtinuit, quid apud Deum tua pro me audeat instruaris. Plus quippe Deus, qui pater est noster, filios diligit quam David feminam supplicantem. Et ille quidem pius et misericors habebatur, sed ipsa pietasquae tunc supplicabat mulier saecularis erat et laica, nec ex sanctae devotionis professione Domino copulata. Quod si ex te minus ad impetrandum sufficias, sanctus qui tecum est tam virginum quam viduarum conventus, quod per te non potes, obtinebit. Cum enim discipulis Veritas dicat: « Ubi duo vel tres congregati furursum: « Si duo ex vobis consenserint de omni re quam petierint, fiet illud a Patre meo : » quis non videat quantum apud Deum valeat sanctae congregationis frequens
Abbreviated transcription (Latin):
deret: ut sollicitior eẽt. S quo te ã¬
plius uunc securum reddidi negligẽ¬
tiorem sustineo. Memento obsecro
que fecerimi: ⁊ qͣnta uebeas attende.
dũ tecum carnali frnerer uolupta¬
te utrrun ro amore ł libicline age¬
rem: iucertrumm płib habebatur. Nc̃
aũ furis iudicat quo id inchoaue¬
rim principio. Om̃s mͥ deuiq uo¬
luptates int̃clixi: ut tue parerem
uoluntati. Nicħ mͥ reseruari uͥ sic
tuam nuine p̃ciprie fieri. Que uͦ tua

Expanded text:
deret, ut sollicitior esset! Sed quo te amderet, ut sollicitior esset! Sed quo te amplius nunc securum reddidi, negligentiorem sustineo. Memento, obsecro, quae fecerim, et quanta debeas attende. Dum tecum carnali fruerer voluptate, utrum id amore, vel libidine agerem, incertum pluribus habebatur. Nunc autem finis indicat quo id inchoaverim principio. Omnes denique mihi voluptates interdixi, ut tuae parerem voluntati. Nihil mihi reservavi, nisi sic t
Abbreviated transcription (Latin):
uencłam ao monastice ꝯu̾sationis
asꝑitatem: ũ religionis deuotio: s
tua tm̃ ꝑtraxit iussio. uͥ si nichil
ate ꝓmerear qͣm frustra laborem
duuclica. Nulla mͥ suꝑ hoc merees
ex pectaida ẽ adeo: ciius adhuc a¬
more nichil me coustat egisse. Pro¬
ꝑantem te ad dm̃ sequrta sũ hĩtu
uumo p̃cessi. Quasi enim menior
uxoris loch retro conu̾se prius me
sacris uestib ⁊ ꝓfessione monastica
qͣm te ip̃m deo mancipasti. In quo
fateor uno minus te de me confid̾e
uehement dolui atq erribui. ẜque
autẽ ds̃ scit ad uulcania loca te ꝓpe¬
rantem p̃cecłe ł sequi ꝓ iussu tuo
iinime uubitarem. Non enĩ me¬
cum auimus mens: s tecriu erat.
S ⁊ ñc maxime si tecrum ñ est: nusꝗͣ.
est. Esse uͦ sinece ueqͣqͣm pot̃. s ut
tecum bene sit: age obsecro. Bene
aũ tecrm fuerit: si te ꝓpitrũ inuene¬
rit. Si grãm referas ꝓ grã. modica ꝓ
magnus: u̾ba ꝓ rebus. Utinam dilec¬
te tua cle me clilectio minus confi¬

Expanded text:
sationis asperitatem non religionis devotio, sed tua tantum pertraxit jussio. Ubi si nihil a te promerear, quam frustra laborem dijudica. Nulla mihi super hoc merces exspectanda est a Deo, cujus adhuc amore nihil me constat egisse. Properantem te ad Deum secuta sum habitu, imo praecessi. Quasi enim memor uxoris Loth retro conversae , prius me sacris vestibus et professione monastica quam teipsum Deo mancipasti. In quo, fateor, uno minus te de me confidere vehementer dolui atque erubui. Ego autem Deus scit ad Vulcania loca te properantem praecedere vel sequi pro jussu tuo minime dubitarem. Non enim mecum animus meus, sed tecum erat. Sed et nunc maxime, si tecum non est, nusquam est. Esse vero sine te nequaquam potest. Sed ut tecum bene sit age, obsecro. Bene autem tecum fuerit, si te propitium invenerit, si gratiam referas pro gratia, modica pro magnis, verba pro rebus. Utinam, dilecte, sua de me dilectio minus confi
Abbreviated transcription (Latin):
frindauerat in fide ꝓ p̃dicationis
sue doctͥnam corithios qͥb scͥbe¬
bat. Rigauerat post modum eos
ip̃ius apłi discipulus apollo sacͥs
exhortationib ⁊ sic eis increm̃tũ
uͥtutum diuina largita est gr̃a.
uitis aliene iuneani quã ũ planta¬
sti in amarituclinem tͥꝯu̾sam: Ad¬
monitionib sepe cassis. ⁊ satͥs fru¬
stra smonib excolis. Qͥd tue debeas
attende: qui sic crirai impendis
alieue. doces ⁊ ammones rebelles
uͦ ꝓficis: frustra aute porcos diui¬
ii eloquii margaritas spargis. Qͥ
obstiuatis tanta impendis: quid
obetlientib debeas cousidera. Qui
tarta hostib largiris: quid filia¬
b debeas meditare. Atq ut cet̾̃as
omittam: qͣnto erga me te obliga¬
ueris debito pensa. ut qd̃ deuotis
ꝯmuuit̃ debes femiuis: un ice tue
cleuotiꝰ soluas. edo̾ aũ ⁊ qͣntos tͣctatꝰ
in doctͥna uł erhortatione sen ⁊̃ con¬

Expanded text:
fundaverat in fide per praedicationis fundaverat in fide per praedicationis suae doctrinam Corinthios, quibus scribebat. Rigaverat postmodum eos ipsius Apostoli discipulus Apollo sacris exhortationibus, et sic eis incrementum virtutum divina largita est gratia. Vitis alienae vineam, quam non plantasti, in amaritudinem tibi conversam, admonitionibus saepe cassis, et sacris frustra sermonibus excolis. Quid tuae debeas attende, qui sic curam impendis alienae. Doces et admones rebelles, nec proficis. Frustra ante porcos divini eloquii margaritas spargis . Qui obstinatis tanta impendis, quid obedientibus debeas considera. Qui tanta hostibus largiris, quid filiabus debeas meditare. Atque ut caeteras omittam, quanto erga me te obligaveris debito, pensa, ut quod devotis communiter debes feminis, unicae tuae devotius solvas. Quot autem et quantos tractatus in doct
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Solitudo hec feris tm̃ siue latroiri¬
b uacans. uullam hourinũ habita¬
tionem uouerat: nullam domum
habrierat. In ip̃is cubilib ferarum
in ip̃is latibulis latronũ: nͥ nͨ nõia¬
ri d̃s solet cliuinum epexisti taber
ex regũ uł pͥncipũ opib intulisti
cum płima posses ⁊ maxuma: ut
qͥcqͥo fieret tͥ soli posset ascͥbi. Cł̾ici
siue scolares huic certatim aduisci¬
pliuam triam confluentes om̃ia
iinistrabant necc̃ia. E qͥ de bene¬
fitiis uuebant ecͣcͣsticis. uͨ oblati¬
ones fac̾e nouerant. s susciꝑe:⁊
qui manuis ad suscipiendũ ũ ao
daudum habuerant hic in oblati¬
ouib faciendis ꝓtligi atq importu¬
tio cuiꝰ adhuc teneris maxime plan¬
tis freq̃ns ut ꝓfitiant neccessaria:
irrigatio. Satis ex ip̃a feminei sex̃
uatura debilis ẽ. hec plautatio ⁊
tiorem culturam exigit ⁊ freq̃nti¬
orem: iuxta illud apłi. Ego plau¬
tami apollo rigarut: õs ã iucrem̃¬

Expanded text:
est. Solitudo haec feris tantum, sive latroniest. Solitudo haec feris tantum, sive latronibus vacans, nullam hominum habitationem noverat, nullam domum habuerat. In ipsis cubilibus ferarum, in ipsis latibulis latronum, ubi nec nominari Deus solet, divinum erexisti tabernex regum vel principum opibus intulisti, cum plurima posses et maxima, ut quidquid fieret, tibi soli posset ascribi. Clerici sive scholares huc certatim ad disciplinam tuam confluentes omnia ministrabant necessaria; et qui de beneficiis vivebant ecclesiasticis, nec oblationes facere noverant, sed suscipere, et qui manus ad suscipiendum non ad dandum habuerant, hic in oblationibus faciendis prodigi atque importutio, cujus adhuc teneris maxime plantis frequens, ut proficiant, necessaria est irrigatio. Satis ex ipsa feminei sexus natura debilis est haec plantatio: est tiorem culturam exigit et frequentiorem, juxta illud Apostoli: « Ego plantavi, Apollo rigavit, Deus autem increme
Abbreviated transcription (Latin):
Qͣs uidł tuas cdiligent̃ ꝯmemorans
ur̃e płiũ addidisti desolationi.
Et dũ eiꝰ mederi uulnerib cuꝑes:
noua q̃dam nob̾ uluera doloris
inflixisti. ⁊ pͥora auxisti. Sana obse¬
cro ip̃a q̃ fecisti: qui que alii fecert̃
curare satagis. Morem qͥ dẽ amico
⁊ socio gessisti: ⁊ tam amicitie qͣm
societatis debitum ꝑsoluisti. s ma¬
iore te clebito nob̾ astrraxisti. qͣs ñ
tã amicas qͣni amicissimas. ñ tam
socias qͣm filias conuenit nouri¬
nari. uł sigõ dultius ⁊ sauctius
uocabulũ potest ęxcogitari. Qnͣto
aũ debito te erga eas obligaueris:
ũ argumentis ũ testimoniis incli¬
get. rit qͣsi clubuim comꝓbet᷑. et fi
ouĩs taceant: res ip̃a clamat. huiuᷤ
quippe loci tu post diñ solus es: fun¬
dator. solus huiꝰ oratorii constructor.
solus huiꝰ ꝯg̾gationis edifficator. Ni¬
chil hic suꝑ alienum eclificasti fũ¬
uam̃tũ. Totuun gõ hic ẽ: tua creatio

Expanded text:
Quas videlicet tuas diligenter commemorans,Quas videlicet tuas diligenter commemorans,nostrae plurimum addidisti desolationi, et dum ejus mederi vulneribus cuperes, nova quaedam nobis vulnera doloris inflixisti, et priora auxisti. Sana, obsecro, ipse quae fecisti, qui quae alii fecerunt curare satagis. Morem quidem amico et socio gessisti, et tam amicitiae quam societatis debitum persolvisti; sed majore te debito nobis astrinxisti, quas non tam amicas quam amicissimas, non tam socias quam filias convenit nominari, vel si quod dulcius et sanctius vocabulum potest excogitari. Quanto autem debito te erga eas obligaveris, non argumentis, non testimoniis indiget, ut quasi dubium comprobetur; et si omnes taceant, res ipsa clamat. Hujus quippe loci tu post Deum solus es fundator, solus hujus oratorii constructor, solus hujus congregationis aedificator. Nihil hic super alienum aedificasti fundamentum. Totum quod hic est, tua creatio
Abbreviated transcription (Latin):
plius mnaturande sunt litt̃e. qͣnto
sunt iocruliores fut᷑e. De quib¬
cũq aũ nob̾ scͥbas ñ parnũ nob̾ re¬
mediũ conferes. hoc saltem uno qd̾ ce
nr̃i memorem ẽẽ monstrab̾. Qͣmio¬
ciurde uͦ sint absentium litc̃e ami¬
coꝵ: ip̃e uos eremplo ꝓpͥo seneca docet
ad auicum luciliũ qͦdam loco sic scͥ¬
bens. ¶õ freq̃nt̃ mͥ scͥbis: gr̃as ago.
Naui quo uno mͦ potes te mͥ ostẽtis.
Numnquã epłam tuam accipio: qͥn ꝓ¬
tinus rina simus. Si magines nobis
amicoꝵ absentium iociurde sunt
q̃ menioriam renouant. ⁊ desideriũ
absentie falso atq inani solatio leriãt:
qͣnto iocuncliores sunt litt̃e. q̃ anuci
absentis ueras uotas afferuirt: Deo
añ gr̃as qd̾ hoc saltem mͦ p̃sentiam
tiiam nob̾ reclclere uulla muriclia ꝓ¬
hiberis. nulla difficultate ꝓhiberis¬
ppediris: uulla obsecro negligentia
retarderis. Scͥpsisti ad auricum pro¬
licłim consolationem epłe. Et pro
xou̾sitatib qͥdem suis: s de tuis.

Expanded text:
sunt litterae, quanto sunt jucundiores futurae. De quibuscunque autem nobis scribas, non parvum nobis remedium conferes; hoc saltem uno quod te nostri memorem esse monstrabis. Quam jucundae vero sint absentium litterae amicorum, ipse nos exemplo proprio Seneca docet, ad amicum Lucilium quodam loco sic , scribens: « Quod frequenter mihi scribis, gratias ago. Nam quo uno modo potes te mihi ostendis. Nunquam epistolam tuam accipio, quin protinus una simus. » Si imagines nobis amicorum absentium jucundae sunt, quae memoriam renovant, et desiderium absentiae falso atque inani solatio levant, quanto jucundiores sunt litterae, quae amici absentis veras notas afferunt? Deo autem gratias, quod hoc saltem modo praesentiam tuam nobis reddere nulla invidia prohiberis, nulla difficultate praepediris, nulla, obsecro, negligentia retarderis. Scripsisti ad amicum prolixae consolationem epistolae, et pro adversitatibus quidem suis, sed de tuis.
Abbreviated transcription (Latin):
dendo u̾bis quib tanqͣm gladris
mortis ur̃as tͣnsuerberas animas
ut qd̾ mortem p̃uenit. ip̃a morte
grauius sit. Confectus dołore ant¬
mus quietus ñ ÷: nͨ dõ sincere pot̃
uaccare mens ꝑturbationib occu¬
pata. Noli obsecro diuinum impe¬
dire seruitiũ: cui nos marume man¬
cipasti. Om̃e meuitabilẽ qd̾ cũ acci¬
cderit merorem maximum secum
inferet: ut subito ueniat obtandũ
÷. ne timore nuitili clui ante crueiet
sit ceca futuri: mens hominũ fati. li¬
ceat sꝑare timenti. Quro aũ te amis¬
so sꝑandum mͥ suꝑest. absq in hac
ꝑegrinatione causa remanencli: uͥ
nullum nͥ ce remeclium habeam.
⁊ nullum aluro inte nͥ hoc ip̃m qd̃
iiuis om̃ib de te mͥ aliis uolupta

Expanded text:
dendo verbis, quibus tanquam gladiis dendo verbis, quibus tanquam gladiis mortis nostras transverberas animas, ut quod mortem praevenit ipsa morte gravius sit. Confectus moerore animus quietus non est, nec Deo sincere potest vacare mens perturbationibus occupata. Noli, obsecro, divinum impedire servitium, cui nos maxime mancipasti. Omne inevitabile, quod cum acciderit, moerorem maximum secum inferet, ut subito veniat optandum est, ne timore inutili diu ante cruciet, fit caeca futuri Mens hominum fati. Liceat sperare timenti. Quid autem te amisso sperandum mihi superest? aut quae in hac peregrinatione causa remanendi, ubi nullum nisi te remedium habeam, et nullum aliud in te nisi hoc ipsum quod vivis omnibus de te mihi al
Abbreviated transcription (Latin):
ma ꝑtuirbatio nichil ꝑmutet qͥetũ.
csi uͦ anima rationis senfum. nͨ lur¬
gua sermonis retinebit usum: Cum
mens iusana in ip̃m ut ita clicã dm̃
mag̃ irata qͣm paccata. ñ tam oroni¬
b ip̃m placabit. qͣm q̃rimoniis irri¬
tabit: flere tunc miseris tm̃ uacca¬
bit: ñ orare licebit. ⁊ te mag̃ subse¬
qui qͣm sepelire maturandũ erit:
ut potius ⁊ nos consepeliende simꝰ
qͣm sepelire possimꝰ. Que cũ in te uo¬
stram amiserimꝰ uitam: uiu̾e te rece¬
clente neqͣqͣm poterimus. atq uti¬
uam uͦ tẽ usq possimus. Mortis tue
mentio: mors q̃ claui nob̾ est. Ip̃a ã
mortis huiꝰ ueritas quid si nos mue¬
nerit futura est: Nũqͣm d̃s annu¬
at ut hoc tͥ clebitum suꝑstites ꝑsol¬
uamꝰ. ut hoc tͥ patrocinio subuent¬
anius ꝙ. a te penitus erpectamus.
In hoc utinam te p̃cessure ñ seeritu¬
re. Parce itaq obsecro nob̾. parce ita
unice saltem tue: huiꝰmodi .s. suꝑse

Expanded text:
ma perturbatio nihil permittet quietum? ma perturbatio nihil permittet quietum? cum nec anima rationis sensum, nec lingua sermonis retinebit usum? Cum mens insana in ipsum, ut ita dicam, Deum magis irata quam pacata, non tam orationibus ipsum placabit quam querimoniis irritabit? Flere tunc miseris tantum vacabit, non orare licebit, et te magis subsequi quam sepelire maturandum erit, ut potius et nos consepeliendae simus, quam sepelire possimus. Quae cum in te nostram amiserimus vitam, vivere te recedente nequaquam poterimus. Atque utinam nec tunc usque possimus! Mortis tuae mentio mors quaedam nobis est. Ipsa autem mortis hujus veritas quid, si nos invenerit, futura est? Nunquam Deus annuat, ut hoc tibi debitum superstites persolvamus, ut hoc tibi patrocinio subveniamus, quod a te penitus exspectamus. In hoc utinam te praecessurae, non secuturae! Parce itaque, obsecro, nobis; parce itaque unicae saltem tuae, hujusmodi scilice
Abbreviated transcription (Latin):
sti. qͦ icl ore cdr̃e sustimusti: Numꝙͣ
ancillulas suas a dõ d̃s obliuiscat᷑
ut eas tͥ suꝑstites reseruet. Nuqͣm
nob̾ illam uitam conceclat q̃ om̃i
gne mortis sit grauior. Te nr̃as exe¬
quias celebrare. te nr̃as deo animã
ꝯuenit ꝯm̃dare ⁊ qͣs deo agregasti:
ad ip̃m p̃mitt̃e ut nuliã amplius
de ip̃is ꝑturberis sollicitudine. et
tanto letior nos subsequaris: qͣnto
securior cle nr̃a salute iam fueris.
Parce obsecro clñe: parce huiꝰ modi
dictis. quib miseras miserrimas
ne uob̾ ariferas aute mortem. Suf¬
ficit diei malicia sua. ⁊ dies illa
om̃ib qd̃ inueniet satis secũ solli¬
citiroinis afferet: om̃i amaritu¬
dine inuoluta. Qͥo enun tieccesse
est inquit seueca mala arcessere.
⁊ añ mortem uitã ꝑdere: Rogas
unice ut quocumq casu nobis
absens hanc uitam finieris. Ao ci
fructum. At uͦ quo mͦ memoriam tui
a nob̾ labi posse suspicaris. aut quod
orõni tp̃s tunc erit cõmocdum. qñ sũ¬

Expanded text:
sti, quo id ore dicere sustinuisti? Nunquam ancillulas suas adeo Deus obliviscatur, ut eas tibi superstites reservet. Nunquam nobis vitam illam concedat, quae omni genere mortis sit gravior. Te nostras exsequias celebrare, te nostras Deo animas convenit commendare, et quas Deo aggregasti ad ipsum praemittere, ut nulla amplius de ipsis perturberis sollicitudine, et tanto laetior nos subsequaris, quanto securior de nostra salute jam fueris. Parce, obsecro, domine, parce hujusmodi dictis, quibus miseras miserrimas ne nobis auferas ante mortem « Sufficit diei malitia sua , » et dies illa omnibus, quos inveniet, satis secum sollicitudinis afferet omni amaritudine involuta. « Quid enim necesse est, » inquit Seneca, « mala arcessere, et ante mortem vitam perdere? » Rogas unice, ut quocunque casu nobis absens hanc vitam finieris, ad coefructum. At vero quomodo memoriam tui a nobis labi posse suspicaris? aut quod orationi tempus tunc erit commodum, quando sum
Abbreviated transcription (Latin):
inspirans afflictionis mee participes
uos fecit. ut orationum suffragio ue¬
straꝵ diuina miseratio me ꝓtegat.
⁊ uelocit sathanan sub pedib nris
conterat. Ad hoc añ p̃cipue psalt̾̃ium
qd̃ ame sollicite requisisti: soror in

Expanded text:
inspirans, afflictionis meae participes vos fecit, ut orationum suffragio vestrarum divina miseratio me protegat, et velociter Satanam sub pedibus nostris conterat. Ad hoc autem praecipue psalterium, quod a me sollicite requisisti, soror in
Abbreviated transcription (Latin):
oo. hoc saltem pacto: ut sic recreata
cluuno alacrior uacem obseqͥo. Cũ
ie ad tͣpes olim uoluptates expete¬
res crebris me opłis uisitabas. fre¬
qũti carmine tuam in ore omiriũ
heloysẽponebas. Me platee om̃s me
doinus singule resonabant. Qnͣto
aũ rectius me nc̃ in dm̃i qͣm tunc ĩ
libidinem excitares. Ipende obsecͤ
que debes atcende q̃ postulo. ⁊ lon¬
gam epłam breii fine concludo.

Expanded text:
do. Hoc saltem pacto, ut sic recreata divino alacrior vacem obsequio. Cum me ad temporales olim voluptates expeteres, crebris me epistolis visitabas, frequenti carmine tuam in ore omnium Heloissam ponebas. Me plateae omnes, me domus singulae resonabant. Quanto autem rectius me nunc in Deum, quam tunc in libidinem excitares? Perpende, obsecro, quae debes, attende quae postulo; et longam epistolam brevi fine concludo.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ dictuq mirabile in tantam u̾sꝰ
÷ Amor insaniam: ut qd̃ solum ap¬
petebat. hoc ip̃e sͥ sine spe recuꝑati¬
onis auferret. cũ ad tuam statu
iussionem tam habitum ip̃a qͣm
aminum imutarem: ut tã te
corꝑis mei qͣm anum uuricũ pos¬
sessorem ostenderem. Nichil umꝗͣ.
ds̃ scit in te. nͥ te requisiui. de pure
ũtua concupiscens. Non matͥmo¬
ii feclera. ñ clotes aliqͣs erpectaui
ñ deniq meaꝰ uoluptateᷤ aut uolũtate s
tuas sicut ip̃e nosti a dimplere stu¬
dui. ⁊si uroris nom̃ sanctius ac na¬
lidius iuidetur: clultius mͥ semꝑ
extitit amice uocabłm. Aut si nõ
indigueris ꝯcubine uł scorti. ut

Expanded text:
est, dictuque mirabile, in tantam versus est, dictuque mirabile, in tantam versus est amor insaniam, ut quod solum appetebat, hoc ipse sibi sine spe recuperationis auferret. Cum ad tuam statim jussionem tam habitum ipsa quam animum immutarem, ut te tam corporis mei quam animi unicum possessorem ostenderem. Nihil unquam Deus scit in te nisi te requisivi; te pure, non tua concupiscens. Non matrimonii foedera, non dotes aliquas exspectavi, non denique meas voluptates aut voluntates, sed tuas sicut ipse nosti adimplere studui. Et si uxoris nomen sanctius ac validius videtur, dulcius mihi semper exstitit amicae vocabulum; aut, si non indigneris, concubinae vel scort
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃m̃ exemplis ãmonitꝰ: fluctuantẽ
me ⁊ iam diutino merore confectã.
ł smone p̃sentem. ł epła absentem
consolari temptaueris. Cui quidẽ
tanto te maiore debito noueris ob¬
ligatũ qͣnto de amplius nuptialis
fecłe sacramenti constat eẽ astrictũ.
Et eo te magis mͥ obuoxium: qͦ te
semꝑ ut omnib patet inmoderato
amore complexa sum. Nosti kine
ta ꝓclitio me ipãm qͦ mͥ tecũ abstu¬
lerit: ⁊ incomparabilit maior sit
clolor examissionis mͦ. qͣm er dãpno
Qͦ uͦ maior ÷ dolendi causa: ma¬
iora sunt consolationis adhibenda
remeclia. Non utiq ab alio: s a te¬
ip̃o. ut qui solus es in cã clolencli:
solus sis in gr̃a consolandi. Solus
quippe es qui me contristare. qͥ me
letificare seu cousolari ualeas. Et
solus es qui płium it mͥ debeas.
⁊ nunc marĩe cũ uniu̾sa q̃ iusseris
in tm̃ impleuerimut cũ te in aliquo
offencłe ñ possem: me ipãm ꝓ iussu
tuo ꝑlere sustinerem. ⁊ qd̾ manis

Expanded text:
rum exemplis admonitus fluctuantem me et jam diutino moerore confectam, vel sermone praesentem, vel epistola absentem consolari tentaveris. Cui quidem tanto te majore debito noveris obligatum, quanto te amplius nuptialis foedere sacramenti constat esse astrictum; et eo te magis mihi obnoxium, quo te semper, ut omnibus patet, immoderato amore complexa sum. Nostri, chata proditio meipsam quoque mihi tecum abstulerit, et incomparabiliter major sit dolor ex amissionis modo quam ex damno. Quo vero major est dolendi causa, majora sunt consolationis adhibenda remedia. Non utique ab alio, sed a teipso, ut qui solus es in causa dolendi, solus sis in gratia consolandi. Solus quippe es qui me contristare, qui me laetificare, seu consolari valeas. Et solus es qui plurimum id mihi debeas, et tunc maxime cum universa quae jusseris intantum impleverim, ut cum te in aliquo offendere non possem, meipsam pro jussu tuo perdere sustinerem. Et quod majus
Abbreviated transcription (Latin):
serim ũ negligentie mee. s tue de
qua semꝑ płimum conficlo p̾den¬
tie imputandum ÷. Non erum eã
his iudigẽ credidi: cui habundan¬
ter q̃ cum q neccessaria sunt diui¬
na gra imꝑtiuit. ut tam uerb̾is. qͣm exẽ¬
plis errantes ualeas cloc̃e. pusillaii¬
mes consolari: ceprdos exhortari. sic̃
⁊ fac̃e iam driclum consueuisti: cũ
sub abb̃issa prioratum optineres.
Q̃ siuc̃ tanta cliligentia tuis ꝓuioe¬
as filiab qͣnta time sororib satis eẽ
credimus. ut iam om̃ino suꝑfluã
doctrinam uł exhortationem no¬
strã arbitrem᷑. Sin aũ hrmilitatitue
suꝑ his que uelis scͥbe mͥ. ut ao ip̃a

Expanded text:
 negligentiae meae, sed tuae, de qua semper plurimum confido, prudentiae imputandum est. Non enim eam his indigere credidi, cui abundanter quae necessaria sunt divina gratia impertivit, ut tam verbis quam exemplis errantes valeas docere, pusillanimes consolari, tepidos exhortari, sicut et facere jam dudum consuevisti cum sub abbatissa prioratum obtineres. Quod si nunc tanta diligentia tuis provideas filiabus, quanta tunc sororibus, satis esse credimus ut jam omnino superfluam doctrinam vel exhortationem nostram arbitremur. Sin autem humilitati tuasuper his quae velis scribe mihi, ut ad ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
atq ad scaudalũ plerisq subhortum
de noĩe paracliti oratorio pret̃ consue¬
tudinemi imposito. Derriq ao intole¬
rabiles illas ⁊ adhuc ꝯtimas inte ꝑse¬
quutiones crudelissimi .s. illiꝰ ex acło¬
ris ⁊ pessimoꝵ qͦs filios noĩas monacho¬
rũ ꝓfectus inserabilem historiam
ꝯsũmasti. Q̃cũ siceis ocrilis neminẽ
uł leg̃e uł ancdire posse estimem:
tanto dolores meos ampliꝰ renoua¬
runt. qͣnto cliligentius singula ex¬
p̃sserunt. Ieo mag̃ auxerunt qͦ in te
rohuc ꝑicła cresc̾e retulisti. ut om̃s
parit̾ de uita tua desꝑare cogauuuir
⁊ cotidie ultimos illos de uece tua
rumores trepiclantia nr̃a corda ⁊ pai¬
pitantia pectora expectent. ꝑ ip̃m
obsecramꝰ. qͣtimis aucillulas ipsius
⁊ tuas crebris litt̃is le his inqͥuib
adhuc fluctuas narifragiis certifi¬
care digneris. ut nos saltem que tͥ
sole remausimꝰ: cloloris uł gaudii
participes hẽas. Solent ⁊enini clo¬
lenti ñ nullam afferre consolatio¬

Expanded text:
alum plerisque subortum de nomine Paracleti oratorio praeter consuetudinem imposito: denique ad intolerabiles illas et adhuc continuas vitae persecutiones, crudelissimi scilicet illius exactoris, et pessimorum, quos filios nominas, monachorum profectus miserabilem historiam consummasti. Quae cum siccis oculis neminem vel legere vel audire posse aestimem, tanto dolores meos amplius renovarunt quanto diligentius singula expresserunt, et eo magis auxerunt quo in te adhuc pericula crescere retulisti, ut omnes pariter de vita tua desperare cogamur, et quotidie ultimos illos de nece tua rumores trepidantia nostra corda et palpitantia pectora exspectent. Per ipsum obsecramus, quatenus ancillulas ipsius et tuas crebris litteris de his, in quibus adhuc fluctuas, naufragiis certificare digneris; ut nos saltem quae tibi solae remansimus, doloris vel gaudii participes habeas. Solent enim dolenti nonnullam afferre consolatio
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ alloquutione st̃ consolate. ⁊ statim
ip̃ius resurrectionis gardia eo u eis
apparente ꝑciꝑe iueruerunt. ⁊ mani¬
b contrectare. Illud aũ lemum sr̃
om̃ia postrilo: usq nẽ de corꝑis mei
ꝑiculo nimia sollicitudine labora¬
tis: cuuc p̃cipue de saiute amuine sol¬
licite.qͣntum dilexeritis uiuum ex¬
hibeatis defuncto: orõnum uidł ue
straꝵ speciali quodam ⁊ ppͥo suffragio.
Nme. Uale: uiuant que. tue: Nale¬
Muor unice meus qõ p̃ter consue¬
neni naturalẽ reꝵ: in ip̃a fronte
salutationis epłaris: me tͥ p̃ponere
p̃sũpsisti. feminam uiclł uiro. uro¬
rem marito. ancillam dño. moui¬
alem monacho ⁊ sac̃cloti: diaconis¬
sam abb̃i. Rectus quippe ordo ẽ et
honestus: uit qui ad suꝑiores rił ad
pares scͥbunt: eoꝵ quib se̾bruit uo¬
mina sius auteponant. Sin aũ ad
niferiores: p̃ceclunt scͥptionis ordi¬
ne: qͥ p̃celunt rerum clignitate.
Iilud ⁊̃ ñ parria admiratione susce¬
pinus. quod quib consolationis

Expanded text:
 consolatae, et statim ipsius resurrectionis gaudia, eo bis eis apparente, percipere meruerunt, et manibus contrectare. Illud autem demum super omnia postulo, ut quae nunc de corporis mei periculo nimia sollicitudine laboratis, tunc praecipue de salute animae sollicitae, quantum dilexeritis vivum exhibeatis defuncto, orationum videlicet vestrarum speciali quodam et proprio suffragio. Vive, vale, vivantque tuae, valeMiror, unice meus, quod praeter consuenem naturalem rerum, in ipsa fronte salutationis epistolaris me tibi praeponere praesumpsisti, feminam videlicet viro, uxorem marito, ancillam domino, monialem monacho et sacerdoti, diaconissam abbati. Rectus quippe ordo est et honestus, ut qui ad superiores vel ad pares scribunt, eorum quibus scribunt nomina suis anteponant. Sin autem ad inferiores, praecedunt scriptionis ordine qui praecedunt rerum dignitate. Illud etiam non parva admiratione suscepimus, quod quibus consolationis
Abbreviated transcription (Latin):
borarem ꝑicłis forte me die qͣdam de
nr̃a lapsumm eqͥtatura. manus dũ
uehement̃ collisit. colli uideł mei
caualem confringens.Imulto me
amplius hec factura afflixit. ⁊ debi¬
litauit qͣm pͥor plaga. Qñ hoꝵ uido¬
mitam rebellionem ꝑ excõicat᷑onẽ
cohere̾us: qͦsdam eoꝵ quos mag̃ for¬
udabani. adħ compuli ut fĩdesua
sen sacͣmento publice mͥ ꝓmitt̾ent
se ult̾ius ab alb̃tia penitus recessii¬
ros. nͨ me amplius in aliqͦ inqͥetatu¬
ros. Q priblice ⁊ impudentissime
tam fideti uatam qͣm sacͣmenta fc̃a
uolentes. cand̃ ꝑ auctoritatẽ roma¬
ni pontificis innocentu legato ꝓpͥo
ad hoc destinato in p̃sentia comitis

Expanded text:
borarem periculis, forte me die quadam de borarem periculis, forte me die quadam de nostra lapsum equitatura manus Domini vehementer collisit, colli videlicet mei canalem confringens. Et multo me amplius haec fractura afflixit et debilitavit, quam prior plaga. Quandoque horum indomitam rebellionem per excommunicationem coercens, quosdam eorum, quos magis formidabam, ad hoc compuli, ut fide sua seu sacramento publice mihi promitterent, se ulterius ab abbatia penitus recessuros, nec me amplius in aliquo inquietaturos. Qui publice et impudentissime tam fidem datam quam sacramenta facta violantes, tandem per auctoritatem Romani pontificis Innocentii, legato proprio ad hoc destinato, in praesentia comitis
Abbreviated transcription (Latin):
liti st̃. ueneno. scł calici ĩmrisso. Qͥ ⁊̃
qͣdam die cũ naumieti ao comitem
in egritucline sua uisitairoũ uenis¬
sein: hospitatũ me in domo ibi cuiꝰ¬
dam fr̃is mei carnał ꝑ ip̃m qͥ in eo¬
iuitatu nr̃o erat famulũ ueneno int̾¬
fic̾e machinati s̃. uͥ uideł me minꝰ a
tali machinatõue ꝓuicde credidunt.
Diumia aũ dispõne tẽ actum ÷ ut dũ
cibũ mͥ apꝑatum ũ curarem: fr̃ qͥdam
ex mouachis quẽ mecũ arooureram
ħ cibo ꝑ ignorantiã nsus ibrõ mortu¬
us occuinb̾et. ⁊ famulus ille qͥ ħ pre¬
sũpserat tam ꝯscĩe sue qͣm testimoĩo
ip̃uis rei ꝑt̾ritus aufugẽt. Ex tc̃ itaq
inanifesta om̃ib eoꝵ neqͥtia patent̃
iam cepi eoꝵ ꝓut pot̾am insiclias de¬
cliuare. ⁊ iam a ꝯuentu alb̾tie iee st̃¬
trahere: ⁊ in cellulis cum paueis ha¬
bitare. Qsi me tͣnsit᷑um aliquo p̃sen¬
sissent corruptos ꝑ peciuriam latro¬
ues inuuis aut semicis ut me int̾fice¬
rent opponebant. dũ aũ in istis la¬

Expanded text:
calici immisso. Qui etiam quadam die cum Namneti ad comitem in aegritudine sua visitandum venissem, hospitatum me ibi in domo cujusdam fratris mei carnalis, per ipsum qui in comitatu nostro erat famulum veneno interficere machinati sunt, ubi videlicet me minus a tali machinatione providere crediderunt. Divina autem dispositione tunc actum est, ut dum cibum mihi apparatum non curarem, frater quidam ex monachis quem mecum adduxeram, hoc cibo per ignorantiam usus ibidem mortuus occumberet, et famulus ille, qui hoc praesumpserat, tam conscientiae suae quam testimonio ipsius rei perterritus aufugeret. Extunc itaque manifesta omnibus eorum nequitia, patenter jam coepi eorum prout poteram insidias declinare, etiam a conventu abbatiae me subtrahere, et in cellulis cum paucis habitare. Qui si me transiturum aliquo praesensissent, corruptos per pecuniam latrones in viis aut semitis, ut me interficerent, opponebant. Dum autem in istis la
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ei accicłit. Ex quo manifeste a ui¬
sticia eos rececłe demonstrat. qͥcũq
ꝓ aliquo sui gͣnaurine his irascrnt᷑
q̃ erga se clurina dispensatione geri
ũ clubitant. ⁊ se ꝓpͥe uoluntati mag̃
qͣm cliuine subitiunt. ⁊ ei qd̃ in u̾bis
sonat. fiat uoluntas tua. desideriis
occultis repugnat diuine nolunta¬
ti ppͥam añ ponens. L¬

Expanded text:
d ei acciderit . » Ex quo manifeste a justitia eos recedere demonstrat, quicunque pro aliquo suo gravamine his irascuntur, quae erga se divina dispensatione geri non dubitant; et se propriae voluntati magis quam divinae subjiciunt, et ei quod in verbis sonat, « fiat voluntas tua, » desideriis occultis repugnant, divinae voluntati propriam anteponentes.
Abbreviated transcription (Latin):
sua: inuno: filia: ipsurs: uror. ĩmo:
Soror: Abaelardo: he. loy sa.
Missam ad aiicũ ꝓ ꝯsolatione epłã
dilectissune urãm ad me forte qͥdam
uriꝑ atculit. Quam ex ip̃a statĩ tituli
tius eam cepi leg̃e. qͣnto scͥptorẽ ip̃m
karius amplector. ut cuius remi ꝑdi¬
di u̾bis saltem tanqͣm eius qͣdam una¬
gne recreer. Prant meururi huiꝰ epłe¬

Expanded text:
sua, imo filia; ipsius uxor, imo soror ABAELARDO HELOISSA. Missam ad amicum pro consolatione epistolam, dilectissime, vestram ad me forte quidam nuper attulit. Quam ex ipsa statim tituli tius eam coepi legere, quanto scriptorem ipsum charius amplector, ut cujus rem perdidi, verbis saltem tanquam ejus quadam imagine recreer. Erant, memini, hujus ep