comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate degant: & in futuro uidicio premia
digna recipiant. Hoc enĩ significat usti¬
ciam tuam his qui recto sunt corde: quia
ibi ustissime ad dexteram collocabuntur
rat ut gressus mentis a iusto tramite
non recedat: ne insuꝑbiam erectus ca¬
dat. qui tutissima humilitate constiterat.
Nec uacat qͦd pedem hic singłari numõ
posuit. Certum ẽ. enim in uno nos pede
continue stare non posse: qui conuenient̃
suꝑbie datus ẽ. quoniã elatum hominẽ
diutius non preualet contiuere. Pes enĩ
pro affectu mentis est positus. Nam sicut
gradientes de loco ad locum transferimur.
sic a dnõ separamur quando nos elata
cogitatione diuidimus. Floc enĩ maximũ
constat esse peccatum: unde angłs cecidit
ꝑ quod adam a paradyso probatur exclusus.
Manus uͦ peccatoris. ẽ. male suadentis ope¬
ratio: que tunc nos afidei firmitate mou&.
cum iniqua disceptatione solliciteͬt.
bi ceciderunt om̃s qui oꝑantur iniquitatẽ:

Expanded text:
tate degant, et in futuro judicio praemia tate degant, et in futuro judicio praemia digna recipiant. Hoc enim significat, justitiam tuam his qui recto sunt corde: quia ibi justissime ad dexteram collocabuntur, atoris non moveat me. Orat ut gressus mentis a justo tramite non recedat, ne in superbiam erectus cadat qui tutissima humilitate constiterat. Nec vacat quod pedem hic singulari numero posuit; certum est enim in uno nos pede continue stare non posse: qui convenienter superbiae datus est, quoniam elatum hominem diutius non praevalet continere. Pes autem pro affectu mentis est positus. Nam sicut gradientes de loco ad locum transferimur, sic a Domino separamur, quando nos elata cogitatione dividimus. Hoc enim maximum constat esse peccatum, unde angelus cecidit, per quod Adam a paradiso probatur exclusus. Manus vero peccatoris est male suadentis operatio, quae tunc nos a fidei firmitate movet, cum iniqua disceptatione sollicitat.bi ceciderunt omnes qui operantur iniquitatem;
Abbreviated transcription (Latin):
& cet̾a quȩ leguntur in littĩs sacris. Uerũ¬
intelligere debeamus: sciendum nobis. est.
hoc nomen luminis totius trintatis esse
cõmiune. Legitur enim quod ds̃ lux ẽ. et
tenebre in eo nullȩ sunt. Ergo quia pater
maduertimus de tota trinitate ẽẽ dictũ.
Ds̃ lux est: &e tenebre in eo nulle sunt. Uñ
uersus iste merito de saluatore dicit. Inlumi
ne tuo uidebimus lumen. Patris scilic&
est: ut tota nobis trinitas manifestata con
longe lateq diffũde: ut possint scien¬
tes te in isto scło tutius ambulare. Isti aut̃
scientes dũm: multipliciter intelligendi st̃.
Sciunt enim dnĩn: qui scãm tͥuitatem
corde firmissimo confitentur. qui regulas &¬
litus datas nulla intellectus sui prauitate
distorquent. Ad postremum ipsi soli ueracit᷑
norunt dm̃: qui catholice fidei ñ deserunt
unitate compleri. His rogat pretende mi¬
scdĩam tuam. ut & in isto scło sub dnĩ pie¬

Expanded text:
et caetera quae leguntur in litteris sacris. Verumet caetera quae leguntur in litteris sacris. Verumintelligere debeamus, scienduhoc nomen luminis totius Trinitatis esse commune. Legitur enim: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt . Ergo quia Pater,madvertimus de tota Trinitate esse dictum: Deus lux est, et tenebrae in eo nullae sunt. Unde versus iste merito de Salvatone tuo videbimus lumen, Patris scilicetionem factum est, ut tota nobis Trinitas manifesta constalonge lateque diffunde; ut possint scientes te in isto saeculo tutius ambulare. Isti autem scientes Dominum, multipliciter intelligendi sunt; sciunt enim Dominum qui sanctam Trinitatem corde firmissimo confitentur: qui regulas coelitus datas nulla intellectus sui pravitate distorquent: ad postremum ipsi soli veraciter norunt Deum, qui catholicae fidei non deserunt unitatem complere. His rogat praetendi misericordiam, ut et in isto saeculo sub Domini pie
Abbreviated transcription (Latin):
exponit: quid sit illud quod supui
ait in ebriabuntur. xp̃o dño dictt: qñi apd
te. est. fons uite. Idest initium om̃ium bono¬
rum: & origo urtutum. Unde ꝑfectissime cõ¬
plemur: quando aliquod munus ab eiꝰ pietate
suscipimus. Debriat nos & enim uita potabilis:
cum bone conuersationis studiũ de sacris. m¬
p̾dicationib hauserimꝰ. Sicut ysaias dicit.
Haurietis aquas de fontib saluatoris. Uerũ
in consuetudine mortaliũ. aliud ẽ. lumen:
aliud fons. immo & contraria sibi sunt: quia
fons aque flaminarum lumen extinguit.
Apud dm̃ uero unum ẽ: quia quicquid
dixeris & uerum ẽ. & adhuc minus est. Dici¬
mus enim dm̃ lumen: quia omnẽ homi¬
nem uenientem in hunc mundum illu¬
minat. Fontem. quia sitientẽ & in anem
satiat. Montem. quia fortis & excelsus. est.
Uiam. quia rectus. ẽ. Magistrum: quia doc¬
tor. ẽ. eterne uite. Petram. quia fundam̃¬
tum & firmamentum esse probatur eccłiȩ:

Expanded text:
exponit quid sit istud quod superius exponit quid sit istud quod superius ait, inebriabuntur. Christo Domino dicit: Quoniam apud te est fons vitae, id est initium omnium bonorum et origo virtutum, unde perfectissime complemur, quando aliquod munus ab ejus pietate suscipimus. Debriat etenim nos vita potabilis, cum bonae conversationis studium de sacris praedicationibus hauserimus; sicut Isaias dicit: Haurietis aquas de fontibus Salvatoris . Verum in consuetudine mortalium, aliud est lumen, aliud est fons: imo et contraria sibi sunt, quia fons aquae flammarum lumen exstinguit. Apud Deum vero unum est, quia quidquid dixeris et verum est, et adhuc minus est. Dicimus enim Deum lumen, quia omnem hominem venientem in hunc mundum illuminat . Fontem, quia sitientem et inanem satiat; montem, quia fortis et excelsus est; viam, quia rectus est; magistrum, quia Doctor est vitae aeternae; petram, quia fundamentum et firmamentum esse probatur Ecclesiae;
Abbreviated transcription (Latin):
Hec similitudo tracta ẽ. competenter ab aui¬
bus: quarum pulli teneri spem suã in mat̾¬
narum alarum protectione ponere consu¬
erunt. Quo exemplo & simplicitas sꝑantis
ostenditur: & blandissimi beneficii cautela
ad partẽ bonorum: de hominum consuetu¬
Saine uitiosa. qͥuino nimio gurgitati ñtiꝰ
oppressione torpescunt. Sic ista cȩlestis ebri¬
etas memoriã intercipit scłarium rerum
&e carnalia ita facit amente discedere. tan¬
quam uni crapula quȩ humanos actis
ant̃is sensib alienat. Sequit᷑ etiam. unde
talis possit prouenire ebrietas. Scilicet ab
dita sua inaniter nescit expendere. Quȩ sic
uniu̾so mundo sufficit: ut plena semꝑ ex¬
uberet. Ebrietas sobria: iuinolentia gloriosa.
In qua potator peccat: s eam potius ambi¬
re despiciat. Torrentem uͦ diximus esse flu¬
uium uelocem: qͥ subita pluuiarũ inun¬
ddatione descendit. Cui bene cõparatur sa¬
pientia xp̃i. quia et subita ẽ: & ita raptoa.

Expanded text:
Haec similitudo tracta est competenter ab aviHaec similitudo tracta est competenter ab avibus, quarum pulli teneri spem suam in maternarum alarum protectione ponere consuerunt. Quo exemplo et simplicitas sperantis ostenditur, et blandissimi beneficii cautela a parte bonorum, de hominum consuetudine vitiosa, qui vino nimio gurgitati, mentis oppressione torpescunt. Sic ista coelestis ebrietas memoriam intercipit saecularium rerum, et carnalia ita facit a mente discedere, tanquam vini crapula, quae humanos actus a nostris sensibus alienat. Sequitur etiam unde talis provenire possit ebrietas, scilicet ab s quae condita sua inaniter nescit expendere, quae sic universo mundo sufficit, ut plena semper exuberet. Ebrietas sobria, vinolentia gloriosa, in qua potator peccat, si eam potius ambire despiciat. Torrentem vero diximus esse fluvium velocem, qui pluviarum subita inundatione descendit. Cui bene comparatur sapientia Christi, quia subita est, et ita rapida,
Abbreviated transcription (Latin):
rabunt. N unc latius ꝑ uarias enume¬
rationes exponit qd suꝑius breuitꝰ dixit.
Iudicia tua abẏssus multa. Quẽ admodũ
admirantis aduerbium. ẽ. id est quam sub¬
lunit̾. quã potent̾ miscdĩas tuas largi¬
tate mirabili contulisti: ut & peccatores
ad p̃mia uenire faceres. & iustos sperare
promista: dona sancires. & nota quod
suꝑius homines dixerit: nunc autem fi¬
lio hominũ ponte. hominẽ plerumꝙ
dicuntur. qui nec dum pͥmi hominis
uetustate deposita: in originalis peccati
crimine ꝑseuerant. Nam̃ &e ipse adam
qm̃ primus ẽ. homo dr̃: non filiꝰ hominis.
fiulii autem hominũ sunt: qui grãm baptis¬
matis consecuti in nouam progeniem prefran¬
te duõ renascuntur. Nam & ipse xp̃s filius
hominis dictus. ẽ: ut reuera cuius premia sus¬
cipiunt eius et nomine decorentur. Ale uero
sunt dni precepta noui & ueteris testam̃ti
in quoium protectione iustus om̃is sperare
cognoscitur: dum eis obedire monstratur.

Expanded text:
varias enumerationes exponit quod superius breviter dixit, Judicia tua abyssus multa. Quemadmodum admirantis adverbium est, id est, quam sublimiter, quam potenter misericordias tuas largitate mirabili contulisti, ut et peccatores ad praemia venire faceres, et justos sperare promissa dona sancires! Et nota quod superius homines dixerit, nunc autem filios hominum ponit. Homines plerumque dicuntur, qui necdum primi hominis vetustate deposita, in originalis peccati crimine perseverant. Nam et ipse Adam quoniam primus est, homo dicitur, non filius hominis. Filii autem hominum sunt qui gratiam baptismatis consecuti, in novam progeniem, praestante Domino, renascuntur. Nam et ipse Christus Filius hominis dictus est, ut revera cujus praemia suscipiunt, ejus et nomine decorentur. Alae vero sunt Domini praecepta Novi et Veteris Testamenti, in quorum protectione justus 120 omnis sperare cognoscitur, dum eis obedire monstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
nec ratione aliqua diffinire preualemus.
Sicut apłs dic̃. Quam in comprehensibi¬
lia sunt iudicia eus: & inuestigabiles uie
ipsius. his tamen omĩb unum nom̃ appo¬
situm. ẽ. abyssus. Idest profunditas. quȩ ñ
ualet apprehendi. Exponit etiã quare iu-¬
dicia eius abyssos dixerit. Merito quando
pecc̃orib uimentorum se mordinata uo¬
luntate tractantib beneficia sue pieta¬
tis dulgae. Noc autem que: mens que ratio
comprehendat. supplicationem penitentiu
ad p̃mia transire iustorum: Uides gͦ diĩ
iudicia profundis abyssis aptissime: comi-¬

Expanded text:
nec ratione aliqua definire praevalemus; sicut Apostolus dicit: Quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius ! His tamen omnibus unum nomen appositum est, Abyssus, id est profunditas quae non valet apprehendi. Exponit etiam quare judicia ejus abyssum dixerit: merito, quando peccatoribus, jumentorum se inordinata voluntate tractantibus, beneficia suae pietatis indulget. Hoc autem quae mens, quae ratio comprehendat supplicationem poenitentium ad praemia transire justorum? Vides ergo Domini judicia profundis abyssis aptissime com
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiore psalmo in pͥma parte eccłia scã
Tocuta. ẽ. & post dm̃ uerba secuta sunt. Ita
& in hoc propħa precursor est. in ipso quippe
pͥncipio beatus dauid ꝑ elemosinas scãs mo¬
ralem nobis docuit disciplinã. secundo per
passionem suam dñs naturales semitas in¬
dicauit. Tercio resurrectioĩs miraculo inspec¬
tiua nos claritate compleuit. ut celestis
philosophiȩ u̾itas trib partib narrata cons¬
taret. Qd si diligent̾ inspexeris. & in reliqͥs
psalmis positum frequent̾ inuenies. Unde psal¬
mi huius suscepto benesicio. magna exultatio¬
ne dicendum. ẽ. Benedictus dominus deus
isrł. a seculo & usq in seculum fiat fiat. Ex

Expanded text:
iore psalmo, in prima parte Ecclesia sancta locuta est, et post Domini verba secuta sunt: ita et in hoc propheta praecursor est. In ipso quippe principio beatus David per eleemosynas sanctas morales nos docuit disciplinas. Secundo per passionem suam Dominus naturales semitas indicavit. Tertio resurrectionis miraculo inspectiva nos claritate complevit, ut coelestis philosophiae veritas tribus partibus narrata constaret. Quod si diligenter inspexeris, et in reliquis psalmis positum frequenter invenies. Unde psalmi hujus suscepto beneficio magna exsultatione dicendum est: Benedictus Dominus Deus Israel, a saeculo, et usque in saeculum: fiat, fiat. EX
Abbreviated transcription (Latin):
rum uirtutem uidebantur exprimere.
uno cominate: dilectio famulantis exp̃s¬
sa ẽ. Non enim uel inse uel induitiis . s
in dnõ anmam suã dicit esse laudandam.
Tunc enim głatur fidelis seruus. quã do
laudabilem dnm̃ habere cognoscitur. Scit
enim ad se referri bonum: cum dñs eius fue¬
rit multorum ore p̾dicatus. Nam si quis
hodie dño detrahat. deuotus famulus quo
furore succenditur. Qua ffomachatione
cruciatur: Datum ẽ. enim fidelib seruis:
ut aut de fama dominoꝵ aduersa seuuiant.
aut de prospera opinione congaudeant.
Sequitur. Audiant mansueti et lecentur.
Non dixit lege docti. ñ ieiunantes. ñ psal¬
lentes. sed mansueti letentur: qui caritate
p̃cipua habere rerum omĩum temꝑan-¬
tiam consueuerunt.

Expanded text:
rum virtutem videbantur exprimere. rum virtutem videbantur exprimere. uno commate dilectio famulantis expressa est; non enim vel in se vel in divitiis, sed in Domino suam animam dicit esse laudandam. Tunc enim gloriatur fidelis servus, quando laudabilem Dominum habere cognoscitur; scit enim ad se referri bonum, cum Dominus ejus fuerit multorum ore praedicatus. Nam si quis hodie Domino detrahat, devotus famulus quo furore succenditur, qua stomachatione cruciatur? Datum est enim fidelibus servis ut aut de fama dominorum adversa saeviant, aut de prospera opinione congaudeant. Sequitur, audiant mansueti et laetentur. Non dixit, lege docti, non jejunantes, non psallentes, sed mansueti laetentur, qui charitate praecipua habere rerum omnium temperantiam consueverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
minib nouimus eẽ diuersum: modo tͥbu¬
lationib asperum. modo gaudio blandum
Ergo in om̃i tempore benedicendũ dnm̃.
propheta denuntiat: quando & aduersa
patimur. et consolata felicitate gaudemꝰ
sicut iusti fecerunt atq faciunt dñi amore
flagrantes. S quãuis debitum atq profi¬
cuum sit ut creatura suum semꝑ laudet
auctorem: tamen propter humanitatis di¬
u̾sos actus pene impossibile nobis uidetur
psalmodie laudes dño iugiter ꝑsonare. S
in ore hominis iusti semꝑ laus ẽ. dei. quan¬
do talia uel cogitat uel loquitur: ut nulla
redargutione culpetur. Quicqͥd enim ex
patientia ex caritate ex simplicitate cetisq
uirtutib uel loquimur uel mente gestamꝰ:
iuire diuinis laudib applicatur. Ipsius enĩ
enim p̾conium est. qui donat ore ac corde
honesta meditari. Laus enim a lauro dic¬
ta est: quȩ solebat coronare uictores. Hec
mystice saliuȩ sunt: quas tituli similitudo

Expanded text:
minibus novimus esse diversum, modo tribuminibus novimus esse diversum, modo tribulationibus asperum, modo gaudio blandum. Ergo in omni tempore benedicendum Dominum propheta denuntiat, quando et adversa patimur, et collata felicitate gaudemus; sicut justi fecerunt, atque faciunt Domini amore flagrantes. Sed quamvis debitum atque proficuum sit ut creatura suum semper laudet auctorem, tamen propter humanitatis diversos actus, pene impossibile nobis videtur psalmodiae laudes Domino jugiter personare; sed in ore hominis justi semper laus est Dei, quando talia vel cogitat vel loquitur, ut nulla redargutione culpetur. Quidquid enim ex patientia, ex charitate, et simplicitate, caeterisque virtutibus, vel loquimur, vel mente gestamus, jure divinis laudibus applicatur. Ipsius enim praeconium est qui donat, ore ac corde honesta meditari. Laus enim a lauro dicta est, quae solebat coronare victores. Haec mysticae salivae sunt, quas tituli similitudo
Abbreviated transcription (Latin):
er totum psalmum uerba prophete
sunt: alfabeti hebrei littãs excepta
sexta in capitib uersuum ꝑ ordinem pone.
In prima parte benedicere se dñm cum ꝓ¬
mittit: admonens mansuecos ut secum in
eiꝰ laudib ꝑseuerent. Predicti aut̃ alfabeti.
hec pars: quatuor litteras comprehendit.
Secunda ad conu̾sationem fidelium quȩ
sint bene mitorum premia ñ tacentur:
quȩ continet litteras sex. Tercia quasi filioꝰ
ammonet: a quibꝰ se delictis debeãt abstiñt¬
Hec habet litteras quatuor. Quarta iustos
dicit de om̃ib tribulationib erudiendos.
et impios debitas penas eẽ passuros. ne in pe¬
riculis suis aliqua dubietate mollescerent.
Nic etiam residue septem littere p̃notantur.
& mem̃to sicut in uigesimo quarto psalmo
iam dictum ẽ. hunc alfabetum imꝑfectum
illos indicare: qui laudes dñi nequeunt ple¬
nissima uoluntate oꝑum integritate cantare.
enedicam dnm̃ in om̃i tempore: semꝑ
laus eiꝰ more meo. ¶S empus in no¬

Expanded text:
er totum psalmum verba prophetae sunt, alphabeti Hebraei litteras, excepta sexta, in capitibus versuum per ordinem ponentis. In prima parte benedicere se Dominum compromittit, admonens mansuetos ut secum in ejus laudibus perseverent. Praedicti autem alphabeti haec pars quatuor litteras comprehendit. Secunda ad conversionem fidelium, quae sint bene meritorum praemia non tacentur, quae continet litteras sex. Tertia quasi filios admonet a quibus se delictis debeant abstint litteras quatuor. Quarta justos dicit de omnibus tribulationibus eruendos, et impios debitas poenas esse passuros, ne in periculis suis aliqua dubietate mollescerent; hic etiam residuae septem litterae praenotantur. Et memento, sicut in vigesimo quarto psalmo jam dictum est, hunc alphabetum imperfectum illos indicare qui laudes Domini nequeunt plenissima operum integritate cantare.enedicam Dominum in omni tempore, semper laus ejus in ore meo. Tempus ho
Abbreviated transcription (Latin):
m hystoria tituli istius regum
lectione pandatur. suꝑfiuum
est. copiam fontis illius in hac
breuitate diriuare. ne nobis tos
areolam pagine unius loci es¬
fusa relatio. complere ac tegere uideatur S
rem cum nominib suis breuiter intunamꝰ.
Cum saul ꝑsequeretur dauid: confugit ad achi
regem. Ibiq dum eẽt inuidia fatiente suspec¬
tus. industriose mutauit uultum suum ita
ut saluus ora compleret: quatinus mergu¬
minus estimatus. miseratione fatiente di¬
mitteretur illesus. Quȩ: tam̃ sicut et alia ꝑ
illum uirum magni sacramenti qualitate
ꝑacta sunt. Significabat enim saliuas hoc
est. scripturas diuinas in barba:. idẽ. in forti¬
tudine magna decurrere. s propter signi¬
ficantias rerum pro achis ad quem confuge¬
rat dauid: mutatum nomen abimelech: S¬
Hoc ad dnm xp̃m bene ꝑtinere manifestũ
est: ꝑ quem gloriosus pater seruitium mũ¬
di sanctissima deuotione suscepit. S cum dic̃
dimisit eum: regem significat abimelech.

Expanded text:
m historia tituli istius Regum lectione pandatur , superfluum est copiam fontis illius in hac brevitate derivare: ne nobis totam areolam paginae, unius loci effusa relatio complere ac tegere videatur; sed rem cum nominibus suis breviter intimamus. Cum Saul persequeretur David, con fugit ad Achis regem, ibique dum esset invidia faciente suspectus, industriose mutavit vultum, ita ut salivis ora compleret, quatenus energumenus aestimatus, miseratione faciente dimitteretur illaesus; quae tamen, sicut et alia, per illum virum magni sacramenti qualitate peracta sunt. Significabat enim salivas, hoc est Scripturas divinas, in barba, id est in fortitudine magna decurrere. Sed propter significantias rerum pro Achis, ad quem fugerat David, mutatum nomen est Abimelech;  Christum bene pertinere manifestum est, per quem gloriosus Pater servitium mundi sanctissima devotione suscepit. Sed cum dicit, dimisit eum, regem significat Abimelech.
Abbreviated transcription (Latin):
referuntur. Primum dixit psallite domino.
& ne insuis suꝑsticionib psallendum pu¬
tarq ẽẽ gentilitas. addidit qui habitat
in syon: ut designaret dnm saluatorem. qͥ
in illis partibꝰ corꝑaliter apparens religione
sui nominis totius mundi ambitũ conpre¬
hendit. Hoc enim de scã incarnatione dicit᷑.
Nã ille ubi non habitat. qui ubiq totus ẽ:
Uerum ut nominis huiꝰ mysterium eciã
sꝑitalit̾ ꝑscrutemur. syon speculatio dici¬
tur. quia reuera ds̃ in contemplatione
piissima repꝑitur. Et iuste ibi nobis habita¬
re dicitur. ubi eum illuminati cęlesti gr̃a
contuemur. Exponit etiã quod suꝑius
dix̃. psallite. Ca hoc est reuera ibi psallere
uniueisis gentib eius mirabila nuntia¬
re. Unde intelligere possumꝰ in om̃i actu
psalmodiã competenter dici. quicquid pot̃
dñi laudib applicari. Intuendum ẽ eciam
quia hoc ꝑ diffĩnitionem decenter exposi¬
tum ẽ. Dicit enim cui dño psalleretur. idẽ.
qui habitat in syon. Cm̃ requirens

Expanded text:
escant. Primum dixit, psallite Domino; et ne in suis superstitionibus psallendum putaret esse gentilitas, addidit, qui habitat in Sion: ut designaret Dominum Salvatorem, qui in illis partibus corporaliter apparens, religione sui nominis totius mundi ambitum comprehendit. Hoc enim de sancta incarnatione dicitur; nam ille ubi non habitat, qui ubique totus est? Verum ut nominis hujus mysterium etiam spiritualiter perscrutemur, Sion speculatio dicitur, quia revera Deus in contemplatione piissima reperitur. Et juste ibi nobis habitare dicitur, ubi eum illuminati coelesti gratia contuemur. Exponit etiam quod superius dixit, psallite, quia hoc est revera illi psallere, universis gentibus ejus mirabilia nuntiare. Unde intelligere possumus in omni actu psalmodiam competenter dici, quidquid potest Domini laudibus applicari. Intuendum est etiam quia hoc per definitionem decenter explicatum est; dicit enim cui Domino psalleretur, id est, qui habitat in Sion. Vers
Abbreviated transcription (Latin):
ter inuenitur in titulis.xxo.¬
iNem duob dicimus modis. Primꝰ¬
mus ẽ iste cõmunis atq mortalis quãdo
res aliqua ad extremum ꝑducta ꝑuen̾it.
nec ulterius pot̾ prodire. qui motus sui
t̃minum probatur acciꝑe. Sic enim dicimꝰ
finiri cibum. qui sedula comestione consup̃¬
tus ẽ. Finitam pecuniã que docetur expen¬
sa. & cetera quȩ hoc modo ꝓbantur edici.
Seds̃ dicitur finis ꝑfectus atq ꝑpetuus
quem modo querimus qͥ tunc nobis ꝓten¬
di magis ac dilatari incipit. quando ad
eum mens deuota ꝑuenerit. Finis gͦ legis
denti. Ad quem dum ꝑuenerimꝰ. nichil
ultra ꝑquiremꝰ. s in ipso bĩtudinis fine
contenti. plenissima iocunditate ꝑfrueo.
Cuiꝰ tantum amor ꝓficit. quantum in¬
tellectus nr̃ dño prestante darescit. Et

Expanded text:
ter invenitur in titulis. Finem duobus dicimus modis. Primus est iste communis atque mortalis, quando res aliqua ad extremum deducta pervenerit, nec ulterius potest prodire; qui motus sui terminum probatur accipere. Sic enim dicimus: finitum cibum, qui sedula comestione consumptus est; finitam pecuniam, quae docetur expensa, et caetera, quae hoc modo probantur edici. Secundus dicitur finis perfectus atque perpetuus, quem modo quaerimus; qui tum nobis protendi magis ac dilatari incipit, quando ad eum mens devota pervenerit. Finis ergo legis denti . Ad quem dum pervenerimus, nihil ultra perquiremus, sed in ipso beatitudinis fine contenti, plenissima jucunditate perfruemur. Cujus tantum amor proficit, quantum intellectus noster, Domino praestante, clarescit.
Abbreviated transcription (Latin):
latꝰ gustat. uel nasus odoratur. dõ sola con¬
templationis uirtute notissima sunt.
dolosis. Exsoluit quod suꝑius dixit. ꝑci¬
pere est eñu non transitorie aliquid sume¬
re. s preces hominũ copiosa dignatione re¬
cipere. Non in labiis dolosis. Sic̃ auideis ma¬
nauit falsa sententia. apud quos innocens
dampnatus ẽ. & latro cognoscitur absolutꝰ.
prodeat udiciũ. Propria scͥpture diuinȩ
& nobis inusitata locutio est. quia de mente
solet manare sententia. S hoc dño ꝑ tropicas
elocutiones decent̃ aptatur. quia ille quod
iudicat uid&. dum testis est examinis sui:
nec de facto alicuiꝰ testimoniũ querit. qui
solus om̃ium ueracissime secreta cognoscit.
De uultu gͦ dicit. id est de aspectu tuo. scdm
illa que in me respicis atq cognoscis. Hoc
auteni ille recte petebat. qui se nouerat pol¬
lutionẽ non habere peccarti. Sequit᷑. Ocłi
tui uideant eqͥtatem. hic equitatẽ ipsam

Expanded text:
latus gustat, vel nasus odoratur, Deo sola conlatus gustat, vel nasus odoratur, Deo sola conemplationis virtute notissima sunt. dolosis. Excolit quod superius dixit. Percipere est enim non transitorie aliquid sumere, sed preces hominum copiosa dignatione recipere. Non in labiis dolosis; sicut a Judaeis manavit falsa sententia, apud quos innocens damnatus est, et latro cognoscitur absolutus.prodeat judicium: propria Scripturae divinae, et nobis inusitata locutio est, quia de mente solet manare sententia: sed hoc Domino per tropicas elocutiones decenter aptatur, quia ille quod judicat videt, dum testis est examinis sui; nec de facto alicujus testimonium quaerit, qui solus omnium veracissime secreta cognoscit. De vultu ergo dicit, id est de aspectu tuo, secundum illa quae in me respicis atque cognoscis. Hoc autem ille recte petebat, qui se noverat pollutionem non habere peccati. Sequitur: Oculi tui videant aequitatem. Hic aequitatem, ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
rifaria oratio adhumanitatẽ xp̃i in hoc
p̃salmo depromitur. Pma est. ubi scdm uis¬
ticiã suam sibi petit debere restitui. Sed̾a
ut auideoiũ insidiis eius puritas liberet᷑.
In tercia: resurrectionẽ uelocissimã deprecat᷑.
ne diutiꝰ insultare liceat ꝑuerso popło iude¬
orum. & ne aliquid de eius maiestate turba
sidelium haberet ambiguum ꝓfitetur se in
et̾nam beatitudinem eẽ mansurum. ps̃.¬
xaudi dñe iusticiam meam. intende de¬
precationem meam.Epud dm̃ certum
est habere iusticiã uocem suam: qui res ta¬
citas intelligentie sue uirtute cognoscit.
ipsius ẽ. enim oratio ꝑfecta. cuiꝰ causa cla¬
mat & lingua. actus. et sermo. uita et co¬
gitatio. Intende deprecationi mee. Non in¬
cassum dissonantib reb uerba ista copulata
sunt. Nam inttendere oculorum ẽ. preces ad¬
mittere aurium. S idõ ista uerba sociata st̃.
ut ambarum rerum unus intelligeretur
effectus. Quicqͥd enim uel auris audit uel
oculus uidet. uel manus palpat: uel que pa¬

Expanded text:
rifaria oratio ab humanitate Christi in hoc psalmo depromitur. Prima est, ubi secundum justitiam suam sibi petit debere restitui. Secunda, ut a Judaeorum insidiis ejus puritas liberetur. In tertia, resurrectionem velocissimam deprecatur, ne diutiorum, et ne aliquid de ejus majestate turba fidelium haberet, ambiguum profitetur se in aeterna beatitudine mansurum. xaudi, Deus, justitiam meam; intende deprecationi meae. Apud Deum certum est habere justitiam vocem suam, qui res tacitas intelligentiae suae virtute cognoscit. Ipsius est enim oratio perfecta, cujus et causa clamat et lingua, actus et sermo, vita et cogitatio. Intende deprecationi meae. Non incassum dissonantibus rebus verba ista copulata sunt; nam intendere oculorum est, preces admittere aurium. Sed ideo verba ista sociata sunt, ut ambarum rerum unus intelligeretur effectus. Quidquid enim vel auris audit, vel oculus videt, vel manus palpat, vel pa
Abbreviated transcription (Latin):
iitiuus
sꝑitales nuptiȩ referuntur. istius uita epitbala¬
mii laude celebrantur. cuius uirtus ultra om̃s
uͥtutes. ẽ: pulcritudo suꝑ om̃s decores. potentiȩ
in enarrabilis pietas singlaris. O beata sponsa
quȩ tante maiestati probaris esse coniuncta:
non societate carnali. s inuiolabili conunc¬
tione caritatis. quando illi copulata ẽẽ cognos¬
ceris qui te suo splendidissimo lumine radia¬
uit. Qua propt̾ diuinitati deuotissime sup¬
plicemus. ut corde mnundissimo ad inspectuũ

Expanded text:
Filius iritales nuptiae referuntur, istius vota epithalamii laude celebrantur; cujus virtus ultra omnes virtutes est, pulchritudo supra omnes decores, potentia inenarrabilis, pietas singularis. O beata sponsa, quae tantae majestati probaris esse conjuncta, non societate carnali, sed inviolabili conjunctione charitatis! Quando illi copulata esse cognosceris, qui te suo splendidissimo lumino radiavit? Quapropter Divinitati devotissime supplicemus, ut corde mundissimo ad i
Abbreviated transcription (Latin):
hec uerba nobis singillatim aiscussa
parturiant. qͥa titulus psalmi multaꝵ
nominũ congregatione prolixus. est.
Infinem sepe dictum. ẽ. ꝑfectionem significai.
hoc. ẽ dnm saluatorem. Pro his qͥ cõmutabun¬
tur filiis chore. hoc declarat. quia filii crucis
in ȩcclĩa ꝑmanentes de tristicia mundi huiꝰ
transibunt in gaudium sempit̾num. Ad in¬
tellectum canticũ textum psalmi significat.
qͥ trahendus. est. ad intelligentiã suꝑnam. in qͣ
fut᷑aum rerum sacram̃ta sꝑitalia continent᷑.
ꝓ dilecto. filium uult intelligi dnm̃ xp̃m

Expanded text:
ec verba nobis singillatim discussa parturiant: quia titulus psalmi multorum nominum congregatione prolixus est. In finem saepe dictum est perfectionem significare, hoc est Dominum Salvatorem. Pro his qui commutabuntur filiis Core, hoc declarat: quia filii crucis in Ecclesia permanentes, de tristitia mundi hujus transibunt ad gaudium sempiternum. Ad intellectum canticum, textum psalmi significat, qui trahendus est ad intelligentiam supernam, in qua futurarum rerum sacramenta spiritalia continentur. Pro dilecto filio, vult
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ab adiunctis. Adiunctum est. enĩ timere
dnm̃: & sꝑare in eum. Quȩ res mutua et in¬
solubili societate conectuntur. Et eripiat
uo ista sunt uota fidelissimi xp̃iani:
ut in futuro iudicio eripratur amorte
ꝑpetua. et hic sꝑitalib alimoni is transigat᷑.
Eripit enim amorte animas uistorũ. cum
eas tollit de potestate diaboli: cum ꝑ indul¬
gentiã efficit liberos. quos peccati dñatio
fecerat eẽ captiuos. In fame autẽ eos alit.
quando in hoc mundo ubi bonarum rerum
indigentia ẽ sꝑitali cibo nutrire ñ desinit
qͦs redemit. flimentum quippe dictum ẽ:
quasi mentis nutrim̃tum. In fame enĩ sunt
positi: qui se celestium rerum desiderio semꝑ
a cendunt. O fames illa multum satura: &
sine penuria probabilit̾ semꝑ auida. Fsu¬
riunt enim beati. non quia dominica da¬
pe ieuim sint: sed querendo uigit᷑ mardes¬
cunt. quia dñi appetitione proficiunt.
sicut euangłista dicit. Beati qui esuriunt. &

Expanded text:
dicitur ab adjunctis; adjunctum est enim timere dicitur ab adjunctis; adjunctum est enim timere Dominum, et sperare in eo; quae res mutua et insolubili societate connectitur. Vers. 19. Uos in fame. Duo ista sunt vota fidelissimi Christiani, ut in futuro judicio eripiatur a morte perpetua, et hic spiritualibus alimoniis transigatur. Eripit enim a morte animas justorum, cum eas tollit de potestate diaboli, cum per indulgentiam efficit liberos, quos peccati damnatio fecerat esse captivos. In fame autem eos alit, quando in hoc mundo, ubi bonarum rerum indigentia est, spirituali cibo nutrire non desinit quos redemit. Alimentum quippe dictum est, quasi mentis nutrimentum. In fame enim sunt positi, qui se coelestium rerum desiderio semper accendunt. O fames illa multum satura, et sine penuria probabiliter semper avida! Esuriunt enim beati, non quia dominica dape jejuni sunt, sed quaerendo jugiter inardescunt, quia Domini appetitione proficiunt; sicut evangelista dicit: Beati qui esuriunt et
Abbreviated transcription (Latin):
festimatione smiscet: salutem sessoris sui ñ ual&
custodire. quia feruida nimis incauta fuite:
et qu sub modestia ñ graditur. rumosis ca¬
sib semꝑ exponitur falsus enim dictus .e.
equils es quod solet inse fallere presumentẽ¬
cce occli dm̃ suꝑ metuentes eum: spantẽ
in miscd̾a eius. Oculi dñi ponunt᷑
pro uoluntate diuina: quia quos gratos ha¬
benus ipsos sine dubitatione respicimus
E contra ab illis aspectum aũtimus. qͥnr̃is
mentib horruerunt. Ergo occli dñ sunt suꝑ
tim̃tes eum. quia pietas ipsius eos protegit.
quos se timere cognoscit. S quoniam dixit
de timentib: oportune sequitur de amantibꝰ.
quia utrumq in ddñi dilectione coniunctum
ẽ. Nam qui dm̃ bene timet: amat. Quene
amat: & timet. Rẽ istȩ in humanis actibus
diuiduntur. Cecerũ in celesti deuotione soci¬
ate sunt. Qsint enim timentes: exponit.
Iaest spantes in miscadia eius. Quod argum̃tũ

Expanded text:
festinatione permiscet, salutem sessoris sui non valet festinatione permiscet, salutem sessoris sui non valet custodire: quia fervida nimis incauta sunt; et qui sub modestia non graditur, ruinosis casibus semper exponitur. Falsus enim dictus est equus, eo quod solet in se fallere praesumentecce oculi Domini super timentes eum, sperantes in misericordia ejus. Oculi Domini ponuntur 109 pro voluntate divina: quia quos gratos habemus, ipsos sine dubitatione respicimus; econtra ab illis aspectus avertimus, qui nostris mentibus horruerunt. Ergo oculi Domini sunt super timentes eum: quia pietas ipsius eos protegit, quos se timere cognoscit. Sed quoniam dixit de timentibus, opportune sequitur de amantibus, quia utrumque in Domini dilectione conjunctum est; nam qui Deum bene timet et amat, qui bene amat et timet. Res istae in humanis actibus dividuntur; caeterum in coelesti devotione sociatae sunt. Qui sint enim timentes exponit, id est, sperantes in misericordia ejus. Quod argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
roboratus: contra immanitatẽ diaboli assidua
dimicatione confligit. Qͥ merito gygas esse
dr̃: a quo talib sꝑitib obuiatur. S ist qͦq
qui iam dei gr̃a suffragante multos spirit᷑
fugat saluus esse non poterit si uelut gigã
Suꝑbie uitio subleuat᷑. quo fragilis raptatur
humanitas de meritorum suorum qualitati
p̃sumpserit. S quamuis gygas latino ser¬
mone t̾rigena dicatur: tamen et in bono
poni manifestum ẽ. Legitur enim de xp̃o.
Exultauit ut gẏgas ad currendam uiam.¬
alsus equus ad salutem: in habundan¬
tia autem uirtutis suȩ ñ erit saluus. i¬
quum ponit profelicitate mundana.
quȩ homines sic portat: tamquam si
equinis gesticulationibꝰ ꝑuehantur. Haec
autẽ humana spes sic decipit: quẽadmodũ
falsus equus. Qui cum iactando se graditui
subito ruinã quã non opinatur incurrit
Et quare sit falsus equus expontt. Ile autem
dum campos appetit. dum pedes prepropera

Expanded text:
roboratur, qui contra immanitatem diaboli assidua roboratur, qui contra immanitatem diaboli assidua dimicatione confligit. Qui merito gigas esse dicitur, a quo talibus spiritibus obviatur. Sed iste quoque, qui jam gratia Dei suffragante multos spiritus fugat, salvus esse non poterit, si velut gigas superbiae vitio sublevatus quo fragilis raptatur humanitas, de meritorum suorum virtute praesumpserit. Sed quamvis gigas Latino sermone terrigena dicatur, tamen et in bono poni manifestum est; legitur enim de Christo: Exsultavit ut gigas ad currendam viamalsus eguus ad salutem: in abundantia autem virtutis suae non erit salvus. Equum ponit pro felicitate mundana, quae homines sic portat, tanquam si equinis gesticulationibus pervehantur. Haec autem humana spes sic decipit, quemadmodum falsus equus; qui cum jactando se graditur, ruinam subito, quam non opinatur, incurrit. Et quare sit falsus equus exponit; ille enim dum campos appetit, dum pedes praepropera
Abbreviated transcription (Latin):
do quem disposuerat facere poterat sub¬
uenire: Qi finxit singillatim cor¬
da eorum. qui intelligit omia oꝑa eoꝵ.
inxit corda: quib intelligentie sue
largͣitus ẽ. Fingere enĩ dicimꝰ cytoplastaᷤ.¬
qui formulas quasdam ad oꝑationis suȩ uora
componunt. Sic et dñs mentes uistorum fu¬
mat atq disponit: ut ad miscdie sue dona
ꝑducat. singillatim: idẽ. diusim atq distiuc¬
tim. Corda eorum scilicae scõrum sub dñi ti¬
more uiuentium. Sequit᷑. Qui intelligit
omĩa oꝑa eoꝵ. Intelligit utiq quando acti
fortitudinis suȩ. Negem dic̃ hominem
continentem. qui quamuis regat corpꝰ suũ
miseratione diuina auitiis carnalib tam̃
saluus fieri ñ potest: dum de sua uirtute p̃¬
sumpserit. Iuste enim uirtus humana dese¬
ritur: quando datum bonum atq ꝑfectum
non largitori dõ. sed propͥis uiribus
applicatur. Idẽ  gygantem uult
intelligi. qui uirtutum magnitudine

Expanded text:
do quem disposuerat facere subdo quem disposuerat facere subveniret. 15 Qui finxit singillatim corda eorum: Qui intelligit omnia opera eorum. C Finxit corda quibus intelligentiae suae dona largitus est. Fingere enim dicimus ceroplastqui formulas quasdam ad operationis suae vota componunt; sic et Dominus mentes justorum format atque disponit, ut ad misericordiae suae dona perducat. Singillatim, id est divisim atque distinctim. Corda eorum, scilicet sanctorum, sub Domini timore viventium. Sequitur, qui intelligit in omnia opera eorum. Intelligit utique, quando actibfortitudinis suae. Regem dicit hominem continentem, qui quamvis regat corpus suum miseratione divina, a vitiis tamen carnalibus salvus fieri non potest, dum de sua virtute praesumpserit. Juste enim virtus humana deseritur, quando datum bonum atque perfectum non largitori Deo, sed propriis viribus applicatur. Idem gigantem vult intelligi, qui virtutum magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim homo respexit ad dñm: s dñs
prospexit ad hominẽ. Prospicere est siqͥdẽ
porro positum conspicere: qui reuera pec¬
catis erat diuisus. Et quod dictu nefas
.ẽ. redditus fuerat a suo creatore longin¬
quus. Nam quod ait & uidit: grãm signi¬
ficat miserantis. Illos enim uidere dicimꝰ:
quib & aliquid prestitum eẽ declaramꝰ.
Et considera quia ñ dicit uisa peccata:
s filios hominũ. Nam cum delicta res¬
picit: punit. Cum homine̾ intuetur
absoluit: sicut in quinquagesimo psal¬
mo dicturus ẽ. Auerte fatiem tuam a
peccatis meis. & alibi. Ne auertas faciẽ
cuã ame. Unde nobis intelligenda atq
retinenda est: salutaris ista diuersitas.
e futuro corpore dñi tunc dicebat.
Nam dum omĩa que ordine ue-¬
niente succedunt. in predestinatione su¬
eruit constituta: quantomagis incarna¬
tionis eiꝰ miraculum ante scła probat᷑
fuisse dispositum: quod ꝑiclitanti mĩ¬

Expanded text:
Non enim homo respexit ad Dominum, sed Dominus Non enim homo respexit ad Dominum, sed Dominus prospexit ad hominem. Prospicere est siquidem porro positum conspicere. Qui revera peccatis erat divisus, et, quod dictu nefas est, redditus fuerat a suo Creatore longinquus. Nam quod ait, et vidit, gratiam significat miserentis. Illos enim videre dicimus, quibus et aliquid praestitum esse declaramus. Et considera quia non dicit, visa peccata; sed, filios hominum. Nam cum delicta respicit punit; cum hominem intuetur absolvit; sicut in quinquagesimo psalmo dicturus est: Averte faciem tuam a peccatis meis , et alibi: Ne avertas faciem tuam a me . Unde nobis intelligenda atque retinenda est salutaris ista diversitas. tant orbem. De futuro corpore Domini tunc dicebat. Nam dum omnia quae ordine veniente succedunt, in praedestinatione fuerint constituta; quanto magis incarnationis ejus miraculum ante saecula probatur fuisse dispositum, quod periclitanti m
Abbreviated transcription (Latin):
tis ꝑfectis atq adunatis sicut cepit iN
unitate ꝑsone semꝑ existat. Peata¬
gens cuuis. ẽ: dominus d̃s eorum: popłm
quẽ elegit dominꝰ in hereditatem sibi.:
enit ad secundum menbrum in quo
dicturus ẽ qͦd in pͥmo uersu ꝓposuit:
qui sint recti aut quos decet dñi collau¬
datio. Gentem itaq dicit ꝑtinentem ad
hierłm suꝑnam: quam adunatã constat
ex om̃ib gentib Ipsa utiq beata ẽ. a qua
ds̃ uere colitur. & omnium dominus ad¬
gratur: idest qui eos protegit ac gubernat.
Hereditas quidem dicitur. & cumꝰ dimit¬
tit᷑ alteri: & cũ adquiritur. S pople
xp̃ianus hereditas. est. adquisitionis non
dimissionis. quia eum auctor sius possidet:
dñi futurus exponitur.: ꝑfiguram que
grece ydea. latine species dicitur: quãdo
u̾elut effigiem rei future occłis offerentes
animi uotum ad audiendi studiũ conci¬
tamus. De cęlo prospexit enim dominꝰ:
quando proprii fili ĩ donauit aduentum.

Expanded text:
tis, perfectis atque adunatis, sicut coepit in tis, perfectis atque adunatis, sicut coepit in unitate personae, semper existat. Vens cujus est Dominus Deus eorum; populus quem elegit in haereditatem sibi. Venit ad secundum membrum, in quo dicturus est, quod in primo versu proposuit, qui sint recti, aut quos decet Domini collaudatio. Gentem itaque dicit pertinentem adconstat ex omnibus gentibus. Ipsa utique beata est, a qua Deus vere colitur, et omnium Dominus adoratur; id est, qui eos protegit ac gubernat. Haereditas quidem dicitur et cum dimittitur alteri, et cum acquiritur. Sed populus Christianus haereditas est acquisitionis, non dimissionis: quia eum auctor suus possidet, Domini futurus exprimitur per figuram quae Graece idea, Latine species dicitur: quando velut effigiem rei futurae oculis offerentes, animi votum ad audiendi studium concitamus. De coelo enim prospexit Dominus, quando proprii Filii donavit adventum.
Abbreviated transcription (Latin):
erit: & om̃ia quecumq cogitaui efficiam.
Idem et heremias ait. Si non esset testam̃¬
tum meum in custodia die ac nocte: precep¬
ta celi & t̾re non dedissem. Consilium uero
ipsius bene intelligimꝰ incarnationis archa-¬
num: quod ad consulendũ humano gnͣz
constat eẽ concessum. Hoc nulla etate dissol¬
uitur. sed in et̾num manet: quia tͥumpha-¬
lis mors dñi diaboli. cum ꝑhemniter ex¬
tixit exitium. Cogitationes autẽ cordis
eius significat predestinationem. in qua
cuncta reposita sunt quȩ uel fuerunt: uł
sequentib scłis futura succedunt. Hec
enĩ gestat ordinem rerum: qui ꝑmanet
in scłm scłi. Cui sententie illi merito cedt̃:
qui unam naturam in xp̃o dño menti¬
untur. Namsi consilium euis stabile ẽ:
& cogitationes cordis eiꝰ ꝑmanent in scłm
scłi. constat autem incarnationis archa¬
num eiꝰ cogitationẽ eiusq fuisse consiliũ.
Necesse. est. ut forma humanitatis assump¬
ta: unus filius in duabꝰ naturis distine¬

Expanded text:
erit, et omnia quaecunque cogitavi efficiam . Idem et Jeremias dicit: Si non esset testamentum meum in custodia die ac nocte, praecepta coeli et terrae non dedissem . Consilium vero ipsius bene intelligimus incarnationis arcanum, quod ad consulendum humano generi constat esse concessum. Hoc nulla aetate dissolvitur, sed in aeternum manet: quia triumphalis mors Domini, diabolicum perenniter exstinxit exitium. Cogitationes autem cordis ejus, significat praedestinationem, in qua cuncta reposita sunt, quae vel fuerunt, vel sequentibus saeculis futura succedunt. Haec enim gestat ordinem rerum, qui permanet in saeculum saeculi. Cui sententiae illi merito cedunt, qui unam naturam in Christo Domino mentiuntur. Nam si consilium ejus stabile est, et cogitationes cordis ipsius permanent in saeculum saeculi, constat autem incarnationis arcanum, ejus cogitationem ejusque fuisse consilium; necesse est, ut forma humanitatis assumptae, unus Filius in duabus naturis distinc
Abbreviated transcription (Latin):
qu in seruare totiens commonemur. Dati¬
entia ẽ. siquidem quȩ glosos martẏres fac̃.
quȩ fidei nr̃e bona custodit: que omina
uincit aduersa. ñ luctando s sustinendo:
ñ murmurando. s grãs agendo. Hec decep¬
tricem luxuriam comprimit. iram ferui¬
dam uincit. uastatricem humani gñi in¬
uidiam tollit. mansuetos efficit. benignis
competent᷑ arridet. purgatosq homines
adilla premia futura componit. Ipsa est.
quȩ fecem totius uoluptatis abstergit.
Ipsa ẽ. quȩ limpidas animas redu̾it. P
ipsam xp̃o militamꝰ. ꝑ ipsam diabolum
uincimus: ꝑ ipsam beati ad celorũ regna
ꝑueniunt. Scriptum. est enim. In patien¬
tia ur̃a possidebitis animas urãs. Seqͥt᷑.
Quoniam adiutor et protector eorum
ẽ. Adutor. est: dum adeum ipsius grã
suffragante conamur accedere. Protec¬
tor. dum resistimus aduersario. Securus
g sustinet dm̃: qui tali promissione ful¬
citur. Et considera quia post omĩa pre¬
cepta patientiã ponit. ut uiriliter cunc¬

Expanded text:
quam servare toties commonemur. Patientia est siquidem, quae gloriosos martyres facit, quae fidei nostrae bona custodit, quae omnia vincit adversa, non colluctando, sed sustinendo, non murmurando, sed gratias agendo. Haec deceptricem luxuriam comprimit, iram fervidam vincit, vastatricem humani generis invidiam tollit, mansuetos efficit, benignis competenter arridet, purgatosque homines ad illa praemia futura componit. Ipsa est quae faecem totius voluptatis abstergit, ipsa est quae limpidas animas reddit. Per ipsam Christo militamus, per ipsam diabolum vincimus, per ipsam beati ad coelorum regna perveniunt; scriptum est enim: In patientia vestra possidebitis animas vestras . Sequitur: Quoniam adjutor et protector noster est. Adjutor est, dum ad eum ipsius gratia suffragante conamur accedere; protector, dum resistimus adversario. Securus ergo sustinet Deum, qui tali promissione fulcitur. Et considera quia post omnia praecepta patientiam ponit, ut viriliter cunc
Abbreviated transcription (Latin):
In finem filiis chore pro archanis. ps d̃ d.
significare diximus xp̃ianos. ex quoꝵ ꝑso
aduentum dñi significat saluatoris. quem
diuinitatis sue mirabili secrete ꝓ hominũ
salute disposuit.

Expanded text:
In finem, filiis Core pro arcanis psalmus. significari dicimus Christianos, ex quorum adventum Domini significat salvatoris, quem divinitatis suae mirabili secreto pro hominum salute disposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
complexus. Sicut ẽ. illud. In principio fecit
ds̃ celum et terram. Sͥ cum duas res posuerit.
cuncta complexus ẽ. mirabili ordine p̃dican¬
da disponens. ut quia erat post de scã incar¬
natione locuturꝰ. prius eiꝰ deitatẽ et omĩpo¬
tentiã ostendere debuisset. Quid est hõ¬
quod memor es eius. aut filius hominis qm̃
uisitas eum: Uenit. ad ingressum scdm. ubi
uniu̾sum ꝑ duas int̾rogationes & responsio
Ubi & interrogatio fit & responsio parata
subsequit᷑. quam iam et in quarto psalmo
posuimus. Quidẽ. homo cum despectu pro¬
nuntiandum est: id est fragilis et caducꝰ. ade
sequax: qui in ueteri peccato ꝑmixtus. socia
prauitate conclusus ẽ. huius memor ẽ dñs.
quando ei peccata dimittit: & miscdie sue
dona largitur. sicut in alio psalmo dicturꝰ
est. Filii autẽ hominum in protectione ala¬
rũ tuarum sꝑabunt. in ebriabunt᷑ ab ub̾ta¬
te domus tuae: & torrente uoluptatis tue.

Expanded text:
complexus, sicut est illud: In principio fecit complexus, sicut est illud: In principio fecit Deus coelum et terram . Ubi cum duas res posuerit, cuncta complexus est, mirabili ordine praedicanda disponens; ut, quia erat post de sancta incarnatione locuturus, prius ejus deitatem et omnipotentiam ostendere debuisset. Vers. t filius hominis quoniam visitas eum? Venit ad ingressum secundum, ubi uno versu per duas interrogationes et responsionubi et interrogatio fit, et responsio parata subsequitur; quam jam et in quarto psalmo posuimus. Quid est homo? Cum despectu pronuntsequax, qui in veteri peccato permistus socia pravitate conclusus est. Hujus memor est Dominus, quando ei peccata dimittit, et misericordiae suae dona largitur: sicut in alio psalmo dicturus est: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt, inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
dasti. dugmenta & imminutiones suas qͣs
patitur. lunam se uisurã dicit excłia. ut mͦ
crescat fide multorũ. modo martyrum fi¬
ne aliquib inminuta uideatur. E simi¬
litudiues propt̾ opiniones hominum fre-¬
quent̾ dantur eccłie. Cȩterum illa asflictio¬
nib crescit. & contritionib semꝑ augetur.
Luna enĩ multis a se rebus discrepantibꝰ com¬
paratur. Modo enim om̃i eccłie ut est illud
donec extollatur luna. mͦ menbro eius luci¬
dissimo. ut hic est. modo stulto ut ait salomõ.
Stultus ut luna mutatur. Subiunxit qͦq
stellas. iustos homines & religiosos. de quib
scriptum ẽ. Sicut stella astella differt in cla¬
ritate: ita & resurrectio mortuorũ. Addidit
quas tu fundasti. ut cognosceremus om̃ia
in predestinatione ipsius fundata iudicio.
Siue hoc ad di̾tatem uerbi ꝑtinet expͥmendã.
ut in illa conditione rerum omĩa fecisse cre¬
deretur. In his enim trib uidetur uniũsa

Expanded text:
dasti. Augmenta et imminutiones suas, quas dasti. Augmenta et imminutiones suas, quas patitur luna, se visuram dicit Ecclesia: ut modo crescat fide multorum, modo martyrum fine aliquibus imminuta videatur. Quae similitudines propter opiniones hominum frequenter dantur Ecclesiae. Caeterum illa afflictionibus crescit, et contritionibus semper augetur. Luna enim multis rebus a se discrepantibus comparatur: modo omni Ecclesiae, ut est illud: Donec extollatur luna ; modo membro ejus lucidissimo, ut est hic; modo stulto, ut ait Salomon: Stultus ut luna mutatur . Subjunxit quoque stellas, justos homines et religiosos, de quibus scriptum est: Sicut stella ab stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum . Addidit: quas tu fundasti, ut cognosceremus omnia in praedestinationis ejus fundata judicio. Sive hoc ad deitatem Verbi pertinet exprimendam, ut in illa conditione rerum omnia fecisse crederetur. In his enim tribus videtur universa