comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓbationem. Flagellat᷑
homo plerumq adõ ante
peccatum. ne malus sit: ut
paulus. qui sathane angło
instigante. carnis tolera¬
bat stimulos. Flagellatur
etiam et post peccatũ ut cor¬
rigatur: sic̃ ille in apło. qͥ
traditus ẽ sathanȩ ininte¬
ritum carnis. ut sp̃c in die¬
murmurat: etiam qͥ nescit
curuapulat. Nam ds̃ ideo
plerumq iustũ flagellat:
ne de sua iusticia suꝑbiẽs
cadat. In hac uita ds̃ tanto
magis studet ut parcat:
quanto magis expectando
flagellat. S alios feriendo
corrigit: alios uͦ feriendo
int̾ficit. Feriendo namꝙ
corrigit: de quibus dicit: ego
quos amo: arguo. et castigo.
alios feriendo punit. quos
incorrigibilit delinq̃ntes
aspicit: quosq iam ñ sub
disciplina ut filios pater:
s districta dampnatione
ut hostes et aduersarios
ꝑcutit: de quibus dicit.
E lagello inimici ꝑcussite.
castigatione crudeli. Et
iterum. Quid clamas
ad me: suꝑ contricione
tua: insanabilis ẽ dolor

Expanded text:
ad probationem . 4. Flagellatur ad probationem . 4. Flagellatur homo plerumque a Deo ante peccatum, ne malus sit, ut Paulus, qui, Satanae angelo instigante, carnis tolerabat 262 stimulos. Flagellatur autem et post peccatum, ut corrigatur, sicut ille in Apostolo, qui traditus est Satanae in interitum carnis, ut spirimurmurat, etiam qui nescit cur vapulat. Nam Deus ideo plerumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. 6. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat quanto magis exspectando flagellat; sed alios feriendo corrigit, alios vero feriendo interficit. Feriendo namque corrigit de quiquos amo arguo et castigo . » Alios feriendo punit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit; quosque jam non sub disciplina ut filios pater, sed districta damnatione ut hostes adversarios percutit. De quibus dicit: « Flagello inimici percussi te castigatione crudeli . » Et iterum: « Quid clamas ad me super contritione tua? Insanabilis est dolor
Abbreviated transcription (Latin):
riȩ. Durius contra suos ele¬
tos in hac uita ds̃ agit. int
dum fortioribꝰ flagelli sti¬
mulis feruintur. nulla ob¬
lectam̃ta p̾sentis uite de¬
lectent: s cȩlestẽ patriam
ubi certa requies expectat
indesinent̃ desid̾ent. Elt¬
ciũ a domo dĩ incipiãt. dĩ
in hac uita electos suos ds̃ iii¬
dicii flagello castigat.
ꝑcussio ẽ diuina: una in
bonam partem qua ꝑcutim᷑
carne ut em̃demurꝰ altera
qua uul neramur conscien¬
tia ex caritate: ut dm̃ arden¬
tius diligamus. Gemino
more ds̃ respicit: uel adue¬
niam. uel ad uindictam.
dueniam sicut petrum:
id uindictam: sic̃ dũ facta
sodomoꝵ se descensuru. et
isurũ testatur. Tribus mo¬
dis rationis ds̃ quos uolue.¬
nt ꝑcutit: id̃ ad dampna¬
nonem reprobos: ad purg¬
aionẽ quos errare uidet
lectos: ⁊ ad propagandam
meritoꝵ glãm iustos. Pri.¬
mo namq modo egiptus
esa ẽ addãpnatione: scdo¬
mͦ pauꝑ lacarus ad purgati¬
onem: t̾cio mͦ ꝑcussus ẽ iob.

Expanded text:
r. Durius circa suos electos in hac vita Deus agit, ut dum fortioribus flagelli stimulis feriuntur, nullo oblectamento praesentis vitae delectentur, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Adcium a domo Dei incipiat , dum in hac vita electos suos Deus judicii flagello castigat. rcussio divina, una in bonam partem, qua percutimur carne, ut emendemur; altera, qua vulneramur conscientia et charitate, ut Deum ardentius diligamus. Gemino more Deus respicit, vel ad veniam vel ad vindictam. Ad veniam sicut Petrum; ad vindictam, sicut dum facta Sodomorum se descensurum et visurum testatur. Trimoda ratione Deus quos voluerit percutit, id est ad damnationem reprobos, ad purgationem quos errare videt electos, ad propagandam meritorum gloriam justos. Primo namque modo Aegyptus caesa est ad damnationem . Semodo pauper Lazarus ad purgationem . Tertio modo percussus est Job
Abbreviated transcription (Latin):
tiam: ut illic punit ꝑȩ
ternam iusticiam. In hac¬
eiũ uita ds̃ parcit impus.
et tamen ñ parcit electis:
in illa parcet electis: ñ tam̃
parcet iniquis. Periculo
tranquillus. Nam iniquuis
pꝰ mortẽ ducit᷑ cruciandꝰ.
iustus uͦ dormit pꝰ laborẽ
securus. Non tantũ de cor¬
ꝑalibus passionibus ẜe
intelligi: ut quanto qͥsq¬
aut incorꝑe. aut inmͣte
flagella sustinet: tanto
se infinem remunerari
sꝑet. Sepe occulto dei
uidicio extra flagelli cor¬
reptionem. sunt repro¬
bi in hoc mundo: dũq
multa dãpnabilia cõ¬
misisse uideant᷑: desp¬
ecti tam̃ a do. nullo em̃¬
dationis uerbere feriũt᷑.
Ulus corripitur flagello
qui adõ diligit᷑ si pecca¬
uerit: dicente amos ꝓ¬
pheta. Tantum mͦ uos
cognoui. ex omnibus
nationibus terre: id¬
circo uisitabo suꝑ uos
om̃s iniquitates uras.
Quẽ enĩ diligit dñs corripit.

Expanded text:
ntiam, et illic punit per ntiam, et illic punit per aeternam justitiam. In hac vita Deus parcet impiis; et tamen non parcet electis. In illa parcet electis, non tamen parcet iniquis. Periculostranquillus. Nam iniquus post mortem ducetur cruciandus; justus vero dormiet post laborem securus. Non tantum de corporalibus passionibus, sed intelligi, ut quanto quisque in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia commisisse videantur, despecti tamen a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. 10. Plus corripitur flagello, qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus terrae, idcirco visitabo super vos omnes iniquitates vestras. Quem enim diligit Dominus corripit,
Abbreviated transcription (Latin):
inogat penas: ut uerũ sit
estimonium ꝓpħȩ. quia ip
eẽ et testis et uidex. Mi¬
erere dñe misero ysidoro
indigna agenti et digna
pacienti: assidue peccanti:
et tua flagella cotidie sus¬
tinenti. Ordinata ẽ mise¬
ratio dĩ quȩ pͥus hic ho¬
minem ꝑ flagella apecca¬
us em̃dat: et post ea ab et̃¬
no supplicio liberat. E lec¬
tus enim dĩ. doloribus uite
huus atteritur: ut ꝑfecti¬
nͣuitȩ future lucretur.
equaquam ds̃ delinqͣnti
parcit: qmͣ peccatorem aut
flagello temꝑali ad purga¬
nonẽ ferit. aut uiditio ȩ̃t̃¬
no pumendũ relinquit:
ait ipse in se homo pęni¬
tendo punit quod male
amisit. ac ꝓinde ẽ: qđ ds̃
delinq̃nti ñ parcit. Iusto
tẽporalia flagella ad et̾na
ꝓficiunt gaudia. Idõq et
iustus in penis gaudere
debet: et impus in ꝓsꝑi¬
tatibus timere debet. Neq
iusto. neq reprobo: ds
miscdiam et iusticiam
subtrahit. Nam et bonos
hic ꝑafflictionẽ uidicat.
munerat ꝑ tẽꝑalem clem̃¬

Expanded text:
irrogat poenas; ut verum sit testimonium prophetae: Quia ipse est et testis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim Dei doloribus hujus vitae atteritur, ut perfectiora vitae futurae lucretur. 3. Nequaquam Deus delinquenti parcit; quoniam peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. 259 4. temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia; ideoque et justus in poenis gauderdebet, et impius in prosperitatibus timere. Neque justo neque reprobo Deus misericordiam et justitiam subtrahit. Nam et bonos hic per afflictionem judicat, munerat per temporalem cleme
Abbreviated transcription (Latin):
Corꝑis debilitas nimia. etia
iures animȩ frangit: m̃tisqͦ
ingenium facit marcescere:
nec ualet quicquam bon
ꝑ inbecillitatẽ ꝑficere. Neqͥ
nimis. Nam quicquit cũ mͦ
et temꝑam̃to fit: salutare e
Qc quid aut̃ nimis et ultͦ
modũ ẽ. ꝑnitiosum fit: sti¬
diumq suũ incontrarium
uertit. In omĩ gͦ oꝑe modii
et tẽꝑamentũ oportet habe
nam om̃e qd excedit. ꝑiculo

Expanded text:
Corporis debilitas nimia etiam Corporis debilitas nimia etiam vires animae frangit, mentis quoque ingenium facit marcescere, nec valet quidquam boni per imbecillitatem perficere. 16. Ne quid nimis. Nam quidquid cum modo et temperamento fit, salutare est; quidquid autem nimis, et ultra modum est, perniciosum fit, studiumque suum in contrarium vertit. In omni ergo opere modum et temperamentum oportet habere. Nam omne quod e
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ et mens et conscientia.
perum repletione ciboꝵ
reficit᷑. Neq enĩ reputan¬
da ẽ. abstinentia: ubi fue
cõpensatur: dicente isaia
ꝓpħa. Ecce in die ieui¬
nu uestri: inuenit᷑ uolun¬
tas ur̃a. Uoluntas enim:
delitie intelliguntur.
Sic̃ enĩ repetitio debiti.
et lis. et contentio. et ꝑ¬
cussio: ita et delitiȩ in ꝓ¬
bant᷑ a propħa in ieuinio.
Tota enĩ die epulas in
cogitatione ruminat.
qui ad explendã gulam
amplus grauat᷑ caro pon¬
dere inediȩ: nec malum
agat postea nec beneface¬
re incipiat: et quȩ addi¬
citur ut usu mali careat
simul et boni offitium
dũ plus p̃mitur. ꝑdat.
Sollicita gͥ discretione
carnis ẽ moderanda ma¬
teries: scilicet ne aut in¬
tegre extinguat᷑: aut
inmodate laxet᷑ Infir¬
mitate carnis nimia p̃¬
ualente: ad ꝑfectionem
ꝑtingere nemo potest.
Nam quã uis sc̃itatis am¬
orem quisq habeat: ex¬
seꝗ tam ñ ualet oꝑis me¬
ritum: cui intentione
cordis deseruire conat᷑.

Expanded text:
ens et conscientia . 10. perum repletione ciborum reficitur. Neque enim reputanda est abstinentia, ubi fuericiis compensatur, dicente Isaia propheta: Ecce in die jejunii vestri invenitur voluptas vestra ; voluptas enim deliciae intelliguntur. Sicut enim repetitio debiti, et lites, et contentio, et percussio, ita et deliciae improbantur a propheta in jejunio. 12. Tota enim die epulas in cogitatione ruminat, qui ad explendam gulam amplius gravatur caro pondere inediae, nec malum agat postea, nec bene facere incipiat, et quae addicitur ut usu mali careat, simul et boni officium, dum plus premitur, perdat. Sollicita igitur discretione carnis est moderanda materies, scilicet, ne aut integre exstinguatur, aut immoderate laxetur. 14. Infirmitate carnis nimia praevalente, ad perfectionem pertingere nemo potest. Nam quamvis sanctitatis amorem quisque habeat, exsequi tamen non valet operis meritum, cui intentione cordis deservire conatur. 15.
Abbreviated transcription (Latin):
aciem m̃tis obtundit: in¬
geniũq ebescere facit.
Libidinis ignes: ciboꝵ
fomite increscunt. Cor¬
pus aut̃ qd̃ abstinentia
frangit: tẽptatio ñ exu¬
rit. Unde et tres pueros
abstinentes. flamma ba¬
bilonii incendii et si teti¬
git: ñ cõbussit: quia nimi¬
rum et si desiderioꝵ car¬
nalium ignis abstinenti¬
um m̃tes inflãmet: usq
ad consensum tam̃ c̾cu¬
piscentie uel oꝑis ñ ex¬
urit. Cui abundantia ẽ
epularũ. ardentis diuitis
intendat suppliciũ: cuiꝰ
tanta in inferno int̾ ig¬
nes erat in opia: quanta
hic epularum fuerat copia
In hoc enĩ scło esurire et si¬
tire noluit⁊ ꝓpterea illic
int̾ flammas sitiens. stil¬
lam aquȩ quesiut: nec
meruit. Considerandũ ẽ¬
quã uehem̃t᷑ arguant᷑
cõmessationes et sump
tuosa conuiuia ꝑ prop¬
hetam: ita ut cõminet᷑
iniquitatẽ his qui eam
libent ambiunt. Dicit
enĩ ꝑ isaiam. Ecce gau¬
dium et leticia occide¬
re uitulos. et iugulare

Expanded text:
aciem mentis obtundit, inaciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum  increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desideriorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularum, ardentis divitis intendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum fuerat copia. In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illic inter flammas sitiens, stillam aquae quaesivit, nec meruit. 9. Considerandum quam vehementer arguatur comessatio, et stuosa convivia per prophetam, ita ut comminetur iniquitatem his qui eam libenter ambiunt; dicit enim per Isaiam: dium et laetitia occidere uitulos et iugulare
Abbreviated transcription (Latin):
runt comitante suꝑbiad
lestibus aduri incendus. e
quo modũ ñ tenuer unt
edacitatis. Utile ẽ cauere
gulã: ciboꝵq concupiscen¬
tiam. Qd enĩ tam naril
quã ut animus seruiat uent̾.
et escȩ. quȩ sunt destruenda
testante apło ac dicente: ds̾
aut̃ & hunc et has destruet:
xima ẽ uentri libido: sic̃
loco. sic uitio. Ubi enĩ uen¬
iris cura: ibi et eoꝵ quȩ cir¬
auentrẽ sũt ꝓxima. In
odine namq m̾broꝵ. ge¬
nitalia uentͥ uinguntur:
dũq unũ ex his in modate
reficit᷑. aliud ad luxuriam
ecitatur. Non ad luxuriã
uel ad sacietatẽ: s tantũmͦ
ut corpus sustentet᷑. epuł ẽ
utendũ. Nam ut philosop¬
hi dixerunt. cibos inuen¬
tos ẽẽ ut contineant ani¬
mã: ñ ut corrũpant. Qni
miũ cibis utunt᷑: ꝗͣtomag¬
is uentrẽ pascunt: tanto
amplius sensũ mͣtis obt¬
undunt. Nlam greci dixe¬
runt: e& crasso uentre sub¬
tiles sensus gigni ñ posse.
Nam gulȩ saturitas nimia.

Expanded text:
runt, comitante superbia, runt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Utile est cavere gulam ciborumque concupiscentiam. Quid enim tam noxium quam ut animus serviat ventri et escae, quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum exiam excitatur. 5. Non ad luxuriam, vel ad satietatem, sed tantummodo, ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia
Abbreviated transcription (Latin):
qui uiuentes flãmã cupi¬
ditatis suȩ minime eat¬
inxerunt. Q desiderio
cupiditatis exestuant:
flatu diabolice inspira¬
tionis urunt᷑. Accendit
enim mentẽ euȩ suꝑbi¬
a: ut de ligno uetito in¬
anducaret: accendit
cain mentẽ inuidia: ut
frẽm occideret. Accen¬
dit salomonem luxui
facibus: ut ꝑ amorem
libidinis ydola adora¬
ret. Accendit acͥab ad¬
cupiditatẽ: ut homici¬
dium auaritie annec.¬
teret. H is gͦ inspirati¬
onibus diabolus corda
hominũ. occultis depͣ
centie suggestio: panisẽ Ei
si minime cedit᷑: diu̾sa eali¬
tatis desideria cõpͥmuntir
Unde et danihel. Panemn
quit desiderii ñ comẽdi: ha
pleui. Prima ẽ luxurien
teries: nimia saturitas par
Unde et ꝓpħa sodomã a
panis sacietate accusat. di
Hȩc fuit iniquitas sodom¬
rum: suꝑbia. ⁊ saturitas p¬
nis. et habundantia aque
Panem quippe sodomite
in moderate sumentes. in
turpitudines defluxrere
fagitioꝵ: atq inde meris¬

Expanded text:
qui viventes flammam cupiqui viventes flammam cupiditatis suae minime exstinxerunt. 10. Qui desiderio cupiditatis exaestuant, flatu diabolicae inspirationis uruntur. Accendit enim mentem Evae superbia, ut de ligno vetito manducaret. Accendit Cain mentem invidia, ut fratrem occideret . Accendit Salomonem luxuriae facibus, ut per amorem libidinis idola adoraret. Accendit Achab cupiditate, ut homicidium avaritiae annecteret . His ergo inspirationibus diabolus corda nominum occultis depracentiae suggestio panis est, cui si minime ceditur, diversa edacitatis desideria comprimuntur. Unde et Daniel: Panem, inquit, desiderii non comedi , plevi. 2. Prima est luxuriae materies saturitas panis. Unde et propheta Sodomam de panis satietate accusat, dicens: Haec fuit iniquitas Sodomorum, superbia, saturitas panis, et abundantia . Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem defluxere flagitiorum, atque inde merue
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ c̃upiscit. ñ ꝑmittitur ad¬
implere. Secreto autẽ dĩ
effectus statĩ sequit᷑ actionis
Iumꝗͣ satiari nouit cupidi¬
as: semꝑ enim auarus eg¬
et: quantoq magis adqͥrit.
tanto amplius querit: nec
solũ desiderio augendi ex¬
cruciatur. s etiam amit¬
tendi metu afficit᷑. In op¬
es nascim᷑ in hanc uitam:
inopes recessuri a uita.
Sibona mundi huius pe¬
ntura credimus: cur pe¬
ritura tanto amore cupimꝰ:
Pieriq potentes tanta cu¬
piditatis rabiȩ inflãmant᷑:
ut de cͣfinus suis pauꝑes
excludant: nec habitare
et agrum agro copulatis
usq ad terminũ loci. Nũ¬
quid soli uos habitabitis
in medio t̾re: Tales quip¬
pe homines infernum.
id diabolum raꝑe ad ꝑ¬
ditionem: ide ꝓpħa se¬
q̃nt᷑ annuntiat. dicens.
Propterea dilatauit in¬
fernus animam suam:
& aꝑuit ossuũ absq ullo
termino: et descendent
fortes eius et sublimes
gloriosiq eius ad eum.
Nec mirũ qđ morientes
inferni ignibꝰ deputent᷑:

Expanded text:
ter concupiscit non permittitur adimplere. Secreto autem Dei effectus statim sequitur actionis. 7. Nunquam satiari novit cupiditas. Semper enim avarus eget; quantoque magis acquirit, tanto amplius quaerit; nec solum desiderio augendi excruciatur, sed etiam amittendi metu afficitur. 8. Inopes nascimur in hac vita, inopes recessuri sumus a vita. Si bona mundi hujus peritura credimus, cur peritura tanto amore cupimus? 9. Plerique potentes tanta cupiditatis rabie inflammantur, ut de confiniis suis pauperes excludant, nec habitare et agrum agro copulatis usque ad terminum loci. Nunquid soli vos habitabitis in medio terrae ? Tales quippe homines infernum, id est, diabolum rapere ad perditionem idem propheta sequenter annuntiat, dicens: Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino, et descendent fortes ejus, et sublimes, gloriosique ejus ad eum. Nec mirum, quod morientes inferni ignibus deputentur,
Abbreviated transcription (Latin):
cessitatis subripit: ut dũ
putat᷑ seruire necessitati.
uoluptatis desiderio ser¬
uiatur: nec facile discer¬
nit᷑ utrũ qđ accipit᷑ gulȩ.
an indigentie deputet᷑.
sce crapulã. x liii. de ebrie
mentem alienat: ut ubi
sit nesciat. unde etiam
et malũ ñ sentit᷑. qđ ꝑe
brietatẽ cõmittit᷑. Ebri

Expanded text:
cessitatis subrepit, ut dum cessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec facile discernitur utrum quod accipitur, gulae, an indigentiae deputetur. 254 CAPUT XLIII. De ebrietmentem alienat, ut ubi sit nesciat. Unde etiam et malum non sentitur quod per ebrietatem committitur. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hostes. qui extra nos sunt.
nob̾ fortius superantur: qu¬
do prius que intra
nos sunt uitia extingunte
Nlam frustra foris
agit bellũ: qui intus habet
sine gulȩ concupiscentia
degustant᷑: et sepe abiecł
et uilia. edendi cupiditate
sumunt᷑. Sicq fit: ut ñ sit
in culpa ciboꝵ qualitas: s
illud reputet᷑ in uitiũ: qd̾ c̃
desiderio degustat᷑. Quat.¬
uor sunt genera distincti¬
onũ ingule appetitu: iđ.
O. quando. quantũ. et qͦ¬
mͦ appetat᷑. Qd ad rem ip¬
sam ꝑtinet quȩ appetitur.
quando. si ante legitimũ
tempus quid appetatur:
quantũ uero. ad inmode¬
rationem refertur: quomͦ.
ad inpatientiam festinati¬
omis ad scribitur. Nullus
homini tam inportunus
eractor. quã uenter ẽ: qͥ¬
cotidianam refectionem
cotidiana famis exactio¬
ne adimplet. Cũ cet̾is e¬
nim uitus et si int̾dum
nascim᷑: int̾dũ tam̃ cũ eis
ñ morit᷑ cũ isto aut̃ et nas¬
cimur. cũ isto et morimͣ.
Plerumq uoluptas ues¬
cendi ita sub obtentu ne¬

Expanded text:
enim hostes qui extra nos sunt a nobis fortius superantur, quando prius quae intra nos sunt vitia exstinguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactione adimplet. Cum caeteris enim vitiis etsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu ne
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Unde et sepe ex con¬
suetudine delinquendi
quasi captiui ad peccan¬
dũ cũ quadam uiolentia
trahim᷑: sensusq nr̃os in¬
nobis contra rectam uo
mus. Si plus oblectat in¬
entem delectatio forn¬
ationis ꝗͣ amor castita¬
tis. adhuc in homine per¬
catum regnat. Certe si
amplius delectat pulch¬
ritudo intime castitatis.
lam ñ regnant peccata.
sregnat iusticia. Nãñ
solũ de cõmissa fornicatio
ne peccatũ regnat in ho¬
mine: s si adhuc delecte¬
tur. atq animũ teneat.
ꝓcul dubio regnat. For¬
nicatio carnis. adulteriũ
ẽ: fornicatio animi. ido¬

Expanded text:
sit. Unde et saepe ex consit. Unde et saepe ex consuetudine delinquendi quasi captivi ad peccandum cum quadam violentia trahimur, sensusque nostros contra rectam volmus. 17. Si plus oblectat mentem delectatio fornicationis quam amor castitatis, adhuc in homine peccatum regnat. Certe si amplius delectat pulchritudo intimae castitatis, jam non regnat peccatum, sed regnat justitia. Nam non solum de commissa fornicatione 245 peccatum regnat in homine; sed si adhuc delectatur, atque animum teneat, procul dubio regnat. 18. Fornicatio carnis adulterium est, fornicatio animae
Abbreviated transcription (Latin):
em ꝑmittit: grͣa ꝓte¬
carnis corruunt: ut
auitio suꝑbiȩ qua de
uirtutibus tument
sanent᷑ et qui de uir¬
tiitum effectibus exis¬
tunt suꝑbi ut cadãt.
carnis uitio humilian¬
tur ut surgant. Ante¬
ꝗͣ ꝑficiat᷑ adulter iũ
in oꝑe: iam adulteri¬
um extat in cogitati¬
one. Ex corde enim
pͥmum fornicationes sunt an
suꝑ ubera ur̃a: hoc ẽ incor¬
de libidinem resecate: que
ad lubos pertinet na cor
suꝑ ubera ẽ: ñ in lũbis. li
bidinis in moderata licen¬
tia: nescit habere modũ
Nam dum se uitiosus ani¬
mus in explenda fornicati¬
one carne luxuriante la¬
xauerit: nichil ominus
ad alia nefanda scelera si¬
adentibus demonibus
transit: dũq in moderate
amantium. ummo amen¬
tiũ incerta carnis libido
sic̃ exꝑta: nec ita delectat
fornicatio dum pͥmo cõm¬
utitur: nã repetita:. maio¬
rem delectationem inge¬
rit. Iam uͦ si in usum uene¬
rit. tanto ꝑditis dulcior
sit: ut suꝑare eã difficile

Expanded text:
em permittit, gratia proteem permittit, gratia protecarnali corruunt, ut a vitio superbiae, qua de virtutibus tument, sanentur; et qui de virtutum affectibus existunt superbi, ut cadant, carnis vitio humilientur, ut surgant. 14. Antequam perficiatur adulterium in opere, jam adulterium exstat in cogitatione. Ex corde enim primum fornicationes sunt aufsuper ubera vestra ; hoc est, in corde libidines resecate, quae ad lumbos pertinent. Nam cor super ubera est, non in lumbis. 15. Libidinis immoderata licentia nescit habere modum. Nam dum se vitiosus animus in explenda fornicatione, carne luxuriante, laxaverit, nihilominus ad alia nefanda scelera suadentibus daemonibus transit; dumque immoderate amantium, imo amentium, inexperta carnis libido, sicut experta; nec ita delectat fornicatio, dum primum committitur, nam repetita majorem delectationem ingerit. Jam vero si in usum venerit, tanto perditis dulcior fit, ut superare difficile
Abbreviated transcription (Latin):
plorare: Libido tc̃ magis
querit᷑: dum uidet᷑. Nam
sicut quidam sapiens ait.
yma fornicationis oculo
ficit natura: ubi adhuc
liber affectus ẽ. Q delecta¬
sȩ suggestionis: ñ transit
ad consensum libidinis.
Cito enim resistit oꝑi:
qui tillanti ñ se accõmo¬
dat delectationi. Durius
inpugnat᷑. qui usq ad con¬
sensionem. et si ñ usq. ad
ꝑpetrationem tẽptatur:
quã is qui sola suggesti¬
one pro conditione car¬
nis tẽptamentis sollicita¬
tur. S timuli carnis qui
in paulo excitante satha¬
ne angło inerant. ex le¬
ge peccati erant: que in
m̃bris hominũ de neces¬
sitate libidinis habi.¬
tant: quam reluctantẽ
dum inse expugnat¬
proficit: et de infirmi¬
tate libidinose titillatio¬
nis. uirtutẽ suscepit gło¬
riosi certaminis. Seruoꝵ
di multa certamina de
sua carne mouentur.
Nã ꝗͣuis in amore dĩ eoꝵ
sit inconcussa intentio:
mens tam̃ de carne ꝗͣ
exteruis gestat. int̾na
p̾lia tolerat. Ds autẽ
qui hec ad probation¬

Expanded text:
plorare? 8. Libido tunc magis quaeritur, dum videtur. Nam sicut quidam sapiens ait: Prima fornicationis oculorficit natura, ubi adhuc liber affectus est. 9. Qui delectarefrenat suggestionis, non transit ad consensum libidinis. Cito enim resistit operi, qui titillanti se non accommodat delectationi. 10. Durius impugnatur qui usque ad consensionem, etsi non usque ad perpetrationem tentatur, quam is qui sola suggestione pro conditione carnis tentamentis sollicitatur. 11. Stimuli carnis, qui in Paulo, excitante Satanae angelo, inerant , ex lege peccati erant, qui in membris hominum de necessitate libidinis 244 habitant. Quam reluctantem, dum in se expugnatrficitur, et de infirmitate libidinosae titillationis virtutem suscipit gloiosi certaminis. 12. Servis Dei multa certamina de sua carne moventur; nam quamvis in amore Dei eorum sit inconcussa intentio, mens tamen in carne, quam exterius gestat, interna praelia tolerat. Deus autem, qui haec ad probation
Abbreviated transcription (Latin):
laibi. et humiles post casũ
d̃ fieri: quã ꝑelationem
suꝑbire. grauioremq ru¬
inȩ dampnationem ꝑsu
dam carnis inmunditiã
itur. Nam alterũ: pendet
ex altero. S sicut ꝑ suꝑbi¬
am mentis itur inprosti¬
cutionem libidinis: ita
ghumilitatem mentis
salua fit castitas carnis.¬
S aut̃ ñ ñ quã deicit oc¬
cultam m̃tis suꝑbiam: ꝑ
carnis manifestã ruinã.
Libidinis nascii¬
ditiam de animi
occul¬
ta suꝑbia: exem¬
plo pͥ¬
mi hominis qui postꝗͣ. ꝑ
suꝑbiam ẽtra dm̃ tumu¬
it. statim libidinem car¬
nis sensit: et puclenda
oꝑuit. Qua ꝓpt̾ unus¬
quisq sue deputet culpe
q cecidit. quotiens libidi¬
ne uincit᷑: quia nisi p̾ces¬
sisset latens suꝑbia: ñ
sequeret᷑ libidinis ma¬
nifesta ruina. Nõ ñꝗͣ
gemino uitio xpͣianus
a diabolo appetitur: et
occulto ꝑelationem: et
publico ꝑ libidinem.
quis libidinem: cadit
in elationem. Item dũ
incaute declinat elatio¬
nem: cadit segnit̾ inli¬

Expanded text:
bi, et humilem post casum bi, et humilem post casum Deo fieri, quam per elationem superbire, gravioremque ruinae damnationem per dam carnis immunditiam itur. Nam alterum pendet ex altero; sed sicut per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salDeus autem nonnunquam dejicit occultam mentis superbiam per carnis manifestam ruinam. Libidinis nasci immunditiam de animi occulta suplo primi hominis, qui mox ut per superbiam contra Deum tumuit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisset latens superbia, non sequeretur libidinis manifesta ruina. 3. Nonnunquam gemino vitio Christianus a diabolo appetitur, et occulto per elationem, et publico per libidinem. quis libidinem, cadit in elationem. Item dum incaute declinat elationem, cadit segniter in li
Abbreviated transcription (Latin):
quia de excelso labun¬
tur. Suꝑbia sicut ori¬
go ẽ omĩum criminũ:
ita ruina cunctarũ
uirtutum. Ipsa ẽ enĩ
in peccato pͥma: ipsa in c̃flic¬
tu postrema. Hȩc enim aut
in exordio m̃te̾ ꝑ peccatũ
ꝓsternit: aut nouissime
de uirtutibus deicit. Inqͥe
et omnium peccatoꝵ mar
ma: quia tam ꝑ uirtutes
quam ꝑ uitia humanam
mentem eat̃minat. Ibica¬
dit suꝑbia ubi et nascitur
ut ñ sit suꝑbis aliud culpa
aliud pęna᷑ s ipsa. culpa
arrogantia nascitur suꝑ¬
bia. Nam nisi p̾cesserit
occulta elatio mentis: ñ
sequit᷑ aꝑta iactantia lan¬
dis. Ita gͦ in culpa p̃ponit
suꝑbia arrogantie: sicut
p̃fert᷑ et origine. Pleriq
ad elationis emendatio¬
nem ꝓuidentia dĩ aliq̃
asu ñ nulli cadunt: ꝑ quem
apsum rep̾hensi a semet¬
psis humilit̾ sapiant. et
de muneribus dĩ laudari
ĩ appetant: s laudent dm̃
aquo acceꝑunt. uñ lauda¬
ri se uolunt. Utilius ẽ ar¬
rgantibus quoẽq uitio

Expanded text:
quia de excelso labunquia de excelso labuntur. 7. Superbia, sicut origo est omnium criminum, ita ruina cunctarum virtutum. Ipsa est enim in peccato prima, ipsa in conflictu postrema. Haec enim aut in exordio mentem per peccatum prosternit, aut novissime de virtutibus dejicit. Inde et omnium peccatorum est maxima, quia tam per virtutes quam per vitia humanam mentem exterminat. 8. Ibi cadere superbiam, ubi et nasci, ut non sit superbis aliud culpa, aliud poena, sed ipsa culpa arrogantia nasci superbiam. Nam nisi praecesserit occulta elatio mentis, non sequitur aperta jactantia laudis. Ita ergo in culpa praeponitur superbia arrogantiae, sicut praefertur origine. 10. Plerumque ad elationis emendationem providentia Dei aliquo casu nonnulli cadunt, pro quo lapsu reprehensi a semetipsis humiliter sapiunt, et de muneribus Dei laudari non appetunt, sed laudant Deum, a quo acceperunt, unde laudari se volunt. 11. Utilius est arr
Abbreviated transcription (Latin):
et ñ sentit: labit᷑ carnis
luxuria: ut ꝑ hanc hu¬
miliatus. et a confusione
surgat et asuꝑbia. Omĩs
peccans suꝑbus ẽ: eo qd̃
faciendo uetita contẽp¬
tui habeat diuina p̃cep¬
ta. Recte gͦ initiũ omĩs
peccati suꝑbia: quia nisi
p̾cesserit mandatoꝵ dĩ
in obedientia transgssi¬
onis ñ sequit᷑ culpa.
Om̃is suꝑbus tanto in
imo iacet. quanto in
alto se erigit: tantoq
ꝓfundius labit᷑ quanto
excelsius eleuat᷑. Qui
enim ꝑ propͥam suꝑbiã
attollitur: ꝑ dĩ iusticiã
inclinat᷑. Q inflamant᷑
suꝑbia: uento pascu̾̃t᷑.
Unde et propħa. Om̃s in qͥd
pastores tuos pascit uen
di sunt oꝑibus. quȩ ꝓ
uirtutibus utunt᷑: quia
rem bonam. ñ bona uo¬
luntate faciunt. Nam
reuera sine humilitate.
uirtus quȩlibet et sine
caritate: in uitio depi¬
tat᷑. Merito suꝑbie: di¬
abolus asuꝑna beatitu¬
dine corruit. Qgͦ de
uirtutibus adtollunt᷑
diabolũ imitant᷑. et ex¬
inde grauius corruuĩt.

Expanded text:
et non sentit, labitur in carnis et non sentit, labitur in carnis luxuria: ut per hanc humiliatus, et a confusione surgat et a superbia. 2. Omnis peccans superbus est, eo quod faciendo vetita contemptui habeat divina praecepta. Recte ergo initium omnis peccati superbia , quia nisi praecesserit mandatorum Dei inobedientia, transgressionis non sequitur culpa. 3. Omnis superbia tanto in imo jacet, quanto in altum se erigit; tantoque profundius labitur, quanto excelsius elevatur. Qui enim per propriam superbiam attollitur, per Dei justitiam inclinatur. 4. Qui inflantur superbia, vento pascuntur. Unde et propheta: Omnes, inquit, pastores tuos pascit ventdi sunt operibus quibus pro virtutibus utuntur, quia rem bonam non bona voluntate faciunt. Nam revera sine humilitate virtus quaelibet, et sine charitate in vitio deputatur. 6. Merito superbiae diabolus a superna beatitudine corruit. Qui ergo de virtutibus attolluntur, diabolum imitantur; et exinde gravius corruunt,
Abbreviated transcription (Latin):
bata mens de ext̾ioribꝰ afss¬
cit: dulceclo interioris nan¬
quillitatis lenit. Adu̾sus
inuidiam. p̾paratur can¬
tas: et aduersus ire incen¬
adũsus quã opponitur hu¬
militas ꝙͥ: qu a humilians¬
t᷑ elati. Principalium sep¬
tem uitioꝵ: regina et mat̾
suꝑbia ẽ eademq septem
principalia. multa de se par¬
turunt uitia: quia ita sibi¬
met quadam cognatione
uingunt᷑: ut ea altero alte¬
rũ oriat᷑. Sicut princeps
septẽ uitioꝵ suꝑbia. nos
coꝵ potestatib subdit: ita
rp̃c septi formi grã ple¬
nus. a dominatu uitioꝵ
nos eruit: et quos illa
addicit septẽplici uitio.
iste liberat septi formis
orem ẽẽ suꝑbiam:
seu ꝓpt̃ qͥ asumis ꝑsonis
et pͥmis assumit᷑: seu qͥ
de oꝑe iusticie et uirtu¬
tis exorit᷑: minusq cul¬
pa eius sentit᷑. Luxuria
iͦ carnis ido notabilis om¬
nibus ẽ. qm statim ꝑ se
turpis ẽ. et tam̃ pensan¬
te do suꝑbia minorẽ.
S qui detinet᷑ suꝑbia

Expanded text:
bata mens de exterioribus affibata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incenadversus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se parturiunt vitia, quae ita sibimet quadam cognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gorem esse superbiam, seu propter quod a summis personis et primis assumitur, seu quod de opere justitiae et virtutis exoritur, minusque culpa ejus sentitur. Luxuria vero carnis 241 ideo notabilis omnibus est, quoniam statim per se turpis est. Et tamen, pensante Deo, superbia minor est. Sed qui detinetur superbia,
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ab eis contra singlã
uitia uirtutes singlę
opponuntur: Int̾oum
uitia cum uirtutibus
ad utilitatẽ confligut
ut ipso certamine. uł
mens exerceat᷑. uel ab
elatione c̃cussus animus
restringatur. Aduersuꝰ
impetus uitioꝵ: contra.¬
riis uirtutibus ẽ pug¬
nandum. Contra luxxu¬
riam enim. cordis ẽ ad¬
hibenda munditia: con¬
tra odium. dilectio ẽ p̃¬
paranda: contra iracun¬
diam. patientia propo¬
nenda ẽ. Porro contra
timorem. fiduciȩ adhi¬
benda ẽ uirtus: contra
torporem. zeli p̾lium. tͥs¬
ticiȩ quoq. gaudiũ: ac¬
cidie. fortitudo: auari¬
ciȩ. largitas: suꝑbiȩ: hu¬
militas. opponenda est.
centia contra seuitia
repͥmunt: actẽptatio.¬
num motus uirtute
diuine caritatis extin¬
gunt. Libidinẽ.: abstinentia
domat. Nã ꝗͣntũ corpus is¬
dia frangit᷑: tantũ mens as
il licito appetitu reuocatur
Adisus iram: tolerantia
dimicat. Ira aut̃ semet is̃
necat. Sustinendo autn:
pacientia uictoriam porte
Tristicie merorem. spes ge¬

Expanded text:
dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur. Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine vel mens exerceatur, vel ab elatione conversus animus restringatur. 2. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium 240 dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. centia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes ae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pͤnitentiam recipit
uulneris sanitatem:
uirginitas autͣ si labi¬
tur. nullatenus reꝑa¬
tur. Nã quã uis peni¬
tendo uenie fructũ
ꝑcipiat : incorrupti¬
onem tam̃ nullatenꝰ
recipit pͥstinã. Uir¬
go carne et ñ mente.
nullũ p̾miũ habet
in repmissione. Uñ
et insipientibꝰ uirginibꝰ faia¬
tor in iuidicio ueniens qiat
Am̃ dico uobis: nescio uos¬

Expanded text:
per poenitentiam recipit per poenitentiam recipit vulneris sanitatem; virginitas autem, si labitur, nullatenus reparatur. Nam quamvis poenitendo 247 veniae fructum percipiat, incorruptionem tamen nullatenus recipit pristinam. 7. Virgo carne, non mente, nullum praemium habet in repromissione. Unde et insipientibus virginibus Salvator in judicio veniens, dicit: Amen, dico vobis, nescio
Abbreviated transcription (Latin):
iussa: s idõ tantũ ãmoni¬
sa: quia nimis excelsa.
ueminum ẽ bonũ uirgi¬
nitatis: quia et in hoc
mundo sollicitudinẽ
scłi amittit: et infuturo
ȩt̃num castitatis p̾miũ
ꝑcipit. Hirgines felicio¬
res ẽẽ in uita ȩt̾na: isaia
testante. E ec dicit dñs
eunuchis. Dabo eis in
domo mea et in muris
meis locũ et nom̃ me¬
lius a filiis & filiabus:
nom sempit̾nũ dabo
eis qd ñ ꝑibit. Nec dubi¬
um qđ qui casti ꝑseue¬
rant et uirgines: angłis
dĩ efficiantur ęquales.
Amanda ẽ pulchritudo
castitatis: cuius degusta¬
ta delectatio dulcior
inuenit᷑ quam carnis.
Castitas enim fructus
suauitatis ẽ: pulchritu¬
do inuiolata scõꝵ. Casti¬
tas securitas mentis: sani¬
tas corporis. Unde et a¬
liquos gentiliũ gymmi
stinentiam exercuisse:
ne uirtutẽ libidine fra¬
ngerent. Luxuriosa
namq uita. carnẽ cito
debilitat: fractamq ce¬
lerit᷑ ducit ad senectu¬
tem. O mͣe peccatum

Expanded text:
non jussa. Sed ideo tantum admoninon jussa. Sed ideo tantum admonita, quia nimis excelsa. 3. Geminum est bonum virginitas, quia et in hoc mundo sollicitudinem saeculi amittit, et in futuro aeternum castitatis praemium percipit. 4. Virgines feliciores sunt in vita aeterna, Isaia testante: Haec dicit Dominus eunuchis: « Dabo eis in domo mea, et in muris meis locum; et nomen melius a filiis et filiabus, nomen sempiternum dabo eis, quod non peribit » . Nec dubium quod qui casti perseverant, et virgines, angelis Dei efficiuntur aequales. 5. Amanda est pulchritudo castitatis, cujus degustata delectatio dulcior invenitur quam carnis. Castitas enim fructus suavitatis est, et pulchritudo inviolata sanctorum. Castitas securitas mentis, sanitas corporis; unde et aliquos gentilium gymnicstinentiam exercuisse, ne virtutem libidine frangerent. Luxuriosa namque vita carnem cito debilitat, fractamque celeriter ducit ad senectutem. 6. Omne peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
sum deiectam animã ꝑtia¬
hant: secuͣq quos uicerit
głantes ad tartara ducat.
Quando in pulsu demõ
mens addelectationẽ for¬
nicationis inpellit᷑: diui¬
ni uidicii metus et ęt̾ni
tormenta incendii ante
ocłos ꝓponantur: quia
nimirũ omis pena grau¬
oris supplici formioine
suꝑatur. Sicut enim da¬
uus clauũ expellit: itas¬
pe recordatio ardoris ge¬
henne. ardorem excluds
luxuriȩ. Quidam inul¬
uentute luxuriose ui¬
uentes. in senectute con¬
tinentes fieri delectant
et tc̃ eligunt seruire cãni¬
ati: quando eos libido ser¬
uos habere cõtẽpnit. Ne
quaquam insenectute con¬
tinentes uocandi sunt: qͥ
inuiuenture luxuriose
urerunt. Tales ñ habent
yͥmium: quia laboris cer¬
tam̃ ñ habuerunt. E os
eum expectat gła: inqͥbꝰ
fuerint laboriosa certami
na .xl. de continentia.
relatam ẽẽ uirginitatem
nuptiis. Illud enĩ boñ: hoc
uigium. concessum ẽ. Uii¬
ginitas ãmonita tantum

Expanded text:
rsum dejectam animam pertrarsum dejectam animam pertrahant, secumque quos vicerint gloriantes ad tartara ducant. 23. Quando impulsu daemonum mens ad delectationem fornicationis impellitur, divini judicii metus et aeterni tormenta incendii ante oculos proponantur, quia nimirum omnis poena gravioris supplicii formidine superatur. Sicut enim clavus clavum expellit, ita saepe recordatio ardoris gehennae ardorem removet luxuriae. 24. Quidam in juventute luxuriose viventes, in senectute continentes fieri delectantur, et tunc eligunt servire castitati, quando eos libido servos habere contemnit. 25. Nequaquam in senectute continentes vocandi sunt, qui in juventute luxuriose vixerunt. Tales non habent praemium, quia laboris certamen non habuerunt. Eos enim exspectat gloria, in quibus fuerint laboriosa certamina. 246 CAPUT XL. De continentia. 2. Praelatam virginitatem esse nuptiis. Illud enim bonum, hoc jugium concessum est , virginitas admonita tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod dñs ait. Quid̃it
mulierem ad concupis¬
cendã eã: iã mechatus
ẽ eã in corde suo. Omĩs
inmunda pollutio.
fornicatio dr̃: quã uis
quisq diu̾sa t᷑pitudinis
uoluptate. ꝓstituatur.
Ex delectatione enim
fornicandi. uaria gignͣt᷑
flagitia. quib regnũ
dĩ claudit᷑: et hõ adõ
separatur. Int̾ cet̾a sep¬
tẽ uitia. fornicatio ma¬
ximi ẽ sceleris: quia ꝑ car-¬
nis inmunditiam tem¬
plũ dĩ uiolat᷑: et tolles
carnis luxuriam hum¬
anuͣ genus subdit᷑ di¬
abolo: quã ꝑcetera ui¬
tia. Cũ enim ille ua¬
riis teͣptam̃tis illectos
homines conetur ꝑuer¬
tereꝰ magis aut̃ mec¬
handi desideriũ sug.¬
gerit: quia utrumq. se¬
xum in hoc uitio am¬
plius egrotare inten¬
dit. Demones scient¬
es pulchritudinem eẽ
animȩ castitatem: et
ꝑ hanc hominẽ ang¬
elicis meritis equib
illi lapsi sunt coequa¬
ri: liuore ꝑculsi inui¬
diȩ. iniciunt ꝑ sensus corps
opus desideriũq libidins
quatenus acȩlestibus den¬

Expanded text:
quod Dominus ait: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo . 19. Omnis immunda pollutio fornicatio dicitur, quamvis quisque diversa turpitudinis voluptate prostituatur. Ex delectatione enim fornicandi varia gignuntur flagitia, quibus regnum Dei clauditur, et homo a Deo separatur. 20. Inter caetera septem vitia fornicatio maximi est sceleris, quia per carnis immunditiam templum Dei violat, et tollens carnis luxuriam humanum genus subditur diabolo, quam per caetera vitia. Cum enim ille variis tentamentis illectos homines conetur pervertere, magis tamen moechandi desiderium suggerit, quia utrumque sexum in hoc vitio amplius aegrotare intendit. 22. Daemones scientes pulchritudinem esse animae castitatem, et per hanc hominem angelicis meritis, e quibus illi lapsi sunt, coaequari, livore perculsi invidiae, injiciunt per sensus corporis opus desideriumque libidinis, quatenus a coelestibus deo
Abbreviated transcription (Latin):
et caritas: sũme uirtutes
sunt. Nam a quibꝰ habent
itiq ueracit̾ habentur: Alie
iͥ uirtutes mediȩ sunt: quia
it ad utilitatẽ et ad ꝑnitiem
possunt haberi: si de his
arrogant᷑ quisq tumuerit.
ut puta. doctrina ieiuni¬
um. castitas. scientia. siue
temꝑales diuitie: de qui¬
bus scilicet et bene oꝑari
possumus. et male. Qu̾sqͥs
er det̾iore iam melior ẽẽ
cepit: caueat de acceptis
extolli uirtutibus: ne gͣ¬
uius ꝑ uirtutes corruat:
quam pͥus ex lapsu uitio¬
rum iacebat. Quem ds
iustificat: ne iterũ se de
uirtutibus erigat: que¬
dam illi uirtutum dona
tribuit. quedam retra¬
hit: ut dum mens de iͦd
quod habet erigit᷑. iterũ
de ioͦ qd nequaquã bab̾e
cognoscit᷑ humiliet᷑. Qs¬
quis dono cȩlestis gr̃ȩ
inspiratus. ad uirtutes
erigitur. si forte mode¬
rantis dĩ manu aliqua
aduersitate repͥmitur:
ne de acceptis uirtutibꝰ
attollat᷑. frangi ñ debet:
quia et hoc ipsum qd̃
plagis humiliatur. equa¬

Expanded text:
et charitas summae virtutes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet et bene operari possumus, et male. 8. Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus attollatur, frangi non debet, quia et hoc ipsum, quod plagis humiliatur, aequa
Abbreviated transcription (Latin):
et qui dilabuntur adui¬
tia: ñ statim a magnis
criminibus incipiunt:
s amodicis as suescunt.
et sic in marimis ꝓru¬
unt. Sicut paulatim
homo aminimis uitus
inmaxima pioruit:
ita amodicis uirtutibuᷤᷤ
gradatim ad ea q̃ sunt.
excelsa contendit. Qui
autem inordinate
uirtutes cõp̾hendẽ niti¬
tur: cito ꝑiclitat᷑. Hec
ẽ causa in rerũ natura
ut quȩc̃q uelocit᷑ ad
profectum tendunt:
sine dubio celerit̾ fini¬
antur: sicuti herbȩ quȩ
tanto festinius ꝑeunt.
quanto celeruis crescunt. At
uͦ contra arbores alta radice
fundate: idõ ꝑdurant du¬
tius: quia gradatim ad ꝑfec¬
tum ꝑueniunt. Nil prodest
ad mixto malo ag̾e aliqͥd
boni: s prius ẽ cohibendũ
a malo: deinde exercendu
bonum. Hoc enim indicat
inserende uirtutes. Nam
coherere et conungi ñpo¬
test ueritas cũ mendatio
pudor cum petulantia:
fides cũ ꝑfidia: castitas ci
luxuria. Quedam sunt
sũmȩ uirtutes: quȩ oam
uero mediȩ. E ides. spes

Expanded text:
et qui dilabuntur ad viet qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminibus incipiunt, sed a modicis assuescunt, et sic in maximis proruunt. 3. Sicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. Haec est causa in rerum natura, ut quaecunque velociter ad profectum tendunt, sine dubio celeriter finiantur; sicut herbae, quae tanto festinius pereunt, quanto celerius crescunt. At vero contra arbores alta radice fundatae ideo perdurant diutius, quia gradatim ad profectum perveniunt. 5. Nihil prodest, admisto malo, agere aliquod bonum; sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes
Abbreviated transcription (Latin):
uidet᷑. dũ tam̃ ista sit uir¬
tus. illa uitium. Tali gͥ
exemplo. uitia species uir¬
tutum imitantur: et inde
se ñ nulli ẽẽ iustos ẽfidũt᷑.
cmñ marime reprobant᷑.
Aptũ exemplum uitioꝵ de
latronis specie sumitur.
Nam sicut exx in sidus lat᷑
prodit. seq iter agenti¬
bus ungit. fingens se
socium donec decipiat
inprouisum: et dũ subito
eruꝑit ad excitium. latro
manifestus ostenditur:
ita se miscent int̾dum
ꝑiculose uirtutibus uitia:
quo usq omẽm boni
oꝑis efficatiam in suis
usibus rapiant: ut ani¬
ma quȩ sibi erat placens
de uirtutibus: deceptã
se c̃spiciat uitiis damp¬
nabilibus. axxui. de appetitu
difficile consur¬
gimus. ad uitia sine
labore dilabimur. Ista
enim prona: illa ardua
sunt. Grandes enim
sudores ꝑpetimur: ut
ad celum c̃ scendere ua¬
leamus. Quem admo¬
dii ad uirtutũ tendentes
culm̃ ñ a summnis inchoant.
s amodicis ut sensim ad
altiora ꝑtinguant: ita

Expanded text:
videtur, dum tamen ista sit virvidetur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant, et anima quae sibi erat placens de virtutibus deceptam se conspiciat vitiis damnabilibus. CAPUT XXXVI. De appetitu difficile consurgimus, ad vitia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita
Abbreviated transcription (Latin):
le: ꝙ dignum uioet᷑ dͥanp
natione. Item qued am uts
species uirtutũ eẽ uident᷑
s tam̃ uirtutes ñ sunt. sł
interdum sub preteatu u¬
ticie crudelitas agit᷑: et
tat᷑ ẽẽ uirtus ꝙ. nimirũ est
iuitium: sic̃ remissa segnits
mansuetudo ẽẽ creditur
et ꝙ agit torpens neglegn¬
tia: putatur agere indid¬
gentia pietatis. Non nñꝗͥ
etiam uirtutem largitan
imitat᷑ uitiũ ꝓdigȩ effuso¬
nis: et uirtutem parcitat
tristis tenacitas imitatur
et uitium ꝑtinatie abscon¬
dit᷑ sub uirtute c̃stantis
Item timor sub iur cͤute
obedientie occultat᷑. et
dr̃ uirtus humilitatis. ꝙ. ta¬
men uitium ẽ timoris. S
et ꝓcacitas uocis. proueri¬
tatis libertate accipitur:
et uitium pigritie quietis
iurtutẽ imitatur. Porro ui¬
tium inꝗetudinis. uirtu.¬
tem se uult uocari sollici¬
tudinis: et p̃cipitationis
facilitas. feruor boni studii
creditur: et bene agendi
tarditas. consilii mora esse

Expanded text:
ile, quod dignumile, quod dignumnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilitatis, quod tamen vitium est timoris. Sed et procacitas vocis pro veritatis libertate accipitur, et vitium pigritiae quietis 238 virtutem imitatur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse