comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓuerum cucurrit: si dici liceat.
non stella fatum pueri: s fatum
stellȩ is qui apparuit puer fuit.
Sed absit a fidelium cordibus: ut
esse aliquid fatum dicant. Titam
quippe hominum: solus hanc con¬
ditor qui creauit administrat. Neq
enim ꝓpt̾ stellas homo: s stellȩ ꝓpt̾
hominem factȩ sunt. Et si stella
fatum hominis dicitur: ipsis suis
ministeriis subesse homo ꝑhibet᷑.
Certe cum iacob de utero egrediens.
prioris fr̃is plantam teneret manu:
prior ꝑfecte nequaqmͣ egredi po¬
tiit. nisi et sub sequens in choasser:
ettamen cum uno tempore eodemq
momento. utrumq mater funderet:
non una utriusq uitȩ qualitas fuit.
Sed ad hȩc solent mathematiei respõ¬
dere: quia uirtus constellacionis in
ictu pungentis est. Quib ediuerso
nos dicimus: quia magna est mora
natiuitatis. Si gͥ in ictu puncti con¬
stellatio ꝑmutatur: necesse iamerit
ut tot dicant fata. quot sunt men¬
bra nascentium. Fateri etiam mathe¬

Expanded text:
ad puerum cucurrit, si dici liceat, ad puerum cucurrit, si dici liceat, non stella fatum pueri, sed fatum stellae is qui apparuit puer fuit. Sed a fidelium cordibus absit ut aliquid esse fatum dicant. Vitam quippe hominum solus hanc conditor qui creavit administrat. Neque enim propter stellas homo, sed stellae propter hominem factae sunt. Et si stella fatum hominis dicitur, ipsis suis ministeriis subesse homo perhibetur. Certe cum Jacob, de utero egrediens, prioris fratris plantam teneret manu , prior perfecte nequaquam egredi potuit, nisi et subsequens inchoasset; et tamen cum uno tempore, eodemque momento utrumque mater fuderit, non una utriusque vitae qualitas fuit. 5. Sed ad hoc solent mathematici respondere, quia virtus constellationis in ictu puncti est. Quibus e diverso nos dicimus quia magna est mora nativitatis. Si igitur in ictu puncti constellatio permutatur, necesse jam erit ut tot dicant fata, quot sunt membra nascentium. Fateri etiam mathe
Abbreviated transcription (Latin):
sit extinguat. Sed quanta ẽ hu¬
mana malitia contra consilium
diuinitatis: Scͥptum quippe ẽ.
Non est sapientia. noñprudentia.
non est consilium contra dnne¶ Iã
ea quȩ apparuit magos stella ꝑdu¬
cit: natum regem repꝑiunt: mu¬
nera detulerunt: et ne redire ad
berodem debeant. in somnis ad¬
monentur. Sicq fit: ut iħm quẽ
querit herodes inuenire non possit.
Cuius ꝑsona. qui aliĩ quam hypo¬
crite designantur: Quidum fic̾¬
te querunt: inuenire dominum
nunquam merentur. Sed inter
hȩc sciendum ẽ. qđ priscilliamstȩ
heretici nasci unumquemq homi¬
nẽ sub constitutionib stellarum
putant: et hoc in adiutorium sui
erroris assumunt: qđ noua stella
exiit cum dominus in carne apparu¬
it: cuius fuisse fatum. eandem que
appariit stellam putant. Sed si e¬
uuangelii uerba pensamus. quib
de eadem stella dicitur. usq dũ ue¬
niens staret supra ubi erat puer:
dum non puer ad stellam. s stella

Expanded text:
sit exstinguat. Sed quanta est husit exstinguat. Sed quanta est humana malitia contra consilium divinitatis? Scriptum quippe est: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum . Nam ea quae apparuit stella magos perducit; natum Regem reperiunt, munera deferunt, et ne redire ad Herodem debeant in somnis admonentur; sicque fit ut Jesum, quem quaerit Herodes, invenire non possit. Cujus persona qui alii quam hypocritae designantur, qui dum ficte quaerunt, invenire Dominum nunquam merentur? 4. Sed inter haec sciendum quod Priscillianistae haeretici nasci unumquemque hominem sub constitutionibus stellarum putant; et hoc in adjutorium sui erroris assumunt, quod nova stella exiit cum Dominus in carne apparuit, cujus fuisse fatum eamdem quae apparuit stellam putant. Sed si Evangelii verba pensamus, quibus de eadem stella dicitur: Usque dum veniens staret supra ubi erat puer, dum non puer ad stellam, sed stella
Abbreviated transcription (Latin):
citurum longe ante prescierunt:
et non solum quia nasceretur no¬
uerant: s etiam ubi nasceretur:
Nam ab herode requisiti. locum na¬
tiuitatis eius expͥmunt: quem scrip¬
turȩ auctoritate didicerunt. Et
testimonium ꝓferunt: quod bech¬
leem honorari natiuitate noui du¬
cis ostenditur: ut ipsa eorum scien¬
tia. et illis fieret adcestimonium
dampnationis: et nobis ad aduito¬
rium credulitatis. Quos ꝓfecto be¬
ne ysaac cum iacob filium suum
benediceret designauit: qui et ca-¬
ligans ocłis et ꝓphans inpresenti
filium non uidit: cui tam multa
in posterum p̾uidit: quia nimi¬
rum uidaicus ppłs ꝓphetiȩ sp̃u ple-¬
nus. et cecus. eum de quo multa in
futurum p̃dixit: in p̾senti posi¬
tum non agnouit. Sed natiuita¬
te regis nr̃i cognita: herodes ad
callida argumenta conuertitur:
ne terreno regno pͥuaretur. Renũ¬
tiari sibi ubi puer inueniretur
postulat: adorare uelle se simu¬
lat: ut quasi hunc si inuenire pos¬

Expanded text:
citurum longe ante praesciverunt. citurum longe ante praesciverunt. Et non solum quia nasceretur, noverant, sed etiam ubi nasceretur. Nam ab Herode requisiti, locum nativitatis ejus exprimunt, quem Scripturae auctoritate didicerunt. Et testimonium proferunt, quod Bethlehem honorari nativitate novi ducis ostenditur, ut ipsa eorum scientia et illis fieret ad testimonium damnationis, et nobis ad adjutorium credulitatis. 1469 Quos profecto bene Isaac, cum Jacob filium suum benediceret, designavit ; qui et caligans oculis et prophetans, in praesenti filium non vidit, cui tam multa in posterum praevidit, quia nimirum Judaicus populus prophetiae spiritu plenus et caecus eum de quo multa in futurum praedixit in praesenti positum non agnovit. 3. Sed nativitate Regis nostri cognita, Herodes ad callida argumenta convertitur, ne terreno regno privaretur. Renuntiari sibi ubi puer inveniretur postulat, adorare eum velle se simulat, ut quasi hunc invenire pos
Abbreviated transcription (Latin):
confiderandum nobis est. quanta fu¬
erit inquorundam iudeorum cor¬
de duricia: quȩ hunc necꝓphetie
donum nec ꝑmiracula agnouit.
Omma quippe elementa: auctorẽ
suum uenisse testata sunt. Tt enĩ
de eis quiddam usu humano loqͣr:
đm hunc. cęli esse cognouerunt:
quia ꝓtinus stellam miserunt. Ma¬
re cognouit: quia sub plantis euis
se calcabile p̃buit. Terra cognouit.
quia eo moriente contremuit. Sol
cognouit: quia lucis suȩ radios abs¬
condit. Saxa et parietes cognouer̃t:
quia tempore mortis eius scissa st̃.
Infernus cognouit: quia hos quos
tenebat mortuos reddidit. Et tam̃
hunc quem dm omnia insensibibi¬
a elementa senserunt: adhuc infi¬
delium uideorum corda dm̃n esse mi¬
nme cognoscunt: et duriora saxis
scindi ad penitendum nolunt: eũq
confiteri abnegant: quem elementa
ut diximus. aut signis aut scissio¬
nibus deum clamant. Qui etiam
ad dampnationis suȩ cumulum.
cum quem natum despiciunt. nas¬

Expanded text:
considerandum nobis est quanta fuconsiderandum nobis est quanta fuerit in quorumdam Judaeorum corde duritia, quae hunc nec per prophetiae donum, nec per miracula agnovit. Omnia quippe elementa auctorem suum venisse testata sunt. Ut enim de eis quiddam usu humano loquar, Deum hunc coeli esse cognoverunt, quia protinus stellam miserunt. Mare cognovit, quia sub plantis ejus se calcabile praebuit. Terra cognovit, quia eo moriente contremuit. Sol cognovit, quia lucis suae radios abscondit. Saxa et parietes cognoverunt, quia tempore mortis ejus scissa sunt. Infernus agnovit, quia hos quos tenebat mortuos reddidit. Et tamen hunc, quem Dominum omnia insensibilia elementa senserunt, adhuc infidelium Judaeorum corda Deum esse minime cognoscunt, et, duriora saxis, scindi ad poenitendum nolunt, eumque confiteri abnegant, quem elementa, ut diximus, aut signis aut scissionibus Deum clamabant. Qui etiam ad damnationis suae cumulum, eum quem natum despiciunt, nas
Abbreviated transcription (Latin):
distis: cęli rege nato. rer
terrȩ turbatus est: quia
nimirum terrena alti¬
tudo confunditur: cum celsitudo ce¬
lestis aꝑitur. Sed querendum no¬
bis est quidnam sit quod redempto¬
re nato pastoribus iniudea angłs ꝙ
paruit: atq ad adorandum hun
aboriente magos non angłs s stel¬
la ꝑduxit: quia uidelicet iudeis mn¬
quam ratione utentibus rationabi¬
le animal id est angłs p̾dicare debu¬
it: gentiles uero quia uti ratione
nesciebant. ad cognoscendum domi
et istis signa tanquam infidelibus
non fidelibus data sunt. Ꝙ notan¬
dum quod redemptorem nr̃m cum
iam ꝑfecte esset etatis. eisdem genti¬
bus apłi predicant: eumq pariui¬
lum. et necdum ꝑ humani corpors
officium loquentem. stella gentib
denuntiat: quia nimirum ratioĩs
ordo poscebat: ut et loquentẽ iam
dominum loquentes nobis p̃dicato¬
res innotescerent: et needum loquẽ¬
tem clementa muta p̃dicarent. Sed
mominibus signis quȩ uel nascente
domino uel moriente monstrata st̃.

Expanded text:
tus. Coeli Rege nato, rex terrae turbatus est; quia nimium terrena altitudo confunditur, cum celsitudo coelestis aperitur. Quaerendum nobis est quidnam sit quod, Redemptore nato, pastoribus in Judaea angelus apparuit, atque ad adorandum hunc ab Oriente Magos non angelus, sed stella perduxit. Quia utique, Judaeis tanquam ratione utentibus, rationale animal, id est angelus, praedicare debuit; gentiles vero, quia uti ratione nesciebant, ad cognoscendum Dominet istis signa tanquam infidelibus, non fidelibus data sunt. Et notandum quod Redemptorem nostrum, cum jam perfectae esset aetatis, eisdem gentilibus apostoli praedicant, eumque parvulum, et necdum per humani corporis officium loquentem, stella gentibus denuntiat, quia nimirum rationis ordo poscebat ut et loquentem jam Dominum loquentes nobis praedicatores innotescecent, et necdum loquentem elementa muta praedicarent. 2. Sed in omnibus signis quae vel nascente Domino vel moriente monstrata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uor aut grã humana requiratur:
ne appetitus laudis subripiat: et qđ
foris ostenditur. intus amercede ua¬
cuetur. Ecce enim redemptoris uo¬
ce. decem uirgines. et om̃s dicunt᷑
uirgines: ettamen intra beatitudi¬
nis ianuam non om̃s receptȩ : quia
earum quedam. dum de uirginita¬
te sua głam foris expetunt: inua¬
sis suis oleum habere noluerunt.
Sed prius querendum nobis est. qͥd
sit celorum regnum: aut cur decẽ
uirginib comparetur: quȩ etiam
uirgines prudentes et fatiiȩ dican¬
tur. Dum enim cȩloꝵ regnum con¬
stat. quia reꝓbrorum nullus ingre¬
ditur. ⁊ etiam fatuis uirginib cur
simile esse ꝑhibetur:: Sed sciendũ
est quod sepe in sacro eloquio. reg¬
num celorum p̾sentis temporis
ȩccłia dicit᷑. De quo in alio loco dñs
dicit. M ittet filius hominis angłos
suos: et colligent de regno eius oĩa
scandala. Neq enim in illo regno
beatitudinis in quo pax summa ẽ:
inueniri scandala poterunt. quȩ
colligantur. Eunde rursum dicit᷑.

Expanded text:
aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur. Dum enim coelorum regnum constat quia reproborum nullus ingreditur, etiam fatuis virginibus cur simile esse perhibetur? Sed sciendum nobis est quod saepe in sacro eloquio regnum coelorum praesentis temporis Ecclesia dicitur. De quo alio in loco Dominus dicit: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent de regno ejus omnia scandala . Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt quae colligantur. Et unde rursum dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
EL MU regnum fr̃s¬
Rmm̃i. iccirco terrenis re¬
bus simile dr: ut exhis
que animus nouit. sur¬
gat ad incognita: quati¬
nus exemplo uisibilium. se ad inui¬
sibilia rapiat: et ꝑ ea quȩ usu didicit.
quasi confricatus incalescat: ut ꝑ hoc
quod scit notum diligere: discat et
incognita amare. Ecce enim cȩloꝵ
regnum thesauro inagro abscondi¬
to comparatur: quem qui inuenit
homo abscondit: et p̃ gaudio illius
uadit et uendit uniuersa que habet
et emit agrum illum. Quare hoc quo

Expanded text:
elorum regnum idcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad incognita, quatenus exemplo visibilium, se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit quasi confricatus incalescat, ut per hoc quod scit notum, diligere discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro in agro abscondito comparatur, quem qui invenit homo abscondit, et prae gaudio illius vadit, et vendit universa quae habet, et emit agrum illum
Abbreviated transcription (Latin):
es qui uenturus es. an alium expecta¬
mus: Ac si aꝑte dicat. Sicut ꝓ homi¬
nib nasci dignatus es: an etiam pro
hominib mori digneris insinua: ut
qui natiuitatis tuȩ p̃cursor extiti. mor¬
tis etiam p̃cursor fiam: et uenturum
inferno de nũtiem: quẽ iam uenisse
mundo enun: tiaui. Unde et inqui-¬
situs dñs enumeratis potentiȩ
suȩ mir aculis: de mortis sue ꝓtinꝰ
humili Ptate respondit dieũs seci ui¬
dent: claudi ambulant: leꝓsi mun¬
dantur. Surdi audiunt: mortui resur

Expanded text:
es qui venturus es, an alium exspectaes qui venturus es, an alium exspectamus? Ac si aperte dicat: Sicut pro hominibus nasci dignatus es, an etiam pro hominibus mori digneris insinua, ut qui nativitatis tuae praecursor exstiti, mortis etiam praecursor fiam, et venturum inferno te nuntiem, quem jam venisse mundo nuntiavi. Unde et inquisitus Dominus enumeratis potentiae suae miraculis, de mortis suae protinus humilitate respondit, dicens: Caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħa et plusquam pro¬
pheta. qui uenien¬
tent ad baptisma dominum
ostendit dicens. ecce ag nus dei
ecce qui colit peceata. Imunoi.
qui et humilitatem suam et duumi¬
tatis eius potentiam considerans di¬
cit. qui de terra est de t̾ra loquit᷑.
qui autem de cȩlo uenit suꝑ omnes
est: cur incarcere positus mittens
discipłos requirit. tues qui uentu¬
rus es an alium expectamus: tanqͣ
si ignoraret quem ostenderat: et an
ipse sit nesciat. quem ipsum esse ꝓ¬
pħando. baptizando. ostendendo ela¬
mauerat. Sed hȩc citius questio sol¬
uitur: si geste rei tempus et ordopẽ¬
satur. Ad iordanis eium fluenta po¬
situs. quia ipse redemptor mundieẽt
asseruit: missus uͦ incarcerem an ip¬
se ueniat requirit: non quia ipsum
esse mundi redemptorem dubitat:
s querit ut sciat si his qui ꝑ se miũ¬
do uenerat. ꝑ se etiam ad inferm clau¬
stra descendat. Quem enuim p̃currens
mundo nuntiauerat: hunc morien¬
do et ad inferos p̃currebat. Ait gͦ. Tu

Expanded text:
 et plus quam propheta, qui venientem ad Jordanis baptisma Dominum ostendit dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi ; qui et humilitatem suam, et divinitatis ejus potentiam considerans, dicit: Qui de terra est de terra loquitur, qui autem de coelo venit super omnes est ; cur in carcere positus, mittens discipulos suos, requirit: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? tanquam si ignoret quem ostenderat, et an ipse sit nesciat, quem ipsum esse prophetando, baptizando, et ostendendo clamaverat. Sed haec citius quaestio solvitur si gestae rei tempus et ordo pensetur. Ad Jordanis enim fluenta positus, quia ipse Redemptor mundi esset asseruit; missus vero in carcerem, an ipse veniat requirit, non quia ipsum esse mundi Redemptorem dubitet, 1453 sed quaerit, ut sciat si is qui per se in mundum venerat per se etiam ad inferni claustra descendat. Quem enim praecurrens mundo nuntiaverat, hunc moriendo et ad inferos praecurrebat. Ait ergo: Tu
Abbreviated transcription (Latin):
mani ad edificationem nr̃am
minime sufficit. quod inextre¬
mo uidicio dicturum se ẽẽ per¬
ĩ mͥ fecistis: nͥ& ante iudiciũ hoc inse
ostiid̾& qd̃ diciss: ut uidelics demon¬
st̾ret.quia quisquis nunc bona
oꝑa indigentib exhibet: ei hec spe¬
cialit̃ impendit cuius hec amore
exbibiut: et tanto plus quisq
maiorem mercedem recipit: qͣndo
non eum despicit. qui ampluis
despiciendus uidet᷑. Quid enim
inhumana carne sublimius car¬
ne xp̃i. que ẽ suꝑ angłos exalta¬
ta: Et quid in humana carne
ab iectiuis carne leꝓsi que tumes¬
centib uuln̾ib scindit᷑ ex halã¬
tib fetorib implet᷑: S ecce in
specie leꝓsi apparuit: et isqui
qui ẽ reuendus suꝑ omĩa. uide¬
ni despectus infra omĩa dedig¬
natus non ẽ. Eur hoc nisi ut noᷤ¬
sensu dardiores ammoneret. qͣti¬
nus quisquis eiqui incelo ẽ
festinat assisf̾e humiliari int̾ra
compati etiam ab aspectis oes
despicabilib fñib non recuset:

Expanded text:
mani ad aedificationem nostram minime sufficit quod in extremo judicio dicturum se esse perihi fecistis , nisi et ante judicium hoc in se ostenderet quod dixisset; ut videlicet demonstraret quia quisquis nunc bona opera indigentibus exhibet, ei haec specialiter impendit cujus haec amore exhibuerit. Et tanto plus quisque majorem mercedem recipit, quanto nec eum despicit qui amplius despiciendus videtur. Quid enim in humana carne sublimius carne Christi, quae est super angelos exaltata? Et quid in humana carne abjectius carne leprosi, quae tumescentibus vulneribus scinditur, et exhalantibus fetoribus impletur? Sed ecce in specie leprosi apparuit; et is qui est reverendus super omnia, videri despectus infra omnia dedignatus non est. Cur hoc, nisi ut sensu nos tardiores admoneret, quatenus quisquis ei qui in coelo est festinat assistere, humiliari in terra et compati etiam abjectis et despicabilibus fratribus non recuset?
Abbreviated transcription (Latin):
monstrat᷑ ex latarus habuisse
malum aliqd pͦurgaret᷑. Seb
mala larari purgauit ignis
inopie: et bona diuitis remu¬
n̾ait felicitas tͣnseuntis uite.
Illum pauꝑtas afflix et t̾sit: is¬
tum abundantia remunauit
repulit. Quicumq gͦ bene ĩhoc
scło habetiscum uos bona egis¬
se recolitis. ualoe de ipsis ꝑtim e¬
cite. ne concessa uob ꝓsꝑitas. eo¬
rumdem remunatio sit bono¬
rum.Et cum quoslibet paupe
nonnlla rep̃hensibilia ppetͣre
conspicitis nolite despice. nolite
desꝑare.quia fortasse qo suꝑflu¬
itas trnuissime prauitatis m
quinatͥca minus pauꝑtatis
purgat. De uob̃ omĩmꝰ ꝑtimes¬
cite:quia nonnulla etiam ma¬
leacta ꝓsꝑa uita sequuta ẽ: de
illis uͦ sollicite pensate. quia
eorum uitam magistra paup¬
tas cruciat: quousq ad rectitu¬
dinem ꝑoucat. Sequit᷑. Et in
his omib int̾ nos et uos chaos
magnum firmatum ẽ. tit hi¬

Expanded text:
monstratur et Lazarus habuisse monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est
Abbreviated transcription (Latin):
qđ his qui conuiuando magiᷤᷤ
de loq̃ itate peccau̾at. pretbu¬
tionis iusticiam inlingua attro¬
cius ardebat: S cum graui ual¬
de ẽ pauore pensandum: hoc qd̃
ei ꝑ abrahe reponsionem dr. fili
recordare quia recepisti bonam
uita tua et lararus similit̃ mala.
Nunc autem hic consolat᷑. tu uͦ cru¬
ciaril. Ista fr̃s hr̃ sententia: Pa¬
uore pocius indiget. quam ex¬
positione.Nam si qui estis qui
inhoc mundo ext̃ioris bomi a¬
liquid accepistis. ipsum ut ita
dicam donum exteruiꝑtim esc̾e
debetis. ne uob ꝓquorumdam
ur̃orum actuum recompensadi¬
one sit datum⁊ ne iudex qui
hic hona ext̾iora restituit. aret¬
butione bom intimi repellat:
ne honor hic ul diuidie non ad¬
uim̃ĩtum uirtutis .s remuñatio
sit laboris. Ecce enim dum dr
recepisti bona inuida tua. indi¬
cat᷑ et diues iste bom aliquid
habuisse ex qͦ in ha uita bona
reciꝑet. Rursumq dum de lata¬
ro dr quia recepit mala: ꝓfecto

Expanded text:
quod is qui convivando magis quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
ferno positꝰ usq ad minima
querenda ꝑuenit. Nam gut¬
tam aque petuit qui micas
panis negauit.S notandum
ualoe ẽ quid sit qđ diues in
igne positus linguam suam
refrigerari petit. Mos quispe ẽ
sacri eloqun.ut aliqͣndo aliud
dicat: s exeodem dicto aliud in¬
nuat.Suꝑius autem hunc suꝑ¬
bum dudem dominus non
loquacitati uncantem dixat . s
suꝑflue conuiuantẽ. neq hũc
deloq̃ itate narrauit.s cum
elatione et tenatia de eda ita¬
te peccasse.S: quia abundare
inconuiuus loquacitas solet.
apud infernum grauius in lin¬
gua arde ꝑhibet᷑. Prima nãq
male conuiuantib famulat᷑
culpa loqͤcitatis. p̾ loqͣcitatẽ
luo endietiam leuitas seqͥt̃
Nam quia edacitatem lusus se
ppls manducare et bibe: et sur¬
reterunt lucde. S: pͥusquam ad
lusum moueat᷑ corpus adicos
ac u̾ba inama.mouet̾ lingua.
Quid gͦ ẽ quid qđ innuit᷑. quia
intorm̃tis positus. diues linguã
suam refrigerari postulat.nisi

Expanded text:
inferno positus, usque ad minima inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, itur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus seqpopulus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
lerando expectabat ad penam
Nam sequit᷑. factum ẽ autem ue mo¬
reret᷑ laxarꝰ et portaret᷑ ab angelis
insinu abrahe: mortuus e auẽ
et diues et sepultus ẽ ininferno.
Qui nimirum diues eum cui mha
uita misereri non uoluit: insuo
iam supplicio positus patronũ
querit. Nam ecce subuingitur.
Qui eleuans oculos cum ẽẽt intor¬
m̃tifuidit abraham alonge et
lararum insinu euis. Et ipse cla¬
mansdix̃. Pat̃ abraham miserẽ
meret mitte lazarum ut inti¬
guat ertremum digiti sui ma
quam et refriget linguam me¬
am: quia crucior inhac flam¬
ma. O quanta ẽ subtilitas uidi¬
ciorum dr̃o quam districte agi¬
tur. bonorum actuum. malorũ¬
q retributio. Certe suꝑuis dic¬
tum c̃ quia in hac uita latarus
cadentes micas dem̃sa diuitis
querebat et nemo illi dabat:
nunc desupplicio diuitis dr. qͥa
oc ettremo digito lazarroistilla¬
ri aquam in ore suo concupiscit
qui uulnato pauꝑi m̃se sue
dare uł minima noluit: min

Expanded text:
lerando exspectabat ad poenam. lerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans dixit: Pater Abraham, miet mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit.qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in
Abbreviated transcription (Latin):
de fluere acceptis reb: le egere. il¬
lum nolle largiri:Quantus puta¬
mus fr̃s Nm̃i cunc incoroe pau¬
pis tumult temptationis fuit:
cui certe pot̾at ad penam suffi¬
cere pauptas etiam si sanus
fuisset: rursum suffecisset egri¬
tudo etiam si subsidium ad eet.
S ut ꝓbaret᷑ amplius pauꝑ si¬
mulhunc et pauꝑtas et egri¬
tudo tabe fec̃atq insiꝑ uide¬
bat ꝓcedentem diuitem obse¬
quentib cuneis fulciri et se
in infirmitate et mopia anul¬
lo uisitari. Nam quia nemo ei
aduisitandum ad erat: testãt
canes qui licent̃ uuln̾a eiꝰ linge
iudicia exhibuit. dum lazarũ
pauꝑem ande ianuam diuiti
iac̾e ꝑmifit: ut et diues impiriᷤ
damnationis sibi auget ultio¬
nem et temptatꝰ pauꝑ cresc̾et
ad remuñationẽ. Conspiciebar
ille condie cui non miseret᷑ ui¬
debat iste de quo ꝓbaret᷑. duo
inferuis cordas unus desuꝑ
inspector qui et hunc temptã¬
do exercebat adgłam. uillum do¬

Expanded text:
diffluere acceptis rebus; se egere, ildiffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingeb Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum to
Abbreviated transcription (Latin):
nuam diuitis iacet.Qua de re
unadominus duo idicia ex¬
pleuit. Habuisset enm fortasse
aliquam excusationẽ diues:
si lararus pauꝑ et ulcerosus añ
euis ianuam non iacuisset:si
remotꝰ fuisset:. si eius inopia
non ẽet oculis importuna.Rur¬
sum si longe ẽẽt oiues ab oculis
ulcerosi pauꝑis minore dolleraᷤ¬
set manimo temptationẽ pauꝑ.
S dum egenum et ulc̾atum añ
ianuam diuitis et delicus af¬
fluentis posuit:inuna eademq
re et exuisione pauꝑis ũ mise¬
renti oiiti cumulũ damnatio¬
nis intulitꝰ et rursum exuisione
oiuitis temptatũ cotidie pau¬
pem ꝓbauit.Quantas namq
hunc egenum et uulnib ob¬
sessum. temptationes creditis
insua cogitatione dolerasse: cũ
ip̃e egeret pane. et non haberet
etiam salutem. atq añ se uiu¬
dem cerneret. salutem et ounciaᷤ
hab̾e cum uoluptate. se dolore
et frigore amci. illum gaudere
conspicet.bisso et purpura ues¬
dri: se depͥmi uulñib. illum

Expanded text:
nuam divitis jacet. Qua de re nuam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum
Abbreviated transcription (Latin):
so collige: quia si abiectio uilis
indum̃ti uirtus non ẽet: euglista
uigilant̃ de iohe non dic̾et. erat
indutus pilis camelorum.S no
li pauꝑe. qͥntꝰ sit ordo naratio¬
nis.Eccr enim or: homo quidã
erat diueset ꝓtinus sub infert᷑.
et erat quidam m̃oicus nomi
ne latarus. Certe inppło plus
solent nomina diuitum qͣm
pauꝑum sciri. Quid ẽ gͦ quod
dominus depauꝑe et diuite u̾¬
bum faciens. nom̃ pauꝑis dicit.
et suꝑbos ignorat: In et quibꝰ¬
oam oe miraculorum uirtute
suꝑbientib infine dicturusẽ.
Nescio uos uñ fitis discedite ame
om̃soꝑarii quitatis. at contͣ
moisi dr.houite ex nomine.
Ait gͦ de dunte homo quidam:
ait de pauꝑe egenus nomine
laiarul. ac si aꝑte dicat. P aupe¬
rem humilem scio: suꝑbum di¬
uitem nescio. Illum cognitum
papprobationẽ habeo hunc ꝑ
iudicium reꝓbationis ignoro.
Pensandum nob ẽ etiam conditor
pensat.Una etenim res.non ꝓ
una reagit᷑. Nam ecce plenus
ulcib m̃dicus lazarus ante ia¬

Expanded text:
so colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed li paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et eratne Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens nomen pauperis dicit, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes operarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor pensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante ja
Abbreviated transcription (Latin):
pamini qd habetisut hoc qͣndo¬
ꝙ dignantur uobcum partici¬
pari qd̃ hẽnt. Pensate qd ore ma¬
gistri gencium đr. In hoc temp̃r
ur̃a abundantia illorum inopi¬
am suppleat᷑ ut et illorũ ab un¬
dantia ur̃ȩ mopie sit supplem̃¬
buendum gͦ pigri cur estis¬
ho qͣndo hoc quod iacentun
t̃ra por gitis sedenti incelo datiᷤ
aurib loquit᷑ ꝑse iut̾is mntib

Expanded text:
pamini quod habetis, ut hoc quandopamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur: In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplemenbuendum pigri cur estis, quando hoc quod jacenti in terra porrigitis sedenti in coelo datis? a
Abbreviated transcription (Latin):
ta di. Sterquiliniũ fr̃s. hane
ipsam corruptibilitatẽ corport
appello. Sterquilium abiectioel
pauꝑtatis nomino. Assumptaẽ
gͥ margarita que iacebat inster¬
quilimo: et posita incelestis re¬
gis ornam̃to.Iamint̃ suꝑnos
ciues emicatz̃iam int̾ ignitos
illos lapides etm diadematis cho¬
ruscat.Ouos qui mhoc mundo¬
uos diuides aut ẽe creditis aut
estis conferte si potestis falsas
diuitias ur̃as i̾ns diuitͥus romule
osmhuius mundi uia omnia
amissuri possidetisilla nichil
quesiuit inuine: et omĩa mue¬
nit inꝑuentione. Nos letam ii¬
tam ducitistͥstem mortem time¬
tis. illa tͥstem uitam ꝑtulit: ad
letam mortem ꝑuenit. Hos ad
tempusq̃ritis obsequium ho¬
minum: illa despecta ab homi¬
nib inuenit socioschorosange¬
tͣnseuntem contempn̾e.et̃nam
glam aniare. Honorate qͦs pauꝑ¬
escernitis: et quos foris conspici¬
tis despectos scłi. intus arbitra¬
mini amicosdi.Cum bis partici¬

Expanded text:
ta Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ta Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divites aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis, tristem mortem timetis; illa tristem vitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios choros angetranseuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculi intus arbitramini amicos Dei. Cum his partici
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Noli dimere mat̾ non
morior m. Cumq hoc crebro
diceret: paulatim lur q fuat
emissa subtracta ẽ s is qui sub¬
sequutus ẽ odor remansit. Sicq
Necdum uͦ eadem redempta uel
alia eius discipula alectulo lacen¬
tis abscesseranc et ecce subido
inplatea ante eiusdem cellule
ostium duo chori psallencium
constiterunt: sic̃ se dicebant ser¬
uset uocib discreuisse: psamo¬
die cantus dicebant uiri. et fe¬
mine respondebant.Cumq añ
fores celle ex hib̾ent᷑ celestes ere¬
quie: scã illa anima cartie soluta
ẽ. Qua ad celum ducta: quanto
chori psallentium altius ascen¬
debant. tanto cepit psalmodia
lenius audiri:.quo usq et euis¬
dem psalmodie sonitꝰ et odoris
suauitas elongata finiret᷑. Hec
gͥ quam oiu urx̃ in corpore. qui
illam haberet inhonore.: Indi¬
na cunctisomnib despecta ui
debat᷑. Quis adillam accedere
quis ad illam uenire dignaret᷑.
S latcat insterquilinio: margari¬

Expanded text:
dicens: Noli timere, mater, non dicens: Noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc crebro diceret, paulatim lux quae fuerat emissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. SicqueNecdum vero eadem Redempta, vel illa alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, despecta omnibus videbatur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margari
Abbreviated transcription (Latin):
ui.Eumq noctis medio lectulo
iacentis assist̾ent: subito celituᷤ
lux emissa omẽ illius cellule
spacium impleuit: et splendor
tante caritatisemicuit. ut cor¬
da assistencium inestimabili
pauore ꝑstringeret. atq ut
post ipse referebant ome ineiꝰ
corpus obrigesceret: et insubito
stupore remanerent.Lepit naꝙ
quasi cuiusdam magne mul¬
titudinis ingͥdientis sonitus
audire: ostium cellule concuti.
ac si ingdientium turba pre¬
meret᷑ atq ut dicebant intͣn¬
cium multitudinẽ sentiebat.
s nimietate timoris et lumini
uide nil potant: quia earum
oculos et pauor dep̃sserat: et
ipsa tantiluminis claritas reu̾¬
berabat. Quam lucem ꝓtinus
miri odoris ẽ fraglantia subse¬
quuta ita ut earum animum
quia lux emissa t̾ruerat᷑ odoriᷤᷤ¬
suauitas refouere.S cũ uim
claritatis illuis ferre non pos¬
sent:cepit eadem tomula assiᷤᷤ¬
tentem et trem̃tem redemp¬
tam suorum morum magis¬
tram blanda uoce consolari

Expanded text:
Cumque noctis medio, lectulo Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa tsuavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem et trementem Redemptam suorum morum magistram blanda voce consolari,
Abbreviated transcription (Latin):
hñt᷑ sicut sepe inꝑiti homines
nec dum ꝑfecte sculpta sigilla
conspicimus. et iam qͥsi ꝑfecta
laudamus q̃adhuc artifex consi¬
dat et limat:laudari iam audit.
ettamen eatunde meliorando
non desistit hec quam p̃diximꝰ
romula eaquam greco uocabu¬
lo medici paralisin uocant
molestia corporali ꝑcussa est.
multisq annis in lectulo decu¬
bans pene omni iacebat m̃bro¬
rum officio destituta: nec tam̃
hȩc eadem eius m̃tem adimpa¬
cientiã flagella ꝑdux̾ant.Nam
ipsa ei detrim̃ta m̃brorum facta
fu̾ant increm̃ta uirtutum: quia
tanto sollicius adusum or̃onis
excreuat: qͣnto et aliud qđ libet
agere neqͣquam ualebat. Noc¬
de gͥ quadam:eandem redem¬
ptam quam p̃fatus sum que
utrasq discipulas suas filia¬
rum loco nutriebat uocauit
dicens. Mat̾ ueni. mat̃ ueni.
Que mox cum alia eius discipła
surrex̃. sic̃ utrisq referentib
et multis reseadem claruit: et
ego qͦ incodem cempore agno¬

Expanded text:
habent, sicut saepe imperiti homines habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans pene omnium jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis succreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agno
Abbreviated transcription (Latin):
bene is qui p̾sto ẽ fr̃ & com¬
p̃sbit̃ m̃s speciosus nouit
odem dp̃r quo monastium pe¬
cii: anus quedam redempta
nomine inscĩmoniali habitu
constituta. inurbe hac uixta beatȩ
manȩ semꝑ uirginis eccłiam
manebat. Hȩc illuis herundi¬
nis discipula fu̾at:que magniᷤ
uirtutib pollens. suꝑ p̾nestinoᷤᷤ
montes uitam heremiticam oux¬
isse  ferebat᷑. Huic  due meodem
habitu discipule adherebant:
una nommne romula. et alt̃a
que nunc ad huc suꝑe. quam
quidem facie scio. s nomine
nescio.Cres itaq: he uno habi¬
taculo commanentes morum
quidem diuitus plenam. s ta¬
men reb pauꝑem uitamouce¬
hant. hȩc autem quã p̾fatus sum
romula: aliam quam p̃doci con¬
discipulam suam magnis uicȩ
meritisante ibat. Erat quippe
mire patientie:summe obedien¬
qe custos oris sui adsilentium:
sudiosa ualde ad continue mra¬
tionis usum.S: quia plerumq
hi quos iam ꝑfectos homines esti¬
mant: adhuc inoculissum mi
opificis aliquid inꝑfectionis

Expanded text:
bene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. 1660 Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam perfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis
Abbreviated transcription (Latin):
tante beatudinis claritatem
apud iustorumanimũ fuscat
aspecta pena repborum: quia
ubi iam compassio miserie ñ
erit: minuere ꝓculdubio beato¬
rum leticiam non ualebit.Quid
autem mirum sidum iusti in¬
iustorum dorinta conspiciunt
hoc eiseueniat mobsequio gau¬
diorum: qͣndo et inpictura ni¬
ger color subst̾nit᷑ ut alb uel
rubeus clarior uideat᷑. Et qͣm¬
uis eis sua gaudia ad ꝑfruen¬
dum plene sufficiant: mala
tam̃ repborum absq oubio
semꝑ aspiciunt:quia qͥ creatoriᷤ
sui claritatem uident: nicħ in
creatura agit᷑ qđuide non poᷤ

Expanded text:
tantae beatitudinis claritatem tantae beatitudinis claritatem apud electorum animas fuscat aspecta poena reproborum, quia ubi jam compassio miseriae non erit, minui procul dubio beatorum laetitia non valebit. Quid autem mirum, si dum justi injustorum tormenta conspiciunt, hoc eis veniet in obsequia gaudiorum, quando in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene sufficiant, mala tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt; quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura a
Abbreviated transcription (Latin):
mopatsmerhabeo enim qumnq:
ne et ipsi ueniant in locum¬
hunc dorm̃torum. Qua inre
notandum ẽardentioruit q̃n¬
ta adsupplicium cumulantur
openam namq: suam: ei et cog¬
nitio seruat᷑ et menioria.Cog¬
noscit enim latarum quem deᷤᷤ
relinquit. ẜ fecta ei quippe ul
tio᷑ pauꝑe non eet:sihunc in re¬
tbutione non recognosc̾et. Et ꝑ¬
fecta pene inigne nonẽet:sin in
hoc qd ipse patit̾᷑etiam suis ti¬
meret. Ut gͦ peccatores insuppli¬
cio amplius puniant᷑ et eorum
uidengłam qͦs contempser̃t: &
deillorum etiam pena corq̾nt᷑
quos inutilit̾ amauerunt.Cre
dendum u ẽ qd ante retͥbutio¬
nem extremi iudicu in custi in
refuie q̾sdam uistosconspici¬
unt ut eos uidentes ingaudio
non solum de suo supplicio s
etiam de illorum bono cruciẽt
usti uͦ intorm̃tis semꝑ intuent᷑
iniustosut hinc eorũ gaudiũ
crescat: quia malu conspiciuis.
iores ereptori suo gr̃as refet̾t q̃nco
uident inalus quid ipsi ꝑpetisi
ẽent relicti potuerunt. Nec illam

Expanded text:
m patris mei; habeo enim quinque ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despereliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. CrVerum et ante retributionem extremi iudicii iniusti in requie quosdam iustos aspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, iores ereptori suo gravident in aliis quod ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam
Abbreviated transcription (Latin):
possint. neq in de huc tͣnsmea¬
ie.Qua in re ualoe q̃rendum ẽ
quomͦ dicat᷑ hi qui uolunt
aduostͣnsire non possint. Quia
enim hi qui minfeno sunt
adbeatorum sortem tnsire
cupiunt: oubium ñ ẽ. Qui uͦ
iam inbeatitudinis sortẽ sus¬
cepti sunt quo pacto dr quia
tͣnsire ad eosqui in inferno
cruciantur. uolunt: S si c̃ tͣnisire
repbi adelectos cupiunt. io est
asuppliciorum suorum afflictio¬
ne migre. ita adafflictos atq in
corm̃tis positos tͣnsire iustorum

Expanded text:
neque inde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non possint, quia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum
Abbreviated transcription (Latin):
titos tͣnsire non possunt. quia
iustorum anime quamuis in
habcant lam tunc auctoris sui
iusticie coniuncte. tanta rectitu¬
dine constͥngunt᷑: ut nulla ad
rephos compassione moueant.
Ipsiquippe uidici concordant
cuinerent: et eis qͦsenpe non
ase uidebunt extͣneos q̃nto et
abeo quem oiligunt auctore
suo conspiciunt repulsos. Nec
inuisti gͥ ad beatorum sortem
tͣnseunt quia damnatione ꝓp¬
tua consiͥngunt᷑ nec uisti tͣnsi¬
re adreꝓbos possunt: quia en
tollit᷑ eiuis animus ad ꝓꝑinqs qͦs
reliq̃rat recurrit qtiia reꝓboꝵ
m̃tem pene sua qͣndoq inuti¬
lit̃ erudit ad caritatẽ. ut iam
tunc etiam suos sp̃italit᷑ oiligãt
qui hic dum peccata diligere ns
nec se amabant. Innunc dr.Ro¬

Expanded text:
itos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non a se videbunt extraneos, quantum ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua constringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Und
Abbreviated transcription (Latin):
midus non fuit:quia ꝑcepta
oona adusum arrogantie in¬
flex̃ quia uisc̾a pietatis ignora¬
int: quia peccata sua redimere
etiam cum sibi abundaret p̃ci¬
um noluit. Et sunt nonnulli.
qui cultum subtilium p̃ciosa¬
rumq uestium non putant ẽe
peccatum. Qđ si indelicet culpa
non eẽt:nequaq̃m sermo ḋi tam
uigilant̃ expͥmeret. qd diues qͥ
torquet᷑ apud inferosbisso et
purpura inoutꝰ fuisset. Nemo
quippe uestim̃ta p̃cipua nisi
ao manem głam querit: uide¬
licet ut honorabilior cet̾is ẽẽ in¬
deant᷑.Nam quia ꝓsola inani gła
uestim̃tum p̃ciosius querit᷑. res
ipsa testat᷑. qd nemo uult ibi p̃¬
ciosis uestib indui: ubi ab aliis
non possit uiđi. Quam culpa¬

Expanded text:
midus non fuit, quia accepta midus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpuraquippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet ut honorabilior caeteris esse videatur. Nam pro sola inani gloria vestimentum pretiosum quaeritur. Res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri . » A qu