comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed in hoc gaudete quod nomina urã scripta sunt incelo. Quareꝰ nisi quia
nomini dĩ subdita sunt non hominis merito: & quare nunc nonitafit ut
habeant homines gratiam di: Inter initia fieri oportuit ut fundamenta
icciperent firmitatem: Nunc autem non opus est quia populu
ad ducit ad fidem. cum uident᷑ eorum bona opera & predicatio simplex:
unum sum uelud aeramentum resonans aut crmbalum tinniens: Magna
utiq uidetur gratia diuersis loqui linguis Plus autem aliquid est &iam
angelorum sipossit linguam scire: Idest sispiritaliter cognitum possitha¬
bere angelicum motum: sed hoc ad meritum non adscribi sed ad dĩgloriã
subiectis ostendit: dicens Sic ee ut ȩramentum sonans aut crmbalum
tinniens:
Quia sicut eramentum in pulsu alterius resonat & cimbalum
tinnit Ita & hic quilinguis loquitur sp̃s scĩ effectum habet & motum

Expanded text:
sed in hoc gaudete, quod nomina vestra scripta sunt in coelo . Quare, nisi quia sed in hoc gaudete, quod nomina vestra scripta sunt in coelo . Quare, nisi quia nomini Dei subjecta sunt, non hominis merito? Et quare nunc non ita fit, ut habeant homines gratiam Dei? Inter initia fieri oportuit, ut fundamenta fidei acciperent firmitatem: nunc autem non opus est; quia populus populum adducit ad fidem, cum videntur eorum bona opera, et praedicatio simplex. unum sum velut aeramentum resonans, aut cymbalum tinniens. Magna utique videtur gratia diversis loqui linguis: plus autem aliquid est, etiamsi angelorum possit quis linguam scire, id est, si spiritaliter cognitum possit habere angelicum motum. Verum hoc ad meritum non ascribi, sed ad Dei gloriam, subjectis ostendit, dicens sic esse ut aeramentum resonans, aut cymbalum tinniens. Quia sicut aeramentum impulsu alterius resonat, et cymbalum tinnit; ita et hic qui linguis loquitur, Spiritus sancti effectum habet et motum,
Abbreviated transcription (Latin):
enim pene sine ferro fit cum sit inferius: & post haec: Emulamini¬
tem crisorata meliora: Hoc mox insubiectis absoluit:
Gradatim illos
adutiora prouehit ostendens illis gratiã supra dicti: omnes deniq
in hominibus uidentur : Siueloquendi autcurandi uel prophetandi
non ad meritum hominis pertinere. sed adhonori ficentiam dĩ: Ideoq
nunc uiam illis dicit seostendere planitiorem qua itur ad caelum
quaemeritum conlocat apud dm̃:
Namquia supra dicta non semper adme¬
ritum pertinent dicit saluator:
oficia sunt ecdesiae ad confusionem gentilium & dĩ honorificentiam protestan¬
dam:dicit eis dñs:¬
ñs: Recedite ame non nouiuos operarii iniquitatis: Securi
enim quia dĩ in illis operatio cernebatur neglegentes ergase fuerunt: Nam
& lxx duobus discipulis gaudentibus qđ demonia illis subdita fuerant: Dicit
saluator : Nolite in hoc gaudere quod demonia uobis subiecta sunt:

Expanded text:
enim pene sine ferro fit, cum sit inferius. Et post haec: Aemulaminienim pene sine ferro fit, cum sit inferius. Et post haec: Aemulaminirismata meliora. Hoc mox in subjectis absolvit. Gradatim illos ad utiliora provehit, ostendens illis gratiam supradicti omnis doni, quod in hominibus videntur, sive loquendi, aut curandi, aut prophetandi, non ad meritum hominis pertinere, sed ad honorificentiam Dei. Ideoque nunc viam se dicit illis ostendere planiorem, qua itur ad coelum, quae meritum collocat apud Deum. Nam quia supra dicta non semper ad meritum pertinent, dicit Salvator: officia sunt Ecclesiae, ad confusionem gentilium, et Dei honorificentiam protestandam, dicit eis Dominus: Recedite a me: non novi vos, operarii iniquitatis . Securi enim quia Dei in illis operatio cernebatur, negligentes erga se fuerunt; nam et septuaginta duobus discipulis gaudentibus quia daemonia illis subdita fuerant, dicit vator: Nolite in hoc gaudere, quod daemonia vobis subjecta sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
ł episcopus: Num quid omnes prophetȩ: Non est ambiguum
non omnibus concedi prophetiam: Num quid omnes doctores:
Ille doctor est cui conceditur: Num quid om̃s uirtutes: hĩ potest habere¬
um quid omnes gratiam
habent curationum: Quomodo potest fieri ut omnes habeant donum
curationum:¬
um : Num quid omnes linguis locuntur: N
qui accipit donum in hacre: Numquid omnes inter praetantur :
Ille potest linguas interpraetari cuidat ds̃: in supra dictum sensum haec
inserenda : Explanauit enim reddita rationem omnes habere
diuersas gratias. & nec totum alicui concedi exemplo membrorum
Exemplo enim corporis carnis. spiritale corpus insinuat: Reperhos
in omnibus dm̃ benedicendum & in ipsius nomine gloriandum cuius
gloriaẽ : Hancrationem &iam in rebus fisicis inuenimus: Rurum
autem cum melius argento sit. plus tamen in usu argentum est:
Etcum aes necessarium est sit. plus tamen ferrum opus est: nihil¬

Expanded text:
 episcopus. Numquid omnes prophetae? Non est ambiguum  episcopus. Numquid omnes prophetae? Non est ambiguum non omnibus concedi prophetiam. Numquid omnes doctores? Ille doctor est, cui alios erudire conceditur. Numquid omnes virtutes? Hic potest haberum omnes gratiam habent curationum? Quomodo potest fieri, ut omnes habeant dona curationum? Numquid omnes linguis loquuntur? Non utique, nisi qui accipit donum in hac re. Numquid omnes interpretantur? Ille potest sermones interpretari, cui dat Deus. In supradictum sensum haec inserenda. Explanavit enim, reddita ratione, omnes habere diversas gratias, nec totum alicui concedi, exemplo membrorum. Exemplo enim corporis carnis spiritale corpus insinuat: ac per hoc in omnibus Deum benedicendum, et in ipsius nomine gloriandum, cujus gratia est. Hanc rationem etiam in rebus physicis invenimus; aurum enim cum melius argento sit, plus tamen in usu argentum est; et cum aes necessarium sit, plus tamen ferro
Abbreviated transcription (Latin):
dio: Ideo quam quam sit melior apls: aliquando tamen eget prophtis:
& quia abunodõ patresunt omnia: singulos epis copos: singulis
ecdesiis preeẽ de creuit: Tertio doctores: Illos dicit doctores
qui in ecclesia litteris & lectionibus retinendis pueros imbuebant
Mose sinagogae. quia traditio illorum ad nos transsitum fec̃
aliquis non eẽ epis copus: & habere insedonum uirtutis sanitatũ:
Opitulationis. gubernationes: Vtinrebus diuinis uigilet
intellectu: Itatamen ut in aliquibus quae implere ñ conceditur
ab alio sumat qđ dehabet: Quia totum uni concedi non porest:
Sunt &gubernatores qui spiritalibus retinaculis hominibus docu¬
mento sunt: Genera linguarum: Vt donum di sit multas linguas¬
scire : ut hoc alicui gratiadĩ inpertiat. ut linguarum interp̃tandarũ
habeat peritiã Numquid omnes a postoli: Uerum est quia in ecđa
unus est episcopus:t¬

Expanded text:
dio . Ideo quamquam sit melior apostolus; aliquando tamen eget prophetis. dio . Ideo quamquam sit melior apostolus; aliquando tamen eget prophetis. Et quia ab uno Deo Patre sunt omnia, singulos episcopos singulis Ecclesiis praeesse decrevit. Tertio doctores. Illos dicit doctores qui in Ecclesia litteris et lectionibus retinendis pueros imbuebant more Synagogae; quia traditio illorum ad nos transitum fecit.aliquis non esse episcopus, et habere in se donum virtutis sanitatum. Opitulationes, gubernationes; ut in rebus divinis vigilet intellectu: ita tamen, ut in aliquibus, quae implere non conceditur, ab alio sumat quod non habet; quia totum uni concedi non potest. Sunt et gubernatores, qui 154 spiritalibus retinaculis hominibus documento sunt. Genera linguarum; ut donum sit scire. Interpretationem sermonum; ut hoc alicui gratia Dei impertiat, ut linguarum interpretandarum habeat peritiam. Numquid omnes apostoli? Verum est, quia in Ecclesia unus est episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
sipedes fuerint accurati uelsani: sic debemus &nos alacres fieri
si fratrem aliquem uiderimus cultiorem & auctum honestate
morum hoc erit sanum eẽ consilio: Uos autem estis corpus
xp̃i & membra demembro:
Ostendit aperte nram̃ secausam
permembrorũ carnalium rationem tractasse: quia non omnes eadẽ¬
possumus. sed singuli pro qualitate fidȩi & gram̃ habemus concessã.
Et quos dam quidem posuit ds̃ in ecclesia primum apostolos
aput itaq in ecclesia apostolos posuit quilegati xp̃i sunt: Sicut
dicit idem a postolus: Pro quo legatione fungimur: Ip̃sunt epis copi
habor: Deniq pessimus caiphas propter qđ princips sacer dotũ
erat. prophetauit:
Ordinis utiq: causa non propru meriti: tamen
spetialiter erant prophetȩ scripturarum interpretes: & futura
dicentes: Sicut erat agabus qui exitia & uincula huic apostolo
pro phetauit hiero solimis. & famem caecinit quae facta est subclau¬

Expanded text:
si pedes fuerint accurati vel sani. Sic debemus et nos alacres fieri, si pedes fuerint accurati vel sani. Sic debemus et nos alacres fieri, si fratrem aliquem viderimus cultorem Dei, et auctum honestate morum, hoc est, sanum esse consilio. Vos autem estis corpus t membra de membro. Ostendit aperte nostram se causam per membrorum carnalium rationem tractasse; quia non omnes possumus eadem, sed singuli pro qualitate fidei et gratiam habemus concessam. Et quosdam posuit Deus in Ecclesia primum quidem apostolos. Caput itaque in Ecclesia apostolos posuit, qui legati Christi sunt, sicut dicit idem Apostolus: Pro quo legatione fungimur . Isti sunt episcopi, habet. Denique pessimus Caiphas propter quod princeps sacerdotum erat, prophetavit , ordinis utique causa, non proprii meriti. Tamen specialiter erant prophetae et Scripturarum interpretes, et futura dicentes , sicut erat Agabus, qui exitia et vincula huic Apostolo prophetavit futura Hierosolymis, et famem cecinit, quae facta est sub Clau
Abbreviated transcription (Latin):
addatur illis aliquis honor utfiant utiles si quominus ipso contempru
negle gentiores circase erunt: in quibus magis proficien dum est
Vt non sit scisma in corpore sed pro inuicem sollicitasi nt membra:
Sic dicit adño moderatum humanum corpus. ut om nia membra
eius necessaria sint: Acperhoc prose inuicem sollicita. quia
alius sine altero non potest eẽ. Et quod in ferius putatur magis
neces sarium est : sicut & defratribus expositum est uel disputatũ.
Quia nullus debet uelu. Tin utilis despici:
Et siꝗͥd  patur unum membrum conpatiuntur omnia membra:
Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est: Quias ioculus
autpes uel manus capiatur egritudine aliqua in firmitatistotũ
condolet corpus : Ita & nos docet condolere fratribus. si aliquid
huius modi autnecessitatis emerseri t:
Niuegloriatur unum membrum congaudent omnia membra:
Manifestum est quia lactum est caput siue cetera membra

Expanded text:
addatur illis aliquis honor, ut fiant utiles: si quominus, ipso contemptu addatur illis aliquis honor, ut fiant utiles: si quominus, ipso contemptu negligentiores circa se erunt, in quibus magis proficiendum estt non sit schisma in corpore, sed pro invicem sollicita sint membra. Sic dicit a Deo moderatum humanum corpus, ut omnia membra ejus necessaria sint; ac per hoc pro se invicem sollicita, quia aliud sine altero esse non potest: et quod inferius putatur, magis necessarium est; sicut et de fratribus expositum est, vel disputatum, quia nullus debet velut inutilis despici. Et si quid patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Hoc de membris corporis carnis ambiguum non est; quia si oculus, aut pes, vel manus capiatur aegritudine aliqua infirmitatis, totum corpus condolet: ita et nos docet condolere fratribus, si aliquid hujusmodi, aut necessitatis emerserit. Sive glorificatur unum membrum, congaudeant omnia membra. Manifestum est quia laetum est caput sive caetera membra,
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris inuenimus: Quo enim honore dignȩ sunt manus quan¬
Etpropter ea & nos ad dimus eis honorificentiam ut puta pedib
quos quia humiles sunt & sine dignitate calciamentis ornamus:
Etquȩ in honesta sunt nra abundantiorem hones tatem habent
Manifestum est quia pudenda nr̃a quae turpia uidentur
dum as pectus publicos uitant : Hones tate se contegunt neꝑ
cula tetrica incedere: Cum ergo uideantur contemptibiles magis
honoris sint quia solent uitam habere mundiorem: Qđ enim hominib
uidetur despectum. solet adõ pulcrum iuidicari:q uurrriñip
Honesta autem nr̃a nullius egent sed ds̃ temperauit corpus ei cui deera
abundantiorem tribuendo honorem: Aptum est quia caput¬
Aptum est quia caput
ieg& neq facies neq manus ut his addatur perquod decor
lo ẽ nihilest quod a nobis addatur. Debitus enim illis redditur honor:
Despectis uero u humilibus ex hortatio necessaria est. perquam

Expanded text:
caeteris invenimus. Quo enim honore dignae sunt manus, quancaeteris invenimus. Quo enim honore dignae sunt manus, quanPropterea et nos addimus eis honorificentiam, ut puta pedibus; quos 153 quia humiles sunt et sine dignitate, calceamentis ornamus. Et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honorem habent. Manifestum est quia pudenda nostra, quae turpia videntur, dum aspectus publicos vitant, honestate se contegunt, ne cula tetrica, nudo pede, incedere. Cum ergo videantur contemptibiles, magis honori sunt; quia solent vitam habere mundiorem. Quod enim hominibus videtur despectum, solet a Deo pulchrum judicari. Quae autem hoabundantiorem tribuendo honorem, ut non sit tum est quia caput non eget, neque facies, neque manus, ut his addatur per quod decor, nihil est quod a nobis additur; debitus enim illis redditur honor. Despectis vero vel humilibus exhortatio necessaria est, per quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui humilis est : quia est quod humilis potest: qđ non potest sublimis :
quia ferrum potest: quod non potest aurum: Acper hoc honorem
capiti faciunt pedes: Et quae putemus ignobiliora membra membra
corporis eẽ : his abundantiorem honorem circumdamur & quae in¬
Manifestum est quia quam uis aliquis dignitate
sublimis sit : sisub iectus tamen defuerit qui obsequus suis illum faciat
gloriosum : ipsa dignitas contemptibilis erit: Officium ẽ enim per
quod dignitas constat: taleest sumperatori desit exercitus: Quam¬
uis ergo magnus sit imperator: necessarium tamen habet exercitũ.
Membrum est enim corporis eius: antese habens tribunos. comites.
magistros: His omnibus inferiores sunt milites : & magis necessariis
sicut membra corporis : Quaecum inferiora uidentur plus utilias :
Sine oculis enim manibus operatur. & ambulans uictum
Similis sen
sus est quia quiputantur sine dignitate eẽ: Inuenimus in eis qđ

Expanded text:
qui humilis est; quia est quod humilis potest, quod non potest sublimis, qui humilis est; quia est quod humilis potest, quod non potest sublimis, quia ferrum potest, quod non potest aurum: ac per hoc honorem capiti faciunt pedecorporis, his abundantiorem honorem circumdamus . » ExeManifestum est, quia quamvis aliquis dignitate sublimis sit; si subjectus tamen defuerit, qui obsequiis suis illum faciat gloriosum, ipsa dignitas contemptibilis erit: officium enim est, per quod dignitas constat. Tale est si imperatori desit exercitus. Quamvis ergo magnus sit imperator, necessarium tamen habet exercitum; membrum est enim corporis ejus, ante se habens tribunos, comites, et magistros. His omnibus inferiores sunt milites, et magis necessarii sunt, sicut membra corporis, quae cum inferiora videntur, plus utilia sunt; sine oculis enim manus operatur, et pes ambulans victum Similis est sensus, quia qui putantur sine dignitate esse, invenimus in eis quod
Abbreviated transcription (Latin):
natur: Omnia enim unum membrum eẽ non poterant: Ideo autem
multa sunt quia ab inuicem differunt dignitate: Quod sies sent omã
unum membrum. ubi corpus nunc autem multa quidem membra
unum autem corpus: Hoc dicit quia multa cum inuicem sui egeant
non discrepant inunitate naturae quam uis diuersa sint: Quia¬
Quia
diuersitas haec inunum concurrit utcor poris utilitas expleatur:
Sicut etea quibus mundus ipse constat cum sint diuersa non solum
officiis sed & naturis ad unius tamen mundi proficiunt per fectione:
Et ex omnibus his nascitur temperies quae dam infructibus qui
humane proficiunt utilitati: Non potest autem dicere: oculus
manui opera tua non in digeo: aut iterum caput pedibus. non estis
mim necessarii: Hoc est: non potest potior dicere inferiori non mihi
opus es: quia oculis quidem uidetur: sed manus sunt quae o perantur:¬
neces sariꝰa sunt : Idẽ maior gradu & dignitate non potest sineillo ẽẽ

Expanded text:
nantur; omnia enim unum membrum esse non poterant. Ideo autem nantur; omnia enim unum membrum esse non poterant. Ideo autem multa sunt, quia ab invicem differunt dignitate. Nunc autem multa unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum autem corpus. Non potest non discrepant in unitate naturae, quamvis diversa sint, quia diversitas haec in unum concurrit, ut corporis utsicut et ea quibus mundus ipse constat, cum sunt diversa non solum officiis, sed et naturis; ad unius tamen mundi proficiunt perfectionem, et ex omnibus his nascitur temperies quaedam in fructibus, qui humanae proficiunt utilitati. Non potest autem dicere ocumanui: Opera tua non indigeo; aut iterum caput pedibus: Non estis igeo. Hoc est, non potest dicere potior inferiori: Non mihi opus es; quia oculus quidem videt, sed manus sunt, quae operanturnecessarii: id est, major gradu et dignitate non potest sine illo esse,
Abbreviated transcription (Latin):
& corpus non est unum membrdrum sedmulta: Hoc dicens
ostendit unitatem habere uarietatis officiorum : & diuersitatẽ
hanc non discrepare inunitate potestatis: Quando corporis unitas non
in singularitate consistit sed inmultis membris ut inuicem sibi prestent
quod dehabent ⁊ Sidixerit pes quia nonsum manus nonsum de corpere
non propterea non ẽ decorpere : Hoc ẽ non posse eum qui infirmus
uidetur inter fratres. negarieẽ decorpore quia non ẽ potens
Si dix¬
erit auricula quia non sum oculus non sum decorpore non propter ea
non est de corpore: Nondebere dicit illum qui paulo inferior est
non necessarium putari corpore. Propter ea quod deprimis nonsit:¬
unius eent̃ officii & operis. quomodo impleretur reliqi
nacula corporis :
ubi adoratus : Voluntatem dĩ quia prouida & rationabilis est membra dic̃
Mani festum est quia siomnes unius fuissent dignitatas non dicerentur
mem braneq: corpus. Ideo quia uariis membrorum officiis guber¬

Expanded text:
 corpus non est unum membrum, sed multa. Hoc dicens, ostendit unitatem habere varietates officiorum, et diversitatem hanc non discrepare in unitate potestatis; quando unitas corporis non in singularitate consistit, sed in multis membris; ut invicem sibi praestent, quod debent. Si dixerit pes: Quia non sum manus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Hoc est, non posse eum, qui infirmus videtur inter fratres, negari esse de corpore; quia non est potens. Si dixerit auricula: Quia non sum oculus, non sum de corpore; num propterea non est de corpore? Non debere dicit illum, qui paulo inferior est, non necessarium putari corpori, propterea quod de primis non sitnes essent unius operis, quomodo impleretur reliquanacula corporis? 14. ut voluit. Voluntatem Dei, quia provida et rationabilis est, membra dicit Manifestum est quia si omnes fuissent unius dignitatis, non dicerentur membra, neque corpus: ideoque variis membrorum officiis conguber
Abbreviated transcription (Latin):
animus. quando aliquid descripturis percipit : Et quantum ꝓpen¬
sior in hac partefit tantum deserit uitia: propter ea ad hanc partẽ
studium monet adplicandum: Ideo quilo quitur lingua or & ut
interp̃tetur: Eum quilinguis loqui desiderat orare debere
utaccipiat donum interp̃tandi ut proficiat caeteris studium eiꝰ
Siora uero lingua sp̃s m̃s orat. mens autem sine fructu ẽ:

Expanded text:
animus, quando aliquid de Scripturis percipit: et quantum propenanimus, quando aliquid de Scripturis percipit: et quantum propensior in hac parte fit, tantum deserit vitia, proterea ad hanc partem studium monet applicandum. Ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Eum qui linguis loqui desiderat, monet orare debere, ut accipiat donum interpretandi; ut proficiat caeteris studium ejus. Nam si oravero lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu e
Abbreviated transcription (Latin):
uocem tuba dederit: quis separabut adplium: Om̃ exempla facilius
suadent quam uerba: exemplis commendat. perquae facile ad se¬
quantur non debere illos in ecclesia loqui linguis qui int̃ pretari non possin
Vt quid enim loquar qđem nemo intellegit : Ita & uos perlinguam
nisi significantẽ sermonem dederitis quo modo scietur qđ lo quimini:
genera sunt linguarum inquit sed habent uocum significationes¬
proprias ut intellegantur
Siergo nesciero uirtutem uocis ero ei
cuiloquor barbarus &is quilo quitur mihi barbarus: Nonutiq
in studendũ monet ut inuicem per in cognitam linguam barbari sibi
uideantur sed quia concordiȩ res ẽ. his nitendum est utper unanimi¬
tatemintellectus communi letitia glorientur Sic &uos quõ emu
lator es estis spirituum. adedificationem eclesiae . quaerite ut pro¬
pheͣtis: Quia prodest scripturas explanarẽ: Nam incitatur & gauder

Expanded text:
vocem tuba dederit, quis se parabit ad praelium? Quoniam exempla facilius vocem tuba dederit, quis se parabit ad praelium? Quoniam exempla facilius suadent quam verba, exemplis commendat per quae facile assequantur non debere illos in Ecclesia loqui linguis, qui interpretari non possunt. Ut quid enim loquatur, quem nemo intelligit? Ita et vos per linguam nisi significantem sermonem dederitis, quomodo scietur quid loquimini?  Multa quidem genera sunt linguarum, inquit, sed habent proprias vocum significationes, ut intelligantur. Si ergo nesciero virtutem vocis, ero ei cui loquor, barbarus: et is qui loquitur, mihi barbarus. Non utique id studendum monet, ut invicem per incognitam linguam barbari sibi videantur: sed quia concordiae res est, his nitendum est; ut per unanimitatem intellectus, communi laetitia glorientur. 157 Sic et vos, quoniam aemulatores estis spirituum, ad aedificationem Ecclesiae quaerite, ut prophetetis. Quia prodest Scripturas explanare nam incitatur et gaudet
Abbreviated transcription (Latin):
Prophetas. inter p̃tes dicit scriptur arum: Sicut enim propheta
futura dicit qua enesciuntur : Ita & hic dum scripturarum sensũ
qui multis occultis est manifestat: dicit᷑ prophetare:
Uolo autem uos omnes loqui linguis. magis autem ut prophetetis
Non poterat prohibere loqui linguis quia superius donum istud dicit
eẽ sp̃s scĩ: Sed ideo prophetandi magis studium habendum quia ut ilius ẽ
Maior est enim qui prophetat quam qui loquitur lingua nisi inter¬
prȩtaȩtur quia si in pretari poterit non erit minor quia edificat
ecclesiam: Hoc enim maius est quod omnibus prodest hic enĩ
notitia aut in prophetia aut in doctrina:
Haec
omnia
unum significant: Docere enim nemopoterit
uocem dantia siue trbia siue erthara si distincti¬
onem sonus non dederint quo modo cognoscetur¬
quod per trbiam canitur autꝰ Ertharizatur : & enim sincertam

Expanded text:
Prophetas interpretes dicit Scripturarum; sicut enim propheta Prophetas interpretes dicit Scripturarum; sicut enim propheta futura praedicit, quae nesciuntur: ita et hic dum Scripturarum sensum, qui multis occultus est, manifestat, dicitur prophetare. Volo autem vos omnes loqui linguis: magis autem ut prophetetis. Non poterat prohibere loqui linguis, qui superius donum istud dicit esse Spiritus sancti: sed ideo prophetandi magis studium habendum, quia utilius est. Major est enim qui prophetat, quam qui loquitur lingua, nisi interpretetur. Quia si interpretari poterit, non erit minor; quia Ecclesiam aedificat: hoc enim majus est, quod omnibus prodest. Hic enim notitia, aut in prophetia, aut in doctrina? Haec omnia unum significant; docere enim nemo poteritvocem dantia, sive tibia, sive cithara, si distinctionem sonitus non dederunt, quomodo cognosceturquod per tibiam canitur, aut quod citharizatur? Etenim si incertam
Abbreviated transcription (Latin):
donum: Dicente salomone: Scire legẽ sensus est optimus:
Scientia enim sub nixa caritate non inflatur. sed est mansueta
proficiens omnibus ad utilitatem :
Hoc est quod dicit quia qui loquitur in cognita lingͥua dõ loquitus
quia ipse omnia nouit: Homines enim nesciunt : Ideoq nullus ẽ
quod dicit : Quir enim prophetat. hominibus loquitur adȩdificatio¬
nem & ex hortationem & consolationem: Nedificatur enim quan¬
do quȩstionum solutionum addiscit: Ex hortatio autem illifit ut de¬
siderium patiatur prophetandi: Consolatur uero quia contemptũ
disciplinae inspeuidet: Scientia enim legis firmat animos & pro¬
uocat ad spei melioris profectum
Quiloquitur lingua seipsum aedi¬
ficat. quiuero prophetat eclesiam edificat: Per id quod enim¬
solus fortae scit qđ loquitur sesolum aedificat: Nam qui prophe¬
tat omnem plebem aedificatꝰ . Intellegitur ab omnibus quidloquatur:

Expanded text:
donum, dicente Salomone: Scire legem, sensus est optimi ; donum, dicente Salomone: Scire legem, sensus est optimi ; scientia enim charitate subnixa non inflatur, sed est mansueta, proficiens omnibus ad utilitatem. NHoc est quod dicit, quia qui loquitur incognita lingua, Deo loquitur; quia ipse omnia novit: homines vero nesciunt; ideoque nullus estquod dicit. Qui enim prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem, et exhortationem, et consolationem; aedificatur enim, quando quaestionum solutionem addiscit. Exhortatio autem illi fit, ut desiderium patiatur prophetandi: consolatur vero, quia contemptum disciplinae in spe videt. Scientia enim legis firmat animos, et provocat ad spei melioris profectum. Qui loquitur lingua, se ipsum aedificat: qui vero prophetat, Ecclesiam aedificat. Per id enim, quod forte solus scit, quod loquitur, se solum aedificat: nam qui prophetat, omnem plebem aedificat, dum intelligitur ab omnibus quid loquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Videmus nunc perspeculum in enigmate tunc uero facie ad faciem:
Apertum est nunc imagines uideri perfidem. tuncres ipsas:
Modo scio
expartȩ tunc uero cognoscam sicut & cognitus sum: Id est uideam quae
Manentautem fides spes caritas tria hȩc maior autem horum est ca¬
tas: Digne maior est caritas quia ut fides predicaretur & spes esset
futurȩ uitae caritas prestitit sicut supra memora ui: Vnde & iohann
a postolus: Ex hoc cognoscimus inquit caritatem eius quia ipse pro
nobis animam suam posuit : Iustae igitur maior caritas perquam
reformatum est genus humanum:
lamini spiritalia magis autem ut prophetetis: Postcarit.
prophetan di studium magis habendum hortatur: Quia quamuis
magni sint spiritales gradus quo senumerat: hictamen melior
qui adutilitatem ecclesiae proficit. ut discant omnes diuine legis
rationem : In quo enimquis animum dederit. ineo ipso accipit

Expanded text:
Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc vero facie ad faciem. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc vero facie ad faciem. Apertum est nunc imagines videri per fidem, tunc res 156 ipsas. Modo scio ex parte: tunc vero cognoscam, sicut et cognitus sum: id est, videbo quae Manent autem nunc fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum est charitas. Digne major est charitas: quia ut fides praedicaretur, et spes esset futurae vitae, charitas praestitit, sicut supra memoravi. Unde et Joannes apostolus: Ex hoc cognoscimus, inquit, charitatem ejus; quia ipse pro nobis animam suam posuit . Juste igitur major charitas, per quam reformatum est genus humanum. lamini spiritalia: magis autem ut prophetetis. Post prophetandi studium magis habendum hortatur: quia quamvis magni sint spiritales gradus, quos enumerat: hic tamen melior, qui ad utilitatem Ecclesiae proficit, ut discant omnes divinae legis rationem. In quo enim quis animum dederit, in eo ipso accipit
Abbreviated transcription (Latin):
abuntur siue lingue cessabunt siue scientia euacuabitur: Ex parte
enim cognoscimus & exparte prophetamus cum aũ uenerit quod perfec¬
dona euacuari dixit: quia nontantum possunt conprehendere quantũ
ipsa ueritas habet: nequenos aut capere aut narrare possumus plenitu¬
dinẽ ueritatis: quin enim fieri potest ut lingua humana omne
conplectatur quod dĩ ẽ: Ideo destruatur usfectionrã: Non id qđ
uerum est euacuabitur. seddum additur inperfecto quod de est des¬
truetur: Destructioenim inperfectionis est quando id quod perfectĩ ẽ
im pletur inuerum:
um essem paruulus quasi pariuulus loquebar
destruxi: Hoc dixit quia ex euntes scĩ de hoc mundo plus necesse est
inueniant quam nunc putant: Sicut iohannes a postolus desaluatore dix̃
Tunc uidebimus illum sicuti est: in hacergo uita paruulisumus ad conpara¬
tionem futurȩ uitae: quia sicut uita haec inperfecta est ita & scientia

Expanded text:
linguae cessabunt siue scientia euacuabitur; ex parte linguae cessabunt siue scientia euacuabitur; ex parte enim scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfecdona evacuari dixit; quia non tantum possunt comprehendere, quantum ipsa veritas habet. Neque nos aut capere aut enarrare possumus plenitudinem veritatis. Qui enim fieri potest ut lingua humana omne complectatur, quod Dei est? Ideo destruetur imperfectio nostra, non id quod verum est evacuabitur: sed dum additur imperfecto, quod deest, destruetur. Destructio enim imperfectionis est, quando id quod imperfectum est, impletur in verum. Cum essem parvulus, quasi parvulus loquebar,destruxi. Hoc dicit, quia exeuntes sancti de hoc mundo, plus necesse est in veniant, quam nunc putant, sicut Joannes apostolus de Salvatore dixit: Tunc videbimus illum, sicuti est . In hac ergo vita parvuli sumus ad comparationem futurae vitae; quia sicut vita haec imperfecta est, ita et scientia.
Abbreviated transcription (Latin):
Caritas magnanimaẽ. iocunda est: caritas non emulatur. non inflatur. nor
non cogitat malum nongaudet ininiquitate. congaudet autem ueritati:
omnia tolerat. omnia credit . omnia suffert. omnia sperat. caritas nũquã
excidit: Tanta preconia caritatis edocuit ut non in merito hanc ceteris
ante ponere uideretur: & in cassum laborare eos qui aliis mandatis opera
dant huic non obtemperantes: hinc ait iohannes a postolus. Caritas ds̃¬
hinc ait iohannes a postolus: Caritas dĩ
est: ut qui caritatem non habet sciat se dm̃ non habere: Vnde in alia
epistola idem paulus a postolus ait: Ds̃ autem qui diues est inmisericore
propter multam miseri cordiam misertus ẽ nrĩ : Qui ergo caritatẽ
non habet ingratus ẽ misericor diedi Quia non diligit per quod saluatus
est: Vtper inde discerent quia grauiter delinquebant: Quiescam fra¬
ternae caritati preponebant : Nam haec ẽ quȩ & in presenti pro dest
& in & ernum cum dõ permanet: Siue autem prophetiae euacu

Expanded text:
atur, non ur, non cogitat malum, non gaudet in iniquitate, congaudet autem veritati: omnia tolerat, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet. Charitas numquam cadit. Tanta praeconia charitatis edocuit, ut non immerito hanc caeteris anteponere videretur, et incassum laborare eos, qui aliis mandatis operam dant, huic non obtemperantes. Hinc ait Joannes apostolus: Charitas DHinc ait Joannes apostolus: Charitas Deus est ; ut qui charitatem non habet, sciat se Deum non habere; unde et in alia epistola idem Paulus apostolus ait: Deus autem qui dives est in misericordia, propter multam charitatem suam misertus est nostri . Qui ergo charitatem non habet, ingratus est misericordiae Dei; quia non diligit, per quod salvatus est. Ut proinde discerent quia graviter delinquebant, qui escam fraternae charitati praeponebant. Nam haec est quae et in praesenti prodest, et in aeternum cum Deo permane
Abbreviated transcription (Latin):
quem adulatio cessat & personarum acceptio. Aut ceste si iustum ali¬
cui uid&ur . ut huiusmodi inmunis a poena sit dicat: Quod si iustum ẽ
ut non euadat. credat dm̃ iudicaturum : ut & quod iustum iudicat ue
merita requisiturum fateatur: Si enim fecit & neglegit. malus opi¬
fex dicitur . quia per id quod neglegit. non bona se fecisse quae fecit
ostendit: Sed quia bona fecisse negari non potest. indignum est enim
& in possibile bonum mala fecisse: Curam eorum necesse est agere dica
tur quia contumelia eius est. & accusatio. sibonorum &ase factorum
neglegens inducatur. Quippe cum eius nutu acprouidentia uita ipsa
gubern&ur ministris elementis. sicut ipse dñsdicit. Qui solem suũ
oririfacit superbonos & malos. & pluit super iustos & in iustos: Quier¬

Expanded text:
 adulatio et personarum acceptio. Aut certe si justum alicui videtur, ut hujusmodi immunis a poena sit, dicat. Quod si justum est ut non evadat, credat Deum judicaturum; ut et quod justum esse judicamerita requirere fateatur. Si enim fecit et negligit, malus opifex dicitur; quia per id quod negligit, non bona se fecisse, quae fecit, ostendit; sed quia bona fecisse negari non potest indignum est enim et improbabile bonum mala fecisse, curam eorum necesse est ut dicatur agere; quia contumelia ejus erit et accusatio, si bonorum a se factorum negligens inducatur: quippe cum ejus nutu ac providentia vita ipsa sustentetur ministerio elementorum, sicut ipse Dominus dicit: Qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et 37 pluit super justos et injustos . Qui er
Abbreviated transcription (Latin):
ua propter in excusabilis es̃ ohomo omnis qui iudicas. Quõ facientem
maligna & consentientes facientibus morte dignos ostendit. Ne foste
tare quia ad tempus lat& doc& huiusmodi in excusabilem fore. Non
enim iustum est ut huic inpune cedat. quia per y pocrisin ostendit non
setalem cum peior esse deprehendatur: Fallit enim. ut dumpunien¬
dus sit honore dignus appareat: Scimus autem quõ iudicium est secun¬
dum ueritatem in eos qui talia agunt. Hoc est non ignoramus dm̃ de¬
his iudicaturum inueritate. quando nos ipsi dehis iudicamus: Si enim
nobis displic& quanto magis dõ quiuere iustus est & opus suum zelat᷑¬
rorem enim incutit. ut quem perfidi incuriosum dicunt. istemalos uere
unius cuiusque non parcere
xistimas ergo hoc ohomo qui iudicas de
his quitalia agunt. & facis ea: quõ tueffugies iudicium dĩ Non uult

Expanded text:
 Propter quod inexcusabilis es, o homo omnis qui judicas. Quoniam facientem maligna et consentientem facientibus morte dignos ostendit, ne forte osse putaret, docet hujusmodi inexcusabilem fore. Non enim justum est, ut huic impune concedatur; quia per hypocrisin ostendit se non talem, cum pejor esse deprehendatur. Fallit enim, ut dum puniendus sit, honore dignus appareat. Scimus autem quoniam judicium Dei est secuntatem in eos, qui talia agunt. Hoc est, non ignoramus Deum judicaturum de his in veritate, quando nos ipsi de his judicamus. Si enim nobis displicet, quanto magis Deo, qui magis justus est et opus suum zelatrorem iuniuscujusque, non parcerexistimas ergo, o homo, qui judicas de his qui talia agunt, et facis ea, quoniam tu effugies judicium Dei? Et it
Abbreviated transcription (Latin):
subiecit malignitatem quae generat susurrationes & detractiones. & qũo
ergo semper malum. Isti autem imitatores facti patris suidiaboli
do & perditio maxima Nam diabolus quem abinitio scriptura peccare
testatur quamquam tyrannicae pracsumptioni studeat. non tamen hoc
ausus est profiteri ut dicat ego sumd̃. Deniq inter c&era dicit ad dm̃¬
Haec omnia mihi tradita sunt: Non dicit ame sunt. uel mea sunt: Et inli¬
bro iob p&it sibi dari potestatem. Quam obrem peiores isti sunt qui non
tantum elementis. sed & figmentis uindicant dĩtatem: Parentibus non
obsequentes: Quanta insolentia arrepti sunt . ut nec parentes suos cognos

Expanded text:
subjecit, malignitate, quae gignit susurrationes atque detractiones; et subjecit, malignitate, quae gignit susurrationes atque detractiones; et ergo semper malum. Isti autem imitatores facti patris sui diaboli nata, et perditio maxima. Nam diabolus, quem ab initio Scriptura peccare testatur , quamquam tyrannicae praesumptioni studeat, non tamen id ausus est profiteri, ut dicat: Ego sum Deus. Denique inter caetera dixit ad DoHaec omnia mihi tradita sunt , non dicit: A me sunt; vel, mea sunt. Et in libro Job potestatem sibi dari exposcit . Quamobrem pejores isti sunt, qui non tantum elementis, sed et figmentis tribuunt deitatem. Parentibus non obedientes. Quanta autem insolentia arrepti sunt, ut nec parentes suos, quos
Abbreviated transcription (Latin):
quae non conueniunt: Propter errores simulacrorum traditi suntad
turpia facienda inuicem. sicut iam dictum est. Et quia in punitatem ho¬
rum estimauerunt incurio sum dm̃ iudicantes ac perhoc neglegendum
Hinc additum est . ut magis ac magis heb&ati. ad omnia mala ad mitten¬
da fierent promptiores ut facta quae hominibus non ambigerent dis¬
plicere crederent dm̃ non uindicare: Nunc enumerat omnia mala
quae illis super addita sunt. ut uel sic conuersi ad naturalem intellectũ
epletos ait omni iniquitate:
Noc summatim locutus est . & subicit menbra iniquitatis
alitia inquit inpudicitia auaritia. nequitia. plenos inuidia. homici¬
diis contentione dolo malignitate susurratores detractores dõ o dibi¬
quicum iustitiam dĩ cognouissent non intellexerunt. quõ quitalia agunt
digni sunt morte . Non solum qui faciunt ea. sed &iam qui consentiunt¬
ciciam posuit atque a uaritiam. Deinde adiecit nequitiam. Cuius af¬
fectus inuidiam parit & homicidia. contentionem & dolum. Posthaec

Expanded text:
quae non conveniunt. Propter errores simulacrorum traditi sunt ad turpia facienda invicem, sicut jam dictum est. Et quia impunitatem horum aestimaverunt, incuriosum Deum judicantes, ac per hoc negligendum. Hinc additum est, ut magis ac magis hebetati, ad omnia mala admittenda fierent promptiores; ut facta quae hominibus non ambigerent displicere, Deum crederent non vindicare. Nunc enumerat omnia mala, quae illis superaddita sunt; ut vel sic conversi ad naturalem intellectum, Repletos, ait, omni iniquitate. Hic summatim locutus est, et subjicit membra iniquitatis: Malitia, impudicitia, inquit, avaritia, nequitia, plenos invidia, homicidiis contentione dolo malis moribus, susurratores, detractores, deo odibiqui cum iustitiam dei cognouerint, non intellexerunt, quoniam qui talia agunt digni sunt morte. non solum qui um non possit credi. Deinde adjecit, nequitia, cujus affectus invidiam parit et homicidia, contentionem ac dolum. Post haec
Abbreviated transcription (Latin):
uidentes dm̃: quem ad modum sehabeant carnalia idest idolatria:
Nonne qui aedunt hostias participes sunt altaris Sicut enim nos de uno
pane & deuno calice percipientes participes & consortes sumus corporu
dñi : Ita & qui aedunt hostias participes sunt altaris erroris:
Suid ergo dico quia simulacro immolatum aliquid est non quia simula crũ
est aliquid. sed quae sacrificant demoniis immolant: Simulacrum¬
uerenihilẽ quia imago iudetur reimortui : sed sub tegmine simula cro¬
rum diabolus colitur: Nolouos participes fieri daemoniorum :¬
Ostendit illis non hoc eẽ tantum quod uidetur in idolio sed eẽ occultum
iniquitatis mrsterium qđ ut unius dĩ fidem corrumper& satanas ad inue¬
nit: Vnde &iohannes apostolus inepistola sua dicit: Adhocuenit¬
Ad hocuenit
filius dĩ. ut soluer & opera diaboli: Non potestis calicem dni bibere¬
& calicem demoniorum: non potestis mensedni com municare & men¬

Expanded text:
videntes Deum, quemadmodum se habent carnalia, id est, idololatria. videntes Deum, quemadmodum se habent carnalia, id est, idololatria. Nonne qui edunt hostias, participes sunt altaris? Sicut enim nos de uno pane et de uno calice percipientes, participes et consortes sumus corporis Domini: ita et qui edunt hostias, participes sunt altaris erroris. Quid ergo dico, quia simulacro immolatum aliquid est? Non quia simulacrum est aliquid; sed quae sacrificant, daemoniis immolant. Simulacrue nihil est; quia imago videtur rei mortuae: sed sub tegmine simulacrorum diabolus colitur. Nolo vos participes fieri daemoniorumillis hoc esse tantum, quod videtur in idolio: sed esse occultum iniquitatis mysterium, quod ut unius Dei fidem corrumperet, Satanas adinvenit. Unde et Joannes apostolus in epistola sua dicit: Ad hoc venit Filius Dei, ut solveret opera diaboli . Non potestis calicem Domini biberet calicem daemoniorum; non potestis mensae Domini communicare, et men
Abbreviated transcription (Latin):
posse : ut quarto die pati non permittatur : Quiscitur ultra non posse
quam triuiduo tolerare :
Qua propter km̃i fugite abidolorum
cultura :
Hortatur &iam nunc ut abstineantse ab omni societate i do¬
ilatriae ut non solum spes sed & animus indõ tollatur: Neper hoc nas
itio: Nemo enim assiduus inidolio nihil sperat
deeo : Hinc enim sperare dubitare dedõ est: Sicut & sal relicto dõ
quiei fuerat delicti causa iratus. ad ido latriam secontulit aliquidsperans
deea : Cui quidaem & inp̃senti obfuit & infuturum gehennam ultricẽ
ouidit: Quasi prudentes uos iudicate quod dico Ex empla
subicitut facilius suadeat quia cui uerba satis non faciunt solent exem¬
pla suadere: Ealixbenedictionis quaem benedicimus nonne cõmunicatio
sanguinis dñi ẽ. panem quem frangimus nonne communi catio corporis
mem bra : unum nos sentire debere dicit ut fides una unum habeat
sensum &opus: Videte isrł secundum carnem: hoc est. discite homines

Expanded text:
posse; ut quarto die pati non permittatur, qui scitur ultra non posse quam triduo tolerare. Quapropter, charissimi, fugite ab idolorum cultura. Hortatur etiam nunc, ut abstineant se ab omni societate idololatriae, ut non solum spes, sed et animus inde tollatur, ne per hoc nascatur in Deum tentatio. Nemo enim assiduus in idolio nihil sperat de eo; hinc enim sperare dubitare de Deo est, sicut et Saul relicto Deo, qui ei fuerat delicti causa iratus, ad idololatriam se contulit, aliquid sperans de ea . Cui quidem et in praesenti obfuit, et in futurum gehennam ultricem vidit. Quasi prudentes, vos, judicate quod dico. Exempla subjicit, ut facilius suadeat; quia cui verba satis non faciunt, solent exempla suadere. Calix benedictionis quem benedicimus, nonne communicatio sanguinis Domini est? Panis quem frangimus, nonne communicatio corporis membra, unum nos sentire debere dicit; ut fides una unum habeat sensum et opus. Videte Israel secundum carnem: hoc est, discite, homines
Abbreviated transcription (Latin):
enim dubium uirtuti uerba cedere: acper hoc quõ illorum nulla uisa
erant portenta : praedicatio illorum sine uirtute dĩ erat: Ideoque non
sedicit erubescere de cuangelio dĩ: illos autem erubescere: quia quod
adoctrina a postolica: Igitur uirtus dĩ est quae inuitat ad fidem:
&dat salutem omni credenti. Dum peccata remittit &iustificat:
ut a secunda morte detineri non possit signatur mysterio crucis:
Prȩdicatio enim crucis xp̃i indicium est mortis euictae: Iudȩo pri
mum & grȩco. Idest huic qui ex genere habrahȩ & huic qui exgen¬
tibus. In greco enim genti lem significat : & in iudȩo eum quiex se¬
mine fuerit abrahȩ Nam iudȩi ex tempore iudae machabei dici
coeperunt : qui in causa cladis restitit sacrilegus gentium : & fiducia
dĩ collegit populum : & defendit genus suum : fuit autem exfilus aa¬
ron: quamuis ergo praeponat iudaeum causa patrum : tamen &iã¬
ustitia enim dĩ in eo reuelatur exfide infidem̃. Quia in illo qui

Expanded text:
enim dubium verba virtuti cedere, ac per hoc quoniam illorum nulla visa erant portenta, praedicatio illorum sine virtute Dei erat, ideoque non se dicit erubescere Evangelium Dei, illos autem erubescere; quia quod a doctrina apostolica. Virtus igitur Dei est, quae invitat ad fidem, et dat salutem omni credenti, dum peccata donat, et justificat; ut a secunda morte detineri non possit signatus mysterio crucis. Praedicatio enim crucis Christi indicium est mortis evictae, dimum, et Graeco. Id est, huic qui ex genere est Abrahae, et huic qui ex gentibus; in Graeco enim gentilem significat: in Judaeo vero eum, qui ex genere fuerit Abrahae. Nam Judaei ex tempore Judae Machabaei dici coeperunt, qui in causa cladis restitit sacrilegiis gentium, et fiducia Dei collegit populum, et defendit genus suum. Fuit autem ex filiis Aaron. Quamvis ergo praeponat Judaeum causa Patrum, tamen simJustitia enim Dei revelatur in eo ex fide in fidem. Hoc dicit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
saluator. Lexait & prophetae usque adiohannem: Et quia ces
sante lege meliora praecepta daturus erat dr̃ hieremias pro¬
ph&a cecinit dc̃s Ecce dies ueniunt dicit dñs. & consummabo
domui israhel &domui iuda testamentum nouum. non secun¬
dum quod dedi patribus eorum: His utique. qui uenientem expro¬
missione xpm̃ receperunt ideo saluator : Nonueni ait soluere
legem aut proph&as sed implere: & quia domusdĩ non solum¬
iam in sola hicrusolima. sed & ceteris locis futura erat. Ait ÷ acha¬
rias proph&a. Ponam hierusalem in omnibus gentibus quae ẽ¬

Expanded text:
Salvator: Lex, ait, et prophetae usque ad Joannem . Et quia legSalvator: Lex, ait, et prophetae usque ad Joannem . Et quia lege Moysis cessante, meliora praecepta daturus erat Deus, Hieremias propheta cecinit, dicens: Ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo domui Israel, et domui Juda testamentum novum non secundum quod dedi patribus eorum . His utique qui venientem Christum ex promissione receperunt. Ideo Salvator: Non veni, ait, solvere legem aut prophetas, sed adimplere . Et quia domus Dei non tantum in sola Hierosolyma, sed et in caeteris locis futura erat, ait Zacharias propheta: Ponam Hierusalem in omnibus gentibus : quae e
Abbreviated transcription (Latin):
tificauit, Quia enim omnium unus est ds̃. unaratione omnes iusti¬
ficauit: Quidergo prodest carnis circumcisio: aut quid ob est prȩ¬
putium quando dignitatem & meritum non facit. nisi fides:
Legem ergo euacuabimus perfidem : absit. sed legem statuimus :
Von utique legem in aniri dicit perfidem sedimpleri: Farmatur enim
status eius quando quod futurum dixit fides aduenisse testatur. Hoc
ergo euacuat legem cum illam cessare debere iam doc&. quia tem¬
pore suo datam illam recte asserit. sediam agere non debere: In ipsa
enim lege dictum est tempore ex solute promissionis. legem ces¬
sare debere: Angelus enim gabrihel danihelo proph&ae. de¬
siderium huius rei sciendae habenti. ostendit inter c&era dicens
Adueniente xp̃o chrisina id est unctionem regalem cessare. quae
potestas intellegitur: & iudicium ait nonerit amplius quod est
lex & toll&ur sacrificium meum: Ideo inquit meum ut scire cur
oblationem ueterem cessaturam: Quem sensum ad aperiens

Expanded text:
tificavit; quia enim omnium unus est Deus, una ratione omnes justificavit. Quid ergo prodest carnis circumcisio, aut quid obest praeputium; quando dignitatem et meritum non facit nisi fides? Legem ergo evacuamus per fidem? Absit: sed legem statuimus. Non utique lex exinanitur per fidem, sed adimpletur; firmatur enim status ejus, quando quod futurum dixit, fides istud advenisse testatur. Hoc ntes sensum legis. Non ergo evacuat legem, cum illam cessare debere jam docet; quia tempore suo recte illam datam asserit, sed jam agere non debere. In ipsa enim lege dictum est, tempore exsolutae promissionis legem cessare debere; Angelus enim Gabriel Danieli prophetae desiderium hujus rei sciendae habenti ostendit , inter caetera dicens, adveniente Christo, chrisma, id est, unctionem regalem cessare, quae potestas intelligitur. Et judicium, ait, non erit amplius, quod est lex, et tolletur sacrificium meum. Ideo, inquit, meum, ut sciretur oblationem veterem cessaturam. Quem sensum adaperiens
Abbreviated transcription (Latin):
erant in hac gła inqua se iudei iactabant. sed non inde plaudebant. Deni¬
ri Preferre enĩ señsolent prudentes : In insipientia eni dic̃ audere ineo
quo audent hi qui se iactant. eo quod sint filii abrahae ut głam illorum in¬
aniat : In prudentem se pronuntiat neilli prudentes uiderentur in hac
israhelitae sunt. et ego
semen abraliȩ sunt. etego. In his parem sẽ eorum dequibus supra sig

Expanded text:
erant in hac gloria, in qua se Judaei jactabant, sed non inde plaudebant. Denierant in hac gloria, in qua se Judaei jactabant, sed non inde plaudebant. Deniri; praeferre enim se nolunt prudentes. In insipientiam ergo se dicit audere in eo quod audent ii, qui se jactant, eo quod sint filii Abrahae; ut gloriam eorum inaniat: imprudentem se pronuntiat; ne illi prudentes viderentur in hac raelitae sunt et ego: semen Abrahae sunt, et ego. In his parem se eorum, de quibus supra sign