comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nu potentis. ita filii excussorũ : Auersaẽ itaq: mens
cretum: hoc ministris angelis : siue munitionibus ac
magistris : Secđm lxx excus sum ẽ. atq: munda¬
tum: qui non solum excusser eos. sed uitia quoq:
quȩ ad p̃sens tantum sensus uoluntate ꝑmulce¬
nt : & inmodũ flagellorũ acꝓpa ginum quȩ abs¬
q: fructu folus plena sunt. dissipauerunt. dicente
dño. omnẽ ꝓpaginem quȩ in memanent & fructũ

Expanded text:
nu potentis, ita filii excussorum . Aversa est itaque mens nu potentis, ita filii excussorum . Aversa est itaque mens cretum, hoc ministris angelis, sive monitoribus ac magistris excussum est atque mundatum, qui non solum excusserunt eos; sed vitia quoque, quae ad praesens tantum sensus voluptate demulcent, et in modum flagellorum, ac propaginum, quae absque fructu foliis plena sunt, dissipaverunt, dicente Domino: Omnem propaginem, quae in me manet, et fructum
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł : Post quã lustatus est ia cobcũ angelo israhelis
facere cessauit : Sicut ergo isrł sensus. uel uir uidens
dm̃. & semꝑ decło cogitans. facere nescit in uriam. sic
omnis ꝓcacitas & contumelia auersa ẽ aiacob. hocẽ
a subplantatore ab eo quiad huc incertamine positus
supplantat in imicos: Vt aũ sciamus qđ in uria in
secundum utramiq: intellegentiã in iuria auersa
sit dia cob: quȩ prius auersa fuerat ab isrł: sequens
sermo declarat : quia ex cutientes ex cus serunt eos:
& flagella eorum demolitisunt. siue cor ruperunt:
Angeli inquit singulorũ qui cotidie uident facient pa¬
tris : quic quid in iacob & isrł adheferat pulueris excus¬
ser̃: Vnde & p&ro lauantur pedes & perprophetam
dicitur. excute puluerẽ : surge hierus alem : Discipulis
quoq: a saluatore p̃cipitur. excutite puluerempedũ
ur̃orũ : & in psalmis scriptumẽ : sicut sagittȩ in ma¬

Expanded text:
Israel. Postquam luctatus est Jacob cum angelo, Israelis Israel. Postquam luctatus est Jacob cum angelo, Israelis facere cessavit. Sicut ergo Israel, sensus vel vir videns Deum, et semper de Deo cogitans, facere nescit injuriam sic omnis procacitas et contumelia aversa est a Jacob, hoc est, a supplantatore, ab eo, qui adhuc in certamine positus supplantat inimicos. Ut autem sciamus, quomodo injuria in secundum utramque intelligentiam injuria aversa sit a Jacob, quae prius aversa fuerat ab Israel, sequens sermo declarat: Quia excutientes excusserunt eos, et flagella eorum demoliti sunt, sive corruperunt. 552 Angeli, inquit, singulorum, qui quotidie vident faciem Patris , quidquid in Jacob et Israel adhaeserat pulveris, excusserunt. Unde et Petro lavantur pedes . Et per prophetam dicitur: Excute pulverem, et exsurge, Jerusalem . Discipulis quoque a Salvatore praecipitur: Excutite pulverem pedum vestrorum . Et in Psalmis scriptum est: Sicut sagittae in ma
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Vnde dicituraccincti lumbos uros inuerita¬
te: Sienĩ ueritas xp̃s ẽ. qui tota in xpm mente
credidit lũ bos suos mortificauio irixpo: Tertio
p̃cipitur. confortare uir tute nimis: Elegistun
quid uiam tenusti lumbũ as sume uirtutems
ut possis pugnare cũ hostib: : & ne forte diffi¬
das daturtibi causacur speres : Auertit inq̃t
dñs contumeliam iacob sic̃ contumeliã isrł: qđ am¬
biguũ ẽ: aut enĩ ipsius iacob contumeliã quacete¬
ris facie bat in uiriã. auertit: aut contumeliam
quã abalus sustinebat iacob: auertit dñs Sed
mihi uidetur melius eẽ. ut contumeliã quã iacobso¬
lebat ceteris facere : ad nõ sit auersa: Non enĩ tan¬
te uirtutis ẽ ab alus factã in iuriam sustinere: quan¬
tȩ gratiȩ dnĩ ẽ. placidum mitem atq: tranquil¬
lũ in iuriam facere non posse: Quȩritur quomo¬
do auersa sit in uria ia cobsicut auersa fuerit&

Expanded text:
tis. Unde dicitur: Accingite lumbos vestros in veritatis. Unde dicitur: Accingite lumbos vestros in veritate. Si enim veritas est Christus, qui tota in Christo mente credidit, lumbos suos mortificavit in Christo. Tertio praecipitur, confortare virtute nimis: elegisti, inquit, viam, tenuisti lumbum, assume virtutem; ut possis pugnare cum hostibus. Et ne forte diffidas, datur tibi causa cur speres: Avertit, inquit, Dominus contumeliam Jacob, sicut contumeliam Israel, quod ambiguum est: aut enim ipsius Jacob contumeliam, qua caeteris faciebat injuriam, avertit: aut contumeliam, quam ab aliis sustinebat Jacob, avertit Dominus. Sed mihi videtur melius esse ut contumelia quam Jacob solebat caeteris facere, a Domino sit aversa. Non enim tantae virtutis est, ab aliis factam injuriam sustinere, quantae gratiae Domini est, placidum, mitem, atque tranquillum, injuriam facere non posse. Quaeritur, quomodo aversa est injuria Jacob, sicut aversa fuerat et
Abbreviated transcription (Latin):
gines corruper̃: L.xx contemplare uiam tene
feret dñs contumeliam iacob: sicut contame liõ
isrł: Quia ex cutientes ex cusser̃ eos. &ł ꝓpagi¬
nef eorum de moliti sunt: Tria p̃cipiuntur iudȩ :
primũ ut contẽ pletur uiom & iter ꝑ qđ ambu
neatlũ bum: hoc ẽ ut post electionẽ uiȩ mortficet
corpus suũ & seruituti subigeat: ne quasirex & ma¬
gister aliis p̃dicans ipse reprobus inueniatur : Lon¬
gum ẽ nunc dicere. qđ uirtus diaboli uel maxime
lũbitui. ponam suꝑ thronũtuũ: & qllud a postoli.
adhuc enĩ in lũbopatris sui erat habraȩ leui. quan¬
doiuit anoccur sum habraham melchisedechi & qđ
iolannes tona pellitia cingitur. & qđ a saluato¬
re discipulis imperatur. Sint lumbi ur̃i p̃cincti &
apostolus adhephesios state ergo accincti lumbos
uros inueritate: Licetenĩ AcRaicic̃ plurimũ prę¬
stet & uitȩ continentia suꝑ mortificationẽ lũborũ
tamen nihil itaeos mortificat ut cognitio uerita¬

Expanded text:
gines corruperunt. LXX: Contemplare viam, tene ntumeliam Jacob, sicut contumeliam Israel: quia excutientes excusserunt eos, et propagines eorum demoliti sunt. Tria praecipiuntur Judae. Primum, ut contempletur viam, et iter per quod ambulneat lumbum, id est, ut post electionem viae mortificet corpus suum, et servituti subjiciat, ne quasi rex et magister aliis praedicans, ipse reprobus inveniatur . Longum est nunc dicere, quod virtus diaboli vel maxime lumbi tui ponam super thronum tuum . Et illud Apostoli: Adhuc enim in lumbo patris sui erat Abrahae, Levi, quando ivit in occursum Abraham Melchisedech . Et quod Joannes zona pellicea cingitur , et quod a Salvatore discipulis imperatur: Sint lumbi vestri praecincti . Et Apostolus ad Ephesios: State ergo accincti lumbos vestros in veritate : licet enim ἄσκησις plurimum praestet, et vitae continentia super mortificatione lumborum: tamen nihil eos ita mortificat ut cognitio verita
Abbreviated transcription (Latin):
gaudens proplienni p̃cino. cõtemplare diliger¬
ter & conspice ꝗd tibi ueniat pituere : conforta lum¬
bum idest accingere : robora uirtutem ualde hoc
ẽ exercitus congrega: quia sicut ultus ẽ dñs iudã
desuꝑbia sennacherib: interfecto exercitueius in
uide a & ipsoquoq: a filus suis iugulato sic ulcescet᷑¬

Expanded text:
gaudens propheta nunc praecino, contemplare diligenter et conspice, et quid tibi eveniat, intuere. Conforta lumbos, id est, accingere: robora virtutem valde, hoc est, exercitus congrega: quia sicut ultus est Dominus Judam de superbia Sennacherib, interfecto exercitu ejus in Judaea, et ipso quoque a filiis suis jugulato: sic ulciscet
Abbreviated transcription (Latin):
Tpeus fortium eius ignitus. uiriexercitus in
coctineis. ignee habenȩ currus indie p̃para¬
tionis eius. & agitatores consapiti suit : in i¬
tineribus conturbati sunt: quad rige conlisȩ su¬
nt in plateis asspectus eorũ quasilam pades
quicsi fulgura discurrentio recor dicbitur
fortiũ suorum &ruent in itineribus suis uelociter
ascendent muros eius & p̃parabitur umbraculũ
portȩ fluuiorũ aptȩ sunt : & templum ad solumdi¬
rutum ẽ & miles captiuus adductus ẽ & ancillȩ
eius minabantur. gementes ut columbȩ murmu¬
rantes incor dibus suis : Lxx. arma potentiꝰe eius
timebant in exitibus & confundentus currus & con¬
lidentur in plateis. aspestus eorũ quasi lampades

Expanded text:
peus fortium eius ignitus viri exercitus in coccineis igneae habenae currus in die praeparationis eius et agitatores consopiti sunt in itineribus conturbati sunt quadrigae conlisnt in plateis. Aspectus eorum quasi lampades, quasi fulgura discurrentia. Recordabitur fortium suorum, ruent in itineribus suis, velociter ascendent muros ejus, et praeparabitur umbraculum. Portae fluviorum apertae sunt, et templum ad solum dirutum est, et miles captivus abductus est, et ancillae ejus minabantur, gementes ut columbae, murmurantes in cordibus suis. LXX: Arma potentiae ejus timebunt in exitibus: et confundentur currus, et collidentur in plateis. Aspectus eorum quasi lampades
Abbreviated transcription (Latin):
cieris ab omnib: : & inimicis ꝑsequentibus quȩ res
requiem & ñ inuenies: Bellatores tui & uniũ¬
sa auxilia p̃dȩ hostibus er̃: & sine ullo laboreco¬
pient᷑. insimilitudinem grossorum ficus. quȩ con¬
cussȩ non interram. ne saltim paruus labor sit
colligentiũ sed statim in ios deuorantis cadent:
sionem p̃buisse uideamꝰ: Ceterũ non satis mihi uide t᷑
mon: de inde ammon quȩ nunc uocat᷑ fila delphuia quȩ
non ẽ sita suꝑ flumina ne copes illius demari congregan¬
tur: Quippe quȩ mediter ranea sit: nec aqua sunt
murieius nec habet iuopiã & egrptum & affri¬
cam & libies foederatos: cũ hȩc omnia & iuxta exem¬
& regionis & amicarum gentium magis alex andri¬
ȩcoaptanda sint : & nũ quã potentis sima ciuitas ni¬
neue minorifila del phiȩ cõparata audiret aꝓphe¬
ta nũ quid melior es : Cuicũ dicitur nũquid meli¬
or es, ostenditur minor eẽ ea cui cõparatur. &

Expanded text:
cieris ab omnibus, et inimicis persequentibus, quaeres cieris ab omnibus, et inimicis persequentibus, quaeres requiem, et non invenies. Omnes bellatores tui et universa auxilia praedae hostibus erunt, et sine ullo labore capientur in similitudinem grossorum ficus, quae concussae non in terram, ne saltem parvus labor sit colligentium, sed statim in os devorantis cadent. sionem praebuisse videamur. Caeterum non satis mihi videtur  Amman: deinde Ammana, quae nunc vocatur Philadelphia, non est sita super flumina, nec opes illius de mari congregantur: quippe quae mediterranea sit, nec aquae sunt muri ejus, nec habet Aethiopiam et Aegyptum et Africam et Libyes foederatos, cum haec omnia eet regionis, et amicarum gentium, magis Alexandriae coaptanda sint: et numquam potentissima civitas Ninive minori Philadelphiae comparata, audiret a propheta: Numquid melior es? Cui autem dicitur: Numquid melior es, ostenditur minor esse ea cui comparatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
possidere bona. quomodo eos defenderint ne
irent in captiuitatem : & ne paruuli eorũ allideren¬
t̃ in uis: Quid eis ꝓfuerunt flumina. iuxta quȩ posi¬
t&ẽ urbs ammonꝰ quid exceptis fluminibus tanta
puteorum & fontium multitudo incipiens amarimor¬
tuo uallans regionẽ eiur .: quid ei p̃buere p̃sidu ę¬
thuo pia ȩgrptus quondam foe deratio eius: quo¬
modo ergo illam non iuuit auxiliũ sotiorum. sic
nec tuus onineue fugiendi finiserit. sed hiucatq:
il luc uastaberis: Quid loquar de ȩthio pibus. sed¬
& de ȩgrptus. qui p̃sules fuer̃ filiorũ ammon: cũ
etiam libies ei fuerint foede rati: & hȩc igitur
ducitur incaptiuitatem: paruuli eius quia ingre¬
dinon ualebunt: interficientur in uus. ante pa¬
rentum ora prostrati & om̃s opes eius sorte
auictorib: diuidentur: Nec quis quã de principi¬
bus euadet. quin ferro & cõpedib: uincientur:
& tuergo onineue inebriaberis & diues quonđa
atq speciosa. quȩ tantos amatores habebas despi¬

Expanded text:
possidere bona, quomodo eos non defenderint, ne irent in captivitatem, et ne parvuli eorum alliderentur in viis. Quid ei profuerunt flumina, juxta quae posita est urbs Ammon? Quid, exceptis fluminibus, tanta puteorum et fontium multitudo, incipiens a mari Mortuo, et vallans regionem ejus? Quid ei praebuere praesidii Aethiopia et Aegyptus, quondam foederati ejus? Quomodo ergo illam non juvit auxilium sociorum: sic nec tuus, o Ninive, fugiendi finis erit, sed huc atque illuc vastaberis. Quod loquar de Aethiopibus, et de Aegyptiis 572 qui praesules fuerunt filiorum Ammon, cum etiam Libyes ei fuerint foederati? Et haec igitur ducetur in captivitatem, et parvuli ejus, quia ingredi non valebunt, interficientur in viis ante parentum ora prostrati, et omnes opes ejus forte a victoribus dividentur. Nec quisquam de principibus evadet, quia ferro et compedibus vincientur. Et tu ergo, o Ninive, inebriaberis, et dives quondam ac speciosa, quae tantos amatores habebas, despi
Abbreviated transcription (Latin):
minũ labor auere. consumit : Vocatur itaq: uelindu¬
citur uiuens sermodi e efficax & acutus suꝑominẽ
gla diũ bicipitem ut anima neglegens quȩ int p̃tat᷑
arens & magis in concauis habitare quã domũdĩ exstru¬
ere desiderat eius mucrone feriatur : & quicꝗd fructuun
seputat habere dis ꝑdat: infertur gladius etiam suꝑ mon¬
tes eleuantesse aduersum scientiã dĩ & su ꝑ frum̃tũ &
uinum & oleum quibus quasi cibis & potu refectione. here ti¬
cor ũ conciliabula deceptis populis blanduntur: congrue
quis dixerit. panem illorũ panẽ eẽ luctus. & furorem
draconum eẽ uinũ eorum furorẽ aspidum insanabilẽ:
Oleũ quoq reꝓmissionem decȩlestibus. qua quasi un¬
guunt discipulos & laborum p̃mia pollicentur. quȩ de
testatur ꝓphetadicens oleum aũ peccatoris non inpin¬
guet caput meũ: Sed & alia quȩ absq auctoritate &
testimoniis scriptur arum quasi traditione a postolica

Expanded text:
minum laboravere, consumit. Vocatur itaque vel induminum laboravere, consumit. Vocatur itaque vel inducitur vivens sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium bicipitem , ut anima negligens quae terra interetatur arens, et magis in concavis habitare, quam domum Dei exstruere desiderat ejus mucrone feriatur, et quidquid fructuum se putat habere, disperdat. Infertur etiam gladius super montes elevantes se adversus scientiam Dei, et super frumentum, et vinum, et oleum, quibus quasi cibis et potu et refectione, haereticorum conciliabula deceptis populis blandiuntur: Congrue quis dixerit panem illorum esse panem luctus, et furorem draconum esse vinum eorum, et furorem aspidum insanabilem: Oleum quoque, repromissionem de coelestibus, quo quasi ungautem peccatoris non impinguet caput meum , Sed et alia quae absque auctoritate et testimoniis Scripturarum quasi traditione apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
& accipitrũ & uulturum numerus. sed de cȩlo: utsi
cuius anima ardet ꝑturbationibus & ia clo haboli uulne¬
rataẽ refrigeretur hocrore & ȩstus suos tẽper&: Quo
retento. terra quoq: non effert germensuum: neq: enĩ
sinerore xp̃i potest ulla anima ael ferre frum̃ta:
t uocaui siccitatẽ suꝑ terram . & suꝑmontes & suꝑtri¬
us inurentem uentum transferri possit: & reuera
quõ ser mode terraẽ &deagrorum sterilitate. magis
mihi uidetur uentus urens inp̃senti loco intellegi
debere quã gladius : licet omnis plaga quȩ ꝓpecca¬
tis hominibus inferatur. possit & ꝓgla dio accipi : Noca¬
ta ẽ aũ siccitas. siue gladius suꝑ terram & suꝑ montes
ut non ꝓferant triticum & uinũ & oleum . & quȩ cũ¬
q: sponte generat humus: p̃cedente aũ fame. conse¬
quenter suꝑ homines & suꝑiumenta mors uenit. &¬
idem gladius uel uentus urens. omnia quȩ manus ho¬

Expanded text:
et accipitrum et vulturum numerus; sed de coelo, ut si et accipitrum et vulturum numerus; sed de coelo, ut si cujus anima ardet perturbationibus, et jaculo diaboli vulnerata est, refrigeretur hoc rore, et aestus suos temperet. Quo retento, terra quoque non affert germen suum. Neque enim sine rore Christi potest ulla anima afferre frumenta. Et vocavi siccitatem super terram, et super montes, et super trius in urentem ventum transferri possit. Et revera quoniam sermo de terra est, et de agrorum sterilitate, magis mihi videtur ventus urens in praesenti loco intelligi debere, quam gladius: licet omnis plaga quae propter peccata hominibus inferatur, possit et pro gladio accipi. Vocata est autem siccitas, sive gladius super terram, et super montes, ut non proferant triticum, et vinum et oleum, et quaecumque sponte generat humus. Praecedente autem fame, consequenter super homines, et super jumenta mors venit. Et idem gladius vel ventus urens, omnia quae manus ho
Abbreviated transcription (Latin):
aũ idcirco ꝑ pessisunt . quia securi fuer̃ in pristinis domi¬
bus siuis nec ascender̃ scripturarũ montem ȩdificatio¬
nisde eo dominica ligna cedentes: nec exstruxeruntin
secotidie domũ dñi. sed despicientes eius desolationẽ. etiã
idꝑdidere qđ se habere credebant: sup dictienĩ mali hȩc
causa redditur
uã obcausam dic̃ dñs exercituũ. quia domus mea
deserta ẽ & uos festinatis unus quisq: indomũ suã
darent rorem & terra continuit germensuum: ñ
mus fruges parit. sednerorem quidẽ matitinũ. aiq
noctur num ut arentes agri saltim humore modico
tẽperarentur: terra quoq: de uorauit. agricolis ñ
redditura sem̃tem & quȩ sponte soletgignere. aua¬
rosinatenuit: Ego hunc arbitror. ẽerorẽ. de quo in
bene distione dicitur adia cob. dettibi ds̃ derore cȩ
Li rorem hermon quide scendit suꝑ montem sion. & de¬
scendit ñ deuere in quo uolitat multiplex aquilarũ

Expanded text:
autem idcirco perpessi sunt, quia securi fuerunt in pristinis domiautem idcirco perpessi sunt, quia securi fuerunt in pristinis domibus suis, nec ascenderunt Scripturarum montem, aedificationis de eo dominicae ligna caedentes, nec exstruxerunt in se quotidie domum Domini; sed despicientes ejus desolationem, etiam id perdidere, quod se habere credebant. Supradicti enim mali haec causa redditur. Quamobrem, dicit Dominus exercituum, quia domus mea deserta est, et vos festinatis unusquisque in domum suam, darent rorem, et terra continuit Vulg. prohibitmus fruges facit; sed ne rorem quidem matutinum, atque nocturnum, ut arentes agri, saltem humore modico temperarentur. Terra quoque devoravit, et agricolis non redditura sementem, et quae sponte solet gignere, avaro sinu tenuit. Ego hunc arbitror esse rorem, de quo in benedictione dicitur ad Jacob: Det tibi Deus de rore coeli , et rorem Hermon qui descendit super montem Sion , et descendit, non de aere in quo multiplex volitat aquilarum
Abbreviated transcription (Latin):
cimus. & non nobis congruit. quia eo tẽpore domus di ad¬
huc ȩdificata non fuerat: Qđ quidem usq hodeple¬
risq: contingit . qui habitant inedificiis humilibus. & quan¬
tum in se ẽ despiciunt dissolutam domũ đi & cũ possi¬
nt ȩdificare contemnunt. & quasi iam uidentes matu¬
ras segetes. fructus sibi suorum operum reꝓmittunt:¬
& fallente spe ꝓmagnis uix parua reperiunt: Sed&
hec quoq: parua quȩ in domũ & horreum m̃tis condi¬
derant exsufflantur a sermone dĩ. qua si indignaei¬
us custodia atq tutela: Quoties ego uidi tam in doc¬
trina quã in conuersatione. de quibus dasperata
plurima & postquã uentũ est ut haberent tẽpus
messium idẽ tẽpus docendi. uitamq suã inexem¬
plũ prebere populorum de excelso p̃cipitatos: & mi¬
nus inuentum in eis quã opinio sibiomniũ ꝓmittebat:
uũ quoq: ipsum qđ uide bantur habere ꝑderent: hoc

Expanded text:
cimus. Et non nobis congruet, quia eo tempore domus Dei adcimus. Et non nobis congruet, quia eo tempore domus Dei adhuc aedificata non fuerat: quod quidem usque hodie plerisque contingit, qui habitant in aedificiis humilibus, et quantum in se est, despiciunt desolatam domum Dei, et cum possint aedificare, contemnunt: et quasi jam videntes maturas segetes, fructus sibi suorum operum repromittunt, et fallente spe, pro magnis vix parva reperiunt. Sed et haec quoque parva, quae 748 in domum et horreum mentis condiderant, exsufflantur a sermone Dei, quasi indigna ejus custodia atque tutela. Quoties vidi ego tam in doctrina quam in conversatione de quibusdam sperata plurima: et postquam ventum est ut haberent tempus messium, id est, tempus docendi, vitamque suam in exemplum praebere populorum, de excelso praecipitatos, et minus inventum in eis, quam opinio sibi omnium promittebaquoque ipsum quod videbantur habere, perderent. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pra: Seminastis multum. & quia sem̃tem non red¬
didit in tulistis parum: Sed cũ iã caderent sege¬
tes & messium tẽpus instaret. & frumenta uoste¬
nere putaretis in manibus. mes suistis uacuos cul¬
mos & in anes stipulas sine spicarũ frugibus con¬
eregatis: Plenȩ erant areȩ. spes in oculis. luctus
inmanibus Sede hoc quoq ipsum. qđ iux de multa sege¬
te & infinitis acerius fuerat electum. intulistis indomũ
& mea uirtute disꝑsumẽ: ex sufflaui enĩ illud & rede¬
gi adnihilum quia frumentum emortuũ. & uacui folli¬
culi quȩ utilia ȩ suisunt. farinã & similam non habe¬
bunt: potest aũdum nescit subito antistes efficitur. & acci¬
pit panes ꝓpositionis & ñ uiolat mandatũ di: & sperantse: Potes¬
hoc qđ dixit intulistis indomũm eam: & exsufflaui illud&
de donariis accipi quȩ offerebant mnaltari. & ds̃ ex suf¬
flauerit ea : Sed quia dixit intulistis domum. siea quȩ in¬
lata sunt donaria intellegimus. utiq: intẽplo oblatadi¬

Expanded text:
pra: Seminastis multum, et quia sementem terra non reddidit, intulistis parum; sed cum jam candescerent segetes, et messium tempus instaret, et frumenta vos tenere in manibus putaretis, messuistis vacuos culmos, et inanes stipulas sine spicarum frugibus congregastis. Plenae erant areae: spes in oculis, luctus in manibus. Sed hoc quoque ipsum quod vix de multa segete et infinitis acervis fuerat electum, intulistis in domum, et mea virtute dispersum est. Exsufflavi enim illud, et redegi ad nihilum; quia frumentum emortuum et vacui folliculi, quae utilia esui sunt, farinam et similam non habebant. Potest aupit panes propositionis, et non violat mandatum Dei. Hoc tothoc quod dixit: intulistis in domum, et exsufflavi illud, et de donariis accipi quae offerebant in altari, et Deus exsufflaverit ea. Sed quia dixit, intulistis in domum, si ea quae illata sunt, donaria intelligimus, utique in templo oblata di
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit dñs sp̃m toro babel filu salathiel ducis
ciuida & spm̃ hiesu filii iose dechsacerdotis magni
& spm reliquorum de omni populo. & ingressisunt
& faciebant opus indomodnĩ exercituũ dĩ sui. indie
uicesima & quarta mensis. insex tom̃se. in anno secun

Expanded text:
suscitavit Dominus spiritum Zorobabel filii Salathihel ducis Iuda et spiritum Iesu filii Iosedech sacerdotis magni et spiritum reliquorum de omni populo et ingressi sunt et faciebant opus in domo Domini exercituum Dei sui in die vicesima et quarta mensi
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑsona saluatoris accipi: sed populo quitimuerata fa¬
cie dñi quiquia populus erat. nec dum uener at adđi
caritatem quȩ foramittit timorem: Accipit ergo
populus ꝓdĩtimore mercedem. ut h̃s cũ illis sit : & ẽ
sensus : ego ero ur adiutor. edificate cdomũ meã quȩmn
uobis destructa ẽ mͦimedio ur̃ constituto. ne moȩdifica

Expanded text:
in persona Salvatoris accipi, sed ad populum qui timuerat a facie Domini. Quia populus erat, necdum ad Dei venerat charitatem, quae foras mittit timorem. Accipit ergo populus pro Dei timore mercedem, ut Dominus cum illis sit, et est sensus: Ego ero vester adjutor, aedificate domum meam, quae in vobis destructa est: me in medio vestri constituto, nemo aedif
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ eorũ adipsos & timuit populus a facie
dñi : Diligenter attende ꝓpter duas intellaẽ gen¬
tias saluatoris In zorobabel duce & hie susa¬
cer dote: Ipse enĩ & rex ẽ & sacerdos. qđ non dix¬
xerit.⁊oro babel& hiesus timuerunt. sed audien¬
tibus ⁊ oro babel &iesu & populo uerba aggeiꝓ
phetȩ quȩ uerba sunt dñi. solus populus timuit
a facie dñi Idẽ sola multi tudo quȩ necdũ inunũ
& ꝑfectũ uirũ uenerat. nec spũi copulatos iden est qđ sp̃s

Expanded text:
Dominus Deus eorum ad eos, et timuit populus a facie Dominus Deus eorum ad eos, et timuit populus a facie Domini. Diligenter attende, propter duas intelligentias Salvatoris in Zorobabel duce et Jesu sacerdote ipse enim et rex est et sacerdos, quod non dixerit, Zorobabel et Jesus timuerunt, sed, audientibus Zorobabel et Jesu et populo verba Aggaei prophetae, quae verba sunt Domini, solus populus timuit a facie Domini, id est, sola multitudo, quae necdum in unum et perfectum virum venerat, nec spiritui copulatus id esse
Abbreviated transcription (Latin):
quitribus qua dragesimis ꝑ annũ ie iunantes &xe
rofagiis humiliantes animam suã. & uel maxime
detationi radice crescentes. suꝑ huius cemodilabo¬
ribus audiunt tanta passiestis sine causo hȩcaũ
sionibus ꝓuidentes : non curant uel in se ipsis exstruere
staurare : Quorum sȩpe uita . & uitȩ sermo congruus.
scandalizat plurimos & de eccła eicit & ad solitudi¬
nẽ ꝑclucit domũdĩ: Nec hȩc dicimus . quo unuersos ge¬
ner aliter accusemus. sed quo in omni officio & gradũ.
sint aliiquiȩ dificent & alii quidestruant tẽplũdĩ. &
ꝓpter eorũ uiciũ neccȩlirorem nec terra detger¬
m̃: Siccetur humus. montes areant triticũ & uinũ&
oleum & omnia quȩ terra gignit. homines quoq ip¬
si & iumenta. & uniuersus labor manuũ secante gladio
& siccitate uel uento urente dispereant:
auediuit ⁊ orobabel filius salathiel. & hiesus fi¬
lius iosedec sacerdos magnus. & om̃s reliquiȩ
uocẽ dĩ sui & uerba aggei ꝓphetȩ. sicut misit eũ

Expanded text:
Qui tribus quadragesimis per annum jejunantes, et ξηροφαγίαις humiliantes animam suam, et vel maxime de Tatiani radice crescentes, super hujuscemodi laboribus audiunt: Tanta passi estis sine causa. Haec autem sionibus providentes, non curant, vel in seipsis exstruere staurare: quorum saepe vita et sermo incongruus scandalizat plurimos, et de Ecclesia ejicit, et ad solitudinem perducit domum Dei. Nec haec dicimus quo universos generaliter accusemus, sed quod in omni officio et gradu sint alii qui aedificent, et alii qui destruant templum Dei, et propter eorum vitium nec coeli rorem, nec terra det germen, siccetur humus, montes areant, triticum, et oleum, et omnia quae terra gignit, homines quoque ipsi et jumenta, et universus labor manuum, secante gladio, et siccitate, vel vento urente dispereant. Et audivit Zorobabel filius Salathiel, et Jesus filius Josedec sacerdos magnus, et omnes rephetae, sicut misit eum
Abbreviated transcription (Latin):
lidñi & aggeũ quẽ nunc habemus in manibus ẽẽ an¬
gelos : & obdispensationẽ & iussionẽ łi. assumpsisse hu¬
mana corpora & int̃ homines conuersatus : nec mirũ
hocde angelis credicũ ꝓsalite nr̃a etiã filius dĩ huma¬
nom corpus assumpserit & obhał causam &iã de apo¬
chrisis p̃bent testimoniũ. ubidicitur qđ ia cobqui postea
uocatus ẽ isrł angelus fuerit & ꝓpter ea subplant̃a¬
uerit fratrem inuentre matris suȩ: Iohannem qͦq
aduocẽmariȩ matris ch̃i ex ultasse in utero eli sabeth &
causam homines quiplacuer̃ dõ ȩqua lesangelis fieri:
hocilli sentiant: cȩterum nos. nuntium dnĩ idẽ. ange¬
lũ qui ebraicedicitur malac simpliciter ꝓphetã di¬
ctum accipiamus. ab eo qđ dñi uoluntatem populo
nunti auerit : Siue quia in multis locis dñs nr̃ at¬
q: saluator angelus dĩ dicitur. sicut ibi. magnicon¬
p̃currisse: porro qđ ait nuntius chñidenuntis
dñi. tale ẽ qua si dixisset ꝓpheta deꝓphetis: Qđ

Expanded text:
ini, et Aggaeum quem nunc habemus in manibus, fuisse angelos, et ob dispensationem et jussionem Dei assumpsisse humana corpora, et inter homines conversatos. Nec mirum hoc de angelis credi, cum pro salute nostra etiam Filius Dei humanum corpus assumpserit: et ob hanc causam etiam de apocryphis praebent testimonium, ubi dicitur: Quod Jacob, qui postea vocatus est Israel, angelus fuerit, et propterea supplantaverit fratrem in ventre matris suae . Joannem quoque ad vocem Mariae matris Domini, exsultasse in utero Elizabeth Lucausam homines qui placuerunt Deo, aequales angelis fieri. Hoc illi sentiant. Caeterum nos nuntium Domini, id est, angelum, qui Hebraice dicitur MALACH  , simpliciter prophetam dictum recipiamus ab eo, quod Domini voluntatem populo nuntiaverit, sive quia in multis locis Dominus noster atque Salvator angelus Dei dicitur, sicut ibi; Magni conAggaeo praecurrisse. Porro quod ait, nuntius Domini, de nuntiis Domini, tale est quasi dixisset, propheta de prophetis. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
onis ordinem rediens. ganta ẽ in qt̃ mulaitudo ueni¬
entiũ. ut cõmixtũ agmensit initnere. & discernine¬
queati. Ipse quoq: quadrigȩ dũuiani non reppere¬

Expanded text:
onis ordinem rediens: Tanta est inquit multitudo venientium, ut commixtum agmen sit in itinere, et discerni nequeat. Ipsae quoque quadrigae dum viam non reperi
Abbreviated transcription (Latin):
himur. inqua corpus dicitur sp̃itale ne contentiosi
uideamur : Dicimus id¬
ipsum quidem
corpus & eandem carnem resurgere quȩ sepultaẽ quȩ
in humo condita sed mutare eam gloriam: non mutare
naturam : Oportet ergo cor ruptiuum hoc induere
incorruptionem: & mortale hoc induere in morta¬
litatem: Quando dicitur hoc quãdãmodo duobus digi¬
tulis cõ p̃hensum ostenditur: hoc in quo nascimur: hoc

Expanded text:
himur, in qua corpus dicitur spirituale , ne contentiosi 412 videamur, dicemus idipsum quidem corpus, et eamdem carnem resurgere, quae sepulta est, quae in humo condita; sed mutare eam gloriam, non mutare naturam: Oportet enim corruptivum hoc induere incorruptionem, et mortale hoc induere immortalitatem. Quando dicitur, hoc, quodammodo duobus digitulis comprehensum corpus ostenditur: hoc in quo nascimur, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
rant congregabo quia exte erant: hoc ẽ hi qui ꝑ uitia
atq peccata detuosinu fugerant & factierant sub dȩmo¬
nũ potestate . red inte graco statu omniũ. uenient ad
te & ne quaquã ultra suꝑperditis filus tius patieris
ob ꝓbria : Id qđ diximur nugas : sci amus in ebreo. Ipsu

Expanded text:
runt, congregabo, quia ex te erant, hoc est, hi qui per vitia runt, congregabo, quia ex te erant, hoc est, hi qui per vitia atque peccata de tuo sinu fugerant, et facti erant sub daemonum potestate, redintegrato omnium statu, venient ad te, et nequaquam ultra super perditis filiis tuis patieris opprobria. Id quod diximus nugas  , sciamus in Hebraeo ipsu
Abbreviated transcription (Latin):
hebraicũ . laudare iubetur eccła & iubilare isrł sensus
uidens dm̃ & ex ultare atq: lȩtari in omni corde locuspa¬
cis ad quẽ dictũ ẽ pacẽ meã douobis. pacẽ meã relin¬
quo uobis : abstulit enĩ infine & in consumatione mundi
iudicium eius : nequaquã enĩ iudicans atq corripiens.
sed saluans : & auertit in imicos eius demonum turbas:
exisrł dñs in medio eiuserit. nontime bit ultra malũ : in
illa diedicetur adhierusalem liberã quȩ ñ seruit cũ fili¬
issuis sed quȩ ẽ mater scõrũ. nolitieresion : Ipsa quippe
ẽ & hierusalem nequaquã tua opera dissoluent᷑ nec faci¬
es qđ tefecisse lugebis : Dñs dr̃ tuus quisalua bit tefor¬
tis & potens ipse habitabit inme dio tui : Gaudebit suꝑ
te in exultatione atq: lȩtitia & silebit peccata tua in ca¬
ritate qua dilexitte. & exultabit suꝑte in laude uelqđ
laudabilis sis uel qđ eũ tuis laudibus canas : Nugas siue
ut aquila inter p̃tatus ẽ trans latos quiate recesse¬

Expanded text:
Hebraicum, laudare jubetur Ecclesia et jubilare Israel, sensu videns Deum, et exsultare atque laetari in omni corde locus pacis, ad quem dictum est: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Abstulit enim in fine et in consummatione mundi judicium ejus, nequaquam eam judicans atque corripiens, sed salvans: et avertit inimicos ejus, daemonum turbas. Rex Israel Dominus in medio ejus erit: non timebit ultra malum. In die illa dicetur ad Jerusalem liberam: non quae servit cum filiis suis, sed quae est mater sanctorum : Noli timere, Sion ipsa 730 quippe est et Jerusalem, nequaquam tua opera dissolventur: nec facies quae te fecisse lugebis . Dominus Deus tuus, qui salvabit te, fortis et potens, ipse habitabit in medio tui, gaudebit super te in exsultatione et laetitia, et silebit peccata tua in charitate , qua te dilexit: et exsultabit super te in laude, vel quia laudabilis sis, vel quia cum tuis laudibus canas. Nugas, sive, ut Aquila interpretatus est, translatos, qui a te recesse
Abbreviated transcription (Latin):
& nonẽ Locus eorum ubi fuerint : & quid mihi uidere t
in contextu ipsius sermonis dixi: Nunc quia lxx ꝓprii
fensus uidentur habere principiũ posito eoram¬
testimonio coeptȩ explanationis ordinem sequar:
bruchus in ruit & auo lauit & siluit quasi atellebus
cõmixtus tuus. sic̃ locusta quȩ ascendit su ꝑ sepem indie
tur mihi mulatudonineuȩ. absq: restore sine ordine

Expanded text:
nitus locus earum ubi fuerint. Et quid mihi videretur in contextu ipsius sermonis dixi. Nunc quia LXX proprii sensus videntur habere principium, posito eortestimonio, coeptae explanationis ordinem sequar. 581 LXX: Bruchus irruit, et evolavit: exsilivit quasi attelabus commixticius tuus, sicut locusta quae ascendit super sepem in die tur mihi multitudo Ninive absque rectore, sine ordine
Abbreviated transcription (Latin):
plinam: nec p̃mentib malis aliquando confisaẽ
indnõ dõ suo: nec ambulauit postergũ eius. nec
dicente eo ego dĩ ad ꝓpinquans & non de longei
ipsa ei appropinquare uoluit : De scribuntur quoq prin¬
cipescius & iudices & ꝓphetȩ & sacer dotes : ut inciui tate
populũ & in his quȩ dixi nominibur dignitatum princi¬
pes accipiamus : Principes igitur eius. quasi leones sem
ꝑuersabantur in p̃dis & a deffundendum sanguinẽ
fubiectorũ : Iudices eius rapaces non dimittentes aliis
qđ possent rapere : Prophetȩ eius insanientes siuestu

Expanded text:
plinam; nec prementibus malis aliquando confisa est plinam; nec prementibus malis aliquando confisa est in Domino Deo suo; nec ambulavit post tergum ejus; nec dicente eo: Ego Dominus appropinquans, et non de longe , ipsa ei appropinquare voluit. Describuntur quoque principes ejus, et judices, et prophetae, et sacerdotes, ut in civitate populum, et in his quae dixi, nominibus dignitatum, principes accipiamus. Principes igitur ejus quasi leones semper versabantur in praedis, et ad effundendum sanguinem subjectorum: judices ejus rapaces, non dimittentes aliis quod possint rapere. Prophetae ejus insanientes, sive st
Abbreviated transcription (Latin):
remia a facie colũbȩ de nabuchodo nosor quidam dictũ
putent: Sed sciendum qđ alii e contrario adserant pro
colũba ibi posse intellegi. eamaaa. ldest gratiã : ut
sit sensus. a faciegladu iona ldesta facie gladugr&¬
tiȩ : lonaenĩ tam colũbam quã gr&tiã sonat. Nndeusq¬
hodie greci iones & mare appellatur ionium. & apud
ebreos ꝑmanet eorũ uetus uocabulũ : Sed& princi¬
pes romani apud barbaras nationẽs aantiquũ uocabu¬
lũ retinentes. cesares appellantur : omnis itaq: con¬
tra hierusalem sermo ẽ. Nȩcuutas quondam colum¬
ba semp peccans. & captiuitatibus tradita. & rursũ
redempta ad nõ: Nȩciuitas ꝓuocatrix. qđ signifi¬
cantius ebraice dicit᷑. mara itẽ sCΛΡΑVs piry¬
orcã qđ nos possumus dicere : dñi amarum facies : Id .ẽ
tuo uicio dulcõ dmatq clem̃tẽ. uertensinamaritu¬
dinc̃ ut quimisereri uult. punire cogatur: non au¬
diuit p̃ceptũ dñi : & corrupta noluit suscipore disci¬

Expanded text:
remia, a facie gladii columbae de Nabuchodonosor quidam dictum putent . Sed sciendum quod alii econtrario asserant, pro columba, ibi posse intelligi 716 Ἑλλάδα, id est, Graeciam, ut sit sensus, a facie gladii Jona, id est, a facie gladii Graecia: Jona enim tam columbam quam Graeciam significat. Undeodie Graeci Jones, et mare appellatur Jonium, et apud Hebraeos permanet eorum vetus vocabulum. Sed et principes Romani apud barbaras nationes antiquum vocabulum retinentes, Caesares appellantur. Omnis itaque contra Jerusalem sermo est: Vae civitas quondam columba, semper peccans, et captivitatibus tradita, et rursum redempta a Domino. Vae civitas provocatrix: quod significantius Hebraice dicitur MARA  , iod nos possumus dicere, Deum amarum faciens, id est, tuo vitio dulcem Dominum atque clementem vertens in amaritudinem, ut qui misereri vult, punire cogatur. Non audivit praeceptum Domini, et correpta noluit suscipere disci
Abbreviated transcription (Latin):
bunt᷑ optimis eorum & fugent in diebus & infirma¬
buntur in itinere fuo: & festinabunt admuros. & p̃¬
parabunt propugna cula sua. portȩ ciuitatum aꝑtȩ
sunt & regalia ceciderunt. & substantia reuelata
ẽ & ipsa ascendebat & ancillȩ eius duce bantursi¬
cut colũbȩ loquentes incordibus suis : Secundũ hy¬
storiã aduersum nineuen ordo sequitur . & descri¬
bitur baby loniorũ exercit contra eãueniens:
Qđ aũ ait. igneȩ habenȩ curruũ in ardentibus lo¬
ris. uel ocitatem ꝓperantium significat. ET TIC̃
ratur: Cõmixtimq: nunc de isrł quȩolimpassus
sit nunc de assrrio ꝗd fecerit. nunc debabrlonus
quȩ exercebant in assrrios. scriptura contexitur:
nonẽ ergoait mirũ sitam uelociter aduastandũ
ueniant : cũ agicatores & fortes ueli srłante uel
postea as srrioru consopiti : Rursumq: ad descripti

Expanded text:
buntur optimates eorum, et fugient in diebus, et infirmabuntur in itinere suo, et festinabunt ad muros, et praeparabunt propugnacula sua: portae civitatum apertae sunt, et regalia conciderunt, et substantia revelata est; et ipsa ascendebat, et ancillae ejus ducebantur sicut columbae 553 loquentes in cordibus suis. Secundum historiam adversum Niniven ordo sequitur, et describitur Babyloniorum exercitus contra eam veniens. Quod autem ait: Igneae habenae curruum, in ardentibus loris, velocitatem praeparantium significat, et quasiratur. Commixtimque nunc de Israel quae olim passus sit, nunc de Assyrio quod fecerit, nunc de Babyloniis quae exerceant in Assyrios, Scriptura contexitur. Non est ergo, ait, mirum si tam velociter ad vastandum veniant, cum agitatores et fortes vel Israel ante, vel postea Assyriorum fuerint consopiti. Rursumque ad descripti
Abbreviated transcription (Latin):
teribus hystoriis ȩtdinicorum sufficit nobis a posto¬
li testimonium quiad corinthios scribens ait: uidete
fr̃s uocationẽ uram : quia non sunt multi sapientes
iuxta carnem non multi nobiles : sed stultamundiele

Expanded text:
teribus historiis ethnicorum, sufficit nobis Apostoteribus historiis ethnicorum, sufficit nobis Apostoli testimonium, qui ad Corinthios scribens, ait: Videte, fratres, vocationem vestram, quia non sunt multi sapientes secundum carnem non mul
Abbreviated transcription (Latin):
ignorare quȩ aduersum nec soleant dicere. & spem
sibi ac salutem cumdiabolo p̃ parare: Uerum non est
istius temporis. contradogma ꝑuersum Et cΥN¬
OΡΛΤΝΑ diabolicum regnum docentium & angelis
publice denegantiũ priuilegium : latius scribere: Suf¬
ficit nobis indicasse qđ de hoc testimonio senserimus &
quasi in cõ mentariis breuiter intimare quisit rex
nineuȩ adquem extremdisermodĩ ꝑueniat: ꝗd ua¬
let apud homines seđi. eloquentia & sapientia sȩcula¬
ris : Testes sunt demo sthenes tullius. plato xenofon
theo pꝰrastus aristotelis & ceterioratores &philo¬
sophi qui uelut reges habentur hominum. & p̃cep¬
ta eorum. non ut p̃ceptamor talium. sed quasiora
cula deorum: Unde & plato dicit. felices foreres pu¬
blicas siaut phi losophi regnent. autreges filo sophen¬
tur Quã aũ difficile istius modi homines credant
in dm̃ ut cotidiana exempla p̃teream& sileam deue¬

Expanded text:
ignoro quae adversum haec soleant dicere, et spem ignoro quae adversum haec soleant dicere, et spem sibi ac salutem cum diabolo praeparare. Verum non est istius temporis contra dogma perversum, et σύμφραγμα diabolicum docentium in angulis, et in publico denegantium, latius scribere. Sufficit nobis indicasse, quod de hoc testimonio senserimus, et quasi in commentariis breviter intimare, quis sit rex Ninive, ad quem extremum Dei sermo perveniat. Quid valeat apud homines saeculi eloquentia et sapientia saecularis, testes sunt Demosthenes, Tullius, Plato, Xenophon, Theophrastus, Aristoteles, et caeteri oratores ac philosophi, qui velut reges habentur hominum, et praecepta eorum non ut praecepta mortalium, sed quasi oracula accipiuntur deorum. Unde et Plato dicit: Felices fore respublicas, si aut philosophi regnent, aut reges philosophentur. 420 Quam autem difficile istiusmodi homines credant in Deum, ut quotidiana exempla praeteream, et sileam de ve
Abbreviated transcription (Latin):
dem dementem eẽ dm̃. nec quipeccatores sumus cru¬
delitate illius delectemur: sed legimus. misericors &
misericor dia. & tali adiudicium ambitione ꝓcedit:
Sic parcit ut iudicet. sic iudicat ut misereatur: Miseri¬
cordia &ueritas obuia uerunt sibi: iustitia & pax os¬
culatȩ sunt: Alioqlim siom̃s rationabiles creatur&e
ȩquales sunt. & uel uir tutibus ueluitus sponte pro¬
pria aut sur sumeriguntur aut in ima merguntur. &
longum post circuitum. atq: infinitate sȩculi. omnium
rerum restitutio fiet: & una dignitas militantium:
quȩ distantiaerit inter uirginem & prostipulum : quȩ
& uictimas publicanarum libi dinum: Itemne erit gabri¬
hel & diabolus. Item a postoli & demones. Itempro phetȩ
& pseudo ꝓphetȩ. Itemmartrres & persecutores : Fin¬
ge qđ libet & annos & tempora duplic a. & infinitas
ȩtates congere cruciatibus: fi finis omniũ similis. ẽi p̃¬
teritumomne pronihilo ẽ: quia non quȩrimus quid
aliquando fuerimus. sed quid futuri sumus semper. Nec

Expanded text:
dem clementem esse Deum, nec qui peccatores sumus, crudelitate illius delectamur; sed legimus: Misericors etmisericordia, et tali ad judicium ambitione procedit: sic parcit, ut judicet: sic judicat, ut misereatur. Misericordia et veritas obviaverunt sibi: justitia et pax osculatae sunt se . Alioquin si omnes rationabiles creaturae aequales sunt, et vel ex virtutibus, vel ex vitiis sponte propria aut sursum eriguntur, aut in ima merguntur, et longo post circuitu atque infinitis saeculis, omnium rerum restitutio fiet, et una dignitas militantium, quae distantia erit inter virginem et prostibulum? Quae abriel et diabolus? Idem apostoli et daemones? Idem prophetae et pseudo-prophetae? Idem martyres et persecutores? Finge quod libet, annos et tempora duplica, et infinitas aetates congere cruciatibus: si finis omnium similis est, praeteritum omne pro nihilo est, quia non quaerimus quid aliquando fuerimus; sed quid semper futuri simus. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
narius in quo baptizatur dñs & erechiel uisionem
cerdotes accedebant administeriũ đi & relinqueban¬
tur xx: Quẽ numerũ amat esau: unde & ia cobsciens
eũ hoc numero delestari. mittit quȩ dam animalia
isaac id ẽ risu. & matre sua rebecca idest patientia.
seduicinos habebat assrrios & habitabat in mesopo¬
tamia hinc atq: inde secingentib: fluuis xx anno
rũ spatio crude lissimo & auarissimo seruiuit na¬
bel : Nec moueat quẽ piã sidicamus aliquos ante fi¬
dem xp̃i & exstrustionem templi eius. mediã par¬
tẽ laboris sui posse ꝑcipere cum apud incredulus
nullus fructus sit bonorum operum : non enĩ xxinue¬

Expanded text:
narius in quo baptizatur Dominus, et Ezechiel visionem narius in quo baptizatur Dominus, et Ezechiel visionem cerdotes accedebant ad ministerium Dei, et relinquebantur viginti. Quem numerum amat Esau, unde et Jacob sciens eum hoc numero delectari, mittit quaedam animalia Isaac, id est, risu; et matre sua Rebecca, id est, patientia; sed vicinos habebat Assyrios, et habitabat in Mesopotamia, hinc atque inde se cingentibus fluviis, viginti rum spatio, crudelissimo et avarissimo servivit Labano . Nec moveat 768 quempiam, si dicamus aliquos ante fidem Christi et exstructionem templi ejus, mediam partem se laboris sui posse percipere, cum apud incredulos nullus fructus sit bonorum operum. Non enim vigi
Abbreviated transcription (Latin):
ut saffrrus uel in nocentia & bonorum operum sim¬
plicitate lucentes ut cristallus : dicitur ergonob
ut consideremus ꝗd rero passi fuerimus ante quã
in nobis ȩdificaremꝰ templũ dĩ: cum acceder&is
inquit ad aceruũ .xx. modiorũ & fierent .x: siue iu¬
xtalxx cũ mitteretis incipselen .xx. modios hor¬
dei & fierent x. modii hordei Quic ꝗd enĩ ante
xp̃m uide bamꝰ habere uir tutum . bonorumq: operum.
nonerat frumentum sed hordeum & ipsum hordeũ
ñ secđm spem & uotanr̃a qđ deisaac legimus cente¬
nas fruges dabat. sediux mediam partem laboris
nr̃i exeo inuenire poteramus & dicebat adnos. tanta
passi estis sine causa  Sed & cum intraremus adtorcu¬
lar & quinqua ginta uini amforas supputaremꝰ quẽ
numerũ cõpletis septẽ ebdomatibus unio diuitatis
includit & putaremus nos habere uinum qđ lȩtificat
cor hominis sub tralebatur nobis scs numerus trice¬

Expanded text:
ut sapphirus; vel innocentia et bonorum operum simut sapphirus; vel innocentia et bonorum operum simplicitate lucentes, ut crystallus. Dicitur ergo nobis ut consideremus quae retro passi fuerimus antequam in nobis aedificaremus templum Dei. Cum accederetis, inquit, ad acervum viginti modiorum, et fierent decem: sive juxta LXX: Cum mitteretis in cypselem viginti modios hordei, et fierent decem modii hordei. Quidquid enim ante Christum videbamur habere virtutum bonorumque operum, non erat frumentum, sed hordeum: et ipsum hordeum, non secundum spem et vota nostra, quod de Isaac legimus, centenas fruges dabat , sed vix mediam partem laboris nostri ex eo invenire poteramus, et dicebatur ad nos: Tanta passi estis sine causa ? Sed et cum intraremus ad torcular, et quinquaginta vini amphoras supputaremus quem numerum, completis septem hebdomadibus, unio divinitatis includit, et putaremus nos habere vinum, quod laetificat cor hominis, subtrahebatur nobis sanctus numerus trice
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo aũ archi tectus & scientissimus cementarius.
lapidẽ lapidi iungit & inferiorẽ superiori calce gr̃¬
psoq: conglutinat. Ita & architectus quẽ & apostolos
nat᷑ nouit quomo do opera iungat operibus & pau¬
latim exstruat tẽplum d : fundam̃tum aũ huuis
tẽpliponitur ihs suꝑ quẽ unus quisq uideat ꝗdȩ di¬
fic& : Alius ȩdificat aurum argentum lapides p̃ti¬
osos alius ligna fȩnum stipulã : & tribus bonis tria
econtrario obponuntur mala : Isti sunt lapides de
quibus exstructurum se hierusalem dñsre ꝓmittit :
Ecce ego p̃parabo tibi carbunculũ lapidem tuũ.
lo & murum tuũ delapidib electis: neq eñĩ pu¬
tandum ẽ secđm iudaicas fabulas & in epta figmenta
dm̃ auro & gemmis ȩdificaturum hierusalẽ & ñ
uiuis lapidibus quinunc uoluuntur suꝑ terrã &
iuxta naturas lapidum uel igniti fide sunt utcar¬
bunculus uel toticȩlestes & inthronũ di redalta

Expanded text:
Quomodo autem architectus et scientissimus caementarius Quomodo autem architectus et scientissimus caementarius lapidem jungit lapidi, et inferiorem superiori calce gypsoque conglutinat: ita et architectus quem se et apostolus natur novit quomodo opera jungat operibus, et paulatim exstruat templum Dei. Fundamentum autem hujus templi ponitur Jesus, super quem unusquisque videat quid aedificet: Alius aedificat aurum, argentum, lapides pretiosos; alius, ligna, fenum, stipulam. Et tribus bonis tria econtrario opponuntur mala. Isti sunt lapides de quibus exstructurum se Jerusalem Dominus repromittit: 767 Ecce ego praeparabo tibi carbunculum lapidem tuum, lo, et murum tuum de lapidibus electis . Neque enim putandum est secundum Judaicas fabulas et inepta figmenta, Deum auro et gemmis aedificaturum Jerusalem, et non vivis lapidibus, qui nunc volvuntur super terram, et juxta naturas lapidum, vel igniti fide sunt, ut carbunculus; vel toti coelestes, et in thronum Dei redacti,
Abbreviated transcription (Latin):
Certe nunc templi fundam̃ta sunt iasta: ex hacigit᷑ die¬
tẽpore qua fundam̃ta ie cistis. cũ in p̃teritum uosste¬
rilitate & fame & grandine & siccitate punierim &
non fuerit quiadme ꝑ has plagas conuerteretur
euobis ponite corda urã in futurum & deinceps.
& uidete quia omnia uobis ꝓspero cursa fluant: hȩc
aũ eueniant quia tẽplũ meum ȩdificare coepistis
nec in solo altari habentes fiduciam. ȩdificationem
meȩ domus contẽnitis : Iuxta quẽ sensum. breuites
possumus dicere. frustra aliquos offerre munera
dõ & hele mofrnis atq: oblationib: putare dm̃pos¬
se placari cũipsi non exstruxerint insetemplũ
offeruntur in altari cũ seipsum quis ȩdifica uerit
tẽplum di & post ȩdificationẽ templi dona obtu¬
mͦ & opere fidei ostendimꝰ ueritatẽ : ut reũ tamur men¬
te adillud tẽpus. quando gentiles eramus. cottidieute¬
is seruientes nec extruxeramus in nobistẽplũdõ:

Expanded text:
Certe nunc templi fundamenta sunt jacta; ex hac igitur diCerte nunc templi fundamenta sunt jacta; ex hac igitur die qua fundamenta jecistis cum in praeteritum vos sterilitate, et fame, et grandine, siccitate punierim, et non fuerit qui ad me per has plagas reverteretur e vobis, ponite corda vestra in futurum et deinceps, et videte quia omnia vobis prospero cursu fluant. Hoc autem eveniet quia templum meum aedificare coepistis: nec in solo altari habentes fiduciam, aedificationem meae domus contemnitis. Juxta quem sensum breviter possumus dicere, frustra aliquos munera offerre Deo, et eleemosynis atque oblationibus putare Deum posse placari, cum ipsi non exstruxerint in se templum offeruntur in altari, cum seipsum quis aedificaverit templum Dei, et post aedificationem templi dona obtumus et opere fidei ostendimus veritatem, ut revertamur mente ad illud tempus quando gentiles eramus, quotidie vitiis servientes, nec exstruxeramus in nobis templum Deo.