comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
demus eum sicuti est. Sienim quam diusumus corpore
corruptibili quod ad grauat animam. cum perfidem ambu¬
lamus non ꝑspeciem non deserit peregrinantes ase : quan¬
tomagis cumadipsam speciem uenerimus nos implebit exse
Sedquid est quod ait. pacem relinquo uobis non addidit
meam. Ubi uero att douobis. ibi dixitmeam. utrum
subaudiendum est meam. Et ubi dictum non est. quia
dictum est. Potestreferri adutrumq etiam quod semel
dictumest : Anforte ethic aliquidlatet quod petendũ
est etquerendum. et ad quod pulsantibus aperiendum:
Quid sibi enim pacem suam. eam uoluit intellegi qualem
habet ipse. pax uero ista quam nobis relinquit in hoc sae¬
culo nra potius est dicenda quam ipsius: Illi quippe
nihil repugnat inseipso quinullum habet omnino peccatũ
Nos autem talem pacem nunchabemus inqua adhucdica¬
mus dimitte nobis debita nostra. estergo nobis pax ali¬
qua. quõ condelectamur legidĩ secundum interiorem

Expanded text:
demus eum sidemus eum sicorruptibili quod aggravat animam, cum per fidem ambulamus, non per speciem, non deserit peregrinantes a se ; quanto magis cum ad ipsam speciem venerimus, nos implebit ex se? 4. Sed quid est quod ubi ait, Pacem relinquo vobis, non addidit meam; ubi vero ait, do vobis, ibi dixit meam? Utrum subaudiendum est meam, et ubi dictum non est, quia postea dictum est, et potest referri ad utrumque, etiam quod semel dictum est? An forte et hic aliquid latet, quod petendum est et quaerendum, et ad quod pulsantibus aperiendum? Quid si enim pacem suam eam voluit intelligi qualem habet ipse? Pax vero ista quam nobis relinquit in hoc saeculo, nostra est potius dicenda quam ipsius. Illi quippe nihil repugnat in seipso, qui nullum habet omnino peccatum: nos autem talem pacem nunc habemus, in qua adhuc dicamus, Dimitte nobis debita nostra . Est ergo nobis pax aliqua, quoniam condelectamur legi Dei secundum interiorem
Abbreviated transcription (Latin):
Cumergo omninosit inseparabilis: num quam trinitas
esse sciretur: si semper inseperabiliter diceretur.
utiq dicimus simul cum ipsi non possint eẽsimul
Quoduero addidit commemorauit uos intellegere de¬
bemus etiam quod iubemur non obliuisci salu berrimos
monitus ad gratiam pertinere i quamnos commemorat
sp̃s Pacem inquit relinquo uobis pacemmeam douo¬
bis. hocest quod legimus apud prophetam pacem super
suam nobis dabit infuturo saeculo.: Pacem suam nobis
relinquit in quamanentes hostem uincimus. Pacem suam¬
relinquȩt nobis nedeoccultisnrĩs inuitem iudicemur cũ
in hoc mundo sumus: Pacem suam dabit nobis. cummani¬
festabit cogitationes cordis. et tunc laurerit unicuiq
bis dabit. nos perducturus ad patrem. quid autem no¬
bis relinquit ascendens a nobis. nisi seipsum dum non recedit
a nobis :÷ Ipsaenim ẽ paxnostra quifecit utraq unũ
Paxergo ipsenobis est eccumcredimus. quia est et cum ui¬

Expanded text:
Cum ergo omnino sit inseparabilis, nunquam Trinitas Cum ergo omnino sit inseparabilis, nunquam Trinitas esse sciretur, si semper inseparabiliter diceretur: utique dicimus simul, cum ipsi non possint esse non simul. Quod vero addidit, commemorabit vos, intelligere debemus etiam, quod jubemur non oblivisci saluberrimos monitus ad gratiam pertinere, quam nos commemorat Spiritus. 3. Pacem, inquit, relinquo vobis, pacem meam do vobis. Hoc est quod legimus apud prophetam, Pacem super suam nobis dabit in futuro saeculo. Pacem suam nobis relinquit, in qua manentes hostem vincimus: pacem suamrelinquit nobis, ne de occultis nostris invicem judicemus, cum in hoc sumus mundo: pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis, et tunc laus erit unicuique bis dabit nos perducturus ad Patrem. Quid autem nobis relinquit ascendens a nobis, nisi seipsum, dum non recedit a nobis? Ipse est enim pax nostra; qui fecit utraque unum . Pax ergo ipse nobis est, et cum credimus quia est, et cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
mittit pater in nominemeo. illeuos docebit omnia que
cet sp̃s sc̃s. ut dicente filio. uerba capiamus. docente
et filius doceat. et sp̃s sẽsdicat. et cum ds̃ aliquiddicit
et docet trinitas. ipsa dicat etdoceat ͦ Sed quõ trinitas est
oportebat eius singulcs insinuare personas. eamq. nos
distincte audire. insepa rabiliter intellegere ⁊ Ubi pa trem di¬
centem: ubi legis. dñs dixit ad mefilius m̃s estu. audi& docentẽ
ubi legis : omnis qui audiuit a patre & dicit uenit ad me⁊
Filium rodicentem modo audisti:  Desequippe ait. quae¬
cumq: dixero uobis: quem si& docentem uis nosse magistrũ
quem modo audistis docentem ubidictum ẽ. Ipse uos doce
bit omnia⁊ Audi&iam dicentem ubilegis. in actib:
a postolorum  Beato p&ro dixisse spm̃scm̃. uade cum illis
quia ego misi eos ⁊ Omnis igitur & dicit. & doc& trini¬
tas Sed nisi &iam singillatim commendaretur: eã
nullo modo humana capere utiq poss& in firmitas.

Expanded text:
mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et cet Spiritus sanctus, ut dicente Filio verba capiamus, docente et Filius doceat, et Spiritus sanctus dicat? et cum Deus aliquid dicit et docet, Trinitas ipsa dicat et doceat? Sed quoniam Trinitas est, oportebat ejus singulas insinuare personas, eademque nos distincte audire, inseparabiliter intelligere. Audi Patrem dicentem ubi legis, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Audi et docentem ubi legis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me . Filium vero dicentem modo audisti; de se quippe ait: Quaecunque dixero vobis: quem et si docentem vis nosse, magistrum quem modo audisti dobit omnia, audi etiam dicentem, ubi legis in Actibus Apostolorum, beato Petro dixisse Spiritum sanctum, Vade cum illis, quia ego misi eos . Omnis igitur et dicit et docet Trinitas: sed nisi etiam singillatim commendaretur, eam nullo modo humana capere utique posset infirmitas.
Abbreviated transcription (Latin):
NPRASCEDENTI LECTIONE
scĩ euangelii. quam sequitur ista quaemodo
recitata est dñs ihs̃ dixerat. seet patrem addilec¬
tores suos esseuenturos. et apud eos mansionem
esse facturos. Iam uero et superius dixerat
despũ scõ. uos autem cognoscetis eum. quia apud
uos manebit et inuobis erit. Unde intellexi¬
mus inscĩs tam quam intem plosuoo simul manere
trinitatem dm̃. Nunc autem dicit. haec locutus
sum uobis apud uosmanens. Illa itaq mansio
alia est quam promisit futuram. haec uero
alia quam presentem eẽ testatur. Illa spirita¬
lis ẽ atq intrinsecus mentibus redditur. haec cor¬
porali forinsecus oculis atq. auribus ex hibetur .:
Illa in aeternum beatificat liberatos. haec intempo¬
re uisitat liberandos.: Secundum illam dñs asuis¬
dilectoribus non recedit: secundum hanc. it etrece¬
dit Haec inquit locutus sum uobis apuduos ma¬
nensi utiq presentia corporali. quan cum illis uisibilis
loquebatur.: Paraclitus autem inquit sp̃s sc̃s. quem

Expanded text:
praecedenti lectione sancti Evangelii, quam sequitur ista quae modo recitata est, Dominus Jesus dixerat se et Patrem ad dilectores suos esse venturos, et apud eos mansionem esse facturos. Jamvero et superius dixerat de Spiritu sancto, Vos autem cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit : unde intelleximus in sanctis tanquam in templo suo simul manere Trinitatem Deum. Nunc autem dicit: Haec locutus sum vobis apud vos manens. Illa itaque mansio alia est, quam promisit futuram; haec vero alia, quam praesentem esse testatur. Illa spiritualis est, atque intrinsecus mentibus redditur: haec corporalis forinsecus oculis atque auribus exhibetur. Illa in aeternum beatificat liberatos; haec in tempore visitat liberandos. Secundum illam Domidilectoribus non recedit; secundum hanc it et recedit. Haec, inquit, locutus sum vobis, apud vos manens: utique praesentia corporali, qua cum illis visibilis loquebatur. 2. Paracletus autem, inquit, Spiritus sanctus, quem
Abbreviated transcription (Latin):
qua eegoloquor uobis. a me ipso non loquor.: Pater aũ
in memanens. facit opera ipse.: Tunc igitur uerba eius
erant operaeius. Et utiq minus ẽ uerba iustitiae p̃¬
dicare. quod fecit preternos. quam impios iustificare. qđ
ita facit in nobis. ut faciamus et nos.: Restat inquirere
quomodo accipiendum sit. quod cumq petieritis in no¬
mine meo hoc faciam. Propter multaenim quae pe¬
tunt fideles eius. nec accipiunt. non parua hinc exhori¬
tur quaestio: Sed quõ sermo lam iste claudendus. ẽ.
ei considerande atq tractandae tribuatur saltim par¬

Expanded text:
loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens, ipse facit opera. Tunc igitur verba ejus erant opera ejus. Et utique minus est verba justitiae praedicare, quod fecit praeter nos, quam impios justificare, quod ita facit in nobis, ut faciamus et nos. Restat inquirere quomodo accipiendum sit, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Propter multa enim quae petunt fideles ejus, nec accipiunt, non parva hinc exoritur quaestio: sed quoniam sermo iste jam claudendus est, ei considerandae atque tractandae tribuatur saltem par
Abbreviated transcription (Latin):
autem. Id est eorum quos p̃scit salus et iustificatio perma¬
nebit: In illis tantum operadĩ. in his autem estetiam
imagodĩ.: Sed etincaelis. sedes. dominationes. princi¬
patus. potestates: angeli: arthangeli. opera sunt xp̃i
Num quid etiam hisoperibus maiora facit. qui operante
in se xpo. cooperatur aeternam salutem. ac iustificatio¬
nem suam ⁊ : Nonhic audeo pretipitare sententiam :
Intellegat qui potest. iudicet qui potest. ut rum ma¬
iussit iustos creare. quam impios iustificare : Certe eni
sia e qualis est utrumq potentiae. hoc maioris ẽ mise¬
ricordiae : Hocestenim magnum pietatis sacramen¬
tum quod manifestatum ẽ in carne. iustificatum ẽ in spũ.
Apparuit angelis. predicatum ẽ ingentibus. creditũ
est inmundo assumptum ẽ ingloria. Sed omnia ope
raxp̃i intellegere. ubiatt. maiora horum faciet. nul¬
lanos necessitas cogit. horumenim forsitan dixit.

Expanded text:
autem, id est eorum quos praescit, salus et justificatio permaautem, id est eorum quos praescit, salus et justificatio permanebunt. In illis tantum opera Dei, in his autem est etiam imago Dei. Sed et in coelis, Sedes, Dominationes, Principatus, Potestates, Archangeli, Angeli opera sunt Christi; numquid etiam his operibus majora facit, qui operante in se Christo, cooperatur aeternam salutem ac justificationem suam? Non hic audeo praecipitare sententiam: intelligat qui potest, judicet qui potest, utrum majus sit justos creare quam impios justificare. Certe enim si aequalis est utrumque potentiae, hoc majoris est misericordiae. Hoc est enim magnum pietatis sacramentum, quod manifestatum est in carne, justificatum est in Spiritu, apparuit Angelis, praedicatum est in gentibus, creditum est in mundo, assumptum est in gloria . Sed omnia opera Christi intelligere ubi ait, Majora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum enim forsitan dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fr̃s:num quid intercredentes in xpm̃. non ẽ conputan¬
dus qui non fecerit opera maiora quam xp̃s: Durum
ẽ obscurum ẽ ab surdumẽ ferrinon potest non toleratur.
nisi intellegatur. A postolum igitur audiamus. credenti
inquit in eum qui iustificat impium. deputatur fides ei
adiustitiam. In hoc opere faciamus opera xp̃i. quia
Non utiq sine nobis. Audiergo iam etintellege. quicre¬
dit in me. opera quae ego facio et ipsefaciet.: Priuse go
facio deinde ipse faciet . quia facio ut faciat quae opera: nisi ut
ex impio iustus fiat .: Et maiora horum faciet. quorum
obsecro : Num quid nam omnium operum xp̃i maiora
facit. qui cumtimore ettremore suam ipsius salutem.
operatur ⁊S Quodutiq in illo. sed nonsine illo xp̃sope¬
ratur: Prorsus mauis hocesse dixerim quam est cae¬
lum et terra. et quaecumq cernuntur incelo etint̾ra.
et taelum enim et terratransibit. Praedestinatorum

Expanded text:
hoc, fratres? Numquid inter credentes in Christum non est computanhoc, fratres? Numquid inter credentes in Christum non est computandus, qui non fecerit opera majora quam Christus? Durum est, absurdum est, ferri non potest: non toleratur nisi intelligatur. Apostolum igitur audiamus: Credenti, inquit, in eum qui justificat impium, deputatur fides ejus ad justitiam . In hoc opere faciamus opera Christi, qunon utique sine nobis. Audi ergo jam, et intellige, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet: prius ego facio, deinde et ipse faciet; quia facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio justus fiat? 3. Et majora horum faciet. Quorum, obsecro? Numquidnam omnium operum Christi majora facit, qui cum timore et tremore suam ipsius salutem operatur ? Quod utique in illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus majus hoc esse dixerim, quam est coelum et terra, et quaecumque cernuntur in coelo et in terra. Et coelum enim et terra transibit ; praedes
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus. quam locutus audientibus. uerum hoc ad
huc mouet. quod haec maiora perapostolos fecit.
Non autem ipsos tantum significans ait . ⁊ Opera quȩ
ego facio et uos facietis. et maiora horum facietis. sed
omnes ad suam familiam pertinentes. Intellegi uolens.
qui credit inme inquit. opera qua eego facio etipsefa¬
ciet . et maiora horum faciet. Siergo qui credit faciet
non credit utiq qui non faciet. sicuti ẽ. Qui diligitme.
mandata mea custodit. unde profecto qui non custo¬
dit non diligit. Itemalio loco. qui audit inquit uer¬
bamea haec etfaciet ea. similabo eum uiro prudenti
qui aedificat domum suam super petram. ⁊ Quiergo
nonẽ similis huicuiro prudenti. proculdubio aut
uerba haec audit etnonfacit. aut omnino nec audit.
Qui credit in me inquit. licet moriatur uiuet. Qui ergo
non uiuet nonutiq credit. Tale etiam hocẽ . qui credit
inme faciet. non utiq credit. qui non faciet .⁊ Quid est

Expanded text:
dendenhuc movet quod haec majora per apostolos fecit: non autem ipsos tantum significans ait: Opera quae ego facio, et vos facietis, et majora horum facietis; sed omnes ad suam familiam pertinentes intelligi volens, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet. Si ergo qui credit faciet, non credit utique qui non faciet; sicuti est: Qui diligit me, mandata mea custodit : unde profecto qui non custodit, non diligit. Item alio loco: Qui audit, inquit, verba mea haec, et facit ea, similabo eum viro prudenti, qui aedificavit domum suam super non est similis huic viro prudenti, procul dubio aut verba haec audit et non facit, aut omnino nec audit. Qui credit, inquit, in me, licet moriatur, vivet : qui ergo non vivet, non utique credit. Tale etiam hoc est, Qui credit in me, faciet: non utique credit qui non faciet. Quid est
Abbreviated transcription (Latin):
non enim poterit esse maior me quicredit inme. sed
ego sum facturus Et tunc maiora quamnunc maiora
pereum qui creditinme. quam p̃tereum perme. ego ta¬
men ipse p̾tereum. ego ipse pereum. sed quando p̃tereũ
non faciet ipse : quando autem p̾tereum: quamuis non per
semetipsum faciet et ipse.: Porro autem maiorꝰ pereum
facere quam p̃tereuminonest defectio sed dignatio. Quid
enim retribuant seruidnõ proomnibus quaeretribu iteis.
quandoquidem intercetera bona etiam hoceis donare
dignatus ẽ. ut maiora faciet perillos quam preter illos:
Nonne abore ipsius. diues ille tristis absessit. quando
uitae aeternae consilium quaesiuit : audiuit. abiecit.
ettamen postea quodabillo auditum nonfecit unus.
feceruntmulti. cum lo queretur perdiscipulos .: Ma¬
gisterbonus contemptibilis ei quem diuitem perseip¬
sum monuit. amabilis eis. quos exdiuitibus pauperes ꝑ
pauperes fecit.: Eocemaiora fecit predicatus acre¬

Expanded text:
non enim poterit esse major me qui credit in me, sed non enim poterit esse major me qui credit in me, sed ego facturus sum et tunc majora quam nunc; majora per eum qui credit in me, quam praeter eum per me: ego tamen ipse praeter eum, ego ipse per eum: sed quando praeter eum, non faciet ipse; quando autem per eum, quamvis non per semetipsum, faciet et ipse. Porro autem majora facere per eum quam praeter eum, non est defectio, sed dignatio. Quid enim retribuant servi Domino, pro omnibus quae retribuit eis ? Quandoquidem inter caetera bona etiam hoc eis donare dignatus est, ut majora faceret per illos quam praeter illos. Nonne ab ore illius dives ille tristis abscessit, quando vitae aeternae consilium quaesivit ? Audivit, abjecit: et tamen postea quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi, cum loqueretur per discipulos magister bonus; contemptibilis ei quem divitem per seipsum monuit, amabilis eis quos ex divitibus pauperes per pauperes fecit. Ecce majora fecit praedicatus a cre
Abbreviated transcription (Latin):
languentes: Et quia plures a postolis quam ipso per
os proprium p̃dicanted nõ crediderunt.⁊ Ut haec uide¬
rentur opera intellegenda eẽmaiora. non quo maior
eẽ magistro discipulus. uel domino seruus. uel adoptatds
unigenito uel homodõ sed quod perillos ipse dignaretur
eadem maiora facere. quidicit illis alio loco. sineme
nihil potestis facere.: Ipse quippe utalia omittam
quae sunt innumerabilia sineipsis fecit ipsos. sine
ipsis fecit hunc mundum. Et quia homo etiam ipse
fieri dignatus est. sine ipsis fecit et seipsum. Quid
autem illi sine ipso. nisi peccatum. Deniq ethic quod
dehacre poterat nosmonere. mox abstulit. Cum enim
dixis set . qui credit inme. opera quae ego facio et ipse faci¬
et. et maiora horum faciet. continuo secutus adiunxit .
Quia ego ad patrem uado. et quaecumq petieritis in nomi¬
nemeo hocfaciam. Quidixerat faciet. Postait faciam
tam quam diceret. non uobis hoc in possibile uideatur.

Expanded text:
languentes; et quia plures Apostolis, quam ipso per languentes; et quia plures Apostolis, quam ipso per os proprium praedicante Domino crediderunt: ut haec viderentur opera intelligenda esse majora: non quo major esset Magistro discipulus, vel Domino servus, vel adoptatus Unigenito, vel homo Deo; sed quod per illos ipse dignaretur eadem majora facere, qui dicit illis alio loco, Sine me nihil potestis facere . Ipse quippe, ut alia emittam, quae sunt innumerabilia, sine ipsis fecit eos, sine ipsis fecit hunc mundum; et quia homo etiam ipse fieri dignatus est, sine ipsis fecit et seipsum. Quid autem illi sine ipso, nisi peccatum? Denique et hic id quod de hac re poterat nos movere, mox abstulit: cum enim dixisset, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet; continuo secutus adjunxit, Quia ego ad Patrem vado, et quaecumque petieritis, in nomine meo, haec faciam. Qui dixerat faciet, post ait faciam; tanquam diceret, Non vobis impossibile hoc videatur:
Abbreviated transcription (Latin):
tamenccit. maiora horum facietis solos apostolos ea pu¬
taremus eẽ facturos. sed quicredit inme inquit opera
quaeego facio etipsefaciet. et maiora horum faciet
Itane quicumq credit in xpm facit quae xp̃s: uelma¬
iora quam xp̃s: Non pretereunter ista tractanda s̃ :
nec debent festinatione precipitari. sed ea cogit con¬
cludendus lam sermo iste differri. EXEł . SFR. XUII.¬
UIDSIBI UELIT. ET QUO MODO ACCIPI¬
endum sit quod dñs ait. qui credit inme.opera
quaeego facio et ipse faciet. non ẽ facile conp̃hen¬
dere. Et cum hoc adintellegendum diffi¬
cillimum sit. adiecit aliud difficilius. etmaiora horũ
faciet: Quid est hoc: qui faceret opera quae xp̃s fec̃
non in ueniebamus. qui etiam maiora faciat inuentu¬
risumus : Sed dixeramus sermone pristino. quia
maius fuit umbrae suae trafisitii. quod discipuli fecer̃
quodam fimbriae suae tactu. quod ipsed ñs fecit. sanare

Expanded text:
tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet. Itane quicumque credit in Christum, facit quae Christus, vel majora quam Christus? Non praetereunter ista tractanda sunt, nec debent festinatione praecipitari; sed ea cogit concludendus jam sermo iste differri. TRACTATUS LXXII.1. Quid sibi velit, et quomodo accipiendum sit quod Dominus ait, Qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, non est facile comprehendere: et cum hoc ad intelligendum difficillimum sit, adjecit aliud difficilius, Et majora horum faciet. Quid est hoc? Qui faceret opera quae Christus fecit, non inveniebamus; qui etiam majora faciet, inventuri sumus? Sed dixeramus sermone pristino quia majus fuit umbrae suae transitu, quod discipuli fecerunt , quam fimbriae suae tactu, quod ipse Dominus fecit , sanare
Abbreviated transcription (Latin):
seipsum facturum esse promisit. Non seextollat ser¬
uus supradominum. et discipulus supramagistrum.
maiora quam ipse facit dicitesse facturos. sedineis uel
pereos sefaciente. nonipsis tamquam exsemetipsis.:
Ei quippe cantatur. Diligamtedñe uirtusmea: Sed
quae sunt tandem istamaiora. Anforte quod egros ip¬
sis transeuntibus etiam eorum umbra sanabat. Maius
ẽ enim ut sanet umbra quamfimbria: Illud perse hoc
peripsos. sed utrumq ipsev Nerum tamen quando ista
dicebat. uerborum suorum opera commendabat. Sic
enim dixerat. Uerba quae egoloquor uobis a meipso non
loquor: Pater autem in memanens facit opera ipse.
Quaeopera tuncdicebat. nisi uerba quaeloquebatur
Audiebant ettredebantilli. et eorundem uerborum fruc¬
tus erat fides illorum: Uerum tamen euangelitantib
discipulis non tam pauci quam illi erant. sed gentes etiã
crediderunt. Haec sunt sinedubitatione maiora: Nec

Expanded text:
seipsum facturum esse promisit. Non se extollat serseipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
tintellegatur nonbis unus. sed duo unum.: Uerum
quia sic aequalis alter alteri ut tamen alter ex altero
Ideo non loquitur a seipso. quia non ẽ a seipso : Etideo
pater in illo manens facitopera ipse. quia perquẽ
et cum quo facit. nonẽ nisi ab ipso.⁊ Deniq adiungit
etdicit. Non creditis quia ego in patre et pater
in meẽ : alioquin propter opera ipsacredite.:
Antea solus philippus arguebatur. nuncautem non ibi
eum solum fuisse qui eẽ arguendos ostenditur. Propter
opera ipsa inquit credite. quia ego inpatre et pater in
meest.⁊ Neque enim siseparati essemus inseparabiliter
operari ullaratione possemus .: Sed quid est quod sequitꝰ:
Amen amendico uobis. qui credit inme opera quae ego facio
etipsefaciet. etmaiora horum faciet quiaego ad patrem
uado.⁊ Etquaetumq petieritis in nomine meo haec fa¬
ciam.: Vt glorificetur pater infilio : siquid petieritis me
in nominemeo hocfaciam: Ergo etilla maiora opera¬

Expanded text:
et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum et intelligatur non bis unus, sed duo unum. Verum quia sic aequalis alter alteri, ut tamen alter ex altero, ideo non loquitur a semetipso, quia non est a seipso: et ideo Pater in illo manens facit opera ipse, quia per quem et cum quo facit, non est nisi ab ipso. Denique adjungit, et dicit: Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur. Propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus, inseparabiliter operari ulla ratione possemus. » Sed quid est, quod sequitur? Amen, amen dico vobis: qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet. et majora horum faciet. quia ego ad Patrem vado. Et quidquid petieritis in nomine meo. haec faciam. ut honorificetur Pater in Filio. Siquid petieritis me in nomine meo
Abbreviated transcription (Latin):
tri : Audi arriane. usq ad eo filius aequalis ẽ patri. ut
sabellianus eundemeẽ dicat et patrem.: Tuadde quem
tollis. tuadimple quemminuis. et nobis cum ambo con¬
soistitis: Quianec tutollis. nectuminuis eum. qui &
alterest a patre et tonuincas sabellianum. et aequalir¬
ẽ patri ut conuincas arrianum. Utrisq enim clamat.
ego et pater unum sumus.⁊ Quodait unum. audiant
arriani. Quod ait sumus. audiant sabelliani. Et nec
illi aequalem nec illi alterum negando sintuani.⁊
Siergo quõ dixit uerba qua eegoloquor uobis ame¬
ipso non loquor. Propterea putatur usq adeo in pa¬
ris potestatis. ut non quod ipse uult faciat. audiatur
quod dixit.⁊ Sicut pater suscitat mortuos et uiui fi¬
cat. sic et filius quos uult uiuificat. Item si quõ dix̃
pater in memanens facitipse opera. propterea puta¬
tur non alius eẽ pater alius ipse. audiatur quoddix̃
Quaetumq pater facit. haet et filius similiter facit .:

Expanded text:
tri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut tri. Audi, ariane: usque adeo Filius aequalis est Patri, ut sabellianus eumdem esse dicat et Patrem. Tu adde quem tollis, tu adimple quem minuis, et nobiscum ambo consistitis: quia nec tu tollis, nec tu minuis eum qui et alter est a Patre, ut convincas sabellianum, et aequalis Patri, ut convincas arianum. Utrisque enim clamat, Ego et Pater unum sumus . Quod ait, unum, audiant Ariani; quod ait, sumus, audiant Sabelliani: et nec illi aequalem, nec illi alterum negando sint vani. Si ergo quoniam dixit, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor, propterea putatur usque adeo imparis potestatis, ut non quod ipse vult faciat; audiatur quod dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Item si quoniam dixit, Pater in me manens, ipse facit opera, propterea putatur non alius esse Pater, alius ipse; audiatur quod dixit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ;
Abbreviated transcription (Latin):
quippe dicunt. Ecce in equalis ẽ patrifilius: non a se¬
ipso loquitur. Dicunt sabelliani contra ld est patri passi¬
ani.: Ecce qui pater est ipse etfilius. Quid est enim
pater inmemanens ipse facit opera. nisi in me maneo
ego quifacio : Contraria dicitis. sed non eo modo sicut
ẽ falsum contrarium uero. sed sicut sunt interse duo fal¬
sa contraria : Errando indiuersastis. inmedio ẽ una
quam reliquistis. interuos ipsos longiore interuallo se¬
parati estis. quam ab ipsa uia cuius desertores estis.:
Vos hinc. uos autem illinc uenite. alteriad alteros transire
nolite. sed hinc atq illinc ad nos ueniendo inuicem uos in ue¬
nite: Sabelliani agnoscite quem p̃termittitis. arriani
aequatequem subditis. etinuia uera nobiscum ambulabitis.
Estenim quod inuicem ex uobis alteri ex alteris ad moneri
utriq debeatis: Audi sabelliane. usq ad eo non ipsepater
sed alter ẽ filius. ut eum arrianus in aequalem adserat pa¬

Expanded text:
quippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, a sequippe dicunt: Ecce inaequalis est Patri Filius, a seipso non loquitur. Dicunt Sabelliani contra, id est Patripassiani: Ecce qui Pater est ipse et Filius; quid enim est, Pater in me manens, ipse facit opera, nisi, in me maneo ego qui facio? Contraria dicitis: sed non eo modo sicut est falsum contrarium vero, sed sicut sunt inter se duo falsa contraria. Errando in diversa istis, in medio est via quam reliquistis. Inter vos ipsos longiore intervallo separati estis, quam ab ipsa via cujus desertores estis. Vos hinc, vos autem illinc, huc venite: alteri ad alteros transire nolite, sed hinc atque illinc ad nos veniendo, invicem vos invenite. Sabelliani, agnoscite quem praetermittitis; Ariani, aequate quem subditis, et in via vera nobiscum ambulabitis. Est enim quod invicem ex vobis alteri ex alteris admoneri utrique debeatis. Audi, sabelliane: usque adeo non ipse Pater, sed alter est Filius, ut eum arianus inaequalem asserat Pa
Abbreviated transcription (Latin):
UDITE AU RIBUS. ACCTPITE MEN¬
tibus dilectis simi loquentibus quidem nobis sed ipso do¬
cente quinon recedit a nobis. Dñsdicit. quomodo cum
legitur audistis. Verba quaeego loquoruobis. a me¬
ipso non loquor: Pater autem in memanens. Ipse facit
opera. Ergo et uerba operasunt. Plane ita est.
Nam profecto qui proximum loquendo aedificat bonum
opus operatur : Sed quid .ẽ. ame ipso non loquor: nisi a
me ipso nonsum quiloquor. Ei quippe tribuit quod
facit : dequo ẽ ipse quifacit.: Paterenim ds̃ non ẽ deali¬
quo: Filius autem ds̃ẽ quidem patri aequalis. sed depa¬
tredõ: Ideo illedr̃. sed nondedõ. etlumen sed nonde
uine .: Isteuero ds̃dedõ lumen delumine: Nam
inhis duabus sententiis una quadictum ẽ. non ameipso
loquor. alia quadictum ẽ. pater autem in memanens.
facit opera ipse. singulas tenentes diuersi nobis aduer¬
santur heretici. quinon exuna parte sed incontraria
conantes auiaueritatis ex orbitant. Arriani

Expanded text:
udite auribus, accipite mentibus, dilectissimi, loquentibus quidem nobis, sed ipso docente qui non recedit a nobis. Dominus dicit, quod modo cum legeretur audistis, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus, sed non de Deo; et lumen, sed non de lumine: iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. 2. Nam in his duabus sententiis, una qua dictum est, Non a meipso loquor: alia qua dictum est, Pater autem in me manens, ipse facit opera: singulas tenentes, diversi nobis adversantur haeretici, qui non ex una parte, sed in contraria conantes, a via veritatis exorbitant. Ariani
Abbreviated transcription (Latin):
facer spetentibus. sine patre eẽ facturum. cum dixisset.
quod cumq p&ientisin nomine meo hoc faciam. continuo
subiecit. Ut glorificetur pater infilio.: Siquid peti¬
eritis in nomine meo hoc faciam. Nullomodo igitur sine
patre hoc filius facit. quando quidem ut in illo pater glori¬
ficetur. propterea facit. Facit ergo pater infilio. etfili¬
us glorificetur in patre. et facitfilius in patre. ut pater
glorificetur infilio. quõ unum sunt. pater et filius.

Expanded text:
facere petentibus, sine Patre esse facturum, cum dixisset, facere petentibus, sine Patre esse facturum, cum dixisset, Quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam, continuo subjecit, Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. Nullo modo igitur sine Patre hoc Filius facit, quandoquidem ut in illo Pater glorificetur, propterea facit. Facit ergo Pater in Filio, ut Filius glorificetur in Patre: et facit Filius in Patre, ut Pater glorificetur in Filio; quoniam unum sunt Pater et Filius.
Abbreviated transcription (Latin):
quid petamus. ut etiam sic intellegamus: non peterenos
in nomine magistri. quod petimus p̃terregulam ipsius
magisterii.: Sane quaedam quam uis in nomine eius pe¬
tamus. id. est secundum saluatorem et secundum magis¬
trum petamus: non tunc quando petimus facit: sed tam̃
facit.: Neque enim quia et illud petimus utueniatregnũ
dĩ. propterea non facit quod petimus. quia non statim cũ
illo ineternitate regnamus. differtur enim quod petamus.
non negatur.: Uerum tamen orantes tamquam seminan¬
tes non deficiamus. Tempore enim proprio metemus.
et simul petamus quando bene petimus. ut non faciat
quod non bene petimus.⁊ Quia etadhoc pertinet quod
ineadem oratione dominica dicimus. nenos inferas intemp¬
tationem. neq enim parua est temptatio. si contra tuam sit
causam tua postulatio. Non autem neglegenter audien¬
dumẽ. quod dñs nequisquam eum putaret quod se promisit

Expanded text:
quod petamus, ut etiam sic intelligamus non petere nos quod petamus, ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine mamagisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud petimus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur. Verumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum est, quod Dominus, ne quisquam eum putaret quod se promisit
Abbreviated transcription (Latin):
uatorem: Nouitenim medicus. quid prosua. quid
contra suam salutem poscat aegrotus. Et ideo con
traria poscentis non facit uoluntatem. ut faciat sani¬
tatem. Qua propter quando uolumus ut faciat quod¬
cumq petimus. nonut cumq sed in nomine eius petamꝰ.
hocẽ in nomine saluatoris petamus. Nonergo contra
salutem nram̃ petamus. quod sifecerit. non ut salua¬
tor facit quod est nomeneius fidelibus eius: Est
quippe impius et damnator qui dignatur fidelib
essesaluator.: Quiergo creditineum . quod cũq pe¬
tierit in eo nomine. quodestillis qui credunt in eum.
hoc facit. quõ hoc sicutsaluator facit  Siautem qui
in eum credit aliquid perignorantiam contrasalutem
suam petit. non in nomine saluatoris petit. quia salua¬
tor eius nonerit. si quod eius salutem inpedit. fecerit.
saluator. sed etiam magiter bonus ut faciat quod cumque
petierimus. in ipsa oratione quam nobis dedit docuit

Expanded text:
vatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid vatorem. Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus: et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat quodcumque petimus, non utcumque, sed in nomine ejus petamus, hoc est in nomine Salvatoris petamus. Non ergo contra nostram salutem petamus: quod si fecerit, non ut Salvator facit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Salvator facit. Si autem qui in eum credit, alsuam petit, non in nomine Salvatoris petit, quia Salvator ei non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcunque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit
Abbreviated transcription (Latin):
gratia dĩ cumipso terdnm̃ rogasse. ut abeo discederet.
angelus satane. nectamen quod rogauerat accepisse :
Quid dicimus carissimi: pitauimus ne hoc promissum.
ubi ait: quod cumq petieritis hoc faciam. necabillo
a postolis fuisse conpletum. et cuitandem quod pro¬
mittit implebit: si a postolos suos in sua promissione
fraudauit Euigila igitur homo fidelis. etiugilan¬
ter audi. quod illic positum ẽ in nominemeo. Ipsum
enim quod cumq nonait petieritis ut tumq sed in no¬
minemeo: qui promisit ergo tam magnum beneficiũ.
ihs̃ significat saluatorem Nonitaq nos saluos faci¬
et quicumq rex. sed rex saluator : Acper hoc
quod cumq petimus aduersus utilitatem salutis. non
petimus in nomine saluatoris. Et tamen ipse sal¬
uator est. non solum quando facit quod petimus.
uerum etiam quando non facit. Quõ quod uidet pe¬
ti contrasalutem. non faciendo. potius se ex hibet sal¬

Expanded text:
gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Putabimusne hoc promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, nec Apostolis fuisse ab illo completum? Et cui tandem quod promittit implebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumqmine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, Jesus significat Salvatorem. Non itaque salvos nos faciet quicunque rex, sed rex Salvator. Ac per hoc quodcunque petimus adversus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris: et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam quando non facit: quoniam quod videt peti contra salutem, non faciendo, potius se exhibet Sal
Abbreviated transcription (Latin):
nit: E tesau primatus suos. non propter gallinam.
sed propter lenticulam perdidit: Quomodo ergo in¬
tellegendum ẽ. quod cumq petieritis hoc faciam. sids̃
aliqua petentibus fidelibus. etiam consulendo non fa¬
cit : Anforte solis apostolis dictum debemus. accipere :
absit: undeenim ad hocuenit ut diceret: superius
dixerat. qui credit inme. opera qua eego facio faciet.
et maiora horum faciet. Dequare pristino sermone
tractauimus. et nequisquam hoc sibi tribueret ut etiã
illa opera maiora seipsum facere ostenderet : Adiecit
atq ait. Quia ego ad patrem uado. et quod cumq petie¬
ritis in nominemeo. hoc faciam. Num quid in eum soli
apłi crediderunt: Ad eositaq loquebatur dicendo.
qui credit in me. in quibus eodonante etiam nossumus.
quia utiq non quod cumq petierimus accipimus: Ipsos
quoq beatissimos si cogitemus apostolos. Inueniꝰmus enĩ¬
eum quipͥus omnibus laborauit. non autem ipse sed

Expanded text:
nit , et Esau primatus suos non propter gallinam, nit , et Esau primatus suos non propter gallinam, sed propter lenticulam perdidit . 2. Quomodo ergo intelligendum est, Quodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
non ut cibus quideerat indecenti desiderio prestaretꝰ:
sedutille quiaderat. sanato fastidio sumeretur.⁊ Quan¬
do enim nos delectant mala etnondelectant bona. ro¬
garedebemus potius dm̃ ut delectent bona. quam ut
concedantur mala. non quia malum ẽ carne uesci. cum
de hacre loquens a postolus dicat. Omnis creatura dĩ
bona est. et nihil abiciendum quod cum gratiarum
actione accipitur. sed quia sicut item ipseait.⁊ Ala¬
lum ẽ homini. qui peroffensionem manducat.: Et
si hominis offensionem. quanto magis dĩ: cuius in is¬
rahelitis non paruaerat offensio. repudiare quod
dabat sapientia. et petereld quod inhiabat concu¬
piscentia.: Quamuis illi nec peterent. sed quia de¬
erat murmurarent: Sed ut sciremus non dĩ crea¬
turam esse culpabilem. sed inoboedientiam contum a¬
cem. et inordinatam cupiditatem. non propter por¬
cum sed propter pomum. mortem homo primus inue¬

Expanded text:
non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, non ut cibus qui deerat indecenti desiderio praestaretur, sed ut ille qui aderat sanato fastidio sumeretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare debemus potius Deum ut delectent bona, quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum actione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupiditatem; non propter porcum, sed propter pomum mortem primus homo inve
Abbreviated transcription (Latin):
AGNAM SPEM DÑS
suis promisit sperantibus dicens. quia ego¬
uado ad patrem. et quod cumq petieritis in no¬
mine meo hocfaciam: sicergo perrexit ad patrem. ut
non relinquerat indigentes. sed exaudiret petentes.
Sed quid est quod cumq petieritis. cum uideamus ple¬
rumq fideles eius petere etnon accipere : anforte
propterea. quia male petunt : Nam hoc expro¬
brauit apostolus la cobus dicens. petitis et non accipitis.
eo quod male petatis. ut in concupiscentus urĩs insumatis.
Male ergo usurus. eo quod uult accipere. dõ pottus
miserante non accipit. Prohoc inde. si hoc ab illo peti¬
tur unde homo ledatur exauditus magis metuendũ ẽ.
ne quod posset nondare propitius. det lratus.: An non
uidemus israhelitas malo suo inpetrasse. quod culpa¬
bili concupiscentia petierunt : Concupierant enim car¬
nibus uesci. quibus pluebatur manna decaelo. Fastidi¬
bant quippe quod habebant. et quod non habebant.
inpudenter petebant. Quasi non melius peterent.

Expanded text:
agnam spem Dominus suis promisit sperantibus, dicens: Quia ego ad Patrem vado, et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Sic ergo perrexit ad Patrem, ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcumque petieritis, cum videamus plerumque fideles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? Nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna de coelo. Fastidiebant quippe quod habebant; et quod non habebant, impudenter petebant: quasi non melius peterent,
Abbreviated transcription (Latin):
setundum aliud non exnobis.  Secundum communionem
sacramentorum exnobis. secundum suorum propi etatem
criminum non ex nobis: Aspicieban tergo ad inuicem disci¬
puli. hesitantes de quodiceret.: Sicquippe in eis eraterga
magistrum suum piacaritas. uttamen eos humana altera
de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibierat
cuiusq conscientia. uerum tamen quia proximi erat ignota:
ita sibi unusquisq erat certus. ut incerti essent etteteris singuli

Expanded text:
secundum aliud non ex nobis. Secundum communionem secundum aliud non ex nobis. Secundum communionem sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum non ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli
Abbreviated transcription (Latin):
peruersitate sed caritate turbantur. neforte inseparatione
aliquorum titaniorum. simul aliquod eradicetur et triticũ.
amendico uobis quiaunus exuobis tradetme. Vnus ex uob
numero non merito. spetiae. non uirtute. commixtione
corporali. nonuinculo spitali: carnis adiuntione non cor
uobis ẽ exiturus ẽ. Nam quo modo erit uerum quod protes¬
tatus ẽ dñs. etdixit. unus exuobis. siuerumẽ quodait. Idẽ
ipse in epistola sua. cuiusẽ hoceuangelium. ex nobis exier̃
sednonerant ex nobis.: Nam si fuissent ex nobis. mansissent
utiq nobiscum.: Non eratigitur exillis iudas. Mansis set
enim cumillis. sieẽt̃ exillis.: Quid ẽ ergo unus ex uobis
tradetme . nisi unus exuobis exiturus ẽ quitradetme .⁊
Quia etille quiait. si fuissent ex nobis mansissent utiq nobis¬
cum. Iam dixerat ex nobis exierunt. Acperhoc utrũq
uerumẽ . ex nobis. et non exnobis.: Secundum aliud ex nob̶

Expanded text:
perversitate, sed charitate turbantur; ne forte in separatione perversitate, sed charitate turbantur; ne forte in separatione aliquorum zizaniorum, simul aliquod eradicetur et triticum. 2. amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me. Unus ex vobis, numero, non merito; specie, non virtute; commistione corporali, non vinculo spirituali; carnis admiratione, non covobis exiturus est. Nam quomodo erit verum quod protestatus est Dominus, et dixit: Unus ex vobis, si verum est quod ait idem ipse in epistola sua, cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Non erat igitur ex illis Judas; mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo: Unus ex vobis tradet me? nisi: Unus ex vobis exiturus est, qui tradet me? quia et ille qui ait: Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum: jam dixerat, ex nobis exierunt, ac per hoc utrumque verum est, ex nobis, et non ex nobis. Secundum aliud ex nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
fratres. itanobis expõnendum haclectione propositum ẽ
utiam etiam detraditore dñi perpanem tinctum eiq porrec¬
tum satis euidenter expresso. aliquid dicere debeamus. Et
deillo quidem quod eum iam demonstraturus. ihs̃ turbatus ẽ
spũ. praeterito sermone disserui. sed fortassis quodibi non
dixi etiam hoc nobis dñs significare. sua pertur batione dig¬
natusẽ . Quod scilicet falsos fratres. & dominici agri illa
Zi tania itaneceest usq ad messis tempus inter frumenta
tolerari. ut quando exeis aliqua separari etiam antemes sẽ
urguens causa conpellit. fieri sine ecdesiae perturbatione
non possit:: Flanc perturbationem scõrum suorum. per
schismaticos ethereticos futuram. quodam modo praenunti¬
ans dñs praefigurauit in seipso. cumexituro iuda homi¬
nemalo. et commixtionem frumenti inquadiu fuerat to¬
leratus separatione apertissima relicturo turbatusẽ non car¬
ne sed spũ.: Spiritales enim eius. in huius modi scandalis ñ

Expanded text:
fratres, ita nobis exponendum hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari , ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgens causa compellit, fieri sine Ecclesiae perturbatione non possit. Hanc perturbationem sanctorum suorum per schismaticos et haereticos futuram, quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum exituro Juda homine malo, et commixtionem frumenti, in qua diu fuerat toleratus, separatione apertissima relicturo, turbatus est non carne, sed spiritu. Spirituales enim ejus in hujusmodi scandalis non
Abbreviated transcription (Latin):
Amen amen dico uobis. si quid p&ieritis patrẽ
in nomine meo dabit uobis: Iam dictum ẽ in supe¬
rioribus huius dominici sermonis partib. proptereos qui non¬
nulla p&unt a patre in xpĩ nomine. n& accipiunt: nom pe¬
tunt in nomine saluatoris. quic quid p&it̃ contraratianẽ

Expanded text:
o vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem