comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uecumi sit ubi fieri solet. sine labore sequit᷑ intellectus: Cum uero ubi non
solet laboratur ut intelligatur ab aliis magis ab aluis minus: sicut magis
minusue dona di sunt in ingeniis hominum: ut adiutoria tribuuntur
ẜroinde sicut in uerbis propriis dequib suꝑius disputauimꝰ ubi res ut dicun¬
tur intelligendȩ sunt: sic intrans latis quȩ faciunt tropicas loqutiones ubi
aliud ex alio intelli gendum est. Dequib huc usq quantũ uisum est sacu
egimus: Nonsolũ adimonendisunt studiosi uenerabilium litterarũ
ut inscripturis scis genera: locutionũ sciant. & quomodo apudeas dici aliquid
soleat uigilant̃ aduertant monerit̃q retineant: uerũ etiam quod est
prȩcipuum & maxime necessarium: orent ut intelligant: In eis quipye
litteris quarũ studiosi sunt: legunt qm̃ dns dat sapientian. & afacic tius

Expanded text:
Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus: cum vero ubi non Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus: cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur, ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum, vel adjutoria tribuuntur. Proinde sicut in verbis propriis, de quibus superius disputavimus, ubi res ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intelligendum est, de quibus huc usque quantum visum est, satis egimus; non solum admonendi sunt studiosi venerabilium Litterarum, ut in Scripturis sanctis genera locutionum sciant, et quomodo apud eas aliquid dici soleat, vigilanter advertant, memoriterque retineant; verum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent ut intelligant. In eis quippe Litteris, quarum studiosi sunt, legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus
Abbreviated transcription (Latin):
palea uentil abro ultimo separetur: Quod enim scriptum est apud isuam quomͦ
coc idit decedo lucifer manc oriens. & cetera quȩ subsigura regis babiloniȩ
de cadẽ ꝑsona it adeandon ꝑsonam dictasunt impsa contexsione sermonis.
dediabolo utiq intelliguntur: Et tam̃ qđ ibi dictũ est contricus est antra
qui neclo a donis gentes: nontotũ ipsi capiti congrut. Nam asimittu ad
oms gentes diabolus anglos suos. tam̃ int̾ra cmpus eius nonipse conternue
nni quia ipse est incorpore suo quod contritum fit pulus. quempiciã
uentus a facit terrȩ: hȩ aut̃ om̃s regulȩ eoxcepta una quȩ uocatur de
promissis &lege aliud exalio faciunt intelligi. quodest proprruatiouae
loqutionis: Quçlatius patet: quam ut possint ut mĩhi uidecur ab aliquo
uniuersa cõp̃hendi. Nam ubicuq uelit aliud dicitur ut aliud intelli ge̾
& sinomen ipsius tropi inloquendi are non inuenitur. tropica loqutio est.

Expanded text:
palea ventilabro ultimo separetur . Quod enim scriptum est apud Isaiam, Quomodo cecidit de coelo Lucifer mane oriens , et caetera, quae sub figura regis Babyloniae de eadem persona, vel ad eamdem personam dicta sunt in ipsa contextione sermonis, de diabolo utique intelliguntur; et tamen quod ibi dictum est, Contritus est in terra, qui mittit ad omnes gentes, non totum ipsi capiti congruit. Nam etsi mittit ad omnes gentes diabolus angelos suos, tamen in terra corpus ejus, non ipse, conteritur; nisi quia ipse est in corpore suo, quod contritum fit ut pulvis, quem projicit ventus a facie terrae . 56. Hae autem omnes regulae, excepta una, quae vocatur De promissis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet quam ut possit, ut mihi videtur, ab aliquo universa comprehendi. Nam ubicumque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, etsi nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est.
Abbreviated transcription (Latin):
tur qđ attinet ad ꝑcipiendũ & prȩdicandũ euangeliũ
interesse aliquid utrũ illi annuntient qui eundẽ duĩ
hic incarne apparentẽ discipulatu famulante secuti sunt.
an hi qui exillis fideliter comꝑta crediderunt: diuina
prouidentia ꝓcuratũ est ꝑspiritũ scm̃ ut quibrisdã etiam
exillis qui primos apłos sequebantur. non solũ annunti¬
andi uerũ etiã scribendi euangeliũ tribueret᷑ auctitas:¬

Expanded text:
tur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium, tur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium, interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperta crediderunt, diuina prouidentia procuratum est per spiritum sanctum, ut quibusdam etiam ex illis, qui primos apostolos sequebantur, non solum adnuntiandi, uerum etiam scribendi euangelium tribueretur auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
LIBER PRIMUS INCPIT:¬
NTER ORNES IIUINAS
auctoritates que scĩs litteris continentur: euange¬
liũ merito excellit. Qđ enĩ lex & propħȩ futurũ
dprenuntiauerunt : hoc redditũ atq completũ iN
euangelio demonstratur. Cuius primi prȩdicatores
apłi fuerunt : qui dnm̃ ipsum & saluatorem nr̃m¬
iÑm xp̃m etiã prȩsentẽ in carne uiderunt: Qui non
solũ ea quȩ exore eius audita uel ab illo suboculis suis
oꝑata dictaq meminerant: uerũ etiã quȩ prius quã
illi ꝑ discipulatũ adhesissent. in eius natiuitate uel
infantia uel pueritia. duuniiis gesta & digna memo¬
ria. siue ab ipso siue aparentib eius sie a quibris libet
aliis. certissimis indicuis & fidelissimis testimoniis requi¬
rere & cognoscere potuerunt. imposito sił euangelitandi
mimere. generihumano annuntiare curarunt. Quorũ
quidã hoc est matheus & ioħes: etiã scripta deillo quȩ seri¬
benda uisa sunt. libris singulis ediderunt: Ac ne putare¬

Expanded text:
LIBER PRIMUS. Inter omnes diuinas auctoritates, quae sanctis litteris continentur, euangelium merito excellit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio demonstratur. cuius primi praedicatores apostoli fuerunt, qui dominum ipsum et saluatorem nistum etiam praesentem in carne uiderunt, cuius non solum ea, quae ex ore eius audita uel ab illo sub oculis suis operata dicta et facta meminerant, uerum etiam quae, priusquam illi per discipulatum adhaeserant, in eius natiuitate uel infantia uel pueritia diuinitus gesta et digna memoria siue ab ipso siue a parentibus eius siue quibuslibet aliis certissimis indiciis et fidelissimis testimoniis requirere et cognoscere potuerunt, inposito sibi euangelizandi munere generi humano adnuntiare curarunt. quorum quidam, hoc est Mattheus et Iohannes, etiam scripta de illo, quae scribenda uisa sunt, libris singulis ediderunt. Ac ne putare
Abbreviated transcription (Latin):
interesse aliquid utrũ illi annuntient qui eundẽ dũ
hic incarne apparentẽ discipulatu famulante secuti sunt.
an hi qui exillis fideliter comꝑta crediderunt: diuina
prouidentia ꝓcuratũ est ꝑspiritũ scm̃ ut quibisdã etiam
exillis qui primos apłos sequebantur. non solũ annunti¬
andi uerũ etiã scribendi euangeliũ tribueret᷑ auctiitas:¬

Expanded text:
interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum interesse aliquid, utrum illi adnuntient, qui eundem dominum hic in carne apparentem discipulatu famulante secuti sunt, an hi, qui ex illis fideliter conperta crediderunt, diuina prouidentia procuratum est per spiritum sanctum, ut quibusdam etiam ex illis, qui primos apostolos sequebantur, non solum adnuntiandi, uerum etiam scribendi euangelium tribueretur auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritates que scĩs litteris continentur: euange¬
liũ merito excellit. Qđ enĩ lex & propħȩ futurũ
dprenuntiauerunt : hoc redditũ atq completũ iN
euangelio demonstratur: Cuius primi predicatores.
apłi fuerunt : qui dnm̃ ipsum & saluatorem nr̃m¬
it̃m xp̃m etiã prȩsentẽ in carne uiderunt: Qui non
solũ ea quȩ exore eius audita. uel ab illo suboculis suis
oꝑata dictaq meminerant: uerũ etiã quȩ prius quã
illi ꝑ discipulatũ adhesissent. in eius natiuitate uel
infantia uel pueritia. duunitus gesta & digna memo¬
ria. siue ab ipso siue aparentib eus sue aquibis libet
aliis. certissimis indiciis & fidelissimis testimoniis requi¬
rere & cognoscere potuerunt. imposito sib euangelitandi
munere. generihumano annuntiare curarunt. Quorũ
quidã hoc est matheus & ioħ̃es: etiã scripta deillo quȩ scri-¬
benda iusa sunt. libris singulis ediderunt: Ac ne putare¬
tur qđ atanet adꝑcipiendũ & predicandũ euangeliũ

Expanded text:
auctoritates, quae sanctis litteris continentur, euangelium merito excellit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio demonstratur. cuius primi praedicatores apostoli fuerunt, qui dominum ipsum et saluatorem ntum etiam praesentem in carne uiderunt, cuius non solum ea, quae ex ore eius audita uel ab illo sub oculis suis operata dicta et facta meminerant, uerum etiam quae, priusquam illi per discipulatum adhaeserant, in eius natiuitate uel infantia uel pueritia diuinitus gesta et digna memoria siue ab ipso siue a parentibus eius siue quibuslibet aliis certissimis indiciis et fidelissimis testimoniis requirere et cognoscere potuerunt, inposito sibi euangelizandi munere generi humano adnuntiare curarunt. quorum quidam, hoc est Mattheus et Iohannes, etiam scripta de illo, quae scribenda uisa sunt, libris singulis ediderunt. Ac ne putaretur, quod adtinet ad percipiendum et praedicandum euangelium,
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritates que scĩs litteris continentur: euange.¬
liũ merito excellit. Qđ enĩ lex & prophȩ futur
orenuntiauerunt : hoc redditũ atq completũ i
euangelio demonstratur: Cuius primi prȩdicatores
apłi fuerunt: qui dnm̃ ipsum & saluatorem nr̃m¬

Expanded text:
auctoritates, quae sanctis litteris continentur, euangelium merito excellit. quod enim lex et prophetae futurum praenuntiauerunt, hoc redditum adque conpletum in euangelio demonstratur. cuius primi praedicatores apostoli fuerunt, qui dominum ipsum et saluatorem n
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ qui eum genuit eiuis matrẽ fratris defun¬
cti coniugem duxerat. Itẽ ubi dixi. lucas uero
adipsum dauid ꝑnathan ascendit ꝑquem
propħam dĩ peccatum illius expiauit. per
cuius nominis propħam debui: ne pu¬
taretur idem flusse homo cum alter

Expanded text:
quoniam qui eum genuit eius matrem, fratris defunquoniam qui eum genuit eius matrem, fratris defuncti coniugem, duxerat. item ubi dixi: Lucas uero ad ipsum Dauid per Nathan ascendit, per quem prophetam deus peccatum ipsius expiauit, per cuius nominis prophetam dicere debui, ne putaretur idem fuisse homo, cum alter
Abbreviated transcription (Latin):
quib paulatim libros de trinitate
dictabam. scripsĩ & alios labore con¬
tinuo: int̃poneni eos illoꝵ tẽporib
Inquib sunt libri quattuor decon¬
sensu euangelistarũ: ꝓropt eos qui tanquã
dissentientib calumniantur. Quoꝵ pͥmus
liber aduersus illos consc̃riptiu est. qui tan¬
quã maxime sapientẽ xp̃m uł honorant
uel honorare iẽ fingunt: &ideo nolunt
pta sunt sed abeius discipulis. quos existimañ
ei diuinitatẽ qua crederetur ds̃ errore tri-¬
buistẽ In quo libro qđ dixi exabraham coe-¬
pisse gentem hebrȩorũ: est quidem & hoc
credibile. ut hebrȩi uelut abrahȩi dicti esse
uideantur. Sed exillo uerius intelliguntur
appellati qui uocabatur heber: tanquam
heberei. De qua re in libro t̃cio decimo decuu¬
tate dĩ satis disiẽrui. Inscdo aut̃ cũ agerem de
duob patrib ioiẽph ab altero dixi genitũ :
ab altero adoptatum: sed dicendũ fuit alteri
adoptatum. Defuncto enim quod magis
credendũ est scđm legem fuerat adoptatus.

Expanded text:
quibus paulatim libros de trinitate 20 dictabam, scripsi et alios labore continuo interponens eos illorum temporibus, in quibus sunt libri quattuor de consensu euangelistarum propter eos, qui tamquam dissentientibus calumniantur. quorum primus liber aduersus illos conscriptus est, qui tamquam maxime sapientem Christum uel honorant uel honorare se fingunt et ideo nolunt pta sunt, sed ab eius discipulis, quos existimant ei diuinitatem, qua crederetur deus, errore tribuispisse gentem Hebraeorum ; est quidem et hoc credibile, ut Hebraei, velut Abrahaei, dicti esse videantur: sed ex illo verius intelliguntur appellati, qui vocabatur Heber, tanquam Heberaei, de qua re in libro sexto decimo de Civitate dei satis disserui. in secundo, cum agerem de duobus patribus Ioseph, ab altero dixi genitum, ab altero adoptatum; sed dicendum fuit: alteri adoptatum. defuncto enim, quod magis credendum est, secundum legem fuerat adoptatus,
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi filios nos appellat: ubi dic̃ Ueniet ora ut auferatur ab eis sponsus: & tẽ
huc modicũ ⁊ munduꝰ me iam ñ uid& Quid enĩ tunc eũ uidebat mundus:
quando qͥdẽ mundi nomine uult intellfgieos. deqͥb superiuꝰ locutꝰ est dicens
De sp̃u scõ. quẽ munduꝰ acciꝑe non potest: qr nonuidet eũ neq sciteũ Uidebat
mundũ plane eũ carneis occilis in carne conspicuũ: ñ aũt uideba t q
incarne latebat uerbũ Uidebat hominẽ: ñ uidebat dm̃. Uidebat indum̃¬
tũ: ñ uidebat indutũ. Sed qm̃ post resurrettionẽ. etiã ipsã carnẽ suã quĩ
ñ solũ uidendã uerũ etiã contrectandã demonstrauit suis: uoluit demons¬
trare ñ suis Hinc fortasse intellegendũ ẽ. eẽ dictũ: Adhuc modicũ &mun¬

Expanded text:
sponsi filios nos appellat, ubi dicit: Veniet hora, ut auferatur ab eis sponsus, et tunc huc modicum, et mundus me jam non videt. Quid enim? tunc eum videbat mundus; quandoquidem mundi nomine vult intelligi eos de quibus superius est locutus, dicens de Spiritu sancto, Quem mundus in carne conspicuum; non autem videbat quod in carne Verbum latebat. Videbat hominem, non videbat Deum. Videbat indumentum, non videbat indutum. Sed quoniam post resurrectionem etiam ipsam carnem suam, quam non solum videndam, verum etiam contrectandam demonstravit suis, voluit demonstrare non suis, hinc fortasse intelligendum est esse dictum: Adhuc modicum
Abbreviated transcription (Latin):
posis sit : &ego in ipsis  Nonẽ usitata loquuitio: dilecꝰtio quã dilexistime: Ustate quippe dice¬
retur dil ectio qua dilexisti me De greoo quidẽ ista trans lataẽ sel sunt smniles & latie sic
aicim ftdesem se puat uti seruiuitꝰ. trenuã milioia militauit. eũ dici debuisse uideat᷑ fideli¬

Expanded text:
ipsis sit, et ego in ipsis. Non est usitata locutio, dilectio quam dilexisti me. Usitate quippe diceipsis sit, et ego in ipsis. Non est usitata locutio, dilectio quam dilexisti me. Usitate quippe diceretur, dilectio quam dilexisti me. De Graeco quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut dicimus: Fidelem servitutem servivit,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ psõ in gła T̃unc apparebimꝰ qđ tõ erimꝰ: quia tc̃ apparebit ñ in anit̾ nos hic oredidisse ac
spasse antequã essemꝰ: faci&t. ui filius cit̃ dixisset ut uideant claritatẽ meã quã dedistimꝰ:
stitutionẽ mundi : & tunc p̃des tinauit qđ infine uenturũ ẽ. mundi: Pater inquit iuste Quia
natꝰ: merito ñ cognouit: Quid ẽ enĩ eũ cognoscere. nisi uita ȩcna : quã mundo dampnato
utiq ñ dedit : reconciliato dedit: Propt̾ea utiq mundus ñ cognouit : quia iustus es: meritis
eiꝰ ut ñ cognosceret tribuisti : Et ꝓptea mundus reconciliatꝰ cognouit. quia misericors es &
dus reconciliatꝰ sed quia tume misisti: idõ cognouer: Ergo grã cognouer: Et notũ feci
cis in quit nom̃tuis: & notũ faciã: Notũ feci ꝑfidem: notũ facia ꝑspeciem: Notũ fecicũ fine
peregriantibus: notũ faciã sine fine regnantib Se dilectio inquit qua cdllexis time in

Expanded text:
cum ipso in gloria . Tunc apparebimus quod tunc erimus; quia tunc apparebit non inaniter nos id credidisse ac sperasse antequam essemus Faciet hoc cui Filius cum dixisset, Ut videant claritatem meam quam dedisti stitutionem mundi; et tunc praedestinavit quod in fine facturus est mundi. Pater, inquit, juste, mused gratia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea itaque mundus non cognovit, quia justus es, et meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti: et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et dus reconciliatus. Sed quia tu me misisti, ideo cognoverunt: ergo gratia cognoverunt. 6. Et notum feci eis, inquit, nomen tuum, et notum faciam. Noperegrinantibus, notum faciam sine fine regnantibus. Ut dilectio, inquit, quam dilexisti me, in
Abbreviated transcription (Latin):
promisionẽ sp̃s scĩ neqͥsquã putaret qđ itt eũ dñs daturus fuerat. uel¬
ut ꝓse ipso ut ñ & ipse cũ eis eẽt futurus: adiecit aq ait: Non relinquã uos
or ftnos. ueniã aduos Orstni : pupilli sunt: Illud enĩ gretũ. eiꝰdẽ rei nom̃ est. hoc
latinũ: Nã & in spalmo ubi legimꝰ. pupillo tueris ad iutor: gretus habet orstano:
Quãuis nos filius dĩ. suo patri ad optauerit filbos. &eundẽ patrẽ nos uoluerit ha¬

Expanded text:
piritus sancti ne quisquam putaret quod ita eum Dominus daturus fuerat, velut pro seipso, ut non et ipse cum eis esset futurus, adjecit atque ait: Non relinquam vos orphanos, venio ad vos . Orphani pupilli sunt; illud enim Graecum ejusdem rei nomen est, hoc Latinum. Nam et in psalmo, ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Quamvis ergo nos Filius Dei suo Patri adoptaverit filios, et eumdem Patrem nos voluerit ha
Abbreviated transcription (Latin):
non potest: ql nonuidet eũ. neq scit eũ: Non enĩ habet inuisi biles oculos munda¬
na dilectio: ꝑ quos uideri sp̃s sc̃s nisi inuisibilit̃ non potest: Uosaũ inqͥt cognoseetis
eõs ql apud uos manebit & in auobis erit: & erit In eis ut maneant : non manebit u
sit : Prius enĩ est eẽ. alicubi quã manere. Sed ne putarent qͥđ dictũ est apud uos ma¬
nebit. Ita dictũ. quẽ ad modũ apud hominẽ hospes uisibilit̾ manere consueuit: expo¬
suit quid dixerit apud uos manebit: Cũ ad iunxit & dixit inuobis: Ergo inuisibilit̃
uidetur: net si non sit in uobis : Potest eẽ. inuobis eiꝰ scientia Sic enĩ a nobis uidet᷑ in¬
nobis. & nr̃ã conscientia Nã faciaẽ uidemꝰ alterius: nram uidẽ non positimꝰ: Conscien¬
tiã uͦ nit̃m uidemꝰ: alteriuꝰ non uidemꝰ: Sed conscientia nũquã ẽ . nisi in nobis. Sp̃i

Expanded text:
non potest; Quia non videt eum, neque scit eum. Non enim habet invisibiles oculos mundana dilectio, per quos videri Spiritus sanctus nisi invisibiliter non potest. Vos autem, inquit, cognoscetis eum, quia apud vos manebit, et in vobis erit. Erit in eis ut maneat, non manebit ut sit: prius est enim esse alicubi, quam manere. Sed ne putarent quod dictum est, apud vos manebit, ita dictum quemadmodum apud hominem hospes visibiliter manere consuevit; exposuit quid dixerit, apud vos manebit, cum adjunxit et dixit, in vobis erit. Ergo invisibiliter videtur: nec si non sit in nobis, potest esse inidere non possumus; conscientiam vero nostram videmus, alterius non videmus. Sed conscientia nunquam est, nisi in nobis: Spiri
Abbreviated transcription (Latin):
ausano bisisusi quia mbra ciꝰ sumꝰ & in illo diligimur: cũ ipse diligit᷑ totꝰ ad ẽ capud & corpus:
deo subium.x. & ego inipsis: tanquã diceret: qm̃ egosũ & in ipsis: Alit̾ enĩ ẽ. in nobis tanquã
intemplosuo : Alit aut̃ quia & nos ipse sumꝰ: cũ seđm id quod ut capud nrmm esset homo
factusẽ. corpus ci sumꝰ: Fmita ẽ saluatoris oratio: incipit passio Ergo & iste ser mofimi¬
atur ut de passione qđ iose donauerit. aliis sermonib disputet᷑ Ex plueit serinołUIT Ine

Expanded text:
nobis, nisi quia membra ejus sumus, et in illo diligimur, cum ipse diligitur totus, id est caput et corpus? Ideo subjunxit, et ego in ipsis; tanquam diceret, quoniam ego sum et in ipsis. Aliter enim est in nobis tanquam in templo suo; aliter autem quia et nos ipse sumus, cum secundum id quod ut caput nostrum esset, homo factus est, corpus ejus sumus. Finita est Salvatoris oratio, incipit passio: ergo et iste sermo finiatur, ut de passione quod ipse donaverit, aliis sermonibus disputetur. TRACTATUS CXII. In
Abbreviated transcription (Latin):
retur dil ectio qua dilexisti me De greoo quidẽ ista trans lataẽ sel sunt smniles & latie sic
aicim ftdesem se puat uti seruiuitꝰ. trenuã milioia militauit. eũ dici debuisse uideat᷑ fideli¬

Expanded text:
retur, dilectio quam dilexisti me. De Graeco quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut retur, dilectio quam dilexisti me. De Graeco quidem ista translata est; sed sunt similes et Latinae, sicut dicimus: Fidelem servitutem servivit,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ psõ in gła T̃unc apparebimꝰ qđ tõ erimꝰ: quia tc̃ apparebit ñ in anit̾ nos hic oredidisse ac
continuo subiunx : quia dilexistime ante mudi constitutionẽ : In illo eni dilex nos ante con
natꝰ: merito ñ cognouit: Quid ẽ enĩ eũ cognoscere. nisi uita ȩcna : quã mundo dampnato
utiq ñ dedit : reconciliato dedit: Propt̾ea utiq mundus ñ cognouit : quia iustus es: meritis
eiꝰ ut ñ cognosceret tribuisti : Et ꝓptea mundus reconciliatꝰ cognouit. quia misericors es &
dus reconciliatꝰ sed quia tume misisti: idõ cognouer: Ergo grã cognouer: Et notũ feci
cis in quit nom̃tuis: & notũ faciã: Notũ feci ꝑfidem: notũ facia ꝑspeciem: Notũ fecicũ fine
peregriantibus: notũ faciã sine fine regnantib Se dilectio inquit qua cdllexis time in
posis sit : &ego in ipsis  Nonẽ usitata loquuitio: dilecꝰtio quã dilexistime: Ustate quippe dice¬

Expanded text:
cum illo in gloria . Tunc apparebimus quod tunc erimus, quia tunc apparebit non inaniter nos id credidisse ac csed gratia cognovit. Quid est enim eum cognoscere, nisi vita aeterna? quam mundo damnato utique non dedit, reconciliato dedit. Propterea itaque mundus non cognovit, quia justus es, et meritis ejus, ut non cognosceret, tribuisti: et propterea mundus reconciliatus cognovit, quia misericors es, et dus reconciliatus. Sed quia tu me misisti, ideo cognoverunt: ergo gratia cognoverunt. 6. Et notum feci eis, inquit, nomen tuum, et notum faciam. Noperegrinantibus, notum faciam sine fine regnantibus. Ut dilectio, inquit, quam dilexisti me, in ipsis sit, et ego in ipsis. Non est usitata locutio, dilectio quam dilexisti me. Usitate quippe dice
Abbreviated transcription (Latin):
adhuc rome essem. & ecdesiastem scẽ blesille
legerẽ. ut eã ad contenitũ istuis scł̃i ꝓuocarem.
& om̃e qͦd in mundo cerneret putaret ẽẽ pro
nichilo: rogatũ ab ea in morẽ cõm̃tarioli obscura quęq dis-¬
toq uuluere tunc ꝑcussus obmutui: nc̃ in bechleem posicus.
angustiori uidelicet ciuitate: & illiꝰ memorię. & uobis red¬
do quȩ debeo: hoc breuit̃ annnonens. qͦd nulliꝰ auctoritatẽ
consuetudim coaptaui: in his dũ taxat quȩ ñ multũ abhe-¬
braicis discrepabant. Int̾dũ aquile qͦ & siminachi. & theodoti¬
onis recordatꝰ sũ: ut nec nouitate mimia lectoris studini
det̾rerẽ. nec rursum contͣ conscientiã meã fente ueritatis
omisso opinionũ ruulos conlectarer.

Expanded text:
e essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum istius saeculi provocarem, et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque distoque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer.
Abbreviated transcription (Latin):
nũcupare concionatorẽ: qđ loquat᷑ ad popłm: & sermo
eiꝰ ñ specialit̾ ad inũ. s aduniũsos gn̾alit̃ dirigat᷑. Porro¬
pacificꝰ & dilectꝰ dñ ab eo qͦd in regno eiꝰ pax fuerit.⁊ eũ dñs
dilexit: appellatꝰ.e. Nã & psalm. xi. iiii. & lxx.i. dilecti et
adhuc rome essem. & ecdesiastem scẽ blesille
legerẽ. ut eã ad contentũ istius scłi ꝓuocarem.
& om̃e qͦd in mundo cerneret putaret ẽẽ pro-
nichilo: rogatũ ab ea in morẽ cõm̃tarioli obscura quȩq dis¬
serere: ut absq me posset intelligere quȩ legebat. Itaq qm̃¬

Expanded text:
possumus concionatorem, eo quod loquatur ad populum, et sermo ejus non specialiter ad unum, spacificus et dilectus Domini, ab eo quod in regno ejus pax fuerit, et eum Dominus dilexerit, appellatus est. Nam et psalmus XLIV et LXXI Dilecti et Romae essem, et Ecclesiasten sanctae Blesillae legerem, ut eam ad contemptum istius saeculi provocarem, et omne quod in mundo cerneret, putaret esse pro nihilo; rogatum ab ea, ut in morem Commentarioli obscura quaeque dissererem, ut absque me posset intelligere, quae legebat. Itaque q
Abbreviated transcription (Latin):
toq uduere tunc ꝑcussus obmutui: nc̃ in bechleem positus.
angustiori uidelicet ciuitate: & illiꝰ memorie. & uobis red¬
do quȩ debeo: hoc breuit̃ annonens. qͦd uulliꝰ auctoritatẽ
consuetudini coaptaui: in his dũ taxat quȩ ñ multũ abhe¬
braicis discrepabant. Int̾dũ aquile qͦ & siminachi. & cheodoti¬
onis recordatꝰ sũ: ut nec nouitate inimia lectoris studiumi
det̾rerẽ. nec rursum contͣ conscientiã mneã fonte ueritatis
omisso opinonũ ruuilos conseclarer.

Expanded text:
toque vulnere tunc perculsus obmutui: nunc in Bethleem positus, augustiori videlicet civitate, et illius memoriae, et vobis reddo quod debeo. Hoc breviter admonens, quod nullius auctoritatem rpretum consuetudini coaptavi: in his dumtaxat, quae non multum ab Hebraicis discrepabant. Interdum Aquilae quoque et Symmachi, et Theodotionis recordatus sum, ut nec novitate nimia lectoris studium deterrerem, nec rursum contra conscientiam meam, fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectarer.
Abbreviated transcription (Latin):
diximus tepore torpentẽ. Qui cũ serenuntias se diceret dient huic mundo.
Etari. & humilitatẽ uerã nuditate & oꝑis contritione. monasteriiq subiectione c̃qͥre¬
re. et senatorẽ inqͥd sincletiũ ꝑdidisti: & monachũ non fecisti.

Expanded text:
diximus tepore torpentem. qui cum se renuntiasse diceret huic diximus tepore torpentem. qui cum se renuntiasse diceret huic entari, et humilitatem veram nuditate, et operis contritione, monasteriique subjectione conquirere: Et senatorem, inquit, perdidisti, et monachum non fecisti.
Abbreviated transcription (Latin):
oneros in peditus & ob hȩe consuetã uictus sub stantiã parare ut erat solitꝰ suis manb
nonoccurrens asratrib se qͥde macedonia uerant. supplemtũ suȩ necessi ts mate¬
phili penses ipse referens. Scias enĩ ⁊ uos phiippenses. qͥa inpͥncipio eiuangelis
quanelẽ fectus sum amacedonia nullamͥ aecelena cõmunicaũ i rttione dat
staccepti niuos soli qi & thessalonicȩ & semel ⁊bis inusũ mͥ misstis: erunt
sedin istoꝵ sententiã quã m̃te tepida conceper̃ uisti beatiores apło quia de
suis inueniunt᷑ substantus ei in ꝑtisse. qđ amens qͥ libet dicere non audebit
dres existere. non nrĩs definitionib adqͥescamꝰ. De hoc tepido ac miserabili
statu. ꝑfectionẽ nob̃ euuangelirã pollicentes. sedilloꝵ sectantes uestigiu crũ
uenire nosmet ipsos minime studeamꝰ. Et ita monasterii disciplinã insticutio nẽ¬
parit̃ erpe tamus ut inueritate renununtiemꝰ huic mundo nihil ex his quȩ con

Expanded text:
ineris inpeditus et ob haec consuetam uictus substantiam parare, ut erat solitus, suis manibus non occurrens a fratribus se, qui de Macedonia uenerant, supplementum suae necessitatis adseia, et ad Philippenses ipse referens: ^ scitis enim et uos, Philippenses, quia in principio en augelii, quando profectus sum a Macedonia, nullet accepti, nisi vos soli, quia et Thessalonicam et semel et bis in usum mihi misistis : erunt secundum istorum sententiam quam mente tepida conceperunt, et isti beatiores Apostolo, quia de suis inveniuntur ei substantiis impertisse? Quod amens quilibet dicere non audebittores existere; non nostris definitionibus acquiescamus, de hoc tepido ac miserabili statu perfectionem nobis Evangelicam pollicentes: sed illorum sectantes vestigia circum venire nosmetipsos minime studeampariter expetamus, ut in ueritate renuntiemus huic mundo, nihil ex his quae con
Abbreviated transcription (Latin):
seruiens absq ulla querela suũ circa peregrinos exlubuent famulatũ
mbutus ꝑbȩo prima ristitutione humilitatis ac pacientiar aq: in ea
longa exercitacione precognitꝰ admiscendus ex hoc congregationi frm
alii traditur seniori qui decem iumiorib prȩ est Quos sibi creditos abha¬
bate insticuit aparit̃ & gubernat. scđm illud qđ scilie& ordinatũ
in exoelo legimus ꝑ moysen.

Expanded text:
eregrinos exhibuerit famulatum, imbutus per hoc prima institutione humilitatis, ac patientiae, atque in ea longa exercitatione praecognitus, admiscendus ex hoc congregationi fratrum; alii traditur seniori, qui decem junioribus praeest, quos sibi creditos ab abbate instituit pariter, et gubernat: secundum illud scilicet quod ordinatum in Exodo legimus
Abbreviated transcription (Latin):
ac diligenter exercens: hȩc illi semꝑ imperare deindustria ꝓcuribit
ȩ senserit animo eiꝰ esse contraria Multis siquidẽ experi
edocti. tradunt monachũ & maxime uniores nec uoluntatẽ eud
concupiscentiȩ suȩ refrenare posstnis prios mortificare ꝑobȩ dientiuã
suas didicerit uoluntates: Idõq ꝓnuntiant nullatenꝰ preualerouł.

Expanded text:
lli semper imperare de industria procurabit, quae senserit animo eius esse contraria. multis siquidem experimentis edocti tradunt monachum et maxime iuniores ne uoluptatem quidem concupiscentiae suae refrenare posse, nisi prius mortificare per oboedientiam suas didicerint uoluntates. ideoque pronuntiant. nullatenus praeual
Abbreviated transcription (Latin):
uisꝰ egritudinis uniuersa incõmoda. uno uersiculo beat̾ dauid ele¬
gant̾ expressit. Sormitauit inquiens animamea p̃cedio: idest prȩ
Accidia. Proprie satis non corpus dixit. sed animã dormitasse. Uere
enim abomĩ cõtẽplatione iustutũ. & intuitu spiritalium sensuum
dormitat anima: quȩ ꝑturbationis huiꝰtelo fuerit sauciata.
taq xp̃i uerꝰ athleta qui agone ꝑfectionis cupit legitime decertare.
hunc quoq morbũ delatebris animȩ suae festin&e extrudere. & ita contra
hunc quoq nequis simũ accidie sp̃m ut robiq contendat. ut neq somni
telo elisus concidat. neq demonasterii claustris expulsus quã uis subprȩ¬
textu coloris piifugitiuus abscedat.
uem cũq enim imparte qualib& ceperit superate auttamquam
ugertem &desidem sibi patietur absq: ullo prafectu sp̃s incellula
cõ morari: aut excessum ex inde insstabilem decetero redd& aeuagũ
ero innumeris spiritibus deuastari.
eniq abba paulus probatissimus

Expanded text:
us aegritudinis uniuersa incommoda une uersiculo beatus Dauid eleganter expressit dormitauit, inquiens, anima mea prae taedio, id est prae acedia. proprie satis non corpus dixit, sed animam dormitasse. uere enim ab omni contemplatione uirtutum et intuitu spiritalium sensuum dormitat anima, quae perturbationis huius telo fuerit sauciata. Itaque Christi uerus athleta, qui agonem perfectionis cupit legitime decertare, hunc quoque morbum de latebris animae suae festinet extrudere, et ita contra hunc quoque nequissimum acediae spiritum utrubique contendat, ut neque somni telo elisus concidat neque de monasterii claustris expulsus quamuis sub praetextu coloris pii fugitiuus abscedat. Quemcumque enim in parte qualibet coeperit superare, aut tamquam inertem et dediticium sibi patietur absque ullo profectu spiritus in cellula commorari aut excussum exinde instabilem de cetero reddet ac uagum, eDenique abba Paulus, probatissimus
Abbreviated transcription (Latin):
conculer e ait es cuusa claustris cellulȩ sue consolationẽ in pugnationis
or usitatione fraeris consuescait ad quirere hoc quo utitur aep sens
rei iuslicoi pons post actus insi manda. Frequentius enim aduersarus
sedurius adtentabit quẽ conserto prȩlio prebiturũ sibi comminus
terlteo a nosertã salutemq sibi non de uictoria neede confluctu
sedde suga sperare ꝗ uidit: donec paulatum ꝓtractus ecella actus
sue ꝓressionis incipiat adliusci. Qui nonest alius. quam intiutus
ilius & conteplitio diuinȩ & excellentis suꝑ omĩa puritatise Atueum
conquiri. At q itamiliti& sua fugitiuus. ac desertor xp̃i miles
effestus: inplic& senegotius secularib & cuise probauit mini¬
me placiturus.

Expanded text:
concidere aut excussa claustris cellulae suae consolationem inpugnationis huius uisitatione fratris consuescat adquirere, hoc quo utitur ad praesens remedio paulo post acrius infirmanda. frequentius enim aduersarius ac dirius adtemptabit, quem conserto proelio praebiturum comminus sibi terga cognoscit salutemque sibi non de uictoria nec de conflictu, sed de fuga sperare peruidet, donec paulatim protractus e cella actus suae professionis incipiat obliuisci, qui non est alius quam intuitus et contemplatio diuinae illius et excellentis super omnia puritatis, quae non conquiri, atque ita militiae suae fugitiuus ac desertor Christi miles effectus inplicet se negotiis saecularibus, ei cui se probauit minime placiturus.
Abbreviated transcription (Latin):
eps̃m filu carissimi: quȩ ominum morum stitu¬
ta delege commendans. summatim omia c̃aneret:
quȩ cunq uniũsis clericis generalit̃ ad dirigendam regu¬
lam competunt discipline. S: quia nuñes feminaru
commoratione uulgalit̃ int̃ uos quidam ignominiȩ
deuot ũ sunt: etiam de hac respecalit̃ uob domini cor¬
reptione scribere cõpulsufsum. qui miserũ me pro uras
negligentia cumse ueritate conueniens mandare pre¬
cepit. nederici cũ feminis cõmorentur. Et lic& haccit
admonicio sola litterarũ mearũ auctoritate sufficer &.
tam̃ neͣsomtuatorẽ irrideat quisq sic̃ iose hp fratres
irriser̃: scripturarũ addimꝰ firmitatẽ: ut om̃s sciant hoc
etia mͦ ꝑreuelatione dnm iubere quod litteris cog

Expanded text:
olam, filii carissimi, quae omnium morum instituta de lege commendans summatim omnia Contineret quaecumque uniuersis clericis generaliter ad dirigendam regulam competunt disciplinae. sed quia nunc feminarum commoratione uulgariter inter uos quidam ignominiae deuoluti sunt, etiam de hac re specialiter uobreptione scribere compulsus sum, qui miserum me pro vestra negligentia cum severitate corripiens, mandare praecepit, ne clerici cum feminis commorentur. Et licet haec admonitio sola litterarum mearum auctoritate sufficeret, tamen ne me somniatorem irrideat quisquam, sicut Joseph fratres irriserunt, Scripturarum addimus firmitatem: ut omnes sciant hoc etiam modo per revelationem Dominum jubere, quod litteris
Abbreviated transcription (Latin):
IROMISORã qideM uobs agte telUS TaT fCR EHiCOꝵ¬
epłmn filu carissimi: quȩ omnium morum istitu¬
ta delegt commendans. summatim omĩa c̃aneret:
quȩ cunq uniũsis clericis generalit̃ addiriggendam regu¬
lam competunt discipline. S: quia nuncꝰ femunarũ
commoratione uulgalit̃ int̃ uos quidam ignominiȩ
deuotũ sunt: etiam dehac respetalit̃ uob domini cor¬
reptione scribert cõpulsussum. quimiserũ mẽ pro ur̃a
negligentia cum se ueritate conueniens mandare pre¬
cepit. nederici cũ feminis cõmorentur. Et lic& hac
ad monicio sola litterarũ mearũ auctoritate fufficer &.
tam̃ neͣ somtuatorẽ irrideat quisq sic̃ iose hp fratres

Expanded text:
romiseram quidem nobis ante tempus epistolam, filii carissimi, quae omnium morum instituta de lege commendans summatim omnia Contineret quaecumque uniuersis clericis generaliter ad dirigendam regulam competunt disciplinae. sed quia nunc feminarum commoratione uulgariter inter uos quidam ignominiae deuoluti sunt, etiam de hac re specialiter uobis Domini correptione scribere compulsus sum: qui miserum me pro uestra neglegentia cum seueritate conueniens mandare praecepit, ne clerici cum feminis commorentur. et licet haec admonitio sola litterarum mearum auctoritate sufficeret, tamen ne me somniatorem inrideat quisquam, sicut Ioseph fratres
Abbreviated transcription (Latin):
tio principe . re¬
ricã docuit. & inex
senectute xp̃i se tradeia¬
fid fidei. scripsit adũs
arrium libros more dia¬
lectico ualde obscuro. qui
nisi aberuditis non intelli¬
guntur: Et cõmentarios
IN NPOSTOLUAC

Expanded text:
tio principe rhetoricam docuit, et in extrema senectute, Christi se tradens fidei, scripsit adversus Arium libros more dialectico valde obscuros, qui nisi ab eruditis non intelliguntur, et Commentarios in Apostolum.
Abbreviated transcription (Latin):
le nimcupaurt ipsam raltione sempiteria
quie ẽ negat sequitur ut dicat irrationabadter
dinfecit se. gdfecit aut cum faceret ut ante⁊ face¬
ner ne scisse quid faceret sia putleũ radio faciendi
nerat diuero erat sic erat ipsã uidetur plato
uorasse intelligibilemmundum Hecam isto
nomine mosuteremur suam satis essemus lit te¬
ris ecele siasticiseruditi Nec illud mihi placet
quod eũ dixissẽ sũma opera dandaẽ morib
terit Bene aut̃ iuuentes facillimȩ exaudiet
Sicenĩ dictue tanquã ds non ex audiat peccato¬
resquodd quidã dixit in euangelio: Sed ille
qui non dũ cognouerat xp̃m a quo iam fuerat
illuminatus incorpore: Nec illud placet quoo
phita gore philosophotantũ laudis dedi: ut
qui audit uł legit possit putare mecredidisse
nullos errores inphitagorica eẽ doctrina
cũ sint plures idemq capitales Hocopus¬
sint sic incipit ordinẽ rerum Zenobi

Expanded text:
ncupauit ipsam rationem sempiternam qui esse negat, sequitur, ut dicat inrationabiliter deum fecisse quod fecit, aut, cum faceret uel antequam faceret, nescisse, quid faceret, si apud eum ratio faciendi non erat. si uero erat, sicut erat, ipsam uidetur Plato uocasse intellegibilem mundum. nec tamen isto nomine nos uteremur, si iam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud mihi placet, quod cum dixissem: summa opera danda est terit; bene autem viventes facillime exaudiet . Sic enim dictum est, tanquam Deus non exaudiat peccatores; quod quidam dixit in Evangelio, sed ille qui nondum cognoverat Christum, a quo fuerat inluminatus in corpore. nec illud placet, quod Pythagorae philosopho tantum laudis dedi, ut, qui hanc audit uel legit, possit putare me credidisse nullos errores in Pythagorica esse doctrina, cum sint plures idemque capitales. Hoc opus sic incipit: Dc ordine rerum, Zenobi
Abbreviated transcription (Latin):
ielimꝰ at tendẽ mundum quippe ille intelligibi¬
ẽ nuncupauit ipsam rationẽ sempiterna
iup incomutabilem quafecit dsmundunquã
iueẽ negat sequitur udicat ir rationabil ter
dm̃fecus se. dfecit aut cum faceret ut anteꝗ face¬
ee nescisse quid faceret siafutleũ ratio faciendi
uerat siuero erat sic erat ipsa uidetur plato
iocas se indellis ibilẽmmundum Hectam isto
omine nosuteremur suam satis essemus litte¬
is ecclesiasticiseruditi Nec illud mihi placet
uod cũ dixissẽ sũma opera dandaẽ morib

Expanded text:
elimus adtendere. mundum quippe ille intellegibilem nuncupauit ipsam rationem sempiternam atque incommutabilem, qua fecit deus mundum. quam qui esse negat, sequitur, ut dicat inrationabiliter deum fecisse quod fecit, aut, cum faceret uel antequam faceret, nescisse, quid faceret, si apud eum ratio faciendi non erat. si uero erat, sicut erat, ipsam uidetur Plato uocasse intellegibilem mundum. nec tamen isto nomine nos uteremur, si iam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud mihi placet, quod cum dixissem: summa op
Abbreviated transcription (Latin):
nterhȩc scripsi etiã duo uolumina scđ
studium meu et amorem ratione inda¬
de ueritatis deis rebus que maxime scire
cupiebã meinter rogans mihi respondei
uã duo essemus ratio et ego cũsolus essem
unde hocopus soliloquia nominaui
inperfectũ remansit: Ita tam̃ ut in pr
libro quereretur et ut cũq appareret

Expanded text:
nter haec scripsi etiam duo volumina secundum studium meum et amorem, ratione indagandae veritatis, de his rebus quas maxime scire cupiebam, me interrogans, mihique respondens, tanquam duo essemus, ratio et ego, cum solus essem; unde hoc opus Soliloquia nominavi, sed imperfectum remansit: ita tamen ut in primo libro quaereretur, et utcumque appareret
Abbreviated transcription (Latin):
cũ amore caritatis hoc facene debent: audientes illud apłi : si distribuero om̃s fa¬
cultates measi ncibos pauperũ : et e: Sunt quoq & alii quiopes terre narũ facul¬
tatũ dimittunt : & ad monasteriũ uenientes habitũ religionis sumunt:
de inde torpentes haec sibi ad salutẽ posse sufficere credunt qđ sua dimis er̃.
qđ uariꝰ crimina sub habitureligionis c̃stituti ñ ad mittunt. atq. id er codor¬
miunt᷑ bibunt : & securiuiuunt : Dũq hoc faciunt tepidi existunt : meliusq
fuerat illis morari in sđo ubi & sua peccata recognoscerent & aliquando
ꝑ dĩ mis ericordiã conpunctibonis operib: studerent quã in monasterio manere
& itabonis operib cessare : Alii quoq: s̃ qͥ ab infantia suo in monas terib consistunt.
bonis operib: habundant : inferuore sp̃s manent : & circa ultimũ uitesue tẽ pus
torpes cunt : & tepidi efficiuntur : Et talib utiq omnib: sacius ess&. ut ł ꝑfec¬

Expanded text:
 Audientes illud Apostoli: Si distribuero omnes facultates meas in cibos pauperum , et caetera. Sunt quoque et alii, qui opes terrenarum facultatum dimittunt, et ad monasterium venientes, habitum religionis sumunt, deinde torpentes, sibi haec posse ad salutem sufficere credunt, quod sua dimiserunt, quod varia crimina sub habitu religionis constituti, non admittunt, atque idcirco dormiunt, bibunt et secure vivunt Dumque hoc faciunt, tepidi exsistunt, meliusque fuerat illis morari in saeculo, ubi et peccata sua recognoscerent et aliquando per Dei misericordiam compuncti, bonis operibus studerent quam in monasterio manere, et ita a bonis operibus cessare. Alii quoque sunt, qui ab infantia sua in monasteriis consistunt, bonis operibus abundant in fervore spiritus manent, et circa ultimum tempus vitae suae torpescunt, et tepidi efficiuntur. Et talibus utique omnibus satius esset ut vel perfec
Abbreviated transcription (Latin):
calidisunt : qr ñ isufficit mala cauere : nisistudeat quis & bona facere uxta
illud psal miste : declina amalo & facbonũ : Tales quippe suis operib fisi : solent
dicere : eccealiena ñ rapio inlicita nulla cõmitto nona dulterium: non homicidiũ :
nondeuq. hissimila facio : Sufficit michi mala non agere ideoq & ꝓpͥis fiducialit̃
utor : Dũ q. hec dicit : indigentib: ꝓpria non tribuit : & qui nontenet rapinã non me¬

Expanded text:
acere. Juxta illud Psalmistae: Declina a malo et fac bonum Tales quippe de suis operibus fisi, solent dicere: Ecce aliena non rapio, illicita nulla committo, non adulterium, non homicidium, non denique his similia mala facio, sufficit mihi mala non agere, ideoque et propriis fiducialiter utor
Abbreviated transcription (Latin):
cũ amore caritatis hoc facene debent audientes illud apti si distribuero om̃s fa¬
cultates meas incibos pauperũ : et c: Sunt quoq & alii quiopes terre narũ facuil¬
tatũ dimittunt : & ad monasteriũ uenientes habitũ religionis sumunt:
dein detorpentes haec sibi ad salutẽ possesufficere credunt qđ sua dimiser
qđ uariꝰ crimina subhabitureligionis c̃stituti ñ ad mittunt atq idercodor¬
miunt᷑bibunt : & securiuiuunt : Dũq. hoc faciunt tepidi existunt : meliusq
fuerat illis morariin sđo ubi & sua peccata recognoscerent & aliquando
ꝑ dĩ mis ericordiã conpunctibonis operib: studerent. quã in monas terio manere
& itabonis operib cessare : Alii quoq s̃ qͥ abinfantia sud in monas terib consistunt.
bonis operib. habundant : inferuore sp̃s manent & circa ultimũ uitesuetẽ pus
tor pes cunt : & tepidi efficiuntur : Et talib utiq omnib: sacius ess&. ut ł ꝑfec¬

Expanded text:
ent. Audientes illud Apostoli: Si distribuero omnes facultates meas in cibos pauperum , et caetera. Sunt quoque et alii, qui opes terrenarum facultatum dimittunt, et ad monasterium venientes, habitum religionis sumunt, deinde torpentes, sibi haec posse ad salutem sufficere credunt, quod sua dimiserunt, quod varia crimina sub habitu religionis constituti, non admittunt, atque idcirco dormiunt, bibunt et secure vivunt Dumque hoc faciunt, tepidi exsistunt, meliusque fuerat illis morari in saeculo, ubi et peccata sua recognoscerent et aliquando per Dei misericordiam compuncti, bonis operibus studerent quam in monasterio manere, et ita a bonis operibus cessare. Alii quoque sunt, qui ab infantia sua in monasteriis consistunt, bonis operibus abundant in fervore spiritus manent, et circa ultimum tempus vitae suae torpescunt, et tepidi efficiuntur. Et talibus utique omnibus satius esset ut vel perfec
Abbreviated transcription (Latin):
gitur germanꝰ autisioderensis oppidi indigenafuit: paren
:splendidissimis ꝓcreatꝰ : & ab ipsis infance rudim̃tis stud
liberalibus institutus. In quodoctrine conlacio. cũ ingenii u¬
te consentiens.: eruditissimũ duplicato bono idẽnature. &
histrie. redlidenit. Adq ut in eũ ꝑfeccio litterarũ plenac

Expanded text:
indigena fuit, parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis infantiae rudimentis studiis liberalibus institutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena
Abbreviated transcription (Latin):
a dextris. et a sinistris. Liberauitq
dñs in die illo isrł de manu ȩgyp¬
tioꝵ. et uiderunt egyptios mor¬
tuos suꝑ litus maris. et manum
magnam. quam exercuerat dñs
contra eos. T̃ imuitq populus dñm
et crediderunt domino. et moysi
seruo eius. Tunc cecuit moyses et
filii isrł carmen hoc domino. et
dixerunt. Tractꝰ. Cantẽmus

Expanded text:
s liberavitque Dominus in die illo Israhel de manu Aegyptiorum et viderunt Aegyptios mortuos super litus maris et manum magnam quam exercuerat Dominus contra eos timuitque populus Dominum et crediderunt Domino et Mosi servo eius tunc cecinit Moses et filii Israhel carmen hoc Domino et dixerunt cantemus
Abbreviated transcription (Latin):
columpnam ignis. et nubis. inter¬
fecit exercitum eoꝵ : et subuertit
rotas curruum: ferebanturq in
profundum. Dixerunt ergo ȩgyp¬
tii. fugiamus israelem: dñs enim ꝓ¬
eis pugnat. contra nos. Et ait dñs ad
moysen.Exxtende manum tuam
suꝑ mare: ut reuertantur aquȩ ad

Expanded text:
olumnam ignis et nubis, interfecit exercitum eorum, et subvertit rotas curruum, ferebanturque in profundum. Dixerunt ergo Aegyptii: Fugiamus Israelem: Dominus enim pugnat pro eis contra nos. Et ait Dominus ad Mosen: Extende manum tuam super mare, ut reverta
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit eam pecudib Uocauit eã:
et audiuit eum in tremore. Stellȩ
autem dederunt lumen in custo¬
diis suis: et lȩtate sunt. Uocatȩ sunt:
et dixerunt. Adsumus. Et luxerunt¬
Hic deus noster est: et non estima¬
bitur alius ad illum. Hic adinuenit
onnem uiam disciplinȩ. et dedit il¬
lam iacob puero suo: et isrł dilecto
sibi. Post hec suꝑ terram uisus est.¬

Expanded text:
adimplevit eam pecudibus, vocavit eam et audivit in tremore; stellae autem dederunt lumen in custodiis suis, et laetatae sunt, vocatae sunt et dixerunt: Adsumus; et luxerunthic Deus noster est, et non aestimabitur alius ad illum. Hic adinvenit omnem viam disciplinae, et dedit illam Jacob puero suo et Israel dilecto suo. Post haec su
Abbreviated transcription (Latin):
rationis et saluationis grãm. ex sũma celi ar¬
ce descendẽ. et carnẽ sumere ac passionem
subire dignatꝰ es. qui sponte ꝓpria loco eus¬
dem ꝓpmquans passionis. a turbis cum ra-¬
mis palmarum obuiantibꝰ benedici ac lau¬

Expanded text:
rationis et salvationis gratia ex summa coelis arce descendere, carnem sumere ac passionem subire dignatus es, quique sponte propria loco ejusdem appropinquans passionis a turbis cum ramis palmarum obviantibus benedici, lau
Abbreviated transcription (Latin):
si sp̃c sc̃s ẽ. audiuimus. Ille uero
ait. In quo ergo baptizati estis:
Qui dixerunt. In iohannis bap¬
tismate. Dixit autem paulus. Ioħs
baptix auit baptismo pęnitentiȩ
populum. dicens in eum qui uen¬
turus esset post ipsum ut crederent.
hoc est in iħm. his auditis: bapti¬
rati sunt in nomine dnͣ iħu. Et
cum imposuisset illis manus pau
bantur linguis. et ꝓphetabant. Erant
autem om̃s uiri fere duodecim. In¬
trogressus autem synagogam. cum
fidutia loquebatur ꝑ tres menses:
disputans et suãdens de regno dei.

Expanded text:
ivimus ille vero ait in quo ergo baptizati estis qui dixerunt in Iohannis baptismate dixit autem Paulus Iohannes baptizavit baptisma paenitentiae populum dicens in eum qui venturus esset post ipsum ut crederent hoc est in Iesum his auditis baptizati sunt in nomine Domini Iesu et cum inposuisset illis mabantur linguis, et prophetabant. Erant autem omnes viri fere duodecim. Introgressus autem synagogam, cum fiducia loquebatur per tres menses, disputans et suadens de regno Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. Ecce mitto angłm me¬
um. qui prececlat tẽ. et custo¬
diat in uia: et introducat ad locũ
quem paraui. Obserua eum. et
audi uocem eius. Nec contemp¬
nendum putes: quia ñ dimitiet
cum pectaueris. et est nomen mei¬
in illo. Qd̃ si audieris uoc̃e eiꝰ. et
feceris omĩa quȩ loquoꝵ ininit
ero inimicis tuis. et affligam af¬
fligentes te. Precedetq te: angls¬

Expanded text:
ns: Ecce mitto angelum meum, qui praecedat, et custodiat te in via, et introducat in locum quem paravi; observa eum, et audi vocem ejus, nec contemnendum putes, quia non dimittet, cum peccain illo. Quod si audieris vocem ejus, et feceris omnia quae loquor, inimicus ero inimicis tuis, et affligam affligentes te. Praecedetque te Ang