comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
atq holocaustum distat. quod omne holo¬
caustum sacrificiũ ẽ. sed ñ omne sacͥficiũ
holocaustum. Insacrificio et enim pars
pecudis in holocaustum uero totum pe¬
cus offerri consueuerat. Unde et holocau¬
stum latina lingua totũ incensũ dicit᷑
Uensemus ergo quid ẽ sacrificium. quid
holocaustum. Cum enim quis suum
aliquid deo uonet ⁊ aliquid non uouet.
sacrificium ẽ. Cum uero quod habet
omne quod uiuit omne quod sapit. om̃i¬
potenti deo uouerit. holocaustum est.
Nam sunt quidam qui adhuc mente in
hoc mundo retinent᷑. sed tamen ex posses
sis. rebus subsidia egentibus ministrant.
oppressos defendere festinant. Isti mnbonis
que faciunt sacrificium offerunt. quia et
aliquid de actione sia deo immolant. et
aliquid sibimet ipsis reseruant. Et sunt
qui nehil sibimet ipsis seruant. sed sen¬
isti nisi holocaustum offerunt: Immo
magis holocaustum sunt. Iraeliticus
enĩ popłs primũ sacͥficiũ inegipto ob¬

Expanded text:
atque holocaustum distat, quod omne holoatque holocaustum distat, quod omne holocaustum sacrificium est, sed non omne sacrificium holocaustum. In sacrificio etenim pars pecudis, in holocausto vero totum pecus offerri consueverat. Unde et holocaustum Latina lingua totum incensum dicitur. Pensemus ergo quid est sacrificium, quid holocaustum. Cum enim quis suum aliquid Deo vovet, et aliquid non vovet, sacrificium est. Cum vero omne quod habet, omne quod vivit, omne quod sapit, omnipotenti Deo voverit, holocaustum est. Nam sunt quidam qui adhuc mente in hoc mundo retinentur, et tsis rebus subsidia egentibus ministrant, oppressos defendere festinant: isti in bonis, quae faciunt sacrificium offerunt, quia et aliquid de sua actione Deo immolant, et aliquid sibimetipsis reservant. Et sunt quidam, qui nihil sibimetipsis servant, sed senisti nisi holocaustum offerunt, imo magis holocaustum fiunt? Israeliticus enim populus primum sacrificium in Aegypto ob
Abbreviated transcription (Latin):
cogitationis inquinatumᷤ aut enĩ
deliberare summa non debiit. aut pꝰ
deliberationem nullo modo dubitare
alius contẽpta mundi suꝑbia. honores
atq dignitates huiuus scłi decreuit ui¬
tare. ultimum appetit inter homines
locum tenere. ut tantum excelsior inue¬
niatur inꝑmanenti gła: quantũ hu¬
milior aspicitur intranseunti uita.
Is fortasse cũ sese subito aprorimo despici
agnoscit. S̾ dignatur cũ despicitur. Uult
quidem ẽẽ in loco humilis. sed tam̃ uideri¬
contemptibilis non uult. Hunc ĩa deuocio
eleuat. sed adhuc infirmitas grauat. lam
ergo ꝑdeuotionem holocaustum ẽ. sed ad¬
huc ex infirmitate inquinatum. Hu ita¬
q qui ineis que optime de uouerunt aliqͣ
infirmitatis sue culpa tanguntur. cũ per
u̾ba doctorum dicta patrũ intelligunt
et in quanta culpa iacẽt agnoscunt. seq
ipsos penitentie lamentis afficiunt: holo¬
caustum in hostio portarum lauant. Sci¬
endum uero ẽ quia hoc inter sacrificium

Expanded text:
cogitationis inquinatum? Aut enim cogitationis inquinatum? Aut enim deliberare summa non debuit, aut post deliberationem nullo modo dubitare. Alius contempta mundi superbis honores atque dignitates hujus saeculi decrevit vitare: ultimum appetit inter homines locum tenere, ut tanto excelsior inveniatur in permanenti gloria, quanto humilior aspicitur in transeunti vita. Is fortasse cum sese subito a proximo despici agnoscit, dedignatur cur despicitur: vult quidem esse in loco humili, sed tamcontemptibilis non vult. Hunc jam devotio elevat, sed adhuc infirmitas gravat. Jam ergo per devotionem holocaustum est, sed adhuc ex infirmitate inquinatum. Hi itaque qui in eis quae optime devoverunt, in aliqua infirmitatis suae culpa tanguntur, cum per verba doctorum dicta patrum intelligunt, et in quanta culpa jaceant agnoscunt, seque ipsos poenitentiae lamentis afficiunt, holocaustum in ostio portarum lavant. 16. Sciendum vero est quia hoc inter sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
iam holocanstum ẽ. sed adhuc inquina¬
tum. Fortasse contra illatas contumelias
pacientiam exhibuit. tacitus ꝑ mansit.
Sed tam̃ contra easdem contumelias quas
tate sauciatur. Pacientia enĩ uera ẽ: que
re et odisse non est uirtus mansuetudi¬
nis: sed uelamentum furoriᷤ. Hic itaq se¬
pe incogitatione sua se uidicat. rep̃hen¬
dit semetipsum quia dolet: nec tamen
apud se p̃ualet obtinete nedoleat. Iam
ergo ꝑbonam uoluntatem holocaustũ
est. sed tam̃ ꝑdolorem quo tangit᷑ adhuc¬
ẽ inquinatum. Alius ea que possidet
apud semetipsum decreuit indigenti¬
b cuncta tribuere. nichil sibimet reser¬
uare. uitam suam soli suꝑne guberna¬
tioni comiitere. Sed dum p̃bet pauꝑib
que habet. fortasse cunctatio mentis
subrepit que dicit. Unde uiues si cunc¬
ta dederis: Hec tam̃ desistit tribuere
sed quod letꝰ dare ceꝑat. pꝰ modum tͥstis
prebet. Quid huius mens nisi miscdie
holocaustum ẽ: sed tamen ꝑtͥsticiam

Expanded text:
jam holocaustum est, sed adhuc inquinajam holocaustum est, sed adhuc inquinatum. Fortasse contra illatas contumelias patientiam exhibuit, tacitus permansit; sed tamen contra easdem contumelias quas tate sauciatur. Patientia enim vera est, quae re et odisse non est virtus mansuetudinis, sed velamentum furoris. In pape in cogitatione sua se judicat, reprehendit semetipsum quia dolet: nec tamen apud se praevalet obtinere ne doleat. Jam ergo per bonam devotionem holocaustum est, sed tamen per dolorem, quo tangitur adhuc inquinatum. Alius ea quae possidet apud semetipsum decrevit indigentibus cuncta tribuere, nihil sibimet reservare, vitam suam soli supernae gubernationi committere. Sed dum praebet pauperibus quae habet, fortasse cogitatio mentis subripit, quae dicit: unde vives si cuncta dederis? Nec tamen desistit tribuere: sed quod laetus dare coeperat, postmodum tristis praebet. Quid hujus mens nisi misericordiae holocaustum est, sed tamen per tristitiam
Abbreviated transcription (Latin):
tor non ẽ. Cum uero auditores boni ꝑ
ora docentium apłoꝵ dicta et oꝑa cog¬
noscunt. culpas suas aput semetipsos
tacite rep̃hendunt. et lacrimis in se¬
cuntur om̃e quod se egisse iniq memi¬
nerunt. Unde hic quoq de hostio qd̾
est infrontib portarum subditur. Ibi
lau abunt holocaustum. Qui enĩ sese
ꝑfidẽ inconuersatione sca dño deuoue¬
runt. holocaustum dño factisunt. S
qr adhuc multa inse decorruptibili sua
carne paciuntur. quia ad huc meis
cordis mundicia sordidis cogitationib
inquinatur. cotidie ad lacrimas rede¬
unt. assidius fletib affliguntur. Sc̃oꝵ
enum patrũ dict̾a uel facta consid̾ant.
icum se indignos pensant inportaꝵ
hostio holocaustum lauant. Ecce enim
uit. Hulli conuitium ꝓconuitio reddere.
omnia equanimit̃ tolerare. et tamen cum
hunc contumelia abore proximi illata
subito ꝑciisserit: turbatus forte aliquid
loquitur. quod loqui non debuit. Certe iste

Expanded text:
tor non est. Cum vero auditores boni per tor non est. Cum vero auditores boni per ora docentium apostolorum dicta et opera cognoscunt, culpas suas apud semetipsos taciti reprehendunt, et lacrymis insequuntur omne, quod se egisse inique meminerunt. Unde hic quoque de ostio, quod est in frontibus portarum subditur: « Ibi lavabant holocaustum. » Qui enim se per fidem in conversatione sancta Domino devoverunt, holocaustum Domino facti sunt. Sed quia adhuc multa in se de corruptibili sua carne patiuntur, quia adhuc in eis cordis munditia sordidis cogitationibus inquinatur, quotidie ad lacrymas redeunt, assiduis fletibus affliguntur: sanctorum enim Patrum dicta et facta considerant, et cum se indignos pensant, in portarum ostio holocaustum lavant. Ecce etenim vit, nulli convicium pro convicio reddere, omnia aequanimiter tolerare, et tamen cum hunc contumelia ab ore proximi illata subito percusserit, turbatus forte aliquid loquitur, quod loqui non debuit. Certe iste
Abbreviated transcription (Latin):
tarum. Gazophilatia suꝑius dixins
corda doctoꝵ. que scientie diuitias ser¬
uant. frontes autẽ portarum sunt u̾ba
atq oꝑa p̃dicatorum: inquib eos foris
agnoscumis. quales apud se intͥnsecus
uuuiant. Est autẽ hostiũ ꝑgarophilatia
singula infrontib portarum: quia unꝰ¬
quisq doctor incorde audientis intel¬
lectum aꝑit. indictis unoꝑib patrũ.
Cum enim petri apłi p̃dicationem dis¬
cutimus. cum pauli u̾ba ꝑscrutamur.
cum ioħis euangłm inuestigamus.
atq exxoꝵ uerbis auditores nr̃os ad
interiorem intellectum trahimꝰ: Quid
aliud agimus. nisi hostium in portarũ
frontib aꝑimus : Dicatur gͦ ⁊ ꝑsingula
garophilatia: hostium infrontibus
portarum. Quia si doctor hoc quod lo¬
quitur apłoꝵ dictis minune confir¬
mat. infrontib portarum hostuim ñ
habet. Et si hostiũ non habet. dici ia
gazoplalatium sp̃alis edificii non po¬
test. quia suntellectum non aꝑit doc¬

Expanded text:
tum. » Gazophylacia superius diximus tum. » Gazophylacia superius diximus corda doctorum, quae scientiae divitias servant: frontes autem portarum sunt verba atque opera praedicatorum, in quibus eos foris agnoscimus, quales apud se intrinsecus vivant. Est autem ostium per gazophylacia singula in frontibus portarum: quia unusquisque doctor in corde auditoris intellectum aperit in dictis et operibus Patrum. Cum enim Petri apostoli praedicationem discutimus, cum Pauli verba perscrutamur, cum Joannis Evangelium investigamus, atque inter haec verbis auditores nostros ad meliorem intellectum trahimus, quid aliud agimus nisi ostium in portarum frontibus aperimus? Dicatur ergo per singula gazophylacia ostium in frontibus portarum, quia si doctor hoc, quod loquitur, apostolorum dictis minime confirmat, in frontibus portarum ostium non habet: etsi ostium non habet, dici jam gazophylacium spiritalis aedificii non potest: quia si his intellectum non aperit, doc
Abbreviated transcription (Latin):
quia induunitate sua dñs ante genti¬
litatem et uideam natͦ ẽ. qui etante oĩa
scła. Dicatur ergo narratione subse¬
quenti. porta austri. orientalis et a¬
quilonis. quia redẽptor nr̃ inhuma¬
na natura. inter uideam et gentilitatẽ
na scidignatꝰ ẽ. quiꝰ et infine sinagoge
uenit. et ante untium ecclesiȩ quam
sit orientalis porta ante portã aquilo¬
nis et austri. in scda autẽ int̾ portam
austri et aquilonis. orientis porta no¬
minetur: quia et exdiuinitate ante¬
cessit omnia. et exhumanitate uenit
interomnia: Qui et decedentis uidẽe
finis factiis ẽ. et sub sequentis gentili¬
tatis initium. Igt᷑ quia ea que necdũ
dicta fuerant ut dño largiente potui¬
mus rimati sumus. et ea que sepuis
sunt replicata transcurrimꝰ: nunc ad
ea ueniamus. que sic iam ꝑordinem
dicuntur. ut in eis pene nicħ dehis
que dicta sunt replicetur. Et ꝑsin¬
gula garophilatia. hostiũ infrontib por

Expanded text:
quia in divinitate sua Dominus ante gentiquia in divinitate sua Dominus ante gentilitatem et Judaeam natus est, quia et ante omnia saecula. Dicatur vero narratione subsequenti porta austri, orientis et aquilonis: quia Redemptor noster in humana natura inter Judaeam et gentilitatem nasci dignatus est, qui et in fine Synagogae venit, et ante initium Ecclesiae, quam sit orientalis porta ante portam aquilonis et austri. In secunda autem inter portam austri et aquilonis, orientis porta nominetur. Quia et ex divinitate antecessit omnia, et ex humanitate venit inter omnia: qui et decedentis Judaeae finis factus est, et subsequentis gentilitatis initium. Igitur quia ea, quae necdum dicta fuerant, ut Domino largiente potuimus, rimati sumus, et ea quae saepius sint replicata transcurrimus: nunc ad ea venimus, quae sic jam per ordinem dicuntur, ut in eis pene nihil de his, quae dicta sunt, replicetur. « Et per singula gazophylacia ostium in frontibus por
Abbreviated transcription (Latin):
extra respiciat tamen uitus ẽ: quia
rudis auditor ⁊ adhuc agit quod car¬
nis ẽ. ⁊ tam̃ abonoꝵ numero alienus
non ẽ: potest autẽ i ꝑ orientis portam
conuersa gentilitas designari. Sed hac in
re questio animum pulsat:cur insupio¬
ri narratione a ꝓpħa prius orientał. post¬
modum aquilonis. ac de inde austri por¬
ta descͥpta est. Cũq easdem portas in inte¬
riori atrio narraret: pͥus portã austri. de¬
inde orientis. ⁊ t̾cio in loco descͥpsit aqͥlo¬
nis. Curaut̃ neundẽ ordinem quẽ ceꝑat
tenuit. sed hunc inportarum descͥptione
ꝑmistauit. ut iprius diceret orientis por¬
tam. aquilonis ⁊ austri. ⁊ pꝰmodũ anstri
iorientis et aquilonis: Sed si aquilonis
nomine gentilitas designatur. cunctis
studiose legentib liquet. quia ante sy¬
nagogam gentilitas fuit. Ham  eber ip¬
se aquo hebrei apellatisunt. exgentib
electus est. Dicatur ergo porta orienta¬
lis ante portam aquilonis et austri.

Expanded text:
extra respiciat, et tamen intus est, quia extra respiciat, et tamen intus est, quia rudis auditor adhuc agit, quod carnis est; et tamen a bonorum numero alienus non est. Potest autem et per orientis portam conversa gentilitas designari. Sed hac in re, quaestio animum pulsat, cur in superiori narratione prophetae prius orientalis postmodum aquilonis, ac deinde austri porta descripta est: cumque easdem portas in anteriori atrio narraret, prius portam austri, deinde orientis, et tertio in loco descripsit aquilonis. Cur autem non eumdem ordinem, quem coeperat tenuit, sed hunc in portarum descriptione permutavit; ut et prius diceret orientis portam, aquilonis et austri, et postmodum austri, orientis et aquilonis? Sed si aquilonis nomine gentilitas designatur, cunctis studiose legentibus liquet, quia ante Synagogam gentilitas fuit. Nam Heber ipse, a quo Hebraei appellati sunt, ex gentibus electus est. Dicatur ergo porta orientalis ante portam aquilonis et austri,
Abbreviated transcription (Latin):
penetrant. Et sunt quidã simplices qͥbene
quidem. sed uixta sensus corporeos uiuuis.
Unde ⁊ respicere exteriꝰ dicunt᷑. Quasi
enim extra respiciunt qui iuxta sensꝰ
corporeos iuuunt. Sed tam̃ exteriꝰ respi¬
cientes intus sunt. qͥa ⁊ si sensus corporeos
intelligendo transcendere nescint. fidem
tam̃ atq caritatẽ humilit̾ tenent. Et intͦ
ergosunt insp̃ali edificio ꝑ amor̃ẽ: iqͣsi foris
signari: ⁊ ꝑuestibulũ quod est exterius:
ꝑuestibulũ uero quod respicit exteriꝰ. pre¬
cepta adhuc minima figurari. Per uesti
aliis incogitatione sua et̃na meditari.
celestia sapere. eisq dicitur: inpsalmis.
hymnis. canticis spĩalib uiuere. quasi
ta cubitis longitudine ⁊ uigiiti qnq
latitudine menfurat. Dequib nume¬
ris nunc tacemꝰ: quia̾his multa iã suꝑiꝰ
diximus. Cum uero aliis p̃cipitur. uxo¬
ri uir debitũ reddat. similiter aut̃⁊
uxor iuiro. quasi uestibulum quod ex-¬
terius respicit designatur. Quodqͣuis

Expanded text:
uidam simplices qui bene quidem sed juxta sensus corporeos vivunt. Unde et exterius respicere dicuntur. Quasi enim extra respiciunt, quia juxta sensus corporeos vivunt. Sed tamen et exterius respicientes, intus sunt, quia etsi sensus corporeos intelligendo transcendere nesciunt, fidem tamen atque charitatem humiliter tenent. Et intus ergo sunt in spiritali aedificio per amorem, et quasi foris signari, et per vestibulum quod est intper vestibulum vero quod respicit exterius praecepta adhuc minima figurari. Per vestibaliis in cogitatione sua aeterna meditari, coelestia sapere, eisque dicitur in psalmis, hymnis et canticis spiritalibus vivere, quasi ta cubitis latitudine, et viginti et quinque latitudine mensuratur. De quibus numeris nunc tacemus, quia ex his multa jam superius diximus. Cum vero aliis praecipitur uxori vir debitum reddat, similiter autem et uxor viro, quasi vestibulum, quod exterius respicit designatur. Quod quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
fessione solidantur. Plana sunt uesti¬
norum. habent longitudinem. quia
inspei ꝑseuerant longanimitate.
Aiginti iquinq cubitis earum longitu¬
do mensuratur. quia resurrectionem
carnis in octaua ꝑtrinitatẽ credunt.
et eandem scãm trinitatẽ unũ ẽẽ dm̃
fatentur. Habent quoq .uͦ. cubitos in
latitudinem: quia ꝑuitam simplicem
que quinq sensib ducitur circa amo¬
rem proximi dilatantur. Et notandũ
quia postquam portarũ uestibula suꝑius
alia dicta sunt. pꝰmodũ uestibulũ quod quĩꝙ
cubitos habet. latitudinẽ exteriꝰ respicere dr̃.
Quia nunirũ sunt auditores alii. qͥ intellec

Expanded text:
fessione solidantur. Plana sunt vestifessione solidantur. Plana sunt vestim auditorum. Habent longitudinem, quia in spei perseverant longanimitate. Viginti et quinque cubitis earum longitudo mensuratur, quia resurrectionem carnis in octava per Trinitatem credunt, et eamdem sanctam Trinitatem unum esse Deum fatentur. Habent quoque quinque cubitos in latitudinem, quia per vitam simplicem quae quinque sensibus ducitur circa amorem proximi dilatantur. Et notandum quia postquam portarum vestibula superius alia dicta sunt, postmodum vestibulum quod quinque cubitos habet in latitudinem exterius respicere dicitur, quia nimir
Abbreviated transcription (Latin):
ut comprehendatis. Qui rursum ait.
Si in hac uita inxp̃o tantum sꝑantes
b hominib. Diuine autẽ uirtitis mys¬
teria que comp̃hendi non possunt. ñ
intellectu discutienda sunt. sed fide ue¬
neranda sciendum ttaq nobis ẽ: quia
quiequid ratione hominis comp̃hendi
potest. mirum iam ẽẽ non potest. sed
sola ẽ inmiraculis ratio potentia faci¬
entis. Ecee dum de resurrectione car¬
nis loquimur. ab exposicionis ordine
paululũ digressi sumus. Ad ea gͦ que
cepimus redeamus. Habent autem
interiores porte uestibula. que uigin¬
ti iquinq cubitis in longitudine me¬
tiunt᷑. Si enim octo ter ducimus. ad
iuginti quatuor ꝑuenimus. cui unꝰ
additur. ut uiginti ⁊quinq teneamꝰ.
Auditores ⁊ enim boni qui quasi q̃dã
uestibula sunt portarum et̾ne spei
longanimitatem tenent. Detauum
diem intrinitatis fide sustinent.
Que trinitas quia unus deus ẽ. octo
quidem terducunt. sed in uniuis dĩ con¬

Expanded text:
ut comprehendatis . Qui rursus ait: ut comprehendatis . Qui rursus ait: Si in hac vita tantum in bus hominibus . Divinae autem virtutis mysteria quae comprehendi non possunt non intellectu discutienda sunt, sed fide veneranda. Sciendum itaque nobis est quia quidquid ratione hominis comprehendi potest mirum esse jam non potest, sed sola est in miraculis ratio potentia facientis. Ecce dum de resurrectione carnis loquimur, ab expositionis ordine paululum digressi sumus. Ad ea ergo quae coepimus redeamus. 11. Habent autem interiores portae vestibula, quae viginti et quinque cubitis in longitudinem metiuntur. Si enim octo ter ducimus, ad viginti et quatuor pervenimus. Cui unus additur, ut viginti et quinque teneamus. Auditores etenim boni, qui quasi quaedam vestibula sunt portarum, aeternae spei longanimitatem tenent, octavum diem in Trinitatis fide sustinent. Quae Trinitas, quia unus est Deus, octo quidem per tria ducunt, sed in unius Dei con
Abbreviated transcription (Latin):
tan nec dum p̃uales discitere temet¬
ipsum. Perpende rogo si uales quomo¬
petre duricia ꝑcussione urge undas
emanauit. quomodo aaron uirga
sicca floruit. quomodo exeiuis genere
ueniens uirgo concepit. quomodo
et post partum uirgo ꝑmansit. quomͦ
quatriduanus mortuus uissione sus¬
citatus. ligatis manib ac pedib de se¬
pulcro exiit.quem post modum solui
dñs ꝑdiscipulos uissit. qͦmodo idem re¬
demptor nr̃. in uera carne atq ossibus
resurgens clausis hostiis ad discipulos
intrauit. Ecce hec in uestigare non ua¬
les: et tamen credis. Cur gͦ de resurrec¬
tionis gła disputando ⁊ discutiendo
dubitas. qͥ tã multa misteria sine dis
cussione credidisti: Qui tamen si re¬
surrectionẽ carnis non credis. omĩa
sine causa credidisti: quia et inhoc
angłoꝵ spectaculo uideris quidem ue¬
lociter currere: sed postquam cursum
ꝑegeris. ne brauiũ accipias aduersaris.
Unde ꝑpaulum dicitur. Sic currite

Expanded text:
tan necdum praevales discutere temettan necdum praevales discutere temetipsum. Perpende, rogo, si vales, quomopetrae duritia percussione virgae undas emanavit , quomodo Aaron virga sicca floruit , quomodo ex ejus genere veniens Virgo concepit, quomodo et in partu virgo permansit ; quomodo quatriduanus mortuus, 1396 jussione suscitatus, ligatis manibus ac pedibus de sepulcro exiit, quem postmodum solvi Dominus per discipulos jussit ; quomodo idem Redemptor noster, in vera carne atque ossibus resurgens, clausis ostiis ad discipulos intravit. . 10. Ecce haec investigare non vales, et tamen credis. Cur ergo de resurrectionis gloria disputando et discutiendo dubitas, qui tam multa mysteria sine discussione credidisti? Qui tamen si resurrectionem carnis non credis, omnia sine causa credidisti, quia et in hoc angelorum spectaculo videris quidem velociter currere, sed postquam cursum peregeris, ne bravium accipias adversaris. Unde per Paulum dicitur: Sic currite,
Abbreviated transcription (Latin):
se quodnon erat. Sed si non potes re¬
surrectionis effectum ratione comp¬
hendere. ꝑpende quam multa sunt que
non intelligis. qualit̾ sint: ⁊ tam̃ ẽẽ non
dubitas. Dic si nosti gyrum celi rogo. t̾re
cardines. aquarum abyssus. ubi finum¬
tur. ubi suspensi sunt:. Scimus autem
qͥa quod ex nichilo factum ẽ: pendet in
nichilo. Sed si est aliquid quod dr̃ nichilũ:
iam nichil non ẽ. Si aut̃ nehil ẽ nichilũ.
nusquam mundi moles dependet. nec
est ubi sit. quod creatum est ut sit. Omͦ
ergo nusquam ẽ quod nouimus qr ẽ:¬
Q uomodo: Sed hec fortasse adte multa
siunit. Ad temetipsum homo reuertere
certe exspũ es creatus et limo: uno in¬
uisibili. altero uisibili. uno insensibili
altero sensibili. Quomodo ergo ꝑmisteri
fieri res non diu̾sa. ita ut intanta conue¬
nientia misceretur sp̃c ⁊lunus. ut cũ
caro atteritur. sp̃c marceat: icum sp̃c
affligitur caro contabescat: Sed forsi¬

Expanded text:
se quod non erat. 9. Sed si non potes rese quod non erat. 9. Sed si non potes resurrectionis effectum ratione comprehendere, perpende quam multa sunt quae non intelligis qualiter sint, et tamen esse non dubitas. Dic, rogo, si nosti gyros coeli, terrae cardines, aquarum abyssos, ubi finiuntur, ubi suspensi sunt? Scimus autem quia quod ex nihilo factum est pendet in nihilo. Sed si est aliquid quod dicitur nihilum, jam nihil non est. Si autem nihil est nihilum, nusquam mundi moles dependet, nec est ubi sit quod creatum est ut sit. Quomodo ergo nusquam est quod novimus quia est? Sed haec fortasse ad te multa sunt, ad temetipsum homo revertere. Certe ex spiritu es creatus et limo, uno invisibili, altero visibili; uno sensibili, et altero insensibili. Quomodo ergo permiscerfieri res non diversa, ita ut in tanta convenientia misceretur spiritus et limus, ut cum caro atteritur spiritus marceat, et cum spiritus affligitur caro contabescat? Sed forsi
Abbreviated transcription (Latin):
capillis atq unguib distinctus. ita
ut capilli molliores carnib. et ungues
ẽẽnt teneriores ossib. carnib duriores:
Si igitur tot ⁊ tanta ex uno semine
⁊specie distincta sunt. et tam̃ infor¬
ma remanent coniuncta. quid mirũ
si possit omp̃s deus in illa resurrectione¬
inortuorum carnem hominis distingue¬
re a carne bestiarum. ut unus idẽq
pulius et non resurgat inquantũ pul¬
uis lupi et leonis est: et tam̃ resurgat
in quantum pulius ẽ hominis: Uide¬
itaq homo qualit̃ aduitam uenisti: ut
nequaquam dubttes ad uttam qualit̃
redeas. Curautẽ ratione tus comp̃hen¬
dere quomodo redeas. qui ignoras qͦmͦ
uenistĩ. Da potentie creatoris tui quod
comp̃hendere non uales detemetipso
Certe enĩ quia cu ext̾ra factus es. t̾ra
uero exnichilo: tu es creatus ex mchi¬
lo. ne qͦ decarms tue resurrectione
desperes. ꝑpende prudent̃. quia minꝰ
est deo reparare quod erat. quam fecis¬

Expanded text:
capillis atque unguibus distinctus, ita capillis atque unguibus distinctus, ita ut capilli molliores carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus duriores? Si igitur tot et tanta ex uno semine per species distincta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit ommortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis, et non resurgat, in quantum pulvis lupi et leonis est, et tamen resurgat, in quantum pulvis est hominis? itaque, homo, qualiter ad vitam venisti, et nequaquam dubites ad vitam qualiter redeas. Cur autem ratione vis comprehendere quomodo redeas, qui ignoras quomodo venisti? Da potentiae Creatoris tui quod comprehendere non vales de temetipso. Certe enim quia tu ex terra factus es, terra vero ex nihilo, tu es creatus ex nihilo. Ne ergo de carnis tuae resurrectione desperes, perpende prudenter quia minus est Deo reparare quod erat quam fecis
Abbreviated transcription (Latin):
arbores insius fluctib proferunt:
Si ergo exsemine arboris quod uide
rinon potest produci potest. cur de
puluere carnis huinane diffiditur.
quia exeo reparari forma ualeat que
non uidetur. Sepe enim obicere in a¬
nem questiunculam solent quadi
cunt. Carnem
lupus comedit. lupũ leo deuorauit. leo
moriens adpuluerem rediit. Cum pulius
ille suscitatur. quomodo caro hominis
alupi et leonis carne duiditur: Qͥb
quid respondere aluid debemus. nisi ut pͥꝰ
cogitent qualit̾ in hunc mundũ uenerint.
et tunc in uenient qualit resurgant. Cer¬
te tu homo qui loqueris: aliquando in
matris utero spuma sanguinis fuisti.
Ibi quippe expatris semine imatris san¬
guine paruus acliquidus globus eras
Dic ergo si nosti qualit ille humor semi¬
nis in ossibus duruit. qualit̃ in medul¬
lis liquidꝰ remansit. qualtt̃ inneruis
soliqͥatus ẽ : qualiter incarnib creuit.
qualiter incute extensus ẽ: qualit in

Expanded text:
arbores in suis fructibus proferunt? arbores in suis fructibus proferunt? Si ergo ex semine arborum quod videri 1395 non potest produci potest, cur de pulvere carnis humanae diffiditur quia ex eo reparari forma valeat quae non videtur? 8. Saepe autem objicere inanem quaestiunculam solent, qua cunt: Carnem hominis lupus comedit, lupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit, cum pulvis ille suscitatur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dividitur? Quibus quid respondere aliud debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hunc mundum venerint, et tunc invenient qualiter resurgant? Certe tu homo qui hoc loqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti, ibi quippe ex patris semine et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic, rogo, si nosti, qualiter ille humor seminis in ossibus duruit, qualiter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute extensus est, qualiter in
Abbreviated transcription (Latin):
nem p̃dicant. Sol enĩ cocidie nr̃is ocłis
moritur. cotidie resurgit. Stelle ma¬
tutimnis horis nobis occidunt: uesꝑe
re surgunt. Arbusta estiuis tempori¬
b plena foliis. florib ac fructib uide¬
miis: que hyemali tempore nuda fo¬
lus. Norib ac fructib quasi aridare¬
manent. Sed uernali sole redeunte.
cum a radice humor resurrexerit.
suo tterum decore uestiuntur eur gͦ
de hominib diffiditur. quod fieri in
lignis iudetur : Sed sepe puluerem
putrescentis carnis. aspiciunt ⁊ dicĩct
Inde ossa umedulle. unde caro uel
capilli in resurrectione poterunt re¬
parari : Hec itaq requirentes parua
semina ingentium arboꝵ uideant:
atq si possunt dicant. ubi in eis latet
tanta moles roboris. tanta diu̾sitas
ramoꝵ. tanta multitudo ⁊ uiridi¬
tas folioꝵ. tanta species florum.
tanta ub̃tas sapoꝵatq odor fructuũ.
Hunquid nam semina arborum odo¬
rem uel saporem abent. quẽ ipse pꝰ

Expanded text:
nem praedicant. Sol enim quotidie nostris oculis nem praedicant. Sol enim quotidie nostris oculis moritur, quotidie resurgit. Stellae matutinis horis nobis occidunt, vesperi resurgunt. Arbusta aestivis temporibus plena foliis, floribus, ac fructibus videmus, quae hiemali tempore nuda foliis, floribus ac fructibus, et quasi arida remanent, sed vernali sole redeunte, cum a radice humor surrexerit, suo iterum decore vestiuntur. Cur ergo de hominibus diffiditur, quod fieri in lignis videtur? Sed saepe pulverem putrescentis carnis aspiciunt et dicunt: Unde ossa et medullae, unde caro vel capilli poterunt in resurrectione reparari? Haec itaque requirentes, parva semina ingentium arborum videant, atque si possunt dicant: Ubi in eis latet tanta moles roboris, tanta diversitas ramorum, tanta multitudo et viriditas foliorum, tanta species florum, tanta ubertas, sapor atque odor fructuum? Nunquidnam semina arborum odorem vel saporem habent, quem ipsae post
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m qui reformabit corpus humilita¬
tis nr̃e. configuratum corꝑi claritatis
sie. Hinc iterum dicit. Si enim credi¬
mus quia iħc mortiuis ẽ et resurrex̃:
ita et deus eos qui dormierunt ꝑ iħm
ad ducet cum eo. Qui rursus ait. Pri¬
mitie dormientium xp̃c. Si enim nos
a mortis somno non surgemus. qͦmͦ
resurrectionẽ dñicã pͥmicias habemꝰ:
Ecce ueteres ac noui patres uno sibi
spũ de carnis resurrectione concordant.
Ecce ipsa ꝑ se ueritas prius uoce docuit.
quod de resurrectione carnis post modũ
oꝑe demonstrauit. Et tamen adhuc qͦꝵ¬
dam infir¬
mitas fidẽ ñ habet.
indomo fidĩ stans. Sedmirari solent
qualit᷑ caro reiriuiscere possit expuluere.
Mirentur igitur amplitudinẽ celi. mo¬
lem terre abyssos aquarũ. omnia que
inmundo sunt. ipsos quoq angłos ere¬
atos ex nichilo. Mimis est ualde aliqͥd
ex aliquo facere. quam omnia ex n¬
chilo fecisse. Ipsa nobis elementa. ipse
rerum species. resurrectionis imnagi¬

Expanded text:
 qui reformabit corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae . Hinc iterum dicit: Si enim credimus quod Jesus mortuus est et resurrexit, ita et Deus eos qui dormierunt per Jesum, adducet cum eo . Qui rursus ait: Primitiae dormientium Christus . Si enim nos a mortis somno non surgimus, quomodo resurrectionem dominicam primitias habemus? 7. Ecce veteres ac novi Patres uno sibi spiritu de carnis resurrectione concordant. Ecce ipsa per se Veritas prius voce docuit quod de resurrectione carnis postmodum opere demonstravit, et tamen adhuc quorumdam infirmitas fidem non habet in domo fidei stans. Sed mirari solent qualiter caro reviviscere possit ex pulvere. Mirentur igitur altitudinem coeli, molem terrae, abyssos aquarum, omnia quae in mundo sunt, ipsos quoque angelos creatos ex nihilo. Minus est valde aliquid ex aliquo facere quam omnia ex nihilo fecisse. Ipsa nobis elementa, ipsae rerum species, resurrectionis imagi
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Uiuificabit nos post duos dies.
indie tercia suscitabit nos. et uiuemus
in conspectu eius. Hinc ẽ quodcum de
semet ipso dũs loqueret᷑. adiunxit. No¬
lite mirari hoc: quia uenit hora in qͣ
omnes qui in monumentis sunt audi¬
ent uocem filu dĩ. Et procedent. qui bo¬
na egerunt in refurrectionẽ uite. qui
uero mala egerunt in resurrectionẽ
iudicii. Hinc paulus ait. Unde etiã¬

Expanded text:
ait: Vivificabit nos post duos dies, ait: Vivificabit nos post duos dies, in die tertia suscitabit nos, et vivemus in conspectu ejus semetipso Dominus loqueretur, adjunxit: Nolite mirari hoc, quia venit hora, in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem ejus, et procedent, qui bona egerunt, in resurrectionem vitae: qui vero mala egerunt, in resurrectionem judicii . Hinc Paulus ait: Si eni
Abbreviated transcription (Latin):
Sitiuit inte anima mea: quam mul¬
tipliciter ⁊ caro mea. Sttunt anima
ut dm̃ uideat. Caro quid fitit. insi
ut resurgat: Hinc iterum dicit. Au¬
fer spm̃ eoꝵ et deficient. et inpulue¬
rem suum reuertentur. Moxq de
carnis resurrectione subiungit.
mitte spm̃ tuũ et creabunt᷑. et reno¬
uabis faciem terre. Hinc iterũ dicit. Ex¬
urge d̾ in reqͥem tuã tu ⁊ archa sc ĩficationis tue
Exurrexit enim dominus m requiem suam
cum caruem suam de sepulero susci¬
tauit. Post hunc quoq exurgit et ar
cha: quia resurgit ecoła. Hinc ꝑ eundẽ
propħam dequo loquimur scͥptũ ẽ.
Ossa arida i audite uerbũ dñi. Hec dicit
dñs ossib his. Ecce ego intromitta in
uobis spm̃ et uiuetis: et dabo supuos
neruos et suecrescere faciam suꝑuos car¬
nes et suꝑ extendam inuos cutem. et
dabo uobis sp̃m et uiuetis. Hinc ẽ quod
ꝓpħa alius in resurrectione dñi huma¬
num genus uidit infine suscitari. atq

Expanded text:
Sitivit in te anima mea, quam mulSitivit in te anima mea, quam multipliciter et caro mea . Sitit anima ut Deum videat; caro quid sitit, nisi ut resurgat? Hinc rursus ait: Aufer spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum revertentur . Moxque de carnis resurrectione subjungit: Emitte spiritum tuum, et creabuntur, et renovabis faciem terrae . Hinc iterum dicit: Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae . Exsurrexit enim Dominus in requiem suam cum carnem suam de sepulcro suscitavit. Post hunc quoque exsurgit et arca, 1394 quia resurgit Ecclesia. Hinc per eumdem prophetam de quo loquimur scriptum est: Ossa arida, audite verbum Domini. Haec dicitDeus ossibus his: Ecce ego intromittam in vos spiritum, et vivetis. Et dabo super vos nervos, et succrescere faciam super vos carnes, et superextendam in vos cutem, et dabo vobis spiritum, et vivetis . Hinc est quod propheta alius per resurrectionem Domini humanum genus vidit in fine suscitari, atque
Abbreviated transcription (Latin):
mis et ualde lugubre ẽ. quod quosdam
in eccła stare ⁊ de carnis resurrectione
dubitare cognouimus. hanc autẽ anti¬
qui patres uenturam ẽẽ eertissime cog¬
nouerunt: etiam cum nullum adhuc
eiusdem exemplum resurrectionis te
nerent. Qua igitur dãpnatione digni
sunt. qui ⁊ exemplũ iã dñice resurrecti¬
onis acceꝑunt. et tam̃ ad huc de resur¬
rectione diffidunt: Pignꝰ tenent. et fi¬
dem non habent. Eccl̃am replent: sed¬
quia de resurrectione sua dubitant.
mente uacua stant. De hac ꝑbeatum
meus uinit. et in nouissimo die resur
recturus sum. ⁊ rursum circũdabor
pelle mea. uncarne mea uidebo dm̃.
Quem uisurus sum ego ip̃se et oculi
mei conspecturi sunt: ⁊ non alius.
cendunt in terram. In terra enĩ mor¬
tui non spũ sed corpore descendunt.
In conspectu ergo dñi procedunt qui
interra descendunt. quia resurgendo
ad iudiciũ ueniunt. qui nunc inpul¬
uere putrescunt. Hinc iterum dicit.

Expanded text:
mis et valde lugubre est, quod quosdam mis et valde lugubre est, quod quosdam in Ecclesia stare, et de carnis resurrectione dubitare cognoscimus. Hanc autem antiqui Patres venturam esse certissime crediderunt: et etiam cum nullum adhuc ejusdem resurrectionis exemplum tenerent. Qua igitur damnatione digni sunt qui et exemplum jam dominicae resurrectionis acceperunt, et tamen adhuc de resurrectione diffidunt: pignus tenent, et fidem non habent; Ecclquia de resurrectione sua dubitant, mente vacua stant. De hac resurrecmeus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum, et rursum circumdabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum; quem visurus sum ego ipse, et oculi mei conspecturi sunt, et non alius .cendunt in terram . In terra enim mortui non spiritu, sed corpore descendunt. In conspectu ergo Domini procidunt qui in terram descendunt, quia resurgendo ad judicium veniunt qui nunc in pulvere putrescunt. Hinc iterum dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑. iure oc tauiis appellatur. In quo
⁊ caro nr̃a resurget expuluere: ut si¬
ue bona siue mala que egit. recipiat
quoq die fieri circumcisio iubetur.
Nam ꝑmenbrum quod circũ ciditur:
mortalis propagatio generatur. deceden¬
tium ⁊ succedentium numerus auget᷑
Sedquia in resurrectione mortuorũ
nec carnis iam propagatio agitur.⁊
decessio atq successio nulla erit. quia
cipit᷑ prepuciũ incidi. Ibi enim locũ
iam carnis ꝓpagatio ñ habet. ubi resur¬
gens caro ꝑseuerantiam ẽt̃nitatis ha¬
bet. Per hoc menbrum mat̾ uirgo des¬
cendit. que dm̃ in utero sine uiri ad
et̾ne patrie głam insua resurre:tione
monstrauit. Qui surgens amortis ĩ a
non moritur. et mors ei ultra non dñabit᷑
Nobis quoq exemplum dedit. ut ea fie¬
ri iidie ultimo de nr̃a carne credamus.
que facta de carne illuis in die resurrec¬
tionis agnouimus. S quia sermo nob̾
de carnis resurrectione se uitulit. tͥste ni¬

Expanded text:
sequitur, jure octavus appellatur. In quo sequitur, jure octavus appellatur. In quo et caro nostra resurget ex pulvere, ut sive bona, sive mala quae egit, recipiat  quoque octavo die fieri circumcisio jubetur. Nam per membrum quod circumciditur mortalis propagatio generatur, decedentium quoque et succedentium numerus augetur. Sed quia in resurrectione mortuorum nec carnis jam propagatio agitur, et decessio atque successio nulla erit, quia cipitur praeputium incidi: ibi enim locum jam carnis propagatio non habet, ubi resurgens caro perseverantiam aeternitatis habet. Per hoc membrum mater virgo descendit, quae Deum in utero sine virilis aeternae patriae gloriam in sua resurrectione monstravit: qui surgens a mortuis jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur: nobisque exemplum dedit, ut ea fieri in die ultimo de nostra carne credamus, quae facta de carne illius in die resurrectionis agnovimus. Sed quia sermo nobis de carnis resurrectione se intulit, triste ni
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc unum tibi de est. Si uis ꝑfectꝰ
ẽẽ: uade et uende onmnia que habes et
da pauꝑibus. et habebis thesauru ince¬
lo: ⁊ ueni sequere me. Inquib u̾bis oc̃¬
tauum quidem gͣdũ uidit. sed ascende¬
re noluit: quia tristiᷤ abscessit. Qͥs quis
itaq contemptis rebꝰ temporalib et̾nita¬
tis contemplatione pascitur. celestis reg¬
ni gaudia rimatur. post septẽ gradus
quos timendo et oꝑando atq intellectu
sapientie succrescendo tenuit. oc tauo gra¬
du interioris porte aditum intrauit.
Per octauum quoq numerum. et dies
et̃ni uidicũ ⁊carnis resurrectio desig¬
natur.nde et psalmus qui pro octa¬
ua scribitur: a pauore iudicii est incho¬
atus cum dicitur. Dñe ne inira tua ar¬
grias me: neq in furore tuo corripias me.
Hunc enu tempꝰ ẽ miscdie : in illo aut̃
iudicio dies ire. In quo uidelicet die
omne hoc tempꝰ finitur: quod septẽ
diebus uoluitur. Qui autẽ pꝰ uͭui. dies

Expanded text:
Adhuc unum tibi deest: Si vis perfectus Adhuc unum tibi deest: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesaurulo, et veni sequere me. » In quibus verbis octavum equidem gradum vidit, sed ascendere noluit, quia tristis abscessit. Quisquis itaque contemptis rebus temporalibus aeternitatis contemplatione pascitur, coelestis regni gaudia rimatur, post septem gradus quos timendo et operando atque intellectu sapientiae succrescendo tenuit, octavo gradu interioris portae aditum intravit. Per octavum quoque numerum, et dies aeterni judicii et carnis resurrectio designatur. Unde et psalmus qui pro octavo scribitur, a pavore judicii est inchoatus, cum dicitur: « Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . » Nunc enim tempus est misericordiae: in illo autem judicio dies irae, in quo videlicet die omne hoc tempus finitur, quod septem diebus evolvitur. Quia autem post septem dies
Abbreviated transcription (Latin):
uite mysteria designant᷑: quam in secre¬
tis suis ꝑfecte inteilligunt. qui iam cunc¬
ta temporalia mente transcendere no¬
uerunt. qui presentem uitam que sep¬
tem dierum curriculo euoluitur ple¬
ne despiciunt. qui de intima contempla¬
tione pascuntur. Habent igitur porte
sp̃alis edificii septem gradus. quia ti¬
morem dñi. pietatem. et scientiam. for¬
titudinem et consilium. intellectum
⁊ sapientiam. suis auditorib predicant
Sed cum iam omnia dimitti precipiunt.
cum nichil in hoc mundo diligi admo¬
nent. nil adꝑfectum teneri. cũ contem¬
plationi celestis patrie intendi atq in
eius suadent misteriis delec tari: gra¬
dum addunt ad interiora traiciunt.
Iste gradus docente ueritate cuidam osten¬
sus est. cuicum legis precepta dicerent᷑.
respondit. Hec omnia custoclun aui¬
uentute mea. Quasi enim iam in .uͭuͦ.
gͣdibꝰ stabat. cum ai uuentute sua oĩa
custodisse se diceret. Sed ei mox dicitt᷑

Expanded text:
vitae mysteria signantur, quam in secrevitae mysteria signantur, quam in secretis suis perfecti intelligunt, qui jam cuncta temporalia mente transcendere noverunt, qui praesentem vitam quae septem dierum curriculo evolvitur plene despiciunt, qui de intima contemplatione pascuntur. Habent igitur portae spiritalis aedificii septem gradus, quia timorem Domini, pietatem et scientiam, fortitudinem et consilium, intellectum et sapientiam suis auditoribus praedicant. Sed cum jam omnia dimitti praecipiunt, cum nihil in hoc mundo diligi admonent, nil per affectum teneri, cum contemplationi coelestis patriae intendi, atque in ejus suadent mysteriis delectari, gradum addunt, et ad interiora trajiciunt. Iste gradus, docente Veritate, cuidam ostensus est, cui cum legis praecepta dicerentur, respondit: Haec omnia custodivi a juventute mea . Quasi enim jam in septem gradibus stabat, cum a juventute sua omnia custodisse se diceret. Sed ei mox dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
porta exterior pateat. Non potui uo¬
bis loqui quasi sp̃alib sed quasi carna¬
lib. Tanꝗͣ paruulis in xp̃o: lac uobis
tiam loquimur interꝑfec tos  ide¬
amus utrũ eadem ipsa sit porta in¬
terior: et exterior. Sapientib et insipi¬
entib debitor sum. Quirursum dicit.
Siue mente excedimus deo. siue sobru
sumus uobis. In hoc enum quod contem¬
plando ⁊ loquendo sapientib mente exce¬
dit. porta interior est. In hoc uero quod par¬
uulis sobrie inpredicatione se temperat.
et quanta ebrietate sp̃c in fundatur in
mente cũ p̃dicat non oftendit. exterio¬
rã portam se ẽẽ manifestat. Ipsi itaq ⁊
exteriores porte nobis sunt et interiores:
qui nos in pͥmo aditu fidĩ. spei atq cari¬
tatis instituunt: et cũ iam proficienti¬
bus celestis regni misteria predicant.
ꝑsubtiliorem sensum: nos ad interiora ꝑ¬
ducunt. Unde ⁊ ꝑseptem gradꝰ prius
ascensus earum describit᷑. ⁊ post modũ
ꝑ octo. Per octauũ et enim gradũ illius

Expanded text:
potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus, tanquam parvulis in Christo lac vobis tiam loquimur inter perfectos . Videamus utrum ipsa eadem sit porta interior et exterior: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Qui rursum dicit: Sive mente excedimus, Deo; sive sobrii sumus, vobis . In hoc enim quod contemplando et loquendo sapientibus mente excedit, porta interior est; in hoc vero quod parvulis sobrie in praedicatione se temperat, et quanta ebrietate spiritus infundatur in mente cum praedicat non ostendit, exteriorem portam se esse manifestat. Ipsi itaque et exteriores portae nobis sunt et interiores, qui nos et in primo aditu fidei, spei atque charitatis instituunt, et cum jam proficientibus coelestis regni mysteria praedicant, per subtiliorem sensum nos ad interiora perducunt. 4. Unde et per septem gradus prius ascensus earum describitur, et postmodum per octo. Per octavum etenim gradum illius
Abbreviated transcription (Latin):
ascendi dicitur. istarum uero octo gradu¬
um ascensus ẽẽ ꝑhibetur: quia et inue¬
neratione legis septimus dies fuit. E
innouo testamento octauus dies in
sacramento ẽ is uidelicet qui dm̃cus
appellatur. qui tercus apassione octa¬
iuis a conditione ẽ: quia septimũ seqͣt᷑.¬
ligimus scõs apłos de signari. qui ui¬
delicet pͥmi nobis sunt sc̃ẽ eccłȩ predi¬
catores ⁊ fidem nos spem atq caritatẽ
summopere tenere docuerunt: ipsi ita-¬
q nobis in his uirtutib porte sunt.
qui nos ꝑ easdem uirtutes ad interiorẽ
intellectum et̾ne sapientie ꝑducunt
Sed si ipsi exteriores porte sunt. quos
accipimus interiores: Si uero ipsi in¬
teriores sunt. qͦs intelligimus exterio¬
res: Qua in re intelligi utilit potest:
quia ipsi nobis et exteriores simul. et
interiores portesunt. Cum enim ad¬
huc in choantib non alta et mystica.¬
sed quedam que capi preualent p̃dicãt:

Expanded text:
ascendi dicitur, istarum vero octo graduascendi dicitur, istarum vero octo graduum ascensus esse perhibetur, quia et in veneratione legis dies septimus fuit, et in novo testamento octavus dies in sacramento est, is videlicet qui Dominicus appellatur, qui tertius a passione, sed octavus a conditione est, quia et septimum seqligimus sanctos apostolos designari, qui videlicet primi nobis sunt sanctae Ecclesiae praedicatores, et fidem nos, spem atque charitatem summo opere tenere docuerunt: ipsi itaque nobis in his virtutibus portae sunt, qui nos per easdem virtutes ad interiorem intellectum aeternae sapientiae perducunt: sed si ipsi exteriores sunt portae, quos accepimus interiores? Si vero ipsi interiores sunt, quos intelligimus exteriores? Qua in re intelligi utiliter potest, quia ipsi nobis exteriores simul et interiores portae sunt. Cum enim adhuc inchoantibsed quaedam quae capere possint praedicanda
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ pꝰquam singule in oriente et aqͥlo¬
ne ⁊ austro porte descripte sunt. cum
interioris atrii rursum porte singule
in austro ⁊ oriente ⁊ aquilone describun¬
tur. aspirante dño magna intentione
opus ẽ: sinum tante profunditatis in¬
dagare. Si enim portarũ nomine scõs
p̃dicatores accipimus. sciendum nob̾
ẽ quia una ẽ eccł̃a in p̃dicatorib testam̃¬
ti ueteris ac noui. Porte autem septẽ
formen grãm concordit p̃dicant. oc tauũi
uero gͥdum annuntiant retͥbutionis
et̃ne. Unde scriptum ẽ. Da partes uͭuͦi.
nec non ⁊ octo. Quid itaq dicere possu¬
mus exteriores portas nisi antiquos
patres fuisse. qui ꝑp̃cepta legis nouerant
oꝑa populi magis quã corda custodire. ut
interiores portas predicatores sc̃e eccłe de
beamus accipere. qui sp̃alib monitis disci¬
puloꝵ suoꝵ corda custodiunt. ne malis
que non faciunt uel incogitatiombus de¬
lectentur: Perillas enim septem gradib¬

Expanded text:
autem postquam singulae in Oriente et Aquiloautem postquam singulae in Oriente et Aquilone et Austro portae descriptae sunt, cur interioris atrii rursum portae singulae in Austro et Oriente atque Aquilone describuntur? Aspirante Domino, magna intentione opus est sinum tantae profunditatis indagare. Si enim portarum nomine sanctos praedicatores accipimus, sciendum nobis est quia una est Ecclesia in praedicatoribus testamenti veteris ac novi. Portae autem septem formem gratiam concorditer praedicant. Octavum vero gradum annuntiant retributionis aeternae. Unde scriptum est: « Da partem septem nec non et octo . » Quid itaque dicere possumus exteriores portas nisi antiquos patres fuisse, qui per praecepta legis noverant opera populi magis, quam corda custodire? ut interiores portas praedicatores sanctae Ecclesiae debeamus accipere, qui spiritalibus monitis discipulorum suorum corda custodiunt, ne malis quae non faciunt, vel in cogitationibus delectentur. Per illas enim septem gradib
Abbreviated transcription (Latin):
Quid itaq interius atrium. quid tha¬
lamus. quid fions. quid uestibulũ. quid
celatura signet late iam suꝑius diximꝰ:
Hecoportet ut ineisdem iterũ. sed inhis
solunmodo que necdum dicta sunt oc¬
cupemur. Hunc gͦ querendũ nob̾ ẽ que
iste tres porte interiores sunt: uel qͥd ẽ
quod carundem portarum uestibula .xͭx.
quinq cubitis in longitudine et quinq
non septẽ sicut de portis exteriorib dictũ
fuerat. sed octo gradib ascenditur. Porta
enim atru interioris que suꝑius dicta ẽ:
de his tribus portis interiorib non est:
Quia illa contra orientis et aquilonis
portam respicere dicit᷑: iste autem singłe
interius ad austrum uel orientẽ ⁊ aqui¬
lonem posite ẽẽ memorant᷑. Unde recte
ꝑ illam aditus interior de signatur: qͥa
sicut p̃cedenti locutione iam dictum
est uel uideis uel etiam gentib uel in¬
choantib atq in bono oꝑe ꝑseuerantib.
uel abono cadentib sed post culpas ꝑ
penitentiam surgentib patet. Hunc

Expanded text:
Quid itaque interiori atrio, quid thalamo, quid frontibus, quid vestibulo, quid caelatura signetur, late jam superius diximus , nec oportet ut in eisdem iterum, sed in his solummodo quae necdum dicta sunt occupemur. Nunc ergo quaerendum nobis est quae istae tres portae interiores sint, vel quid est quod earumdem portarum vestibula viginti quinque cubitis in longitudine, et quinqunon septem, sicut de portis exterioribus dictum fuerat, sed octo gradibus ascenditur. Porta enim atrii interioris quae superius dicta est de his tribus portis interioribus non est, quia illa contra Orientis et Aquilonis portam respicere dicitur, istae autem singulae interius ad Austrum vel Orientem et Aquilonem positae esse memorantur. Unde recte per illam aditus interior designatur, quia, sicut praecedenti locutione jam dictum est, vel Judaeis et gentilibus, vel inchoantibus atque in bono perseverantibus, vel a bono cadentibus, sed post culpas per poenitentiam surgentibus patet. Nunc