comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubiunum nomen ccudis: unus ẽ dr̃ sicut de semine dic
n&uo benedicentur omnes genter. Non dix̃ insemini
cum dictumẽ in nomine. Non in nominibus quomodo¬
ibi insemine: Non in seminibus probatur : unus dr̃ pater
audiumur in quo nomine bapti zemus. minisaros. Nos
fecisti & dixisti nobis. Ite baptizate in nomine patris
quo ergo codgentes inquit: putaui quia dixit. Ite bap¬
tias ad genles apłimissi sunt: Se ad gentes. ad om̃s
linguas: hoc significauat spr̃ scĩ. dunsus in linguis
unitus in columba: hac linguae diuiduntur. Hac
columba copulat: linguȩ gentium concordarunt¬
& una lingua a fricȩ discordauit: Quid eui dentius
fr̃s mei. in colum ba unitas: in linguis. gentium socie¬
tas: aliquando enim linguȩ ꝑ suꝑbiã discordauer̃s
Et tunc sunt factȩ linguae exc unamul tace Pose di¬
luiuum enim suꝑbi quidã homines. uelud aduersus
dm̃ semunire quȩrentes: quasi aliquid es r& & cel sũ
dõ aut aliquid tutũ suꝑbiae. Orecerunt turrem

Expanded text:
Ubi unum nomen audis, unus est Deus: sicut de semine Abra tuo benedicentur omnes gentes: non dixit, In semicum dictum est, in nomine, non, in nominibus; quomodoibi, in semine, non, in seminibus; probatur unus Deus Pater eaudivimus in quo nomine baptizemus, ministros nos fecisti, et dixisti nobis, Ite, baptizate in nomine Patris Quo ergo? Ad gentes, inquit. Putavi quia dixit, Ite, baptias: ad gentes Apostoli missi sunt; si ad gentes, ad omnes linguas. Hoc significavit Spiritus sanctus divisus in linguis, unitus in columba. Hac linguae dividuntur, hac columba copulat. Linguae gentium concordarunt, et una lingua Africae discordavit? Quid evidentius, fratres mei? In columba unitas, in linguis gentium societas. Aliquando enim et linguae per superbiam discordaverunt, et tunc sunt factae linguae ex una multae. Post diluvium enim superbi quidam homines, velut adversus Deum se munire conantes, quasi aliquid esset excelsum Deo, aut aliquid tutum superbiae, erexerunt turrim;
Abbreviated transcription (Latin):
tate ut potesdas abeo non transir& in clterum. Quamuir¬
eodonante: hocibi didicit: &unde probamur qui aiam
& hoc nouerat iohannes qui a bapti zaturus erat dnr̃ in
spũ scõ ut hoc intellegatur dichcisse incolumba : qđita
hominem potestas illa transi r& : Vn de probamus colũ¬
bam: iccm baptizato dnõ descendit: ante aũ quã uenir&
dñs ut bapti zar&ur a iohanne iniordane diximus quia
nouerat illum illis uocibur ubi ait: Iuad me uenis bapti za¬
ri: Ego ate debeo baptitari: Sedecednm̃ nouerat: No

Expanded text:
tate, ut potestas ab eo non transiret in alterum, quamvieo donante, hoc ibi didicit. Et unde probamus quia jam et hoc noverat Joannes, quia baptizaturus erat Dominus in Spiritu sancto; ut hoc intelligatur didicisse in columba, quod ita hominem potestas illa transiret? unde probamus? Columba jam baptizato Domino descendit: ante autem quam veniret Dominus ut baptizaretur a Joanne in Jordane, diximus quia noverat eum, illis vocibus ubi ait: Tu ad me venis, baptizari? ego a te debeo baptizari. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
rer dicitaẽ : Et si non ame magno cut non ꝑ me magnũ.
tamen a magno: non enimame paruulo dicitasun ha&:
sedille Nonẽ par uulur cedquẽ respicio ut dicã capite
quisque ut po gest in quanctum po tesa: Et qui non po¬
test : nutrat cor ut possit: unde nutriat : de lacite nuctri¬
Homoaũ fectus cdimaginem di hab& rationabilemm̃¬
tem: ꝑ quã possit ꝑcipere sccpientiam: Ergo illa uita
ꝑ quã feccta sunt omnia ipsacurta luxest: Et non quorũ¬
cum que cenimalium : sed lux hominum: unde paulo pͥdic̃
Erct lumen uerum qđ inluminat omnem hominem
uenienctem in hunc mundum: ab illo lumine luminatusẽ
io hannes baptinta: ab illo & ipse io hannes ȩuan gelista
&xipso lumine plenus ereet qui dix̃ non sum ego xpr̃

Expanded text:
res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nutriat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriHomo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita quam facta sunt omnia, ipsa vita lux est: et non quorumque animalium, sed lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Non sum ego Chr
Abbreviated transcription (Latin):
& illa propagine dequa cantat gemens dauid : Ego in
inquitate conceptussum. & in p&catis. mater mea me in
utero aluit: Solus ergo ille agnus qui non sicuenit: non
enim in iniquitate conceptur est : quia non de mortali¬
tate conceptus ẽ: N& &im in p&catis mater eius in utero
aluit. Quem uirgo peperit. uirgo concepit: qui a fide
concepit. fide suscepit: Ergo &ce agnus di non hab&
iste traducem deadam: camem tstum ad sumpsit
deadam p& catum non adsumpsit. Quia non ad sũp¬
sit denrã massa p&catũ. Ipse est qui tollit nr̃um p&¬
catum. Ecce agnus dĩ &ce qui tollit p&catum mundi
Nostis quiaquidam hominers dicunt aliquhdonos tolli¬
mus p&cata hominibus. qui a scĩ sumus: Si enim non fu

Expanded text:
 illa propagine, de qua cantat gemens David: Ego in iniquitate conceptus sum, et in peccatis mater mea in utero me aluit . Solus ergo ille Agnus, qui non sic venit. Non enim in iniquitate conceptus est; quia non de mortalitate conceptus est: nec eum in peccatis mater ejus in utero aluit, quem virgo concepit, virgo peperit; quia fide concepit, et fide suscepit. Ergo ecce Agnus Dei. Non habet iste traducem de Adam: carnem tantum sumpsit de Adam, peccatum non assumpsit. Qui non assumpsit de nostra massa peccatum, ipse est qui tollit nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: Nos tollimus peccata hominibus, qui sancti sumus: si enim non fu
Abbreviated transcription (Latin):
quia eaqua fructum ferre non potesa: Et ꝑ lapideũ
ca nalem transit aqua adareolar in canali lapideoni

Expanded text:
quia ex aqua fructum ferre non potest: et per lapideum canalem transit aqua, transit aqua ad areolas; in canali lapideo ni
Abbreviated transcription (Latin):
frcctres. hab& discipulos inde fractres unde matrẽ:
Frctres enim scriptura nr̃ã: non eos solos appella¬
re consueuit quin as cuntur Exeodemuro & femi¬
na autex eo dem utero : cut &x eodem patre. Quamuis
diuersir matribus: ccut certe eodem gradu uelud
cum pactrueles ccut consobrinos: Non solum hos fry
nouit dicere scrptura nrã : quo modo loquitur :
Sic intelle genda ẽ : Hab& linguã suã : quicumq
hanc linguam nescit. turbatur &dicit: Vnde frr̃
dno nonenim maria iterum peperit. absit inde
coepit dignitas uirginum: illa femina materesse

Expanded text:
fratres, habet et discipulos: inde fratres, unde matrem. fratres, habet et discipulos: inde fratres, unde matrem. Fratres enim Scriptura nostra, non eos solos appellare consuevit, qui nascuntur ex eodem viro et femina, aut ex eodem utero, aut ex eodem patre, quamvis diversis matribus; aut certe ex eodem gradu, velut compatrueles aut consobrinos: non solum hos fratres novit dicere Scriptura nostra. Quomodo loquitur, sic intelligenda est. Habet linguam suam: quicumque hanc linguam nescit, turbatur, et dicit, Unde fratres Domino? Num enim Maria iterum peperit? Absit. Inde coepit dignitas virginum. Illa femina mater esse
Abbreviated transcription (Latin):
sent: in duebã me cili cio: Et humilicebã inieiumo a¬
nimam meam: est qui &xccudiat Ne dubit&isorare:
quiccũ exccu diuit. intur man& Noninmontem aliqͣm
oculos dirigatis. non faciẽ insaellas. ccut solẽ. ccut
lunam leu&ir: Nontunc & ccudiriuor crbitremim.
qucendo supermare orctir immo d& estamini.
Tacles orectiones: munda tantum cubiculum cor¬
dis ubiubi fueris : Vbicumque oraueris: intus est
qui ex ccudiat : intus in secr&o quemsinũ uocat cũ
ait & oratio mea insinum meum conuert&ur: Qui
te &ccudit. nonesa pr&erte : Hon longe uadas: n&
te & tollas ut quacsi attingar illũ manibur. magis site
e tuleris cader: Site humiliccueris ipsecd propin qua
filiur pcctris: filius dĩ filius hominis. Excel sur ut nor
feccer& humilis. ut nos refic&r&: ambulans inter ho¬
miner pͥcctiens humana abscondens diuina Discen¬
⁊ dit ut dixit eucengelista incacphar nau ipse & mater
Sus & frcctres Sur. & discipulieiur. &ibi manserunt
non multis diebus Ec ce hab& matremi hecb&

Expanded text:
sent, induebam me cilicio, et humiliabam in jejunio animam meam. Est qui exaudiat, ne dubitetis orare: qui autem exaudit, intus manet. Non in montem aliquem oculos dirigatis, non faciem in stellas aut solem aut lunam levetis. Non tunc exaudiri vos arbitremini, quando super mare oratis: imo detestamini tales orationes. Munda tantum cubiculum cordis: ubi fueris, ubicumque oraveris, intus est qui exaudiat, intus in secreto, quem sinum vocat cum ait, Et oratio mea in sinu meo convertetur . Qui te exaudit, non est praeter te. Non longe vadas, nec te extollas, ut quasi attingas illum manibus. Magis si te extuleris, cades: si te humiliaveris, ipse appropinquabFilius Patris, Filius Dei, Filius hominis: excelsus ut nos faceret, humilis ut nos reficeret, ambulans inter homines, patiens humana, abscondens divina. 2. Descendit, ut dicit Evangelista, in Capharnaum, ipse et mater ejus, et fratres ejus, et discipuli ejus, et ibi manserunt non multis diebus. Ecce habet matrem, habet
Abbreviated transcription (Latin):
ba &ipsa habeat : Nã nostis frr̃mei : qui a uillȩ iste
non sun agustini: Et siuos non nostis & putatisme
gccudere in posses st one uillarum: Dr̃ nouit ipse
scit : quidego de illis uillir sentiam uel quidibi sufferã
Nouit gemitus meu̾r. simihi aliquid decolum baen¬
pertire dignatus ẽ: Ecce sun uillȩ : quo iure defen

Expanded text:
et ipsa habeat. Nam nostis, fratres mei, quia villae istae non sunt Augustini: et si non nostis, et putatis me gaudere in possessione villarum, Deus novit, ipse scit quid ego de illis villis sentiam, vel quid ibi sufferam; novit gemitus meos, si mihi aliquid de columba impertire dignatus est. Ecce sunt villae: quo jure defen
Abbreviated transcription (Latin):
caritate fecerun martyres illi qui in tempore ꝑse¬
quutionis passi sunt: Caritate fecerunt: isti autem
d&umore & desuꝑbia faciunt : Nã cũ persecutor desit :
seipsos p̃cipitant: Uemiergo ut habeas caritatem: Sed &¬
nor habemus mar tyres : quos martyres non sunco

Expanded text:
Charitate fecerunt martyres illi qui in tempore perseCharitate fecerunt martyres illi qui in tempore persecutionis passi sunt; charitate fecerunt: isti autem de tumore et de superbia faciunt; nam cum persecutor desit, seipsos praecipitant. Veni ergo, ut habeas charitatem. Sed nos habemus martyres. Quos martyres? Non sun
Abbreviated transcription (Latin):
patimur: H& si proxpõ pateremini non pro honori¬
bus uris: audite quod sequitur. Iactan se enim ali¬
quando qui faciunt elemosynas multar dant pau¬
peribus quia patiuntur molestias: Sed pro donato
non pro xpõ: uide quo modo patiaris : Nam si prodo¬
nato pateris pro suꝑbo pateris . Noner in columba:
sipro donato pateris . Nonerat ille amicus sponsi
hic ẽ qui baptisat: ille nonerat amicus sponsi: proquo
pateris: non habes uestem nuptialẽ: Et si ad conuiui¬
ũ uenisti foras habes mitti : immo quia forar mis suses.
ideo miseres: Redi aliquando & noli gloriari : audiqđ
dicat a posao lur: Si disaribuero omniamea pauperib
& tradidero corpusmeũ ut ardeã caritatem autem
non habeãnhil sum: Ecce qđ non habes: sitradidero
inquit corpus meum ut ardeam: &utiq pronomine
xpi: Sed quia sunt multi qui iactanter illud faciunt
Noncum caritate. Ideo si tradidero corpus meum ut
cordeam: Caritatem non habeã ni hil mihi pro desa:

Expanded text:
patimur. Haec si pro Christo pateremini, non pro honoribus vestris. Audite quod sequitur: jactant se enim aliquando, quia eleemosynas multas faciunt, dant pauperibus; quia patiuntur molestias: sed pro Donato non pro Christo. Vide quomodo patiaris: nam si pro Donato pateris, pro superbo pateris; non es in columba, si pro Donato pateris. Non erat ille amicus sponsi: Hic est qui baptizat. Ille non erat amicus sponsi, pro quo pateris. Non habes vestem nuptialem; et si ad convivium venisti, foras habes mitti ; imo quia foras missus es, ideo miser es: redi aliquando, et noli gloriari. Audi quid dicat Apostolus: Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam. Ecce quod non habes. Si tradidero, inquit, corpus meum ut ardeam; et utique pro nomine Christi: sed quia sunt multi qui jactanter illud faciunt, non cum charitate, ideo, Si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest .
Abbreviated transcription (Latin):
r& Non adhuc in pnimo iudi car&ur : tam quam dicensuer¬
turus ẽ adhuc & helias non sum in quit heliar: sed obser¬
uate humilem: antequem uenit io hannes. Ne sentiatis ex¬
cel sum ante quem uenturus ẽ helias: Nam & dnr̃ ita con¬
pleuit: ipseẽ ioħms baptista qui uenturus ẽ : Ipsa presigurati

Expanded text:
 non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens,turus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis ecelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista
Abbreviated transcription (Latin):
tris. abeo qui sibitenuit hanc potesdatem: Hoc enim
inillo uidit io hamñs & cognouit qđ non nouerat:
Non quia eũ non nouerat filium dĩ. aut eum non no¬
uerat dnm̃ Aut non nouerat xpm̃. aut uero & hoc
non nouerat. quia ipse bapti Saturus ess& in aqua a¬

Expanded text:
tris ab eo qui sibi tenuit hanc potestatem. 6. Hoc enim in illo vidit Joannes, et cognovit quod non noverat: non quia eum non noverat Filium Dei, aut cum non noverat Dominum, aut non noverat Christum, aut vero et hoc non no
Abbreviated transcription (Latin):
UIT
misericordiaeiur ut san& om̃ s Hos aũ qui conuenimus. pas¬
camur aepulisdĩ : et sit gaudium nosarum ser moipsi¬
us: inuitauit enim nos adeuangelium suum & ipsecibus
nr̃ est : quonihil dulcius: Sed si quis hab& palatum sanũ

Expanded text:
it misericordia ejus, ut sanet omnes. Nos autem qui convenimus, pascamur epulis Dei, et sit gaudium nostrum sermo ipsius. Invitavit enim nos ad Evangelium suum: et ipse cibus noster est, quo nihil dulcius; sed si quis habet palatum sanu
Abbreviated transcription (Latin):
tior: quod enim habeo habeo non habes inquit doce
quia non habeo: Malustibi dedit: simalur xpr: malur

Expanded text:
tior; quod enim habeo, habeo. Non habes, inquit. Doce quia non habeo. Malus tibi dedit. Si malus Christu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑipsum: Ergo quantũ. in me dicoẽ : sa nare uenit
egrotũ. Ipse se interimit : qui prȩcepta medici obser¬
uecre non uult: Venit sccluctor admundum: quo¬
re sclucctor dictus ẽ mundi. Hisi ut salu& mundũ

Expanded text:
per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum: quare Salvator dictus
Abbreviated transcription (Latin):
te xpĩ : morsmor¬
tuccẽ quiccuita mortua: oc¬
cidit mortem:
plenitudo uitae degluttiuit mortem: Absorta ẽ
mors in xpi corpore : Sic&nos dicimus in resurrecti¬
one quando icm atrium phantes cantabimus:
Vbiẽ mors contentiotua ubi ẽ mor cculeus tuur : In¬
terimmodo frr̃ : ut ap& cato scnemus: xpm̃ cruci¬
fixũ intuecmur: quiccsi cut moyses in quit
&cltacuit serpentem in heremo: Sic & alturi opor
t& filium hominis: ut omnis qui credit in eum non pere¬
ct sed hecbect uitam cc&ernã: Quomodo quat quot¬
intue bantur illũ serpentem. non periebant morsi¬
bus serpentum : Sic qui intuentur fidem̃ mortẽ xpĩ
Sccnantur amorsibus peccatorum: Sed illi scena¬
bantur amorte cduitã temporalẽ: Hic aũ ait ut
habecnł uitã c&ernã Hoc aũ inter ẽ inter figura¬
tam imaginem: & rem ipscc̃: figura prȩstabat uitã
temporcclẽ : Res ipsa cuius ipsa figura erat prȩstat
dum. ut iudic& mundum : S& ut sal u&ur mundus

Expanded text:
te Christi mors morte Christi mors mortua est; quia vita mortua occidit mortem, plenitudo vitae deglutivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim modo, fratres, ut a peccato sanemur, Christum crucifixum intueamur; quia sicut Moyses, inquit, exaltavit serpentenis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peribant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sed illi sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, res ipsa cujus illa figura erat, praestat dum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus
Abbreviated transcription (Latin):
futurȩ: ipse dnr̃ tesatur in hac l&ctione ut nemo
possit ccliud inter p̃tari: quã quod ipsa ueritas dese
indicat: Dictumẽ enim cadmoysen cdnõ ut feccerde
eneũ serpentem: & &x cltar& in ligno: inheremo:
Etccmꝰmoner& populũ ir ł ut si quis morsus ess& a ser¬
pente illũ serpentem in ligno & celtatum ad ten¬
der&: focctumest: Mor debantur homines intu¬
ebantur : scnabantur: Quid sunl serpentes mor¬
denter p&cata demor talitate carnis: quis ẽ ser¬
pens & cltatus: mors dnĩ in cruce: quia enĩ cser¬
pente mor ꝑ serpentis effigiẽ figurataẽ mon¬
ut serpentum l& cles: mors dnĩuitales : Adtendi¬
tur serpens: ut nihil ualeat serpens: Quidẽ hocꝰ ad¬
tenditur mor. ut ni hil uccleat mors Sed cuius moss
moruitȩ : Si dici potese morsuitȩ: Immo quiccdici
potesa: mircbiliter dicitur: Sed num quid non e¬
rit dicendũ: quod fuit fecciendũ: Ego dubitem di¬
menmor tuus xpr̃: Sed in mor¬

Expanded text:
futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel, ut si quis morsus esset a serpente, illum serpentem in ligno exaltatum attenderet. Factum est: mordebantur homines, intuebantur, et sanabantur . Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum? Ego dubitem dimen mortuus Christus. Sed in mor
Abbreviated transcription (Latin):
conientires: nihil inuexerat dicbulus: consensi otua
ohomote perduxit cdmor tem: ccmortelȩ morta¬
lesnati: Ex inmortalibur. mortales feccti: ab adã
om̃r homines mortales: Ihs ccũ filius dĩ uerbũ dĩ per
qđ fcccta sunt omnia. Unicus: ȩqualis patri: Mor¬
teclis factusẽ : quiccuerbum caro fecctumẽ & habito¬
uit in nobis: Ergo mortem suscepit: & mortem
suspendit incruce: Et de ipsa morte liberantur
mortacles: Quod infigura fecctumẽ apud antiquos.
cam memorccuit illud dnr̃ Et sicut inquid moyser
& cltacuit serpentem in heremo: rec&al tacri opor
t& filiũ hominis Uomnis qui credit ineum non
pereat sed habeat uitam &ernam: Mccgnum
scccramentum: &quilegerunt nouerunt: De inde
ccudittn& uel qui non legerun: uel qui forte l&tum
si ueccuditum. oblitisun: Prosternebatur mheremo
populus irł. morsibur serpentum: fiebcet icc̃mul¬
tacmcgna sarcges. multarum mortium: Plcega
enim dĩ erat coripientes & flagellantes uterudir&
ionstrectumẽ abi mcegnum sccramentun

Expanded text:
consentires, nihil invexerat diabolus: consensio tua, o homo, te perduxit ad mortem. A mortali mortales nati, ex immortalibus mortales facti. Ab Adam omnes homines mortales: Jesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunt omnia, unicus aequalis Patri, mortalis factus est; quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce; et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei
Abbreviated transcription (Latin):
didit innomine unigenitifiluidĩ Hoc ẽ ccũ iudit̾ium
qui cclux uenit inmundum. & dilexerunt hominer
mecgis tenebras quam lucem: erant enim mala opera
eorum Frr̃mei quorum operabona inuenit dnr̃ nul¬
lorum: omniamala operccinuenit: quo modo ergo
quidã fecerun ueritatem. &uenerun cdlucem:
Et hoc enimsequitur: Qui ccutem feccit ueritatem:
uenit ccllucem: ut manifesdentur opera eius: quia
indnõ sunt facta: Quomodo quidã bonũ opusfecer̃
ut uenirent callucem. idesa cad xpm̃: Et quo modo
qui dcc̃ dilexerun enebras : Sienim omr̃ p&ccatores
muenit. & omr̃ eep&cato sanat. Et serpens ille in quo
figurcta ẽ mors dnĩ eos sanat. Qui morsi fuerant: &
propter morsũ serpentis: erectus ẽ Serpens: idesa
mors dnĩ : propter mortales homines. quos inuenit
iniusttor: Quomodo intellegitur hoc ẽ iuditiũ quõ lux
uenit inmundum: Et dil&xer̃ homines magis tene

Expanded text:
dicium, quia lux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum. Fratres mei, quorum opera bona invenit Dominus? Nullorum: omnium mala opera invenit. Quomodo ergo quidam fecerunt veritatem, et venerunt ad lucem? Et hoc enim sequitur: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem, ut manifestentur opera ejus, quia in Deo sunt facta. Quomodo quidam opus ut venirent ad lucem, id est ad Christum? Et quomodo quidam dilexerunt tenebras? Si enim omnes peccatores invenit, et omnes a peccato sanat: et serpens ille, in quo figurata est mors Domini, eos sanat qui morsi fuerant : et propter morsus serpentis erectus est serpens, id est, mors Domini propter mortales homines, quos invenit injustos, quomodo intelligitur: « Hoc est judicium, quoniam lux venit in mundum, et d
Abbreviated transcription (Latin):
Cȩcur. insole presentem hab& solem: sed ab sens ẽ
ipsesoli : Holite ergo esse tenebrȩ : Ha&c est enim for¬
te gratia. de qua dicitusus sum : utiã non simur
nunc aũ lux in dnõ : Qui aergo non uidebaturlux
hominum idest lux mentiũ : Opus erat. ut homo
dicer& deluce. testimoniũ: Non quidem tenebyo¬
sur. sediam in luminatur:. N& tam̃ qui a ĩdeo in¬
luminatur : ideo ipsalux: sed ut testi monium ꝑhibe¬
r& delumine: Nam non erat ille lux & quȩrat
lux Orat lux uera quae in luminat omnem homi¬
nem uenientem in hunc mundum: Et ubi erat
ista in hoc mundo erat: Ett quo modo in hocmn¬
do erat: Num quid sicut ista lux solir. lunȩ luc&¬
narum. Sic &illalux inmundo est : Non quia mundur
ꝑdm fecctus ẽ. Et mundus eum non cognouit: Hoc ẽ
lux intenebnis luc& et tenebrȩ eam non conprehen¬
derun: Mundus enim tenebrae : quia del&ctoresm¬
di mundurꝰ non enim oreatura non agnouit creatorẽ¬

Expanded text:
Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est Caecus in sole praesentem habet solem, sed absens est ipse soli. Nolite ergo esse tenebrae. Haec est enim forte gratia, de qua dicturus sum, ut jam non simus nunc autem lux in Domino . Quia ergo non videbatur lux hominum, id est lux mentium, opus erat ut homo diceret de luce testimonium, non quidem tenebrosus, sed jam illuminatus. Nec tamen quia illuminatus, idco ipsa lux; sed ut testimonium perhiberet de lumine. Nam non erat ille lux. Et quae erat lux? Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Et ubi erat ista? In hoc mundo erat. Et quomodo in hoc mundo erat? numquid sicut ista lux solis, lunae, lucernarum, sic et ista lux in mundo est? Non. Quia mundus per eum factus est, et mundus eum non cognovit: hoc est, lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Mundus enim tenebrae; quia dilectores mundi, mundus. Num enim creatura non agnovit Creator
Abbreviated transcription (Latin):
sed Ese quaedã lux hominum : Vn de distant hominer ape¬
conb::uideamur : & tunc intellegimur. Quid sit lux ho¬
minum: non distat apecore nisi intellectu : Noli ali¬
unde gloricn deuinb: prȩsumis ab estiis uinceris:
deuelo citecte prȩsumis amuscis uinceris: depulchii¬
tudine presumis quacnta pulchiitudo ẽ in pennis
pccuonis : Vnde ergo melior eximagineđi: ubi ima¬
go dĩ inmente : in intellectu: Siergo ideo melior peco¬
re: quia habes mentem qua intellegas. quod non potest
pecus intellegere : Inde aũ homo quia melior pe core:
Lux hominum : ẽ Luxmentiũ: luxmentiũ supra mentẽe
excedit omnes mentes: Ha& erat uita illa per quã facta
s omnia ubi erat᷑ hic erat : an aputd patrem erat : Ea
bns luc&. et tenebrȩ eã non con prehenderunt.
O hominer nolite esse enebre nolite esse infideles
in iusti iniqui Rapaces auari amatores sđi. ha& sunt
tenebrȩ:ux non ẽ absens seduos absentes a luce:

Expanded text:
. Est quaedam lux hominum: unde distant homines a pecoribus videamus, et tunc intelligemus quid sit lux hominum. Non distas a pecore, nisi intellectu: noli aliunde gloriari. De viribus praesumis? a bestiis vinceris: de velocitate praesumis? a muscis vinceris: de pulchritudine praesumis? quanta pulchritudo est in pennis pavonis? Unde ergo melior es? Ex imagine Dei. Ubi imago Dei? In mente, in intellectu. Si ergo ideo melior pecore, quia habes mentem qua intelligas quod non potest pecus intelligere; inde autem homo, quia melior pecore; lux hominum est lux mentium. Lux mentium supra mentes est, et excedit omnes mentes. Hoc erat vita illa per quam facta sunt omnia. 5. Ubi erat? hic erat; an apud Patrem erat, et bris lucet, et tenebrae cam non comprehenderunt. O homines, nolite esse tenebrae, nolite esse infideles, injusti, iniqui, rapaces, avari, amatores saeculi: hae sunt enim tenebrae. Lux non est absens, sed vos absentes estis a luce.
Abbreviated transcription (Latin):
&xemplum paccientiae suscepta ẽ: ibi uulnercetucc
curccuit : unde suac diuꝑtulit: ibi amorte sempiter¬
na sanauit : ubi temporliter mori dignatus ẽ &
mortuus ẽ: an in illo mors mortuaẽ qualis mors
Non totum hoc ipseẽ : ipseẽ quidem : sed non totum illud
quodiderunt iudaei non hoc ẽ totum xps:. Et quidẽ
in principio erat uerbũ: in quo principio & uerbum
erat apud dm̃ & quale uerbum : & dr̃ erat uerbum
Num quid forte ado factum est hoc uerbum: non:
hoc enim erat in principio apuddm̃: Quider goalia
quae fecit dr̃ non similia sunt uerbonon: Qui a omnia
ꝑ ipsum fectasunt & sine facctũ ẽnihil Quo modo ꝑil
lum facita sunt omnia  quia quod facaum ẽ in illo: in
ipsouita erat: Et ane quã fier& uitaerat: Quod
factũ est : non est uita : sed in arda fice hoc ẽ in sapientia
di : Anle quã fier& uitaerat: quod factũ ẽ transiit
quodesa in sapientia transire non poeest : uita ergo

Expanded text:
exemplum patientiae suscepta est. Ibi vulnera tua exemplum patientiae suscepta est. Ibi vulnera tua curavit, ubi sua diu pertulit: ibi te a morte sempiterna sanavit, ubi temporaliter mori dignatus est. Et mortuus est, an in illo mors mortua est? Qualis mors,Num totus hoc ipse est? Ipse est quidem, sed non totus illud quod viderunt Judaei; non hoc est totus Christus. Et quid est? In principio erat Verbum. In quo principio? Et Verbum erat apud Deum. Et quale Verbum? Et Deus erat Verbum. Numquid forte a Deo factum est hoc Verbum? Non. Hoc enim erat in principio apud Deum. Quid ergo? Alia quae fecit Deus non similia sunt Verbo? Non: quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Quomodo per ipsum omnia sunt facta? Quia quod factum est, in ipso vita erat: et antequam fieret, vita erat. Quod factum est, non est vita: sed in arte, hoc est, in Sapientia Dei, antequam fieret, vita erat. Quod factum est, transiit: quod est in Sapientia, transire non potest. Vita ergo
Abbreviated transcription (Latin):
iam confitentur egroti quia ȩgrotan ueniat medi¬
esa: ille qui ad prehensur. flagellatur colafizatus. spu¬
tis inlitus spinis coronatur in cricesus pensus mor¬
tiuus. lan cec uul neratur: Decruce depositus. in se¬
ne & ipseẽ totus medicus uulnerũ nõrorũ. Cruci¬
fixur ille. cui insultactum ẽ: quo pen denle ꝑ secuto¬
res caput agitaban & dicebant: si filiur dĩẽ dercendat
d&ruce: ipseẽ totus medicur nr̃: ipse plane : Quareergo
non ostendit in sultanibur. quia ipse erat filius dĩ ut
si se ꝑ misit in cruce leicn: saltim cum illi dicerent: si
filius dĩ ẽ descende d&cruce: Tunc descender&. &
osten der& eis uerum seerse filium di quem illi ausi sunt
inridere: noluitꝰ quare noluit᷑ nũquid quia nonpodi¬
it: poauit plane : dẽ enim ampliur. decruce descendere.
ande sepulchro resurgere : sed ꝑtulit insultanter
Ncem crux non adim potentiae documentum sedad

Expanded text:
jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medijam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat mediest. Ille qui apprehensus, colaphizatus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, in cruce suspensus, mortuus, lancea vulneratus, de cruce depositus, in sene, et ipse est totus medicus vulnerum nostrorum, crucifixus ille cui insultatum est, quo pendente persecutores caput agitabant, et dicebant, Si filius Dei est, descendat de cruce : ipse est totus medicus noster, ipse plane. Quare ergo non ostendit insultantibus, quia ipse erat Filius Dei: ut si se permisit in crucem levari, saltem cum illi dicerent, Si filius Dei est, descendat de cruce; tunc descenderet, et ostenderet eis verum se esse Filium Dei, quem illi ausi fuerant irridere? Noluit. Quare noluit? numquid quia non potuit? Potuit plane. Quid est enim amplius, de cruce descendere, an de sepulcro resurgere? Sed pertulit insultantes: nam crux non ad potentiae documentum, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
factum &muliere fecctum sublege: ut eos qui sublege
erant redimer& ut adoptionem filiorum recipere¬
Quirergo deditlegem ille deditlegem quidedit &gra¬
tiam: Sed legem ꝑsenium misit cum gratia ipse discen¬
dit: Et unde fecctierant homines sublege non inplen¬
do legẽ Quienim legem impl& non est sublege sed
cum lege: Qui aũ sub legeq̃: non subl&iat᷑. sed premitur
Et ad hoc illis suꝑ caput ẽ : ut ostendat p&cata nontollat :
Aex ergo iub& dator legir miser&ur in eo quod lex iub&
conanter homines uiribus suir implere quoda lege
pseceptum est ipsc sua demeraria & prȩcipiti presumpt¬
one c&ciderun: & non sunt cum lege: sed sublege
faccti sunrei: Et quõ suis uiribus implere non po&e¬
r legem: factirei sublege. in plora uerunt libe¬
ratons auxilium : & reatus legis fecit egritudinem
suꝑbis egritudo suꝑborum : fece taẽ confessio humilium:

Expanded text:
factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum recipereQuis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod jubet lex. Conantes homines implere viribus suis quod a lege praeceptum est, ipsa sua temeraria et praecipiti praesumptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub lege facti sunt rei: et quoniam suis viribus implere non poterant legem, facti rei sub lege, imploraverunt liberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem perbis. Aegritudo superborum, facta est confessio humilium:
Abbreviated transcription (Latin):
quanlum capio don& dr̃: & quantum capitis audiatis
Reliquum ehimerit ut sisemen quod spargitur in
cor dibus uris non abstulerint aues n& spinȩ prȩfoco¬
uerin: n& estus &xusserit : accedente pluuia hosdationĩ
cotidicnarum : & cogitationibus unr̃bonir quibus hoc
agitur in corde: quod agitur in agrorasdris ut gleba
frangatur. Eit semen operiatur : & germinare por¬
sit ut cefferat fructum adquem gaudeat &l&&ur
agricula : Siaũ ꝓsemine bono. & propluuia bona non
frultum sed spinar attulerimus: n& semen accusabitꝰ
n& pluuia erit incrimine : sed spinis ignis deb&ur¬
& pre pacratur: homines sumus : qͣuod puto non diuerr
signum Sus & humilitatem eiur ꝑstellam eum magi¬
cognouerunt : &erat hoc signum dednõdatum cȩleste
atq prȩcaram : Noluit sa ellã esse in frone fidelium
signum suum sed crucem suam: unde humiliatus inde
glonficatus ẽ : in de erexit humiler : qua humiliatur
mus sublege sed subgratia misit ergo filium suum

Expanded text:
quantum capio, donet Deus, et quantum capitis, audiatis. Reliquum enim erit, ut si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusserit, accedente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur agricola . Si autem pro semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spinis ignis debitus praeparatur. 2. Homines sumus, quod puto non diu essSignum ejus est humilitas ejus. Per stellam eum Magicognoverunt ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde glorificatus: inde erexit humiles, quo humiliatus mus sub Lege, sed sub Gratia . Misit ergo Filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
possides terrã : aut tolle iura imperatorum : et quis
aud& dicere meccẽ illa uilla : aut meus est iste selius
aut domus h&c meaẽ: Siaũ ut teneanur ista ab homii¬
bur. iura acceperun regum uultis r&citamus leges

Expanded text:
possides terram. Aut tolle iura imperatorum et quis audet dicere: mea est illa villa, aut meus est iste servus, aut domus hęc mea est? Si autem ut teneantur ista ab hominibus, iura acceperunt regum, vultis, recitemus leges
Abbreviated transcription (Latin):
populur: et populus ipse prior: prȩsens populur
inpopulo enim iudȩorũ figuratusẽ populus xpĩ ano¬
rũ: ibi figurae hic ueritas: ibiumbra hic corpur
Dicente ccpostolo: Ha&ccũ infigura contingebant¬
in illis: Voxẽ cepostoli: Scripta sunt inquit propt᷑
nor. in quos finis sȩculorum obuenit : Recurrat
nunc conimus ur̃ cdabraham. isccac & icccob: In
istis tribus. inuenimus parere liberas. pccrere &

Expanded text:
populus: et populus ipse prior, praesens populus. populus: et populus ipse prior, praesens populus. In populo enim Judaeorum figuratus est populus Christianorum. Ibi figura, hic veritas, ibi umbra, hic corpus, dicente Apostolo, Haec autem in figura contingebant illis. Vox est Apostoli: Scripta sunt, inquit, propter nos, in quos finis saeculorum obvenit . Recurrat nunc animus vester ad Abraham, Isaac, et Jacob. In istis tribus invenimus parere liberas, parere et
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ icccob Nonercent alii patri archȩ: non erat ante
istor scr noe : qui solur intoto genere humano cumtota
domosua meruit de diluuio liberari: in quo & infilus
eius. figurctaẽ &clen& ligno portante : euadunt
diluuium: de inde postea magni : quos nouimus qͥds
scã sciptura commendat: Moyses fi delis in tota
domo eiur : Et illitres nominantur quani eũ soli pri¬
meruerint: Ego sum dr̃ abrahã & dr̃ isccac & dr̃
iacob hoc mihi nomenẽ in a&ernum: scccram̃tũ
urã ut dicere possimur: sicut uelcre dignatus esa
et capere possitis s̃icut expedit uobis : trer isti patri¬
archȩ abrachã isaac. &ia cob Icc̃ nostis filuiacob
quiccduo decim fuerunt: & inde populur irł. quia
ipse icccobirł : & populus irł tribus duo decim: per¬
tinenr cdduo decim filios irł: abrabã isaac. &iacob
& populus: tres patres: & populus tres patrer. tã quã
in principio populi: tres pcetres inquibur figurabat̾

Expanded text:
Deus Jacob. Non erant alii patriarchae? non erat ante Deus Jacob. Non erant alii patriarchae? non erat ante istos sanctus Noe, qui solus in toto genere humano cum tota domo sua meruit de diluvio liberari, in quo et in filiis ejus figurata est Ecclesia? Ligno portante evadunt diluvium . Deinde postea magni quos novimus, quos sancta Scriptura commendat, Moyses fidelis in tota domo ejus . Et illi tres nominantur, quasi eum soli promeruerint, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob: hoc mihi nomen est in aeternum . Sacramentum et corda vestra, ut dicere possimus sicut revelare dignatus est, et capere possitis sicut expedit vobis. 8. Tres ergo isti patriarchae, Abraham, Isaac, et Jacob. Jam nostis filii Jacob quia duodecim fuerunt, et inde populus Israel: quia ipse Jacob Israel, et populus Israel tribus duodecim, pertinentes ad duodecim filios Israel. Abraham, Isaac, et Jacob, tres patres, et populus unus Tres patres tanquam in principio populi; tres patres in quibus figurabatur
Abbreviated transcription (Latin):
ecđia: Sed ipse duae : singulȩ sunt : N& illa potestre¬
ti uitate carnis: Sic & tu intellege nactiuitatem spr̃
quo modo intellexit nicho demur nauitatem carnis:
quid nicho dimus intellex̃ : Nũ quid potesa homo denu¬
o inuentrẽ matris suae intrecre & nasci. Sic qui cum¬
que tibi dixerit ut spiritaliter iterũ nas caris. Res¬
ponde qđ dixit nichodimus: Num quid potesa homo
iterũ inuentrẽ matrissuȩ intrare & nasci. Iã natus
sum deadã non me potest iterũ generare adam: Iam
natursum dexpõ non me potest iterum generare
xp̃r̃: quo modo uterus non potest rep&i: Sic nec baptis¬
mum quinascitur de&cła catholicatam quam desar¬
rcc nacscitur : Delibera nascitur: quinascitur dehere¬
sitcc̃quã de ancilla nascitur: sed &x semine abra hã:
aduertat cacritcs ura : quã magnũ sccramentum ter¬
tectur dnr̃ &dicit : Egosum dr̃ abrachã & dr̃ isaac &

Expanded text:
de Ecclesia, ipsae duae singulae sint; nec illa potest rede Ecclesia, ipsae duae singulae sint; nec illa potest retivitatem carnis: sic et tu intellige nativitatem spiritus, quomodo intellexit Nicodemus nativitatem carnis. Quid Nicodemus intellexit? Numquid potest homo denuo in ventrem matris suae intrare, et nasci? Sic, quicumque tibi dixerit ut spiritualiter iterum nascaris, responde quod dixit Nicodemus, Numquid potest homo iterum in ventrem matris suae intrare, et nasci? Jam natus sum de Adam, non me potest iterum generare Adam: jam natus sum de Christo, non me potest iterum generare Christus. Quomodo uterus non potest repeti, sic nec Baptismus. 7. Qui nascitur de Ecclesia catholica, tanquam de Sara nascitur, de libera nascitur: qui nascitur de haeresi, tanquam de ancilla nascitur, sed ex semine Abraham. Advertat Charitas vestra quam magnum sacramentum. Testatur Deus, et dicit, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et
Abbreviated transcription (Latin):
meum : non habebit inse uitã: Ne carnaliter intelle¬
gerent: Spr ẽ in quit qui uiuificat: caro aũ ni hil prodest:
nocte uenerat ceddnm̃: ait eiihr: Nisiquis natus fuert
denuo non uidebit regnũ dĩ: Et ille carnem suam
sccpiens incuius ore nondũ sccpiebat caro xp̃i: Quo¬
mo do potesa inquid homo cumsit senex iterum nasci
Nũ quid potesa inuentrẽ matris suȩ iterũ introire
& nasci Non nouerat iste nisi unam natiuitatẽ ex a¬
dã &eucc Exdõ & &clesia non dũ nouerat: Non no¬
uerat. nisi eos pacrentes : qui genueratit admortẽ:
Non dũ nouerat eos pccrentes: qui genuerant aduitã
Non nouerat nisi eos pccrenter : qui gen erant suc¬
cessuros: Nondũ nouerat eor. qui semꝑ uiuentes gene¬
rant ꝑ mansuros : Cumergo sint duȩ natiuitates
ille unã intellegebat : una ẽ d&erra alic decȩlo: Vna
ẽ de care celia de spũ: Vnccẽ de mortalitate alic de¬
a& ermitate una de marculo & femina: Alice de dõ &

Expanded text:
non habebit in se vitam; ne carnaliter intelligerent, Spiritus est, inquit, qui vivificat, caro autem nihil prodest: nocte venerat ad Jesum. Ait ei Jesus: Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Et ille carnem suam sapiens, in cujus ore nondum sapiebat caro Christi: Quomodo, inquit, potest homo, cum sit senex, iterum nasci? Numquid potest in ventrem matris suae iterum introire, et nasci? Non noverat iste nisi unam nativitatem ex Adam et Eva; ex Deo et Ecclesia nondum noverat: non noverat nisi eos parentes qui generant ad mortem; nondum noverat eos parentes qui generant ad vitam: non noverat nisi eos parentes qui generant successuros; nondum noverat eos qui semper viventes generant permansuros. Cum ergo sint duae nativitates, ille unam intelligebat. Una est de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de Spaeternitate, una de masculo et femina, alia de Deo et
Abbreviated transcription (Latin):
porclium Diletores sđi ad nouũ testamentũ. dil&e¬
tores uitȩ c&ernȩ : Ideo illa hierusalẽ interra umbra
erat caelestis hierusalem matris omniũ nrum : quȩ ẽ
in caelo: Et h& cepostoli uerba sunt: et de iscta ciuitate
unde peregrinamur : Multa nostis: multaiã audis¬
tis: Inueni mus ccũ remmirã inistis ꝓccrtibus: idest in
istis f&ibus inistis generationibus libercrum & an¬
cillarum: Quattuor scilic& genera hominum: in
quibur quattuor generibus conpl&ur figurcto¬
tius futuri populi xpĩani ut non sit mirũ quod inillis¬
incclos necscuntur bom: ccut ꝑbonos nascuntur mali:
aut ꝑ bonor boni: ccut ꝑ malos mali: amplius istis
quat tuor generibus non potest inuenire : Quae iterũ
rep&ã cduertite r& in&e & excutite corda urã: No¬
lite pigriesse: cacpite ne cccpi amini: quo modo quat¬
bonos mali : ccut per malor boni: puto qui cplanumẽ
perbonos boni: si & qui bapti Zant bonisunt: Et qui
bapti zantur recte credunt: Et in membris xpĩ

Expanded text:
poralium, dilectores saeculi: ad Novum Testamentum dilectores vitae aeternae. Ideo illa Jerusalem in terra, umbra erat coelestis Jerusalem matris omnium nostrum, quae est in coelo: et haec Apostoli verba sunt . Et de ista civitate unde peregrinamur, multa nostis, multa jam audistis. Invenimus autem rem miram in istis partubus, id est in istis fetibus, in istis generationibus liberarum et ancillarum, quatuor scilicet genera hominum: in quibus quatuor generibus, completur figura futuri populi er malos nascuntur boni, aut per bonos nascuntur mali, aut per bonos boni, aut per malos mali. Amplius istis quatuor generibus non potestis invenire. Quae iterum repetam, advertite, retinete; excutite corda vestra, nolite pigri esse: capite, ne capiamini, quomodo quabonos mali, aut per malos boni. Puto quia planum est. Per bonos boni: si et qui baptizant, boni sunt: et qui baptizantur, recte credunt, et in membris Christi
Abbreviated transcription (Latin):
meorum noneges Si fueris sine dõ. minor eris Si
fueris cum dõ inccior dr̃ nonerit: Non &te ille ma¬
ior sed tusine illo minor: Cresce ergo in illo: no li te
subtrachere: ut quasi ille deficiat: Reficeris siccces se¬
ris. deficies si recesseris: Integer man&te accedente .
integer man&. tecadente: Cum ergo dixirs& disci¬
pulis suis . Num quid & uos uultirire.: Responditpe¬
trus p&ra illa uoce omniũ: Dnẽ adquẽ ibimus.¬

Expanded text:
meorum non eges. Si fueris sine Deo, minor eris; si meorum non eges. Si fueris sine Deo, minor eris; si fueris cum Deo, major Deus non erit. Non ex te ille major, sed tu sine illo minor. Cresce ergo in illo, noli te subtrahere, ut quasi ille deficiat. Reficieris, si accesseris; deficies, si recesseris. Integer manet te accedente, integer manet et te cadente. Cum ergo dixisset discipulis, Numquid et vos vultis abire? respondit Petrus, petra illa, voce omnium, D
Abbreviated transcription (Latin):
cc̃ eis dnr̃ dixit : Hisi quisrenatur denuo nonui debit
regnum dĩ Dicit adeũ nichodimur: quo modo potest
homo nasci cum sit senex : Spr̃ ei loquitur. & ille carẽ
sccpit: Eecrnem suã sccpit : qui a carnẽ xpĩ non dũ sapit:
bantur: Et dixer̃ apud sem& ipsos: Durus ẽ hic
sermo quis potest &im audire: putabant enĩ hocdi¬
cere ihm : quodeũ possint concisum. Sicut agnum
coquere & manducare : abhorrentes auerbir eiur.
gelista loquitur: et dnr̃ ipse remansit cũ duo decim
et illi cedeum: dnẽ . &ce illi dimiseruntte : &ille : Nũ¬
quid & uos uultis ire : osatendere illis uolenr : quiccipse
illis ercit necessccrius . Non illi erant xpõ necessccrii:
nequis terreat xpm̃. quando dicitur. ut sit xpĩanus
quccsi becctus erit xpr : Situ fueris xpĩanus: Bonũ ẽtibi
ut sis xpianus: Nacm si non fueris: malũ xpõnonerit :
audiuocẽ psalmi: Dixi dnõ dr̃ mr̃ estu. quõ bonorũ
meorum non eges: Ideo dnr̃ mr̃estu: quõ bonorũ

Expanded text:
Nisi quis natus fuerit denuo, non videbit regnum Dei. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo potest homo nasci cum sit senex? Spiritus ei loquitur, et ille carnem sapit. Carnem suam sapit, quia carnem Christi nondum sapit.  sequebantur, et dixerunt apud semetipsos, Durus est hic sermo; quis potest eum audire? Putabant enim hoc dicere Jesum, quod eum possent concisum sicut agnum coquere, et manducare: abhorrentes a verbis ejus, gelista loquitur: Et Dominus ipse remansit cum duodecim: et illi ad eum, Domine, ecce illi dimiserunt te; et ille, Numquid et vos vultis abire? Ostendere volens quia ipse illis erat necessarius, non illi erant Christo necessarii. Ne quis terreat Christum, quando dicitur ut sit christianus; quasi beatior erit Christus, si tu fueris christianus. Bonum est tibi, ut sis christianus: nam si non fueris, malum Christo non erit. Audi vocem Psalmi: Dixi Domino, Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges . Ideo Deus meus es tu, quoniam bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
rerubrum: Quacre & rubrũ mare: iam mare: qua¬
re & rubrũ. Significauit mare illud rubrũ baptismũ
secratus : quo ergo ꝑducit credenter & baptizatos ad
manna: Ecce di comanna: Notumẽ quid acceperint
iudei populus illeirł : Notum ẽ quideir pluis s& dr̃ decae¬
lo & nesciunt cathecumini quid accipiant xpĩ anlȩ Er¬
bercant ergo quia nesciunt : Traenseunt ꝑ marerubrũ
Man ducent manna. ut quomodo credi derunt in no¬
mine ihũ : Sic seipsis credat ihr̃: Ideo intendite frr̃ mei
quid respondeat iste qui nocte uenit ad ihm̃: quamuir
ccdihin uenerit: tamen quiccnocteuenit: Ad huc inte¬
nebris carissuȩ loquitur: Honintellegit quod audit

Expanded text:
re rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quare rubrum. Quare mare rubrum? jam mare, quaet rubrum? Significabat mare illud rubrum baptismum guine consecratus? Quo ergo perducit credentes et baptizatos? Ad manna. Ecce dico manna: notum est quid acceperint Judaei, populus iste Israel, notum est quid illis pluisset Deus de coelo; et nesciunt catechumeni quid accipiant Christiani. Erubescant ergo, quia nesciunt; transeant per mare rubrum, manducent manna: ut quomodo crediderunt in nomine Jesu, sic se ipsis credat Jesus. 5. Ideo intendite, fratres mei, quid respondeat iste qui nocte venit ad Jesum. Quamvis ad Jesum venerit, tamen quia nocte venit, adhuc de tenebris carnis suae loqui