comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deuorant plebem meã. De illis dic̃. qui dog¬
mate ferali absorbent simplices xpianos. Nam
qͦd ait sic̃ escam panis. animo peccantium
uidetur aptatum. Quia sic̃ esurientes famẽ
suam putant dulcissimo cibo panis expleri.
ita & isti festinant xp̃ianorum deceptione
satiari. Additum est unde illis augeatur in¬
teritus. quia dñm inuocare noluerũt. Neces¬
se enĩ erat ulis desꝑata agere. qui dñm sal¬
uatorem noluerunt suꝑbis mentib inuocare.
icut oportuno temꝑe timere ꝓuidentia ẽ.
ita dem̃tie probatur ẽẽ coniunctum. in ep¬
ta se quempiã trepidatione confundere.
Illic enim constat ẽẽ cautela: hic arguitur
semꝑ ignauia. Merito gͦ inani tremore cõ¬
cussi sunt. qui timorem dñi salutarẽ in hoc
scło de siis mentibꝰ abiecerũt. Dicebant
enim udei. Si credimus in eum pro ipsa no¬
uitate culturae. uenient romani & tollẽt
nobis & locũ & gentem. Ita factum ẽ ut nõ

Expanded text:
devorant plebem meam. De illis dicit, qui dogdevorant plebem meam. De illis dicit, qui dogmate ferali absorbent simplices Christianos. Nam quod ait, sicut escam panis, animo peccantium videtur aptatum; quia sicut esurientes famem suam putant dulcissimo cibo panis expleri, ita et isti festinant Christianorum deceptione satiari. Additum est unde illis augeatur interitus: quia Dominum invocare noluerunt. Necesse enim erat illos desperata gerere, qui Dominum Salvatorem noluerunt superbis mentibus invocare. icut opportuno tempore timere providentia est, ita dementiae probatur esse conjunctum, inepta se quadam trepidatione confundere. Illic enim constat esse cautelam, hic arguitur semper ignavia. Merito ergo inani tremore concussi sunt, qui timorem Domini salutarem in hoc saeculo de suis mentibus abjecerunt. Dicebant enim Judaei: Si credimus in eum, pro ipsa novitate culturae, venient Romani, et tollent nobis et locum et gentem . Ita factum est, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
on est timor dei ante oculos eorum. inim¬
Necedentib rebꝰ subiuncta ẽ sententia:
que: pulchre cuncta conduder&. Ido enim
illi tanta fecerunt. qͥa timorẽ dĩ ante ocu¬
los ñ habebant: sicut de ipsis dicit apłs. Si
enim cognouissent: numqu̾a dnm glorie
crucifixissent. Sic uere dicimus dñm głae
crucifixũ. cum tamen eum constoe carnis
tantum non etiã diuinitatis natura fuisse
bem meã sicut escam panis: dnm̃ ñ inuoca¬
uerunt. Scã eccłia cuius ꝑsona in hoc pͦs
loquitur. uente ad scdm modum. ubi õib
impiis diuinum iudiciũ conminatur di¬
cens. in illa retͥbutione generali cognoscere
uindictã. qui nunc oꝑant᷑ sublibertate
maliciam. Oido autem uerborum: talis ẽ.
Nonne cognoscent qͥ oꝑantur iniquitatẽ:
Et de sequenti uersu uingendum ẽ. qm̃ d̾s
in generatione iusta est. Utiq cognoscent in
futuro udicio quando uiderint inbonoss
ad ȩt̾na premia diuinitꝰ inuitari. se iͦ ad
supplicia numquã finienda transmtti. Q

Expanded text:
on est timor Dei ante oculos eorum. Praecedentibus rebus subjuncta est sententia quae pulchre cuncta concluderet. Ideo enim illi tanta fecerunt, quia timorem Dei ante oculos non habebant; sicut de ipsis dicit Apostolus: Si enim cognovissent, nunquam Dominum gloriae crucifixissent , Sic vere dicimus Dominum gloriae crucifixum, cum tamen eum constet carnis tantum, non etiam divinitatis natura fuisse sicut escam panis? Dominum non invocaverunt. Sancta Ecclesia, cujus persona in hoc psalmo loquitur, venit ad secundum modum, ubi omnibus impiis divinum judicium comminatur: dicens in illa retributione generali cognoscere vindictam, qui nunc operantur sub libertate malitiam. Ordo autem verborum talis est: Nonne cognoscEt de sequenti versu jungendum est, quoniam Deus in generatione justa est. Utique cognoscent in futuro judicio, quando viderint bonos ad aeterna praemia divinitus invitari, se vero ad supplicia nunquam finienda transmitti. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. contemptus ingerat ultionẽ. Inopis
autem de dnõ dicitur saluatore. qui de suo di¬
ues propter nos factus est pauꝑ: & totus hic
uersus subãmiratione legendus est. Consili¬
um in opis confudisti. qm̃ dñs spes eus est.
Ut unde magis debuit reuerentia resistere.
inde potius uideretur contemptꝰ obprobria
sustinere. Nec mou& quod aparte assumpte
humanitatis spes sce incarnationis dicitur
dsꝰ. Aliter enĩ humilitas humanitatis eiꝰ
ostendi ñ potuit. quã pro hominũ salute

Expanded text:
salutem, contemptus ingerat ultionem. Inopis autem dicitur de Domino Salvatore, qui de suo dives, propter nos factus est pauper . Et totus hic versus sub admiratione legendus est. Consilium inopis confudisti, quoniam Dominus spes ejus est; ut unde magis debuit reverentior existere, inde potius videretur contemptus opprobria sustinere. Nec moveat quod a parte assumptae humanitatis spes sanctae incarnationis dicitur Deus. Aliter enim humilitas humanitatis ejus ostendi non potuit, quam pro ho
Abbreviated transcription (Latin):
iugiter eius laudib occupamur. Aliqui
uͦ expositorum pro istius ũbi nouitate qͦd. ẽ.
hic: & in septuagesimo pͥmo. siue in octo¬
gesimo octauo. uel in centesimo .Mͦ. in qͥnq
libros psalt̾ium diuidendum ẽẽ putaue¬
runt. S eis non esse consentiendũ. in pre¬
fatione nr̃a susficienter ostensum. est. In
actib quiꝑpe apłorum unus lib̾ legitur
esse psalmorum¬

Expanded text:
jugiter ejus laudibus occupamur. Aliqui jugiter ejus laudibus occupamur. Aliqui vero expositorum pro istius verbi novitate, quod est hic et in septuagesimo primo, sive in octogesimo octavo, vel in centesimo quinto, in quinque libros psalterium dividendum esse putaverunt. Sed eis non esse consentiendum in praefatione nostra sufficienter ostensum est. In Actibus quippe apostolorum unus liber legitur esse psalmorum
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dñi ꝑtinebant. pulchre secitta est. laudati¬
ua conclusio. quia om̃i tempore benedici debet
qui spem nr̃ãm gła suȩ dispensationis impleũ.
Benedictũ dicimus & hominem cui benedici¬
tur. cui tamen si bene non dicatur: benedictꝰ
non est. Et quodammͦ ista benedictio. alieno
celebratur arbitrio. Ds̃ autem benedictus. est.
& si om̃s taceant. quia ille om̃e bonum non
tamquã extraneum suscipit. s ab ipso prog̃¬
ditur. Nam quod dixit ascło. presentem mũ¬
dum significat. ex quo administrari cepta
sunt omĩa. & usq in scłm futurum uult in¬
telligi. ubi iam omĩa ȩterna consistunt. nec
aliqua tempous mutabilitate dilabuntur.
Nam licet scłm istud deficiat. dĩ tamen be¬
nedictio in commnutabilis ꝑseuerat. Addidit
fiat fiat. Hoc u̾bum geminatum instant᷑ ab
om̃ib predicat esse faciendum. Non enĩ sic
intelligendum. ẽ. ut putetur fiat benediet᷑
dñs. tamquam si non laudet᷑ benedictus
non sit. s hoc fiat unde nos proficimꝰ. dum

Expanded text:
i pertinebant, pulchre secuta est laudativa conclusio; quia omni tempore benedici debet qui spem nostram gloria suae dispensationis implevit. Benedictum dicimus et hominem cui benedicitur; cui tamen si non benedicatur, benedictus non est; et quodammodo ista benedictio ex alieno celebratur arbitrio. Deus autem benedictus est, etsi omnes taceant; quia ille omne bonum non tanquam extraneum suscipit, sed ab ipso progreditur. Nam quod dixit: A saeculo, praesentem mundum significat, ex quo administrari coepta sunt omnia. Et usque in saeculum, futurum vult intelligi, ubi jam omnia aeterna consistunt, nec aliqua temporis mutabilitate dilabuntur. Nam licet saeculum istud deficiat, Dei tamen benedictio incommutabilis perseverat. Addidit fiat, fiat. Hoc verbum geminatum instanter ab omnibus praedicat esse faciendum. Non enim sic intelligendum est, ut putetur fiat benedictus Dominus; tanquam si non laudetur benedictus non sit: sed hoc est, fiat, unde nos proficimus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
uator de sua passione dicturus ẽ. ut cum fa¬
muli dĩ diuersis casib affliguntur. ñ se ad̾o
credant esse derelictos. quando xp̃m dñm ta¬
lia ꝑtulisse cognoscunt. Qͥdixit. Si me ꝑse¬
cuti sunt: & uos ꝑsequent᷑. Si sermonẽ me¬

Expanded text:
vator de sua passione dicturus est; ut cum favator de sua passione dicturus est; ut cum famuli Dei diversis casibus affliguntur, non se a Deo credant esse derelictos, quando Christum Dominum talia pertulisse cognoscunt, qui dixit: Si me persecuti sunt, et vos persequent
Abbreviated transcription (Latin):
ininfirmitatẽ conuersa sunt. S inde feli¬
cior extitit. qͥa se illi prosꝑitas mundana
subtraxit. Quo circa talib rebus rogat opem
ferre dĩm. ne humana fragilitas duris la-¬
borib pressa suꝑetur. E go dixi dñe mise¬
rere mei. sana animã meam qm̃ peccaui tͥ.
Sm cͥbulationes fidelium diuino uidi¬
cio fieri cognouisset. exclamat pie tre¬
pidus propha: ut & ipse misericordiam dñs
consequatur. qm̃ qui se peccasse cognouerat¬
temptatio¬
nib tradi uire metuebat.
Omẽ enim peccatũ morb ẽ. animarum. qͦ
crescente salus interioris hominis dissipatur.
Sensit egͥtudinẽ suam quia clamauit ad
medicum. s intellectu erat sanus dum se cog¬
nouit infirmũ. Auimã itaq suam sanari de¬
reuera sanamur. cum strangulantia peccata
laxantur. Inimici mei dixert̃ mala michi.
quando morietur & periet nomen eius.
actenus propħa de beator afflictione lo¬
Icutus. ẽ. nunc secundo ingressu dñs sal¬

Expanded text:
in infirmitate conversa sunt: sed inde feliin infirmitate conversa sunt: sed inde felicior exstitit, quia se illi prosperitas mundana subtraxit. Quocirca talibus rebus rogat opem ferre Dominum, ne humana fragilitas duris laboribus pressa superetur. Vers. 4. Ego die mei: sana animam meam, quia peccavi tibi. Cum tribulationes fidelium divino judicio fieri cognovisset, 140 exclamat pie trepidus propheta, ut et ipse misericordiam Domini consequatur; quoniam qui se peccasse cognoverattentationibus tradi jure metuebat. Omne enim peccatum morbus est animarum, quo crescente salus interioris hominis dissipatur. Sensit aegritudinem suam qui clamavit ad medicum, sed intellectu erat sanus, dum se cognovit infirmum. Animam itaque suam sanari derevera sanamur, cum strangulantia peccata laxantur. Vers. 5. Inimici mei dixerunt mala mihi: quando morietur et periet nomen ejus? Hactenus propheta de beatorum afflictione locutus est, nunc secundo ingressu Dominus Sal
Abbreviated transcription (Latin):
mundo in concussam requiem possidere.
dolores eius mitigans dep̃catur. ut multitudo
maloꝵ temꝑationis beneficio uinceretur. Lec¬
tus enim nobis datus est. ad quietẽ. in quo se
hominũ fessa menbra refoueant. Sic & ille
qui patͥmonium conquirit. uxorem sibi co¬
pulat. filios procreat. Qͥ amicitias parat. qͦsi
in quodã lecto delectationis grã conquiescte
S hec frequent seruis suis amara & dolori¬
b plena dñs facit. ne spem suam ponentes
in temporalib rebus futura bona ñ appe¬
tant. Qͣ propter optat propħa ut console¬
tur dñs dolorem eius qui in delectatione sua
quasi quodã lectulo sautiat᷑. Addidit. uni¬
uersum stratum eius uersasti ininfirmitate
eius. Causam excolit quã suꝑuis dix̃. Qͥa
ꝓuidentia diuina ꝑficitur. ut seruoꝵ dei
mundana delectatio in angustiis doloribusq
uersetur. quatinus hic diuersis calamitatib
affucti et̾̃ne bstudinis requiem consequant᷑.
Sic̃ factum est. in iob euis scłi huius bona

Expanded text:
mundo inconcussam requiem possidere, dolores ejus mitigari deprecatur; ut multitudo malorum temperationis beneficio vinceretur. Lectus enim nobis datus est ad quietem, in quo se hominum fessa membra refoveant. Sic et ille qui patrimonium conquirit, uxorem sibi copulat, filios procreat, qui amicitias parat, quasi in quodam lecto delectationis gratia conquiescit. Sed haec frequenter servis suis amara et doloribus plena Dominus facit, ne spem suam ponentes in temporalibus rebus futura bona non appetant. Quapropter optat propheta ut consoletur Dominus dolorem ejus, qui in delectatione sua quasi quodam lectulo sauciatur. Addidit, universum stratum ejus versasti in infirmitate ejus. Causam excolit quam superius dixit: quia providentia divina perficitur, ut servorum Dei mundana delectatio in angustiis doloribusque versetur; quatenus hic diversis calamitatibus afflicti, aeternae beatitudinis requiem consequantur; sicut factum est in Job, cui saeculi bona
Abbreviated transcription (Latin):
erbum iniquum dic̃. quando clamaban
pilato. Si hunc dimittis. non es amicus &¬
saris. Constituert̾ idest decreuerunt. atq dif
finierunt. uidelicet quando de dño saluator
sententialiter sunt locuti. Dormire. est. autem
asensib carnis remissa mentis intentione qui¬
escere. & it̾m ad actus uitȩ nr̃e reꝑato anuim
uigore remeare. Qd morti dominicȩ pulcher¬
rime uidetur aptatum. quia tanta celeritã
resurrectionis fuit. ut dormisse potiuus qua
mortuus estimetur. Resurgens fortissimus.
qͥ ut imbecillis occubuit. Et ne sibi heretici di¬
utius blandiantur. audiant illum qͥdormit
ipsum sͥ adicere protinus ut resurgat. Sicut

Expanded text:
erbum iniquum dicit, quando clamabant erbum iniquum dicit, quando clamabant Pilato: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Constituerunt, id est decreverunt, aut etiam definierunt; videlicet quando de Domino Salvatore sententialiter sunt locuti. Dormire est autem a sensibus carnis remissa mentis intentione requiescere, et iterum ad actus vitae nostrae reparato animi vigore remeare. Quod morti dominicae pulcherrime videtur aptatum, quia tanta celeritas resurrectionis fuit, ut dormisse potius quam mortuus aestimetur: resurgens fortissimus, qui ut imbecillis occubuit. Et ne sibi haeretici diutius blandiantur, audiant illum qui dormit ipsum sibi adjicere ut resurgat; sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uno faciuore omĩa scelera ꝑpetrata sunt: aun
rerum dnm̃ crucifigere decreuert̃. foras eg̃¬
si sunt. quoniam intus stare non potueruit
qͥ ab archano fidei discrepabant. Utrumq
miserum. utrumq pestiferum. Ingressi sunt
ad facinus ꝑpetrandum. deinde foras au̾itat̃
usurratio ẽ. oris paruissimus  mala midh.¬
sonus. sine aliqua uocis distinctione confu¬
sus sermo. tractus ab apib quarum uox ꝓlata
susurrus ẽ. Qd int̾ illos euenit. qui in aurib
suis murmurare inuicem gestierunt. Consilui
quippe sua detegere ñ presumunt. qͥ scelerum
societati coniuncti sunt. Addidit. Onĩs inimii
mei adũsum me cogitabant mala mͥ. Expresto
mala cogitasse dicti sunt: ut nemo sit mins
nocens. quos una facinoris dampnat equalra
Qs autem dix̃ mala mͥ. si effectum quens. sibi.
Si uotum: michi. Iusti si quidẽ pena ñ patientis.
s fatientis inuidia est. Uerbum iniquim
constituerunt aduersum me: numquid qui
dormit ñ aditiet ut resurgat:icoa¬

Expanded text:
o facinore omnia scelera perpetrata sunt, dum rerum Dominum crucifigere decreverunt. Foras egressi sunt; quoniam intus stare non poterant, qui ab arcano fidei discrepabant. Utrumque miserum, utrumque pestiferum: ingressi sunt ad facinus perpetrandum, deinde foras a veritat mala mihi. Susurratio est oris parvissimus sonus sine aliqua vocis distinctione confusus: sermo tractus ab apibus, quarum vox prolata susurrus est. Quod inter illos evenit, qui in auribus suis murmurare invicem gestierunt. Consilia quippe sua detegere non praesumunt, qui scelerum societate conjuncti sunt. Addidit, omnes inimici mei adversum me cogitabant mala mihi. Expressit Hic omnes mala cogitasse dicti sunt; ut nemo sit minus nocens, quos una facinoris damnat aequalitas. Quod autem dixit, mala mihi: si effectum quaeris sibi, si votum mihi. Justi siquidem poena non patientis, sed facientis invidia est. Vers. 9. Verbum iniquum constituerunt adversum me: nunquid qui dormit non adjiciet ut resurgat? V
Abbreviated transcription (Latin):
hoc & fidelib sius faciendum esse decreuerat.
Et merito dedit p̃ceptum. qui p̃misit exem¬
plum. Sequitur. & confirmasti me in cons¬
pectu tuo in et̾num. Ftic iam bĩtudo ipsius
scẽ incarnationis exprimitur: qͥ morbundi
corporis infirmitate deposita. homo ds ex du¬
ab & in duab naturis distinctis atq ꝑfectis
ꝑmanet in gła sempit̾na. Cuius nomen supͣ
omẽ nomen. est. cuuis potestas cȩlo t̾req um¬
perat. cui omne genu flectitur. celestium.
t̾restrium. & infernoꝵ Benedictus dñs

Expanded text:
hoc et a fidelibus suis faciendum esse decreverat. hoc et a fidelibus suis faciendum esse decreverat. Et merito dedit praeceptum, qui praemisit exemplum. Sequitur, et confirmasti me in conspectu tuo in aeternum. Hic jam beatitudo ipsius sanctae incarnationis exprimitur, qui moribundi corporis infirmitate deposita, homo Deus ex duabus, et in duabus naturis distinctis atque perfectis permanet in gloria sempiterna: cujus nomen super omne nomen est, cujus potestas coelo terraeque imperat, cui Omne genu flectitur coelestium, terrestrium, et inferno
Abbreviated transcription (Latin):
Possunt enim huic loco & hec uerba que dic¬
ta sunt & his similia cõuenire. Addidit. Em̃
non gaudebit inimicꝰ m̃s super me. Hoc erat
quod dix̃. quoniam uoliusti me. scilicet quia
inimicus supra eum non est. gaudere ꝑmissus.
quando illa que disponebant. nullatenus im¬
pleuerunt. Ad hoc enim eum occidere uolue.¬
runt. sicut suꝑius dictum. ẽ. ut nomen eius
de t̾ra penitus abrogarent. S e contra uident
eccłiam xp̃i toto orbe diffusam. Nomen eius
ubiq celeberrimum esse cognoscunt. ut m̾ito
gaudere ñ possint. quib tam contraria pro¬
meã suscepisti me. &e confirmasti me in cons¬
pectu tuo in et̾num. U ere sc̃a in nocentia:
uere simplicitas. uere humilitatis beata. ut
tot mala passus nulla se contentione defen¬
d̾et. placcato animo ibat ad crucẽ. tranquilla
mente moriturꝰ. Omnia uerba que predicta
sunt ꝑ propb̾as: integerrima u̾itate cõpleuri.
Doluit casib ꝑsequentium. & in cruce posit
pro inimicis suis dem̃tissimꝰ exorauit. qm̃

Expanded text:
huic loco et haec verba quae dicta sunt, et his similia convenire. Addidit, quoniam non gaudebit inimicus meus super me. Hoc erat quod dixit, quoniam voluisti me; scilicet quia inimicus supra eum non est gaudere permissus, quando illa quae disponebant, nullatenus impleverunt. 141 Ad hoc enim eum occidere voluerunt, sicut superius dictum est, ut nomen ejus penitus de terra abrogarent. Sed econtra vident Ecclesiam Christi toto orbe diffusam, nomenque ejus ubique celeberrimum esse cognoscunt; ut merito gaudere non possint, quibus tam contraria proonfirmasti me in conspectu tuo in aeternum. Vere sancta innocentia, vere simplicitas, vere humilitas beata; ut tot mala passus, nulla se contentione defenderet. Placato animo ibat ad crucem, tranquilla mente moriturus. Omnia verba quae praedicta sunt per prophetas integerrima veritate complevit. Doluit casibus persequentium, et in cruce positus pro inimicis suis clementissimus exoravit; quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
etitio ista prophe certa promissio ẽ. quia
sic fieri necesse est. sitamen egenus & pauꝑ pio
mumere subleuetur. Conseruet dixit. idest.
int̾ mala scłi perire non faciat. s ad suam re¬
tͥbutionem illesum sc̃a conuersatione ꝑdu¬
cat. Uiui autẽ illi proprie dicuntur qui se
a xp̃iana fide non diuidunt. Nam de illis qͥ
in errore u̾santur: dictum ẽ. Sine mortuos¬
ut sepeliant mortuos suos. Ergo uiuificet
eum dicit. hoc. ẽ. faciat eum inter electos in
sua uiuere portione. Addidit. Et beatum fa¬
ciat eum. Utiq in resurrectione ad dextãm
collocetur. & in patͥam illam beatorum mag¬
ni iudicis pronuntiatione mittat᷑. S ptꝰ illa
suꝑiora quȩ dixerat rem nimis necessariam
tangit. ut dum in isto mundo consistit pecca¬
toꝵ remissione mundetur. ubi uenia optata
suscipit᷑. si deuota supplicatione plãgatur.
Subuinxit etiã ne in manib inimici tradat᷑.
Inimicus diabolus . ẽ. Manus eius. potestas ini¬
qua ẽ. Nam quas manus habeat qu¬
beat qui

Expanded text:
etitio ista prophetae certa promissio est, quia sic fieri necesse est: si tamen egenus et pauper pio munere sublevetur. Conservet, dixit: id est, inter mala saeculi perire non faciat; sed ad suam retributionem illaesum sancta conversatione perducat. Vivi autem proprie illi dicuntur, qui se a Christiana fide non dividunt. Nam de illis qui in errore versantur dictum est: Sine mortuos sepeliant mortuos suos . Ergo vivificet eum dicit, hoc est, faciat illum inter electos in sua vivere portione. Addidit, et beatum faciat eum, utique ut in resurrectione ad dexteram collocetur, et in patriam illam beatorum magni Judicis pronuntiatione mittatur. Sed post illa superiora quae dixerat, rem nimis necessariam tangit, ut dum in isto mundo consistit, peccatorum remissione mundetur: ubi venia optata suscipitur, si devota supplicatione plangatur. Subjunxit etiam, ne in manibus inimici tradatur. Inimicus diabolus est: manus ejus potestas iniqua est; nam quas manus habeat, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ dixert̃ mala: quando falsa locuti sunt.
Necesse enim erat. ut impii mendacia cogita¬
rent. qͥ diabolo auctore fremuert̃. Sequit᷑.
miserimꝰ eum sic. uenient romani & tollet
nobis & locum & regnum. Item cay phas
ait. Expedit ut unus homo morratur pro
om̃ib & non tota gens pereat. ꝑiit enim
empus illud dnĩce passionis exponit. qñ
iudas non ad uenerandum dñm. s ad ꝓden¬
dum potius dolosus intrabat. Nam quod plu¬
ralit̾ dictum ẽ. ingrediebantur. & illos sig¬
nificat qui ei manus inicere p̾sumpserunt.
Uana uͦ locuti sunt uidei. quando de illiꝰ
morte crudelit̾ tractauerunt. qui om̃ium
uita esse cognoscitur. Sequitur. Congrega¬
uerunt iniquitatẽ sibi. Conuentꝰ ipsorum.

Expanded text:
isti, quando falsa locuti sunt. Necesse non erat ut impii mendacia cogitarent, qui diabolo auctore fremuerunt. miserimus eum, venient Romani et tollent nobis et locum et regnum ; item Caiphas ait: Expedit ut unus homo moriatur pro omnibus, et non tota gens pereat . Periit enim empus illud dominicae passionis exponit, quando Judas non ad venerandum Dominum, sed ad perdendum potius dolosus intrabat. Nam quod pluraliter dictum est, ingrediebantur, et illos significat qui ei manus injicere praesumpserunt. Vana vero locuti sunt Judaei, quando de illius morte crudeliter tractaverunt, qui omnium vita esse cognoscitur. Sequitur, congregaverunt iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
dat. qui tam crudelis extitit parricida om
uenit ingressum. in quo resurrectionis sue ꝑ id
qͦd homo. ẽ. fieri miracula dep̃catur. Qd erigis
aures heretice Qͥa temptas aliquid inuenisse
quod tuam possit excusare ꝑfidiam: Si potes¬
tatẽ quexis: audi quod in euangłio dicit.
Soluite templum hoc: & in triduo suscitabo
illud. hic bumanitas rogat. ibi diuinitas pol¬
licetur. Desine calumpnias facere. utraq enĩ
conueniunt in dño saluatore: qͥa uerbũ caro
factum. est. & habitauit in nobis. Retribuam
illis dix̃. non dolore iundicte. s expectatione pa¬
tientiȩ: Nam hodie sustinendo illos. magnam
partem eorum demĩtiȩ suȩ oꝑatione conuertit.

Expanded text:
dat, qui tam crudelis exstitit parricida? Vedat, qui tam crudelis exstitit parricida? Vevenit ingressum, in quo resurrectionis suae, per id quod homo est, fieri miracula deprecatur. Quid erigis aures, haeretice? Quid te putas aliquid invenisse, quod tuam possit excusare perfidiam? Si potestatem quaeris, audi quod in Evangelio dicit: Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Hic humanitas rogat, ibi divinitas pollicetur. Desine calumnias facere, utraque enim conveniunt in Domino Salvatore: quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Retribuam illis, dixit, non dolore vindictae, sed exspectatione patientiae. Nam hodieque sustinendo illos, magnam partem eorum clementiae suae operatione convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑabam: qui edebat panes meos ampliauit
aduersum me supplantationem. a¬
ominẽ pacis sue discipulum uidam. qui
illi pacem dedit quando eum tradidit.
Pacem si quidem dicimus eum nos inuicem os¬
culamur. Nam si ad animi tranquillitatẽ re¬
feras. pax esse in illius corde ñ potuit. qui insidi¬
as blandiendo preꝑauit. aodidit. In quo spera¬
bam. idest. in quo sꝑare putabar. Nam quomͦ
habuit in homine pessimo sꝑare. qui illum po¬
tuit antequã nasceretur agnoscere: Nam ite
intelligas fuisse prescitũ. sic ipse dñs dixit. Hon¬
ne uos duodecim elegi. s unus ex uobis diabolꝰ ẽ
Sequitur. Q edebat panes mecum. siue docł¬
nam meam audiebat unde sꝑitalit̾ epulẽm.
siue quia manum misit cum ipso in parapsi¬
de. quẽadmodum ȩuangłii lingua declarat.
Et m̾ito dix̃ ampliauit. quando ignorantib
quis esset ipse monstrauerat. O discipłm surdũ.
oindocili corde durissimũ. Qͥs enim eum atan¬
ta pietate aliquid iurtutis animo ꝑcepisse cre¬

Expanded text:
abam, qui edebat panes meos ampliavit adversum me supplantationem. Hominem pacis suae dicit discipulum Judam, qui illi pacem dedit, quando eum tradidit. Pacem siquidem dicimus, cum nos invicem osculamur. Nam si ad animae tranquillitatem referas, pax esse in illius corde non potuit, qui insidias blandiendo praeparavit. Addidit, in quo sperabam; id est in quo sperare putabar. Nam quomodo habuit in homine pessimo sperare, qui illum potuit antequam nasceretur agnoscere? Nam ut intelligas fuisse praescitum, sic ipse Dominus dicit: Nonne vos duodecim elegi, et unus ex vobis diabolus est ? Sequitur, qui edebat panes meos: sive doctrinam meam audiebat, unde spiritualiter epulamur: sive quia manum misit cum ipso in paropside, quemadmodum Evangelii lingua declarat. Et merito dixit, ampliavit, quando ignorantibus quis esset ipse monstraverat. O discipulum surdum, o indocili corde durissimum! Quis enim eum a tanta pietate aliquid virtutis animo percepisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
cardinib constitutus. salutari dño credere
mon̾etur. quatinus de diu̾sis gentib aduo¬
cata una fieret totius orbis ȩcclia. Nam et
quatuor temꝑibꝰ annus ipse distinguit᷑.
quatuor uentis cardinalib totius orbis in¬
ane ꝑflatur. Quatuor etiam uirtutib ani.¬
mi dignitas comꝑatur. id est prudentia. uis¬
ticia. fortitudiẽ. & temꝑantia. Qũẽ calculũ
pẏtagorici tanta laude prosecuti sunt: ut

Expanded text:
cardinibus constitutus, salutari Domino credere cardinibus constitutus, salutari Domino credere moneretur; quatenus de diversis gentibus advocata, una fieret totius orbis Ecclesia. Nam et quatuor temporibus annus ipse distinguitur; quatuor ventis cardinalibus totius orbis inane perflatur; quatuor etiam virtutibus animi dignitas comparatur, id est, prudentia, justitia, fortitudine, et temperantia. Quem calculum Pythagorici tanta laude prosecuti sun
Abbreviated transcription (Latin):
uamine confidamus.
consideremus cantici huius principia. media.
et finem & intentionẽ tanti mift̾ii reueren¬
tissimis indagationib inuenimꝰ. Sic enim
psalmi uirtus agnoscitur. si circumstantia
dictionis tali ordine ꝑ quisita tractet᷑. Priox
u̾su exaudiri se pro menbris suis scã exora¬
uit eccłia. & ut eius audiretur oratio. huma¬
num genus ãmonuit ut abidolorum uene¬
tatione disceder&: sciens se habere dnm̃
saluatorẽ. cui hec ueracit̾ cultura debeat᷑.
Deinde ppłm quẽ admodum sacrificare de¬
buisset instruxit. Quid etiam blasphemis
responderetur ammonuit. Post: singłarẽ
beatitudinẽ dixit. quam scĩs suis dñs cõ¬
promisit. Sic totius xp̃iane disciplinȩ in¬
stitucio scã completa est. & ut quid agerent
hoĩes. & quid sꝑare debuissẽt: euidenter ag¬
noscerent. Ammonet etiam numerus iste¬
quaternarius. ut eum mundo p̾dicatum uͥ¬
tute euangłica sentiamus. Congruum siqͥ¬
dẽ fuit. ut cunctus t̾rarum ambitus in .iiͦiͬ.

Expanded text:
amine confidamus. consideremus cantici hujus principia, media, et finem, et intentionem tanti mysterii reverendissimis indagationibus invenimus. Sic enim psalmi virtus agnoscitur, si circumstantia dictionis tali ordine perquisita tractetur. Primo versu exaudiri se pro membris suis sancta exoravit Ecclesia; et ut ejus audiretur oratio, humanum genus admonuit, ut ab idolorum veneratione discederet: sciens se habere Dominum Salvatorem, cui haec veraciter cultura debeatur. Deinde populum, quemadmodum sacrificare debuisset, instruxit: quid etiam blasphemis responderetur admonuit. Post singularem beatitudinem dixit, quam sanctis suis Dominus compromisit. Sic totius Christianae disciplinae institutio sancta completa est; ut et quid agerent homines, et quid sperare debuissent, evidenter agnoscerent. Admonet etiam numerus istequaternarius ut eum mundo praedicatum virtute evangelica sentiamus. Congruum siquidem fuit, ut cunctus terrarum ambitus, in quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
siam meam. & porte inferi non preualebunt
aduersus eã. Quod factum & euangłista tes
tentes. Uerum ista sors in scͥpturis diuinis tam
sepius commemora tur. ut magnum nesrio
quod diuini udicii gestare uideatur archañu
Scriptum. ẽ. enim in leuitico unam sortem
dño dari. & unam apopempeo. idest trans¬
missori. Item moyses quibusdam tribubus
transiordanem t̾ram sorte diuisit. Ih̃s quoq
filius naue. t̾ram repromissionis filiis ifrl̃ sor¬
te missa distribuit. Sors quoq ionam prodi¬
dit latentem. Et in salomone legitur. Contra¬
dictiones cohibet sors. & inter potentes definit.
In nouo quoq testamento id est in actibꝰ apłoꝵ:
sors mathiam designat apłm. Paulus etiam
scd̃m propositum eius. qui omĩa oꝑatur scd̃m
consiluim uoluntatis sue. Nec non & ad tessa-¬
lonicense s scribens ait. Grãs inquit agentẽ
dõ patri. qui idoneos nos fecit in parte sortis
scõrum in lumine. S cum multa legantur

Expanded text:
siam meam, et portae inferi non praevalebunt siam meam, et portae inferi non praevalebunt adversus eam . Qbus; verum ista sors in Scripturis divinis tam saepe commemoratur, ut magnum nescio quod divini judicii gestare videatur arcanum. Scriptum est enim in Levitico, unam sortem Domino dari, et unam a pompeio, id est, transmissori. Item Moyses quibusdam tribubus trans Jordanem terram sorte divisit. Jesu quoque filius Jesunave terram repromissionis filiis Israel sorte missa distribuit. Sors quoque Jonam prodidit latentem . Et in Salomone legitur: Contradictiones cohibet sors, et inter potentes definiet . In Novo quoque Testamento, id est, in Actibus apostolorum, sors Matthiam designavit Apostolum . Paulus etiam secundum propositum ejus qui omnia operatur secundum consilium voluntatis suae ; nec non ad Colossenses scribens dicit: Gratias, inquit, agentes Deo Patri, qui idoneos nos fecit in parte sortis sanctorum in lumine . Sed cum multa legantur
Abbreviated transcription (Latin):
iuiserunt sibi uestimenta mea. et suꝑ
uestem meã miserunt sortẽ. Qu̾aus
tota passio dñi magna sacramenta cõntineat:
tamen hic nestio. quod maius parturitur ar-¬
chanum. quod alia uestim̃ta sua dicit esse
diuidenda: aliam uestem ad sortem nichilo¬
minus ꝑducendam. Uestim̃ta illa que diui¬
sa sunt. scͥpturas significant propħarum:
uel reliquarum cęlestium lectionum. quas
heretici praua interp̃tatione diuidentes:
pilati militib scelerata se diuisioẽ coniun¬
gunt. Tunica uͦ illa que uenit ad sortem :
que eiꝰ scĩtatem corporis ambiebat. quã dic̃
catholica probatur eccłia. que nullatenus huma¬
no discerpanda datur arbitrio. s integra atq
inuiolabilis quasi ex sorte unicuiq diuina
semꝑ largitate prestatur. Ipsa. est. contexta de¬
suꝑ: quam nemo diuidit. nemo disrumpit:
s ꝑpetua stabilitate firmissima in unitatis
sue robore ꝑseuerat. de qua ipsa ueritas dicit.
Tu es petrus & suꝑ hanc petrã edificabo ȩcle-¬

Expanded text:
iviserunt sibi vestimenta mea, et super vestem meam miserunt sortem. Quamvis tota passio Domini magna sacramenta contineat, tamen hic nescio quod majus parturitur arcanum, quod alia vestimenta sua dicit esse dividenda, aliam vestem ad sortem nihilominus perducendam. Vestimenta illa, quae divisa sunt, Scripturas significant prophetarum, vel reliquarum coelestium lectionum, quas haeretici prava interpretatione dividentes, Pilati militibus scelerata se divisione conjungunt. Tunica vero illa, quae venit ad sortem, quae ejus sanctitatem corporis ambiebat, quam dicit catholica probatur Ecclesia, quae nullatenus humano discerpenda datur arbitrio; sed integra atque inviolabilis, quasi ex sorte unicuique divina semper largitate praestatur. Ipsa est contexta desuper, quam nemo dividit, nemo disrumpit; sed perpetua stabilitate firmissima, in unitatis suae robore perseverat; de qua ipsa Veritas dicit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
NIam & diabolus in euanglio dictus. est. homo.¬
ut. est. ulud. Inimicus homo suꝑ seminauit ⁊i¬
zania. Unde hoc nomen esse constat omonimon.
Obprobrium autẽ humanum fuit. quando
eum sputis innumeris cõpluebant. & alapis sa¬
crilegis uerberabant. Abiectio plebis fuit: qñ
pontius pilat᷑ dedit turbis potestatẽ quem
uellent sibi dimitti. Illi barraban eligentes. xͫ
pernabantur me: Tocuti sunt labiis & mouer̃t
caput. Gm̃s. de malis tantum suscipiendũ
est. Nam si misceas fideles. non potest stare sen¬
tentia. Quȩ figura grece dicitur si nedoche:
se ipsum non potest saluum facere. & cetera. ꝓpͥe
autem posuit labiis eorum fuisse locutos. Ta¬
les enim ore ñ corde fabulantur. quib non ꝓ¬
uenit firma deliberatione sententia. Qͥd tam̃
isti labiis loquebantur: Si filius dei. est. descẽ¬
bantur tantum labia ꝑsonare. Nam ut ꝑ ira¬
cuncliã non ꝑrationem probares dictum: ad¬

Expanded text:
Nam et diabolus in Evangelio dictus est homNam et diabolus in Evangelio dictus est homut est illud: Inimicus homo superseminavit zizania . Unde hoc nomen esse constat homonymum. Opprobrium autem hominum fuit quando eum sputis innumeris compluebant, et alapis sacrilegis verberabant. Abjectio plebis fuit, quando Pontius Pilatus dedit turbis potestatem, quem vellent sibi dimitti: illi Barabbam eligentes, Chrpernabantur me; locuti sunt labiis, et moverunt caput. Omnes, de malis tantum suscipiendum est; nam si misceas fideles, non potest stare sententia. Quae figura Graece dicitur synecdoche, seipsum non potest salvum facere , et caetera. Proprie autem posuit labiis eos fuisse locutos. Tales enim ore, non corde fabulantur, quibus non provenit firma, deliberatione sententia. Quid tamen isti labiis loquebantur? Si Filius Dei est, descenbantur tantum labia personare. Nam ut per iracundiam, non per rationem probares dictum, ad
Abbreviated transcription (Latin):
mundi eligre: ut confundat fortia. Uermis
nimia uidetur abiectione contempnibilis.
sed magni continet sacram̃ta mysterii. Has¬
citur absq concubitu. repit humilis. moue
rito dnm xp̃m uermem appellatum esse
cognosces. Uermis gͦ quia mortalis. quia de
carne sine ꝑmixtione humani seminis nat᷑
est: quia uie ipsius silentiose & humiles ex¬
titerunt. Comparat enĩ se creator humillimĩ
creaturis siuis. ne quid estimares abiectũ. qͦd
ipso noscitur auctore formatũ. sicut scͥptumẽ.
tecit ds om̃ia ualde bona. Sic & ipse dauid
doctorem secutus. minutissimo se pulici coe¬
quauit. Ipsa eñĩ uirtus. ẽ. religionis. ut quanto
se plus unusquisq exemplo creatoris humiliat:
tanto ampluis exaltetur ad głam. Non homo.
idest ñ peccator: quod in illo esse non potuit.
Homo ergo dicitur. quantum ꝑtinet adhuma¬
nã naturam. Idem non homo appellatur. qͥa
quod est. proprium hominis: peccata ñ habuit.

Expanded text:
hujus elegit, ut confundat fortia . Vermis, hujus elegit, ut confundat fortia . Vermis, nimia quidem videtur abjectione temnibilis, sed magni continet sacramenta mysterii: nascitur absque concubitu, repit humilis, movetrito Dominum Christum vermem appellatum esse cognosces. Vermis ergo quia mortalis, quia de carne sine permixtione humani seminis natus est, quia viae ipsius silentiosae et humiles exstiterunt. Comparat enim se Creator humillimis creaturis suis, ne quid aestimares abjectum, quod ipso noscitur auctore formatum, sicut scriptum est: Fecit Deus omnia valde bona . Sic et ipse David doctorem secutus, minutissimo se pulici coaequavit . Ipsa enim virtus est religionis, ut quanto se plus unusquisque exemplo Creatoris humiliat, tanto amplius exaltetur ad gloriam. Non homo, id est non peccator, quod in illo esse non potuit. Homo ergo dicitur, quantum pertinet ad humanam naturam. Idem non homo appellatur: quia quod est proprium hominis, peccata non habuit.
Abbreviated transcription (Latin):
facti sunt: inte sꝑauerunt & ñ sunt confusi.
ertissima. est. sententia: quȩ demonstrat
effectum. Necese. est. enimꝰ ut ad ittilitatẽ
suam audiatur. qui clamat ad dnm̃. Quanti
martẏres ab infidelib ñ credebantur audiri:
dum eos corporalis pena consumeret: S illi potꝰ¬
ualde auditi sunt: qui coronã martyrii ꝑciꝑe
meruerunt. Dñs gͦ uistos suos semꝑ exaudit.
s quẽ admodum illis expedire cognoscit. Nec
uacat quod sperauit frequenter iterauit. figura
est. enim que grece dr epembasis. latine iteratio.
quotiens ꝑ singula commota ad decorẽ maximũ
uerba geminantur. Non sunt confusi. utiq¬
qͦs uenturos constat ad p̃mium. Non enim
confunditur. qui bonum desiderium suum
adipisci posse monstratur. Ego autẽ sum
uermis & ñ homo. obprobrium hominum &
abiectio plebis. Soc ꝑfiguram dicitur:
tapinosyn. quȩ latine humiliatio nuncupat᷑.
quotiens magnitudo mirabilis reb humilli¬
mis comꝑatur. Sicut apls ait. Infirma huius

Expanded text:
confusi. Certissima est sententia quae demonstrat effectum. Necesse est enim ut ad utilitatem suam audiatur qui clamat ad Dominum. Quanti enim martyres ab infidelibus non credebantur audiri, dum eos corporalis poena consumeret; sed illi potentius auditi sunt, qui coronam martyrii percipere meruerunt. Dominus ergo justos suos semper exaudit, sed quemadmodum illis expedire cognoscit. Nec vacat quod speraverunt frequenter iteravit; figura est enim quae Graece dicitur epembasis, Latine iteratio, quoties per singula commata ad decorem maximum verba geminantur. Non sunt confusi, quos utique venturos constat ad praemium. Non enim confunditur, qui bonum desiderium suum adipisci posse monstratur. Vers. 6. Ego autem sum vermis, et non homo; opprobrium hominum et abjectio plebis. Hoc per figuram dicitur tapinosin, quae Latine humiliatio nuncupatur, quoties magnitudo mirabilis rebus humiliimis comparatur; sicut Apostolus ait: Infirma mundi
Abbreviated transcription (Latin):
Sequitur etiã incredulitatis eorum destabilis
obstinatio. ut non aliqͥd transitorie aut ca¬
sualit̾ fecisse uideantur. S dicit eos conside¬
rasse & conspexisse. & cor eorum lapideum:
tot miraculis non fuisse mollitum. Petre
scisse sunt. terra tremuit. sol amictũ se tene¬
broso ne tantum scelus uideret abscondit:
& pro dolor iniquitas ipsorum oculis defixis.
in sacrilegio suo mansit immobilis. raumn¬

Expanded text:
Sequitur etiam incredulitatis eorum detestabilis Sequitur etiam incredulitatis eorum detestabilis obstinatio; ut non aliquid transitorie aut casualiter fecisse videantur: sed dicit eos considerasse et conspexisse; et cor eorum lapideum tot miraculis non fuisse mollitum. Petrae scissae sunt, terra tremuit, sol amictu se tenebroso, ne tantum scelus videret, abscondit; et proh dolor! iniquitas in ipsorum oculis defixa, in sacrilegio suo mansit immobilis.
Abbreviated transcription (Latin):
mabile donum: incomp̃hensibile mnysteriũ.
Unde aut rectis mentib prouenit salus.
aut ꝑuersis sensib generatur interitus.
inumerauerunt omnia ossa mea. ip̃si uero cõ-¬
siderauerunt & conspexerunt me
orma crucis mira proprietate depicta est: ut
om̃e corpus in ea sic dicatur extensum. quatinꝰ
eus ossa humanis occulis numerabilia uidẽn¬
tur. & quod caro suꝑducta celauerat nimia
tensione corporis appareret. S uideamus utrum
pena dicenda sit an tribunal. dampnatio. an
disceptatio: ubi quasi in regali solio constitutus
increpantem reliquit reum. confitentem reddidit
protinus absolutum. Qͦ facto ille humani gñis
miserator eximiꝰ. quid scĩs suis prestaturꝰ esset:
in latronis siis subita confessione monstrauit.
Dinumerata sunt etiã ossa eius. idest apłi si-
ue reliqui xp̃ĩani. quando ꝑsecutione facta
truculentium uideorum ne in maiorem nu-¬
merum conualescerent: querebantur extingui.

Expanded text:
mabile donum, incomprehensibile mysterium: mabile donum, incomprehensibile mysterium: unde aut rectis mentibus provenit salus, aut perversis sensibus generatur interitus.inumeraverunt omnia ossa mea; ipsi vero cosideraverunt et conspexerunt me. Forma crucis mira proprietate depicta est; ut omne corpus in ea sic dicatur extensum, quatenus ejus ossa humanis oculis numerabilia viderentur; ut quod caro superducta celaverat, nimia tensione corporis appareret. Sed videamus utrum poena dicenda sit, an tribunal; damnatio, an disceptatio: ubi quasi in regali solio constitutus, increpantem reliquit reum, confitentem reddidit protinus absolutum. Quo facto ille humani generis Miserator eximius, quid sanctis suis praestaturus esset, in Latronis subita confessione monstravit. Dinumerata sunt etiam ossa ejus, id est apostoli, sive reliqui Christiani, quando persecutione facta truculentium Judaeorum, ne in majorem numerum convalescerent, quaerebantur exstingui.
Abbreviated transcription (Latin):
corpore dñi saluatoris. Illud enim clauis affi¬
xum. lancea ꝑforatũ. fructũ nobis intulit
sine fine mansurum. Qua propt̾ iam non
ꝑtimescimꝰ dicere dm̃ carne passum: dm̃ mor¬
tuum pro salute cunctorũ. Unde pater au-¬
gustinꝰ mirabilit̾ & solito more declamauit
dicens. Res uetusta erat ut homo moreretur.
Ed ne semꝑ ualeret in homine: res noua fac¬
ta. est. ut ds̃ moreretur. sicut apłs ait. Nos
autem p̃dicamus xp̃m. & hunc crucifixum.
Et ne filium uirginis ut quidã dementium
putant alium fortasse sentires: ad iecit. xp̃m
utiq dĩ uirtutem & dĩ sapientiã. quia quod
stultum . ẽ. dei sapientius ẽ. hominibꝰ. & qͦd
infirmum. est. dei: fortius. est. hominibus.
Qd enim tam stultum tam infirmũ uide¬
tur incredulis. quã cum audiunt dm̃ dei
filium crucifixum pariter & sepultum. S
placuit dõ ꝑstulticiam p̃dicationis saluos
miscđie ipsius. est. mirabilis altitudo. in esti¬

Expanded text:
corpore Domini Salvatoris; illud enim clavis afficorpore Domini Salvatoris; illud enim clavis affixum, lancea perforatum, fructum nobis intulit sine fine mansurum. Quapropter jam non pertimescimus dicere Deum carne passum, Deum mortuum pro salute cunctorum. Unde Pater Augustinus mirabiliter et solito more declaravit, dicens : Res vetusta erat ut homo moreretur; quod ne semper valeret in homine, res nova facta est ut Deus moreretur; sicut et Apostolus ait: Nos autem praedicamus Christum, et hunc crucifixum . Et ne filium Virginis ut quidam dementium putant alium fortasse sentires, adjecit: Christum utique Dei virtutem, et Dei sapientiam: quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus; et quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. Quid enim tam stultum, tam infirmum videtur incredulis, quam cum audiunt Deum, Dei Filium crucifixum pariter et sepultum? Sed placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos iae ipsius est mirabilis altitudo, inaesti
Abbreviated transcription (Latin):
fixionem totum mirabile habere decuit. quȩ
templũ pii redemptoris excepit. Qua propt̾
merito axp̃o electa ẽ crux: in qua & singlat̃
occumberet. & cõmuni sorte moreretur. Et quã¬
uis passionis dominice ad litteram simplex hic
uideatur esse narratio. tamen aliquid nobis &
sꝑitaliter sentiendum actus iste significat. Ma-¬
nus xp̃i uidei uolauerunt. quando eius mira¬
culis nullatenus credere maluerunt. Manus
enim significant oꝑationes. quas in diuersorũ
languorib medicus celestis exercuit. ut eorum
obstinata duritia signorum uirtutib mollire.¬
tur. Pedes quoq foderunt. dum eius apłos per
quos fides xp̃iana in gentib ambulauit. lace¬
randos esse putauerunt. Sic future cause in
ista diũ crucifixione p̃dictȩ sunt. Fõderunt au¬
tem non transitorie debemus accipere. quia t̾ra
tunc uanos fecus germinat. quando hominum
studio cognoscitur exarata. Quod contigit in

Expanded text:
fixionem totum mirabile habere decuit, quae fixionem totum mirabile habere decuit, quae templum pii Redemptoris excepit. Quapropter merito a Christo electa est crux, in qua et singulariter occumberet, et communi sorte moreretur. Et quamvis passionis dominicae ad litteram simplex hic videatur esse narratio, tamen aliquid nobis et spiritualiter sentiendum actus iste significat. Manus Christi Judaei violaverunt, quando ejus miraculis nullatenus credere maluerunt. Manus enim significant operationes quas in diversorum languoribus medicus coelestis exercuit, ut eorum obstinata duritia signorum virtutibus molliretur. Pedes quoque foderunt, dum ejus apostolos, per quos fides Christiana in gentibus ambulavit, lacerandos esse putaverunt. Sic futurae causae in ista Domini crucifixione praedictae sunt. Foderunt autem, non transitorie debemus accipere, quia terra tunc varios fetus germinat, quando hominum studio cognoscitur exarata. Quod contigit in
Abbreviated transcription (Latin):
de penali malo peccatorum. facta. est. beata redẽp¬
tio. post ea retribuens salutis bonum quȩ pͥdem
dabat interitum. Patibulum salutare. mors in¬
dicans uitã. Humilitas diuinã proclamans sũ
ram crucis esse cognoscas. Quod si autem ferro
truncatus. aut ignib fuisset absumptus: aut
lapidib oppressus. aut fluctib demersus: aut
alia qualibet morte preuentus. quo signo rogo
diabolus pelleretur. quo uexillo frons xpĩano¬
rum tuta mansisset. qua figura corpors & aiẽ
firmaretur. infirmitas. Nulla mors. nulla tan¬
nobis ꝑfecte salutis indicia dereliquit. Pro¬
uisum ẽ. etiam ad credulitatẽ nram. ut altius
configeretur: uideretur amultis. crederetur a
plurimis. Et ne dm̃ quispiam dubitaret. in
cuiꝰ passione tot & tanta miracula conueniset̃
ꝑuniuersum mundũ tenebre facte sunt: t̾ra
tremuit. petrͤ scisse sunt: ut orbis passim eiui¬
dent̾ suum testaretur auctor̃e. Sic istam cruci¬

Expanded text:
de poenali loco peccatorum, facta est honesta redempde poenali loco peccatorum, facta est honesta redemptio, postea tribuens salutis bonum, quae pridem dabat interitum, patibulum salutare mors, indicans vitam, humilitas divinitatis proclamans summram crucis esse cogntruncatus, aut ignibus fuisset absumptus, aut lapidibus oppressus, aut fluctibus demersus, aut alia qualibet morte praeventus, quo signo, rogo, diabolus pelleretur? Quo vexillo frons Christianorum tuta mansisset? Qua figura corporis et animae firmaretur infirmitas? Nulla mors tantanobis perfectae salutis indicia dereliquit. Provisum est etiam ad credulitatem nostram, ut altius configeretur, videretur a multis, crederetur a plurimis. Et ne Deum quispiam dubitaret, in cujus passione tot et tanta miracula convenissent, Per universum mundum tenebrae factae sunt, terra tremuit, petrae scissae sunt ; ut orbis passum evidenter suum testaretur auctorem. Sic istam cruci
Abbreviated transcription (Latin):
contra eum ferocissimis uocib oblatrabant.
Doctrina uͦ noua. ẽ. sicut exangłista dicit.
mandatum nouum do uobis ut diligatis in-¬
tent̃ autem describitur actus ille uidaicus. fuit
enim concilium malignantiũ. quando cogi
lignantium quippe dicit. maligna cogitantĩ.
Et merito se fatetur obsessum. quia in ipso erat
ciuitas iherłm quam hostes fidei xp̃iane in eodẽ
obsidere uidebantur. F oderunt manus
niamus exordium. ꝑscrutandum. est. cur talem
sibi elegerit mortẽ: qui dixit. Potestatẽ habeo po¬
nendi animam meam. & potestatem habeo it̾m
sumendi eã. Pmum quod crucis ipsa positio talis
est: ut pars eius suꝑior celos petat. inferior terras
non deserat. fixa infernorum ima contingat. &
uelut quibusdam brachiis extensis. latitudo eus
totius partes appetat mundi. Iacens uͦ quatuor
cardines orbis designat. Sic in paruo posita cunc¬
ta uidetur ẽẽ complexa. De cruce dñ dico que

Expanded text:
contra eum ferocissimis vocibus oblatrabant. contra eum ferocissimis vocibus oblatrabant. Doctrina vero nova est, sicut Evangelista dicit: Mandatum novum do vobis, ut vos intenter autem describitur actus ille Judaicus; fuit enim consilium malignantium, quando cogitMalignantium quippe dicit, maligna cogitantium. Et merito se fatetur obsessum, quia in ipso erat civitas Jerusalem, quam hostes fidei Christianae in eodem obsidere videbantur. Vers. 18. Foderunt manus niamus exordium, perscrutandum est cur talem sibi elegerit mortem qui dixit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam ? Primum, quod crucis ipsa positio talis est, ut pars ejus superior coelos petat, inferior terras non deserat, fixa infernorum ima contingat, et velut qtotius partes appetat mundi; jacens vero, quatuor cardines orbis designat. Sic in parvo posita, cuncta videtur esse complexa. De cruce Domini dico, quae