comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fier&. in ipso dĩ uerbo prius erat abange¬
lis cognoscenda. & sic suo tẽpore facienda
Qua propt̾ ipsa creaturę cognitio insem&¬
ipsis uespera erat. in dõ aut̃ mane. quia plus
uidetur ipsa creatura in dñõ. quã inse ipsa
uideatur. Creatura plus scilic& uidetur in
arte qua facta ẽ. quã ipsa inseipsa quȩ
facta ẽ. Propterea enĩ ait euangelista io¬
hẽs. quod factum ẽ in ipso uita eͦ. Omĩa i¬
gitur quȩ facta sunt & uitã non habent.
in ipso uita dĩ uita sunt. inseipso non sunt
uita. Cęlũ. terra. lapis. uitã non habent.¬
& tamen indõ uita sunt. Uiuunt igitur
in dõ sine mitio. atq incõnutabilit᷑ om̃s
rationes creaturarũ. Ac ꝑ hoc plus uident᷑

Expanded text:
fieret, in ipso Dei Verbo prius erat ab Angefieret, in ipso Dei Verbo prius erat ab Angelis cognoscenda, et sic suo tempore facienda. Quapropter ipsa creaturae cognitio in semetipsa vespera, in Deo erat mane: quia plus videtur ipsa creatura in Deo, quam in se ipsa videatur. Creatura plus scilicet videtur in arte qua facta est, quam ipsa in se ipsa quae facta est. Propterea enim ait evangelista Joannes, Quod factum est, in ipso vita erat . Omnia ergo quae facta sunt, et vitam non habent, in ipso Verbo Dei vita sunt, in seipsa non sunt vita. Coelum, terra, lapis, vitam non habent, et tamen in Domino vita sunt; vivunt igitur in Deo sine initio, atque commutabiliter omnes rationes creaturarum. A
Abbreviated transcription (Latin):
i subito uidit ds̃ lucẽ qđ ess& bona.
an antea nesciuit & uisio ei contulit
scientiã:
mẽ enĩ opus p̾cedit uoluntas nrã : dũ
cogitamus quid operari debeamus. He
disposuit. Ee cum hoc in homine cadere
non possit. ut aliquid ignorans faciat
quanto magis in dm̃ qui omã ȩterno
&o stabili consilio suo quȩ uoluit fecit.
nec alit̾ facta. nec alit̾ facienda uidit.
Eo itaq modo uidit facta. quo uiderat
facienda.
tenebris. O mẽ enĩ quod diuiditur .&. esse
potest. Sic̃ ergo essentia lucis. ita ẽ & essen¬
tia tenebrarũ. Et cur non dicit scriptura
uidit ds̃ tenebras qđ essent bonȩ sicut de
luce dictum ẽ¬
S bona & in cõmutabili uoluntate creauit
litatẽ prescientiȩ suȩ. diuisit int̾ bonos &
malos. Malos igitur appellans tenebras:
bonos appellans lucẽ in his dicens. uidit
ds̃ quia boni sunt. millis nullatenus dixẽ
turam. & quomodo habuit uespere et
mane:
mis nãq creatura antequa tempore suo

Expanded text:
i subito vidit Deus lucem quod esset bona, i subito vidit Deus lucem quod esset bona, an antea nescivit, et visio ei contulit scientiam? Omne enim opus praecedit voluntas: nam dum cogitamus quid operari debeamus, neqdisposuit, et cum hoc in hominem cadere n possit, ut aliquid ignorans faciat; quanto magis in Deum, qui omnia aeterno et stabili suo consilio, quae voluit, fecit, nec aliter facta et aliter facienda esse vidit? Eo itaque modo vidit facta, quo viderat facienda. tenebris . Omne enim quod dividitur, etiam esse potest. Sicut ergo essentia lucis, ita est et essentia tenebrarum. Et cur non dixit Scriptura, Vidit Deus tenebras quod essent bonae, sicut de luce dictum es bona et incommutabili voluntate creavit litatem praescientiae suae, divisit inter bonos et malos. Malos igitur appellans tenebras, bonos appellans lucem: de bonis dicens, Vidit Deus quia boni sunt; de malis nullatenus hoc dixit, turam, et quomodo habuit vespere et mane ? RESP. Omnis creatura antequam tempore suo
Abbreviated transcription (Latin):
creaturã cui suꝑ ferri diceretur sps sc̃s̃ :¬
non localit᷑ sed potentialit̃ dñs. ñ ex di¬
gentia fecit opera sua. sed ea beneficen¬
tia .neq horũ indiget quȩ fecit. Indig¬
nus quippe atq egenus amor. subicitur
rebus quas diligit. Idõ dictũ ẽ suꝑ fer
omn diem :Si indie dixit. temporali¬
genuit. quia omnẽ profecto creaturam
uerbũ dĩ est. Sed diuma scriptura paruu¬
lis congruens. & quodãmodo eos lactans.
ut ꝓficiant. & cibũ spũalẽ capiant. uo¬
luit semꝑ ꝑ omnẽ creaturã formationẽ
dictionẽ dĩ nuncupare. Ut uerbi cau
sasi requiramus quomodo facta ẽ lux.
facta sunt. in uerbo dĩ erat ut fierent
Hoc ẽ enĩ dixit dr̃. Fiat lux. Neq enĩ
corporalibus modis loquitur diuina
natura. nec quotiens dicitur. totiens
uerbo formauit. Unũ enĩ uerbũ genuit
coȩternũ & consubstantialẽ sibi. in qͦ
omĩa in effabilit᷑. & intempora liter
dixit.

Expanded text:
creaturam, cui superferri diceretur Spiritus sanctus, creaturam, cui superferri diceretur Spiritus sanctus, non localiter, sed potentialiter dicitur. Non ex indigentia Deus fecit opera sua, sed ex beneficentia; neque horum indiget quae fecit. Indigus quippe atque egenus amor, subjacet rebus quas diligit. Ideo dictum est superferromnem diem? Si in die dixit, temporaliante omnem profecto creaturam Verbum Dei est. Sed divina Scriptura parvulis congruens, et quodam modo eos lactans, ut proficiant et cibum spiritualem capiant, voluit semper per omnem creaturae formationem dictionem Dei sa, requiramus quomodo facta est lux, facta sunt: In verbo Dei erant ut fierent: hinc est enim: Dixit Deus, Fiat lux. Neque enim corporalibus modis loquitur divina natura; nec quoties dicitur, Dixit, toties verba formavit. Unum enim Verbum genuit coaeternum et consubstantiale sibi, in quo omnia ineffabiliter et intemporaliter dixit.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ celũ & terrã. non primũ omĩũ sicut ais.
sed inprincipio hoc ẽ infilio. immo infilio¬
spũalẽ & corporalem creaturã. quȩ cęli &
terrȩ nomine appellata ẽ. Nlan quod
ipse sit principiũ de se interrogantibus
uideis. quis ess& respondit. principium
qͥ & loquor uobis. Primo igitur uoluit cę̧¬
lũ & terrã uelut quandã spũalem corpo¬
ralemq materiem dicere. & sic quẽ ad¬
modũ singillatim facta sunt: ordine texe¬
re. Quod enĩ dixit cęlũ. hoc mͥ uidetur di¬
xisse aquarũ abẏssum tenebrosam. antea
quodammodo fluctuantẽ uitã. nisi conuer¬
tatur ad creatorẽ. & fiat lux & contẽpletur
trinitatẽ dm̃ esse in dõ. Neq enĩ ita dicim
sed origine. Igitur prima creatura lux.
non ista quȩ quarto die facta ẽ. sed spi¬
ferebatur sicut sol & luna uel sẏdera.
an alit̃.
motionibus subiac&. sed est ubiq pre¬
sens totus. Cũ modo sane nominauit

Expanded text:
Deus coelum et terram, non primo omnium sicut ais, Deus coelum et terram, non primo omnium sicut ais, sed, In principio, id est, in Filio, imo spiritalem corporalemque creaturam, quae coeli et terrae nomine appellata est. Nam quod ipse sit principium, de se interrogantibus Judaeis quis esset, respondit, Principium qui et loquor vobis. Primo igitur voluit coelum et terram velut quamdam spiritualem corporalemque materiam dicere, et sic quemadmodum singillatim facta sunt, ordine texere. Quod enim dixit coelum, hoc mihi videtur dixisse aquarum abyssum tenebrosam, atque quodam modo fluitantem vitam, nisi convertatur ad Creatorem, et fiat lux, et contempletur Trinitatem Deum esse in Deo. Neque ita dicimus, sed origine. Igitur prima creatura lux non est ista quae quarta die facta est; sed spiferebatur, sicut sol et luna et alia sidera, an aliter?motionibus subjacet, sed est ubique praesens totus. Cum modo sane nominavit
Abbreviated transcription (Latin):
ne. uel quicquid ad naturã eius ꝑtinet
resurgere. Sed sine ulla correctione
erit illi semper ȩt̾na uita. ȩt̾na felicitas.
contemplando trmitatem dm̃. Igitur
sic̾ isti cũ sua carne ad ęt̾nã felicitatẽ.
ita iipu ad et̾nã resurgent miseriam.
enesis principiũ ẽ.
in prmcipio fecit ds̃ cȩlũ & terrã. Ange¬
in post enodũ facti sunt: Si anglĩ post¬
uara iaudauerunt me om̃s angłi mei
uder magna. Quarto enĩ die facta sunt
sidera. & iam Angłi erant. Neq enĩ die
Tppaoneq scđo facti sunt. In his aut̃
apparet quę facta sunt. Tertio enĩ die
scilic& terra ab aquis discreta est. Scđo¬
enĩ factum ẽ firmamentum. ubi sol &
luna discurrunt & sidera. Porro primus
dies ipsa ẽ angłica natura. quȩ primo cȩ¬
li nomine nuncupata ẽ. Unde euident᷑
ostenditur. primũ diem spũalem factum.
id ẽ angłicã naturã. Et si hoc cęlũ quod
oculis cernimus. ait nãq in principio fecit

Expanded text:
ne, vel quidquid ad naturam ejus pertinet ne, vel quidquid ad naturam ejus pertinet resurgere; sed sine ulla corruptione erit illi semper aeterna vita et aeterna felicitas, contemplando Trinitatem Deum. Igitur sicut justi cum sua carne ad aeternam felicitatem, ita impii ad aeternam resurgent miseriam. Genesis principium est. In principio creavit Deus coelum et terram: angeli postmodum facti sunt. Si angeli anttura, laudaverunt me omnes Angeli mei voce magna . Quarto enim die facta sunt sidera, et jam Angeli erant. Neque enim die tertio, neque secundo facti sunt. In his enim ascilicet terra ab aquis discreta est: secunda factum est firmamentum, ubi sol et luna discurrunt, et sidera. Porro primus dies ipse est angelica natura, quae primo coeli nomine nuncupata est. Unde evidenter ostenditur, primum diem spiritalem factum, id est, angelicam naturam, et hoc coelum quod oculis cernimus. Nam quod ait, In principio creavit
Abbreviated transcription (Latin):
ruptio incorruptelã possidebit. Quibus
scribit apłs : Nempe his qui dicebant. Man
ducemus & bibemus. cras enĩ moriemur
non posse adipisci regnũ dĩ dicit. Nam
si hic ꝓpria substantia carnis accipienda
ẽ : quid dicent de his quibus scibit idem
apls̃ uos aut̃ in carne non estis sed inspũ.
Numquid nã romani carnẽ non habebant.
quibus apłs scribebat. sed incarne inquit
non estis : Id est. non estis carnales. non
facitis opera carnis. quȩ mimica sunt dõ
quȩ legi dĩ non subiciunt᷑. Qui aut̃ incarne
sunt inquid. placere dõ non possunt. Ecce
qualis caro regnũ dĩ non possidebit. Nã
quod homo ineadem qua morit᷑ carne
tionẽ suam dubitantibus discipulis
& putantibus se se spm̃ uidere respon¬
dit. Palpate & uidete quia sp̃s carnem
& ossa non hab&. sicut me uidetis habe¬
re Ac ꝑ hoc credimus hominẽ non tan.¬
tũ cũ carne & ossibus sed etiã cũ sangui¬

Expanded text:
ruptio incorruptionem possidebit. Quibus ruptio incorruptionem possidebit. Quibus scribebat Apostolus? Nempe his qui dicebant: Manducemus et bibamus; cras enim moriemur non posse adipisci regnum Dei. Nam si propria hic substantia carnis accipienda est, quid dicent de his quibus scribit idem apostolus, Vos autem in carne non estis, sed in spiritu? Numquidnam Romani carnem non habebant, quibus Apostolus scribebat? Sed, in carne, inquit, non estis; id est, non estis carnales, non facitis opera carnis, quae inimica sunt Deo, quae legi Dei non subjiciuntur. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt . Ecce qualis caro regnum Dei non possidebit. Nam quod homo in eadem qua moritur carne st resurrectionem suam dubitantibus discipulis, et putantibus se spiritum videre, respondit: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Ac per hoc credimus hominem non tantum cum carne et ossibus, sed etiam cum sangui
Abbreviated transcription (Latin):
in illud corpus spũale quale scĩs in resur¬
rectione ꝓmittit᷑ ꝑmansisset. postmodũ
cõmutandũ. Ac ꝑ hoc poterat non mori.
si dĩ p̃ceptis pia obedientia cohesisset
Non enĩ & sic factũ fuerat ut non posset
mori. sicͤ & ceterȩ creaturȩ quȩ om̃ino mo
ri possunt. sed ita ut obedientia in mor¬
talitatẽ. in obedientia mortalitatem af¬
uid ẽ qđ dicit beatus paulus apłs. caro
& sangis regnũ dĩ possidere ñ possunt.
& hoc testimonio multi
minus intelligentes. Ac ꝑ hoc heretici assert̃
hominẽ non posse in eadem qua defunctus
ẽ carne resurgere. sed tollentes sed tollen¬
tes uerã carnẽ. nescio quele corpus ȩreum
qđ nũquã habuit. homini post resurrecti¬
onẽ ad tribuunt. Quod ualde absurdum
considerantib ipsam sententiã approbat᷑
Caro & sanguis inquit regnũ dĩ non possi¬
debunt. Et idem paulus apłs exponens
quodammͦ subsecutus ad iunxit. Neq cor¬

Expanded text:
in illud corpus spirituale, quale sanctis in resurin illud corpus spirituale, quale sanctis in resurrectione promittitur, esset postmodum commutandum. Ac per hoc poterat non mori, si Dei praeceptis pia obedientia cohaesisset. Non enim et sic factus fuerat, ut non posset mori, sicut caeterae naturae quae omnino mori non possunt: sed ita ut obedientia immortalem, inobedientia mortalem fuid est quod dicit apostolus Paulus, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt? RESP. Ex hoc testimonio multi minus intelligentes, ac per hoc haeretice asserunt hominem non posse in eadem, qua defunctus est, carne resurgere; sed tollentes veram carnem, nescio quale corpus aerium quod nunquam habuit, homini post resurrectionem attribuunt. Quod valde absurdum considerantibus ipsam sententiam, approbatur. Caro et sanguis, inquit, regnum Dei non possidebunt. Et idem apostolus Paulus exponens quodam modo, subsecutus, adjunxit: Neque cor
Abbreviated transcription (Latin):
nmente. id est inratione. & intelligen¬
tia. Ipsa itaq mens quando cogitat
ea quȩ sunt ȩ̨t̾na. tunc uere imago
dĩ dicenda ẽ. Cogitando ȩterna uir ẽ.
debet uelare caput suũ. quia imago
rit in id quo et̾nũ ẽ. tantomagis inde
formatur ad imaginẽ dĩ. Et idõ non ẽ
cohibenda ut se inde contineat ac tem¬
per&. Quando uͦ ea agit uel cogitat
quȩ sunt temporalia. mulier appellat
tunc non ẽ dicenda imago dĩ. & ꝓpte¬
rea deb& uelare caput suũ. ne nimium¬
sit eius ad infrriora progressio. & cũ licita
habebat primus homo. quale & nos.
sed sine peccato. Non enĩ habebat legẽ
inmenbris suis repugnantem legi menꝰ¬
tis suȩ. sed utiq meruit post p̃uaricati¬
onẽ. Igit᷑ anonale corpus habuit adã.
sed ut non senesceret nec deficeret. per
illius ligni uirtutẽ qua sustabatur. qui
in ipso uite nom̃ acceperat. Qua propt̃
si dĩ pcepta seruasset. obedientiȩ merito

Expanded text:
RESP. In mente est ratio et intelligenRESP. In mente est ratio et intelligentia. Ipsa itaque mens quando cogitat ea quae sunt aeterna, tunc vere imago Dei dicenda est. Et cogitando aeterna, vir est: debet velare caput suum, cum sit imago rit in id quod aeternum est, tanto magis inde formatur ad imaginem Dei: et ideo non est cohibenda, ut inde se contineat ac temperet. Quando vero ea agit et cogitat quae sunt temporalia, mulier appellatur: tunc non est dicenda imago Dei, et propterea debet velare caput suum, ne nimisit ejus ad inferiora progressio, et cum licita habebat primus homo, quale et nos, sed sine peccato. Non enim habebat legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; sed utique promeruit post praevaricationem. Igitur animale corpus habuit Adam; sed ut non senesceret nec deficeret per illius ligni virtutem, qua sustentabatur, quod in paradiso vitae nomen acceperat. Quapropter si Dei praecepta servasset, obedientiae merito
Abbreviated transcription (Latin):
alũ natura non ẽ:
sed priuatio boni hoc nomen accepit
Deniq bonũ potest esse sine malo. ma
lũ non potest esse sine bono. nec potest
esse malũ ubi non fuerit bonũ. Ac ꝑ
hoc dicimus & anglm̃ bonũ. & anglm̃
malũ. & hominẽ bonũ. & hominẽ ma¬
lũ. Sed bonũ quod angłs. malũ qđ uiti
osum. Ideoq quando dicimus bonũ. na¬
turã laudamus. quando dicimus malũ.
non naturã sed uitiũ qđ ẽ bonȩ nature
dep̾hendimus
m̃s anglĩ ȩquales. an inequales crea¬
tisunt. & si equales. cur non om̃s
firmi & stabiles fuerunt: Si uero in¬
ȩquales. quo merito alui p̾sentiȩ suȩ
stabilitate᷑ accipere meruerunt. &. alu
faturũ puinę suȩ casũ minime p̃uidere
m̃s quidẽ angłi. ęquales creatisunt.
dnõ pia obedientia coheserunt. Acci¬
pientes certã scientiã suȩ stabilitatis.
quã illi nũquã habuerunt. sed sisunt
grã dĩ in om̃ibus circũdati. ut nũquã
possint cadere ab eata uita qua fruun
similitudinẽ nram̃:

Expanded text:
alum natura non est; sed privatio boni hoc nomen accepit. Denique bonum potest esse sine malo, sed malum non potest esse sine bono, nec potest esse malum ubi non fuerit bonum. Ac per hoc dicimus et angelum bonum et angelum malum, et hominem bonum et hominem malum: sed bonum osus. Ideoque quando dicimus bonum, naturam laudamus; quando dicimus malum, non naturam, sed vitium quod est bonae naturae reprehendimuss Angeli aequales an inaequales creati sunt? Et si aequales, cur non omnes firmi et stabiles fuerunt? Si vero inaequales, quo merito alii praescientiae suae stabilitatem accipere meruerunt, et alii futurum suae ruinae casum minime praeviderOmnes tamen angeli aequales creati sunt, aeteri Domino pia obedientia cohaeserunt, accipientes certam suae stabilitatis, quam illi nunquam habuerunt. Et sic sunt gratia Dei in omnibus circumdati, ut nunquam possint cadere a beata vita, qua fruuntsimilitudinem nostram ?
Abbreviated transcription (Latin):
reus esse credendus ẽ. sed ꝑ uterũ substantiã
intelie᷑ uoluit dequa natus est filius. Quod
ẽ pat̃ hoc geruit. Ds̃ dm̃ lux lucẽ Igitur
sic̃ homo hominem gignit. & canis canem
nũ quã ante uisum e: ut homo genuerit ca¬
nẽ. de ꝑhoc non denichilo neq de aliqua
substantia. sed de se ipso genuit filiũ oxis.¬
ꝑsonarũ distinctione. uel geniti filii ꝑ¬
sona sitis factũ mͥ esse arbitror. Nuncͥ
quero quid credas de spũ sc̃o utrũ & ipse
nitum. Fides certa declarat. Quia si dixeri¬
mus ingenitũ. duos patres ad firmare uide¬
bimur: Si dut̃ genitũ duos filios credero
culpamur. Sed qͦđ certa fides ten&. non in¬
genitus ẽ nec genitus. sed ab utroq procedens

Expanded text:
reus esse credendus sit; sed per uterum substantiam reus esse credendus sit; sed per uterum substantiam intelligi voluit, de qua natus est Filius. Quod est Pater, hoc genuit: Deus Deum, lux lucem. Igitur, sicut homo hominem, et canis canem gignit: nunquam autem visum est ut homo genuerit canem. Ac per hoc non de nihilo, neque de aliqua alia substantia, sed de se ipso Filium sonarum distinctione, vel de geniti Filii persona satisfactum mihi esse arbitror: nunc quaero quid credas de Spiritu sancto; utrum et ipse nitum fides certa declarat. Quia si dixerimus ingenitum, duos patres affirmare videbimur: si autem genitum, tunc duos filios credere culpabimur. Sed quod certa fides tenet, nec ingenitus est, nec genitus; sed ab utroque procedens
Abbreviated transcription (Latin):
facta sunt. sicut & ȩuangelista ioħs narrat.
& sine ipso factum ẽ nichil. Nam ꝓculdu-¬
bio in dĩ nomine pat̾. inpͥncipu nomine
filius intelligendus ẽ. Profecto cũ dixisset
in pͥncipio fecit ds̃ celũ & terrã. subsecutus
adiunxit. Et sp̃s dĩ ferebatur suꝑ aquas.
qui tertia ẽ intrinitate ꝑsona. Igitur si
gentes uinomine patris. & filii. & sps scĩ
nec baptizato dño in iordane a iohẽ. uox
de cȩlo dixisset hic ẽ filius m̃s dilectus. in qͦ
mͥ bene cõplacui. nec sp̃s sc̃s in colũbȩ
spetie descendisse suꝑ eũ & mansisse
diceret᷑. Miror infelicẽ sabellianam heresĩ.
hoc ẽ patri passianã qd sic ceci sunt mente
ut tam p̾clara. tam aꝑta testimonia non
tres ꝑsonas scdm̃ scripturas scas intellegamus.
ide aliũ esse patrẽ qui genuit. aliũ filiũ qui
filius. non adoptione. Sic enĩ scriptũ est. Ex
litero inqͥd ante luciferũ genuite. Non quođ
dẽ pat᷑ uterũ habeat sicut & nos. aut corpo¬

Expanded text:
gelista Joannes narrat, et sine ipso factum est nihil . Procul dubio in Dei nomine Pater, in principii nomine Filius intelligendus est. Profecto cum dixisset, In principio fecit Deus coelum et terram; subsecutus adjunxit, Et spiritus Dei ferebatur super aquas : qui tertia est in Trinitate persona. Igitur si gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti : nec baptizato Domino in Jordane a Joanne, vox de coelo diceret, Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui: nec Spiritus sanctus in columbae specie descendisse super eum, et mansisse diceretur . Miror infelicem Sabellianam haeresim, hoc est, Patripassianorum, quod sic caeci sunt mente, ut tam praeclara, tam aperta testimonia non tres personas secundum Scripturas sanctas intelligamus; id est, alium esse Patrem qui genuit, alium Filium qui Filius, non adoptione. Sic enim scriptum est: Ex utero, inquit, ante luciferum genui te . Non quod Deus Pater uterum habeat sicut nos, aut corpo
Abbreviated transcription (Latin):
tione corporũ maxime mortuoꝵ nasci.
quando ipsa corpora. Sed corporibus insita
sunt. & quod ammodo liceat aquosunt suo
tempore ex ortura. Sic̃ enĩ semen cuuis libs
arboris hab& quandam uĩ ut obrutũ fue¬
rit in terra oriatur & in uirgultũ ꝓducat᷑.
deinde ramis nichilominus cͣstipata dilatet᷑
& frondentib de eisdem florib decorata fruc¬
tific&. ita ẽ & incorpore ut ita dicã qͦddã semi¬
nariũ. unde suo tẽpore curante ꝓuidentia.
dĩ aliqua genera animaliũ oriant᷑.¬

Expanded text:
tione corporum, maxime mortuorum nasciquando ipsa corpora: sed corporibus insita sunt quodam modo, quae sunt suo tempore exortura. Sicut enim semen cujuslibet arboris habet quamdam vim, ut cum obrutum fuerit in terra oriatur, et virgultum producatur, deinde ramis nihilominus constipata dilatetur, et frondibus; deinde floribus decorata fructificet: ita est et in corpore, ut ita dicam, quoddam seminarium, unde suo tempore, curante providentia Dei, aliqua genera animalium oriant
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ dicit᷑ de ambulatio corporeus: ut
localis ec credatur. Omẽ enĩ corpus. lo¬
cale ẽ. & om̃e locale utiq corpus e. Ds
uero in corporea resẽ: nec temporaliter
mouetur. neq loco contiet᷑. neq de loco
ad locũ transfertur. Pius nempe de ambula¬
tio intelligenda ẽ ꝑ aliquã creaturã facta.
quã creaturã hominẽ fuisse ex ipsius circũ stan¬
tię scripturę intellectũ amaiorib recolo.

Expanded text:
ejus dicitur deambulatio, corporeus aut ejus dicitur deambulatio, corporeus aut localis esse credatur. Omne siquidem corpus locale est, et omne locale utique corpus est. Deus vero incorporea res est, nec temporaliter movetur, nec loco continetur, neque de loco ad locum transfertur. Ejus namque deambulatio intelligenda est per aliquam creaturam facta, quam creaturam hominem fuisse ex ipsius circumstantia Scripturae intellectum a majoribus recolo.
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit. & de muliere paulopost dicit᷑.¬
Uidit itaq mulier qđ bonũ esset lignũ
ad uescendum. Ecce scriptura manifestis¬
sime ostendit. amboꝵ oculos aꝑtos fuis¬
se. Nec enĩ fas ẽ dicere primos homines
cȩcos Et cur post paululũ. post ligni
ueciti. tactũ eadem scriptura. dicit. aꝑti
sunt oculi amboꝵ.
isi oculos haberent aꝑtos. nec ille an¬
mabus nominei imponer& nec illa ui¬
der& ligni pulchritudinẽ. Hoc quippe
uerũ ẽ quia oculos aꝑtos habent. &. tam̃
nisi ad aliqͥd essent clausi nulla tenus dice
in menbris repugnans legi mentis. ut etiã
in ipsis menbris eet̃ non uoluntarius motꝰ.¬
sed iusta scilic& dĩ uindictamut homo qͥ
ditũ corpus. Ergo in id aꝑtisunt oculi ã¬
borũ. ut mouerent᷑ concupiscentialiter
menbra.
ũ audiss& uocẽ adam & eua ait scrip¬
tura dñi dĩ de ambulantis in paradyso
absconderunt se. Rogo quȩ ẽ ista de¬
ambulatio:
bsit enĩ ut ds̃ qui ẽ trimitas. ex hoc qđ

Expanded text:
ina. Et de muliere paulo post dicitigitur mulier quod bonum esset lignum ad vescendum. Ecce Scriptura manifestissime ostendit amborum oculos apertos fuisse. Nec est enim fas dicere, primos homines caecos factos, et cur post paululum post ligni vetiti tactum eadem Scriptura dicit: Aperti sunt oculi amborum? Nisi oculos apertos haberent, nec ille animalibus nomina imponeret, nec illa videret ligni pulchritudinem. Hoc quippe verum est quia oculos apertos haberent, et tamen nisi ad aliquid essent clausi, nullatenus Scripin membris repugnans legi mentis, ut etiam in ipsis membris esset non voluntarius motus, justa scilicet Dei vindicta: ut homo qui ditum corpus. Ergo in id aperti sunt oculi amborum, ut moverentur concupiscentialiter membra.um audissent vocem Adam et Eva, ait Scriptura, Domini Dei deambulantis in paradiso, absconderunt se : rogo, quae est ista deambulatio? RESP. Absit ut Deus, qui est Trinitas, ex hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
IC ET multi & ꝓbatissimi uiri diuerso
quidem stilo sed non diuersa fide. ĩnumera¬
bilia opuscula ediderint. ita ut difficile sit
eoꝵ omĩa legere. ea tamen quȩ leguntur
ꝓpt̃ eloquii uenustatem. & difficillimas ques¬
tionũ ꝑ plexitates minime intelliguntur
Reuera enĩ dũ coguntur ꝓpt̃ altitudinẽ scrip¬
turȩ̨ diuinȩ occultã uiã carpere. paruitati
nrẽ ambiguitatem non minimã reliquert̃.
Sunt etiã plane spũales uiri. qͥ eoꝵ assequun¬
tur eloquiũ. & penetrant intellectum. Quo¬
rũ nos qͥ concupiscentiis satis facimus. p̃clare
eoꝵ scientiȩ non equamur. ut eos sicut illi
intelligere ualeamus. Qua ꝓpt̃ gͦ queso te
ut ꝑcunctanti mͥ respondeas. & quȩ obscuri¬
testimonus approbes nosse desidero:
rincipiũ geneseos euident᷑ ostendit. Ait
eiũ. In principio fecit đs̃ cęlũ & terram.
Quẽ alium pͥncipiũ intellegendũ nu

Expanded text:
Licet multi et probatissimi viri diverso quidem stilo, sed non diversa fide innumerabilia opuscula ediderint, ita ut difficile sit eorum omnia legere; ea tamen quae leguntur, propter eloquii venustatem et difficillimas quaestionum perplexitates, minime intelliguntur. Revera enim, dum coguntur propter altitudinem Scripturae divinae occultam viam carpere, parvitati nostrae ambiguitatem non minimam reliquerunt. Sunt etiam plane spirituales viri, qui eorum assequuntur eloquium, et penetrant intellectum. Quorum nos dum concupiscentiis satisfacimus, praeclarae eorum scientiae non aequamur, ut eas sicut illi intelligere valeamus. Quapropter quaeso te ut percontanti mihi respondeas, et quae obscuritestimoniis approbes, nosse desidero. RESP. Principium Geneseos evidenter ostendit. Ait enim: In principio fecit Deus coelum et terram. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽicaritate. sed ꝑfecta caritas foras mittit it¬
morẽ. Caritas gͦ cantat. canticũ nouũ ⁊ ã
timor ille seruilis. in ueteri homine constitu¬
tus. potest quidem habere psalteriũ decẽ cor¬
darum. quia & uideis carnalib data ẽ. lexͣ de¬
cẽ p̃ceptoꝵ. sed cantare in illa non potest
canticũ nouũ. Sub lege enĩ est : & implere
non potest legẽ. Organũ ipsum portat ñ
tractat. & oneratur psalterio ñ ornatur
Qui aut̃ sub grã ẽ non sublege. ipse implet
legẽ. quia non ẽ ei pondus sed decus. Ti
menti ẽ tormentũ. sed amanti ẽ ornamen¬
tum. Spũ enĩ dilectionis accensus. iã inpsa

Expanded text:
ta charitas foras mittit timorem . Charitas ergo cantat canticum novum. Nam timor ille servilis in veteri homine constitutus, potest quidem habere psalterium decem chordarum, quia et Judaeis carnalibus data est ipsa Lex decem praeceptorum: sed cantare in illa non potest canticum novum; sub Lege est enim, et implere non potest Legem. Organum ipsum portat, non tractat; et oneratur psalterio, non ornatur. Qui autem sub gratia est, non sub Lege, ipse implet Legem: quia non est ei pondus, sed decus; nec timenti tormentum est, sed amanti ornamentum. Spiritu enim
Abbreviated transcription (Latin):
blũ scriptura dicit. Ut simus inuero filio eius
ihũ apõ ipse ẽ uerus ds̃ x uita ȩterna. Et ut
equalitatem suã ostendat ait ipse dñs. ego & pa¬
terunũ sumus. Unũ sunt scilic& natura. n
ꝑsona. & iterũ. Propterea inqͥd querebant

Expanded text:
alia Scriptura dicit: Ut simus in vero ejus Filio Jesu Christo; ipse est verus Deus et vita aeterna . Et ut aequalitatem suam ostendat, ait ipse Dominus: Ego et Pater unum sumus . Unum sunt, scilicet natura, non persona. Et iterum: Propterea, inquit, quaereba
Abbreviated transcription (Latin):
infacinoribus. inflagitus. cũ offendis incor¬
ruptibilibus eũ offenꝰdis. inte illi facis in ui¬
riã. Facis enĩ inuiriã grȩͣ ipsius. dono ipsius.
Seruũ sihaberes. uelles ut seruir& tͥ. Serui tu
seruitute meliore dno tuo. Seruũ tuũ ñ tu
fecisti. & te & seruũ tuũ ille fecit. Uis ut ser¬
uiat tibi cũ quo factus es. & nonuis seruire

Expanded text:
in facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corin facinoribus, in flagitiis eum offendis, in corruptelis eum offendis, in te illi facis iniuriam. facis enim iniuriam gratiae eius, dono ipsius. seruum si haberes, nelles ut seruiret tibi seruus tuus: serui tu meliori domino, deo tuo. seruum tuum non tu fecisti: et te et seruum tuum ille fecit. uis ut seruiat tibi cum quo factus es: et non uis seruire
Abbreviated transcription (Latin):
facit iniuriã q̃ uoluerit forte lapidare
tabulam tuã. inqua tabula immago tua
ẽ. in domo tua inanit̾ posita ẽ aduanũ
honorẽ tuũ. nec sentiens. nec loquens. nec
tendis. qͥd ad nullius uxorẽ accessisti. atten¬
dis qͥa post uxorẽ tuã nichil fecisti. quia
uxorem ñ habes. & ñ ad tendis ad libidines
in licitas fornicationis. cuuis immaginẽ uio¬
lasti: Postremo ds̃ qui scit quid t utile
sit. qui uͦ sic gubernet seruos suos adutilitatẽ
illoꝵ non ad suã. non enĩ indiget seruis. qͣ¬
si ad adiutoriũ. sed tu indiges dõ ad auxili¬
ũ. Ipse ergo ds̃ scit quod tibi utile sit uxorẽ
concessit. nichil amplius. Hoc iussit. hoc p̃
quia templũ dĩ estis. & sp̃s dĩ habitat in uobu¬
dete quomodo minat᷑. Honuis corrũpi do¬
mũ tuã. quare corrũpis domũ dĩ: Certe
putabat. O m̃a gͦ peccata hominũ. aut
ad corruptelã ꝑtinent flagiorũ : aut ad
facinora nocendi. Quia dõ noceri non potest

Expanded text:
facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare facit iniuriam qui uoluerit forte lapidare tabulam tuam pictam, in qua tabula imago tua est, in domo tua inaniter posita ad uanum honorem tuum nec sentiens nec loquens nec tendis quia ad nullius uxorem accessisti, attendis quia post uxorem tuam nihil fecisti, quia uxorem non habes, et non attendis per libidines illicitas fornicationis cuius imaginem uiolasti P postremo deus, qui scit quid tibi utile sit, qui uere sic gubernat seruos suos ad utilitatem illorum, non ad suam — non enim indiget semis quasi adiutorio, sed tu indiges domini auxilio — ipse ergo dominus, qui scit quid tibi utile sit, uxorem concessit, nihil amplius. hoc iussit, hoc praquia templum dei estis et spiritus dei habitat in uobdetis quomodo minatur? Non vis corrumpi domum tuam, quare corrumpis domum Dei? Certe putabat. Omnia enim peccata hominum, aut ad corruptelam pertinent flagitiorum, aut ad facinora nocendi. Quia Deo nocere non potes
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibus bestus. securus & innocens in dĩ
dilectione. & humana societate uersa¬
ris: Tangis cordas decẽ. quot bestias occi¬
dis. ltdam multa capita sunt sub istis ca¬
pitibus. Insingulis cordis ñ singulas bestias
sed greges intficis bestiarũ. Sic g amoet̃¬
cantabis. Noli dicere tibi quando forge
luxuriantur aliqͥd ius a gere.uxorẽt uxo
habeo facio qd uolo. Non enĩ post uxore
mea pecco. Iam nosti p̃tium tuũ. lã noste
quo accedis. qͥđ manduces. qͥd bibas. ĩmo
quẽ manduces. quẽ bibas Abstinete ad
fornicationibus ne forte dicas michid
fornicẽ uado. Ad meretricẽ ꝑgo. ad ꝓstitu¬
tã eo. nec illud p̃ceptũ uiolo. q̃d tibi fieri
ipsi dõ. Intelligat scĩtas urã. & enĩ qđ tibi
fieri ñ ius. alio nefeceris ad duo pcepta
duo p̃cepta: Si homini nͣ feceris qͦd pati
ñ us pati ab homine. ipsi dõ uis facere.
quid hoc ẽ: Nonuis alteri facere qđ pati
am facio. quia corrũpo me ipsũ. Unde tͥ

Expanded text:
omnibus bestiis, securus et innocens in Dei omnibus bestiis, securus et innocens in Dei dilectione et humana societate versaris. Tangens chordas decem, quot bestias occidis? Nam multa capita sunt sub istis capitibus. In singulis chordis, non singulas bestias, sed greges interficis bestiarum. Sic ergo cacantabis. Noli dicere tibi, quando forte luxurianter aliquid vis agere: Adhuc uxorem non habeo, facio quod volo, non enim post uxorem meam pecco". iam nosti pretium. tuum; iam nosti quo accedis, quid manduces, quid bibas, immo quem manduces, quem fornicationibus: ne forte dicas mihi: Ad fornicem vado, ad meretricem pergo, ad prostitutam eo; nec illud praeceptum violo quo dictum est: ipsi deo. intellegat sanctitas uestra. etenim quod tibi fieri non uis, alii ne feceris, ad duo praecepta duo praecepta? si homini non feceris quod pati non uis pati ab homine ipsi deo uis facere, quid est hoc? non facis alteri quod pati deo facio, quia corrumpo me ipsum?" unde tibi
Abbreviated transcription (Latin):
dis Tangis sedam quia non accipis noni
facus qiuesũ cordã ubi prospe futurȩ qͥetis
buuus. sed ꝓpt̃ sempiternarequian qrẽ sii¬
fiuit trcots side quomodo utrumq suai
calto spesta cilio: ubi non ꝓmerest bcallos
editorus. sed oculos redeptoro. Nonora
pietatis. Non mechaberis. Cangit qustitam
cordam. cecidit bestia libidinis. Non oc¬
cides. Tangis sextã cordã. cecidit bestia cru¬
delitatis. Nonfurtũ facies. Tangis septimã
cordã. cecidit bestia rapacitatis. Non falsũ
testimoniũ dices. Tangis octauã cordane
cecidit bestia falsitatis. Non concupisces
rẽ ꝓximi tui. Tangis nonã cordã cecidit
bestia adulterinȩ cogitationise Auuotem
ens non facere aliquid tale p̃teruxorem
aliuar non appetere aliena uxorẽ deo
duo p̾cepta sunt non mechaberos. conan
concupisces uxorẽ pxiitui. Nom e toct¬
pisces rẽ pͥximi tiui. Tangis decimđ cordlã
eccitit hestia cupiditatis Ita eadentib

Expanded text:
is. tangis secundam, qua non accipis nomenis. tangis secundam, qua non accipis nomentangis tertiam chordam, ubi pro spe . futurae quietis huius, sed propter sempiternam requiem, quam promittit deus. uide quomodo utrumque simul talia spectacula, ubi non promeremur oculos editoris, sed oculos redemtoris? honorapietatis. non moechaberis; tangis quintam chordam: cecidit bestia libidinis. non occides; tangis sextam chordam: cecidit bestia crudelitatis. non furtum facies; tangis septimam chordam: cecidit bestia rapacittestimonium dices: tangis octavam chordam; cecidit bestia falsitatis. Non concupisces uxorem proximi tui: tangis nonam chordam; cecidit bestia adulterinae cogitationis. Aliud est enim non facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt, Non moechaberis, et, Non concupisces uxorem proximi tui. Non concupiscupiditatis. Ita cadentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uolutatus fuerit cũ ancillis suis amatur.
blande accipitur. conuertuntur uulnera
in ioca. Siquis aut̃ existat qui dicat se cas¬
tũ. non facere adulteriũ. notũ autẽ sit
quod non faciat. erubescit accedere ad illos
non sui similes. ne insultent. ne irrideant
ne dicant non esse uirũ. Ad hoc delapsa
ẽ. humana ꝑuersitas. ut uir habeatur
iuctus alibidine. & uir non habeatur
uictor libidinis. Truimphanpes exultant.
& non sunt uiri. latent ꝓstrati. & iuri
ille tibi uideretur fortior qui iareret
sub bestia. quã qui perimer& bestiam:
Sed quia dissimulatis apugna interiori.
ubi dicitur. Qui doc& manus meas ad p̃lũ¬
fohiditos meos ni bellũ. Est enĩ quod secũ agit
honio diicans contia concupis centias ma¬
cus freians auaritiã elidens suꝑbibiã. suffo¬
cans ambitione trucidans libidine haspri¬
dlisfic o oeculto ꝓ non uinceris in apto
sonul faci Tauigis pͥmã cordam ÷ quiđ uer
colitur lt secidit bestia sopbansiqua un¬

Expanded text:
uolutatus fuerit cum ancillis suis, amator blande accipitur; conuertuntur uulnera in ioca. si quis autem exsistat qui dicat se castum non facere adulterium, notum autem sit quod non faciat, erubescit accedere ad illos non sui similes, ne insultent, ne irrideant, ne dicant non esse uirum. ad hoc delapsa est humana peruersitas, ut uir habeatur uictus a libidine et uir non habeatur uictor libidinis. triumphantes exsultant et non sunt uiri; iacent prostrati et uiri ille tibi uideretur fortior qui iaceret sub bestia, quam qui perimeret bestiam? Sed quia dissimulatis a pugna interiore eubi dicitur: qui docet manus meas in proelio, digitos meos ad bellum. est enim bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uinceris in apertsimul facis. tangis primam chordam, qua unus colitur deus: cecidit bestia superstition
Abbreviated transcription (Latin):
terrã aqua tegebat. Et quom scriptura.
dicit. congregent aquȩ quȩ sub celo sunt
in locũ inũ . & appareat arida.
otam terrã aqua tegebat. sicut rarissima
nebula. quȩ postea inunũ redacta. atq
potuit concauas partes p̾bere. que con¬
fluentes aquas susciperent. ut arida ap¬
pareret
ciod homo sit bonus. Idem ipse dñs in
euangelio dicit. Homo bonus de bono
thesauro cordis sui ꝑfert bona. Sedut hoc
diceret nemo bonus nisi solus ds̃. illi scili¬
c&̃ respondebat. qui uitã ȩ̨ternã ab eo que¬
rebat. Ille qͥ tantũ hominẽ arbitrat dicens.

Expanded text:
riptura dicit, Congregentur aquae quae sub coelo sunt, in locum unum, et appareat arida ? RESP. Totam terram aqua tegebat sicut rarissima nebula, quae postea in unum redacta atque potuit concavas partes praebere, quae confluentes aquas susciperent, ut arida appareretod homo sit bonus, idem ipse Dominus in Evangelio dicit: Bonus homo de bono thesauro cordis sui profert bona . Sed ut hoc diceret, Nemo bonus, nisi solus Deus; illi scilicet respondebat qui vitam aeternam ab eo quaerebat, illi qui tantum
Abbreviated transcription (Latin):
atq elatus suꝑbia suasioni serpentis obe¬
diens. dĩ p̃cepta contempsit. Et hȩc causa
extitit. ut mortis periculũ incurreret.¬
& abillo uno homine om̃is humana na¬
tura uitiosa atq peccato ob noxio morta¬
lis existera. Apls paulus ꝑ unũ hominẽ¬

Expanded text:
atque elatus superbia, suasioni serpentis obeatque elatus superbia, suasioni serpentis obediens, Dei praecepta contempsit. Et haec causa exstitit ut mortis periculum incurreret, et ab illo uno homine omnis humana natura vitiosa atque peccato abnoxia mortalis existeret. Apostolus Pau
Abbreviated transcription (Latin):
scs ds̃. Nontres dii. sed unus ẽ ds̃. Nam
si pat̾ maior. filius minor. sp̃s ses plusquã
minor. qđ heretica prauitas asserit. ia
non erit unus ds̃. sed tres dii. quod ne¬
fas ẽ credere: & ualde redarguit eos scru¬
tura diuina. Audi isrł inquit. dñs ds̃ tu¬
us. ds unus ẽ. Ac ꝑhoc sic̃ non dicimus
tres deos. nec tres essentias. ita nec tressa¬
pientias nec tres sp̃s¬
ẽ illi esse quod sapientẽ esse. uł spm̃ esse.
& non ueni uoluntatem meã facere. sed uo¬
luntatẽ eius qͥ misit me. & pat̾ si fieri potest
transeat ame calix iste. Et mea doctrina
non ẽ mea. sed euis qui misit me
sta omĩa & alia quȩ ate non sunt dicta.
scdm̃ formã serui quã a sup̃sit dicta sunt
Igitur cũ pͥmus homo contlitus esset a. dõ.
& libero arbitrio mimeratus. p̃ceptũq ei
positũ esset .&. si custodisset quȩ ei ds̃ p̃cepe¬
rat. morte non corporis neq animȩ mui¬
taret᷑. Sed ille inobediens mandato dĩ

Expanded text:
s Deus; non tres dii, sed unus Deus est. Nam si Pater major, Filius minor, Spiritus sanctus plus quam minor, quod haeretica pravitas asserit, jam non erit unus Deus, sed tres dii; quod nefas est credere. Et valde redarguit illos Scriptura divina: Audi, Israel, inquit, Dominus Deus tuus, Deus unus est . Ac per hoc sicut non dicimus tres deos, nec tres essentias; ita nec tres sapientias, nec tres spest illi esse quod sapientem esse vel spiritum eset, Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui me misit ; et, Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste ; et, Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit ? RESP. Ista omnia et alia quae a te non sunt dicta, secundum formam servi, quam assumpsit, dicta sunt. Igitur cum primus homo conditus esset a Deo, et libero arbitrio muneratus, praeceptumque ei positum esset; si custodisset quae ei Deus praeceperat, morte non corporis, neque animae multaretur. Sed ille inobediens mandato Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
nus aut̃ non conuersione duunitatis in
carne. sed assupͣtione humanitatis in dm̃
onuersio. mutatio dicitur. Non est gͦ
conuersa id ẽ mutata diuitas inçarne̾. sed ma¬
nens quod erat suscepit carnẽ. Humanitas
quoq assumpta ẽ in dm̃ : non consumpta.
euit ẽẽ quod non erat. non desut esse quod
sicut solent duo liqu̾ores ita misceri. ut ne¬
utrũ seruet integritatem suã. In xp̃o ergo
non sunt ꝑ mixte substantiȩ. quia seruat
utiaq cũ alterius cõmunione ꝓprietatẽ suã
isingularitate ꝑsonȩ am sicut animara
tionalis & caro unus ẽ homo: ita ds̃ & homo
unus est xp̃s. icut in quolib& homine ñ
e una ꝑsona anima & alia caro. sed exanima
& carne unus ẽ homo. ita inxp̃o non sunt duę
ꝑsone. sed una diuina quę incarnata ẽ. Na
sic̃ hominis ꝑsonã gestat anima. quia utiq
corpus mortuũ non dicitur ꝑsona. sic̃ nec lapis
nec lignũ: ita xpĩ ꝑsonã gestat diuinitas assũp¬
trix humanitatis. Propt᷑quod inutraq substan¬

Expanded text:
nus autem non conversione divinitatis in carnem, sed assumptione humanitatis in Deum. Conversio mutatio dicitur; non enim conversa, id est mutata divinitas in carnem, sed manens quod erat, suscepit carnem. Humanitas quoque assumpta est in Deum, non consumpta; evit esse quod non erat, non desiit esse quodsicut solent duo liquores ita misceri, ut neutrum servet integritatem suam. In Christo ergo non sunt permistae substantiae, quia servat utraque, cum alterius communione, proprietatem suam in singularitatetionalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus est Christus. Sicut in quolibet homine, non est una persona animae, et alia caro, sed ex anima et carne unus est homo; ita in Christo non sunt duae personae, sed una divina quae incarnata est. Nam sicut hominis personam gcorpus mortuum dicitur persona, sicut nec lapis aut lignum; ita Christi personam gestat divinitas assumptrix humanitatis; propter quod in utraque substan
Abbreviated transcription (Latin):
portio. quia nra caro & sanguis. ut ubi regnat
nrã portio. nos quoq glorificemur. Nullum
maius donũ prestare potuit ds̃ hominibus.
quã quod uerbũ suũ ꝑ quod condidit omã
fecit illis caput. & illos ei tanquã menbra co¬
aptauit. ut esset filius dĩ filus hominis.
Unꝰ ds̃ cũ patre. unus homo cũ hominibus.
mo est ex substantia matris in scło natus. er¬
fectus ds̃ ꝑfectus homo: ex anima rationali
& human̾a carne subsistens. ssentialiter

Expanded text:
portio, quia nostra caro et sanguis; ut ubi regnat nostra portio, nos quoque glorificemur. Quammajus donum praestare posset Deus hominibus, quam ut verbum suum, per quod condidit omnia, faceret illis caput, et illos ei tanquam membra coaptaret ut esset Filius Dei et filius hominis, unus Deus cum Patre, unus homo cum hominibus. mo est ex substantia matris in saeculo natus; perfectus Deus, perfectus homo ex anima rationali et humana car
Abbreviated transcription (Latin):
tib illis ĩ felirit̾ ĩ ȩt̾na moete sine moriendi potestate durantib. qm̃
utriq sine fine s ĩ beatitudine isti alius alio p̃stabiliꝰ. ĩ miseria uͦ
mi ȩt̃nã dãpnatoȩ pęnã q cruciatꝰ sine ĩ t̃missione ꝑꝑquos humano
miserant᷑ affectu atq ita fut᷑ũ ẽẽ ñ credunt ñ qͥdẽ scripturis
ad ũsando di uinis s ꝓsuo motu dura queq molliendo & ĩ leniore
flectendo sententiã que putant magis t̾ribiliꝰ e̾ẽ dieta ꝗ ueriꝰ. Ñ
enĩ obliuiscet᷑ ĩqͥ ut̃ misereri ds̃. aut ẽtinebit ĩ ira sua miserationes
suas. Hoc qͥdẽ ĩ psalmo legit᷑ scõ. s de his sine ullo sc fupulo ĩ telligiẽ.
qͥ uasa mi scđȩ nuncupant᷑. qr & ipsi ñ ꝓmeritis suis s dõ miserante de

Expanded text:
lis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti, alius alio praestabilius; in miseria vero aeternam damnandorum poenam et cruciatus sine intermissione perpetuos humano miserantur affectu, atque ita futurum esse non credunt; non quidem Scripturis adversando divinis, sed pro suo motu dura quaeque molliendo, et leviorem flectendo sententiam; quae putant in eis terribilius esse dicta quam verius. Non enim obliviscetur, inquiunt, misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas . Hoc quidem in psalmo legitur sancto; sed de his sine ullo scrupulo intelligitur, qui vasa misericordiae nuncupantur, quia et ipsi non pro meritis suis, sed Deo miserante
Abbreviated transcription (Latin):
substantia ẽ. Et eta dicitur filius sapientia
patris. quomodo dicit᷑ lumen patris. id est
ut quẽ admodũ lum̃ delumine. & utrũq unũ
lumensic intelligitur sapientia de sapientia
& utrumq: una sapientia. Pat̃ igit᷑ & filius
una ẽ essentia. simul & una magnitudo ꝙ
una turtas .& una sapientia. Sed non pa¬
tes & filius ambo unũ uerbũ. quia non simul
Ambo unus filius. sed filius factus ẽ nobissa
pientia patris. Dequa cũ aliquid inscriptu¬
ris dicitur. filius nobis insinuat᷑. Sp̃s quoq
sẽs sapientia. Et simul non tres sapientiȩ. sed
una sapienti pat᷑ & filius & spõ sc̃s. Et

Expanded text:
sapientia est, et ita dicitur Filius sapientia Patris, quomodo dicitur lumen Patris; id est ut quemadmodum lumen de lumine, et utrumque unum lumen, sic intelligatur sapientia de sapientia, et utrumque una sapientia. Pater igitur, et Filius simul una essentia, et una magnitudo, et una virtus, et una sapientia. Sed non Pater, et Filius simul ambo unum Verbum, quia non simul ambo unus filius. pientia a Deo, de qua cum aliquid in Scripturis dicitur, Filius nobis insinuatur. Spiritus quoque sanctus sapientia; et simul non tres sapientes, sed una sapientia Pater, et Filius, et Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
multi egerunt mala & non ibunt in ignẽ ȩ̨t̃nũ.
quia ante mortẽ suã uerã penitentiaꝰ depecca¬
tis suis gesserunt. Sed hic de illis dicitur qui
lis ꝑseuerauert̃. Hȩc ẽ fides catholica quã ni¬
si quisq fidelit᷑ firmiterq crediderit saluus
esse non poterit. idelit̾ c̾redamus. ut insid
non erremus. Fideliter credamus. ut de credi
ꝑ uenire. ubi cũ angłis dm̃ laudantes. de
illius laude uiuamus. de illius laude &

Expanded text:
Multi egerunt mala, qui non et ibunt in ignem aeternum, quia ante mortem suam veram poenitudinem de peccatis suis gesserunt; sed hoc de illis dicitur, qui fides catholica, quam nisi quique fideliter firmiterque crediderit, salvus esse non poterit. Fideliter credamus, ut in fide non erremus; firmiter credamus ut de creditem pervenire, ubi cum angelis Deum laudantes, de illius laude vivamus, de illius laude et
Abbreviated transcription (Latin):
indĩtate. & alt̾ inhumanitate. quia ñsunt
duȩ̨ ꝑsone. sed una. Ds̃ enĩ uerbũ. ñ accepit
ꝑsonã hominis. sed naturã. ꝙ ꝑsona diini¬
tatis. accepit substantiã carnis. ut insin¬
gularitate ꝑsonȩ tota humanitas suscepta
unus xp̃ssit᷑. & unus filius dĩ atq hominis

Expanded text:
itate, et alter in humanitate, quia non sunt duae personae, sed una; Deus enim verbum non accepit personam hominis sed naturam; et persona divinitatis accepit substantiam carnis, ut singularitate personae tota humanitas suscepta unus Christus sit, et unus Filius Dei atque hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
tri. ꝑfectus quoq homo. quia
lis C homini matri. Quȩ mat᷑ ita il¬
e homo. quia om̃a nr̃a suscepit. quȩ in
nobis ipse creauit. id est carnẽ & anima
fectũ hominẽ confitemur. qualis patri¬

Expanded text:
tri, perfectus quoque homo, quia similis homini matri; quae mater ita ilest homo, quia omnia nostra suscepit, quae in nobis ipse creavit, id est carnem et animam fectum hominem. Sequitur: Aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
non esse. sed genitũ ẽẽ apatre. Patrẽ uero
ipsũ : ingenitu᷑ esse. anullo ẽẽ. aAnullo uitã
uita. Sed talis qualis illa. tanta quanta illa
natiuitatẽ filui. & ꝓcessionẽ sps scĩ. Filius sic
ẽ depatre. quomodo natus. non quomodo
datus. Sp̃s uero sc̃s sic ẽ depatre simul & filio.
quomodo datꝰ. non quomodo natus. hoc
tialis & consubstantialis amborũ. Unus¬

Expanded text:
non esse, sed genitum esse a Patre. Patrem vero ipsum ingenitum esse, a nullo esse, a nullo vitam vita; sed talis qualis illa, tanta quanta illa, nativitatem Filii, et processionem Spiritus sancti. Filius sic est de Patre quomodo natus, non quomodo datus; Spiritus vero sanctus sic est de Patre simul et Filio quomodo datus, non quomodo natus; hoc tialis et consubstantialis amborum. S
Abbreviated transcription (Latin):
In mensus ẽ ds̃ trinitas. qm̃ nulla ratione
nulla estimatione. metiri ual&. Mundo
non patitur. Sic repl& mundũ ut ipia
contineat mundũ. non contineat᷑ amun
dõ. Sine labore regens. sine onere continens
omã. non tamen ꝑspacia locoꝵ quasi mole
dffusus sed insolo cęlo totus. & insola
nullo contentus loco. sed inseipso totus u
biq ita pat᷑. ita filius. ita sp̃s sos. Est¬

Expanded text:
Immensus est Deus Trinitas, quia nulla ratione, nulla exstimatione metiri valet. Mundo non capitur, sic replet mundum, ut ipse contineat mundum, non contineatur a mundi, sine labore regens, sine onere continens mundum, non tamen per spatia locorum quasi mole totus; sed in solo coelo totus, et in sola et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus. 15. Ita Pater, ita Filius, ita Spiritus sa