comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueroxps antelunam. idestante conspectũ
ecclesiȩ: quem cordis semper luminibus
contuitur. Lunaenim eccłȩ merito compa¬
ratur quȩ natiuum nonhub& splendorẽ
sed a sole certis modis suscipit lumen : quos
astronomii inter alia diligenter exponun.
Mirum prorsus &altius stupendum: tot
siderum cursus tam in gentium rerum
arduas subtilesq mensuras. munere cre¬
atoris usq adhumanam potuis sc perue¬
nire notitiam Sicergo etclesiam: uero
illo creatore mensurate suscepit lumen.
quaem odo persecutionibus uidetur immi¬
nui: Iterumq tranquillitate recepta.
clarissimi luminis hilaritate complet
omnino perpetuum: Sicut legitur: Et
regni eius non erit finis
tatis exponitur. Nam dñs ille uirtu¬
tum antecuius faciem terratremefacta
concutitur omĩs creatura turbatur. cum
non potest ullatenus sustineri. Quando
semauultmani festa potestate cognosci:
uoluit leniter inutero uirginali sine
aliquo strepitu tam quam pluuia in uel¬

Expanded text:
vero Christus ante lunam, scilicet ante conspectum vero Christus ante lunam, scilicet ante conspectum Ecclesiae, quem cordis semper luminibus contuetur. Luna enim Ecclesiae merito comparatur, quae nativum non habet splendorem, sed a sole certis modis suscipit lumen; quod astronomi inter alia diligenter exponunt. Mirum prorsus et altius stupendum tot siderum cursus, tam ingentium rerum arduas subtilesque mensuras munere Creatoris usque ad humanam potuisse pervenire notitiam. Sic ergo Ecclesia a vero illo Creatore mensurate suscepit lumen, quae modo persecutionibus videtur imminui, iterumque tranquillitate recepta, clarissimi luminis hilaritate completuomnino perpetuum, sicut legitur: Et regni ejus non erit finis tatis exponitur. Nam Dominus ille virtutum ante cujus conspectum terra tremefacta concutitur, omnis creatura turbatur, cum non potest ullatenus sustineri, quando se mavult manifesta potestate cognosci, voluit leniter in utero virginali sine aliquo strepitu, tanquam pluvia in vel
Abbreviated transcription (Latin):
dictus ẽ. Kalumniator: K. litteram iudi¬
ces antiqui damnationib affigebant :
& qm̃ crudelis impugnator. condemna¬
tionibus fau& alienis: R. litterae mili¬
tem calumniatorem appellare uoluer̃
Calumniator itaq est. quuin nocentiã
alienam in reatum nititur exquisita
machinatione perducere : quod diabo¬
lo congrue uidetur aptatum qui huma¬
num genus suis fraudibus totsȩculis pro
huncenim spiritalem trrannum humilia¬
bit dns: quando illo cumꝑfidis damnato.
fideles seuiderint regnare cumxpo.¬
ELPERMANEBIT CUMSOLE ANTELUNA
IN SAECULUM SAECULI
Nichonor scȩ in carnationis exponitur.
quae perman& unita cum uerbo.
Sed& enim addexteram patris regnans
ingloria sempiterna. Solquippe legitur
uerbum patris filius dĩ. quids̃ homo unus
exduabus & in duabus naturis distinctis
atq perfectis perman& xp̃s. Deipso enim
dicturisunt impii. Solnon ortus est nobis
&iustitiȩ lumen non luxit nobis. Sequit᷑

Expanded text:
dictus est calumniator. K litteram judidictus est calumniator. K litteram judices antiqui damnationibus affigebant; et quoniam crudelis impugnator condemnationibus favet alienis, K litterae militem calumniatorem appellare voluerunt. Calumniator itaque est qui innocentiam alienam in reatum nititur exquisita machinatione perducere; quod diabolo congrue videtur aptatum, qui humanum genus suis fraudibus tot saeculis proHunc enim spiritualem tyrannum humiliabit Dominus, quando illo cum perfidis damnato, fideles se viderint regnare cumEt permanebit cum sole, et ante lunam, in saeculum saeculi. Hic honor sanctae incarnationis exponitur, quae permanet unita cum Verbo; sedet enim ad dexteram Patris, regnans in gloria sempiterna. Sol quippe legitur Verbum Patris, Filius Dei, qui Deus homo, unus ex duabus et in duabus naturis distinctis atque perfectis permanet Christus; de ipso enim dicturi sunt impii: Sol non ortus est nobis, et justitiae lumen non luxit nobis . Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
sua iustitia iudicabit: qui a ipsos magis
elegit. quos mnortalitas superba despexit
Addidit quoq populi ubi sub audiendũ. ẽ
fideles. Nonenim quos cumq pauperes
dñs elegit. sed quales ipsedicit: Beati pau¬
peres spũ. qm̃ ipsorum .ẽ. regnum caelorũ
Sequitur. Et saluos faci& filios pauperũ
Pauperes xpĩ sunt apostoli uel prophetę.
qui mundi istius opulentiam electadnĩ
paupertate cõtempserunt. De quoscrip¬
tum . ẽ. Quicum diues ess& pauper factus . ẽ
propternos quorum filusunt populi xpĩ¬
ani Corum enim prȩdicatione generatis
quibus docentibus credere meruerunt
Sicut a postolus dicit filiolimei quos
iterum parturio donec xp̃s formetur in
euangelium egouos genui Hos ergo
saluos faci& quos filios apostolorum
eẽ. cognouerit. Adiecit. Et humilia¬
bit calumniatorẽ Calumniatorem
diabolum significat: superbum. crude¬
lem. insatiabilem. malorum omnium
principem. Discutiamus enim quare

Expanded text:
sua justitia judicabit, quia ipsos magis sua justitia judicabit, quia ipsos magis elegit, quos mortalitas superba despexit. Addidit quoque, populi, ubi subaudiendum est fidelis. Non enim quoscunque pauperes Dominus elegit, sed quales ipse dicit: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Sequitur, et salvos faciet filios pauperum. Pauperes Christi sunt apostoli vel prophetae, qui mundi istius opulentiam electa Domini paupertate contempserunt, de quo scriptum est: Qui cum dives esset, pauper factus est propter nos . Quorum filii sunt populi Christiani; eorum enim praedicatione generati sunt, quibus docentibus credere meruerunt, sicuiterum parturio, donec Christus formetur in Evangelium ego vos genui . Hos ergo salvos faciet, quos filios apostolorum esse cognoverit. Adjecit, et humiliabit calumniatorem. 241 Calumniatorem diabolum significat, superbum, crudelem, insatiabilem, malorum omnium principem. Discutiamus enim quare
Abbreviated transcription (Latin):
legitur: Iustitia & pax osculatęsunt se
Paxenim ueredicitur: quia peripsum homo
reconciliatus. ẽ dõ: Iustitiaqm̃ orbem
terrarum subȩqui tate iudicabit: Qui
&iam diabolum ꝑiustitiam magis quam
potentię uirtute superauit
IN SUA IUSLITIA IUDICASIT PAUEERIS
POPULI ESALUOS FACIEE FILIOS PAUPI¬
RUMETEIUMILLAUIT. CALDMNIATORIM
actenus optando locutus est: Nunc
ueniens ad secundam partem pro¬
phetiȩ uirtute quȩ sint aduentu dnĩ
prestanda diuersarum parabolarum
pulcherrima uarictate commemorat.
Nam cum superius dixerit. patruntua
iustitia: nuncdicit defilio insua iustitia
ut firmiterteneas. nihilibi eẽ. autdiscre¬
pans autdiuisum. Sed quaeest patris.
ipsa est & filii sinedubitatione iustitia
Nam & aliter potest intellegi. Pauperes
xpĩ. scliistius iudicio et̃ probantur abiec¬
ti : dum catesti nonus remotisunt. &
a consessu honorabili submouentur.
Osautem pauperes non inhumana sed

Expanded text:
legitur: Justitia et pax osculatae sunt . legitur: Justitia et pax osculatae sunt . Pax enim vere dicitur, quia per ipsum homo reconciliatus est Deo; Justitia, quoniam orbem terrarum sub aequitate judicabit, qui etiam diabolum per justitiam magis quam potentiae virtute superavitsua justitia judicabit pauperes populi, et salvos faciet filios pauperum: et humiliabit calumniatorem. Hactenus optando locutus est, nunc veniens ad secundam partem prophetiae virtute, quae sint adventu Domini praestanda, diversarum parabolarum pulcherrima varietate commemorat. Nam cum superius dixerit Patri, in tua justitia, nunc dicit de Filio, in sua justitia; ut firmiter teneas nihil ibi esse aut discrepans aut divisum; sed quae est Patris, ipsa est et Filii sine dubitatione justitia. Nam et aliter potest intelligi. Pauperes Christi saeculi istius judicio esse probantur abjecti, dum et a testimoniis remoti sunt, et a consessu honorabili submoventur. Deus autem pauperes non in humana, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
iestate nihil potestatis eẽ diuisum: Si cut
ipse in euangelio dicit. Omã quȩ hab&
pater measunt. Pauperes ergodĩ sunt:
quimundana superbia derelicta humi¬
litati se peromã tradiderunt. Nam &
si pauper superbiat non estdĩ pauper
Etsi locuples humilitatem diligat. non
est scłi diues Uoluntates enim taliums
inspiciendȩ̃. non nomina
SUSCIPIANI MONTIS PACIMPO¬
PULOIUO ETCOLLIS IUSTITAM
Permontes significari frequenter
Ediximus a postolos & prophetas: qui
ad superna firmiter el euati cadesti grati¬
eproximantur. Istiergo tales pacem id ẽ.
xp̃m suscipiant fidelipopulo praedi can¬
dam Ipscest enim dnĩ populus quie cre¬
didit: & spiritali se conuersatione tracta¬
uit Sequitur. Etcolles iustitiam. Colles
dicit inferiore gradu ceteros beatos: qui
rec tednĩ uidentur praedi care mandata
Nam a pacem quod superius dixit dnm̃
significat saluatorem: &iustitia cum ipsũ
sine dubitatione designat:. Sicut &alibi

Expanded text:
jestate nihil potestatis esse divisum, sicut jestate nihil potestatis esse divisum, sicut ipse in Evangelio dicit: Omnia quae habet Pater mea sunt . Pauperes ergo qui mundana superbia derelicta, se humilitati per omnia subdidere. Nam et si pauper superbiat, non est Dei pauper, et si locuples humilitatem diligat, non est saeculi dives, voluntates enim talium inspiciendae sunt, non nomina 3 Suscipiant montes pacem populo: Et colles justitiam. C Per montes significantur diximus apostolos et prophetas, qui ad superna firmiter elevati coelesti gratiae proximantur. Isti ergo tales pacem, id est Christum suscipiant fideli populo praedicandum. Ipse est enim Domini populus qui ei credidit, et spirituali se conversatione tractavit. Sequitur, et colles justitiam. Colles dicit inferiori gradu caeteros beatos, qui recte Domini videntur praedicare mandata. Nam et pacem quod superius dixit Dominum significat Salvatorem; et justitiam, eum ipsum sine dubitatione designat; sicut et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
inscripturis diuinis ad exprimendam
causam frequenter inuenis et̃ repetitum:
Sicut estillud. Quihabitat incelis in ride¬
biteos. & dns̃ subsannabiteos. Etillud.
Caeli enarrant gloriam dĩ &opera manuũ
eius adnuntiant firmamentum. Nam
& sequens uersus eodem modo depromit᷑:
quae figuradicitur epimone. Id est repe¬
titio crebra sententię. Quotiens unares
ad inculcandam causam diuersis sermonib:
Citeratur. Meminisse autem debemus
dare aut alter utei concedatur expostu¬
lat: Naturam humanitatis euidenter
ostendi. Ceterum uerbum omp̃s cumto¬
tum habeat patris nihil sibi indig& dari
Exponit causam quare petiuerit filio
udicium dari: scilic& utiudic& orbẽ
terrarum periustitiam patris: Quam ta¬
men& filii eẽ non dubium .c̃. Nam
ideo dicit patri. intua iustitia: nequis
ausu sacrilego discrepare sibi m& in ali¬
quo scãm ȩstim & trinitatem. Sequitur.
Et pauperes tuosiniudicio. Dicit &iam

Expanded text:
in Scripturis divinis ad exprimendam in Scripturis divinis ad exprimendam causam frequenter invenis esse repetitum; sicut est illud: Qui habitat in coelis irridebit eos, et Dominus subsannabit eos ; et illud: Coeli enarrant gloriam Dei, et opera manuum ejus annuntiat firmamentum . Nam et sequens versus eodem modo depromitur. Quae figura dicitur epimone, id est repetitio crebra sententiae, quoties una res ad inculcandam causam diversis sermonibus iteratur. Meminisse autem debemus,dari, aut alter ut ei concedatur expostulat, naturam humanitatis evidenter ostendi. Caeterum Verbum omnipotens cum totum habeat Patris, nihil sibi indiget dariExponit causam quare petiverit Filio judicium dari, scilicet, ut judicet orbem terrarum per justitiam Patris, quam tamen et Filii esse non dubium est. Nam ideo dicit Patri, in tua justitia, ne quis ausu sacrilego discrepare sibimet in aliquo sanctam aestimet Trinitatem. Sequitur, et pauperes tuos in judicio. Dicit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
men aliquam designasse ꝑsonã
Sedqm̃ sequitur. Dã filio : certissime
pater inuocatus. eẽ. cognoscitur: Istud
cnimnomen relatiuum est. & quod non
dicit indicat: sicut serui appellatione
sentitur & dñs: scire autem debemus ad
distinguendas declarandasq ꝑsonas.
scȩ̃ trinitatis: solahaec nomina posse suf¬
uisus es declarasse personas. Haec nomi¬
na inscãtrinitate. sola sunt propria: cete¬
rauero idestnatura. potestas. ae ternitas.
omnipotentia. Ethissimilia. probantur
eẽ. communia. Qua propter beatissimus
propheta. desiderio glorioso flammatus:
Petit a patre iudicium darifilio quod sci¬
ebat eẽ uenturum Sicut in euangelio
legitur. Pater non iudicat quem quam:
sed omne iudicium deditfilio : Iudicium
enim dictum . ẽ. quasi iuris dicium: idest
probaretur eẽ. petitio: eadem iterum sequen
ti commate geminauit Hocestenim quđ
dicit. &iustitiam tuam filioregis: Quod
superius ait. ludicium tuum regida: Qđ

Expanded text:
men aliquam designasse personam; men aliquam designasse personam; sed quoniam sequitur, da Filio, certissime Pater invocatus esse cognoscitur. Illud enim nomen relativum est, et hoc, quod non dicit, indicat; sicut servi appellatione sentitur et dominus. Scire autem debemus ad distinguendas declarandasque personas sanctae Trinitatis sola haec nomina posse sufanctae Trinitatis visus es declarasse personas. Haec enim nomina in sancta Trinitate sola sunt propria; caetera vero, id est natura, potestas, aeternitas, omnipotentia, et his similia probantur esse communia. Quapropter beatissimus propheta desiderio glorioso flammatus, petit a Patre judicium dari Filio, quod sciebat esse venturum; sicut in Evangelio legitur: Pater non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio . Judenim dictum est, quasi juris dicium, id estprobaretur eti commate geminavit. Hoc est enim quod dicit, et justitiam tuam Filio Regis, quod superius ait: Judicium tuum Regi da. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Inprim a parte uerba facit ad patrem
Iudicium filio petens ad populos iudi¬
candos. quod tamen pracdistinatum
ante scła eẽ. noscitur. Secunda iniudi¬
ciodnĩ filios pauperum dicit et̃. saluan¬
dos: & humiliandam diaboli sine dubi¬
tatione superbiam. Nam & ipsum quo¬
q: uirginis partum : perquasdam simi¬
litudines mirabiliter cognoscitur indi¬
care: Tertia parte refert: quaebona con¬
natodnõ xp̃o. Quarto ab omnibus rogib:
dicit adorandum: quiahumanum genus
adi aboli potestate liberauit. Quinta
pronuntiat : qm̃ humanis oculis uisus
firmamentum fuit credentium. & pro¬
uectus sinedubitatione iustorum
Sexta ęternodnõ totius mundi consen
su laudes perhib&. ẽẽ. soluendas. septima
rmnum dnõ xpõ uicundissima deuotio¬
ne persoluit. Sicnoui testamenti clarũ
manifestumq initium: perhuius psalmi
seriem constat expressum.
OSIUDICIUMIUUM RIGIDA
ET IUSTITIAMTUA FILIORICIS
umdicitur dr̃ nonuidetur hocno¬

Expanded text:
In prima parte verba facit ad Patrem, In prima parte verba facit ad Patrem, judicium Filio petens ad populos judicandos, quod tamen praedestinatum ante saecula esse cognoscitur. Secunda, in judicio Domini filios pauperum dicit esse salvandos, et humiliandam diaboli sine dubitatione superbiam. Nam et ipsum quoque Virginis partum per quasdam similitudines mirabiliter cognoscitur indicare. Tertia parte refert quae bona connato Domino Christo. Quarta ab omnibus regibus dicit adorandum, quia humanum genus a diaboli potestate redemit. Quinta pronuntiat, quoniam humanis oculis visus firmamentum fuit credentium, et profectus sine dubietate justorum. Sexta, aeterno Domino totius su laudes perhibet esse solvendas. Septima hymnum Domino Christo jucundissima devotione persolvit. Sic Novi Testamenti clarum manifestumque initium per hujus psalmi seriem constat expressum.judicium tuum Regi da, et justitiam tuam Filio Regis. Cum dicitur, Deus, non videtur hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
sui ad noui testamenti noscitur ꝑ tinere
mysterium: inscribitur enim
INSALOMONE PSALMUS
Salomon interpretatur pacificus:
quis estautem reuera pacificus nisi
deceptum ad creatoris sui reuocauit
obsequium. fecitq colere salutis prits¬
cipem quisequebatur miserrimus mor¬
tis auctoreni: Ipseenim mediator dĩ &
hominum hodicq interpellat pronobis.
quemruuera dicerenos recte pacificum
ipiius uerba testantur cumdicit. Pacem
meam douobis pacemmeam relinquo
uobis Sed pax ista non est quam bella
disturbent non est quam inquietudo
ulla concutiat. Sed inperturbata semꝑ
atq eterna manens nullius inimici con¬
trarietate dissoluitur: Ipsa est dequa
prophetadicit. Dabo uobis solacium ne¬
rum. pacem super pacem.
DIUISIO
PSALMI
Mertotum psalmum propheta loquens
aduentum si gnificat dnĩ saluatoris.
inuna eademq persona. modo hum a¬
nitatem eius. modo diuinitatem alter¬
nis partibus cuidenter ostendens:

Expanded text:
sui ad Novi Testamenti noscitur pertinere sui ad Novi Testamenti noscitur pertinere mysterium, inscribitur enim: IN SALOMONEM PSALMUS LXXI. Salomon interpretatur pacificus. Quis est autem revera pacificus, nisideceptum, ad Creatoris sui revocavit obsequium, fecitque colere salutis principem, qui sequebatur miserrimus mortis auctorem? Ipse enim Mediator Dei et hominum hodieque interpellat pro nobis; quem revera dicere nos recte pacificum ipsius verba testantur cum dicit: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Sed pax ista non est quam bella disturbent, non est quam inquietudo ulla concutiat; sed imperturbata semper atque aeterna manens, nullius inimici contrarietate dissolvitur. Ipsa est de qua propheta dicit: Dabo vobis solatium verum, pacem super pacem. Divisio psalmi. Per totum psalmum propheta loquens, adventum significat Domini Salvatoris; in una eademque persona modo humanitatem ejus, modo divinitatem alternis partibus evidenter 240 ostendens.
Abbreviated transcription (Latin):
significantia noui testamenti sumat
competenter initium amen.
Edictum est. infiguram ueteris tes¬
tamenti: nuncadreliquas octo ueni¬
amus quarum numerus plenissime
nobir resurrettionis dominicȩ cog¬
noscitur indicare mysterium. ut his
partibus diligenter inspectis. reuera
uberpsalmorum totius scripturȩ¬
diuine thesaurum complexus eẽ. ui¬
deatur: Namlic& sintomã spiritali¬
bus plenadiuitius. & magnis in lustrata
luminibus pęne nullum tamen exhis
ut arbitror uolumen inuenies. qui
tantis rebus caclestibus doceatur. et̃.
completus. Nec moueat qđ parsilla
quam diximus. ad sacramentum testa¬
menti ueteris pertinere: ab eatitudine
dnĩ saluatoris sumit initium. Et iterũ
insubsequentibus psalmis inuenies. qđ
primis constat temporibus actitatumq
omnino nondebent aduersa iudicari
Quia &uetus testamentum denouo ple¬
num est: a nouum facit. plerumq uete¬
ris mentionem: nuncadtitulum ueni¬
amus Quuinterpretatione nominis

Expanded text:
significantia Novi Testamenti sumat significantia Novi Testamenti sumat competenter initium. Amen.dictum est in figuram Veteris Testamenti, nunc ad reliquas octo veniamus, quarum numerus plenissime nobis resurrectionis dominicae cognoscitur indicare mysterium, ut, his partibus diligenter inspectis, revera liber Psalmorum totius divinae Scripturae thesaurum complexus esse videatur. Nam licet sint omnia spiritualibus plena divitiis, et magnis illustrata luminibus, pene nullum tamen ex his ut arbitror volumen invenies, quod tantis rebus coelestibus doceatur esse completum. Nec moveat quod pars illa quam diximus ad sacramentum Testamenti Veteris pertinere, a beatitudine Domini Salvatoris sumit initium; et iterum in subsequentibus psalmis invenies quod primis constat temporibus actitatum. Quae omnino non debent adversa judicari, quia et Vetus Testamentum de Novo plenum est, et Novum facit plerumque Veteris mentionem. Nunc ad titulum veniamus, qui interpretatione nominis
Abbreviated transcription (Latin):
morum: quod enim centum quinqua¬
ginta possunt innumero singulorum:
hoc ualent significare quindecim deca¬
de in ordine denariorum: eoquefit.
ut calculus iste psalmorum. nouo &ue¬
teri testamento competenter aptetur
Sciendum estplane: quod in prima
parte ueteris testamenti & noui misce¬
at sacramenta mysterii. Dicitenim
ponit deueteri testamento. ut utrũq:
culturȩ nr̃ȩ conuenire modis omnib:
sentiatur. Mem inisse autem debem̃
arithmeticam. uelalias disciplinas.
psalmos commemorare frequenter:
quas in subsequentibus proui fuerit
oportunum deipsis perstrietim ali¬
quid memorare curabimus. ut quã uis
breuiter dicta non tamen uideantur
eẽ preterita: Iantum. ẽ ut astrologiã
sacrilegam summa intentione fugi¬
amus: quam &iam nobilium philoso¬
phorum iudicia damnauerun
Qua propter presentioperi terminũ
ponamus. quatinus & quicsparum¬
peradhibita lectoris repar& studiũ.
& futura pars digestapsalmorũ. de

Expanded text:
morum. Quod enim centum quinquamorum. Quod enim centum quinquaginta possunt in numero singulorum, hoc valent significare quindecim decades in ordine denariorum; eoque fit ut calculus iste psalmorum Novo et Veteri Testamento competenter aptetur. Sciendum est plane quod in prima parte Veteris Testamenti, et nova misceat sacramenta mysterii. Dici enim ponit de Veteri Testamento, ut utrumque culturae nostrae convenire modis omnibus sentiatur. Meminisse autem debemus arithmeticam, vel alias disciplinas psalmos commemorare frequenter, quas in subsequentibus, prout fuerit opportunum, de ipsis perstrictim aliquid commemorare curabimus; ut quamvis breviter dicta, non tamen videantur esse praeterita. Tantum est ut astrologiam sacrilegam summa intentione fugiamus, quam etiam nobilium philosophorum judicia damnaverunt. Quapropter praesenti operi terminum ponamus, quatenus et quies parumper adhibita lectoris reparet studium, et futura pars digesta psalmorum de
Abbreviated transcription (Latin):
securȩ exultationis tempus. ẽ. scĩs: qu an¬
do iam locum dominationis impii non
habebunt. Etlactabuntur iusti. cum
malorum omnium terminus aduenerit.
& bonadñs. sinefine concesserit: inqua
xp̃i anorum ꝑman& indefecta petitio.
um totus hi cpsalmus gratiam dnĩ
ouegratis datur summa intentione
commendat : Ad mon& &iamnos. in¬
carnationem uerbi perquam salus
humano generi prouenit. feliciuicini¬
tate declarandum. moresolis qui proxi¬
maluce consurgens. roseam premit¬
tit auroram. ut gratiam preclari splin¬
doris. preparatus possit oculus in tu e¬
ri. Patres autem nrĩ : psalmorum nu¬
merum inueteris acnoui testamenti
sacramentis ita crediderunt eẽ. diui¬
dendum. Septem scilic& decadas po¬
nentes insabbatum. quod adprimam
qui res urrectionem dnĩ persingulas
ebdomadas dic octaua ueneramur:
&ideo perutramq: supputationem.
uetus & nouum testamentum : sacratus
iste numerus dinoscitur continere psal¬

Expanded text:
securae exsultationis tempus est sanctis, quansecurae exsultationis tempus est sanctis, quando jam locum dominationis impii non habebunt; et laetabuntur justi, cum malorum omnium terminus advenerit, et bona Dominus sine fine concesserit, in qua Christianorum permanet indefecta petitio. Cum totus hic psalmus gratiam Domini, quae gratis datur, summa intentione commendet, admonet etiam nos incarnationem Verbi, per quam salus humano generi provenit, felici vicinitate declarandam: more solis, qui proxima luce consurgens, roseam praemittit auroram; ut gratiam praeclari splendoris praeparatus possit oculus intueri. Patres enim nostri psalmorum numerum in Veteris ac Novi Testamenti sacramentis ita crediderunt esse dividendum, septem scilicet decadas ponentes in sabqui resurrectionem Domini per singulas hebdomadas die octava veneramur; et ideo per utramque supputationem Vetus et Novum Testamentum sacratus iste numerus dignoscitur continere psal
Abbreviated transcription (Latin):
ritaliter intellegeres : Adiecit. Anima
mea quam redemisti. Ipsa ergogaud&
EUSI ETREUERITI EUERUNI QUI
QUAERUNI MALAMIHI
Cicut superius dixit. psallam ueritatẽ
Dtam in uasis psalmorũ &erthara
significare uolens animȩ corporisq
uirtutes: ita labia cordis sui. cantatura
promisit. Nuncautem adiecit. linguã
meditaturam eẽ. iustitiam dĩ. id est cor¬
porissui substantiam: quȩ tunc plenissi¬
mȩ laudes dnĩ meditabitur. quando reg¬
num eius in illa resurrectione perceperit :
sed ut finem sdi debuisses aduertere
Sequitur. Cum confusi & reueriti fue¬
rint quiquęrunt malamihi. Quod utiq
plenissime tuncfi&: quando ad extris
iusti a sinistris impii fuerunt collocati
Duobus enim modis confunduntur. &
reuerentur inimici: Quando authic
pęnitentiam gerunt. & seerrasse cognos¬
cunt. autcerte in aduentu saluatoris.
dum illa quȩfieri non credebant. suis ocu¬
lis manifesta conspexerint. luncergo

Expanded text:
ritualiter intelligeres, adjecit, anima ritualiter intelligeres, adjecit, anima mea quam redemisti. Ipsa ergo gaudet fusi et reveriti fuerint qui quaerunt mala mihi. Sicut superius dixit: Psallam veritatem tuam in vasis psalmorum et cithara, significare volens animae corporisque virtutes, ita et labia cordis sui cantatura promisit. Nunc autem adjecit, linguam meditaturam esse justitiam Dei, id est corporis sui substantiam, quae tunc plenissime laudes Domini meditabitur, quando regnum ejus in illa resurrectione perceperit. Sed ut finem saeculi debuisses advertere, sequitur, cum confusi et reveriti fuerint qui quaerunt mala mihi. Quod utique plenissime tunc fiet, quando a dextris justi, et a sinistris impii fuerint collocati. Duobus enim reverentur inimici, quando aut hic poenitentiam gerunt, et se errasse cognoscunt; aut certe in adventu Salvatoris, dum illa quae fieri non credebant, suis oculis manifesta conspexerint. Tunc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
complenda sunt dumnescit fallere quod
acterna ueritas pollicetur. Pulchre autẽ
definitum .ẽ. psalmos uasa eẽ. ueritatis.
quasi spiritalia dolia. uinum dnĩ in cor¬
rupto sapore seruantia. PSALLAMTIBI
Iduas maximas eẽ. uirtutes spiritalem
adbene credendum. actualem adbene
agendum: Quas hic seperspecies musicas
utrasq dnõ oblaturum eẽ. promittit
Nam quod ad spiritalem uirtutem ꝑtin&
insuperiore uersupsalmum setantaturũ
ec̃. pollicitus .e : quod ad actualem : Inci¬
thara laudare se dnm̃ditit. Psalmus enĩ
sicut sȩpedictum . ẽ. desuperioribus sonat :
crthara Deinferioribus melos adsuꝑna
transmittit. Sed cui psallatur uelerthari¬
tecur dicit Scõ Isrł. Nonquem gentilitas
putabat erron eum: sed quem patribu sñris.
uera fides ostenderat. CAUDEBUNT¬
LABIA MEA DUMCANTAUEROTIBI
ETANIMAMEA QUAREDEMISII
Iabia. os imerioris hominis dicit:
Nab& enim &mens uocemsuam: qua
tacite damat addnm̃. Nam uthoc spi¬

Expanded text:
comprenda sunt, dum nescit fallere, quod comprenda sunt, dum nescit fallere, quod aeterna Veritas pollicetur. Pulchre autem definitum est psalmos vasa esse veritatis, quasi spiritualia dolia vinum Domini incorrupto sapore servantia. Vers. 24. Psduas maximas esse virtutes, spiritualem ad bene credendum, actualem ad bene agendum, quas hic se per species musicas utrasque Domino oblaturum esse promittit. Nam quod ad spiritualem virtutem pertinet, in superiore versu psalmum se cantaturum esse pollicitus est; quod ad actualem, in cithara laudare se Dominum dicit. Psalmus enim sicut saepe dictum est de superioribus sonat; cithara de inferioribus melos ad superna transmittit. Sed cui psallatur vel citharizetur dicit, sancto Israel, non quem gentilitas putabat erroneum, sed quem patribus nostris vera fides ostenderat. Vemea, dum cantavero tibi: 239 et anima mea quam redemisti. Labia, os interioris hominis dicit; habet enim et mens vocem suam, qua tacite clamat ad Dominum. Nam ut hoc spi
Abbreviated transcription (Latin):
quentior indicetur. Nam quod dicit
Multipli castiiustitiamtuam. superiorem
sensum probatur exponere. Qui iustitiã
suam multiplicat. quando nobis perdiuer¬
sas causas afflictionum. subuenire dignat᷑
Iustitia enim dnĩ sȩpedicitur cum miseri¬
cordiam facit: &iterum miseri cordia ipsi¬
us iustitia nuncupatur. quia sibi semper
utrumq: coniunctum. ẽ Si cut incente¬
simopsalmo legitur. Miseri cordiam &iu¬
dicium cantabo tibi dnẽ. Sequitur. Con¬
uersus exhortatus esme. Hocuerbum quã
paternum sit. debemus aduertere. ut fa¬
mulos suos quamuis premissa districtio¬
ne castig&: Iamen tristes permanere
non patitur. dumscripturarum diuinarũ
eosscõ alloquio consoletur. Exhortatio
consolatio deb& intellegi: Qua eanimos
componit afflictionem releuat &mentẽ
sanat diuersis languoribus sauciatam.
pias prȩmia eterna promiserit: hiciam
iustus ille generalis lȩtus ueritatem se psal¬
lere confitetur: Idestquia dnĩ promissa

Expanded text:
quentior indicetur. Nam quod dicit, quentior indicetur. Nam quod dicit, multiplicasti justitiam tuam, superiorem sensum probatur exponere: quia justitiam suam multiplicat, quando nobis per diversas causas afflictionum subvenire dignatur. Justitia enim Domini saepe dicitur, cum misericordiam facit, et iterum misericordia ipsius justitia nuncupatur, quia sibi semper utrumque conjunctum est, sicut in centesimo psalmo legitur: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Sequitur, et conversus exhortatus es me. Hoc verbum quam paternum sit debemus advertere, ut famulos suos quamvis praemissa districtione castiget, tamen tristes permanere non patitur, dum Scripturarum divinarum eos sancto alloquio consolatur. Exhortatio, consolatio debet intelligi, quae animos componit, afflictionem relevat, et mentem sanat diversis languoribus sauciatam. pias praemia aeterna promiserit, hic jam justus ille generalis laetus veritatem se psallere confitetur, id est, quia Domini promissa
Abbreviated transcription (Latin):
ETDEABYSSIS TERRAE ITERUMREDUNIS
TME MULTIELICASTI IUSTITIAM
TUAM ET CONUERSUS EORTATUSES MI
brssos quidem legimus altitudines
Adiuinisensus : Sicut in alioloco psal¬
mistadicit: Iudiciatua abrssus multa:
sed hicideo terrȩ additum . ẽ. ut profundas
mensuras &uoragines debuisses intellege¬
repetcatorum. undese frequenter aduitȩ
gaudia reuocatum eẽ profitetur. Seduer¬
tamus quid sibi uelithoc quoditerum dic̃:
lterum. positum ẽ profrequenti: eoquod
multi pliciter aliquid iteretur Insexto
quippe psalmo. auctoritatem secuti maio¬
rum : diximus septem modis remissionem
nobis dnm̃ concedere peccatorum. Primo
perbaptismum. secundo permartrrium.
tertio perelemosynas. Quarto cum debi¬
toribus nrĩs debitarelaxamus. quinto
percon uersionem fratrum. sextoper ab un¬
dantiam caritatis. septimoꝑpęnitentiam.
Forte adhuc & aliis remissionibus nostra
fragilitas subleuetur. Sciendum tamen
ideo iterum dictum. ut medicina eius fre¬

Expanded text:
Et de abyssis terrae iterum reduxisti Et de abyssis terrae iterum reduxisti me; multiplicasti justitiam tuam, et conversus exhortatus es me. Abyssos quidem legimus altitudines divini sensus, sicut in alio loco Psalmista dicit: Judicia tua abyssus multa . Sed hic ideo terrae additum est, ut profundas mensuras et voragines debuisses intelligere peccatorum, unde se frequenter ad vitae gaudia revocatum esse profitetur. Sed advertamus quid sibi velit hoc quod iterum dicit. Iterum positum est pro frequenti, eo quod multipliciter aliquid iteretur. In sexto quippe psalmo auctoritatem secuti majorum, diximus septem modis remissionem nobis Dominum concedere peccatorum. Primo per baptismum, secundo per martyrium, tertio per eleemosynas, quarto cum debitoribus nostris debita relaxamus, quinto per conversionem fratrum, sexto per abundantiam charitatis, septimo per poenitentiam. Forte adhuc et aliis remissionibus nostra fragilitas sublevatur. Sciendum tamen ideo iterum dictum, ut medicina ejus fre
Abbreviated transcription (Latin):
uocitantur : quaestuporem humanis
mentibus. persuam uidentur facere
granditatem. Intulit quoq quissimi¬
lis tibi : quia ex operibus suis cognoscitur.
singularis: Magnitudo si quidẽ facti:
potentiam testatur auctoris. QUANTAS
OSTENDISTI MIHI TRIBULATIONES
MULTAS EEMALAS ETCONUERSUS UIUIFICAS
uantas. idest sub ad miratiTIMI¬
Cone legendum est quasi innume¬
rabiles passiones. Intende&iam quod
dicit ostendi: quia fidelibus ad prȩsens
duras tribulationes ostendit Et quam¬
uis male uel multȩ eẽ uideantur : inbonũ
tam en recedunt. quia prod esse conten¬
dunt. Multas ergo quantitatem : malas
indicat qualitatem. Sequitur: Etconuer¬
susuiuificastime: Sinaturam uerbi con¬
sideres: semper in conuertibilis semper
probatur immobilis. Sed conuersus dic̃
pertropologiam. idest conuerti mefecisti:
quia digtortus fueram legepeccati Fide¬
lium quippe tribulatio ducit aduitam:
Sicut ipse in euangelio dicit. Beati qui lu¬
gent qm̃ipsi consolabuntur

Expanded text:
vocitantur, quae stuporem humanis vocitantur, quae stuporem humanis mentibus per suam videntur facere granditatem. Intulit quoque: Quis similis tibi? quia ex operibus suis cognoscitur singularis. Magnitudo siquidem facti, potentiam testatur auctoris. Versi tribulationes multas et malas! et conversus vivificasti me. Quantas item sub admiratione legendum est, quasi innumerabiles passiones. Intende etiam quod dicit, ostendisti: quia fidelibus ad praesens duras tribulationes ostendit, et quamvis malae vel multae esse videantur, in bonum tamen recidunt, quia prodesse contendunt. Multas ergo quantitatem, malas indicant qualitatem. Sequitur, et conversus vivificasti me. Si naturam Verbi consideres, semper inconvertibilis, semper probatur immobilis; sed conversus dicit per tropologiam, id est converti me fecisti: quia distortus fueram lege peccati. Fidelium quippe tribulatio ducit ad vitam, sicut in Evangelio dicit: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
clarat : quiautrumq: mirabile. utrum¬
q gloriosum est reparatum hominẽ
pergratiã. qui prius fuerat periustitiã
iuredam natur. Iendamus &iam intel¬
lectum usq: ad altissima: quiads̃ homo
sed & addexteram patris regnans cum eo
QUALFECISTI MAGMALLADS
QUISSI MILIS TIBI.
Sostquam gratiam creatoris &iustitiã
Ieius. usq in altissimadixit eẽ. progres¬
sam: uenit ad tertiam partem. ubi hrm¬
nica exultatione concelebrat. quantã
iustitiam peccantibus ostenderit:. Et
conuersis iterum clementiam suae pieta¬
tis indulserit. Adam quippe in oboedi¬
entem. protinus paradisi uoluptate
priuauit: latronem confitentem. ad
eius amoena uelo citer intromisit: Hȩc
sunt magnalia quȩd nm fecisse testatur.
qm̃ & aduindicandum singulariter
fortis ostenditus. & adliberandum . nul¬
lus ei similis inuenitur. Quȩ : cum ad mi¬
ratione legendum est. quianullus com¬
prehendere. nullus sufficit digne lau¬
dare. Magnaliaenim amagnitu dine

Expanded text:
clarat, quia utrumque mirabile, utrumclarat, quia utrumque mirabile, utrumque gloriosum est, reparatum hominem per gratiam, qui prius fuerat per justitiam jure damnatus. Tendamus etiam intellectum usque in altissima, quia Deus homo sedet ad dexteram Patris, regnans cum eo Quae fecisti magnalia! Deus, quis similis tibi? Postquam gratiam Creatoris et justitiam ejus usque in altissima dixit esse progressam, venit ad tertiam partem, ubi hymnica exsultatione concelebrat quantam justitiam peccantibus ostenderit, et conversis iterum clementiam suae pietatis indulserit. Adam quippe inobedientem protinus paradisi voluptate privavit; latronem confitentem ad ejus amoena velociter intromisit. Haec sunt magnalia quae Dominum fecisse testatur; quoniam et ad judicandum singulariter fortis ostenditur, et ad liberandum nullus ei similis invenitur. Quae! cum admiratione legendum est, quia nullus comprehendere, nullus sufficit digne laudare. Magnalia enim a magnitudine
Abbreviated transcription (Latin):
tris idesi dñm saluatorẽ succedenti ge¬
nerationi hominum. debeat prȩdicare
Sicut legitur: Et brachium dnĩ cui reue¬
latum est: utreligio xpiana. totius
mundi deuotionẽ dilatetur: Maxime
cum infine scłi scõrum prȩdestinatus
numerus compleatur.
TUAMETIUSIITIA DSUSR INALLISSIMA
Imni quaeuentura est: ad superio¬
risuersus extrema iungendum. ẽ.
id est generationi. Et neforsitan putares
illis. tantum denuntiandum fuisse
carnari dignatus est: Addidit: Que uen¬
turaest. uthanc praedi cationem. usq
ad finen sđi cognosceres eẽ faciendam
Sequitur potentiam tuam &iustitiam
tuam dr̃. Hic quoq reddendum est
donec adnuntiem. Nampotentia ad
gratiam incarnationis respicit. perquã
hominem liberaredignatus. ẽ: iustitia
adiudicium in quo adam in oboedientẽ
morti ad dixisse cognoscitur. Nec mo¬
ueat quod ordine preposter o dictas
cum hoc frequenter inscripturis scĩs
inuenias. Usq in altissima uero illa de¬

Expanded text:
tris, id est Dominum Salvatorem succedenti getris, id est Dominum Salvatorem succedenti generationi hominum debeat praedicare, sicut legitur: Et brachium Domini cui revelatum est ? ut religio Christiana totius mundi devotione dilatetur, maxime cum in fine saeculi sanctorum praedestinatus numerus compleatur.tuam, Deus, usque in altissima. Omni quae ventura est, ad superioris versus extrema jungendum est, id est generationi. Et ne forsitan putares illis tantum denuntiandum fuisse carnari dignatus est, addidit, quae ventura est, ut hanc praedicationem usque ad finem saeculi cognosceres esse faciendam. Sequitur, potentiam tuam et justitam tuam, Deus; hic quoque reddendum est, donec annuntiem. Nam potentia ad gratiam incarnationis respicit, per quam hominem liberare dignatus est; justitia ad judicium, in quo Adam inobedienti mortem adduxisse cognoscitur. Nec moveat quod ordine praeposterato dicta sunt, cum hoc frequenter in Scripturis sanctis invenias. Usque in altissima vero illud de
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiam praedicar&: nuncpetit ut
neq in matura. neq insenili ȩtate dese¬
ratur ad nõ. quatinus eius fortitudine
roboratus. usq ad finem suum. laudes.
possit debitas explicare: Seduideamus
aetates istȩ quibus sunt ad signandȩ
temporibus. Iuuentus fuit et clę. quan
dod ñs crucifixus est xp̃s. quando martr̃¬
rum turba dimicauit. & morientibus
fidelibus ecdesiȩ uirtus apparuit Senec¬
tam uero dicimus ȩtatem. quȩ nunc
agitur proximam fini. quando profic̃
fides: & peruniuersas ecclesias dĩ popua¬
lus augetur. cum mundiistius temport᷑
fugitiua decrescunt. Senium autem
tempus. illud occiduum intellegendũ
puto: quando &sȩuus ille trran nus
adueni&. & turba martrrum hanc
uitam optato fine conclud&. Sequit᷑
Donec ad nuntiem brachium tuum ge¬
nerationi Homoille fidelis loquitur
introductus. petens adnõ: utusq ad se¬
nectam & senium. in ecclesiae congrega¬
tione permaneat: donec brachium pa¬

Expanded text:
justitiam praedicaret, nunc petit ut justitiam praedicaret, nunc petit ut neque in matura, neque in senili aetate deseratur a Domino; quatenus ejus fortitudine roboratus, usque ad finem suum laudes possit debitas explicare. Sed videamus aetates istae quibus sunt assignandae temporibus. Juventus fuit Ecclesiae, quando Dominus crucifixus est Christus, quando martyrum turba dimicavit, et morientibus fidelibus Ecclesiae virtus apparuit. Senectam vero dicimus aetatem quae nunc agitur proxima fini, quando proficit fides, et per universas Ecclesias Dei populus augetur, cum mundi istius tempora fugitiva decrescant. Senium autem tempus illud occiduum intelligendum puto, quando et saevus ille tyrannus adveniet, et turba martyrum hanc vitam optato fine concludet. Sequitur, donec annuntiem brachium 238 tuum generationi. Homo ille fidelis loquitur introductus, petens a Domino ut usque ad senectam et senium in Ecclesiae congregatione permaneat, donec brachium Pa
Abbreviated transcription (Latin):
TUTEMIA. ITUSQ NUNCPRONUN¬
IIABO MIRABIFIAIUA
Iuuentutem dixim̾ debere accipi:
ex quo ceperit homo addiuin am
gratiam peruenire. quia tuncanimȩ
uiribus firmus tuncincipit eẽ . robus¬
tus. Docuisti autem : siueadlibros per¬
tin& diuinos. siue ad infusam caelitus
fidem: Etnetantum hancscientiam
in primordiis crederes adquisitam :
dicit quodbeatis mentibus sol& accide¬
re Etusq nunc: ut perspatia temporũ
eius doctrina creuisse uideretur
Sequitur. Pronuntiabo mirabi liatua
Vtiq mirabilia fuerunt. ut doceretur
indoctus. ut experfido fier& deuotus
ut expeccatore iustissimus. Haecergose
predicaturum .ec̃. pronuntiat: quae
Apud gritos: duonomina ista diuer¬
Asa sunt: Senectam grauitatem uo¬
cant: sȩnium ętatem finitimam. Sed
quia latinitas haecduo disionantia sibi
non habuit: Hicaetates duȩ. quasi simili
nomine nuncupantur. Idestsenecta & se¬
nium: Sensus ergo talis. ẽ: ut quia sedixe¬
rat aiuuentutesua doctum utsolam dñĩ

Expanded text:
tute mea; et usque nunc pronuntiabo mirabilia tua. Juventutem diximus debere accipi ex quo coeperit homo ad divinam gratiam pervenire, quia tunc animae viribus firmus, tunc incipit esse robustus. Docuisti autem, sive ad libros pertinet divinos, sive ad infusam coelitus fidem. Et ne tantum hanc scientiam in primordiis crederes acquisitam, dicit, quod beatis mentibus solet accidere; et usque nunc, ut per spatia temporum ejus doctrina crevisse videretur. Sequitur, pronuntiabo mirabilia tua. Utique mirabilia fuerunt, ut doceretur indoctus, ut ex perfido fieret devotus, ut ex peccatore justissimus. Haec ergo se praedicaturum esse pronuntiat, quae Apud Graecos duo nomina ista diversa sunt; senectam gravitatem vocant, senium aetatem finitimam. Sed quia Latinitas haec duo dissonantia sibi non habuit, hic aetates duae, quasi simili nomine nuncupantur, id est, senecta et senium. Sensus ergo talis est, ut quia se dixerat a juventute sua doctum, ut solam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
nes quas superius eis dixerat infuturũ
grauiter infligandas. Etn eomnino
inmundo mali putarentur in munes.
aut scelerasua crederentur habere :¬
Modis omnibus inpunita: dicit posuisti
cis mala. Vt quamuis mundana felicita¬
te potiantur: reatum inse gestent: qui
non potest descrere criminosos. Nam
tales &iam hic frequenter incurrunt
ruinas: quas corum uelsuspicio non ha¬
bebat. Sequitur: deiecistieos. dum adle¬
uarentur. Deie cisti dumdicit: exalto
significauit elisos. Etut hoc intellegeres:
addidit dum adleuarentur. Id est dum
in coturnum superbiȩ amplitudine
ruinosa conscenderent. Etperpende:
qui a ipsum tempus eleuationis signifi¬
cat quodruina. Nonenim dixit post¬
quam. eleuatisunt seddum ad leuarenT.
quorum erigicadere . ẽ. & subleuare
demersio: Qm̃ ad illam summitatem
tendunt : quȩ subita prȩcipitatione dis¬
soluetur: Sicut iam &in alio psalmo
dictum est. Vidumpium super ex alta

Expanded text:
nes, quas superius eis dixerat in futurum nes, quas superius eis dixerat in futurum graviter infligendas. Et ne omnino in mundo mali putarentur immunes, aut scelera sua crederentur habere modis omnibus impunita, dicit: Posuisti eis mala; ut quamvis mundana felicitate potiantur, reatum in se gestent, qui non potest deserere omnino criminosos. Nam tales etiam hic frequenter incurrunt ruinas, quas eorum vel suspicio non habebat. Sequitur, dejecisti eos dum allevarentur. Dejecisti dum dicit, ex alto significavit elisos. Et ut hoc intelligeres, addidit, dum allevarentur, id est, dum in cothurnum superbiae amplitudine ruinosa conscenderent. Et perpende quia ipsum tempus elevationis significat quod ruinae. Non enim dixit, postquam elevati sunt; sed, dum allevarentur, quorum erigi cadere est, et sublevare demersio: quoniam ad illam summitatem tendunt, quae subita praecipitatione dissolvitur; sicut jam et in alio psalmo dictum est: Vidi impium s
Abbreviated transcription (Latin):
ad tempus florere monstratur. Quo
remedio haesitatio cuncta sublata. ẽ
Qui a non deb& pius animus offendi.
cum se magis rebus talibus sentiat edo¬
ceri. Quod genus orationis dicitur
deliberatiuum: quando & partes po¬
nuntur quȩnos dubios reddunt : Et eli¬
gitur sententia. quȩ &utilitati conue¬
niat &detori. Dixit enim quod eis cru¬
pulum commouebat: si dicebam narra.¬
bosic: occurrebat utiq illa foeda uari¬
etas : eccenatio filiorum tuorum cui
disposui. Ad postremum eligitur sen¬
tentia: quȩ cuncta soluer& Hoclabor
est anteme: donec intrem inscũ arium
dĩ & intellegam innouissimaeorum
Sic deliberatiuum genus partibus suis:
regulari obseruatione completum est
Sciendum estsane d&opicis oma quidẽ
argumenta procedere: sed quando gene¬
raliter dicuntur addi alecticos perti¬
nent: quando autem particulatim &
specialiter exprimuntur: oratoribus
DUM AB LIUA RENTUR
Asaph. uenit ad certium membrũ
ubi peccatorum commemorat ultio¬

Expanded text:
ad tempus florere monstratur. Quo ad tempus florere monstratur. Quo remedio haesitatio cuncta sublata est, quia non debet pius animus offendi, cum se magis rebus talibus sentiat edoceri. Quod genus orationis dicitur deliberativum, quando et partes ponuntur, quae nos dubios reddunt, et eligitur sententia, quae et utilitati conveniat et decori. Dixit enim quod eis scrupulum commovebat: Si dicebam, Narrabo sic. Occurrebat utique illa foeda varietas: Ecce natio filiorum tuorum, cui disposui. Ad postrenum eligitur sententia quae cuncta salvaret: Hoc labor est ante me, donec intrem in sanctuarium Dei, et intelligam in novissima eorum. Sic deliberativum genus partibus suis regulari observatione completum est. Sciendum est sane de topicis omnia quidem argumenta procedere; sed quando generaliter dicuntur, 247, ad dialecticos pertinent; quando autem particulatim et specialiter exprimuntur, oratoribus dum allevarentur. Asaph venit ad tertium membrum, ubi peccatorum commemorat ultio
Abbreviated transcription (Latin):
re mortalia: qm̃ peccatores uidebat
diuitias possidere. Modo autem existi¬
mat eẽ. quęrendum: utueritatem rei
mereatur agnoscere. Constat ergo re¬
pudiatum priorem sensum : quando
alter ut cognoscatur exquiritur. Sequi¬
tur Hoclabor estanteme. Reuera¬
ȩstu anti laboriosum erat tantam rẽ
lucida ueritate cognoscere : ut & ꝓsperi¬
tates peccatorum despicer&: & dnĩpati¬
entiam ueritatis ipsius consideratione
laudar&. Anteme quoddixit: fortitu¬
dinem difficultatis ostendit. Quis enĩ
molem istam ignorantiȩ. nisi pergrati¬
am possit diuinitatis inrum pere:
Sicut & in alio psalmo legitur. Et indõ
meo trans grediar murum
duertit aliquando a saph: quod
Aintellegere festinabat. Repetit
enim prȩdictȩ questionis aliter ueri¬
tatem se non potuis se cognoscere: nisi
legem diuinam quod est scũ arium dĩ
contuens : intelleger& nouissima pec¬
catorum. quod infuturo iudicio feli¬
citas humana damnabitur: quae hic

Expanded text:
re mortalia, quoniam peccatores videbat re mortalia, quoniam peccatores videbat divitias possidere; modo autem existimat esse quaerendum, ut veritatem rei mereatur agnoscere. Constat ergo repudiatum priorem sensum, quando alter ut agnoscatur exquiritur. Sequitur, hoc labor est ante me. Revera aestuanti laboriosum erat tantam rem lucida veritate cognoscere; ut et prosperitates peccatorum despiceret, et Domini patientiam veritatis ipsius consideratione laudaret. Ante me, quod dixit, fortitudinem difficultatis ostendit. Quis enim molem istam ignorantiae, nisi per gratiam possit Divinitatis irrumpere? Sicut et in alio psalmo legitur: Et in Deo meo transgrediar murumertit aliquando Asaph, quod intelligere festinabat. Repetit enim praedictae quaestionis aliter veritatem se non potuisse cognoscere, nisi legem divinam, quod est sanctuarium Dei, contuens, intelligeret novissima peccatorum: quoniam in futuro judicio felicitas humana damnabitur, quae hic
Abbreviated transcription (Latin):
Ecceiam ad temperiem sanitatis rediit:
qui morbosis caloribus ȩstu abat Indi
indicauit. Et tempore matutino resur¬
gens: spemnram̃ deistomundo aufe¬
rens ad caelorum regna protendit
SIDICEBAMNARRABOSIC EECENA¬
LIO FILIORUMTUORŨ CUIDISPOSUI
Iam uicina ueritate commonitus. secũ
Iipse deliberat: & ad tantã rem per¬
ductus cogitatione multiplici flucui¬
at. Dicebat enim: si adnunti a uero
plebi dm̃ mortalia non curare: occur¬
rere sibi putat praedicationes prio¬
res quas israhelitis ante predixerat
utdm̃ colerent caeli terreq creatorem:
qui persuam sapientiam uniuers a dispo¬
nit bonis malisq: prosuorum actuum
qualitate restituens. Quomodo ergo
poterat aliter narrare. quitalia uisus
est antedo cuisse : LTINISTI MABA
UICOCNOSUREMHOCLABOREANTEME
Primus gradus est scientiȩ: quando
Icoeperimus intellegere mini me nos¬
se: quod antenosscire putabamus.
Prius enim persuaserat sibi dm̃ non cura¬

Expanded text:
Ecce jam ad temperiem sanitatis rediit, Ecce jam ad temperiem sanitatis rediit, qui morbosis caloribus aestuabat. Indiindicavit; et tempore matutino resurgens, spem nostram de isto mundo auferens, ad coelorum regna protenditdicebam: Narrabo sic: ecce natio filiorum tuorum, cui disposui. Jam vicina veritate commonitus secum ipse deliberat, et ad tantam rem perductus cogitatione multiplici fluctuat. Dicebat enim: Si annuntiavero plebi Deum mortalia non curare, occurrere sibi putat praedicationes priores, quas Israelitis ante praedixerat, ut Deum colerent, coeli terraeque Creatorem, qui per suam sapientiam universa disponit, bonis malisque pro suorum actuum qualitate restituens. Quomodo ergo poterat aliter narrare, qui talia visus est ante docuisse? Vers. 16. Existimabam ut cognoscerem, hoc labor est ante me. Primus gradus est scientiae, quando coeperimus intelligere minime nosse, quod ante nos scire putabamus. Prius enim persuaserat sibi Deum non cura