comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hodie recusemus. ⁊ quod hodieno¬
lumus. cras desideremus: sic:qn¬
doq cliabolo sugg̾ente. poti̾t ꝯ¬
tingere. ut exmemoria relicti
honoris. tuum animum pul¬
set cuꝑiditas: ita ut omnia qͤ
uiriliter ꝯtempsisti. pueriliter
desiderare incipias. Dulcescẽt
animo. qͤ pͥus amara fuerũt.
sublimitas loci. domus cura.
rerũ dispensatio. obsequia fa¬
muloꝵ. lib̾tas tui. potestas in
alios. intm̃ ut ꝓpe reliquisse te
peniteat. quod pͥus tenere gra¬
nabat. Tui pesime temꝑta¬
tõni. s uł ad horam quod ab¬
sit assensumn p̃bueris: ñ melio¬
cre dampnum incurres tue cõ¬
u̾sationis. En tota illius elegã¬
tissimi et eloqͣntissimi doctoris
sapientia: a quo doceri de tam
longinqͦ postulasti. En illud
expectatum ac desideratũ eulo¬
gium: quod audire tantopere
studuisti. Hec summa nr̃e ero¬
ditionis. An aclhuc aliquid mag¬
num expectas ͤ Totum audisti.
Quid amplius requiris: Ex¬
haustus est fons. & tu queris

Expanded text:
hodie recusemus; et quod hodie nohodie recusemus; et quod hodie nolumus, cras desideremus: sic quandoque diabolo suggerente poterit contingere, ut ex memoria relicti honoris tuum animum pulset cupiditas; ita ut omnia quae viriliter contempsisti, pueriliter desiderare incipias. Dulcescent animo quae prius amara fuerunt, sublimitas loci, domus cura, rerum dispensatio, obsequia famulorum, libertas tui, potestas in alios; in tantum ut prope reliquisse te poeniteat, quod prius tenere gravabat: cui pessimae tentationi si vel ad horam quod absit assensum praebueris, non mediocre damnum incurres tuae conversationis. 10. En tota illius elegantissimi et eloquentissimi 93 doctoris sapientia, a quo doceri de tam longinquo postulasti: en illud exspectatum ac desideratum eulogium, quod audire tantopere studuisti: haec summa nostrae eruditionis. An adhuc aliquid magnum exspectas? totum audisti. Quid amplius requiris? exhaustus est fons, et tu quaeris
Abbreviated transcription (Latin):
lieno potus arbitriꝰ. dein¬
ceps uiu̾e ꝓposiusti. Laudo ei¬
am quod ñ nounmułma
gistrum uł locum requisisti:
s ad clanstrum de quo exieras.
eo ad patrem sb̾ quo ꝓfeceras.
familiarit̾ redisti Rectͥus qͥppe
fuit ut domus que te nutͥerat
s ꝓfrat̾na caritate dimiseta.
ex̾occuꝑatum reciꝑet: qmͣ de
eius desolatione aliena gar¬
deret. Quod tñ in hoc ep̃i licẽ¬
tiam ñ babueris. nolo ut
negligenter dutas: s aut ꝑ
te aut ꝑ mecliam ꝑsonam.
qͣntum inte est satisfacere ñ
differas. Post hec conilsare sĩ¬
plicit̾ in ter frẽs: deo deuonus.
magistro subditus semoribus
milis corde. mansuetus ad oẽs.
Caue autem ne quia olim in
honore positus fuisti. etiam
nũc teputes p̃ceteris hono¬
randum: s mag̃is humilemi ex¬
hibeas. tanꝙͣ decetis unum Nec
.n. dignum ẽ. ut inde exigas ho¬
norẽ: unde refugis laborẽ. Po
ita mutabiles sumus. ut ple¬
rumq qd̾ heri uolebamrs.

Expanded text:
alieno potius arbitrio deinalieno potius arbitrio deinceps vivere proposuisti. 8. Laudo etiam, quod non novum vel magistrum, vel locum requisisti, sed ad claustrum de quo exieras, et ad patrem sub quo profeceras, familiariter rediisti. Rectius quippe fuit ut domus quae te nutrierat, sed pro fraterna charitate dimiserat, exoccupatum reciperet, quam de ejus desolatione aliena gauderet. Quod tamen in hoc episcopi licentiam non habueris, nolo ut negligenter ducas: sed aut per te, aut per mediam personam, quantum in te est, satisfacere non differas. Post haec conversare simpliciter inter fratres, devotus Deo, magistro subditus, senioribumilis corde, mansuetus ad omnes. Cave autem, ne, quia olim in honore positus fuisti, etiam nunc te putes prae caeteris honorandum: sed magis humilem omnibus exhibeas, tanquam de caeteris unum. Nec enim dignum est ut inde exigas honorem, unde refugis laborem. 9. ita mutabiles sumus, ut plerumque quod heri volebamus,
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝙͣ plene ñ noui. suspensam
relinquẽs sententiã: unum
qd̃ fecisti irretͣctabilit̾ laudo.
qd̾ iicll deposito iugo regimi¬
nis. sñ iugo tam̃ ẽẽ noliusti:
sed amicam repetens disci¬
plinam. de magistro fieride¬
nuo cliscipłs ñ ẽrubuisti Fã
cũ pastorali uincdo solutꝰ. pos¬
ses tui remanẽ iuris. si qͥ¬
dem ꝓmotio abb̃is emanci¬
patio filii ẽ: tu tñ hac potes¬
tate tui ñ utens. sicut aliis do¬
minari renueras. sic tͥ quoq
p̃ ẽẽ timuisti. Quiq ut ma¬
gist̾ esses alioꝵ minus te in¬
dicabas idoneum. nͨ te qui¬
dem tͥ credẽs tuus fieri disci¬
płs ꝯtempsisti. Et merito.
Quia qui se sͥ magistrũ ꝯsti¬
tuit: stulto se discipłm sub¬
dit. Eẜ quidem quid alii de se
cilius imꝑare. & securius ꝑos¬
sum p̃eẽ aliis multis: qmͣ so¬
li michi. Prudẽs ergo humi¬
litas. humilis ꝙ pruderti a
fuit. quod neqͣsmͣ credẽs ad
salutem te posse sufficere tͥ: A

Expanded text:
ergo quam plene non novi, suspensam ergo quam plene non novi, suspensam relinquens sententiam, unum quod fecisti irretractabiliter laudo, quod videlicet deposito jugo regiminis, sine jugo tamen esse noluisti: sed amicam repetens disciplinam, de magistro fieri denuo discipulus non erubuisti. Nam cum pastorali vinculo solutus posses tui remanere juris: siquidem promotio abbatis, emancipatio filii est: tu tamen hac potestate tui non utens, sicut aliis dominari renueras, sic tibi quoque praeesse timuisti: quique ut magister esses aliorum, minus te judicabas idoneum; nec te quidem tibi credens, tuus fieri discipulus contempsisti. Et merito: quia qui se sibi magistrum constituit, stulto se discipulum subdit. Et quidem quid alii de se cilius imperare, et securius possum praeesse aliis multis, quam soli mihi. Prudens ergo humilitas humilisque prudentia fuit, quod nequaquam credens ad salutem te posse sufficere tibi,
Abbreviated transcription (Latin):
maneat qd̃ ip̃e ꝓuidit Hrĩs
quiꝑꝑe in ordinatis seu uolun¬
tatib seu actionib. nouit bo¬
nitas d̾i utisemꝑ quidẽ recte
insui ordinis piuchtudinẽ:
sepe etiã pie in nrãm utilita¬
tẽ. Odem̃tissima circa filis
adam diuine ꝑietatis recor¬
datio. que sua ñdesinit largiri
bñficia ñ solum nͥ nullum in¬
uenit meritum: sed plez umꝙ
etiã uͥ totum uidet contͣrium.
S ad te redeamus. Sccłm gͦ do¬
os timores qui supͣdistincti sũt.
uolo tetumere & ñ timere: p̃su¬
mere. & ñ p̃sumẽ Timere ut
peniteas: ñ timere ut p̃suma
Soreo p̃sumere ne diffidas: ñ
p̃lumere ne torpeloas. MAgno̾ce
qui te tam acͥter increpare.
tuum factum necelũ mͥ sati
ꝓbatum tam audact̃ cliiu¬
clicare ñ dubitauerim: cum
id forsitan rationabilius ate
ũ fem sit qmͣ michi huc usq
notum sit. Neq .n. tu intui
illas quibꝰ excusari posset
hoc factum ꝑone̾ uoluisti:
uł ꝓpt̾ tuam humilitatem.

Expanded text:
maneat quod ipse providit. Nostris maneat quod ipse providit. Nostris quippe inordinatis seu voluntatibus, seu actionibus novit bonitas Dei uti, semper quidem recte in sui ordinis pulchritudinem; saepe etiam pie in nostram utilitatem. O clementissima circa filios Adam divinae pietatis recordatio! quae sua non desinit largiri beneficia, non solum ubi nullum invenit meritum, sed plerumque etiam ubi totum videt contrarium. Sed ad te redeamus. Secundum ergo duos timores qui supra distincti sunt, volo te timere, et non timere; praesumere, et non praesumere. Timere, ut poeniteas; non timere, ut praesumas: porro praesumere, ne diffidas; non praesumere, ne torpescas. 7. Agnosce, qui te tam acriter increpare; tuum factum, nec mihi satis probatum, tam audacter dijudicare non dubitaverim, cum id forsitan rationabilius a te actum fuerit, quam mihi hucusque notum sit. Neque enim tu in tuis illas, quibus excusari posset hoc factum, ponere voluisti, vel propter tuam humilitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
Dei qiuipꝑͥe consilĩo. tuum
p̃tusisti. magiseligens tͥ qui¬
escere. qm euis oꝑi cles eruire:
ad quod ip̃e te assumpserat.
Si gͥ uñ deum ꝯtempsisti. ĩde
ad maiorẽ eius głaris ꝯtemp¬
tum ñ ẽ bona głatio tua. S ca¬
ue głationem. tolle ⁊ securita¬
tem: quatinus semꝑ utilitar
sollicitus sis. serꝑ humiliter
pauidus : ñ illo seł timore. qͥ
sicut iam dixi ꝓuocat iram.
s illo quimitigat. Qui horri¬
bilis timor. si qnͣdo t̾rendo tu¬
um pulsaui̾t animum taci¬
te suggerẽs tuum obsequiũ
deo ẽẽ non posse acceptum. & qd
sit tua infructuosa peniten¬
tia. quia uiclł uñ deus ate
offensus ẽ. ꝑ te emendari ñꝑo¬
test: ne ad momentum quidẽ
recipias. ẜ fident̾ resꝑonde. o dic.
Male quidem egi: s factum ẽ.
& ñ potest ñ fieri. Quis scit si
hoc michi deus expedire ꝓui¬
derit. & demalo meo ip̃e qui
bonus ẽ. bonum mͥ oꝑariuo¬
luerit Qsalum ergo pumat
quod ego fecĩ bonum autẽ

Expanded text:
Dei quippe consilio tuum Dei quippe consilio tuum praetulisti, magis eligens tibi quiescere, quam ejus operi deservire, ad quod te ipse assumpserat. Si ergo unde Deum contempsisti, inde ad majorem ejus gloriaris contemptum, non est bona gloriatio tua. Sed cave gloriationem, tolle et securitatem: quatenus utiliter semper sollicitus sis, semper humiliter pavidus, non illo scilicet timore, qui, sicut jam dixi, provocat iram, sed illo qui mitigat. 6. Qui horribilis timor si quando terrendo tuum pulsaverit animum, tacite suggerens tuum obsequium Deo esse non posse acceptum, et quod tua sit infructuosa poenitentia, quia videlicet unde Deus a te offensus est, per te emendari non potest: ne ad momentum quidem recipias, sed fidenter responde et dic, Male quidem egi, sed factum est, et jam non potest non fieri. Quis scit si hoc mihi Deus expedire providerit, et de malo meo ipse qui bonus est, bonum mihi operari voluerit? Malum ergo puniat quod ego feci, 92 bonum autem
Abbreviated transcription (Latin):
nem. s patientiam.ẜ songa¬
nimitatẽ. Quem ñ delectet
tam inclita ꝑ les: Alteriꝰ uͦ
misera soboles ẽꝑtinacia.am¬
mocłata tͥsticia. rancor. Horror.
cõtemptus ⁊ desꝑatio. Nonhoc
gͦ qui desꝑationem s illo qͥ
gen̾at spẽntimens ne ñ ti¬
meres. uł parum timeres:
tuam tͥ culꝑam sic rememora
quod letantur cum malefe¬
cerint & exultant in rebus pes¬
simis. tu qͦ deceptus ñ solum
hoc putes culpam ñ ẽẽ. s ĩ su
ꝑ qd̃ absit incorde tuo głeris.
te magnum aliquid & quod
apaucis solet fieri fecisse.dũ
quiemancipatus etiam alii
p̾eras contempnens p̃latio¬
nem rursus sũbclip̃lato ma¬
lueris. falsa humilitas: ue¬
ram inducens suꝑbiam. ĩ
cor talia cogitantis. Quid nãq
suꝑbius qm spontanee. &
tãꝙͣ libere ascͥbere uolunta¬
ti. quod uł coegit necessita¬
tis uis. uł pusillanimitatis
infirmuas: Quod si nec la¬
bore uictus. ne necessitate cõ¬
pulsus. s uolẽs hoc fecisti:
nicħ hoc quoq suꝑbius.

Expanded text:
nem, sed patientiam, sed longanimitatem. Quem non delectet tam inclyta proles? Alterius vero misera soboles est pertinacia, immoderata tristitia, rancor, horror, contemptus et desperatio. Non hoc ergo qui desperationem, sed illo qui generat spem, timens ne non timeres, vel parum timeres, tuam tibi culpam sic rememoranquod laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis ; tu quoque deceptus, non solum hoc putes culpam non esse, sed insuper quod absit in corde tuo glorieris, te magnum aliquid, et quod a paucis solet fieri, fecisse: dum qui emancipatus etiam aliis praeeras, contemnens praelationem rursus subdi praelato malueris. Falsa humilitas, veram inducens superbiam in cor talia cogitantis. Quid namque superbius, quam spontaneae et tanquam liberae ascribere voluntati, quod vel cogit necessitatis vis, vel pusillanimitatis infirmitas? Quod si nec labore victus, nec necessitate compulsus, sed volens hoc fecisti; nihil hoc quoque superbius.
Abbreviated transcription (Latin):
deo tͥ redire ad onus regimi¬
nis. cumiam᷑ p᷑ateat locus
recuꝑationis : Aut desꝑare
te intendo. qĩ qui te tali li¬
gaueris culpa. qua iamso¬
lui ñ possis: Absit. S tantõ
nolo te illud tanqm nullũ
uł paruum malum negli¬
ge̾: immo semꝑ timere seꝑ
penitere. semꝑͭ securum ñ eẽ.
licut scptum ẽst. Beatus ħ̾o
qui semꝑ ẽ ꝑ auidꝰ. uides cerre
quẽ timorẽ tibi incuter nitor
ñ quit᷑ sit laqueus desꝑatio¬
nis: s qui spem acquirat ba¬
titudinis. Est ⁊ timor ꝑiuis.
humilis. fructuosus: qui
culibet qͣnͣtumlibet ꝑccõri.

Expanded text:
deo tibi redire ad onus regimideo tibi redire ad onus regiminis, cum jam non pateat locus recuperationis? aut desperare te intendo, quasi qui te tali ligaveris culpa, quam jam solvere non possis? Absit! sed tantum nolo te illud, tanquam nullum vel parvum malum, negligere; imo semper timere, semper poenitere, semper securum non esse, sicut scriptum est: Beatus homo qui semper est pavidus . Vides certe quem timorem tibi incutere nitor, non qui tibi sit laqueus desperationis, sed qui spem acquirat beatitudinis. Est siquihumilis, fructuosus, qui cuilibet, quantumlibet peccatori,
Abbreviated transcription (Latin):
centia. licentia ñ ẽ: s uolen¬
tia. Quod gͦ tua importuni¬
tate uictus eꝑ̃c fecit inuitus:
ñ fuͣ absoluere. s abrumꝑe.
Congͣtulor quidem tͥ quod sis
exoneratus: s uereor ne deus
ate qnͣtum inte ẽ exhone̾rat᷑ sit
Cuius ꝓculdubio ordinationi
resisistis: dum ꝓmotus ab illo
tu te deicis. Quod si excusans.
pauꝑtatis p̾tendis necessita¬
tem. necessitas parit corona.
Si difficultatẽ. si imꝑossibi¬
litatẽ: omnia possi bilia sunt
credenti. S responde quod
uerius ẽ. quia seł placuit tͥ
magis qui es tua. qmͣ utili¬
tas aliena. Nec mirum. Pla¬
cet fateor ⁊ michi. quod hẽe qͥ¬
es placeat tibi: si tñ ñ mins
Quod cumq aũt bonum ita
placet. ut si recte fieri ñ possit.
placeat tam̃ fieri eo modo qd
te oportuit gregem dñicum
minime seruandum susciꝑe
aut susceptum. neqmͣꝙͣ relĩ¬
quere. iuxta illud. Aligatus
es uxori: noli querere solutio¬
nem. S ad quid nitor his raci¬
ocinatõnib: Nunquid sua¬

Expanded text:
lentia. Quod ergo tua importunitate victus 91 episcopus fecit invitus, non fuit absolvere, sed abrumpere. 3. Congratulor quidem tibi, quod sis exoneratus: sed vereor ne Deus a te, quantum in te est, exhonoratus sit; cujus procul dubio ordinationi resistis, dum promotus ab illo tu te dejicis. Quod si excusans paupertatis praetendis necessitatem; necessitas parit coronam: si difficultatem, si impossibilitatem; omnia possibilia sunt credenti. Sed responde quod verius est, quia scilicet placuit tibi magis quies tua, quam utilitas aliena. Nec mirum: placet fateor et mihi, quod haec quies placeat tibi, si tamen non nimis. Quodcunque autem bonum ita placet, ut si recte fieri non possit, placeat tamen fieri eo etiam modo quo go oportuit te gregem dominicum minime servandum suscipere, aut susceptum nequaquam relinquere, juxta illud: Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem . 4. Sed ad quid nitor his ratiocinationibus? Nunquid sua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑit. Quotiẽs u̾ mea sentẽ¬
tia eligit᷑ ac tenetur. gͣui
fateoe onẽ me p̾mi sentio:
rei finẽ semꝑ ꝑauidus ⁊
nũꝙͣ secueus ẽxspectans.
uidenis tu tñ: si ꝯsulte meum
de hac re consilium mutai̾is.
uid̾int hi quorum saniori si
quorum tam̃ suꝑ hoc fretus es
consilio: an ratiõnabilit̾ ege¬
ris. uicł̾int inqmͣ si liceat xp̃i¬
ano iniunctam s̃ climittere
obelientiam. ante mortẽ: cũ xͦ
factus sit obediens patri usq
ad mortem. Etiã inquis ꝑlicẽ¬
tiam. Nam quesun eam ab
ep̃o: ã accepi. Gene. Licentiam

Expanded text:
perit. Quoties vero mea sentenperit. Quoties vero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus exspectans. Videris tu tamen, si consulte meum de hac re consilium mutaveris. Viderint hi quorum saniori, si quorum tamen, super hoc fretus es consilio, an rationabiliter egeris. Viderint, inquam, si liceat Christiano injunctam sibi dimittere obedientiam ante mortem, cum Christus factus sit obediens Patri usque ad mortem. Etiam, inquis, per licentiam: nam quaesivi eam ab episcopo, et accepi. Bene, lice
Abbreviated transcription (Latin):
sum. et tue hec beniuolentie
ascribo. ⁊ ignosco ignorantie.
Tu enim uides in facie: deus ãt
incorde. Sub euius trem̃do as¬
pectu. si sollicite me circumspi¬
cio. certum ẽ quod eo ipẽ mͥ no¬
tiorsum qm tͥ: quo ꝓpinqui¬
or. Ideoq magis credo michi
de me. uidenti me:qmͣ tibio¬
pinanti de me. quod ñ uide
inme. Quod si quid forte a
me auclisti. qd̃ possit ꝓdesse
tibi dõ gratias age: in cuius
manu sũt & nos et sermo¬
nes nr̃i. Satis facis etiã mꝓ
eo quod consilium meumñ
teriueris confortantis te ꝙmo¬
nentis animo ñ frangi. pus¬
illaminitate ñ uinci: s porta¬
re ꝑatientꝰ onus impositum.
qd̾ semel susceptũ. depone̾ ñ
licebat. De qua re. ip̃e mͥ sic̃
postulas satisfacio ꝓte. Ag¬
noscens si quidem sapientie
mee siccitatem. immo insipi¬
entie mec semꝑ suspectã ha¬
bẽs temeritate. cũ ñ fit quod
fieri laudo. ñ audeo nͨ debeo.
ĩ dignari: desiderał quẽq cõ¬
sultius agere. ꝙͣ amẽ acce¬

Expanded text:
sum; et tuae haec benevolentiae adscribo, et ignosco ignorantiae. Tu enim vides in facie, Deus autem in corde: sub cujus tremendo aspectu si sollicite me circumspicio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam tibi, quo propinquior. Ideoque magis credo mihi de me videnti me, quam tibi opinanti de me quod non vides in me. Quod si quid forte a me audisti quod posset prodesse tibi, gratias Deo age, in cujus manu sumus nos et sermones nostri. 2. Satisfacis etiam mihi pro eo, quod consilium meum non tenueris, confortantis te et monentis animo non frangi, pusillanimitate non vinci, sed portare patienter onus impositum, quod semel susceptum deponere non licebat: de qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae meae siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a me acce
Abbreviated transcription (Latin):
otis uiscerib caritatis
amplectendo. fr̃i ogerio
usꝙ infinem Si tibi ad tuas
litt̾as tradius iudeor respͥsisse:
noueris portius oportunitate
nuncii defuisse. Quas enĩ nc̃
pͥmum legis: iam duclũ crede
dictatas. S ut clixi ꝓpt̾ lato¬
ris inopiam tatdaui mitt̾e:
qd̃ scͥbẽ ñ tardaui. Legi itaq
intius littis. te illam qͣr gra¬
uit̾ ferebas cure pastoralis
sarcinam de posuisse: licenti¬
a si quidem ab ep̃o uix impe¬
tͣta. inmo exͥorta. tua ini poe¬
tunitate. Q̃ hoc ñ alit̾ nͥ ut
ĩeius ep̃atu quocumq alibi
manens: ab eius sb̾ iectione
ñ recederes. Tu uͦ cum tͥ hocñ
placeret. archiep̃m acliens.
et ab ip̃o tamꝙͣ suꝑiori auc¬
toritate securitatẽ accipiens.
ad pͥorem locum. & ad t̾num
abđ̃em reu̾sus es. ubi qͣlit̾
post hec uiu̾e debeas. ame
doceri flagitas egregio utiq
doctorel&s magistꝰ incomꝑa¬
bili. Quitum ceꝑo docere qd̾
nescio uł tunc incipiet sciri
ꝙͣ nͨ scio. Ita ne lanã querit

Expanded text:
otis visceribus charitatis amplectendo fratri OGERIO usque in finem. 1. Si tibi ad tuas litteras tardius videor rescripsisse, noveris potius opportunitatem nuntii defuisse. Quas enim nunc primum legis, jamdudum crede dictatas: sed, ut dixi, propter latoris inopiam tardavi mittere, quod scribere non tardavi. Legi itaque in tuis litteris, te illam, quam graviter ferebas, curae pastoralis sarcinam deposuisse, licentia siquidem ab episcopo vix impetrata, imo extorta tua importunitate: et hoc non aliter, nisi ut in ejus episcopatu, quocunque alibi manens, ab ejus subjectione non recederes. Tu vero cum tibi hoc non placeret, archiepiscopum adiens, et ab ipso tanquam superiori auctoritate securitatem accipiens, ad priorem locum, et ad tuum abbatem reversus es. Ubi qualiter post haec vivere debeas, a me doceri flagitas, egregio utique doctore et magistro incomparabili, qui cum coepero docere quod nescio, vel tunc incipiet sciri quam nihil scio. Itane lanam quaerit
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia. sollicitaq cliscussio.
quid inuent᷑a sit ego nescio: s
hoc dico qd̾ audiui ⁊ freq̃nt̾ au¬
dio. quia uidelicet longo ⁊ incõ¬
cusso teuore fert᷑ diuionensis
eccłia posselisse ea de qͥb aduer¬
sus eam causant᷑ luxouienses. ita
⁊ hi qui uident᷑ antiqͥores de uici¬
nis. mirent᷑ ⁊ in dignent᷑: nouã

Expanded text:
prudentia sollicitaque discussio prudentia sollicitaque discussio quid inventura sit, ego nescio; sed hoc dico quod audivi et frequenter audio, quia videlicet longo et inconcusso tenore fertur Divionensis Ecclesia possedisse ea, de quibus adversus eam causantur Luxovienses: ita ut hi qui videntur antiquiores de vicinis, mirentur et indignentur, novam
Abbreviated transcription (Latin):
De qͣre ⁊ si ñ nr̃a q̃rit᷑. aut cura¬
t᷑ sentencia: nouimꝰ hoiẽm sane
fidei ⁊ doctrine hactenus extitisse:
indiuinis parit̾ ⁊ humanis pru¬
ip̃e elegit eum. fore uas in honorẽt¬
⁊ utilem fut᷑m ñ solũ illi. s ⁊ om̃i
gallicane eccłie. Urẽ iam discreti¬
onis ẽ uidicare. an merito flagi¬
tet᷑ a uob̾ facienda dispensatio.
unde tał potest sꝑari recõpensatõ.
abbas clare uallis: salutẽ. ⁊
si quid potest peccatoris oracio.
Quanto ad uos timore scͥbam:no¬
uit ip̃e quẽ timemꝰ in uobͣ. S ut
audeam dña caritas facit: quip¬
uensi rogatꝰ suscepi face̾ p̃cem:
s quid potissimũ p̃cari debeam.
pene dubito. Nam sicut tep̃tare
aliquid uł p̃ce uł p̃cio aduersus
iusticiã iniquũ est: sic ꝓ iusticia
mltum laborare apud iusticie a¬
inatorẽ suꝑflui. Uerũ. ⁊ si nos qͥd
oremꝰ sic̃ oportet nescimꝰ: cõfidi
tĩ in causa religiosoꝵ oci osa ẽẽ
ñ poterit. Q quidẽ scĩtatis ure

Expanded text:
De qua re si et nostra quaeritur aut curatur sententia, novimus hominem sanae fidei et doctrinae hactenus exstitisse; in divinis pariter et humanis pruipse elegit eum fore vas in honorem, et utilem futurum non solum illi, sed et omni Gallicanae Ecclesiae. Vestrae jam discretionis est judicare, an merito flagitetur a vobis facienda dispensatio, unde talis potest sperari recompensatio. abbas Clarae-Vallis, salutem, et si quid potest peccatoris oratio. Quanto ad vos timore scribam, novit ipse quem timemus in vobis. Sed ut audeam, domina charitas facit: quipnensi rogatus, suscepi facere precem; sed quid potissimum precari debeam, pene dubito. Nam sicut tentare aliquid vel prece vel pretio adversus justitiam iniquum est: sic pro justitia multum laborare apud justitiae amatorem superfluum. Verum etsi nos quid oremus, sicut oportet, nescimus, confiditim in causa religiosorum, otiosa esse non poterit. Et quidem sanctitatis vestrae
Abbreviated transcription (Latin):
ces qͦs abscondit intab̾naclõ suo. ĩ¬
die maloꝵ: in umbra alarũ suarũ
sꝑantes. donec tłiseat uqͥtas. Cet̾m
ego infelix. pauꝑ ⁊ nudꝰ. ho natꝰ ad
laborẽ. inplumis auicła. pene om̃i
tẽꝑe nidulo exulans. uento ex posi¬
ta ⁊ turbini: turbatꝰ sum et motus
sum sicut eb̾us: ⁊ omĩs conscientia
m̃ã deuorata ẽ. Miseremĩ ꝓinde ⁊¬
si nil meriti: certe sic affͣ ecti. ad¬

Expanded text:
ces, quos abscondit in tabernaculo suo ces, quos abscondit in tabernaculo suo in umbra alarum suarum sperantes, donec transeat iniquitas. Caeterum ego infelix, pauper et nudus, homo natus ad laborem, implumis avicula pene omni tempore nidulo exsulans, vento exposita et turbini, turbatus sum et motus sum sicut ebrius, et omnis conscientia mea devorata est. Miseremini proinde, etsi nil meriti, certe sic affecti.
Abbreviated transcription (Latin):
mantissimo dño. ⁊ reuen¬
tissimo patri. Gindoni. p̾¬
ori cartusiensi ⁊ scĩs fr̃ib
aclherentib ei: fr̃ beruardus de
clara ualle. modicũ id qd̃ ẽ. Pri¬
mũ qd̾ accedens ad partes illas
ñ adieci ꝑuenire use ad nos ui¬
dẽ facies ur̃as. rememorare ũqͥ¬
tates ⁊ necessitates meas: ⁊ si for
sitan uob̾ satis face̾ possũ: mͥ fa¬
teor ñ possum. Irascor occupati¬
onib meis: quib fc̃m ẽ ñ ut
neglexerĩ. s ut neqͥuerĩ. Hoc
freq̃nt̾ patior ⁊ ido freq̃nt᷑ iras¬
cor: dignꝰ utiña cui om̃nᷤ sc̃s con¬
doleat. Alioqͥn. duplicit̾ miser
sum: si nͨ miserabilis sũ. Ego uͦ
fiat̾ne pietati locũ in me ostendo:
sione occasione cõtenta. Hon
enĩ expectaᷤt ratio. uͥ affectio tͣ¬
hit. Lugebat samuel saul : mi¬
serans. ñ deliberans. Fundebat
lacrimas dauid filio parricide:
⁊ si ñ ꝓ futuras. pias tñ. Ita et
uos miseremĩ mei: ñ quia meru.
di tumultib lib̾ati seriuatis ei. feli¬

Expanded text:
mantissimo domino, et reverendissimo patri GUIGONI priori Cartusiensi, et sanctis fratribus adhaerentibus ei, frater BERNARDUS de Clara-Valle, modicum id quod est. Primum quod, accedens ad partes illas, non adjeci pervenire usque ad vos videre facies vestras, rememorari iniquitates et necessitates meas: etsi vobis forsitan satisfacere possum, mihi, fateor, non possum. Irascor occupationibus meis, quibus factum est, non ut neglexerim, sed ut nequiverim. Hoc frequenter patior, et ideo frequenter irascor: dignus utinam, cui omnis sanctus condoleat. Alioquin dupliciter miser sum, si nec miserabilis sum. Ego vero fraternae pietati locum in me ostendo, sione, occasione contenta. Non enim exspectatur ratio, ubi affectio trahit. Lugebat Samuel Saul, miserans, non deliberans . Fundebat lacrymas David filio parricidae, etsi non profuturas, pias tamen . Ita et vos miseremini mei, non quia merui, di tumultibus liberati, serviatis ei. Feli
Abbreviated transcription (Latin):
tillus ẽ. Aiunt apud uos plus ua¬
le̾ pauꝑis p̃cem: qͣm potentis uul:¬
tũ. De qua ur̃a singłari dignatio¬
ne tã scã opinio. facit me dlignita¬
tis telsitudinẽ ñ uereri: qͦ minus
audeam loqͥ ad uos. id p̃sertim
qd̃ caritas suggerit. De eccłia di¬
co dñe cathalaunensi: euiꝰ qͣnͣtũ
in me ẽ. nͨ ualeo nͨ debeo dissimu¬
lare ꝑicł̾m. Uidemꝰ nimirũ iã iã¬
q ĩmin̾e sentimꝰ nos qui uicini
sumꝰ. pacẽ uidelicet memorate
eccłie gͣuit̾ mox ẽẽ tͣbandã: si e¬
lectioni illustris illiꝰ uiri.idẽ ma¬
gistͥ alberici. inꝙͣ utiq totꝰ tam
clerus ꝙͣ. ppłs. pari uoto ⁊ uoce
conuenerãt ⁊ cõueniũtꝰ ur̃e pi¬
etatis assensũ inpetͣre neqͥuerĩt.

Expanded text:
nt apud vos plus valere pauperis precem, quam potentis vultum. De qua vestra singulari dignatione tam sancta opinio facit me dignitatis celsitudinem non vereri, quo minus audeam loqui ad vos, id praesertim quod charitas suggerit. De Ecclesia dico, domine, Catalaunensi, cujus, quantum in me est, nec valeo, nec debeo dissimulare periculum. Videmus nimirum, jamjamque imminere sentimus, nos qui vicini sumus, pacem videlicet memoratae Ecclesiae graviter mox esse turbandam, si electioni illustris illius viri, id est, magistri Alberici, in quam 34 utique totus tam clerus, quam populus pari voto et voce convenerant et conveniunt, vestrae pietatis assen
Abbreviated transcription (Latin):
mata. scõꝵ canonũ auctorita¬
te cũ suo auctore dãpnauimꝰ.
ei c tãqm heretico ꝓpetuũ si¬
lentiũ imposuimꝰ. Unulsos qͦ
ercoris sui sectatores ⁊ defenso¬
res. a fideliũ ꝯsortio seq̃standos.
ex cõmunicatoĩsq iuincło in¬
nodandos ẽẽ censemꝰ. Dat̃ latã¬

Expanded text:
tate cum suo auctore damnavimus, eique tanquam haeretico perpetuum silentium imposuimus. Universosque erroris sui sectatores et defensores, a fidelium consortio sequestrandos, excommunicationisque vinculo innodandos esse censemus. Datum Lat
Abbreviated transcription (Latin):
aut obiuiare: ⁊ ĩmacla̾tam spõ¬
sam uni uiro uͥginẽ castã ex¬
hib̾e xp̃o. Nos itaq qͥ inb̾i pe¬
tri cathedra. cui a dño ẽ dictũ.
⁊ tu aliqñ ꝯu̾sus cõfirma fr̃s
tuos. licet in digni residere ꝯspi
ta. nob̾ a ur̃a discretione capłã.¬

Expanded text:
obviare, et immaculatam sponsam uni viro virginem castam exhibere Christo. Nos itaque qui in beati Petri cathedra, cui a Domino est dictum: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos , licet indigni residere conspta nobis a vestra discretione cap
Abbreviated transcription (Latin):
spectione ⁊ missis a ur̃a fr̃ni¬
tate nob̾ ertoꝵ capłis cogno¬
iumꝰ. in nouissimis diẽb qñ
instant tẽꝑa ꝑiculosa. inpe¬
tri abailardi ꝑnictosa doctna.
mata catholice fidĩ obuiantia.
pullulare ceꝑunt. uerũ in hoc
maxime ꝯsolam᷑. ⁊ oĩpotenti dõ dnõ
grãs agimꝰ. qui ĩ ꝑtib urĩs.¬

Expanded text:
spectione, et missis a vestra Fraternitate nobis errorum capitulis cognovimus, in novissimis diebus, quando instant periculosa tempora, in Petri Abaelardi perniciosa doctrina mata catholicae fidei obviantia pullulare coeperunt. Verum in hoc maxime consolamur, et omnipotenti Deo gratias agimus, qui in partibus
Abbreviated transcription (Latin):
fide xͥana publice cͣctare
conet᷑ in post̾ium. Nam in¬
iuriam facit uiditio reuen¬
tissime synodi. siquis semel
uidicata. ⁊ recte disposita re¬
dit: ⁊ in ꝯtẽptores huiꝰ legis.
tanqͣm in saclegos pena ñ
deerit. Igit᷑ si cleticus erit.
qui publite tͣctare de ueligi¬
one ausus fuerit: ꝯsortio cle¬
ricoꝵ remouebitur. Dolemꝰ¬

Expanded text:
fide christiana publice tractare conetur in posterum. Nam injuriam facit judicio reverendissimae synodi, si quis semel judicata et recte disposita redit; et in contemptores huius legis tamquam in sacrilegos pena non deerit. Igitur, si quis clericus erit, qui publice tractare de religione ausus fuerit, a consortio clericorum removebitur. Dolem
Abbreviated transcription (Latin):
designans̾. Hec siqͥdẽ hest ĩ ꝯ est¬
sutilis tuniea redẽptoris nr̃i.
sr̃ qͣm milites sortiti sunt: s
⁊ ppli meditati sunt ĩ ania.
Astitert̃ reges t̾re: ⁊ pͥncipes ꝯ¬
itenert in unũ. uerũ apłi du¬
ces dnĩei gregis. ⁊ eoꝵ succes¬
tatis. ce Zelo rectitudinis suc¬
censi fidem defendere. ⁊ eã in
cordib alioꝵ ꝓpͥi. sangͥnis ef¬
fusione plantare ñ dubita¬
rũt. Demũ cessante ꝑsecutoꝵ
rabie. ĩꝑauit dñs uentis : oe
fcã est in eccłia tranosullicas¬

Expanded text:
designans. Haec siquidem est inconsutilis tunica Redemptoris nostri, super qua milites sortiti sunt, sedet populi meditati sunt inania; adstiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . Verum apostoli, duces dominici gregis, et eorum succestatis et zelo rectitudinis succensi, fidem defendere, et eam in cordibus aliorum proprii sanguinis effusione plantare non dubitarunt. Demum cessante persecutorum rabie, imperavit Dominus ventis, et facta est in Ecclesia tranqu
Abbreviated transcription (Latin):
ni generis semꝑ circuit. q̃rẽs
ꝙ deuoret: ad ĩpugnandã sin¬
ceritatẽ fcdĩ. fraudulentã ħe¬
ticoꝵ fallatiã subinduxit.
Contͣ quos uiri eccliarũ pa¬
stores. uulit̾ insurgentes.
eoꝵ pͣua doginata. cũ ip̃oꝵ au¬
ctorib ꝯdẽpnart̃. In magna
nãꝙ nicena synodo. arrius
heticus ẽ dampnatꝰ. Constã¬
tino politana sỹnodus. ma¬
nicheũ heticũ. debita senten¬
tia ꝯdẽpnauit. In ephesina
synodo. nestoriꝰ ꝯ̾dignã sui er¬
toris sententiã excepit. Calce¬
donensis qͦ synodus. nesto¬
rianã hesim ⁊ eutitianã. cũ
dioscoro ce eius cõplicib. ui¬
stissima sententia ꝯfutauit.
Martianꝰ p̾cẽa licet laicus.

Expanded text:
er circuit, querens quem devoret, ad impugnandam sinceritatem fidei fraudulentam hereticorum fallaciam subinduxit. Contra quas veri aecclesiarum rectores viriliter insurgentes eorum prava dogmata cum ipsorum auctoribus condempnarunt. In magna namque Nicena synodo Arrius hereticus est dampnatus. Constantinopolitana synodus Manicheum hereticum debita sententia condempnavit. In Ephesina synodo Nestorius condignam sui erroris condempnationem recepit. Calcedonensis quoque synodus Nestorianam heresim et Euticianam cum Dioscoro et eius complicibus iustissima sententia confutavit. Mar
Abbreviated transcription (Latin):
ne suspitio ẽ. excitit ⁊ dictator
facinoris: si is inqm impune
ferat. qd̾ utiq mira ĩpudenti¬
a de ur̃a aplica auctoritate p̾¬
sumit: qñta putamꝰ ĩpunitas
ista in eccłia ꝑturiet pinien¬
dac unũ e duob fore necesse
est: aut nullos ex nobilib si¬
ue potentib scdłm hoc secł̃m
admiti deinceps adhonores
eccłiasticos aut passim ad õe
illicitũ ꝑ mitti lib̾e clericos
sacris abuti officiis: ne forte
si qͥspiam ⁊ elo d̾i accensus ꝓ¬
hib̾e tẽptau̾it. ferro ilico mili¬
tari reus iusticie trucidetur.
Ato ita quid sp̃itali glãdio.
diuino timori relinqͥt᷑. si me¬
tu potentie scłaris nullus mu¬
tire iam audeat contͣ insolen¬
tiam clericoꝵ: Quid enĩ inso¬
lentiꝰ. quid ue indigniꝰ in ec¬
clĩa ẽẽ potest: qm̃ ut sͥ quisq

Expanded text:
ne suspicio est, exstitit et dictator ne suspicio est, exstitit et dictator facinoris: si is, inquam, impune ferat quod utique mira impudentia de vestra apostolica auctoritate praesumit, quanta putamus impunitas ista in Ecclesia parturiet punienda? Unum e duobus fore necesse est: aut nullos ex nobilibus sive potentibus secundum hoc saeculum admitti deinceps ad honores ecclesiasticos: aut passim ad omne illicitum permitti libere clericos sacris abuti officiis; ne forte, si quispiam zelo Dei accensus prohibere tentaverit, ferro illico militari reus justitiae trucidetur. Atque ita quid spirituali gladio, qdivino timori relinquitur, si metu potentiae saecularis, nullus mutire jam audeat contra insolentiam clericorum? Quid enim insolentius, quidve indignius in Ecclesia esse potest, quam ut
Abbreviated transcription (Latin):
sime dieb istis tua crudelitas
morti declit cũ ceti̾s aĩab ĩter¬
fc̃õꝵ uoce ualida sub altari cla¬
mare.⁊ flagitare uindictam:
eo instantiꝰ. quo recentiꝰ ip̃iꝰ
sangͥs effusus ẽ sr̃ terram. S
nũquid ego inqͥt occidi eumͤ
excusabilis tu es. cuiꝰ dentes
arma ⁊ sagute. cuiꝰ lingua gla¬
dius acutus: ꝑ inde nͨ udei
xͥ de morte culpañdi st̃. quip¬
pe ⁊ ip̃i manꝰ ꝯtinere cauti.
Ob illicitas exactiones quas
sͥ occasione archi diaconatꝰ s
p̾pbros minime lam ut ꝯsue¬
uerat usutpare licẽt beati utiq
thome obuiante zelo atq in¬
dustria. ut pote iusticie amato¬
ris et defensoris. oderat illũ. ⁊
mortẽ el iam ip̃o odio homici¬
da. minitari solebat. Multi se
audiuisse nẽ ꝑhibẽt: quib dis¬
crebendũ ñ est. Postremo nepo¬
tes eius ut ĩpias manꝰ in scm̃do¬
mini mutten̾t. qͥd aliud ũqͣm
adu̾sus eũ habuerĩt: ip̃e certe
clicat si potest. Si gͦ ille qui cau¬

Expanded text:
sime diebus istis tua crudelitas morti dedit, cum caeteris animabus interfectorum, voce valida sub altari clamare, et flagitare vindictam, eoque instantius, quo recentius ipsius sanguis effusus est super terram. 2. Sed nunquid ego, inquit, occidi eum? excusabilis tu es, cujus dentes, arma et sagittae, cujus lingua gladius acutus, proinde nec Judaei Christi de morte culpandi sunt: quippe et ipsi manus continuere cauti. Ob illicitas exactiones, quas sibi occasione archidiaconatus in presbyteros minime jam, ut consueverat, usurpare liceret, beati utique 159 Thomae obviante zelo atque industria, utpote justitiae amatoris et defensoris, oderat illum, et mortem ei jam ipso odio homicida minitari solebat. Multi se audivisse nunc perhibent, quibus discredendum non est. Postremo nepotes ejus, ut impias manus in sanctum Domini mitterent, quid aliud unquam adversus eum habuerint, ipse certe dicat, si potest. Si ergo iste qui cau
Abbreviated transcription (Latin):
bas in dignꝰ: minimũ id qsd̃ est.
⁊ qd̃ potest in dño. fera pessima
q̃ deuorauit ioseph. canũ nr̃o¬
rũ importunitatẽ ñ ferens: ad
ur̃e dicit᷑ defensionis auxiliũ
ꝯfugisse. In qnͣtã misera de¬
uenit amẽtiã: ut uaga ⁊ ꝓfuga
⁊ tremens sr̃ terrã. illuc potis¬
simũ fugam inerit. uͥ plus ti¬
mere oportuit. Sceleratissime ⁊
tu sũme equitatis sedem. putas
ẽẽ speluncã latronũ. aut cu¬
bilẽ leonũ: Tu filii retẽtem
aclhuc cruorẽ ore rabido ac fera¬
li spumans ⁊ masticans. fugis
ad sinũ matris: patris ⁊ audes ap¬
parere ꝯspectib : Cam̃ si penitẽ¬
tiam petit: neganda ei ñ est
Qd̃ si audientiã. accipiat illam
si placet. qm uł moyses indul¬
sit ppło ante cõflatile curuan¬
ti gerai. uł synees fornicanto
iselice. uł mathachias demo¬
nib ĩmolanti:uł certe ut uo¬
bis de urĩs aliquem ꝓponamꝰ.
qm abeato petro ananias cesa¬
phyra meruert̃. qm deniq au¬
dientiam dedit negociantib

Expanded text:
bas indignus, minimum id quod est, et quod potest in Domino. 1. Fera pessima quae devoravit Joseph, canum nostrorum importunitatem non ferens, ad vestrae dicitur defensionis auxilium confugisse. In quantam misera devenit amentiam, ut vaga et profuga et tremens super terram, illuc potissimum fugam inierit, ubi plus timere oportuit? Sceleratissime, tu summae aequitatis sedem putas esse speluncam latronum, aut cubile leonum? tu filii recentem adhuc cruorem ore rabido ac ferali spumans et masticans, fugis ad sinum matris, patris audes apparere conspectibus? Tamen si poenitentiam petit, neganda ei non est; quod si audientiam, accipiat illam si placet, quam vel Moyses indulsit populo ante conflatile curvanti genu ; vel Phinees fornicanti Israelitae ; vel Mathathias daemonibus immolanti ; vel certe, ut vobis de vestris aliquem proponamus, quam a beato Petro Ananias et Sapphira meruerunt : quam denique audientiam dedit negotiantibus
Abbreviated transcription (Latin):
tate dilectionis ur̃e dubitem.
s ne ꝯtingat ut lubitẽ. Con¬
tinget añt ꝓculdubio. si ⁊elũ
illũ ur̃m modo od̃ absit dissi¬
mulare cõꝑero. Porro dissimu¬
latoĩs id mͥ argum̃tũ in excu¬
me mee nepotũ suoꝵ manibꝰ
crudeli ambitõe p̾cidit: soli cru¬
ciatui ꝑte reliqita reseruata.

Expanded text:
ctionis vestrae dubitem, sed ne contingat ut dubitem. Continget autem procul dubio, si zelum illum vestrum modo quod absit! dissimulare comperero. Porro dissimulationis id mihi argumentum inexcumae meae nepotum suorum manibus crudeli ambitione praecidit, soli cruciatui parte reliqua reservata.
Abbreviated transcription (Latin):
cationib inpetrasse. eãuide¬
licet intentione. ut obtenorẽ
artioris uite. ab institutõib
beati augustim. ad obseruan¬
tias sc̃i bñdicti. di adiutorio
sic iranseant. ut tam̃ ab eius
magisterio qui unus est om̃i¬
b magister in celo ⁊ int̾ra ñ
discedat̃: illam q primam
fidem quam apud uos. ĩmo
quam pͥmũ in baptismo ꝓmi¬
serunt. ñ irritam faciant: s sal¬
uam integramq custodiant.
Talib itaq taliter susceptis.
absit ut sinceritatẽ ur̃am. aut
in suscipiendo lesam. aut inre¬
tinendo ledendam ẽẽ credamꝰ. :
dum tam̃ illos si forte infra an¬
num ꝓbationis qui regłarit᷑
constitutus est cepta deserere.
⁊ aduos reclire uelle contigerit.
inuitos ñ detine amus. Alioquin
libertatis qui in eis est. anathe¬
mate in consulto frustra impe¬
dire nitamini. nͥ forte qd̃ d̾s au̾-¬

Expanded text:
cationibus impetrasse: ea videcationibus impetrasse: ea videlicet intentione, ut ob tenorem arctioris vitae, ab institutionibus beati Augustini ad observantias sancti Benedicti Dei adjutorio sic transeant, ut tamen ab ejus magisterio qui unus est omnibus Magister in coelo et in terra , non discedant; illamque primam fidem, quam apud vos, imo quam primum in Baptismo promiserunt, non irritam faciant, sed salvam integramque custodiant. Talibus itaque taliter susceptis, absit ut sinceritatem vestram, aut in suscipiendo laesam, aut in retinendo laedendam esse credamus: dum tamen illos, si forte infra annum probationis, qui regulariter constitutus est, coepta deserere, et ad vos redire velle contigerit invitos non detineamus. Alioquin, libertatis qui in eis est, anathemate inconsulto frustra impedire nitamini: nisi forte quod Deus aver
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃arum inuectionũ. eius m̃tẽ.
uł parum mollita inuenerit:
confido de ip̃a. qd̾ citius nos de
Litteris ur̃is. tam salub̾s.
tam cõpendiosa magna
scientie. mira caritatis ur̃e ĩ¬
excellentia p̃misistis: ⁊ si ad
humilitatis quoq formam.
quantum exuobis est. ñ me¬
diocͥter instruere nos potuit cõ¬
scientias tam̃ nr̃as multo in¬
ferius iacentes. quantũ in no¬
bis est. uehem̃ter ext̾ruit. Quis
enim nr̃m. suam attendens cõ¬
u̾sationem. tanta dese et tam
indebita. sinemagnouł metu.
uł ꝑiculo possit audire. De hunis¬
mõdi quippe alieno seu etiam ꝓpͥo
se uditio cõmittere: securum᷑ ñ
est. Qui enimiuclicat nos clñs
est. Cet̾m̃ de frĩb dequorũ salu
te uram nimirum caritatem sol¬
licitam ẽẽ cognouimis: ⁊ securos
uos reddamus. noueritis multo¬
rum illusfum iuroꝵ ⁊ maxime
clarissimi uiri wilelmi catha¬
lainensis ep̃i hortatu ⁊ consilio
ad nos declinasse: seq anobis
suscipi. multis p̃cib ac suppli¬

Expanded text:
rarum invectionum ejus mentem vel parum mollitam invenerit, confido de ipsa, quod citius nos de litteris vestris tam salubris, tam compendiosa, magna quidem scientiae mira charitatis vestrae inexcellentia praemisistis; etsi ad humilitatis quoque formam quantum ex vobis est non mediocriter instruere nos potuit, conscientias tamen nostras multo inferius jacentes, quantum in nobis est, vehementer exterruit. Quis enim nostrum suam attendens conversationem, tanta 14 de se et tam indebita, sine magno vel metu, vel periculo possit audire? De hujusmodi quippe alieno, seu etiam proprio se judicio committere, securum non est. Qui enim judicat nos, Dominus est . Caeterum de fratribus, de quorum salute vestram nimirum charitatem sollicitam esse cognovimus, ut securos vos reddamus; noveritis multorum illustrium virorum, et maxime clarissimi viri Willelmi Catalaunensis episcopi, hortatu et consilio ad nos declinasse, seque a nobis suscipi multis precibus ac suppli
Abbreviated transcription (Latin):
uod me huiꝰmodi oꝑi¬
oꝑam dare iubes. ꝑ
qd̾ tollendũ sit scancla¬
lum de regno d̾i libent̾ acciꝑio:
s qmͦ id uelis fieri nͦdũ satis e¬
lucet michi. Nam illã tuam
placebat. intellexĩ quidẽ te
uelle. ut illis qui de nob̾ tãꝙꝑ¬
de detͣctoribus cluniacensis ordi¬
nis conquerintib satis faciã:
qd̾ male hucusq de nob̃ pura¬
runt. uł putari uoluerunt.
At si ptꝰ hanc factionem aur¬
sus uictus eorum ac uestitus
suꝑfluitatem. & cet̾a que sb̾¬
iungis. quẽ admodũ in iungis
dicere. & qͦmͦ sñ scandalo face̾
queam ñ uideo. Nisi forte ⁊ ordi¬
nem quidem laudabilẽ.⁊ or
dioresnis rep̃hensores rep̃hẽ
magis expedire uides.man¬
da aꝑtius: ⁊ ut ualeam qd̾
ius. eo modo quouis. oraĩ¬
stantius. Ecito tñ ñ modico
me ĩ huiꝰ modi scpͥtitatõnib
feriri det̾mento: qui a multũ
hinc mͥ deuotionis subtͣhi¬
tur. dũ studium orationis
int̾mittitur: p̃sertm cum
nͨ usus suppet᷑at dictandi. nͨ
ociũ.

Expanded text:
uod me hujusmodi operam dare jubes, per quod tollendum sit scandalum de regno Dei, libenter accipio: sed quomodo id velis fieri, necdum satis elucet mihi. Nam illam tuam placebat intellexi quidem te velle, ut illis qui de nobis tanquam detractoribus Cluniacensis Ordinis, conqueruntur, satisfaciam: quod male hucusque de nobis putarunt, vel putari voluerunt. At si post hanc satisfactionem rursus victus eorum ac vestitus superfluitatem, et caetera quae subjungis, quemadmodum injungis, adicere, et quomodo sine scandalo facere queam, non video. Nisi forte, et Ordinem quidem laudabilem, et Ordinis reprehensores reprehenmagis expedire vides, manda apertius; et ut valeam quod vis, eo modo quo vis, ora instantius. Scito tamen non modico me hujusmodi scriptitationibus feriri detrimento: quia multum hinc mihi devotionis subtrahitur, dum studium orationis intermittitur, praesertim cum nec usus suppetat dictandi, nec otium.
Abbreviated transcription (Latin):
tñ uros. ⁊ si placet amicos qͦs nͨ¬
dũ uł p̃sentes u̾bo cõueneratis.
uł absentes scͥpto p̃monueratis.
hac p̾ma uice tã subrto tam
acrit̾ arguertͦtis. Miramini
⁊̃ rome ecclie ur̃e babeat᷑ noti¬
cia. uos tam̃ qͥ utiq młtũ cit᷑
romã positi sumꝰ: nescio qͦ pacto
cõu̾sationis. usq ad hoc tẽpus
ł tenuem nocitiã habuerim:
s nͨ aliqͣm aliqñ m̃tionẽ nob̾
de uob̾ factã fuisse meminimꝰ.¬

Expanded text:
tros, et si placet amicos, quos necdum vel praesentes verbo conveneratis, vel absentes scripto praemonueratis, hac prima vice tam subito, tam acriter argueretis. Miramini,etiam Romae ecclesiae vestrae habeatur notitia, nos tamen, qui utique multum citra Romam positi sumus, nescio quo pacto conversationis, usque ad hoc tempus vel tenuem notitiam habuerimus, sed nec aliquam aliquando mentionem nobis de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbauimꝰ susceptũ. astruximꝰ ꝓ¬
batũ: tenemꝰ ꝓfessũ. Nec intra¬
re cõpulumꝰ : nͨ exire cogemꝰ. Qm¬
nis si eũ eiceremꝰ. ad uos ut ip¬
se asserit ñ rediret: s magis se
adhuc a uob̃ elongaret. Desini¬
ce gͦ fr̃es. desinite tam indebi¬
tis innoxios lacessere iurgiis.
⁊ cassis se̾ptitatoĩb ĩqͥetare:
qͥa nͨ cumulatiꝰ ⁊̃ cõcumeliis

Expanded text:
probavimus susceptum, adstrinximus pprobavimus susceptum, adstrinximus probatum, tenemus professum. Nec intrare compulimus, nec exire cogemus. Quamvis si eum ejiceremns, ad vos ut ipse asserit non rediret, sed magis se adhuc a vobis elongaret. Desinite ergo, fratres, desinite tam indebitis innoxios lacessere jurgiis, et cassis scriptitationibus inquietare: quia nec cumulatis etiam contumeliis
Abbreviated transcription (Latin):
solum deb̾e suscipi ad habitan
nos alit̾ erga p̃dictũ frẽm egeri¬
mꝰ. Nam et̃ ueniens se suscipia
nob̾ humilit̾ pustularee: p̾mo
quidẽ repulsus. deinde ãmoni¬
tꝰ est. ut ad monast̾iũ suũ rediret
S ille ñ acqͥ escens. inuicina nob̾
hẽmũ se contulre: ibiq septem
ferme m̃ses nulsam intertm
calũpniã: passus. qͥete habitaitit.
S cũ sͥ tutũ ñ credẽt qd̾ solus
degeret: ptꝰ pͥmã repulsam. id
Rursus nos ãmonentes eũde
cessionis ĩquireremꝰ: abb inqͥt
am incurteret p̾ncipũ. mede¬
ri me cõpellebat ⁊̃ tꝑrannis. rap¬
torib. excũmunicatis. Qd̾ aĩe
nc̃ palam suggessissem. nͨ ꝓfe¬
cissem: qͦrũdã tandẽ sapientiũ
uiroꝵ cõsilio fretus fugio meã
dampnatoẽm. ñ cõg̾gatoẽm:
ꝑditionẽ. ñ religionẽ. Consuli¬
te salutẽ q̃renti: aꝑite pulsan¬
ti. Quiꝰ nos uidentes cõstantiã.
audientes causam. ⁊̃ nullã cõtra
eũ calũpniã: anniumꝰ intͦitũ.

Expanded text:
solum debere suscipi ad habitandnos aliter erga praedictum fratrem egerimus Nam cum veniens se suscipi a nobis humiliter postularet, primo quidem repulsus, deinde admonitus est ut ad monasterium suum rediret. Sed ille non acquiescens, in vicinam nobis eremum se contulit, ibique septem ferme menses, nullam interim calumniam passus, quiete habitavit. Sed cum sibi tutum non crederet quod solus degeret, post primam repulsam, idiRursus nos admonentes eum de cessionis inquireremus: « Abbas, am incurreret principum, mederi me compellebat etiam tyrannis, raptoribus, excommunicatis. Quod animae nunc palam suggessisscm, nec profecissem, quorumdam tandem sapientium virorum consilio fretus, fugio meam damnationem, non congregationem, perditionem, non religionem. Consulite salutem quaerenti, aperite pulsanti. » Cujus nos videntes constantiam, audientes causam, et nullam contra eum calumniam, annuimus introitum,
Abbreviated transcription (Latin):
b q qui ante hac tẽptauert̃
usq ad hoc tempiis ut auĩt
in expugnabiles: Qm dignũ.
qm equum. qmͣ plenũ ratio¬
ne et iusticia fuerat. ut fide¬
liũ t̾ra intim saltun dũ hec
actitarent ab omĩ hoste secu¬
ra ꝯsisteret: tũ ꝓ p̾sentia sũ¬
mi pontificis. quẽ iam dudũ
exulem. pisani apud secũ sũ¬
mo honore seruabant ce ser¬
uant: tum et pro seruitio un¬
ꝑatoris. ꝓ quo ⁊ ip̃i tũc tem¬
poris exhulabant. Factũ est
aũt ꝑ contrariũ : ut grãm qͥ
offenderunt.⁊ qui seruierunt
iram mererent᷑. S uos fortas¬
sis adhuc ista nesciebatis. O¬
portet gͦ nẽ qñ res est nota uo¬
bis. immo et decet ⁊ expedit
mutareuos ⁊ u̾bũ ⁊ animũ.
ut iuri regiis magis fauori¬
b ⁊ munerib honorandi . a
ur̃a ꝑte de cet̾o audiant ⁊ re¬
cipiant ꝓut meriti sunt. O
quantũ met̾ere pisani. qn¬
tũ ad huc meri possunt. Sat
est dictũ sapientu.

Expanded text:
busque qui antehac tentaverunt, busque qui antehac tentaverunt, usque ad hoc tempus, ut aiunt, inexpugnabiles? Quam dignum, quam aequum, quam plenum ratione et justitia fuerat, ut fidelium terra, interim saltem dum haec actitarent, ab omni hoste secura consisteret: tum pro praesentia summi pontificis, quem jamdudum exsulem Pisani apud se cum summo honore servabant et servant; tum pro servitio imperatoris, pro quo et ipsi tunc temporis exsulabant? Factum est autem per contrarium, ut gratiam, qui offenderunt; et qui servierunt, iram mererentur. Sed vos fortassis adhuc ista nesciebatis. Oportet ergo nunc quando res est nota vobis, imo et decet et expedit, mutare vos et verbum et animum: ut viri regiis magis favoribus et muneribus honorandi, a vestra parte de caetero audiant et recipiant prout meriti sunt. O quantum meruere Pisani, quantum adhuc mereri possunt! Sat est dictum sapienti.