comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
deo dm̃ cui uis hõi p̾ferẽtlũ. Sic gͦ
coh̾eant ĩ feriora sr̃ioribꝰ. sic uuu̾sa
membͥ se subiciãt capiti: uͭ̃ religio
seruet᷑ in coluiis. Rem politicam
legit᷑ socͣtes instituisse ⁊ ĩ eam decdis¬
se p̾cepta q̃ a scinceritate sapiencie
qͣsi qͦdam fonte nat᷑e manare dicĩtͭ
hoc aũ insumina colligitur uͭ q̃ĩre¬
publica hũiliora sũt: maioꝵ officio
diligencius ꝯseruent᷑. Instititionẽ
autẽ hec de uunitate capitis ⁊ m̾bror
ad p̾seus dixisse sufficiat. hoc adietto
qd̃ p̃misimꝰ qd̃ lesio capitis uͭ p̾dixi
capitis spectat iuiurĩa set̾m qd̃¬

Expanded text:
go cohaereant inferiora superioribus, sic universa membra se subjiciant capiti, ut religio servetur incolumis. Rem politicam legitur Socrates instituisse, et in eam dedisse praecepta, quae a sinceritate sapientiae, quasi quodam fonte naturae manare dicuntur. Hoc autem in summa colligitur, ut quae in republica humiliora sunt, majorum officio diligentius conserventur. Institutionem autem haec de unitate capitis et membrorum ad praesens dixisse sufficiat; hoc adjecto quod praemisimus, quod laesio capitis, ut praediximcapitis spectat injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
incolumitate ledamiꝰ corꝑis aut mu¬
niciones qͥbꝰ tutꝰ ẽ de tͣhamꝰ. aut p̃su¬
manius cõmitt̃e. mi de honor ant
illiꝰ utilitas minuat᷑. s neq iel qd̃ fa¬
tile ẽ. difficile fierilicet. aut qd̃ pos¬
sĩbile ẽ in possibile. Pret̾ca qͥ bñficiũ

Expanded text:
incolumitatem laedamus corporis, aut muincolumitatem laedamus corporis, aut munitiones quibus tutus est detrahamus, aut praesumamus committere; unde honor aut illius utilitas minuamur: sed neque id quod facile est, difficile fieri licet; aut quod possibile est, impossibile. Praeterea qui beneficiu
Abbreviated transcription (Latin):
stituta reportari. Sũt aũ pluruna que
maiestatis ĩ form̾at cͥuĩc. ut si de morte
pͥncipis tͣrtetur aut magistͣtuũ aut ar¬
ma quis ꝯtͣ pat̾am tulerit. Aut relit¬
to pͥncipe de publico bello ꝓfug̾it. aut
ꝯscitatũ insedicionẽ adũs rem publi¬
cam sollicitau̾it ppłm cꝰue oꝑa dolo¬
nalo hoste: ppłi reiq publice comea¬
tu. ariuis. teło peciũs ꝙͣ ne alia re ad¬
cam. qͦ minꝰ etiam ges extͣnee regio¬
nis rei publice ob temꝑet fet̾it. Item
rima q̃ longũ. aut inpossibile est
enarrare. S qr formã fidelitatis ĩ eo
p̾cet̾is seruari oportet pauca sunt
ex qͥbꝰ qͥd ñ liceat comodissime colli¬
gi potest. Netessarii uãq ꝯtͣriũ im¬
possibile est ⁊ ei qd̾ oportet fieri sola
illicita cͣdicũt. Exigit aũ fidelitatis
forma. qr necessario fidĩ sũt ĩserta
ĩ colume. tutũ. honestũ. utile. facile.
poslibile. ne cui fidẽlitate tenem᷑ ascłͥti

Expanded text:
stituta reportari. Sunt autem plurima, quae stituta reportari. Sunt autem plurima, quae majestatis informant crimen, ut si de morte principis tractetur, aut magistratuum, aut arma quis contra patriam tulerit, aut relicto principe de publico bello profugerit, aut concitatum in seditionem adversus rempublicam sollicitaverit populum: cujusve omalo, hostes populi, reique publicae, commeatu, armis, telis, pecunia, quave alia re adcam, quo minus etiam gens extraneae regionis reipublicae obtemperet, fecerit. Item rima, quae longum, aut impossibile est enarrare. Sed quia formam fidelitatis in eo prae caeteris servari oportet, pauca sunt ex quibus quid non liceat, commodissime colligi potest. Necessarii namque contrarium, impossibile est, et ei quod oportet fieri, sola illicita contradicunt. Exigit autem fidelitatis forma, quae necessario fidei sunt inserta, incolume, tutum, honestum, utile, facile, possibile. Ne cui fidelitate tenemur astricti,
Abbreviated transcription (Latin):
nec ei soluere uire debitore. famosi
qͦ. qͥ alias ius accusandi n̾ hñt: sñ
ulla clubitatiõe ħ ad mittuitur.
s milites. qͥ alias causas defẽdc̾ ñ
possuit. Na qͥ ꝓ pace excubant:
magis magisq ad hãc accusacio¬
nẽ ad mittendi sunt. Serui qͦ dño ᷤᷤ
liceuit̾ deferũt. ⁊ lib̾ti patͦuos. hoc
tam̃i cͥm̃e aiutlicibꝰ ñ in occasionem
ob pͥucipał̃ maiestat is ueueracio¬
ueni habcudũ est. sed in ueritate
Nam ⁊ sp̃cauda ẽ ꝑsona an potu¬
ent fac̾e. ⁊ au fecerit. Au cogita¬
ane m̾tis fuerit nꝰ lubͥciĩ lingͤ
ctũ trinerarii pena sint digni: tañ ⁊
illis parteutlũ ẽ. si ũ tale sit delictum
qd ł exscͥpt᷑a legis descendat. ł quod
ad exemplũ legis iñdicanlũ c̃. Audi¬
unt᷑ ⁊ mulieres ĩ lese maiestatis q̃sti¬
one. Nã ꝯuirationẽ sergii catheline
uilia mulier detex̃. ⁊ marcũ tulliũ
ꝯlułe in uidiciũ eius instrux᷑. Torm̃¬
ab oĩbꝰ cõluifsis ꝯsciis uuclicta possit in¬

Expanded text:
. Famosi quoque, qui alias jus accusandi non habent, sine ulla dubitatione hic admittuntur; sed et milites, qui alias causas defendere non possunt. Nam qui pro pace excubant, magis magisque ad hanc accusationem admittendi sunt. Servi quoque dominos licenter deferunt, et liberti patronos. Hoc tamen crimen a judicibus non in occasionem ob principalis majestatis venerationem habendum est, sed in veritate. Nam et spectanda est persona an potuerit facere, et an fecerit, an cogitasanae mentis fuerit. Nec lubricum linguae enim temerarii poena sint digni, tamen et illis parcendum est, si non tale sit delictum, quod vel ex scriptura legis descendat, vel quod ad exemplum legis vindicandum est. Audiuntur et mulieres in laesae majestatis quaestione. Nam conjurationem Sergii Catilinae Julia mulier detexit, et M. Tullium consulem in judicium ejus instruxit. Tormeab omnibus commissis consciis vindicta possit in
Abbreviated transcription (Latin):
gͦuissimũ. ⁊ ꝑrimũ sacͥlegio. qr sic̃
ilid̃ dñi attẽptat. ita ⁊ istud pͥncipẽ
qu̾e ꝯstat ẽẽ int̾ ris qnͣdam imagnĩe
deitatis. Et ex eo qͥde maiestatis dici¬
tur cͥm̃e: qd̃ ꝑsequitur illiꝰ imagi¬
ñe. qui solus sic̾ illust̾s comes lege
tatem. Pͥuta ẽ qͥs adu̾sus pͥncipis
securitat᷑e aut ppłi qͥd molit᷑. siue
õibꝰ equa ꝯclitio ẽ. ⁊ plerumq fit
uͭ nͨ mortis bñficio in his ⁊̃ qͦs ue¬
lis mortuis illoꝵ dãnatur memori¬
a. ⁊ bona sucressoribꝰ auferunt᷑. Nã
ex qͦ celeratisiimũ qͥs ꝯliliũ cepit.
erinde qͦdam᷑ sua nĩte piũtus ẽ.

Expanded text:
legio, quia sicut illud Deum attentat, ita et istud principem, quem constat esse in terris quamdam imaginem Deitatis. Et ex eo quidem majestatis dicitur crimen, quod persequitur illius imaginem qui solus, sicut illustris comes Legectatem. Puta cum quis adversus principis securitatem, aut populi, quid molitur, sive omnibus aequa conditio est: et plerumque fit, ut nec mortis beneficio, in his etiam quos netis mortuis illorum damnatur memoria, et bona successoribus auferuntur. Nam ex quo sceleratissimum quis consilium cepit, exi
Abbreviated transcription (Latin):
& merito atmantur iura qui leges
exar mat ⁊ publica potestas senit
in eum. qui enatuare nititur publi¬
cam manũ. Et cum multa sint cͥ¬
mina maiestatis: nullũ grauiꝰ ẽ eo
qd̾ adu̾sus ip̃m corpꝰ iusticie exercet᷑.
Tirannis gͦ ñ mͦ publicum crimen
s sifieri poss plusquam publicum
est. Si enim crimen maiestatis om̃s
ꝑsecutores admittit. qͣnto magis il¬
lud ꝙ leges p̾mit. que ip̃is debent
imꝑatorib imꝑare: eerte hostem pu¬
blicum nemo ultiscitur ⁊ quisqͥs eum
non ꝑsequitur: in seip̃m ⁊ in totum
rei publice muncdane corpus delinqͥd

Expanded text:
ergo merito armantur jura, qui leges ergo merito armantur jura, qui leges exarmat, et publica potestas saevit in eum, qui evacuare nititur publicam manum. Et cum multa sint crimina majestatis, nullum gravius est eo, quod adversus ipsum corpus justitiae exercetur. Tyrannis ergo non modo publicum crimen, sed, si fieri posset, plus quam publicum est. Si enim crimen majestatis omnes persecutores admittit, quanto magis illud, quod leges premit, quae ipsis debent imperatoribus imperare? Certe hostem publicum nemo ulciscitur, et quisquis eum non persequitur, in se ipsum, et in totum reipublicae mundanae corpus delinq
Abbreviated transcription (Latin):
erũptñ cui debetur hoc oleum
p̾catoris ꝙ repbat p̾ambulus
regũ fidelium. ⁊ acd ꝙ em̃dum infatui¬
tate sua exclusas uͥgines mittit euͣnge¬
litus sermo: Ei utiq qui insordib est
⁊ iusto dĩ iuditio sordescit amplius. Et
uulgi opinione potius splendere ap-¬
petit. quam caritatis oꝑumq ei fer-¬
uere incencdio. Uñ ⁊ in sclarib litu̾c
cautum est: quia alit̾ cum amico. ali¬
t̾ uiuendum cum tyranno. Amico
utiq adulari ñ licet. s aures tyranni
mulc̾e licitum ẽ. Ei namq licet adu¬
lari quem licet occid̾e. porro tyrãnũ
occid̾e ñ mͦ licitum ẽ: s equm ⁊ iustũ
Qui em̃ gladium accipit. gladio dig.¬
mis ẽ int̾ire. S acciꝑe intlłigit᷑ qui
em̃ ꝓpͥa tem̾itate usurpat. ñ qui uten¬
di eo accipit a dũo potestatem. Utiq
qui a d̾o potestatem accipit. legib
suit ⁊ iusticie. ⁊ iuris famulus est.
Qui uͦ eam usurpat: iura depͥmit ⁊
uoluntati sue leges submittit. In eu̾

Expanded text:
en cui debetur hoc oleum peccatoris, quod reprobat praeambulus regum fidelium, et ad quod emendum, in fatuitate sua exclusas virgines, mittit evangelicus sermo? Ei utique qui in sordibus est, et justo Dei judicio sordescit amplius, et vulgi opinione potius splendere appetit, quam charitatis, operumque ejus fervere incendio. Unde et in saecularibus litteris cautum est, quia aliter cum amico, aliter vivendum est cum tyranno. Amico utique adulari non licet, sed aures tyranni mulcere licitum est. Ei namque licet adulari, quem licet occidere. Porro tyrannum occidere non modo licitum est, sed aequum et justum. Qui enim gladium accipit, gladio dignus est interire. Sed accipere intelligitur, qui eum propria temeritate usurpat, non qui utendi eo a Domino accipit potestatem. Utique qui a Deo potestatem accipit, legibus servit, et justitiae et juris famulus est. Qui vero eam usurpat, jura deprimit, et voluntati suae leges submittit. In eum
Abbreviated transcription (Latin):
ex corꝑis disposicione ꝯceptis. Hic est
inquid cignus quem ⁊ nr̃o apollin
uetus academia ꝯsecrauit. P lato litt̾aꝵ
quas ꝑsequebatur c̾ã ꝓficiscens ĩ egyp¬
tum se a piratis capi mnt̾eundum ⁊ ue.¬
ninclari incłit. Quod ⁊ dũ iret con

Expanded text:
ex corporis dispositione conceptis: « Hic est, inquit, cygnus, quem nostro Apollini Venus academica consecravit. » Plato litterarum, quas persequebatur, causa proficiscens in Aegyptum, se a piratis capi inter eundum et venundari vidit. Quod et dum iret, con
Abbreviated transcription (Latin):
ceps tñ legis nexib ddicit᷑ absolutꝰ. non
ꝙ ei ũqͣ liceant: s q is ẽẽ debet. qui ñ
timore pene. s amore iusticie eqͥtatẽ
colat. reipublice ꝓcuret utilitatem.
⁊ ĩ om̃ib alioꝵ ꝯmoda pͥuate p̾ferat
uoluntati. S quis in negociss publi¬
cis loquet᷑ de pͥncipis uoluntate. cũ ĩ
eis nil s̾ uelle liceat. nͥ qd̾̃ lex aut eqͥtas
ꝑsuadet. aut rõ ꝯmunis utilitatis in¬
ducit: Eius nãꝙ uoluntas ĩ hiis uim
debet hr̃e iudicii. ⁊ rectissime qd̃ ei
plat ĩ talib legis ht uigorem. eo qd̾
ab eqͥtatis mente eiꝰ sentencisi ñ dis¬
cordet. De uultu tuo inqͣt indiciũ
meum ꝓdeat. ocłi tui uideant eqͥtates
Iudex ⁊ ẽĩ incorruptꝰ est. cmͦ sencĩa ex
contẽplacione asidua ymago ẽ eqͥ
tatis. Publice gͦ utilitatis minister
⁊ eq̃tatis s̾uus est pͥnceps. ⁊ in eo ꝑͣ
publicam gerit: ꝙ omniũ in iurias
⁊ dãpna. s ⁊ cͥmina omnia eqͥtate
omnium ⁊ errores ad niam reduit

Expanded text:
absolutus, non quia ei iniqua liceant, sed quia is esse debet, qui non timore poenae, sed amore justitiae aequitatem colat, reipublicae procuret utilitatem, et in omnibus aliorum commoda privatae praeferat voluntati. Sed quis in negotiis publicis loquetur de principis voluntate, cum in eis nil sibi velle liceat, nisi quod lex aut aequitas persuadet, aut ratio communis utilitatis inducit? Ejus namque voluntas in his vim debet habere judicii; et rectissime quod ei placet in talibus legis habet vigorem, eo quod ab aequitatis mente ejus sententia non discordet. De vultu tuo, inquit, judicium meum prodeat, oculi tui videant aequitatem . Judex etenim incorruptus est, cujus sententia ex contitatis. Publicae ergo utilitatis minister, et aequitatis servus est princeps, et in eo personam publicam gerit, quod omnium injurias et damna, sed et crimina omnia aequitate omnium et errores ad viam reducit
Abbreviated transcription (Latin):
Porro eqͥtas ut iuris ꝑiti asserunt reꝵ
ꝯuenientia est. que cunta coeqͥuiꝑat
rõne. ⁊ in parib reb. paria iura desi¬
derat. In om̃s equabił tͥbuens unituiq
qd̃ suũ est. Lex uͦ ei int̾p̾s est. ut pote
cui equitats ⁊ iusticie uoluntas ĩno¬
tuit. Inde ⁊ eam omniũ reꝵ d̃iuinaꝵ
⁊ hũauaꝵ cõpotem ẽẽ crisipp aseruit
Ic̾o q p̃stare omnib bonis ⁊ malis ⁊
tam reꝵ quam hominem pͥncipum.
⁊ lucem ẽẽ. Eui papinianͣ uir quid̾e
iuris exꝑimentissimꝰ. ⁊ demostenes.
orator p̾potens uident᷑ suffragari. ⁊
omiũ hominũ subit̾e obedienciam
eo qd̃ lex om̃is inuencio qͥdem est. ⁊ do.¬
nũ d̾i. dogina sapientum. correctio uo¬
luntarioꝵ excessuu̾̃. ciuitatis ꝯposicio.
⁊ totꝰ criminis fuga. ẜm quam decet
uiuere om̃s qͥ ĩ poillitite rei uniu̾sitate
u̾santur. Om̃s itaq nectͣitate legis d̾uã

Expanded text:
Porro aequitas, ut jurisperiti asserunt, rerum convenientia est, quae cuncta coaequiparat ratione, et in paribus rebus paria jura desiderat, in omnes aequabilis, tribuens unicuique quod suum est. Lex vero ejus interpres est, utpote cui aequitatis et justitiae voluntas innotuit. Unde et eam omnium rerum, divinarum et humanarum, compotem esse Chrysippus asseruit: ideoque praestare omnibus bonis et malis, et tam rerum quam hominum, principem et ducem esse. Cui Papinianus, vir quidem juris experientissimus, et Demosthenes, orator praepotens, videntur suffragari, et omnium hominum subjicere obedientiam, eo quod lex omnis inventio quidem est, et donum Dei, dogma sapientum, correctio voluntariorum excessuum, civitatis compositio, et totius criminis fuga; secundum quam decet vivere omnes, qui in politicae rei universitate versantur. Omnes itaque necessitate legis
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓpt̾ uriam. Et sannel nusquam uir
sangͥnũ aut homicida scͥbit᷑: licet
agag pingussimũ regem amalech
int̾fec̾it. Hic siqͥc̾e gladius ẽ. colũbe:
que sñ felle rixa tur. sine iratundia
ferit ⁊ cum dimicat nullam omnino
ꝯcipit a maritudinem. Nam sicut lex
culpas ꝑsequitur suodio ꝑsonaꝵ: ita
⁊ pͥnceps delincqnentes rectisime punit.
non aliqͦ iracundie motu: s mansuete
legis arbit᷑o. Nam ⁊ si suos pͥnceps ui¬
deatur hr̃e lictores. ip̃e aut solus aut
p̃cipuuis credendꝰ est lictor cui ferire lici¬
tum est ꝑ sb̾põitam manũ. Ut eĩ ad
stoicos accedamꝰ. qui cansas nõinũ dili¬
genti innestigant: littor dicit᷑ qͣi legas
ictor. eo qd̃ ad ĩpiꝰ spͨtat officium ferire
quem lex iudicat feriendum. Uñ ⁊ an¬
tiquitꝰ᷑ officialib qͦꝵ manu index nocen¬
tes punit. cũ reo gladins ĩminẽt: ob tẽ¬
pora legil arbit̾o clicebat᷑. ł legem imple
ut rei tͥsticiam mitigaret. ł mansuetu¬

Expanded text:
sed propter Uriam. Et Samuel nusquam vir sanguinum, aut homicida scribitur, licet Agag pinguissimum regem Amalec interfecerit. Hic siquidem gladius est columbae, quae sine felle rixatur, sine iracundia ferit, et cum dimicat, nullam omnino concipit amaritudinem. Nam sicut lex culpas persequitur sine odio personarum, ita et princeps delinquentes rectissime punit, non aliquo iracundiae motu, sed mansuetae legis arbitrio. Nam etsi suos princeps videatur habere lictores, ipse aut solus aut praecipuus credendus est lictor, cui ferire licitum est, per suppositam manum. Ut enim ad Stoicos transeamus, qui causas nominum diligentius investigant; lictor dicitur, quasi legis ictor, eo quod ad ipsius spectat officium ferire, quem lex judicat feriendum. Unde et antiquitus ab officialibus, quorum manu index nocentes punit, cum reo gladius immineret, obtempera legis arbitrio dicebatur, vel legem imple, ut rei tristitiam mitigaret vel mansuetu
Abbreviated transcription (Latin):
mento ferri ꝓfitentur quoꝵ neutrũ teste
mineio astrologie regłis inuenitur ad¬
u̾sum. At genelliaci clum ad diuinacõ-¬
nem scĩe celestium nimis ĩsistũt: tam
ip̃oꝵ celestiũ quam dei noticiã ꝑdider̃t
Qui tñ int̾ eos suũ ꝯmodius excusare
uidentur errorem: cũ plotino auttori¬
satem opum ñ dettahunt creatori. set
semel ⁊ simnul ab eo legem asseruut ĩsli¬
tutam. quam nlłus untquam conatus
euatuat: tum om̃ia que d̃isposuit fut᷑a
sint ut p̾uidit. Quod forte ut papinius
intellexit cum diceret. Incipit ex alto gͣ¬
ue ⁊ num̾abile scĩs. Pondus ad est u̾bis.
⁊ uocem fata sequũtur. Ab eo gͦ sua po-¬
testas attributa est. singłis creaturis ĩ
quib non oꝑtuit celestia locum tenere
nouissiuũ. ⁊ que digniora sũt aliiᷤ hr̃e
signoꝵ ilł ad minꝰ indixit obsequium.
Nude ⁊ si ñ sepe faciant oꝑa signoꝵ: tñ
auctore dõ exibent ministeria. Hinc for¬

Expanded text:
mento ferri profitentur, quorum neutrum teste mento ferri profitentur, quorum neutrum teste Mineio astrologiae regulis invenitur adversum. At genethliaci dum ad divinationem scientiae coelestium nimis insistunt, tam ipsorum coelestium, quam Dei notitiam perdiderunt. Qui tamen inter eos suum commodius excusare videntur errorem, cum Plotino, auctoritatem operum non detrahunt Creatori, sed semel et simul ab eo legem asserunt institutam; quam nullus unquam conatus evacuat, cum omnia quae disposuit futura sint ut praevidit. Quod forte Papinius intellexit, cum diceret: Incipit ex alto, grave et immutabile sanctis Pondus adest verbis, et vocem facta sequuntur. Ab eo ergo sua potestas attributa est singulis creaturis, in quibus non oportuit coelestia locum tenere novissimum, et quae digniora sunt aliis, habesignorum illis ad minus indixit obsequium. Unde etsi non saepe faciant opera signorum, tamen, auctore Deo, exhibent ministeria. Hinc for
Abbreviated transcription (Latin):
libera. ad tantam deniq quidam ꝑue¬
nere uesaniam. ut ex diu̾sis stellaꝵ posi¬
cõmb licant ymaginem ab hõme posse
formari que si ꝑ int̾ualla temꝑum ⁊ qͣdã
rõne ꝓposicõnĩ inconstellacõne sernata
formetur: stellaꝵ mitu recipiet sp̃m ui-
bit archana. Et licet quandoq q̃ hones¬
ta ł recta sunt ut se in loco muudo uelle
S̾uari. uł solum deum qñ aliquid queritur
p̾cib ⁊ mun̾ib inuocandũ pͥcipiat: ma¬
ligni tn sp̃t hanc ẽẽ fallaciam certissimũ
est. qui ut minꝰ caueatur: innocencie łiustis¬
cie p̾cepta plerũq uidetur afferre. Hant
quidem ydolatͥe spẽma ẽẽ. fideliũ nullus igno¬
rat. Longe uͦ commodiꝰ in celum ascendũt
aftlogi. qui academitoꝵ more qͥcqͥd eis oc-¬
currerit ꝓbabile: suo iure defendunt. Ita¬
ꝙ quidam eoꝵ motu quocdam irrõnali
planetas adu̾sus aplanem niti ꝯtendt̃
alii auctore aristotile eosdem cum firma¬

Expanded text:
libera. Ad tantam denique quidam pervelibera. Ad tantam denique quidam pervenere vesaniam, ut ex diversis stellarum positionibus dicant imaginem ab homine posse formari, quae si per intervalla temporum, et quadam ratione proportionum in constellatione servata formetur, stellarum nutu recipiet spiritum bit arcana. Et licet quandoque, quae honesta vel recta sunt, ut se in loco mundo velle servari, vel solum Deum, quando aliquid quaeritur precibus, et muneribus invocandum praecipiat, maligni tamen spiritus hanc esse fallaciam certissimum est, qui ut minus caveatur, innocentiae vel justitiae praecepta plerumque videtur afferre. Hanc quidem idololatriae speciem esse fidelium nullus ignorat. Longe vero commodius in coelum ascendunt astrologi, qui academicorum more, quidquid eis occurrerit probabile, suo jure defendunt. Itaque quidam eorum motu quodam irrationali, planetas adversus Aplanem niti contendunt; alii, auctore Aristotele, eosdem cum firma
Abbreviated transcription (Latin):
catur ad aliud: stati inu̾itatem inpĩs
obnoria falsitati. Si gͦ mathe matia
ꝓbabilis matheseos .i. doctrinalis ẽem
fine ꝯtenti: ⁊ ueram possẽt assequi
posicionem stellaꝵ. ⁊ ex sig̃nis suis sob̾a
erudicione scd̃m qd̃ naturalit̾ ꝓue¬
niunt qualitatem p̾scire temꝑum
⁊ spetulationis sue iocundissiuum ca¬
pe fructũ. Eum uͦ dilatant philatia¬
sua ⁊ magnificant fimbrias. dũ constella.¬
cõmb ⁊ planetis tiimium uͥtutis ascͥbũt:
eis nescio quam austoritatẽ oꝑũ ascͥben¬
tes ĩcreatoris ꝓrũpunt iniuriam. ⁊ dũ ce¬
lestia que tractant ad sob̾etatem ñ sapiũt.
iuxta apłmi stulti fiunt. Hide in quantã
erroris abyssum ab xp̃is celestib cadant.
Constellacõnib suis ascͥbunt omnia. Eu
iudeis an ei fiat iniuria: qr fecĩt celum ⁊ t̾¬
ram. ⁊ om̃ia que ĩ eis sunt. Deinde eam
ꝯstellacio reb nccͣtem indicit: ut arbitͥi
ꝑimat lib̾tatem. An ⁊ ħ recte: tecum de¬

Expanded text:
catur ad aliud, statim in veritatem impingit catur ad aliud, statim in veritatem impingit obnoxiam falsitati. Si ergo mathematici probabilis matheseos, id est doctrinalis essent fine contenti, et veram possent assequi positionem stellarum, et ex signis suis sobria eruditione secundum quod naturaliter proveniunt qualitatem praescire temporum, et speculationis suae jucundissimum carpere fructum. Cum vero dilatant phylasua et magnificant fimbrias, dum constellationibus et planetis nimium virtutis ascribunt, eis nescio quam auctoritatem operum ascribentes, in Creatoris prorumpunt injuriam; et dum coelestia quae tractant ad sobrietatem non sapiunt, juxta Apostolum stulti sunt. Vide in quantam erroris abyssum, ab ipsis coelestibus cadant. Constellationibus suis ascribunt omnia. Tu videris an fiat ei injuria, qui fecit coelum et terram et omnia quae in eis sunt. Deinde eam constellatio rebus necessitatem indicit, ut arbitrii perimat libertatem. An et hoc recte, tecum de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓͥfiteri. Eum ⁊ cdiem uidentib tuntis
illustret. temꝑet orbem. anni temꝑa
dindat. inducat reꝑ uicissitudines
⁊ alia plurima que nũt logum est.
enarrare. Set licet młtaꝵ utilitatũ
in eo ⁊ in cet̾is cause resideant: ip̃oꝵ tñ
⁊ om̃iũ que rete fũt. una est ⁊ p̾me
cstusa. que mundum fecit ꝓpͥe maie¬
statis potentia eñq sapĩe sue nͥtute
⁊ in mensitate formauit ⁊ firmauit¬
⁊ ut ei tam sub̾am quam formam ꝯ¬
Sferret: sola inducta est bonitate.
erum matemathici ł planeta¬
rii dumi ꝓfessionis sue poten¬
tiam dilatare intuntur: in erroris
⁊ impietatis iñdatia ꝑnitiosissime cor¬
riuit. Nec cuicũq artis regła seruat᷑
illesa: nͥ dũ infra ꝓpͥi gen̾is ambitũ
cohibetur. Presertim cũ iuxta sapiẽ¬
tem frequens sit aliquid extͣ regłam
inueniri. Om̃is ⁊ em̃ regła alicui ge¬
neri reꝵ accomodata est. Si uͦ trãcdu¬

Expanded text:
profiteri: cum et diem videntibus cunctis profiteri: cum et diem videntibus cunctis illustret, temperet orbem, anni tempora dividat, inducat rerum vicissitudines, et alia plurima, quae nunc longum est enarrare. Sed licet multarum utilitatum in eo et in caeteris causae resideant, ipsorum tamen et omnium quae recte sunt, una est et prima causa, quae mundum fecit propriae majestatis potentia, eumque sapientiae suae virtute et immensitate formavit, et firmavit, et, ut ei tam substantiam quam formam conferret, sola inducta est bonitate. Verum mathematici vel planetarii, dum professionis suae potentiam dilatare nituntur, in erroris et impietatis mendacia perniciosissime corruunt. Nec cujuscunque artis regula servatur illaesa, nisi dum infra proprii generis ambitum cohibetur, praesertim cum juxta sapientem, frequens sit aliquid extra regulam inveniri. Omnis etenim regula alicui generi rerum accommodata est. Si vero tradu
Abbreviated transcription (Latin):
anuos.
cce ex qualitate planetaꝵ ⁊
posicõne signoꝵ. ⁊ concur su can¬
farum quam manifestus belli ineui-¬
tabilis sequatur euentꝰ. Hoc et eĩ ad
artis tradicionem płrimũ spͦtat. ut
de nat᷑ali ł casuali constet domicilio
miciliis gaudent. naturali scł ⁊ accidẽ¬
tasi. Naturale quidem cuiq domicili¬
lim est. in quo quisq creacionis sue
pͥncipiũ huit. si tñ genelliati ꝯsenci¬
unt eos a dño ẽẽ creatos. lune gͥ do¬
mitiliũ cancer est. leo: soł. Mercurie
u̾go. libͣ: uenis. Sccrpio mactis s̃ a¬
gittarius: iouis. Saturni capͥcornus
⁊ ħ nat᷑alit᷑. Casualit̾ uͦ sanir no
cedit aquarins. Pisces ioui. aries mar¬
ci. ueneri taurus. In mercurii sortẽ:
geniii ceclunt. luna uͦ ꝯmoda est
quam cũ aliis stelł quicqͥd illi garri¬
ant creauit łs ut p̾ e̾ẽt nocti. Quid
em̃ de sole clicam qui dux ⁊ pͥnceps
est ⁊ moderator luminum reliquoꝵ
rum utiq reclamantib om̃ib hiis
planetariis ñ timeo bonũ ⁊ necciũ

Expanded text:
annos. Ecce ex qualitate planetarum, et positione signorum, et concursu causarum, quam manifestus belli inevitabilis sequatur eventus. Hoc etenim ad artis traditionem plurimum spectat, ut de naturali vel causali constet domicilio miciliis gaudent, naturali scilicet et accidentali. Naturale quidem cuique domicilium est, in quo quisque creationis suae principium habuit, si tamen genethliaci consentiunt eos a Domino esse creatos. Lunae ergo domicilium cancer est, leo solis, Mercurii virgo, libra Veneris. scorpio Martis, sagittarius Jovis, Saturni capricornus, et hoc naturaliter. Casualiter vero Saturno cedit aquarius, pisces Jovi, aries Marti, Veneri taurus, in Mercurii sortem gemini cedunt; luna vero commoda est, quam cum aliis stellis, quidquid illi garriant, creavit Deus ut praeesset nocti. Quid enim de sole dicam qui dux et princeps est, et moderator luminum reliquorum? eum utique reclamantibus omnibus his planetariis, non timeo bonum et necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
uenture sunt nccͣio c̃ eas inmutabilis
cdisposicio ordinau̾it. quid ꝓhibet ea que
celestiũ p̃nũciantur indicio sciri abhõie
⁊ hõim inuicem indicarie Signa siqͥdẽ
hominib data sunt ad erudicõm. non
illis qui celestium ꝯscii secretoꝵ nullis
indigent signis

Expanded text:
nturae sunt necessario, cum eas immutabilis dispositio ordinaverit, quid prohibet ea quae coelestium praenuntiantur indicio sciri ab homine et homini invicem indicari? Signa siquidem hominibus data sunt ad eruditionem, non illis, qui coelestium conscii secretorum nullis indigent signis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ magnificus ꝙͣ prudẽs ⁊ modestꝰ ab ip̃a
uͭ ita dicam in fancia fuerit: nͦ ip̃e li¬
uor silere aut dissimulare potest.
cũ oꝑa recentia ⁊ mamfesta suit.
tes uͥtutis sus ꝓtẽdit ⁊ cõtinuauerit

Expanded text:
 magnificus, quam prudens et modestus, ab ipsa,  magnificus, quam prudens et modestus, ab ipsa, ut ita dicam, infantia fuerit, nec ipse livor silere aut dissimulare potest, cum opera recentia, et manifesta sint, tes, virtutis su
Abbreviated transcription (Latin):
O noĩe censere malueris. dicat᷑ mos
barbarꝰ aut barbarors
Ranseo ad successorẽ eiꝰ. he̾ricũ
in clitũ regẽ. qͥ loo iusticie ap¬
pellatꝰ ẽ. q̃ ⁊ sicut publice notũ est.
nõ mͦ nr̃bes: s & turres gallie timu¬
erunt. S qualit̾ regẽ fr̃acor ꝯmissi
p̾lio fregerit ⁊ fugau̾it. qr ꝑcelebre
est. ⁊ uictorie illius in utroq regno
qͥ publico plio int̾fuer̾t. plurimi tes¬
tes extant. ne replicare notissima tedi¬
osum sit: scient᷑ p̾t̾co. Normanorũ
dnc̾e. uirũ bellicosũ armis stremiũ.
qͥ ierosolimia lib̾ata rechierat sub uni-
sus t̾minos referre suꝑ uataneũ credo
c̃ ectam iumores eunde̾ captũ uidetĩt
in custodia publica. habita tam̃ esti¬
matione dignitatis ⁊ sangͥnis.
estantur hoc normanoꝵ ꝓceres
alii capti. alii incart̾ati. alii ex¬
heddni inhodiernũ dĩe. S ⁊ sepultrũ
captiui ducis ap̃ nos ẽ. Pbstremo ne
louge petantur exempla: nepos illiꝰ
normanor ⁊ aqͥtanor dux felicissimꝰ.

Expanded text:
o nomine censere malueris, dicatur mons barbarus aut barbarorum. Transeo ad successorem ejus Henricum inclytum regem, qui leo justitiae appellatus est, quem, sicut publice notum est, non modo urbes, sed et turres Galliae timuerunt. Sed qualiter regem Francorum commisso praelio fregerit et fugaverit, quia percelebre est, et victoriae illius in utroque regno, qui publico praelio interfuerunt, plurimi testes exstant, ne replicare notissima taediosum sit, scienter praetereo. Normannorum ducem virum bellicosum, armis strenuum, qui Hierosolyma liberata redierat, subsus terminos, referre supervacaneum credo, cum etiam juniores eumdem captum viderint in custodia publica, habita tamen aestimatione dignitatis et sanguinis. Testantur hoc Normannorum proceres, alii capti, alii incarcerati, alii exhaeredati, in hodiernum diem. Sed et sepulcrum captivi ducis apud nos est. Postremo, ne longe petantur exempla, nepos illiusNormannorum, et Aquitanorum dux felicissimus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ ĩpetũ fregit. ũ ceodosio inmore qͦm
cie amus in pubes adhuc milicĩa agͤs¬
sus ẽ: uultuq ferociori ⁊ fortiori manu
insurrexerũt ĩ eũ reges fr̃acor ⁊ anglo¬
rũ: collectis uirib suis. ⁊ utroq inma¬
mor hostis eustachiꝰ ille sororiꝰ regis
francor qͥ ꝓpͥam agens causam nõ
neoptolemꝰ ñr sustinuit. s ex maxi¬
ma ꝑte potent̾ suꝑauit. uñ ractus
dolore cordis intͥusetus eustaciꝰ qu̾e

Expanded text:
tium impetum fregit, ut Theodosio juniore, quem tium impetum fregit, ut Theodosio juniore, quem tiae annis, impubes adhuc, militiam aggressus est, vultuque ferociori, et fortiori manu insurrexerunt in eum reges Francorum et Anglorum, collectis viribus suis, et utroque immanior hostis Eustachius ille, sororius regis Francorum, qui propriam agens causam, nonNeoptolemus noster sustinuit, sed ex maxima parte potenter superavit. Unde tactus dolore cordis intrinsecus Eustachiu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵̃ fid̾e ꝙͣ dõ suo dñoq t̾reuo nõ ser¬
nauit cam nequaquã repꝑit in sub¬
iectis. Fadem namq mẽsura rem̾sũ
ẽ ei qua ip̃e aliis p̃mensus fuerat. ac
si om̃s ap̃ emnũ didicissent. neq de¬
di neq do: infideli cinꝙͣ fid̾ẽ. S cum
mlta male. pauca bene. illud qͥdem
pessinie egit: qudd in cõtemptũ dĩ in
xp̃os eiꝰ manꝰ in iecit. nõ sine nota ꝑfi¬
die ⁊ ꝓdicionis qu̾a nefarii oꝑis m̾ito
ꝯtraxit ap̃ om̃s uͭ ad curiã eiꝰ ex inde
nemo secure acced̾et. Nõ tam̃ solos ⁊¬
li pͥmos ad ꝑnitiem sui cepit epos. s
om̃ib qͦs suspestos habuit ꝓdicionis
ĩne tetendit in liclias. At in capcione
ep̃or iiciũ malorũ fuit ⁊ ab ea die ũ
defluit gladiꝰ lat̾i ciꝰ ⁊ fc̃a sunt semꝑ no¬
iuflima hõis det̾iora pͥorib. Qͥd młta:
mala ĩ t̾ra. nͭ si qͥs oa summatim recense¬
at. historia iosephi possit excede̾. Uerũp.¬
tem aut minꝰ militare sic maligña¬

Expanded text:
on servavit, eam nequaquam reperit in subjectis. Eadem namque mensura remensum est ei, qua ipse aliis praemensus fuerat, ac si omnes apud Ennium didicissent, Neque dedi, neque do infideli cuiquam fidem. Sed cum multa male, pauca bene, illud quidem pessime egit, quod in contemptum Dei, in christos ejus manus injecit, non sine nota perfidiae et proditionis, quam nefarii operis merito contraxit apud omnes, ut ad curiam ejus exinde nemo secure accederet. Non tamen solos, etsi primos ad perniciem sui cepit episcopos, sed omnibus quos suspectos habuit, proditionis suae retendit insidias. At in captione episcoporum initium malorum fuit, et ab ea die non defuit gladius lateri ejus, et facta sunt semper novissima hominis deteriora prioribus. Quid multa? mala in terra, ut, si quis ea summatim recenseat, historiam Josephi possint excedere. Verumtem aut munus militare, sic malignan
Abbreviated transcription (Latin):
uinersie uicuiꝰ subsidiũ cũ pr̃e uene¬
rat. in manu ualida ⁊ num̾o ampli¬
ori uiuus. Armatꝰ. militũ instructus
opia
sustinuit psens ⁊
uidit. Oux aũ
cõsilio uniꝰ p̾mouitꝰ int̾ castrũ qd̃ rex
munerat ⁊ regis copias suũ s lõge

Expanded text:
umersiae, in cujus subsidium cum patre venerat in manu valida, et numero ampliori vivus armatus, militum instructus copia, sustinuit praesens et vidit. Dux autem consilio unius praemonitus, inter castrum quod rex munierat, et regis copias, suum, sed longe
Abbreviated transcription (Latin):
lor. añ pilos uenit. clicenda tancendaq
uolens irmq ls gentis p̾uaricatͥtis
punire malicĩa. rupto fedẽ qd̃ uiram¬
to ꝓcerũ cũ filia leonis iusticie firma¬
tum fuerat: nouor̾ ꝑ misit sublimar
fauorẽ ⁊ in regno alieno rognare hõuie
ꝯtẽptorẽ bõi ⁊ aqͥ cuiꝰ cõsiliũ in famuatũ

Expanded text:
icenda tacendaque Volens namque Deus gentis praevaricatricis punire malitiam, rupto foedere, quod juramento procerum cum filia Leonis justitiae firmatum fuerat, novorum permisit sublimari favorem, et in regno alieno regnare hominem contemptorem boni et aequi, cujus consilium infatuatum
Abbreviated transcription (Latin):
sinc uenia. qͥ protalib ũꝙͣ apd̃
nos int̾uenire temptau̾iut. Ad fi¬
lias saue eoꝵ qͦlib num̃o fuerĩt.
falcidĩa tantũ exbõis mr̃is siue tes¬
tata siue ĩcestata defec̾it uolumus
ꝑuenire. uͭ habeant potiꝰ medio cr̃e
filie alimoĩa ꝙͣ integrũ emolum̾e¬
tũ ⁊ nom̃ hedis. mitior em̃i circa
cas dẽb c̃ẽ sentencia. qͣs ꝓ infirmita¬
te sexꝰ minꝰ ausuras ec̃ ꝯfidimꝰ.
xores sane p̾dictor recuꝑata
dote si mea ꝯdiciõe fuerit. ut q̃
Amris titulo donaciõis acceꝑu̾t. filis
debeant reseruare: temꝑe qͦ usus¬
fructus absũmitur. oĩa ea fisco nr̃o
se relicturas ẽs̃ gͣgnoscat q̃ iuxta lege
filus debebant᷑. falcidia eciam ex
iis rebꝰ filiabꝰ tantũ: noͣ ⁊̃ filiis de¬
putet᷑. Id qd̾ de p̾dictis eoꝵq filiis
canimꝰ. ⁊̃ desateslitibꝰ ꝯsciis ac ministi
filiisq cor simili seu̾itate censeniꝰ
Sane siqͥs ex his mexordio mite fac¬
tioĩs studio u̾e laudis accensꝰ ip̃e

Expanded text:
sine venia, qui pro talibus unquam apud nos intervenire tentaverint. Ad filias sane eorum, quotlibet numero fuerint, falcidiam. Tantum ex bonis matris, sive testata sive intestata defecerit, volumus pervenire; ut habeant potius mediocrem filiae alimoniam, quam integrum emolumentum et nomen haeredis. Mitior enim circa eas debet esse sententia, quas pro infirmitate sexus, minus ausuras esse confidimus. Uxores sane praedictorum recuperata dote, si in ea conditione fuerint, ut quae a viris titulo donationis acceperunt, filiis debeant reservare, tempore quo ususfructus absumitur, omnia ea fisco nostro se relicturas esse cognoscant, quae juxta legem filiis debebantur: Falcidia etiam ex his rebus filiabus tantum, non etiam filiis deputata. Id, quod de praedictis eorumque filiis cavimus, etiam de satellitibus consciis ac ministris filiisque eorum simili severitate censemus. Sane si quis ex his in exordio initae factionis, studio vera
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾tatis laudibꝰ effert. ꝙ cum mł¬
te leges de cenus ⁊ sũptibus ferren¬
tur ad popłm: castigantissime
illiꝰ uigor diu obtiuuit q̃ nil ob¬
stenũ bt᷑: qr nil ꝓbat occultũ. pre¬
cepit n ũ patentibꝰ iamus pnͣ¬
sitaretur. ⁊ centaret᷑. iͥ sic ocłis
tinũ testibus fc̃il luxurie modus
fieret. hoc aũt ideo tuto ꝓbat por¬
tumanꝰ qr apd̃ popłm castigatum
⁊ post̾ioris respͤtu au reũ: laudi e

Expanded text:
libertatis laudibus effert, quod cum mulibertatis laudibus effert, quod cum multae leges de coenis et sumptibus ferrentur ad populum, castigatissime illius vigor diu obtinuit, quae nil obscenum habet, quia nil probat occultum. Praecepit enim ut patentibus januis pransitaretur, et coenitaretur, ut sic oculis civium testibus factis, luxuriae modus fieret. Hoc autem ideo tuto probat Portunianus, quia apud populum castigatum, et posterioris respectum aurium, laudi e
Abbreviated transcription (Latin):
quuiar ⁊ qͣntitati sumptuũ ⁊
cautioni locoꝵ dierum ⁊ tẽpũ
p̾scͥpsit regłam ne cotidianis lice¬
ret exultare ꝯmuiis dies c̾tos p̃¬
cetur expensa cenarum. Siqͥdẽ
ab micio ceprt radix luxurie pul
lex qͦ coruelia sumptuaria: ÷ ad¬
iecta pͥoribus. Inq nõ ꝯmuior
magnificencia ꝓhibita÷. nec
gule̾ modus fc̃s: s minora p̾ci¬
a rebus in posita. S quibꝰ rebus:
Qͥm exqͥsitis ⁊ pene incognitis
p̾cia illis minora cõstituit. Ansi¬
indic̾e. ũ ulitas edullũ aiõs hõ¬
num ad paraudas obsonioꝵ copi¬
as in citaret ⁊ gule scriure ⁊̃ qͥ
paruis eẽut facultatibꝰ possent
oͣ ad pͥme luxuriosus ⁊ ꝓdigus
uderi põt. cui hec tantã in epusł
ł gtuita ponant᷑. Pret̾ca ludus
silla lepidꝰ ꝯsulanius restio. le¬
ges tradunt᷑ tulisse cibarias.
sic ii sũptuarias leges cato ap¬
pellat. Differũtt tam̃: qd̾ cibarie
gula uigulat sũptuarie Altri¬
modam u̾ait portumanꝰ. luxu¬
riam cohibent. Hoc añt magne

Expanded text:
quantitati sumptuum, et cautioni locorum, dierum et temporum, praescripsit regulam: ne quotidianis liceret exsultare conviviis, dies certos praercetur impensa coenarum. Siquidem ab initio coepit radix luxuriae pull» Lex quoque Cornelia sumptuaria, est adjecta prioribus, in qua non convivorum magnificentia prohibita est, nec gulae modus factus, sed minora pretia rebus imposita. Sed quibus rebus? Quam exquisitis et pene incognitis pretia illis minora constituit. Ausim dicere, ut vilitas edulium animos hominum ad parandas obsoniorum copias incitaret, et gulae servire, etiam qui parvis essent facultatibus, possent. Ergo apprime luxuriosus et prodigus videri potest, cui haec tanta in epulis vel gratuita ponantur. Praeterea Lucius Sylla, Lepidus consul, Anius Restio, leges traduntur tulisse cibarias. Sic enim sumptuarias leges Cato appellat. Differunt tamen, quod cibariae gulam jugulant, sumptuariae alcrimodam, ut ait Portunianus, luxuriam cohibent. Hoc autem magnae
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝓ ueniunt prudent̃ ad ũꝑx̃.
n ip̃a qͦ agapetaꝵ ꝯsuetudĩt
planũ ÷ in ueiure suꝑsticione
qua minims sollicitãtur gr̃a
⁊ qͣi religiosis p̃cibus in uitat᷑
qͥ luxii ⁊ in mundicia piis m̾¬
tibus mimita ꝓcul abigitur.
eb̾etas displicet. Sine mensu¬
ra bibr̃ ad mensura ⁊ his ce¬
t̾is p̃nalet. quiant gula añ
dolo strauit aut uic̾it cõpo¬
tores. Inuenes illic qui nesto¬
ris ebsbat annos quot sit ꝑ
calices: ft̃a ssbilla suos. Potus
quidem amiũ acuris re¬
dimit. soluit m̃tem. ꝯceptam
leticiam dissimu lare non põt.
ꝓrump̃ in cantica ⁊ ab eis ad li¬
bidinem uergit. Cythara cͥm¬
tus iopas nõ sfultissima ł buço¬
ĩ xp̃ianor̾ cetibus rememorẽt᷑
illa q̃ in luxurioso clidonis ꝯui¬
uio: crinitus q in cõ positus io¬
pas ꝑsonuit. Utinã buco lica
ł stulticima amator cõqͥescant
ui domo sapientis ⁊ ea in an¬
ditu omiui resoncut. q̃ aut ꝓ¬

Expanded text:
di proveniunt, prudenter adjunxit. di proveniunt, prudenter adjunxit. In ipsa quoque agapetarum consuetudine planum est invenire superstitionem, qua numinis sollicitatur gratia, et quasi religiosis precibus invitatur, qui luxu et immunditia, piis mentibus inimica, procul abigitur. ebrietates displicent. Sine mensura bibitur ad mensuram, et is caeteris praevalet, qui aut gula, aut dolo stravit, aut vicit compotatores. Invenies illic qui Nestoris ebibat annos. Quot sit per calices facta Sibylla senex. Potus quidem animum a curis redimit, solvit mentem, conceptam laetitiam dissimulare non potest. Prorumpit in cantica, et ab eis ad libidinem vergit. Cithara crinitus Iopas, non stultissima vel bucoin Christianis coetibus rememorentur illa, quae in luxurioso Didonis convivio crinitus et incompositus Iopas personuit! Utinam bucolica vel stulticinia amatorum conquiescant in domo sapientis, et ea in auditu omnium resonent, q
Abbreviated transcription (Latin):
bona iuno. ⁊ uos ocetũ tirii celeb¬
te fauentes. Dixit ⁊ in mensũ
laticũ libauit honorẽ. pͥmaq
libato sũmotenꝰ atigit ore. tum
bicie declit in crepitans. ille in¬
piger hausit spumantẽ pate¬
ram ⁊ pleno se ꝓluit auro. Post
Alii ꝓceres. Cithara t̾uitus io¬
pas ꝑlonat aurata. docuit q̃ max
turum pliadasq hidas. gemi¬
nosq trlones. Quid tñ occeans
yperent le tiugere soles hiberm
uł q̃ tardis mora uoctibus ob¬
stet. In geminant plausu tirii
troesq sequiuit᷑. Nec non ⁊ ua¬
rio noctem sermõe trahebat
Infelix dido. longumq bibebat
amorem. Uides ne delicati insti¬
tuta conuinii ꝓcessui ss exitum:
Suꝑflua siquidem p̾cessisse. ⁊ lux¬
uni epulaꝵ gͣuem fuisse indicat.
Qͥ alibi parcioris mense sobri¬
etate notans. ⁊ q̃ solis net̾iis:
gaudat ait. Postqͣm ex empta fa¬
mes cpuł̃. Uerum qr cibus ho¬
mines tacitos efficit. potus lo¬
quaces: strepitũ ⁊ cecera luxus
in signia que de licencia bibẽ¬

Expanded text:
oetum Tyrii celebrate faventes. » Dixit, et in mensa laticum libavit honorem, Primaque libato summotenus attigit ore. Tum Bitiae dedit increpitans: ille impiger hausit Spumantem pateram, et pleno se proluit auro. Post alii proceres: cithara crinitus Iopas Personat aurata, docuit quae macturum, Pleiadasque Hyadas, geminosque triones. Quid tantum oceano properent se tingere soles Hiberni, vel quae tardis mora noctibus obstet. Ingeminant plausu Tyrii, Troesque sequuntur. Nec non et vario noctem sermone trahebat Infelix Dido, longumque bibebat amorem. Videsne delicati instituta convivii, processum, et exitum? Superflua siquidem praecessisse, et luxum epularum gravem fuisse indicat, Qui alibi parcioris mensae sobrietatem notans, et quae solis necessariis gaudet, ait: Postquam exempta fames epulis. verum quia cibus homines tacitos efficit, potus loquaces, strepitum, et caetera luxus insignia, quae de licentia biben
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ degͣuatũ tenet int̾ras ꝓpt̃ bre¬
ue gule uoluptatẽ: t̾re lusfrãtur
⁊ maria. ⁊ uͭ mulsũ uinũ p̾ciosusq
⁊ ꝯplanant᷑ eqͣti solo. nãbuzardã
cocoꝵ̾ pͥncipe imꝑante. Tactꝰ aũt
alienor̾ corꝑuui ⁊ feminaꝵ ar¬

Expanded text:
bus degravatum tenet in terra. Ergo prbus degravatum tenet in terra. Ergo proluptatem, terrae lustrantur et maria, et ut mulsum, vinum, pretiosusque et complanantur aequati solo, Nabuzardan coquorum principe imperante. Tactus autem alienorum cor
Abbreviated transcription (Latin):
diciam magis uidet᷑ actedere. ⁊ q̃
exgestu uł tactu ꝓuenit sorbidio
rem: ⁊ olfaciendi ⁊ uiuendi delecta¬
tio mediũ locũ tenet. Nam neq sa¬
tis int̾dũ ht̃ mũdicie: nͨ ad sordes
ꝑuitiosissimas usq ꝓlabr. Siqͥdẽ
mors ꝑ occłoꝵ fenestras ingedit᷑
cũ qͥspiã delettatur cu tensibus.
certamine athletaꝵ histͥonũ mobi¬
litate mulierũ formis splendore gẽ¬
marũ. uestiũ. metallor. aliorꝰq
quibꝰ lib̾tas aĩe captiuatur. Rursꝰ
si auditꝰ uario organor̾ cantu uo¬
cumq flexionib mulceatur. ad
carmina poetar comecliar̾. ⁊ tͣge¬
diarũ actus. immorꝰ urbanitates
incedit. iurslitatẽ m̃tis effeminat.
Odoris aũt. suauitas. ⁊ diu̾sa thimi¬
amata. ⁊ amomũ muscus. ꝑ egͥni
muris pellicła qͥ dissolutis moribꝰ
faciãt: nemo nͥ dissolutus negat.
Nam ꝑ egͥnos odores. ñ nͥ dissolutis
⁊ amatoribꝰ ꝯuenire. comicꝰ ⁊ cocꝰ
docent. Porro ciborꝰ indicas anari¬

Expanded text:
ditiam magis videtur accedere, et quae ex gustu, vel tactu provenit, sordidior est, et olfaciendi et videndi delectatio medium locum tenet. Nam neque satis interdum habet munditiae, nec ad sordes perniciosissimas usque prolabitur. Siquidem mores per oculorum fenestras ingreditur, cum quispiam delectatur circensibus, certamine athletarum, histrionum mobilitate, mulierum formis, splendore gemmarum, vestium, metallorum, aliorumque quibus libertas animae captivatur. Rursus si auditus vario organorum cantu, vocumque flexionibus mulceatur ad carmina poetarum, comoediarum et tragoediarum actus, mimorum urbanitates, incedit, virilitatem mentis effiminat. Odoris autem suavitas, et diversa thymiamata, et amomum, et muscus, peregrini muris pellicula, quod dissolutis moribus faciant, nemo nisi dissolutus negat. Nam peregrinos odores non nisi dissolutis et amatoribus convenire, comicus et coquus docent. Porro ciborum aviditas avari
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥd̾ẽ cena hãc appoiuit añ cen̾a
ethĩnos. ostrais crudas qͣntũ uel¬
lent peloridas. spõdilos. turdũ.
asꝑagos. sũbtꝰ gallĩa altilẽ pati-¬
nam ostreaꝵ peloridũ balanos.
nigros. balanos albos. it̾m sp̃o dilos
glicomaridas. urticas. fisceclulas.
bũ bos capͣgines. apͥugues. Alti¬
lia ex faria in uoluta fiscetlu¬
las. murices ⁊ pur puras ĩ cena
sumina sinciput apͥmĩ patiña
pisciũ. patina suminis auates.
querq̃dulas. elixas lepores sagi¬
natos altilia asia. amilũ. panes
piscentes. Ees cũc luxuria accu¬
saret alioꝵ. qñ tot reliꝰ farta fũ
cena põtificum: Nam ⁊ ip̃a ecluli¬
orũ gn̾a. ł dictu turpia sunt. ⁊ nr̃a¬
tibus licet nimis in luxus spłe¬
dore głentur: ꝓ parte ĩ audita.
Siqͥs ca nosse desiderat: retẽseat
satur ualia. ꝑcurtat portum aĩ

Expanded text:
Siquidem coenam hanc apposuit ante coenam, Siquidem coenam hanc apposuit ante coenam, echinos, ostreas erudas quantum vellent, peloridas, spondilos, turdum, asperagos, subtus gallinam altilem, patinam ostrearum, balanos nigros, balanos albos, iterum spondilos, glycomaridas, urticas, ficedulas, bumbos, capragines, apri ungues, altilia et farina involuta, ficedulas, murices, et purpuras, in coena summa sinciput aprinum, patinam piscium, patinam suminis, anates, querudulas elixas, lepores saginatos, altilia assa, amulum, panes piscentes. Quis tunc luxuriam accusaret aliorum, quando tot rebus facta fuit coena pontificum? Nam et ipsa eduliorum genera vel dictu turpia sunt, et nostratibus, licet nimis in luxus splendore glorientur, pro parte inaudita. Si quis ea nosse desiderat, recenseat Saturnalia, percurrat Port
Abbreviated transcription (Latin):
erat. ⁊ nõ nͥ necessitate ingente̾
comedẽbat ł amico. Qs neronẽ
gulosior añ sũptuosior: Et tñ
hit nũqͣni magnꝰ añ baudatꝰ crit
alicui sapienti. ñ mag̃ ꝙͣ.s̃. cali¬
gula aut intelliꝰ . s. ⁊̃ minꝰ. Na ⁊
hic pͣndia ⁊ cenas ⁊ comesatioes
inmodice freq̃utabat. famosis¬
lima sx̾ ceteras fuit cena in qͣ
iuitatꝰ a fre fuit. hñs cluo milia
lectissimor puciũ. septẽ milia
auiũ. Hanc qͦ exuꝑauit ip̃e in
dedicacione pat̾e. ꝙͣ ob in mẽ sam
magnitudinẽ clipeũ iuin̾ue a¬
peslauit. In hac fasianorꝰ ⁊ pauo¬
num c̾ebella. lingnͣs pheni copter᷑.
murrenaꝵ lactes e cunctis ma¬
ris partibꝰ petitaꝵ cõmiscuit. Nũqͥd
iulio uł angͦto maror ÷. metellui
põtifex luxoriosꝰ cꝰ cena faciliꝰ ẽ.¬
referre ꝙͣ ĩ telligete: Nã ⁊ ip̃e famo¬
sam mmnno ĩfanĩe fetit ceña. ⁊
paracenũ tanta instruxit lux¬
uria ũ nõ mͦ splendorem cene ci¬
uilis . s ⁊̃ egiptiũ luxũ excederet.

Expanded text:
erat, et non nisi necessitate urgente comedebat, vel amico! Quis Nerone gulosior aut sumptuosior? Et tamen hic nunquam magnus, aut laudatus erit alicui sapienti, non magis quam C. Caligula aut Vitellius, sed etiam minus. Nam et hic prandia, et coenas, et comessationes immodice frequentabat. Famosissima super caeteras fuit coena, in qua invitatus a fratre fuit, habens duo millia lectissimorum piscium, septem millia avium. Hanc quoque exsuperavit ipse in dedicatione patriae, quam ob immensam magnitudinem, clypeum Minervae appellavit. In hac phasianorum et pavonum cerebella, linguas phoenicopterum, murenarum lactes ex certis maris partibus petitarum commiscuit. Nunquid Julio vel Augusto major est Metellus pontifex luxuriosus, cujus coenam facililligere? Nam et ipse famosam, imo infamem fecit coenam, et paracoenium, tanta instruxit luxuria, ut non modo splendorem coenae civilis, sed etiam Aegyptium luxum excederet.
Abbreviated transcription (Latin):
ma tribus solemnib pulmen¬
tis siue sertulis staturi eẽ ꝯtẽ¬
tam. aũ tam bellaria parence¬
cita ꝓ netessitate aũ dignita¬
te ꝑsonaru añ ex̾cenda libali¬
tate ausolem nitate diei᷑ primi
mensis licuerit in miscere:
Soleminia qd̃ pulm̾ta siurti qͥ
iu om̃es ꝑtranseuns. ⁊ agretis
catholica ħ est unuisalia no¬
ex causa necessitatis añ urba¬
uitatis in p̃ceptama aliqͣ rone
ueniunt ꝑt̾e. Sic dicta: eo qd
menta in olere aut legumme
clũ taxat ꝯ⁊ stare tertũ ÷. cũ ex mł¬
tis. tum ex eo ꝙ pat̾archa ysaac
de uenatione filii sͥ pulmentũ
tieri imꝑanit. Significãt aũt
bellaria oẽ genꝰ mes sede. qm̃ iͥ¬
solẽt apponi q̃ pulcora sunt:¬
⁊ delicatora. icit añ hoc noĩe
martꝰ narro bellaria in qͥd ea
maxiie mellita sũt: q̃ mellica
ũ sũt. Qd forte eo refexri põt. ꝙ
ut̾nti gͣfiora sũt eaq̃ netessita
appetit. qͣm q̃ irritacio gule in¬

Expanded text:
ma, tribus solemnibus pulmenma, tribus solemnibus pulmentis, sive ferculis, statuit esse contentam, dum tamen tellaria parenthetica, pro necessitate aut dignitate personarum, et aut exercenda liberalitate, aut solemnitate diei, primis mensis licuerit immiscere. Solemnia quidem pulmenta sunt, quae in omnes pertranseunt, et a Graecis Catholica, hoc est uniex causa necessitatis, aut urbanitatis, in praeceptam aliqua ratione veniunt partem: sic dicta, eo quomenta in olere aut legumine duntaxat constare certum est, tum ex multis, tum ex eo quod patriarcha Isaac de venatione filii sui sibi pulmentum fieri imperavit. Significant autem bellaria osolent apponi quae pulchriora sunt et delicatoria. Utitur autem hoc nomine M. Varro: « Bellaria, inquit, ea maxime mellita sunt, quae mellita non sunt. » Quod forte eo referri potest, quod utenti gratiora sunt ea quae necessitas appetit, quam quae irritatio gulae in