comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quib dictis resilit e stratu. & iam lenior
uoce cũ ei uerbii neno facer&. nichil¬
ne mͥ inquit ł tu qui compulisti ad ista
respondes: Cui ego. noua nc̃ religio
istaec inte incessit. Credo inquã. S qd̾
uidebit᷑ ꝑ diẽ respondebo. qͥmͥiã uidet᷑
redire nisi lunş. ẽ. ille qͥ fenestris fulgor.
indu̾it᷑
Simul & tacendũ.ẽ. ne tanta bona tua licen¬
ti absorbeat obliuio. Quando enĩ nr̃ȩ litt̾e
non sibi hȩc mandari flagitent: Dicam plane
tibi quod sentio. Disputabo aduersuste. qͣn¬
tũ possũ Non eni mͥ si me uinceris: maior
triũphus dari potest. Si autẽ ł calliditati
ł accuto cuidã errori hominũ. quoꝵ partes
susciꝑe tẽptabo. cesserit iubecillitas tua. quȩ
minus pasta erudicione disciplinarũ tan¬
tũ dm̃ fortasse sustinere non pot̾it: reste
ipsa cõmonebit. quante tibi uires ut in eũ
firmior redeas parande sint. Simul quia

Expanded text:
Quibus dictis resilit e strato, et jam lenior Quibus dictis resilit e strato, et jam lenior voce cum ei verbum nemo faceret: Nihilne mihi, inquit, vel tu qui compulisti ad ista, respondes? Cui ego: Noua nunc religio istaec in te incessit, cedo, inquam. sed quod uidebitur, per diem respondebo, qui mihi iam uidetur redire, nisi lunae est ille qui fenestris fulgor induitur. simul et tacendum est, ne tanta bona tua, Licenti, absorbeat obliuio. quando enim nostrae litterae non sibi haec mandari flagitent? dicam plane tibi quod sentio. disputabo aduersus te, quantum possum; non enim mihi, si me uiceris, maior triumphus dari potest. si autem uel calliditati uel acuto cuidam errori hominum, quorum partes suscipere temptabo, cesserit inbecillitas tua, quae minus pasta eruditione disciplinarum tantum deum fortasse sustinere non poterit, res te ipsa commonebit, quantae tibi uires, ut in eum firmior redeas, parandae sint, simul quia
Abbreviated transcription (Latin):
oratione iocundũ. ẽ. id .ẽ. ex contrarus om̃i¬
ũ simul rerũ pulchritudo figurat᷑. Post hoc
int̾siluit modice. & repente se erigens qͣ
trygetiꝰ lectũ habebat. nã quero exte que¬
so inquit iustꝰ ne sit ds̃. Tacebat ille ni¬
mis ut postea retulit ad mirans & horrens
subito condiscipłi & familiaris sui afflatũ
noua inspiratione sermonẽ. Quo tacente
ille ita sequutꝰ ẽ. Si enĩ dm̃ iustũ non ẽẽ.
responđis: tu uidis qͥd agas. qui me dudũ
impietatis arguebas. Si aut̃ ut nob̾tͣdit᷑
nosq ipsius ordinis necessitate sentimus: ius
tꝰ. ẽ d̃ sua cuiq distribuendo utiq iustꝰ
e Quȩ autẽ distributio dicipotest. ubi dis¬
tinctio nulla. ẽ: Aut quȩ distinctio. si bo¬
na sunt om̃ia: Quid ue p̃t̃ ordinẽ repꝑi¬
ri potest. si dĩ iusticia bonoꝵ maloꝵq
meritis sua cuiq reddut᷑: Iustũ autẽ
dm̃. om̃s fatem᷑. Iotũ gͥ ordine indudit᷑.

Expanded text:
oratione iucundum est, ex contrariis, omnioratione iucundum est, ex contrariis, omnium simul rerum pulchritudo figuratur. Post hoc intersiluit modice et repente sese erigens, qua Trygetius lectum habebat: Nam quaero ex te, quaeso, inquit, iustusne sit deus. — Tacebat ille nimis, ut postea retulit, ammirans et horrens subito condiscipuli et familiaris sui afflatum noua inspiratione sermonem. quo tacente ille ita secutus est: Si enim deum iustum non esse responderis, tu uideris quid agas, qui me dudum impietatis arguebas. si autem, ut nobis traditur nosque ipsius ordinis necetus est Deus, sua cuique distribuendo utique justus est. Quae autem distributio dici potest, ubi distinctio nulla est? Aut quae distinctio, si bona sunt omnia? Quidve praeter ordinem reperiri potest, si Dei justitia bonorum malorumque meritis sua cuique redduntur? Justum autem Deum omnes fatemur. Totum igitur ordine includitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ligit. In qua conclusione. timui licentio
At ille ingemiscens difficultate uerboꝵ nec
om̃ino querens quid respond&. sed quẽ ad
modũ qđ respondendũ erat ꝓmer&e: ñ
diligit ds mala inquit. Nec ob aliud nͥ
quia ordinis ñ. ẽ. ut ds̃ mala diligat. &
ordinẽ ido multũ diligit: quia ꝑ eũ non
diligit mala. At uero ipsa mala. qͥ posst̃
ñee. in ordine. cũ ds̃ illa non diligat:
Nã iste ipse ẽ. maloꝵ ordo: ut non diligant᷑
a dõ. An paruus rerũ ordo tͥ uidet᷑. ut
& bona ds̃ diligat. & non diligat mala:
Ita nec p̃t̃ ordinẽ st̃ mala quȩ ñ diligit
ds. & ipsũ tam̃ ordinẽ diligit. Hoc ipsum
enĩ diligit. diligere bona & ñ diligere
mala. quod. ẽ. magni ordinis. & diuine
dispositionis. Qui ordo atq dispositio. quia
uniu̾sitatis congruentiã ipsa distinctione
custodit. fit ut mala etiã. eẽ necesse sit. Ita
quasi ex antithetis qͦdã mͦ. qđ nobis etiã in

Expanded text:
ligat. In qua conclusione timui Licentio. ligat. In qua conclusione timui Licentio. at ille ingemescens difficultate uerborum nec omnino quaerens, quid responderet, sed quem ad modum quod respondendum erat promeret: Non diligit deus mala, inquit, nec ob aliud, nisi quia ordinis non est, ut et deus mala diligat; et ordinem ideo multum diligit, quia per eum non diligit mala. at uero ipsa mala qui possunt non esse in ordine, cum deus illa non diligat ? nam iste ipse est malorum ordo, ut non diligantur a deo. an paruus rerum ordo tibi uidetur, ut et bona deus diligat et non diligat mala? ita nec praeter ordinem sunt mala, quae non diligit deus, et ipsum tamen ordinem diligit; hoc ipsum enim diligit, diligere bona et non diligere mala, quod est magni ordinis et diuinae dispositionis. qui ordo atque dispositio quia uniuersitatis congruentiam ipsa distinctione custodit, fit, ut mala etiam esse necesse sit. ita quasi ex antithetis quodam modo, quod nobis etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
id explice nescio. Ego mirabar & tacebã.
Trigetius autẽ. ubi uidit homine paululũ
quasi digesta ebrictate affabilẽ factũ red
S queso patiare me paulului. nec ꝓturbes
clamitando. Dic quod uis aitille Non enĩ
metuo ne me auferas ab eo quod uideo. ac
pene teneo. Utinã inquit abeo quẽ defen¬
dis ordine deuius nonsis. Nontanta in
dm̃ feraris ut mitius loquar incuria. Qd
enĩ potuit dici magis impiũ. quã etiã ma¬
la ordine contineri: Certe enĩ ds̃ amat
ordinẽ. Uere amat ait ille. Ab ipso manat¬
& cũ ipso.ẽ. & si quid potest de re tantũ
alta conuenientius dici: cogita queso ipse
tecũ. Nec enĩ sum idoneus qui te ista nẽ
doceã. Quid cogitẽ inquit trygetiꝰ: Acci¬
pio prorsꝰ qđ dicis satisq nudn ẽ. in eo qd
intelligo. Certe enĩ & mala dixisti ordi¬
ne contineri: & ipsũ ordine manare asũ¬
modõ. atq ab eo diligi. Ex quo sequit᷑.
ut & mala sint a sũmo dõ. & mala ds di¬

Expanded text:
id explicem nescio. Ego mirabar et tacebam. id explicem nescio. Ego mirabar et tacebam. Trygetius autem ubi uidit hominem paululum quasi digesta ebrietate affabilem factum reddsed quaeso patiare me paululum nec proturbes clamitando. —Dic quod uis, ait ille; non enim metuo, ne me auferas ab eo, quod uideo ac paene teneo. — Utinam, inquit, ab eo quem defendis ordine deuius non sis! non tanta in deum feraris, ut mitius loquar, incuria. quid enim potuit dici magis impium quam etiam mala ordine contineri ? certe enim deus amat ordinem. —Uero amat, ait ille; ab ipso manat, cum ipso est, et si quid potest de re tantum alta conuenientius dici, cogita quaeso ipse tecum. nec enim sum idoneus, qui te ista nunc doceam. — Quid cogitem ? inquit Trygetius; accipio prorsus quod dicis satisque mihi est in eo, quod intellego. certe enim et mala dixisti ordine contineri et ipsum ordinem manare a summo deo atque ab eo diligi. ex quo sequitur, ut et mala sint a summo deo et mala deus di
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo ne ait trygetiꝰ. contͣrius ordini error
ñ .ẽ: Nullo modo inquit. Nam uemiinẽ
uideo errare sine causa. Causarũ autẽ se¬
ries ordine includit᷑. Et erroipse ñ solũ
gignit᷑ causa: sed etiã gignit aliquid cui
causi fit. Quã obrẽ quo extͣ ordinc ñ ẽ. eo
non potest ordini. eẽ. contͣrius & cũ tacuis¬
set trygetius. egoq me ipsũ non caꝑemgui¬
dio. qđ uidebã adolescentẽ carissini a muci
filiũ etiã meũ fieri. nec solũ. uerũ in ami¬
cũ qͦq iam mͥ surgere. atq grandescere. &
cuiꝰ studiũ ł in mediocres litt̾as desꝑauerã:
quasi respecta possessione sua toto impetu
in mediã uenire phylosophiã: qđ dũ tacitꝰ
miror & exestuo: in gratulationẽ subito
ille quasi m̃te quadã correptꝰ exclamat.
Osi posse dicere quod uolo. Rogo ubiubi
estis uerba succurrite. & bona & mala
in ordine st̃. Credite si uultis: Nam qͦmͦ

Expanded text:
rarium. — Ergone, ait Trygetius, contrarius ordini error rarium. — Ergone, ait Trygetius, contrarius ordini error non est? — Nullo modo, inquit; nam neminem uideo errare sine causa; causarum autem series ordine includitur et error ipse non solum gignitur causa sed etiam gignit aliquid, cui e causa fit. quam ob rem quo extra ordinem non est, eo non potest ordini esse contrarius. Et cum tacuisset Trygetius egoque me ipsum non caperem gaudio, quod uidebam adulescentem, carissimi amici filium, etiam meum fieri, nec solum, uerum in amicum quoque iam mihi surgere atque grandescere et, cuius studium uel in mediocres litteras desperaueram, quasi respecta possessione sua toto impetu in mediam uenire philosophiam — quod dum tacitus miror et exaestuo in gratulatione, subito ille quasi mente quadam correptus exclamat:s o si possem dicere quod uolo! rogo, ubiubi estis, uerba, succurrite. et bona et mala in ordine sunt. credite, si uultis; nam quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
uenire possent: nec ore ꝓcede. posteris¬
q mandari. Quare iã Rogo nemo ex
me querat cur qͥcq fiat. Satis ẽ: ni¬
chil fieri. nichil gigni: qđ ualiqua
causa genuerit ac mouerit. ¶Hic¬
apparet te inquã nescire ad olescens
quã multa. & aqualib iuris contra
diuinationẽ dicta sint. S responde
nc̃. ñ utrũ fiat aliquid sine causa Nã
id iã uideo te nolle responđe. sed or¬
do iste susceptꝰ tuus. bonũ ne quicqͣm
an maluĩ tibi ẽẽ. uideat᷑. & ille sub¬
murmurans: ñ inquit sic rogasti: ut
unũ e duob queã responde. Udeo
hic enĩ quandã medictatẽ. Nam or¬
do. michi nec bonũ. nec malũ iuide¬
t᷑ Quid saltẽ censes inquã ordiniee.
contͣriĩ : Nichil ait ille. Na qͦ mͦ eẽ
quicquã contrariũ potest ei rei quȩ
totũ occupauit. totũ obtinuit: Qđ enĩ
erit ordini contͣriũ: necesse erit. eẽ pͣt᷑ or¬
dinẽ. Nichil autẽ eẽ. p̃t̃ ordinẽ iuideo.

Expanded text:
uenire possent nec ore procedere posterisuenire possent nec ore procedere posterisque mandari. quare iam, rogo, nemo ex me quaerat, cur quidque fiat. satis est nihil fieri, nihil gigni, quod non aliqua causa genuerit ac mouerit. Apparet te, inquam, nescire, adulescens, quam multa et a qualibus uiris contra diuinationem dicta sint. sed responde nunc, non utrum fiat aliquid sine causa — nam id iam uideo te nolle respondere — sed ordo iste susceptus tuus bonumne quicquam an malum tibi esse uideatur. — Et ille submorans: Non, inquit, sic rogasti, ut unum de duobus queam respondere. uideo hic enim quandam medietatem. nam ordo mihi nec bonum nec malum uidetur. — Quid saltem censes, inquam, ordini esse contrarium ? — Nihil, ait ille; nam quomodo esse quicquam contrarium potest ei rei, quae totum occupauit, totum obtinuit? quod enim erit ordini contrarium, necesse erit esse praeter ordinem; nihil autem esse praeter ordinem uideo:
Abbreviated transcription (Latin):
dere debeã. Nãq oro te si hec quȩ a nob̾
dictast̃ litt̾is ut institiusti mandata ꝑ¬
uagent᷑ paulo latius ad hominũ famã
non ne ita resmnagna udebit᷑. ut de il¬
la consultꝰ aliqͥs uates magnꝰ aut chalde¬
us respondere debuerit. multo anteqͣ
euenit: Qđ si respondiss&e: ita diuinꝰ
diceret᷑. ita efferret᷑ laudib. omuĩ: ut
foliũ ex arbore cecidit. aut utrũ musob¬
errans iacenti homini molestꝰ fuerit
Nunqͥd nã enĩ talia futura quisquã illoꝵ
aut ꝑse dix aliquando. aut a consultore
coactꝰ. ẽ dicere: At qui si futurũ que¬
dã librũ non ignobilẽ diceret. & id
uecessario euenturũ uider&. non eiũ
poss& alit̃ diuinare. Profecto quicqͥd
uolitatio folioꝵ in agro. quicqͥd ui¬
lissima bestiola in domo facit: tãsunt
ui rerũ ordine necessaria quã ille lit¬
t̾ȩ. His eiũ uerbis fiunt. quȩ sine illis
precedentib uilissimis reb. nec in m̃tẽ

Expanded text:
respondere. namque oro te, si haec, quae a nobis respondere. namque oro te, si haec, quae a nobis dicta sunt, litteris, ut instituisti, mandata peruagentur paulo latius ad hominum famam, nonne ita res magna uidetur, ut de illa consultus aliqui uates magnus aut Chaldeus respondere debuerit, multo antequam euenit ? quodsi respondisset, ita diuinus diceretur, ita efferretur laudibus omnium, ut folium ex arbore ceciderit aut utrum mus oberrans iacenti homini molestus fuerit. numquidnam enim talia futura quisquam illorum aut per se dixit aliquando aut a consultore coactus est dicere ? atqui si futurum quendam librum non ignobilem diceret et id necessario euenturum uideret — non enim posset aliter diuinare — profecto quidquid uolutatio foliorum in agro, quidquid uilissima bestiola in domo facit, tam sunt in rerum ordine necessaria quam illae litterae. his enim uerbis fiunt, quae sine illis praecedentibus uilissimis rebus nec in mentem
Abbreviated transcription (Latin):
tuo enĩ simili utar libentiꝰ. ipsa illa
folia quȩ ferunt᷑ uentis. que undis in¬
natant. resist̾e̾ aliquantũlũ p̾cipitanti
se flumini. & de rerii ordine honunes
cõmonere. si tam̃ hoc quod abste de¬
fendit᷑ uerũ ẽ: Hic ille lecto etiã exi¬
liens p̃ lȩticia. quis neget ds̃ magne inqͥt
te cuncta ordine ãministrare : Quam
se om̃ia tenent. quã ratis successionib
in nodos suos urgent᷑. quanta & qͣm
multa facta st̃ ut hec loquerem᷑. qͣnta
fiunt ut te inueniamꝰ. Unde eñi hoc ip¬
sũ nisi ex rerũ ordine manat & ducit᷑
qđ eiugilaiumꝰ. qđ illũ sonũ auertisti
qđ que sisti tecũ causã. quod tu causã
tantille rei non inuenisti: Sorex etiã
prodiit. ut ego uigilans prodar. Postre¬
mo tuus etiã ipse sermo te fortasse idñ
agente. Non eni ciuquã in potestate: ẽ.
quid ueniat in mentẽ. sic nescio qͦ mͥ
circũ agit᷑. ut me ipse doceat qͥd tͥ respon

Expanded text:
tuo enim simili utar libentius — illa ipsa tuo enim simili utar libentius — illa ipsa folia, quae feruntur uentis, quae undis innatant, resistere aliquantum praecipitanti se flumini et de rerum ordine homines commonere, si tamen hoc, quod abs te defenditur, uerum est ? Hic ille lecto etiam exiliens prae laetitia: Quis neget, deus magne, inquit, te cuncta ordine administrare ? quam se omnia tenent! quam ratis successionibus in nodos suos urgentur! quanta et quam multa facta sunt, ut haec loqueremur! quanta fiunt, ut te inueniamus! unde enim hoc ipsum nisi ex rerum ordine manat et ducitur, quod euigilauimus, quod illum sonum aduertisti, quod quaesisti tecum causam, quod tu causam tantillae rei non inuenisti ? sorex etiam prodit, ut ego uigilans prodar. postremo tuus etiam ipse sermo te fortasse id non agente — non enim cuiquam in potestate est, quid ueniat in mentem — sic nescio quo modo circumagitur, ut me ipse doceat, quid tibi debeam
Abbreviated transcription (Latin):
tius nos doceat. quo modo aliquid fiat
qđ ñ causa p̾cesserit. Post inqͣm ista ui¬
debimꝰ. Non enĩ iã me necesse ẽ. eẽ.
doctorẽ. cũ tu qui iã tante rei te certũ
Dee ꝓfessꝰ es. adhuc me nichil docueris
nimiũ discere cupientẽ. & ꝓpt̾ hoc so¬
lũ dies noctesq uigilantẽ. Quo me
mittis inqͥt: An quia leuius te seqͦr
quam illa folia uentos quib in pro¬
fluentẽ aquã iacuuit᷑. ut eis cade parũ
sit. nisi etiã trabant᷑: Nã quid aliuderit.
cũ licentiꝰ & augustinũ. & ea quȩ st̃ in
media phylosophya docet: Noli obsecro
inquã. aut te tantũ abicere: aut me ex¬
ille respondeat. qui me cotidie queru¬
lũ accipit: cuiꝰ te quidẽ credo quando
tan longũ. ẽ. Sed tañ alii qͦq multũ
sepositi ab huiꝰ modi studus docere ali¬
quid posst̃. cũ disserentiũ societati qͣsi
uinculis int̾rogationũ coartant᷑. Idẽ autẽ
aliquid non .ẽ. nichil. An mĩ uides.

Expanded text:
tius nos doceat, quomodo aliquid fiat, tius nos doceat, quomodo aliquid fiat, quod non causa praecesserit. — Post, inquam, ista uidebimus. non enim iam me necesse est esse doctorem, cum tu, qui iam tantae rei te certum esse professus es, adhuc me nihil docueris nimium discere cupientem et propter hoc solum dies noctesque uigilantem. Quo me mittis? inquit; an quia te leuius sequor quam illa folia uentos, quibus in profluentem iaciuntur, ut eis cadere parum sit, nisi etiam trahantur? nam quid aliud erit, cum Licentius et Augustinum et ea quae sunt in media philosophia docet? — Noli obsecro, inquam, aut te tantum abicere aut me exille respondeat, qui me cotidie querulum accipit, cuius quidem credo quandoqtan longum est. sed tamen alii quoque multum sepositi ab huius modi studiis docere aliquid possunt, cum disserentium societati quasi uinculis interrogationum coartantur. idem autem aliquid non est nihil. an non uides —
Abbreviated transcription (Latin):
nos parũ uidẽ. Nam temerariã que illas
genuit. nequaꝗͣ eẽ. naturã. Quid plura
Aut aliquid sine causa fieri docear aut
nichil fieri insi certo causarũ ordine
credite. Cui ego. lic& inquã me odio¬
sũ ꝑcunctatorẽ uoces: iux enĩ possũ ñ
.eẽ. qui expugnaui ne cũ pyramo & this¬
be colloqueris: ꝑgam tam̃ quere  Abste
naturã istã quãius uidĩ ordinatã. cui bõ
no ut de cȩt̾is reb innumerabilib taceã
istas ipsas arbores quȩ fructꝰ non afferunt
ꝓcreauit : At illo cogitaite quid dicer&.
ait trygetiꝰ. Nunqͥd nã usꝰ arbustoꝵ in
solis fructib p̾bet᷑ hominib Quanta
quȩ ipsis frondib seu folus fu̾nt. Noli
obserro inquit ille introgationib eius
hȩc reddere innumerabilia. Sunt enĩ.
quȩ ꝓferri posst: ex quib nulla ẽ.
hominib utilitas. aut certe ita lat&.
ł inbecilla. ẽ. ut ab hommib pͣsertĩno.¬
b̾ erui defendi ue non possit. Ipse po¬

Expanded text:
nos parum uidere; nam temerariam quae illas nos parum uidere; nam temerariam quae illas genuit nequaquam esse naturam. quid plura? aut aliquid sine causa fieri docear aut nihil fieri nisi certo causarum ordine credite. Cui ego: Licet, inquam, me odiosum percontatorem uoces — uix enim possum non esse, qui expugnaui, ne cum Pyramo et Thisbe conloquereris — pergam tamen quaerere abs te. natura ista, quam uis uideri ordinatam, cui bono - ut de ceteris rebus innumerabilibus taceam- istas ipsas arbores, quae fructus non afferunt, procreauit? — At illo cogitante, quid diceret, ait Trygetius: Numquidnam usus arbustorum in solis fructibus praebetur hominibus? quanta quae ipsis frondibus seu foliis fiant? — Noli obsecro, inquit ille, interrogationibus eius haec reddere. innumerabilia sunt enim, quae proferri possunt, ex quibus nulla est hominibus utilitas aut certe ita latet uel inbecilla est, ut ab hominibus, praesertim nobis, erui defendiue non possit. ipse po
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ ordine. ac non casu potius factũ pu¬
tabimꝰ: Quasi uero inquit ille alit̃
atq cȩcidunt debuisse aut potuisse cadẽ cui¬
quã uidi potest. sereuissime intuenti nichil
posse fieri sine causa. Quid ia iusꝑsequar.
sitꝰ arboꝵ atq ramoꝵ ipsũq pondꝰ qͣntũ na¬
tura folus imposuit: Quid aeris ł mobi¬
litatẽ qua uolitant. ł molliciẽ qua descen¬
dunt: Uariosq laps ꝓaffectione cęliꝓone¬
re: ꝓ figuris suis. cetisqͥ ininumerabilib atq
obscuriorib causis quid me attinet quereres
Latent ista sensus nr̃os penitꝰ latent. Illud
tam̃ quod aggresse questioni satisẽ: nescio
qͦmͦ animũ non latet. nichil fieri sine
causa. Potest enĩ odios ꝑcunctator ꝑgere As
querere quȩ causa erat ubi arborespone¬
rent᷑. Respondebo. sequutos. eẽ. homines
uber t̾rȩ. Quid si fructuose arbores ñ
st̃. ac temere nate st̃ : & hic respondebo

Expanded text:
rerum ordine ac non casu potius factum purerum ordine ac non casu potius factum putabimus? - Quasi uero, inquit ille, aliter, atque ceciderunt, debuisse aut potuisse cadere cuiquam uideri potest serenissime intuenti nihil posse fieri sine causa. quid? iam uis persequar situs arborum atque ramorum Ipsumque pondus, quantum natura foliis imposuit? quid? aeris uel mobilitatem, qua uolitant, uel mollitiam, qua descendunt, uariosque lapsus pro affectione caeli pro onere pro figuris suis ceterisque innumerabilibus atque obscurioribus causis quid me attinet quaerere? latent ista sensus nostros, penitus latent; illud tamen, quod adgressae quaestioni satis est, nescio quo modo animum non latet, nihil fieri sine causa. potest enim odiosus percontator pergere quaerere: quae causa erat, ut ibi arbores ponerentur? respondebo secutos esse homines uber terrae. quid, si fructuosae arbores non sunt ac temere natae sunt? et hic respondebo
Abbreviated transcription (Latin):
si sequim᷑ qͦ nos ire iub&. Atq ubi po¬
nere sedẽ: qui dat modo auguriũ nr̃is¬
q illabitur animis. Nec enĩ altꝰ apollo
ẽ. qͥ in speluncis. in montib in nemo¬
rib nidore turis pecudũq calamitate
concitatꝰ implet in sanos. S alius ꝓfecte ẽ.
alius ille altꝰ ueridicꝰ atq ipsa quid enĩ
st̃. et̃. sapientes. Ergo aggrediamur licen¬
ti freti pitate cultores. & uestigus nris
ignẽ ꝑniciosũ fumosarũ cupiditatũ
opprimamꝰ Hic iã uquit in t̾roga oro
te:. si possimhoc tantũ nescio qu̾id ex¬
plicare & uerbis & meis. Hocipsũ inꝗͣ¬
responde pͥmo: ũle tibi uideat᷑ aqua
ista non temere sic. sed ardine influere
Nam qđ illa ligneolis canalib suꝑlabit᷑ &
ducit᷑ usq ad usus nr̃os: potest ad orcline
ꝑtinere. factum eñi. ẽ ab homimbe ratioñ¬
uero illa ut dicis folia sic incidunt. ut
hoc qđ amirati sumꝰ eueniret. qͦ tandẽ

Expanded text:
si sequimur quo nos ire jubet, atque ubi posi sequimur quo nos ire jubet, atque ubi ponere sedem, qui dat modo augurium, nostrisque illabitur animis . Nec enim altus Apollo est, qui in speluncis, in montibus, in nemoribus, nidore thuris pecudumque calamitate concitatus implet insanos; sed alius profecto est, alius ille altus veridicus, atque ipsa quid enim sunt esse sapientes. Ergo aggrediamur, Licenti, freti pietate cultores, et vestigiis nostris ignem perniciosum fumosarum cupiditatum opprimamus. 11. Jam, inquit, interroga, oro te, si possim hoc tantum nescio quid explicare, et tuis verbis et meis. Hoc ipsum, inresponde, primo unde tibi videatur aqua ista non temere sic, sed ordine influere. Nam quod illa ligneolis canalibus superlabitur, et ducitur usque in usus nostros, potest ad ordinem pertinere. Factum est enim ab hominibus ratiouero illa, ut dicis, folia sic inciderunt, ut hoc, quod ammirati sumus, eueniret, quo tandem
Abbreviated transcription (Latin):
diligentissime discuti cupio. ł auorẽ
inquã tuũ. illa gͦ pars habeat. Nam
qđ incertꝰ es: etiã cũ licentio ac me¬
ipso tͥ puto. eẽ. cõmune. Prorsus ait li¬
centiꝰ ego huiꝰ sententie certꝰ sũ. Qd
enĩ dubitẽ parietẽ cuiꝰ mentionẽ fe¬
cisti. ante qua plane se erex̃ diruere:
Non enĩ uere poetica tantũ me auert̾e
a phylosophia potest: quantũ inueni¬
endi ueri differentia. Tũ trygetiꝰgui¬
dentib uerbis: habemꝰ inquit iam qd
plus . ẽ. licentiũ non academicũ. Cos
em̃ ille studiosissime defende solebat.
Hec modo inquit omitte queso. ne me
hoc uafrũ quoddã & captatoriũ a nes¬
cio qua diuina rẽ. que mͥ ostentare se
cepit: & cui me ini̾antẽ suspendo
detorqueat atq dirrũpit. Hic ego multo
ub̾nis ceruens habundare lȩticias meas.
quã uł optare aliqͣndo ausꝰ sum uersũ
istũ gestiens effudi Sic pat̾ ille ds̃ faciat.
sic altꝰ apollo incipias. ꝑducet enĩ ille

Expanded text:
diligentissime discuti cupio. Favorem, diligentissime discuti cupio. Favorem, inquam, tuum illa ergo pars habeat: nam quod incertus es, etiam cum Licentio ac meipso tibi puto esse commune. Prorsus, ait Licentius, ego hujus sententiae certus sum. Quid enim dubitem parietem, cujus mentionem fecisti, antequam plane se erexerit, diruere? Non enim vere poetica tantum me avertere a philosophia potest, quantum inveniendi veri diffidentia. Tum Trygetius gaudentibus verbis: Habemus, inquit, jam quod plus est, Licentium non Academicum; eos enim ille studiosissime defendere solebat. Haec modo, inquit, omitte quaeso, ne me hoc vafrum quiddam et captatorium a nescio qua divina re, quae mihi ostentare se coepit, et cui me inhiantem suspendo, detorqueat atque disrumpat. Hic ego multo uberius cernens abundare laetitias meas quam vel optare aliquando ausus sum, versum istum gestiens effudi: Sic Pater ille deum faciat, sic altus Apollo, Incipias: perducet enim ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpnitis qđ suꝑstitiosi solent etiã de mu¬
rib auguriari: si ego illũ murẽ ł soricẽ
qui me tibi uigilantẽ detulit strepi¬
tu meo cõmonui si quid sapit redire
in cubile suũ. secũq conquiescere cur
ñ ego ipse isto strepitu uocis tuȩ como¬
uear phylosophari potiꝰ quam cantare:¬
Nam illa e. ut tibi cotidie ꝓbanti iam
cepi credere: uera & inconcussa nr̃a ha¬
bitatio. Quare si tibi molestũ non ẽ atq
id fieri debe arbitraris: roga quod uis
defendã quantũ possũ ordinẽ rerum.
nichilq p̃t̃ ordinẽ fieri posse asserã. Tan¬
tũ enĩ eũ animo ĩbibi atq hausi: ut eti¬
am si me qͥsquã in hac disputatione supe¬
rarit: etiã hoc nulli temeritati sed rerũ
ordini tribuã. Neq enĩ resipsa. sed licen
restitui. Iũ trygetio. quid in qͣm tibi ui¬
detͣ : Faueo quid. ẽ. inqͥt ordini plu¬
rimũ: sed incertꝰ sũ tam̃. & rem tantã

Expanded text:
temnitis, quod superstitiosi solent, etiam de mutemnitis, quod superstitiosi solent, etiam de muribus augurari, si ego illum murem uel soricem, qui me tibi uigilantem detulit, strepitu meo commonui, si quid sapit, redire in cubile suum secumque conquiescere, cur n ego ipse isto strepitu vocis tuae commonear philosophari potius quam cantarNam illa est, ut tibi quotidie probanti jam coepi credere, vera et inconcussa nostra habitatio. Quare si tibi molestum non est, atque id fieri debere arbitraris, roga quod vis; defendam, quantum possum, ordinem rerum, nihilque praeter ordinem fieri posse asseram. Tantum enim eum animo imbibi atque hausi, ut etiamsi me quisquam in hac disputatione superarit, etiam hoc nulli temeritati, sed rerum ordini tribuam. Neque enim res ipsa, sed Licentrestitui. Tum Trygetio: Quid, inquam, tibi videtur? Faveo quidem, inquit, ordini plurimum; sed incertus sum tamen, et rem tantam
Abbreviated transcription (Latin):
tentabo. Sine inquit modo me mͥ que¬
sote. Namralde in aliud intendi ani¬
mũ. Hic ego non nohil metuens ne
studio poetice penitꝰ prouolutꝰ a phylo¬
sopia longe raꝑet᷑: irritor inꝗ abste uer¬
sus istos tuos omiũ metroꝵ genere canen¬
do & ululando insectari: qui int̾ te at¬
que ueritatẽ ĩmaniorẽ murũ quã int
amantes tuos conant᷑ erigere. Nam
inse illi. ł molita rimula respirabutł̃
Pẏramũ enĩ ille tũ canere instituerat
Q đ cũ seueriore quã putabat uoce dixis¬
sẽ: subticuit aliquantũ. & ego ĩa reli¬
querã cepta. & ad me redierã: ne frus¬
tra occupare p̾occupatũ atq in epte uel¬
lẽ. Tũ ille. Egomet meo indicio quasi
sorex inquit. ñ dictũ. ẽ cõmodius apud
terentiũ. quã nc̃ dici a me de me potest.
Sed sane illud ultimũ. fortasse in contͣ¬
riũ uertet᷑. Iđ enĩ ait ille. hodie ꝑu:
ego hodie forte inueniar. Nã si n con¬

Expanded text:
temptabo. — Sine, inquit, modo me mihi, quaetemptabo. — Sine, inquit, modo me mihi, quaeso te; nam ualde in aliud intendi animum. — Hic ego nonnihil metuens, ne studio poeticae penitus prouolutus a philosophia longe raperetur: Inritor, inquam , abs te uersus istos tuos omni metrorum genere cantando et ululando insectari, qui inter te atque ueritatem inmaniorem murum quam inter amantes tuos conantur erigere; nam in se illi uel inolita rimula respirabant. Pyramum enim ille tum canere instituerat. Quod cum seueriore quam putabat uoce dixissem, subticuit aliquantum. et ego iam reliqueram coeptam et ad me redieram, ne frustra occupare praeoccupatum atque inepte uellem; tum ille: Egomet meo indicio quasi sorex, inquit, non dictum est commodius apud Terentium quam nunc dici a me de me potest; sed sane illud ultimum fortasse in contrarium uertetur; quod enim ait ille: hodie perii, ego forte hodie inueniar. nam si non con
Abbreviated transcription (Latin):
hibenti. Confessusq sum. laudans in¬
geniũ eius. nichil me inuenisse cum
diu quesissẽ cur ita. e̾et. Tc̃ int̾posito
modico silentio. merito inquã tu in¬
chil mirabaris: & apud calliopa te intꝰ
tenelus. Merito inquid ille. Sed modo
plane dedisti mͥ magnũ inirari. Quid̃.¬
nĩ hoc ẽ inquã: qđ tu inquit ista
nuratꝰ. es. Mnde eni solet inꝗͣ obor¬
riri anintiratio: aut quȩ huiꝰ iutu
nchil mͥ fieri iudetur. Hic ego erectior
spe alacriore quã soleo. ẽẽ. cum aliqͥd
ab his requiro: quod rẽ tantã. & tã
subito heri penȩ ad ista conuersꝰ adoles¬
centis animꝰ concepiss&: nulla uiꝗͣ
de his reb int̾ nos antea questione.
agitata: bene inquã bene. sed prors be¬
ne. Multũ sensisti. multũ aus es. Hoc
m̃ erede longo int̾uallo tͣnscendit he¬
liconẽ: ad cuius uerticẽ tamꝗ ad celũ
ꝑ uenire conaris. Sed puellẽ. adesses
huic sententie. Nam eã labefactare

Expanded text:
habenti confessusque sum laudans inhabenti confessusque sum laudans ingenium eius nihil me inuenisse, cum diu quaesissem, cur ita esset. Tum interposito modico silentio: Merito, inquam, tu nihil mirabaris et apud Calliopam te intus tenebas. — Merito, inquit ille, sed modo plane dedisti mihi magnum mirari. — Quidnam hoc est? inquam. — Quod tu, inquit, ista miratus es. — Unde enim solet, inquam, oboriri admiratio aut quae huius uitii nihil mihi fieri uidetur. — Hic ego erectior spe alacriore, quam soleo esse, cum aliquid ab his requiro, quod rem tantam et tam subito heri paene ad ista conuersus adulescentis animus concepisset nulla umquam de his rebus inter nos antea quaestione agitata: Bene, inquam, bene; sed prorsus bene multum sensisti, multum ausus es. hoc, mihi crede, longo interuallo transcendit Heliconem, ad cuius uerticem tamquam ad caelum peruenire conaris. sed peruellem adesses huic sententiae; nam eam labefactare
Abbreviated transcription (Latin):
trygetius. Nam & ipse in eodẽ con¬
claui lecto suo cubans uigilabat nob
nescientib. Crant enĩ tenebrȩ quod
in italia etiã pecuniosis ꝓpe necesse ẽ.
Figo ubi uidi scolam ur̃am qͣntacũq ad¬
erat: nã & alipiꝰ. & nauigius in urbẽ
ierant: etiã illis horis non sopitam. & me
cursꝰ ille aquarũ aliquid dicere de seã¬
monebat: quid nã uob̾ in quã uidetur
ẽe. cause. qđ sic alt̾nat hic sonus: Non
enĩ quẽꝗ putamꝰ his horis ł tͣnsitu. ł re
aliqua lauanda totiens illum meatu
untpellare. Quid putas inquit licentiꝰ
nisi alicubi folia cuiuscemodi quȩ au¬
tumno ꝑpetuo copioseq decidunt. an¬
gustus canalis int̾trusi euinci aliquando
atq cede: ubi autẽ unda quȩ urgebat
ꝑtransierit rursꝰ colligi atq stipari: aut
aliquid aliud uario casu folioꝵ natan¬
tiũ fieri: quod ad illum fluxũ nunc
refrenandũ. nunc emittendũ similit̃
ualeat. Uisum ẽ mͥ ꝓbabile: aliud ñ

Expanded text:
Trygetius. nam et ipse in eodem conTrygetius. nam et ipse in eodem conclaui lecto suo cubans uigilabat nobis nescientibus — erant enim tenebrae — quod in Italia etiam pecuniosis prope necesse est. Ergo ubi uidi scholam nostram, quantacumque aderat — nam et Alypius et Nauigius in urbem ierant — etiam illis horis non sopitam, et me cursus ille aquarum aliquid de se dicere admonebat: Quidnam nobis, inquam, uidetur esse causae, quod sic alternat hic sonus? non enim quemquam putamus his horis uel transitu uel re aliqua lauanda totiens illum meatum interpellare. — Quid putas, inquit Licentius, nisi alicubi folia cuiuscemodi, quae autumno perpetua copioseque decidunt, angustiis canalis intertrusa uinci aliquando atque cedere, ubi autem unda, quae urgebat, pertransierit, rursum colligi atque stipari aut aliquid aliud uario casu foliorum natantium fieri, quod ad illum fluxum nunc refrenandum nunc emittendum similiter ualeat? — Uisum est mihi probabile aliud non
Abbreviated transcription (Latin):
etiã in studioꝵ labore usurparent. &¬
id a me ipsi quoq p̾ceptũ habebant:
ut aliquid & p̃t̾ codices secũ agerent¬
& apud sese habitare consuefacerent
animũ. Ergo ut clixi uigilabã. cũ ecce
aque sonus pone balneas quȩ p̃t̃ fluebat
edux̾ me in aures: & animaduersꝰ e. soli¬
to attentiꝰ. Mirũ ad modũ michi uide¬
bat᷑. qđ nc clarius nc p̃ssius eade aqua¬
strepebat silicib irruens. Cepi a me que¬
rere que nã causa. ẽẽt. fateor nichil oc¬
currebat: cũ licentiꝰ lecto suo mportu¬
nos ꝑcusso iuxta ligno sorices terruit:
Sese iugilantẽ hoc mͦ indicauit. Cui ego
anmaduert. sti inquã lice̾ti na uideo
tibi musã tuã lum̃ ad lucubrandũ ac¬
cendisse: qͦmͦ canalis iste inconstant̃ so¬
net. Iam inqͥt mͥ hoc non ẽ nouũ. Nã
desidio serenitatis cũ exꝑgefactꝰ aliqͣndo
aure amouisse. ne imber ingrueret
hoc agebut aqua ista quod nc̃ apꝓbauit

Expanded text:
noctium in studiorum laborem usurparent; et noctium in studiorum laborem usurparent; et id a me ipsi quoque praeceptum habebant, ut aliquid et praeter codices secum agerent, et apud sese habitare consuefacerent animum: ergo, ut dixi, vigilabam; cum ecce aquae sonus pone balneas quae praeterfluebat, eduxit me in aures, et animadversus est solito attentius. Mirum admodum mihi videbatur quod nunc clarius, nunc pressius eadestrepebat silicibus inruens. coepi a me quaerere, quaenam causa esset. fateor, nihil occurrebat, cum Licentius lecto suo inportunos percusso iuxta ligno sorices terruit seseque uigilantem hoc modo indicauit. cui ego: Animaduertis, inquam, Licenti — nam uideo tibi Musam tuam lumen ad lucubrandum accendisse — quomodo canalis iste inconstanter sonet ? — Iam, inquit, mihi hoc non est nouum. nam desiderio serenitatis cum expergefactus aliquando aurem admouissem, ne imber ingrueret, hoc agebat aqua ista, quod nunc. — Approbauit
Abbreviated transcription (Latin):
non in ulla loquendi cura detinerer:
nulla int̾ disputandũ irrepebat ĩmo¬
derata contentio. Simul etiã. ut si
quid nr̃m̃ litt̾is mandare placiuss&:
nec alit dicendi necessitas: nec labor
recordationuis eet. Agebant autẽ ista
mecũ alipius. & nauignis fr̃ m̃s: &
licentius repente ad mirabilit̾ poetice
deditꝰ. Trigetiũ itẽ nobis nulicia red¬
diderat: qui tamꝗ uet̾anꝰ ad amauit
hystoriã. Etiã in libris nchil habeba n¬
nius. Sed nocte quadã. cũ euigilassẽ
de more. mecũq ipse tacitꝰ agitarẽ
quȩ in mentẽ nescio unde uenielunt:
nam id mͥ amor inueniendi ueri iã
in consuetudinẽ uerterat: ita ut pͥmã
si tales curȩ inerant. aut certe ultimã.
dimidiã tam̃ noctis parte ꝑuigil quod¬
cũq cogitarẽ. Nec me patiebar ado¬
lescentiũ lucubiationib a me ipso auo¬
cari. quia & illi ꝑ totũ diẽ tantũ agebans
ut iumiũ mͥ uideret᷑. si aliquid̃ noctiũ

Expanded text:
nonnulla loquendi cura detinerer, nonnulla loquendi cura detinerer, nulla inter disputandum inrepebat immoderata contentio; simul etiam, ut, si quid nostrum litteris mandare placuisset, nec aliter dicendi necessitas nec labor recordationis esset. agebant autem ista mecum Alypius et Nauigius, frater meus, et Licentius repente admirabiliter poeticae deditus; Trygetium item nobis militia reddiderat, qui tamquam ueteranus adamauit historiam; etiam in libris nonnihil habebamus. Sed nocte quadam, cum euigilassem de more mecumque ipse tacitus agitarem, quae in mentem nescio unde ueniebant — nam id mihi amore inueniendi ueri iam in consuetudinem uerterat, ut aut primam, si tales curdimidiam tamen fere noctis partem pervigil quodcumque cogitarem; nec me patiebar adolescentium lucubrationibus a meipso avocari, quia et illi per totum diem tantum agebant, ut nimium mihi videretur, si aliquid etiam
Abbreviated transcription (Latin):
animus. nullo inodo ante idoneus
cui diuina semina cõmittant᷑. Quod
totũ cuiꝰ modisit. & quẽ flagit& or¬
dinẽ  qͥdue studiosis & bonis ratio
ꝓmttat. qualẽq uitã nos uiuamꝰ
Rarissimi tui. & quẽ fructũ de liba¬
li ocio carpam᷑: hii te libri satis ut
opinor edocebt̃. nomine tuo nobis ꝗͣm
nia elaboratione dulciores : presertĩ
si de in ipsũ ordinẽ de quo ad te scri¬
bo meliora eligens inserere atq coap¬
tare uolueris. Nam cũ stomachi dolor
scolam deserere me coegisset. qui iã
ut scis etia sine ulla taliꝰ necessitate
in philosophiã confugere moliebar:
statim me contuli ad uillã famuilia¬
rissimi nr̃i uerecundi. Qd dicã eo
libente : Nosti optime. hominis cũ in
om̃s. tũ uero in nos benuolentiã sin¬
gularẽ. Ibi disserebamꝰ int̾ nos quȩ cͣq
uidebant᷑ utilia: adhibito sane stilo
quo cuncta exciꝑent᷑: quod iudebam
conducere ualitudim meȩ. Cũ enĩ

Expanded text:
animus nullo modo ante idoneus, animus nullo modo ante idoneus, cui diuina semina committantur. quod totum cuius modi sit et quem flagitet ordinem quidue studiosis et bonis ratio promittat qualemque uitam nos uiuamus, carissimi tui, et quem fructum de liberali otio carpamus, hi te libri satis, ut opinor, edocebunt nomine tuo nobis quam nostra elaboratione dulciores, praesertim si te in ipsum ordinem, de quo ad te scribo, meliora eligens inserere atque coaptare uolueris. Nam cum stomachi dolor scholam me deserere coegisset, qui iam, ut scis, etiam sine ulla tali necessitate in philosophiam confugere moliebar, statim me contuli ad uillam familiarissimi nostri Uerecundi. quid dicam eo libente? nosti optime hominis cum in omnes tum uero in nos beniuolentiam singularem. ibi disserebamus inter nos, quaecumque uidebantur utilia adhibito sane stilo, quo cuncta exciperentur, quod uidebam conducere ualetudini meae. cum enim
Abbreviated transcription (Latin):
quasi quodã equalitatis ure dominet᷑.
Hinc uero inquã lib& partẽ si egredi ue¬
lis: eo amintitunt᷑ om̃ia quo in plurima
ꝑgit᷑. Sic animus a se ipse fusus immensi¬
tite quadã diuerberat᷑. & uera mendicita¬
te conterit᷑: cũ eũ natura sua cogit ubiq
unii querere. & multitudo inuenire n
sint. Sed hȩc quȩ dixi qualia sint & q̃
causi extet erroris animarũ. quoq mͦ
& in unũ congruant atq ꝑfecta sint
cuncta. & tam̃ peccata fugienda sint:
assequeris ꝓfecto mizenobi. Sic enĩ mͥ no¬
tũ . ẽ. ingenium tuũ. & puldritudinis
om̃imode amator animꝰ sine libidinis
immoderatione atq sordib Quod sig¬
nũ in te future sapientię ꝑnitiosis cu¬
piditatib diuino iure p̃scribit: ne tuã
causam deseras falsis uoluptatib illectꝰ:
qua preuaricatione nichil turpius.
& ꝑiculosius inueniri potest. Asseque¬
ris gͦ ista mid crede cum erudicioni
oꝑam deđis. qua purgatur & excolit᷑

Expanded text:
quasi quodam aequalitatis iure dominetur, quasi quodam aequalitatis iure dominetur, hinc uero in quamlibet partem si egredi uelis, eo amittuntur omnia, quo in plurima pergitur, sic animus a se ipse fusus inmensitate quadam diuerberatur et uera mendicitate conteritur, cum eum natura sua cogit ubique unum quaerere et multitudo inuenire non sinit. Sed et haec, quae dixi, qualia sint et quae causa extet erroris animarum quoque modo et in unum congruant atque perfecta sint cuncta et tamen peccata fugienda sint, assequeris profecto, mi Zenobi — sic enim mihi notum est ingenium tuum et pulchritudinis omnimodae amator animus sine libidinis inmoderatione atque sordibus, quod signum in te futurae sapientiae perniciosis cupiditatibus diuino iure praescribit, ne tuam causam deseras falsis uoluptatibus inlectus, qua praeuaricatione nihil turpius et periculosius inueniri potest — assequeris ergo ista, mihi crede, cum eruditioni operam dederis, qua purgatur et excolitur
Abbreviated transcription (Latin):
magna opꝰ habet consuetudine receden¬
di a sensib. & animũ in se ipsum colli¬
gendi. atq in se ipso retinendi. Quod hu
tantum assequiuit᷑. qui plagas quasdam¬
opiuionũ qͣs uitȩ cotidiane aursus infli¬
git. aut solitudine inurunt. aut lib̾alib
medicant disciplinis: Ita eni sibi animꝰ
redditꝰ. que sit pulchritudo uniuersita¬
tis intelligit. Que ꝓfecto ab uno cog¬
nominata .ẽ. Idcircoq illã uide non
licet anime que in multa procedit.
sectatur q auiditate pauꝑiẽ. quam
nescit sola segregatione multitudinis
posse uitari. Multitudinẽ autẽ. non ho¬
minũ dico. sed om̃iũ quȩ sensus attingit.
Ne mirare. quo eo egestatẽ patitur ma¬
gis: quo magis appetit plura complecti.
Ut enĩ in circulo quantũ uis ãplo unũ
ẽ mediũ quo cuncta conuergunt. qđ
totius ambitꝰ partes innumerabilit̾ seca¬
ri queant : nichil tamen. ẽ. p̃t illud un
quo cetã parilit̾ demetiant᷑: & quod õĩb

Expanded text:
magna opus habet consuetudine recedenmagna opus habet consuetudine recedendi a sensibus , et animum in seipsum colligendi atque in seipso retinendi. Quod ii tantum assequuntopinionum, quas uitae cotidianae cursus infligit, aut solitudine inurunt aut liberalibus medicant disciplinis. Ita enim sibi animus redditus, quae sit pulchritudo uniuersitatis, intellegit, quae profecto ab uno cognominata est idcircoque illam uidere non licet animae, quae in multa procedit sectaturque auiditate pauperiem, quam nescit sola segregatione multitudinis posse uitari. multitudinem autem non hominum dico sed omnium, quae sensus attingit. nec mirere, quod eo egestatem patitur magis, quo magis appetit plura conplecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est medium, quo cuncta conuergunt, quod totius ambitus partes innumerabiliter secari queant, nihil tamen est praeter illud unum, quo cetera pariliter dimetiantur et quod omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
audebimꝰ At enĩ hoc ipsũ est plenuiꝰ
quȩstionũ. qđ m̃bra pulicis disposita
mire atq distincta sunt: cũ interea
humana uita innumerabiliã ꝑturba¬
tionũ in constantia uerset᷑ a fluctuet.
Sed hoc pacto. si qͥs tã minutũ cerneret
ut inuermiculato paiumento. nihil
ultra unius tessellȩ modulũ acies eiꝰ
ualeret abire: uituperaret artificem
uelut ordinationis & cõpositionis igna.¬
riui. eo qđ uarietatẽ lapillorũ ꝑturbatã
putaret. a quo illa emblemata. in unuiꝰ
pulchritudinis fatiẽ congruentia simul
cerni collustrariq non possent. Nilil enĩ
aliud minꝰ eruditis hominib accidit.
qͥ uniuersã rerũ coaptationẽ atq con¬
centũ inbecilla m̃te cõplecti & consi¬
derare non ualentes. siquid eos offendit
qr suȩ cogitationi magnũ est: magnã¬
reb putant in hȩrere feditatẽ. Cuius
erroris maxima causa est: qđ homo
sibi ipso est incognit᷑ꝰ qͥ tam̃ ut se noseat

Expanded text:
audebimus. at enim hoc ipsum est plenius audebimus. at enim hoc ipsum est plenius quaestionum, quod membra pulicis disposita mire atque distincte sunt, cum interea humana uita innumerabilium perturbationum inconstantia uersetur et fluctuet. sed hoc pacto, si quis tam minutum cerneret, ut in uermiculato pauimento nihil ultra unius tessellae modulum acies eius ualeret ambire, uituperaret artificem uelut ordinationis et compositionis ignarum eo, quod uarietatem lapillorum perturbatam putaret, a quo illa emblemata in unius pulchritudinis faciem congruentia simul cerni conlustrarique non possent. nihil enim aliud minus eruditis hominibus accidit, qui uniuersam rerum coaptationem atque conceptum inbecilla mente conplecti et considerare non uquia suae cogitationi magnum est, magnam putant rebus inhaerere foeditatem. 3. Cujus erroris maxima causa est, quod homo sibi ipse est incognitus. Qui tamen ut se noscat,
Abbreviated transcription (Latin):
credere. cũ imperitissimũ tũ eciã pe¬
riculosissimũ animosit: tam̃ in ipsis
homutib nemo quenquã non potda¬
isse aliquid criminatꝰ est. Negligen¬
tię uero uituperatio: multo est quã
malitiȩ crudelitatisq purgatior Ataq
uelut cõpellit᷑ ratio tenere non in me¬
mor pietatis. aut ista t̾rena nonpos¬
se adiuinis administrari aut negli¬
gi. atq contẽni. potuis quã ista gu¬
bernari: ut om̃is de dõ sit mitis. atq
inculpando conquestio. Sed quiftã
cecus. est m̃te: ut quicquã in mouen¬
uinȩ̨ potentiȩ mo¬
dubitet. nisi forte aut casib tã rata sup¬
tiliq dim̃sione uł minitissimorũ quo¬
rũq animaliũ menbra figurantur.
aut qđ casu quis negat possit nisirati¬
one factũ fateri.: aut uero ꝑ uniuersã
naturã qđ insingulis quibq reb ni¬
hil arte humana satagente ordinatũ
miram᷑. alienare a secreassimo maies¬
tatis arbitrio nugis uanȩ opinonis

Expanded text:
credere cum imperitissimum tum etiam pecredere cum imperitissimum tum etiam periculosissimum animo sit, tamen in ipsis hominibus nemo quemquam non potuisse aliquid criminatus est. neglegentiae uero uituperatio multo est quam malitiae crudelitatisque purgatior. itaque uelut conpellitur ratio tenere non inmemor pietatis aut ista terrena non posse a diuinis amministrari aut neglegi atque contemni potius quam ita gubernari, ut omnis de deo sit mitis atque inculpanda conquestio. Sed quis tam caecus est mente, ut quicquam in mouenuinae potentiae modubitet ? nisi forte aut casibus tam rata subtilique dimensione uel minutissimorum quorumque animalium membra figurantur aut, quod casu quis negat, possit nisi ratione factum fateri aut uero per uniuersam naturam, quod in singulis quibusque rebus nihil arte humana satagente ordinatum miramur, alienare a secretissimo maiestatis arbitrio ullis nugis uanae opinionis
Abbreviated transcription (Latin):
zenobi. cũ sequi
lic tenere cuiq
pandere difficillimũ hominib atq
rarissimũ est. Huc accedit. qđ ctiã si
quis lice possit. non illua quoq ualet
efficere. uidᷤ dignũ auditoie tã diu¬
nis obscurisq reb uł uite merito uł
habitu quodã eruditionis. inueniat
nectam̃ quicqua ast qd magis auide
expectent. quȩq optima ingenia.
magisq audire ac discere studeant
erecto quantũ licet capite irspicuinꝰ:
quã quoinodo fiat ut & di hdinana
curet. & tanta in liunianis reb ꝑuer¬
sitas. usq quaq diffusa sit. ut nondi¬
uinȩ sed ne seruili quidẽ ciupiã ꝓ¬
curationi si ei tanta. potestas daretur
tribuenda eẽ udeat᷑. Quã obrem. illud
quasi necessariũ his quib talia cure sun.
crȩdendũ dimittit᷑. aut diuinã ꝓuden.¬
tiã. non usq in hȩc ułtuna & una ꝑten¬
di: aut certe mala omñia dĩ uoluntate
cõmitti. Utrũq impiũ. sed magis poste¬
rius. Qũaquã ciũ desertũ dõ quicqͣm

Expanded text:
Zenobi, consequi ac tenere cuiquee vel pandere difficillimum hominibus atque rarissimum est. Huc accedit quod etiamsi quis haec possit, non illud quoque valet efficere, ut dignum auditorem tam divinis obscurisque rebus, vel vitae merito, vel habitu quodam eruditionis, inveniat. Nec tamen quidquam est quod magis avide expetant quaeque optima ingenia, magisque audire ac discere studeant erecto quantum licet capite, inspiciunt, quam quomodo fiat ut et Deus humana curet, et tanta in humanis rebus perversitas usquequaque diffusa sit, ut non divinae, sed ne servili quidem cuipiam procurationi, si ei tanta potestas daretur, tribuenda esse videatur. Quamobrem illud quasi necessarium iis quibus talia sunt curae, credendum dimittitur, aut diuinam prouidentiam non usque in haec ultima et ima pertendi aut certe mala omnia dei uoluntate committi, utrumque impium, sed magis posterius. quamquam enim desertum deo quicquam
Abbreviated transcription (Latin):
ligibilẽ dixit. si ñ uocabulũ quod ecclesiasti
cȩ consuetudinis in re illa ñ usitatũ ẽ. s
ipsã rem uelimꝰ attende. Muidii qͥppe ille
intelligibile ñcupauit. ipsam rationẽ sẽ¬
pit̾nã atq incõmutabilẽ qͣ fecit ds̃ mundỹ
qͣm qͥ eẽ. negat. sequit᷑ ut dicat irrationabi¬
lit̃ dm̃ fecisse qđ fecit. aut cũ facer& ł ante¬
qͣm facer&:. nescisse qͥd facer&: si apud cũ ratio
faciendi ñ erat. Si uero erat sic̃ erat ipsam
uidet᷑ plato uocasse intelligibilẽ mundũ
nec tam̃ isto nomine nos ut̾emur si iam
satis eẽmꝰ litt̾is ecclesiasticis eruditi. Nec illud
dire non pot̾it. Bene autẽ uiuentes: facill¬
me exaudi&. Sic enĩ dictũ. ẽ. tamquã ds̃ non
exaudiit peccatores. qđ quidã dix̃ in euuangłio
s ille qui nondũ cognouerat xp̃o a quo iã fue¬
rat illuminatꝰ incorpore. Nec illud placet qd̃
phytagore phylosopho tantũ laudis dedi ut

Expanded text:
legibilem dilegibilem dicae consuetudini in re illa inusitatum est, sed ipsam rem uelimus adtendere. mundum quippe ille intellegibilem nuncupauit ipsam rationem sempiternam atque incommutabilem, qua fecit deus mundum. quam qui esse negat, sequitur, ut dicat inrationabiliter deum fecisse quod fecit, aut, cum faceret uel antequam faceret, nescisse, quid faceret, si apud eum ratio faciendi non erat. si uero erat, sicut erat, ipsam uidetur Plato uocasse intellegibilem mundum. nec tamen isto nomine nos uteremur, si iam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud dire non poterit; bene autem uiuentes facillime exaudiet. sic enim dictum est, tamquam deus non exaudiat peccatores; quod quidem dixit in euangelio, sed ille, qui nondum cognouerat Christum, a quo iam fuerat inluminatus in corpore. nec illud placet, quod Pythagorae philosopho tantum laudis dedi, ut,