comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia tua sicut montes dĩ Et hoc
bene significat quod ab uno magistro
solo docendis tantis rebus ideo docet᷑
inmonte. Sedens autem doc& qd ꝑ
tinet ad dignitatem magistri. Et ac¬
cedunt ad eum discipuli eius ut audi¬
endis uerbis illius hi essent &iam cor¬
pore uiciniores qui praeceptis implen
dis animo propinquabant. Aperuit õssuum¬
& docebat eos dicens. Ista circum locutio
qua scribitur. & a periens os suum
fortassis ipsa morã commendat aliquan¬
to longiorem futurum esse sermonem
Nisi forte non uacat quod nunc eum
dictum ẽ aperuisse õs suum. quod ip¬
se in lege ueteri aperire soleret ora
prophetarum. quid ergo dicit.
Beati pauperes sp̃ũ. quo niam ipsorum
ẽ regnum caelorum: Legimus scrip
tum de apertione rerum temporalium:
Omnia uanitas & prȩsumtio ip̃s Prae¬
sumptio autem sp̃s. audatiã & superbi¬
am significat. Uulgo &iam magnos
sp̃s. superbi habere dicuntu. Et recte

Expanded text:
Justitia tua sicut montes Dei : et hoc Justitia tua sicut montes Dei : et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo, locetur in monte. Sedens autem docet, quod pertinet ad dignitatem magisterii: et accedunt ad eum discipuli ejus, ut audiendis illius verbis hi essent etiam corpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo propinquabant. Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? Beati pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Legimus stum de apertione rerum temporalium: Omnia vanitas et praesumptio spiritus . Praesumptio autem spiritus audaciam et superbiam significat. Vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur. Et recte,
Abbreviated transcription (Latin):
igitur sermonis initium sic adsumitur.
Cum uidisset autem ihs turbas multas
ascendit inmontem. & cum sedisset
accesserunt adeum discipuli eius. et
aperiens ossuum docebat eos dicens.
Si quȩritur quod signific&. mons be¬
ne intellegitur significare maiora prȩ¬
cepta iustitiȩ qui a minora erant quȩ
iudeis data sunt Vnus tamen ds̃. per
scõs prophetas. & famulos suos secundũ
ordinatissimam distributionẽ teporũ
dedit minora praecepta populo quem ti¬
more adhuc alligari oportebat. Et
per filium suum maiora populo: quem
caritate iam liberari. conuenerat. Cũ
autem minora minoribur maiora ma¬
ior ibus dantur. ab eo dantur qui solus
nouit congruentem suis .temporib
generi humano exhibere medicinam
Nec mirum ẽ quod dantur precep¬
ta maiora propter regnum cȩlorũ
& minora data sunt propter regnũ
terrenum ab eodem uno dõ qui fecit
cȩlum & terram: De hac ergo iustitia
quȩ maior est per prophetã dicitur:

Expanded text:
igitur sermonis initium sic assumitur: igitur sermonis initium sic assumitur: Cum vidisset autem turbas multas, ascendit in montem, et cum sedisset, accesserunt ad eum discipuli ejus; et aperiens os suum docebat eos, dicens. Si quaeritur quid significet mons, bene intelligitur significare majora praecepta justitiae; quia minora erant quae Judaeis data sunt. Unus tamen Deus per sanctos Prophetas et famulos suos, secundum ordinatissimam distributionem temporum, dedit minora praecepta populo quem adhuc timore alligari oportebat; et per Filium suum, majora populo quem charitate jam liberari convenerat. Cum autem minora minoribus, majora majoribus dantur, ab eo dantur qui solus novit congruentem suis temporibus generi humano exhibere medicinam. Nec mirum est quod dantur praecepta majora propter regnum coelorum, et minora data sunt propter regnum terrenum, ab eodem uno Deo qui fecit coelum et terram. De hac ergo justitia quae major est, per prophetam dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
monte sicut in euangelio secundum mat¬
theum legimus siquis pie sobrieq consi¬
de rauerit. puto quod inueniet meo
quantum admores optimos pertinet.
per fectum uitȩ xp̃ianȩ modum: Quod
polliceri non temere audemus. sed ex ip¬
sis eiusdem dñi uerbis conicientes. nam
sic ipse sermo concluditur ut appare¬
at meo prȩcepta eẽ omnia quȩ ad in¬
formandam uitam pertinent. Sic
enim dicit. Omnis ergo qui audit
uerba mea hȩc & facit ea. simil aboeũ
cum. & facta ẽ ruina eius magna:
Cum ergo non dixit. qui audit uerba
mea tantum sed addidit dicens. qui au¬
dit uerba mea hȩc satis ut arbitror sig¬
nificauit haec uerba quae in monte lo¬
cutus ẽ. tam perfecte instruere uitam.
eorum qui uoluerint secundum ea ui¬
uere ut merito conparentur aedifican¬
ti super petram: Hoc dixit ut appare¬
at istum sermonem omnibus precep¬
tis quibus xp̃iana uita informatur
esse perfectum: Nam de hoc capitulo
diligentius suo loco tractabitur: hunis

Expanded text:
monte, sicut in Evangelio secundum Matthaeum legimus, si quis pie sobrieque consideraverit, puto quod inveniet in eo, quantum ad mores optimos pertinet, perfectum vitae christianae modum: quod polliceri non temere audemus, sed ex ipsis ejusdem Domini verbis conjicientes. Nam sic ipse sermo concluditur, ut appareat in eo praecepta esse omnia quae ad informandam vitam pertinent. Sic enim dicit: « Omnis ergo qui audit verba mea haec et facit ea, similabo eum  facta est ruina ejus magna. » Cum ergo non dixit, qui audit verba mea tantum, sed addidit dicens, qui audit verba mea haec; satis, ut arbitror, significavit, haec verba quae in monte locutus est, tam perfecte instruere vitam eorum qui voluerint secundum ea vivere, ut merito comparentur aedificanti super petram. Hoc dixi, ut appareat istum sermonem omnibus praeceptis quibus christiana vita informatur, esse perfectum: nam de hoc capitulo diligentius suo loco tractabitur. 2. Hujus
Abbreviated transcription (Latin):
sed septies undecim significatur transgressio
quȩ motu facta est hominis pec cantis hocper
fecionis suȩ stabilitatẽ trans gredientis cupiditate.
amplius aliquid habendi ut tantum postperpro phietam
animȩ diceretur: sperabas siame discessisses aliquid
amplius tehabituram : ex quo inicio. superbiȩ omnia
peccata siluescunt: quȩcum dimat tuntir. septuages
septies ignoscendum eẽ ammonemur. ut intellegamꝰ
nullum peccatum excipi. quod pęnitenti &ueniam
deprecanti: per ȩcdesiã cuius personam petrus gestat
tram : aridam Interro gabo uos silic& sabbato bene
facere anmale animam saluam facere anperdere:
Queritꝰ cum corpus curauerti: quaresic interrogaue¬
ru. animam saluam facere anperdere: uelquodilla
mira cula propterfidem faciebat ubis alus est
animae : uel quod ipsa sanatio manus dextrȩ salutem
dmmesignifuat : quȩ abonis operibus cessant:
ari e dam modo dextram habere uedebat᷑

Expanded text:
sed septies undecim, significatur transgressio, sed septies undecim, significatur transgressio, quae motu facta est hominis peccantis, hoc est perfectionis suae stabilitatem transgredientis cupiditate amplius aliquid habendi; ut tanto post per prophetam animae diceretur, Sperabas, si a me discessisses, aliquid amplius te habituram? Ex quo vitio superbiae omnia peccata silvescunt: quae tamen dimittuntur, cum septuagies septies ignoscendum esse admonemur , ut intelligamus nullum peccatum excipi, quod poenitenti et veniam deprecanti per Ecclesiam, cujus personam Petrus gestat,teram aridam, Interrogabo vos si licet sabbato bene facere, an male; animam salvam facere, an perdere. Quaeritur, cum corpus curaverit, quare sic interrogaverit, animam salvam facere, an perdere. Vel quod illa miracula propter fidem faciebat, ubi salus est animae: vel quod ipsa sanatio manus dexterae, salutem animae significabat, quae a bonis operibus cessans, aridam quodammodo dexteram habere videbatur:
Abbreviated transcription (Latin):
sep tua grita & septem fiune: .xi autem
trans  gressionis denarii significant : at sunde¬
nario perfectio beatitudinis significatur. undeẽ
&iam illud quodom nes conducti aduineam
denario remunerantur: quod fa cumseptenario
creatura trinitati creatoris adiungitur
manifestum est quod transsio denarii peccatum signifi¬
cat: persuꝑ biam plus aliquid habere cupientis. &inte¬
gritatem perfectionemq ama tentis. Hoc autem
sqties propter ea dicitur . it motuhominis facta signi¬
ficetur illatrans gressio: Tenario enimnumero
incorporea pars hominis significatur. Vnde ẽ quod
extoto corde: extota anima extotamente
pus multis eñĩ modis quadripertita inuenitur
natura corporis: ex his ergo coniunctis homo
constatis. non absurde septenaro numero significa¬
tur : Motus autem innumeris non exprimitur.
dicimus unum. duo tria. quatuor. &¬
cetera: sed cum dicimus semel bis ter. qua¬
ter. qua propter  ut dixi non septem . & undecĩ.

Expanded text:
septuaginta et septem fiunt. Undecim autem septuaginta et septem fiunt. Undecim autem transgressionem denarii significant: ac si in denario perfectio beatitudinis significatur, unde est etiam illud, quod omnes conducti ad vineam, denario remunerantur , quod fit cum septenaria creatura Trinitati Creatoris adjungitur; manifestum est quod transgressio denarii peccatum significat per superbiam plus aliquid habere cupientis, et integritatem perfectionemque amittentis. Hoc autem septies propterea ducitur, ut motu hominis facta significetur illa transgressio. Ternario enim numero incorporea pars hominis significatur; unde est quod ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente pus; multis enim modis quadripartita invenitur natura corporis. Ex his ergo conjunctis homo constans, non absurde septenario numero significatur. Motus autem in numeris non exprimitur, cum dicimus, Unum, duo, tria, quatuor, etc.; sed cum dicimus, Semel, bis, ter, quater: quapropter, ut dixi, non septem et undecim,
Abbreviated transcription (Latin):
generationes ipsas pesseptua ginta & sep tẽ
personas sus sum uersus enumerat: Nam & redi¬
tus. &tam quam ascensus ad dñm. ciu post peccato¬
rum ab olicionem reconciliamur. expressius cũ
sur sumuersus perillas generationes ascenditꝰ
&utique per baptis mum fitomnium remissio
pec catorum: quȩ illo numero significatur:
Non enim in baptis mo dñi ipsidño peccata dimis¬
sasunt. sed ipsa remissio pec catorum omnium:
quȩ misericordia eius & potestate do nata est
hominibus per illud baptismum dñi & perillũ
numerum generationum consecreta atq: sig¬
nataest: Nec temere dñs: & frustraseptua gesi¬
ma & septima generatione uenit. ab oliturus
omnia peccata: nisi qui a illo numero aliquid
lat&. quod adsignifi cationem perti ueat om¬
nium pecatorum hoc autem in undenario &
septenario considerandumest : qui numeri
perse multiplicati adtantum perueniunt:
Nam undecies septeni uelseꝓties undeni:

Expanded text:
generationes ipsas per septuaginta et septem generationes ipsas per septuaginta et septem personas sursum versus enumerat. Nam et reditus est et tanquam ascensus ad Deum, cui post peccatorum abolitionem reconciliamur, expressus, cum sursum versus per illas generationes ascenditur. Et utique per Baptismum fit omnium remissio peccatorum, quae illo numero significatur. Non enim in baptismo Domini ipsi Domino peccata dimissa sunt, sed ipsa ibi remissio peccatorum omnium, quae misericordia ejus et potestate donata est hominibus, per illum baptismum Domini et per illum numerum generationum consecrata atque signata est. Nec temere Dominus et frustra septuagesima et septima generatione venit aboliturus omnia peccata, nisi quia in illo numero aliquid latet, quod ad significationem pertineat omnium peccatorum. Hoc autem in undenario et septenario considerandum est: qui numeri per se multiplicati, ad tantum perveniunt; nam undecies septem vel septies undecim,
Abbreviated transcription (Latin):
eorum dementia : qui facile delabuntur
ad euangelis tarum aliquem demendatio criminan¬
dum quam causas quȩrunt curdiuersa patrum
nomina singuli commemora rint : ut temere
dicatur. duassolas eẽ causas. quibus idrecte
fieri potuerit : Cum tamen ad soluendam
quȩstionem: uel unam inuenire sufficiat:
personȩ secundum generationes quas lucar secu¬
tus est inueniuntur quȩri poter: Nam & hui us
numeri mentionem dñs fecit: cumenim petrus de
dimit tendis peccatis fris interro gass&: Au
enim non solum septies: sed septuagies septies
ẽẽ dimit tendum Vnde creditur commemoratio¬
ne hui usnumeri omnia peccata iussisse dimitti.
quando quidem ipse perquem peccata omnia
dimissa sunt septua gesima & septimc gene¬
ratione secundum euangelis tae memorati
testimonium. ad homines humaniter uenire
dignatus est: conuenientissime autem cũ sit &iã
alia series generationum: quã mathũs expli¬
cat. hanc ille tenuit. quib aptigato dnõ

Expanded text:
eorum dementia, qui facilius dilabuntur eorum dementia, qui facilius dilabuntur ad Evangelistarum aliquem de mendacio criminandum, quam causas quaerant, cur diversa patrum nomina singuli commemoraverint, ut temere dicatur duas solas esse causas, quibus id recte fieri potuerit, cum tamen ad solvendam quaestionem vel unam invenire sufficiat. personae secundum generationes, quas Lucas secutus est, inveniuntur, quaeri potest. Nam et hujus numeri mentionem Dominus fecit, cum eum Petrus de dimittendis peccatis fratris interrogasset. Ait enim, non solum septies, sed septuagies septies esse dimittendum . Unde recte creditur commemoratione hujus numeri omnia peccata jussisse dimitti; quandoquidem ipse per quem peccata omnia dimissa sunt, septuagesima et septima generatione, secundum evangelistae memorati testimonium, ad homines humaniter venire dignatus est. Convenientissime autem, cum sit etiam alia series generationum quam Matthaeus explicat , hanc ille tenuit, qui baptizato Domino
Abbreviated transcription (Latin):
aut eñi unus erat iosephnaturalis pater. & alterũ
adop tauerat. aut more iudȩorum cumsinefiliis
unus decessiss& uxorem eius propinquus accipi¬
ens: filium quem genuit. propinquo mortuo
deput auit. ut cum ab altero alteri genitus ess&
ios eph. conuenientes duos patres habere diceretur:
aut unus euangelista patrem eius a quo est ge
nitus nominauit: alter uero. uel auum maternũ.
uel aliquem de cognatis maioribus posuit: cui
propter consanguinitatis uinculum. infilii loco
io seph non absur de constitueretur. ut inde iam
usq adda uid non eundem quem mathius gene¬
rationum ordinẽ. texerit . Inquibus causis illa
uide. tur in firma: quam secundo locopos uimus
quia cum quisq: apud iudȩos defuncto fratre
uł propinquo prolem deuxore eius ex suscitat.
illud quod nascitur. nomende functi sol& accipere
Ergo aut ad obtio soluit istam quęstionem: aut
origo maiorum. aiti aliqua alia causa. quȩ nõb
in prȩsentia non oc currit: Qua propter tantaẽ

Expanded text:
Aut enim unus erat Joseph naturalis pater, et alter eum adoptaverat: aut more Judaeorum, cum sine filiis unus decessisset, uxorem ejus propinquus accipiens, filium quem genuit propinquo mortuo deputavit ; ut cum ab altero alteri genitus esset Joseph, convenienter duos patres habere diceretur. Aut unus Evangelista patrem ejus a quo genitus est, nominavit; alter vero vel avum maternum, vel aliquem de cognatis majoribus posuit, cui propter consanguinitatis vinculum, in filii loco Joseph non absurde constitueretur, ut inde jam usque ad David non eumdem quem Matthaeus generationum ordinem texeret. In quibus causis illa videtur infirma, quam secundo loco posuimus: quia cum quisque apud Judaeos defuncto fratre vel propinquo prolem de uxore ejus exsuscitat, illud quod nascitur nomen defuncti solet accipere. Ergo aut adoptio solvit istam quaestionem, aut origo majorum, aut aliqua alia causa, quae nobis in praesentia non occurrit. Quapropter tanta est
Abbreviated transcription (Latin):
Quod dñs dicit date & da bit̾
uobis
mensuram bonam & confersã.
agitatam. & super fluentem. dabunt insinũ
urm: Exilla sententia ac cipipotest quadi¬
cit alio loco. ui & ipsi recipiant uos intaber¬
nacula a&erna: ut plebi prȩceptum uide
atur: qđ dic tum est. date & dabitur uobis:
secundum quam sentiam: dicii apostolus:
Com muni c& quicad ⁊ atur uer bo ei
qui secata zigat in omnibus bonis Nonenĩ
dicer& dabunt insinum ur̃m nisiquia perillo¬
rum merita quibus uescalicem aquȩ frigide
in nomine discipuli dederunt. mercedem
cęles tem recipere merebuntur:
For tas se hoc sub iunxerit. nesperarent
aleuitis seaccepturor mensuram illam dequa
dixit: dabunt insinum urm̃: quõ ipsis deci¬
masdabunt: quoscecos dixit. quia euangeliũ

Expanded text:
Quod dominus dicit: date, et dabitur uobis: mensuram bonam, confersam agitatam et supereffluentem dabunt in sinum uestrum, ex illa sententia accipicit et alio loco, Ut ipsi recipiant vos in aeterna tabernacula : ut plebi pratur quod dictum est: date, et dabitur uobis; secundum quam sententiam dicit aposCommunicet qui catechizatur verbo, ei qui se catechizat, in omnibus bonis . Non enim diceret, dabunt in sinum vestrum, nisi quia per illorum merita, quibus vel calicem aquae frigidae in nomine discipuli dederint, mercedem coelestem recipere merebuntur .fortasse hoc ideo subjunxerit, ne sperarent a Levitis se accepturos mensuram illam dedixit: dabunt in sinum uestrum, quoniam ipsis decimas dabant. quos caecos dixit, quia euangeliu
Abbreviated transcription (Latin):
ui uant munus ȩcclesiasti cum deserant: quod
ergo subductis ad terram nauibus. relictis omnib
secuti s unt eum: petrus &ia cobus & iohannes.
potest significare finem temporis: quod ab huius
mo di solo qui xp̃o in heserint penitus recessuri sunt:
sicut prȩcepit morses intestimonium illis:
hic uidetur approbare sacrificium quo dpermor¬
sen preceptum est : cum id non receperit ȩcelesia
quo dideo iussisse intellegi potest qui a nondum
esse ceperat sacrificium scm̃ scõrum quod cor¬
holo caustum suum quod sacrificio confirmato
incredentibus populis templum ipsum euer¬
sum est ubi illa sacricia offerrisolent:
hoc autem factumest secundum prophetiam
danihelis Nonenĩ oportebat auferri signi¬
ficantia sacrificia prius qũã illud quod¬
quod significabatur confirmatum eẽ contestatione
apostolorum predicantium & fidecre dentium

Expanded text:
vivant, munus ecclesiasticum deserant. Quod vivant, munus ecclesiasticum deserant. Quod ergo subductis ad terram navibus, relictis omnibus secuti sunt eum Petrus et Jacobus et Joannes, potest significare finem temporis, quo ab hujus mundi salo, qui Christo inhaeserint, penitus recessuri sunt. sicut praecepit Moyses, in testimonium illis; hic videtur approbare sacrificium, quod per Moysen praeceptum est, cum id non receperit Ecclesia. Quod ideo jussisse intelligi potest, quia nondum esse coeperat sacrificium Sanctum sanctorum, quod cor holocaustum suum, quo sacrificio confirmato in credentibus populis, templum ipsum eversum est, ubi illa sacrificia offerri solebant. Hoc autem factum est secundum prophetiam Danielis . Non enim oportebat auferri significantia sacrificia, priusquam illud quod significabatur confirmatum esset contestatione Apostolorum praedicantium, et fid
Abbreviated transcription (Latin):
tantam futuram in ecdesia. ut &iã disruptione pacis.
ex euntibus in deheresibus &scis matibus. tanta rema¬
ner&. & tam ess& futura illis amissio fidei &bonorum
morum : ut xp̃o dicere uideatur talis ecclesia : exiame.
quia peccator homosum: tam quam turbis carnalium
repleta: &eorum moribus. pene sum mersa regimen
spritalium in quibus maxime xp̃i personemin& ase
repellat quodam modo: non enim hoc uoce linguȩ dicun
homines bonis ministris đi ut eos ase repellant seduocȩ
morum & actuum suorum suadent a serecedine
perbonos regantur: & eo uehementius quod defe¬
rurt eis honorem & tamen factis suis aserecedere
am monent ut honorific&it : Iam eorum significaue¬
rt petrus cadens adpedes dñi mores. autem. in eoquod
sedeos subductis nauibus adlitus perdux t:
Significat inbonis & spirtialibus uiris nonẽe¬
oportere hanc uolunt atem: ut peccatis turbarum
commoti quo quasi securus tranquillius ꝙ

Expanded text:
tantam futuram in Ecclesia, ut etiam disruptione pacis, tantam futuram in Ecclesia, ut etiam disruptione pacis, exeuntibus inde haeresibus et schismatibus, tanta remaneret, et tanta esset futura illi amissio fidei et bonorum morum, ut Christo dicere videatur talis Ecclesia, Exi a me, quia peccator homo sum: tanquam turbis carnalium repleta, et eorum moribus pene submersa, regimen spiritualium, in quibus maxime Christi persona eminet, a se repellat quodammodo. Non enim hoc voce linguae dicunt homines bonis ministris Dei, ut eos a se repellant; sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi, ne per bonos regantur; et eo vehementius, quo deferunt eis honorem, et tamen factis suis a se recedere admonent: ut honorificentiam eorum significaverit Petrus, cadens ad pedes Domini; mores autem in eo quod sed eos subductis navibus ad littus perduxit; significat in bonis et spiritualibus viris non eoportere hanc voluntatem, ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc utem pore suo intellegen dum significasse. quod ꝓphe¬
tiam usque ad iohanem tam quã siler& asono intellegi¬
bili quia nonẽ intellecta donec in domino compleretur
hoc tempus. quando dñs de auctortate ecclesie doc&
gentes: quod dñs ascendens in nauem qu& erat
petri. rogat eum aterra reducere pusillum : signifi¬
cat uel temperate utendum uerbo ad turbas ut nec
terrena eis prȩcipiantꝰ : necsic aterrenis in prafundiora
sacra mentorum redatur. ut ea penitus non intelle¬
gani: uelprius in proximus regionibus gentibur
predicandum: ut quod dicit item prtro duc inaltũ
& laxate recia urã in capturam : ut remotio res genter
quibus postea predicatum est pertineat: sicut esaias
Idicit: Tolles ignum ingentes adeas quȩ rpe&oas¬
quae longe : Vt quod &iam recia rum pebat piscium
copia: & nauicula imple tȩsunt : ia ul mer gerentur.¬
quȩ significat hominum carnalium multtudinem

Expanded text:
haec in tempore suo, intelligendum est significasse quod prophehaec in tempore suo, intelligendum est significasse quod prophetia usque ad Joannem, tanquam a sono sileret intelligibili; quia non est intellecta, donec in Domino compleretur.hoc tempus, quando Dominus de auctoritate Ecclesiae docet gentes. Quod Dominus ascendens in navim, quae erat Petri, rogat eum a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ut nec terrena eis praecipiantur, nec sic a terrenis in profundiora sacramentorum recedatur, ut ea penitus non intelligant: vel prius in proximis regionibus gentibus praedicandum; ut quod dicit item Petro, Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam, ad remotiores gentes, quibus postea praedicatum est, pertineat: sicuti Isaias dicit, Tolle signum in gentes, ad eas quae proia rumpebantur piscium copia, et naviculae impletae sunt, ita ut mergerentur, significet hominum carnalium multitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
uod zachari as orans propopulo: Audit
ab angelo ex auduaẽ oratio tua: Ecce
elisabech uxor tua concipi& &pa¬
ri& filium & uocabis nomen eius io annes.
primo hoc adtendendum est quã non est
uerisimile ut cum propopuli pec catis. uel salute
uel redemptione ille offerrex. siquidem po¬
pulus eum expectabał dfferendam. quod
potuerit relictis publicis uitis. homo fenex
ux orem habens anum. pro accipiendis filus orare:
prȩsertim. quianemo orat accipere quod se
ac cepturum esse desperat:usque ad eoau¬
tem ille iam se habiturum filios despera¬
bat. ut hoc angelo promit tente noncre¬
derex ergo quod eidicitur & audit a est
oratio tua. pro populo intellendum est. cui uspopuli
quoniam salus &redẽp tio &pec catorum
ab olitio per xpm futura erat. ad hoc nuntiat᷑
zahariȩ filius nas citurus. quia prȩcursor xp̃i desti¬
nabatur:. quod autem non credenti angelo ab eodem
angelo dicuur. Et ecce eris tacens: donec impleantꝰ

Expanded text:
uod Zacharias orans pro populo, audit ab angelo, Exaudita est oratio tua; ecce. Elizabeth uxor tua concipiet et pariet filium, et vocabis nomen ejus Joannem; primo hoc attendendum est, quia non est verisimile, ut cum pro populi peccatis vel salute vel redemptione ille offerret, si quidem populus eum exspectabat offerentem, quod potuerit relictis publicis votis homo senex, uxorem habens anum, pro accipiendis filiis orare: praesertim quia nemo orat accipere, quod se accepturum esse desperat; usque adeo autem ille jam se habiturum filios desperabat, ut hoc angelo promittenti non crederet. Ergo quod ei dicitur, Exaudita est oratio tua, pro populo intelligendum est: cujus populi quoniam salus et redemptio et peccatorum abolitio per Christum futura erat, ad hoc nuntiatur Zachariae filius nasciturus, quia praecursor Christi destinabatur. Quod autem ei non credenti angelo, ab eodem angelo dicitur, Et ecce eris tacens donec impleantur
Abbreviated transcription (Latin):
Non absurde quęstio propopnitur. quo modo
potuerit duos patres habere io seph: Nam mat¬
hoc loco illi dicipo test. quodunus homo sicut non
solum apud gentes. sed &iam apud iudȩos accider
solere manifestum est duo nomina habuerit: Cetera
enim serie generationum quihoc putat. facile. re¬
fellitur: ꝗ uidenim deauis &atauis. pro uis ceteris¬
que maioribus dicturus ẽ : quorũ diũsa nomina
siguli euangelistȩ insuaquis que narratione
contexerunt: quid posttremo deipso numert
quando quidem lucas adño usꝙ addauid quacha¬
ginta tres generationes enumerat: Mathus aute
a dauid usque ad dnm uiginto octo ueliuginti
septem: certe enĩ sacramenti gratia usq
ad trans migrationem: & ab ipsa item
trans migatione unus bis numeratur
in presentia tres tausȩ occurrunt. quarũ
aliquam euangelista sectus sit

Expanded text:
Non absurde quaestio proponitur, Quomodo potuerit duos patres habere Joseph. Nam Mathoc loco illud dici potest quod unus homo, sicut non solum apud Gentes, sed etiam apud Judaeos accidere solere manifestum est, duo nomina habuerit. Caetera enim serie generationum, qui hoc putat, facile refellitur. Quid enim de avis, atavis, proavis, caeterisque majoribus dicturus est, quorum diversa nomina singuli Evangelistae in sua quisque narratione contexunt? Quid postremo de ipso numero; quandoquidem Lucas a Domino usque ad David quadraginta tres generationes enumerat, Matthaeus autem a David usque ad Dominum viginti octo vel viginti septem? Certi enim sacramenti gratia usque ad transmigrationem, et ab ipsa item transmigratione unus bis numeratur. dem in praesentia tres causae occurrunt, quarum aliquam Evangelista secutus sit
Abbreviated transcription (Latin):
Dep aralitico potest intellegi anima desolitamem
uo luntatem uerbi di impediri. autem aturbis
nisi tecta hoc est opertas cripturarum aperiat
& perhȩc adnotitiam xp̃i perueniam: hoc est
ad eius humilitatem fideipie tate: descendat:
hi autem aquibus deponur bonos in ecclesia
doctores possunt significare: quod autem cum lec¬
to deponitur. significat abomine in ista carne
adhuc constituto xpm debere cognosci. quem
tamen lectum sanus postea iubetur portare
& ireindomum suam: uiremis sionem peccatorũ
conuales centibus per spembonam membris ani¬
mȩ hoc opus restre re intellegatur: ut noniam in car¬
nalibus gaudus tam quã in lectore quiescat in¬
firmi tas animi sed magis ipsa contineat affecta¬
tiones carnales & tendat adrequiem secretorũ¬
um

Expanded text:
De paralytico: potest intelligi anima dissoluta membvoluntatem Verbi Dei; impediri autem turbis, nisi tecta, id est, operta Scripturarum aperiat, ut per haec ad notitiam Christi perveniat, hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descendat. Hi autem a quibus deponitur, bonos in Ecclesia doctores possunt significare. Quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quem tamen lectum sanus postea jubetur portare, et ire in domum suam, ut remissione peccatorum convalescentibus per spem bonam membris animae, hoc corpus restaurare intelligatur: ut jam non in carnalibus gaudiis tanquam in lecto requiescat infirmitas animi; sed magis ipsa contineat affectiones carnales, et tendat ad requiem secretorum
Abbreviated transcription (Latin):
& nemo illi dabat : inse autem reuersus: iam scilic&
ab cis quȩforinsecus frustra inliciunt & seducunt in
conscientiȩ interio rec rẽ ducem faciens: intẽptatio¬
erat obliuio dũ sicut inomnibus ido latris fuit :
nisiquia in ista recogatio iam respicientgͥs est . cum

Expanded text:
Et nemo illi dabEt nemo illi dabab eis quae forinsecus frustra illiciunt et seducunt in conscientiae interiora reducem faciens intentioerat oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
prȩfidens uiribus suis: quas uires
tanto
consumit citius. quanto cum
deserit
a quo dataesunt: It aque hanc
uitam
prodiam uocatam. ante
funderet
atque spatiari pompis
exteribus intus in anis cente. cum ea quisq sequit᷑
quȩ ab illa procedunt: &c relinquiteum quis ibi est in¬
terior: regio Itaque longinqua: regio dĩ estf¬
mes autem in illa regione.est indigentia uerbiue
ritatis : Vnus ciuium regionis illius. aliquisaerius prin¬
ceps admilitiam diaboli pertinens : uilla eius. modus
potertatis eius : porci in mundi sp̃s. quis ub ipso essent: Sili¬
quȩ quibus põcos pascebat. sȩculares doctrino sterili sua¬
ui tate resonantes: de quibus laudes idolorum fabu¬
larumq ad deos gentium per tinentiumuayo
sermone atque carminibus per crepant. quibus dęmonia
delec tantur: Vndecum iste saturari cupiebat. aliquid soli¬
dum &rectum. quod adbeatam uitam pertiner& inueni¬
re uolebat untalibus. & nonpo terai: hocẽ enim quod ait.

Expanded text:
praefidens viribus suis; quas vires tanto consumit citius, quanto eum deserit a quo datae sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat, amantem fundere atque spatiari pompis ntus inanescentem, cum ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, et relinquit eum qui sibi est interior. Regio itaque longinqua, oblimes autem in illa regione, est indigentia verbi us civium regionis illius, aliquis aerius princeps ad militiam diaboli pertinens. Villa ejus, modus potestatis ejus. Porci, immundi spiritus qui sub ipso essent. Siliquae quibus porcos pascebat, saeculares doctrinae, sterili vanitate resonantes; de quibus laudes idolorum fabularumque ad deos Gentium pertinentium vario sermone atque carminibus percrepant, quibus daemonia delectantur: unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum quod ad beatam vitam pertineret, invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
nusi quia deda eis potestatem filios dĩfieri credentibus
in nomine eius ut uideamus inenigmatȩ. Vndeautem
tunc similes cierimus. nisi qũo &ipse att. Videbimus
cum sicuti est : quod &iam dictum est. Tunc autem
facie ad faciem : illdim ergo fidem prȩsentis simȩ
ueritatis. plerisq non intellegentibus uideri potent
dñs ie discipulis suis non ad id quod petierant respondis¬
se: cum enim dixisent: dñe augenobis fidem: Ati illis
sihabueritiffidem tam quam granum sinapis diceretis
huic arborimoro eradicare. &trans plantare in mare
&oboedire uobis : Pan desequitur. quis autem ur̃m habens
seruum arantem autpascentem: cui regresso deagro dict
illistatim̃ transire cumbe & nondici ei para quod cenem
& prȩcingete &ministramihi done manducem &bibam
& porthȩc tumanducabis &bibis num quid gratiã hab&

Expanded text:
statem dedit nobis filios Dei fieri, credentibus in nomine ejus , ut videamus in aenigmate ? unde autem tunc similes ei erimus, nisi quoniam, ut ipse ait, videbimus eum sicuti est? Quod etiam dictum est, Tunc autem facie ad faciem. Illam ergo fidem praesentissimae veritatis plerisque non intelligentibus videri potest Dominus noster, discipulis suis non ad id quod petiverant respondisse. Cum enim dixissent Domino, Adauge nobis fidem, ait illis: « Si haberetis fidem tanquam granum sinapis, diceretis huic arbori moro, Eradicare et transplantare in mare, et oboediret vobis quis autem vestrum habens servum arantem aut pascentem qui regresso de agro dicet illi statim transi recumbe et non dicet ei para quod cenem et praecinge te et ministra mihi donec manducem et bibam et post haec tu manducabis et bibes numquid gratiam habet
Abbreviated transcription (Latin):
offitiauero mis cricor diae mali impleri non
possunt¬
ranum sin apis ad feruorem fidei quo dicat᷑
uenena &pellere: maius fit omnibus holeribus.
idest dogmatis Dogmata autem sunt platita
sece tarum id est quod placiit sugulis sectis
tiam dicit. fermentum dilectionem. quod febe¬
facit. & ex itat: infarinȩ autem tribus satis ułtria
illa in homine. ex toto corde. ex tota anima. ex tota
mente ueltria illa fructifera centum sexagenum
tamenta legis in eclena: quoquis cum ex par¬
tutes inhus quȩ operabatur: Ideo & aposto lus
cum dixit xp̃m dĩ uis tutem & dĩ sapientiam:
Virtutem adsigna r&ulit propter iudȩos:
sapientiam autem addoctrinam propter
Significat id quod dictum est. putas in ueni&
fidem in terra: quia quidam quices serint
diabulo de xp̃i aduentu dubitabunt:
Quod autem petrus in plorat adño auilium
nemergatur: significat quibus dam tribulatio¬
nibus &iam posse ultimam pers ecutionem

Expanded text:
officia vero misericordiae mali implere non officia vero misericordiae mali implere non possuntranum sinapis ob fervorem fidei, vel quod dicatur venena expellere, majus fit omnibus oleribus, id est dogmatibus. Dogmata autem sunt placita sectarum, id est, quod placuit singulis sectis.tiam dicit: fermentum, dilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, Centenum, sexagenum,tamenta legis in Ecclesia, quae quis cum ex partutes in his quae operabatur. Ideoque et Apostolus cum dixit Christum Dei Virtutem, et Dei Sapientiam ; virtutem ad signa retulit propter Judaeos, sapientiam autem ad doctrinam propter significat id quod dictum est, Putas, inveniet fidem in terra ; quia quidam qui cesserint diabolo, de Christi adventu dubitabunt. Quod autem Petrus implorat a Domino auxilium, ne mergatur, significat quibusdam tribulationibus etiam post ultimam persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam habitator mundatȩ domui sermo di
ꝑsdnam doctrinam: & quõ nonsolum habebit illa
septem uitia quaes eptem uirtutibus spirtalib
sunt contraria sed &iam ꝑtiypocrisu inse ipsas
ur tutes habere simulauit: propter ea ad sũp¬
tis secum aliis septem nequi oribus. hoc est
ips a septenaria simulationeredu illa concupis¬
centiam ut sini nouis sima hominis peiora
quam erant prima
mar trrum propter satietatem uitȩ uelcon¬
temptũe mortis. Sexagesimum uirginum
proptes otium interius. quia non pugnant᷑
contraconsuetudinem carnis sol& &iam
otium concedi sexagenaniis postmilitiam
uel actiones publicas. Tricesimum coniuga¬
torum quia hȩc est tę̧tas proeliantium:
Ipse enim habent acriorem conflictum ne
libidinibus superentur
cuntus. quod primo separantur: ⁊i z ania
dicitur quia tribulatione praecedentes separa¬
bunus impii apiis: quod per bonos angelos intelleg¬
tus fieri quia offitia uindictę possunt implere
bonibono animo. quo modo lex quo modo iudox:

Expanded text:
tamquam habitator mundatae domui sermo dei per sanam doctrinam. et quoniam non solum habebit illa septem uitia, quae septem uirtutibus spiritalibus sunt contraria, sed etiam per hypocrisin se ipsas uirtutes habere simulabit, propterea assumtis secum aliis septem ipsa septenaria simulatione, redit illa concupiscentia, ut sint novissima hominis pejora quam erant prima.martyrum, propter satietatem vitae vel contemptum mortis: sexagesimum virginum, propter otium interius, quia non pugnant contra consuetudinem carnis; solet enim otium concedi sexagenariis post militiam, vel post actiones publicas: trigesimum conjugatorum, quia haec est aetas praeliantium; ipsi enim habent acriorem conflictum, ne libidinibus superentur.cuntur. Quod primo separata zizania dicuntur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos Angelos intelligitur fieri; quia officia vindictae possunt implere boni bono animo, quomodo rex, quomodo judex;
Abbreviated transcription (Latin):
cum anima ñiã uiris quinque idẽqunq: corporeis
sensibus sed ita est: sed uerbum diuinum hab&
legitimum uirum cuicopulata & inherens cum ipse
sp̃s hominis heserint xp̃o: quia capud iuri xp̃s est amplex¬
ussp̃italia &ernauita rine ullo separationisti
quȩ significabat multitudinem sȩculiuanis suꝑstia
sensum quibus prima &as ut diximus regitur : non
eam uerbumdĩ acceperat in coniugium sed cõ plexu
ĩt dulterino. diabi . obtinebat : Itaque illidñs dicit. Videns
tuũ & ueni huc: idest remouetẽ ab affectione carnali.
inquanunc constitutaes : unde non potes intellegere
quȩloquor : & uoca uirum tuum id estrpũ intelle gen¬
t̃ẽprȩsens est eñi animȩ quasimaritus quodam modo spĩ
hominis : qui in illa malam affectionem t̃amquam con¬
iugem regit: non ille sp̃s sc̃s. quicum patre & filio in cõ¬
mulabilis man&& dignis animis in commut ab iliter

Expanded text:
cum anima non jam viris quinque, id est, quinque corporis cum anima non jam viris quinque, id est, quinque corporis sensibus subdita est, sed Verbum divinum habet legitimum virum, cui copulata inhaerens, cum et ipse spiritus hominis haeserit Christo, quia caput viri Christus est , amplexus spiritalia, sine ullo separationis tiquae significabat multitudinem saeculi vanis superstsensuum, quibus prima aetas, ut diximus, regitur, non eam verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus obtinebat. Itaque illi Dominus dicit, videns , voca virum tuum, et veni huc. Id est, remove te ab affectione carnali, in qua nunc constituta es, unde non potes intelligere quae loquor: et voca virum tuum, id est, spiritu intelligentiae praesens esto. Est enim animae quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. Non ille Spiritus sanctus, qui cum Patre et Filio incommutabilis manet, et dignis animis incommutabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
corpus tangendo diiudicat calida & frigida mollia & dũ¬
aliena &aspere & quid quid aliud est quod tangen dosentinus
istis itaq carnalibus quinq sensibus. prima hominis & as
mnbuitur nec essitate naturȩ mortalis : quaita est postpec¬
catum primihominis natisumus. ut ñ dum redita lucemen¬
tis car nalibus sensibus subditi carnalẽ uitam sineulla
ueritatis intellegentia transeamus : tales neces seẽ eẽ
infantes paruulos pueros qui nondum possunt accipere
tationem & qui naturales sunt istisensus qui primã
& atem regunt : &dõ artifice nob̵ tributis unt rectedicunt᷑
uirudest mariti tam quam legitimi quo non eos error
uitio proprio sed dĩ artifitio natura contribuit:
Cum autem quisq: uenerit ad eam xatem ut iam possit
capax eẽ rationis siuerit atem statim comprȩhen dere
potuerit noniam illisen sibus rectoribus utetur : sed
habebit uirum sp̃m rationalem. cuisensus illos in
famulatum redigat seruituti subitiens corpus suũ

Expanded text:
corpus tangendo dijudicat calida et frigida, mollia et dura, lenia et aspera, et quidquid aliud est quod tangendo sentimus. Istis itaque carnalibus sensibus quinque prima hominis aetas imbuitur, necessitate naturae mortalis, qua ita post peccatum primi hominis nati sumus, ut nondum reddita luce mentis, carnalibus sensibus subditi, carnalem vitam sine ulla veritatis intelligentia transeamus. Tales necesse est esse infantes et parvulos pueros, qui nondum possunt accipere rationem. Et quia naturales sunt isti sensus, qui primam aetatem regunt, et Deo artifice nobis tributi sunt, recte dicuntur viri, id est mariti, 502 tanquam legitimi, quoniam non eos error vitio proprio, sed Dei artificio natura contribuit. Cum autem quisque venerit ad eam aetatem cui vita possit capax esse rationis, si veritatem statim comprehendere potuerit, non jam illis sensibus rectoribus utitur; sed habebit virum spiritum rationalem, cui sensus illos in famulatum redigat, servituti subjiciens corpus suum;
Abbreviated transcription (Latin):
surgi obuiam ei inictd̾ oculi innoius sima tuba
omnes resurgemus: ergosurrexerunt omnes
illȩ uirgines : & aptauer unt lam pades suas:
Id est rationes reddendas. operum suorum:
ꝯport& enim nos ex hiberi ante tribunal
xp̃i: ut illic recipiat unus quisq quod ges¬
sit incorpore:. siuebonum siue malum:
Et dixerunt stultȩ ad sapientes: daten obis
de oleo ur̃o quialam pades nrȩ exstin guuntur:
quo rum enim facta. aliena laude fulti untur.
eadem sub stracta deficiunt: & de consue tudine
id sem per inquiru. unde gaudere animus
sole Itaq hominum quicor non uideni. testi¬
monium uolunt habere apud dm̃: quicor dis
inspector est: sed quid responderunt sapientes.
Neforte non sufficiat nobis: unus quisq enim
nec alieno testimonio quisq ad uiuatur apud
dm̃ cui secreta cordis apparent: &uix sibi suf
ficit. ut ei testimonium perhibeat conscientia
sua quis enim glori abitur. mundum sehabere cor:
Inde est quod apostolus. dicit Mihi minimum est

Expanded text:
surgite obviam ei. In ictu oculi et in novissima tuba omnes resurgemus . Ergo surrexerunt omnes virgines illae, et aptaverunt lampades suas, id est, rationes reddendas operum suorum. Oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum . Et dixerunt stultae ad sapientes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt; et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. Itaque hominum, qui corda non vident, testimonium volunt habere apud Deum, qui cordis inspector est. Sed quid responderunt sapientes? Ne forte non sufficiat nobis et vobis. Unusquisque enim nec alieno testimonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est quod Apostolus ait: Mihi autem minimum est,
Abbreviated transcription (Latin):
modo contem¬
nunt uel iniuriis afficiunt: Iedeo nondum
pęnitus intereunt. sed tamen confringuntus
& non recte ambulent: Super quos autem
cadit ueni& illis desuper iniuditio cum pena
perditionis Ideo dixii conter& cosut sint
im pitam quam puluis. quem pro ici uentus
a facie terrȩ :¬
xuII Quod drĩs dixu simile ẽ regnum celorum
hominĩregi quifec nuptias filio suo: Nuptias
dixit uerbum in carnatum: quia in ipso homine
sus cepto. ecclesia dõ copulataẽ: Qđo dixittauri
mei & altilia occisasunt : Tauros dixit princi¬
pes plebium. Altilia uero omnia saginata:
quod dñs dixit ite ad exitus ui arum & quor¬
cum que inueneritis uocate adnuptias: uiȩ
intelleguntur dogmata gentium : quia ex om¬
septem fratres & unus accepta uxore. o.biit & secun¬
dus & ceteri Intelleguntur homines impii.
qui fructum iusticiȩ non potu erunt ad ferre
interra per omnes septem mundi &ates quibus
ista terra consistit: post ea enim &ipsa terra

Expanded text:
odo contemodo contemnunt, vel injuriis afficiunt; ideo nondum penitus interereunt, sed tamen confringuntur, ut non recte ambulent: super quos autem cadit, veniet illis desuper in judicio cum poena perditionis; ideo dixit, Conteret eos, ut sint impii tanquam pulvis, quem projicit ventus a facie terrae  Quod Dominus dixit, Simile est regnum coelorum homini regi qui fecit nuptias filio suo; nuptias dixit Verbum incarnatum, quia in ipso homine suscepto Ecclesia Deo copulata est. Quod dixit, Tauri mei et altilia occisa sunt: tauros dixit principes plebium; altilia vero, omnia saginata. Quod dixit Dominus, Ite ad exitus viarum, et quoscumque inveneritis, vocate ad nuptias: viae intelliguntur dogmata Gentium; quia ex omseptem fratres, et unus accepta uxore obiit, et secundus, et caeteri; intelliguntur homines impii, qui fructum justitiae non potuerunt afferre in terra per omnes septem mundi aetates, quibus ista terra consistit: postea enim et ipsa terra
Abbreviated transcription (Latin):
santi aperietur: uenientes ad se ipsos. scilic&¬
ardore desiderii
peruenientes: adid quod
desiderant: stans
desiderant: stans eos tangit atque in lu¬
minat: Nonenim sicut illa dispensatio tem¬
poralis. it a&iam uerbi &ernitas transit:
quȩ in se ipsa manens innouat omnia: qua¬
propter quia fides in carnationis temporalis.
ad aeterna intellegenda nos prȩparat.
transeunte ihũ am moniti sunt ut inlumi nentur:
& astante in luminatisunt: temporalia enimtran¬
scunt aeterna stant:¬
c Quod dñs dixi discipulis. dicetis monti
huic tolle &iactate in mare: Nesuperbia dixit:¬
di quead secula res pertin& hoc sibi seruus
dĩ dicere deb& ut eam asere pellat: qui aipsi hoc
congruit. uel quod peseorum fidem quia per
eos euangelium prȩdicatum eẽ ipse dñs qula
MIQuod dñs dicit: & quiceciderti. super lapidem
istum confringetur. supesquem uero
ceciderit conter& eum : Dehis dicit qͥuod cadu¬
nt supes cum quillum modo contem¬

Expanded text:
santi aperietur , venientes ad se, ipso scilicsanti aperietur , venientes ad se, ipso scilicet desiderii ardore pervenientes ad id quod desiderant, stansdesiderant, stans eos tangit, atque illuminat. Non enim sicut illa dispensatio temporalis, ita etiam Verbi aeternitas transit, quae in seipsa manens omnia innovat . Quapropter quia fides incarnationis temporalis ad aeterna intelligenda nos praeparat, transeunte Jesu admoniti sunt ut illuminarentur, et ab stante illuminati sunt. Temporalia enim transeunt, aeterna stant Quod Dominus dicit discipuli suis, Dicetis monti huic, Tolle et jacta te in mare, de superbia dixit quae ad saeculares pertinet: hoc sibi servus Dei dicere debet, ut eam a se repellat, quia ipsi non congruit. Vel quod per eorum fidem, quia per eos Evangelium praedicatum est, ipse Dominus qui Quod Dominus dicit, Et qui ceciderit super lapidem istum confringetur: super quem vero ceciderit, conteret eum: de his dicit quod cadent super eum, qui illum m
Abbreviated transcription (Latin):
ceci sedenter iuxtauiam significãt de utro q
populo quosdam iam coherentes perfidem
dis pensationi temporali : sec undum quam
xp̃s uia est : & desiderantes inluminari: id est ali¬
quid de uerbia ęternitate intellegere quod
trans eunte hesu impetrare. cupiebant:
id ẽ perme s: ium fidei qua creditur filius di: &natus
homo & passus propie nos: Per hac enim dispensa¬
tonem quasitransit eues quiatalis actio tempo¬
ralis est: O port& autem ut tantum clamarent:
donec resistentis sibi turbȩ strepitum uincerent:
id est tam perseueranter intenderent animum¬
orando atque pulsando: quo usq: consuetudinem
desideriorum carnalium : quȩ tam quam turbam
obstre pit cogitatione lucem ueriatis a&ternȩ
uidere conati: uel ipsam hominum carnalium
turbam. studia spiritalia inpendientẽ fortissi¬
ma intentione superarent: Itaque audiensihĩs.
qui au petenti dabitur: & querens inueni & &pul¬

Expanded text:
caeci sedentes juxta viam, significant de utroque caeci sedentes juxta viam, significant de utroque populo quosdam jam cohaerentes per fidem dispensationi temporali, secundum quam Christus via est; et desiderantes illuminari, id est, aliquid de Verbi aeternitate intelligere, quod transeunte Jesu impetrare cupiebant, id est, per meritum fidei qua creditur Filius Dei et natus homo et passus propter nos. Per hanc enim dispensationem quasi transit Jesus, quia talis actio temporalis est. Oportebat autem ut tantum clamarent, donec resistentis sibi turbae strepitum vincerent; id est, tam perseveranter animum intenderent orando atque pulsando, quousque consuetudinem desideriorum carnalium, quae tanquam turba obstrepit cogitationi lucem veritatis aeternae videre conanti, vel ipsam hominum carnalium turbam studia spiritualia impedientem, fortissima intentione superarent. Itaque audiens Jesus qui ait, Patenti dabitur et quaerens inveniet, et pul