comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s humiliũ pauꝑũ facultates. patͥmoniũ cordiũ. diuitiȩ ĩcorruptibiles moꝵ.
quib ñ habundant nͥ qui illis carnalib excorde renuntiant. Quȩ ꝗͣuis &
ipsa sit̾ bona. ut pote ab onodõ creata. tam̃ qr st̃ bonis malisq cõmunia :
studet̃ ea spãles uiri cõtẽpnere. qͦ possit̃ ad illa ĩ ẽꝑ abilit̾ meliora ꝑuenire.
iꝰn. ⁊ in usti suppliciũ. qr ⁊ iustꝰ desid̾io cȩlestiũ captꝰ. omĩã tẽporalia
siue habeat. siue ñ habeat amittat omĩno ñ sentit. ⁊ iniquus idꝙ cum¬
delectatione habuit sine dolore ñꝑdit. Propt̃ hoc gͥ eis qͥ militant dõ
fugiendȩ st̃ ex coto corde diuitiȩ : quas qui hrẽ uolunt: sine labore ñ
quer̃. sine difficultate ñ ĩueniunt. sine cura ñ seruant. sine anxiade¬

Expanded text:
sed humilium pauperum facultates: patrimonium cordium, divitiae incorruptibiles morum: sed humilium pauperum facultates: patrimonium cordium, divitiae incorruptibiles morum: quibus non abundant, nisi qui illis carnalibus ex corde renuntiant. Quae quamvis et ipsa sint bona, utpote a bono Deo creata, tamen quia sunt bonis malisque communia, student ea spiritales viri contemnere, quo possint ad illa incomparabiliter meliora, quae justi, et injusti supplicium: quia et justus desiderio coelestium captus, omnia temporalia, sive habeaton perdit. Propterea igitur eis qui militant Deo, fugiendae sunt ex toto corde divitiae. Quas qui habere volunt, sine labore non quaerunt, sine difficultate non inveniunt, sine cura non servant, sine anxia de
Abbreviated transcription (Latin):
tosiꝰ. nicħq miseriꝰ eo. qͥ iniquis ad quisitioĩb crescit. quẽ locupletẽ fraudes fa¬
cuit̃ ac rapinȩ. Illȩ nob̾ st̃ ãbiendȩ diuitiȩ. quȩ nos ornare possit̃ parit̃ ac
munire: quas nec ad quirere possumꝰ ĩuiti nec ꝑde. quȩ nos cͥcͣ inpetꝰ hostileᷤ
armant. amundo distminat̃. dõ c̃m̃dat᷑. ditant animos nrõs atꝙ nobilitat᷑.
Hob̾c̃ st̃. intͣ nos st̃. diuitiȩ nrẽ credende st̃. ut pudit᷑ia q̃ nos pudicos. iꝰtitia quȩ
iꝰtos. pietas quȩ pios. humilitas quȩ humiles. mansuetudo quȩ mansuetos. ĩ nocen¬
tiaquȩ ĩnocentes. puritas que puros. prudentia quȩ prudentes. tẽꝑantiaq̃
tẽꝑantes. ⁊ caritas quȩ nos fac̾ dõ ⁊ hominib caros. uirtutũ potentes. scłi c̃tẽpto
res. bonoꝵ om̃iũ sectatores. Hec st̃ ñ omĩũ. s scõꝵ soẽ uirtutes. ñ diuitũ suꝑboꝵ

Expanded text:
tosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes fatosius, nihilque miserius eo qui iniquis acquisitionibus crescit, quem locupletem fraudes faciunt ac rapinae. Illae nobis sunt ambiendae divitiae, quae nos ornare possunt pariter et munire, quas nec acquirere possumus inviti, nec perdere: quae nos contra impetus hostiles armant, a mundo disterminant, Deo commendant, ditant animos nostros atque nobilitant: nobiscum sunt, intra nos sunt. Divitiae nostrae credendae sunt, pudicitia, quae nos pudicos; justitia, quae justos; pietas, quae pios; humilitas, quae humiles; mansuetudo, quae mansuetos; innocentia, quae innocentes; puritas, quae puros; prudentia, quae prudentes; temperantia, quae temperantes; et charitas, quae nos facit Deo et hominibus charos, virtutum potentes, saeculi contempte virtutes: non divitum superborum,
Abbreviated transcription (Latin):
artifex fallit. qͣnta cecitate ocłos nẽ m̃tis obducit: ne discernamꝰ gaudendi
auidi uñ iustiꝰ gaudeamꝰ. aut necupientes diuitiis augeri nouerimꝰ. qͦs qͥb in¬
c̃ꝑabilit̃ p̃feramꝰ. Nã gaud̾e qͥdẽ bonũ.ẽ. s qͥ gaudet siñ inde gaudet unde de¬
bet. ñ potest bonũ eẽ ꝙ gaudet. Siqͥdẽ gaudet s raptor. cũ desid̾ata rapuerit.
gaudet ⁊ ebriosꝰ cũ exoptatȩ occasionẽ potationis ĩuenerit. gaud& ⁊ ad ulter:
cũ ad delectationẽ fruendi corporis c̃cupiti ꝑuenerit. s cũ sit gaud̾e bonum:
mundus cũ suis amatorib ꝑiturꝰ. Hȩc st̃ quȩ repudiare debemꝰ ut debono
c̾scientiȩ. de scĩtate morũ. de ad quisitione uirtutũ. dedono dĩ. ⁊ deꝓmissione
futi᷑ regni ĩ effabilit̾ gaudeamꝰ. Ditan᷑ qͦꝙ diuitis gͣnd̾e ẽ bonũ: s ñ iñditari
uñ debeamꝰ. ñ ẽ. habenda facultas. s detestanda calamitas. Nicħ ẽ enĩ calami¬

Expanded text:
artifex fallit! quanta caecitate oculos nostrae mentis obducit, ne discernamus gaudendi avidi, unde justius gaudeamus: aut ne cupientes augeri divitiis, noverimus quas quibus incomparabiliter praeferamus! Nam gaudere quidem bonum est: sed qui gaudet, si non inde gaudet unde debet, non potest bonum esse quod gaudet. Siquidem gaudet et raptor, cum desiderata rapuerit: gaudet et ebriosus, cum exoptatae occasionem potationis invenerit: gaudet et adulter, cum ad delectationem fruendi corporis concupiti pervenerit. Sed cum sit gaudere bonum, mundus, cum suis amatoribus periturus. Haec sunt quae repudiare debemus, ut de bona conscientia, sanctitate morum, de acquisitione virtutum, de dono Dei et de promissione futuri regni, ineffabiliter gaudeamus. Ditari quoque divitiis, grande est bonum. Sed inde ditari unde non debeas, non est habenda facultas, sed detestanda calamitas. Nihil est enim calami
Abbreviated transcription (Latin):
cũ his quȩ c̃didit possidĩ. Deiñ quid ultͣ quęxit cui suus c̃ditor omĩa fit: Aut
qͥd ei sufficit. cui ipse ñ sufficit: Hunc possidebat & ab illo possidebat᷑ ille qui
dicebat ĩ spũ. portio mea dnẽ. dixi custodire legẽ tuã: &: Dñs par heditatis meȩ
diunt. s ipsũ posside. uł ab ipso possidi. eo solo ꝑfriu. atq illi ad ħere ĩ seꝑabilit̃
c̃cupiscunt: Unde dat᷑ intelligi: ꝙ qui tẽporaliabona. qui scłi gaudia ꝑitura
sectat᷑ ac diligit. q̃ ⁊ qͣnta sit diuinȩ dulcedinis multitudo ñdidicit. Quiseñ
cui d̾s dignat᷑ eẽ possessio aliqͥd aliud q̃rit: Aut qͥs ñ ꝓamore illiꝰ omiã quȩ
putantur magna c̾cẽpuit. Ergo qui uult dm̃ possid̾e renuntiet mundo.
ut sit illi d̾s beata possessio. Hec renuntiat mundo is. quẽ c̾renȩ possessi.¬
onis adhuc delectat ãbitio: qr qñdui sua ñ relinquit. mundo cuiꝰ hona re-¬
tinet seruit. Et utiq ñ potest mundo seruire simul sd̾o. Ac sic ꝓptẽa uo-¬

Expanded text:
us possessor et portio. Deinde quid ultra quaerit, cui omnia suus conditor sit? Aut quid ei sufficit, cui ipse non sufficit? Hunc possidebat et ab illo possidebatur ille qui dicebat in Spiritu: Portio mea Dominus, dixi custodire legem tuam . Et: Dominus pars haereditatis meae diunt; et ipsum possidere vel ab ipso possideri, eo solo perfrui, atque illi adhaerere inseparabiliter concupiscunt. 3. Unde datur intelligi quod qui temporalia bona, qui saeculi gaudia peritura sectatur ac diligit, quae et quanta sit divinae dulcedinis multitudo non didicit. Quis enim cui Deus dignatur esse possessio, aliquid aliud quaerit? aut quis non pro amore illius omnia quae putantur magna contemnit? Ergo qui vult Deum possidere, renuntiet mundo, ut sit illi Deus beata possessio. Nec renuntiat mundo is quem terrenae possessionis adhuc delectat ambitio; quia quandiu sua non relinquit, mundo, cujus bona retinet, servit; et utique non potest mundo servire simul et Deo; ac sic propterea vo
Abbreviated transcription (Latin):
ĩeffabisia bona desid̾ant. ¶Detalib dicere uidr᷑ apłs. Qui in saẽrio oꝑant᷑. q̃ de
sacrio st̃ eatꝰ: ⁊ qͥ altario deseruiunt. cũ altari participant᷑. Qui nͥ hoc de con-¬
teptorib facultatũ suar̾ uellet ĩtelligi: nũꝗͣ secntꝰ ad iungeret. ita: ds̃ ordi¬
nainit his qui eligłiũ adnũtiat̃ de eu᷑głio uiuere:. De eũgłio uuiunt. qui
niũ possessores. a uid ẽ aliud deeũgłio uiuere. nͥ laborantẽ iñ unde laborat
ut głam meã quis euacuet. Euacuari dicitgłam suã si abers qͥb p̾dicabat
uoluiss accipe uitȩ cẽꝑalis expensam Holebat qͥ ppe ĩpsenti laboris sui fri¬

Expanded text:
us: Qui in sacrario operantur, quae de sacrario sunt, edunt: et qui altario deserviunt, cum altari participant. Qui nisi hoc de contemptoribus facultatum suarum vellet intelligi, nunquam securus adjungeret: Ita et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. De Evangelio vivunt, qui nium possessores. Quid est aliud de evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat,ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus praedicabat, voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiꝰ editis. atqabste firmissime conpbatis planũ tibi factũ sit. ñ
loco animã contineri. atq obhoc nulliꝰ eẽ. tał qͣntitatis. qͣle̾ ĩ corporib

Expanded text:
s editis, atque abs te firmissime comprobatis, planum tibi factum sit, non loco animam contineri, atque ob hoc nullius esse talis quantitatis, qualem in corporib
Abbreviated transcription (Latin):
nȩ norꝰ. tales iuste se etiã q̃siti ñ offer̃. ne uideant᷑ ñ ȩccłasticos laboresuelle
suscipe:s honores ãbire: cũ dignitas ȩccłastica nec ambienda sit. nec uitan-

Expanded text:
ales juste se, etiam quaesiti, non offerunt: ne videantur non ecclesiasticos labores velle suscipere, sed honores ambire, cum dignitas ecclesiastica nec ambienda sit nec vitanda.
Abbreviated transcription (Latin):
Honorib ⁊ ĩpiis ĩ hiabant : rex fieri noluit. Carnales filios siłmũ bonũ
putabant : tale cõiugiũ ꝓlẽq cõtẽpsit. Cõtu melias suꝑ bissime hoyre¬
bant : om̃e gnꝰ cõtumeliar̃ sustinuit. Iniurias. itolerabiles. ẽẽ. arbrie᷑¬
M Quȩ maior ĩturia. ꝗͣ iustũ ĩnocentẽq̃ dãpnari : Dolores corporis exec̃bant̃
flagellatꝰ atq eruciatꝰ. ẽ. M ori metuebant: morte multatꝰ. ẽ. Ingnomini¬
osissimũ mortis g̃nꝰ erucẽ putabant: crucifixꝰ. ẽ. Omĩaq̃ hrecupientes ñre¬
cte uiuebamꝰ carendo inlia fecit. Om̃ia q̃ uitare cupientes abstudio deuia-¬
ea ꝙͥ ille contepsit: aut fugiunt᷑ eaq̃ ipse sustinuit. Dota itaq uita eiꝰ. ĩ t̾ris
ꝑ hoiẽm quẽ susciꝑe dignatꝰ ẽ. disciplina moꝵ fuit. Resurrectio uõ. eiꝰ a
mortuis nicħ hoĩs ꝑire nat̾ȩ. cũ oiã salua st̃do. satis indicauit.⁊ quẽ ad¬

Expanded text:
honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit; carnales filios magnum bonum honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit; carnales filios magnum bonum putabant: tale coniugium prolemque contemsit; contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit; iniurias intolerabiles esse arbitr: quae maior iniuria quam iustum innocentemque damnari? dolores cOrporis execrabantur: flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiaea quae ille contempsit, aut fugiuntur quae ille sustinuit. 32. Tota itaque vita ejus in terris, per hominem, quem suscipere dignatus est, disciplina morum fuit. resurrectio uero eius a mortuis nihil hominis perire naturae, cum omnia salua sunt deo, satis indicauit, et quemad
Abbreviated transcription (Latin):
tueri t psã ueritatẽ. corporeisq sensib deditis. quã excelsũ locũ int̾ crea¬
turas habeat humana nata. ꝙ ñ solũ uisibilr̃. hã id potãt ĩ alioͦ. ethereo
corpore ad nr̃oꝵ aspectuũ tołantiã tẽꝑato. s hoĩb ĩ uõ hoĩe apparuit.
Ipsa enĩ natã suscipienda erat. q̃ lib̾anda. Et nequis forte sexsꝰ asuo se¬
creatore cõtẽptũ putaret : uirũ suscepit. natꝰ. ex femina. ẽ. Ni cħ egit
tẽpꝰ lib̾ tatis illuxerat. ⁊ oportune iã hoĩ suadebat᷑. atq salubrit̃ qͣm lib̾o
ẽẽt creatꝰ. arbritrio. Miraculis cõciliauit fidẽ dõqͥ. erat: passione hoĩ
ȩtatib hõ. Itẽ aquã ĩumũ cõu̾surꝰ: dic̃ ut dĩ. recede ame mulier. Michi
⁊tͥiquid ẽ. Nõdũ uenit hora mea. Cũ aũt ueniss horaqͣ. ut hõ moreret᷑.
de cruce cognitã matre cõmendauit discipło. quẽ p̃cet̾is diligebat. Sa
tellites uoluptatũ diuitias ꝑnitiose popłi appetebant : pauꝑ. eẽ. uoluit

Expanded text:
tueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum visibiliter nam id poterat et in aliquo aethereo corpore, ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato, sed hominibus in vero homine apparuit. Ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. Et ne quis forte sexus a suo creatore se contemptum putaret, virum suscipit, natus ex femina. Nihil egit tempus libertatis illuxerat, et opportune jam homini suadebatur atque salubriter, quam libero esset creatus arbitrio. Miraculis conciliavit fidem Deo qui erat, passione homini aetatibus homo. Item aquam in vinum conversurus ut Deus, dicit, Recede a me, mulier: mihi et tibi quid est? Nondum venit hora mea . Cum autem venisset hora, qua ut homo moreretur, de cruce cognitam matrem comtellites uoluptatum diuitias perniciose populi appetebant: pauper esse uoluit;
Abbreviated transcription (Latin):
litudinib ĩdictis. ĩ factis. in sac̃m̃tis ad om̃e aĩȩ instructionẽ. ex̾ citati¬
onẽq accomodatꝰ. qͥd aliud ꝗͣ rõalis disciplinȩ regłam ĩpleuit: Nam
⁊ misti̾oꝵ expositio adea dirigit᷑ quȩ aꝑtissime dicta st̃. &si ea tantũ. eẽnt. que
facillime in telligunt᷑ : nec studiose q̃reret᷑. nec suauit̾ ĩueniret utritas. Neq
siee̾nt ĩ scripturis sac̾m̃ta. ⁊ ĩ sacͣm̃tis ñ. ee̾nt. signacła uĩtatis. satis cũ cogni¬
tione actio conueniret. Dc̃ uͦ. qm̃ pietas timore ĩ choat̃. caritate ꝑficitur:
popłs timore constrictꝰ tẽpore seruitutis ĩ ueti̾. lege. multis sacͣm̃tis ho¬
tura canebat᷑. Que uͥ uenit ab ipsa dĩ sapientia hoĩe assũpto: ĩlibtatẽ¬

Expanded text:
 exercitationemque accommodatus, quid aliud quam rationalis disciplinae regulam implevit? Nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur, quae apertissime dicta sunt. Et si ea tantum essent quae facillime intelliguntur, nec studiose quaereretur, nec suaviter inveniretur veritas. Neque si essent in Scripturis sacramenta , et in sacramentis non essent signacula veritatis, satis cum cognitione actio conveniret. Nunc vero quoniam pietas timore inchoatur, charitate perficitur; populus timore constrictus tempore servitutis in veteri Lege multis Sacramentis tura canebatur. Quae ubi venit, ab ipsa Dei Sapientia homine assumpto, a
Abbreviated transcription (Latin):
Quid gͥfaciã q̃sote: Nõne istis ratioi̾b cõficipotest aiãs nr̃as nͣ eẽ i cor¬
porib Quod si ita ẽ nne uͥ sim nescio: Quis enĩ mͥ eripit quod ego
ipse aiã sũ  M. Meꝑt̾bare: ac mag̾ bono animo facito sis. Ista enĩ cogita¬
tio. ⁊ c̃sid̾atio ad nos metipsos inuitat: ⁊qͣntũ licet auellit a corpore.
ab sub̃dũ. ñ tam̃ doctissimi hoĩnes quib id placuerit defuer᷑: neq nc̃
arbitror deeẽ. S ut ipse intelligis. res ẽ subtilissima: ⁊ ad qͣm cernendã
m̃tisaties satis purganda ẽ. Ic̃ attende potiꝰ quid aliud afferas: qͦ con¬
uincas animã uł longã uł latã eẽ. uł quid eiꝰmodi. Nã illud argu¬
m̃tũ tuũ detangendo sensu sentis ñ attingere uĩtatẽ: nec ualere aliqͥ

Expanded text:
ur faciam, quaeso te? Nonne istis rationibus confici potest, animas nostras non esse in corporibus? quod si ita est, nonne ubi sim nescio? Quis enim mihi eripit, quod ego ipse anima sum? A. Ne perturbere, ac magis bono animo facito sis. Ista enim cogitatio et consideratio ad nosmetipsos nos invitat, et quantum licet avellit a corpore. absurdum, non tamen doctissimi homines, quibus id placuerit, defuerunt, neque nunc arbitror deesse: sed, ut ipse intelligis, res est subtilissima, et ad quam cernendam mentis acies satis purganda est. Nunc attende potius quid aliud afferas, quo convincas animam vel longam vel latam esse, vel quid ejusmodi: nam illud argumentum tuum de tangendi sensu, sentis non att
Abbreviated transcription (Latin):
Ad huc apłs laudẽ diuinȩ caritatis amplificans ad iungit. ⁊ dicit Si distribue¬
ro in cibos pauꝑum om̃s facultates meas: ⁊ si tͣdid̾o corpꝰ meũ ita ut ardeam.
caritatẽ aut̃ ñ habuero: nicħ m ꝓdest. Nec ĩmĩto Sienĩ ñ qͥd s ꝓt̃ qͥd faci
amꝰ in illa ultima examinatione querendũ ẽ: elemosinȩ uł tͣditio corporis in
mortẽ qͥd ꝓder̃ ñ hab entib caritatẽ. Ipsa gͦ habenda ẽ: ipsa sectanda : si ne
qͣ nec ȩlemosinȩ nec occisio corporis. nec illa omĩa suꝑiꝰ dicta uł alia quęuis
remanebit. nec deerit aliqͥd boni. qͥb caritas omĩs inqͥnam̃ti mundatio
q bonoꝵ omiũ mat̾ affuerit: qm̃ qͥdẽ si caritas patiens ẽ. benigna. ẽ. ñ emulat᷑¬

Expanded text:
3. Adhuc Apostolus laudem divinae caritatis amplificans, adjungit et dicit: Si distribue3. Adhuc Apostolus laudem divinae caritatis amplificans, adjungit et dicit: Si distribuero in cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum, ita ut ardeam; caritatem aueleemosynae, vel traditio corporis in mortem, quid proderunt non habentibus caritatem? Ipsa ergo habenda est, ipsa sectanda, sine qua nec eleemosynae, nec occisio corporis, nec illa omnia superius dicta, vel alia quaevis remanere poterit, nec deerit aliquid boni, quibus caritas, omnis inquinamenti mundatio, et bonorum omnium mater affluxerit. Quoniam quidem si caritas patiens est, benigna est, si non aemulat
Abbreviated transcription (Latin):
se ad uisionẽ dĩ ꝑdurerit. Seterũ ꝓpħia. ⁊ misterioꝵ omĩũ notitia. uł scien-¬
tia. nec ñ ⁊ ipsa fides. uł cetera talia q̃ ñ ꝑ fectioni fideliũ. s: fragilitati necessaria
uident᷑ udicant᷑. ĩ illa ꝑfectione scõꝵ qua incaritate radicati intendunt. ꝑ ue¬
nientib necessaria eẽ ñ poter̃. cũ illis ĩ cõꝑabilit̾ meliora acꝑfectiora successerint:
qi nec ꝓpħia ibi opꝰ erit. cũ ad illud qͦd futurũ ꝓmittebat in pleta ꝑ duxerit: nec
scientia quȩ uelut luc̾na q̃dã in huiꝰ scłi nocte fideles illuminat. cũ in illiꝰ uitȩ
die ꝑpetuo sol uiuus refulserit: nec misti̾oꝵ notitia aut ipsa fides necessaria
erit. qñdo adea quȩ ꝑmisti̾a significabant᷑ ⁊credebant᷑ ex fide ꝑfectioxpĩana
ꝑuenerit. Caritas uõ hic qͥdẽ necessaria ẽ. q̃ nos seꝑat adiabolo. purificat apec¬
cato. reconciliat dõ: s ibi ꝑfecta erit. cũ ꝑfectos d̾o aqͦ ẽ eis donata conuinꝰxerit.

Expanded text:
se ad visionem Dei perduxerit. Caeterum prophetia, et mysteriorum omnium notitia, vel scientia, nec non et ipsa fides, vel caetera talia, quae non perfectioni fidelium, sed fragilitati necessaria judicantur, in illa perfectione sanctorum, quo in caritate radicati nientibus necessaria esse non poterunt, cum illis incomparabiliter meliora ac perfectiora successerint. Quia nec prophetia ibi opus erit, cum ad illud quod futurum promittebat, impleta perduxerit; nec scientia, quae velut lucerna quaedam in hujus saeculi nocte fideles illuminat, cum in illius vitae die perpetuo Sol vivus justis effulserit; nec mysteriorum notitia, aut ipsa fides necessaria erit, quando ad ea quae per mysterium significabantur, et credebantur ex fide, perfectio Christiana pervenerit. Caritas vero hic quidem necessaria est, quae nos separat a diabolo, purificat a peccato, reconciliat Deo; sed ibi perfecta erit, cum perfectos Deo, a quo est donata, conjunxerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ gaudet suꝑ iniqͥtatẽ. congaudet aut̃ ueritati. si omĩã suffert. omĩa credit.
omĩa sꝑat. omĩa sustinet: eos in qͥb fuerit. omĩb his bonis q̃ habet inꝑtit &¬
quid illis eẽ potest in hac uita ꝑfectiꝰ. qͥ tantis habundant caritate inse regnan¬
te uirtutib u Gł in de qñ uidemꝰ aliquos patientiȩ mole fundatos. ĩ concussũ
pectꝰ seuientib malis opponere. habundatia scȩ benignitatis affectos. bonũ
suũ cũ omib uelle hab̾e cõmune. ñ aliqͥb ardentis inuidiȩ facib coinqͥnari.
ñ agere ꝑperã.s simplicit̃ cũ om̃ib qͥb libet puritatẽ ex hib̾e. nullo fastu

Expanded text:
suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet ; et eos in quibus fuerit, omnibus his bonis quae habet impertit: quid illis esse potest in hac vita perfectius, qui tantis abundant, caritate in se regnante, virtutibus? 4. Proinde quando videmus aliquos patientiae mole fundatos inconcussum pectus saevientibus malis opponere; abundantia sanctae benignitatis affectos, bonum suum velle cum omnibus habere commune, non aliquibus ardentis invidiae facibus coqui; non agere pe
Abbreviated transcription (Latin):
tellectualis ab omĩ peccato purgata atq ex omĩ parte sana¬
nom̃ accepit. Qͦd si ita ẽ : illa uita ubi d̃s uideri potest. ipsa cõtẽpla¬
tiua credenda ẽ. Inp̾senti etenĩ uita miseriis errorib.q plenissi¬
hoc appellat c̾tẽplatiua: uidendꝰ.ẽ. Nec ĩmerito. Sienĩ uid̾e
dm̃. sũmũ solidũq ẽ. gaudiũ. sũmũ uͦ gaudiũ p̃miĩ bene¬
uidebunt. uͥ sine fine gaudebunt. Ibi gaudebunt: ubi p̾miũ
reportabunt Ibi recepturi st̃ p̾miũ: ubi ñ solũ deuictis s etiã
finitis hostib triũphabuiit. Ibi triũphabunt: ubi ulteriꝰ hostẽ

Expanded text:
tellectualis ab omni peccato purgata, atque ex omni parte sananomen accepit. Quod si ita est, illa vita ubi Deus videri potest ipsa contemplativa credenda est. In praesenti autem vita miseriis, erroribusque plenissihoc appellatur contemplativa, videndus est, nec immerito. Si enim videre Deum, summum solidumque est gaudium suvidebunt, ubi sine fine gaudebunt? Ibi gaudebunt, ubi praemium reportabunt; ibi recepturi sunt praemium, ubi non solum devictis, sed etiam finitis hostibus, triumphabunt; ibi triumphabunt, ubi ulterius
Abbreviated transcription (Latin):
pitior qͣm inꝑitior hab̾e ad agendũ. Magnitam̃ refert: ꝗͣlia sint illa ipsa
quȩ discit. quib quodã mͦ uidet̾ augeri. Nã ut in corpore tria stͣ g̾nã incre¬
m̃toꝵ. unu̾ natãlis necessariũ quo nata̾lis conuenientia in plet᷑ inplet᷑ in¬
mͣbris. alterũ suꝑfluũ qͦ acetis mͣbris integͣ ualitudine augn̾do aliqͥd disere¬
pat: ꝑꝙrint᷑dũ euenit. ut senis digitis nascant᷑ hoi̾nes. ⁊ pleraq alia quȩcuꝰ
pͣtͣ consuetudinẽ nimia sunt. monstruosa numerant᷑ : t̾tiũ naxiũ ꝙ cũ
accidit tumor uocat᷑. Nã etiã sic mͣbra crescere dicunt᷑. ⁊ reuera locũ occu-¬
pant ampliore̾ s ex pugnata bona ualitudine: ita ĩ animo ꝗͣdã qͦsi naturalia
ĩ crem̃ta st̃. cũ honestis ⁊ ad bñ beateq uiuendũ

Expanded text:
itior quam imperitior habere ad agendum. Magni tamen refert qualia sint illa ipsa quae discit, quibus quodammodo videtur augeri. Nam ut in corpore tria sunt genera incrementorum, unum necessarium, quo naturalis convenientia impletur in membris; alterum superfluum, quo a caeteris membris integra valetudine augendo aliquid discrepat, per quod interdum evenit ut senis digitis nascantur homines, et pleraque alia, quae cum praeter consuetudinem nimia sunt, monstruosa nominantur; tertium noxium, quod cum accidit, tumor vocatur; nam etiam sic membra crescere dicuntur, et revera locum occupant ampliorem, sed expugnata bona valetudine: ita in animo quaedam quasi naturalia incrementa sunt, cum honestis et ad bene beateque vivend
Abbreviated transcription (Latin):
fatendũ ẽ. uoluntate cõmitti. N aut̃ recte negat peccasse aĩam. qͥ.
⁊ penitendo enit eã corrigi fatet᷑. ⁊ ueniã penitenti dari. & ꝑseuerantẽ
ĩpeccatis iusta dĩ lege dãpnari. Postremo siñ uoluntate malefacimꝰ.
nemo obiurgandꝰ oĩo. aut monendꝰ ẽ. Quib sublatis xpĩana lex. ⁊ di¬
sciplina oĩs religiõis auferat necẽẽ . ẽ. Uoluntate gͦ peccat᷑ E & qm̃¬

Expanded text:
fatendum est, voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa Dei lege damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus omnino, aut monendus est; quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
i ꝓbare diffõnẽ ꝓtͣ illud uitiũ qͦ aliena conpͣhñdit. N enĩ solus
cu ad dit᷑ mortali roale. Nã ho̾ eͣ aial rõale mortale. Atq ut oĩs
hoͣ aial roͣale mortale e̾: ita omẽ aial rõale mortale hõẽ. Plꝰ con¬
tinendo gͥ suꝑior diffõ uitiosa erat. Bestiã enĩ cũ hoie̾ contine¬
bat. Ista ꝑfectae̾. Mã ⁊ ome̾m hoi̾em: ⁊ nicħ plꝰꝗͣ hoi̾em tenet.
Tenendo eiũ minꝰ ita uitiosa e̾ : siaddas gͣmmaticũ. Quã ꝗͣ enĩ omẽ

Expanded text:
 propter illud vitium quo aliena comprehendit; non enim solus cum additur mortali rationale: nam homo est animal mortale rationale; atque ut omnis homo animal rationale mortale est, ita omne animal rationale mortale homo est. Plus continendo ergo superior definitio vitiosa erat, bestiam enim cum homine continebat: ista perfecta est; nam et omnem hominem, et nihil plusquam hominem tenet. Tenendo autem minus, ita vitiosa est si addas grammaticum; quanquam enim omne
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ eam ꝑitior cũ discusseris: corrige. Inueneramꝰ enĩ eam cũ diffõ sensus
se enĩ ueru̾ẽ oĩs sensꝰ passio corporis ẽ animã nͣ latens: utuerũẽ oiͣs
hõ aĩal mortale e̾ at ut falsũ ẽ. omẽ aĩal mortale hõe᷑. qr id ẽ⁊ bestia:
ita falsũ ẽ. Ois passio corporis ñ latens animã: sensꝰeͣ qi ncͣ nob̾ ungues
crescunt neq aiam latet. id enĩ scimꝰ. neq id sentimꝰ: s coniectatione
cognoscimꝰ. Quẽ ad modũ gͥ illi diffoiꝰ hois ut ꝑficeret᷑ additũ ẽ rõale.¬

Expanded text:
 eam peritior cum discusseris, corrige: inveneramus enim eam cum definitio sensus se enim verum est, omnis sensus passio corporis est animam non latens; ut verum est, omnis homo animal mortaleita falsum est, omnis passio corporis non latens animam, sensus est; quia nunc nobis ungues crescunt, nec animam latet, id enim scimus; neque id sentimus, sed conjectatione cognoscimus. Quemadmodum ergo illi definiti
Abbreviated transcription (Latin):
longa. aut lata aut tale aliqͥd cogitanti: potest occurrere.a. Sig nich
test ut multa sint magni estimanda q̃ istis carent: s ñ continuo ex hoege.¬
nere aĩam ẽe credendũ puto. &. Scio istuc nob̾ enodandũ restare: & hoc
me de inceps explicaturũ ꝑiiserã. Uerũ qi res subtilissimaẽ. et longe
qͦ dã necessario cireuitu defatigatꝰ. egre tolleres aliqͣnto te tardiꝰ ad idꝙ
cupis puenire. Nã sabste q̃ro: utrũ corpꝰ ullũ putes eẽ ꝙñ ꝓsuomͦ. habeat¬

Expanded text:
longa, aut lata, aut tale aliquid cogitanti potest occurrere. A. Si igitutest, ut multa sint magni aestimanda, quae istis careant; sed non continuo ex hoc genere animam esse credendum puto. 6. A. Scio istud nobis enodandum restare, et hoc me deinceps explicaturum promiseram: verum quia res subtilissima est, et longe quodam necessario circuitu defatigatus, aegre tuleris aliquanto te tardius ad id quod cupis pervenire. Nam prius abs te quaero, utrum corpus ullum putes esse, quod
Abbreviated transcription (Latin):
neq sentiri posst̃. neq omĩno corpora ẽe recte existimari. Hic mͥ uolo apias
quid tu sentias. ad Prsus ñ dubito corpora ouĩa his carere ñ posse. &. luid
illud : potes cogitare ista tria ñ eẽ. nͥ in corporib: d. Nintelligo qͦmͦ eẽ alibi
possint .m. Ergo animã ñ putas ẽe aliud ꝗͣcorpꝰ: d. Si etiã uentũ corpꝰ ẽe¬
confitem̃: negare ñ possũ corpꝰ mͥ aũmnã uicdi. Mã talealiquid eã cõgito ẽẽ.M.
Corpꝰ quidẽ uentũ eẽ tã concedo: ꝙͣ s defluctu int̾roges. Nã nicħ aliud qͣm

Expanded text:
neque sentiri possunt, neque omnino corpora esse recte existimari. Hinc mihi volo aperias quid tu sentias. E. Prorsus non dubito corpora omnia his carere non posse. A. Quid illud? potes cogitare ista tria non esse nisi in corporibus? E. Non intelligo quomodo alibi esse possint. A. Ergo animam non putas esse aliud confitemur, negare non possum corpus mihi animam videri: nam tale aliquid eam esse cogito. A. Corpus quidem ventum esse tam concedo, quam si me de fluctu interrogares. Nam nihil aliud q
Abbreviated transcription (Latin):
t̾pitudo: honor ẽ ac triũpbꝰ illoꝵ. N sit nob̾ religio t̾rarũ cultꝰ et aquar̃
qr istis lucidior. ẽ. ⁊ purior eaer etiã caliginosus. quẽ tam̃ colere ñ debemꝰ.
Nõ sit nob̾ religio etiã purioris aeris. ⁊ serenioris cultꝰ: ꝙr luce ab sente in¬
dimꝰ et ex stinguimꝰ. colere utiq ñ debemꝰ. N sit nob̾ religio cultꝰ corpor̾
ethereoꝵ atq cȩlestiũ quȩ ꝗͣuis oĩb cet̾is corporib recte p̃ponant᷑: melior

Expanded text:
 Non sit nobis religio terrarum cultus et aquarum; quia istis purior et lucidior est aer, etiam caliginosus, quem tamen colere non debemus. Non sit nobis religio etiam purioris aeris et serenioris cultus: quia luce absente indimus et exstinguimus, colere utique non debemus. Non sit nobis religio cultus corporum aethereorum atque coelestium, quae quamvis omnibus caeteris corp
Abbreviated transcription (Latin):
dem̃tis . ẽ. crede colendã. Dsit nob̾ religio humanoꝵ oꝑm cultꝰ. M eliores st̃
enĩ ipsi artifices qui talia fabricant᷑. quos tam̃ colere ũ debemꝰ: N sit nob̾
debemꝰ. N sit nob̾ religio cultꝰ hoũ mortuoꝵ. qr si pie uixer̃. ñ sic habent
ut tales querant honores. s a nob̾ illũ coli uolunt. qͦ illuminante letant᷑
meriti sui nos. eẽ eseruos. Nonorandigͦ st̃ ꝓpt̾ imitationẽ. ñ ad orandi
pt̃ religionẽ. Di aut̃ male uixer̃ ubic̾q st̾. ñ st̾ colendi. N sit nob̾ religio

Expanded text:
em in eodem: « Non sit nobis religio humanorum operum cultus: meliores enim sunt ipsi artifices, qui talia fabricant, quos tamen colere non debemus. Non sit nobis deo non sit nobis religio cultus hominum mortuorum, quia si pie vixerunt non sic habentur ut tales quaerant honores, sed illum a nobis coli volunt, quo illuminati laetantur meriti sui nos esse consortes. Honorandi ergo sunt propter imitationem, non adorandi propter religionem. Si autem male vixerunt, ubicunque sint, non sunt colendi. Quod colit ergo
Abbreviated transcription (Latin):
caritate. Quȩ cũ ita sint: hortor uos homines carissimi & ꝓximi mei
meq ipsũ hortor uob̾c̃. ut ad id. qͦ nos ꝑsapientiã suã ds̃ hortat̃. qͣnta pos¬
sumꝰ celeritate cͣramꝰ. P diliganiꝰ mundũ. qm̃ omĩa q̃ ĩmundo st̃ c̃cu¬
piscentia carnis. & c̾cupiscentia oculoꝵ. ẽ ⁊ ãbitio scłi. Ndiligamꝰ ꝑ
carnis uoluptatẽ corrũꝑe. atq corrũpi: ne ad miserabiliore doleꝵ
ĩ potestatẽ dem̃ humiliandi. uĩciendi. ubandi. Nõ diligamꝰ uisibilia spe¬

Expanded text:
. Quae cum ita sint, hortor vos, homines charissimi et proximi mei, meque ipsum hortor vobiscum, ut ad id quo nos per sapientiam suam Deus hortatur, quanta possumus celeritate crnis, et concupiscentia oculorum est, et ambitio saeculi . Non diligamus per carnis voluptatem corrumpere atque corrumpi, ne ad miserabiliorem corruin potestatem demur, humiliandi, vinciendi, verberandi. Non diligamus visibilia spe
Abbreviated transcription (Latin):
etiã illud un̾ linea ducit᷑. ⁊ si figa nͣdũ sit cuiꝰ mediũ intelligamꝰ: Illud enĩ
dico lincȩ pͥncipuĩ: aquo ĩ cipit longitudo. ꝙ uolo sine ulla longitudo intel

Expanded text:
detur etiam illud unde linea ducitur, etsi figura nondum sit cujus medium intelligamus? Illud enim dico lineae principium a quo incipit lon
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ intꝰ ẽ. ⁊ ea ꝑfruentes quantũ ĩ hac uita q̃unt. Deinde accipuit̃
actionis facilitatẽ ꝑuicatia posita. scientes maiorẽ. eẽ. faciliorẽq
sentiunt: postremo etiã quietẽ corporis abstinendo abhis reb sine
qͥb agi hec uita potest. Ita gͦtant ꝗͣm suauis ẽ. dñs Nec erit dubiũ
quidpꝰ hac uitã futurũ sit: & ꝑfectioĩs suȩ fide. spe. caritate. nutͥunt᷑.
Phac̾ aũt uitã & cognitio ꝑficiẽt. qr ex parte nc̃ scimꝰ. cũ aũt uene¬
rit qͦđ ꝑfectũ.ẽ. ñ erit ex parte. & pax omis ad erit.: nẽ enĩ lex alia
ĩm̃bris meis repugnat legim̃tis meȩ s lib̾abit nos de corpore
damꝰ adũsario dũ cũ illo sumꝰ ĩuia : & tota sanitas ⁊ nulla ĩ digñtia
& nulla fatigatio aderit corpori. qͥa corruptibile hoc. tẽpore atq ordi¬
ne suo qͦ resur rectio carnis fut᷑a. ẽ : induct̾ ĩ corruptione. Nõ mirũ

Expanded text:
quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt. Deinde accipiunt quae intus est, et ea perfruentes quantum in hac vita queunt. Deinde accipiunt actionis facilitatem pervicacia posita, scientes majorem esse facilioremque sentiunt: postremo, etiam quietem corporis, abstinendo ab iis rebus sine quibus agi haec vita potest; ita gustant quam suavis est Dominus. Nec erit dubium quid post hanc vitam futurum sit; et perfectionis suae fide, spe, charitate nutriuntur. Post hanc autem vitam et cognitio perficietur; quia ex parte nunc scimus, cum autem venerit quod perfectum est, non erit ex parte : et pax omnis aderit; nunc enim alia lex in membris meis repugnat legi mentis meae, sed liberabit nos de corpore cum adversario, dum cum illo sumus in via: et tota sanitas, et nulla indigentia, et nulla fatigatio aderit corpori; quia corruptibile hoc, tempore atque ordine suo quo resurrectio carnis futura est, induetur incorruptione . Non mirum
Abbreviated transcription (Latin):
nemꝰ. ⁊ãbulemꝰ cũ dies p̃sto ẽ: nenos tenebrȩ cõp̃bendant. Festinemꝰ
a scda morte lib̾ar. uͥ nemo. ẽ. qͥ memor sit dĩ: & ab inferno. ubi
nemo cõfitebit᷑ dõ. S miserrimi hoiẽs qͥb cognita uilescunt &
nouitatib gaudent. libentiꝰ discunt qͣm norunt. cũ cognitio sit
finis discendi. & qͥb uł ẽ. facilitas actionis. libentiꝰ certant qͣm uĩ¬
cunt. cũ uictoria sit finis c̾tandi. & qͥb uil.ẽ. corporis salꝰ. ma¬
lunt uesci qͣm satiari. & malunt frui genitalib m̃bris. qͣm nul¬
lã talẽ cõmotionẽ pati. In ueniunt᷑ & qui malunt dormire. ꝗͣ
ñ dormitare. cũ om̃is illiꝰ uoluptatis finis sit ñ esurire. ac sitire. &
ñ desidare cõcubitũ. & ñ. eẽ corpore fatigato. Qr̃ qui fines ipsos de¬
sid̾ant : pͥꝰ curiositate carent. cognoscentes eã. eẽ. c̾tã cognitionẽ

Expanded text:
nemus et ambulemus cum dies praesto est, ne nos tenebrae comprehendant , festinemus nemus et ambulemus cum dies praesto est, ne nos tenebrae comprehendant , festinemus a secunda morte liberari, ubi nemo est qui memor sit Dei: et ab inferno, ubi nemo confitebitur Deo . Sed miseri homines, quibus cognita vilescunt, et novitatibus gaudent, libentius discunt quam norunt, cum cognitio sit finis discendi. Et quibus vilis est facilitas actionis, libentius certant quam vincunt, cum victoria sit finis certandi. Et quibus vilis est corporis salus, malunt vesci quam satiari, et malunt frui genitalibus membris quam nullam talem commotionem pati; inveniuntur etiam qui malunt dormire quam non dormitare: cum omnis illius voluptatis sit finis, non esurire ac sitire, et non desiderare concubitum, et non esse corpore fatigato. 103. Quare qui fines ipsos desiderant, prius curiositate carent, cognoscentes eam esse certam cognitionem
Abbreviated transcription (Latin):
tas. Hec ẽ. acẽporalib adȩt̾na reg̾ssio. & ex uita ueteris hoĩs in nouũ ho¬
minẽ reformatio. Quid ẽ. aut̃ uñ hõ cõmemnorar ñ possit aduirtutes
capessendas qñ deipsisuitiis potẽst: Quid enĩ appetit curiositas nͥ
cognitionẽ. q̃ certa eẽ. ñ potest nͥ rerũ et̾narũ & eod mͦ se sẽꝑ habentiũ :
Quid appetit suꝑ bia nͥ potentiã. q̃ refert᷑ ad agendi facilitatẽ qͣm non¬
ñ ĩuenit nͥ. anima ꝑfecta dõ subdita. & ad eiꝰ regnũ sũma caritate
cõu̾sa : Quid appetit uoluptas corporis nͥ qͥetẽ quȩ ñ. ẽ. nͥ uͥnulla . ẽ. in¬
digentia & nulla corruptio: Cauendi st̃ gͦ inferiores inferi. id est
pꝰ hac̃ uitã pęnȩ gͣuiores: uͥ nulla potest. eẽ cõmemoratio ueritatis
qr nulla rõcinatio. Idõ nulla ratiocinatio: q ñ eã ꝑfundit lum̃
uerũ ꝙ illuminat omẽm hoiẽm uenientẽ in hunc mundũ. Qr̾ fest¬

Expanded text:
tas . Haec est a temporalibus ad aeterna regressio, et ex vita veteris hominis in novum hominem reformatio. Quid est autem unde homo commemorari non possit ad virtutes capessendas, quando de ipsis vitiis potest? Quid enim appetit curiositas nisi cognitionem, quae certa esse non potest, nisi rerum aeternarum et eodem modo se semper habentium? Quid appetit superbia nisi potentiam, quae refertur ad agendi facilitatem, quam non invenit anima perfecta nisi Deo subdita, et ad ejus regnum summa charitate conversa? Quid appetit voluptas corporis nisi quietem, quae non est nisi ubi nulla est indigentia et nulla corruptio? Cavepost hanc vitam poenae graviores, ubi nulla potest esse commemoratio veritatis, quia nulla ratiocinatio; ideo nulla ratiocinatio, quia non eam perfundit lumen verum  quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum  , quare festi
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ aliqͣm quoc̃q casu delati solitudinẽ. uͥtam uiuẽ ualen̾t. gignerent filiũ
nͥ ut parentes ei dabant. ita gesta signa redditurũ: S tam̾ puer par¬
uus: ne id qͥde̾ posset. Qͣre: illa ratio manet in tegra. Quid enĩ refert

Expanded text:
in aliquam quocumque casu delati solitudinem, ubi tamen vivere valerent, gignerent filium nses, nisi ut parentes ei dabant, ita gestu signa redditurum? Sed tamen puer parvus ne hoc quidem posset: quare illa ratio mea manet integra. Quid enim refert
Abbreviated transcription (Latin):
dre ridiculũ ẽ. Cuod enĩ eranime corpꝰ meminise aliqͥd eredi aut intellis
potest: es. eeministine tande urb̃ mediolanensus .D. Salde memini
m Dc̃ gꝰ quia eiꝰ facta m̃tio ẽ recordaris quanta ⁊ qͣlis d. Recordor sane. aeni

Expanded text:
re ridiculum est. Quid enim? exanime corpus meminisse aliquid credi, aut intelligi potest? A. Meministine tandem urbis Mediolanensis? E. Valde memini. A. Nunc ergo quia ejus facta mentio est, recordaris quanta et qualis sit? E. Recordor sane, ac ni
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ.Rationẽ aut̃ habet hõ: ꝑ quã uix ad scientiã ꝑuenit᷑. S ut
concedã facile ꝑueniri : quid nos ad iuiuab̾ rõ ratio ut bestiis nos
anponendos putemꝰ. cũ ille habeant scientiã.⁊ hanc pluris ꝗͣ ratio-¬
ced̾e : aut nicħ recusare qͥnmͥ merito anͣponant᷑. S ꝙͣso explica
illud ꝙ decane ulixis coͬmemoraui. qͣle na̾sit. Ma eiꝰ ad miratione
cõiotꝰ: tã ĩmanit᷑ latraui.o. Quid aũt hoe putas eẽ nͥ uiꝰ qͣndam sen

Expanded text:
rationem. Rationem autem habet homo, per quam vix ad scientiam pervenitur. Sed ut rationem. Rationem autem habet homo, per quam vix ad scientiam pervenitur. Sed ut concedam facile perveniri; quid nos adjuvabit ratio, ut bestiis nos anteponendos putemus, cum illae habeant scientiam, et hanc pluris quam ratiocedere, aut nihil recusare, quin mihi merito anteponantur. Sed, quaeso, explica illud, quod de cane Ulyssis commemoravi, qualenam sit: nam ejus admiratione commotus tam inaniter latravi. A. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ralib ocłis om̃ĩs qui aspic̃ uidet. Quod: ĩtenebris facile ani̾adũtimꝰ.
Exqͦ liquet ut opinor: aliud eẽ aspectũ: aliud uisionẽ. Quȩ duo: in
mͣte: rationẽ ⁊ scientia noĩnamꝰ. nͥ qͣte ad u̾sꝰ hȩc mouet : aut paruͣ
dilucide ista clistincta arbitraris.d. ꝑ mͥ hec disti̾ctio placet: ⁊ uelibent᷑
assentior. M. Wide gͦ. ncͥ utrũ aspicere nos putes ut uideamꝰ. anuide
ut aspiciamꝰ.D. hic̃ uͦ nec cecꝰ quidẽ quisꝗͣ dubitauerit: aspectũ eẽ. ꝓptͣ
uisionẽ: ñ uisione̾ ꝓptͣ aspectũ.M.Eatendũ gͦ uisionẽ pluris eẽ quã
aspectũ eẽ. pendendã. A. fatendũ omĩno. M. Ergo: ⁊ scientia pluris
ꝗͣ rationẽ. D. Conseqͣns uideo.M.Placet ne tͥ meliores. aut feliciores
eẽ hoĩb bestias: D. au̾tat ds̃ ta ĩmane̾ am̃tia. Mꝯ. Lecte sane exorru¬
sti: s ad id nos cogͣ sentnͣtia tua. Dixisti enĩ eas hab̾e scientiã: ⁊ nͣ hab̾e

Expanded text:
ralibus oculis omnis qui aspicit, videt; quod in tenebris facillime animadvertimus. Ex quo liquet, ut opinor, aliud esse aspectum, aliud visionem; quae duo in mente rationem et scientiam nominamus. Nisi quid te adversus haec movet, aut parum dilucide ista distincta arbitraris. E. Per mihi haec distinctio placet, et libenter assentior. A. Vide ergo nunc, utrum nos aspicere putes, ut videamus; an videre, ut aspiciamus. E. Hinc vero ne caecus quidem quisquam dubitaverit, aspectum esse propter visionem, non visionem propter aspeam. E. Fatendum omnino. A. Ergo et scientiam pluris quam rationem. E. Consequens video. A. Placetne tibi meliores aut feliciores esse hominibus bestias? E. Avertat Deus tam immanem amentiam. A. Recte sane exhorruisti; sed ad id nos cogit sententia tua: dixisti enim eas habere scientiam, et non habere
Abbreviated transcription (Latin):
posuit.S ułe sensꝰ. ea qͥb tales delectant᷑ animȩ accedente ꝯsuetudi¬
ne. cuiꝰ magnauis ẽ: potest di senere. Atq eo faciliꝰ: ꝙ anima beliar
mag̾ corpori affira ẽ : cuiꝰ stͣ illi sensꝰ quib utit᷑ aduictũ uoluntatẽq
se acorpore qͣntũ potest. ⁊ ea qͥ intꝰẽ libentiꝰ fruit᷑ uoluptate. Quan-¬
toq in sens declinat mag̃: tanto similiore᷑ hoi̾em pecori facit. Inde
ẽ ꝙ etĩ pueri uagientes. qnͣto alieniores aratione st̃: tanto facilius
discernunt sensu etiã contactũ. coniunctionẽq nutritiũ. nec odorẽ
aliar᷑ posst̾ sustinere: eũ qͥl consuetudo ñ fuit. Quã obrẽ quãuis alud
exalio ĩciderit : libent᷑ tam̃ ĩeo sermone demoror. qͦ ad monet᷑ anima
nese ult̾ qͣm necessitas cog̃: refundat in sensꝰ. s ab his potiꝰadse ipsa

Expanded text:
 accedente consuetudine cujus magna vis est, potest discernere; atque eo facilius, quod anima belluarum magis corpori affixa est, cujus illi sunt sensus quibus utitur ad victum voluptatemque, se a corpore quantum potest, et ea quae intus est, libentius fruitur voluptate; quantoque in sensus declinat, tanto magis similiorem hominem pecori facit. Inde est quod etiam pueri vagientes, quanto alieniores a ratione sunt, tanto facilius discernunt sensu etiam contactum conjunctionemque nutricum, nec odorem aliarum possunt sustinere, cum quibus consuetudo non fuit. 55. Quamobrem, quamvis aliud ex alio inciderit, libenter tamen in eo sermone demoror, quo admonetur anima, ne se ultra quam necessitas cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsa
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ si parua st̃ corpora in quib apparent. paruas ap̃parere:
queq alia ingñtia apud sepossit imaginari: Uolo enĩ cogites paulo
diligentiꝰ qͣnta & quã multa memoria nrã contineat: quȩ utiq amima
continet᷑. Qui gͦ fundꝰ ẽ. qͥ sinꝰ. q̃ in m̾sitas q̃ possit hec cape. cũ &e cã tantã
qͣntũ corpꝰe. supior rõ docuisse uideat᷑  d. Ndõ inuenio quid responded
nec satisexplicare possũ qͣntũ me ista moueant. Et multũ me ipsũde¬
rideo qui supiori rõni ca̾cito consenserã: ut existo corporis mͦ. qͣnta sit
anima t̾minarẽ. S. a gͦ iam tibi cale aliquid ecr uidetur. qͣlis uentẽ:¬

Expanded text:
corporum, si parva sunt corpora in quibus apparent, parvas apparere. quaeque alia ingentia apud se possit imaginari? Volo enim cogites paulo diligentius, quanta et quam multa memoria nostra contineat, quae utique anima continentur. Qui ergo fundus est, quantum corpus est superior ratio docuisse videatur? E. Non invenio quid respondeam, nec satis explicare possum, quantum me ista moveant: et multum me ipse derideo, qui superiori rationi tam cito consenseram, ut ex isto corporis modo quanta sit anima terminarem. A. Non ergo jam tibi tale aliquid videtur, qualis vent
Abbreviated transcription (Latin):
quã istar᷑ pluris pendis. ⁊ quã eui p̃ponis.: d. Quis dubit& eã pͥstare
adqͣm sit ꝑueniendũ: m. seũ sint duȩ res qͣdã. scientia ⁊ ratio: per
scientia̾ ꝑuenimꝰ ad rationẽ. an ꝑrationẽ ad scientia D. Utraq res
sibimet qͣntũ arbritror ita nexa ẽ: ut ꝑ alterutram ad alterã ꝑueni-
scientiam qͣm dicis p̃ cede sine ratione ꝑuenit᷑ : D.Nũꝗͣ hoc dixerim.
mͥ uideris. quid int̾nos suꝑiꝰ conuenerit: eũ rogasse̾. udriui̾ nã putares
tẽ eẽ scientiã: cũ res aliqͣ firma rõne ꝑcipit᷑. Nã respondisti ut opinor.
hac̃ tͥ uideri humanã seientiã. Nc̃ uͦ di̾cis posse hoi̾em hab̾e aliqͣm seien¬
tiã: cũ reͣ nulla ratione ꝑcepit. Quis aut nͣ uideat nich sibi. eẽ. adu̾̃si¬

Expanded text:
ponis? E. Quis dubitat eam praestare ad quam sit perveniendum? A. Ergo cum sint duae res quaedam scientia et ratio, per scientiam pervenimus ad rationem, an per rationem ad scientiam? E. Utraque res sibimet quantum arbitror, ita nexa est, ut per alterutram ad alteram perveniscientiam quam dicis praecedere, sine ratione pervenitur? E. Nunquam hoc dixerim: mihi videris, quid inter nos superius convenerit, cum rogassem utrumnam putares tunc esse scientiam, cum res aliqua firma ratione percipitur. Nam respondisti, ut opinor, hanc tibi videri humanam scientiam: nunc vero dicis posse hominem habere aliquam scientiam, cum rem nulla ratione perceperit. Quis autem non videat nihil sibi ad
Abbreviated transcription (Latin):
Mã utrũq uerũ eẽ. nullo pacto potest.D. hoc eligo: ꝙ paulo ante dtri.
lã illud suꝑiꝰ : temere me dedisse confiteor Cũ eniratione int̾nos
uerũ qͥramꝰ. idq fiat rogando & respondendo. qͦmͦ posset ad sũmã ꝑ
possit ꝙ nesciret᷑: ita ista ratio nͥ inueniret ĩme aliquid cognitũ. qͦ i¬
nitens ad ĩcognitũ ducẽt: nicħ oĩno ꝑilla discere̾. nec eã pͦrs ratiõem
nominare. Quã obrẽ.frustra mͥ nͣ assentiris ante rotionẽ nͣ eẽ in nob
te quidẽ ut in stitui. qͦtiens alicꝰ dati penitet em̃darẽ ꝑmitã. Sed
ne qͣ so abutarisistalicentia : ⁊ neggligent᷑ cũ int̾rogo attendas. ne
assidue male concessa. ꝯͣ dehisqu̾ȩ bene concedunt᷑ dubitare ce
cogant. D Ege pociꝰ ad cetera. quãuis addã uigilantiȩ meȩ quic-¬
quid possũ: nã eme pudet de sentia cadẽ totiens: nũꝗͣ tam̃ detͣrar

Expanded text:
ante dixi: nam illud superius temere me dedisse confiteor. Cum enim ratione inter nos verum quaeramus, idque fiat rogando et respondendo; quomodo posset ad summam peposset quod nesciretur? Ita ista ratio nisi inveniret in me aliquid cognitum, quo innitens ad incognitum duceret; nihil omnino per illam discerem, nec eam prorsus rationem nominarem. Quamobrem frustra mihi non assentiris ante rationem necessario esste quidem ut institui, quoties alicujus dati poenitet, emendare permittam: sed ne, quaeso, abutaris ista licentia, et negligenter, cum interrogo, attendas; ne assidue male concessa, etiam de iis quae bene conceduntur, dubitare te cogant. E. Perge potius ad caetera: quamvis enim addam vigilantiae meae quidquid possu
Abbreviated transcription (Latin):
fundatȩ humilitatis assũptione dãpnantes. uincłis ȩtñȩ dãpnationis ab sol¬
ui. Quod qͣlit̃ fieri possit. sup̃ iã diximꝰ: cũ deipsa suꝑbia uñ ꝓcesserit. quo
q̃ in tantũ desuꝑbiȩ fonte manauit: ut diabolꝰ qͥ ꝑsuꝑbiã ꝑut. hoĩnẽ pͥmũ¬

Expanded text:
onis absolonis absolvi. Quod qualiter fieri possit, supra jam diximus, cum de ipsa superbia, unde processerit, quo in tantum de superbiae fonte manavit, ut diabol
Abbreviated transcription (Latin):
do: efferati fortit incachinnando. Onerosi amicis: ĩ festi quietis: ingͣti bñficiis:
⁊ recedit: ac suꝑba corda destituit. l is mał diabolꝰ pastꝰ exultat: ĩuitat᷑ ut
ueniat: suꝑbas m̃tes intrat ut teneat: erigit ut elidat. fouet ut ꝑdat. Qui
in explicabilit̾ de ipsa ꝑditoꝵ captiuitate tripudiat. ut captiuos suos qͦs suꝑ-¬
biȩ uirib sibi subiecit. iure possideat: & omiã illa mala q̃ suꝑiꝰ conp̃hñdi ꝑ illos
qm̃ ñ uiolent᷑ addicti. s sponte cedunt suꝑbiȩ decipientis inꝑio. Qui utiq posst̃
si uoluerint repugnare lib̾ȩ uoluntatis axbitrio. lib̃ati ꝑ donũ scĩ sp̃s ⁊a̾moni¬
ci. Uerũtam̃ etiã sitales ad recipiendã salutẽ diuinitꝰ animati spẽ resi piscendi
concipiant. nec se in peccatis suis desꝑando contẽpnant: poter̃ fructuosȩ
satis factioũ medicam̃to sanari. ⁊ suꝑbiã q̃ eos ado suo tumefa ctos excusserat.

Expanded text:
do, effrenati deformiter in cachinno, onerosi amicis, infesti quietis, ingrati beneficiis, us offenditur, et recedit, ac superba corda destituit. His malis diabolus pastus exsultat, invitatur, ut veniat, superbas mentes intrat, ut teneat; erigit, ut allidat; fovet, ut perdat: qui inexplebiliter de ipsa perditorum captivitate tripudiat; ut captivos suos, quos superbiae viribus sibi subjecit, jure possideat, et omnia illa mala quae superius comprehendi, per illos quoniam non violenter addicti, sed sponte cedunt superbiae decipientis imperio, cui utique possint, si voluerint, repugnare liberae voluntatis arbitrio, liberato per donum sancti Spiritus et munii. Verumtamen etiam tales, si ad recipiendam salutem divinitus animati, spem resipiscendi concipiant, nec se in peccatis suis desperando contemnant, poterunt fructuosae satisfactionis medicamento sanari, et superbiam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
bene: ratio ꝙͣ cecũ agit: iudicabit. Qlec̃q id tam̃ sit. plꝰ certe ñ possũ: nͥ forte
aliqͥd meliꝰ cũ disputamꝰ ĩm̃tẽ diuinitꝰ uenerit. Sed agamꝰ si placet more
nrõ: ut duce ratione. tu tipsi respondeas Ac pꝰ ꝗͣramꝰ: utrũ crescentis cũ

Expanded text:
it: qualecumque id tamen sit, plus certe non possum, nisi forte aliquid melius cum disputamus, in mentem divinitus venerit. Sed agamus, si placet, more nostro, ut duce ratione tu tibi ipse respondeas. Ac prius quaeramus, utrum crescentis cu
Abbreviated transcription (Latin):
aliud. ẽ. aer. aliud aqua: iꝰtũ.ẽ. ut alit̃ ĩatre. alit̃ ĩ aqͣ. sentiat᷑. Qrͣ oculꝰ recte.
ad hoc enĩ factꝰ ẽ. ut tantũ ualeat: s animꝰ ꝑu̾se. cui ad cõtẽplandũ sũmã pul¬
chritudinẽ. mens nͣ oculꝰ factꝰ. ẽ. Ille aũt uult m̃tẽ cõu̾tere ad corpora ocłos
ad dm̃. Querit enĩ intelligere carnalia. & uide spũalia: qͦd fieri ñ potest
Qrͣ ista ꝑu̾sitas corrign̾da. ẽ : qr nͥ fecerit qͦd sursũ. ẽ. deorsũ. ⁊ ꝙ deorsũ. ẽ.

Expanded text:
aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; aliud est aer, aliud aqua, justum est ut aliter in aere, aliter in aqua sentiatur. Quare oculus recte; ad hoc enim factus est ut tantum videat: sed animus perverse, cui ad contemplandam summam pulchritudinem mensad Deum. Quaerit enim intelligere carnalia, et videre spiritalia: quod fieri non potest. Quare ista perversitas corrigenda est, quia nisi fecerit quod sursum est deorsum, et quod deorsum e