comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uinceris ubi promiseris considera : ł quibus promiseris : leuitam uidisti sed
minister est xp̃i. Vidisti illum ante alta reministraro. Ergo crrographũ
tuum tenetur: Non interra sed incelo: Considera ubi capies sacramenta
celestia. Si hic corpus est xp̃i hic & angeli constituti sunt. Vbi corpus ibi aqui¬
le legisti in euangelio ubi corpus xp̃i: Ibi& aquile uolare consuerunt
t terrena fugiant caelostia petant. Quare hoc dico : quia homines angeli
quicum que adnuntiant xp̃m & in angelorum ad scis si uidentur locum
Quomodo ÷ accipebabtis terationem : lohannes natus ex iuro & muliere
Attamenaudi quiangelus ẽipse. Ecoemit to angelum meum. ante faciẽ
tuam& parauit uiã tuam. antete. Accipe alud malehiael at prop&o
Quia lcrbia sacerdotis. custodiunt scientiam & legem. exquirunt ex ore ipsi¬

Expanded text:
vinceris. 6 et 7. Ubi promiseris considera, vel quibus promiseris. Levitam vidisti, sed vinceris. 6 et 7. Ubi promiseris considera, vel quibus promiseris. Levitam vidisti, sed minister est Christi. Vidisti illum ante altaria ministrare. Ergo chirographum tuum tenetur non in terra, sed in coelo. Considera ubi capias sacramenta coelestia. Si hic corpus est Christi, hic et angeli constituti sunt. Ubi corpus, ibi et aquilae, legisti in Evangelio . Ubi corpus Christi, ibi et aquilae volare consuerunt; ut terrena fugiant, coelestia petant. Quare hoc dico? Quia et homines angeli 351 quicumque annuntiant Christum, et in angelorum adscisci videntur locum. Quomodo? Accipe Baptistae rationem. Joannes natus erat ex viro et muliere; attamen audi quia angelus est et ipse: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuam, et praeparabit viam tuam ante te . Accipe aliud Malachiae prophetae: Quia labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem exquirunt ex ore ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
huio peccatadonentur quo pote seẽ comparatio : Ideo propter gratia mope¬
pi&atis &erne ut dicas. xp̃i enĩ bonus odor sumusdõ: Quemad modũ¬
ad fontemingres sus es consideraquo suideris quidlocutussis considera
ropetediligenter: Oc curri tibileuita Ocurrit prbt unctus est quasiath¬
letaxp̃i quasi luc tam huuis scłi luctaturus. P rofeffus estluctaminis tui
certamina Qiuiluctatur hab& quo d spered ubi certamen ibr corona
luctans inseđo sed coronaris axp̃o & procertaminib scłi coronaris : Nam& si i ncelo
premium. hio tam̃ meritum premii collocatur. Quandote inter rogauit abre
sermonistui: & num quantibi excedat tuaeseries cautionis: Sicrrografbm
homini dederis: teneris obnoxius. ut pecuniam eius accipiaes teneris a sfcric¬
tus & reluc tantemte fenerator astringit. ad quaeillic tua cautione con¬

Expanded text:
huic peccata donentur, quae potest esse comparatio?, ideo propter gratiam opehuic peccata donentur, quae potest esse comparatio?, ideo propter gratiam opepietatis aeternae, et ut dicas: Christi enim bonus odor sumus Deo, quemadmoduad fontem , ingressus es: considera quos videris, quid locutus sis considera, repete diligenter. Occurrit tibi levita, occurrit presbyter: unctus es quasi athleta Christi, quasi luctam hujus saeculi luctaturus, professus es luctaminis tui certamina. Qui luctatur, habet quod speret: ubi certamen, ibi corona. Luctaris in saeculo, sed coronaris a Christo, et pro certaminibus saeculi coronaris? Nam etsi in coelo praemium, hic tamen meritum praemii collocatur. 5. Quando te interrogavit: Absermonis tui, et nunquam tibi excidat tuae series cautionis. Si chirographum homini dederis, teneris obnoxius, ut pecuniam ejus accipias: teneris astrictus, et reluctantem te fenerator astringit; si recusas, vadis ad judicem, atque illic tua cautione con
Abbreviated transcription (Latin):
esacramentis quae accepistis sermonem. MENTIS LIBER PRI MVS¬
adorior cuiusrationem non putaui ante permitti in xp̃iano enimu roprima
est fides ldeorethomae fideles dicuntur: quib abti ⁊ atisunt: It pater nr̃ abrahaõ
ex fideiustificatus non ex operibus. Ergo hac cepistis babtis inum credidistis
efas est enim mealiud estimare : Ne qua enimuocatus esses ad gratiam ni sidig¬
numtexp̃s suagratia iudicas sed: Ergo quidegimus sabbato  nempcaꝑti¬
onem: quemrsteria celebrata sunt aꝑtionis: Quandotibiaures tecigit & na
tus & tetigit nares eius & hos eius. Aures quia suidus erat õsquiamutus & at
Effeteo quod est ad aperire hebraicum uerbum est quod latine dradaperire
deo tibi sacerdos aures tetigit: ut ad perirentur aurestuae ad sermonem
& adeloquium sacerdotis: Sed dicis mihi. Quare naros qͣua mutuserat
Ostetigit quic eloqui non poterat: sacramenta celestia & uocem accipere
axp̃o & ibi quia uirihic quia mulieres babti ⁊ antur & non eadem quan¬

Expanded text:
sacramentis quae accepistis, sermonem adorior, cujus rationem non oportuit ante praemitti; in christiano enim viro prima est fides. Ideo et Romae fideles dicuntur qui baptizati sunt: et pater noster Abraham ex fide justificatus est, non ex operibus . Ergo accepistis baptismum, credidistis. Nefas est enim me aliud aestimare; neque enim vocatus esses ad gratiam, nisi dignum te Christus sua gratia judicasset. 2. Ergo quid egimus sabbato? Nempe apertionem: quae mysteria celebrata sunt apertionis, quando tibi aures tetigit sacetus, et tetigit aures ejus et os ejus: aures, quia surdus erat; os, quia mutus, et ait: Ephpheta . Hebraicum verbum est, quod Latine dicitur adaperire. Ideo ergo tibi sacerdos aures tetigit, ut aperirentur aures tuae ad sermonem, et ad alloquium sacerdotis. 3. Sed dicis mihi: Quare nares? Ibi quia mutus erat, os tetigit; ut quia loqui non poterat sacramenta coelestia, vocem acciperet a Christo. Et ibi, quia vir; hic, quia mulieres baptizantur, et non eadem
Abbreviated transcription (Latin):
tionis quas su pra diximus. tamen plerũq & in uno psalmo omnes istat
orationis partes inueniuntur quomodo in hoctauo psalmo inueni¬
uidebocaelos openidigitorumtuorum Hoc est caelo suidebo lunam
& stellas quae tufundasti. Vtiq noncaolum dicit uidebo seduidebo
caelos in quibus incipit alboscero gram̃ &splendor caclostis Hossibi cae¬
los tunc promitebat proph&adari quaecae lestem grã ad nõ merorent᷑
Lunam & stellas qua& ufundasti. luna mecła stellas caelestis gratiae ro

Expanded text:
tionis quas supra diximus ; 386 tamen plerumque et in uno psalmo omnes istae tionis quas supra diximus ; 386 tamen plerumque et in uno psalmo omnes istae orationis partes inveniuntur, quomodo in octavo psalmo invenividebo coelos tuos, opera digitorum tuorum: hoc est, coelos videbo, lunam et stellas, quas tu fundasti . Utique non coelum dicit videbo, sed videbo coelos, in quibus incipit albescere gratia et splendor coelestis. Hos sibi coelos tunc promittebat Propheta dari, qui coelestem gratiam a Domino mererentur. Lunam et stellas quas tu fundasti: lunam Ecclesiam, stellas vocat sanctos co
Abbreviated transcription (Latin):
dibusdĩ sic deb& indĩ laude desinere Habes hoc inoratione dominica
Paternrt̃ quies incaelis. Lausdĩ quod paterna predicatur in eo pi¬
&atis gloria. Lausdĩ quia iicaelis habitat non interris Peter nrt̃
quies incaelis scĩ fic& ur nomentuum. Id est ut scĩ fic& seruossuos
Nonenimillius scĩficatur in nobis quando praedicant᷑ homines xp̃iani
Ergo obtantis est sũ fic&ur nomentuum. adueniat regnũtuum
sostalactio at uinobis at pognunxp̃i sias linobiss g̃ ne lo cu babare
aduer sarius non potest culpa non regnat. sed regnat urtus regnat pudici¬
tia regnat deuotio. deindefiat uoluntastua si cut incaelo & interra
Paneñ inrm̃ cotadianum da nobis hodie haec postulatio maxima est
tuo indulgentiam p&as &nepatiaris nos iiduci hitemptationem
sedliberanos amalo. quae se quuntur audi quid dicat sacerdos
Aliud psalmorum dauid lic& unus libellus sit habens eas uirtutes ora¬

Expanded text:
dibus Dei, sic debet in laudem desinere. 24. Habes hoc in oratione Dominica: dibus Dei, sic debet in laudem desinere. 24. Habes hoc in oratione Dominica: Pater nostri qui es in coelis . Laus Dei est, quod pater praedicatur: in eo pietatis gloria. Laus Dei, quia in coelis habitat, non in terris. Pater noster qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum, id est, ut sanctificet servos suos; nomen enim illius sanctificatur in nobis, quando praedicantur homines christiani. Ergo optantis est, sanctificetur nomen tuum. Adveniat regnum tuum . Postulatioadversarius non potest. Culpa non regnat, peccatum non regnat: sed regnat virtus, regnat pudicitia, regnat devotio. Deinde: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie . Haec postulatio maxima est tuo indulgentiam petas. Et ne patiaris non induci in tentationem: sed libera nos a malo . Quid sequitur? Audi quid dicat sacerdos:Aliud: Psalmorum David licet unus libellus sit, habens eas virtutes ora
Abbreviated transcription (Latin):
ri iustitiae sicut ꝓph& a memorauit. Deide unde debeas icipere:
dacmhi si uelis hominem rogare & sicincipias damihi ecceillud quod
teparo : Nonne arrogans uid&ur oratio : It ideo iichoari orttio deb&
adĩ laude utrogos omni potentem dm̃ cui possibilia sunt om̃a qui ha¬
b& uoluntatoꝵi praestandi sequitur obsecratio sicut apł docuit di¬
Prima ergo ortio laudem E dob& haberedĩ: secunda supplicationẽ
Tertia postulationem. Quartagratiarum actionom Nondebes
quasi famolicus ad crbum decrbo incipere: sedantea laudibus dĩ
Vnde & oratores istis apientes hanc habent disciplinam ut uidicem
fautorem sibi prestent: bicipiunt alaudibus eius ut beniuolum sibi
fuciant cognitorem Deinde paulatim incipiunt rogare iudicẽ
ut patienter dignaur audire Audi& tertio postulationem suam
de promere quid p&at exprimere. Quarta quomodo coepit alau¬

Expanded text:
ri justitiae, sicut propheta memoravit . 22. Deinde unde debeas incipere. ri justitiae, sicut propheta memoravit . 22. Deinde unde debeas incipere. Dic mihi, si velis hominem rogare, et sic incipias: Da mihi, ecce illud quod te peto; nonne arrogans videtur oratio? Et ideo inchoari oratio debet a Dei laude, ut roges omnipotentem Deum, cui possibilia sunt omnia, qui habet voluntatem praestandi. Sequitur obsecratio, sicut Apostolus docuit di. Prima ergo oratio laudem debet habere Dei: secunda supplicationem; tertia postulationem: quarta gratiarum actionem. Non debes quasi famelicus ad cibum de cibo primum incipere, sed ante a laudibus Dei. 23. Unde et oratores isti sapientes hanc habent disciplinam, ut judicem fautorem sibi praestent: incipiunt a laudibus ejus, ut benevolum sibi faciant cognitorem. Deinde paulatim incipit rogare judicem ut patienter dignetur audire. 385 Audet tertio postulationem suam depromere, quid petat exprimere. Quarto quomodo coepit a lau
Abbreviated transcription (Latin):
diam debeit tempere Maxime quandorationẽ a cirdit : ne ꝓtub&
animũ suũ indignatio. Neirȩ quidẽ furor inpediatoratio pemtuã
M agis placido accedepectore. Qui depimirasceris seruus peccauit:
Tuaccedis ad orationem ut tibi tua delicta donentur daliu in dig¬
naris : hoc est sine ira Nunc de disceptatione udeamus¬
Alterdelucro alter debͥnort alter de cupiditate & putat quod eũ
ds̃ possit audire. Etideoquando oras: dicuna humapos p̃ferrete
conuenit. Similiter &mulieres inquid uoboorare non iactantes
uersationẽ & incredulus scc̃uertat ad gratiã xp̃i houal& mulierisgraui¬
quod prudentis uiri serma frequent opertie i Ergomulier inquit non inorna¬
tu capillorum non iitortus crinibus ornamentum suum hab&. sedo
iatione excorde puro Ubi est absconditus cordis homo quisemꝑ est apud
dm̃ locuples Habesergo in quosis diues. in quodiuiti & suae pudiciti ae
sunt & iastitatis bifulae fides deuotio & misericordia hisunt thesau¬

Expanded text:
et temperare, et maxime quando ad orationem accedit; ne 384 perturbet animum tuum indignatio irae, ne quidam furor impediat orationem tuam: sed magis placido accede pectore. Quid enim irasceris? Servus peccavit? Tu accedis ad orationem, ut tua tibi delicta donentur, et al indignaris. Hoc est, sine iraalter de lucro, alter de honore, alter de cupiditate; et putat quod eum Deus possit audire. Et ideo quando oras, divina humanis praeferre te convenit. 21. Similiter et mulieres, inquit, volo orare non jactantes nversationem, et incredulus se convertat ad gratiam Christi . Hoc valet mulieris graviquod et prudentis viri sermo frequenter operatur. Ergo mulier, inquit, non in ornatu capillorum, non in tortis crinibus ornamentum suum habeat, sed in oratione ex corde puro; ubi est absconditus cordis homo, qui semper est apud Deum locuples . Habes ergo in quo sis dives. In Christo divitiae tuae pudicitiae sunt et castitatis infulae, fides, devotio, et misericordia. Hi sunt thesau
Abbreviated transcription (Latin):
autem euuangelistas. Alios uero pastores & doctores : Nonigitur mihi
apłorumgloriam uindico: Quis enim hoc Nisi quos ipse filius elegitdĩ:
Non proph& arum gratiam in uirtutem euuangelistarum : Non pastorũ
circum ospectionem sed tantum modo. bitentionem & diligentiam circascrip¬
tu ras diuinas opto ad sequi quam ultimam posuit apłs inter officia scõrum
Ethanc ipsam ut docendi opos simdicere Vnuser im uerus magister

Expanded text:
vero evangelistas, alios autem pastores et doctores . 3. Non igitur mihi vero evangelistas, alios autem pastores et doctores . 3. Non igitur mihi apostolorum gloriam vindico. 3 Quis enim hoc, nisi quos ipse Filius elegit Dei? Non prophetarum gratiam, non virtutem evangelistarum, non pastorum circumspectionem: sed tantummodo intentionem et diligentiam circa Scripturas divinas opto assequi, quam ultimam posuit Apostolus inter officia sanctorum, et hanc ipsam ut docendi studio possim discere. Unus enim verus magister
Abbreviated transcription (Latin):
Onarrogans uideri arbitror: sunter filios suscipiam affectum docendi.
cum ipse humilitatis magister dixerit. ̃ Venite filii audite me. timo¬
rem dũ docebouos. In quolic& & humilitatẽ uere cundiae eius spec¬
tare & gratiam : Dicendo enim timorem dñi qui cominunis uid&ur eẽ omnib:
ex pressit insigne documentum uerecundiae : Et tamen cumipsaimor bu¬
tium sapientiaȩ est & effector beatitudinis. qm̃timentes dnm̃ beati sunt :
preceptorem sesapientiae edocende & demonstratorem beatitudinis
adipiscend&e: ẽuidenter significauit. It nosergo adimitandam uere cun¬
diam seduli :ꝰ ad conferendam gratiam nonusur patores quae illȩ sp̃s infudit
sapientiae. Ea perillum nobis manifefiata. & usu comperta : atque exem¬
ploauobis quasiliberis tradimus: Cumiam effugere non possimus offi¬
cium docendi Quod nobis refugientib imposuit sacer dotii necessitudo
dedit enim ds̃ quosdam quidemã p̃bos. quosdam aut proph&as : Alios

Expanded text:
on arrogans videri arbitror, si inter filios suscipiam affectum docendi; cum ipse humilitatis magister dixerit: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos . In quo licet et humilitatem verecundiae ejus spectare et gratiam. Dicendo enim, timorem Domini, qui 2 communis videtur esse omnibus, expressit insigne verecundiae. Et tamen cum ipse timor initium sapientiae sit, et effector beatitudinis quoniam timentes Deum beati sunt, praeceptorem se sapientiae edocendae, et demonstratorem beatitudinis adipiscendae, evidenter significavit. 2. Et nos ergo ad imitandam verecundiam seduli, ad conferendam gratiam non usurpatores, quae illi Spiritus infudit sapientiae, ea per illum nobis manifestata, et visu comperta atque exemplo, vobis quasi liberis tradimus; cum jam effugere non possimus officium docendi, quod nobis refugientibus imposuit sacerdotii necessitudo: Dedit enim Deus quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios
Abbreviated transcription (Latin):
Sedlibera nos amalo. Vde quiddicat & nepatiaris inducinos intempta¬
tionem quamferrenonpossumus. Nondicit non inducat intemptati¬
onem sed quasi ad leta talem uult temptationem quamferre possit
umana conditio & unusque amalo hoc estabinimico a peccato libe¬
retur. Eotens estautem dñs qui abstulit peccatum urm & delictaur̃a
donauit tueri & custo direuos aduersumdi abodi aduersantis insidias
ut non uobis obrepit immicus quicul page nerare consueuit. Sed qui
dõ commitit diabo luntim& Sienum ds̃ pronobis quis contranos
ipsiergolaus agloria. ascłis &Nune & inomina scła scłor hu

Expanded text:
sed libera nos a malo. Vide quid dicat: Et ne patiaris induci nos in tentased libera nos a malo. Vide quid dicat: Et ne patiaris induci nos in tentationem, quam ferre non possumus. Non dicit: Non inducas in tentationem, sed quasi athleta talem vult tentationem, quam ferre possit humana conditio; et unusquisque a malo, hoc est, ab inimico, a peccato liberetur. 30. Potens est autem Dominus qui abstulit peccatum vestrum, et delicta vestra donavit, tueri et custodire vos adversum diaboli adversantis insidias; ut non vobis obrepat inimicus, qui culpam generare consuevit. Sed qui Deo se committit, diabolum non timet; Si enim Deus pro nobis, qui contra nos ? Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
nuite. Hode ergo est quando x p̃sresurgit. heri& hodie ipseest
dimittimus debitoribus nostris Debitum quid estrusi peccatum
Irgosinonacce peris: alieni sẽnoris pucunium nonegeres. Etideo pec¬
caturtibi inputatur. habusti pecuniam. cum qua diues pasceris
Diueseras adimagipem & similitudinemdĩ factus. Per didisti quod
habebas hoc est humili tatem Dum arrogantiã desideras uindicare
Perdidsti pecuniam. sicut adam nudus esfactus. Accepisti adiabolo
debitum quod nonerat necesarium. Et ideoquieras liber in xp̃o debito
factu ses diaboli Cautionem tuã tenebat iimicus: sedeam dñseruci¬
fixit &ssiocruore deleuit. Abstulit debitũ tuũ. Reddit libertatem
Bencergoait & dimitte nobis debita pra sicut & pos dimittimꝰ debito¬
ribus nr̃is. Vide quoddicas. Quomodimitto sic & tudimit te mibi
Sicdimisers bepeconuerus. ut cdimit tatur tibi smondimittis quomoboeũ

Expanded text:
nui te . Hodie ergo est, quando Christus resurgit. Heri et hodie ipse estnui te . Hodie ergo est, quando Christus resurgit. Heri et hodie ipse estdimittimus debitoribus nostris. Debitum quid est, nisi peccatum? Ergo si non acciperes alieni fenoris pecuniam, non egeres; et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem et similitudinem Dei factus : perdihabebas, hoc est, humilitatem: dum arrogantiam desideras vindicare, perdidisti pecuniam. Sicut Adam nudus es factus, accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium: et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diabolo. Cautionem tuam tenebat inimicus: sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit; abstulit debitum tuum, reddidit libertatem. Bene ergo ait, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Vide quid dicas. Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi. Si dimiseris, bene convenit, ut dimittatur tibi: si non dimittis, quomodo eum
Abbreviated transcription (Latin):
nostrac substantiam fulcit. Ideo grecae epiusion dicitur
quodlatinus dixit & quod graecus. utrum que ut ile iudetur.
Grecus utrumque unosermone significauit : latinus cotidianun
dixit si cotidiapus estpapus curpost anpũ illuom sumis quem¬
ad modum greciinoriente facere consuerunt : Accipecotidie quo deoti¬
dietibi prosit siue ut cotidie mere aris accipere. qui non meretur cotidie
accipere non meretur postannum accipere. Quomodo iobscs profiliis
mone peccassent. Ergotuaudis. Quod quotiens cumque offertur
Quiuul pꝰ non hab& medicinam requirit. Vulnus : quia subpeccatosum
Medicina est : caeleste &uepesabile sacramentum. Papem nostrum cotidi¬
apum da nobis hodie. Cotidie siaccipis Coti dietibiodie est. Si tibi
hodie est x p̃stibicotide resurgit. Quom dofilius m̃s est uego hodiege¬

Expanded text:
nostrae substantiam fulcit . Ideo Graece ἐπιούσιος dicitur: nostrae substantiam fulcit . Ideo Graece ἐπιούσιος dicitur: quod Latinus dixit, et quod Graecus, utrumque utile videtur: Graecus utrumque uno sermone significavit, Latinus quotidianum dixit. 25. Si quotidianus est panis, cur post annum illum sumis, quemadmodum Graeci in Oriente facere consuerunt. Accipe quotidie, quod quotidie tibi prosit. Sic vive, ut quotidie merearis accipere. Qui non meretur quotidie accipere, non meretur post annum accipere. Quomodo Job sanctus pro filiis rde, vel in sermone peccassent? Ergo tu audis quod quotiescumque offertur Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile sacramentum. 26. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quotidie si accipis, quotidie tibi hodie est. Si tibi hodie est Christus, tibi quotidie resurgit. Quomodo? Filius meus es tu, ego hodie ge
Abbreviated transcription (Latin):
Egom hoc natus sum &tudicis patriueniat regnum tuum quasi noue perit
sed tuncuqnut regnumdĩ quando cius estigratiam consecuti. Ipse qum
ait. Reguomn dĩ intrauosest. Veniat regnumtuum fiat uoluptas
tua sicut incaelo & interra. Panempos trum cotidianum da pobis
odie Sangui nex p̃i pacificata suntomã ł incaelo ł interra
Sc̃i ficatumest caclum deiectusestdiabolus Vbiuersatur : ubi & homo
quemille de caepit. Hatuoluntastua hos cest sitpax interra
emipa sermonis mei. cum dos ac ramentis tractarem. Diciuobis quodante
uerba xp̃i quod offertur panis dicatur. lb a p̃i uerbade prompta
fuerint lam ponpanis dicitur sed corpus apellatur. Quareergo inora¬
tione dominica quae postea sequitur. ait panem mostrum : Panem
quidest dixit. sede piu siondixit hoc est substantai alem Noniste
panise se quiuadit in carpus sedille panis uite exerpae quianimae

Expanded text:
Ego in hoc natus sum ; et tu dicis, Pater, veniat regnum tuum: quasi non venerit? Sed tunc venit regnum Dei, quando estis gratiam ejus consecuti: ipse enim ait, Regnum Dei intra vos est . Veniat regnum tuum. Fiat voluntas tua, sicut in coelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Sanguine Christi pacificata sunt omnia, vel in coelo, vel in terra sanctificatum est coelum, dejectus est diabolus. Ubi versatur? Ubi et homo, quem ille decepit. Fiat voluntas tua, hoc est, sit pax in terra,is hodie. Memini sermonis mei cum de sacramentis tractarem . Dixi vobis quod ante verba Christi quod offertur, panis dicatur: ubi Christi verba deprompta fuerint, jam non panis dicitur, sed corpus appellatur . Quare ergo in oratione Dominica quae postea sequitur, ait: Panem nostrum ? Panem quidem dixit, sed ἐπιούσιον, hoc est supersubstantialem. Non iste panis est, qui vadit in corpus: sed ille panis vitae aeternae, qui animae
Abbreviated transcription (Latin):
cum mellemeo. Vdes quo d in hoc pane puilla sit a maritudo sedompis
suaintas sit bbiumnumcum lactomeo uides huius modi eẽ lacditiam
quaenullius peccati surdibus polluatur. Quotien scumque eium bibens
spũ qui inebrutur radicatus ixpõ est Itideo praeclara ebrietas quaet
sobrietatemmentis operatur. Hlaec sunt quae desacramentis
percurrimus bteuiter num quid super est nisioratio It nolite
putart mehocris eẽ iurtictis scire quem ammodũ oretis: Apłi
nedocuit discipulossuos. Tunc ait dñsorationem. Pater posterquies

Expanded text:
cum melle meo. Vides quod in hoc pane nulla sit amaritudo, sed omnis cum melle meo. Vides quod in hoc pane nulla sit amaritudo, sed omnis suavitas sit? Bibi vinum meum cum lacte meo. Vides hujusmodi esse laetitiam, quae nullius peccati sordibus polluatur? Quotiescumque enim bibis, Spiritu qui inebriatur, radicatus in Christo est. Et ideo praeclara ebrietas, quae sobrietatem mentis operatur. Haec sunt quae de sacramentisexponit. 18. Nunc quid superest, nisi oratio? Et nolite putare mediocris esse virtutis scire quemadmodum oretis. Apostoli nes docuit discipulos suos. 377 Tunc ait Dominus orationem: Pater noster qui es
Abbreviated transcription (Latin):
laetatur: Hab& hoc in canticis canticorum: letaita in uocatepm
saratum habens coninuium quod dignum caodlesticpuilatione uideatur
Ideoqueait. Descendat frater meus inortum suum &capiat fructun
pomiserarion suarum Que s unt ista pomiserae : lignumaridum factus
eras i adam : sed nimc pergratiam x p̃i pomifere arbor pullulas libenter
accipit dñs ihs̃ & dignatione caelestires pondit ecdesiae suac: Descendi
inquid hortum meum uindemiaur̃ merram cum urguentis Manducaui
panem meui cummelle meo & bibiuinum meumcũ lactemeo Editnquid
statresinei & hebriartini. Vinde miaui merram cum unguentis meis
Quae est is taum demia : cognosctte uipeam &agposcraeuinde miam. Vmeam
plantati quasium demiam fructum dedisti Vndemiauimirramciun
guentis meis. hocest inodorem quam aocepistis. Manduc aui panem meum

Expanded text:
laetatur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, laetatur. Habes hoc in Canticis canticorum. Laetata invocat Christum, paratum habens convivium, quod dignum coelesti epulatione videatur. Ideoque ait: Descendat frater meus in hortum suum, et capiat fructum pomiferarum suarum . Quae sunt istae pomiferae? Lignum aridum factus eras in Adam: sed nunc per gratiam Christi pomiferae arbores pullulatis. 15. Libenter accipit Dominus Jesus, et dignatione coelesti respondit Ecclesiae suae: Descendi, inquit, in hortum, vindemiavi myrrham cum unguentis meis: manducavi panem meum cum melle meo, et bibi vinum meum cum lacte meo. Edite, inquit, fratres mei, et inebriamini . 16. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis. Quae est ista vindemia? Cognoscite vineam, et agnoscetis vindemiam. Vineam, plantati, quasi vindemia fructum dedistis. Vindemiavi myrrham cum unguentis meis, hoc est, in odorem quem accepistis. 17. Manducavi panem meum
Abbreviated transcription (Latin):
esterno sermonr̃t accractatus us que ad sc̃i altaris sacramenta deductuest
et cognouimus sacramentorum istorumfiguram a braeh temporibus
processise quando obtu lit sa crificium sc̃s melchi sed ech Neque
ebreos Vbi sunt quifiliũ dĩdicunt tẽ detem pore mel chis edeh dictũe
diximus quod in altari constituatur calix & panis incalicem in quid
mittur uinum & quid aliudo. aqua sed tumihi dicis. Quo modoergo
mel chisedeh panem & iunumobtulit Qudsibiuult admixtio aquae
hocest aeter nadumitas xp̃i. Sed &iampassio corporalis. illacita uit
hae redemit Parasti incons pectumeomensam aduersus cosquitri¬
bulant inpinguastisno leo capud meur & pculum mcũ hebrians
quam prae clarumest. Venis tiergo ad altart ac cepistigratiã xp̃i
saeramepta es̃ caelestia consecutus. Saud& cecdesia redem ptionem
multorum : & astare sibi familiam cancdditam spiritali exultatione

Expanded text:
esterno sermo noster ac tractatus usque ad sancti altaris sacramenta deductus est. Et cognovimus sacramentorum istorum figuram Abrahae temporibus praecessisse, quando obtulit sacrificium sanctus Melchisedech , neque Hebraeos. Ubi sunt qui Filium Dei dicunt esse de tempore Melchisedech? Dictum e2. Diximus ergo quod in altari constituatur calix et panis. In calicem quid mittitur? Vinum. Et quid aliud? Aqua . Sed tu mihi dicis: Quomodo ergo Melchisedech panem et vinum obtulit? Quid sibi vult admixtio aquae?hoc est, aeterna divinitas Christi, sed etiam passio corporalis: illa creavit, haec redemit. Parasti in conspectu meo mensam adversus 376 eos qui tribulant me. Impinguasti in oleo caput meum; et poculum meum inebrians quam praeclarum est. 14. Venistis ergo ad altare, accepistis gratiam Christi, sacramenta estis coelestia consecuti. Gaudet Ecclesia redemptione multorum, et astare sibi familiam candidatam spiritali exsultatione
Abbreviated transcription (Latin):
& angeli quasi non caclis & dominationes sed in illis caclis dequib dictũ
est Caclie parrant gloriam dĩ Cadum estibi ubiculpacessauit
Caclum estbi ubiftagitia feruntur. Coclumestibi ubipullum mortis est
uulpus Pater nosterques incaclis scĩ ficetur nomeptuum
Quidest scĩficetur qua si obtemus ut sĩ fiaetur illequiait Estore
scĩ quia ego s̃s sum Quas ei aliquid ex pr̃a prae dicatione scĩ fiati¬
ouuis accedait : ponsed scĩ ficetur in nobis ut ad noscius possit scificatio

Expanded text:
et angeli, quasi non in coelis et Dominationes. Sed in illis coelis, de quibus dictum et angeli, quasi non in coelis et Dominationes. Sed in illis coelis, de quibus dictum est: Coeli enarrant gloriam Dei . Coelum est ibi, ubi cessavit culpa; coelum est ibi, ubi flagitia feriantur: coelum est ibi, ubi nullum mortis est vulnus. 21. Pater noster, qui es in coelis: sanctificetur nomen tuum. Quid est, sanctificetur? Quasi optemus ut sanctificetur ille qui ait: Estote sancti, quia ego sanctus sum , quasi aliquid ei ex nostra precatione sanctificationis accedat. Non, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Videsquembreuis otio &omnia plenum uirtutum. Primus sermo
quantȩ sit gratiao. O homosatieintuam nonau debas ad caclum
adtollere Eculostuos interra dirigebas & subito ac cepisti gratiam xp̃i
Om̃a tibipeccata dimissa sunt. ex maloseruofactus est bopnuis filius
saluatiesas. apł ait Nonergo hic arrogantia est sed fides Prȩdicare
quo atꝰ ceperis pon est superbia seddeuotio Ergo adiolleo culos ad patrẽ
quiteporla uacrum genuit ad patreinquite filiumredemit. & dic pat̃
poster bopa prae sumptio sed moderata. Patremdicis quasi filius sed polo
tibis petialiter aliquidumdicare solius xp̃i spetialis est pater. Nobao anpib
b commupeestpater quia illum genuit. poscraeauit. Dicergo & tuꝑ
gratiam pater noster ut filius cẽmertaris. Eclesia contuitu. & oon¬
sideratione te ipsecom mepdat. Pater nosterquies incaclis. Quid est
& ubique habes quod super cados celorum stt sit dñs sit. quasi non incalis

Expanded text:
Vides quam brevis oratio, et omnium plena virtutum? Primus sermo, quantae gratiae? O homo, faciem tuam non audebas ad coelum attollere, oculos tuos in terram dirigebas; et subito accepisti gratiam Christi, omnia tibi peccata dimissa sunt: ex malo servo, factus es bonus filius: vati estis , Apostolus ait. Non ergo hic arrogantia est, sed fides: praedicare quod acceperis, non est superbia, sed devotio. Ergo attolle oculos ad Patrem, qui te per lavacrum genuit, ad Patrem qui noster. Bona praesumptio, sed moderata. Patrem dicis quasi filius: sed noli tibi specialiter aliquid vindicare. Solius Christi specialis est Pater, nobis omnibus in commune est Pater; quia illum solum genuit, nos creavit. Dic ergo et tu per gratiam: Pater noster; ut filius esse merearis. Ecclesiae contuitu et consideratione te ipse commenda. 20. Pater noster, qui es in coelis. Quid est ominus . Et ubique habes quod super coelos coelorum Dominus sit, quasi non in coelis
Abbreviated transcription (Latin):
beat inse omnipotentẽ spm̃. Dicit enimsalomon. quia omni¬
um artifex docuit mesapientia. Est enĩ in easps intellegentiȩ :¬
scs unicus multiplex subtilis bonus mobilis dissertus ⁊ bamacula᷑
manifestus in uiolabilis bonum amans actus prouidens: possibilis
munificus benignus stabilis integer: sine solititudine : qui ominia
potest: om̃a spectat. & peromnia penetrans. spirituũ intellegi

Expanded text:
beat in se omnipotentem Spiritum; dicit enim Salomon: Quia omnibeat in se omnipotentem Spiritum; dicit enim Salomon: Quia omnium artifex docuit me Sapientia . Est enim in ea Spiritus intelligentiae, sanctus, unicus, multiplex, subtilis, bene mobilis, disertus, immaculatus, manifestus, inviolabilis, bonum amans, acutus, providens, possibilis, munificus, benignus, stabilis, integer, sine sollicitudine, qui omnia potest, omnia spectans, et per omnia penetrans spirituum intelligi
Abbreviated transcription (Latin):
usurpare ⁊ quod ñ docent scriptum omni potentẽ. Et enim xpm̃ sipra
dociumꝰ & in io hannis euu angelistae a poca lipsi & in nacharide
proph&ia : & in enuangelio significatum. Quȩ siquis recensenda
putast superiora reuoluat & rep&at tamen quodibi propter
congestionen testimoniorum pene praeterĩ dicant: De quopu¬
tent dictiũ qđ amospro ph&auit. sicenim scriptumest. Ons qui
a scensionẽ suam & reꝓmissionẽ suã superterrã confirm at. Qui
aduocata quam maris & effundit eam. superfaciem terrȩ a
On somps nomenest ei. Nonne haec om̃a hifilici intellegunt
conuienirae: Quiterram descendens tetigit. in passione comino
rat : Sed quidde filio laboro cum &iam spm̃ om̃nipotentem secrip¬
tura testaturs Scriptũ ẽ enĩ. Uerbo dni caelifirmatisunt &spũ
oris eius omis uirtuseorum Et desa pientia scriptum est ⁊ quiͣ ha¬

Expanded text:
usurpare, quod non docent scriptum? Omnipotentem etenim Christum supra usurpare, quod non docent scriptum? Omnipotentem etenim Christum supra docuimus , et in Joannis evangelistae Apocalypsi, et in Zachariae prophetia, et in Evangelio significatum. Quae si quis recensenda putat, superiora revolvat et repetat. 115. Tamen quod ibi propter congestionem testimoniorum pene praeterii, dicant de quo putent dictum, quod Amos prophetavit; sic enim scriptum est: Dominus qui ascensionem suam, et repromissionem suam super terram confirmat: qui advocat aquam maris, et effundit eam super faciem terrae, Dominus omnipotens nomen est ei. Nonne haec omnia in Filium intelligunt convenire, qui terram descendens tetigit, in passione commovirat? 116. Sed quid de Filio laboro, cum etiam Spiritum omnipotentem Scriptura testetur? Scriptum est enim: 730 Verbo Domini coeli firmati sunt, et Spiritu oris ejus omnis virtus eorum . Et de Sapientia scriptum est quia ha
Abbreviated transcription (Latin):
nitas omni potentia atq: maiestas. Talisergo qualis ese ds̃ suauidet᷑
ima gine: unde oport& ut imaginem eius tale credes qualise st ds̃ Na si
imagini dera has & utiqs eius cuius imagoest ui debitureẽ dec ractũ
Siminorem imaginem credas minords̃ apparebit imagine Qua¬
lemenim aestim aueris imaginem : talistibi uidebitur. hic cuius in ui¬
sibilisest imago . Quime uid& uid& & patrem. Aut qualem aesti¬
maderis eum cułsimaginẽ eẽfilium credis: talistibine cessario filius
aestimandus est. Vnde quia increatus pater increatus & filius Quia ñ
uerbo tam̃ nibil impediri quominus unius naturae atq substantiae
xpm̃ cũ patre eẽ credamꝰ Quod siunius naturae : utiq unuss poten¬
tiȩ qui quidẽ locus aut dificiꝰo ẽ : ad refellenda studia ꝑfidorũ
Quomodo nͣegant ommnipotentem xp̃m. quod scriptum est quiuolint

Expanded text:
nitas, omnipotentia atque majestas. Talis ergo qualis est Deus, sua videtur nitas, omnipotentia atque majestas. Talis ergo qualis est Deus, sua videtur in imagine. Unde oportet ut imaginem ejus talem credas, qualis est Deus. Nam si imagini detrahas, et utique ei, cujus imago est, videbitur esse detractum: si minorem imaginem credas, minor Deus apparebit in imagine. Qualem enim aestimaveris imaginem, talis tibi videbitur is, cujus invisibilis est imago. Dixit imago: Qui me videt, videt et Patrem . Et qualem aestimaveris eum, cujus imaginem esse Filium credis; talis tibi necessario Filius aestimandus est. Unde quia increatus Pater, increatus et Filius; quia non eo verbo tamen nihil impediri quominus unius naturae atque substantiae Christum cum Patre esse credamus. Quod si unius naturae, utique unius potentiae. 114. Qui quidem locus haud difficilior est ad refellenda studia perfidorum. Quomodo enim negant omnipotentem Christum, quod scriptum est, qui volunt
Abbreviated transcription (Latin):
partem  sed secundum plenitudinem diuinitatis & perfectionẽ
similis sit filius patri. Deniq simultisimiles cursolus filius
imago inuisibilis di dicitur & caratter substantiae eius. Nisi
quia In eo naturae eiusdem unitas & eiusma iestatis ex pres¬
sio est  Alia enim̃ secundum imitationem similitudo alia
secundum naturam. Quod pro positorum exemplorum &iã
uerba indicant. Dicit enim scriptura. Estotesci ut fiant id per
imitationem : hominibus rgo dicitur estote quia non sunt
Dese autem dicit ds̃ quia scs sum  Nonutique proficiente proces¬
su sed manente natura. Deinde ait sapientia. Estote perfecti
Vt incipiant habere quod non habent. Depatre autem dicit sicut
pater uest̃ qui in caelis est ꝑ fectus est. Est ergo per fectus pater quiẽ
go aut̃ dĩ quia oma quae sunt dĩ uidentur infilio. Idẽ sempiter nadiui¬

Expanded text:
partem, sed secundum plenitudinem divinitatis et perfectionem partem, sed secundum plenitudinem divinitatis et perfectionem similis sit Filius Patri. Denique si multi similes, cur solus Filius imago invisibilis Dei dicitur, et character substantiae ejus; nisi quia in eo naturae ejusdem unitas, et ejus majestatis expressio est? 111. Alia enim secundum imitationem similitudo, alia secundum naturam: quod propositorum exemplorum etiam verba indicant; dicit enim Scriptura: Estote sancti; ut id fiant per imitationem. Hominibus ergo dicitur: Estote, quia non sunt: de se autem dicit Deus, quia sanctus sum; non utique proficiente processu, sed manente natura. Deinde ait Sapientia: Estote perfecti; ut incipiant habere, quod non habent. De Patre autem dicit: Sicut Pater vester, qui in coelis est, perfectus est. Est ergo perfectus Pater, qui sgo autem Dei, quia omnia quae sunt Dei, videntur in Filio, id est, sempiterna divi
Abbreviated transcription (Latin):
splendor gloriae & caracter substantiae eius. si diuersa gloria ut illi
dicunt diuersa substantia est: secundum gloriã inquiunt & opera¬
tionem similis est & propterea imagodĩ dicitur filius. Ergosiꝑ
aliqua nonper omnia similis. proparte similis proparte dissimi¬
lis. Huic autem propositioni consequensest. Ot si ex parte simi¬
lis non intoto est proparte sitdi lmago composita. acper hoc sequitur
ut & ipse compositus uideatur. Cuius sit imago composita. Com¬
posita autent si ex parte similitudinem seru& imagoenis expar¬
te similis effe non possit. sed quisimilem secundum unitatemnatura
negant : similem c&eris arbitrantur. Solent enimdicere : cur
putatis quia multum dedit scriptura filio quł ima ginem dixit
us dixerit. Estote perfecti sicut & pater uester qui incaelis est:
per fectus est Nec intellegunt eo ipse astrui quia non secundum.

Expanded text:
splendor gloriae, et character substantiae ejus ; si diversa gloria, ut illi splendor gloriae, et character substantiae ejus ; si diversa gloria, ut illi dicunt, diversa substantia est. 109. Secundum gloriam, inquiunt, et operationem similis est, et propterea imago Dei dicitur Filius. Ergo si per aliqua, non per omnia similis, pro parte similis, pro parte dissimilis. Huic autem propositioni consequens est, ut si ex parte similis, non in toto est, pro parte sit Dei imago composita: ac per hoc sequitur, ut et ipse compositus videatur, cujus sit imago composita. Composita autem si ex parte similitudinem servet, imago ejus ex parte similis esse non possit. 110. Sed qui similem secundum unitatem naturae negant, similem caeteris arbitrantur. Solent enim dicere: Cur putatis quia multum dedit Scriptura Filio, quia imaginem dixit; ctus sum ? Et Filius dixerit: Estote perfecti, sicut et Pater vester qui in coelis est, perfectus est ? Nec intelligunt eo ipso astrui: 728 quia non secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergodi patris dissimilis filiusuerus sed plerique eandem¬
sectam sequentes disputationis genere discordare seputant. ab his
qui dissimilem patri peromnia filium dicunt  Ideo horum quoque
quissimilem dicunt filium sed nonunius substantiae cum patre in¬
atque distantisnaturae: Consequens est ut simili a esse non pos¬
sint. Nisiforte secundum speciem similiadicas. dissimilia se¬
cundum ueritatem: Nam & lactis &niuis & eygni albentis
concolor species est: sed discrepantiam seruat distantis naturae:
nec differentia naturarum speuerum similitudine coloratur
Quomodo ergoisti similemdicunt patrem & filium qui unitatem substan¬
tiae negant : Ansecundum formã & figuram colorem similem putant
sed hȩc corporis sunt hȩc comporis cõposi quandam indicant. Quomodo
aut̃ inuisibilis similitudinem secundum colorem aptamus aut for¬
mam: Aut quomodo creatura potesteẽ similis increato. Quomodo

Expanded text:
quomodo ergo Dei Patris dissimilis Filius verusquomodo ergo Dei Patris dissimilis Filius verussectam sequentes, disputationis genere discordare se putant ab his, qui dissimilem Patri per omnia Filium dicunt. Ideo horum quoque qui similem dicunt Filium, sed non unius substantiae cum Patre, inatque distantis: et quae distantis naturae, consequens est ut similia esse non possint; nisi forte secundum speciem similia dicas, dissimilia secundum veritatem. Nam et lactis et nivis et cygni albentis concolor species est, sed discrepantiam servat distantis naturae; nec differentia naturarum specierum similitudine coloratur. 108. Quomodo ergo isti similem dicunt Patrem et Filium, qui unitatem substantiae negant? An secundum formam et figuram et colorem similem putant? Sed haec corporis sunt, haec compositionem quamdam indicant. Quomodo autem invisibili similitudinem secundum colorem aptamus aut formam? Aut quomodo creatura potest esse similis increato? Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nisiuirilis iuxta femineus que sexus genitalia sulcis. naturalibus
obducat semina Intrauiscera noscit materna formari: It
tameni cum generationis fuerit causa diuersa. Carnistam̃
ginis nonnaturam muttaurt. sed generandi usum nonmhiauit Demi
caro deiarne nata est  ł abut ergo desuo uirgo quod tra der&
quam naturae solempnis iurae transcripsit infetum: ł adem
plenitudinem.sed secundum animae rationabilis : Etut expres
sius dicamus humanȩ nr̃ quẽ& corporis ueritatem: Quid autem
de ipso loquamur adam quicum sit formatus el imoterre: ge¬
nerauit utque filios suȩ consortes naturae participes generis suc¬
cessionis heredes : Diuersa quidem infilus & parente principia
sed humanae. conditionis una natura : Nectamen dissimilitudo
ortus similitudini substantiae prac iudicauit: Similis
ergo filius patri &iam in his quid propter hum anae conditionis
fragilitatem similitudinis plenitudinom habere non possent

Expanded text:
nisi virilis juxta femineusque sexus genitalia sulcis naturalibus nisi virilis juxta femineusque sexus genitalia sulcis naturalibus obducat semina, intra viscera nescit materna formari; et tamen cum generationis fuerit causa diversa, carnis tameginis non naturam mutavit, sed generandi usum novavit. Deniquecaro de carne nata est. Habuit ergo de suo Virgo, quod traderet;quam naturae solemnis jure transcripsit in fetum. Eadem plenitudinem, sed secundum animae rationabilis, et ut expressius dicamus, humani nostrique corporis veritatem. 105. Quid autem de ipso loquamur Adam, qui cum sit formatus e limo terrae, generavit utique filios suae consortes naturae, participes generis, successionis haeredes ? Diversa quidem in filiis et parente principia, sed humanae conditionis una natura; nec tamen dissimilitudo ortus similitudini substantiae praejudicavit. Similis ergo filius patri etiam in his, quae propter humanae conditionis fragilitatem similitudinis plenitudinem habere non possent:
Abbreviated transcription (Latin):
Vulturum similiter & ceterorum secundum genussuum uolatilium.
Quem ad modd̃ autem coeperint esse uolatilitm. tresspecies repperimu
& ortuseorum Causas legimus essediuersas. scriptum est enim. dixis
dñ. Produ cant aque repentia animarum uiuentium & uolatilia
que legisti. quia dixitds̃ auibus. Crescite & multiplicamini. Itique
ex coitum aris & feminȩ generationis Incrementa. precipions: Itaq
aduertimus &iamquae unius generissunt : diuerso modo esse coepisse. Alia de
aquis alia d&erra alia demaris & feminae generationis It unius
tamen baec essenaturae: dissimilitu dinem. que substantiae non habere
Quiduero tam unius naturae quam caronracum dominici corporis
ueritate Diuersistamen ut raque ducta causisorta principuest.
Caro enim dñi spũ inuirgine superueniente generata: non expectauit
uirilis femineiq coitus solempne commertium. Caro uero nostra

Expanded text:
vulturum similiter, et caeterorum secundum genus suum volatilium. vulturum similiter, et caeterorum secundum genus suum volatilium. Quemadmodum autem coeperint esse volatilia, tres species reperimus, et ortus eorum causas legimus esse diversas. 726 Scriptum est enim dixisse Deum: Producant aquae repentia animarum viventium. et volatilia que legisti quia dixit Deus avibus: Crescite et multiplicamini ; utique ex coitu maris et feminae generationis incrementa praecipiens. Itaque advertimus etiam quae unius generis sunt, diverso modo esse coepisse: alia de aquis, alia de terra, alia de maris et feminae generatione; et unius tamen haec esse naturae, dissimilitudinemque substantiae non habere. 103. Quid vero tam unius naturae, quam caro nostra cum Dominici corporis veritate? Diversis tamen utraque ducta causis, diversis orta principiis est. Caro enim Domini Spiritu in Virginem superveniente generata, non exspectavit virilis femineique coitus solemne commercium: caro vero nostra,
Abbreviated transcription (Latin):
quid aliud significatur. Nisi dnm̃ semper osse: quodliterȩ ipsȩ exprimiort
terȩ mutato ordine proptersonum. & compendium decoremq
sermonis Ereo usia quod sempersit ds̃ significat. Ingeniti autem uttu
iuis ł geniti appellatio quomodo sit declarat. Hocest quod non ex aliosit
pater Nec exse filius species hicuid & ur esse diuersa species uti que
disepseta. sedindistqnita diunitas. Quaeris quomodo hoc probare
possit. &iam increaturis ostendam diuersam speciem. Diuersa initia
in plerisque &imamesse substantiam Et scripturis exemplum profe¬
ram. ⁊ Itaque si in his quae mortalia sunt hoc potest conuenire : quem.¬
ad modum. patris & filii & sp̃s diuinitati legem cuiusdam necessitatis in po¬
nunt  Omnia nempae uolatilia euillem generis quęuidentur eusde
utique: & naturae sunt. ut aquilarum. unum genus & una natura est

Expanded text:
quid aliud significatur, nisi Deum semper esse? Quod litterae ipsae exprimuntquid aliud significatur, nisi Deum semper esse? Quod litterae ipsae exprimuntterae mutato ordine propter sonum et compendium decoremque sermonis. Ergo οὐσὶα, quod semper sit Deus, significat: ingeniti autem, ut tu vis, vel geniti appellatio quomodo sit, declarat, hoc est, quod non ex alio sit Pater, nec ex se Filius. Species hic videtur esse diversa. Species utique distincta, sed indistincta divinitas. 101. Quaeris quomodo hoc probari possit? Etiam in creaturis ostendam diversam speciem, diversa initia in plerisque, et unam esse substantiam, et de Scripturis exempla proferam. Itaque si in his quae mortalia sunt, hoc potest convenire; quemadmodum Patris et Filii et Spiritus divinitati legem cujusdam necessitatis imponunt? 102. Omnia nempe volatilia quae ejusdem generis videntur, ejusdem utique et naturae sunt, ut aquilarum unum genus et una natura est,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo hinc naturae. discretionem facias cum sit hoc significatorium
generantis & geniti. signi ficatoria autem: huius modi exprimunt
substantiae qualitatem: Multienim ut dixi filii: sed diuersitas filio
Alios pernaturam alios pergratiam : Multȩ creaturȩ in it sibiles &
uisibiles: In iuisibiles : ut principatus & potestatos throni& dominati¬
ones Vsibiles ut solluna stellae homo terra. Ergodiuersȩ species
& diuersa e creaturarum substantiae sunt. Itaque si uelis proprieta¬
tem naturae alicuius exprimere. aut solem autlunam nomina¬
bis. aut stellas. & sic intellegitur quid sit quod significandum putaueris
dicunt quia multa facta & creata sunt Non propri&atem substantiȩ
iuideris significasse sed speciom qualitatis. Aludonim substantiȩ
aliud qualitas est Denique diximus & alibi Usum ita inter¬
pretatos. latinos ut substantiam dicerent : Vsia autemdi cumdicatur

Expanded text:
ergo hinc naturae discretionem facias, cum sit hoc significatorium ergo hinc naturae discretionem facias, cum sit hoc significatorium generantis et geniti: significatoria autem hujusmodi exprimunt substantiae qualitatem; multi enim, ut dixi, filii, sed diversitas filiorum: alius per naturam, alius per gratiam. 99. Multae creaturae invisibiles et visibiles: invisibiles, ut Principatus et Potestates, Throni et Dominationes: visibiles, ut sol, luna, stellae, homo, terra. Ergo diversae species, et diversae creaturarum substantiae sunt. Itaque si velis proprietatem creaturae alicujus exprimere, aut solem, aut lunam nominabis, aut stellas: et sic intelligitur quid sit, quod significandum putaveris. 100. dicunt; quia multa facta et creata sunt, non proprietatem substantiae videris significasse, sed speciem qualitatis. Aliud enim substantia, aliud qualitas est. Denique diximus et alibi, οὐσίαν ita interpretatos Latinos, ut substantiam dicerent. Οὐσὶα autem Dei cum dicitur,