comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓximi. ut intelligeretur nullã
eẽ aliam dilectionẽ. qͥ quisq dilig̃
se ipsũ. nͥ quod diligit dm̃ Qui enĩ alit̾
se diligit: potius se odisse dicendꝰ ẽ.¬
Nongͥ opus erat ut data de dei dilec¬
tione precepto &̃. se ip̃m homo dilig̾e
iuberetur. cũ in eo diligat se ipm qd̃
diligit dm̃. Debet et ꝓcimum diligere
tamquã se ipm ut quẽ poti̾t hominẽ
uel beneficentie consolatione uł in¬
formatione doctrine uł discipline cho¬
ercione ad ducat ad colendum dm̃. hoc
qui eligit prudens est. qui nulla hĩc
affuctione au̾titur fortis ẽ. qͥ nulla
alia delectacione temꝑans ẽ. qui nul¬
la elatione iustus ẽ. hic st̃ decẽ uirtu
tes in actu in et̾na beatitudine in
effectui. hic in oꝑe. ibi in mercede. ħ
in offitio: ibi infine. ¶Pietas ẽ uerꝰ

Expanded text:
et ut intelligeretur nullam esse aliam dilectionem qua quisque diligit seipsum, nisi quod diligit Deum. Qui enim aliter se diligit, potius se odisse dicendus enon opus erat, ut dato de dei dilectione praecepto etiam se ipsum homo diligere iuberetur, cum in eo diligat se ipsum. quod diligit deum. debet ergo et deum diligeretanquam seipsum, ut quem potuerit hominem vel beneficentiae consolatione, vel informatione doctrinae, vel disciplinae coertione adducat ad colendum Deum. C eligit, prudens est; qui nulla hinc afflictione auertitur, fortis est, qui nulla alia delectatione, temperans est, qui nulla elatione, iustus est. his uites in actu, in aeterna beatitudine in effectu; hic in opere, ibi in mercede; hic in officio, ibi in fine. Cupiditas vero
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosius ita exposuit. Ideo dñi ne¬
mo uidit unquã qr eã que in deo ha¬
bitat plenitudinem diuinitatis ne¬
mo ꝯspexit nemo mente aut ocłis
cõprehendit. Nidit enĩ ad utrũq re¬
ferendum ẽ. Deniq cũ additur uni¬
genitus filius qui ẽ in sinu patͥs ip̃e
narrabit mentiũ magis ꝗͣ oculorũ
uisio declaratur. Sp̃es enĩ uidetur
in libro de uidendo deo de eadẽdis
unigenito qͥ ÷ in sinu pacͥs narratio¬
ne ineffabili creatura rationabił
munda et scã impletur ratione
in effabili quã tẽ ꝯsequemur cum
lis scĩs suis a nobis aut̃ tc̃ ita uidebit᷑
cũ eis facti fuerimꝰ equales. & post
aliquanta exponens sentenciã scĩ ã¬
uita. sicut ista uisibilia q̃ corporali

Expanded text:
Ambrosius ita exposuit: « Et ideo Deum nemo vidit unquam, quia eam quae in Deo habitat plenitudinem divinitatis nemo conspexit, nemo mente aut oculis comprehendit. Vidit enim ad utrumque referendum est. Denique cum additur: Unigenitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse enarravit, mentium magis quam oculorum visio declaratur. Species enim videtur, in libro de videndo Deo, de eadem diUnigenito, qui est in sinu Patris narratione ineffabili, creatura rationabilis munda et sancta, impletur Dei visione ineffabili Quam tum consequemur, cum lis suis sanctis. A nobis autem tunc ita videbitur, cum eis facti fuerimus aequales. » Et post aliquanta exponens sententiam sancti Amvita sicut
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid in facultatẽ uoluntatis. frui
uͦ ẽ uti cũ gaudionꝰ ad huc spei s iã
rei ꝓide omnis qui fruit᷑ utitur.¬
inherere alicui rei ꝑꝑse ipsam uti
autẽ quod inusum uenerit ad id ꝙ
amas obtinendum referre. si tamꝰ
amandum ẽ. Nam usus illicitꝰ ab¬
usus potiꝰ uł abusio nominanda ẽ.¬

Expanded text:
aliquid in facultatem voluntatis: frui est autem, uti cum gaudio, non adhuc spei, sed jam rei. Proinde omnis qui fruitur, utiturinhaerere alicui rei, propter seipsam. Uti autem, quod in usum venerit ad id quod amatur obtinendum referre, si tamen amandum est: nam usus illicitus, abusus potius, vel abusio, nominandus e
Abbreviated transcription (Latin):
uentus sentiatur nͨ nibes se colligãt
qr excessit altitudine sua. tot̃ istũ
aerẽ humidũ in qͦ aues uolant &
nos solebant nescio quoꝵ sacͥfitio¬
rũ causa memorati montis cacu¬
men ascendere & aliquas notas ĩ
puluere scͥbe qͦs alio anno integͣs
inueniebant qd̾ fieri ñ posset
si uentũ aut pluuiã locus ille pa¬

Expanded text:
ventus sentiatur, nec nubes colligantur, quoniam excessit altitudine sua totum istum aerem humidum in quo aves volitant, et nos solebant, nescio quorum sacrificiorum causa, memorati montis cacumen ascendere, et aliquas notas in pulvere scribere, quas alio anno integras inveniebant: quod fieri non posset, si ventum aut pluviam locus ille pa
Abbreviated transcription (Latin):
ad p̾sentis uite indigentiam ꝑti¬
nere: In illa itaq uita et̾na ubi
nos semꝑ sꝑamꝰ futuros et nominĩ
dei scĩficatio. et regnum eiꝰ et uolũ¬
tas eiꝰ in nr̃o sp̃u et corꝑe ꝑfecte
atq in mortalit̾ ꝑmanebunt. Paniᷤ
uͦ cotidianus iõ dictus ẽ. quia hic:
necessarius quantus aĩe carniq a
tribuendus ẽ siue sp̃alit̾ siue car¬
naliter siue utroq legatur mͦ. hic
commissio peccatorum. hic tempta¬
ciones que nos ad peccandum uel
allitiunt uel impellunt. Hic deniq
malum unde cupimꝰ liberari. illic
autẽ nicħ istorum ẽ. Euangelista
uͦ lucas in oratione dñica peticio¬
nes ñ septẽ s quinq complexus ẽ.
commonuit. Nomen quippe di scĩ¬
carnis resurrectione uenturum ẽ¬
de pane cotidiano. de remissione
peccatorum. de temptacione uitan¬
da. relinquens s lib̃a nos a malo uͭ
sciat unusquisq selibari a malo.
quod ñ infertur intemptacionem.
Quod etiã uult hec littera s lib̾a ñ it

Expanded text:
ad praesentis vitae indigentiam pertinere? In illa itaque vita aeterna, ubi nos semper speramus futuros, et nominis Dei sanctificatio, et regnum ejus, et voluntas ejus, in nostro spiritu et corpore perfecte atque inimortaliter permanebunt. Panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius, quantus animae carnique tribuendus est, sive spiritaliter, sive corporaliter, sive utroque intelligatur modo. Hic  est omnis commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum, unde cupimus liberari. Illic autem nihil istorum est. Evangelista vero Lucas in oratione dominica petitiones non septem, sed quinque complexus est. commonuit. Nomen quippe Dei sancticarnis resurrectione venturum esde pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda, relinquens, sed libera nos a malo, ut sciat unusquisque se liberari a malo, ex eo quod non infertur in tentationem. Quod etiam vult haec littera, sed libera. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
ud intellig̾e uibem᷑. nͥ ut corde
recedamꝰ: ne maiꝰ malũ inseꝑa¬
tione bonoꝵ cõmittamꝰ qͣm inma¬
loꝵ ꝯuinctione fugiamꝰ. Sigͦ fres
nugarũ. ꝯsultores. matematicoꝵ.
stis impbate. ut corde recedates.

Expanded text:
ud intelligere jubeamur, nisi ut corde recedamus; ne majus malum in separatione bonorum committamus, quam in malorum conjunctione fugiamus, snugarum, consultores mathematicorumstis, improbate, ut corde recedatis;
Abbreviated transcription (Latin):
stamentum in .xxͣ. iͦi. libros con
nem de hebreo ingretum.Lxx.
interpretes feceriuit. scđm aqͥla¬
terciam ⁊ quartam theodocion
cȩteris sup̃dictis editionib com¬

Expanded text:
stamentum in XXII libros consnem de Hebraeo in Graecum LXX interpretes ediderunt sub Ptoltertiam et quartam Theodotion caeteris supradictis editionibus com
Abbreviated transcription (Latin):
frondet. Multi aut̾ ꝓpt̾ ignorantiã
ysopi dũ nesciunt quã ium hãt uł
ad saxa radicibꝰ penetranda cũ sit
herbabreuis atq humilis oĩo inue¬
nire ñ possũ quare sit dictũ asꝑges
me ẏsopo et mundabor Idẽ in .iii.¬
uicquid in sermone diuino
neq ad morũ honestatẽ neq
ad fidei ueritatẽ ꝓpͥe referri pot̾.¬
ẽẽ figuratũ cognoscas. Morũ ho¬
nestas ad diligendũ dm̃ & ꝓximũ
fid̾i ueritas ad cognoscendũ dm̃¬

Expanded text:
Multi autem per ignorantiam hyssopi dum nesciunt quam vim habeat, vel ad saxa radicibus penetranda, cum sit herba brevis atque humilis, omnino invenire non possunt quare sit dictum: Asperges me hyssopo et mundabor . Nuidquid in sermone diuino neque ad morum honestatem neque ad fidei ueritatem proprie referri potest figuratum esse cognoscas. morum honestas ad diligendum deum et proximum, fidei ueritas ad cognoscendum d
Abbreviated transcription (Latin):
libro me demonstraturũ eẽ ꝓmisi.
scdm diuisiones quibꝰ apd̃ ciceronẽ
utit᷑ scipio in libris de re publica
Breuit᷑ enĩ rc̃ publicã desunit ẽẽ rẽ
populi. Quẽ ffini̾o si ueta ẽ: nũꝗͣ
& utiitatis ꝯmunione sociatũ. Ex¬

Expanded text:
libro me demonstraturum esse promisi, secundum definitiones, quibus aput Ciceronem utitur Scipio in libris de re publica, Breuiter enim rem publicam definit esse rem populiet utilitatis communione sociatus. E
Abbreviated transcription (Latin):
in synodo residens post congruã
allocutionem.uii. ex plebe ip̃iꝰ
parrochie uel eo amplius prout uid̾it
expedire maturiores honestiores. atq
ueratiores uiros in medium debet
euocare.⁊ allatis scõrum pignoribꝰ
unumquenq illoꝵ tali sacram̃to ꝯ¬
stringat. Amͦ in antea quicquid nos¬
ti aut uidisti. aut pꝰmodũ inquisi¬
turꝰ es: quod contra di uoluntatẽ
et rectam ꝙͥanitatẽ in ista parro¬
chia factum sit aut futurũ erit. si
in diebꝰ tuis eueni̾t tm̃ ut ad tuã
cognitionẽ quocũq mͦ ꝑueniat si
scis aut tͥ indicatum fui̾t sinodalẽ
parentelam nullatenus celabis epiᷤ¬
copũ. aut eiꝰ missum cui hoc inqui¬
rere uissit. quandocumq te ex ħ
int̾rogauit. sic te d̾s adiuuet et
iste scõꝵ reliquie. Iuramentũ ce¬

Expanded text:
in synodo residens, post congruam allocutionem septem ex plebe ipsius parochiae, vel eo amplius, prout viderit expedire, maturiores, honestiores atque veraciores viros in medium debet evocare, et allatis sanctorum pignoribus unumquemque illorum tali sacramento constringat: Amodo in antea quicquid nosti aut audisti, aut postmodum inquisiturus es, quod contra Dei voluntatem et rectam Christianitatem, in ista parochia factum sit, aut futurum erit, si in diebus tuis evenerit, tantum, ut ad tuam cognitionem quocunque modo perveniat, si scis aut tibi indicatum fuerit synodalem parentelam, ullatenus celes episcopo, aut ejus misso, cui hoc inquirere jusserit, quandocumque ex hoc te interrogaverit: sic te Deus adjuvet, et istae sanctorum reliquiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
citur autẽ in temptacionem cui ac¬
cidunt que ferre ñ pot̃. Itẽ ad ꝓbã.
decepti consentiamꝰ alicui temptacio¬
libera nos amalo. Non solũ orandum
ẽ ut non inducamur in malum. qͦ
caremus. s ab illo &̃ liberemur in qͦ
iam inducti sumus. ¶Idem ui enche¬
matheum .uii. peticiones ꝯtinere¬
duica uidetur orõ. Quarũ tͥbus et̾na
poscuntur. reliquis. uiiͦi. temꝑalia
nomen tuũ. adueniat regnum

Expanded text:
citur autem in tentationem, cui accidunt quae ferre non potest. decepti consentiamus alicui tentatiolibera nos a malo. Non solum orandum est ut non inducamur in malum quo caremus, sed ut ab illo etiam liberemur, in quod jam inducti sumus. Amen. Matthaeum, septem petitiones continere videtur oratio, quarum in tribus aeterna poscuntur, reliquis quatuor temporalinomen tuum: Adveniat regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tes auqͥd sibi de phariseoꝵ assu¬
munt suꝑcilio. ut uł d̾apnent
innocentes. uł solu̾e̾ noxios.
se arbitrent᷑. cũ apud dm̃ ñ senten.¬
Legiiꝰ in leuitico de leꝓsis ubi iti¬
bent᷑ ut ostendant se sac̾dotib ⁊ si
lepͣm habuerint tunc a sacerdote
possint discerne̾ qͥ mundꝰ qͥ ue in¬
mundꝰ sit. Qmͦ gͦ ibi leꝓsũ sacer.¬
dos inmundũ facit. sic ⁊ hic alli.
scit qͥ ligandꝰ sit. qui ue soluendꝰ.¬

Expanded text:
uid sibi de Pharisaeorum assumunt supercilio, ut vel damnent innocentes, vel solvere noxios se arbitrentur, cum apud Deum non sentenNam et in Levitico de leprosis, ubi jubetur ut ostendant se sacerdotibus, et si lepram habuerint, tunc a sacerdote possint discernere, qui mundus quive inmundus sit. Quomodo ibi lęprosum sacerdos inmundum facit, sic et hic alligascit qui ligandus sit, qui solvend
Abbreviated transcription (Latin):
originẽ. s qͥa mitati ft̃ iniqͥtates¬
iuide est diabolꝰ. Inde utiq unde
cet̾i angłi: s suꝑbiendo factus
nobis arriani dĩ filiũ esse creat᷑am.
exdictis salomonis dicentis. dus
creauit me inpͥncipio iuarũ suar̃¬

Expanded text:
originem, sed quia imitati sunt impietatesunde est diabolus. Inde utique, unde caeteri angeli, sed superbiendo factus nobis Ariani Dei Filium esse creaturam ex dictis Salomonis dicentis: Dominus creavit me in principio viarum suar
Abbreviated transcription (Latin):
sub anathematis int̾positione dãpnẽ¬
tur.i. ut nullus ꝓ adipiscendis ecla¬
sticis ordimbꝰ dare aliqd̾ commnodũ
p̃sumat uł ꝓ datis acciꝑe. neq ex lai¬
co habitu quisquã repente audeat ad
locum sacͥ legiminis ꝑuenire neq nͭ
alie mulieres cum sacdotib habita¬
rent. nͥ que a sacris canonib st̃ ꝑmis

Expanded text:
sub anathematis interpositione damnentur, id est, ut nullus pro adipiscendis ecclesiasticis ordinibus dare aliquod commodum praesumat, vel pro datis accipere, neque ex laico habitu quisquam repente audeat ad locum sacri regiminis pervenire, neque ut aliae mulieres cum sacerdotibus habitent, nisi hae quae a sacris canonibus s
Abbreviated transcription (Latin):
successore cecropis ut uarro scͥbit¬
eo dẽ cecrope ꝑmanente diluuũ fu¬
it qd̾ appellatũ ÷ deucalionis eo qd̾ ip̃e
regnabat in earũ terrar̃ partibꝰ ubi
maxime factum ẽ. hoc diluuiũ ne¬

Expanded text:
successore Cecropis, ut auteodem Cecrope permanente, diluuium fuit, quod appellatum est Deucalionis, eo quod ipse regnabat in earum terrarum partibus, ubi maxime factum est. Hoc autem diluuium ne
Abbreviated transcription (Latin):
g̾ci cõposuert̃ duobꝰ choris alt̾natĩ
ꝯcinantibꝰ qͣi duo seraphin duoq
testam̃ti inuicẽ sͥ ꝯclamantia. Ap̃
latinos aut̃ idẽ beatissimꝰ ambrosi
Responsoria ab italis longo tp̃r aña
cantu chorꝰ consonando respõde¬
at. Antea aũ id solus quisq agebat

Expanded text:
i composuerunt, duobus thoris alternatim concinentibus, quasi duo seraphim, duoque Testamenta invicem sibi conclamantia. Apud Latinos autem primus idem beatissimus Ambrosius Responsotia ab Italis longo tempore ante canente chorus reconsonando respondeat. Antea autem id solus quisque agebat,
Abbreviated transcription (Latin):
mille ⁊ cõmodiani. ⁊ alt̾iꝰ de¬
mentis alexandrini. ⁊ tarsi ci-¬
siani prbri galliarũ .⁊ iucto¬
gari adiũm: ap̃. Passio cyriaci
tura quȩ appellatur contdictio
Salomonis ap̾. Hec ⁊ his similia
qͦ cũ siis obscenissimis sequacib
apollinaris ualentimis. siue ma¬
nicheus. faustꝰ. africauꝰ. Sabelliꝰ.
arrius. os acedomiꝰ. eunomiꝰ. noua.¬
stus. Sabastiꝰ. celertus . donatꝰ. Fu¬
stacinꝰ. Iouinianꝰ. Pelagius. Iuliauꝰ.
celanensis. celertiꝰ. maximiantis.
pͥscillianꝰ ꝑsilianꝰ. ab hispania ne¬
storiꝰanꝰ ꝯstantinopolitanꝰ. cum¬

Expanded text:
i, et Commodiani, et alterius Clementis Alexandrini, et Tharsi Cypsiani presbyteri Galliarum, et Victoad Jesum apoc. Passio Cyrici tura quae appellatur Contradictio Salomonis apoc. Philacteria omnia quoque cum suis obscenissimis sequacibus, Apollinaris, Valentinianus, sive Manicheus, Faustus, Affricanus, Sabellius, Arrius, Machedonius, Eunomius, Novatus, Sabastius, Celestus, Donatus, Eustacius, Jovianus, Pelegius, Julianus Celanensis, Coelestinus, Maximianus, Priscillianus ab Hispania, Nestorius Constantinopolitanu
Abbreviated transcription (Latin):
Duunarum scͥpt᷑arum soller.¬
tissimus erit indagator qui pͥmo
ce: nam cęt̾as scturius leget fi¬
autem canon scͥptarum inquo
istam considerationẽ uersandam
.I. genesi. ex odo. Leuitico.N¬
meris. deuterononnio. ⁊ uno
ubro inu NAUe. uno iudicum
uno libello qui appellatur Ricth.
qui magis ad regnorum pͥnci.¬
pium iudetur ꝑtinere. deinde
menon non consequentib s qi
alat̾e adiunctis simulq ꝑgen¬
tib hȩc est hẏstoria. que sibunet
in nera temꝑa continet. atq
ordinẽ rerũ. Sunt alie tanquam

Expanded text:
narum Scripturarum solertissimus indagator qui primo cae. Nam caeteras securius leget, fiautem canon Scripturarum, in quo istam considerationem versandam id est Genesi, Exodo, Levitico, Numeris, Deuteronomio; et uno libro Jesu Nave, uno Judicum, uno libello qui appellatur Ruth, qui magis ad Regnorum principium videtur pertinere; deinde menon, non consequentibus, sed quasi a latere adjunctis simulque pergentibus. Haec est historia, quae sibimet annexa tempora continet, atque ordinem rerum: sunt aliae t
Abbreviated transcription (Latin):
petũ ur̃oꝵ excitite ui testimoni.¬
um supͣ illos. Puluis excutit᷑ de pe¬
deͥb intestimoniũ laboris sui qd̾
ing̾ssi sint inciuitatẽ ⁊ p̃dicatio
apłica ad illos usq ꝑuenerit. Siue
excitit᷑ puluis. ut nichil ab cis
accipiant. ne aduictũ qͥdem ne-¬
Allegorice aut̃ qͥ u̾bo humilit̃¬
mtt̃dunt. si qͥb ut homines ter.¬
ꝑea mox q̃ recipiunt eũgłice p̃di¬
cationis uestigia purgant᷑. Quiuͦ
ꝑfidia uł negligentia. uł ⁊̃ studio
ꝯtẽpnunt. hoꝵ uitanda cõmunio
fugienda sẏnagoga censet᷑. Excu¬
tiendꝰ est pedum puluis. ne gestis
manib ⁊ pulueri ꝯpandis m̃tus
caste uestigiũ polluat᷑. Idem .cx.¬

Expanded text:
excutite in testimonium super illos. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint in civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem neallegorice autem qui verbo humiliti quibus ut homines terea mox quae recipiunt evangelicae praedicationis vestigia purgantur. Qui vero perfidia, vel negligentia, vel etiam studio, contemnunt, horum vitanda communio, fugienda synagoga censetur; excutiendus pedum pulvis, ne gestis manibus, et pulveri comparandis, mentis castae vestigium polluatur. E
Abbreviated transcription (Latin):
municatos a sacerdotib nulrꝰ
recipiat. ante utͥusq partis ex.¬
aminationẽ uistam. nec cũ eis
moratione uł cibo ⁊ potu. aut
oscło ꝯmunicet. nec aue dicat¬
bitis scient̃ ex ꝯmunicatis com¬

Expanded text:
municatos a sacerdotibus nullus recipiat ante utriusque partis examinationem iustam, nec eis in oratione aut cibo vel potu aut osculo bitis scienter excommunicatis com
Abbreviated transcription (Latin):
maneat. Sicut gͦ habentibꝰ uxores
tollit. licentiam dimittendi eas sic
tatem. Seriuis uocatus es et cetera
in sororem. Qui habet uxorem do¬
templato si talis ẽ inquiunt cau¬
sa hominis cum uxore non expe¬
non expediat homini ad regna ce
lorum tendenti accipere uxorẽ
sed difficilis res ÷ et om̃s capiunt

Expanded text:
et sicut habentibus uxores tollit licentiam dimittendi eas, sic tatem. Servus vocatus es? non in sororem. Qui enim in Dotemplato: Si talis est, inquiunt, causa hominis cum uxore, non expenon expediat homini ad coelorum regna tendenti accipere uxorem; sed difficilis res est, et non omnes capiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯparationem deterioris respicit.
non ad simplicitatẽ boni uelud
ubi aut̃ ad nuptias uenitur ñ di¬
cis. bonum est nubere quia non po¬
tes iungere quam uri. sed dicis.
meluis ÷ nubere quam uri. si ꝑ se
nuptie bone sunt noli illas incen¬
dio comparare sed dic simplicit̾
bonum est nubere. Suspecta ẽ mͥ
bonitas illius rei quam magnitu¬
do alterius mali malum omne
cogit infi̾us. Ego autẽ non leuius
malum sed symplex bonum ꝑ se

Expanded text:
tionem deterioris respicit, non ad simplicitatem inconparabiUbi ad nuptias venis, non dicis, bonum est nubere, quia non potes jungere, quam uri; sed dicis: Melius est nubere quam uri. Si per se nuptiae sunt bonae, noli illas incendio comparare: sed dic simpliciter, bonum est nubere. Suspecta est mihi bonitas ejus rei, quam magnitudo alterius mali, malum esse cogit inferius. Ego autem non levius malum, sed simplex per se
Abbreviated transcription (Latin):
cumq autẽ nascuntur homines si pa¬
rentum uitia non sectentur et dm̃ ri¬
te colant honesti et salui ert̃. Id̾ in lib¬
singularem eligitur dies ut ducatur
num nisi eligatur in curri et infelicit̾

Expanded text:
cumque autem nascantur homines, si parentum uitia non sectentur et deum recte colant, honesti et salui erunt. semen singularem! Eligitur dies ut ducatur num, nisi eligatur, incurri et infeliciter
Abbreviated transcription (Latin):
rum dimiserit. & si nec illi nubere cõ¬
ceditur uiuo uiro a quo recessit nechuic
alteram ducere uiua uxore quã dimisit
multominus fas ẽ. illicita cum quibꝰ¬
libet stupra cõnuttere Idem eodem.
mulier a uiro non discedere. quod si
recesserit manere iunupta aut uiro
reconciliari. Alit̾ gͦ non licet facere.
Monetur autem uir fidelis. si ht̃ uxo¬
rem infidelem consentientem secum
habitare non eam dimitt̾e licet tñ ⁊
dimittere quia non ẽ p̾ceptum dñi
ne dimittat s qͦsilium apłi ignoscen¬

Expanded text:
t. Jam vero si nec illi nubere conceditur viro vivo a quo recessit, neque huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita eum cum quibuslibet stupra committere. CAP.mulier a viro non discedere; quod si discesserit, manere innuptam aut viro suo reconciliari: aliter ergo non licet facere. Monetur autem vir fidelis, si habet uxorem infidelem consentientem secum habitare, non eam dimittere: licet ergo et dimittere; quia non est praeceptum Domini, ne dimittat, sed consilium Apos
Abbreviated transcription (Latin):
faciam menbra meretricis : Non
dixit fornicatoris ut ostenderet eõ
eiusdẽ cͥminis e̾ẽ & nominis cuius
illa ẽ apd homines enĩ minus ui¬
detur uiri quam mulieris ẽẽ. Idẽ¬
pͣ ab uno committi. qui menbrũ di
duo pereunt. et ita corpus. Grauiꝰ
gͦ malum ⁊ in quo due aĩe mori¬
Quoniam scͥptum ẽ erunt duo
in carne una. uir et uxor unum
corpus efficit᷑. Unde si aliquis fue¬
rit ipsoꝵ fornicatꝰ peccat in aliũ
quasi in ꝓpͥum corpꝰ residua autẽ
peccata specialia uniꝰ cuiꝰq sunt. nͨͦ
alterum ꝯdempnant ambr̃ in eãd̾¬
In ceteris peccatis portio ꝑit. non
totum. Totum enim corpus uir ÷
et mulier qr portio uiri ẽ mulier.
Quicumq enim aliud peccatũ admi¬
serit extra se peccat. Fornicariꝰ uͦ
in carnem suam peccat. ac si laq̃o
uitam finiat aut ferro se trucid¬

Expanded text:
faciam membra meretricis? Non dixit fornicatoris, ut ostenderet eum ejusdem esse criminis et nominis, cujus illa est; apud homines enim minus videtur viri quam mulieris adet ab uno committi: qui membrum dicatione autem duo pereunt, etiam corpus. Gravius ergo malum est, in quo duae animae moriquit, scriptum est: Erunt duo in carne una: id est, vir et uxor, unum corpus efficitur. Unde si aliquis ipsorum fuerit fornicatus, peccat in alium, quasi in proprium corpus. Residua autem peccata, specialia uniuscujusque sunt: nec alterum condemnant. An neis autem peccatis portio perit, non totum. Totum enim corpus vir est et mulier; quia portio viri est mulier. Quicumque enim aliud peccatum admiserit, extra se peccat: fornicarius vero in carnem suam peccat. Age, si laqueo vitam finiat, aut ferro se trucid
Abbreviated transcription (Latin):
conugium eiꝰ elegerat si hõi nu¬
bit adultera ẽ. Qui hec dicunt
acute quidem inouentur sed
parum attendunt hanc argu¬
mentacionem quanta rerum seqͣ¬
tur absurditas. Cum enim lauda¬
bilit̾ etiam uiuente uiro et eiꝰ con
sensu continenciã femina xͦ uo
uiuente uiro nubit. Dem̃ cũ pͥ¬
mo nuptie melioris sint meriti
iste sit sensus ut xͦ eis uideatur qͣ¬
si scd̃s maritus ip̃m enim habebãt
et antea qñ uiris suis fidelit̾ sub¬
lit̾ sedspiritualit̾ uirũ cui
eccłia ip̃a cuius menbra sunt
cõiunx ẽ qͦ fidĩ spei caritatis in¬
tegritate non in solis uirginibꝰ
scĩs sed etiã in uiduis et comu¬
gatis fidelibꝰ tota uirgo ẽ. Ini¬
uerse quippe eccłie cuius illa oĩa
menbra sunt. Apłs dicit. Aptaui
uos uni uiro uirginem castam ex¬
hibere &ͦ. Nouit autẽ ille ꝯiugẽ
uirginem sine corruptione feta¬
re. quã in ip̃a &̃ carne potuit
mat̾ sine corruptione ꝓcreare.

Expanded text:
coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christuiuente marito nubit. deinde cum primae nuptiae meiste sit sensus, ut Christus eis videatur quasi secundus maritus. Ipsum enim habebant et antea, quando viris suis fideliter serliter, sed spiritualiter virum: cui ecclesia ipsa, cuius membra sunt, coniux est, quae fidei, spei, caritatis integritate non in solis uirginibus sanctis, sed etiam in uiduis et coniugatis fidelibus tota uirgo est. uniuersae quippe ecclesiae, cuius illa omnia membra sunt, apostolus dicit: aptaui uos uni uiro uirginem castam exhibere Christo. nouit autem ille coniugem uirginem sine corruptione fetare, quem in ipsa etiam carne potuit mater sine corruptione procreare.
Abbreviated transcription (Latin):
tes in hoc &̃ aiãlibꝰ deteriores ẽẽ nos¬
cuntur qͥa necando filios ꝓbant se
non filiorum nupsisse. Qui aut̾ ea
uod ẽ insubstentando uitam illi¬
citus cibꝰ. hoc ẽ inquerenda ꝓle form¬
carius uł adulterinꝰ concubitus et ꝙ¬
ẽ in luxuria uentris et guituris illi¬
citus cib hoc ẽ in libidine nullã
ꝓlem querente illicitus concubitꝰ.
& quod est incibo non nullus ĩmod¬
ratior appetitꝰ. hoc est inconugib
uenialis ꝯcubitꝰ. Sicut gͦ satiꝰ ÷ e¬
mori fame quã idolotitis uesci. ita
satiꝰ defungi sine liberis quã ex illi¬
cito coitu stirpẽ querere. Explic̃¬

Expanded text:
qui in hoc etiam animalibus deteriores esse noscuntur: quo necando filios, probant se non filiorum causa nupsisse. Qui autem ea utem in sustentando vitam illicitus est cibus, hoc est in quaerenda prole fornicarius vel illicitus concubitus; et  in luxuria ventris et gutturis illicitus cibus, hoc est in libidine nullam prolem quaerente illicitus concubitus. Et quod est in cibo licito nonnullis immoderatior appetitus, hoc est in conjugibus venialis ille concubitus. Sicut ergo satius est emori fame, quam idolothytis vesci; ita satius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undec
Abbreviated transcription (Latin):
lopost. libera uoce ꝓclamo non
dampnari in eccłia digamiam
immo nec trigamiã et ita lice̾
qͥnto & sexto et ultra quomodo
et scd̾o marito nubere. S quo¬
modo non dampnentur he nup¬
te ita nec p̾dicantur. Solatia mi¬
serie sunt non laudes continen¬
tie. Unde et in alio loco dixi.Uͥ
imus maritus exceditur nicħ
refert scd̃s an tercius sit qr defi¬
nit ẽẽ monogamus. habeat qͦ li

Expanded text:
 libera voce proclamo, non damnari in Ecclesia digamiam, imo nec trigamiam, et ita licere quinto, et sexto, et ultra, quomodo, et secundo marito nubere: sed quomodo non damnantur istae nuptiae, ita nec praedicantur. So- LATIA MISERIAE SUNT, non laudes continentiae. « Unde et in alio loco dixi: Ubi unus maritus exceditur, nihil refert, secundus an tertius sit: quia desinit esse monogamus. Omnia li
Abbreviated transcription (Latin):
brium non timebat scd̾o non nubere
odio dei discedit. fidelis non erit reꝰ
dissoluti matrimonii. Maior enim¬
÷ causa dei quã matrimonii ac ꝑ ħ¬
non ẽ peccatum ei qui dimittitur¬
ꝓpt̾ dm̃ si alii se coniunxerint. Cõ¬
tumelia enm c̾atoris soluit uis
matͥmonii circa eum qui relinqͥt᷑
ne accusetur alii copulatus. Ier̾ ĩ¬

Expanded text:
brium non timebat, secundo non nubere brium non timebat, secundo non nubere odio Dei discedit, fidelis non erit reus dissoluti matrimonii; major enim causa Dei est, quam matrimonii. Non epropter Deum, si alii se copulaverit. Contumelia enim Creatoris solvit jus matrimonii circa eum qui relinquitur, ne accusetur alii copulatus. Infi
Abbreviated transcription (Latin):
Dico aut̾ uobis qr quic̃q dimiserit
uxorem suam nͥ ob fornicationem
et aliam duxĩt mechatur. & qui di¬
missam dux̾it mechatur. Sola for¬
nicatio est que uxoris uincit affectũ.
Imo cum illa unam carnẽ in aliã
dimiserit. et se formcatione separa¬
uerit a marito non debet teneri.
ne uirum quoq sub maledicto faci¬
at dicente scͥptura. Qui adulteram
gͥ fornicatio et fornicationis sus¬
pitio libere uxor dimittitur et
qr poterat accidere ut aliquis ca¬
lumpniam faceret innocenti et ob
secundam copulam nuptiarum ue¬
teri cͥmen ipinge̾t sic pͥorẽ dimit¬
t̾e iubetur uxorem ut scd̾am pͥma
uiuentute non hãt. Quod enĩ dic̾
tale est. Si non ꝓpt̾ libidinem sed
ꝑꝑ iniuriam dimitis uxorem: qr
exꝑtus infelices pͥores nuptias no¬
uarum te immittis ꝑiculo: Neoñ
quia poterat euenire ut iuxta eand̃
legem uxor quoq daret marito re¬
pudium: cadem captela p̾cipit᷑ ue
scd̾m accipiat uirum. & quia mere¬
tͥx et que semel fuerat adultera. obꝓ

Expanded text:
quicumque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur. Et qui dimissam duxerit, moechatur. Sola fornicatio est quae uxoris vincat affectum: immo cum illa unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione separaverit 146 a marito, non debet teneri: ne virum quoque sub maledicto faciat, dicente Scriptura: Qui adulteram e est igitur fornicatio, et fornicationis suspicio, libere uxor dimittitur. Et quia poterat accidere, ut aliquis calumniam faceret innocenti, et ob secundam copulam nuptiarum, veteri crimen impingeret, sic priorem dimittere jubetur uxorem, ut secundam, prima vivente, non habeat. Quod enim dicit, tale est: Si non propter libidinem, sed propter injuriam dimittis uxorem: quare expertus infelices priores nuptias, novarum te immittis periculo? Necnon quia poterat evenire, ut juxta eamdem legem uxor quoque marito daret repudium, eadem cautela praecipitur, ne secundum accipiat virum. Et quia meretrix, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
causa forncationis licet dimit¬
tere uxorem quia illa pͥmo eẽ uxor
uoluit q̃ fidem marito non ser
si mulier discedat ꝓpt̃ malam ꝯuer¬
sationem uiri aut ĩnupta maneat
aut uiro suo reconcilietur. Non it
ut ꝑmutitur mulier ut nubat. si
uirum suum causa fornicõnis di¬
tur qua potior. Si tñ apostatet uir
aut usum querat uxoris inu̾tere
nͨ alii pot̃̾ nubere mulier nͨ reu̾ti
ad illum. E uir uxorem ne dimit¬
tat sub auditur excepta causa for¬
nicationis. & iõ non fubiecit sic̃
de muliere dicens. quod si discesse
uxorem si dimiserit uxorẽ peccantẽ
quia non ita lege constͥngitur uir si¬
cut mulier. caput enim mulieris

Expanded text:
in causa fornicationis licet dimittere uxorem; quia illa primo esse uxor noluit, quae fidem marito non sersi mulier discedat propter malam conversationem viri, aut innupta maneat, aut viro suo reconcilietur, non enim permittitur mulieri ut nubat, si virum suum causa fornicationis ditur qua potior. Si tamen apostatet vir aut usum quaerat uxoris invertere, nec alii potest nubere mulier, nec reverti ad illum. » Et vir uxorem non dimittat, subauditur, excepta causa fornicationis. Ideo non subjecit sicut de muliere, dicens: Quod si discesseruxorem, si dimiserit uxorem peccantem; quia non ita lege constringitur vir sicut mulier: caput enim mulieris,
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ bene facere. Declina a ma
um. in alt̾o ꝑfectio. Sequitur¬
quod uult faciat. ñ peccat si nu¬
bat faciat inquit quod uult ñ ꝙ
debet. non peccat si ducit uxorẽ
non tam̃ benefacit. Ꝙne in eo¬
obseruationẽ nrãm non stare ꝓ¬
tinus hoc ipsum bonum extenu

Expanded text:
aliud est bene facere. Declina, inquum, in altero perfectio estquod vult faciat, non peccat, si nubat: faciat, inquit, quod vult, non quod debet. Non peccat, si ducit uxorem: non tamen bene facit, si duxeobservationem nostram non stare; protinus hoc ipsum bonum extenu
Abbreviated transcription (Latin):
audire. fortassis enim affer aliꝗͣra
tionẽ quare scd̾e nuptie ñ dampnẽ¬
tur.tercie danpnentur. Nã ego
sicut in exordio sermonis huiꝰ am¬
monui. ñ audeo plus sapere. quã
oportet sapere. Quis enim sũ qͥ
putẽ definiendum quod nec apłm
uideo definisse. ait enĩ. Mulier
alligata est quam diu uir eiꝰ uiuit
slon dixit pͥmus aut sed̾s aut t̾ciꝰ.
aut quotuslibet s mulier inquit
alligata ẽ. quam diu uir eius ui¬
uit. Si aut̃ mortuus fu̾it uir eiꝰ
liberata ẽ. cui uult nubat tñ in
rit. Quid huic sentencie quantũ¬

Expanded text:
um. fortassis enim adferat aliquam um. fortassis enim adferat aliquam rationem, quare secundae nuptiae non damnentur, tertiae damnentur. nam ego, sicut in exordio sermonis huius admonui, non audeo plus sapere quam oportet sapere. quis enim sum, qui putem definiendum, quod nec apostolum uideo definisse? ait enim: mulier alligata est, quamdiu uir eius uiuit; non dixit: primus aut secundus aut tertius aut quartus; sed, mulier, inquit, alligata est, quamdiu uir eius uiuit; si autem mortuus fuerit uir eius, liberata est. cui uult nubat, tantum in rit
Abbreviated transcription (Latin):
cetis orationi. In hoc quod dixit
ad tempus docet meditacionem
debere fieri castitatis ut ꝑcepta in¬
terualla temporum quasi explora¬
tis continentie sue uiribꝰ sine ꝑicło
ut̃q ꝑmittant. quod semꝑ ÷ abut᷑¬
q seruandum. Quid absolute ue¬
lit manifeste dicit. Uolo autẽ om̃s
homines eẽ sicut me ip̃m .i. iniuigi
ac ꝑpetua castitate. Uides nequã
caupte quã ꝓuide quã sñ ullius oc¬
casione scandali magister firma¬
uerit de castitate sentenciã nollẽs
tamen bonum in unuis temerita¬
te nutare qd̾ ligare et ꝯfirmare de¬
bet consensus amborũ Id̾ ad pãnia
fuit silẽtiQui semel duxit uxo¬
rem nͥ ex consensu se non ualet ab¬
et deultra płibꝰ nuptiis. solent ho¬
mines mouere. questionẽ. Uñ et
breuit̾ respondeo. Nec ullas nup¬
tias audeo dampnare nec eis uere¬
cundiam numerositatis auferre.
Sed ne cuiꝗͣ breuitas huiꝰ responsi¬
onis forte displiceat uberiꝰ disputã¬
tẽ reprehensorẽ meũ paratus sũ¬

Expanded text:
erium. unde hoc, quod dixit, \'ad tempus\' docet meditationem debere fieri castitatis, ut per certa interualla temporum quasi exploratis continentiae suae uiribus sine periculo uterque promittant, quod semper est ab utroque seruandum. quid absolute uelit, manifeste dicit: uolo autem omnes homines esse sicut me ipsum, id est in iugi ac perpetua castitate. Uidesne, quam caute, quam prouide, quam sine ullius occasione scandali magister firmauerit de castitate sententiam nolens tantum bonum in unius temeritate nutare, quod ligare et confirmare debet consensus amborum? et re uera uia, qui semel duxit uxorem, nisi ex consensu se non ualet abet de ultra pluribus nuptiis solent homines mouere quaestionem. unde ut breuiter respondeam, nec ullas nuptias audeo damnare nec eis uerecundiam numerositatis auferre. sed ne cuiquam breuitas huius responsionis meae forte displiceat, uberius disputantem reprehensorem meum audire paratus s
Abbreviated transcription (Latin):
in hac dum taxat causa non mͦ uxo¬
rem uiro s &̃ uirum uxoris subie¬
cit potestati. Uxor inquit sui cor¬
poris potestatẽ non ht̃ sed uir. Si¬
milit̾ autẽ et uir potestatẽ sui cor
oblita federis nuptialis pactiq hu¬
ius ac iuris ĩmemor inconsulto
uiro uouisti dño castitatẽ. Sed ꝑi¬
culo se ꝓmittitur quod adhuc in
alterus potestate ÷ Et nescio
quã sit grata donatio si
unus offerat rẽ duorũ. Multa ꝑ
huius cemodi ignorantiã et audi¬
uimꝰ et uidimus scissa coniugia.
Quodq recordari piget occasione
castitatis adultium ꝑpetratũ. Nã
dum una pars se alicitis abstinet.
altera ad illicita delapsa ẽ. & nes¬
cio in tali causa quis magis accu¬
sari quis amplius culpari debe¬
at. utrũ ille qui repulsus a con¬
iuge fornicatur an illa que repul¬
sa a se uiro eum fornicationi quo¬
sentencia ꝓponatur castitas aut
certe ab utroq debitũ ꝯmune

Expanded text:
uctoritas, quae in hac dumtaxat causa non modo uxorem uiro sed etiam uirum uxoris subiecit potestati. uxor, inquit, sui corporis potestatem non habet, sed uir. similiter autem et uir potestatem non habeoblita foederis nuptialis pactique huius ac iuris immemor inconsulto uiro uouisti domino castitatem. sed periculose promittitur, quod adhuc in alterius potestate est, et nescio, quam sit grata donatio, si unus offerat rem duorum. multa iam per huiusce modi ignorantiam et audiuimus et uidimus scissa coniugia, quodque recordari piget, occasione castitatis adulterium perpetratum. nam, dum una pars se etiam a licitis abstinet, altera ad illicita delapsa est. et nescio, in tali causa quis magis accusari, quis amplius culpari debeat, utrum ille, qui repulsus a coniuge fornicatur, an illa, quae repellendo a se uirum eum fornicationi quosententia proponatur castitas aut certe ab utroque debitum commune
Abbreviated transcription (Latin):
Si alter ex conuigatis baptizatus :
et alt̾ gentilis et sequi non uult sit
sicut dicit apłł. Infidelis si discedit
furiosus neq furiosa matrimeniũ
cõtrahere possunt s si contractum
fuerit non separetur. Dicholaꝰ pp̃.¬
nia amentia aut furor aut aliqua
his qui ab aduersariis excecantur
aut menbris detruncantur beda in¬

Expanded text:
si unus ex conjugatis baptizatus est, et alter gentilis, et sequi non vult, sit sicut dicit Apostolus: Infidelis si discedit, furiosus neque furiosa matrimonium contrahere possint: sed si contractum fuerit, non separetur. nia his qui ab adversariis excaecantur, aut membris detruncantur.
Abbreviated transcription (Latin):
in cogitacione ꝑ delectacionem
coniungitur. Quia nͥ prius ignis
concupiscentie amente deferue¬
at dignum se congregationi frm
quioribꝰ usus fuit post admixtio¬
nem ꝓpͥe conuigis et lauac̾ puri¬
ficationem querere et ab ingres¬
su eccłie paululum reuerent̾ ab¬

Expanded text:
in cogitatione per delectationem in cogitatione per delectationem conjungitur; quia nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se congregationi fratquioribus usus fuit, post admixtionem propriae conjugis, et lavacri purificationem quaerere, et ab ingressu Ecclesiae paululum reverenter ab
Abbreviated transcription (Latin):
dicisti. Quod tñ sciendũ ÷ quia in
misterio accipitur. Nam si bora ea¬
dem qua genuerit actura grãs in¬
trat eccłiam nullo peccat pondere
grauatur. uoluptas et enim carnis
non dolor inculpa ẽ. ad eius uͦ con
Praua autẽ in coniuigatorum mori¬
b consuetudo surrexit ut mulie
gationis tempꝰ transierit uiris su¬
suetis menstruis decinentur siue¬
ꝓhibentur. ita ut morte lex sacͣ
cedat. Que tñ mulier dum consue¬
tudinem menstruã patitur ꝓhib̾i
eccłiam intrare non debet quia ei
nature suꝑfluitas in culpam ñ ua¬
let reputari & ꝓ hoc quod in uita
patitur iustum non ẽ ut ingressu
mist̾ĩum in eisdem diebꝰ ꝑcipere ñ
debet ꝓhiberi. Si aut̾ ex uenerati
one ꝑcipere non p̾sumit laudanda
est. S si ꝑceꝑit non iudicanda.
conuige dormiens. nisi lotus aqua
intrare eccłiam non debet. Sed ne¬
q lotus intrare statim debet. Lex
mulieri et lauari aqua debeat
et aute solis occasum eccłiam ñ
illicite concupiscentie animus

Expanded text:
inere. Quod tamen sciendum est quia in mysterio accipitur. Nam si hora eadem qua genuerit, actura gratias intrat ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur: voluptas etenim carnis, non dolor in culpa est. In carnis Prava autem in conjugatorum moribus consuetudo surrexit, ut muliegationis tempus transierit, viris susuetis menstruis detinentur, viprohibeantur, ita ut morte lex sacra cedat . Quae tamen mulier dum consuetudinem menstruam patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet, quia ei naturae superfluitas in culpam non valet reputari, et per hoc quod invita patitur, justum non est ut ab ingressu mysterium in eisdem diebus percipere non debet prohiberi. Si autem ex veneratione magna percipere non praesumit, laudanda est; sed si perceperit, non judicanda.conjuge dormiens , nisi lotus aqua, intrare ecclesiam non debet; sed neque lotus intrare statim debet. Lex mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non inlicitae concupiscentiae animus
Abbreviated transcription (Latin):
it silentiũ Omnia licent sed ñ
omnia expediunt. Non dampnos
digamos nec trigamos. et si dici
pot̃ octigamos uel plus aliquid
inferã etiam scortatorem recipio

Expanded text:
s. Omnia licent, sed non omnia expediunt . Non damno digamos, immo nec trigamos, et, si dici potest, octogamos: plus aliquid inferam, etiam scortatorem recipio
Abbreviated transcription (Latin):
in eod̾.Nemo quantum puto au¬
sus fu̾i̾t uirginitatẽ p̾ferre mar¬
tirio ac uenio dubitauerit hoc do¬
num occultum ẽẽ si examnatͥx
ad corĩth Ille firmus statuit
cuius puelle consensus patris
firmau̾it uoluntatem. Parentes
usq ad legitimam etatẽ custodire
debent filias et docere quod meliꝰ
est. Si autẽ ille noluerint: tc̃ fiat
Dampnationis fit obnoxius qͥ
ab hoc declinat quod recte fecerat
Quantum enim laudabile ẽ si ̃ple¬
at quod ultra iuires eius creditur
tanto magis puniendus erit si ħ
audeat sibi iponere quod fer

Expanded text:
nemo tamen, quantum puto, ausus fuerit uirginitatem praeferre martyrio ac nemo dubitauerit hoc donum occultum esse, si examinatrix acit. Ille firmus statuit, cujus puellae consensus, patris firmaverit voluntatem. Et usque ad legitimam aetatem custodire debent, et docere, quod melius est; si autem illa noluerit, fiat Damnationi enim fit obnoxius, qui ab hoc declinat quod recte fecerat. Quantum enim laudabile est, si impleat quod ultra vires ejus creditur; tanto magis puniendus erit, si hoc audeat sibi imponere pr
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut legitimarum federa nupti¬
arum redĩtegranda credamus.
et remotis malis q̃ hostilitas in¬
tulit unicuiq id quod legitime
hũit reformetur omĩq studio
ꝓcurandum ẽ. ut recipiat unusqͥs¬
conuigali. Cum ale naturalis
usus qñ ꝓlabitur ultra pacta nup¬
tialia .i. ultra ꝓpagandi necessitatẽ
uenialis sit in uxore dampnabilis
in meretrice iste fornicõ .s. qui est
contra naturam execrabilit̾ sit in
meretͥce. sed execrabilius in uxore
Et iõ longe minus peccat quamlib
assiduus ad uxorem quã rarissimꝰ
ad fornicationem. Cum uͦ uit men¬
bro mulieris non adhoc concessouti
uoluerit turpior ẽ uxor si in se ꝗͣ si
in alia fieri ꝑmiserit. Coniugate s¬

Expanded text:
est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis malis quae hostilitas intulit, unicuique id quod legitime habuit, reformetur, omnique studio procurandum est, ut recipiat unusquisconiuge. Nam cum ille naturalis usus, quando prolabitur ultra pacta nuptialia, id est ultra propagandi necessitatem, uenialis sit in uxore, in meretrice damnabilis, iste, qui est contra naturam, execrabiliter fit in meretrice, sed execrabilius in uxoreod longe minus peccat quamlibet adsiduus ad uxorem quam uel rarissimus ad fornicationem. cum uero uir membro mulieris non ad hoc concesso uti uoluerit, turpior est uxor, si in se, quam si in alia fieri permiserit. decus
Abbreviated transcription (Latin):
cum qua sic cubat. ñ cum illa quã
ei fidem thori seruet et cum illeuxo¬
rem duxerit nubere illa non cogitet
fortassis facile appellare ñ audeam
Non peccare tñ quis dixĩt cũ eam ui¬
ro cuius uxor ñ ÷ misceri sciat: Iã
uͦ si ex illo concubitu ꝗͣtum ad ipsã
attinet. ñ nͥ filios uelit et quieqͥd uł¬
patitur multis quidẽ ista matͦnis
ante ponenda est que tam et si non
sunt adultere uiros tñ suos pler̃q ⁊̃
continere cupientes ad reddandũ car¬
nale debitũ cogunt. non desid̾io ꝓ¬
lis sed ardore concupiscentie ipso
suo ure in temꝑant̾ utentes. In qͥ¬
rum tũ nuptiis bonum ẽ hoc ip̃m
dum quã cõcubitũ ẽẽ decreui nicħ
eẽ sentio quod magis ex arce deici¬
menta feminea corpor̃q nerita
ille contactꝰ sine qͦ uxorhr̃i non

Expanded text:
cum qua sic cubat, ut cum ea non habei tori fidem seruet et, cum ille uxorem duxerit, nubere ipsa non cogitet fortassis facile appellare non audeam; non peccare tamen quis dixerit, cum eam uiro, cuius uxor non est, misceri sciat? iam uero si ex illo concubitu, quantum ad ipsam attinet, nonnisi filios uelit et, quidquid ulta patiatur, multis quidem ista matronis anteponenda est, quae tametsi non sunt adulterae, uiros tamen suos plerumque etiam continere cupientes ad reddendum carnale debitum cogunt non desiderio prolis, sed ardore concupiscentiae ipso suo iure intemperanter utentes, in quarum ...tamen nuptiis bonum est hoc ipsum, dum quam concubitum esse decrevi: nihil esse sentio quod magis ex arce dejicimenta feminea, corporumque ille contactus, sine quo uxor haberi non
Abbreviated transcription (Latin):
cap̃.iiii. Qui uere et pure
solitariam eligunt uitã dignis
conuenienti honore. Quia tñ gui¬
dam monachi habitu utentes in¬
different̾ ꝑ ciuitates nec non et mo¬
aut edificare aut constituere mo¬
nasteria aut oratorii domum sine
conscientia ipsiꝰ ciuitatis ep̃i. Pos
uͦ qui ꝑ singulas ciuitates seu pos¬
sessiones in monasteriis st̃ subiec
tos deb̾e eẽ ep̃o. et quieti oꝑam dare
atq obseruare ieiunia et orationeᷤᷤ
in locis in quib semel deo se deuo¬
uerunt ꝑmanentes et neq cõmu¬
nicare ecclesiasticas nec seculares
aliquas attractare actiones relinꝗͣ¬
tes ꝓpͥa monasti̾a nisi forte iubean¬
tur ꝑꝑ uigentes necessitates ab ip̃iꝰ
ciuitatis ep̃o. Et neminẽ seruorũ
suscipi in monasti̾um ut sit cũ eis
monachus nͥ cum ꝓprii domini
conscientia. Pretereuntẽ uͦ hec
decreiumꝰ extra ꝯmunionẽ ẽẽ ne
nomen dnũi blasfemetur. Conuenit¬

Expanded text:
at. IV. Qui vere et pure solitariam eligunt vitam, digni sunt convenienti honore. Quia tamen quidam monachi habitu utentes indifferenter per civitates, necnon et moaut aedificare, aut constituere monasteria, aut oratorii domum sine conscientia ipsius civitatis episcopi. Eos vero qui per singulas civitates seu possessiones in monasteriis sunt, subjectos esse debere episcopo et quieti operam dare, atque observare jejunia et orationes in locis in quibus semel Deo se devoverunt permanentes, et neque communicare ecclesiasticas neque saeculares aliquas attrectare actiones relinquentes propria monasteria, nisi forte jubeantur propter urgentes necessitates ab ipsius civitatis episcopo; et neminem servorum suscipi in monasterium ut sit cum eis monachus, nisi cum Domini proprii conscientia, praetereuntem vero haec decrevimus extra communionem esse, ne nomen D
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis filiastrum uel filiastram an
accipiat. Similit̾ et femina alte¬
liastrum uł fili astram tuam ad cõfir¬
discidium faceres int̾ te et uxorem
tuam et epẽ aliud ꝯsilium inde fac̾e
noluerit separari debes ab uxore

Expanded text:
Si quis filiastrum aut filiastram suaaccipiat. Similiter et femina alteliastrum tuum, vel filiastram tuam, ad confirdiscidium faceres inter te et uxorem tuam? Si episcopus aliud consilium inde facere noluerit, tunc separari debes ab uxore
Abbreviated transcription (Latin):
che ꝓ magno ppłorum incursu nes¬
cientes filios suos suscepissent ex
lauachro scõ. supis et enim scire
si protali accidenti ratione de¬
beant et uiri et mulieres ad su
ex hac tristicia mesti inquisimus
ꝓprioꝵ nrorum dicta inuenimꝰ
autẽ in archiuo huius apłice se¬
dis iam talia contigisse in eccłia
hisaurie ethesiorum simulq ihe¬
Beate uͦ memorie scĩssimi patres
iulius innocentius et celestinus
cum ep̃orum plurimorum et sac̾do
serunt et confirmauerunt ut nul¬
lo mͦ se in ꝯiuigio reciꝑent mulie¬
res aut uiri qui quacũq ratioẽ
susciperent natos suos sed separa¬
rent ne suadente diabolo taleui¬
tium pecc̃i molesceret ꝑmundũ
et uniu̾sorum error accresceret
qua mulier filium suũ fraude ali

Expanded text:
 magno populorum incursu, nescientes suos filios suscepissent ex lavacro sancto. Cupis etenim scire, si pro tali accidenti ratione debeant viri et mulieres ad suun. Nos enim ex hac tristitia moesti, inquisivimus priorum nostrorum dicta. Invenimus autem in archivo hujus apostolicae sedis jam talia conIsauriae Ephesiorum, simulque JeBeatae memoriae sanctissimi Patres Julius, Innocentius, et Coelestinus cum eserunt et confirmaverunt ut nullomodo se in conjugio reciperent mulieres et viri qui quacunque ratione susciperent natos, sed separarent se: ne suadente diabolo tale vitium peccati inolescat per mundum, et universorum error accrescatqua mulier filium suum coram epi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib Quid si inquiunt uirgo
nesciens uiro nupserit alieno: hoc
si semꝑ nesciat: nunquã ex hoc erit
adultera. Si autẽ sciat iam ex hoc
incipiet ẽe ex quo cum alieno uiro

Expanded text:
 Quid? si, inquiunt, uirgo nesciens uiro nupserit alieno? hoc si semper nesciat, numquam ex hoc erit adultera; si autem sciat, iam ex hoc esse incipit, ex quo cum alieno uiro
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo sp̃c scĩ dono usq ad septimũ
nullus xp̃ianꝰ suam ꝯmatrẽ in cõ¬
iugium recipere debet et qui p̾sũp¬
serit anathematis uinculo religet᷑
inꝑpetuo nisi penitenciã egerit
digne. Mulieres uͦ cum separate fu¬
erint ꝓ hac illicita actione a ꝓpriis
uiris totam p̾cipimus recipere dotẽ
quã in die nuptiali receꝑint et pꝰ
completũ annum recipiant uirũ
alium si uoluerint. dimilit̾ ⁊ uir

Expanded text:
 sancti dono usque ad septimum, nullus Christianus suam commatrem in conjugium recipere debet, et qui praesumpserit, anathematis vinculo religetur in perpetuo, nisi poenitentiam egerit digne. Mulieres vero cum separatae fuerint, ac pro illicita actione a propriis viris, totam praecipimus recipere dotem, quam in die nuptiali receperint, et post expletum annum recipiant alium virum, si voluerint. Similiter et vir