comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niretur: nec ab ullo conuenientiꝰ. quã ab illo cui consenser
ut peccaret. Diaboli uͦ meritũ nullũ erat ut puniret: immo
hoc tanto faciebat iniustiꝰ. quanto non adhoc amore ustici
thebatur: s instinctu maliciȩ impellebatur. Nam non hoc
faciebat deo iubente: s incõprehensibili sap̃ia sua qͣ etiam
mala bene ordinat ꝑmittente. Et puto illos qui diabolum
aliqͣm opinantur habere in possidendo hominem iusticiã
ad hoc inde adduci: quia uident hominẽ diaboli uexatio¬
ni iuste subiacere. et deum hoc iuste ꝑmitt̾e: et iccirco pu¬
tant diabolum illam iuste inferre. Contingit enim idem
aliquid diuersis consid̾ationibus eẽ iustum et iniustum:
et ob hoc a non diligent intuentibus. totum iustũ aut in¬
iustũ iudicari. Euenit enĩ ut aliquis innocentẽ iniuste ꝑ
cutiat: unde ipse iuste ꝑcuti mereatur. Si tamen ꝑcussus
uindicare se non debet. ⁊ ꝑcutit ꝑcutientem se: iniuste ha

Expanded text:
niretur, nec ab ullo convenientius quam ab illo cui consenserat niretur, nec ab ullo convenientius quam ab illo cui consenserat ut peccaret. Diaboli vero meritum nullum erat, ut puniret: imo hoc tanto faciebat injustius, quanto non ad hoc amore justitiae trahebatur; sed instinctu malitiae impellebatur. Nam hoc non faciebat, Deo jubente, sed incomprehensibili sapientia sua, qua mala etiam bene ordinat, permittente. Et puto illos, qui diabolum aliquam opinantur habere in possidendo homine justitiam, ad hoc inde adduci, quia vident hominem diaboli vexationi subjacere juste, et Deum hoc juste permittere: et idcirco putant diabolum illam juste inferre. Contingit enim idem aliquid diversis considerationibus esse justum et injustum; et ob hoc a non diligenter intuentibus totum justum aut injustum judicari. Evenit enim ut aliquis innocentem percutiat injuste, unde ipse juste percuti mereatur; si tamen percussus vindicare se non debet et percutit percutientem se, injuste hoc
Abbreviated transcription (Latin):
quã ium habeat. Naniq si diabolus aut homo suus eẽt
aut alteriꝰ quã dei: aut in alia quã in dei potestate mane¬
rit: forsitan hoc recte dicẽtin: Cum autẽ dliabolus aut
quã causam debuit agere d̾s cũ suo. de suo. in suo. nist
ut seruũ suum pimniret. qui suo conseruo cõmunẽ dum̃
ueser̃e et ad se t̾nsire ꝑsuasisset ÷ ac traditor fugitiuum.
fur furem. cum furto dñi sui suscepisset: Utq namq
fur erat: cum alt̃ altero ꝑsuadente. se ipsũ dño suo fina¬
batur. Qͥd enĩ iustius fieri posset. si hoc d̾s faceret: Aut
siudex om̃iũ ds̃ hominẽ sic possessum de potestate
iam iniuste possidentis. uel ad puniendũ illũ aliter
quã ꝑdiabolum. uł ad parcendũ illi eriꝑet: quȩ hȩc inusti¬
cia esset: Quamius enĩ homo iuste a diabolo torqueretur. p¬
se tamen illũ iniuste torquebat. Homo namq meruerat ut pu¬

Expanded text:
quam vim habebat. Nam, si diabolus aut homo suus esset quam vim habebat. Nam, si diabolus aut homo suus esset aut alterius quam Dei, aut in alia quam in Dei potestate maneret, forsitan hoc recte diceretur: cum autem diabolus aut at, quam causam debuit Deus agere cum suo, de suo, in suo, nisi ut servum suum puniret, qui suo conservo communem Dominum deserere, et ad se persuasisset transire, ac traditor fugitivum, fur furem cum furto Domini sui suscepisset? Uterque namque fur erat; cum alter, altero persuadente, seipsum Domino suo furabatur. Quid enim justius fieri posset, sic hoc Deus faceret? Aut si judex omnium Deus hominem sic possessum, de potestate tam injuste possidentis, vel ad puniendum illum aliter quam per diabolum, vel ad parcendum illi eriperet: quae haec injustitia esset? Quamvis enim homo juste a diabolo torqueretur; ipse tamen illum injuste torquebat. Homo namque meruerat ut pu
Abbreviated transcription (Latin):
stratur. Nam si alit̾ non potuisset: tec̃ forsitan necc̃ẽ eẽt
ut hoc modo dilectionem suam ostend̾et. Hunc uͭ. cũ
alit̾ possit saluare hominẽ: quȩ ratio est. ut ꝓpt̃ osten¬
dendam dilectionem suam. ea quȩ dicitis faciat et su¬
stineat: Auenĩ non ostendit bonis angelis qͣntũ eos
aiig̃. ꝑro quibus talia non sustinet: Quod uero dicitis eum¬
uenusse expugnare ꝓ uobis diabolum⁊ quo sensu audetis
poserr: Nonne dei om̃ipotentia regnat ubiq Qͦmodo gͦ
indigebat ds. ut ad uincendũ diabolũ decelo descenderet:
ec nobis infideles obicẽ posse uidentur. S et illud uii.
antia diabolũ agere ut liberaret homine. quã ꝑ fortitu¬
dinen: ut cũ diabolus cum in quo nulla inortis erat causa
ã qui ds erat occid̾et: iuste potestatem quã suꝑ peccatores
hbebãt amittẽt: alioquin iniustam uiolentiã fecisset ili
qm iuste possidebat hominẽ. quẽ non ipse iuolent att¬

Expanded text:
stratur. Nam si aliter non potuisset, tunc forsitan nstratur. Nam si aliter non potuisset, tunc forsitan n dilectionem ostenderet: nunc vero, cum aliter possit salvare hominem, quae ratio est ut, propter ostendendam dilectionem suam, ea quae dicitis faciat et sustineat? An enim non ostendit angelis bonis quantum eos diligat, pro quibus talia non sustinet? Quod vero eum dicitis venisse expugnare pro vobis diabolum, quo sensu audetis proferre. Nonne Dei omnipotentia regnat ubique? Quomodo ergo indigebat Deus, ut ad vincendum diabolum de coelo descenderet? Haec nobis infideles objicere posse videntur. CAPUT VII. contra diabolum agere, ut liberaret hominem, quam per fortitudinem; ut, cum diabolus eum, in quo nulla mortis erat causa, et qui Deus erat, occideret, juste potestatem, quam super peccatores habebat, amitteret; alioquin injustam violentiam fecisset illi, quoniam juste possidebat hominem, quem non ipse violenter att
Abbreviated transcription (Latin):
Ira namq dei non est aliud: quam uoluntas puniendi. S
gͦ non uult punire peccata hominũ: liber est homo a pecca¬
tis et ab ira dei. et ab inferno. et a potestate diaboli. que
om̃ia propt̃ peccata patitur: et recipit ea quib propt̃ eade
peccata priuatur Nam in cuius potestate est infernus.
aut diabolus. aut cuius est regnum celorũ: nisi eius qui
fecit om̃ia: Quecũq itaq timetis. aut desideratis. eius uo¬
luntati subiacent: eui nichil potest resistere. Quapropt̃
si humanum genus saluare noluit. nisi quomͦ dicitis
cum sola uoluntate potuit: ut mitiꝰ dicam. uidere qͦmͦ
eius sapientie repugnatis. Nam si homo qͦo facile poss.
cũ graui labore sinẽ ratione face̾t: non utiq sapiens ab
ullo iudicaretur. Quippe qͦd dicitis deum taliter ostendi¬
se qͣntũ uos diligeret. nulla ratione defenditur. si
nullatenus aliter homuinẽ potuisse saluare non mõ¬

Expanded text:
ira namque Dei non est aliud quam voluntas puniendi. Si ira namque Dei non est aliud quam voluntas puniendi. Si ergo non vult punire peccata hominum, liber est homo a peccatis, et ab ira Dei, et ab inferno, et a potestate diaboli, quae omnia propter peccata patitur, et recipit ea quibus propter eadem peccata privatur. Nam in cujus potestate est infernus, aut diabolus, aut cujus est regnum coelorum, nisi ejus qui fecit omnia? Quaecunque itaque timetis aut desideratis, ejus voluntati subjacent cui nihil resistere potest. Quapropter si humanum genus salvare noluit, nisi eo quo dicitis modo, cum sola voluntate potuerit, ut mitius dicam, videte quomodo ejus sapientiae repugnatis. Nam si homo, quod facile posset, id cum gravi labore sine ratione faceret, non utique sapiens ab ullo judicaretur. Quippe quod dicitis Deum taliter ostendisse quantum vos diligeret, nulla ratione defenditur, si nullatenus hominem aliter potuisse salvare non mon
Abbreviated transcription (Latin):
iet eius qui ds noneẽt: et cuius angeli serui noneent u
aemptionem uocamꝰ. In qua nãq aierto nobis cap¬
tione aut in quo carcere. aut in cuius potestate tenebam¬
in unde uos deus non potuit liberare: nisi uos ⁊ot labo¬
rib. et ad ultimũ sanguie suo redimẽt: Quib cũ dici¬
mus redemit nos a peccatis et abia sua. et de itferno
it de potestate diaboli: quem quia nos non poteramills
ipse pronobis uenit expugnare et redemit nobis reg¬
num cȩlorum: et quia hec omnia hoc mͦ fecit osterdeer
quantũ nos diliget: respondent. Si dicttis qura facere¬
oeus hec om̃ia non potuit solo iuissi que cuncta ere¬
asse uibendo dictais: repugnatis uobis. met ipsis: quia
impotentem ilum facitis. Aut si fatemini quia potuit. s ron
uosuit nisi hoc mͦͥ quomꝰ sapientem illum potestis ostendem
quẽ sine ulla ratione tam indecentia uelle pati asseritis:
Im̃ia enim hec quȩ obtenditis: in eius uoluntate consistur

Expanded text:
esset ejus, qui Deus non esset, et cujus angeli servi non essent. esset ejus, qui Deus non esset, et cujus angeli servi non essent. demptionem vocamus. In qua namque, aiunt nobis, captione, aut in quo carcere, aut in cujus potestate tenebamini, unde vos Deus non potuit liberare nisi vos tot laboribus et ad ultimum suo sanguine redimeret? Quibus cum dicimus: Redemit nos a peccatis, et ab ira sua, et de inferno et de potestate diaboli, quem quia nos non poteramus, ipse pro nobis venit expugnare, et redemit nobis regnum coelorum: et quia haec omnia hoc modo fecit, ostendit quantum nos diligeret. Respondent: Si dicitis quia Deus haec omnia facere non potuit solo jussu, quem cuncta jubendo creasse dicitis, repugnatis vobismetipsis, quia impotentem illum facitis. Aut si fatemini quia potuit, sed non voluit nisi hoc modo, quomodo sapientem illum ostendere potestis quem sine ulla ratione tam indecentia velle pati asseritis? Omnia enim haec quae obtenditis in ejus voluntate consistunt:
Abbreviated transcription (Latin):
nientiȩ quasi picture corporis st̃
exponendȩ. Anselmꝰ. Nonne satis
necessaria ratio uidetur. cur deus ea
que dicimꝰ facere debuerit. quia genus
humanum tam scilicet preciosum opus eiꝰ om̃ino pe¬
rierat. nec decebat ut quod d̃s de homine ꝓposue¬
rat. penitus adnichilaretur: nec id̃e eius propositũ
ad effectum duci poterat. nisi genus hominum ab
ipso creatore suo liberaretur.
angelum sirie ꝑ hominẽ ẽẽ facta quolibet modo dicet᷑
mns hoc humana multo tolerabiliꝰ accipet. Potuit enim
it hominẽ aliquẽ face̾ sine peccato: non de massa peccat¬
e nec de alio homine: s sicut fecit adam: ꝑ quẽ hoc ipsũ
ouis fieri potiusse uidetur. Anselmꝰn Annor inteagis
quia quȩcumq alia psona hominem a morte etna redimeret
aiuis seruus idem homo recte iudicaretur. Quod si ess et:
milatenus rest auratus ẽet in uiam aignitatem quiamo
labiturus erat si non peccasset: cum ipse qui non misi dei
lrus. et equalis angelis bonis ꝑ om̃ia flaruꝰ erar sertius

Expanded text:
nientiae quasi picturae corporis 76 sunt exponendae. ANS. Nonne satis necessaria ratio videtur cur Deus ea, quae dicimus, facere debuerit; quia genus humanum, tam scilicet pretiosum opus, ejus omnino perierat; nec decebat ut quod Deus de homine proposuerat, penitus annihilaretur: nec idem ejus propositum ad effectum duci poterat, nisi genus humanum ab ipso Creatore suo liberaretur? angelum, sive per hominem esse facta quolibet modo diceretur, mens humana hoc multo tolerabilius acciperet. Potuit enim Deus hominem aliquem facere sine peccato, non de massa peccatrice, nec de aliquo homine, sed sicut fecit Adam per quem hoc ipsum opus fieri potuisse videtur. ANS. An non intelligis quia quaecunque alia persona hominem a morte aeterna redimeret, ejus servus idem homo recte judicaretur? Quod si esset, nullatenus restauratus esset in illam dignitatem quam habiturus erat, si non peccasset: cum ipse, qui nonnisi Dei servus et aequalis angelis bonis per omnia futurus erat, servus
Abbreviated transcription (Latin):
niens in deo a nobis accipiatur: et nulla uel minima
ratio si maior non repugnat reiciatur. Sicut enĩ in
deo quãlibet paruum inconueniens sequit᷑ impossi¬
bilitas: ita quãlibet paruam rõnem si maiori ñ uin¬
citur. comitatur necessitas. B. Nichil in hac re
ta est. A. Ponamꝰ gͦ dei incarnationẽ et qͥ
de illo dicimus homine nunꝙͣ. fuisse: et constet inter
nos hominẽ eẽ factũ ad beatitudinẽ quȩ in hac uita
haberi non potest: nec ad illã posse ꝑuenire quẽꝙͣ
nisi dimissis peccatis: nec ullũ hominem hanc uitã
transire sine peccato: et alia quorũ fides ad salutem
et̃nam necessaria est.U. Ita fiat. quia nichil i
Necessaria ẽ gͥ homini peccatorum remissio. ut ad bi

Expanded text:
eniens in Deo a nobis accipiatur, et nulla vel minima eniens in Deo a nobis accipiatur, et nulla vel minima ratio, si major non repugnat, rejiciatur. Sicut enim in Deo quamlibet parvum inconveniens sequitur impossibilitas; ita quamlibet parvam rationem, si majori non vincitur, comitatur necessitas. BOS. Nihil in hac re Ita est. ANS. Ponamus ergo Dei incarnationem, et quae de illo dicimus homine, nunquam fuisse: et constet inter nos hominem esse factum ad beatitudinem, quae in hac vita haberi non potest; nec ad illam posse pervenire quemquam, nisi dimissis peccatis; nec ullum hominem hanc vitam transire sine peccato: et alia quorum fides ad salutem aeternam necessaria est. BOS. Ita fiat; quia nihil in Necessaria est igitur homini peccatorum remissi
Abbreviated transcription (Latin):
uolentem: non uidetur tali patri de tali filio con¬
uenire. Anselmꝰ. Immo maxime decet talem patrẽ
tali filio consentire: si quid uult laudabilit ad ho¬
norem dei. et utiliter ad salutem hominũ: q̃ alit
ficri non potuit. Boso.n hoc adhuc uersamur. qͣ¬
liter mors illa rationabilis et necessaria monstrari poᷤ¬
sit. Alit̃ namq nec ipse filius eam uelle: nec pater
ogere aut ꝑmittẽ debuisse uidet᷑. Queritur enĩ. cur
dͥs aliter hominẽ saluare non potuit: aut si potut
cur hoc modo uoluit. Nam et inconueniens uidet᷑
ĩ deo. hominem hoc modo saluasse: nec apparet
qud mors ista ualinit. ad saluandũ hominẽ. Mirũ¬
enĩ est. si ds̃ sic delectatur aut eget sanguine umocen¬
tis: ut non nisi eo int̾fecto parce̾ uelit aut possit no¬
centi.A. QM accipis in hac questione ꝑsonan
corum qui crederẽ nichil uolunt. nisi p̃monstrata ia¬
tione: uolo tecũ pacisci. ut nullũ uł minimũ inconu¬

Expanded text:
volentem, non videtur tali Patri de tali Filio convolentem, non videtur tali Patri de tali Filio convenire. ANS. Imo maxime decet talem Patrem tali Filio consentire, si quid vult laudabiliter ad honorem Dei, et utiliter ad salutem hominum, quae aliter fieri non potuit. BOS. In hoc adhuc versamur, qualiter mors illa rationabilis et necessaria monstrari possit. Aliter namque nec ipse Filius eam velle, nec Pater cogere aut permittere debuisse videtur. Quaeritur enim cur Deus aliter hominem salvare non potuit; aut si potuit, cur hoc modo voluit. Nam et inconveniens videtur esse Deo hominem hoc modo salvasse; nec apparet quid mors illa valeat ad salvandum hominem. Miruenim est, si Deus sic delectatur aut eget sanguine innocentis, ut nonnisi interfecto eo parcere velit aut possit nocenti. ANS. Quoniam accipis in hac quaestione personam eorum qui credere nihil volunt nisi praemonstrata ratione, volo tecum pacisci, ut nullum vel minimum inconv
Abbreviated transcription (Latin):
uis penam cius ñ amaret affirmatur. Non autẽ potuis¬
se calicem transire nisi bibẽt illum dixit: non qͥa non
posset mortẽ uitare si uellet: s qm̃ sicut dictũ est. mun¬
dum erat alit̾ impossibile saluari: et ipse indeclinabili¬
t̃ uolebat potius mortẽ pati. quam ut nundꝰ ñ salua¬
retur. Iccirco autẽ illa u̾ba dixit. ut doceret humanũ
i ostendẽt se mortem nequaꝙͣ ualuisse uitare. Nã quec̃q
di illo dicuntur his quȩ dicta sunt similia: sic sunt
exponenda. ut nulla necessitate s libera uoluntate
mortuus credatur. Erat namq omp̃s: et de illo legit᷑
qm̃ oblatus est quia ipse uoluit. Et ipse dicit. Ego
pono animã meam: ut iterũ sumam eam. Nemo
tollit eam a me: s ego pono eam ame ipso. Potestatẽ
habeo ponendi eam: et potestatem habeo iterũ sum̃¬
tate facit: nullatenꝰ ad hoc cogi recte dicit᷑. Boso.
hoc solum quia ꝑmittit d̾s illũ sic tractari. qͣmiuris

Expanded text:
vis poenam ejus non amaret, affirmatur. Non autem potuisvis poenam ejus non amaret, affirmatur. Non autem potuisse calicem transire nisi biberet illum, dixit. Non quia non posset mortem vitare, si vellet; sed quoniam, sicut dictum est, mundum erat impossibile aliter salvari; et ipse indeclinabiliter volebat potius mortem pati, quam ut mundus non salvaretur. Idcirco autem dixit verba illa ut doceret humanum ut ostenderet se mortem nequaquam valuisse vitare. Nam, quaecunque de illo dicuntur his quae dicta sunt, similia sic sunt exponenda, ut nulla necessitate, sed libera voluntate mortuus credatur. Erat namque omnipotens, et de illo legitur quoniam oblatus est, quia ipse voluit . Et ipse dicit: Ego pono animam meam, ut iterum tollit eam a me, sed ego pono eam a meipso: potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumetate facit, nullatenus ad hoc cogi recte dici potest. BOS. Hoc solum, quia permittit Deus illum sic tractari, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
dicit ex his que passus est obedientiam: id est quã ma¬
gnares facienda sit ꝑ obedientiam. Nam tẽ est simpler
et uera obedientia: cũ rationalis natura non necessitate ses
sponte seruat uoluntatem a deo acceptã. Aliis quoq modi
recte possumꝰ patrẽ uoluisse filii mortẽ intellige: qͣmuis isti
possint sufficẽ. Nam sic̃ uelle dicimꝰ. eum qui facit ut aliꝰ
uelit: ita dicimꝰ etiam illum uelle. quiñ facit ut aliꝰ uelit:
s approbat quia uult. Ut cum uidemus aliquẽ fortiter pa¬
ti uelle molestiam. ut ꝑficiat quod bñ uult: quãuis fatea¬
mur nos uelle ut illam penam sustineat: ñ tam̃ uolumꝰ
aut amamus penam eius. s uoluntatem. Illũ qͦ qui pro¬
hibere potest et ñ prohibet: solemus dice quia uult qͦt¬
nec ꝓhibuit eum uelle aut implere quod uolebat: recti
uoluisse ut filiꝰ mortem tam pie tam utilit̾ sustineret. qͣm¬

Expanded text:
idicit ex his quae passus est, obedientiam, id est quam maidicit ex his quae passus est, obedientiam, id est quam magna res facienda sit per obedientiam. Nam tunc est vera et simplex obedientia, cum rationalis natura, non necessitate, sed sponte servat voluntatem a Deo acceptam. Aliis quoque modis recte possumus Patrem voluisse Filii mortem intelligere, quamvis isti possint sufficere. Nam, sicut velle dicimus eum, qui facit ut alius velit; ita etiam dicimus eum velle, qui non facit ut alius velit, sed approbat quia vult: ut, cum videmus aliquem fortiter pati velle molestiam ut perficiat quod bene vult, quamvis fateamur nos velle ut illam poenam sustineat, non tamen volumus aut amamus poenam ejus, sed voluntatem. Illum quoque qui prohibere potest, et non prohibet, solemus dicere quia vult qunec prohibuit eum velle aut implere quod volebat recte voluisse ut Filius mortem tam 79 pie et tam utiliter sustineret, quam
Abbreviated transcription (Latin):
traxerit eũ. Qm̃ namq uoluntate quisq ad id qd in de¬
dinabiliter uult trahitur. uel impellitur: non inconue¬
am affirmatur. In quo tractu uel impulsu. nulla in¬
telligitur iolentie necessitas: s accepte bone uolunta¬
ds spontanea et amata tenacitas. Si gͦ hoc modo nega¬
ri nequit. patrem uoluntatem illam dando ad mortẽ
filiũ traxisse uel impulisse: quis non uideat cadem ra¬
ione mandatum illi. ut mortem sponte sustineret. et
calicem quẽ non inuitus biberet dedisse: Et si filiꝰ sibi
non peꝑcisse. s pro nobis spontanea uoluntate se ip¬
sum tradidisse recte dicit᷑ quis neget recte dici. quia
pater a quo talem uoluntatem habuit. illi ñ peꝑcit
s ꝓ nobis tradidit illum. et mortẽ eius uoluit: hoc etiã modo
indeclinabiliter et sponte seruando acceptam a patre uolun
tatem. filius factus est illi obediens usq ad mortem: et q¬

Expanded text:
traxerit eum. Quoniam namque voluntate quisque ad id quod indetraxerit eum. Quoniam namque voluntate quisque ad id quod indeclinabiliter vult, trahitur vel impellitur; non inconveat voluntatem: in quo tractu vel impulsu nulla intelligitur violentiae necessitas, sed acceptae bonae voluntatis spontanea et amata tenacitas. Si ergo hoc modo nequit negari Patrem, voluntatem illam dando, Filium ad mortem traxisse vel impulisse, quis non videat eadem ratione mandatum illi, ut mortem sustineret sponte, et calicem, quem non invitus biberet, dedisse? Et si Filius sibi non pepercisse, sed pro nobis spontanea voluntate seipsum tradidisse, recte dicitur, quis neget recte dici quia Pater, a quo talem habuit voluntatem, illi non pepercit, pro nobis tradidit illum et mortem ejus voluit? Hoc etiam modo indeclinabiliter et sponte servando acceptam voluntatem a Patre Filius factus est illi obediens usque ad mortem, et d
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illam piam uoluntatem qua uoluit filius ꝓ sa¬
lute mundi mori. dedit illi pater non tam̃ cogen¬
do. mandatũ et calicem passionis: et non peꝑcit
illi. s. ꝓ nobis tradidit illũ et mortem illiꝰ uolu¬
it: et quia ipse filiꝰ obediens fuit usq ad mortẽ
didicit ex his que passus est obedientiam. Quẽ admno¬
ium enim scđm humanitatem non habebat a se uolun¬
catem iuste uiuendi. s a patre: ita et uoluntatẽ illam qͦ¬
ut tantũ bonum faceret moriuoluit. non potuit habere
nisi a patre luminum ⁊ a quo est om̃e datum obtimum
it om̃e donum ꝑfectum. Et sicut pater trahere. dando
uoluntatem dicitur: ita non incongrue fit si impelle
asseritur. Sicut enĩ filius dicit de patre. nemo uenit ad
me nisi pater traxerit illum: ita dicere potuit. nͥ impu¬
lerit eum. Similiter qͦ proferre potuit. nemo currit ad
mortem propt̃ nomen meum: nisi pater impulerit aut

Expanded text:
per illam piam voluntatem, qua voluit Filius pro saper illam piam voluntatem, qua voluit Filius pro salute mundi mori, dedit illi Pater non tamen cogendo mandatum et calicem passionis; et non pepercit illi, sed pro nobis tradidit illum, et mortem illius voluit; et quia ipse Filius obediens fuit usque ad mortem, et didicit ex his quae passus est, obedientiam. Quemadmodum enim secundum humanitatem non habebat a se voluntatem juste vivendi, sed a Patre; ita et illam voluntatem qua, ut tantum bonum faceret, mori voluit, non potuit habere nisi a Patre luminum, a quo est omne datum optimum, et omne donum perfectum : et sicut Pater trahere, dando voluntatem, dicitur; ita non incongrue fit, si impellere asseritur. Sicut enim dicit Filius de Patre: Nemo venit ad me, nisi Pater traxerit eum ; ita dicere potuit, nisi impulerit eum. Similiter quoque proferre potuit, nemo currit ad mortem propter nomen meum, nisi Pater impulerit aut
Abbreviated transcription (Latin):
pater. nisi facet homo aliquid tam magnũ sicut erat mors illa:
quia non poscebat ratio quod alius facere non poterat: Iccir¬
co dicit filius illum uelle mortem suam. quam ipse mauult
pati: quam ut genus humanũ non saluetur. Ac si dicet. Q
non uis alit̾ reconciliationẽ mundi fieri:dico te
hoc modo uelle mortẽ meam. Fiat gͥ hȩc uoluntas tua.
id est fiat mors mea: ut mundus tibi reconciliet᷑. Nã sepe
aliquem uelle dicimus aliqͥd. quia non uult aliud: quod si
uellet: non fieret illud quod dicitur uelle. Ut cum dici¬
mus. ulum uelle lucernam extinguere: qui ñuult
cernam extinguit. Sic gͥ uoluit pater mortẽ filii. qͥa
non alit̾ uoluit mundum saluari: nisi homo aliqͥo
lutem hominũ tantundem ualuit. qm̃ alius hoc f
cere non ualebat: quantũ si illi mori p̃ciꝑet. Unde
ille. sicut mandatũ dedit illi pater sic fecit. et cali¬
cem quem dedit ei pater bibit: obediens usq ad

Expanded text:
Pater, nisi faceret homo tam magnum aliquid, sicut erat mors illa. Pater, nisi faceret homo tam magnum aliquid, sicut erat mors illa. Quia non poscebat ratio quod alius facere homo non poterat, idcirco dicit Filius illum velle suam mortem; quoniam ipse maluit illum pati, quam ut genus humanum non salvaretur; ac si diceret: Quoniam non vis aliter reconciliationem mundi fieri, dico te hoc modo velle mortem meam: fiat ergo voluntas tua, id est fiat mors mea, ut mundus tibi reconcilietur. Nam saepe aliquem velle dicimus aliquid, quia non vult aliud quod si vellet, non fieret illud quod dicitur velle: ut, cum dicimus illum lucernam velle exstinguere, qui non vulcernam exstinguit. Sic ergo voluit Pater, mortem Filii, quia non aliter voluit mundum salvari, nisi homo tam maglutem hominum tantumdem valuit, quoniam hoc alius facere non valebat, , quantum si illi mori praeciperet: unde ille, sicut mandatum illi dedit Pater, sic fecit; et calicem, quem dedit ei Pater, bibit, obediens usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
lus. ac si ita eẽt. Nam sic post mortem exaltatus est: quasi ꝓpt̃
ilam hoc fieret. Quod autẽ ipseait. non ueni uoluntatem meã
face. s: eius quimisit me: tale est quale est et illud. Mea doc¬
hrina non ẽ mea. Nam qͦs quis non habet a se s a deo: hoc
non tam suum quam dei dicere debet. Nullus uero homo
asi habet ueritatem quam docet. aut iustam uoluntatem:
si a deo. Non ergo uenit xp̃c uoluntatem suam facẽ. s patͥs:
cum. Nam multa in sacra scriptura huiꝰmodi inueniunt᷑.
ubi autẽ dicit. pat̾ si possibile est transeat ame calix iste.
ueruntamen non sicut ego uolo s sicut tu: et si ñ potest
hic calix tͣnsire nisi bibam illũ fiat uoluntas tua: na¬
turalem salutis ꝑ uoluntatem suam sig̃cat appetitum:
quo humana caro dolorem mortis fugiebat. Uoluntatem
uero patris dicit. non qm̃ maluerit pater filii mortem.
in uitam: s quia humanũ genus restaurari nolebat

Expanded text:
bat, ac si ita esset. Nam sic post mortem exaltatus est, quasi propter bat, ac si ita esset. Nam sic post mortem exaltatus est, quasi propter illam hoc fieret. Quod autem ipse ait: Non veni voluntatem meam facere, sed ejus qui misit me , tale est, quale est et illud: Mea doctrina non est mea : nam quod quis non habet a se, sed a Deo, hoc non tam suum quam Dei dicere debet. Nullus vero homo a se habet veritatem quam docet aut justam voluntatem, sed a Deo. Non ergo venit Christus voluntatem suam facere, sed Patris; illum. Nam multa in sacra Scriptura hujusmodi inveniuntur. Ubi autem dicit: Pater, si possibile est, transeat a me calix iste; verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu ; et: Si non potest hic calix transire, nisi bibam illum, fiat voluntas tua , naturalem salutis per voluntatem suam significat appetitum, quo humana caro dolorem mortis fugiebat. Voluntatem vero Patris dicit, non quoniam maluerit Pater mortem Filii quam vitam, sed quia humanum genus restaurari nolebat
Abbreviated transcription (Latin):
propono me non nisi naue transiturumꝰ et iccirco differo tͣns¬
meare quia nauis abest.cum iam presto est nauis. si tͣnseo
recte de me dicitur: nauis parata fuit. propterea transiit.
Et non solum ita loquimur. quando ꝑ illud quod preced̃e
uolumus: s etiam quando non ꝑ illud. s tantũmͦ post il¬
lud facere aliud aliquid statuimus. Si quis enim differt
cibum sumẽ. propterea quia nondũ ea die missȩ celebra¬
tioni asfuit: pacto quod prius facere uolebat. ñ in con¬
ue illi dicitur. iam sume cibum: propterea quia iam fecisti.
spt̃ quod. sumere differebas. Multo gͥ minus inusitata est locutio.
ũ xp̃c dicitur exaltatus propterea quia mortem sustinuit: ꝑ
quã et post quã illam exaltationem facere decreuit. Potest hoc
ncomodo Dintęlligi. quo idem dũs legitur profecisse sapien¬
uaet grã apd̃ deum: non quia ita erat. s quia ille sic se habe¬

Expanded text:
propono me nonnisi navi transiturum; et idcirco differo transpropono me nonnisi navi transiturum; et idcirco differo transmeare, quia navis abest: cum jam praesto est navis, si transeo, recte de me dicitur: Navis parata fuit, propterea transivit. Et non solum ita loquimur quando per illud, quod praecedere volumus, sed etiam quando non per illud, sed tantummodo post illud, facere aliud aliquid statuimus. Si quis enim differt cibum sumere propterea quia nondum ea die missae celebrationi adfuit, peracto quod prius facere volebat, non incongrue dicitur illi: Jam sume cibum, propterea quia jam fecisti propter quod sumere differebas. Multo igitur minus inusitata est locutio, cum Christus dicitur exaltatus propterea quia mortem sustinuit, per quam et post quam illam exaltationem decrevit facere. Potest hoc et eo modo intelligi, quo idem Dominus legitur profecisse sapientia et gratia apud Deum: non quia ita erat, sed quia ille sic se habe
Abbreviated transcription (Latin):
ctiun est. qͣsi nullatenus potiusset ꝑuenire ad hanc eraltationem
nisi ꝑ hanc mortis obedientiam: et hec exaltatio non nͥ in
retͥbutionẽ huiꝰ obȩdientie collata sit: prius enim quã pat̾et᷑
ipse dixit om̃ia sibi eẽ tradita a patre. ⁊ om̃ia patris esse sua
s qm̃i ipse cum patre scõq sp̃u disposuerat. se non aliter quam
ꝑ mortem. celsitudinem om̃ĩpotentiȩ suȩ mundo ostensurum.
Qtuppe quod non nisi ꝑ illam mortem fieri dispositum est: cum ꝑ
illam fit. non incongrue dicit᷑ ꝓpt̾ illam fieri. Si enĩ inten¬
dimus facere aliquid. s proponimus nos aliud prius facturoᷤᷤ
ꝑ quod illud fiat: cum iam factum est quod uolumus p̃cedere
si fit quod intendimus. recte dicitur propt̾ea fieri. qm̃ factũ ẽ
ꝓpt̾ quod differebatur: quia non nisi ꝑ illud fieri dispositũ
erat. Nã  si fluuiũ quem equo et naui transire possum.

Expanded text:
ctum est, quasi nullatenus potuisset pervenire ad hanc exaltationem ctum est, quasi nullatenus potuisset pervenire ad hanc exaltationem nisi per hanc mortis obedientiam; et haec exaltatio nonnisi in retributionem hujus obedientiae collata sit. Priusquam enim pateretur, ipse dixit omnia sibi esse tradita a Patre ; et omnia Patris esse sua . Sed quoniam ipse cum Patre sanctoque Spiritu disposuerat se non aliter, quam per mortem, celsitudinem omni potentiae suae ostensurum mundo: quippe quod nonnisi per illam mortem fieri dispositum est, cum per illam fit, non incongrue dicitur propter illam fieri. Si enim intendimus aliquid facere, sed proponimus nos prius aliud facturos, per quod illud fiat: cum jam factum est quod volumus praecedere, si fit quod intendinus, recte dicitur propterea fieri quoniam factum est propter quod differebatur; quia nonnisi per illud fieri dispositum erat. Nam si fluvium, quem equo vel navi transire possum,
Abbreviated transcription (Latin):
di iusticiam: in qua tam fortiter ꝑseuerauit: ut inde mor¬
tem incurret. Potest etiam dici. quia p̃cepit illi pat
mori: cum hoc p̃cepit unde incurrit mortem.Ita gͦ sic̃
mandatũ dedit illi pat̾ sic fecit: et calicem quẽ dedit᷑ bibit:
et factus est obediens patri usq ad mortẽ: et sic didieit
er his que passus est obedientiam: id: quousq seruari de¬
beat obedientiã. Uerbum autem quod positum est diddicit:
duobus modis intelligi potest. Aut enim didicit dictum
ist. pro alios fecit discere: aut quia quod ꝑscientiam ñ
ignorabat. exꝑimento didicit. Quod autem apłs cum dixiᷤ¬
setr humiliauit semetipsum factus obediens usq ad mor¬
tem. mortem autẽ crucis. subdidit: propt̃ quod et ds̃ illum exaltaũ
et donauit illi nom̃ quod est suꝑ om̃e nomen. cui simile ẽ qͦo dauit
dixit. de torrente inuia bibit. propt̾ea exaltauit caput: non ita di¬

Expanded text:
di justitiam, in qua tam fortiter perseveravit ut inde mordi justitiam, in qua tam fortiter perseveravit ut inde mortem incurreret. Potest etiam dici quia praecepit illi mori Pater, cum hoc praecepit unde incurrit mortem. Ita ergo: Sicut mandatum dedit illi Pater, sic fecit; et, calicem quem dedit ei, bibit 78; et factus est ex his quae passus est obedientiam, id est quousque debeat servari obedientia. Verbum autem quod positum est, didicit, duobus modis intelligi potest. Aut enim didicit, dictum est pro, alios fecit discere; aut quia, quod per scientiam non ignorabat, experimento didicit. Quod autem Apostolus, cum dixisset: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, subdidit: Propter quod et Deus illum exaltavit; et donavit illi nomen, quod est super omne nomen . Cui simile est quod David dixit: De torrente in via bibet, propterea exaltavit caput : non ita di
Abbreviated transcription (Latin):
obedientia. B. Uerũ est: et iam uideo quid sibi
illatum quia obediendo ꝑseuerauit. sustinuit. Nam
illata est illi mors quia ꝑstitit in obedientia: ẽt hãc
sustinuit. Sed quomͦ hoc obedientia non exigat
beret pati mortem: aut ds deberet hoc ab illo exigere:B
Quem adiodũ credimus. nec homo morcretur. nec hoc ab illo
erigeretur: s huius rei a te audire uolo rationem. A
Rati o  nalem creaturam iustam factam eẽ: et ad hoc ut
deo fruendo beata ec̃t: non negas. Bui Non UtAm t
Neo autem nequaquã existimabis conuenire: ut quã feciti
iustam ad beatitudinem: miseram eẽ sine culpa cogat:
hominẽ enim inuitũ mori miserũ est.  P atet qux
inon peccasset homo: non deberet ab eo d̃s mortem xxi¬
gere. A Non gͦ coegit cłs xp̃m mori: in qͦ nullũ
fuit peccatum: s ipse sponte sustinuit mortem: non p̃ꝑ
obedientiam deserendi uitam. s propter obedientiã seruan¬

Expanded text:
obedientia. BOS. Verum est; et jam video qui sibi obedientia. BOS. Verum est; et jam video qui sibi illatum, quia obediendo perseveravit, sustinuit. Nam illata est illi mors, quia perstitit in obedientia et hanc sustinuit; sed quomodo hoc obedientia non exigat beret pati mortem; aut deberet Deus hoc ab illo exigere? BOS. Quemadmodum credimus, nec homo moreretur, nec hoc exigeretur ab illo; sed hujus rei a te audire volo rationem. ANS. Rationalem creaturam justam factam esse, et ad hoc, ut Deo fruendo beata esset, non negas. BOS. Non. ANS. Deo autem nequaquam aestimabis convenire ut, quam fecit justam ad beatitudinem, cogat sine culpa esse miseram: hominem enim invitum mori, miserum est. BOS. Patet quia si non peccasset homo, non deberet Deus ab eo mortem exigere. ANS. Non ergo coegit Deus Christum mori, in quo nullum fuit peccatum; sed ipse sponte sustinuit mortem, non per obedientiam deserendi vitam, sed propter obedientiam servan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcit pater : s pro nobis om̃ib tradidit illũ. Et idẽ
filius dicit. Non ueni uoluntatem meam facẽ: s uo¬
luntatem eius quimisit me. Et iturus ad passionẽ
dicit. Sicut mandatũ dedit michi pater: sic facio. Item. Cali¬
cem quẽ dedit michi pater: non bibam illum: Et alibi.
In his om̃ibus plus uidetur xp̃c obedientia cogente:
quam spontanea uoluntate disponente. mortem sustin
discernis int̾ hoc qͦd fecit exigente obedientia: et qͦt
sibi factũ quia seruauit obedientiam sustinuit: non exi¬
gente obedientia. Boso Necesse habeo: ut hoc aꝑtiꝰ
exponas. A. Cur ꝑsecuti sunt eum iudei usq
ad mortem: B Hon ob aliud: nisi quia ueritatẽ
et iusticiam iuuendo et loquendo indeclinabilit ten¬
bat.A. Hoc puto quia ds̃ ab om̃i rationali cre¬
atura exigit: et hoc illa ꝑ obedientiam deo debet
entiam debebat homo ille deo patri: et humanitas
diuinitati: et hanc ab illo exigebat pater.b h
nulli dubiũ.A. Ecce habes quid fecit: exigenti

Expanded text:
omnibus tradidit illum . Et idem Filius dicit: Non veni voluntatem meam facere, sed voluntatem ejus qui misit me . Et iturus ad passionem dicit: Sicut mandatum dedit mihi Pater, sic facio . Item: Calicem quem dedit mihi Pater, non bibam illum? Et alibi: . In his omnibus plus videtur Christus obedientia cogente, quam spontanea voluntate disponente mortem sustindiscernis inter hoc quod fecit exigente obedientia; et quod sibi factum, quia servavit obedientiam, sustinuit non exigente obedientia. BOS. Necesse habeo ut hoc apertius exponas. ANS. Cur persecuti sunt eum Judaei usque ad mortem? BOS. Non ob aliud nisi quia veritatem et justitiam vivendo et loquendo indeclinabiliter tenebat. ANS. Hoc puto quia Deus ab omni rationali creatura exigit; et hoc illa per obedientiam Deo debet.gitur obedientiam debebat homo ille Deo Patri, et humanitas divinitati; et hanc ab illo exigebat Pater. BOS. Hoc nulli dubium est. ANS. Ecce habes quid fecit exigente
Abbreviated transcription (Latin):
it deum ex honorat: et hoc est peccare. Quã dui autẽ ñ
soluit quod rapuit: manet in culpa. Nec sufficit solũ¬
mͨ redd̃e qd ablatũ est: s ꝓ contumelia illata plus debet
nod̾e quã abstulit. Sicut enim qui ledit salutẽ alteriꝰ
i sufficit si salutẽ restituit. nisi pro illata doloris in¬
uria recompenset aliqͥd: ita qui honorẽ alicuiꝰ uiolat.
non sufficit honorem reddẽ: si ñ scdm ex honoratio¬
nis factam molestiam. aliquid qd placeat illi quẽ¬
exhonorauit restituit. Hoc quoq attendendũ. quia cũ
aliquis quod iniuste abstulit soluit: Hoc debet dare
quod ab illo ñ posset exigi. si alienũ non rapuissec.
Sic gͦ debet om̃is qui peccat honorem deo quẽ rapuit
solue: et hec est satisfactio quã om̃is peccator deo di
bet facere. S. In his om̃ib qm̃ rationẽ sequi ꝓpo¬
siumus: quãuis aliqͣntulũ me t̾reas: nichil habeo quod¬

Expanded text:
et Deum exhonorat; et hoc est peccare. Quandiu autem non et Deum exhonorat; et hoc est peccare. Quandiu autem non solvit quod rapuit, manet in culpa; nec sufficit solummodo reddere quod ablatum est, sed pro contumelia illata plus debet reddere quam abstulit. Sicut enim qui laedit salutem alterius non sufficit, si salutem restituit, nisi pro illata doloris injuria recompenset aliquid; ita qui honorem alicujus violat, non sufficit honorem reddere, si non secundum exhonorationis factam molestiam, aliquid quod placeat illi, queexhonoravit, restituat. Hoc quoque attendendum, quod cum aliquis, quod injuste abstulit, solvit; hoc debet dare, quod ab illo non posset exigi, si alienum non rapuisset. Sic ergo debet omnis qui peccat, honorem, quem rapuit Deo, solvere; et haec est satisfactio, quam omnis peccator debet Deo facere BOS. In his omnibus, quoniam rationem sequi proposuimus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Querendũ gͦ est quaratione d̾s dimittat peccã hõib.
itut hoc faciamꝰ aꝑtiꝰ: prius uideamꝰ quid sit peccare. et qͥd
ꝯ peccato satisfac̃e. B. Tuũ est ostendere: et meũ inten
nunq̃m peccaret. B. Hequeo contradice. A. None
Nonẽ
naq aluro peccare: quã non reddẽ deo debitũ.B. Qdͦ :
debitũ. quod deo debemꝰ: A. O m̃is uoluntas rõna¬
is creaturȩ: subiecta debet eẽ uoluntati dei B. Hichil
ueriꝰ. a. Hoc est debitum quod debet angelus et ho
deo: quod soluendo nullus peccat: et quod om̃is qui ñ
soluit peccat. Hȩc est iusticia siue rectitudo uoluntatis:
que iustos facit siue rectos corde. id est uoluntate. Hic est
solus et totus honor. quẽ debemꝰ deo: & a nobis exigit
lcus. Sola namq talis uoluntas oꝑa facit placita dec
iũ pocest oꝑari: et cum non potest. ipsa sola ꝑse pla¬
ut: quia nullũ opus sine illa placet. Hunc honorem
debitum qui deo non reddit: aufert deo quod suũ est.

Expanded text:
erendum est igitur qua ratione Deus dimittat peccata hominibus: et ut hoc faciamus apertius, prius videamus quid sit peccare, et quid pro peccato satisfacere. BOS. Tuum est ostendere, et meum intendnunquam peccaret. BOS. Nequeo contradicere. ANS. Non est itaque aliud peccare quam Deo non reddere debitum? BOS. Quod est debitum quod Deo debemus? ANS. Omnis voluntas rationalis creaturae subjecta debet esse voluntati Dei. BOS. Nihil verius. ANS. Hoc est debitum, quod debet angelus et homo Deo, quod solvendo nullus peccat; et quod omnis, qui non solvit, peccat. Haec est justitia sive rectitudo voluntatis, quae justos facit sive rectos corde, id est voluntate; hic est solus et totus honor, quem debemus Deo, et quem a nobis exigit Deus. Sola namque talis voluntas opera facit placita Deo, cum potest operari; et cum non potest, ipsa sola per se placet, quia nullum opus sine illa placet. Hunc honorem debitum qui Deo non reddit, aufert Deo quod suum est,
Abbreviated transcription (Latin):
edeamus. et uideamus utrũ sola miscłia sine om̃i
solutione ablati sibi honoris: deceat. deũ peccatum

Expanded text:
edeamus et videamus utrum sola misericordia, sine omni solutione ablati sibi honoris, deceat Deum peccata di
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentes cius merti et̃ potuerimt. quot ad suꝑnę ciuitatis conste¬
tionem necessarii sinit: etponisiom̃s qui eiusdem mortis tempore
ubicumq erant ad ulam redẽptionẽ ad mittentur. Plures enum
sunt demones: quam de quib restaurandꝰ est numerꝰ corũ eã
die uiuerent homies g ec credendũ est. ex quo factus est homo
ullum tempus fuisse quo mundus iste cum creaturis que
facte sunt adustis hominũ sic uacuus fiuisset: ut nullus eẽt in
illo ex humano gñe ad hoc ꝑtinens. propt̃ quod factus est hõ.
uidetur enim inconueniens: qͦd deus
uel uno momento
ꝑmiserit. humanum genus et
ea que fecit ꝓpt̾ usũ
corũ de quib fuꝑna ciuitas
ꝑficienda est: quasi frust᷑
extitisse. Nam aliquatenꝰ
in uanum eẽ uiderentur:
quã diu non ad hoc ꝓpt̃
ꝗdͦ marime facta eeñt uide¬
rentur subsiste.

Expanded text:
praesentes esse ejus morti potuerunt, quot ad supernae civitatis constrpraesentes esse ejus morti potuerunt, quot ad supernae civitatis constructionem necessarii sunt; etiamsi omnes, qui ejusdem mortis tempore ubicunque erant, ad illam redemptionem admitterentur. Plures enim sunt daemones, quam, de quibus restaurandus est numerus eorum, ea die viverent homines. Nec credendum est, ex quo factus est homo, ulium tempus fuisse, quo mundus iste cum creaturis quae factae sunt ad usus hominum, sic vacuus fuisset, ut nullus esset in illo ex humano genere ad hoc pertinens, propter quod factus est homo. Videtur enim inconveniens quod Deus vel uno momento permiserit humanum genus, et ea quae fecit propter usum eorum, de quibus superna civitas perficienda est, quasi frustra exstitisse. Nam aliquatenus in vanum esse viderentur, quandiu non ad hoc, propter quod maxime facta essent, viderentur subsiste
Abbreviated transcription (Latin):
cituro: qd facturꝰ est. die scđm uoluntatẽ regis statuto. Et qm̃
non om̃s possunt qui reconciliandi sunt ad diem illam conue
uel ante uel post diem illã confessi fuerint. se uelle ꝑ illud opꝰ
qbea die fiet uenam imperrare et ad pactum ibi constitutũ
acce¬
dere: ab om̃i culpa sint absoluti preterita: et si contigit
post hanc ueniam iterum peccent: si digne satisfa¬
cerei
et corrigi deinceps uoluerint: ꝑ eiusdem pacti effi¬
catiam iterũ ueniam recipiant. Sic tñ. ut nullus palatiũ eius
ingrediatur: donec factum sit hoc. unde culpe relaxant᷑. Sed̾m
hanc simulitudinem: qm̃ nox potuerunt oiñs homines qui
saluandi eraut p̾sentes eẽ. Qͣndo redemptionem illam xp̃e fe¬
cit: tanta fuit ius in eius morte: ut etiam in absentes uel loco
uel tempore eius protendatur effectus. Quod autẽ non solis
presentibus prodesse debeat hinc facile cognoscit᷑: quia non tot

Expanded text:
cituro, quod facturus est die secundum voluntatem regis statuto. Et quoniam cituro, quod facturus est die secundum voluntatem regis statuto. Et quoniam non omnes possunt, qui reconciliandi sunt, ad diem illam convenque vel ante, vel post diem illam, confessi fuerint, se velle per illud opus, quod ea die fiet, veniam impetrare, et ad pactum ibi constitutum accedere, ab omni culpa sint absoluti praeterita: et si contigerit ut post hanc veniam iterum peccent, si digne satisfacere et corrigi deinceps voluerint, per ejusdem pacti efficaciam iterum veniam recipiant: sic tamen, ut nullus palatium ejus ingrediatur; donec factum sit hoc unde culpae relaxentur. Secundum hanc similitudinem, quoniam non potuerunt omnes homines qui salvandi erant, praesentes esse, quando redemptionem illam Christus fecit; tanta fuit vis in ejus morte, ut etiam in absentes vel loco, vel tempore, ejus protendatur effectus. Quo autem non solum praesentibus prodesse debeat, hinc facile cognoscitur; quia non tot
Abbreviated transcription (Latin):
nullam in ea rationem intelligere. nichil dicendo ꝓbaueris. A
Uideo me ab importunitate tua non posse liberari. S si aliqua¬
tenꝰ potero qͦd postulas ostendẽ: grãs agamꝰ deo. Si uͦ non poto
sufficiant ea que supra probata sunt. Cum enĩ constat. deum
hominem fieri oportere: dubium non est. sapĩam et poten¬
tiam illi non deesse: ut hoc sine peccato fiat. Bi Sie libent̃
accipio. A O portuit utiq ut illa redemptio quã xp̃c fe¬
cit. prodesset non solum illis qui eo tempore fuerunt: s etiam
aliis. Sit enim rex aliquis. cui totus populꝰ sue cuiꝰdam ciuitatis
sic peccauit. excepto uno solo qui tamen de illorũ est gn̾e. ut
nullus eorũ facere possit: unde mortis dãpnationem euadat.
Ille aũ qui solus est innocens: tantam apud regem habet gr̃a
ut possit. et tantam dilectionẽ erga reos. ut uelit om̃s qui suo¬
credent. consilio reconciliare quodã seruitio ualde ipsi regi pla¬

Expanded text:
nullam in ea rationem intelligere, nihil dicendo, probaveris. ANS. nullam in ea rationem intelligere, nihil dicendo, probaveris. ANS. Video me ab importunitate tua non posse liberari: sed si aliquatenus potero quod postulas ostendere, gratias agamus Deo. Si vero non potero, sufficiant ea quae supra probata sunt. Cum enim constat Deum hominem fieri oportere, dubium non est sapientiam et potentiam illi non deesse, ut hoc sine peccato fiat. BOS. Sic libenter accipio. ANS. Oportuit utique ut illa redemptio, quam Christus fecit, prodesset non solum illis qui eo tempore fuerunt, sed et aliis. Sit enim rex aliquis, cui totus populus suae cujusdam civitatis sic peccavit, excepto uno solo, qui tamen est de illorum genere; ut nullum eorum facere possit unde mortis damnationem evadat: ille autem, qui solus est innocens, tantam apud regem habeat gratiam, ut possit; et tantam dilectionem erga reos, ut velit omnes, qui credent suo consilio, reconciliare quodam servitio ipsi regi valde pla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑderet: quaniuis non ꝑdidit om̃ino qͦo factus eratꝰ ut cĩt qui
pimiretur. aut cui ds misere̾tur. Neutrũ enim horũ fieti posset.
si in nichilum redactus cẽt. Tanto gͦ mirabiius ds sillũ restittut.
q̃ instituit. quanto hoc de peciatore cont᷑ meritĩ. alud ñ de pec¬
catore. nec contra meritũ fecit. Quantũ etiam esti acũlet bominẽ
sic in unũ conuenire᷑ uis et uata integritate uttsusq nataue¬
idem sit homo qui deus: Quis gͦ p̾sumat uel cogitar erꝰ qͦd hu¬
manus anttibectus ualeat penetrarei quã fapient̃ qułã mirã¬
bilit̾ tam inscrutabile opus factum sit:
Assentior.
quia nullus homo potest in hac uiti tantũ secretũ penitus
aperire. nec peto ut facias qͦo nullus homo facere potest: s: tan¬
tum. quantii potes. Plus enĩ ꝑsuadebis. altiores altiores in hac
re rationes latere. si aliquã te uidere monstraueris: quã site

Expanded text:
perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui perderet: quamvis non perdiderit omnino quod factus erat, ut esset qui puniretur, aut cui Deus misereretur: neutrum enim horum fieri posset, si in nihilum redactus esset. Tanto ergo mirabilius Deus illum restituit quam instituit: quanto hoc de peccatore contra meritum; illud non de peccatore, nec contra meritum fecit. Quantum etiam est Deum et hominem sic in unum convenire, ut, servata integritate utsumat vel cogitare quod humanus intellectus valeat penetrare quam sapienter, quam mirabiliter tam inscrutabile opus factus sit? BOS. Assentior quia nullus homo potest in hac vita tantum secretum penitus aperire: nec peto ut facias, quod nullus homo facere potest; sed tantum, quantum potes. Plus enim persuadebis altiores in hac re rationes latere, si aliquam te monstraveris videre, quam si te
Abbreviated transcription (Latin):
da sit et absq carnalis delectationis peccatoꝰ uirgo tam̃ ipsa
unde assumptus est. in iniquitatib concepta est. et in peccatis
concepit eam mater eius: et cum originali peccato nata est.
qm̃ et ipsa in adam peccauit: in quo om̃s peccauerunt.A
Postquã constat hominem illum deum et peccatorũ eẽ reconci¬
atorem: dubium non est eũ om̃mo sine peccato eẽ. Hoc autẽ cẽ ñ
ualet: nisi absq peccato de massa peccatrice sit assuptus. Qua
uͦ ratione sapientia dei hoc fecit. si non possumꝰ intelligẽ non
uebemus mirari: s cũ ueneratione eolerare aliquid esse in secretis
tante rei qdͦ ignoremus. Quippe mirabilius ds restaurauit huma¬
nam naturã: quã instaurauit. E qualit enim utruq deõ facile
est: s homo antequã eẽt non peccauit. ut fieri non deberet: postqͣ
uero factus est peccando meruit. tit qđ et ad quod factus erat.

Expanded text:
munda, et absque carnalis delectationis peccato; Virgo tamen ipsa, munda, et absque carnalis delectationis peccato; Virgo tamen ipsa, unde assumptus est, est in iniquitatibus concepta, et in peccatis concepit eam mater ejus, et cum originali peccato nata est, quoniam et ipsa in Adam peccavit, in quo omnes peccaverunt. ANS. Postquam constat hominem illum esse Deum, et peccatorum reconciliatorem, dubium non est eum omnino sine peccato esse: hoc autem esse non valet, nisi absque peccato de massa peccatrice sit assumptus. Qua vero ratione sapientia Dei hoc fecit, si non possumus intelligere, non debemus mirari; sed cum veneratione tolerare aliquid esse in secretis tantae rei quod ignoremus. Quippe mirabilius Deus restauravit humanam naturam quam instauravit: aequaliter enim utrumque Deo facile est; sed homo antequam esset non peccavit, ut fieri non deberet. Postquam vero factus est, peccando meruit ut quod et ad quod factus erat