comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͦr t̃ ꝗͣ dilig̃ ad eiꝰ cultũ. ad eiꝰ orationẽ ad eiꝰ ẽtẽplationẽ õs qͦs diligt̃ raꝑe
lacra. ꝑsuasit il la sac̾ficia offerri sͥ ñ ne meliꝰ erat ut angłos scos ꝙ̃ ut
demones colerent  respondent. ñ colimꝰ nos mala de monia. anꝗłos qͦs
dicitis ipsos ⁊ nos colimꝰ uirtutes di magni: ministeria di magni ut¬
nã ipsos colere uelletis. facile ab ipsis disceretis ñ illos colere audite an¬
głm doctorẽ. docebat qͣnda discipłm xp̃i. ⁊ ostendebat illi multa mira¬
cula in apocalypsi ioħis: ille aut̃ qͦtła sͥ de monstrato miracło uisionis er¬
pauit. ⁊ misit se ad pedes angłi. ⁊ ille angłs qͥ ñ qͣrebat nͥ głam d̾ni sui sur¬
ge qͥd facis inqͥt᷑ ilłu adora. nã ego õseruus tuus sũ: frũm tuq: qu gͦ fr̃s¬
demonia  qͥd t fact᷑us ẽ ł pͥnceps ulq diabol: si posset aliqͥd nullꝰ nrm̃
ges xp̃ianq : qñ irasceris neqͥssimo seruo tuo. hoc nom̃ illi imponas. satanas.

Expanded text:
quem diligunt; ad ejus cultum, ad ejus adorationem, ad ejus contemplationem omnes quos diligunt rapere lacra, et persuasit illa sacrificia offerri sibi. Nonne melius erat ut Angelos sanctos, quam ut daemones colerent? Respondent: Non colimus mala daemonia; Angelos quos dicitis, ipsos et nos colimus, virtutes Dei magni et ministeria Dei magni. Utinam ipsos colere velletis: facile ab ipsis disceretis non illos colere. Audite angelum doctorem. Docebat quemdam discipulum Christi, et ostendebat illi multa miracula in Apocalypsi Joannis: ille autem quodam sibi demonstrato miraculo visionis expavit, et misit se ad pedes Angeli; et ille angelus qui non quaerebat nisi gloriam Domini sui, «Surge, quid facis?» inquit, «illum adora; nam et ego conservus tuus sum, et frdaemonia. Quid tibi facturus est vel princeps ipsorum diabolus? Si posset aliquid, nullus nostrum es Christianorum? Quando irasceris nequissimo servo tuo, hoc nomen illi imponis: Satanas,
Abbreviated transcription (Latin):
mota ẽ t̃ra. Montes sic̃ cera flux ert̃ a facie dni. Qͥs̃ montes . Suꝑbi. Om̃is alti¬
qñ dico qđ dictũ ẽ. fluxit. meliꝰ u̾bu inueniri ñ potẽ. Montes flux ert̃ uelut
cera a facie dni. ubi ẽ altitudo potestatũ. Ibr duricia infideliũ. Montes flure¬
rt̃ sic̃ cera a facie dñi Ignis eis fuit dns. illi aut̃ a facie eiꝰ sic̃ cera fluxert. tãdiu
duri. donec ignis ille ad moueret᷑. Cõplanata ẽ oĩs altitudo. Modo blasphema¬
re xp̃m ñ audet paganꝰ N in eũ credit ñ eũ tam̃ blasphemat. Et̃ si ñ du factꝰ
ẽ uiuus lapis tam̃ uictꝰ ẽ durꝰ mons. Montes flux ert̃ sic̃ cera a facie dni. a fa¬

Expanded text:
Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Qui sunt montes? Superbi. Omnis altiquando dico quod dictum est, Fluxit, melius verbum inveniri non potest. «Montes fluxerunt velut cera a facie Domini.» Ubi est altitudo potestatum? ubi duritia infidelium? «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini.» Ignis eis fuit Dominus, illi ante faciem ejus sicut cera fluxerunt; tamdiu duri, donec ignis ille admoveretur. Complanata est omnis altitudo; modo blasphemare Christum non audet: et paganus non in eum credit, non eum tamen blasphemat; etsi nondum factus est vivus lapis, tamen victus est durus mons. «Montes fluxerunt sicut cera a facie Domini, a fa
Abbreviated transcription (Latin):
lã õs ppłi głam xp̃r c̃fitent᷑. erubescant qͥ ad orant lapides. qr laprdes illi mor¬
tui erant nos uiuũ lapide inuenimꝰ lmmo lapides illi nũꝙ̃ uixert̃ ut nec mor¬
.rit ⁊mͦuuut ⁊ mors illi ult̃ ñ dnabit᷑ Nac̃ głam ipsiꝰ cognouert̃ ppłi. Dimitunt¬
ppłi tẽpla. currt̃ ad ecłas. Confundant᷑ õs qͥ adorant sculptilia. ad huc qͣrt̃ ado¬
rare sculptilia. Noluert̃ deserere idola. deserti s̃ abidolis. Confundant᷑ õs qui
adorant sculptilia. qͥ głant᷑ insimulacͥs sius. S exristit nescio qͥs disputator qͥs

Expanded text:
am Christi confitentur: erubescant qui adorant lapides. Quia lapides illi mortui erant, nos vivum lapidem invenimus: imo lapides illi nunquam vixerunt, ut nec moram ipsius cognoverunt populi; dimittunt templa, currunt ad ecclesias. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia.» Adhuc quaerunt adorare sculptilia? Noluerunt deserere idola; deserti sunt ab idolis. «Confundantur omnes qui adorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis.» Sed existit nescio quis disputator qui
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. Confundant᷑ os qͥ ad orant sculptilia. qͥ głant᷑ insimula cͥs sius Et enĩ exda
nec du erat iã ingentibꝰ. in uidea credidert̃ iã exuideis. ⁊ putabant ipsi ui¬
nelio. credidit corneliꝰ baptihatꝰ ẽ. baptihatis̃ ⁊ illi qͥ cũ cornelio erant. S̾ut
baptiharent᷑. qͥd factũ ẽ scitis. Nã qͥde hucusq ꝑuen̾it lector. s. tam̃ aliqͥ
recordant᷑. ⁊ qͥ ñ recordant᷑. audiant ame breuit᷑. Missus ẽ angłs ad corne¬
liũ. angłs corneliũ misit ad petrũ. petrꝰ uenit ad corneliũ. Et qr de gentibꝰ
erat corneliꝰ. ⁊ ipse ⁊ qͥ cũ eo erant ñ erãt̃ circũ cisi nedubitarent gͦ illi t̃dere
trus dubitare. utrũ incircũ cisos baptiharet. Uenit sp̃ẽ sc̃s. ceꝑunt loqͥ lin

Expanded text:
antur in simulacris suis.» Etenim Ecclesia necdum erat in Gentibus; in Judaea crediderant ex Judaeis, et putabant ipsi Junelio; credidit Cornelius, baptizatus est, baptizati sunt et illi qui cum Cornelio erant. Sed ut baptizarentur, quid factum est, scitis: non quidem huc usque pervenit Lector, sed tamen aliqui recordantur; et qui non recordantur, audiant a me breviter. Missus est angelus ad Cornelium, angelus Cornelium misit ad Petrum, Petrus venit ad Cornelium. Et quia de Gentibus erat Cornelius, et ipse et qui cum illo erant, non erant circumcisi: ne dubitarent ergo illi tradere trus dubitare utrum incircumcisos baptizaret: venit Spiritus sanctus, coeperunt
Abbreviated transcription (Latin):
didert̃.⁊ faciunt hoc ex caritate celi s̃. Intonat de illis ds uidicii sui t̾rorẽ:
tremit qͥ in fidelis erat. ⁊ pauescit. ⁊ credit. Ostendite hor̾bꝰ gͥd potuit xp̃c ꝑto
ad duxert̃ amicos suos. aut ad panthomĩmũ. aut ad corauła. Quare. nͥ aman¬
do ilłu . Et uos amate xp̃m. Tanta enĩ spectacła p̃buit in qͦ nemo potẽ dic̾e
aliqͥd se rep̃hensionis inuenire. ule qͥ uicit scłm. Nã ⁊ aliqͣndo ꝗͤ amat qͥsq
ducite. ad trahite qͦs potestis. securi estote. ad eũ adducitis qͥ ñ displicet ui¬
dentibꝰ. ⁊ rogate ilłu ut illuminet eos. ⁊bene spectent. dnnunciauert̃ cęli ui¬

Expanded text:
diderunt, et faciunt hoc ex charitate, coeli sunt. Intonat de illis Deus judicii sui terrorem; et tremit qui infidelis erat, et pavescit, et credit. Ostendite hominibus quid potuit Chrisadduxerunt amicos suos, aut ad pantomimum, aut ad choraulam? Quare, nisi amando illum? Et vos amate Christum. Tanta enim spectacula praebuiliquid se reprehensionis invenire, ille qui vicit saeculum. Nam et aliquando quem amat quisque ducite, attrahite quos potestis: securi estote, ad eum adducitis, qui non displicet vindetibus; et rogate illum ut illuminet eos, et bene spectent. «Annuntiaverunt coeli ju
Abbreviated transcription (Latin):
colerent. sic̃ eos ñ adiuuarent. ita illis nibil nocerent.  Si aut̃ ad ores: ser¬
uias de monibꝰ ert̃ dni tui. Et qͥ ert̃ dni tui᷑ Inuiditu i lib̾tati tuȩ ne¬
cesse ẽ inuideant. semꝑ te uelint posside. semꝑ tale f ac̾ẽ. qͣle possint
secũ there. T̃ enĩ insita maliuolentia qͣda⁊ ꝑnicies nos cendi istis malis
spiritibꝰ. Gaudent de malo hoĩnũ. ⁊ de fallacia nra. di  nos fefellerint. pa¬
scunt᷑. Et qͥd qͣrt̃. Ñ qͥbꝰ in ȩt̃nũ dominent᷑. s cũ qͥbꝰ in et̃nũ dapnent᷑. Q uomͦ
solet maliuolus latͦ nominare innocentẽ: Nũ qͥd si fuerit uuius in cen¬
sus. minꝰ ardet si duo ardeant. Minꝰ morit᷑ si duo moriant᷑: Pena illi ñ
minuit᷑ . s maliuolentia pascit᷑. mecũ moriat᷑. ñ seminꝰ moriturũ dicens.
ẜ solaciũ ħt mału alt̾ius. Talis ẽ diabolus. Seduc̾e uult illos. qͥ cũ illo puni

Expanded text:
colerent, sicut eos non adjuvarent, ita illis nihil nocerent; si autem adores et servias daemonibus, erunt domini tui. Et qui erunt domini tui? Invidi tui: libertati tuae necessecum trahere. Est enim insita malevolentia quaedam et pernicies nocendi istis malis spiritibus: gaudent de malo hominum; et de fallacia nostra, si nos fefellerint, pascuntur. Et quid quaerunt? Non quibus in aeternum dominentur, sed cum quibus in aeternum damnentur; quomodo solet malevolus latro nominare innocentem. Numquid si fuerit vivus incensus, minus ardet, si duo ardeant? minus moritur, si duo moriantur? Poena illi non minuitur, sed malevolentia pascitur. Mecum moriatur, non se minus moriturum dicens, sed solatium habet malum alterius. Talis est diabolus; seduc
Abbreviated transcription (Latin):
ligant. Qaut̃ ñ uident uideant. Qͥ cęcitatẽ c̃fitent᷑. illuminari mereant᷑ . Sit
gͦ in circuitu eiꝰ nubes ⁊ caligo his qͥ eũ ñ cognouert̃. c̃fitentibꝰ aut̃ ⁊ humili¬
antibꝰ se. uistieia ⁊ uidiciũ directio sedis eiꝰ Sede eiꝰ dic̃ eos ipsos qͥ in eũ credi¬
uimꝰ aut̃ exc alia scͥpt᷑a magnũ huiꝰ intelligentiȩ docum̃tũ. dnima iusti¬
sedes sapĩȩ. G̾ qr isti facti s̃ uisti qͥ in eũ credidert̃. iustificati exfide facti
s̃ sedes ipsiꝰ s: inipsis. uidicans eipsis. ⁊ dirigens eos. Quare: E mansuetos
inuenit. ueluti uim̃ta mitia ñ recalott̃ntia ñ colłu suꝑb̾u adu̾sus uigũ
eiꝰ excutientia. ñ flagellu eiꝰ recusantia. facta s̃ uim̃ta eiꝰ bona. mansue¬
ta.⁊ meruert̃ qđ dictũ ẽ in alio psalmo. Diriget mites iniudicro. docebit
mansuetos uias suas. ꝓpt̾ea gͦ illis nubes ⁊ caligo qr ñ mansueti mansue

Expanded text:
n vident, videant:» qui caecitatem confitentur, illuminari mereantur. Sit ergo «in circuitu ejus nubes et caligo,» his qui eum non cognoverunt; confitentibus autem et humiliantibus se, «justitia et judicium directio sedis ejus.» Sedem ejus dicit eos ipsos qui in eum credivimus autem ex alia Scriptura magnum hujus intelligentiae docume.» Ergo quia isti facti sunt justi, qui in eum crediderunt; justificati ex fide, facti sunt sedes ipsius: sedet in ipsis, judicans ex ipsis, et dirigens eos. Quare? Quia mansuetos invenit, veluti jumenta mitia, non recalcitrantia, non collum superbum adversus jugum ejus excutientia, non flagellum ejus recusantia: facta sunt jumenta ejus bona, mansueta; et meruerunt quod dictum est in alio psalmo, «Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas» . Propterea ergo illis «nubes et caligo,» quia non sunt re
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ⁊ apparuert̃ fulgura eiꝰ orbi t̃rȩ . Quom apparuert̃ : Ut iã crederent. Vnde
fulgura. De nubibꝰ di. Quȩ s̃ nubes dĩ . Predicatores uitatis. Uides aut̃ nube in
cȩlo nebulosã obscurã.: ħt intꝰ nescio qͥd latens. Si coruscet. denube ẽmicat
splendor: Ex eo ipso qd c̃tep̃nebas. iñ exiliuit qł ex pauescas. Misit gͦ dns nrͣ̃
qͦmͦ uident᷑ nubes: ẽtẽpnunt᷑. añ ꝗ̃ de eis exiliat qđ mireris. Erant enĩ illi pͥ¬
mo horẽs carnẽ portantes infirmi deiñ idiotȩ. in docti. ignobiles .ẜ. erat in
illis qđ fulguraret. erat in illis qͥl coruscaret. accedebat petrꝰ ho prscator: ora¬
bat.⁊ surgebat mortuus. forma humana nubes erat splendor miracłi coru¬
scatio erat. Sic inu̾bis. sic in factis cũ miranda diet̃. ⁊ miranda faciunt. appa¬

Expanded text:
bat, et «apparuerunt fulgura ejus orbi terrae.» Quomodo apparuerunt? Ut jam crederent. Unde fulgura? De nubibus. Quae sunt nubes Dei? Praedicatores veritatis. Vides autem nubem, in coelo nebulosam, obscuram, et habet intus nescio quid latens. Si coruscet de nube, emicat splendor: ex eo ipso quod contemnebas, inde exsilivit quod expavescas. Misit ergo Dominus emnuntur, antequam de eis exsiliat quod mireris. Erant enim illi primum homines carnem portantes, infirmi; deinde idiotae, indocti, ignobiles: sed erat in illis quod fulguraret, erat in illis quod coruscaret. Accedebat Petrus homo piscator, orabat, et surgebat mortuus . Forma humana nubes erat, splendor miraculi coruscatio erat. Sic in verbis, sic in factis, cum miranda dicunt, et miranda faciunt, «Appa
Abbreviated transcription (Latin):
đm coronanda ꝑuenerit. seqͣns exempłu dni sui qͥ pati maluit aiuderis. ⁊qͥ po¬
terat ñ mori mortuus ẽ. qi: qͣ pot̾at ñ nasci natꝰ ẽ. Tu enĩ conditione natꝰ es ile
uoluntate. Tu c̃ditione moreris. ille mĩa. Quomꝰ gͦ illi nihil nocuert̃ uidei sic
nec tͥ qͥsꝗ̃ ꝑsecutor in imicꝰ si tu elegeris ẽe m̃brũ capitis illiꝰ Eece intellerimꝰ

Expanded text:
Deum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poDeum coronanda pervenerit, sequens exemplum Domini sui, qui pati maluit a Judaeis, et qui poterat non mori, mortuus est, quia et qui poterat non nasci, natus est. Tu enim conditione natus es, ille voluntate; tu conditione moreris, ille misericordia. Quomodo ergo illi nihil nocuerunt Judaei; sic nec tibi quisquam persecutor inimicus, si tu elegeris esse membrum capitis illius. 7. Ecce intelleximus
Abbreviated transcription (Latin):
ardeat. penãq patiat᷑. Illene cuiꝰ corpꝰ uerat᷑. an cuiꝰ animꝰ uastat᷑. ꝓ pt̾ra¬
illiꝰ ignis arsuri st̃. nͥ forte putatis fr̃s mer. qi in uisticia ꝗͣ ꝓcedit ex hor̃e
adledendu altum hor̾em illi adqͣ ꝓcedit nocet.: illi de qͦ ꝓcedit ñ nocet
uñ fieri potẽ. Aliqͣndo facula ardens ad ponit᷑ ad lignũ humadu ⁊ uiride
⁊ñ illd incendit. ipsa tam̃ ardet. Sic in imicꝰ tuus siq̃s forte existit in uistꝰ
qͥ t moliat᷑ insidias ł p̃paret aliꝗ̃ inolestiã. inuistꝰ ẽ. tu si uiride lignũ fueris
isi suco spuali uigens ⁊ uirens. fłamis in imicitia resttteris. orando pillo qͥ te
ꝑseqͥt᷑ ille ardet tu manes integer.⁊ in uisticia illiꝰ illi nocet. t nihil nocet nͥ
forte putas q nocet t᷑. si corꝑi tuo aliqͥd fecerit. ⁊ aiã patiens: incorrupta ad

Expanded text:
ardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animuardeat poenamque patiatur? illene cujus corpus vexatur, an cujus animuillius ignis arsuri sunt. Nisi forte putatis, fratres mei, quia injustitia, quae procedit ex homine ad laedendum alterum hominem, illi ad quem procedit nocet, et illi de quo procedit non nocet. Unde fieri potest? Aliquando facula ardens apponitur ad lignum humidum et viride, et non illud incendit, ipsa tamen ardet; sic et inimicus tuus. Si quis forte existit injustus qui tibi moliatur insidias, vel praeparet aliquam molestiam, injustus est: tu si viride lignum fueris, ipersequitur; ille ardet, tu manes integer; et injustitia illius illi nocet, tibi nihil nocet. Nisi forte putas quia nocet tibi, si corpori tuo aliquid fecerit, et anima patiens et incorrupta ad
Abbreviated transcription (Latin):
totũ orbe t̃a inimicos eiꝰ Iile ignis pꝰ eiꝰ aduentũ erit iste aut̃ ignis añ eũ
p̃ibit. Es ẽ gͦ iste ignis . Possumꝰ eũ acciꝑe inpenã malq possumꝰ insalutẽ
secutionẽ. gͣ ira ignis fuit. magis c̃sumens eos qͥ ꝑseqͣbant᷑. ꝙ̃ eos qͦs ꝑseqͣbant᷑.
cũ enĩ uidemꝰ duos. unũ irascentẽ alterũ patient᷑ ferentẽ. qͥs eꝙ ardeat ur̃m
ẽ uidicare. Potestis ingn̾e humanotale spectałm ẽtueri Ponite uob ante
ocłos horẽm iniquũ cõmotũ aĩo. trucẽ uultu. fłam antibꝰ ocłis. scintillantibꝰ
u̾b̾ ferri in hõis necẽ. indep̃dationẽ. in inuirias. inẽtumelias. ñ secaꝑe. ñ se
tine alterũ patient̃ eaccipientẽ u̾ba. plagas. qͥcqͥd ille inferre uoluerit.: pcu¬
tienti maxilła parantẽ: alt̾am cũ uideris hinc furias. inde lenitatẽ hino
irã inde patientiã. hic̃ fłamas inde tolerantiã. dubitabis ꝓnunciare qͥseꝑ

Expanded text:
totum orbem terrarum, inimicos ejus. Ille ignis post ejus adventum erit; iste autem ignis ante eum praeibit. Quis est ergo iste ignis? Possumus eum accipere in poenam malorum, possumus in salutem . Cum enim videmus duos, unum irascentem, alterum patienter ferentem, quis eorum ardeat, vestrum est judicare. Potestis in genere humano tale spectaculum contueri. Ponite vobis ante oculos hominem iniquum, commotum animo, trucem vultu, flammantibus oculis, scintillantibus verbis, ferri in hominis necem, in depraedationem, in injurias, in contumelias, non se capere, non se tenere; alterum patienter excipientem verba, plagas, quidquid ille inferre voluerit, et percutienti maxillam, parantem et alteram: cum videris hinc furias, inde lenitatem; hinc iram, inde patientiam; hinc flammas, inde tolerantiam; dubitabis pronuntiare quis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ire ꝑmũdu. ⁊ in flammare ⁊ incende incͥcuitu inimicos eiꝰ. Quos inimicos eiꝰ
ͥ deserto do aqͦ facti erant. ad orabant simula chra qͣ fecerant. Ipsi incendebant᷑.
si mali erant ad c̃sũptionẽ. si boni erant ad reꝑationẽ. dut ipse incendebat᷑
qͥ nolebat crede illo igne audito u̾bo dĩ factꝰ peror. inuidia sua exustꝰ atq con¬
sũptꝰ aut si c̃uteret᷑: crederet. nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enĩ fenũ.
ut purgarit᷑ aurũ. durũ fides ẽ. fenũ carnalis c̃cupiscentia ẽ. Giscaro fenũ ẏsa¬
ias dic̃ ⁊oĩs honor carnis ut flos feni. Qcͥqͥd ẽ gͦ in horẽ carnali appetens uana
optandus ẽ illis iste ignis. ut fenũ ardeat ⁊ aurũ purget᷑. Qđ aut̃ ĩ ẽ in illis fidi
feno p̃mit᷑. Bonũ ẽ gͦ eis ardere sc̃o igne. ut feno c̃sũpto splendeat p̃ciosũ qđ re

Expanded text:
r mundum, et inflammare, et incendere in circuitu inimicos ejus. Quos inimicos ejus? Qui deserto Deo a quo facti erant, adorabant simulacra quae fecerant. Ipsi incendebantur, si mali erant, ad consumptionem; si boni erant, ad reparationem: aut ipse incendebatur, qui nolebat credere, illo igne, audito verbo Dei factus pejor, invidia sua exustus atque consumptus; aut si converteretur et crederet, nec sic in illo nihil arsisset. Arserat enim fenum, ut purgaretur aurum. Aurum fides est, fenum carnalis concupiscentia est. «Omnis caro fenum,» Isaias dicit, «et omnis honor carnis ut flos feni» . Quidquid est ergo in homine carnali appetens vana optandus est illis iste ignis, ut fenum ardeat, et aurum purgetur? Quod enim illis inest fidei, feno premitur. Bonum est ergo eis ardere sancto igne, ut feno consumpto, splendeat pretiosum quod re
Abbreviated transcription (Latin):
lta gͦ restituta ẽ t̾ra eiꝰ. qđ ħt titulus psalmi. Terra enĩ eiꝰ uidea. Et ꝑrerat or̃s
t̾ra eiꝰ qñ crucifixert̃ dnm suũ. ignorantes frenetici seuientes inmedicũ.
⁊ salutẽ in sania repellentes. Tãꝗ̃ gͦ ꝑierat uidea tota. Quã tota. Ipsi etiã apłi
trepidauert̃. Petrus qͥ audaci delectatione seqͣbat̃. timida trepidatione ter
negauit. Resurgens inuia qͦsda loqͣntes secũ de setales inuenit ipse dns iho

Expanded text:
erra enim ejus Judaea: et perierat omnis Judaea, quando crucifixerunt Dominum suum ignorantes, phrenetici saevientes in medicum, et salutem insania repellentes. Tanquam ergo perierat Judaea tota: quam tota? Ipsi etiam Apostoli trepidaverunt. Petrus qui audaci dilectione sequebatur, timida trepidatione ter negavit. Resurgens, in via quosdam loquentes secum de se, tales invenit ipse Do
Abbreviated transcription (Latin):
dio. Excitet nobꝰ ipse dñs ds nr̃ dignã tante rei ex pectationẽ: iocunditatt̃.
Ipse sermonẽ nrm̃ moderet᷑ aptũ cordibꝰ ur̃is. ut qͥcqͥd hic exultat cor nr̃m
intalibꝰ spectacłis ꝑducat adlinguã.⁊ inde inaures ur̃as deinde incor ur̃m¬
deinde in facta ur̃ã.
gellatꝰ ẽ ille qͥ c̃sputꝰ ẽ ille qͥ spinis ẽ coronatꝰ ille qͥ eolaphis ẽ eesul

Expanded text:
dio. Excitet nobis ipse Dominus Deus noster dignam tantae rei exspectationem et jucunditatem; dio. Excitet nobis ipse Dominus Deus noster dignam tantae rei exspectationem et jucunditatem; ipse sermonem nostrum moderetur aptum cordibus vestris, ut quidquid hic exsultat cor nostrum in talibus spectaculis, perducat ad linguam, et inde in aures vestras, deinde in cor vestrum, inde in facta vestra.gellatus est, ille qui consputus est, ille qui spinis coronatus est, ille qui colaphis caesus
Abbreviated transcription (Latin):
ds ꝙ̃uis ingentibꝰ c̃stitutũ. Et missus ẽ et angłs. qͥ illi nunciaret. qđ elemosine
zorationes ipsiꝰ acceptȩ fuerint a pd d̾m. Credidit. uocato ad se petͦ. Nũqͥd ñ
ilłu pot̾at doce̾ angłs. Misit ilłu ad petrũ. ut magis ꝑ hor̃em illi fides fieret.
qr horẽs dignatꝰ erat dns iusitare nec dedignabat᷑ doce ꝑ horẽm. qͥ dignatꝰ
ẽ ẽẽ ħo. Sic gͦ restituta ẽ t̃ra eiꝰ uno pariete ueniente de uideis. alt̾o pariete
ueniente de gentibꝰ. qͥbꝰ duobꝰ parietibꝰ dediu̾so uenientibꝰ. eẽt ipse laprs angila¬
ris uͥ ambo copularent᷑. Iterũ qͦmͦ accrpimꝰ cũ t̾ra eiꝰ restitueret᷑ : Cũ caro eiꝰre¬
suscitaret᷑. Aliꝰ enĩ intellectꝰ tam̃ axp̃o ñ recedens. sic potẽ nob occurrere. le
ra restituta. caro resuscitata. Post resurrectionẽ enĩ ipsiꝰ factas̃ ista or̃a ꝗͦ
cantant᷑ in isto psalmo. dudiamꝰ iã de t̾rȩ restitutione psalmũ plenũ gau¬

Expanded text:
 ei angelus, qui illi nuntiaret quod eleemosynae et orationes ipsius acceptae fuerint apud Deum: credidit, advocato ad se Petro . Numquid non illum poterat docere angelus? Misit illum ad Petrum, ut magis per hominem illi fides fieret; quia homines dignatus erat Dominus visitare: nec dedignabatur docere per hominem, qui dignatus est esse homo. Sic ergo «restituta est terra ejus,» uno pariete veniente de Judaeis, altero pariete veniente de Gentibus; quibus duobus parietibus de diverso venientibus esset ipse lapis angularis, ubi ambo copularentur . 3. Iterum quomodo accipimus, «Cum terra ejus restitueretur?» Cum caro ejus resuscitaretur. Alius enim intelrra restituta, caro resuscitata. Post resurrectionem enim ipsius facta sunt ista omnia quae cantantur in Psalmo. Audiamus jam de terrae restitutione Psalmum plenum gau
Abbreviated transcription (Latin):
scꝙ̃ ⁊ ptꝰ tot annos impletȩ infide gentiũ. Magnã enĩ ⁊ocunditatẽ tõ
carpebant ipsi sci ꝓpħȩ. cũ ea uidebant inspũ ñ iã impleta. ẜ ad huc fu¬
tura. Erat enĩ eis magna delectatio. S tam̃ ⁊ipsi ꝓcaritate qͣ in nos accensi
erant qͦs ñ du uidebant ⁊ spũ parturi ebant uolebant si fieri posset in
scpłis suis iã ista uidẽ incipientibꝰ ait. Multi iusti z ꝓphe uoluert̃ uidẽ¬
ista in spu. tam̃ fut᷑a illis qͦdamꝰ formabant᷑ apłis aut̃ iã p̃sentia reddelunt᷑
bñ ille symeon tã uistꝰ ꝗͣ senex multũ exultauit uidens infantẽ iħm ⁊ ag¬
noscens in paruo magũ. ⁊ in eaigua carne cognoscens ereatorẽ cȩli t̾rȩ. Mul¬

Expanded text:
Magnam enim jucunditatem tunc carpebant ipsi sancti Prophetae, cum ea videbant in spiritu, non jam impleta, sed adhuc futura. Erat eis magna delectatio: sed tamen et ipsi pro charitate qua in nos accensi erant, quos nondum videbant, et spiritu parturiebant; volebant, si fieri posset, in scipulis suis, jam ista videre incipientibus, ait: «Multi justi et prophetae voluerunt vidertamen futura illis quodam modo formabantur: Apostolis autem jam praesentia reddebantur. Unde ille Simeon, justus quidam senex, multum exsultavit videns infantem Jesum, et agnoscens in parvo magnum, et in exigua carne cognoscens coeli et
Abbreviated transcription (Latin):
ut tͥ bene sit. nã in eo qł amas uis ut bene tͥ sit: in eo qđ times. ñ us ut ma¬
let sit. s: ñ in ea regione qͦris. inqͣ qͣrenđu ẽ. festinas. nã & sine indigentia
uis eẽ ⁊ sine molestia. Bonũ ẽ qđ uis. s tolera qđ ñ uis. ut asseqͣris qđ us. łiñ
illiꝰ facies delens peccata qͥd faciet: Quȩ s̃ peccata succensa igni ⁊ effossã. Ed
fecerat amor malꝰ. Tã ꝗͣ igne succenderat. Od fecerat timor malꝰ. Tãꝗ̃ fo¬
derat. amor qͥ ppe in fłamat. timor humiliat. ld̾o peccata mali amoris
igne succensa s̃. peccata mali timoris effossa s̃. Humiliat: bonꝰ timor. ac¬
cendit ⁊ bonꝰ amor. s. alit̃ atq utilit̃. Nã & colonꝰ int̾cedens parbore qͦ fru¬
ctꝰ ñ dabat. ne subu̾teret᷑ ait. sircũ fodio eã.⁊ adhibeo cophinũ stercoris.
fossa significat piã humilitatẽ tim̃tis. & stercoris cofinꝰ sordes utiles pe¬
descant spũ feruentes. ⁊ di ac paimi caritate flagrantes. ac ꝑhoc siẽ or̃a

Expanded text:
 tibi sit. Nam in eo quod amas, vis ut bene tibi sit; et in eo quod times, non vis ut male tibi sit: sed non in ea regione quaeris, in qua quaerendum est. Festinas; nam et sine indigentia vis esse, et sine molestia: bonum est quod vis, sed tolera quod non vis, ut assequaris quod vis. Proinde illius facies delens peccata, quid faciet? quae sunt peccata succensa igni et effossa? Quid fecerat amor malus? Tanquam ignem succenderat. Quid fecerat timor malus? Tanquam effoderat. Amor quippe inflammat; timor humiliat: ideo peccata mali amoris, igne succensa sunt; peccata mali timoris, effossa sunt. Humiliat et bonus timor, accendit et bonus amor; sed aliter, atque aliter. Nam et colonus intercedens pro arbore, quae fructus non dabat, ne subverteretur, ait: Circumfodio eam, et adhibeo cophinum stercoris . Fossa significat piam humilitatem timentis, et stercoris cophinus sordes utiles poedescant spiritu ferventes, et Dei ac proximi charitate flagrantes. Ac per hoc, sicut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ eũ ñ cołt. Gͦ ista orã dat etiã malis.s se solis seruat bonis. uiuificabis nos. Nã
mortui gamꝰ qñ t̃renis rebꝰ inherebamꝰ mortui eramꝰ qͣndo t̃reni bõis ima¬
ginẽ portabamꝰ. Iuuficabis nos. innouabis nos uitã int̾ioris hõis dabis nob.
& nom̃ tuũ inuocabimꝰ. ite diligemꝰ Tu nob̾ dulcis eris. remissq peccatoꝵ
nr̃q tu eris totũ p̃miũ uistificato Dnẽ ds uirtutũ c̃ũte nos. & ostende fa¬
ciẽ tuã & salui erimꝰ¬

Expanded text:
am mortui eramus, quando terrenis rebus inhaerebamus; mortui eramus, quando terreni hominis imaginem portabamus. Vivificabis nos: innovabis nos; vitam interioris hominis dabis nobis. Et nomen tuum invocabimus: id est, te diligemus. Tu nobis dulcis eris remissor peccatorum nostrorum; tu eris totum praemium justificatorum. Domine Deus virtutum, converte nos; et ostende faciem tuam, et salvi erim
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s.ẜ qr dat aliqͥd int̾ra. ido diligat᷑. Qdamas ut d̾m ñ ames. Dicm. d ma
si potes aligͥd. qđ ille ñ fec̃ sircũ spice uniu̾sã creatam uide utrũ alicubi
cupiditatis uisco tenearis. & adiligendo creatore impediaris. nͥ in eare
ꝙͣ ereauit ipse ꝗͣ negligis. Quare aut᷑ amas ista. nͥ qr pulc̃ s̃. Posst̃ ee tã pulc̃¬
ꝗͣ̃ ille aqͦ facta t̃. Mira res qr ilłu ñ uides S ꝑ ea gͤ miraris. ama ꝗͦ ñ ui¬
des. Int̾roga ereat᷑am. Si ase ẽ ipsa. remane inilla. si aut̃ ab illo ẽ ñ obali¬
ud pniciosa ẽamatori. nͥ qr p̃ponit̃ creatori. Quare hoc dixi. ꝓpt̃ u̾sũ istũ fr̃s.
Mortui gͦ erant qͥ ꝓpt̾ea dm colebant. ut bene cis ẽẽt scđ̾m carnẽ saꝑe enĩ scd̾m

Expanded text:
d dat in terra, ideo diligatur. Quid amas, ut Deum non ames? dic mihi. Ama, si potes, aliquid quod ille non fecit. Circumspice universam creaturam; vide utrum alicubi cupiditatis visco tenearis, et a diligendo Creatore impediaris, nisi ea re quam creavit ipse quem negligis. Quare autem amas ista, nisi quia pulchra sunt? Pia illum non vides: sed per ea quae miraris, ama quem non vides. Interroga creaturam; si a seipsa est, remane in illa: si autem ab illo est, non ob aliud perniciosa est amatori, nisi quia praeponitur Creatori. Quare hoc dixi? Propter versum istum, fratres. Mortui ergo erant, qui propterea Deum colebant ut eis secundum carne
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ suȩ detͥm̃tũ patiat᷑ ueniat etiã cͣt᷑ timorẽ inm̃tẽ. noli tim̾e eos qͥ corpꝰ
ocoiđt. aiãm aut̃ ñ posst̃ occidẽ qͥcũq: te uult occidẽ usq ad corpꝰei licet usq
adaiãm ñ licet. diã tua ñ moriet᷑. nͥ tu eã uolueris occidẽ. Eimat aliena in iqͥ¬
tas carnẽ tuã. di seruet ui̾tas aiãm tuã. Si aut̃ aui̾tate resilieris. qͥd tͥ ampliꝰ
fact᷑us ẽ inimicꝰ ꝗͣ tu tͥ ipse facis . Inimicꝰ seuiens carnẽ potẽ occrdẽ. tu aut̃
dicendo falsũ testimoniũ aiãm occidis dudi scͥptam. ss qđ m̃tit᷑ occidit aĩãm.
ltaq frs̃ mei. ad om̃e recte factũ. amor ⁊ timor duc̃ ad oẽ peccatũ amor ꝙ

Expanded text:
Nolite timere eos qui corpus Nolite timere eos qui corpus occidunt; animam autem non possunt occidere . Quicumque te vult occidere, usque ad corpus ei licet; usque ad animam non licet. Anima tua non morietur, nisi tu eam volueris occidere. Perimat aliena iniquitas carnem tuam, dum servet veritas animam tuam. Si autem a veritate resilieris, quid tibi amplius facturus est inimicus, quam tu tibi ipse facis? Inimicus saeviens carnem potest occidere: tu autem dicendo falsum testimonium animam occidis. Audi Scripturam: Os quod mentitur, occidit animam . Itaque, fratres mei, ad omne rect
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamꝰ qͣ s̃ igni succensa & effossa. Ed increpaũ xp̃c: Peccata. ab increpa¬
tione uultꝰ eiꝰ peccata ꝑiert̃. Qre gͦ peccata igni succensa ⁊ effossa: Om̃a peccata
duȩ res faciunt in horẽ. cupiditas & timor. Cogitate. discutite int̾rogate cor¬
da ur̃a. ꝑserutamini ẽscrentias. uidete utrũ possint e̾e̾ peccata. nͥ aut cupien¬
do aut tim̃do. ꝓponit᷑ p̃miũ ut pecces .i. quł te delectat facis. ꝓpt̃ qđ cupis. S
forte ñ induceris donis. t̃rẽris minis facis. ꝓpt̃ qđ times. Corrũꝑe te uult
aliqͥsut dicasu̾b grã falsũ testimoniũ. innumerabilia s̃. s planiora ꝓpono.
ualuit. incipit minari dapnũ. ex pulsionẽ cedes. fortassis & mortẽ. lo
iã si cupiditas ñ ualuit. forte timor ualebit ut pecces. Porro aut̃ side scͥ¬
turis sic̃ cont᷑ cupiditatẽ ueñ t̃ inm̃tẽ. qͥd ꝓdẽ hõi si totũ mũdu lucret. aĩȩ¬

Expanded text:
succensa et effossa. Quid increpavit Christus? Peccata: ab increpatione vultus ejus peccata perierunt. Quare ergo peccata igni succensa et effossa? Omnia peccata duae res faciunt in homine; cupiditas, et timor. Cogitate, discutite, interrogate corda vestra, perscrutamini conscientias; videte utrum possint esse peccata, nisi aut cupiendo, aut timendo. Proponitur praemium ut pecces, id est, quod te delectat; facis propter quod cupis. Sed forte non induceris donis, terreris minis; facis propter quod times. Corrumpere te vult aliquis, ut dicas, verbi gratia, falsum testimonium. Innumerabilia sunt, sed planiora propono, valuit, incipit minari damnum, expulsionem, caedes fortassis et mortem: ibi jam, si cupiditas non valuit, forte timor valebit ut pecces. Porro autem si de Scripturis contra cupiditatem venit tibi in mentem, Quid prodest homini, si totum mundum lucret
Abbreviated transcription (Latin):
Es ẽ iste nou& demoniq nunciator : Posuisti nos in c̃tdictionẽ uicinis nr̃is. Cũ
enĩ p̃dicabant. cui c̃t̃dicebat᷑. Quẽ p̃dicabant mortuũ resurrexisse xp̃m. Cͥshoc
audiat Es hoc nouerit : Noua ress signa seqͣbant᷑ & in credibili rei fide mira¬
da faciebant. sont̃ dicebat̃ s ẽt̃dictor uincebat᷑ & ea cont̃dietore fidelis efficie¬
bat᷑. Ibr tam̃ magna fłama. ibi mr̾es cibati de pane lacͥma: potati inlacͥmis.
s inm̃ sura ñ ampliꝰ ꝗ̃ poterant ferre. ut pꝰ m̃ surã lacͥma seqͣret᷑ corona gaudiq
Et iimici nr̃i subsannauert̃ nos. Et uͥ s̃ qͥ subsannauert᷑. Dui dictũ ẽ. Qs̃ isti
colentes mortuũ. ad orantes crucifixũ. Dui dictũ ẽ. U̾ ẽ nasus subsannantiũ. Nne
nc̃ qͥ rep̃hendt in cau̾nis fugiint: neuideant᷑ aut audiant᷑. Et irimici nr̃i
subsannauert̃ nos. S udetis qͥd seqͣt᷑. Dñe ds uirtutũ c̃ute nos. & ostende fa

Expanded text:
est iste novorum daemoniorum annuntiator ? Posuisti nos in contradictionem vicinis nostris. Eum enim praedicabant cui contradicebatur. Quem praedicabant? Mortuum resurrexisse Christum. Quis hoc audiat? quis hoc noverit? Nova res! sed signa consequebantur, et incredibili rei fidem miracula faciebant. Contradicebatur, sed contradictor vincebatur, et ex contradictore fidelis efficiebatur. Ibi tamen magna flamma: ibi martyres cibati de pane lacrymarum, et potati in lacrymis; sed in mensura, non amplius quam poterant ferre ut post mensuram lacrymarum sequeretur corona gaudiorum. Et inimici nostri subsannaverunt nos. Et ubi sunt qui subsannaverunt? Diu dictum est: Qui sunt isti colentes mortuum, adorantes crucifixum? diu dictum est. Ubi est nasus subsannantium? Nonne nunc qui reprehendunt, in cavernas fugiunt, ne videantur? Et inimici nostri subsannaverun
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. tam̃ postea ꝗͣ resurreã: ascendit in cełu. agnouit᷑ cõpunctꝰ ẽ. Dixe¬
rit : de illo totũ. Hoc ẽ testimoniũ. qͦmͦ agnoscimꝰ in hoc psalmo. Illu¬
mina faciẽ tuã ⁊ salu erimꝰ. Obtexisti faciẽ tuã & egrotauimꝰ illumina
serui tui. Irascebaris in orationẽ inimici tui. adhuc irasceris in orationẽ
serui tui conu̾tisti nos agnouimꝰ. : ad huc ira sceris in orationẽ serui tuiꝰ
lta plane. irasceris ut pat᷑ corrigens. ñ uiderdamnans. lta plane ira sceris
q scͥptũ ẽ. fili accedens ad seruitutẽ d̾i sta inuisticia & timore. ⁊ p̃para ana
mã tuã ad tẽptationẽ. Ne putes iã tnsisse irã di qr cũsꝰ ẽ. Iransut s. neda pnet
in ȩt̾nũ. flagellat aut̃ ñ parcit qr flagellat oẽm filiũ ꝗ recipit. Si flagellari
detẽtas. recipi qͣre desideras. Flagellat oẽm filiũ ꝗͣ recipit. flagellat omnẽ.
qͥ& unico ñ peꝑcit. S̾ tam̃ ꝗ̃ dui irasceris in orationẽ serui tui. niã inimici

Expanded text:
tuum tamen, posteaquam resurrexit et ascendit in coelum, agnovit, compunctus est: dixerit et de illo totum hoc testimonium quod modo agnoscimus in hoc psalmo, Illumina faciem tuam, et salvi erimus. Obtexisti faciem tuam, et aegrotavimus: illumina rationem servi tui? Jam servi tui. Irascebaris in orationem inimici tui, adhuc irasceris in orationem servi tui! Convertisti nos, agnovimus, et adhuc irasceris in orationem servi tui! Ita plane irasceris, ut pater corrigens, non ut judex damnans. Ita plane irasceris, quia scriptum est, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia rsus es; transiit, sed ne damnet in aeternum. Flagellat autem, non parcit, quia flagellat omnem filium quem recipit . Si flagellari detrectas, recipi quare desideras? Flagellat omnem filium quem recipit: flagellat omnem, qui et Unico non pepercit. Sed tamen quamdiu irasceris in orati
Abbreviated transcription (Latin):
spectu eiꝰ. & plantasti radices eiꝰ.: impleũ t̃rã. Nũqͥd impleret t̃rã nͥ uia fieret
in c̃spectu eiꝰ. Tuȩ uia facta ẽ in c̃spectu eiꝰ Ego sũ in qͥt uia. ⁊ut̾tas: uita . Meri¬
toimpleũ t̃rã. Hoc dictũ ẽ mͦ de uinea ista qđ ꝑfectũ ẽ usq infinẽ. uerũ tam̃
qͥd pͥus. Oꝑuit montes umbra eiꝰ. & arbusta eiꝰ cedrosdi. satendisti palmites
eiꝰ usq ad mare.⁊usq ad flum̃ ꝓpagines eiꝰ Loc desiderat officiũ ex positoris.
ñ suffic̃ lectoris ⁊ laudatoris adiuuate me intendendo. Solet enĩ uinee huiꝰ
cõmemoratio in hoc psalmo caliginẽ fac̾e minꝰ intenttis. Et enĩ magitudo
uineȩ huiꝰ iã anob̾ ex plicata ẽ. ⁊ uñ facta ẽ.⁊ uñ facta sit magna p̃dictũ ẽ. urã¬

Expanded text:
onspectu ejus, et plantasti radices ejus, et implevit terram. Numquid impleret terram, nisi via fieret in conspectu ejus? Quae via facta est in conspectu ejus? Ego sum, inquit, via, veritas et vita . Merito implevit terram. Hoc dictum est modo de vinea ista, quod perfectum est usque in finem: verumtamen quid prius? Operuit monejus usque ad mare, et usque ad flumen propagines ejus. Hoc desiderat officium expositoris, non sufficit lectoris et laudatoris: adjuvate me intendendo; solet enim vineae hujus commemoratio in hoc psalmo caliginem facere minus intentis. Etenim magnitudo vineae hujus jam a nobis explicata est; et unde facta e
Abbreviated transcription (Latin):
Excita potentiã tuã. Nã infirmꝰ eras qñ dicebat᷑. si filiꝰ di ẽ descendat deeruce
nihil uale idebaris. p̃ualuit suꝑte ꝑsecutor.⁊ demonstrasti hoc antea qr
me. Mlagnũ sac̃m̃tũ. Et stat uictꝰ: benedic̃ uictorẽ. iuctꝰ qr uoluit. carne in¬
firmꝰ mai estate fortis: benedix̃. uocaberis inqͥt isrł. Tetigit tam̃ & femoris
uideris infirmꝰ. Crucifirus ex infirmitate. resurge iniirtute. Eactta poten¬
c̃u̾tas ñ conu̾tem᷑. Et illumina faciẽ tuã ⁊ salurerimꝰ. Nũ qͥd ille obscurã¬

Expanded text:
Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce Excita potentiam tuam. Nam infirmus eras, quando dicebatur: Si filius Dei est, descendat de cruce . Nihil valere videbarisme. Magnum sacramentum! Et stat victus, et benedicit victorem: victus, quia voluit; carne infirmus, majestate fortis. Et benedixit: Vocaberis, inquit, Israel. Tetigit tamen et femoris ideris infirmus? Crucifixus ex infirmitate, resurge in virtute : Excita potentas, non convertemur. Et illumina faciem tuam, et salvi erimus. Numquid ille obscura
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ. Ibi sedet d̾s inplenitu dine scientiȩ licet intelligamꝰ cherubin e̾e¬
sublimes cęlo potestates atq uirtutes. tam̃ siuis eris cherubin. S enĩ che
Noli ꝑmulta ire. atq distendi Terret te ramꝙ diffusio. radicẽ tene. & de mag¬
nitudine arboris noli dubitare. Sit inte caritas. & necesse ẽ plenitudo scientie¬
rubin appare. ld̾o enĩ errauimꝰ. qr ñ apparebas. dppare corã effrem & benia¬
min. ⁊ manasse. Appare in qͥt corã gente uideq corã ppło isrł. Ibi enĩ effrem¬
beniamin filiꝰ dext̾ȩ. manasses oblitꝰ. dppare corã fructificato. corã filio der̾te
appare eorã oblito.ut iã ñ sit oblitꝰ. s. uenias illi inm̃tẽ qͣ lib̾asti. Si enĩ ꝗs̃ cõ¬
memorabunt᷑ ⁊ c̃utent᷑ ad d̾nm uniu̾si fines t̃rȩ.ppłs ipse de abrahã ueniens
ñ habuit parietẽ suũ. qͥ gaudeat in angulo. cũ scͥptũ sit. reliqͥe saluȩ fient:

Expanded text:
entiae. Ibi sedet Deus in plenitudine scientiae. Licet intelligamus Cherubim sublimes esse coelorum potestates atque virtutes; tamen si vis, eris Cherubim. Si enim CherNoli per multa ire atque distendi. Terret te ramorum diffusio; radicem tene, et de magnitudine arboris noli cogitare. Sit in te charitas, et necesse erubim, appare. Ideo enim erravimus, quia non apparebas. Coram Ephraem, et Benjamin, et Manasse. Appare, inquam, coram gente Judaeorum, coram populo Israel: ibi enim EphrBenjamin, Filius dexterae; Manasses, Oblitus. Appare enim coram fructificato, coram filio dexterae, appare coram oblito, ut jam non sit oblitus, sed venias illi in mentem qui liberasti. Si enim Gentes commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universae fines terrae ; populus ipse de Abraham veniens, non habuit parietem suum qui gaudeat in angulo, cum scriptum sit, Reliquiae salvae fient ?
Abbreviated transcription (Latin):
ad flum̃ ꝓpagines eiꝰ Inde qͥd. Ut qͥd destruristi macheriã eiꝰ lã uidetis cuer¬
sã ilła gentẽ uideoꝵ.iã eralio psalmo audistis. indolabro⁊ fractorio derecerĩ
eã. Quando fieret. ñ &ꝰ macheria destrueret᷑. Tuȩ ẽ eiꝰ macheria. Muniti o eiꝰ.
Eatitit enĩ suꝑba adũsus plantatorẽ suũ s & seruos ad semissos. & petentes ines¬
cede coloni flagellauert̃. cecidert̃. occider t̃. benit nunicꝰ filiꝰ dicert̃ hicẽ heres.
uenite occidamꝰ eũ.⁊ nrã erit hereditas. occidert̃ & ext̃ uineã precert̃. Piectus
d gͦ qͣris oasaph. ut qͥd destruxristi macheriã eiꝰ: Tu enĩ nescis qͣre. ł̃ ꝙx pectaui ut

Expanded text:
ines ejus. Inde quid? Utquid dextruxisti maceriam ejus? Jam videtis eversam illam gentem Judaeorum; jam ex alio psalmo audistis, In dolabro et fractorio dejecerunt eam . Quando fieret, nisi ejus maceria destrueretur? Quae est maceria ejus? Munitio ejus. Exstitit enim superba adversus plantatorem suum. Servos ad se missos et petentes mercedem coloni flagellaverunt, ceciderunt, occiderunt. Venit et unicus Filius; dixerunt, Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas: occiderunt et extra vineam projecerunt . Projectus, Quid ergo quaeris, o Asaph, Utquid destruxisti maceriam ejus? Tu enim nescis quare? Exspectavi ut
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ porrexisti. ꝑꝗͣ redeundu sit adte: agnoscamꝰ int̾ra uiã tuã. Quȩ ẽ uia
ipsius: qͥa hoc optauimꝰ ut cognoscamꝰ int̾ra uiã tuã. Quęsituri sumꝰ eã : ñ ꝑ
nos discitur. Possumꝰ cã decugłio discẽ. Egosũ uia dns ait. Bs xp̃c dix̃. Ego
sũ uia. Stimes ne erres. adiecit. Et ui̾tas. Quis errat inu̾itate Frrat qͥ reces
camus in t̾ra xp̃m tuũ. S ipse psalmꝰ respondeat: ne putrts ex alus scͥpturis
adhibenđu eẽ testimoniũ. Qđ forte hic de c̃. repetendo ostendit qͥd dixerit.
ut cognoscamꝰ int̾raiuã tuã. Et qͣsi tu qͣreres. in qͣ t̾ra. qͣmuiã : mom̃ibꝰ gen¬
tibus salutare tuũ. Inqͣ t̾ra qͣris. Audi. In om̃ib gentib. Quã uiã quȩris.
meon: senex ille inꝗͣ in eugłio seruatꝰ annosus. usq ad infantiã u̾bi Aecepit
enĩ senea ille in manib suis infantẽ u̾b̾u di. Qui & inut̾o dignatꝰ ẽ: in ma

Expanded text:
am. Quae est via ipsius, quia hoc optavimus, ut cognoscamus in terra viam tuam? Quaesituri sumus eam nos, non per nos discituri. Possumus eam de Evangelio discere: Ego sum via, Dominus ait. Christus dixit: Ego sum via. Sed times ne erres? Adjecit: Et veritas. Quis errat in veritate? Errat qui recamus in terra Christum tuum? Sed ipse psalmus respondeat: ne putetis ex aliis Scripturis adhibendum esse testimonium quod forte hic deest, repetendo ostendit quid dixerit, Ut cognoscamus in terra viam tuam; et quasi tu quaereres, In qua terra, quam viam? In omnibus gentibus salutare tuum. In qua terra quaeris? Audi: In omnibus gentibus. Quam viam quaeris? meon; senex ille, inquam, in Evangelio, servatus annosus usque ad infantiam Verbi? Accepit enim senex ille in manibus suis infantem Verbum Dei. Qui et in utero esse digna
Abbreviated transcription (Latin):
uitas ẽ tam̃ in scͥpt̾is. & ñ sine causa. hoc dixert̃ scͥpt̾t : nos qͥcqͥd illud significat
faciamus. & ꝗͣ sit illud uerũ ñ laboremꝰ Tuesto talis ut iuuent̾ iua renoua¬
ripossit sic̃ aqͥle: & scias eã ñ posse renouari. ñ uetustas tua inpet̃ coni̾ta
fuerit: idẽ nͥ aurilio petre . nͥ auxilio xp̃i ñ pot̾is renouari. Iu noli dulcdine
p̃u̾te unte obsurdesct̃ adu̾sus u̾bũ di noli pͣsentibꝰ rebꝰ sic teneri & impediri
ut dicas. Non mͥ uacat lege̾: ñ mͥ uacat audire. Hoc aurẽ p̃mere int̾ra ẽ.
ugͦ talis noli cẽ. s estotalis qđ contͣ in uenis: idẽ ut p̃uta obliuiscaris. inante¬
riora te extendasut uetustatẽ tuã inpetͣ conteras. Et si ꝗͣ tͥ similitud ines date
suerini : si inueneris inscͥpu̾s crede : si ñ inueneris dici ñ fama. nec ualde
creilas. Lesipsa forte ita ẽ: forte ñ ẽ ita. Tu ꝓfice: tͥ ualeat ad salutẽ ista

Expanded text:
veritas est tamen in Scripturis, et non sine causa hoc dixerunt Scripturae: nos quidquid illud significat faciamus, et quam sit illud verum non laboremus. Tu esto talis, ut juventus tua renovari possit sicut aquilae. Et scias eam non posse renovari, nisi vetustas tua in petra contrita fuerit: id est, nisi auxilio petrae, nisi auxilio Christi, non poteris renovari. Tu noli dulcedine praeteritae vitae obsurdescere adversus verbum Dei: noli praesentibus rebus sic teneri et impediri, ut dicas, Non mihi vacat legere, non mihi vacat audire. Hoc aurem premere in terra est. Tu ergo talis noli esse: sed esto talis quod contra invenis, id est, ut praeterita obliviscaris, in anteriora te extendas; ut vetustatem tuam in petra conteras. Et si quae tibi similitudines datae fuerint; si inveneris in Scripturis, crede: si non inveneris dici nisi fama, nec valde credas. Res ipsa forte ita est, forte non est ita. Tu profice; tibi valeat ad salutem ista
Abbreviated transcription (Latin):
Discreuit mare abarida : nomin auit ut᷑q and̾a. t̃ram. e congͥgationẽ aqͣrũ
mare. Nec hic dictũ ẽ. benedix̃ ds̃. Uentũ ẽ ad ea quȩ fecunditatis habitura
erant sem̃. & ex aquis existentia. ipsa cnĩ maximã mutuplicationis ub̾tatẽ
babent: & benedir̃ ea d̾ns dic̃s. Crescit & multplicamini & replete aqͣs maris.¬
& uolatilia multiplicent᷑ suꝑ t̾rã. Sic cũ om̃a subiecit bomini ꝗͤ fec̃ adimagi¬
nem suã scͥptũ ẽ Et benedix̃ eos ds̃ dic̃s. Cresent & multiplicamini: & replete
faciẽ t̃re. Ergo benedictio ꝓp̾e ad multplicationẽ ualet: & adimplenda faciẽ
ualet ista benedicuo. Et metuant eũ om̃s fines t̃rt. Ergo fr̃s mei sic habun¬
dant̃ in nomine xp̃i benedix̃ nos ds̃ : ut filiis suis impleat uniu̾sã faciẽ t̃re
adopratis in regnũ suũ coheredibꝰ unigeniti filii sui Nnicũ genuit: & unũ no
adoptando: fec̃ ei coheredes. fẽc̃ eũ participẽ pͥus mortalitatis nr̃e: ut credem

Expanded text:
Discrevit mare ab arida, et nominavit utrumque; aridam, terram, et congregationem aquarum, mare: nec hic dictum est, Benedixit Deus. Ventum est ad ea quae fecunditatis habitura erant semen, et ex aquis existentia. Ipsa enim maximam multiplicationis ubertatem habent; et benedixit ea Dominus dicens: Crescite, et multomini, quem fecit ad imaginem suam, scriptum est: Et benedixit eos Deus dicens: Crescite et multiplicamini, et implete facient terrae . Ergo benedictio proprie ad multiplicationem valet, et ad implendam faciem s. Et quo valet ista benedictio? Et metuant eum omnes fines terrae. Ergo, fratres mei, sic abundanter in nomine Christi benedixit nos Deus, ut filiis suis impleat universam faciem terrae, adoptatis in regnum suum cohaeredibus Unigeniti sui. Unicum genuit, et unum esse noladoptando fecit ei cohaeredes. Fecit eum participem prius mortalitatis nostrae, ut crederemus
Abbreviated transcription (Latin):
tonantẽ excipe pluentẽ. Eece pꝰilła uocẽ tonantis: pluentis di. pꝰ ilła uocẽ di¬
aliqͥd deipso euꝗsio uideamꝰ Eece illa meret̾x mała famã habens inciuatate.
irrupit in alienã domũ qͦ ñ crat inuitata ab hospite. s ab inuitato uocata:
uocata ñ lingua . s gr̃a. Nouerat egra habere ibi se locũ: ubi medicũ suũ dis¬
cumbere sciebat. Inqͥssa ẽ qͣ erat peccat̾r: ñ audet accedẽ. ñ ad pedes đni. Flet
adpedes. irrigat lacrimis. t̃git crinibꝰ: unget unguento. Qd miraris. Terra
dedit fructũ suũ. Ergo hoc factũ ẽ ibi pluenit d̾no: ꝑossuũ facta s̃ qͣ legimꝰ

Expanded text:
pluentem. Ecce post illam vocem tonantis et pluentis Dei; post illam vocem aliquid de ipso Evangelio videamus. Ecce illa meretrix, malam famam habens in civitate, irrupit in alienam domum quo non erat invitata ab hospite, sed ab invitato vocata; non lingua, sed gratia. Noverat aegra habere ibi se locum, ubi medicum suum discumbere sciebat. Ingressa est quae erat peccatrix; non audet accedere nisi ad pedes: flet ad pedes, irrigat lacrymis, tergit crinibus, unguit unguento . Quid miraris? Terra didit fructum suum. Ergo hoc factum est, ibi pluente Domino per os suum; facta sunt quae legimus
Abbreviated transcription (Latin):
mandata eiꝰ. Hã & si nolumꝰ ueniet. Uelimꝰ gͦut ueniat: qa uenut: si nolumꝰ
Quomꝰ uelimꝰ ut ueniat: Bene uiuendo: bene agendo. Prct̾ita ñ nos delectent
p̃senua ñ nos teneant. ne claudamꝰ aurẽ tamꝗͣ decauda. ne p̃mamꝰ aurem
in t̾ra. ne p̃t̾itis retardem᷑ ab audiendo. ne p̃sentibꝰ implicemꝰ afut᷑a mednando:
extendam nos in ca ꝗͣ ante s̃. obliuiscam᷑ p̃t̾na : & qͦm᷑ laboramꝰ. qͦ mͦ gemimꝰ.

Expanded text:
. Nam etsi nolumus, veniet. Velimus ergo veniat, qui veniet etsi nolumus. Quomodo velimus ut veniat? Bene vivendo, bene agendo. Praeterita non nos delectent, praesentia non nos teneant; ne claudamus aurem tanquam de cauda, ne premamus aurem in terra; ne praeteritis retardemur ab audiendo, ne praesentibus implicemur a futura meditando; extendamus nos in ea quae ante sunt, obliviscamur praeterita
Abbreviated transcription (Latin):
cendo ista. ambula securus: exulta inuia. canta inuia: nolitimẽ iudicem
Ante ꝗͣ ẽẽs fidelis inuenisti saluatorẽ : impiũ te qͣ siuit ut redimeret: rtđepiũ
cosđe u̾sus inexhortatione. sonfittant᷑ t̾ ppłĩ ds: confiteant᷑ tͥ ppłi om̃s:
t̾ra dedit fructũ suũ. Quẽ fructũ : Confieant᷑ tͥ ppłi ds. Om̃is t̾ra erat inspimꝰ¬

Expanded text:
cendo ista, ambula securus, et exsulta in via, canta in via. Noli timere judicem; cendo ista, ambula securus, et exsulta in via, canta in via. Noli timere judicem; antequam esses fidelis, invenisti salvatorem. Impium te quaesivit ut redimeret; redemptum eosdem versus in exhortatione. Confiteantur tibi populi, Deus; confiteantur tibi populi omnes: terra dedit fructum suum. Quem fructu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩeqͥtatt. Et ne timcant iniqui: subiecn. Et genits int̾ra dirigis. Praue erant
gentes. tortuose erant genies ꝑu̾sȩ crant gentes: merito p̃uitatis & distorti¬
onis: ꝑu̾sitatis sue iudicẽ uenientẽ timebant. Senit manꝰ ipsiꝰ extenta t̃
miscđiter inppłos: dirigunt᷑ ut ambulent rectã uiã. Qd umeant uenturũ
iudiec̃ qͥ pͥmo agnouert᷑ correctort̃ . Al anibꝰ eiꝰdent se ipsegenits int̾ra dirig̃
Dircit aũ gentes: ambulantes in fide erultantes in illo. facientesoꝑa hona
Et siqua forte quõ ꝑmart nauigant. intrat aqͣ ꝓminutissimas caũnas ꝑrimu¬
las ad sentinã. ex hauriendo eã ꝑ oꝑa bona. ne pꝰ intn̾documułu faciat & nauẽ
depͥmat. exhauriendo coitidie. i ciunando. orando. elemosinas faciendo. dicen¬
do puro corde. dimitte nob̾ debita nr̃a. sic̃ : nos dimitimꝰ debitoribꝰ nr̃is: di¬

Expanded text:
in aequitate. Et ne timeant iniqui, subjecit: Et gentes in terra dirigis. Pravae erant in aequitate. Et ne timeant iniqui, subjecit: Et gentes in terra dirigis. Pravae erant gentes, et tortuosae erant gentes, perversae erant gentes; merito pravitatis et distorsionis et perversitatis suae judicem venientem timebant: venit manus ipsius, extenta est misericorditer in populos; diriguntur ut ambulent rectam viam: quid timeant venturum judicem, qui primo agnoverunt correctorem? Manibus ejus dent se; ipse gentes in terra dirigit. Directae autem gentes, ambulantes in fide, exsultantes in illo, facientes opera bona; et si qua forte, quoniam per mare navigant, intrat aqua per minutissimas cavernas, per rimulas ad sentinam, exhauriendo eam per opera bona, ne plus intrando cumulum faciat, et navem deprimat; exhauriendo quotidie, jejunando, orando, eleemosynas faciendo, dicendo puro corde, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris : di