comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dignus ẽ. qui accipere mereat᷑ montẽ scm̃ dĩ. de quo dictũ ẽ
Quis habitabit intabernaculo tuo & quis requiesc& in
monte scõtuo: in nocens manb & mundo corde: Discussa
ergo p̃cepta : aut om̃a eadẽ inuenunt᷑. aut vix aliqua in
euangelio quȩ ñ dicta sint aꝓph&is : Prȩcepta eadẽ sa¬
cramenta ñ eadẽ ꝓnssa ñ eadẽ : uideamus quare p̃cepta
eadẽ : Quia scđm hȩc dõseruire debemꝰ : Sacramenta
non eadẽ : quia alia sacramenta dantia salutem. alia
ꝓmittentia salutẽ : Sacramenta noui testamenti
dant salutẽ : Sacramenta v&eris testamenti. ꝓmiseruNs sal¬
uatorẽ : Cũ ergo teneas iam ꝓmissa. ꝗd queris ꝓmittentia:¬
ph&as p̃nuntiabatur : Mutata sacramenta. facta sunt fa¬
Promissũ regnũ tẽporale ꝓmissa felicitas scłi Promssa fȩcup¬
ditas filiorũ. ꝓmissa subiectio inincorũ Hec om̃a ad ter¬
renã felicitatẽ ꝑtineN: Sed quare ipsa primo ꝓmitti.
portebat: Quia non primo qđ spiritale sed qđ an maleẽ

Expanded text:
eatur montem sanctum Dei, de quo dictum est: Quis habitabit in tabernaculo tuo; aut quis requiescet in monte sancto tuo ? Innocens manibus, et mundo corde . Discussa ergo praecepta, aut omnia eadem inveniuntur, aut vix aliqua in Evangelio quae non dicta sint a Prophetis. Praecepta eadem; Sacramenta non eadem, promissa non eadem. Videamus quare praecepta eadem; quia secundum haec Deo servire debemus. Sacramenta non eadem, quia alia sunt Sacramenta dantia salutem, alia promittentia Salvatorem. Sacramenta Novi Testamenti dant salutem; Sacramenta Veteris Testamenti promiserunt Salvatorem. Cum ergo jam teneas promissa, quid quaeris praenuntiabatur. Mutata sunt Sacramenta; facta sunt fapromissum regnum temporale, promissa felicitas saeculi, promissa fecunditas filiorum, promissa subjectio inimicorum : haec omnia ad terrenam felicitatem pertinent. Sed quare ipsa primo promitti oportebat? Quia « non primo quod spirituale est, sed quod animale;
Abbreviated transcription (Latin):
mo : non percipit quae sunt sp̃s di : Ded non tam cito subiungi
tur ad bonam operationem : Quam cito sp̃s adueram fidem
& bonam uoluntatem : Ded aliquanto tardius eius imp&us.
quo incarnalia & temporalia defluit. refrenatur: sed quoniam
& ipsa mundata : recipiens stabilitatem naturȩ suȩ.: dominan

Expanded text:
mo non percipit quae sunt spiritus dei. sed non tam cito anima submo non percipit quae sunt spiritus dei. sed non tam cito anima subiugatur spiritui ad bonam operationem, quam cito spiritus deo ad ueram fidem et bonam uoluntatem, sed aliquando tardius eius inpetus, quo in carnalia et temporalia diffluit, refrenatur. sed quoniam et ipsa mundatur, recipiens stabilitatem naturae suae dominan
Abbreviated transcription (Latin):
eiusdem rationalis qua carent bestiȩ sp̃s dicitur : Principale
itaq nr̃m spes est : deinde uita quae coniungitur corpori anina dr
Postremo ipsum corpus : quoniam uisibile est ultimum nr̃m est:
Hȩc autem omnis creatura ingemȩscit & pasturitusq nunc :
Dedit tamen primitias sp̃s qui credidit do & bonȩ iam uoluntatis ẽ:
Hic enimsp̃s &iam mens uocatur: De quo dicit apostolus. Mente
insp̃u meo : Anima uero cum carnalia bona adhuc app&it
caro nominatur: Etresistit spiritui : non natura sed consu¬
&udine peccatorum : Unde dicitur : Mente seruio legi
dĩ. Carne autem legi peccati :: Quae consu&udo innaturam
uersa : scđm generationem mostalem : peccato opprimit ho¬
minem : Ideoq scriptum est . Et nos aliquando fiuimus natura
filii irȩ: Id est uindi cte perquam factum est vt seruiamus
legi peccati : Est autem animȩ natura perfecta cum spiritui
suo subditur : & eum sequitur sequentem dm̃ : Ideo animalis ho¬

Expanded text:
eiusdem rationalis, qua carent bestiae, spiritus dicitur — principale nostrum spiritus est; deinde uita, qua coniungimur corpori, anima dicitur; postremo ipsum corpus, quoniam uisibile est, ultimum nostrum est. haec autem omnis creatura ingemescit et parturit usque nunc; dedit tamen primitias spiritus, quia credidit deo et bonae iam uoluntatis est. hic enim spiritus etiam mens uocatur, de quo dicit apostolus: mente , cui seruio in spiritu meo. anima uero, cum carnalia bona adhuc adpetit, caro nominatur et resistit spiritui non natura, sed consuetudine peccatorum. unde dicitur: mente seruio legi dei, carne autem legi peccati. quae consuetudo in naturam uersa est secundum generationem mortalem peccato primi hominis. ideoque scriptum est: et nos aliquando fuimus natura filii irae, id est uindictae, per quam factum est, ut seruiamus legi peccati. est autem animae natura perfecta, cum spiritui suo subditur et cum sequitur sequentem deum. ideo animalis ho
Abbreviated transcription (Latin):
in sta oportune. Importune : Numquid dicendum ẽ. iftẽ
non multum locutum : qui non solum oportunt. uerum
etiam In portune uverbum tuum dñe non tacebat : Sed
ideo non erat multum. quia tantum erat necessarium

Expanded text:
insta opportune, importune . Nunquid dicendum est istum non multum locutum, qui non solum opportune, verum etiam importune verbum tuum, Domine, non tacebat? sed ideo non erat multum, quia tantum erat necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
adõ &iã indomitis: Non solũ beneficiis p̃sentib: sed &ia
Virga emendationis ñdesistente: Nolite ergo obdu¬
rare corda ur̃a: sicut in illa in a maricatione. scđm
diẽ tẽptations. indeserto. Ubi tẽptauer̃ me patres
Vri : Iam tales ñ sint patres ur̃i: Nolite eos imitari:
Patres ur̃i erant : Sed siñ imitati fueritis. patres vr̃i
Niderunt opera mea. quad raginta anns & exacer¬
bauer̃ me: Ante illos mracula in manu moysi fa¬
ciebã & ipsi magis magisq: corda obdurabant: Qua¬
draginta anns ꝓximus fui generatior huic. & dixi.
integritatẽ scłorũ : taquã ꝑficiant᷑ sȩcula ꝑhunc

Expanded text:
a Deo etiam indomitus, non solum beneficiis praesentibus, sed etiam a Deo etiam indomitus, non solum beneficiis praesentibus, sed etiam virga emendationis non desistente. «Nolite» ergo «obdurare corda vestra: sicut in amaricatione, secundum diem tentationis in deserto, ubi tentaverunt me pargo tales non sint patres vestri, nolite eos imitari. Patres vestri erant, sed, si non imitati fueritis, patres vestri viderunt opera mea, quadraginta annis exacerbaverunt me: ante illos miracula in manu Moysi faciebam, et ipsi magis magisque corda obdurabant. draginta annis proximus fui generationi huic; et dixi, integritatem saeculorum, tanquam perficiantur saecula per hunc
Abbreviated transcription (Latin):
qđ infensus fui generatior huic: & dixi seꝑ errant cor¬
de: Ipsiaũ ñ cognouer̃ uias meas. sicut iuraui inira
mea. si introibunt in requiem meam
Hodie siuocẽ eius eiꝰ audieritis : polite obdurare corda
ura: Aliquando audistis uocẽ illius ꝑ morsen: obdu¬
rastis corda ur̃a: Perp̃conẽ locutus ẽ. quando obdu¬
rastis corda ur̃a: ꝑse nunc loquit᷑. mollescant corda
ura : Qui prȩcones ante se mittebat: ipse uenre digna¬
tus ẽ: Ore suo hic loquit᷑. qͥloquebat᷑ ꝑ ora ꝓphetarũ
Hodie ergo siuocẽ ers audieritis. nolite obdurare cor
da ur̃a : Quare dixisti : nolite obdurare corda ur̃a
Quia memnistis ꝗd soleant facere patres uri. Nolite
obdurare corda vr̃a: qũe admodũ in illa in amarica¬
tione : scđm diẽ tẽptations in deserto : Recolite certe
fr̃s: qđ ille populus quitẽptauerat dm̃ acceperit. di¬
sciplina : & rectus sit indeserto : taqũa optimo sessore.
frenis legũ frenis p̃ceptorũi: Nec sit desertus tamen

Expanded text:
 infensus fui generationi huic, et dixi: Semper errant corde. Ipsi autem non cognoverunt vias meas, sicut juravi in ira mea: Si introibunt in requiem meamcorda vestra.» Aliquando enim audistis vocem illius per Moysen, et obdurastis corda vestra. Per praeconem locutus est, quando obdurastis corda vestra; per se nunc loquitur, mollescant corda vestra. Qui praecones ante se mittebat, ipse venire dignatus est; ore suo hic loquitur, qui loquebatur per ora Prophetarum. «Hodie» ergo «si vocem ejus audieritis, nolite obdurare cor 9. Quare dixisti, «Nolite obdurare corda vestra?» Quia meministis quid soleant facere patres vestri. «Nolite obdurare corda vestra: quemadmodum in illa amaricatione, secundum diem tentationis in deserto.» Recolitis certe, fratres, quod ille populus tentarit Deum , acceperit disciplinam, et rectus sit in deserto tanquam ab optimo sessore, frenis legum, frenis praeceptorum; nec sit desertus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
est natiuitas eiusdẽ substantiȩ : Quid enim demen¬
atore : Laudo in homine aequalitatẽ naturȩ : & ñ
credo in eo qui fecit hominẽ Qđ de homine natũ ẽ
homo ẽ : & qđ de dõ natũ ẽ. ñ id erit qđ ille de quo
uenio hic coȩuũ : agnosco ibi co&ernũ: Hic ȩquali¬
tatẽ inuenio naturȩ. Ibi intelligo ȩqualitatẽ sub¬
stantiȩ : Iotũ ergo ibisimul: & ñ hoc solũ qđ incre
aturis : Iotũ inuenimus ibi sed tamquã increatore:
Quanto amplius qđ hȩc uisibilia illa in uisibilia
hȩc temporalia illa &erna hȩc cõmutabilia illa
in commutabilia hȩc corruptibilia illa incorru¬
ptibilia Postremo in ipso homine. ȩque inuenimis:
homo & homo. duo homones sunt: Ibi pater & fili¬
us. Unus d̃s:¬

Expanded text:
est nativitas ejusdem substantiae. Quid enim demenest nativitas ejusdem substantiae. Quid enim demenatore? Laudo in homine aequalitatem naturae, et non credo in eo qui fecit hominem? Quod de homine natum est, homo est; et quod de Deo natum est, non id erit quod ille de quo venio hic coaevum, cognosco ibi coaeteruum. Hic aequalitatem invenio naturae, ibi intelligo aequalitatem substantiae. Totum ergo ibaturis: totum invenio ibi, sed tanquam in Creatore, tanto amplius, quod haec visibilia, illa invisibilia; haec temporalia, illa aeterna; haec commutabilia, illa incommutabilia; haec corruptibilia, illa incorruptibilia. Postremo in ipso homine ea quae invenimus homo et homo, duo homines sunt: ibi Pater et Filius unus D
Abbreviated transcription (Latin):
laudatur: idest a equalitatẽ nature In illo aũt
genere similitudinũ. qđ nos dedimus desplendo¬
iunge quȩ laudas : Increaturis enĩ deest aliquid
qđ laudas : increatore de ẽẽ nihil nihil potest:
a qđ inuenis increatura. acreatore artific
ꝓcessit: Quid ergo incoxuis: Nonne hoc dandũ
qđ ibi laudas. Qđ aũt deest : non tribuendũ ma¬
iestati. inqua nullus defectus ẽ: Ecce offero tibi.
gentis coaeua gignentia: Laudas ibi coaeuitatẽ
Sed: disparilitate rep̃hendis: Quod rep̃hendis. noli
tribuere dõ Qđ laudas tribue: Et tribuis illi ex
isto genere simlitudinũ: ꝓcoaeuitate conerni¬
tatẽ : ut coadernus sit natus: cũ eo a quo natussit¬
De alio autẽ similitudinũ genere : quia & ipsa creatura
di ẽ & deb& laudare creatorẽ: quid ibi laudas ȩqua¬
litatẽ nature : Iam propter illã distinctionẽ. dederas
co&ernitatẽ : da propt̃ iftã ȩqualitatẽ . & per fecta

Expanded text:
laudatur, id est, aequalitatem naturae. In illo autem laudatur, id est, aequalitatem naturae. In illo autem genere similitudinum, quod nos dedimus de splendojunge quae laudas. In creaturis enim deest aliquid quod laudas, in Creatore deesse nihil potest: quia quod invenis in creatura, a Creatore artifice processit. Quid ergo in coaevis? nonne hoc Deo dandum quod ibi laudas? Quod autem deest non tribuendum majestati, in qua nullus defectus est. Ecce offero tibi genitis coaeva gignentia: laudas ibi coaevitatem, sed disparilitatem reprehendis. Quod reprehendis, noli tribuere Deo; quod laudas, tribue: et tribuis illi ex isto genere similitudinum pro coaevitate coaeternitatem, ut coaeternus sit natus cum eo a quo natusDe alio autem similitudinum genere, quae et ipsa creatura Dei est, et debet laudare Creatorem, quid ibi laudas? Aequalitatem naturae. Jam propter illam distinctionem dederas coaeternitatem; da propter istam, aequalitatem; et perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
qualitas omnimodo coniungit᷑: Et ꝗd dixit: Non
rapina : Quare :  Quia illud ẽ rapina qđ alienũ
duob: similitudinẽ fortassis inuenmus increatv¬
ra : quomodo intelligamus filiũ : & coa&ernũ pa¬
tri. & nequaquã minorẽ: Sed non illud possum
inuenre. inuno genere similitudinũ : lungamus
ambo genera Unũ unde ipsi dant similitudi¬
nes & alterti. unde nos dedimus: Dederunt enĩ
illi similitudines. ex his quȩ nascunt᷑ intepore : &
p̃ceduntur tempore ab eis a quib nascunt᷑. sicut
homo dehomine: Maior ille tepore prior na¬
tus sedtamen homo & homo idẽ eiusdẽ substantię
Homo enĩ homnẽ generat. & equus equũ. & pecus pe¬
cudẽ : Eandem substantiã generant ista. sed non
adid tempus : Diuersa sun tempora: sed non sunt
diuersa natura: Quid ergo hic laudamus in ista na¬
tiuitate: Certe aequalitatẽ naturȩ : Quid aute
de est : Aequalitas tẽporis : Teneamus hic unũ qđ

Expanded text:
qualitas omni modo conjungitur. Et quid dixit? Non qualitas omni modo conjungitur. Et quid dixit? Non rapinam. Quare? Quia illud est rapina, quod alienum duobus, similitudinem fortassis invenimus in creatura, quomodo intelligamus Filium et coaeternum Patri et nequaquam minorem. Sed non illud possumus invenire in uno genere similitudinum: jungamus ambo genera. Quomodo ambo genera? Unum unde ipsi dant similitudines, et alterum unde nos dedimus. Dederunt enim illi similitudines ex his quae nascuntur in tempore, et praeceduntur tempore ab eis a quibus nascuntur, sicut homo de homine. Major ille tempore prior natus: sed tamen homo et homo, id est ejusdem substantiae. Homo enim hominem generat, et equus equum, et pecus pecudem. Ad eamdem substantiam generant ista; sed non ad idem tempus. Diversa sunt tempore; sed non sunt diversa natura. Quid ergo hic laudamus in ista nativitate? Certe aequalitatem naturae. Quid autem deest? Aequalitas temporis. Teneamus hic unum quod
Abbreviated transcription (Latin):
quo co ȩua co&ernis comparantur : temporalia
semꝑ manentib: ex tinguibilia immortalibus:¬
Potest ergo semꝑ ẽẽ generans. & semper cũ illo
qđ de illo natũ ẽ: Ergo filius di. scđm hoc dicit᷑.
qđ ei pater ẽ qđ hab& de quosit N on scđm hoc
qđ prior e& pater & post ea filius: Semꝑpat̃.
semꝑ filius. depatre: Et quia quicquid dealiquo
ẽ natum ẽ semper igit᷑ filius natv. Semꝑ pater semꝑ
ta a&erns genitorib: & inuenisti coreua nata tẽ¬
poralib gignentib: intelligo coa&ernũ filiũ. natũ
aderno gignenti: Quod enĩ ẽ temporali coxuum.
hoc ẽ xerno co&ernũ: Sedsplendor qui fundit᷑
deigne : minus luc& qua ipse ignis : Hlabent ista ał ista
similitudinẽ: sed ñhabent omnimodã ȩqualitatẽ:
Sidicat aliquis Talis ẽ ergo filius ad patr̃e: qualis¬
ad ignẽ splendor: Non : sed equalitas omnimoda
enĩ Non rapina arbitratu ẽ eẽ ȩqualis dõ: Re¬

Expanded text:
quo coaeva coaeternis comparantur, temporalia quo coaeva coaeternis comparantur, temporalia semper manentibus, exstinguibilia immortalibusans et semper cum illo, quod de illo natum est. Ergo Filius Dei secundum hoc dicitur, quod Pater est, quod habet de quo sit, non secundum quod prior est Pater et postea Filius. Semper Pater, semper Filius de Patre. Et quia quidquid de aliquo est natum est; semper igitur Filius natus, semper Pater, semper ita aeternis genitoribus, et invenisti coaeva nata temporalibus gignentibus. Intelligo coaeternum Filium natum aeterno gignenti. Quod enim est temporali coaevum, hoc est aeterno coaeternum. CAPde igne minus lucet quam ipse ignis. Habent ergo ista similitudinem, sed non omnimodam aequalitatem. Ideo dicit aliquis: Talis edicimus? Non: sed aequalitas omnimoda enim: Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo . Ae
Abbreviated transcription (Latin):
inuisibilis. & in enarrabilis. Ut lucerna aliqua
Intelligentiȩ nr̃e. In ifta nocte sȩculi possit accendi¬
Attende eũ qui lucerna accendit: Non accensa
lucerna : nondum ẽ ignis. nondũ est & fulgor . qui
abigne exit : Interrogo aũ ego &dico. Tulgor ab
igne ex istit. anignis a fulgore : Om̃is anima mibi
respondeat: Uoluit enim ds. In seminare omni
anime : In itia intellectus. initia sapientiȩ : Om̃is
mihi anima respond&: & nemo dubitat. qđ splen¬
dor ille de igne exiftit . ñ ignis desplendore
Ponamus ergo ignẽ. patrẽ illius splendoris : Quia
iam p̃locuti sumꝰ. coȩua nos querere ñ co &erna
Si lucernã accendere cupio: nondũ ẽ ibi ignis. ñdũ
& ille splendor: Mlox aut̃ ut accendero: si mul
cũ igne & splendor exiftit: Da hic mihi ignem
sine splendore : & credo tibi. patre fuisse sine filio:
Dicta ẽ. ut potuit a nobis tanta res dici: Illa. tam̃
in effabilia sunt: Nihil dignũ put&is. uel eoipso.

Expanded text:
invisibilis et inenarrabilis, ut lucerna aliqua invisibilis et inenarrabilis, ut lucerna aliqua intelligentiae nostrae in ista nocte saeculi possit accendiAttende eum qui lucernam accendit. Non accensa lucerna, nondum est ignis, nondum est et fulgor qui ab igne exit. Interrogo autem ego, et dico: Fulgor ab igne existit, an ignis a fulgore? Omnis anima mihi respondet: voluit enim Deus inseminare omni animae initia intellectus, initia sapientiae: omnis mihi anima respondet, et nemo dubitat, quod splendor ille de igne existit, non ignis de splendore. Pojam praelocuti sumus coaeva nos quaerere, non coaeterna. Si lucernam accendere cupio, nondum est ibi ignis, nondum est ille splendor, mox autem ut accendero, simul cum igne et splendor existit. Da mihi hic ignem sine splendore, dicta est a vobis ut potuit tanta res dici, illa tamen ineffabilia sunt. Nihil dignum putetis dictum, vel eo ipso
Abbreviated transcription (Latin):
hoc exeo exquo illud coepit Illud exeo. ex quo
illud non coepit Hoc ergo coaeuum illud coae¬
nis sed posse exaliqua tenui & parua similitudine
coneua coa&ernis : Inueniamus itaq coaeua: & de
scripturis ad moneamur adhas similitudines : Legi¬
mus inscripturis. deipsa sapientia. Candor ẽ enĩ
lucis a&erne : Itẽ legimus : Speculũ sine macula dĩ
maiestatis : Ipsa sapientia. dicta ẽ candor lucis ader¬
ne : dicta ẽ imago patris : Hinc accipia mus simili¬
tudinẽ : ut inuenia mus coaeua. ex quib intelliga¬
mus co&&erna : Darriane si inuenero genitorẽ
non prȩcedere tempore illud qđ genuit. sigeni¬
tum non ee minorẽ tempore. illo a quo genera¬
tus ẽ: iustum ẽ ut concedas mihi. posse ifta co&er¬
na inueniri Increatore : quando coaeua Increatu¬
&erne : Ignis enimlucẽ fundit : lux abigne fundi¬
tur : Quid ad qđ ex iftat si quȩramus cotudie
cũ lucernã accendimus. ad monemur rei cuiusdã

Expanded text:
Hoc ex eo ex quo illud coepit, illud ex eo ex quo Hoc ex eo ex quo illud coepit, illud ex eo ex quo illud non coepit. Hoc ergo coaevum, illud coaenis; sed posse ex aliqua tenui et parva similitudine coaeva coaeternis. Inveniamus itaque coaeva, et de Scripturis admoneamur ad has similitudines. Legimus in Scripturis de ipsa Sapientia, Candor est enim lucis aeternae. Item legimus, Speculum sine macula Dei majestatis . Ipsa Sapientia dicta est candor lucis aeternae, dicta est imago Patris: hinc capiamus similitudinem, ut inveniamus coaeva, ex quibus intelligamus coaeterna. O Ariane, si invenero genitorem non praecedere tempore illud quod genuit, si genitum non esse minorem tempore illo a quo generatus est; justum est ut concedas mihi posse ista coaeterna inveniri in Creatore, quando coaeva in creatuaeternae. Ignis enim lucem fundit, lux ab igne funditur. Quid a quo existat, si quaeramus, quotidie cum lucernam accendimus, admonemur rei cujusdam
Abbreviated transcription (Latin):
neternitate stabilitas ẽ. in tempore aũ uari&as
In&ernitate om̃a stant : Intempore alia acce¬
dunt. alia succedunt: Potes inuenire minorem
filiũ. Inuari&ate temporis. succedentẽ patri
Quia &iã patrisuo ipse successit: non &erno pa¬
tri. temporalis: Quid ergo possumus increatura
uenimus a &ernũ: Inueni &ernũ patrẽ increa¬
tura & inuenio co&ernũ filiũ: Si autẽ non inue¬
nis &ernũ : & uincunt se intempore: sufficit ut
adsimilitudinẽ inueniamus coȩuum: Aliud ẽ
enim co&ernũ. aliud coȩuum Lo ȩuas cotudie
dicimus. eos qui eandẽ habent mensurã tẽporũ.
tamen eẽ coepisse. quos dicimus coȩuos: Si potu¬
erimus inuenire coȩuũ qđ nascitur. ei a quo na¬
scitur: sipossunt inueniri coaeua duo. generaas
& generatus. hic inuenimus coeua ibi intelliga¬
mus co&erna: Si hic inuenero genitũ ex eo eẽ
coepisse. ex quo coepit generator : & exeo tem¬
pore eẽ incipiat. ex quo coepit illud. unde nascit᷑.

Expanded text:
eternitate stabilitas est, in tempore autem varietas; in aeternitate omnia stant, in tempore alia accedunt, alia succedunt: potes invenire minorem filium in varietate temporis succedentem patri, quia etiam patri suo ipse successit non aeterno patri temporalis. Quid ergo possumus, fratres mevenimus aeternum? Inveni aeternum patrem in creatura, et invenio coaeternum filium. Si autem non invenis aeternum, et vincunt se in tempore; sufficit ut ad similitudinem inveniamus coaevum. Aliud est enim coaeternum, aliud coaevum. Coaevos quotidie dicimus eos qui eamdem habent mensuram temporum: tamen esse coepisse, quos dicimus coaevos. Si potuerimus invenire coaevum quod nascitur ei a quo nascitur; si possunt inveniri coaeva duo generans et generatus: hic invenimus coaeva, ibi intelligamus coaeterna. Si hic invenero genitum ex eo esse coepisse ex quo coepit generator, intepore esse incipiat, ex quo coepit illud unde nascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
A quo refecti & gr̃a maiore ꝑfecti . uacabimus in&ernũ.
uidenes quia ipse ẽ ds̃ Quo pleni erimꝰ. quando ipse erit
om̃a in omnib: Nã & ipsa opera bona nr̃a : quando ip¬
sius potius intelligunt᷑ ẽẽ non nr̃a : tunc nobis ad hoc
sabbatũ adi piscendũ imputant᷑ Quia siea nob tri¬
bueriꝰ seruilia erunt: Cũ desabbato dicat᷑. omne ops
seruile ñ faci&is: Propt̃ qđ & ꝑ ezechielẽ ꝓph&ã dicit᷑
Et sabbata mea dedieis insignũ interme. & int̾ eos. ut
sciren quia ego dñs. qui sc̃ifico eos: Hoc ꝑfecte tunc sci¬
emus quando ꝑfecte uacabimus & uidebims. quia ipse
ẽ ds̃ : Hec septima. erit sabbatũ nr̃m. cuis finis ñerit
uespera sed donncus dies. Uelut octauus aernus
qui xp̃i resurrectione sacratus ẽ A &ernã ñsolũ sp̃s.
uerũ &iã corporis reqͥem p̃figurans : Ibi vacabime & uide
bimu. Vi debimus & amabimus Amabimꝰ & laudabims:

Expanded text:
A quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aeternum, A quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aeternum, uidentes quia ipse est Deus, quo pleni erimus quando ipse erit omnia in omnibus. Nam et ipsa opera bona nostra, quando ipsius potius intelleguntur esse quam nostra, tunc nobis ad hoc sabbatum adipiscendum inputantur; quia si nobis ea tribuerimus, seruilia erunt, cum de sabbato dicatur: Omne opus seruile non facietis; propter quod et per Ezecbielem prophetam dicitur: Et sabbata mea dedi eis in signum inter me et inter eos, ut scirent quia ego Dominus qui sanctifico eos. Hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et peec tamen septima erit sabbatum nostrum, cuius finis non erit uespera, sed dominicus dies uelut octauus aeternus, qui Christi resurrectione sacratus est, aeternam non solum spiritus, uerum etiam corporis requiem praefigbimus, uidebimus et amabimus, amabimus et Iaudabimus.
Abbreviated transcription (Latin):
taq relinquit᷑ sabbatismus populo dĩ: Quienĩ ingressu ẽ
in requiẽ eiꝰ : &iã ipse reqͥeuit ab operib suis. sicut asuis ds̃¬
Misericodias dñi in xernũ cantabun : Quocantico  ingłam
gratiȩ xẽi. cuius sanguine liberati sumus: Nihil erit ꝓ¬
fecto illi iocundius ciuitati: Ibi ꝑfici&aa: Uacate & uid&e
qũo ego sũ ds̃ Qđ erit uere maximũ sabbatũ: non ha¬
bens vesperã : qđ commendauit dñs inprimis operibus
mundi. Ubi legit᷑ Etrequieuit ds̃ die septimo. abom¬
nib: operib suis quȩ fecit: Et benedixit ds̃ diẽ septimũ
quando eiꝰ fuerimus benedictione & sc̃ificatione pleni.
atq refecti : Ibi vacantes. videbimus qũo ipse ẽ ds̃ Qđ
nobis nos ipsi eẽ uoluimu: quando ab illo cecidimꝰ Audi¬
entes a seductore: eritis sicut dii Et recedentes auero
dõ. quofaciente dii essemꝰ : eis participatione . ñdeser¬
tione : Qd enĩ sine illo fecimu: nisi qđ in ira eiꝰ defecimus

Expanded text:
taque relinquitur sabbatismus populo Dei. Qui enim ingressus est in requiem ejus, etiam ipse requievit ab operibus suis, sicut a suis Dmisericordias Domini in aeternum cantabunt? Quo cantico in gloriam gratiae Christi, cuius sanguine liberati sumus, nihil erit profecto illi iucundius ciuitati. Ibi perficietur: Vacate et uidete quoniam ego sum Deus; quod erit uere maximum sabbatum non habens uesperam, quod commendauit Dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: Et requieuit Deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit, et benedixit Deus diem septimum quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni adque refecti. Ibi uacantes uidebimus quoniam ipse est Deus; quod nobis ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus, audientes a seductore: Eritis sicut di et recedentes a uero Deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. Quid enim sine illo fecimus, nisi quod in ira eius defecimus?
Abbreviated transcription (Latin):
sexus a suo creatore se c̃temptũ putar&. uiru susce¬
uoluptatũ : diuitias ꝑ neciose populi app&ebant.
pauꝑ eẽ uoluit: Honorib &imperuis inhiabant. rex
fieri poluit : Carnales filios magnũ bonũ putabañ
tale conu luũ ꝓlemq contẽpsit: Contumelias suꝑbis¬
sime horrebans omne genus c̃tumeliarũ sustinuit:
In iurias intolerabiles eẽ arbitrabat᷑. quȩ maior iniuria
quã iustũ innocentẽq dãnari Dolores corporis execra
bant᷑ flagellatꝰ atq cruciats ẽ: Mori timebans, morte
multatus ẽ Ignominiosissimũ mortis genus crucẽ pu¬
tabant : crucifixus ẽ : Om̃a que habere cupientes. ñ recte
viuebamus: carendo uilefecit: Omnia quȩ uitare cupi¬
entes. abstadio deuiabamus. ꝑp&iendo deiecit: Non
enĩ ulsũ peccatũ cõmitti potest: nisi duapp&unt᷑ ea
quȩ ille contẽpsit: aut fugiunt᷑ quȩ ille sustinuit

Expanded text:
sexus a suo creatore se contemtum putaret, uirum suscesexus a suo creatore se contemtum putaret, uirum suscevoluptatum divitias perniciose populi appetebant: pauper esse voluit. Honoribus et imperiis inhiabant: rex fieri noluit. Carnales filios magnum bonum putabant: tale conjugium prolemque contempsit. Contumelias superbissime horrebant: omne genus contumeliarum sustinuit. Injurias intolerabiles esse arbitrabantur: quae major injuria quam justum innocentemque damnari? Dolores cobantur: flagellatus atque cruciatus est; mori metuebant: morte multatus est; ignominiosissimum mortis genus crucem putabant: crucifixus est; omnia quae habere cupientes non recte uiuebamus carendo uilefecit; omnia quae uitare cupientes ab studio deuiabamus ueritatis perpetiendo deiecit. non enim ullum peccatum commiquae ille contempsit, aut fugiuntur quae ille sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
umꝗd enĩ angelos app̃hendit : sed semen abrahȩ
app̃hendit Vnde debuit ꝑ om̃a fr̃ib simlarȩ : ut mi¬
sericors fier&. & fidelis pontifex ad dm. ut reꝓpitia¬
r& delicta populi: Ineo enĩ inquo passus ẽ ipse &¬
tẽptatus. potens ẽ eis quitẽptant᷑ auxiliari
nitatib: quȩ mira sapientia eius ordinant᷑. nullomo¬
do beneficientius consuluit generi humano: quã cũ
ipsa dĩ sapientia: id est uvncus filius consubstantialis pa¬
tri & co&ernus: totũ homnẽ suscipere dignatus ẽ
Vt uerbũ caro factũ ẽ & habitabit in nobis: Ita enĩ de¬
monstrauit carnalib: & ñualentib in tueri mente
ueritatẽ corporeisq: sensib dediti .s. quã excelsũ
locũ intercreaturas habeat humana natura : Qđ non
solũ uisibilit̃ : ña id poterat & in aliquo a&herio cor¬
pore : ad ñrorũ aspectũ᷑ tolerantiã tẽperato. sed
homnib: inuero homne apparuit : Ipsa enĩ natura
suscipienda erat. quȩ liberanda: Et nequis forte

Expanded text:
m enim angelos adprehendit sed semen Abrahae adprehendit unde debuit per omnia fratribus similare ut misericors fieret et fidelis pontifex ad Deum ut repropitiaret delicta populi in eo enim in quo passus est ipse temptatus potens est eis qui temptantur auxiliari nitatibus, quae mira sapientia ab ipso ordinantur, nullo modo beneficentius consuluit generi humano, quam cum ipsa Dei sapientia, id est unicus Filius consubstantialis Patri et coaeternus, totum hominem suscipere dignatus est, et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ita enim demonstravit carnalibus, et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod non solum uisibiliter — nam id poterat et in aliquo aetherio corpore ad nostrorum aspectuum tolerantiam temperato — sed hominibus in uero homine apparuit. ipsa enim natura suscipienda erat quae liberanda. et ne quis forte
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ ꝓuidentiȩ. ista cognoscere. Non in illo opere
quo naturas creat : sed in illo quo intrinsecus creatas
&iã extrinsecus admnstrat: Cũ sit ipse nullo locorũ
uel inter uallo uel spatio: in cõmutabili excellen¬
om̃a. Itẽ nullo tẽporũ. uel interuallo uel spatio.
in commutabili aerntate : & antiquior ẽ omnib

Expanded text:
divinae providentiae ista cognoscere, non in illo opere divinae providentiae ista cognoscere, non in illo opere quo naturas creat, sed in illo quo intrinsecus creatas etiam extrinsecus administrat: cum sit ipse nullo locorum vel intervallo, vel spatio, incommutabili excellenomnia. Item nullo tempore, intervallo vel spatio, incommutabili aeternitate, et antiqu
Abbreviated transcription (Latin):
reatoris omnitenentis omnipotentia. caus aẽ sub¬
sistendi omni creature : Quȩ uirtus. si ab eis quae
condidit regendis aliquando cessar& simul omniũ
quandã operis eius. qui simul om̃a contin& atq
administrat. ostendit : In quo ꝓpere &iã sapientia
ipsius ꝑ seuerat. dequa dicit᷑. Per tingit afine usq
ad finẽ fostit̃ & disponit om̃a suauiter : Idq &iam
apłs sentit : cũ atheniensib: dm p̃dicans. ait In quo ui¬
uimus & mouemur & sumus: Quia siopus suũ reb
creatis sub traher&. nec uiuere . nec moueri. nec ẽe pos¬
semus: Et ideo sic ds intelligendus ẽ requi euisse ab
non ut conditas continere aut gubernare cessar &¬
creaturã spiritalẽ : Mou& &iã ꝑ tempus & locum
creaturã corporalẽ. Ut eo motu. naturas quas in¬
trinsecus substituit : &ĩã extrinsecus administr&¬
Cũ ergo tale aliquid agit : non debemus opinari
eius substantiã qua d̃s ẽ: temporib locisq mutabi¬
lem : aut ꝑ tempora & loca mobilẽ sed in opere

Expanded text:
reatoris autem omnipotentia causa est subsistendi omni creaturae: quae virtus si ab eis quae condidit regendis aliquando cessaret, simul omnium quamdam operis ejus qui simul omnia continet atque administrat, ostendit. In quo opere etiam sapientia ejus perseverat, de qua dicitur, Pertingit a fine usque in finem fortiter, et disponit omnia suaviter . Idem etiam Apostolus sentit, cum Atheniensibus praedicans ait, In quo vivimus, movemur, et sumus . Qui si opus suum rebus creatis subtraheret, nec vivere, nec moveri, nec esse possemus. Et ideo sic Deus intelligendus est requievisse ab non ut conditas continere et gubernare cessarcreaturam spiritalem, mouet etiam per tempus et locum creaturam corporalem, ut eo motu naturas, quas intrinsecus substituit, etiam extrinsecus administrCum ergo tale aliquid Deus agit, non debemus opinari ejus substantiam, qua Deus est, temporibus locisque commutabilem, aut per tempora et loca mobilem: sed in opere
Abbreviated transcription (Latin):
in principio ds. in quo & ipse filius hominis scĩ ficatus ẽ
ab initio creationis suȩ quando uerbũ factũ ẽ caro. qͥa
una ꝑsona facta ẽ uerbũ & homo : lunc ergo scĩficaũ
se inse. hoc ẽ hominẽ se in uerbo se: Quia unus ẽ xp̃c
uerbũ & homo scĩ ficans hominẽ in uerbo : ut sint &¬

Expanded text:
pse Filius hominis sanctificatus est ab initio creationis suae, quando Verbum factum est caro, quia una persona facta est Verbum et homo. Tunc ergo sanctificavit se in se, hoc est hominem se, in Verbo se, quia unus est Christus Verbum et homo, sanctificans hominem in Verbo. Propt
Abbreviated transcription (Latin):
uienĩ scĩficat . & quiscificantur exuno omnes
Loquens dñs ad patrẽ: & orans ꝓdiscipulis suis. dicit Sc̃i¬
fica eos inueritate: Sc̃ĩficant᷑ itaq inueritate. heredes
testamenti noui. Cuius ueritatis umbrȩ fuerunt. scĩ fi¬
cationes u&eris testamenti. Et cũ scĩficant᷑ inueri¬
tate : utiq scĩ ficant᷑ in xp̃o : Qui ueraciter dixit.
scĩ fica eos inueritate : nisi scĩ fica eos in meꝰ: Deniq seqͥt᷑
ego ueritas sum: Grecũ quippe euangeliũ logos ha¬
b& Qđ &iã ibi legitur. ubi dictũ ẽ. In principio erat¬
erat uerbũ & uerbũ erat apud dm & ds erat uerbũ:
Et utiq ipsũ uerbũ nouimus unigenitũ dĩ filiũ: qđ

Expanded text:
Qui enim sanctificat, et qui sanctificantur ex uno omnes. Loquens Dominus ad Patrem et orans pro discipulis suis dicit: S in veritate haeredes testamenti novi, cujus veritatis umbrae fuerunt sanctificationes Veteris Testamenti; et cum sanctificantur in veritate, utique sanctificantur in Christo, qui veraciter dixit: Sanctifica eos in veritate, nisi: Sanctifica eos in me? Denique sequituEgo veritas sum? Graecum quippe Evangelium Λόγος habet, quod etiam ibi legitur ubi dictum est: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Et utique ipsum Ve
Abbreviated transcription (Latin):
Omnibus nepereant uelne alios perdant: adhibenda est
a nobis medicinaliter seuera correptio: Dĩ est autem illis eam
facere vtilem quos ipse praesciuit & prȩdistinauit: Conformes
imagines filii sui : Si enim aliquando timore non corripimus
ne aliquis inde pereat . Cur non &iam timore corripimus.
ne aliquis indeplus pereat Neq enim dilectionis uis¬
cera maiora gestamus : quam beatus apostolus. quidicit.
Corripite inqui&os. consolamini pusillanimes. suscipite in¬
firmos patientes estote adomnes : vid&e nequis malum pro
malo alicui reddat: Ubi intellegendum est : tunc potius
malum promalo reddi si corripiendus non corripitur. sed pra¬
male viuentem: & foste eccłȩ aliquid praestantem & non eũ
corripit : animo fugit : Qud est animo fugere: Timereti¬
mor est. fuga interior: Quare tim& : Quia mercennarius
est: Ne foste ille male accipiat quod corripitur : & nond& quod
sol& : Nid & lupum uenientem : Id est diabolum male uiuentis

Expanded text:
omnibus, ne pereant, vel ne alios perdant, adhibenda est a nobis medicinaliter severa correptio: Dei est autem illis eam facere utilem, quos ipse praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat; cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus pereat? Neque enim dilectionis viscera majora gestamus quam beatus Apostolus, qui dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes: videte ne quis malum pro malo alicui reddat . Ubi intelligendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed pramale viventem, et forte aliquid Ecclesiae praestantem, et non eum corripit, animo fugit. Quid est, animo fugere? Timere. Timor est fuga interior. Quare timet? Quia mercenarius est. Ne forte ille male accipiat quod corripitur, et non det quod solet. Videt lupum venientem, id est diabolum male viventis
Abbreviated transcription (Latin):
solus ẽ pater . Quia scđm ueritatẽ. non scđm errorẽ. trini¬
tas unus ẽ ds. beatus & solus potens. rex regũ. & dñs do¬
minantiũ. Num quid enĩ uel uos dicere aud &is. filiũ
non ee regẽ regũ. & dñm dominantiũ. De quo intercȩ¬
tera. scriptum ẽ in a pocalypsi iohannis. Et ipse calcat tor¬
cular uini irae omp̃tis. & intunica & infemore hab& no¬
men scriptũ. rexregũ. & dñs dominantiũ. Sed neforte dica¬
tis. qđ nom̃ patris. filius habeat scriptũ inueste & infemo¬
re : Alio loco eiusdẽ libri superius legitur. Etagnus uin¬
c& eos. q̃m dñs dominantium ẽ. & rexregũ. Qua propt̃.¬

Expanded text:
em, Trinitas unus est Deus: beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium. Numquid enim vel vos dicere audetis Filium non esse Regem regum et Dominum dominantium? De quo inter caetera scriptum est in Apocalypsi Joannis: Et ipse calcat torcular vini potentis, et in tunica et in femore habet nomen scriptum, Rex regum et Dominus dominantium . Sed ne forte dicatis quod nomen Patris Filius habet scriptum in veste et in femore; alio loco ejusdem libri superius legitur: Et Agnus vincet eos, quoniam Dominus dominantium est et Rex regum . Quapropt
Abbreviated transcription (Latin):
peccantur corã omnibus : Ipsa corripienda sunt secretius.
quae peccantur secretius: Distribuite tempora. & concor¬
dat scriptura : Sic agamꝰ. & sic agendumẽ. Non solũ quan¬
do innos peccatur. sed quando peccatur ab aliquo. utabal¬
nemo nouit : Ego uolo publice corripere. & tu quaeris IN¬
scribere : Prorsus. Nec prodone neglego. Corripio insecre¬
to. pono ante oculos di iudiciũ. terreo cruentã conscientiã.
ꝑsuad eo poenitentiã. Hac caritate p̃diti ẽẽ debemus. Un¬
de aliquando homines rep̃hendunt nos. quod quasi ñ corri¬
piamus. Aut putant nos scire qđ nescimus. aut putant
nos tacere siscimus. Forte quod scis. & egoscio. Non corã te
corripio. quia cura reuolo. ñ accusare. Sunt homines adul¬
teri. in domib: suis. insecreto peccant: Aliquando nobis ꝓ¬
duntur ab uxorib suis. plerumq Zelantib. aliquando ma¬
guimus : Vbi contigit malũ. ibi moriatur : Nontam̃ uulnus

Expanded text:
peccantur coram omnibus. Ipsa vero corripienda sunt secretius peccantur coram omnibus. Ipsa vero corripienda sunt secretius quae peccantur secretius. Distribuite tempora, et concordat scriptura. Sic agamus, et sic agendum est, non solum quando in nos peccatur, sed etiam quando peccatur ab aliquo, ut ab alnemo novit. Ego volo publice corripere, at tu quaeris inscribere. Prorsus nec prodo, nec negligo: corripio in secreto; pono ante oculos Dei judicium; terreo cruentam conscientiam; persuadeo poenitentiam. Hac charitate praediti esse debemus. Unde aliquando homines reprehendunt nos, quod quasi non corripiamus: aut putant nos scire quod nescimus, aut putant nos tacere quod scimus. Sed forte quod scis, et ego scio: sed non coram te corripio; quia curare volo, non accusare. Sunt homines adulteri in domibus suis, in secreto peccant; aliquando nobis produntur ab uxoribus suis plerumque zelantibus, aliquando maguimus. Ubi contigit malum, ibi moriatur malum. Non tamen vulnus
Abbreviated transcription (Latin):
quando corripiendũ coram omnib:. ut cęteritimorẽ habeaNT
Si aliquando illud. aliquando illud fecerimꝰ. concordiã scri¬
pturarũ tenebimꝰ & in faciendo atq: obtemperando ñerra¬
bimus: Sed dicit mihi aliquis. Quando facio illud quando
illud ÷ Nctunc corripiã interme & ipsũ solum quando de¬
beo corã omnib: corripere. aut tunc corripiã coramomib
quid quando facere debeamus : Sed utinã facere pigri ñ simꝰ
peccauit inte . & eũ uis corã omnib: arguere. Nes corrector
sed proditor : Attende quem ad modũ iustus ioseph. tan¬
to flagitio qđ dcuxore fuerat suspicatus. tanta benigni¬
tate pepercit. ante quã scir& unde illa conceperat.
quia grauidã senserat. & sead illã non accessisse nouerat
Restabat igitur. certa adulterii suspicio: & tam̃ quia ipse
solus senserat. ipse solus sciebat. quid deillo ait euangeliũ.
losephaũ cum eẽt iustus. & noll& eã diuulgare. uoluit eã occul
te dimittere: Ergo ipsa corripienda sunt corã omnib. quȩ

Expanded text:
um fratrem coram omnibus, ut et caeteri timorem habeant. Si aliquando illud, aliquando illud fecerimus; concordiam Scripturarum tenebimus, et in faciendo atque obtemperando non errabimus. Sed dicit mihi aliquis: Quando facio illud, quando illud: ne tunc corripiam inter me et ipsum solum, quando debeo coram omnibus corripere; aut tunc corripiam coram omnibus, quid quando facere debeamus: sed utinam facere pigri non simupeccavit in te, et eum vis coram omnibus arguere; non es correptor, sed proditor. Attende quemadmodum vir justus, Joseph, tanto flagitio quod de uxore fuerat suspicatus, tanta benignitate pepercit, antequam sciret unde illa conceperat: quia gravidam senserat, et se ad illam non accessisse noverat. Restabat itaque certa adulterii suspicio: et tamen quia ipse solus senserat, ipse solus sciebat, quid de illo ait Evangelium? Joseph autem cum esset vir justus, et nollet eam divulgare. Mariti dol 1. Ergo ipsa corripienda sunt coram omnibus quae
Abbreviated transcription (Latin):
Oiuitib huius sełi precipe. non sublime sapere . Neq
sperare in incerto diuitiarũ. sed in dõ. qui prȩstat
nobis omnza abunde adfruendũ. Bene agere diui¬
tes fieri in operib bonis. facile tribuere. commu¬
nicare. thesauritare sibi fundamentũ bonũ infu¬
timendũ ẽ indiuitus. quã suꝑbia Deniq: apłs pau¬
lus. hoc ad mon& timotheũ. Precipe inquit diuitib
huius mundi. non suꝑbe sapere. Non enĩ diuitias
expauit sed morbũ diuitiarũ Morbus aũt diuitiar̃ũ¬

Expanded text:
ecipe non sublime sapere, neque ecipe non sublime sapere, neque sperare in incerto divitiarum, sed in Deo vivo, qui praestat nobis omnia abunde ad fruendum, bene agere, divites fieri in operibus bonis, facile tribuere, communicare, thesaurizare sibi fundamentum bonum in futimendum est, quam superbia. Denique apostolus Paulus hoc admonet Timotheum: Praecipe, inquit, divitibus hujus mundi, non superbe sapere . Non enim divitias expavit, sed morbum divitiarum. Morbus autem divitiaru
Abbreviated transcription (Latin):
adsp̃itales uero atq intellectuales non solũ creandas sed¬
&iã iniunnandas Cũiam possuns capere locutionẽ eius
qualis ẽ in uerbo eius qđ in principio erat apud dm̃ & dserat
uerbũ ꝑ qđ facta sun omiza Illis aũt quieũ capere ñ possuns cũ
loquita ds̃ xonnisi ꝑcreaturã loquit᷑ Aut tantũ modo sp̃alem
siue in somnis. siue in extasi . insimilitudine reru corpori¬
liũ Aut &iã ꝑ ipsã corporalẽ. dũ sensib corporis. uel aliq
species appar& uel insonant voces. Ad hoc enĩ & aliquax
to latius dehac re disserere uolui: quia non nulli
her&ici putans substantiã filii dĩ. xullo assũpto cor¬
pore : ꝑseipsa eẽ uisibilẽ. Etideo ante qua ex uirgi¬
ne corpus acciper&. ipsũ uisũ eẽ patrib opinantir
Iamqua desolo dõ patre dictũ sit. quẽ nemo hominũ
uidit. Nec uidere potest. Quia filius visus sit ante
impi&as. ꝓcul acatholicis mentib repellenda est

Expanded text:
Ad spAd spetiam inluminandas, cum iam possunt capere locutionem eius, qualis eat in uerbo eius, quod in principio erat apud eum, et deus erat uerbum, per quod facta sunt omnia. illis autem qui eam capere non possunt cum loquitur deus, non nisi per creaturam loquitur aut tantummodo spiritalem siue in somnis siue in extasi in similitudine rerum corporalium aut etiam per ipsam corporalem, dum sensibus corporis uel aliqua species apparet uel insonant uoces. si ergo Adam to latius de hac re disserere uolui, quia nonnulli haeretici putant substantiam filii dei nullo assumto corpore per se ipsam esse uisibilem; et ideo, antequam ex uirgine corpus acciperet, ipsum uisum esse patribus opinantur, tamquam de solo deo patre dictum sit: quem nemo hominuvidit, nec videre potest ; quia Filius visus sit ante quae impietas procul a catholicis mentibus repellenda est
Abbreviated transcription (Latin):
Omne quippe qđ oculis corporis con¬
spici potest. in loco aliquo sit necesse ẽ Nec ubiq sit totũ.
sedminore sui parte . mnorẽ locũ occup&. & maiore ma¬
iorẽ Nonita est ds in uisibilis & in corruptibilis. qͥsolus hab&
immortalitatẽ & lucẽ habitat in accessibilẽ Quẽ nemo ho
minũ uidit Nec videre potest: Perhoc enĩ uvideri ab homne
ñ potest ꝑ qđ vid& homo corpore corpora Nam si & men¬
tib piorũ ess& inaccessibilis. nondiceret᷑. Accedite adeũ &
in luminamni Etsimentib piorũ eẽt inuisibilis. Nondice¬
in accessibilem: Etaudimus tamex. Accedite adeũ & in lumi¬
namini. Quȩ utiq soluit᷑ quȩstio. ut in accessibilis sit virib
nr̃is. accedatur aũt ad eum muneribus suis. Simodũquȩ¬
rimus. quomodo locutus sit ds. certissime tenere debemꝰ.
dm̃ aut ꝑsuã substantiã loqui. aut ꝑsibi subditã creaturã
Sed ꝑsubstantiã suã non loqui nisi adcreandas om̃s naturas.

Expanded text:
omne quippe, quod oculis corporis cospici potest. in loco aliquo sit necesse est nec ubique sit totum, sed minore sui parte minorem locum occupet et maiore maiorem. non ita est deus inuisibilis et incorruptibilis, qui solus habet inmortalitatem et lucem habitat inaccessibilem, queminum vidit nec videre potest. Per hoc enim videri ab homine non potest, per quod videt homo corpore corpora. Nam si et mentibus piorum esset inaccessibilis non diceretur, « accedite ad eum et illuminabimini ; » et si mentibus piorum esset invisibilis, non diceinaccessibilem» ; et audimus tamen, «Accedite ad eum, et illuminamini» . Quae utique ita solvitur quaestio, ut inaccessibilis sit viribus nostris, accedatur autem ad eum muneribus suis. Quanqurimus quomodo sit locutus Deus, certissime tenere debemus, Deum aut per substantiam suam loqui, aut per sibi subditam creaturam; sed per substantiam non loqui, nisi ad creandas naturas.
Abbreviated transcription (Latin):
era aderitas & uera immortalitas ñ est nisi inditate tri¬
ntatis . Cui qđ est eẽ ꝑ p&ium ẽ Quia natura initio carex
incremento non indigens. sicut nullũ finẽ . ita nullã reci¬
pit mutabilitatẽ. Creaturȩ aũt &iã illȩ quib d̃s eritatem
dedit. uel daturus ẽ : non penitus omns finis alienȩ s̃ quia non
sunt extra cõmutationẽ. Dum illis finis ẽ & temporalis insti¬
tutio & localis motio. & ipsa in augmentũ sui facta mutatio

Expanded text:
era aeternitas et vera immortalitas non est nisi in Deitate Trinitatis: cui quod est esse perfectum est; quia natura initio carens, et incremento non indigens, sicut nullum finem, ita nullam recipit mutabilitatem. Creaturae autem, etiam illae quibus Deus aeternitatem dedit, vel daturus est, non penitus omnis finis alienae sunt, quia non sunt extra commutationem; dum illis finis est, et temporalis institutio, et localis motio, et ipsa in augmentum sui facta mutatio
Abbreviated transcription (Latin):
intermrabilia mirabilius. qua resuscitare & uiuificare
mortuos: Dicit aũ idem filius: Sicut pater suscitat mor¬
tuos & uiuificat. sic & filius quos uult viuficat. Quomodo er¬
go solus pater facit mirabilia. cũ hȩc uerba xec patr̃e tantũ
nec filiũ ꝑmittant tantũ intelligi Sedutiq dm̃ unũ uerũ solũ.
Quic quid & a meliore inda&erius & ad &eriore in melius morit᷑
non ẽ hoc ds Quia neq in melius ire potest sũma bonitas xeq
ind& erius uera aderntas Vera aũi &ernitas ẽ ubi tẽporis
nihil ẽ : Erat aũt modo hoc & modo illud iam tẽpus admissũ
ẽ &ernũ non est : Nam ut noueritis quia ñsic ds quomodo a¬
quisolus hab& immortalitatẽ. Nisi quia hoc aꝑte dixit sols
hab& in cõmutabilitatẽ quia solus hab& uer̃a &erntatẽ : Er¬
& sit. non dicer& solus hab& Nisi quia uera immortalitas. in¬
cõmutabilitas ẽ. Quã nulla potest habere creatura. quo
solius creatoris ẽ Hoc &ia cobus dicit. Omne datũ optimũ.

Expanded text:
inter mirabilia mirabilius, quam resuscitare et vivificare mortuos? Dicit autem idem Filius: Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Quomodo ergo solus Pater facit mirabilia, cum haec verba nec Patrem tantum, nec Filium tantum permittant intelligi, sed utique Deum unum, verum, solum, quid ergo et a meliore in deterius, et a deteriore in melius moritur, non est hoc Deus: quia neque in melius ire potest summa bonitas, neque in deterius vera aeternitas. Vera enim aeternitas est, ubi temporis nihil est. Erat autem modo hoc, et modo illud? jam tempus admissum est, aeternum non est. Nam ut noveritis quia non sic Deus quomodo aQui solus habet immortalitatem ; nisi quia hoc aperte dixit, Solus habet incommutabilitatem, quia solus habet veram aeternitatem? Eret sit, non diceret, solus habet, nisi quia vera immortalitas incommutabilitas est, quam nulla potest habere creatura; quoniam solius est Creatoris. Hoc et Jacobus dicit: Omne datum optimum,