comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habet. ⁊ nemus unbm. ⁊ si¬
lentium solitudo. Qalum qͥꝑ¬
pe quod nemo uidet.nemo
arguit Ubi aũt ñ timetur re¬
p̃hensor. securius accedit tẽp¬
tator. licentius ꝓpetͣtur iniqͥ¬
tas. Inuentu nͦ bona siqua
facis nemo ꝓhibet. ¶alum aũt
facere si uis. ñ licet. Etsox ⁊ enim a
plurib comꝑitur arguitur. emẽ¬
datur: sicut e contͣrio bonumcũ
uident omnes mirantur.uene¬
rantur. imitantur. uides gͦ filia
quod ⁊tua merita.maior inꝯuen¬
tu gła segnitur. ⁊ citior culpas cor¬
rectio: qnͣdo ibi sunt ⁊ quib de bo¬
nis exemplum p̃beis. ⁊ quas de
malis offendas. Hemq ut exil¬
la iam ewangłica ꝑ artitione.
omnem tibi auferam tiui excu¬
sationem erroris: aut de fatuis
uirginib una es. si tñ uirgo es.
aut de ꝑrudencib. Si de fatius:
congregatio tͥ necessaria est.
Si de prudentib: tu ꝯgregati¬
õni. Nam si sapiens ⁊ ꝓbata es.
religio certe que illo in locono¬

Expanded text:
habet, et nemus umbram, et sihabet, et nemus umbram, et silentium solitudo. Malum quippe quod nemo videt, nemo arguit. Ubi autem non timetur reprehensor, securius accedit tentator, licentius perpetratur iniquitas. In conventu vero bona si qua facis, nemo prohibet: malum autem facere si vis, non licet. Mox etenim a pluribus comperitur, arguitur, emendatur: sicut e contrario bonum cum vident, omnes mirantur, venerantur, imitantur. Vides ergo, filia, quod et tua merita immanior in conventu gloria sequitur, et citior culparum correctio: quando ibi sunt, et quibus de bonis exemplum praebeas, et quas de malis offendas. 2. Denique ut ex illa evangelica partitione omnem tibi auferam tui excusationem erroris, aut de fatuis virginibus una es si tamen virgo es, aut de prudentibus . Si de fatuis, congregatio tibi necessaria est: si de prudentibus, tu congregationi. Nam si sapiens et probata es, religio certe quae illo in loco no
Abbreviated transcription (Latin):
tim uelle deserere. Rmn rem distoꝰ¬
adentibr t̾ atq omĩmodis ꝓhibẽ¬
tib sp̃uali matͥ tue siue sorori¬
b cum acquiescere nolles. pla¬
cuisse tandem nr̃m suꝑ hoc con¬
silium elige̾: ut quicqͣd ego lau¬
daium. id tͥ credas expeclire. We¬
bueras quidem doctorẽ ad hoc ꝯsi¬
lium eligere. Quia tñ sic tͥ uisũ
ẽ quid hinc michi rectuis uidet᷑
ñ celo. Hoc itaq tuum desideri¬
um.ex quo cognitum habui.
cogitans atq recogitans quo qͥ¬
dem sp̃ũ conceꝑis. facile iudica¬
reñ audeo. Notes namq in huc
re relum dei habere. ut excusa¬
bił sit tua intentio: s qͦm᷑ scdm
scientiam tua talis uoluntas
impleatur. omĩno ñ uideo. Cur
inquis: Non ẽ saꝑe ut opulẽ¬
tiam. ut urbis frequentiam.
ut pinguia fugiam. ⁊ delicias:
An ñ mea michi pudicitia tutior
erit in hemo. ubi in ꝑace cum
ꝑ aucis. aut sola ꝯu̾sans. soli
ꝑlaceam cui me ꝓbauiͤ Ne¬
qmqͣm. Nam uolenti ꝑperam
agere: ⁊ desertum abundantiã

Expanded text:
lle deserere. Quam rem dissuadentibus tibi atque omnimodis prohibentibus spirituali matri tuae, sive sororibus, cum acquiescere nolles, placuisse tandem nostrum super hoc consilium eligere: ut quidquid ego laudaverim, id tibi credas expedire. Debueras quidem doctiorem ad hoc consilium eligere: quia tamen sic tibi visum est, quod hinc mihi rectius videtur, non celo. Hoc itaque tuum desiderium ex quo cognitum habui, cogitans atque recogitans quo quidem spiritu conceperis, facile judicare non audeo. Potes namque in hac re zelum Dei habere, ut excusabilis sit tua intentio; sed quomodo secundum scientiam tua talis voluntas impleatur, omnino non video. Cur, inquis? non est sapere, ut opulentiam, ut urbis frequentiam, ut pinguia fugiam et delicias? annon mea mihi pudicitia tutior erit in eremo, ubi in pace cum paucis, aut sola conversans, soli placeam cui me probavi? Nequaquam. Nam volenti perperam agere, et desertum abundantiam
Abbreviated transcription (Latin):
cio. certum ẽ quod eo ipẽ mͥ no¬
tiorsum qmͣtͥ. quo ꝓpinqui¬
or. Ideoq magis credo michi
de me. uidentĩ me: qmͣ tibio¬
pinanti de me. quod ñ uidẽ
inme. Quod si quid forte a
me auclisti. qd̾ possit ꝓdesse
tibi dõ gratias age: in cuius
manu sũt & nos et sermo¬
nes nr̃i. Satis facis etiã m̾ꝓ
eo quod consilium meumñ
tenueris confortantis te &mo¬
nentis animo ñ frangi. pus¬
illaminitate ñ uinci: s. porta¬
re ꝑatient᷑ onus impositum.
qd semel susceptũ. deꝑon̾e̾ ñ
licebat. De qua re: ip̃e mͥ sic̃
postulas satisfacio ꝓte. Ag¬
noscens si quidem saꝑientie
mee siccitatem. immo insipi¬
entie mec semꝑ suspectã ha¬
bẽs temcritate. cũ ñ fit quod
fieri laudo. ñ audeo nͨ debeo.
ĩ dignari: desidȩrał quẽq cõ¬
sultius agere. ꝙͣ amẽ acce¬
ꝑit. Quõtiẽs u̾ mea sentẽ¬
tia eligit᷑ ac tenetur. gͣui
fatroe onẽ me p̾mi sentio:
rei finẽ semꝑ ꝑ anidus ⁊
nũꝙͣ securus ẽxspectans

Expanded text:
cio, certum est quod eo ipse mihi notior sum quam tibi, quo propinquior. Ideoque magis credo mihi de me videnti me, quam tibi opinanti de me quod non vides in me. Quod si quid forte a me audisti quod posset prodesse tibi, gratias Deo age, in cujus manu sumus nos et sermones nostri. 2. Satisfacis etiam mihi pro eo, quod consilium meum non tenueris, confortantis te et monentis animo non frangi, pusillanimitate non vinci, sed portare patienter onus impositum, quod semel susceptum deponere non licebat: de qua re ipse mihi, sicut postulas, satisfacio pro te. Agnoscens siquidem sapientiae meae siccitatem, imo insipientiae meae semper suspectam habens temeritatem; cum non fit quod fieri laudo, nec audeo, nec debeo indignari, desiderans quemque consultius agere, quam a me acceperit. Quoties vero mea sententia eligitur ac tenetur, gravi, fateor, onere me premi sentio, rei finem semper pavidus et nunquam securus exspectans.
Abbreviated transcription (Latin):
capite signũ: plus regius dec
fastus. ꝙͣ famulatꝰ. Itemq re¬
gale fastigium. magis armis.
ꝙͣ ꝑsalmis ĩnitit᷑. S ane si alt̾i
forte ut assolet. accessiss qd̾ de¬
tͣhitur alt̾i quo uł regis uidel
humiliatio clericũ ampliꝰ sb̾¬
limass. aut clerici c̾te deiectio.
regio ꝯtuliss honorĩ. ut u̾bi
gr̃a. si nobilis aliqͥ mulier iuro
nubat ꝑlebeio. illa quidem
minuit᷑ ex illo. s. exilla crescit
clericus ex rege ꝓfice̾t᷑ in alum
quod exꝑte fuisset utcumq
forsitan tollerari debuerat. Nũc
aũt cum utriuslibet diminu¬
tõ nentrũ ꝓuehat. s sue potiꝰ
alt̾utrũ plurimũ detͣhant clig¬
nitatis. qnͣdo nͨ clericũ dec regis

Expanded text:
capite signum, plus regius decet capite signum, plus regius decet fastus, quam famulatus; itemque regale fastigium magis armis, quam psalmis innititur. Sane si alteri forte ut assolet accessisset quod detrahitur alteri, quo vel regis videlicet humiliatio clericum amplius sublimasset, aut clerici certe dejectio regio contulisset honori ut verbi gratia, si nobilis aliqua mulier viro nubat plebeio, illa quidem minuitur ex illo, sed ex illa crescit clericus ex rege proficeret, malum, quod ex parte fuisset, utcumque forsitan tolerari debuerat. Nunc autem, cum utriuslibet diminutio neutrum provehat, sed suae potius alterutrum plurimum detrahant dign
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uocari dapiferũ: ꝙͣ decanum.
ꝙͣ archicliaconũ  Est quidem
s laico. ñ clerico: militi. ñ dia¬
cono. Mira. s ceca ambitio.
magis imis ꝙͣ sũmis delectariͭ
⁊ ciu funes oeciderãt inp̃claris.
insatiabili desideĩo amplexari
st̾oora: ⁊ ꝓnichilo habe̾ t̾ram de¬
sid̾abilem. Confundit penitus
orclines. ⁊ utͦq officio delicate sa¬
tis Abutitur: dum ⁊ hinc enm
delectat põpa ñ militia scłaris:
& illinc questus. ñ cultus religi¬
onis. Iquo quis facile ñ adu̾¬
tat.qͣntum sit dedecoris : ñ mi¬
nus utiq regno ꝙ sacerdotõ:
Ut enim clericalis ꝯstat ñ eẽ
dignitatis. regũum stipendiis
militare:sic nec regie m aiesta¬
tis remfortium ãministrͣe ꝑcle¬
ricos. Seniq quisnã regum
sue unꝙͣ militie cleritũ p̃fecit
imbellẽ: ⁊ ñ magis ꝙͣ piã for¬
tissimum ex militib: Quis
cuiꝰcũq ꝑsone mancipari obse¬
quiis : Ipm̃ certe qd̾ gestat in

Expanded text:
est vocari dapiferum, quam decanum, est vocari dapiferum, quam decanum, quam archidiaconum? Est equidem, sed laico, non clerico; militi, non diacono. 12 Mira, sed caeca ambitio, magis imis quam summis delectari; et cui funes ceciderant in praeclaris, insatiabili desiderio amplexari stercora, et pro nihilo habere terram desiderabilem! Confundit penitus ordines, et utroque officio delicate satis abutitur, dum et hinc eum delectat pompa, non militia saecularis, et illinc quaestus, non cultus religionis. In quo quis facile non advertat quantum sit dedecoris, non minus utique regno quam sacerdotio? Ut enim clericalis constat non esse dignitatis regum stipendiis militare, sic nec regiae majestatis, rem fortium administrare per clericos. Denique quisnam regum suae unquam militiae clericum praefecit imbellem, et non magis quempiam fortissimum ex militibus? quiscujuscumque personae mancipari obsequiis? Ipsum certe quod gestat in
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾ĩo: sine qd̃ regis dapifꝰ ma
mist̾i̾s altaris ĩsermat. Quis sa
ne ñ miret᷑ immo ⁊ detestet᷑ uniꝰ¬
eẽ ꝑsone: armatã drice̾ miliciã.
⁊ alba stolã ĩcdutũ ĩ medio eccłie
ꝓnũtiare ewãgeliũ. tuba ĩ dice̾
le dicit putari se milife: curiã eccłe
calicẽ demonioꝵ. Qd̃ plane credi¬
biliꝰ ex eo uidet᷑. quia cũ honores
ñ ꝑ aucos. s qͣntos nͨ canones
magis ut aiuint głat᷑ ex noĩe:
ꝙͣ cet̾oꝵ qͦlibet appellari. Cũq
sit archidiaconꝰ. decanꝰ p̃posit̾q
indiu̾sis eccłiis nicħ hoꝵ tam̃
tam eũ ꝙ regis delectat uocitari
dapiferum. Onoua w exosa
ꝑu̾sitas qta ne plus decet ho¬
minis ꝙͣ dei famulũ noĩari.
act̾rem ꝙͣ celestis regis clici of¬
ficialem. altioris ducit᷑ cligni¬
tans. Qui clero militiam. fo¬
rũ añponit ecclie: diuinis ꝓ¬
fecto humana. celestib p̃ ferre
t̾rena ꝯuincit᷑. Ergo pulchͥus

Expanded text:
ministerio, sive quod Regis dapifer ministerio, sive quod Regis dapifer mysteriis altaris inserviat. Quis sane 82 non miretur, imo et detestetur, uni armatam ducere militiam, et, alba stolaque indutum, in medio ecclesiae pronuntiare Evangelium; tuba indicere le ducit putari se militem; curiam Ecclecalicem daemoniorum. Quod plane credibilius ex eo videtur, quia, cum honores non paucos, sed quantos nec canones magis, ut aiunt, gloriatur ex nomine, quam caeterorum quolibet appellari. Cumque sit archidiaconus, decanus, praepositusque in diversis Ecclesiis nihil horum tamen tam eum quam Regis delectat vocitari dapiferum. O nova et exosa perversitas! itane plus decet hominis quam Dei famulum nominari? ac terreni, quam coelestis Regis dici officialem, altioris ducitur dignitatis? Qui clero militiam, forum anteponit Ecclesiae; divinis profecto humana, coelestibus praeferre terrena convincitur. Ergo pulchrius
Abbreviated transcription (Latin):
Aec me ut estimo. tangit omĩ¬
no qd̾ sequitur.De aũt hõuilli:
ꝑ quem scandalum uenit. Nũ
enim carpunt᷑ uicia. ⁊ inde scã¬
dalum orit᷑. ipẽ s̃ scandali cau¬
saẽ qui fecit quod argui debeat.
ñ ille qui arguit. Deniq ñ cau¬
tior sũ in u̾bo. nͨ circũsꝑectior ĩ
sensuillo qui ait. ¶elius ẽ
ut scandalum oriat᷑: ꝙͣ. ueri¬
tas relinquat᷑. Qmͣꝙͣ nescio qͥd
ꝑsit. si quod mũdus clamat
ego tacuero. om̃iũq passim
naribꝰ ĩiecto fetore solus dissimo¬
lo pestẽ: nͨ auclio nasũ ꝯtͣ pessi¬
nũ putorẽ ꝓpͥa munire manb.
clam lingua ñ submm᷑at di¬
ne parit̾ ministͣntẽ: sic qͥppe sb¬
limatũ honoribꝰ eccłasticis. ut nͦ
ep̃is ĩferior uideat᷑: sic implicatũ
militaribꝰ officiis. uͭ p̃ferat᷑ ⁊ duci¬
ly ͦ Rogo quid hoeẽ monstͣ. ut cũ
⁊ clerieꝵ miles simł uideri uelit
nutrũ sitͨ Par satis utbiq abusio
siue qd̾ diaconꝰ m̃se regie deputet᷑

Expanded text:
Nec me, ut aestimo, tangit omniNec me, ut aestimo, tangit omnino quod sequitur: Vae autem homini illi per quem scandalum venit . Cum enim carpuntur vitia et inde scandalum oritur, ipse sibi scandali causa est qui fecit quod argui debeat, non ille qui arguit. Denique nec cautior sum in verbo, nec circumspectior in sensu, illo qui ait: « Melius est ut scandalum oriatur, quam veritas relinquatur. » Quanquam nescio quid prosit si quod mundus clamat ego tacuero, omniumque passim naribus injecto fetore solus dissimulo pestem, nec audeo nasum contra pessimum putorem propria munire manu. 11. clam lingua non submurmurat, dinae pariter ministrantem, sic quippe sublimatum honoribus ecclesiasticis ut nec episcopis inferior videatur, sic implicatum militaribus officiis ut praeferatur et ducibus? Rogo quid hoc est monstri, ut, cum et clericus et miles simul videri velit, neutrum sit? Par satis utrobique abusio, sive quod diaconus mensae regiae deputetur
Abbreviated transcription (Latin):
lactatores. qui cum infaciẽ te
bñclicerẽt ꝓbris omniũ atq
ludib̾is ex ponebant: reoꝵ
p̃sens euge orbis tibi fabulam
pariebant immo te fabulam
orbi. Si musitant etiã nc̃ di
malis placuimus. eque o ĩ bomi¬
nob̾ ꝑlacore ñ possumus:n
torte mutati pͥus incipiãt ⁊ ip̃i
oclisse quod fuimus: o sic demũ
una pͣace tua cõmemorẽ tuaẽ
illa pͥstine ꝯu̾sionis insolentia.
S hec auctore deo em̃idata ẽ: ip̃i
ad głam. tͥ ad coronam: ad gau¬
dium nob. omnibꝰ ad exemplum.
Sotest etiam fac̾e d̾s: ut citius ⁊
suꝑ alt̾a consolemur. Qmͣ saneo¬
diosã ad modum nouitatẽ ut ue¬
reor ꝑferre inmediũ: ⁊ p̃t̾mitrẽ gͣ¬
uor. Urget quippe linguam inu
ba dolor:s timor ligat Timordũ¬
taxat. ne quẽ offendã. sipalam fe¬
cẽro qd̾ memouet: qm̃ ueritas
ñ nunꝙͣ odium parit. ueruntũ
de huiꝰmodi odio ipãm que parit
illud: ita me audio ꝯsolantẽ. Ne¬
cesse ẽ ait ut ueniant scãdala.

Expanded text:
lactatores, qui, cum in faciem te lactatores, qui, cum in faciem te benedicerent, probris omnium atque ludibriis exponebant et eorum praesens Euge orbis tibi fabulam pariebat, imo te fabulam orbi. Si mussitant etiam nunc, dicmalis placuimus, aeque et in bonis placere non possumus; nisi forte, mutati, prius incipiant et ipsi odisse quod fuimus, et sic demum una ut pace tua commemorem tua est illa pristinae conversationis insolentia. Sed haec auctore Deo emendata est, ipsi ad gloriam, tibi ad coronam, ad gaudium nobis, omnibus ad exemplum. Potest etiam facere Deus ut citius et super altera consolemur. Quam sane odiosam admodum novitatem et vereor proferre in medium, et praetermittere gravor. Urget quippe linguam in verba dolor, sed timor ligat. Timor duntaxat ne quem offendam, si palam fecero quod me movet, quoniam veritas nonnunquam odium parit. Verumtatem de hujusmodi odio, ipsam, quae parit illud, ita me audio consolantem: Necesse est, ait, ut veniant scandala.
Abbreviated transcription (Latin):
oleo ⁊ lacte scoe. Querant sͥ ĩã
inꝑuulis babylonais. dulces.
ttutes matres quib lae mortis
emulgeãt. quos blandis emul¬
ceant fauoribus. ac flãmis nutͥ¬
ant sempit̾nis. Nam eccłie alũp¬
nus exuberib sapientie. Lactis
melioris exeꝑtus dulcedinem iã
ineo cepit cresce̾ in salutẽ: iã ⁊ex
eo satiatus eructu at dicens.
Meliora sũt ubera tua uino: fra¬
glantia unguentis optimis. Q
hoc ad matrẽ. Uerum item gus¬
tato. ac ꝓbato ꝙͣ suaius ẽ dõmi¬
nus: utͣ uere ꝑ atrẽ dulcissimũ.
ait ad ipm̃. Qm magna mul¬
titudo clulcedinis tue domine:
qmͣ abscondisti tim̃tib te. In¬
pletũ est ꝓfecto desiderium nr̃m.
Olim enĩm cũ dolẽs̃ cernerem.
tanta te auiclitate de labiis ad¬
ulantium mortis escam. pec̃i
surgere fomitẽ: oꝑtans tͥ &ge¬
mens intͣ me aiebam. Quis
mͥ det ^ frẽm meum sugentem
ubera matͥs mee: Sint ꝓcula
te iam blandi. ac fraudulenti

Expanded text:
oleo et lacte sanctorum. 9. Quaerant sibi jam oleo et lacte sanctorum. 9. Quaerant sibi jam in parvulis Babylonis dulces, sed truces matres, quibus lac mortis emulgeant, quos blandis mulceant favoribus ac flammis nutriant sempiternis. Nam Ecclesiae alumnus ex uberibus sapientiae, lactis melioris expertus dulcedinem, jam in eo coepit crescere in salutem; jam et ex eo satiatus eructat, dicens: Meliora sunt ubera tua vino, fragrantia unguentis optimis . Et hoc ad matrem. Verum item gustato, ac probato quam suavis est Dominus, ut vere patrem dulcissimum, ait ad ipsum: Quam magna multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te! . Impletum est profecto desiderium nostrum. Olim enim, cum dolens cernerem tanta te aviditate de labiis adulantium, mortis escam, peccati sugere fomitem, optans tibi et gemens, intra me aiebam: Quis mihi det te fratrem meum sugentem ubera matris meae? . Sint procul a te jam blandi ac fraudulenti
Abbreviated transcription (Latin):
laudare soleãt. ut lactare inmał
ñ nouerint. Sũt enĩ ficti lauda¬
tores. ueri aũt dtͣctores: quos spͥ¬
tura cõmemorat clicens. Uanifi¬
lii hominũ. m̃daces filii homi
stanͥs numꝰut decipiant ip̃i de uani¬
ctate ĩ idiꝑm̃. Hi plane sũt deui¬
tandi uta confilium sapientie
dicentis. fili si te lactauerint pec¬
catores: ne acquiescas eis. Hñt
ergo et lac et oleum pcc̃ores. suaue
quidem: s uenenosum: s mor¬
tiferum. Molliti sũt sermones
euis. hoc ẽ adulatoris. suꝑ oleum:
iuilnerib. Si quidem dolentis
u̾ corriꝑit. uinũ infundit. oleũ
cum blanditur. Et quidẽ uinum
absq odio: oleum sine dolo. Pro¬
inde ñ omnis laus adulatio: sic̃
nͥ omĩs rep̃hensio de animi ran¬
core descendit. Beatus qui dicẽ
potest. Corripiet me iustus in
misocłia & increpabit me: ole¬
um aũt ꝑeccatores. ñ imꝑm¬
guet cap̃ meum. Qd̃ u̾ longe
fecisti ate: dignum te ꝓbasti

Expanded text:
laudare soleant, ut lactare in malis laudare soleant, ut lactare in malis non noverint. Sunt enim ficti laudatores, veri autem detractores, quos Scriptura commemorat, dicens: Vani filii hominum, mendaces filii hominum in stateris, ut decipiant ipsi de vanitate in idipsum . Hi plane sunt devitandi, juxta consilium Sapientis dicentis: Fili, si te lactaverint peccatores, ne acquiescas eis . Habent ergo et lac et oleum peccatores, suave quidem, sed venenosum, sed mortiferum. Molliti sunt, inquit, sermones ejus, hoc est adulatoris, super oleum, 81 vulneribus. Siquidem dolentis,Ubi corripit, vinum infundit; oleum, cum blanditur: et quidem vinum absque odio, oleum sine dolo. Proinde non omnis laus adulatio, sicut nec omnis reprehensio de animi rancore descendit. Beatus qui dicere potest: Corripiet me justus in misericordia, et increpabit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum ; quod ubi longe fecisti a te, dignum te probasti
Abbreviated transcription (Latin):
qdꝰ malũ erat. uerũ si malis
audaxt̾ ꝯuidimus oblatͣui¬
mus nunc cũ ad bona uen¬
tũ est silere debemꝰ.⁊ ñ iagis
testimoniũ ꝑibere bono. Alio¬
qͥn corrosores fuisse conuinti¬
mur. ñ correctores. ⁊ mordere
ꝙͣ emidare maluimꝰ. si bonis
dbmutescimus. qui ĩtantũ
reclamaͣmus malis. Iustus
corripit ĩ miscclia. peccator ad¬
ulatur ĩĩ pietate: ille ut cu¬
ret. iste ut occultet quoderat
curandũ. Nichil tͥ apudeos
qui tim̃ces dnm̃ głificãt.
suspisandũ ẽ de oleo peccato¬
ris: qͦ tuũ ꝯdam caput im¬
piguare solebãt. Lauda¬
mus te qm̃ tu facis unde:
Non uos sane adclulam
s inte dei munere adim¬
pletur quod sallis. Qui
multi sapientia eius. En
tuam ꝙͣ plures p̃clicãt
sapientiam .s qui pͥore¬
ñ detestati sunt ĩ sipiẽ¬
tiam uolo te talium p̃coni¬
is delectari. quitam time¬
ant p alpare uicia. qmͣde¬
trectare uirtutib. ueristi¬
uri isti
sunt laudatores: qui ita bona

Expanded text:
quod malum erat. Verum si malis quod malum erat. Verum si malis audacter, cum vidimus, oblatravimus, nunc, cum ad bona ventum est, silere debemus, et non magis testimonium perhibere bono? Alioquin corrosores fuisse convicimur, non correctores, et mordere quam emendare maluimus, si bonis obmutescimus, qui in tantum reclamavimus malis. Justus corripit in misericordia, peccator adulatur in impietate: ille, ut curet; iste, ut occultet quod erat curandum. Nihil tibi apud eos qui timentes Dominum glorificant, suspicandum est de oleo peccatoris, quo tuum quondam caput impinguare solebant. Laudamus te, quoniam tu facis unde non nos sane adulamur; sed in te Dei munere adimpletur quod psallis: Qui ientiam ejus . En tuam quam plures praedicant sapientiam, sed qui priorem detestati sunt insipientiam. 8. Volo te talium praeconiis delectari, qui tam timeant palpare vitia, quam detrectare virtutibus. Veri isti sunt laudatores, qui ita bona
Abbreviated transcription (Latin):
inmedio iuiuencłaꝵ tymꝑ.¬
quoue tripudo int̾sunt cantã¬
tib: assunt orantib. insunt
meditantib. suꝑsunt quiestẽ¬
tib: ordinantib ⁊ ꝓcurantib p̃¬
lutis sollicite ꝯgaudent. ꝯfortãt
instruunt. ꝓtegunt. ꝓuidentq
omnib omines ĩ omnib. Felicẽ
ego me dixtrim qui adhuc uiuã
certe uł audire. Tet̾m uos fres
longe filiciores: quib aadatum
ẽ ⁊ acticare. Porrosuꝑ omnes
bñdictus:. quẽ tanti pͥmatu
boni. totius auctor bonidigna
forsitan laudibus nr̃is: s nõ
oportet Nil quippe simile
habet quod loquimur illoꝵ
blandiciis. qui licunt bonũ
malum.⁊ malum bonum:
atq ita quẽcũq beatificant.
inerrorem inducunt. Glanda
s ꝑiculosa laus: cum lauda¬
tur peccator in desideriis aiẽ
sre. ⁊ iniquus beneclicitur.
Noster qͣlis cumq fauor de
saritate ꝓcedit:⁊ ueritatis
limitẽ put sapimus next¬
dit. S ecurus gł̾at᷑ qui ĩ dño
lũ bonũ. s malũ diximus

Expanded text:
in medio juvencularum tympain medio juvencularum tympaquove tripudio intersunt cantantibus, adsunt orantibus, insunt meditantibus, supersunt quiescentibus, ordinantibus et procurantibus prlutis, sollicite congaudent, confortant, instruunt, protegunt, providentque omnibus omnes in omnibus. Felicem ego me certe vel audire. Caeterum vos, fratres, longe feliciores, quibus ea datum est et actitare. Porro super omnes benedictus, quem tanti primatu boni totius auctor boni dignaforsitan laudibus nostris: sed non oportet. Nil quippe simile habet quod loquimur, illorum blanditiis qui dicunt bonum malum, et malum bonum , atque ita quemcumque beatificant, in errorem inducunt. Blanda, sed periculosa laus, cum laudatur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Noster qualiscumque favor de charitate procedit, et veritatis limitem, prout sapimus, non excedit. Securus gloriatur qui in Dolum bonum, sed malum diximus
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Solis pueris xp̃i dequibꝰ
nis cm̃ laudib ac sacris soluẽ¬
dis uotis. debita sollitudine⁊
reu̾entia custoditur. Qm leta
mres aure quoꝵ ꝑmaxim alo¬
cum ipm̃ turba nobilitat. hor
clamoresn ꝑueroꝵ strepitusꝙ ꝑ
cipiunt quib ⁊ uitissim ñ mi¬
nori uriq sue affectionis clamo
p̾sallite deo nr̃o. ꝑsallite: psalli¬
te regi nr̃o ꝑsallite Dumma¬
nib pectora. genib ꝑauim̃ta
tundũtur: uotis ⁊ deuotis p̃cibͤ
altaria cumulant᷑ sordentge¬
ne lacͥmis gemitib atq suspiriis
mugiunt cliu̾soria. & ꝓforensib
carisis canticis sꝑitalib sacra
recta resultant: suꝑnis eiuib
magis spectare libet: nil regi
suramo iocundius exhibetur.
Quid enim aliud ẽ quod ait sa¬
cͥficium laudis honorificabit
me:  O siquis haberet oculos
aꝑtos. quios orando ꝓph̾a ꝑue¬
ro reuelauit: uideret ꝓculdubi¬
o quem ad modum p̾ueniũt
pͥncipes ꝯuncti ꝑsallentib.

Expanded text:
tur. Solis pueris Christi, de qtur. Solis pueris Christi, de qnis tantum laudibus ac sacris solvendis votis, debita sollicitudine et reverentia custoditur. Quam laeta martyres aure, quorum permaxima locum ipsum turba nobilitat, horum clamores puerorum strepitusque 80 percipiunt! quibus et vicissim non minori utique suae affectionis clamorPsallite Deo nostro, psallite; psallite regi nostro, psallite . 6. Dum manibus pectora, genubus pavimenta tunduntur, votis et devotis precibus altaria cumulantur, sordent genae lacrymis, gemitibus atque suspiriis mugiunt diversoria, et pro forensibus causis, canticis spiritualibus sacra ecta resultant, nil supernis civibus magis spectare libet, nil Regi summo jucundius exibetur. Quid enim aliud est quod ait: Sacrificium laudis honorificabit me? O si quis haberet oculos apertos, quos orando propheta puero revelavit! videret procul dubio quemadmodum praeveniunt principes conjuncti psallentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
sua deo habitatio reddita:
etĩ id potius quod ante fu¬
it ex synagoga sachane resti¬
tuta. Sane non ad ꝯfusionẽ
cuiuspiam. siue imꝑꝑium
p̃terita mala reteximus. s
ut ex comꝑatione ueterum.
noiutatĩs decus gͣtius uenu¬
tiusq apꝑareat: quiatunc
recentia iocundius bona cla¬
rescunt.cum fuerint malis
comꝑara pͥorib. Similia exsi¬
milib innotescunt: s ex ꝯtͣriis
ꝯtͣria aut placent amplius.
aut displicent. Iunge ingra
canclidis: ⁊ mutua cõllatiõne
imꝓpͥo queq colore distinctius
enitescunt. Sis feda ad mota
pulchris pulchriora reddunt:
magis feda reddũtur. Neqͥ
tñ offensionis uł ꝯfusionis
subrepat occasio: replicamus
⁊ nos uob̾ illud apłi. Q hoo qͥ¬
dam fuistis: s abluti estis. s
scificati estis. Iam nullus scła¬
ribꝰ indomum deipatet aclclitꝰ.
nullus ad scãi cueosis acresfis
Aulla iam cum ociosis ꝯfabi¬
latio ꝑ miscet: solitus pueroꝵ
aut ꝑuellarũ streꝑitus ñ audi¬

Expanded text:
sua Deo habitatio reddita; sua Deo habitatio reddita; et, in id potius quod ante fuit, ex synagoga Satanae restituta. 5. Sane non ad confusionem cujuspiam sive im properium praeterita mala reteximus, sed ut, ex comparatione veterum, novitatis decus gravius venustiusque appareat, quia tunc recentia jucundius bona clarescunt, cum fuerint malis comparata prioribus. Similia ex similibus innotescunt, sed ex contrariis contraria aut placent amplius, aut displicent. Junge nigra candidis, et mutua collatione in proprio quoque colore distinctius enitescunt. Sic foeda admota pulchris, pulchriora reddunt, magis foeda redduntur. Ne qua tamen offensionis vel confusionis subrepat occasio, replicamus et nos vobis illud Apostoli: Et hoc quidem fuistis, sed abluti estis, sed sanctificati estis . Jam nullus saecularibus in domum Dei patet aditus, nullus ad sancta curiosis accessus. Nulla jam cum otiosis confabulatio permiscetur, solitus puerorum aut puellarum strepitus non audi
Abbreviated transcription (Latin):
strepitu sclariũ ꝑpetua quies. cogit
celestia meditari. Norro ꝯnnen¬
tie labor. uł ⁊ uĩgor discipline:
ꝑsalmoꝵ hymnoꝵq dulceline
ainst̾itatẽ. Is autẽ qui inp̃senti ꝑ
patientiam capit᷑ bone ꝯscien¬
turi timor iudicispio cedit fra¬
t̾ne caritatis ex̾titio. Caritas
quippe. foras mittit timorẽ. Te¬
dium ⁊accicliam. ꝓcul pellit
scãrum uarietas õbseruationũ.
Q hec reteximus ad laudẽ o głã
dei. tanqm oĩum aͬctoris: ñ samẽ¬
m̃ sine ur̃a. tanqm̃ ip̃ĩus coad¬
uitoris in omnib. Notuit qͥdẽ
ea ip̃e agere sine uob̃: s maluit
uos oꝑm habere ꝯsortẽ: ut ha¬
beret ⁊ głe. Increpabat salua¬
tor quos o am qd mratones do¬
mum ipeluncam latrgnum
facerent. habebat gͦ sñ dubio
cõmendatum qui ẽ regione ope¬
ram declit uinclicare scm̃ aca¬
nib. aporcis margaritam.
cuius stuclio ⁊ inclustã. nul¬
cani officina studiis uidetͥ
mancipata celestib immo

Expanded text:
strepitu saecularium perpetua quies cogit strepitu saecularium perpetua quies cogit coelestia meditari. Porro continentiae labor et rigor disciplinae psalmorum hymnorumque dulcedine austeritatem. Is autem qui in praesenti per patientiam capitur bonae conscienturi timor judicii pio cedit fraternae charitatis exercitio; charitas quippe foras mittit timorem . Taedium et acediam procul pellit sanctarum varietas observationum. Et haec reteximus ad laudem et gloriam Dei, tanquam omnium auctoris; non tamen sine vestra, tanquam ipsius coadjutoris in omnibus. Potuit quidem ea ipse agere sine vobis; sed maluit vos operum habere consortem, ut haberet et gloriae. Increpabat Salvator quosdam, quod orationis domum speluncam latronum facerent . Habebit ergo sine dubio commendatum, qui e regione operam dedit vindicare sanctum a canibus, a porcis margaritam; cujus studio et industria Vulcani officina studiis videtur mancipata coelestibus, imo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib iure laudabitun. si hoc
sũma ãmiratione & laude clig¬
nissimum ñ habetur : Qmꝙͣ
ñ humanum s diuinum ꝓ¬
fecto sit opus: tantorum simł
u tam repentina immutatio
Incelestib magnum suscitat
gaudium. unius peccatoris
conusio. Quid totius ꝯgregati¬
onis: Quid⁊ istius: Locus qͥp¬
pe abantiquo nobilis:⁊ regie
dignitatis extiterat: palatii cau¬
sis. regũq qr ex̾citib de serui¬
re solebat. Sine cunctatione
⁊ fraude sua cesari reddebant᷑:
s ñ etiam deo que dei sunt ꝑ¬
soluebant eque fi deliter.Qd
audiuimus ñ qd̾ uidimus lo¬
quimur. Caustrũ ipm monas¬
terii frequent̃ ut aiunt stipari
militil. uigeri negociis. iurgi¬
is ꝑsonarẽ patere intdum ⁊ fe¬
minis. Quid inter hec celeste. qͥd
diuinum. quid spũale poterat
cogitari: PAuinc uͦ uacatur inibi
deõ. studetur ꝯtinentie. cdiscipline
inuiligat᷑: lectionib scĩs intendit᷑.
Iuge quippe sclentium: ⁊ ab omi

Expanded text:
operibus jure laudabitur, si hoc operibus jure laudabitur, si hoc summa admiratione et laude dignissimum non habetur? Quanquam non humanum, sed divinum profecto sit opus, tantorum simul et tam repentina immutatio. In coelestibus magnum suscitat gaudium unius peccatoris conversio; quid totius congregationis? quid et istius? 4. Locus quippe ab antiquo nobilis, et regiae dignitatis exstiterat; palatii causis regumque exercitibus deservire solebat. Sine cunctatione et fraude, sua Caesari reddebantur; sed non etiam Deo quae Dei sunt persolvebantur aeque fideliter. Quod audivimus, non quod vidimus, loquimur: claustrum ipsum monasterii frequenter, ut alunt, stipari militibus, urgeri negotiis, jurgiis personare, patere interdum et feminis. Quid inter haec coeleste, quid divinum, quid spirituale poterat cogitari? Nunc vero vacatur inibi Deo, studetur continentiae, disciplinae invigilatur, lectionibus sanctis intenditur. Juge quippe silentium, et ab omni
Abbreviated transcription (Latin):
tanta fatror audire dete. ⁊ si de¬
sid̾abam: ñ tam̃ sꝑabam. Q̾s
nemꝑe te credẽt saltu ut ita
clicam repentino summa oc¬
cuꝑare uirtutũ: sub lunia me¬
rit᷑oꝵ attinge̾: S absit. ut
ꝓ nir̃e fid̾i spei ue angustiis.
imm̃sa dei pietas estimetur
qui quod uult in quouult
oꝑ atur. accelerans õpus. ⁊
Alleuans onus. Quid enĩ
ip̃oꝵ excessib succensebant.
solamq inꝑsonam tuam. ñ
etiam in abbatiam. frat̃num
susurrium᷑ mmurabat. Solũ de¬
nios te incausam uocauant.
Tu te corrigeres: ⁊ nil residuum
quod pateret calumpnie.Te ĩ¬
qmͣ mutato. mox omnis tu¬
multus ꝯcid̾e̾t. quiesceret stre¬
pitꝰ. Solumq ac totum erat qd
nos mouebat: tuus ille scil ha¬
bitus ⁊ apꝑatus cum ꝓcederes.
quod paisso in solentior appare
mutares: ⁊ facile omnium qui¬
escẽ poterat inclignatio. Cet̾m
tu ⁊ fecisti satis causantib: ⁊ad¬
iecisti quod merito collaudemꝰ.
Quid enim iam in humanis

Expanded text:
tanta fateor audire de te, etsi detanta fateor audire de te, etsi desiderabam, non tamen sperabam. Quis nempe te crederet saltu, ut ita dicam, repentino summa occupare virtutum, sublimia meritorum attingere? Sed absit ut pro nostrae fidei speive angustiis immensa Dei pietas aestimetur, qui quod vult, in quo vult operatur, accelerans opus, et allevans onus! Quid enim?ipsorum excessibus succensebant, solamque in personam tuam, non etiam in abbatiam fraternum susurrium immurmurabat. Solum denique te in causam vocaverant. Tu te corrigeres, et nil residuum quod pateret calumniae. Te, inquam, mutato, mox omnis tumultus concideret, quiesceret strepitus. Solumque ac totum erat quod 79 nos movebat, tuus ille scilicet habitus et apparatus cum procederes, quod paulo insolentior apparermutares, et facile omnium quiescere poterat indignatio. Caeterum tu et fecisti satis causantibus, et adjecisti quod merito collaudemus. Quid enim jam in humanis
Abbreviated transcription (Latin):
b subuenit. Obiuat irascenti ͤ
Beniq ⁊ se obiciens ꝓ delinquẽ¬
tibait. Si limittis᷑. dimitte:
sin aũt dele me de libro tuo qͣm
spͥsisti. Fidelis aduocatus. qui
qm̃ ñ querit que sua sũt. facile
optinet quod queri. Plane be¬
nignus: qui tanqm omne capͤ
unitum membris. genti sue fir¬
ma caritate coherens. aut illã
saluabit secum: aut ñ potest
nͥ cum illis subire ꝑicłm. Iere¬
ñ contẽtionis assensu: p̃cõmu¬
ni exilio ⁊ seruitute ꝯtem̾psit na¬
fuit : s maluit cãptuus abdu¬
optans anathema eẽ etiam ab
tia fortis ẽ ut mors clilectio: du¬
ra sicut inferus emulatio. Uide¬
tis quorum uos imitatorẽ ꝓba¬
u̾itis  S addo aclhuc quen ꝑe¬
ne p̃termiseram ⁊ scm̃m daiuid.
qui cernens dolensq ppłi stragẽ
angło ꝑcutienti festinus oc̃¬
currit: & in se potius domũq
patris sui diuinam tnͣsferri
flagitat ultionem. Quis hanc
tͥ ꝓfectionem ꝓponebat: Ego

Expanded text:
bus subvenit, obviat irascenti? bus subvenit, obviat irascenti? Denique et se objiciens pro delinquentibus ait: Si dimittis, dimitte; sin autem, dele me de libro tuo quem scripsisti . Fidelis advocatus, qui, quoniam non quaerit quae sua sunt, facile obtinet omne quod quaerit. Plane benignus, qui tanquam caput unitum membris, genti suae firma charitate cohaerens, aut illam salvabit secum, aut non potest nisi idem cum illis subire periculum. Jerenon contentionis assensu, prae communi exsilio et servitute contempsit nafuit; sed maluit captivus adduoptans anathema esse ab ipso  illa sententia: Fortis est ut mors dilectio, dura sicut infernus aemulatio . Videtis quorum vos imitatores probaveritis? Sed addo adhuc quem pene praetermiseram et sanctum David, qui, cernens dolensque populi stragem, angelo percutienti festinus occurrit, et in se potius domumque patris sui divinam transferri flagitat ultionem . 3. Quis hanc tibi perfectionem proponebat? Ego
Abbreviated transcription (Latin):
insistere hostem sociisq gͣuius
comꝑit imminere ꝑicłm: ibi
adest. Ecurrit ferienti. ꝑeunti
succurrit: eo quippe mori ꝑatus
ꝑsingłis: quo desꝑatus de uni¬
n̾sis. AAt uͦ dumpaulis ꝑ reten¬
tare ⁊ retrãdare nitit᷑ inseqͤntes.
uios ueto ques ualet engt coe¬
ruentes. reuocat fugientes: fit
plerumq ut inmanu forti tam
gratam quam inopinatã opti¬
neat salutem suis. hostib ꝯfu¬
sionem. fugant tandẽ quos
fugiebãt: suꝑant quos pene
sustinebant iuctores. Ẽ qui pͥue
ꝑiclitabãtur deuita: pꝰ modũ
exultant oo de uictoria. S qͥd
nos tam religiosum. tam forte
factum. scłarib comꝑamꝰ: qͣi
exempla nob̃ desint de ip̃a reli¬
gione: Anñ liquido certꝰ erat d̾o
pollicente moyses. si quidem ꝑis¬
set ppłs cui p̃erat. se ñ solum pa¬
rit̾ ꝑiturum ñ ẽẽ: s insuꝑ e missũ¬
surum iri ingentem magnã:
Q tam̃ quo affectu. quo studio.
quib pietatis iuscerib irritanti¬

Expanded text:
insistere hostem, sociisque gravius insistere hostem, sociisque gravius comperit imminere periculum, ibi adest. Occurrit ferienti, pereunti succurrit, eo quippe mori paratus pro singulis, quo desperatus de universis. At vero, dum paulisper retentare et retardare nititur insequentes, suos vero quos valet, erigit corruentes, revocat fugientes; fit plerumque ut in manu forti tam gratam quam inopinatam obtineat salutem suis, hostibus confusionem. Fugant tandem quos fugiebant, superant quos pene sustinebant victores; et qui prius periclitabantur de vita, postmodum exsultant de victoria. 2. Sed quid nos tam religiosum, tam forte factum saecularibus comparamus, quasi exempla nobis de ipsa desint de religione? An non liquido certus erat Deo pollicente Moyses, si quidem perisset populus cui praeerat, se non solum pariter periturum non esse, sed insuper et missum iri in gentem magnam? Et tamen quo affectu, quo studio, quibus pietatis visceribus irritanti
Abbreviated transcription (Latin):
tus ad quos cumq ꝑuenerit.
Enim uͦ auclientes omnes qͥ
timent deum qnͣta fecit aĩe
tue: gaudent ⁊ stupent suꝑ tã¬
tar tam subita mutatione dex¬
tere excelsi. Ubiq indomino liu¬
datur anima tra. audiunt ma
atq inte deum głificant. Auget
uͦ gaudium ⁊ miracłm parit̾.
quod salutis ꝯsilium celitus in¬
fusum tͥ ꝓtinus tuis refundẽ:
atq ita implere sategisti qd legi¬
tur. Qui auclit: clicat. ueni. M
illud. Quod dico uob̃ intenebris.
clicite inlumine: ꝙ quod in aure
auditis. p̃clicate suꝑ tecta. Sis
strenus inbello miles. immo
sic pius acfortis militũ clux. uͥ
suos forte conspexit infugã u̾sos.
iamꝙ hostili passim gładio
trucidari: ⁊ si seuł solum uideat
euade̾ posse. libet tñmori magis
cum ill. sine quibus uiue̾ pudet.
Pindestat inp̾lio. fortit̾ dimicat.
& inter cruentos glaclios ꝑme
clias acies. Hac illacq discurrẽs:
uoce ⁊ ense t̾ret qͣntum ualet ad¬
u̾sarios. animat suos. Ubi acͥus

Expanded text:
us, ad quoscumque pervenerit. Enim vero audientes omnes qui timent Deum, quanta fecit animae tuae, gaudent et stupent super taet tam subita mutatione dexterae Excelsi. Ubique in Domino laudatur anima tua, audiunt manatque in te Deum glorificant. Auget vero gaudium et miraculum pariter, quod salutis consilium, coelitus infusum tibi, protinus tuis refundere, atque ita implere sategisti quod legitur: Qui audit, dicat: Veni ; et illud: Quod dico vobis in tenebris, 78 dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Sic strenuus in bello miles, imo sic pius ac fortis militum dux, ubi suos forte conspexerit in fugam versos, jamque hostili passim gladio trucidari, etsi se vel solum videat evadere posse, libet tamen mori magis cum illis, sine quibus vivere pudet. Proinde stat in praelio, fortiter dimicat, et inter cruentos gladios per medias acies hac illacque discurrens, voce et ense terret quantum valet adversarios, animat suos. Ubi acrius
Abbreviated transcription (Latin):
rum.⁊ nichominus regẽ nͥĩ
manu utiq fortiũ regni gu¬
bernacła possidẽ: mirũ ual¬
de. qͦmͦ ut iꝵ potestas hoc pa¬
titur qd̾ uł ecclia ñ abicit di
ricũ p̾ncipẽ ñ ꝯtempnit.
. E ac̾riꝰ ista ⁊ multiplicius
inculcare uolueram. ae for¬
tassis debuerã: ñ epłaris bre¬
uitas suꝑ le dendum indicẽt.
MRaximes quia te offende̾ ueri¬
tus sum peꝑci homini: quippe
quẽ tͥ aiunt familiarib iamo¬
lim amicitiis ẽẽ cleuindũ. S
nollem te habe ꝯtͣ ueritatẽ ami¬
cum. Si tñ ꝑsistis. uerũ te ami¬
ip̃e amicus sit ueritans. Tune
demũ uere erunt amicitie: si
u̾tatis fui̾nt federate ꝯsortio.
Quod sulle ñ acquiemi̾t tͥ tene
qd̾ tenes. hostieq caudã iunge
capiti. ac tunica dei grã iam
polimitam. cura facẽ ⁊ talatẽ.
qm̃ cepisse nil ꝓderit. si qd̾ ab¬

Expanded text:
 nihilominus regem, nisi in manu utique fortium, regni gubernacula possidere; mirum valde quomodo utraque potestas hoc patitur quod vel Ecclesia non abjicit diaricum principem non contemnit. 13. Et acrius ista et multiplicius inculcare volueram, ac fortassis debueram, nisi epistolaris brevitas supersedendum indiceret; maximeque quia te offendere veritus sum, peperci homini, quippe quem tibi aiunt familiaribus jam olim amicitiis esse devinctum. Sed nollem te habere contra veritatem amicum. Si tamen persistis, verum te amiipse amicus sit veritatis. Tunc demum verae erunt amicitiae, si veritatis fuerint foederatae consortio. Quod si ille non acquieverit tibi, tene quod tenes, hostiaeque caudam junge capiti, ac tunicam, Dei gratia jam polymitam, 83 cura facere et talarem; quoniam coepisse nil proderit, si quod ab
Abbreviated transcription (Latin):
ilectum dõ ⁊ hõĩb b̾nard
cle portis pat̾ uenerande
uocatõe ur̃a cogi ad opꝰ ⁊ onꝰ e¬
pãle audiuimꝰ. ꝓbabilis res
ac digna plane ur̃o apłatu.
pon̾e inlumine lum̃ abscon¬
clicłi: ne sͥ soli uiuat qui ⁊ ali¬
os ad uitã tͣhere possit. Usqͦ nã¬
q latet ⁊ arddet totũ mͦ. qͥ ⁊ lucẽ

Expanded text:
ilectum Deo et hominibus Bernardum de Portis, Pater venerande, vocatione vestra cogi ad opus et onus episcopale audivimus. Probabilis res, ac digna plane vestro apostolatu, ponere in lumine lumen absconditum; ne sibi soli vivat, qui et alios ad vitam trahere possit. Usquequo namque latet et ardet
Abbreviated transcription (Latin):
delabrũ: ut sit luc̾na ardeus
⁊ lucens. S saue uͥ ñ p̾ualeat
uis uencoꝵ: ne force qd̃ absit
extinguat᷑. Siqͥdem in solenti¬
a lonbardoꝵ. ⁊ inqͥetudo eoꝵ.
cui si est nota : Aut cui mag̾
qm uobis ͦ Nob̾ meliꝰ nostis.
qm sit ille ep̃atꝰ dissipatꝰ. qm̃¬
q domꝰ exasꝑans. Quid puta¬
mꝰ ẽẽ fac̾tur iuuenẽ iurib cor¬
poris fractũ. ⁊ qͥetis herenu
assuetũ: in pplo barbaro. tu¬
multuoso. ꝓcelloso: Nñ poci̾t
ꝯuenire tante scĩtati. ⁊ tante
ꝑu̾sitati. tante smplicitati. ⁊
tante dolositatis Reseuee si pla¬
cet ꝯgruentioriloco. atq altĩ

Expanded text:
t sit lucerna ardens et lucens: sed sane ubi non praevaleat vis ventorum, ne forte quod absit! exstinguatur. Siquidem insolentia Lombardorum et inquietudo eorum cui non est nota? aut cui magis quam vobis? Nobis melius nostis, quam sit ille episcopatus dissipatus, quamque domus exasperans. Quid putamus esse facturum juvenem, viribus corporis fractum, et quieti eremi assuetum, in populo barbaro, tumultuoso, procelloso? Quando poterit convenire tantae sanctitati, et tantae perversitati; tantae simplicitati, et tantae dolositati? Reservetur, si placet, congruentiori loco, atque alt
Abbreviated transcription (Latin):
issimulare ñ ualeo cͥsticiã
cordis mei: nͨ patior ultͣ la¬
tere te cruciat᷑ ꝙ̃ patior b̾¬
narde kiñe. Memor antiq̃ me
desideriũ magnũ transire ꝑ uo.
reuisere quos cliligit aĩa mea.
itineri meo solatiũ. laborib le¬
uam̃ pecis remediũ postulare:
⁊ ełpis meis exigentib fem est
ñ ut nollem. s ut ñ possem. Pe¬
nam siqͥ dem hoc agnosco cłpa¬
r: ñ culpam. Sercꝰ sis hõ cłi. mi¬
nime ꝓrsus amici fuisse incuri¬
am. ñ pig̾tiam. ñ negligentiã:
s causã obstitisse plane ñ neg¬
ligendam.⁊ causam cłi. Nichͣ¬
ominꝰ tñ u̾mis iste ꝯtinue rodit
me: ⁊ dolor m̃s ĩ ꝯspectu meo
semꝑ. Et qͥdẽ alias satis tͥbu¬
lor: s ut uer̃ fatear. in nullo
eque. Uincit labores itineris.
caloris in cõmodũ: curar̾anx¬
ietatel. Ecce aꝑui uulnꝰ ami¬
est portare mecũ qd̃ patior. ut
releuer ego. Tuas ⁊ ꝑ te scõrũ
cũ quib es oratoẽs. supplex fla¬
gito. Sermones sr̃ pͥncipia cã¬

Expanded text:
issimulare non valeo tristitiam cordis mei, nec patior ultra latere te cruciatum quem patior, Bernarde charissime. Memor antiquae meae desiderium magnum transire per vos, revisere quos diligit anima mea itineri meo solatium, laboribus levamen, peccatis remedium postulare: et culpis meis exigentibus factum est, non ut nollem, sed ut non possem. Poenam siquidem hoc agnosco culparum, non culpam. Certus sis, homo Dei, minime prorsus amici fuisse incuriam, non pigritiam, non negligentiam: sed causam obstitisse plane non negligendam, et causam Dei. Nihilominus tamen vermis iste continue rodit me, et dolor meus in conspectu meo semper. Et quidem alias satis tribulor: sed, ut verum fatear, in nullo aeque. Vincit labores itineris, caloris incommodum, curarum anxietates. Ecce aperui vulnus amiest, portare mecum quod patior, ut relever ego. Tuas et per te sanctorum, cum quibus es, orationes supplex flagito. Sermones super principia Can
Abbreviated transcription (Latin):
melius salubͥus ue intanto
discͥmine terũ agere ualeatĩ.
qͣm iuxta apłi monitũ aufer¬
re malũ ex uob̾. Qmꝙͣ amicꝰ
sponsi ligare potius qm fuga¬
re curabit: ne iam discurrere
et eo noce̾ plus possit. Hoc enĩ
⁊ odñs ppͣ dũ adhuc ess apud
nos ob mala q̃ de illo audie¬
bat. fieri scribendo mandauit:
ñ fuit qui facẽt bonũ. De¬
niq si capi uulpes pusillas
demolientes uineã scͥpta sa¬
lubrit̾ monet ᷑ ñ multomag̾
lupꝰ magnꝰ ⁊ ferꝰ religandus ẽ.

Expanded text:
melius salubriusve in tanto melius salubriusve in tanto discrimine rerum agere valeatis, quam juxta Apostoli monitum, auferre malum ex vobis . Quanquam amicus sponsi ligare potius, quam fugare curabit, ne jam discurrere et eo nocere plus possit. Hoc enim et dominus Papa, dum adhuc esset apud nos, ob mala quae de illo audiebat, fieri scribendo mandavit; sed non fuit qui faceret bonum. Denique si capi vulpes pusillas demolientes vineam Scriptura salubriter monet , num multo magis lupus magnus et ferus religandus e
Abbreviated transcription (Latin):
Et nẽ apud uos sicut accepi¬
mꝰ oꝑat᷑ iniqͥtatẽ. ⁊ deuorat
plebem uuãm sicut escã pani.
Cuiꝰ maledictõe ⁊ amaritudi¬
ne os plenũ est: ueloces pe¬
des eius ad effundendũ san¬
gͥnem. Contͥcio ⁊ ĩfelicitas ĩ
uiis eoꝵ ⁊uiam pacis ñ cog¬
nouit. Inimicꝰ crucis xͥ⁊ sem¬
nator discordie. fab̾cator seis¬
matũ: tͣbator pacis. unita¬
tis diuisor. Cuiꝰ dentes arma
⁊ sagite: ⁊ lingua euts gla¬
dius acutꝰ. Mollta sunt sꝰ¬
mones eius suꝑ oleum: oe
ip̃i sunt iacula. Uñ solet s̾ al¬
licere blandis sermonib. ⁊ simu¬
latõe u̾turũ diuires ⁊ potẽtes.
uixta illũd. Sedet in insidiis
cũ cliuitib in occultis: ut int̾¬
fitiat ĩnocentẽ. Demũ cũ fue¬
rit de illoꝵ captata beniuolen¬
tia ⁊ familiaritare securͦ. uide¬
bitis hoĩem aꝑte in surge ĩ cle¬
rũ fretum tyrannide mulitari.
in surge̾ in ipos ep̃os: ⁊ in omñe
passim eccliasticũ ordinẽ dese¬
iure. Hoc scientes: nescio an

Expanded text:
os, sicut accepimus, operatur iniquitatem, et devorat plebem vestram, sicut escam panis. Cujus maledictione et amaritudine os plenum est, veloces pedes ejus ad effundendum sanguinem: contritio et infelicitas in viis ejus, et viam pacis non cognovit. Inimicus crucis Christi, seminator discordiae, fabricator schismatum, turbator pacis, unitatis divisor: cujus dentes arma et sagittae, et lingua ejus gladius acutus. Molliti sunt sermones ejus super oleum, et ipsi sunt jacula. Unde et solet sibi allicere blandis sermonibus et simulatione virtutum divites et potentes, juxta illud: Sedet in insidiis cum divitibus in occultis, ut interficiat innocentem . Demum cum fuerit de illorum captata benevolentia et familiaritate securus, videbitis hominem aperte insurgere in clerum, fretum tyrannide militari, insurgere in ipsos episcopos, et in omnem passim ecclesiasticum ordinem desaevire. Hoc scientes, nescio an
Abbreviated transcription (Latin):
d̾i. uenerabilib fr̃ib hen. seno¬
nensi. san. rem̃si archiepĩs eor̃¬
filio.B. clare uali abb̾i salutẽ
oe aplicã benedictionẽ. Testan¬
te apło. sicut unꝰ dominꝰ. ita
una fides esse clinoscit᷑: in qͣtã¬
quã ĩ ĩmobili fundam̃to. p̃t̾
qd̃ nemo potest aliud ponẽ
firmitas catholice eccłie ĩui¬
olata ꝯsistit. Inde ẽ qd̾ beaitus
uatore nr̃o audire meruit. Tu
edificabo eccłiam meã. Pecrã
utiq firmitatẽ fidĩ. ⁊ catholice
unitatis solidicatẽ. manifeste
designans. Hec si qͥdẽ hest ĩ ꝯ¬
sutilis tunica redẽptoris nr̃i.
sr̃ qͣm milites sortiti sunt: s
eam diuicłe minime pocuert.
Contͣ ꝙͣ inmitio fremuert̃ gẽte.
⁊ ppłi meditati sunt ĩ ania.
Astitert̃ reges t̾re. ⁊ pͥncipes ꝯ¬
uenert̃ in unũ. uerũ apłi du¬
ces dnĩci gregis. ⁊ eoꝵ succes¬
sores. aplici uiri. ardore cari¬
tatis. oe Zelo rectitudinis suc¬
censi. fidem defendere. ⁊ eã in
fusione plantare ñ dubita¬

Expanded text:
abilibus fratribus Heinrico Senonensi et S. Remensi archiepiscopis eorufilio B. Clarevallensi abbati salutem et apostolicam benedictionem. Testante apostolo, sicut unus Dominus, una fides esse dinoscitur, in qua tamquam immobili fundamento, preter quam nemo potest aliud ponere, firmitas katholicae aecclesiae inviolata consistit. Inde est, quod beatus ssione audire meruit: Tu edificabo aecclesiam meam, petram utique firmitatem fidei et katholicae unitatis soliditatem manifeste designans. Haec siquidem est inconsutilis tunica Redemptoris nostris, super quam milites sortiti sunt, sed eam dividere minime potuerunt. Contra quam in initio fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania; astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum. Verum apostoli duces Dominici gregis, et eorum successores apostolici viri, ardore charitatis et zelo rectitudinis succensi, fidem defendere, et eam infusione plantare non dubita
Abbreviated transcription (Latin):
aut obiuare: ⁊ ĩmacla̾tam spõ¬
sam uni uiro u̾ginẽ castã ex¬
hibe xp̃o. Nos itaq qͥ inb̃i pe¬
tri cathedra. cui a dño ẽ dictũ.
⁊ tu aliqñ ꝯu̾sus cõfirma fr̃s
tuos. licet in digni residere ꝯspi
ta. nob̾ a ur̃a discretione caplã.
⁊ umu̾sa ip̃ius petri ꝑu̾sa dog¬
mata. scõꝵ canonũ auctorita¬
te cũ suo auctore dãpnauimꝰ
eiq tãqm heretico ꝓpetuũ si¬
lentiũ imposuimꝰ. Uniũsos ꝙͦ
ercoris sui sectatores ⁊ defenso¬
res. a fideliũ ꝯsortio seq̃standos.
excõmunicatoĩsq iuncło in¬
nodandos ẽẽ censemꝰ. Dat̾ latã¬

Expanded text:
t obviare, et immaculatam sponsam uni viro virginem castam exhibere Christo. Nos itaque qui in beati Petri cathedra, cui a Domino est dictum: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos , licet indigni residere conspta nobis a vestra discretione capitula, et universa ipsius Petri perversa dogmata sanctorum canonum auctoritate, cum suo auctore damnavimus, eique tanquam haeretico perpetuum silentium imposuimus. Universos quoque erroris sui sectatores et defensores, a fidelium consortio sequestrandos, et excommunicationis vinculo innodandos esse censemus. Datum Lat
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ in celo et q̃ in t̾ra sunt. p̾ter
seip̃m̃. Dãpnatꝰ est suessioni
cũ oꝑe suo. corã legato roma¬
ne eccłie. S qͣi ñ suffice̾t ei il¬
la dampnatio.itm facit unde
error peior ẽ pͥore̾. Securꝰ ẽ tñ.¬
qm̃ cardinales ⁊ clericos curie
se disciplos habuisse glat᷑:. oe e¬
os in defensione p̾cĩci ⁊ p̾sentis
erboris asfumit: a quib iudi¬
carz timẽ debuit ⁊ dampnari.
Siq̾s spm dĩ ht̃. illius u̾sicłi

Expanded text:
quae in coelo et quae in terra sunt, praeter quae in coelo et quae in terra sunt, praeter se ipsum. Damnatus est Suessione cum opere suo coram legato Romanae Ecclesiae. Sed quasi non sufficeret ei illa damnatio; iterum facit, unde error pejor est priore. Securus estm cardinales et clericos curiae se discipulos habuisse gloriatur, et eos in defensione praeteriti et praesentis erroris assumit, a quibus judicari timere debuit et damnari. Si quis spi