comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
teplũ edificatũ.ẽ. habuisse tentoria. Sed si sequam᷑ ordinẽ uiȩ
pastoꝵ iuxta bethleẽ: locus. ẽ. ubi uł angłoꝵ grex in ortu dnĩ
cecinit. uł iacob pecora pauit. loco nom̃ ĩponens. uł qđ ueriꝰ. ẽ.
qͦdã uaticinio futurũ iã tunc mysteriũ monstrabat᷑. Et uenit
iacob ad isaac patrẽ suũ in mamre ciuitatẽ arbee. hȩc .ẽ. che¬
bron. Pro arbee in .Lxx. cãpũ habet. cũ hebron in monte sita
sit. Cadẽ autẽ ciuitas dr̃ et mãre: ab amico abrahȩ ita antiqͥ¬
tus appellata. Et peꝑit ada esau. elifat. Iste . ẽ. elifat᷑. cuiꝰ
scriptura in iob uolumine recordat᷑. Isti filii esau. et isti pͥn¬
cipes eoꝵ. ipse . ẽ. edom. Et hii filii seit. E sau. et edom. et seir
unꝰ nom̃ . ẽ. hominis. Et quare uarie nũcupet᷑. supra dictũ . ẽ. Iđ
autẽ seqͥt᷑. et chorrei habitantes terrã. et reliqua. postquã enu-¬

Expanded text:
templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, templum aedificatum est, habuisse tentoria. Sed si sequamur ordinem viae, pastorum juxta Bethleem locus est, ubi vel Angelorum rex in ortu Domini cecinit: vel Jacob pecora sua pavit, loco nomen imponens: vel quod verius est, quodam vaticinio futurum jam tunc mysterium monstrabatur, Et venit Jacob ad Isaac patrem suum in Mambre, civitatem Arbee, haec est Chebron. PRO ARBEE in Septuaginta campum habet: cum Chebron in monte sita sit. Eadem autem civitas dicitur et MAMBRE, ab amico Abrahae ita antiquitus appellata. Et peperit Ada Esau Eliphaz. Iste est Eliphaz, cujus Scriptura in Job volumine recordatur. Isti filii Esau, et isti principes eorum, 362 ipse est Edom, et hi filii Seir. Esau et Edom, et Seir, unius nomen est hominis: et quare varie nuncupetur supra dictum est. Quod autem sequitur: Et Chorraei habitantis terram, et reliqua. Postquam enu
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ de cȩlo descendisse se dic̃. Et factũ. ẽ. cũ dimitteret eũ. anima
si qͥdẽ moriebat᷑: uocauit nomen eiꝰ filiꝰ doloris mei. Pat̃ uͦ eiꝰ uoca.¬
uit nom̃ eĩ beniamin. In hebreo similitudo omĩs resonat. Fils
enĩ doloris mei. qđ nom̃ moriens mat̾ ĩposuit: dr̃ benoni. filiꝰ
uͦ dextere. hoc .ẽ. uirtutis. qđ iacob mutauit : appellat᷑ ben-¬
iamin. Unde errant qͥputant benianun filiũ dierũ int̾pre¬
tari. Cũ enĩ dextera appellet᷑. iamin. et finiat᷑ in .N. litterã:
dies quidẽ appellant᷑ et ipsi iamim. sed ui .m. litterã t̃minat᷑
Et ꝓfectus .e. israhel. et extendit tab̾naculũ suũ. trans turrẽ ader
Hunc locũ. eẽ. hebrei uolunt: ubi postea tẽplũ edificatũ. ẽ: et
turre ader. turrẽ gregis significari. hoc ẽ. congregationis et
coetꝰ. Qđ et micheas ꝓpħa testat᷑ dicens. Et tu turris gregis ne-¬
bulosa filia syon. et cetera Illoq tẽpore. iacob trans locũ ubi postea

Expanded text:
 anima, siquidem moriebatur: vocavit nomen ejus, Filius doloris mei: pater vero ejus vocavit nomen ejus Benjamin. In Hebraeo similitudo nominis resonat; filius enim doloris mei, quod nomen moriens mater imposuit, dicitur BENONI  . Filius vero dextrae, hoc est, virtutis, quod Jacob mutavit, appellatur BENJAMIM. Unde errant qui putant BENJAMIM   filium dierum interpretari. Cum enim dextera appelletur JAMIN  , et finiatur in n litteram: dies quidem appellantur et ipsi JAMIM  , sed in m litteram terminantur. Et profectus est Israel: et extendit tabernaculum suum trans turrim Ader. Hunc locum Hebraei esse volunt, ubi postea templum aedificatum est: et turrim Ader, turrim gregis significare, hoc est, congregationis et coetus: quod et Michaeas Propheta testatur, dicens: Et tu turris gregis nebulosa, filia Sion , et caetera: illoque tempore Jacob trans locum, ubi postea
Abbreviated transcription (Latin):
signific&. Et pulchre ad fratrẽ iturus inmicũ. angłoꝵ se
comitantiũ excipit᷑ choris. Et dixit iacob. Ds̃ patris
mei isaac. dnẽ qui dixisti ad me. reuertere in terrã tuã
et benedicã tibi. minor sũ oñi misericordia tua et omĩ
ueritate tua quã fecisti ꝓseruo tuo. P eo qđ posuimꝰ.
minor sũ. aliud nescioquid qđ sensũ turbet. et grecis

Expanded text:
significet. Et pulchre, ad fratrem iturus inimicum, Angelorum se significet. Et pulchre, ad fratrem iturus inimicum, Angelorum se comitantium excipitur choris. Et dixit Jacob, Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti ad me, Revertere in terram tuam, et benedicam tibi: minor sum omni misericordia tua, et omni veritate tua, quam fecisti pro servo tuo. Pro eo quod nos posuimus, minor sum, aliud nescio quid, quod sensum t
Abbreviated transcription (Latin):
galaad mons diceret᷑. sed ꝑ anticipationẽ ut frequent̃ dixi¬
mus illo uocat᷑ nomine. qđ postea nuncupandũ. ẽ. Et mu¬
tasti mercedẽ meã decẽ agnis. Idẽ error qui supra. Nu¬
Colligamꝰ lapides. Et congregatis lapidib: fecerunt acer¬
uum. Et uocauit illũ laban. aceruus testimonii: et iacob¬
uus igar appellat᷑: testunoniũ sedutha. Iacob igit᷑ acer¬
uũ testimonii. hoc . ẽ. galaad. lingua appellauit hebrea:
laban uͦ idipsũ. idest aceruũ testimonii. igarsedutha
gentis suȩ sermone uocauit. Erat enĩ syrus. et antiquã
linguã parentũ. ꝓiunciȩ in qua habitabat sermone mu-¬
tauerat. Et occurrerunt ei angłi dĩ. Et dixit iacob ut
uidit eos. Castra dni hȩc sunt. Et uocauit nom̃ loci illiꝰ
castra. Ubi hic castra posita sunt. in hebreo habet manaim.
ut sciamꝰ si quando interpretatũ in alio loco ponit᷑. quẽ locũ

Expanded text:
Galaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter dixiGalaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus erat. Item supra. - Et mutasti mercedem meam decem agnis . Idem error qui supra, nuColligamus lapides: congregatisque lapidibus, fecerunt acervum, et vocavit illum Laban acervus testis, et Jacobus IGAR appellatur: testimonium SEDUTHA  . Jacob igitur acervum testimonii, hoc est, GALAAD lingua appellavit Hebraea: Laban vero idipsum, id est, acervum testimonii, IGAR SEDUTHA, gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum, provinciae, in qua habitabat, sermone mutaverat. Et occurrerunt ei Angeli Dei, et dixit Jacob ut vidit eos: Castra Dei haec sunt, et vocavit nomen loci ejus Castra. Ubi hic castra posita sunt, in Hebraeo habet MANAIM  ; ut sciamus, si quando non interpretatum in alio loco ponitur, quem locum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ducti. cũ uerbũ hebraicũ. moni. numerũ magis quã
agnos sonet. Deniq et ex consequentib hic magis sensus
ꝓbat᷑ : qđ ꝑ singłos foetꝰ. semꝑ laban conditionẽ mutauerit.
Si uidebat uariũ nasci pecus: post foetũ dicebat. Uolo ut
in futuro. inichi uaria nascant᷑. Rursũ cũ uidisset unius
coloris nasci pecora: iacob quippe hoc audito. uirgas in
canalib ñ. ponebat : dicebat ut futuros foetꝰ uiiꝰ coloris
sibi pecora ꝓcrearent. Et quid plura: Usq ad decẽ uices
seꝑ a laban. pecoris sui sdob. mutata condicio. ẽ. Et qđcũq
sibi ꝓposuerut ut nasceret᷑.: in colorẽ contrariũ uerte.¬
bat᷑. Ne cui autẽ in sex annis decẽ pariend uices incredi¬
biles uideantur: Lege uirgiliũ. iNqͦ dr̃. Bis grauidȩ pe¬
idola legimꝰ. ui hebreo therafim scriptũ .ẽ. que aquila. Mos¬
PuMata. idẽ. figuras uel imagines int̾pretat᷑. Hoc aut̃

Expanded text:
ne ducti, cum verbum Hebraicum Monim numerum magis quam ne ducti, cum verbum Hebraicum Monim numerum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat: Volo ut in futurum varia mihi nascantur. Rursus cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quippe hoc audito virgas in canalibus non ponebat, sibi pecora procrearent. Et quid plura? Usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui Jacob mutata conditio, et quodcunque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium in quo dicitur: Bis gravidae peidola legimus, in Hebraeo Teraphim scriptum est, quae Aquila μορφώματα, id est, figurata, vel imagines, interpretatur. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
capre primo tẽpore ascendebant᷑. q melior uernꝰ. ẽ. fętꝰ ante¬
ipsas ponebat uirgas. ut uaria soboles nasceret᷑. Quȩcũq
autẽ oues et caprȩ sero querebuant marẽ ante harũ oculos
ũ ponebat. ut uniꝰ coloris pecora nascerent᷑. Et qͥe qͥd primũ
nascebat᷑ suũ erat. q discolor et uartũ erat: quicqͥd postea.
laban. Unĩ enĩ tã in nigro. quã in albo coloris: pecus oriebat᷑.
In eo autẽ loco ubi seriptũ . ẽ. ut conciꝑent in uirgis. et in he¬
breo habet iaamena uim uerbi hebrẽdici nisi circuitu ex
primere ñ possũ. Iaamena enĩ ꝓprie dr̃ exxremꝰ ui cortu calor
quo corpus om̃e concutit᷑. et patrata uoluptate uicinꝰ. ẽ. finis.
uicib: et ñ dedit ei ds̃ ut noceret mͥ. Si dixerit hoc ua¬
riũ pecus erit merces tua: nascet᷑ ome pecus uariũ. Et
si dixerit uniꝰ coloris erit merces tua: nascet᷑ om̃e pecus . uiii

Expanded text:
caprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetcaprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur; quaecunque autem oves et caprae sero quaerebant marem, ante harum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur. Et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat, quidquid postea, Laban. Unius enim tam in nigro, quam in albo coloris pecus oriebatur. In eo autem loco, ubi scriptum est, ut conceperint in virgis; et in Hebraeo habet Iehammenna. Vim verbi Hebraici, nisi circuprimere non possum. JEAMENA enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finis. vicibus, et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerit: Hoc varium pecus erit merces tua, nascetur omne pecus varium; et si dixerit: Unius coloris erit merces tua, nascetur omne pecus unius
Abbreviated transcription (Latin):
laban. Et ponebat uirgas quas discoriauerat in canalib ubi
effundebant᷑ aquȩ. et ueniebant ad potandũ contrape¬
cora. ut conciꝑent eo tẽpore cũ uenirent ad potandũ
et concipiebant pecora contra uirgas iacob ͣ qllas posuerat
corã pecore incanalib ad concipiendũ in eis. Et in seroti¬
nis ouib ñponebat. Et fiebant serotina laban: et tẽpo¬
ranea iacob. Hoc in septuaginta int̾pretib ñ habet᷑: sed
ꝓ serotinis et tẽporaneis. aliud nescio quid. qđ ad sen¬
su ñ ꝑtinet transtulerunt. Qđ autẽ dicit scriptura
hoc .ẽ. lacob prudens et callidus. iustitiã et ȩqualitatẽ
etiã in noua arte serualit. Si enĩ om̃s agnos et ȩdos uarios peco¬
ra ꝓcreassent: erat aliqua suspicio doli: et apte huic rei laban
inuidus contraisset. Ergo ita om̃a tẽꝑauit: ut et ipse fructũ
sui laboris acciꝑet. et laban ñ penitꝰ spoliaret᷑. Si quando oues&

Expanded text:
Laban: et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus quibus Laban: et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus quibus effundebantur aquae, et veniebant ad potandum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jacob, virgas quas posuerat coram pecoribus Al. pecore in canalibus ad concipiendum in eis, et in serotinis ovibus non ponebat; et fiebant serotina Laban, et temporanea Jacob. Hoc in Septuaginta Interpretibus non habetur, sed pro serotinis et temporaneis, aliud nescio quid, quod a sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit, ut et ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur. Si quando oves et
Abbreviated transcription (Latin):
foctus concipent: quales umbras arietũ et hircoꝵ desuꝑ
iscendentiũ. in aquarũ speculo conteplabant᷑. Ex iurgis eni
in canalib positis. uariꝰ erat etiã imaginũ color. Nec mirum
hanc in conceptu feminarũ. eẽ. naturã. ut quales ꝑspexerint
siue mente conceꝑint in extremo uoluptatis ȩstu. quo conci¬
piunt. talẽ sobole ꝓcreent: cũ hoc ipsũ etiã in equarũ
gregib apud hispanos dicat᷑ fieri: et quintillianꝰ in ea contro¬
uersia qua accusat᷑ matrona qđ ethiopẽ peꝑit: ꝓ defensi¬
one illiꝰ argumentet᷑. hanc conceptuũ eẽ. naturã. quã supͣ
diximꝰ. Postquã aut̃ nati fuerant hedi. et agni uarii et disco¬
lores ex albis et uniꝰ coloris gregib: separabat illos iacob. et
ꝓcul. eẽ faciebat apristino grege. Si qui autẽ nascebant᷑
uiiiꝰ coloris. idest albi siue nigri: tradebat in manꝰ filioꝵ

Expanded text:
fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positihanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint sive mente conceperint, in extremo voluptatis aestu quo concipiunt, talem sobolem procreent: cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri. Et Quintilianversia, in qua accusabatur matrona quae Aethiopem pepererit, pro defensione illius argumentetur, hanc conceptuum esse naturam, quam supra diximus. Postquam autem nati fuerant haedi, et agni varii et discolores ex albis et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, sive nigri, tradebat in manus filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
mecũ iustitia mea: dũ ds̃ humilitatẽ meã respicit et laborẽ
Optionẽ laban datã libent̾ arripuit: et ita ut iacob postulabat
ex iucinitate pecoris nasceret᷑ dolus. Itaq iacob nouã stro¬
phã cõmentatꝰ. ẽ et contͣ naturã albi et ngri pecoris. na¬
turali arte pugnauit. Tres enĩ uirgas populeas et amigdali¬
plataninas. habeant: ex parte decorticans. uariũ uirgarũ fecit
colorẽ: ut ubicũq in uirga corticẽ reliquisset. ꝑmaneret an
tiquus color: ubi uero tulisset corticẽ. color eandidus pandet᷑.
Obseruabat ergo iacob: et tẽpore quo ascendebant᷑ pecora. cũ post
calorẽ diei ad potandũ auida ꝑgebant: discolores uirgas pone¬
bat in canalib: et admissis arietib et hircis. in ip̃sa potandi
auiditate. oues et capras faciebat ascendi: ut ex duplici de¬
sidio. dũ et auide bibunt et ascendunt᷑ a marib: tales

Expanded text:
mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat  quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris, naturali arte pugnavit. Tres enim virgas, populeas et amygdaliplataninas habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicumque in virga corticem reliquisset, antiquus permaneret color: ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob et tempore, quo ascendebantur pecora, et post calorem diei ad potandum avida pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate, oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum avide bibunt, et ascenduntur a maribus, tales
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ in capris. et erit merces mea. Et respondebit michi iustitia
in die crastino: cũ uenerit merces mea corã te. Omne in quo
ñ fuerit uariũ et discolor. in capris et in agius. furtũ erit
apud me. et cetera. Multũ apud .Lxx. int̾pretes. confusus
est sensus: et usq in p̃sentẽ diẽ nullũ potui inuenire nr̃oꝵ. qͥ
adliquidũ. qͥd in hoc loco diceret᷑ exponer&. Uis inqͥt iacob
me seruire tibi etiã alios septẽ annos: Fac qđ postulo. Separa
om̃s discolores et uarias. oues. quã capras. et trade in manus
filioꝵ tuoꝵ. Rursũ ex utroq grege alba et nigra pecora
idest uniꝰ coloris: da michi. Si quid igit᷑ ex albis et nigris
quȩ uniꝰ coloris sunt. uariũ natũ fuerit: meũ erit. Siquid
uͦ. uniꝰ coloris : tuũ. Rẽ nondifficilẽ postulo. Tecũ facit
natura pecorũ. ut alba ex albis. et nigra nascant᷑ ex ngriᷤᷤ.

Expanded text:
r in capris, erit merces mea: et respondebit mihi justitia mea r in capris, erit merces mea: et respondebit mihi justitia mea in die crastino, cum venerit merces mea coram te: omne in quo non fuerit varium et discolor in capris, et in agnis, furtum erit apud me, et caetera. Multum apud Septuaginta Interpretes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum, qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur, exponeret. Vis, inquit, Jacob, me servire tibi etiam alios septem annos, fac quod postulo. Separa omnes discolores et varias, tam oves quam capras, et trade in manus filiorum tuorum. Rursumque ex utroque grege, alba et nigra pecora, id est, unius coloris, da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius coloris sunt, varium natum fuerit, meum erit: si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris:
Abbreviated transcription (Latin):
mandragoris filiisruben. introitũ qui racheli debebat᷑
ad se uiri emerat. Sequit᷑. Et concepit adhuc lia : et pe¬
ꝑit filiũ sextũ iacob. Et dixit lia. Dotauit me dĩ dote
ei sex filios. Et uocauit nom̃ eiꝰ zabulon. Uhi nos posuimꝰ.
habet ie ⁊bulon. Et .ẽ. sensus. Quia sex filios genui iacob:
ꝓpt̃ea ia secura sũ. Habitabit enĩ mecũ uir meus. Unde et
filiꝰ ms̃ uocet᷑ habitaculũ. Male igit᷑ et iuolent̃. in libro
nominũ. Tabulon. fluxus noctis int̾pretat᷑. Et post hoc
peꝑit filiã: et uocauit nom̃ eiꝰ dina. Hȩc transfert᷑ in
causã. quã significantiꝰ greci. dihΗN. uorant. Iurgu
enĩ in sichimis causa extitit. Post filios et parentũ ponen¬
da sunt nomina. Lia int̾pretat᷑ laborans. Rachel.
ouis. Cui filiꝰ ioseph. ab eo qđ sibi aliũ addi mat̾ optauerat.
uocat᷑ augmentũ. ¶ Transibo in uniuerso pecore hodie¬

Expanded text:
mandragoris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, mandragoris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, ad se viri emerat. Sequitur: Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia, Dotavit me Deus dote ei sex filios: et vocavit nohabetur, Isboleni, et est sensus: Quia sex filios genui Jacob, propterea jam secura sum; habitabit namque mecum vir meus: unde et filius meus vocetur habitaculum. Male igitur et violenter in libro Nominum, Zabulon fluctus noctis interpretatur. Et post hoc peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina. Haec transfertur in causam, quam significantius Graeci δίκην vocant. Jurgii enim in Sicimis causa exstitit. Post filios, et parentum ponenda sunt nomina. LIA  , interpretatur laborans. RACHEL  , ovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum. Transibo in universo pecore tuo hodie
Abbreviated transcription (Latin):
imposuit. Qđ autẽ sequit᷑. et peꝑit zelfa ancilla lie iacob
filiũ. Et dix̃ lia. In fortuna. Et uocauit nom̃ eiꝰ gad. Ubi
et euentꝰ dici in hebreo habet bagad. qđ aquila int̾preta¬
tur uenit accinctio. nos autẽ dicere possumꝰ in ꝓcinctu.
Ba. enĩ potest & p̃positionẽ sonare. iN. et uenit. Ab euen
Sequit᷑. Et peꝑit telfa ancilla liȩ. filiũ scđm iacob Et
dixit lia. Beata ego: qi beatificant me mulieres. Et
rȩ auctoritate pandat᷑ dicentis. et ab eo qđ beatificar
taxat inpresenti loco. Nã in aliis scđm abiguitatẽ uer¬
bi. possunt et diuitię sic uocari. Et audiuit ds̃ liã : et
concepit et peperit iacob filiũ quintũ. Et dixit lia. De¬
dit dñs mercedẽ meã: qr dedi ancillã meã uiro meo.
riq addito ꝓnomine male legunt. estimanthũ . ẽ. ita scrip¬
tũ. ẽẽ. qđ .e. merces: sed totũ nom̃ int̾pretat᷑. ẽ. merces
Is. quippe dr̃. est: et. sachar merces. Hoc autẽ iđo: qr

Expanded text:
imposuit. Quod autem sequitur: Et peperit Zelpha, ancilla Liae, Jacob filium, et dixit Lia: In fortuna; et vocavit nomen ejus Gad. Ubi potest et eventus dici, in Hebraeo habet bagad, , quod Aquila interpretatur venit accinctio, nos autem dicere possumus in procinctu. Ba. enim potest et praepositione sonare in, et venit. Ab eventu Sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae filium secundum Jacob: et dixit Lia, Beata ego, quia beatificant me mulieres: et rae auctoritate pandatur dicentis: Beata sum ego, et beatificant dumtaxat in praesenti loco. Nam in aliis secundum ambiguitatem verbi possunt et divitiae sic vocari. Et audivit Deus Liam, et concepit, et peperit Jacob filium quintum, et dixit Lia: Dedit Deus mercedem meam mihi, quia dedi ancillam meam viro meo: rique addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur est, , et SACHAR  , merces. Hoc autem ideo, quia
Abbreviated transcription (Latin):
nirẽ effrat̾a: nescio qͥd uolentes. hippodromũ.Lxx
pelierunt eã in uia effrata. hȩc . ẽ. bethleẽ: rursũ
.Lxx. int̾̃pretes ꝓ effrata posuerunt hippodromũ.
cũ utiq si cͥabratha hippodromꝰ. ẽ. effratha hippo¬
dromus. eẽ. ñ possit. Aquila autẽ. hoc ita transtulit
ta. Sed meliꝰ.ẽ. si transferat᷑ in effratha ueretẽpore cũ introiret.
effratha Porro uernũ tẽpus significat cũ in flore cuncta rũpunt᷑.
et auni tẽpus electũ. ẽ. uł cũ transeuntes ꝑuiã carpunt et eligunt

Expanded text:
nirem Ephrata : nescio quid volentes, Hippodromum Septnirem Ephrata : nescio quid volentes, Hippodromum Septpelierunt eam in via Ephrata, haec est Bethleem , rursum Septuaginta pro Ephrata posuerunt Hippodromum: cum utique si CHABRATHA Hippodromus est, Ephrata Hippodromus esse non possit. Aquila autem hoc ita transtulit:ta. Sed melius est si transferatur, in electo terrae tempore cum introiret Ephratha. Porro vernum tempus significat, cum in florem cuncta rumpuntur, et anni tempus electum est: vel cum transeun
Abbreviated transcription (Latin):
Aux id est diligent᷑. in hebreo scriptũ. ẽ. bete. ide st
aucdacter et confident̃. Et uenit iacob in luzan. in tracha.¬
naã quȩ ẽ. bethel. Ecce manifestissime cõꝓbat᷑. bethel
ñ ulãmaula. ut supradictũ. ẽ. sed luzan idest aMyraa¬
Aots. ante uocitatã. Et mortua .ẽ. debbora nutrix re
becce et sepulta . ẽ. subtus bethel. Si mortua est nu¬
trix rebeccȩ. nomine debbora. ut .Lxx. quoq hic int̃¬
pretes transtulerunt et ipsũ uerbũ. ẽ. ebraicũ menec¬
chat: scire ñ possumꝰ quare ibi substantiã posuerit:
imponit᷑. sed qđ imponendũ adõ sit predicatur
Qđ igit᷑ ibi futurũ ꝓmittit᷑: Inc docet᷑ expletũ. Et fac¬
tũ .ẽ. cũ appropinquaret cabratha interra ut ueniret
in consequentib ubi iacob loquit᷑ ad ioseph. ego autẽ cũ
uenire de mesopotamia sẏriȩ. mortua. ẽ. mat̾ tua
rachel. in terra chanaan. in uia hippodromi. ut ue¬

Expanded text:
ὼς, id est, diligenter: in Hebraeo scriptum est, BETE  , id est, ὼς, id est, diligenter: in Hebraeo scriptum est, BETE  , id est, audacter et confidenter. Et venit Jacob in Luzam in terram Chanaan, quae est Bethel. Ecce manifestissime comprobatur, Bethel non Ulammaus, ut supra dictum est, sed Luzam, id est, amygdalon ante vobeccae, et sepulta est subtus Bethel . Si mortua est nutrix Rebeccae nomine Debbora, ut LXX quoque hic interpretes transtulerunt, et ipsum verbum est Hebraicum Meneket, scire non possumus quare ibi substantiam posuerint, praedicitur. Quod igitur ibi futurum promittitur, hic docetur expletum. Et factum est dum appropinquaret Chabratha in terra Chanaan, uin consequentibus, ubi Jacob loquitur ad Joseph: Ego autem cum venirem de Mesopotamia Syriae, mortua est mater tua Rachel in terra Chanaan, in via Hippodromi, ut ve
Abbreviated transcription (Latin):
tribu sit. aut certe istã salẽ quȩ nunc ꝓsichẽ nomina¬
tur. dicemꝰ hic int̾p̃tari consũmatã atq ꝑfectã: et il¬
lã quȩ postea ierusalẽ dicta .ẽ. pacificã nrõ ser mone
transferri. Unoq enĩ accentu paululũ declinato: hoc
uocabulũ sonat. Tradunt hebre qđ claudicantis fem᷑
iacob ibi conualueritet sanatũ sit. ꝓpt̾ea eandẽ ciui¬
tatẽ. curati atq ꝑfecti uocabulũ consecutã. Et uenit
emmor et sichem filiꝰ eiꝰ. ad portã ciuitatis suȩ. et
locuti sr̃ ad uiros ciuitatis dicentes. Uiri isti pacifi
transtulerunt: aquila int̾pretatꝰ .ẽ. Anuetic aieno¬
ic. idest consũmatos atq ꝑfectos. Ero quo in hebreo legit᷑.
salamim. Ex quo ꝑspicuũ. ẽ. uerũ. eẽ. illud. qđ supra de
salẽ diximꝰ. Et introgressi sunt ciuitatẽ diligent̾. et int̾.¬
fecerunt om̃e masculuiũ. Prdͦ qd in grecis legit᷑ accha¬

Expanded text:
tribu sit, aut certe istam Salem quae nunc pro Sichem nominatribu sit, aut certe istam Salem quae nunc pro Sichem nominatur, dicemus hic interpretari consummatam atque perfectam, et illam quae postea Jerusalem dicta est, pacificam 359 nostro sermone transferri. Utrumque enim, accentu paululum declinato, hoc vocabulum sonat. Tradunt Hebraei, quod claudicantis femur Jacob ibi convaluerit, et sanatum sit: propterea eamdem civitatem curati atque perfecti vocabulum consecutam. Et venit Emor et Sichem filius ejus ad portam civitatis suae, et locuti sunt ad viros civitatis dicentes, viri isti pacifictranstulerunt, Aquila interpretatus eid est, consummatos atque perfectos, pro quo in Hebraeo legitur   SALAMIM. Ex quo perspicuum est, verum esse illud quod supra de Salem diximus. Et introgressi sunt civitatem diligenter, et interfecerunt omne masculum. Pro eo quod in Graecis legitur ἀσφαλ
Abbreviated transcription (Latin):
Denq ubi nos habemꝰ diuisit. aquila posuit. ICEY¬
CEN. id est dittudiauit. ut unũ cuneũ facer& ancillarũ
cũ paruulis suis. et aliũ liȩ et raohel quę lib̾ȩ eratt
cũ filiis earũ. primasq ire faceret ancillas. secundas lib̾as:
ipse autẽ ante ut rũq gregẽ. frẽm adoraturus occur.
cula. Ubi nos tab̃nacula habeniꝰ : in hebreo legit᷑. sochot.
Est autẽ usq hodie ciuitas trans iordanẽ hoc uocabulo. in
parte scithopoleos. de qua in libro locoꝵ scribi nus. Et
uenit iacob salẽ ciuitatẽ sichem in t̾rã chanaã cũ uenis¬
set de mesopotamia sẏriȩ. Error oborit᷑. quoni salẽ
sichem ciuitas appellet᷑. cũ ierusalẽ in qua regnauit
melchisedech. salẽ ante sit dicta. Aut igit᷑ uniꝰ ubs
uttaq nominis. ẽ. qđ etiã de plurib udeȩ locis pos-¬
sumꝰ inuenire. ut idẽ urbis et loci nom̃ in alia atq alia¬

Expanded text:
Denique ubi nos habemus, divisit, Aquila posuit, ἡμίσDenique ubi nos habemus, divisit, Aquila posuit, ἡμίσευσεν, id est, dimidiavit: ut unum cuneum faceret ancillarum cum parvulis suis, et alium Liae, et Rachel, quae liberae erant, cum filiis earum: primasque ire faceret ancillas, secundas liberas: ipse autem ante utrumque gregem, fratrem adoraturus occurrecula. Ubi nos tabernacula habemus, in Hebraeo legitur   SOCHOTH. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo in parte Scythopoleos, de qua in libro Locorum scripsimus. Et venit Jacob Salem civitatem Sichem in terram Chanaan, cum venisset de Mesopotamia Syriae. Error oboritur, quomodo Salem, Sichem civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Salem ante sit dicta. Aut igitur utraque urbs unius nominis est: quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus in
Abbreviated transcription (Latin):
hel. ex duab. Aleph. et. lamech. et int̾pretet᷑ ds̃. siue
fortis. Quãuis igit᷑ grandis auctoritatis sint et eloquen¬
tiȩ. ipsoꝵ umbra nos opprimat. qui. isrł. uirũ siue mentẽ
uidentẽ dm̃. transtuler̃: nos magis scripturȩ. et angłi
uel dĩ qui isrł ipsũ uocauit auctoritate ducim᷑. quã cuiꝰ¬
lib& eloquentiȩ sȩcularis. Illud qͦq qđ postea sequit᷑. et
benedixit eũ ibi. Et uocauit iacobnomen loci illiꝰ. facies
dĩ: iudi enĩ dm̃ faciẽ ad faciẽ. et salua facta. ẽ. anima
mea. in hebreo dr̃ fanuel. ut sciamꝰ ipsũ. eẽ. locũ qui in
ceteris scripturȩ sc̃ȩ uoluminib. ita ut inhebreo scriptũ
.ẽ. fanuel legitur ingreco. Et diuisit pueros suꝑ liam
et suꝑ rachel. et suꝑ duas ancillas. et posuit ancillas.
et filios earũ primas. liã . uͦ. et pueros nouissimos. et ra-¬
chel et ioseph nouissimos. et ipse transiuit aute eos.
Non ut pleriq estimant tres turmas fecit: sed duas.

Expanded text:
EL,   ex duabus ALEPH et LAMED: et interpretatur Deus, sive fortis. Quamvis igitur grandis auctoritatis sint, et eloquentiae ipsorum umbra nos opprimat, qui Israel virum, sive mentem videntem Deum transtulerunt: nos magis Scripturae, et Angeli, vel Dei, qui ipsum Israel vocavit, auctoritate ducimur, quam cujuslibet eloquentiae saecularis. Illud quoque quod postea sequitur: Et benedixit eum ibi, et vocavit Jacob 358 nomen loci illius, Facies Dei: vidi enim Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea; in Hebraeo dicitur PHANUEL  , ut sciamus ipsum esse locum, qui in caeteris Scripturae sanctae voluminibus, ita ut in Hebraeo scriptum est, Phanuel legitur in Graeco. Et divisit pueros super Liam et super Rachel, et super duas ancillas, et posuit ancillas et filios earum primos: Liam vero et pueros ejus novissimos, et Rachel et Joseph novissimos, et ipse transivit ante eos. Non, ut plerique aestimant, tres turmas fecit, sed duas.
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ Qui ait. Iacob. Dixit autẽ ad eũ. Iã ñ uocabit᷑ nomĩ
tuũ. iacob: sed uocabit᷑ nom̃ tuũ isrł. Qui inualuisti cũ
libro. israhel idõ appellatũ putat. qđ aduersũ angłim
steterit. Qđ ego diłigent̃ excutiens in hebreo inue
nire non potui. Et quid me necesse. ẽ. opiniones querere
singulorũ. cũ et oimologiã nominis exponat ipse qui posurt :
Non uocabit᷑ inquit nomen tuũ ueob sed isrł erit nomen

Expanded text:
 dixit: iacob. dixit autem ei: non uocabitur nomen tuum iacob, sed israhel erit nomen tuum: quia conualuisti cum libro, Israel ideo appellatum putat, quod adversum Angelum steterit: quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et 357 quid me necesse est opiniones quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat ipse qui posuit? Non vocabitur, inquit, nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen
Abbreviated transcription (Latin):
co serinone barbarã historiã retexentes. Qđ autẽ ait. et filii
dadan fuer̃ asurumm. et latosim. et laominim: asurim in negoti¬
atores transferri putant: latosim. eris ferriq metalla cuden¬
tes. ⁊ laominim uero filarcus: idest princeps multarũ tribuũ
atq populoꝵ. Alii ab hoc asurim uocatos syros esse conten¬
dunt. et aplerisq filiis abrahȩ de cetthura. occupatas indiȩ
regiones. Et mortiuis. ẽ. abrahã in senectute bona senex
et plenus: et collectus. ẽ. ad popłm suũ. Male in
septuaginta int̾pretib additũ. ẽ. et deficiens mortiuius¬

Expanded text:
co sermone barbaram historiam retexentes. Quod autem ait, Et filii co sermone barbaram historiam retexentes. Quod autem ait, Et filii Dadau fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim: Asurim in negotiatores transferri putant: Latusim, aeris ferrique metalla cudentes: Laomim vero φύλαρχοι, id est, principes multarum tribuum atque populorum. Alii ab hoc Asurim vocatos, Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura occupatas Indiae regiones. Et mortuus est Abraham in senectute bona, senex et plenus, et collectus est ad populum suum. Male in Septuaginta Interpretibus additum est, et deficiens Abr
Abbreviated transcription (Latin):
ret in orientẽ ad t̾rã orientalẽ. Cetthura hebreo sermo¬
ne: copulata int̃pretat᷑ aut uincta. Quã obcausam suspican¬
tur hebrei mutato nomine eandẽ. ẽẽ. agar: quȩ. sara mortua.
de concubina transierit in uxorẽ. Et uidet᷑ depositi iã habra¬
hȩ excusari ȩtas. ne senex post mortẽ uxoris uetulę. norus ar¬
guat᷑ nuptiis lasciuisse. Nos qđ incertũ. ẽ. relinquentes: hoc dici¬
mꝰ qđ de cetthura nati filii abrahã unta historicos hebreoꝵ
occupauerut TPΩΓOAΥTΗN et arabiã quȩ nunc uocat᷑
CYAATAlori usq ad maris rubri t̃minas. Dr̃ autẽ unꝰ ex pos¬
teris abrahȩ. qui appellabat᷑ afer. duxisse aduersũ libiã
exercitũ. et ibi uictis hostib consedisse. eiꝰq posteros ex no¬
mine ataui africã nuncupasse. Huiꝰ rei testis. ẽ. alexander
qui dicit᷑ noAYCTOC. et cleodemus cognomento malchus gre¬

Expanded text:
ret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermoret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris suae vetulae, novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham, 344 juxta historicos Hebraeorum occupaverint Τρωγλοδύτην et Arabiam, quae nunc vocatur Εὐδαίμων, usque ad maris Rubri terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae, qui appellabatur Apher, duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi, victis hostibus, consedisse: ejusque posteros ex nomine atavi Aphricam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur Polyhistor, et Cleodemus cognomento Malchus, Grae
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ autẽ ait et egressus ẽ. ut exẽrceret᷑ in cãpo. qđ grece
dr̃. AOREExcexai : in hebreo legit᷑. Et egressus .ẽ. isa ac
ut loqueret᷑ in agro inclinante iã uesꝑa. Significat autẽ
scđm illud qđ dñs solus orabat in monte etiã isaac. qui in ti¬
po dnĩi fuit ad orationẽ quasi uirũ iustũ domo egressũ. et
uel nona hora. uel ante solis occasũ spirituales uictimas
optulisse. Et tulit theristũ et oꝑuit se. Theristrũ pallis
dr̃ genꝰ etiã nc̃ arabici uestimenti. qͦ mulieres ꝓuinciȩ illiꝰ
uelant᷑. Et adiecit abrahã. et accepit uxorẽ. et nomen
Et filii dadan. fuerunt asurim et latusim. et laomimin.
Et filii madian. gesar et afer. saba et enoch. et abida. et
aledea. Om̃s hii filii cetthurȩ. Et dedit abrahã uniuersa que
habuit isaac. filiis autẽ concubinarũ quas babuit abrahã de¬
dit munera. et diuisit eos ab isaac filio suo cũ adhuc uiue¬

Expanded text:
Quod autem ait, Et egressus est, ut exerceretur in campo, quod GraeceQuod autem ait, Et egressus est, ut exerceretur in campo, quod Graecer, ἀδολεσχῆσαι, in Hebraeo legitur: Et egressus est Isaac, ut loqueretur in agro, inclinante 343 jam vespera. Significat autem secundum illud, quod Dominus solus orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum: et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Et tulit theristrum, et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Et adjecit AbrEt filii Dadan fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim. Et filii Madian, Jephar, et Apher, et Enoch, et Abida, et Aledea. Omnes hi filii Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc vive
Abbreviated transcription (Latin):
tatis habet. ut et uirgo sit et abscondita. Et quę abscon¬
dita est. iuxta idioma linguę hebreȩ consequent̾ et uir.¬
go est. Quȩ autẽ uirgo : non statĩ sequit᷑ ut et abscon¬
dita sit. Hoc idẽ uerbũ et ui exodo de maria sorore
moysi adhuc uirgine legius. Ostendant igitur iudei
in scripturis alicubi positũ alma. ubi adulescentulã tan¬
tũ et non uirginẽ sonet. et concedimꝰ eis illud qđ in isaia
apud nos dr̃. Ecce uirgo concipiet et pariet: ñ abseonditã
uirginẽ. sed adolescentulã significare iã nuptã. Et dim¬
serunt rebeccã sororẽ suã et nutricẽ eiꝰ : et seruũ abra
hȩ et uiros illiꝰ. Decens quippe erat. ut ad nuptias absq
parentib uirgo ꝓficiscens : nutricis solatio foueretur.
t ipse habitabat in terra austri. Et egressus. ẽ: isa ac
exerceri in campo ad uesꝑam. Terrã austri gerarã signi¬
ficat. unde apatre ad immolandũ qͦndã fuerat adluctꝰ

Expanded text:
tatis habet, ut et virgo sit, et abscondita. Et quae abscondita est, juxta idioma linguae Hebraeae, consequenter et virgo est; quae autem virgo, non statim sequitur, ut abscondita sit. Hoc idem verbum et in Exodo de Maria sorore Moysi virgine legimus . Ostendant igitur Judaei in Scripturis alicubi positum ALMA, ubi adolescentulam tantum, et non virginem sonet: et concedimus eis, illud quod in Isaia apud nos dicitur: Ecce virgo concipiet, et pariet, non absconditam virginem, sed adolescentulam significare jam nuptam. Et dimiserunt Rebeccam sororem suam, et substantiam ejus, et servum Abrhae, et viros illius. Decens quippe erat, ut ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Et ipse habitabat in terra Austri: et egressus est Isaac exerceri in campo ad vesperam. Terra Austri, Geraram signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat adductus.
Abbreviated transcription (Latin):
felicitas autẽ hordei multiplicat i. ignoro si quidẽ possit face¬
habitauit ibi. Pro ualle. torrentẽ habet in hebreo. Neq
enĩ isaac postquã magnificatus. ẽ. habitare poterat in ualle.
Habitauit autẽ in torrente. de quo scriptũ. ẽ. De torrente
uin uia bibet: de quo etiã helias tẽpore fattis bibit. Sed q
helias ñ erat ꝑfectus ut xp̃s: idõ ei ille torrens aruit. dñs¬
uͦ. nr̃ et iã in torreute traditus.ẽ. dedicans regenerationẽ
nrãm. et babtisini sacranitũ. Et fodunt pueri isaac in ualle
geraron. et inuenerunt ibi puteũ aquę uiuȩ. Et hic ꝓual¬
le torrens scriptus.ẽ. Nũquã enĩ i ualle inuenit᷑ puteus
aquȩ uiuę. Et fodunt puteũ alterũ: et alt̾cati sunt etiã

Expanded text:
ter . Felicitas autem hordei multiplicati, ignoro si quem posset faceter . Felicitas autem hordei multiplicati, ignoro si quem posset facehabitavit ibi. Pro valle, torrentem habet in Hebraeo. Neque enim Isaac postquam magnificatus est, habitare poterat in valle. Habitavit autem in torrente, de quo scriptum est: De torrente in via bibet . De quo etiam Elias tempore famis bibit. Sed quia Elias non erat perfectus, ut Christus: ideo ei torrens ille aruit . Dr, etiam in torrente traditus est: dedicans regenerationem nostram et Baptismi sacramentum. 347 Et foderunt pueri Isaac in valle Gerarum, et invenerunt ibi puteum aquae vivae. Et hic pro valle, torrens scriptus est; numquam enim in valle invenitur puteus aquae vivae. Et foderunt puteum alterum, et altercati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
nos pilosũ posuimꝰ .: in hebreo habet seir. Unde esau sicut
et alibi legunꝰ : seir. idest pilosus. ẽ. dictus. Et dixit esau
iacob. Da michi gustũ de coctione ruber ista qr deficio. Prop
autẽ isaac in t̾ra illa et inuenit in anno illo centuplũ hor¬
dei. Licet in aliena t̾ra seminauerit isaac: tam̃ ñ puto
qđ tanta ei fertilitas hordei fuerit. Unde meliꝰ puto
illud. eẽ. qđ habet᷑ ir hebreo: et aquila quoq transtulir
& uiuenit in anno illo centuplũ estimatũ: id est. EHUTO
Ninacaloye. Licet enĩ eisdẽ litteris. et estimatio scri
bat᷑ et hordeũ : tam̃ estimationes saarim legunt᷑. hor¬
dea uero sorim. Tacens autẽ scriptura genꝰ fruguͣ
qđ centuplicauerit. uidet᷑ mͥ. cunctarũ in illo uirtutũ
ostendisse multiplicationẽ. Deniq sequit᷑. Et benedix̃
ei dñs. et magnus factus. ẽ. uir. et ambulabat uaders

Expanded text:
nos pilosum posuimus, in Hebraeo habet SEIR  . Unde et Esau, sicut nos pilosum posuimus, in Hebraeo habet SEIR  . Unde et Esau, sicut et alibi legimus, Seir, id est, pilosus est dictus. Et dixit Esau Jacob: da mihi gustum de coctione rubea ista, quia deficio: proptautem Isaac in terra illa, et invenit in anno illo centuplum hordei. Licet in aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto, quod tanta ei fertilitas hordei fuerit. Unde melius puto illud esse, quod habetur in Hebraeo, et Aquila quoque transtulit: Et invenit in anno illo centuplum aestimatum, id est, ἑκατὸν εἰκασμένον. Licet enim eisdebatur, et hordeum, tamen aestimationes searim leguntur, hordea vero Seorim. Tacens autem scriptura genus frugum quod centuplicaverit, videtur mihi cunctarum in illo virtutum offendisse multiplicationem. Denique sequitur. Et benedixit ei Dominus et magnificatus est vir, et ambulabat vadens
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. illud qđ nos posuimꝰ corã omĩb frĩb sius occubuit. idest
in manib omĩũ filioꝵ suoꝵ mortiuis. ẽ. suꝑstitib lib̾is
et nullo priꝰ morte p̃repto. fratres autẽ ꝓfiliis appellari.
ia cob qͦq ad laban demonstrat dicens. Qđ. ẽ. peccatũ nieum
qi ꝑsecutꝰ es post me. et quia scrutatus es omma uasa mea
Quid inuenisti de omĩb uasis domus tuȩ : Ponat᷑ corã fr̃ĩb
meis et fr̃ib tuis. et uidicent int̾ nos. Nec enĩ possumꝰ cre-¬
de ut scriptura cõmemorat : qđ iacob exceptis lib̾is. secũ fra¬
tres aliqͦs habuerit. Et concepit rebecca uxor eiꝰ : et moue.¬
CCHIPTOΝ idest ludebant. siue calcitrabant. Qđ aquila
transtulit confringebant᷑ filii in utero eiꝰ. simmachus uero
Atenaeon. idest in similitudinẽ nauis in suꝑficie ferebant᷑.
Et egressus. ẽ. primꝰ rubeus totus. sicut pellis pilosus. Ubi

Expanded text:
est illud quod nos posuimus, Coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, est illud quod nos posuimus, Coram omnibus fratribus suis occubuit, id est, in manibus omnium filiorum suorum mortuus est, superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari Jacob quoque ad Laban demonstrat dicens: Quod est peccatum meum, quia persecutus es post me, et quia scrutatus es omnia vasa mea? Quid invenisti de universis vasis domus tuae? Ponatur coram fratribus meis et fratribus tuis: et dijudicent inter nos . Nec enim possumus credere, ut Scriptura commemoret, quod Jacob, exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit. Et concepit Rebecca uxor ejus, et moveosuerunt ἐσκίρτων, id est, ludebant, sive calcitrabant; quod Aquila transtulit, confringebantur filii in utero ejus. Symmachus vero διέπλεον, id est, in similitudinem navis in superficie ferebantur. Et egressus est primus rubeus totus, sicut 346 pellis pilosus. Ubi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq qđ nos posiumꝰ. in senectute bona. senex et plenꝰ: ingre¬
cis codicib ponit᷑ plenꝰ dierũ. Qđ cũ sensũ iuideat᷑ exp̃o¬
nere. eo qđ luce. et diei oꝑib pleuꝰ occubuerit. tam̃ ma¬
gis adanarcostin facit. si simplicit̾ ponat᷑ plenꝰ. Et hȩc
nomina filiorũ ismahel in nominib suis et generationib
suis. Primogenitus isinahelis: nabeoth. et cedar. et reliqͥ
usq ad eũ locũ ubi ait. et habitauerunt ab euila usq sur
quȩ .ẽ. contra faciẽ egipti uenientib in assirios. In conspe¬
ctu omiũ fratrũ suoꝵ cecidit. Duodecĩ filii nascunt᷑
isinahelo. equib primogenitꝰ fuit nabeoth. a quo omis
regio ab eufrate usq ad mare rubrũ. nabethenea usq
et pagi. ac minuta castella. et trib hoꝵ appellatione
celebrant᷑. Ab uno ex his cedar in deserto. et duma alia
plagã dr̃. Qđ autẽ in extremo huiꝰ capituli uixta .Lxx.
legiꝰ contͣ faciẽ omĩũ fratrũ suoꝵ habitauit: ueriꝰ¬

Expanded text:
 in senectute bona senex et plenus: in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce et diei operibus plenus occubuerit: tamen magis ad anagogen facit, si simpliciter ponatur plenus. 345 Et haec nomina filiorum Ismael in nominibus suis et in generationibus suis. Primogenitus Ismaelis Nabajoth, et Cedar, et reliqui, usque ad eum locum ubi ait: Et habitaverunt ab Evila usque Sur, quae est contra faciem Aegypti venientibus in Assyrios, in conspectu omnium fratrum suorum cecidit. Duodecim filii nascuntur Ismaeli, e quibus primogenitus fuit Nabajoth, a quo omnis regio ab Euphrate usque adet pagi, ac minuta castella et tribus, horum appellatione celebrantur. plagam dicitur. Quod in extremo capituli juxta LXX legimus, « contra faciem omnium fratrum suorum habitabat, » veri
Abbreviated transcription (Latin):
tib qͦq extorquent. immutari nomen suũ et perire quid
p̃hendat᷑ occulte qui inuitꝰ acceꝑit. Et posuit seruus ma¬
nũ suã sub femore abrahȩ domini sui: et iurauit ei suꝑ uer¬
bo hoc. Tradunt hebrei qđ in sanctificatione eiꝰ. hoc . ẽ. in
circũcisione urauerit. Nos autẽ dicimꝰ urasse eũ in semi¬

Expanded text:
tibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid tibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid prehendatur occulte, qui invitus acceperit. Et posuit servus manum suam sub femore Abrahae domini sui, et juravit ei super verbo hoc. Tradunt Hebraei, quod in sanctificatione ejus, hoc est, in circumcisione juraverit. Nos autem dicimus, jurasse eu
Abbreviated transcription (Latin):
chil omino significat. Sed dr̃ arbee. hoc .ẽ. quattuor.
qr ibi abraam & isaac et iacob conditꝰ. ẽ. et ipse princeps
huinani generis adã. ut ii ihesu libro aꝑtius demonstra¬
Audi nos dñe. Rex adõ es tu nob̃. In electo sepulchro nr̃o
abrahã effron. Et appendit abrahã effran. argentũ qđ
locutꝰ . ẽ. in aurib filioꝵ eth. In hebreo sic̃ hic posuimꝰ pͥmũ¬
nom̃ eiꝰ describit᷑ effron. scđm effran. Postquã enĩ p̃cio uictꝰ
ẽ. ut sepulchrũ uendet. et acciꝑet agentũ. licet cogen¬
te abrahã: uau littera quȩ apud illos ꝓ .o. legit᷑. ablata de eiꝰ
nomine. ẽ. et ꝓ effron appellatꝰ. ẽ. effran. significante scrip¬
tura non eũ fuisse consũiate ꝑfectȩq uirtutis : qui po
tuerit memorias uende mortuoꝵ. Sciant igit᷑ qui sepul¬
chra uenditant. et ñ cogunt᷑ ut accipiant p̃ciũ. sed a nolen¬

Expanded text:
ihil omnino significat, sed dicitur Arbec, hoc est quatuor, ihil omnino significat, sed dicitur Arbec, hoc est quatuor, quia ibi Abraham, Isaac et Jacob conditi sunt, et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libro apertius demonstraAudi nos, Domine, rex a Deo tu es nobis, in electo sepulcro nostro Abraham Ephron, et appendit Abraham Ephron argentum, quod locutus est in auribus filiorum Heth. In Hebraeo sicut hic posuimunomen ejus scribitur Ephron, secundum Ephran. Postquam enim pretio victus est ut sepulcrum venderet, et acciperet argentum, licet cogente Abraham, vau littera, quae apud illos pro a legitur, ablata de ejus nomine est: pro eo Ephron appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui ptuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur, qui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant pretium, sed a nolen
Abbreviated transcription (Latin):
tuaginta buz transferre uoluerunt. Excuiꝰ genere. est
balaã ille diuinꝰ. ut hebre tradunt. qͥ in libro iob dr̃ heluis
primũ uir sc̃s et ꝓphetes dĩ. postea ꝑ inoboedientiã et desi¬
diũ munerũ. dũ ifraheli maledicere cupit. diuni uocabu¬
lo nuncupatꝰ. Dr̃q in eodẽ libro. Et iratꝰ helui filiꝰ bara¬
chel buzites: de huiꝰ uidelicet buxi radice descendens.
Camuhel . uͦ. pat̃ . ẽ. damasc. Ipsa enĩ uocat᷑ aram. quȩ hic
ꝓsyria scripta .ẽ: et ipso nomine legit᷑ in isaia. Caseth qͦq
quartꝰ .ẽ. aquo cesdim. idẽ chaldei postea uocati st̃. Et mor¬
tua .ẽ. sara in ciuitate arboc quȩ .ẽ. in ualle. hȩc. ẽ. ebron¬
ticis codicib ñ habet᷑. Nom̃ &ͦq ciuitatis arboc. paulatĩ a
scribentib legentbq corruptũ . ẽ. Neq enĩ putandũ. ẽ.¬
septuaginta int̾pretes nom̃ ciuitatis hebreȩ. barbare atq

Expanded text:
tuaginta Bauz transferre voluerunt. Et ex hujus genere est tuaginta Bauz transferre voluerunt. Et ex hujus genere est Balaam ille divinus , ut Hebraei tradunt, qui in libro Job dicitur Eliu: primum vir sanctus, et prophetes Dei, postea per inobedientiam et desiderium munerum, dum Israel maledicere cupit, divini vocabulo nuncupatur: diciturque in eodem libro: Et iratus Eliu filius Barachiel Buzites , de hujus videlicet Buzi radice descendens. Camuel vero pater est Damasci. 340 Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est: et ipso nomine legitur in Isaia. Chased quoque quartus est, a quo Chasdim, id est, Chaldaei postea vocati sunt. Et mortua eticis Codicibus non habetur. Nomen quoque civitatis Arboc paulatim a scribentibus legentibusque corruptum est. Neque enim putandum Septuaginta Interpretes nomen civitatis Hebraeae barbare, corr