comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus dñr: qui sͥ subiectis: que sunt a¬
genda disponunt. eisq ad explenda
diuina mysteria principant᷑. P otesta¬
tes nominant᷑: hii qui hoc ceceris po¬
tentius in suo oedine accepeit̃: ut uir-¬
tutes ad uerse cis subiecte: eoꝵ refrenen¬
tur ꝑ otestate. ne homines tẽptare cm̃
ualeant: quantũ desid̾ant. Uirtutes
uocant᷑ illi: ꝑ quos signa & miracula
frequent̾ fiunt. Archangłi: qui maio¬
ra nuntiant. Angłi. qui nunora. Qđ¬
hec noĩa ñ ꝓpt̾ se. s ꝓpt̾ nos eis datast̃.
quȩ sũpta sunt adonis grẽ: qͦ ñ habent
singulariter s excellenter.⁊ a p̃cipuis nominam
incontemplatione: nobis innotescunt
cognominatione. & nominant᷑ singłi
ordines: adonis gratiarũ. que ñsin¬
gularit̾: s excellent̾: data sunt in par-¬
ticipatione. In illa enĩ celesti patͥa: uͥ
plenitudo boni est: licet qued̾a data
sint excellenter: nicħ tam̃ possidet᷑
singularit̾. Omĩa enĩ in omĩbꝰ sunt.

Expanded text:
tus dicuntur, qui sibi subiectis, que sunt atus dicuntur, qui sibi subiectis, que sunt agenda, disponunt eisque ad explenda divina misteria principantur. Potestates nominantur hii, qui hoc ceteris potencius in suo ordine acceperunt, ut virtutes adverse eis subiecte eorum refrenentur povaleant quantum desiderant. Virtutes dicuntur per quos signa et miracula frequentius fiunt; archangeli qui majora nuntiant; angeli qui minora aec nomina non propter se, sed propter nos eis data sunt, quae sumpta sunt a donis gratiae quae non habent singulariter, sed excellenter, et a praecipuis nominantur. contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Et nominantur singuli ordines a donis gratiarum quae non singulariter, sed excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti curia, ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil tamen possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tates. dominationes. thronos. cheru.¬
bini. & seraphin. E inueniunt᷑ inistis
ordinibus. tria terna esse. & insingłis
tres ordines. ut trinitatis similitudo
meis insinuet᷑ imp̃ssa. Unde dyonisi
tres ordines angłoꝵ esse tradit. ternos.
insingłis ponens.Sunt enĩ tres suꝑio¬
res. tres inferiores. tres medii. Suꝑioreᷤᷤ¬
sunt: seraphin. cherubin. throni. Me¬
dii: dominationes. principatꝰ. potesta¬
tes. Inferiores. uirtutes. angłi. archan¬
geli. Qnuid appellatur oedo. qͦ sit rõ no¬
quid appellet᷑ ordo. Deinde: utrũ
ab ip̃a creatione fu̾it distinctio illoꝵ
oedinũ. Ordo angelaꝵ d̾r. multitudo
celestiũ spirituũ. qui interse inaliqͦ
mun̾e gr̃e similant᷑ sicut & innatura¬
liũ datoꝵ mun̾e conueniunt. ut u̾bi
gr̃a. Seraphin dicunt᷑: qui p̃aliis ca¬
ardens. uł succendens. Cherubm. qͥ
atus ait gͥgoriꝰ: qui tanta diuinitatis
gr̾a replent᷑: ut in eis sedeat ds̃. & ꝑ
Dnãtiones uͦ uocant᷑: qui principatꝰ¬

Expanded text:
thronos, cherubin, et seraphin. Et inveniuntur in istis ordinibus tria terna esse, et in singulis tres ordines, ut Trinitatis similitudo in eis insinuetur impressa; unde Dionysius tres ordines angelorum esse tradit, ternos in singulis ponens. Sunt enim tres superiores, tres inferiores, tres medii. Superiores: seraphin, cherubin, throni; medii: dominationes, principatus, et potestates; inferiores: virtutes, archangeli, angeli. 2. Quid appelletur ordo, et ququid appelletur ordo; deinde utrum ab ipsa creatione fuerit distinctio illorum ordinum. Ordo autem dicitur multitudo coelestium spirituum, qui inter se in aliquo munere gratiae similantur, sicut et in naturalium datorum munere conveniunt. Ut, verbi gratia, seraphin dicuntur qui prae aliis aardens vel succendens; cherubin, qui gorius ait, qui tanta divinitatis gratia replentur, ut in eis sedeat Deus, et per inationes qui potestatem principat
Abbreviated transcription (Latin):
mã ab exordio natiuitatis: habere ange¬
lũ: adsui custodiã deputatũ. inqͥens
ita. Mãgna dignitas animarũ est. ut
unaqueq anima habeat ab ortu nati¬
uitatis: incustodiã sui: angłm delega¬
tũ. Gregoriꝰ quoq dicit. qđ quisq unũ

Expanded text:
mam ab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. quoque dicit q
Abbreviated transcription (Latin):
porei sint .i. coepora babeant sͥ unita.
Qđ aliqui putant. innitentes u̾bis au¬
gustini qui dic̾e uidet᷑. qđ angłi om̃s.
ante confirmationẽ uł lapsũ: corpo¬
ra aeria habuerint. de puriore ac su¬
ꝑiore aeris parte foemata. ad facien¬
dũ habilia. ñ ad paciendũ Et angłis
bonis qui ꝑstiterunt: calia sunt con¬
seruata corpora: ut in eis possint face
os ñ pati. que tante tenutatis sunt.
ut amortalibus uideri ñ ualeant. nͥ
suꝑuestita: aliqua grossiori forma. qͣ
assũpta: uident᷑. depositaq uideri
desinunt. Angłis uͦ malis: mutata st̃¬
in casu: coepora: indeteriorẽ qualita¬
tẽ spissioris aeris. Sicut enĩ aloco dig¬
niori in inferiorẽ locũ .i. incaliginosũ
a erẽ: deiecti sunt. ita: illa corpora te¬

Expanded text:
porei sint, id est, corpora habeant sibi unita. Quod aliqui putant, innitentes verbis Augustini, qui dicere videtur quod angeli omnes ante confirmationem vel lapsum corpora aerea habuerint de puriori ac superiore parte formata, ad faciendum habilia, non ad patiendum: et angelis bonis qui in eis possint facere, et non pati, quae tantae sunt tenuitatis, ut a mortalibus videri non valeant, nisi supervestita aliqua grossiori forma; qua assumpta videntur, depositaque videri desinunt. Angelis vero malis mutata in casu corpora in deteriorem qualitatem spissioris aeris. Sicut enim a loco digniori in inferiorem locum, id est, caliginosum aerem, dejecti sunt, ita illi corpora te
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ uisibiliũ: deus interiꝰ oꝑat᷑. Exte¬
riores autẽ oꝑationes: atq contẽpera¬
tiones: siue occasiones: ab angłis tã
bonis qͣm malis: uł etiã hominibus.
adhibent᷑. S hec: abhominibꝰ tanto
difficiliꝰ adhibent᷑. quantũ desunt sen¬
suũ subtilitates: & corpoꝵ mobilitatẽ.
in menbris t̾renis & pigris. Unde. qͣ¬
libusẽq angłis: uicinas causas abe¬
lementis contrahere: quanto faciliꝰẽ:
tanto mirabiliores inhuiꝰmi oꝑibus.
eoꝵ existunt celetitates. S ñ est cator
nͥ qui principalit̾ ista format. Nec
quisqͣm hoc potest: nͥ unus c̾ator ds.
Aliuid est enĩ exintimo ac sũmo car¬
dine causarũ condere ac ministra¬
re creaturã: qđ facit solus ds c̾atte.
Aliud autẽ: ꝓ distributis ab illo u¬
ribus: & facultatibus: aliquã oꝑati¬
onẽ forinsecꝰ ad mouere. ut tẽ: uł tẽ.
sic: uel sic: exeat: qd̃ creat᷑. Ista qͥipe
originalit̾: ac primordialit̾. inqua¬
ta possunt ꝑnature uigorẽ: qͦ non

Expanded text:
rerum visibilium Deus interius operatur. Exteriores autem operationes atque contemplationes, sive occasiones, ab angelis tam bonis quam malis, vel etiam ab hominibus adhibentur. Sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quantum eis desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. Unde qualibuscumque angelis vicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in hujusmodi operibus eorum existunt celeritates; sed non est creator nisi qui principaliter ista format, nec quisquam hoc potest nisi unus creator Deus. Aliud est enim ex intimo ac summo causarum cardine condere ac ministrare creaturam, quod facit solus creator Deus; aliud autem pro distributis ab illo viribus ac facultatibus aliquam operationem forinsecus admovere, ut tunc vel tunc, sic vel sic, exeat quod creatur. Ista quippe originaliter et primordialiter in quata possunt per naturae vigorem, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
nos. ita e̾atori assistere: qđ ad exteriora
ñ excunt. Inferiores autẽ tres: ad exteri¬
ora mitti. Tres uͦ medios: int̾ utrosq
consistere. ñ mͦ dignitate: uł loco. se
tiã officio. quia p̃ceꝑtũ diuinũ. asu¬
ꝑioribus accipiunt. & defert̃ ad inferi-¬
ores. Idoq cũ sup̃mi mediis. & medii
imis: atq. hii hominibꝰ: p̃ceptũ dei nun¬
tient. merito om̃s angłos nominari
ministratores esse filii. & mitti in minti¬
steriũ. uł ꝑom̃s: ñ singłos ordines. s
de inferioribꝰ ordinibꝰ singłos angłos
complexus ẽ. Illud uͦ qd ysaias dicit:
ꝑ uerba dẏonisii det̾minant. dicentis.
hii sp̃c̃ qui mutunt᷑. ꝑcipiunt hoꝵ
uocabulũ: quoꝵ gert offm̃. Unde:
dicunt illũ angłm qui missus ẽ ad ysa¬
iã: ut mundaret & incenderet labia
ꝓpħe. fuisse decedine inferioꝵ. S id̃o dic¬
tus ẽ fore deseraphin: quia uenubat in
custodiã delegatũ ⁊ malũ: ad exercitiũ.
Lud quoq sciendũ est: qđ angłi boni

Expanded text:
nos, ita creatori assistere, quod ad exteriora non exeunt; inferiores autem tres ad exteriora mitti; tres vero medios inter utrosque consistere, non modo dignitate vel loco, sed etiam officio, quia praeceptum divinum a superioribus accipiunt, et deferunt ad inferiores. Ideoque cum supremi mediis, et medii imis, atque hi hominibus praeceptum Dei nuntiant, merito omnes angeli nominari tus administratores esse Filii, et mitti in ministerium; et per omnes, non singulos ordines, sed de inferioribus ordinibus singulos angelos complexus est.  verba Dionysii determinant dicentes: Hi spiritus qui mittuntur, percipiunt horum vocabulum quorum gerunt officium. Unde dicunt illum angelum qui missus est ad Isaiam, ut mundaret et incenderet labia prophetae, fuisse de ordine inferiorum. Sed ideo dictus est forte de seraphin, quia veniebat incCUSTODIAM DELEGATUM, ET MALUM AD EXERCITIUM. 1. Illud quoque sciendum est, quod angeli bon
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit alia ratio: cur ñ potu¬
erunt. face̾ cynifes: qui ranas serpen¬
desq feccrunt: nisi quia maioe ade¬
rat dominatio ꝓhibentis dei: ꝑsp̃o
centes. Digitꝰ dei est hic. Quid autẽ
ꝓhibitionẽ: & quid ꝑ ipsius nature
Sue conditionẽ facere ñ sinant᷑. ho¬
mini explorare difficile est. immo
impossibile. Nõuimus: hominẽ poᷤ¬
se ambulare. & neq hoc posse: si ñ
ꝑmittat᷑. uolare autẽ ñ posse: etiã
si ꝑmittat᷑. Sic: & illi angli queda
possunt fac̾e̾: si ꝑmittant᷑ ab ange¬
lis potentioribus ex imꝑio dei. Que¬
dam uͦ ñ possunt: etiã si abeis ꝑmit¬
tant᷑. quia ille ñ ꝑmituit: a quo il¬
lis est talis nature modus. qui etiã
om̃s angłos ante casũ habuisse cor¬
poea tenuia ⁊ spũalia. s in casu. mutata¬
olet etiã indet̾iꝰ maloꝵ corpora ut in eiꝰ¬

Expanded text:
occurrit alia ratio cur non poterant facere ciniphes qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia major aderat dominatio prohibentis Dei per Spicentes: Digitus Dei est hic. Quid autem prohibitionem, et quid per ipsius naturae suae conditionem facere non sinantur, homini explorare difficile est, imo impossibile. Novimus hominem posse ambulare, et neque hoc posse si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio dei; quaedam uero non possunt nec si ab eis permittantur, quia ille non permittit a quo illis est talis naturOS OMNES ANTE CASUM HABUISSE CORPORA TENUIA ET SPIRITUALIA: SED IN CASU MUTATA IN DETERIUS MALORUM CORPORA, UT IN EI
Abbreviated transcription (Latin):
c̾atores illi mali angłi dicendi sut̃
niũ quippe rerũ: que coeporalit̾ uisi¬
biliterq nascunt᷑: occulta queda se¬
mina: incceporeis mundi huiꝰ elem̃tis
latent. que ds originalit̾ eis indidit.
Ip̃e gͦ catoe est omniũ rerũ: qui c̾atde
est inuisibiliũ seminũ. quia quec̃q
nascendo ad oculos nrõs exeunt. ex
occultis seminibꝰ accipiunt ꝓ gredien¬
di hic pͥmordia. & increm̃ta debite
magnitudinis: distinctione.q ftema¬
rũ: ab originalibus ut ita dicã regłiꝰ:
sumunt. Sic̃ parentes ñ dicuntur
creatores filioꝵ. nͨ agricolȩ frugũ. ita
nũ. nec agricolas c̾atores frugũ: qͣm¬
uis eor extrinsecꝰ adhibitis motibus:
ista creanda dei uirtus interiꝰ oꝑet᷑. ita
ñ solũ malos. S nec bonos angłos: fas
est putare creatores. S ꝓsubtilitate
Sui sensus & corporis. semina istarũ re¬
rũ nobis occultiora: nouert̃. & ea. ꝑꝯ
gruas temperationes elementte: laten¬
ter spargunt. atq ita & gignendarũ

Expanded text:
ne creatores illi mali angeli dicendi sunt, nium quippe rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in corporeis mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum ab originalibus, ut ita dicam, regulis sumunt. 9. Sicut parentes non dicuntur creatores filiorum, nec agricolae frugum, ita num, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ad ista creanda Dei virtus interius operetur; ita non solum malos, sed nec bonos angelos fas est putare creatores. Sed pro subtilitate sui sensus corporis semina istarum rerum nobis occultiora noverunt, et ea per congruas temperationes elementorum latenter spargunt, atque ita et gignendarum
Abbreviated transcription (Latin):
determinent p̃missas auctoritates: qͣ
uidur aduersari: qͥ diẽt om̃s angłos mitti
ui autẽ om̃es angłos mitti assert̃.
p̃missas auetoritates danielis . s.
& dẏonsii: ita det̾minant. Dicunt᷑ su¬
ꝑiora agmina: deo assistẽ. & abintimis
nunqͣm recede. ñ: quin alinqñ mittan¬
tur.s quia. rarissime adexceriora ꝓde¬
unt. neq etiã tẽ: ab intimis rocediut.
s dei p̃sentie & contẽplationi semꝑ as¬
sistunt. qđ eciã faciunt: qui freqͥnter
mittunt᷑. Q uos: alii dicant mitti.⁊ qͦs
dicant ñ mitti. cũ det̾minatione au¬

Expanded text:
eterminent praedictas auctoritates quae videntur adversari, qui dicunt omnes angelos mitti. Qui autem omnes angelos mitti asserunt, praedictas auctoritates, Danielis scilicet et Dionysii, ita determinant. Dicuntur superiora agmina Deo assistere, et ab intimis nunquam recedere; non quin aliquando mittantur, sed quia rarissime ad exteriora prodeunt; neque tunc ab intimis recedunt, sed Dei praesentiae et contemplationi semper assistunt, quod etiam faciunt qui frequenter mittuntur. 6. Quos alii dicant mitti, et quos dicant non mitti, cum determinatione au
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecti sunt. Exqͦ apparet: ñ esse de ho¬
minibꝰ formandũ decimũ ordinẽ. tan¬
quã nouẽ sint angłoꝵ: & decimꝰ homi¬
nũ. S homines: ꝓqualitate meritaꝵ
statuendos inordinbꝰ angłoꝵ. Qd gͦle¬
git᷑ decimus oedo cõplendus dehoibꝰ.
extali sensu dictũ fore accipi potest.
quia de hominibꝰ restaurabit᷑. qd̾ ii
angłis lapsũ est. dequibꝰ tot corruert̃.
unde posset fieri decimus ordo. ꝓͦpt̾
que incelis & que interris sunt. qͥa
Tam̃: ñ minus saluaret᷑ hõ: & sian¬
gelus ñ cecidissec. Qđ homines assu

Expanded text:
cet minus perfecti sunt. Ex quo apparet non esse de hominibus formandum decimum ordinem, tanquam novem sint angelorum et decimus hominum, sed homines pro qualistatuendos in ordinibus angelorum. Quod ergo legitur, decimus ordo complendus ex hominibus, ex tali sensu dictum fore accipi potest, quia de hominibus restaurabitur, quod de angelis lapsum est, de quibus tot corruerunt, unde posset fieri decimus ordo. Proptequae in coelis, et quae in terris sunt ; quiTamen non minus salvaretur homo, quamvis angelus non cecidisset. Non ju
Abbreviated transcription (Latin):
ñ opinando: s rei ueritatẽ asserendo.
cũ tradidisse: dicunt. Qđ ipsiꝰ locutio¬
nis distinctio: ostendit. Dict̃ quoq plu¬
rimos catholicos tractatores in hoc con¬
uenisse: atq id concoedit docuisse: qd̃
angłi incorporei sunt. nec corpora ha¬
bent sͥ unita. Assumunt autẽ aliqñ
corpora deo p̃parante: adimpletionẽ
ministerii sui ad eoiniuncti. eadeq
post expletionẽ deponunt. inquibus
corporibus. Hominibus apparuerunt.
atq locuti sunt. Et aliqñ quidẽ locu¬
ti sunt. exꝑsona dei: sine distinctione

Expanded text:
non opinando, sed rei veritatem asserendo non opinando, sed rei veritatem asserendo eum tradidisse dicunt, quod ipsius locutionis distinctio ostendit. Dicunt quoque plurimos catholicos tractatores in hoc convenisse atque id concorditer docuisse, quod angeli incorporei sint, nec corpora habeant sibi unita, assumant autem aliquando corpora, Deo praeparante. ad impletionem ministerii sui sibi a Deo injuncti, cademque post expletionem deponunt; in quibus corporibus hominibus apparuerunt atque locuti sunt. Et aliquando quidem locuti sunt ex persona De
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens. Demones aeria dicunt᷑ a
nimalia. quia corpoꝵ aerioꝵ natura:
uigent. nec ꝑ mortẽ dissoluunt᷑. qͥa
p̾ualet in eis elementũ aptiꝰ ad facien.¬
dum: quã ad paciendũ. Ad paciendũ
enĩ. humor & humus. Ad faciendũ:
aer & ignis: aptitudinẽ p̃bent. Tranᷤᷤ.
gressores uͦ angłi: cũ principe suo. nc̃
diabolo: tc̃ archangelo: ñ mirũ si post
pecẽm in hanc caliginẽ detrusi sunt.
Neq etiã hoc mirũ est. si conu̾si sunt
expena inaeriã qualitatẽ. qua possit
abigne pati. Caliginosã tam̃ aeris ha
qui eis quasi carcer sit. usq ad tempꝰ
iudicii. Ecce. his uerbis uidet᷑ aug̃ id
tradere: qđ quid̃a opinant᷑: decoepo¬
ribus angłoꝵ. Hoc autẽ eũ dixisse alii¬
astruunt: ñ ita sentiendo. s opinionẽ
alioꝵ referendo. qđ exuerbis ipsius di¬
iudicare uolunt. quibꝰ ait. Demones
dicunt᷑ aeria animalia. Non ait. sunt.
Ita enĩ quidã dicebant. De babitatio¬
ne uͦ caliginosi aeris inqͣm decrusi et̃:

Expanded text:
 D 32 Demones aeria dicuntur nimalia, quia corporum aeriorum natura vigent. Nec per mortem dissolventur, quia prevalet in eis elementum apcius ad faciendum quam ad paciendum. Ad paciendum enim humor et humus, ad faciendum aer gressores vero angeli cum principe suo nunc diabolo, tunc archangelo, non mirum si post peccatum in hanc caliginem detrusi sunt. Neque etiam hoc mirum est si conversi sunt ex poena in aeream qualitatem qua possunt ab igne pati. Caqui eis quasi judicii. Ecce his verbis videtur Augustinus ita tradere quod quidam opinantur de corporibus angelorum. Hoc autem eum alii dixisse astruunt non ita sentiendo, sed opinionem aliorum referendo, quod ex ipsius verbis dijudicare volunt; quibus ait, Daemones dicuntur aerea animalia; non ait sunt; ita enim: Quidam dicebant. De habitatione vero caliginosi aeris in quem detrusi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ uidr: utrũ demones: siue cor¬
porei siue in corporei sint: hominũ
substantialit̾ intrent corpora. eoeaꝑ
animabus illabant᷑. An ideo intra-¬
re dicant᷑: quia malitie sue effectũ¬
ibi exercent. dei ꝑmissione: oppͥm̃do
atq uexando eas. uił inpeecatũ ꝓ¬
sua uoluntate trahendo. Qd in ho¬
mines unteoeant: atq abeis expul¬
si exeant: eugłiũ aꝑte declarat. ome¬
morans: demonia inquosda ing̾ssa

Expanded text:
videtur, utrum daemones, sive corporei sive incorporei sint, hominum substantialiter intrent corpora, eorumque animabus illabantur; an ideo intrare dicantur, quia malitiae suae ibi effectum exercent Dei permissione opprimendo atque vexando eas, vel in peccatum pro voluntate sua trahendo. Quod in homines introeant atque ab eis expulsi exeant Evangelium aperte declarat, commemorans daemonia in quosdam ingressa
Abbreviated transcription (Latin):
duas opimones &s auctoritates
quibus innituntur.
oc etiã inuestigandũ est. utrũ
om̃s illi celestes sp̃e. adexteriora
nuntianda mittant᷑. Quidã putant
Ualiquos in illa multitudine eẽ. qͥ fo¬
ras ꝓofficio suo exeunt. Alios. qui seꝑ
intus assistunt. sic̃ scͥptũ est indanidle.
Milia miliũ ministrabant ei & decies
centena milia assistebant ei. Itẽ dẏo¬
nisiꝰ in gerachẏa qͦsacer pͥncipatus
dr̃. deplatione spirituũ. ait. Suꝑioea
illa agmina ab intimis nunqͦͣmre¬
cedunt᷑. qm̃ ea quȩ p̃minent: usu
exterioris officii nunqͣm habent. his aue

Expanded text:
ES, ET AUCTORITATES QUIBUS INNITUNTUR. 1. Hoc etiam investigandum est utrum omnes illi coelestes spiritus ad exteriora nuntianda mittantur. Quidam putant aliquos in illa multitudine esse qui foras pro officio exeunt, alios qui intus semper assistunt; sicut scriptum est in Dan., c. 7: Millia millium ministrabant ei, et decies centena millia assistebant ei. Item Dion., in Hierarchia, quae sacer principatus dicitur, de praelatione spirituum ait: Superiora illa agmina ab intimis nunqcedunt, quoniam ea quae permanent, usum exterioris officii nunquam habent. Hie
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: quare unus tantũ int̾ noue̾sor¬
dines. angłoꝵ noĩe censet᷑. Ad qđ qͥdam
diet. omes quide mitti. s alios scpiꝰ
& quasi ex officio iniuncto. qui ꝓpͥe an¬
geli. uł arcbangeli nominant᷑. Alios
uͦ rarius mitti:s. maiores: causa extra
cõmunẽ dispensationẽ oborta. qͥtum
angłoꝵ ministeriũ accipiunt. etiã
nonĩ assumunt. Unde inpsalmo. Qui

Expanded text:
tum, inter novem ordines, angelorum nomine censetur? Ad quod quidam dicunt omnes quidem mitti, sed alios saepius et quasi ex officio injuncto, qui proprie angeli vel archangeli nominantur; alios vero rarius mitti, scilicet majores, causa extra communem dispensationem oborta; qui cum angelorum ministerium suscipiunt, etiam nomen assumunt. Unde psal
Abbreviated transcription (Latin):
U michael. grabriel raphael. desu¬
ꝑ iori ordine fuisse. Michael. interp̃¬
tatur. quis ut d̾s. Sabriel: foctitudo di.
Raphael. medicina dei. Nec sunt ista
nomina ordinũ. s spirtiuũ. & dict̃ qͥ¬
dam: singulũ hoꝵ: uius ꝓpͥe ac sin¬
gulariter esse nom̃. Alii uͦ: ñ singula¬
nc̃ illius: esse nom̃. scd̃m qualitatẽ
eoꝵ: adque nuntianda uł gerenda:
bolus quippe: qui grece ita uocat᷑. &
criminator interp̃tat᷑. uł decesũ flu¬
ens: hebraice dr sathan: i. adu̾sariꝰ. dr¬

Expanded text:
 Michael, Gabriel, Raphael de superiori ordine fuisse. Michael interpretatur quis ut Deus? Gabriel, fortitudo Dei; Raphael medicina Dei; nec sunt ista nomina ordinum, sed spirituum, et dicunt quidam singulum horum unius proprie ac singulariter spiritus esse nomen. Alii vero, nnc illius esse nomen, secundum qualitatem eorum ad quae nuntianda vel gerenda mbolus quippe, qui Graece ita vocatur, et criminator interpretatur vel deorsum fluens, Hebraice dicitur Satan, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
liter: alii aliis sunt suꝑiores: ita: & ince¬
uinibus angłoꝵ recte cͥdit᷑ esse
Quomͦ dĩc scͥptura: decimũ ordinẽ ex
hoĩbꝰ opleri. cũ ñ sint nͥ nouẽ oedines.
otandũ etiã: qđ uecimus oedo legi¬
tur de hominibꝰ restaurandꝰ. S cũ
ñ sint nͥ nouẽ ordines: nec plures fuis¬
sent: etiã si illi qui cecidert ꝑstitissent:
mouent᷑ lectores. quomͦ scͥptura dicat:
decimũ ordinẽ cõpleri ex hominibꝰ. Gre¬

Expanded text:
 alii aliis sunt superiores; ita et in ordinibus angelorum recte creditur esse. 7. Quomodo dicat Scriptura decimum ordinem ex hominibus compleri, cum non sint nisi novem ordines. Notandum etiam quod decimus ordo legitur de hominibus restaurandus. Sed cum non sint nisi novem ordines, nec plures fuissent etiam si illi qui ceciderunt perstitissent, moventur lectores quomodo Scriptura dicat decimum ordinem compleri ex hominibus. Gre
Abbreviated transcription (Latin):
reterea ꝯsiderari oportet: utrum
omẽs angłi eiꝰd ordinis: equales sĩt.
Ita esse: quibusd̾a placuit. S ñ est boc
ꝓbabile. nec assertione dignũ. qͥa lu¬
cifer qui fuit decollegio suꝑioꝵ ip̃is
etiã dignior exstitit: qui aliis excel¬
lentiores creati fuerant. Exquo ꝑci¬
pit᷑. qd si ꝑstitisset: inordine suꝑiori fu¬
isset. & aliis eiusde ordinis. dignior ex¬
titisset. Sicut enĩ unus est ordo apłoꝵ:¬

Expanded text:
eterea considerari oportet utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enim unus est ordo apo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmergiã oꝑationẽ: ñ ẽdimꝰ substan¬
tialit̾ illabi anime. s applicatione &
opp̃ssione uniri. Illabi autẽ menti: il¬
li soli possibile ẽ: qui c̾auit. qui nat᷑aͣ
subsistens in corporeus: capabilis est
sue facture. Ecce: hic uidr insinua¬
ri: qđ substantialit̾ ñ illabant᷑ demo¬
nes. uł introeant corda hominũ. Pe
ubi petrus ait ananye: cur cep̃ta¬
dicit. Notandũ: qđ mentẽ hominiᷤ
tũ: anima dehis que sunt c̾ata io¬
plet᷑. Implet uͦ sathanas eor alicuiꝰ. ñ
quide ineũ ingrediens. & insensũ eiꝰ
testas hec solius dei ẽ s callida &efrau¬
dulenta deceptione: anunã in affectũ
malitie trahens: ꝑ cogitationes: & in¬
centiua uicioꝵ: quibus plenus ẽ. In¬
pleuit gͦ sathanas cor ananye. ñ intͣn¬
do. s malitie sue uires inserendo. Ide
sp̃c ĩmundꝰ flamina uirtittũ decordi¬
bus fideliũ expulsus: doctoribꝰ uerita¬

Expanded text:
ergicam operationem non credimus substantialiter illabi animae, sed applicatione et oppressione uniri. Illabi autem menti, illi soli possibile est qui creavit, qui natura subsistens incorporeus capabilis est suae facturae. Ecce hic videtur insinuari quod substantialiter non illabantur daemones vel introeant corda hominum. Bedorum, c. 5, ubi Petrus ait Ananiae: Cur tentada: Notandum quod mentem hominis, itiam anima de his quae sunt creata impletur. Implet vero Satanas cor alicujus, non quidem ingrediens in eum et testas hoc solius Dei est, sed callida et fraudulenta deceptione animam in effectum malitiae trahens per cogitationes et incentiva vitiorum quibus plenus est. Implevit ergo Satanas cor Ananiae, non intrando, sed malitiae suae virus inserendo. Idem spiritus immundus flamma virtutum de cordibus fidelium expulsus, doctoribus verita
Abbreviated transcription (Latin):
mento cõpbendere ualeo. sic̃ angli
qui hec agunt. Attende lector quia
questionẽ ꝓpositã ñ soluit.s. idi̾¬
cussã relinqͥt. utrũ scił. angłi qͥ mite¬
bant᷑: seruatis suis ꝓpͥis sp̃alibꝰ corpo¬
ribus suꝑuestirent᷑ aliqua corpulenti¬
ori specie. inqua possent uideri. An
ip̃m corpus mutarent. & transforma¬
rent inquãc̃q uellent sp̃em: inqua
possent cerni. In quibꝰ uerbis: uid̾raug̃
attestari: angłos esse corporeos. ac ꝓpͥa
& spũalia habere corpora. Qđ ds in
specie qua ds est nunqͣm mortalibꝰ apparuit
ecerũ: hec uelut nuis ꝓfunda atq
obscura relinquentes: illud indu
famulo suo moysi dicit. Non uidebit¬
git᷑. Dm̃ nemo uidit unquã. u̾isibi¬
le enĩ quicquã ñ est: qd ñ sit muta¬
bile. Ideo: sub̾a siue eẽntia dei: qm̃
nullomͦ mutabilis est. nullomͦ pot̾
manifestũ est. & si nos latet: quomͦ
ea ministris angłis fecerit ds. Ran¬

Expanded text:
mento comprehendere valeo; sicut angeli mento comprehendere valeo; sicut angeli qui hoc agunt. Attende, lector, quia quaestionem propositam non solvit, sed indiscussam reliquit, utrum angeli qui mittebantur servatis suis propriis spiritualibus corporibus supervestirentur aliqua corpulentiori specie, in qua possent videri; an ipsum corpus mutarent et transformarent in quamcumque vellent speciem in qua possent cerni. In quibus verbis videtur Aet spiritualia habere corpora. 4. Quod Deus in specie qua est Deus nunquam mortalibus apparuit. Caeterum haec velut nimis profunda atque obscura relinquentes, illud indubfamulo suo Moysi dicit, Exod. 3gitur: Deum nemo vidit unquam. Visibile enim quidquam non est quod non sit mutabile. Ideo substantia sive essentia Dei, quoniam nullo modo mutabilis est, nullo modo manifestum est. Etsi nos latet, quomodo ea ministris angelis fecerit, per an
Abbreviated transcription (Latin):
ueras quide. An ꝓpͥũ corpus suũ: uer¬
terent inspecies actionibus suis aptas
ꝑuirtutẽ sͥ adeo datã. Ait enĩ aug̃ ita
illis antiquis cceporalibus foemis: &
uisionibus: utrũ adhoc opus tantũ:
catura formata sit. inqua ds sic̃ cẽ o¬
portuit se indicauit: ut humanis o¬
stenderet᷑ aspectibus. An angłi qui iã
erant: ita mitebant᷑: ut exꝑsona di¬
ita loquerent᷑. assumentes corporalẽ
spẽm: decreatura corporea: inusum
ministerii sui. Aut ip̃m corpus suũ.
cui ñ subdunt᷑. s subditũ regunt. mu¬
tantes. atq uertentes inspẽs quã ul¬
lent. accomodatas: atq aptas: acti¬
onibus suis. scd̃m attributã sͥ acrea¬
tore potentiã. Set fateor: excedere
iures intentionis moe. utrũ angłi
manente sp̃ali corporis sui qualitate.
ꝑhanc occultius oꝑantes: assumant
exinferioribus elementis corpulenti
libet spẽs eceporales. & ip̃as ueras. Si
transforment in id: qđ uolunt ac

Expanded text:
veras quidem; an corpus suum proprium ververas quidem; an corpus suum proprium verterent in species aptas actionibus suis per virtutem sibi a Deo datam. Ait enim itaillis antiquis corporalibus formis et visis utrum ad hoc opus tantum creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum ministerii sui; an ipsum corpus suum cui non subduntur, sed subditum regunt, mutantes atque vertentes in species quas vellent accommodatas atque aptas actionibus suis, secundum attributam a Creatore sibi potentiam. Sed fateor excedere vires intentionis meae utrum angeli, manente spirituali sui corporis qualitate, per hanc occultius operantes, assumant ex inferioribus elementis corpulentiolibet species corporales et ipsas veras, sicora et sua trasforment in id quod volunt acc
Abbreviated transcription (Latin):
ec dubitandũ est: dm in coepora
monia. Ex quibus: dm incorporeis fi¬
guris. hominibus apparuisse ꝓbat. ꝙ
aliqñ: exꝑsona dei: sine distinctione.
Aliqñ. subdistinctione ꝑsonarũ: ser
dũ has corporales apparitiones: creat᷑a
noua sit formata. an angłi: qͥ ante e¬
rant missi. o si ip̃i missi sunt: utrũ
ori materia assũꝑserint. an suũ ꝓpͥũ
corpus mutau̾int: inspeciem sue¬
I actioni aptam
et uͥ d̃m hominibꝰ incorporalibꝰ
ymaginibꝰ apparuisse asserit: ꝑple¬
xcã questionẽ ꝓponit. quã nec absol¬
uit. querens uteũ millis coepaealibꝰ¬
lib¬
apparitionibus: creatura aliqua cre¬
aret᷑: ad illud opus tantũ: inqua d̾s
hominibus appareret: an angeli qui
ante erant: ita mitterent᷑: ut manen¬
tes in suis spũalibꝰ oceporibus. assume¬
rent excorpulenta inferioꝵ elem̃toꝵ
materia: aliquã speciẽ corporalẽ. qͣm
maptatã. quasi aliquã uestẽ muta¬
rent inquaslibet species corporales.

Expanded text:
ec dubitandum est Deum in corporalmonia, ex quibus Deum in corporeis figuris apparuisse probat; et aliquando ex persona Dei sine distinctione, aliquando sub distinctiodum has corporales apparitiones creatura nova sit formata, an angeli qui ante erant missi; et si ipsi missi sunt, utrum ori materia assumpserint, an proprium corpus suum mutaverint in speciem actioni suae aptam. Sed ubi Deum hominibus in corporalibus imaginibus apparuisse asserit, perplexam quaestionem proponit, quam nec absolvit, quaerens utrum in illis corporalibapparitionibus creatura aliqua crearetur ad illud opus tantum, in qua Deus hominibus appareret: an angeli qui ante erant ita mitterentur, ut manentes in suis spiritualibus corporibus assumerent ex corpulenta inferiorum elementorum materia aliquam speciem corporalem, quam coaptatam quasi aliquam vestem mutarent in quaslibet species corporales
Abbreviated transcription (Latin):
uł reociliatio.
ciendũ est etiã: qđ tempore necessi¬
tatis. ñ est neganda penitentia uł
reociliatio. petentibus. Unde leo. his
gentis instantia: p̃sidiũ penitentiȩ:¬
& mox reꝯciliationis implorant: nec
satisfactio interdicenda ẽ: nec reocili¬
atio deneganda. quia miscdiȩ dei: nec
mensuras possumus ponere. nec tẽpo¬
ra diffinire. Qđ sitta aliqua egritudi¬
ne aggrauati sunt: ut qđ paulo ante
poscebant subp̃senti significare ñ ua¬
leant: eis testimonia fideliũ circũstan¬
tiũ ꝓdesse debent. simulq penitentię
& reꝯciliationis osequantur beneficiũ.
tempore pot̾ esse. quia ñ mͦ temporis:
s etiã cordis: ds inspector ẽ. sic̃ latro ꝓ¬

Expanded text:
liatio. Sciendum etiam quod tempore necessitatis non est neganda poenitentia vel reconciliatio poenitentibus. Unde Leo papa,gentis instantia praesidium poenitentiae et mox reconciliationis implorant, nec satisfactio interdicenda est, nec reconciliatio deneganda; quia misericordiae Dei nec mensuras possumus ponere, nec tempora definire. Quod si ita aliqua aegritudine aggravati sunt, ut quod paulo ante poscebant, sub praesenti significare non valeam, testimonia eis fidelium circumstantium prodesse debebunt; simulque poenitentiae et reconciliationis consequantur beneficium. tempore potest esse, quia non modo temporis, sed etiam cordis Deus inspector est, sicut latro
Abbreviated transcription (Latin):
queri: utrũ satisfactionis lex: mo¬
rituris sit imponenda. De quo theo¬
dorus canturiensis ep̃e inpeniten¬
ponenda quantitas penitentiȩ:s
innotescenda. & cũ amicoꝵ oratio¬
nibus &s elemosinarũ largitionibꝰ
pondus penitentiȩ subleuandũ: si
forte migrau̾int.Si uͦ ꝯualuerint: pe¬
nitentiȩ modũ a sacerdote imposi¬
tũ diligenter obseruent. Alus uͥ: ꝓ¬

Expanded text:
quaeri utrum satisfactionis lex morituris sit imponenda. De quo Theodorus Cantuariens. episcopus in Poenitenllis imponenda quantitas poenitentiae, sed innotescenda, et cum amicorum orationibus, et eleemosynarum largitionibus, pondus poenitforte migraverint; si vero evaserint, poenitentiae modum a sacerdote impositum diligenter observent. Sciendum
Abbreviated transcription (Latin):
memoriȩ cõmendamꝰ. Nec sic̃ hominẽ:
cuiꝰ animã & si ñ uidemꝰ: ex nr̃a conici¬
mus. & ex motibus corporis: hominẽ
sic̃ uidendo didicimꝰ: intuem᷑ etiã co¬
gitando. Non sic uidet᷑ fides in corde:
in quo ẽ: ab eo euiꝰ est. s eã certissima
tenet scĩa. Cum gͥ iło credere iubeam᷑
quia id qd credere iubem᷑. uidere ñ pos
sumus: ip̃am tanĩ fidem: qñ est in no¬
bis: uidemꝰ in nobis. quia & rerũ absen-¬
tiũ : p̃sens est fides. & rerũ quȩ foris sunt:
intus est fides. Et rerũ quȩ ñ uident᷑
fides uidet᷑. & ip̃a temporalit̾ fit in cor¬
dibus hominũ. & si exfidelibus infide¬
les fiunt: ꝑit ab eis. His euident̾ tradit᷑:
fidẽ ip̃am in corde hominis: ab ip̃o ho¬
mine uideri. ñ corporalit̾. ñ ymaginatiȩ.
s intellectualit̾. & ip̃am tantũ: absen¬
tiũ: & eoꝵ quȩ ñ uident᷑: eẽ. Ut enĩ ali

Expanded text:
memoriae commendamus; nec sicut hominem, cujus animam, etsi non videmus, ex nostra conjicimus, et ex motibus corporis hominem sicut videndo didicimus, intuemur etiam cogitando; non sic videtur fides in corde in quo est, ab eo cujus est, sed eam tenet certissima scientia. Cum ergo ideo credere jubeamur, quia id quod credere sumus; ipsam tamen fidem quando est in nobis, videmus in nobis; quia et rerum absentium praesens est fides, et rerum quae foris sunt, intus est fides; et rerum quae non videntur, videtur fides, et ipsa temporaliter fit in cordibus hominum; et si ex fidelibus infideles fiant, perit ab eis. His verbis evidenter traditur fidem ipsam in corde hominis ab ipso homine videri non corporaliter, non imaginarie, sed intellectualiter, et ipsam tamen absent
Abbreviated transcription (Latin):
magis eum initant᷑. qui neglecta. uł
etiã ꝑosa iusticia: potentię magis stu¬
dent. eiꝰq uł adeptione letant᷑: uel
cupiditate inflãmant᷑. Idoq placuit
ueo: ut ñ potentia s iusticia uincens:
hominẽ erueret. in quo: homo eũ imi
tari disceret. Post uͦ: in resurrectione
secuta est potentia. quia reuixit mor¬
tuus. nunqͣm postea moriturꝰ. S non¬
ne iure ȩquissimo iunceret᷑ diabolus:
si potentia tantũ cũ illo. xp̃c agere uo¬
luisset : utiq S postposuit xp̃e qđ po¬
nuit. Homo etiam iniurius deo con
alieno dominio mancipauit. De ho¬
minis etiã inuiria: ꝯiunceret᷑ diabolus
quia illum: oe. prius fallaci ꝓmissione
decepit. & post: mala inferendo lesit. In¬
iuste gͥ diabolus quantũ ad se: tenebat
hominẽ. S homo iuste tenebat᷑. quia
diabolus nunquã meruit hab̾e potesta¬
tem suꝑ hominẽ. S homo meruit ꝑ
culpã. pati diaboli tẏrannideo. Si gͥ

Expanded text:
magis eum imitantur, qui, neglecta vel magis eum imitantur, qui, neglecta vel etiam perosa justitia, potentiae magis student, ejusque vel adeptione laetantur, vel cupiditate inflammantur. Ideoque placuit Deo, ut non potentia sed justitia vincens, hominem erueret, in quo homo eum itari disceret. Post vero in resurrectione secuta est potentia, quia revixit mortuus, nunquam postea moriturus. Sed nonne jure aequissimo vinceretur diabolus, si potentia tantum Christus cum illo agere voluisset? Utique, sed postposuit Christus quod ponuit. Homo etiam injurius Deo convalieno dominio mancipavit. De hominis injuria convinceretur diabolus, quia et illum prius fallaci promissione decepit, et post mala inferendo laesit. Injuste ergo diabolus, quantum hominem, sed homo juste tenebatur, quia diabolus nunquam meruit potestatem habere super hominem, sed homo meruit per culpam pati diaboli tyrannidem. Si igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quã ds hoc feccrit. aut fieri uisserit. s
qđ tantũ ꝑmiscrit. iuste tam̃. Illo de
serente peecantẽ: peocati auctor ilico in¬
uasit. Non tam̃ d̾s : otinuit in ira sua
miserationes suas. Nec hominẽ a lege
suȩ potestatis anusit: cum indiaboli
potestatẽ eẽ ꝑmisit. quia nec diabolꝰ
a potestate dei est alienus. sic̃ nec a boni¬
dm̃. s inter inala penalia: etiã malis:
multa p̃stitit bona. & tande hominẽ:
quẽ ꝯmissio peccatoꝵ diabolo subdi¬
dit: remissio pecẽoꝵ ꝑsanguinẽ. xp̃i da¬
ta: a diabolo eruit. ut sic iusticia uug
Quia in eo nil dignũ morte inueni¬
ens: occidit tam̃ eum. Et utiq iustũ ẽ:
ut debitores quos tenebat: liberi di¬
inittant᷑: in cum eredentes: qͦni sine
ullo debito occidit. Id̾o autẽ potentia
uincere noluit. quia diabolus uicio
ꝑu̾sitatis suȩ: amator ẽ potentię. & de¬
sertor oppugnatorq iusticiȩ Inqͦ hoĩes

Expanded text:
quam Deus hoc fecerit aut fieri jusserit, sed quam Deus hoc fecerit aut fieri jusserit, sed quod tantum permiserit, juste tamen. Illo enim deserente peccantem, peccati auctor illico invasit; nec tamen Deus continuit in ira sua miserationes suas, nec hominem a lege suae potestatis amisit, cum in diaboli potestate esse permisit; quia nec diabolus a potestate Dei est alienus. sicut nec a boniDeum; sed inter mala poenalia etiam malis multa praestitit bona, et tandem hominem quem commissio peccatorum diabolo subdidit, remissio peccatorum per sanguinem Christi data a diabolo eruit, ut sic justitia vincQuia in eo nihil dignum morte inveniens, occidit eum tamen. Et utique justum est ut debitores quos tenebat, liberi dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debivincere noluit, quia diabolus vitio perversitatis suae amator est potentiae, et desertor oppugnatorque justitiae, in quo homines
Abbreviated transcription (Latin):
i uͦ querit᷑: utrũ alio modo posset
uicimꝰ: & aliũ modũ fuisse passibilem
deo: euiꝰ potestati: cuncta subiacent.
S nr̃ȩ miseriȩ sanandȩ ouenientiorẽ
modũ alium ñ fuisse. nec eẽ oportius¬
se. Liuid enim mentes mãs tanũ eri¬
git: & ab ĩmortalitatis desꝑatione li¬
berat : quã qd̾ tanti nos fecit d̾s: ut dei
filius immutabilit̾ bonꝰ: inse manens
qd̃ erat: & a nobis accipiens qđ ñ erat:
dignatꝰ nr̃m in ire osortiũ: mala nr̃a
moriendo ꝑferret. Est & alia ratio: qͣre
isto potius modo: quã alio: liberare¬
nos uoluit. Quia sic & iusticia: suꝑat᷑
diabolus: ñ potentia. & quomͦ id factũ
sit: explicabo ut potero. Quad̾a iusti¬
cia dei inpotestatẽ diaboli traditũ ẽ
genus humanũ: peocato pͥmi bominiᷤ.
in om̃s originaliter trans cunte: & illiꝰ
debito om̃s obligante. Unde: om̃s ho¬
mines ab origine sunt: sub pͥncipe di¬
ille quo traditus est homo in diaboli
potestatẽ : non ita debet intelligi: cam¬

Expanded text:
itur utrum alio modo posset dicimus et alium modum fuisse possibilem Deo, cujus potestati cuncta subjacent; sed nostrae miseriae sanandae convenientiorem modum alium non fuisse, nec esse oportuse. Quid enim mentes nostras tantum erigit et ab immortalitatis desperatione liberat, quam quod tanti nos fecit Deus, ut Dei Filius immutabiliter bonus, in se manens quod erat, et a nobis accipiens quod non erat, dignatusque nostrum inire consortium, mala nostra moriendo perferret? Est et alia ratio, quare isto potius modo quam alio liberare voluit: quia sic justitia superatur diabolus, non potentia. Et quomodo id factum sit explicabo ut potero. Quadam justitia Dei in potestatem diaboli traditum est genus humanum, peccato primi hominis in omnes originaliter transeunte, et illius debito omnes obligante. Unde omnes homines ab origine sunt sub principe diille quo traditus est homo in diaboli potestatem, non ita debet intelligi tan
Abbreviated transcription (Latin):
des: nͥ credere qđ ñ uides. fides gͦ est: qd̃
ñ uides credere. Ueritas: qđ credidisti ui¬
dere. Unde recte d̾r fides: argum̃tũ uł con¬
uictio rerũ ñ apparentũ. quia si fides ẽ:

Expanded text:
des, nisi credere quod non vides? Fides ergo est quod non vides credere, veritas quod credidisti videre. Unde recte fides dicitur argumentum vel convictio rerum non apparentium; quia si fides e
Abbreviated transcription (Latin):
credere deo. aliud: credere d̾m. Pre¬
dere deo ẽ: credere uera esse: quę loqͥ¬
tur. qđ & mali faciunt. Et nos credioꝰ
homini. s ñ in hominẽ. Credere d̾m ẽ:
credere qđ ip̃e sit d̾s. qđ etiam mali
faciunt. Credere in d̾m est: credendo
amare. credendo in eum ire. creden¬
do ei adherere. & eiꝰ menbris incor¬
porari. ꝑ hanc fidẽ: iustificat᷑ impiꝰ.
ut deinde: ip̃a fides: incipiat ꝑ dilec¬
tionẽ oꝑari. Ea enim sola bona oꝑa
dicenda sunt: quȩ funt ꝑdilectio¬
nẽ dei. Ip̃a enĩ dilectio: opus dr fidei.
fides gͥ quam demones & falsi xp̃ia¬
ni habent: qualitas mentis est. s iN¬
formis. quia sine caritate ẽ. Nã o
malos fidem habere: cum tam̃ cari¬
donũ dei dici pot̾. quia & in malis.
quȩda dona dei sunt. An illa infor¬
mis qualitas m̃tis: quȩ in malo¬

Expanded text:
credere Deo, aliud credere in dere Deo, est credere vera esse quae loquitur, quod et mali faciunt, et nos credimus homini, sed non in hominem. Credere Deum, est credere quod ipse sit Deus, quod etiam mali faciunt. Credere in Deum, est credendo amare, credendo in eum ire, credendo ei adhaerere et ejus membris incorporari. Per hanc fidem justificatur impius, ut deinde ipsa fides incipiat per dilectionem operari. Ea enim sola bona opera dicenda sunt, quae fiunt per dilectionem Dei. Ipsa enim dilectio, opus fidei dicitur. Fides ergo quam daemones et falsi christiani habent, qualitas mentis est, sed informis, quia sine charitate est. Nam et malos fidem habere, cum tamen charidonum Dei dici potest, quia et in malis quaedam Dei dona sunt. 5. An illa informis qualitas mentis quae in malo
Abbreviated transcription (Latin):
nus xp̃ianꝰ: accedente caritate: re¬
maneat. & fiat uirtus. An ip̃a elimi¬
netͣ: & alia qualitas succedat: qͦ uurtꝰ
sit. Utrũlibet sine ꝑiculo dici pot̾.
Michi tam̃ udetur: qđ illa qua¬
litas. quȩ prius erat: remaneat.
diuersis modis dicat᷑ fides: faten¬
dũ est tam̃: unã esse fidem. ut ait apło
fides: ꝓeo qđ eredit᷑: siue ꝓ eo quo cre¬
dit᷑. recte dicit᷑ fides una. si ꝓ eo qđ cre
una fides: quia idẽ iubem᷑ credere. Et
unũ ideq est: qđ credit᷑ a cunctis fide¬
libus. Unde: fides catholica dr .i. uni
uersalis. Si uͦ accipiat᷑ fides: ꝓ eo qͦ cre¬
dit᷑: ea ratione dicit᷑ una eẽ fides. ñ qͥa
sit una numero in om̃ibꝰ.: s genere .iͥ.
infideles: omunis est omĩbus fidelibꝰ.
Sic̃: pluribꝰ hominibꝰ. facies ꝯmunis
esse d̾r. cum tam̃ singłi suas habeant.
Non enim fides: numero ẽ una: s ge¬
nere. quȩ cum sit in uno: est & in aliᷤ
ñ ip̃a: s. similis. Et ꝓpt̾ similitudinẽ:

Expanded text:
nus, accedente charitate remaneat et fiat virtus, an ipsa eliminetur, et alia qualitas succedat quae virtus sit; utrumlibet sine periculo dici potest. Mihi tamen videtur quod illa qualitas quae prius erat, remaneat, . Cumque diversis modis dicatur fides, fatendum est tamen unam fidem, ut ait Apostur pro eo quod creditur, sive pro eo quo creditur, recte dicitur fides una. Si enim pro eo una fides, quia idem jubemur credere, et unum idemque est quod creditur a cunctis fidelibus. Unde fides catholica dicicreditur, ea ratione una dicitur esse fides, non quia sit una numero in omnibus, sed genere, id est, infideles communis est omnibus fidelibus; sicut pluribus hominibus facies communis esse dicitur, cum tamen singuli suas habeant. Non enim fides numero est una, sed genere; quae cum sit in uno, est et in aliis, non ipsa, sed similis; et propter similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
tia: ñ habent fidem. s agnitionẽ. Ide.
Cum paulus dicat: fides est suba spe¬
rentiũ: hoc ueraciter dr̾ credi: qd̃ ñ
ualet uideri. Nam credi iam ñ pot̾:
qđ uideri pot̾. Thomas: aliud uidit.
& aliud credidit. Hominẽ uidit: &
ip̃ãm uidet quisq: in corde suo ẽẽ.
si credit. Uł ñ esse. si ñ credit. ñ siẽ
corpora: quȩ uidemꝰ oculis corpore

Expanded text:
tia non habent fidem, sed agnitionem. Item ibidem: Cum Paulus dicat: « Fides est sperentium; hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest, quod videri potest. Thomas aliud vidit, et aliud credidit; hominem vidit, etipsam videt quisque in corde suo esse, si credit; vel non esse, si non credit. Non sicut corpora, quae
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset: si carnẽ & animã ñ assũpsisset.
S tam̃: quia ex quo assũpsit: neutrũ
deposuit: s cum utroq eande unionẽ:
indesinenter tenuit: quã assumendo
ꝯtraxit. Id̾o ñ in congrue: ubic̃q aĩȩ
uł carni. uł utriq un̾itus ẽ: ibi homo
esse dr. quia ibi homo humanatꝰ est.
G. & insepulchro erat homo. & inug¬
ferno erat homo. quia utrobiq hu¬
anima & carne licet separatis: habe¬
bat unionẽ. & uno eod̾eq tẽpore: i
sepulcro iacuit xp̃c. & ad infernum
descendit. S insepulero iacuit: scd̾m¬

Expanded text:
fuisset, si carnem et animam non assumpsisset. fuisset, si carnem et animam non assumpsisset. Sed tamen quia ex quo assumpsisset, neutrum deposuit, sed cum utroque eamdem unionem indesinenter tenuit, quam assumendo contraxit; ideo non incongrue ubicumque animae vel carni, vel utrique unitus est, ibi homo esse dicitur, quia ibi humanatus est. Ergo et in sepulcro erat homo, et in inferno erat homo, quia utrobique huanima et carne, licet separatis, habebat unionem: et uno eodemque tempore in sepulcro jacuit Christus, et ad infernum descendit; sed in sepulcro jacuit
Abbreviated transcription (Latin):
scđm animã. & in sepulcro: scd̾m car¬
nẽ. Et in sepulchro gͦ: erat hõ: qͥa hu¬
manitati unitꝰ. & si ñ toti: quia car¬
ni tantũ. Et in inferno erat homo: qr
bumanitati unitꝰ. s ñ toti: qͥa animȩ
tantũ. Sed si in inferno animȩ tm̃:
& insepulchro carm tantũ: unitꝰ e¬
rat: gͦ: nec in inferno: unitꝰ erat aĩȩ
Quia una eadeq unione: unitꝰ erat
aĩȩ in inferno: o carni insepulchro.
& sic erat illis duobus.: tẽ separatis
unitus: sicut ante separationẽ .i. ante
mortẽ. Ad hoc autẽ opponit᷑. Si xp̃c
animã tantũ: uł carnẽ tantũ: as¬
sũpsisset: ñ fuisset uerus homo. S
ꝓpter utriusq assũptionẽ: uerus
homo fuit.Sic gͦ: ubi carnẽ & ani¬
mã sibi unitã ñ habebat: uerus
homo ibi ñ erat. s tẽpore mortis:
nusqͣm illa duo unita habebat. quia
nec insepulero. nec in inferno. nec ali¬
bi. Nusquã gͦ. erat homo. Adqdđ̃ di¬
eimus. quia xp̃c utiq uerus homo ñ

Expanded text:
m tantum, et in sepulcro secundum carnem tantum. In sepulcro ergo erat homo, quia humanitati unitus erat etsi non toti, quia carni tantum; et in inferno erat homo, quia humanitati unitus, sed non toti, quia animae tantum. Sed si in inferno animae tantum, et in sepulcro carni tantum unitus erat: ergo nec in inferno unitus erat animae Quia una eademque unione unitus erat animae in inferno, et carni in sepulcro. Et sic erat illis duobus tunc separatis unitus, sicut ante separationem, id est, ante mortem. Ad hoc autem opponitur. Si Christus animam tantum vel carnem tantum assumpsisset, non fuisset verus homo, sed propter utriusque assumptionem verus homo fuit. Sic ergo ubi carnem et animam sibi unitam non habebat, verus homo ibi non erat. Sed tempore mortis nusquam illa duo vere unita habebat, quia nec in sepulcro, nec in inferno, nec alibi; nusquam ergo erat homo. Ad quod dicimus, quia Christus utique verus homo non