comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se. desuꝑ sonabant corde. Cũ uͦ di¬
cebat głamur in t̾bulatiõib sciẽtes
qr tͥbulatio patientiã oꝑat᷑. ⁊ cet̾a:
cythara sonabat ex inferiori qͥdẽ.
s tam̃ dulcit̃. Omis enĩ patientia
dulcis ẽ do. Dic̃ gͦ cͣfidebor tͥ in cyha¬
ra: ꝓpt̃ illud qd̾ dixerat. qͣre tristis
incedo dum afflig̃ me inimicus.
Patiebat᷑ ex inferiori afflictione: ⁊
in eo ipso uolebat placere d̃o:. ⁊ gesti¬
ebat grãs agere fortis in tͥbulatiõi¬
bus. & qͥa sine his ñ pot̾at eẽ pati¬
entia do dicebat. Int̾ hec alloquit᷑
ammã suã. c̃solans ⁊ dic̃. Qͣre tͥs¬
tis es anuna mea:.⁊ qͣre c̃turbas me:
S quis ẽ qui loquit᷑ ad animam:

Expanded text:
nabant chordae. Cum vero dicebat: Gloriamur in tribulationibus, scientes, quia tribulatio patientiam operatur, et caetera : cythara sonabat, ex inferiori quidem, sed tamen dulciter. Omnis enim patientia dulcis est Deo. Dicit ergo, Confitebor tibi in cythara: propter illud, quod dixerat, Quare tristis incedo, dum affligit me inimicus? Patiebatur ex inferiori afflictione, et in eo ipso volebat placere Deo, et gestiebat gratias agere fortis in tribulationibus: et quia sine his esse non poterat patientia, Deo dicebat. 5. Inter haec alloquitur animam suam, consolans, et dicit: Quare tristis es, anima mea? et quare conturbas me? Sed quis est, qui loquit
Abbreviated transcription (Latin):
qr amode. Ñ int̾m in hac ꝑegͥna¬
tione ñdum disc̾nis locũ meum.
qr simul cũ ⁊ izaniis inuousq ad tp̃s
messis. Ndum discernis lucẽ meam:
credit. Par infirmitaᷤs dispar conti¬
nentia: par labor. s dispar desidiũ.
& debes hoc facere: qr tues d̃s forti¬
tudo mea. Ñ p̾sumo de iurib meis:
nec aliunde habe aliqͣm fortitudine
nͥate solo:⁊ totam spem meã in de
pono. In d̾o faciemꝰ uirtutẽ. ⁊ ipse
ad nichilum deduc& inimicos nr̃oᷤ
Aliqñ fac homo in scipso fortitudinẽ:
appetit regnare. dñari: suꝑior cȩcis
apparere. ñ patit᷑ iniurias. uindicat
illatas. Tał fortitudo. humanaẽ
ñ diuina: carnał ñ sꝑ̃alis. Reddit
malum ꝓ malo: maledictũ ꝓ male¬
dicto: erubescit apparere uictus. S
dum uinc̃ hominẽ: ipse det̾ius aui¬
forcitudo aut̃ que a dõ ẽ. ñ carnisẽ.

Expanded text:
n hac peregrinatione, nondum discernis locum meum, quia simul, cum zizaniis vivo, usque ad tempus messis : nondum discernis lucem meam. n te non credit. Par infirmitas, sed dispar continentia. Par labor, sed dispar desiderium. Et debes hoc facere. 2. Quia tu es Deus fortitudo mea. Non praesumo de viribus meis, nec aliunde habere aliquam fortitudinem, nisi a te solo: et totam spem meam in te pono. In Deo faciemus virtutem , et ipse ad nihilum deducet inimicos nostros. Aliquando facit homo in seipso fortitudinem. Appetit regnare, dominari, superior caeteris apparere. Non patitur injurias, vindicat illatas. Qualis fortitudo humana est, non divina: carnalis non spiritualis. Reddit malum pro malo, maledictum pro maledicto. Erubescit apparere victus. Sed dum vincit hominem, ipse deterius a viFortitudo a
Abbreviated transcription (Latin):
Scͥptum ẽ. Qui c̃fidunt in dño. mu¬
iabt̃ fortitudinẽ. Hinc apłs nos ad¬
mona dic̃s. Noli uinci a malo. s
iunce in bono malum. Ds̃ gͦ sit for¬
adudo nr̃a: in ipso eripiem᷑ a tẽpta¬
dionib. ꝑ ipsum suꝑabimꝰ mundũ.
ĩdiabolum: uicia ⁊ peccata:. ipsam
carnem ⁊ desid̃ia mala. ipsũ ⁊̃ regñ
cȩloꝵ ui capiemus. iuxta qd̃ scͥptũ
ẽ. & uiolenti rapiunt illd̃. S ad b̃
que dicta sunt. t̾ria uident᷑ quȩ se

Expanded text:
fidunt in Domino, mutabunt fortitudinem . Hinc Apostolus nos admonet dicens: Noli vinci a malo, sed vince in bono malum . Deus ergo sit fortitudo nostra. In ipso eripiemur a tentationibus, per ipsum superabimus mundum et diabolum, vitia et peccata, ipsam carnem et desideria mala: ipsum etiam regnum caelorum vi capiemus. Juxta quod scriptum est, Et violenti rapiunt illud Sed ad haec, quae dicta
Abbreviated transcription (Latin):
qͣre contͥstatus incedo dũ affligit me
inimicꝰ. Si ds ẽ fortitudo eiꝰ. qͦmͦ ẽ re¬
pulsus: qͦmͦ ꝯtͥstatus affligit᷑ ab ini¬
mico: Nunqͥd inualida manꝰ dni:
S sciendum qr pius dñs qͣdam dis¬
pensatoria miscdia sua. plerq electos
suos ⁊ repellendo retin&:.⁊ retinendo
repellit. Sic̃ cum diabolus beadum
iob peter& ad temptandũ: ecce inqͥc
dns in manu tua ẽ. S quia eum eũ¬
repellendo retinuit. ostñdit᷑ cum ꝓ¬
tinus addit.: tantũ aiãm eiꝰ serua.
Qnͣtus aut̃ uir iste fuerit. qui ad̾ore¬
linquit᷑. ⁊ diabolo tͣdidur. ipso dño
ad eundem diabolum dic̃ñte didi¬
cimus: uͥ ait. Ñne c̃sid̃asti seruũ me¬
um iob. qd̾ ñ sic ei simił int̾rã. uir sĩ

Expanded text:
re contristatus incedo, dum affligit me inimicus? Si Deus est fortitudo ejus, quomodo est repulsus? quomodo contristatus affligitur ab inimico? Nunquid invalida manus Domini? Sed sciendum, quia pius Dominus, quadam dispensatoria misericordia sua plerunque electos suos et repellendo retinet, et retinendo repellit. Sicut cum diabolus beatum Job peteret ad tentandum. Ecce, inquit Dominus, in manu tua est . Sed quia eum repellendo retinuit, ostenditur cum protinus addit: Tantum animam ejus serva. Quantus autem vir iste fuerit, qui 206 a Deo relinquitur, et diabolo traditur, ipso Domino ad eundem diabolum dicente didicimus: ubi ait, Nonne considerasti servum meum Job, quod non sit ei similis in terra? vir
Abbreviated transcription (Latin):
udica me ds ⁊ disc̾ne causam meã
de gñde ñ sc̃ã: ab homine iniquo
⁊ doloso erueme. Ñ me iudic& ini¬
micus. ñ falsa hominũ opinio. quȩ
bonum malũ. ⁊ eꝯu̾so malũ bonũ
facͣ. s tume iudica qui iustꝰ es atq
misericors. & disc̾ne causam meã.
Quã si iustam reꝑies. erue me agñ¬
te ñ scã. id ẽ ab infidelib.⁊ ab hoĩe
iniquo. id ẽ a ꝑsecutore manifesto:
⁊ doloso qui q̃rit me ladent̾ deciꝑe.

Expanded text:
udica me Deus, et discerne caussam meam de gente non sancta, ab homine iniquo et doloso erue me. Non me judicet inimicus: non falsa hominum opinio, quae bonum malum, et econverso malum bonum facit. Sed tu me judica, qui justus es atque misericors.quam si justam repereris, Erue me a gente non sancta, id est, ab infidelibus: Et ab homine iniquo, id est, a persecutore manifesto, et doloso, qui quaerit me latenter decipere.
Abbreviated transcription (Latin):
ad quem cũ uenerimꝰ sꝑitałr facti
iacob atq isrł. in eo ꝑfec̾te gaude¬
bimus. Hȩc ẽ psalmi huiꝰ indentio.:
atq utilitas. Mat̾ia ẽ. ipse insiꝑi

Expanded text:
ad quem cum venerimus, spiritualiter facti Jacob atque Israel, in eo perfecte gaudebimus. Haec est psalmi hujus intentio, atque utilitas. Materia est ipse insipi
Abbreviated transcription (Latin):
& sine peccado illi apparebimus.
Similes enĩ eicrimꝰ: qm̃ uidebi¬
mus eum sicuti ẽ. Ibi lum̃ uerũ
& uita ȩt̃na: ibi fulgebt̃ iusti sic̃ sol
in regno patͥs eoꝵ. Ergo nob̃ ualeat
hȩc omĩa. ut dm̃ gͣtis diligam᷑. ineo
sꝑemus. nec hominẽ. nec diabolũ
timeamꝰ. Toleremꝰ malos. simꝰ boni:
mur oremꝰ: ut & hic in lumine fid̾i.
ibi in lumine speciei. canqͣmͣ inlu¬
mine uiuendiũ. in ẽspectu diplace¬
dł in tituli in scͥptionẽ: cum fug̾ae
a facie saul in spelunca. Ps istetñ¬
dit in finem. id ẽ in xp̃m:. ad moñs
de quic̃q es ne disꝑdas dd. id ẽ. ne
dehonores xp̃m in tidi in scͥptione
mutata a de: id est subtͣhendo de¬
ipsum a regno xp̃i. scłc& negando
mutata a quibdã dc̃ cum fuger&

Expanded text:
et sine peccato illi apparebimus. et sine peccato illi apparebimus. Similes enim ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ibi lumen verum et aeterna vita. Ibi fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum . Ergo nobis valeant haec omnia, ut Deum gratis diligamus, in illo speremus: nec hominem, nec diabolum timeamus. Toleremus malos, simus boni: mur, oremus: ut et hic in lumine fidei, et ibi in lumine speciei tamquam in lumine viventium in conspectu Dei place1. In n speluncam . Psalmus iste tendit in finem, id est, in Christum, admonens te, quicumque es, ne disperdas David, id est, ne dehonores Christum in tituli inscriptione mutata a te, id est, subtrahendo teipsum a regno Christi, scilicet negando mutata a quibusdam tunc, cum fugeret
Abbreviated transcription (Latin):
certa: caritas ꝑfecta. Quisqͥs talia
uota ꝑsoluit. laudes omĩpotentidño
reddit. Iste sunt uerȩ diudiȩ. qͣs ñ
tim&e homo ꝑdere:. nͥ ipse uelit au¬
ferre. Qͥs quis uult dño dõ uouere
⁊ redd̃e gͣtuitum uotũ: seipsum uo¬
ueat & reddat. Hoc enim exigitur:
hoc debet᷑. Imago cȩsaris. reddatur
cȩsari. imago di reddat᷑ dõ. & hoc
quidẽ iustum ẽ. Qͣre: Qm̃ eripu
isti animã meã de morte. Pret̾itũ
ponit ꝓfut᷑o. Qui enim ȩc̃nitatẽ
m̃te considat: qͥcquid tͣnsire pot̃.
iam tanqm p̃t̾itum pensat. Ac si
dic̾ae. qm̃ in alia uita eripies ani¬
mam meã amorte ȩt̃na: & pedes
meos alapsu:qͥa ibi nullomͦ mo¬
uebit᷑ ad malum mea affectio. Ibi
nullus lapsus erit: uͥ tẽꝑtadio ñ erio
Ibi nullus lapsus erit: ubi beata
ȩt̾nitas erit. Benc gͦ subdit᷑. It
placeam corã dõ in lumine uiuẽ¬
tium. Coram dõ in lumine uiuẽ¬
dium placebimꝰ: qnͣdo ĩmortales

Expanded text:
certa, caritas perfecta. Quisquis talia certa, caritas perfecta. Quisquis talia vota persolvit, laudes omnipotenti Domino reddit. Istae sunt varae divitiae, quas non timet homo perdere, nisi ipse velit auferre. Quisquis vult Domino Deo vovere et reddere gratuitum votum, seipsum voveat et reddat. Hoc enim exigitur, hoc debetur. Imago Caesaris reddatur Caesari, imago Dei reddatur Deo . Et hoc quidem justum est. Quare? 13. Qute. Praeteritum ponit pro futuro. Qui enim aeternitatem mente considerat, quicquid transire potest, jam tamquam praeteritum pensat. Ac si diceret: Quoniam in alia vita eripies animam meam a morte aeterna. Et pedes meos a lapsu. Quia ibi nullo modo movebitur ad malum mea affectio. Ibi nullus lapsus erit, ubi tentatio non erit: ibi nullus lapsus erit, ubi beata Trinitas erit. Bene ergo subditur: ut placeam coram Deo in lumine viventium. Coram Deo in lumine viventium placebimus, quando immortales
Abbreviated transcription (Latin):
aut iuste uiuimꝰ. aut recte loqͥmur:
& nos indõ & ds̃ in nob̃ laudetur
& honoretur. & qͥa fidi sermonẽ
subsequi deb& fortitudo spei:. recte
adiunctum ẽ. In dõ sꝑaui. ñ dime¬
bo quid faciat mͥ homo. fides dr̃:
qͥa sit in d̾o. Spes autẽ qͣsi pes: qr ĩ eo
mnidit᷑. fides ualet nob̃ ad iusticiã:
quia iustus ex fide iuuit Creãndo
indm̃ declinas a malo:⁊ facis boñ.
hȩc est iusticia. Spes nob̃ ualce ad
patientiam.⁊ condẽptum mundi.
Sꝑando et̃na. facile condẽnimꝰ t̾rena:
⁊ fortit̃ toleramꝰ adu̾sa. Est audẽ
qͣsi anchora nr̃a. spes in dõ. Nauta
cum tim & tempestadẽ. figit an¬
choram suam. Si nos anchoram
spei fixam in dõ habuerimꝰ: nullã
hꝰ mundi cempestatẽ formidabi¬
mus. Ñ timebo ait quid faciat mͥ
homo. quia cosi aufert dpr̃alia. ha¬
beo tam̃ quȩ tͥ offeram sꝑalia. In me
tiones tͥ. Hec sunt uera dona. & gͣta
sacͥficia quȩ a nob̃ exigit dñs: scilico&
pia uota. scã desidĩa: fides rectã. spes

Expanded text:
ecte loquimur : et nos in Deo, et Deus in nobis laudetur et honoretur. Et quia fidei sermonem subsequi debet fortitudo spei, recte adjunctum est: In Deo speravi, non timebo quid faciat mihi homo. Fides dicitur, quia fit in Deo. Spes autem quasi pes, quia in eo innititur. Fides vatet nobis ad justitiam, quia jua malo, et facis bonum . Haec est justitia. Spes nobis valet ad patientiam et contemtum mundi. Sperando aeterna, facile contemnimus terrena, et fortiter toleramus adversa . Est autem quasi anchora nostra spes in Deo. Nauta cum timet tempestatem, figit anchoram suam. Si nos anchoram spei fixam in Deo habuerimus, nullam hujus mundi tempestatem formidabimus. Non timebo ait quid faciat mihi homo: quia etsi aufert temporalia, habeo tamen quae tibi offeram spiritualia. 12. In me ones tibi. Haec sunt vera dona et grata sacrificia quae a nobis exigit Deus, scilicet pia vota, sancta desideria, fides recta, spes
Abbreviated transcription (Latin):
cere: retͦrsum fic. qui semꝑ parat̾ẽ
obedire. Retͦr sum gͦ conu̾tant᷑ ins¬
mici. ut fiant humiles qui fuerant
suꝑbi.⁊ sic er̃ amici. qui fuerant in¬
imici. Deinde ostñdit qͣm ueloxsit
miscdia di: cum subiung̃. In qͣcũq
die inuocauero de: ecce cognoui qm̃¬

Expanded text:
cere. Retrorsum fit, qui semper paratus est cere. Retrorsum fit, qui semper paratus est obedire. Retrorsum ergo convertantur inimici, ut fiant humiles qui fuerant superbi. Et sic erunt amici, qui fuerant inimici. Deinde ostendit, quam velox sit misericordia Dei, cum subjungit: In quacunque die invocavero te, ecce cognovi, q
Abbreviated transcription (Latin):
uitã suã ñ sibi. s illi:qͥa sic anñcia¬
uit ut illi credẽt᷑. ñ ad sua lucͣdm̃.
s illius. S⁊ ꝓptẽa anñcias uitam
duã. ut alios exemplo duo inuites
ad c̃fessionẽ. & ad accipiendã uitã
qm tu accepisti:anñcias uitã duã
dõ a quo grãm accepisti: & habeb
mercede ampliorẽ: qͥa ex eo qd̃ ac¬
cepisti. ñ ingratꝰ extrcisti. Posuisti
lacͥmas meas in ẽspectutuo. Illas
lacͥmas qͣs ego fudi peccata mea
anñciando. posiusti in ẽspectu
duo. id ẽ acceptabiles habuisti: &
Dixisti te exaudit᷑um flentẽ: cre¬
didi. fleui: exauditus sũ. Inueni
de mis cdem in ꝓmittendo.: uera¬
mala. & ita ut sint retͦrsum:. id est
seqͣntur de. Precedendo ñ corrigit᷑
homoͬ. bonũ ẽ illi ut retͦrsum conu̾¬
tantͣ: & quẽ p̃cedere uolebat. seqͣtur.
Precedit homo ꝑ suꝑbiam: conu̾tit᷑
retͦrsum ꝑ humilitatẽ. Precedert
appetit qui uoluntatẽ suã uultfa¬

Expanded text:
vitam suam non sibi, sed illi: quia sic annuntiavitam suam non sibi, sed illi: quia sic annuntiavit, ut illi crederetur, non ad sua lucra tantum, sed illius. Si propterea annuntias vitam tuam, ut alios exemplo tuo invites ad confessionem, et ad accipiendam vitam, quam tu accepisti: annuntias vitam tuam Deo, a quo gratiam accepisti, et habebis mercedem ampliorem, quia ex eo, quod accepisti, non ingratus extitisti. Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo. Illas lacrymas, quas ego fudi, peccata mea annuntiando, posuisti in conspectu tuo, id est, acceptabiles habuisti, et Dixisti te exauditurum flentem. Credidi, flevi, exauditus sum. Inveni te misericordem in promittendo, veramala, ita ut sint retrorsum, id est, sequantur te. Praecedendo non corrigitur homo. Bonum est illi, ut retrorsum convertatur, et quem praecedere volebat, sequatur. Praecedit homo per superbiam. Convertitur retrorsum per humilitatem. Praecedere appetit, qui voluntatem suam vult fa
Abbreviated transcription (Latin):
enim oꝑib nr̃is. Docuit tam̃ & pro
talib orare psalmus. Qͣnͣtũ libos
enim homo peccator sit.potens est
benignus ds saluare illum. Unde
p̃cednub meritis. saluos facies il¬
los. Nel sic illos saluos facies. ut nul¬
lus tibi labor sit. No laborabis in
sanando. quãus nos stupeamꝰ in
inspiciendo. In ira ppłos confrin¬
ges. lra uidi. s pat̾na. lrascit᷑ pat̃
silio p̃ceptoꝵ suoꝵ contemptori.¬
Iratus colaphizat: cedit. duc̃ ad scolã.
frangit eum a suꝑbia: depͥmit in dis¬
ciplina. Qmͣ multi impleuer domũ
di. in ira eiꝰ confracti: id ẽ cͥbulatioĩb
triti. Tu cõfringes eos: & ego ponam
Annunciabo eis me fecisse malamł¬
ta: ut ipsi audientes ñ desꝑent de
peccatis suis:s exemplo meo ꝑ c̃fes¬
sionem. medicinã c̃seqͣntur salutis.
& ideo dic̃. Ds̃ uitam meã anñcia¬
ui dibi. Quomͦ anñciauit paulꝰ¬
mus & ꝑsecutor & iniuriosus: sed
miscdiam c̃secutꝰ sũ. Anñciauit

Expanded text:
enim operibus nostris . Docuit tamen, et pro enim operibus nostris . Docuit tamen, et pro talibus orare psalmus. Quantumlibet enim homo peccator sit, potens est benignus Deus salvarepraecedentibus meritis, salvos facies illos. Vel sic illos salvos facies, ut nullus tibi labor sit. Non laborabis in sanando, quamvis nos stupeamus in inspiciendo. In ira populos confringes. Ira videtur sed paterna. Irascitur pater filio praeceptorum suorum contemtori.Iratus colaphizat, caedit, ducit ad scholam: frangit eum, a superbia deprimit in disciplina. Quam multi impleverunt domum Dei, in ira ejus confracti, id est, tribulationibus triti. Tu confringes eos, et ego ponam Annuntiabo eis me fecisse multa mata: ut ipsi audientes non desperent de peccatis suis, sed exemplo meo per confessionem medicinam consequantur salutis. Et ideo dicit: 9. Deus, vitam meam annuntiavi tibi. Quomodo annuntiavit Paulor, et injuriosus: sed misericordiam consecutus sum . Annuntiavit,
Abbreviated transcription (Latin):
bitabt̃ & abscondẽt: ipsi calcaneũ
meum obseruabt̃. Habitant mec̃
in una domo: in una ȩccla: abscon¬
dunt se sub uestim̃tis ouium: intͥn¬
secus autẽ st̃ lupi rapaces. Abscon¬
dunt sc tanqͣm insidiatores. explo¬
ratores. parant laqueos. si ñ statim
possunt malum facere qd̃ cogitat
calcancum obseruant: ut uł in fine
cogitata ualeant adimplere. Mos
iste diabolicus ẽ. uł eorum qͥ mini¬
stri eiꝰ st̃: ut calcaneum. idẽ. ultima
nr̃ã. insidiosa calliditate obseruent.
Hinc serpenti adño de muliere di¬
ctum ẽ. Illa tuum obseruabit capt̃.
⁊ tu insidiabis calcaneo eiꝰ. Semper
gͦ seruus dĩ deb& ẽẽ uigilans & cir¬
cumspectus. contͣ huiꝰ callidi serpẽ¬
tis capd̃: atq uitã ⁊ mores suos auxi¬
liante dño ita disponere: ut in ha¬
bitandes ⁊ abscondntes qui caltaneũ
obseruant. neq in pͥncipio neq in
finem inueniant qͥd rep̃hendant.
Ita autẽ obseruauer̃ calcaneũ meũ:
sic̃ sustinuer̃ animã meã. Malienĩ

Expanded text:
bitabunt et abscondent: ipsi calcaneum meum observabunt. Habitant mecum in una domo, in una Ecclesia. Abscondunt se sub vestimentis ovium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces . Abscondunt se tanquam insidiatores, exploratores, parant laqueos: si non statim possunt malum facere, quod cogitant, calcaneum observant, ut vel in fine cogitata valeant adimplere. Mos iste diabolicus est, vel eorum, qui ministri ejus sunt, ut calcaneum, id est, ultima nostra insidiosa calliditate observent. Hinc serpenti a Domino de muliere dictum est: Illa tuum observabit caput, et tu insidiaberis calcaneo ejus . Semper ergo servus Dei debet esse vigilans, et circumspectus contra hujus callidi serpentis caput: atque vitam et mores suos auxiliante Domino ita disponere, ut inhabitantes, et abscondentes, qui calcaneum observant, neque in principio, neque in fine inveniant, quid reprehendant. Ita autem observaverunt calcaneum meum: Sicut sustinuerunt animam meam. Mali enim,
Abbreviated transcription (Latin):
sua conculcat & impugnat. xp̃iccepꝰ.
sic̃ prius fec̃ & caput. S int̾ adu̾sa
fortis quid subiungat: audiamꝰ. Ab
alatudine diei. id ẽ a suꝑbia tp̃ra¬
li timebo: Absit. uł timebo ab alti¬
tudine. id ẽ potentia: Quȩ qͥdem
dim̃da ñ ẽ: qͥa diei ẽ. id ẽ ad tp̃s c̃cessa.
Hanc ñ timebo: s potius spem meã
c̃stiduam in de. E hoc ẽ qđ subdit.
Ego uͦ in te sꝑabo. Cum tͣnsierint di¬
es qui alti st̃. ⁊ enim ad tp̃s altist̃.
finito dp̃r̃e altitudinis suȩ timebt̃:
ego uͦ inte sꝑabo. In die iudicii timeli
qͥdem mali: s securi ert̃ iusti. Illud
enim ueni&. tc̃ qd̃ sꝑabant. qd̃ desi¬
derabant: qd̃ uenire orabant. Iam
se ualidum & constantẽ ostñdit cũ
subdit. In dõ laudabo sermonesme¬
os. Sermones suos in dõ laudat. qͥ
hinc ipsa ueritas ait. Mea doctͥna
ñ ẽ mea: s eius qui misit me pais.
Aliqͥs ub laudat᷑ cum ab aliqͦ noĩa¬
do philosopho siue a ꝑfecto gͣmal

Expanded text:
sua conculcat et impugnat Christi corpus, sicut prius fecit et caput. Sed inter adversa fortis, quid subjungat, audiamus. 4. Ab altitudine diei, id est, a superbia temporali timebo? Absit: vel timebo ab altitudine, id est, potentia, quae quidem timenda non est, quia diei est, id est, ad tempus concessa. Hanc non timebo, sed potius spem meam 275 constituam in te. Et hoc est, quod subdit: Ego vero in te sperabo. Cum transierint dies, qui atti sunt, etenim ad tempus alti sunt, finito tempore altitudinis suae timebunt. Ego vero in te sperabo. In die judicii timebunt quidem mali , sed securi erunt justi. Illud enim veniet tunc, quod sperabant, quod desiderabant, quod venire orabant. Jam se validum et constantem ostendit, cum subdit: 5. In Deo laudabo sermones meos. Sermones suos in Deo laudat, qui Hinc ipsa Veritas ait: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui misit me Patris . Aliquis liber laudatur, cum ab aliquo nominato Philosopho, si
Abbreviated transcription (Latin):
Si quid in te dĩ ẽ honorat᷑ ate:& tu
factus adõ. honorab̃is adõ. Si aut̃
qd̾ in te d̃i ẽ honorau̾is. tanꝗͣ tuũ
ñ dĩ. quomͦ ppłs ille longe factus
c̃ a scĩs: sic du longe a sc̃o. Ergo in
dõ laudabo sermones meos.Si in
dõ. qͣre meos: S in dõ & meosꝰ: in
deo qͥa ab ipso: meos qͥa accepi. In
dõ sꝑaui. Paulo ante dixerat. sꝑabo:
iam dix̃. sꝑaui: tanqͣm ñ dimens.
tanqͣm c̃firmatus. Ñ timebo qͥd fa¬
ciat mͥ caro. idẽ quilib& carnalis
Spes fixa in dõ. omẽm expellit dimo¬
rem: ipsa enim tnͣsitoria condẽnit
torm̃ta. Generat enim caritatem:
generat patientiam: qͥb calcat᷑
mundus. suꝑat diabolus. Dicis ñ
dimebo qͥd faciat mͥ caro: & quid tͥ
fac̃: Tota die u̾ba mea exec̃bandur:
idẽ. meã p̃dicacionẽ iudicabant

Expanded text:
 tu factus in Deo, honoraberis a Deo. Si autem, quod in te Dei est, honoraveris tanquam tuum, non Dei, quomodo populus ille longe factus est a sanctis, sic tu longe a sancto. Ergo in Deo laudabo sermones meos. Si in Deo, quare meos? Sed in Deo et meos. In Deo, quia ab ipso: meos, quia accepi. In Deo speravi. Paulo ante dixerat, Sperabo. Jam dixit speravi, tanquam non timens, tanquam confirmatus. Non timebo, quid faciat mihi caro. Id est, quilibet carnalis. Spes fixa in Deo omnem expellit timorem. Ipsa etiam transitoria contemnit tormenta. Generat enim caritatem. Generat patientiam, quibus calcatur mundus, superatur diabolus. Dicis, Non timebo, quid faciat mihi caro: et quid tibi facit? 6. Tota die verba mea exsecrabantur. Id est, meam praedication
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ⁊ ꝑm̃bra ñ cessat ꝑsequi ⁊ oppͥ¬
mere seruos d̃i. Cum &ꝑis in xp̃o
pie uiuere: ing̾ssus es dorcular. Pre¬
para de ad p̃ssuras. noli dimere qͥa
de c̃culcat homo: uua factus es. ut
calceris. In torculari fructuosa p̃s¬
sura ẽ. Uua in uide p̃ssuram ñ sen¬
dit. In degra uidr: s nicħ inde ma¬
nat. Miccit᷑ in torcłari. calcat᷑. p̃mit᷑
inuria uidetͣ fieri uuȩ. s ista innu¬
ria st̾ilis ñ ẽ. Immo sinulla iniuria
fier&: stilis remanera. Atcendamꝰ
gͦ duos hostes. quẽ uidemꝰ.⁊ quẽ ñ
uidemus. hominẽ ⁊ diabolũ. illum
diligamꝰ. istum caueamꝰ. oł homi¬
ne oremꝰ: contͣ diabolum oremꝰ: &
dicamꝰ dõ. Miserere mei d̾s qm̃ cõ¬
culcait me homo. Tota die. id est
assidue impugnans uerb̃ ⁊ suggesti¬
onib: tͥbulauit me manifestis im¬
pugnationib. Contͣ tales iste p̃s cõ¬
firmat nos. Necesse ẽ enim ut tales
patiam᷑ usq in sinẽ: qͦs ñ pat̾emur

Expanded text:
sequi, et opprimere servos Dei. Cum coeperis in Christo pie vivere, ingressus es torcular. Praepara te ad pressuras. Noli timere, quia te conculcat homo. Uva factus es, ut calceris. In torculari fructuosa pressura est. Uva in vite pressuram non sentit. Integra videtur, sed nihil inde manat. Mittitur in torculari: calcatur, premitur: injuria videtur fieri uvae: sed ista injuria sterilis non est, imo si nulla injuria fieret, sterilis remaneret. Attendamus ergo duos hostes, quem videmus, et quem non videmus, hominem et diabolum. Illum diligamus, istum caveamus. Pro homine oremus, contra diabolum oremus, et dicamus Deo: Miserere mei Deus, quoniam conculcavit me homo. Tota die, id est, assidue impugnans verbis et suggestionibus tribulavit me, manifestis impugnationibus. Contra tales iste psalmus confirmat nos. Necesse est enim, ut tales patiamur usque in finem, quos non pateremur
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ia ẽ. xp̃c. In pͥma parte sic̃ in aluis
psalmis uͥ de passione agit p̃mit¬
orisit de celo. ⁊ lib̃auit me:. tang̃ bre¬
uit̾ de passione. sua & głificatione.
In t̾cia quȩ incip̃. Paratum cor meũ
ds: ostñdit se magnam laudẽ dõ
ex sua glificatione facere. Ostñdit
xꝑc in hoc psalmo ꝑ myst̾̃ium suȩ
incarnadionis. passionis ⁊ resur¬
rextionis atq ascensionis. totum

Expanded text:
teria est Christus. In prima parte sicut in aliis psalmis ubi de passione agit, praemitme: tangit breviter de passione sua et glorificatione. In tertia quae incipit, Paratum cor meum Deus: ostendit, se magnam laudem Deo ex sua glorificatione facere. Ostendit Christus in hoc psalmo per mysterium suae incarnationis, passionis et resurrectionis, atque ascensio
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis nos admonere intendñs.
ut eoꝵ ꝑfidiam deuitantes. conũ¬
soꝵ uͦ fidem in nob̾ c̃firmandes. nos
a regno eiꝰ ñ subtͣhamꝰ. s subici stu¬
deamus. uor. xp̃i.

Expanded text:
exemplis nos admonere intendens, ut eorum perfidiam devitantes, conversorum vero fidem in nobis conformantes, nos a regno ejus non subtrahamus: sed subjici studeamus. Vox Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sapient ut incantationẽ laudãt
s ad similitudinẽ ual&. Factũ ẽ
hoc & in pͥmis tpr̃ib fidi. Stepha¬
nus martyr p̃dicabat u̾itadem:
& tanqm denebrosis m̃tib ut eas
in lucem etduc̃& incantabatU
uenit ad cõmemorationẽ. xp̃i qͤ
illi omĩno audire nollent: quid
de cis scͥpt᷑a dic̃: Clauser̃ inqͥt au¬
res suas. Qͥd audem pꝰea secert̃: pas¬
sio stephani narrata declarat. Nõ
erant surdi: s surdos se fecer̃. Illi
inqͣm locudi st̃ falsa. s quid faci&
ds̃: Audi seqñtia. Ds̃ cont̾ae den¬

Expanded text:
pienter, ut incantationem laudet, pienter, ut incantationem laudet, sed ad similitudinem valet. Factum est hoc, et in primis temporibus fidei. Stephanus martyr praedicabat veritatem , et tanquam tenebrosis mentibus, ut eas in lucem educeret, incantabat. Ubi venit ad commemorationem Christi, quem illi omnino audire nollent, quid de eis Scriptura dicit? Clauserunt inquit aures suas. Quid autem postea fecerunt? Passio Stephani narrata declarat . Non erant surdi, sed surdos se fecerunt. Illi, inquam, locuti sunt falsa, sed quid faciet Deus? Audi seq
Abbreviated transcription (Latin):
suas. Idõ surdȩ qͥa obdurat aures
suas. Quȩ ñ exaudice uocem incan¬
tandium: & uenefici incantantis
sapient̃ Hic data ẽ quedã simili¬
tudo de marso: qui incantat ut
educat aspidem de denebrosa ca¬
u̾na. Utiq in lucẽ uult deduce.
Illa autẽ amando cau̾nas suas
quib se iuolutam occultat. dr
qd̾ cum exire noluerit. recusans
cauda obturat alc̃am. Atq ita
uoces illas qͣncũ potãs euitans. ñ
exic ad incantantẽ. Huic similes
dix̃ sp̃c dĩ qͦsdam ñ audientes
u̾bum di: & ñ solum ñ facientes:
s om̃ino ne faciant audire nołn¬
tes. lta isti cum p̃dicatores uolt̃
cos de fouea. id ẽ de ꝓfunditate
peccatores st̃ mactare. unde dic̃
here: ipsi nolendes ueritati obau¬
dire.s in fouea sua ꝑmanentes.
ad ueram lucẽ aspirare nolñtes.
alt̾am aurẽ cordis t̃re id ẽ p̃sen¬
ti delectationi apponunt.alc̃am
uͦ cauda obturant. id ẽ memoria
p̃t̃itaꝵ delectationũ. Ñ id̃o dicit¬

Expanded text:
suas. Ideo surdae, quia obturat aures suas. Ideo surdae, quia obturat aures suas. 6. Quae non exaudiet vocem incantantium, et venefici incantantis sapienter. Hic data est quaedam similitudo de Marso. Qui incantat, ut educat aspidem de tenebrosa caverna, utique in lucem vult educere. Illa autem amando cavernas suas, quibus se involutam occultat, dicitur, quod cum exire noluerit, recusans cauda obturat alteram. Atque ita voces illas, quantum potest evitans, non exit ad incantantem. Huic similes dixit Spiritus Dei quosdam non audientes verbum Dei , et non solum non facientes, sed omnino ne faciant, audire nolentes. Ita isti, eum praedicatores volunt eos de fovea, id est, de profunditate peccatores sunt, mactare unde dictuhere: ipsi nolentes veritatem obaudire, sed in fovea sua permanentes, ad veram lucem aspirare nolentes, alteram aurem cordis terrae, id est, praesenti delectationi apponunt: alteram vero cauda obturant, id est, memoria praeteritarum delectationum. Non ideo
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ credit. aut male uint: a uul¬
ua egredit᷑ tanqͣm formatꝰ: sed
repellitur tanqͣm alienus. Qui
incipit erudiri. & ñdũ ad plenũ
edoctus a societate scõꝵ egͥditur:
hic tanqͣm ab ortiuus ab ut̾o ma¬
tͥs eccłȩ eicit᷑. Qͥa gͦ iudei ex quo
legem cognouer̃. a fide & iusticia
ipsius mat̾ne legis recessert̃:. recte de aͥ
nc̃ dr̃. errauer̃ peccatores auulua.
Quia uͦ minꝰ capaces quidã ex eodẽ
ppło erudiri c̃tẽpserunt: dictũ ẽ de
illis errauert̃ ab ut̾o. & qͥa aliena¬
di st̃ & errauer̃: idõ locudi st̃ falsa.
Qui enim relinqͥt ueritatẽ: necesse
ẽ. ut loquatur falsitadem. Cocc ad
qͣntam uesaniam deuener̃ errã¬
des. furor illis scđm similitudinẽ
serpentis. Error eoꝵ u̾sus ẽ in fu¬
rorem: ñ humanum. s serpenti¬
num ⁊ uenenosum. Erat enim in¬
uidie uenenũ in furore eoꝵ. Audi
cuiꝰ serpentis furor iillis erat. Sic̃
aspidis surde & obturantis aures

Expanded text:
et non credit, aut male vivit, a vulet non credit, aut male vivit, a vulva egreditur tanquam formatus, sed repellitur tanquam alienus. Qui incipit erudiri, et nondum ad plenum edoctus a societate sanctorum egreditur: hic tanquam abortivus ab utero matris Ecclesiae ejicitur. Quia ergo Judaei, ex quo Legem cognoverunt, a fide et justitia ipsius maternae Legis recesserunt: recte de eis nunc dicitur: Erraverunt peccatores a vulva. Quia vero minus capaces quidam ex eodem populo erudiri contemserunt: dictum est de illis, Erraverunt ab utero. Et quia alienati sunt et erraverunt, ideo locuti sunt falsa. Qui enim relinquit veritatem, necesse est ut loquatur falsitatem. Ecce ad quantam vesaniam devenerunt errantes. 5. Furor illis secundum similitudinem serpentis. Error eorum versus est in furorem, non humanum, sed serpentinum et venenosum. Erat enim invidiae venenum in furore eorum. Audi cujus serpentis furor in illis erat. Sicut aspidis surdae, et obturantis aures
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ errans similit̃ ꝑeat. Art gͦ.
Alienadi st̃ peccatores a uulua. idẽ
ab ipsa eg̃ssione:crrauer̃ ab ucero
hoc ẽ ab ipsa c̃ceptione: locuti sũt
salsa relicta ueritate. Ñ hoc ita acci¬
ꝑiendũ ẽ. ut eos in ut̾o matͥs suȩ er¬
rasse indelligamus. neq enĩ tẽ pot̃
cit qui peccat᷑i sunt. atq in erro¬
re & falsitate ꝑmansuri. Hinc ẽ
qd̾ cum adhuc p̃gnans eẽt rebecca.
& geminos in ut̃o portar&: dictũ
ẽ iacob dilexi. esau autẽ odio ha¬
bui. Occultum ibi iudicium dei:
& ido mag̃ tim̃dum. Alit̃. Nascũt᷑
intͣ uiscera eccłȩ paruuli. bonum
ẽ ut formati exeant: ne ab ortula¬
bant᷑. Gener& de mat̾. ñ abortiat.
Padiens esto. usq quo formeris: ce¬
neant de mat̾na uiscera. usq quo
certa sit in ce doctrina ueritatis.
Si audem impacientia dua c̃cusse¬
ris uiscera matͥs. cũ dolore qͥdem
de excudit foras: s duo mag̃ malo
qm suo. Qui cruditus ẽ in doctͥna

Expanded text:
similiter errans similiter pereat. Ait ergo: similiter errans similiter pereat. Ait ergo: 4. Alienati sunt peccatores a vulva, id est, ab ipsa egressione: erraverunt ab utero, hoc est ab ipsa conceptione. Locuti sunt falsa. Relicta veritate. Non hoc ita accipiendum est, ut eos in utero matris suae errasse intelligamus: neque enim tunc potest cit, qui peccaturi sunt, atque in errore et falsitate permansuri. Hinc est, quod cum adhuc praegnans esset Rebecca, et geminos utero portaret, dictum est: Jacob dilexi, Esau autem odio habui . Occultum ibi judicium Dei, et ideo magis timendum. Aliter nascuntur inter viscera Ecclesiae parvuli: Bonum est, ut formati exeant, ne ab ortu labantur. Generet te mater, non abortiat. Patiens esto, usquequo formeris. Teneant te materna viscera, usquequo certa sit in te doctrina veritatis. Si autem impatientia tu concusseris viscera matris, cum dolore quidem te excutit foras, sed tuo magis malo, quam suo. Qui eruditus est in doctrina,
Abbreviated transcription (Latin):
cia urẽ legis. Uł recte iudicate. idẽ.¬
recte uiuide. disc̾nences bonũ ama¬
lo. sodm iusticiam qm loqͥmini.
Nam bona loqui & mala agere: iu¬
dicium dãnationis ẽ. Unde & ipsa
ueritas phariseis. ait. Ypocͥtȩ quo¬
mͦ pocestis bona loqui cũ sitismali:
& enm in corde iniqͥcades oꝑammni
in t̾ra. Iniqͥtates in corde oꝑari ẽ:
malam gerere uoluntatẽ. Golun¬
tas enim pͣua apud dm̃ ꝓfacto re¬
putatur. & bene ait in t̾ra: id est
trenis mherentes. Nam cũ in t̾ra
cor sigitur: inde iniqͥtas in corde
generat᷑. Iniusticias manꝰ ur̃ȩ c̃cin¬
nant: id ẽ pͣuis uoluptatib pͣue
actiones ur̃e concordant. Uł iniu¬
stias manus c̃cinnare ẽ. imustas
actiones in iustis aggregare: iuxta
qd̾ alibi ꝑ psalmistã dr. Appone in¬
trent in iusticiam tuã. & iuxta io¬
ħem: qͥ sordidus ẽ. sordescat adhuc.
Deinde c̃uertit se ad auditores. atq
errorem eoꝵ ⁊duriciam cordis os¬
dendit: ut auditor qͥsq caueat. ne

Expanded text:
e legis. Vel, Recte judicate, idest, vivite, discernentes bonum a malo, secundum justitiam quam loquimini. Nam bona loqui, et mala agere, judicium damnationis est. Unde et ipsa Veritas Pharisaeis ait: Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? 3. Etenim in corde iniquitates operamini, in terra. 283 Iniquitates in corde operari, est malam gerere voluntatem. Voluntas enim prava apud Deum pro facto reputatur. Et bene ait, In terra, id est, terrenis inhaerentes. Nam, cum in terra cor figitur, inde iniquitas in corde generatur. Injustitias manus vestrae concinnant. Id est, pravis voluntatibus pravae actiones vestrae concordant. Vel injustitias manus concinnare, est injustas actiones injustis aggregare. Juxta quod alibi per Psalmistam dicitur, Appone intrent in justitiam tuam . Et juxta Joannem: Qui sordidus est, sordescat adhuc . Deinde convertit se ad auditores, atque eorum errorem et duritiam cordis ostendit, ut auditor quisque caveat, ne
Abbreviated transcription (Latin):
mordaces qͣstiones in responsiõe
eoꝵ: sic̃ scͥptum de tͥbudo cesaris
Qa ẽ in ore ipsoꝵ: Ut in ore suo
contͣ se ꝓnunciarent. Coegit enĩ
illos oresuo sententiam dare. un¬
de dñtes eoꝵ conterent᷑. Cum enim
dicerent in nũmo eẽ imaginẽ cȩsa¬
ris. ⁊ dñs quȩ cȩsaris st̃ cesari. & qͣ
dĩ sunt dõ ꝑsoluere p̃cepisset: non
habuer qͥd respondent. unde mor¬
derent: qͥa contͥti erant dñtes eoꝵ
in ore ipsoꝵ. Sic & de ioħis baptis¬
made inqͥsiti: nesciert̃ quid respon¬
derent. Aspides gͦ erant iudei qnͣ¬
do insidiabant᷑. xpõ. insibilare &
uenena ĩmittere molientes: sed con¬
tͥci sunt dentes eoꝵ in ore ipsoꝵ. Post¬
ea clamauer̃ crucifige crucifige.
tes q̃stiones. ita ꝑmolas indelligimꝰ
fortiores & acͥores de morde xp̃i ꝑ
suasiones. Prius occulte decipere
tanqͣm aspides cemptabat: pꝰmo¬
dum ceꝑunt in morde xp̃i aꝑde fren¬
dere ut leones. Crucifixꝰ ẽ. resur¬
rexit. ascendic incelum głificatꝰ

Expanded text:
in responsione eorum: sicut scriptum est, de tributo Caesaris . Quid est in ore ipsorum? Ut ore suo contra se pronuntiarent. Coegit enim illos, ore suo sententiam dare, unde dentes eorum contererentur. Cum enim dicerent, in nummo esse imaginem Caesaris, et Dominus quae Caesaris sunt, Caesari, et quae Dei sunt, Deo persolvere praecepisset: non habuerunt quid responderent , unde morderent, quia contriti erant dentes eorum in ore ipsorum. Sic et de Joannis baptismate inquisiti, nescierunt quid responderent . Aspides ergo erant Judaei, quando insidiabantur Christo, insibilare et venena immittere molientes; sed contriti sunt dentes eorum in ore ipsorum. Postea clamaverunt, Crucifige, crucifige . tes quaestiones: ita per molas intelligimus fortiores et acriores de morte Christi persuasiones. Prius occulte decipere tanquam aspides tentabant, postmodum coeperunt in mortem Christi aperte frendere, ut leones. Crucifixus est, resurrexit, ascendit in caelum, glorificatus
Abbreviated transcription (Latin):
digni sc̃ morte. Un de hoc: seqͥt.
& dicit. Suꝑ cecidit ignis & non
uidert̃ solem. Alius ignis ẽ aua¬
riciȩ. alius luxuriȩ. alius suꝑbiȩ.
alius inuidię: alius iracundiȩ.
Tał ignis fumosus ẽ & denebrosus:
q̃ uidebit solem. Nõ dico ilum
quem fac̃ dñs oriri suꝑbonos &
malos: s illum dico. de qͦ illi dic̃¬
turi st̃ in iudicio. ⁊ sol ñ ortus ẽ
nob̾. Tnͣsier̃ omĩa illa tanꝗͣ um¬
bra. Errauimꝰ a uia ueritatis: &
iusticiȩ lumĩ ñ lux̃ nob̃. Ergo fr̃s
ignem concupiscentiȩ timece: si ñ
uultis liquefieri sic̃ cera a facie di.
iẜ notandum ẽ. qͥa pena impioꝵ
duas spẽs habet: unam in p̃senti.
alteram in fucͤo. una ignis c̃cupis¬
centie: alc̾̃a ignis ȩt̃nus. Hanc pe¬
nam c̃cupiscendȩ cõm̃dat nob̃
sp̃s d̃ĩ usq in finem psalmi. Hãc
caueamus: ⁊ in illam t̾ribilem ñ
incidemus. Delectatio quide car
ne erudit᷑. cito uid& hostem suũ.

Expanded text:
digni sunt morte . Unde hoc sequitur, digni sunt morte . Unde hoc sequitur, et dicit: Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Alius Ex Auritiae, alius luxuriae, alius superbiae, alius invidiae, alius iracundiae. Talis ignis fumosus est, et tenebrosus: n videbit solem. Non dico illum, quem fecit Dominus oriri super bonos et malos : sed illum dico, de quo illi dicturi sunt in judicio: Et sol non ortus est nobis . Transierunt omnia illa tanquam umbra: erravimus a via veritatis, et justitiae lumen non luxit nobis. Ergo, fratres, ignem concupiscentiae timete, si non vultis liquefieri sicut cera a facie Dei. Et notandum est, quia poena impiorum duas species habet: unam in praesenti, alteram in futuro. Una ignis concupiscentiae, altera ignis aeternus. Hanc poenam concupiscentiae commendat nobis Spiritus Dei, usque in finem psalmi. Hanc caveamus, et in illam terribilem non incidemus. Delectatio quidem Exne eruditur, cito videt hostem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
sum ẽ. uirtꝰ in infirmitate ꝑficit᷑.
Uł indendẽ arcum ẽ. uindictam
pp̃arare. donec infirmẽt᷑. id est
penitus a suis uirib debilident᷑:
ut ult̾ius ñ ualeant nocere bonis.
Tantum enĩ ꝑmittit ds malos in
bonis deseuire. qͣntum hoc bonis
nouit ꝓdeẽ: uł ad correꝑtionem
moꝵ. uł augm̃tũ uirtutũ. sicut
scͥptum ẽ. Fidelis d̾s qui ñ ꝑmit¬
dit uos demptari supͣ qͣm ferre pos¬
sitis. s fac̃ etiam ex dẽptatione pro¬
uentus. Unde ad huc de reꝓbis sub¬
didur. Sic̃ cera quȩ fluit auferent᷑.
Ñ ait conu̾tent᷑. s auferent᷑: consu¬
mit enim eos estus uicioꝵ. sic̃ ignis
ceram. Soluuntͣ ab omi constan¬
dia uirtutum: eundes in libidines
suas. soluti & fluxi. De calib dic̃¬
apłs. tͣdidit eos ds̃ in c̃cupiscenti¬
as cordis eoꝵ. in ĩmundiciam. ut
faciant quȩ ñ c̃uemiunt. Deinde
enumerat multa mala. in que de¬
fluunt dissoluti danqͣm cera: &
postea subdit. qm̃ qui talia agc̃

Expanded text:
est: Virtus in infirmitate perficitur. Vel intendere arcum, est vindictam praeparare; donec infirmentur, id est, penitus a suis viribus debilitentur, ut ulterius non valeant nocere bonis. Tantum enim permittit Deus malos in bonis desaevire, quantum hoc bonis novit prodesse, vel ad correctionem morum, vel augmentum virtutum, sicut scriptum est: Fidelis Deus, qui non permittit vos tentari supra quam ferre possitis, sed facit etiam ex tentatione proventum . Unde adhuc de reprobis subditur: 9. Sicut cera, quae fluit, auferentur. Non ait convertentur, sed auferentur. Consumit enim eos aestus vitiorum, sicut ignis ceram. Solvuntur ab omni constantia virtutis, euntes in libidines suas soluti et fluxi. De talibus dics: Tradidit eos Dominus in concupiscentias cordis eorum, in immunditiam, ut faciant quae non conveniunt . Deinde enumerat multa mala in quae defluunt dissoluti tanquam cera: et postea subdit, Quoniam qui talia agunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mordendes locutiones: quib tanꝗͣ
armis & sagittis mͦ cominꝰ. mͦ delõ¬
ge. mͦ manifeste. mͦ occulte uulne¬
rare molici st̃. Noli accende mer¬
mes manus. s os aͬmarũ. Inde gla
bis acutum. & resurgens ꝑcussit
eos ut facerde fideles suos. Illi ma¬
lum gladium. ille bonũ. illi sagit¬
tas malas. ille bonas. scilic& u̾ba
bona. unde sagittat cor fidele ut
ametur. Qnͣdo gͦ ꝑcussert̃. nisi qͣnͣ¬
do clamauer̃. crucisige crucifige:
& quid t̃ fecert̃ o dñe: Exultas
hic ꝓpħa. uidit in spũ dnm humi¬
liatum. flagellacum: spmis coro¬
natum. ligno suspensũ: illos seui¬
entes. illum colerancẽ. illos exul¬
tantes. illum qͣsi uictum. ⁊ pꝰ tantã
humiliationẽ. cognouit eũ resur¬
rectum. & omĩa illa quȩ fecer̃ u
dei seuiendes facta cẽ in ania: elatꝰ
gaudio tanqͣm uider&s fieri. excla¬
mat & dic̃. Exaltare suꝑ cȩlos deus.
homo in cruce: ds suꝑ cȩlos. Rema¬
neat̃ int̾ra seiuentes: tu in celo esto ui¬

Expanded text:
ordentes locutiones, quibus tamquam armis et sagittis modo cominus, modo de longe, modo manifeste, modo occulte vulnerare moliti sunt. Noli attendere inermes manus, sed os armatum. Inde gladbis acutum, et resurgens percussit eos, ut faceret fideles suos. Illi malum gladium, ille bonum: illi sagittas malas, ille bonas, scilicet verba bona, unde sagittat cor fidele, ut ametur. Quando ergo percusserunt, nisi quando clamaverunt: Crucifige, crucifige ? Et quid tibi fecerunt, o Domine? Exultaheta: Vidit in spiritu Dominum humiliatum, flagellatum, spinis coronatum, ligno suspensum. Illos saevientes, illum vero tolerantem. Illos exultantes, illum quasi victum. Et post tantam humiliationem cognovit eum resurrecturum, et omnia illa quae fecerunt Judaei saevientes, facta esse inania: etatus gaudio tamquam videret fieri, exclamat et dicit: 6. Exaltare super coelos, Deus. Homo in cruce, Deus super caelos. Remaneant in terra saevientes: tu in caelo esto ju
Abbreviated transcription (Latin):
xͦuelle int̃sic̃e. nom̃ resurrecliois eiꝰ extin¬
guere. ut m̃dacium eugło p̃ferret᷑.
S quomͦ illud ñ effecit saul ut int̾¬
fic̾& dauid. sic nec hoc potuit reg¬
num uidoꝵ efficere. ut plus uale
Mat̾ia ẽ. xp̃c. de qua sic agit. In pͥma
parte petit lib̃ationem ⁊ exaltatio¬
nem. In scd̾a ostñdit c̃uersionem
gentium quȩ ex illa xꝑi exaltatioe

Expanded text:
elle interficere, nomen resurrectionis ejus extinguere, ut mendacium Evangelio praeferretur. Sed quomodo illud non effecit Saul, ut interficeret David, sic nec hoc potuit regnum Judaeorum efficere, ut plus valerMateria est Christus, de qua sic agit. In prima parte, petit liberationem et exaltationem. In secunda ostendit conversionem Gentium, quae ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
gentium c̃ũsione: quȩ ibi incipit.
Ego autẽ cantabo. Intentio ẽ ne dis¬
hoc psalmo passione sua gentiles
grãm conu̾sionis assecut᷑os: ⁊ eoꝵ
exemplo iudeos in sinẽ conu̾dendos.
Cos uͦ qui in ĩfidelitate ꝑstit̾int. sine
miscd̃ia puniendos. his idelicoe

Expanded text:
Gentium conversione, quae ibi incipit, Ego autem cantabo. Intentio est, ne dishoc psalmo passione sua Gentiles gratiam conversionis assecuturos, et eorum exemplo Judaeos in finem convertendos. Eos vero qui in infidelitate perstiterint, sine misericordia puniendos: his videlice
Abbreviated transcription (Latin):
negligit uindert. ⁊ multas ad huc
excitat exeritq libidines. difficul¬
ter eas suꝑat:.⁊adu̾sus seipsum
diuisus igne ꝓprio ẽcrematur.
& ne illi indellig̾ent hoc tantũ
fieri in fuc᷑o: conu̾dens se ad cos.
ut adcentiores reddat: det̃minat
sic. Suꝑ uos cecidit ignis o iudei.
pͥusqm intelligerent spinȩ urẽ
rãnum: id ẽ priusqmͣ intellig̾e
uos facerent peccata urã. rãnoeẽ
similia. Rãnus ẽ herba pͥus mol¬
lis. deinde qͣndo matͬescit acutis¬
simos aculeos hab&. Sic sc̃ peccata
pͥus quide mollia & delectabilia
sunt: s deinde gͣnssime pungut.
Tpr̃alem enim delectationẽ dolo¬
res & compũctiones secunt᷑ ̃
torm̃doꝵ. Tẽ eric & cõpunctio pȩ¬
nitentiȩ. s serȩ ⁊ infructuose: sic̃
spinaꝵ st̃ilitas. Pęnitentia hꝰ cp̃is.
dolor medicinalis ẽ. Penitũtia il¬
lius tpr̃is. dolor pęnał ẽ. Hoc nõ
intelligunt qͥ amant hanc tnͣsi¬
toriam uoluptatem: Qͥa suꝑ ceci¬
dit ignis & ñ uiderc̃ solem. Ignis

Expanded text:
nit vincere, et multas adhuc excitat exseritque libidines, difficulter eas superat, et adversus se ipse divisus, igne proprio concrematur. Et ne illi intelligerent hoc tantum fieri in futuro, convertens se ad eos, ut attentiores reddat, determinat sic: Super vos cecidit ignis, o Judaei, 10. Priusquam intelligerent spinae vestrae rhamnum. Id est, priusquam intelligere vos facerent peccata vestra rhamno esse similia. Rhamnus est herba prius mollis, deinde quando maturescit, acutissimos aculeos habet. Sic sunt peccata: prius quidem mollia et delectabilia sunt, sed deinde gravissime pungunt. Temporalem enim delectationem dolores et compunctiones sequuntur tormentorum. Tunc erit et compunctio poenitentiae, sed serae et infructuosae, sicut spinarum sterilitas. Poenitentia hujus temporis dolor medicinalis est. Poenitentia illius temporis dolor poenalis est. Hoc non intelligunt, qui amant hanc transitoriam voluptatem: quia Supercecidit ignis, et non viderunt solem. Ignis
Abbreviated transcription (Latin):
nob. ꝓponendo iudeoꝵ cecitatem.
& coꝵ localem disꝑsionẽ: & fut᷑ã
eoꝵ damnationẽ: ut uisa maloꝵ
facta damnatione. t̃ream᷑ ab eoꝵ
imicatione. ꝓponit &̃ nob̃ leci¬
ciam iustoꝵ qmͣ habent spe fut᷑e
gle: ut uisa eoꝵ lecicia. nos ad eoꝵ
imitationem alliciat. Uox ꝓ¬

Expanded text:
nobis proponendo Judaeorum caecitatem, et eorum localem dispersionem, et futuram eorum damnationem: ut visa malorum facta damnatione terreamur ab eorum imitatione. Proponit etiam nobis laetitiam justorum, quam habent spe futurae gloriae: ut visa eorum laetitia, nos ad eorum imitationem alliciat. Vox
Abbreviated transcription (Latin):
ad cȩlos. & qͥa ueritas quȩ in an¬
głis pollae uenit ad homines: rec̃¬
de subiugit᷑. & ueritas cua usꝙ
ad nubes. Gła dõ ur̃o. qͥa nec dese¬
ruit nos miscdĩa faccre beados:
nec fraudauit ueritade. s sanauit
ocłm cordis nri: ut eum pꝰea facie
ad faciem uidẽ ualeamus.  tan¬
co gaudio & udilidade. repecit psal¬
mista u̾sum quẽ iã dix̃. Exalca

Expanded text:
in angelis pollet, venit ad homines: recte subjungitur, Et veritas tua usque ad nubes. Gloria Deo nostro, quia nec deseruit nos misericordia facere beatos, nec fraudavit veritatem: sed sanavit oculum cordis nostri, ut eum postea facie ad faciem videre valeamus . Pro tanto gaudio et utilitate repetit Psalmista versum, quem jam dixit: 12. Exulta
Abbreviated transcription (Latin):
locum suũ. ad finẽ suum. & tam̃
de isto torrende bibit dñs. & quia
bibit. ꝓpt̃ea exaltauit cap̃: qr passꝰ
ẽ. ꝓpt̃ẽa resurrex̃. Si noll&e bibere
in uia de dorrente ñ moreret᷑. ñ re¬
surg̾et. ñ głificaret᷑. Ergo de torrẽ¬
de in uia bibit: ꝓpcea exaltauit cap̃.
Exaltatum ẽ iam capt̃ nr̃m: seqͣn¬
tur eum m̃bra sua bibñdo de tor¬
rende. Ñ aimeant aqͣs ꝑstrependes
ppłos minantes. ꝑseqñtes: qͥa ds̃
incendit arcum suũ donec ĩfirm̃t᷑
arcus di. sc̃ mine dĩ que ñ cessant.
Intendit᷑ arcus: ñdum ferit. Mul¬
diinfirmat᷑i sc̃ ĩpsiꝰ arcus intensio¬
ne t̃riti. Nam hinc infirmatꝰ ẽ ille
qui dix̃. Qͥd me iubes facere: Ego
sum inqͥt ihc̃ nazarenꝰ: quẽ tu ꝑse¬
queris. Qui clamabat de celo:ar¬
cum dendebat. Multi gͦ qui fuer̃
inimici. infirmati & cũsi st̃: nolu¬
ert̃ diu erigere ceruices suas adu̾¬
sus ꝑseu̾antiam arcꝰ extenti. Nam¬

Expanded text:
locum suum, ad finem suum. Et tamen de isto torrente bibit Deus . Et quia bibit, propterea exaltavit caput: quia passus est, propterea resurrexit. Si nollet bibere in via de torrente, non moreretur, non resurgeret, non glorificaretur. Ergo de torrente in via bibit, propterea exaltavit caput. Exaltatum est jam caput nostrum: sequantur eum membra sua, bibendo de torrente. Non timeant aquas perstrepentes, populos minantes, persequentes: quia Deus: Intendit arcum suum donec infirmentur. Arcus Dei sunt minae Dei, quae non cessant. Intenditur arcus, nondum ferit. Multi infirmati sunt, ipsius arcus intensione territi. Nam hinc infirmatus est ille, qui dixit: Quid me jubes facere? Ego sum inquit Jesus Nazarenus, quem tu persequeris . Qui clamabat de caelo, arcum tendebat. Multi ergo, qui fuerunt inimici, infirmati et conversi sunt. Noluerunt diu erigere cervices suas adversus perseverantiam extenti a
Abbreviated transcription (Latin):
cong̃gare filios tuos quẽ admodũ
gallina congͥgat pullos suos sub
alas: ⁊ noliusti. Diuma quidẽ boni¬
tas. quodam qͣsi mat̾no affectu alis
sue misodie & pocentiȩ ꝓdegit: atq
ab estu uicioꝵ defñdit sꝑantes in
se. Bene audẽ subiunctũ ẽ:donec
tͣnseat iniqͥtas. Modo in hoc scło ꝗͣ¬
diu durat iniqͥtas. unicuiq iusto.
spes necessaria ẽ:ut sꝑando ȩt̃na
bona. patient̃ mala sustineant dẽ¬
poralia. Hinc paulꝰ admon& dic̃s.
Spe gaudentes: in tͥbuladione pa¬
cientes. & iderum. Si autẽ qd nõ
uidemus sꝑamus: ꝑ pacientiam
expectamus. Mͦ gͦ abundat iniqͥtas
p̃mens cui resistit iusticia paciẽs.
& spes indeficiens. In morde iusti si¬
ue in finc scłi iniqͥtas tͣnͣsibit. ⁊ iã
spes ñ erit: qͥa iam possidere incip̃.
qd̾ pacient̃ expectauit. Hinc ẽ qd̃
apłs ait. Beatus uir qui suffert

Expanded text:
congregare filios tuos quemadmodum gallina congregat filios suos sub alas, et noluisti ? Divina quidem bonitas quodam quasi materno affectu alis suae misericordiae et potentiae protegit, atque ab aestu vitiorum defendit sperantes in se. Bene autem subjunctum est: Donec transeat iniquitas. Modo in hoc saeculo quamdiu durat iniquitas, unicuique justo spes necessaria est, ut sperando aeterna bona patienter mala sustineant temporalia. Hinc Paulus admonet dicens: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Et iterum: Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Modo ergo abundat iniquitas premens, cui resistit justitia patiens, et spes indeficiens. In morte justi, sive in fine saeculi iniquitas transibit et 279 jam spes non erit, quia jam possidere incipit quod patienter exspectavit. Hinc est quod Apostolus ait: Beatus vir qui suffert