comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oc : quare uerum tamen : quialicuit impiis superbire
tuos licuit impus persequi seruos tuos: in pune ergoero
erit im¬
pus quia persecuti sunt seruos tuos : non erit inpune:
quãuis e¬
nim tu permiseris. & magis inde tui coronati sint : uerum tamen oculis
tus considerabis & retributionẽ peccatorum uidebis.: Malum enim qđ
uoluerunt non bonum qđ pernescientes actũ ẽ eis retribuetur : Modo
opus ẽ ut oculos fidei habeamus. &uid eamus quia exaltantur ad tempus.
& plangent in aeternum., Et quibus datur potestas inseruos dĩ. tempora¬
liter dicetur eis. Ite in ignem aeternum quiparatus ẽ diabolo & angelis eiꝰ:
Sed si habeat quisq oculos sicut dixit .: Oculis tuis considerabis: non ẽ leue
uidere impium florentem in hoc saeculo & habere ad illum oculos. ut con¬
sideres fide quid ille passurus ẽ infine sise non recorrexerit :: quia qui
modo tonare uolunt. post ea fulminantur: Uerum tamen oculis tuis

Expanded text:
oc? quare «verumtamen?» Quia licuit impiis superbire tuos, licuit impiis persequi servos tuos. Impune ergo erit impiis, quia persecuti sunt servos tuos? Non erit impune. Quamvis enim tu permiseris, et magis inde tui coronati sint; «Verumtamen oculis tuis considerabis, et retributionem peccatorum videbis.» Malum enim quod voluerunt, non bonum quod per nescientes actum est, eis retribuetur. Modo opus est ut oculos fidei habeamus, et videamus quia exaltantur ad tempus, et plangent in aeternum; et quibus datur potestas in servos Dei temporaliter, dicetur eis: «Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus» . Sed si habeat quisque oculos, sicut dixit, «oculis tuis considerabis;» non est leve videre impium florentem in hoc saeculo, et habere ad illum oculos, ut consideres fide quid ille passurus est in fine, si se non correxerit: quia qui modo tonare volunt, postea fulminantur. «Verumtamen oculis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
rum ascendentes delauacro. quae omnes geminoscreant. et sterilis nonẽ
in eis : De posuerunt enĩ tunc uelut uellera onera scłi. quando antepedes apłoꝵ
uenditarũ rerũ suarũ pretia posuerunt: ascendentes delauacro illo. dequo

Expanded text:
rum ascendens de lavacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est rum ascendens de lavacro, quae omnes geminos creant, et sterilis non est in eis . Deposuerunt enim tunc velut vellera onera saeculi, quando ante pedes Apostolorum venditarum rerum suarum pretia posuerunt , ascendentes de lavacro illo, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
recenti passione etresurrectione dñi nr̃i. dequib: dicit apostolus. Eram
aũ ignotus facie ec clesiis iudesquae sunt in xp̃o. Tantum aũ audiebant.
quia is qui aliquando nos persequebatur. nunc euangeligat fidem. quam
aliquando uastabat. et in me magnificabant dm̃. lam hinc illȩ a ecłȩ
transierunt. populorum circũ cisorũ : Hac per hoc iniudȩa quȩ mo¬
do interra ẽ non ẽ modoxp̃s.: Ab latus ẽ inde nuncgentiũ greges pas¬
cit : Sane depost foetantes indeacceptus ẽ: Illȩ quippe priores fuerunt
tales dequalib: dicitur incantico canticorũ uniȩc desiȩ quȩ exmultis constat.
id est unigregi. cuius membra sunt multi greges: decalibus ergo dicitur
dentes tui : id est perquos loqueris. uel perquos in corpus tuũ. uelut mand¬
cando ceteros traicis: Hocitaq significantes dentes tui. sicut grex detonsa¬

Expanded text:
recenti passione et resurrectione Domini nostri; de quibus dicit Apostolus: Eram recenti passione et resurrectione Domini nostri; de quibus dicit Apostolus: Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae quae sunt in Christo: tantum autem audiebant quia is qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Dominum . Jam hinc illae Ecclesiae transierunt populorum circumcisorum; ac per hoc in Judaea quae modo in terra est, non est modo Christus: ablatus est inde; nunc Gentium greges pascit. Sane de post fetantes inde acceptus ost. Illae quippe priores fuerunt tales, de qualibus dicitur in Cantico canticorum uni Ecclesiae quae constat ex multis, id est uni gregi cujus membra sunt multi greges; de talibus ergo dicitur: Dentes tui, id est, per quos loqueris, vel per quos in corpus tuum, velut manducando, caeteros trajicis; hoc itaque significantes dentes tui, sicut grex detonsa
Abbreviated transcription (Latin):
uincula tamquã malefaciens. sed sermo dĩ non ẽ alligatus: Ipse itaque
saluator scđm carnem factus exsemine dđ. figuratur in hoc loco nomine
dauid a periente dño in parabolis ossuum : Nec moueat quod cumdixis¬
set etelegit dauid quo nomine xp̃m significauit : addit seruum suum.
non filium suũ .: Immo uero hanc agnoscamus non patri coȩternã uni¬
geniti substantiã sed formam serui susceptã ex semine dauid: Et sus¬
tulit eum degregib: ouium. depost foetantes accepiteũ. Pascereia cob
seruum suum et is rahel hereditatẽ suã : Illequidem dauid ex cuius semi¬
ne caroxp̃iẽ. ab officio pastorali pecorũ. ad hominũ regnũ trans latus ẽ.
N oster aũ dauid ipseihs ab hominib: ad homines. aiudeis ad gentes. Iamen
scđm parabolam ab ouib ad oues ab latus atq translatus ẽ: Non sunt
enĩ modo interra illa aecclesiae iudȩ in xp̃o: quae fuerunt circumcisoꝵ

Expanded text:
vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus . Ipse itaque vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus . Ipse itaque Salvator secundum carnem factus ex semine David, figuratur in hoc loco nomine David, aperiente Domino in parabolis os suum. Nec moveat quod cum dixisset, Et elegit David, quo nomine Christum significavit, addidit, servum suum; non, filium suum: imo vero hinc agnoscamus, non Patri coaeternam Unigeniti substantiam, sed formam servi susceptam ex semine David. 44. Et sustulit eum de gregibus oviservum suum  et Israel hereditatem suam. ne caro Christi est, ab officio pastorali pecorum ad hominum regnum translatus est: noster autem David, ipse Jesus, ab hominibus ad homines, a Judaeis ad Gentes; tamen secundum parabolam ab ovibus ad oves ablatus atque translatus est. Non sunt enim modo in terra illa Ecclesiae Judaeae in Christo, quae fuerunt circumcisorum
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotiũ : Quod uero sequitur : In terra quã fundauit in aeternũ. Quod
a nobis in latinorum interpretũ potestate ẽ. quõ utrumq: significat.
Et ideo in latinis codicibus illud in aluis inuenitur. habent aliqui etiam
pluraliter idest insaecula. quos ingrecis quos habuimus non inuenimus : Quis uero
fidelium dubitet aecłam &iamsi aliis ab euntib aliis uenientibus ex hacuita mor¬
taliter transit. tamen in aeternũ ẽẽ fundatam : E telegit dauid seruũ
tur iuda propt̃ xp̃m. Quo transeunte clamauerunt caeci. miserere nob fili
dauid. Et continuo miseri cordiȩ eĩ lumen receperunt. quiauerum erat
qđ clamauerunt : Hoc ideo non transeunter dicit. sed adtente commen¬
dat apostolus scribens adtimotheũ. Memoresto xp̃m ihm resurrexisse
amortuis ex semine dauid scđm euangeliũ meum. In qua laboro usq ad

Expanded text:
sacerdotium . Quod vero sequitur, In terra quam fundavit in aeternum: quod sacerdotium . Quod vero sequitur, In terra quam fundavit in aeternum: quod a nobis, in latinorum interpretum potestate est, quoniam utrumque significat; et ideo hoc in latinis codicibus, illud in aliis invenitur. Habent aliqui etiam pluraliter, id est, in saecula; quod in graecis quos habuimus, non invenimus, Quis vero fidelium dubitet Ecclesiam, etiamsi aliis abeuntibus, aliis venientibus, ex hac vita mortaliter transit, tamen in aeternum esse fundatam? 43. vers. 70, 71. Et etur Juda propter Christum, quo transeunte clamaverunt caeci, Miserere nobis, fili David; et continuo misericordia ejus lumen receperunt , quia verum erat quod clamaverunt. Hoc ideo non transeunter dicit, sed attente commendat Apostolus, scribens ad Timotheum: Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum Evangelium meum, in quo laboro usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
intellegimus: electam aũ tribum uida. non promeritis ipsius iudae : Longe
quippe maiora sunt merita ioseph: sed pertribum iuda: quõ inde extitit
xp̃s secundum carnẽ. nouũ populũ xp̃i. illi populo ueteri prelatũ scrip¬
tura testatur. aperiente dño in parabolis ossuum: Iam inde etiã quod
sequitur. Montem sionquem dilexit : Ecclesiã xp̃i melius intellegimus
non propter presentis temporis beneficia carnalia dm̃ colentem : sed fu¬
tura aeterna premia oculis fidei longe speculantẽ : Nametsion specula
scĩ ficationem suã. Uel sicut quidam int̃pretes uerbum nouũ fecerunt.
sc̃ificium suũ. Anicornui recte intelleguntur. quorũ firma spes in unũ
illud erigitur. de quo alius dicit psalmus. unam petii ad nõ. hancrequirã
Scĩ ficiũ uero dĩ est. scđm a postolũ petrũ intellecta plebs sc̃a etregale

Expanded text:
intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe intelligimus; electam autem tribum Juda, non pro meritis ipsius Judae? Longe quippe majora sunt merita Joseph; sed per tribum Juda, quoniam inde exstitit Christus secundum carnem, novum populum Christi illi populo veteri praelatum Scriptura testatur, aperiente Domino in parabolis os suum. Jam inde etiam quod sequitur, Montem Sion quem dilexit, Ecclesiam Christi melius intelligimus, non propter praesentis temporis beneficia carnalia Deum colentem, sed futura et aeterna praemia oculis fidei longe speculantem: nam et Sion Speculasanctificationem suam: vel, sicut quidam interpretes verbum novum fecerunt, sanctificium suum. Unicornui recte intelliguntur, quorum firma spes in unum illud erigitur, de quo alius dicit psalmus, Unam petivi a Domino; hanc requiram . Sanctificium vero Dei est, secundum apostolum Petrum, intellecta plebs sancta, et regale
Abbreviated transcription (Latin):
cominemorat et grauiter detestatur. Quam uis in eis tribus leuis acerdo talis
tribus eẽ meruerit. Vnde etiam moyses fuit: Nec dixit reppulit taberna¬
culum beniamin. uel tribum beniamin nonelegit ex qua rex eẽ iam coeperat :
Nam inde fuerat electus saul.: nde ex ipsa uicinitate temporis quando ille
repulsus est atq: reprobatus et elauid electus . conuenienter posset hoc dici
nec tamen dictũ est. sed eos potissimum nominauit: quiclarioribus meriti
uidebantur excellere :: Nam ioseph pauit in aegypto patrem & fr̃s suos.
Et impie uenditus. merito pietatis castititis sapientiȩ iustissime subli¬
matus ẽ : It effremimaiori fratri aui sui ia cobbenedictione prȩlatus est:
Et tamen ds̃ reppulit tabernaculũ ioseph. et tribum effrem non elegit :
Vbi ꝑhaec prȩclarimeriti nomina quid aliud quã uniuersum populũ uetus¬
ta cupiditate ad nõ terrena premia requirentẽ . repulsũ etreprobatum

Expanded text:
commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis commemorata graviter detestatur ; quamvis in eis tribus Levi sacerdotalis tribus esse meruerit, unde etiam Moyses fuit . Nec dixit, Repulit tabernaculum Benjamin; vel, Tribum Benjamin non elegit, ex qua rex esse jam coeperat; nam inde fuerat electus Saül : unde ex ipsa vicinitate temporis, quando ille repulsus est atque reprobatus, et David electus , convenienter posset hoc dici; nec tamen dictum est: sed eos potissimum nominavit, qui clarioribus meritis videbantur excellere. Nam Joseph pavit in Aegypto patrem et fratres suos, et impie venditus, merito pietatis, castitatis, sapientiae, justissime sublimatus est ; et Ephraem majori fratri avi sui Jacob benedictione praelatus est : et tamen Deus repulit tabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Ubi per haec praeclari meriti nomina, quid aliud quam universum populum illum vetusta cupiditate a Domino terrena praemia requirentem, repulsum et reprobatum
Abbreviated transcription (Latin):
maredebet ut stercora : Qui enim sic suscipiunt testamentũ dĩ ut
uetere uanitate non se exuant : similes sunt hostibus populi eius.
qui arcam testamenti captiuatam. iuxta sua idola posuerunt : Et illa
quidẽ uetera etiã illis nolentib: cadunt. quia omnis caro foenũ. etela
ritas hominis ut flos foeni. Foenum aruit et flos decidit. arca dñi manet
inaeternũ . SSecretum scilicet testam̃ti regnum caelorũ ubi est ae ternũ
uerbum dĩ: Sed illi qui posteriora dilexerunt. ex ipsis iustissime cruci¬
tabernaculũ ioseph. Et tribum effrem non elegit. Etelegit tribum
iuda : Non dixit reppulit tabernaculum ruben. qui fuit primogenitus
inia cob Nec eos qui secuntur : etiudam nascendo precedunt. ut illis re¬
pulsis et nonelectis. tribus iuda eligeretur .: Poterat enĩ dici merito¬
illos repulsos quia et in benedictione ia cobqua suos filios benedix̃ peccata eoꝵ

Expanded text:
mare debet ut stercora . Qui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut mare debet ut stercora . Qui enim sic suscipiunt testamentum Dei, ut vetere vanitate non se exuant, similes sunt hostilibus populis qui Arcam testamenti captivatam juxta sua idola posuerunt. Et illa quidem vetera etiam illis nolentibus cadunt, quia oritas hominis ut flos foeni: foenum aruit, et floin aeternum ; secretum scilicet testamenti regnum coelorum, ubi est aeternum Verbum Dei. Sed illi qui posteriora dilexerunt, ex ipsis justissime crucitabernaculum Joseph, et tribum Ephraem non elegit. Et elegit tribum Juda. Non dixit, Repulit tabernaculum Ruben, qui fuit primogenitus Jacob; nec eos qui sequuntur, et Judam nascendo praecedunt, ut illis repulsis et non electis, tribus Juda eligeretur. Poterat enim dici meritoillos repulsos, quia et in benedictione Jacob, qua suos filios benedixit, peccata eorum
Abbreviated transcription (Latin):
bant uirtutem etpulchritudinẽ eorũ dicit. Deniq: et postea male
uidentes et detemplo dñi gloriantes terret perprophetam dicens. Videte
quid feci selom. ubi erat tabernaculũ meum: Et conclusit ingladio¬
populum suũ et hereditatẽ suam spreuit: Iuuenes eorũ comedit
ignis: idest ira : Et uirgineseorũ non sunt lamentatȩ: Quia neque
quorum unius uxor uiduata : et mox in partu mortua: propt̃ eandem
inmanus eorum quosodit. ubi eisdicatur ubi est ds̃ tuus: Excitatus
est ergo tamquã dormiens : Tamquam potans crapulatus a uino : Nul¬
lus hoc dedõdicere auderet. nisi sp̃s eius : Dixit enim sicut uideturim¬
piis inscltantib: quod uelut ebrius diudormiat. quando non tamcito
ria : Illos utique quigaudebant quod arcam eiꝰ captiuare potuerunt .⁊
Percussi sunt enĩ insedibus suis. quod eius poenȩ signũ mihi uidetur. qua
quisq: cruciabitur. siin posteriora respexerit : Quae sicut apłs ȩsti¬

Expanded text:
bant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male bant, virtutem et pulchritudinem eorum dicit. Denique et postea male viventes, et de templo Domini gloriantes, terret per prophetam, dicens: Videte quid feci Selom, ubi erat tabernaculum meum . 37. populum suum, et haereditatem suam sprevit. Juvenes eorum comedit ignis: id est, ira. Et virgines eorum non sunt lamentatae: quia neque quorum unius uxor viduata, et mox in partu mortua, propter eamdem in manus eorum quos odit, ubi eis dicatur: Ubi est Deus tuus ? Excitatus ergo est tanquam dormiens, tanquam potens crapulatus a vino. Nullus hoc de Deo dicere auderet, nisi Spiritus ejus. Dixit enim, sicut videtur impiis insultantibus, quod velut ebrius diu dormiat, quando non tam cito s suos in posteriora: illos utique qui gaudebant quod Arcam ejus captivare potuerunt; percussi enim sunt in sedibus suis . Quod ejus poenae signum mihi videtur, qua quisque cruciabitur, si in posteriora respexerit; quae, sicut Apostolus, aesti
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ dñi. qui dixit eidem populo. nonerunt tibi aliidii prȩter me: Per
arcũ aũ significat animȩ intentionẽ hoc ipsumdeniq: psalmus planio
te fuerunt quod fuerunt : Nimirũ aũ rem illã gestam commemorat:
quando uicti sunt ab allophilis. tempore heli sacerdotis. et archa dñi
capta ẽ et magnestrage uastati sunt : hoc ẽ quod dicit: Et reppulit
taberna culũ selom tabernaculũ suũ ubi habitauit in hominibus.
Fleganter ex posuit quare reppulerit tabernaculũ suũ cumait. Vbi
habitauit in hominib: : Cum ergo digni nonessent inquibus habitaret.
curñ repelleret tabernaculũ : quod utiq: non propterse instituert
sed propt̃ ipsos quosiam iudicabat indignos in quib: habitaret: Et¬
tradidit in captiuitatẽ uirtutẽ eorũ : et pulcritudinẽ eorũ in manus
inimici Ipsam arcã unde sibi uidebantur inuicti. et unde sibi plaude¬

Expanded text:
nomen Domini, qui dixit eidem populo: Non erunt tibi dii alii praeter me . Per nomen Domini, qui dixit eidem populo: Non erunt tibi dii alii praeter me . Per arcum autem significat animi intentionem. Hoc ipsum denique planius te fuerunt quod fuerunt? Nimirum autem rem illam gestam commemorat, quando victi sunt ab Allophylis tempore Heli sacerdotis, et Arca Domini capta est, et magna strage vastati sunt . Hoc est quod dicit, Et repulit tabernaculum Selom, tabernaculum suum ubi habitavit in hominibus. Eleganter exposuit quare repulerit tabernaculum suum, cum ait, ubi habitavit in hominibus. Cum ergo digni non essent in quibus habitaret, cur non repelleret tabernaculum, quod utique non propter se instituerat, sed propter ipsos, quos jam judicabat indignos in quibus habitaret? tradidit in captivitatem virtutem eorum, et pulchritudinem eorum in manus inimici. Ipsam Arcam unde sibi videbantur invicti, et unde sibi plaude
Abbreviated transcription (Latin):
gratiã subueniamur : Illa enĩ generatio praua eta maricans. quo istis benefi¬
cus corporalib: ponebat tuncã uetustatis: Temꝑtauerunt adhiuc etexa¬
cerbauerunt dm̃ excelsum. et testimonia eius ñ custo dierunt. Et auerte¬
runt se et non seruauerunt pactũ quem ad modũ patres eorũ .: Pac toenĩ
Votandũ sane quod ait quẽ ad modũ patres eorũ : Cum pertotũ psalmi textũ
tam quã de hominibus eisdem loqui uideretur. Apparet tam̃ de illis nunc¬
diciqui iamerant in terrã promissionis. et patres eorũ dictos quunheremo
amaricauerunt. Conuersi sunt inquit in arcũ prauũ. Vel sicut alii codi¬
ceshabent in arcũ ꝑuersũ : Quid aũ hoc sit in eo quod sequitur magis apparet
ubiait. Et in ira concitauerunt cũ incollibus suis. et in ido latria eos pro¬
silusse significat : Arcusergo peruersus ẽ non pronomine dñi. sed contra

Expanded text:
gratiam subvehamur. Illa enim generatio prava et amaricans, quoniam istis benefigratiam subvehamur. Illa enim generatio prava et amaricans, quoniam istis beneficiis corporalibus non ponebat tunicam vetustatis, tentaverunt adhuc et exacerbaverunt Deum excelsum, et testimonia ejus non custodierunt: et averterunt se, et non servaverunt pactum, quemadmodum patres eorum: pacto enim  audiemus . Notandum sane quod ait, quemadmodum patres eorum: cum per totum Psalmi textum tanquam de hominibus eisdem loqui videretur, apparet tamen nunc de illis dici qui jam erant in terra promissionis, et patres eorum dictos qui in eremo amaricaverunt. 34. Conversi sunt, inquit, in arcum pravum: vel, sicut alii codices habent, in arcum perversum. Quid autem hoc sit, in eo quod sequitur magis apparet, ubi ait: Et in iram concitaverunt eum in collibus suis. In idololatriam eos prosiluisse significat. Arcus ergo perversus est, non pro nomine Domini, sed contra
Abbreviated transcription (Latin):
T anto fit hoc melius quanto in terius ubi eruti depotestate tenebrarũ in regno
dĩmente transferimur. Et scđm pascua sp̃italia effici murouesdĩ ambulan¬
ti sumus. nec timere debemus : Sienĩ ds̃ pronobis quis contranos : Et in imicos
temquẽ ad quis iuit dextera eius : Quanto ẽ aecclesia sublimior quã ad quisiũ
xp̃s eius. de quo dictũ ẽ. et brachium dñi cu reuelatũ ẽ: Et eiecit a facieeo:
gentes : et a facie fidelium suorũ : Nam quodã modo gentes sunt. gentilium
errorũ maligni sp̃s : Et sorte diuisiteis terrã infuniculo distributionis : Etin
nobis om̃a operatur unus atq idem sp̃s diuidens propria uniuq: proutuult
Et habitare fecit in tabernaculis eorũ tribus isrł : In tabernaculis inquit gen¬
tium habitare fecit tribus issł: Qđ sp̃ĩ taliter sic melius desiderandũ puto¬
Vt incaelestemgloriã : Vnde peccantes angelieiecti atq deiecti sunt perxp̃i

Expanded text:
Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Tanto fit hoc melius, quanto interius, ubi eruti de potestate tenebrarum in regnum Dei mente transferimur, et secundum pascua spiritualia efficimur oves Dei, ambulanti sumus: nec timere debemus; si enim Deus pro nobis, quis contra nos ? Et inimicos tem quem acquisivit dextera ejus. Quanto est Ecclesia sublimior quam acquisivit Christus, de quo dictum est: Et brachium Domini cui revelatum est ? Et ejecit a facie eorum Gentes: et a facie fidelium suorum; nam quodammodo Gentes sunt, gentilium errorum maligni spiritus. Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis. Et in nobis omnia operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vultEt habitare fecit in tabernaculis eorum tribus Israel. In tabernaculis, inquit, Gentium habitare fecit tribus Israel. Quod spiritualiter sic melius disserendum putout ad coelestem gloriam, unde peccantes angeli ejecti atque dejecti sunt, per Christi
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ irae suȩ. Cuius tandem acies sufficit penetrare ut intellegat capiatq
sententiã intanta pro funditate latitantẽ : Erat enĩ semitẽ irae dĩ. quȩ aegrp¬
tiorũ impietatẽ occulta aequitate puniret. Sed eidẽ semitȩ uiam fecit ut eos
tamquã exabditis ꝑangelos malos in manifesta scelera producens. In cuidentissi¬
mos impios. euidereissime uindicaret. Ab hac potestate malorũ angelorũ
non liberat hominẽ nisi gratia dĩ dequadicit apłs quieruit nos de potestate
tenebrarũ et transtulit in regnũ filii claritatis suae. Cuius rei populus iste
figuram gerebat . Cũ esse terutus depotestate aegrptiorũ et translatus in
regnum terrȩ repromissionis fluentis lac& mel. quod suauitatẽ significat
gratiȩ. Sequitur ergo post commemorationẽ plagarũ aegyptiorũ psalmuset
dicit. Et abstulit sicut oues populũ suũ perduxit eostamquã gregẽ inde

Expanded text:
tae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque tae irae suae? cujus tandem acies sufficit penetrare, ut intelligat capiatque sententiam in tanta profunditate latitantem? Erat enim semita irae Dei, qua Aegyptiorum impietatem occulta aequitate puniret; sed eidem semitae viam fecit, ut eos tanquam ex abditis per malos angelos in manifesta scelera producens, in evidentissimos impios evidentissime vindicaret. Ab hac potestate malorum angelorum non liberat hominem nisi gratia Dei, de qua dicit Apostolus, Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : cujus rei populus iste figuram gerebat, cum esset erutus de potestate Aegyptiorum, et translatus in regnum terrae promissionis fluentis lac et mel, quod suavitatem significat gratiae. 31. vers. 52, 53. Sequitur ergo post commemorationem plagarum Aegyptiorum Psalmus, dicit: Et abstulit sicut oves populum suum, e
Abbreviated transcription (Latin):
uerterit coreorũ ut odissent populũ eius. et dolũ facerent inseruoseius.
Bene creditur ds̃ fecisse pillos angelosmalos. etiã uitiosae mentis filioram
fidelitatis pereos angelos quib: eadẽ amica sunt uitia excitarent᷑ mediũ
populidĩ atq terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentus
Illa etiã mala morũ quȩ his corporalibus plagis significatucẽ diximi propt̃
qđ predictũ est. aperiã in parabolis osmeum. permalos angelos ereeir¬
ceri meos quillis diuna aequitate subduntur. Conuenientissime eredit᷑
ria suioperis uersantur etgaudent. quibus iustissime subdita ẽ uicio¬
sitas humana pretereos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus. Vnde
cum dixis set misit in eos iram in dignationis suae. indignationẽ et irã et tribu¬
lationem in missionẽ per angelos malos. Illud quod addidit . uiam fec it semi¬

Expanded text:
quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , quod Deus converterit cor eorum ut odissent populum ejus, et dolum facerent in servos ejus , bene creditur Deus fecisse per illos angelos malos; ut jam vitiosae mentes filiorum infidelitatis per eos angelos, quibus eadem amica sunt vitia, excitarentur in odium populi Dei, atque ad terrendos et corrigendos bonos illa mirabilia sequerentur. Illa etiam mala morum, quae his corporalibus plagis significata esse diximus, propter quod praedictum est, Aperiam in parabolis os meum, per malos angelos exerceri in eos qui illis divina aequitate subduntur, convenientissime crediturria sui operis versantur et gaudent; quibus justissime subdita est vitiositas humana, praeter eos quos liberat gratia. Et ad haec quis idoneus ? unde, cum dixisset, Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos, illud quod addidit, Viam fecit semi
Abbreviated transcription (Latin):
locũ si ea quȩ mirabiliter decreaturis facta sunt malis angelis tribuere non au¬
demꝰ habemus qđ eis tribuere sine dubitatione possumus : mortes pecorũ
mortes primitiuorũ. It illud maxime unde religata sunt om̃a obduratio¬
ne cordisillorũ ut populũ dĩ nollent dimittere . Hlanc enĩ iniquissimã etma¬
lignis simã obstinationẽ d̃ cum facere dicitur. Non instigando et inspira udo
sedde serendo facit ut illioperent᷑ infilus diffidentiȩ qđ ds debitȩ iusteq:
permituit. Nãetillud qdesaias propheta dicit. dñeecce tiuratus e setnos¬
peccauimꝰ. propt̃ea errauimꝰ et factisumus sic̃ in mundiomĩs earatione in¬
tellegitur: Precessitenĩ aliquid unde ds̃ iustissime iratus abeissuulum̃
auferet ut in peccata quȩ nulla tergiuersatione defendipos sunt nor
c̃ẽ peccata . cecitas humanȩ mentis offenderet. abitinere iustitiȩ deuar¬

Expanded text:
locum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non aulocum: si ea quae mirabiliter de creaturis facta sunt, malis angelis tribuere non audemus, habemus quod eis tribuere sine dubitatione possumus; mortes pecorum, mortes primitivorum, et illud maxime unde religata sunt omnia, obdurationem cordis illorum, ut populum Dei nollent dimittere. Hanc enim iniquissimam et malignissimam obstinationem Deus cum facere dicitur , non instigando et inspirando, sed deserendo facit, ut illi operentur in filiis diffidentiae , quod Deus debite justeque permittit. Nam et illud quod Isaias propheta dicit, Dcavimus; propterea erravimus, et facti sumus sicut immundi omnes , ea ratione intelligitur: praecessit enim aliquid, unde Deus justissime iratus ab eis suum lumen auferret, ut in peccata quae nulla tergiversatione defendi possunt non esse peccata, caecitas humanae mentis offenderet, ab itinere justitiae devian
Abbreviated transcription (Latin):
nis excedit : Nam si propt̃ ea ꝑmalos angelos illa dm̃ fecisse putauerimꝰ quia poene
infligebantur. non beneficua prestabantur tamquã nemimi dr̃ poenas in ro¬
get ꝑ angelos bonos. Sed perillos uel ut militiȩ celestis carnifices. consequeno
erit ut etiã sodomã permalos angelos euersã cẽ credam. t malos angelos
abraham et loth hospitio suscepis se uideantur. Quod ab sit ut contra scripturas
a pertissimas sentiamus. Caret igitur ista omnibus. ficri perbonos etperma¬
los angelosposse. Quid aut quando fieri oporteat melatet. illũ uero qui faeit non
latet eitui uoluerit reuelare. Verum tamen quantum nrãe intentioni scriptur
diuina moderatur malis poenas in rogari et ꝑbonos angelos sic̃ sodonitis. et ꝑma¬
los sic egrptis legimus. Iustosuero corporalibus poenis perbonosangelofteri¬
tarietprobari non mihioccurrit. Quod uero pertinet ad p̃sentem psalmibiu

Expanded text:
nis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae nis excedit? Nam si propterea per malos angelos illa Deum fecisse putaverimus, quia poenae infligebantur, non beneficia praestabantur, tanquam nemini Deus poenas irroget per Angelos bonos, sed per illos velut militiae coelestis carnifices; consequens erit ut etiam Sodomam per malos angelos eversam esse credamus, et malos angelos Abraham et Lot hospitio suscepisse videantur: quod absit ut contra Scripturas apertissimas sentiamus . Claret igitur ista hominibus fieri per bonos et malos angelos posse: quid aut quando fieri oporteat, me latet; illum vero qui facit, non latet, et cui voluerit revelare. Verumtamen quantum nostrae intentioni Scriptura divina moderatur, malis poenas irrogari et per bonos Angelos, sicut Sodomitis, et los, sicut Aegyptiis, legimus: justos vero corporalibus poenis per bonos Angelos tentari et probari, non mihi occurrit. 30. Quod vero pertinet ad praesentem psalmi hujus
Abbreviated transcription (Latin):
Nec sane facit si prohibeatur a potestate maiore : Dealieno aũ pecore ut faciat.
exspectat sibi potestatẽ dari. ab illo cuius ẽ : Ibiergo potestasquȩ fuerat prohi¬
bet᷑ hicaũ quȩ ñ fuerat tribuitur. Quaecũ ita sint siperange los malos ds̃ illas plu¬
gas inflxit aegrptus numquid audebimꝰ dicere : et aquã in sanguinẽ ꝑ eosdem
angelosuersam. etranas peosdẽ angelos factas . quorũ similia &iã magipharao¬
nis ueneficiis suis facere potuerunt. ut angeli mali exutraq parte consisteren
Hlinc illos affligentes inde fallentes scđm iudiciũ et dispensationẽ iustis simi &omni¬
potentis simi dĩ iuste utentes etiã iniquorũ malitia ñ audeo dicere. Vnde enĩ
scinifes facere magipharaonis minime potuerunt : An quia hoc permissi ipsimali
angeli non sunt : an quid uerius dicendũ ẽ occulta causaẽ et uires nr̃ȩ in quisitio¬

Expanded text:
nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, nec sane facit, si prohibeatur a potestate majore: de alieno autem pecore ut faciat, exspectat sibi potestatem dari ab illo cujus est. Ibi ergo potestas quae fuerat, prohibetur; hic autem quae non fuerat, tribuitur. 29. Quae cum ita sint, si per angelos malos Deus illas plagas inflixit Aegyptiis, numquid audebimus dicere, et aquam in sanguinem per eosdem angelos versam, et ranas per eosdem angelos factas, quorum similia etiam magi Pharaonis veneficiis suis facere potuerunt; ut angeli mali ex utraque parte consisterent, hinc illos affligentes, inde fallentes, secundum judicium et dispensationem justissimi et omnipotentissimi Dei, juste utentis etiam iniquorum malitia? Non audeo dicere. Unde enim sciniphes facere magi Pharaonis minime potuerunt ? an quia hoc permissi ipsi angeli mali non sunt? An, quod verius dicendum est, occulta causa est, et vires nostrae inquisitio
Abbreviated transcription (Latin):
lo tribuere nemo fidelium fortassis auderet . nisi scãe scripturȩ auctoritate
legeretur. Sedille uirdĩ dono iustus et fortis et pieperitus non ait dñs dedit
diabolus abstulit. sed dñs dedit dñs abstulit. Optime sciens diabolũ &iã quod
fucere deistis elem̃tis poterat : Non tamen seruo dĩ nisi eius dño uolente acꝑ
mittente fuisse factur̃ malitiã diaboli confildebat. quõ quisilla insepro¬
bando uteretur sciebat : Infiliis uero diffidentiae tamquã insuis mancipus
operatur . quẽ ad modũ homines inpecorib: suis: Et illic tam̃ quantũ dĩ iusto iu¬
dicio sinitur. Sed aliud ẽ quando potestas ei etiam suis sicut ei placet tractan¬
dis maiore potestate prohibetur : aliud quando ei potestasetiã in eos qui abillo
alieni sunt datur. Sicut homo depecore suo prohumano captu facit quodiuilt.

Expanded text:
lo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate lo tribuere nemo fidelium fortassis auderet, nisi sanctae Scripturae auctoritate legeretur. Sed ille vir, Dei dono justus, et fortis, et pie peritus, non ait, Dominus dedit, diabolus abstulit; sed, Dominus dedit, Dominus abstulit ; optime sciens diabolum etiam quod facere de istis elementis poterat, non tamen servo Dei, nisi ejus Domino volente ac permittente fuisse facturum; malitiam diaboli confundebat, quoniam quis illa in se probando uteretur, sciebat. In filiis vero diffidentiae tanquam in suis mancipiis operatur , quemadmodum homines in pecoribus suis; et illic tamen quantum Dei justo judicio sinitur. Sed aliud est quando potestas ejus etiam a suis, sicut ei placet, tractandis majore potestate prohibetur; aliud quando ei potestas etiam in eos qui ab illo alieni sunt datur. Sicut homo de pecore suo, pro humano captu, facit quod vult;
Abbreviated transcription (Latin):
istã materiam corporalem uisibiliũ elem̃torũ. puto quod ea possunt
uti angeli etboni et mali . quantũ cuiq potestas ẽ. Quem ad modũ ut
homines boni maliqueutuntur talibus . quantũ possunt promodulo
in firmitatis humanȩ. Nam et terra utitur. et aqua et aere. etigno
non solum in necessariis rebus sustentationis nr̃ae. Uerũ &iã in multis supꝑ¬
fluis et dudicris et mirabiliter artificiosis operibus : Nam in numerabili
quae appellantur mecanematia: his elementis arte tractatis modifican¬
tur. Sed in haec angelis longe amplior est potestas et bonis et malis. quã uis
utiq maior bonis : sed quantum dĩ nutu atq: ordine iubetur aut sinitur sicut
ot nobis. Neque enĩ in his omnia quȩ uolumus possumus : In libro aũ fidelissi¬
mo legimus diabolum potuisse etiam decaelo ignem in mittere ad scĩuiri
i antum pecorũ numerũ mirabili et horrendo impetu consumendũ. Quod diabo¬

Expanded text:
istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt istam materiam corporalem visibilium elementorum, puto quod ea possunt uti Angeli et boni et mali, quantum cuique potestas est; quemadmodum et homines boni malique utuntur talibus, quantum possunt pro modulo infirmitatis humanae. Nam et terra utimur, et aqua, et aere, et igne, non solum in necessariis rebus sustentationis nostrae, verum etiam in multis superfluis et ludicris, et mirabiliter artificiosis operibus. Nam innumerabilia quae appellantur μηχανήματα, his elementis arte tractatis modificantur. Sed in haec Angelis longe amplior est potestas, et bonis, et malis, quamvis utique major bonis; sed quantum Dei nutu atque ordine jubetur aut sinitur, sicut et nobis. Neque enim in his omnia quae volumus possumus. In libro autem fidelissimo legimus diabolum potuisse etiam de coelo ignem immittere, ad sancti viri tantum pecorum numerum mirabili et horrendo impetu consumendum; quod diabo
Abbreviated transcription (Latin):
tionis suae. in dignationẽ et iram et tribulationẽ. in missiones peran¬
gelosmalos Esse aũ diabolũ et angeloseius tã malos utiq. ut ei signis
preparetur aeternus nullus fidelis ignorat. Sed inmitti pereos in¬
missionẽ superquos libet adño dõ. quos hac poena iudicat dignos. Durũ
uidetur eis quiminus idonei sunt cogitare quẽ ad modũ summa di iusti¬
tia beneutatur et malis. Quos quidẽ quantũ pertinet ad eorũ substau¬
tiã quis alius quam ipse fecit : Vtitur tamen eis qũõ bonus ẽbene. Idẽ¬
conuenienter et iuste. Sicut e contra iniqui creaturis eius bonis utunt᷑
male . Vti tur ergo ds̃ angelis non solum ad puniendos malos sicut in
istis omnibus de quibus loquitur psalmus. sicut in regeachab quemfal¬
latie sp̃s ex dĩuoluntate seduxit ut caderet inbello : Verum &iã ad pro¬
bandos & manifestandos bonos sicut fecit in iob Quod aũ pertinet ad

Expanded text:
tionis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per antionis suae; indignationem et iram, et tribulationem, immissionem, per angelos malos. Esse autem diabolum et angelos ejus tam malos utique, ut eis ignis praeparetur aeternus, nullus fidelis ignorat: sed immitti per eos immissionem super quoslibet a Domino Deo, quos hac poena judicat dignos, durum videtur eis qui minus idonei sunt cogitare quemadmodum summa Dei justitia bene utatur et malis. Quos quidem, quantum pertinet ad eorum substantiam, quis alius quam ipse fecit? convenienter et juste; sicut e contra iniqui creaturis ejus bonis utuntur male. Utitur ergo Deus angelis malis, non solum ad puniendos malos, sicuti in istis omnibus de quibus loquitur Psalmus, sicut in rege Achab, quem fallaciae spiritus ex Dei voluntate seduxit ut caderet in bello ; verum etiam ad probandos et manifestandos bonos, sicuti fecit in Job. Quod autem pertinet ad
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Quia et hic et si non eodem ordine: decem tamen a egyptiorũ plagȩ
commemorantur . dum protribus quae sunt in exodo. et hic non sunt
id est scinfes ulcera tenebrae : aliae tres commemorantur quaeibi
non sunt idest rubigo priuna etignis non fulgurũ : sed cuidicta ẽ tradi¬
tapossessio eorũ quod ibinonlegitur. Satis aũ hic expressũ est iudiciodi
fieri haec in illis per angelos malos in hoc scło maligno. Tamquaẽ inaegrp¬
to et in campotaneos : Ubi humiles eẽ debemus donec ueniat saeculũ. ubi
ex altari exista humilitate mereamur. Nam ȩ taegrptus inhebrea lin¬
gua tenebras uel tribulationes significat. Inqualingua tanis sicut¬
supra commemoraui. humile intellegitur ẽẽ mandatũ. De angelis ergo
malis in istopsalmo cum de ipsis plagis loqueretur sic in terpositũ est.
quod non transitoriȩ pretereundum ẽ. Misit in eos inquit irã in digna¬

Expanded text:
mus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae mus quia et hic, etsi non eodem ordine, decem tamen Aegyptiorum plagae commemorantur; dum pro tribus quae sunt in Exodo , et hic non sunt, id est, sciniphes, ulcera, tenebrae, aliae tres commemorantur quae ibi non sunt, id est, rubigo, pruina et ignis, non fulgurum, sed cui dicta est tradita possessio eorum, quod ibi non legitur. 28. Satis autem hic expressum est, judicio Dei fieri haec in illis per angelos malos, in hoc saeculo maligno, tanquam in Aegypto et in campo Thaneos, ubi humiles esse debemus, donec veniat saeculum ubi exaltari ex ista humilitate mereamur. Nam et Aegyptus in hebraea lingua Tenebras vel Tribulationes significat, in qua lingua Thanis, sicut commemoravi, humile intelligitur esse Mandatum. De angelis ergo malis in isto psalmo, cum de ipsis plagis loqueretur, sic interpositum est, quod non transitorie praetereundum est: Misit in eos, inquit, iram indigna
Abbreviated transcription (Latin):
nes eorũ igni . Vbi eam significat utique incensam. quod ignis ille fecisse
non legitur : Immanitatem ergo iracundiȩ mihi uidetur significare
quia ethomicidium admitti potest : Morte pecorũ figuratũ est quantum
arbitror dampnum pudicitiȩ. Concupiscentia quippequa fȩtus exorit᷑
communẽ cum pecoribus habemus. Hancitaq: domitã haberee tordina¬
tã pudicitiȩ uirtus ẽ. Mors primitiuorum est: amissio ipsius iustitiae :
Qua quisque humano generi socialis est. Sed siue ita se habeant harum
rerum figuratȩ significationes. siue aliter melius intellegantur
quem non uoueat quod decẽ plagis percutiuntur aegyptii . Et decem
preceptis scribuntur tabulȩ quibus regatur populus dĩ. De quibus
contrario in secomparandis id est plagis et preceptis. quõ a libi diximꝰ
expositionem psalmi huius in his onerari nonopus est : tantũ ad mone¬

Expanded text:
nem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse nem eorum igni; ubi eam significat utique incensam, quod ignis ille fecisse non legitur: immanitatem ergo iracundiae mihi videtur significare, qua et homicidium admitti potest. Morte pecorum figuratum est, quantum arbitror, damnum pudicitiae. Concupiscentiam quippe, qua fetus exoritur, communem cum pecoribus habemus. Hanc itaque edomitam habere et ordinatam, pudicitiae virtus est. Mors primitivorum est amissio ipsius justitiae, qua quisque humano generi socialis est. Sed sive ita se habeant harum rerum figuratae significationes, sive aliter melius intelligantur; quem non moveat quod decem plagis percutiuntur Aegyptii, et decem praeceptis scribuntur tabulae, quibus regatur populus Dei? De quibus e contrario inter se comparandis, id est plagis et praeceptis, quoniam alibi diximus, expositionem psalmi hujus in his onerare non opus est: tantum admone
Abbreviated transcription (Latin):
oey nomia canini mores sunt quinec parentes quando nascuntur uident. Rana
ianitas. Rubigo occulte nocet. quam etiam eruginẽ non¬
nulli interpretati sunt. alii caniculam. Quod malum cuuitiorum aptius
comparatur . nisi quod difficillime apparet. sicuti est multũ dese fidere.
Aura estenĩ noxia quae hoc in fructibus latenter operatur. sicut in mo¬
ribus occulta superbia quando sequisquam putat aliquideẽ cumnihil
sit. Locusta est malitia oreledens in fidelis scilicet testimonio Grando
est iniquitas res alienas auferens. unde frustra. rapinae predationesq
nascuntur. ꝑlus aũ uitio suo uastatur ipse uastator. Pruna signifi¬
catur uitium. quo caritas proximi stultitiȩ tenebris uelut nocturno
frigore congelescit. Ignis uero si non ille hic commemoratur . quierat
ingrandine ex fulgurantibus nubibus quõ hic dixit tradidit possessio¬

Expanded text:
Cynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. RanaCynomyia, canini mores sunt, qui nec parentes quando nascuntur, vident. Rana, est loquacissima vanitas. Rubigo occulte nocet; quam etiam aeruginem nonnulli interpretati sunt, alii caniculam: quod malum cui vitiorum aptius comparatur, nisi quod difficillime apparet, sicuti est multum de se fidere? Aura est enim noxia, quae hoc in fructibus latenter operatur; sicut in moribus occulta superbia, quando se quisquam putat aliquid esse, cum nihil sit . Locusta est malitia ore laedens, infideli scilicet testimonio. Grando est iniquitas res alienas auferens; unde furta, rapinae, praedationesque nascuntur: plus autem vitio suo vastatur ipse vastator. Pruina significat vitium, quo charitas proximi stultitiae tenebris velut nocturno frigore congelascit. Ignis vero, si non ille hic commemoratur qui erat in grandine ex fulgurantibus nubibus, quoniam hic dixit, Tradidit possessio
Abbreviated transcription (Latin):
non inuenitur quod habet iste psalmus et dedit erugini fructũ eorũ . lllud
&iam quod cum dixisset et tradidit grandini iumenta eorũ. addidit. et
possessionem eorumigni. Deiumentis grandine occisis legitur inexodo
Quod uero possessio eorum igne cremata sit omnino non legitur. QQuã ilis
uoces &ignes cumgrandine fierent. sic ut tonitrua cum fulgoribus solent
Non tamen scriptũ est aliquid traditum igni ut arder&. Denique mollia
quȩ ledere grando non poterat. dicuntur non esse percussa. Id est duris ieti¬
buslesa : quae postea comedit locusta. Item quod hic dicitur. & moras lir¬
eorum in pruna: non est in exodo. Multum enim priuna distat a grandine.
Nam serenis hiemalibus noctibus pruna terra canescit. Quid ergo ista signi¬
ficent dicat tractator ut potest. iudicet lector et auditor ut iustum est.
Aqua in sanguinem mihi uidetur significare dererum causis sentire carnaliter

Expanded text:
non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud non invenitur quod habet iste psalmus, Et dedit rubigini fructus eorum. Illud etiam quod, cum dixisset, Et tradidit grandini jumenta eorum, addidit. Et possessionem eorum igni: de jumentis grandine occisis legitur in Exodo ; quod vero possessio eorum igne cremata sit, omnino non legitur. Quamvis voces et ignes cum grandine fierent, sicut tonitrua cum fulgoribus solent; non tamen scriptum est aliquid traditum igni ut arderet. Denique mollia quae laedere grando non poterat, dicuntur non esse percussa, id est, duris ictibus laesa; quae postea comedit locusta . Item quod hic dicitur, Et moros eorum in pruina, non est in Exodo: multum enim pruina distat a grandine; nam serenis hiemalibus noctibus pruina terra canescit. 27. Quid ergo ista significent, dicat tractator ut potest; judicet lector et auditor ut justum est. Aqua in sanguinem conversa, mihi videtur significare de rerum causis sentire carnaliter.
Abbreviated transcription (Latin):
quõ id quo dibi non dictum ẽ non frustra in psalmo dictũ certi sumus
Neque id interpretari nisi figurate possumus. Simul intellegamus etiã
cetera quae facta eẽ constat obaliquam figuratã significationẽ factaatq
conscripta: facit enĩ hoc scriptura inmultis locis propheticorũ eloquior̃
Dicit aliquid quod inilla regesta. quam uidetur com memorare non inuenit᷑
Inmo & aliter esse inuenitur. ut hinc intellegatur non hoc dicere quod
potest putari. sed illud potius quod magis debet aduerti. Sicut ẽillud
dominabitur a mariusq: ad mare. et aflumine usque ad terminos orbis
terre. Quod in illius salomonis regno constat non esse completũ. dequo
putari posset iste psalmus loqui cum dexp̃odño loqueretur. In plagis
ergo aegrptiorũ quae sunt in libro qiuiexodus nuncupatur. ubi maxime
scriptura curauit. ut ea quibus afflcti sunt om̃a exordine dicerentur

Expanded text:
quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, quoniam id quod ibi non dictum est, non frustra in Psalmo dictum esse certi sumus, neque id interpretari nisi figurate possumus, simul intelligamus etiam caetera quae facta esse constat, ob aliquam figuratam significationem facta vel conscripta. Facit enim hoc Scriptura in multis locis Propheticorum eloquiorum. Dicit aliquid quod in illa re gesta, quam videtur commemorare, non invenitur, imo et aliter esse invenitur; ut hinc intelligatur non hoc dicere quod potest putari, sed illud potius quod magis debet adverti: sicut est illud, Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . Quod in illius Salomonis regno constat non esse completum, de quo putari posset iste psalmus loqui, cum de Christo Domino loqueretur. In plagis ergo Aegyptiorum, quae sunt in libro qui Exodus nominatur, ubi maxime Scriptura curavit ut ea quibus afflicti sunt omnia ex ordine dicerentur,
Abbreviated transcription (Latin):
igni Misit in eos iram in dignationis suae in dignationẽ &iram &
tribulationem in missiones perangelos malos. Viam fecit semitȩ irae
suae: et non pepercit amorte animarũ eorũ. et iumenta eorum
in morte conclusit. Et percus sit omne primitiuũ in terra aegipti
primitias laborum corum intabernacuis cham. Hacc omnes acgyptiorũ penȩ
allegorica interpretatione exponi possunt . pro utea quis que intellegerta
Et rebus ad quas referendȩ sunt comparare uoluerit. Quod nos quoque face¬
re temptauimus. tanto aptius facturi. quanto magis diuinitus fuerimus
aduuti. Ad hoc enĩ psalmi huius illa uerba constringunt. ubidictũẽ. Ape¬
riam in parabolis os meum cloquar propositiones ab initio. Propterloc qui¬
peetiã altqua hic dicta sunt. quae omnino aegyptus accidis se nonlegimus
Cum om̃s corum plagae in exodo diligentissime exordine contexantur. Vt

Expanded text:
igni. Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et igni. Misit in eos iram indignationis suae; indignationem, et iram, et tribulationem, immissionem per angelos malos. Viam fecit semitae irae suae, et non pepercit a morte animarum eorum, et jumenta eorum in morte conclusit. Et percussit omne primitivum in terra Aegypti, primitias laborum eorum in tabernaculis Cham. » 26. Hae omnes Aegyptiorum poenae allegorica interpretatione exponi possunt, prout ea quisque intelligere, et rebus ad quas referendae sunt, comparare voluerit. Quod nos quoque facere tentabimus; tanto aptius facturi, quanto magis divinitus fuerimus adjuti. Ad hoc enim psalmi hujus illa verba constringunt, ubi dictum est, Aperiam in parabolis os meum; eloquar propositiones ab initio. Propter hoc quippe etiam aliqua hic dicta sunt, quae omnino accidisse Aegyptiis non legimus, cum omnes eorum plagae in Exodo diligentissime ex ordine contexantur; ut
Abbreviated transcription (Latin):
et plagȩ quas infixit aegyptiis propterillos. Quae om̃a utiq recordare
debuerunt. neque existere ingrati : Deniq: sequitur. Non suntre¬
cordati manus eius . die quaredemit eos de manu tribulationis. Et incipit
dicere quae fecit aegrptus. Posuit inaegypto signa sua. et prodigiũ
sua in campotaneos. Et conuertit in sanguine flumina eorũ. et imbres
eorũ nebiberent. Vel potius manationes aquarum. sicut non nulli me¬
lius intellegunt. quod grece scriptum est õbremad aquas latine scatu¬
rigines dicimus. ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim aegrptii
et sanguinem ꝓaquis inuenerunt. Misit in eos cẽnomiam et comedit
eos etranã et disperdidit eos: Et dedit rubigini fructum eorũ ed abo¬
res eorũ locustȩ. Etoccidit ingrandine uineas eorum et moros corũ
in pruina. Et tradidit grandini iumenta corũ. et possessionẽ corum

Expanded text:
et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari et plagae quas inflixit Aegyptiis propter illos: quae omnia utique recordari debuerant, neque existere ingrati. Denique quid sequitur? Non sunt recordati manus ejus, die qua redemit eos de manu tribulantis. Et incipit dicere quae fecit Aegyptiis: Posuit in Aegypto signa sua, et prodigia sua in campo Thaneos. Et convertit in sanguinem flumina eorum, et imbres eorum ne biberent; vel potius, manationes aquarum, sicut nonnulli melius intelligunt quod graece scriptum est, τὰ ὀμβρήματα, quas latine scaturigines dicimus, ab imo aquas ebullientes. Foderunt enim Aegyptii, et sanguinem pro aquis invenerunt. « Misit in eos cynomyiam, et comedit eos; et ranam, et disperdidit eos. Et dedit rubigini fructum eorum, et labores eorum locustae. Et occidit in grandine vineas eorum, et moros eorum in pruina. Et tradidit grandini jumenta eorum, et possessionem eorum