comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inmortalem: quia uita carere uita non potest: ut quisq potu¬
it ꝓbare conati sunt. Nam de quinto illo nescio quo corpore.
quod notissimis quattuor huus mundi elementis quiddam cõ¬
iungentes. hinc animã. eẽ. dixerunt: hoc loco diu disserendũ¬
ex̃. non puto. Aut enim hoc uocant corpus quod nos cuius in loci
spatio pars tota minor .ẽ. & in illis annumerandi sunt qui men¬
tem corpoream. eẽ. crediderunt: aut si uel omnẽ substantiã.
uł omnẽ mutabilem substantiam corpus appellant. cũ sciant
non omnẽ. locoꝵ spatiis. aliqua longitudine. & latitudine. &
altitudine. contineri: non cũ eis de uocabuli quȩstione pug¬
nandum. ẽ. in his om̃ib sententiis. Quisquis enuim uidet men¬
tis naturã & eẽ substantiam & non . eẽ. corpoream. id ẽ. non mi¬
nore suiparte minus occupare loci spatium mauisq maioree
simul oportet uideat. eos qui opinantur eẽ corporram non

Expanded text:
immortalem, quia vita carere vita non potest, ut quisque potuimmortalem, quia vita carere vita non potest, ut quisque potuit, probare conati sunt. Nam de quinto illo nescio quo corpore, quod notissimis quatuor hujus mundi elementis quidam conjungentes, hinc animam esse dixerunt, hoc loco diu disserendum non puto. Aut enim hoc vocant corpus quod nos, cujus in loci spatio pars toto minor est, et in illis annumerandi sunt qui mentem corpoream esse crediderunt: aut si vel omnem substantiam, vel omnem mutabilem substantiam corpus appellant, cum sciant non omnem locorum spatiis aliqua longitudine et latitudine et altitudine contineri, non cum eis de vocabuli quaestione pugnandum est. 10. In his omnibus sententiis quisquis videt mentis naturam et esse substantiam, et non esse corpoream, id est, non minore sui parte minus occupare loci spatium, majusque majore; simul oportet videat eos qui opinantur esse corpoream, non
Abbreviated transcription (Latin):
abutendo uł trans ferendo uocabulo: ducitur acorpore ad a¬
nimũ. Sed ipsam om̃ino particulã corporis quam in uiscerib
dilaniatis uidemus. eam ẽe putauerunt: alii exminutissimis
indiuidiusq corpusculis quas athomos dicunt. concurrentib
inse atq choerentib. eam confici crediderunt: alii aerem.
alii ignem substantiam eius. eẽ. dixerunt. alii eam nullam ẽẽ
substantiam: quia nisi corpus nullam substantiam poterant co¬
gitare. & eam corpus. ẽẽ. non inueniebant: sed ipsam tẽpera¬
tionem corporis nr̃i. uel conpagem primordioꝵ quib ista
caro tanꝗ conectitur. eẽ. opinati sunt. Sicq eam om̃s. mor¬
siue aliqua compositio corporis: non posset utiq inmortaliter
ꝑmanere. Qui uero eius substantiam. uitam quandam nequa¬
quam corpoream. quandoquidem uitam. om̃e uiuum corpus a¬
nimantem ac uiuificantem. eẽ. reppererunt: consequenter &

Expanded text:
abutendo vel transferendo vocabulum ducitur a corpore ad aabutendo vel transferendo vocabulum ducitur a corpore ad animam: sed ipsam omnino particulam corporis quam in visceribus dilaniatis videmus, eam esse putaverunt. Alii ex minutissimis individuisque corpusculis, quas atomos dicunt, concurrentibus in se atque cohaerentibus, eam confici crediderunt. Alii aerem, alii ignem substantiam ejus esse dixerunt. Alii eam nullam esse substantiam, quia nisi corpus nullam substantiam poterant cogitare, et eam corpus esse non inveniebant: sed ipsam temperationem corporis nostri vel compagem primordiorum, quibus ista caro tanquam connectitur, esse opinati sunt. Eoque hi omnes eam morsive aliqua compositio corporis, non posset utique immortaliter permanere. Qui vero ejus substantiam vitam quamdam nequaquam corpoream; quandoquidem vitam omne vivum corpus animantem ac vivificantem esse repererunt; consequenter et
Abbreviated transcription (Latin):
ut etiam se aliquid esse hiuusmodi existimet. Ita enim confor¬
matur eis quodam modo. non id existendo sedputando: non
quo se imaginem putet: sed om̃ino ipsum illud cuius imaginẽ
secũ habet. Uiget quippe in ea uidicium. discernendi corpus
quod foris reliquit. abimagoie quam de illo secum. gerit. nisi
cũ ita exprimuntur eoꝵ imagines tanquam foris fentiantur.
non intus cegitentur: sic̃ dormientib aut furentib aut in
aliqua extasi accidere solet. Cũ itaq se tale aliquid putat:
Et quia sibi bene cͥonscia ẽ. principatus sui quo corpus regit:
hinc factũ .ẽ. ut qudam quererent quid corporis amplius uale¬
ret in corpore. et hoc eẽ mentem. uł om̃ino totam animã existi¬
marent ltaq alii sangumem. alii sanguinem. alii cerebrum. alii
cor: non sicut scriptura dicit. confitebor tibi dñe in toto cor¬
de meo. & diliges dñm dm̃ tuũ ex toto corde tuo. hoc enim

Expanded text:
ut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conforut etiam se esse aliquid hujusmodi existimet. Ita enim conformatur eis quodam modo, non id existendo, sed putando: non quo se imaginem putet; sed omnino illud ipsum cujus imaginem secum habet. Viget quippe in ea judicium discernendi corpus quod foris relinquit, ab imagine quam de illo secum gerit: nisi cum ita exprimuntur eaedem imagines tanquam foris sentiantur, non intus cogitentur, sicut dormientibus, aut furentibus, aut in aliqua ecstasi accidere solet. CAPUT VII. 9. PhiEt quia sibi bene conscia est principatus sui quo corpus regit; hinc factum est ut quidam quaererent quid corporis amplius valeret in corpore, et hoc esse mentem, vel omnino totam animam existimarent. Itaque alii sanguinem, alii cerebrum, alii cor, non sicut Scriptura dicit, Confitebor tibi, Domine, in toto corde meo; et, Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo : hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus. cũ eam non cogitat. quia demedicine arte tunc co¬
gitat: Cũ ergo aliud sit non se nosse. aliud nonse cogitare:
tanta uis . ẽ. amoris. ut ea quȩ cũ amore diu cogitauerit. eis¬
q curȩ gluttino mheferit attrabat fecũ. etiam cũ ad se
cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt
quȩ foris ꝑfensus carnis ad amauit. eoꝵq: diuturna quadam
familiaritate implicata . ẽ: nec secũ potest introrsũ tanquã
in regionem incorporeȩ naturȩ ipsa corpora inferre. imagines
eoꝵ in uoluit &rapit. factas insemet ipsa. de semet ipsa. dat enĩ
eis formandis substantiȩ suꝑ : feruat aut̃ aliquid: quo libere de
specie talium imaginum iudicet. Et hoc. ẽ. magis mens id .ẽ. ra¬
tionalis intelligentia : quȩ seruatur ut iudicet. Nami illas a¬
nimȩ partes quȩ corpoꝵ similitudineb informantur: etiam
cũ bestiis nos cõmunes habere sentimus.UI. oc

Expanded text:
dicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc codicimus, cum eam non cogitat, quia de medicinae arte tunc cogitat: cum ergo aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare, tanta vis est amoris, ut ea quae cum amore diu cogitaverit, eisque curae glutino inhaeserit, attrahat secum etiam cum ad se cogitandam quodam modo redit. Et quia illa corpora sunt, quae foris per sensus carnis adamavit, eorumque diuturna quadam familiaritate implicata est, nec secum potest introrsum tanquam in regionem incorporeae naturae ipsa corpora inferre, imagines eorum convolvit, et rapit factas in semetipsa de semetipsa. Dat enim eis formandis quiddam substantiae suae: servat autem aliquid quo libere de specie talium imaginum judicet, et hoc est magis mens, id est rationalis intelligentia, quae servatur ut judicet. Nam illas animae partes quae corporum similitudinibus informantur, etiam cum bestiis nos communes habere sentimus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
intrinsecus pulchra. inprestantiore natura que ds̃ est : &
cũ stare debeat ut eis fruatur . uolens ea sibi tribuere. & ñ
ex illo similis illius. sed exse ipsa. ẽẽ. qđ ille . ẽ. auertitur abeo.
moueturq & labitur inminus. & minus. qđ putatur ampli¬
us & amplius : quia nec ipsa sibi. nec ei quiquam sufficit. receden¬
t ab illo qui solus sufficit. Ideoq ꝑ egestatem ac difficultatẽ.
fit nimis intenta in actiones suas. & m indiuetas delectatio¬
nes quas ꝑ eas colligit: atq ita cupiditate ad quirendi notici¬
as exhis quȩ foris sunt. quoꝵ cognitũ genus amat. & sentit
amitti posse nisi impensa cura teneantur. ꝑdit securitatem: tan¬
toq se ipsam minus cogitat. quanto magis secura .ẽ. qđ se non pos¬
sit amit tere: ita cũ aliud sit non se nosse. aliud nonse cogitare:
Meq enim multarũ doctrinarũ peritũ ignorare grammaticũ

Expanded text:
intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et intrinsecus pulchra, in praestantiore natura quae Deus est: et cum stare debeat ut eis fruatur, volens ea sibi tribuere, et non ex illo similis illius, sed ex se ipsa esse quod ille est, avertitur ab eo, moveturque et labitur in minus et minus, quod putat amplius et amplius; quia nec ipsa sibi, nec ei quidquam sufficit recedenti ab illo qui solus sufficit: ideoque per egestatem ac difficultatem fit nimis intenta in actiones suas et inquietas delectationes quas per eas colligit; atque ita cupiditate acquirendi notitias ex iis quae foris sunt, quorum cognitum genus amat et sentit amitti posse, nisi impensa cura teneatur, perdit securitatem, tantoque se ipsam minus cogitat, quanto magis secura est quod se non possit amittere. Ita cum aliud sit non se nosse, aliud non se cogitare neque enim multarum doctrinarum peritum, ignorare grammaticam
Abbreviated transcription (Latin):
tur non est: hoc enim de .ẽ. quod queritur: non illa quȩ querit
Cũ itaq tota fe quęrit : nichil eius de est aut si non tota se quȩ¬
rit : sed pars que inuenta.ẽ. quȩrit partem quȩ nondum in¬
uenta . ẽ: non se ergo mens quęrit. cuius se nulla pars quȩrit.
Pars enin quȩ inuenta . ẽ. non sequęrit: pars aut̃ quȩ nondum
inuenta .ẽ. nec ipsa se quȩrit: qm̃ ab ea quȩ iam inuenta .ẽ. par¬
te queritur. Quo circa. quia nec tota se quȩrit mens. nec pars
xius ulla se quȩrit: semens om̃ino non querit . U. coo¬
se cogitet. & secundum naturam suam uiuat: id .ẽ. ut secundũ
naturam suam ordinari appetat. sub eo scilicet cui subden¬
da . ẽ. supra ea quib preponenda. ẽ: subillo a quo regi debet:
supra ea quȩ regere debet. Multa enĩ ꝑ cupiditatem pra¬
uam. tanquam sui sit oblita sic agit. Videt enim quȩdam

Expanded text:
tur non est: hoc enim deest quod quaeritur, non illa quae quaerit. tur non est: hoc enim deest quod quaeritur, non illa quae quaerit. Cum itaque tota se quaerit, nihil ejus deest. Aut si non tota se quaerit, sed pars quae inventa est quaerit partem quae nondum inventa est; non se ergo mens quaerit, cujus se nulla pars quaerit. Pars enim quae inventa est, non se quaerit: pars autem quae nondum inventa est, nec ipsa se quaerit, quoniam ab ea quae jam inventa est parte quaeritur. Quocirca, quia nec tota se mens quaerit, nec pars ejus ulla se quaerit, se mens omnino non quaerit. CAPse ipsam cogitet, et secundum naturam suam vivat, id est, ut secundum naturam suam ordinari appetat, sub eo scilicet cui subdenda est, supra ea quibus praeponenda est; sub illo a quo regi debet, supra ea quae regere debet. Multa enim per cupiditatem pravam, tanquam sui sit oblita, sic agit. Videt enim quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tantũmodo nouerit qđ se quȩrat. Potest enim & iam sic
aliud pro alio querere: si hoc nescit. Ut aut̃ non quȩrat
aliud. pro alio: procul dubio nouit quid quȩrat. At si no¬
uit quid querat & se ipsam quȩrit: se ipsam utiq nouit. Quid
ergo ad huc quȩrit.ꝰ qđ si exparte se nouit. exparte
autẽ adhuc querit: non se ipsam sed partẽ suam quȩrit
Cum enim ea ipsa dicitur: tota dicitur. deinde quia nout¬
nondũ se ase iuentam totam: nouit quanta sit tota : atq: ita
querit quod de.ẽ. quem admodũ solemus quȩrere ut ueniat
inmentem quod excidit. Nec tamen penitus excidit: quia po¬
test recognosci cũ uenerit. hoc eẽ qđ quȩrebatur. Sed quomo¬
do mens ueniat in mentem. quasi possit mens inmente non eẽ:
huc accedit quasi parte inuentio non se totam querit. tam̃
tota se quȩrit. Tota sibi ergo presto est: & quid ad huc quera¬

Expanded text:
hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic hoc tantummodo noverit quod se quaerat. Potest enim etiam sic aliud pro alio quaerere, si hoc nescit: ut autem non quaerat aliud pro alio, procul dubio novit quid quaerat. At si novit quid quaerat, et se ipsam quaerit, se ipsam utique novit. Quid ergo adhuc quaerit? Quod si ex parte se novit, ex parte autem adhuc quaerit, non se ipsam, sed partem suam quaerit. Cum enim ea ipsa dicitur, tota dicitur. Deinde quia nonondum se a se inventam totam, novit quanta sit tota. Atque ita quaerit quod deest, quemadmodum solemus quaerere, ut veniat in mentem quod excidit, nec tamen penitus excedit; quia potest recognosci, cum venerit, hoc esse quod quaerebatur. Sed quomodo mens veniat in mentem, quasi possit mens in mente non esse? Huc accedit, quia si parte inventa, non se totam quaerit, tamen tota se quaerit. Tota ergo sibi praesto est, et quid adhuc quaera
Abbreviated transcription (Latin):
Scit autem se aliquid nescientem : nec potest quicquam scire.
nisi tota. Scit se igitur totam . IIII.¬
De inde quid eius ei tam notũ est. quam se uiuere: Non potest
autẽ & mens esse & non uiuere: quando habet etiam ampli¬
us. ut intelligat. Nam & anime bestiarũ uiuunt : sed non in¬
telligunt . Sicut ergo mens tota mens. ẽ. sic tota uiuit. No¬
uit aut̃ uiuere se. Totam se igitur nouit. Postremo cũ se nos¬
se mens quȩrit: mentẽ se esse iam nouit. Alioquin. utrũ se
querat ignorat : & aliud pro alio forsitan querat. fieri e¬
nim potest ut ipsa nonsit mens: atq ita dum mentẽ nosse
querit. non se ipsam querat. Qua propt̾ qm̃ cũ querit mens
quid sit mens: nouit qđ se querat. profecto nouit qđ ipsa sit
mens. Porrosi hoc inse nouit qđ mens . ẽ. & tota mens. ẽ: totã
se nouit. Sed ecce. non se nouerit. ẽẽ. mentẽ. Cũ aut̃ se querit:

Expanded text:
Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire Scit autem se aliquid scientem, nec potest quidquam scire nisi tota. Scit se igitur totam. Deinde quid ejus ei tam notum est, quam se vivere? Non potest autem et mens esse, et non vivere, quando habet etiam amplius ut intelligat: nam et animae bestiarum vivunt, sed non intelligunt. Sicut ergo mens tota mens est, sic tota vivit. Novit autem vivere se. Totam se igitur novit. Postremo cum se nosse mens quaerit, mentem se esse jam novit: alioquin utrum se quaerat ignorat, et aliud pro alio forsitan quaerat. Fieri enim potest ut ipsa non sit mens, atque ita dum mentem nosse quaerit, non se ipsam quaerat. Quapropter, quoniam cum quaerit mens quid sit mens, novit quod se quaerat, profecto novit quod ipsa sit mens. Porro si hoc in se novit quod mens est, et tota mens est, totam se novit. Sed ecce non se noverit esse mentem, cum autem se quaerit,
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit nossẽ. Et dum hoc amat qđ nouit: ẽtiam se cupit nos¬
se. Ubi ergo nosse suum nouit: si se non nouit: Nam nouit qđ
alia nouerit : se aut̃ non nouerit. Hinc enim nouit & quid sit
nosse. Quo pacto igitur. se aliquid scientem scit. que se ipsam
nescit. Neq enim alteram mentẽ. scuentem scit: sed se ipsam.
Srit igitur se ipsam. Beinde cũ se querit. ut nouerit: queren¬
tem se iam nouit. lam se ergo cognouit. Qua propt̾ non potest
om̃ino nescire se. quȩ dum se nescientem scit. se utiq scit. Si aut̃
se nescientem nesciat: non se quȩrit ut sciat. Qua propt̃ eo
ipso quo se quȩrit: magis sibi eẽ nota quam ignota eẽ. conuin¬
citur. Nouit enim se querentem atq nescientem: dum se que
ex parte non nouitꝰ Sed absurdum est dicere. non eam totam
scire qđ scit: Non dico dotum scit: sed quod scit. tota scit. Cũ i¬
taq aliquid de se scit. qđ nisi tota non potest: totam se scit.

Expanded text:
quid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosquid sit nosse, et dum hoc amat quod novit, etiam se cupit nosse. Ubi ergo nosse suum novit, si se non novit? Nam novit quod alia noverit, se autem non noverit: hinc enim novit et quid sit nosse. Quo pacto igitur se aliquid scientem scit, quae se ipsam nescit? Neque enim alteram mentem scientem scit, sed se ipsam. Scit igitur se ipsam. Deinde cum se quaerit ut noverit, quaerentem se jam novit. Jam se ergo novit. Quapropter non potest omnino nescire se, quae dum se nescientem scit, se utique scit. Si autem se nescientem nesciat, non se quaerit ut sciat. Quapropter eo ipso quo se quaerit, magis se sibi notam quam ignotam esse convincitur. Novit enim se quaerentem atque nescientem, dum se quaeex parte non novit? Sed absurdum est dicere, non eam totam scire quod scit. Non dico, Totum scit; sed quod scit, tota scit. Cum itaque aliquid de se scit, quod nisi tota non potest, totam se scit.
Abbreviated transcription (Latin):
quã speciosum sit nosse semet ipsam. & hoc amat qđ uidet.
studetq inse fieri: quia quãuis sibi ignota sit. notũ ei tam̃
est quam bonũ sit ut sibi nota sit : Et hoc quidem ꝑmirabile. ẽ.
nondum se nosse. & quam sit pulchrũ fe nosse iam nosse: An ali¬
quem finem optimũ. id .ẽ. securitatem & beatitudinem suam ui¬
det ꝑ quandam occultam memoriam. quȩ in longinquo eam
ꝓgressam non deseruit. Et credit: ad eilndem forem nisi se ipsam
cognouerit. se ꝑuenire non posse. Ita dum illud amat. et hoc quȩ¬
rit: & notũ amat: & illud. propt̃ quod querit ignotum. Sed
cur memoria beatitudinis suȩ potuit. & memoria sui potuit. cũ¬
m ea ꝑdurare non potuit. ut tamse nosset quȩ uult ꝑuenire: ꝗ
nouit illa quo uult ꝑuenire: An cũ se nosse amat. non se quam
nondũ nouit. sed ipsum nosse amat. a cerbiusq tolerat se ipsam
che esse scientiȩ suȩ. qua uult cuncta conp̾hendere : nouit autĩ

Expanded text:
quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, quam speciosum sit nosse semetipsam, et hoc amat quod videt, studetque in se fieri? quia quamvis sibi nota non sit, notum tamen ei est quam bonum sit, ut sibi nota sit. Et hoc quidem permirabile est, nondum se nosse, et quam pulchrum sit se nosse, jam nosse. An aliquem finem optimum, id est securitatem et beatitudinem suam videt, per quamdam occultam memoriam, quae in longinqua eam progressam non deseruit, et credit ad eumdem finem, nisi se ipsam cognoverit, se pervenire non posse? Ita dum illud amat, hoc quaerit: et notum amat illud, propter quod quaerit ignotum. Sed cur memoria beatitudinis suae potuit, et memoria sui cum ea perdurare non potuit, ut tam se nosset quae vult pervenire, quam novit illud quo vult pervenire? An cum se nosse amat, non se quam nondum novit, sed ipsum nosse amat; acerbiusque tolerat se ipsam deesse scientiae suae, qua vult cuncta comprehendere? Novit autem
Abbreviated transcription (Latin):
mat Se ipsam. Quomodo: Cũ se nondum nouerit: nec quis¬
quam possit amare. quod nescit: An ei fama prȩdicauit. spre¬
ciem suam. sicut de absentib solemus audire. forte ergo
non se amat: sed quod de se fingit hoc amat: longe fortas¬
se aliud quam ipsa. ẽ. Aut si se mens sui similem fingit. & ideo cũ hoc
figmentũ amat. se amat antequã nouerit. quia id quod sui
simile ẽ. intuetur : nouit ergo alias mentes ex qruib se fingat.¬
& genere ipso sibi nota .ẽ. Quur ergo cũ alias mentes nouit.
fe non nouit: cũ se ipsa nichil sibi possit. ẽẽ. presentius: Quod si
ut oculis corporeis magis alii oculi noti sunt quam ipsi sibi: non
se ergo querat: numquam inuentura. Nũquam enĩ se oculi p̃¬
ter speculum uident: nec ullomodo putandum .ẽ. etiam reb:
in corporeis contemplandis tale aliquid ad iberi: ut mens tã¬
quã inspeculo nouerit. An inratione ueritatis at̾nȩ uidet.

Expanded text:
mat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quismat? Se ipsam? Quomodo, cum se nondum noverit, nec quisquam possit amare quod nescit? An ei fama praedicavit speciem suam, sicut de absentibus solemus audire? Forte ergo se non amat, sed quod de se fingit, hoc amat, longe fortasse aliud quam ipsa est: aut si se mens sui similem fingit, et ideo cum hoc figmentum amat, se amat antequam noverit; quia id quod sui simile est intuetur: novit igitur alias mentes ex quibus se fingat, et genere ipso sibi nota est. Cur ergo cum alias mentes novit, se non novit, cum se ipsa nihil sibi possit esse praesentius? Quod si ut oculis corporis magis alii oculi noti sunt, quam ipsi sibi; non se ergo quaerat nunquam inventura. Nunquam enim se oculi praeter specula videbunt: nec ullo modo putandum est etiam rebus incorporeis contemplandis tale aliquid adhiberi, ut mens tanquam in speculo se noverit. An in ratione veritatis aeternae videt
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere nouimus. ut illud etiam qđ ad huc ignotũ querimus.
nouerimus : Sicuti de in cognito uerbo paulo ante locutus sum:
Aut ipsũ scire quisq amat: quod nulli scire aliquid cupienti. eẽ.
ignotũ potest. His causis uidentur amare incognita qui scire a¬
liquid uolunt. qđ nesciunt: et propt̾ arcdentiorem queren¬
di appetitũ. sine amore eẽ dici non possunt. Sed quam se
res alit̃ habeat: neq om̃ino quicquã ametur iicognitum. ar¬
bitror me ꝑsuasisse. uerũ diligent̃ ortuentib : sed quia exem¬
pla quȩ dedimus. eoꝵ sunt qui aliquid quod ipsi non sunt nos¬
se cupiunt: uidendũ est. neforte aliqđ nouũ genus appareat
cũ se ipsa mens nosse desiderat.co¬
Quid ergo amat mens. cũ ardenter se ipsam querit ut nouerit.
dum ignota sibi. ẽ: Ecce enim mens semet ipsam quȩrit ut no¬
uerit: & inflammatur hoc studio. Amat igitur. Sed quid a¬

Expanded text:
pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, pertinere novimus, ut illud etiam quod adhuc ignotum quaerimus, noverimus; sicut de incognito verbo paulo ante locutus sum. Aut ipsum scire quisque amat, quod nulli scire aliquid cupienti esse incognitum potest. His causis videntur amare incognita, qui scire aliquid volunt quod nesciunt, et propter ardentiorem quaerendi appetitum sine amore esse dici non possunt. Sed quam se res aliter habeat, neque omnino quidquam ametur incognitum, arbitror me persuasisse verum diligenter intuentibus. Sed quia exempla quae dedimus, eorum sunt, qui aliquid quod ipsi non sunt nosse cupiunt; videndum est ne forte aliquod novum genus appareat, cum se ipsa mens nosse desiderat.Quid ergo amat mens, cum ardenter se ipsam quaerit ut noverit, dum incognita sibi est? Ecce enim mens semetipsam quaerit ut noverit, et inflammatur hoc studio. Amat igitur: sed quid a
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ fingit. nisi exhis quȩ iam nouerat. Quius tameir formȩ
animo figuratȩ atq: in cogitatione notissimȩ. si eam quȩ¬
laudabatur dissimilẽ inuenerit. fortasse non amabit. Quod si ama¬
uerit. ex illo amore incipiet. ex quo didicit. Paulo ante quippe
alia erat quȩ amabatur. quã sibi animus formans exibere consu¬
euerat. Si aut̃ illi formȩ similem inuenerit quam fama p̃dica¬
uerat. cui possit uere dicere. iam te ama bam: nec tunc
utiq amabat in cognitam. quam in illa similitud¬
sinilitudine no¬
uerat: Aut inspecie sempit̃nȩ rationis ui¬
uidemus aliquid
& ibi amamus : quod cũ expressum in aliqua rei tẽporalis effigi¬
e. illis qui exꝑti sunt laudantib credimus & amamus. non aliꝰ¬
quid amamus in cognitũ: unde iam supra satis disseruimus:
aut aliquid notum amamus ꝓpt̃ qđ ignotũ aliquid querinus.
cuius ignoti amor nequaquam nos tenet sed illius cogniti quo

Expanded text:
tem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae tem fingit, nisi ex iis quae jam noverat? Cujus tamen formae animo figuratae atque in cogitatione notissimae, si eam qulaudabatur dissimilem invenerit, fortasse non amabit. Quod si amaverit, ex illo amare incipiet ex quo didicit. Paulo ante quippe alia erat quae amabatur, quam sibi animus formans exhibere consueverat. Si autem illi formae similem invenerit quam fama praedicaverat, cui vere possit dicere, Jam te amabam; nec tunc utique amabat incognitam, quam in illa similitudine noverat. Aut in specie sempiternae rationis videmus aliquid et ibi amamus, quod cum expressum in aliqua rei temporalis effigie, illis qui experti sunt laudantibus et credimus, et amamus, non aliquid amamus incognitum, unde jam supra satis disseruimus: aut aliquid notum amamus, propter quod ignotum aliquid quaerimus: cujus ignoti amor nequaquam nos tenet, sed illius cogniti, quo
Abbreviated transcription (Latin):
met in cognita. non potest. Non enĩ frustra ibi positũ. ẽ. scire:
qm̃ qui scire amat in cognita: non ipsa in cognita. sed ipsum
scire amat. Quod nisi haberet cognitũ : neq scire se quicꝗ
posset dicere fidenter neq nescire. Non solũ enĩ qui dic̃
scio & uerũ dicit : necesse.ẽ. ut quid sit scire sciat: sed etiã
qui dicit nescio. idq fidenter & uere dicit. & scit uerũ se
dicere: scit utiq quid sit scire : quia & discernit ab sciente
nescientem: cͥũ ueraciter se in tuens dicit nescio. Et cũ id se
quilibet curiosus : non amat in cognita: etiam cũ ardentis¬
simo appetitu instat scire qđ nescit. I.¬
Qut enĩiam genere notũ habet qđ amat. idq nosse ex¬
petit etiam in aliqua re singula. uł insingulis reb quȩ
illi nondũ notȩ & manifestȩ laudantur ÷ fingitq animo
imaginariam formam. qua excitatur in amorẽ. Unhe au¬

Expanded text:
met incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: met incognita, non potest. Non enim frustra ibi est positum scire: quoniam qui scire amat incognita, non ipsa incognita, sed ipsum scire amat. Quod nisi haberet cognitum, neque scire se quisquam posset fidenter dicere, neque nescire. Non solum enim qui dicit, Scio et verum dicit, necesse est ut quid sit scire sciat: sed etiam qui dicit, Nescio, idque fidenter et verum dicit, et scit verum se dicere, scit utique quid sit scire: quia et discernit ab sciente nescientem, cum veraciter se intuens dicit, Nescio; et cum id se quilibet curiosus non amat incognita, etiam cum ardentissimo appetitu instat scire quod nescit. Aut enim jam genere notum habet quod amat, idque nosse expetit, etiam in aliqua re singula, vel in singulis rebus, quae illi nondum notae forte laudantur, fingitque animo imaginariam formam qua excitetur in amorem. Unde au
Abbreviated transcription (Latin):
tem & illos suꝑ uacaneos habet: forte iam nec dignũ quod
memorie conmendet existimat: quia uidet ad illam spe¬
ciem doctrinȩ quam notam mente intuetur atq amat.
minine ꝑtinere. Iuam obrem omnis amor studentis ani¬
mi. hoc.ẽ. uolentis scire qđ nescit: non .ẽ. amor eius rei quã nescit:
sed eius quã scit ꝓpt̃ quam uult scire qđ nescit. Aut si tam curio¬
sus. ẽ. ut non propt̃ aliquã notam causam. sed solo amore rapi¬
atur. in cognita sciendi : discernendus quidem. ẽ. abstudiosi no¬
mine iste curio sus. Sed nec ipse amat in cognita: in mo
congruentius
ficiliorẽ ꝓferat questionem. asserens tam non posse quemquã
odisse qđ nescit. quam non potest amare qđ nescit: tunc re¬
sis timus ueris: sed itelligendũ . ẽ. non hoc idem dici. cũ dicit᷑
amat scire in cognita. ac si diceretur amat in cognita. Illud
enĩ fieri potest. ut amet quisque scire in cognita: ut aut̃ a¬

Expanded text:
tem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod tem et illos supervacaneos habet, forte jam nec dignum quod memoriae commendet existimat, quia videt ad illam speciem doctrinae quam notam mente intuetur atque amat, minime pertinere. 3. Quamobrem omnis amor studentis animi, hoc est volentis scire quod nescit, non est amor ejus rei quam nescit, sed ejus quam scit, propter quam vult scire quod nescit. Aut si tam curiosus est, ut non propter causam aliam notam, sed solo amore rapiatur incognita sciendi; discernendus quidem est ab studiosi nomine iste curiosus, sed nec ipse amat incognita, imo congruentius ficiliorem referat quaestionem, asserens tam non posse quemquam odisse quod nescit, quam non potest amare quod nescit, non resistimus veris: sed intelligendum est, non hoc idem dici cum dicitur, Amat scire incognita, ac si diceretur, Amat incognita. Illud enim fieri potest, ut amet quisque scire incognita: ut autem a
Abbreviated transcription (Latin):
norat. sed notam formã quo id ꝑtoreat intuentem & aman
tem. Itaq si querenti uerbi gr̃a quid sit temetũ. hoc enim ex¬
empli causa posueram. dicatur quid adde ꝑtinet: respondebit:
ne forte audiam loquentem. & non intelligam. aut uspiam¬
id forte legam. & quid scriptor senserit nesciam : quis tamr¬
demens huic dicat noli intelligere qđ audis. noli nosse qđ
legis. Om̃ib enĩ fere animis rationabilib in promptũ est ad
uidendũ huius periciȩ pulchritudinẽ: qua hominũ int̃ se cogi¬
tata. significantium uocũ enuntiatione noscuntur. Propter
hoc notũ decus. & ob hoc amatũ quia notum: studiose queritur
uerbũ illud ignotũ. Itaq cũ audierit atq cognouerit. teme¬
tũ aueterib uinũ appellatũ : sed iam exusu loquendi quẽ
nunc habemus hoc uocabulũ emortuũ: sed propter nonnul¬
los fortasse ueterũ libros sibi necessarium deputabit. Si au¬

Expanded text:
norat; sed notam formam, quo id pertineat, intuentem norat; sed notam formam, quo id pertineat, intuentem tem. Itaque si quaerenti, verbi gratia, quid sit temetum hoc enim exempli causa posueram, dicatur, Quid ad te pertinet? respondebit, Ne forte audiam loquentem, et non intelligam, aut uspiam forte id legam, et quid scriptor senserit, nesciam. Quis tandem huic dicat, Noli intelligere quod audis, noli nosse quod legis? Omnibus enim fere animis rationalibus in promptu est ad videndum hujus peritiae pulchritudo, qua hominum inter se cogitata, significantium vocum enuntiatione noscuntur: propter hoc notum decus, et ob hoc amatum quia notum, studiose quaeritur verbum illud ignotum. Itaque cum audierit atque cognoverit temetum a veteribus vinum appellatum, sed jam ex usu loquendi quem nunc habemus, hoc vocabulum emortuum, propter nonnullos fortasse veterum libros sibi necessarium deputabit. Si au
Abbreviated transcription (Latin):
facultati spe ꝓpinquat. ei feruentius amore in ardescit. Eis
doctrinis quippe studetur uehementius. quȩ capi posse non
desperantur. Nam cuius rei adipiscendȩ sp̃em quisq nongerit:
aut tepide amat. aut om̃ino non amat. quãuis quã pulchra
sit uideat. Quo circa. quia om̃ium linguarũ scientia fere ab
om̃ib desperatur : sue gentis quisq maxime studet ut no¬
uerit. Qđ si & illic ad ꝑfectũ ꝑcipiendi se non sufficere sen¬
tit. nemo tam̃ tam desidiosus. est. hius noticiȩ. qui non cũ
audierit in cognitũ uerbũ. uelit nosse qđ illud sit. sed si potest
querat ac discat. Qđ dũ querit: utiq instudio discendi. ẽ: &
iudetur rem amare in cognitam: quod non ita. ẽ. Species
nãq illa tangit animũ quã nouit & cogitat: in qua elucet
decus consociandoꝵ animoꝵ. inuocib: notis audiendis atq¬
ꝓmendis : ea que accendit studio querentẽ quidem qđ ig¬

Expanded text:
facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis facultati spe propinquat, ei ferventius amore inardescit. Eis doctrinis quippe studetur vehementius, quae capi posse non desperantur. Nam cujus rei adipiscendae spem quisque non gerit, aut tepide amat, aut omnino non amat, quamvis quam pulchra sit videat. Quocirca, quia omnium linguarum scientia fere ab omnibus desperatur, suae gentis quisque maxime studet, ut noverit. Quod si et illi ad perfectum percipiendae se non sufficere sentit, nemo tamen tam desidiosus est hujus notitiae, qui non, cum audierit incognitum verbum, velit nosse quid illud sit, et si potest, quaerat ac discat. Quod dum quaerit, utique in studio discendi est, et videtur amare rem incognitam; quod non ita est. Species namque illa tangit animum, quam novit et cogitat, in qua elucet decus consociandorum animorum in vocibus notis audiendis atqendis; eaque accendit studio querentem quidem quod ig
Abbreviated transcription (Latin):
cat: ne sibi hominũ cȩtus deteriores sint quauis solitudine. si co¬
gitationes suas conloquendo non misceant. hanc ergo speciem de¬
corã & utilem cernit anima & nouit &amat: eamq inse ꝑfi¬
ci studet quantũ potest: quisquis uocũ significantium quȩcũ¬
q ignorat inquirit. Aliud . ẽ. enĩ. qđ eam mueritatis luce cons¬
spicit: aliud qđ in sua uoluntate concupiscit. Conspicit nãq in lu¬
ce ueritatis. quã magnũ & quã bonũ sit. om̃iũ gentiũ linguas
intelligere ac loqui: nullamq ut alienigenã audire. & anul¬
lo ita audiri. Cuius noticiȩ decus cognitione iam cernitur:
amaturq: res nota quȩ ita conspicitur. atq inflammat stu¬
dia discentium : ͥut circa eam moueantur. eiq inhent in om¬
ni oꝑa quam mnpendunt consequende tali facultati: ut etiã
usu amplectantur qđ ratione p̃noscunt: atq ita quisq cui

Expanded text:
cat, ne sibi hominum coetus deteriores sint quavis solitudine, si cocat, ne sibi hominum coetus deteriores sint quavis solitudine, si cogitationes suas colloquendo non misceant. Hanc ergo speciem decoram et utilem cernit anima, et novit, et amat; eamque in se perfici studet, quantum potest, quisquis vocum significantium quaecumque ignorat, inquirit. Aliud est enim quod eam in veritatis luce conspicit, aliud quod in sua facultate concupiscit. Conspicit namque in luce veritatis quam magnum et quam bonum sit omnes omnium gentium linguas intelligere ac loqui, nullamque ut alienigena audire, et a nullo ita audiri. Cujus notitiae decus cogitatione jam cernitur, amaturque res nota; quae ita conspicitur, atque inflammat studia discentium, ut circa eam moveantur, eique inhient in omni opera quam impendunt consequendae tali facultati, ut etiam usu amplectantur quod ratione praenoscunt: atque ita quisque, cui
Abbreviated transcription (Latin):
solũ. eẽ. uocem. sed & signũ. eẽ. iam nouit. ꝑfecte id nosse uult.
neq ullũ ꝑfecte signũ noscitur: nisi cuius rei signũ sit. cog¬
noscatur: hoc ergo qui ardenti cura querit ut nouerit . stu¬
dioq accensus insistit: non potest dici . ex̃. sine amore. Quid
igitur amat: Certe enĩ amari aliquid nisi notũ non potest.
Neq enĩ ille istas tres sillabas amat: quas iam notas habet.
Qđ si iam hoc meis amat quia scit eas significare aliquid: non
inde nuncagitur. non enĩ hoc nosse quȩrit. Sed in eo quod
scire studet quiddam. & inquirit qđ profecto nondũ no¬
uit: & ꝓpt̾ea miramur curã : qm̃ firmissime nouimus a¬
mari nisi nota non posse. Quid ergo amat: nisi quia nouit
atq intuetur mrationib rerũ. que sit pulchritudo doctri¬
ne. qua continentur noticiȩ signoꝵ nominũ: & quȩ sit u¬
tilitas in ea peritia qua onter se humana societas sensa sua cõmuni¬

Expanded text:
solum esse vocem, sed et signum esse jam novit, perfecte id nosse vult. solum esse vocem, sed et signum esse jam novit, perfecte id nosse vult. Neque ullum perfecte signum noscitur, nisi cujus rei signum sit cognoscatur. Hoc ergo qui ardenti cura quaerit ut noverit, studioque accensus insistit, num potest dici esse sine amore? Quid igitur amat? Certe enim amari aliquid nisi notum non potest. Neque enim ille istas tres syllabas amat, quas jam notas habet. Quod si hoc in eis amat, quia scit eas significare aliquid; non inde nunc agitur, non enim hoc nosse quaerit: sed in eo quod scire studet, quid amet inquirimus, quod profecto nondum novit: et propterea miramur cur amet, quoniam firmissime novimus amari nisi nota non posse. Quid ergo amat, nisi quia novit atque intuetur in rationibus rerum quae sit pulchritudo doctrinae, qua continentur notitiae signorum omnium; et quae sit utilitas in ea peritia, qua inter se humana societas sensa communi
Abbreviated transcription (Latin):
cetur ignorat: cupit scire quid nam sit Id .ẽ. sonus ille. cui rei
cõmemorande istitutus sit. Ueluti si audiat cũ dicitur te¬
metũ & ignorans quid sit requirat. iam itaq oportet ut nour¬
rit signũ.ẽẽ. id.ẽ. non esse in anem illam uocem: fed aliquid ea
significari . Aliquin iam notũ .ẽ. hoc trisillabũ: & articula¬
tã speciem suã impressit animo. ꝑ sensũ aurium. Quid ampli¬
us meo requiratur quo magis innotescat. cuius omnes litterȩ
om̃iaq soni spatia nota sunt:. nisi quia simul innotuit signũ
ẽẽꝰ mouitq sciendi cupiditatẽ. cuius rei signũ sit:. Quo igit᷑
amplius notũ ẽ. sed non plene notũ .ẽ: eo cupit animus de il¬
lo nosse quod reliquũ .ẽ. Si enĩ tantũ modo. eẽ. istam uocem
nosset. eamq aliciuus rei signũ ẽẽ. non nosset: nichilum quere¬
ret sensibili re quantũ poterat sentiendo ꝑcepta. Quia uero ñ

Expanded text:
cetur ignorat, cupit scire quidnam sit, id est, sonus ille cui rei cetur ignorat, cupit scire quidnam sit, id est, sonus ille cui rei commemorandae institutus sit: veluti si audiat cum dicitur temetum, et ignorans quid sit requirat. Jam itaque oportet ut noverit signum esse, id est, non esse inanem illam vocem, sed aliquid ea significari: alioquin jam notum est hoc trisyllabum, et articulatam speciem suam impressit animo per sensum aurium: quid amplius in eo requiratur, quo magis innotescat, cujus omnes litterae omniaque soni spatia nota sunt; nisi quia simul innotuit signum esse, movitque sciendi cupiditatem, cujus rei signum sit? Quo igitur amplius notum est, sed non plene notum est, eo cupit animus de illo nosse quod reliquum est. Si enim tantummodo esse istam vocem nosset, eamque alicujus rei signum esse non nosset, nihil jam quaereret, sensibili re, quantum poterat, sentiendo percepta. Quia vero non
Abbreviated transcription (Latin):
pressam cuiusq doctrinȩ haberemus in animo notionẽ: nullo
ad eam discendam. studio flagaremus. Quis enĩ sciendȩ uerbi
gr̃a rethoricȩ ullam curam & oꝑam impenderet: nisi ante
sciret eam dicendi. eẽ. scientiam: Aliquando etiam ipsarũ doc¬
trinarũ fide ͤ auditos expertos. ue miramur. Et ex hoc mardes¬
cimus facultatẽ comparare discendo: qua adeos ꝑuenire pos¬
siuis. Tanquã si lit teras nescienti dicatur. quandam ẽẽ doctri¬
nam. Qua quisq ualeat quãuis longe absenti. uerba mittere
manufacta insilentio. Quȩ rursus ille cui mitatur. non aurib:
sed oculis colligat: idq fieri uideat: nonne dũ concupiscit nos¬
se quo id possit. om̃i studio circa illũ finem mouet᷑ quẽ iam no¬
tũ tenet: Sic accenduntur studia discentiũ. Nam qđ quisq
ꝓrsus ignorat: amare nullo pacto potest. Ita &iam signũ siquuis
audiat in cognitum. ueluti uerbi alicuius sonũ: cũ quid signifi¬

Expanded text:
pressam cujusque doctrinae haberemus in animo notionem, nullo pressam cujusque doctrinae haberemus in animo notionem, nullo ad eam discendam studio flagraremus. Quis enim sciendae, verbi gratia, rhetoricae ullam curam et operam impenderet, nisi ante sciret eam dicendi esse scientiam? Aliquando etiam ipsarum doctrinarum fines auditos expertosve miramur, et ex hoc inardescimus facultatem comparare discendo, qua ad eos pervenire possimus. Tanquam si litteras nescienti dicatur quamdam esse doctrinam, qua quisque valeat, quamvis longe absenti, verba mittere manu facta in silentio, quae rursus ille cui mittuntur, non auribus, sed oculis colligat, idque fieri videat; nonne, dum concupiscit nosse quo id possit, omni studio circa illum finem movetur, quem jam notum tenet? Sic accenduntur studia discentium: nam quod quisque prorsus ignorat, amare nullo pacto potest. 2. Ita etiam signum si quis audiat incognitum, veluti verbi alicujus sonum, quo quid signifi
Abbreviated transcription (Latin):
unc ad ea ipsa consequent̃ enoditus lis̃ decianus.
explicanda. limatioraccedat intentio: ac primũ quia
rem prorsus ignotã. amare omnino nullus potest:
diligent̃ intuendũ. ẽ: c̃uius modi sit amor studentiũ. Id est
non iam scientiũ. sed ad huc scire cupientiũ quãq doctrinam.
Et in hns quippe reb in quib: non usitate dicitur saidium. so¬
lent existere amores exauditu: dũ cuiusq pulchritudinis fama.
aduidendũ ac fruendũ animus accenditur. Iuia generalit̃ no¬
uit corporũ pulchritudines. exeo qđ plurimas uidit : & in .ẽ.
intrinsecus unde approbatur. cur forinsecus in hiatur. Quod
cũ fit. non reipenitus in cognite amor exxcitatur : cũ cuius
genus sit agnitũ .ẽ. Cũ aut̃ uirũ bonũ amamus. cuius faciem non
uidimus: ex noticia uirtutũ amamus. quas nouumus in ipsa ueri¬
tate. Ad doctrinas aut̃ cognoscendas plerũq nos laudantium
atq p̃dicantiũ accendit auctoritas: Et tamen nisi breuiter im¬

Expanded text:
unc ad ea ipsa consequenter enodatius explicanda limatior accedat intentio. Ac primum, quia rem prorsus ignotam amare omnino nullus potest, diligenter intuendum est cujusmodi sit amor studentium, id est, non jam scientium, sed adhuc scire cupientium quamque doctrinam. Et in his quippe rebus in quibus non usitate dicitur studium, solent existere amores ex auditu, dum cujusque pulchritudinis fama ad videndum ac fruendum animus accenditur, quia generaliter novit corporum pulchritudines, ex eo quod plurimas vidit, et inest intrinsecus unde approbetur, cui forinsecus inhiatur. Quod cum fit, non rei penitus incognitae amor excitatur, cujus genus ita notum est. Cum autem virum bonum amamus, cujus faciem non vidimus, ex notitia virtutum amamus, quas novimus in ipsa veritate. Ad doctrinas autem cognoscendas, plerumque nos laudantium atque praedicantium accendit auctoritas: et tamen nisi breviter im
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Etiam in
hac igitur mueniamus si possumus aliqua
trinitatẽ: si¬
ut ꝓcorporalib reb quas corporeo foris positas at¬
tingimus sensu. in tus corpoꝵ similitudines haberemꝰ
impressas memoriȩ: ex quib: cogitatio formaretur. tercia
uoluntate utrũq uingente : sic̃ formabatur foris acies
oculoꝵ. quã uoluntis ut uisio fieret ad hbebat rei uisibi¬
li : & utrũq ungebat : etiam illic ipsa se ad mouens t̾̃ciam.
Sed non est hoc coartandũ in hunc librũ : ut in eo qui seqͥ¬
tur si ds̃ adiuuauerit conuenient̃ possit inqͥri. & quod inuen¬
tum fuerit explicari. EXPLICIT LIBER DUODECIMUS.¬

Expanded text:
rit. Etiam in rit. Etiam in hac igitur inveniamus, si possumus, aliquam trinitatem, siut pro corporalibus rebus quas corporeo foris positas attingimus sensu, intus corporum similitudines haberemus impressas memoriae, ex quibus cogitatio formaretur, tertia voluntate utrumque jungente: sicut formabatur foris acies oculorum, quam voluntas, ut visio fieret, adhibebat rei visibili, et utrumque jungebat, etiam illic ipsa se admovens tertiam. Sed non est hoc coarctandum in hunc librum, ut in eo qui sequitur, si Deus adjuverit, convenienter possit inquiri, et quod inventum fuerit explicari. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
tiam ꝑtineat & t̾narũ rerũ cognitio intellectualis: ad sci¬
entiã uero tẽporaliũ rerũ cognitio rationalis: quid
cui p̃ponendum siue post ponendũ sit: non .ẽ.
difficile iudicare. Si aut̃ alia .ẽ. adhiben¬
da discretio qua dinoscantur hec duo.
quȩ proculdubio distare apłs docet
alii quidẽ datur ꝑ spm̃ sermo¬
sapientiȩ : alii ser¬
moscientiȩ scđm eundem sp̃m : tamen etiã istoꝵ duoꝵ quȩ
nos posuimus: euidentissima differentia. ẽ: qđ alia sit in¬
tellectualis cognitio xt̾narũ rerũ. alia rationalis tẽpo¬
ralium. Et huic illam p̃ferendam eẽ: ambigit nemo. Re¬
linquentib itaq nob̾. ea quȩ exterioris sunt hominis:
& abeis quȩ cõmunia cũ peccorib habemus introrsũ ascendere cu¬
pientib : antequã ad cognitionẽ rerũ
intelligibilium
atq sũmarũ quȩ sempit̾nȩ sunt uene¬
rimus. tẽpo¬
raliũ rerũ cognitio rationalis occur¬

Expanded text:
tiam pertineat aeternarum rerum cognitio intellectualis; ad scitiam pertineat aeternarum rerum cognitio intellectualis; ad scientiam vero, temporalium rerum cognitio rationalis: quid cui praeponendum sive postponendum sit, non est difficile judicare. Si autem alia est adhibenda discretio, qua dignoscantur haec duo, quae procul dubio distare Apost sermsapientiae, alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum; tamen etiam istorum duorum quae nos posuimus evidentissima differentia est, quod alia sit intellectualis cognitio aeternarum rerum, alia rationalis temporalium, et huic illam praeponendam esse ambigit nemo. Relinquentibus itaque nobis ea quae sunt exterioris hominis, et ab eis quae communia cum pecoribus habemus introrsum ascendere cupientibus, antequam ad cognitionem rerum intelligibilium atque summarum quae sempiternae sunt veniremus, temporalium rerum cognitio rationalis occur
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset incorpore. Et alios ñ nullos narrant alii eius modi
aliquid insuis mentib passo s. Quas falsas fuisse memorias
quales plerũq experimur in somnis. quando nobis uidem᷑
reminiscĩ quasi egerimus aut uiderimus qđ nec egimus
om̃ino nec uidimus. & eo modo affectas. eẽ. illoꝵ mentes etiã
iugilantiũ instinctu spirituũ malignoꝵ atq fallaciũ. qui¬
b cure.ẽ. de reuolutionib animarũ. falsam opinionẽ ad
decipiendos homines firmare uł asserere: ex hoc conici po¬
test. Quia si uere illa recordarentur que hic in aliis ante¬
a postti corporib uiderant. multis ac pene om̃ib id con¬
tingeret : qu. andoquidẽ ut de uiuis mortuos. ita de mor¬
tiuis uiuos. tanꝗ de uigilantib dormientes & de dormi¬
entib uigilantes. sine cessatione fieri suspicantur. Si er¬
go hȩc .ẽ. sapientiȩ & scientiȩ recta distinctio. ut ad sapien¬

Expanded text:
fuisset in corpore: et alios nonnullos narrant alii, ejusmodi fuisset in corpore: et alios nonnullos narrant alii, ejusmodi aliquid in suis mentibus passos: quas falsas fuisse memorias, quales plerumque experimur in somnis, quando nobis videmur reminisci quasi egerimus aut viderimus, quod nec egimus omnino nec vidimus; et eo modo affectas esse illorum mentes etiam vigilantium, instinctu spirituum malignorum atque fallacium, quibus curae est de revolutionibus animarum falsam opinionem ad decipiendos homines firmare vel serere, ex hoc conjici potest, quia si vere illa recordarentur quae hic in aliis antea positi corporibus viderant, multis ac pene omnibus id contingeret: quandoquidem ut de vivis mortuos, ita de mortuis vivos, tanquam de vigilantibus dormientes, et de dormientibus vigilantes, sine cessatione fieri suspicantur. 25. Si ergo haec est sapientiae et scientiae recta distinctio, ut ad sapien
Abbreviated transcription (Latin):
us credendũ . ẽ. mentis intellectualis ita conditam. eẽ. natu¬
rã : ut reb intelligibilib naturali ordine dispo¬
nente conditore subiuncta. sic ista uideat
in quadam
luce suigeneris incorporea: quẽ ad
ce circũadiacent : cuuis lucis capax. ei que congruens .ẽ. cre¬
atus. Non enĩ & ipse ideo sine magistro alba & nigra discernit:
quia ista iam nouerat antequã in hac carne crearetur. Deniq
cur de solis reb intelligibilib id fieri potest. ut bene inter¬
rogatus quisq respondeat qđ ad quamq ꝑtinet disciplinam:
etiam si eius ignarus. ẽ : Cur hoc facere de reb singulis nullus
potest. nisi quas isto uidit incorpore constitutis. aut eis qui no¬
uerant indicantib credidit. seu litteris cuiusq seii uerbis: Non
enĩ ad quiescendũ . ẽ. eis. qui samiũ phitagorã ferunt recor¬
datũ fiusse ñ nulla talia quȩ fuerat exꝑtus. cũ hic alio iam

Expanded text:
us credendum est mentis intellectualis ita conditam esse natuus credendum est mentis intellectualis ita conditam esse naturam, ut rebus intelligibilibus naturali ordine, disponente Conditore, subjuncta sic ista videat in quadam luce sui generis incorporea, quemadmoce circumadjacent, cujus lucis capax eique congruens est creatus. Non enim et ipse ideo sine magistro alba et nigra discernit, quia ista jam noverat antequam in hac carne crearetur. Denique cur de solis rebus intelligibilibus id fieri potest, ut bene interrogatus quisque respondeat quod ad quamque pertinet disciplinam, etiamsi ejus ignarus est? Cur hoc facere de rebus sensibilibus nullus potest, nisi quas isto vidit in corpore constitutus, aut eis quae noverant indicantibus credidit, seu litteris cujusque, seu verbis? Non enim acquiescendum est eis qui Samium Pythagoram ferunt recordatum fuisse talia nonnulla quae fuerat expertus, cum hic alio jam
Abbreviated transcription (Latin):
&m clisciplinam qđ sic didicerit traicere. Quod si fuerit om̃i¬
mocla obliuione deletũ: rursu s doctrina duce inuenietur
qđ penitus exciderat: & sic murnietur ut erat .XU. corooo
Unde plato ille philosophus nobilis. ꝑsuadere conatus. ẽ. uixisse
hic animas hominũ. & antequã ista corpora gererent: & hinc
ex̃. qđ ea quȩ discuntur. reminiscuntur potius cognita: quã
cognoscuntur noua. Retulit enĩ puerũ quondam nescio quẽ.
de geome trica iterrogatũ sic respondisse: tanꝗ eẽt illius pr¬
ritissimus disciplinȩ. Gradatim quippe atq artificiose in t̾roga¬
tus. uidebat quod uidendũ erat: dicebatq. quod uiderat.
Sed si recordatio hȩc rerũ eẽt antea cognitarũ: non utiq
om̃s uł penȩ om̃s. cum illo modo in terrogarentur hoc possent:
Non eñi om̃s inpriori uita grometrȩ fuer̃. cũ tam rari sint
in genere humano. ut uix possit aliquis mueniri. Sed poti¬

Expanded text:
in disciplinam quod sic didicerit trajicere. Quod si fuerit omniin disciplinam quod sic didicerit trajicere. Quod si fuerit omnimoda oblivione deletum, rursus doctrina duce ad id venietur quod penitus exciderat, et sic invenietur ut erat. CAPUT Unde Plato ille philosophus nobilis persuadere conatus est vixisse hic animas hominum, et antequam ista corpora gererent: et hinc esse quod ea quae discuntur, reminiscuntur potius cognita, quam cognoscuntur nova. Retulit enim, puerum quemdam nescio quae de geometrica interrogatum, sic respondisse, tanquam esset illius peritissimus disciplinae. Gradatim quippe atque artificiose interrogatus, videbat quod videndum erat, dicebatque quod viderat. Sed si recordatio haec esset rerum antea cognitarum, non utique omnes vel pene omnes, cum illo modo interrogarentur, hoc possent. Non enim omnes in priore vita geometrae fuerunt, cum tam rari sint in genere humano, ut vix possit aliquis inveniri: sed poti