comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dit pluia: uenerunt flumina. & flauerunt uenti.
& inruerunt indomum illam. & non potuer̃¬
eam mouere fundata enĩ erat super
petram: ponergo iste metuit ullas caligino¬
sas superstiti tones: quidenim aliud intelle¬
gatur pluuia cum in mali alicui us significationẽ¬
ponitur. aut rumo res hominum. quos uentis
conparatos puto aut uitȩ hui us fluuium car¬
nalibus concupiscentiis tam quam fluentem
suꝑ terram utel petram: horum enim trium
qui pro speritatibus inducitur: aduersitabus
frangitur: quorum nihil metuit qui fundatã
hab& domum super petram: idest qui non solũ
audit pręcepta dñi sed &uam facit. & his omnib
periculose subiecit: quiaudu & non facit: non
habens stabile fundamentum sed audiendo
& non facientiendo rui namaedi ficat: Aiteni
consequenter. Et omnis quiaudit uerba mea

Expanded text:
dit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, dit pluvia, venerunt flumina, flaverunt venti, et offenderunt in domum illam, et non cecidit; fundata enim erat supra petram. Non ergo iste metuit ullas caliginosas superstitiones; quid enim aliud intelligitur pluvia, cum in mali alicujus significationeponitur? aut rumores hominum, quos ventis comparatos puto; aut vitae hujus fluvium, carnalibus concupiscentiis tanquam fluentem super terram. Horum enim trium, qui prosperitatibus inducitur, adversitatibus frangitur; quorum nihil metuit qui fundatam habet domum super petram, id est, qui non solum audit praecepta Domini, sed etiam facit. Et his omnibus periculose subjacet qui audit et non facit: non enim habet stabile fundamentum; sed audiendo et non faciendo ruinam aedificat. Ait enim consequenter: « Et omnis qui audit verba mea
Abbreviated transcription (Latin):
& simplici oculo opus est ut inueniatus uiasapien¬
tiae cuitantȩ malorum & per uessorum hominũ
deceptiones erroresq obstrepunt: quos omnes
euadere hoc est uenire adcer tissimam pacem
& in mutabilem stabilitatem sapientię:
uehementer enim metuen dum est nestudio
altes candi & contendendi quisq nonuidati
quod a paucis uideri potest ut paruus sit
strepitus contradicentium: Nisi&iam sibi¬
non oport& litigare sed mitem eẽ ad om̃ docibi¬
lem. patientem . in modestia corripientem. diuer¬
sa sentientes. neforte d&illis ds̃ pęnitentiam
ad agnos cendam ueritatem: Reatiergo pacifi
huius tocius sermonis quam terribiliter
infera tur ualde adtendendum est
Om nis ergo qui audit uerbamea hȩc & fa:¬
citea. similis ẽ uiro sapienti quiȩdificauꝰ
domum suam super petram : No nenim
quisq firmat quae audu percipit: nisifa¬
ciendo & sipetra xps̃ est sicut multa scripturarũ
testi monia praedicam: ille edificat imp̃o qui
quod audit ab illo. facit: Sequitur Des cen¬

Expanded text:
et simplici oculo opus est, ut inveniatur via sapientiae, cui tantae malorum et perversorum hominum deceptiones et errores obstrepunt, quos omnes evadere convenit, hoc est venire ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae. Vehementer enim metuendum est, ne studio altercandi vel contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus contradicentium, nisi et sibinon oportet litigare, sed mitem esse ad omnes, docibilem, patientem, in modestia corripientem diuersa senad cognoscendam veritatem . Beati ergo pacifichujus totius sermonis quam terribiliter inferatur, valde attendendum est: Omnis ergo, inquit, qui audit verba mea haec et facit ea, similis est viro sapienti qui aedificavit domum suam super petram. Non enim quisque firmat quod audit vel percipit, nisi faciendo. Et si petra Christus est, sicut multa Scripturarum testimonia praedicant , ille aedificat in Christo, qui quod audit ab illo, facit. Descen
Abbreviated transcription (Latin):
ipsatria & sequit̾ helfmosam. orationem ieiu¬
nium: Multi enim multa paupe.ribus non mi¬
sericordia sed ambitione largiuntꝰ: & multi
orant uel potius uidentus orare nonintuentes
dm̃ sed hominibus placere cupientes: Et multi
ieninant & mirabilem abstinentiam p̃er¬
tendum eis quibus ista dificilia uidentur:
&honore digna &istimantur: &huius modi
dolis eos capiunt. dum aliud ostendum. ad de¬
cipiendum : aliud eerunt addepredandum
uel interficiendum eos qui sub uesitu
ouino lõ pos uidere non possunt:
Hi ergo non sumt fructus dequibus cognosci
arborem monecista enim cum bono animo
inueritate fuini propriȩsunt ouibus uestes : Cum
autem malo inerrorenon aliud quam lupor tegunt:
Sednonideo debent oues odisse uestimentum suum
quia plerumq illo seoccultant lupi: Quisunt ergo
fructus quibus inuentis cognos camus arborem
malam: dicit apostolus Manifesta autem sunt
operacarnis: quȩ sunt fornicationes inmundiciȩ
lux uriȩ idolorum seruitus. Ueneficia. inimicitiae

Expanded text:
ipsa tria exsequitur, eleemosynam, orationem, jejunium. Multi enim multa pauperibus, non misericordia, sed ambitione largiuntur; et multi orant, vel potius videntur orare, non intuentes Deum, sed hominibus placere cupientes; et multi jejunant, et mirabilem abstinentiam praetendunt eis quibus ista difficilia videntur, et honore digna existimantur: et hujuscemodi dolis eos capiunt, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exserunt ad depraedandum vel interficiendum eos qui sub isto vestitu ovino lupos videre non possunt. Hi ergo non sunt fructus de quibus cognosci arborem monet. Ista enim cum bono animo in veritate fiunt, propriae sunt ovium vestes; cum autem malo in errore, non aliud quam lupos contegunt. Sed non ideo debent oves odisse vestimentum suum, quia plerumque illo se occultant lupi. 81. Qui sunt ergo fructus quibus inventis cognoscamus arborem malam, dicit Apostolus: « Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, luxuriae, idolorum servitus, venef
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ati nemo nouti filium nisi pater¬
dececo & muto
UI Quod ai & siego in bel zebubeicio demones
UII Quod ait progenies
uiperarum

Expanded text:
Quod ait, Nemo novit Filium nisi PaterDe caeco et muto. V. Quod ait, Et si ego in Beelzebub ejicio daemones. VI. Quod ait, Progenies viperarum
Abbreviated transcription (Latin):
Erat enimdocens cos sicut potesiatem ha¬
Noc est quod antedicit perpro phetam ͤ signifi¬
catum inpsalmis cum dicer&. fidutͦia liter
agam in eo Eloquia dñi elo quia casta argentũ
igne &xam inatum probatum terrȩ purgatũ¬
septuplum proptes quem numerum am¬
monitus sum &iam precepta ista aduii illas
huius posuit debeatis. cumdicer & ad alias
UII illas operationes sp̃sscĩ : quas esaias pro¬
pheta commemorai: sed ut siueiste ordo in
his considerandus. sit. siue aliquis alius facien¬
dasunt quȩ audiuimus ad nõ siuo lumus ae¬
dificari super petram: EXPLICIT LIBER¬

Expanded text:
 potestatem haHoc est quod ante dixi per prophetam esse significatum in Psalmis, cum diceret: Fiducialiter agam in eo: eloquia Domini, eloquia casta; argentum igne examinatum, probatum terrae, purgatuseptuplum . Propter quem numerum admonitus sum etiam praecepta ista ad septem ilnis hujus posuit, de beatis cum diceret; et ad illas septem operationes Spiritus sancti, quas Isaias propheta commemorat : sed sive iste ordo in his considerandus sit, sive aliquis alius, facienda sunt quae audivimus a Domino, si volumus aedificare super petram. EXPLICIT
Abbreviated transcription (Latin):
sui secundum quam significationem dicti aposto
atque illud adrem maxime pertin& nedecipi¬
amur tendentes ad contem plationem ueritatis.
Non solum nomine xp̃i pereos qui nomen habent¬
& facta non agunt. sed &iam quibusdam factis
atq miraculis qualia propter infideles cum
fecerit dñs momuit: tamen n&alibus decipiamur
arbitrantes ibi esscinuisibilem sapientiam ubi
miraculum uisibile uiderimus: adiungit ergo
& dicit: Multi mihi dicent in illadie dñe dñe¬
Nonergo cognos c& nisi eum qui operatur aequita¬
tem. Nam & ipsos discipulos suos prohibuit gaudere¬
& talibus: idest quod demonia illis sub iecta
iherusalem quȩ ẽ incelis inqua nonnisuusti& sc̃ĩ
regnabunt: Annescitis ut a postulus ait Qũo ini¬
qui regnum dĩ non possidebunt: sed fortasse quis
dicat non posse inquos uisibilia illa miracula
facere & menuri potius illos credat qui
dic turisunt : in nomine tuo prophe tauimus
& demonia eiͤciemus &uirtutes multas

Expanded text:
sui, secunsui, secunAtque illud ad rem maxime pertinet ne decipiamur, tendentes ad contemplationem veritatis non solum nomine Christi, per eos qui nomen agunt et facta non agunt, sed etiam quibusdam factis atque miraculis: qualia propter infideles cum fecerit Dominus, monuit tamen ne talibus decipiamur, arbitrantes ibi esse invisibilem sapientiam, ubi miraculum visibile viderimus. Adjungit ergo et dicit: Multi mihi dicent in illa die, DNon ergo cognoscet nisi eum qui operatur aequitatem. Nam et ipsos discipulos suos prohibuit gaudere de talibus, id est, quod daemonia illis subjecta Jerusalem quae est in coelis, in qua nonnisi justi sanctique regnabunt. An nescitis, ait Apostolus, quoniam iniqui regnum Dei non possiderunt ? 85. Sed fortasse quis dicat non posse iniquos visibilia illa miracula facere, et mentiri potius illos credat, qui dicturi sunt, In nomine tuo prophetavimus, et daemonia ejecimus, et virtutes multas
Abbreviated transcription (Latin):
celorum possumus dacere habere sp̃m scm:
scõ nisiquia propriȩ apostolus posuit uerbum quod
est dicii: ui signific& uoluntatem atque intellec¬
tum dicentis: Dñs uero generaliter posuit uerbũ
quod aui. Non omnis qui dicit mihi &reliqua:¬
Uidetur enim dicere &iam ille qui nec uult nec
intellegit quod dicii sed ille qui pro prie dicit
qui uoluntatem aementem suam sonouocis
enuntiat. siciti paulo ante quod dictum est
gaudium infructibus sp̃s sc̃i propriedictum
est non eo modo quo alibi dicit id ern apostolus
Non gaud& super iniquitatem: quod siquisq
poss& super iniquitatem gaudere quia illa
elatio est canimi turbidȩ gestientis non gaudi¬
um : Nam hoc solibo ni habent: Ergodicere uiden¬
tur &iam illi qui non hoc quod sonant dicere¬
uident. & intell&tu cernant. &uoluntate
agunt sed uoce tantum sonant: seđm quem
ac proprie illidicunt quorum uolumate ac
mente non ab horr& &pro latio ser monis¬

Expanded text:
coelorum, possumus dicere habere Spiritum sanctum. coelorum, possumus dicere habere Spiritum sanctum. i in Spiritu sancto, nisi quia proprie Apostolus posuit verbum quod est, dicit, ut significet voluntatem atque intellectum dicentis? Dominus vero generaliter posuit verbum quod ait, Non omnis qui dicit mihiidetur enim dicere etiam ille qui nec vult, nec intelligit quod dicit: sed ille proprie dicit, qui voluntatem ac mentem suam sono vocis enuntiat. Sicut paulo ante quod dictum est gaudium in fructibus Spiritus, proprie dictum est; non eo modo quo alibi dicit idem apostolus, Non gaudet super iniquitatem : quasi quisquam possit super iniquitatem gaudere: quia illa elatio est animi turbide gestientis, non gaudium; nam hoc soli boni habent. Ergo dicere videntur etiam illi qui non hoc quod sonant et intellectu cernunt et voluntate agunt, sed voce tantum sonant: secundum quem ac proprie illi dicunt, a quorum voluntate ac mente non abhorret prolatio sermon
Abbreviated transcription (Latin):
plice & sincero cordeuiuat: non po ten tamen
cor alterius intueri: quecumq in factis ueldictis
apparere non poterunt tẽptationibus aperiunt:
temptatio autem dupl&eaut inspe adipiscendi
aliquod cõmodum tẽporale : aut interro re
amit tendi: & maxime cauendum et netendentes
adsapientiam quȩ in solo xp̃o inuenir potestinquosunt
om̃ thesauri sapientię &scientię̧ absconditi.
Cauen dum ergo est neipso xp̃inomine abhereti¬
cis uel quibus lib& maleintellegentibus & sȩculi
huius amatoribus decipiamur. Nam ideo sequitur
& mon& dicens : Non omnis quidicit mihi dnẽ dñe
intrabit in renum cȩlorum: Neputemus ad illos
& eonobis arbor bona uideatur : sed illi sunt fructus:
facereuo luntatem patris mei qui est in cęlis. cui¬
us faciendȩ seipsum &xemplum prebere dignatus ẽ:
Sedmerito potest mouere quo modo huiesenten¬
tiȩ conueni& illud a postoli ubi ait : Nemo inspu
non in troituros in regnum caelorum siper¬
seue rauerint usq infinem. neque illos quidi

Expanded text:
plici et sincero corde vivat, non potest tamen cor alterius intueri; quaecumque in factis vel dictis apparere non potuerint, tentationibus aperiuntur. Tentatio autem duplex est; aut in spe adipiscendi aliquod commodum temporale, aut in terrore amittendi. Et maxime cavendum est ne tendentes ad sapientiam, quae in solo Christo inveniri potest, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi ; cavendum ergo est, ne ipso Christi nomine ab haereticis vel quibuslibet male intelligentibus et saeculi hujus amatoribus decipiamur. Nam ideo sequitur, et monet, dicens, Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum cine, Domine; et ex eo nobis arbor bona videatur. Sed illi sunt fructus, facere voluntatem Patris qui est in coelis, cujus faciendae seipsum exemplum praebere dignatus est. 83. Sed merito potest movere quomodo huic sententiae conveniat illud Apostoli ubi ait, Nemo in Spirnon introituros in regnum coelorum, si perseveraverint usque in finem; neque illos qui di
Abbreviated transcription (Latin):
tudo ẽ qua beati sunt quiesu riunt & sitiunt
iustitiã quo ipsi saturabunt᷑. Oremus ut
panis nr̃ cottidianus deturnobis hodie.⁊
quo fulti atq sustentati ad plenissimã illã
saturitatẽ uenire possimus.: Sic̃ siliũ ẽ
quo beati sunt miseri cordes qm̃ ipsorũ mi

Expanded text:
tudo est, qua beati sunt qui esuriunt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur, oremus ut panis noster quotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati ad plenissimam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt mise
Abbreviated transcription (Latin):
nes: Etiam secundum uram sententiam
igitur peruenit in uos regnumdĩ quiaregnum
diabuli stare non potest quem aduersumse di¬
uisum fatemini : Regnum hnunc dicut quodam¬
nantur impii &afidelibus depeccatis suis pęniten¬
tiam nunc agentibus secernuntur: fortem illum
appellat quia ipse tenebat nepossent ab illo uiribus
suis sehomines eruere sed pergratiam di:
U asaeus dici omnes in fideles Nisiprius alliga¬
uerit fortemt alligauerit dixa potestatem illi ad¬
emerit: inpediendiuoluntatem fidelium asequen¬
do xp̃o & optinendo regnodi.

Expanded text:
nes, etiam secundum vestram sententiam: igitur pervenit in vos regnum Dei; quia regnum diaboli stare non potest, quod adversum se divisum esse fatemini. Regnum Dei nunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Fortem illum appellat, quia ipse tenebat, ne possent viribus suis ab illo se homines eruere, sed per gratiam Dei. Vasa ejus dicit omnes infideles. Nisi prius alligaverit fortem: alligaverit dixit, potestatem illi ademerit impediendi voluntatem fidelium a sequendo Christo, et obtinendo regno Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
datus fuerat locus terrenus. abi orarent: spĩ tales autem.
in spũ & ueritate oraturos dñs dixit : quod postea¬
quamlocutus est: Sexta mulieris responsio xp̃m fatetur omnium
xp̃s :̃ cum uenerit. ipse nobis adnuntiabit omnia : sed ad hucerat.
quia eum quem uenturum sperat. uenis se non uid& uerum¬
tamen misericordia dñe nuncerror istetam quam adulter

Expanded text:
datus fuerat locus terrenus, ubi orarent: spiritales autem spiritu et veritate oraturos Dominus dixerat; quia posteaquam locutus est, sexta mulieris responsio Christum fatetur omnium ur Christus. Cum ergo venerit, ipse nobis annuntiabit omnia. Sed adhuc errat, quia eum quem venturum sperat, venisse non videt; verumtamen misericordia Domini nunc error iste tanquam adulter
Abbreviated transcription (Latin):
tus ut queuni intellegantur : quinq corporis sensus : unus quiad
oculos pertin& quolucem istam uisibilẽ &quos lib& colores.
formasq: corporum cernimus: alter est aurium quo uo¬
cum . &omnium sonorum momenta sentimus :
Tertius est narium quo uaria odorum suauit ate sentimus.¬
delectamus: quartus in ore gustatus dultia &am arasentit.
&omnium saporum hab& ex amen: quintus. pertotum

Expanded text:
t quinque viri intelligantur quinque corporis sensus; unus, qui ad oculos pertinet, quo lucem istam visibilem, et quoslibet colores, formasque corporum cernimus; alter est aurium, quo vocum et omnium sonorum momenta sentimus; tertius narium, quo varia odorum suavitate delectamur; quartus in ore gustus, dulcia et amara sentit, et omnium saporum habet examen; quintus per totum
Abbreviated transcription (Latin):
quibiberit ex aqua ista siti& iterum : qui autem biberit
titur. respondit. Dñe damihi hanc aquã ut nonsiti am
ne que ueniã hucꝰ aurire dicit ei ihs̃. uadeuo cauiruntuũ
& ueni huc cum scir& camuirum non habere : cur hoc dexerit
quȩritur nammulier dixissex non habeo uirum: Dicitei
ins bene dixisti tenonhabereuirum : quinq: enim iuros
habuisti: &nunc quem habes non esttuus uir. hocuerũ dixisti:
mulieri sam aritanȩ simileꝰ eẽ uide amur : sed deillo donodĩ
si aliquid iam gust auimus spiritaliter ista tractemus:
accipiunt: quod autem dictum est & nunc quẽ habes
non est tius uir: deseipso dño dixisse intelle gunt utiste
sit sensus. primo quinque librqͥs morsi quasiquinq: uiris
seruisti: nunc autem quem habes idest quẽ audisti quilo quor
tecum nonẽ uirtiuis: quia nondum in eum credidiste: sed quõ
nondum credens xp̃o adhuc utiq: illorũ quinq uiro rum

Expanded text:
qui biberit de aqua ista, sitiet iterum: qui autem biberit qui biberit de aqua ista, sitiet iterum: qui autem biberit titur, respondens: « Domine, da mihi hanc aquam, ut non sitiam, neque veniam huc haurire. Dicit ei Jesus: Vade, voca virum tuum, et veni huc. Cum sciret eam virum non habere, cur hoc dixerit, quaeritur. Namque cum mulier dixisset, Non habeo virum; dicit ei Jesus, Bene dixisti non habere te virum: quinque enim viros habuisti, et nunc quem habes non est tuus vir; hoc verum dixisti. mulieri Samaritanae similes esse videamur. Sed de illo dono Dei si aliquid jam gustavimus, spiritualiter ista tractemus. accipiunt. Quod autem dictum est, Et nunc quem habes, non est tuus vir; de se ipso Dominum dixisse intelligunt, ut iste sit sensus: Primo quinque libris Moysi, quasi quinque viris servisti; nunc autem quem habes, id est, quem audis, qui loquitur tecum, non est tuus vir, quia nondum in eum credidisti. Sed quoniam nondum credens Christo, adhuc utique illorum quinque virorum,
Abbreviated transcription (Latin):
alio loco dicens : quod stabat ihs̃ & clamat siquis sitit ueniat
&bibat: qui credit in me sicut di citscriptura flumina de
uentre cĩfluent aq: uiuȩ consequenter omnino credie
credimus ut hȩc dona mereamur: hȩc ergo flumina aq: inuȩ
quȩ illi mulieri uolebat dare. merces est fidei quã prius in illa
si ciebao cuius aquȩ uiuȩ interprȩtationem ita subict hiocautem
credituri erant: Nondum autem erat sp̃s datus : quia ihis
nondum erat clarificatus: hocitaq donum spũs scĩest.
quod postsuam clarificationem dedit ecdesiȩ sicut alia
scriptura dicot : ascendens in altum : captiuam egt cap¬
tiuitatem deda dona hominibus: sed ad huc camaliter
illamulier sapit : Su enimres pondit . Dñe neq hauritonũ
habes &puteus altus est undemihi habes dare aquã uiuã:
Num quidtum aios patrenr̃o ia cob es. quidedit nobis hunc
puteum &ipse ex eo bibu & filii eius &pe coraeius :
nuncuero iamdñs exponii quid dixert : Omnis inquit

Expanded text:
it, veniat et bibat: qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Consequenter omnino. Qui crcredimus, ut haec dona mereamur. Haec ergo flumina aquae vivae quae illi mulieri volebat dare, merces est fidei quam prius in illa itiebat. Cujus aquae vivae interpretationem ita subjicit: Hoc autcredituri erant. Nondum autem erat Spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat clarificatus . Hoc itaque donum Spiritus sancti est, quod post suam clarificationem dedit Ecclesiae, sicut alia Scriptura dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem; dedit dona hominibus . 5. Sed adhuc illa mulier carnaliter sapit; sic enim respondit: Domine, neque hauritorium habes, et puteus altus est; unde mihi habes dare aquam vivam? Numquid tu major es patre nostro Jacob, qui dedit nobis hunc puteum, et ipse ex eo bibit, et filii ejus, et pecora ejus? Nunc vero jam Dominus exponit quid dixerit. Omnis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
amebibere p&is :secunda dñe neq: auritoriũ habes & puteus
altus est: tertia dñe. clamihihanc aquam. ut neq sitiã.
neq ueni a huo haurire : quarta non hob eo uirũmꝰ
quinta uideo quia prophetaes patres nr̃ in monte hoc
ador auerunt᷑ & ista responsio carnalis est : carnalibus eñi

Expanded text:
a me bibere petis? Secunda: Domine, neque hauritorium habes et puteus a me bibere petis? Secunda: Domine, neque hauritorium habes et puteus altus est; tertia: Domine, da mihi hanc aquam ut neque sitiam, neque veniam huc haurire; quarta: Non habeo virum; quinta: Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt , nam ista responsio carnalis est. Carnalibus eni
Abbreviated transcription (Latin):
dicit sic& quȩ dĩsunt nemo scit nisi sp̃s dĩ: hicergo sp̃i hominis
cũp̃ sens estidest intentus est : &sẽpietate subicit dõ intellega
mo quȩ spĩ talit dicuntur : cum autem diaboli errortam quam
absente intellectu in anima dominatur. adulter estuo ca
in quit uirumtuum id est spm̃ quiest inte quo potest homo¬
intellegere sp̃italia sicũ luxueritatis in lustraer& ipse adsti
cumlo quor tibi ic spit alema quã possu accipere :&cum illa
dicer& non habeo uirum bene in quit dixisti quinq: enim
uiros habiusti id est quinq sensus carniste in prima&atẽ
rexerunt & nuncquem habes nonẽtuus uir. quia non est
intespiritus. quuntellgit dm̃ cum quo legitimum posses
habere conubium: sed error diaboli potius clominatur. quite
adulterina contaminatione corrumpte & fortasse ut
intellegentibus indicar& quinq: memora tos corporis sen¬
sus quinq: uiro rum nomine s ignificari: postquinq: car
nales responsiones istamulier sexta responsione nomi

Expanded text:
dicit: Sic et quae Dei sunt nemo scit, nisi Spiritus Dei . Hic ergo spiritus hominis cum praesens est, id est, intentus est, et se pietate subjicit Deo, intelligit homo quae spiritaliter dicuntur. Cum autem diaboli error tanquam absente intellectu in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum tuum, id est, spintelligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. Ipse adsit cum loquor tibi, ut spiritalem aquam possis accipere. Et cum illa diceret: Non habeo virum; Bene, inquit, dixisti. Quinque enim viros habuisti, id est, quinque sensus carnis te in prima aetate rexerunt, et nunc, quem habes, non est tuus vir, quia non in te est spiritus, qui intelligat Deum, cum quo legitimum potes habere conjugium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adulterina - contaminatione corrumpit. Et fortasse ut intelligentibus indicaret quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinque cnales responsiones sexta responsione nomin
Abbreviated transcription (Latin):
signifi cabat ut quot annifuerunt in fabrigatione templitot dies fuerunit
in corporis dominici ꝑ fectione :
quattuor : item capud mulieris uir capud uiri xp̃s capud autem xp̃i
ds̃ si codem modonumerentur inueniuntur similiter .i ii.iii.iiii.:
disciplina quȩ in sinuat conditorem dm̃ & conditam creaturam
recte significat denarius numerus &cum corpus ꝑfectum. atq: inex¬
terminabile sud ditur animȩ perfectȩ atque in exterminabile
sur susque ipsa s ubditur xp̃o &ille dõ : Namtam quam dissimilis aut
alteri usnaturȩ sed tamtnĩ quam patrifilius hoc totum eodem
numero denario recte significatur. quod post resur rectionem
corporis speratur futurũ in a&num : et fortasse propter ẽa
qui condũuntꝰ adiuneam denarium ac cipiunt mer cedis nom ine sicut
ficat prõt̃ quãtuor notis simas naturas quibus constat. sic cãhumidã
alongitudine ad latitudinemi a latitudine ad alttudinem
soli¬
sub ditatem corporis facit I rursus quaternario numero

Expanded text:
significabat : ut quot anni fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis Dominici perfectione. LVII. quatuor. Item: Caput mulieris vir, caput viri Christus, caput autem Christi Deus . Si eodem modo numerentur, inveniuntur similiter unum, duo, tria edisciplinam, quae insinuat conditorem Deum et conditam creaturam, recte significat denarius numerus. Et cum corpus perfectum atque inexterminabile subditur animae perfectae atque inexterminabili, rursusque ipsa subditur Christo, et ille Deo, non tanquam dissimilis aut alterius naturae, sed tanquam Patri Filius, hoc totum eodem numero denario recte significatur, quod post resurrectionem corporis speratur futurum in aeternum. Et fortasse propterea qui conducuntur ad vineam, denarium accipiunt mercedis nomine . Sicuficat, propter quatuor notissimas naturas, quibus constat, siccam et humida longitudine ad latitudinem, a latitudine ad altitudinem, soliditatem corporis facit, quae rursus quaternario numero
Abbreviated transcription (Latin):
reddita debere : inuentus est &ipse conseruo suo dilationem saltim
dare noluit: & defeneratore quicum duobus debitoribus don ass&
quoddebant ab eo plus dilectus est : cuiplus donauit: & dehomine qui
habebat duos filios maiorem in agro sibi propinquantem : Minorem

Expanded text:
reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem reddita debere inuentus est, et ipse conseruo suo dilationem saltem dare noluit; et de faeneratore. qui cum duobus debitoribus donasset quod debebant, ab eo plus dilectus est cui plus donauit; et de homine, qui habebat duos filios, maiorem in agro sibi propinquantem, minorem
Abbreviated transcription (Latin):
sinesollititudine uiuer&. Cogitans quȩ sicut digenus eorum
significat qui sunt in otio: sed tamen fortis simi in temptationibus
ut possint ad sumiNob autem quia uxorem habutt &filios &am¬
plas terrenas rerum copias. ad illud genus pertin&. cui molen¬
dinum deputatum est : Sed tamen ut sint fortissimi intemtati¬
nibus sicutille fuit: nonenim alter ad sumi potuerum: nec
puto ẽẽ alia genera hominum : quibus constat ecclesia quam
ista triahabentiabinas differenti as. propter adsuptionem
& relictionem : quamuis insingulis multȩ studiorum
XLUI quid est quod ad semper orandum &nondeficiendum de
iudice iniquo uoluat parabolam ponere: quicum dm̃ non
timer&& hominem non reue reretur. uiduȩ tamen
adsidius in terpellationibus cessit ut eam uindicar&¬
nesibi ab illa tȩdium fier& Nam hoc est quod a Neueniens sug¬
gill& me: quõ parabulas dñs autsecundum similitud inem
aliquam ponit sicut deseruo illo cui dñs dimisti quod ratione

Expanded text:
sine sollicitudine viveret, cogitans quae sunt Dei , genus eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in tentationibus, ut possint assumi. Job autem quia uxorem et filios habuit, et amplas terrenarum rerum copias , ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen ut sint fortissimi in tentationibus, sicut ille fuit; non enim aliter assumi poterunt. Nec puto esse alia genera hominum quibus constat Ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias, propter assumptionem et relictionem; quamvis in singulis multae studiorum XLV. Ib. XVIII, 1-8. Quid est quod ad semper orandum et non deficiendum, de judice iniquo voluit parabolam ponere, qui cum Deum non timeret, et hominem non revereretur, viduae tamen assiduis interpellationibus cessit, ut eam vindicarene sibi ab illa taedium fieret? Nam hoc est quod ait, Ne veniens suggillet me. quoniam parabolas dominus ant secundum similitudinem aliquam ponit, sicut de seruo illo, cui dominus dimisit quod ratione
Abbreviated transcription (Latin):
dñs quanto certiores ẽẽ debeant qui dm̃ perseueranter rogant
fontem iustitiȩ atq miseri cordiȩ uelsiquid excellentĩus
dicit audiri potest : Cum apud iniquissimum iudicem usq
ad effectum implendi desideri ĩ uceluert perseuerantia
dꝙprȩc antis spsauero uidua potest habere similtudineom edũ
quot desolata uidẽt donecueniat dns quctamen inseistto alumeun
cuoamn esus gerti si antemimou&. cut elleticłi seuindicaridemre. ant̃
q uodiatam inabocalipss ihoh annis demartdribus dicctur cum
aperuis sime moneatur utpro nr̃is inimicis &peneatoribus
oremus. Intellegendum est uindictam ẽẽ iustoruntut omncior
mali pereant: pereant autem duobus modis ton uersione

Expanded text:
nus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindiquod etiam in Apocalypsi Joannis de martyribus dicitur, cum apertissime moneamur ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus; intelligendum est eam vindictam esse justorum, ut omnes mali pereant: pereunt autem duobus modis, aut conversione
Abbreviated transcription (Latin):
unc oblatus est ei dęmonium habens cecus &
mutus: Id est qui non credit & sub di tus est
diabolo qui non intellegit & nonconfitetur
ipsam fidem dequo dictum est: oreconfessio
fit insalutem: uel qui nondat laudem dõ¬

Expanded text:
unc oblatus est ei daemonium habens, caecus et multus: id est, qui non credit, et subditus est diabolo; qui non intelligit, et non confitetur ipsam fidem, de qua dictum est, Ore autem confessio fit in salutem ; vel qui non dat laudem D
Abbreviated transcription (Latin):
lustus ẽ nsicũ aduersus se ista c̃fligunt¬
& cogunt nos dicere: uideo aliã legem¬
in mẽbris meis repugnantẽ legimentis
meȩ & luctũ nostrũ lacrimosa uoce
testari. miser ego homo quisme libera¬
bit de corpore mortis huius: Si forti¬
tudo ẽ qua beati sunt qui esu riunt & sitiunt
iustitiã qũo ipsi saturabunt᷑. Oremus ut
panis nr̃ cottidianus detur nobis hodie
quo fulti atq sustentati ad plenissimã illã
saturitatẽ uenire possimus : Sic̃ siliũ ẽ
quo beati sunt miseri cordes qm̃ ipsorũ mi¬

Expanded text:
luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt etluctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quia ipsi saturabuntur, oremus, ut panis noster cotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati ad plenissimam illam saturitatem uenire possimus. si consilium est, quo beati sunt misericordes, quoniam ipsoru
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis &ideo sȩculi terminatione cõple¬
bit᷑. tam̃ omnia tria in ȩternũ manebunt:
Nã & scĩficatio nominis dĩ sẽpit̃naerit.
& regni eius nullusẽ finis. & perfectȩ nrȩ
beatitudini ȩterna uita ꝓmittit᷑. Perma¬
nebunt ergo istatria consumata atq
cumulata millauita quȩ nob ꝓmittitur :
Reliqua uero quattuor quȩ petimus ad
tẽporalẽ istã uitã ꝑtinere mihiuident᷑ qđ pri¬
mũ ẽ. Panẽ nr̃m cottidianũ da nob̾ hodie
hoc ipso eñĩ qđ dictus ẽ cottidianus panis
siue sp̃italis signifet᷑. siue sacramento aut
inuictu iste uisibilis adhoctemp ꝑtinet
qđ appellauit hodie : ñ quia sp̃italis eib
ñ ẽ sẽpiternus. Sed quia istȩ qui cotti¬
dianus dictus ẽ inscripturss siue instre¬
pitu sermonis siue quibq tẽpralibus
signis exhibet᷑ animȩ : quȩ omniatunc uti¬
q ñerunt cũ om̃ erunt docibiles dõ
& iprã in effabilẽ lucẽ ueritatis ñ motu

Expanded text:
tudinis, et ideo saeculi terminatione completudinis, et ideo saeculi terminatione complebitur, tamen omnia tria in aeternum manebunt. Nam et sanctificatio nominis Dei sempiterna erit, et regni ejus non erit finis, et perfectae nostrae beatitudini aeterna vita promittitur. Permanebunt ergo ista tria consummata atque cumulata in illa vita quae nobis promittitur. Reliqua vero quatuor, quae petimus, ad temporalem istam vitam pertinere mihi videntur. Quorum primum est: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Hoc ipso enim quod dictus est quotidianus, panis spiritalis significatur, sive in sacramento, aut in victu isto visibilis, ad hoc tempus pertinet, quod appellavit hodie: non quia spiritalis cibus non est sempiternus, sed quia iste, qui quotidianus dictus est in Scripturis, sive in strepitu sermonis, sive quibusque temporalibus signis exhibetur animae. Quae omnia tunc utique non erunt, cum omnes erunt docibiles Dei, et ipsam ineffabilem lucem veritatis non motu
Abbreviated transcription (Latin):
ex omni hominis parte inoportuno tẽpore
ꝑ ficiet᷑ beatitudo. quȩ in hac uita inchoata
ẽ. & cui capessendȩ atque optinendȩ ali¬
quando nunc omnis conatus inpendit᷑¬
Sedharũ septẽ petitionũ consideranda &
cõmendanda distinctio ẽ.: Nã cũuita nr̃a
tẽporalit̃ nunc agat᷑ atq speret᷑ eterna : et tum
eterna priora sunt dignitate quauis tẽporalibus
prius actib ad illã transeat᷑ triũ primarũ pe¬
titionũ inpetrationes quãquã in hac uita quȩ
isto sȩculo agit᷑ exordiũ capiant: Nã & scifi¬
catio nominis dĩ ab ipso humilitatis dñi ad¬
uentu agi coepit. & aduentus regnieius quo
inclaritate uenturus ẽ ñ ia finito sȩculo.
sed infine sȩculi manifestabit᷑. Et ꝑfectio
uoluntatis eius. sicut in celo & interrasiue
iustos & peccatores cȩlũ & interrã intelle
gas. siue sp̃m & carnẽ. siue dm̃ & ecclesiã
siue omnia simul ipsa ꝑfectioni nr̃ȩ beati¬

Expanded text:
ex omni hominis parte opportuno tempore ex omni hominis parte opportuno tempore perficietur beatitudo, quae in hac vita inchoata est, et cui capessendae atque obtinendae aliquando nunc omnis conatus impenditSed harum quatuor petitionum consideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agitur atque speratur aeterna, et cum aeterna priora sunt dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur, trium primarum petitionum impetrationes, quanquam in hac vita, quae isto saeculo agitur, exordium capiant nam et sanctificatio nominis Dei ab ipso humilitatis Domini adventu agi coepit; et adventus regni ejus, quo in claritate venturus est, non jam finito saeculo, sed in fine saeculi manifestabitur; et perfectio voluntatis ejus, sicut in coelo et in terra, sive justos et peccatores coelum etgas, sive spiritum et carnem, sive Dominum et Ecclesiam, sive omnia simul, ipsa perfectione nostrae beati
Abbreviated transcription (Latin):
bone uoluntatis: Vt cũ precererit bona uo¬
luntas nr̃a quȩ uocantẽ sequit᷑: ꝑficiat᷑ in nob
uoluntas dĩ : Sicuti ẽ incȩlestib angelis:
ut nulla aduersitas resistat nr̃ae beatitu¬
din qđ ẽ pax Itẽ. fiat uoluntas tua. rec¬
te intellegit᷑: o boediatur p̃ceptis tuis sic̃
in celo & interra: id ẽ sic̃ ab angelis. ita ab
hominib: Nã fieriuoluntatẽ dĩ cũ op¬
tẽperat᷑ p̃ceptis eius: ipsedñs dic̃ cũ ait
Meus cib ẽ. ut faciã uoluntatẽ enis qui¬
tatẽ meã sed eius qui me misit.: Et cũ ait¬
eccemat᷑ mecc & cece fratres mei: & quicũ¬
q fecerit uoluntatẽ dĩ. hic mehi ẽ frat &
mater & soror. Qui enim faciunt uolun¬
tatẽ dĩ in illis utiq uoluntas fit dĩ: non qui¬
a ipsi faciunt ut uelit dr̃: sed quia faci¬
unt qđ ille uult idest faciunt secun¬
dũ uo luntatẽ eius est etiã intellectus
fiat uoluntas tua sicut incȩlo & interra:
sicut in scĩs & iustis ita &iam inpeccatori

Expanded text:
it bona voluntas nostra, quae vocantem sequitur, perficiatur in nobis voluntas Dei, sicuti est in coelestibus Angelis; ut nulla adversitas resistat nostrae beatitudini, quod est pax. Item Fiat voluntas tua, recte intelligitur, obediatur praeceptis tuis: sicut in coelo et in terra, id est, sicut ab Angelis, ita ab hominibus. Nam fieri voluntatem Dei, cum obtemperatur praeceptis ejus, ipse Dominus dicit, cum ait, Meus cibus etatem ejus qui me misit ; et cum aitEcce mater mea, et ecce fratres mei, et quicumque fecerit voluntatem Dei, hic mihi est frater, et mater, et soror . Qui ergo faciunt voluntatem Dei, in illis utique fit voluntas Dei: non quia ipsi faciunt ut velit Deus; sed quia faciunt quod ille vult, id est, faciunt secundum voluntatem ejus. 22. Est etiam ille intellectus: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Panẽ nr̃m cottidianũ danobis hodie.
Panis cottidianus aut prohis omnibus
dictus ẽ quȩ huius uitȩ nec essitatẽ sus¬
tentantꝰ. De quo cũ preciperet ait. Noli¬
te cogitarȩ decrastino. &ideo sit addi¬
tum da nobis hodie Aut prosacramento
corporis xp̃i quod cottidie accipimus.
Aut pro spiritaliciboo: Ne quo idẽ dñs dic̃
operamini escam queñ corrũpitur &
illud: egosũ panis uite qui decelo descen
di Sedhorũ triũ qd sit ꝓbabilius con¬
siderari potest: Nã forte quispiã mo¬
ueatur cur oremus ꝓhis ad ip̾iscendis quȩ
huic uite sunt necessaria uelutiẽ uictus
& tegumentũ. cũ ipse dñs dicit: Nolite
solliti ẽẽ quid edatis aut quid inuamini:
Anpotest quisq deeare proqua ccdipiscen¬
da orat. non ẽẽ sollicitus. cũ tanta inten¬
tione animi oratio dirigendasit. ut ad
hoc totũ illud referatur qđ declauden¬
dis cubiculis dictũ ẽ: Etillud quod ait

Expanded text:
Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Panis quotidianus, aut pro iis omnibus dictus est, quae hujus vitae necessitatem sustentant, de quo cum praeciperet, ait, Nolite cogitare de crastino; ut ideo sit additum, de nobis hodie: aut pro Sacramento corporis Christi, quod quotidie accipimus: aut pro spirituali cibo, de quo idem Dominus dicit, Operamini escam quae non corrumpitur; et illud, Ego sum panis vitae, quidi . Sed horum trium quid sit probatissimum considerari potest. Nam forte quispiam moveatur cur oremus pro his adipiscendis quae huic vitae sunt necessaria, veluti est victus et tegumentum, cum ipse Dominus dicat, Nolite solliciti esse quid edatis, vel quid induamini. An potest quisque de ea re pro qua adipiscenda orat, non esse sollicitus; cum tanta intentione animi oratio dirigenda sit, ut ad hoc totum illud referatur quod de claudendis cubiculis dictum est, et illud quod ait,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc loco ñcorporeũ acceperimꝰ quia omne corp
ꝓt̾ra habendũ ẽ. Totũ enĩ mundũ debet contẽne¬
re qui sibi thesaurigat incȩlo: dequodictũ ẽ
Celũ cȩli dño idẽ infirmam̃to spiritali : Non
enĩ in eo qđ transit c̃stituere & collocare debemꝰ
thes aurũ nr̃m & cornr̃mi sed in eo qđ sẽꝑma
net : celũ aũ & terra transibunt: & hic manifes¬
tat demundando corde secuntta ista p̃cipere
cũ dic̃ lucerna corporistui  oculus tuus. siergo
oculus tuus sĩplex fuerit totũ corp: tuũ lucidũ erit:
ra nr̃a tunc eẽ munda & placere in c̃spectudĩ. si fi¬
ant sĩ plicicorde idẽ intentione suꝑna fine illo ca¬
ritatis quia & plenitudo legis caritas : Oculũ ergo
hic accipere debemꝰ ipsã intentionẽ qua facimꝰ quic

Expanded text:
hoc loco non corporeum acceperim, quia omne corpus hoc loco non corporeum acceperim, quia omne corpus pro terra habendum est: totum enim mundum debet contemnere, qui sibi thesaurizat in illo coelo de quo dictum est: Coelum coeli Domino , id est in firmamento spiritali; non enim in eo quod transit, constituere et collocare debemus thesaurum nostrum et cor nostrum, sed in eo quod semper manet: coelum autem et terra transient . 45. Et hic manifestat de mundando corde se cuncta ista praecipere, cum dicit: « Lucerna corporis tui oculus tuus est. Si ergo oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit. ra nostra tunc esse munda et placere in conspectu Dei, si fiant simplici corde, id est, intentione superna fine illo charitatis; quia et plenitudo legis charitas . Oculum ergo hic accipere debemus ipsam intentionem qua facimus qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ suã inhacuita necessitatẽ fratric̃ sulet ñ
utiq: caritatic̃ sulet. quia ñ illi quẽ debet tã quã
se ipiũ diligere sed sibi c̃sulet: ł potius nec si¬
bi: quando quidẽ h incribi facit duplexcor
qđ inpedit᷑ aduidendũ dm̃: Inqua solauisione
ẽ beatitudo certa atq perpetua Rectre ergo¬
sequit᷑ & prȩcipit quimundando cordinr o
in stat dicens. Nolite uob̵ condere thesau¬
ros int̃ra ubitinea & cõmestura . &rłq er
go sunt̃ra erit cor. id ẽ sieo corde quisq operet᷑
aliquid ut terrenũ cõmodũ adipiscat᷑ quomodo
erit mundũ cor qđ int̾ra uolutat᷑ : Siaũ incȩlo
mundũ erit qui amunda s̃ quȩcũq: cȩlestia : sor¬
descit enĩ aliquid cũ inferiori miscet᷑ naturȩ quã¬
uis in suo genere ñ sordidȩ ẽ qui a &iã depuro ar¬
gentos sordidat᷑ aurũ simisceat᷑ : Ita & animꝰ nr̃
t̃renorũ cupiditate sordescit quãuis ista ipsa t̃ra
in suo genere atq: ordine mundasit: cȩlũ aũ in

Expanded text:
ecessitatem fratri consulit, non utique caritati consulit, quia non illi quem debet tamquam se ipsum diligere, sed sibi consulit, uel potius nec sibi, quando quidem hinc sibi facit duplex cor, quo impeditur ad uidendum deum, in qua sola uisione est beatitudo certa atque perpetua. Csequitur, et praecipit, qui mundando cordi nostro instat, dicens: « Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et comestura extergo si in terra erit cor, id est, si eo corde quisque operetur aliquid, ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum, quod in terra volutatur? Si autem in coelo, mundum erit, quia munda sunt quaecumque coelestia. Sordescit enim aliquid, cum inferiori miscetur naturae, quamvis in suo genere non sordidae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur: ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere atque o
Abbreviated transcription (Latin):
suã odio habuit. sic̃ a postolus cũ de diligenda
uxore prȩcepisset caput mulieris uir cuiui¬
ro caput ẽ xp̃s. Interius ergo gaudeat
mieiunio suo eo ipso quosic se ieimando
auertit a uoluntate scłi ut sit subtitus xp̃o:
qui secundũ hoc prȩceptũ caput unctum
habere denderat. Ita enĩ & faciẽ lauabit
idẽ cormundabiit quo uisurus ẽ d̃ ñ in¬
ter posito uelamine ꝓpt̃ infirmitatem
contractã desordib sed firmus & stabi¬
lis qũo mundus & simplex : lauamini
inquit mundi estote aufertenequitias
abanimis uris atq a conspectu oculorũ
meorũ : Ab his igit᷑ sordib facies nr̃a la¬
uanda ẽ quib dĩ aspectib offenditur:
Nos enĩ reuc lata facie gloriam dñi
speculantes in eandẽ imaginẽ transforma¬
bim᷑: Sȩpe &iã cogitatio necessariarũ rerũ adistã
uitã ꝑtinentiũ sauciat & sordidat interiorẽ oculũ
nr̃m &plerũq: cor c̃duplicat ut ea quȩ uidem cũ ho¬

Expanded text:
suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit; sed caput mulieris uir, cui uero caput est Christus. interius ergo gaudeat in ieiunio suo eo ipso, quo sic se ieiunando auertit a uoluptate saeculi, ut sit subditus Christo, qui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uelamine propter infirmitatem contractam de sordibus, sed firmus et stabilis, quoniam mundus est et simplex. lauamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum ho
Abbreviated transcription (Latin):
piant: quia & illȩ oues ñ debent pelles suasde¬
ponere. si aliquando eis lupi se contegant:
Quȩriergo solet quid sit qđ ait. Uosaũ cũ ie¬
iunatis ungite capita urã. et rłq Non em̃ quis
quã recte preciperit quã uis faciẽ cortidie᷑
consuetudine lauemus unctis &iã capniscũ
ieiun amus nos eẽ debere: quod situr pissimũ
om̃ fatent᷑ intellegendũ ẽ hoc preceptũ un¬
guendi caput & faciẽ lauandi ad interiorem
hominẽ pertinere: Unguere aũ caput ad
lȩtitiã ꝑtinet: lauare aũ faciẽ ad munditiã:¬
Et ideo caput ung̾it quilȩtent᷑ interius men¬
te atq ratione hoc enĩ recte accipimus
caput qđ in anima prȩminet & quocetera ho¬
minis regi & gubnari manifestũẽ: Et hoc fa¬
cit qui ñ foris quęrit lȩtitiã ut del audib ho¬
minũ carnalit̃ gaudeat: Caro aũ quȩ sub¬
iecta eẽ deb& nullo modo ẽtotius naturȩ
humanȩ caput: Nemoquidẽ umquã canẽ

Expanded text:
piant: quia et illae oves non debent pelles suas depiant: quia et illae oves non debent pelles suas deponere, si aliquando eis lupi se contegunt. 42. Quaeri ergo solet quid sit quod ait, Vos autem cum jejunatis, ungite capita vestra, et facies vespiam recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus, unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos esse debere. quod si turpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta esse debet, nullo modo est totius naturae humanae caput. nemo quidem umquam carnem
Abbreviated transcription (Latin):
ł ceterarũ rerũ nitore prefulget facile con¬
uincit᷑ reb: ipsis. põparũ scłi eẽ sectator nec
quẽquã fallit dolosa imagine sc̃itatis: Qui aũ
in ꝓfessione xp̃ianitatis inusitato squalore
ac sordib: intentos insehominũ oculos facit
cũ iduoluntate faciat ñ necessitate patiat᷑
ceteris eius operib: potẽ coniciꝰ trũ hoc con¬
tẽptu suꝑ flui cultusan ambitione aliqua
faciat: Quia & subouin a pelle cauendos lupos.
dñs prȩcspit Sed a fructib: inquit eorũ cognos¬
cetis eos Cũ enĩ coeperint aliquib tẽptationib
ea ipra illis subtrahi ł ne gari quȩ isto uelamine
consecuti sunt ł consequi cupiunt : tunc neces¬
se ẽ appareat utrũ lupus inouina pelle sit
anouis insua: Non enĩ propt̃ ea ornatu su¬
per fluo deb& aspectus hominũ mulcerexp̃i¬
anos. quia illũ parcũ habitũ ac necessariũ &iã
simulatores sȩpe usurpant. ut in cautor deci¬

Expanded text:
uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetis eos. cum enim coeperint aliquibus temtationibus ea ipsa illis subtrahi uel negari quae isto uelamine uel consecuti sunt uel consequi cupiunt, tunc necesse est appareat, utrum lupus in ouina pelle sit an ouis in sua. non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores s
Abbreviated transcription (Latin):
peccata eorũ dimitt& & uob̾ pat̾ ur
ꝑtinens ad eandẽ cordismundationẽ
dequanunc agit᷑: Nã & in hoc opere
cauendũ ẽ nesubripiat aliqua ostenta¬
tio & appetitus laudis humanȩ qui
duplic& cornostrũ. &ñ sinat mun¬
dum & sĩplicẽ eẽ ad intellegendũ dm̃
Cũ aũ ieiunatis inquit nolite fieri sic uthy
pocritȩ tristes. Manifestu ẽ his p̃ceptis omnẽ
nrãm intentionẽ in interiora gaudia dirigi.
ne foris quȩrentes mercedẽ huic scło conforme¬
mur & amittamus ꝓmissionẽ tanto solidio¬
ris atq firmioris quanto firmiorir beatitu¬
dinis quanos elegit dr̃ conformes fieri ima¬
ginis filiisur: In hoc aũ capitulo maxime
anĩ aduertendũ ẽ ñ in solorerũ corporearũ
nitore atq põpa s& etiã in ipsis sordib luc¬
tuosis eẽ posse iactantiã : & eo periculosiorẽ
quo sub nomine ses uitutis dĩ decipit: Qui
ergo inmoderato cultu corporis atq uestitu

Expanded text:
delicta eorum, dimittet et vobis Pater delicta eorum, dimittet et vobis Pater pertinens ad eamdem cordis mundationem, de qua nunc agitur. Nam et in hoc opere cavendum est ne subrepat aliqua ostentatio et appetitus laudis humanae, qui duplicet cor, et non sinat mundum et simplex esse ad intelligendum Deum. « Cum autem jejunatis, inquit, nolite fieri, sicut reddet uobis. manifestum est his praeceptis omnem nostram intentionem in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus