comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsalmus dauid prius quam liniretur. hocest prius quam ungueretur: A netus esli
enmilie utrex & sacerdos : Tuncungueba turrex & sacerdos Duae istac illo
tem pore unctacpersonae : induabus personis. praefigurabatur futurus unus rex
tem caput nr̃m unctum est : sed & corpus eiꝰ nos ipsi: Rex autemest. qui a nos
regit &ducit : Sacerdor quia pronobis interpellat : & quidem solus ille sacerdos
scipsum: non enim inueniret preterse mundis simam rationalem uictimã :
tam quam agnus in maculatus fusos anguine suo redimens nos : Concor¬
porans nos sibi: faciens nos membra sua : ut in illo & nos xp̃r essemus : Ideo
adomnes xp̃i anos pertinetunctio : Prioribus autemtestamenti tempo

Expanded text:
salmus David priusquam liniretur, hoc est, priusquam ungeretur. Unctus est enim ille ut rex . Et solus tunc ungebatur rex, et sacerdos: duae istae illo tempore unctae personae. In duabus personis praefigurabatur futurus unus rex tem caput nostrum unctum est, sed et corpus ejus nos ipsi. Rex autem est, quia nos regit et ducit; sacerdos, quia pro nobis interpellat . Et quidem solus ille sacerdos  aliud quam seipsum. Non enim inveniret praeter se mundissimam rationalem victimam, tanquam agnus immaculatus fuso sanguine suo redimens nos, concorporans nos sibi, faciens nos membra sua, ut in illo et nos Christus essemus. Ideo ad omnes Christianos pertinet unctio: prioribus autem Veteris Testamenti tempo
Abbreviated transcription (Latin):
eos in his aquibus postpositis & contemptis auerteris: In reliquiis tuis
preparabus uultum eorum: Et in his quaerelinquis. id est incupiditat
regni terreni: praeparabis tibi ad passionem inpudentiam eorum
re dñe inuirtute tua quam infirmitatem putauerunt: Cantabimus
& psallemus uirtutes tuas: Corde &opere: cȩlebrabimus. Et nota mirabi

Expanded text:
eos in his, a quibus postpositis et contemptis averteris. In reliquiis tuis eos in his, a quibus postpositis et contemptis averteris. In reliquiis tuis praeparabis vultum eorum: et in his quae relinquis, id est in cupiditatibus regni terreni, praeparabis tibi ad passionem impudentiam eorum.re, Domine, in virtute tua, quam infirmitatem putaverunt. Cantabimus et psallemus virtutes tuas: corde et opere celebrabimus et nota faci
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur orex potestas tua cum adiudicandum ueneris omnibus
inimicis tuis. qui eam inhumilitate tua non intellexerunt: Dexte¬
ra tuc inueniat omnes quite oderunt: claritas inqua regnas addex¬
teram patris: Inueniat indiem iudicii puniendo omnes quiteo¬
ignis: constitues eos ardentes intrinsecus conscientia impietatis fuae:
intempore uultus tui in tempore manifestationis tuae. Dñs inira sua
con turbabit eos. & deuorabit eos ignis Deinde conturbati aduindicti
cumque seduxerunt. Non deputabis inter filios hominum. quos inheredi
haec autem poena retribuetur eis. quõ male quaesibi inminere tereg¬
nante arbitrabantur : Inte occidendum retorserunt: Cogitauerunt
consilium quod non potuerunt stabilire: Cogitauerunt consilium di¬
centes. ex pedit unum proomnibas mori. quod non potuerunt stabilire.
Nescientes quidixerunt.: Quoniam pones eos deorsum: quõ ordinabis

Expanded text:
inveniatur, o rex, potestas tua, cum ad judicandum veneris, omnibus inveniatur, o rex, potestas tua, cum ad judicandum veneris, omnibus inimicis tuis, qui eam in humilitate tua non intellexerunt. Dextera tua inveniat omnes qui te oderunt: claritas qua regnas ad dexteram Patris, inveniat in die judicii puniendos omnes qui te oignis: constitues eos ardentes intrinsecus, conscientia impietatis suae. In tempore vultus tui: in tempore manifestationis tuae. Dominus in ira sua conturbabit eos, et devorabit eos ignis: dcumque seduxerunt, non deputabis inter filios hominum, quos in haeredhaec autem poena retribuetur eis, quoniam mala quae sibi imminere te regnante arbitrabantur, in te occidendum detorserunt. Cogitaverunt consilium, quod non potuerunt stabilire: cogitaverunt consilium, dicentes, Expedit unum pro omnibus mori ; quod non potuerunt stabilire, nescientes quid dixerint. 13. vers. 13. Quoniam pones eos dorsum: quoniam ordinabis
Abbreviated transcription (Latin):
hauserat benedictionem dulcedinis tuae. fel peccatorum nostrorum
non nocuit ei posuisti incapite eius coronam delapide praetioso.
nprincipio sermonis eius accedentes: ambierunt eum lapides praeti¬
osi discipuli sui : Aquibus exordium adnuntiationis eius fieret Gi
tam petit &dedistiei Resurrectionẽ petiit dicens: Pater clarifica
filium tuum: & de distiei: Longitudinem dierum insaeculum sae¬
culi: longi tempora saeculi huius quae haberet ecclesia. Etdeinceps
te tua: Magnaest quidem gloria eiꝰ insalute qua eum resuscitast
Gloriam & magnum decorem in pones super eum. Sed adh ue
gloriam & magnum decorem
addes ei : cumin
saeculum saeculi: haec est benedictio quam ei dabis insaeculum saecu¬
li: Laetificabis eum ingaudio cum uultutuo: Laeti ficabis eum in¬
gaudio cum uultu tuo: secundum hominem quem leuauit adte:
in dño: In altissimi misericordia non com mouebitur: In altissimi¬
in altissimi
misericordia. non contur babit humilitatem eius atq obedientiam.

Expanded text:
hauserat benedictionem dulcedinis tuae, fel peccatorum nostrorum non nocuit ei. Posuisti in capite ejus coronam de lapide pretioso: in principio sermonis ejus accedentes ambierunt eum lapides pretiosi, discipuli sui, a quibus exordium annuntiationis ejus fieret. 5. vers. 5. Vitam petiit, et dedisti ei: resurrectionem petiit, dicens, Pater, clarifica Filium tuum ; et dedisti ei. Longitudinem dierum in saeculum saeculi: longa tempora saeculi hujus, quae haberet Ecclesia, et deinceps te tua: magna est quidem gloria ejus in salute, qua eum resuscitasti. Gloriam et magnum decorem impones super eum: sed adhuc gloriam et magnum decorem addes ei, cum in saeculum saeculi: haec est benedictio, quam ei dabis in saeculum saeculi: Laetificabis eum in gaudio cum vultu tuo: secundum gaudio cum vultu tuo secundum hominem, quem levavit ad teino. Et in Altissimi misericordia non commovebitur: et in Altissimi misericordia non conturbabit humilitatem ejus obedientia usque a
Abbreviated transcription (Latin):
in nomine dñi dĩ nostri exultabimus: Nosautem spem figentes in aeter¬
nis: Neq gloriam nostram quaerentes: In nomine dñi dĩ nostri exul
ralium cupiditate obligatisunt. timentes parcere dño nea romanis
dali despe caelesti ceciderunt. Quibus cecitas exparte israhel facta est.
I gnorantibus dĩ iustitiam & suam uolentibus constituere Nos uero
surreximus & erecti sumus: Nos uero ut populus gentium intraret de
lapidibus excitati filii abraham. qui non sectabamur iustitiam ad p̃¬
hendimus eam & resurreximus: Nec uiribus nostris. sed perfidem
regem: ut ipso qui nobis proeliandi exemplum passione mons¬
trauit: Offerat &iam sacrificia nr̃a sacerdos: excitatus a mor¬
tuis. & in caelo constitutus: Etex audinos indie qua in uocauerimus
te: Cum iam pronobis offerente. Ex audinos dequa in uocauerimus te.¬
XPINEM PSALMus dauid: titilus porus est

Expanded text:
in nomine Domini Dei nostri exsultabimus: nos autem spem figentes in aeterin nomine Domini Dei nostri exsultabimus: nos autem spem figentes in aeternis, neque gloriam nostram quaerentes, in nomine Domini Dei nostri exsralium cupiditate obligati sunt: timentes parcere Dt petram scandali, de spe coelesti ceciderunt: quibus caecitas ex parte Israel facta est, ignorantibus Dei justitiam, et suam volentibus constituere . Nos vero surreximus, et erecti sumus: nos vero ut populus Gentium intraret, de lapidibus excitati filii Abraham qui non sectabamur justitiam, apprehendimus eam , et surreximus; nec viribus nostris, sed per fidem regem: ut ipse qui nobis praeliandi exemplum passione monstravit, offerat etiam sacrificia nostra, sacerdos excitatus a mortuis, et in coelo constitutus. Et exaudi nos in die qua invocaverimus te: quo jam pro nobis offerente, exaudi nos in die qua invocaverimus te.finem, Psalmus ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ficabimur: Et confessio nominis tui non solum non perdet. sed
etiam magnificabit nos. Impleat dñs omnes petitiones tuas: Impli¬
at dñs non solum petitiones. quas habuisti in terra. sed etiam quibus
incaelo interpellas pronobis: Nunc cognoui qum̃ saluum faciet
dñs xp̃m suum: Nunc mihi perprophetiam demonstratum est
tum ubi petut seclarificari: uerum etiam decaelo ubi iam ad dexteram
patris in terpellans pronobis. diffudit inde spm̃ scm̃. super credentes in
se: inpotentatib salus dexterȩ eius. Potentatus nostri sunt salus fa¬
uoris eius. cum etiam de tribulictione dat auxilium. ut quando infir ma¬
mur. tunc potentes simus.: Nam una salus hominum quȩ nondextere
sed sinistrȩ eius est. hac enimꝰ extolluntur. In magnam superbiam. qui
aequis: hi uolubili successione temporalium bonorum trahuntur.
& his superbis praeferuntur honoribus. atq in his exultant.⁊ Nos autem

Expanded text:
ficabimur: et confessio tui nominis non solum non perdet, sed ficabimur: et confessio tui nominis non solum non perdet, sed etiam magnificabit nos. 7. vers. 7. Impleat Dominus omnes petitiones tuas: impleat Dominus non solum petitiones quas habuisti in terra, sed etiam quibus in coelo interpellas pro nobis. Nunc cognovi quoniam salvum fecit Dominus Christum suum; nunc mihi per prophetiam demonstratum est, tum, ubi se petit clarificari, verum etiam de caelo, ubi jam ad dexteram Patris interpellans pro nobis, diffundit inde Spiritum sanctum super credentes in se . In potentatibus salus dexterae ejus. Potentatus nostri sunt salus favoris ejus, cum etiam de tribulatione dat auxilium, ut quando infirmamur, tunc potentes simus . Nam vana salus hominum, quae non dexterae, sed sinistrae ejus est. Hac enim toibus et hi in equis: hi volubili successione temporalium bonorum trahuntur, et hi superbis praeferuntur honoribus, atque in his exsultant. Nos autem
Abbreviated transcription (Latin):
est. Nec xp̃s dicit. sed xp̃o dicit propheta. figura optandi quȩ uentura
sunt canens.
tionis: Exaudiat tedñs indie qua dixisti pater clarifica filium tuum
Protegat te nomen dĩ iacob Ad te enim pertinet populus posterius na
tueatur te: faciens tibi scĩficatum corpus ȩcclesiam despeculatione tu¬
cutui: memores nos faciat omnium iniuriarum tuarum & contumeli¬
arum quas pronobis pertulisti. & holocaustum tuum pingue fiat.¬
& crucem quatotus oblatus es dõ: in laetitiam resurrectionis conuerta
eorum qui putauerunt persequendo teposse deleri: sed secundum cortu¬
um: qui scisti quid utilitatis haberet passio tua Et omne consilium tuum
compleat: Etcompleat omne consilium tuum: Non solum quod ani
mam posuisti proamicis tuis. ut mortificatum granum copiosius re¬
lutari tuo. Exultabimus quod tibi mors nihil nocebit . Ita enim eam¬
nec nobis nocere posse monstrabis. Et in nomine dñi dĩ nr̃i. mag¬

Expanded text:
nec Christus dicit, sed Christo dicit Propheta, figura optandi quae ventura sunt canens. nus in die tribulationis: exaudiat te Dominus in die qua dixisti, Pater, clarifica Filium tuum . Protegat te nomen Dei Jacob: ad te enim pertinet populus posterior nattueatur te, faciens tibi sanctificatum corpus, Ecclesiam, de speculatione tut omnis sacrificii tui: memores nos faciat omnium injuriarum tuarum et contumeliarum, quas pro nobis pertulisti. Et holocaustum tuum pingue fiat: et crucem, qua totus oblatus es Deo, in laetitiam resurrectionis convertateorum qui putaverunt persequendo delere te posse; sed secundum cor tuum, quo scisti quid utilitatis haberet passio tua. Et omne consilium tuum compleat: et compleat omne consilium tuum, non solum quo animam tuam posuisti pro amicis tuis , ut mortificatum granum copiosius relutari tuo: exsultabimus quod tibi mors nihil nocebit; ita enim nec nobis eam nocere posse monstrabis. Et in nomine Dei nostri magni
Abbreviated transcription (Latin):
l&. &clamat lingua. calcas me: Nonenim ait. calcas pedemmeum. sed dixit
calcari . quamnemo tetigit: Sed pesquicalcatus ẽ. a lingua non separatus est:
Ergo &iam sic non in congrue intellegitur. extasis pauor: Quidenim di¬
cam fr̃s: sinullus omnino pauoress& passuris. ñ diceretur ipsipetro. quod au¬
diuimus natali aplõrum die. quando ei dñs prȩdicit futuram passionẽ suã:
Cumes ses iunior cingebas tẽ : & ibas quouolebas: Cum autemsenior factus
fueris. alterte cing&. & fer& quotunonuis: Hocauteminquit dixit. signi¬
ficans quamorte moreretur : Ergo si petrus apłs. tanta perfectione quo nol¬
l& ut uolens. nolens mortuus est. sed uolens coronatus est. QQuidmirum siẽ
aliquis pauor in passione. &iamiustorum. &iam sc̃orum. exhumana in fir

Expanded text:
let, clamat lingua, Calcas me; non enim ait, Calcas pedem meum, sed se dixit let, clamat lingua, Calcas me; non enim ait, Calcas pedem meum, sed se dixit calcari, quam nemo tetigit: sed pes qui calcatus est, a lingua non separatus est. Ergo etiam sic non incongrue intelligitur ecstasis, pavor. Quid enim dratres? Si nullus omnino pavor esset passuris, diceretur ipsi Petro quod audivimus natali Apostolorum die, quando ei Dominus praedixit futuram suam passionem: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senior factus fueris, alter te cinget, et ducet quo tu non vis? Hoc autem, inquit, dixit significans qua morte moreretur ? Ergo si Petrus apostolus tanta perfectione quo nollet iit nolens nolens mortuus est, sed volens coronatus est, quid mirum si est aliquis pavor in passione etiam justorum, etiam sanctorum? Pavor
Abbreviated transcription (Latin):
salutem: uenit subiremortem. donareuitam: Moriturus ergo exeo quod
nr̃m habebat. non in sẽ. sed innobis pauebat. Quia & hocdixit. tristemẽe ani¬
mamsuam usq admortem: Etutique nos ipsi omnes cumillo: Namsine
& corpus: Caput ille saluator corporis. quiam ascendit incȩlum: Corpus aũ
ecclesia quaelaborat interra: Hoc autem corpus nisi conexione caritatis ad he¬
reatcapitisuo. ut unus fier&. excapite & corpore: Nam decȩlo quendam ꝑse¬
cutorem corripiens dicebat: Saule saule. quid me persequeris. quando eṽ
iamincȩlo sedentem nullus homo tangebat. Quomodo cum saulus interra
seuiens. aduersus xp̃ianos aliquomodo iniuria precellebat. Nonait :
Quid scõs meos. quid seruos meos. sed quid me persequeris: Hoc est quid mẽ¬
bramea & caput promẽbris lamabat. & membrainsẽ caput trans figurabat :
Vocemnamque pedis suscipitlingua. quando forte in turba contritus pes do¬

Expanded text:
salutem; venit subire mortem, dare vitam. Moriturus ergo ex eo quod salutem; venit subire mortem, dare vitam. Moriturus ergo ex eo quod nostrum habebat, non in se, sed in nobis pavebat; quia et hoc dixit, tristem esse animam suam usque ad mortem , et utique nos ipsi omnes cum illo. Nam sine et corpus. Caput ille salvator corporis, qui jam ascendit in coelum; corpus autem Ecclesia, quae laborat in terra . Hoc autem corpus nisi connexione charitatis adhaereret capiti suo, ut unus fieret ex capite et corpore, non de coelo quemdam persecutorem corripiens diceret, Saule, Saule, quid me persequeris ? quando eum jam in coelo sedentem nullus homo tangebat, quomodo eum Saulus in terra saeviens adversus Christianos aliquo modo injuria percellebat? Non ait, Quid sanctos meos, quid servos meos? sed, quid me persequeris, hoc est, quid membra mea? caput pro membris clamabat, et membra in se caput transfigurabat. Vocem namque pedis suscipit lingua. Quando forte in turba contritus pes do
Abbreviated transcription (Latin):
r& : siue in corpore. siue extra corpus nescio. dr̃scit : Ergosi hunc excessummentis
idest hanc extasin significat. titulus psalmi huius. Magnoq profecto & altaquȩ¬
damsperaredebemus. dicturum eum qui condidit psalmum. idest prophetam. Immo
significationi uerbi deerit huius psalmi contextio: Uidetur enim depas sionelo¬
telligimus finemxp̃m. An fortenoster pauor : Num quidenim possumꝰ pauo¬
rembene intellegere in xp̃o propinquante passione. qui propterea uenerat.
cum uenis s& ad quoduenerat: Numquid pauebatmoriturus. si prorsus ita homo
ess& ut non ess& dr̃. magis gauder& resurrecturus. quam pauer& moriturus
Uerum tam̃ quia dignatus ẽ assumere formam serui & in ea nõs uestir&se. quinon
uerbis ipsius : Haec enim mira commutatio facta est. & diuina sunt peracta com¬
mercia : Mutatio rerum celebrata in hoc mundo. anegotiatore cȩlesti
ł aurire dolorem. dare

Expanded text:
ret: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit Ergo si hunc excessum mentis, ret: Sive in corpore, sive extra corpus, nescio, Deus scit Ergo si hunc excessum mentis, id est hanc ecstasim, significat titulus psalmi hujus, magna profecto et alta quaedam sperare debemus dicturum eum qui condidit Psalmum, id est Prophetam, imo significationi verbi deerit hujus psalmi contextus; videtur enim de passione lotelligimus finem Christum? an forte noster pavor? Numquid enim possumus pavorem bene intelligere in Christo propinquante passione, qui propter eam venerat? cum venisset ad quod venerat, numquid pavebat moriturus? Si prorsus ita homo esset, ut Deus non esset, magis gauderet resurrecturus, quam paveret moriturus? Verumtamen quia dignatus est assumere formam servi, et in ea nos vestire se; qui nonverbis ipsius. Haec enim mira commutatio facta est, et divina sunt peracta commercia, mutatio rerum cehaurire dolorem, dare
Abbreviated transcription (Latin):
plari. quaementis extas untuemur: Uobis cum nonessemus. sed essemꝰ insuꝑ¬
nis. tamquam contemptis uobis: Et quandonos ad illa superiora & interiora
infirmopassu sequeremini. Nisirursus caritatenios compellente xp̃i: Quicũ¬
cuminformadi ess& Non rapinam arbitraturẽ. eẽ sẽ ȩqualem dõ. sed sem& ip¬
sum exinaniuit. formam serui accipiens: Vt nos consideremꝰ. Nõs ẽẽ seruos.
& non ingratiei. a quo accepimꝰ altiora. proptereos qui in firmisunt. non con¬
tempneremus inferiora: & tempe remus nos eis. qui non possunt nobiscum
uidere sublimia : Hocergo ait: Siuemente excessimus dõ: Iueenimuid&.
Ille solus reuelat secretasua. Quippe ille hoc
loquitur. quisẽ dicit abraptum ẽẽ. & ablatum intertium cȩlum. & audisse in effa¬
bilia uerba quae nonlic& hominiloqui: Tantus autem fuit illem̃tis excessus. ut dice

Expanded text:
plari quae mentis excessu intuemur, vobiscum non essemus, sed essemus in supplari quae mentis excessu intuemur, vobiscum non essemus, sed essemus in supernis, tanquam contemptis vobis: et quando nos ad illa superiora et interiora infirmo passu sequeremini, nisi rursus compellente nos cm Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi accipiens » consideraremus nos esse servos, et non ingrati ei a quo accepimus altiora, propter eos qui infirmi sunt, non contemneremus inferiora, et temperaremus nos eis qui non possunt nobiscum videre sublimia? Hoc ergo est, sive mente excedimus, Deo. Ille enim videt ille solus revelat secreta sua, quippe hoc ille loquitur, qui se dicit abreptum esse, et ablatum usque ad tertium coelum, et audisse ineffabilia verba, quae non licet hominibus loqui. Tantus autem fuit ille mentis e
Abbreviated transcription (Latin):
s almihuius quemmodo cantauimus. quantum possumus secretarimemur.
& inde sermonem ex sculptum reddamus auribus & mentibus ur̃is : Titulus eius est :
Infinem psalmus ipsidauid deext: asi: Infinem quid sit nouimus. si xm nouimus:
Dicitenim aplr : Finis enimlegis xp̃s adiustitiamomni credenti: Finis non consu¬
mens. sed perficiens: Duobus enimmodis dicimus finem. uel quod sit ut nĩsit
quoderat. uel quo fit utperfectum sit quod inchoatum erat: Ergo infinem in xp̃m
uerbo uno. expom potest sidicatur excessus: Excessus autemm̃tis propriesol&
extasis diciꝰ In exces suuerom̃tis duo intelleguntur. aut pauor. aut in¬
tentio adsuꝑna. itaut quodammodo a memorialabantur . In terna:
nhanc extasi fueruntoms scĩ. quibus archana dĩ mundustius ex cedentia reuela¬
ta sunt: Dehocmentis extessu. idestextasi. Paulus cum loque
nuans ait: Siue enim m̃te ex cessimus dõ. siue temperantes sumus. uobis: Caritas
enim xp̃i compellitnos. hoc estsi eatantum agere uelimus. & ea tantum contem¬

Expanded text:
salmi hujus quem modo cantavimus, quantum possumus secreta rimemur, et inde sermonem exsculptum reddamus auribus et mentibus vestris. Titulus ejus est: In finem, Psalmus ipsi David ecstasis. In finem quid sit, novimus, si Christum novimus; dicit enim Apostolus: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti Finis non consumens, sed perficiens: duobus enim modis dicimus finem; vel quo fit ut non sit quod erat, vel quo fit ut perfectum sit quod inchoatum erat. Ergo in finem, in Chrverbo uno exponi potest, si dicatur excessus: excessus autem mentis proprie solet ecstasis dici. In excessu vero mentis duo intelliguntur; aut pavor, aut intentio ad superna, ita ut quodam modo de memoria labantur inferna: in hac ecstasi fuerunt omnesta sunt. De hoc mentis excessu, id est ecstasi, Paulus cum loqueretur, seipsum insinuans, ait: Sive enim mente excessimus Deo, sive temperantes sumus vobis, charitas enim Christi compellit nos . Hoc est, si ea tantum agere vellemus, et ea tantum contem
Abbreviated transcription (Latin):
gitur pacem xpm̃ ex hibuisse traditori suo. Quam uis ille tam scele¬
ratȩ cogitationis. internobello uastaretur.. It ideo absalon pa¬
tris pax dicitur. quia pater habuit pacem quam ille non habuit.
tiplicati sunt. ut etiam denumero discipulorum non de fuerit. qui

Expanded text:
gitur pacem Christum exhibuisse traditori suo; quamvis ille tam scelegitur pacem Christum exhibuisse traditori suo; quamvis ille tam sceleratae cogitationis interno bello vastaretur. Et ideo Abessalon Patris pax dicitur, quia pater habuit pacem, quam ille non habuit. tiplicati sunt, ut etiam de numero discipulorum non defuerit qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quod facis. cito fac : : Loquimur etiam sic in consuetudine ut dicamus
Fugit me quod inmentem nonuenit: & de homine doctissimo dicimꝰ
Nihileum fugit: Propterea ueritas fugit mentem iudae cum eum
siue in historia regnorum. Cum bellum aduersus patremabsalon gesse¬
rit. Siue in historia noui testamenti. cumtraditordñi iudas fuerit. quẽ¬
amͦmodum patris pax possit intellegi.: Sed &ibi qui diligenter legunt
uidentin illo bello dauid pacatum fuisse filio. qui etiam magno cum
dolore planxit extinctum dicens. Absalon filius meus quis dabit
mihi mori prote :: &in historia noui testamenti ipsa dñi nrĩ tanta &
tam miranda patientia: quod eum tam diu pertulit. tamquam bonum:
cum eius cogitationes non ignoraret : Cum adhibuit ad conuiuium . in
quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendauit &tradi¬
dit : Quoddeniq: in ipsa traditioneeius osculum accepit : Bene intelle¬

Expanded text:
Quod facis, cito fac . Loquimur etiam sic in consuetudine, ut dicamus: Quod facis, cito fac . Loquimur etiam sic in consuetudine, ut dicamus: Fugit me, quod in mentem non venit; et de homine doctissimo dicimus: Nihil eum fugit. Propterea veritas fugit mentem Judae, cum eumsive in historia Regnorum, cum bellum adversus patrem Abessalon gesserit; sive in historia Novi Testamenti, cum traditor Domini Judas fuerit, quemadmodum Patris pax possit intelligi. Sed et ibi qui diligenter legunt, vident in illo bello David pacatum fuisse filio, qui etiam magno cum dolore planxit exstinctum, dicens: Abessalon filius meus, quis dabit mihi mori pro te ? et in historia Novi Testamenti, ipsa Domini nostri tanta et tam miranda patientia, quod eum tamdiu pertulit tanquam bonum, cum ejus cogitationes non ignoraret, cum adhibuit ad convivium in quo corporis et sanguinis sui figuram discipulis commendavit et tradidit , quod denique in ipsa traditione osculum accepit , bene intelli
Abbreviated transcription (Latin):
unc psalmum expersona xp̃i accipiendum persuadet: quod dictũ ẽ
Ego dormiui. et somnum coepi. et ex surrexi. quõ dñs suscepitme.
Magis enim hoc adpassionem etresurrectionem dnĩ. congruenter
sonat : Quam ad illam histortam. inquad auid scribitur. fugisse a fa¬
ciae bellantis aduersum se filii sui. Et quõ scriptumẽ dediscipulis xp̃ĩ.
eius impiũs significatur discipulus impius. qui eum tra¬
didit: Acuius facie fugisset: quam quã historicae possit accipi
quando illo discedente. secessit cum ceteris in montem: Tamen spi¬
ritaliter: quando mentem iudae. filiusdĩ. id est uirtus et sapientia
dĩ deseruit : quemeim diabolus penitus inuasit: in eo quod scriptũ ẽ
et intrauit diabolus incoreius. Bene accipitur a facie eius xp̃s fu¬
gisse : Non quia xp̃s diabolocessit. sed xp̃o discedente. diabolus
possedit. Quem discessum fugameẽ in hoc psalmo appellatum. cae¬
leritatis causa arbitror. quod uerbo etiam dni significatur dicentis

Expanded text:
accipiendum persuadet quod dictum est: Ego dormivi, et somnum cepi: et exsurrexi, quoniam Dominus suscipiet me. Magis enim hoc ad passionem et resurrectionem Domini congruenter sonat, quam ad illam historiam in qua David scribitur fugisse a facie bellantis adversum se filii sui . Et quoniam scriptum est de discipulis Christi: ejus impius, significatur discipulus impius qui eum tradidit. A cujus facie fugisse quanquam historice possit accipi, quando illo discedente secessit cum caeteris in montem; tamen spiritualiter, quando mentem Judae Filius Dei, id est virtus et sapientia Dei, deseruit, cum eum diabolus penitus invasit, in eo quod scriptum est, Et intravit diabolus in cor ejus , bene accipitur a facie ejus Christum fugisse; non quia Christus diabolo cessit, sed Christo discedente diabolus possedit. Quem discessum fugam esse in hoc psalmo appellatum celeritatis causa arbitror; quod verbo etiam Domini significatur dicentis:
Abbreviated transcription (Latin):
ciet .: Nonenim dixit cum exarserit in breui iraeius. securi omnes qui confiđ
in eo: tamquam hoc solum indehabeant quod non puniantur : sed beati dix̃
ubiẽ bonorum omnium summa eccumulus.. Quod autẽ positumẽ inbreui.
hoc maxime signisicari arbitror: quiarepentinum aliquiderit : dumhoo remo¬
tũ etlonge futurum. peccatores existimabunt.
PSALMUS DAUID. CUMEUGERET AFACI

Expanded text:
ciet. Non enim dixit: Cum exarserit in brevi ira ejus, securi omnes qui confidunt ciet. Non enim dixit: Cum exarserit in brevi ira ejus, securi omnes qui confidunt in eo, tanquam hoc solum inde habeant, quod non puniantur; sed beati dixit, ubi est bonorum omnium summa et cumulus. Quod autem positum est, in brevi, hoc significare arbitror, quia repentinum aliquid erit, dum hoc remotum et longe futurum peccatores existimabunt. Psalmus David, cum fugeret
Abbreviated transcription (Latin):
atq munimentum eẽ. aduersus omnia quae obẽẽ possent. nisi tanta
cura ad p̃henderettr . Nequando autem irascatur dñs.: Cum dubi¬
tatione positum est. non secundum uisionem prophetae cui certum ẽ:¬
sed secundum eos ipsos qui monentur. quia cum dubitatione solent cogi¬
tare iramdĩ. quibus non a perte reuelatur .: Hocergo sibi ipsi debentdice¬
re. apprehendamus disciplinam nequando irascaturdñs. et pereamus deuia
iusta : Iam uero lrascaturdñs. quomodo accipien dumsit : supra dictum ẽ: &
pereatis deuia iusta.: Haec magna poena ẽ quae abhis formidatur. qui ali¬
quid dulcedinis iustitiae perteperunt.: Qui enimperit deuia iustitiae.
cum magnamiseria peruias iniquitatis errabit.. Cum ex arserit inbreui
impus et peccatoribus preparatur. non foluit eos non adtingent qui confi¬
dunt indnõ: sed etiam illis ad regnum instruendum. et sublimandum profi¬

Expanded text:
atque munimentum esse adversus omnia quae obesse possent, nisi tanta atque munimentum esse adversus omnia quae obesse possent, nisi tanta cura apprehenderetur. Nequando autem irascatur Dominus, cum dubitatione positum est; non secundum visionem Prophetae, cui certum esed secundum eos ipsos qui monentur; quia cum dubitatione solent cogitare iram Dei, quibus non aperte revelatur. Hoc ergo sibi ipsi debent dicere: Apprehendamus disciplinam, nequando irascatur Dominus, et pereamus de via justa. Jam vero, irascatur Dominus, quomodo accipiendum sit supra dictum est. Et pereatis de via justa: haec magna poena est, quae ab iis formidatur qui aliquid dulcedinis justitiae perceperunt; qui enim perit de via justitiae, cum magna miseria per vias iniquitatis errabit. 11. vers. 13. Cum exarimpiis et peccatoribus praeparatur, non solum eos non attinget qui confidunt in Domino, sed etiam ad regnum illis instruendum et sublimandum profi
Abbreviated transcription (Latin):
more . Ne insuperbiam uertat. quod dictum ẽ reges quiiudicatis t̃ram
Et exultate ei cumtremore.: Optime subiectum ẽ exultate : Nea dmiseriã
ualere uideretur quod dictum ẽ seruite.: Sedrursus neidipsum perge¬
ret in effusionẽ temeritatis additumẽ cumtremore : ut ad cautionem uale¬
ret circum spectamq scĩ ficationis custodiam. Etiam sic potest accipi. &
nunc reges intellegite. Id est etiam nunc me rege constituto. Nolite
tristes eẽ reges terrae. quasi bonum urm̃ uobis ablatumsit: Sed intelle¬
gite potius et erudimini.: Id enim uobis expedit. ut subillo sitis. a quo in¬
tellectus eteruditio uobis datur .⁊ et hoc uobis expedit . ut non temere do¬
minemini. sed dño omnium cumtimore seruiatis. et exultetis inbeati¬
tudine certissima et sincerissima: Cauti et circum inspicientes. neabea
Nam intellegee eterudiri. hocest ad p̃hendere disciplinam. : Uerum
in eo quiꝰddicitur app̃hendite : Satis significatur : p̃sidium quoddam

Expanded text:
more: ne in superbiam vertat quod dictum est, reges qui judicatis terram. Et exsultate ei cum tremore: optime subjectum est exsultate, ne ad miseriam valere videretur quod dictum est, servite Domino in timore. Sed rursus ne idipsum pergeret in effusionem temeritatis, additum est, cum tremore; ut ad cautionem valeret circumspectamque sanctificationis custodiam. Etiam sic potest accipi, Et nunc reges intelligite, id est, Et jam nunc me rege constituto, nolite tristes esse, reges terrae, quasi bonum vestrum vobis ablatum sit; sed intelligite potius, et erudimini. Id enim vobis ex pedit ut sub illo sitis, a quo intellectus et eruditio vobis datur. Et hoc vobis expedit, ut non temere dominemini; sed Domino omnium cum timore serviatis, et exsultetis in beatitudine certissima et sincerissima, cauti et circumspicientes ne ab ea nam intelligere et erudiri, hoc est apprehendere disciplinam. Verumtamen in eo quod dicitur, apprehendite, satis significatur praesidium quoddam
Abbreviated transcription (Latin):
pit & optat & deniderat : & hocunam poat ad omino habitarein eaom̃r diesuitȩsiuae :¬
Quid sibiagis quesote : quid est quod desideras.
Audiquid:
Vt con¬
templer delectationem dñi: Iccequodamo: Eccequare uolo habitare indomo
dm̃ pomnes dies uitae meae : Hab& ibimagnum spectaculum : delectationemi psi¬
us dñi contemplari: Vult finita noctesua. herere inluce ipsius : Tuncenim erit
mane nr̃m noctetrans actã. Vnde alio in locopsalmus dicit: Mane asstabo
tibi & contemplaborte: Modo ideo non contemplor. quia cecidi : Tuncas sta¬
bo& contemplabor . Haecuox humanaest: Cecidit enim homo & non mittere¬
tur quierigeret : nisicecidissemus : Nos cecidimus illedescendit . Ille ascendit
& contemplabimur magna delectatione perfruimur Eccedixihoc. Et ex¬
clamastis desiderio quodam. & specie nondumuis: Ixcedat corur̃m omnia

Expanded text:
pit et optat, desiderat et hoc unum petit a Domino, habitare in ea omnes dies vitae suaeQuid ibi agis, quaeso te? quid est quod desideras? Audi quid: Ut contempler delectationem Domini. Ecce quod amo, ecce quare volo habitare in domo Domini per omnes dies vitae meae. Habet ibi magnum spectaculum, delectationem ipsius Domini contemplari. Vult finita nocte sua haerere in luce ipsius. Tunc enim erit mane nostrum nocte transacta: unde alio loco psalmus dicit: Mane astabo tibi, et contemplabor . Modo ideo non contemplor, quia cecidi: tunc astabo, et contemplabor. Haec vox humana est. Cecidit enim homo, et non mitteretur qui erigeret, nisi cecidissemus. Nos cecidimus, ille descendit. Ille ascendit, et contemplabimur, et magna delectatione perfruemur. Ecce dixi hoc, et exclamastis desiderio cujusdam speciei nondum visae. Excedat cor vestrum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
l&itia cum uultutuo.: Adimplebis eos l&itia. ut non ultra querant ali¬
quid. cum facie ad faciem uiderintte: In quib quia egosum. meadimplebis.
Delectationes indexteratua usq infinem : Delectatio est in fauore. & pro¬
pitiationetua: in huius uitae itinere : perducens usq ad finem gloriae con
bus ꝑcipe orationem meam non in lubiis dolosis . Non adte in labiis ꝓcedex

Expanded text:
laetitia cum vultu tuo: adimplebis eos laetitia, ut non ultra quaerant alilaetitia cum vultu tuo: adimplebis eos laetitia, ut non ultra quaerant aliquid, cum facie ad faciem te viderint; in quibus quia ego sum, me adimplebis. Delectatio in dextera tua usque in finem: delectatio est in favore et in propitiatione tua in hujus vitae itinere, perducens usque ad finem gloriae consbus percipe orationem meam, non in labiis dolosis: non ad te in labiis d
Abbreviated transcription (Latin):
tem me erudiuit. inferior pars mea carnis assumꝑtio: ut experirer tene¬
bras mostalitatis : quas ille intellectus non hab&.: Pro uidebam dnm in con
spectum eo semper.: Sed ueniens in ea quae transeunt. non abstuli oculos ab
eo qui semperman&. H oc ꝓuidens. ut in eum post temporaliaperacta recur¬
rerem Quõ ad extris estmihi ne commouear.: Quõ fau& mihi ut stabili¬
lnguamea  Propterhoc & in cogitationib: meis iocunditas. & in uerbis ex¬
ultatio: In suꝑ & caromea requiescit inspe.: In suꝑ & caromea non defici¬
& in interitum Sed inspe resurrectionis obdormi&.: Quõ non derelinques
s: neq dabisscm̃ tuum uidere corruptionem: Neqiͣscĩ ficauit̃ corpus. ꝑ qđ
& alii scĩ ficandi sunt corrumpipatiãris.: Nota s mihi fecisti uias uitae.
Notas fecisti ꝑme humilitatisuias. ut aduitam redirent homines. Vndeper
suꝑbiam ceciderunt. : In quib quia egosum : mihi fecisti.: Adimplebisme

Expanded text:
tem me erudivit inferior pars mea, carnis assumptio; ut experirer tenebras mortalitatis, quas ille intellectus non habet. 8. vers. 8. Providebam Dominum in conspectu meo semper: sed veniens in ea quae transeunt, non abstuli oculum ab eo qui semper manet, hoc providens ut in eum post temporalia peracta recurrerem. Quoniam a dextris est mihi, ne commovear: quoniam favet mihi, ut stabililingua mea: propter hoc et in cogitationibus meis jucunditas, et in verbis exsultatio. Insuper et caro mea requiescet in spe: insuper et caro mea non deficiet in interitum, sed in spe resurrectionis obdormiet. 10. vers. 10. Quonidabis. Neque dabis sanctum tuum videre corruptionem: neque sanctificatum corpus, per quod et alii sanctificandi sunt, corrumpi patieris. Notas mihi fecisti vias vitae: notas fecisti per me humilitatis vias, ut ad vitam redirent homines, unde per superbiam ceciderant; in quibus quia ego sum, mihi fecisti. Adimplebis me
Abbreviated transcription (Latin):
fuit.: Et erunt ut complaceant eloquia orismei : & meditatio cordis mei
incenspectutuo semper.: Meditatio cordismei. non adiactantiam placen¬
dihominib quia iam nulla suꝑ bia ẽ : sed in conspectũ tuo semꝑ. qui conscien

Expanded text:
. Et erunt ut complaceant eloquia oris mei, et meditatio cordis mei in conspectu tuo semper: meditatio cordis mei non ad jactantiam placendi hominibus, quia jam nulla superbia est; sed in conspe ctu tuo semper, qui conscien
Abbreviated transcription (Latin):
re necse. Ab occultis meis munda me dñẽ: acupiditatibus in me latentib
munda mednẽ : & ab alienis parce seruotuo: ne seducar ab alus neq enim
alienis capitur. qui est mundus asuis: Parce itaq ab alienis cupiditatibus.
dominata occulta mea. et alien a peccata. tunc in maculatus ero.: No
est cestior origo peccati p̃ter occultum suum quo cecidit diabolus. & alie¬
num quo seductus ẽ homo. ut consentiendo sꝑluum facer&. Et mun¬
dabor a delictomaximo: quo alio nisi superbi a hominis: & uere ille in ma

Expanded text:
 14. Ab occultis meis munda me, Domine: a cupiditatibus in me latentibus munda me, Domine. Et ab alienis parce servo tuo: ne seducar ab aliis; neque enim alienis capitur qui est mundus a suis. Parce itaque ab alienis cupiditatibus, dominata occulta mea, et aliena peccata, tunc immaculatus ero; non enim est tertia origo peccati, praeter occultum suum quo cecidit diabolus, et alienum quo seductus est homo, ut consentiendo suum faceret. Et mundabor a delicto magno: quo alio, nisi superbiae? Non enim est ma
Abbreviated transcription (Latin):
principio erat uerbum. & uerbum erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbũ:
Ipsum ergo uerbum quod ds̃ erat: caro factum est &habitabit in nobis.
et cum uerbum ds̃. factum esset caro: pendebat incruce. &dicebat:
Ds̃ ds̃ meus respiceme. quare medereliquisti e quare dicitur: Nisi quia nos
ibi eramus: Nisi quia corpus xp̃i ȩcclesiu Vtquid dixit̃. Ds̃ meus
ds̃ meus respiceme. quare medereli quistiꝰ. Nisi quodam modo inten¬
tos nos faciens. et dicens : psalmus iste. deme scriptus est: Longe asalu¬
te mea uerba delictorum meorum: Quorum delictorum. dequo dic¬
tum est: qui peccatum non fecit. nec inuentus est dolus inore eius.
Quomodo ergo dicit delictorum meorum. Nisi quia prodelictis nos¬
tris ipse praecatur: Et delicta nostru. sua delicta fecit. ut iustitiam
suam. nostram iustitiam faceret: Ds̃ meus clamabo adte perdiem
nec exaudies. & nocte. & non ad insipientiam mihi: Dixit utique de

Expanded text:
principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ipsum ergo Verbum quod Deus erat, caro factum est, et habitavit in nobis . Et cum Verbum Deus factum esset caro, pendebat in cruce, et dicebat: meus, Deus meus, respice me: quare me dereliquisti? Quare dicitur, nisi quia nos ibi eramus, nisi quia corpus Christi Ecclesia Utquid dixit, Deus meus, Deus meus, respice me: quare me dereliquisti? nisi quodammodo intentos nos faciens et dicens, Psalmus iste de me scriptus est? Longe a salute mea, verba delictorum meorum. Quorum delictorum, de quo dictum est: Qui peccatum non fecit, nec inventus est dolus in ore ejus Quomodo ergo dicit delictorum meorum; nisi quia pro delictis nostris ipse precatur, et delicta nostra sua delicta fecit, ut justitisuam nostram faceret? 3. Deus meus, clamabo per diem: et non exaudies: et nocte, et non ad insipientiam mihi. Dixit hoc de
Abbreviated transcription (Latin):
mus: Videamus sihocdixit: Audiamus quod plangendo cantatur:
Etuere dignares luctu : Quando cantatur surdis : Miror fratres
sidiu psalmus iste legitur & in parte donati Rogo uos fratres mei:
confiteor uobis. Nouit xpi misericordia. quia sic miror quasi
lapidei ibi sint & non audiant: quid a pertius surdis dicitur.
Passio xp̃i. tam euidenter. quasi euangelium recitętur: Et dictum
est. ante nescio quot annos. quam dñs de maria uirgine nascere¬
r Preco erat nuncians iudicem futurum: Lec
sed utdixi : quantum angustia temporis patitur. ⁊¬
D̃S MEUS RESPIGEMME QUARO pam
dereli quisti.: Iterum. incruce uersum primum audiui
mus: Ibi dixit dñs. heli. heli. quod est ds̃ meus. ds̃ me¬
us : Lama sabactani. : Quod est: quare me dereliquisti:. Interprȩ¬
tatus est illud euangelistu. Etdixit eum ebraiçȩ̨ dixisse. ds̃
meus. ds̃ meus. quare me dereliquisti: quid uoluit dicere dñs e
Non enim reliquerat illum ds̃. Cum ipse dñs. utiq: filius di ds̃

Expanded text:
mus, videamus si hoc dicit. Audiamus quod plangendo cantatur, et vere digna res planctu quando cantatur surdis. Miror, fratres, si hodie psalmus iste legitur et in parte Donati. Rogo vos, fratres mei, confiteor vobis, novit Christi misericordia, quia sic miror quasi lapidei ibi sint, et non audiant. Quid apertius surdis dicitur? Passio Christi tam evidenter quasi Evangelium recitatur, et dictum est ante nescio quot annos quam Dominus de Maria virgine nasceretur: praeco erat nuntians judicem futurum. Legased, ut dixi, quantum angustia temporis patitur. s meus, respice me: quare me dereliquisti? Istum versum primum in mus, ubi Dominus dixit: Eli, Eli; quod est, Deus, meus, Deus meus: Lama sabachthani? quod est, quare me dereliquisti Interpretatus est illud Evangelista, et dixit eum hebraice dixi se: Deus meus, Deus meus, quare me dereliquisti? Quid voluit dicere Dominus? Non enim dereliquerat illum Deus, cum ipse esset Deus; utique Filius Dei Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
totum illum sermonem ꝓ lixum ductum esse : animaduesti potest: Nam
octaua. ubi dictum est. beatiqui per secutionem patiunt᷑ propter iustitiam:
psum ignem significat: quo septem pliciter probatur argentum: qui ser¬
mo cum terminatus ess& dictum est. : Frat enim docens eos tamquam
potestatem hubens non tam quam scribae eorum: : qđ pestin& adid qđ in
intem poralium rerum cupiditate : quae septem dierum rep&itionum cir¬
cuitum: tamquam rota uoluit᷑ : &ideo non ꝑueniunt in octauum id est in
aeternum : Pro quo iste psalmus titulatus e : Ita & ꝑsud omonem dicit᷑
Uentilator estenim impiorum rex sapiens: & in mittent illis rotam malorũ
Secundum altitudinem tuam: multiplicasti filios hominũ. Qui a est & intẽ¬
poralib multiplicatio : quaȩ auestit abonitate dĩ Vnde corpus quod
corrumpitur. ad grauat animam : & de primit terrena in habitatio sensũ

Expanded text:
totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam totum illum sermonem prolixum dictum esse animadverti potest; nam octava, ubi dictum est, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, ipsum ignem significat, quo septempliciter probatur argentum. Qui sermo cum terminatus esset, dictum est, Erat enim docens eos tanquam potestatem habens, non tanquam Scribae eorum : quod pertinet ad id quoin temporalium rerum cupiditate, quae septem dierum repetito circuitu, tanquam rota volvitur; et ideo non perveniunt in octavum, id est in aeternum, pro quo iste psalmus titulatus est. Ita et per Salomonem dicitur: Ventilator enim est impiorum rex sapiens, et immittit illis rotam malorum . Secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Quia est et in temporalibus multiplicatio, quae avertit ab unitate Dei; unde corpus quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum
Abbreviated transcription (Latin):
Nondixit ponat quid sed in saluta ri in xp̃o accipiendum ẽ: secundum illud
Quoni am uiderunt oculimei salutare tuum.. Et ideo intellegitur in illo
posuisse : quod ad miseriam in opum auferendam: & consolandum gemi¬
ne simulationis. Multi enim p̃dicant ueritatem non castae: quia uen¬
dunt illam. pretio commoditatum huius scłi. D& alibus dic̃ apostolus qđ
xp̃m adnuntiarent non cast .e. Argentum igne ex aminatum terrae.:
Ipsa eloquia dñi per tribulationes probata peccatoribus : Purgatum septu¬
plum: Per timorem dĩ : perpietatem: ꝑscientiam : ꝑscientiam perfor¬
titudinem : ꝑ consilium : per intellectum. per sapientiam., Namseptẽ
sunt &iam beatitudinis gradus : quos in eodem sermone quem in monte
habuit : dñs exsequitur : catamatheum: Beati pauperes spũ: beatimi¬
tes. b eatilugentes: beati qui esuriunt & sitiunt iustitiam : beatimiseri¬
cordes: beatimundo corde : Idẽ beatipacifici.: Dequib sententiis septẽ

Expanded text:
Non dixit quid ponat; sed in salutari, in Christo accipiendum est, secundum illud, Quoniam viderunt oculi mei salutare tuum : et ideo intelligitur in illo posuisse quod ad miseriam inopum auferendam et consolandum gemine corruptione simulationis. Multi enim praedicant veritatem non caste, quia vendunt illam pretio commoditatum hujus saeculi: de talibus dicit Apostolus, quod Christum annuntiarent non caste . Argentum igne examinatum terrae. Ipsa eloquia Domini per tribulationes probata peccatoribus. Purgatum septuplum: per timorem Dei, per pietatem, per scientiam, per fortitudinem, per consilium, per intellectum, per sapientiam . Nam septem sunt etiam beatitudinis gradus, quos in eodem sermone quem habuit in monte Dominus exsequitur κατὰ Matthaeum: Beati pauperes spiritu, beati mites, beati lugentes, beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, beati misericordes, beati mundo corde, beati pacifici : de quibus sententiis septem
Abbreviated transcription (Latin):
quo edolus operabitur : Prima enimꝑ secutio ecłae uiolenta fuit cum proscrip¬
tionib: tormentis. caedib xp̃iani ad sacrificundum cogerentur.: Altera
ꝑ secutio fraudolenta est. quae nunc ꝑ huius cedi hereticos. & falsos fr̃s agitur:
Testia suꝑẽ per antichristum uentura: quia nihil est periculosius: quõ & uiolen¬
ta. et frũdu̾lenta erit: uim habebit in inperio . dolum inmiraculis: Aduim.
rep&ita sunt conuerso ordine .: In sidiant᷑ inquit ut rapiat in nocentem.:

Expanded text:
 dolus operabitur. Prima enim persecutio Ecclesiae violenta fuit, cum proscriptionibus, tormentis, caedibus Christiani ad sacrificandum cogerentur. Altera persecutio fraudulenta est, quae nunc per hujuscemodi haereticos et falsos fratres agitur. Tertia superest per Antichristum ventura, qua nihil est periculosius, quoniam et violenta et fraudulenta erit. Vim habebit in imperio, dolum in miraculis. Ad vim repetita sunt converso ordine: Insidiatur ut rapiat, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
ritalis pars. in bonis operibus appar& hominibus : aliquando autem in con¬
scientia lat&. ac dõ tantum modo notaẽ : cum solo corpore appar& homi¬
nibus: sicut contingit. cum oramus in corde. & quasinihil agere uidemur.
dum non ad terram: sed sursum cor iubemur leuare ad dnm : Ali autem

Expanded text:
ritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conritalis pars in bonis operibus apparet hominibus, aliquando autem in conscientia latet ac deo tantummodo nota est, cum solo corpore apparet hominibus, sicut contingit, cum oramus in corde et quasi nihil agere uidemur, dum non ad terram, sed sursum cor habere iubemur ad dominum. alii autem
Abbreviated transcription (Latin):
re.⁊ Nam & sifacias pilum exdimidia paste candidum. & ex dimidia
obscuram: sieam pastem qua obse ura est. ante oculos habeas : nihil candoris
uides .: & cum coeperis illam candidam pastem ad oculos conuestere: si pau¬
latim facias : primo cornua candoris uidebis:: De inde paulatim crescit.
donec totapars candens obponatur oculis : & nihil obscurȩ alterius pastis.
ir : sed paulatim: siper seueres adhuc paulatim con
obscuritas apparere. & candor minui donec iterum ad cornua redeat.
Et postremo totus ub oculis reuestatur : ac rursus obscurailla pars. sola¬
possit uideri.: Quod fieridicunt. cum lumen lunae uidetur crescere.
usq: ud quintam decimam lumam : & rursus. Ad tricesim amminui : & redire
ad cornua : donecpenitus nihil penitus in ealucis appareat.⁊ Secundum
hanc opinionem. luna in allegoria significat eclesiam: qua expaste spiri¬
tali luc& ecclesia : Expaste autem carnali obscuraẽ . Et aliquando spi¬

Expanded text:
re. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam re. nam et si facias pilam ex dimidia parte candidam et dimidiam obscuram, si eam partem, qua obscura est, ante oculos habeas, nihil candoris uides, et cum coeperis illam candidam partem ad oculos conuertere, si paulatim facias, primo cornua candoris uidebis, deinde paulatim crescit, donec tota pars candens apponatur oculis et videatur: quod si perseveres adhuc paulatim convertere, incipit obscuritas apparere, et candor minui, donec iterum ad cornua redeat, et postremo totus ab oculis avepossit uideri. quod fieri dicunt, cum lumen lunae uidetur crescere usque ad quintam decimam, et rursus usque ad tricensimam minui et redire ad cornua, donec penitus nihil in ea lucis appareat. secundum hanc opinionem luna in allegoria significat ecclesiam, quod ex parte spiritali lucet ecclesia, ex parte autem carnali obscura est. et aliquando spi