comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
INIS suꝑioris libri: huic pͥnci¬
pium pͥonit. Itaq iuxta ꝓmis¬
sum illius: consideranda quȩ st̃ subte.
Quȩ nã sint illa. ñ ẽ qd̃ ame querendũ
putes. sacerdotũ optime eugeni: rec¬
tiꝰ fortasse q̃ ñ sint queras. Orbe exeun¬
dũ ei: qͥ forte uolet explorare. quȩ ñ
ad tuã ꝑtinent curam. Parentes tui
destinati sunt ñ aliqͦs regiones. s ipsũ
debellaturi orbem. Ite in orbem uni¬
uersum : dutũ.ẽ. illis: Ipsi uͦ uenden¬
tes tunicas enere gladios. ignitum
eloquium et spm uehementẽ arma
potencia dõ. Quo ñ ꝑuenere iuicto¬
res incliti. filii excussorũ: Quo ñ sa¬
gutȩ potencium acute. cũ carboni¬
bus desolatoriis : Et quidẽ in omnẽ
terrã exiuit sonus eorũ: & in fines
orbis terrȩ uerba eorũ. Penetrabais
et incendebant uerba illa⁊ incensa
gni. quẽ dñs misit in terrã. Occũ¬
bebant strenuissimi bellatores. sed ñ
succumbebant: triumphabant & mor¬

Expanded text:
inis superioris libri huic princiinis superioris libri huic principium ponit. Itaque juxta promissum illius consideranda quae sub te sunt. Quaenam sint illa, non est quod a me quaerendum putes, sacerdotum optime Eugeni; rectius fortasse quae non sint quaeras. Orbe exeundum ei qui forte volet explorare quae non ad tuam pertinent curam. Parentes tui destinati sunt non aliquas regiones, sed ipsum debellaturi orbem: Ite in orbem universum , dictum est illis. Ipsi vero vendentes tunicas, emere gladios, ignitum eloquium et spiritum vehementem, arma potentia Deo. Quo non pervenerunt victores inclyti, filii excussorum? Quo non sagittae potentium acutae cum carbonibus desolatoriis? Et quidem in omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Penetrabant et incendebant verba illa incensa igni, quem Dominus misit in terram . Occumbebant strenuissimi bellatores, sed non succumbebant: triumphabant et mor
Abbreviated transcription (Latin):
teat conscientia. latere te nolim.
Qͥd illud sit queris. Acceptio ꝑsonaꝵ.
Non parui te reum peccati existimes.
si facies pecc̃orũ sumis: et ñ potius
causas discutis meritorũ. Est itẽ uici¬
um. cuiꝰ si te immunem sentis. int̃os
quos noui ex his qui cathedras ascende¬
runt. sedebif me iudice solitarius: qͥa
ueracit̃ singłarit̃q leuasti te supra tr.
iuxta ꝓpħam. Facilitas credulitatis hȩc
est: cuius calldissimȩ uulpeculȩ. mag¬
norũ neminem comꝑi satis cauisse u¬
sutias. Inde eis ipsis ꝓ nichilo ire młtȩ.
inde innocentũ frequens additio.
inde p̃iudicia in absentes. Gratulor
aũt tͥ nec enim assentacionis apd̃
te uereor incurrere notam. gratulor
inquã p̃sidere te usq adhuc absq ho¬
rũ om̃iũ querela multa: an et sine
culꝑa tuuid̾is. Nunc ad ea q̃ sub te st̃:
consid̾atio intendenda. At alteriꝰ pͥnci¬
pii hoc. Siqͥdẽ tuis occuꝑationib: ser¬
mo breuior competencior est:

Expanded text:
teat conscientia, latere te nolim. teat conscientia, latere te nolim. Quid illud sit quaeris? Acceptio personarum. Non parvi te reum peccati existimes, si facies peccatorum sumis et non potius causas dijudicas meritorum. Est item vitium, cujus si te immunem sentis, inter omnes quos novi ex his qui cathedras ascenderunt, sedebis me judice solitarius: quia veraciter singulariterque levasti te supra te, juxta prophetam. . Facilitas credulitatis haec est, cujus callidissimae vulpeculae magnorum neminem comperi satis cavisse versutias. Inde eis ipsis pro nihilo irae multae, inde innocentium frequens addictio, inde praejudicia in absentes. Gratulor autem tibi: nec enim assentationis apud te vereor incurrere notam: gratulor, inquam, praesidere te usque adhuc absque horum omnium querela multa: an et sine culpa, tu videris. Nunc ad ea quae sub te sunt, consideratio intendenda. At alterius principii hoc: siquidem tuis occupationibus sermo brevior competentior est.
Abbreviated transcription (Latin):
Int scłares nuge nuge sunt: in ore
sacerdotis blasphemiȩ. Interdũ tñ
siincidant ferendȩ fortassis:referen¬
dȩ nunquã. Magis int̃ueniendum.
caute et prudent nugacitati. Prum¬
pendũ sane inserium qͥd: qͦd ñ modo
utilit s libent̃ audiant. & suꝑ sedeant
ociosis. Consecrasti os tuũ euangłio.
talib iam aꝑire illicitum: assuescere
sacrilegium ẽ. Labia sacerdotis ait cus¬
todiunt scientiam. et legem requirt
de ore eiꝰ: ñ nugãs ꝓfecto uel fabulas.
Uerbum scurrile qd faceti urbaniue
nomine colorant. ñ sufficit ꝑegͥnari
ab ore: ꝓcul et ab aure relegandũ.
fede ad cachinnos moueris. fediꝰ mo¬
ues. Porro detrahere an detrabentẽ
audire: qͥd horum dampnabilius sit.
tuum fatigem intuitum: cũ pecuni¬
am tanquã paleam dicaris habere.
Non ꝓrsus. ñ ÷ qͦd ꝓ illa timeat᷑ a ui¬
ditiis tuis. s ẽ qd̃ ñ minus sepe. nec
noxie minus insidiari iudicantib
solet: de quo maxime qͥd in tua la¬

Expanded text:
Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore sacerdotis, blasphemiae. Interdum tamen si incidant ferendae fortassis; referendae nunquam. Magis interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed libenter audiant et supersedeant otiosis. Consecrasti os tuum Evangelio: talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrilegium est. Labia sacerdotis, ait, custodiunt scientiam et legem requirunt de ore ejus : non nugas profecto vel fabulas. Verbum scurrile quod faceti urbanive nomine colorant, non sufficit peregrinari ab ore: procul et ab aure relegandum. Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro detrahere, aut detrahentem audire, quid horum damnabilius sit, tuum fatigem intuitum, cum pecuniam tanquam paleam dicaris habere. Non prorsus, non est quod pro illa timeatur a judiciis tuis. Sed est quod non minus saepe, nec noxie minus insidiari judicantibus solet: de quo maxime, quid in tua la
Abbreviated transcription (Latin):
est qͦd consid̾ationẽ sollicitet: Est u¬
tiq si diligent̃ attendas quã rarus
semꝑ extiterit: qui ñ uł modice ĩ
ꝓsꝑitate animũ relaxarit a suicus¬
todia et disciplina. Quando hec in¬
cautis ñ fuit ad disciplinam. qd̵ ig¬
nis ad ceram: qd solis radiꝰ ad nuẽ.
uł glaciem: Sapiens dauid: sapien¬
tior salomon fuit. s blandientib
nimis scd̃is reb: alter ex parte. alt̃
ex toto desipurq Magnus qͥ incideis
in aduersa. ñ excidit uł parũ a sa¬
pientia: nec minor cui p̃sens felici¬
tas si arrisit. ñ irrisit. Quãꝗͣ faciliꝰ
inueneris qͥ sapiãm retinuert̃. con¬
traria sͥ fortuna: quã qͥ ꝓpitia ñ ꝑdi¬
derunt. Preferendus ille et magnis est.
cui uit ꝓsꝑa. salti risus indecentior.
aut sermõ insolentior: aut immod̾a¬
tior cura uestis uł corporis ñ irrepsit.¬
scribi in ocio: cauendum et in ocio
ocium est. fugienda ꝓinde ociositas.
mat nugarum: nouerca uirtutũ.

Expanded text:
est quod considerationem sollicitet? Est uest quod considerationem sollicitet? Est utique si diligenter attendas, quam rarus semper exstiterit, qui non vel modice in prosperitate animum relaxaverit a sui custodia et disciplina. 425 Quando haec incautis non fuit ad disciplinam, quod ignis ad ceram, quod solis radius ad nivem vel glaciem? Sapiens David, sapientior Salomon fuit: sed blandientibus nimis secundis rebus alter ex parte, alter ex toto desipuit. Magnus qui incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdiderunt. Praeferendus ille et magnus  al., magnis est, cui inter prospera saltem risus indecentior, aut sermo insolentior, aut immoderatior cura vestis vel corporis non irrepsit.scribi in otio , cavendum et in otio otium est. Fugienda proinde otiositas, mater nugarum, noverca virtutum.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ natura uirtutes. s usus facit. sã
ex se indifferentes. ẽẽ. noscuntur.
Tuũ ẽ aut abutendo & confundendo
facere uicia: aut bene ordinateq u¬
tendo uirtutes. Solent discretiõis ocło
caligante. alterutrũ sibi p̃riꝑe loca:
t̃minos occupare. Porro caliginis duȩ
sunt cause: ira. et mollior affectꝰ. Is iu¬
dicii censuram eneruat: illa p̃cipitat.
Quomͦ ab altero ñ ꝑiclitet᷑. aut pietas
clem̃tiȩ. aut zeli rectitudo: Turbatꝰ
p̃ira ocłs clement̃ nil intuetur: suf¬
fusus fluxa quadã et muliebri molli¬
ciȩ animi rectũ ñ uidet. Non eris in¬
nocens aut si punias eum cui forte
parcendũ eẽt: aut parcas ei qͥ fue¬
simules. Si constantem in tuis. con¬
dolentẽ in alienis: gaude. Recti cor¬
dis hoc. E regione ꝑuersissimũ. si cũ
in ꝓpriis dephendaris fortasse impa¬
tiens: minime tam̃ in alienis conpa¬
tiens sentiaris. Quid in ꝓsꝑis nil ne

Expanded text:
non natura virtutes, sed usus facit. Nam non natura virtutes, sed usus facit. Nam ex se indifferentes esse noscuntur. Tuum est, aut abutendo et confundendo facere vitia; aut bene ordinateque utendo, virtutes. Solent discretionis oculo caligante alterutrum sibi praeripere loca, terminos occupare. Porro caliginis duae sunt causae, ira et mollior affectus. Is judicii censuram enervat, illa praecipitat. Quomodo ab altero non periclitetur, aut pietas clementiae, aut zeli rectitudo? Turbatus prae ira oculus clementer nil intuetur; suffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non videt. Non eris innocens, si aut punias eum cui forte parcendum esset, aut parcas ei qui fuesimules. Si constantem in tuis, condolentem in alienis gaude. Recti cordis hoc; e regione perversissimi, si cum in propriis deprehendaris fortasse impatiens, minime tamen in alienis compatiens sentiaris. Quid in prosperis? nihilne
Abbreviated transcription (Latin):
qualis sis: etiã qualis fueris ad me¬
moriam reuocandũ. Conferenda
posteriora priorib. ꝓfecerisne in
iuitute. in sapĩa. in intellectu. in
cientior solito: iracundior lenior ne:
insolentior. an humilior. affabilior
an austerior: exorabilior an diffici¬
lior. pusillior animo. an magnani¬
mior. serius magis. an plusculũ dis¬
solutus: timoratior an forte fidenti¬
or quã oportet. Quã latus tͥ patet
campꝰ in hoc genere considerandi.
Memoro ego pauca. ueluti quedã
seminaria proferens: ñ tam̃ ipse
serens. s dans sem̃ serenti. O portet
innotescat tͥ zelus tuus. clementia¬
tua: discretio quoq moderat᷑x earũ¬
dem uirtutum. Qualis uidelicet in
donandis iniuriis. qualis sis in ul¬
ciscendis: quã in utroq ꝓuidus.
modi. loci. tẽporis obseruator. Pror¬
sus consid̾anda tria hȩc. in usu uir¬
tutum harum: ne ñ sint uirtutes.
si pret hȩc repꝑiant᷑. Nempe ei̾m:

Expanded text:
qualis sis, etiam qualis fueris ad mequalis sis, etiam qualis fueris ad memoriam revocandum. Conferenda posteriora prioribus. Profecerisne in virtute, in sapientia, in intellectu, in tientior solito, iracundior leniorne, insolentior an humilior, affabilior an austerior, exorabilior an difficilior, pusillior animo an magnanimior, serius magis an plusculum dissolutus, timoratior an forte fidentior quam oportet. Quam latus tibi patet campus in hoc genere considerandi! Memoro ego pauca, veluti quaedam seminaria proferens; non tamen ipse serens, sed dans semen serenti. Oportet innotescat ttua, discretio quoque moderatrix earumdem virtutum, qualis videlicet in donandis injuriis, qualis sis in ulciscendis, quam in utroque providus modi, loci, temporis observator. Prorsus consideranda tria haec in usu virtutum harum; ne non sint virtutes, si praeter haec reperiantur: nempe ejusmodi,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem: et extenuacio nimia scissi¬
onẽ fac̃. Iam uͦ alta p̃sũptio. qͥd nisi
ruinosa p̃cipitacio est : Legisti nãq:
ante rłanã exaltat᷑ cor. Quid e regi¬
one nuiȩ pusillanimitatis deicctio.
nisi desꝑata quedã absortio est: In
hanc fortis ñ deicitur. Prudens. lon¬
gioris uitȩ ñ abducet᷑ incerto. Mo¬
destus moderabit᷑ curas. tẽꝑabit a
suꝑfluis: ñ deerit necessariis. Porro
iustus altiora se ñ p̃sumet: s loqͥt᷑
cũ iusto. Si iustus fuero: ñ leuabo ca¬
ttambules. & tota equitate uerseris:
ut nec plus uͦ tͥ tribuas. nec plus iusto
parcas: Porro plus uͦ tribuis. ñ modo
arrogando tͥ qd̾ ñ habes bonũ: sed
qd habes ascribendo. Uigilant̃ discer¬
ne qualis ex te. & qualis sis munere
dĩ: et ñ sit in spu tuo dolus. Erit aũ
nisi fidelit parciens tua tͥ. & que st̃
dĩ dõ sine fraude resignes. Ex te ma¬
la bona a dño ẽẽ: ꝑsuasum tͥ non
ambigo. Sane int̾ considerandum

Expanded text:
tionem, et extenuatio nimia scissitionem, et extenuatio nimia scissionem facit. Jam vero alta praesumptio, quid nisi ruinosa praecipitatio est? Legisti namque, Ante ruinam exaltatur cor . Quid e regione nimiae pusillanimitatis dejectio, nisi desperata quaedam absorptio est? In hanc fortis non dejicietur. Prudens longioris vitae non abducetur incerto. Modestus moderabitur curas, temperabit a superfluis, non deerit necessariis. Porro justus altiora se non praesumet, sed loquetur cum justo: Si justus fuero, non levabo cate ambules, et tota aequitate verseris, ut nec plus vero tibi tribuas, nec plus justo parcas. Porro plus vero tribuis, non modo arrogando tibi quod non habes bonum, sed et quod habes adscribendo. Vigilanter discerne, qualis ex te, et qualis sis dono Dei; et non sit in spiritu tuo dolus. Erit autem, nisi fideliter partiens, tua tibi, et quae sunt Dei, Deo sine fraude resignes. Ex te mala, bona a Domino esse, persuasum tibi non ambigo. Sane inter considerandum
Abbreviated transcription (Latin):
reputat. Propterea ñ ẽ illi habitare
in longo qͦd ultra modũ sit: s ne in
lato quidẽ qͦd extra sit: porro nec in
alto uel imo. qd̾ alterũ infra alterũ
supra sit. Deniq et longitudo exter¬
minium habere solet. et dilatacio
scissuram: & altitudo riunam. et
ꝓfundũ absortionem. Dico hȩc pla¬
nius. ne me putes ea loqui quȩ apłs
comp̃hendere hortat᷑ cũ om̃ib scĩs.
longitudinem. latitudinem. subli¬
mitatẽ et ꝓfundũ: qͦd alterius erit
et disputacionis & temporis. Nc aũt
longum dico. cũ sibi homo longio¬
rem ꝓmittit uitam. latũ. cũ in suꝑ¬
transiens uite terminos ꝓiluctor
sollicitudine : Inde . ẽ. qͦd homines ĩ
p̃senti a sese exules ꝑ obluronẽ. in
alia ꝑ manem sollicitudinem mi¬
grant scła ñ ꝓfutura: immo nec fu¬
tura. Similit̾ animꝰ distentus ĩmul¬
ta : multis laceretur curis necesse . ẽ.
Nempe immod̾ata extensio ext̃mina¬

Expanded text:
reputat. Propterea non est illi habitare reputat. Propterea non est illi habitare in longo, quod ultra modum sit: sed ne in lato quidem quod extra sit: porro nec in alto vel imo, quod alterum supra, alterum infra sit. Denique et longitudo exterminium habere solet, et dilatatio scissuram, et altitudo ruinam, et profundum absorptionem. Dico haec planius, ne me putes ea loqui quae Apostolus comprehendere hortatur cum omnibus sanctis, longitudinem, latitudinem, sublimitatem, et profundum, : quod alterius erit et disputationis, et temporis . Nunc autem longum dico, cum sibi homo longiorem promittit vitam; latum, cum in supertransiens vitae terminos productiori sollicitudine? Inde est, quod homines in praesenti a sese exsules per oblivionem, in alia per inanem sollicitudinem migrant saecula, non profutura, imo nec futura. Similiter animus distentus in multa, multis laceretur curis necesse est. Nempe immoderata extensio extenua
Abbreviated transcription (Latin):
pula: ut cogitans te summũ ponti¬
ficem.attendas parit uilissimũ ci¬
nerem ñ fuisse. s ẽẽ. Imitet᷑ cogita¬
cio naturam. imitetur et qd̃ digniꝰ
est auctorem naturȩ: sũma imaq
consocians. Nonne natura in ꝑsona
hominis. uũi umo uitę spiraculũ
colligauit: Nonne auctor nature.
in sui ꝑsona uerbũ limũq contẽ¬
ꝑauit.: Ita tͥ sume formã tã de nr̃e
concretione originis.ꝙͣ de sacram̃¬
to redẽptionis. ut altus sedens. ñ
alta sapiens sis: s humilia de te
sentiens. humilibq consentiens.
gita etiã qualis et maxime. hec te
sane consolatio tenet in te. nec ate
auolare sinit: ñ ambulare in mag¬
nis neq in mirabilib suꝑ te. In te
consistito. Non infra deici. ñ attol¬
li supra: ñ euadere in longius. nõ
extendi in latius. Tene medium:
si ñ iuis ꝑdere modũ. Locus medius:
tutus est. Medium. secdes modi: et
modus uirtus. Omnẽ extra modũ

Expanded text:
pula, ut cogitans te summum Pontipula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas pariter vilissimum cinerem non fuisse, sed esse. Imitetur cogitatio naturam; imitetur et, quod dignius est, Auctorem naturae, summa imaque consocians. Nonne natura in persona hominis vili limo vitae spiraculum colligavit? Nonne Auctor naturae in sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens, non alta sapiens sis, sed humilia de te sentiens, humilibusque consentiens. gita etiam qualis et maxime. Haec te sane consideratio tenet in te; nec a te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene medium, si non vis perdere modum. Locus medius tutus est. Medium sedes modi, et modus virtus. Omnem extra modum
Abbreviated transcription (Latin):
colorate nitorem głe: ut nude nu¬
dum consideres. quia nudus egres¬
sus es de utero matris tuȩ. Nunqͥt
infulatus: Nunqͥd micans gẽmis.
aut floridus sericis. aut coronatus
pennis. aut suffarcinatꝰ metalus:
Sicuncta hec ueluti nubes quasdã
matutinas uelocit transeuntes. et
cito ꝑtransituras dissipes. et exuf¬
fles a facie consid̾ãtionis tuȩ: occur¬
rer ł homo nudꝰ̃. et pauꝑ. et miser.
et miserabilis. homo dolens qd̃ homo
sit. erubescens qͦd nudus sit. plorans
qd̃ natus sit. murmurans qd̾ sit. Homo
natus ad laborem ñ ad honorẽ. homo
natus de muliere. &e obhoc cũ reatu.
breui uiuens tempore. idõq c̃ metu.
repletus multis miseriis: & ꝓꝓterea
cũ fletu. Et uere multis: quia cor¬
poris et animȩ simul. Qd enĩ cala¬
mitate uacat nascenti in peccato.
fragili corpore. et mente sterili: He
regͦ repletus: cui infirmitas corꝑis.
et fatuitas cordis cumulat᷑. traduce
sordis. mortis additione. Salubris co¬

Expanded text:
coloratae nitorem gloriae, ut nude nucoloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis miseriis , et propterea cum fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid enim calamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris co
Abbreviated transcription (Latin):
desinas intueri. qͦd ñ desisti eẽ: Una
sane consid̾atio est: qͥd fueris. & qͥd
sis. Nam qͥs sis factus: altera. Nam ñ
oportet ut ita extundat illam: ĩscru¬
timo tui. Es enĩ ut dixi adhuc quod
eras. et ñ minus hoc es ꝗͣ qͦd factus es
pt: forte & mag̃. Deniq illud natus
es: mutuatus hoc. ñ in hoc mutatꝰ.
Non reiectum illud: s istud adiectũ.
Tractemꝰ utrũq simul: nã ut p̃fatũ
me memini. collate ex inuicem ambȩ
res utiliores fient. Dixi supra conside¬
ranti qͥd sis: naturam occurrere qͣ
es homo. Nã homo natus es. Porro ꝑ¬
cunctanti qͥs. ꝑsone respondebitur
mͦ qͥd natus. s et qualis natus. oportet
atcendas: sinuis tuȩ consid̾ationis
fructu & utilitate fraudari. Tolle ꝓ¬
inde nc̃ hereditaria hec ꝑiromata:
ab inicio maledicta. Dirumpe uela¬
men foliorum celantium ignomi¬
niam: ñ plagã curantium. Dele
fucum fugacis honoris huiꝰ. et malȩ

Expanded text:
desinas intueri, quod non desisti esse? Una desinas intueri, quod non desisti esse? Una sane consideratio est, quid fueris, et quid sis: nam quis sis factus, altera. Non oportet ut ista extundat 423 illam in scrutinio tui. Es enim, ut dixi, adhuc quod eras: et non minus hoc es, quam quod factus es post, forte et magis. Denique illud natus es, mutuatus hoc, non in hoc mutatus. Non rejectum illud, sed istud adjectum. Tractemus utrumque simul: nam, ut praefatum me memini, collatae ex invicem ambae res utiliores fient. Dixi supra consideranti quid sis, naturam occurrere, qua es homo: nam homo natus es. Porro percunctanti quis, personae respondebitur modo quid natus, sed et qualis natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male
Abbreviated transcription (Latin):
gium tuũ tͥ: tã in datis clauib ꝙͣ in
ouib cõmendatis. Accipe aliud: qͦd
bat in littore: qͦdq iocundiꝰ erat ĩ cor¬
pore rediuiuo. Sciens petrus qͥa dñs:
in mare se misit. et sic uenit ad ipsũ:
aliis nauigio ꝑuenientib. Qd isto:
Nempe signũ singularis pontificii
petri. ꝑ qd̾ ñ nauem unam. ut ceteri
quiq suam: s scłm ipsum susceperit
gradiens suꝑ aquas. unicum se xp̃i
uicarium designauit: q̃ ñ uni popło
s cunctis p̃ẽe deberet. Siquidẽ aq̃ mul¬
tȩ. popłi multi. Ita cũ qͥsq ceterorum
habeat suam. tͥ una ꝯmissa ẽ grandis¬
sima nauis facta ex om̃ib: ipsa uni¬
uersalis eccłia. toto orbe diffusa. En¬
quis es. ¶S noli obliuisci etiã qͥd. Nam
et ego ñ sũ oblitus. id me ꝓmisisse repe¬
titurum in oportunitate. Quã opor¬
uine cũ eo qui es etiã qd̃ ante. eras cõ¬
sideras. Q uid dico eras & nc̃ es. Ad

Expanded text:
gium tuum tibi tam in datis clavibus, quam in gium tuum tibi tam in datis clavibus, quam in ovibus commendatis. Accipe aliud, quodbat in littore; quodque jucundius erat, in corpore redivivo. Sciens Petrus quia Dominus est, in mare se misit, et sic venit ad ipsum, aliis navigio pervenientibus . Quid istud? Nempe signum singularis pontificii Petri, per quod non navem unam, ut caeteri quique suam, sed saeculum ipsum susceperit gradiens super aquas, unicum se Christi vicarium designavit, qui non uni populo, sed cunctis praeesse deberet: siquidem aquae multae, populi multi . Ita cum quisque caeterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis; facta ex omnibus ipsa universalis Ecclesia, toto orbe diffusa. quis es. Sed noli oblivisci etiam quid? Nam et ego non sum oblitus, id me promisisse repetiturum in opportunitate. Quam opportune cum eo qui es, etiam quod ante eras, consideras! Quid dico, eras? Et nunc es. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
unitatem om̃ib commendaret in
uno grege. & uno pastore: scd̃m il¬
lud. Una est columba mea. formosa
mea: ꝑfecta mea. Ubi unitas: ibi
ꝑfectio. Reliqui numeri ꝑfectionẽ
non habent s diuisionem: receden¬
tes ab unitate. Inde ÷ qͦd alii singłi
singulas sornti sunt plebes: scientes.
sacramentum. Beniq iacob qͥ uide¬
batur columpna eccłis sola conten¬
tus est iherosoluna: petro uni uerfi¬
tatem cedens. P ulere uͦ ibi positus est
suscitare sem̃ defuncti frĩs: ubi occisus
est ille. Nã dictus. ẽ. fr̃ dñi. Porro cedente
tiue: Ergo iuxta canones tuos. alii ĩ
partem sollicitudinis: tum plenitu¬
dinẽ potestatis uocatus es. Aliorũ po¬
testas certis artatur limitib: tua ex¬
tenditur et in ipsos qͥ potestatem suꝑ
alios acceꝑunt. Nonne si causa extrte¬
rit. ti ep̃o cęlum claudere. tu ipsũ ab
ep̃atu deponere. etiam et sathanȩ tra¬
dere potes: Stat gͦ inconcussũ pͥiuile¬

Expanded text:
uni, unitatem omnibus commendaret in uni, unitatem omnibus commendaret in uno grege et uno pastore, secundum illud: Una est columba mea, formosa mea, perfecta mea . Ubi unitas, ibi perfectio. Reliqui numeri perfectionem non habent, sed divisionem, recedentes ab unitate. Inde est quod alii singuli singulas sortiti sunt plebes, scientes sacramentum. Denique Jacobus, qui videbatur columna Ecclesiae, una contentus est Hierosolyma, Petro universitatem cedens. Pulchre vero ibi positus est suscitare semen defuncti fratris, ubi occisus est ille: nam dictus est frater Domini . Porro cedente tivae? 16. Ergo, juxta canones tuos, alii in partem sollicitudinis, tu in plenitudinem potestatis vocatus es. Aliorum potestas certis arctatur limitibus: tua extenditur et in ipsos, qui potestatem super alios acceperunt. Nonne, si causa exstiterit, tu episcopo coelum claudere, tu ipsum ab episcopatu deponere etiam et tradere satanae potes? Stat ergo inconcussum privile
Abbreviated transcription (Latin):
matu abel: gubernatu noe: patriar¬
chatu abraham: ordine melchisedech:
dignitate aaron: auctoritate moyses:
iudicati samuel: potestate petrus.
unctione xp̃c. Tues cui claues tradi¬
tȩ : cui oues creditȩ sunt. St̃ quidem
et alii cęli ianitores. et gregũ pasto¬
res: s tu tanto gloriosius. quanto et
differentius utrũq p̃ cereris nom̃
hereditasti. Habent illi sibi assigna¬
tos greges: singłi singłos. tͥ uniuersi
crediti: uni unus. Nec mͦ ouiũ. sed
et pastorũ tu unus om̃ium pastor.
Unde id ꝓbem queris: ex uerbo dñi.
Cui enim ñ dico epõrum s etiã apło¬
rum. sic absolute et indiscrete tote
cõmissȩ sunt oues:Si me amas petre:
pasce oues meas. Quas. Iuius. uł illiꝰ
popłos ciuitatis. aut regionis. aut
certe regni. Oues meas inqͥt. Cui nõ
planum. ñ designare aliquas. s assig¬
nasse om̃s. Nichil excipitur: uͥ dis¬
tinguitur nichil. Et forte p̃sentes
ceteri condiscipłi erant. cũ ꝯmittẽs

Expanded text:
matu Abel, gubernatu Noe, patriarmatu Abel, gubernatu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, judicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus. Tu es cui claves traditae, cui oves creditae sunt. Sunt quidem et alii coeli janitores, et gregum pastores: sed tu tanto gloriosius, quanto et differentius utrumque prae caeteris nomen haereditasti. Habent illi sibi assignatos greges, singuli singulos: tibi universi crediti, uni unus. Nec modo ovium, sed et pastorum tu unus omnium pastor. Unde id probem quaeris? Ex verbo Domini. Cui enim, non dico episcoporum, sed etiam Apostolorum sic absolute et indiscrete totae commissae sunt oves? Si me amas, Petre, pasce oves meas . Quas? illius vel illius populos civitatis, aut regionis, aut certi  al. certe regni? Oves meas, inquit. Cui non planum, non designasse aliquas, sed assignasse omnes? Nihil excipitur, ubi distinguitur nihil. Et forte praesentes caeteri condiscipuli erant, cum committens
Abbreviated transcription (Latin):
aut uelle putari antequã sis. Nã qͦmͦ
ꝓficis. si iã sufficis tͥ: Non sit ꝓinde tͥ
aut pigrũ uestigare qͥd desit: aut fa¬
teri qd̃ desit uerecundũ. Loquere et
tu uoce tui antecessoris: ñ qͦd iã acce¬
perim. aut iam ꝑfectus sim. Etrursũ.
Ego me ñ arbitror comp̃hendisse. hȩc
scientia sc̃orũ: hȩc longe ab illa quȩ
infiat. hanc qͥ apponit. apponit et
dolorem: s dolorem hc̃ nemo unquã
sapiens subt̃fugit. Est qͥppe medici¬
nalis dolor: ꝑ quẽ stupor ille letalis
animi duri et impenuentis exclu¬
dit᷑. Et id̾o sapiens qui dicere potest.
et dolor m̃s renouatus in conspectu
meo semꝑ. Nunc iã repetende reliqͥe:
siq̃ sunt loci illius. a qͦ pauloante diu̾¬
timꝰ. Age. indagemus adhuc diligen
tius quissis: quã geras uidelicet pro
tpr̃e ꝑsonam in eccłia dĩ. Quis es: Sacer¬
dos m̾agnus:. summꝰ pontifex. Tu pͥn¬
ceps ep̃orũ: tu heres apłorum. Tu pri¬

Expanded text:
aut velle putari antequam sis. Nam quomodo aut velle putari antequam sis. Nam quomodo proficis, si jam sufficis tibi? Non sit proinde tibi aut pigrum vestigare quid desit, aut fateri quod desit verecundum. Loquere et tu voce antecessoris tui, Non quod jam acceperim, aut jam perfectus sim: et rursum, Ego me non arbitror comprehendisse . Haec scientia sanctorum: haec longe ab illa quae inflat. Hanc qui apponit, apponit et dolorem : sed dolorem hunc nemo unquam sapiens subterfugit. Est quippe medicinalis dolor, per quem stupor ille lethalis animi duri et poenitentis extunditur. Et ideo sapiens, qui dicere potuit: Et dolor meus in conspectu meo semper . Nunc jam repetendae reliquiae, si quae sunt, loci illius, a quo paulo ante divertimus. ius qui  al. quis sis, quam geras videlicet pro tempore personam in Ecclesia Dei. Quis es? Sacerdos magnus, summus Pontifex. Tu princeps episcoporum, tu haeres Apostolorum, tu pri
Abbreviated transcription (Latin):
rem ut dixi noueris te ut int̃ an¬
gustias q̃ ñ desunt fruaris conscĩe
bono: magis aũt ut scias qͥd desit tͥ.
Nam cui ñ desit: Omĩa illi desunt: qͥ
nil sibi deesse putat. Quid si sũmꝰ pon¬
tifex sis: Numqͥd quia summꝰ ponti¬
fex. ido summꝰ : Infimũ noris. ẽẽ: si
summũ putas. Qͥs summꝰ: Cui addi
ñ possit. Grauit̃ erras: si teipsũ existi¬
mes. Absit. ñ tu de illis es: qui dignita¬
tes uirtutes putant. Tibi ante exꝑta
uirtus: quã dignitas fuit. Augustis
relinquito illam sentenciam. aliisq
gr̃a. nabugodonosor alexandro. anti¬
ocho. herodi. Tu uͦ consid̾a. ñ consũma¬
tione summũ te dici: s comꝑacione.
Nec me putes cõparationẽ dicere me¬
ritorum: s ministeriorũ. Sic te exis¬
timet homo ut ministrũ xp̃i: et qͦd
absq p̃iudicio sc̃itatis cuiꝰpiã dixerĩ
sũmũ plane int̃ ministros. Alias. niti
te ad summũ uelim ñ putare sũmũ.

Expanded text:
rem, ut dixi, noveris te, ut inter anrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es qui dignitates virtutes putant. Tibi ante experta virtus, quam dignitas fuit. Augustis relinquito illam sententiam, aliisquegratia. Nabuchodonosor, Alexandro, Antiocho, Herodi. Tu vero considera non consummatione summum te dici, sed comparatione. Nec me putes comparationem dicere meritorum, sed ministeriorum. Sic te existimet homo, ut ministrum Christi, et quod absque praejudicio sanctitatis cujuspiam dixerim summum plane inter ministros. Alias niti te ad summam velim, non putare summum,
Abbreviated transcription (Latin):
in summo positum apice uid̾i hõiẽ
nudũ: festinauit in duere insignibꝰ
suis. absq his nempe eo deformior.
quo illustrior pares. Nunqͥt potest
abscondi ciuitatis supra montẽ po¬
sitȩ desolatio. aut latere fumus lu¬
cernȩ extinctȩ suꝑ candelabrum:
Simia in tecto: rex fatuus in solio
sedens. Et nc̃ audi canticum meum
osa res gradus summus & animus
infimus. sedes pͥma et uita ima. lin¬
gua magniloqua et manus ociosa:
sermo multus et fructus nullus.
uultus grauis et actus leuis: ingeis
auctoritas et nutans stabilitas. Ad¬
moui specłm. fedus se in eo uultus
agnoscat: tu tuũ gaude dissimilẽ
inueniri. Inspice tñ et tu. ne forte
et si sit unde merito placeas tibi:
etiam in quo debeas displicere non
desit. Uolo glorieris testimonio con¬
scientiȩ: s ñ minus ut eodem ipso
humilieris. Rara uax: nichil michi
conscius sum. Cautior in bonis am¬
bulas: si et mala ñ lateant. Quãob¬

Expanded text:
in summo positum apice videri hominem in summo positum apice videri hominem nudum, festinavit induere insignibus suis. Absque his nempe eo deformior, quo illustrior pares. Nunquid potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut latere fumus lucernae exstinctae super candelabrum? Simia in tecto, rex fatuus in solio sedens. Et nunc audi canticum meum,osa res gradus summus, et animus infimus: sedes prima, et vita ima; lingua magniloqua, et manus otiosa; sermo multus, et fructus nullus; vultus gravis, et actus levis; ingens auctoritas, et nutans stabilitas. Admovi speculum: foedus se in eo vultus agnoscat: tu tuum gaude dissimilem inveniri. Inspice tamen et tu, ne forte, etsi sit unde merito placeas tibi, etiam in quo debeas displicere, non desit. Volo glorieris testimonio conscientiae tuae, sed non minus ut eodem ipso humilieris. Rara vox, Nihil mihi conscius sum . Cautior in bonis ambulas, si et mala non lateant. Quamob
Abbreviated transcription (Latin):
entiam. s sapĩa sc̃orũ ip̃a ẽ timor dñii.
et habes qͦd tuũ est: habes sine defrau¬
datione integrũ pat̾̃nũ fundũ. Pre¬
ciosissimuis fundus: uirtus est. Bonꝰ
fundꝰ humilitas: in quo om̃e edifici¬
um spuale constructũ crescit in tẽ¬
plũ sc̃m in dño. ꝑ hanc ñnulli pos¬
sedere etiã portas imiicorũ. Q enĩ
uirtutũ eque potis demonũ omnẽ
debellare suꝑbiam tyrannidẽ hõiũ:
Ceterũ om̃i indifferent̃ ꝑsone hȩc
sit quedã turris fortitudinis a faciȩ
inimici: nescio quo pacto tam̃ uis
eius maior in maiorib. et in clarioribꝰ
clarior comparat᷑. Nulla splendidior
gemia in oĩ p̃cipue ornam̃to sũmi
pontificis. Quo enĩ celsior ceteris: eo
humilitate apparet illustrior et se ip̃o.
citis partib in scd̃as nescio quomodo
stilus excurrerit: describere inc̾oans
qualem te oporteat. ẽẽ: cũ nec dũ qͥs
sit pleniꝰ expressisset. Credo erubescẽs

Expanded text:
entiam, sed sapientiam sanctorum ipsa est timor Domini, entiam, sed sapientiam sanctorum ipsa est timor Domini, et habes quod tuum est. Habes sine defraudatione integrum paternum fundum. Pretiosissimus fundus virtus est. Bonus fundus humilitas in quo 421 omne aedificium spirituale constructum crescit in templum sanctum in Domino. Per hanc nonnulli possedere etiam portas inimicorum. Quae enim virtutum aeque potest daemonum omnem debellare superbiam, tyrannidem hominum? Caeterum cum omni indifferenter personae haec sit quaedam turris fortitudinis a facie inimici; nescio quo pacto tamen vis ejus major in majoribus, et in clarioribus clarior comprobatur. Nulla splendidior gemma, in omni praecipue ornatu summi Pontificis. Quo enim celsior caeteris, eo humilitate apparet illustrior et se ipso. citis partibus, in secundas nescio quomodo stilus excurrerit, describere inchoans qualem te oporteat esse, cum necdum, quis sis, plenius expressisset. Credo erubescens
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum dĩ. Glorifica manũ et bra¬
chium dextrũ. in faciendo undic¬
tam in nationib. increpationes
in popłis. in alligando reges eorum
facis. honorificas ministerium tuũ.
et ministerium te. Non medioc̾s iste
pͥncipatꝰ. Exturbare. ẽ. hoc malas bes¬
tias a terminis tuis: quo greges nui
securi in pascua educant᷑. Domabis lu¬
pos: s ouib ñ dñaberis. Lascendas
utiq: ñ p̃mendas suscepisti. Si bene
considerasti qͥs sis: hȩc te oportere fa¬
cere ñ ignoras. Porro scienti et ñ fa¬
cienti: peccatum ẽ tͥ. Non es oblitus
ubi legeris. Sexuus sciens uoluntatẽ
titabant. Fortes fuere in bello: non
molles in sericis. Si filius es apłorum
tͥ nobile genus similib morib : quod
ñ aliunde nobile. quã morũ ingenu¬
itate. & fidĩ fortitudine fuit. ꝑ hani
uicerunt regna: oꝑati iusticiam. ad¬
epti ꝓmissiones. hoc cyrografũ pat̾ne¬
tuȩ hereditatis qͦd tͥ euoluimꝰ: uͥ inspi¬
fidem. posside pietatem: posside sapi¬

Expanded text:
i . Glorifica manum et brachium dextrum in faciendo vindictam in nationibus, increpationes in populis, in alligando reges eorum facis, honorificas ministerium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si bene considerasti quis sis, haec te oportere facere non ignoras. Porro scienti et non facienti, peccatum est tibi . Non es oblitus ubi legeris: Servus sciens voluntatem titabant. Fortes fuere in bello, non molles in sericis. Si filius es Apostolo. Vindica tibi nobile genus similibus moribus; quod non aliunde nobile, quam morum ingenuitate, et fidei fortitudine fit. Per hanc vicerunt regna, operati sunt justitiam, adepti tuae haereditatis, quod tibi evolvimus, ubi inspifidem, posside pietatem, posside sapi
Abbreviated transcription (Latin):
tales tͥ ꝓuidere: qͥ digni sint. Ser¬
uiatur eis ab om̃ib : tanquã tibi.
Necessaria de manu tua accipian.
his contenti sint: quȩ tu ꝓuideris
uus. Tu uide ne egeant. Super hoc
quẽ forte ab aduentantib petere
dep̃hendes: udica gyeritam. Idde
ostiariis: id de ceteris officialibus
decernendũ. Uerum hoc ex habun¬
danti: nã formã istam iã olim a te
positam recordamur. Quid tuo dig¬
nius apłatu: Quid salubrius ad
conscientiam. honestius ad famã.
utilius ad exemplum: Optimus
canon. qui ꝓiecit auariciam ex
calumpnia: hoc. ẽ. ñ a conscientia
brum. s in calce aliqua uelim uł
ante dicta quasi epilogando repet̾e:
uł addere pret̾missa. Consid̾es ante
omĩa scãm romanam ȩccłiam cuidõ
auctore p̃es. eccłiarũ matrem. eẽ. non¬
ipsis. Porro frẽm diligentium dm̃: et
participem timentium eũ. De cet̾o
oportere te. eẽ. consid̾a formã iusticie:
scĩmonie specłm. pietatis exemplar.

Expanded text:
tales tibi providere, qui digni sint. Sertales tibi providere, qui digni sint. Serviatur eis ab omnibus tanquam tibi. Necessaria de manu tua accipiant. His contenti sint quae tu provideris illis: tu vide ne egeant. Super hoc quem forte ab adventantibus petere deprehendes, judica Giezitam : id de ostiariis, id de caeteris officialibus decernendum. Verum hoc ex abundanti: nam formam istam jam olim a te positam recordamur. Quid tuo dignius apostolatu? quid salubrius ad conscientiam, honestius ad famam, utilius ad exemplum? Optimus canon, qui projicit avaritiam ex calumnia, et non a conscientia brum: sed in calce aliqua velim vel ante dicta quasi epilogando repetere, vel addere praetermissa. Consideres ante omnia sanctam Romanam Ecclesiam, cui Deo auctore praees, Ecclesiaruipsis; porro fratrem diligentium Deum, et participem timentium eum. De caetero oportere te esse considera formam justitiae, sanctimoniae speculum, pietatis exemplar,
Abbreviated transcription (Latin):
tes secum ñ habere. Certe int̃ mitra¬
tos. discurrere calamistratos ñ decet.
Et mem̃to qͦd sapiens admonet. filiȩ
tͥ sunt: noli faciem tuam hilareni
ad eas ostendere. Nec austeritatem
tam̃ suadeo t̾: s grauitatẽ. Illa infir¬
miores fugat: hȩc reprimit leuiores.
Iua si adsit odibilem: hȩc si desit con¬
temptibilem reddit. In om̃ib tamen
modus melior. Ego nec seueriꝰ ueli:
nec dissolitius. Quid hac mediocrita¬
te gratius. ut nec de seueritate sis one¬
ri. nec de familiaritate contẽptui:
In palatio papam: domi te patrem¬
familias exhibe. Ament te domestici
tui. siñ: facito ut timeant. Utilis sẽꝑ
custodia oris: quȩ tñ affabilitatis gra¬
ciam ñ excludat. Ergo ubiq frenan¬
da lingua p̃ceps: maxime autẽ in
coniuiuo. Ine conuenientior habit᷑.
si actu quidem seuerus sis: uultu
serenus. uerbo serus. Capellam et
qͥ tec̃ iugit̃ diuinis intersunt offĩ¬
ciis: ñ sint sine honore. Tuum est

Expanded text:
tes secum non habere. Certe inter mitrates secum non habere. Certe inter mitratos discurrere calamistratos non decet. Et memento quod Sapiens admonet: Filiae tibi sunt? noli faciem tuam hilarem ad eas ostendere . 22. Nec austeritatem tamen suadeo tibi, sed gravitatem. Illa infirmiores fugat, haec reprimit leviores. Illa, si adsit, odibilem; haec, si desit, contemptibilem reddit: in omnibus tamen modus melior. Ego nec severius velim, nec dissolutius. Quid hac mediocritate gratius, ut nec de severitate sis oneri, nec de familiaritate contemptui? In palatio papam, domi te patremfamilias exhibe. Ament te domestici tui: si non, facito ut timeant. Utilis semper custodia oris, quae tamen affabilitatis gratiam non excludat. Ergo ubique frenanda lingua praeceps, maxime autem in convivio. Ille convenientior habitus, si tu actu quidem severus sis, vultu serenus, verbo serius. Capellani, et qui tecum jugiter divinis intersunt officiis, non sint sine honore. Tuum est
Abbreviated transcription (Latin):
tute ista sine uulnere mentis posse
tractare confidito. Om̃imodis con¬
sulo studeas a te auertere cursum
horum. Multa nescias. plurima dis¬
simules: ñ nulla obliuiscaris. Sunt
tam̃ que ignorare te nolim: mores
quorumq et studia. Non oportet ut
uicia domus tuę ultimus scias: qd̾
quãplurimis nouimus contigisse.
Quappt̃ ut dixi. alius alia dispenset:
de disciplina tu ꝓuide. Illud nemi¬
ni credas: simsolentior coram te uel
sermo insonuerit. uł habitus appa¬
ruerit. Manus tua suꝑ huiusmodi:
tu ulciscere inuiriam tuam. Impu¬
nitas ausum parit: ausus excessũ.
Bomum ep̃i decet sc̃itudo: decet mo¬
destia. decet honestas: horũ discipli¬
na custos. Sacerdotes domestici. aut
ceteris honestiores: aut fabula om̃i¬
bus sunt. In uultu. in habitu. in in¬
cessu illorum qui circa tesunt: nilre¬
sidere impudicum. nil indecens pa¬
tiaris. Discant a te coep̃i tui: coma¬
tulos pueros. & comptos adolescen¬

Expanded text:
tu te ista sine vulnere mentis posse tu te ista sine vulnere mentis posse tractare confidito. Omnimodis consulo studeas avertere a te concursum horum. Multa nescias, plurima dissimules, nonnulla obliviscaris. 21. Sunt tamen quae ignorare te nolim, mores quorumque et studia. Non oportet ut vitia domus tuae ultimus 444 scias: quod quamplurimis novimus contigisse. Quapropter, ut dixi, alius alta dispenset; de disciplina tu provide, illud nemini credas. Si insolentior coram te vel sermo sonuerit. vel habitus apparuerit: manus tua super ejusmodi; tu ulciscere injuriam tuam. Impunitas ausum parit, ausus excessum. Domum episcopi decet sanctitudo, decet modestia, decet honestas: horum disciplina custos. Sacerdotes domestici, aut caeteris honestiores, aut fabula omnibus sunt. In vultu, in habitu, in incessu illorum qui circa te sunt, nihil residere impudicum, nihil indecens patiaris. Discant a te coepiscopi tui comatulos pueros et comptos adolescen
Abbreviated transcription (Latin):
ferimus xp̃i iactliram quã nram.
Cotudianas expensas. cotidiano re¬
ciprocamꝰ scrutimo: ꝙ̃ continua
dñici gregis detrimenta nescimus.
De p̃cip escarum et numero panũ.
cũ ministris cotidiana discussio. ẽ:
rara admodũ cũ prbris celebratur
collatio de peccatis popłorum. Cadit
asina.et est qui subleuet eam: ꝑit
anima. et nemo qͥ reputet.Nec mi¬
rum: cũ nec nrõs quidẽ assiduos
sentiamus defectus. Nonne ad istas¬
singłas supputaciones irasci¬
mur. urimur. anxiamus: Quã
tolerabilius rerum. quã mentiũ
sustineremis iacturam. Quare
inqͥt ñ magis fraudem patimini:
Queso tu qui alios doces. doce teipsum:
sitam̃ iã ñ dociusti. pluris te habere qͣ
tua. Transitoria ista quȩ stare tͥ nullo
pacto queunt: fac ut a te transeant
nꝑte. Quius qua fluit cauat terrã:
sic discursus temporalium conscienti¬
am rodit. Si potest torrens in agros
excurrere. sine lesione satorum: et

Expanded text:
ferimus Christi jacturam, quam nostram. ferimus Christi jacturam, quam nostram. Quotidianas expensas quotidiano reciprocamus scrutinio, et continua dominici gregis detrimenta nescimus. De pretio escarum et numero panum cum ministris quotidiana discussio est: rara admodum cum presbyteris celebratur collatio de peccatis populorum. Cadit asina, et est qui sublevet eam: perit anima, et nemo est qui reputet. Nec mirum, cum nec nostros quidem assiduos sentiamus defectus. Nonne ad singulas supputationes istas irascimur, urimur, anxiamur? Quam tolerabilius rerum, quam mentium sustineremus jacturam! Quare, inquit, non magis fraudem patimini? Quaeso, tu qui alios doces, doce te ipsum: si tamen jam non docuisti, pluris te habere, quam tua. Transitoria ista, quae stare tibi nullo pacto queunt, fac ut a te transeant, non per te. Rivus qua fluit, cavat terram: sic discursus temporalium conscientiam rodit. Si potest torrens in agros excurrere sine laesione satorum; et
Abbreviated transcription (Latin):
nuniis fidelem sustinere potiꝰ con¬
sulo: quã te immergere laberinto
huic. Memento saluatorem. iudã
econonũ habuisse. Quid ep̃o tur¬
pius quã incumbere suꝑlectili. et sub¬
stanciole suȩ. scrutari omma. sciseia¬
ri de singłis. morderi suspitionibus.
moueri ad quȩq ꝑdita. et neglecta :
Ad uerecundiam dico quorundam
eiusmodi. scrutancium cotidiȩ om¬
nem substanciam suam. numeran¬
tium singła: de minutis et quadran¬
tibus exigentium rationem. Nõ ita
ille egiptius : qui ioseph om̃ib tra¬
ditis. ignorabat qͥd haberet in domo
ñ credens. homo sine fide. fidem tam̃
habuit seruo: suꝑ omĩa bona sua
constituens eum. Et hic erat alieni¬
gena.Mira res.Satis suꝑq epi ad
manũ habent quib animas cre¬
dant. et cui suas committant facul¬
tates. ñ inueniunt: Optimi uidẽu¬
cet estimatores rerum: qui magnam
de minimis. paruam aut nullam
de maximis curam gerant. Sed ut
liquido datur intelligi: pacientius

Expanded text:
minus fidelem sustinere potius conminus fidelem sustinere potius consulo, quam te immergere labyrintho huic. Memento Salvatorem Judam oeconomum habuisse . Quid episcopo turpius, quam incumbere supellectili et substantiolae suae: scrutari omnia, sciscitari de singulis, morderi suspicionibus, moveri ad quaeque perdita vel neglecta? Ad verecundiam dico quorumdam ejusmodi, scrutantium quotidie omnem substantiam suam, numerantium singula, de minutis et quadrantibus exigentium rationem. Non ita ille Aegyptius, qui Joseph omnibus traditis, ignorabat quid haberet in domo no sua non credens. Homo sine fide, fidem tamen habuit servo, super omnia bona sua constituens eum: et hic erat alienigena. 20. Mira res! Satis superque episcopi ad manum habent, quibus animas credant: et cui suas committant facultatulas, non inveniunt. Optimi videlicet aestimatores rerum, qui magnam de minimis, parvam aut nullam de maximis curam gerant. Sed, ut liquido datur intelligi, patientius
Abbreviated transcription (Latin):
sine cunctacione parentib. Subden
digͥ om̃s. Nullum patiat᷑ contradic¬
torem. Nemo qͥ dicat cur fecistisic.
Potestatem habeat excludere.& ad¬
mutere quos uoluerit. mutare mi¬
nistros: tranfferre ministeria. ad
quos et quando uoluerit. Ita timo¬
ri sit om̃ib : ut sit et utilitati. ẜsit
om̃ib: ut om̃ib ꝓsit. et de om̃ib.
Clandestinas et susurratas delatio¬
nes. ñ recipias aduersus eum: ma¬
gis detractiones censueris. Et hanc
uelim generalem tͥ constituas regu¬
lam: ut omnem qui palam ueret᷑
dicere qͦd in aure loquutus ẽ. suspec¬
tum habeas. Quod si te udicante
dicendũ coram ille renuerit.: dela¬
torem iudices ñ accusatorẽ. Itaq u¬
nus om̃ib facienda comungat:
et uni om̃s respondeant. Tu iluha¬
beas fidem: uacans tͥ et eccłie dĩ. Si
quominus aut fulelis inueniatur
aut prudens: fideli potiꝰ commnit¬
tendã. Sane e duob tucius hoc.
Quãꝗͦ si idoneus ñ reperitur. & si

Expanded text:
sine cunctatione parentibus. Subdendi sine cunctatione parentibus. Subdendi igitur omnes. Nullum patiatur contradictorem. Nemo qui dicat, Cur fecisti sic? Potestatem habeat excludere et admittere quos voluerit, mutare ministros, transferre ministeria ad quos et quando voluerit. Ita timori sit omnibus, ut sit et utilitati. Praesit omnibus, ut omnibus prosit, et de omnibus. Clandestinas et susurratas delationes non recipias adversus eum: magis detractiones censueris. Et hanc velim generalem tibi constituas regulam, ut omnem, qui palam veretur dicere quod in aure locutus est, suspectum habeas. Quod si te judicante dicendum coram ille renuerit, delatorem judices, non accusatorem. 19. Itaque unus omnibus facienda injungat, et uni omnes respondeant. Tu illi habeas fidem, vacans tibi et Ecclesiae Dei. Si quominus aut fidelis inveniatur, aut prudens, fideli potius committendum. Sane e duobus tutius hoc. Quanquam si idoneus non reperitur, etsi
Abbreviated transcription (Latin):
dam ꝑ te et alios simul: quedã ꝑ a
lios et absq te.Quis sapiens et intel¬
liget hȩc: Non est qͦd int̃ ista dor¬
mitet consideratio tua. Ego uero
agenda domus tuȩ sub es genere
quod nouissimum ꝑosui: locan¬
da censuerim. Palium ut dixi. illa
facies. At is si fidelis ñ fuerit: frau¬
dabit. Siñ fuerit prudens: frauda¬
bitur. Querendus ꝓinde fidelis
et prudens: quẽ constituas suꝑ fa¬
miliam tuam. Adhuc initulis est.:
si tercium desit. Queris quid hoc:
Auctoritas. Quid enim ꝓdest ei uel¬
le. et scire queq deponere ꝙꝓ ut neces¬
se ẽ. si qͦd scit et uult ñ pot̃ Danda gͦ
facultas agendi ꝓ libitu.Si in p̃iudi¬
cium racionis pritas hoc fieri: mem̃¬
to fidelem qui agere nichilominus
ꝓ ratione uolet.Attende prudentẽ:
qui agere nichilominus ꝓ racione
sciet. S fidelis uoluntas tunc ꝓderit:
cũ ei affatim suppetet. unde tota fa¬
cilitate mancipetur effectui: cunctis

Expanded text:
dam per te et alios simul; quaedam per dam per te et alios simul; quaedam per alios ac absque te. Quis sapiens, et intelliget haec? Non est quod inter ista dormitet consideratio tua. Ego vero agenda domus tuae sub eo genere, quod novissimum posui, locanda censuerim. Per alium, ut dixi, illa facies. At is, si fidelis non fuerit, fraudabit: si non fuerit prudens, fraudabitur. Quaerendus proinde fidelis et prudens, quem constituas super familiam tuam. Adhuc inutilis est, si tertium desit. Quaeris quid hoc? Auctoritas. Quid enim prodest ei velle et scire quaeque disponere, 443 prout necesse est, si quod scit et vult, non potest? Danda ergo facultas agendi pro libitu. Si in praejudicium rationis putas hoc fieri, memento fidelem, qui agere nihilominus pro ratione volet: attende prudentem, qui agere nihilominus pro ratione sciet Sed fidelis solersque voluntas tunc proderit, cum ei affatim suppetet, unde tota facilitate mancipetur effectui, cunctis