comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nierĩt añt uł uite merito.
inł pecunie. siue etiam carnis
⁊ sangͥnis. q̃ regnũ dĩ ñ possi¬
deb̃t p̾rogatiua. ñ ideo corda
quiesẽt̃ duplici semꝑ estuan¬
tia desiderio. qͦ utiep magis
ac magis ⁊ dilatent᷑ in plura.
⁊ ad celłiora sublim̃tur. u̾bi gͣ¬
cia. cũ fẽs quis fuerit in qua
chidiaconus. aut aliqͥd huiꝰ¬
mͦi: ñ cõtentꝰ uno in tina. pli¬
honores satagit tam in una ꝙͣ
in plib. Quib tñ om̃ib silo¬
cus eueni̾t.: libent̾ uniꝰ p̃feret
ep̃ii dignitatẽ. S nũed sic sa
sũ nescio qͥd altius somnians.
laboriosis itinerib. ⁊ sũptuosiᷤ
familiaritatib romanũ statu¬
it freq̃ntare palatiũ: q̃stuosaᷤ
s̾ qͣsoam exinde cõꝑans ami¬
li cũ ista ñ possint. u̾tunt se ad
aliud ambiend genꝰ: in quo
nichominꝰ aꝑiunt eam. qͣm
habent dñandi libidinẽ. Nã
cũ p̃sideant urbib ualde po¬
płosis. ⁊ totas ut ita dicã pat̾¬
as ꝓpͥe diocesis ambitu circũ¬

Expanded text:
 vitae merito, vel pecuniae, sive etiam carnis et sanguinis, quae regnum Dei non possidebunt, praerogativa, non ideo corda quiescunt, duplici semper aestuantia desiderio, quo utique magis ac magis et dilatentur in plura, et ad celsiora sublimentur. Verbi gratia, cum factus quis fuerit in quacchidiaconus, aut aliquid hujusmodi, non contentus uno in una, pluhonores satagit, tam in una, quam in pluribus. Quibus tamen omnibus, si locus evenerit, libenter unius praeferet episcopi dignitatem. Sedsum nescio quid altius somnians, laboriosis itineribus et sumptuosis familiaritatibus Romanum statuit frequentare palatium, quaestuosas sibi quasdam exinde comparans amili cum ista non possunt, vertunt se ad aliud ambiendi genus, in quo nihilominus aperiunt eam, quam habent, dominandi libidinem. Nam cum praesideant urbibus valde populosis, et totas, ut ita dicam, patrias propriae dioecesis ambitu circum
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ fuisse celitꝰ ordinatã. Uerũ.
aꝑte indicant qͥdam hoꝵ qͥd
oogitent: dũ multo labore ac
p̃cto apłicis adeptis p̾uilegiiꝰ
ꝑ ip̃a s̾ uendicant insignia
pontificalia: utentes ⁊ ip̃i mo¬
re pontificũ. mitro. anisso. at¬
q sandaliis. Sane si aitendit᷑
retũ dignitas: hanc monachi
ab horret ꝓfessio Si minist̾iũ:
solis liquet ꝯgruere pontificib.
ꝓfecto ẽẽ desiderant qͣd̃ uideri
gestiunr: merttoq ñ q̃runt
ẽẽ subiecti. qͥb iã ip̃o se cõꝑant
desiderio. Quid si ⁊ nom̃ eis cõ¬
ferre p̾uilegioꝵ poss auc̾tori¬
tas: Qnto putas auxo redi¬
merẽt. ut appellarent᷑ pontifi¬
ces: Cuioista o manachi. Ubi
timor m̃tis: ubi rubor frontis:
Quis unꝙͣ ꝓbatoꝵ monachoꝵ
tale aliquid autt u̾bo docuitͤ
aut reliqͥd exemplo. Duodecĩ
cetur aut continet᷑ ut hoc fa¬
stu delectari monachꝰ. has q̃re¬
re debeat dignitates: Labor ⁊
latebre ⁊ uoluntaria pauꝑtas:
hec sũt monachoꝵ in signĩa. ħ

Expanded text:
atur fuisse coelitus ordinatam. Verum aperte indicant quidam horum quid cogitent, dum multo labore ac pretio apostolicis adeptis privilegiis, per ipsa sibi vindicant insignia pontificalia, utentes et ipsi more pontificum, mitra, annulo, atque sandaliis . Sane si attenditur rerum dignitas, hanc monachi abhorret professio: si ministerium, solis liquet congruere pontificibus. Profecto esse desiderant, quod videri gestiunt; meritoque nequeunt esse subjecti, quibus jam ipso se comparant desiderio. Quid si et nomen eis conferre privilegiorum posset auctoritas? quanto putas auro redimerent, ut appellarentur pontifices? Quo ista, o monachi? Ubi timor mentis? ubi rubor frontis? Quis unquam probatorum monachorum tale aliquid aut verbo docuit, aut reliquit exemplo? Duodecim cetur aut continetur, ut hoc fastu delectari monachus, has quaerere debeat dignitates? 37. Labor, et latebrae, et voluntaria paupertas, haec sunt monachorum insignia; haec
Abbreviated transcription (Latin):
tem facit ẽẽ qͥetam: ⁊amina¬
cib penis infut᷑o securã red¬
dit cõscientiã. Hec urõs pat̾
animos. ab hoꝵ om̃im pesti-¬
fera emulatoẽ cõpescat. Audi¬
te potiꝰ ꝓpħam talit̾ a talib de¬
hortante. Noli inqͥt emulari
ĩ malignantib: neq Telanis
facientes iniqͥtatẽ. Emulari

Expanded text:
tem facit esse quietam, et a minacibus poenis in futuro securam reddit conscientiam. Haec vestros, pater, animos ab horum omnium pestifera aemulatione compescat. Audite potius Prophetam, taliter a talibus dehortantem: Noli, inquit, aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes in
Abbreviated transcription (Latin):
citauit ds̃. ut cõunce̾t iniqͦ
iudicia. ⁊ sangͥnẽ in noxiũ ube-¬
raret. Deniq cani st̃ sensus hoĩs:
⁊ etas senectutis. uita ĩmacłata.
Sicubi huꝰcem puer senex ꝓ¬
motꝰ inuenit᷑: opus dĩ ẽ: his qͥ
tales ñ sunt mirandũ. ñ imi¬
tandũ. Cetm currit᷑ in clero pa-¬
sim ab om̃i etate ⁊ ordine a do¬
ctis parit̾ ⁊ in doctis ad eccłias¬
ticas curas: tanꝙͣ sine ciris
iã quisq uicturꝰ sit. cũ ad cu¬
uas ꝑuenerit. Nec mitũ de hi
qui nec dtĩ insemetipĩs exꝑ¬
ti sunt. Uidentes qͥppe illos qͥ
sã ꝓpͥos humeros cupite saixirie¬
te sũmisert̃. ñ solũ ñ geni̾e
tãqͣm sub onẽ s in sr̃ appetere
plus onerari : ñ det̾rent᷑ ꝑicłis.
q̃ cupiditate cecati ñ uident᷑:
s fautorib ampliꝰ qͦs illis in¬
uident ꝓnocant᷑. O infinita

Expanded text:
citavit Deus, ut convinceret iniqua judicia, et sanguinem innoxium liberaret . Denique cani sunt sensus hominis, et aetas senectutis vita immaculata . Sicubi hujuscemodi puer senex promotus invenitur, opus Dei est, his qui tales non sunt, mirandum non imitandum. 27. Caeterum curritur in clero passim ab omni aetate et ordine, a doctis pariter et indoctis ad ecclesiasticas curas, tanquam sine curis jam quisque victurus sit, cum ad curas pervenerit. Nec mirum de his qui necdum in semetipsis experti sunt. Videntes quippe illos qui jam proprios humeros cupitae sarcinae submiserint, non solum non gemere tanquam sub onere, sed insuper appetere plus onerari, non deterrentur periculis, quae cupiditate caecati non vident; sed favoribus amplius, quos illis invident, pro
Abbreviated transcription (Latin):
penedicto pastore ur̃o: opꝰ
do alio sollicite satagatis. S
sane id ñ p̾cipitant̾ agendũ.
ñ cumłtuose. aut in ꝯfulte: ne
forte euacuet᷑ qd̾ p̾ter rationẽ
⁊ ordinẽ p̾sumet᷑ oe uos int¬
re incipiatis circuitũ quorũ¬
dam qͥ incircuitu uro sunt.
De uicinis si placet eccłis su¬
mite exꝑim̃tũ: ⁊ illarũ uex¬
atio decͭ intellectũ audiciu
in causa p̾senti. Grãdis qͥp¬
pe res est in manib: nobili
senonensi eccłie instaurare
pastorem. Grandis ꝓrsus: nͨ sñ
sus religiosoꝵ qͥ sunt ĩ ep̃atu:
atq ĩ ꝯmune tͣctandũ ꝯmu¬
ne negotiũ. Alioqͥn dilectissi¬
mi moleste credite intuebimꝰ
tͥbulatoẽm eccłie ur̃e. moleste
q ꝯtinget facile. si illud ꝯtin¬
gat effici. qd̃ oporteat reuoca¬
ri. Ergo indicat᷑ ieiuniũ. ꝯuo¬
cent᷑ ep̃i. religiosi asciscant᷑:
nec sua qd̃ absit sollempnita¬
te fraudetur tanti sacerdos rite
celebranda electio. Aderit ut

Expanded text:
enedicto pastore vestro, opdo alio sollicite satagatis. Sed sane id non praecipitanter agendum, non tumultuose aut inconsulte, ne forte vacuetur quod praeter rationem et ordinem praesumetur et vos intrare incipiatis circuitum quorumdam qui in circuitu vestro sunt. De vicinis, si placet, Ecclesiis sumite experimentum; et illarum vexatio det intellectum auditui in causa praesenti. Grandis quippe res est in manibus, nobili Senonensi Ecclesiae instaurare pastorem. Grandis prorsus, nec sine sus Religiosorum qui sunt in episcopatu, atque in commune tractandum commune negotium. Alioquin, dilectissimi, moleste, credite, intuebimur tribulationem Ecclesiae vestrae, moleste continget facile, si illud contingat effici, quod oporteat revocari. Ergo indicatur jejunium, convocentur episcopi, Religiosi adsciscantur: nec sua quod absit! solemnitate fraudetur tanti sacerdotis rite celebranda electio, Aderit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
domini tui. Tu aũ cura ĩueni¬
ri fidelis seruus ⁊ prudens:
ꝯserius tuis celeste tͥtieum
ꝯmunicare absq inuidia. ⁊
absq desidia erogare: ⁊ noli
frustra assume̾ excusationem.
qͣi de tui nouitate aut de im¬
ꝑitia. qd̃ putas forte uł simu¬
las. Nam nͨ sterił uecundia
grata ẽ: nͨ humilitas p̃ter ue¬
ritatẽ laudabił. Officiũ gͦ tuũ
attende. Pelle pudorẽ. ꝯsid̾a¬
tione officii: age ut magist᷑.
Nouus es: s debitor. EE ex tẽ
te noueris debitorẽ: ex quote
alligasti. Nunqͥd nouitas ex¬
cusabit apud creditorẽ. dãp
nerator S ñ sum inqͥs ad
ista sufficies. Quasr uͦ deuonio¬
dia tua accepta ñ sit exeo
tum accepisti: da multũ. Quod
si modicũ ẽ : ⁊ id tͥbue. E enĩ qͥ
in modico fidelis s̃ est: nͨ in max¬
uo. Totũ da. qr totũ repetẽdꝰ¬

Expanded text:
Domini tui. 2. Tu autem cura inveniDomini tui. 2. Tu autem cura inveniri fidelis servus et prudens, conservis tuis coeleste triticum communicare absque invidia, et absque desidia erogare; et noli frustra assumere excusationem, quasi de tui novitate aut de imperitia, quod putas forte, vel simulas. Nam nec sterilis verecundia grata est, nec humilitas praeter veritatem laudabilis. Officium ergo tuum attende. Pelle pudorem consideratione officii, age ut magister. Novus es, sed debitor: et ex tunc te noveris debitorem, ex quo te alligasti. Numquid novitas excusabit apud creditorem  al. nerator? Sed non sum, inquies, ad ista sufficiens. Quasi vero devotio tua accepta non sit ex eotum accepisti, da multum. Quod si modicum est, et id tribue. Etenim qui in modico fidelis non est, nec in maximo. Totum da, quia totum repetend
Abbreviated transcription (Latin):
affectũ tuũ redolet: .cc.¬
mouet meũ. Ce doleo. qd̾ pro¬
ut moueor. ñ possũ resebere.
Nec ĩmoror in excusandis ex-¬
cusatõĩb : sciens qd̃ scienti me
loquor. Nosti in qͣm sub qua
sarcina gemo: ⁊ gemitꝰ m̃s a
te ñ est absconditꝰ. Tu uͦ ꝓsce¬
dule breuitate affectũ no e¬
stimes: quẽ nulla qntalibet
sui ꝓlixitate explicare poss
oratio. Et malicia quidẽ occu¬
patõnuĩ potest face ut paucis
sexibã: s ñ ut parũ diligam.
Actum sane excludat uł un¬
pediat actus: s ñquid affe-¬
ctũ sͦ. Sicut mat̾ unicũ amat
filium. ita te diligebam: herẽ¬
tem lateri mõͥ placentẽ cordi
m̃o. Diligam ⁊ absentẽ: ne sola¬
tiũ meũ exte.⁊ ñ te iudear di-¬
lexisse. Eras ꝑ necessarius mͥ:
Atq hinc uł maxime claret.
qm sincere te diligam. hodie
nempe te caruissem: si q̃ sissem
des qd̃ spretis utilitatib me¬
is. tuis cõpendiis ñ inuidi.
ponens ce utiq ibi. unde a¬
liqñ tnponaris. sr̃ omĩa bona

Expanded text:
affectum tuum redolet, movet meum. Et doleo quod prout moveor non possum rescribere. Nec immoror in excusandis excusationibus, sciens quod scienti me loquor. Nosti, inquam, sub qua sarcina gemo: et gemitus meus a te non est absconditus. Tu vero pro schedulae brevitate affectum non aestimes, quem nulla sui prolixitate explicare posset oratio. Et malitia quidem occupationum potest facere ut paucis scribam, sed non ut parum diligam. Actum sane excludat, vel impediat actus: sed numquid affectum? Sicut mater unicum amat filium, ita te diligebam, haerentem lateri meo, placentem cordi meo. Diligam et absentem, ne solatium meum ex te, et non te videar dilexisse. Eras perneccessarius mihi. Atque hinc vel maxime claret quam sincere te diligam. Hodie nempe non te caruissem, si quaesissem des quod, spretis utilitatibus meis, tuis compendiis non invidi, ponens te utique ibi, unde aliquando transponaris super omnia bona
Abbreviated transcription (Latin):
stratũ a te. si pascas u̾bo. pas¬
cas exẽplo. pascas scãrũ fru¬
ctu orationũ. Manent itaq tͥaN
h: ubũ. exemplũ. oratio. Ma¬
ior aũt his ẽ oratio.Nanr⁊ si
ut dictũ est. uocis u̾tus sit opꝰ ͤ
amq ꝓmeret᷑ oratio. Heu a¬
uellor arripior. ñ licet ultra.
Illud tñ breuit̾ ãmonitꝰ sis.
ut qm citiꝰ potiꝰs. gͣui me cu¬
res solu̾e cura: ⁊ quids uult
quod int̾ alia q̃stus es. uulnꝰ
a quo ñ sperabas te ꝑtulisse :¬
ñ negligas manifestius aꝑire.
Idenim. anxie me sollicit̾at.
ad clerũ senonẽse cci

Expanded text:
stratum a te, si pascas verbo, passtratum a te, si pascas verbo, pascas exemplo, pascas et sanctarum fructu orationum. Manent itaque tria haec: verbum, exemplum, oratio: major autem his est oratio. Nam etsi, ut dictum est, vocis virtus sit opus; amque promeretur oratio. Heu avellor, abripior! non licet ultra. Illud tamen breviter admonitus sis, ut, quam citius poteris, gravi me cures solvere cura; et quid sibi vult, quod inter alia questus es, vulnus a quo non sperabas te pertulisse, non negligas manifestius aperire: id enim anxie me sollicitat. AD CLERUM SENONENSE
Abbreviated transcription (Latin):
to ⁊̃ uoci tue dare uocẽ u̾ͥtutis.
luberrimꝰ. ut onꝰ qd̾ portandũ
imponis. tu potes pͥor: oe exte
discas. qͣlit̾ oporteat aliis mo¬
derari. Alioquin subsannabit
te sapiens. ut pote pigrũ illũ
cui labor sit manũ porrige̾ ad
os. Arguet te ⁊ apls dicẽs. Tu
qui alios doces. te ipm̃ ñ doces:
s ⁊ notabis uicio phariseoꝵ.
qui alligant onera gͣuia ⁊ ĩ¬
portabilia. ⁊ imponũt ea ĩhu¬
meros hoĩm: digito autẽ suo
nolunt ea mouere. Sermo qͥ
dem uiuus ⁊ efficax. exẽplũ ẽ
oꝑis: facile faciens suadibele
qd dicit᷑: dũ monstrat factibi¬
le qd̃ suadet᷑. Ergo in his dio¬
b mandatis. u̾bi scł atq ex¬
empli: sũmã tui officii. ad ꝯ¬
scientie securitatẽ pend̾e in¬
tellige. Tu tñ si sapis iungẽ
oe t̾ciũ. studiũ uidł orationis:
ad cõplem̃tũ utiq tͥne illius
repetitionis ĩ enͣgłio de pascẽ¬
dis ouibz. In hoc nouis illius
tͥnitatis sacram̃tũ. in nullo fru¬

Expanded text:
to etiam voci tuae dare vocem virtutis. luberrimus, ut onus quod portandum imponis, tu portes prior; et ex te discas qualiter oporteat aliis moderari. Alte sapiens, ut pote pigrum illum cui labor sit manum porrigere ad os: arguet te et Apostolus dicens: Tu qui alios doces teipsum non doces; sed et notaberis vitio Pharisaeorum, qui alligant onera gravia et importabilia, et imponunt ea in humeros hominum, digito autem suo nolunt ea movere. Seridem vivus et efficax, exemplum est operis, facile faciens suadibile quod dicitur, dum monstrat factibile quod suadetur. Ergo in his duobus mandatis, verbi scilicet atque exempli, summam tui officii ad conscientiae securitatem pendere intellige. Tu tamen, si sapis, junges et tertium, studium videlicet orationis, ad complementum utique trinae illius repetitionis in Evangelio de pascendis ovibus . In hoc noveris illius trinitatis sacramentum in nullo fru
Abbreviated transcription (Latin):
miãm sr̃exaltare iudicio. Qac¬
qͥeui solita illa mea p̾sũptõe.
loqui ad dnm̃ meũ cũ sim
pulius ⁊ cinis. et ministrabat
mati̾am spei. p̃ei ficlutiã. pie¬
tati rationẽ. qd̃ adu̾tem hoiẽm
ñ ut assolet u̾sum ĩ furoie. cũ
in dignatõe rececłe. ⁊ repete̾ na¬
tale solum. moliri scandala.
tẽplare seditiones: s dedit loc
ire ⁊ induit se spm̃ mansue¬
tudinis. et declinauit adue¬
stros cluniacẽses. ⁊ ĩ clinauit
se humiliũ genib. humiliũ
p̾cib ꝯmutiiui. armis poten¬
tib a do. His telis statuit ad¬
u̾sum uos dimicare: ⁊ rigoris
murũ oppositũ sͥ talib ut ia¬
ctat pietatis machinis labefa¬
ctare conabitur. Confidit aũt
qd̾ respictetis in orationẽ humi¬
cet pietas. quẽ tremũt potesta¬
tes. Ego qͦ securꝰ cũ talib tẽdo
manꝰ. flecto genua. supplico ꝓ
supplici ͤ audacter ꝓnuntians.
debere misero. suã ꝓdesse hu¬
militatẽ. cui a d̾o insolentia
sua nocuit: nec dece̾ uirtutẽ

Expanded text:
iam superexaltare judicio. Et acquievi solita illa mea praesumptione loqui ad dominum meum, cum sim pulvis et cinis. Et ministrabat materiam spei, preci fiduciam, pietati rationem, quod adverterem hominem, non, ut assolet, versum in furorem cum indignatione recedere, et repetere natale solum, moliri scandala, tentare seditiones: sed dedit locum irae, et induit spiritum mansuetudinis, et declinavit ad vestros Cluniacenses, et inclinavit se humilium genibus, humilium precibus communivit, armis potentibus a Deo. His telis statuit adversum vos dimicare, et rigoris murum oppositum sibi talibus, ut jactat, pietatis machinis labefactare conabitur. Confidit autem quod respicietis in orationem humicet pietas, quem tremunt potestates. Ego quoque securus cum talibus tendo manus, flecto genua, supplico pro supplici: audacter pronuntians debere misero suam prodesse humilitatem, cui adeo insolentia sua nocuit; nec decere virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
ir illustris. ccxi.¬
salamãtiensis qͦndã ep̃e
rediens ab urbe. ñ pigͥca¬
uit diũtẽ ad puerũ ur̃m: ⁊ aux¬
iliũ ab homũcło flagitare ñ
despexit. Quo audito: recorda¬
tus sũ ꝓphetiẽ dicentis. Mon¬
tes ⁊ colles corã d̾o humiliabũ¬
tuur ⁊ erunt p᷑ua indirecta.
⁊ asꝑa in uias planas. Sic uos
laucłe nostis: alta cõpͥme̾ ᷤ seda¬
re tum̃tia ⁊ enormia redigere
in m̃surã. Uer̃ptam̃ cũ trade¬
gie sue hẏstoriã in aurib me¬
is. homo seriatĩ exposuiss. lau¬
daui iudicẽ: iuditiũ approba¬
ui: s dico uob̾ ꝯpassus sum
iudicato. Sic quippe totam su¬
am lacͥmosam illam orationẽ
ꝯclusit: tanqm in calce ip̃iꝰ dicet
tus sũ ⁊ ꝯtͣbatus oe quia eleuãs
allisisti mẽ. Cũq memorarer
sciebamͥ cepi tñ simul cogita¬
re diuitias miseracõmĩurãr̃
quas ĩpluximis exꝑtus sũ: ⁊
dixi. Quis sete si ꝯuertat᷑ ⁊ igno¬

Expanded text:
ir illustris, Salamanticensis quondam episcopus, rediens ab Urbe, non pigritavit divertere ad puerum vestrum, et auxilium ab homunculo flagitare non despexit. Quo audito, recordatus sum prophetiae dicentis: Montes et colles coram Deo humiliabuntur, et erunt prava in directa, et aspera in vias planas . Sic vos ludere nostis, alta comprimere, sedare tumentia, et 198 enormia redigere in mensuram. Verumtamen cum tragoediae suae historiam in auribus meis homo seriatim exposuisset, laudavi judicem, judicium approbavi; sed, dico vobis, compassus sum judicato. Sic quippe totam suam lacrymosam illam orationem conclusit, tanquam in calce ipsius diceret tus sum et conturbatus ; et: Quia elevans allisisti me . Cumque memorarer sciebam, coepi tamen simul cogitare divitias miserationum vestrarum, quas in plurimis expertus sum, et dixi: Quis scit si convertatur et igno
Abbreviated transcription (Latin):
Clamat inꝙͣ it᷑ uociferat᷑ ut̾q
sangͥs. clamore cã ualido. ut ua¬
leat ip̃m qͦ palatiũ celeste ꝯtu¬
te̾: tam pio. ut ⁊ saxea pectora
debeat emollire. Quid facis a¬
mice sponsi: custos sponse xp̃iͤ
pastor oniũ xͥ: Putas ne suffi¬
ciens ex cogitare remediũ. qd̾
huic obiuet pesti. tã nefande
tã maudices Id sane necesse est
ĩueniri. qd̾ ⁊ recenti ecclie uul¬
neri ĩ p̾sentiar̃ medelã afferat:
⁊ post̾is ualeat ad eaucelam. Er¬
go accingere gladio tuo. sr̃ fe¬
mͦ tuũ potentissime. Si ñ stetit
⁊ & ñe fr̾nees et placauit: ñ ces¬
sabit quassatõ. Si inꝙͣ uigor
ecclãsticꝰ peꝑcitistis ioħ̾i dico ⁊¬

Expanded text:
ociferatur uterque sanguis clamore tam valido, ut valeat ipsum quoque palatium coeleste concutere, tam pio, ut et saxea pectora debeat emollire. Quid facis, amice sponsi, custos sponsae Christi, pastor ovium Christi? Putasne sufficies excogitare remedium, quod huic obviet pesti tam nefandae, tam inauditae? Id sane necesse est inveniri, quod et recenti Ecclesiae vulneri in praesentiarum medelam afferat, et posteris valeat ad cautelam. Ergo accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime. Si non steterit et nunc Phinees et placaverit, non cessabit quassatio. Si, inquam, vigor ecclesiasticus pepercerit istis, Joanni dico
Abbreviated transcription (Latin):
forte ⁊ ĩstinctu sangͥs in noxiꝰ
effusus ẽ suꝑ t̾ram: quis ñ iu¬
deat qͥd seq̃tur. Qnͣtos ĩ clero
hoꝵ ĩpunitas ꝯtͣius et fas faci¬
et ꝓmoueri. metu utiq suoꝵ
ñ sue merito scĩtatis: Nouis
morbis: nouis obuiardũ est
meclicam̃tis. Utilissime ut ml¬
tis uidet᷑ iustissimeq eos a¬
plica falce ab omĩ succideres
eccliastica dignitate: itaut⁊
habitis careant: et de ceto ad a¬
lias ñ assurgant. ad haime

Expanded text:
anguis innoxius effusus est super terram; quis non videat quid sequatur? Quantos in clero horum impunitas contra jus et fas faciet promoveri, metu utique suorum, non suae merito sanctitatis? Novis morbis novis obviandum est medicamentis. Utilissime, ut multis videtur, justissimeque eos olica falce ab omni succideres ecclesiastica dignitate, ita ut et habitis careant, et de caetero ad alias non assurgant. 161 E
Abbreviated transcription (Latin):
turi ueniat suꝑ me. Ee qm̃ ñ
est in hoĩe uia eus. ñ audeo
unde c̾tus ñ sum ꝓ certo pol¬
liceri: s qd̃ ñdum uideo qͥmͦ
possi m. satis ago ut possim.
forte ueniam forte ñ ueni¬
am: s qd̃ libet horũ sit. dilexi
a pͥncipio. diligam sñ fine.fi¬
ident̾ dico: ñ possum ꝑdere sic
ñ dirũpetur. Tantũ mem̃to
nr̃i cũ ꝑueneris quo nos p̾¬
uenis⁊ ut ⁊ nobis eito detur
uenire post te.⁊ ad te ꝑueni¬
re. Interĩ tñ nullatenꝰ pͥutes
quod tuadulets memoria re
rogantib. seruare indigen¬
tib: qd̃ utiq ñ ẽ. diffidendũ.

Expanded text:
turi veniat super me. Et quoniam non turi veniat super me. Et quoniam non est in homine via ejus, non audeo, unde certus non sum, pro certo polliceri: sed quod nondum video, quomodo possim, satis ago ut possim. Forte veniam, forte non veniam. Sed quodlibet horum sit, dilexi a principio, diligam sine fine. Fidenter dico, non possum perdere sic non dirumpetur. Tantum memento nostri cum perveneris quo nos praevenis: ut et nobis cito detur venire post te, et ad te pervenire. Interim tamen nullatenus putes quod tua dulcis memoria recrogantibus, servare indigentibus: quod utique non est diffidendum.
Abbreviated transcription (Latin):
sr̃ uenit. Homo dei ne trepi¬
des exure hominẽ illũ qͥ de
t̾ra est. illũ qui te dep̾mit
usq ad t̾ram :et conat᷑ depͥ¬
mere usq ad inferos. Iste e
qui uexat. qui onerat. qͥ
oppugnat. Quid tͥ ⁊ t̾renis
exuuiis: qui ad celũ iturꝰ
stolã głe mox indui hs : p̃sto
est: s uestito ñ dabit᷑. uesti¬
re nouit illa: ñ sr̃ uestire.
Sustine gͦ patient᷑: immo li¬
bent̾ accipe. nudus. et ñ ue¬
stitus in ueniri. Oeniq ⁊ d̾s
ip̃e uult uestiri. s cũ nudꝰ¬
est. ñ cũ uestitus. Homo
dei ñ reu̾tet᷑ ad clm. nͥ is qui
de terra ẽ ⁊ t̾ra est in t̾rã terit.
hi enĩ duo homines sͥ inuicem
adu̾sant᷑. nec erit pax donecab
in uicẽ seꝑent᷑. et si pax fuerit:
ñ erit pax dñi. ñ erit pax cũ
domino. Non es tu deillis: qͥdi¬
cunt pax. ⁊ ñ est paxx. Te expor¬
tat pax illa. que exuꝑat om¬
nem sensumͥ te expectant iu¬
sti donec retͥbuat᷑ tibi: te expe¬
añ uidere te: ut bñdictio mori¬

Expanded text:
super venit. 1. Homo Dei, ne trepides exuere hominem illum qui de terra est, illum qui te deprimit usque ad terram, et conatur deprimere usque ad inferos. Iste est qui vexat, qui onerat, qui oppugnat. Quid tibi et terrenis exuviis, qui ad coelum iturus, stola gloriae mox indui habes? Praesto est, sed vestito non dabitur: vestire novit illa, non supervestire. Sustine ergo patienter, imo libenter accipe nudus et non vestitus inveniri. Denique et Deus ipse vult vestiri: sed cum nudus, non cum vestitus est. Homo Dde terra est et terra est, in terram ierit. Hi enim duo homines sibi invicem adversantur, 263 nec erit pax, donec ab invicem separentur: et si pax fuerit, non erit pax Domini, non erit pax cum Domino. Non es tu de illis qui dicunt: Pax, et non est pax . Te exspectat pax illa, quae exsuperat omnem sensum; te exspectant justi donec retribuatur tibi; te exspeante videre te, ut benedictio mori
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾ suus ĩ quo sͥ male cõpla¬
cuit. Cũ de tͥnitate loqͥcur sa¬
pit arriũ ͤ cũ de gr̃a sapit pe¬
lagiũ: cũ de ꝑsona xͥ sapit ne
natis. Illud aũt scitote. qr expe¬
dit uobis quib potestas̾ data
ĩponat᷑: cuiꝰ maledic̃tione os ple¬
nũ est ⁊ amaritudine ⁊ dolo.

Expanded text:
liber suus, in quo sibi male complaliber suus, in quo sibi male complacuit. Cum de Trinitate loquitur, sapit Arium: cum de gratia, sapit Pelagium: cum de persona Christi, sapit Nesnatis. Illud autem scitote, quia expedit vobis, quibus potestas data eimponatur, cujus maledictione os plenum est, et amaritudine, et dolo.
Abbreviated transcription (Latin):
gi credam. ut cũ eo parit̾ eius
errores diligatis. Quisqͥs enĩ
sic aliquẽ diligit: ñdũ nouit
quẽ admodũ oporteat eũ dili¬
gere. Talis nãq dilectio t̾rena
est. aĩalis diabolica: nocens eq̃
diligenti atq dilectio Existimẽt
alii de aliis ꝓ ut uolunt: ego
adhuc de uõbis estimare ñ pos¬
sum. ñ qd̃ uicinũ ẽ rationr qd̾
ad lineã ꝑtinet eqͥtatis. Qui¬
dã prius iudicãt. ⁊ postea ꝓbãt:
ego depotione ucrũ dulcis sit
an amara. an te gustũ ñ iudi¬
cabo. Magist̾ petrus in libris
sius ꝓphanas nocũ nouita¬
tes inducit ⁊ sensuũ dispu¬
tans de fide ꝯtͣ fidem : u̾bis
legis. legẽ impugnat. Nichil¬
ħ uidet ꝑ specłm ⁊ ĩ enigmate:
s facie ad faciem oĩa intuetur:
ambulans in magnis. ⁊ ĩ mi¬
rabilib suꝑ se. Melius illie¬
rat si uixta citulum libͥ siu
se ipm cognoscent. nec egrede¬
retur m̃surã suã: s saꝑet ad
sobͥetatẽ. Ego ñ eum accuso a¬
pud patr̃e: est eũ eum accuset.

Expanded text:
gi credam, ut cum eo pariter ejus errores diligatis Quisquis enim sic aliquem diligit, nondum novit quemadmodum oportet eum diligere. Talis namque dilectio terrena est, animalis, diabolica, nocens aeque diligenti atque dilecto. Existiment alii de aliis prout volunt: ego adhuc de vobis aestimare non possum, nisi quod vicinum est rationi, quod ad lineam pertinet aequitatis. Quidam prius judicant, et postea probant: ego de potione, utrum dulcis sit an amara, ante gustum non judicabo. Magister Petrus in libris suis profanas vocum novitates inducit et sensuum: disputans de fide contra fidem, verbis legis legem impugnat. Nihil videt per speculum et in aenigmate; sed facie ad faciem omnia intuetur, ambulans in magnis et in miribilibus super se. Melius illi erat, si juxta titulum libri sui, se ipsum cognosceret, nec egrederetur mensuram suam, sed saperet ad sobrietatem. Ego non eum accuso apud Patrem: est qui eum accuset
Abbreviated transcription (Latin):
tiniaco. ⁊. B. de clara ualle.
qͥcq̃d potest pcc̃oꝵ oratio. lacͥma¬
bilam ep̃õꝵ imino totus ecclie
q̃rimoniã. nos qͦ eius filii. si tñ
digui. dissumulare ñ possumꝰ. Qͤ
uidimꝰ: loqm. Magna si qͥdem
nos necessitas. declaustis ad pu¬
blicũ retͣxit: ubi ⁊ qd̾ loqͥm᷑ iudi¬
mꝰ. Tristes uidimꝰ. cristes eloqͥm᷑.
honorẽ ecclie honorii tp̃r ñ mi¬
nune lesũ.Iam regis flexerat
iram humilicas. uł potuis con¬
stantia ep̃oꝵ: cũ ecce a sũmo põ¬
tifice sũma suꝑuem̃s auctori-¬
tas. heu deiecit cõstantiã: suꝑ¬
biam statuit. Scimꝰ qͥdem id uob̾
ꝑmñdatiũ fuisse subreptũ. qd̃ ex
urĩs littĩs palam dat᷑ adu̾ti:
ut eu̾titam iustũ. tãq neces¬
sarũ int̾dictum iub̾etis. S nũ¬
quid ñ uł tandẽ dep̃henso m̃da¬
tio. m̃titam se sentiet ĩiqͥtas sͥ
⁊ ñ cante utiq maiestati. Est
hinc potius dulcissime pat̾ ius¬
cera consulite. ual

Expanded text:
ra-Valle, quidquid potest peccatorum oratio. Lacrymabilem episcoporum, imo totius Ecclesiae querimoniam, nos quoque ejus filii, si tamen digni, dissimulare non possumus. Quae vidimus loquimur. Magna siquidem nos necessitas de claustris ad publicum traxit: ubi et quod loquimur vidimus. Tristes vidimus, tristes et loquimur: honorem Ecclesiae, Honorii tempore non minime laesum. Jam Regis flexerat iram humilitas, vel potius constantia episcoporum: cum ecce a summo Pontifice summa superveniens auctoritas, heu! dejecit constantiam, superbiam statuit. Scimus quidem id a vobis per mendacium fuisse subreptum quod ex vestris litteris palam datur adverti, ut everti tam justum tamque necessarium interdictum juberetis. Sed nunquid non vel tandem deprehenso mendacio, mentitam se sentiet iniquitas sibi, et non tantae utique majestati? Est hinc potius, dulcissime Pater, viscera consulite. Vale
Abbreviated transcription (Latin):
tate putaueris.Cet̾m tue mo¬
destie ẽ p᷑otius id sentire de nob̾.
ut qui te affecit ita me diligẽ
& elig̾e ad consilium tue salu¬
tis. eque affecerit ⁊ me in obse¬
quium tue dilectionis. Tu gͦ
uideris quomodo me tecum
retinueris: ego ut uerum facte¬
ar nusqmͣ abste absꝙ te rece¬
do. Nec tͥ incu̾m de uia bͤuiter
in tͣnsitu scͥbere uolui.sꝑans

Expanded text:
tate putaveris. Caeterum tuae motate putaveris. Caeterum tuae modestiae est id potius sentire de nobis, ut qui te affecit ita me diligere et eligere ad consilium tuae salutis, aeque affecerit et me in obsequium tuae dilectionis. Tu ergo videris quomodo me tecum retinueris: ego, ut verum fatear, nusquam abs te absque te recedo. Haec tibi interim de via breviter in transitu scribere vo
Abbreviated transcription (Latin):
cedens cum tui quidẽ ꝑicło
ut ostensum ẽ ⁊ sororib quidẽ
scandalum relinquas. ⁊ mł¬
torum inte ꝓuoces detrahen¬
tium linguas.¬
mengar di. qͦndam exi¬
mie comitisse. nunc hu
liᷤ ꝑium sc̃e dilectionis affec¬
tum. utinã sicut cartam nc̃
p̃sentem. ita ⁊ meam tͣ mãtẽ
expande̾ possem. O si legere
posses incorde meo. quod ibi
de amore tro suo digito oes sebẽ lig¬
natus ẽ. Certe agnosceres qmͣnul¬
la lingua uł penna sufficiat ex¬
pͥmere. quod in intimis michi
meclullis d̾i sp̃c imp̾mere potuit.
Q nũc quidem p̃sens sum spũ li¬
cet corꝑe absens: s nec mͥ nec tibi
ẽ unde appaream. Est tam̃ pe¬
nes te. unde possis de me uttũq
conicere:⁊ si ñclum cognosc̾e qd
dico. Intra cortuum ⁊ inspi¬
ce meum: ⁊ uł tantum michi
tribue amoris ergate. qnͣtum
t erga me inẽe sentis:ne si nos
quidemminꝰ. te uͦ amplius ama¬
re p̾sumseris: eo te nob̾ p̃ferre
pureris. quo ⁊ uince nos cari¬

Expanded text:
cedens cum tui quidem periculo, cedens cum tui quidem periculo, ut ostensum est, et sororibus scandalum relinquas, et multorum in te provoces detrahentium linguas.MENGARDEM QUONDAM COMIlis, pium sanctae dilectionis affectum. Utinam sicut chartam nunc praesentem, ita et meam tibi mentem expandere possem! O si legere posses in corde meo, quod ibi de amore tuo, suo digito Deus scribere dignatus est! certe agnosceres quam nulla lingua vel penna sufficiat exprimere quod in intimis mihi medullis Dei spiritus imprimere potuit. Et nunc quidem praesens sum spiritu, licet corpore absens; sed nec mihi, nec tibi est unde appaream. Est tamen penes te unde possis de me utcunque conjicere, etsi nondum cognoscere, quod dico. Intra ergo cor tuum, et inspice meum; et vel tantum mihi tribue amoris erga te, quantum tibi erga me inesse sentis: ne, si nos quidem minus, te vero amplius amare praesumpseris, eo te nobis praeferre puteris, quo et vincere nos chari
Abbreviated transcription (Latin):
uit̾ innouatanũc ubiq lau¬
datur multum tua discessio¬
ne infamabit᷑. ⁊ infirmabit᷑.
ut timemꝰ. Hicet᷑ quippe qd̾
bona cum sis: bonum ordi¬
nẽ neqͣqmͣ desereres. Quod
si fatua cognita es ⁊ receclis bo
mala ñ ferens. qͦris uͥ uiu̾e
liceat. ut libet. Et merito flã
ante ordinis em̃dationẽ: nũ¬
qmͣ ut auint inde locuta es.¬
At uͥ religio creuit. lãctior lubi¬
cto facta. feruore ꝯtinuo cogitare
cepisti de hemo. Agnosco filia ag¬
nosco. utinam ⁊ tumecum agnos¬
cas serpentinum uirus. fraudo¬
lenti dolum. u̾sipellis astutiã.
Innemore lupꝰ habitat. Si sola
ouicła umbͣs nemoris penetͣs:
p̃da uis ẽẽ luꝑo. S audime
filia: fidele audi ꝯsiluum Si¬
ue peoratͥx. siuescã sis. noli te
seꝑare agrege: ne qͣndo rapiat
Eñ sit qui eripiat. Sc̃a es: stu¬
de tuo exemplo. tue socias ac¬
quirere scĩtatis. Seccatͥx es no¬
li acdclere peocata peccatis. S
age penitentiam uͥ es. ne dis¬

Expanded text:
viter innovata nunc ubique lauviter innovata nunc ubique laudatur, multum tua discessione infamabitur et infirmabitur, ut timemus. Dicetur quippe quod, bona cum sis, bonum ordinem nequaquam desereres. Quod si fatua cognita es, et recedis, dmala non ferens, quaeris ubi vivere liceat ut libet. Et merito. Nam ante Ordinis emendationem nunquam, ut aiunt, inde locuta esat ubi religio crevit, sanctior subito facta, fervore repentino cogitare coepisti de eremo. Agnosco, filia, agnosco, ut nam et tu mecum agnoscas, serpentinum virus, fraudulenti dolum, versipellis astutiam. In nemore lupus habitat. 125 Si sola ovicula umbras nemoris penetras, praeda vis esse lupo. Sed audi me, filia, fidele audi consilium. Sive peccatrix, sive sancta sis, noli te separare a grege; nequando rapiat, et non sit qui eripiat. Sancta es? stude tuo exemplo tuae socias acquirere sanctitatis. Peccatrix es? noli addere peccata peccatis, sed age poenitentiam ubi es: ne dis
Abbreviated transcription (Latin):
habet. ⁊ nemus umbm. ⁊ si¬
lentium solitudo. Qsalum qͥꝑ¬
ꝑe quod nemo uidet. nemo
arguit Ubi aũt ñ timetur re¬
p̃hensor. securius aocedit tẽp¬
tator. licentius ꝓpetͣtur iniqͥ¬
tas. Inuentu uͦ bona siqua
facis nemo ꝓhibet. ¶alum aũt
facere si uis: ñ licet. Etsox ⁊ enim a
plurib comꝑitur arguitur.emẽ¬
datur: sicut e contͣrio bonuncũ
uident omnes miranturuene¬
rantur. imitantur. Uides gͦ filia
quod ⁊ tua merita. maior inꝯuen¬
tu gła sequitur. ⁊ citior culpas cor¬
rectio: qnͣdo ibi sunt ⁊ quib de bo¬
nis exemplum p̃beas. ⁊ quas de
malis offendas. Demq ut ex il¬
la iam ewangłica partitione.
omnem tibi auferam tui excu¬
sationem erroris: aut de fatuis
uirginib una es. si tñ uirgo es.
aut deprudentib. Si de fatius:
congregatio tͥ necessaria est.
Si de prudentib: tu ꝯgregati¬
õni. Nam si sapiens ⁊ ꝓbataes.
religio certe que illo in locono¬

Expanded text:
habet, et nemus umbram, et sihabet, et nemus umbram, et silentium solitudo. Malum quippe quod nemo videt, nemo arguit. Ubi autem non timetur reprehensor, securius accedit tentator, licentius perpetratur iniquitas. In conventu vero bona si qua facis, nemo prohibet: malum autem facere si vis, non licet. Mox etenim a pluribus comperitur, arguitur, emendatur: sicut e contrario bonum cum vident, omnes mirantur, venerantur, imitantur. Vides ergo, filia, quod et tua merita immanior in conventu gloria sequitur, et citior culparum correctio: quando ibi sunt, et quibus de bonis exemplum praebeas, et quas de malis offendas. 2. Denique ut ex illa evangelica partitione omnem tibi auferam tui excusationem erroris, aut de fatuis virginibus una es si tamen virgo es, aut de prudentibus . Si de fatuis, congregatio tibi necessaria est: si de prudentibus, tu congregationi. Nam si sapiens et probata es, religio certe quae illo in loco no
Abbreviated transcription (Latin):
tim uelle deserere. Em̃ rem distoꝰ¬
adentib t̾ͥ atq omĩmodis ꝓ hibẽ¬
tib sp̃uali matͥ tue siue sorori¬
b. cum acquiescere nolles. pla¬
cuisse tandem nrm suꝑ hoc con¬
silium elige̾ ut quicqͣd ego lau¬
daium. id tͥ credas expelire. Be¬
bueras quidem doctorẽ ad hoc ꝯsi¬
lium eligere. Quia tñ sic t uisũ
ẽ. quid hine michi rectius uidet᷑
ñ celo. Hoc itaq tuum desideri¬
um. ex quo cogͥnitum habtu:
cogitans atoꝵ recogitans quo qͥ¬
dem sp̃u conceꝑis. facile iudica¬
reñ audeo. Notes namq inhac
re zelum dei habere at excusa¬
bił sit tua intentio: s qͦm᷑ sed̃m
scientiam tua talis uoluntas
impleatur. omĩno ñ uideo. Cur
inquis: Fonẽ saꝑe ut opulẽ¬
tiam. ut urbis frequentiam.
ut pinguia fugiam. ⁊ delicias:
An ñ mea michi pudicitia tutior
erit in ħemo. ubi in pace cum
paucis. aut sola ꝯu̾sans. soli
placeam cui me ꝓbaui: Ne¬
qͣmqͣm. Nam uolenti ꝑperam
agere:⁊ desertum abundantiã

Expanded text:
deserere. Quam rem dissuadentibus tibi atque omnimodis prohibentibus spirituali matri tuae, sive sororibus, cum acquiescere nolles, placuisse tandem nostrum super hoc consilium eligere: ut quidquid ego laudaverim, id tibi credas expedire. Debueras quidem doctiorem ad hoc consilium eligere: quia tamen sic tibi visum est, quod hinc mihi rectius videtur, non celo. Hoc itaque tuum desiderium ex quo cognitum habui, cogitans atque recogitans quo quidem spiritu conceperis, facile judicare non audeo. Potes namque in hac re zelum Dei habere, ut excusabilis sit tua intentio; sed quomodo secundum scientiam tua talis voluntas impleatur, omnino non video. Cur, inquis? non est sapere, ut opulentiam, ut urbis frequentiam, ut pinguia fugiam et delicias? annon mea mihi pudicitia tutior erit in eremo, ubi in pace cum paucis, aut sola conversans, soli placeam cui me probavi? Nequaquam. Nam volenti perperam agere, et desertum abundantiam
Abbreviated transcription (Latin):
lumen tua in notescens alacͣ¬
tas. Hec ninirum letinia nil
habet de carne ⁊sanguine:cũ
humilis ex subluni ex inge¬
nua ignobil. ꝑ auꝑ exliuite
iuuas:. fr̃is.filii. pateq desti¬
tuta solatõ. Sine dubio ergo
quod inte alacritatis natum
est: de spũ scõ est. Niuppe iam¬
dudum atimore di ꝯcipiens.
parturisti iam tandem sp̃m
salutis: foras utiq mittente ca¬
ritate timorẽ. O qmͣ libentius
ista p̃sens colloquerer: qmͣ scͥ¬
bo absens. Crede mirascor occo¬
pationib quib frequent̾ im¬
peliri uideor nete uideam: ⁊ de¬
lector occasionib quily uł int̾¬
dum expediri uideor ut te iu¬
deam. Bara quidem datur ho¬
uis modi oportuitas: s ca¬
ra fateor ẽ michi uł ip̃a rari¬
tas. Est. ir sane melius uidẽ
om̃ino. Spero me uꝓximo
uentͣm ad te: iam nunc p̃li¬
bãs gaudium. ꝓxime ple

Expanded text:
lumem tua innotescens alacritas. Haec nimirum laetitia nil habet de carne et sanguine, cum humilis ex sublimi, ex ingenua ignobilis, pauper ex divite vivas: fratris, filii, patriaeque destituta solatio. Sine dubio ergo quod in te alacritatis natum est, de Spiritu sancto est. Quippe jamdudum a timore Dei concipiens, parturisti tandem spiritum salutis, foras utique mittente charitate timorem. O quam libentius ista praesens colloquerer, quam scribo absens! Crede mihi, irascor occupationibus, quibus frequenter impediri videor ne te videam: et delector occasionibus, quibus vel interdum expediri videor, ut te videam. Rara quidem datur hujusmodi opportunitas: sed chara, fateor, est mihi vel ipsa raritas. Est enim sane melius videre omnino. 126 Spero me in proximo venturum ad te, jam nunc praelibans gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
int̾dicit dice̾ pudor. quid publi¬
ca fama de eodicit: eo ĩfamatio
celeberrima diuulgauit. E q̃d
dicam: Tristis est aĩa mea usq
ad fugã. Et iã forsitã fugissem:
nͥ me retinuiss ꝯsolationis speꝰ
qm de uisci̾b ur̃is expecto. uo¬
lebam scrib̾e ꝑ ordinẽ ꝑ lacͥima¬
bilem miserie nr̃e hyscoriam. s
p̾ tristicia languet m̾anꝰ sensus
he bescit. horret lingͣ eloqui maligssin¬
lignã frand̾e. s subreptionẽ: s
circũuentoẽm. s temeritatẽ. s
ꝑfidiam. Quid gͦ: filuĩs cuuspõ¬
tius archidiaconꝰ. qui ⁊ in hac cau¬
sa ꝯstant̾ fidelit̾q se habuit cũ¬
cta tͥ pat̾ narrabit.⁊ quid fc̃m
doleamꝰ. ⁊ quĩd faciendũ flagi¬
temꝰ. ipsi crede. tãqm mͥ. Ego aũ
hoc unũ ut ꝑturiens loquor. Ni¬
nisi isti a tã scelerato tãq teme¬
rario ausu deficiãt: ut me ipm̃
nc̃ sentis. deficiet in dolore iuica
mea. ⁊ anni mei ĩgemitib. ad¬

Expanded text:
interdicit dicere pudor quod publiinterdicit dicere pudor quod publica fama de eo dicit, imo infamatio celeberrima divulgavit. Et quid dicam? Tristis est anima mea usque ad fugam. Et jam forsitan fugissem, nisi me retinuisset consolationis spes, quam de visceribus vestris exspecto. Volebam scribere per ordinem perlacrymabilem miseriae nostrae historiam: sed prae tristitia languet manus, sensus hebescit, horret lingua eloqui malignam fraudem, sed subreptionem, sed circumventionem, sed temeritatem, sed perfidiam. Quid ergo? Filius tuus Pontius archidiaconus, qui et in hac causa constanter fideliterque se habuit, cuncta tibi, Pater, narrabit, et quid factum doleamus, et quid faciendum flagitemus. Ipsi crede tanquam mihi. Ego autem hoc unum ut parturiens loquor: nisi isti a tam scelerato tamque temerario ausu deficiant, ut me ipsum nunc sentio, deficiet in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus.
Abbreviated transcription (Latin):
lem̃tissime pat̾ ñne p̾cipi¬
endo p̾cepisti. in linguonẽ¬
si ecclla ꝑsonã eligi religi¬
osam atq idoneam. ⁊ ad cõsiliũ
pueri tui: Norne dñs lugdu¬
nẽsis hoc ip̃m mandatũ ex apłico
ore tuo p̃sens excepit. tã fidelit̾
execut᷑m qmͣ firmit̾ inuinctũ.
a freq̃nt̾ in culcatũ : Nonne de¬
niq ⁊ spopondit: Quid gͦ uisũ
ẽ eis mutare uoluisse. qd̃ uti¬
lissime ⁊ cõsultissime statutum
fuerat aliudq sua p̾sũptione
moliri. qd̾ ñ cõueniebat. in ue¬
stre ip̃iꝰ maiestatis ꝯtẽptũ. ⁊ ĩ
nr̃e tĩr̃ent ꝑusillammitatis scan¬
dalũ: Quom ñ erubuit bonis
ille uir apud se ẽ ⁊ ñ inueniri.
tẽptans ĩpon̾e tam ĩdignũ iu¬
gũ ceruitib. tam innumerose
r̃ tuoꝵ adu̾sus statutũ tuũ. ⁊
ꝓmissum suũ. Inqͥrepat. ĩqui¬
re diligentͤ. qͣle homo ille cui
festinat manũ impon̾e testimo¬
niũ habeat. ⁊ abhis qui ꝓpe sũt.
⁊ abhis qͥ longe st. Michi enĩ

Expanded text:
lementissime Pater, nonne praecipiendo praecepisti in Lingonensi Ecclesia personam eligi religiosam atque idoneam, et ad consilium pueri tui? Nonne dominus Lugdunensis hoc ipsum mandatum ex apostolico ore tuo praesens excepit tam fideliter exsecuturum, quam firmiter injunctum, ac frequenter inculcatum nonne denique et spopondit! Quid ergo visum est ei, mutare voluisse quod utilissime et consultissime statutum fuerat, aliudque sua praesumptione moliri quod non conveniebat, in vestrae ipsius Majestatis contemptum, et in nostrae pusillanimitatis scandalum? Quomodo non erubuit bonus ille vir apud se Est et Non inveniri, tentans imponere tam indignum jugum cervicibus tam numerosrum tuorum adversus statutum tuum et promissum suum? Inquire, Pater, inquire diligenter, quale homo ille, cui festinat manum imponere, testimonium habeat, et ab his qui prope sunt et ab his qui longe. Mihi enim
Abbreviated transcription (Latin):
runt᷑. qd̃ nescio qͣs nouas ⁊ ut
ip̃i aiunt ĩdẽbitas uob̾ cõsue¬
cudines ĩ p̃dicta ecclia uendi¬
cetis. Oblecro gͦ ⁊ ipãs dimit¬
ti.cõfidens me ne hac quidẽ
uice passurũ repulsam: ut qͥ
iã de maiorib merui ñ repel¬
li. inoptinendis minorib ñ
confundar. Ual.¬

Expanded text:
runtur, quod nescio quas novas, et, ut ipsi aiunt, indebitas vobis consuetudines in praedicta Ecclesia vindicetis. Obsecro ergo et ipsas dimitti, confidens me, ne hac quidem vice passurum repulsam: ut qui jam de majoribus merui non repelli, in obtinendis minoribus non confundar Val
Abbreviated transcription (Latin):
addidistis: nsurpantes ampliꝰ
⁊ in ipãm religionẽ. Quid re¬
stat nͥ ut adiciatis ⁊ ipĩs ange¬
lis scĩs dñart. Nisi qd̾ in hoc
post̾ior iudas. p̾orer iicisse u̾¬
sutia ⁊ fraude uidet᷑: qd̾ cũ il¬
lius facinꝰ ꝯdiscipłi horruerĩt
uniu̾si  iste callidior potuit ad
coniuendũ ĩmo ad fauendũ
sue mautie ñ qͦslib s ipos apo¬
stoloꝵ pͥneipes cutũuen ire.
Non imputo dño mee. cui cã¬
ꝙ homini subripi potuit. oe
hoc oro ne cłs imputet. Absit
aũt uͥ ueritatẽ agnouerit:
ut p̃ualeat tam execrabilis
maligni huiꝰ. sacͥlegusq co¬
natꝰ. es ego dehac re. ad ipm
qͦ solito ausu scͥpsissem: si ñ
sessissem ip̃m qͥeqͥd scribimꝰ.
minus solito acceptare. Que¬
so dolete uos qui monachi
elestis uicẽ magistri ur̃i bi
benedicti  cui iam ut uideris̾
at om̃is uigor monastice dis¬
çipline: monachis adusits
tessuos cornua sum̃tib de ma

Expanded text:
tes amplius et in ipsam religionem. Quid restat, nisi ut adjiciatis et ipsis Angelis sanctis dominari? Nisi quod in hoc posterior Judas priorem vicisse versutia et fraude videtur: quod cum illius facinus condiscipuli horruerint universi; iste callidior potuit ad connivendum, imo ad favendum suae malitiae, non quoslibet, sed ipsos Apostolorum principes circumvenire. Non imputo domino meo, cui, tanquam homini, subripi potuit; et hoc oro, ne Deus imputet. Absit autem, ubi veritatem agnoverit, ut praevaleat tam exsecrabilis maligni hujus sacrilegusque conatus! Et ego de hac re ad ipsum quoque solito ausu scripsissem, si non sensissem ipsum, quidquid scribimus, minus solito acceptare. Quaeso, dolete vos, qui monachi estis, vicem magistri vestri beati Benedicti: cui jam, ut videtis, reat omnis vigor monasticae disciplinae, monachis adversus abbates suos cornua sumentibus de ma
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ falsũ. S si qͦsdã t̾bato¬
tes ⁊ cõspiratores in diu̾sa clau¬
stra diuisit. ne simł positi plꝰ
nocerent: qui hoc recte udi¬
cans rep̃hendat. Iam de t̾ris
ce bonis eccłie qͣi distractis ⁊
alienatis ⁊ datis abeo cegna¬
tis sius. corã uen̾abilib ep̃is.
suessionensi. ⁊ autisiodorẽsi.
comiteq theobaldo aduoca¬
to utiq monastii. satis res¬
ponsũ est. ⁊ adhuc respendet᷑.
sic illũ dedisse suis qͦmodo ali¬
enis: id÷ ad eundẽ censum ł
ꝯsuetudinẽ. porro aũ a scło
ñ est auditũ. qd̾ monachꝰ
rebellis. suꝑbꝰ. ambitiosus.
pͥuilegiũ ꝓpͥe lib̾tatis ex a¬
plica auctoritate meruecit.
A tẽꝑe iude scariotis ñ ẽ inuẽ¬
tus simił illi qui sic in surgẽt
in magistrũ: ⁊ tradẽt sangͥnẽ
quo sꝑabam. qui edebat panes
meos. magnificauit sr̃ me sup¬
plantationẽ. Ce olum qͥdem e¬
ratis ꝯt apłm petrũ dñantes

Expanded text:
quidem falsum. Sed si quosdam turbatoquidem falsum. Sed si quosdam turbatores et conspiratores in diversa claustra divisit, ne simul positi plus nocerent, quis hoc recte judicantes reprehendat? Jam de terris et bonis ecclesiae quasi distractis et alienatis, et datis ab eo cognatis suis, coram venerabilibus episcopis Suessionensi et Autissiodorensi, comiteque Theobaldo, advocato utique monasterii, satis responsum est, et adhuc respondetur, sic illum dedisse suis, quomodo alienis, id est ad eumdem censum vel consuetudinem. 3. Porro autem a saeculo non est auditum quod monachus rebellis, superbus, ambitiosus, privilegium propriae libertatis ex apostolica auctoritate meruerit. A tempore Judae Iscariotis non est inventus similis illi, qui sic insurgeret in magistrum, et traderet sanguinem quo sperabam, qui edebat panes meos, magnificavit super me supplamationem . Et olim quidem er
Abbreviated transcription (Latin):
rũ fr̃m mim̾o cumulauit᷑
En sangs iste de manu eius
exqͥrit᷑. Si cͥm̃ est acceptũ
ẽẽ d̾o ce hominib: tollat᷑ ⁊
crufigatur. Negari enĩ ñ
lem: decidat merito ab inimi¬
cis meis in anis. Reuera
namq ce in his excusari ñ
ꝑe nuntiũ dñi mei. Prorsꝰ
grauis offensa: siita ẽ. Non
negat abb̃ hominẽ qui mit¬
tebat᷑ in angliam. cũ ẽẽt ho¬
norifice susceptꝰ hospicio. q̃¬
rete loqui cũ eo. s ꝑanti
exire int̾uenit hub̾tus p̃po¬
situs dicens se potiꝰ exiturũ.
⁊ hõi uice ip̃ius satisfactm.
Si quominꝰ qd̾ oportuit actũ
fuit cũ uiro: cuius culpa fue¬
rit uob̾ relinqͥmꝰ iudicandũ.
Accusat᷑ item qd̾ littãs dñi
pape p̾dicto hub̾to uiolent
abstuletit ⁊ diruꝑit. s extãt
litte̾ integre ⁊ hullate. nec
uieas sicut m̃tit᷑ amisit. s
sponte dimisit. ꝯsilio utteẜ
comitis cheobaldi ⁊ nr̃o. Dĩ¬
citur qͦs qd̾ qͦsdam monachos
incaptionẽ posuerit. Atq id

Expanded text:
lavit? En sanguis iste de manu ejus exquiritur. Si crimen est acceptum esse Deo et hominibus; tollatur, et crucifigatur. Negari enim non m, humilem; decidat merito ab inimicis suis inanis. Revera namque et in his excusari nonpere nuntium domini mei. Prorsus gravis offensa, si ita est. Non negat abbas, hominem qui mittebatur in Angliam, cum esset honorifice susceptus hospitio, quaerere loqui cum eo; sed paranti exire intervenit Humbertus praepositus, dicens se potius exiturum, et homini vice ipsius satisfacturum. Si quo minus quod oportuit, actum fuit cum viro; cujus culpa fuerit, vobis relinquimus judicandum. Accusatur item quod litteras domini Papae praedicto Humberto violenter abstulerit, et diruperit. Sed exstant litterae integrae et bullatae: nec vi eas, sicut mentitur, amisit, sed sponte dimisit, consilio 227 utique comitis Theobaldi, et nostro. Dicitur quoque quod quosdam monachos in captionem posuerit. Atque id
Abbreviated transcription (Latin):
or si oportuerit sustineri
iodicũ quid insipientie mee.
geret mͥ ꝓculdubio morẽ be¬
tuuolentia ur̃a: q̃ sapientib
⁊ insipientib debitͥx ẽ. Choc
dico: ñ qr cogitẽ p̾cipitare u̾
bũ. qd̾ rem ñ ꝑtinet. aut le¬
uitate uti intendam. aut nu¬
gari delectet᷑ pͥsertĩ apud uos
qui uidemi colũpne eccłieͭ
s ex abundantia cordis es
loquit᷑. ⁊ uecitas dolore ur

Expanded text:
si oportuerit sustineri modicum quid insipientiae meae, geret mihi procul dubio morem benevolentia vestra, quae sapientibus et insipientibus debitrix est. Et hoc dico, non quia cogitem praecipitare verbum quod ad rem non pertinet, aut levitate uti intendam, aut nugari delectet, praesertim apud vos, qui videmini columnae Ecclesiae: sed ex abundantia cordis os loquitur, et veritas, dolore
Abbreviated transcription (Latin):
Met enĩ dico uob̾. pene
moti sunt pedes. pene effusi
sũt gressus mei : qd̾ execͣn¬
da ut uidet᷑ cõuersione tam
freqͣnt̾ sapientiam uincit
malicia. Addunt᷑ uͥq cornu¬
a impiis. ce exarmare uistiei¬
e deluis: ce ñ est qui face̾ bo
det mutire ꝯtra. E utinã ł
ĩnocentia tua eẽt: oe iustici¬
a inã suimet sufficet defen¬
sioni. Quid pͦcauit abb̃ lati¬
macensis: An qd̾ bonꝰ mona¬
chus. ⁊ melior abbͤ qd̾ bone
opinionis. ce melioris ẽ uite ͤ
An qr monast̾iũ cui p̾ est. ⁊

Expanded text:
ei enim, dico vobis, pene moti sunt pedes, pene effusi sunt gressus mei, quod exsecranda, ut videtur, conversione tam frequenter sapientiam vincit malitia. Adduntur ubique cornua impiis, et exarmatur justitiae zelus: et non est qui facere bodet mutire contra. Et utinam vel innocentia tuta esset, et justitia ipsa suimet sufficeret defensioni. Quid peccavit abbas Latiniacensis? An quod bonus monachus, et melior abbas? quod bonae opinionis, et melioris est vitae? An quia monasterium, cui p