comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ apposita sunt attendat. Cus todia qͦ ꝯt inendi sese ibi negligenda non ÷: qua
cum strepitu aut tumultu fiat: s om̃ia menbra cũ modestia ⁊ tranquillitate
in disciplina ꝯtineantur. Non sicut qͥdam faciunt. qui cum ad edendũ assede¬
ruit.: in quieta quadam agitacione ⁊ ꝯfusione menbroꝵ. intẽꝑantiam animi
sui designant. Caput excutiunt. brachia ȩxerunt. manus in altum expandũt.
⁊ non sine magna turpitudine quasi totũ epulum simul sint absorturi. ingen¬
tes quoscdam conatus. ⁊ gestus satis indecoros ostendũt. anhelant. suspirant. pre
angustia: ita ut exisł imes eos aliĩ rugienti uentri potentiorẽ aditum querẽ.
quasi angustia fauciũ non possit esurienti stomacho satis sufficrentẽ habun¬
dantiã minis ł rare: In uno loco sedentes oculis ⁊ manibus. que ꝓpe que longe
omĩa eitumcurrunt simul panti cominiuit uina in caliceł et paterat

Expanded text:
et apposita sunt attendat. Custodia quoque continendi sese ibi negligenda non est, quet apposita sunt attendat. Custodia quoque continendi sese ibi negligenda non est, qucum strepitu aut tumultu fiat, sed omnia membra cum modestia, et tranquillitate in disciplina contineantur. Non sicut quidam faciunt, qui cum ad sedendum assederint, inquieta quadam agitatione et confusione membrorum intemperantiam animi sui designant. Caput excutiunt, brachia exerunt, manus in altum expandunt, et non sine magna turpitudine quasi totum epulum simul sint absorpturi, ingentes quosdam conatus et gestus satis indecoros ostendunt. Anhelant, et suspirant prae augustia, ita ut existimes eos alium rugienti ventri patentiorem aditum quaerere, quasi angustia faucium non possit esurienti stomacho satis sufficientem abundantiam ministrare. In uno ergo loco sedentes, oculis, et manibus quae prope, quae longe, omnia circumcurrunt, simul panes comminuunt, vina in calices, et pateras
Abbreviated transcription (Latin):
giet. S. nubum dislce quãtum ualeat in sermone: liber eccłias ticus patent᷑¬
N mensa ÷ duplex custodia discipline. Ibi enim debet homo seruare discipli
m disciplina tacendi. in disciplina udendi. in disciplina ꝯtinendi sese. Lacitur̃¬
nitas inter epulas necessaria ÷: idcͥco qm̃ lingua que om̃i tẽpore ꝓna ad peceatũ
labitur. ꝑiculosius cũ ꝑ crapulam inflãmata fuerit. ad loqͣndũ relaxat᷑. Prop¬
terea enim diues quiint᷑ epulas loquacitati seriuerat: post in inferno po¬
situs. uehementus in lingua ardebat: Cus łodia oculor u̾ int᷑ epulas ꝓpt᷑ea
necessaria ÷: qr ñ dec& ibi p̾cipue ut uagos homo habeat ocłes. neq curiose:
ut ampłius aliquid dicim inpudenter ea que apud alios aguntur circulus tn¬
do ꝓspiciat. s ut potuis pudice dimissis luminib ea tantum que sibi anteposita.

Expanded text:
giet . Sed et verbum dulce, quantum valeat in sermone, liber Ecclesiasticus patentgiet . Sed et verbum dulce, quantum valeat in sermone, liber Ecclesiasticus patentIn mensa est duplex custodia disciplinae. Ibi enim debet homo servare disciplinin disciplina tacendi, in disciplina videndi, in disciplina continendi sese. Taciturnitas inter epulas necessaria est idcirco, quoniam lingua quae omni tempore prona ad peccatum labitur, periculosius cum per crapulam inflammata fuerit, ad loquendum relaxatur. Propterea enim dives qui inter epulas loquacitati servierat, post in inferno positus vehementius in lingua ardebat . Custodia oculorum inter epulas propterea necessaria est; quia non decet ibi praecipue, ut vagos homo habeat oculos, neque curiose, et ut amplius aliquid dicam impudenter ea quae apud alios aguntur circumlustrando prospiciat, sed ut potius pudice demissis luminibus ea tantum quae sibi anteposita
Abbreviated transcription (Latin):
tus sermonẽ ꝯtẽptibilem faciat : salomon ostendit dicens. Non decent
Ctultũ uerba ꝯposita. S iterũ. Non ÷ spetiosa more: stulti parabola. Et iterͣ
elationis sermone᷑ hominis ingratũ auditorib reddat: salomon iterũ testat᷑
edicens. Excelsa stulto sapientia: in porta ñ aꝑiet os suum. Et iteru̾ dic. Cum
obsecrationib loquet᷑ pauꝑ: ⁊ dnues effabitur rigide. Quantũ autẽ sermo ela¬
mosus a discipliatis cauendis sit. ipse auctor discipline os tendit. de qͦ ꝑ ystiã
scriptũ ÷. Non clamabit neq acoipiet ꝑsonã: neq audittur foris clamor eiuis.
Uerbũ aut asꝑuim ⁊ rixosum om̃ino a sermonib disciplinatis secludendum esse:
ꝑ eundem ꝓbatur cum dicitur. Labia stulti inmiscent st rixis: & os eius uirgia
prouocat. Nt utrbo etiam mendoso qua̾tũ sit cauendum. idem ipse insinuat
ddicens. Testis falsus non erit impunitus. Et qui mendatia loquitur ñ effu¬

Expanded text:
tus sermonem contemptibilem faciat, Salomon ostendit, dicens: Non decent tus sermonem contemptibilem faciat, Salomon ostendit, dicens: Non decent stultum verba composita . Et iterum: Non est speciosa in ore stulti parabola . Et iteruelationis sermonem hominis ingratum auditoribus reddat, Salomon iterum testatur, dicens: Excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum . Et iterum dicit: Cum obsecrationibus loquetur pauper, et dives effabitur rigide . Quantum autem sermo clamosus a disciplinatis cavendus sit, ipse auctor disciplinae ostendit, de quo per Isaiam scriptum est: Non clamabit neque accipiet personam neque audietur foris vox ejus . Verbum autem asperum, et rixosum omnino sermonibus disciplinatis secludendum esse, per eumdem probatur cum dicitur: Labia stulti immiscent se rixis, et os ejus jurgia provocat . De verbo etiam mendaci quantum sit cavendum, idem ipse insinuat, dicens: Testis falsus non erit impunitus, et qui mendacia loquitur, non effu
Abbreviated transcription (Latin):
sui sermonis ĩminuat. hunulis debet ẽẽ gestus loqͣntis. ut apud audito¬
res grãm sermo eus inueniat. Sonus loqͣntis deb& ẽe̾ demissus: ne stre¬
pitũ ⁊ inmod̾ata clamositate auditores suos aut inuiste t̾reat. aut ĩiuste
offendat. Suauis debet rẽ ne ꝓlitionis asꝑitate tanto fiat animꝰ audientis¬
ut honerosior. qͣnto ad aures durior uenit ⁊ iniocũdior. Significatio id est
sententia sermonis ideo deb& e̾e uera. qr fallax uerbum ⁊ si facũde dicit᷑
⁊ ꝯposite:. nichilominus tnͣ ab auditore aut noxium aut otiosum si fuerit
intellectum reputatur. S ⁊ cũ ueritate necesse ÷ ut sermo loq̃ntis dul¬
cedinẽ habeat. qr sepe ⁊ ueritas auditori amara efficitur: si aut sine racio¬
ne aut sine dilectione hoc uł importune uł impit ꝯtra eum ꝓferatur.¬
hec singula scͥpture sacre testimoniis ꝯprobemus. I habitus indisciplina¬

Expanded text:
sui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditosui sermonis imminuat. Humilis debet esse gestus loquentis, ut apud auditores gratiam sermo ejus inveniat. Sonus loquentis esse debet demissus, ne strepitu, et immoderata clamositate auditores suos aut injuste terreat aut juste offendat. Suavis debet esse, ne prolationis asperitate tanto fiat animis audientium onerosior, quanto ad aures durior venit, et injucundior. Significatio, id est sententia sermonis, ideo debet esse vera, quia fallax verbum etiam si facunde aut composite dicitur, nihilominus tamen ab auditore aut noxium aut otiosum si fuerit intellectum reputatur. Sed et cum veritate necesse est, ut sermo loquentis dulcedinem habeat, quia saepe etiam veritas auditori amara efficitur, si aut sine ratione, aut sine dilectione, hoc est, vel importune, vel impie contra eum proferatur. Singula haec Scripturae sacrae testimoniis comprobemus. Quod habitus indisciplina
Abbreviated transcription (Latin):
cũ stulto ꝯtenderit. suie irascatur siue. rideat: ñ inueniet reqͥem.
difficultate qͣndo sibi sit loqͥndũ agnoscunt. si tñ hoc attendit qri aliud
tẽpus ÷ qͣndo ei qui uoluerit loqui concedit᷑. aliud ÷ tempus qͣndo eiqͥ
uoluerit loqͥ ꝓ culpa reputatur. Sapions autẽ eque cauet. uł ne eo
tẽpore qͣndo loqui deb ꝑ negligentiã sileat. uł ne eo tẽpore q̃ndo loqui
debet sileat. nec semꝑ qͣndo lic&. loquatur. Lestat nunc ut postq. ostendis¬
di in t̾b ꝯstat. hoc ÷ qͦ gestu. qͦ sono. q significatiõe qͥd dicat᷑. Disciplina ubet
ut loquentis gestus sit mestus ⁊ humilis. ⁊ somis demissus ⁊ suauis: signi¬
ficatio uerax ⁊ dulcis. Modestiam deb&. habere gestꝰ loqͣntis ut nec mordi¬
nate nec ĩpudice. nec turbulente: int̾ loqͣndum menbra moueat neq ocłoꝵ
nutib aut aliqua indecenti ꝯformatiõe sie transinutaciõe uultus. placorẽ

Expanded text:
cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem . cum stulto contenderit, sive irascatur sive rideat, non inveniet requiem . icultate quando sit loquendum agnoscet, si tamen hoc attendit, quia aliud tempus est quando ei qui voluerit loqui conceditur, aliud est tempus quando ei qui noluerit loqui pro culpa reputatur. Sapiens autem aeque cavet, vel ne eo tempore quando loqui debet, per negligentiam sileat, vel ne omni tempore qdebet, sileat, nec semper quando licet, loquatur. Restat nunc ut, postquam ostendidi in tribus constat, hoc est quo gestu, quo sono, qua significatione quid dicatur. Disciplina jubet ut loquentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conformatione sive transmutatione vultus, placorem
Abbreviated transcription (Latin):
ta: ⁊ os impioꝵ ꝑuersa. Itẽ. Qui prius respondet ꝙͣ. audiat. stultũ esse
demonsłrat: ⁊ ꝯfusio̾e̾ dignissimũ. Itẽ in libro eccłastico. Ne uentiles
te in omne̾ uentũ. ⁊ non eas in om̃i uia. Sic enim spectator ꝓbatur ĩ du¬
plici lingua. Esto mansuetus ad audiendũ uerbum dei ut intelligas.
⁊ cũ om̃i sapientia. ꝓferas responsum uerũ. Si ⁊ tibi intelletꝰ responde
proxino: sin aute sit mamis tua suꝑ os tuũ. ne capiaris in t̾ibo discipli¬
rato. Iteni sepe: ꝓpt᷑ reuerentiã ꝑsone tacendũ c̾e: in eodem demons ł rat᷑
cũ dicitur. Priusꝙͣ nt̾roges ne uituꝑes quẽquã. ⁊ cũ introgaueris corripe
iuste. Priusqͣ̃ audias ne respondeas u̾bum: ⁊ in medio senioꝵ ne adicias
loqui. Itẽ sepe ꝓpt᷑ malitiã auditoꝵ tacenclum ee̾: salomon docr dicens.
In aurib insipientiũ ne loquaris: qi despicient doctrinã eloquiitui.
Ite. Ne ꝯtendas cũ pessimis: ⁊ ne emuleris impios. Itẽ. uir sapiens si

Expanded text:
et quam audiat, stultum se esse demonstrat et confusione dignissimum . Item in libro Ecclesiastico: Ne ventites te in omnem ventum, et non eas in omni via, sic enim peccator probatur in duplici lingua. Esto mansuetus ad audiendum verbum Dei ut intelligas, et cum omni sapientia proferas responsum verum. Si est tibi intellectus, responde proximo; sin autem, sit manus tua super os tuum, ne capiaris in verbo indisciplinato . Item saepe propter reverentiam personae tacendum esse, in eodem demonstratur cum dicitur: Priusquam interroges ne vituperes quemquam, et cum interrogaveris corripe juste. Priusquam audias ne respondeas verbum, et in medio seniorum ne adjicias loqui . Item saepe, propter malitiam auditorum tacendum esse, Salomon docet, dicens: In auribus insipientium ne loquaris, quia despicient doctrinam eloquii tui . Item: Ne contendas cum pessimis, et ne aemuleris impios . Item. Vir sapiens si
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum uentilare: neq in illis tibi de intelligentia diumaꝵ scriptiua¬
rum fctandũ ÷ exteriora negotia admiscere debemus nec ea que pluribus¬
dere: Est tempus qͣndo nich. ⁊ ⁊ tempus qͣndo aliqͥd dicendũ ÷. Nullũ
uero tempus ÷: quando omia dicenda sunt. Tempus ÷ qͣndo nicħ dicen¬

Expanded text:
verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturaverborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere debemus, nec ea qudere. Est tempus quando nihil, et est tempus quando aliquid dicendum est, nullum vero tempus est quando dicenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
perpetium silentium seruandum ÷. Quedam uero in quib humanos
sermones. id ⁊ ꝯfabulationes ad alterutrum edere non lic& : exceptis his
Unde ⁊ beatus augustinus in oratorium nicħ agendum ee̾ dicit. proter
id ad ꝙ factum ⁊. Sit̃ item alia loca. in quib pro disciplina ⁊ instructiõe
moꝵ uerba habenda sut quedam interim in quib de intelligentia ⁊ ex
positione scripturarũ collationes. tñ cum disciplina ⁊ reuerentia. hoc ÷
sine contentione ⁊ clamore. ⁊ qualib turpitudint uerboꝵ haberi possũt.
Postremo sunt alia loca in quib magis loquendi licentia laxatur. i tanon
solum de spualibus rebus s ⁊ͣ de exteriorum dispositione. ⁊ prouisione sermo¬
nis admittantur. Loca in quib uana et superflua dici debeant: inuenire
non possum. Neq igitur in diuinis ⁊ sacratis locis confabulationes inducere
neq in illis locis ubi de disciplina agendum ÷ questiones aut contentiones

Expanded text:
perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos perpetuum silentium servandum est. Quaedam vero in quibus humanos sermones, id est confabulationes ad alterutrum edere non licet, exceptis iis Unde et beatus Augustinus in oratorio nihil agendum esse dicit, praeter id ad quod factum est. Sunt item alia loca in quibus pro disciplina et instructione morum verba habenda sunt; quaedam iterum in quibus de intelligen et reverentia, hoc est sine contentione et clamore et qualibet turpitudine verborum haberi possunt. Postremo sunt alia loca in quibus magis loquendi licentia laxatur, ita ut non solum de spiritualibus rebus, sed etiam de exteriorum dispositione et provisione sermones admittantur. Loca in quibus vana et superflua dici debeant, invenire non possum. Neque igitur in divinis et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones
Abbreviated transcription (Latin):
uitium suꝑbit sub pretextu constantie numnũquam fe contegat si ce¬
perimus suꝑbis laudare constantiam dum eos ad uirtutem hortari ce¬
dimus. amplius in suo uicio confirmamus. Exhortemur ergo ad constan¬
tiam timidos: ad timorem superbos. ad frugalitatem prodigos. ad liberta¬
tatem auaros. ad humanitatem parcos. ad parcitatẽ gulosos. ad consilium te¬
merarios. ad feruorem zelitepidos. ad silentium uerbosos. ad uerbum ex¬
hortacionis nimis tacitos. ad alacͥtatem segnes. ad mansuetudinem impa-¬
cientes. ad iusticiam iregligentes. ad indulgentiam crudeles. ad uerecun¬
diam procaces. ad quieten precipites. ad prudentiam incautos. ad sollicitu¬
dinem obliuos. ⁊ ad mode słam inuerecundos: ⁊ omͣino qͥcqͥd dicere uo¬
lumus ciu dicendum sit. ex ipsa prius nr̃i sermonis qualitate colligamus.
ubi illud dici conurniat consideremus. Nam quedam sunt loca: in quibus

Expanded text:
vitium superbiae sub praetextu constantiae nonnunquam se contegat, si coevitium superbiae sub praetextu constantiae nonnunquam se contegat, si coeperimus superbis laudare constantiam, dum eos ad virtutem hortari credimus, amplius in suo vitio confirmamus. Exhortemur ergo ad constantiam timidos, ad timorem superbos, ad frugalitatem prodigos, ad liberalitatem avaros, ad humanitatem parcos, ad parcitatem gulosos, ad consilium temerarios, ad fervorem zeli tepidos, ad silentium verbosos, ad verbum exhortationis nimis tacitos, ad alacritatem segnes, ad mansuetudinem impatientes, ad justitiam negligentes, ad indulgentiam crudeles, ad verecundiam procaces, ad quietem praecipites, ad prudentiam incautos, ad sollicitudinem obliviosos, et ad modestiam inverecundos, et omnino quidquid dicere volumus cui dicendum sit, ex ipsa prius nostri sermonis qualitate colligamus. ubi illud dici conveniat consideremus. Nam quaedam sunt loca, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nius. ⁊ a sapientib discere. ⁊ minus doctos itadumtaxat sise doceri patiuntur stu-¬
deamus erudire. ⁊ sicut int̾rogando de illo potissimũ ꝙ nos magis urget
u̾ba faciamus : sic docendo illud ꝙ magis ꝑsone auditoris ꝯgruit proferre
debemus: ut contra uitiũ ꝙ in eo sanare cupimus ꝯpetentes nrͣi sermoniᷤᷤ
remedium opponamus quẽ admodum supradictum ÷: cum in religioso de
sanctitate. cum inuisto de iusticia. cum pigro de multa oꝑation̾e loquen¬
dum ÷. Facue ergo cui sit loquendũ agnoscimꝰ. si id qd̾ dicitur quale sit
diligenter ꝯsideremus. qr id profecto unicuiq magis dici ꝯuenit qd̾ ad
illud in quo se plus laborat malum sanandum cum filio cõmodiori occur¬
rit. Uerbi gratia. Quando constantiam laudare uolumus ad pusillant¬
mes non ad superbos sermonem nostrum dirigere debemus. quia cum

Expanded text:
mus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur stumus et a sapientioribus discere, et minus doctos ita duntaxat si se doceri patiantur studeamus erudire. Et sicut interrogando, de illo potissimum quod nos magis urget verba facimus, sic docendo, illud quod magis personae auditoris congruit proferre debemus, ut contra vitium quod in eo sanare cupimus, competens nostri sermonis remedium opponamus, quemadmodum supradictum est: Cum irreligioso de sanctitate, cum injusto de justitia, cum pigro de multa operatione loquendum esse. Facile ergo cui sit loquendum agnoscimus, si id quod dicitur quale sit diligenter consideremus, quia id profecto unicuique magis dici convenit, quod ad illud, in quo ipse plus laborat, malum sanandum consilio commodiori occurrit. Verbi gratia, quando constantiam laudare volumus, ad pusillanimes non ad superbos sermonem nostrum dirigere debemus, quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
cipiant ad prauitatem illorum declinare. Cum ergo propter nostram
edificationtm loquimur. cum illis loquamur quorum doctrina pos¬
sunus ad uirtutẽ instrui. Cum autem propter edificationem pro¬
ximi loquimur. cum illis loquamur quos speremus per nostram ex¬
hortacionẽ a prauitate sua posse emendari. Alioquin ⁊ sapientes uelle
docere suꝑbia ÷: ⁊olstinatos corripere insipientia. qr ⁊ iniuriosus proxi¬
mo ÷ qui meliori ñ exhib reuerentiam. ⁊ in iuriosus sibiẽ qui non emen¬
dat. s prouocat erga se insipientis uesaniam. Ergo qui cum alio loquit᷑
primum ꝯsideret utrum propter se: an propter illum loquatur. Si ꝓptͣ
suam utilitatẽ loquitur: udeat ut ille talis sit. de ciius colloquio
utilitas ei prouenire possit. Si ꝓpter illum loquitur: caueat ne talis
⁊ in ipsa nostra locutione talem discretionem seruare. ut semꝑ studea¬

Expanded text:
cipiant ipsi ad pravitatem illorum declinare. Cum ergo propter nostri cipiant ipsi ad pravitatem illorum declinare. Cum ergo propter nostri aedificationem loquimur, cum illis loquamur quorum doctrina possimus ad virtutem instrui. Cum autem propter aedificationem proximi loquimur, cum illis loquamur quos speramus per nostram exhortationem a pravitate sua posse emendari. Alioquin et sapientes velle docere, superbia est, et obstinatos corripere, insipientia. Quia et injuriosus proximo est, qui meliori non exhibet reverentiam, et injuriosus sibi est, qui non emendat sed provocat erga se insipientis vesaniam. Ergo qui cum alio loquitur primum consideret utrum propter se an propter illum loquatur. Si propter suam utilitatem loquitur, videat ut ille talis sit, de cujus colloquio utilitas sibi provenire possit. Si propter illum loquitur, caveat ne talis  in ipsa nostra locutione talem discretionem servare, ut semper studea
Abbreviated transcription (Latin):
ei sapientia. Poce uistũ: ⁊ fesł mabit accipere. S rursum in librd eccłe¬
siastico de discretione loquendi dictum ÷. Cum uiro in religioso tracta
de sanctitate. et cum uiro iniusto de iusticia. cũ muliere de his que e¬
mulatur: cum timido de bello. cũ negotiatore de traiectione: cum emꝓ¬
tore de uenditione. Cum uiro liuido.: de graciis agendis. Cum impio
de pietate. cum inhonesto de honestate: cum oꝑario agrario de om̃
oꝑe. cum operario annuali de consũnatione anni: cum seruo pigro
appetere. aliquando iutare debent. Appetere debent boni prauorum colloqͥi.
quando ⁊ sua exhortacio̾e illos sꝑant posse corrigi. ⁊ tantũ dt sua stabilitate
ꝯfidunt. ut non timeant ex praua suggestione corrumpi. Quando uero
⁊ illoꝵ duritiam ⁊ suam infirmitate considerant. expedit eis ut fugat᷑.
ne dum illos non ualent ammonitionibus suis corrigere: paulatim in¬

Expanded text:
ei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere . Sed rursum in libro Eccleei sapientia. Doce justum, et festinabit accipere . Sed rursum in libro Ecclesiastico de discretione loquendi dictum est: Cum viro irreligioso tracta de sanctitate et cum injusto de justitia, et cum muliere de iis quae aemulatur, cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agrario de omni opere, cum operario annuali de consummatione anni, cum servo pigro appetere, aliquando vitare debent. Appetere debent boni pravorum colloquia, quando et sua exhortatione illos sperant posse corrigi, et tantum de sua stabilitate confidunt, ut non timeant ex illorum prava suggestione corrumpi. Quando vero et illorum duritiam et suam infirmitatem considerant, expedit eis ut fugiant, ne dum illos non valent admonitionibus suis corrigere, paulatim in
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃m ꝯditionẽ : qr aliud ꝯuenit locittionib eoꝵ qui sunt pͣlati: aliud locu¬
tionib eoꝵ qui sut subditi. Seires loqui debent de discretione bõne ꝯ¬
sulendi. uienes de iustantia bene faciendi. sapientes de misteriis scrip¬
turaꝵ. Simplices de exẽplis bonoꝵ oꝑm. hii qui exteriora tractant negotia.
de sollertia adquirendi. hii qui quitã uitã ducut᷑ de disciplina uiuendi
pͣliti de ꝓuisiõe rerũ subiecti de obedientia p̃ceptoꝵ. ⁊ unusqͥsq qͥ loquit᷑.
scđm qualitate᷑ ꝑsone sue. qualitatem materie inquirat ꝯgruam de qua
diligent᷑ attendat : qr sicut ait quidam sapiens. qui narrat uerbũ non
audienti quasi qui excitat dormientẽ de graui sonno. Et iterũ. Cum
st ulto ne multum loquaris: ⁊ cũ insensato ne abitris. Et salomon ait.
Qui arguit impiũ: generat maculã sibi. Noli arguere deruorem: ne
oderit᷑ te. Argue sapientẽ: ⁊ diliget te. La sapienti occasionẽ : ⁊ addetur

Expanded text:
c statum, quia aliud convenit locutionibus eorum qui sunt praelati, aliud locutionibus eorum qui sunt subditi. Senes loqui debent de discretione bene consulendi. Juvenes de instantia benefaciendi. Sapientes de mysteriis Scripturarum. Simplices de exemplis bonorum operum. Ii qui exteriora tractant negotia, de solertia acquirendi, ii qui quietam vitam ducunt, de disciplina vivendi. Praelati de provisione rerum, subsecundum qualitatem personae suae, qualitatem materiae inquirat congruam de qua diligenter attendat. Quia sicut ait quidam sapiens: Qui narrat verbum non audienti, quasi qui excitat dormientem de gravi somno . Et iterum: Cum stulto ne multum loquaris, et cum insensato ne abieris . Et Salomon dicit: Qui arguit impium, generat maculam sibi. Noli arguere derisorem, ne oderit. Argue sapientem, et diliget te. Da sapienti occasionem, et addetur
Abbreviated transcription (Latin):
plumas: undiq collectis menbris ut turpit᷑ atrũ desinat in piscem
mulier formosa suꝑne. Certe tale michi uidet᷑ hoc portentuose fi
ut nec pes nec capuit uni reddantur forme. S ne forte satyram
potius quã doctrinã edere uideamur. cũ plurima adhuc eniuneran¬
da suꝑsint: modestie hic qͦ obliuisci non debemꝰ ⁊̃ si fortassis negli¬
gentib ⁊ indisciplinatis ꝗͣ tũ ipsi in his erubescere debeant: meliꝰ
silendo ostendamꝰ. Scire tñ debent unũ eẽ uitiũ. ꝙ priꝰ intrinsecꝰ
statũ mentis dissipat. ac pꝰmodũ extrinsecus in menbris ordinem
actionis ꝑturbat: sicut iam sepius memorato salomonis testimo¬
nio ꝯꝓbatũ ÷ ubi in apostata homine priꝰ quidẽ mentis auersio
atq de fluxio pͣcessisse dicitur. ac post modum ꝯfusio atq ꝑturba¬
cio actionis subsecuta memoratur. In eo autẽ qd̾ dicitur homo apos¬

Expanded text:
plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem plumas Undique collatis membris, ut turpiter atrum Desinat in piscem mulier formosa superne. . Certe tale mihi videtur hoc portentosae figut nec pes nec caput uni Reddatur formae. . Sed ne forte satiram potius quam doctrinam edere videamur cum plurima adhuc enumeranda supersint modestiae hic quoque oblivisci non debemus. Etiam sic fortassis negligentibus et indisciplinatis quantum ipsi in his erubescere debeant, melius silendo ostendemus. Scire tamen debent unum esse vitium quod prius intrinsecus statum mentis dissipat, ac postmodum extrinsecus in membris ordinem actionis perturbat, sicut jam saepius memorato Salomonis testimonio comprobatum est, ubi in apostata homine prius quidem mentis aversio atque defluxio praecessisse dicitur, ac postmodum confusio atque perturbatio actionis subsecuta memoratur. In eo enim quod dicitur: Homo apos
Abbreviated transcription (Latin):
larue. mille subsannationes ⁊ corrugationes narui. mille ualgia &. contor¬
tioues labioꝵ: que pulcritudineͣ faciei ⁊ decorem discipline deformãt.
Est enim facies speculum discipline cui tanto maior custodia adhi¬
benda ÷ qͣnto minus si qͥd in ea peccatũ fuerit celari potest. Temꝑan¬
da ÷ igitur facies ⁊ modificanda in gestu suo. ita ut nec ꝓterue̾ ex¬
asꝑetur. nec mollit᷑ dissoluat᷑ : s semꝑ habeat ⁊ rigidam dulcedinem.
⁊ dulce̾̃ rigorem. Alii naingant brachiis incedentes. ⁊ duplici qͦdam
monstro uno ⁊ eodẽ tẽpore pedib deorsum in tͣra ambulant: & la¬
certis sursum in aere uolant. Id̾ ÷ queso monstrũ hoc ꝙ simul in
se turpit᷑ finxit. ⁊ hominis incessum: ⁊ nauis remigium. ⁊ auis uola¬
tũ: Lib in hoc poetice illius subsannationis elogio ꝓclamare. Huma¬
no capiti ceruicem pictor equinã. ungere si uelit ⁊ uarias induce̾

Expanded text:
larvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contorlarvae, mille subsannationes et corrugationes narium, mille valgia et contortiones labiorum, quae pulchritudinem faciei et decorem disciplinae deformant. Est enim facies, disciplinae, speculum, cui tanto major custodia adhibenda est, quanto minus si quid in ea peccatum fuerit, celari potest. Temperanda est igitur facies et mortificanda in gestu suo, ita ut nec proterve exasperetur, nec molliter dissolvatur, sed semper habeat et rigidam dulcedinem, et dulcem rigorem. Alii navigant brachiis incedentes, et duplici quodam monstro, uno et eodem tempore pedibus deorsum in terra ambulant, et lacertis sursum in aere volant. Quod est quaeso monstrum hoc, quod simul in se fingit et hominis incessum, et navis remigium, et avis volatum? Libet in hoc, poeticae illius subsannationis elogio proclamare: Humano capiti cervicem pictor equinam Jungere si velit, et varias inducere
Abbreviated transcription (Latin):
beat: palatũ ad uerba loquentis aꝑuit᷑. Alii ꝙ adhuc grauius ÷. in agen¬
diuł audiendo quasi canes sitientes lingua ꝓͥtendut᷑: ⁊ ad singłas actio¬
nes uelut molam labia ꝯtorqͣndo circumducut᷑. Alii loqͣntes digitum
extendũt. suꝑcila erigunt. ⁊ ocłos in orbem u̾tentes aut profunda
quadam ꝯsid̾atione defigentes: cuiusdam intrinsecus magnificentie
conatiis ostendut᷑. Alii capud iactant. comã exoutuit᷑. uesł imenta
adaptando ꝯponut᷑. ⁊ latera cubicando. pedes extendendo. ridiculã satis
ostentationis formã effingunt. Alii quasi amibe aures ad audiendũ facte
nͣ sint: altera tantũ collo dotorto uoci uenienti opponut᷑. Alii typũ nescio
queͣ figurantos: ocłmint᷑ uidendũ aliũ claudunt. alium apetunt.
alii maiori ridiculo: xũ medietate oris loquuntur. Sunt p̃terea mille

Expanded text:
beat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agenbeat, palatum ad verba loquentis aperiunt. Alii quod adhuc pejus est! in agendo vel audiendo quasi canes sitientes linguam protendunt, et ad singulas actiones velut molam labia torquendo circumducunt. Alii loquentes digitum extendunt, supercilia erigunt, et oculos in orbem rotantes, aut profunda quadam consideratione defigentes, cujusdam intrinsecus magnificentiae conatus ostendunt. Alii caput jactant, comam excutiunt, vestimenta adaptando componunt, et latera cubitando, pedesque extendendo ridiculam satis ostentationis formam fingunt. Alii quasi ambae aures ad audiendum factae non sint, alteram tantum collo detorto voci venienti opponunt. Alii typum nescio quem figurantes, oculorum inter videndum alterum claudunt, alterum aperiunt. Alii majori ridiculo dimidiato ore loquuntur. Sunt praeterea mille
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si fortasse ꝑ singula fac̾e̾ non possumus. magis tam̃ expedit aliqͥd inde
ad eruditionẽ dic̾e: ꝙͣ. om̃ino silere. Primũ ergo diligent᷑ obseruandũ ÷:
ut singula menbra teneant suũ offitium. neq usurpent alienũ: deinde
ut unũꝙq opus suũ tam decent᷑ ⁊ modeste impleat. quatinꝰ ꝑ indisciplinã
aspicientium ocłos ñ offendat. Nam si in quolib hoꝵ peccatur dignũ repͣ¬
hensiõe ÷: siue scł menbra ad inuicẽ actus suos ꝯfundant. sue id ꝙ iuste
agere debent recte non expleant. Discretio actionũ in menbra ꝯseruan¬
da ÷: ut scł id agat unũ ꝙq meubrũ ad ꝙ factũ ÷: ut neq loquat᷑ manꝰ.
neq os audiat. neq ocłs lingut offitiũ assumat. Sut enĩ quidã qui nisi
buccis patentib auscultare nescuit᷑.⁊ quasi ꝑ os sensus ad eor influere de¬

Expanded text:
etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde etsi fortasse per singula facere non possumus, magis tamen expedit aliquid inde ad eruditionem dicere, quam omnino silere. Primum ergo diligenter observandum est, ut singula membra suum teneant officium, neque usurpent alienum, deinde ut unumquodque suum opus tam decenter ac modeste impleat, quatenus per indisciplinam aspicientium oculos non offendat. Nam in quolibet horum peccetur, dignum reprehensione est, sive scilicet membra inter se actus suos confundant, sive id quod juste agere debent, recte non expleant. Discretio actionum in membris conservanda est, ut scilicet id agat unumquodque membrum ad quod factum est, ut neque loquatur manus, neque os audiat, nec oculus linguae officium assumat. Sunt enim quidam qui nisi buccis patentibus auscultare nesciunt, et quasi per os sensus ad cor influere de
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ignorans: ⁊ nescit ꝙ ad uincła trahatur stultus. donec transfigat sagit¬
tã iecur eius. Velud si auis festinet ad laqueuͥ: ⁊ nescit ꝙ de ꝑiculo aĩe
illius agitur. Uie inferi domus eiꝰ. penetrantes inferiora mortis. Ne mo
igit᷑ deinceps putet parũ delinquere eos qui ꝯtra disciplinã ad turpes
motus ⁊ in ordinatas gesticulationes menbra sua inflectunt. qr nuͣꝗͦ scͥptu¬
ra tã seuere is ͣtos ext̾iores corperis motus in nobis rep̾hender&. nͥ omnis
ext̾ioris hominis inhonesta figuratio ⁊ motio indecens ab interiori m̃tis
corruptiõe manaret. Proptea multũ ual disciplina ad cohercendos pͣuos
motiis animi. quatinus mala desideria dũ ꝑ custodiam discipline strin¬
guntur.ne foras effluant. tandem aliquando ⁊ internis surgere ac mo¬
ueri omnmno desuescant. Quia igitur uitia gesticulationũ descͥpsimus:
ordo ꝑxigit ut nc̃ qͥd sit in om̃i ges tu modus discipline diffiniamus. Quod

Expanded text:
et ignorans, et nescit quod ad vincula stultus trahatur, donec transfigat sagitta jecur ejus, veluti si avis festinet ad laqueum, et nescit quia de periculo animae illius agitur; viae inferi domus ejus, penetrantes interiora mortis . Nemo ergo deinceps putet parum relinquere eos qui contra disciplinam ad turpes motus, et inordina as gesticulationes membra sua inflectunt, quia nunquam Scriptura tam severe istos exteriores corporis motus in nobis reprehenderet, nisi omnis exterioris hominis inhonesta figuratio et motio indecens, ab interiori mentis corruptione manaret. Propterea multum valet disciplina ad coercendos pravos motus animi, quatenus mala desideria dum per custodiam disciplinae stringuntur ne foras effluant, tandem aliquando etiam interius surgere ac moveri omnino desuescant. Quia igitur vitia gesticulationum descripsimus, ordo exigit, ut nunc quis sit in omni gestu modus disciplinae, definiamus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
qui cum apłos adhuc inbecilles ⁊ ad sublimioris doctrine eruditionem
impares aspiceret ait. Adhuc multa habeo uobis dic̾e: s non potestis
portare modo. Iten aliquancio tacendũ ẽẽ ꝓpt̾ pͣcipitationẽ loqͣndi uitan¬

Expanded text:
qui, cum apostolos adhuc imbecilles et ad sublimioris doctrinae eruditionem qui, cum apostolos adhuc imbecilles et ad sublimioris doctrinae eruditionem impares aspiceret, ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Item aliquando tacendum esse propter praecipitationem loquendi vitan
Abbreviated transcription (Latin):
cere debramus : qd̾ duob modis fieri potͣ. scilic dum uł reuerentia
dignitati ꝑsone impenditur. uł malicia incorrigibilis atq ideo in¬
digna ãmonitione exist unatur. Singula hec exemplis scͥpturarũ ꝓba¬
re possumꝰ. qr ñ uno s multis singula queq ꝯfirmari scripturarũ tes¬
timoniis inuenimus. Ad̾ sermonẽ eoꝵ qui priores nobis loqui ceperãt
nͣ debeamus intͣrumpere. s semꝑ loquentes alios ⁊ pͣcipue eos qui uti-¬
lia ⁊ recta locuntur. ꝓptͣ custodiam discipline reuerenter sus⁊ inere.
atq expectare sc̃s iob nobis ostendit. Aui cũ de sua disciplina ⁊ de ali¬
oꝵ erga se reuerentia loqueretur: int̾ cetera sic ait. Qui me audie¬
bant expectabant sententiã meã: ⁊ intenti tacebant ad ꝯsilium meũ.
Uerbis meis addere nichil audebant: ⁊ suꝑ illos stillabat eloquiuͣ meui.
Itẽ sepe ꝓptͣ infirmitatẽ auditoꝵ tacendum e̾e̾. dñs suo exemplo docet:

Expanded text:
ere, quod duobus modis fieri potest, scilicet dum vel reverentia dignitati personae impenditur, vel malitia incorrigibilis atque ideo indigna admonitione existimatur. Singula haec exemplis Scripturarum probare possumus, quia non uno sed multis singula quaeque confirmari Scripturarum testimoniis invenimus. Quod sermonem eorum qui priores nobis loqui coeperant, non debeamus interrumpere, sed semper loquentes alios et praecipue eos qui utilia et recta loquuntur, propter custodiam disciplinae reverenter sustinere atque exspectare, sanctus Job nobis ostendit, qui cum de sua disciplina et de aliorum erga se reverentia loqueretur, inter caetera sic ait: Qui me audiebant, exspectabant sententiam meam; et intenti tacebant ad consilium meum, verbis meis addere nihItem saepe propter infirmitatem auditorum tacendum esse, Dominus suo exemplo docet;
Abbreviated transcription (Latin):
plateas iuxta angulu̾. ⁊ ꝑ uam domus aliene: gradit᷑ in obscuro. aduesꝑas¬
cente die in noctis tenebras ⁊ caligine. ⁊ecce mulier occurrit illi ornatu

Expanded text:
plateas juxta angulum, et prope viam domus alienae graditur in obscuro, advespeplateas juxta angulum, et prope viam domus alienae graditur in obscuro, advesperante die, in noctis tenebris et caligine. Et ecce mulier occurrit illi
Abbreviated transcription (Latin):
tus leuitas ⁊ impacientia ad furorem pͣcipitem rapit. Unde bene pos łqrram
inconstantie ⁊ leuititis signa enumerit dicens. annuit ocłis. terit pede:
gia seminat. qr sicut dictum ÷ pͥmũ ꝑ leuitatis guciũ ⁊ inquietudine̾ paxx
etͣne tranqͥllitatis dissoluit᷑. ac sic deinde agitata miens in foueã furouis
pͣcipitatur. quãuis idem ipsum ꝙ dixit. graditur ore ꝑuerso. annuit ocu¬
lis. terit pede. digito loquitur. tã furoris ꝗͣ. inquictudinis signum sit.
gͣuitatis deserat. ac sic tandem usq ad impacientũ furoris erumpat. Ha¬
bet ÷ hic gestus id ÷ citatus. srae inquietus. cũ molli ꝓcaci affinitate:
qr leuitas aliqͥndo lascuuã aliqͣndo ĩ paerentiam. designat᷑. Inquietus gestꝰ
lascuuo ⁊ ꝓcaci ꝯcordat: sicut ꝑ falomonẽ: dicitur. He. fenestra domꝰ mee ꝑ
cancellos ꝓspexi. suideo paruulos. ꝯsid̾o uecordem uiluent᷑ qui transit per

Expanded text:
tus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam tus levitas et impatientia ad furorem praecipitem rapit. Unde bene postquam inconstantiae et levitatis signa enumeravit, dicens: Annuit oculis, digito loqugia seminat. Quia, sicut dictum est, primum per levitatis vitium et inquietudinem pax internae tranquillitatis dissolvitur, ac sic deinde agitata mens in foveam furoris praecipitatur. Quamvis enim id ipsum quod dixit, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, tam furoris quam inquietudinis signum sit, constantiam gravitatis deserat, ac sic tandem usque ad impatientiam furoris erumpat. Habet etiam hic gestus, id est citatus sive inquietus, cum molli ac procaci affinitatem, quia levitas aliquando lasciviam, aliquando impatientiam designat. Inquietus gestus lascivo et procaci concordat, sicut per Salomonem dicitur: De fenestra domus meae per cancellos prospexi, et video parvulos, considero vecordem juvenem, qui transit per
Abbreviated transcription (Latin):
manus suas. Multa sunt alia si enumerare uelim que ad increpationem
uł ad irrisionẽ hoꝵ in scͥpturis dicunitur. de quib hec ad exhortacione̾ pre¬
sente᷑ uobis dicta sufficere possunt. Citatus uł inquietus. simul ⁊ turbidꝰ
gestus. ꝑ salomonẽ iterum rep̾henditur. ubi sicut iam in suꝑiori exẽplo
demons trauimꝰ de uiro apostata dr̃. homo apostata uir mutilis. gͣditur
ore ꝑuerso. annuit oculis. terit pede. digito loquitur: prauo corde ma¬
chinatur malum. ⁊ in om̃i tẽpore iurgia seminat. Huic extimplo uenia.
ꝑditio sua : nec habebit ultra mediciñam. Quam sit enim ꝑditioni prori¬
mus ipsa sua actione satis demonstrat: qui ꝑ inquictud̾is uitiũ in semy¬
ipso pacem ꝑdit. ⁊ priusquã foris obsistentem inueniat. Et qͦ p̾cipitandꝰ
sit patet si occasionẽ furoris inuenerit: quaͣ nullo turbante exteruis sua in¬

Expanded text:
manus suas . Multa sunt alia si enumerare velim, quae ad increpationem, manus suas . Multa sunt alia si enumerare velim, quae ad increpationem, vel ad irrisionem horum in Scripturis dicuntur, de quibus haec ad exhortationem praesentem vobis dicta sufficere possunt. Citatus vel inquietus simul et turbidus gestus per Salomonem iterum reprehenduntur, ubi, sicut jam in superiori exemplo demonstravimus, de viro apostata dicitur: Homo apostata, vir inutilis, graditur ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, pravo corde machinatur malum et omni tempore jurgia seminat . Huic extemplo veniet perditio sua, nec habebit ultra medicinam. Quam sit enim perditioni proximus, ipse sua actione satis demonstrat, qui per inquietudinis vitium in semetipso pacem perdit etiam priusquam foris obsistentem inveniat. Et quo praecipitandus sit patet, si occasionem furoris invenerit, quem nullo turbante exterius sua in
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝯgregat quid comedat in hẏeme. Item de pigro.Sicut acetũ dentib.
⁊ fiunus ocłis: sic piger his qui miserut᷑ illum. & de dissoluto. Manus for¬
tium dominabitur: que autem remissa ÷ tributis seruiet. Et iterum
de pigro. Uult iñ uult piger: anima autem oꝑantium inpinguabitur.
Rursus de dissoluto. Qui mollis ⁊ dissolutus ÷ in opere suo: frat᷑ oꝑa sua dis¬
sipantis. Item de pigro. Abscondit piger manus suas sub ascella: ⁊ laborat
si ad os suum applio uerit eam. Item. Desideria occidunt pigrum. Noluer̃
enim quicꝗͣ. maniis eius oꝑari. Et iterum dicit piger. Leo ÷ in uia in me¬
dio platearum occidendiis sũ. Itẽ. Sicut ostium in cardine suo: sic pi¬
ger uertitur in lecto. In libro ecclesiastico de pigro.⁊ tardo.⁊ dissoluto di¬
c̾it᷑. In lapide luteo lapidabitur piger: ⁊ om̃is qui tetigerit eum excutiet¬

Expanded text:
et congregat quod comedat in hieme . Item de pigret congregat quod comedat in hieme . Item de pigret fumus oculis, sic piger his qui miserunt eum. tium dominabitur, quae autem remissa est, tributis serviet . Et iterum de pigro: Vult et non vult piger, anima autem operantium impinguabitur . Rursum de dissoluto: Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis . Item de pigro: Abscondit piger manum suam sub ascella, et laborat si ad os suum applicuerit eam . Item: Desideria occidunt pigrum, noluerunt enim quidquam manus ejus operari . Et iterum: Dicit piger: Leo est in via, in medio platearum occidendus sum . Item: Sicut ostiam in cardine suo, sic piger vertitur in lecto . Et in libro Ecclesiastico de pigro, tardo et dissoluto dicitur: In lapide luteo lapidabitur piger, et omnes loque
Abbreviated transcription (Latin):
funiculus. ⁊ pro crispanti erine caluitium. ⁊ pro fascia pectorali ei¬
licium. Ecce quam diligenter uanitatis insignia omĩa enumerat.
ut hec in quibus homines nullam uel admodum paruam culpã
esse putant: quam districte a deo pensentur ostendat. Dissolutũ
⁊ tardum salomon arguit dicens. ꝑagrum pigri hominis tran¬
suu: ⁊ per uineam uiri stulti. Et ecce totum impleuerant
urtice. operuerant suꝑficiem eis spine: ⁊ maceria lapidum destructa
erat. Qd cum uidissem : posui in corde meo. ⁊ exemplo didici disciplinam.
Usq quo piger dormis: Usq quo de sonno ꝯsurgis: Paululũ dormies mo¬
dicum dormitabis. pusillum manus ꝯseres ut quiescas. ⁊ ueniet quasi
curso egestas tua. ⁊ mendicitas tua: quasi uir armatus ueniet. Vade ad
formicam o piger. ⁊ ꝯsidera uias eius. ⁊ disce prudentiã: que cum non ha¬
beat ducem nec preceptorem nec principem. parat estate cibum sibi.

Expanded text:
funiculus; et pro crispanti crine, calvitium; et pro fascia pectorali, cifuniculus; et pro crispanti crine, calvitium; et pro fascia pectorali, cilicium . Ecce quam diligenter omnia vanitatis insignia enumerat, ut haec in quibus homines nullam vel admodum parvam culpam esse putant, quam districte a Deo pensentur, ostendat. Dissolutum et tardum Salomon arguit dicens: Per agrum hominis siui et per uineam uiri stulti: et ecce totum repleuerant urticae, operuerant superficiem eius spinae, et maceria lapidum destructa erat. quod cum uidissem, posui in corde meo et exemplo didici discUsquequo piger dormis, usquequo de somno non consurgis? Paululum dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres ut quiescas, et veniet quasi cursor egestas tua, et mendicitas tua quasi vir armatus . Et rursum: Vade ad formicam, o piger, et considera vias ejus et disce prudentiam, quae, cum non habeat ducem, nec praeceptorem, nec principem, parat aestate cibum sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
debant. ambulabant ⁊ in pedib suis ꝯposito gradu incedebant: de¬
caluabit dominus uerticem filiarum syon. Ambulabant extenso
collo: ⁊ nutibus oculorum. Hic notatur arrogantia. Ibant ⁊ plaude¬
bant : ambulabant.⁊ in pedibus suis ꝯposito gradu incedebant. Hic
notatur lascuria. Sequitur. Pecaluabit dominus uerticem filiarum
syon. Nec ÷ pena arrogantium. Et dominus crinem earum nuda¬
bit. hec ÷ pena lascuuorum. Et qr hec uicia luxus preciosarum
uestium sequi solet: pena quoq subinfertur euis cum dicitur.
Indir illa auferet dominus ornatum calciamentorum. ⁊ lunulas. ⁊ tor¬
ques. ⁊ monilia. ⁊ armillas. ⁊ nutras. ⁊ discriminalia. ⁊ perhychelidas.
⁊ murenulas. ⁊ olfactori. ⁊ mnaures. ⁊ anulos. ⁊ gẽmas in fronte pen-¬
dentes. ⁊ mutatoria. ⁊ pallia. ⁊ linteamina. ⁊ acũs. ⁊ specula. ⁊ sindoness.
⁊iuttas. ⁊ theristras. Et erit pro suaui odore fetor. ⁊ pro zona

Expanded text:
ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant, decalvabit Dominus verticem filiarum Sion . Ambulabant extento collo et nutibus oculorum, hic notatur arrogantia. Ibant et plaudebant, ambulabant, et pedibus suis composito gradu incedebant, hic notatur lascivia. Sequitur: Decalvabit Dominus filiarum Sion, haec est poena arrogantium. Et Dominus crinem earum nudabit, haec est poena lasciviorum. Et quia haec vitia luxus pretiosarum vestium sequi solet, poena quoque ejus subinfertur cum dicitur: In die illa auferet Dominus ornatum calceamentorum et lunulas, et torques, et monilia, et armillas, et mitras, et discriminaet murenulas, et olfactoria, et inaures, et annulos, et gemmas in fronte pendentes, et mutatoria, et pallia, linteamina, et acus, et specula, et sindones, et vittas, et theristra; et erit pro suavi odore, fetor; et pro zona,
Abbreviated transcription (Latin):
in tormentis inferni etͣnalit᷑ cruciandis sepelit᷑. Iuid aut in purpura
purpura decore᷑. ⁊ in bysso mollicit᷑ adhibuisse dicit᷑: ꝓcul dubio suꝑbus
simul ⁊ luxuriosus fuisse ꝯꝓbatur. Qui gͦ corꝑi suo prius illicite fomen¬
tũ iuicioꝵ exhibuit: iure posł modũ hunc cruciandum flãma tormentoꝵ
accepit. & tñ diues iste nondũ ꝓpriis rebus abrenuntiauerat: s qr in his que
possidebat tẽꝑantiã seruare noluit. pꝰ illicitũ usum rerũ tẽporaliĩ ad penã
putamꝰ isti facuit᷑ qui ꝓpriamꝰ non habentes alienam elemosinã cultui sue
elationis ĩpendere ñ ꝑtime scut᷑ : Ue eis. qr ipsi sicut ꝑ ꝓpħam dicit᷑ pecca

Expanded text:
in tormentis inferni aeternaliter cruciandus sepelitur . Quid autem in purpura in tormentis inferni aeternaliter cruciandus sepelitur . Quid autem in purpura purpura decorem, et in bysso mollitiem adhibuisse dicitur, procul dubio superbus simul et luxuriosus fuisse comprobatur. Qui ergo corpori suo prius illicite fomenta vitiorum exhibuit, jure postmodum hoc cruciandum flamma tormentorum accepit. Et tamen dives iste nondum propriis rebus abrenuntiaverat, sed quia in iis quae possidebat temperantiam servare noluit, post illicitum usum rerum temporaliputamus isti facient, qui propria non habentes alienam eleemosynam cultui suae elationis impendere non pertimescunt? Vae eis quia ipsi sicut per prophetam dicitur pecca
Abbreviated transcription (Latin):
seruire. hec enĩ omĩa uere religioni ꝯtraria sũt: ⁊ om̃s qui curã ⁊̃studi¬
ũ his adhibent qͦ tũ a religione alieni sĩt patent᷑ ostendut᷑. S gr̾a dei
oñis qͥ mͦ in religiõe ꝯstit̾uti talib student. ⁊ ꝑ hec om̃ib plaicere cupiit᷑.
om̃ib hominib magis uiles ⁊ ꝯtept ibiles fuit. Et e ꝯu̾so qui hec ꝓpter¬
dm̃ despicuit: non solũ coram dõ s ñ corã hominib cariores ⁊ honorabilio¬
res existut᷑. Erant gͦ miseri ⁊ stulti. ⁊ om̃is honestatis ignari eant.¬
⁊ comant pannos suos: qui intelligut᷑ ꝙͣ. iuste in uiris religiosam uitã
ꝓfessis cultus p̃ciosarũ uestiũ rep̃hendit᷑. qui apłm petrum ⁊̃ feminis
ꝓhibrtur. Non inqͥt in ueste p̾ciosa. Uideant gͦ q ta ñ dico repbensione¬
uestiũ studet᷑ qi diues ille qͥ in euugłio purpura ⁊ bẏsso indinit᷑. pꝰea

Expanded text:
servire. Haec enim omnia verae religioni contrariae sunt et omnes qui studium et curservire. Haec enim omnia verae religioni contrariae sunt et omnes qui studium et curam his adhibeant, quantum a religione alieni sint, patenter ostendunt. Sed gratia Dei omnes qui modo in religione constituti talibus student, et per haec hominibus placere cupiunt, omnibus hominibus magis viles et contemptibiles fiunt. Et ed etiam coram hominibus chariores et honorabiliores existunt. Eant ergo nunc miseri et stulti ac omnis honestatis ignari, eant et comant pannos suos, qui non intelligunt quam juste in viris religiosam vitam professis cultus pretiosarum vestium reprehenditur, qui per aposprohibetur, non, inquit, in veste pretiosa . Videant ergo quanta non dico reprehensionevestium student, quia dives ille qui in Evangelio purpura et bysso induitur, postea
Abbreviated transcription (Latin):
a facie t̾re. qͥcũq ꝑrexerit quasi turbo tẽpestatis puluere ꝯcitat: et
ipsi filii tenebrarum illud lumen ocłis hominũ subtrahut᷑. ꝙ intꝰ ceca¬
ta mente ꝑdiderut᷑. Est tam̃ in qͦ de eis÷ in p̾senti uita uindictã capi
ad ꝯplanandã uã pedib nr̃is lutũ platearũ abs tergũt. Ꝙd dicã ãpliꝰ:¬
Tedet me om̃ia uanitatis occilia numerare: in qͥb stulti ⁊ uecordes mu¬
lierib ĩmo me̾tricib studia sua auferut᷑. ⁊ tanto dedecore qͣnta suꝑs¬
ticio̾e cũ habitu pene sexũ mutauerut᷑. Alii sut̃ nullimodi qͥb homi¬
nes uanissimi ⁊ suꝑsticiosissimi: spectaculũ de se intuentib p̃bere
ꝯcupiscut. S hec omĩa seruus dĩ magna debet ꝯstantia despicere.
cũ uideat nullos nisi stultos ⁊ irrisione dignissimos s tudiis talib de¬

Expanded text:
a faa faipsi filii tenebrarum illud lumen foris oculis hominum subtrahunt, quod intus caecata mente perdiderunt. Est tamen in quo de eis ead complanandam uiam pedibus nostris lutum platearum abstergunt. Muliedet me omnia vanitatis ostentamenta numerare, in quibus stulti et vecordes, mulieribus, imo meretricibus studia sua auferunt, et tanto dedecore quanta superstitione cum habitu pene sexum mutaverunt. Alii sunt mille modi quibus homines vanissimi et superstitiosissimi spectaculum de se intuentibus praebere concupiscunt. Sed haec omnia servus Dei magna debet constantia despicere, cum videat nullos nisi stultos et irrisione dignissimos studiis talibus de