comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hissus in castitate purȩ conuer¬
sationis purpura ineffusione
p̃ci sanguinis. hino eñi pulchrȩ
inbello rosas. Bisso ergo induitꝰ
eccła cũ castigant corpora sua elec¬
ti & seruituti subiciunt. purpura
cũ eandẽ continentiã ñ obfauorẽ
uulgi sed ꝓadquirenda beatitudi¬
ne regni ꝑennis exercent
las in porttis uin ei:

Expanded text:
Byssus in castitate purae conversationis, purpura in effusione pretiosi sanguinis. Hinc enim pulchre din bello rosas. Bysso ergo induitur ecclesia, cum castigant corpora sua electi, et servituti subjiciunt, purpura cum eamdem continentiam non ob favorem vulgi, sed pro acquirenda beatitudine regni perennis exercent. lis in portis vir e
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc misterio figura crucis
ostendit᷑ qui eñi qͥ hoc uoluit martuus ẽ
quomodo uoluit mortuus ẽ. ũ frustra igitꝰ
tale genus mortis elegit. nsi
ut in eo quoq latitudinis hui:
& longitudinis & altitudinis
& ꝓfunditatis magister ex iste¬
r&. Non latitudo ẽ. in eo ligno
qđ trans uersũ desuꝑ figitꝰ. hoc
ad bona opera ꝑtin& quia ibi
tenduntꝰ manus. hongi¬
tudo ineo qđ ab ipso ligno uiq
ad terrã conspicuũ ẽ. Ibi eñi quo¬
dã modo stat̾ idẽ. ꝑsistit̾ & ꝑse
.ẽ. in ea ligni parteq abillo qđ
trans uersũ figit̾ sursũ uersus
relinquitꝰ: hoc ẽ ad capud cru¬
cifixi qr bene sperantiũ iuꝑna¬
tatio ẽ. Iã uero illud ex ligno qđ
ñappar& qđ fixũ occultat᷑. un¬
de totũ illud ex surgit. ꝓfun¬
ditatẽ significat grauitate
gratiȩ in quo multoꝵ ingenia
conterunt inuestigare conan¬
tia ut ad extremũ eis dicatꝰ. Oho¬
mo tuquis es ut respondeas dõ.

Expanded text:
In hoc mysterio figura crucis ostenditur. qui enim quia uoluit mortuus est, quomodo uoluit mortuus est. non frustra igitur tale genus mortis elegit, nisi ut in eo quoque latitudinis huius et longitudinis et altitudinis et profunditatis magister existeret. nam latitudo est in eo ligno, qua transuersum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia. ibi extenduntur manus. longitudo in eo quod ab ipso ligno usque ad terram conspicuum est; ibi enim quodam modo statur, id est persistitur et est in ea ligni parte, quae ab illo quod transversum figitur sursum versus relinquitur, hoc est, ad caput crucifixi, quia bene sperantium supertatio est. Jam vero illud ex ligno quod non apparet, quod fixum occultatur, unde totum illud exsurgit, profunditatem significat, gratuitate gratiae, in quo multorum ingenia conteruntur, id vestigare conantia, ut ad extremum eis dicatur: O homo, tu quis es, ut respondeas Deo .
Abbreviated transcription (Latin):
diasolus gaquã leo ruqiens.
circuit que nens que deuorea.
Inluius ex positione sontentiae.
non nostra uerum beati orpri¬
hostis clausos obsidens muros ex¬
plorat. & temptat. ansit pars
aliqua membrorum minus stabi¬
lis &minus fidam cinus auditu
ad interiora penetretur. Ofsero
oculis formas infolices ex faciles uo¬
luntates. ut uisu destruad castita¬
tem Aures percanora musica temp¬
tat: ut insonu dulcioras auditu sol¬
uat & molliat xp̃ianum uigorem.
Linguam conuicio prouocat. ina¬
num iniuriis lacessendibus ad pe¬
tulantiam cedis instigat. Vt frau¬
datorem faciat. lucra obponit in¬
iusta. Ut animam pecunia capiat.
ingerit pronicioso conpendia ho¬
nores terrenos promittit: ut ce¬
lestes amittat. ostendat falsa: ut
uera subripiat. &cum latenter
non pocest fallere. exerce atquae
apertȩ minatur terrorem turpidȩ
per secutionis intentans. adbellan¬
dos seruos dĩ Inquietus sempor &
semper festus. Inpace subdolus. in
persecutione uolentus. Quam ob

Expanded text:
d tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret . In hujus expositione sententiae non nostra, verum beati Cyprihostis clausos obsidens muros explorat et temptat an sit pars aliqua membrorum minus stabilis et minus fida, cuius aditu ad interiora penetretur. offert oculis formas inlices et faciles uoluptates, ut uisu destruat castitatem. aures per canora musica temptat, ut soni dulcioris auditu soluat et molliat christianum uigorem. linguam conuicio prouocat, manum iniuriis lacessentibus ad petulantiam caedis instigat. ut fraudatorem faciat lucra opponit iniusta: ut animam pecunia capiat ingerit perniciosa conpendia: honores terrenos promittit ut caelestes adimat: ostentat falsa ut uera subripiat, et cum latenter non potest fallere, exerte adque aperte minatur, terrorem turbidae persecutionis intentans, ad debellandos seruos Dei inquietus semper et semper infestus, in pace subdolus, in persecutione uiolentus. Quamobre
Abbreviated transcription (Latin):
Resedit quippe qui erat mortu¬
us. cũ mnt̃na conpunctione rebu¬
uiscit peccator. Incipit loqui out
reducit indicia uite cunꝑtir
qui peccatũ luxerant ostebdit.
pedditꝰ inatri. cũ ꝑsacerdotalis
decreta iudicii cõmunioni sotiat᷑
ecclena. accepit autẽ ou

Expanded text:
Resedit quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator, incipit loqui cum reducis indicia vitae cunctis qui peccatum luxerant ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur ecclesiae. Accepit autem o
Abbreviated transcription (Latin):
iagus ẽ sicut uniũ exisgis
Inomni gloria idẽ. in omni uari¬
&ate uestiũ deliciarũ siue in mag¬
nitudine regni. Sicut unũ exis¬
tis sub audit̾ liliis & reuera qđ
nec sqͥricũ ꝗ regũ purpura .ẽ. nec
piccura textricũ potest flaribus
conparari qđ ita rub& ut rosa qđ
ita cand&x ut liliũ. uiole uero pur¬
purã nullo superari murice oculoꝵ
magis quã sermonis iuditium est:
Siaugẽ peniũ acri quõd
hodi e.

Expanded text:
us est sicut unum ex istis. In omni gloria, id est, in omni varietate vestium, deliciarum, sive in magnitudine regni, sicut unum ex istis subauditur liliis. Et revera quod nec sericum quae regum purpura est, nec pictura textricum potest floribus comparari, quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? violae vero purpuram nullo superari murice oculorum magis quam sermonis indicium est. Si autem fenum agri quod hodie
Abbreviated transcription (Latin):
lorificauit filium suum quan¬
do post resurrectionẽ nimis ter¬
ribiliter totius mundi creduli¬
tatẽ ds̃ ei meo qđ homo factus g̃
habere concessit. Glorisicauit eũ
gloria resurrectionis. glorificaũ
gloriȩ ascensionis. &glorificauit
sue dextre sessionis. qũẽ uos

Expanded text:
lorificavit Filium suum, » quando post resurrectionem nimis mirabilem, totius mundi credulitatem Deus in eo quod homo factus est, habere concessit. Glorificavit eum gloria resurrectionis, glorificavit gloria ascensionis, et glorificavit suae dexterae ses
Abbreviated transcription (Latin):
hab&x indie iudici. ꝑ fecta ẽ in
illo caritas. quidẽ habere fiduciã
indie iudicii. ñ timere neueniat
dies iudicii Cũ eñ primo quis
adpenitendũ sedemale actis con¬
uerterit. incipto timere diẽ
iudicii ne uidelic apparente
iusto iudice ipse dampnetur.
processu uero bone conuersatio¬
nis animatus discx non timere
qđ timebat sed potius obtare ut
ueniat ille desideratus cunctis
gentib: sperans se cũ scĩs merito
bone actionis esse coronandũ unde
autẽ fiduciã indie iudicii habere
possimus. plenius scribendo manisestat:
quia sicuꝗ ille esq et nos
Sunus inhoo cmurido.

Expanded text:
a est in illo charitas. Quid est habere fiduciam in die judicii? non timere, ne veniat dies judicii; cum enim primo quis ad poenitendum se, de malis actibus converterit, incipit timere diem judicii, ne videlicet apparente justo judice, ipse damnetur: processu vero bonae conversationis animatus discet non timere quod timebat, sed potius optare, ut eniat ille desideratus cunctis gentibus, sperans se cum sanctis merito bonae actionis esse coronandum. Unde autem fiduciam in die judicii habere possumus, plenius subdendo manifestat. Quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
Hiuersitas autẽ praepositionũ in
quib dicitur. unus dĩ & pater om¬
nium qui super omina & suꝑ om̃s
& in omnibus. diuersa intellegen¬
tiã sapit. Suꝑ omnia eñi est dr̃
pater: qui auctorẽ omniũ. per
omnia filius: qui cuncta trans cur¬
rit. uadit quȩ ꝑ omnia. In omni¬
bus sp̃s sc̃s : quia nihil absquȩ eo ẽ.
Quidã hoc quod scriptũ est super
omnes & suꝑ omnia & inomnibus
mant esse referendũ. ut super
omnia pater sit: quia auctor est
omniũ. ꝑ ominia filius quia ꝑfiliũ
creata sunt omnia . Inoninibus sp̃s
sc̃s. Ipse enim credentibus datur
& templũ sumus sp̃r sc̃i & pater
& filius habitant in nobis. Seqͣ¬

Expanded text:
iversitas autem praepositionum, in quibus dicitur: Unus Deus et pater omnium, qui super omnes et per omnia, et in omnibus diversam intelligentiam sapit. Super omnia enim est Deus Pater, qui auctor est omnium, per omnia Filius, qui cuncta transcurrit vaditque per omnia in omnibus Spiritus sanctus, quia nihil absque eo est. Quidam hoc, quod scriptum est: Super omnes et per omnia, et in omnibus mant esse referendum, ut super omnia, Pater sit, quia auctor est omnium, per omnia Filium, quia per Filium creata sunt omnia, in omnibus Spiritus sanctus, ipse enim credentibus datur, et templum sumus Spiritus sancti, et Pater et Filius habitant in nobis. E
Abbreviated transcription (Latin):
da ẽ. ut felici ter inuenias uolun¬
tatẽ tuã in regno di: quã fortiter
uicisti in hoc scło. Nã scĩ martyres.
hodio habuer̃ hanc p̃sente uitã
ꝓ xp̃i nomine: dũ magis uoluer̃
negare. Siquis mihi enuais

Expanded text:
da est, ut feliciter invenias voluntatem tuam in regno Dei, quam fortiter vicisti in hoc saeculo. Nam sancti martyres odio habuerunt hanc praesentem vitam pro Christi nomine, dum magis voluerunt negare. Si quis mihi minis
Abbreviated transcription (Latin):
quogu moniuis
Acsi aꝑte dicat:
quanta me caritate diligas hinc
aliquando ꝓbab̾ cũ ꝓparuuloꝵ meoꝵ¬
uita usꝗ ad mortẽ circando ꝑue¬
neris: ut &ille in corpore possint
parit̃ &mente saluari. ipse torm¬
ta corporis om̃a ꝗ aduersariũ in¬
fligere lib& forti ñrois constan¬
tia tolerab. in extensione enĩ ma
nũ positionẽ mẽbrorũ er: qua cru¬
ci erat aptandus insinuat. Inc ine¬
tione alterius in positionẽ uincu¬
lorũ quib: a ꝑsecutore erat arcen¬
dus exprimit. Inducto quo noll&
ipsa mortis ac passiones acerui¬
tatẽ indicat quã corporalis ei:
infirmitas horrebat eui animi
firmitas spiritalis &iã aduersa ꝓ
dño letabantꝰ. cunctas sufferre ñ
enĩ uoluntatẽ suã sed uoluntatẽ

Expanded text:
quo tu non vis. Ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc aliquando probabis, cum pro parvulorum meorum vita ad mortem certando perveneris, ut et illi in corpore possint pariter et mente salvari, ipse tormenta corporis omnia, quae adversarium infligere libet, forti mentis constantia tolerabis. In exnuum positionem membrorum ejus qui cruci erat aptandus insinuat. In cinctione alterius, impositionem vinculorum quibus a persecutore erat arcendus exprimit. In ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat: cujus animi infirmitas spiritalis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre: non enim voluntatem suam, sed voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
golista rem necessariam dicens. Et
cũ tanti esient. siue tam magni. sic̃
superius dicit. plenũ magnis piscib
non est scissum rete. Idest magni
erunt : sed inter eos hereses ñ erant.
Et ideo magis hereses ñerant: quia
magnierant. dicit eis ib̃s ue¬
nuge puandege e meno
audeꝑat discums engiũ
eũ in gerroqare tuquis es

Expanded text:
gelista rem necessariam dicens: Et cum tanti essent; sive tam magni, sicut superius dictum, plenum magnis piscibus; non est scissum rete: id est magni erant, sed inter eos haereses non erant, et ideo magis haereses non erant, quia magni erant. Dicit eis Jesus: Venite, prandete, et nemo audebat discumbentium eum interrogare, tu quis es
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o iłiu xp̃o sed omnib creaturis
rationalib coabtat̾ notandũ qđ
ñdixerit ex quo omnis paternitas
incaelis & int̾ra nata. ẽ. uł creata sed
ex quo omnis pat̃nitas in caelis &
int̃ra nominatꝰ. aliudẽ. eñi appel¬
lationẽ pat̃nitas inerere: aliud na

Expanded text:
Jesu Christo, sed omnibus creaturis rationabilibus coaptetur. Notandum quod non dixerit: Ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nata est vel creata, sed ex quo omnis paternitas in coelis et in terra nominatur. Aliud est enim appellationem paternitatis mereri, aliud na
Abbreviated transcription (Latin):
capud anquli. Soli in toto
mundo iudei tunc edificantes
esse uidebantur. quia dũcetere
nationes idolis sacrificabant. illi
soli dm̃ colebant. sed fidei sue fa¬
bricã minime ꝑfecer̃. quõ ipsũ
quierat lapis fortissimus angu¬
laris more dementiũ contẽpner̃
quifactus esse incaput anguli
dicitur: quia circũcisionis &
gentiũ populũ copulauit. An¬
gulus enĩ exgreco sermone des¬
cendit. at uniy qđ latine diciẽ
genu hoc inflexũ speciem anguli
conformi qualit̃ restituit. Siue
lapis angularis. xp̃s dicitur : ꝓpt̃
copulationẽ duorũ testam̃torũ:
uel quia trena cum celestib &
celestia terrenis pacificans co¬
pulauit. Etrl. apis oppeni¬
Sionus ei pegra scan¬
dalihis qui opfendunt
inuenno mec credunꝗ
His qui noncredunt in carna
sed amicũ publicanorũ. & uini
potatorẽ morẽ iudeorũ &purũ
eũ hominẽ blasphemantes
esse dixerunt. illis inoffensi¬
onẽ & inscandalũ factus est.
ñcredentes perierunt.
Inquo

Expanded text:
cantes. Soli in toto mundo Judaei tunc aedificantes esse videbantur, quia dum caeterae nationes idolis sacrificabant, illi soli Deum colebant, sed fidei suae fabricam minime perfecerunt. Quoniam ipsum qui erat lapis fortissimus, angularis, more dementium contempserunt. Qui factus esse in caput anguli dicitur, quia circumcisionis et gentium populum copulavit. Angulus enim ex Graeco sermone descendit a γόνυ, quod Latine dicitur genu, hoc inflexu speciem anguli, conformi qualitate restituit, sive lapis angularis Christus dicitur, propter copulationem duorum testamentorum, vel quia terrena coelestibus, et coelestia terrenis pacificans copulavit. Et lapis offensionis et petra scandali, his qui offendunt in verbo nec credunt. His qui non credunt incarnatised amicum publicanorum, et vini potatorem more Judaeorum, et purum eum hominem blasphemantes esse dixerunt . Illis in offensionem et in scandalum factus est non credentes perierunt. In quo
Abbreviated transcription (Latin):
huius uinee operarios fuit
operato ergo mane ora tercia
sexta & nona antiquis ille &
eb raicus populus designatur.
qui in electis suis ab ipso mundi
ex ordio dum recta fide đm stu¬
duit colere quasi non destitit
inuinee cultura laborare ad
undecimã uero gentiles uocant᷑
quib: & dicitur
quid hic sta

Expanded text:
hujus vineae operarius fuit. hujus vineae operarius fuit. Operator ergo mane hora tertia, sexta et nona, antiquus ille et Hebraicus populus designatur, qui in electis suis ab ipso mundi exordio, dum recte Deum studuit colere, quasi non destitit in vineae cultura laborare. Ad undecimam vero gentiles vocantur, quibus et dicitur: Quid hic sta
Abbreviated transcription (Latin):
mundi nasciturus est: qđ scõs
ꝓtulit. quasi tot palmites misio
Hic itaq pat̃ familias ad ex co¬
lendam uineã suam mane hora
tertia. sexta nona & undecima
operarios conducit: quia mun¬
di huius initio usq infinẽ ad
erudiendam plebem fidelium
p̃dicatores congregare non
destitit Mane & enim mundi
fuit. ab adam usq ad noe ora
uero tertia anoe usq ad ha¬
brahã Sexta quoq ab ab raham
usq ad morsen Mona autem
amorsen usq ad aduentũ dñi
undecima uero ab aduentũ dñi
usq ad finẽ mundi inqua p̃di¬
catores scĩ apłi missi sunt qui
mercedem plenam & tarde ueni¬
entes acciperunt ad erudiendam
ergo dñs plebẽ suã nullo tẽpore
distitit mittere operarios quia
& prius ꝑ patres. & post modum
ꝑ legis doctores & ꝓph&as ad ex¬
tremũ uero ꝑ apłos dum plebis
sue mores excoluit. quasi ꝑ ope¬
rarios inuinea cultore opere la¬
borauit quã uis in quo lib& mo¬
dulo uel mensura quisquis cum
fide recta bone actionis extitit:

Expanded text:
turus est, sanctos protulit, quasi tot palmites misit. Hic itaque paterfamilias, ad excolendum vineam suam, mane hora tertia, sexta, nona et undecima, operarios conducit, quia a mundi hujus initio usque in finem, ad erudiendam plebem fidelium, praedicatores congregare non desistit. Mane etenim mundi fuit ab Adam usque ad Noe, hora vero tertia a Noe usque ad Abraham, sexta quoque ab Abraham usque ad Moysen, nona autem a Moyse usque ad adventum Domini, undecima vero, ab adventu Domini usque ad finem mundi, in qua praedicatores sancti apostoli missi sunt, qui mercedem plenam, et tarde venientes acceperunt. Ad erudiendam ergo Dominus plebem suam, nullo tempore destitit mittere operarios, quia et prius per patres, et post modum per legis doctores et prophetas. Ad extremum vero per apostolos, dum plebi suae mores excoluit, quasi per operarios in vineae culturae opera laboravit, quamvis in quolibet modulo, vel mensura, quisquis cum fide recta bonae actionis exstitit,
Abbreviated transcription (Latin):
ficiorũ consuetudine: exfide
tantũ quȩ ꝑdilectionẽ opera¬
tur placerent dõ. summniquȩ
apud ipsum loci haberent : Ne¬
mo autem umquã absque fi¬
de ac dilectione: ꝑ holo causta
solum & sacrificia dõ placuisse
inueniretur. Inqua sentencia.
soriba iste &iam se fuisse de

Expanded text:
ficiorum consuetudine ex fide ficiorum consuetudine ex fide tantum, quae per dilectionem operatur, placerent Deo, summique apud ipsum loci haberentur: nemo autem unquam absque fide et dilectione per holocausta solum, et sacrificia Deo placuisse inveniretur. In qua sententia scriba iste etiam se fuisse de
Abbreviated transcription (Latin):
macisger quod est mnari¬
Primũ omniũ. non pro ordi¬
ne. sed ꝓdignitate intellꝑge
dictumꝰ idest maximũ omniũ:
Siue primũ: quia aute omnia
debemus. intimo incorde singu¬
li. quasi unicũ pietatis funda¬
mentũ locare: Ergo primũ om¬
nium & maximũ mandatũ eit.
cognitio atquȩ confessio diui¬
nȩ unitatis. cũ ex secutione bo¬
nȩ operationis. Bona autẽ ope¬
ratio dilectione dĩ exꝓximi per¬
ficitur: Quod breuiter aliis uer¬
bis commendat a postolus di¬
cens. Inxp̃o enim iħiu. nequȩ
circum cisio aliquid ual&. neq
praeputiũ sed fides quȩ ꝑdilec¬
tionem operatur. Ostendit ex
hac responsione scribȩ : Grauẽ
sepȩ inter scribas &phariseos
questionẽ esse uersatã. Quod
ess& mandatũ primũ siue ina¬
ximũ diuinȩ legis. quibus dam
uidelio& hostias & sacrificia
laudantibus. aliis uero maiore
auetoritate. fidei & dilectionis
opera prȩferentibus. eo quod
plurimi patrũ ante legem abs¬
que omni uiccimarũ & sacri¬

Expanded text:
Magister, quod est manPrimum omnium non pro ordine, sed pro dignitate intellige dictum, id est, maximum omnium sive primum. Quia ante omnia debemus intimo in corde singuli, quasi unicum pietatis fundamentum locare. Ergo primum omnium et maximum mandatum est cognitio atque confessio divinae unitatis, cum exsecutione bonae operationis. Bona autem operatio dilectione Dei et proximi perficitur, quod breviter aliis verbis commendat Apostolus dicens: In Christo enim Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sed fides, quae per dilectionem operatur. Ostendit hac responsione scribae, gravem saepe inter scribas et Pharisaeos quaestionem esse versatam, quod esset mandatum primum sive maximum divinae legis, quibusdam videlicet hostias et sacrificia laudantibus, aliis vero majore auctoritate fidei et dilectionis opera praeferentibus, eo quod plurimi Patrum ante legem absque omni victimarum et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
Totam magnitudinẽ & latitu¬
dinẽ diuitiorũ eloquiorũ secu¬
ra possid& caritas: qua dm̃ pro¬
ximũ que diligimus. doc& eñi
nos cȩlestis unus magister di
cat omnes paginas scãs per seruta¬
riamnia inuoluore sermonũ eual¬
uere cimnia scripturarũ sec reta
penetrare tene caritatẽ ubi pen¬
dent omnia. Ita tenebis quod ita
didicisti teneb &iã qđ nondũ didicisti.
Si eñi nosti caritatẽ aliquid nosti unde & illud
itaquȩ ten&. & quod pat&. & qđ
lat&x indiuinis sermonibus qui
caritatẽ ten& inmit ribus & hoc

Expanded text:
Totam magnitudinem et latitudinem divinorum eloquiorum ecura possidet charitas, quia Deum proximumques diligimus. Docet enim nos coelestis unus Magister, et cat omnes paginas sanctas perscrutari, omnia involucra sermonum evolvere, omnia Scripturarum secreta penetrare; tene charitatem, ubi pendent omnia: ita tenebis quod ibi didicisti; tenebis etiam quod nondum didicisti. Si enim nosti charitatem, aliquid nosti unde et illud itaque tenet et quod patet et quod latet in divinis sermonibus, qui charitatem tenet in moribus. 3.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃d inlusus esser ama¬
Quod dicit tunc herodes.
coniungit᷑ ubi dicit qđ magi
ꝑ aliam uiam sint reuersi Ira¬
tus est manente scilic& p̃dicta
turbatione: additur ualde.
eo qđ magis inlusus sit
et cigitens occĩditr oc̃s

Expanded text:
d illusus esset a MaQuod dicit: Tunc Herodes, conjungitur, ubi dicit quod Magi per aliam viam sunt reversi. Iratus est, manente scilicet praedicta turbatione. Additur valde, eo quod a Magis illusus sit. Et mittens occidit o
Abbreviated transcription (Latin):
dĩx. scđm scripturas & nihil absur¬
dũ uideri sibis qͥ formã serui sus¬
ciperat dominatũ ꝑtulerit mor¬
tis ꝗsine dubio dominatꝰ omnib:
qͥ incarne positi sub seruili forma
cenient᷑: Alius uero qͥ ꝓfundiorẽ
dixerat qđ ultra ñ dominatꝰ xp̃o
ille ipse intellegenđ .e. nouissim:
inimicus qͥ figurã habuit coeti
illius qͥ absorbuerat ionã. Inquã
mortẽ tãquã ionas inuentre cod¬
xp̃s ingressus. ẽ. In eũ scilio& locũ
quẽ saluatꝰ ipse cortrae nominaũ
in quo tres dies &tres nocces exẽ¬
plo ionȩ facturũ eẽ. filiũ hominis
dic̃ ut eos qͥ in ibi amorte de tene¬
bant᷑ eximer&. Vnde recte apłs¬
inp̃senti loco dic̃. ꝗs mors ei ultra
ñ dominabit̾. Mon eñi ultra dabit
semecipsũ indominationẽ trrauni
neq: iterũ ex inani &se ut formã
seri accipiat & fiat oboediens usq

Expanded text:
dum scripturas, et nihil absurdum videri, si is qui formam servi susceperat, dominatum pertulerit mortis, quae sine dubio dominatur omnibus qui in carne positi, sub servili forma censentur. Alius vero qui profundiorem dixerat quod ultra non dominabitur Christo, ille ipse intelligendus est novissimus inimicus, qui figuram habuit ceti illius, qui absorbuerat Jonam, in quam mortem, tanquam Jonas in ventre ceti ingressus est, in eum scilicet lquem Salvator ipse cor terrae nominavit, in quo tres dies et tres noctes exemplo Jonae mansurum esse Filium hominis dicit, ut eos qui inibi a morte detinebantur eximeret. in praesenti loco dicit, quia mors ei ultra non dominabitur ; non enimultra dabit semetipsum in dominationem tyranni, neque iterum exinaniet se, ut formam servi accipiat et fiat obediens us
Abbreviated transcription (Latin):
Prouirtuce & integritate m̃tis
uir appellatur. hec in merito qui
tantũ studiũ inscripturis habebat
ut eas &iã inuia legore ñcessabat.
Tantumq amoris in religione ge¬
rebat: ut aula regia derelicta de
ultimis mundi partib uenir&
ad templũ dñi Vnde iuxte merce¬
dẽ dũ querit interprecẽ lectionis
xp̃m que querebat inuenit. plusq
uthieronim: ait. indesorto fonte
ecclesae. quã maurata sinagoge tem¬
plo repperit. Ibi eñ qđ hieremias
admirando ꝓloquitur. mutauit
& hiopi pellẽ suã id est sorde peo¬
carorũ abluta delauaero ihũ dealba¬
tus ascendit
canidacis neqiaie

Expanded text:
Pro virtute et integritate mentis, vir appellatur. Nec immerito, qui tantum studium in Scripturis habebat, ut eas etiam in via legere non cessabat. Tantumque amoris in religione gerebat, ut aula regia derelicta, de ultimis mundi partibus veniret ad templum Domini. Unde justa mercede, dum quaerit interpretem lectionis Christum, quem quaerebat invenit, plusque, ut Hieronymus ait, in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae templo reperit. Ibi enim quod Jeremias admirando proloquitur: Mutavit Aethiops pellem suam , id est, sorde peccatorum abluta de lavacro Jesu dealbatus ascendit. Candacis reginae
Abbreviated transcription (Latin):
curationis auxiliũ circum¬
cisis inlege contra originalis
peccati uulnus a gebat quod
nunc. baptisinus agere reue¬
late gratiȩ tempore consu¬
euit Excepto qđ regni celes¬
tis ianuam neo dum intrare
poterant doneo adueniens
benedictionẽ dar& qui legẽ
dedit ut uideri poss& ds̃ deorũ
insion tantũ insinu habrahȩ
post mortẽ beata requie.
consolati suꝑne pacis ingres¬
sumaspe felicer expectabant
qui enim nunc ꝑ euuangeliũ
clamat: nisi quis renatus fu
culus cuius prȩputii caro cir¬
cũ cisa non fuerit: peribit
anima illa de populo suo quia
pactũ meũ irritũ fecit. Id est
quia pactũ uite in paradiso
hominib: ame datũ adam pre¬
uaricante tranigressus est
in quo om̃s peccauer̃ peribit
de coetu scõrũ si non eis fu¬
erit remedio salutari sub uen¬

Expanded text:
curationis auxilium circumcurationis auxilium circumcisis in lege, contra originalis peccati vulnus agebat, quod nunc baptismus agere revelatae gratiae tempore consuevit. Excepto quod regni coelestis januam necdum intrare poterant, donec adveniens benedictionem daret qui legem dedit, ut videri posset Deus deorum in Sion. Tantum in sinu Abrahae, post mortem, beata requie consolati, supernae pacis ingressum, spe felices, exspectabant. Qui enim nunc per Evangelium clamat: Nisi quis renatus fueculus cujus praeputii caro circumcisa non fuerit, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit , id est, quia pactum vitae, in paradiso hominibus a me datum, Adam praevaricante, trangressum est, in quo omnes peccaverunt, peribit de coetu sanctorum, si non ei fuerit remedio salutari subven
Abbreviated transcription (Latin):
Circum ciditur itaq: puer
quis est ille puer. nisi ille de
qui sublege erant iucri facer&
uides omnem legi uet erisseriẽ
fuisse trƿum futuri. non utaq
frustra octauo die iussus est
infans circumc idr nisi quia pe¬
tra qua circũcidimur xp̃s erat
cultellis enim petrinis. circĩt¬
primus qui & octauus comple¬
tis enim septẽ dieb: reditur
ad primũ finitus septimus: dñs
sepultus Reditur ad primum:
diem qui uocatur dominicus
Ipse uidetur ꝓpriȩ ad dñm ꝑ¬
tinere quia eo die dñs resur¬
rexit Suscepit igitur circum¬
cisionẽ lege decr&am incarne:
qui absq omni prorsus labe
pollutionis apparuit incarne
& qui similitudine carnis peo¬
cati non autẽ incarne peccati
ad uenit remediũ quo caro pec¬
cati consueuerat mundari non
respuit sicut &iam undam
baptismatis qua noue gratiȩ
populos apeccatorũ sorde
lauari uoluit. ipse non neces¬
sitatis. sed ex empli caufa subiit
scire enim deb& ur̃a frater¬
nitas iquia idem salutifere¬

Expanded text:
Circumciditur itaque puer. Quis est ille puer, nisi ille de qui sub lege erant, lucrifaceret . Vides omnem legis veteris seriem fuisse typum futurae. Non utique frustra octava die jussus est infans circumcidi, nisi quia petra, qua circumcidimur, Christus erat. Cultellis enim petrinis circumprimus qui octavus. Completis enim septem diebus, reditur ad primum. Finitur septimus, Dominus sepultus: reditur ad primum, diem, qui vocatur Dominicus, ipse videtur proprie ad Dominum pertinere, quia eo die Dominus resurrexit. Suscepit igitur circumcisionem lege decretam in carne, qui absque ompollutionis apparuit in carne, et qui in similitudine carnis peccati, non autem in carne peccati advenit, remedium quo caro peccati consueverat mundari non respuit: sicut etiam unda baptismatis, qua novae gratiae populos a peccatorum sorde lavari voluit, ipse non necessitatis, sed exempli causa subiit. Scire etenim debet vestra fraternitas
Abbreviated transcription (Latin):
tate in spũ scõ. incaritate non fic¬
ta in uerbo ueritatis inuirtute
dĩ ꝑ arma iustitie ad extris &
a sinistris & cȩtera similia: unde
xante sequitur. hec lioq:ꝑe
eit exortare. Ac sidicer&
omnis tuus sermo: in hac exor¬
tatione constaatq ꝑseuer&¬

Expanded text:
aritate non ficta, in verbo veritatis, in virtute Dei, per arma justitiae, a dextris et a sinistris , et caetera similia, unde et apte sequitur. Haec loquere et exhortare. Ac si diceret: Omnis tuus sermo, in hac exhortatione consistat atque
Abbreviated transcription (Latin):
edemit nos &libe¬
rauit ab om̃ni iugo iniquitatis
quo captiui tenebamur. & infi¬
delitatis & mundauit ꝑbaptis¬
mũ libi sic om̃a originalia de¬
licta & perpera commissa mun¬
dantꝰ quatenus in nobis nihil
remanere possit inmundum
sec tactorẽ s onoeũ operũ
Ad quam sec tationẽ bonorum
õperũ id est nos apłs ad mon&
dicens Ex ortamur ne inuacuũ
gratiã dĩ recipiatis ut non ui

Expanded text:
edemit nos ravit ab omni vinculo iniquitatis, quo captivi tenebamur, et infidelitatis, et mundavit per baptismum, ubi sic omnia originalia delicta, et perpetrata commissa mundantur, quatenus in nobis nihil remanere possit immundum. Sectatorem bonorum operum. Ad quam sectationem bonorum operum, idem nos Apostolus admonet, dicens: Exhortamur, ne in vacuum gratiam Dei recipiatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ulliam oppersionẽ
Nemo nr̃o offendatur exem¬
plo ne non tam nr̃m uitium
putetur esse quã legis. idem
ne forte infideles ꝑ nr̃am negle¬
gentiã destruamus & in quo
displicuerimus religionis ma¬
gis ac legis nr̃e uitiũ esse di¬
iudicent & hi qui emuli sunt
ꝑ hominis delictũ regule nr̃e
scm̃ uituperent institutum
teriũ mr̃m Id est non dis¬
pliceat in aliquantis & paucoꝵ
culpam &iam boni incurrere
uideantur offensam sẽd i
ipsos ꝯ

Expanded text:
ullam offensionem. Nemo nostro offendatur exemplo, ne non tam nostrum vitium putetur esse quam legis. Id est, ne forte infideles per nostram negligentiam destruamus, et in quo displicuerimus, religionis magis ac legis nostrae vitium esse dijudicent, et hi qui aemuli sunt per hominis delictum, regulae nostrae, sanctum vituperent institutum. terium nostrum. Id est, non displiceat in aliquantis, et paucorum culpam etiam boni incurrere videantur offensam. Sed in ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
Homines scilic& quos ipse creauit
iudei quos peculiarẽ sibi elegerat
plebem quibus suȩ cognitionis re¬
uelauerat archanũ quos mirificis
patrũ glorificauerat actis quib:
suȩ legis doctrinã contulerat Ex
quib: se in carnandũ ꝓmiserat & in q̃b: se
multi enim reciperunt: Dequib:
euangelista consequenter insinuat
dicens qu iod q̃d autẽ Reci

Expanded text:
homines scilicet, quos ipse creavit. Judaei quos peculiarem sibi elegerat in plebem, quibus suae cognitionis revelaverat arcanum, quos mirificis patrum glorificaverat actis, quibus suae legis doctrinam contulerat, ex quibus se incarnandum promiserat, et in quibus se edendo receperunt, de quibus evangelista consequenter insinuat dicens: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
Acsi aꝑte dicer&.
hec sola &uera .ẽ. ꝓbatio integri
in dũo amoris. sierga fr̃s studue¬
ritis curã solliciti exercere labo¬
ris. nã quicũq fratri opus pi&xa¬
tis qđ ual& inpendere neglegit:
min iusto se conditorẽ diligere
ostendit cur mandata in susten¬
tanda ꝓximi necessitate contẽp¬

Expanded text:
Ac si aperte diceret: Haec sola et vera est probatio integri in Dominum amoris, si erga fratres studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contem
Abbreviated transcription (Latin):
eñ Iste locus euangelicus fr̃s ubi se
dicit dñs uitẽ & discipulos suos pal¬
mites. Secundũ hoc dicit qđ est ca¬
pud ecdesiae: nos quẽ membra eius
unius quippe nature sunt uitis &
ñsumus factus est homo ut in illo ess&
agricola est: Seoundũ hoc ergo uitis
xp̃s secundũ qđ ait: pater maior
me est. secundũ id qđ ait: ego & pat̃
unũ sumus. & ipse agricola est. iam
uos inquid mundi estis mundi scili¬
c& atq mundandi neq enĩ nisi mun¬
di ossent fructũ afforre potuissent:
& cam̃ omnẽ qui fort fructũ pur¬
gat agricola ut fructũ plus afferat.
Quis enim est in hac uita ut ñsit ma¬
gis magisq mundandus. quare non
ait. mundi estis ꝑbabtismũ quod
abluti estis. sed ait ꝓpt̃ uerbũ qđ lo¬
cutus sũ uob. nisi quia & in aqua uor
.s. bũ mundat. Decrae uerbũ. & quid
est aqua nisi aqua. accedit uerbum
addelementũ & fit sacram̃tũ &iã

Expanded text:
 Iste locus evangelicus, fratres, ubi se dicit Dominus vitem, et discipulos suos palmites, secundum hoc dicit, quod est caput Ecclesiae nosque membra ejus. Unius quippe naturae sunt vitis et jus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset meus, inquit, agricola est. Secundum hoc ergo vitis Christus, secundum quod ait: Pater major me est; secundum id quod ait: Ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est. Jam vos inquit, mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim, nisi mundi essent, fructum afferre potuissent, et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, ut fructum plus afferat. Quis enim est in hac vita, ut non sit magis magisque mundandus? ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis; sed ait: Propter verbum, quod locutus sum vobis; nisi quia et aquam verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
uia om̃s con¬
clusi erant sub peccãto nunc &iã
non in meritis. sed inmisericordia
di saulus humana consistit. Ideo
quasi officiũ susciperim recon¬
ciliandi uos đo obsecro uos non ꝑ
potentiã sed ꝑmisericordiã
đi quid uos obsecro

Expanded text:
uia omnes conclusi erant sub peccato, nunc jam non in meritis, sed in misericordia Dei salus humana consistit. Ideo quasi qui officium susceperit reconciliandi vos Deo, obsecro vos non per potentiam, sed per misericordiam Dei. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
uideo qr ꝓpheta esctu
Tunc cȩpit uenire uir. non dũ
plene uenit ꝓphetã dñm putabat
erat quidem & ꝓpheta nam de¬
ipso ait: non est ꝓpheta sine honore
nisi in patria sua Itẽ de illo dictũ ẽ.
ad morsen ꝓph&ã eis suscitabo
defratrib: eorũ similẽ tui similẽ
scilic& ad formã carnis: non ad
eminentiã maiestatis: patres
nr̃i in montẽ hoc ad orauerunt:¬
crede mibi Iam est enim
inte qui credat: quia prȩsens
ẽ uir tuus cepisti ad esse intel¬
lectu: quando me ꝓph&am appel¬
lasti Ergo mulier crede mihi
quia uenit hora & nunc ẽ qua
nos ad oracous q̃d seicous
uos ad orans qd nesci¬
tis qrsalus exiũdeis ẽ
Nultũ dedit exiudeis: sed noli
istos reꝓbos accipere ex ꝑsona
quippe iudȩorũ dictũ ẽ : sed non
omniũ iudeorũ non reꝓborũ
sed dequalib fuer̃ apostoli qua
& prȩtia rerũ suarũ ad pedes
a postolorũ posuer̃ non reppulit
illis ds̃ plebem suã: quã presciuit
audiuit hoc mulier ista & addidit
scio er messias uerri

Expanded text:
uia propheta es tu. Tunc coepit venire vir, nondum plene venit. Prophetam Dominum putabat, erat quidem et propheta, nam de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua ; item de illo dictum est ad Moysen: Prophetam eis suscitabo de fratribus eorum similem tui . Similem scilicet ad formam carnis, non ad eminentiam majestatis. Patres nostri in monte hoc adoraveruntcrede mihi. Jam enim est in te, qui credat, quia praesens est vir tuus, coepisti adesse intellectu, quando me prophetam appellasti. Ergo mulier, crede mihi, quia venit hora, et nunc est. Quae Nos adoramus quod scimus, vos adoratis quod nescitis, quia salus ex Judaeis est. Multum dedit ex Judaeis, sed noli istos reprobos accipere. Ex persona quidem Judaeorum dictum est, sed non omnium Judaeorum, non reproborum, sed de qualibus fuerunt apostoli, qua pretia rerum suarum ad pedes apostolorum posuerunt. Non repulit enim Deus plebem suam, quam praescivit. Audivit hoc mulier ista, et addidit: Scio quia Messias venit,
Abbreviated transcription (Latin):
simens uidelic& nepret̃ uoluntatẽ
dĩ uł p̃ter qđ in scĩs scripturis euident̃
p̃cipit̾ uel dicat aliquid uł imper&
inueniatꝰ tãquã falsis testis dĩ aut
sacrilegus uł introducens aliquid
alienũ ad doctrina dñi uł certe sub¬
relinquens &p̃teriens aliquid eorũ¬

Expanded text:
imens ne praeter voluntatem Dei, vel praeter quod in sacris Scripturis evidenter praecipitur, vel dicat aliquid, vel imperet, et inveniatur tanquam falsus testis Dei, aut sacrilegus, vel introducens aliquid alienum a doctrina Domini, vel certe subrelinquens et praeteriens aliquid eoru
Abbreviated transcription (Latin):
phetiȩ sp̃magnouit: Soluere cal¬
ciam̃tũ. nudare.ẽ mẽbra ꝗ ab ip¬
so teguntꝰ & nudũ uerbũ iđ diui¬
nũ sermonis euidentissime. quis
poterit speculando explicare ser¬
monẽ nisi forte aliquib in magi¬
nib: explanare: Et hoc ẽ. qđ ait
Ñsũ dignus idẽ. ñ sufficio om̃a

Expanded text:
phetiae spiritum agnovit. Solvere calceamentum nudare est membra, quae ab ipso teguntur, et nudum verbum, id est, divini sermonis evidentissime quis poterit speculando explicare sermonem, ni forte aliquibus imaginibus explicare, et hoc est quod dicit: Non sum dignus, id
Abbreviated transcription (Latin):
tauer̃. qđ hisdẽ ioł negat recce se
indignũ eẽ. ad soluendũ corrigiã ei.
calciam̃ti denunciat. ac si aꝑte dicat.
ego redẽptoris uestigia denudare ñua¬
leo qr sponsi nom̃ mihi in meritis ñ
usurpo. qđ tam̃ intellegi &alit̃ potest.
quis eni nesciat qđ calciam̃ta ex mor¬
tuis animalib fiant. incarnatus ue¬
ro dñi ueniens. quasi calciatus appa¬
ruit. qui indiuinitate sua. morticina
corruptionis nr̃e adsupsit sed
hui: incarnationis mrsteriũ. hiu¬
manus oculos penetrare ñiuffi¬
cit. corrigia ergo calciam̃ti ẽ. liga¬
tura mrsterii. ioł itaq soluere

Expanded text:
 idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti, denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi in meritis non usurpo. Quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat quod calceamenta ex mortuis animalibro Dominus veniens, quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina corruptionis nostrae assumpsit, sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Corrigia ergo calceamenti est ligatura mysterii. Joannes itaque solvere
Abbreviated transcription (Latin):
cilliorib & carnalib discipulis
imperat : ut quomodo ipsi ama¬
gistris spiritalia m&xunt sic
magistris carnalia p̾beant. In
omnib bonis idẽ. inuictu &
homines int̃bona numerano.
unde &iob. Sibona accepimi:
inquid demanu dñi. Et dñs in
euangelio.Siuos cũ siois in ali
nostis bona dare filiis uestris.
aliter. dat discipulis mandatũ
ut eis qui se instruunt uerbo
cõmunieent obsequant᷑. doci¬
les faciles ꝗ seprebeant. in his
tam̃ q bona .ĩ. & spiritalia &ñ
her&ica uł iudaica prauitate
ꝑuersa. catezizantꝰ autẽ eru¬
dit & castigatꝰ intellegitꝰ Re¬
quirendũ quomodo uerbũ dis¬
cipulus in agistro cõmunicare
dicatꝰ cũ eũ magis uerbo ma¬
gister insticuat. Sed uerbũ in¬
tellegi uoluit deuotionis fruc¬
tũ & boni operis largitatẽ. Niã
ut illud dedauid. quia fecisti
uerbũ hoc. & morses ait quo¬
modo pałã factũ ẽ. uerbũ istud:
uolage eriare ds Non

Expanded text:
cillioribus et carnalibus discipulis imperat, ut quomodo ipsi a magistris spiritualia metunt, sic magistris carnalia praebeant in omnibus bonis, id est, in victu et homines inter bona numerant. Unde et Job: Si bona accipimus, inquit, de manu Domini . Et Dominus in Evangelio: Si vos cum sitis mali, nostis bona dare filiis vestris ? Aliter dat discipulis mandatum, ut eis qui se instruunt verbo, communicent, obsequantur, dociles, facilesque se praebeant, in his tamen quae bona sunt et spiritualia, non haeretica vel Judaica pravitate perversa, catechizatur autem, eruditur et castigatur, intelligitur. Requirendum quomodo verbo discipulus magistro communicare dicatur, cum eum magis verbo magister instituat, sed verbum intelligi voluit devotionis fructum, et boni operis largitatem. Nam eut illud de David: Quia fecisti verbum hoc . Et Moses ait: Quomodo palam factum est verbum istud? Nolite errare, Deus non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posse sesimul diuitus xp̃o¬
hex diuitias. sed qui seruit di¬
uitias. qui eñ diuitiarũ ser¬
uus.ẽ. diuitias custodit ut ser¬
uus: qui autẽ seruitutis ex

Expanded text:
n posse se simul divitiis Christobet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus; qui autem servitutis
Abbreviated transcription (Latin):
A se se duc̃. Siquis ñuult one¬
ra alieua portare & inmiscricors
suo tailtũ opere & uirtute con¬
tẽptus. ẽ: ñquerens ꝗ aliena sunt
sit nihil ipse seduc̃ & est sensus.
In eo qđ seputat: ẽẽ. aliquid & ñex
clem̃tia in ꝓximũ sed suo opere
& labore se iudicat sua tantũ uir¬
tute contentus iste ex hac ipsa
te estimas spiritalẽ & alterius
infirmitatis obusciorẽ ñ debes
in becillitatẽ iacentis sed tuã fua¬
titudinẽ considerare. Neꝗ oñi
si alius ꝑfecte ñ potest adxp̃ianis¬
simũ aidaismo transire idc irco
tuꝑ fectus es xp̃ianus. sed site ꝓ¬
pria conscientia ñ remord& ha¬
bes intem&ipso gloriã & ñin altero
Intellegi pot est &lit̃. qui consci¬
entiã hab& operis boni & se ipsũ
considerans opi suũ non p̃hendio:¬

Expanded text:
 se seducit. Si quis non vult onera aliena portare, et immisericors suo tantum opere et virtute contentus est, non quaerens quae aliena sunt, sit nihil, ipse se seducit, et est sensus, in eo quod se putat esse aliquid, et non ex clementia in proximum, sed suo opere et labore se judicat, sua tantum virtute contentus, iste ex hac ipsa te aestimas spiritalem et alterius infirmitate robustior es, non debes imbecillitatem jacentis, sed tuam fortitudinem considerare. Neque enim si alius perfecte non potest ad Christianismum a Judaismo transire, idcirco tu perfectus es Christianus, sed si te propria conscientia non remordet, habes in temetipso gloriam, et non in altero. Intelligi potest et aliter, qui conscientiam habet operis boni, et seipsum considerans, opus suum non re
Abbreviated transcription (Latin):
Sata moaterei: maria ios eph
Queritur quare non desimplici
uirgine: sed desponsa dñs natus
sit primo ut per generationẽ
io sephorigo marie monstrar&ur.
quia consuetudo diuinarũ scrip¬
turarũ est: non perfeminas sed
per uiros genealogiam texere:
Secundo ne lapidar&ur aiudeis
ut adultera tertio. ut in egrptũ
fugiens haber& maritale solatiũ
Quartã causam addidit ignatius
ut partus celar&ur ⁊ abulo.
dum eum putat non de uirgine

Expanded text:
sata mater ejus Maria Joseph. Quaeritur quare non de simplici virgine, sed de desponsata Dominus natus sit? Primo ut per generationem Joseph, origo Mariae monstraretur, quia consuetudo divinarum Scripturarum est, non per feminas, sed per viros genealogiam texere. Secundo, ne lapidaretur a Judaeis ut adultera. Tertio, ut in Aegypto fugiens, haberet maritale solatium. Quartam causam addidit Ignatius, ut partus celaretur diabolo, dum eum putat non de virgine
Abbreviated transcription (Latin):
p̃i autẽ generatio sic erat
Quare non ihũ xp̃i sed solum mo¬
do xp̃i id est non utrumq nomen
sed alterũ posuit hoc ut amaiorib
traditur futurȩ reseruauit his¬
toriȩ qua mox angelo dicente
sub infertur. & uocabis nomen ei:¬
ihm & reliqua Quod ergo qualit̃
uocatũ sit: mox scribendũ euan¬
gelista prȩuidit antecipando pre¬
ripere non debuit Generatio aũ
aut ipse xp̃s dicitur in carne ge¬
neratus ut idem sit xp̃s generatio
ac si diceretur generatio quȩ est
xp̃s: aut sicut a quibusdam legit᷑
ut sit iste ordo uerborũ sic autẽ
erat xp̃i generatio hoc est sic ad
Sequitur cũ esset dispore

Expanded text:
i autem generatio sic erat. Quare non Jesu Christi, sed solummodo Christi, hoc est, non utrumque nomen, sed alterum posuit: hoc, ut a majoribus traditur, futurae reservavit historiae, qua mox angelo dicente subinfertur: Et vocabis nomen Jesum , et rel. Quod ergo, qualiter vocatum sit, mox scribendum evangelista praevidit, anticipando praeripere non debuit. Generatio autem, aut ipse Christus dicitur in carne generatus, ut idem sit Christi generatio, ac si diceretur: Generatio quae est Christus, aut, sicut a quibusdam legitur, ut sit iste ordo verborum: Sic autem erat Christi generatio, hoc est, sic adSequitur. Cum esset despo
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ filiũ suũ factũ ex muliere factũ
sublege ut eos qui sub lege erant
redimere. ut adoptionẽ filiorũ
reciperemus. Rec ipim: ergo ad¬
optionẽ. sed istã ꝗ est ꝑspeculũ &¬
in enigmatae. cũ autẽ uenerint᷑
q ꝑfecta s̃. tunc ad optionẽ facie
ad faciẽ consequamur Redemp¬
autẽ dixio redẽptionẽ corporis

Expanded text:
suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Recipimus ergo adoptionem, sed istam quae est per speculum in aenigmate, cum autem venerint quae perfecta sunt, tunc adoptionem facie ad faciem consequemur. Redempautem d
Abbreviated transcription (Latin):
dixit & ipsi nos primitias sp̃s ha¬
bentes : de omnib: diccũ qui gratiã
baptismi consequuti uidentur. ac¬
cipias. sperandũ est illud qđ idem
apostolus dixit Qđ si primieiae sca
& massa &si radix sca & rami. quod
&si ita sit. tam̃ ipsius massa. inqua
uidetur indicari multiudo sideliũ
primiciae necessario uidebuntur
in apostolis conlocatae. Sic eñi scrip¬
tum est quia in ecclesie posuit ds̃
primũ apostolus. Secundo ꝓphexas
tercio doctures. Isti ergo primo
loco constituti s̃. conpetenter pri¬
mitias sc̃ĩ sp̃s gratiae spiritalis ha¬
bere credentur ad opgienie pi¬
luiorũ di expertaniges
Nunciã uideamus quomodo ad¬
optionẽ filiorũ expectare sedicat
qui insuperiorib dixit. quia ipse
sp̃s testimoniũ reddit spiritui nt̃o
quia sumus filii dĩ &iterũ quomodo
redẽptionẽ corporis sperat. qui in
aliis dixit. xp̃s nos redemit. Sed ut
mihi uidetur. ipse hoc eo sermone
qui in consequentib habet ab soluit.
ait eñĩ Spe salui facti sum: qđ ergo

Expanded text:
dixit, Et nos ipsi primitias Spiritus habentes, de omnibus dictum qui gratiam baptismi consecuti videntur accipias, sperandum est illud quod idem apostolus dixit: Quod si primitiae sanctae et massa, et si radix sancta et rami , quod et si ita sit, tamen ipsius massae, in qua videtur indicari multitudo fidelium, primitiae necessario videbantur in Apostolis collocatae, sic enim scriptum est: Quia in Ecclesia posuit Deus, primum apostolos, secundo prophetas, tertio doctores . Isti ergo primo loco constituti sunt, competenter primitias gratiae spiritales habere credentur. Adoptionem filiorum Dei exspectantes. Nunc jam videamus quomodo adoptionem filiorum exspectare se dicat, qui in superioribus dixit: Quia ipse spiritus testimonium reddit spiritui nostro, quia sumus filii Dei. Et iterum: Quomodo redemptionem corporis sperat; qui in aliis dixit: Christus nos redemit; sed ut mihi videtur, ipse hoc eo sermone qui in consequentibus habetur absolvit: ait enim: Spe salvi facti sumus; quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
acciperemus. &ia ipsi intranos ge¬
mimur. Intantũ inquid nulla crea¬
tura est que dolorib: & gemitib: uac&
ut &iã nos ipsi qui summa ab spũ sc̃o
&electa dona ꝑcepimus tamen ex¬
pectantes adoptionẽ filiorũ idest
ꝑfectionẽ eorũ quos docere &
instituere missi sumus doneo ui¬
deamus eos intantũ ꝓficere ut
adoptari mereantur infilios ne¬
cessario dolemus & gemimus. ad¬
huc tamen ad dimus & tertiũ Itẽ
ipse iterũ apostolus dicit de dño
iłiu xp̃o quia sit prio genitus
omnis creacurȩ. Meforte ergo
ut ille primo genitus dicitur om¬
nis creaturae. tali quađã ratione
&iã mulcorũ spirituũ primitia

Expanded text:
acciperemus, etiam ipsi intra nos geacciperemus, etiam ipsi intra nos gemimus. In tantum, inquit, nulla creatura est, quae doloribus et gemitibus vacet, ut etiam nos ipsi, qui summa ab spiritu sancto et electa dona percepimus, tamen exspectantes adoptionem filiorum, id est, perfectionem, eos quos docere et instruere missi sumus, donec videamus eos in tantum proficere, ut adoptari mereantur in filios, necessario dolemus et gemimus. Adhuc tamen addimus et tertium. Idem ipse iterum Apostolus dicit de Domino Jesu Christo, quia sit primogenitus omnis creaturae, ne forte ergo ut ille primogenitus dicitur omnis creaturae ad quamdam rationem etiam multorum spirituum