comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ualere te p̃t ur uoluntate At michi repetenda est uetis ciuusdã
memone uou satis explicata recordatio Sed ut mrbitror apta
ad id quod requiris bt cognostas quid uiri oĩliui eloquetissini
qũi que pu̾i̾s a adelestentulis nobis a ee tõmentariolis nostris su¬
chota aut rudia erriderut uir hac etate dumia ethoc usliq
ix causis quas duxmiq tor tantisq consecuti suuꝰ aliꝙ rsdem de
⁊ebus peltues an nebis ꝑfeniusar proferri Polesar nõniũ ꝙ hac¬

Expanded text:
alere potest; neque voluntate. Ac mihi repetenda est veteris cuiusdam memoriae non satis sane explicata recordatio, sed, ut arbitror, apta ad id, quod requiris, ut cognoscas, quae viri omnium eloquentissimi, quoniam, quae pueris aut adulescentulis nobis ex commentariolis nostris incohata ac rudia exciderunt, vix sunt hac aetate digna et hoc usu, quem ex causis, quas diximus, tot tantisque consecuti sumus, aliquid eisdem de rebus politius a nobis perfectiusque proferri; soles
Abbreviated transcription (Latin):
uarietate amplissis loquentie p̃po ͥ ͤ p̃mus ẽe cãc putet insi
rei quãdã intredibilẽ maguitudie̾ ac difficultatẽ ¶Est eĩ
et sciã ꝓphendenda reꝵ plimaꝵ sine qua u̾boꝵ Inuoͬbilitas Ina¬
nis acq Irridenda est et ip̃a oraͦ ꝯformanda non slum elcõe
qui audiunt mentib a sedandis a excitandis expromenda
est Accedat eod̾ oz lepos quid̾ facecie et eruditio libõ digna
atz urbanitate ꝯuincta ¶Fenenda p̃tea ẽ om̃is autiquitas exqͣ
uis/ neqz uis legũ / aut Iuris cuulis sciã negligenda ẽ lam ꝙͥ
ꝙͣta sit hyst̾onũ leius ars ac scena declarat in qua cuui onĩs
in oris at uotis et metꝰ modãtione laborẽt quis iguoret ꝙͥpauci
suit fueruitq quos aĩo equo spectare possimꝰ Quid dicam¬

Expanded text:
s esse causae putet, nisi rei quandam incredibilem magnitudinem ac difficultatem? Est enim et scientia comprehendenda rerum plurimarum, sine qua verborum volubilitas inanis atque inridenda est, et ipsa oratio conformanda non solum elequi audiunt, mentibus, aut sedandis, aut excitandis, exprimenda est. Accedat eodem oporter lepos quidam, facetiaeque, et eruditio libero dignaatque urbanitate coniuncta. Tenenda praeterea est omnis antiquitas exemplorumque vis: neque legum aut iuris civilis scientia negligenda est Nam quid quanta sit, histrionum levis ars, et scena declarat: in qua cum omnes in oris, et vocis, et motus moderatione elaborent quis ignorat, quam pauci sint, fuerintque, quos a
Abbreviated transcription (Latin):
laude aut cumi bom senatoris prudentia aꝑandam putet qu¬
tat aĩmũ ad eaipa artiũ gua circũspiciatq qui inhus florue¬
pautitas iudicabit ¶ leq eñi te fugit or̃um laudataꝵ artum
prreatricẽ quatudã et q pareten eam quam phĩam greci uo¬
rant ab oĩb doctissinis iudicari in qua difficile ẽ inueuire qͦt
uiri. q̃ta est stĩa. ꝙͣtaq in siusstudus uarietate et copia fue¬
uunt qui nou uua aliqua in re separata claborassent. s oiã
querũqz possent uel scie ꝑuestigationt uel disẜerdi ⁊ os comp̃¬
henderut: Eus iguorat hu qui mathematia uoca᷑. ꝙͥra
In obscuritate rerum et ꝙͣrecendita iu arte et multir lici

Expanded text:
cum imperatoris laude aut cum boni senatoris prudentia comparandam putet, convertat animum ad ea ipsa artium genera circumspiciatque, qui in eis florueaudatarum artium procreatricem quandam et quasi parentem eam, quam filosofi/an Graeci vocant, ab hominibus doctissimis iudicari; in qua difficile est enumerare quot viri quanta scientia quantaque in suis studiis varietate et copia fuerint, qui non una aliqua in re separatim elaborarint, sed omnia, quaecumque possent, vel scientiae pervestigatione vel disserendi ratione comprehenderin obscuritate rerum, et quam recondita in arte, et multiplici,
Abbreviated transcription (Latin):
oĩs funit cũi il⁊ dona ne ¶E iud de illisdicã que ete nuro sp̃o hoie
de uiou possit nz enĩ iuore et que bene sint fiere incliora posse
quidami uita lugua he sitantes aut ita uote absomi aut ira
uualtu notuq corpis uasti at agrestes ut etiã si iugenns at
quidã ita ini eisdem debh habiles ita nature mu buĩ

Expanded text:
ia sunt enim illa dona naturae—quid de illis dicam, quae certe cum ipso homine re non possit —neque enim ignoro, et quae bona sint, fieri meliora posse quidam aut ita lingua haesitantes aut ita voce absoni aut ita vultu motuque corporis vasti atque agrestes, ut, etiam si ingeniis atque quidam ita in eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
quãdam eaꝵ ediũ ꝑtẽ in mancipii lege dixiss defende̾bama
p̃stare debere quoquid̾ in gñe familiaris l̃ m buculeius
hõ n ueo uidicis stultꝰ et suo ualde sapiens et ab iuris studio
quo concursu hõinũ qua exspectatione defensa ẽ cũ q. sic¬
uela equalis ee collera euis homo õi et distpluia uiris tilis

Expanded text:
quandam earum aedium partem in mancipi lege dixisset, defendebamus, praestare debere. Quo quidem in genere familiaris noster M. Buculeius, homo neque meo iudicio stultus et suo valde sapiens et ab iuris studio quo concursu hominum, qua exspectatione defensa est? Cum Q. Scaevola, aequalis et conlega meus, homo omnium et disciplina iuris civilis
Abbreviated transcription (Latin):
quondam amib diffusa late uidebantur ¶Idhibita est iggr̃
nuuit qui rem dissolutam dilsamq ꝯglutiuaret et roẽ
quadam ꝯstringet ¶Sic gͦ in iure ciueli fuis hic legittiẽ atq

Expanded text:
omnibus et diffusa late videbantur. Adhibita est igituromnibus et diffusa late videbantur. Adhibita est igituradsumunt, quae rem dissolutam divulsamque conglutinaret et ratione quadam constringeret. Sit ergo in iure civili finis hic: legitimae atque
Abbreviated transcription (Latin):
flagiciosum putaud̾ est Et qũi de Impudentia dixi castige¬
mus et segniciem hoĩnũ at Inertiã Naui si ẽẽt cognitio
Iuris magna atq difficilis tamẽ utilit᷑ magindo deberet ho
ad suscipiend discendi laborem impelle Ged odu ĩorͣles
nou dic̾e̾m hõc audiente sceuola nisi ip̃e soleret dicenulliꝰ
artis facilioreui sibi cogintionem uderi quodquid̃ c̾tis de
sit hac uides duui breuiter. uoluerun dicẽ dictum a me esse
paulo olstuzio s expiar et ditam si poto plauius/ omia fere
q̃ sunt conclusa nũc aitib disꝑsa et dissipata quondam fuert
ut in nusicis mii uaces et modi In geometria liueamẽta fore¬
et int̾ualla et magnͥ/ in astrologia celi conu̾sio ortꝰ obitus
metusq syderũ in gramatitis peeta⁊ ꝑtractio hysteria cogꝰ
u̾boꝵ incp̃ta prouũtiandi quis sonꝯ Inhac deniq ip̃a rõne
dd excagitare ornare dispone̾ memisse age̾ Igneta quondã

Expanded text:
flagitiosum putandum est? Et quoniam de impudentia dixi, castigeflagitiosum putandum est? Et quoniam de impudentia dixi, castigemus etiam segnitatem hominum atque inertiam; nam si esset ista cognitio iuris magna atque difficilis, tamen utilitatis magnitudo deberet homines ad suscipiendum discendi laborem impellere: sed, o di immortales, non dicerem hoc, audiente Scaevola, nisi ipse dicere soleret nullius artis sibi faciliorem cognitionem videri. Quod quidem certis de sit. Hoc video, dum breviter voluerim dicere, dictum a me esse paulo obscurius; sed experiar et dicam, si potero, planius. Omnia fere, quae sunt conclusa nunc artibus, dispersa et dissipata quondam fuerunt; ut in musicis numeri et voces et modi; in geometria lineamenta, formae, intervalla, magnitudines; in astrologia caeli conversio, ortus, obitus motusque siderum; in grao, pronuntiandi quidam sonus; in hac denique ipsa ratione dicendi excogitare, ornare, disponere, meminisse, agere, †ignota quondam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ de oxdinanda cuutate de libtate hoĩs ꝯsularis p̾sitim cũhͦ nõ
ciuitatẽ ¶Euid de lib̾tate quo iudiciũ grauiꝰ tẽ nullum piLo
ne ex iure cuuli pt̾ ẽe ꝯtentio cũ queretur is qui dñi uolunt e¬
usu memõ ꝑair ueuit ut prfamilias qui ex hispauia ⁊omã
duxiss nec nũ cuĩ p̃ori remisiss mortisq eẽt intestatꝰ ⁊
exutraq siliꝰ natꝰ ẽẽt mediot̾s ne resin ꝯtentione adducta
est cũ q̃retur de duob cuuũ capitib et de puo qui ex post̾i¬
ore natꝰ erat et de eius mr̃e / que si iudicaret t̾tis quibusdã
ubis noius iiptus fiei cum suꝑiort diuortiũ in ꝯcubine locũ
dice̾tur ducetur : ¶ Iec lgitur. et hus siliã pͥura sue ciu
Ignoratem ereitum et et sũ alacͥ ⁊ prompto ore atq nultu huc
atq illuc intuẽtem uagari cum magna catua in toto foro
p̃ssum clientib atq opem autꝭ et ppe cunctis ciub lucẽ Iuge¬
mi et consilu sui porugetem atz tendentem llouue in p̾mis

Expanded text:
 de libertate, de capite hominis consularis, praesertim cum haec non civitatem. Quid? de libertate, quo iudicium gravius esse nullum potest, nonne ex iure civili potest esse contentio, cum quaeritur, is, qui domini voluntusu memoria patrum venit, ut paterfamilias, qui ex Hispania Romam duxisset neque nuntium priori remisisset, mortuusque esset intestato et ex utraque filius natus esset, mediocrisne res in contentionem adducta est, cum quaereretur de duobus civium capitibus et de puero, qui ex posteriore natus erat, et de eius matre, quae, si iudicaretur certis quibusdam verbis, non novis nuptiis fieri cum superiore divortium, in concubinae locum duceretur? Haec igitur et horum similia iura suae civitatis ignorantem erectum et celsum, alacri et prompto ore atque vultu, huc atque illuc intuentem vagari cum magna caterva toto foro, praesidium clientibus atque opem amicis et prope cunctis civibus lucem ingeni et consili sui porrigentem atque tendentem, nonne in primis
Abbreviated transcription (Latin):
retebat ꝙͣ tũ lexin yn tabulis pansat quod cũ impetrasset cã
fuiss qued petitoꝵ cã ꝯpatum ẽe nou intelligebat ut st ille
petitor rursꝰ cum pete̾t ei ceptione exclude̾: ꝙ ea res ãce In
ꝑsonã suscepit ut aĩcoꝵ controusias casqz tuea᷑ laborãtib
succͣrat egris medea᷑. afflictos excitet hũc in niruus tenius¬
sinasq reb ita labi ut alus mis andꝰ. alus irridendꝰ et uide.¬

Expanded text:
petebat, quam quantum lex in xii tabulis permiserat, quod cum impetrasset, causa fvisset? quod petitoris causa comparatum esse non intellegebat, ut, si ille petitor rursus cum peteret, ne exceptione excluderetur, qvod ea res in sonam susceperit, ut amicorum controversias causasque tueatur, laborantibus succurrat, aegris medeatur, adflictos excitet, hunc in minimis tenuissimisque rebus ita labi, ut aliis miserandus, aliis inridendus esse vide
Abbreviated transcription (Latin):
erit ii quaq re quad prebabile uideri possit eligend atq
diceno ꝑdiscendũ ui ciuile rognoᵈ ̃ leges ꝑcipienda oĩs
¶ Effudi uobis oĩa que sentiebam que foitasse et quetrehr
piẽm fanilias arripiussetis er a quo circulo eaderu hobie ꝓs¬
contantibus respondiss

Expanded text:
erit in quaque re, quod probabile videri possit, eliciendum atque dicendum; perdiscendum ius civile, cognoscendae leges, percipienda omnis . Effudi vobis omnia quae sentiebam, quae fortasse, quemcumque patremfamilias adripuissetis ex aliquo circulo, eadem vobis percontantibus respondisset.'
Abbreviated transcription (Latin):
rent̃ bni quos usus ac natura docuss nõ nũꝙͣ u̾ius oratoib
non satis exsententia euentum ddͥ proced̾e ĩta nou hiuiria
hoĩes artiu spectati ⁊ probati si qũ aliquid nuiꝰbñ fecer̃t
ꝙͣ solent aut noluisse aut uali .impedites non põtiusse ꝯseqͥ
id quod stirent putãtur. Noluit iuquuã hodie̾ ag̾e̾ rosius
a ceudior fuit / Oratoris spectati si quid ẽ aĩo adusum stul¬
ticie pctm̃ uidetur stu ticia a que uidetur excusationẽ nõ
h quare uenio uidetur a̾ qr crudus fudi aut ꝙ ita maluddi
stultus fuisse quo eriam gramus udiciũ in ddꝭ submius
Quotiens em̃ dicins dicunꝰ totiens de nobis iudicat᷑
a te dictum est esse ꝑuiulta que orator a natura nisi hrẽt
ño multum a nigr̃o adiuuaretiu ualde tibi assentior ĩꝙͥ
do uel mane̾ probaui sirmũ illũ doctorẽ alabande seni apel¬
lomũ qui cũ uoo de doceret tñ non patieha. tos quos iudica¬

Expanded text:
rent ei, quos usus ac natura docuisset, non numquam summis oratoribus rent ei, quos usus ac natura docuisset, non numquam summis oratoribus non satis ex sententia eventum dicendi procedere; ita non iniuria, homines artium spectati et probati, si quando aliquid minus bene fecerunt quam solent, aut noluisse aut valetudine impediti non potuisse consequi id, quod scirent, putantur: "noluit" inquiunt "hodie agere Roscius," aut "crudior fuit"; oratoris peccatum, si quod est animadversum, stultitiae peccatum videtur; stultitia autem excusationem non habet, quia nemo videtur, aut quia crudus fuerit aut quod ita maluerit, stultus fuisse; quo etiam gravius iudicium in dicendo subimus: quotiens enim dicimus, totiens de nobis iudicatur, a te dictum est, esse permulta, quae orator a natura nisi haberet, non multum a magistro adiuvaretur, valde tibi adsentior inque eo vel maxime probavi summum illum doctorem, Alabandensem Apollonium, qui cum mercede doceret, tamen non patiebatur eos, quos iudica
Abbreviated transcription (Latin):
nͥi etiam si non ꝯmouetur in ddͦ tame impudẽs uide ⁊ nõ enẽ
faciendo s non saciendo id qued non decet impude  nomen
iffuge debeniꝰ Quem utro nou pud id quod in plerisq ui¬
deo houuir eto non rerhensione solũ s eciam pugr pena digͫ
puto ¶E quid̾ it in nobis aiadi t e soles et ĩ meip̃o sepi ex pior
ut exalbestam in p̾ncipus dd᷑ et tota mẽte at artubz omibus
contremiscã adolestentulꝯ uero sic inicio accusationii exaĩatꝰ
sum ut hoc sũmũ beneficiũ quid̃ maxio debuerim ꝙ ꝯt inuo
ꝯsiliũ dimiẜit simul ac me fractũ ac debilitatĩr metũ ud̾it¬
¶ Iic omũs accensi significare int̾ se sẽ et colloqui ceper̃t
fuit enĩ mirificꝰ quidem crasso pudot qui tamen non obess
eiꝯ orõi s eciam prebitatꝭ ꝯmendatione predess
uii anthonius sepe ut dicis nequit ad̃ ͫaduti crasse et te ⁊
cetes sũmos oratores ꝙͣꝙͣ tibi par mea sententia nẽo

Expanded text:
 etiam si commovetur in dicendo, tamen impudens videtur; non enim pudendo, sed non faciendo id, quod non decet, impudentiae nomen effugere debemus; quem vero non pudet,—id quod in plerisque video—hunc ego non reprehensione solum, sed etiam poena dignum puto. Equidem et in vobis at exalbescam in principiis dicendi et tota mente atque artubus omnibus contremiscam; adulescentulus vero sic initio accusationis exanimatus sum, ut hoc summum beneficium Q. Maximo debuerim, quod continuo consilium dimiserit, simul ac me fractum ac debilitatum metu viderit.' Hic omnes adsensi significare inter sese et conloqui coeperunt; fuiteius orationi, sed etiam probitatis commendatione prodesset. Tum Antonius 'saepe, ut dicis,' inquit 'animadverti, Crasse, et te et ceteros summos oratores, quamquam tibi par mea sententia nemo
Abbreviated transcription (Latin):
geq a nr̃is ssub abhorrebat ¶ arueades uõ multo ybiꝰꝰ eisdem
de ⁊ ebus loq̃ba ᷑ non quo apiret sentẽtiaui suã hic tñi mos erat
tradent nichil plane tenere n posse quãꝙͣ facultatẽ asse ꝙ̃de¬
qui nuper rome fuit menedemꝰ hospei meꝯ qui cux dice̾ta
eẽ quauidã prudentiã que u̾saretur in ꝑspiciendis ⁊roĩb ꝯstitu¬
õiiui senex eñi partes illiꝯipsiꝯ prudentie petendas eẽ a phia
docebatiur ea que statuentur in republica de dus ĩmoͣrlibus
cẽ non possent usꝙͣ i cor inueniri libellios
cua de pꝑrohemus et de epilogris tt de huiqͥ niuris sie em̃ appellabũt¬
cefeili ẽt tor libi ude cuutatib instituendis de st eeudis legeb
de equitate de uistitia de fide de frangendii cupidi ⁊de ꝯforͣndi

Expanded text:
rebat. Charmadas vero multo uberius eisdem de rebus loquebatur, non quo aperiret sententiam suam; hic enim mos erat traderent, nihil plane tenere neque posse quemquam facultatem adsequi nuper Romae fuit, Menedemus, hospes meus; qui cum diceret esse quandam prudentiam, quae versaretur in perspiciendis rationibus constituomnis enim partis illius ipsius prudentiae petendas esse a philosophia docebat neque ea, quae statuerentur in re publica de dis immortalibus, se non possent, usquam in eorum inveniri libellis; cur de prooemiis et de epilogis et de huius modi nugis—sic enim appellabat—referti essent eorum libri, de civitatibus instituendis, de scribendis legibus, de aequitate, de iustitia, de fide, de frangendis cupiditatibus, de co
Abbreviated transcription (Latin):
defunta q cã quales sunt que in litib que in delibationib
u̾sant᷑ põdat etꝭ si quis uolet etꝭ laudationis ¶ltiꝰ quod ap¬
pellant oĩns fere st ptores eyplicat nemo infuito gn̾is sint
tp̃e et sure ꝑsona q̃sionẽ. hoc quid et ꝙtum sit cum dicunt
iatellige̾ michi non uident᷑ Señ est orator q̃cũ resĩ
q̃ formaterresde mathetis de nusic rebz non pot̾it quin dicat
sib s ecꝭ de gene : Infuntis q̃stionib dice̾ nullũ pt̃ esse genus eroĩs
quod sit exceptum Bed si illam quoq parteni q̃stionũ oratori
uolumꝰ adunganiꝰ uagani et libam et late patentem ut de
⁊eb bonis aͥ malis expetendis a fugiendis honestis a turpibus¬
ã utilib aͥ mutilib de uirtute de iusticia de ꝯtinẽtia de prie¬
dentia de magnitudie̾ aĩ de libalitate de pietate de amuerͣ

Expanded text:
onibus versantur, addat, si quis volet, etiam laudationes; alterum, quod appellant omnes fere scriptores, explicat nemo, infinitam generis sine tempore et sine persona quaestionem. Hoc quid et quantum sit, cum dicunt, intellegere mihi non videntur: si enim est oratoris, quaecumque res quae forma terrae; de mathematicis, de musicis rebus non poterit quin dicat sibus, sed etiam de generum infinitis quaestionibus dicere, nullum potest esse genus orationis, quod sit exceptum. Sed si illam quoque partem quaestionum oratori volumus adiungere vagam et liberam et late patentem, ut de rebus bonis aut malis, expetendis aut fugiendis, honestis aut turpibus, utilibus aut inutilibus, de virtute, de iustitia, de continentia, de prudentia, de magnitudine animi, de liberalitate, de pietate, de amicitia,
Abbreviated transcription (Latin):
citatiorem non sant iuichi displicet adhibere si tamen fu
et umbratili mediũ in agnic in puluem in clauiorẽ / In ca¬
stra atq hi aciem forc̾sem subeundꝰ usus oi̾uri et piclitã¬
de uires ingenni et illa cõmentatio Inclusa in ueritatis lu¬
cem proferenda ẽ LLegendi eciã poete / cognoscende hy¬
stotie oium bouar artiũ doctores atz ⁊ ptorez legendi et

Expanded text:
citatione non sane mihi displicet adhibere, si consueriet umbratili medium in agmen, in pulverem, in clamorem, in castra atque in aciem forensem; subeundus visus hominum et periclitandae vires ingeni, et illa commentatio inclusa in veritatis lucem proferenda est. Legendi etiam poetae, cognoscendae historiae, omnium bonarum artium doctores atque scriptores e
Abbreviated transcription (Latin):
suui serius Accidit uo quo facilius ꝑcipi cegnostiq lus ciuuels
posut quod mĩaue pleriq arbitrautuininra quedam inagno¬
seendo suauitas et deleita ͦ nã siue quẽ aliena studia delect am
autiquitatis effigiei qd̾ et ułorum uetustas p̾sta cognos itur
et actionũ qu̾a quedam maioꝵ ꝯsuctudiue uitãq eclarẽt
ietens et glosa phĩa deleitat ditam audatis hosee hi fontes or̃¬

Expanded text:
us percipi cognoscique ius civile possit, quod minime plerique arbitrantur, mira quaedam in cognoscendo suavitas et delectatio; nam, sive quem haec Aeliana studia delectant,antiquitatis effigies, quod et verborum vetustas prisca cognoscitur et actionum genera quaedam maiorum consuetudinem vitamque declarant; praepotens et gloriosa philosophia delectat,—dicam audacius—hosce habet fontis o
Abbreviated transcription (Latin):
accige̾ cũ hus me ut dixi oblẽcto qui res gestas aũt
toes sc̃pserunt fuas aut qui ita loquũ᷑ ut iudeantur uoliisse
tẽ uobis qui non sumꝰ prudẽt ͫ familiare ¶ ed illuc redea
uidetss ne ꝙ̃tum nuuo sit oratoris hysto haud stia an flũe
orois el uarietate maxi ͫ n eam rerio unꝙͣ seratiu instructã
rethor p̃ceptis Ita sunt em̃ aute ẽtulas llam quis nesnt pͣ

Expanded text:
attingere. Cum eis me, ut dixi, oblecto, qui res gestas aut orationes scripserunt suas aut qui ita loquuntur, ut videantur voluisse esse nobis, qui non sumus eruditissimi, familiares. Sed illuc redeo: videtisne, quantum munus sit oratoris historia? Haud scio an flumine orationis et varietate maximum; neque eam reperio usquam separatim instructam rhetorum praeceptis; sita sunt enim ante oculos. Nam quis nescit
Abbreviated transcription (Latin):
ed quia de oratore q̃rima fingendꝰ est nobis orõe nrã de¬
tractis oa̾ib uicus er orator at om̃i laude cuuuilãda
n ẽĩ si multitudo litiũ si uarietas cãꝵ si hͣ turba. et barba¬
ria forensidat locum uel piciesissis oratorib idcuro uag¬
qued q̃runꝰ omictenu ¶Eaq in hus artib in quib nõ u̾riłitas
q̃ritur nccͣa sed aĩ libã quedn oblecta ͦ ꝙ diligent et q̃npe fasti¬
diose iudicamꝰ nulle enum lites nz ꝯtrauersie sunt que cogant
hoies sicut in fors nõ bonoi oratores Item in theatro malos ppeti
¶Est igitur oratori diligent prouidend nõ uti eis satisfaeiat
qͣuibue necesse est s uti hus admirabilis eẽ uideatur queb libe
liceat idicare ¶su si q̃ntis plane quid sentiam enũciabo apid.
hoĩes familiarassiõs quod adhuc sgirꝑ tacui et tacendũ puiu
michi cit quoq optie dicunt qui id facillie̾ atq optie face̾ pñt¬
Impudentes uidentur lametsi id accide̾ nou possie. Etem̃ qͥsa¬

Expanded text:
ed quia de oratore quaerimus, fingendus est nobis oratione nostra detractis omnibus vitiis orator atque omni laude cumulatus. Neque enim, si multitudo litium, si varietas causarum, si haec turba et barbaria forensis dat locum vel vitiosissimis oratoribus, idcirco s artibus, in quibus non utilitas quaeritur necessaria, sed animi libera quaedam oblectatio, quam diligenter et quam prope fastidiose iudicamus! Nullae enim lites neque controversiae sunt, quae cogant homines sicut in foro non bonos oratores, item in theatro actores malos perpeti. Est igitur oratori diligenter providendum, non uti eis satis faciat, quibus necesse est, sed ut eis admirabilis esse videatur, quibus libere liceat iudicare; ac, si quaeritis, plane quid sentiam enuntiabo apud homines familiarissimos, quod adhuc semper tacui et tacendum putavi: mihi etiam qui optime dicunt quique id facillime atque ornaimpudentes videntur,—tametsi id accidere non potest; ut enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
hũe magis magnã at ubem ꝙͣ difficilem ata obsturã ltq
inte̾a tũ dum liͭ que disꝑsa sunt coguntur uel passim licer
carpentẽ et colligẽtem undiq repleri istã iuris ciuilis stiam̃
nonne uidetis equitẽ. ouuẽ horẽ acutissi ͫ ꝯiu iugenio s mne
cet̾is artibus traditum: catuleonẽ qui mecũ uiuit semꝑq uni

Expanded text:
 magis magnam atque uberem quam difficilem et obscuram. Atque interea tamen, dum haec, quae dispersa sunt, coguntur, vel passim licet carpentem et conligentem undique repleri iusta iuris civilis scientia. Nonne videtis equitem Romanum, hominem acutissimo omnium ingenio, sed minime ceteris artibus eruditum, C. Aculeonem, qui mecum vivit s
Abbreviated transcription (Latin):
adest am̃ fere nemo qui uõ acutiꝯ ata at̾us uitia iudicet qͣ
⁊tã uideat Ita quidqud est io quo affenditur id eis que lau
danda sunt obruit n haus hec in eami sinãm disputo ut iorẽs
adolestentes si quid nale forte non habeant omo adiscendi stu¬
dio deterream ¶uis em̃ nou uid̾et : celio equali meo magn

Expanded text:
adest enim fere nemo, quin acutius atque acrius vitia in dicente quam recta videat; ita quicquid est, in quo offenditur, id etiam illa, quae laudanda sunt, obruit. Neque haec in eam sententiam disputo, ut homines adulescentis, si quid naturale forte non habeant, omnino a dicendi studio deterream: quis enim non videt C. Coelio, aequali meo, magno
Abbreviated transcription (Latin):
uone dlata et ei fradita et em̃ si constar Ius dctos hoiẽt iguar
asteologie ornatissis at optinus usib aratu de celo scellisq
dixisse. Si de rebus rusticis hoiẽm ab agro remotissimũ inca¬
noꝵ colofomiũ poetita quad̃ faculͭ ͤ nou rustica st̾osisse p̃clare
Quid ẽ cur non orator de rebus hus eloquẽti dicat quae ad
c̃tã cam̃ tempusq cognou̾it ¶tenĩ funtumꝰ ai atori pocta

Expanded text:
unt delata et ei tradita. Etenim si constat inter doctos, hominem ignarum astrologiae ornatissimis atque optimis versibus Aratum de caelo stellisque dixisse; si de rebus rusticis hominem ab agro remotissimum Nicandrum Colophonium poetica quadam facultate, non rustica, scripsisse praeclare, quid est cur non orator de rebus eis eloquentissime dicat, quas ad certam causam tempusque cognorit? Est enim finitimus oratori poeta
Abbreviated transcription (Latin):
nisi aguostet is qui dice̾t quot modis hõĩũ mentes et quib er qͦ
que̾ oronis in quaq ꝑte mouerẽtur ¶ec ã esse penitu in media
phia retrusa at abdita que isti rethoes ue porib quid̾ labres al¬
tigissent ea menedeuius eremplis magis ꝙͣ argunietis tonaba
efesle Renioritꝰ emꝰ multa ex oioib demostens pelara sixta ⁊¬
nutiaus docebat i aũs uel iudicũ uel ppliꝰ in oem̃ ꝑtem dde ꝓiuod¬
quemuiꝙͣ nosse posse ¶nuc respondebat nou se uegasse demosterẽ
suniã prudentiã somãq uimi habu sse ddi s suit ille hoc Iuge¬
nio potuisset siue id quod constaret platonis studiosꝰ audiendi fiuss
nan quid ille potuiss s quid isti decerẽt tẽ q̃rend ¶ repe et̃ in eã
pten ferebat oronem ut oib modis disputaret uullã artem eẽ dd

Expanded text:
et, quot modis hominum mentes et quibus et quo genere orationis in quamque partem moverentur; haec autem esse penitus in media philosophia retrusa atque abdita, quae isti rhetores ne primoribus quidem labris attigissent. Ea Menedemus exemplis magis quam argumentis conabatur refellere; memoriter enim multa ex orationibus Demostheni praeclare scripta pronuntians docequemquam nosse posse. Huic respondebat non se negare Demosthenem summam prudentiam summamque vim habuisse dicendi, sed sive ille hoc ingenio potuisset sive, id quod constaret, Platonis studiosus audiendi fuisset, non quid ille potuisset, sed quid isti docerent esse quaerendum. Saepe etiam in eam partem ferebatur oratione, ut omnino disputaret
Abbreviated transcription (Latin):
locatis s hus oi̾b multii magnificisq rebus constaantis as
recondias. sui in oratione crassi diuicias atqz ornament ꝑ
plane nosse atz iuudisse
uin tu uritui facis idem inquit sceuela quod facee si
⁊ in aliquã deiiũ plenaui orͣiuentoꝵ uel in uillã xenis¬
sessi easepõita ut dicis etiũ tu qui ualde pectandi tupids
tẽs nou dubitares rogare diuũ at prrferri Iuberet p̾sitat
si eẽi familiaris. siłr̃ nũc petas a crasso ut illam copiaui
celloret ¶Ego uero inqui cocta a te peto steuola me em
et hiuit sulpiciũ Imipedit pudor ab hoĩe õĩum gͣuissio qui

Expanded text:
nlocatis, sed his omnibus multis magnificisque rebus constructis ac reconditis; sic modo in oratione Crassi divitias atque ornamenta plane nosse atque vidisse.' 'Quin tu igitur facis idem,' inquit Scaevola 'quod faceres, si in aliquam domum plenam ornamentorum villamve venisses? Si ea seposita, ut dicis, essent, tu, qui valde spectandi cupidus esses, non dubitares rogare dominum, ut proferri iuberet, praesertim si esset familiaris: similiter nunc petes a Crasso, ut illam copiam oconlocet.' 'Ego vero' inquit Cotta 'a te peto, Scaevola:—me enim et hunc Sulpicium impedit pudor ab homine omnium gravissimo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
atq ea ruuireꝵ q̃ quasi in arte tradiuitur hastiẽtia
de hus rebus crassꝰ loquetur assetuti sumꝰ de reliquo iã
culpa nr̃a fu̾it si te nͥ oĩa que ꝑcontatierumuꝰ eplicaris di¬
solet quibusstiam pote̾ q ¶Cũ ille nã quod tu non potis a
nestres quis nrm̃ tam impudens est qui se scire a nosse postu¬
lete ian uera lsta couditione duui in liceat negare poste
quod nou potõ et sateri i estire quod nestiã licet inqͥ trasso¬

Expanded text:
quasi in arte traduntur, inscitia.' ut omnino de his rebus, Crasse, loquerere, adsecuti sumus, de reliquo iam nostra culpa fuerit, si te, nisi omnia, quae percontati erimus, explicaris, disolet: qvibvs sciam poteroqve.' Tum ille 'nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum tam impudens est qui se scire aut posse postulet?' 'Iam vero ista condicione, dum mihi liceat negare posse quod non potero et fateri
Abbreviated transcription (Latin):
lo quaci et fortasse docto atz erudito q̃stĩtulã dt qua
srnco arbitratu loquar ponitis qũ me eñ ista curasse aut
Froigat asse aabitraum et non semiꝑei. Hrisisse potiq eoꝵ hõi
hupude tiã qui q ri stola assedissent et in magna hc̃inũ
frequentia es dice̾ auder eut si quis ꝙͥ q̃ et quad pͥniũ feriũ

Expanded text:
loquaci et fortasse docto atque erudito quaestiunculam, de qua meo arbitratu loquar, ponitis? Quando enim me ista curasse aut cogitasse arbitramini et non semper inrisisse potius eorum hominum impudentiam, qui cum in schola adsedissent, ex magna hominum frequentia dicere iuberent
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Ego enĩ qͣtum auguroi ꝯuitura ꝙ̃taqr inrenia in nr̃is hoĩb
esse uideo nou despero fort aliquẽ alñ qui et studio acore ꝙͣ nos
sumꝰ atz fuimꝰ et ocio ac facultate dd᷑ maiore ac maturiore
et labore atz nidust̾a suꝑiore cũ se ad audiend legend̾ sr̾bendũq
dedit existat talis orator qualem q̃rima qui ni ie non solũ
disstus sed eciani eloquens diti possit qui tũ mea sententia

Expanded text:
 ego enim, quantum auguror coniectura quantaque ingenia in nostris hominibus esse video, non despero fore aliquem aliquando, qui et studio acriore quam nos sumus atque fuimus et otio ac facultate discendi maiore ac maturiore et labore atque industria superiore, cum se ad audiendum legendum scribendumque dederit, exsistat talis orator, qualem quaerimus, qui iure non solum disertus, sed etiam eloquens dici possit; qui tamen mea sententia
Abbreviated transcription (Latin):
phiã docerẽ: coguouiss a callide a copiose dice̾ quibdice̾ car¬
pieades solebat ingeniũ tuũ crasse uehement admirari mesibi
ꝑfacilẽ in audiendo it ꝓpugnãtem in disputando essebisũ¬
¶ Itaq ego hactad̃ opimione adductus st̾rsi ecꝭ illud quedã in li¬
uello qui me imprudente et inuito excrdit et ꝑuenit ad mauq
hoĩnũ disiros coguoste me nõnullos elaquẽtẽ adhue uemĩo
ꝙ tũ statuebam disztum qui possit iatx aeute arz dilucide apł
mediotres hoies ex ꝯ̃i quadam opĩone hod̾nuĩ dice̾ reloquẽtem
pere qui mirabiliꝯ atz maguificẽtia augere poss atq omar

Expanded text:
phia dicerentur, cognosset, aut callide aut copiose dicere; in quibus Charmadas solebat ingenium tuum, Crasse, vehementer admirari: me sibi perfacilem in audiendo, te perpugnacem in disputando esse visum. Itaque ego hac eadem opinione adductus scripsi etiam illud quodam in libello, qui me imprudente et invito excidit et pervenit in manus hominum, disertos cognosse me non nullos, eloquentem adhuc neminem, quod eum statuebam disertum, qui posset satis acute atque dilucide apud mediocris homines ex communi quadam opinione hominum dicere, eloquentem vero, qui mirabilius et magnificentius augere posset atque ornare
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse quod non hu̾it in hac d̾d᷑ arte auenã facultatẽ
Quid gͦ it̾eit ã quid discernes eor quos noiaui in ddͦ
ubtaten et copiami ab eoꝵ exilitate qui hac dcͥ uarietͤ
et elegãtia non utuntur unũ erit psto ꝙ hu qui uñ dicũt¬
et ꝯpositione distĩctã Hec aᵈ oratio si res nõ subest al
oratore ꝑcepta eͥi coguita a nulla sit necesse ẽ aͥ om̃i
sciãm fatebor equidẽ In hus magis assidue usari hãc
dictione sztñ in husipis rebus ꝑmulta sunt que ip̃i ma¬
gr̃i qui retho ͥ uocantur nec tradunt nec tenene Quit
enũ nescit maxiam um exist̾e̾ oratoris ĩ hornũ mẽtib

Expanded text:
fecisse, quod non habuerit hanc dicendi ex arte aliena facultatem. Quid ergo interest aut qui discernes eorum, quos nominavi, in dicendo ubertatem et copiam ab eorum exilitate, qui hac dicendi varietate et elegantia non utuntur? Unum erit profecto, quod eiet expolitione distinctam. 1. Haec autem oratio si res non subest ab Oratore percepta, et cognita: aut nulla sit necesse est, aut omnium scientiam: fatebor equidem in his magis assidue versari hancdictionem, sed tamen in his ipsis rebus permulta sunt, quae ipsi magistri, qui rhetorici vocantur, nec tradunt nec tenent. Quis enim nescit maximam vim exsistere oratoris in hominum mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ suttudo extitu ꝰ q et nielli ⁊ prudc̾tiã acu̾e̾t at eloquendi cele¬
utatẽ inicitaret cum etꝭ exemploꝵ topia inteba. Nauo pͦ quasi
iuuẽtores ⁊ pͥncipes fuisse constaret eloquẽtissios a hoiẽs qui
ista nec didicissent nec õmo scisse curassent ĩnuãbiles quosdq̃
noĩabat In quibus ete siue ille urideus suie quod ita putaret
atz ita audiss me in illo nũo qui illa nou didicissem Et taiũ
ui ip̃e dicebat possem aliquid in ddꝰ proferebat ¶Ruoꝵ ego alti
illi facile assentiebar nichil me didicisse In alto aũt me illudi
ab eo aut enam errare arbitrabar ¶Artem uero negabat ẽ
ullaui uisi que cagnitis penitusq ꝑspectis et in unũ exito sp̃s¬

Expanded text:
consuetudo exercitatioque intellegendi prudentiam acueret atque eloquendi celeritatem incitaret; tum etiam exemplorum copia nitebatur. Nam primum quasi inventores et principes fuisse constaret; eloquentissimos autem homines, qui ista nec didicissent nec omnino scire curassent, innumerabilis quosdam nominabat; in quibus etiam, sive ille inridens sive quod ita putaret atque ita audisset, me in illo numero, qui illa non didicissem et tamen, ut ipse dicebat, possem aliquid in dicendo, proferebat; quorum ego alterum illi facile adsentiebar, nihil me didicisse, in altero autem me inludi ab eo aut etiam ipsum errare arbitrabar. Artem vero negabat esse ullam, nisi quae cognitis penitusque perspectis et in unum exitum spec
Abbreviated transcription (Latin):
ero p̾tor thodun uenisse et tumo sumo docto trastie disti pline
apollenio en q̃ a pauctio accepane ꝯtulissem ierisit ille quede
fucete. ⁊̃ua aꝰ fuit oratio hqͥ uon ut ullam artem doct̾nã u
ego si quis sit unus complexus oĩs idema si ad eas facul¬
tates istã oͣctissie̾ oronis admuxa non possut dice̾ eũ non
egregiũ quenidã hoĩe at admirãd fore. S is s quis eẽt aͥ
si e unꝙͣ fuiss aͦ no̾si ẽẽ poss tu ẽẽs unus profecto qͥ et meo
iudicio ⁊ oĩũ uix ullam cetis oratorib pare hoꝵ dixerm
laude̾ reli qͥsti ¶ ueiũ si tͥ nichil decs quod in forĩsib iebiis

Expanded text:
hodum venissem et cum summo illo doctore istius disciplinae Apollonio ea, quae a Panaetio acceperam, contulissem, inrisit ille quidemfacete; tua autem fuit oratio eius modi, non ut ullam artem doctrinamveego si quis sit unus complexus omnis, idemque si ad eas facultatem istam ornatissimae orationis adiunxerit, non possum dicere eum non egregium quendam hominem atque admiumquam fuisset aut vero si esse posset, tu esses unus profecto, qui et meo iudicio et omnium vix ullam ceteris oratoribus—pace horum dixerim— laudem reliquisti. Verum si tibi ipsi nihil deest, quod in forensibus rebus
Abbreviated transcription (Latin):
sio̾s eos fere ipõs qui a ste nõ sũt nodati cũ hͥ uestio quo apᵈ
eos increbruisset me in causis maioribz sieut te solere usari pro
se quisa ut potat de officio et rõe orator disputabat hoꝵ aln
sicuti iste Ip̃e al usei uesor ⁊ hos quos uoe oratores pocarena
nichil ẽe dicebat nsi quosiaui oparios lurgua sterili et rxai¬
tata dratorem a nisi qui sapiens ẽẽt ẽẽ uenuem atar ipanĩ
cloquẽtiam quod ti bñdicendi sciã constar et unaui quauidaͬ
Ie uͤtutem et qui unan uirtutem hrẽt om̃s haberet easqz meer
se equales et pares ita qui cẽt eloquens uirtutes om̃s habere¬

Expanded text:
simos, eos fere ipsos, qui abs te modo sunt nominati, cum hoc nescio quo modo apud eos increbruisset, me in causis maioribus sicuti te solere versari, pro se quisque ut poterat de officio et de ratione oratoris disputabat. Horum alii, sicuti iste ipse Mnesarchus, hos, quos nos oratores vocaremus, nihil esse dicebat nisi quosdam operarios lingua celeri et exercitata; oratorem autem, nisi qui sapiens esset, esse neminem, atque ipsam eloquentiam, quod ex bene dicendi scientia constaret, unam quandam esse virtutem, et qui unam virtutem haberet, omnis habere easque esse inter se aequalis et paris; ita, qui esset eloquens, eum virtutes om
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcestit ꝙ in ea solui illibolu̾nt elaborare tractations̃
orõius que sine illa sciam nullã h et sibi assumet hoc
est ꝓp̃um oratoris quod sepe iam dixam or̃o grauis et or¬
nata et hoduũ sensib ac mentib accomodata quib de
sceuola totum sit a me. llam ego q̃ sunt oratore cũ illis
ꝯĩa nõ mutuor ab illis isti qui de hus rebus dispitãt hor
eẽconcedunt Itaq certos libros artis sus noiẽ hos recho¬
ricos et inst̾bunt et appellant ¶Etem̃ cum illi in ddꝰ
inciderint loci quod ꝑsepe euenit ut de dus ĩmiorlib de

Expanded text:
 in ea solum illi voluerint elaborare: tractationem orationis, quae sine illa scientia nulla est, sibi assumet. hoc enim est proprium Oratoris, quod saepe iam dixi, oratio gravis, et ornata, et hominum sensibus, ac mentibs accom modata. Quibus dScaevola, torum sit a me, nam ego quae sunt Oratori cum illis communia, non mutuor ab illis: isti quae de his rebus disputant, Oratorum esse concedunt. itaque ceteros libros artis isti suae nomine hos rhetoricos et inscribunt, et appellant. 3. Etenim cum illi in dicendo inciderint loci quod persaepe evenit ut de Diis immortalibus, de
Abbreviated transcription (Latin):
athems cũ carueada diligentiꝯ legi gorgiam quo in lib
ħ maxiẽ amirabar plontmi ꝙ michi in oratorib raridẽdis
ip̃e et̃ orator sũmꝰ uideta ᷑ u̾bi enĩ contraũsia iã diu
toi quet gi eculos hoĩes contentionis cupidiores ꝙͣ ui̾tatis
ilam si quis hunc statuit ee oratorẽ qui tm̃iꝰ in uire aut
iudirus possu a apud ppluĩ ã in fenatu copiose loqui
cũ utlpĩ multa tͥbuat et concedat necesse ⁊̃ Neq enim
sine multa ꝑtractatione oĩuui reꝵ publitaꝵ uzsine

Expanded text:
Athenis cum Charmada diligentius legi Gorgiam; quo in libro in hoc maxime admirabar Platonem, quod mihi in oratoribus inridendis ipse esse orator summus videbatur. Verbi enim controversia iam diu torquet Graeculos homines contentionis cupidiores quam veritatis. Nam si quis hunc statuit esse oratorem, qui tantummodo in iure aut in iudiciis possit aut apud populum aut in senatu copiose loqui, tamen huic ipsi multa tribuat et concedat necesse est; neque enim sine multa pertractatione omnium rerum publicarum ne
Abbreviated transcription (Latin):
loqͥuiui int̾ noi et ꝙ exp̾me̾ in do ͦ seusa possuꝰ ꝙͣobrem qͥ.
hͦ uou iure miret᷑ sũmeq In eo laboraud̃ eẽ aibitrt᷑ ut aͦ
uno hoĩes marie̾ bestus pstent in hoc hoĩb ipsis autecellat
Ut uõ iam ad illa sĩmua ueniamiꝰ q̃ uis alia potuit aͥ dispsos
hoĩes unũ in locum ꝯgregare a a fera agrestiq uita in hũc
humanũ cultũ cuulemq deduce̾ aut iami ꝯstitutis cuictatib
leges. iudicia. Iura describe̾ sic ne plura que sunt pene
ĩnu̾abilia consecter ꝯ̃phendam brem. sic enĩ statuo ꝑfecti o¬
ratoris modatione et sapĩa nou solũ ipsiꝰ dignitatẽ s ei

Expanded text:
ob rem quis hoc non iure miretur summeque in eo elaborandum esse arbitretur, ut, quo uno homines maxime bestiis praestent, in hoc hominibus ipsis antecellat? Ut vero iam ad illa summa veniamus, quae vis alia potuit aut dispersos homines unum in locum congregare aut a fera agrestique vita ad hunc humanum cultum civilemque deducere aut iam constitutis civitatibus leges iudicia iura describere? Ac ne plura, quae sunt paene innumerabilia, consecter, comprehendam brevi: sic enim statuo, perfecti oratoris moderatione et sapientia non solum ipsius dignitatem, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
sunt extare non pt̃uãobrem si oruate locutꝰ at sicu
fertur et micyr uidetur phisico democtꝰ ill matles illa fi
phifice de qua dixit. ornatus otro ip̃e u̾bor orator putã¬
dus ẽ ¶Et si plato de rebus a ciuilibz tontralsus remotissimis
et in ddͦ suaues at ornati fuere suit hee res de quib dis¬
putãt In alus quibi sdã studu orõ quid̃ ip̃a ꝓpa ẽ huig un¬

Expanded text:
n potest. Quam ob rem, si ornate locutus est, sicut et fertur et mihi videtur, physicus ille Democritus, materies illa fuit physici, de qua dixit, ornatus vero ipse verborum oratoris putandus est; et, si Plato de rebus ab civilibus controversiis remotissimis et in dicendo suaves atque ornati fuerunt, sint eae res, de quibus disputant, in aliis quibusdam stud
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ille nou sim inquit nestiꝰ sceuola ista int̾ grecos
dici et disceptari solere auduui em̃ sũmos hoĩes cũ q̃¬
stor macedomia uenislem athenas florente achadenna
ut tpib illis fereba᷑ tũ eau carneades et cricomachꝰ et esthi¬
nes obtinebant drateciam metrodorꝰ qui cum illis una ip̃m
illũ carneadẽ diligẽtur audirent hoĩez oium ut ferebant in¬
anaxarchꝰ et pipa ͣ tristolai dyodorꝰ multi erant p̃terea cla¬
riꝰ in phĩa et nobiles quib oĩb una pene uote ⁊epelli ora¬
torẽ a gub̾naculis ciutatum excludi ab om̃i doctrina
aliquod pͥstinũ detrudi ⁊ ꝯpuigi uidebam ¶S ego n illis

Expanded text:
um ille 'non sum' inquit 'nescius, Scaevola, ista inter Graecos dici et disceptari solere; audivi enim summos homines, cum quaestor ex Macedonia venissem Athenas, florente Academia, ut temporibus illis ferebatur, cum eam Charmadas et Clitomachus et Aeschines obtinebant; erat etiam Metrodorus, qui cum illis una ipsum illum Carneadem diligentius audierat, hominem omnium in dicenMnesarchus et Peripatetici Critolai Diodorus; multi erant praeterea clari in philosophia et nobiles, a quibus omnibus una paene voce repelli oratorem a gubernaculis civitatum, excludi ab omni doctrina aliquod pistrinum detrudi
Abbreviated transcription (Latin):
a in ꝯstituendis a iu ꝯẜuandis cuitatib nou asapientib et a¬
fortib uiris s adiẜ̾tis orteq dicentib ẽẽ ꝯstitutase Au be̾o
tibi romula ille a pastores et queuas ꝯgregasse/ aut sabmoꝵ que
ꝯsilio et sapiã singulari Quid eñ ĩ numa pompilie quẽdm
ẜuio tullio quid in cetos ⁊ egib quoꝵ nulta suut ex iua ad
ꝯstituend̾ rem publicã nou caquentie uestigũ apparet d
exactis regib tametsi ipamiꝰ actionem mente nou lingua ꝑfec¬
taml bruti eẽ c̾umꝰ: Sic deinceps oĩa nonue plena cõnsi¬
adiuiuẽta ꝑ hoĩes eloquẽtissios Importata. s ut reliquos ptimit¬
tam or̃ũ michi bideor. except crasse uobis duob eloquẽtissioͥs
audisse ⁊ et .c. sempromos quoꝵ pr homo prudens et grauis
haud qꝙͣ eloquens et sepe alias et maxit̾ censor saluti irei put ͤ
fuit At qui non accurata quadam ocõms copia s nuda atq¬
xbo librio lib̾tinos in urbanas tb transtulit quod uisi fecisset

Expanded text:
dis civitatibus non a sapientibus et fortibus viris, sed a disertis ornateque dicentibus esse constitutas? An vero tibi Romulus ille aut pastores et convenas congregasse aut Sabinorum coconsilio et sapientia singulari? Quid? in Numa Pompilio, quid? in Servio Tullio, quid? in ceteris regibus, quorum multa sunt eximia ad constituendam rem publicam, num eloquentiae vestigium apparet? Quid? exactis regibus, tametsi ipsam exactionem mente, non lingua perfectam L. Bruti esse cernimus, sed deinceps omnia nonne plena consiadiumenta, per homines eloquentissimos importata; sed ut reliqua praetermittam, omnium mihi videor, exceptis, Crasse, vobis duobus, eloquentissimos audisse Ti. et C. Sempronios, quorum pater, homo prudens et gravis, haudquaquam eloquens, et saepe alias et maxime censor saluti rei publicae fuit: atque is non accurata quadam orationis copia, sed nutu atque verbo libertinos in urbanas tribus transtulit, quod nisi fecisset,
Abbreviated transcription (Latin):
qz ubis ornata or̃o et polita a tau potens tamq magni¬
ficum ꝙͣ pplĩ motꝰ iudiciũ ⁊ eligiones senatꝰ guitatẽ uiꝰ
orõe conuerti: ¶ Auidtam porro regumu ta libale tam
magnificiĩ ꝙͣ opem ferre supplicib excitare afflictos dare
salutẽ libãre ꝑiculis ⁊ etuere hoĩes in ciutate: ¶uid aũt
tani necessariũ ꝙͣ semꝑ tenere arma quibz uel tectus ip̃e e̾t
possis uel prouocare integros uel te ulcisti lacessitꝰ: Age
uõ ne semꝑ forũ subsellia lrostra curiãq meditare ¶Ĩuid

Expanded text:
bis ornata oratio et polita? aut tam potens tamque magnificum, quam populi motus, iudicum religiones, senatus gravitatem unius oratione converti? Quid tam porro regium, tam liberale, tam munificum, quam opem ferre supplicibus, excitare adflictos, dare salutem, liberare periculis, retinere homines in civitate? Quid autem tam necessarium, quam tenere semper arma, quibus vel tectus ipse esse possis vel provocare integer vel te ulcisci lacessitus? Age vero, ne semper forum, subsellia, rostra curiamque meditere, quid
Abbreviated transcription (Latin):
quioiissens es et mni anibulatione ue̾tuui et̃t. dicebat tũ steuolã
duob spatus tribusue factis dixisse dur non huntamiꝰ craste
socratem illuut qui est in phedrone platonis elaro ure lret
fa rtatanis adinoniut que nõ minꝰ ad opacandũ hunc le¬
cũ patalis est diffiisa rauus ꝙͣ illa ciuꝯ uubrã secutis ẽ sorͣ¬
tes que michi undetur ñõ taui ip̃a aquila que desfbrꝰ ꝙ eloĩs
mris pedib ere contedi equiꝯ est tũ crassũ inmoro ꝯmodaꝗ
et ian puluinos popostisse et omiues In suis sedibr que erãt¬

Expanded text:
quiessent et in ambulationem ventum esset, dicebat tum Scaevolam duobus spatiis tribusve factis dixisse 'cur non imitamur, Crasse, Socratem illum, qui est in Phaedro Platonis? Nam me haec tua platanus admonuit, quae non minus ad opacandum hunc locum patulis est diffusa ramis, quam illa, cuius umbram secutus est Socrates, quae mihi videtur meis pedibus certe concedi est aequius.' Tum Crassum 'immo vero commodius etiam'; pulvinosque poposcisse
Abbreviated transcription (Latin):
rebies seuere iocus ui turpiculis et q de forinib ponitius uelt
cui dour nghil sit nec obsittuatum met obclusum quod idͤ
accepto et ob ram causam uerecundanti in publitũ prodaire
aĩadũti potu̾t et ductum quod hͥ nemo ignanꝰ seutre sc̃i¬
argretesia petatur sr noi semꝑ inuoco uye eriã grauitate
rersatur affiitauo illi suꝑioren coronam sibi n hauuto ce
¶ex eod̾ gũe est caluo satis est quod dicit pater ne uiesai
nullũ genꝰ est ioci quod non ee eod̾ gn̾e seuera et grania
sinmãtur. ¶Atqr ħ eciam aĩadutend̾ est non ẽr̃ oĩa ridicula
faceta/ Quid eñi po  tam tidiculũ ꝙ̃ sauino es sⁱ oid et ual¬
nature ridentur ip̃e quas ꝑsonas agitare solenis non susti¬
nere

Expanded text:
risque, iocus in turpiculis et quasi deformibus ponitur, velut cui domi nihil sit nec obsignatum nec occlusum, quod ideb rem publicam accepto et ob eam causam verecundanti in publicum prodire manimadverti potuit, est ductum. "Quid hoc Navio ignavius?" severe Sciargutissima putantur, sed non semper in ioco, saepe etiam in gravitate versantur. Africano illi superiori at ex eodem genere est "Calvo satis est, quod dicit parum." Ne multa: nullum genus est ioci, quo non ex eodem severa et gravia sumantur. Atque hoc etiam animadvertendum est, non esse omnia ridicula faceta. Quid enim potest esse tam ridiculum quam sannio est? Sed ore, vulnaturae ridentur ipsae, quas personas agitare solemus, non sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
& stpħm nephesinũ ep̃m. & marinũ diaconẽ sc̃e Romane
eccłe ad basiliũ imꝑacorẽ & ad filios eiꝰ constantinũ & leo¬
nẽ augustos conitantimpoli direxit. Cum qͥbꝰ
anastasius biblioreeariꝰ romane sedis ut  q lingue gͦce¬
scilicet n latine ꝑitus ꝑ rexit. ⁊ sinodo concͤgata qͥu
octauã iuiulsalẽ sinodũ illuc conuenientes̃ appellaueri

Expanded text:
m Nepesinum episcopum, et Marinum diaconum sanctae Romanae ecclesiae, ad Basilium imperatorem et ad filios ejus Constantinum et Leonem Augustos Constantinopolim direxit, cum quibus et Anastasius bibliothecarius Romanae sedis, utriusque linguae, graecae et latinae, peritus, perrexit, et synodo congregata quam oct
Abbreviated transcription (Latin):
lice ficꝰ contria denegare ñ posset. itm subiuramento eandẽ
abdicare. et fidem catholicã ꝓfiteri delegit. sic̃ ⁊insuproritꝰ con¬
cilus fec̃. Tot gͥ conciliis berigerianã heresum daunare ꝑ¬
cepimꝰ. cũ exfideluĩ relatiõe uiroꝵ. qͥ eisdẽ concilus iut fuer̃ tũ
his fidelissune scͥpser̃. Nam eadẽ concilia uris cẽpibꝰ infra
xl. annos celebt̾a reꝑiunt᷑ quot anni ab exordio pontificat sci le¬

Expanded text:
licae fidei contrariam denegare non posset, iterum sub juramento eamdem abdicare et fidem catholicam profiteri delegit, sicut in superioribus conciliis fecit. Tot igitur conciliis Berengarianam haeresim damnatam percipimus, tum ex fidelium relatione virorum qui eisdem conciliis interfuerunt, tum rorum qui de his fidelissime scripserunt. Nam eadem concilia nostris temporibus infra 40 annos celebrata reperiuntur; quot anni ab exordio pontificatus S. Le
Abbreviated transcription (Latin):
sensualit̃ nͥ uisolo sacͣmento manibꝰ sacerdotũ tͣctari uł fran¬
gi. aut fideliũ dentibꝰ atteri. Consentio aũ scẽ romane ȩxłe¬
iapłice sedi. ⁊ ore et corde ꝓfiteor de sacͥm̃tis diu̾ce mense eã
fidẽ tenere.qͣ dõnꝰ ⁊ uenabił.pp̃. nicholauꝰ. ⁊ hec sc̃a sy nodus
scilicet panẽ uunũ que in altari ponũt᷑. pꝰ cõsecͣtionẽ ñ solũ

Expanded text:
sensualiter nisi in solo sacramento manibus sacerdotum tractari uel frangi aut fidelium dentibus atteri. Consentio autem sancte romane et apostolice sedi, et ore et corde profiteor de sacramentis dominice mense eam fidem tenere quam dominus et uenerabilis papa Nicholaus et hec sancta synodus scilicet panem et uinum que in altare ponuntur post consecrationem non solum