comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mare. dracone qui in eo erat inter fecto: mota
ẽ & arida infrustuosa quondam gentium solitudo:
In hoc aut̃ uniuersitatis tremore. cõmotȩ sunt &iã
om̃s gentes quia in omnẽ terram exiuit sonus
a posto lorum dñi & uerba eorum penetrauerunt
ecđa congregata non habebat necessariũ ut de cari¬
tate doceretur: Electa deeffeso ut arca nadi & nul¬
li antea reuelata sacram̃ta cognoscerent : Qd plu¬
raom̃s gentes cõmotȩ sunt. adquas saluator aposto¬
los miseratdicens. eun docete om̃s gentes : & ex mul¬
tis uocatis paucielesti primitiuorũ eđam constru¬
xer̃ : Vnde & apostolus p&rus salutatuos inquit
quȩ ẽ in babrlone electa & marcus filius meus : &
lohannes: senior inquit elestȩ dominȩ: acde inde
filios memorat eleste : Cõmotis ergo gentibus quas
quidem possumus & contrarias accipere fortitu¬
dines non ualentes splendorem dnĩ sustinere : Ve¬

Expanded text:
est mare dracone qui in eo erat interfecto; mota est mare dracone qui in eo erat interfecto; mota est et arida, infructuosa quondam gentium solitudo. In hoc autem universitatis tremore, commotae sunt etiam omnes gentes; quia in omnem terram exivit sonus apostolorum Domini, et verba eorum penetraverunt Ecclesia congregata, non habebat necessarium ut de charitate doceretur . Electa de Epheso, ut arcana Dei et nullis antea revelata sacramenta cognoscerent. Quid plura? omnes gentes commotae sunt, ad quas Salvator apostolos miserat, dicens: Euntes, docete omnes gentes , et ex multis vocatis pauci electi, primitivorum Ecclesiam construxerunt. Unde et apostolus Petrus: Salutat vos, inquit, quae in Babylone est electa, et Marcus filius meus , et Joannes: Senior, inquit, electae dominae; ac deinde filios memorat electae. Commotis ergo gentibus, quas quidem possumus et contrarias accipere fortitudines, non valentes splendorem Domini sustinere, ve
Abbreviated transcription (Latin):
at operaiñi & scict dm̃sibi eẽ p̃sentem: faciat quo¬
q: uerbum qđ placuit dñs cũ eis. quando egre die¬
bantur deterra ȩgrpti : Atq: ut inam & nosegre¬
diamur de ȩgrpto & uerbum testam̃ti qđ accepimus
impleamꝰ : Reꝓmnittit quoq: dñs ds̃ his qui faciunt
opera indomoeius & implent quẽ accepere sermonem
in quo posui testamentum : cume grederemini deȩgy¬
pto : Qđ aut̃ dicit in medio ur̃m iuxta illud sentiendũ
cȩlũ quando decelo auditaẽ uor mea : moui terram quan¬
dopriori populo deditestam̃tũ & in aduentume a cali¬
go turbo tenebrȩ cernebantur: mouimare rubrum
quandouiam p̃bui populo trans eunti: moui aridam
uel ȩgyptũ ꝑ plagas cultudi uacuam uel solitudi
mel mouebo : Qđ factum cernimus in aduentu dñi salua¬
toris: tempore quippe passionis eius. fugiente sõle.
glum motum ẽ & tenebrȩ factȩ sunt abhora sexta¬
usq ad horam nonam suꝑ omnẽ terram: motaẽ tes¬
ra & saxa scissa sunt & sẽpulchrareserata: motum

Expanded text:
omini, et sciat Deum sibi esse praesentem: faciat quoque verbum, quod pepigit Dominus cum eis quando egrediebantur de terra Aegypti. Atque utinam et nos egrediamur de Aegypto, ut verbum testamenti quod accepimus, impleamus. Repromittit quoque Dominus Deus his qui faciunt opera in domo ejus, et implent quem accepere sermonem, Verbum, in quo posui testamentum cum egrederemini de Aegypto. Quod autem dicit in medio vestrum, juxta illud sentiendum coelum, quando de coelo audita est vox mea. Movi terram, quando priori populo tradidi Testamentum; et in adventu meo, caligo, turbo, tenebrae cernebantur. Movi mare Rubrum, quando viam praebui populo transeunti. Movi aridam, vel Aegyptum per plagas cultu Dei vacuam, vel solitudinmel movebo. Quod factum cernimus in adventu Domini Salvatoris. Tempore quippe passionis ejus, fucoelum motum est, et tenebrae factae sunt usque in horam nonam super omnem terram . Vera, et saxa scissa sunt, 757 et sepulcra reserata; motum
Abbreviated transcription (Latin):
tat in fluminibus. aqua incircuitu eius: Non qđ¬
eo tempr̃ alexandria uocaretur. quippe quȩ lon¬
go post tempr ab alexanhomacedone nomen
accepit: Sed quia sub nomine primo. Idẽ. Nõ semꝑ
ȩgrpti metropolis fuerit : & abundantissimo
populis: Deniq: & hiquires gestas alex andi
me moriȩ tradider̃. principem eã fuisse ȩgr¬
pti autumant: Sed & proplieta hueremias
ammon siue nõ alexandriam intellegens inuisi¬
one contra ȩ grptum. ad quam dicit. uit ula for¬
mosa ȩgrptus. stimu lator ab aquilone ueniet
ei : Hȩc quoq: manifestius addidit confusa ẽ
filia egrpti. tradita in manum aquilonis. aitdñs

Expanded text:
tat in fluminibus aqua in circuitu eius eo tempore Alexandria vocaretur, quippe quae longo post tempore ab Alexandro Magno Macedone nomen accepit; sed quia sub nomine primo, id est, No, semper Aegypti metropolis fuerit, et abundantissima populis. Denique et qui res gestas Alexandri memoriae tradiderunt, principem eam fuisse Aegypti autumant. Sed et propheta Jeremias, Amon, sive No, Alexandriam, intelligens in visione contra Aegyptum, ad quam dicit: Vitula formosa Aegyptus, stimulator ab Aquilone veniet ei , haec quoque manifestius addit: Confusa est filia Aegyti, tradita est in manu populi Aquilonis
Abbreviated transcription (Latin):
mem .no. idest suꝑtumultum de alexandria: Am¬
mon enĩ ut diximus populos. men. prępositio¬
nem de significat. NO aũ alexanchiam: &ui¬
sit abo inquit suꝑ pharaonem & suꝑ ȩgrptũ &¬
quȩrentium animas eorũ. & in manus nabucho¬
donosor regis babylonis & in manus seruorum
eius: Dicitur itaq: adnineuen: num quid popu¬
losior .es. aut potentior alexandriã & descri¬
posita: Hinc inde aquis & fluminibus ambi¬
atur: Aqua in circuitu eius. cuius diuitig. more:
aquȩ muri eius : Hinc enĩ riuolis. Inde lacu

Expanded text:
m Al. tumulum de Alexandria : AMON enim, ut diximus, populos: MEN praepositionem de significat: NO autem Alexandriam. Et visitabo, inquit, super Pharaonem, et super Aegyptum quaerentium animas eorum, et in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, et in manu servorum ejus. Dicitur itaque ad Niniven: Numquid populosior es, aut potentior Alexandria? Et descriposita hinc inde aquis et fluminibus ambiatur. Aqua in circuitu ejus, cujus divitiae mare: aquae muri ejus: hinc enim rivo Nili, inde lacu
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatẽ postulabimus scripturarũ unde hoc fa¬
ctum ꝓbent: de inde cũminime potuerint demon¬
strare concedimus eis exsuꝑ fluo atq: dicim̃: esto ac¬
cidisse qđ dicitis. quȩ iustitiȩ dĩ ẽ blasphemasse auos
& exꝓbrasse at auos. & posteane potibus redditũ: cũ
utiq illa sententia quȩ ante a dicebatur in lege pec¬
cata patrũ infilios intertiã & quarta generatione
restituꝑ e⁊ echiel soluta sit : uiuo ego dicit dñs ne¬
quaquã hȩc dicetur parabola sedanima quȩ pecca¬
uerit ipsamori&ur: & simul anim aduerte. para¬
bo lamesse qđ dictumẽ nec idsonare qđ in suꝑficie

Expanded text:
auctoritatem postulabimus Scripturarum, unde hoc faauctoritatem postulabimus Scripturarum, unde hoc factum probent: deinde cum minime potuerint demonstrare, concedemus eis ex superfluo, atque dicemus: Esto accidisse quod dicitis: quae justitia Dei esset blasphemasse avos, et exprobrasse atavos, et postea nepotibus redditum? cum utique illa sententia, qua antea dicebatur in Lege, peccata patrum in filios in tertia et in quarta generatione restitui , per Ezechielem soluta sit: Vivo ego, dicit Dominus: nequaquam dicetur haec parabola; sed anima quae peccaverit, ipsa morietur . Et simul animadverte, parabolam esse quod dictum est, nec id sonare quod in superficie
Abbreviated transcription (Latin):
q: deloco suo: omnes insulȩ gentium: huç usq iuxta
ebraicũ : nunc ad lxanter p̃tes reuertamur : cogamus¬
q iudȩos quitantum seqͥuntur hystoriam exponere no¬
bis quando moabe filii ammon factisint sicut sodo ma
& gomurra & quasi aceriusalis . & desertȩ usq: inȩt̃¬
num : debent monstrare sulphureas pliuua s: uineas
terram incineres fauillamq: conuersam: More supͣ
deputeis quondam salis. quod nunc mortuum dicitur
inundasse : quando eos diripuerint iudei . quandore¬
siduigentis is rahelitice possederint eos : autquȩ in¬
dignatio dni ẽ ꝓ blas phemia & contume lus. at tenu¬
are & disꝑdere eos : Non moab & am moniseduni¬
uer samterram. ut adorent eum delocõ suo om̃s in¬
sulȩ gentiũ : ođ magis ꝓbeneficio tribuet blasphe¬
mantibus . ut aberrore redeant ad salutem:
Qđ si uoluerint dicere: post regressionem deba¬
brlone has gentes populo is rł stuisse subiectas. primũ

Expanded text:
que de loco suo omnes insulae gentium. Hucusque juxta que de loco suo omnes insulae gentium. Hucusque juxta Hebraicum. Nunc ad LXX interpretes revertamur, cogamusque Judaeos, qui tantum sequuntur historiam, exponere nobis quando Moab et filii Ammon facti sint quasi Sodoma et Gomorrha, et quasi acervi salis, et desertae usque in aeternum: debent monstrare sulphureas pluvias, vineas, terram in cineres favillamque conversam, mare supra de puteis quondam salis, quod nunc Mortuum dicitur, inundasse: quando eos diripuerint Judaei, quando residuae gentes Israeliticae possederint eos. Aut quae indignatio Domini est pro blasphemia et contumeliis attenuare et disperdere eos? non Moab et Ammon, sed universam terram, ut adorent eum singuli de loco suo, omnes insulae gentium? quod magis pro beneficio tribuet blasphemantibus, ut ab errore redeant ad salutem. Quod si voluerint dicere, post regressionem de Babylone has gentes populo Israel fuisse subjectas, 705 primum
Abbreviated transcription (Latin):
ccesint in sodomã & go murrã. & quosi spinarum
ariditas & a ceriusalis usq inȩ ternum nonedificen¬
tur: & qđ quidem uastatȩ sint quasi sodoma &go¬
murra exponendi nulla ẽ difficultas: Uerũ hoc
qđ sequitur desertȩ erunt usq inȩternum. aut
nouissime romano imperio colla sub miserint: Aut
certe ΥΠΕΡBOXAΚN dici accipiendum: lolam quip
reliqui fuerint depopulo isrł. uastabunteos & blas¬
phemantiar quondam chaldeorũ auxilia posside¬
bunt : hoc aũ eueniet eis ꝓsuꝑbia eorum: quiablas¬
phemauer̃ & magnificati sunt contra populum dnĩ
exercituũ : quidñs exercituũ erit horribilis suꝑ eos
& horror eius non interficiet suꝑbos non blaspheman¬
tium sanguinẽ fund&: sed disꝑdet. & at tenuabitom¬
nia idola eorũ: Vt qui prius tenebantur errore &
dnm̃ ꝑ beneficia non sentiebant. malorum necessitate
p̃ssi scicent idola nihil ꝓdesse & ad orenteũ unusquis¬

Expanded text:
ctae sint in Sodomam et Gomorrham, et quasi spinarum ctae sint in Sodomam et Gomorrham, et quasi spinarum ariditas et acervi 704 salis, usque in aeternum non aedificentur? Et quod quidem vastatae sint quasi Sodoma et Gomorrha, exponendi nulla est difficultas. Verum hoc quod sequitur: Desertae erunt usque in aeternum, aut ntae, novissime Romano imperio colla submiserint, aut certe ὑπερβολικῶς dici accipiendum est: LOLAM   qreliqui fuerint de populo Israel, vastabunt eos, et blasphemantia quondam Chaldaeorum auxilia possidebunt. Hoc autem eveniet eis pro superbia eorum, quia blasphemaverunt, et magnificati sunt contra populum Domini exercituum, qui Dominus exercituum erit horribilis super eos, et horror ejus non interficiet superbos: non blasphemantium sanguinem fundet; sed disperdet et attenuabit omnia idola eorum, ut qui prius tenebantur errore, et Domini beneficia non sentiebant, malorum necessitate pressi, sciant idola nihil prodesse, et adorent eum unusquis
Abbreviated transcription (Latin):
fila del phia dicitur. inquibus ex ꝓbra uer̃ populomeo
& eiectis iudeis dilatauer̃ interra eorũ fines suos
ꝓpterea quiblas phemauer̃ me ex ꝓbrauerunt po¬
pulomeo ego dñs exercituum qui possum implere
qđ cõminor & dsisrł qui in populomeo ipsepa¬
tior iniuriã faciã ut sit moab quasi sõdoma & fi¬
luam mon quasi gomorra : Legamus huiuscemo¬
diuisiones inesaia & heremia: & eacdem quȩ nunc hic
legimus reperiem: Siccitassp̃inarum & a ceruisalis
& desertũ usq: inȩternum : Pro quonescio quid si¬
bi uolentis lxx damascum euulsam & derelictã int̃¬
p̃tatisunt : Nisi fallor uerbi ambiguitate decepti:
Siccitas qđ e braice dicitur. mamarac. excepta pri¬
malitera mem simutetur & de le haccipiat᷑ eas¬
dem literas reliquas hab& quas & damastus. & po¬
test legi ꝓsuperiori uerbo damareh: Queritur aũt
quomodo istȩ urbes hocẽ moab & filii ammon reda¬

Expanded text:
Philadelphia dicitur: in quibus exprobraverunt populo meo, Philadelphia dicitur: in quibus exprobraverunt populo meo, et ejectis Judaeis, dilataverunt in terra eorum fines suos. Propterea quia blasphemaverunt me, et exprobraverunt populo meo, ego Dominus exercituum, qui possum implere quod comminor, et Deus Israel, qui in populo meo ipse patior injuriam, faciam ut sit Moab quasi Sodoma, et filii Ammon quasi Gomorrha. Legamus hujuscemodi visiones in Isaia et Jeremia, et eadem quae nunc hic legimus, reperiemus. Siccitas spinarum et acervi salis, et desertum usque in aeternum, pro quo nescio quid sibi volentes LXX Damascum evulsam et derelictam interpretati sunt, nisi fallor, verbi ambiguitate decepti: siccitas enim quod Hebraice dicitur MAMASAC  , excepta prima littera MEM si mutetur, et DALETH accipiatur, easdem litteras reliquas habet, quas et Damascus, et potest legi pro superiori verbo DAMASEC. Quaeritur autem quomodo istae urbes, hoc est, Moab et filii Ammon, reda
Abbreviated transcription (Latin):
inmeridie eicient. & ac coroner adicabitur :¬
Nunc aduersum moab & filios ammon. siue utalxx
additum ẽ contra damascum quȩ inesaia dicitur
aram texitur prophetia : eo qđ p̃bentes auxilia
nabuchodonosor uastauer iudȩam conculcauerint
scũ arium eius. templumq: sub uercerint & subiu¬
gato populo issł dñm blas phemauerint: Nabu¬
chodonosor quippe atq: chaldei iudeorũ urbib
subrutis cȩteras gentes opp̃sser̃: & ita factũ ẽ ut
qui insultauer̃ populo dĩ. ipsi quoq: malorũ angu¬
stia p̃merent᷑ : & haberent conseruũ iudam quẽ pu¬
tauerant sohiabere subiectum : Igitur ante quã ueni¬
at captiuitas subiosia ad hucrege. nec dum hiero soli¬
mis tẽploq: subuersis dirigit᷑ aduersum insultant esp¬
phetia ut mala quandam populi dĩ. ceterarẽ genti¬
nunc areopolis appellat᷑ & blas phemias filiorũ am¬
mon . quȩ & ipsa urbis arabiȩ secunda post bosdram

Expanded text:
in meridie ejicient, et Accaron eradicabiturin meridie ejicient, et Accaron eradicabiturNunc adversus Moab, et filios Ammon, sive ut in LXX additum est, contra Damascum, quae in Isaia dicitur Aram, texitur prophetia, eo quod praebentes auxilia Nabuchodonosor, vastaverint Judam, conculcaverint sanctuarium ejus, templum quoque subverterint, et subjugato populo Israel, Dominum blasphemaverint. Nabuchodonosor quippe atque Chaldaei, Judaeorum urbibus subrutis, caeteras gentes oppresserunt, et ita factum est, ut qui insultaverant populo Dei, ipsi quoque eadem malorum angustia premerentur, et haberent conservum Judam, quem putaverunt se habere subjectum. Igitur antequam veniat captivitas sub Josia adhuc rege, necdum Jerosolymis temploque subversis, dirigitur adversum insultantes prophetia, ut mala quondam populi Dei, caeterarum gentinunc Areopolis appellatur, et blasphemias filiorum Ammon, quae et ipsa urbs Arabiae secunda post Bosram
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dñ srł. quia moab sicut sodama erit. & filii ammon
quasigo murra & damascus dere licta quasi aceruus
areȩ dissipata in sempiternum: & quire liqui fuerint
de populo meo diripienteos. & residui gentis meȩpos¬
sidebunt eos. hoc erit eos ꝓcontumelia sua quia exꝓ¬
brauer̃ & magnificati sunt suꝑ dm̃ omnipotentem
manifestus erie dñs suꝑeos. & dis ꝓd& om̃s deos gen¬
tium terrȩ & ad orabunt eũ singuli de locosuo om̃s
insulȩ gentium: Qđ excepto deniel ꝓpheta. qui
quatuor regnorum. cernit sepius uisiones . & earũ
differentias. subaliifatq: aliis imaginibus ex ponit.
Esaias hieremias erechiel: faciunt ut post uisio¬
nem iudeȩ. aduersum ceteras generationes. quȩ
incircuitu eius sunt uertant uaticinium: idiomata
singularum. quȩ eis euentura sint nuntient. at¬
q: indescriptione earũ dutius inmorentur Hoc
nunc ꝓpheta sophonias. quã quã bre uiter
eodem tam̃ ordine fac̃: post philistim enim
destructa erit . & a scalon indesertũ. a rotũ

Expanded text:
us Israel: quia Moab sicut Sodoma erit, et filii Ammon quasi Gomorrha, et Damascus derelicta quasi acervus areae, et dissipata usque in sempiternum, et qui reliqui fuerint de populo meo, diripient eos, et residui gentis meae possidebunt eos: hoc erit eis pro contumelia sua, quia exprobraverunt et magnificati sunt super Dominum omnipotentem: manifestus erit Dominus super eos, et disperdet omnes deos gentium terrae, et adorabunt eum singuli de loco suo, omnes insulae gentium. Quod excepto Daniele propheta, qui quatuor regnorum saepius cernit visiones, et eorum differentias sub aliis atque aliis imaginibus exponit , Isaias, Jeremias, Ezechiel faciunt, ut post visionem Judae adversum caeteras nationes, quae in circuitu ejus sunt, vertant vaticsingularum, quae eis ventura sunt, nuntient, atque in descriptione earum diutius immorentur: hoc nunc propheta Sophonias, quamquam breviter, eodem tamen ordine facit. Post Philisthiim enim destructa erit, et Ascalon in desertum, Azotum
Abbreviated transcription (Latin):
bernaculis eorũ : Qđ aũ legitur in lxx. a fecciefili¬
orum iuda. obelo p̃notauimus: nee in hebraico nec
apud ullum fertur inter p̃tem . & contextum capitu¬
li sensumq: conturbat: non qđ difficile fuerit. quo¬
modo cumq: & hoc posito sententiam texere : sed semel
decreuimus ueritatem interp̃tationis. & lecto ris
magis eruditi. quã uulgi iudicium sequi:
udiui oprobrium moab: & blas femias filiorum am¬
mon. quȩ ex ꝓbrauerunt populo meo. & ma

Expanded text:
bernaculis eorum. Quod autem legitur in LXX, A facie filiorum Juda, obelo praenotavimus, nec in Hebraeo enim, nec apud ullum fertur interpretum, et contextum capituli sensumque conturbat: non quod difficile fuerit quomodocumque et hoc posito sententiam texere; sed semel decrevimus veritatem interpretationis, et lectoris magis eruditi, quam vulgi judicium sequi. Audivi opprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, quae exprobraverunt po
Abbreviated transcription (Latin):
opico & egrptus & africa ꝓquo in hebreo¬
habe ponitur. futh. & libies in prȩsidio eius
sint. ipsi situs ꝓuintiarũ. & urbis ostendit:
Et hȩc igit quõ meus in qt̃ prophetȩ sermo describit.
capietur a rege babrlonio &idemtuus atq: ũastator
ptor in libris suis refert: Par uulieius diuident᷑
cipes. captiui ducent᷑ incatenis: Cumergo hȩc pas¬
sura sit alexancdria & tu onineue de eo dembibes
calice & in hebriaberis & consopita &i acens de¬
spicieris : & intantam uenies necessitatẽ ut ab abr¬
lonis siue contraba brlonios ab inimicistius au¬
xilium roges: Omnia firmamenta. & murun
sublimeporrecti & altitudines turrium. quas
nunc in expugnabi les putas. & uirifortes. bella¬
tor esq tui. primitiuis ficis cõparabunt᷑. quȩ
siconcus sȩ fuerint leuitactu: In os cadent deuo¬
pone cordam adhuc adine uen dicit & ẽsen¬
sus : Inor dinatũ & in cõpositũ tuũ : & inliuer¬
sa discrepitans in cordarũ similitudinem apta

Expanded text:
Africa pro quo in Hebraeo ponitur PHUT  , et Libyes in praesidio ejus sint, ipse situs provinciarum et urbis ostendit. Et haec igitur quam meus, inquit propheta, sermo describit, capietur a rege Babylonio, et idem tuus atque illius vastator storiae in libris suis refert. Parvuli ejus allidenturcipes captivi ducentur in catenis. Cum ergo haec passura sit Alexandria, e tu, o Ninive, de eodem bibes calice, et inebriaberis, et consopita jacens despicieris, et in tantam venies necessitatem, ut a Babyloniis, sive contra Babylonios, ab inimicis tuis auxilium roges. Omnia firmamenta tua et muri in sublime porrecti, et altitudines turrium, quas nunc inexpugnabiles putas, et viri fortes bellatoresque tui, primitivis ficis comparabuntur, quae si concussae fuerint levi tactu, in os cadent devopone chordam, adhuc ad Niniven dicitur. Et est sensus: Inordinatum et incompositum tuum, et in diversa discrepans, in chordarum similitudinem apta,
Abbreviated transcription (Latin):
tre manasse ductȩ fuerant in captiuitatem: Hoc ipe¬
mio &intitulo. sõfoniȩ generationis & temporis: nc̃
uideamur: quid ipsa quoq: propliecia contineat:
ongregans congregabo omnia a facie terrȩ dic̃ dñs:
congregans hominẽ & pecus: congregans uolatile
cȩli & piscesmaris & ruinȩ impiorum erunt & dis¬
ꝑdam homines a facie terrȩ: dicit chĩs: Lxx defectione
deficiat a facie terrȩ dic̃ dñs: deficiat homo &ium̃ta
deficient uolatilia cgli: & pisces maris & infirma bun¬
tur impii & auferam iniquos a facie terrȩ dicit dñs:
symmachus later p̃tatus ẽ & scandala cum impus
ut sub audi at congregabuntur siue deficient: Quin¬
taccutem editio : & infirmitas cũ ipus deficiet:
Debemus ergo consuetudinem nram sequentes. pri¬
mum hrstoriam texere & postea de sublimiort bhus
disputare: Extremum quippe regnũ duarum quȩ¬
tribuum
uocabantur uida & beniamin. sub iosia fus se nullidu¬
biuim ẽ : Illo enĩ incerfecto filueius qui poste are¬

Expanded text:
tre Manasse deductae fuerant in captivitatem . Hoc in prooemio et in titulo Sophoniae generationis et temporis. Nunc videamus quid ipsa quoque prophetia contineat. Congregans congregabo omnia a facie terrae, dicit Dominus, congregans hominem et pecus, congregans volatile coeli, et pisces maris: et ruinae impiorum erunt, et disperdam homines a facie terrae, dicit Dominus. LXX: Defectione deficiat a facie terrae, dicit Dominus: deficiat homo, et jumenta: deficiant volatilia coeli, et pisces maris ÷ et infirmabuntur impii ⁑ et auferam iniquos a facie terrae, dicit DominSymmachus interpretatus est, et scandala cum impiis, ut subaudiatur, congregabuntur, sive deficient: Quinta autem editio, et infirmitas cum impiis deficiet. Debemus ergo, consuetudinem nostram sequentes, primum historiam texere, et postea de sublimioribus disputare. Extremum quippe regnum duarum tribuum, quae vocabantur Juda et Benjamin, sub Josia fuisse, nulli dubium est. Illo enim interfecto, filii ejus qui postea re
Abbreviated transcription (Latin):
fulgente uixillo: plangere ruina. populũ miserum
& liuida brachia & sparsi crines & miles mercedẽ
postulatut illis flere plus liccat: & dubitat aliquis
cũ hȩcuideat dedie tribulationis & angustiȩ: de
die calamitatis & iiseriȩ dedie tenebrarum & ca¬
liginis. dedie nebulȩ & turbinis. de die tubȩ & clan¬
goris : Habent & inluctu tubas & iuxta ꝓphetiam¬
uox sollemni tatis uersa ẽ in planctum : ululant suꝑ
cineres scũ arii & suꝑ celtare defercatũ. & supciuitates
quondã munitas & suꝑ excelsos angulos templi
dequibus quondam iacobum fratremdnĩ p̃cipitaue¬
rant: Hȩc decaptiuitate dicta sint iude orum: cecer ũsidiem dñ
uts upra reforamus ad consummationẽ mundi siuead
unius cuiusq: exitum uitȩ manifestaerit interp̃ta¬
tio quod uox dieidñĩ amarasit. & necessitate plena&
ira & tribuletur ibifortis: Cũ &iam qui scĩsunt saluen¬
t quidem sed tam̃ sic quasi ꝑ ignem : Dies illa dieftribu¬

Expanded text:
fulgente vexillo, plangere ruinas templi sui populet livida brachia, et sparsi crines, et miles mercedem postulat, ut illis flere plus liceat; et dubitat aliquis, cum haec videat, de die tribulationis et angustiae, de die calamitatis et miseriae, de die tenebrarum et caliginis, de die nebulae et turbinis, de die tubae et clangoris? Habent enim et in luctu tubas, et, juxta prophetiamvox solemnitatis versa est in planctum. Ululant super cineres Sanctuarii, et super altare destructum, et super civitates quondam munitas, et super excelsos angulos templi, de quibus quondam Jacobum fratrem Domini praecipitaverunt. Haec de captivitate dicta sint Judaeorum. Caeterum si diem Domini, ut supra, referamus ad consummationem mundi, sive ad uniuscujusque exitum vitae, manifesta 693 erit interpretatio, quod vox diei Domini amara sit, et necessitate plena et ira, et tribuletur ibi fortis: cum etiam qui sancti sunt, salventur quidem, sed tamen sic quasi per ignem. Dies illa dies tribu
Abbreviated transcription (Latin):
sui: Ibat ꝑsequens fugitiuũ ꝓphetam : intumescebat
aũ ꝑ singula momenta temporum : & quasi nautis
morantibus in maiores fluctus suscitabatur : ut osten¬
der& ultionẽ creatoris. sediferre non posse:
ł dixit adeos ionas : tollite me & mittite me in¬

Expanded text:
sui: ibat, persequens fugitivum prophetam. Intumescebat sui: ibat, persequens fugitivum prophetam. Intumescebat autem per singula momenta temporum, et quasi nautis morantibus, in fluctus majores suscitabatur, ut ostenderet ultionem Creatoris se differre non posse. Et dixit ad eos, tollite me, et mittite me
Abbreviated transcription (Latin):
sed interrogant : uolentes causam fugȩ nosse : Serui
ah̃o: filii a patre: hominis adõ Quidẽ inquiunt tan¬
tum mesterium ut terra deseratur . ex pecͥtatur
maria Re linquatur patria . loca appetantur aliena:
adeũ quid faciemus tibi & quiescet mare anobis: quia
mare ibat & suscitabat magis fluctus: Propter
te dicis uentos. mare. gurgites. concitatos: & posu¬
isti causam morbi: indicasa initatis: ex eo qđ contra
nos surgit mare : intellegis iram eẽ susceptionis tuȩ :
Siculpo ẽ qđ suscepimꝰ : ꝗd facere possumus nedñs ira¬
scat᷑ : Quid faciemus tibi : hocẽ inter ficie mus te: sed
cultor es dñi. seruabimus: sed dm̃fugis. nr̃m ẽ prȩbe¬
remanus : quid fieri iubeas tuũ ẽ imperare: quo
facto quiescat mare : qđ nunc creatoris iram suo¬
tumore testatur : Statimq: hrstoricus. causam iun¬
git istius modi questionis mare dicensibat & tume¬
scebat: Ibat ut iussum fuerat: ibat inuindictam dñi

Expanded text:
sed interrogant, volentes causam fugae nosse, servi sed interrogant, volentes causam fugae nosse, servi a Domino, filii a patre, hominis a Deo. Quod est, inquiunt, tantum mysterium, ut terra deseratur, expetantur maria, relinquatur patria, loca appetantur aliena? ad eum, quid tibi faciemus, et quiescet mare a nobis? quia mare ibat, et suscitabat magis fluctus. Propter te dicis, ventos, fluctus, mare, gurgites concitatos? exposuisti causam morbi, indica sanitatis. Ex eo quod contra nos surgit mare, intelligimus iram esse susceptionis tuae. Si culpa est quod suscepimus, quid facere possumus, ne Dominus irascatur? quid faciemus tibi? hoc est, interficiemus te? sed cultor es Domini: servabimus? sed Deum fugis. Nostrum est praebere manus; quid fieri jubeas, tuum est imperare, quo facto quiescat mare, quod nunc Creatoris iram suotumore testatur. Statimque historicus causam jungit istiusmodi quaestionis, mare, dicens, ibat, et intumescebat. Ibat, ut jussum fuerat: ibat in vindictam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗd hoc fecisti cognouer̃ enĩ uiri quod a facie dñi¬
fugeret . quia indicauerat eis: Lxx. & timurunt
uiri timore magno. & dixer̃ ad eum: ꝗd hoc fecisti
cognouerunt enĩ uiri qđ a facie dñi fugeret eo qđ in¬
dicas set eis: Hystoriȩ ordo p̃posterus ẽ: quia
enĩ poterat dici nulla causa timoris exeo fuit qđ¬
causantur & dicunt : quid hoc fecistiꝰ : Id .ẽ siti mes d̃
cur fugis: Sitantȩpotentiȩ p̃dicas quẽ colis. quomo¬
do teputas eũ pos se euadere¬
Timent aũ timore magno. qđ intellegunt scm & sc̃ȩ¬
urum gentis : De ioppen quippe soluentes. funem he¬
breȩ gentis nouer̃ priuilegium : & tamen fugitiuũ ce¬
lare non pos sunt: Magnus ẽ qui fugit sed maior ille
qui quȩrit: non audent tradere : celare non possunt.
rep̃hendunt culpam: timorem confitentur . rogant
ut ipsere mediũ sit quia uctor peccati fugrat: Nel
certe qđ dicunt : quid hoc fecisti nobis: non increpant

Expanded text:
quid hoc fecisti? Cognoquid hoc fecisti? CognoXX: Et timuerunt viri timore magno, et dixerunt ad eum, quid hoc fecisti? Cognoverunt enim viri quod a facie Domini fugeret, eo quod indicasset eis. Historiae ordo praeposterus est: quia enim poterat dici, nulla causa timoris fuit, ex eo quod causantur, et dicunt: quid hoc fecisti? id est, si times Deum, cur fugis? Si tantae potentiae praedicas quem colis, quomodo te putas eum posse evadereTiment autem timore magno, quod intelligunt sancrum de Joppe quippe solventes funem, Hebraeae gentis noverant privilegium, et tamen fugitivum celare non possunt. Magnus est qui fugit, sed major ille qui quaerit: non audent tradere, celare non possunt. Reprehendunt culpam, timorem confitentur: rogant ut ipse remedio sit, qui auctor peccati fuerat. Vel certe quod dicunt: quid hoc fecisti? non increpant,
Abbreviated transcription (Latin):
bus populo nomen inposuit : sed hebreus egosum. hoc
ẽ. irpathẽ transitor : Sicut & abraliam quidice¬
re poterat : aduena suego & peregrinus sicut om̃s pa¬
tres mei : De quo in alio psalmosrttransierunt de
gente ingentem & deregno adpopulum alterum:
Morses transeam inquit : & uidebo uisionẽ hanc mo¬
gnam : & dñm dm̃ cȩliego timeo: non deos quos in¬
uocatis & qui s aluare non pos sunt sed dm̃ cȩliqui mare¬
fecit & aridam : Mare dequo fugio Aridam de qua
fugio : & eleganter ad distinctionem maris. nonter¬
ra sedarida nuncupatur : & in breui uniuersitatis osten¬
ritur aũt quomodo uere dicere conprobetur : Dñm
dm̃ cȩliegotimeo : cum eius p̃cepta non faciat: nisi for¬
te respondeamus & peccatores timeant dm̃ seruorũ¬
ꝙ sit non diligere sed timere: Quãq in hoc loco timor
pocculto possit intellegi: iuxta sensum eorum quiaudi¬
ebant & adhuc iggnorabant dm̃:
t timuerunt uiri timore magno & dixerunt adeũ:

Expanded text:
bus populo nomen imposuit; sed, Hebraeus sum, hoc est περατὴς, transitor, sicut et Abraham, qui dicere poterat: Advena sum ego et peregrinus, sicut omnes patres mei : de quo in alio psalmo scribitur: Transierunt de gente in gentem, et de regno ad populum alterum . Moyses, Transeam, inquit, et videbo visionem hanc magnam . Et Dominum Deum coeli ego timeo: non deos quos invocatis, et qui salvare 400 non possunt, sed Deum coeli, qui marefecit et aridam. Mare, in quo fugio; aridam, de qua fugio. Et eleganter ad distinctionem maris, non terra, sed arida nuncupatur. Et in brevi universitatis ritur autem, quomodo vere dicere comprobetur: Dominum Deum coeli ego timeo, cum ejus praecepta non faciat. Nisi forte respondeamus, quod et peccatores timeant Deum, servorumque sit non diligere, sed timere; quamquam in hoc loco timor pro cultu possit intelligi, juxta sensum eorum qui audiebant, et adhuc ignorabant Deum. Et timuerunt viri timore magno, et dixerunt ad eum,
Abbreviated transcription (Latin):
lam inqua dor miebat ionar: & intume scens mare
qđ increpatur tace & obmutesce referre addm
modo influctus p̃cipitantes: Iste ionas dicit : scio quia
ꝓpterme tempestas grandis ẽ suꝑuos : quia uident
me uobiscum uenti intharsis: hocẽ ad contem platio¬
nem gaudii nauigare: ut uos mecũ ꝑducam ad gau¬
dium : ut ubi egosum & pater & uos sitis : Idcircose¬
ldeo elementatur bantur : me cupit deuorare mors.¬
& ut uos pariter occidat: & non intellegit qui auelut
in amo escam capi ut me morte moriatur: tollite me
& mittie me inmare: Non est enĩ nr̃m morte mar¬
ripere : sed in latam ab aliis libenter excipere : Vnde
& inper secutionibus non licet propria manu perire
absq: eo ubi castitas perilitatur: sed ꝓcutienti collum
prȩbere : sic inquit placate uentos: sicłmaria libamina

Expanded text:
lam, in qua dormiebat Jonas, et intumescens mare lam, in qua dormiebat Jonas, et intumescens mare quod increpatur: tace et obmutesce, referri ad Dmodo in fluctus praecipitabant: Iste Jonas dicit: Scio quia propter me tempestas grandis est super vos, quia me vident venti vobiscum ire in Tharsis, hoc est, ad contemplationem laetitiae navigare, ut vos mecum perducam ad gaudium: ut ubi ego sum et Pater, ibi et vos sitis . Idcirco saeit I Joan. V, 19: ideo elementa turbantur: me cupit devorare mors, ut vos pariter occidat; et non intelligit, quia velut in hamo escam capit, ut mea morte moriatur. Tollite me, et mittite in mare. Non est enim nostrum, mortem arripere, sed illatam ab aliis libenter excipere. Unde et in persecutionibus non licet propria perire manu, absque eo ubi castitas periclitatur; sed percutienti colla submittere. Sic, inquit, placate ventos, sic in maria libamina
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit ionas ad eos: tolliteme & mittite inmare.
& quiescet mare a uolus : Ego enĩ noui qđ entra me
fluctus magni contrauos sunt: Contrame tempes¬
tas detonat: me quȩrit : naufragiũ uobis minat᷑.
ut me prendat: Me prendat : ut mea morte ui¬
uatis: Scio in q̃t. quio propter me tempestas hȩc gran¬
dis ẽ: Nonignoro in meãs poenom elementa tur¬
bari : mundi eẽ confusiosnem: mihi irasci inuosse¬
uire naufragium : fluctus ipsi imperant uobis: ut
memittatis mmare: Siego sensero tempestatem:
uos recuperabitis tranquillitatem: & anĩ aduerten¬
da pariter. fugitiui nr̃i magnanimitas: nontergiuer¬
satur ñ dirsimulat ñ negat sed qui confessus fue¬
rat defuga: poenam libenter assumit : secupi¬
ens perire : ne propterse & ceteripere ant : & a pec¬
cato fugȩ alienȩ quoq: delictum ad daturnecis:
Hoc quantum adhystoriam Ice terum non igno¬
ramus flantesuentor : quibus in euangelio ut qui¬
escerent dñs imperauit : & periditantem nauicu¬

Expanded text:
Et dixit Jonas ad eos, tollite me, et mittite me in mare, et quiescet mare a vobis: ego enim novi quod propter me fluctus magni contra vos sunt. Contra me tempestas detonat, me quaerit, naufragium vobis minatur, ut me prehendat: me prehendet, ut mea morte vivatis. Scio, inquit, quia propter me tempestas haec grandis est. Non ignoro in meam poenam elementa turbari, mundi esse confusionem, mihi irasci, in vos saevire naufragium: fluctus ipsi imperant vobis, ut me mittatis in mare. Si ego sensero tempestatem, vos recuperabitis tranquillitatem. Et animadvertenda pariter fugitivi nostri magnanimitas, non tergiversatur, non dissimulat, non negat; sed qui confessus fuerat de fuga, poenam libenter assumit, se cupiens perire, ne propter se et caeteri pereant, et ad peccatum fugae, alienae quoque delictum addatur necis. Hoc quantum ad historiam: 402 caeterum non ignoramus, flantes ventos, quibus in Evangelio, ut quiescerent, Dominus imperavit , et periclitantem navicu
Abbreviated transcription (Latin):
tia & dissipari anguliportas & angulos eorũ: ut post¬
ea recto itinere gradiantur : Deniq: sequitur. &de¬
sertas faciã uias eorũ eo qđ nonsit qui ꝑtranseat : Se¬
cundumillud qđ in primo psalmoscriptum ẽ. & iter
impiorum peribit: nec non & inosee. ubi de huerusolẽ
dicitur fornicante. ecce ego claudã uias. spinis. & ob

Expanded text:
t dissipari angiportus et angulos eorum, ut postea recto itinere gradiantur. Denique sequitur: Et desertas faciam vias eorum, eo quod non sit qui pertranseat: secundum illud quod in primo psalmo scriptum est: Et iter impiorum peribit . Necnon et in Osee, ubi de Jerusalem dicitur fornicante: Ecce ego claudam vias ejus spinis, et ob
Abbreviated transcription (Latin):
ionam: Lxx. & p̃cepit dñs coeto magno & deuora
suscipiat : quȩ auidis faucibus prȩdam putans : quan¬
tum indeuo ratione lae tata ẽ: tantum luxit inuomitu:
Tuncq: completumẽ illud qđ legimus inoseȩ : eromors
tua omors ero morsustuus inferne: In hebraico aũ
piscem gradem legimus: Pro quolxxinter p̃tes &
dñs ineuangelio coetum uocant: rem ipsam breuius
explicantes : In hebraico enĩ dicitur. DacCA dΟł quod
inter p̃tatur piscis grandis: haud dubiũ quincoctum
significet : & anim aduertendum qđ ubi putabatur
interitus ibicusto dia sit : Porro qđ ait: prȩparauit:
uel abinitio cum condiderit : de quo & in psalmoscribit᷑:
Dra coiste quemformasti ad inludendum ei: Uelcerte
iuxta nauem dicit uenisse. ut p̃cipitẽ ionam in suios re¬
ciperet sinus & promorte p̃beret habitaculum: ut
qui in nicui senserat iratum dm̃ : ꝓpitium in morte sen
Terat ionas inuentre piscis. tribus diebus &tri serit:¬

Expanded text:
Jonam. LXX: Et praecepit Dominus ceto magno, et devoraJonam. LXX: Et praecepit Dominus ceto magno, et devorasuscipiat. Quae avidis faucibus praedam putans, quantum in devoratione laetata est, tantum luxit in vomitu. Tuncque completum est illud quod legitur in Osee: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne . In Hebraico autem piscem grandem legimus, pro quo LXX interpretes, et Dominus in Evangelio cetum vocant, rem ipsam brevius explicantes. In Hebraico enim dicitur DAG GADOL,   quod interpretatur, piscis grandis: haud dubium quin cetum significet. Et animadvertendum, quod ubi putabatur interitus, ibi custodia sit. Porro quod ait, praeparavit, vel ab initio cum conderet, de quo et in psalmo scribitur: Draco iste quem formasti ad illudendum ei : vel certe juxta navem fecit venire, ut praecipitem Jonam in suos reciperet sinus, et pro morte praeberet habitaculum: ut qui in navi iratum senserat Deum, propitium in morte sentiret. Et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus et tri
Abbreviated transcription (Latin):
mente fua : & immolauer̃ hostias quoscerte iuxta
literam in medus fluctibus non habebant: sed quia sa¬
crificium dõ sp̃s contribulatus ẽ : & in alioloco dicitur. Im¬
mola dõ sacrificium laudis & redde altissimo uota tua: &
rur sum & red dimus tibi uitulos labiorum nr̃orũ Idcir¬
co in mari imolant hostias & alia sponte ꝓmittunt :¬
uota facientes. se num quã abeo que incolere coepe¬
rant recessuros: Timuerunt enĩ timore magno: quia
ex tranquillitate maris & tem pestatis fuga. uera ꝓ¬
phetȩ uerba cernebant : Ionas in marifugitiuus nau¬
fragus mortuus saluat nauiculam fluctuantem :
saluat & inimicos in diues sas prius sententias mundi
errore iactatos : & oseȩ & amos &esaiccs. Iohel quieo¬
dem tempore prophetabant. populũ inuidea non¬
queunt emendare : Ex quo ostenditur sedari non pos¬
se naufragium nisi morte fugituui:
p̃parauit dñs piscem grandem ut degluttiret

Expanded text:
mente tua . Et immolaverunt hostias, quas certe juxta mente tua . Et immolaverunt hostias, quas certe juxta litteram in mediis fluctibus non habebant: sed quia sacrificium Deo spiritus contribulatus est . Et in alio loco dicitur: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Et rursum: Reddemus tibi vitulos labiorum nostrorum: idcirco in mari immolant hostias, et alias sponte promittunt vota facientes: se numquam ab eo quem colere coeperant, recessuros. Timuerunt enim timore magno: quia ex tranquillitate maris et tempestatis fuga, vera prophetae verba cernebant. Jonas in mari fugitivus, naufragus, mortuus, salvat naviculam fluctuantem: salvat ethnicos in diversas prius sententias mundi errore jactatos. Et Osee, Amos, Isaias, Joel, qui eodem tempore prophetabant, populum in Judaea nequeunt emendare. Ex quo ostenditur sedari non posse naufragium, nisi morte fugitivi. Et praeparavit Dominus piscem grandem: ut deglutiret
Abbreviated transcription (Latin):
p̃bentes manus s ipsius uoluntati : & stetit mare : quia in¬
uenerat quẽ quȩrebat: uelut si quis ꝑsequatur fugien¬
tẽ & concito pergat gradu: post quã fuerit consecutus.
desistit currere. & stat actenet quẽ adp̃hendit : Ita
& mare qđ absente iona irascebat᷑ inuscerihus sius de¬
sideratum tenens gaudet & confouet : & ex gaudio
tranquillitas redit : Si consideremus ante passionẽ
xp̃i errores mundi & diuesorum dogmatum flatus con¬
trarios : & nauiculam totũ q: humanũ genus idẽ crea¬
turam dñi periclitantam & post passionem eius tran¬
quillitatem fidei &orbis pacem : & secura omnia &
con uersionem adcłm & udebimus quo modo post p̃ci¬
pitationem ione steteritamare a feruore suo:¬
Nautȩ dñi passionem timentes. clamauer̃ ad de¬
os suos ⁊post passionem eius dnmtiment . Idẽ. uene¬
rantur & colunt: e nontime N simpliciter ut
in principio legimus sedtimore magno : Iuxta illud
qđ dicitur : &iex tota anima & extotocorde & tota

Expanded text:
bentem manus ipsorum voluntati. Et 404 stetit mare, quia invenerat quem quaerebat. Velut si quis persequatur fugitivum, et concito pergat gradu, postquam fuerit consecutus, desistit currere, et stat ac tenet quem apprehenderit. Ita et mare quod, absente Jona, irascebatur, in visceribus suis desideratum tenens, gaudet et confovet, et ex gaudio tranquillitas redit. Si consideremus ante passionem Christi, errores mundi, et diversorum dogmatum flatus contrarios, et naviculam totumque humanum genus, id est, creaturam Domini periclitantem, et post passionem ejus tranquillitatem fidei, et orbis pacem, et secura omnia, et conversionem ad Deum, videbimus quomodo post praecipitationem Jonae steterit mare a fervore Ante Domini passionem timentes clamaverunt ad deos suos: post passionem ejus Dominum timent, id est, venerantur et colunt, et non timent simpliciter, ut in principio legimus, sed timore magno, juxta illud quod dicitur: Ex tota anima, et ex toto corde, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus facit : hoc enĩ quod scriptum ẽ : Ideo relin¬
quet homo patrem suũ referamus ad xp̃m ut dica¬
mus eũ patrem incȩlis reliquis se dm̃. ut gentium iun¬
geretur eccłe : hoc qđ sequitur matrem suam: quã
possumus inter p̃tari. nisi forte dicamus eum reli¬
quisse cȩlestem hierusalem quȩ ẽ mater scõrum:
& cetera multo his difficiora: Illudetiam qđ ab eo¬
dem apostolo scribitur. Bibebant enĩ desp̃itali con¬
se quentieos petrao p&ra aũ erat xp̃s. nequaquã
nos artat ut omnem exodi librũ referamus ad xp̃m:
cus sasit non semel sed bis: qđ aquȩ fluxerunt &
torrentes re pletisunt: Nam uniuersam locieius
& non potius unus quisq: locus secundumbystoriȩ
spiritalem: Igitur sicut hȩc testimonia suas inter¬
p̃tationes habent & nec p̃cedentia nec consequentia
absq periculo inter p̃tantis. totus referri ad cłmpo¬

Expanded text:
Apostolus? Fac enim hoc quod scriptum est: Ideo relinApostolus? Fac enim hoc quod scriptum est: Ideo relinquet homo patrem suum, referamus ad Christum, ut dicamus eum Patrem in coelis reliquisse Deum, ut gentium populus jungeretur Ecclesiae: hoc quod sequitur, matrem suam, quomodo possumus interpretari, nisi forte dicamus reliquisse eum coelestem Jerusalem, quae est mater Sanctorum, et caetera multo his difficiliora? Illud etiam quod ab eodem Apostolo scribitur: Bibebant autem de spirituali consequente eos petra: petra autem erat Christus , nequaquam nos arctat ut omnem Exodi librum referamus ad Christra a Moyse percussa sit, non semel sed bis , quod aquae fluxerint, et torrentes repleti sint. Num universam loci hujuet non potius unusquisque locus secundum historiaem spiritualem? Igitur sicut haec testimonia suas interpretationes habent, et nec praecedentia, nec consequentia absque periculo interpretantis, totus referri ad Dominum po
Abbreviated transcription (Latin):
late bras quȩrer&: uel ascendit ut scriptum ẽ in
editione uulgata: ut quocũq nauis pergeret ꝑ¬
ueniret : Euas isse seputans sic iudeam relinque¬
ret: Sed & dñs nr̃ in ex tremo iudeȩ litore. quod quia
iniudea erat appella batur pulcherrimum. non
uult tollere panemfiliorum & dare canibus. sed
quia uenerat adoues ꝑditas domus ifrł: dat uecto¬
lum saluet a colas maris: & inter tur bines actem¬
pestates idẽ passionem suam . crucisq: conuitium sub¬
mersos inferno saluet eos. quos quasi innauidor mi¬
ens neglegebat: Prudens rogandus ẽ lector :
stamenta refero : & tamen no n omnia quȩ in hrstoraa
illa narrant᷑ tro poloie inter p̃tari possumus & ad
ephesios de atlam & ȩua disputans ate : propter hocre¬
linquet homo patrem & matrem suam : & adherebit
uxorisuȩ & erunt duo incarne una: iSa cramentum¬
hoc magnumẽ : ego aũ dico in xp̃o & inȩclesia: Num¬
quid totum principium geneseos . & fabricam mun

Expanded text:
latebras quaereret. Vel ascendit, ut scriptum est in latebras quaereret. Vel ascendit, ut scriptum est in editione Vulgata: ut quocumque navis pergeret, perveniret: evasisse se putans, si Judaeam relinqueret. Sed et Dominus noster in extremo Judaeae littore quod, quia in Judaea erat, appellabatur pulcherrimum non vult tollere panem filiorum, et dare eum canibus ; sed quia venerat ad oves perditas domus Israel, dat vectolum, salvet accolas maris, et inter turbines ac tempestates, id est, passionem suam, crucisque convicia submersus in inferno, salvet eos, quos quasi in navi dormiens negligebat . Prudens rogandus est lector, stamenta refert: et tamen non omnia quae in historia illa narrantur, tropologice interpretari possumus. Et ad Ephesios de Adam et Eva disputans, ait: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suhoc magnum est. Ego autem dico, in Christo, et Ecclesia. Nunquid totum principium Geneseos, et fabricam mund
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfrui: quã ꝑ occasionem salutis gentiũ ceterarum
perire pypulum dequo xp̃s in carne generandus
t descendit in ioppen & inuenit nauẽ eun sit:¬
tem intharsis. & dedit naulũ eius & descen¬
dit in eã ut iret cũ eis in tharsis a facie dñi:¬
Lxx. Descendit iopen inuenit nauem. euntem inthor¬
sis. deditq: naulum suum & ascendit in eam ut na¬
iugaret cumeis intharsis a facie dñi: Ioppenpor¬
ligna delibano ratibus trans ferebat: quȩ hie¬
rusalem terreno itinere ꝑuenirentur: Hic lo¬
cus est in quo usq hodie saxa monstrantur inlitore
inquibus andro meda religata ꝑsei quondam libera¬
ta sit p̃sidio: Scit eruditus lector hystoriã: sed&
iuxta regionis naturam. demontanis & arduis adiop¬
penꝰ cam pestria ueniens pro pheta recte dicit᷑ des¬
cendis se & inuenis se nauem funem soluentem elito¬
hi reth enĩ. descendit dicitur: ut fugitiuur sollicite

Expanded text:
perfrui, quam per occasionem salutis gentium caeterarum perfrui, quam per occasionem salutis gentium caeterarum perire populum, de quo Christus in carne generandus sit. Et descendit in Joppen, et invenit navem eunttem in Tharsis: et dedit naulum ejus. Et descendit in ea ut iret cum eis in Tharsis a facie DomiLXX: Et ascendit in Joppen, et invenit navem euntem in Tharsis: deditque naulum suum, ascendit in eam, ut navigaret cum eis in Tharsis a facie Domini. Joppen porligna de Libano ratibus transferebat, quae Jerusalem terreno itinere perveherentur. Hic locus est, in quo usque hodie saxa monstrantur in littore, in quibus Andromeda religata, Persei quondam sit liberata praesidio. Scit eruditus lector historiam; sed et juxta regionis naturam de montanis et arduis ad Joppen et campestria veniens propheta, recte dicitur descendisse, et invenisse navem funem solventem e littoIERED   enim descendit dicitur: ut fugitivus sollicite
Abbreviated transcription (Latin):
relinquis: Ar bitraris te conditorem maris inma¬
re posse uitare: simulq: instruitur ꝑsalutem con¬
uersationemq: nautarũ. &iã tantam multitudinem
nineue simili posse confessione saluari : De dño aũt
saluatore nr̃o possumus dicere : qđ dimiserit domũ
& patriã suam : & assumpta corne. quodammodo de
cȩlestibus fugerȩt ueneritq intharsis. hoc ẽ in ma
re istius sȩculi : secundũ qđ alibi dr̃. hoc mare mag¬
cifige talem nos non habemus regem nisi cesarem. Ple¬
nitudo gentium sub intraret & frangerentur rami
oliuȩ Proquibus holeastri uirgulta suc crescerent :
positus pater ignosce eis qđ enĩ faciunt nesciunt :
Uelcerte quo tharsis inter p̃tatur contemplatio
gaudii ueniens adioppen ꝓpheta. quȩ & ipsa spe¬
ciosam sonat. Ire festinat ad gaudium & quietis bea¬
titudine ꝑfrui. totum se tradere theoriȩ: Melius
eẽ arbitrans pulchritu dine& uarie tate scientiȩ

Expanded text:
relinquens arbitraris te conditorem maris in marelinquens arbitraris te conditorem maris in mari posse vitare? Simulque instruitur per salutem conversionemque nautarum, etiam tantam multitudinem Ninive simili posse confessione salvari. De Domino autem et Salvatore nostro possumus dicere, quod dimiserit domum, et patriam suam, et assumpta carne, quodammodo de coelestibus fugerit, veneritque in Tharsis, hoc est, in mare 394 istius saeculi, secundum quod alibi dicitur: Hoc mare magcifige talem . Et: Nos non habemus regem nisi Caesarem , plenitudo gentium subintraret, et frangerentur rami olivae, pro quibus oleastri virgulta succrescerent . t: Pater, ignosce eis, quod enim faciunt, nesciunt . Vel certe quoniam Tharsis interpretatur contemplatio gaudii, veniens ad Joppen propheta, quae et ipsa speciosam sonat, ire festinat ad gaudium, et quietis beatitudine perfrui, totum se tradere theoriae, melius esse arbitrans pulchritudine et varietate scientiae