comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sed quasi filium hominis. Cum enim uerbum na
abs humanitate uel carne. tamen ei principatũ
tribus & linguȩ ipsi seruient. Cum igitur & ĩã
inhumanitate positum unigenitum di uerbũ.
seruientem habeat creaturam. & patris princi¬
patum & suũ. peperit aũ secundum carnem ip¬
sum sc̃a uirgo. quomodo non intellegitur sc̃ã¬
DEXP̃I PASSIONE. ET QUOD UTILESIT
QUOO SECUNDUM ALIUD DEUNO CO¬

Expanded text:
sed quasi filium hominis;  Cum enim Verbum natsed quasi filium hominis;  Cum enim Verbum natabsque humanitate et carne. tamen ei principatum tribus, et linguae ipsi servient. Cum igitur etiam in humanitate positum unigenitum Dei Verbum servientem habeat creaturam, et Patris principatum et suum, pepererit autem secundum carnem ipsum sancta Virgo; quomodo non intelligitur ΘεοDe Christi passione; et quod utile sit, quod secundum aliud et
Abbreviated transcription (Latin):
iuda eos cum dicer& dedo & patre. neꝙ faciẽ
eius uidistis . & uerbum eius non hab&is inuo¬
bis manens. quod quem misit ille. huic uos
non creditis. Quod uero dssit uerus homo
ille quiluctabatur cum iacob: sacra littera
iterum faci& fidem. Dixit eñ inquit dñs
Adiacob. surge ascende in locum b&hel &
habita ibi & facibi altare dõ quiapparuit
tibi cum fugeres a facie esau fratris tui. Re¬
esau. traiecit ia cobpueros & omnia uasa sua
subremansit Aũ solus. & luctabatur homo
cum eo. ALIIO XXII.
eatus daniel horribilem nobis uisionem expo¬
nens . uidebam inquit inuisionem noctis. & ecce
cum nubibus celi quasi filius homns ueniens. &
usq adu&ustum dierũ peruenit. & in conspec¬
& honor & regnum. & omnes populi tribus &
linguȩ ipsi seruient. Potestas cius potestas in
& ernum quȩ nontrans gredi&ur . & regnum
eius ñ corrum p&ur. Audis quemad modum
ex nobis & iuxta nos emmanuhel eẽ credatur:

Expanded text:
Judaeos, cum diceret de Deo et Patre: Neque faciem Judaeos, cum diceret de Deo et Patre: Neque faciem ejus vidistis, et Verbum ejus non habetis in vobis manens, quia quem misnon creditis . Quod vero Deus sit verus homo ille qui luctabatur cum Jacob, sacra iterum littera faciet fidem; dixit enim: Inquit Dominus ad Jacob: Surge, ascende in locum Bethleem, habita ibi, et fac ibi altare Deo, qui apparuit tibi cum fugeres a facie fratris tui Esau . ReEsau, trajecit Jacob pueros et omnia vasa sua: Subremansit autem solus, et luctabatur homo cum eo . CAPUT XXXII. eatus Daniel horribilem visionem nobis exponens: Videbam, inquit, in visione noctis, et ecce, cum nubibus coeli ut filius hominis erat veniens, et usque ad vetustum dierum pervenit, et in conspecet honor, et regnum; et omnes populi, tribus, et linguae ipsi servient: potestas ejus potestaeternum, quae non transgredietur, et regnum ejus non corrumpetur . Audis quemadmodum ex nobis, et juxta nos Emmanuel esse credatur;
Abbreviated transcription (Latin):
exmuliere. Incarnatus propternos. Sciebat
nibus nouum filii nomen praedicante. quod
est benedictum in terra. Obserua autem quã
propriam nomin& matrem . quae suum pepe¬
cit illa quae eum carnaliter peperit. theoto¬
cosdicitur. Et recte quidem: sin uero non est
ds idq audacter. immo potius scelerate non¬

Expanded text:
ex muliere incarnatum propter nos. Sciebat nobis novum filii nomen praedicans, quod est benedictum in terra. Observa autem quod propriam nominet matrem, quae suum pepecit, illa quae eum carnaliter peperit, Θεοτόκος dicitur, et quidem recte: sin vero non est Deus, id quod audacter, immo potius scelerate non
Abbreviated transcription (Latin):
prȩmissa igitur unitate. eaquȩ quasi aliquo
fundamento fidei prȩiacto. carne quidem pas¬
sum ẽẽ confitemur. mansisse uero extra passi¬
ones. Quippe cuminse habeat ut pati nonpos¬
s& Sinuero in pastem ponamus dm̃ & hominẽ
naturas a sediuidentes . & secundum solam rela¬
tionem dicamus dm̃ uerbum sua duxisse ea
quȩ corpori contigerunt. moysi quippe &a¬
aron modum habebit. is qui est ex scã uirgine
procreatus emmanuhel: quod ẽ interpr&a¬
tum nobiscum ds̃. Ergo &ipsi perproph&as
scõs dicant. dorsum meum posui inflagella.
maxillas autem meas inpalmas. faciem aũt
meam non auesti a confussione sputorum. Porro
infoderunt manus meas & pedes meos. numeraue¬
runt omnia ossa mea. Et porro dederunt in
cibum meum hysopum. & insiti mea optulerunt
mihi ac&um. Ipsi omnia hȩc unigenito attri¬
buimus. quȩ pronobis dispensatone carne pas

Expanded text:
Praemissa igitur unitate ea, quasi aliquo Praemissa igitur unitate ea, quasi aliquo fundamento fidei praejacto, carne passum esse confitemur; mansisse vero extra passiones, quippe cum in se habeat, ut pati non possit: sin vero in parte ponamus Deum et hominem, naturas a sese dividentes, et secundum solam relationem dicamus Verbum sua duxisse ea, quae corpori contigerunt, Moysis nempe et Aaron modum habet is, qui est ex sacra Virgine procreatus Emmanuel, quod est interpretatum, nobiscum Deus. Ergo etsi per prophetas sanctos dicat: Dorsum meum posui in flagella; maxillas autem meas in palmas; faciem meam autem non averti a confusione sputorum . Porro: Infoderunt manus meas et pedes meos, dinumeraverunt omnia ossa mea . Et porro: Dedere in cibum meum hyssopum, et in sitim meam obtulerunt mihi acetum. Ipsi omnia haec Unigenito attribuimus, quae pro nobis dispensatorie carne pas
Abbreviated transcription (Latin):
munis. & seorsus . & aliud nihil. Ergo non est
Uere ds emmanuhel. nonunigenitus filius. ñ
ds secundum naturam. Deinde quam obcau¬
sam nemo aliorum ado uerbo honoratus ẽ.
aequalitate dignitatis siue Auctoritatis
Solum autem hunc. paria omnia sostitum fuis¬
se contendunt. Maxime cum ds saluator
omnium. non iudicat. Ad personam. sediustum
iudicium. sicut ipse commemorat. Quare er¬
go consid& solus. quomodo ueni& iudex ob¬
sequentibus angelis : Quare autem solus tã
anobis quam a supernis principibus adoratur
Seduade inquit. te enim quoq: id agere inueni¬
mus. Passum enim ipsum confiteris. quatenus
ei carnis Adtribuas passiones. lic& in passibi¬
lem serues ut dm̃ At nos uir optime. cum
prius ad una uerimus uerbum & hominem.
carni quidem passiones tribuimus. in passibi¬
lem uero ut dm̃ seruabimus. Nam lic& factus
sit similis nr̃i. at tamenscire debemus . cęlestium
dignitatum. & diuine eius ȩminentiȩ maiestatem

Expanded text:
munis, et seorsus, et aliud nihil? Ergo non est munis, et seorsus, et aliud nihil? Ergo non est vere Deus Emmanuel, non unigenitus filius, non Deus secundum naturam. Deinde quam ob causam nemo aliorum a Deo Verbo honoratus est aequalitate dignitatis, sive auctoritatis? Solum autem hunc paria omnia sortitum fuisse contendunt; maxime cum Deus salvator omnium, non judicet ad personam, sed justum judicium, sicut ipse commemorat. Quare ergo considet solus? Quomodo veniet judex, obsequentibus angelis? Quare autem solus tam a nobis quam a supernis spiritibus adoratur? Sed valde, inquit: te enim quoque id agere invenimus; passum enim ipsum confiteris, quatenus ei carnis attribuis passiones, licet impassibilem serves ut Deum. At nos, vir optime, cum prius adunaverimus Verbum et hominem, carni quidem passiones tribuimus, impassibilem vero ut Deum servavimus. Nam licet factus sit similis nostri, attamen scire debemus coelestium dignitatum et divinae ejus eminentiae majestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
nos sicut c&erȩ gentes. Moleste quidem nims¬
populi sicut locutus est adte . quia nonte sprȩ¬
uerunt sed me spreuerunt ut non regnem suꝑ
eos. Dixit aũ alicubi &iam xp̃s scĩs aposto¬
lis qui recipit vos. merecepit. Nec non &iam
misericordes protribunali suo allo cuturum
sepollic&ur. Uenite benedicti patris mei. per¬
cipite paratum uobis regnum a conftitutione
mundi: probitatis uero ipsorum mores familia¬
riter agnoscens. dehis quibus bene consultum
fuerat abipsis. quam diu feceritis inquit uni ho¬
rum minimorum mihi fecistis. Eece inhis re¬
lationis modus qualis sit cognoscitur. Uehe¬
menter murmurabat Aduersus moysen &aron
populus israhel: &res quidem hȩc hab& rela¬
les. quorum nuper fecimus mentionem. Sed
erant quidem ut ante dixi sci & ammirabi¬
les homines. hom nes tam̃ similes nr̃i. Eone
igitur modo &iam homo dõ uerbo coniunctꝰ
ut illi aiunt. relationem in idsuarum habeat pas¬
sionum. Et quomodo iam nonsit homo com¬

Expanded text:
nt gentes . Moleste id quidem nim vocem populi, sicut locutus est ad te; quia non te spreverunt, sed me spreverunt, ut non regnem super eos . Dixit autem alicubi etiam Christus sanctis apostolis: Qui recipit vos, me recipit . Necnon etiam misericordes pro tribunali suo allocuturum se pollicetur: Venite, benedicti Patris mei, percipite paratum vobis regnum a constitutione mundi . Probitatis vero ipsorum mores familiariter agnoscens de iis, quibus bene consultum fuerat ab ipsis: Quamdiu feceritis, inquit, uni horum minimorum, mihi fecistis . Ecce, in his relationis modus qualis sit, cognoscitur evidenter. Murmurabat adversus Moysen et Aaron populus Israel, et res quidem habebat relaes, quorum nuper fecimus mentionem: sed erant quidem, ut ante dixi, sancti et admirabiles homines, homines tamen similes nostri. Eone igitur modo etiam homo Deo Verbo conjunctus, sicut illi aiunt, relationem in id suarum habeat passionum? Et quomodo jam non sit homo com
Abbreviated transcription (Latin):
traria est: Sicut appellatur lucus quod minime luceat.
Aut consueuit aliquid ita dici: Quãuis dicatur etiã
non e contrario : Velut cum quȩrimus accipere quod
ibi non est : Etrespondetur nobis. abundat.⁊ Aut ad¬
iunctis uerbis facimus. ut a contrario intellegat᷑ quod lo¬
quimur : Velut sidicamus: caueillum qui abonus homo est :
Etquis talia nondicit in doctus. Nec omnino sciens quisint.
uel quiduocentur hitropi : quorum cognitio propter ea scrip¬
turarum ambiguitatib dissoluendis est necessaria.
Quiacum sensus ad proprietatem uerborum siaccipiat᷑
absurdus est: Quaerendum est utique neforte illo uel
illo tropodictum sit. quod non intellegimus : Et sic plera
tra donatistas inuictissime scribit. cum fuerat donatista¬
&uoino Et illic inuenitur absurdissimi cordis. ubi
eos non ex omni parte relinquere uoluit: Fecit librum
quẽ regularũ uocauit. quia in eo quasdam septem regu

Expanded text:
trario est, sicut appellatur lucus, quod minime luceat; trario est, sicut appellatur lucus, quod minime luceat; aut consuevit aliquid ita dici, quamvis dicatur etiam non e contrario, veluti cum quaerimus accipere quod ibi non est, et respondetur nobis, Abundat; aut adjunctis verbis facimus ut a contrario intelligatur quod loquimur, veluti si dicamus, Cave illum, quia bonus homo est. Et quis talia non dicit indoctus, nec omnino sciens qui sint, vel quid vocentur hi tropi? Quorum cognitio propterea Scripturarum ambiguitatibus dissolvendis est necessaria, quia cum sensus, ad proprietatem verborum si accipiatur, absurdus est, quaerendum est utique ne forte illo vel illo tropo dictum sit quod non intelligimus; et sic pleraqntra Donatistas invictissime scripsit, cum fuerit donatista, et illic invenitur absurdissimi cordis, ubi eos non omni ex parte relinquere voluit, fecit librum quem Regularum vocavit, quia in eo quasdam septem regu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam nomina in diuinis libris leguntur. Sicut allegoria.¬
enigma parabala. Quam uis paene omnes hitropi qui
liberali dicuntur arte ognos crẽtiam in eorum rep¬
periantur loquellis. quinullos grammaticos audierunt:
& eo quo uulgus utitur sermone contentisunt: Quis
enim nondicit . sic floreas: qui tropus metafora uocatur:
Quis non dicit. piscinam etiam quȩion habet pisces: Nec fac¬
ta est propter pices: & tamen apiscibus nomen accepit.
Quitrõ pus catachresis dicitur. Longum est istomodo cete¬
ros ꝑsequi: Nam usque ad illos ꝑuenit uulgi locutio. Qui
ꝓpt̃ ea mirabiliores sunt : quia contra quamdicitur. sig¬
nificant. sicutiest quae app ellatur. hiroma. uel antifrasis:
Sed hironia pronuntiatione significat quid uelit intellegi:
Vicum dicimus homini mala facienti. resbonas facis: An¬
tifrasis uero ut contraria signific&. Nonuoce pronuntian¬
tis efficitur. sed aut uerba habet sua quorũ origo con¬

Expanded text:
etiam nomina in divinis Libris leguntur, sicut allegoria, aetiam nomina in divinis Libris leguntur, sicut allegoria, aenigma, parabola. Quamvis pene omnes ii tropi, qui liberali dicuntur arte cognosci, etiam in eorum reperiantur loquelis, qui nullos grammaticos audierunt, et eo quo vulgus utitur sermone contenti sunt. Quis enim non dicit, Sic floreas? qui tropus metaphora vocatur. Quis non dicit piscinam etiam quae non habet pisces, nec facta est propter pisces, et tamen a piscibus nomen accepit? qui tropus catachresis dicitur. 41. Longum est isto modo caeteros persequi: nam usque ad illos pervenit vulgi locutio, qui propterea mirabiliores sunt, quia contra quam dicitur significant, sicuti est quae appellatur ironia vel antiphrasis. Sed ironia pronuntiatione indicat quid velit intelligi, uti cum dicimus homini mala facienti, Res bonas facis: antiphrasis vero ut contraria significet, non voce pronuntiantis efficitur, sed aut verba habet sua, quorum origo e con
Abbreviated transcription (Latin):
autsi hab& ex eadem scriptura. ubicumq eius inuentis
atque ad hibitis testibus terminetur: sciant autem lit
terati modis omnibus locutionis. Quos grammatici greco
nomine Troposuocant. auctores nostros usos fuisse :
Et multiplicius atque copiosius. quam possunt aesti¬
mare uel credere : quinesciunt eos. & in aliis ista didi¬
cerunt: Quostamen tropos qui nouerant agnoscunt
in litteris sc̃ĩs. Eorumq scientia ad eas intellegendas
aliquantũ adiuuantur: Sedhĩc eos ignaris tradere non
decet. Neartem gram maticam docere uideamur: Ex¬
tra sane utdiscantur ammoneo: Qũauis iam superius
id ammonuerim. id est in secundo libro. ubi delingyarum
necessaria cognitione disserui. Nam lit terae a quibus
ipsa gramatica nomen accepit. grammata enim graeci
litteras uocant: Signa utiquesunt sonorum. ad articula¬
tam uocem quam loquimur ꝑtinentia: Istorũ autem
troporũ. non solũ exempla sicut omnium. sed quorundã

Expanded text:
aut, si habet, ex eadem scriptura ubicumque eius inuentis aut, si habet, ex eadem scriptura ubicumque eius inuentis atque adhibitis teterati, modis omnibus locutionis, quos grammatici graeco nomine tropos vocant, auctores nostros usos fuisse, et multiplicius atque copiosius, quam possunt existimare vel credere qui nesciunt eos, et in aliis ista didicerunt. Quos tamen tropos qui noverunt, agnoscunt in Litteris sanctis, eorumque scientia ad eas intelligendas aliquantum adjuvantur. Sed hic eos ignaris tradere non decet, ne artem grammaticam docere videamur. Extra sane ut discantur admoneo, quamvis jam superius id admonuerim, id est, in secundo libro, ubi de linguarum necessaria cognitione disserui. Nam litterae, a quibus ipsa grammatica nomen accepit, Γράμματα enim Graeci litteras vocant, signa utique sunt sonorum ad articulatam vocem qua loquimur pertinentium. Istorum autem troporum non solum exempla, sicut omnium, sed quorumdam
Abbreviated transcription (Latin):
non refragatur exculpat: testimonium habens a quo¬
cumq: alio loco diuinorum eloquiorum: Illequippeauc¬
tor in eisdem uerbis quae intellegere uolumus. & ipsã
haec operatus est. etiam ipsam occursuram lectori uel au¬
ditori sine dubitatione p̃uidit : Immo ut occurreret :
quia ex ipsa est ueritate subnixa prouidit .: Nam quid
indiuinis eloquiis largius &uberius potuit diuitus pro¬
uideri : Quam ut eadem uerba. pluribus intellegantur
modis : quos alia nonminus diuina contestantia faciant
approbari: ubi aut̃ talis sensus eruitur. cuius in cer¬
tum certisscãrum scripturarum testimoniis non possit
aperiri. Restat utratione reddita. manifestus appa¬
reat : Etiam si ille cuius uerba intellegere quaerimus.
eum fortasse non sen sit: Sed haec consuetudo periculosa est :
Perscripturas enim diuinas. multotutius ambulatur
quas uerbis trans latis. opacatas cumscrutari uolumus.
authoc inde exeat. quod non habeat contro uersiam.

Expanded text:
non refragatur, exsculpat, testimonium habens a quonon refragatur, exsculpat, testimonium habens a quocumque alio loco diuinorum eloquiorum. ille quippe auctor in eisdem uerbis, quae intellegere uolumus, et ipsam haec operatus est, etiam ipsam occursuram lectori uel auditori sine dubitatione praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est ueritate subnixa, prouidit. nam quid in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diuinitus prouideri, quam ut eadem uerba pluribus intellegantur modis, quos alia non minus diuina contestantia faciant approbari? Vbi autem talis sensus eruitur, cuius incertum certis sanctarum scripturarum testimoniis non possit aperiri, restat, ut ratione reddita manifestus appareat, etiam si ille cuius uerba intellegere quaerimus eum forte non sensit. sed haec consuetudo periculosa est; per scripturas enim diuinas multo tutius ambulatur. quas uerbis translatis opacatas cum scrutari uolumus, aut hoc inde exeat quod non habeat controuersiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tis coronastinos: Nectamen itaut iam ubicumque scutũ
proaliquo munimento positum legerimus: Non accipia¬
mus nisibonam uoluntatem dĩ: Dictum est enim : &
scutum fidei in quo possitis inquit omnes sagittas ma¬
ligni ignitas extinguere : Necrursus ideo debemus in ar¬
mis huius cemodi spiritalib: : scuto tantum modo fidem
tribuere : cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: In¬
duti inquit lorica fidei. & caritatis.: Quando aut̃
ex eisdem scripturae uerbis. Nonunum aliquid. sed
duo uel plura sentiuntur : Et iamsi latet quid senserit
illequo scripsit : nihilpericuliest. si quod lib& eorum
congruere ueritati. Ex aliis locis scãrum scripturarum
doceri potest : Id tamen eo conante. qui diuina scrutat᷑
eloquia. ut ad uoluntatem ꝑueniatur auctoris. ꝑquam
scripturam illam sc̃s operatus est sp̃s: Siuehoc assequatur.
siue aliam sententiam Deillis uerbis quae fidei rectae

Expanded text:
tuae coronasti nos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum tuae coronasti nos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonam uoluntatem dei. dictum est enim: et scutum fidei. in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas extinguere. nec rursus ideo debemus in annis huiusce modi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dicta sit fidei: induti, inquit, loricam fidei et caritatis. Quando autem ex eisdem scripturae uerbis non unum aliquid, sed duo uel plura sentiuntur, etiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil periculi est, si quodlibet eorum congruere ueritati ex aliis locis sanctarum scripturarum doceri potest, id tamen eo conante qui diuina scrutatur eloquia, ut ad uoluntatem perueniatur auctoris, per quem scripturam illam sanctus operatus est spiritus, siue hoc assequatur siue aliam sententiam de illis uerbis, quae fidei rectae
Abbreviated transcription (Latin):
QQuia inclinauit ex hoc in hoc: remanentibus apud iudaeos
obseruationibus : quas carnaliter sapiunt. quia fex
eius non est ex inanita ⁊ Cum uero resea dem Non in
contraria sed tantum in diuersa significatione ponit᷑.
illud est in exemplo. quod aqua & populum significat. Sicut
in apocalypsi legimus. et spm scm̃: Vnde est illud. flumina
aquae uiuae fluent deuentre eius: Etsiquid aliud atq
aliud. prolocis in quibus ponitur. a qua significare intelle¬
gitur: Sic & aliae res non singulae : sed una quae que
earum. Non solum duo aliqua diuersa. Sed etiam non num¬
quam multa signi ficat. proloco sententiae: sicut posita
repperitur: Vbiaũt apertius ponuntur. ibi discendum
est. quomodo in locis intellegantur obscuris ⁊ Neque
enim melius potest intellegi quod dictum est dõ. Ad prae¬
hende arma & scutum. & ex surge in aduitorium mihi:
Quam ex loco illo ubilegitur . Dnẽ ut scuto bonȩ uolunta

Expanded text:
quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos quia inclinavit ex hoc in hoc, remanentibus apud Judaeos observationibus quas carnaliter sapiunt, quia faex ejus non est exinanita . contraria, sed tantum in diuersa significatione ponitur, illud est in exemplo, quod aqua et populum significat, sicut in Apocalypsi legimus, et spiritum sanctum, unde est illud: flumina aquae uiuae fluent de uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in quibus ponitur, aqua significare intellegitur. sic et aliae res, non singulae, sed unaquaeque earum non solum duo aliqua diuersa sed etiam nonnumquam multa significat pro loco sententiae, sicut posita reperitur. - Vbi autem apertius ponuntur, ibi discendum est, quomodo in locis intellegantur obscuris. neque enim melius potest intellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scutum et exsurge in adiutorium mihi, quam ex loco illo, ubi legitur: domine, ut scuto bonae uoluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
aliud atque aliud resquaequae significat: ut aut contrariu.
aut tantum modo diuersa significent: Contraria scilic&.
cum alias in bono. alias in malo. reseadem ꝑsimilitudinem
ponitur: Sicut hoc est. quod defermento supra diximus ⁊
Tale est etiam quod leo significat xpm. ubidicitur ui cit
leo detribu iuda: Significat & diabolum ubiscriptumẽ:
Aduersarius uester diabolus. tamquam leo rugiens.
in astutia sua: In bono panis. egosum panis uiuus quide
cȩlo descendi: Inmalo panes occultos libenter edi te ⁊
Sic& alia plurima : Et haecquidem quae com memora¬
ui: Minime dubiam significationẽ gerunt. qui exem¬
pligratia commemorari. Non nisi manifesta debuerurt
Sunt autem: quȩ incertum sit inquam partem accipidebe¬
ant: Sicut: calix in manudnĩ uinimeri plenus est mixto ⁊
Incertum est enim. utrum iram dĩ signific&. Nonusque
ad nouissimam poenam. idest usque ad fecem: anpotius
gratiam scripturarum aui daeis ad gentes transeuntẽ:

Expanded text:
aliud atque aliud res quaeque significant, ut aut contraria, aut tantum modo diversa significent. Concum alias in bono, alias in malo res eadem per similitudinem ponitur» sicut hoc est quod de fermento supra diximus. tale est etiam, quod leo aigO-iifcat Christum ubi dicitur: uicit leo de tribu Iuda, significat et diabolum ubi scriptum est: aduersarius uester d\\. bolus tamquam leo rugiena in astutia sua . In bono panis, Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi ; in malo, Panes occultos libenter edite : sic et alia plurima. Et haec quidem quae commemoravi, minime dubiam significationem gerunt, quia exempli gratia commemorari nonnisi manifesta debuerunt. Sunt autem quae incertum sit in quam partem accipi debeant, sicut, Calix in manu Domini vini meri plenus est mixto. Incertum est enim utrum iram Dei significet non usque ad novissimam poenam, id est usque ad faecem; an potius gratiam Scripturarum a Judaeis ad Gentes transeuntem,
Abbreviated transcription (Latin):
ideo ess& minus aꝑtum. quia magis latinum est:
Sed aliquando dubius sillabae sonus. Etiam
uicino uerbo. ad eandem sententiam ꝑtinentẽ
diuidicatur. sicuti est illud apostoli quae prae¬
dico uobis sicut prȩdixi: Quoniam quitalia agunt
regnum dĩ non possidebunt: Sitantum modo dixiss&
Quae praedico uobis Neque sub iunxiss&. sicut prȩdixi
Non nisi ad codicem praecedentis linguae recur¬
rendum ess&. Vt cognosceremus. utrum in eo quod
dixit. praedico. producenda an corripienda ess&.
syllaba media: Nunc autem manifestum est ꝓ¬
ducendam esse. Non enim ait. sicut praedicaui :
sed sicut praedixi. Non solum autem iste. sed
&iam illȩ ambiguitates. quae non ad distinctionẽ
uel ad pronuntiationem ꝑtinent Similiter con¬
sideran dȩ sunt. qualis illa est ad thessaloni¬
censes: propter ea consolatisumus. fratres in
uobis: Dubium enim utrum que. o fratres.
an hos fratres : Neutrum autem horum est contra

Expanded text:
ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. ideo esset minus apertum, quia magis latinum est. sed aliquando dubius syllabae sonus etiam uicino uerbo ad eandem sententiam pertinente diiudicatur; sicuti est illud apostoli: quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum dei non possidebunt. si tantummodo dixisset: quae praedico uobis, neque subiunxisset: sicut praedixi, non nisi ad codicem praecedentis linguae recurrendum esset, ut cognosceremus, utrum in eo quod dixit: praedico producenda an corripienda esset syllaba media. nunc autem manifestum est producendam esse. non enim ait: sicut praedicaui, sed: sicut praedixi. Non soetiam illae ambiguitates quae non ad distinctionem vel ad pronuntiationem pertinent, similiter considerandae sunt: qualis illa est ad Thessalonicenses, propterea consolati sumus, fratres, in vobis . Dubium est enim utrum, O fratres; an, Hos fratres: neutrum autem horum est contra
Abbreviated transcription (Latin):
autem uoce pronuntietur illud quod natha¬
nahel dixit: anazar& h potest aliquid boni
esse. siuead firmantis. ut illud solum ad in ter¬
rogationem ꝑtineat quod at: anazar&h: si¬
ue totum cum dubitatione interrogantis.
non uideo quo modo discernatur. uterque
autem sensus fidem non impedit: Est etiã
am biguitas. in sono dubio sillabarum. Et haec
utique ad pronuntiationem pertinens. Nã
quod scriptum est. Non est absconditum ate
os meum: quod fecisti in abscondito. Non elucet
legenti. utrum correpta littera. õs ꝓnuntiet
an ꝓducta: Sienim corripiat abeo quod sunt
ossa: si autem producat abeo quod sunt ora
intellegitur numerus singularis. Sed talia
linguae praecedentis. inspectione diuidicant᷑ :
N amigreco non stoma sedoston positum eft Vn¬
de plerumque loquendi consu&udo uulgaris
utilior est significan dis rebus: quam integritas
lit terata : Mallem quippe cum barbaris modici:
Non est absconditum ate ossum meum. quam ut¬

Expanded text:
autem uoce pronuntietur illud quod Nataautem uoce pronuntietur illud quod Natauahel dixit: a Nazareth potest aliquid boni esse, sine affirmantis, ut illud solum ad interrogationem pertineat, quod ait: a Nazareth, sine totum cum interrogatione dubitantis, non uideo, quomodo discernatur; uterque autem sensus fidem non impedit. est etiam ambiguitas in sono dubio syllabarum, et haec utique ad pronuntiationem pertinens. nam quod scriptum est: non est absconditum a te os meum, quod fecisti in abscondito, non elucet legenti, utrum correpta littera os pronuntiet an producta. si enim corripiat, ab eo quod sunt ossa, si autem producat, ab eo quod sunt ora intellegitur numerus singularis. sed talia linguae praecedentis inspectione diiudicantur; nam in graeco non ax\'fxa, sed daxovv positum est. unde plerumque loquendi consuetudo uulgaris utilior est significandis rebus quam integritas litterata. mallem quippe cum barbarismo dici: non est absconditum a te ossum meum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
cedat percontatio. sequatur interrogatio.
Inter perconͣtionem autem & interrogationẽ
hocueteres inter esse dixerunt: Quod ad
ꝑ contationem multa responderi possunt:
ad in terro gati onem uero: aut non: aut etiam:
Pronuntiabitur ergo ita. ut post perconta¬
tionem qua dicimus. quis ac cusabit aduer¬
sus lectos dĩ: illud quod sequitur sono in¬
terrogantis enuntietur Ds̃ qui iusti ficat.
ut tacite respondeatur. Non. Et item percon¬
temur. Quis. ui condempnat. Rursus que
in terro gemus. xp̃s iħs qui mortuus est: Magis
autem qui resurrexit qui est in dextera dĩ. Qui&
interpellat pronobis: ut ubique tacite respon¬
deatur: non: At uero illo in loco ubi ait. Quid
ergo dicemus quia gentes quȩ non sectabantur
iustitiam. ad prehenderunt iustitiam. pisi
ꝑcontationi. qua dictum est Quid ergo dicemus.
Responsio subiciatur. quiagentes quae non secta¬
bantur iustitiam ad prehenderunt iustitiam.
Textus consequens non coherebit: Qualib&

Expanded text:
cedat percontatio, sequatur interrogatio. cedat percontatio, sequatur interrogatio. Inter percontationem autem et interrogationem hoc veteres interesse dixerunt, quod ad percontationem multa responderi possuad interrogationem uero aut "non" aut "etiam". pronuntiabitur ergo ita, ut post percontationem, qua dicimus: quis accusabit aduersus electos dei? illud quod sequitur sono interrogantis enuntietur: deus, qui iustificat? ut tacite respondeatur: "non" et item percontemur: quis, qui condemnat? rursusque interrogemus: Christus Iesus, qui mortuus est, magis autem, qui resurrexit, qui est in dextera dei et qui interpellat pro nobis? ut ubique tacite respondeatur: "non". at uero illo in loco, ubi ait: quid ergo dicemus? quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, nisi post percontationem, qua dictum est: quid ergo dicemus? responsio subiciatur: quia gentes, quae non sectabantur iustitiam, apprehenderunt iustitiam, textus consequens non cohaerebit. qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
mundemus nos ab omni comquinatione carnis & sp̃s.
secundum illam sententiam. ut sit sca & corpore
& spũ. Anmundemus nos ab omni comquinatione
carnis : ut alius sit sensus. & sp̃s ꝑficientes scĩfica¬
tionem intimore dĩ capitenos Tales igitur
distinctionum ambiguitates. in potestate legen¬
tionibus diximus. Eadem obseruan da sunt
& inambiguis pronuntiationibus : Nam & ipsȩ
nisi lectoris nimia uitientur incuria: a utregu¬
lis fidei corriguntur. aut praecedentis uel con¬
sequentis contextione sermonis: Autsi neutrũ
horum ad hi b&ur ad correctionem. ni hil omi¬
nus dubiae remanebunt. Ut quolib& modo
lector pronuntiauerit. non sit inculpa: Nisi
enim fides reuoc& quacredimus dm̃. Non ac¬
cusaturum aduersus electos suos. & xp̃m non¬
condem naturum electossuos. Potest illud
sic pronuntiari. quis accusabit aduersus electos
dĩ : ut hanc in terrogationem. Quasi responsio
consequatur. Ds qui iusti ficat: &item interroget᷑
mentissimum est. Ita pronunti abitur: Vt prae¬

Expanded text:
mundemus nos ab omni inquinatione carnis et spiritus, secundum illam sententiam, ut sit sancta et corpore et spiritu; an mundemus nos ab omni coinquinatione carnis, ut alius sit sensus, et spiritus perficientes sanctificationem, in timore Dei capite nos. Tales igitur distinctionum ambiguitates in potestate legentionibus diximus, eadem observanda sunt et in ambiguis pronuntiationibus. Nam et ipsae nisi lectoris nimia vitientur incuria, aut regulis fidei corriguntur, aut praecedentis vel consequentis contextione sermonis; aut si neutrum horum adhibetur ad correctionem, nihilominus dubiae remanebunt, ut quolibet modo lector pronuntiaverit, non sit in culpa. Nisi enim fides revocet, qua credimus Deum non accusaturum adversus electos suos, et Chrcondemnaturum electos suos, potest illud sic pronuntiari, Quis accusabit adversus electos Dei? ut hanc interrogationem quasi responsio subsequatur, Deus qui justificat. Et iterum interrogetur, mentissimum est, ita pronuntiabitur, ut prae
Abbreviated transcription (Latin):
respondeat : aut praesenti quidem sed tacenti
occurrat. & minus sanatus abscedat ⁊ In illis
autẽ apostolicis uerbis dictiotem perata est.
semorẽ neincrepaueris sed obsecra ut patrem.
luniores ut fratres. anis utmatres. adulescentu¬
las utsorores : Etinillis. Obsecro autem uos fratres
per miserationem dĩ utex hibeatis corpora uestra
ostiam uiuam. scãm dõ placentem. & totur
fere ipsius &ortationis locus temperatum
habet. elocutionis genus: ubi illa pulchri¬
ora sunt in quibus propria propriis tam¬
quam debita red dita decenter excurrunt:
sicuti est: habentes dona diuersa. secundum
gratiam quae data est nobis. siue pro¬
phecia secundum regulam fidei: siue mi¬
nis terium inministrando: siue qui docet
indoctrina. siue qui ex hortatur in ex hortati¬
one. Qui tribuit insimplitate. Qui prȩest in
solitudine. Qui miseretur in hilaritate.
dilectio sinesimulatione. Odientes malũ

Expanded text:
respondeat; aut praesenti quidem, sed tacenti respondeat; aut praesenti quidem, sed tacenti occurrat, et minus sanatus abscedat. 40. In illis autem apostolicis verbis dictio temperata est: Seniorem ne increpaveris, sed obsecra ut patrem, juniores ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores . Et in illis: Obsecro autem vos, fratres, per miserationem Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem. Et totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet elocutionis genus: ubi illa pulchriora sunt, in quibus propria propriis tanquam debita reddita decenter excurrunt, sicuti est, Habentes dona diversa secundum gratiam quae data est nobis; sive prophetiam, secundum regulam fidei; sive ministerium, in ministrando; sive qui docet, in doctrina; sive qui exhortatur, in exhortatione; qui tribuit, in simplicitate; qui praeest, in sollicitudine; qui miseretur, in hilaritate. Dilectio sine simulatione
Abbreviated transcription (Latin):
dataess& lex quae posset uiuificare. Omnino ex
lege ess& iustitia: sed conclusit scriptura omnia
subpeccato. ut promissio exfide ihũ xp̃i daretur
credentibus. & c& era. uel siquid eius modi est . ⁊¬
Pertinet ergo addocendi curam. Nonsolum aperi¬
reclausa. Et nodos soluere questionum: Sed etiam
quaedum hoc agitur. aliis questionibus fortassis inci¬
derint : Neid quod dicimus in probet᷑ ꝑ illas. aut
refellatur oocurrere. sitamen & ipsa earum solutio par
occurrerit Nemoueamus auferre non possumus.
sit autem ut cum incidentes quaestioni. aliae quaesti¬
ones & aliae rursus incidentibus incidentes ꝑtrac¬
tantur : atq: soluuntur. In eam longitudinem ratio¬
tiunationis extendatur intentio : ut nisi memoria
plurimum ualeat atque uigeat. ad capud unde age¬
batur . disputator redirenon possit : ualdeaũt
bonum est. ut quicquid contradici potest. sioccur¬
rerit refut&ur: Neibi occurrat ubinonerit qua

Expanded text:
data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex data esset Lex quae posset vivificare, omnino ex Lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus, etc. ; vel si quid ejusmodi est. Pertinet ergo ad docendi curam non solum aperire clausa, et nodos solvere quaestionum; sed etiam dum hoc agitur, aliis quaestionibus, quae fortassis inciderint, ne id quod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Fit autem ut cum incidentes quaestioni aliae quaestiones, et aliae rursus incidentibus incidentes pertractantur atque solvuntur, in eam longitudinem ratiocinationis extendatur intentio, ut nisi memoria plurimum valeat atque vigeat, ad caput unde agebatur disputator redire non possit. Valde autem bonum est ut quidquid contradici potest, si occurrerit, refutetur; ne ibi occurrat, ubi non erit qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicite mihi sublege uo lentes esse legẽ ñ audistis scriptũ
ẽ enĩ qđ abrahã duos filios habuit
confirmatum testamentum Nemo irritum facit aut
suꝑ ordinat : abrahȩ sunt dictae promissiones & semi
meius: Nondicit & seminibus tamquam in multis.
sed tam quam in uno. & seminituo quod est xp̃s.¬
post quadrigentos & triginta annos facta est lex
non in firmat ad euacuandas promissiones: Sienim
exlege hereditas. lam non ex promissione : abrahae
aut̃ ꝑ promissionẽ donauit ds̃: Etqui a occurrere
poterat audientes cogitationi. Vtquid ergolex da¬
ta est si ex illa non est hereditas. ipsesibi hoc obiecit
atq ait uelut interrogans: Quidergo lex : deinde
respondit. trans gressionis gratia proposita est.
Donec ueniret semen cin promissum est dispositum
ꝑ angelos in manu mediatoris. mediator autem unius
non est. ds̃ uero unus est ⁊ Ethic occurrebat quod sibi
ipse proposuit : Lexergo aduersus promissa dĩ.
& respondit. absit: redditq rationem dicens. sienĩ

Expanded text:
Dicite mihi: sub lege uolentes esse legem non audistis? scriptum est enim, quod Abraham duos filios habuit, confirmatum testamentum nemo inritum facit aut superordinat. Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius. non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis. sed tamquam in uno et semini tuo,\' quod est Christpost quadringentos et triginta annos facta lex, non infirmat ad evacuandas promissiones. Si enim ex lege haereditas, jam non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Et quia occurrere poterat audientis cogitationi, Ut quid ergo lex data est, si ex illa non est haereditas? Ipse sibi hoc objecit, atque ait velut interrogans: Quid ergo lex? Deinde respondit: Transgressionis gratia proposita est, donec veniret semen cui promissum est, disposita per Angelos in manu mediatoris. Mediator autem unius non est, Deus vero unus est. Et hic occurrebat, quod sibi ipse proposuit, Lex ergo adversus promissa Dei? Et respondit, Absit: reddiditque rationem, dicens, Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
peris spem reponens. intenta operi. uerecunda
sermonibus. arbitrum mentis non hominem
sed dm̃ quaerere. nulli laedere. os. bene uelle
omnib assargere maioribus natu. aequalib:
non in uidere. fugere iactantiam. rationem
sequi. amare uirtutem. quando ista uel uul¬
tu laesit parentes. quando dissensit a pro

Expanded text:
peris spem reponens; intenta operi, verecunda peris spem reponens; intenta operi, verecunda sermoni; arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere; nullum laedere, bene velle omnibus; assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere; fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a pro
Abbreviated transcription (Latin):
les intimore. ad omnem tolerantiam fortes:
ad sustinendas iniurias mites: ad faciendã
misericordiam faciles: fraterna pace unani¬
mes atq concordes.: qua euos singule obonae
uirgines obseruare. diligere . impleredebetis:
quaedõ & xp̃o uacantes. ad dnm̃ cuiuos dicastis.
maiore & meliore parte p̃ceditis : ꝓ uectae
annis : uiniorib: facite ministerium : minores
tute documentis adgloriam prouocate. dura¬
tefortiter. spirit aliter ꝑgite. ꝑuenite feli citer.
tantum mementote tunc nostri. cum incipiet
in uobis uirginitas honorari: Ambrosius etiam
genere dicendi temperato &ornato professis
uirginibus proponit. Tam quam sabexempli
forma. quod moribus imitentur & dicit: uir¬
go erat. non solum corpore sed etiam mente:
quaen ullo doli ambitu sincerum adulterar&
ad fectum. corde humilis. uerbis grauis. animi
pradens. loquendi parcior. legendi studiosior.
non in incerto diuitiarum. sed in praecepau¬

Expanded text:
les in timore, ad omnem tolerantiam fortes, les in timore, ad omnem tolerantiam fortes, ad sustinendas injurias mites, ad faciendam misericordiam faciles, fraterna pace unanimes atque concordes. Quae vos singula, o bonae virgines, observare, diligere, implere debetis, quae Deo et Christo vacantes, ad Dominum cui vos dicastis, majore et meliore parte praeceditis. Provectae annis, junioribus facite magisterium; minores tute documentis ad gloriam provocate; durate fortiter, spiritualiter pergite, pervenite feliciter; tantum mementote tunc nostri, cum incipiet in vobis virginitas honorari . 48. Ambrosius etiam genere dicendi temperato ei ornato professis virginibus proponit, tanquam sub exempli forma, quod moribus imitentur, et dicit: Virgo erat, non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior; non in incerto divitiarum, sed in prece pau
Abbreviated transcription (Latin):
nis exit. ostendit quod caro dñĩ spũ repl& a
diuino. peccata omnia humanae conditio¬
nis exureret : unde & dñs ait. Ignem ueni
mittere interram. &c&era ⁊ In quibus rei
docendȩ ac probandae maxime incumbit
degenere temperato est apud cyprianum
uirginitatis illa laudatio : Nunc nobis ad¬
uirgines sermo est : quarum sublimior glo¬
riaest maior & cura. flos est ille ecclesi astici
germinis decus: atq ornamentũ gratiae spi¬
spiritalis. laeta indoles laudis & honoris:
opus integram atq. integrum incorruptũ.
dĩ imago respondens. ad sc̃i moniam dñi. in¬
atq in illis: Largiter flor& ecclesiae matris
gloriosa fecunditas: quantoq: plus gloriosa
uirginitas numero suo addit: gaudium ma¬
tris augescit.: Et alio loco infine epistolae:
tat : portat integritas : scĩtas portat & ueri¬
tas: portant disciplinȩ dĩ memores. iustitiã
cum religione retinentes : stabiles infide: humi¬

Expanded text:
nis exiit, ostendit quod caro Domini Spiritu repleta nis exiit, ostendit quod caro Domini Spiritu repleta divino, peccata omnia humanae conditionis exureret. Unde et Dominus ait, « Ignem veni mittere in terram » ; et caetera, in quibus rei docendae ac probandae maxime incumbit . 47. De genere temperato est apud Cyprianum virginitatis illa laudatio: Nunc nobis advirgines sermo est, quarum quo sublimior gloria est, major et cura. Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque ornamentum gratiae spiritualis, laeta indoles laudis et honoris, opus integrum atque incorruptum, Dei imago respondens ad sanctimoniam Domini, ilipsas, atque in illis largiter floret Ecclesiae matris gloriosa fecunditas: quantoque plus gloriosa virginitas numero suo addit, tanto plus gaudium matris augescit. Et alio loco in fine epistolae: tat, portat integritas, sanctitas portat et veritas; portant disciplinae Dei memores, justitiam cum religione retinentes, stabiles in fide, humi
Abbreviated transcription (Latin):
c&era in principio huius operis ait: quo mo¬
liberar&. obtulit hedum caprarum. cuius carnẽ
secundum p̃cepta angeli & azimec supra p&rã
posuit & eaiure ꝑfudit. Quaesimul ut uirgȩ
cacum in equam gerebat angelus dĩ contigit.
dep&ra ignis erupit. atq ita sacrificium quod
offerebatur assumptum est : quo indicio decla¬
ratum uid&ur. quod p& ra illa ty pam habu¬
erit corporis xp̃i. qui ascriptum est. bibebant
nem relatum est. quaesitientiũ cordẽpopulorũ
penniriuo sui sangui nis inundauit ⁊ Iam tunc
igitur in mysterio declaratum est. qui ad s̃ iħs
incarnesua totius mundi peccata crucifixus
aboler&. Nec solum delicta factorum. sed etiã
cupiditates animorum: Caro enim haedi ad
culpam facti refertur. Ius ad in lecebras cupi¬
ditatum. sicut scriptum est. quia Con cupiuit
populus cupiditatẽ pessimã. & dixerunt :
quisnos cibabit carnẽ ÷ Quod igitur extendit
angelus uirgam & tetigit p&ram dequa ig¬

Expanded text:
caetera, in principio hujus operis ait: Commocaetera, in principio hujus operis ait: Commoliberaret, obtulit haedum caprarum, cujus carnem secundum praeceptum angeli, et azyma supra petram posuit, et ea jure perfudit: quae simul ut virgae cacumine, quam gerebat, angelus Dei contigit, de petra ignis erupit, atque ita sacrificium quod offerebatur absumptum est . Quo indicio declaratum videtur, quod petra illa typum habuerit corporis Christi; quia scriptum est, « Bibebant nem relatum est, quae sitientium corda populorum perenni rivo sui sanguinis inundavit. Jam tunc igitur in mysterio declaratum est, quia Dominus Jesus in carne sua, totius mundi peccata crucifixus aboleret, nec solum delicta factorum, sed etiam cupiditates animorum. Caro enim haedi ad culpam facti refertur; jus ad illecebras cupiditatum, sicut scriptum est, « Quia concupivit populus cupiditatem pessimam, et dixerunt, Quis nos cibabit carne » ? Quod igitur extendit angelus virgam, et tetigit petram, de qua ig
Abbreviated transcription (Latin):
tibus femoribus. quod nuditas illa patris
est exsequi. cumsatis fithoc saeculum conpleo¬
ti quod noe typum futurȩ ueritatis ostendens.
non aquã sed uinumbilao berit. & sic imagi¬
nem dominicȩ passionis expresserit⁊ Itẽ
in sacerdotem melchi sedech. dominicum
sacramentum p̃figuratom uidemus. secundum quod
scriptura diuina testatur. & dicit. Et mel sedech
rex salem protulit panem & uinum: fuit aũt
sacerdos dĩ summi. & benedixit abraham .:
Quod aut̃ melchi sedech typum xp̃i portaret.
Tues sacerdos in aeternum secundum ordinẽ
melchi sed ech: Haec & alia sequntur huius
epistolȩ sum misse  dictionis modum seruant.
quod facile est explorare legentib: ⁊ Sc̃s quoq
ambrosuis cum agat rem magnam despũ scõ.
ut eum patri & filio demonstr&ȩqualem. sum¬
misso tamen dicendi genere utitur. qnm̃
ressuscepta non ornamenta uerborum. aut
ad flectendos animos commationis affectum.
sed rerum documenta desiderat: Ergointer

Expanded text:
tibus femoribus, quod nuditas illa patris tibus femoribus, quod nuditas illa patris est exsequi, cum satis sit hoc solum conplecti quod Noe typum futurae ueritatis ostendens non aquam sed uinum biberit et sic imaginem dominicae passionis expresserit. Item in sacerdote MelchiseSacramentum praefiguratum videmus, secundum quod Scriptura divina testatur, et dicit: « Et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum. Fuit autem sacerdos Dei summi, et benedixit Abraham » . Quod autem Melchisedech typum Christi portaret, Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech » . Haec et alia quae sequuntur hujus epistolae , submissae dictionis modum servant, quod facile est explorare legentibus. 46. Sanctus quoque Ambrosius cum agat rem magnam de Spiritu sancto, ut eum Patri et Filio demonstret aequalem, submisso tamen dicendi genere utitur; quoniam res suscepta non ornamenta verborum, aut ad flectendos animos commotionis affectum, sed rerum documenta desiderat. Ergo inter
Abbreviated transcription (Latin):
mento calicis disputat: soluitur ibi questio: in
quaquaeritur utrum calix dominicas aquam
solam. aneam uino mixtam debeat habere sed
exempli gratia aliquid inde proponendum est
Post principium ergo epistolae. lam soluere
incipiens propositam questionem. Ammoni¬
tos au̾t nos scias inquit. ut incalice offerendo
dominica traditio seru&ur. Neq aliud fiat
a nobis. quam quod pronobis dñs prior fecit : ut
calix qui in com memoratione eius offertur. mix
tus uino offeratur : Nam cumdicat xp̃s. Egosum
uitis uera. sanguis xp̃i non aquaest utiq sed uinũ:
nec potest uideri sanguis eius quoredempti &ui¬
uificatisumus esse in calice: quandouinum desit
calici quo xp̃i sanguis ostenditur. qui scriptu¬
rarum omnium sacramento actestimonio prȩ¬
dicctur : Inuenimus enim ingenesi circas a cramen
tum noe. hocidem p̃cucurrisse. & figuram do¬
minicȩ passionis illic extitisse. quod uinum
bibit. quod in ebriatus est. quod indomosua nu¬
datusest. Quod fuit recabans nudis & paten¬

Expanded text:
mento calicis disputat. Solvitur quippe ibi quaestio, in qua quaeritur utrum calix dominicus aquam solam, an eam vino mixtam debeat habere. Sed exempli gratia aliquid inde ponendum est. Post principium ergo epistolae, jam solvere incipiens propositam quaestionem: Admonitos autem nos scias, inquit, ut in calice offerendo dominica traditio servetur, neque aliud fiat a nobis, quam quod pro nobis Dominus prior fecit, ut calix qui in commemorationem ejus offertur, vino mixtus offeratur. Nam cum dicat Christus, « Ego sum vitis vera » ; sanguis Christi, non aqua est utique, sed vinum; nec potest videri sanguis ejus, quo redempti et vivificati sumus, esse in calice, quando vinum desit calici, quo Christi sanguis ostenditur; qui Scripturarum omnium sacramento ac testimonio praedicatur. Invenimus enim tum Noe hoc idem praecucurrisse et figuram dominicae passionis illic extitisse quod uinum bibit, quod inebriatus est, quod in domo sua nudatus est, quod fuit recubans nudis et paten
Abbreviated transcription (Latin):
perangelum fieri. Sedabiecta eẽt huma¬
na conditio si perhomines hominibus ds̃
uerbum suum ministrare nolle uideretur :
Quomodo enim uerum esset quod dictum est.
templum enim dĩ scm̃ẽ quod estis uos: Si
ds̃ dehumano templo responsa non redde¬
ret. et totum quod discendum hominibus
tradi uellet decaelo atq perangelos per¬
sonaret. De lnde ipsa caritas. quae sibi
homines inuicem nodo unitatis a stringit.
Non haberet aditum refundendorum et
quasi miscendorum sibimet animorum. si
homines per homines nihil disceret : Et
certe illum spadonem quiesaiam prophe¬
tam legens non intellegebat. adquem a pos¬
ei perangelum id quod non intellegebat
expositum aut diuinitus inmente. sine
hominis ministerio. reuelatumẽ : sed potius
suggestione diuina missusẽ ad eum. Si¬
Seditq

Expanded text:
per angelum fieri, sed abjecta esset humaper angelum fieri, sed abjecta esset humana conditio, si per homines hominibus Deus verbum suum ministrare nolle videretur. Quomodo enim verum esset quod dictum est, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; si Deus de humano templo responsa non redderet, et totum quod discendum hominibus tradi vellet, de coelo atque per Angelos personaret? Deinde ipsa charitas, quae sibi invicem homines nodo unitatis astringit, non haberet aditum refundendorum et quasi miscendorum sibimet animorum, si homines per homines nihil discerent. 7. Et certe spadonem illum qui Isaiam prophetam legens non intelligebat, neque ad anei per angelum id quod non intelligebat expositum, aut divinitus in mente sine hominis ministerio revelatum est; sed potius suggestione divina missus est ad eum, seditq