comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pats mei ꝑcipite regnũ. ad sinistmͣ positis. Ite in
ignem ef̾num. Nidebunt s formam serui. formam
dei ñ udebunt. Qͣre: Quia impii sunt. Et ip̃e dñs
luis. Beati mundo corde. quia ipsi dm uidebũt
figo uisuri sumus qͣndã uisionem frẽs. qͣm nec ocut᷑
uidit. nec auris audiuit nec in cor hominis ascẽait
Nisionem qͣndam. uisionem p̾cellentem. om̃s pul-¬
cħtu dines t̾renas. auri. Argenti. nemoꝵq campoꝵ
& lune. pulchritudinem stellaꝵ. pulch̾tudinem an¬
głoꝵ omĩa suꝑantem. quia ex ip̃a pulchͣ sũt oĩa
Quid gͦ nos erimus qn ħ uidebimus: Quid nobis
pmissum ẽ : Similes eierimus. q̃m uidebimus sicu¬
ti.ẽ. Quomͦ potuit. lingua sonuit. cetera corde co¬
gitent᷑. Quid eñi ut ip̃e iohannes dixit. Ad compa¬
rationem eus qui ẽ: Nel quid a nob̃ dici potestho
minib longe imparib meritis ip̃iꝰ: Redeamus

Expanded text:
Patris mei, percipite regnum: ad sinistram positis dicet, Ite in Patris mei, percipite regnum: ad sinistram positis dicet, Ite in ignem aeternum . Videbunt, sed formam servi: formam Dei non videbunt. Quare? Quia impii sunt; et ipse Dominus dicit, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ergo visuri sumus quamdam visionem, fratres, quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : visionem quamdam, visionem praecellentem omnes pulchritudines terrenas, auri, argenti, nemorum atque cet lunae, pulchritudinem stellarum, pulchritudinem Angelorum, omnia superantem; quia ex ipsa pulchra sunt omnia. 6. Quid ergo nos erimus, quando hoc videbimus? Quid nobis promissum est? Similes ei erimus; quoniam videbimus eum sicuti est. Quomodo potuit, lingua sonuit; caetera corde cogitentur. Quid enim vel ipse Joannes dixit ad comparationem ejus qui est, vel quid a nobis potest dici hominibus longe imparibus meritis ipsius? Redeamus
Abbreviated transcription (Latin):
uocatus ẽ. nostis quod uocat᷑. Est quod uocat᷑. & non
solum uocat᷑ s uere.ẽ. incõmutabit ẽ. semꝑ manet.
Mutari nescit. Nulla ex ꝑte corrumpit᷑. nec ꝓficit. qͥa
ꝑfectum ẽ. nec deficit quia et̃num ẽ. Et quid est in
di ess ñ rapinã arbitratus ẽ ẽe equat dõ. hoc modo
xp̃m informa dĩ u̾bum dĩ. unicũ pat̾ͥ equalem patͥ
ñ possunt uidere mali. Scd̃m id uͦ quod u̾bum caro
factum ẽ: uidere pot̾ant & mali. quia in die uidi¬
cii uidebunt & mali. quia sic ueniet iudicaturus
quomͦ uen̾at iudicandus. In ipsa forma homo s
ss. Nam maledictus omnis qui spem suam ponit.
in homine. homo uenit ut uidicaretur. homo ue¬
niet ut uidicet. Et siñ uidebit᷑. quid ẽ. quod scͥptũ
ẽ uidebunt in quem c̃p̃fixerunt: De impiis enim
dictum ẽ quia uidebunt & confundent᷑. Quomͦ nõ
uidebunt impii qñ alios ponet ad dexteram alios
ad sinistmͣ.: ad dextram positis dicet. Henite benidicti

Expanded text:
catur est. Nostis quid vocatur. Est quod vocatur, et non solum vocatur, sed vere est, incommutabile est; semper manet, mutari nescit, nulla ex parte corrumpitur: nec proficit, quia perfectum est; nec deficit, quia aeternum est. Et quid est hoc? In tratus est esse aequalis Deo . Hoc modo Christum in forma Dei, Verbum Dei, Unicum Patri, aequalem Patri, non possunt videre mali. Secundum id vero quod Verbum caro factum est, poterunt et mali: quia in die judicii videbunt et mali; quia sic veniet judicaturus quomodo venerat judicandus. In ipsa forma homo, sed Deus: nam maledictus omnis qui spem suam ponit in homine . Homo venit ut judicaretur, homo veniet ut judicet. Et si non videbitur, quid est quod scriptum est, Videbunt in quem confixerunt ? De impiis enim dictum est quia videbunt, et confundentur. Quomodo non videbunt impii, quando alios ponet ad dexteram, alios ad sinistram? Ad dexteram positis dicet, Venite, benedicti
Abbreviated transcription (Latin):
nos fatemur pecc̃ores. An dicturi sumus qͥa de
do nati ñ sumus: Et quid facunt ista sacͣmẽta
in infantib: Qͥd dixit iohannes: Qͥ natus ẽ ex
do ñ peccat. Ipse ioħes iterũ dicit. Si dix̾imus
qͥa peccm̃ ñ habemus: nosmet ipsos seducimus
&e ueritas in nob̃ ñ ẽ. Magna questio. ẽ. & angu¬
sta. &. aAdhanc soluendam intentam fecerim ca¬
ritatem ur̃am. In nomine dñi cͣs quod inde de¬

Expanded text:
nos fatemur peccatores? An dicturi sumus, quia de Deo nati non sumus? Et quid faciunt ista Sacramenta in infantibus? Quid dixit Joannes? Qui natus est ex Deo, non peccat. Ipse Joannes iterum dixit, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nosmetipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Magna quaestio est et angusta; et ad hanc solvendam intentam fecerim Charitatem vestram. In nomine Domini eras quod inde de
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliquis in ũbo eius in ueniat occasionem. ꝑditi¬
onissue. Quod ũbum ñ ẽ p̃dicatum &e conscͥptũ nͥ
ad medicinã & salucem. Om̃ĩs inquit qui facit pec¬
catum or iniquitatem̃ facit. Ne forte discernas pec¬
catum iniquitas ẽ. Ne dicas peccator sum s iniquꝰ
ñ sum. peccm̃ iniquitas. ẽ. Et scitis qͥa in hoc ille
manifestus ẽ. ut pecc̃a auferat & pecc̃m in illo
non.ẽ. Et quid ꝓdest nob̃ qͥa. uenit sine pecc̃o:

Expanded text:
ne aliquis in verbo ejus inveniat occasionem perditine aliquis in verbo ejus inveniat occasionem perditionis suae, quod verbum non est praedicatum et conscriptum, nisi ad medicinam et salutem. Omnis, inquit, qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Ne forte discernas: Peccatum iniquitas est. Ne dicas, Peccator sum, sed iniquus non sum: Peccatum iniquitas est. Et scitis quia in hoc ille manifestatus est, ut peccata auferat; et peccatum in illo non est. Et quid prodest nobis quia venit sine peccato?
Abbreviated transcription (Latin):
Haberes ce diceres. ne in ueritate. ꝓmẽda ullũ miqͥ¬
tatis uł uestigium formidares. S ideo malefaci
si dicis qͥa mendacium dicis. Heritas in nob̃ ñ.ẽ
ñ habuimus. ne forte de pret̃ita uita dictũ iudet᷑
habuit enim pecc̃a homo iste. s ex quo natus ẽ.
ex deo: cepit ñ habere. Siita esset nulla nos angu¬
staret questio. Diceremus enĩ. fumus peccõres si
mꝰi iustificati sumus. habumus pecc̃m s modo
ñ habemus. Non hoc ait. s quud ait: Si dix̾imꝰ
quia pecc̃m ñ habenius. Nos ipsos seducimus
& ũutas in nob̾ ñ ẽ. Post aliquantum rursus.
iohannes ipse ñ erat natus ex dõ: Si iohannes
nerat natus de quo audistis qͥa suꝑpectus dm̃
recumbebat:. Aliquis sibi audor ꝓmittere re¬
gen̾ationem factam in seqͣm ille haberet. nõ
meruit qͥ suꝑ pectus dñi recumbere meruit
q̃m dñs plus qͣm cet̾os diligebat. ipsũ solum
de spũ ñ genuerat. Attendite nunc u̾ba ista

Expanded text:
verum enim diceres, nec in veritate promenda ullum iniquitatis vel vestigium formidares. Sed ideo male facis si dicis quia mendacium dicis: Veritas, inquit, in noNon habuimus; ne forte de praeterita vita dictum videretur. Habuit enim peccata homo iste; sed ex quo natus est ex Deo, coepit non habere. Si ita esset, nulla nos angustaret quaestio. Diceremus enim: Fuimus peccatores, sed modo justificati sumus habuimus peccatum, sed modo non habemus. Non hoc ait: sed quid ait? Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est. Post aliquantum rursus, Joannes ipse non erat natus ex Deo? Si Joannes non erat natus ex Deo, de quo audistis quia supra pectus Domini recumbebat; aliquis sibi audet promittere regenerationem factam in se, quam ille habere non meruit, qui super pectus Domini recumbere meruit? Quem Dominus plus quam caeteros diligebat , ipsum solum de Spiritu non genuerat? 2. Attendite nunc verba ista:
Abbreviated transcription (Latin):
minimũ ẽ ut a uob̃ diuidicer aut abhumano
die. Et ostñdit ceiam ip̃e quodam loco qͥa solẽt
ista fieri mani iactantia ñ firmamento cari¬
tatis. Ait enini: cum de ipsius caritatis cõ¬
mendatione Ioqueretur. Si distͥbuero. omĩa
mea pauꝑib. & tͣdidero corpus meum ut
ardeam. caritatem aut̃ non habeam nichil

Expanded text:
minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano minimum est ut a vobis dijudicer, aut ab humano die . Et ostendit etiam ipse quodam loco quia solent ista fieri inani jactantia, non firmamento charitatis: ait enim cum de ipsius charitatis commendatione loqueretur, Si distribuero omnia mea pauperibus, et tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sasmulta distͥbuunt. multa donant. & ñ ibi qͤ¬
runt nͥ laudem humanam. &e głam popularẽ
plenam uentis: nulla stabilitate solidatam.
Qagͦ sunt tales: ubi gͦ ꝓbanda erit caritas
frat̃na: Qa uoluit eam ꝓbari & ait ammonẽs.
filioli ñ diligamus uerbo tantum & lingua:
bopere & ueritate. Querimꝰ inquo opere inqua
ueritate. Potest ẽe manifestiꝰ opus. qͣm tͥbuere
pauꝑib: Multi hoc iactantia faciunt: non
dilectione. Potest ẽe maius opus qͣm mori ꝓ
fr̃ib: Et hoc multi uolunt putare se facere:
iactantia honoris cõparandi. nõ iusceribus
dilectionis. Restat ut ille diligat frẽm: qui an¬
te deum ubi solus uideat cordi suo ꝑsuado. Et
interrogat cor suũ anuere ꝓpt̾ fratrum dilecti¬
onem hoc faciat ce ꝑhibet illi testimoniũ ocu¬
lus qui penect᷑ cor: quo homo atcendere non
Tamen qͥa łs hoc udebat in corde ipsius. non
homines qͥb loquebatur: ait illis. Michi aut̃

Expanded text:
sa multa tribuunt, multa donant; et non ibi qusa multa tribuunt, multa donant; et non ibi quaenunt nisi laudem humanam et gloriam popularem, plenam ventis, nulla stabilitate solidatam! Quia ergo sunt tales, ubi probanda erit charitas fraterna? quia voluit illam probari, et ait admonens: Filioli, non diligamus verbo tantum et lingua, sed opere et veritate. Quaerimus, In quo opere, in qua veritate? Potest esse manifestius opus, quam tribuere pauperibus? Multi hoc jactantia faciunt, non dilectione. Potest esse majus opus, quam mori pro fratribus? Et hoc multi volunt putari se facere, jactantia nominis comparandi, non visceribus dilectionis. Restat ut ille diligat fratrem, qui ante Deum ubi solus videt, cordi suo persuadet, et interrogat cor suum an vere propter fratrum dilectionem hoc faciat; et perhibet illi testimonium oculus qui penetrat cor, quo homo attendere non tamen quia Deus hoc videbat in corde ipsius, non homines quibus loquebatur, ait illis, Mihi autem
Abbreviated transcription (Latin):
incipiat. & ibi continuo inuenimꝰ. Siqͥs habe
facultates mundi. & uiderit frẽm suum egt¬
tem: & clauserit iuscera sua adu̾sus eum. qͥ¬
modo dilectio patͥs manet in illo: Ergo mu
pit ista caritas frẽs. ut de siuis suꝑfluis tͥbua
egenti. mnangustiis aliqͥb constituto. Ex eoqͥ
sibi habundat. secundũ tempꝰ atͥbulatior
temporali liberet fr̃ẽm. Hĩc exordium ẽ ea¬
ritatis. Hanc ita ceptam si uerbo dei &e spẽ
future uite nutͥueris. ꝑuenie ad illã ꝑfe¬
ctionem ut paratꝰ sis animã tuã poness
ꝓ fratͥbus tiuis. S qͥa multa talia fiunt ab hiis
qͥ talia querunt. & qͥfrẽs nõ amant: reuocemur
ad testimoniũ cõscientie unde ꝓbamus qͥa multa
talia fiunt ab hiis qͥ frẽm ñ amant. Qͣm multi
se in heresib & scismatib martyres dicunt. ui¬
denturq s animani ponere ꝓ fr̃ib siuis : Si ꝓfr̃ibꝰ
animam ponerent: ñ se ab uninsa frat̃nitate se¬
pararent. Item: Qm multi sunt qͥ iactantie cau¬

Expanded text:
 ibi continue invenimus: Si quis habet facultates mundi, et viderit fratrem suum egentem, et clauserit viscera sua adversus eum; quomodo dilectio Patris manet in illo ? Ergo hic incipit ista charitas, fratres, ut de suis superfluis tribuat egenti, in angustiis aliquibus constituto; ex eo quod sibi abundat secundum tempus, a tribulatione temporali liberet fratrem. Hinc exordium est charitatis. Hanc ita coeptam, si verbo Dei et spe futurae vitae nutrieris, pervenies ad illam perfectionem, ut paratus sis animam tuam ponere pro fratribus tuis. 2. Sed quia multa talia fiunt ab his qui alia quaerunt, et qui fratres non amant; revocemur ad testimonium conscientiae. Unde probamus quia talia multa fiunt ab his qui fratres non amant? Quam multi se in haeresibus et schismatibus martyres dicunt! Videntur sibi animam ponere pro fratribus suis. Si pro fratribus animam ponerent, non se ab universa fraternitate separarent. Item quam multi sunt qui jactantiae cau
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bo meo. uere discipuli mei estis. Et quasi dic̃ent. quo
fructu: & cognoscetis inquit ueritatẽ. & ueritas libe¬
rab it uos. Modo enĩ salus nr̃a in spe. ñdum in re. Nõ
enim tenemus iam qd̵̃ ꝓmissum ẽ. s uenturum spe¬
ramus. fidelis aut̃ qui ꝓmisit ñ te fallit. Tantũ tu
noli deficere. s expecta ꝓmissionẽ. Non enĩ nouit fal¬
lere ueritas. Tu noli ẽe mendax. ut aliud ꝓfitearis
aliuid agas. Tu serua fidem. & ille seruat pollicitati¬
onem. Si aut̃ tu ñ seruaĩus fidem. tu te fraudasti. ñ
ille qui ꝓmisit. Scitis qͥa ustus ẽ. scitote qͥa omnis

Expanded text:
verbo meo, vere discipuli mei estis. Et quasi dicerent, Quo verbo meo, vere discipuli mei estis. Et quasi dicerent, Quo fructu? Et cognoscetis, inquit, veritatem, et veritas liberavit vos . Modo enim salus nostra in spe, nondum in re: non enim tenemus jam quod promissum est, sed venturum speramus. Fidelis autem est qui promisit; non te fallit: tantum tu noli deficere, sed exspecta promissionem. Non enim novit fallere veritas. Tu noli esse mendax, ut aliud profitearis, aliud agas: tu serva fidem, et servat ille pollicitationem. Si autem non tu servaveris fidem, tu te fraudasti, non ill
Abbreviated transcription (Latin):
eius ut nõ cõfundam᷑ ab eo in aduentu eius. Nidetis fr̃es:
sredimus in ihm qͦm ñ uidimus. Adnuntiauer̃t eum qͥ
uiderunt. qͥ contͤctauunt. qui ubum exore ip̃ius audie¬
runt. Et ut hoc ꝑsuadẽt gñi humano. Ab illo missi sũt.
que sub celo ẽ. Ubiq gͦ discipuli missi sũt attestantib
signis &e ꝓcligiis ut crederetur ut. Qͥa ea dicebant que
uidant. & credimus in eum qͤm ñ uidemus. &e uenturũ
eum erpectamus. Quicumq illum fide expectant. cũ
uenit gaudebunt. quisme fide sunt. Cum uen̾it qd̾
nunc nõ uident: erubescent. Et confusio illa ñ erit uniꝰ
diei. & tnͣsiet. Quomͦ solent confundi qui inueniũt᷑ in ã¬
liqua culpa. & eis insultatur ab hominib. Confusto illa
tͣducet ꝯfusos ad sinistm ut audiant. Ite in igne et̃num.
qui p̃paratus ẽ diabolo & angelis eius. Maneamꝰ gͦ in
uerbis cius. ne confundamͣ cum ueñit. Ip̃e enim dicit
in euangłio eis qui in eũ credicd̃ant. Si ꝑmanseritis in

Expanded text:
idetis, fratres; credimus in Jesum quem non vidimus: annuntiaverunt eum qui viderunt. qui contrectaverunt, qui verbum ex ore ipsius audierunt; et ut haec persuaderent generi humano, ab illo missi sunt, quae sub coelo est . Ubique ergo discipuli missi sunt, attestantibus signis et prodigiis ut crederetur illis, quia ea dicebant quae viderant. Et credimus in eum quem non vidimus, et venturum eum exspectamus. Quicumque illum fide exspectant, cum venerit gaudebunt: qui sine fide sunt, cum venerit quod nunc non vident, erubescent. Et confusio illa non erit unius diei et transiet, quomodo solent confundi qui inveniuntur in aliqua culpa, et eis insultatur ab hominibus. Confusio illa traducet confusos ad sinistram, ut audiant, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . Maneamus ergo in verbis ejus, ne confundamur cum venerit. Ipse enim dicit in Evangelio eis qui in eum crediderant: Si permanseritis in
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate agnoscitur qui ddiligit deum uel
diligit fratrem suũ. Iam supius dixerat qͦus¬
ꝙ caritas ꝑficiatur: Quod &e dñs in euange¬
lio ait Maioẽe. hac nemo habet caritatem.
quam ut animam suam ponat ꝓ amicis suis.
Et iste hoc dixerat. Sicut ille aninã suam ꝓno
bis posuit. debemus & nos Anmas ꝓfr̃ib pone¬
re. Hec ẽ ꝑfectio caritatis. & maior omĩo ñ potis
iueniri. S qͥa ñ om̃ib ꝑfecta ẽ: desperare non¬

Expanded text:
igit Deum, vel qui diligit fratrem suum. Jam superius dixerat quousque charitas perficiatur; quod et Dominus in Evangelio ait, Majorem hac nemo habet charitatem, quam ut animam suam ponat pro amicis suis : et iste hoc dixerat, Sicut ille animam suam pro nobis posuit, debemus et nos animas pro fratribus ponere. Haec est perfectio charitatis; et major omnino non potest inveniri. Sed q
Abbreviated transcription (Latin):
ds latebat in infirmitate. Et unde non ẽ cognitus: qͥd
omĩa pecc̃a arguebat hominib. Illi amando delecta¬
tiones pecc̃oꝵ. ñ agnoscebant d̃m. amando quodfeb
suadebat: iniuriam medico faciebant. Quid gͦ nosiã
nati sumus ex ip̃o: S quia inspe sumus. dilectissimi
inquit nunc filii di sumus. Iam nũc. Quid ẽ gͦ quode
expectamus. siam filii dĩ sumus: Et ñdũ inquit ma¬
nifestum ẽ. quod erimus. Quid aut̃ erit aliud qͣmfilii

Expanded text:
Deus, latebat in infirmitate. Et unde non est cognitus? Quia Deus, latebat in infirmitate. Et unde non est cognitus? Quia omnia peccata arguebat in hominibus. Illi amando delectationes peccatorum, non agnoscebant Deum: amando quod febris suadebat, injuriam medico faciebant. 5. Quid ergo nos? Jam nati sumus ex ipso; sed quia in spe sumus, Dilectissimi, inquit, nunc filii Dei sumus. Jam nunc? Quid est ergo quod exspectamus, si jam filii Dei sumus? Et nondum, inquit, manifest
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem dedit. nob̃ pat̃ ut filii di uocaremur & simus.
ꝓpt̃hoc mundus ñ cognoscit nos. quia ñ cognouit eum. Et
nos ñ cognouit mundus. Totus mũdus xͥanus & totus mũ¬
duc impiꝰ. ꝑtotum enim mũdũ impii. & ꝑ totum nũdũ
pii. Illi illos ñ cognoscunt. Quomͦ putamus quia ñ cognos¬
cunt. Insultant bñ uiuentib. attendite & uidete quia
patrocinio scõꝵ dicrum. fĩ ĩmundus. Qui ista facere no¬
luerit. quomͦ ei insultat᷑ ab hiis qui faciũt: Numquid
insultaretur ei. si agnosceret᷑: Quare aut̃ ñ agnoscitur
Mundus eum ñ agnoscit. Quis ẽ mundus: Illi habita¬
tores mundi. Quomͦ dicit᷑ domus habitatores eius:
Iam ista sepedicta sunt. & ñ ea uob̃ hodie repetimus:
Iam cum auditis mundus ĩ mala significatione noe
incdłigatis nisi dilectores mundi. quia ꝑdilectionem in¬
habitant. & ꝑ quod inhabitant. nomen habere merue

Expanded text:
dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Propter hoc mundus non cognoscit nos, quia non cognovit eum, et nos non cognoscit mundus. » Totus mundus christianus, et totus mundus impius; per totum enim mundum impii, et per totum mundum pii: illi illos non cognoscunt. Quomodo putamus quia non cognoscunt? Insultant bene viventibus. Attendite et videte, quia patrocinio, sanctorum dierum fieri immundus; qui ista facere noluerit, quomodo ei insultatur ab his qui faciunt? Numquid insultaretur ei si agnosceretur? Quare autem non agnoscitur? Mundus eum non agnoscit. Quis est mundus? Illi habitatores mundi, quomodo dicitur domus, habitatores ejus. Jam ista saepe dicta sunt, et non ea vobis cum odio repetimus. Jam cum auditis mundum in mala significatione, non intelligatis nisi dilectores mundi; quia per dilectionem inhabitant, et per quod inhabitant, nomen habere meruer
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ cum ẽẽt. ait eue. Tamqͣm una ex insipientib mu¬
lierib locuta es ibi aurẽ apposuit. h responsum dedit.
cum eẽt letus audiuit. Cum ess flagellatus uicit. Ideo
uidete quid sequit᷑ frẽs in ista epła. Quid adhoc nob̃ ꝯ¬
mendat. ut diabolum quidẽ iuincamuis. s ñ ex. nobis.
Siscitis quia iustus ẽ: ait. Scitote quia omnis qui faci
iusticiam. ex ip̃o natꝰ. ẽ. ex do ex xp̃o. Et quia dixit ex ip̃o
E natus. hortatur nos. Iamgͥ qui nati ex illo sumue. ꝑfe¬
di sumus: Audite. Ecce qualem dilectionẽ deddit nobis
ꝓat̾. ut filii dĩ uocemur & simus. Nan qui uocãt᷑ ꝓñ
sunt quid itt ꝓdest nomen ubi res ñ ẽ: N m multi uocant
medici qui curare ñ norunt: Qmͣ multi uocant᷑ uigiles. qui
tota nocte dormiunt: sic multi uocant᷑ xͥam. & inreb non
in fide inspe. ĩ caritate. ħ aut̃ qd̾ audistis frẽs. fece qualẽ

Expanded text:
autem cum esset, ait Evae, Tanquam una ex insipientibus muautem cum esset, ait Evae, Tanquam una ex insipientibus mulieribus locuta es . Ibi aurem apposuit; hic responsum dedit: cum esset laetus, audivit; cum esset flagellatus, vicit. Ideo videte quid sequitur, fratres, in Epistola ista; quia hoc nobis commendat, ut diabolum quidem vincamus, sed non ex nobis. Si scitis quia justus est, ait, scitote quia omnis qui facit justitiam, ex ipso est natus: ex Deo, ex Christo. Et quia dixit, Ex ipso est natus, hortatur nos. Jam ergo quia nati ex illo sumus, perfecti sumus. 4. Audite: Ecce qualem dilectionem dedit nobis Pater, ut filii Dei vocemur et simus. Nam qui vocantur et non sunt, quid illis prodest nomen ubi res non est? Quam multi vocantur medici, qui curare non norunt? quam multi vocantur vigiles, qui tota nocte dormiunt? Sic multi vocantur christiani, et in in fide, in spe, in charitate. Hic autem quid audistis, fratres? « Ecce qualem
Abbreviated transcription (Latin):
nau̾is uinceris. ex̃citatus hostis ẽ. Quot palmaꝵ: cõ¬
sidate quid eg̃it. ut mortales nasceremur. ꝓͥmo ip̃ã
originem nr̃am de paradiso eiecit. Quid gͣ faciendũ ẽ.
quia ille ex̃citatus ẽ: Inuocet᷑ om̃ip̃s adũsus ex̾citatũ
diablm. habitet inte qui ñ potest uinci. & securus
uincis eum. qui iuncere solet. S quos: In quibꝰ ñ
babitat d̃s. Nam ut nouitis fres contempsit adam in ꝑa¬
diso positiis preceptum di. & erexit ceruicem uelut in
potestate sua ẽẽ cupiens. & nole̾ut subdi uoluntati de
Et lapsus ẽ ab illa ĩmortalitate. ab illa beatitudine. bo¬
mo aut̃ quidam iam excitatus. nat᷑ mortat. cum sedere
in istercore putͥs ũmib diabolũ uincit. Nicit ip̃e adã
& in iob ip̃e quia de gñe ipĩus iob. G adam uictus in ꝑa¬
dyso. uicit in stercore. In paradyso cum ẽẽt. audiut ꝑ¬
suasionem mulieris. qmͣ illi ĩmiserat diabss. Instercore

Expanded text:
naveris, vinceris. Exercitatus hostis est: quot palmarum? Connaveris, vinceris. Exercitatus hostis est: quot palmarum? Considerate quo dejecerit: ut mortales nasceremur, primo ipsam originem nostram de paradiso dejecit. Quid ergo faciendum est, quia ipse exercitatus est? Invocetur Omnipotens adversus exercitatum diabolum. Habitet in te qui non potest vinci, et securus vinces eum qui vincere solet. Sed quos? In quibus non habitat Deus. Nam, ut noveritis, fratres, contempsit Adam in paradiso positus praeceptum Dei, et erexit cervicem veluti in potestate sua esse cupiens, et nolens subdi voluntati Dei, et lapsus est ab illa immortalitate, ab illa beatitudine . Homo autem quidam jam exercitatus, natus mortalis, cum sederet in stercore putris vermibus, diabolum vicit: vicit et ipse Adam, et in Job ipse; quia de genere ipsius, Job. Ergo Adam victus in paradiso, vicit in stercore. In paradiso cum esset, audivit persuasionem mulieris, quam illi immiserat diabolus: in stercore
Abbreviated transcription (Latin):
& sp̃uum ẽ. quod ds creauit. In angłis ẽ scĩs. iustis
bonis. nullo lapsu auersis. nulla suꝑbia cadentib
s manentib semꝑ in contemplatione uerbi di &
nicħ aliud dulce hñtib nisi aquo creati sunt. In ipsis ꝑfecta
psalmus legeret᷑. Incipite dño in confessione. incipite inqͥt.
Inituim̾ iusticie nr̃e confessio ẽ peccoꝵ. Cepisti ñ deffendere.
peccm tuum. iam inchoasti iusticiam. ꝑficiet᷑ aũ inte
qñ nicħ aliud facere delectabit. qñ absorbebit᷑ mors. in
uictoriam. qn nulla concupiscentia titillabit. q̃n non
erit lucta cum carne & sanguine. qñ erit corona uictori¬
e tumphus de inimico. tũc erit ꝑfecta uisticia. Mͦ adhus
pugnamus. si pugnamus in stadio sumus.ferimꝰ & feri¬
mur. s qui uncat expectat᷑. Ille aut̃ iuncit qui & quod
ferit. ñ de uirib suis p̾sumit. s de ꝓtectore dõ. Solus di¬
abolus adusus nos pugnat. Nossicum deo sumus. dia¬
bolum uincimus. Nam si &e tu solus cum diabolo pug¬

Expanded text:
uum quos Deus creavit in angelis et sanctis, justis, et bonis, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus nisi a quo creati sunt, in ipsis perfecta Psalmus legeretur, Incipite Domino in confessione . Incipite, inquit: initium justitiae nostrae, confessio est peccatorum. Coepisti non defendere peccatum tuum, jam inchoasti justitiam: perficietur autem in te, quando nihil aliud facere delectabit, quando absorbebitur mors in victoriam , quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, triumphus de inimico; tunc erit perfecta justitia. Modo adhuc pugnamus: si pugnamus, in stadio sumus; ferimus, et ferimur: sed qui vincat, exspectatur. Ille autem vincit, qui et quod ferit, non de viribus suis praesumit, sed de hortatore Deo. Solus diabolus adversum nos pugnat. Nos si cum Deo sumus, diabolum vincimus: nam et si tu solus cum diabolo pug
Abbreviated transcription (Latin):
surgentem amortuis. qui se dubitãtib
manib discipuloꝵ p̃buit palpãdũ.
Et cum adhuc illi dubitarẽt ait ilł.
Oportebat xp̃m pati &e resurgere t̾cia die. & predicari in
nomine eius penitentiam &e remissionem pecc̃oꝵ. Ibi qͣ
Quib: ꝑ om̃s gentes. incipiens ab iherłm. Sccurisumꝰ
de unitate hereditatis. Quisquis huic hereditati ñ cõ¬
iħ̾m ẽe xp̃m. Coartat nos angustus intłles in hac epł̃a.
Nidetis certe questionẽ. hec questio: & nos ip̃os turbat.
is. Nosillos similit̃. S designauit hac epła antixp̃os.
queramus quis neget. & ñ attendamꝰ ad linguã. s ad
Si inueñimus ħ. supsa scͥptura nob̃ dix̾it. quia negia¬
tio si tantum lingua fic s & factis. Certissime ĩuenimꝰ

Expanded text:
surgentem a mortuis, qui se dubitantium surgentem a mortuis, qui se dubitantium manibus discipulorum praebuit palpandum. Et cum adhuc illi dubitarent, ait illis: Oportebat Christum pati, et resurgere tertia die, et praedicari in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccatorum. Ubi? qua? quibus? Per omnes gentes, incipiens ab Jerusalem . Securi sumus de unitate haereditatis. Quisquis huic haereditati non comJesum esse Christum. Coarctat nos angustus intellectus in hac Epistola. Videtis certe quaestionem; haec quaestio et nos et ipsos turbat, is; nos illos similiter: sed designavit haec Epistola antichristos. quaeramus quis neget, et non attendamus ad linguam, sed ad Si invenerimus hoc, si ipsa Scriptura nobis dixerit quia negatio non tantum lingua fit, sed et factis, certe invenimus
Abbreviated transcription (Latin):
num sacͣmentum. attendite qd̃ inspirauerit uo¬
bis magnus ds. & quid insinuare uob̃ uelim. Ecce
exierunt a nob̃ & facti sunt donatiste. int̾rogamꝰ
nos possunt illi dicere antixp̃os nec nofillos. Qͥa
&e nos confitemur &e illi. Sigͦ nec illi nos dicunt nec
nos illos. gͦ nec illi anobis exierunt. nec nos ab ip̃is.¬
Sigͦ ñ a nob̃ exuumus: munitate sumus. si inuni¬
tate sumus: qͥd faciunt in ciuitate hac duo alta¬
ria: Quid faciũt diuise domus: Diuisa cõuigia:
Quid facit cõmunis lectus & diuisus x: Amonet
uerum ẽ. Aut ip̃i a nob̾ exierunt aut nos ab ip̃is.
S absit ut nos ab ip̃is. habemus .N. testam̃tũ dñi¬
ce hereditatis. recitemus. & ibi nos inueniemus.
Dabo tͥ gentes hereditatẽ tuam. & possessionem
tuam t̃minos t̃re. Tenemus hereditatẽ xp̃i & illi
eam ñ tenent. Non cõmunicant orbi t̃raꝵ. & nõ
cõmunicant uniu̾sitati redempte¬
sanguine xͥ. habemus ip̃m dñm re¬

Expanded text:
num sacramentum. Attendite quid inspiraverit nonum sacramentum. Attendite quid inspiraverit nobis Dominus Deus, et quid insinuare vobis velim. Ecce exierunt a nobis, et facti sunt Donatistae: interrogamnos possunt illi dicere antichristos, nec nos illos; quia et nos confitemur, et illi. Si ergo nec illi nos dicunt, nec nos illos; Si ergo non a nobis exierunt, in unitate sumus. Si in unitate sumus, quid faciunt in hac civitate duo altaria? quid faciunt divisae domus, divisa conjugia? Quid facit communis lectus et divisus Christus? verum est, aut ipsi a nobis exierunt, aut nos ab ipsis, sed absit ut nos ab ipsis! Habemus enim testamentum Dominicae haereditatis. Recitemus, et ibi nos inveniamus: « 'Dabo tibi gentes hereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae'. Tenemus hereditatem Christi, illi autem non tenent nec communicant orbi terrarum, non cosanguine Domini. Habemus ipsum Dominum re
Abbreviated transcription (Latin):
uenit ñ ẽ agnit᷑. Qͥa lapisꝑuus erat. offender̃t
m illũ & fracti sunt. S creuit lapis & factus est
mons magnus. Et qͥd ait scͥptura: Qͥcumq offen¬
derit in lapidẽ istum: conqͣssabitur. Et suꝑ qͣm
uen̾it lapis iste: conteret eum. Discernẽda sunt
conteri. Pmo qͥa humit uenit: offenderũt ĩ illũ
homines. Quia excelus uenturus ẽ ad iudicium
suꝑ quẽ ueñit conteret eum. S illum ñ conteret uen¬
turus. quẽ ñ quassauit cum uenit. Qui ĩ humilẽ
nõs offendit: ñ formidabit excelsũ. Breuit᷑ audistis
frẽs. qui in humilẽ ñ offendit ñ formidabit excelsũ.
om̃ib eñĩ malis lapis offensionis ẽ xp̃c. Quicquid
dicit xp̃c amarum ẽ iłł. Et enĩ audite & uidete.
nobis cxierunt. s ñ erant ex. nob̃. Nam si fuissent ex
nobis ꝑmansissent utiq nob̃cum. Quicũq gͦ nõ
manent nob̾cum. s exeunt ex nob̃: manifestum. ẽ.
quod antixp̃i sint. Et quomͦ ꝓbant᷑ antixp̃i: Ex

Expanded text:
n est agnitus; quia lapis parvus erat, offenderunt in illum, et fracti sunt. Sed crevit lapis, et factus est mons magnus ; et quid ait Scriptura? Quicumque offenderit in lapidem istum, conquassabitur; et super quem venerit lapis iste, conteret eum . Discernenda sunt conteri. Primo quia humilis venit, offenderunt in illum homines: quia excelsus venturus est ad judicium, super quem venerit, conteret eum. Sed illum non conteret venturus, quem non quassavit cum venit. Qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Breviter audistis, fratres: qui in humilem non offendit, non formidabit excelsum. Omnibus enim malis lapis offensionis est Christus; quidquid dicit Christus, amarum est illis. 7. Etenim audite, et videte. nobis exierunt, sed non erant ex nobis: nam si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. Quicumque ergo non manent nobiscum, sed exeunt ex nobis, manifestum est quod antichristi sunt. Et quomodo probantur antichristi? Ex
Abbreviated transcription (Latin):
Hideamus quid ꝓmisit. Aurum ẽ qd̃ hic multũ amãt
homines: An argentum: an possessiones ad quas fundũt
homines aurum. qm̃uis multũ ament aurum: an ame¬
na predia : Ample domus. inulta mancipia. animali¬
Anumerosa: Non hec ẽ quedam merces ad qmͣ nos horta¬
tur ut in labore duremus: Quid dicit᷑ merces ista: Nica
ef̃na. Audistis & gauisi exclamastis. amate qđ audists.
& liberamini Alaborib ur̃is in requiem uite et̃ne. Ecce
quid ꝓmittit ds̃. uitani et̃nam. Etce quid minatur
¶s. Ignem et̃num. Quid ilł ad dexteram cõstituistis.¬

Expanded text:
Videamus quid promisit. Aurum est, quod hic multum amant Videamus quid promisit. Aurum est, quod hic multum amant homines, an argentum? An possessiones, ad quas fundunt homines aurum, quamvis multum ament aurum? An amoena praedia, amplae domus, multa mancipia, animalia numerosa? Non haec est quaedam merces ad quam nos hortatur, ut in labore duremus. Quid dicitur merces ista? Vita aeterna. Audistis, et gavisi exclamastis: amate quod audistis, et liberamini a laboribus vestris in requiem vitae aeternae. Ecce quid promittit Deus, vitam aeternam. Ecce quid minatur Deus, ignem aet
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quod Abinitio audistis in uob̃ ꝑmaneat. Quod sim
uobis manserit quod ab mitio audistis. ⁊ uos in filio ⁊ pa
tio audiui. custodio. obtemꝑo. ꝑicula. labores. temptati¬
ones ꝓ ista ꝓmissione sustineo. Qͦ fructu: Qua mercerle:
Quid mnͥ postea dabit: Qͥa m ħ seculo me uideo laborare mt̃
temptationes: Non uideo hͥ requiẽ ẽẽ Aliqͣm. Mortalitas ip̃a
aggͣuat animani. & corpus qd̃ corrumpit᷑ p̃mit Ad inferio¬
ra. S tolero omia ut illud qd̾ ab initio audiui maneat ĩ
me & dicam deo meo. ꝓpt̃ u̾ba labioꝵ tuoꝵ ego custodiui
uias duras. Adqͣm gͦ mercedem : Audi. & noli deficere. Si
deficiebas in laborib ꝓmissa mercede fortis esto. Quis ẽ
qͥoꝑetur in uinea. & recedat illi de corde quod accepturꝰ
est. fac illum mercedẽ suam oblitum. deficiũt manus.
Memoria ꝓmisse mercedis ꝑseuerantẽ facit in opere. Et
fallere potest eum cui ꝓmissum ẽ: Et quid ẽ ꝓmissũ:

Expanded text:
Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod si in Ergo vos quod ab initio audistis, in vobis maneat. Quod si in vobis manserit quod ab initio audististio audivi, custodio, obtemones pro ista permansione sustineo: quo fructu? qua mercede? Quid mihi postea dabit, quia in hoc saeculo me video laborare inter tentationes? Non video hic requiem esse aliquam; mortalitas ipsa aggravat animam, et corpus quod corrumpitur premit ad inferiora: sed tolero omnia, ut illud quod ab initio audivi, maneat in me; et dicam Deo meo, Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras . Ad quam ergo mercedem? Audi, et noli deficere. Si deficiebas in laboribus, promissa mercede fortis esto. Quis est qui operetur in vinea, et recedat illi de corde quod accepturus est? Fac illum oblitum mercedem suam, deficiunt manus. Memoria promissae mercedis perseverantem facit in opere: et fallere potest eum cui promissum est? Et quid est promissum?
Abbreviated transcription (Latin):
ria: laudat nugacitas quicquid ibi ñ audis laudem ñ¬
dare dño ñ fecit dñs. Corrige quod tu fecisti. ut saluet᷑
quod inte ds fecit. Si aũ ñ uis &e amas & amplecteris
peccã tua: contͣruis es xp̃o. Int̾ sis. foris sis. contͣrius
es xp̃o. pitus sis foris sis autix es. Intus sis foris sis: palea
es. S qrͣ. foris non es: quia occasionem uenti ñ inueni¬
sti. Iam ista manifesta siet frẽs. Ne quis dicat xp̃m nõ
colo s dnm colo patrem ipsius. Om̃is qui negat filiũ
Aut o gͣna fiant. Inus quisq considans conscientiam
suami. si mũdi amore ẽ mutetur. fiat amorxͥ nesit anti
factamputat. fortassis inscͥptionem minatur: Si audi¬
at alitigante quod antix. sit. Dicit ei xp̃c. Patiens esto.
Si falsum audisti. gaude mecum. qͥa ꝙ ego faisa ab
anti ꝯ xp̃is audio. Si aut̃ uerũ audisti: conuemi con¬
scientiam tuam. Et si audire times. esse plus time.

Expanded text:
ria, laudat nugacitas? Quidquid ibi non audis laudem ria, laudat nugacitas? Quidquid ibi non audis laudem dare Domino, non fecit Dominus. Corrige quod tu fecisti, ut salvetur quod in te Deus fecit. Si autem non vis, et amas et ampeccata tua contrarius es Christo. Intus sis foris sis, contrarius es Christo. Intus sis foris sis, Antichristus es. Intus sies. Sed quare foris non es? Quia occasionem venti non invenisti. 10. Jam ista manifesta sunt, fratres. Ne quis dicat: Christum non colo, sed Deum colo Patrem ipsius. Omnis qui negat Filium,ant, et grana fiant. Unusquisque considerans conscientiam suam, si mundi amator est, mutetur; fiat amator Christi, nefactam putat; fortassis inscriptionem minatur, si audiat a litigante quod antichristus sit. Dicit ei Christus: Patiens esto; si falsum audisti, gaude mecum, quia et ego falsa ab antichristis audio: si autem verum audisti, conveni conscientiam tuam; et si audire times, esse plus time. 11.
Abbreviated transcription (Latin):
isti.xͦ : Aliq̃n euenit ut aliqui male faciant &e incipiant
corripi. qͥa. xp̃m ñ aulent blasphemare. ministros euis
cant uerba tua de dicere non uerba xͥ. Si Aut̃ manife¬
fecit: Nonne dicunt hoc cocidie homines: Conuicti defa¬
ctis suis pͣua uoluntate ꝑu̾si artificem accusant. Clama
iłt artifex de celo quia nos fecit qui nos refecit. Quid ce fe¬
ci: fgo hominẽ fecit ñ auaritiam. Ego hominẽ feci ñ latͦti¬
ciniũ. Ego hominẽ feci ñ adulteriũ. Audistis quia lau¬
dant me oꝑa mea. ex ore tͥum pueroꝵ. Ip̃e hymnus erat
qui eos ab ignib defendebat. Laudant oꝑa dñi d̃ñm
Laudat celum. t̾ra. mare. laudant omĩa q̃ sũt in celo.
Laudant angeli. laudant stelle. Laudãt lummnaria.
Laudãt quicqͥd natat. quicquid uolat. quic y quid
ambulat. quicquid repit. laudant ista omĩa dñm.
Numquid audistis quia. laudat dñm auaritia: Num¬
qͥd audistis quia laudat dñm eb̾etas: Qͥa laudat luxu¬

Expanded text:
isto? Aliquando evenit ut aliquid mali faciant, et incipiant corripi; quia Christum non audent blasphemare, ministros ejus cant verba tua te dicere, non verba Christi: si autem manifefecit? Nonne dicunt hoc quotidie homines convicti de factis suis? Prava voluntate perversi, artificem accusant. Clamat illis artifex de coelo quia ipse nos fecit, qui nos refecit: Quid te feci? Ego hominem feci, non avaritiam; ego hominem feci, non latrocinium; ego hominem feci; non adulterium. Audisti quia laudant me opera mea. Ex ore trium puerorum ipse hymnus erat qui ab ignibus defendebat . Laudant opera Domini Dominum; laudat coelum, terra, mare; laudant omnia quae sunt in coelo; laudant Angeli, laudant stellae, laudant luminaria; laudat quidquid natat, quidquid volat, quidquid ambulat, quidquid repit, laudam ista omnia Dominum. Numquid audisti quia laudat Dominum avaritia? numquid audisti quia laudat Dominum ebriositas; quia laudat luxu
Abbreviated transcription (Latin):
ueri nouissima hora ẽ. In hac dilectio spasche.¬
ne p̃uerd̃s Alloquit᷑ ut festinent crescere. quia nouis¬
sima hora ẽ. Etas corꝑis ñ ẽ inuoluntate. ita nullus
scd̾m carnem crescit q̃n uult. sicut nullus q̃nuult
nascitur. Ubi aut̃ natiuitas inuolutate ẽ crem̃tũ
in uoluntate ẽ. Nemo ex aqua &e sp̃u sc̃o nascitur
nisi uolens. Ergo si uult crescit siuult decrescit. Qdẽ
crescere: ꝓficere. Qͥdẽ decrescere: Defieere: Quisquis
nouit natum ẽe se ut audiat qͥa puerẽ & infans.
Auide inhiet uberib matͥs & cito crescit. Est aut̃
mat eccłia & ubera euis duo testam̃ta scͥpturaꝵ
÷ ꝓet̾na nr̃a salute gestoꝵ ut nutͥt᷑ atq roboratꝰ
ꝑueniat. ad manducãdum cibum qđ ẽ inpͥncipi

Expanded text:
ueri, novissima hora est. In hac lectione pueros alloquitur; ut festinent crescere, quia novissima hora est. Aetas corporis non est in voluntate. Ita nullus secundum carnem crescit quando vult; sicut nullus quando vult nascitur: ubi autem nativitas in voluntate est, et crementum in voluntate est. Nemo ex aqua et Spiritu nascitur nisi volens. Ergo si vult, crescit: si vult, decrescit. Quid est crescere? Proficere. Quid est decrescere? Deficere. Quisquis novit natum se esse, audiat quia puer est et infans; avide inhiet uberibus matris, et cito crescit. Est autem mater Ecclesia; et ubera ejus duo Testamenta Scripturarum  aeterna nostra salute gestorum, ut nutritus atque roboratus pervoniat ad manducandum cibum aeternae divi
Abbreviated transcription (Latin):
tiones. Cathedram in celo habet qui corda docet.
in corde: ne sit insolitudine cor siciens. & ñ hñs fõtes
quib irriget᷑. Int̾ior gͦ magist̃. ẽ. qͥ docet. xp̃c docet.
inspiratio ip̃uis docet. Ibi illuis inspiratio. & illius un¬
ctio ñ ẽ formsecus inanit̾ ꝑstrepunt uerba. Sic sunt ista
u̾ba fr̃es que formsecus dicimus. quomͦ agͥcola ad arbo rẽ
formsecus oꝑatur. Adhibet aqͣm & diligentiã culture
qͣmliba fori secus adhibae. ñqͣm poma format. Numqͥ d
ui apollo rigauit s d̾s increm̃tum dedit. neq qui plã¬
tat ẽ aliquid neq qui rigat. s qui increm̃tum dat s̾.
hoc gͦ uob̃ dicimus. Siue plantemus siue rigemus loq̃n
do ñ sumus aliquid. s ille qui increm̃tũ dat ds. id .ẽ.
unctio illuis que docet uos de om̃ib¬

Expanded text:
tiones. Cathedram in coelo habet qui corda docet. tiones. Cathedram in coelo habet qui corda docet. in corde, ne sit in solitudine cor sitiens, et non habens fontes quibus irrigetur. Interior ergo magister est qui docet, Christus docet, inspiratio ipsius docet. Ubi illius inspiratio et unctio illius non est, forinsecus inaniter perstrepunt verba. Sic sunt ista verba, fratres, quae forinsecus dicimus, quomodo est agricola ad arborem: forinsecus operatur, adhibet aquam et diligentiam culturae: quaelibet forinsecus adhibeat, numquid poma format? numquid vi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit: neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum dat Deus . Hoc ergo vobis dicimus: sive plantemus, sive rigemus loquendo, non sumus aliquid; sed ille qui incrementum dat Deus, id est, unctio illius quae docet vos de omnib
Abbreviated transcription (Latin):
uos de om̃ib. Quid gͦ facimus fr̃es. qͥa docemus uos:
Siunctio eius docet uõs de om̃ib: Quasi nos sine causa
laboramus: Et ut quid tantũ clamamus: Dimitta¬
mus uos unctioni ip̃uis. & doceat uos unctio ip̃iuis.
S mͦ mͥ facio questionem. & illi ipsi apło facio. Dig¬
netͣ audire ꝑuulũ querentẽ a se. Ipsi iohanni dico.
IInctionem habebant. quib loquebaris. Tu dixisti.
quia unctio ipsius docet uos de omib. ut quid talem e¬
płam fecisti: Quid illos tu docebas: Quid instruebas:
Quid edificabas: Iam ħuidete magnũ sacm̃tum fr̃s.
te putare qͦmꝙͣ aliquid discere Ab homine & ãmonere
po ssumus ꝑstrepitum uocis nr̃e. si ñ sit nitus qͥd̾¬
qͥ doceat manis fit strepitus ñr. Adeo frẽs uultis nos¬
se: Nõqͥdnõ sermonẽ istum om̃s audistis: Qͣm mul¬
ti hinc indocti exituri sunt: Quantũ ad me ꝑtinq
omnib locutꝰ sum. S quib unctio illa intus ñ loqͣr
ria formsecus adiutoria quedam sunt. & admoni¬

Expanded text:
vos de omnibus. Quid ergo nos facimus, fratres, quia docemus vos? Si unctio ejus docet vos de omnibus, quasi nos sine causa laboramus. Et utquid tantum clamamus? Dimittamus vos unctioni illius, et doceat vos unctio ipsius. Sed modo mihi facio quaestionem, et illi ipsi apostolo facio: dignetur audire parvulum quaerentem a se; ipsi Joanni dico, Unctionem habebant quibus loquebaris? Tu dixisti, Quia unctio ipsius docet vos de omnibus. Utquid talem Epistolam fecisti? Quid illos tu docebas? quid instruebas? quid aedificabas? Jam hic videte magnum sacramentum, frte putare quemquam aliquid discere ab homine. Admonere possumus per strepitum vocis nostrae; si non sit intus qui doceat, inanis fit strepitus noster. Adeo, fratres, vultis nosse? Numquid non sermonem istum omnes audistis? Quam multi hinc indocti exituri sunt? Quantum ad me pertinet, omnibus locutus sum; sed quibus unctio illa intus non loquiria forinsecus, adjutoria quaedam sunt, et admoni
Abbreviated transcription (Latin):
er nob̃ ꝑmansissent utiq nob̃cũ. S ut manife-¬
starẽtur quod ñ erant om̃s ex nob̃. ideo addidit.
ut manifestarent᷑ quia & intuscum sunt ñ ex
nob̃ sũt. ñ tam̃ manifesti sũt. & exeundo manife¬
stant᷑. Et uos unctionem habetis a sc̃o. ut ipsi
uob̾ manifesti sitis. Unctio spiritat ẽ. ip̃e sp̃c
unctionẽ xͥdicit. Om̃s qui hñt posse cognosce
bonos ⁊ malos. nec opꝰ ẽẽ ut doceant᷑. qͥa ip̃a un¬
ctio docet eos. Scͥbo uob̃. ñ quod nescieritis ue¬
ritatẽ. s quia nostis eam. Et qͥ om̃e m̃datiũ
Ego sum ueritas. Om̃e aut̃ m̃daciũ ñ ẽ exue¬
ritate. Om̃s gͦ qui mentiũt᷑. ñdũ sũt ex xp̃o.
ñ dixit. quoddã mendatiũ ex ueritate. & quod̾dam
mendatium ñ exueritate. Sententiam attendite.
ne uos palpetis. ne uos ad oletis. ne uos decipiatis.
neuos illudatis. Om̃e mendaciũ ñ ẽ ex ueritate. Hi¬
Deamus gͦ qͦm antixp̃i sunt mentiunt᷑. qͥl ñ ẽ uñ

Expanded text:
nobiscum: sed ut manifestarentur, quod non omnes erant ex nobis. Ideo addidit, ut manifestarentur, quia et intus cum sunt, non ex nobis sunt; non tamen manifesti sunt, sed exeundo manifestantur. Et vos unctionem habetis a sancto, ut ipsi vobis manifesti sitis. Unctio spiritualis ipse Spiritunctionem Christi dicit omnes qui habent, cognoscere malas et bonos; nec opus esse ut doceantur, quia ipsa unctio docet eos. 6. Scribo vobis, non quod nescieritis veritatem; sed quia nostis eam, et quia omne mendacium o sum veritas . Omne autem mendacium non est ex veritate: omnes igitur qui mentiuntur, nondum sunt ex Christo. Non dixit quoddam mendacium ex veritate, et quoddam mendacium non ex veritate. Sententiam attendite; ne vos palpetis, ne vos aduletis, ne vos decipiatis, ne vos illudatis: Omne mendacium non est ex veritate. Videamus ergo quomodo antichristi mentiuntur quia non est unum
Abbreviated transcription (Latin):
negat. iͫ antix.ẽ. Non audio quod sonet. s uideo quod
uiuiat. Oꝑa locunt᷑ & uba requirimꝰ: Quis enĩ malus
ñ bñ uult loqui: S quid dicit talib dñs: hypoch̾te qͦmͦ
potestis bona loqui cum sitis mali. Noces ur̃as Ad Aures
meas ꝓfertis. Ego cogitationes ur̃as inspicio. uolũtatem
malam ibi iudeo. Et faisos fructus ostñditis. Noui quid
unde colligam. Non colligo de tͥbulis ficus. Nõ colligo de spi¬
nis uuas Una queq arbor afructu cognoscitur. Magis
troganda sunt ñ solum multos inuenimꝰ ancixp̃os foras
exisse. s multos ñdũ manifestos qui minime foras exierũt.
Quot qͦt .N. habet eccłia ꝑuiros. fraudatores. maleficos.
Sortilegoꝵ inquisitores. Adulteros. ebͥosos. feneratores.¬
mangones &e omĩa que numerare non possumus.si

Expanded text:
tus est. Non audio quid sonet, sed video quid vivat. Opera loquuntur, et verba requirimus? Quis enim malus non bene vult loqui? Sed quid dicit talibus Dominus? Hypocritae, quomodo potestis bona loqui, cum sitis mali ? Voces vestras ad aures meas profertis; ego cogitationes vestras inspicio: voluntatem malam ibi video, et falsos fructus ostenditis. Novi quid unde colligam; non colligo de tribulis ficus, non colligo de spinis uvas. Unaquaeque enim arbor a fructu cognterroganda sunt, non solum multos invenimus antichristos foras exiisse; sed multos nondum manifestos, qui minime foras exierunt. Quotquot enim habet Ecclesia perjuros, fraudatores, maleficos, sortilegorum inquisitores, adulteros, ebmangones, et omnia quae enumerare non possumus, si
Abbreviated transcription (Latin):
one nemo uos seducat ad mortẽ.
ꝓmissionem uite et̾ne desidera¬
te. Quid potest mũdus ꝓmitt̾e:
Qucquid libet ꝑmittat. fortassis crastina morit᷑ qui ꝑ¬
mittit. Et qua fronte ad illum qui manet met̾num exi¬
turus es sminat᷑ mͥ potens homo ut aliquid malefaci¬
at. Quid minat᷑. tarces. catenas. Ignes. tormenta. bestias.
Numqͥd ignem ẽt̃nũ: Erhorresce qd̾ minat᷑ om̃ip̃s. ama
qđ pollicet᷑ ommp̃s. & uilescit omnis mũdus. si  ue
pmittens siue t̾rens. hecscͥpsi uob̃ de hiis quiuos seduc̃t
ĩ nob̃. Unctionis sacͣmentũ ẽ uirtus ip̃a inirsibilis.

Expanded text:
nt. Nemo vos seducat ad mortem; promissionem vitae aeternae desiderate. Quid potest mundus promittere? Quidquid libet promittat, fortassis crastina morituro promittit. Et qua fronte ad illum qui manet in aeternum, exiturus es? Sed minatur mihi potens homo, ut aliquid mali faciam. Quid minatur? Carceres, catenas, ignes, tormenta, bestias: numquid ignem aeternum? Exhorresce quod minatur Omnipotens, ama quod pollicetur Omnipotens; et vilescit omnis mundus, sive promittens, sive terrens. Haec scripsi vobis de his qui vos seducunt; in nobis. Unctionis sacramentum est, virtus ipsa invisibilis,
Abbreviated transcription (Latin):
montium. Mons ẽ suꝑ cacumina om̃iũ montiũ.
monte: Qͥs frangit faciem offendendo in illum:
Qͥ ignorat ciuitatẽ suꝑ montẽ constitutam. S
nolite mirari qͥa ignorat᷑ abistis qui oderunt
fr̃ee. qͥa inteneb̾s ambulant &e nescint quo eũt.
qͥa tenebre ercec aĩunt oculos eoꝵ. Montem nõ
uident. Nolo mireris. oculos ñ habent. Uñ ocu¬
los ñ habent: Qͥa tenebre excecaui̾unt eos. Unde
pbamus: Qͥa fr̃es oderunt. Qͥa cum offendunt᷑
in affris separant se ab orbe t̾raꝵ qͥñ tolerant ꝓ
pace xp̃i quos infamant. &e tolerant ꝓparte do¬
nati quos dampnant.

Expanded text:
montium. Mons est super cacumina omnium montium. montium. Mons est super cacumina omnium montium. monte? Quis frangit faciem offendendo in illum? Quis ignorat civitatem super montem constitutam? Sed nolite mirari quia ignoratur ab istis qui oderunt fratres: quia in tenebris ambulant, et nesciunt quo eant; quia tenebrae excaecaverunt oculos eorum. Montem non vident: nolo mireris, oculos non habent. Unde oculos non habent? Quia tenebrae excaecaverunt eos. Unde probamus? Quia fratres oderunt, quia cum offenduntur in Afris, separant se ab orbe terrarum quia non tolerant pro pace Christi quos infamant, et tolerant pro parte Donatiquos damnant.