comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
altitudie maris: itempestas demeriit me. Cumq herie limo ꝓfundi
artius fuerit infixiis. ⁊ luto comquinatiois ⁊ immunditie inuolitus euell
nequaqͥ pot̾. nisi ad illũ clamet. ⁊ eiꝰ auxiliũ postulet. dequo sapie ntes lor¬
quit dicens. Expectans ex pectani dnm ⁊ inpendit m. n exaudunt p̃ces mra¬

Expanded text:
altitudinem maris et tempestas demersit me . Cumque huic limo profundi altitudinem maris et tempestas demersit me . Cumque huic limo profundi animus fuerit infixus, et luto coinquinationis et immunditiae obvolutus, evelli nequaquam potest, nisi ad illum clamet et ejus auxilium postulet? De quo Psalmista loquitur, dicens: Exspectans exspectavi Dom
Abbreviated transcription (Latin):
qr nꝰꝙͣ. caro ꝑ crapulã inflãmata ÷ ardorẽ libidinus suꝑueniente. ebullit. atq
eneruit᷑ resoluit. carne̾ uincere non potͣ. Seruit gͥ seiussime dñatiõi
mens turpit᷑ subacta: ⁊ nisi exorata subueniat saluatoris pietas. non erit
im unde captiuo seruienti amissa restituat᷑ libertas. Secunt᷑ itaq sep¬
tẽ peticiones circa septẽ uitia. quib ille oratur ut subueniat. quibr et
nos orire docuit. ⁊ qd̾ orantib spm̃ bonum ad sananda uuluera ⁊ ad soluendũ
iugũ captuntatis nr̃e daturũ et̃ reꝑmisit. S nos anteq̃ ad explanationẽ horum
ueniumꝰ. priꝰ uolumꝰ alia adhuic similitudine demonstrare. qͥtã in nob corrup¬
tione supradicta iucia generẽt: ut qͥto ꝑielosior languor o tendit. dato
inficitur. ⁊ qͣsi humectat᷑. ꝑ lixuriã ꝯculcat᷑. ⁊ in luctũ redigitur. ita ut u
miser dice possit. Infixus sum in limo ꝓfundi: ꝯnon ÷ substantia. denuan

Expanded text:
supervenientem emollitus atque enerviter resolutus animus vincere non potest. Servit enim saevissimae dominationi mens turpiter subacta; et nisi exorata subveniat Salvatoris pietas non erit jam unde captivo servienti amissa restituatur libertas. Sequuntur itaque septem petitiones contra septem vitia: quibus ille oratur ut subveniat, qui nos et orare docuit, et quod orantibus bonum ad sananda vulnera nostra et ad solvendum jugia adhuc similitudine demonstrare quantam in nobis corruptionem supradicta vitia generent; ut quanto periculosior languor ostenditur, tanto inficitur et quasi humectatur, per luxuriam conculcatur et in lutum redigitur: ita ut jam miser dicere possit: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia. Veni in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃e honũ ÷ ꝗͣtũ de suo ꝑu̾se extollit᷑ tanto grauiꝰ de bono alterius torqͥt᷑
Sue gͥ elationi ius łissime deputata ÷ pena ipsa quã de se gignit ĩuidia.
ꝓfecto aliene felicitatis successus non urera. si illũ in quo om̃e bonui:
plemorẽ possideret. Nec enĩ alienũ udicar& bonũ alt̾m. si suũ ibi dilige̾t.
ut ⁊ suũ ⁊ alterũ bonũ possideret. Nc̃ gͦ qͣtũ se ꝑ elatione̾ sustollit̾ suꝑ¬
creatorẽ: tantũ ꝑ liuorem in ꝓximo cadit. ⁊ quãtũ ibi fallacit᷑ erigitur:
tantũ hic ueracit᷑ pͣcipitat᷑. S neq hic desistere pot̾ semel suscepta cor¬

Expanded text:
o de suo perversius extollitur, tanto gravius de bono alterius torquetur. Sua igitur elationi justissime poena deputata est, ipsa quam de se gignit invidia: fecto alienae felicitatis successus non ureret, si illum, in quo omne bonum est, per amorem possideret. Nec enim alienum a se judicaret bonum alterius, si suum ibi diligeret, ubi et suum, et alterius bonum simul possideret. Ntantum per livorem sub proximo cadit; et quantum ibi fallaciter erigitur, tantum hic veraciter praecipitatur. Sed neque hic sistere potest semel coepta cor
Abbreviated transcription (Latin):
fut uoluntas tua. s sibi place̾ uendicat: qcqͥd uoluntas dĩ suie m se. siuie ur
aliis scđm arbitrium sue dignatiõis demonstrat. hiuic gͦ peticior dlitur
ppͣs scientie: ut ipse ad cor ueniens erudiat ulu&. ⁊ saluibu it ꝗpbuongata
ut sciat homo malũ ꝙ patit᷑ ex sua culꝑa ꝓuenire. Si qͥd autẽ bom ha¬
buerit ex miscdia dĩ ꝓcede̾: ac ꝑ hec discat siurie in bonii saie iͥ mabie¬

Expanded text:
se, sive in aliis secundum arbitrium suae dignationis dispensat. Huic ergo petitioni datur spiritus scientiae, ut ipse ad cor veniens, erudiat illud, et salubriter compungat, ut sciat homo malum, quod patitur, ex sua culpa provenire: si quid autem boni habuerit ex misericordia Dei procedere, ac per hoc discat, sive in malis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
esdre: auctoris suit itulo pͥnotantur. In cuiꝰ textu eiꝰdem esdre. neemieq ser¬
mones parit̾ ꝯtinent᷑. Librũ hester esdras scͥpsisse credit᷑. Lib̾ saprentie apud¬
hebreos misquã ÷. Unde ⁊ ipse titulꝰ gͦtam mag̃ eloqͣntiam redolz. Hu̾c qͥdam
uidei philonis ẽe affirmant. Librũ eccłasticũ certissime iħu filiꝰ sirach ierosoli¬
mita nepos iħu sac̾dotis magni ciuius meminit ⁊acharias ꝯposuit. Hic aput
hebreos reꝑꝑitur. s int̾ apocriphos habet᷑. Iudith uͦ ⁊ tobi. ⁊ libri machabeoꝵ
quoꝵ ut testat᷑ ieronimus scd̃m g̾cũ magͣ e̾ẽ ꝓbant᷑. qͥb auctorib scͥpti sint

Expanded text:
Esdras auctoris sui titulo praenotatur, in cujus tectu ejusdem Esdrae Neemiaeque serEsdras auctoris sui titulo praenotatur, in cujus tectu ejusdem Esdrae Neemiaeque sermones pariter continentur. Librum Esther Esdras creditur conscripHebraeos nusquam est: unde et ipse titulus graecam magis eloquentiam redolet. Hunc quidam Judaei Philonis esse affirmant. Librum Ecclesiasticum certissime filius Sirach Hierosolymita nepos Jesu sacerdotis magni, cujus meminit Zacharias, composuit. Hic apud Hebraeos reperitur: sed inter apocryphos habetur. Judith vero et Tobias, et libri Machabaeorum, quorum ut testat
Abbreviated transcription (Latin):
mscͥbit᷑. auctor fuisse. creditur. Librũ iudicũ a samuebe. edictũ dicũt.
Primã part̾e᷑ libi⁊ samuelis: ipse samuel scͥpsit. feq̾ntia uͦ usq ad calcẽ dd̾.
Milichim theremias pͥmũ uolum̃ in unũ collegit. Nam antea sparsus erat
ꝑ singłoꝵ regũ historias. ysaias. ihereinias. etechiel. Singłi suos libros fecer̃¬
noĩa sunt hẽc osee. iohel. amos. abdias. ionas. michiras. naun. abacuc. sophonias. aggẽ.
zacharis. ⁊ malachias. qui ꝓptͣra minores dñr. ꝙ sermones eoꝵ breues sunt. Unde
⁊ uno uolumie: ꝯpͣhenduntur: Isiyas. ⁊ reremias. ⁊ ezechiel. ⁊ daniel. Hii .iiͦii. maiores
sunt. singłis sus uoluminib distincti. Librũ iob alii moysen. alii unum ex
ꝓpħis. ñnulli ip̃m iob scͥpsisse credut. Librũ psalmoꝵ. dauid ȩdidit. Esdras autẽ
postea psalmos ita ut nc̃ sii̾t ordinauit. ⁊ titulos addidit. Parabolas aute ⁊ coła¬
sten. ⁊ cantica canticoꝵ: salomon ꝯposuit. Paniel sui libri auctor fuit. Libri

Expanded text:
inscribitur, auctor fuisse creditur. Librum Judicum a Samuele editum dicunt. Primam partem libri Samuelis ipse Samuel scripsit; sequentia vero usque ad calcem, David. Malachim Jeremias primum in unum volumen collegit, nam antea sparsus erat per singulorum regum historias. Isaias, Jeremias, Ezechiel, singuli suos libros fecernomina sunt. Osee, Joel, Amos, Abdias, Jonas, Micheas, Nahum, Habacuc, Sophonias, Aggeus, Zacharias et Malachias; qui propterea minores dicuntur, quia sermones eorum breves sunt, unde et uno volumine comprehenduntur. Isaias autem et Jeremias et Ezechiel et Daniel, hi quatuor majores sunt singulis suis voluminibus distincti. Librum Job, alii Moysen, alii unum ex prophetis, nonnulli ipsum Job scripsisse credunt. Librum psalmorum David edidit. Esdras autem postea psalmos ita ut nunc sunt ordinavit, et titulos addidit. Parabolas autem et Ecclesiastem, et Cantica canticorum Salomon composuit. Daniel sui libri auctor fuit. Liber
Abbreviated transcription (Latin):
textas.⁊ canonicas epłas. apochalipsin. ⁊ actus apłoꝵ. In tͣcio ordine pͥmum
alioꝵ multoꝵ orthodoxoꝵ. que tam infuta sut᷑. ut numerari ñ possi nt.
Eñ quo ꝓfecto apparet qͣtum in fide: xp̃iana feruorẽ habuerit᷑. ꝓ cuiꝰ asser¬
utione tot ⁊ tanta oꝑa memoranda posteris reliquorunt. Unde nr̃a qͦ
pigricia arguitur. qui leg̾e non sufficimus. que dictare illi potuerunt.
In his autͣ ordinib maxime utriꝰq t. apparet ꝯuenientia. ꝙ sic̾ post lege̾¬

Expanded text:
textas et canonicas Epistolas, Apocalypsim et Actus apostolorum. In tertio ordine primum aliorum multorum orthodoxorum, quae tam infinita sunt, ut numerari non possint. Ex quo profecto apparet quantum in fidem Christianam fervorem habuerunt, pro cujus assertione tot et tanta opera memoranda posteris reliquerunt. Unde nostra quoque pigritia arguitur, qui legere non sufficimus quae dictare illi potuerunt. In his autem ordinibus maxime utriusque apparet convenientia, quod sicut post lege
Abbreviated transcription (Latin):
losophantib exiliũ ÷ quia ut ait quidam. Nescio qua natale solũ dul¬
paulatim ex̾citatꝰ animꝰ uisibilia ⁊ tͦnsitoria pͥmũ ꝯmutare. ut postmodũ
solum patria ÷. ꝑ fectus uͦ ciui mundus totus exiliũ ÷. Ille amore̾ mundo fe¬
cit uł fixit. Hic exparsit. hic extinxit. Ego a puero exulaui. ⁊ scio quo more
animꝰ ortum aliqnͣ pauꝑis tugurii fundũ deserat. qua lib̾tate postea mar¬
moreos lares ⁊ laqueata tecta despiciat.

Expanded text:
st. Quia tamen, ut ait quidam: Nescio qua natale solum dulpaulatim exercitatus animus visibilia haec et transitoria primum commutare, ut postmodum solum patria dulcis est; perfectus cui mundus totus exilium est. Ille mundo amorem fixit, iste sparsit, hic extinxit. Ego a puero exulavi et scio quo merore animus, arctum aliquando pauperis tugurii fundum, deserat; qua libertate postea marmoreos lares et tecta liquata despiciat.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ nuo diuinaꝵ libroꝵ ꝯputandas recłpit. ⁊ legendas retinuit. Sut pͣterea
alia q̃. plurima opuscula a religiosis uiris ⁊ sapientib diu̾sis tẽporib ꝯcpta
que lic& auctoritate uniu̾salis eccłe ꝓbata non sint trͣ qi affide. catholiaa
ñ discrepant. ⁊ ñ nulla utilia docent. intͣ diuina ꝯputantur. e loquia .que
fortasse enumerando melius qͦ. diffiniendo ostendemus. t¬

Expanded text:
in numero divinorum computandas recepit, et legendas retinuit. Sunt praeterea in numero divinorum computandas recepit, et legendas retinuit. Sunt praeterea alia quam plurima opuscula a religiosis viris et sapientibus diversis temporibus conscripta, quae licet auctoritate universalis Ecclesiae probata non sint, tamen quia a fide catholica non discrepant, et nonnulla etiam utilia docent, inter divina computantur eloquia, quae fortasse enumerando melius quam definiendo ostenderimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tat. Rursus uet̾is noui .t. seriem ꝑcurrentes. totã pene de p̾fentis uite
statu. ⁊ reb in trͣpore gestis contexam cernimus. Raro aligua de dulcedi¬
ne et̃noꝵ bonoꝵ. ⁊ celestis iute gaudiis manifeste deꝓmi. Tñ bas scͥpturas
diuas appellare fictes catholica sol. Philosophoꝵ seͥpture quasi luteus parieᷤ
dealbatus nitore eloquii foris pollent. que si aliquando u̾itatis. p̃tendũt᷑ spt̃ͫm¬
tñ falsa admiscendo quasi quodam colore suꝑducto lutũ erroris oꝑiunt. Contͣ
diuma eloquia aptissime fauo ꝗꝑantur quȩ ⁊ ppͣ simplicitatẽ sermonis ari¬
da apparent. ⁊ intus dulcedine plena sut. Un ꝯstat. qr m̾ito tale uocabulũ
sortita sut᷑. que sola sic a falsitatis ꝯtagio̾e aliena inireniunt᷑. ut
nicħ u̾tati ꝯtͦriũ ꝯtm̃e ꝓbentur. Scͥpture ducine sunt qͦs a eatholics fid̾a
cultorib editas auctoritas uniu̾salis eccłȩ ad euis fidei corroborationem

Expanded text:
t Novi Testamenti seriem percurrentes, rotam pene de praesentis vitae statu et rebus in tempore gestis contextam cernimus, raro aliqua de dulcedine aeternorum bonorum et coelestis vitae gaudiis manifeste deprimi. Tamen has scripturas divinas appellare fides catholica solet. Philosophorum scripturae, quasi luteus paries dealbatus, nitore eloquii foris pollent. Quae si quando veritatis praetendunt speciem, falsa admiscendo, quasi quodam colore superducto lutum erroris operiunt. Contra, divina eloquia aptissime favo comparantur, quae et propter simplicitatem sermonis arida apparent, et intus dulcedine plena sunt; unde constat quod merito tale vocabulum sortita sunt, quae sola sic a falsitatis contagione aliena inveniunt, utium continere probentur. « Scripturae divinae sunt, quas a catholicae fidei cultoribus editas, auctoritas universalis Ecclesiae ad ejusdem fidei corroborationem
Abbreviated transcription (Latin):
dine᷑ diuinoꝵs libroꝵ ⁊ auctores eoꝵs. ⁊ intͣpretacioe̾s nominũ. Postea agit
de qͥb dam ꝓprietatib diuine scͥpture que magis sunt necessarie. Peinde do¬
cet qualit᷑ lege̾ debeant sacrã scripturã hii qui in ea correctionẽ moꝵ suoꝵ
⁊ formam uiuendi querunt. Ad ultimũ doci illos qui ꝑꝑ amorem scientie eã
legunt. ⁊ sic scd̃a quoq pars finem accipit.

Expanded text:
dinem divinorum librorum et auctores eorum, et interpretationes nominum. Postea agit dinem divinorum librorum et auctores eorum, et interpretationes nominum. Postea agit de quibusdam proprietatibus divinae Scripturae, quae magis sunt necessariae. Deinde docet. qualiter legere debeat sacram Scripturam is, qui in ea correctionem morum suorum, et formam vivendi quaerit. Ad ultimum docet illum, qui propter amorem scientiae eam legit: et sic secunda quoque pars finem accipit.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ meditacio. e quib lectio in doctrinam pͥorem obtinet locum. et de
hõc łctat liber iste dando pͣcepta legendi. Tria autͣ pͣcepta magis lectiõi̾
necessaria sunt. Primũ ut sciat qͥs ꝙ legẽ debeat. Scd̾o quo ordĩe le g̾e
debeat .i. qͥd priꝰ. qͥd postea. tͣciũ quo leg̾e debeat modo. De his trib ꝑ singła¬
lectores. un ⁊ in duas partes diuidit᷑. quaꝵ una queq tres ħt distinctioes.
In pͥma parte docet lectorem arciuĩ. In scd̾a diuinũ lectorẽ. Nocet aute̾ hoc
modo. ostendendo pͥmũ qͥd legendũ sit. deinde quo ordie ⁊ quomͦ. Ut aut̃
rat originẽ om̃iũ artĩ. deinde disc̾tionẽ ⁊ parcionẽ earum .i. quomͦ una¬
queq ꝯtineat aliam. ł ꝯtineatur ab alia secans philosophiã usq ad ult ima
remo legentib uite sue disciplinam ꝯscͥbit. ⁊ sic finitur prima pars. In scda
parte detͣminat que scͥpture duune appellande sint. Deinde numerũ et or¬

Expanded text:
 meditatio, e quibus lectio priorem in doctrina obtinet locum: et de hac tractat liber iste dando praecepta legendi. Tria autem sunt praecepta magis lectioni necessaria. Primum ut sciat quisque quid legere debeat. Secundum, quo ordine legere debeat, id lectorem: unde et in duas partes dividitur, quarum unaquaeque tres habet distinctiones. In prima parte docet lectorem artium, in secunda divinum lectorem. Docet autem hoc modo, ostendendo primum, quid legendum sit; deinde quo ordine, et quomodo legerat originem omnium artium; deinde descriptionem et partitionem earum, id est, quomodo unaquaeque contineat aliam, vel contineatur ab alia, secans philosophiam a summo usque adremo legentibus vitae suae disciplinam praescribit: et sic finitur prima pars. In secunda parte determinat quae Scripturae divinae appellandae sint; deinde numerum et or
Abbreviated transcription (Latin):
postea medicina supponat᷑. ita ⁊ priꝰ pecc̾i ĩpietas .s. illa int̾na cecitas de
corde tollit᷑. ut post sac̃menti medicina ꝑ sac̾dotem addatur. Sunt eniͣ
sacramenta quasi quetlam emplastra. Suid sit penitentia.
ostq̃ de his diximus q̃ in penitentia ꝯsid̾anda sunt. dicendũ ÷ qͥd sit
penitentia. ut ait gg̃. penitentia ÷ ꝑpetrata mala plange̾. ⁊ plangen¬
da ñ ꝯmittẽ. Nam qͥ sic alia cdeplorat. ut alia tn ꝯmittat. adhuc penitentiã
age aut ignorat. aut dissimulat. Qͥd n. ꝓdest si peccata luxurie qͥs defleat.
egit. alias qͦ inducũt auctoritates ad ia ostendendũ. Ysidorꝰ de sũmo bono.
irrisor ⁊ ⁊ ñ penitens qͥ adhuc agit ꝙ penit& nec uidetur dm̃ posce̾ subditꝰ.
s subsannare: suꝑb ysaias peccantib dic̃. Lauamini mundi estote. Lauat᷑⁊

Expanded text:
post medicina superponatur, ita et prius peccati impietas, scilicet illa interna caecitas de corde tollitur, ut post sacramenti medicina per sacerdotes superaddatur. Sunt enim sacramenta quasi emplastra. CAP. XII. Quid sit poenitentia. Postquam de iis diximus quae in poenitentiius: Poenitentia est perpetrata mala plangere et plangenda non committere. Nam qui sic alia deplorat ut alia tamen committat; adhuc poenitentiam agere aut ignorat, aut dissimulat. Quid enim prodest si peccata luxuriae quis defleategit. Alias quoque inducunt auctoritates ad idem ostendendum. Isidorus de summo bono. Irrisor est enim poenitens qui adhuc agit quod poenitet, nec videtur Deum poscere subditus, sed subsannare superbus. Isaia
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ĩ res sensibiles ꝓcandas. De illis gͦ dictũ ÷ nicħ ĩ mundo moritur eo
ꝙ nulla essentia ꝑeat. Non i. e̾e̾ntie rerum tͣnseunt s forme. Cum it. forma
credat᷑ s uariari potus uł sic fortassis ut que uincta fuerant ab miuce̾ sepa¬
rant᷑. uł que separata erant ꝯuingant᷑. uł que hic erant illuc tͣnseant. uł ꝙͣ
nc̃ erant tcͣ subsistant. in qͥb o̾ĩb eẽ rerũ nicħ detͥmenti patit᷑. De his dictũ :
õi orta occidit᷑. ⁊ aucta senescut. eo ꝙ cuncta nate oꝑa sic̃ pͥncipiũ hñt tta iͥ fmi¬

Expanded text:
descendit in res sensibiles procreandas. De illis ergo dictum est: « Nihil in mundo moritur, eo quod nulla essentia pereat. » Non enim essentiae rerum transeunt, sed formae. Cum vero forma credatur, sed variari potius; vel sic fortassis, ut quae juncta fuerant, ab invicem separantur; vel quae separata erant, conjungantur; vel quae hic erant, illuc transeant; vel quae nunc erant tunc subsistant, in quibus omnibus esse rerum nihil detrimenti patitur. De iis dictum est: « Omnia orta decidunt, et aucta senescunt; » eo quod cuncta naturae opera, sicut principium h
Abbreviated transcription (Latin):
suũ passioe̾s diffundit. ⁊ in appetendo seu fugiendo aliqͥd ñ intelligentre uti¬
tur disc̾tione. s ceco quodã carnis affectu impellit᷑ restat ut ro̾nał aĩe. actꝰ
ceta cupiditas ñ rapiat s mod̾atrix semꝑ sapientia pͣcedat. Qd̾ si u̾ũ e̾e̾ ꝯstit̾it.
um non solũ ea studia in qͥb uł de rerũ nat᷑a. uł disciplina agitur moꝵ. Un̾
plina o̾iũ rer̃ humanaꝵ atq diuinaꝵ ratior̾s plene inuestigaus. Nec moue

Expanded text:
snum passiones diffundit, et in appetendo seu fugiendo aliquid, non intelligentiae utisnum passiones diffundit, et in appetendo seu fugiendo aliquid, non intelligentiae utitur discretione, sed caeco quodam carnis affectu impellitur: restat ut rationalis animae actus caeca cupiditas non capiat, sed moderatrix semper sapientia praecedat. Quod si verum esse constiterit, jam non solum ea studia, in quibus vel de rerum natura vel disciplina agitur morum, veplina omnium rerum humanarum atque divinarum rationes plene investigans. » Nec movere
Abbreviated transcription (Latin):
mom̃ta ꝑquirit. Suib cognitis cur ita sit qͥuerit. ⁊ ro̾e nichominꝰ uesti¬
gat. Cum igit᷑ hic actus sit humani aĩ ut semꝑ in pͣsentiũ cognitiõe. aut
in absentiam intelligentia: aut ĩ ignotoꝵ inquisitio̾e atq mutntiõe u̾se¬
t᷑. Duo sut᷑ in quib omẽm oꝑam uis aĩe. racionantis impedit. Unũ ꝯͥdẽ
ut rerum naturas inquisitiõis nat᷑e cognoscat. alt̾m uͦ ut ad scientiã
prius ueniat qͣ. grauitas moralis exerceat.
Asermo s res obscura facultate̾ pariat. Quia N. de studio sapientir loqͥ
suscepimꝰ. idq solis hõib qͦdam nature pͥuilegio ꝯpetere attestati sumus.¬
ꝯseꝗͣnt᷑ ncͣ oium humanoꝵ actuũ mod̾at ce̾ ꝙͣdam sapientũ posuisse uidemꝰ.
Si .i. brutoꝵ aĩaliu̾ nat᷑a q̃ nullo regit᷑ ronis iuditio motus suos scd̾ solas sen¬

Expanded text:
momenta perquirit. Quibus cognitis, cur ita sit quaerit, et ratione nihilominus investimomenta perquirit. Quibus cognitis, cur ita sit quaerit, et ratione nihilominus investigat. Cum igitur hic actus sit humani animi, ut semper in praesentium comprehensione, aut in absentium intelligentia, aut in ignotorum inquisitione atque inventione versetur, duo sunt in quibus omnem operam vis animae ratiocinantis impendit. Unum quidem, ut rerum naturas inquisitionis certa ratione cognoscat; alterum vero, ut ad scientiam prius veniat quod post gravitas moralis exerceat, sermo, sed res obscura difficultatem pariat. Quia enim de studio sapientiae loqui suscepimus, idque solis hominibus quodam naturae privilegio competere attestati sumusnc omnium humanorum actuum moderatricem quamdam sapientiam posuisse videmur. Si enim brutorum animalium natura, quae nullo regitur rationis judicio, motus suos secundum solas sen
Abbreviated transcription (Latin):
uero senso ad÷ non tantũ eas rer̃ capiut᷑ formas quib sensibili corꝑe ferunt᷑
p̃sente. s absente qͦ sensũ sensibilib q: sepositis. cognitarũ sensu formaꝵ
ꝯuinctiõe ac ꝯpositio̾e effice possit᷑ atq idc̾co meminisse qͥdem nec eque
e his mulla cognitio ÷. S uis aĩe t̾cia qͥ secũ pͥores alendi ac sentiendi
thit. his q uelud famulis atq obedientib utitur. ead̾ teta in ratiõe:. ꝯsti
tuta. ea q uł in rerum p̾sentiũ firmissima ꝯclusioe̾. uł in absentuĩ in¬
teiligentia. uił iͥ ignotarũ inquisitiõe u̾satur. ħ tm humano gn̾i pͣsto:
Qut ñ solũ sensus imaginatio̾es q ꝑfectas. ⁊ non inꝯditas capͣ s ñ pleno ac¬
tu intellignͣtie qͣ imaginatio suggescit. explicat atq ꝯfirmat. Itaq ut
dictũ: huic diuine nature. ñ eã tm̃ in cognitioe sufficiut᷑ que subiec¬
ta sensib ꝯpͣhendit. uer̃ ñ ex sensiblib imaginatiõe ꝯcepta ⁊ abfentib

Expanded text:
vero sensus adest, non tantum eas rerum capiunt formas, quibus sensibili corpore feriuntur praesente; sed abscedente quoque sensu sensibilibusque sepositis, cognitarum sensu formarum coniunctione ac compo- sitione efficere possint, atque idcirco meminisse quidem possunt,uero his nulla cognitio est. sed uis animae tertia, quae secum priores alendi ac sen- tiendi trahit hisque uelut tuta, eaque vel in rerum praesentium firmissima conclusione, vel in absentium intelligentia, vel in ignotarum inquae non solum sensus imaginationesque perfectas, et non inconditas capit, sed etiam pleno actu intelligentiae quod imaginatio suggessit, explicat atque confirmat. Itaque ut dictum est huic divinae naturae non ea tantum in cognitione sufficiunt, quae subjecta sensibus comprehendit, verum etiam ex sensibilibus imaginatione concepta, et absentibus
Abbreviated transcription (Latin):
trina tenct. It̾ ex dictis orig̾ hec potestas soli petid ꝯcessa s ⁊ imitatorib
petri. Nam quicũq uestigua p̃etri imitantur. recte hnt ligandi atq
soluendi potestatem. S aliud ÷ ⁊ recte ⁊ digne illud posse. ⁊ aliud ÷ non posse. ab.¬
solute. Qd̾ non possint nͣ habet᷑ illis auctoritatib s ꝙ non recte. possint. Illud ꝙ
petro dictum ÷ ꝙcũq .s. s.t.⁊c̃. sic ÷ intelligendũ ꝙcũq .s. scd̾ claues tibi ꝯmissas.

Expanded text:
trina tenent. Item ex dictis Origen.: Haec potPetri. Nam quicunque vestigia Petri imitantur, recte habent ligandi et solvendi potestatem. Sed aliud est non recte et digne illud posse, aliud est non posse absolute. Quod non possunt, non habetur illis auctoritatibus; sed quod recte non possint. Illud quod Petro dict
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiores agͥt᷑. Itẽ suꝑlimarẽ ppͣ ꝑpetuã lucis ⁊ qͥrtis tͣnqͥllitatẽ elisui. hũc autͣ
pp inꝯstantiã ⁊ ꝯfusione᷑ rerũ flucłuantiu̾ infernũ nuncupabant. Hec paulo
latius ꝓsecuti sumus ut ostendamꝰ homine̾ qͦ in parte mutabilitatis parti¬
ceps ÷ in ea qͦ necessitati t̾e obnoxiũ. In ea uͦ qua inmortał ÷ diuinitati e̾e̾ cog¬
tauretur. uł huiꝰ uite necessitud̃i ꝯsulat᷑. que quo faciliꝰ ledi potͣ adu̾sis. eo

Expanded text:
s et quietis tranquillitatem elysium. Hunc autem propter inconstantiam et confusionem rerum fluctuantium, infernum nuncupabant. Haec paulo latius prosecuti sumus, ut ostendamus hominem, qua in parte mutabilitatis particeps est, in ea quoque necessitati esse obnoxium: in ea vero, qua immortalis est, divinitati esse cogtauretur, vel hujus vitae necessitudini consulatur, quae q
Abbreviated transcription (Latin):
nec usurã boni oꝑis querut᷑. qui ꝓfecto ualde detestabiles sunt. Rursus
alii rei familiaris inopia ⁊ tenui census discendi facultatẽ in miuit. qͦs tantũ
plene ꝑ hoc excusari minime posse credimus. cum plerosq faie. siti. nudi¬
tate laborantes ad scientie fructũ ꝑtinge̾ uideamus. ⁊ tnͣ̃ aluid ÷ cũ nͣ possis.
aut ut ueriꝰ dicam non facile possis non discẽ. atq aliud posse ⁊ nolle scire. Sicͣ
N. gloriosius ÷ cũ nulle suppetant facultates sola uirtute sapientiã appre¬
hende. sic ꝓfecto turpius ÷ iuge̾ ingenio diitus afflue̾. ⁊ torpere otio.

Expanded text:
nec usuram boni operis quaerunt, quae profecto valde detestabiles sunt. Rursus nec usuram boni operis quaerunt, quae profecto valde detestabiles sunt. Rursus aliis rei familiaris inopia et tenuis census discendi facultatem minuit. Quos tamen plene per hoc excusari minime posse credimus, cum plerosque fame, siti, nuditate laborantes, ad scientiae fructum pertingere videamus. Et tamen aliud est cum non possis, aut ut verius dicam, non facile possis discere, atque aliud posse et nolle scire. Sicut enim gloriosius est, cum nullae suppetant facultates, sola virtute sapientiam apprehendere, sic profecto turpius est vigere ingenio, divitiis affluere, et torpere otio.
Abbreviated transcription (Latin):
ulti sunt quos ipsa a deo natura ingenio destitutos re¬
liquit ut ea etiam que facilia sunt intellectu uix caꝑe
possint. Et hoꝵ luo genera michi esse uidentur. Nam
sunt quidam qui licet suam ebitudinem non ignorant: eo tam᷑ quo
ualent conamine ad scientiã anhelant. ⁊ indesinent᷑ studio insudan¬
tes. ꝙ minus hñt effectu corporis obtine̾ merent᷑ effectu uoluntatis.
gunt. ⁊ quasi in suo torpore securi qͥescentes. eo ampliꝰ ĩ maximis lum̃
u̾tatis ꝑdunt. quo minima qͣ intellige̾ possent disce̾ fugiunt. Unde
psalmista. Noluerut᷑ inqͥt intellige̾ ut bene agerent. Longe .n. aliud
detestari. praue uoluntatis ÷. Est aliud hominũ genus qͦs ad moᷤ¬
excitia ⁊ doctrinã nat᷑alem sensum excolendi. Nam sunt pleriq qui ne¬
gociis huiꝰ scłi ⁊ curis suꝑ quã necesse sit implicari. aut uitiis ⁊ uoluptati¬
b corpoꝵ cdediti. talentum dĩ t̾ra obruunt. ⁊ ex eo nec fructũ sapientre.

Expanded text:
ulti sunt, quos ipsa adeo natura ingenio destitutos reliquit, ut ea etiam quae facilia sunt, intellectu vix capere possint, et horum duo genera esse videntur. Nam sunt quidam, qui licet suam hebetudinem non ignorent, eo tamen quo valent conamine ad scientiam anhelant; et indesinenter studio insudantes, quod minus habent effectu operis, obtinere videntur affectu voluntatis. gunt; et quasi in suo torpore securi quiescentes eo amplius in maximis lumen veritatis perdunt, quo minima quae intelligere possent, discere fugiunt. Unde Psalmista: Noluerunt, inquit, intelligere ut bene agerent . Longe enim aliudetestari, pravae voluntatis. Est aliud genus hominum, quos admoexercitia et doctrinam naturalem sensum excolendi. Nam sunt plerique qui negotiis hujus saeculi et curis supra quam necesse sit impliciti aut vitiis et voluptatibus corporis dediti, talentum Dei terra obruunt, et ex eo nec fructum sapientiae,
Abbreviated transcription (Latin):
finis ⁊ intentio ad hoc spectare deb. ut uł nature nr̃e reparet᷑ inte¬
ruptũ ÷. qr minus ⁊ ex̾citio reꝑandũ ÷. Malũ qr uitrũ ÷ qr corruptio ÷ qr na¬
tura ñ ÷ excludendũ ÷. Id̾ si funditꝰ extminari ñ potͣ. saltẽ a debito remedio
Integͥtas uͦ nature humane duob efficitur. scientia ⁊ uirtute. qͣ nob̾ cũ su¬
ꝑis ⁊ diuinis substantiis similitudo sola ÷. Nam ho̾ cũ simplex natura non sit
s gemina ꝯpactus sub̾a. scd̾m unã partẽ suã que potior ÷. ⁊ ut aꝑtius id ꝙ
oportet dicam qua ipse ÷ in mortalis. scd̾m alt̾am uͦ partẽ que caduca ÷ que¬

Expanded text:
philosophi est, administratio rustici. Praeterea opera artificum, etsi natura non sint, iminecesse sit, tot esse philosophiae partes, quot sunt rerum diversitates, ad quas ipsam pertitura non est, excludendum est. Quod si funditus exterminari non potest, saltem adhibito remedio Integritas vero vitae humanae duobus perficitur: scientia et virtute, quae nobis cum supernis et divinis substantiis similitudo sola est. Nam homo cum simplex natura non sit, sed gemina compactus substantia, secundum unam partem sui, quae potior est, et ut apertius id quod oportet, dicam
Abbreviated transcription (Latin):
ri sic̃ ds̃ misertus ÷ ur̃a  peccata ꝯdonando. Patͣ celestis a uob̾ hoc de¬
tur a nobis. ad t̾rorẽ dictũ ẽẽ iudetur. Nec t̾n negamus qͥn ds̃ si disł inc¬
te uellet ag̾e̾ posset uiste ꝓ eisde̾ punire qͣ ipse prius dimiserat. ex quo
ho suscepti beneficii ing̾tus existit. sic̃ ⁊ qͥ de seruo lib̾ factꝰ ÷ tam gͣuit᷑ potͣ
offend̾e dnm̃ ꝙ iure in seruitutẽ redigitur. s qmͣ in dõ ñ ÷ iusticia sñ mia
iu̾ similiꝰ ÷ ut ñ ult̾iuis ꝓ dimissis puniat. ¶ Sol qͣri de his qͥ in duob cͥ¬
.⁊cͥ. Cum ille. qui ꝑximũ odit ab aliis uiciis se corrigit una eadẽ᷑q ciuuitas ex
parte pluit᷑ ⁊ ex parte aricla manet. qr sut̃ quidã qui cũ qͣdam uitia resȩcant

Expanded text:
ri, sicut misertus est vobis, peccata condonando, Pater coelestis: hoc de esse videtur. Nec tamen negamus quin Deus si districte vellet agere, posset juste pro eisdem punire quae ipse prius dimiserat; ex quo homo suscepti beneficii ingratus existit Sicut et qui de servo liber factus est, tam graviter potest offendere Dominum quod jure in servitutem reisimilius est ut non ulterius pro dimissis puniat. Solet quaeri de iis qui sunt in duobus cret caetera, cum ille qui proximum odit ab aliis vitiis se corrigit, una eademque civitas ex parte compluitur, et ex parte arida remanet . Quia sunt qui cum quaedam vitia resecant,
Abbreviated transcription (Latin):
.s. ꝙ tẽ non ur̾ ÷ penitens.s ꝙ olim ñ fuit nullatenꝰ a catholicis ÷ dicendũ.
ipisci głam. Ert it. ila penitentia mortua sicut ⁊ alia bona pp̃ suꝑueniens
malũ.⁊ q̃ quã mortua sint illa bona. ñ aud tñ aliqͥs dicẽ ꝙ ñ fuerut᷑ bona. Ita
⁊ de penitentia priore dicmius. ꝙ ua penitentia fiu̾t si hu̾it corꝯtͥtũ.
⁊ lic mͦ mortua sit sic̃ ⁊ alia pͥora bona. t̾n reui uisce̾ potͣ si de isto ꝙ postea

Expanded text:
est vere poenitens. Sed quod olim non fuerit nullatenus a Catholicis est dicendum. ipisci gloriam. Est enim illa poenitentia mortua, sicut et alia bona propter superveniens malum; et quanquam mortua sint illa bona, non tamen audet aliquis dicere quod non fuerint bona. Ita et de poenitentia priore dicimus, quod vera poenitentia fuit, si habuit cor contritum; et licet modo mortua sit sicut et alia priora bona, tamen r
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ hnt ⁊ finem. ⁊ ħ sunt teͬporalia. In pͥmo ordĩe id ꝯstitiumꝰ cui ñ ÷ aliud esse.
uenit. ⁊ ex causa ꝓcedente in actum ꝓfluxit ut e̾e inciꝑet. natura ÷ q̃ mundũ
ꝯtinet omrm. id q ĩ gemina secatur. Est qͥddã ꝙ a causis suis pͥmordialib ut
ee incipiat nullo mouente ad actum ꝓdit solo diuine uoluntatis arbitͥo. ibiq
inmitabilis om̃is finis. atq uicissitudis exꝑs ꝯsistit. Eiusmõi sũt sube qͦs gͣci

Expanded text:
tium habent et finem; et haec sunt temporalia. In primo ordine id constituimus, cui non est aliud esse, venit, et ex causa praecedente in actum profluxit, ut esse inciperet, natura est, quae mundum continet omnem. Idque in gemina secatur. Est quiddam, quod a causis suis primordialibus ut esse incipiat, nullo movente ad actum prodit; solo divinae voluntatis arbitrio: ibique immutabile omnis finis atque vicissitudinis expers consisti
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ad ꝓpͥam nature uĩ puritatẽq reducit. Hinc nascit᷑ speculationum
cogitacionũ q u̾itas. ⁊ sc̃a puraq actuũ castimonia. Qmͣ uͦ humanis aĩs
ipsis aĩe efficientiis ordiendum ÷.
riplex o̾ino aĩe uis in uegetandis corꝑib depͣhendit᷑. Quar̾ una
qͥdem uitã solã corpi subminis łrat: ut nascendo crescat. alen¬
do q subsistat. Alia uͦ sentienddi uidiciũ pbet. Tci uismentis ⁊ roni subnpea ÷.
uͦ pͣstet ratiõis sensusue indiciũ. H aut̃ ÷ herbaꝵ. atq arboꝵ ⁊ qͥeqͥd terre

Expanded text:
et ad propriam naturae vim puritatemque reducit. Hinc nascitur speculationum et ad propriam naturae vim puritatemque reducit. Hinc nascitur speculationum cogitationumque veritas, et sancta puraque actuum castimonia. Quoniam vero humanis animis ipsis animae efftriplex omnino animae uis in uegetandis corporibus deprehenditur, quarum una quidem uitam corpori subministrat, ut nascendo crescat alendoque subsistat, alia uero sentiendi iudicium praebet, tertia ui mentis et ratione subnixa est. stet sensusue iudicium. haec autem est herbarum atque arborum et quicquid terrae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ĩ nob possumꝰ inuenire. Sũniũ gͥ in uita solatiũ ÷ studiu̾ sapientie. ꝗͣ
qui inuenit felix ÷ ⁊ qui possidet beatus.
Pulchre qͥdem inquisitores u̾itatis non sapientes s amatores sapientie uocat.
qr nimirũ a deo latet e̾e̾ uerũ. ut eiꝰ amore ꝗͣtumlib mens ardeat tantũ¬
dere queat. Philosophiã autͣ earũ rer̾ que uere essent suiq ĩmutabilem
aliqua fabrili scientia noticiaq u̾satur. s illiꝰ sapientie que nulliꝰ indigens.
uiuax mens ⁊ sola rerũ pͥmeua ratio ÷. Esł aut̃ amor hic sapientie intelli¬
gentis aĩ ab illa pura sapientia illuminatio. ⁊ quodãm ad se ipsam retͣctacio
adq aduocatio. ut uideat᷑ sapientie sł udiũ diuinitatis. ⁊ pure illiꝰ mentis
amicitia. hec gͥ sapientia cuncto aĩoꝵ gn̾i m̾itũ sue diuinitatis ĩponit

Expanded text:
quod in nobis possumus invenire. Summum igitur in vita solamen est studium sapientiae, quam quod in nobis possumus invenire. Summum igitur in vita solamen est studium sapientiae, quam qui invenit, felix est, et qui possidet, beatus.Pulchre equidem inquisitores veritatis non sapientes sed amatores sapientiae vocat; quia nimirum adeo latet omne verum, ut ejus amore quantumlibet mens ardeat, quantumdere queat. Philosophiam autem earum rerum, quae vere essent, suique immutabilem aliqua fabrili scientia notitiaque versatur, sed illius sapientiae, quae nullius indigens, vivax mens, et sola rerum primaeva ratio est. Est autem hic amor sapientiae, intelligentis animi ab illa pura sapientia illuminatio, et quodammodo ad seipsam retractatio atque advocatio, ut videatur sapientiae studium divinitatis et purae mentis illius amicitia. Haec igitur sapientia cuncto animarum generi meritum suae divinitatis imponit:
Abbreviated transcription (Latin):
distenderet s ut aꝑtus mirabilt᷑ eiꝰ demonstraret᷑ potentuã. dicebant
in se. ⁊ ex se natiua qͦdam potentia ⁊ ꝓpͥa uͥtute capit. Nam sic̃ uarro in peri¬
fision dic̃. ñ om̃is uarietas extͥnsecus reb accidit. ut nece̾e sit qͥc qͥd uariat᷑
aut amitt̾e aliqͥd ꝙ hu̾it. aut aliqͥd aliud ⁊ diu̾sum extͥnsecus ꝙ ñ h̾uenit as¬
sum̾e. Uidemꝰ cũ paries extͥnsecus adueniente forma imaginis cuiꝰ libet
similitudine̾ accipit. cũ uͦ ĩpͣsser metallo figurã ĩprimit ipsũ ꝙ nͣ extͥnsecꝰ
susciꝑe. nͣ integͣlit᷑ s uͥtualit᷑ atq potentiałr ꝯtin̾e̾. & ħ ÷ illa nature nrͣe dig¬
nitas. ꝙͣ hõies eque nat᷑alit᷑ hnt. s non om̃s eque nouerut. animꝰ corporeis
passionib ꝯpositus. ⁊ ꝑ sensibiles formas extra semet ipsum adductus: oblitꝰ

Expanded text:
distenderet, sed ut apertius mirabilem ejus demonstrarent potentiam, dicebant distenderet, sed ut apertius mirabilem ejus demonstrarent potentiam, dicebant in se, et ex se nativa quadam potentia et propria virtute capit. Nam sicut Varro in Periphysion dicit: « Non omnis varietas extrinsecus rebus accidit, ut necesse sit quidquid variatur, aut amittere aliquid quod habuit, aut aliquid aliud et diversum extrinsecus quod non habuit assumere. Videmus quod paries extrinsecus, adveniente forma imaginis cujuslibet similitudinem accipit: cum vero impressor metallo figuram imprimit, ipsum quidem non intsuscipere, non integraliter, sed virtualiter atque potentialies aeque naturaliter habent, sed non omnes aeque noverunt. Animus enim corporis passionibus consopitus, et per sensibiles formas extra semetipsum abductus, oblitus
Abbreviated transcription (Latin):
formauit. Ipsa namq initia ⁊ qͣ initia ꝯsecuntur cap̃: qr ⁊ inuisibiles ꝑ
intelligentiam rerũ causas ꝯphendit. ⁊ usibiles actualiũ formas ꝑ sensu¬
um passioe̾e colligit. sectaq in orbes geminos motũ glomerat. qr siuie
ꝑ sensus ad sensibilia exeat: siue ꝑ intelligent iã ad inuisibilia ascendat. ad
se ipsam rerum similitudinẽ trabens regnat. ⁊ hoc ÷ ꝙ eadem mens que
uniu̾soꝵ capax ÷ ex om̃i sub̾a atq natura quo similitudini rep̾sentet figu¬
ram coaptatur. Pitagoricũ namq clogina erat similia similib ꝯpͣhendi
ut scł anima rõnalis nͥ exõib ꝯpositã feret nullatenus oĩa ꝯp̃hend̾e posset.
Scd̾m ꝙ dic̃ qͥdam. Terrã t̾reno ꝯpͣhendimꝰ ethera flamis. Humore. liqͥdo
nr̃o spiramine. flatu. Nec tn existimare debenius uiros in om̃i rerũ na¬
tuua ꝑitissimos. hoc de simplici sensisse e̾ẽntia ꝙ ulla se partiũ qͣntitate

Expanded text:
formavit. » Ipsa namque et initia, consequuntur, capit: quia et invisibiles per intelligentiam rerum causas comprehendit, et visibiles actualium formas per sensuum passiones colligit; sectaque in orbes geminos motum glomerat, quia sive per sensus ad sensibilia exeat, sive per intelligentiam, ad invisibilia ascendat, ad seipsam rerum similitudines trahens regyrat: et hoc est, quod eadem mens, quae universorum capax est, ex omni substantia atque natura, quo similitudinis repraesentet figuram coaptatur. Pythagoricum namque dogma erat, « similia similibus comprehendiomposita foret, nullatenus omnia comprehendere posset, secundum quod dicit quidam: Terram terreno comprendimus, aethera flammis, Humorem liquido, nostro spirabile flatu. Nec tamen existimare debemus viros in omni rerum natura peritissimos, hoc de simplici essentia sensisse, quod ulla se partium quantitate
Abbreviated transcription (Latin):
absentib languoris cogat ultima necessitas. ꝙ ⁊ laicis fidelibus plerũ¬
q ꝑmittitur. Ex dictis ysidori ep̃i. Romanus pontifex. nͣ homine̾ iu¬
dicat qui baptizat. s sp̃m dĩ subministrare grãm baptismi. lic⁊ paga¬
nus sit qui baptizat. De his qui a mulierib baptizantur. queritur
utrũ rebaptizari debeant. quidam dicunt ꝙ rebaptizandi sunt: ꝓ
ista auctoritate. Ex concilio .iiii. carthaginensium. Muluer baptizare non
pͣsumat. s non ÷ p̃sũptio ꝙ necessitas cogit. Isydorus qͦ dic̃. qui a mulieri¬
bus baptizantur rebaptizandi non sunt. De illis qui ab hereticis baptiran¬
tur. queritur utrũ rebaptirari debeant. Beda. Siue hereticus. siue sciᷤ¬
maticus. siue facinorosus. qͥsq in ꝯfessione sc̃e trinitatis baptiret. non

Expanded text:
his procul absentibus languoris cogat ultima necessitas, quod laicis fidelibus plerumque permittitur ex dictis Isidori episcopi. Romanus pontifex: Non hominem judicat qui baptizat, sed Spiritus Dei subministrat gratiam baptismi, licet paganus sit qui baptizat. De his qui a mulieribus baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant? Quidam dicunt quod rebaptizandi sint, pro ista auctoritatate ex concilio Carthaginensi quarto: Mulier baptizare non praesumat. Sed non est praesumptio quod necessitas cogit. Isidorus quoque dicit: Qui a mulieribus baptizantur, rebaptizandi non sunt. De illis quoque qui ab haereticis baptizantur quaeritur utrum rebaptizari debeant. Beda: Sive haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisquam in confessione sanctae Trinitatis baptizet,
Abbreviated transcription (Latin):
diximus. s De his qui sunt extra eccłam. ut exꝯmunicati ⁊ manifesti
heretici. queritur utrũ ꝯficiunt corpis xp̃i. Quibdam uid̾r ꝙ qua̾ius
sit eis ad dapnationẽ. tñ ꝯficiunt. qi ordinationẽ non amiserunt in qua
datur potestas alud ꝯficiendi. aliis indet᷑ ꝙ nec excõmunicati. nec mani¬
seste hetici ꝯficiunt. Nullus it in illa ꝯsecratiõe dic̃ offero. s offerimꝰ ex

Expanded text:
m ut excommunicati et manifesti haeretici, quaeritur utrum conficiant corpus Christi. Quibusdam videtur quod quamvis sit eis ad damnationem tamen conficiant; quia ordinationem non amiserunt in qua datur potestas illud conficiendi. Aliis videtur quod nec exeommunicati nec manifesti haeretici conficiunt. Nullus enim in ipsa consecratione dicit offero, sed offerimus ex
Abbreviated transcription (Latin):
cii futuri. Confessio ÷ ꝓprii actus cum sui accusatiõe exsecratio. Un̾ illud.
Instus in pͥncipio sermonis accusator÷ sui. Satisfactio post ꝯfessione̾ fit.
ꝑ ieiunia. oratioe̾s. ⁊ c̾. bona alia oꝑa ꝯpunctio pͣcipitur in ppb̃a ubi ait.
In his qui hñt tempus. ħ tria necessaria sũt. nec sufficͣ unũ sine aliis.
Nͣ it. susfic̾ corde ꝯfiteri. nisi ore ꝯfiteatur. qui tp̾s ht̾ nisi ͣ fructus peni¬
tentie faciat. Oppo̾i̾tur de hoc ꝙ maximus ep̃c dix̃. Inuenio inqͥt ꝙ petr
fleuit. ⁊ ñ inuenio qͥd dix̾i̾t: lacͥmas eiꝰ lego. satisfactionẽ non lego. La

Expanded text:
cii futuri. Confessio est proprii actus cum sui accusatione exsecratio. Unde illud: Justus in principio sermonis accusator est sui . Satisfactio post confessionem fit per jejunia, orationes, et caetera bona opera. Compunctio praecipitur in propheta ubi ait: In his qui habent tempus haec tria sunt necessaria, nec sufficit unum sine aliis. Non enim sufficit corde confiteri nisi ore confiteatur qui tempus habet, nisi etiam fructus poenitentiae faciat. Opponitur de hoc quod maximus episcopus dicit: Invenio, inquit, quod Petrus fleverit, non invenio quid dixerit: lacrymas
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ solus d peccata dimittit. sicut ⁊ illud. tu es solus qui facis mirabilia.
⁊t̾n non nrgatur quin hoi̾es faciant mirabilia: s non ex se sicuti deus
ex se. It̃ nemo bonus nisi cds̃. qi ex se bomis. nec tn neganius homie̾s bonõ
e̾e. sqi eodem mͦ: quo ⁊ ds̃ s ut aꝑtius uideamꝰ qualit̾ dsꝰ sine homĩe
soluat. ⁊ qualit᷑ ꝑ hominẽ Prius inspiciamꝰ quomꝰ ipse peccator ligatus
ture dãpͥnatiois. peccato is. ⁊ pena peccati tenetur. ꝑ uerã cordis ꝯtͥcionẽ
soluitur a cecitate mentis. qui n mortuus fuerat: iam iuit.⁊ qr uiuit
int̾ius illuminatus ÷. S t̾n adhuc debitor ÷ donec satis faciat eccłe. Ec¬
ce qui iam de monum̃to ꝓdiit. s adhuc ligatus ÷ qr debito fut᷑e pene
nͣdum solutus ÷ uenit ad sac̾dotem non ut se iustum ostendat. s pec¬
catorem. Confitetur pecc̾m suũ sac̾doti qui ei ꝯdignã satisfactionem in¬
ungat. Non it arbitriũ suu̾ s uixta arbitrui sac̾dotis satisface̾ deb.

Expanded text:
 solus Deus peccata dimittit. Sicut et illud: Tu es solus qui facis mirabilia . Et tamen non negatur quin et homines miracula faciant, sed non ex se, sicuti Deus ex se: Item: Nemo bonus nisi Deus , quia ex se bonus. Nec tamen negamus homines bonos esse, sed non eodem modo quo Deus. Sed ut apertius videamus qualiter Deus sine homine solvat, et qualiter per hominem: prius inspiciamus quomodo ipse peccator ligatus turae damnationis; peccato enim et poena peccati tenetur. Per veram cordis contritionem solvitur a caecitate mentis; qui enim mortuus fuerat jam vivit, et quia vivit interius illuminatus est; sed tamen adhuc debitor est donec satisfaciat Ecclesiae. Ecce quod jam de monumento prodiit, sed adhuc ligatus est; quia a debito futurae poenae nondum solutus. Venit ad sacerdotem non ut se justum ostendat, sed peccatorem. Confitetur peccatum suum sacerdoti, qui ei justam satisfactionem injungit; non enim ad arbitrium suum, sed juxta arbitrium sacerdotis satisfacere debet,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ille ꝯfiteatur non absoluitur. Certũ nãq ÷ ꝙ ille qui ht cor ꝯtritũ
uult ꝯfiteri. s istam bonã uoluntatẽ deserere pot᷑. Nicħ .i uult homo
cdũ ÷ in hac utta ꝙ nͣ possit nolle. ⁊ si hac uoluntate aniissa nolb ꝯfiteri
⁊ tẽ moreretur. nulli dubiũ ÷ eũ dapͥnari ꝓ illo peccato ꝙ ꝯfiteri noluit.
Nullũ peccatũ ÷ inpunitũ. Aut i. homo p̾unit aut ds̃. Liquet itaq enͣ
a debito future pene non fuisse solutum in ꝯtricione. Hoc ideo dicimꝰ¬
qr quidam solent dicẽ eum non ꝓ illo peccato puniendũ: s ꝓ ꝯtẽp̃t u.
appar&. igitur ꝙ solus ds̃ peccata dimisit. interuis uiuificando ꝑ gr̾am. et

Expanded text:
ritum vult confiteri; sed istam bonam voluntatem deserere potest. Nihil enim vult homo dum est in hac vita, quod non possit nolle; et si hac voluntate amissa nollet confiteri et tunc moreretur, nulli est dubium eum damnari pro illo peccato quod confiteri noluit. Nullum enim peccatum impunitum, aut enim homo punit, aut Deus. Liquet itaque eum a debito futurae poenae non fuisse solutum in contritione. Hoc ideo dicimus, quia solent quidam dicere eum non pro peccato illo puniendum, sed pro contemptu. Apparet igitur
Abbreviated transcription (Latin):
lutus. nisi ipse ꝯtẽptor fuit. Nec dicimꝰ sac̾dotẽ iniuste aliquẽ ligare uł sol¬
ue̾ ex quo adhib tantã discretione᷑ ꝙͣ tam potest. ⁊ sin. inuiste ille liget᷑ qͣ tũ¬
ad se. eccłã t̾n iuste illud fac̾ ⁊ ip̃i eccłe̾ in hoc debet obedire. U̾bi gr̃a. aliqͥs
derelicta uxore sua tͣnsit in aliam ꝓuintiã. ⁊ ibi aliam ducͣ uxorem.ꝙͣ. post¬
ea uult dimitte̾ recognoscens se aliam hre s si forte datis indutiis ꝓrsus
non pot̾it testib illud ꝓbare: exꝯmunicat eũ eccła nsi ad scd̃am redeat. et
iuste hoc fac̃ eccła cum ille in hoc deb̾et obedire: Si oppõ̾itur ꝙ non potest
cũ ista saluari cũ aliam legittimã ħat uxorem. dicimus excisariꝑ obedien
eccłe in hoc non deb̾e obedire: cũ sciat eccłam falli. nͣ tn̾ ꝯtepnat. s timeat :

Expanded text:
lutus nisi ipse contemptor fuerit. Nec dicimus sacerdotem injuste aliquem ligare vel solvere ex quo adhibet tantam discretionem quantam potest. Nam, etsi ille injuamen illud juste facit, et ipse Ecclesiae in hoc debet obedire. Verbi gratia: Aliquis, derelicta uxore sua, transit in aliam provinciam, et ibi aliam duxit uxorem quam postea vult dimittere recognoscens se aliam habere; sed si forte datis judiciis prorsus non poterit testibus illud probare, excommunicat enim Ecclesia, nisi ad secundam redeat, et juste hoc facit Ecclesia cui in hoc debet obedire Si opponitur quod non potest cum ista salvari cum aliam legitimam habeat uxorem, dicimus excusari per obedilesiae in hoc non debere obedire cum sciat Ecclesiam falli; non tamen contemnat, sed timeat
Abbreviated transcription (Latin):
manducat᷑ partes de illo facimus. ⁊ quidem in sac̾mento sic fit. It nort᷑
fideles quradmodũ carne̾ xpi manducent. Unusqͥsq parte̾ suam accipͣ.
ꝑ partes mancducat᷑. mani integrũ. totus in celo. totus in tͣra. Ecce iuxta
auctaritates sce̾ scͥpture integrum ⁊ incorruptũ manens in se corpꝰ xp̃i
⁊̃ istud misterium. crede̾ iubemur. s discutẽ ꝓhibemur. ¶ Qͥd sig̾cet᷑¬
pus xp̃i qui iam surrexit monstrat. Pars comesta ambulantẽ adhuc
suꝑ t̾ram. Pars in altari usq ad finẽ misse remanens. corpus in sepul¬

Expanded text:
manducatur, partes de illo facimus. Et quidem in sacramento sic fit. Norunt fideles quemadmodum carnem Christi manducent. Unusquisque partem suam accipit, per partes manducatur et integer manet: totus in coelo, totus in corde tuauctoritates integrum et incorruptum manens in se corpus Chrie istud mysterium: credere jubemur, sed discutere prohibemur. Augustpus Christi quod jam surrexit, monstrat; pars comesta, ambulantem adhuc super terram; pars in altari usque ad finem missae remanens, corpus jace
Abbreviated transcription (Latin):
nat. S hoc dictum ÷ de gemitu ext̾iori: qr ⁊ si desit penitentia exterior
ad exꝑientiam fit: ut sciatur quo aĩo querat baptitari. Qnͣq .N simula
tione qr bapt̾. It opponitur illud ayg̾ ex libro .iͦ. de unico bapt̾. Non impe¬
horarũ. momentoꝵ. redeuntib om̃ib que dimissa sunt: s hoc non ẜ
se dixit. cum in eugłio dñs dicat si non remiseritis hõib ex corde
salutẽ bapt̾: cum illa fictio ueraci cordis ꝯfessione recesserit. Oppo̾itur
uetustati peccati: sicut in xp̃o. ꝑ mortem uetustas pene crucifixa
fuit. Ay̾s aliter soluit dicens. Induunt autẽ homines xpͣm aliqͣnͣ

Expanded text:
nat. Sed hoc est dictum de gemitu exteriori; quia, etsi desit poenitentia exterior,ad experientiam fit, ut sciatur quo animo quaerant baptizari, quandoque enim simulatizari. Item opponitur illud Augustini, ex lib V De unico baptismo: Non impehorarum, momentorum, redeuntibus omnibus quae dimissa sunt. Sed hoc non secundum se dixit, cum Dominus in Evangelio dicat: Si non remiseritis hominibus ex corde salutem baptismus, cum illa fictio veraci confessione recesserit. Opponitur vetustati peccati, sicut in Christo per mortem vetustas peccati crucifixa fuit. Augustinus aliter solvit hoc, dicens: Induunt autem homines Christum aliquando
Abbreviated transcription (Latin):
intelligitur. ⁊ ÷ sac̾mentũ carnis uisibilis. palpabilis. que ad dexterã dĩ ÷
patͥs.n ÷ sensus caroxp̃i scd̾m illam spetiem in qua ñ uidet᷑ caro.
s panis ÷ sac̾mentũ sui ipsius. scd̾m uisibilem sp̃em qͣ in dext̾a patͥs ꝯspici
ciuꝰ sit. uł in quare sit: cum N. non sit ibi aliud ꝙͣ corpus xpͣi qͣtũ
sicut. aliam carne̾ in partes diuidendã. Quidã dicut᷑ non ÷ ibi fractio. s
uid̾r t̾n ⁊ non ÷. Quib oppo̾itur qr si illud ÷. fallit᷑ sensus nr. cũ dicat am

Expanded text:
intelligitur; et est sacramentum carnis visibilis, palpabilis, quae ad dexteram Patris est; et est sensus: Caro Christi secundum illam speciem in qua non videtur caro, sed panis, est sacramentum sui ipsius, secundum visibilem ujus sit, vel in qua re sit. Cum icut aliam carnem in partes dividendam. Quidam dicunt: Non est ibi fractio, sed videtur tantum et non est. Quibus opponitur quod si illud est, fallitur sensus noster cum dicat Am