comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellat sicut est illud. Ds̃ erat
in xp̃o: mundum reconeilians
sibi. Itemq illud. Hon uenit fi¬
lius hominis ut iudicet mun¬
dum: s ut saluetur mundus
ꝑ ipsum. & in epła sua ioħs ait
Aduocatum habemus ad patrẽ
totus mundus odit ȩccłam
Mundus gͥ odit mundum᷑. mi¬
micus reconciliatumꝰ dãpnatꝰ
saluatum: inquinatus munda¬
tum. S iste mundus quem ds̃
electus est mimico. dampnato.
contaminato. Ex eadem quippe
massa quȩ tota in adam peruit
fiunt uasa miscdiȩ in quibꝰ est
mindus ꝑtinens ad reconciliationẽ
quem mundus odit: ex eadẽ mas¬
sa ꝑtinens ad uasa ire. quȩ ꝑfecta
sunt ad ꝑditionem. Deniq cum
dixisset si de mundo eẽtis. mun¬
dus quod suum erat diligeret:
continuo subiecit. Quia uero de
mundo non estis. s ego elegiuos
de mundo: ꝑpterea odit uo
mundus Ergo & ipsi inde erañ:
Unde ut non eẽnt electi sunt. inde
non meritis suis: quoꝵ nulla bo¬
ua p̃cesserant oꝑa. Hon natura

Expanded text:
appellat: sicut est illud, Deus erat appellat: sicut est illud, Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Itemque illud. Non venit Filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Et in EpisAdvocatum habemus ad Patrem totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: sed iste mundus, quem Deus electus est inimico, damnato, contaminato. Ex ea quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt « vasa misericordiae, » in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem: quem mundus odit, ex eadem massa pertinens ad « vasa irae, quae perfecta sunt ad perditionem . » Denique cum dixisset, « Si de mundo essetis, mundus quod suum erat diligeret, » continuo subjecit: « Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura,
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ea fide quȩ ꝑ dilectionem oꝑat᷑
lectio moderatur: Quis ab eo conti¬
net unde turpatur̾ nisi diligat un¬
de honestatur: Merito itaq magi¬
ster bonus dilectionem sic sepe
commendat. tamquam sola p̃ci¬
pienda sit. sine qua non possunt
ꝓdesse cȩtera bona: & quȩ non po¬
test haberi sine cȩteris bonis quibꝰ
homo efficitur bonus: ꝓhac aũt
dilectione. patient̃ debeinus etiã
mundi odia sustinere. Hecesse est
enum ut nos oderit: quos cernit
nolle quod diligit. S plurimum
nos de seipso dñs consolatur. Qui
cum dixisset. hȩc mando uobis
ut diligatis inuicem: adiecit atq
ait. Si mundus uos odit. scitote
qm̃ me priorem uobis odio habuit
Cur gͦ se membrum supͣ uerticẽ
extollit: Recusas eẽ in corpore:
si non uis odium mundi sustine¬
re cum capite. Si de mundo it¬
quit eẽtis: mundus quod suum
erat diligeret. Uniuerse utiq
hoc dicit eccłȩ. quam pleriunq
etiam ipsam mundi nomine

Expanded text:
nisi ea fide quae per dilectionem operatur? nisi ea fide quae per dilectionem operatur? lectio moderetur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine
Abbreviated transcription (Latin):
muicem: nisi diligentes dm̃. Dili¬
git enim unusquisq ꝓximum
tamquam se ipsum: si diligit
dm̃. Ham si dni non diligit:. non
diligit seipsum: In his enim ca¬
pendet &e ꝓpħe. Hic est fructus
nr̃ De fructu itaq nobis man¬
dans: hec mando inquit uobis
ut diligatis inuicem. Unde et
apłs paulus. cum contra oꝑa
carnis commendare fructum
sp̃s uellet: a capite hoc posuit
fructus inquit sp̃s caritas est
Ac deinde cȩtera tamquã ex
isto capite ecorta &e religata
contexuit. Quȩ sunt. gaudium pax
longanimitas. bonitas. benigni¬
tas. fides. man suetudo: continen¬
tia. Quis autem bene gaudet.
qui bonum non diligit unde gau¬
det: Quis pacem ueram. nisi cũ
illo potest habere quem ueracit̃
diligit: Quis est longanimis in
bono ꝑseueranter manendo. nisi
ferueat diligendo: Quis est be¬
nignus. nisi diligat ecui opitulat᷑
Quis bonus. nisi diligendo effici¬
atur: Quis salubriter fidelis:

Expanded text:
invicem, nisi diligentes Deum Diliinvicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si non diligit Deum, non diligit seipsum. In his enim pendet et Prophetae : hic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis,
Abbreviated transcription (Latin):
ratis. & fructus ur̃ maneat. ut
quodcumq petieritis patrem
in nomine meo det uobis De
quibus uerbis. iam nos quod de¬
dit dñs disseruisse meministis:
Hic autem dicit sequenti scili¬
cet lectione quam modo cum
recitaretur audistis. hȩc man¬
do uobis ut diligatis inuicem
Acꝑ hoc intelligere debemus.
hunc eẽ fructum urm̃ de quo
ait Ego uos elegi ut eatis et
frucꝰtum afferatis: & fruetus
ur maneat: & quod adiunaeit.
ut quodcumq petieritis patrem in
nomine meo det uobis: tunc itaq
dabit nobis si diligamus inuicem.
cum & hoc ipsum ipse dederit no¬
bis qui nos elegit non habentes fru¬
ctum. quia non eum nos elsgeramꝰ:
&e posuit nos ut fructum afferamꝰ
hoc est inuicem diligamus Quẽ
fructum sine illo habere non pos¬
sumus. sicut palmites facere sine
uite nichil possunt. Caritas gͦ est
fructus nr̃. quam definit apłs:
de corde puro & conscientia bona.
&e fide non ficta. Hac diliginus
inuicem: hac diligimus dm̃: Neq
enim uera dilectio ne diligeremꝰ

Expanded text:
s, et fructus vester maneat: ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. De quibus verbis jam nos quod Dominus dedit, disseruisse meministis. Hic autem dicit, sequenti scilicet lectione, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus
Abbreviated transcription (Latin):
homo s etiam ds̃: id eo num qͣm
reus. Si enim direxeris oculũ
tuum ad illum. nusquam pa¬
rebit. Oculum tuum. oculũ
uidelicet humanum quo cer¬
nis humana. si direxeris ad
ullum nusqͣm par ebit: qm̃
uideri non potest. quemadm odum
uidere tu potes. Parauit enim sibi
pennas sicut aquilȩ. & uadet in do¬
uenit. nec tales qualis uenit iuie¬
nit. Diligamus ergo inuicem si ẽ
& xp̃e dilexit nos: & tradidit se¬
metipsum ꝓ nobis Maiorem qͥp¬
pe hac dilectionem nemo habet:
ut anuam suam ponat quis ꝓ
amicis suis Eumq sic unitemur
pia obedientia. ut ei nos compa¬
rare nulla p̃sumamus audacia

Expanded text:
homo, sed etiam Deus, ideo nunquam homo, sed etiam Deus, ideo nunquam reus. Si enim direxeris oculum tuum ad illum, nusquam parebit Oculum tuum, oculum videlicet humanum quo cernis humana, si direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in dovenit, nec tales qualis venit invenit. Diligamus ergo invicem, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia
Abbreviated transcription (Latin):
tentia commonetur: quȩ conti¬
nuo subiungit & dicit. Quod
si auidior es. noli concupiscere
cibos eius. Satius est enim ut
nichil inde sumas: quam ut
tibi plus guam oportet assumas
fallacem: hoc est hypoerisim Bi¬
cendo enim se sine peccato ẽẽ: iustũ
non potest exhibere. s fingere
Ideo dictum est Hec enim habent
uitam fallacem Unus est solus
qui &e carnem hominis habere: et
peccatum potuit non habere:
Merito quod sequitur nobis p̃ci¬
piturꝰ & tali uerbo atq ꝓuerbio
humana infirmitas conuenit᷑.
eiq dicitur. Noli extendere te
cum sis pauꝑ contra diuitem:
Diues est enim qui nec heredita¬
rio nec ꝓprio umquam debito
obuoxus: & ipse iustus est. et
alios iustificat xp̃e. Noli contra
eum te extendere in tantum
pauꝑ. ut reiuissioins peccatoꝵ
appareas cotidianus in oratio¬
ne mendicus Guo autem con¬
silio inquit abstine te Unde
nisi a p̃sumptione fallaci: Ille
quippe quia non tantum est

Expanded text:
tentia commonetur, quae contitentia commonetur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quippe quia non tantum est
Abbreviated transcription (Latin):
in fine scłi ꝑ illum induetur in¬
corruptione. Ille nobis non in¬
diguit ut nos saluos faceret:
nos sine illo nichil possumus facere
tem:. uos habere p̃ter illum non
possumus uitam. Imitari quis
& si fr̃s ꝓfrĩbus moriantur. ta¬
nien in fr̃noꝵ peccatoꝵ remissio¬
nem. nullius sanguis martyris
funditur. quod fecit ille ꝓ nobis:
neq in hoc quid imitaremur s
quod gratularemur contulit
nobis Quatinus gͦ martires ꝓ
frĩbus sanguinem suum fuderir:
hactenus talia exhibuerunt: qua¬
lia de mensa dñca ꝑceperunt:
In cȩteris enim quȩ dixi. quam¬
uis nec omĩa dicere potui. martyr
xp̃i longe impar est xp̃o. Quod
si quisquam se non dico potentiȩ
xp̃i s innocentiȩ comparabitꝰ non
dicam && alienum se putando sana¬
re. s suum saltim nullum habere
peccatum: etiam si auidior est qͣm
ratio salutis exposcit: multum
est ad illum. non capit tantum:
&̾ bene quod ista ꝓuerbioꝵ sen¬

Expanded text:
in fine saeculi per illum induetur inin fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo nihil possumus facere: tem; nos habere praeter illum non possumus vitam. Postremo pro fratribus moriantur, tamen in fraternorum peccatorum remissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, martyr Christi longe impar est Christo Quod si quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sen
Abbreviated transcription (Latin):
nere: Sicut enim ait etiam apłs
hoc est talia p̃parare. hoc beati marty¬
res ardenti dilectione fecerunt. Quo¬
rum si non maniter memorias cele¬
bramus. atq in coniuuio quo et ip¬
si saturati sunt. ad mensam dñi ac¬
cedinius: oportet ut quemadmodũ
ipsi. & nos talia p̃paremus. Ideo qͥp¬
pe ad mensam ipsam non sie eos com¬
memoramus. quemadmodum ali¬
os qui in pace requiescunt. ut etiã
ꝓ eis oremus. s magis ut ipsi ꝓ nob̾
ut eoꝵ uestigiis adhereamus: quia
impleuerunt ipsi caritatem. qua
dñs dixit ẽẽ non posse maiorem
Talia enim suis fr̃ibus exibuerun:
qualia de dñi mensa pariter acce¬
perunt. Heq hoc ita dicꝰtum sit
nem martyrium duxerimus. Ille
potestatem habuit ponendi an¬
mam suam: & iterum sumnendi
cam: Nos autem nec quantum
uolumus uiuimus: & morimur
etiam si nolumus. Ille moriens
mox inse occidit mortem: nos in
eiis morde liberamur a morte.
Illius caro non uidit corruptio¬
nem: nr̃a post corruptionem.

Expanded text:
nere? Sicut enim ait etiam apostnere? Sicut enim ait etiam apostigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. Neque hoc ita dictum sit,nem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem,
Abbreviated transcription (Latin):
Maiorem hac dilectionem nemo
habet. ut animam suam ponat
quis ꝓ amicis suis. Quia gͦ su ꝑuis
dixerat hoc est hoc est mandatũ
neum ut diligatis inuicem sicut
dilexi uos. quibus uerbis addidit
quod nunc audistis. maiorem hac
dilectionem nemo habet
ut amiam suam ponat quis ꝓ ami¬
cis suis. fit ex hoc consequens. quod
idem iste ȩuuanglista ioħs. in epła
Diligentes utiq iniicem sicut ip¬
se nos dilexit: qui ꝓ nobis animã
suam posuit. Himirum hoc est.¬
quod legitur in ꝓuerbiis salomo¬
nis Si sederis cenare ad mensã
potentis. considerans intellige
que apponuntur tibi. & sicmit¬
te manum tuam. sciens quia talia
est ad eam sedere. nisi humiliter
accedere: & quid est considera¬
re & intelligere quȩ apponunt᷑
tibiꝰ. nisi digne tai tam grãm
cogitare: Q quid est sic mitte
manum tuam ut scias quia ta¬
lia oportet te p̾parareꝰ. nisi quod
iam dixi. quia sicut ꝓ nobis xp̃c
animam suam posuit. sic ce nos
debemus animas ꝓ frĩbus po¬

Expanded text:
Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. quod legitur in parabolis Salomonis: « Si sederis coenare ad mensam potentis considerans intellige, quae apponuntur tibi, et sic emitte manum tuam, sciens quoniam talest ad eam sedere, nisi humiliter accedere? Et quid est considerare et intelligere quae apponuntur tibi, nisi digne tantam gratiam cogitare? Et quid est sic mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, quia sicut pro nobis Christus animam suam posuit, sic et nos debemus animas pro fratribus po
Abbreviated transcription (Latin):
hoc ͦ Si unus lupus inter mul¬
tas oues ueniat: quanta eũq
sint ouium milia. uno lupo in me¬
dio misso turbantur & si non om̃s
lamentur: omnes tamen terrent᷑.
Qualis ergo est ista ratio. Quale
consilium: Qualis potestas. Hec
lupum ad oues admittereꝰ. s in lu¬
pos oues immittere: Ohitto inqͥt
uos. sicut oues in medio luporum
Erat ergo lupoꝵ agmen oues
pauce Cum multi lupi occiderent
paucas oues: conuersi sunt lupi ce

Expanded text:
ciat. Si unus lupus inter multas oves veniat, quantacumque sint ovium millia, uno lupo in medio turbabuntur: et si non omnes laniantur, omnes tamen terrentur. Qualis ergo erat ista ratio, quale consilium, qualis potestas, nec lupum ad oves admittere, sed in lupos oves mittere? Mitto, inquit, vos sicut oves in mediErat ergo luporum agmen, oves paucae. Cum enim multi lupi occiderent paucas oves, conversi sunt lupi, et
Abbreviated transcription (Latin):
fbsit. Non solum tenebre erunt:
non eis sola tollitur species qua gau¬
debant: s datur etiam quod in ȩternũ
gemant. Heq contempneres enim
tenebras O quisquis es flagiciosus
qui soles ꝓpter tua mala facta et
ppt̾ lasciua adulteria non solum
tenebras non horrere s querere:
qui soles plus gaudere quando lu¬
cerna extinguitur. non tales tene¬
bras habebis ubi gaudeas. uibi lete¬
ris.: ubi te uoluptatibus carnis oble¬
tes Non sicerunt ipse tenebre. S.
quomodo erunt: Ubi erit fletus
& stridor dentium. Iortor sine defe¬
cti. tortus sine defectu. Nec qui tor¬
quet fatigatur: nec qui torquet᷑
moritur Erunt ergo ȩterne lacri¬
mȩ illis qui sic uixerunt᷑. erunt
eterna gaudia scõꝵ: quando ueni¬
entes uenient in exultatione. por¬
tantes manipulos suos. Bicent enĩ

Expanded text:
Absit. Non solae tenebrae erunt, Absit. Non solae tenebrae erunt, non eis sola tollitur species qua gaudebant, sed datur etiam quod in aeternum gemant. Ne contemneres enim tenebras, o quisquis es flagitiosus, qui soles propter tua mala facta, et propter lasciva adulteria non solum tenebras non horrere, sed quaerere, qui soles plus gaudere quando lucerna exstinguitur: non tales tenebras habebis ubi gaudeas, ubi laeteris, ubi te voluptatibus carnis oblectes, non sic erunt ipsae tenebrae. Sed quomodo erunt? Ibi erit fletus et stridor dentium . Tortor sine defectu, tortus sine defectu. Nec qui torquet, fatigatur; nec qui torquetur, moritur. Erunt ergo aeternae lacrymae illis qui sic vixerunt, erunt aeterna gaudia sanctorum, quando venientes venient in exsultatione, portantes manipu
Abbreviated transcription (Latin):
uenientes uenient in exultatione:
portantes manipulos suos felicitas
uenitꝰ. numquid lacrima redit:
Porro autem illi qui hic inaniter
plorant maniter rident cupidita¬
tibus suis dissipati quando frau¬
dantur gemunt: quando fraudans
exultant. Plorant & ipsi in uia ista.
plorant et ipsi s non in exultatione
Uenientes autem uenient in exul¬
tatione. portantes manipulos suos
Quid colligunt si nichil seminaue¬
runt. Immo colligunt. s quod semi¬
nauerunt. Quia spinas seminaue¬
runt: ignem colligunt. & eunt ñ
de fletu ad risum: sicut scĩ euntes
ibant & flebant mittentes semi¬
na sua Uenientes autem ueniens
in exultatione. Illi a fletu. ad fle¬
tum. A fletu cum risu. ad fletũ
sine risu. Quid enim illis fiet:
Quo cunt quando resurrexerint.
Quidnisi quod dñs dixit. ligate illis
exteriores: Age. quid postea: Lene¬
bre e̾unt. & dolor non erit: Forte
palpabuntꝰ. & non dolebunt. Hon
undebunt. s non cruciabuntur :

Expanded text:
venientes venient in exsultatione, venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Felicitas venit, numquid lacryma redit? Porro autem illi qui hic inaniter plorant, inaniter rident, cupiditatibus suis dissipati, quando fraudantur gemunt, quando fraudant exsultant: plorant et ipsi in via ista, plorant et ipsi; sed non in exsultatione. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Quid colligunt, qui nihil seminaverunt? Imo colligunt, sed quod seminaverunt: quia spinas seminaverunt, ignem colligunt; et eunt non de fletu ad risum, sicut sancti, Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua, venientes autem venient in exsultatione: illi a fletu ad fletum, a fletu cum risu ad fletum sine risu. Quid enim illis fiet? Quo eunt quando resurrexerint? Quo, nisi quo Dominus dixit, Ligate illi mtenebras exteriores? Age, quid postea? Tenebrae erunt, et dolor non erit? Forte palpabunt, sed non dolebunt? non videbunt, sed non cruciabuntur?
Abbreviated transcription (Latin):
ac nocte: Panes michi facte sunt
Unde: Dum dicitur michi cotidie
ubi est ds̃ tiius. Quis iustus not
habuit istas lacrimas: Qui non
habuit. ꝑegrinum se eẽ ñ doluit
Qua fronte ad patriam uenit. qui
non absens suspirauit. Honne co¬
tidie nobis dicitur ubi est ds̃ tuus
Discite fr̃s mei discite de paucis eẽ:
bene uunte: ambulate uiam dei:
& indete quia auditis ubi est ds̃
tuus. Felices eritis cum hoc audie¬
ritis. infelices si dixeritis Quando
enim defendimus fidem . xp̃ianã
& respondetur nobis. ecce p̃dicat᷑
ubiq nomen xp̃i. quare abun¬
dant mala: quid aliud dicitur
nisi ubi deus tuus. Qui audit
gemit: quia qui dicit perit. He sunt
quȩ indicant orationes eoꝵ. Bene
oꝑatur & hilaris est. & plorat ut
bene oꝑetur. Plorat qui bene oꝑat
est. plorando exigit bonum opus:
plorando commendat bonum opꝰ
quod fĩcit. Crebe ergo sunt lacrime
iustoꝵ. s in ista uita. Num quid in pa¬
tria: Quare non in patria: Quia

Expanded text:
ac nocte? Panis mihi factae sunt: ac nocte? Panis mihi factae sunt: Unde? Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Quis justus non habuit istas lacrymas? Qui non habuit, peregrinum se esse non doluit. Qua fronte ad patriam venit, qui non absens suspiravit? Nonne quotidie nobis dicitur, Ubi est Deus tuus? Discite, fratres mei, discite de paucis esse. Bene vivite, ambulate viam Dei; et videte quia auditis, Ubi est Deus tuus? Felices eritis, cum hoc audieritis; infelices, si dixeritis. Quando enim defendimus fidem christianam, et respondetur nobis, Ecce praedicatur ubique nomen Christi, quare abundant mala? quid aliud dicitur, nisi, Ubi est Deus tuus? Qui audit, gemit; quia qui dicit, perit. CAPUTquas indicant orationes eorum. Bene operatur, et hilaris est: et plorat ut bene operetur: plorat quia bene operatus est. Plorando exigit bonum opus, plorando commendat bonum opus quod fecit. Crebrae ergo sunt lacrymae justorum, sed in ista via: numquid in patria? Quare non in patria? Quia
Abbreviated transcription (Latin):
plorat ueraciter: plorantes steri¬
liter. Plorat plorantes. plorat ri¬
dentes. quia & qui plorant de re¬
bus uanis maniter plorant: et
quirident de rebus uanis. ma¬
lo suorident. Ille ubiq plorat
Plus ergo ipse plorat S uenietꝰ
mpulos suos Llidemus ergo ho¬
minem iustum: cum facit opus
bonum hylarem eẽ Ita plane.
hilarescit. Hilarem enun datorẽ
diligit ds̃ Quando ergo plorat
Qndo bona oꝑa sua orando cõm̃¬
dat Orationes scõꝵ uoluit com¬
niendare psalmus: orationes
ꝑegrinantium. orationes labo
gementium: orationes ȩternȩ
patriȩ suspirantium: donec ea uisa
sacientur. qui nunc in merore sunt
constituti & enim fr̃s mei quam¬
diu sumus in corpore. ꝑegrinamur
a dño. Hon desiderat patrian ꝑe¬
grinatio sine lacrima. Si deside¬
ras quod non habes: funde lacri¬
mas. Nam unde dicturus es deo.
posiusti lacrimas meas in conspe¬
ctu tuo. unde dicturus es deo. facte
sunt michi lacrimȩ mee panes die

Expanded text:
plorat veraciter plorantes steriplorat veraciter plorantes steriliter. Plorat plorantes, plorat ridentes: quia et qui plorant de rebus vanis, inaniter plorant; et qui rident de rebus vanis, malo suo rident. Ille ubique plorat, plus ergo ipse plorat. CAPUT IV. nipulos suos. Vides ergo hominem justum, cum facit opus bonum, hilarem esse? Ita plane hilarescit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Quando ergo plorat? Quando bona opera sua orando commendat. Orationes sanctorum voluit commendare Psalmus, orationes peregrinantium, orationes in hagementium, orationes aeternae patriae suspirantium, donec ea visa satientur qui nunc in moerore sunt constituti. Etenim, fratres mei, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Non desiderat patriam peregrinatio sine lacryma. Si desideras quod non habes, funde lacrymas. Nam unde dicturus es Deo: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo ? Unde dicturus es Deo: Factae sunt mihi lacrymae meae panis die
Abbreviated transcription (Latin):
in gaudio metent euntes ibant et
flebant. portantes sanina sua
uenientes autem uenient in ex¬
ultatione. tollentes manipulos
suos. Audite si aduiuante dño
explicare potuero. quemadmo¬
dum ad omnes ꝑtineat. Euntes
ibant ce flebant. Oe quo nasei¬
mur: imus Quis eni stat: Qͥs
non ex quo uiam intrauit cogit᷑
ambulare. Infans nacus est. cres¬
cendo ambulat. mors finis est: In¬
fine iam ueniendum est: sed cum
exultatione. Quis enim non hic
plorat in ua ista mala: quando
ipse infans inde incipit: Utiq
infans quando nascitur. de an¬
gustiis uteri in huius mundi
latitudinem funditur. Be tene¬
bris
ꝓcedit ad lucem: & tamen de tenebris
uemiens ad lucem. plorare potest.
ridere non potest. Q̾rident homi
& quodrident homines ploran¬
dum est. S plorat alius dampnũ
suumꝰ plorat alius p̃ssuram suã
quia in carcere est constitutus.
plorat alius quod amiserit mor¬
tuum aliquem carissimoꝵ suoꝵ
Iue hinc: ille hinc. Iustus unde:
Primo de his omnibus. Iustus enĩ

Expanded text:
tes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, tollentes manipulos suos. Audite si, adjuvante Domino, explicare potuero, quemadmodum ad omnes pertineat, Euntes ibant et flebant. Ex quo nascimur, imus. Quis enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista mala, quando ipse infans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem, plorare potest, videre non potest. Est eni quod rident homines, plorandum est. Sed plorat alius damnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus: justus enim
Abbreviated transcription (Latin):
suum erat dili geret. Heq enim
quos punit diligit mundus. a
quo uidemus supͣdicta scelerum
genera plerumq puniri. nisi¬
quia mundus est in eis a quibus
talia scelera puniuntur mundꝰ
est in eis a quibus talia scelera
diliguntur. Mundus itaq ille
qui intelligitur in malis atq impus.
& odit quod suum est. ex ea parte
hominum qua sceleratis nocet. et
diligit quod suum est ex ea parte
hominum. qua eisdem ipsis consee¬
leratis fauet Ergo hȩc omĩa faci¬
ent uobis ꝓpter nomen meum
Uel ita dictum est ꝓpt̃ quod uos
patimini. uel ita ꝓpt̾ quod & ipsi
faciunt: quia oe hoc in uobis dũ
ꝑsequuntur oderunt & addi¬
dit. quia nesciunt eum quime
misit. Hoc scđm eam scientiã
dictum intelligendum est.
de qua & alibi scriptum est
Scire autem te: sensus est con¬
summatus. Hac quippe scientia
qui seiunt patrem a quo mis¬
sus est xp̃s nullomodo ꝑsequim¬
tur eos quos colligit xp̃s. qͥa
& ipsi cum eis colliguntur a

Expanded text:
suum erat diligeret . Neque enim suum erat diligeret . Neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumqquia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, mundus et in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis cum consceleratis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui sciunt Patrem, a quo missus est Christus, nullo modo persequuntur eos quos colligit Christus, quia et ipsi cum eis colliguntur a
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ meũ: ut totũ referat᷑ ad iustos.
tã quã dictũ sit. hec am̃ia patiemi¬
ni ab eis propter nomen meũ:
Ut hoc sit facient uobies.
quod est patiemini ab eis. Si autem
ꝓpter nomen meum sic accipitur
tamquam diceret. ꝓpt̾ nomen me¬
um quod in uobis oderunt. ita po¬
test accipi & ꝓpt̾ iusticiam quam
in uobis oderunt. Ne ꝑ hoc or bo¬
ni cum ꝑsequutionem facrunt
malis. possunt recte dici &e ꝓpter
iusticiam facere quam diligendo
ꝑsequuntur malos: & ꝓpt̃ iniqͥ¬
tatem quam oderunt in ipsis
malis: Ita gͦ & ipsi mali possunt
dici pati & ꝓpt̾ iniquitatem quȩ
in illis punitur: & ꝓpt̃ iusticiam
quȩ in eoꝵ pena exercetur. Item
queri potest si etiam mali faciunt
ꝑsequutionem malis sicut impii
reges & uidices cum eent ꝑsequu¬
tores pioꝵꝰ utiq & homicidas et
adulteros. & quoscumq malefi¬
cos quos contra leges publicas feris¬
se cognoscerent pumebant: quomͦ
intelligendum est quod ait dñs
si de mundo eẽtis. mundus quod

Expanded text:
nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem propter nomen meum sic accipitur, tanquam diceret, propter nomen meum quod in vobis oderunt; ita potest accipi, et propter justitiam quam in vobis oderunt: ac per hoc boni cum persecutionem faciunt malis, possunt recte dici et propter justitiam facere, quam diligendo persequuntur malos; et propter iniquitatem, quam oderunt in ipsis malis: ita ergo et ipsi mali possunt dici pati, et propter iniquitatem quae in illis punitur, et propter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant; quomodo intelligendum est quod ait Dominus, Si de mundo essetis, mundus quod
Abbreviated transcription (Latin):
quit amici mei estis. si feceritis
que ego p̃cipio uobis Magna dig¬
natio Cum seruus bonus ẽẽ non
possit. nisi p̃cepta dñi sui fecerit.
hinc amcos suos uoluit intelli¬
gi. unde serui boni possunt ꝓ¬
bari S ut dixxi ista dignatio ẽ.
ut dñs quos nouit seruos suos
dignetur dicere amicos suos
Nam ut sciatis ad seruoꝵ offici¬
um ꝑtinere p̃cepta sui dñi facer
alio loco seruos utiq obiurgat di¬
cens Quid autem uocatis me dñe
ergo dicitis inquit dñe: iussa faci¬
endo quid dicatis ostendite: ꝑon¬
ne seruo obedienti ipse dicturus
est. euge serue bone. qm̃ in pau¬
cis fidelis fuistiꝰ. suꝑ multa te con¬
stituam. intra in gaudium dnĩ
tui : Potest igitur seruus ẽẽ et
amicis: qui seruus est bonus. S
quod sequitur attendannuis. Iam
non dico uos seruos: quia seruus

Expanded text:
quit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domio ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximum tuum tãqͣm teipsũ
Quare ergo genu freit. Quia
sciebat se ꝓ sceleratis orare. & quan¬
to erant illi maligniores. tantose
difficilius exaudiri. Dominus
in cruce pendens. pater ignosce
illis Stephanus sub lapidibus
genu fixo: dñe ne statuas illis
hoc delictum. Sequutus est ue¬
stigia pastoris sui. tamquam
bona oms. Bomis agnus sequu¬
tus est agnum: cuius sanguis
tu lit peccatum mundi. Imple¬
uit quod ait apłs petrus Ap̃s¬

Expanded text:
proximum tuum sicut te ipsum proximum tuum sicut te ipsum . Quare ergo genu fixit? Quia sciebat se pro sceleratis orare; et quanto erant illi maligniores, tanto se difficilius exaudiri. Dominus in cruce pendens, Pater, inquit, ignosce illis: Stephanus sub lapidibus genu fixo, Domine, ne statuas illis hoc delictum . Secutus est vestigia pastoris sui, tanquam bona ovis: bonus agnus secutus est Agnum, cujus sanguis tulit peccatum mundi. Implevit quod ait apostolus P
Abbreviated transcription (Latin):
grecus habet diacomis. Quia ue¬
re diaconus grece. minister est
latine: quomodo martyr grece
testis latine. Apls grece missus
latine. S iam consuecuimus no¬
minibus grecis. uti ꝓ latini:
Ham multi codices euuangłi¬
orum sic habent ubi sum ego
illic &e diaconus meus. Hoc pu¬
tate dictum. quia hoc est dictũ
Ubi sum ego. illic & diacomis
meus Ergo bene diaconus ip¬
suis. Domine iħu accipe sp̃m̃
meum: Tu ꝓmisisti. Fuuan¬
głium legi: ęuuangłium p̃¬
dicaui. Ubi sum ego. illic et
diaconus meus Oetiti tibi di¬
aconus tiuis ministraui tibi
sanguinem meumꝰ posui ꝓ
te anumam meam. redde mi¬
chi ꝓmissionem tuam: & pro
uideis lapidatoribus suis. ꝓ
cruentis cordibus ꝓ crudelibꝰ
animis quomodo orauit.
Genu flexit. Ganta humilitad
stephani: magnus reatus est
illius popłi. ꝓse stans rogauit
ꝓ illis gemi flexit Illos sibi ꝓ¬
posuit. Absit. Non est creden¬
dum: Diligebat inimicos. s de
ꝓcimo dictum est Diliges

Expanded text:
graecus habet, Diaconus; quia vegraecus habet, Diaconus; quia vere diaconus graece, minister est latine: quomodo martyr graece, testis latine; apostolus graece, missus latine. Sed jam consuevimus nominibus graecis uti pro latinis. Nam multi codices Evangeliorum sic habent, Ubi sum ego, illic et diaconus meus. Hoc putate dictum, quia hoc est dictum, Ubi sum ego, illic et diaconus meus. Ergo bene diaconus ipsius, Domine Jesu, accipe spiritum meum. Tu promisisti Evangelium legi, Evangelium praedicavi, Ubi sum ego, illic et diaconus meus. Exstiti tibi diaconus tuus, ministravi tibi sanguinem meum, posui pro te animam meam; redde mihi promissionem tuam. CAPUT IV. 4. Pro lapidatoribus suis cruentis cordibus, pro crudelibus animis quomodo oravit? Genu fixit. Tanta humilitas Stephani, magnus reatus est illius populi. Pro se stans rogavit, pro illis genu fixit. Illos sibi praeposuit? Absit: non est credendum. Diligebat inimicos: sed de proximo dictum est, Diliges
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ xp̃o ꝑrecturus ad xp̃m. et in
extremis cum ictus crescerent¬
lapidum. & dura uulnera a duris
cordibus iactarentur iudit se
uicunim non exicio s exitui. Lli¬
dit animam suãiã exituram: et
commendauit eam: Cui: Illi quẽ
udit. illi quem coluit. illi cui ser¬
unut. illi cuius nomen p̃dicauit
illi ꝓ cuius euuangłio animam
posuit: illi commendauit ipsã
animam: Domine inguit iħu:
accipe sp̃m meum: fecisti me ui¬
ctorem: recipe triumphum. Ac¬
cipe sp̃m meum: Illi ꝑsequuntur
tu suscipe. Illi eiciunt. tu intro¬
mitte. Dic sp̃ui meo intra in gau¬
dium domini tui: Hoc est enim
ihc in qua mansione in quod
cȩlum cęli. quis comp̃hendit.
quis explicat: Uis audire com¬
pendium: Audi ipsum xp̃m
Dater uolo ut ubi ego sum. & illi
Cuuis ad hoc explicandum suf¬
ficit sermo: fidei commendetur.:
a lingua non expectetur Audi¬
stis cum euuangłium legeretur:
Grecum codicem legite: & dia¬
conum inuenietis: Quod enim
interp̃tatus est latinus minist̾.

Expanded text:
 perrecturus ad Christum; et in extremis cum ictus crebrescerentlapidum, et dura vulnera a duris cordibus jactarentur, vidit se vicinum, non exitio, sed exitui; vidit animam suam jam exituram, et commendavit eam. Cui? Illi quem vidit, illi quem coluit, illi cui servivit, illi cujus nomen praedicavit, illi pro cujus Evangelio animam posuit, illi commendavit ipsam animam. Domine, inquit, Jesu, accipe spiritum meum. Fecisti me victorem, recipe in triumphum. Accipe spiritum meum. Illi persequuntur, tu suscipe: illi ejiciunt, tu intromitte. Dic spiritui meo, Intra in gaudium Domini tui . Hoc est enim, Jesus? in quam mansionem? in quod coelum coeli? Quis comprehendit? quis explicat. CAPUT III. Vis audire compendium? Audi ipsum Christum: Pater, volo ut ubi ego sum, et illi cujus ad hoc explicandum sufficit sermo? Fidei commendetur, a lingua non exspectetur. Audistis, cum Evangelium legeretur, Graecum codicem legite, et diaconum invenietis. Quod enim interpretatus est latinus, Minister;
Abbreviated transcription (Latin):
onet michi dominus
stephano tanta di
tores loqui: quasi timeret eos
Uiri fr̃s &e patres audite quid
lenius. guid clementiuis: Con¬
ciliabat auditorem: ut com¬
mendaret saluatorem. Blan¬
de cepit ut diu audiretur
& quia hinc fuerat accusatus
quod uerba dixerat contra dñi
& legem. ipsam legem illis ex¬
posuit. ut enis legis eẽt p̃dica¬
tor. cuius accusabatur esse ua¬
stator. & audietis. & audistis.¬
ꝑ son sunt nr̃a multa necessaria
quia multa audistis. Hoc tan¬
tum exhortor ad caritatem
urãm ȩdificandam. ut sciatis
scm̃ stephanum honorem xp̃i
quęsisse. ut sciatis scm̃ marty¬
rem testem xp̃i fuisse: ut scia¬
tis eum tanta tunc miracula
in nomine xp̃i fecisse. Hoc enĩ
salubriter scitis stephanum
scm̃ fecissemiracula in nomi¬
ne xp̃i: nullum aũt miracu¬
lum fecisse dñm xp̃m in no¬
mine stephani. ut discernatis
seruum a dño. cultorem a deo:
adoratorem ab adorando: Quan¬
do enim discernitis: tunc uos
amat. Non enim ꝓ se ille sangui¬

Expanded text:
onet mihi Dominus ancto Stephano tanta dictores loqui, quasi timeret eos: Viri fratres et patres, audite. Quid lenius? quid clementius? Conciliabat auditorem, ut commendaret Salvatorem. Blande coepit, ut diu audiretur. Et quia hinc fuerat accusatus, quod verba dixerat contra Deum et legem, ipsam legem illis exposuit, ut ejus legis esset praedicator, cujus accusabatur esse vastator. Hoc et audivimus et audistis: non sunt nostra multa necessaria, quia multa audistis. Hoc tantum exhortor ad Charitatem vestram aedificandam, ut sciatis sanctum Stephanum honorem Christi quaesisse, ut sciatis sanctum Martyrem testem Christi fuisse, ut sciatis eum tanta tunc miracula in nomine Christi fecisse. Hoc enim salubriter scitis, Stephanum sanctum fecisse miracula in nomine Christi, nullum autem miraculum fecisse Dominum Christum in nomine Stephani: ut discernatis servum a Domino, cultorem a Deo, adoratorem ab adorando. Quando enim discernitis, tunc vos amat. Non enim pro se ille sangui
Abbreviated transcription (Latin):
dum uult. qui &e illa que legimꝰ
fecit S ista nec similiter uino¬
tescunt. neq ut non excidant
animo quasi clare a memorie
crebra lectione tunduitur
Nam & ubi diligentia est. que
nunc apud nos eẽ cepit ut libel¬
li eoꝵ qui beneficia ꝑcipiunt
recitentur in popło. semel hoc
audiunt qui assunt pluresq
non assunt᷑ ut nec illi qui affuerirs
post aliquot dies quod audierunt
mente retineant: & uix quisq¬

Expanded text:
dum uult, qui et illa quae legimus dum uult, qui et illa quae legimus fecit: sed ista nec similiter innotescunt neque, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi dilinunc apud nos esse coepit, ut libelli eorum qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt, pluresque non adsunt, ut nec illi qui adfuerunt, post aliquot dies, quod audierunt, mente retineant, et vix quisq
Abbreviated transcription (Latin):
fuisset inuentu s. futurȩ salu¬
tis quodam modo pignus. de
tanto miraculo se accepisse
p̾sumpsit. atq illud uinculũ
soluens. simul cum eodẽ anu¬
lo ꝓiecit in flumen. ꝑon cre¬
dunt hoc. qui etiam dnm̃ iħm
ꝑ integra uirginalia matris enixũ.
& ad discipłos suos hostiis clausis
ingressum fuisse non credunt. Sed
hoc certe quęrant. & si uerum inue¬
neruit. illa credant Clarissima
femina est. nobiliter nata. nobilit̃
nupta. cartagine habitat. Ampla
ciuitas. ampla ꝑsona. rem quȩ¬
rentes latere non sut. Martyr
certe ipse quo impetrante illa
sanata est. in filium ꝑmanentis
uirginis credidit: in eum qui
hostuis clausis ad discipłos ingreᷤᷤ¬
sus est credidit. Postremo ꝓpter
quod omiia ista dicuntur a nob̾.
in eum qui ascendit in cęlum cũ
carne in qua resurrexerat credi¬
quia ꝓista fide animam posuit
iunt ergo etiam nunc mul¬
ta miracula eodem deo faci¬
ente ꝑ quos uult & quemadino¬

Expanded text:
fuisset inventus, futurae salufuisset inventus, futurae salutis quodammodo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumpsit, atque illud vinculum solvens, simul cum eodem annulo projecit in flumen. Non credant hoc qui etiam Dominum Jesum per integra virginalia matris enixum et ad discipulos ostiis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant, et, si verum invenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagine habitat: ampla civitas, ampla persona, rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo impetrante illa sanata est, in Filium permanentis Virginis credidit, in eum qui ostiis clausis ad discipulos ingressus est, credidit: postremo, propter quod omnia ista dicuntur a nobis, in eum qui ascendit in coelum cum carne, in qua resurrexerat, crediquia pro ista fide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula, eodem Deo faciente per quos uult et quem ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
medicoꝵ aduitoria cuncta defe¬
cerant. languore sanata est. Hor¬
tati sumus uolente supͣdicti
loci ep̃o. ut libellum daret qͥ
recitaretur in popło: & obedien¬
tissime paruit In quo posuit
etiam quod hic reticere non pos¬
sum: quamuis ad ea que hoc opꝰ
urgent festinare compellar:
A quodam uideo dixit sibi fu¬
isse ꝑsuasum ut anulum capillã¬
tio uinculo insereret: quo fub
omni ueste ad nuida corporis
cingeretur Qui anulus habe¬
ret sub gemnia. lapidem in re¬
nibus inuentum bouis. Hoc
alligata quasi remedio ad scĩ
martyris limina ueniebat:
S ꝓfecta a cartagine. cum in
confinio fluminis bagrade in
sua possessione mansisset fur¬
gens ut iter ꝑageret: ante pe¬
des suos illum iacentem anu¬
lum uidit. & capillatiam zo¬
nam. qua fuerat alligatus mi¬
rata temptauit. Quam cum
omnino suis nodis firmissimis
sicut erat comperisset astric¬
tam crepuisse atq exiluisse
anulum suspicata est. Qui eti¬
am ipse cum integerrimus

Expanded text:
medicorum adiutoria cuncta defemedicorum adiutoria cuncta defecerant, languore sanata est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradsua possessione mansisset, surgens ut iter perageret, ante pedes suos illum jacentem annulum vidit, et capillatiam zonam qua fuerat alligatus, mirata tentavit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut erat, comperisset astrictam, crepuisse atque exsiluisse annulum suspicata est, qui etiam ipse cum integerrimus
Abbreviated transcription (Latin):
pulis. Idnamq fieri uoluimus
cum uideremus antiquis simi¬
lia diuinarum signa uirtutũ
etiam nr̃is temporibus frequen¬
stari
ut ea non debere multoꝵ noticie
deperire. Fondum est audem bi¬
ennium. ex quo apud ipponem
regium cȩpit eẽ ista memoria oe
multis quod nobis certissimum
est non datis libellis de iis quȩ
mirabiliter facta sunt. illi ipsi
qui dati sunt ad. lxxx ferme nu¬
merum ꝑuenerant: quando
ista conscripsi: Chalame uero
ubi & ipsa memoria prius esse
cepit. & crebrius dantur. in com¬
parabili multitudine superaNi:
Uzali etiam quę colonia utice
uicina est. multa p̾clara ꝑ eum¬
dem martyrem facta cognoui¬
mus: cuius ibi memoria lon¬
ge priusquam apud nos. ab
euodio ep̃o constituta est Sed
libelloꝵ dandoꝵ ubi consue¬
tudo non est: uel potius non
fuit. Nam fortasse nunc ẽẽ iam
cȩpit̾: Cum enim nuꝑ illic esse¬
mus. petroniam clarissimam
feminam quȩ ibi mirabiliter
ex magno atq diuturno in qͦ

Expanded text:
pulis. Id namque fieri uoluimus, pulis. Id namque fieri uoluimus, cum uideremus antiquis similia diuinarum signa uii-tutum etiam nostris temporibus frequentari et ea non debere multorum notitiae deperire. Nondum est autem biennium, ex quo aput Hipponem Regium coepit esse ista memoria, et multis, quod nobis certissimum est, non datis libellis de his, quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum peruenerant, quando ista conscripsi. Calamae uero, ubi et ipsa memoria prius esse coepit et crebrius dantur, inconparabili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia Uticae uicina est, multa praeclara per eundem martyrem facta cognouimus; cuius ibi memoria longe prius quam aput nos ab episcopo Euodio constituta est. Sed libellorum dandorum ibi consuetudo non est uel potius non fuit; nam fortasse nunc esse iam coepit. Cum enim nuper illic essemus, Petroniam, clarissimam feminam. quae ibi mirabiliter ex magno adque diuturno, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
ba suggessitꝰ ut eiusdem mar
tiris oleo corpus ꝑungeretur
factum est. & reuixit:
tecyq apud nos uir tribunitius
deusinus suꝑ memoriam mar¬
tyris quȩ in suburbano eius est:
egritudine exanimatum posuit
infantulum filium: & post ora¬
tionem quam multis cum la¬
crimis ibi fudit. uiuentẽ leua
uid faciam: Urget suit:¬
huius operis implen̾da
ꝓmissio utt non hic ominia pos¬
sim cominemorare quȩ scio
cum hec legent. dolebunt me
p̃termisisse tam multa quȩ
utiq mecum sciunt: quos
iam nunc ut ignoscant ro¬
go. & cogitent quam ꝓlixi labo¬
ris sit facere. quod me hic ñ fac̾e
suscepti operis necessitas cogit
Si enim miracula sanrtatrim
ut alia taceam. ea tantũmodo
uelim scribere quȩ ꝑ hunc mar¬
tyrem. id est głosissimum ste¬
phanum facta sunt in colonia
calamensi & in nr̃a: plurimi
conficiendi sunt libri. Nsec ta¬
men oninia colligi poterunt:
s tantum de quibus libelli da¬
ti sunt. qui recitarentur in po¬

Expanded text:
ba suggessit, ba suggessit, tyris oleo corpus perungueretur. Factum est, et reuixit. Itemque aput nos uir tribunicius Eleusinus super memoriam martyrum, quae in suburbano eius est, aegritudine exanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. Quid faciam? Urget huius operis inplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio; cum haec legent, dolebunt me praetermisisse tam multa, quae utique mecum sciunt. Quos iam nunc, ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere. quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo uelim scribere, quae per hunc martyrem, id est gloriosissimum Stephanum, facta sunt in colonia Calamensi et in nostra, plurimi conficiendi sunt libri, nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in po