comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃uiae fugitans. ab omni
aliena luxu. sobrietatem di¬
ligit. honestatem fouet. de¬
corum illud requirit. sequat᷑
conuersationis electio . ut ad¬
iungamur probatissimis
quibusque senioribus nãq:
ut aequalium usus dulcior
ita senum tutior est quima¬
gisterio quodam et ductuui¬
tae colorat mores adulescen¬
tium & uelut murice probi¬
tatis inficit Namq: sihiqui
sunt ignarilocorũ cum soller¬
tibus uiarum iter adoriri
gestiunt quanto magis ad¬
ulescentes cum senib: debent
nouum sibi iteruitae ad gre¬
di quominus errare possint.
aut auero tramite uirtutis
deflectere Nihilenim pul¬
chrius quã eosdem & magis¬
tros uitae et testes habere:
quaerendum etiam in omni
actu quis personis tempori¬
bus conueniat atq aetatib
quid etiam singulorũ inge¬
nis sit accomodũ. Saepe
enim quod alterum dec&.
alterum nondecet. Aliud
iuueni aptum. aliud seni
Aliud inpericulis aliud re
bus secundis: Saltauit ante
arcam dnĩdauid non salta¬

Expanded text:
proterviae fugitans, ab omni proterviae fugitans, ab omni aliena luxu, sobrietatem diligit, honestatem fovet, decorum illud requirit. 211. Sequatur conversationis electio, ut adjungamur probatissimis quibusque senioribus. Namque ut aequalium usus dulcior, ita senum tutior est, qui magisterio quodam et ductu vitae colorat mores adolescentium, et velut murice probitatis inficit. Namque si hi qui sunt ignari locorum, cum solertibus viarum iter adoriri gestiunt; quanto magis adolescentes cum senibus debent novum sibi iter vitae aggredi, quo minus errare possint, et a vero tramite virtutis deflectere! Nihil enim pulchrius quam eosdem et magistros vitae et testes habere. 212. Quaerendum etiam in omni actu quid personis, quid temporibus conveniat atque aetatibus, quid etiam singulorum ingeniis sit accommodum. Saepe enim quod alterum decet, alterum non decet. Aliud juveni aptum, aliud seni: aliud in periculis, aliud in rebus secundis. 213. Saltavit ante arcam Domini David : non salta
Abbreviated transcription (Latin):
tamen &ipse posttriduũ cum
illuso trranno impositus suꝑ
craticulã exureretus. assum
est inquit uersa et manduca
reor nedum aliquinimia glo¬
riae ducuntur cupiditate. in¬
solentius abutantur potesta¬
tebus & plerumq: a uersos a
nobis animos gentilium. in
studia persecationis excitent
atque in flamment a dira cun¬
diam Itaque ut illi perseuerare
possent & supplicia uincere.
quantos perire faciunt. pros¬
piciendum etiam ne adulan¬
tibus a periamus aurẽ ł mol¬
lirienim adulatione non so¬
lũ fortitudinis non ẽẽ sed
etiam ignauiae uidetur. qm̃¬
detribus uirtutibus diximus.
restat ut de quarta uirtute
dicamus quae temperantia
ac modestia uocatur . inqua
maxime tranquillitas ani¬
mi. studiũ mansuetulinis.
moderationis gratia. hones¬
ticura. decoris consideratio
spectatur & quaeritur Or¬
do igitur quidam uitae nobis
tenendus est ut auerecundia
prima qua edam fundamenta
ducantur. quae socia acfami¬
liaris est mentis placiditati

Expanded text:
tamen et ipse post triduum, cum tamen et ipse post triduum, cum illuso tyranno, impositus super craticulam exureretur: Assum est, inquit, versa et manduca. reor, ne dum aliqui nimia gloriae ducuntur cupiditate, insolentius abutantur potestatibus, et plerumque aversos a nobis animos gentilium in studia persecutionis excitent, atque inflamment ad iracundiam. Itaque ut illi perseverare possint, et supplicia vincere, quantos perire faciunt? 208. Prospiciendum etiam ne adulantibus aperiamus aurem; emolliri enim adulatione, non solum fortitudinis non esse, sed etiam ignaviae videtur. de tribus virtutibus diximus, restat ut de quarta virtute dicamus, quae temperantia ac modestia vocatur: in qua maxime tranquillitas animi, studium mansuetudinis, moderationis gratia, honesti cura, decoris consideratio spectatur et quaeritur. 210. Ordo igitur quidam vitae nobis tenendus est, ut a verecundia prima quaedam fundamenta ducantur: quae socia ac familiaris est mentis 57 placiditati,
Abbreviated transcription (Latin):
desiste. post triduum me
sequeris sacerdotem & leuitã
Hic medius numerus dec&
Non erattuum sub magistro
uincere quasi adiutorem quere¬
ris quid consortium passionis
meae expetis: totam tibi he¬
reditatem eius dimitto. quid
praesentiã meã requiris
infirmidiscipuli magistrum
praecedant. fortes sequantur
ut uincant sine magistro. qui
iam non indigent magisterio
Sic et helias heliscum reliquit
Tibiergo mando nr̃ãe uirtutis
successionem. Taliserat con¬
tentio digna sane dequa cer¬
tarent sacerdos et minister
quisprior pateretur ꝓxp̃ino¬
mine. In fabulis ferunt tra¬
gicis excitatos theatri magnos
esseplausos cumse pilades o¬
restendiceret. o restes ut erat
oresten se esse ad seueraret Ille
ut pro oreste necaretur. orestes
ne piladem prose pateretur
necari. Sed illis non licebat
uiuere. quod uterq eẽt par¬
ricidureus. Alter qui fecisset
alter qui adiuuisset. Hic lau¬
rentium scm̃ adhuc nullus ur¬
guebat nisiamor deuotionis.

Expanded text:
desiste, post triduum me desiste, post triduum me sequeris. Sacerdotem et levitam hic medius numerus decet. Non erat tuum sub magistro vincere, quasi adjutorem quaereres. Quid consortium passionis meae expetis? Totam tibi haereditatem ejus dimitto. Quid praesentiam meam requiris? Infirmi discipuli magistrum praecedant, fortes sequantur, ut vincant sine magistro, qui jam non indigent magisterio. Sic et Elias Elisaeum reliquit. Tibi ergo mando nostrae virtutis successionem. 206. Talis erat contentio, digna sane de qua certarent sacerdos et minister, quis prior pateretur pro Christi nomine. In fabulis ferunt tragicis excitatos theatri magnos esse plausus, cum se Pylades Orestem diceret; Orestes, ut erat, Orestem se esse asseveraret: ille ut pro Oreste necaretur, Orestes ne Pyladem pro se pateretur necari. Sed illis non licebat vivere, quod uterque 56 esset parricidii reus: alter qui fecisset, alter qui adjuvisset. Hic Laurentium sanctum ad hoc nullus urgebat, nisi amor devotionis;
Abbreviated transcription (Latin):
quos acerdos sc̃e sinedia cono
properastuo : Numquã
sacrificium sine ministro
offerre consueueras
Quid inmeergo displicuit tibi
pater : Num de generẽ ꝓ¬
basti experire certeutrũ
idon eumministrũ elegeris
cui commisisti dominici san¬
guinis consecrationẽ cui con¬
summandorum consortium
sacramentorum huic sangui¬
nis tui consortium negas :
uide nepericlitetur iudici¬
umtuum dũ fortitudo lau¬
datur Abiectio discipuli
de trimentũ est magistri
Quid quod in lustres praestan¬
tes uiri discipulorũ certa¬
minibus quam suis uincunt:
Deniq: abraham filium optu¬
lit petrus stephanũ prae¬
misit Ettupater ostende in
filio uirtutem tuã. offer
quẽ erudisti ut securus iu¬
diciitui comitatu nobiliꝑ
uenias ad coronã Tunc
xystus ait Non ego filite
derelinguo acdesero. sed
maiora tibi debentur cer¬
tamina Nos quasi senes le¬
uioris pugnae cursũ recipi¬
mus. tequasi iuiuenẽ manet
gloriosior detrrannotri¬
umphus. moxuenies. flere

Expanded text:
quo, sacerdos sancte, sine diacono quo, sacerdos sancte, sine diacono properas 55 tuo? Numquam sacrificium sine ministro offerre consueveras. quid in me ergo displicuit, pater? Num degenerem probasti? Experire certe utrum idoneum ministrum elegeris. Cui commisisti Dominici sanguinis consecrationem, cui consummandorum consortium sacramentorum, huic sanguinis tui consortium negas? Vide ne periclitetur judicium tuum, dum fortitudo laudatur. Abjectio discipuli detrimentum est magisterii. Quid! quod illustres et praestantes viri discipulorum certaminibus quam suis vincunt. Denique Abraham filium obtulit , Petrus Stephanum praemisit . Et tu, pater, ostende in filio virtutem tuam, offer quem erudisti, ut securus judicii tui comitatu nobili pervenias ad coronam. 205. Tunc Xystus ait: Non ego te, fili, relinquo ac desero: sed majora tibi debentur certamina. Nos quasi senes levioris pugnae cursum recipimus: te quasi juvenem manet gloriosior de tyranno triumphus. Mox venies, flere
Abbreviated transcription (Latin):
qui audiebatmorsentacentẽ:
plus audit tacitas cogita¬
tiones suorũ: quã uoces
omniũ linguae flagellũ
times. Nlagellũ sanguinis
Nontimes habet & san¬
guis uocem suam quaclamat
addm̃ sicut clamauit in
abel. Quiddematreloquar:
quae expectabat laeta fili¬
orũ quot funera tottrophe¬
a & morientum uocibus
tã quã psallentium cantib
delectabatur. Pulcherri¬
mam uentris suicitharam
infiliiscernens & pi&atis
armoniã omnilrrenu mero
dulciorem. Quid debimulis
loquar qui antepalmãuic¬
toriae acceperunt quam
sensumnaturae quidde
scã agnȩ quae induarum
maximarum rerũ posita
periculo castitatis et salu¬
tis. castitatem protexit¬
salutem cum in cohortalita¬
te cõmutauit: Non p̃tere¬
amus etiã scm̃ laurentium.
quicum uideret sixtum ep̃m
suum ad martyrium duci. fle¬
re coepit non passionem illius
sed suam remansionemetaq:
his uerbis appella recoepit
Quo progrederis sinefilio pat̃

Expanded text:
qui audiebat Moysen tacentem. . qui audiebat Moysen tacentem. . Plus audit tacitas cogitationes suorum, quam voces omnium. Linguae flagellum times, flagellum sanguinis non times? Habet et sanguis vocem suam, qua clamat ad Deum, sicut clamavit in Abel . 202. Quid de matre loquar, quae spectabat laeta filiorum quot funera tot trophaea, et morientium vocibus tamquam psallentium cantibus delectabatur, pulcherrimam ventris sui citharam in filiis cernens, et pietatis harmoniam omni lyrae numero dulciorem ? 203. Quid de bimulis loquar, qui ante palmam victoriae acceperunt, quam sensum naturae? Quid de sancta Agne, quae in duarum maximarum rerum posita periculo, castitatis et salutis, castitatem protexitsalutem cum immortalitate commutavit? 204. Non praetereamus etiam sanctum Laurentium, qui cum videret Xystum episcopum suum ad martyrium duci, flere coepit, non passionem illius, sed suam remansionem. Itaque his verbis appellare coepit: Quo progrederis sine filio, pater:
Abbreviated transcription (Latin):
nerilocũ pbuit. It aglorio¬
siorẽ triumphis locũ mor¬
tis inuenit. Quidion athan
fratrem eius ad texã quicũ
paruamanu aduersus exer¬
citus regiospugnans deser¬
tus asuis et cum duob tantũ
relictus reparauit bellum
auertit hostem. fugitantes
suos ad soci& atẽ reuocauit
triumphi Habes fortitudi¬
nẽ bellicã. in quonon medi¬
ocris honestiacdecori for¬
maest. quod mostẽ seruituti
p̃ferat accurpitudini. Quid
autẽ demartrrũ dicã pas¬
sionibus et nelongius uage¬
mur nũminore desuꝑbo
rege antiocho macchabei
pueri reuexerunt triũphũ.
quam parentes ꝓprii. Siqui¬
demilliarmati. isti sine ar¬
misuicer̃. Stetit inuicta
septempuerorũ cohors
regiis cincta legionibus
Defecerunt supplicia. cesse¬
runt tortores. non defecer̃
mastrres. Aliuscoriũ capi¬
tis exutus. speciem mut aue¬
rat. uistutẽ auxerat. Alius
linguã iussus ad amputan¬
dum promere. respondit
Non solũ dñs aud it loquentes

Expanded text:
neri locum praebuit: ita glorioneri locum praebuit: ita gloriosiorem triumphis locum mortis invenit. 200. Quid Jonatham fratrem ejus attexam; qui cum parva manu adversus exercitus regios pugnans, desertus a suis, et cum duobus tantum relictus reparavit bellum, avertit hostem, fugitantes suos ad societatem revocavit triumphi? 201. Habes fortitudinem bellicam, in qua non mediocris honesti ac decori forma est; quod mortem servituti praeferat ac turpitudini. Quid autem de martyrum dicam passionibus? Et ne longius evagemur, non minores de superbo rege Antiocho Machabaei pueri revexerunt triumphos, quam parentes proprii. Siquidem illi armati, isti sine armis vicerunt . Stetit invicta septem puerorum cohors, regiis cincta legionibus: defecerunt supplicia, cesserunt tortores, non defecerunt martyres. Alius corium capitis exutus, speciem mutaverat, virtutem auxerat. Alius linguam jussus amputandam promere, respondit: Non solum Dominus audit loquentes,
Abbreviated transcription (Latin):
Denique rexantiochus lysiae
filius quicentũ uiginti homi¬
nũmilibus armatus uenerat
et cum triginta duobus ele¬
fantis itaut abor tusolis ꝑ
singulas bestias uelut mon¬
tes quidam armorũ corusco
tam quam lapidibus arden¬
tibus refulgeret uniuster¬
ritus fortitudine pacem ro¬
garet Itaque eleazarus
heredem uirtutis suae pacem
reliquit. sed haec trium¬
phorumsint. Uerum quia¬
fortitudo non solũ secundis
rebus sed &iã aduersis pro¬
chabei exitũ. Isenim post
uictũ nicanorẽ regis deme¬
triiducẽ. securior aduer¬
sus uigintimilia exercitus
regis cũ nongentis uiris
bellũ adorsus uolentibus
hiscedere nemultitudine
opprimerentur glorio¬
sã magis mortẽ quã turpẽ
fugã suasit nec rim̃ in quit
nr̃ae relinquam̃ gloriȩ
Itaq: cõmissopelio cũ a pri¬
mo ortudiei inuesperã
dimicaret᷑ dextrũ cornu
in quoualidissimã manum
aduertit hostiũ adgressus
facile auestit. Seddũ fugi¬
entes sequitur a tergo uul¬

Expanded text:
Denique rex Antiochus Lysiae Denique rex Antiochus Lysiae filius, qui cum centum vinginti millibus hominum armatis venerat et cum triginta duobus elephantis; ita ut ab ortu solis per singulas bestias velut montes quidam splendor armorum corusco, tamquam lampadibus ardentibus refulgeret, unius territus fortitudine, pacem rogaret. Itaque Eleazarus haeredem virtutis suae pacem reliquit. Sed haec triumphorum sint. fortitudo non solum secundis rebus, sed etiam adversis prochabaei exitum . 54 Is enim post victum Nicanorem regis Demetrii ducem, securior adversus viginti millia exercitus regis, cum nongentis viris bellum adorsus, volentibus his cedere, ne multitudine opprimerentur, gloriosam magis mortem, quam turpem fugam suasit: Ne crimen, inquit, nostrae relinquamus gloriae. Itaque commisso praelio, cum a primo ortu diei in vesperam dimicaretur, dextrum cornu, in quo validissimam manum advertit hostium, aggressus facile avertit. Sed dum fugientes sequitur, a tergo vul
Abbreviated transcription (Latin):
rem gorgiã. itacũ orienta¬
rentur. uistutẽ ducis iudȩ
macbabei deunoeius milite
considerate. Namque elea¬
tarus cum super eminentẽ
c&eris defantũ lorica uesti¬
tũ regia aduerteret. arbi¬
tratus quod in eo rex esset
cursuconcitus in mediũ legi
ter emiteã. Itaque cadens
bestia oppressit eleararũ
atque itamortuus est Quan¬
taigitur uirtus animi: pri¬
mo ut mortẽ nontimeret.
deinde ut circum fusus legio¬
nibus in imicorũ in confercos
rapereturhostes. mediũ pe¬
n&raret agmen. et contẽp¬
ta morte ferocior. abiecto
dypeo utraq: manu uulne¬
ratae molembestiae subiret
acsustiner& post intraip¬
sũ succideret quod pleniore
ictu. Cuius ruina in clusus ma¬
gis quã obpressus. suo est
sepultus triumpho. Nec fe
fallerit habitus. Tanto enĩ
uirtutis spectaculo defixi
hostes inermem occupatũ
incursare non ausi postca sũ
ruentis bestiae sictrepida¬
uerunt ut imparesseom̃ẽs
unius uirtuti arbitrarent᷑

Expanded text:
rem, Gorgiam, ita cum Orientarem, Gorgiam, ita cum Orientarentur. 197. Virtutem ducis Judae Machabaei de uno ejus milite considerate . Namque Eleazarus cum supereminentem caeteris elephantum, lorica vestitum regia, adverteret, arbitratus quod in eo esset rex, cursu concitus in medium legioteremit eam. Itaque cadens bestia oppressit Eleazarum, atque ita mortuus est. Quanta igitur virtus animi! Primo, ut mortem non timeret: deinde, ut circumfusus legionibus inimicorum, in confertos raperetur hostes, medium penetraret agmen, et contempta morte ferocior, abjecto clypeo, utraque manu vulneratae molem bestiae subiret ac sustineret: post infra ipsam succederet, quo pleniori feriret ictu; cujus ruina inclusus magis quam oppressus, suo est sepultus triumpho. 198. Nec fefgius fefellerit habitus; tanto enim virtutis spectaculo defixi hostes inermem, occupatum incursare non ausi, post casum ruentis bestiae sic trepidaverunt, ut impares se omnes unius virtuti arbitrarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
haec deflexisse quia illa nr̃is
deforet. Quam fortis iħs na¬
ue ut uno proelio quinq reges
captos sterneret cumpopulis
suis . deinde cum aduersũ
gabaonitas surgeret proe¬
lium & uereretur nen oxim¬
pediret uictoriã magnitudi¬
ne mentis & fideiclamauit.i
Stet sol et stetit. donec uicto¬
ria consumaretur. Gedeon
intrecentis uiris de ingentipo¬
pulo et a cerbo hoste reuexit
trium phum lonatha adules¬
cens. uirtutem fecit in magno
proelio. quid demachabeis
loquar sed prius depopulo
dicam patrum quicum essent
parati ad repugnandũ ꝓtem
lohostium dielacessiti sabbati
maluerunt uulnerib: offerre
nuda corpora quã repugna¬
re neuiolarent sabbatum
Itaque om̃s laeti mortise ob¬
tulerunt. Sed machabei con¬
siderantes quod hoc exemplo
gens omnis posset perire sab¬
uocarentur ulti sunt in nocen¬
tiũ necẽ fratrũ suorũ. Vnde
postea stimulatus rexantio¬
chus. cumbellum accenderet
ꝑducessuos. Irsiam nicano¬

Expanded text:
haec deflexisse, quia illa nostris haec deflexisse, quia illa nostris deforet. Quam fortis Jesus Nave, ut uno praelio quinque reges captos sterneret cum populis suis ! Deinde cum adversum Gabaonitas urgeret praelium, et vereretur ne nox impediret victoriam, magnitudine mentis et fidei clamavit: Stet sol; et stetit, donec victoria consummaretur. Gedeon in trecentis viris de ingenti populo et acerbo hoste revexit triumphum . Jonathas adolescens virtutem fecit in magno praelio . Quid de Machabaeis loquar ? 196. Sed prius de populo dicam Patrum, qui cum essent parati ad repugnandum pro tlo hostium die lacessiti sabbati, maluerunt vulneribus offerre nuda corpora, quam repugnare, ne violarent sabbatum. Itaque omnes laeti se obtulerunt morti. Sed Machabaei considerantes quod hoc exemplo gens omnis posset perire, sabrovocarentur, ulti sunt innocentium necem fratrum suorum. Unde postea stimulatus rex Antiochus, cum bellum accenderet per duces suos Lysiam, Nicano
Abbreviated transcription (Latin):
quae frequent̃ nocuit. immo¬
deratius expedita semꝑ aut̃
usurpata. Quidhorũ scõiob
uel in uirtute defuit. uelinui¬
tio obrepsit. quo modo laborẽ
a egritudinis. frigores. fa¬
mes ꝑtulit. quomodo despexit
salutis periculum. Nũquid
fapinis diuitiae coaceruate
de quibus tanta in operibus
affluebant : Nũquidaua¬
ritiã census aut uoluptatis
studia cupiditatesque exci¬
tauit: Num quidtriũ regũ
in iuriosa contentio. uel ser¬
uorũ contumdia in iram ex¬
cussit: Num quid gloria
sicut leuẽextulit. qui in p̃caba¬
tur grauia sibi siumquã uel
non uoluntaria celauerit
culpã uel reueritus esset mul¬
titud inemplebis quominus
adnuntiar et eã inconspec¬
tuomnium neq: enim con¬
sentaneae sunt uitus uirtu¬
tes. sed sibi constant. Quis
igitur tam fortis quam sc̃s
iob cui secundus adiudicari
potest quiparem uix rep¬
bellica defixos gloriaten&
ut putent solameẽ proeliarẽ
fortitudinem & ideo me ad

Expanded text:
quae frequenter nocuit immoquae frequenter nocuit immoderatius expetita, semper autem usurpata. 194. Quid horum sancto Job vel in virtute defuit, vel in vitio obrepsit? Quomodo laborem aegritudinis, frigoris, famis pertulit? Quomodo despexit salutis periculum? Numquid rapinis divitiae coacervatae, de quibus tanta inopibus affluebant? Numquid avaritiam census, aut voluptatis studia cupiditatesque excitavit? Numquid trium regum injuriosa contentio, vel servorum contumelia in iram excussit? Numquid gloria sicut levem extulit, qui imprecabatur gravia sibi, si umquam vel non voluntariam celavisset culpam, vel reveritus esset multitudinem plebis, quominus annuntiaret eam in conspectu omnium? Neque enim consentaneae sunt vitiis virtutes, sed sibi constant. Quis igitur tam fortis quam sanctus Job: cui secundus adjudicari potest, qui parem vix rebellica defixos gloria tenet, ut putent solam esse praeliarem fortitudinem; et ideo me ad
Abbreviated transcription (Latin):
todiat & quae in expiabili ꝓe¬
dio aduersus omniauitia
decert᷑at. Inuicta ad labores.
fortis adpericula. rigidior
aduersus uoluptates. dura
aduersus in lecebras Quib
aurẽ deferrenesciat. Nec ut
dicitur hauedicat peccuniã
neglegat. auaritiã fugiat
tã quã labẽquandã quȩ uir¬
tutẽ effeminet. Nihilenim
tã contrariũ fortitudini
quã lucro uinci frequenter
pulsis hostibus inclinata in
fuga aduersariorũ aciae
dum exuuiis caesorũ capitur
proeliator interipsos quostra¬
uit miserandus occubuit. et
trium phissuis deiectae legio¬
nis. dumspoliis occupantur
hosteminse reuocar̃ qui fuge¬
rant. Fostitudo igitur tam
in manẽ pestem repellat et
ꝓterit Nectẽpt&ur cupidita¬
tibus nec frangatur m&u
quiauistus sibi constat ut for¬
tit̃ omnia ꝑ sequat᷑ uitia tã quã
uistutis uenena. Iracundiã
uelut quibusdã propulset
armis quae tollat consilium.
ettã quã egritudinem uit&
Gloriã quoq caueat ad petentiã

Expanded text:
todiat, et quae inexpiabili praetodiat, et quae inexpiabili praelio adversus omnia vitia decernat, invicta ad labores, fortis ad pericula, rigidior adversus voluptates, dura adversus illecebras, quibus aurem deferre nesciat, nec ut dicitur ave dicat, pecuniam negligat, avaritiam fugiat tamquam labem quamdam, quae virtutem effeminet; nihil enim tam contrarium fortitudini, quam lucro vinci. Frequenter pulsis hostibus, inclinata in fugam adversariorum acie, dum exuviis caesorum capitur praeliator, inter ipsos quos stravit, miserandus occubuit: et triumphis suis dejectae legiones dum 1577 spoliis occupantur, hostem in se revocarunt, qui fugerat. 24. Fortitudo igitur tam immanem proterat, nec tentetur cupiditatibus, nec frangatur metu; quia virtus sibi constat, ut fortiter omnia persequatur vitia, tamquam virtutis venena: iracundiam velut quibusdam propulset armis, quae tollat consilium, et tamquam aegritudinem vitet. Gloriae quoque caveat appetentiam,
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus fluctu&. Neque uero
id facile quis quam faciat
Quidenimtam difficile quã
despicere tam quã ex arce
aliqua sapientiae opes aliaq
omnia quae pleris que uident᷑
magna etp̃celsa. deindeut
iudiciũ tuũ stabili ratione
confirmes. et qua e iudicaue¬
ris leuiatãquã nihil ꝓfutu¬
ra contemnas. Deinde utsi
quid accderit aduersi. idq
graue et acerbum put&ur.
ita feras ut nihil p̃ternaturã
accidisseputes. Cum legeris
nudus sumnatꝰ . nudus exibo.
Etutique & filios amiserat
et facultates seruesq: in om¬
nib: ꝑ sonã sapientis et iusti.
sicut ille seruauit quiait
sicut dño placuit ita factũ est
sit nom̃ dñi benedictũ et in fra
Sicut un ainsipientiũ mulierũ
locuta es Sibon a suscepimus
demanu dñi. quaemala sunt
Ñ sustinemus : Nonestigitur
medio cris nec discretaa c&eris
animi fortitudo. quaebellũ
cũ uirtutibus gerat. sed quȩ
sola defendat ornamenta
uirtutũ omniũ et iudiciacus¬

Expanded text:
tatibus fluctuet. 191. Neque vero tatibus fluctuet. 191. Neque vero id facile qquid enim tam difficile quam dispicere tamquam ex arce aliqua sapientiae, opes aliaque omnia, quae plerisque videntur magna et praecelsa? Deinde ut judicium tuum stabili ratione confirmes, et quae judicaveris levia, tamquam nihil profutura contemnas? Deinde ut si quid acciderit adversi, idque grave et acerbum putetur, ita feras, ut nihil praeter naturam accidisse putes, cum legeris: Nudus sum natus, nudus exibo: et utique et filios amiserat et facultates: servesque in omnibus personam sapientis et justi, sicut ille servavit, qui ait: Sicut Domino placuit, ita factum est, sit nomen Domini benedictum . Et infra, Sicut una insipientium mulierum locuta es: si bona suscepimus de manu Domini, quae mala sunt non sustinebimus ? 23. Non est igitur mediocris nec discreta a caeteris animi fortitudo, quae bellum cum virtutibus gerat; sed quae sola defendat ornamenta virtutum omnium, et judicia cus
Abbreviated transcription (Latin):
quid possit accidere & quid
agere debeat siit a acciderit
definire. Interdum duo &
tria simuluoluere animoq
coniceat. aut singula aut con¬
iuncta accedere posse et aut
singulis aut coniunctis dis
Fortis ergo estuiri nondesimula¬
re. cumali quidinmineat. sed p̃¬
tendere et tam quã explorare
despecula quadã mentis et ob¬
uia recogitatione prouida
rebus futuris Nefortedicat
postea ideo ista incidi qui a
non arbi trabar posseeuenire
Deniquenisi explorentur ad¬
uersa. cito occupant ut inbello
in prouisus bostisuix sustin&
Et sumparatos inueniat. faci¬
le opprimit. Ita animũ ma¬
la in explorata plus franguN
In his igitur duobus illa est
animi excellentia ut primũ
animustuus bonis exercitus
cogitationibus mundo corde
quoduerũ et honestũ uideat
Beati enĩmundo corde quia
ipsi &iã dm̃uidebunt. Atque
id quod honestũ est solũ bonũ
iudic& de inde nullis ꝑturb&
occupationibus nulliscupidi¬

Expanded text:
quid possit accidere, et quid quid possit accidere, et quid agere debeat, si ita acciderit, definire; interdum 51 duo et tria simul volvere animo, quae conjiciat aut singula aut conjuncta accidere posse, et aut singulis aut conjunctis dispFortis ergo est viri non dissimulare cum aliquid immineat, sed praetendere, et tamquam explorare de specula quadam mentis, et obviare cogitatione provida rebus futuris, ne forte dicat postea: Ideo ista incidi, quia non arbitrabar posse evenire. Denique nisi explorentur adversa, cito occupant. Ut in bello improvisus hostis vix sustinetur, et si imparatos inveniat, facile opprimit: ita animum mala inexplorata plus frangunt. 190. In his igitur duobus illa est animi excellentia, ut primum animus tuus bonis exercitus cogitationibus, mundo corde quod verum et honestum est videat: Beati enim mundo corde, quia ipsi etiam Deum videbunt : atque id quod honestum est solum bonum judicet: deinde nullis perturbetur occupationibus, nullis cupidi
Abbreviated transcription (Latin):
sequi. unde nos tempore per¬
secutionis deciuitate inciuita¬
tem concedere. immo ut uerbo
ipso utar fugere uult dñs
ne temere aliquis dũmartr¬
ru desiderat gloriam offe¬
rat sepericulis. quae fortasse
caro infirmior aut remissior
animus ferre actolerare non
queat Nec rursus propter¬
ignauiã cedere quis acdese¬
rere fidem debet metu peri¬
culi quagratia prueparandus
est animus exercendamens
stabilienda ad constantiam
ut nullis ꝑturbari animus
possit terroribus nullis fran¬
gimolestus nullis supplicus
cedere : quae difficile quidem
sustinentur. Sed quia om̃a
supplicia grauiorũ suppli¬
ciorũ uincuntur formidine.
ideo si consilio firmes animũ
tuum nec ratione descenden¬
dum putes & proponas diuini
iudicii metum ꝑpecui suppli¬
cu tormenta potes animi
subire tolerantiam. Hoc
igitur diligentiae ẽ ut quis
ita se comparet illud ingenii
siquis potest uigore mentis
praeuidere quae futura sunt
etiam ante oculos locare

Expanded text:
sequi. Unde nos tempore persequi. Unde nos tempore persecutionis de civitate in civitatem concedere, immo ut verbo ipso utar, fugere vult Dominus; ne temere aliquis dum martyrii desiderat gloriam, offerat se periculis, quae fortasse caro infirmior, aut remissior animus ferre ac tolerare non queatignaviam cedere quis ac deserere fidem debet metu periculi. Qua gratia praeparandus est animus, exercenda mens, stabilienda ad constantiam, ut nullis perturbari animus possit terroribus, nullis frangi molestiis, nullis suppliciis cedere. Quae difficile quidem sustinentur: sed quia omnia supplicia graviorum suppliciorum vincuntur formidine, ideo si consilio firmes animum tuum, nec a ratione discedendum putes, et proponas divini judicii metum, perpetui supplicii tormenta, potes animi subire tolerantiam. 188. Hoc igitur diligentiae est, ut quis ita se comparet: illud ingenii, si quis potest vigore mentis praevidere quae futura sunt, et tamquam ante oculos locare
Abbreviated transcription (Latin):
eius quaerens panẽ Ea ẽ
enim tranquillitas animi
& temperantia qua eneque
studio quaerendi ad ficitur
neque aegestatis metuangit᷑¬
ła est etiam quaedicitur uacu¬
itas animi abangorib: ut neq
in do loribus mollioressimus.
neq: in prosperis elatiores
Q uod sihi quiad ca pessendã rẽ¬
publicam adhortantur ali¬
quos haec praeceptadant.
quanto magis nos qui ad offi¬
cium elesia euocamur talia
debemus agere quaeplaceant
dõ ut praetendat in nobis uir¬
nrõ imperatori. ut mẽbra
nr̃ã arma iustitiaes int. ar¬
ma non carnalia inquibus
peccatum regn&. sed arma
fortia dõ quibus peccatum
destruatur. Moriatur ca
ronra. ut in ea omnis culpa
moriatur & quasi ex mortu¬
is uiuentes nouis resurgamꝰ
operibus acmoribus Haec
sunt plena honesti & decori
officii stipendia fortitadinis¬
ed quia in omnibus qua eagi¬
mus non solum quidhonestũ
sed etiam quid possibilesit quȩ¬
rimus ne forte adgrediamur
aliquid quod non possimus ex¬

Expanded text:
ejus quaerens panem . Ea est ejus quaerens panem . Ea est enim tranquillitas animi et temperantia, quae neque studio quaerendi afficitur, neque egestatis metu angitEa est etiam quae dicitur vacuitas animi ab angoribus; ut neque in doloribus molliores simus, neque in prosperis elatiores. Quod si hi qui ad capescendam rempublicam adhortantur aliquos, haec praecepta dant, quanto magis nos qui ad officium Ecclesiae vocamur, talia debemus agere quae placeant Deo; ut 50 praetendat in nobis virprobati imperatori, ut membra nostra arma justitiae sint, arma non carnalia in quibus peccatum regnet, sed arma fortia Deo quibus peccatum destruatur: moriatur caro nostra, ut in ea omnis culpa moriatur; et quasi ex mortuis viventes, novis resurgamus operibus ac moribus! 186. Haec sunt plena honesti et decori officii stipendia fortitudinis. Sed quia in omnibus quae agimus, non solum quid honestum, sed etiam quid possibile sit quaerimus, ne forte aggrediamur aliquid quod non possimus ex
Abbreviated transcription (Latin):
tifica te ergo membra urã quȩ
sunt super terrã. Et haec qui¬
dem adhuc omnibus fidelib:
tibi autem fili contemptum
diuitiarum ꝓfanarũ quoq
& anilium fabularũ suadet
declinationẽ nihil promit¬
tens nisi quodte exerceat ad
pietatem quia corporalis ex¬
ercitatio nullirei usus est
pietas autẽ ad omã utilis Ex
erceat ergo te pietas adiusti¬
tiam. continentiã mansuetu¬
dinẽ ut fugias iuuenilia ope¬
ra. confirmatus & radicatus
ingratia. Bonum fidei subeas
certamen. nonte implices ne¬
gotiis saecularibus qm̃ dõmi¬
litas Et enim sihi qui impera¬
torimilitant susceptionib
litium actune gotiorũ foren¬
sium uenditione mercium
prohibentur humanis legi¬
bus. quanto magis qui fidei
exercet militiam ab omni
usu negotiationis abstinere
debet: agelluli sui conten¬
tus fructibus sihabet. si
non habet stipendiorum
suorum fructum. si quidẽ
bonus testis est quidicat Iu¬
uidiiustũ derelictũ nec sem̃

Expanded text:
tificate ergo membra vestra, quae tificate ergo membra vestra, quae sunt super terram . Et haec quidem adhuc omnibus fidelibus: tibi autem, fili, contemptum divitiarum, profanarum quoque et anilium fabularum, suadet declinationem, nihil permittens nisi quod te exerceat ad pietatem; quia corporalis exercitatio nulli rei usui est: pietas autem ad omnia utilis. Exerceat ergo te pietas ad justitiam, continentiam, mansuetudinem; ut fugias juvenilia opera, confirmatus et radicatus in gratia bonum fidei subeas certamen: non te implices negotiis saecularibus, quoniam Deo militas. Etenim si is qui imperatori militat, a susceptionibus litium, actu negotiorum forensium, venditione mercium prohibetur humanis legibus; quanto magis qui fidei exercet militiam, ab omni usu negotiationis abstinere debet, agelluli sui contentus fructibus, si habet: si non habet, stipendiorum suorum fructu! Siquidem bonus testis est qui dicit: Juvidi justum derelictum, nec semen
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia suscepta non moueant
Haec uera fortitudo est quã ha¬
bet xp̃iathleta quinisi legi¬
time certauerit non coronat᷑
Anmediocre tibi uidetur prae¬
ceptum fortitudinis.  tribu¬
latio patientiã operatur. pati¬
entia probationem probatio
autẽ spem Nide quot certa¬
mina & unacorona quod prȩ¬
ceptũ nondat. nisi qui est con¬
fortatus in xpõ ihu cuius caro
requiem non habebat Ad flic¬
tio undique foris pugnȩ intus
timores Et quamuis inperi¬
culis in laboribus plurimis in
carceribus in mortib: positus
animo tamen non frangebat᷑
sed proeliabatur ad eo ut po¬
tentior suis fier& infirmitati¬
bus Itaque considera quem¬
ad modum eos quia dofficia
eclesiae accedunt. dispicen¬
tiam rerũ humanarũ habere
debere doceat. Siergo mor
tui estis cum xp̃o abelementis
huiusmundi quid adhucuelut
uiuentes de hocmundo decerni¬
naueritis negustaueritis. quȩ
sunt om̃a ad corruptelã ipso
usu Et infra Siergo consur

Expanded text:
justitia suscepta non moveant. 182. justitia suscepta non moveant. 182. Haec vera fortitudo est, quam habet Christi athleta, qui, nisi legitimo certamine, non coronatur. An mediocre tibi videtur praeceptum fortitudinis: Tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio autem spem ? Vide quot certamina, et una corona. Quod praeceptum non dat, nisi qui est confortatus in Christo Jesu, cujus caro requiem non habebat. Afflictio undique: foris pugnae, intus timores. Et quamvis in periculis, in laboribus plurimis, in carceribus, in mortibus positus; animo tamen non frangebatur, sed praeliabatur, adeo ut potentior suis fieret infirmitatibus. 183. Itaque considera quemadmodum eos qui ad officia Ecclesiae accedunt, despicientiam rerum humanarum habere debere doceat. tui estis cum Christo ab elementis huius mundi, quid adhuc uelut uiuentes de hoc mundo decerninaveritis, ne gustaveritis, quae sunt omnia ad corruptelam ipso usu . Et infra: Si ergo consurr
Abbreviated transcription (Latin):
boediat imperio consiliis ob¬
temperet. ut in adeundis la¬
boribus impigre exequatur
ꝓpositum animi acuolunta¬
tem haecigitur primauis
fortitudinis qm̃ induobus
generibus fortitudo flectat᷑
animi. Primo est ut externa
corporis ꝓminimis habeat
et quasi suꝑ flua dispicienda
magis quam ex petenda ducat
Secunda ut ea quae summa
sunt om̃sq res in quib: hones¬
tas et illud p̃ponicernitur p̃¬
clara animiintentione usq
ad effectum persequatur
Q uidenimtam praeclarũ quã
ut ita animũ informes tuum.
ut neq: diuitiae. nec uolunta¬
tes neq: honores inmaximis
constituas neq in his studi¬
umomne conteras: qđ cum
ita affectus animo fueris. ne¬
cesse est ut illud honestũ ac
decorum praeponendũ pu¬
tes. illiquementem ita in¬
tendas tuam ut quicquid ac¬
ciderit quo frangi animi so¬
lent aut patrimonii amissio
aut honoris imminutio aut
aut obtrectatio infideliũ quasi
superior non sentias. Deinde
ut te salutis ipsius pericula ꝓ

Expanded text:
bediat imperio, consiliis obbediat imperio, consiliis obtemperet, ut in adeundis laboribus impigre exsequatur propositum animi ac voluntatem? 181. Haec igitur prima vis fortitudinis, quoniam in duobus generibus fortitudo spectatur animi. Primo, ut externa corporis pro minimis habeat, et quasi superflua despicienda magis quam expetenda ducat. Secundo, ut ea quae summa sunt, omnes quae res in quibus honestas et illud πρέπον cernitur, praeclara animi intentione usque ad affectum persequatur. Quid enim tam praeclarum, quam ut ita animum informes tuum ut, neque divitias, neque voluptates, neque honores in maximis constituas, neque in his studium omne conteras? Quod cum ita affectus animo fueris, necesse est illud honestum ac decorum praeponendum putes, illique mentem ita intendas tuam, ut quidquid acciderit quo frangi animi solent, aut patrimonii amissio, aut honoris immunitio, aut obtrectatio infidelium, quasi superior non sentias. Deinde ut te salutis ipsius pericula pro
Abbreviated transcription (Latin):
sterneret atque in arena
absconderet:. Salo mon
quoq: ait. Cripecum quidu
tius aut ipse aris totelistrans¬
tulerint. a pertum est satis
quã que &iã his duobus anti¬
quior dixerit iob: saluum
fecipauperẽ demanu poten¬
tis. et pupillũ cuin onerat
fortissimꝰ quitã fortitor
ꝑtulit impetus diaboli &
uicit eũ uistute mentis suȩ
Neq uero decius dubitandũ
fortitudine. cui dicit dñs
Accinge sicut uir lumbos
tuos suscipe altitudinẽ
et uirtutem. Omnem autem
iniurio sum humiliato. Apłs
quoq ait Habetis fortissi¬
mam consolationẽ. Est ergo
fortis. quise indolore aliquo
consolatur Et reuera iure
ea fortitudo uocatur. quan¬
do unus quisq seipsum uincit
iram contin& nullis in lecebris
emollitur atq inflectitur
non aduersis perturbatur.
non extollitur secundis et
quasiuento quodam uariarũ
rerum circum fertur muta¬
tionẽ. Quid autem excelsius
& magnificentius quam exer¬
cerementem. adficere carnẽ
inseruitutem redigere ut o¬

Expanded text:
sterneret, atque in arena sterneret, atque in arena absconderet. Salomon quoque ait: Eripe eum qui dutius, aut ipse Aristoteles transtulerint, apertum est satis. Quamquam etiam his duobus antiquior dixerit Job: Salvum feci pauperem de manu potentis, et pupillum cui adjutor fortissimus, qui tam fortiter pertulit impetus diaboli, et vicit eum virtute mentis suae? Neque vero de ejus dubitandum fortitudine, cui dicit Dominus: Accinge sicut vir lumbos tuos, suscipe altitudinem et virtutem: omnem autem injuriosum humiliato . Apostolus quoque ait: Habetis fortissimam consolationem . Est ergo fortis qui se in dolore aliquo consolatur. 180. Et re vera jure ea fortitudo vocatur, quando unusquisque se ipsum vincit, iram continet, nullis illecebris emollitur atque inflectitur, non adversis perturbatur, non extollitur secundis, et quasi vento quodam, variarum rerum circumfertur mutatione. Quid autem excelsius et magnificentius, quam exercere mentem, afficere carnem et in servitudinem redigere; ut o
Abbreviated transcription (Latin):
bellator miscebatur ag¬
minibus Cloriae cupidus. in¬
curiosus salutis. Sed non haec
sola praeclara fortitudo est
sed etiam illorum gloriosã
fortitudinẽ accipimus qui
ꝑfidem magnitudinẽ animi
obstruxerunt leonũora. ex¬
tinxerunt uirtutẽ ignis. ef¬
fugerunt aciemgladii . e¬
ualuerunt de infirmitate
fortes qui non comitatu et
legionibus subiecti cõmunẽ
cũ multis uictoriã. sed nuda
uistute animi singularẽ de
ꝑfidis reculer̃ triumphũ
Quam in superabilis danihel
qui circa latera sua rudentes
Non expauit leones Freme¬
bant bestiae. et ille epula¬
tantũ modo fortitudinis glo¬
riaẽ. sed magis in uirtute
animi. Neque in in feren¬
oa. sed depellenda in iuria
lexuirtutis est. Qui enĩ non
repellit a socio iniuriã si po¬
test. tã ẽ inuitio quã illequi
facit. Vn de sc̃s morses hinc
prius orsus est tẽptam̃ta
bellicae fortitudinis Nã
cum uidisset hebreũ ab ae¬
gyptio iniuriã accipientẽ
defendit. it aut aegyptium

Expanded text:
bellator miscebatur agbellator miscebatur agminibus gloriae cupidus, incuriosus salutis. 178. Sed non haec sola praeclara fortitudo est; sed etiam illorum gloriosam fortitudinem accipimus, qui per fidem magnitudine animi obstruxerunt leonum ora, exstinxerunt virtutem ignis, effugerunt aciem gladii, convaluerunt de infirmitate fortes : qui non comitatu et legionibus succincti communem cum multis victoriam, sed nuda virtute animi singularem de perfidis retulerunt triumphum. Quam insuperabilis Daniel, qui circa latera sua rugientes non expavit leones! Fremebant bestiae, et ille epulatantummodo fortitudinis gloria est, sed magis in virtute animi: neque in inferenda , sed in depellenda injuria lex virtutis est. Qui enim non repellit a socio injuriam, si potest, tam est in vitio, quam ille qui facit. Unde sanctus Moyses hinc prius orsus est tentamenta bellicae fortitudinis. Nam cum vidisset Hebraeum ab Aegyptio injuriam accipientem, defendit; ita ut Aegyptium
Abbreviated transcription (Latin):
naue ieroboam. samson. da¬
uid. summam rebus quoque
bellicis retulere gloriam
Est itaque fortitudo uelut ex¬
celsior c&eris: sed nũquã
in comitat auirtus. Non
enĩ seipsam committit sibi
alio quinfortitudo sine iusti¬
tia. iniquitatis materia ẽ.
Quo enim ualidior est eo ꝓm¬
ptior. ut inferiorẽ oppri¬
mat. Cum in ipsis reb bel¬
licis iustabella anin iusta
sint spectandum putetur
num quam dauidnisi laces¬
situs bellum intulit Itaq
prudentiã fortitudinis
comitẽ habuit in proelio
N amecaduersus golian in¬
manẽ mole corporis uirũ.
singularicertamine dimi¬
caturus. arma quibus one¬
rarecurrespuit. Vistus enĩ
suis lacestis magis quã alienis
integimentis nititur. De¬
indeeminus quo grauius fe¬
riret ictulapidis. hostem
interemit. posteanũ quam
nisi consulto dñ obellũ adorsus
I deo in omnibus uictor ꝓelus
usq ad sũmã senec tutẽ ma¬
nu prompt̃ bello aduersus
titanas suscepto. ferocibus

Expanded text:
Nave, Hierobaal, Samson, DaNave, Hierobaal, Samson, David summam rebus quoque bellicis retulere gloriam. 176. Est itaque fortitudo velut excelsior caeteris, sed numquam incomitata virtus; non enim seipsam committit sibi: alioquin fortitudo sine justitia iniquitatis materia est. Quo enim validior est, eo promptior ut inferiorem opprimat; cum in ipsis rebus bellicis justa bella an injusta sint, spectandum putetur. 177. Numquam David nisi lacessitus bellum intulit. Itaque prudentiam fortitudinis comitem habuit in praelio. Nam et adversus Goliam immani mole corporis virum singulari certamine dimicaturus, arma quibus oneraretur, respuit ; virtus enim suis lacertis magis quam alienis integumentis nititur. Deinde eminus, quo gravius feriret, ictu lapidis hostem interemit. Postea numquam nisi consulto Domino , bellum adorsus. Ideo in omnibus victor praeliis, usque ad summam senectutem manu promptus, bello adversum Titanas suscepto, ferocibus
Abbreviated transcription (Latin):
uertimus etiam correptio¬
nes in amicitia gratas eẽ
qua eaculeos habent dolo¬
resnonhabent. Compun¬
gimur enim censoriis sermo¬
nibus: sed beniuolentiae de¬
lectamur. sedutilitate ad
summamnon omnibus eadẽ
semper officia debentur
Nec personarum semper. sed
plerumque causarũ ettẽpo¬
rum p̃lationes sunt ut uici¬
num quis interdum magis
quam fratrem adiuuerit
qm̃ etsalomondicit melius¬
est uicinus in proximo quã
frater longehabitans et
ideo plerumque amicise be¬
niuolentiae quis que cõmit¬
tit quã fratris necessitudini
Iantum ualet beniuolentia.
ut plerumque pignora uin¬
iustitiae locohonesti naturã
etuim tractauimus : Nunc
defortitudine tractemus
qua euelut excelsior c&eris
diuiditur in res bellicas et do¬
mesticas. sedbellicarũ rerũ
studium a nr̃o officioiã alienũ
uidetur quia animimagis
quam corporis officio inten¬
dimus. Neca darma iã spectat
usus noster. sed ad pacis nego¬
ta. Maiores autẽnr̃i ut iesus

Expanded text:
vertimus etiam correptiovertimus etiam correptiones in amicitia gratas esse, quae aculeos habent, dolorem non habent. Compungimur enim censoriis sermonibus, sed benevolentiae delectamur sedulitate. 174. Ad summam, non omnibus eadem semper officia debentur, nec personarum semper, sed plerumque causarum et temporum praelationes sunt, ut vicinum quis interdum magis quam fratrem adjuverit. Quoniam et Salomon dicit: Melior vicinus in proximo, quam frater longe habitans . Et ideo plerumque amici se benevolentiae quisque committit, quam fratris necessitudini. Tantum valet benevolentia, ut plerumque pignora vinjustitiae loco honesti naturam et vim tractavimus. Nunc de fortitudine tractemus, quae velut excelsior caeteris, dividitur in res bellicas et domesticas. Sed bellicarum rerum studium a nostro officio jam alienum 47 videtur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec ad arma jam spectat usus noster, sed ad pacis negotia. Majores autem nostri, ut Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
cob sed discrepabant. Non erat
enim beniuolentia inter eos
quae sibi praeferr& alterum.
sed magis contentio quae prae¬
riperet benedictionẽ. Nam
cum alter praedurus alter
mansuetus eẽt. inter dispares
mores & studia compugnan¬
tia. beniuolentia eẽ non po¬
terat. Adde quia scs̃iacob
paternȩ degenerẽ domus
uirtuti praeferre non poterat
Nihilautẽ tam consociabile .
quã cũ aequitate iustitia
quae uelut compar et socia
beniuolentiae facit ut cosquos
patres nobiscredimus diliga¬
mus Habet autẽ in se beni¬
uolentia fortitudinẽ Nam
cum amicitia exbeniuolen¬
tiae fonte procedat Nondu¬
bitat proamico. grauia uitę
sustinere pericula. et sima¬
per illum sustineo. Beniuo
diae extor quaere consue¬
uit. Beniuolentia facit
ut amici uulnera utilia quã
uoluntaria in imicioscula
sint. Beniuolentia facit
ut unus fiat expluribus quã
siplures amici s intunus fi¬
unt in quibus sp̃sunus et u¬
nasententiaẽ. Simulad¬

Expanded text:
cob, sed discrepabant . Non enim cob, sed discrepabant . Non enim erat benevolentia inter eos, quae sibi praeferret alterum: sed magis contentio, quae praeriperet benedictionem . Nam cum alter praedurus, alter mansuetus esset, inter dispares mores, et studia compugnantia, benevolentia esse non poterat. Adde quia sanctus Jacob paternae degenerem domus virtuti praeferre non poterat. 172. Nihil autem tam consociabile, quam cum aequitate justitia: quae velut compar et socia 46 benevolentiae, facit ut eos quos pares nobis credimus, diligamus. Habet autem in se benevolentia, etiam fortitudinem; nam cum amicitia ex benevolentiae fonte procedat, non dubitat pro amico gravia vitae sustinere pericula: Et si maper illum, sustineo . CAPUT diae extorquere consuevit. Benevolentia facit ut amici vulnera utilia quam voluntaria inimici oscula sint . Benevolentia facit, ut unus fiat ex pluribus; quoniam si plures amici sint, unus fiunt, in quibus unus spiritus et una sententia est. Simul ad
Abbreviated transcription (Latin):
Vndese cua serpenti credidit.
qm̃ qua eb eniuolentiã acce¬
perat. maliuolentiam esse¬
nonopinabatur. Augetur
beniuolentia coetuecclesiȩ
fidei consortio. initiandisoci¬
etate p̾cipiendȩ gratiae.
nec essitudine misteriorũ
communione. Haecenĩ
etiam appellationis necessi¬
tudinũ reuerentiã filiorũ¬
Hacc enim etiam appellationis
necessitudinum. reuerentiam
filiorum auctoritatem & pie¬
tatẽ patrum germanitatem
fratrũ sibi uendicant Multũ
igitur ad cumulandam spectat
beniuolentiã necessitudo gra¬
tiae. adiuuant etiam parium
studia uirtutum. Si quidem
beniuolentia. etiam morũ fa¬
cit similitudinẽ. Deniq: iona¬
tha filius regis imitabatur scĩ
dauid imans uetudinẽ ꝓpt̃ qđ
diligebat eum. Vnde & illud
cum scõ sc̃seris. Non solũ ad
conuersationẽ sed etiam adbe¬
niuolentiã deriuandũ uidet᷑
Nam utiq: & filii noe simul ha¬
bitabant et non erat in his mo¬
rũ concordia. Habitabant
etiam indomopatris esau&ia¬

Expanded text:
Unde se Eva serpenti credidit; Unde se Eva serpenti credidit; quoniam quae benevolentiam acceperat, esse malevolentiam non opinabatur. benevolentia coetu Ecclesiae, fidei consortio, initiandi societate, percipiendae gratiae necessitudine, mysteriorum communione. Haec enim etiam appellationes necessitudinum, reverentiam filioruHaec enim etiam appellationes necessitudinum, reverentiam filiorum, auctoritatem et pietatem patrum, germanitatem fratrum sibi vindicant. Multum igitur ad cumulandam spectat benevolentiam necessitudo gratiae. 171. Adjuvant etiam parium studia virtutum. Siquidem benevolentia etiam morum facit similitudinem. Denique Jonathas filius regis imitabatur sancti David mansuetudinem, propter quod diligebat eum . Unde et illud: Cum sancto sanctus eris , non solum ad conversationem, sed etiam ad benevolentiam derivandum videtur. Nam utique et filii Noe simul habitabant, et non erat in his morum concordia . Habitabant etiam in domo patria Esau et Ja
Abbreviated transcription (Latin):
Aquam de aqua profluen¬
tidare. lumen delumine
accendere beniuolentia
Itaque in his est omnibus
tam quam fons aquae
reficiens sitientem tã quã
lumen quae etiam in aliis
luceat Nec illis desit quide
suo lumine aliis lumen ac¬
cenderint. Est etiam illa
beniuolentia liberalitatis
ut siquod habes debitoris
crrogra fum scindens re¬
stituas nihil adebitore
consecutus debiti. qđ exem¬
plosui facere nos debere
iob scs ammonet Nam
qui habet non mutuatur
qui non habet non libe
ra fam. Quid
igitur etiam supse non ex¬
igas auaris heredibus ser¬
uas quam potes cũ beniuo¬
atque ut plenius discutiam
beniuolentiã ad omesticis
primum propheta sermo¬
nis idest a filuis parentib
fratrib: perconiunctionũ
gradus inciuitatum perue¬
niat ambitũ et depara diso
egressamundũ repleuit
Denique cuminuiro & femi¬
na bene uolentẽ ds̃ posuiss&
affeccum dixit. Frunt ambo
inuna carne et inuno spũ

Expanded text:
 aquam de aqua profluen aquam de aqua profluenti dare, lumen de lumine accendere. Benevolentia itaque in his est omnibus, tamquam fons aquae reficiens sitient em, et tamquam lumen quod etiam in aliis luceat, nec illis desit, qui de suo lumine aliis lumen accenderint. 168. Est etiam illa benevolentiae liberalitas, ut si quod habes debitoris chirographum, scindens restituas, nihil a debitore consecutus debiti. Quod exemplo sui facere nos debere Job sanctus admonet . Nam qui habet, non mutuatur: qui non habet, non liberat syngrapham. Quid igitur etiam si ipse non exigas, avaris haeredibus reservas, quam potes cum benevo 45 169. Atque ut plenius discutiamus; benevolentia a domesticis primum profecta personis, id est, a filiis, parentibus, fratribus, per conjunctionum gradus in civitatum pervenit ambitum, et de paradiso egressa mundum replevit. Denique cum in viro et femina benevolentem Deus posuisset affectum, dixit: Erunt ambo in una carne , et in uno spiritu.