comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus quas diligit: quã si cas
sẽꝑ habusset: Contestant᷑ enĩ
⁊ cetera: ⁊ plena sunt omnia.
testimoniis clamantibus ita
est. Triumphat uictor ĩpera¬
tor: ⁊ ñ uicisset nͥ pugnasset.
Et qͣnto maiꝰ ꝑiculum fuit
dium in triumpho. Iactat tẽ¬
pestas nauigantes. minat᷑q
naufragium. om̃s futura.
morte pallescunt. Tranquil¬
lat᷑ celum ⁊ mare ⁊ exultant
nimis: qm̃ timuerũt nimi
Eger ẽ carus ⁊ uena eiꝰ malũ
renuntiat. om̃s qui eũ sa luũ
cupiunt egrotant simul. aĩo.
fit ei recte. ⁊ ñdum ambulat
pͥstinis uiribus: ⁊ fit iam ta¬
le gaudium. quale ñ fuit cũ
antea saluus. ⁊ fortis ambu¬
laret. E asq ip̃as uoluptates
humane uite: etiam ñ inopi¬
natis ⁊ preter uoluntatem ir¬
ruentib s institutis ⁊ uolũ¬
tariis molestiis homines ad¬
quirunt. Edendi ⁊ bibendi
uoluptas nulla est: nͥ precedat
esuriendi et sitiendi molestia.
Et ebriosi quedã salsuiscu la

Expanded text:
bus, quas diligit, quam si eas bus, quas diligit, quam si eas semper habuisset? contestantur enim et cetera et plena sunt omnia testimoniis clamantibus: "ita est". triumphat uictor imperator et non uicisset, nisi pugnauisset, et quanto maius periculum fuit maius in triumpho. iactat tempestas nauigantes minaturque naufragium; omnes futura morte pallescunt: tranquillatur caelum et mare, et exultant nimis, quoniam timuerunt nimis. aeger est carus et uena eius malum renuntiat; omnes, qui eum saluum cupiunt, aegrotant simul animo: fit ei recte et nondum ambulat pristinis uiribus, et fit iam tale gaudium, quale non fuit, cum antea saluus et fortis ambularet. easque ipsas uoluptates humanae uitae etiam non inopinatis et praeter uoluntatem inruentibus, sed institutis et uoluntariis molestiis homines adquirunt. edendi et bibendi uoluptas nulla est, nisi praecedat esuriendi et sitiendi molestia. et ebriosi quaedam salsiuscula
Abbreviated transcription (Latin):
re intro cor suũ:. ⁊ rapiebãt
amando ⁊gaudendo. He ra¬
pientium manus erant. Ds̃
hone quid agitur in homine
ut populus gaudeat de salu¬
te desperate anime.⁊ de maiorz
periculo liberate: qͣm si spes ei
semꝑ affuisset. aut periculũ
minus fuisset: Et enim tu qͦq
misericors pat̾. plus gaudes de
ta nouem iustis. quib ñ opꝰ ẽ
ditate audimꝰ cum audimus qͣm
exultantis pastoris humeris re¬
portetur ouis. que errauerat. ⁊
uragina referatur in thesauros
tuos. colletantib uicinis mu¬
lieri que inuenit: ⁊ lacrimas
excutit gaudio sollempnitatiᷤᷤ
domꝰ tue. cum legitur in domo
tua de minore filio. qm̃ mor¬
tuus erat ⁊ reuixit. perierat ⁊
inuentus est. Gaudes quippe
in nobis ⁊ in angłis tuis. scã ca¬
ritate sanctis. Nam tu semper
idem: qui ea que ñ semꝑ nec
codẽ modo sunt. eodẽ mͦ semꝑ
nosti omĩa. Quid gͦ agit᷑ in
anima cum amplius delecta¬
tur inuentis. aut redditis re¬

Expanded text:
re intro in cor suum. et rapiebant re intro in cor suum. et rapiebant amando et gaudendo: hae rapientium manus erant. Deus bone, quid agitur in homine, ut plus gaudeat de salute desperatae animae et de maiore periculo liberatae, quam si spes ei semper affuisset aut periculum minus fuisset? etenim tu quoque, misericors pater, plus gaudes de ta nouem iustis, quibus non opus nditate audimus, cum audimus quam exsultantibus pastoris umeris reportetur ouis, quae errauerat, et drachma referatur in thesauros tuos conlaetantibus uicinis mulieri, quae inuenit, et lacrimas excutit gaudium sollemnitatis domus tuae, cum legitur in domo tua de minore filio tuo, quoniam mortuus fuerat et reuixit, perierat et inuentus est. gaudes quippe in nobis et in angelis tuis sancta caritate sanctis. nam tu semper idem, quia ea quae non semper nec eodem modo sunt eodem modo semper nosti omnia. Quid ergo agitur in anima, cum amplius delectatur inuentis aut redditis re
Abbreviated transcription (Latin):
solet. ab eis qui accessuri sũt
ad grãm tuã. oblatũ esse dice¬
bat uictorino a presbiteris. t
secretius redderet. sicut ñ nł¬
lis qui ueretundia trepidat᷑i
udebant᷑ offerri mos erat. il¬
lum aũ maluisse salutẽ suã
in conspectu sc̃e. multitudinis
ꝓfiteri. Non enim erat salꝰ
qͣm docebat in rethorita: ⁊ tñ
eam publice ꝓtessus erat. En¬
tominus ergo uereri debuit
mansuetum gregem tuum
ꝓnũtians u̾bum tuũ: qui ñ
uerebatur in u̾bis suis tur¬
bas insauoꝵ: Itaq ubi asc̃¬
dit ut redderet: om̃s sibimet
inuicem quisq ut eum no¬
uerat. instrepuerũt nomen¬
eius in strepitu gratu latõis.
Quis aut̾ ibi non eũ noue¬
rat: Et sonuit presso soui¬
tu ꝑ ora cunctorum colletã¬
tium: uictorinꝰ. Uictorinus.
Cito sonuerunt exultacione
quia uidebant eum: ⁊ cito
siluerunt intentione: ut au¬
dirent eũ. Prenũtiauit ille
fidem ueracẽ p̾clara fiducia
⁊ uolebant eum om̃s rape¬

Expanded text:
solet ab eis, qui accessuri sunt solet ab eis, qui accessuri sunt ad gratiam tuam, oblatum esse dicebat Victorino a presbyteris, ut secretius redderet, sicut nonnullis, qui uerecundia trepidaturi uidebantur, offerri mos erat; illum autem maluisse salutem suam in conspectu sanctae multitudinis profiteri. non enim erat salus, quam docebat, in rhetorica et tamen eam publice professus erat. quanto minus ergo uereri debuit mansuetum gregem tuum pronuntians uerbum tuum, qui non uerebatur in uerbis suis turbas insanorum? itaque ubi ascendit, ut redderet, omnes sibimet inuicem, quisque ut eum nouerat, instrepuerunt nomen strepitu gratulationis. quis autem ibi non eum nouerat? et sonuit presso sonitu per ora cunctorum conlaetantium: "Victorinus, Victorinus". cito sonuerunt exultatione, quia uidebant eum, et cito siluerunt intentione, ut audirent eum. pronuntiauit ille fidem ueracem praeclara fiducia, et uolebant eum omnes rape
Abbreviated transcription (Latin):
in se mimicitias arbit᷑batur.
S postea qͣm legendo ⁊ in hi¬
ando hausit firmitatem. ti¬
muitq negari a xp̃o corã an¬
gelis sanctis. si eum timeret
corã hominibꝰ confiteri. reusq
crilegiis suꝑboꝵ demonioꝵ q̃
imitator suꝑb acceꝑat. s pu¬
duit uanitati: ⁊ erubuit u̾i¬
tati: subitoq ⁊ in opinatuᷤ ait
simpliciano ut ip̃e narrabat.
Eamus in eccl̃iam: xp̃ianus
uolo fieri. At ille non se leti¬
Ubi aut̃ imbutꝰ est primis
instructionum sacͣmentis:
nĩ młto post etiam nomen de¬
dit. ut ꝑ baptismum regen̾a¬
ret᷑. Mirante roma. gaudẽ¬
de ecclia. suꝑbi uidebant ⁊ i¬
rascebant᷑: dentib suis stri¬
debant ⁊ tabescebant. Seruo
aut̃ tuo dñe d̾s erat spes eius
Ꝙ ñ respiciebat in uanitates
⁊ insanias menclaces. Deni¬
q ut uentum est ad horam
ꝓfitende fidei q̃ u̾bis certis
conceptis retentisq memori¬
t̾. de loco eminentiore in con¬
spectu ppłi fidel rome reddi

Expanded text:
in se inimicitias arbitrabatur. in se inimicitias arbitrabatur. sed posteaquam legendo et inhiando hausit firmitatem timuitque negari a Christo coram angelis sanctis, si eum timeret coram hominibus confiteri, reusquecrilegis superborum daemoniorum, quae imitator superbus acceperat, depuduit uanitati et erubuit ueritati subitoque et inopinatus ait Simpliciano, ut ipse narrato: "eamus in ecclesiam: Christianus nolo fieri". at ille non se capiubi autem imbutus est primis instructionis sacramentis, non multo post nomen dedit, ut per baptismum regeneraretur mirante Roma, gaudente ecclesia. superbi uidebant et irascebantur, dentibus suis stridebant et tabescebant: seruo autem tuo dominus deus erat spes eius et non respiciebat in uanitates et insanias mendaces. Denique ut uentum est ad horam profitendae fidei, quae uerbis certis conceptis retentisque memoriter de loco eminentiore in conspectu populi fidelis Romae reddi
Abbreviated transcription (Latin):
sacroꝵq sacrilegoꝵ ꝑticeps qͥ¬
bus tunc tota fere romana
nobilitas inflata spirabat po¬
stra ⁊ anubem latratorem. q̃
aliqͣndo contͣ neptunũ ⁊ ue¬
nerem. contͣq min̾uã tela te¬
nuerãt. ⁊ a se uictis iã roma
supplicabat. que iste senex uic¬
torinus tot annos ore t̾ricrepo
defensau̾at ñ erubuit esse pu
er xͥ tui ⁊ infans fontiᷤ tui.
subiecto collo ad hiũlitatis iu¬
gũ ⁊ edomita fronte ad cruciᷤᷤ
obꝓbrium. O dñe dñe qui in¬
clinasti celos ⁊ descendisti tetigi¬
sti mõtes ⁊ fumigauerunt: qͥbꝰ
modis te insinuasti illi pectoriͤ
Legebat sicut ait simplicianꝰ
me ⁊ ꝑscrutabat᷑: ⁊ dicebat sim¬
Non credam. nec deputabo te
Ergo parietes faciunt xͥanos:
Et hoc sepe dicebat: iam se es¬
se xͥanum. Et simplicianus
illud sepe respondebat: ⁊ sepe
tebatur. Amicos enĩ suos ue¬
rebat᷑ offend̾e. suꝑbos demoni
louice dignitatis. quasi ex ce¬
dris lẏbani quas ñdũ contri¬
uerat dñs. grauit̾ riuturas

Expanded text:
sacrorumque sacrilegorum 1oparticeps, quibus tunc tota fere Romana nobilitas inflata spirabat prostra et Anubem latratorem, quae aliquando contra Neptunum et Venerem contraque Minervam tela tenuerant et a se victis iam Roma supplicabat, quae iste senex Victorinus tot annos ore terricrepo defensitaverat, non erubuerit esse puer Christi tui et infans fontis tui subiecto collo ad humilitatis iugum et edomita fronte ad crucis opprobrium. O domine, domine, qui inclinasti caelos et descendisti, tetigisti montes et fumigaverunt, quibus modis te insinuasti illi pectori? legebat, sicut ait Simplicianusme et perscrutabatur et dicebat Sim„non credam nec deputabo te „ergo parietes faciunt christianos?" et hoc saepe dicebat, iam se esse christianum, et Simplicianus illud saepe respondebat et saepe tebatur. amicos enim suos reverebatur offendere, superbos daemoniclonicae dignitatis quasi ex cedris Libani, quas nondum contriuerat dominus, grauiter ruituras
Abbreviated transcription (Latin):
lectio pris non ẽ in ip̃o. Audistis
qͥa si quis dilexerit mundũ. di¬
letio patͥs non est in ip̃o. Ne qͥs
dicat in corde suo falsum ẽẽ hoc:
cutꝰ ẽ. nichil ueriꝰ. Si quis dile¬
xerit mundum. dilectio prĩs ñ
ẽ in ip̃o. Uis habere dilectionẽ
prĩs. ut sis coheres filii: Noli di¬
lig̾e mundum. Exclude amorẽ
malũ mundi. ut implearis amo¬
re dei.Uas es: s adhuc plenus
es. Eunde ꝙ habes. ut accipias ꝙ
ñ habes. Certe iam renati sunt ex
sp̃u. Bonũ ẽ nob̾ non dilig̾e mũ¬
dum. ne remaneãt in nobis sacͣ¬
menta ad dampnatõnẽ nr̃am.¬
ñ firmamentũ ad salutẽ. firma¬
mentũ salutis ẽ hab̾e radicẽ cari¬
tutẽ pietatis. ñ formã solã Bona
forma. sc̃a forma S quid ualet
forma. si non teneat radicem: Sar¬
mẽtũ pretisum nõne in ignẽ mit¬
titur: Habe formã. s in radice.
Quomͦ aut̃ radicamini ut ñ era¬
caritas. int̾ tanta siluosa amoriᷤ

Expanded text:
lectio Patris non est in ipso. 9. Audistis lectio Patris non est in ipso. 9. Audistis quia si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Ne quis dicat in corde suo falsum esse hoc, cutus est, nihil verius, Si quis dilexerit mundum, dilectio Patris non est in ipso. Vis habere dilectionem Patris, ut sis cohaeres Filii? Noli diligere mundum. Exclude malum amorem mundi, ut implearis amore Dei. Vas es, sed adhuc plenus es; funde quod habes, ut accipias quod non habes. Certe jam renati sunt ex Spiritu. Bonum est nobis ut non diligamus mundum, ne remaneant in nobis Sacramenta ad damnationem, non firmamenta ad salutem Firmamentum salutis est, habere radicem charitem pietatis, non formam solam. Bona forma, sancta forma: sed quid valet forma, si non teneat radicem? Sarmentum praecisum nonne in ignem mittitur? Habe formam, sed in radice. Quomodo autem radicamini, ut non eracharitas, inter tanta silvosa amoris
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant quid nob̾ ⁊ tibi ⁊ repelle¬
bant᷑. Confitemini ⁊ amplectimi¬
ni. Illi enim timebant de iniqui¬
tatib suis: uos amate dimissorẽ
mus amare deum si a mamus
mũdũ: Parat nos gͦ inhabita¬
ri caritate. Puo sunt amores:
mundi ⁊ dei. Si mundi amor
habitet. ñ ẽ quo intret amor dei.
Recedat amor mundi. ⁊ habitet
dei. Melior accipiat locũ. Ama¬
bas mundum. noli amare mũ¬
dum. Cum exhauseris cor tuũ
amore terteno. hauries amorẽ
diuinũ. ⁊ incipit habitare iam
caritas de qua nichil mali po¬
test ꝓced̾e. Audite gͦ uerba pur¬
gantis modo. Quasi agrũ in¬
uenit corda hominũ. S qͦmͦ ĩ¬
uenit : Si siluam inuenit: ex¬
tirpat. si agrum p̾gatũ inuenit.
plautat. Plantare ibi uult ar¬
borem caritatis. Et quã siluã
uult extirpare: Amorẽ mundi.
Audi extirpationem silue. No¬
lite diligere mundũ. hoc enĩ se¬
quit᷑. neq que sunt in mundo.
Si quis dilexerit mundum. di¬

Expanded text:
dicebant, Quid nobis et tibi ? et repelledicebant, Quid nobis et tibi ? et repellebantur. Confitemini, et amplectimini. Illi enim timebant de iniquitatibus suis; vos amate dimissorem mus amare Deum, si amamus mundum? Parat nos ergo inhabitari charitate. Duo sunt amores, mundi et Dei: si mundi amor habitet, non est qua intret amor Dei: recedat amor mundi et habitet Dei; melior accipiat locum. Amabas mundum, noli amare mundum: cum exhauseris cor tuum amore terreno, hauries amorem divinum; et incipit habitare jam charitas, de qua nihil mali potest procedere. Audite ergo verba purgantis modo. Quasi agrum invenit corda hominum: sed quomodo invenit? Si silvam invenit, exstirpat; si agrum purgatum invenit, plantat. Plantare ibi vult arborem, charitatem. Et quam silvam vult exstirpare? Amorem mundi. Audi exstirpatorem silvae. Nolite diligere mundum, hoc enim sequitur, neque ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum, di
Abbreviated transcription (Latin):
stitit. Crucifixꝰ est enĩ ex infir¬
mitate. s uiuit ex uirtute dei.
Scribo uobis pueri. Unde pu¬
eri: Quia cognouistis patrẽ.
Scribo uobis patres. Cõmendat
hoc ⁊ repetit. quia cognouistis
eũ qui apͥncipio ẽ. NNementote
uos patres esse.Si obliuiscimi¬
ni eum qͥ a pͥncipio ẽ. perdidistiᷤ
pat̾nitatẽ. Scribo uobis iuuenes.
Etiam atq etiã considerate. Qͥa
iuuenes estis. pugnate ut uĩca¬
tis. uincite ut coronemini. hũi¬
S cribo uob̾ uiuenes qͥa fortes
estis. ⁊ u̾bum dei in uob̃ manet.
⁊ uicistis malignũ. Hec omĩa fͣ¬
tres qr cognouimꝰ id qd̃ a pͥncipio
ẽ. qi fortes sumꝰ. qͥa cognouimꝰ
patrẽ. omĩa ista quasi cognitionẽ
cõmendant. caritatẽ non cõmen¬
dant: Si cognouimꝰ. amamꝰ. Nã
cognitio sine caritate ñ facit saluoᷤ.
Scientia inflat. caritas edificat.
Si confiteri uultis ⁊ non amare:
incipitis demonib similes esse.
Confitebant᷑ demones filiũ dei. ⁊

Expanded text:
stitit. Crucifixus est enim ex infirstitit. Crucifixus est enim ex infirmitate, sed vivit ex virtu e Dei . 7. Scribo vobis, pueri. Unde pueri? Quia cognovistis Patrem. Scribo vobis, patres: commendat hoc, et repetit, Quia cognovistis eum qui a principio est. Mementote vos patres esse: si obliviscimini eum qui a principio est, perdidistis paternitatem. Scribo vobis, juvenes. Etiam atque etiam considerate, quia juvenes estis: pugnate, ut vincatis; vincite, ut coronemini; humiscribo uobis, iuuenes, quia fortes estis et uerbum dei in uobis manet et uicistis malignum. et in atres, quia cognovimus id quod a principio est quia fortes sumus, quia cognovimus Patrem: omnia ista quasi cognitionem commendant, charitatem non commendant? Si cognovimus, amemus: nam cognitio sine charitate non salvos fecit. Scientia inflat, charitas aedificat . Si confiteri vultis et non amare, incipitis daemonibus similes esse. Confitebantur daemones Filium Dei, et
Abbreviated transcription (Latin):
tate genitꝰ. Nullo initio. nlło fine.
ulło spatio latitudinis. qͥa ẽ ꝙ ẽ.
qͥa ip̃e ẽ qͥ ẽ. Hoc nomẽ suũ dixit
moysi. Dices eis. Qͥ ẽ. misit me
ad uos. Quid gͦ añ abrahã: Qͥ d
añ noe: Quid añ adam: Audi
scͥpturã. Añ lucifere genui te. Po¬
stremo añ celum ⁊ t̾rã. Quare :
Qͥa omĩa ꝑ ip̃m fc̃a sunt: ⁊ sine
ip̃o fc̃m ẽ nichil. Ideo patres agno¬
scite. Patres enim fiunt. agnoscẽ¬
do qd̃ est abinitio. Stribo uobis
iuuenes. filii sunt. patres sunt.
uiuenes st̃. filis qr nascũt᷑. patres
quia pͥncipiũ agnoscũt. Iuuenes qͣ¬
re: Quia uicistis malignum.
In filiis natiuitas. in patribus ã¬
tiquitas. in iuuenib fortitudo.
Si malignus a iuuenib uincit᷑.
pugnat nobiscũ. Pugnat si non
expugnat. Quare: Quia nos su¬
mus fortes. an quia ille fortis ẽ¬
in nobis. qui int̾ manꝰ ꝑsequẽtiũ
infirmꝰ inuentꝰ est: Ille nos for¬
tes fecit. qui ꝑsequentib non re¬

Expanded text:
tate genitus: nullo initio, nullo termino, tate genitus: nullo initio, nullo termino, nullo spatio latitudinis; quia est quod est, quia ipse est qui est. Hoc nomen suum dixit Moysi: Dices eis, Qui est, misit me ad vos . Quid ergo ante Abraham? quid ante Noe? quid ante Adam? Audi Scripturam: Ante luciferum genui te . Postremo ante coelum et terram. Quare? Quia omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Ideo patres agnoscite: patres enim fiunt agnoscendo quod est ab initio. 6. Scribo vobis, juvenes. Filii sunt, patres sunt, juvenes sunt; filii, quia nascuntur; patres, quia principium agnoscunt: juvenes quare? Quia vicistis malignum. In filiis nativitas, in patribus antiquitas, in juvenibus fortitudo. Si malignus a juvenibus vincitur, pugnat nobiscum. Pugnat, sed non expugnat. Quare? Quia nos sumus fortes, an quia ille est fortis in nobis, qui inter manus persequentium infirmus inventus est? Ille nos fortes fecit, qui persequentibus non re
Abbreviated transcription (Latin):
tur nouus. Putamꝰ añ matrẽ
solã: Ex añ auos matͥs antiqͦs.
auos matͥs ip̃ius abraham. Et
dñs dicit. Ante abraham ego sũ.
Añ abraham dicimꝰ celum ⁊ ter¬
rã. aũqͣm eslet homo fc̃a sunt.
Aũ ista fuit dñs. ĩ mo ⁊ ẽ. Opti¬
me enim non ait añ abrahan
ego fui. s añ abraham ego sum.
nouit nͥ esse. Scd̾m quod ds est
esse nouit. fuisse ⁊ futurũ esse
non nouit. Bies est ibi unus. s
sempit̾nꝰ. Non ponũt illum dĩẽ
in medio hesternus ⁊ crastinus. He¬
sterno enĩ die finito: incipiens ho¬
diernus uenturo crastino finit᷑.
Ille unꝰ dies ibi ẽ sine tenebris. si¬
ne nocte. sine spatiis. sine mẽsura.
sine horis. Quod uis illum dic.
Siuis dies est. si uis anuꝰ ẽ. si uis
ãm st̾. Dc̃m ẽ enim de ip̃o die. ⁊ an¬
ni tui ñ deficient. Quomͦ aut̃ di¬
ctus ẽ dies: Qnͣdo dc̃m ẽ dño. ego
hodie genui te. Ab eterno patre
genitus. ex et̾nitate genitꝰ. in et̾ni¬

Expanded text:
tur novus. Putamusne ante matrem tur novus. Putamusne ante matrem solam? Et ante avos matris antiquus. Avus matris ipsius Abraham; et Dominus dicit, Ante Abraham ego sum . Ante Abraham dicimus? Coelum et terra, antequam esset homo, facta sunt. Ante ista fuit Dominus, imo et est. Optime enim non ait, Ante Abraham ego fui; sed, Ante Abraham ego sum. novit nisi esse. Secundum quod Deus est, esse novit; fuisse et futurum esse non novit. Dies est ibi unus, sed sempiternus. Non ponunt illum diem in medio hesternus et crastinus: hesterno enim die finito, incipiens hodiernus venturo crastino finietur. Ille unus dies ibi est sine tenebris, sine nocte, sine spatiis, sine mensura, sine horis. Quod vis illum dic: si vis, dies est; si vis, annus est; si vis, anni sunt. Dictum est enim de ipso, Et anni tui non deficient . Quando autem dictus est dies? Quando dictum est Domino, Ego hodie genui te . Ab aeterno Patre genitus, ex aeternitate genitus, in aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ nomen petri. Nam diuidẽ¬
tib sibi eccͣm ⁊ partes fac̾e de
unitate conantib ꝑturiens ꝑ¬
uulos mat̾ caritas in apło po¬
nit uscera sua. conscindit quo¬
uãmͦ u̾bis ubera. plorat filios
quos uidet offerri. reuocat ad
unũ nomẽ eos qͥ multa nomi¬
ua sͥ fac̾e uolebãt. repellit ab a
Nolo mei sitis S uͭ metũ sitis. me¬
cum estote. Onĩs illiꝰ simus qͥ ꝓ
nob̾ mortuus ẽ. qͥ ꝓ nob̾ crucifixꝰ
ẽ. Unde ⁊ hic. dimittunt᷑ uobis pͥ¬
Scribo uob̾ patres. Quare pri¬
mo filii: Quia remittunt᷑ uobis
peccata ꝑ nomen eius. ⁊ regenera¬
mini in nouã uitã. Ideo filii. Pa¬
tres quare: Quia cognouistis eũ
qͥ apͥncipio est. Principiũ enĩ ad
patnitatẽ ꝑtinet. Nouus .xͦ. in car¬
ne. s antiquus in diuinitate. Ꝙͣ
antiquus putamꝰ: Quot ãnoꝵ.
Putamꝰ ne maior qͣm mat̾ sua:
Maior plane. qͣm mat̾. Omĩa e¬
nĩ ꝑ ip̃m fc̃a sunt. Si omĩa ⁊ ip̃a

Expanded text:
per nomen Petri. Nam dividenper nomen Petri. Nam dividentibus, sibi Ecclesiam, et partes facere de unitate conantibus parturiens parvulos mater charitas in Apostolo, exponit viscera sua, conscindit quodammodo verbis ubera sua, plorat filios quos videt efferri, revocat ad unum nomen eos qui multa nomina sibi facere volebant, repellit ab amNolo mei sitis, ut mecum sitis: mecum estote; omnes illius sumus qui pro nobis mortuus est, qui pro nobis crucifixus est: unde et hic, Dimittuntur vobis peScribo vobis, patres. Quare primo filii? Quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus, et regeneramini in novam vitam, ideo filii. Patres quare? Quia cognovistis eum qui a principio est: principium enim ad paternitatem pertinet. Novus Christus in carne, sed antiquus in divinitate. Quam antiquus putamus? quot annorum? Putamusne major quam mater sua? Major plane quam mater: omnia enim per ipsum facta sunt . S
Abbreviated transcription (Latin):
uoces eoꝵ. Et ne forte ⁊ ip̃e lingue
uenerĩt ad unum locum. ⁊ ñ po¬
tius donũ .xͥ. uenit ad om̃s lin¬
guas: audi quid sequit᷑. In om¬
nẽ terrã exiuit sonus eoꝵ: ⁊ in
fines orbis t̾re u̾ba eoꝵ. Quare
hoc: Quia in sole posuit tab̾¬
nacłm suũ. idẽ in manifesto. Ta¬
eccłia eiꝰ. In sole posita ẽ. ñ est in
nocte s in die. S quare illi ñ ag¬
nolcũt: Redite ad lectionẽ quo
heri finis ẽ ft̾s. ⁊ uidete qͣre ñ ag¬
noscũt. Qui odit frẽm suũ in
tenebͥs ambulat. ⁊ nescit quo eat.
qm̃ tenebre excecauerut ocłos eiꝰ.
Nos gͦ sequentia u deamus.⁊
non simus in tenebris: Uude ñ
erimꝰ in tenebris: Si amemiꝰ fr̃es.
Quia non conscindimꝰ unitatẽ.
qui tenemꝰ caritatẽ. S cribo uo¬
bis filioli. quia renintunt᷑ uob̾
peccata ꝑ nomen eius. Ideo filii.
quia remissis peccatis nascimi
quis augustinus. aut quis do¬
natus. Nec ꝑ nomen pauli. uͭ

Expanded text:
voces eorum. Et ne forte ipsae linguae voces eorum. Et ne forte ipsae linguae venerunt ad unum locum, et non potius donum Christi venit ad omnes linguas, audi quid sequitur: In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum. Quare hoc? Quia in sole posuit tabernaculum suum , id est, in manifesto. TaEcclesia ejus: in sole posita est, non est in nocte, sed in die. Sed quare illi non agnoscunt? Redite ad lectionem, ad quam heri finis factus est, et videte quare non agnoscunt: Qui odit fratrem suum, in tenebris ambulat, et nescit quo eat; quoniam tenebrae excaecaverunt oculos ejus. Nos ergo sequentia videamus, et non simus in tenebris. Unde non erimus in tenebris? Si amemus fratres. Quia non scindimus unitatem, quia tenemus charitatem. 4. Scribo vobis, filioli, quia remittuntur vobis peccata per nomen ejus. Ideo filioli, quia dimissis peccatis nasciminquis Augustinus, aut quis Donatus: nec per nomen Pauli, nec
Abbreviated transcription (Latin):
denariꝰ ille numerꝰ decuplatꝰ erat.
Sedebãt centũ uigñti homines. ⁊
tus uehemẽs ⁊ lingue diuise st̾
uelut ignis. Audistis actꝰ apłoꝵ.
Hodie lecta ẽ ip̃a lectio. Ceperũt
linguis loqui quomͦ sp̃c dabat
eis ꝓnũtiare. ⁊ om̃s qui illic ade
rant de diu̾sis gentibus uenien¬
tes iudei. agnoscebat unusqͥsq
linguã suam ⁊ mirabant᷑ illos
idiotas ⁊ ĩperitos lubito didicille
non unã aut duas linguas. s
omĩum omĩno gentium. Ubi gͦ
iam omĩs lingue sonabant. om̃s
lingue crediture ostendebãt᷑. Isti
autem qͥ multum amãt xp̃m.
⁊ ideo nolunt cõmunicare ciuita
cam idẽ afram. Solas duas liu¬
guas tenet .xͨ. Iste enĩ due lingne
sole sunt in ꝑtib donati. plus
non habent. Euigilemꝰ fratres.
uideamꝰ potius donũ sp̃s dei. ⁊
credamꝰ añdictis de illo. ⁊ iudea¬
mus ĩpleta q̃ añdicta sunt in
psalmo. Non sunt loquele neq
sermones quoꝵ non audiantur

Expanded text:
denarius ille numerus decuplatus erat. denarius ille numerus decuplatus erat. Sedebant centum viginti homines, ettus vehemens, et linguae divisae sunt velut ignis. Audistis Actus Apostolorum, hodie lecta est ipsa lectio: Coeperunt linguis loqui quomodo Spiritus dabat eis pronuntiare. Et omnes qui aderant illic, de diversis gentibus venientes Judaei, agnoscebant unusquisque linguam suam; et mirabantur illos idiotas et imperitos subito didicisse non unam aut duas linguas, sed omnium omnino gentium . Ubi ergo jam omnes linguae sonabant, omnes linguae crediturae ostendebantur. Isti autem qui multum amant Christum, et ideo nolunt communicare civitatcam, id est, afram. Solas duas linguas tenet Christus? Istae enim duae linguae solae sunt in parte Donati, plus non habent. Evigilemus, fratres, videamus potius donum Spiritus Dei, et credamus ante dictis de illo, et videamus impleta quae ante dicta sunt in Psalmo: Non sunt loquelae neque sermones, quorum non audiantur
Abbreviated transcription (Latin):
tert᷑: S oderunt iuidelicet ciui¬
tatẽ. in qua occisus ẽ dñs ip̃oꝵ.
Dii homines ⁊ misericordes ml¬
tum dolent. occisũ esse xp̃m. ⁊ oc¬
cidunt in hominib xp̃m. At il¬
le dilexit illã ciuitatem. ⁊ miser¬
tus ẽ eius. Inde dixit uncipere p̃¬
dicationẽ suam: incipiẽs ab ieru¬
salem. Ille ibi pͥncipiũ fecit p̾di¬
cationis uoĩs sui ⁊ tu exhorreseiᷤᷤ
cõmunionẽ illius ciuitatis: Non
ẽ mux si p̃cisꝰ odisti radicẽ. Quid
ip̾e ait. discipłis siuis: Estote sedẽ¬
tes in ciuitate. qr ego mitto ꝓmis¬
sionẽ meã in uos. Ecce qͣm ciuita¬
tem oderũt. forte amarẽt. si iudei
int̾fectores xp̃i in illa habitarent.
Manifestũ ẽ enĩ om̃s int̾fectores
de illa ciuitate. Que habebat se¬
uientes in xp̃m. habet adorãtes .xͫ.
Propt̾ea illã isti oderũt. qͥa xͥani
in illa sunt. Ibi uoluit secle disci¬
pulos suos. ⁊ ibi ilł mitt̾e sp̃m sã¬
no loco sedentes cẽtum uiginti. Duo¬

Expanded text:
tur? Sed oderunt videlicet civitatem in qua occisus est Dominus ipsorum. Pii homines et misericordes, multum dolent occisum esse Christum, et occidunt in hominibus Christum! At ille dilexit illam civitatem, et misertus est ejus: inde dixit incipere praedicationem suam, Incipiens ab Jerusalem. Ille ibi principium fecit praedicationis nominis sui: et tu exhorrescis communionem illius civitatis? Non est mirum si praecisus odisti radicem. Quid ait ille discipulis suis? Estote sedentes in civitate, quia ego mitto promissionem meam in vos . Ecce quam civitatem oderunt. Forte amarent, si Judaei interfectores Christi in illa habitarent. Manifestum est enim omnes interfectores de illa civitate. Quae habebat saevientes in Christum, habet adorantes Christum. Propterea illam isti oderunt, quia Christiani in illa sunt. Ibi voluit sedere discipulos suos, et ibi illis mittere Spiritum sanno loco sedentes centum viginti? Duo
Abbreviated transcription (Latin):
ut respondeas: Scriptum ẽ. Do¬
minũ dm̃ tuũ adorabis ⁊ illi so¬
li seruies. Tenentes ista. non ha¬
bebitis concupiscentiã mũdi. Nõ
habendo concupiscentiã mũdi.
ñ uos subiugabit nec desideriũ
carnis. nec desideriũ oculoꝵ. nec
ambitio scł̃i. Et facitis locũ cari¬
tati uenienti ut diligatis dm̃.
qr li fuit ibi dilectio mundi ñ ibi
erit dilectio dei. Tenete potius di¬
sic ⁊ uos maneatis inet̾nũ. Quia
talis ẽ quisq. qual eius dilectio
ẽ. Tetrami diligis. terra eris. Dĩ
diligis: quid dicam: Ps̃ eris: ñ
audio dicere ex me. scͥpturas au¬
diamus. EEgo dixi duii estis: ⁊ filii
altissimi om̃s. Si gͦ uultis esse
dii ⁊ filii altissimi: nolite dilig̾e
mundũ: nec ea que sunt in mũ¬
do. Si quis dilexerit mũdum

Expanded text:
ut respondeas? Scriptum est, Dout respondeas? Scriptum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Tenentes ista, non habebitis concupiscentiam mundi: non habendo concupiscentiam mundi, non vos subjugabit nec desiderium carnis, nec desiderium oculorum, nec ambitio saeculi; et facietis locum charitati venienti, ut diligatis Deum. Quia si fuerit ibi dilectio mundi, non ibi erit dilectio Dei. Tenete potius disic et vos maneatis in aeternum: quia talis est quisque, qualis ejus dilectio est. Terram diligis? terra eris. Deum diligis? quid dicam? deus eris? Non audeo dicere ex me, Scripturas audiamus: Ego dixi, Dii estis, et filii Altissimi omnes . Si ergo vultis esse dii et filii Altissimi, nolite ailigere mundum, nec ea quae sunt in mundo. Si quis dilexerit mundum
Abbreviated transcription (Latin):
respondit. ⁊ qñ talis tͥ temptatio
euenerit. dic illud ⁊ tu Redi pꝰ
me sathanas. scͥptum ẽ enim ñ
tẽptabis dũm dm̃ tuũ: idest si
hoc fecero. tẽptabo dm̃. Hoc dix̃
qd̾ te uoluit dicere. Qñ tibi sug¬
gerit inimicus. qualis homo. qͣ¬
lis xp̃ianus. modo uel unũ mi¬
racł̃m fecisti. aut orationib tius
mortui resurrexerunt aut febriẽ¬
tes sanasti si uere esses alicuius
momiẽti faceres aliquod mira¬
culum: responde ⁊ dic. Scriptũ
est: non temptabis dñm deum
tuũ. Non gͦ tẽptabo deum qͣsi
tunc ꝑtincam ad deũ si fecero mi¬
raculum ⁊ non ꝑtineam si non
fecero. ⁊ ubi sunt u̾ba eius. gau¬
dete quia noĩa ur̃a scripta sũt
in celo: De ambitione scl̃i quo¬
mͦ tẽptatus ẽ dñs : qͣndo eum le¬
uauit in excelsum. ⁊ dixit ei. H¬
adoraueris me. De elatione reg¬
ni terreni uoluit tẽptare regem
a dũo diabolũ uinci᷑ Quid gͦ
respondit diabolo. nͥ ꝙ te docuit

Expanded text:
respondit; et quando tibi talis tentatio respondit; et quando tibi talis tentatio evenerit, dic illud et tu, Redi post me, satanas; scriptum est enim, Non tentabis Dominum Deum tuum: id est, Si hoc fecero. tentabo Deum. Hoc dixit, quod te voluit dicere. Quando tibi suggerit inimicus, Qualis homo, qualis christianus? modo vel unum miraculum fecisti, aut orationibus tuis mortui surrexerunt, aut febrientes sanasti? si vere esses alicujus momenti, faceres aliquod miraculum: responde et dic, Scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum: non ergo tentabo Deum, quasi tunc pertineam ad Deum si fecero miraculum, et non pertineam si non fecero. Et ubi sunt verba ejus, Gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo? De ambitione saeculi quomodo tentatus est Dominus? Quando elevavit eum in excelsum, et dixit ei: Hadoraveris me. De elatione regni terreni voluit tentare regem a Domino diabolum vinci? Quid ergo respondit diabolo, nisi quod te docuit
Abbreviated transcription (Latin):
magnus sͥ uidet᷑ homo. siue de
diuitiis. liue de aliqua potentia.
Tria sunt ista. ⁊ nicħ inuenis ũ¬
de temptet᷑ cupiditas humana
nͥ aut desiderio carius ant desi¬
derio oculoꝵ. aut ambitione scl̃i.
Pista t̾a temptatꝰ ẽ dñs a diaba
Desiderio carnis temptatꝰ ẽ. qñ
distũ ẽ ei si filius dei es dic lapidi¬
bus istis ut panes fiant. qñ esuri¬
uit post ieiunium. S quomodo
repulit tẽptationẽ. ⁊ docuit pug¬
nare militẽ: Attende quid illi a¬
it. Non in pane solo uiuit homo.
s in onuĩ u̾bo dei. Tẽptatꝰ ẽ ⁊ de¬
siderio ocłoꝵ. de miraculo quãdo
ei dixit. Mute te deorsum quia
scͥptum ẽ. Angłis suis manda¬
uit de te. ut suscipiant te. ne qn
offendas ad lapidẽ pedem tuum.
Ille restitit tẽptatori. Si enim fa¬
ceret nuiracłm. non uid̾et᷑ nͥ aut
cessisse. aut curiositate fecisse. Fẽc
eium qͣndo uoluit tanqͣm deus.
s tãqͣm infirmos curãs. Nam
homines sentirent: attẽde quid

Expanded text:
magnus sibi videtur homo, sive de magnus sibi videtur homo, sive de divitiis, sive de aliqua potentia. 14. Tria sunt ista, et nihil invenis unde tentetur cupiditas humana, nisi aut desiderio carnis, aut desiderio oculorum, aut ambitione saeculi. Per ista tria tentatus est Dominus a diabolo. Desiderio carnis tentatus est, quando dictum est ei, Si Filius Dei es, dic lapidibus istis ut panes fiant; quando esurivit post jejunium. Sed quomodo repulit tentatorem, et docuit pugnare militem? Attende quid illi ait: Non in solo pane vivit homo, sed in omni verbo Dei. Tentatus est et desiderio oculorum de miraculo, quando ei dixit: Mitte te deorsum, quia scriptum est, Angelis suis mandavit de te, ut suscipiant te, ne quando offendas ad lapidem pedem tuum. Ille restitit tentatori: si enim faceret miraculum, non videretur nisi aut cessisse, aut curiositate fecisse: fecit enim quando voluit tanquam Deus, sed tanquam infirmos curans. Nam homines sentirent, attende quid
Abbreviated transcription (Latin):
artibus in maleficiis. Ip̃a curi¬
ositas. Aliqnͣdo temptat etiã
seruos dei ut uelint quasi mi¬
raculum facere temptare utrũ
exaudiat illos deus in miraculis.
Curiositas ẽ. hoc ẽ desideriũ ocło¬
rũ. non ẽ a pr̃e. Si dedit deus fac.
Optulit enim ut facias. None¬
nim qui non fecerunt ad dei reg
num non ꝑtineb̾t: Cum gaude¬
rent apłi quia demonia eis sub¬
iecta erant. quid eis ait dñs: No¬
lite in hoc gaud̾e. s gaudete qͣm
nomina ur̃a scͥpta sunt in celo.
Inde uoluit gaud̾e apłos. unde
gaudes ⁊ tu. Ue tͥ enĩ si nomẽ
tuum ñ ẽ scͥptum in celo. Nũꝙͥ
ue tͥ. si non suscitauis mortuos:
Nũqͥd ue tͥ. si non ambulau̾is
seris demonia: Si accepisti hoc¬
unde facias. ut̾e humilit̾ non
suꝑbe. Nã ⁊ de quibz dam pseu¬
do ꝓphetis dixit dñs. qr fc̃uri st̃
signa ⁊ ꝓdigia. Ergo non sit ã¬
bitio scł̃i. Ambitio scli. suꝑbia
ẽ. Iactare se uult in honorib.

Expanded text:
artibus, in maleficiis ipsa est curiartibus, in maleficiis ipsa est curiositas. Aliquando tentat etiam servos Dei, ut velint quasi miraculum facere, tentare utrum exaudiat illos Deus in miraculis; curiositas est, hoc est desiderium oculorum; non est a Patre. Si dedit Deus, fac; obtulit enim ut facias: non enim qui non fecerunt, ad regnum Dei non pertinebunt. Cum gauderent Apostoli quia daemonia eis subjecta erant, quid eis dixit Dominus? Nolite in hoc gaudere; sed gaudete quoniam nomina vestra scripta sunt in coelo . Inde voluit gaudere Apostolos, unde gaudes et tu. Vae tibi enim, si nomen tuum non est scriptum in coelo. Numquid vae tibi, si non suscitaveris mortuus? numquid vae tibi, si non ambulaverisseris daemonia? Si accepisti unde facias, utere humiliter, non superbe. Nam et de quibusdam pseudoprophetis dixit Dominus, quia facturi sunt signa et prodigia . Ergo non sit ambitio saeculi. Ambitio saeculi superbia est. Jactare se vult in honoribus;
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ manducare. bibere. concũb̾e
uti uoluptatib istis. Nũ quid
ñ ẽ in his mod̾: Aut quãdo dicit᷑
uolite ista diligere hoc dicit᷑ ut
non manducetis. aut non bibatis.
aut filios non ꝓcreetis: Non h
dicit᷑. s sit modus ꝓpt̾ creatorẽ ut
non uos illigent iste delectationeᷤ
ne ad fruendum hoc ametis ꝙ
ad utendum habere debetis. Ñ
nunt᷑ duo. hoc aut illud. Iustici¬
am uis aut lucͣ: Non habeo ũ¬
de uiuam. non habeo unde mã¬
ducem. non habeo unde bibam.
S quid li non potes habere ista
nͥ per iniquitatem: Nonne me¬
liuis amas qd̃ non amittis. ꝙͣ
iniquitatẽ cõmutis: Lucrum
auri udes. damnũ fidei non
iudes. Hoc gͦ ait dñs. Desideriũ
carius ẽ. idest desideriũ earum
bus ⁊ contubitus. ⁊ cet̾a huiꝰmo¬
di.⁊ desideriũ ocłoꝵ. Desideriũ
ocłoꝵ dicit omnẽ crriositatem.
Iam qͣm late patet curiositas.
ip̃a. in spectaculis. in theatris.
in sacmentis diaboli. in magiciᷤ

Expanded text:
enim manducare, bibere, concumbere, enim manducare, bibere, concumbere, uti voluptatibus istis. Numquid non est in his modus? Aut quando dicitur, Nolite ista diligere, huc dicitur, ut non manducetis, aut non bibatis, aut filios non procreetis? Non hoc dicitur. Sed sit modus propter Creatorem, ut non vos illigent ista dilectione; ne ad fruendum hoc ametis, quod ad utendum habere debetis. Non nuntur duo, hoc aut illud: Justitiam vis, an lucra? Non habeo unde vivam, non habeo unde manducem, non habeo unde bibam. Sed quid, si non potes habere ista nisi per iniquitatem? Nonne melius amas quod non amittis, quam iniquitatem committis? Lucrum auri vides, damnum fidei non vides. Hoc ergo, ait nobis, desiderium carnis est, id est, desiderium earum concubitus, et caetera hujusmodi. 13. Et desiderium oculorum: desiderium oculorum dicit omnem curiositatem. Jam quam late patet curiositas? Ipsa in spectaculis, in theatris, in sacramentis diaboli, in magicis
Abbreviated transcription (Latin):
xeris creatorem ⁊ amaueris mu̾¬
oum: nonne tius amor adulte¬
rinus deputabit᷑: Mundus e¬
nim appellat᷑ non solum ista fa¬
brica quam fecit d̾s. celũ. terra.
mare. uisibilia. inuisibilia. sed ⁊¬
habitatores mundi mundus uo¬
cant᷑. quomͦ domus uocat᷑. ⁊ pari¬
etes ⁊ inhabitantes. ⁊ aliquando
laudamus domũ. ⁊ uituperamꝰ
inhabitantes. Dicimus enĩ bona
domus quia marmorata est ⁊¬
pulchre laqueata. ⁊ alit̾ dicimꝰ
bona domus. nemo ibi patitur
inuiriã. nulle rapine. nulle op¬
presliones ibi fiunt. Modo non
parietes laudamꝰ. s habitatores
parietum. Domus tñ uocat᷑ si¬
ue illa siue illa. Oni s enĩ di¬
lectores mundi quia dilectione
inhabitant mundũ. sicut celũ
inhabitant quoꝵ sursum cor
ẽ ⁊ ambulant carne in terra. om̃ᷤ
gͦ dilectores mundi mũdus uo¬
caut᷑. Ip̃i non habent nͥ ista tͥa.
desiderium carnis. desideriũ ocłõ¬
rum. ⁊ ambitionẽ scł̃i. Desidetãt

Expanded text:
xeris Creatorem, et amaveris munxeris Creatorem, et amaveris mundum; nonne tuus amor adulterinus deputabitur ? 12. Mundus enim appellatur non solum ista fabrica quam fecit Deus, coelum et terra, mare, visibilia et invisibilia: sed habitatores mundi mundus vocantur, quomodo domus vocatur et parietes et inhabitantes. Et aliquando laudamus domum, et vituperamus inhabitantes. Dicimus enim, Bona domus; quia marmorata est et pulchre laqueata: et aliter dicimus, Bona domus; nemo ibi patitur injuriam, nullae rapinae, nullae oppressiones ibi fiunt. Modo non parietes laudamus, sed inhabitatores parietum: domus tamen vocatur, sive illa, sive illa, Omnes enim dilectores mundi, quia dilectione inhabitant mundum; sicut coelum inhabitant quorum sursum est cor, et ambulant carne in terra: omnes ergo dilectores mundi mundus vocantur. Ipsi non habent nisi ista tria, desiderium carnis, desiderium oculorum, et ambitionem saeculi. Desiderant
Abbreviated transcription (Latin):
ereatori. qui est benedictus in scł̃a.
Non te ꝓhibet deus amare ista
s non dilig̾e ad beatitudinem.
mes creatorem. Quẽ admodum
frẽs si sponsus fac̾et sponse sue a¬
nulum.⁊ illa acceptũ anulum
plus diligeret qͣm sponsum qͥ il¬
li fecit anulum. nonne in ip̃o do¬
no sponsi adultera anima depre¬
henderer᷑. quamus hoc ama¬
ret qmͣ dedit sponsus: Certe h
amaret ꝙ dedit sponsꝰ. Tamen
si dic̾et sufficit mͥ anulus iste
iam illius faciem nolo uid̾e. qͣl
esset : Quis non detestaretur
hãc amentiã: Quis non adul¬
terinum animũ conuinceret:
Amas aurũ ꝓ uiro. amas anu¬
lum ꝓ sponso. Si hoc ẽ in te ut
ames anulum ꝓ sponso tuo. ⁊
nolis uidere sponsum tuum: ad
hoc tͥ arram dedit ut non te ob¬
pigneraret s auerteret. Ad hoc
utiq arram dat sponsꝰ. ut un ar¬
ra sua ip̃e amet᷑. Ergo dedit tͥ
d̾s ista omĩa. ama illum qui fe
qui ista fecit. Si aũ amaueris ħ¬

Expanded text:
Creatori, qui est benedictus in saecula . Creatori, qui est benedictus in saecula . Non te prohibet Deus amare ista, sed non diligere ad beatitudinem; mes Creatorem. Quemadmodum, fratres, si sponsus faceret sponsae suae annulum, et illa acceptum annulum plus diligeret quam sponsum qui illi fecit annulum; nonne in ipso dono sponsi adultera anima deprehenderetur, quamvis hoc amaret quod dedit sponsus? Certe hoc amaret quod dedit sponsus: tamen si diceret, Sufficit mihi annulus iste, jam illius faciem nolo videre; qualis esset? Quis non detestaretur hanc amentiam? quis non adulterinum animum convinceret? Amas aurum pro viro, amas annulum pro sponso: si hoc est in te, ut ames annulum pro sponso tuo, et nolis videre sponsum tuum; ad hoc tibi arrham dedit, ut non te oppigneraret, sed averteret. Ad hoc utique arrham dat sponsus, ut in arrha sua ipse ametur. Ergo dedit tibi Deus omnia ista, ama illum qui fecqui ista fecit. Si autem amaveris
Abbreviated transcription (Latin):
tor. non oppressor. Dñs ꝓ nobis
sanguinẽ suũ fudit. redemit noᷤ
nuitauit spem nr̃am. Adhuc por¬
tamus mortalitatẽ carnis. ⁊ de
futura ĩmortalitate p̃sumimꝰ.
sunt ista. ne qͥs forte dicat. q̃ in
mundo sunt d̾̃s fecit. idẽ. celum.
t̾ram. mare. solem. lunã. stellas.
omĩa ornamenta celoꝵ. q̃ sunt
ornamẽta maris: Omĩa repẽtia.
Que terre: Animalia. arbores.
uolatilia. Ista sunt in mũdo. d̾s
illa fecit. Quare gͦ non amemꝰ
uit: Sp̃c dei sit in te ut uideas
quia hec bona sunt. Sz ue tͥ si a¬
mau̾is condita ⁊ deserueris con¬
litudinib enim potestis instrui.
ne subrepat uobis satanas dicẽs
quod solet dicere. Bene nobis sit
in creatura dei. Quare illa fecit.
nͥ ut bene nobis sit. ⁊ inebriãt᷑
⁊ pereũt. ⁊ obliuiscunt᷑ creatorẽ
suum. Dum non tẽperãt̾ s cu¬
pide utunt᷑ creatis: creator contẽ¬
nit᷑. De talib dicit apłs. Coluer̃t
⁊ seriuerunt ereature potius ꝙͣ

Expanded text:
tor, non oppressor. Dominus pro nobis tor, non oppressor. Dominus pro nobis sanguinem suum fudit, redemit nos, mutavit spem nostram. Adhuc portamus mortalitatem carnis, et de futura immortalitate praesumimus: sunt ista: ne quis forte dicat, Quae in mundo sunt, Deus fecit, id est, coelum et terram, mare, solem, lunam, stellas, omnia ornamenta coelorum. Quae sunt ornamenta maris? Omnia repentia. Quae terrae? Animalia, arbores, volatilia. Ista sunt in mundo, Deus illa fecit. Quare ergo non amem itus Dei sit in te, ut videas quia haec omnia bona sunt: sed vae tibi si amaveris condita, et deserueris conlitudinibus enim potestis instrui: ne subrepat vobis satanas, dicens quod solet dicere. Bene vobis sit in creatura Dei; quare illa Tecit, nisi ut bene vobis sit? Et inebriantur, et pereunt, et obliviscuntur Creatorem suum: dum non temperanter, sed cupide utuntur creatis, Creator contemnitur. De talibus dicit Apostolus: Coluerunt et servierunt creaturae potius quam
Abbreviated transcription (Latin):
Quid us. utrũ a mare tempora¬
lia ⁊ tͣnsire cũ tempore. aut mũ¬
dum non amare. ⁊ in et̾nũ ui¬
uere cũ deo: Rerũ tẽporalium
fluuius trabit: s tanqͣm circa
it se quodãmͦ cͥca fluuiũ tẽpoꝵ plã¬
tare. Raperis impreceps: tene
lignum. Uoluit amor mũdi:
tene xp̃m. Propt̾ te factus est tẽ¬
poralis. ut tu fias eternus. quia
⁊ ille sic factus ẽ temporał ut
maneret et̾nus. Accessit illi ali¬
quid ex tẽpore. non decessit ex et̃¬
nitate. Tu aut̃ temporal̃ natꝰ es.
⁊ ꝑ peccatũ tẽporał̃ factus es. Tu
factus es tẽporalis ꝑ peccatum.
est cum duo sunt in carcere. int̾
cum ⁊ uisitatorẽ ip̃ius: Homo
enim aliqͣndo uenit ad amicũ
suũ ⁊ intrat uisitare eũ. ⁊ ãbo
in carcere uident᷑. s multum
distãt ⁊ distincti sunt. Illũ cau¬
sa premit istũ humanitas ad¬
duxit. Sic in ista mortalitate noᷤᷤ
reatu tenebam᷑ ille miscd̃ia des¬
cercoit. Intuit ad captiuũ redẽp¬

Expanded text:
Quid vis? utrum amare temporalia, et transire cum tempore; an mundum non amare, et in aeternum vivere cum Deo? Rerum temporalium fluvius trahit: sed tanquam circa it se quodammodo circa fluvium temporalium plantare. Raperis in praeceps? tene lignum. Volvit te amor mundi? tene Christum. Propter te factus est temporalis, ut tu fias aeternus; quia et ille sic factus est temporalis, ut maneret aeternus. Accessit illi aliquid ex tempore, non decessit ex aeternitate. Tu autem temporalis natus es, et per peccatum temporalis factus es: tu factus es temporalis per peccatum, um interest, cum duo sunt in carcere, inter reum et visitatorem ipsius? Homo enim aliquando venit ad amicum suum, et intrat visitare eum, et ambo in carcere videntur; sed multum distant et distincti sunt. Illum causa premit, illum humanitas adduxit. Sic in ista mortalitate, nos reatu tenebamur; ille misericordia descendit: intravit ad captivum redemp
Abbreviated transcription (Latin):
phetis ⁊ psalmis: Quia opor¬
tebat pati xp̃m. Si non adleret
⁊ resurgere: recte illi plangerẽt
quoꝵ ocłi tenebant᷑. S ⁊ resurg̾e
p̾dictũ ẽ. Et ut quid hoc: Qua¬
re oportebat pati xp̃m ⁊ resurg̾e:
Propt̾ illum psalmũ quẽ uob̾
maxime cõmẽdauimꝰ quarta sab¬
bati statione pͥma nouissime eb¬
domadis. Quare oportebat xp̃m
pati ⁊ resurg̾e: Propt᷑ ꝙ cõmemo¬
rabunt᷑ ⁊ conu̾tent᷑ ad dñm uiu¬
u̾si fines terre. ⁊ adorabunt in cõ¬
spectu eius uniu̾se patrie genti¬
um. Nam ut noueritis quia o
quid addidit: Ut post cõmenda¬
tionẽ sponsi cõmendaret ⁊ sponsã.
⁊ p̾dicari inquit in noĩe eius pe¬
nitentiam ⁊ remillionẽ peccatoꝵ.¬

Expanded text:
phetis, et Psalmis? Quia oporphetis, et Psalmis? Quia oportebat pati Christum. Si non adderet, et resurgere, recte illi plangerent, quorum oculi tenebantur; sed et resurgere praedictum est. Et utquid hoc? quare oportebat pati Christum et resurgere? Propter illum psalmum quem vobis maxime commendavimus, quarta sabbati, statione prima novissimae hebdomadis. Quare oportebat Christum pati et resurgere? Propterea: Commemorabuntur et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriae gentium . Nam ut noveritis quia opquid addidit, ut post commendationem sponsi commendaret et sponsam? Et praedicari, inquit, in nomine ejus poenitentiam et remissionem peccato
Abbreviated transcription (Latin):
multi libri. Hoc hñt omnes ꝙ
dixit dñs breuit̾ discipłis suis.
Quid ẽ hoc: Qͥa oportebat pa¬
ti xp̃m. ⁊ resurg̾e t̾ria die. Habes
iã de sponso quia oportebat xp̃m
pati ⁊ resurg̾e. Cõmendatꝰ ẽ nobis
spons. De sponsa ideamꝰ qͥd dicit.
ut tu cum cognou̾is sponsum ⁊
sponsam. non sine causa ad nup¬
tias uenias. Celebratio enũ nup¬
tiaix omĩs celebratio eccł̃ie. Nup¬
tie celebrãt᷑ ducturus ẽ uxorem
filius regis. ⁊ ip̃e filius regis rex.
Et qui frequentãt. ip̃i sunt spon¬
se. Non quomͦ in nuptiis carna¬
libus alii frequentant nuptias.
⁊ alia nubit. In ecclia qͥ frequẽtãt.
si bene frequentãt sponse fiunt.
Omĩs enĩ ecclia sponsa xͥ est. cuiꝰ
cta ẽ sponsa sponso in carne. Me¬
rito carnẽ ip̃am cũ cõmendaret.
panẽ fregit. ⁊ merito in fractione
panis aꝑti sunt ocłi discipuloꝵ.
⁊ agnouerũt eũ. Quid gͦ dixit
dñs scͥptũ esse. de se in lege ⁊ pro¬

Expanded text:
multi libri, hoc habent omnes quod multi libri, hoc habent omnes quod dixit Dominus breviter discipulis suis. Quid est hoc? Quia oportebat pati Christum, et resurgere tertia die. Habes jam de sponso, quia oportebat Christum pati et resurgere. Commendatus est nobis sponsus. De sponsa videamus quid dicat; ut tu cum cognoveris sponsum et sponsam, non sine causa ad nuptias venias. Celebratio enim nuptiarum omnis celebratio: Ecclesiae nuptiae celebrantur. Ducturus est uxorem filius regis, et ipse filius regis rex: et qui frequentant, ipsi sunt sponsa. Non quomodo in nuptiis carnalibus alii frequentant nuptias, et alia nubit, in Ecclesia qui frequentant, si bene frequentant, sponsa fiunt. Omnis enim Ecclesia sponsa Christi est, cujus cta est sponsa sponso in carne. Merito carnem ipsam cum commendaret, panem fregit; et merito in fractione panis aperti sunt oculi discipulorum, et agnoverunt eum. Quid ergo dixit Dominus scriptum esse de se in Lege, et Pro
Abbreviated transcription (Latin):
confirmaret cor credentium. Ps¬
piciebat enĩ nos futuros. In quo
palpemꝰ nos nor habemus. s ꝙ
legamꝰ habemus Si enim prop¬
terea illi crediderũt qͥa tenuer̃t
⁊ palpauerũt. nos quid facimus:
Iam xp̃c ascendit in celũ. non est
uenturus nͥ in finẽ ut udicet de
uiuis ⁊ mortuis. Unde tredituri
sumꝰ. nͥ unde ⁊ ip̃os palpantes uo¬
luit confirmare: Aperuit enim
ilł scͥpturas. ⁊ ostendit eis quia o¬
portebat pati xp̾m ⁊ impleri oĩa
q̃ de illo scripta sunt. in lege moy¬
si.⁊ ꝓphetis ⁊ psalmis. Omnem
si aures inueniat. Et aꝑuit eis
sensum. ut intelligerẽt scͥpturas.
Unde ⁊ nob̾ hoc orandum est. ut
ip̃e sensum nr̃m aperiat. Quid
aũ ostendit dñs scͥptũ de se in le¬
ge moysi ⁊ ꝓphetis ⁊ psalmis: Exͥ
ostendit: Ip̃e dicat. Breuit̾ hoc
eungłista posuit. ut nos nosse¬
mus quid in tanta latitudine.
scͥpturarũ credere. ⁊ intellig̾e debe¬
amꝰ. Certe multe sunt pagine ⁊

Expanded text:
confirmaret cor credentium: prosconfirmaret cor credentium: prospiciebat enim nos futuros; in quo quod palpemus nos non habemus, sed quod legamus habemus. Si enim propterea illi crediderunt, quia tenuerunt et palpaverunt; nos quid faciemus? Jam Christus ascendit in coelum, non est venturus nisi in fine, ut judicet de vivis et mortuis: unde credituri sumus, nisi unde et ipsos palpantes voluit confirmari? Aperuit enim illis Scripturas, et ostendit eis quia oportebat pati Christum, et impleri omnia quae de illo scripta sunt in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis. Omnem si aures inveniat. Et aperuit eis sensum, ut intelligerent Scripturas. Unde et nobis hoc orandum est, ut ipse sensum nostrum aperiat. 2. Quid autem ostendit Dominus scriptum de se in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis? quid ostendit? Ipse dicat. Breviter hoc Evangelista posuit, ut nos nossemus quid in tanta latitudine Scripturarum credere et intelligere debeamus. Certe multae sunt paginae, et