comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et istȩ duȩ simul ẽẽ mullatenꝰ possunt
quia reuera dulcedim non conuenit
cũ amaritudine: nec luci cũ tenebͥs.
nec uitȩ cum morte. Quicumq in si
radicem cupiditatis dominari cog¬
noscit: imploret dei adiutoruĩ: ut pos¬
sit exstirpare cupiditatẽ: ⁊ plantare
caritatem. Hocenim qui fideliter fe¬
cerit: om̃ia dei p̃cepta cũ gaudio &
exultatiõe implebit. Quociens enĩ ei
snqua amaritudo scłi supuenerit. ꝓͥuals
e salamillo caritatis dulcedo pentus
onpermittit. & sic ei uera caritas in¬
quiat dulcedinem omiũm bonorum
lestium. ut eum patienter faciat to¬
dare amarituclinem frenorii Sccl̃a
ausa est. quia tam leuis est sarcina
utatis: ut non pͥmere ẜ leuare con¬
ueuerit. Qͥ eim illam qͦmͦ a xp̃o ac¬
enit. cum ipsuis adiutorio seruare
i&uerit: nec pedib currencdo. nec ma¬
nbs opando fatigationem sentire.: nec
nhuneros suos aliquas graues sarci¬
us portando pot̾it labgare. Qui et
uando se inaliquib cluris oꝑib pro

Expanded text:
et istae duae simul esse nullatenus possunt; quia revera dulcedini non convenit cum amaritudine, nec luci cum tenebris, nec vitae cum morte: quicumque in se radicem cupiditatis dominari cognoscit, imploret Dei adjutorium, ut possit exstirpare cupiditatem, et plantare charitatem. Hoc enim qui fideliter fecerit, omnia Dei praecepta cum gaudio et exsultatione implebit; quia quoties ei aliqua amaritudo saeculi supervenerit, praevalere eam in illo charitatis dulcedo penitus non permittet, et sic ei vera charitas insinuat dulcedinem omnium bonorum coelestium, ut eum patienter faciat tolerare amaritudinem terrenorum. Secunda causa est, quia tam levis est sarcina charitatis, ut non premere sed levare consueverit. Qui enim illam, quomodo a Christo accepit, cum ipsius adjutorio servarevoluerit, nec pedibus currendo, nec manibus operando fatigationem sentire, nec in humeros suos aliquas graves sarcinas portando poterit laborare: quia et quandiu se aliquibus duris operibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
aut certe qd est melius quicquid in¬
minio potu ꝑditura erat guia. pau¬
ꝑib daretur inelemosina: ut ⁊ca¬
ro racionabilit̾ bibendo reficeretur:¬
& ꝑmisciam pauꝑum anime recdẽp¬
tio pararetur. Ey nos quide hanc
castigationẽ non ꝓpt̾ eos qui sunt
honesti & sobͥi diximus: quia deo
ꝓpitio multos nouimus. parca et
sobria conuiura p̾parare. Et icdeo
uos qui amore dei hoc tantum bi¬
tũ potestis ita castigate & corripite
ebͥosos: ut eis nunquam liceat uo¬
bis p̾sentib amplius bibere quam
oportet. Nam dum &̾ ipsi sobͥetatẽ
diligitis. & alios ꝑurãm ãmoniti

Expanded text:
aut certe, quod est melius, quidquid naut certe, quod est melius, quidquid nimio potu perditura erat gula, pauperibus daretur in eleemosynam; ut et caro rationabiliter bibendo reficereturicordiam pauperum animae redemptio praepararetur. Et nos quidem istam castigationem non propter eos qui sunt honesti et sobrii diximus: quia Deo propitio multos novimus parca et sobria convivia praeparare. Et ideo vos qui pro Dei amore hoc tantum bitum potestis, ita castigate et corripite ebriosos, ut eis nunquam liceat vobis praesentibus amplius bibere quam oportet: ut dum et ipsi sobrietatem diligitis, et ali
Abbreviated transcription (Latin):
uos uoliustis similes ex hibere. Et
ideo quia deo ꝓpitio dissimues estis
infide: similes ẽe ineb̾etate penitꝰ
nondebetis. Quia enĩ si reliqua
peccata xp̃iam non admittant.
sola eos si frequens fuerit ebetas.
oemendatio ac penitentia non sub¬
uen̾it. ininferni ꝓfunda p̾cipitat.
scam illud qd̾ iam dictume. neꝙ
ebͥosi regnum dei possidebunt. Sẽ
dic aliquis. Igo regnum nolo: et̾¬
nam tantum requiem obtinere oe¬
sidero. Nemo se decipiat frẽs. Du¬
oenĩ loca sunt. t̾cius non est uuꝰ.
Quicum xp̃o regnare non merue¬
rit: cum diabolo absq dubitati
co suo minium ꝓpinando inani¬
ma efficitur inimicus: ꝙ corpꝰ
euis debilitare. & animã ꝓbatur
oceidere. Meluis erat ut iud quod
unadie plus eum acciꝑe cogit qͣm
expeddit: ꝑ duos aut tres dies ip¬
sum amicum ad coniuuiũ reuo¬
caret ꝙunde una die minium eum
ficiente potu reficeret: ut nec illũ
potum ꝑderet nec amicum deciꝑet:

Expanded text:
vos voluistis similes exhibere. Et vos voluistis similes exhibere. Et ideo quia Deo propitio illis dissimiles estis in fide, similes esse in ebrietate penitus non debetis: quia etiamsi reliqua peccata Christiani non admittant, sola eos, si frequens fuerit, ebrietas, et emendatio ac poenitentia non subvenerit, in inferni profunda praecipitat, secundum illud quod jam dictum est, Neque ebriosi regnum Dei possidebunt. Sed dicit aliquis: Ego regnum Dei nolo, aeternam tantum requiem obtinere desidero. Nemo se decipiat, fratres: duo enim loca sunt, et tertius non est ullus. Qui cum Christo regnare non meruerit, cum diabolo absque dubitatico suo nimium propinando in anima efficitur inimicus, et corpus ejus debilitare, et animam probatur occidere. Melius erat ut ex illo quod una die plus eum accipere coegit quam expedit, per duos aut tres dies ipsum amicum ad suum convivium revoet unde eum una die nimium iebus sufficiente potu reficeret; ut nec ille potum perderet, nec amicum deciperet:
Abbreviated transcription (Latin):
sis angłis uł scĩs hominib agno¬
scitur irrogare: quã illi qui meoꝵ
nominib bibendo ꝑeb̾etates.suasa¬
nias ꝓbantur occidere. Sunt enĩ
aliqui quihac sola excausa aliqua
salsa cibaria sibi oedinant fieri. ut
pipsam salsedinẽ niia se pos Sint
ebetate obruere. Hoc si pagani qui
dm̃ ignorant faciant. nec mirands.
nec ninis dolendum: quia & indeor
spem non habent: & antiquã paren¬
tum suor consuetudinẽ seruant:
Aprani uͦ quos deus de tenebͥs redix
adlucem. de morte uocauit ad uitam.
quib scͥpture clamant eb̾etatẽ fugere.
sobetatem diligere: quare turpissimaᷤᷤ
illor ebͥetates imitantur. de quor
ꝑficdia liberari ꝑdei grãm meruert:
& ideo rogo & ꝑtremendum iudicu¬
diem uos adiuro: ut quantum po¬
testis. ebͥetatis malum aurilante
dño fugiatis. S iam uobis incipial
uerendumeẽ: qd̾ huc usq gentib
& paganis meb̾etatis turpitudine

Expanded text:
sanctis Angelis vel sanctis hominibus agnosanctis Angelis vel sanctis hominibus agnoscitur irrogare, quam illi qui in eorum nominibus bibendo per ebrietatem suas animas probantur occidere. Sunt enim aliqui qui sola ex causa aliqua salsa cibaria sibi ordinant fieri, ut per ipsam salsitudinem nimia se possint ebrietate obruere. Haec enim si Pagani qui Deum ignorant faciant, nec mirandum est, nec nimis dolendum; quia et in Deo spem non habent, et antiquam parentum suorum consuetudinem servant. Christiani vero quos Deus de tenebris reduxit ad lucem, de morte vocavit ad vitam, quibus omnes Scripturae clamant, ebrietatem fugere, sobrietatem diligere quare turpissimas illorum ebrietates imitantur, de quorum perfidia liberari per Dei gratiam meruerunt? Et ideo rogo, et per tremendum diem judicii vos adjuro, ut et quantum potestis, ebrietatis malum auxiliante Domino fugiatis, et jam vobis incipiat verecundum esse, quod huc usque Gentibus et Paganis in ebrietatis turpitudine
Abbreviated transcription (Latin):
alias dic̃. Nolite ineb̾ari uino: inqͦ est
lururia. O ideo definiat ac deliberet
unusquisq apud se ebͥetatem. graue
peccatum eẽ: ꝙ sic aut nunquã aut
difficue eum ebͥetas pot̾it superare.
quendi sint homines. s in p̾senti per
ipsam ebͥetatem multis frequent̾ infir¬
mitatib fatigentur uł inorbũ corpo¬
ris timeant: qͥ de animȩ salute non co¬
plicia non formidant. ̾ hoc quidem
non solum laicis. s etiam elericis dici¬
mus: quia qđ peuis est. multi sunt e¬
tiam maioris ordinis clerici. quicũ
alus sobͥetatis bonum deberent iugi¬
ter p̾dicare: non solũ hoc ñ faciunt.¬
renam &se &alios inebare non erube¬
tunt. nec metuunt. Sy agnoscant &
usrant quicumꝙ tales sunt: quia sise
ꝑ conuuuo & expleta siti cumam¬
auis bibere non possint nec debe¬
nt : tunc quasi nouelli & qui isa
ctimantes qd̾ maximũ illis hono¬
ñ impendant: si se muloꝵ nomini¬
rꝰ minia ebͥetate sepeliant: ignoran¬
tes qd̾ nullus tam grauẽ inuiriam

Expanded text:
lud: Nolite inebriari vino, in quo est luxuria . Et ideo definiat ac deliberet unusquisque apud se, ebrietatem grave peccatum esse: et tunc aut nunquam aut difficile eum ebrietas poterit superare. quendi sint homines, sed etiam in praesenti per ipsam ebrietatem multis frequenter infirmitatibus fatigentur, vel morbum corporis timeant, qui de animae suae salute non coplicia non formidant. Et hoc quidem non solum laicis, sed etiam clericis dicimus: quia quod pejus est, multi sunt etiam majoris ordinis clerici, qui cum aliis sobrietatis bonum deberent jugiter praedicare, non solum hoc non faciunte et alios inebriare non erubescunt nec metuunt. Sed agnoscant et doleant quicumque tales sunt, quia si o convivio et expleta siti, cum amplius bibere nec possint nec debeant; tunc quasi novelli, quasi et aestimantes quod maximum illis honorem impendant, si se in illorum nominibus nimia ebrietate sepeliant: ignorantes quod nullus tam gravem injuriam
Abbreviated transcription (Latin):
brii sunt. Iacent ꝓstrati & uri sũt.
tant erecti & iuri nonsunt: Hic̃tor
Getatis uituꝑatur: & uic̾tꝰ ebͥetate iau¬
datur. Irridetur sobͥus qui ⁊ se ⁊alioᷤ
pot̾ regere. & non deridetur immo
non plangitur eb̾osus qui nec se neca¬
los pot agnoscere. Solent tamen ebo
Nita se exrcusare uelle: ut dicant. ꝑso¬
na potens me coegit. ut amplius bibe¬
rem: & inconiuuio regis non potui ali¬
ro debuisses ad quiescere er: Ad excu¬
sandas excusationes inpeccatis. ista pͥ¬
uemiretur ut ł diceretur. aut bibẽ
aut morieris: melius erat ut caro tu¬
a sob̾a occideretur: quã ꝑeb̾etate ani¬
ma moreretur. S excusatio ista fal¬
soobicitur. Ipsi enim reges &. quicũq
alii sunt potentes. quia deo ꝓpitio⁊
bari: forte sub hora uidentur irasci

Expanded text:
acent prostrati, et viri sunt: acent prostrati, et viri sunt: stant erecti, et viri non sunt? Victor ebrietatis vituperatur, et victus ebrietate laudatur. Irridetur sobrius, qui et se et alios potest regere: et non irridetur, imo non plangitur ebriosus, qui nec se nec alios potest agnoscere. ita se excusare velle ut dicant: Persona potens me coegit ut amplius biberem, et in convivio regis non potui alixcusandas excusationes in peccatis ista prveniretur, ut tibi diceretur, Aut bibes aut morieris; melius erat ut caro tua sobria occideretur, quam per ebrietatem anima moreretur. Sed excusatio ista falso objicitur. Ipsi enim reges et quicumque alii sunt potentes, quia Deo propitioore Dei inebriari; forte sub hora videntur irasci,
Abbreviated transcription (Latin):
Rm̃i pat̾na pietate conmonui
ut ebetatis malum tamꝙ̃. infer¬
ni foueam uitare uł fugere debeatis.
Et licet ap̾ plures ꝓfecerit castigatio
mea: multi tamen sunt qͥ dũ nec de¬
u̾ timent. nec eos qͥ honesti sunt uel
sobͥi reuerentur: tantũ bibutnt ut in¬
t̾dum netesse habeant uiscera nimio
potu plena ꝑuomitũ relarare: ⁊ tã¬
quam fracte aut naufrage nauis. ita ipsiꝰ
ebͥetatis horrendis fiuctib fatigantur.
ut nec ubi sint recognoscant: ꝙ dicere a¬
liquid uł audire qd ad rationẽ ꝑtineat.
omnino nonualeant. Illud uero quale :.
qp ipsi infelices ebͥos i. quando se nmio
potu ingurguitant. irrident &s uitupe¬
rant eos qui racionabilit̾ hoc tantum
qs sufficit bibere uolunt. dicentes eis.
erubescite & uerecundum sit uob̾. quia
non potestis bibere quantũ
nos: Dict  enim eos non ẽe iurᷤ.
N uib ete miseriã ebͥoso Prum. Se dict
E uros. qͥ inebͥetatis eloaca iacent. &
ilos dicunt non eẽ uiros qͥ honesti &so

Expanded text:
imi, paterna pietate admonui, ut ebrietatis malum tanquam inferni foveam vitare vel fugere deberetis. Et licet apud plures profecerit castigatio nostra; multi tamen sunt qui nec Deum timent, nec eos qui honesti sunt vel sobrii reverentur; et tantum bibunt, ut interdum necesse habeant viscera nimio potu plena per vomitum relaxare; et tanquam fractae naufragae naves, ita ipsius ebrietatis horrendis fluctibus fatigantur, ut nec ubi sint recognoscant, et dicere aliquid vel audire quod ad rationem pertinet, omnino non valeant. Illud vero quale est quod ipsi infelices ebriosi, quando se nimio vino ingurgitant, rident et vituperant eos qui rationabiliter hoc tantum quod sufficit bibere volunt, dicentes eis: Erubescite et verecundum sit vobis, quare non potestis bibere quantum nos. Dicunt enim eos non esse viros. Et videte miseriam ebriosorum. Se dicunt esse viros, qui in ebrietatis cloaca jacent: et illos dic
Abbreviated transcription (Latin):
sibi aliquid denimietate potꝰ subthat:
qͦusq ad racionabilem bibendi consu¬
etudinem redeat. Qͥ hoc ita ut dirimo ꝑ
partes su bducere uoluerit. & de ebͥetate
liberabitur: & illum intolerabile ardoce

Expanded text:
sibi aliquid de nimietate potus subtrahat, sibi aliquid de nimietate potus subtrahat, quousque ad rationabilem bibendi consuetudinem rudeat. Qui hoc ita, ut diximus, per partes subducere voluerit, et de ebrietate liberabitur, et illum intolerabilem ardorem
Abbreviated transcription (Latin):
una die efficiuntur homines ebͥosi:
s dum paulagitim adiurantib ⁊ co¬
gentib crudelissimis ininicis potiꝰ
qua amicis per singulos dies singłos
sibi aut binos calices ad potum consu¬
etudinarium addunt. ubihoc inusũ
miserint: ita eos ipsius eb̾etatis andor¬
occupat. ut illos semꝑ sitire cõpellat.
S qͥ ab hoc malo desid̾at liberari: qͦmͦ
sibi ꝑ int̾ualla dierum potũ adden¬
do adebͥetatis tenebras ꝑuenit. ita
pulatim subtrahendo ad sobͥetatis lu¬
cem recurrat: quia si semel totum
qd̾̃ pͥꝰ amplius accipiebat subtrari̾t.
ubi nimia siti ceꝑit exardescere. cũ
grandi amaritudine clamat ⁊dicꝰ.
malle se mori quam bibendi ⁊ inebri¬
andi consuetudinem tollere: nec at¬
tendit qd tolerabilius erat illi in car¬
ne mori: quam animã ꝑ ebͥetatẽ int̾¬
ficere. E id̾o ut nec ardorem nunium
patiatur & de tam graui peccato lib̾et᷑
sicut umdictum ẽ ꝑ int̾ualla dierũ

Expanded text:
una die efficiuntur homines ebriosi: una die efficiuntur homines ebriosi: sed dum paulatim adjurantibus et cogentibus crudelissimis inimicis potius quam amicis, per singulos dies, singulos sibi aut binos calices ad potum consuetudinarium addunt. At ubi hoc in usum miserint, ita eos ipsius ardor ebrietatis occupat, ut illos semper sitire compellat. Sed qui ab hoc malo desiderat liberari, quomodo sibi per intervalla dierum potum addendo ad ebrietatis tenebras pervenit; ita paulatim subtrahendo ad sobrietatis lucem redeat: quia si semel totum quod amplius accipiebat subtraxerit, ubi nimia siti coeperit exardescere, cum grandi amaritudine clamat et dicit, malle se mori, quam sibi bibendi vel inebriandi consuetudinem tollere; nec attendit quod tolerabilius erat illi in carne mori, quam animam per ebrietatem interficere. Et ideo ut nec ardorem nimium patiatur, et de tam gravi peccato liberetur; sicut jam dictum est, per intervalla dierum
Abbreviated transcription (Latin):
ciens uulnera. S quando ista sugge¬
non desint qui irascantur: deo tam̃
ꝓpitio. multi erunt qui libent salu¬
bre consilium audientes de isto tam
graui peccato ꝑ dei miscđiam liberñ¬
tur. Ipsi tamen qui contra alumpna
& amicam sibi ebͥetatem. loquentibr
irascuntur: libera uoce a nob̾ audiant.
quia quicumq ebͥosus penitentiam
ꝓ ipsa eb̾etate non egerit. & usq ad
de cloaca ebͥetatis dum adhuc tempꝰ
penitentiȩ e. festinent quanta posst̃
celeritate deo auxiliante consurgere:
& totis anmȩ uirib cum ꝓpħa sup¬
plicantes dño dicant. Eripe me de
luto ut non inheream. & illd̾. Non
me demergat tempestas aquȩ. neq
absorbeat me ꝓfundum neq urgeat
suꝑme puteus os suum. Ib̾etas enĩ
quasi inferm puteus. quoscumq suscepe¬
rit nͥ digna subuenerit penitentia et
emendatio fuerit subsecuta: tta fortit̾
teo. ad castitatis uł sobͥetatis luce̾ redire
penitus non ꝑmittat. E hocan oĩa
intelligere &scire debemus: quia n

Expanded text:
regno Dei. Sed quando ista suggenon desint qui irascantur, Deo tamen propitio multi erunt qui libenter salubre consilium audientes, de isto tam gravi peccato per Dei misericordiam liberabuntur. Ipsi tamen qui contra coalumnam et amicam suam ebrietatem loquentibus irascuntur, libera a nobis voce audiant: quia quicumque ebriosus poenitentiam pro ipsa ebrietate non egerit, sed usque ad de cloaca ebrietatis, dum adhuc tempus poenitentiae est, festinent quanta possunt celeritate, Deo auxiliante, consurgere: et totis animae viribus cum propheta supplicantes Domino dicant, Eripe me de luto, ut non inhaeream ; et illud, Non me demergat tempestas aquae, neque absorbeat me profundum, neque urgeat super me puteus os suum . Ebrietas enim scumque susceperit, nisi digna subvenerit poenitentia, et emendatio fuerit subsecuta, ita fortiter teo ad castitatis vel sobrietatis lucem redire penitus non permittat. 7. Qua raintelligere et scire debemus, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
Sod uob̃ uerȩ caritatis bonum tã
frequenter insinuamus. fr̃s xm̃
W nichil est qd̾ dulcius haberi. icũ dĩ
adiutorio facilius uł feliciꝰ possit im¬
pleri. In animo enim nio res agitur.
niquitas. & ubi si radix omĩum maloe
cupiditas nonfuerit: radix omĩum
bonoꝵ caritas deesse non pot̾it. Pri
giter custodire: & dulcedine ipsiuᷤᷤ in¬
cessabiliter sanari. Ꝙ quia contrarnis¬

Expanded text:
od vobis verae charitatis bonum tam frequenter insinuamus, fratres cet nihil est quod dulcius haberi, et cum Dei adjutorio facilius vel felicius possit impleri. In animo enim nostro res agitur; niquitas; et ubi si radix omnium malorum cupiditas non fuerit, radix omnium bonorum charitas deesse non poterit. Prigiter custodire, et dulcedine ipsius incessabiliter satiari. Et quia contrari
Abbreviated transcription (Latin):
concubuit. Pharao qͦ mebͥatus: magi¬
strum pistoꝵ incruce appendi fecit.
płs aut̃ iudeoꝵ. de quo scͥptum est. se¬
dit ppłs manducare ⁊ bibere. & sur¬
rexerunt ludere: pꝰea quã uinũ plus
qua oportebat accepit. ydola s fabͥcari
petut. & in honore ipsoꝵ ydolor cepit
choros lucere. &more frenetis diu̾sis
saltationib menbra torquere. Herodes qͦ
ubi mmio uino concaluit: ad uniꝰ puellȩ
saltationem scm̃ iohanne baptistam in¬
i̾fici uissit. Qo adhuc de ebͥetatis malo

Expanded text:
concubuit . Pharao quoque inebriatus magiconcubuit . Pharao quoque inebriatus magistrum pistorum in cruce appendi fecit . Populus autem Judaeorum, de quo scriptum est, Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere ; posteaquam vinum plus quam oportebat accepit, idola sibi fabricari petiit, et in honore ipsorum idolorum coepit choros ducere, et more phrenetico diversis saltationibus membra torquere. Herodes quoque, ubi nimio vino concaluit, ad unius puellae saltationem sanctum Joannem Baptistam interfici jussit . Quid adhuc de ebrietatis malo
Abbreviated transcription (Latin):
mis istis. mͥ fecistis. S qͥ tales st̃:
quando alios numio potu sepeliunt.
pauꝑib clemosinã petentib dicũt.
ambulau̾it: homo ei daturus est.
quia ipse tͥ daturus est: Ac sic ipse ore
suo confitetur ap̃se dm̃ non ee. qͦruspi¬
rante possit aliquid pauꝑib erogar.
animalia ducuntur ad aquã. ubi saci¬
duitius teneantur. repleta siti bibere
nec uolunt omĩno nec possuuit. Consi¬
derent gͦ ebͥosi. si non peiores anmalibꝰ
iudicandi sunt: cum animalia iamã¬
plius quam illis opus est bibere nolt̃:
illi & duplum & tͥplum quã eis opor¬
tet potum accipiunt. Et unde tͥb
aut quatuor dieb refectionẽ racionabi¬
lem pot̾ant habere: una die cum gran¬
di peccato suo contendunt ꝑdere po¬
tius quam expendere. Satq utinam
potum tantũm ꝑderent: &. non etiã
beat ebͥetas: etiam in loth &filiab eiꝰ
eiudenter ostensum est. Nam uino u¬
eb̾atus: cum ipsis filiab suis nesciens

Expanded text:
mis meis, mihi fecistis ! Sed quia tales sunt qui mis meis, mihi fecistis ! Sed quia tales sunt qui quando alios in nimio potu sepeliunt, pauperi eleemosynam petenti dicunt, ambulaverit homo, ei daturus est. quia ipse tibi daturus est? Ac sic ore suo ipse confitetur, apud se Deum non esse, quo inspirante possit aliquid pauperibus erogaanimalia ducuntur ad aquam, ubi satim aquam diutius teneantur, repleta siti bibere nolunt omnino nec possunt. Considerent ebriosi, si non pejores animalibus judicandi sunt. Cum enim animalia amplius quam eis opus est bibere nolint, illi et duplum et triplum quam eis oportet potum accipiunt. Et unde tribus aut quatuor diebus refectionem rationabilem potuerant habere, uno die cum grandi peccato suo contendunt perdere potius, quam expendere: atque utinam vel potum tantummodo perderent, et non etiam beat ebrietas, etiam in Loth et filiabus ejus evidenter ostensum est. Nam vino inebriatus cum ipsis filiabus suis nesciens
Abbreviated transcription (Latin):
tur illud: qd̾ ꝑsalomonẽ scͥptum est.
causa uulnera: cui suffusio oc ulorum:
nonne hus qui morantur iniuino. et
student calicib epotandis: S ulli qͥ¬
tales eẽ uoliit: miserabiͥt᷑ se ercusare
conantur dientes Ingratum habeo a¬
micum meum: siquociens illum ad
conuiuium euocauero: potũ ei quan¬
tum uoluerit ipse non dedero. Non
cum. Miam sapient̃ considera. si ius¬
tum sit ut te adeo separes: dumte e¬
brioso coniungis: Ad extremũ tu no¬
li eum adiurare: noli cogere: ẜ in
potestate illius dimitte. ut quantu
ipsi placuerit bibat: ut si se meb̾ͥare
uoluerit. ilł solus ꝑeat. & non ãbo
peccetis. O infelicitas gn̾is humani.
quam multi inueniuntur. qͥ ebͥosos
& luxuriosos amplius quã oportet
cogunt bibere: & ante ostiũ pauꝑi¬
bus petentib uł unum calicẽ dis¬
simulant dare: nec attendunt. qͥa
illd̃ qd̾ luxuriosis uident᷑ ing̾ere:
dixͣ. Quamdui fecistis uni exmini¬

Expanded text:
tur illud quod scriptum est, tur illud quod scriptum est, causa vulnera? cui suffusinonne his qui morentur in vino et student calicibus epotandis? Sequitales esse volunt, miserabiliter se excusare conantur, dicentes: Ingratum habeo amicum meum, si quoties illum ad convivium vocavero, potum ei quantum voluerit ipse non dedero. Et non cum: et ideo sapienter considera, si justum sit ut te a Deo separes, dum te ebrioso conjungis. Ad extremum tu eum noli adjurare, noli cogere; sed in potestate illius dimitte ut quantum ipsi placuerit bibat: ut si se inebriare voluerit, vel solus pereat, et non ambo pereatis. O infelicitas generis humani! Quam multi inveniuntur qui ebriosos et luxuriosos amplius quam oportet cogunt bibere: et ante ostium pauperibus petentibus vel unum calicem dissimulant dare; nec attendunt quia illud quod luxuriosis videntur ingerere, dixit: Quamdiu fecistis uni ex mini
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatis habere uidentur: intantũ
ut annis singulis incendio concremt᷑.
Idet gͦ quia qd̾ deebrietate nascitur. ig
etiam cum uidentur ee ietum: quor
sensus graues. obtunsi. & qͦdam modo
iam sepulti. Deniq frequenter in ip¬
sa ebͥetate nec se ipsos nec alios cogno¬
scunt. nec ambulare ualent nec sta¬
re: nec dicere aliquid uł audire qd̃ ad
racionem ꝑtineat omnino poss ut.
Frequenter etiam usq ad uomitum¬
se ingurgitare non erubescunt. ꝙ ob
mensuram sine mensura bibere. Ma¬
iora enim pocula ꝓuidentur. Certe
bibendi lege contenditur. Qͥ pot̾it
uincere. laudem merebitur ex cͥmine
Inde lites & rixȩ nascuntur. inde diu̾¬
sis & horrendis saltationib menbra
torquentur. Inde adult̾ia: & nonnun¬
quam homicidia ꝑpetrantur. & quo¬
ciens nimium potum accipiunt: tã¬
quam inparalisim resoluti. dĩ sius
pedib ambulare non possunt. fe¬
tus: menbroꝵ om̃ium tremor: am¬
mȩ ac mentis stupor. In talibus imple¬

Expanded text:
utilitatis habere videntur, in tantum utilitatis habere videntur, in tantum ut annis singulis incendio concrementur. Videte quia quod de ebrietate nascitur, ignetiam cum videntur esse jejuni; quorum sensus tardi, graves, obtusi, et quodam modo jam sepulti. Denique frequenter in ipsa ebrietate nec se ipsos nec alios recognoscunt, nec ambulare valent nec stare; dicere aliquid vel audire quod ad rationem pertineat, omnino non possunt. Frequenter etiam usque ad vomitum ingurgitare se non erubescunt, et ad mensuram sine mensura bibere. Majora enim pocula providentur, certa bibendi lege contenditur; qui potuerit vincere, laudem meretur ex crimine. Inde lites et rixae nascuntur, inde diversis et horrendis saltationibus membra torquentur, inde adulteria et nonnunquam homicidia perpetrantur. Et quoties nimium potum accipiunt, tanquam in paralysim resoluti, dum suis pedibus ambulare non possunt, foetus, membrorum omnium tremor, animae ac mentis stupor. In talibus imple
Abbreviated transcription (Latin):
mebͥata:. nec spĩtualem culturã accipere.
nec fuc̃tus animȩ necessarios pot̾it ex hi¬
beri. N ideo quomͦ oñs homines ita suf¬
ficientem pluuiam in agͥs suis accipere
desiderant. ut ⁊ culturam ualeant erer¬
cere. & de fructus ub̾tate gaudere: ita
ꝯmnagͦ corꝑis hoc tantum debent bibe¬
re qd oportet:. ne ꝑnimiam eb̾etatem ip¬
sacorꝑis terra uelut inpaludẽ conusa
magis u̾mes & serpentes uicioꝵ genera¬
re: quam fructus bonoꝵ oꝑum poss it
afferre. Omnes eb̾osi tales sunt: qualẽ
paiudes ẽẽ uidentur. Qd enum in palu¬
dib nascatur. non ign drat caritas uia
otum enim qd̾ ibi nascitur: nullum
fruc̾tum habere cognoscitur. Nascũ¬
tur enm ibi serpentes: sanguissuge:
nascuntur ranȩ: & diu̾sa genera uer¬
generare. quã aliud qd̾ ad uic̾tum ꝓfi¬
cat ex hibere. Ipse enim herbȩ uel
arbores quȩ aut inipsis paluuib aut
tirea rippas earum nasci solent. nichil

Expanded text:
inebriata, nec spiritualem culturam accipere, inebriata, nec spiritualem culturam accipere, nec fructus animae necessarios poterit exhibere. Et ideo quomodo omnes homines ita sufficientem pluviam in agris suis accipere desiderant, ut et culturam valeant exercere, et de fructuum ubertate gaudere: ita et in agro corporis hoc tantum deberent bibere quod oportet; ne per nimiam ebrietatem ipsa corporis terra velut in paludem conversa, magis vermes et serpentes vitiorum generare, quam fructus bonorum operum possit afferre. Omnes enim ebriosi tales sunt, quales paludes esse videntur. Quid enim in paludibus nascatur, non ignorat Charitas vestra: totum enim quod ibi nascitur, nullum fructum habere cognoscitur. Nascuntur ibi serpentes sanguisugae: nascuntur ibi ranae et diversa genera vergenerare, quam aliquid quod ad victum proficiat exhibere. Istae enim herbae vel arbores, quae aut in ipsis paludibus aut circa ripas earum nasci solent, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
damuos ebͥetatis malum uelut infer¬
ni foueam ex pauescere. ut non solũ ip¬
si non uelitis bibere. s nec alios adiur¬
re ł cogere plusquam oportet accipere
tamen quia non pot̾ fieri ut non sint
aliqui negligentes qui sobrii eẽ nonue¬
lint: uos qui semꝑ conuiuia sob̾a exbi¬
betis: nolite adurãm inuiriã reuocate
quia nob̾ necesse est aliquos ebͥosos ar¬
lum. nimium sit graue & deo odibile.
dinem miss um est a plurib. ut abq
lis qui dei p̾cepta cognoscere nolunt
iam non putetur aut creclat᷑ eẽ pecca¬
tum: intantum ut incomuuiis sins
irrideant eos qͥminus bibere poss ut
&ꝑinimicã amicła adiurare homine
non erubescunt: ut potum amplius
quam oportet accipiant. Qͥ enĩ alt̾uit
cogit ut se plus quã opꝰe bibendo mne¬
briet: minus malum eẽt si carnẽ eius¬
gladio uulneraret: quã animã eiꝰ per
nimium grancdis & diuturna fuerit. ita
terra infunditur & inlutum resoluitur
ꝓcaro nr̃a quando nimio potu fuerit

Expanded text:
dam vos ebrietatis malum velut inferni foveam expavescere, et non solum ipsi non velitis amplius bibere, sed nec alios adjurare vel cogere plus quam oportet accipere: tamen quia non potest fieri ut non sint aliqui negligentes, qui sobrii esse non velint, vos qui semper convivia sobria exhibetis, nolite ad vestram injuriam revocare, quia nobis necesse est alios ebriosos arlum nimium sit grave vitium et Deo odibile; s in consuetudinem missum est, ut ab illis qui Dei praecepta cognoscere nolunt, jam nec putetur aut credatur esse peccatum: in tantum ut in conviviis suis irrideant eos qui minus bibere possunt et per inimicam imicitiam adjurare homines non erubescant, ut potum amplius quam oportet accipiant. Qui enim alterum cogit ut se, plus quam opus est bibendo, inebriet: minus malum ei erat si carnem ejus vulneraret gladio, quam animam ejus per nimium grandis et diuturna fuerit, ita terra infunditur et in lutum resolvitur, et caro nostra, quando nimio potu fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantia marime sacerdotes in
oiem iudicii reddituri sunt racione:
si conmissis s̃ ppłis quȩ ł quanta ma¬
la de ebͥetate nascantur assidue no¬
luerint p̾dicare. Qͥ ergo credit ebͥeta¬
tem paruum ẽẽ pecratum: si se non
emendanit: & ꝓ ipsa ebͥtate penitentiam¬
beatum apłm p̾dicasse. Neq inquit for¬
nicarii. neꝵ ydol is seruientes. neq mos¬
les. neq masculoꝵ concubitores. neq a¬
uari. neq adulteri. neq ebͥosi regnum

Expanded text:
ignorantia maxime sacerdotes in die judicii reddituri sunt rationem, si commissis sibi populis, quae vel quanta mala de ebrietate nascantur, assidue noluerint praedicare. Qui ergo credit ebrietatem parvum esse peccatum, si se non emendaverit, et pro ipsa ebrietate poenitentiabeatum Apostolum praedicasse, Neque, inquit, fornicarii, neque idolis servientes, neque molles, neque masculorum concubitores, neque avari, neque adulteri
Abbreviated transcription (Latin):
a sobeta. ⁊te separare potiumꝰ. Nam
& dłs qui te uidet ꝓsuo amore me¬
bari non uelle ipse tͥ grãm etiam
uloꝵ dabit.  qui te ut amplius bibe¬
res uidebant᷑ hoctari uł cogere.
ꝑib martyres non sint. Cotidie
martyres fiunt. Martyr eteniꝰ te¬
stis unt᷑pretatur. Quicũq etenim
ꝓueritate testimonium dederit.
ꝙ om̃s causas cum iusticia iuidicaue¬
rit. quicquid ꝓ testimonio ueritatis
uł iusticiȩ ꝑtulerit: totum ei deus
ꝓ martẏrio computabit. Aosic & il¬
ie qͥ ebͥetati resistit. si cum dei adui
ei deus ad martyris głam reputa

Expanded text:
te separare potuimus! Nam et Deus, qui te videt pro suo amore inebriari non velle, ipse tibi gratiam etiam illorum dabit, qui te ut amplius biberes videbantur hortari et cogere. poribus martyres non sint; quotidie martyres fiunt. Martyr enim, Testis interpretatur. Quicumque ergo pro veritate testimonium dederit, et omnes causas cum justitia judicaverit, quidquid pro testimonio veritatis vel justitiae pertulerit, totum ei Deus pro martyric computabit. Ac sic et ille qui ebrietati resistit, si cum Dei adjutei Deus ad martyrii gloriam reputa
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ deo ꝓmisimus non implemus: nescio si
hominibus fidem seruare possimus ꝓ¬
misimus enim nos ab renuntiaturos
diabolo. pompis & oꝑibus eius. Que
aut̃ siit pompe diaboli. ꝓpe nullus ig¬
norat. Tamen ł ex parte aliqua dicere.
nobis necesse est. Onmnia spectacula uel
furiosa. ł cruenta. ł turpia: pompę
diaboli sunt. Gilȩ uł eb̾etati seruire:
libidini. uł. luxuriȩ. infelicem animam
subiugare. ad pompam cliaboli certum
est ꝑtinere: quia intalib ac̃tib illiꝰ uo¬
luntas impletur. De adulterus uͦ et
homicidus. rapinis. ł testimonus falsiẽ.
quid opus est ut dicantur ad diaboli
lus possit hominum ignorare: Nam
s. auguria obseruare. & pͥcantatores
adhibere & caragios sor tilegos diuinoᷤᷤ¬
inquirere: totum hoc ad pompam uel
ad opera diaboli non est dubiũ ꝑtine̾re.
W ideo quia pauci inueniri possunt qui
se ex hus om̃ibus liberos esse congau¬
deant. unusqiusq sicut iam diri. ad¬

Expanded text:
quod Deo promisimus non implemus, nescio si quod Deo promisimus non implemus, nescio si hominibus fidem servare possimus. Promisimus enim nos abrenuntiaturos diabolo, pompis et operibus ejus. Quae autem sunt pompae diaboli prope nullus ignorat: tamen ex parte aliqua dicere nobis necesse est. Omnia spectacula vel furiosa vel cruenta, vel turpia, pompae diaboli sunt. Gulae vel ebrietati servire, libidini vel luxuriae infelicem animam subjugare, ad pompam diaboli certum est pertinere; quia in talibus actibus illius voluptas impletur. De adulteriis vero vel homicidiis, rapinis vel testimoniis falsis quid opus est ut dicantur ad pompam vlus possit hominum ignorare? Nam et auguria observare, et praecantatores adhibere, et caragios, sortilegos inquirere, totum hoc ad pompam vel ad opera diaboli non est dubium pertinere. Et ideo quia pauci inveniri possunt, qui se ex his omnibus liberos esse congaudeant; unusquisque, sicut jam dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
mintiasse diabolo & p̃ompis illius
se congaudeat. Sic tamen sit securꝰ
de pͣt̾itis. ut sit sollicitus de futuri
quia non qui ceꝑit. s qui ꝑseuera¬
uerit usq infinem. hic saluus erit.
S ne fortasse aliqiuis credat. qd̾ fides
ꝑ capitalia tantum cͥmina frangi
possit: quid interest utrum si ma¬
iori anminori gladio unusquisq
ꝑcussus int̾ficiatur: Qͥ hoc dic̃.
attenddat etiam de ocioso sermone
fidem ꝑiclitari posse: de quo dñs in
die iudicii rationem dixeẽ redden¬
dam. & illud. Qui direrit fr̃i su¬
oracha. siue fatue: reus erit ge¬
quisq sicut iam dic̾tum est. qd in
baptismi sacramẽto ꝓmisit: et qͥa
pac̾tum cum dño fecit: uideat si
eum ex nulla parte uiolauit. Quã¬
doenim int̾rogatus est abrenutianᷤᷤ
diabolo pompis ꝙ opib etꝰ. tunc ei
sacerdos subscͥbendum pactum obtulit.
Quando aut̃ respondit abrenuntio: tunc
subscͥpsit. Sigͦ sicut iam supradic̾tũ:

Expanded text:
nuntiasse diabolo et pompis illius nuntiasse diabolo et pompis illius se congaudeat. Sic tamen sit securus de praeteritis, ut sit sollicitus de futuris: quia non qui coeperit, sed qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Sed ne forte aliquis credat quod fides per capitalia tantum crimina frangi possit, quid interest utrum se majori an minori gladio unusquisque percutiens interficiat? Qui hoc dicit, attendat etiam de otioso sermone fidem periclitari posse, de quo Dominus in die judicii rationem dixit esse reddendam: et illud, Qui dixerit fratri suo, Racha, sive, Fatue, reus erit gequisque, sicut jam dictum est, quod in Baptismi sacramento promisit. Et quia pactum cum Domino fecit, videat si id ex nulla parte violavit. Quando enim interrogatus est, Abrenuntias diabolo, pompis et operibus ejus? tunc ei sacerdos subscribendum pactum obtulit. Quando autem respondit, Abrenuntio; tunc subscripsit. Si ergo, sicut jam supra dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
religionis consistit. fideliter conser¬
uamus: certum est. qd reliqua cũ
ipsius aduitorio implere poterimus.
Si uͦ hoc qd̾ deo ꝓmittimus implere ne¬
gligimus: nescio si illam fidem quȩ
uiter homines agitur. seruare p̾ssimꝰ.
Si enim homini cuilib potestatẽ habñ¬
ti ꝑiculosum est sialiquid ꝓmittimꝰ.
cum hoc implere negligimꝰ. quantũ
ꝑiculosius est deo ꝓmittere. ⁊ non res¬
dere: S hominẽ ideo reueremur:
quia aut mortẽ aut dampnũ corꝑiꝰ.
ex pauescimus. Deo aut̾ ideo redde¬
re dissimulamus. qd̾ promittimus:
quia mortem animȩ omĩmodis non
timemus. S ubi est ilud euũ glicũ
nolite timere eos quiccepus occidunt. S
potius eum timete. qui pꝰquam occide¬
rit. habet potestatem mittere inge¬
hennam: Fiat gͦ in pͥmis qd deo pro¬
mittitur: ut id qd̾ hominib ꝓmis¬
sum fuerit impleatur. Consid̾et
unusquisq conscientiam suam. & si
se implesse uiderit qd̵ ꝓmisit. abre¬

Expanded text:
religionis consistit, fideliter conserreligionis consistit, fideliter conservamus; certum est quod reliqua cum ipsius adjutorio implere poterimus. Si vero hoc quod Deo promittimus, implere negligimus; nescio si illam fidem quae inter homines agitur servare possimus. Si enim homini cuilibet potestatem habenti periculose aliquid promittimus, si hoc implere negligamus; quantum periculosius est Deo promittere, et non reddere? Sed hominem ideo veremur, quia aut mortem aut damnum corporis expavescimus; Deo ideo reddere dissimulamus quod promittimus, quia mortem animae omnimodis non timemus. Et ubi est illud evangelicum, Nolite timere eos qui occidunt corpus; sed potius eum timete qui postquam occiderit, habet potestatem mittere in gehennam ? Fiat ergo imprimis quod Deo promittitur; ut id quod hominibus promissum fuerit impleatur. Consideret unusquisque conscientiam suam, et si se implesse viderit quod promisit, abre
Abbreviated transcription (Latin):
nolueris. ut penam ꝑpetuam possis eua
te u̾bis fidelem dicis: s multum tibi e¬
tiam nocet. Quia melius est cuiquam
non ꝓmittere: quam qd̾ ꝓmiserit ĩple¬
re nolle. Solum enim nomen fidei te li¬
berare non pot̾it: quinpocius sic̾ iam
dic̃tum÷. inde duppliciter reuseris:
qr qd u̾bis ꝓmisisti. implere factis no¬
luitti. Mclamat tibi ꝑ iacobũ sp̃s sc̃s.
Fides sine oꝑibus: mortua est. Et licet
totum quicquid homo ꝓmiserit si po¬
test debeat oꝑibus adimplere. illam
tamen pͥmam & preclaram ꝓmissio¬
nem. quam eo tempore quo in baptis¬
mo renascimur deo ꝓmittimus. spe¬
cialiter cum ipsius adiutorio seruare
debemus. Int̾rogamur enim inbap¬
tismo utrum abrenunciemꝰ diabolo.
pompis ⁊oꝑibus eius: abrenuncia¬
turos nos uoce ubera respondemus.
Qd quia infantes ꝑse minime ꝓfiteri
possunt: parentes ipsoꝵ ꝓeis fideius¬
sores existunt. Si ergo hoc qd̾ pͥmum
est. ꝙ in quo fundamentum xp̾ianȩ

Expanded text:
nolueris ut poenam perpetuam possis evadnolueris ut poenam perpetuam possis evadte verbis fidelem dicis, sed et multum tibi etiam nocet; quia melius est cuiquam non promittere, quam quae promiserit implere non velle. Solum enim nomen fidei te liberare non poterit: quin potius, sicut jam dictum est, inde dupliciter reus eris; quia quod verbis promisisti implere noluiset clamat tibi per Jacobum Spiritus sanctus, Fides sine operibus mortua est totum quidquid homo promiserit, si potest, debeat operibus adimplere; illam tamen primam et praeclaram promissionem, quam eo tempore quo in Baptismo renascimur, Deo promittimus, specialiter cum ipsius adjutorio servare debemus. Interrogamur enim in Baptismo, utrum abrenuntiemus diabolo, pompis et operibus ejus: et abrenuntiaturos nos voce libera respondemus. Quod quia infantes per se minime profiteri possunt, parentes ipsorum pro eis fidejussores existunt. Si ergo hoc quod primum est, et in quo fundamentum christianae
Abbreviated transcription (Latin):
diligentia unusquisq interroget corsuũ:
siutrumq fideliter credit. ꝙ si inistiᷤ du¬
abus rebus ueram fidem se habere cogno¬
uerit. corde firmis Simo retinens qdet
iusti pꝰbona opera accepturi sint głam.
& iniusti pꝰmala. ꝑpetuam passuri sinit
penam: cum hec fideliter crediderit. si
toto animo contendit bona opera facere.
perquȩ possit adpͥmium peruenire.
& mala opera nonagere: ut penam possit
euadere fidem rectam se tenere congau¬
deat. &deo grãs agat. & cum ipsiuiꝰ ad¬
uitorio in ipso opere ꝑseuerare contendat.
Hȩc gͦ fr̃es si diligenter uultis attendere.
& nomen fidei & uirtutem eius plenius
pot̾itis agnoscere. Et quia fides afit sicͣ
suꝑius dixi nomen accepit. site melius
dicas fidem habere. & qd̾ u̾bis ꝓmittis
oꝑibus implere nolueris: penitus non:
fides. & site asseras credere & p̃mui qd̾ ꝓ¬
mittit deus. & supplicium qd̃ minatur.
& tamen ut sepe iam dic̾tum est. agere

Expanded text:
diligentia unusquisque interroget cor suum, diligentia unusquisque interroget cor suum, si utrumque fideliter credit: et si in istis duabus rebus veram fidem se habere cognoverit, corde firmissimo retinens quod et justi post bona opera accepturi sint gloriam, et injusti post mala perpetuam passuri sint poenam; cum haec fideliter crediderit, si toto animo contendit bona opera facere per quae possit ad praemium pervenire, et mala non agere ut poenam possit evadere, fidem rectam se tenere congaudeat, et Deo gratias agat, et cum ipsius adjutorio in ipso opere perseverare contendat. Haec ergo, fratres, si diligenter vultis attendere, et nomen fidei et virtutem ejus plenius poteritis agnoscere. Et quia fides a Fit, sicut superius dixi, nomen accepit, si te melius dicas fidem habere, et quod verbis promittis, operibus implere nolueris, penitus non est fides. Et si te asseras credere praemium quod promittit Deus, et supplicium quod minatur; et tamen, ut saepe jam dictum est, agere
Abbreviated transcription (Latin):
bueritis fidem sicut granum sinapis.
dicetis huic arbori moro eradicare & tuũs¬
plantare: & fiet uobis. Cum gͥ mui:¬
tis laudib bonum fidei p̾dicetur. a mt¬
tis tamen nominis eius ꝓpͥetas ignorat᷑.
fiat dr̃: quia in ipsa omĩum nonsolum
diuinarum. s etiam humarum reruͭ.
firmitas continetur. Unde quiblibis
u̾bis etiam sicum mutus uiram̃tis di¬
cat se aliquis fidem habere. si id qd se
dicit credere uerbis. implere factis
noluerit. non est fides: quia sic̃ dirii
fides a fit nomen accepit. Hideamꝰ qͥd¬
sit quod debeat facere qui fidem uuilt
integram custodire. Hoc sine dubio
in quo fundamentum xp̃ianȩ religi¬
onis firmissime continetur: ut & qd̾
ꝓmittit d̾s & quod minatur. toto cor¬
de uerum eẽ confidat. Tunc enimet
nomen fidei intelligere & uirtutem
eius plemus pot̾it agnoscere: sustadit
O s ante oculos suos ꝓponat. id: pre¬
mium uitȩ ȩternȩ & suppliciũ pent
ꝑpetue. & quia unum credere & dea¬
lio dubitare nichil ꝓdest: cũ grandi

Expanded text:
sinapis, dicetis huic arbori moro, Eradicare et transplantare, et fiet vobis . Cum ergo tantis laudibus bonum fidei praedicetur, a multis tamen nominis ejus proprietas ignoratur. men accepit, quia in ipsa omnium non solum divinarum, sed etiam humanarum rerum firmitas continetur. Unde quibuslibet verbis etiamsi cum multis juramentis dicat se aliquis fidem habere, si id quod se dicit credere verbis, implere noluerit factis, non est fides; quia, sicut dixi, fides a Fit nomen accepit. 2. sit quod debeat facere, qui fidem vult integram custodire: hoc sine dubio in quo fundamentum christianae religionis firmissime continetur; ut et quod promittit Deus et quod minatur, toto corde verum esse confidat. Tunc enim et nomen fidei intelligere, et virtutem ejus plenius poterit agnoscere, si ista duo sibi ante oculos suos proponat, id est, praemium vitae aeternae, et supplicium poenae perpetuae. Et quia unum credere, et de alio dubitare nihil prodest; cum grandi
Abbreviated transcription (Latin):
niatur: si aut̃ uir cum multis anculiꝰ
in libidinis cloaca uolutatur. non solũ
non punitur: cierumetiam a suis si¬
Tmilib laucdatur: & sibi iniucẽ loquẽ¬
tes quis amplius hoc fecerit: cum risu
& cachinno stultissimo confitentur.
S istoꝵ risus indie iudicii u̾tetur i plão¬
tum: ꝙeorum ioci u̾tentur inuuln̾a
S hoc illi faciunt: qui futurũ iudicium
nec credunt omĩno nec metuunt. Ego
enĩ cum libera conscientia clamo. pari¬
ter & contestor. quia quicumq habñs
uxtirem adult̾ia conmserit: nͥ ei peni¬
tentia ꝓlira & uberes elemosinȩ sub¬
uenerint. & a peccato ipso non cessau̾it:
& si qͦmͦ solet fieri subito mortuus fue¬
rit: inȩt̾num ꝑibit. Nec illi nomen
anum ꝓderit: quia non solũ non fe
fum uxorem excepto desid̾io filioꝵ
moscere peccatum sit: quid de se cogi¬
eat aut quã spem s̃ ꝓmittere possũt
omugia habentes ꝑadult̾iũ hoc sibi
urant unde ad inferni ꝓfunda de¬

Expanded text:
niatur; si autem vir cum multis ancillis niatur; si autem vir cum multis ancillis in libidinis cloaca volutatur, non solum non punitur, verum etiam a suis similibus collaudatur, et sibi invicem loquentes, quis amplius hoc fecerit cum risu et cachinno stultissimo confitentur. Sed istorum risus in die judicii vertetur in planctum, et eorum joca vertentur in vulnera. Sed hoc illi faciunt qui futurum judicium nec credunt omnino, nec metuunt. Ego enim cum libera conscientia clamo pariter et contestor, quia quicunque habens uxorem, adulteria commiserit, nisi ei poenitentia prolixa et uberes eleemosynae subvenerint, et a peccato ipso non cessaverit, et si quomodo fieri solet, subito mortuus fuerit, in aeternum peribit. Nec illi nomen Christianum proderit, quia non solum non peretiam uxorem, excepto desiderio filiorum, agnoscere peccatum sit, quid de se cogitant, aut quam spem sibi promittere possint, qui conjugia habentes per adulterium hoc sibi praeparant unde ad inferni profunda de
Abbreviated transcription (Latin):
qua conscientia nefanda adult̾ia
conmittunt. & dicunt sibi licere
qd̃ eis omĩno nonlicet. quasi alia
p̾cepta oederit deus uiris. alia fe¬
minis: Dicat quicumq ille est
qua lege ꝑmittente qͥmina ista con¬
mittat: cum a diuina & humana
lege om̃e adulterium puniatur:
Ideo tamen hoc malum non ꝓhibe¬
tur: quia a multis conmittitur.
S quanto ab hominib minꝰ distn¬
gitur: tantomagis diuino iudicio g̃¬
uius uindicatur. Nam illud quale ẽ.
qd̾ aliqui qui in hanc impudentiã ꝓ¬
rumpunt. ut dicant hȩo tã crudelia
maia uiris licere. & feminis non licere.
nec attendut qd̃ ⁊ uir ꝙfemina eqͣli¬
ter sunt xp̃i sanguine redempti: et
simul sacͦsanc̾to lauac᷑ sunt abluti:
Sangͥnem dñi simul accipiunt ꝙñ:
nec est ꝑsonarum acceptor ds. E ipo qo
feminis nonlicet. similit̾ ⁊ iuris non
licuit uinquam nec licere pot̾it. S qͥa
infelix intromissa est consuetudo. ut
siuxor inuenta fuerit cum seruo pu¬

Expanded text:
qua conscientia nefanda adulteria qua conscientia nefanda adulteria committant, et dicunt sibi licere quod eis omnino non licet, quasi alia praecepta dederit Deus viris, alia feminis? Dicet quicunque ille est qua lege permittente crimina ista committat, cum a divina et humana lege omne adulterium puniatur. Ideo tamen hoc malum non prohibetur, quia a multis committitur, sed quanto ab hominibus minus distinguitur, tanto magis divino judicio gravius vindicatur. Nam illud quale est quod aliqui qui in hanc impudentiam prorumpunt, ut dicant haec tam crudelia mala viris licere, et feminis non licere; nec attendunt quod et vir et femina regulariter sunt Christi sanguine redempti; et simul sacrosancto lavacro sunt abluti, sanguinem Domini simul accipiunt, et nnec est personarum acceptor Deus. Ergo quod feminis non licet, similiter et viris non licuit unquam, nec licere poterit; sed quia infelix intromissa est consuetudo ut si uxor inventa fuerit cum servo, pu
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ cum grandi dolore animȩ & infi¬
lite parcere talibus. Aut siuos secre¬
tius & frequentius ãmonentes audire
noluerint: facite hoc ad huimilitatis
Corripe illum int̾ te ⁊ ipsum solũ. Si
te audierit. lucratus eris frẽm tuuꝰ
Si aut̾ non te audierit. dic ȩccła. id est
pone innoticiam sac̾dotis. Si nec ec¬
cłam audierit: sit tͥ tamꝗͣ. ethnncꝰ
& publicanus. S qđ peuise dũ illi
qui tantum malũ committunt
ab aliquib non solũ non corripiun¬
tur. uerũetiam palpant᷑ ac blande
accipiuntur: ideo ipsa sacͥ lega cͥmi¬
na nutͥuntur: & sine ullo timore
ac uerecundia ꝑpetrantur. S nos
timere debemus illud qd̾ de achar
qui de ierico regłam auream fura¬
tus fuerat scͥptum ẽꝰ. quando pro
unius hominis peccato suꝑ omnẽ
furor dei a populo. donec ille qui
malum fecerat. dño iubente conte¬
reretur. Cum enim illi de quib
loquimꝰ uxores suas castas ẽẽ uelint:

Expanded text:
quod cum grandi dolore animae et infiquod cum grandi dolore animae et infilite parcere talibus; aut si vos secretius et frequentius admonentes audire noluerint, facite hoc ad humilitatis Corripe illum inter te et ipsum solum: si te audierit, lucratus eris fratrem tuum; si autem tpone in notitiam sacerdotis: si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Sed quod pejus est, dum illi qui tantum malum committunt, ab aliquibus non solum non corripiuntur, verum etiam palpantur et blande accipiuntur, ideo ipsa sacrilega crimina nutriuntur et sine ullo timore ac verecundia perpetrantur; sed nos timere debemus illud quod de Achar, qui de Jerico regulam auream furatus fuerat, scriptum est, quando pro unius hominis peccato super omnefuror Dei a populo donec ille qui malum fecerat, Domino jubente, contereretur. Cum enim illi de quibus loquimur uxores castas esse velint,
Abbreviated transcription (Latin):
custoditis: siquando aliquos tam
saclega peccata conmittere cogno¬
ueritis: & semel & socło ⁊ t̾cio castigate.
Msi uos audire noluerint. nec colloqui¬
um cum illis habete: nec adurme
osconuiuium conuocetis: nec inali¬
orum mensis cibum cum illis suma¬
tis: sođm hoc qd̾ talib ait apostolus
Cum huiuscemodi hominib nec cibũ
sumere: ut uł sic erubescant. dũ se
uident ab honestis & d̾m timentib
execrari. Si enim qd suggero non fue¬
rit fac̾tum. quicunq ille est qͥ fre̾m
suum aut uicinum adult̾ia coninit¬
tere nouit: si illum arguere noluerit:
particeps illius erit. Scd̾m illud qd̾
scͥptum est. Si uidebas furem simul
currebas cum eo: & cum adulteris por¬
n qͥ consentiunt facientib ea. Illiaũ
qui adulteros nec ipsi argiu̾it᷑. nec
innoticiam sacerdotis secretus poniit:
suspitionẽ nob̾ faciunt: qd̾ illos id̾o
non arguunt. quia ⁊ipsi talia pecca¬
ta conmittunt. Michi enim suffie̾

Expanded text:
custoditis, si quando aliquos tam custoditis, si quando aliquos tam sacrilega peccata committere cognoveritis, et semel et secundo et tertio castigate, et si vos audire noluerint, nec colloquium cum illis habete, nec ad vestrum eos convivium convocetis, nec in aliorum mensis cibum cum illis sumatis; secundum hoc quod talibus ait Apostolus, cum hujuscemodi hominibus nec cibum sumere, ut vel sic erubescant, dum se vident ab honestis et Deum timentibus exsecrari. Si enim quod suggero non fuerit factum, quicunque ille est qui fratrem suum aut vicinum adulteria committere noverit, si illum arguere noluerit, particeps illius erit, dum illud quod scriptum est, Si videbas furem simul currebas cum eo, et cum adulteris poret qui consentiunt facientibus ea; illi autem qui adulteros nec ipsi arguunt nec in notitiam sacerdotis secretius ponunt, suspicionem nobis faciunt quod illos ideo non arguunt, quia ipsi talia peccata committunt; mihi enim sufficit