comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& iuuenũ. ac ꝑfectȩ aetatis uirorũ
mulierumq corpora insito calore
feruere. & noxios eẽ his &atibus
cibos qui calorem augeant. sanita¬
temq conducere. frigida quȩq in
esu sumere. Sicut ec ontrario senib
quipituita laborant & frigore
calidos cibos & uina uetera prodesse.
II. DE DO TU.
otio agreta diruiatione uocata
hanc enim illi. Notoc dicunt.
A qua generalit̃ uocata. qđ suꝑfici¬
es eius acqualis sit. hinc & ȩquora
Quam inde recentem dicimus. quta
utilis uetusta utuinum. sed statim
sublata deflumine fonteł putto.
fetes cit enim uetusta. Uinũ inde
dictum quod eius potus uenas
sanguine cito repleat. hoc alii qđ
noscura soluat lieum appellant.
Ueteres. uinũ uenenum uocabant
sed postquã inuentũ est uirus lęti¬
feri sucus. hoc uinũ uocatũ. illud
uenenum. Unde & hieronimus in li¬
bro quem deuirginitate conseruan¬
da scripsit. Adulescentulas inquit
itauinũ debere fugere utuenenũ.

Expanded text:
et iuvenum ac perfectae aetatis virorum et iuvenum ac perfectae aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esum sumere; sicut e contrario senibus, qui pituita laborant et frigore, calidos cibos et vina vetera prodesse. § 3 De potu. Potio a Graeca derivatione vocata; hanc enim illi πότος dicunt. Aqua generaliter vocata, quod superficies eius aequalis sit: hinc et aequora. Quam inde recentem dicimus quia tilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine et fonte vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum quod eius potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ neutri generis est. Lac agreco
sermone diruiatum ẽ ꝓcandore.
Greci enĩ album glau condicunt. lac
uero & sanguis qđ nutrit. & qđ nu¬
tritur. nam lacte nutrimur. uiui¬
mus sanguine. Quactum quasi
coactũ. quasi coagolatum. acceptic
enim secũ alia specie coagolatur
Mel. grece appellationis ẽ quod
ab apib: nom̃ habere ꝓbat᷑. nam
apis grece mellese dicit᷑. Antea aũt
mella derore erant. Inueniebant᷑q
acrii mellis cȩlestiadona. Siquidem
huc usq in india & arabia colligatũ
repperitur. ramis inhertns insimi¬
litudine salis. Omne aut̃. meldul
ce. Sardum amarũ est. ab sinthu
causa. cuius copia eius regionis apes
nutriunt᷑. Fauũ uocari quia come¬
ditur magis quam bibͥtur. fagere
eñim greci. comedere appellant.
Aunt aut̃ medici. & quidehuma¬
norum corporum. scripsere naturis.
precipueq gallienus in libro cuius
titulus est. ne picie. in quopuerorũ

Expanded text:
quod neutri generis est. Lac a Graeco quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivatum est pro candore. Graeci enim album λευκὸν dicunt, lac vero et sanguis quod nutrit et quod nutritur. Nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. 35. Quactum, quasi coactum, et quasi coagulatum. Accepta enim secum alia specie coagulat. 36. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur. Nam apis Graece μὲλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque : Protinus aerii mellis coelestia dona. Siquidem hucusque 491 in India et Arabia colligatum reperitur, ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem ce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum titulus est †περσιε in quo†, puerorum
Abbreviated transcription (Latin):
Pul pa dicta qđ cũ pulte olimmixta
ufs cebat᷑. unde & pulm̃tarium
& pulm̃tũ dictum. Luc anicae
dictȩ qđ prius in lucania facte sunt
Farcimen caro con cisa & minuta
quod ea intestinũ farciat᷑. hoc est
impleat᷑. cũ aliarum rerũ commix¬
tione. Minutal uocatũ qđ fiat
depiscib & deficis oleribq minutatĩ
concisis. Afratũ quod latine spumeũ
uocatur. a fro enĩ grece spumadicit᷑
Natisia in mortario expisce fiunt.
in de & nominata. Usocem piscem
quendam dicunt. ex quo primum
ysicia factas. & quãuis ex alio genere
piscium fiant iniciũ tamen piscis
uocabulum dedit. Calatica e aco¬
lore lacteo nominatȩ̨. grecienim
Quicquid enĩ in rotundũ format᷑
sphera agrecis dicit᷑. Ius coqui nȩ
magistri aiure nuncupauerunt.
qui aea ẽ lex condim̃ti cius. hanc
greci zemam uocant. Cascum
uocari quod careat sero. quasicareũ.
nam serum ei omne deducit᷑. ut pon¬
derib urgeat᷑. Colostrũ lacnouũ.

Expanded text:
Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem quendam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum;
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ aqua dicitur ab eo quod sit solu¬
ta. Unde & solutio libidinis. luxus.
& membra loco mota lux adicunt᷑.
Frixum a sono dictũ quando ard&
in oleo. Salsum quasi sale aspersũ.
demptis emediotrib syllabis.
Rancidum. ex uitio nuncupatũ
qđ raucos effitiat. Suc cidia car¬
nes in usu reposite. a succiden do
dictȩ. Lartdũ eo quod in domo repo¬
sitũ conseruat᷑. Nã antiqui domos
lares dicebant. Taxea lardus est
gallice dictũ. unde & a franius
in rosagallũ saginatũ. pingui pastũ
taxea. Axungia ab unctio ne uocata
Seuum asue dictũ quasi sueuum.
quia plus pinguedinis hoc animal
habeat. O ffa est ꝓprie frustum
dentium cuius diminitiuum offel¬
lam facit. Unde & offecrii coqui.
quia particulatim idẽ offatim ex¬
coquunt. Nunc offa latrantium
quȩ si in os canis iacit᷑. satiatu silico
compescit᷑ & silescit. Frustum
uocatum quod capiat᷑ afrumine.
est enĩ frum̃ summa pars gulae.

Expanded text:
enim aqua dicitur ab eo quod sit soluenim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum, quod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae.
Abbreviated transcription (Latin):
coctus. Sfungia panis aqua diutius
malaxatus similam modicã accipit.
& fermentũ modicum. & hab& hu¬
mectationis plusquã omnis panis.
Unde & sfungia nom̃ accepit. Pla¬
centȩ sunt quȩ fiunt defarre.
quas alii libã dicunt. eoqđ libeant
& placeant. Dulcia sunt generu
pistorii operis. a sapore dicta. melle
enim a sꝑso sumunt᷑. Crusta suꝑ¬
ficies panis. ipsa & fragm̃ta. quia
diuidunt᷑ infracta. Ferm̃tum a
feruore nuncupatũ. quod plus pri¬
ma hora non potest contineri. cres¬
cendo enĩ excedit. Farina enim¬
& furfures a fccrre dictȩ cuius
sunt purgamenta. Amolum
flos farinȩ tenuissimus p̃ leuitate
demola egestũ. unde & appellatũ
quasi amola. Simila. Pollinȩ.
carnes dicte. qui acaro sunt. siue
acreando unde & agrecis creas
uocantur. Crudum quod sit cru¬
entũ est enim cum sanguine. Coc¬
tũ quasi coactum. id est abigni łaqua
quod ardeat. quasi arsum. Elixũ
eo quod in aqua sola decoquit᷑. lixa

Expanded text:
coctus. Spungia panis aqua diutius coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguine. Coctum quasi coactum, id est ab igne vel aqua quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa
Abbreviated transcription (Latin):
ex celsus frangere non atoros. qđ
& usq hodie ꝑsȩ faciunt. Cȩnã
uocari a cõmunione uescentium.
coenon quippe greci cõmune dicunt
Vnde & cõmunicantes. qđ communit̃
idẽ pariter conueniant. Apud ueteres
enim solitũ erat inꝓpatulo uescere
& cõmunit̃ epulari. nesingularitas
luxuriã gigner&. Est aũ cęna uesꝑ¬
tinus cib quã uesꝑtinã antiqui dice¬
bant. inusu enĩ non erant prandia.
anis dictus qđ cum omnicibo appo¬
natur. ł qđ omne animal eũ appetat.
Pan enĩ grece. omne dicit᷑. Cibari¬
us est qui ad cibum seruis dat̾. nec
delicatus. Fermentatius. ferm̃tis
confectus. Mimus. non ferm̃tatus.
namazimus est. sine ferm̃to sincerus.
Acrizimus. leuiter fermentatus qua¬
si acro azimus. Si ligineus panis afru¬
menti genere nuncupat᷑. Si ligo enĩ
genus ẽ tritici. Rubidus recoctus
& rube factus. Subcinericius cine¬
re coctus. & reuersatus. ipse c̃&
focatius. Clibanicius. intesto

Expanded text:
excelsos frangere nona toros. Quod excelsos frangere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commune dicunt: unde et communicantes quod communiter, id est pariter, conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum omni cibo adponatur, vel quod omne animal eum adpetat; πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo
Abbreviated transcription (Latin):
tietas ex uno cibo dicipotest ꝓeo
quod satissit. saturitas aũ. a saturu
nom̃ accepit. qđ est uario alimento¬
rũ apparatu cõpositũ. Crpula ẽ
inmoderata uoracitas. quasi cruda
epula. cuius cruditate grauatur
cor. & stomachus in digestus efficit᷑.
inmoderata enĩ uoracitas uicium est.
sed tantũ id salutis ẽ. quantũ susten¬
tationi natureq suffitiat. Iactacu¬
lum ẽ primũ cibum quo ieiunium
soluit᷑. unde & nuncupatũ. Nigidius.
Nos ipsi ieiunia. iantaculis leuibus
polluimus. Pran dium ab apparatu
eden di dictum: ꝓprieaũ ueteres pran¬
dium uocabant. omniũ militum
cibum ante pugnã. Unde ẽ illud ducis
allo quiũ. Prandeamus tamquam
adinferos cenaturi. Merenda est
cib qui declinante diesumitur quasi
postmeridiem edenda. &pximocenȩ
Unde & antetenia a quib dã uocat᷑.
Item meren dare. quasi meridie
edere. Annona tractũ est atem¬
pore quoro mani ueteres ad cibos
aduocabant᷑. sic marcialis. imperat

Expanded text:
tietas ex uno cibo dici potest, pro eo tietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum ante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis4, 8, 6: Imperat
Abbreviated transcription (Latin):
tu corp. alat᷑. Hanc iuuenes acci¬
piunt ad incrementũ. senes ad ꝑse¬
uerantiam. neq enĩ subsistere pote¬
rit caro. nisi confortet᷑ alim̃tis. Alim̃¬
tum enĩ est quo alimur. Alimoniũ
alendi cura. Affluentia nuncu¬
pata quasi rei nimia exuberantis
ef fusio ultra quã satis ẽ modusq non
est. O pulentia ab ope dicta est
quamsi discutias. inueni es eam tene¬
remodum. nã quo modo opitulat᷑
qđ nimiũ est. cũ in cõmodius sit
sȩpe quã parum. Epulȩ ab opulen¬
tia rerũ dictȩ. Epulȩ aũ simplices
in duo necessaria diuidunt᷑. panem
& uinum. Et duo suꝑ flua. quȩ t̃rec
& mari uescendi causa exquirunt᷑.
Dapes autem regum sunt. ȩpulȩ
priuatorum. Deliciȩ nuncupatȩ
quod his delecteet᷑ homines. easq. su¬
auit̃ appetant. Pulm̃tum uocatũ
apulte. siue enĩ sola pultis. siuequid
aliud ei ꝑmixtione sumatur. pul¬
m̃tum ꝓpriedicit᷑. Saci&as aut̃
& saturitas sibi differunt. nam sa¬

Expanded text:
tu corpus alatur. Hanc iuvenes accitu corpus alatur. Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam sa
Abbreviated transcription (Latin):
rimus dedalus mensam & sellã
fecit. Coquinȩ apparatum. api¬
cius quidem primus composuit
Qui mneo ab sumptis bonis. morte uolun¬
taria peniit. Etmerito. quiis quigu¬
lȩ atq edacitati deseruit. & animã
& corp interficit: Ab aesu & com¬
esu mense factum uocabulum
Nullum enim alium hab& usum
Torus dicit᷑ atortis herbis quȩ accũ¬
bentium humeris subponuntur.
Stefadium. abstipitib dictũ quasi
stipadium. sic enim prius coeptũ est
accubitum acibo uocatũ quasi accibitũ
aepularum. Conuiuium apud
grecos a conputatione. AΠΟΕΟΥΠ
ΟΥOY. apud nos uero a conuictu
rectius apellatur. ł qui auite con¬
locutionẽ hab&. Item conuiuium
amultitudine conuescentium.
N am priuata mensa uictus est. conui¬
uium non est. Conuiuii triplex est
modus. Dis cumbendi. aedendi.
Cibus dictus quia capit᷑ ore. sicutiȩs ca
quia eam os capit. Uictus ꝓprie uo¬
catus quiauitam retin&. unde & ad
cibum uocare. inuitare dicitur
Almonia dicitur. eo quod eius sump¬

Expanded text:
Primus Daedalus mensam et sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus conposuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit; et merito, quia is, qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum; nullum enim alium habet usum. Torus dicitur a tortis herbis quae adcumbentium humeris subponuntur. Stibadium ab stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Adcubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. Convivium apud Graecos a conpotatione, ἀπὸ τοῦ ποτοῦ. Apud nos vero a convictu rectius appellatur, vel quia vitae conlocutionem habet. Item convivium a multitudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, . § 2 De escis. Cibus dictus quia capitur ore, sicuti esca quia eam os capit. Victus proprie vocatus quia vitam retinet; unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur eo quod eius sump
Abbreviated transcription (Latin):
cernens. mixtic enim & adulte¬
ratic interse ꝑignem metalla
dis sotiat. Et ab auro & argento
aes plum bumq secernit. Alia
quoq  metalla. abigne defen¬
dit. OEtcum sit natura aeris.
ferriq durissima. si abq. stagno
fuerit uritur. atq crematur
Stagnum inlitum aeris uasis. sapo¬
rem facit gratiorẽ. & compescit
uirus eruginis. Specula &iam
exea temperant cerus sa quoq
exeo sicut explumbo conficitur.
DE E LEC TRO

Expanded text:
cernens. Mixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitur. De electro
Abbreviated transcription (Latin):
hominum insitam cordis duritiã
sed & flumina cum insolitis auc¬
ta imbrib ultra consu& udinem
uel diuturnitatem uel magnitudi¬
nem redundant. multaq pro¬
sternunt . & ipsa diluium dicunt᷑.
Sciendum aut̃ flumina cum su¬
pra modum crescunt. nontantũ
adpresens. inferre damna. sed
&iam & aliqua significare

Expanded text:
hominum insitam cordis duritiam. hominum insitam cordis duritiam. Sed et flumina cum insolitis aucta imbribus ultra consuetudinem, vel diuturnitatem vel magnitudinem, redundant multaque prosternunt, et ipsa diluvium dicuntur. sciendum, flumina cum supra modum crescunt, non tantum ad praesens inferre damna, sed etiam alia futura significare
Abbreviated transcription (Latin):
mun dauerit deleat. Primũ di¬
liuium extitit subnoe quando homi¬
num scelerib offensus omnipo¬
tens toto orbe contecto deletis
cunctis unum spacium cęli fuit
acpelagi. Cuius indicium acte¬
nus uidemus in labidib quos in
remotis montib concis. & ostreis
concretos. saepe &iam cauatos
aquis uisere solemus. Secundum
diluuium fuit inachala. iacob pa¬
tri archȩ &oggigi temporibus.
qui eleusine conditor & rex fuit
nomenq loco & tempori dedit.
Tertium diluuium intes aliamoysi
uel am fictioni temporib fuit
qui tertius posttecropem regnauit.
Cuius temporib aquarum in luui¬
es maiorem partem populorum
thesaliae a sumpsit paucis perre¬
fugia montium liberatis maxi¬
me in monte parnaso in cuius cir¬
cuitu deu calion tuncregno potie¬
batur. Qui tunc adseratib confu¬
gientes susceptos. pergemina par¬
nasi iuga fouit & aluit. aquo
propterea genus hominum. gre¬
corum fabulȩ ex lapidibus
reparatum ferunt abeo propter

Expanded text:
inundaverit deleat. Primum diinundaverit deleat. Primum diluvium extitit sub Noe, quando hominum sceleribus offensus Omnipotens, toto orbe contecto, deletis cunctis, unum spatium caeli fuit ac pelagi. Cuius indicium hactenus videmus in lapidibus quos in remotis montibus conchis et ostreis concretos, saepe etiam cavatos aquis visere solemus. Secundum diluvium fuit in Achaia Iacob patriarchae et Ogygi temporibus, qui Eleusinae conditor et rex fuit, nomenque loco et tempori dedit. Tertium diluvium in Thessalia Moysi vel Amphictyonis temporibus fuit, qui tertius post Cecropem regnavit. Cuius temporibus aquarum inluvies maiorem partem populorum Thessaliae absumpsit paucis per refugia montium liberatis, maxime in monte Parnaso; in cuius circuitu Deucalion tunc regno potiebatur, qui tunc ad se ratibus confugientes susceptos per gemina Parnasi iuga fovit et aluit. A quo propterea genus hominum Graecorum fabulae ex lapidibus reparatum ferunt ab eo propter
Abbreviated transcription (Latin):
eodem exuna prouincia oritur.
Est aũt germaniae fluuius inter
tres europȩ maximus fluuius com¬
putatus. quia iugo alpium usq in o¬
ceani profunda cursus suos dirigit
Iberus amnis qui quondam totius
ispaniae nomen dedit. Mineus
fluuius galliciae nomen acolore
pigmenti. qui in eo plurimus inue¬
nitur. Durius a grecis qua si
doricus. Dagum fluuium cartago
ispaniae nuncupauit. ex quaortus
procedit. Fluuius harenis auri¬
feris copiosus & obhoc c&eris flu¬
uis ispaniarum prelatus. Bo& is
fluuius. qui po&ice prouinciae
nomen dedit. De quo martialis bͦ&i
coronam auream quinitidis uellera
tingis aquis eo quod ibilanȩ filaq
pulcchro colore tinguntur. Bo&is
aũt dictus eo quodhumilisolo de¬
currat. Bitin enim greci humileł
mersum uocant. Queclam aũt flu¬
mina in diluuio soluta mole terra¬
rum reclusa sunt. quȩ clamuero
quȩ non erant. Abyssi tunc rup¬
tis meatib eruperunt.
DEDILU UIIS
i luuium dictum quod aqua¬
rum clade omnia quae

Expanded text:
eodem ex una provincia oritur. eodem ex una provincia oritur. Est autem Germaniae fluvius inter tres Europae maximos fluvios conputatus, qui a iugo Alpium usque in Oceani profunda cursus suos dirigit. Iberus amnis, qui quondam totius Hispaniae nomen dedit. Mineus fluvius Galliciae nomen a colore pigmenti sumpsit, qui in eo plurimus invenitur. Durius a Graecis, quasi Doricus. Tagum fluvium Cartago Hispaniae nuncupavit, ex qua ortus procedit; fluvius harenis auriferis copiosus, et ob hoc ceteris fluviis Hispaniarum praelatus. Baetus fluvius, qui et Baeticae provinciae nomen dedit. De quo Martialis 12, corona, aurea qui nitidis vellera tingis aquis; eo quod ibi lanae pulchro colore tinguntur. Baetis autem dictus eo quod humili solo decurrat: †bitin† enim Graeci humile vel mersum vocant. Quaedam autem flumina in diluvio soluta mole terrarum praeclusa sunt, quaedam vero, quae non erant, abyssi tunc ruptis meatibus eruperunt. De diluviis . Diluvium dictum quod aquarum clade omnia quae
Abbreviated transcription (Latin):
rege albanorum dicitur appel¬
latus. qui inhunc fluuium cecidit.¬
& deexitu suo nomen dedit.
N am antea albola antiquum nom̃
acalore habuit quod niuib: albus
sit. ipse .ẽ. aut tybris. qui& tybe¬
ris. Sedtyberis in cottidia noser¬
mone tybris inuersu dicitur
D anuuius germaniȩ fluuius uocari
fertur aniuium copia aquibus
augetur. Iste est qui ineuro pa
plus omnibus hab& famam. Idem
&yster quia dumperinnu meras
uaditgentes. mutat & nomen &
maiores sibi ambiendo colligit
uires. Oritur agermanicis iugis
& occidenta libus partibus barba¬
rorum pergens contra orientem
sexaginta inse fluuios recipit
septem ostus inpontum in fluit¬
bib&. Rodanus galliae fluuius
ab oppido rodo cognominatus quẽ
coloni rodio uocauerunt. quirapi¬
do concitus cursu tirreno ȩquoris
freta scindens. non modicũ sepe naui¬
gantium facit periculum luminter
se maris fluctus & amnis fluenta
decertant. Renus arodani soci¬
&ate fertur uocatus. quõ cum

Expanded text:
rege Albanorum dicitur appelrege Albanorum dicitur appellatus, qui in hunc fluvium cecidit, et de exitu suo nomen dedit. Nam antea Albula antiquum nomen a colore habuit, quod nivibus albus sit. Ipse est autem Tibris, qui et Tiberis; sed Tiberis in quotidianoo sermone, Tibris in versu dicitur. Danubius Germaniae fluvius vocari fertur a nivium copia quibus magis augetur. Iste est qui in Europa plus omnibus habet famam. Idem et Ister, quia dum per innumeras vadit gentes, mutat et nomen et maiores sibi ambiendo colligit vires. Oritur a Germanicis iugis et occidentalibus partibus barbarorum, pergens contra orientem: sexaginta in se fluvios recipit: septem ostiis in Pontum influitodanus Galliae fluvius ab oppido Rhodo cognominatus, quem coloni Rhodiorum locaverunt; qui rapido concitus cursu, Tyrrheni aequoris freta scindens, non modicum saepe navigantium facit periculum, dum inter se maris fluctus et amnis fluenta decertant. Rhenus a Rhodani societate fertur vocatus, quoniam cum
Abbreviated transcription (Latin):
flex uosus. & num quam currat
rectus. de quo ouidius. Cur uis ludit
meander inundis: Tanus fuit rex
scitarum primus. a quotanaus. fer¬
tur fluuius nuncupatus. qui exri¬
ueis siluis ueniens di¬
rimat europam ab asia
inter duas mundi pastes medius
currens. atq in pontum fluens.
Inacus achaiae amnis argolicos
irrigans campos. quem rex inacus
ase nominauit quiex or dium ar¬
giuȩ gentis primum dedit. Ibi et
erimantus aberimanto monte di¬
missus : Padus italiae fluuius
aiugis alpium fusus. ex tribus oritur
fontibus. ex quibus uni uocabulũ
est padus quidiffusus inmodum stag¬
ni amnem sinu dirigit. A quo & pa¬
dus .ẽ. nuncupatus. Hic agrecis eri¬
danus cognominatus abęrida no
solis filio. quem foetontem dicunt
qui fulmine percussus in eodem
fluuio deiectus. ẽ. & extinctus.
Augour aut̃ ex ostu cangͥs liques¬
centibus niuibus & cum ac cessione
triginta fluminum circarauennam
in adriaticum mare defertur.
Tiberis italie fluuius atiberi no

Expanded text:
flexuosus et nunquam currat flexuosus et nunquam currat rectus. De quo Ovidius: Quique recurvatus ludit Maeander in undis. 24. Tanus fuit rex Scytharum primus, a quo Tanais fertur fluvius nuncupatus, qui ex Riphaeis silvis veniens, dirimit Europam ab Asia, inter duas mundi partes medius currens, atque in Pontum fluens. 25. Inachus Achaiae amnis, Argolicos irrigans campos, quem rex Inaca se nominavit, qui exordium Argivae gentis primus dedit. Ibi et Erymanthus ab Erymantho monte demissus. Padus Italiae fluvius a iugis Alpium fusus ex tribus fontibus oritur; ex quibus uni vocabulum est Padus, qui diffusus in modum stagni amnem sinu digerit; a quo et Padus est nuncupatus. Hic a Graecis Eridanus cognominatus, ab Eridano Solis filio, quem Phaethontem dicunt; qui fulmine percussus in eodem fluvio deiectus est et extinctus. Augetur autem exortu Canis liquescentibus nivibus, et cum accessione triginta fluminum circa Ravennam in Adriaticum mare defertur. Tiberis Italiae fluvius a Tiberino
Abbreviated transcription (Latin):
nis deinceps appellatur. Nascitur
aut̃ sublibanomonte. & diuidit
iudȩam & arabiam. quipermul¬
tos circuitus iuxta iericho inmare
mostuum influit. Eusis caucase¬
is montibus fusus cum pluribus aliis
in eusinum se p̃cipitat mare. unde
& nuncupatur: Cignus amnis
ciliciae quiatauro monte progre¬
diens miram aquarum habens sua¬
uitatem. & quiaquicquid candidũ
dicunt. Un de cigni amni huic nom̃
datum est. quiatum & aestate
quandoniui soluuntur. Reliquis
anni temporibus. tenuis. ẽ. & qui¬
etus: Llas. fluuius asiae
Pactolus fluuius asiae arenas au¬
reas trahens. De quouir gilius. Pac¬
tolusq irrigat auro. quem pro aura¬
to fluore aliter crisostiam uo¬
cant: Ermus fluuius asiae.
quismirneos secat campos. & ipse
fluctib aureis & arenis plenus.
a quo & smirna uocata est:
Meander amnis asiae. flex uosus
qui recurren tibus ripis inter
asiam & ioniam p̃cipitatur insinu
quimiletum diuidit & prienam
Meander aut̃ uocatus. quod sit

Expanded text:
nis deinceps appellatur. Nascitur nis deinceps appellatur. Nascitur autem sub Libano monte, et dividit Iudaeam et Arabiam; qui per multos circuitus iuxta Iericho in mare Mortuum influit. Eusis Caucaseis montibus fusus cum pluribus aliis in Eusinum se praecipitat mare; unde et nuncupatur. Cydnus amnis Ciliciae e Tauro monte progrediens, miram aquarum habens suavitatem, et quia quidquid candidum dicunt. Unde amni huic nomen datum, quia tumel aestate quando nives solvuntur; reliquis anni temporibus tenuis est, et quietus. 21. Hylas fluvius Asiae. Pactolus fluvius Asiae, arenas aureas trahens. De quo Virgilius: Pactolusque irrigat auro: quem pro aurato fluore alii Chrysorhoam vocant. 22. Hermus fluvius Asiae, qui Smyrneos secat campos, et ipse fluctibus aureis et arenis plenus, a quo Smyrna vocata est. 23. Maeander amnis Asiae flexuosus, qui, recurrentibus ripis 138 inter Cariam et Ioniam, praecipitatur in sinum qui Miletum dividit et Prienen. Maeander autem vocatus, quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
Ad eo ut persici reges quam diu
interripas persidis. plui sibi ex
eo pocula uindicauerunt. Exhoc
amne quidam cignum ciliciae
fluuium diriuari ex istimant.
Arax is amnis. armoeniae quiab
uno monte cum eufrata diuersa
specie oritur. dictus quodrapaci¬
tate cuncta prosternit. Unde & cũ
alex ander eumtrans grediuell&
ponte fabricato tantaui inunda¬
uit ut pontem dirueret. Hicbre¬
uibus interuallis. ab eufratis ostu
caput tollit. Ac deinde cas pium
festur inmare. Fluuius syriae
quiuocatur orientis. iuxta anti¬
ochie muros decurrens. qui a solis
ostu oriens. non longe aburbema¬
ri conditur. quemde originis suae
tractu. orientem ueteres. latini ap¬
pellauere. Cuus fluentis ex ipso
imp&u frigidioribus & Zephiris
assidue ibi spirantib tota ciuitas
momentis prope omnibus refrige¬
ratur : Iordanis ideae fluuius
ad uobus fontibus nominatus. quo¬
rum alter uocatur. ior. alter. dan:
His igitur proculase distantibus. in
unum alueum foederatis. iorda¬

Expanded text:
adeo ut Persici reges quamdiu adeo ut Persici reges quamdiu inter ripas Persidis fluit, sibi ex eo pocula vindicarunt. Ex hoc amne quidam Cydnum Ciliciae fluvium derivari existimant. Araxis amnis Armeniae, qui ab uno monte cum Euphrate diversis specubus oritur, dictus quod rapacitate cuncta prosternit. Unde et cum Alexander eum transgredi vellet, ponte fabricato, tanta vi inundavit ut pontem dirueret. Hic brevibus intervallis ab Euphratis ortu caput tollit, ac deinde Caspium fertur in mare. Fluvius Syriae qui vocatur Orontes iuxta Antiochiae muros decurrens, qui a solis ortu oriens non longe ab urbe mari conditur, quem de originis suae tractu Orontem veteres Latine appellavere. Cuius fluentis ex ipso impetu frigidioribus, et zephyris assidue ibi spirantibus tota civitas momentis prope omnibus refrigeratur. Iordanis Iudaeae fluvius, a duobus fontibus nominatus, quorum alter vocatur Ior, alter Dan. His igitur procul a se distantibus in unum alveum foederatis, Iorda
Abbreviated transcription (Latin):
copiosissimus gemmis. qui ꝑme¬
diam babyloniam influit. Hic
a frugibus uel abubertate nomen
accepit. Nam ebrai cę̧ eufratac.
fertilitas interpretatur. Meso¬
pota miam & enim inquibus dam
locis ita inrigat. sicut nilus alex¬
andriam. Salustius aũt auctor
uno fonte manare in armenia. quiꝑ
diuersa euntes longius diuiduntur
spacio medio relicto. multorum
milium quȩ tamen terra quac ab
ipsis ambitur. mesopotamia dicitur.
aliter deparadysi fluminibus in¬
tellegendum. Indus fluuius ori¬
entis quirubro mari accipitur
Staspes fuit medorum rex. Antiquis
ex quo amnis orien¬
tis. nomen accepit. quinunc ad¬
aspis dicitur. De quolucanus. qui
dumsit fluuius persarum. dicitur
Otamen contra orientem decur¬
rere. Araris fluuius orientis.
& asyriam. Bactrus fluuius ori¬
entis. a rege bactro uocatus festur
a quo & bactriani. & urbs eorum.
Coaspis. persarum fluuius uoca¬
tus eorum lingua. quodmiram
Aquae dulcedinem habeat.

Expanded text:
copiosissimus gemmis, qui per mecopiosissimus gemmis, qui per mediam Babyloniam influit. Hic a frugibus, vel ab ubertate nomen accepit, nam Hebraice Ephrata fertilitas interpretatur: Mesopotamiam enim in quibusdam locis ita inrigat, sicut Nilus Alexandriam. Sallustius autem, auctor uno fonte manare in Armenia, qui per diversa euntes longius dividuntur spatio medio relicto multorum milium; quae tamen terra, quae ab ipsis ambitur, Mesopotamia dicitur. aliter de Paradisi fluminibus intellegendum. Indus fluvius orientis, qui Rubro mari accipitur. Hystaspes fuit Medorum rex antiquissimus, ex quo amnis orientis nomen accepit, qui nunc Hydaspes dicitur. De quo Lucanus . . . Qui dum sit fluvius Persarum, dicitur tamen contra orientem decurrere. Araris fluvius orientis. et Assyriam. Bactrus fluvius orientis a rege Bactro vocatus fertur; a quo et Bactriani et urbs eorum. Choaspis Persarum fluvius, vocatus eorum lingua quod miram aquae dulcedinem habeat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ge. en imgrece. latine terrã signi¬
ficat. Hicapud aegyptios nilus
uocatur propter linum ꝓpt̃linũ
quem trahit. qui efficit fecundi
latine melo dicebatur. Appar&
aũt innili delacu dequo in me¬
ridiem uersus excipitur aegypto
ubiaquilonis flatib reꝑcus sus
aquis retro luctantib intumescit.
& inundationem aegypti facit
Canges fluuius. quẽfisonscã scrip¬
tura cognominat. exiens deparady¬
so. ꝑgit ad indiȩregiones. Dictus
aũ fison. idest caterua. quia clecem
fluminib magnis sibi adiunctis
implebit᷑ & efficitur unus. Canges
aũ uocatus a rege gangaro indiȩ
Fertur aũt nilimodo exaltari & su
ꝑorientis terras erumpere. Iigris
fluuius mesopotamiȩ deparadi¬
so exoriens. & ꝑgens contraassri¬
os. & post multos circuitus in mare
mortuũ influens. Uocatus aũ hoc
nomine propt̃ uelocitatẽ instar
bestiae tygridisnimia ꝑ nicitate
currentis. Eufrates. fluuius me¬
sopotamie deparadyso ex oriens.

Expanded text:
γῆ enim Graece, Latine terram signiγῆ enim Graece, Latine terram significat. Hic apud vocatur propter limum, quem trahit, qui efficit fecunditLatine Melo dicebatur. Apparet autem in Nilide lacu, de quo in meridiem versus excipitur Aegypto, ubi aquilonis flatibus repercussus aquis retro luctantibus intumescit et inundationem Aegypti facit. Ganges fluvius, quem Phison sancta Scriptura cognominat, exiens de Paradiso, pergit ad Indiae regiones. Dictus autem Phison, id est, caterva; quia quindecim fluminibus magnis sibi adjunctis impletur et efficitur unus. Ganges autem vocatus a Gange rege Indiae; fertur autem Nili modo exaltari, et super Orientis terras erumpere. Tigris fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens, et pergens contra Assyrios, et post multos circuitus in mare Mortuum influens. Vocatus autem hoc nomine propter velocitatem, instar bestiae tigridis nimia currentis. Euphrates fluvius Mesopotamiae de Paradiso exoriens,
Abbreviated transcription (Latin):
torrens qui a pluuia crescit
siccitate torrescit. idẽ. arescit
Dequopacuuius flam meo uapore
torrens torr&. Ciui greci abhie¬
me nomen dederunt. nos ab
estate. illi atempore quo suc¬
crescit nos a tempore quo sic¬
catur: Amnis fluuius est
nemore ac frondib redimitus
& ex ipsa amoenitate amnis
uocatus. Decursus propriȩ
finis cursus. siue aquarum sit
siue quarum lib& rerum.
Riui dicti quod diriuentur. Ad
inrigandum. idest ad inducen¬
das aquas in agris. Nam inriga¬
re inducere ẽ. Curges propriȩ
lacus. altus influmine. Puteus
est locus diffossus. ex quo hauri¬
tur aqua a potatione dictus.
Fons caput .ẽ. aquę nascentis qua¬
si aquas fundens. Quidam aũt
fluuiorum ꝓprus ex causis nomi¬
na acceperunt. ex quib non nulli
notandi sunt qui in ihystorus
celebres memorantur. Ceon flu¬
uius deparadyso exiens atq uniũ¬
sam & hiopiam cingens. uocatus
hoc nomine. quod incremento suȩ
exundationis terramegypti in rig&.

Expanded text:
torrens quia pluvia crescit, torrens quia pluvia crescit, siccitate torrescit, id est arescit. De quo Pacuvius 13: Flammeo vapore torrens torret. Cui Graeci ab hieme nomen dederunt, nos ab aestate; illi a tempore quo succrescit, nos a tempore quo siccatur. Amnis fluvius est nemore ac frondibus redimitus, et ex ipsa amoenitate amnis vocatus. Decursus proprie finis cursus, sive aquarum sit seu quarumlibet rerum. Rivi dicti quod deriventur ad inrigandum, id est ad inducendum aquas in agris; nam inrigare inducere est. Gurges proprie locus altus in flumine. Puteus est locus defossus ex quo hauritur aqua, a potatione dictus. Fons caput est aquae nascentis, quasi aquas fundens. Quidam autem fluviorum propriis ex causis nomina acceperunt, ex quibus nonnulli notandi sunt qui in historiis celebres memorantur. Geon fluvius de Paradiso exiens atque universam Aethiopiam cingens, vocatus hoc nomine quod incremento suae exundationis terram Aegypti inriget;
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ in motu est. lucretius aerias
undas. id est motus . &corpus
illud quodrefluctuat. Nam
necunda ꝑse aqua ẽ sed aliqua
inmotu quodam & agitatione
quasi ab eundo. & redeundo un¬
dauocata ẽ. Latex propriȩ
liquor fontis ẽ. & dicta latex
quod inuenis terrȩ lateat. Cut¬
ta est quȩ̨ stat. ftilla quȩcadit.
hinc & stillicidium qua si stilla
cadens. Styria enim grecum
est. idest guita inde fit diminu¬
tiuum. utdicamus ftilla. dum
aũt stat aut pend& detectis
uel arboribus. quasi glũtinosa
guita ẽ. dum ceciderit ftillaẽ.
Spuma dicta ab eo quod spuatur.
Sordes enim sunt undarum
Unde & mustum & eaquȩ coquun¬
hinc & sputum. DEELU
DEELUMINIB
luuius est ꝑ ennis aquarum
decursus. a fluendo ꝑ petim
dictus. Propriȩ aũ. flumen ipsa
aqua fluuius cuiusaqua. Prior
aut̃ flumen quam fluuius
id est prior aqua quam decursus.
uiuo abluero. Torrens est aqua
ueniens cumim petu. dictus aũ

Expanded text:
semper in motu est. Lucretius2, 151: Aerias semper in motu est. Lucretius2, 151: Aerias undas, id est motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo et redeundo, unda vocata. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde et mustum et ea quae coquunHinc et sputum. § 21 De fluminibus. Fluvius est perennis aquarum decursus, a fluendo perpetim dictus. Proprie autem flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est prior aqua quam decursus. vivo abluero. Torrens est aqua veniens cum impetu. Dictus autem
Abbreviated transcription (Latin):
aũ dictus. qui a olim propter
copiam piscium uectigalia mag¬
na prȩstabat. Auernus aũlacus
uocatus. quod aues ibi suꝑuola¬
re non possint. nã antea siluarũ
densitate sic ambiebat᷑ utex alan¬
tes inde perangustias aquae
sulphureae odor grauissimus
suꝑ uolantes aues alitu suoneca¬
r&. Quam rem augustus caesar
intellegens. deiectis siluis expes¬
tilentib amoena reddidit loca.
Lacus aut̃ idem & stagnũ ubi inm̃¬
sa aqua conuenit. Nam dictũ est
stagnum ab eo quodillic aqua
stet nec decurrat.
UIIII DEABYSSO
BISSUS PRO FUNDITAS
est aquarum in penetrabilis
siue speluncae aquarũ latentiũ.
equib fontes & flumina ꝓcedunt.
uel quȩ occulte subter eunt
unde & abyssus dictus. Nam
om̃s aquȩ siue torrentes ꝑoc
cultas uenas ad matricem abys¬
sum reuertuntur. Fluctus
dicti. quod flatib fiant. uen¬
torum enim inpulsu agitatȩ
aquȩ fluctuant. Aqua est
statiua & sine motu aequalis.
Unda uero eminens liquor. qui

Expanded text:
autem dictus quia olim propter autem dictus quia olim propter copiam piscium vectigalia magna praestabat. Avernus autem lacus vocatus quod aves ibi supervolare non possent; nam antea silvarum densitate sic ambiebatur ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae odor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret: quam rem Augustus Caesar intellegens, deiectis silvis ex pestilentibus amoena reddidit loca. Lacus autem idem et stagnus, ubi inmensa aqua convenit. Nam dictus est stagnus ab eo quod illic aqua stet nec decurrat. § 20 De abysso. Abyssus profunditas est aquarum inpenetrabilis, sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. Fluctus dicti quod flatibus fiant. Ventorum enim inpulsu agitatae aquae fluctuant. Aqua est stativa et sine motu aequalis. Unda vero, eminens liquor qui
Abbreviated transcription (Latin):
Lucernam accensam ferunt suꝑ¬
natare. extincto demergi lumi¬
ne. hoc & mare salinarum dicit᷑
siue lacus asfalti . id .ẽ. bituminis
& ẽ. iniudȩa interiericho &2o¬
aran. Longitudo eius usq ad
roaras. arabie dirigitur stadus
septingentis octoginta latitu¬
ab opido tyberia dedeuocatus.
quod quondam herodes in ho¬
norem tyberu cesaris condidit
Est autem iniudȩa omnib lacis
salubrior. & adsanitatẽ corpo¬
rũ quo dammodo. efficatiorcir¬
cuit stadia. Cenesar lacus am
diffunditur. Crispantib aquis
aurã nonuentis. deseipso sibi
excreans. Unde & genesar dicit᷑
greto uocabulo. quasigenerans
sibi auram. Deniq ꝑ diffusiora
spatia lacus frequentib auris spi¬
rantibus agitat᷑. Unde & purior
haustus eius. & ad potandum
dulcis & habilis. Uenacus lacus
italiȩ inueneti a dequo fluuius
nascitur mintius quilacus magni¬
tudine sui tempestates imitatur
marinas. Lucrinus & auernus
lacus campaniae sunt. Lucrinus

Expanded text:
Lucernam accensam ferunt superLucernam accensam ferunt supernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mare Salinarum dicitur, sive lacus Asphalti, id est bituminis; et est in Iudaea inter Iericho et Zoaran. Longitudo eius usque ad Zoaras Arabiae dirigitur stadiis septingentis octuaginta; latituab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacuit stadia . . . 6. Genesar, lacus ampdiffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de seipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; 131 unde et purior haustus ejus, et ad potandum dulcis et habilis. 7. Benacus, lacus Italiae in Venetia, de quo fluvius nascitur Mincius, qui lacus magnitumarinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucrinus
Abbreviated transcription (Latin):
UUT AUTEM QUEDAM MARIA
quȩ non miscunt᷑ oceani fluc¬
tibus. Autmari magno &dicunt᷑
lacus & stagna. Lacus est re¬
ceptaculum in quoaqua r&in&
nec misc&ur fluctib ut lacus as¬
falti. ut lacus beracus. & larius.
& ceteri quod grecilimen. id. est
stagnumuocant. Nã fontes la¬
buntur influuus. flumina in fre¬
ta discurrunt. Lacusstat in lo¬
co. nec profluit. & dictus lacus
quasi aquȩ locus. Lacus asfalti.
idẽ & mare mortuum uocatum.
propt̃ quod nihilgignit uiuum
nihil recipit ex genere uiuentiũ
namneq pisces hab& neq ad su¬
etas aquis. & lȩtas mergen di
usu patitur aues. Sed & quȩtumq
uiuentia mergenda temptaue¬
ris. quacumq arte demer sa
statim resiliunt. & quam uis
uehementer inlisa. confestim
ex cutiuntur. Sed neq uentis mo¬
ue tur. resistente turbinibus
bitumine. quo aqua omnis stag¬
natur. neq nauigationis patiens
est. quia omnia uita carentia
in profundum merguntur. Nec
materiam ullam sustin& nisi
quȩ bitumine in lustratur

Expanded text:
unt autem et quaedam maria quae non miscuntur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus et Larius, et ceteri quos Graeci λίμναι, id est stagnos, vocant. Nam fontes labuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur.
Abbreviated transcription (Latin):
luce calescit. Cuius tanta ẽ &iã & si¬
ne igne firmitas. ut nullo humore
in fossos terra substernant. & lapi¬
des desuꝑ figant. ad conuincendum
litigatorem post quanta lib& scła
fixumq lapidẽ limitem eẽ agnoscan.
UII DE INSTRUMENIS FABRORŨ.

Expanded text:
luce calescit. Cuius tanta est etiam siluce calescit. Cuius tanta est etiam sine igne fiinfossos terra substernant, et lapides desuper figant, ad convincendum litigatorem, ut post quantalibet saecula fixumque lapidem limitem esse cognoscant. CAPUT VII. De instrumentis fabrorum.
Abbreviated transcription (Latin):
prodest. Pestilentiae quoq quae
obscuratione solis contrahitur. au¬
xiliari certũ est In opere quoq
aliud gignit primis ignib aliud se¬
cundis. Aliud tertiis. H ab& quoq
& aliam in se diuersitatẽ ignis. nam
alius est quiusui humano. alius
qui in iudicio apparebit diuino
Siue qui decęlo fulmen as stringit.
siue qui deterra ꝑuertices montium
eructuat. Ignis aũ dictus qđ nihil
gigni potest exco. est enim inui¬
olabile elementũ. assumenscuncta
quȩ rapit. Eabrica duab: reb constit
uentis & flamma. Flam mauero pro¬
prie fornacis ẽ dicta qđ flatu folliũ
excitetur. Tornax uero abigne
uocata. fos enĩignis est. Caminus
fornax grecũ est. diriuatũ a cauma.
Fauilla ẽ deserta ignis scintilla
Pruna est quamdiu ard&. cũ aũt̃ ex¬
tincta fuerit. carbo nominatur
pruna aũ aꝑurendo dictaẽ. Carbo
uero qđ flam mẽ car&. Quidum in¬
terisse credit᷑ maioris fituirtutis.
Nam iterum incensus. forciori

Expanded text:
prode est. Pestilentiae quoque, quae prode est. Pestilentiae quoque, quae obscuratione solis contrahitur, auxiliari certum est. In opere quoque aliud gignit primis ignibus, aliud secundis, aliud tertiis. Habet quoque et aliam in se diversitatem ignis. Nam alius est qui usui humano, alius qui iudicio apparet divino, sive qui de caelo fulmen adstringit, sive qui de terra per vertices montium eructuat. Ignis autem dictus quod nihil gigni potest ex eo; est enim inviolabile elementum, adsumens cuncta qua rapit. Fabrica duabus rebus constat: ventis et flamma. Flamma vero proprie fornacis est dicta, quod flatu follium excitetur. Fornax vero ab igne vocata; φῶς enim ignis est. Kaminus fornax Graecum est, dirivatum a καῦμα. Favilla est deserta igni sPruna est quamdiu ardet, cum autem extincta fuerit, carbo nominatur. Pruna autem a perurendo dicta est. Carbo vero quod flamma caret, qui dum interisse creditur, maioris fit virtutis: nam iterum incensus fortiori
Abbreviated transcription (Latin):
aber a faciendo ferro impositum
nomen hab&. Hinc diriuatum
nomen est. ad alias artiũ materias
fabros. ł fabricas dicere. sed cũ ad¬
iectione. ut faber lignarius. & reliqua
ꝓpt̃ operis scilic& firmitatẽ. Instc¬
brorum aũ fornace. gentiles uulcanũ
auctorem dicunt. figuraliter ꝑuul¬
canum ignẽ significantes. sine quo
nullum metalligenus. fundi exten¬
diq potest. Nihil est enim pęne
qđ igne non efficiatur. Alibi enim
uitrum. Alibi argentũ. Alibi plũbũ.
Mibiminium. Alibi pigmenta. Alibi
medicamenta efficit. Igne lapides
inere soluuntur. Igne ferrũ ignit᷑.
ac domatur. Igne aurũ ꝑficitur.
Igne cremato lapide cementa & pa¬
ri&es ligantur. Lapides nigros
ignis coquendo candificat. lignacan¬
dida urendo obfuscat. Carbones
ex pruna fulgida nigros facit
delignis duris. fragiles. Deputribi¬
lib inputribiles reddit. Strictic
soluit. soluta restringit. Dura mol¬
lit. molliadura reddit. Hab& &
medicaminis usum. Nam sȩpeiuri

Expanded text:
aber a faciendo ferro inpositum nomen habet. Hinc derivatum nomen est ad alias artium materias fabros vel fabricas dicere; sed cum adiectione, ut faber lignarius et reliqua, propter operis scilicet firmitatem. In fabrorum autem fornace gentiles Vulcanum auctorem dicunt, figuraliter per Vulcanum ignem significantes, sine quo nullum metalli genus fundi extendique potest. Nihil est enim pene quod igne non efficiatur. Alibi enim vitrum, alibi argentum, alibi plumbum, alibi mineum, alibi pigmenta, alibi medicamenta efficit. Igne lapides in aere solvuntur, igne ferrum gignitur ac domatur, igne aurum perficitur, igne cremato lapide caementa et parietes ligantur. Lapides nigros ignis coquendo candificat, ligna candida urendo obfuscat, carbones ex pruna fulgida nigros facit, de lignis duris fragiles, de putribilibus inputribiles reddit, stricta solvit, soluta restringit, dura mollit, mollia dura reddit. Habet et medicaminis usum. Nam saepe uri