comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
INCIPUT TASCIGER¬
GITUR GERMANUS AU¬
tisi odorensis oppidi indigena
fuit: parentibus splendidis¬
simis procreatus. & ab ipsis in¬
fantiae rudimentis. studiis li¬
beralibus institutus: In quo
doctrinȩ coñlatio. cum inge¬
ni ubertate consentiens. eru¬
ditissimum duplicato bono
idest naturȩ & industriae reddi¬
derunt: Atque ut in eum per fectio litterarũ
plena conflueret. postauditoria
gallicana: intraurbem romam iuris
scientiam plenitudim perfectionis
adiecit.: Deinde tribunalia prae¬
fecturȩ. professione aduocationis ad¬
ornauit: In quo astudum multipli¬
cilcis laude resplender&. sublimẽ ge¬
nere. diuitiis. moribus. sortitur ux¬
orem.⁊ Quem quidem togeprȩ¬
conus prȩminentem. protinus res
publica adhonorum prȩsumpsit
insignia. ducatus culmen & regim̃
ꝑ prouintias conferendum.⁊ Eru¬
diebatur profecto occulto diuni¬
tatis iudicio: nequid perfectionis
deess& apostolico pontifici mox
futuro: parabatureloquentia prę¬

Expanded text:
INCIPIT VITA SANCTI GERgitur Germanus Autesioderensis oppidi indigena fuit, parentibus splendidissimis procreatus et ab ipsis infantiae rudimentis studiis liberalibus institutus; in quo doctrinae conlatio cum ingenii ubertate consentiens, eruditissimum duplicato bono, id est naturae et industriae, reddiderunt. Atque ut in eum perfectio litterarum plena conflueret, post auditoria Gallicana intra urbem Romam iuris scientiam plenitudini perfectionis adiecit. Deinde tribunalia praefecturae professione advocationis ornavit. In quo actu dum multiplici laudis luce resplendet, sublimem genere, divitiis, moribus sortitur uxorem. Quem quidem togae praeconiis praeminentem protinus res publica ad honorum praesumpsit insignia ducatus culmen et regimen per provincias conferendo. Erudiebatur profecto occulto divinitatis iudicio, ne quid perfectionis deesset apostolico pontifici mox futuro. Parabatur eloquentia prae
Abbreviated transcription (Latin):
ma malier acceptum uenerabile
corpus. inuolutum inlinteamine
mundo.  uoluituero mandis
ciuitate sepelire: Cumq IN
iter proficiscerentur. uenerunt
inmunicipium quiꝰuocatur agusta
uermandorum. deponentes eum.
quia prępondere ambulare non
poterant: Uidens haec quae
agebantur praefatamatrona. eũ
ibidem sepeliuit: & supersepul¬
chrum eius cellulam aedificauit.
probeneficio. sepulturȩ .⁊ Statim
cepit.: Etipsa in sesensit redisse
urtutem. sicut in adolescentia esse
consueuerat uegitata. Et quanti
cumq ibi impsahora infirmi uene¬
runt. pristinam receperunt sanitatem:
Fluuius autem sumena interualla
uasta congeries. exhumorepalus¬
tri. dextra leuaque ẽ circũdatus.
et tharincas illas quȩ in scm̃ corpus
fuerat confixe: exipsis accipiens fi¬
delissima mulier. proreliquids cor¬
poris secum portauit. & sanocorpo¬
re cum suis omnibus. reuersa est
insuam prouintiam: Et multa
dona reliquit. inministerium

Expanded text:
ma| mulier acceptum uenerabilem ma| mulier acceptum uenerabilem corpus inuolutum| in lenteamine mundo . uoluit . uiromandis ciui| tatem sepelli+. Cumque in iter+ profeciscerintur . ue| ne“runt” in monicipium qui uocatur agusta uer| mandorum deponentes eum+ quia pre pondere| ambuare non poterant. Videns haec que age| bant praefata matrona eum ibidem sepliuit| et super sepulchrum eius cellolam aedificauit| et pro beneficiu sepultura statim cipit et ipsa in se sensit redisse uirtutem | aduliscentia esse consuerat uigitata . et q| cumque ibi in ipsa hora infirmi uenerunt pristi| nam reciperunt sanitatem. Fluuius au“tem sum”| mina interualla uasta+ congeriis et humere plac| dextra leuaque est circumdatus et tharincas| illas qui in sanctum corpus fuerant confixas ex ipsis ac| cipiens. Fidelissima mulier pro reliquias| secum portauit et sano corpore cum suis omnibus| reuersa est in sua prouincia . et multa dona reli| quid in menisterium
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo reuelasti desiderium be¬
ate helene. & ostendistiei occul¬
tatum thesaurum. itamihi in digne
peccatrici. oftendere digneris uene¬
rabilepignus. qui propter nomen
scm gloriae tuae passus est. Ita
dñe pateromnium sęculorum.
neme patiaris ab hodoco discedere
nisi ut inueniam quod desiderat
animamea. utuideant oculimei
salutare tuum. ut magnificetur
ingentibus nomentuum. quod est
benedictum insaccula.: Etutim¬
pleuit orationem suam. statim com¬
motus ẽ locus. ubi scm corpus sub
aqua iacebat. & quasi crispantia
undȩ dorsa submittebant.
Uenerabil uero corpus. suꝑ aquam
natare coepit. caput eius ꝑ alium
meatum exilieñs: Tunc fidelis¬
sima mulier. cum gaudio & tremo¬
re suscipiens. non illud tumor aut
liuor inuaserat. sed erat candidum
tam quam iix. &ue lutrosarum lili¬
unguenti praotiosi: Si comnes qui
ad eramus impleuit. ita utomnia
delectamenta mundi. nobis in abo¬
litoẽẽ uiderentur: Tunc fidelissi¬

Expanded text:
quomodo reuelasti desiderium bequomodo reuelasti desiderium beatae elenae .| et ostendisti ei occultatum thensaurum. Ita mihi| indigne peccatrice ostendere digneris . uenerabile| pignus qui propter nomen sanctum gloriae tuae passus| est Ita domine pater omnium seculorum . ne me fatia| ris ab huc locum discedere . nisi ut inueniam quod| desiderat anima mea . ut uideant oculi mei salu| tarem tuum magnifecitur+ in gentibus nomen tuum .| quod est benedictum in saeculo . et ut impleuit| orationem suam statim commotus est locus ubi| sanctum corpus sub aqua iacebat et quasi crispantia| unde dorso submittebant . uenerabiles  cor| pus super aquam natare coepit . capud+ eius per| alium meatum exiliens. +Tunc fidelissima mulier| cum gaudio et tremore suscipiens . non illut ti| mor . aut liuor inuaserat sed erat canditum tam| quam nix . et uelut rosarum aut liliungenti praeciosi . sic omnes que aderamus imple| uit . ita ut omnia delectamenta mundi nobis| in abolito esse uiderentur. Tunc fidelissi
Abbreviated transcription (Latin):
proficisci conabatur.: Iunxit
curriculos suos. & omnia quȩ ei
erant necessaria secum duxit
pueros & puellas. & minis terium
copiosum : ut si corpus beatiuiri
inueniret. linteamina ad sepeli¬
endum secum leuauit⁊ Atubi
intr gallias angelo comitante
ingressa est. celeriter eusebia
simi martyris. ubi repositum sit ⁊
Senex respondit : Nescio domina:
Atilla dixit.: Perdm̃ tespecialit̃
rogo. ut mihi ostendas. ubi ager
publicus. hunc fluuium transit ⁊¬
Et pergentes simul. senex oftendit
illi dicens: Eccelocus.T unc
praefata matrona. figens int̃rã
genua. inclinans caput. simulq
manibus pectus percutiens. ora¬
fessorum.: Dscuius natu cuncta
gubernantur. Ds perquem ele¬
menta patiuntur. Perte thom¬
trua & fulgora. & coruscationes
dissiliunt. Ted s̃ pater omnip̃s
de precor. exaudime humilem pec¬
catricem. sicut exaudisti tobi & sarã
dum orarent in atrio domus suae.
ltame exaudire digneris. sicut
exaudisti moysen &aaron. &os¬
tendisti illis ossa patris ioseph.

Expanded text:
profeciscere conabatur| iuncxit corricolos suos . et omnia que ei erant neces| saria secum duxit pueros uel puellas et menisterium| cupiosum si corpus beati uiri inuinerit lenteamina| ad sepeliendum secum. Leuauit ad ubi inter gal| lias angelum cometantem ingressa est celeriter| Euseuiasissemi martyris ubi repositum sit. Senix respondit .| dixit . nescio domina. At illa dixit per dominum te spacialiter| rogo ut mihi ostendas ubi ager publicus hunc fluuis| transit et pergentes simul. Senix ostendit illi dicens| ecce locum. Tunc praefata matrona . figens in| terra genu . inclinans caput . simulque manibus| pectus percuciens . oraeus cuius nutu cuncta gubernantur . deus per| quem elementa paciuntur . per te tonitrua et| fulgora coruscationis desiliunt. Te deus pater om| nipotens depraecor . exaudi me humile peccatrice .| sicut exaudisti tubi et sarra . dum orarent in atrio| domus suae . ita me exaudire digneris . sicut exau| disti moysen et aaron et ostendisti illis ossa patris| ioseph
Abbreviated transcription (Latin):
peruenitur : & tam quã manifesta sanitas
fuiss& in gressa. Ita omniũ animos scĩ re¬
leuauit aduentus: notas profert & exerit
medicinas. xp̃m prostratus exorat. siusq
lacrimis gaudia mercat᷑ aliorã: Visitan¬
tur domini: uisitantur & famuli: acsine
ulla discretione personȩ tuguria circuit:
cubilia uniuersa perlus trat: Et int̃ posito
unius diei spatio: ita caelestis medicina ob¬
tinuit : Vte grediens die tertia : domum
totam reliquerit in colomitate gaudentẽ
Prosequente eũ domiꝰ quem lectulo in¬
uenerat decumbentem ⁊ precedibat ue¬
nerabilẽ uirũ : famalaudabilis exigens:
utnuntiati desideraretur agnitio: fere¬
batur lamperora raucna tiũ popalo¬
rum : & aduentus sui moras. prȩuius ac¬
cusabat affectus. Tandem diu expec¬
tatus excipitur Prouiderat quidem
ut nocturno ingressus secreto obscari¬
tate tegeretur: sed desiderantũ excu¬
bias uitare non potuit.⁊ Illic petrus
tum pontifex xp̃i ecclesiam. a postoli¬
ca institutione retinebat.

Expanded text:
pervenitur, et tamquam manifesta sanitas fuisset ingressa, ita omnium animos sancti relevavit adventus. Notas profert et exerit medicinas; Christum prostratus exorat suisque lacrimis gaudia mercatur aliorum. Visitantur domini, visitantur et famuli, acsine ulla discretione personae tuguria circuit, cubilia universa perlustrat et, interposito unii diei spatio, ita caelestis medicina obtinuit, ut, egrediens die tertia, domui totam reliquerit incolomitate gaudentem, prosequente eum domino, quem lectulo invenerat decumbentem. Praecedebat venerabilem virum fama laudabilis exigens, ut nuntiati desideraretur agnitio. 35. Ferebatur iam per ora Ravennantium populorum, et adventus sui moras praevius accusabat affectus. Tandem diu expectatus excipitur. Providerat quidem, ut, nocturno ingressus secreto, obscuritate tegeretur; sed desiderantum excubias vitare non potuit. Illic Petrus tum pontifex Christi ecclesiam apostolica institutione retinebat.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsorum. reciprocis diebus. studio¬
sissime conpositus prȩparabat.
esuriens: ipse suos contubernales
pascebat.: Sed & lectum stratus
eius uilem quidem in oculis ho¬
minum. sed palcherrimum in ob¬
tutibus angelorum. & practis
dum taxat mollibus. & pretiosis
uestihus cilicio exornabat : In his
igitur. atque c&eris innumerabili¬
bus bonis: dumangelicam agerit

Expanded text:
ipsorum reciprocis diebus studioipsorum reciprocis diebus studiosissime compositos praeparabat. esuriens ipse suos contubernales pascebat Set et lectum stratus eius vilem quidem in oculis hominum, set pulcherrimum in obtutibus angelorum, spretis dumtacxat mollibus et preciosis vestibus, cilicio exornabat. In his igitur adque ceteris innumerabilibus bonis dum angelicam ageret
Abbreviated transcription (Latin):
ignis. signaculum crucis depictum.
et statim decaelo exoblio crucis. uox
factaẽdicens, Cernis hocinquit sig¬
num hac nocte arnulsus ep̃s ꝑ ipsum
totam ciuitatem istam ab incendio libe¬
rauit: Mirantibus nobis omnibus.
uirtutem quamuidimus deignȩ pstrato.
frater ille. hancusionem narrauit:
Posthec autem. beatus relictis cunc¬
tis saeculirebus. atque beneprȩsentiq
pauperibus erogatis. iamque fidus
& securus de thesauro in caelo re¬
condito. non multis delapsis diebus.
pauper quidem propter xp̃m insecu¬
lo effectus. sediam diues uirtute dĩ.
properat. et in terbestias &feras
siluȩ. paruulis mansiunculis pa¬
tratis. cottidiana meditatione.
laudesdõ personat: Ad scitis quip¬
pe aliquantolis secum monachõlis
necnon &leprosis. sub quib manib
proprus. fide lissimam seruitutem
iugiter in pendebat Calciam̃ ta
apedibus detrahens. atqued de ter¬
gens capita: & pedes illorum cre¬
brius abluens : Nec non & lectos

Expanded text:
ignis signaculum crucis depictum, ignis signaculum crucis depictum, et statim de caelo ex oblico crucis vox facta est, dicens: 'Cernis hoc', inquid, 'signum? Hac nocte Arnulfus episcopus per ipsum totam civitatem istam ab incendio liberavit'. Mirantibus nobis omnibus virtutem quam vidimus de igne prostrato, frater ille hanc visionem narravit. 21. Post haec autem beatus, relictis cuntis saeculi rebus atque bene praesertimque pauperibus erogatis, iamque fidus et securus de thesauro in caelo recondito, non multis delapsis diebus, pauper quidem propter Christum in saeculo effectus, sed iam dives virtute Domini, properat et inter bestias et feras silvae, parvulis mansiunculis patratis, cotidiana meditacione laudes Deo personat. Adscitis quippe aliquantulis secum monaculis necnon et leprosis, sub quibus manibus propriis fidelissimam servitutem iugiter inpendebat, calciamenta a pedibus detraens adque detergens, capita et pedes illorum crebrius abluens, necnon et lectos
Abbreviated transcription (Latin):
dem. sicut illius iugiter mos
erat: psalmodiȩ melos ꝑsonantem
Statim ad prehensa manuillius.
ait romaricus Egredere do¬
mine. ecceinquit ad sunt profori¬
bus a equenraẽ. nequod absit. te
in hacurbe ignisiste conburet
Adhaec ille: Nequaquam in quiđd
dilectissimi. sed ducite me illuc.
&uideamus hoc impium quod gras¬
satur incendium. &poniteme ui¬
cinum illius Et siita uultds̃ ut
ardeam. ecceinmanu eius sum
Tuncnos tenentes scãs manus illius.
adlarem peruenimus Et mox
iubente illo. in oratione prostratus.
capitulo dicto surgimus omnes
Tunc ille eleuans manum. contrain¬
gentes flammas: uexillam crucis
iniecit. Mox miro in modo. tam¬
quam caclitus percussus. nil alibi
nocens. infraparietes. totus retor¬
tus ignis interiit.: Nosque iam
de inceps securꝙ depericulo subacto.
gratias agentesdõ. dictis matutinis.
ad lectulos nros remeauimus Ilico
cui. ẽfratribus. talis apparuit uisio. in¬
tuens caelum. uidit tam quam flãmã

Expanded text:
dem, sicut illius iugiter mos dem, sicut illius iugiter mos erat, psalmodiae mellus personantem. Statim adprehensa manu illius, ait Romaricus: 'Egredere, domne, hecce', inquid, 'adsunt pro foribus ęqui nostri, ne, quod absit, te in hac urbe ignis iste conburat!' Ad haec ille: 'Nequaquam', inquid, 'dilectissimi, set ducite me illuc, et videamus hoc impium quod crassatur incendium, et ponete me vicinum illius, et, si ita vult Deus, ut ardeam, hecce! in manu eius sum.' Tunc nos tenentes sanctas manus illius, ad larem pervenimus, et mox, iubente illo, in oracione prostratus, capitulo dicto, surgimus omnis. Tum ille elevans manum contra ingentes flammas, vexillum crucis iniecit. Mox miro in modo tamquam caelitus percussus, nil alibi nocens, infra parietes totus retortus ignis interiet. Nosqui iam deinceps secure de periculo subacto, gratias agentes Deo, dictis matutinis, ad lectulos nostros remeavimus. Ilico cuidam e fratribus talis apparuit visio. Intuens caelum, vidit tamquam flamma
Abbreviated transcription (Latin):
queritedñm & hic &inȩ ternum uiuet
anima ur̃a. Et his dictis. statim ad
orationum pergit certamina ⁊
Posthec autem paucis temporibus
actis. uiro iusto. iugi intentione pul¬
santi: Sc̃s goericus. cognomento
abbo: huius successor eligitur. Dig¬
nequippe adñõ actum est. ut sc̃o sc̃s
succederet.⁊ Quo audito. uiregregi¬
us romaricus. a partibus uosagi egres¬
sus. ad becctum pergit arnulfum atq
exconibentia utriusq: infrauasta he¬
remi. aptum cidem prȩparat locum:
Sed mox in eadem die. suprauentura
quo uenerat nocte. quid miraculi
perhanc almificam pontificem in¬
fraurbem gestum fuerat. silere non
debeo. Casu contigit. ut promptu¬
arium regis. ignis uorans uexaret.
atqueeructuans excelsissimaFlam¬
ma domus circum quaque ad fines mi¬
naciter lambir&. Irepente exsurgens
omnisciuitas: uidentes sui exitium. in
heuilatũ atqueclamore. conuersa est:
Quo auditonos. uelo cigressu. addomum
uirisci peruenimus. & reperimus cun¬

Expanded text:
quaerite Dominum, et hic et in aeternum vivet quaerite Dominum, et hic et in aeternum vivet anima vestra'. Et his dictis, statim ad oracionum pergit certamina. 19. Post haec autem paucis temporibus actis, viro iusto iugi intencione pulsante, sanctus Goericus cognomento Abbo huius successor eligitur. Digne quippe a Domino hactum est, ut sancto sanctus succederet. Quo audito, vir egregius Romaricus a partibus Vosago egressus, ad beatum pergit Arnulfum adque ex convenencia utriusque infra vasta heremi aptum eidem praeparat locum. 20. Sed mox in eadem die supraventura quo venerat nocte quit miraculi per hunc almificum pontificem infra urbem gestum fuerit, silere non debeo. Casus contigit, ut prumtuarium regis ignis vorans vexaret, adque eructuans excelsissima flamma domus circumquaque adfinis menaciter lambiret. Repente exurgens omnis civitas, videntes sui exicium, in eiulato adque clamore conversa est. Quo audito, nos veloci gressu ad domum viri sancti pervenimus et repperimus eun
Abbreviated transcription (Latin):
dorum. caecorum. atque uniuer¬
sorum pauperum. uiduarum &or
phanorum. pene innumeram mul¬
titudinem adstantem ⁊ Cumq
eum uidissent. om̃s uociferari coc¬
perunt dicentes: O scẽ pastor.
curnos miseros derelinquqͥsꝰ Aut
quis miserebitur nr̃i. Autquis tri¬
buit nobis. uictum. autues titum
Namte amoto. moriemur omnes.
nuditate scilic& atque fame con¬
sumpti. obsecramus proxp̃o ne nos
derelinquas : Tumille lacrimans.
blanda uoce esdemalloquens dic̃.
Dabit enim uobis ds̃ pastorem: quiuos
pascat in mis eratione & misericordia,
Nam faciem meam. non longo tempore
amodo uidebitis. Uos autem quȩn¬
te sicut dicitdñs. primum regnumdi
etiustitiam eius. & hȩcomnia adi¬
cienturuobis: eStoto pacati in inui¬
cem. benigni. misericordes : utdum
istio nunc paupertate etmiseria
angustiamini infuturauita. felices
regnare mercamini cum xp̃o ⁊ Siqui¬
dem &la⁊ arus mendicus: insinaabrahȩ
trans portatus est ab angelis Ita & uos

Expanded text:
dorum, caecorum adque univerdorum, caecorum adque universorum pauperum, viduarum et orfanorum paene innumeram multitudinem adstantem. Cumque eum vidissent, omnes vociferare coeperunt, dicentes: 'O sancte pastor, cur nos miseros derelinquis, aut quis miserebitur nostri, aut quis tribuit nobis victum aut vestitum? Nam, te amoto, moriemur omnes, nuditate scilicet adque fame consumpti. Obsecramus te pro Christo, ne nos derelinquas'. Tum ille lacrimans, blanda voce eisdem adloquens, dicit: 'Dabit enim vobis Deus pastorem, qui vos pascat in miseracione et misericordia; nam faciem meam non longo tempore ammodo videbitis. Vos autem, quaerite, sicut dicit Christus primum regnum Dei et iusticiam eius, et haec omnia adicientur vobis. Estote parati, in invicem benigni, misericordes, ut, dum istic nunc paupertate et miseria angustiamini, in futura vita felices regnare mereamini cum Christo; siquidem et Lazarus mendicus in sinu Abrahae transportatus est ab angelis. Ita et vos
Abbreviated transcription (Latin):
uita in manudĩ est. Iamtu tuam
non possȩdes uitam. quando ab inson¬
tibus. uitam auferre disponis:
Tuncrex iratus aduersuscum: depen¬
dentem expublite mucronẽ. ma¬
nuarripuit. Tuncbeatus arnul¬
fus. regis morituri parui pendens
iram : constanterdixit.: Quid
agis omiserrime : mala probonis
mihi rependere uis⁊ Nunc
aũ. ecceme paratum. exẽrce
arma insanguinem meum. ut
tuus lib& animus Ego proillius
mandatis mori non dubito: qui
mihi & uitam dedit. & promemor¬
tuus est., Tuncunus procerum ait:
Noli impis contratemetipsum agere:
Et his dictis. iubente
dõ: ira eius irritata
paulisper conticuit :
Inter ea ad est &regina. reminis¬
centes culpęsuȩ: uterque ad pedes sc̃i
corruunt.  illis misereatur. cum
lacrimis exorant dicentes Perge
domine adheremum quo iuis. tan¬
tum modo placatum te habea musi
quem molestum uscirpantes ex¬
agerauimus ⁊ Tunc sc̃suir data
illis uenia. apalatio egreditur
Et ecce repperit proforibus. clau¬

Expanded text:
vita in manu Dei est; iam tu tuam vita in manu Dei est; iam tu tuam non possides vitam, quando ab insontibus vitam auferre disponis'. Tunc rex iratus ad versus eum, dependentem ex publite mucronem manu arripuit. Tunc beatus Arnulfus regis morituri parvi pendens iram, constanter dixit: 'Quid agis, o miserrime? Mala pro bonis mihi rependere vis? Nunc autem hecce me paratum! Exerce arma in sanguinem meum, ut tuis libet animis. Ego pro illius mandatis mori non dubito, qui mihi et vitam dedit et pro me mortuus est'. Tunc unus procerum ait: 'Noli impie contra temet ipsum agere, Et his dictis, iubente Deo, ira eius irritata? paulisper contiguit. 18. Interea adest et regina. Reminiscentes culpae suae, uterque ad pedes sancti corruunt, et ut illis misereatur, cum lacrimis exorant, dicentes: 'Perge, domne, ad heremum, quo vis; tantummodo placatum te habeamus, quem molestum usurpantes exaggeravimus'. Tunc sanctus vir, data illis veniam, a palacio egreditur, et hecce! repperit pro foribus clo
Abbreviated transcription (Latin):
quod non optauim us. de ur̃o conspectu
eẽ absentes: Immo domne & pater
ac siqualib& deuotione compulsi. pro
bom operis actu. alicubi deliberatis
expeterenos petimus. ut nos sine pace
ur̃a uel com munione : proamore di¬
uino. nullatenus relinquatis:
Nam praefatus rex chlotharius. tan¬
ta eum fide. &amoredilexit: ut cum
prolem suum dagobertum in prin¬
cipatus culmine sublimasset: eidem
regnum adgubernandum.
& filium erudiendum
inmanutradidiss&.
que mille acceptam
ita altissima & pro¬
funda erudiuit prudentia ut insi¬
cambrorum natione. rex nullus simi¬
lis fuisse narretur: Sed cum insolu¬
bili desiderio. adheremum properare
disponeret. uoluit &suspicatus est.
prudensrex dagobertus: eum minis
terrere. scilic& ut abipsius consilio.
uel solatio non discederet: dicens ad
eum : Dilectissim fili tu quia ita
amis sum habent. nisi nobiscum con¬
sistas. capita amputabo: Adhȩc
illeres pondens dixit: Filiis meis

Expanded text:
quod non obtavimus de vestro conspectu quod non obtavimus de vestro conspectu esse absentes. Immo, domne et pater, acsi qualibet devocione conpulsi pro boni operis actu alicubi deliberatis expetire, nos petimus, ut nos sine pace vestra vel communione pro amore divino nullatenus relinquatis. Nam praefatus rex Chlotharius tanta eum fide et amore dilexit, ut, cum prolem suum Dagobertum in principatus culmine sublimasset, eidem regnum ad gubernandum et filium erudiendum in manu tradidisset. Quem ille acceptum ita altissima et profunda erudivit sapientia, ut in Secambrorum nacione rex nullus illi similis fuisse narraretur. 17. Sed cum insolubile desiderio ad heremum properare disponeret, voluit et suspicatus est prudens rex Dagobertus eum minis terrere, scilicet ut ab ipsius consilio vel solacio non discederet, dicens ad eum: 'Dilectissimi filii tui quia ita amissum habent, nisi nobiscum consistas, capita amputabo'. Ad haec ille respohdens, dixit: 'Filiis meis
Abbreviated transcription (Latin):
retrusus: caclum diebus ac noctibus.
precibus pulsabat : Seddum in
his athletaxp̃i contradiabolum. sc̃ĩs¬
sime & fortiter dimicaret. conscientia
tactus. neplebs sibi adño credita
illoremoto. aeternȩuite ꝓabula quid¬
dam minus acciperet: Repente
coepit intentiosissime a principe
flagitare. ut successorem sui daret¬
prȩsulem⁊ Mittensq: episto las
perinter nuntios. se in dignum huius
operi.. seque peccatorem clami¬
tans. talem eligerent pontificem.
modicis repletus angoribus. abom
palatii cessasset.: Qui intercȩtera.
talia mittit scriptadicens. Nihil.¬
ominus domne & pater. quia scrip¬
sistis peruramepistolam. ut in loco
ur̃o alium deberemus eligere suc¬
cessorem: Istud nr̃a prȩsumptio
facere. nullatenus pracsumet.
Hinc iterum interreliqua ait: quantũ
& dedeuotione ura. quod pro amꝰ moni¬
tione diuina eẽ confidimus. uos ad nõ
fuisse amͦmonitos. gauisi recipimus.
tantum iterum dolentes tractauimus.

Expanded text:
retrusus, caelum diebus ac noctibus retrusus, caelum diebus ac noctibus precibus pulsabat. 16. Sed dum in his athleta Christi contra diabolum sanctissime et fortiter demigaret, conscientia tactus, ne plebs sibi a Domino credita, illo remoto, aeternae vitae pabula quiddam minus acciperet, repente coepit intenciosissime a principe flagitare, ut successorem sui praesulem daret Mittensque epistolas per internuncios, se indignum huius operis seque peccatorem clamitans, talem elegerent pontimodicis repletur angoribus, et qupalattalia mittit scripta, dicens: Nihilkominus, domne et pater, quia scripsistis per vestram epistolam, ut in loco vestro alium deberemus elegere successorem, istut nostra praesumpcio facere nullatenus praesumet. Hinc iterum inter reliqua ait: Quantum et de devocione vestra, quod pro ammonicione divina esse confidimus, vos a Domino fuisse ammonitos, gavisi recepimus, tantum iterum dolentes tractavimus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui inhonore beatistephani proto¬
martyris. iamolim consecratus fu¬
isset : Nam supradicto hugo per¬
petemorte prostrato. prȩfatus dis¬
cus. ch lotharioregi allatus est.
Quicum anarrantibus comperisset.
hunc ascõ arnulfo ep̃o. obalimoniã
pauperum uenundatum fuisse.
moxmiro inspiramine tam quam
celitus actus. iubet eundem uelocit
suprapositis centum aureis. ad mectis
us que sco pontifici deferre:
Sicque factum est. ut & matri¬
scõrum. quibus semeldata fuerat.
absque ullius rei redderetur dispen¬
dia. Cumque denique hͨ et
similes. quamplures uirtutes. per
illum coepissent crebrescere in po¬
pulum. mox remotiora a fragorib
uulgi expetut loca. In quib sepe
orgastulo retrusus. solidõ orationib
sacris. studiosissime uacaret:
Monente altissimo quidixit⁊ Uacate
&uidete. quõ egosum dñs: Nam
crebro uilla dodinamaca. quȩ con¬
tigua uosagoest: Interdum calciago
non multum longe ab arbe cellõla

Expanded text:
qui in honore beati Stephani protoqui in honore beati Stephani protomartiris iam olim consecratus fuisset; nam supradicto Hugo prepeti morte prostrato, praefatus discus Chlothario rege allatus est. Qui cum a narrantibus comperisset, hunc a sancto Arnulfo episcopo ob alimonia pauperum venundatum fuisse, mox miro inspiramine tamquam caelitus actus, iubet eundem velociter, suprapositis centum aureis, ad Mittis usque sancto pontifici deferre. Sicque factum est, ut et matrisanctorum, quibus semel data fuerat, absque ullius rei redderetur dispendia. 15. Cumque denique hae et similes quam plures virtutes per illum coepissent crebrescere in populum, mox remociora a fragoribus vulgi expetiit loca, in quibus saepe ergastulo retrusus, soli Deo oracionibus sacris studiosissime vacaret, monente Altissimo, qui dixit: Vacate et videte, quoniam ego sum Dominus. Nam crebro villa Dodiniamaca, quae contigua Vosago est, interdumque Calciago non multum longe ab urbe cellula
Abbreviated transcription (Latin):
rum. in lutum uolutabris. sese
uociferantes in uoluunt Sed
magis ac magis genitalia loca
ipsorum : ignis inmissus cremabat:
Tunc quippe utreor. impletumẽ
superillos. quodscriptumẽ: De¬
trahentem secreto proximo suo.
hunc persequar: Sique diuina
censura iubente actum fuit. ut
de quibus pontificem scm̃ detrax¬
erant. in ipsis poenam sentirent::
Nam non multum posttemporis.
in tantis trans gressionibus. praefa¬
tus noddo deprehensus est. &scele¬
raillius una cum uita. quia ius tum
erat: regalis gladius iuste ampu¬
tasset: Ac nesolus morere tur
filius ipsius. moxeadem senten¬
tia. perculsus interiit: Peridẽ
autem tempus cumiam poene
omnes thesauros. in usus paupe¬
rum erogass&. adhuc suꝑerat
eidem. discus argenti habens
pondus. libras septuaginta duas.
Hunc hugus quidam primatus pro¬
cerum. datis alimonus. uel hisque
pauperibus necessariaerant. com¬
parauit: Sed omni potens ds̃ non
passus est. ut illo laicus frueretur

Expanded text:
rum in lutum volutabri sese rum in lutum volutabri sese vociferantes involvunt. Sed magis ac magis genitalia loca ipsorum ignis inmissus cremabat. Tunc quippe, ut reor, impletum est super illos, quod scriptum est: Detrahentem secreto proximo suo, hunc persequar; sicque, divina censura iubente, actum fuit, ut de quibus pontificem sanctum detraxerant, in ipsis poenam sentirent. Nam non multum post temporis in tantis transgressionibus praefatus Noddo deprehensus est, ut scelera illius una cum vita, quia iustum erat, regalis gladius iuste amputasset, ac, ne solus moriretur, filius ipsius mox eadem sentencia perculsus interiit. 14. Per idem autem tempus, cum iam paene omnes thesaurus in usus pauperum erogasset, adhuc supererat eidem discus argenti, Habens pondus libras septuaginta duas. Hunc Hugus quidam primatis procerum, datis alimoniis vel his quae pauperibus necessaria erant, conparavit. Sed omnipotens Deus non passus est, ut illo laicus frueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
quam nullã infirmitatẽ perpes¬
sus. cum cȩtoris uillam egrediens
in colomis. lactus et gaudens.
tempore. quod gessit mira culũ.
silendumnonẽ .: Quidã nãq
homo scelestus. nomine noddo.
quadam die alborefert uino
aes tuans. cum conplicibus suis.
uirum scm̃ derogare aususest.
non esse scilic& cultoremdĩ:
sed potius hominem uolupͥtatide¬
ditum. A cuius uidelic& lectũ.
nocturnis horis nonsolum rex.
uerum etiam &regina. tam¬
quam consilium flagitans pro¬
perar Cumque ergo stra¬
tum. unã cumde trahente socio
petisset. iubentedño ut tasus fieret.
omnia uestimenta illorum. flam¬
macircum dans uallauit : Ilico
exilientes. aquam urg entibus
uocibus deposcebant. sed aqua
iniecta. flammam diuinitus mis¬
sam. non extinguebat.⁊ Ardebant
nequiter. circanates uelgenita¬
lialoca camisȩillorum. necase
ardentia uestimenta. exuere
praeualebant.⁊ Quid plura
quia aliud facere non poterant.
exiliunt foras. & ad instar porco¬

Expanded text:
quam nulla infirmitate perpesquam nulla infirmitate perpessus, cum ceteris villam egrediens incolomis, laetus et gaudens itempore quod gessit miraculum silendum non est. Quidam namque homo scelestus nomine Noddo quadam die, alvo referto, vino aestuans, cum conplicibus suis virum sanctum derogare ausus est, non esse scilicet cultorem Dei, sed pocius hominem voluptati deditum, a cuius videlicet lectum nocturnis horis non solum rex, vero eciam et regina tamquam consilium flagitans properaretur. Cumque ergo stratum una cum detrahente socio petisset, iubente Domino, ut casus fieret, omnia vestimenta illorum flamma circumdans vallavit. Ilico exilientes, aquam urguentibus vocibus deposcebant. Sed aquam iniecta flammam divinitus missam non extinguebat. Ardebant nequiter circa nates vel genitalia loca camisae illorum, nec a se ardencia vestimenta exuere praevalebant. Quid plura? Quia aliut facere non poterant, exiliunt foras et ad instar porco
Abbreviated transcription (Latin):
erat : nisi languentis capite am¬
putato. more gentilium. cad auer
ignibus conburendum traderetur:
Sed ut credimus. omnipotentis dĩ
tunc uoluntate idactum esse. scm̃
arnulfum episcopam. amansionib
nondum egressum fuisse : Quo
conperto nod dilo. ad cundem ue¬
loci pergitgressu. & causam in feli¬
citatis. potius singultibus. quam uer¬
bis exponit. Confes timigitur
egregius uir. cum festinatione.
adlanguentis pergit lectulum.
ubi cum humi fuisset prostratus.
diutissime orauit.: Tum demũ
semiuiuo homini. ut illius mos
erat alloquitur. Penitere
inquit fili. siquid malefortassis
gessisti. ut duplicem accipias
medicinam. Ille autem uenisse
hominem dĩ exultans. uix uerbis
effatur. quod corde uoluebat: quia
extremis quatiebatur conatibus ⁊
Quid plura: calefacta affertur
aqua. & manibus propriis uirsc̃s
faciem egroti. pedes &manus cũ
ingenti abluit diligentia. atque
oleosco. corpus illius perunguit:
Sicque factumẽ. ut eadem die tam¬

Expanded text:
erat, nisi, languentis capite amerat, nisi, languentis capite amputato, more gentilium cadaver ignibus comburendum traderetur. Sed, ut credimus, omnipotentis Dei tunc voluntate id actum esse, sanctum Arnulfum episcopum a mansionibus nondum egressum fuisse. Quo cumperto, Noddilo ad eundem veloci pergit gressu et causam infelicitatis pocius singultibus quam verbis exponit. Confestim igitur egregius vir cum festinacione at languentis pergit lectulum. Ubi cum humi fuisset prostratus, diutissime oravit. Tum demum semivivo homini, ut illius mos erat, adloquitur: 'Penitere', inquid, 'fili, si quid male fortassis gessisti, ut duplicem accipias medicinam'. Ille autem venisse hominem Dei exultans, vix verbis effatur quod corde volvebat, quia extremis quaciebatur conatibus. Quid plura? Calefacta adfertur aqua, et manibus propriis vir sanctus faciem aegroti, pedes et manus cum ingenti abluit diligencia atque oleo sancto corpus illius perunguit, Sicque factum est, ut eadem die, tam
Abbreviated transcription (Latin):
secundum mos suum. solitam impen¬
deretpietatem. sciscitariuoluit quia
barbarus erat. sisa craunda baptisma¬
tis. ab lutus fuiss&: Repente ille:
nequaquam ait: Domine mi: nam
infelixego. abiectus apopulo. et
quis mihi gratiam baptismi tribuit
Tum isdem inquid Neuereccris
frator. possibilo est. tantum mo¬
do crede in xp̃m. et eritdñi uo¬
luntas. ut geminam. idestanimȩ
&corporis tui capias medelam.
Accepto ergo ascouiriꝰ baptismi sa¬
cramento. repente decorpore illi¬
us. lepra discessit : Et factuse
de inceps in utraque substantia
sanus. qui prius fuerat peccator
& maculosus Posthec autem.
cumpatrias toringorum. cumeo¬
demrege inuisendas intrasset
forte fuit. ut quidam procerum.
nomine nod dilo. puerum atque
parentem suum. quem satis
diligebat. supremis fune¬
raret fletibus. Nam et
sanguinitatis propinquo &ami¬
citia: eidem in solubilqͥ. iungebat̃
affectu: Rege autem iam quan¬
totius ex eadem properante uilla:
nil angustianti. aliud consilii ad¬

Expanded text:
secundum mos suum solitam inpenderet pietatem, sciscitare voluit, quia barbarus erat, si sacra unda babtismatis ablutus fuisset. Repente ille: 'Nequaquam', ait, 'domine mi, nam infelix ego abiectus a populo, et quis mihi gratiam babtismi tribuit? Tum isdem inquid: 'Ne verearis, frater, possibile est. Tantummodo crede in Christo, et erit Domini voluntas, ut geminam, id est animae et corporis tui, capias medelam'. Accepto ergo a sancto viro babtismi sacramento, repente de corpore illius lepra discessit, et factus est deinceps in utraque substancia sanus, qui prius fuerat peccator et maculosus. 12. Post haec autem cum patrias Toringorum cum eodem rege invisendas intrasset, forte fuit, ut quidam procerum nomine Noddilo puerum adque parentem suum, quem satis diligebat, supremis funeraret fletibus; nam et sanguinitatis propinquo et amicicia eidem insolubile iungebatur affectu. Rege autem iam quantocius ex eadem properante villa, nil angustianti aliut consilii ad
Abbreviated transcription (Latin):
cui nullus umquã euenit finis.
nullus datur omnino suscessus
uiuum & picturam eius. tantũ distat
inter torm̃ta quȩ patitur corpus. &
illa quȩ anima passura ẽ. siignara
creatoris sui prȩsentis uitae imple¬

Expanded text:
quibus nullus umquam evenit finis, nulla datur omnino successio?vivum et picturam ejus, tantum distat inter dolores quos nunc patitur corpus, et illos quos anima passura est, si ignara Creatoris sui praesentis vitae imple
Abbreviated transcription (Latin):
haec gererentur. ꝑuenit ad aures
ultrogodae reginȩ. de beatis simi
a releffi ep̃i sc̃itate & abstinentia.
atq humilitate . & quod esset pro¬
phetiȩ spũ plenus. misit ad eum quos¬
dam exiudicibus reuerenter expos¬
tulans. ut ad se eam uenire ꝑmit¬
teret. quatenus ab eo benedicer&.
& cunctis madualinsis finibus illi¬
us monasterio condonaret: Quo¬
rum supplicationem cum uirsc̃s
audisset metuens nediscipuloꝵ
mentes stimularent᷑ in aliquo
his qui uissi fuerunt. mellifluo
affatu respondit. Ite dulcissimi filii
& renuntiate reginae. quia possessi¬
ones in terra monachus non debet ha¬
bere: Benedictionem quam illa fide¬
liter quasi aseruis dĩ deposcit. a sedi¬
bus suꝑnis suscipiet Credo enĩ in
omnipotentis dĩ miseri cordiã qui
me indignum ad hunc locũ ꝑduce¬
re dignatus est & multorum fra¬
trum quamuis inutilem patrẽ con¬
stituit quod adhuius coenobii claus¬
tra femineus sexus infuturũ ne¬
queat habere accessum. quod ita

Expanded text:
res Vultrogodae reginae de beatissimi Carileffi sanctitate et abstinentia atque humilitate, et quod esset prophetiae spiritu plenus. Misit ad eum quosdam ex iudicibus, reverenter expostulans, ut ad se eam venire permitteret, quatenus ab eo benediceretur et cunctis Madualinsis finibus illius monasterio condonaret. Quorum supplicationem cum vir sanctus audisset, metuens, ne discipulorum mentes stimularentur in aliquo, his qui missi fuerunt mellifluo affatu respondit: 'Ite, dulcissimi filii, et renuntiate reginae, quia possessiones in terra monachus non debet habere. Benedictionem vero, quam illa fideliter quasi a servis Dei deposcit, a sedibus supernis suscipiet. Credo enim in omnipotentis Dei misericordiam, qui me indignum ad hunc locum perducere dignatus est et multorum fratrum quamvis inutilem patrem constituit, quod ad huius coenobii claustra femineus sexus in futurum nequeat habere accessum'. Quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
iuges diuortia seminat. int̃ami¬
cos discordias. interpacificos li¬
tes. inter iustos iniustitiam int̃
fratres scandala: Ipsa tollit iu¬
dicibus iustitiam. castis pudiciti¬
am artibus peritiam ipsa aufer&
moribus disciplinam Dispicite¬

Expanded text:
juges divortia seminat, inter amicos discordias, inter pacificos lites, inter justos injustitiam, inter fratres scandala. Ipsa tollit judicibus justitiam, castis pudicitiam, artificibus peritiam, ipsa aufert moribus disciplinam. Et
Abbreviated transcription (Latin):
credituri. Postquam aũt biberꝰ
om & satiati sunt prostratus iterũ
rep sciiuri pedibus sub nixe dep̃ca¬
bati eum dicens. Video quiaho¬
nolsris es dep̃corte utdigneris
nestrae supplicationis munus fusc¬
pere & dẽmado alinsis finibus fis
inr̃i ubi monasterium conduii ses¬
re ueleas. quantum tibi eot stene
plastum eligis ut congregtar
iadomam fidelium solatu do hexx
brutorum animalium fuit habitatio
ad laudem redemptoris mundi. fiat
hospitium angelorum Quatenꝰ &
tibi de constructione apud caelestẽ
iudicem magna maneat merces &
meorum atq francorum populorx.
fiat expiatio delictorum. His fla¬
gitationibus regis. uir sc̃s areleffus
constrictus . nam amplius se suscep¬
turum recus auit. nisi quantũ una
die cum a sello circuire possit pro
susceptione peregrinorum Quo
munere accepto benedix̃ regiom¬
nibusq sod alibus eius & ut cumda¬
ritate ad suum reuerter&ur pala¬
tium imperauit. Reuersus rex pro¬
tinus cum magna exultatione om¬

Expanded text:
. Postquam autem biberunt omnes et satiati sunt, prostratus iterum rex sancti viri pedibus, subnixe deprecabatur eum, dicens: 'Video, quia hovoluntate; deprecor te, ut digneris nostrae supplicationis inunus suscipere et de Madoalinsis finibus fisci nostri, ubi monasterium construere valeas, quantum tibi est bene placitum eligas, ut, congregatam catervam fidelium, solitudo haec brutorum animalium fuit habitatio, ad laudem redemptoris mundi fiat ospitium angelorum, quatenus et tibi de constructione et doctrina apud caelestem iudicem magna maneat merces, et meorum atque Prancorum populorum fiat expiatio delictorum'. His flagitationibus regis vir sanctus Carileffus constrictus, non amplius se suscepturum recusavit, nisi quantum una die cum asello circuire possit, pro susceptione peregrinorum. Quo munere accepto, benedixit regi omnibusque sodalibus eius, et ut cum hylaritate ad suum reverteretur palatium, imperavit. Reversus rex protinus cum magna exultatione om
Abbreviated transcription (Latin):
rante conpelli: Quos ille modi¬
cacum fl&u oratione profusa. ad
extrema terrarum confinia trans¬
utar qui omnia explicare ñ ualeo.
animarum iunguntur studia. ut

Expanded text:
rante conpelli. quos ille modica cum fletu oratione profusa ad extima terrarum confinia transutar qui omnia explicare non ualeo uitatum iunguntur studia et
Abbreviated transcription (Latin):
totius sc̃itatis mare xp̃oauctore con¬
scenditur: Aditineris tranquillitatẽ
elem̃ta consentiunt: nauigiũ uenti.
fluctus aera proseq̃unt᷑ ⁊ Interea sinis¬
trisp̃s peruolantes ꝑ totam in sulam
germanũ uenire in uitis uaticinationib
nuntiabant: In tantum ut ela fas qui¬
dam. regiomis illius primas. inoccar¬
sum sc̃orum sineulla manifestinun¬
tii relatione properauerit: Exhibens
secũ filium quẽ in ipso flore adalescen¬
tis debilitas dolenda damnauerat:
Erat enĩ arescentib neruis. contracto
poplite : Cui persiccitatem cruris:
usus uestigu negabatur : Hunc ela fã
prouintia tota subsequitur. Ueniunt
sacerdotes Occurrit inscia multitudo:
Confestim benedictio: & sermonis di¬
cuni doctrina profanditur: Recognos¬
cit populũ in eaquã reliquerat creduli¬
tatedurantem. Intellegunt culpam
ẽẽ paucorũ: Inquirunt auctores: in¬
uentosq condemnant.
Num susito olatus manis:

Expanded text:
totius sanctitatis. , mare Christo auctore conscenditur; ad itineris tranquillitatem elementa consentiunt; navigium venti, fluctus, aera prosequuntur. 26. Interea sinistri spiritus, pervolantes per totam insulam, Germanum venire invitis vaticinationibus nuntiabant, in tantum ut Elafius quidam regionis illius primus in occursum sanctorum sine ulla manifesti nuntii relatione properaverit, exhibens secum filium, quem in ipso flore adulescentiae debilitas dolenda damnaverat. Erat enim arescentibus nervis, contracto poplite, cui per siccitatem crurae usus vestigii negabatur. Hunc Elafium provincia tota subsequitur; veniunt sacerdotes, occurrit inscia multitudo, confestim benedictio et sermonis divini doctrina profunditur. Recognoscit populum in ea qua reliquerat credulitate durantem, intellegunt, culpam esse paucorum, inquirunt auctores inventosque condemnant. Cum subito Elafius mani
Abbreviated transcription (Latin):
quiunus & uerus est : Ego om¬
nidie sacrifico. nonturis fumũ.
Nec taurorum mugentium car¬
nes. nec hyrcorum sanguinem
Sed in maculatum agnum cotidi¬
e in altare crucis sacrifico Cuius
carnes postea quam omnis popu¬
lus credentium mandu cauęrit.
& eius sanguinem biberit. Ag¬
nus qui sacrificatus est integer
perseuerat & uiuus: Et cum
uere sacrificatus sit. & uere car¬
nes eius manducatesint apopalo

Expanded text:
qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus mandu
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: Incidor miser asc̃iscuiris
ac torqueor : utuideo iame tnos
claudemur aluce quam tulimus.
torquet poena quã dedimus. maius
ẽ quod recepimꝰ quã in tulisse probam̃:
Qui usque ad quartum diem tortus.
diequinto a semetipso laqueatus.
etam omniputredinis squalore
decoctus. uermibus ebulliens.
indiro iudicio. uitae suę̧ malum
dignamorte finiuit.⁊ Quod cius¬

Expanded text:
dicere: « Heu incidor miser a sanctis viris ac torqueor: qui ut video jam et nos excludimus a luce, quam tulimus, torquet et poena quam dedimus; majus est, quod recepimus, quam quod intulisse probamur; » qui usque ad quartum diem tortus, die quinto a semetipso laqueatus et jam omni putredinis squalore decoctus, vermibus buliens, in tirocinio vitae suae malum digna morte finivit. XI
Abbreviated transcription (Latin):
tia item nocte. nouem uehicula ꝓsternit.
tripli cato cadauere. sic labor cres¬
cibat incladem. Deͥinc adbeatum
uirũ tardius dirigit puerum. agrum
reformat inuasum. calamitas con¬
pes citur. idactum est. ut bestia casti¬
gante. homo sensum acciper&. & dar&
non intellegenti belua rationem
ehinc beatus agricola. cabilonensis
epis copus habens cubicularium gra¬
uiter ui febrium laborantem quidesti¬
nato animo. totus pendebat intransitũ.
dirigit ad scm uirum. intercedendi suf¬
fragium : Tunc ꝑceptis apicib basilicae¬
subporticu ad sc̃i symphoriani sepul¬
crum progreditur. Intereiuir iustus
orationi in cubuit. terram corpore p̃¬
mens . & sidera mentetrans cendens.
quasi antesehabens prȩsentiam dñĩpro
uoto supplex obseerator accedit.
N am uox uicini redemptoris aurib: & au¬
ditur. & adhuc isto recubante inpulue¬
re. ȩgrotum medicina perfudit: acia¬
cente in pauimento languidũs surgit

Expanded text:
tia item nocte novem vehicula prosternit, tia item nocte novem vehicula prosternit, triplicatum cadaverem: sic labor crescebat in cladem. Dehinc ad beatum virum tardius dirigit puerum, agrum reformat invasum, calamitas conpescitur. Id actum est, ut, bestia castigante, homo sensum acciperet et daret non intellegenti belua rationem. VI. Dehinc beatus Agricola Cabilonensis episcopus, habens cubicularium graviter vi febrium laborantem, qui distinato animo totus pendebat in transitum, dirigit ad sanctum virum intercedendi suffragium. Tuncsub porticu, ad sancti Symphoriani sepulcrum progreditur. Interea vir justus orationi incubuit, terram corpore premens, et sidera mente transcendens; et quasi ante se habens praesentiam Domini, pro voto supplicis obsecrator accedit. Nam mox vicinus Redemptoris auribus exauditur, et adhuc isto recubante in pulvere, aegrotum medicina perfudit, ac Justo jacente in pavimento, languidus surgit
Abbreviated transcription (Latin):
quadam uice. cdum cibum e¬
fessus acciper&. ingrediente amando
monacho. infenile cum lumine. carbo¬
ned eudente. flamma fenum corripuit.¬
& arida nutrimenta. uorax ignis ad lam¬
bit. Concurrentib reliquis. nertam̃
succurrentib tardius ipse prosiliens.
rapta defoco cucuma. ascendens suꝑfa
bricam. concumens alleluia. fundens
paululum aquae incrucis imagine.
restinxit incendia. hocdẽmanu scĩ im¬
bre secdata est ignis unda. quam uixre¬
stinguerent flumina. Quod tam̃ pos¬
tero die. cuius insidus attum est. hos¬
tis ipse confessus est
hariulfus quidam francus partem
uillae basilicaris. obstinatus inuaserat.
Quemicum uirdĩ ad redden dum aliqua¬
tenus commoner&. nec tam̃ ꝓficer&.
Worationẽ seconuertit. nec fides uindic¬
tam distulit. Statim & uicino ferus ur¬
sus exiliuit. tres equos interfecit. nec sic
duritia resipiscit: Sequenti uero nocte.
duplicauit ultor ꝑnitiem. sex ium̃ta int̃.¬
emit. Nec sic quoq poena sufficit. ter¬

Expanded text:
quadam vice dum cibum fessus acciperet, ingrediente Amando monacho in fenile cum lumine, carbone decidente, flamma fenum corripuit, et arida nutrimenta bit. Concurrentibus reliquis nec tamen succurrentibus, tardius ipse prosiliens, rapta de foco cucuma, ascendens supra fabricam, concinnens alleluia, fundens paululum aquae in crucis imagine, restinxit incendia. Hoc de manu sancti imbre sedata est ignis unda, quam vix restinguerent flumina. Quod tamen postero die cuius insidiis actum est, hostis ipse confessus est. V. Chariulfus quidam Francus partem villae basilicaris obstinatus invaserat. Quem cum vir Dei ad reddendum aliquatenus commoneret nec tamen proficeret, ad orationem se convertit, nec fides vindictam distulit. Statim ex vicino ferus ursus exilivit, tres illius equos interfecit, nec sic a duritia resipiscit. Sequenti vero nocte duplicavit ultor perniciem. Sex iumenta interemit, nec sic quoque poena sufficit. Ter
Abbreviated transcription (Latin):
paganis insultantib taminuidiosa
relatio. cucurrit ad imperatorẽ
traianum quidicerent sibi perclem̃¬
tem innumerabilem xp̃ianorum
populum ad creuisse: Et missus
gaudentes ad passionem accedere
mutari non posset :I
Dixitad su¬
os: Producatur clemens & liga¬
te ei ad collum anchoram: & precipi¬
cum factum fuiss&. omnis multitu¬
omnes unanimes oremus dm̃. utos¬
tendat nobis martyris sui excubias:
Orantibus autem populis. recessit ma¬
re insinu suo pertria fere milia.:
Et in gressi populi persiccum. Inuenerun
in modum templi marmorei: habita¬
culum ado paratum.: Etibi in ar¬
cha saxea corpus sci dementis petri
etiam hoc intimatum est. ut omni
anno diepassionis eius recedit mare.¬
& perseptem dies aduenientibus
siccum iterprebeat. Quod ad laudẽ
nominis sui facit dñs fieri usque in ho¬
diernum diem: Hoc autem factũ¬

Expanded text:
paganis insistentibus, tam ambitiosa relatio cucurrit ad imperatorem Trajanum, ut dicerent ibi per Clementem innumerabilem Christianorum populum accrevisse. Et missus gaudentes ad passionem accedere,moveri non posset, dixit ad suos: Perducatur ad mare, et ligetur ei ad collum ancora et praecipicum factum fuisset, omnis multituOmnes unanimes oremus, ut ostendat nobis Dominus martyris sui exuvias. Orantibus autem populis, recessit mare in sinu suo, per tria fere millia. Et ingressi per in modum templi marmorei habitaculum a deo paratum; et ibi in archetiam hoc intimatum est quod omni anno die passionis ejus recedat mare per septem dies advenientibus, et siccum iter praebeat. Quod ad laudem nominis sui facit Dominus fieri usque in hodiernum diem. Hoc autem ut factu