comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝓ te facit. ñ tam̃ singłarit̃. De¬
niq idem ait. Omĩs anima : potes¬
tatib sublimiorib subdita sit. Nõ
ait sublimiori. tanquã in uno: s
sublimiorib tanquã in multis. Nõ
tua gͦͥ sola potestas a dño. sunt as me¬
diocres: sunt et inferiores. Et quomo¬
do quos ds̃ coniunxit ñ sunt seꝑandi:
si nec quos subumxit comparandi.
Monstrũ facis. si manui submouens
digitum facis pendere de capite: su¬
hiorem manui. brachio collateralẽ.
łale ẽ: si in xp̃i corpore membra alit̃
locas. quã disposuit ipse. Nisi tu putas
pastores. ad consummationẽ scõrũ.
iopus ministerii. in edificationẽ
corporis xp̃i. Atq hoc corpus qd̾ tibi
ipse paulus suo uere apłico figurais
eloquio. et capiii conuenientissime
aptans. totum ex eo compactũ ꝑi¬
bet et conexum. ꝑ omnẽ iunctura
subministracionis: scd̾m oꝑationẽ
in mensuram uniusciꝰq menbri.¬

Expanded text:
ter pro te facit, non tamen singulariter. Deter pro te facit, non tamen singulariter. Denique idem ait: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Non ait, Sublimiori, tanquam in uno, sed sublimioribus, tanquam in multis. Non ergo tua sola potestas a Domino; sunt et mediocres, sunt et inferiores. Et quomodo quos Deus conjunxit, non sunt separandi : sic nec quos subjunxit, comparandi. Monstrum facis, si manui submovens, digitum facis pendere de capite, superiorem manui, brachio collateralem. Tale est si in Christi corpore membra aliter locas quam disposuit ipse. Nisi tu putas pastores, ad consummationem sanctorum, in opus ministerii, in aedificationem corporis Christi. Atque hoc corpus, quod tibi ipse Paulus suo vere apostolico figurans eloquio, et capiti convenientissime aptans, totum ex eo compactum perhibet, et connexum per omnem juncturam subministrationis, secundum operationem in mensuram uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
hocẽ. uulnerantur ad mortẽ. Non
est bona arbor faciens fructus tales:
insolentias. dissolutiones: dilapidati¬
ones. simultates. scandala. odia: qͥdq
magis dolendum. it̃ eccłias inimiti¬
tias graues. ꝑpetesq discordias. uides
quã uerus sit sermo ille. omĩa michi
licent. s ñ omĩa expediunt: Qosi
forte nec licet. Ignosce michi: non
facile adducor licitum consentire.
I tot illicita parturit. Tune deniq
÷ licitum censeas. suis eccłias mutiꝰ¬
lare menbris. confundere ordinẽ.
ꝑturbare t̃minos. qͦs posuert patͦs
tui: Si iusticie est ius cuiq seruare
suum. auferre cuiquã sua. iusto quo¬
mͦꝰ pot̾it conuenire : Erras: si ut sũ¬
mam. ita et solam institutã adõues¬
tram apłicam potestatẽ existimas.
Si hoc sentis: dissentis ab eo qui ait.
Non est potestas: nisi a dõ. Proide
qͦod sequit᷑. qui potestati resistit dei
ordinationi resistit: et si pͥncipali¬

Expanded text:
hoc est, vulnerantur ad mortem. Non hoc est, vulnerantur ad mortem. Non est bona arbor faciens fructus tales, insolentias, dissolutiones, dilapidationes, simultates, scandala, odia: quodque magis dolendum, inter ecclesias inimicitias graves, perpetesque discordias. Vides quam verus sit sermo ille: Omnia 433 mihi licent, sed non omnia expediunt . Quid si forte nec licet? Ignosce mihi: non facile adducor licitum consentire quod tot illicita parturit. 17. Tune denique tibi licitum censeas, suis ecclesias mutilare membris, confundere ordinem, perturbare terminos, quos posuerunt patres tui? Si justitiae est jus cuique servare suum; auferre cuiquam sua, justo quomodo poterit convenire? Erras, si ut summam, ita et solam institutam a Deo vestram apostolicam potestatem existimas. Si hoc sentis, dissentis ab eo qui ait: Non est potestas nisi a Deo. Proinde quod sequitur, Qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit; etsi principali
Abbreviated transcription (Latin):
mina soboles hȩc. Quid ni peccet li¬
centius. uagum et male liberum
uulgus. cũ ñ sit qͥ arguat: Qd ni
licentius quoq spolietur ac dep̃de¬
tur in exmis religio. cũ ñ sit qͥ de¬
fendat: Quo enim refugium illis:
Nũqͥt ad epõs dolentes iniuriam.
Rudentib ꝓfecto aspiciunt oculis:
siue q̃ faciunt mala. siue q̃ pacum¬
tur. Que demũ utilitas in sanguine
isto Uereor ne illa quã in ꝓpħa cõ¬
minatus est ds̃: ille inquiens in in¬
iquitate sua morietur. sanguinẽ
ant̃ eius de manu tua requirã. Siem̃
extollitur qͥ subtrahitur. et cui subtia¬
hitur uritur. qui subtrahit quomodo
innocens: Parum ẽ. Inuoluimꝰ igne
Audi aꝑtius. Si is qui murmurat se¬
cundum animã mortuus ẽ. qͥ insti¬
tis amborum. et suȩ parit̃ qͥ gladiũ
dedit. unde ambo morerentur: hoc
est qͦd dixeram: occidisti et possedis¬
ti. Adde. qͦd qui audiunt scandalriã¬
tur. indignant᷑. detraht et blaffemãt:

Expanded text:
mina soboles haec. Quidni peccet limina soboles haec. Quidni peccet licentius vagum et male liberum vulgus, cum non sit qui arguat? Quidni licentius quoqtur inermis religio, cum non sit, qui defendat? Quo enim refugium illis? Numquid ad episcopos dolentes iniuria? Ridentibus profecto aspiciunt oculis, sive qui faciunt mala, sive qui paciuntur. Que demum utilitas in sanguine illo? Vereor, ne illa, quam in propheta comminatus deus: Ille, inquiens, in iniquitate sua morietur; saguinem autem eius de manu tua requiram. Si enim et extollitur, qui subtrahitur, et cui subtrahitur, uriinnocens? Parum est: involvimus ignem: audi apertius. Si is qui murmurat, secundum animam mortuus est; qui institis amborum, et suae pariter, qui gladium dedit, unde ambo morerentur? Hoc est quod dixeram: Occidisti, et possedisti. Adde quod qui audiunt, scandalizantur, indignantur, detrahunt, et blasphemant;
Abbreviated transcription (Latin):
prium tͥ. homo cũ in honore .e. ñ .i. c.¬
tͥ. quã ut totũ tenens. ñ sis contentꝰ
toto. nisi minutias quasdã atq exi¬
guas portiones ipsius tͥ credite uni¬
uersitatis. tanꝗͣ ñ sint tuę. satagas
nescio quomͦ adhuc facere tuas: Ubi
etiam meminisse te uolo parabole na¬
than: de homine qͥ cenium oues ha¬
bens. unã q̃ erat pauꝑis concupiuit.
huc qͦq ueniat factum. ĩmo facinꝰ
regis achab: qͥ rerũ summã tenebat.
et unã uineam affectauit. a uertat
dsate. qd̃ ille audiuit: occidisti. et
possed isti. Nolo aũt p̃tendas mͥ fruc¬
tum emancipationis ipsius. nullus
est enim: nisi qͦd inde ep̃i insolenti¬
ores. monachi etiã dissolutiores funt.
Qo. qͦd et pauꝑioreł : Inspice diligen¬
tius talium ubiq libertorũ ꝙ facul¬
tates et uitas. si ñ pudendda ad miodũ
et tenuitas in his: et in illis scłaritas
inuenit᷑. Matris noxiȩ liber tatis. ge¬

Expanded text:
roprium tibi: Homo, cum in honore esset, roprium tibi: Homo, cum in honore esset, tibi, quam ut totum tenens, non sis contentus toto, nisi minutias quasdam, atque exiguas portiones ipsius tibi creditae universitatis, tanquam non sint tuae, satagas nescio quomodo adhuc facere tuas? Ubi etiam meminisse te than de homine, qui centum oves habens unam, que erat pauperis, concupivit. Huc quoque veniat factum, ymmo facinus, regis Achab, qui rerum summam tenebat, et unam vineam affectavit. Avertat deus a te, quod ille audivit: Occidisti et possedisti. Nolo autem pretendas michi fructum emancipacionis ipsius; nulluest enim, nisi quod inde episcopi insolentiores, monachi etiam dissolutiores fiunt. Quid quod et pauperiores? Inspice diligentius talium ubique libertorum et facultates, et vitas, si non pudenda admodum et tenuitas in his, et in illis saecularitas invenitur. Matris noxiae libertatis ge
Abbreviated transcription (Latin):
ordines quibq suos seruare posin
estis. ñ inudere: ut quidã ur̃oꝵ ait.
iudicetur: om̃e opiis suugema qdã
consideratione p̃uemiet. Pxun qͥdẽ
an liceat. deinde an decedt: postremo
an et expediat. Nam etłi constet urd̃¬
ana utiq philosophia ñ decere n qd
licet n expedire nisi qͦs decet ce ucent
ñ continuo tñ om̃e qͦd licet decere auit
expedire consequens erns. Age. apte¬
mus si possumus tria ipsa oꝑihiris.
At quom ñ indecens łͥ uoluntate &
lege uti. et quia ñ ẽ ad quẽ appelleris
notestatẽ exercere. negligere racł¬
onẽ Fune maior oño tuo qui alti
ñ ueni facere uoluntatẽ meãͦ Quã¬
quã ñ minus deiecti. quã elati ãi
est. ueluti racionis exꝑtẽ ara
Etsi indignũ cui ius utenta ronor
uiuere ut pecus. qͥs in te rectore oiũ
tantã contumeliam nat᷑e. honoris in¬
iuriam ferat: Sic degenerando quod
absit : generale obꝓbrium. fecisti ꝓ¬

Expanded text:
ordines, quibusque suos servare positi ordines, quibusque suos servare positi estis, non invidere, ut quidam vestrorum ait: iudicetur: Omne opus suum trina quadam consideracionepreveniet: Primum quod an liceat, deinde an deceat, postremo an et expediat. Nam, etsi constet in cristiana utique philosophia non decere, nisi quod licet, non expedire, nisi quod decet et licet, non continue tamen omne, quod licet, decere aut expedire consequens erit. l Age, aptemus, si possumus, tria ipsa opera huic! At quomodo non indecens tibi voluntate pro lege uti, et, quia non est, ad quem appelleris, potestatem exercere, negligere racionem? Tune mayor domino tuo, qui ayt: Non veni facere voluntatem meam? Quamquam non minus deiecti quam elati animi est veluti racionis expertem, nEt si indignum cuivis utenti racione vivere ut pecus, quis in te rectore omnium tantam contumeliam nature, honoris iniuriam ferat? Sic degenerando, quod absit, generale opprobrium fecisti p
Abbreviated transcription (Latin):
spenie tua et pulcritudine tua: meb¬
ominus tanquã ꝓpria similitudine
delcctatur. Induere uestim̃tis glorie
tuȩ: uestire duplicib. quib oomes¬
ticos suos fortis illa mulier induere
consueuit. Non sit in conscĩa nutats
infirmitasmodicȩ fidi. ñ sit in fama
neuus male speciei: et uestiris du¬
plicib. Et gaudebit sponsus fuper
sponsam animã tuã: & gaudebit
suꝑ te ds̃ tuus. Miraris quorsũ heco
ign̾arus usq adhuc qͥd dr̃e uelim. Non
te tollo diutius: murm᷑ loquor et q̃ri¬
moniam eccłiarũ. Truncari se clami¬
tant: ac dem̃brari. Uł nullȩ uł pau¬
cȩ admodũi sunt: q̃ plagam istã aut
ñ aoleant. aut ñ timeant. Queruꝙͣ:
matib. Hona ne sp̃es hecc Mirũ. si ex¬
cusari queat uł opꝰ. Sic factitando ꝓ¬
butis uos hr̃e plenitudinẽ potestaris.
s iusticie forte ñ ita. facitis hoc quia
porestis: s utrũ ne et debeatis q̃stio
est. honorũ ac dignitatũ gradus. et

Expanded text:
specie tua et pulchritudine tua nihispecie tua et pulchritudine tua nihilominus tanquam propria similitudine delectatur. Induere vestimentis gloriae tuae, vestire duplicibus, quibus domesticos suos fortis illa mulier induere consuevit . Non sit in conscientia nutans infirmitas modicae fidei, non sit in fama naevus malae speciei; et vestieris duplicibus, et gaudebit sponsus super sponsam animam tuam, et gaudebit super te Deus tuus. Miraris quorsum haec, ignarus usque adhuc quid dicere velim. Non te tollo diutius. Murmur loquor et querimoniam ecclesiarum. Truncari se clamitant ac demembrari. Vel nullae, vel paucae admodum sunt, quae plagam istam aut non doleant, aut matibus. Bonane species hec? Mirum, si excusari queat vel opus. Sic factitando probatis vos habere plenitudinem potestatis, sed iusticie forte non ita. Faciatis hec, quia potestis; sed utrum et debeatis, questio est. Honorum ac dignitatum gradus et
Abbreviated transcription (Latin):
Ao idem enim: fortassis ꝑtinere qͥs
dicat. Tua consid̾atio uiderit hoc.
Michi uidetur ñ longe a uͦi dissentire:
Q id forteꝰ int̾ auaritie sp̃es locandũ
putauerni. Ego uͦ: illius aut sp̃em
ee. aut spetiẽ habere ñ negarum. Sa¬
ne int̾est tue ꝑfectionis: & malas
res. et malas parit speties deuitare.
In alto conscientie: in altero fame
consulis. Puta tͥ ñ licere. & si alias for¬
tasse liceat: qͥcqͥd male fuerit colora¬
tum. Deniq int̾roga maiores tuos.
et dicent tͥ. Ab om̃ĩ specie mala: abis¬
tinete uos. Sane minister dñi dum
imitetur: quia iꝑse ait. Qui mn minis¬
trat: me sequat᷑. Et habes de illo. Uñs
regnauit decorem induit: induit
qͦq esto fortis in fide. decorus in gła:
it ꝓbasti te imitatorem dĩ. forꝑtudo
tua fiducia fidelis conscientie: decor
tuuuis. splendor bonȩ opinionis. Ita
queso induere fortitudinẽ.: etenum
gaudium dñi fortitudo tua. Porro

Expanded text:
Ad idem enim fortassis pertinere quis Ad idem enim fortassis pertinere quis dicat. Tua consideratio viderit hoc. Mihi videtur non longe a vero dissentire, qui id forte inter avaritiae species locandum putaverit. Ego vero illius aut speciem esse, aut speciem habere non negaverim. Sane inter est tuae perfectionis, et malas res, et malas pariter species devitare. In altero conscientiae, in altero famae consulis. Puta tibi non licere etsi alias fortasse liceat quidquid male fuerit coloratum. Denique interroga majores tuos, et dicent tibi: Ab omni specie mala abstinete vos . Sane minister Domini Dominum imitetur, quia ipse ait: Qui mihi ministrat, me sequatur . Et habes de illo: Dominus regnavit, decorem induit, induit quoque esto fortis in fide, decorus in gloria; et probasti te imitatorem Dei. Fortitudo tua, fiducia fidelis conscientiae: decor tuus, splendor bonae opinionis. Ita, quaeso, induere fortitudinem; etenim gaudium Domini fortitudo tua. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ ep̃atu. suis et alienis facultatib
rursus emendo : Iã tim priꝰ emerat.
Tulit multa. s retulit: ñ omĩa tñ.
Incidit miser in manus alias: acci
tuas in utroq seruans innoxias.
nec imponere scilicet ambitioso nec
subponere iniquo mammone ac¬
quiescens. Non sic a pauꝑe ep̃o cõ¬
tinuisti: dans qd̃ daret. ne ĩmuni¬
ficus notaretur. accepit clam: qd̃
palam dedit. Sie de tuo sacculo cõ¬
sultũ est uerecundiȩ uiri. Sic qͦq
curie morẽ gerens: tuo bñficio
inuidiam declinauit eorũ qui dili¬
gunt munera. Non potes absconde.
et factum nouimꝰ. et ꝑsonã. Audite
grauat: Quia et ego eo libentius
p̃dico: quo tu id molestius audis.
S tͥ sic expedit: & mͥ sic. Tam non
oportet xp̃i głam me silere: quam
nec te querere tuam. Quia si ꝑgis m¬
murare adhuc: respondebitur tibi ex
euugłio. Quanto eis p̃cipiebat: tanto
magis plus p̃dicabant dicentes. un
omĩa fecit. Audi aliud: si tam̃ aliud.

Expanded text:
pro episcopatu, suis et alienis facultatibus pro episcopatu, suis et alienis facultatibus rursus emendo? Jam enim emerat prius. Tulit multa, sed retulit, non omnia tamen. Incidit miser in manus alias, acciptuas in utroque servans innoxias, nec imponere scilicet ambitioso, nec supponere iniquo mammonae acquiescens. Non sic a paupere episcopo continuisti, dans quod daret, ne immunificus notaretur: accepit clam, quod palam dedit. Sic de tuo sacculo consultum est verecundiae viri, sic quoque curiae morem gerens, tuo beneficio invidiam declinavit eorum qui diligunt munera. Non potes abscondere: et factum novimus, et personam. Audire gravat? Et ego eo libentius praedico, quo tu id molestius audis: si tibi sic expedit, et mihi sic. Tam non oportet Christi gloriam me silere, quam nec te quaerere tuam. Et si pergis murmurare adhuc, respondebitur tibi ex Evangelio: Quanto eis praecipiebat, tanto magis plus praedicabant, dicentes: Bene omnia fecit
Abbreviated transcription (Latin):
ate sit in libro scd̃o testatus sũ: sciers
quanta et in quanta tua necessita¬
te respueris. Ad te ꝓinde scͥpserim
ista: ñ ꝓpt̃ te. N empe qͦd tͥ scribitur:
soli ꝓdesse ñ decet. hic locus auari¬
tiam carpit. a quo uicio t̃minus
satis tua opinio est: an & opus tu
tum reputatum. ẽ. fenũ: sũmarii ñ
leuatis sarcinis. onusti nichilominus
repatriant uł inuiti. Noua res. En
actenus aurum roma refudit: Et
ñ credimus. Duo uenert̃. ambo locu¬
pletes. et ambo rei: siquidẽ unus mo¬
guntinus. coloniensis alter. Alteri
gr̃a gratis reddita est: alt̃ Andignus
eredo cui gra redderetur.audiuit.
Cũ quali ueste intrasti: cũ tali egre¬
dieris. O uocẽ magnificam: uocem
ꝓrsus apłice libertatis. Quid minꝰ
ab illa hȩc habuit pecunia tua tẽc
sit in ꝑditione: Nisi qͦd in illa plus
reli: in ista plus modestiȩ sonuit.
Qͥd ille de transmarinis partib pe¬
ne a finib t̾re. t̾ra et mari currens

Expanded text:
a te sit, libro superiori testatus sum , sciens a te sit, libro superiori testatus sum , sciens quanta, et in quanta tua necessitate respueris. Ad te proinde scripserim ista, non propter te. Nempe quod tibi scribitur, soli prodesse non decet. Hic locus avaritiam carpit, a quo vitio immunis satis tua opinio est; an et opus, tu tum reputatum est fenum: summarii non levatis sarcinis, onusti nihilominus repatriant vel inviti. Nova res. Quando hactenus aurum Roma refudit  alnon credimus. Duo venerunt, ambo locupletes, et ambo rei. Siquidem unus Moguntinus, Coloniensis alter: alteri gratia gratis reddita est; alter, indignus credo cui gratia redderetur, audivit: Cum quali veste intrasti, cum tali egredieris. O vocem magnificam! vocem prorsus apostolicae libertatis! Quid minus ab illa haec habuit, Pecunia tua tecum sit in perditionem? Nisi quod in illa plus zeli, in ista plus modestiae sonuit. Quid ille de transmarinis partibus pene a finibus terrae, terra et mari currens
Abbreviated transcription (Latin):
interim occasionem dedisse. ad alia
me transeundũ reor. Prees: et singła¬
rit. Ad qͥd : Eget dico tͥ consid̾atione.
Nũqͥd ut de subditis crescas: Neqͦꝗͣ:
s ut ipsi dete. Principem te constitu¬
erunt : s sibi ñ tͥ. Alioqͥn quo pacto
te reputas suꝑiorem his. a quibus
bñficium mendicas: Audi dñm. Qͥ
potestatem habent suꝑ eos: bñfici
uocantur. At istud de his qͥ foris st̃.
Qd ad nos: Tu id mendacĩt diceris:
si ñ tã beneficus ẽẽ. quã beneficis
pesse intendas. Parui deiectiq a¬
numi est: de subditis ñ profectum
querere subditorum. sed questum
ꝓprium. In summo p̃sertĩ om̃iũ:
nichil turpiꝰ. Quã pulchre magist̃
gentrum parentes filiis: ñ filios de¬
bere censuit thesaurizare paren¬
tibus. Non mediocris głe uox illa
identidem ipsius: ñ requiro datũ
s fructũ. At iam transeamꝰ et hinc:
ne qͥs moram in his meã. auaritie
in te notam inĩpretet᷑. Que qͥ longe

Expanded text:
interim occasionem dedisse, ad alia interim occasionem dedisse, ad alia me transeundum reor. Praees, et singulariter. Ad quid? eget, tibi dico, consideratione. Numquid ut de subditis crescas? Nequaquam, sed ut ipsi de te. Principem te constituerunt, sed sibi, non tibi. Alioquin quo pacto te reputas superiorem his, a quibus beneficium mendicas? Audi Dominum: Qui potestatem habent super eos, benefici vocantur . At istud de his qui foris sunt. Quid ad nos? Tu id mendaciter diceris, si non tam beneficus esse, quam beneficis praeesse intendas. Parvi dejectique animi est, de subditis non profectum quaerere subditorum, sed quaestum proprium. In summo praesertim omnium nihil turpius. Tum pulchre Magister Gentium parentes filiis, non filios debere censuit thesaurizare parentibus . Non mediocris gloriae vox illa identidem ipsius: Non requiro datum, sed fructum . At jam transeamus et hinc, ne quis moram in his meam, avaritiae in te notam interpretetur: quae quam longe
Abbreviated transcription (Latin):
contẽptu gigni usurpationẽ. sed ex
usurpatione contẽptum. uideris
tu qͥd sibi uelit qͦd relus ur assidue pe¬
ne uindicat illum: istã dissimulat.
uis ꝑfectiꝰ cohercere contẽptũ: Cura
in ipso utero pessimȩ matris p̃foca¬
ri germen nequã: qͦd ita fiet. si usur¬
pacio digna animaduersione mul¬
tetur. Tolle usurpationẽ: & contẽp¬
tus excusationẽ ñ ht̃. Porro in excu¬
sabilitas ausum explodet. Non sit
ꝓinde usurpator: et contẽptor nul¬
lus erit. ad admodũ rarus. Bene facis
tu: qͦd appellationũ negato suffra¬
gio. immo suffugio. multa remit¬
tis negotia ad cognoscentes.uel qui
noscere citiꝰ possint. Ubi enĩ certior
ac facilior notio: ibi decisio tucior.
expediciorq ẽẽ pot̃. Quã plenũ gr̃ȩ:
qͦd multorũ qͦq ꝑ hoc et laboribus
parcis. et sumptib. At quibus sic
credas: id t̾ om̃imodis attendendum.
Poteram multa de eodem utilit addẽ
his: s memor ꝓpositi mei contentus

Expanded text:
contemptu gigni usurpationem, sed ex contemptu gigni usurpationem, sed ex usurpatione contemptum: videris tu, quid sibi velit, quod zelus vester assidue pene vindicat illum, istam dissimulat. Vis perfectius coercere contemptum? Cura in ipso utero pessimae matris praefocari germen nequam. Quod ita fiet, si usurpatio digna animadversione mulctetur. Tolle usurpationem, et contemptus excusationem non habet. Porro inexcusabilitas ausum explodet. Non sit proinde usurpator, et contemptor nullus erit, aut admodum rarus. Bene facis tu, quod appellationum negato suffragio, imo suffugio, multa remittis negotia ad cognoscentes, vel qui noscere citius possunt. Ubi enim certior ac facilior notio, ibi decisio tutior expeditiorque esse potest. Quam plenum gratiae, quam multorum perinde per hoc et laboribus parcis, et sumptibus! At quibus sic credas, id tibi omnimodis attendendum. Poteram multa de eodem utiliter addere his: sed memor propositi mei, contentus
Abbreviated transcription (Latin):
stituit nuptiarũ. Interĩ emergit ca¬
lumpnia: dicentib quib dã ñ debe¬
re coniungi. Ad uidicium ȩccłiȩ: cau¬
la delata ẽ. s ñ expectata sentencia.
appellatũ. ẽ. sine causa. sine grauami¬
ne . solo frustratorie dilationis intuitu.
At ille siue ꝑdere quȩ parabat.siue di¬
lecte tã diu frustrari consortio nolens:
nichilominus qd̃ ꝓposuerat. contẽpta
siue dissimulata appellatione ꝑegit.
Qd illud qͦd in autisiodorensi eccłia nuꝑ
a quodã adolescente p̃sũptũ est: Nẽpe
defuncto sc̃o ep̃o. uolentib clericis
alium ut moris est eligere sͥ: int̃ue¬
nit ille appellans. et uetans ne fieret.
quousq isset et redisset ab urbe. Cui
tam̃ appellationi: nec ipse detulit. Nã
cũ uideret se contempni tanꝗͣ qͥ irra¬
cionabilit appellasset: ascitis quos po¬
tuit sibi. tercia diȩ post factã ab aliis
electionem. fecit suam. Cum itaq ex
his et innumeris talib liqueat ñ ex

Expanded text:
stituit nuptiarum. Interim emergit castituit nuptiarum. Interim emergit calumnia, dicentibus quibusdam non debere conjungi. Ad judicium Ecclesiae causa delata est sed non exspectata sententia, appellatum est sine causa, sine gravamine, solo frustratoriae dilationis intuitu. At ille, sive perdere quae pararat, sive dilectae tandiu frustrari consortio nolens, nihilominus quod proposuerat, contempta sive dissimulata appellatione peregit. Quid illud quod in Autissiodorensi ecclesia nuper a quodam adolescente praesumptum est? Nempe defuncto sancto episcopo, volentibus clericis alium, ut moris est, eligere sibi, intervenit ille appellans, et vetans ne fieret, quousque isset et redisset ab urbe: cui tamen appellationi nec ipse detulit. Nam cum videret se contemni, tanquam qui irrationabiliter appellasset; accitis quos potuit sibi, tertia die post factam ab aliis electionem, fecit suam. 12. Cum itaque ex his et innumeris talibus liqueat, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
iquitati. Qͥd ni ueniant in contẽptũ:
Quanti ut talib qͦq deferrent. etiã
de ꝓprio cessere iure: ne longo & cas¬
so itinere fatigarentur. Liures tñ
sua amittere ñ ferentes: appellatio¬
nes minus oportunas. et celsa noĩa
importuniꝰ contẽpsert̃. Dico aliquid
qd̃ ad rem ꝑtinet: exempli causa. Qͥdã
sibi publice desponsarat uxorẽ. Ad eit
dies. celebris nuptiarlim. Parata oĩa:
inuitati multi. Et ecce hõ concupis¬
cens uxorem ꝓximi sui. in uocem ap¬
pellationis inopinate ꝓrupit: affir¬
mans sibi traditam priꝰ. suam potiꝰ
herent om̃s. sacerdos ñ audet ꝓ gredi.
frustratꝰ omĩs apparatus ille. descen¬
dit qͥsq in domũ suam. suam cenam
manducaturus: sponsa a mensa et
thalamo sponsi suspendit᷑. quo usq
roma reditum ẽ. Parisius contigit
hoc. nobili galliarũ ciuitate: sede
regia. Rursum in ciuitate eadem:
quidã sibi desporisata uxore. diẽ con¬

Expanded text:
iquitati. Quidni veniant in contemptum? iquitati. Quidni veniant in contemptum? Quanti ut talibus quoque deferrent, etiam de proprio cessere jure, ne longo et casso itinere fatigarentur? Plures tamen sua amittere non ferentes, appellationes minus opportunas, et celsa nomina importunius contempserunt. 11. Dico aliquid, quod ad rem pertinet, exempli causa. Quidam sibi publice desponsaverat uxorem. Adest dies celebris nuptiarum, parata omnia, invitati multi. Et ecce homo concupiscens uxorem proximi sui, in vocem appellationis inopinatae prorumpit, affirmans sibi traditam prius, suam potiuhaerent omnes, sacerdos non audet progredi, 430 frustratur omnis ille apparatus; descendit quisque in domum suam, suam coenam manducaturus, sponsa a mensa et thalamo sponsi suspenditur, quousque Roma reditum est. Parisius contigit hoc, nobili Galliarum civitate, sede regia. Rursum in civitate eadem quidam sibi desponsata uxore diem con
Abbreviated transcription (Latin):
rũ qͥd insolentius censeam: haud
facile dixerim. insi qͦd usurpatio
quandã uidetur inducere contẽp¬
tus necessitatem: ac ꝑ hoc forte actiꝰ
insectanda. q̃ amplius nocet. Aut ñ
uere nocentior. ẽ mala in se. in par¬
tu peior: Nonne ipsa ẽ quȩ ipsum
ius qͦq naturȩ aut extenuat. aut
exterminat: Nam sepe reb etiã
p̃ciosissimis. p̃cii grãm ñ modo
demit. s adimit. Qiuid sacram̃tis
acceptiꝰ  UYsurpata tam̃ ab indis¬
nis. indigne ue tractata: minime
acceptant᷑. Magis hñt dampnationẽ.
quia debitã uenerationẽ ñ hñt. Fateor
grande et generale mundo bonum.ẽẽ.
appellationes : idq tã necessarium quã
solem ipsũ mortalib. Re uera quidẽ
sol iusticie ẽ: ꝓdens et redarguens o¬
ꝑa tenebrarum. Prorsus fouende et
manu tenende. s quas extorsit neces¬
sitas: ñ calliditas adinuenit. Usur¬
patorie sunt eiusmͦi om̃s: ñ subueni¬
intes in necessitate. s opitulantes in¬

Expanded text:
rum quid insolentius censeam, haud rum quid insolentius censeam, haud facile dixerim: nisi quod usurpatio quamdam videtur inducere contemptus necessitatem, ac per hoc forte acrius insectanda, quae amplius nocet. Aut non vere nocentior est, mala in se, in partu pejor? Nonne ipsa est quae ipsum jus quoque naturae aut extenuat, aut exterminat? Nam saepe rebus etiam pretiosissimis pretii gratiam non modo demit, sed adimit. Quid Sacramentis acceptius? Usurpata tamen ab indignis, indigneve tractata, minime acceptantur. Magis habent damnationem, quia debitam venerationem non habent. Fateor grande et generale mundo bonum esse appellationes: idque tam necessarium, quam solem ipsum mortalibus. Revera quidam sol justitiae est, prodens ac redarguens opera tenebrarum. Prorsus fovendae et manu tenendae sunt: sed quas extorsit necessitas, non calliditas adinvenit. Usurpatoriae sunt hujusmodi omnes, non subvenientes in necessitate, sed opitulantes in
Abbreviated transcription (Latin):
appellati rei ur̃o examine inuenti
sunt. Diligite inqͥt iusticiam: qͥ ui
dicatis terrã. Parũ ẽ iusticiã tenere:
nisi et diligas. Qui timent tenent:
qͥ diligunt zelant᷑. Amator iusticiȩ
inquirit iusticiam et ꝓsequit᷑ eã.:
porro omnẽ iniusticiam ꝑsequit᷑.
Nichil tͥ & illis: qui appellationes
uenationes putant. Pudet elogii.
qd̾ apd̃ ethnicos uertit᷑ in parabo
Ut mitiꝰ loquar: plus facetie quã
iusticie hic. Tu si amas iusticiam:
appellationes ñ affectas. s sustines.
Uerũtñ qͥd emolumenti affert ecde¬
siis dĩ. tua uniꝰ hominis iusticia.
ubi sentencia p̾ualet alit̃ affecto¬
rũ : At istud loci illius erit: cũ cepe
rint uersari quȩ circa te sunt. Nc̃
sideratiom huic: qua appellatio¬
nes ad legitimũ si fieri potes reuo¬
ces usum. Et si hinc mea queratur.
uł potuis cũret᷑ sentencia: dico ap¬
pellationes ut ñ contẽpnendas. sic
nec usurpandas om̃ino. Porro ho¬

Expanded text:
appellati rei vestro examine inventi appellati rei vestro examine inventi sint. Diligite, inquit, justitiam, qui judicatis terram . Parum est justitiam tenere, nisi et diligas. Qui tenent, tenent; qui diligunt, zelantur. Amator justitiae inquirit justitiam, et prosequitur eam: porro omnem injustitiam persequitur. Nil tibi et illis, qui appellationes venationes putant. Pudet elogii, quod apud Ethnicos jam vertitur in parabolUt mitius loquar, plus facetiae quam justitiae hic. Tu si amas justitiam, appellationes non affectas, sed sustines. Verumtamen quid emolumenti affert ecclesiis Dei tua unius hominis justitia, ubi sententia praevalet aliter affectorum? At istud loci illius erit, cum coeperint versari quae circa te sunt Infrsiderationi huic, qua appellationes ad legitimum, si fieri potest, revoces usum. Et si hinc mea quaeratur vel potius curetur sententia, dico appellationes ut non contemnendas, sic nec usurpandas omnino. Porro ho
Abbreviated transcription (Latin):
Quod tu inuenis remediũ morbo
huic. ne qͦd reꝑtũ ad remediũ fuit.
repꝑiat᷑ ad mortẽ :Telatus ẽ dñs do¬
mum or̾onis factã speluneam latro¬
nũ : tu eiꝰminist̃ dissimulas misero¬
rũ refugium datũ arma iniquita¬
ti : Uideas p̃ripi passim partes op¬
p̃ssorũ. et ꝓrũꝑe ad appellandum:
ñ tã grauatos quã grauare uolen¬
tes. Quid hoc misterii: Tuũ ẽ consi¬
derare: ñ meũ cõmentari istud.
Etcur inqͥs male appellati ñ ueni¬
unt ostensuri suã innocentiã. ma¬
liciam conuicturi: Dico : qd oic̾e
ad hȩc solent. Nolumꝰ uexari frust᷑.
Incuria ẽẽ qͥ ꝓeliuius faueant ap¬
pellantib : foueant appellationes.
Cessuris romȩ: doii cedere satiꝰ.
fateor me: ñ om̃ino decredere his.
Quẽ das mͥ in tã crebris appellatio¬
nib quȩ hodie fuint. qͥ ꝓ expensis
itineris. uł nũmũ restituerit illi
quẽ forte atpellarit:Mirũ uero:
si ita om̃s ei appellantes iusti. et

Expanded text:
Quod tu invenis remedium morbo Quod tu invenis remedium morbo huic, ne quod repertum ad remedium fuit, reperiatur ad mortem? Zelatus est Dominus domum orationis factam speluncam latronum : tu ejus minister diissimulas miserorum refugium datum arma iniquitati? Videas praeripi passim partes oppressorum, et prorumpere ad appellandum non tam gravatos, quam gravare volentes. Quid hoc mysterii? Tuum est considerare, non meum commentari istud. Et cur, inquis, male appellati non veniunt, ostensuri suam innocentiam, malitiam convicturi? Dico quod dicere ad haec solent: Nolumus vexari frustra. In curia esse, qui proclivius faveant appellantibus, foveant appellationes. Cessuris Romae, domi cedere satius. 9. Fateor me non omnino decredere his. Quem das mihi in tam crebris appellationibus quae hodie fiunt, qui pro expensis itineris vel nummum restituerit illi, quem forte appellarit? Mirum vero si ita omnes et appellantes justi, et
Abbreviated transcription (Latin):
usq murm᷑ unuiersȩ t̃rȩ aut dis¬
simulas. aut ñ aduertis:: Quousq
dormittas. quousq ñ euigilat con¬
sideratio tua ad tantã appellatio¬
nũ confusionem. atq abusionẽ:ᷤ
Pret̃ ius et fas: pret̃ morẽ et ordi¬
nẽ fiunt. Non locus. ñ modus. ñ
tempꝰ: ñ causa discernttur aut
ꝑsona. Presumuntur leuit̃: pas¬
sim plerũq et nequit̃. Uolentes
malignari. ñne his potissimũ t̾reri
solebant: Nunc terrori ipsi ex his ma¬
gis fiunt: atq id bonis. Antidotũ u̾sũ
in uenenum. Non mutacio dexterȩ
excelsi hec. Appellant᷑ boni a malis
ut ñ faciant bona: & suꝑ sedent auo¬
ce thonitrui tui formidantes. Deniq
matrimonia soluere. uł ꝓhibere.
Appellantur: ne rapinas. ne furta.
ne sacrilegia. et q̃ eiusmodi sunt.pu¬
nire ullatenus ut cohibere presu¬
mant. Appellant᷑: ne indignas et in¬
fames ꝑsonas.a sacris officiis bene¬
ficiisue, repellere seu amouere qeart.

Expanded text:
usque murmur universae terrae aut disusque murmur universae terrae aut dissimulas, aut non advertis? Quousque dormitas? quousque non evigilat consideratio tua ad tantam appellationum confusionem atque abusionem? Praeter jus et fas, praeter morem et ordinem fiunt. Non locus, non modus, non tempus, non causa discernitur, aut persona. Praesumuntur leviter passim, plerumque et nequiter. Volentes malignari, nonne his potissimum terreri solebant? Nunc terrori ipsi ex his magis fiunt, atque id bonis. Antidotum versum in venenum. Non mutatio dexterae Excelsi haec. 8. Appellantur boni a malis, ut non faciant bona: et supersedent a voce tonitrui tui formidantes. Deniquematrimonia solvere vel prohibere. Appellantur ne rapinas, ne furta, ne sacrilegia, et quae ejusmodi sunt, punire ullatenus vel cohibere praesumant. Appellantur, ne indignas et infames personas a sacris officiis beneficiisve repellere seu amovere queant.
Abbreviated transcription (Latin):
ut illicite usurpata appellatio nec
ꝓsit appellanti. nec appellato obsit.
Ut qͥd enĩ frustra fatigatus sit homo:
Quãplenũ iusticiȩ. ut sese potiꝰ leserit
qui uoluit ꝓximũ. Appellasse iniq
iniquũ est : iniq et impune. iniqͣꝵ
appellationũ fomes. Iniqua aũ oĩs
appellatio: ad quã iusticiȩ inopia
ñ coegit. Appellare ñ ut graues: sed
si graueris licet. Appellandũ a sentẽ¬
cia. Ante sentenciam imꝓbe omĩno.
nisi ob manifestum grauam̃ p̃su¬
mit᷑ appellatio. Qui gͥ ñ grauatus
appellat. liquet. quia aut grauare
intendit : aut tempꝰ redimere. Non
ẽ aũt suffugium appellatio: s re¬
fugium. Quantos nouimꝰ appellasse
pulsatos: quo interĩ liceret qͦd ñꝗͣ
licet. Nonnullis etiã qͥ adupxerunt.
licuisse appellationis suffragio ne¬
faria scimꝰ: uerbi gr̃a. incestus.
adulteriũ. Quale ẽ hoc turpitudi¬
ni patrocinari. qͦd uł maxime for¬
midari a turpib oportebat: Quo¬

Expanded text:
ut illicite usurpata appellatio nec ut illicite usurpata appellatio nec prosit appellanti, nec appellato obsit. Utquid enim frustra fatigatus sit homo? Quam plenum justitiae, ut sese potius laeserit, qui voluit proximum? Appellasse inique, iniquum est; inique et impune, iniquarum appellationum fomes. Iniqua autem omnis appellatio, ad quam justitiae inopia non coegit. Appellare, non ut graves, sed si graveris, licet. Appellandum a sententia. Ante sententiam improbe omnino, nisi ob manifestum gravamen, praesumitur appellatio. Qui igitur non gravatus appellat, liquet quia aut gravare intendit, aut tempus redimere. Non est autem suffugium appellatio, sed refugium. Quantos novimus appellasse pulsatos, quo interim liceret, quod nunquam licet? Nonnullis etiam, quoad vixerunt, licuisse appellationis suffragio nefaria scimus, verbi gratia, incestum, adulterium. Quale est hoc, turpitudini patrocinari, quod vel maxime formidari a turpibus oportebat? Quo
Abbreviated transcription (Latin):
cationem tui noĩs opp̃ssi effugiant.
uersuti ñ refugiant: Qͥd e regione
tã ꝑuersum. tã recti alienũ. ut lete¬
tur qͥ malũ fecit. et qͥ tulit inanit̃
fatigetur. Inhumanissime ñ mo¬
ueris erga hominẽ. cui illate inui¬
rie cumulauere dolorem. et labor
uineris. et dampna expensarũ. S
nichilominus ignauissime in illũ
ñ moueris: qui huic tot calamita¬
tũ partim auctor. partim extitit
causa. Euigila hõ dĩ. cũ hȩc contingt:
moueat᷑ nuseratio. moueat᷑ indig¬
natio tua. Alterã leso: alterã leden¬
ti debes. Consoletur ille dãpnorũ re¬
sarcitu suorũ. satisfactione iniuri¬
arũ. fine calũpniarũ. Cũ isto ita
agatur ut peniteat fecisse qͦd ñ ti¬
muit facere: et ñ de penis innocẽ¬
tis rideat. Arbitror idem debere pati
illum: qui sine causa forte appellauit.
formulam hanc p̃figit iusticie tibi.
et diuinȩ incõmutabilis ratio ȩqͥtatis.:
et ni fallor ipsa appellationum lex.:

Expanded text:
cationem tui nominis oppressi effugiant, cationem tui nominis oppressi effugiant, versuti non refugiant? Quid e regione tam perversum, tam recti alienum, ut laetetur qui malum fecit; et qui tulit, inaniter fatigetur? Inhumanissime non moveris erga hominem, cui illatae injuriae cumulavere dolorem et labor itineris, et damna expensarum: sed nihilominus ignavissime in illum non moveris, qui huic tot calamitatum partim auctor, partim exstitit causa. Evigila, homo Dei, cum haec contingunt: moveatur miseratio, moveatur et indignatio tua. Alteram laeso, alteram laedenti debes. Consoletur ille damnorum resarcitu suorum, satisfactione injuriarum, fine calumniarum: cum isto ita agatur, ut poeniteat fecisse quod non timuit facere, et non de poenis innocentis rideat. 7. Arbitror idem debere pati illum, qui sine causa forte appellavit. Formulam hanc justitiae praefigit tibi et divinae incommutabilis ratio aequitatis, et, ni fallor, ipsa appellationum lex,
Abbreviated transcription (Latin):
tans malũ. Aliud÷ qd̾ ab oppressis ap
pellatur adte: aliud aũt qd̵ ambitio
in eccłia ꝑ te regnare molit᷑. Nec de¬
esse illis: nec huic aliquatenꝰ assenti¬
re oportet. Quã uͦ iniq̃ fouetur illa:
spnunt᷑ illi. U trisq tñ debitor es:
ilus ut erigas. istis ut reprimas. Et
aliquatenus ñ erit ab re. Magno
in his et pio intuitu. ẽ. opus: ne qͦd
male utendo reddatur inutile.mi¬
chi uidetur et in multã posse eas
deuenire ꝑnitiem: si ñ sũmo mo¬
deramine actitent᷑. Appellatur de
toto mundo ad te: id quidẽ in testi¬
monio singłaris primatus tii. at
tu si sapis: ñ primatu gaudebis s
fructu. Apłis dictũ ÷. In hoc nolite
gaudere: qd̾ sp̃c subiciunt᷑ uobis.
Appellatur ad te ut dixi: ꝙ utinam
tã fructuose ꝗͣ necessarię. Utinam
cũ oppressus clamat. sentiat olpres¬
sor: et ñ suꝑbiat impius. unde incẽ¬
dit᷑ pauꝑ. Qͥd tã decorũ. ut ad inuo¬

Expanded text:
tans malum? Aliud est quod ab oppressis 428 tans malum? Aliud est quod ab oppressis 428 appellatur ad te, aliud autem quod ambitio in Ecclesia per te regnare molitur. Nec deesse illis, nec huic aliquatenus assentire oportet. Quam vero inique fovetur illa, spernuntur illi! utrisque tamen debitor es, illis ut erigas, istis ut reprimas. CAPaliquatenus non erit ab re. Magno in his et pio opus intuitu est; ne quod male utendo reddatur inutile. Mihi videtur et in multam posse eas devenire perniciem, si non summo moderamine actitentur. Appellatur de toto mundo ad te. Id quidem in testimonium singularis primatus tui. At tu, si sapis, non primatu gaudebis, sed fructu. Apostolis dictum est: In hoc nolite gaudere, quod spiritus subjiciuntur vobis . Appellatur ad te, ut dixi: et utinam tam fructuose, quam necessarie. Utinam cum oppressus clamat, sentiat oppressor, et non superbiat impius unde incenditur pauper. Quid tam decorum, ut ad invo
Abbreviated transcription (Latin):
mur ad detractiones. ꝓrũpamꝰ ad ma¬
ledicta. oppͥmam᷑ a fortioribus: oppͥma¬
mus infirmiores. Qitã digne et lauda¬
bilit̃ occupat᷑ meditacio cordis tui.
aduersus tã pestilens insipientiȩ ge¬
nus: qͦd corpus ip̃m xp̃i q̃ est multuu¬
do credentium. occupasse consideras.
Oambitio. ambientium crux. qͦmo¬
do om̃s torquens. om̃ib places: Nil a¬
cerbuis cruciat. nil molestiꝰ inquietat:
nil tam̃ apd̾ miseros mortales celebriꝰ
negotiis eius. An ñ limina apłorum.
plus iã ambitio ꝗͣ deuotio terit: An
ñ uocib eiꝰ. ur̃m totadiȩ resultat pa¬
latium: An ñ questib eiꝰ. tota legum
canonumq disciplina insudat: An
ñ spoliis eius om̃is italica inhiat
in expleł li auiditate rapacitas: Qd
ita. imiid qͥd aliud. tua iꝑsius sp̃ua¬
lia studia ñ saltim int̃cidit. s absci¬
dit: Quotiens scã ac fecunda tua ab¬
ortiri ocia fecit. inquietũ et inquie¬

Expanded text:
mur ad detractiones, prorumpamus ad mamur ad detractiones, prorumpamus ad maledicta, opprimamur a fortioribus, opprimamus infirmiores. Quam digne et laudabiliter occupatur meditatio cordis tui adversus tam pestilens insipientiae genus, quod corpus ipsum Christi, quae est multitudo credentium, occupasse consideras? O ambitio ambientium crux! quomodo omnes torquens, omnibus places? Nil acerbius cruciat, nil molestius inquietat; nil tamen apud miseros mortales celebrius negotiis ejus. An non limina Apostolorum plus jam ambitio, quam devotio terit? At non vocibus ejus vestrum tota die resultat palatium? An non quaestibus ejus tota legum canonumque disciplina insudat? An non spoliis ejus omnis Italica inhiat inexplebili aviditate rapacitas? Quid ita, imo quid aliud tua ipsius spiritualia studia non saltem intercidit, sed abscidit. Quoties sancta ac fecunda tua abortiri otia fecit inquietum et inquie
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobiscũ sunt. & nobiscũ ñ suit:
iuncti fide. pace diuisi : quãꝗͥ et in
fide ipsa claudicauer̃t a semitis recbil¬
tis. Iitẽ de heresi qͦ sã pene u̾q
serpit. apd̃ aliquos seuit ꝑalã. Nam
paruulos eccłiȩ: passim et publice
deglutire festinat. Queris ubi sit
uisitant: ecce hii scunt & possc̃
dicere tͥ. Cunt et redeunt ꝑ me diũ¬
IIII illorum. aut transeunt secꝰ.:
s qͥd boni adhuc cũ illis egerint.
nec dũ audiuimꝰ. & forsitan audiuis¬
semus: nisi p̃auro hispane salus po¬
puli uiluisset. Tuum est. et plage hu¬
ic remedium ꝓuidere. S est insipi¬
entia : q̃ ipsam qͦq iã ꝓpe modũ stul¬
tã fecit sapientiam fidĩ. Quomͦ et ip¬
sam catholicam pene totã hoc uirus
infecit. Nam dũ et in ipsa qͥq q̃ nr̃a
sunt querimꝰ: fit ut inuicem inuiden¬
tes. inuicem ꝓuocantes. exerceam᷑ ad
odia. animemur ad iniurias. arme¬
mur ad lites. cauillemꝰ ad dolos. ferie¬

Expanded text:
qui nobiscum sunt, et nobiscum non sunt, qui nobiscum sunt, et nobiscum non sunt, juncti fide, pace divisi, quanquam et in fide ipsa claudicaverint a semitis rectis. Et item de haeresi, quae clam pene ubique serpit; apud aliquos saevit palam. Nam parvulos Ecclesiae passim et publice deglutire festinat. Quaeris ubi sit visitant, ecce hi sciunt et possunt dicere tibi. Eunt et redeunt per medium illorum, aut transeunt secus: sed quid boni adhuc cum illis egerint, necdum audivimus. Et forsitan audissemus, nisi prae auro Hispaniae salus populi viluisset. Tuum est et plagae huic remedium providere. 5. Sed est insipientia, quae ipsam quoque jam propemodum stultam fecit sapientiam fidei. Quomodo et ipsam Catholicam pene totam hoc virus infecit? Nam dum et in ipsa quique quae nostra sunt quaerimus, fit ut invicem invidentes, invicem provocantes, exerceamur ad odia, animemur ad injurias, armemur ad lites, cavillemur ad dolos, fera
Abbreviated transcription (Latin):
rigendi ne pereant:aut ne ꝑimart
cohercendi. Esto. de iudeis excusat
qͥd responiles: Immo qͥd tua conside¬
ratio respondet tͥ ꝑcunctanti sic.:
Quid uisum ẽ patrib euugłio po
donec infidelitas durat: Qua rõne
putamꝰ subsistit uelocit̃ currens ser¬
mo: Quis primꝰ inhibuit hc̃ saluta¬
rem cursũ: Et illis causa forte qͣ nes¬
cimus: aut necessitas potuit obsti¬
tisse. Nobis q̃ dissimulandi ẽ racio:
Qua fiducia. qͥ conscientia xp̃m nõ
uł offerimus eis qͥ ñ hñt :An u̾itatẽ
dĩ in iniusticia detinemus: Et qͥdẽ
qͣndoq ꝑueniat gentiũ plenitudo.
necesse est. Expectamꝰ in eas incidat
fides: Cui credere casu contigit: &¬
mͦ credent sine p̃dicante : Petrꝰ ad
cornelium. philippus ad eunuchũ
missi sunt. Et si exemplũ recentius
querimꝰ : augustinus a beato gre¬
gorio destinatus est formam fidei
tradere anglis. Et dehis tu ita tec̃.
Ego addo et de ꝑtinacia grecorum

Expanded text:
rigendi, ne pereant; aut ne perimant, rigendi, ne pereant; aut ne perimant, coercendi. Esto, de Judaeis excusat quid respondes? Imo quid tua consideratio respondet tibi percunctanti sic? Quid visum est patribus pondonec infidelitas durat? Qua ratione, putamus, substitit velociter currens sermo? quis primus inhibuit hunc salutarem cursum? Et illis causa forte quam nescimus, aut necessitas potuit obstitisse. 4. Nobis quae dissimulandi ratio est? Qua fiducia, qua conscientia Christum non vel offerimus eis qui non habent? An veritatem Dei in injustitia detinemus? Et quidem quandoque perveniat gentium plenitudo necesse est. Exspectamus ut in eas incidat fides? Cui credere casu contigit? Quomodo credent sine praedicante? Petrus ad Cornelium, Philippus ad eunuchum missi sunt , et, si exemplum recentius quaeremus, Augustinus a beato Gregorio destinatus, formam fidei tradidit Anglis. Et de his tu ita tecum. Ego addo et de pertinacia Graecorum,
Abbreviated transcription (Latin):
simul mem̃to debitoris molestũ no¬
men. seruienti potiꝰ ꝙͣ dñanti con¬
gruere.Seruus in ęuuangłio audit.
Quantũ debes dño meo:Ergo site ag¬
noscis sapientib et insipientib non
onãtorẽ s debitorem. curandũ sũmo¬
pere tͥ. et tota uigilantia consid̾an¬
dũ. quomͦ et qͥ ñ sapiunt sapiant.
puere resipiscant.At nullũ genus
insipientiȩ. in fidelitate ut sic loqͣr
Int̾est ꝓinde tuam dare oꝑam quã
possis. ut increduli conuertant᷑
ad fidem. conuersi ñ auertantur.
auersi reuertant᷑. Porro ꝑu̾si ordi¬
nent᷑ ad rectitudinẽ: subuersi ad
ueritatẽ reuocent᷑. Subuersores
inuictis rationib conuincantur.
temq alios subuertendi. Nõ omĩno
et ab hoc insipientium genere pessi¬
mo tͥ dissimulandũ. Dico aũt here¬
ticos scismaticosq: nã hii st̃ subu̾si
et subuersores. canes ad scissionẽ:
uulpes ad fraudẽ. Er̃t inquã huiꝰ¬
modi. maxime tuo studio aut cor¬

Expanded text:
simul memento, debitoris molestum nosimul memento, debitoris molestum nomen servienti potius, quam dominanti congruere. Servus in Evangelio audit: Quantum debes domino meo? Ergo si te agnoscis sapientibus et insipientibus non dominatorem, sed debitorem, curandum summopere tibi et tota vigilantia considerandum, quomodo et qui non sapiunt sapiant resipiscant. At nullum genus insipientiae infidelitate, ut sic loquar, Interest proinde tua, dare operam quam possis, ut increduli convertantur ad fidem, conversi non avertantur, aversi revertantur: porro perversi ordinentur ad rectitudinem, subversi ad veritatem revocentur: subversores invictis rationibus convincantur, temque alios subvertendi. Non omnino et ab hoc insipientium genere pessimo tibi dissimulandum. Dico autem haereticos schismaticosque: nam hi sunt subversi, et subversores; canes ad scissionem, vulpes ad fraudem. Erunt, inquam, hujusmodi maxime tuo studio aut cor
Abbreviated transcription (Latin):
tas: Plane sic. Quasi ñ bñ p̃sit: qͥ p̃est
in sollicitudine. Nunqͥd ñ et uilla iulli¬
co. et paruulus dñs subiectus ẽ peda¬
gogo: Nec tam̃ uillȩ ille. c̃e is sui do¬
mini dñs est. Ita et tu p̃sis ut ꝓuide¬
as. ut consulas. ut ꝓcures. ut serues.
Presis: ut ꝓsis. Presis. ut fideł seruus
et prudens: quẽ constituit dñs suꝑ
familiam suam. ad qͥd: Ut des illis
escam in tempore. hoc ẽ ut dispenses:
ñ imꝑes. hoc fac: et dñari ne affectes
hominũ homo. ut ñ dñet᷑ tui om̃ĩs
iniusticia. At satis suꝑq id intima¬
tim supra: cũ quis sit disputaret᷑.
Addo tam̃ et hoc: nã nullum tͥ uene¬
nu.nullum gladium plus formido
ꝙͥ libidinem dnãndi. Certe ut mnłtũ
tibi tribuas. si multũ deceptus ñ es.
nil te estimas plus accepisse a mag¬
nis apłis. Recordare nc̃ uocis illius:
sapientib et insipientib debitor sũ.
Et si ñ inilebitam tͥ censes: hoc quoq

Expanded text:
tas? Plane sic. Quasi non bene praesit, qui praeest tas? Plane sic. Quasi non bene praesit, qui praeest in sollicitudine. Numquid non et villa villico et parvus dominus subjectus est paedagogo? Nec tamen villae ille, nec is sui domini dominus est. Ita et tu praesis ut provideas, ut consulas, ut procures, ut serves. Praesis ut prosis; praesis ut fidelis servus et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam. Ad quid? Ut des illis escam in tempore ; hoc est, ut dispenses, non imperes. Hoc fac et dominari ne affectes hominum homo, ut non dominetur tui omnis injustitia. At satis superque id intimatum supra, cum, quis sis, disputaretur. Addo tamen et hoc: nam nullum tibi venenum, nullum gladium plus formido, quam libidinem dominandi. Certe ut multum tibi tribuas, si multum deceptus non es, nil te existimas plus accepisse a magnis Apostolis. Recordare nunc vocis illius: Sapientibus et insipientibus debitor sum . Et si non indebitam tibi ipsam censes, hoc quoque
Abbreviated transcription (Latin):
nii. Nimis confortatus est pͥncipatꝰ
torũ: constituti sunt pͥncipes suꝑ
omnẽ terrã. Fis tu successisti in here¬
ditatem. Ita tu heres: & orbis here¬
ditas. At quatinus hȩc portio te con¬
tingit aut contigerit illos: id sobria
consideratione pensandũ. Non enĩ
pomnẽ reor modũ: s sane qͦdãtenꝰ.
Ut mͥ uidet᷑ dispensatio tͥ suꝑ illu
credita est: ñ data possessio. Si ꝑgis
usurpare et hanc: contradicit tibi
qui dicit. Meus ẽ orbis terrȩ: & ꝑle¬
uitudo eius. Non tu ille de qͦ ꝓpħa:
erit õis t̃ra possessio eiꝰ . x p̃c hic ẽ qui
possessionem sibi uendicat. et iure
causationis. et merito redẽptionis:
it dono patris. Cui enĩ alteri dictũ
est. postula ame et dabo tͥ gentes
hereditatẽ tuam. et possessionẽ tuã
t̃minos t̃re: Possessionẽ et dñiũ cede
huic: tu curam illiꝰ habe. Pars tua
hȩc: ultra ne extendas manũ. Quid
inquis: Non negas p̃ẽẽ. et dñari ue¬

Expanded text:
tui. Nimis confortatus est principatus tui. Nimis confortatus est principatus eorum : constituti sunt principes super omnem terram . Eis tu successisti in haereditatem. Ita tu haeres et orbis haereditas. At quatenus haec portio te contingit, aut contigerit illos, id sobria consideratione pensandum. Non enim per omnem reor modum, sed sane quodam tenus ut mihi videtur dispensatio tibi super illum credita est, non data possessio. Si pergis usurpare et hanc, contradicit tibi qui dicit: Meus est orbis terrae et plenitudino ejus . Non tu ille de quo propheta: Et erit omnis terra possessio ejus . Christus hic est, qui possessionem sibi vindicat, et jure creationis, et merito redemptionis, et dono Patris. Cui enim alteri dictum est, Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae . Possessionem et dominium cede huic: tu curam illius habe. Pars tua haec: ultra ne extendas manum. 2. Quid, inquis? non negas praeesse et dominari ve