comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
prceps pħoꝵ ar ᷝ ᷤ filiꝰ nichomachi de macedo᷑.
discipulo suo magno Imꝑaͥͥ alexã ͦ filio philip¬
pi regis grecorꝵ. Q alexãd dĩ duo cornua
habuisse. Hũc quid librũ cõposuit in sua se¬
nectute et untutũ corporaliũ debilitate postꝙ̃
nõ poterat quothidianot labores et uiaꝵ discriã
lexãt mltũ Eo ꝙ erat uir magni saniq cõsilii et
lrãture mag ͤ penetbłis intlłus uigilãs ĩ legalib

Expanded text:
ristotiles filius Nichomachi de Macedonia discipulo suo magno imperatori Alexandro filio Philippi regis Grecorum. Qui Alexander dicitur duo cornua habuisse. Hunc quidem librum composuit in sua senectute et virtutum corporalium debilitate, postquam non poterat cotidianos labores et viarum discrimina lexerat multum, eo quod erat vir magni consilii et sani et literature magne, penetrabilis intellectus, vigilans in leg
Abbreviated transcription (Latin):
lingua arabita ĩ latmã. Porio mãdato uĩo cupiẽs
huũlil̃ obedire. et uolũtati ur̃ẽ sicut feneor pes¬
iure hũc librũ quo carebãt latim Eo quod apud
paucissiõs arabes Inued̾t᷑ trãstuli cũ magꝭ. Iabore
Et lucido serone de arabico ꝓdio ͭ ͤ in laͫͫ ad ura ma¬
postulaͭ ab eo ut ad ip̃ ued̾ret et secretũ quorũdã

Expanded text:
lingua Arabica in Latinam. Porro vestro mandato cupiens humiliter obedire et voluntati vestre, sicut teneor, deservire, hunc librum, quo carebant Latini eo quod apud paucissimos Arabes invenitur, transtuli cum magno labore et lucido sermone de Arabico ydiomate in Latinum ad vestram mapostulavit ab eo, ut ad ipsum veniret, et secretum quarundam
Abbreviated transcription (Latin):
habeas ꝙ cũ dei adiutorio om̃s erũt subiecti ad
tuũ bñpłm et p̾ceptũ et per amorẽ quẽ hẽbũt
xander igitur aiccepta epła suũ adĩpleuit
cõsiliũ diligẽter. Et erãt perses magis obe¬
diẽtes suo ĩꝑio ꝙ̃ om̃s alie nationes. ¶ De ꝓ¬

Expanded text:
as, cum Dei adjutorio, quod omnes erunt subjecti ad tuum beneplacitum et preceptum. Et per amorem quem habebunt xander igitur, accepta epistola, suum adimplevit consilium diligenter, et erant Perses magis obedientes suo imperio quam omnes alie naciones. ﻿﻿
Abbreviated transcription (Latin):
militat Unde uide ⁊ amplectere o homo dignitate natiu
tue: nec tm̃ cib uilis ses in ris que sũt corporit in qͥb
ab aialibus uingres ꝙͣͣ preciosus in interior tuo ĩ quo
Quũ potentes enĩ nature imaginẽ facri quid est aliud᷑
itinuro regatem ꝯditam fuisse natura ut eñ iuxta¬

Expanded text:
gi servit et militat. Unde vide et amplectere, o homo, dignitatem naturae gi servit et militat. Unde vide et amplectere, o homo, dignitatem naturae tuae: nec tantum tibi vilis sis in eis quae sunt corporis, in quibus ab animalibus vinceris, quam pretiosus in interiori tuo, in quOmnipotentis enim naturae imaginem fieri, quid est aliud, quam continuo regalem
Abbreviated transcription (Latin):
seruiclitẽ Qued enĩ uidetur nature nr̃e egenũ: occas
est ad eoꝵ que sib hubiecta subucta sũt dnãtũ et for¬
sitan ĩpiriũ despiceret homo : dũ nulliꝰ subditoꝵ fer¬
nitio indigeret. Nue uero huiꝰ rei gr̃a ꝑ singła que
nobis subingata sũt huiꝰ uite utilitaces dispartile sue
ut massariũ nobis sit ĩperiũ qui suꝑ illa naturã hi¬
manã sublimauit durs: Tarditas nanq corpes ñi
⁊ edomuit Nursũ alia aĩa lia bauilandes onirib sub¬
inganit laruis iuditas necessariuã fecit euiũ dnatum
sie hirbã ut bos comederet. ad cerre culturã ipe sib be
bonẽ subiugamit Habet etiã canẽ. ꝯtra feroces ⁊ noxi
bestias quasi uiuũ quend gladiũ ⁊ nocturm fomim eu¬
stodẽ cormiũ uero acie ⁊ ungniũ acumine fertũ acutiꝰ
⁊ fortinrs: que prestent honum arma nõ beluina truai¬
lentia quast cõnaturałr eũ semꝑ onerantia s eũ ratioͭ
sumenda ⁊ deponenda łabet etiã ex ip̃o ferro mum¬

Expanded text:
naturae nostrae egenum, occasio est ad eorum quae sibi subjecta sunt, dominatum. Et forsitan imperium despiceret homo; dum nullius subditorum servitio indigeret. Nunc vero hujus rei gratia per singula quae nobis subjugata sunt; hujus vitae utilitates dispertitae sunt; ut necessarium nobis sit imperium, quo super illa naturam humanam sublimavit Deus. Tarditas namque corporis net edomuit! Rursum alia animalia bajulaudis oneribus subjugavit. Carnis nuditas necessarium fecit ovium dominatum. Ne herbam ut bos comederet, ad terrae culturam ipse sibi bovem subjugavit. Habet etiam canem, et contra feroces et noxias bestias quasi vivum quemdam gladium, et nocturni somni custodem; cornuum vero acie et unguium acuet fortius; quod praestet homini arma, non belluina, truculenta, connaturaliter eum semper onerantia, sed cum ratione sumenda et deponenda. Habet etiam ex ipso ferro mun
Abbreviated transcription (Latin):
quiddã est ⁊ ixalium: hñie ostendens se a rnstiea hu¬
mrlisate⁊ degenirationt ese longe naciuałr fegrigao
eũ sic libera ⁊̃ ꝑ se poteus imperet om̃ib ⁊ surre
faciat suis ip̃a nolũtatib suis ꝙ potineus adiini¬
strata quod propriu regie dignicatis est Propt hõc
undus quidẽ naturalib protectionib merimis q.
didit testas sez cortiaes spuias coria iullos. setas. pies
plumam prmat isquamas. uellera trñcos etiã ł aibores
orciar mtradum gemino d frigorib holos tatar die¬

Expanded text:
ens se a rustica humilitate et degeneratione esse longe naturaliter segregatam, cum sit libera et per se potens imperet omnibus, et servire faciat suis ipsa voluntatibus, suisque potentiis administrata, quod proprium regiae dignitatis est. Propter hoc nudus quidem naturalibus protectionibus, inermisquedidit; testas scilicet, cortices, spinas, coria, villos, setas, pilos, plumam, pennas, squamas, vellera: truncos etiam, vel arbores, cortice interdum gemino a frigorib
Abbreviated transcription (Latin):
sib s loco ⁊ nicura proxinũ nficit Qui quomã tãto
gradu igni cedit quãto aquã ipse suꝑemminet: per
radices arborũ ł quorũpiam gerninum de terre mut
aquas actrahit eo ꝙ ignes elemẽtum . onña naturał
rapirus ee pefactum acrem ad se cogit: ꝑqz arboris
medullam sieut ip̃e haurit acrẽ sie aer aquã. fic aqua

Expanded text:
sibi et loco et natura proximum prius afficit. Qui quoniam tanto sibi et loco et natura proximum prius afficit. Qui quoniam tanto gradu igni cedit, quanto ipse aquam supereminet, per radices arborum vel quorumpiam germinum de terrae imis aquas adtrahit eo quod ignis elementum omnia naturaliter rapiens tepefactum aerem ad se cogit, perque arboris medullam sicut ipse haurit i l aerem, sic aer aquam, sic aqua
Abbreviated transcription (Latin):
dus omis creature es ꝯfert ꝑfectione: omĩpotent
uirente dans ez esse eũ lapidibux: dais et uitam
siminalem eñ herbis ⁊ arboribus⁊ dãs uitam sen¬
sulem eccm peet siue aminalem cũ peendibus. addi¬
turus etiam uitam rationalem cũ ãgelis S lecet qͦuis
modo herbe ⁊ arbores uiuere uideantur ⁊ habere aĩam
bruta ⁊ quenis ammalia: ꝯstat tñ hec omĩa quãms
quenis modo uinentia aĩam nõ habere nee assurgere
in hoc ad dignitatem ꝯditionis humane Nam ĩger¬
ninibus quedã quidẽ apparet ammalis operatio: que
tũ procedit usq ad motus qui per sensum f ine
Est enĩ ibꝰ uica quãuis nõ sic amã id quã ꝯficrendĩ
menere ⁊ uide oñm elementoꝵ particulatun semmna
quenisse Est quippe illi cerra in casitudine : aqua in
humorie aer in progressione ⁊ ignis in garmini et
cum inferiora rato rerum ordine semꝑ supioribus afii¬
canture transacto bruman frigore ꝑ mucrsionẽ al
eeursu fuiderũ cator a superioribus ueniens aere in

Expanded text:
erfectionem, omnipotenti virtute dans ei esse cum lapidibus; dans ei vitam seminalem cum herbis et arboribus; dans vitam sensualem sive animalem cum pecudibus, additurus etiam vitam rationalem cum angelis. Sed quovis modo herbae et arbores vivere videantur, habere animam bruta et quaevis animalia; constat tamen haec omnia, quamvis quovis modo viventia, animam non habere, nec assurgere in hoc ad dignitatem conditionis humanae. Nam in germinibus quaedam quidem apparet animalis operatio; quae tamen non procedit usque ad motus, qui per sensum fiunt. Est enim ibi vita, quamvis non sit anima. Ad quam conficiendam intuere et vide omnium elementorum particulatim semina convenisse. Est quippe illi terra in crassitudine, aqua in humore, aer in progressione, ignis in germine. Et cum inferiora raro rerum ordine semper superioribus afficiantur, transacto brumali frigore per conversionem coeli recursu siderum calor a superioribus veniens aerem
Abbreviated transcription (Latin):
fecto tota diligens cota dilectio est u et deus dilectio
dicitur ⁊⁊ est d dilectio illa calis est ut nee ip̃a dilige
nisi bonũ me ꝑ eam diligi possit inse bonũ Lic an¬
⁊ dilectio que est humana aĩa pre affectuũ mutabilitati
potest ⁊ in superiora quod ei solus dens est ce lest carsͭ
flagrari: ⁊ in inferiora dãnabil amore di fluere Tante
maiestatis criata aĩa ac dignitatis ad iaginiẽ ere¬

Expanded text:
fecto tota diligens, tota dilectio est. Sed et Deus dilectio fecto tota diligens, tota dilectio est. Sed et Deus dilectio dicitur et est. Sed dilectio illa talis est, ut nec ipsa diligere nisi bonum, nec per eam diligi possit nisi bene. Haec autem dilectio, quae est humana anima pro affectuum mutabilitate potest et in superiora, quod ei solus Deus est, coelesti charitate flagrare, et in inferiora damnabili amore defluere. Tantae majestatis creata a
Abbreviated transcription (Latin):
adiiuistrat ⁊ siusif icat si qñ per internũ mintis
obentum in suꝑna ⁊ sempiterna fu uigit: ita quodãm
corporeos diserit sensus ⁊ ab eis illocał disadit ue
coram posita nõ uidiat iuxea ionancia nõ audiat
percussum in legendo pagnĩa nõ malligat᷑ inrrabil
⁊ diuine quoda modo ꝯsumh pote ntia hora iadẽrati
in intellectu ꝯtemꝑlando a lestia tota in sensu mel actu
in agrndor cũ tñ quod agit nõ sentiat ⁊ łip̃a que
⁊ incelligando uegitat corpues ⁊ uiifigie per quod
sentit quod ꝑ si iptam nõ intelligit Ip̃a etiã anma
sua est potentia Quoi ⁊nĩ cogitat accidens est enis:
ip̃a uero sua substantia est qua cogitat die de coluncat
uelle aliquid accideirs e est: ip̃m uero uelle substãtia uꝰ
est Tota igitur cgitat quia tota cogitatir est: totaq¬
⁊ uult quia tota uolũtas est Uide obsecro quonͦ prosi¬
Scumꝰ in magiie eius qui creauit nos di enĩ acima
cogitans tota cogitatie est si tota uoluntas est: pro¬

Expanded text:
t sensificat, si quando per internum mentis obtutum in superna et sempiterna se erigit, ita quodammodo corporeos deserit sensus, et ab eis illocaliter discedit, ut coram posita non videat, juxta sonantia non audiat, percursam in legendo paginam non intelligat; mirabili et divinae quodammodo consimili potentia, hora eadem tota in intellectu contemplando coelestia, tota in sensu vel actu in agendo: cum tamen quod agit non sentiat, tota in corec intelligendo vegetat corpus et vivificat; per quod sentit quod per seipsam non intelligit. Ipsa etiam anima sua est potentia. Quod enim cogitat, accidens ejus est; ipsa vero sua substantia est, qua cogitat. Sic de voluntate. Velle aliquid accidens ei est; ipsum vero velle, substantia ejus est. Tota igitur cogitat, quia tota cogitatio est, totaque vult, quia tota voluntas est. Vide, obsecro, quomodo proficimus in imaginem ejus qui creavit nos. Si enim anima cogitans tota cogitatio est, si tota voluntas est, pro
Abbreviated transcription (Latin):
totus uidie quia folo oculo uidet: nre totum uidet ꝓ
uidet ⁊mi millius insi corporis oña uidet cadde
q hoc est ib uidere quod andire odorari quod gustari
nel tangere. cũ hauusmodi unitas ł potentia i
corpore ess nõ postic eum añt ammã muisibili qͥds
incorporeum dixermurs ac ꝑ hoc illocali incħ en
moorporeũ locale : querindũ est ut lucidurs alquie
perserute mur de ip̃a aĩa utrũ neri illocalis ꝯprobit
trum omĩo sient diuinitas a predicamentis illis que
propria sunc corporũ t corporaliũ fegregetur quoꝵ nulli
diumna subiaat essentia licet ip̃a sit prima ⁊ summa
iubstantia Nõ enĩ dici potest qualis qui est incomꝑa¬
bilis: nõ quant qui nulla no le magnus est Qnu̾
habes qui iul nõ habet: Quomodoaest qu ip̃e mod̾
est: Rree est querendus habitus haberitis or̃a tmt
locus cns iu est illocalis ⁊ ubiꝙ totus mutiom

Expanded text:
totus videt, quia solo oculo videt; nec totum videt quod totus videt, quia solo oculo videt; nec totum videt quod videt, quia nullius visi corporis omnia videt. Adde quod hoc est ibi videre quod audire, odorari quod gustare vel tangere, cum hujusmodi unitas vel potentia in corpore esse non possit. Cum autem animam invisibile quid vel incorporeum dixerimus, ac per hoc illocale, nihil enim incorporeum locale, quaerendum est, ut lucidius aliquid perscrutemur de ipsa anima, utrum vere illocalis comprobetur; utrum omnino sicut divinitas, a praedicamentis illis quae propria sunt corporum vel corporalium, segregetur: quorum nulli divina subjacet essentia, licet ipsa sit prima et summa substantia. Non enim dici potest qualis, qui est incomparabilis; non quantus, qui nulla mole magnus est; quid habet, quid nihil non habet; quomodo est, qui ipse modus est. Nec est quaerendus habitus habenti omnia; nec locus ejus qui est illocalis, et ubique totus; nec
Abbreviated transcription (Latin):
nfnales in uerisq uero tã potenter tã mirabiłi opirat᷑
ut uix humanus hõc ꝯprehendae mncellictus
Ini fibile inĩ quid ⁊ incorporeum est aromaoi pereĩd
or sentus operatur quiddam muisibile ⁊ corpereũ di
uripore uisibili est em̃ sensus unus quiliber de quĩq
mter minsibile incorporeum. ⁊ corpus uisibile inuisi
uile. minsibili corporeum: quia in eodem corporizlum¬
sobile incorporeum est amma: et muisibile corporeũ
quod de corpori uifibuli mirabiliter agit aĩa ut uisus
anditus gustus odoratus ⁊ cactus Aliud enĩ est uisꝰ
alim eculus ⁊̃ aliud auris aliud auditus: ⁊ sic de reliqͥs
S et interior uisus amme cluresat prudencia insipi¬
entia tenebrascs ⁊̃ auditues fallacia offenditur ueri¬
cati mulacur: flagrat amme racionah equitas
sitet nquitas ⁊ mimundicia: uanitace tabeseit u¬
tute piiguescit: misera est ꝯtubermo sculciar bt̃a
complixu sapientie ẽota ocplus est quia tota uidet.
i totum quod inspiere uidit Nomo uero extrior nee

Expanded text:
ales. In utrisque vero tam potenter, tam mirabiliter operatur, ut vix humanus hoc comprehendat intellectus. Invisibile enim quid et incorporeum est anima, et tamen per sensus operatur quiddam invisibile et corporeum de corpore visibili. Est enim sensus unus quilibet de quinque inter invisibile incorporeum, et corpus visibile, invisibile corporeum; quia in eodem corpore. Invisibile incorporeum est anima; et invisibile corporeum quod de corpore visibili mirabiliter agit anima; est visus, auditus, gustus, odoratus, et tactus. Aliud enim est visus, aliud oculus; aliud auris, aliud auditus; et sic de reliquis. Sed et interior visus animae clarescit prudentia, insipientia tenebrescit: auditus fallacia offenditur, veritate mulcetur: fragrat animae rationali aequitas, fetet iniquitas vel immunditia; vanitate tabescit, virtute pinguescit; misera est contubernio stultitiae, beata complexu sapientiae. Tota oculus est, quia tota videt, et totum quod inspicit videt. Homo vero exterior nec
Abbreviated transcription (Latin):
dtomodo sicliuodãmodo ipa sic i corpori¬
sus nbiq salic ⁊ nbiq tota tota in singulis sensi¬
bus ut in singulis tota fensiat tota in singulis ꝑcib
ut totum tota uegitit ⁊ sensificet ⁊ localis quonͦdia
lubiaat diuinitas: anma quibusdã: corpus om̃ib sub¬
iact Agitur eñ aĩa nõ per loca s pro affictuũ diu

Expanded text:
do, sic quodammodo ipsa sit in corporsuo; ubique scilicet, et ubique; tota; tota in singulis sensibus, ut in singulis tota sentiat; tota in singulis partibus, ut totum tota vegetet et sensificet: localis quomodo dsubjacet Divinitas, anima quibusdam, corpus omnibus subjacet. Agitur enim anima non per loca
Abbreviated transcription (Latin):
mapusaltisusi t̾rs si ixent potentias scilicet
iatirnalitatẽ ꝯcupisabilicatẽ iascibilitatẽ Et sient tres
ille uirtutes tres de Ie gruerant estectus sine quib uitã
humana nõ subsiscit naturales sal uirtus in epate itu¬
tinum aspna lis in corde uinificatinũ aĩalis in aribrosen¬
Iualem: sic ad spũalemł ratienale uitã ordinãdã t᷑
mandam in rationalitate fundatur fides in ꝯcupisabili¬

Expanded text:
alis usus in tres se exerit potentias, scilicet rationalitatem, concupiscibilitatem, trascibilitatem. Et sicut tres illae virtutes tres de se generant effectus, sine quibus vita humana non subsistit, naturalis scilicet virtus in hepate nutritivum, spiritualis in corde vivificativum, animalis in cerebro sensualem, sic ad spiritualem vel rationalem vitam ordinandam vel consummandam in rationalitate fundatur fides, in concupiscibili
Abbreviated transcription (Latin):
modulãtis in tibia : qui spm ꝯa pcũ in tibie fora¬
minib ex mulcipliei uarietate in unã formãt me lo¬
diam dic q lerla sua humana dirigit natura. ra¬
tionis uero est ea dispensare Si ergo ut dictũ est
dsime ⁊ laboriosum seruituers officiũ eirea ciborũ
usum libus dist ribuere tur : muta inceriꝰ aĩa ꝑ orga¬
neam hene loquendi distinctionẽ iuã nõ eoiteret
atione ⁊ unnt/ ad nuincem rationabiles este nõ
possemus Nũe aũt talem adminiserationẽ manꝰ
in sepsas transserentes : aptũ ⁊ liberũ ferincio
rationis os dimiserũt .Aiumꝰ nero lequẽ do suas
uiryis motiones: aurmũ oculoꝵ aterorũ ne sensin
comineulo ad se reciꝑit alienas : tantã habẽs int̾iã
apacitatem in quã oĩa ꝯfluant que undecũq infr̃¬
dunt᷑ stulos q sues habins puib eadiseribat ĩ me¬

Expanded text:
modulantis in tibia, qui spiritum conceptum in tibiae foramodulantis in tibia, qui spiritum conceptum in tibiae foraminibus ex multiplici varietate in unam formant melodiam. Sicque verba sua humana digerit natura, rationis vero est ea dispensare. Si ergo, ut dictum est, grave et laboriosum servitutis officium circa ciborum usum labiis distribueretur, muta interius anima per organicam hanc loquendi distinctionem suam non exerceret rationem, et muti ad invicem rationabiles esse non possemus. Nunc autem talem administrationem manus in seipsas transferentes, aptum et liberum servitio rationis os dimiserunt. Animus vero loquendo suas exerens motiones, aurium, oculorum, caeterorumve sensuum adminiculo ad se recipit alienas, tantam habens internam capacitatem in quam omnia confluant, quae undecunque infunduntur; stylosque suos habens
Abbreviated transcription (Latin):
pdibleft sihadiras attem publiaius dic ammus diui¬
uocũ incellectuũ muentor cũ ip̃e incorporenb. corporeas
dictiones nõ ꝑ sc̃ nõ hibeat: intelligentie imprt ꝑ
doẽporates sensus sufficit oscendere Liat etiã manũ
alia adhue sit digna prerogatina Magnũ enilratio
ꝯ flactas pronntiamus deruũt igitur rationi sms
et os Manus seribendo fucuris uel absentib. os
uero facillune ⁊ promptissime loquẽdo quiaquid interi
sugguut uditio sprritus quippe ꝑ arteriã repulsus
exo follibus sp̃m recipientib impetu ⁊ uodã su n¬
riam in uocem roborat acrem pentiendo: di m̃ sc
cibiatis instrumĩti formã ꝑ eirenlares quosdam
mẽbrana quarũdam motus ip̃ar mẽbrana ueli¬
cules in giro cireũ modulans superiora pitit: ibi
maxille. dentes ⁊ lingna quasi muãdã plectr for¬
mã iutantes multiform ⁊ uelocissima uarretate
lonos ad usũ craptant. labia uero distucta quadã
lui aptione ⁊ ipressione idipm faciũt quod digit

Expanded text:
ibias sive lyras artem publicans. Sic animus diversorum intellectuum inventor, cum ipse incorporeus corporeas dictiones per se non habeat; intelligentiae impetus per corporales sensus sufficit ostendere. Licet etiam manuum alia adhuc sit digna rationi praerogativa. Magnum enim rationcompactas pronuntiamus. Serviunt igitur rationi et et os. Manus scribendo futuris vel absentibus: os vero facillime et promptissime loquendo quidquid interius suggerit ratio. Spiritus quippe per arteriam repulsus ex follibus spiritum recipientibus impetu quodam sui arteriam in vocem roborat aerem percutiendo; deinde secundum tibialis instrumenti formam per circulares quosdam membranarum quarumdam motus, ipsarum membranarum vehiculis in gyro circummodulans superiora petit; ubi maxillae, dentes et lingua, quasi quamdam plectri formam imitantes, multiformi et velocissima varietate sonos ad usum coaptant; labia vero distincta quadam sui apertione et compressione idipsum faciunt, quod digiti
Abbreviated transcription (Latin):
agilrorem ⁊ sensũ acutiorẽ ⁊ digmorem S quia ex
neruis pouppis ⁊ mediacoris eius qui dicitur michadm
uersalis ille corporis motus procedit et sinsus: puppi
Ie exhibrat ⁊ in eorũ acctionis: de ip̃is sensibut
subitilius aliquid perspiciendũ nobis uidetur Irimũ qi
de uisu cuues parna s mirabilis estiema ocđs uix
ab aliquib philosophoꝵ uel phisicorum ingemis nu¬
stigari e perspiq aliqũ potine. disseramus Oeuli igit᷑
quãte sunt pre ceteris dignitatis senͣsib ipla ostendit
naturei eũ amte ledem rators uicmiins eos collocauit.
sieut sensum ⁊ in potẽtie mͣgͣmendme magis sibi
quementem. ⁊⁊ in discernedis eis rebus que lub se
et cirea se sũt magis necessarium Oclorum organał
inst rumẽta uisum a cerebro deferentia: obcics est
neruns. humores. ⁊ cumce de quib poste a dicetur
Obticus neruus sub pia matre de ipso cerebro ꝑcede

Expanded text:
agiliorem, et sensum acutiorem et digniorem. Sed quia ex agiliorem, et sensum acutiorem et digniorem. Sed quia ex nervis puppis et mediatoris ejus, qui dicitur nucha, universalis ille corporis motus procedit et sensus, puppi se exhibeat, et in eorum actiones, de ipsis sensibus subtilius aliquid perspiciendum nobis videtur: primumque de visu, cujus parva sed mirabilis officina oculus, vix ab aliquibus philosophorum vel physicorum ingeniis investigari vel perspici aliquando potuit, disseramus. Oculi igitur quantae sint prae caeteris sensibus dignitatis, ipsa ostendit natura, cum ante sedem rationis vicinius eos collocavit, sicut sensum et in potentiae similitudine magis sibi convenientem, et in discernendis eis rebus quae sub se et circa se sunt, magis necessarium. Oculorum organa vel instrumenta visum a cerebro deferentia, opticus est nervus, humores et tunicae, de quibus postea dicetur. Opticus nervus sub pia matre de ipso cerebro procedens,
Abbreviated transcription (Latin):
p me  che manet illi fie mullũ arie piculũ
Rucha patiente uel meisa sensum ⁊ motũ perdũt om̃
inferiora superioribus in suo statu ꝑmanentibus: it̾e
ut si in prima spondil post oraneum preadatur: adiaa¬
cia et subiacencia omĩa sensu et mocu priuentur Abiee
ergo micha per ueruos huic et inde prodeuntes: et seu
et nocus administratur om̃ib mẽbris infra ł circuu¬
positis Noc itaq modo motus uolũtarius a cerebro
prodit in totum corpus Est añt puppis uñ motus ꝑc
minor quã prora : qr diganor ⁊ profusior est proreope
⁊ plura quã puppis Itmet operationũ inscrimurta et
etiam mollior ꝙͣ proraꝭ puppis: qr puppis durior esst
debuit ut faciliꝰ mocũ paceretur⁊ prora uero molliot
ut sensũ reciperẽt sensuales nerm ab ea predentes :
qui sũt septem pares: cũ a puppi pauei prodeant motĩ
sensũ s facientes Nã rtiã his ⁊ om̃ib a cerebro prode¬
untibus natura et mocũ ꝯͣtulit ⁊ sensu: ⁊ motum

Expanded text:
 nucha manet illaesa, nullum erit periculum. Nucha patiente vel incisa, sensum et motum perdunt omnia inferiora, superioribus in suo statu permanentibus, intantum ut si in prima spondili post craneum praecidatur, adjacentia et subjacentia omnia sensu et motu priventur. Ab hac ergo nucha per nervos hinc et inde prodeuntes sensus et motus administratur omnibus membris infra vel circumpositis. Hoc itaque modo motus voluntarius a cerebro prodit in totum corpus. Est autem puppis unde motus procedit, minor quam prora, quia dignior et profusior est prorae operatio, et plura quam puppis continet operationum instrumenta. Est etiam mollior prora quam puppis, quia puppis durior esse debuit ut facilius motum pateretur; prora vero mollior, ut sensum cito reciperent sensuales nervi ab ea prodeuntes, qui sunt septem pares, cum a puppi pauci prodeant motum sensumque facientes. Nam etiam his et omnibus a cerebro prodeuntibus natura et motum contulit et sensum, et motum
Abbreviated transcription (Latin):
uolupibatis amor fecũditatem seruat aolom ntr trut
formmdo debiliores a fortiore enuor: cotpulentũ huat
edacitas A nullo horũ passiones prendibus t bests
prouemũt: qr a nullo eor que scdm̃ libidinẽ sũc trist̃
materiet in irrationalib est ⁊ inmana uero mistui
passiones has pacuto corde in se ip̃am adunctenb ipa¬
ye peesionũ ꝑr incipia ꝑ de liberationũ aooptrationt
triis Ietp̃am in multitudinẽ ⁊ robur moddã cm¬
crrbinecitissimã ambignã q exinde iseqquẽtiũ uin̾os
gudcraciut operatur Sic uoluptatis amor prĩcipiũ
Iuidĩ habuit ex ipa sumlitudĩe ad itrationalia
huianis delictis erangientatꝰ tãtas pctoꝵ di fir¬
ciors ꝑ libiduũ progenut quãtas in irrationalibus
upnaũ pocesetiue iure Hee enĩ ⁊ talu cognata quid
fabti obuat ratio ratronabiliũ affectuũ st augrut᷑ agi

Expanded text:
oluptatis amor fecunditatem servat animalium, infirmum formido; debiliores a fortiore timor; corpulentum servat edacitas. A nullo horum passiones pecudibus vel bestiis proveniunt; quia a nullo eorum quae secundum libidinem sunt, tristitiae materies in irrationalibus est. Humana miseria passiones has patulo corde in se ipsam admittens, ipsarumque passionum principia per deliberationum cooperationem penes se ipsam in multitudinem et robur quoddam crbulentissimam ambiguamque exinde consequentium vitiorum generationem operatur. Sic voluptatis amor principium quidem habuit ex ipsa similitudine ad irrationalia; sed in humanis delictis coaugmentatus, tantas peccatorum differentias per libidinem progenuit, quantas in irrationalibus nemo potest invenire. Haec enim in talia cognata quidem sibi abjicit ratio rationabilium affectuum; sed augentur cogi
Abbreviated transcription (Latin):
honi sucadit incessis. Qñ uox ⁊ liugua iuraba
sormaturi Qñ cib parceptio : Qñ dur palpitanti so
brmais firmtat Rdde q preter oĩa ammalia sol
mattu ul nutricũ ł simp̃ius labore et addiscend ue sit
qunpud hois ess debet nl potest matir totut

Expanded text:
nis succedit incessus? Quando vox et lingua in verba formatur? Quando cibi perceptio? Quando diu palpitantis verticis firmitas? Adde quod praeter omnia animalia solus matrum vel nutricum, vel sui ipsius labore ei addiscendum sit, quidquid hominis esse debet, vel potest, na
Abbreviated transcription (Latin):
Amma eniĩ spũalis est substantia ad iagine dei facta dr̃o
suillima.: sic quodũnndo se habrus in corpore suo ficude
in mondo fuo in corpore so ubiq existens ⁊ ubiqr tõta
Tõta in naturplibus ĩtota in spũalib: tota in animalibus
eporutionib In naturalibus operat᷑ subtiliter ⁊ ĩ aĩalib
lubtilus: subtilissumne in spũalib Quedã xniĩ facit natu¬
raliter: quedã actualiter ⁊ passibiliter id ammaliter.

Expanded text:
um est. Anima enim spiritualis est substantia ad imaginem Dei facta, Deo simillima, sic quodam modo se habens in corpore suo, sicut Deus in mundo suo, in corpore scilicet ubique existens et ubique tota: tota in naturalibus, tota in spiritualibus, tota in animalibus operationibus. In naturalibus operatur subtiliter, in animalibus subtilius, subtilissime in spiritualibus. Quaedam enim facit naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
derari potest ueq ncus posieus neł cireũplexns neq
extra posicies nel quasi arcũ plectens s modo quodã
iii nec dici potest nee intelligi omĩo nature ꝑme /¬
abiles est ⁊ ad suas operationes efficax Nõ enĩ in
parte aliqua s in cots tota incellectualis illa nacura
urq i icantatibus corporũ merro locatur ÷ ncqr
abundãtia carius nel alterius eniustibee retis pellitur
s ueluci organũ musicũ cocũ corpus in suos crut ifset
eo sient in organo musico modulari scientes aptũ artis
sue in scrumẽtum inuementes solleminter artes ipsutof¬
lierm peront se nero carie nel netustate furric actutu

Expanded text:
est, neque intus positus vel circumplexus; neque extra positus, vel quasi circumplectens: sed modo quodam, qui nec dici potest nec intelligi, omnino naturae permeabilis est, et ad suas operationes efficax. Non enim in parte aliqua, sed in toto tota intellectualis illa natura, neque in concavitatibus corporum interius locatur; neque abundantia carnis vel alterius cujuslibet rei expellitur, sed veluti organum musicum totum corpus in suos creat effectus. Et sicut in organo musico modulari scientes, aptum artis suae instrumentum invenientes solemniter artis ipsius officium exercent: si vero carie vel vetus
Abbreviated transcription (Latin):
quancũ diftat sunsua licas homĩes ratronalis a frusi¬
alicate bruq aĩalis dileat etum om̃is ꝯirctii
ac uana ratiocmatio corũ qui in particules quibusdai
corporis incelleetualem meludũt uirentem:⁊ uorala
fuidem in corde principatum esse constituũt : alii uer
lium in qualescunq corporũ ꝯstitutiones refereude
sũt : aminũ uero singulas quasq partieutas purese¬
bilem amuxture nel uirtutes rationẽ obeniere estm̃d
usesdtnod si hi qui pro corde agũt scripturam pretendõ
mennt. et renũ etiam recordatut est : aut in neristi
ant in uento incellectualem ꝯstit me substãt iam
Aucor em̃ natrre pnt ellretuales subsentie adͤ coto

Expanded text:
ominis rationalis a sensualitate bruti animalis. Sileat etiam omnis conjecturalis ac vana ratiocinatio eorum qui in particulis quibusdam corporis intellectualem includunt virtutem; quorum alii quidem in corde principatum esse constituunt; alii vero e corporalium in qualescunque corporum constitutiones referendae sunt: animum vero singulas quasque particulas per ineffabilem commisturae vel virtutis rationem obtinere, aestimandum est. Quod si hi qui pro corde agunt, Scripturam praetendunt meminit, et renum etiam recordatus est, aut in utrisque aut in neutro intellectualem constituit substantiam. Auctor enim naturae inte
Abbreviated transcription (Latin):
nõ sequeritur lõ eñ potest diligi iustitra: insi ediacur
iiquitas dient ergo in epace in corde in arebro sue uir¬
tutes ut dictũ est ⁊ uireutũ effictus aiporalẽ uitã adimi¬
inestrant ⁊⁊ euentur: sic ista spũglemu d ⁊ ficut illa nel
ex defectuẽ suoꝵ recuissione ł ex suꝑfluitatis intensioͬ
perationũ suaꝵ diuersa patiuutur impedimẽta que sũt¬

Expanded text:
non sequeretur. Non enim potest diligi justitia nisi odiatur non sequeretur. Non enim potest diligi justitia nisi odiatur iniquitas. Sicut ergo in hepate, in corde, in cerebro, suae virtutes, ut dictum est, et virtutum effectus corporalem vitam administrant et tuentur, sic ista spiritualem. Sed et sicut illa vel ex defectuum suorum remissione, vel ex superfluitatis intentione, operationu
Abbreviated transcription (Latin):
nntate ingant᷑ nõ est Iaboriosũ ostendere miuo ocio¬
in ostendendo Iaborare Porro nasoibilitas ⁊ caritat
intantũ sib uidentur aduersa: ut alterũ alceris uidea
essu pcimptoriũ d hac diuersitate ferior quidã sptat
collidit in unitatem. qr feruor in ira firuor in caritate
est no aũt hũc irã dico bestialem: s humanã racionali
est .xiiĩ ira rationales: ⁊ est ia bestialis dationalis
in duo dundicur in relum ⁊ disciplinã est mñt hic ha¬
bitus mences nõ aliud ꝙ amor des si prouimi odiũq
uiciorũ Ideo ist odiu uiciorũr amor dei ⁊ hominũ Porce
na bestialis dunditur in tria : in fuirore ubi in quãtitea
ullies modus est: in eã que dicitur manis ub nulł
teriiuusi in ram que corcus appellatur eni fola uindi¬
cta finẽ fucit sient coitus feruor carius ferut ergo
ira rationalis ex caritate ⁊ eantas inchilonimꝰ ferme
in ira in qua fundature qr nisi ira preaderit caricat

Expanded text:
nitate jungantur, non est laboriosum ostendere, imo otiosum ostendendo laborare. Porro irascibilitas et charitas in tantum sibi videntur adversa, ut alterum alterius videatur esse peremptorium. Sed hanc diversitatem fervor quidam spiritus colligit in unitatem, quia fervor in ira, fervor in charitate est. Non autem hanc iram dico bestialem, sed humanam, rationalem. Est enim ira rationalis, et est ira bestialis. Rationalis in duo dividitur, in zelum et disciplinam. Est autem hinc habitus mentis non aliud quam amor Dei et proximi, odiumque vitiorum. Ideoque odium vitiorum, quia amor Dei et hominum. Porro ira bestialis dividitur in tria, in furorem, ubi in quantitate nullus modus est; in eam quae dicitur manis, ubi nullus terminus; in eam quae coitus appellatur, cui sola vindicta finem facit, sicut coitus fervori carnis. Fervet ergo ira rationalis ex charitate; charitas nihilominus fervet in ira in qua fundatur, quia nisi ira praecederet, charitas
Abbreviated transcription (Latin):
rtur ⁊ arditios uerit odoratus fumee gustus aquose
tactut terreni Quid nurũ cũ etiam etates singłe hoĩt
suniolis respondiant humoribus adolescentia ruĩ iiss
id uiosunũ quintũ annũ t̾ cria sunũ assimilatur sangni
Iuipt hunuditatẽ ⁊ cutiditatem nuerit Qmeqid en
ruscibser hurunidũ ⁊ calibũ criscie usii hue angrtiu

Expanded text:
naturae, auditus aeriae, odoratus fumeae, gustus aquosae, naturae, auditus aeriae, odoratus fumeae, gustus aquosae, tactus terrenae. Quid mirum, cum etiam aetates singulae hominis singulis respondeant humoribus? Adolescentia enim usque ad vicesimum quintum annum vel tricesimum, assimilatur sanguini, qui per humiditatem et caliditatem nutrit. Quidquid enim crescit, per humidum et calidum crescit. Usque
Abbreviated transcription (Latin):
saunoa laomeane mras a cerebro⁊ qui ꝑ linguã
dundicur ut det ei sensum guscus: qui sie efficitur les
gustanda eum ad lingnam uiuit ens qz essentiã tangit
natura in is operatur ut lingna in nacuram re gustat
mutetur Mutatio tangens ueruum: per eni mens
transunttit gustũ disçeruendũ ⁊ indicandũ Et hic ist
dactus aluis sinsibus est siuilis: qr mutatur in ro
substantiam que tãgitur Que mutatio mãdatur mẽt
per mruos ⁊ hoc modo sentit mens illam mutatiomĩ
Omnes aũt sensus propriũ habent menbrũ preler tac
Tactus enĩ totius est corporis: exceptis partibus illis
que neriis carent ut pili ⁊ ungule ⁊ talia Que ub lige
quia hoc nõ sine neruns fit ib tm̃ senfint Et ut sint
faciamꝰ de sensibus: nicħ patitur in corpore quod nõ
sentit ⁊ mchil sentit quod nerurs nõ regitur Seirda
xtiam de sensibus respondere eos quatuor humorib:
de quibus supra multa dicta sunc Uisus enĩ igner est

Expanded text:
autem nervus a cerebro, qui per linguam viditur, ut det ei sensum gustus, qui sic efficitur. Res gastanda, cum ad linguam venit, ejusque essentiam tangit, natura in ea operatur ut lingua in naturam rei gustatae mutetur. Mutatio tangens nervum, per eum menti transmittit gustum discernendum et judicandum: et hic est gustus. Tactus aliis sensibus est similis, quia mutatur in rei substantiam quae tangitur. Quae mutatio mandatur menti per nervos, et hoc modo sentit mens illam mutationem. Omnes autem sensus proprium habent membrum, praeter tactum. Tactus enim totius est corporis, exceptis partibus illis quae nervis carent, ut pili, ut ungulae, et talia; quae ubi ligantur, quia hoc non sine nervis fit, ibi tantum sentiunt. Et ut finem faciamus de sensibus, nihil patitur in corpore quod non sentit, nihil sentit quod nervis non regitur. Sciendum etiam de sensibus respondere eos quatuor humoribus, de quibus supra multa dicta sunt. Visus enim igneae est
Abbreviated transcription (Latin):
gitiu duas ob causas: et ne aliquid iocidati auditi
impediat ÷ it ne uocem adinet que ad cartillatimeui
urmns ibi adunatur ut fortiter intret foremilom
euoill neri in foramẽ ut dictũ est aurã se dulatant
et totu operitit quod opermurtũ tantũ ualictanditut
quãtim enfalleidos uisui. Uox añt est cieraotubilact¬

Expanded text:
gitur duas ob causas: et ne aliquid incidat, quod auditum impediat, et ut vocem adjuvet, quae ad cartilaginem veniens ibi adunatur, ut fortiter intret foramina. Porro duo illi nervi in foramen, ut dictum est, aurium se dilatant et totum operiunt: operimentum tantum valet auditui, quantum crystalleidos visui. Vox autem est aer i
Abbreviated transcription (Latin):
sut in corporibus humanis nec cñ fubiecta sũt omanio
lensibus hõĩs: s racione ⁊ experientia difceruutur a phi¬
sicis ⁊ phulosophis qui hucns pertingere potuere huma
nature ixquirentes digintatem Qui tñ ab furdissum eam
in hoc degeneranerũt quod in horũ urꝵ upit diss ei

Expanded text:
n subjecta sunt omnino sensibus hominis; sed ratione et experientia discernuntur a physicis et philosophis, qui huc usque pervenire potuerunt, humanae naturae exquirentes dignitatem. Qui tamen absurdissime in hoc degeneraverunt, quod in horum numero partem illam
Abbreviated transcription (Latin):
pnterum ppe istrat et causami. a quat uolũtis .o. quodã
sontu uite poer nernos qui ex ip̃o procedũt dilonĩt¬
euati in om̃i se corpns per ipsos nemos dipundẽte:
dau ⁊ mulciplex fit motuũ ad imseratro maltuis
alo morsibilis ad omnẽ cogitatronẽ oportuna l diue
alemationes⁊ enca maxillas agilitas palebicrouan
ounũ aicuũ motiones nerut suis laratis sii detco¬

Expanded text:
ua voluntario quodam spiritu per nervos qui ex ipso procedunt descendente, et in omne se corpus per ipsos nervos diffundente, varia et multiplex fit mortuum administratio, multum velox et versibilis, et ad omnem agitationem opportuna. Hinc elevationes, circa maxillas agilitas, palpebrarum omnium artuum motiones, nervis sive laxatis, sive r
Abbreviated transcription (Latin):
riã ꝑ si motũ per officiales sues qui sũt nrm: sicut ĩ
anterior prora phantaliam ꝑ se lensũ per officiales fues
qui sũt quinq sensus De Ipualibus añt sp̃s actionib
disputare difficile est: de cis uero que per officiales ã corꝑe
aut cirea corpus facit aliquid dicere in promptu est de
sensu salz ⁊ motu Ut igitue de motu primũ agamꝰ:
urotabilis uirtꝰ facta in aerebro mouet per se que uiena st
niatura enĩ prouida sepirmn paria nernorũ in ip̃o arebro
fundauit: qui ꝑ Igrios meatus excuntes que circa ⁊
infra caput ⁊ collum sunt usq ad diafragnna idest usq
ad mediũ uiscerum tum ꝑ si tum ꝑ alios uruos ex li

Expanded text:
riam per se, motum per officiales suos; nervi, sicut in riam per se, motum per officiales suos; nervi, sicut in anteriori prora phantasiam per se, sensum per officiales suos, qui sunt quinque sensus. De spiritualibus autem spiritus actionibus disputare difficile est; de eis vero quae per officiales in corpore aut circa corpus facit, aliquid in promptu est, de sensu scilicet et motu. Ut igitur de motu primum agamus, motabilis virtus facta in cerebro movet per se quae vicina sunt. Natura enim provida septem paria nervorum in ipso cerebro fundavit, qui per congruos meatus exeuntes, quae circa et infra caput et collum sunt, usque ad diaphragma, id est usque ad medium viscerum, tum per se, tum per alios nervos ex se
Abbreviated transcription (Latin):
instrumenta drd redeamꝰ ad propositũ He itaq om̃s
spũaliũ actionũ rationes in corde fundant᷑. ⁊ de corde
exxxũt Quod cũ ita ut dictũ est natural ardeat calore :
apõ calore ad se trahit quicquid eiꝰ calorẽ ptest temperat
Et cũ forma eius talis fit ut quasi duas habrat aueiclies
dutera auricula uenã ab epate suscipit ꝑ quã sanguinẽ
sib attrahit᷑ ꝑ sinistram nero enuctit arteriã quandũ
magnã młtis diuisionibus suis spiritum uitalẽ ubiq
aduum strante Sciendũ etiam de arterus quia ꝑ eotum coꝵ
quadã familiaritate uenis Iuĩgunt i ⁊ per poros quos in
ris proinida ereaiit natura de. pubus abundãt inuicem
sib quiumcant ÷ aiterie salz uenis uitalem spme uene arte¬
aiis nit rmuc̃tum naturale : neç unꝙͣ sanguis nuerituns
deest in arterus nec sp̃us animalis in urnis bt ad sp̃m
rediamus Diximꝰ quia transicus sp̃s spĩalis in posterior
cerebr puppini memoriam in eo operatur ⁊ motũ : meme¬

Expanded text:
instrumenta. Sed redeamus ad propositum. Hae itaque omnes spiritualium actionum rationes in corde fundantur, de corde exeunt. Quod cum ita, ut dictum est, naturali ardeat calore, ipso calore ad se trahit quidquid ejus calorem potest temperare. Et cum forma ejus talis sit, ut quasi duas habeat auriculas, dextra auricula venam ab epate suscipit, per quam sanguinem sibi attrahit; per sinistram vero emittit arteriam quamdam magnam, multis divisionibus suis spiritum vitalem ubique administrantem. Sciendum etiam de arteriis quia per totum corpus quadam familiaritate venis conjunguntur, et per poros, quos in eis provida creavitsibi communicant, arteriae scilicet venis vitalem spiritum; venae arteriis nutrimentum naturale, nec unquam sanguis nutritius deest in arteriis, nec spiritus animalis in venis. Sed ad spiritum redeamus. Diximus quia transiens spiritus spiritualis in posteriorem cerebri puppim, memoriam in eo operatur et motum: memo
Abbreviated transcription (Latin):
phisicam quare sit spectati ad rationẽ: quomͦ sit spicta
ad moralicatẽ Qud sit nemo ꝯprehendiee qr mllaee
s mareria quia resl est spritiralis mailleetualiddes¬
modũ sidm̃ rationẽ uiuendi ad quod licut corpios i
matrior ꝯstat elemẽtis ut uinas: sic aĩa ratronales¬
naturił habit quedã quatuor uietutũ elementa quitłt

Expanded text:
e sit, spectat ad rationem: quomodo sit, spectat ad moralitatem. Quid sit, nemo comprehendit; quia nulla ejus est materia, quia res est spiritualis, intellectualis, Deomodum secundum rationem vivendi. Ad quod, sicut corpus ex quatuor constat elementis, ut vivat, sic anima rationalis habet quaedam quatuo
Abbreviated transcription (Latin):
ndno ipr isi hic faaret ignis cordis ⁊ ipiuũ
lubsermentia ⁊ condiãtia suis modis singula Nõ cñ
ouifor miter nobis ex uno aliquo ad uinendĩe uirt dednat
s auctria naturit aĩa a deo daca pluruues parciculis
nacura ad uite ꝯstitutionẽ suat ocahiones effiac̃cut
insporant in assariã iuãdãsi ͣ pcn inserut abłle o
om̃ib in unũ uiuend facit collacionẽ Qurcũ ergi
ad minumẽ uite ut pulcritudine᷑ natura mnichinata
est onuttences que plura sũt ⁊ ad se nuncem suas
habentia differencias: prima ex eis segregenins prĩ¬
cipia in quibus uice isticutio fundatiar so arebrũ
luratur qr nec minimẽ recipit uulueris lesionẽ
qum mors stacim sequat᷑ passionẽ iicruosũ ita illud

Expanded text:
nisi hoc faceret, ignis cordis et ipsum subservientia et coadjuvantia suis modis singula. Non enim uniformiter nobis ex uno aliquo ad vivendum virtus deducitur, sed auctrice anima a Deo data, plurimis particulis natura ad vitae constitinspirans, necessariam quamdam et pene inscrutabilem ex omnibus in unum vivendi facit collationem. Quaecunque ergo ad munimen vitaeve pulchritudinem natura machinata est, omittentes, quae plura sunt, et ad se invicem suas habentia differentias, prima ex eis segregemus principia, in quibus vitae constitutio fundatur: scilicet ceclaratur, quod nec minimam recipit vulneris laesionem, quin mors stati
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯcetringula setisuũ instrumẽta exicris quitũꝙ
ocorurntia transcuerit ÷ ip̃e ꝑ auzes audirirs ipse
uiduneit oculos sic q de reliquis In hoc eñ longe
dstencus est ab eo cuiꝰ est imago qr differentib
prtinens de ea que sũt nõ tangit: qua ab surdumm
in simplicitate deitates intelligere receptionẽ et
multiformitate receptorie operatiomis u nõ exia

Expanded text:
ingula sensuum instrumenta exiens quaecunque occurrentia transcurrit, ipse per aures audiens, ipse videns per oculos, sicque de reliquis. In hoc tamen longe dissimilis est ab eo cujus est imago; quia differentibus potentiis Deus ea quae sunt non tangit, quia absurdum est in simplicitate Deitatis intelligere receptionem et multiformitatem receptoriae operationis. Sed non exigitur
Abbreviated transcription (Latin):
aperationib singulas partes sicut urnic tatgi ntᵃ
in his quidem qui scdm̃ naturã disponũcur quod suũ
nt operatur in hisuero que infirmatur artificiali
sit motũ pigrũ habet ⁊ mactursum Uñ ⁊ natura
org anu corpooris usin rationis ꝑ oĩa ꝯp̃onit ⁊ craplat
irabritia Uide manirs corpoꝵ copulatus: quod
m nullo murnus aĩał irrational Ex quo quãta
in corprris humani organo supse quatur arioma
aduerte p iiũ .y in anterior parte om̃es bestie
pedi ⁊ habene: honnes uero manus Deide ⁊ si mł̃
uit hiũ uite usis ad quos emach mauit natur ei
mine officia ser in pace seu in bello. tñ auonon
idco natura corpoꝵ manues adiecit crta ratroms
urassitate no si homo manũ expers fuisset ur
morem puadrupedum este usui ores hfigurareturẽ
sciliat dũ colli modus prolongaretur ad ꝑapiendã
siam de terra more brutoꝵ aĩalium extenuarent
mrbã os prominiret labia caliosa ponderosagcassa

Expanded text:
 singulas partes sicut consuevit tangens, in his quidem quae secundum naturam disponuntur, quod suum est operatur: in his vero quae infirmantur, artificialem sui motum pigrum habet et inactuosum. Unde et natura organum corporis usui rationis per omnia componit et coaptat. Verbi gratia, vide manus corpori copulatas, quod in nullo invenies animali irrationali. Ex quo quanta in corporis humani organo subsequatur harmonia, adverte. Primum quod in anteriori parte omnes bestiae pedes habent, homines vero manus. Deinde etsi multi sint hujus vitae usus, ad quos emachinavit natura manuum officia, seu in pace seu in bello, tamen ante omnia ideo natura corpori manus adjecit certa rationis necessitate, ne si homo manuum expers fuisset, juxta morem quadrupedum escae usui oris forma configuraretur, scilicet dum colli modus prolongaretur ad percipiendam escam de terra, more brutorum animalium extenuarentur nares ante os prominerent labia callosa, ponderosa, crassa,
Abbreviated transcription (Latin):
Uanificantes Et sient naturał origniẽ ⁊ fedẽ habrt in etate
sic sp̃s spiricuał in corde lor eni spũalis caloris est fũdim
eiĩ sũt nerm cũ carne nuxti ⁊ quos motu acr erahitu
ad refrigerandũ: ⁊ calor expellit᷑ sumosus quad sprat
digestione Sp̃s aũt est uirt uirtutũ: ad pagẽdas suas
actioues Est enĩ sp̃s quedã uis ar̃e ꝑ quã ututes. sues
actus oprrant: naturał sc in epate. ammãł ĩ arebre
Iste eiiĩ tris uirtutes ⁊ cres sp̃s fundãtur in trib prĩa¬
palib mẽbris istis epate corde cerebro: et ab hit in totũ
in corde operatur dilatationẽ ⁊ constrictionẽ Dilitatio
est eũ se cor dilatat ⁊⁊ dilatãtur arcerie ad mrẽ attra¬

Expanded text:
ificantes. Et sicut naturalis originem et sedem habet in epate, sic spiritus spiritualis in corde. Cor enim spiritualis caloris est fundameenim nervi sunt cum carne misti, quorum motu aer trahitur ad refrigerandum; et calor expellitur fumosus quadam spiritus digestione. Spiritus autem est virtus virtutum ad peragendas suas actiones. Est enim spiritus quaedam vis animae, per quam virtutes suos actus operantur: naturalis scilicet in Istae enim tres virtutes vel tres spiritus fundantur in tribus principalibus membris istis, epate, corde, cerebro, et ab his in totum in corde, operatur dilatationem et constrictionem. Dilatatio est, cum se cor dilatat, et dilatatur arteria ad aerem attra
Abbreviated transcription (Latin):
de phisica humaui corporis
onne corpus aĩate tetraformatũ est: id est ex qͣtuor
compositũ Aliud est unĩ tetraformatũ: alia sũt ex
quibus constat Ex quib astut quatuor sũt eberustalit
Inũquodm añt elemẽtorũ. una tatũ contrentũ est qͣlitat
Ignis caliditate ÷ arr hunuditate : aqua frigiditatiu

Expanded text:
S. PHYSICA HUMANI CORPORIS. Omne corpus animale terra formatum est, id est ex quatuor compositum. Aliud est enim terra formatum, alia sunt ex quibus constat. Ex quibus constat, quatuor sunt elementa. Unumquodque autem elementorum una tantum contentum est qualitate. Igni
Abbreviated transcription (Latin):
cocrũtunt ⁊ disruñt corpꝰ siũ : quod uinifiarre ⁊ ordi¬
coar debuerãt Itagi in corpore aĩali sua ⁊ propria est
conplixir prinia ⁊ naturalis in ip̃o elemẽtorũ ꝯuitio : que
si equales est et bene cõposita ut itraria nõ imbugnẽtũt
nel destruant᷑ a ꝯtrarus sed calida temperẽtur a frigidis
frigida a calidis sicq de reliquos : bona fit conplexroe et
consentrẽte naturae fit encrasia bona seilz temperãtia
quatuor qualitatũ Aebus enĩ naturatib in temperam̃t
ma nẽtibus impossibile est humanũ corputͣbliquo morbe
infestari Ii est ut dictũ eueraticũ .i. bone ꝯpłexions¬

Expanded text:
currumpunt et destruunt corpus suum, quod vivificare et ordinare debuerant. Itaque in corpore animali sua propria est complexio prima et naturalis in ipso elementorum conjunctio; quae si aequalis est et bene composita ut contraria non impugnentur vel destruantur a contrariis, sed calida temperentur a frigidis, frigida a calidis, sicque de reliquis, bona fit complexio, et consentiente natura fit eucrasia, bona scilicet temperantia quatuor qualitatum. Rebus enim naturalibus in temperamento manentibus, impossibile est humanum corpus ab aliquo morbo infestari; si est, ut dictum est, eucraticum, id est bon
Abbreviated transcription (Latin):
corrupta natura per maliciam nr̃ fuisset Propterca
nascniur ut peeudes: nec ꝯt inuo nec nis cñ magn
⁊ dinturins laboribus relucere potest in nobis factors
miago: s longna quadã uia ꝑ materiales ⁊ prauli
amme proprietates ad ꝑfectionem suã home ducitur

Expanded text:
corrupta natura per malitiam non fuisset. Propterea corrupta natura per malitiam non fuisset. Propterea nascimur ut pecudes; nec continuo, nec nisi cum magnis et diuturnis laboribus relucere potest in nobis Factoris imago; sed longa quadam via per materiales et pecuales animae proprietates ad perfectionem suam homo ducit