comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
peccato: qui adherebant celesti magistro. ioħe attestante qͥ ait. Si dire¬
rimus qͥa peccatũ ñ habemꝰ. nosmet ipsos seducimꝰ &ueritas in nobis
N igne gͦ uenit in hominib: incolumba uͦ apparuit in UIi. Inon est.¬
dño. qͥa peccata nr̃a quȩ piȩ dñs ꝑmansuetudinẽ tolerat: nos ꝑ zelũ
rectitudinis debemꝰ caute conspicere: & ardore semꝑ penitencie cre¬
mare. Igit᷑ ꝑ columbã spc in redemptore monstratus est. ꝑignẽ uero
in hominib qͥa quanto nobis nr̃i iudicis fac taest seueritas tẽperata tan¬
to erga se deb& fieri nr̃a infirmitas accensa. Quatuor itaq ꝓposi¬
tionũ expleta ratione: ad dona eiꝰdem sp̃cꝰ contẽplanda transeamus.
De isto qͥppe spũ. scͥptũ est. Spcͦ eiꝰ ornauit celos. Ornamenta enĩ cȩloꝵ
sunt uirtutes p̃dicantiũ. quȩ uidelic& ornamenta: paulus enumerat

Expanded text:
peccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait, Si dixepeccato, qui adhaerebant coelesti magisterio, Joanne attestante, qui ait, Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipinibus, in columba vero apparuit in Domino, quia peccata nostra, quae pie Dominus per mansuetudinem tolerat, nos per zelum rectitudinis debemus caute conspicere, et ardore semper poenitentiae cremare. Igitur per columbam Spiritus in Redemptore monstratus est, per ignem vero in hominibus, quia quanto nobis nostri judicis facta est severitas temperata, tanto erga se debet fieri nostra infirmitas accensa. Quatuor itaque propositionum expleta ratione, ad dona ejusdem Spiritus contemplanda transeamus. 7. De isto quippe Spiritu scriptum est: Spiritus ejus ornavit coelos . Ornamenta enim coelorum sunt virtutes praedicantium. Quae videlicet ornamenta Paulus enumerat,
Abbreviated transcription (Latin):
lenitate tranqͥssũ: de zelo iusticie accensum fiat. mi  Alu tio¬
dertremũ uͦ querendũ est. cur inipso redẽptore nr̃o mediatore essae ho¬
minũ ꝑ columbã apparu̾it: indiscipłis uͦ ꝑignẽ. Certe un genit᷑ filiꝰ
nider est generis humani. Sed qͥs eiꝰ iusticiã ferret. si pͥusquã nos ꝑ
mansuetudinẽ colligeret: culpas nrãs ꝑ zelũ rectitudinis eraminare
uoliussc̃e.s. Homo gͦ. ꝓhominib fac tͫ. initẽ se. hominib p̃buit.: noluit¬
peccatoresferire: sed colligere: pͥus uoluit mansuete corrigere: ut
haberet qͦs postmodũ in iudicio saluaret. In colũba gͦ apparere suꝑ eum
etudinẽ toleraret. At contra suꝑ discipłos in igne debuit spc demonstra¬
ri. ut hiiqͥerant simplicit̾ hominet. atq ideo peccatores. eos contrasem&.¬
ipsos spiritalis feruor accenderet: & peccata que dt̃ ꝑmansuetudinẽ par¬
ceret. ipsi in se ꝑpenitenciã punirent. Nec ipsi qͥppe ẽe. poterant sine

Expanded text:
lenitate tranquillum, et zelo justitiae accensum fiat. 6. Ad extremum vero quaerendum est cur in ipso Redemptore nostro 1579 Mediatore Dei et hominum per columbam apparuit, in discipulis vero per ignem? Certe unigenitus Dei Filius judex est generis humani. Sed quis ejus justitiam ferret, si priusquam nos per mansuetudinem colligeret culpas nostras per zelum rectitudinis examinare voluisset? Homo ergo pro hominibus factus, mitem se hominibpeccatores ferire, sed colligere. Prius voluit mansuete corrigere, ut haberet quos postmodum in judicio salvaret. In columba ergo apparere super eum etudinem toleraret. At contra super discipulos in igne debuit Spiritus sanctus demonstrari, ut hi qui erant simpliciter nomines, atque ideo peccatores, eos contra semetipsos spiritalis fervor accenderet, et peccata, quibus Deus per mansuetudinem parceret, ipsi in se per poenitentiam punirent. Nec ipsi quippe esse poterant sine
Abbreviated transcription (Latin):
munere p̃uenit᷑. Et cũ hoc fecissent: concluserunt pisciũ multitudinẽ
copiosam. Rũpebat᷑ aut̃ retȩ eoꝵ. Pre multitudine pisciũ rete rũpebat᷑
qͥa nunc ad confessionẽ fidei etiã cũ electis rẽꝓbi tanti intrant: qͥ ipsã
qͦq ȩccłam heresib scindant. Rumpit᷑ aut̃ retȩ sed ñ labit᷑ piscis: quia

Expanded text:
t piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
doctoris. nunc siumet cura gerenda. Ascendens aut̃ in unã nauum quȩ erat
symonis: rogauit eũ at̾ra reducere pusillũ. Et sedens. docebat de nauicula
turbas. Nauis symonis est ȩccła pͥmitiua: dequa paulus ait. Qui enim
oꝑatus est petro in apostolatũ circũcisionis. oꝑatus est et mͥ int̾ gentes.
Bene una dicta. qͥa multitudinis credentiũ erat cor unũ & anima una.
Deqͣ docebat t᷑bas. qͥa de auctoritate aeccłe. docet usq hodie gentes.I.¬
t cessauit aut̃ loqͥ: dixit ad symonẽ. Duc in altũ: et latate retia ur̃a in

Expanded text:
doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat doctori, nunc suimet cura gerenda. Ascendens autem in unam navem, quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum. Et sedens, docebat de navicula turbas. Navis Simonis est Ecclesia primitiva, de qua Paulus ait: Qui enim operatus est Petro in apostolatum circumcisionis, operatus est et mihi inter gentes . Bene una dicta, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una . De qua docebat turbas, quia de auctoritate Ecclesiae docet usque hodie gentes. Ut cessavit autem loqui, dixi
Abbreviated transcription (Latin):
stabilitatẽ ꝑpetuȩ pacis adiit. Turbarũ conuentus ad eũ. gentiũ in fide
concurrentiũ typus est: de qͥb ysaias. Et fluent inqͥt ad eũ om̃s gentes:
& ibunt popłi multi et dicent. Uenite ascendamꝰ ad montẽ dñi. Et iudit
duas naues: stantes secus stagnũ. Duȩ naues secus stagnũ positȩ: circũ
tranqͥllitatẽ quasi ad soliditatẽ littoris. uidendo. hoc est misericordit̾
bant retia. Piscatores sunt ȩccłȩ doctores: qͥ nos rete fidei comphes¬
sos. et de ꝓfundo ad lum̃ eleuatos: quasi pisces littori. sic t̾rȩ uiuentũ
aduehunt. Quasi enĩ quȩdã retia piscantiũ sunt complere p̃dicantiũ
dictiones: quȩ eos qͦs ceꝑuit in fide: ñ amittant. Unde et retia. quasi
retinentia st̃ uocata. Sed hȩx retia mͦ larant᷑ in capturã. mͦ lota plicant᷑.
qͥa ñ om̃e tempus est habile doctrine:: sed nunc erertenda est linguo

Expanded text:
stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum gentium in fide concurrentium typus est. De quibus Isaias: Et fluent inquit ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit dutranquillitatem quasi ad soliditatem littoris videndo, hoc est, misericorditevabant retia. Piscatores sunt Ecclesiae doctores, qui nos rete fidei comprehensos, et de profundo ad lumen elatos, quasi pisces littori, sic terrae viventium advehunt. Quasi enim quaedam retia piscantium sunt complexae praedicantium dictiones, quae eos quos ceperint in fide non amittant: unde et retia quasi retinentia sunt vocata. Sed haec retia modo laxantur in capturam, modo lota plicantur, quia non omne tempus est habile doctrinae, sed nunc exerenda lingua
Abbreviated transcription (Latin):
tagnũ genesareth idem dicunt ẽẽ qͦd marȩ galilexe: uł marȩ tyberiadis.
Sed mare galileae ab adiacente ꝓuintia dictũ: mare tyberiadis apai¬
ma ciuitate: quȩ olim chennereth uocata. sed abherode tetrarcha instiu¬
rata. in honorẽ tyberii cȩsaris tyberias est appellata. Porro genesar alici
ipsius nat᷑a qua crispantibꝰ aqͥs descipso sibi ercitare aurã ꝑhibet᷑. greco uo¬
cabulo quasi generans sibi aurã dicit᷑. Neq enĩ in stagni morem sternit᷑
aqua. sedd frequentibꝰ auris spirantibꝰ agitat᷑: haustũ dulcis. et ad potandlũ
habilis. sed hebreae linguȩ consuetudine omĩs aquarũ congregatio siue
dulcis siue salsa. mare nuncupat᷑. Qui lacus int̾fluente iordane centum
quadraginta stadus in longitudinẽ. & quadraginta extendit᷑ inlatitudinẽ.
uia stagnũ siue mare p̾sens scłm designat : dñs secus mare stat. .¬
postquã uitȩ labentis mortalitatẽ deuincens. in ea qua passus ẽ carne.

Expanded text:
tagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacente provincia dictum, mare Tiberiadis a proxima civitate, quae olim Chennereth vocata, sed ab Herode tetrarcha instaurata, in honorem Tiberii Caesaris Tiberias est appellata. Porro Genesar a laici ipsius natura, qua crispantibus aquis de seipso sibi excitare auram perhibetur, Graeco vocabulo, quaqua, sed frequentibus auris spirantibus agitatur, haustu dulcis, et ad potandum habilis. Sed Hebraeae linguae consuetudine omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordano centum et sexaginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem.um sive mare praesens saeculum designat, Dominus secus mare stat, postquam, vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne
Abbreviated transcription (Latin):
tes facit. qͦd quasi noui diluculi aurora rutilans ascensu
suo resplendeat. multis frȩta & uallata scõꝵ agminibus.
Unde dicit᷑. Terribilis ut castroꝵ acies ordinata. Si quidem
t̾ribilis suis facta uirtutib ut castroꝵ acies ad modũ or¬
dinata: hinc inde scõꝵ angłoꝵ fulta p̾sidiis. Pulchra ut
luna. immo pulchrior quã luna: qͥa iam sine defectu sui
choruscat cę̧lestib illustrata fulgorib Electa ut sol fulgo¬
re uirtutũ: qͥa ipse erm elegit sol iusticie ut nasceretꝰ
er en: Ad cuiꝰ ꝓfecto ereqͥas quantũ fas. ẽ. credere famula¬
bant᷑ angłi.: & uniuersȩ cęloꝵ congratulabant᷑ curi &e.
Nec mirũ. qͥa honor maternus ei.ẽ. qͥ. ẽ. natꝰ er ea. quẽ omĩs
cȩloꝵ ordo uenerat᷑: ad orat suꝑ se eleuatum cũ patre
insede maiestatis dm̃.¬

Expanded text:
tes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans ascensu tes facit, quod quasi novi diluculi aurora rutilans ascensu suo resplendeat, multis freta et vallata sanctorum agminibus. Unde dicitur: Terribilis ut castrorum acies ordinata. Siquidem terribilis suis facta virtutibus, ut castrorum acies admodum ordinata, hinc inde sanctorum angelorum fulta praesidiis. Pulchra, inquit, ut luna, imo pulchrior quam luna, quia jam sine defectu sui coruscat coelestibus illustrata fulgoribus; electa ut sol fulgore virtutum, quia ipse eam elegit sol justitiae, ut nasceretur ex ea. Ad cujus profecto exsequias, quantum fas est credere, famulantur angeli, et universae coelorum congratulantur curiae. Nec mirum, quia honor maternus est ejus qui natus est ex ea, quem omnis ordo coelorum veneratur et adorat super se elevatum cum Patre in sede majestatis Do
Abbreviated transcription (Latin):
q nium scõꝵ: festiuitatib & ad miranda etiã uirtutib ingłicis
Ppt̃ qͦd exꝑsona suꝑnoꝵ ci uium in eiꝰ ascensione admirans
spoꝰ scs ait incinticis. Quȩ est ista quȩ ascendit ꝑ desertũ qs
uirgula fumi er.aromatib Et bene quasi uirgula fumi
qͥ i gracilis & delicata : qͥa diuinis ertenuata disciplinis a con¬
cremata intus in holocaustũ incendio pis amoris. & desiđio Rari
t uirgula fumi inqͥt ex aromatib nimirum. U¬
quia multis repleta erat uirtutũ odorib manans erea fla¬
gribat firiussimꝰ odor etiam sꝑitib angelicis. Ascendebat aut̃
mirabant᷑ electoꝵ. animȩ p̃gaudio. quȩ nam esset. quȩ etiã
meritoꝵ uirtutib angłoꝵ uinceret dignitaitẽ. Dequa rurꝰ¬
sus isdem spcꝰ scꝰs in eisdẽ canticis. Quȩ est istaquȩ ascendit
inquit: quasi aurora consurgens. pulchra ut luna. electa
ut sol. terribilis ut castroꝵ acies ordinata :
dmirat᷑ aut̃ spcꝰ sc̃s. qͥa om̃s de ascensu huiꝰ uirginis admiran

Expanded text:
nium sanctorum festivitatibus, et admiranda etiam virtutibus angelicis; propter quod ex persona supernorum civium in ejus ascensione admirans Spiritus sanctus ait in Canticis: Quae est ista quae ascendit per desertum sicut virgula fumi ex aromatibus ? Et bene quasi virgula fumi, quia gracilis et delicata, quia divinis extenuata disciplinis, et concremata intus in holocaustum incendio pii amoris, et desiderio chariex aromatibus: nimirum quia multis repleta est virtutum odoribus: manans ex ea fragrabat suavissimus odor etiam spiritibus angelicis. Ascendebat autemmirabantur electorum animae prae gaudio, quaenam esset quae etiam meritorum virtutibus angelorum vinceret dignitatem. De qua rursus idem Spiritus sanctus in eisdem Canticis: Quae est ista quae ascendit, inquit, quasi aurora consurgens, pulchra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata ? dmi
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ ipse dĩis uirtutũ & rex gle apparens quanta potentia.
morte quã adhorã gustauerat delucisset aperuat q. quidẽ quantum
&x euugłice serie lectionis inueninꝰ. qͥnqͥes ipsa qua resurrexit.
die uisus ẽ hominib. pͥmo marie magdalene admoniunentum.
quando ei desidanti pedes eiꝰ amplecti dictii ẽ. Noli me tange.:
non dii enĩ ascendi ad patrẽ meii. Deuide duab amonumento.
currentib niuitiare discipłie. que ⁊ab angłis de ꝑfecta euis
resurrectione didicerant de quib scͥptũ ẽ. Quia accesseruit
ꝙ tenuerunt pedes eis .q. adorauerunt eĩl.
pparuit ipso die ad uespascente duob eiuitid in castellum¬
emmaus: qͥeũ ad hospnciũ uocantes mpanis fractione eoguo¬
uerunt. Apparuit & petro. Quod sieugłista qͣndo uelubi factum

Expanded text:
tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus amplecti  Al. complecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Deinde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advespEmmaus, qui eum ad hospitium vocantes in panis fractione cognoverunt. Apparuit et Petro. Quod si evangelista quando vel ubi factum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ relinquent inte lapidẽ suꝑ lapidẽ. etiã ipsa ĩ eiusclẽ cuutatis. cur¬
migntio testat᷑ qͥa d̃ nunc in eo loco constructa est ubi ertia portan
fuerit dñs crucifirus. prior illa hierłm ut licit᷑ funditus est euera
Cui erqua culpa es ersionis suȩ pena fuerit ilata. subiungits. Eoqͦa ron
cognoieris tapis iuisiacionis tue. Citutor qͥppe omniũ. ꝑ incarnacione¬
suȩ mysteriũ hanc iusitare dignatus est. sed ipsa timoris & amoris illius
recordata ñ est. Unde etiã ꝑ ꝓpħam in increpatione cordis humani aues
gdi ad testimoniũ deducunt᷑: dũ dicit᷑. Uiluus incelo cognouit tẽpus suũ:

Expanded text:
n relinquent in te lapidem super lapidem. Etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam Dominus crucifixus fuerat, prior illa Hierusalem funditus est eversa: cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata, subjungitur: Eopus visitationis tuae. Creator quippe omnium per incarnationis mysterium hanc visitare dignatus est, sed ipsa timoris et amoris illius recordata non est, unde etiam per Prophetam in increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, cum dicitur: Milvus in coelo cognovit tempus
Abbreviated transcription (Latin):
uerendũ pͥus est qͥd sit qͦd dicit᷑: uidens ciuitatẽ fleuit suꝑ illã dicens.
qͥa si cognouisses et tu. Fleuit etenim pius redẽptor ruinam
perfide ciuitatis: quã ipsa sibi ciuitas ñ cognoscebat ex uenturã. Cui
aflente dño recꝰte dicit᷑ : qͥa si cognouisses & tu. subaudis fleueras: quȩ
mͦ qͥa nescis qͦd imminet exultas. Unde et subdit᷑. Etqͥdem in hac die
tua: quȩ ad pacẽ tibi. Cũ enĩ carnis se uoluptatib daret: & uentura mala
ĩ ꝓpiceret: in die sua quȩ ad pacẽ ei e̾ẽ poterant habebat. Cur uͦ bona
p̾sentia ad pacẽ habuerit: manifestat᷑ cũ subdit᷑. Nunc aut̃ abscondita st̃
aboculis tuis. Si enĩ corclis eiꝰ oculis mala quȩ imminerent abscondita ñ
essent: leta in p̾sentib ꝓsperis ñ fuisset. Cuiꝰ mox etiã pena quȩ de roma¬
nis sicut p̃diri pͥncipib imminebat: ad iuncta est. Qua descripta qͥd

Expanded text:
erendum prius est quid sit quod dicitur: Videns civitatem, flevit super illam, dicens: Quia si cognovisses, et tu. Flevit etenim prius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur: Quia si cognovisses, et tu, subaudi, fleres, quae modo quia nescis quod imminet, exsultas. Unde et subditur: Et quidem in hac die tua, quae ad pacem tibi. Cum enim carnis se voluptatibus daret, et ventunon prospiceret, in die sua quae ad pacem ei esse poterant, habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur cum subditur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat, adjuncta est, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ximũ lucrũ. ut contẽptus uitȩ huiꝰ occiduȩ. ꝑceptio fieret
scoꝵ. eiꝰ nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacri¬
na quȩ singula cadunt multiplicata nascunt᷑. Unde duo ista
p̃clara diuini seminis germina inquantã sobolem pullularint
& quasi ermultarũ honore gemmirũ conserto uno diade¬
mate coronarunt. Deqꝰ p̃sidio dilectissimi diuinitus nobis aderẽ¬
plum pacientie & confirmationẽ fidei p̃ꝑito : uniuersalit̃ qͥdem
in ominũ scõr eõ memoratione letandũ est : sed iihoꝵ ercellen
tia pat iñ merito est erultancius gloriandũ qs gr̃ã dĩ incantũ
apicem unt̃ omĩa eccł̃ae m̃bra ꝓuerit: ut cos incorꝑe cui caput
axpcꝰ est. quasi geminũ constitueret lum̃ oculoꝵ. Pequoꝵ meri¬
as atq uirtutib quȩ omnẽ loquendi superant facultatẽ nichil
diuersũ. nichil debemꝰ sentire discretũ.: qͥa illos a. electio pares

Expanded text:
ximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret ximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret rs sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacrana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur. Unde duo ista praeclara divini seminis germina in quantam sobolem pullularint,et quasi ex multarum honore gemmarum conserto uno diademate coronarunt. CAP. VII. De quo praesidio, dilectissimi, divinitus nobis ad exemplum patientiae et confirmationem fidei praeparato, universaliter quidem ins gratia Dei in tantum apicem inter omnia Ecclesiae membra provexit, ut eos in corpore, cui caput est Christus , quasi geminum constituerit lumen oculorum. De quorum meritis atque virtutibus, quae omnem loquendi superant facultatem, nihil diversum, nihil debemus sentire discretum: quia illos et electio pares,
Abbreviated transcription (Latin):
terrogationis est solidata mysterio.
ec igit᷑ aliud abhac mentis tuȩ intencione quesitũ. ẽ. quã ut
inpascendis eiꝰ quẽ diligeras oiub cibũ qͦ ipse eras opimatus
impenderes. Augebant qͦq fidutiam. tuã tot signa miraculoꝵ
tot dona karismatũ: atq erꝑim̃ta uirtutũ. Iam popłos qͥereir¬
cũcisione crediderant erudieras: iam antiochenã ȩccłam ubi
pͥmũ xp̃iani nominis dignitas est orta fundaueras. Iam pontũ.
nis impleueras: nec ut dubius de ꝓuentu oꝑis. aut de spatio
tue ignarus & tatis. t̾ropheũ crucis xp̃i romanis arcib infere.
cialis magister gentiũ paulus occurrens: eodẽ tͥ consociatus
neronis laborabat imꝑio. Cuiꝰ furor. ꝓomniũ uitioꝵ inflamatꝰ
ercessii: in hunc eũ usq torrentẽ suȩ p̾cipitauit insane: ut
pͥmꝰ nomini xp̃i ano a trocitatẽ generalis ꝑsecutionis inferret :
quasi ꝑ scõꝵ neces grã dĩ possit extingui: cuiꝰ hoc ipsũ erit ma-¬

Expanded text:
terrogationis est solidata mysterio . Nec aliud ab hac mentis tuae intentione quaesitum est, quam ut pascendis ejus quem diligeres, ovibus, cibum, quo ipse eras opimatus, impenderes. CAP. V. Augebant quoque fiduciam tuam tot signa miraculorum, tot dona charismatum, tot experimenta virtutum. Jam populos, qui ex circumcisione crediderant, erudieras; jam Antiochenam Ecclesiam, ubi primum Christiani nominis dignitas est orta , fundaveras; jam Pontum, nis imbueras; nec aut dubius de proventu operis, aut de spatio tuae ignarus aetatis, tropaeum crucis Christi Romanis arcibus inferebacialis magister gentium Paulus occurrens, eo tibi consociatus Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat ma
Abbreviated transcription (Latin):
filii sed patͥs. quia ipse filiꝰ uerbũ est pac̾s Hȩc locutus sum uobis: apud
uosmanens. Qͣ ndo non maneret apud eos:. qui ascensur  celũ ꝓmittit
dicens: ẽcce ego uobiscũ sũ omib dieb usq ad consũmationẽ scłi. Sed
uerbũ. carnatũ: & manet & recedit. Recedit corꝑe. manet diunitate.
Apud eos gͦ tunc mansisse se ꝑhibet. qͥa qͥ in uisibili semꝑ potestate p̾erat.
corporali iam uisione recedebat.
araclit᷑ aut̃ spcꝰ sc̃t quẽ mittet pat̾ in nomine meo: ille uos docebit
omĩa. & suggeret uobis omĩa.: quecũq direro uobis. Nostis plurimi
fr̃s mei. quod greca loquutione ꝑaclitus. latina aduocatꝰ dicit᷑ uel
consolator. Qͥ id circo aduocatꝰ dicit᷑. qͥa ꝓetrore delinquentiũ apud
iusticiã patͥt int̾uenit. Qͥ uniꝰ substanciȩ cũ patre & filio. erorare ꝓ

Expanded text:
est Filii, sed Patris, quia ipse Filius Verbum est Patris. Haec locutus sum vobis apud vos manens. Quando non maneret apud eos, qui ascensurus coelum promittit, dicens: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi ? Sed Verbum incarnatum et manet et recedit: recedit corpore, manet divinitate. Apud eos ergo tunc se mansisse perhibet, quia qui invisibili semper potestate praesens erat, corporali jam visione recedebat. quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omnia, et suggeret vobis omnia quaecunque dixero vobis. Nostis plurimi, fratres mei, quod Graeca locutione paraclitus Latina advocatus dicitur, vel consolator. Qui idcirco advocatus dicitur, quia pro errore delinquentium apud justiti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Et pat̾ mẽ diliget eũ. & adeũ ueniem. & mansionẽ apud eũ facie
mus. Pensate fr̃s Rm̃i quanta sit ista sollẽpnitas: habere in cordis hospi¬
tio. aduentũ dei. Certe sidomũ ulãm qͥsqua diues ac p̃potent amicus intra¬
ret. omĩ festinantia domus tota mundaret᷑. heqͥd fortasse ẽẽt qͦd ocło
amici intrantie osfenderet. Tergat ergo sorder praui oꝑit. qͥcdo pparat
domũ m̃tis. Sed uidete:: qͥd ueritat dicat. Ueniemꝰ & mansionẽ apud
eũ faciem᷑. Inquorundã & enĩ corde uenit. & mansionẽ ñ facit. qͥa ꝑcom¬
punctionẽ qͥdem dĩ respectũ ꝑcipiunt. sed temptacionis tp̃r hoc ipsum
qͦd compuncti fuerant obliuiscunt᷑. ñeq ad ꝑpetranda peccata rede¬
unt. ac si hȩc minime planrissent. Qͥ gͦ uere dm̃ diligit. & eiꝰ manda¬
ta custodit: in eiꝰ corde dñs&e uenit & mansionẽ facit: qͥa sic eũ diui

Expanded text:
. Et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus. Pensate, fratres charissimi, quanta sit ista solemnitas, habere in cordis hospitio adventum Dei. Certe si domum vestram quisquam dives ac praepotens amicus intraret, omni festinantia domus tota mundaretur, ne quid fortasse esset quod oculos amici intrantis offenderet. Tergat ergo sordes pravi operis, qui Deo praeparat domum mentis. Sed videte quid Veritas dicat: Veniemus, et mansionem a. In quorumdam etenim corda venit, et mansionem non facit, quia per compunctionem quidem Dei respectum percipiunt, sed tentationis tempore hoc ipsum quod compuncti fuerant obliviscuntur; sicque ad perpetranda peccata redeunt, ac si haec minime planxissent. Qui ergo Deum vere diligit, qui ejus mandata custodit, in ejus corde Dominus et venit et mansionem fac
Abbreviated transcription (Latin):
uerba lectionis subbreuitate transcurrere: ut post diutius liceat
incontẽplatione tante sollẽpnitatis immorari. Hodie nãq spc᷑ scͦs re¬
pentino sonitu ñiꝑ discipłos uenit: mentesq carnaliũ insui amorẽ per¬
mutauit: et foris apparentib linguis igneis: intus facta st̃ corda flammnan¬
tia. qͥa dum dm̃ in ignis uisione suscipiuint. ꝑ amorẽ suauit̾ arserunt.
integra dm̃ desiderat: ꝓfecto iam habet quẽ amat. Neq enĩ quisquã
poss& dm̃ diligere: si eũ quẽ diligit ñ haberet. Sed ecce si unus qͥsq ur̃m
reqͥrit᷑ andiligat dm̃: tota fidutia & secura m̃te responder: diligo. In
robatio ergo dilectionis: exhibitio est oꝑis.nẽ meũ seruabit.
Hinc in epła sua isdem ioħes dicit. Qͥ dicit qͥa diligo dm̃ & mandata eiꝰ non¬

Expanded text:
erba lectionis sub brevitate transcurrere, ut post diutius liceat in contemplatione tantae solemnitatis immorari. Hodie namque Spiritus discipulos venit , mentesque carnalium in sui amorem permutavit, et foris apparentibus linguis igneis, intus facta sunt corda flammantia, quia dum Deum in ignis visione suscipiunt, per amorem suaviter arserunt. iderat, profecto jam habet quem amat. Neque enim quisquam posset Deum diligere, si 1575 eum quem diligit non haberet. Sed ecce, si unusquisque vestrum requiratur an diligat Deum, tota fiducia et secura mente respondet, Diligo. In ermonem meum servabit. Probatio ergo dilectionis, exhibitio est operis. Hinc in Epistola sua idem Joannes dicit: Qui dicit
Abbreviated transcription (Latin):
malus saul. & ꝓpħabat in medio domꝰ sue. dauid aut̃ psallebat in manu
sua sic̃ facere solebat ꝑ singulo s dies. tenebatq saul lanceã et emisit eam
putans qͦo configere posset dauid cũ pariete:. & declinauit cdauid afacle
eiꝰ sedõ. Et timuit saul dauid eoqͦs e̾et dñs cũ eo: & ase recessisset. Amo¬
uit gͦ eũ saulase & fecit eũ tribunũ suꝑ mille uiro s. & egrediebat᷑ s

Expanded text:
malus Saul, et prophetabat in medio domus suae: David autem psallebat in manu sua, sicut per singulos dies: tenebatque Saul lanceam, et misit eam, putans quod configere posset David in pariete: et declinavit David a facie ejus secundo. Et timuit Saul David, eo quod esset Dominus cum eo, et a se recessisset. Amovit ergo eum Saul a se, et fecit eum tribunum super mil
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uere & absq ulla questione conuenienter accipit᷑: ut
ascõ spũ in deserto ductus credat᷑: ut illic eũ suus spcꝰ du
ceret : ubi hunc ad temptandũ spcꝰ malignus inueniret.
Sed ecce cũ dici t᷑ ds̃ homo uł inercelsũ montẽ. uł in scãm
ciuitatẽ a diabolo assumptus: mens refugit humana: hoc
audire aures ex pauescunt : qui tamen non esse incredibi¬
lia ista cognoscimus: si in illo & alia facta pensomus.
erte iniquoꝵ omniũ diabolus est caput: & huiꝰ capi¬
tis m̃bra sunt om̃s iniqui. An non diaboli menbrium¬

Expanded text:
estione convenienter accipitur, ut a sancto Spiritu in desertum ductus credatur, ut illic eum suus Spiritus duceret, ubi hunc ad tentandum spiritus malignus inveniret, sed ecce cum dicitur: Deus homo vel in excelsum montem, vel in sanctam civitatem a diabolo assumptus, mens refugit humana, hoc audire aures expavescunt. Qui tamen non esse incredibilia ista agnoscimus, si in illo et alia facta pensamus. Certe iniquorum omnium diabolus est caput, et hujus capitis membra sunt omnes iniqui. An non diaboli membrum
Abbreviated transcription (Latin):
crucifigi Non est gͦ indignũ redẽptori nr̃o qͦd tẽpcari
uoluit: qͥ uenerat occidi. Iustũ qͥppe erat: ut sic tẽptaci¬
nes nras suis tẽptacionib uinceret: sicut mortẽ nrãm ue¬
nerat sua morte superare. Sed sciendũ nobis ẽ. qͥa trib
modis tẽptacio agit᷑: suggestione. delectacione. consensu
e nos cũ tẽptam᷑: plerũq in delectacione. aut in consensu¬
labimur. qͥa excarnis peccato ꝓpagati. in nobis ipsis etiã
gerimus: unde certamina toleramus.

Expanded text:
entari voluit, qui venerat occidi. Justum quippe erat ut sic tentationes nostras suis tentationibus vinceret, sicut mortem nostram venerat sua morte superare. Sed sciendum nobis est quia tribus modis tentatio agitur, suggestione, delectatione et consensu. Et nos cum telabimur, quia de carnis peccato propagati in nobis ipsis etiam gerimus, unde certamina toleramus.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cepit. Aiuisit nobis doni . sed p̃misit certamina pugnae
filii altissimi: sed p̃dat iubens. Diligite in imicos urõs &
pollicet᷑ electis: ut & diela p̃miis merita p̃monstret: sic uita
donit at̾̃nã: ut ꝑ angestũ porĩ & artam uiã ad hinc ꝑueni¬
endũ esse decernat. Unde ait. Contendite intrare ꝑ angustã
portam. Sontencione & enĩ ñ parua opus est : siqͥs uelit id
alta conscendere. Ilo eum tanto sudore uertices inqtũ
subeamus: quantũ pecesse est conari ut conuersitione in
ceus habere & in honte sancto dñi dequo canit ꝓsali¬
ta mereamur quiescere
eniq in hodierna scĩ eugłis lectione cũ filii rebedei a¬
dño sedes regni peterent. confestim illos adbibendũ calicem
suũ. hoc est ad imitandũ suȩ passionis agonẽ reuocat: ut me¬
minissent qͥa cȩlestium summa petere: ñ nisi ꝑ abiecta & asꝑa
terrestriũ deberent. Accessit inqͥt ad eũ mat̾ filioꝵ ⁊ebeder

Expanded text:
it nobis dona gloriae, sed praemisit certamina pugnae. filii Altissimi ; sed praedixit jubens, Diligite inimicos vestros, s merita praemonstret: sic vitam donat aeternam, ut per angustam portam, et arctam viam ad hanc perveniendum esse decernat; unde ait: Contendite intrare per angustam portam . Contentione etenim non parva opus est, si quis ad alta velit ascendere. Nam cum tanto sudore vertices montium subeamus, quantum necesse est conari ut conversationem in coelis habere et in monte sancto Domini, de quo canit Psalmista, mereamur quiescere. Unde etiam in hodierna Evangelii sancti lectione cum filii Zebedaei ab eo sedes regni peterent, confestim illos ad bibendum calicem suum, hoc est, ad imitandum passionis suae agonem revocat, ut meminissent quia coelestium summa petere non nisi per abjecta et aspera terrestrium deberent. Accessit, inquit, ad eum mater filiorum Zebedaei
Abbreviated transcription (Latin):
test: minat᷑ & quȩ facere ñ potest. Ecce iniuriã ds̃ suscipiens ñ
centib respondere uoluisset. de moniũ uos habetis: uerũ ꝓfec¬
ñ possent. Sed accepta in iuria etiã qͦd uerũ erat dicere ueri¬
tas noluit: ne non dirisse ueritatẽ: sed ꝓuocatus contumeliã
reddidisse uideret᷑. Exqua re qͥd nobis innuit᷑: nisi ut eo tp̃r
qͦ aꝓximis exfalsitate contumelias accipimus. eoꝵ etiã uera
mala taceamus: ne ministeriũ iustę correptionis in arma
uertamur furoris.:¬

Expanded text:
test, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominustest, minatur et quae facere non potest. Ecce injuriam suscipiens Dominuscentibus respondere voluisset: Daemonium vos habetis, verum profece Deo loqui non possent. Sed accepta injuria etiam quod verum erat dicere Veritas noluit, ne non dixisse veritatem, sed provocatus contumeliam reddidisse videretur. Ex qua re quid nobis innuitur, nisi ut eo tempore quo a proximis ex falsitate contumelias accipimus, eorum etiam 1508 vera mala taceamus, ne ministerium justae correptionis in arma vertamus furoris
Abbreviated transcription (Latin):
Desponderunt gͥ iudei. & dirert̃ ei. Nonne benedicimus
nos qͥa samaritanꝰ estu: & demoniũ habes:Iccepta
aut̃ tͥanta contumelia: quid ds̃ respondeat audiamꝰ. E go de¬
moniũ ñ habeo: sed honorifico patrẽ meũ. & uos inhonorastis
custos. ẽ: deqͦ ꝓsalmista ait. Nisi dñs custodierit ciuitatem.
in uanũ uigilant qͥ custodiunt eã. Et cui ꝑ ysaiam dicit᷑.
ustos qͥd denocte : custos qͥd de nocte :Respondere. noluit
dñs samaritanꝰ ñ sũ : sed ego demoniũ ñ habeo. Puo qͥppe ei
illata fuerunt: unũ negauit: aliud tacendo consensit.
ustos nãq humani generis uenerat: & si selmaritanũ Al
se ñ esse diceret. se esse custodẽ negaret : sed tacuit qͦd
recognouit: & pacient̾ reppulit qͦd dictũ fallacit̾ audiuit.
dicens: ego demoniũ ñ habeo. Inqͥb uerbis. qͥd aliud nisi suꝑ-¬
bia nr̃a confundit᷑. Quȩ si ex agitata uel leuiter fuerit.
atrociores in iurias reddit quã acceperit. Facit mala quȩ po-¬

Expanded text:
Judaei: Nonne bene dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes? Accepta autem tanta contumelia, quid Dominus respondeat, audiamus. Ego daemonium non habeo, sed honorifico Patrem meum, et vos inhonorastis custos est, de quo Psalmista ait: Nisi Dominus custodierit civitatem, in vanum vigilant qui custodiunt eam ; et cui per Isaiam dicitur: Custos quid de nocte? custos quid de nocte? respondere noluit Dominus: Samaritanus non sum; sed, Ego daemonium non habeo. Duo quippe ei illata fuerunt: unum negavit, aliud tacendo consensit. Custos namque humani generis venerat; et si Samaritanum se non esse diceret, esse se custodem negaret. Sed tacuit quod recognovit, et patienter repulit quod dictum fallaciter audivit, dicens: Ego daemonium non habeo. In quibus verbis quid aliud nisi superbia nostra confunditur? quae si exagitata vel leviter fuerit, atrociores injurias reddit, quam acceperat: facit mala quae po
Abbreviated transcription (Latin):
si fide desideriis t̾renis renuntiatis. Exteriora & enĩ nr̃a dnõ
quãlibet parua suffitiunt. Cor nãq & ñ substantiã pensat. nec
ꝑpendit quantũ in eiꝰ sacrifitio. sed erquanto ꝓferat᷑. Nlam si
erteriorẽ substantiã ꝑpendamꝰ: ecce scĩ negotiatores nr̃i ꝑ
petuã angłoꝵ uitã : datis retib & naui mercati sunt. Estima¬
tionẽ qͥppe p̃tii ñ habet. sed tam̃ regnũ dĩ tanti ualet qͣntũ
habes. Ualuit nãq ⁊acheo dimidiũ substantia: qͥa dimidium
aliud adhoc qͦd in iustę abstulit. restituendo in quadruplũ
reseruauit. Ualuit petro & andrex: dimissis retib & naui.
Ualuit uiduae. duob minutis. Ualłt alteri. calice aquȩ fri¬
gide. Regnũ itaq dĩ ut p̃dirimus. tantu. let qͣntũ habes.
det᷑ Sed fortasse nec calix aquae frigidȩ suppec iui
indigenti p̃beat᷑: etiã tunc securitatẽ nobis ꝓmittit seri.

Expanded text:
si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Domino si desideriis terrenis renuntiatis. 1451 Exteriora etenim nostra Domino quamlibet parva sufficiunt. Cor namque, et non substantiam pensat; neeratur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes.detur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo
Abbreviated transcription (Latin):
uid gͦ fr̃s Rm̃i. quid in dñi iudicio dicturi sumus.
qͥ abamore p̃sentis scłi nec p̃ceptis flectim᷑: nec uerberibus
emendam᷑: Sed fortasse aliqͥs tacitis secũ sibi cogitacionibus
dicat. Ad uocẽ dñicã ut̾q iste piscator. qͥd aut qͣntũ dimi¬
sit : qͥ penȩ nichil habuit. Sed hac inre fr̃s Rm̃i affectum
debemus potius pensare: quã censum. Oultũ reliqͥt: qͥ sibi
nichil retinuit. Multũ reliqͥt: qͥ quãlibet pariũi totũ dese¬
ruit. Certe nos & habita cũ amore possidemꝰ. & ea quȩ mi¬
nime habemꝰ. ex desiderio querimꝰ. Multũ gͦ petrus & andri¬
as dimisit: quando ut̾q etiam desideria habendi dereliquit.
Multũ dimisit. qͥ cũ re possessa etiã c̾cupiscentiis renuntiauit.
Asequentib gͦ tanta dimissa sunt: quanta añ sequentib c̃cu
multa reliqͥsse: apud semetipsũ dicat. Imitari mundi huiꝰ
c̃tẽptores uolo : sed qͦd relinquã ñ habeo. Multa fr̃s relinqͥtis.

Expanded text:
rissimi, quid in ejus judicio dicturi sumus, qui ab amore praesentis saeculi nec praeceptis flectimur, nec verberibus emendamur? 2. Sed fortasse aliquis tacitis sibi cogitationibus dicat: Ad vocem dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed hac in re, fratres charissimi, affectum debemus potius pensare quam censum. Multum reliquit qui sibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus comulta reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ illã totã ddie & tota nocꝰ te. Et tradita est ciuitas inmanu eiꝰ. & pere¬
merunt omnẽ masculũ inore gladii: et eradicauit eñ & accepit spolia eiꝰ &
transut ꝑ totã ciuitatẽ suꝑ int̾fectos. Ettransgressisunt iordanẽ in cãpo
magno contra bethsan.: et erat iudas congregans ertremos. et exhortabat᷑
popłm ꝑ totã uiã. donec uener̃t int̾rã iuda. Et ascendert̃ inmontẽ. syon
cũ leticia et gaudio magno: et obtuler̃t̃ holocaustũ qͦd nemo ereis ceci

Expanded text:
tatem illam tota die et tota nocte et tradita est civitas in manu eius et peretatem illam tota die et tota nocte et tradita est civitas in manu eius et peremerunt omnem masculum in ore gladii et eradicavit eam et accepit spolia eius et transiit per totam civitatem super interfectos et transgressi sunt Iordanem in campo magno contra Bethsan et erat Iudas congregans extremos et exhortabatur populum per totam viam donec venerunt in terram Iuda et ascenderunt in montem Sion cum laetitia et gaudio et obtulerunt holocausta quod nemo ex eis ceci
Abbreviated transcription (Latin):
E ocupauit ipsã ciuitatẽ & fanũ suecendit igni.: cũ om̃ib qͥerant in ipso. Et
oppressa est carnaim: & ñ potuit sustinere contra faciem uidę:¬
t congregauit iuidas uniu̾sos israhelitas qͥ erant ingaladithide amini¬
mo usq ad maximũ. et urores eoꝵ. & natos & erercitũ magnũ ał.Ał¬
ut uenirent int̾rã iucla. et uenert̃ usq efron. Et hȩc cutas ⁊magta
iningressu posita munita ualde: et ñ erat declinare ab ea dextra uł sinistra.
sed ꝑmediũ iter erat. Et incluser̃t̃ se. qͥ erant in eiuitate. et obstruxerunt por-¬
tas lapidib. Et misit ad eos iudas u̾bis pacificis dicens. Transeumus ꝑ trã
urãm: ut eamꝰ int̾rã nrãm: & nemo uobis nocebit tantũ pedib transibimus.
Et nolebant eis aꝑire. Et p̃cepit iudas p̾dicare incastris: ut applicarent
unꝰ qͥsq inqͦ erant loco. Et applicuer̃t uiri ciuitatis: & oppugnauit ciui¬

Expanded text:
et occupavit ipsam civitatem et fanum succendit igni cum omnibus qui erant in ipso et et occupavit ipsam civitatem et fanum succendit igni cum omnibus qui erant in ipso et oppressa est Carnain et non potuit sustinere contra faciem Iudae et congregavit Iudas universos Israhelitas qui erant in Galaditiden a minimo usque ad maximum et uxores eorum et natos et exercitum magnum ae et venerunt usque Efron et haec civitas magna in ingressu posita munita valde et non erat declinare ab ea dextra vel sinistra sed per mediam iter erat et incluserunt se qui erant in civitate et obstruxerunt portas lapidibus et misit ad eos Iudas verbis pacificis dicens transeamus per terram vestram ut eamus in terram nostram et nemo vobis nocebit tantum pedibus transibimus et nolebant eis aperire et praecepit Iudas praedicare in castris ut adplicarent unusquisque in quo erat loco et adplicuerunt viri virtutis et obpugnavit civi
Abbreviated transcription (Latin):
int: exercitus multus nimis. et arabes condurit in auxiliũ sibi. & castra
posuert̃ trans torrentẽ. ꝑati uenire adte in p̃lium. Et abi it iudas obuiã ilis.
tait tumotheus pͥncipib erercitus sui. Cũ apppiauerit iudas &. erer¬
citus eiꝰ ad torrentẽ aquȩ si transier it ad nos pͥor ñ poterimꝰ sustinere.
eũ. qͥa potens poterit ad u̾sũ nos. Si uͦ timuerit transire & posuerit castra ex¬
tri flumen trans frȩtemꝰ ad eos. & poterimꝰ ad u̾sũ illũ. Ut aut̃ apppinqͣuit
iudas ad torrentẽ aquȩ. statuit scͥbas popłi secus torrentẽ: & manclanit
eis dicens. Neminẽ. hominẽ reliqueritis. sed ueniant om̃s inp̃lium. Et
trans fretauit ad illos pͥor: et omĩs popłs post eũ. Et contrite st̃ ante faciẽ
eoꝵ om̃s gentes & ꝓietert̃ arina sua: et fugert̃ adfanũ qͦd est in carnaim.

Expanded text:
sunt exercitus multus nimis et Arabas conduxit in auxilium et castra sunt exercitus multus nimis et Arabas conduxit in auxilium et castra posuerunt trans torrentem parati venire ad te in proelium et abiit Iudas obviam illis et ait Timotheus principibus exercitus sui cum adpropiaverit Iudas et exercitus eius ad toreum quia potens poterit adversum nos si vero timuerit transire et posuerit castra extra flumen transfretemus ad eos et poterimus adversus illum ut autem adpropinquavit Iudas ad torrentem aquae statuit scribas populi secus torrentem et mandavit eis dicens neminem hominum reliqpost eum et contritae sunt ante faciem eorum omnes gentes et proiecerunt arma sua et fugerunt ad fanum quod est in Carnain
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõphenderent munitionẽ: & erpugnarent eos. Et uidit uidas qͥa
cepit bellũ & clamor belli ascendit in cȩlũ sic̃ tubȩ. & clamor magnꝰ
trib ordinib post eos et erclamauert̃ tubis: & clamauert̃ in oratione
ł cognouerunt castra timothei qͥa machabeus est & refuge. U.¬
runt a facie eiꝰ. ẽt ꝑcussert̃ eos plaga magna: et cecider̃t ex̃illis in
illa die fere octo milia uiroꝵ. Et diuertit iudas in maspha et ex pugnanit
et cȩpit eã . &. occidit omnẽ masculũ eiꝰ & sũpsit spolia eiꝰ. & succendit eã igid
Inde perrerit & cepit casbon & magech & bosor. & reliquas ciuitates galadi¬
thidis. Post hȩc aut̃ uerba congregauit timocheus exercitũ aliũ. & castra
posuit contra rafon transtorrentẽ. Et misit uidas speculari exercitũ.: & re¬
minciauert̃ ei dicentes. Qͥa c̃uenert̃ ad eũ om̃s gentes: quȩ incireuitu ̃o

Expanded text:
ut conprehenderent munitionem et expugnarent eos et vidit Iudas quia ut conprehenderent munitionem et expugnarent eos et vidit Iudas quia coepit bellum et clamor belli ascendit in caelum sicut tuba et clamor magnus tribus ordinibus post eos et exclamaverunt tubis et clamaverunt in oratione et cognoverunt castra Timothei quia Macchabeus est et refugerunt a facie eius et percusserunt eos plaga magna et ceciderunt ex eis in illa die fere octo milia virorum et divertit Iudas in Maspha et expugnavit et cepit eam et occidit omnem masculum eius et sumpsit spolia eius et succendit eam igni inde perrexit et cepit Casbon et Maged et Bosor et reliquas civitates Galaditidis post haec autem verba congregavit Timotheus exercitum alium et castra posuit contra Rafon trans torrentem et misit Iudas speculari exercitum et renuntiaverunt ei dicentes quia convenerunt ad eum omnes gentes quae in circuitu nostro
Abbreviated transcription (Latin):
eos usq ad portã ptolomaiclis. Et cecidert̃ degentib fere. tria milia uiroꝵ
& accepit spolia eoꝵ. Et assũpsit eos qͥ erant ingalibea & in arbatis cũ urorib
& natis &. omib que erant illis. & addurit in iudeã eũ leticia magna. Et iudis
machabeus & ionathas frat̾ eiꝰ transiert̃ iordanen. & abiert̃ uiãtriũ dierũ
rt̃ eis omĩa quȩ acciderant fr̃ib eoꝵ. in galadithide. & qͥa multi ereis¬
comp̃hensi st̃ inbasara & bosor . &. malamis & casphor. & maceth & carna.¬
im. H ȩ om̃s ciuitates munitȩ &magnȩ. sed et inceteris ciuitatib gala¬
dithidis tenent᷑ comp̃hensi. Et incrastinũ constituerunt ad mouere
erercitũ ciuitatib his. & comp̃hendere & tollere eos in una die.
t conuertit uidas et erercitus eiꝰ uiã in desertũ bosor repente. et
usq admunitionẽ. Et facꝰtũ est diluculo cũ alleuassent oculos suos.
ecce popłs multus cuiꝰ ñ erat numerus portantes scalas & machinas

Expanded text:
iderunt de gentibus fere tria milia virorum et accepit spolia eorum et sumpsit eos qui erant in Galilea et in Arbatis cum uxoribus et natis et omnibus quae erant illis et adduxit in Iudaeam cum laetitia magna et Iudas Macchabeus et Ionathas et fratres eius transierunt Iordanem et abierunt viam trium dierum runt eis quae acciderant fratribus eorum in Galaaditide, et quomodo it in Basara et Bosor et in Alimis et in Casfor et Macet et Carnain hae omnes civitates munitae et magnae sed et in ceteris civitatibus Galaditidis tenentur conprehensi et in crastinum constituerunt admovere exercitum civitatibus his et conprehendere et tollere eos in una die et convertit Iudas et exercitus eius viam in desertum Bosor repente et usque ad munitionem et factum est diluculo cum adlevassent oculos suos ecce populus multus cuius non erat numerus portantes scalas et machinas
Abbreviated transcription (Latin):
mna transacta die sponte. idie uenientes amicos uos labee
sonuemientes aͦ tanquã hostes publicos puniã ł unc sci iuri iohes
& paulus xp̃ianos adse in uitantes: ordinauerunt de omib
quȩ relinquere poterant: ac ꝑ totos decẽ dies incessint᷑ die
noctuq elemosinis in sutentes: die uͦ undecima sunt estricti
intra suã lomũ. Oisus nãq est terentianꝰ cãpidoctor addeos
cũ militib hora cęnandi: qͥ ingressis inuenit orantes. Q dirit
eis Dñs nr̃ iulianꝰ statunculũ aureũ iouianũ aduosmisit uit
adoreris illũ &thura incenditis ẽi. qͦd siñ feceritis ambo inodo
gladio feriamini. Non enĩ decet uos intra aulã nutritos : nec¬
publice occidamini. Ioħes & paulus dirert̃. Iulianꝰ situus est
añs. habeto pat̾ẽ cũ dño tuo: nobis aut̃ dñs alius ñ est nͥ unus

Expanded text:
ma transacta Dei sponte ad me venientes: amicos vos habeam, non venientes vero, tanquam hostes publicos punio. Tunc sancti viri Joannes et Paulus Christianos ad se invitantes, ordinaverunt de omnibus quae relinquere poterant, per totos decem dies incessanter die noctuque eleemosynis insistentes. Die vero undecima sunt constricti intra suam domum. Missus namque est Terentianus compiductor ad eos cum militibus hora coenandi. Qui ingressus, invenit eos orantes, et dixit eis: Dominus noster Julianus statunculum aureum Jovis ad vos misit, ut adoretis illud, et thura incendatis. Quod si non feceritis, ambo modo gladio feriemini. Non enim decet vos intra aulam nutritos, publice occidamini. Joannes et Paulus dixerunt: Julianus si tuus est Dominus, habeto parte
Abbreviated transcription (Latin):
erna monstrauit. Ascendens inqͥt ihcꝰ in nauiculã transfretauit & uent
inciuitatẽ suã. Nonne ipse est qͥ fugatis fluctib maris ꝓfunda nudius:
ut israhelicicus popłs int̾ stupentes undas. sicco uestigio uelut montail
concaua transiret: Honne hic est qͥ petri pedib marinos uertices n cdis¬
uit: ut it̃ liquidũ humanis gressibꝰ. solidũ preberet obseqͥum: Et qͥd
est qͦd ipse sibi maris sic denegat seruitutẽ: ut breuissimi laci transitũ
nescit. Et qͥ ñ fuerit cũ infirmo infirmatus: infirmo ñ potest conferre: sani.
nichil haberet: & nisi implesset carnis ordiunẽ. carnis in illo e̾e̾t otiosa
susceptio. Sustinuit gͦ has necessitates: ut homo uerus humanis necessi¬
turus ascendit: ut credentes inse ad cȩlestẽ patriã tranqͥlla naiugationes
ꝑducat: et municipes ciuitatis suae faciat. qͦs humanitatis suȩ fecit e̾e
tore : nauis excłȩ ꝑmundanũ pelagus. int̾ tanta & talia discrimina ad

Expanded text:
erna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio, velut montium concava, pertransiret ? Nonne hic est, qui Petri pedibus marinos vertices incliavit, ut tunc liquidum humanis gressibus solidum praeberet obsequium ? Et quid est quod ipse sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum nescit, et qui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatnihil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa susceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut homo verus humanis necessiturus ascendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat, et municipes civitatis suae faciat quos humanitatis suae fecit esse tore navis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad