comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Si abiero manere in aliqͦ loco. quomodo
uisut agãibi: Dicit ei sener. Sc habitaueris in loco. ne
uelis t nom̃ facere de aliquare dicendo. aut non uenio
in conuentũ fr̃m. aut non manduco hoc uel ilud. hoc
enĩ tͥ nom̃ uanũ faciunt. & postea inportunitates patie¬

Expanded text:
dicens: Si abiero manere in loco aliquo, quomodo vis ut agam ibi? Dicit ei senex: Si habitaveris in loco, ne velis tibi illic nomen facere de aliqua re, dicendo, Aut non venio in conventu fratrum, aut non manduco hoc vel illud; haec enim vanum nomen tibi faciunt, sed postea importunitatem patie
Abbreviated transcription (Latin):
qđ int̃ easdem uirgines quaᷤ uiderat. ad eiꝰ obsequiũ die tricesi¬
mo uenir&. Quib uisis. in cunctis suiꝰ morib puella mutata
ẽ. omẽmq a se leuitatẽ pueriliᷤᷤuite: magna grauitatis det̾sit
manu. Gumq eam parentes eiꝰ mutatã ẽẽ mirarent᷑ : requisita
rem retulit. qͥd sibi beata di genitria iusserat. uł quadie itura
correpta ẽ. Die aut̃ tricesimo. cũ hora eiꝰ exitus ꝓpͥn quass&.
eandẽ dĩ genitricẽ. cum puelliᷤᷤ quas ꝑuisionẽ uiderat. adse ue¬
nire conspexit. Qui se etiã uocanti respondere cȩpit: & dep̃s¬
sis reuerent̃ oculiᷤᷤ aꝑta uoce clamare. Ecce dña uenio: ecce do¬
mina uenio. In quaetiã uoce sp̃m reddidit sexuirgineo cor¬
porẜhabitatura cũ sc̃ĩs uirginib exiuit. Cum humanũ

Expanded text:
 inter easdem uirgines quas uiderat ad eius obsequium die tricesi inter easdem uirgines quas uiderat ad eius obsequium die tricesimo ueniret. Quibuest, omnemque a se levitatem puellaris vitae magnae gravitatis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura utem trigesimo cum hora ejus exitus propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domina, venio, ecce, Domina, venio. In qua etiam voce spiritum reddidit, et ex virgineo corpore, habitatura cum sanctis virginibus exivit. PETR. Cum humanum
Abbreviated transcription (Latin):
miri odoriᷤᷤ asꝑsa est. ut ipsa qͦq suauitas cunctiꝰ ostenderet :¬
illic auctorẽ suauitatis uenisse. Cumq corpꝰ eius ex more mor¬
tuoꝵ ad lauandũ essa nudatũ: longe orationiꝰ usu. incubitis
eiꝰ & genib cameloꝵ more. inuenta est obdurata cutiꝰ excreuis.¬
se: Et quid uiuen euis sp̃c semꝑ egerit. caro mortua testabatur.
Sẽ neq hoc sileo. quod p̃dictus probuᷤᷤ dĩ famulus. de sorore sua mu-¬
sa nomine. puella parua narrare c̃sueuit dicenᷤᷤ: qđ quadã nocte.
ei ꝑuisionẽ sc̃a dĩ genitrix uirgo maria apparuit : coȩuaᷤ ei in al¬
bis uestib puellas ostendit. Quib cũ illa admisceri appeteret.
s sese eiꝰᷤ ĩungere ñ auder&: beatȩ mariȩ semꝑ uirginiꝰ ẽ uoce re-¬
quist̾ta. an uella. cũ eis ẽẽ: atq in eiꝰ obsequio uiuere. Qui cũ pu-¬
ella eadẽ dicer& uolo. ab ea mandatũ ꝓtinꝰ accepit: ut nichil
ultra leue & puerile ager&. arisu & iocis abstineret: scienꝰ ꝑom̃ia

Expanded text:
miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 400 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus camelorum more inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid vivens ejus spiritus semper egerit, caro mortua testabatur.Sed neque hoc sileo quod praedictus Probus Dei famulus de sorore sua, nomine Musa, puella parva, narrare consuevit, dicens, quod quadam nocte ei per visionem sancta Dei genitrix semper virgo Maria apparuit, atque coaevas ei in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beatae Mariae virginis voce requisita est an velit cum eis esse atque in ejus obsequio vivere. Cui cum puella eadem diceret, Volo, ab ea protinus mandatum accepit, ut nihil ultra leve et puellare ageret, et a risu et jocis abstineret, sciens per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
pit psal modie leniuᷤ audiri: quousq & euisđe psalmodiȩ sonits
tione egredientiᷤᷤ anime. ipse apparere sola. auetor ac retribu¬
tor ute. Unde & hoc qͦđ de tarsilla amita mea.: in omelis eigh
dixisse me recolo replicabo. Quȩ cũ int̾ dua alias sorores suas
uirtute continuȩ orationiꝰᷤ. grauitate uitȩ. singularitate ab

Expanded text:
pit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, tione egredientis animae ipse apparere solet auctor ac retributor vitae. Unde et hoc quod de Tharsilla amita mea in Homiliis Evangelii dixisse me recolo replicabo; quae inter duas alias sorores suas virtute continuae orationis, gravitate vitae, singularitate ab
Abbreviated transcription (Latin):
uus m̃s huiꝰ romane eccłiȩ antistes apparuit: eiq mansionem
ꝑpetuȩ claritatis ostendit dicen. Ueniqr in hac te
lucis mansione suscipio. Quȩ subsequenti moax febre correp¬
ta. addiem ꝑuenit extremũ. Et sic̃ nobilib feminᷤ uirisq
morientib multi c̃ueniunt. qͥ eoꝵ ꝓximoᷤ consolent᷑: eadem

Expanded text:
s hujus Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos conso
Abbreviated transcription (Latin):
ixit senea. Uita monachi. hȩc est. Opera. obedientia.
meditatio : ut ñ iudicet. non obloquat᷑. ut non
murmuret. Scriptũ est inquit. Qui diligitisdñm.
odite malũ. Monachi uita ẽ. ñ ingredi cũ iniusto.
nec uidere oculis suis mala. neq curiose agere. neq
suꝑbire corde. neq cogitatione malignari. neq uen¬
trẽ implere : s cũ discretione om̃ia agere. Nix̃
humilitatẽ : & intende semꝑ in peccatis tuis. & ñ
iudices alios. s esto subiectus omnibꝰ: & ne abras
amicitias cũ muliere. neq cũ puero. neq cum
hereticis : & abscide a te fiduciã. & retine lin¬
guã &s uentrẽ tuũ: & abstine a uino. Et si aliqͥs
loquit᷑ tecũ de quacũq causa. noli contendere
cum eo. Sed si benedicit. dic etiã. Si aut̃ male.
dic ei. Tu scias qͥd lõqueris: & ne contendas cũ eo
de his quȩ loquutꝰ est. & tunc erit mens tua pa-¬
cifica.

Expanded text:
Dixit senex: Vita monachi haec est, opera, obedientia, meditatio, et ut non judicet, aut non obloquatur, aut non murmuret. Scriptum est enim: Qui diligitis Dominum, odite malum . Monachi vita haec est, non ingredi cum injusto, neque videre oculis suis mala, neque curiose agere, nequesuperbire corde; neque cogitatione malignari; neque ventrem implere; sed cum discretione omnia agere. Ecce humilitatem; et respice semper in peccatis tuis, et non judices alios; sed esto subjectus omnibus, et ne habeas amicitias cum muliere, neque cum puero, neque cum haereticis. Abscinde a te fiduciam, et retine linguam tuam et ventrem, et abstine a vino. Et si quis loquitur tecum de quacunque causa, noli contendere cum eo. Sed si bene dicit, dic: Etiam. Si autem male, dic ei: Tu scis quod loqueris. Et ne contendas cum eo de his quae locutus est, et tunc erit mens tua pacifica.
Abbreviated transcription (Latin):
nt̃rogauit quidã abbatẽ antoniũ. dicens. Quid custo¬
diens. placebo dõ. Respondens senea: diã. Quȩ mando
tibi. custodi. Quocũq uadis. dm̃ semꝑ habr p̃oculis tu¬
tria custodi: & saluus eris. Int̾rogauit abbas pambo.
abbatẽ antoniũ dicens. Quid faciã: Respondit senex.
gregorius. Quia hec tria exigit d̾s ab om̃i homine
qͥ baptisma consecutus ẽ. id est fidẽ rectã. ex tota ani¬
ic̃ abbas antonius abbati pastori. I oc est magnũ opus
hominis. ut culpã suã suꝑse ponat unusquisq coram¬

Expanded text:
nterrogavit quidam abbatem Antonium , dicens: Quid custodiens placebo Deo? Et respondens senex dixit: Quae mando tibi, custodi. Quocunque vadis, Deum semper habe prae oculis tugavit abbas Pambo abbatem Antonium , dicens: Quid faciam? Respondit ei senex: 3. Dixit sanctus Gregorius: Quia haec tria exigit Deus ab omni homine qui est baptismum consecutus: id est, fidem rectam ex tota aniit abbas Antonius abbati Pastori: Hoc est magnum opus hominis, ut culpam suam super seipsum unusquisque pona
Abbreviated transcription (Latin):
Nt̾rogauit abbas iosepħ. abbatẽ pastorẽ dicens. Ał.¬
Quom opus est ieuinare.t dix̃ abbas pastor. ꝑgo uolo ut cotidie
quis manducans paululũ subtrahat sibi ne satietur. Dicẽ ei abbas
ioseph. Ergo quando eras iuenis. ñ ieuinabas biduanas leuando.
rt̃ senes magni & inuener̃ quia bonũ ẽ cotidie manducare ꝑsin¬
gulos dies parũ sibi subtrabentes: & ostender̃ nobis uiã hanc regalẽ.
quia leuior est & facilis.

Expanded text:
abbas Joseph abbatem Pastorem. dicens: Quomodo opus est jejunare? Et dixit abbas Pastor: Ego volo ut quotidie quis manducans, paululum subtrahat sibi ne satietur. Et dixit ei abbas Joseph: Ergo quando eras juvenis, non jejunabas biduanas? Dixit senia probaverunt senes magni, et invenerunt quia bonum est quotidie manducare, parum sibi subtrahendo, et ostenderunt nobis viam hanc regalem, quia levior est et facilis.
Abbreviated transcription (Latin):
subito qr tensus serpens clausisset uiã. & tremefactꝰ post semetipsũ con-¬
cidit. eiꝰq pes ꝑ calciam̃tum insude sepis hesit. sicq usq dũ hortulanꝰ
rediret. deorsũ capite pependit. Eonsueta hora uenit hortulanꝰ. pen

Expanded text:
subito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum consubito quia tensus serpens clausisset viam; et tremefactus post semetipsum concidit, ejusque pes per calceamentum in sude sepis inhaesit, sicque usque dum hortulanus rediret, deorsum capite pependit. Consueta hora venit hortulanus, pen
Abbreviated transcription (Latin):
Ex quib aliqua quȩ ad memoriã ueniunt
sub pͥmo. qr ad alia festino. Sedimũ dicã. qđ ab eo narratũ prete-¬
reundũ nulle mͦ estimo. In eodẽ inonasterio quidã magnȩ uttȩ mo¬
nachus erat hortulanꝰ: fur uͦ uenire consueuerat: ꝑ sepẽ ascendere.
& occulte holera auferre. Eumq ille multa plantaret. atq
minꝰ inueniret. & alia pedib c̃culcata. alia direpta conspicer&.
totũ hortũ circuiens. inuenit it̃ unde fur uenire c̃sueuerat. Qui
eundẽ hortũ deambulans reperit etiã serpentẽ : cui p̃cipiens dix̃.
Sequere me atq ad aditũ furis ꝑueniens. imperauit serpenti dicens.
In nomine ihũ p̃cipiotͥ. ut aditũ istũ custodias. ac furẽ huc ingredi ñ
ꝑmitas. ꝓtinꝰ serpens totũ se initinere transuersũ tetendit ad cellã
monachus rediit. Cumq meridiano tempr̃ cunc̾ti quiescerent. more
solito fur aduenit: sepẽ ascendit. Et chũ in hortũ pedẽ deponeret: uidit

Expanded text:
ex quibus aliqua quae ad memoriam veniunt supprimo, quia ad alia festino. Sed unum dicam, quod ab eo narratum praetereundum nullo modo aestimo. In eodem monasterio quidam magnae vitae monachus erat hortulanus. Fur vero venire consueverat, per sepem ascendere, et occulte olera auferre. Cumque ille multa plantaret, quae minus inveniret, et alia pedibus conculcata, alia direpta conspiceret; totum hortum circumiens, invenit iter unde fur venire consueverat. Qui in eodem horto deambulans, reperit etiam serpentem, cui praecipiens dixit: Sequere me: atque ad aditum furis perveniens, imperavit serpenti, dicens: In nomine Jesu praecipio tibi ut aditum istum custodias, ac furem huc ingredi non permittas. Protinus serpens totum se in itinere in transversum tetendit, et ad cellam monachus rediit. Cumque meridiano tempore cuncti fratres quiescerent, more solito fur advenit, ascendit sepem; et cum in hortum pedem deponeret, vidit
Abbreviated transcription (Latin):
e frebat nobis abbas henon. quia aliquando dũ ꝓficiscerei᷑
ad palestinam: fatigatꝰ de labore itincris. resedit sub axbore.
Erat aut̃ in porimo ager. plenus cucum eris. Cogito baxant̾ in
corde suo: ut surger& sibi & toller& ad refectionẽ. de ipsis
eucumeris. Hichil eni inqͥt grande ẽ. qd habeo tollere. Las¬
pondensq ipsi sibi. & cogitationib sius ait Qiuia fures p̃cipientib
uidicib intorm̃ta intitunt᷑. Oport& gͦ & me ipsum probare de:¬
beo. si posim sustinere torm̃ta quȩ latrones patiunt᷑ E & furgens aut̃
eadẽ hora stetit in estu quinq dies. friatit corpus suũ: & diait cogi¬
tationib suis. Qu̾a ñpossum st. stinere torm̃ta. o idõ ñ oportet
me furtũ facere: S magis eoercere scđ̃m consuetudinẽ opera manu¬
um & de laborib meis reficere: sicut seript᷑a scã dicit in psalmis.
Labores manuũ tuarũ qͥa mandueabis beatꝰ es & bene tͥ erit. Qđ
certe cotidie. inconspectu dñi psallinꝰ.¬

Expanded text:
erebat nobis abbas Zenon, quia aliquando dum proficisceretur ad Palaestinam, fatigatus de labore itineris, resedit sub arbore . Erat autem in proximo ager plenus cucumeribus. Cogitavit autem in corde suo, ut surgeret, et tolleret sibi ad refectionem de ipsis cucumeribus: Nihil enim, inquit, grande est quod habeo tollere. Respondensque ipse sibi in cogitationibus suis, ait: Quia fures praecipientibus judicibus in tormenta mittuntur, oportet et ego meipsum probare, si possim sustinere tormenta, quae latrones patiuntur. Surgens autem eadem hora, stetit in aestu quinque dies, frixitque corpus suum, et dixit cogitationibus suis: Quia non possum sustinere tormenta, ideo oportet me furtum non facere, sed magis exercere secundum consuetudinem opera manuum, et de laboribus meis reficere, sicut sancta Scriptura dicit in psalmis: Labores manuum tuarum quia manducabis, beatus es et bene tibi erit , quod certe quotidie in conspectu Domini psalli
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ me ita ꝑtantũ consumit tempus. ut necessariũ habeã huiꝰ ob¬¬
nisteriũ. Cũ aut̃ appropinquassent dies transitꝰ eiꝰ: conuenerĩ
ad eũ quã plurimi scĩ seniores. & fr̃s de monasterio. Et diã eis
senior. Obsec ro uos domini patres & fr̃s. ut cũ defunctꝰ fuero
tollatis baçculũ meũ & plantate eũ suꝑ sepulchrũ meũ. Et cum
radices miserit. feceritq fslctũ: tunc scietis qͥa munda ẽ conscien¬
tia mea a famula dĩ que mͥ ministrabat. Si aut̃ ñ fronduerit.
scitote qͥa ñ sum mundus ab ea. Cũ gͦ uirdĩ exiss&. de corpore. scũm
p̃ceptũ eiꝰ scĩ seniores plantauer̃ baçculũ eiꝰ suꝑ sepulchrũ ipsiꝰ
& fronduit. Accedentiq tempore ꝓtulit fructũ. & admirati st̃
omẽs glorificantes dñm. ad tale eni miraculũ: etiã de uicinis
regionib multi uenientes. magnificabant grãm saluatoris.
Nam & nos ipsam arbusculam uidimꝰ. & benedicrimꝰ dñm. qui ꝑ-¬

Expanded text:
tum consumpsit tempus, ut necessarium habeam obsequiunisterium. Cum autem approximasset dies transitus ejus, convenerunt ad eum quamplurimi sancti seniores fratres de monasterio, et dixit eis senior: Obsecro vos, domini, et patres, et fratres, ut cum defunctus fuero, tollatis baculum meum, et plantetis eum super sepulcrum meum, et si radices fecerit, miseritque fructum, tunc scietis quia munda est conscientia mea a famula Dei, quae mihi ministrabat. Si autem non fronduerit, scitote quia non sum mundus ab ea. Cum ergo vir Dei exiisset de corpore, secundum praeceptum ejus sancti Patres plantaverunt baculum ejus super sepulcrum ipsius, et fronduit, accedenteque tempore protulit fructum; et admirati sunt omnes, glorificantes Deum. Ad tale enim miraculum, etiam de vicinis regionibus, multi convenientes magnificabant gratiam Salvatoris, nam et nos ipsam arbusculam vidimus; et benediximus Dominum, qui pr
Abbreviated transcription (Latin):
rent: uenit ad iusitandũ eos. Cũq cũ gaudio suscepissent eũ ubep
more cõplessent orationes & psal modiam: egressus fores cellule
uidit paruũ ortũ. ubi sibi olera faciebant. A pp̃hensoq bacculo
cũ toto unpetu cepit omĩa holera cedendo confringere. ttaut
nichil om̃ino remaner&. Uidentes aut̃ supdicti fr̃s. nichil peitꝰ
dixer̃. s nec uultũ tristem aut turbulentũ habentes. Rur suisua
gressi cellulam uesꝑtinas orationes cõplentes. adorantes eũ dum
qͥa iam hora ẽ ut cibũ sumamꝰ. Tuno senior ad orauit eos dias
aus scẽ humilitats & patientiȩ uirtutẽ: ut ipsa in regno eelesti
uos magnos ac sublimes. in conspectu dñi faciat apparere. Ai.
Nat &ridã in genobio iam sene&x ꝓbatissimꝰ monachus: & incar¬
rit grauissimã egritudmẽ. confectꝰq nimia & intor bili inist

Expanded text:
rent; venit ergo ad visitandum eos. Cumque cum gaudio suscepissent eum, et ex rent; venit ergo ad visitandum eos. Cumque cum gaudio suscepissent eum, et ex more complessent orationes et psalmo diam, egressus foris cellulam vidit parvum hortum ubi sibi olera faciebant. Apprehensoque baculo, cum toto impetu coepit omnia olera caedendo confringere, ita ut nihil omnino remaneret. Videntes autem supradicti fratres, nihil penitus dixerunt, sed nec vultum tristem aut turbatum habentes. Et rursus ingressi cellulam, vespertinas orationes complentes, adorantes eum dixequia jam hora est ut cibum sumamus. Tunc senior adoravit eos, dicens: atis sanctae humilitatis et patientiae virtutem, ut ipsa in regno coelesti vos magnos et sublimes in conspectu Domini faciat apparere. 24. Erat quidam in coenobio jam senex et probatissimus monachus, et incurrit gravissimam aegritud
Abbreviated transcription (Latin):
indignũ se ee̾ honore prb̃is. Quã plurimi aut̃ fr̃s monachi seque.¬
bant᷑. ut comp̃henderent eũ. Cũ aut̃ applicuissent ad uesperũ
ad eunde agrũ plongius ut reficerent. fatigati de itinere erat enĩ
nox. Dimiser̃ asellũ. qui eis sumptꝰ portabat initinere ut pasce¬
ra. Cum aut̃ pasceret᷑ asellus. ꝑuenit in locũ ubi supdictꝰ abbaꝰ
isaac latitabat. Cumq illuociss&s dies : reqͥrentes monachi asellũ.
peruener̃ ad eundem locũ: ubi senior se occultaterat. Et admi¬
rantes ualde dispensationẽ diuinã. cõp̃hendentes ligare & con-¬
stringere eũ uoluer̃: & ita ꝑducere. Uenerabilis aut̃ senor. non
permisit dicens. Iam ñ possũ contradicere uobis: qͥa forsitan uo¬
luntas dĩ est. ut lic& indignꝰ suscipiam ordinẽ prb̃i. A ł.
Rant a rida duo fr̃s monachi parit̃ incellula cõmanentes. qu
humilitatẽ &s patientiã multi etiã de scĩs patͥb conlaudabant I

Expanded text:
indignum se esse honore presbyterii: quamplurimi autem fratres monachi sequebantur, ut comprehenderent eum. Cum autem applicuissent ad vesperam in eodem agro prolongius, ut reficerentur fatigati de itinere erat enim nox, dimiserunt asellum qui eis sumptus portabat in itinere ut pasceret. Cum autem pasceretur asellus, pervenit in locum ubi supradictus abbas Isaac latitabat. Cumque illuxisset dies, requirentes monachi asellum, pervenerunt ad eumdem locum ubi se senior occultaverat, et admirantes valde dispensationem divinam, comprehendentes ligare et constringere eum voluerunt, et ita perducere. Venerabilis autem senior non permisit, dicens: Jam non possum contradicere vobis, quia forsitan voluntas Dei est ut licet indignus suscipiam ordinem presbyterii. 23. Erant autem duo fratres monachi pariter in cella commorantes, quorum humilitatem et patientiam multi etiam de sanctis Patribus collaudabant.
Abbreviated transcription (Latin):
mo spiritalis es. & ñ necesse habes ȩscam carnałe: nos aut̃ tã quã car¬
nales opus habemꝰ manducare. idõ operam᷑. Tu aut̃ bonã partẽ ele

Expanded text:
mo spiritualis es, et non habes necesse hanc escam: nos autem tanquam carnales opus habemus comedere; ideo operamur, tu autem bonam partem ele
Abbreviated transcription (Latin):
paruulũ peccatorem gehenne ignib nutrissa .S. interĩ hoc
triste seponentes: ad ea quȩ narrare cȩperã. leti redeamus.
Predicto &enĩ probo. aliisq religiosi uiris narrantib agnoui
ea quȩ indicare audientib de uenerabili patre Stephano in
omeliis euglii curaui. Suit & enĩ uir. sicut isdẽ ꝓbus & multi
alii testantur : nichil in hoc mundo possiden . nichil querens.

Expanded text:
parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus.edicto etenim Probo aliisque religiosis narrantibus viris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens
Abbreviated transcription (Latin):
Atq isdem paruulus qͦd dietu graue ẽ: mox eiꝰ animo aliqͥd ob¬
stitissae : maiestatem dĩ blasphemare consueuerat. Qui in hac
ante trienniũ mortalitate ꝑcussuᷤ. uenit ad mortẽ. Qumq
ciens . Cȩpit clamare. O bsta pater: obsta pat̃. obsta pater. &ui
damans declinabat faciem. ut se ab eis insinu patriᷤᷤ absconde¬
ret. Quẽ cum ille trementẽ requi reret qͥd uideret. puerad¬
iunxit dicenꝰ. Mauri homines uener̃t̃. qui me tollere uolunt
Qui cũ hoc dixiss&. maiestatis nom̃ ꝓtinꝰ blasphemauit. & ani¬
mã reddidit ut enĩ omp̃e d̾s ostenderet.ꝓquo reatu talib
fuiss& exsecutorib traditꝰ: unde uiuentem pat̃ suiᷤ noluit
corrigere. hoc morienti ꝑmisit iterare: ut qui dii ꝑ diui¬
nitatis pacientiã blasphemꝰ uixerat. qͣndoq morituriᷤ ꝑ di¬
uinitatis iudiciũ blasphemaret & moreret᷑ : quatinꝰ reatũ
suũ pater eiꝰ agnosceret. qui parui filii animã neglegenᷤ. non

Expanded text:
Atque idem parvulus, quod dictu grave est, mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat. Qui in hac ante triennium mortalitate percussus venit ad mortem. Cumque ciens hujusmodi coepit clamare: Obsta, pater; obsta, pater. Qui clamans declinavit faciem, ut se ab eis in sinu patris absconderet. Quem cum ille trementem quid videret interrogaret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines, id est nigri venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset majestatis nomen protinus blasphemavit, et animam reddidit. Ut enim Omnipotens ostenderet pro quo reatu talibus fuisset exauctoribus traditus, unde viventem pater suus noluit corrigere, hoc morientem permisit iterare; ut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non
Abbreviated transcription (Latin):
corripiamus: dicamusq ad animã nr̃am. Qm̃ de¬
lectatio quidem corporis quȩ te male oblectat.
ad modicũ tempꝰ est. Nam torm̃ta. & cruciatꝰ
anime & corporis : in igne ȩt̃no gehenne. in per-¬
petuas ꝑmanent pȩnas. Illud etiã admonentes
animã nr̃am dicentes. si erubescis homines similes
tui peccatores ne uideant te peccantẽ : quare
ñ magis reuereri. & timere debes maiestatẽ dĩ
omĩpotentis. qͥ om̃iũ secreta cordis considerat.

Expanded text:
corripiamus, dicamusque ad animam nostram: Quoniam delectatio quidem corporis, quae te male oblectat, ad modicum tempus est; nam tormenta et cruciatus animae et corporis in igne aeterno gehennae in perpetuas permanent poenas. Illud etiam admonentes animam nostram, dicamus: Si erubescis homines similes tui peccatores, ne videant te peccantem, quare non magis revereri et timere debes majestatem Dei omnipotentis, qui omnium secreta cordium considerat,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃s abbas macharius. cõmonebat sepe discipłos
suos : & docebat eos dicens. Mementote fili¬
oli semper. quia ante conspectũ di om̃ipoten¬
tis conuersamini : qui ꝓspicit omniũ homi¬
num cogitationes. &s singulorũ corda scrutat᷑.
Qđ etiã osancte scripturȩ testant᷑. & apls

Expanded text:
s abbas Macarius commonebat saepe discipulos suos, et docebat eos, dicens: Mementote semper quia ante conspectum Domini omnipotentis conversamini, qui prospicit omnium hominum cogitationes, et singulorum corda scrutatur. Quod etiam et sanctae Scripturae
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ fr̃s mei. si nos pulsauerit delectatio carnalis. &
concupiscentia fornicationis. festinemꝰ repellere. &
abicere de corde nr̃o sordidissimã & pessimã cogi¬
tacionẽ: inuocantes intentissime adutoriũ dñi nr̃i
iħu crp̃i. in orationibꝰ ac ieuiniis. Ut uirtute poten¬
tie suȩ eripiat nos o ꝓtegat. & cõnterat sathan

Expanded text:
 fratres, pulsaverit delectatio carnis, et concupiscentia fornicationis, festinemus repellere et abjicere de corde nostro sordidissimam et pessimam cogitationem, invocantes intentissime adjutorium Domini nostri Jesu Christi in orationibus ac jejuniis, ut virtute potentiae suae eripi
Abbreviated transcription (Latin):
eet nuirtutib. Hic orauit dñm dicens. Ostende mͥ qd̃ de est ꝑfectioni¬
meȩ & facio. Uolens aut̃ ds humiliare cogitationes eiꝰ. dix̃ ei Uade ad illam
archimandritam. & quicqͥd tibi diccerit facito. Reuelauit aut̃ as archi¬
manaritȩ illi. antequã ille ad ipsum uenir& dicens. Eoce solitarius ille. ue¬
nit ad te. Dic gͦ ei. ut tollat flagellũ: & uadat. pascat porcos. Ueniens
aut̃ senea: pulsauit ostium. Et ingressus ad archimandritã illũ. cũ se sa-¬
uus. Et illediã. Facies quodcũq dixero tͥ Et ille respondit. Etiam. Et
diã ei Ecce tolle flagellũ. & uade pasce porcos. Hi aut̃ qͥ nouerant eũ.¬
& audiert̃ de eo. cũ uidissent quia porcos pasceret. dicebant. Uidistis illũ¬
& pascit poreos. Uidens aut̃ ds humilitatẽ eiꝰ. quia ita patienter sustinebat obꝓ¬
bria hominũ: p̃cepit eũ iterũ redire ad locũ suum

Expanded text:
virtutibus. Hic oravit Deum, dicens: Ostende mihi quid est perfectio animae, et facio. Volens autem Deus humiliare cogitationes ejus, dixit ei: Vade ad illum archimandritam, et quidquid tibi dixerit, facito. Revelavit autem Deus archimandritae illi, antequam ille ad ipsum veniret, dicens: Ecce ille solitarius venit ad te; die ergo ei ut tollat flagellum, et vadat ut pascat porcos tibi. Veniens ergo senex pulsavit ostium, et ingressus est ad archimandritam illum; et cum se savus. Et ille dixit: Facies quodcunque dixero tibi? Et respondit ei: Etiam. Et dixit ei: Ecce tolle flagellum, et vade, pasce porcos. Hi autem, qui eum noverant et audierant de eo, cum vidissent quia porcos pasceret, dicebant: Vidistis illu pascit porcos. Videns autem Deus humilitatem ejus, quia ita patienter sustinebat opprobria hominum, praecepit eum iterum redire ad locum suum
Abbreviated transcription (Latin):
& inmulta ꝑturbatione sum. transiens ab opere ad opus & acogitationib ad cogita¬
tiones. Diã aut̃ ei senea. Tusede incellula tua. & fac qd̾ potes sine ꝑturbatione.
Ita ẽ enum parum quod tu mͦ facis: sicut quando abbas antonius. magna & plurima
faciebat in heremo. C redo enĩ indm: quia qͥcũq sedet in cella ꝓpt̾ nom̃ eiꝰ & custo¬
dit conscientiã suã: inueniat᷑ & ipse in antonii loco.

Expanded text:
cogitationibus ad cogitationes? Dixit autem ei senex: Tu sede in cella tua, et fac quod potes sine perturbatione; ita est enim parum quod tu modo facis, sicut quando abbas Antonius magna et plurima faciebat in eremo. Credo enim in Deo, quia quicunque sedet in cella propter nomen ejus, et custodit conscientiam suam, inveniatur et ipse in Antonii loco.
Abbreviated transcription (Latin):
uł recolere audlita ñ possunt : qͥ eorũ nullũ sicut ille. saltẽ de
p̃terito experim̃tum tenent. Acsi enĩ pregnan ᷤᷤ mulier iit¬
tat᷑ in carcerem ibiq puerũ pariat. qui natus puer in carere

Expanded text:
vel recolere audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem de vel recolere audita non possunt: quia eorum nullum sicut ille saltem de praeterito experimentum tenent. Ac si enim praegnans mulier mittatur in carcerem, ibique puerum pariat, qui natus puer in carcere
Abbreviated transcription (Latin):
pulsus ẽ pͥmꝰ humam generiᷤ parens. in huiꝰ exilii atq ce¬
citatis quã patimꝰ erũnã uenit: Quia peccando extra semetip¬
sum fusus. iã illa celestiꝰ patriȩ giudia quȩ pͥus contẽplabatur
uidere ñ potuit. In paradyso qͥppe homo adsueuerat uerbiᷤ di
ꝑ̃ frui. beatoꝵ angłor. sꝑitib cordis mundicia & celsitudiniᷤᷤ uisi¬
one int̃ esse. S postquã huc cecidit ab illo quo implebat᷑ m̃tis
lumine recessit. Exciuiꝰ uidelic& carne nos in huꝰ exilii cȩcitate
nati. audiuimꝰ quidẽ ẽẽ cȩlestem patriã: audiuimus eiꝰ ciues.
angłosđi. audiuimꝰ eorundẽ angłoꝵ socioᷤ sp̃ẽ iustoꝵ ꝑfectorũ.
S carnales qͥq quia illa inuisibilia scire ñ ualent ꝑ experim̃tũ:
dubitant utrũ sit. qͦd corporalib oculiᷤ ñ uident. Quȩ minirũ
dubietaᷤ pͥmo parenti nr̃o esse ñ potuit: qi exclusuᷤ a parady si
gaudiis hoc qđ amiserat. qm̃ uiderat recolebat. Ei aut̃ sentire

Expanded text:
pulsus est primus humani generis parens, in hujus exilii atque caecitatis, quam patimur erumnam venit: quia peccsum fusum jam illa celestis patrie gaudia que prius contemplabatur videre non potuit. In paradiso quippe homo adsueverat verbo Dei perfrui, beatorum angelorum spiritibus cordis mundicia et celsitudine visionis interesselumine recessit. Ex cujus videlicet carne nos in hujus exilii caecitate nati, audimus quidem esse coelestem patriam, audimus ejus cives angelos Dei, audimus eorumdem angelorum socioalent per experimentum, dubitant utrum ne sit quod corporalibus oculis non vident. Quae nimirum dubietas primo parenti nostro esse non potuit: quia exclusus a paradisi gaudiis, hoc quod amisit, quoniam vidit, recolebat. Hi autem sentire
Abbreviated transcription (Latin):
ouus. Infelix quippe animus meus ꝯccupationis suȩ
uulnere pulsatꝰ. meminit qualis aliquando inmonasterio
fut quamͦ ei labentia cuncta subtererant. quantũ reb
om̃ib: quȩ uoluunt᷑ eminebat: quod nulla nͥ cęlestia

Expanded text:
ovus. Infelix quippe animus meus occupationis suae pulsatus vulnere, meminit qualis aliquando in monasterio fuit; 152 quomodo ei labentia cuncta subter erant; quantum rebus omnibus quae volvuntur eminebat; quod nulla nisi coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
qui uide licet mons distenso sinu hoc idẽ castrũ recipit sed ꝑtria
milia in altũ se subrigens uelut ad aera cacum̃ tendit: ubi
uetusuisinũ fanũ fuitꝰ in quo exantiquorũ more. ꝗsutto gentiliũ
muesticorũ poplõ apollo colebat᷑. Circũquaq etiã incustis demonũ
inei fubereuerant. inquib ad huc eodẽ tempr̃ infidetiũ insuor

Expanded text:
qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetustissimum fanum fuit, in quo ex antiquorum more gentilium a stulto rusticorum populo Apollo colebatur. Circumquaque etiam in cultu daemonum luci succreverant, in quibus adhuc eodem tempore infideli
Abbreviated transcription (Latin):
dauid uideo. Ut ꝑpendo. uir iste spũ istorũ omĩum plenus fuit.
dicit. Erat lux uera: quȩ illuminat omẽm homine. uenientẽ in
hunc mundũ. De quo rursus scriptũ ẽ. Deplenitudine etꝰ nos om̃s
accepimꝰ. Nã scĩ dĩ homines potuerunt ad nõ uirtutes habere. ñ
etiã aliis tradere. Ille aut̃ signa uirtutis dedit suliditis qͥ se da-¬
turũ signũ ione ꝓmisit inimicis. ut corã suꝑbis mori dignaretur.
corã hominib humilib resurgere: quatinꝰ & illi uiderent qđ con¬
tẽpnereñ. & isti qđ uenerantes amare debuissent. Px quo mysterio
actũ est. ut dũ suꝑbi aspiciunt despectũ mortis. humiles contͣ mo¬
tẽ acciperent głam potestatis. PeT CUS. Queso te. posthȩc ad quo
ã tanto post grauiora prelia ꝑͥtulit̾: quanto contra se aꝑte
pugnantẽ ipsũ magistrũ maliciȩ inueint. Castrũ namq
quod cassinũ dicitur. in excelsi montis latere situm e̾st

Expanded text:
David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. David video . Ut perpendo, vir iste spiritu justorum omnium plenus fuit. e quo Joannes dicit: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae promisit inimicis : ut coram superbis mori dignaretur, coram humilibus resurgere: quatenus et illi viderent quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quaNam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae magistrum invenit. Castrum namque quod Cassinum dicitur, in excelsi montis latere situm est,
Abbreviated transcription (Latin):
mutauit loci. Moxq ut uir dĩ eiꝰ odia humilit declinauit.
hunc om̃ps ds̃ terribilit̃ ꝑcussit. Nã cũ p̃dictꝰ prõr stans inso¬
lario. benedictũ discessise cognos ceret & excultare⁊ : ꝑdu¬
rante immobilit̃ tota domus fabrica. hoc ipsũ inqͦ stabat
solariũ cecidit. & benedicti hostẽ conterens extinxit.Qduri
dĩ discipłs mnaurus nomine. statim uenerabili patri benedicto.
qa dhus a loco eodẽ uix decẽ milib aberat. estimauit esse auiit¬
andũ dicens. R cuertere. qr prb̃r quite ꝑsequebat᷑ extinctusẽ.
dere factũ est. ut eidem qͦq discipulo penitentiã in diceret: quod
mandans talia. gaudere deinimici interitu p̃sumpsisset. Peta VG
M ira sunt & multũ stupenda. quȩ dicis. Nã in aqua expetra pelueta
moyen in ferro uͦ quod exꝓfundo aquȩ recdit helistũ: in aquȩ iti¬
nere petrũ: incorui obȩdientia heliam: in luctu aut̃ inimici mortiꝰ

Expanded text:
mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, mutavit loci. Moxque ut vir Dei ejus odia humiliter declinavit, hunc omnipotens Deus terribiliter percussit. Nam cum praedictus presbyter stans in solario Benedictum discessisse cognosceret et exsultaret, perdurante immobiliter tota domus fabrica, hoc ipsum in quo stabat solarium cecidit, et Benedicti hostem conterens exstinxit. Quod viri Dei discipulus, Maurus nomine, statim venerabili Patri Benedicto qui adhuc a loco eodem vix decem millibus aberat, aestimavit esse nuntiandum, dicens: Revertere, quia presbyter qui te persequebatur, exstinctus est. de re factum est, ut eidem quoque discipulo poenitentiam indiceret, quod mandans talia, gaudere de inimici interitu praesumpsisset. Petr. Mira sunt et multum stupenda quae dicis. Nam in aqua ex petra producta, Moysen ; in ferro vero, quod ex profundo aquae rediit, Elisaeum ; in aquae itinere, Petrum ; in corvi obedientia, Eliam ; in luctu autem mortis inimici,
Abbreviated transcription (Latin):
cessit. Post triũ uͦ horarũ spatiũ abiȩcto pane redit: & demanu
hominis di. annenã quã consuenerat accepit. Uenerabilis aut̃ pit̃.
contra uitã suã m ardere sacerdatis animũ uidens. illi magis quã
sibi doluit. Sed p̃dictꝰ fiorentius. qr magisri corpꝰ necare ñ poruit.
se ad extinguendas discipulorũ animas accendit : ita ut in orto
cellȩ cui benedictꝰ inerat. ante eoꝵ oculoᷤ nudas septẽ puellas
mitteret: quȩ corã eis sibi inuicẽ manꝰ tenentes & diutius ludentes
eorũ mentes ad ꝑuersitatẽ libidinis inflammarent. Qđ sẽs uir
decella c̃spiciens. lapsũq ad huc teneriorib disciplis ꝑtimescens :
idq ꝓsua solius fieri ꝑsecntione ꝑtractans. in iudiȩ locũ dedit
atq oratoriã cuncta quȩ ẽstruxerat sub statutis p̃positis adiuncti
fr̃ib ordinauit: & paueis secũ monachis ablatis. habitationem

Expanded text:
cessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu cessit. Post trium vero horarum spatium abjecto pane rediit, et de manu hominis Dei annonam quam consueverat accepit. Venerabilis autem Pater contra vitam suam inardescere sacerdotis animum videns, illi magis quam sibi doluit. Sed praedictus Florentius, quia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas accendit: ita ut in horto cellae, cui Benedictus inerat, ante eorum oculos nudas septem puellas mitteret, quae coram eis sibi invicem manus tenentes, et diutius ludentes, illorum mentes ad perversitatem libidinis inflammarent. Quod vir sanctus de cella conspiciens, lapsumque adhuc tenerioribus discipulis pertimescens, idque pro sua solius persecutione fieri pertractans, invidiae locum dedit, atque oratoria cuncta quae construxerat, substitutis praepositis adjunctis fratribus ordinavit, et paucis secum monachis ablatis habitationem
Abbreviated transcription (Latin):
bat. qr conũsationis illius habere appetebat laudẽ. sed habere lau.¬
dabilẽ uitã nolebat. Qui eiusdẽ inuidis tenebris cecatꝰ ad hoc
usq ꝑductꝰ est. ut seruo dĩ om̃ĩpotentis infectũ ueneno panẽ quasi
ꝓbenedictione transmiteret. Quẽ uirdĩ cũ gratiarũ actione
suscepit. sedeũ quȩ pestis lateret in pant ñ latuit. Ad horã uͦ refec¬
tionis illius. exuicina silua coruus uenire c̃sueuerat: & panẽ demanu
eiꝰ accipere. Quicũ more solito uenisset. panẽ quẽ prbr transmise
possit inueniri. Tunc coruus aꝑto ore expansis alis. circa eundẽ pa¬
nẽ cepit discurrere. atq crocitare: acsi aꝑte diceret & obedire
se uelle. & tam̃ uissa implere ñ posse. E ui uir di. iterũ atq iterum
p̃cipiebat dicens. Deualeua securꝰ. atq ib ꝓice ubi inueniri non
possit. Quẽ diui demoratꝰ. quanqͣ ceruus momor ditꝰ. leuauit & re¬

Expanded text:
bat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laubat: quia conversationis illius appetebat habere laudem, sed habere laudabilem vitam nolebat. Qui ejusdem invidiae tenebris caecatus, ad hoc usque perductus est, ut servo pro benedictione transmitteret. Quem vir Dei cum gratiarum actione suscepit, sed eum quae pestis lateret in pane non latuit. Ad horam vero refectionis illius ex vicina silva corvus venire consueverat, et panem de manu ejus accipere. Qui cum more solito venisset, panem quem presbyter transmiserpossit inveniri. Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere non posse. Cui vir Domini praecipiebat iterumtque ibi projice ubi inveniri non possit. Quem diu demoratus, quandoque corvus momordit, levavit, et re
Abbreviated transcription (Latin):
rer. suꝑ capii T̃ meũ abbatis melotẽ uidebã: atq ipsũ me exaquiꝰᷤ
edicere considerabã. PETAUS. Magna sunt ualde quȩ narras.
& multorũ edificationi ꝓfutura. Ego aut̃ boni uiri mira cula. qͦ
ihu xp̃i. longe lateq feruescerent. secularẽ uitã multi derelin¬
querent. & subleni redẽp̃toris iugo ceruicẽ cordis edomarent:
sic̃ mos prauꝰ rũ est in uidere allis uirtutis bonũ. qđ ipsi habere ñ
appetunt : uicinȩ ȩccłȩ prb̃r florentius nomine huius nr̃i subdia¬
coni florentii auus. antiqui hostis malicia ꝑculsus. scĩ uiri studiis
cȩpit emulari. eiꝰ qͦq conũsationi derogare : qͦsq etiã posset ab
illius uisitatione cõpescere. Cũq iã se conspiceret eiꝰ ꝓuectib
obunare ñ posse. & conũ sationis illius opimonẽ crescere: atq mul.¬
tos ad statum uitę melioris ipso quoq opinionis ciꝰ p̃conio indesi¬
nent̾ uocari. inuidiȩ facib magis magisq succensus deterior fie¬

Expanded text:
um me ex aquis educere considerabam. Petr. Magna sunt valde quae narras, et ad multorum aedificationem profutura: ego autem boni viri miracula quo isti longe lateque fervescerent, saecularem vitam multi relinquerent, et sub leni Redemptoris jugo cervicem cordis edomarent, sicut mos pravorum est invidere aliis virtutis bonum quod ipsi habere non appetunt, vicinae ecclesiae presbyter, Florentius nomine, hujus nostri subdiaconi Florentii avus, antiqui hostis malitia percussus, sancti viri studiis coepit aemulari, ejusque conversationi derogare: quosque etiam posset, ab illius visitatione compescere. Cumque jam se conspiceret ejus profectibus obviare non posse, et conversationis illius opinionem crescere, atque multos ad statum vitae melioris, ipso quoque opinionis ejus praeconio indesinenter vocari, invidiae facibus magis magisque succensus, deterior fie
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ agnouit: & maurũ festine uocauit dicens. Er̃ maure. curre.
quia puer placidus qͥ ad hauriendam aquã ꝑrexerat. in lacũ cecidit.
iã q eũ longius unda trahit: Res mira. & post petrũ apł̃m inusi¬
tata. Benedictione & enĩ postulata atq ꝑcepta. ad patris sin
imperiũ concitus ꝑ rexit maurꝰ atq usq ad eũ locũ qͦa bunda
ducebat᷑ puer. ꝑ terrã se  ͤ estimans. suꝑ aquas cucurrit: eumq
ꝑcapillos tenuit. rapido qͦq cursu redit. Qui mox ut terrã tetigi.
ad se reuersus post terga respex̃. & qr suꝑ aquas cucurrisset agnouit.
& qđ p̃sumere ñ potuisset ut fieret. miratꝰ extimuit factum.
Reuersus ad patrẽ. rem gestã retulit. Uir aut̃ dñi benedictꝰ. hoc
ñ suis meritis. sed obedientiȩ illius deputare cȩpit. At contra maurꝰ

Expanded text:
protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, protinus agnovit, et Maurum festine vocavit, dicens: Frater Maure, curre, quia puer ille qui ad hauriendum aquam perrexerat, in lacum cecidit, jamque eum longius unda trahit. Res mira, et post Petrum apostolum inusitata. Benedictione etenim postulata atque percepta, ad Patris sui imperium concitus perrexit Maurus; atque usque ad eum locum quo ab unda deducebatur puer, per terram se ire existimans, super aquam cucurrit, eumque per capillos tenuit, rapido quoque cursu rediit. Qui mox ut terram tetigit, ad se reversus post terga respexit, et quia super aquas cucurrisset agnovit, et quod praesumere non potuisset ut fieret, miratus extremuit factum. Reversus itaque ad Patrem, rem gestam retulit. Vir autem venerabilis Benedictus hoc non suis me
Abbreviated transcription (Latin):
mundandũ gothus susceperat: suꝑ ipsã laci ripã iacebat. Cumq
gothus idẽ densitatẽ uepriũ totius uirtutis adnisi succideretꝰ
ferrũ demanubrio ꝓsiliens in lacũ cecidit. Ubi scilicet tanta
erat a quarũ ꝓfunditas. ut spes recuperandi ferram̃tũ nulla iã
cẽt. Ataq ferro p̾dito. tremebundus ad maurũ monachũ cu¬
currit gothus. Cap̃num qđ fecerat ninitiauit. & reatꝰ sui peni-
tentiã egit. Iđ maurus qͦq monachus. mox benedicto dĩ¬
famulo curauit indicare. Uirgͥ dñi benedictꝰ hȩc audiens.
statim ferram̃tum gotho reddidit. dicens fece labora. & noli con
tristari. Quadã uͦ die.dũ isdẽ uenerabilis benecuictꝰ incella con¬
egressus ẽ. Qui uas quod tenuerat in aqua in caute submittens. ipse
quoq cadendo subseeutꝰ ẽ. quẽ mox unda rapuit. & pene unius sa¬
gatȩ cursũ a t̃ra introrsus trax̃. Uir aut̃ dĩ intra cellã positꝰ hoc

Expanded text:
mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque mundandum Gothus susceperat, super ipsam laci ripam jacebat. Cumque Gothus idem densitatem veprium totius virtutis annisu succideret, ferrum de manubrio prosiliens in lacum cecidit, ubi scilicet tanta erat aquarum profunditas, ut spes requirendi ferramenti nulla jam esset. Itaque ferro perdito, tremebundus ad Maurum monachum cucurrit Gothus: damnum quod fecerat nuntiavit, et reatus sui egit poenitentiam. Quod Maurus quoque monachus mox Benedicto famulo Dei curavit indicare. Vir igitur Domini Benedictus haec audiens statim ferramentum Gotho reddidit, dicens: Ecce labora, et noli conit. Quadam vero die dum idem venerabilis Benedictus in cella conegressus est: qui vas quod tenuerat in aquam incaute submittens, ipse quoque cadendo secutus est. Quem mox unda rapuit, et pene ad unius sagittae cursum eum a terra introrsus traxit. Vir autem Dei intra cellam positus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnecessitate aquȩ p̃dicti frs̃ redissent. dix̃. Ite. & rupẽ ullã inqua
tres suꝑ iuicẽ positas petras inuenłritis. inmadico cauate. Ualet
enim om̃ps ds̃. etiam in illo montis cacumine aquã ꝓducere: ut uob̾
laborẽ tanti itineris dignet᷑ auferre. Qui euntes. rupẽ montis
quã benedictꝰ p̃dixerat. iã sud antẽ inuenernt. Cumq in ea
cõncauũ locũ fecissent. statĩ aqua repletꝰ ẽ. quȩ tã sufficienter
emanauit. ut nunc usq ubertim defluati atq ex illo montis
cacumine usq ad inferiora diriuet᷑. Alio qͦq tempr̃. gothus
quidã pauꝑ spũ. ad conuersionẽ uenit : quẽ uir dñi benedict᷑
libentissime suscepit. Quadã uͦ die. ei ferram̃tũ dari uissit: qđ
a falcis similitudine falcastrũ uocat᷑. ut deloco quodã uepres
abscideret: quatinꝰ illic fieri hortꝰ deberet. Locus aut̃. quem

Expanded text:
pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua pro necessitate aquae praedicti fratres rediissent, dixit: Ite, et rupem illam in qua tres super invicem positas petras inveneritis, in modico cavate: valet enim omnipotens Deus etiam in illo montis cacumine aquam producere, ut vobis laborem tanti itineris dignetur auferre. Qui euntes, rupem montis quam Benedictus praedixerat, jam sudantem invenerunt. Cumque in ea concavum locum fecissent, statim aqua repletus est, quae tam sufficienter emanavit, ut nunc usque ubertim defluat, atque ab illo montis cacumine usque ad inferiora derivetur. CAPUT VI. ΚΕΦΑΛ. quidam pauper spiritu ad conversionem venit: quem Dei vir Benedictus libentissime suscepit. Quadam vero die ei dari ferramentum jussit, quod ad falcis similitudinem falcastrum vocatur, ut de loco quodam vepres abscinderet, quatenus illic hortus fieri deberet. Locus autem ipse quem
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ cogitatione. acsi ipse ꝑcusus fuisset exuerbere. Ex his aut̃ monaste¬
rus quȩ eodẽ loco construxerat. tria sursũ in rupib montis erant. &
ualde erat frĩb laboriosũ semꝑ ad lacũ descendere. ut aquã haurire
debuissent. maxime quia exdiuexo montis latere erat graue
descendentib intimore periculũ. Tunc collecti fr̃s exeisdẽ tribus
monasteriis: ad cłĩ famulũ benedictũ uenert᷑ dicentes. Laboriosũ
nobis ẽ ꝓpt̾ aquã cotidie ad lacũ descendere: & idcirco necesse
ẽ exeodẽ monasteria loco matare. Quos blande consolatos dimistꝰ
& nocte eadem cum paruulo puero nomine placido. cuiꝰ superiui
memoriã feci. cuisdẽ montis ascendit rupẽ: ibiq dutius orauit.
&oratione cõpleta. trespetras in eodẽ loco ꝓsigno posuit.: atq ad suũ
cunctis illic nescientib monasteriũ rediit. Cumq die alio. adeum

Expanded text:
ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. CAPUT ejus cogitatione, ac si ipse percussus fuisset ex verbere. CAPUT riis quae in eodem loco construxerat, tria sursum in rupibus montis erant, et valde erat fratribus laboriosum, semper ad lacum descendere, ut aquam haurire debuissent: maxime quia e devexo montis latere erat grave descendentibus in timore periculum. Tunc collecti fratres ex eisdem tribus monasteriis, ad Dei famulum Benedictum venerunt, dicentes: Laboriosum nobis est propter aquam quotidie usque ad lacum descendere, et idcirco necesse est ex eodem loco monasteria mutari. Quos blande consolans dimisit, et nocte eadem cum parvo puerulo nomine Placido, cujus superius memoriam feci, ejusdem montis rupem ascendit, ibique diutius oravit. Et oratione completa, tres petras in loco eodem pro signo posuit, atque ad suum cunctis illic nescientibus monasterium rediit. Cumque die alia ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
in eodẽ monasterio. & c̃stituta hora expleta psalmodĩa sese fr̃s inora¬
tionẽ dedissent: aspex̃ qđ eundẽ monachũ qͥ manere in oratione ñ
poterat. quidã niger puerulus ꝑuestim̃ti fimbriã foras trahebat.
T unc eide patri monasterii pompeiano nomine. & mauro: dĩ famulꝰ
secreto dix̃. Num qͥd ñ aspicitis. qͥs est qͥ istũ monachũ foras trahit:
Qui respondentes dixer̃: Non. Suib ait. Oremꝰ ut uoᷤᷤ etiã uideatis:
quẽ iste monachus sequit᷑. Cumq ꝑbiduũ esset oratũ. maurus mo¬
nachus uidit : pompeianꝰ aut̃ eiusdẽ monasterii pat̾ uidere ñ potuit.
Die gͥ alia expleta oratione uirdi oratoriũ egressus. stantẽ monachũ
foris repperit: quẽ ꝓcecitate cordis sui uirga ꝑcussit. Qui ex illo die.
nil ꝑ suasionis ulterius anigro iã puerulo ꝑtulit: sed ad orationis stie¬
diũ im mobilis ꝑmansit. Sicq antiquus hostis d̾nari ñ ausus est unt

Expanded text:
idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem monachum qui in oratione manere non poterat, quidam niger puerulus per vestimenti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: Non. Quibus ait: Oremus ut vos etiam videatis quem iste monachus sequitur. Cumque per biduum esset oratum, Maurus monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit: sicque antiquus hostis dominari non ausus est in