comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paulum: quoniam & ipsius hodie
dies festus est. Concordem uitam am¬
bo duxerunt: socium sanguinem
ambo fuderunt: celestem coronam
ambo sumpserunt: diem hodiernũ
ambo consecrauerunt. Attende gͦ
apłm paulum. recole uerba quȩ
paulo ante cum eius epła legeretur
audiuimus. Ego inquit iam immo¬
lor: & tempus meȩ resolutionis instat
Bonum certamen certauiꝰ cursum
consuminaui: fidem seruaiũ. De ce
tero inquit suꝑ est michi corona
iusticię: quam reddet michi dñs
in illa die. iustus nidex: Hson enuim
negabit debitum: qui donauit in¬
debitum. iustus iudex. Reddet
coronam reddet: Habet enim cui
reddat: Bonum certamen certaui.
cursum consummaui: fidem ser¬
uaui. Coronam his meritis redaet
Nec negabit debitum sicut dixei:
qui donauit indebitum: Quid
est quod donauit indebitum:
Qui prius fui blasphemus et ꝑ¬
sequutor. & inuriosus. Quid g
donauit indebitum: Ipsum audi¬
anius confitentem: & donatorem
gr̃e de uita sua confessione laudan¬
tem. Prius inquit fui blasphemus

Expanded text:
Paulum, quoniam et ipsius hodie dies festus est. Concordem vitam ambo duxerunt, socium sanguinem ambo fuderunt, coelestem coronam ambo sumpserunt, diem hodiernum ambo consecraverunt. Attende ergo apostolum Paulum, recole verba quae paulo ante, cum ejus Epistola legeretur, audivimus. « Ego, inquit, jam immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummmavi, firo, inquit, superest mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex » . Non enim negabit debitum, qui donavit indebitum. Justus judex reddet coronam, reddet: habet enim cui reddat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: coronam his meritis reddet; nec negabit debitum, sicut dixi, qui donavit indebitum. Quid est quod donavit indebitum? Qui prius fui blasphemus, et persecutor, et injuriosus. Quid ergo donavit indebitum? Ipsum audiamus confitentem, et donatorem gratiae de vita sua confessione laudantem. Prius, inquit, fui blasphemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓdi foras & ꝓdiit de monumento.
institis ligatus. manibus &e pedibus.
Oxcitat dominus ut mortuus de
monumento ꝓdeat: si cor tangit
ut peccati confessio foras exeat:
S parum adhuc ligatus est. Dñs
ergo postquam exiit lazarus de
monumento ad discipulos suos
quibus dixerat. quȩcumq solue¬
ritis in terra soluta erunt & in ce¬
lo. soluite inquit eum: & sinite abi

Expanded text:
prodi foras. Et prodiit de monumento prodi foras. Et prodiit de monumento institis ligatus manibus et pedibus. Excitat Dominus, ut mortuus de monumento prodeat; si cor tangit, ut peccati confessio foras exeat. Sed parum adhuc ligatus est. Dominus ergo, postquam exiit Lazarus de monumento, ad discipulos suos, quibus dixerat, Quaecumque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo: Solvite, inquit, e
Abbreviated transcription (Latin):
ligata erunt &e in celo. S hoc petro
dixit. Ut scias quia petrus uniuer.¬
sȩ eccłe ꝑsonam tunc gerebat. audi
quid ipsi dicatur. quid omnibus
fidelibus scĩs Si peccauerit in te
frater tuus. corripe illum inter te
& ipsum solum: Si non te audierit.
adhibe tecum unum aut duos
Scriptum est enim: In ore duoꝵ
uel trium testium: stabit omne
uerbum: Si nec ipsos audierit: re¬
fer ad eccłam: Si nec ipsam audie¬
rit: sit tͥ tãquã echnicus &e pu¬
blicanus. Amen dico uobis: quia
quȩ ligaueritis in terra. ligata
erunt & in cęlo & quęcumq sol¬
ueritis in terra: soluta erunt et
in cȩlo/ Columba ligat. columba
soluit. edificium suꝑ petram. ligat
& soluit dimeant ligati. timeant
soluti Qui soluti sunt timeant ne
ligentur. qui ligati sunt orent ut
soluantur: Crimculis peccatoꝵ suoꝵ
unusquisq constringitur. & p̃ter
hanc ȩccłam nichil soluitur. Qua¬
triduano mortuo dicitur Lazare

Expanded text:
ligata erunt et in coelo. Sed hoc Petro ligata erunt et in coelo. Sed hoc Petro dixit. Ut scias quia Petrus universae Ecclesiae personam tunc gerebat, audi quid ipsi dicatur, quid omnibus fidelibus sanctis: « Si peccaverit in te frater tuus, corripe illum inter te et ipsum solum. Si non te audierit, adhibe tecum unum aut duos: scriptum est enim, In ore duorum aut trium testium, stabit omne verbum. Si nec ipsos audierit, refer ad Ecclesiam: si nec ipsam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Amen dico vobis, quia quae ligaveritis in terra, ligata erunt et in coelo; et quaecumque solveritis in terra, soluta erunt et in coelo » . Columba ligat, columba solvit; aedificium supra petram ligat et solvit. CAPUT III. Timeant ligati, timeant soluti. Qui soluti sunt, timeant ne ligentur: qui ligati sunt, orent ut solvantur. Criniculis peccatorum suorum unusquisque constringitur : et praeter hanc Ecclesiam nihil solvitur. Quatriduano mortuo dicitur, Lazare,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃alem manducauerunt. & om̃s
eundem potum sp̃alem biberuts.
Bibebant enim de spãli sequen¬
ti eos petra Petra autem erat
discipulos suos ante passionem
suam sicut nostis elegit: quos
apłos appellauit Inter hospe¬
ne ubiq solus petrus. totius
eccłȩ meruit gestare ꝑsonam
ꝓpter ipsam ꝑsonam quam to¬
tius eccłȩ solus gestabat. audire
meruit: tibi dabo claues regni
cȩloꝵ. Has enim claues non ho¬
mo unus. s unitas accepit ȩccłe
hinc ergo petri excellentia p̃dicatur.
quia ipsius uniuersitatis & unitatis
eccłe figuram gessit. quando ei dic¬
tum est: tibi trado quod omnibus
traditum est. ꝑam ut noueritis
eccłam accepisse claues regni cęloꝵ:
audite in alio loco quid dñs dicat.
peccata dimittentur ei: si cuius te¬
nueritis. tenebuntur: Hoc ad claues
ꝑtinet de quibus dictum est. quę
solueritis in terra. soluta erunt et
in cęlo & quȩ ligaueritis in terra

Expanded text:
spiritualem manducaverunt, et omnes spiritualem manducaverunt, et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente eos petra: petra autem erat discipulos suos ante passionem suam, sicut nostis, elegit, quos Apostolos appellavit. Inter hos pene ubique solus Petrus, totius Ecclesiae meruit gestare personam. Propter ipsam personam, quam totius Ecclesiae solus gestabat, audire meruit, Tibi dabo claves regni coelorum . Has enim claves non homo unus, sed unitas accepit Ecclesiae. Hinc ergo Petri excellentia praedicatur, quia ipsius universitatis et unitatis Ecclesiae figuram gessit, quando ei dictum est, Tibi trado, quod omnibus traditum est. Nam ut noveritis Ecclesiam accepisse claves regni coelorum, audite in alio loco quid Dominus dicat opeccata, dimittentur ei; si cujus tenueritis, tenebuntur . Hoc ad claves pertinet, de quibus dictum est, Quae solveritis in terra, soluta erunt et in coelo; et quae ligaveritis in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
stum nobis diem beatissimoꝵ apo¬
stoloꝵ petri &e pauli passio conse¬
crauit. Hson de obscuris aliquibꝰ
martiribus loquimur: In omnem
terram exiit sonus eoꝵ: & in fines
orbis terre uerba eoꝵ. Isti marty¬
res uiderunt quod p̃dicauerunt:
sequuti equitatem. confitendo ueri¬
tatem. moriendo ꝓ ueritate. Beatus
xp̃i amator. qui meruit audire.
& ego dico tibi quia tu es petrus
Dixerat enim ipse. Tu es xep̃s filiꝰ
dei uiui dep̃c illi. &e ego dico tibi
quia tu es petrus: &e suꝑ hanc pe¬
tram ȩdificabo ȩccłam meam Suꝑ
hanc petram edificabo fidem: qͣm
confiteris Suꝑ hoc quod dixisti.
tu es xp̃c filius dei iui. ȩdificabo
eccłam meam: Tu enum petrus:
Apetra petrus: non a petro petra:
Sic a petra petrus. quomodo a
xxp̃o xxp̃ianus. Uis nosse de qua
petra petrus dicatur: Paulum
rare fr̃s: quia patres nr̃i omnes
sub nube fuerunt. & omnes per
mare transierunt. & om̃s in mo¬
yse baptizati sunt in nube &r in
mari: et omnes cundem cibum

Expanded text:
stum nobis diem beatissimorum apostolorum Petri et Pauli passio consecravit. Non de obscuris aliquibus martyribus loquimur. In omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Isti martyres viderunt quod praedicaverunt, secuti aequitatem, confitendo veritatem, moriendo pro veritate. Beatus hemens Christi amator, qui meruit audire, Et ego dico tibi, Quia tu es Petrus. Dixerat enim ipse: Tu es Christus Filius Dei vivi. Christus illi: Et ego dico tibi, Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Super hanc petram aedificabo fidem, quam confiteris. Super hoc quod dixisti, Tu es Christus Filius Dei vivi, aedificabo Ecclesiam meam. Tu enim Petrus. A petra Petrus, non a Petro petra. Sic a petra Petrus, quomodo a Christo Christianus. Vis nosse de qua petra Petrus dicatur? Paulum rare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari, et omnes eumdem cibum
Abbreviated transcription (Latin):
Si ergo uis ad uitam uenire. & iude¬
re dies bonos: quia ista merces est.
opus huius mercedis attende. Con¬
tine linguam tuam a malo. Hoc in
psalmo sequitur: Quis est homo
qui uult uitam: & amat uidere dies
bonos: Adiungit. Contine linguam
tuam a malo: & labia tua ne loquan¬
tur dolum: Declina ã malo: et fac
bonum. Modo dic uolo. Interroga¬
bam. Uisuitam.: Respondebas
Nolo Interrogabam: His uidere

Expanded text:
Si ergo vis ad vitam venire, eSi ergo vis ad vitam venire, et dies bonos videre, quia ista merces est, opus hujus mercedis attende: Contine linguam tuam a malo. Hoc in Psalmo sequitur. Quis est homo, qui vult vitam, et amat videre dies bonos? Adjungit: Contine linguam tuam a malo, et labia tua ne loquantur dolum: declina a malo, et fac bonum . Modo dic, Volo. Interrogabam, Vis vitam? Respondebas, Volo. Interrogabam, Vis
Abbreviated transcription (Latin):
Petrus etiam senex nolebat mori:
Mori quidem nolebat: sed xp̃m
sequi malebat: Malebat xp̃m
sequi: quam non mori. Si uia
lata eẽt qua sine morte xp̃m se¬
quęretur: quis dubitet quod
hanc arriperet. hanc dligeret.
Sednon erat qua sequi xp̃m quo
ire uolebat: nisi ꝑ uiam quam pati
nolebat. Deniq ꝑ illam mortis as¬
peritatem arietibus transeuntibus
sequutȩ sunt oues Arietes ouium:
scĩ apłi. Aspera uia: mortis spinis
plena S iste spinȩ petra & petro tͣn¬
seunte: petreis pedibus tritȩ funt:
etiam uita ista ametur: Sic tamen
uita ista amaetur: ne in enis amore
peccetiu Ametur uita: s eligatur
uita Interrogo amatores uite: et di¬
co Quis est homo qui uult uitam:
& iam taciti omnes respondetis:
Quis est homo qui non uult uitam:
Addo quod psalmus addidit. Quis
est homo qui uult uitam: & diligit
uidere dies bonos: Respondetur:
Quis enim homo est qui nolit uitã:
& qui non diligat uidere dies bonos:

Expanded text:
Petrus etiam senex nolebat mori. Petrus etiam senex nolebat mori. Mori quidem nolebat, sed Christum sequi malebat. Malebat Christum sequi, quam non mori. Si via lata esset, qua sine morte Christum sequeretur, quis dubitet quod hanc arriperet, hanc eligeret? Sed non erat qua sequi Christum quo ire volebat, nisi per viam quam pati nolebat. Denique per illam mortis asperitatem arietibus transeuntibus secutae sunt oves. Arietes ovium sancti Apostoli. Aspera via mortis, spinis plena: sed istae spinae Petra et Petro transeunte, petreis pedibus tritae sunt. etiamsi vita ista ametur. Sic tamen vita ista ametur, ne in ejus amore peccetur. Ametur vita, sed eligatur vita. Interrogo amatores vitae, et dico: Quis est homo qui vult vitam? Etiam taciti omnes respondetis: Quis est homo qui non vult vitam? Addo quod Psalmus addidit: Quis est homo qui vult vitam, et diligit videre dies bonos? Respondetur: Quis enim homo est qui non vult vitam, et qui non diligat videre dies bonos?
Abbreviated transcription (Latin):
Consolatur dñs de hoc. transfigu¬
rans in se infirmitatẽ nr̃am ce dicets.
T̾ristis est anuma mea usq ad mortẽ
Inde martyres magni. quia dulce¬
diuem huius mundi calcauerunt.
inde martyres magni. quia amare
mortis asperitatem durissimam
ꝑtulerunt: Ham si facile est mor¬
tem ferre. quid magnum martyres
ꝓ domini nomine ꝑtulere. Unde
magni. unde excelsiꝰ unde cȩteris
hominibus multo florentius coro¬
nati: Unde quod norunt fideles
distincti a defunctis loco suo mar¬
tyres recitantur. nec ꝓ eis oratur:
sed eoꝵ orationibus eccła cõmen¬
datur: Unde hoc nisi quia mors
quam ꝓ dominica confessione ele¬
gerunt suscipere quam xp̃m ne¬
gare. utiq amara est. Utiq na¬
tura refugit mortẽ: In tuere om̃e
animalium genus. nullum inue¬
nies quod nolit uiuere: quod non
timeat interire. Habet istum sen¬
sum genus humanum: Dura est
mors.S non inquam quia mors
est dura. ideo neganda est uita.

Expanded text:
Consolatur Dominus de hoc, transfiguConsolatur Dominus de hoc, transfigurans in se infirmitatem nostram, et dicens: Tristis est anima mea usque ad mortem . Inde martyres magni, quia dulcedinem hujus mundi calcaverunt: inde martyres magni, quia amarae mortis asperitatem durissimam pertulerunt. Nam si facile est mortem ferre, quid magnum martyres pro Domini morte pertulerunt? Unde magni, unde excelsi, unde caeteris hominibus multo florentius coronati? Unde, quod norunt fideles, distincti a defunctis loco suo martyres recitantur; nec pro eis oratur, sed eorum orationibus Ecclesia commendatur? Unde hoc, nisi quia mors, quam pro dominica confessione elegerunt suscipere, quam Christum negare, utique amara est? Utique natura refugit mortem. Intuere omne animalium genus, nullum invenies quod nolit vivere, quod non timeat interire. Habet istum sensum genus humanum. Dura est mors: sed non, inquam, quia mors est dura, ideo neganda est vita.
Abbreviated transcription (Latin):
fcce formidabis. ecce negabis. ecce
plorabis. &e ꝓ quo mori tunuisti re¬
surget & firmaberis. Quid enim
mirum quia tunuit petrusꝰ ante¬
quam resurgeret xp̃s: Ecce iam
resurrexit xp̃c: iam apparet ueritã¬
et animȩ &e carnis: iam quod est
in ꝑmisso. firmatur exemplo: Lli¬
aetur dominus iuus post crucem
post mortem. post sepulchrum: Parũ
est quod uidetur. tangitur. contrecta¬
tur. ꝓbatur. Fecit eum discipulis
quadraginta dies intrans & exiens.
manducans &e bibens. non egestate
sed potestate. non necessitate s cari¬
tate. Manducans &e bibens. non esu¬
riendo nec sitiendo: s docendo et
monstrando. ꝓbatus uerus & ue¬
rax ascendit in cęlum. mittit spm̃
scm̃ implet credentes & orantes.
mittit p̃dicantes & tamen posthec
omnia petrum alius p̃cingit. & fert
quo ipse non uult. Quod uolebas
quando dominus p̃dicebat: tunc
uelles quando sequi debebas: Alter¬
te cingit: & fert quo tu non uis.

Expanded text:
» Ecce formidabis, ecce negabis, ecce » Ecce formidabis, ecce negabis, ecce plorabis; et pro quo mori timuisti, resurget, et firmaberis. Quid enim mirum, quia timuit Petrus, antequam resurgeret Christus? Ecce jam resurrexit Christus, jam apparet veritas animae et carnis, jam quod est in promisso, firmatur exemplo. Videtur Dominus vivus post crucem, post mortem, post sepulcrum. Parum est quod videtur: tangitur, contrectatur, probatur. Fecit cum discipulis quadraginta dies, intrans et exiens, manducans et bibens, non egestate, sed potestate; non necessitate, sed charitate: manducans et bibens, non esuriendo, nec sitiendo, sed docendo et monstrando. Probatus verus et verax, ascendit in coelum, mittit Spiritum sanctum, implet credentes et orantes, mittit praedicantes. Et tamen post haec omnia, Petrum alius praecingit, et fert quo ipse non vult. Quod volebas quando Dominus praedicebat, tunc velles quando sequi debebas. te cingit, et fert quo tu non vis.
Abbreviated transcription (Latin):
odiernum nobis diem̃ fes¬
tum. fecit sanguis apłoꝵ:
Hoc reddiderunt sermi: quod
ꝓ eis impensum est sanguine dñi. Be¬
atus petrus sicut modo audiuimus
sequi iubetur: & tamen prȩcedere
meditabatur Quando dixit dño
animam meam ꝓte ponam. p̃sump¬
tionem ferebat tunorem suum nes¬
ciebat. Preire uolebat: quem sequi
debebat Bomim cupiebat: s ordi-¬
nem non tenebat: Quam ẽẽt amara
mors amaro timore sensit: &e peccatũ
amari timoris amaris lacrimis lauit
Timor interrogatus est ab ancilla:
amor a domino. & quid respondit
tunor nisi humanam trepidatio¬
nem: quid respondit amor. nisi di¬
uinam ꝓfessionem: Amare enim
deum: donum dei est. Quando de
amore dñs petrum interrogabat.
quod dederat exigebat. Quid
unde est festus hic dies: Cum esses
iunior inquit p̃cingebas te. & ibad
quo uelles: Cum autem senueris alter
de cinget. & feret quo tu non uis
Ubi est tecum ero usq ad mortem:
ubi est animam meam ꝓte ponam:

Expanded text:
odiernum nobis diem festum fecit sanguis Apostolorum. Hoc reddiderunt servi, quod pro eis impensum est sanguine Domini. Beatus Petrus, sicut modo audivimus, sequi jubetur: et tamen praecedere meditabatur, quando dixit Domino, Animam meam pro te ponam . Praesumptionem ferebat, timorem suum nesciebat. Praeire volebat, quem sequi debebat. Bonum cupiebat, sed ordinem non tenebat. Quam esset amara mors, amaro timore sensit, et peccatum amari timoris amaris lacrymis lavit. Timor interrogatus est ab ancilla, amor a Domino. Et quid respondit timor, nisi humanam trepidationem? Quid respondit amor, nisi divinam professionem? Amare enim Deum, donum Dei est. Quando de amore Dominus Petrum interrogabat, quod dederat exigebat. 2. Peunde est festus hic dies? « Cum esses junior, inquit, praecingebas te, et ibas quo velles: cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis » . Ubi est, « Tecum ero usque ad mortem » ? ubi est, « Animam meam pro te ponam?
Abbreviated transcription (Latin):
angustias ꝑuenerunt. Hon ergo
timeat laboriosam uitam: qui de
siderat talem patriam: Tempus¬
art apłs. mee resolutionis instat
Bonum certamen certauiꝰ cursũ
Suꝑ est michi corona iusticie
Merito festinas. merito imno¬
landum te ee letaris. Suꝑ est
enim tibi corona iusticie. Adhuc im¬
minet amaritudo passionis: s tran¬
sit eam passuri cogitatio Ergo fidẽ¬
seruasti ex nuscdia dei: non ex for¬
titudine tua De cętero ergo suꝑ est
tibi corona iusticiȩ. quam reddet
tibi dominus in illa die iustus
udex Meritis enim reddet. ideo
iustus uidex: S etiam hic non
extollatur ceruix tua: quia dona
ipsius sunt merita tua XXII.

Expanded text:
angustias pervenerunt. Non ergo angustias pervenerunt. Non ergo timeat laboriosam viam, qui talem desiderat patriam. Tempus, inquit, resolutionis meae instat. Bonum certamensuperest mihi corona justitiae. Merito festinas, merito te immolandum esse laetaris: superest enim tibi corona justitiae. Adhuc imminet amaritudo passionis, sed transit eam passuri cogitatio, et quidservasti ex misericordia Dei, non ex fortitudine tua. De caetero ergo superest tibi corona justitiae, quam reddet tibi Dominus in illa die justus judex. Meritis enim reddet, ideo justus judex. Sed etiam hic non extollatur cervix tua, quia dona ipsius sunt merita tua.
Abbreviated transcription (Latin):
deo tantum popłm congre-¬
gatum: quantus congregari
neminem latet: quȩ est ista tan¬
ta pigricia: Hon amatis petrũ
& paulum: Ego in uobis illis
loquor: qui hic non sunt: Nam
uobis ago grãs.: quia uel uos ue¬
nistis & potest anima cuius quã
xp̃iami non amare petrum et
paulum: Si adhuc frigidus est.
legat &e amet. Si ad hue ñ amat.
sagittam uerbi in cor accipiat. Deip
tȩ. potentissime Quibus sagittis.
factum est quod sequitur: Populi sub
te cadent. Bona sunt talia uulnera:
Uulnus amoris salubre est. Sponsa
xp̃i cantat in cantico canticoꝵ:
bonis desiderium nr̃m: felix mu¬
tatiõ. scã migratio. Quam beata
mansio: Fides eam uidet. non oculus:
sunt scĩ isti putamus: Ibi ubi bene
est. Queris amplius: Hon nostilo¬
cum: cogrta meritum: Ubicumq
suit. cum deo sunt. Iustoꝵ enim ani¬
mȩ in manu dei sunt: & non tanget
illos tormentum maliciȩ: S ad lo¬
cum sine tormento. ꝑ tormenta tͣn¬
sierunt: ad locum latitudinis peR

Expanded text:
deo tantum populum congredeo tantum populum congregatum, quantus congregari neminem latet, quae est ista tanta pigritia? Non amatis Petrum et Paulum? Ego in vobis illis loquor qui hic non sunt. Nam vobis ago gratias, quia vel vos venistis. Et potest animus cujusque christiani non amare Petrum et Paulum? Si adhuc frigidus est, legat et amet: si adhuc non amat, sagittam verbi in cor accipiat. De iptae, potentissimae. Quibus sagittis factum est quod sequitur, Populi sub te cadent . Bona sunt talia vulnera. Vulnus amoris salubre est. Sponsa Christi cantat in Cantico canticorumbonis desiderium ntatio, sancta migratio. Quam beata mansio, fides eam videt, nondum oculusunt sancti isti, putamus? Ibi ubi bene est. Quid quaeris amplius? Non nosti locum, sed cogita meritum. Ubicumque sunt, cum Deo sunt. Justorum animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum . Sed ad locum sine tormento per tormenta transierunt: ad locum latitudinis per
Abbreviated transcription (Latin):
ebiumus quidem tantoꝵ
celebramus frequentissime na¬
talicia agnoꝵꝰ quanto magis
debemus arietum : De fidelibus
enim quos lucrati sunt apłi
p̃dicatione sua. scriptum est
Afferte domino filios arietum
Per angustias passionum. ꝑ ui¬
am spinis plenam. ꝑ tribulati¬
ones ꝑ se quutionum. ut tran¬
sirent postea fideles: apłos ha
luerunt eum qui dixit ego
sum primus. & ego nouissimus.
ad unum diem passionis sibi
occurrerunt primus &e nouis¬
ni fuisse ꝑsequutorem: petrũ¬
respiciamus domini negatorem:
Petrus negationem dnĩ lacrimis
lauit: paulus ꝑsequutionem stepħi
cecitate expiauit: Fleuit petrus
aute flagellum: paulus passus est
& flagellum: Boni ambo: scĩ. deuo
pulis. psalmum attendite In om¬
nem terram exiit sonus eoꝵ: et
in fines orbis terre uerba eorum:
& nos ꝓbamus Et ad nos ista uer¬
tatem fidei ab infidelitatis in sa¬
carissimi. letus quidem hodier¬
no die ꝓ tanta festiuitate. s ali¬
quantum tristis quia non ui¬

Expanded text:
ebuimus quidem tantorum celebramus frequentissime natalitia agnorum, quanto magis debemus arietum? De fidelibus enim, quos lucrati sunt Apostoli praedicatione sua, scriptum est, Afferte Domino filios arietum . Per angustias passionum, per viam spinis plenam, per tribulationes persecutionum, ut transeant postea fideles, Apostolosluerunt eum qui dixit, Ego sum primus, et ego sum novissimus ; ad unum diem passionis sibi occurrerunt primus et novisni fuisse persecutorem, Petrurespiciamus Domini negatorem. Petrus negationem Domini lacrymis lavit: Paulus persecutionem Stephani caecitate expiavit. Flevit Petrus ante flagellum, Paulus passus est et flagellum. Boni ambo, sancti, devpulis? Psalmum attendite: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Et nos probamus, et ad nos ista verdei ab infidelitatis incharissimi, laetus quidem hodierno die propter tantam festivitatem, sed aliquantulum tristis, quia non vi
Abbreviated transcription (Latin):
quod habet mansio in eoꝰ. nec quod
habent uerba eius. quȩ manent in
nobis. s quod habet cupiditas & in¬
firmitas carms quȩ non est in eo
& in qua non manent uerba enus
Nam utiq ad uerba eius ꝑtinet.
oratio illa quam docuit: ubi dici¬
mus pater nr̃ qui es in cȩlis. Ab
huius orationis uerbis & sensibus
non recedamus peticionibus nr̃is:
& quicquid petierimus fiet nobis
Tunc enim dicenda sunt uerba
erus in nobis nanere: quando faci¬
mis quȩ p̃cepit. & diligimus que
ꝓmisit. Quando autem ue rba
eiusmanent in memoria nec inue¬
niuntur in uita. non computatur
palmes in uite: quia uitam non at¬
trahit ex radice Ad hanc diffe¬
rentiam ualet quod scriptum est.
& memoria retinentibus man¬
data eius ut faciant ea Multi
enim memoria retinent ut con-¬
tempnant uel etiam derideant.
& obpugnent ea In his uerba xp̃i non
manent. quia tangunt quodã modo
non coherent: & ideoillis non erunt
in beneficium. s in destimonium. et

Expanded text:
quod habet mansio in eo, nec quod quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq sicut de his etiam ꝑ ihere¬
chielem ꝓpħam dñs dicit᷑. p̃cisa
nullis agricolarum usibus ꝓsunt:
nullis fabrilibus oꝑibus deputan¬
tur Unum de duobus palmiti con¬
gruit: aut uitis. aut ignis. Si i
uite non est: in igne erit. Ut gͦ in
igne non sit: in uite sit. Si manse¬
ritis in me inquit. & uerba mea
iii uobis manserint: quodcumq
uolueritis petetis & fiet uobic.
Manendo quippe in xp̃o quid uel¬
le possunt. nisi quod conuenit xp̃o:
Quid uelle possunt manendo in
est a salute: Aliud quippe uolu¬
mus quia sumus in xp̃o: & aliud
uolumus quia sumus adhuc in
hoc scło. De mansione namq huiꝰ
scłi nobis aliquando subrepit.
ut hoc petamiis quod nobis non expe¬
dire nescimus. S absit ut fiat nobis
simanenus in xp̃o: qui non facit qd
petimus nisi quod expedit nobis.
Manentes gͦ in eo. cum uerba eius in
uobis manent. quodcumq uolueri¬
mus petimiis & fiet nobis Quia si
petimus & non fiet. non hoc petimꝰ

Expanded text:
denique, sicut de his etiam per Ezedenique, sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum de duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis; si in vite non est, in igne erit: ut ergo in igne non sit, in vite sit. 4. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in enum a salute? Aliud quippe volumus quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui manet inme & ego in eo hic
fert fructum multum: quia sine
me nchil potestis facere. He quis¬
quam putaret saltem parnum
aliquem fructum posse a semet¬
ipso palmitem ferre: cum dixisset
hic fert fructum multum. non
ait quia sine me parum potestis
facere: s nichil potestis facere:
Siue ergo parum siue multum
sine illo fieri non potest: sine quo
fieri ichil potest. Quia & si pa¬
rum atculerit palmes. purgat¬
eum agricola ut plus afferat.
Lamen nisi in uite manserit et
uxerit de radice: quantumlibet
fructum a semetipso ñ potest
ferre. Quamuis autem xp̃es
uitis non eẽt nisi homo eẽt tamen
istam grãm palintibus non p̃be¬
ret insi etian ds̃ eẽt. Ulerum quia
ita sine ista gr̃a non potest iuui
ut & mors in potestate sit liberi
arbitrii: si quis in me inquit noni
manserit. mittetur foras sicut pal¬
mes & arescet. & colligent eum et
in ignem mittent & ardet. Ligna
itaq uitis tanto sunt contemptibi¬
liora si inuite non in niserint:
quanto głosiora si manserint.

Expanded text:
Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint:
Abbreviated transcription (Latin):
& uuius ꝓpħȩ meritis. omnis est
hostium numerus captiuatus:
Quę cateruę regum. quę turba
militum talem uictoriam ꝑpe¬
trariuitꝰ ut ita hostes ꝓsternereñ.
ut de illis nullus occumberet:
Hec est uera. hȩc incruenta uic¬
toria:. ubi sic aduersarius uincit᷑
ut de uincentibus nemo ledatur:¬

Expanded text:
et unius prophetae meritis omnium est et unius prophetae meritis omnium est hostium numerus captivatus. Quae catervae regum, quae turbae militum talem victoriam perpetrarunt, ut ita hostes prosternerent ut de ipsis nullus occumberet? Haec est vera, haec incruenta victoria, ubi sic adversarius vincitur, ut de vincentibus nemo laedatur
Abbreviated transcription (Latin):
rum detegeret᷑: qui meritis sus¬
caliginem nubium penetrauit:
Necessario ergo ses heliseus hoc
facto ministro formidoloso p̃sti¬
tit securitatem. eni iam refude¬
rat claritatemꝰ: &e remouit ab eo
noq eum remunerans beneficio
absoluit enis metum: ab soluit
beneficium: Minus timere cępit.
postquam plus uidere ꝓmeruit
Nam &e pacem pariter ꝓmeruit
&e uisum In montibus ergo cer¬
nuntur armati: Apparet eos
uere descendisse de cęlo: quor
aduentus primum in montibꝰ
reperitur. Ipsa enim locoꝵ ꝓxi¬
mitas hoc demonstrat: quod
descendentes de cęlo. non nisi
niga collium sibi uicina calcã¬
suerint
Tunc igitur orauit heliseus: & om¬
nem hostilem exercitum cęcitate ꝑ¬
cussit: Non mirum si aduersariis
gitus est claritatem: & si hostibus
aufert uisum. qui ministro p̾stat
aspectum: Ubi sunt qui dicunt
plusquam p̃ces scõꝵ. hominum
arma posse. Ecce una oratio heli¬
sei totum exercitum uulnerauit:

Expanded text:
rum detegeret, qui meritis rum detegeret, qui meritis caliginem nubium penetravit? Necessario ergo S. Elisaeus hoc facto ministro formidoloso praestitit securitatem, cui jam refuderat claritatem, et removit ab eo que eum remunerans beneficio, absolvit ejus metum, et absolvit obtutum. Minus timere coepit, postquam plus videre promeruit; nam et pacem pariter promeruit, et visum. In montibus ergo cernuntur armati. Apparet eos vere descendisse de coelo, quorum adventus primum in montibus esse reperitur. Ipsa enim locorum proximitas hoc demonstrat, quod descendentes de coelo nonnisi juga collium sibi vicina calcaverint. Tunc igitur oravit Elisaeus, et omnem hostilem exercitum caecitate percussit. Non mirum si adversariis gitus est claritatem; et si hostibus auferret visum, qui ministro praestitit aspectum. Ubi sunt qui dicunt plus quam preces sanctorum hominum arma posse? Ecce una oratio Elisaei totum exercitum vulneravit,
Abbreviated transcription (Latin):
pietas saluatoris ut interueni¬
at saluti: ac non se ꝓdat aspectui.
Sentiatur beneficiis: &e non cer¬
natur obtutibus Uude errat.
qui putat cum ꝓspere aliquid
gesserit: ꝓpria se fortitudine su¬
perasse Scire &e enim debet. quod
aduersarii meritis magis quam
uirtute uincuntur. & non tam
uirtute quam scĩtate superant᷑:
Sicut sc̃s heliseus hostes suos
non armis superabat. s oratione
uincebat. Nam cum idem mini¬
stro suo ad depellendum eius
timorem. plures ad eẽ diceret
defensores. nec metum ab illo pos¬
set auferre. tunc orauit ad dñm
dicens: Domine aperi oculos eiꝰ
ut uideat: & aꝑti sunt oculi eiꝰ
&e uidit. & ecce mons totus plenꝰ
equitatitum: & reliqua. Oratio
ergo ꝓpħȩ. aperuit oculos pueri:
Hon mirum. si oratio aperuit ocu¬
rum inquam si nouos inserit
oculos: qui noua ꝓmeretur au¬
xilia: Aut cur non acies ꝓducat
obtutuum: qui acies instruxerat
angłoꝵ: Cur in quam non ora¬
tione sua hebitudinem pupilla¬

Expanded text:
pietas Salvatoris, ut intervenipietas Salvatoris, ut interveniat saluti, ac se non prodat aspectu, sentiatur beneficiis, et non cernatur obtutibus. Unde errat qui putat, cum prospere aliquid gesserit, propria se fortitudine superasse. Scire enim debet quod adversarii meritis magis quam virtute vincuntur, et non tam virtute quam sanctitate superantur; sicut S. Elisaeus hostes suos non armis superabat, sed oratione vincebat. Nam cum eidem ministro suo, ad depellendum ejus timorem, plures adesse diceret defensores, nec metus ab illo posset auferri; tunc oravit ad Dominum, dicens: Domine, aperi oculos ejus ut videat. Et aperti sunt oculi ejus, et vidit, et ecce mons totus plenus equitatu , et reliqua. Oratio ergo Prophetae aperuit oculos pueri. Non mirum si oratio aperuit ocurum, inquam, si novos senserit 310 oculos, qui nova promeretur auxilia. Aut cur non acie producat obtutum, qui acies instruxit angelorum? Cur, inquam, non oratione sua habitudinem pupilla
Abbreviated transcription (Latin):
quam sagitta: Sagitta enim non¬
nisi ꝓxime conspectum ꝑcutit
aduersarium: oratio autem etiã
longe positum uulnerat inimicũ
uellet rex syriȩ captiuare. ac sue
subdere ditioni. multisq eum ar¬
matoꝵ cinxisset agminibus. non
est territus. non turbatus. s an
nuncianti puero ait: Noli timere.
plures enim nobiscum sunt. qͣm
credit: Non metuit terrenas in¬
sidias: quia celestia ad eẽ sibi no¬
uit auxilia: Plures inquit nobis¬
cum sunt: quam cum illis. Mira
res. Plures e cęlo defensores mere¬
tur scĩtas: quam interris oppug¬
natores adduxit imꝓbitas Ptures
nobiscum sunt quam cum illis:
Uidete beatitudinis meritum:
ꝓpħa nunciat etiam de multitu¬
dine: cum puer adhuc incertus
to plus cernunt: Hic ꝑspicit ar¬
matoꝵ numerũ: & ille non cernit
defensionis iudicium: Quanta
est diuina miscđia. Defertur ho¬
minibus beneficium: nec uidet᷑
auxilium: Periclitantes conse¬
quuntur &e nesciunt. Hec est enĩ

Expanded text:
quam sagitta. Sagitta enim nonquam sagitta. Sagitta enim nonnisi proxime conspectum percutit adversarium; oratio autem etiam longius positum vulnerat inimicum. vellet eum rex Syriae captivare ac suae subdere ditioni, multisque eum armatorum cinxisset agminibus, non est territus, non turbatus; sed ait nuntianti puero: Noli timere: plures enim nobiscum sunt quam credit; non metuit terrenas insidias, quia coelestia adesse sibi novit auxilia. Plures enim nobiscum sunt, quam cum illis. Mira res! Plures de coelo defensores meretur sanctitas, quam in terris oppugnatores adduxit improbitas. Plures nobiscum sunt, quam cum illis. Videte beatitudinis meritum. Propheta nuntiat etiam de multitudine, cum puer adhuc incertus to plus cernunt! Hic perspicit armatorum numerum, et ille non cernit defensionis indicium. Quanta est divina misericordia! Defertur hominibus beneficium, nec videtur: auxilium periclitantes consequuntur, et nesciunt. Haec enim est
Abbreviated transcription (Latin):
epe dixisse me memini.
quod hostium tumultꝰ
bellicos timere minime
debeamus. nec quamli¬
bet copiosam hostium multitudi¬
nem formidare: qm̃ sicut ait dñs.
maior est qui in nobis est. quam
qui in hoc mundo. Hoc est poten¬
tior est ad ꝓtegendos famulos suod
xp̃c: quam diabolus ad iustigan¬
dos inimicos. Quamius enim
idem diabobus colligat sibi tur¬
bas. & crudeli eas armet insania
tamen facile destruuntur: quia
melioribus popłm suum salua¬
tor circumdat auxilus. Ait enĩ
ꝓpħa. Inmittet angłs domini
in circuitu timentium eum: &
cripiet eos. Quod si angłs drii
timentes eum de periculis eripit
non potest timere barbarum: qui ti¬
inuerit saluatorem. Hec potest me¬
tuere hostis impetum: qui p̃cepta
arma sunt xp̃ianis: & diuinus ti¬
mor terrorem a nobis expellit ho¬
stilem: Arma autem hȩc nr̃a sunt.
quibus saluator instruxit. Oratio.
miscdia. atq ienunium. Ieiuniũ
enum melius quam murus tue¬
tur: miscđia facilius liberat qͣm
rapina: oratio longius uulnerat

Expanded text:
epe dixisse me memini quod hos tumultus bellicos timere minime debeamus nec quamlibet copiosam hostium multitudinem formidare; quoniam sicut ait Dominus, Major est, qui in nobis est, quam, qui in hoc mundo . Hoc est potentior est ad protegendos famulos suos Christus, quam diabolus ad instigandos inimicos. Quamvis enim idem diabolus colligat sibi turbas, et crudelis eas armet insania, tamen facile destruuntur, quia melioribus populum suum Salvator circumdat auxiliis; ait enim propheta: Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum et eripiet eos . Quod si angelus Domini timentes eum de periculis eripit, non potest timere barbarum, qui timuerit Salvatorem, nec potest metuere hostis impetus, qui Christi arma sunt Christianis; et divinus timor terrorem a nobis expellit hostilem. Arma autem haec nostra sunt quibus nos Salvator instruxit, oratio, misericordia, atque jejunium: jejunium enim melius quam murus tuetur; misericordia facilius liberat quam rapina; oratio longius vulnerat
Abbreviated transcription (Latin):
sui sanguinis pepererunt: qui tam¬
quam sacrata hostia ꝓ nr̃a ꝓpicia¬
tione domino sunt oblati. Preser¬
tim cum dicat ad scõs suos omps
deus. Qui uos honorat me honorat.
& qui uos sꝑnit me sꝑnit. Quisqͥ
ergo honorat martyres: honorat

Expanded text:
sui sanguinis pepererunt, qui tansui sanguinis pepererunt, qui tanquam sacrata hostia pro nostra propitiatione Domino sunt oblati, praesertim cum dicat ad sanctos suos omnipotens Deus: Qui vos honorat, me honorat; et qui vos spernit, me spernit . Quisquis ergo honorat martyres, honorat
Abbreviated transcription (Latin):
petro & paulo. honorificentiam
minime reddideritis. cum ipsos
ẽẽ sciatis doctores gentium. aue¬
tores martyrum principes sacer¬
dotum. nec uolueritis eoꝵ nata¬
lem nobiscum festiuissimum ce¬
lebrare. atq illi cęlesti interesse
conuiuio: in quo ꝑ martyrum
suorum tanta lȩticia. substanti¬
am uitȩ ipse nobis dominu.
ministrauit. Uultis autem scire
quantis bonis fraudati fueritis:
Interrogate fr̃s qui tunc tempo¬
ris mecum pariter affuerun .
quam refecti a dominica mensa
discesserint. uel quales secum
domum sp̃ales diuicias repor¬
tarint. Unum scio. quod si quis
illa die honoratus aut diues na¬
talem filii sui ad decimum usq
miliarium ad prandium roga¬
uisset. ꝓpter accuratas epulas¬
& inȩquales mensuras. absq
dubio uos ituros fuisse. Igitur
martyrum cęlebramus. p̃ter¬
missis omnibus scłi actibus.
sine aliqua dilatione ꝯcurrere
debemus. reddere illis honorificen¬
tiam. qui nobis salutem ꝓfusione

Expanded text:
Petro et Paulo honorificentiam Petro et Paulo honorificentiam minime reddideritis; cum ipsos esse sciatis doctores gentium, auctores martyrum, principes sacerdotum: nec volueritis eorum natalem nobiscum festivissimum celebrare, atque illi coelesti interesse convivio, in quo pro martyrum suorum tanta laetitia, substantiam vitae ipse nobis Dominus ministravit? Vultis autem scire quantis bonis fraudati fueritis? Interrogate fratres, qui tunc temporis mecum pariter adfuerunt, quam refecti a Dominica mensa discesserint, vel quales secum domum spiritales divitias reportaverint. 5. Unum scio, quod si quis illa die honoratus aut dives ob natalem filii sui ad decimum usque milliarium ad prandium rogavisset, et inaequales mensuras, absque dubio vos ituros fuisse. Igitur, memoriam celebramus, praetermissis omnibus saeculi actibus, sine aliqua dubitatione concurrere debemus, reddere illis honorificentiam qui vobis salutem profusione
Abbreviated transcription (Latin):
ille diues in euuangłio uenditis
omnibus rebus suis emere festi¬
nauit. & maluit omnes quas
habebat gemimas amittere. tan¬
tum ut unam xp̃i emeret mar¬
garitam: Unde & ego fr̃s pro
magnitudine quod ad misera¬
tis delicti. nolui uobis pandere
ȩuuangłice refectionis el oquia:
s magis ingerere auimosȩ in-¬
dignationis iniuriam: & priꝰ
uos uerberibus spãlibus emen¬
dare. ac sic margarite ditare
muneribus: Malui inquam
peccatum urm̃ incusando acri¬
ter increpare. quam leniter
dissimulando nutrire: Quis¬
quis enim frẽm non arguit
peccantem: quodam modo or¬
tatur ut peccet. Nolo autem
putetis: quod non de amore
faciam. uos sepius uerberando
filius enim qui castigatione
dignus est. plus amatur: sic̃
ait scriptura sc̃ã Quẽ enim
diligit dñs corripit. castigat
autem omnem filium quem
recipit. Dicite enim michi si non
dolendum fuerit hoc peccatum.
sic uos salutis ur̃ȩ immemores
tunc fuisse. ut beatissimis apłis

Expanded text:
ille dives in Evangelio, venditis ille dives in Evangelio, venditis omnibus rebus suis, emere festinavit, et maluit omnes, quas habebat, saeculi gemmas amittere, tantum ut unam Christi emeret margaritam. Unde et ego, fratres, pro magnitudine quod adtis, delicti, nolui vobis pandere Evangelicae refectionis eloquia; sed magis ingerere animosae indignationis injuriam, et prius vos verberibus spiritalibus emendare, ac sic margaritae ditare muneribus. Malui, inquam, peccatum vestrum incusando acriter increpare, quam leniter dissimulando nutrire; quisquis enim fratrem non arguit peccantem, quodammodo hortatur ut peccet. Nolo autem putetis quod non de amore faciam, vos saepius verberando; filius enim, qui castigatione dignus est, plus amatur, sicut ait Scriptura sancta: Quem enim diligit Dominus, corripit: castigat autem omnem filium, quem recipit . 4. Dicite enim mihi si non dolendum fuerit hoc peccatum, sic vos salutis vestrae immemores tunc fuisse, ut beatissimis apostolis
Abbreviated transcription (Latin):
aris ad correptionem
ur̃am arbitror posse
sufficere fr̃s dilecti. qđ
anteriore donunica ꝓfe¬
cturus. nulla uobis sacrarum litce¬
rarum sp̃alia dona largitus sim
s tantum uos increpans & argu¬
ens ꝓpeccato. sine aliqua p̃dicati¬
onis consolatione dimiserim. Uo¬
lui enim uos hoc ipsum intellige¬
re quam grauiter peccaueritis:
qui diuina eloquia audire mi¬
nue meruistis. Hȩc enim sacer¬
dotum uehemens & coplosa uin¬
dicta est. indignis quibusq scri¬
pturarum cęlestium sacramen¬
ta non credere. nec sicuit ait dñs
dare sc̃m canibus. neq margari¬
tas ꝓicere porcoꝵ pedibus concul¬
candas ꝑdit enim cȩlestis mar¬
garite grãm: quisquiss eam
fedissimo pectori circiuidar e
conatur. Gemma enim sicut
scitis nisi auro non conuenit.
margarita nisi p̃ciosis monilibꝰ¬
non aptatur Estote gͥ aurum op¬
timumꝰ estote monile p̃ciosum:
ut possit in uobis margarita spi¬
ritalis includi Margarita enim
xp̃s est dñs. Quam negociator

Expanded text:
atis ad correctionem vestram arbitror posse sufficere, fratres dilecti, quod anteriore Dominica profecturus, nulla vobis sacrarum litterarum spiritalia dona largitus sim: sed tantum vos increpans et arguens pro peccato, sine aliqua praedicationis consolatione dimiserim. Volui enim vos hoc ipsum intelligere quam graviter peccaveritis, qui divina eloquia audire minime meruistis. Haec enim sacerdotum vehemens et copiosa vindicta est, indignis quibusque scripturarum coelestium sacramenta non credere: nec, sicut ait Dominus, dare sanctum canibus, neque margaritas projicere porcorum pedibus conculcandas . 2. Perdit enim coelestis margaritae gratiam, quisquis eam foedissimo peccatori circumdare conatur; gemma enim, sicut ipsi scitis, nisi auro non convenit, margarita nisi pretiosis monilibnon aptatur. Estote ergo aurum optimum, estote monile pretiosum, ut possit in vobis margarita spiritualis includi. Margarita enim Christus est Dominus, quam negotiator
Abbreviated transcription (Latin):
rilis quȩ non paris: erumpe & ex¬
clama quȩ non parturis. Ergo ec¬
clesia est illa sterilis ciuitas. quȩ
hoc est sacrilegio gentilium popu¬
lorum sterilitatem sustinens. deo
filios ꝓcreare non potuit: Atubi
uenit xp̃c. uelut uas fictile assu¬
mens corpus humanum. sanauit
aquariun uicia. hoc est resecauit
sacrilegia popłoꝵ: statim eccła que
erat sterilis cepit ẽẽ fecunda Unde
& apłs dicit. letare sterilis &e reli¬
qua. Plures enim filios eccła que
autem sales qui sunt qui attule¬
runt medicinam. facile cognos¬
ceinus. Dicit dominꝰ ad apłos¬
suos. Ulos estis sal terre: Ergo si
apłi salbus comparati sunt. recte
figura completur: Sicut tunc effu¬
si dde uasculo sales condierunt aqͣs.
ita &e nunc missi a saluatore apłi
popłos condiunt uniuersos. ut
ablata sterilitate uitioꝵ. ꝓlem
incipiant germinare uirtutum:

Expanded text:
rilis, quae non paris; erumpe, et exrilis, quae non paris; erumpe, et exclama, quae non parturis . Ergo Ecclesia est illa sterilis civitas, quae hoc est sacrilegio gentilium populorum, sterilitatem sustinens, Deo filios procreare non potuit. At ubi venit Christus, velut vas fictile assumens corpus humanum, vitia sanavit aquarum, hoc est resecavit sacrilegia populorum; statim Ecclesia, quae erat sterilis, coepit esse fecunda. Unde et Apostolus dicit: Laetare sterilis. Plures enim filios ex eo Ecclautem sales qui sint; quam attulerint medicinam facile cognoscemus. Dicit Dominus ad apostolus: Vos estis sal terrae . Ergo si apostoli salibus comparati sunt recte figura completur: sicut tunc effusi de vasculo sales condierunt aquas; ita et nunc missi a Salvatore apostoli populos condiunt universos, ut, ablata sterilitate vitiorum, prolem incipiant germinare virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
sanauit hominem. aut uni domui
p̃stitit medicinam s totius ciui¬
tatis popłm reparauit. Si enim
tardius hoc fecisset. interuenien¬
te sterilitate. senescentibus cunctis
ciuitas sine habitatore remanserat.
Igitur heliseus dum curauit aqͣm
curauit & plebem: Q dum fontẽ
benedixit undarum: fontem quẽ¬
dam indulsit animarum. Nam
sicut scĩficatione eius de occultis
enim sola tantum fluenta bene¬
dixit heliseus. quȩ fontium iam
gremio tenebantur. s ce illa quę
humido terre solo adhuc indis¬
creta paulatim erant in poste¬
rum defluxura. Unde ait scri¬
ptura. ad hoc exitus aquarum
benedixxisse heliseũ ut stillantẽ
aquam prius scĩficatio susciperet:
quam sinus fontis includeret. Igit᷑
tem. hoc est requiramus quȩ sit
ista ciuitas que sterilitate labora¬
batꝰ uel quid sibi uelit uas fictile.
quid etiam ut asꝑsi sales afferant
suauitatem Legimus in eodem
apło dictum de eccła Letare ste¬

Expanded text:
sanavit hominem, aut unius domui sanavit hominem, aut unius domui praestitit medicinam, sed totius civitatis populum reparavit. Si enim tardius hoc fecisset, interveniente sterilitate, senescentibus cunctis, civitas sine habitatore remansisset. Igitur Elisaeus, dum curavit aquas, curavit et plebem; dum fontem benedixit undarum, quemdam fontem indulsit animarum. Nam sicut sanctificatione ejus de occultis enim sola tantum fluenta benedixit Elisaeus, 314 quae fontium jam gremio tenebantur; sed et illa, quae humido terrae solo indiscreta, paulatim erant in posterum defluxura. Unde ait Scriptura ad exitus aquarum benedixisse Elisaeum, ut stillantem aquam prius sanctificatio susciperet quam sinus fontis includeret. Igiturtem; hoc est requiramus quae sit ista civitas quae sterilitate laborabat, vel quid sibi velit vas fictile, quid etiam ut aspersi sales afferant suavitatem. Legimus in eodem apostolo dictum de Ecclesia: Laetare ste
Abbreviated transcription (Latin):
sei autem meritis quid dicamus.
cuius hec prima laus. quod pa¬
trem uoluit gr̃ã superareꝰ. dum
dari sibi amplius postulat. quã
scit apud eum ẽẽ qui possidet.
Auarus quidem est in petendo.
sedidoneus in ꝓmerendo. Dum
enim a patre plus exigit quam
habebat. facit eum meritis suis
plus p̃stare quam poterat. Fsam
cum idem heliseus post ascensũ
ciuibus ut in eadem consisteret
ciuitate. dixerunt ad illum:
Commoratio oppidi bona est.
s aquȩ male ce steriles sunt.
lunc p̃cepit sibi dari uas fictile.
&e recondito in eo sale. ueniens ad
exitus aquarum: ꝓiecit in aquas
dicens. Hec dicit dñs Sanaui aqͣs
istas. non erit ex eis moriens neq
sterilis: & sanatȩ sunt a que usq in
hunc diem: Uidete ergo helisei qͣn¬
ta sunt merita: cinus prima in ci¬
uitate hospitalitas. filioꝵ est mag¬
na fecunditas. Dum enim sterili¬
tatem auertit aquarum: successi¬
onem largitur heredum. ꝑor
enim hoc facto unum heliseus.

Expanded text:
saei autem meritis quid dicamus? saei autem meritis quid dicamus? cujus haec prima laus est, quod patrem voluit gratia superare, dum dari sibi amplius postulat, quam scit apud eum esse qui possidet. Avarus quidem est in petendo, sed idoneus in promerendo. Dum enim a patre plus exigit quam habebat, fecit eum meritis suis plus praestare quam poterat. Nam cum idem Elisaeus post ascensum civibus, ut in eadem consisteret civitate, dixerunt ad illum: Commoratio oppidi bona est, sed aquae malae et steriles sunt ; tunc praecepit sibi dari vas fictile, et recondito in eo sale veniens ad exitus aquarum projecit in aquas, dicens: Haec dicit Dominus: sanavi aquas istas, non erit ex eis moriens, nec sterilis. Et sanatae sunt aquae usque in hunc diem . Videte ergo Elisaei quanta sint merita, cujus prima in civitate hospitalitas filiorum est magna fecunditas. Dum enim sterilitatem avertit aquarum, successionem largitur haeredum. Non enim hoc facto Elisaeus unum