comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dum non modo inter externos sed etiam inter deductos
ex diuersissima parte orbis miraculo indiscretiuultus fuere:
denique cũ antonio iam triũ uiro thoranius quidã eximios
forma pueros. uelt gemi nos trecentisses tercis uendidis
s&. quorum detrans alpina gallia. alterum ex asia conpa¬
rauerat. ad eoque unares iuderetur. nisi solum sermo fide
pander&: atque ideo inrisumse antonius grauaretur: non
in facie tethoranius id uel precipue qđ emptor crimina¬
batur preciosos probabit. Neque enim mirum si forent pa¬
res gemini. illud nullis poss& taxacionibus aestimare. qđ
tantisspacus diuersitas separata. plusquam geminos attulis¬
s&: quo responso adeo antonius mitigatus est: ut de inceps
nihil se habere carius insubstancia sua iactar&: Nunc side
ipsis hominum formis requiramus : Liquido manifestabitur
nihil dere antiquitatem mendaciter predicasse. sed cor¬
rupta degeneris successione sobolem nr̃i temporis per

Expanded text:
dum non modo inter externos, sed etiam inter deductos dum non modo inter externos, sed etiam inter deductos ex diuersissima parte orbis miraculo indiscreti uultus fuere. Denique cum Antonio iam triumuiro Toranius quidam eximios forma pueros uelut geminos trecentis sestertiis uendidisset, quorum alterum de Transalpina Gallia, alterum ex Asia comparauerat, adeoque una res uiderentur, nisi solus sermo fidem panderet, atque ideo inrisum se Antonius grauaretur, non infacete Toranius id uel praecipue quod emptor criminabatur pretiosius probauit; neque enim mirum si forent pares gemini; illud nullis posse taxationibus aestimari, quod tantis spatiis diuersitas separata plus quam geminos attulisset. Quo responso adeo Antonius mitigatus est, ut deinceps nihil se habere carius in substantia sua iactitaret. Nunc si de ipsis hominum formis requiramus, liquido manifestabitur nihil de se antiquitatem mendaciter praedicasse, sed corruptam degeneri successione subolem nostri temporis per
Abbreviated transcription (Latin):
populare isto. Tamdiu disimulauerit defunctum maritũ
quo ad ex arbitratu eius. regni successor ordinaretur.
Inter gñ pompeum & g̃ uubium humili loconatum. tantus
error ex ftitit. deparibus liniamentis . ut romani uibium
pompei nomine. pompeium uibii uocabulo cognominarent
oratorem lucium plancium. rubrius hyrt no sicinple¬
uit. ut & ipse planctus apo. pulo uocaretur: armenta¬
rius mir myllo. & cassius seuerus orator. ita semutuo
reddiderunt. ut siquando pariter uiderentur. dinos¬
ci non possent. nisidiscrepanciam habitus indicaret :
marcus messa lacensorius. & menogene s efece uolgan
hoc fuerunt uterque qđ singuli. Nec alium messalã
putauerunt. quam menogenen. nec menogenen aliũ
quam messalam putauerunt: piscator exsibilia ꝓ¬
consuli surae preter alia etiam rictuoris conparatur.
ita in eadem. uocis inpedimenta. & tardatae sonus
liguae naturalibus offendiculis congruebant: Inter¬

Expanded text:
populare isto, tamdiu dissimulauerit defunctum maritum, populare isto, tamdiu dissimulauerit defunctum maritum, quoad ex arbitratu eius regni successor ordinaretur. Inter Cn. Pompeium et C. Vibium humili loco natum tantus error extitit de paribus lineamentis, ut Romani Vibium Pompeii nomine, Pompeium Vibi uocabulo cognominarent. Oratorem L. Plancum Rubrius histrio sic impleuit, ut et ipse Plancus a populo uocaretur. Armentarius murmillo et Cassius Seuerus orator ita se mutuo reddiderunt, ut si quando pariter uiderentur, dinosci non possent, nisi discrepantiam habitus indicaret. M. Messala censorius et Menogenes e faece uulgari hoc fuerunt uterque quod singuli, nec alium Messalam quam Menogenem nec Menogenem alium quam Messalam putauerunt. Piscator ex Sicilia proconsuli Surae praeter alia etiam rictu oris comparabatur; ita in eadem uocis inpedimenta et tardatae sonum linguae naturalibus offendiculis congruebant. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
qui lapis specie cristallina. fabae modo ingallina ciorũ
uentri culis. inuenitur. aptus ut dicunt. proeliantibus.
Milon porro tarquini superbi priscitem poribus emicuit
Iam uero quideflexum animum referat ad similitudinũ
causas. quantum artificis naturae ingenium deprehendo
Interdum enim ad ge̾us spectat. & sꝑsobolem infamil ia
transitus faciunt: sicit plerumque paruuli. modoner¬
uos. modo cicatrices. modo quales cumque originis suae
notas ferunt. ut in lepidis: quorum tres inter uulsatamen
seriae ex eadem domo obducta membrana oculos similes geniti
repperuntur. ł in brtancio nobilis picta: qui cum matrem haber&
adulterio exȩthio pe cenceptam. quȩ nihil patri conparandũ
reddi diss&. ipse inathiopem auum regenerauit: sed hoc minus
mirum si respiciamus adea quȩ specta sunt. in externos regem
antiochum arte monquidam. eplebe syriatica. sic faciae emu¬
la menciebatur. ut post modum laotice uxor regia obiecto

Expanded text:
qui lapis specie crystallina, fabae modo, in gallinaceorum qui lapis specie crystallina, fabae modo, in gallinaceorum uentriculis inuenitur, aptus ut dicunt proeliantibus. Milon porro Tarquinii Prisci temporibus emicuit. Iam uero qui deflexum animum referat ad similitudinum causas, quantum artificis naturae ingenium deprehendet! Interdum enim ad genus spectant, et per subolem in familias transitus faciunt, sicut plerumque paruuli modo naeuos modo cicatrices modo qualescumque originis suae notas ferunt; ut in Lepidis, quorum tres interuulsa tamen serie ex eadem domo obducto membrana oculo similes geniti reperiuntur; uel in Byzantio nobili pycta, qui cum matrem haberet adulterio ex Aethiope conceptam, quae nihil patri comparandum reddidisset, ipse in Aethiopem auum regenerauit. Sed hoc minus mirum, si respiciamus ad ea quae spectata sunt inter externos. Regem Antiochum Artemon quidam e plebe Syriatica sic facie aemula mentiebatur, ut postmodum Laudice uxor regia, obiecto
Abbreviated transcription (Latin):
uirium substanciam neruos facere certissimum est. Quantoque
fuerunt deseniores. tanto propensius augescere firm itatem
Uarro in relacionem prodigiose fortitudinis ad notauit. Tri¬
tannum gladiatorem. natura sãnitẽ fuisse. qui & rectis & tran¬
uersis neruis. non modo crate pectoris. sed & manibus cancella¬
tis. & brachus. omnis aduersarios leui tactu ac penesecuris
congressionibus uicerit: eius filium militem gnei pompei
pari modo natum. ita spreuisse hostem prouocantem: ut in¬
ermi eum dextra & superaret. & captum digrto uno incas¬
tra imperaris sui reportar&. Milonem quoque crotonien¬
sem egisse omnia supraquam homo ual&. etiam hoc prodit̾
qđ ictu nudȩ manus taurum fecit uictimam eumq solidũ
qua mactauerat. die absumpsit solus. non grauatim super
hoc: nihil dubium. Nam factum elogium extat. uictor ille
omnium certaminum obiit. Sane alectorius traditus.

Expanded text:
uirium substantiam neruos facere certissimum est, quantoque uirium substantiam neruos facere certissimum est, quantoque fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. Varro in relatione prodigiosae fortitudinis adnotauit Tritannum gladiatorem natura Samnitem fuisse, qui et rectis et transuersis neruis non modo crate pectoris, sed et manibus cancellatis et brachiis omnes aduersarios leui tactu ac paene securis congressionibus uicerit. Eius filium, militem Cn. Pompeii, pari modo natum, ita spreuisse hostem prouocantem, ut inermi eum dextera et superaret et captum digito uno in castra imperatoris sui reportaret. Milonem quoque Crotoniensem egisse omnia supra quam homo ualet; etiam hoc proditur quod ictu nudae manus taurum fecit uictimam eumque solidum qua mactauerat die absumpsit solus non grauatim. Super hoc nihil dubium; nam factum elogium extat. Victor ille omnium certaminum obiit. Sane alectoria usus traditur,
Abbreviated transcription (Latin):
unũ nouimus eadem hora risisse quaerat natus. to rastren socra¬
tes mox obtimarum arcium peritissimum: aulus grassus
auus eius quem rapuerunt bella partica. quod numquã
riserit agelatus cognominabatur. Inter alia socratis
magna preclarum illud est. quod in eodem uultus teno¬
re etiam ad uersis inter pellantibus perstitit: eralitus
& diogenes. cynicus. Nihil umquam dirigore animi
remiserunt: Calca tisque turbinibus fortuitorum. ad¬
uersus omnem dolorem uel misencordiam uniforme
durauere preposito: ponponium poetam consula rem
uirum numquam ructu asse: habetur. inter exem pla
antoniand rusi non spusse percelebre est. Non nullos
nasci accipimus concretis ossibus. eosque neque suda¬
re consuisse: neque sitire : qualis syracusa nusł redam¬
us fertur. qui tercia & tricesima olimpiade. primus
exolimpico certam ine. pancradi coro nam reportauit
cuiusque ossa de prehensa sunt medullas non habere maximam

Expanded text:
unum nouimus eadem hora risisse qua erat natus, scilicet Zoroaunum nouimus eadem hora risisse qua erat natus, scilicet Zoroastren, mox optimarum artium peritissimum. At Crassus, auus eius quem rapuerunt bella Parthica, quod numquam riserit Agelastus cognominabatur. Inter alia Socratis magna praeclarum illud est, quod in eodem uultus tenore etiam aduersis interpellantibus perstitit. Heraclitus et Diogenes Cynicus nihil umquam de rigore animi remiserunt, calcatisque turbinibus fortuitorum aduersus omnem dolorem uel misericordiam uniformi durauere proposito. Pomponium poetam consularem uirum numquam ructuasse habetur inter exempla; Antoniam Drusi non spuisse percelebre est. Nonnullos nasci accepimus concretis ossibus, eosque neque sudare consuesse neque sitire, qualis Syracusanus Lygdamus fertur, qui tertia et tricesima olympiade primus ex Olympico certamine pancratii coronam reportauit, cuiusque ossa deprehensa sunt medullam non habere. Maximam
Abbreviated transcription (Latin):
uirginal fuerit. Quo patto genitalia fuere cornelia. qua editis
grattis. ostentum hot piauit sinistro exitu liberorum. Rursum
nitatis matribus natus est auspicatior. sicut scipio affricanus prior
quide funita parente qđ excisus utero indiemuenerat primus ro¬
manorum cesar dictus est : egeminis siremanerent te altero alter
ab ortiuo fluru extiderit. alter qui legitime natu suo pistus nommatur:
Quidam et tum dentibus procreantur. ut gneus papyrius carbo et maxi
muscurio dentatus obid cognominatus: quidam uite dicentium con¬
tinuo ossis armantur soliditate. qualẽ filium bythinorum rexpru¬
sias habuit: Ipsum dentiũ numerum discernit qualitas sexuscum
inuiris plures sint. infeminis pautiores. hoscynodontas uocant: et
quibus gemini procedunt. abdextera parte fortune blandimenta
promittunt. quibus ad leua uersa uite nastentium: uox prima uagitus
est: laticiae enim stnsus differtur in qua dragesimum diem: Itatque

Expanded text:
uirginal fuerit, quo pacto genitalia fuere Corneliae, quae editis uirginal fuerit, quo pacto genitalia fuere Corneliae, quae editis Gracchis ostentum hoc piauit sinistro exitu liberorum. Rursum necatis matribus natus est auspicatior, sicut Scipio Africanus prior, qui defuncta parente, quod excisus utero in diem uenerat, primus Romanorum Caesar dictus est. E geminis si remanente altero alter abortiuo fluxu exciderit, alter qui legitime natus est Vopiscus nominatur. Quidam et cum dentibus procreantur, ut Cn. Papirius Carbo et M'. Curius, Dentatus ob id cognominatus. Quidam uice dentium continui ossis armantur soliditate, qualem filium Bithynorum rex Prusias habuit. Ipsum dentium numerum discernit qualitas sexus, cum in uiris plures sint, in feminis pauciores. Quos cynodontas uocant, quibus gemini procedunt ab dextera parte, fortunae blandimenta promittunt, quibus ab laeua, uersa uice. Nascentium uox prima uagitus est; laetitiae enim sensus differtur in quadragesimum diem. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
mina gestantis uultum pallore inficit. trura quoq: praepedit. lan¬
guida tarditate. in utroq: sexu cum capilli germinant. In commodũ
mause. fitq pleni lunis auctior egritudo: quod tempus etium edidis
sem pernocet. cusalsiores escas edit. grauida unguiculis caret partus:
aticum prope aduterum liberandum uenerit. momenta maturitatis eni¬
tentis spm retinere plurimum congruit quoquidem letali mora oscita¬
tiosus pendit: puerperitia. contra naturam esł inpedes procedere nccs¬
centes. Qucc propter uelut egre pati appellantur agrippe. lta editi mi¬
nus pro spere iuuunt. & deuita euo breui cedunt: deniq in uno marco
agrippa felicitatis eremplum est. nec tamen usq eo in offense. ut non plu¬
ra aduersa pertulerit quam secunda: namq: misera pedum uaili tudine.
et aperto conuigis ad ulterio et aliquid infelicitatis notis preposte
nortus omenluit: feminis perinde est in fausta natiuitas. sic ontretũ

Expanded text:
mina gestantis uultum pallore inficit, crura quoque praepedit lanmina gestantis uultum pallore inficit, crura quoque praepedit languida tarditate. In utroque sexu cum capilli germinant, incommodum maius est fitque pleniluniis auctior aegritudo, quod tempus etiam editis semper nocet. Cum salsiores escas edit grauida, unguiculis caret partus. At cum prope ad uterum liberandum uenerint momenta maturitatis, enitenti spiritum retinere plurimum congruit, quoniam quidem letali mora oscitatio suspendit puerperia. Contra naturam est in pedes procedere nascentes, quapropter uelut aegre parti appellantur Agrippae. Ita editi minus prospere uiuunt et de uita aeuo breui cedunt. Denique in uno M. Agrippa felicitatis exemplum est, nec tamen usque eo inoffensae, ut non plura aduersa pertulerit quam secunda; namque misera pedum ualitudine et aperto coniugis adulterio et aliquot infelicitatis notis praeposteri ortus omen luit. Feminis perinde est infausta natiuitas, si concretum
Abbreviated transcription (Latin):
in colarũ animus ad concordiam eblanditus. olbiam atq aliagreta
oppida exstruxit: hiolenses ab eo dicti:sepulchro eius templũ addi¬
derunt quod imitatus uirtutẽ patrui malis plurimis sardiniam
liberasset: ante omnia subolem cogitantib: sternutatio post coi¬
tus cauenda neprius semen extutiat inpulsus repentinus. quam
penetrabilibus se matris insinuetꝰ umor paternus : quod sinatalis
materia haȩserit : Decimus a conceptu dies dolore grauidas ad¬
monebit: iaminde incipitt et capitis inquietudo. et taligine uisus
hebetabitur. ciborum quoq: fastiduis stomachiclauderetur cupido
Conuenit inter omnis corda primum ex uniuersa formari carne eaq:
indiem quintum et sexagesimum crescere. de inminui ad exossib:
spinas plane: si torpusculũ in marem figuretur. melior est color
grauidis et pronior partitudo uteri Demque aquadragesimodit.
motus alter sexus. nonagesimoprimumdie palpitat. et concepta fe¬

Expanded text:
incolarum animos ad concordiam eblanditus, Olbiam atque alia Graeca incolarum animos ad concordiam eblanditus, Olbiam atque alia Graeca oppida extruxit. Iolenses ab eo dicti sepulcro eius templum addiderunt, quod imitatus uirtutem patrui malis plurimis Sardiniam liberasset. Ante omnia subolem cogitantibus sternutatio post coitus cauenda, ne prius semen excutiat inpulsus repentinus, quam penetralibus se matris insinuet umor paternus. Quod si natalis materia haeserit, decimus a conceptu dies dolore grauidas admonebit. Iam inde incipiet et capitis inquietudo, et caligine uisus hebetabitur; ciborum quoque fastidiis stomachi claudetur cupido. Conuenit inter omnes, corda primum ex uniuersa formari carne, eaque in diem quintum et sexagesimum crescere, dein minui; at ex ossibus spinas. Plane si corpusculum in marem figuretur, melior est color grauidis et pronior partitudo uteri, denique a quadragesimo die motus. alter sexus nonagesimo primum die palpitat et concepta fe
Abbreviated transcription (Latin):
uultus extinctus splendor amittat. faciesq obtunsi nitoris qua¬
dam caligine nubiletur. Mulierum aliae in acternũ steriles
sunt. aliȩ mutatis coniugiis exuunt sterelitate. Non nullae
tantum semel pariunt. quaedam aut feminas aut mares semper
Post annum quinquagesimum fecunditas omnium conquiestit: nam
in annum octo gesimum uiri generant. sicuti masinissa rexmathuman¬
num filium. septuage simum et sextũ annum agens genuit. Cato
octo gensimo exacto. ex filia salonis . clientis sui auum utic ensis cato¬
nis procreauit: Conpertum et illud est. quod interduos conceptus.
cum intercessit paululum temporis. uterque residet. sicut inhercule
et ifide apparuit fratre cius quigestati eadẽ onere. interuallis
tamen quibus concepti fuerant. natiuidentur: et deproconesia an¬
cilla quȩ duplici adulterio geminos edidit . utrumq: patrisuo si¬
milem: hic ificle hio laũ creat: qui sardiniam ingressus. palantes

Expanded text:
uultus extinctus splendor amittat faciesque obtunsi nitoris quauultus extinctus splendor amittat faciesque obtunsi nitoris quadam caligine nubiletur. Mulierum aliae in aeternum steriles sunt, aliae mutatis coniugiis exuunt sterilitatem, nonnullae tantum semel pariunt, quaedam aut feminas aut mares semper. Post annum quinquagesimum fecunditas omnium conquiescit; nam in annum octogesimum uiri generant, sicuti Masinissa rex Mathumannum filium septuagesimum et sextum annum agens genuit, Cato octogesimo exacto ex filia Salonis clientis sui auum Vticensis Catonis procreauit. Compertum et illud est, quod inter duos conceptus cum intercessit paululum temporis, uterque residet, sicut in Hercule et Iphicle apparuit fratre eius, qui gestati eodem onere, interuallis tamen quibus concepti fuerant nati uidentur; et de Proconnesia ancilla, quae e duplici adulterio geminos edidit, utrumque patri suo similem. Hic Iphicles Iolaum creat, qui Sardiniam ingressus, palantes
Abbreviated transcription (Latin):
musta morientur herbae. amittent arbores foctus. ferrum rubigo
corripiet. nigrestent aera. Siquid canes in de ederint. in rabitm
efstrabuntur. nocituri morsibus. quibus lymfaticos faciunt
Parua hȩx sunt. bitumen in iudea qđ as faltites gignit lacus. ad eo
lentum mollitiȩ glutinosa. ut ast nequeat separari enim uero siabrũ¬
pere partem uelis uniuersitas sequeretur. scindiq non potest. quõ
in quantũ ducatur extenditur: sed ubi admonita fuerint cruore
illo polluta. fila sponte ndispergitur. et adplicata tabe decducitur
Paulo ante corpus unum.fitque detenacitate conexa contagione
particio repentina: habet plane illud inde solum salutare. quod
a uertit sidus helenȩ pernicio sissimum naui gantibus : caeterum ipsae
feminae quibus munus est necessitatis huius: Quam diusint in sua
lege. non in nocentib: oculis contuetur as pectus: Specula uitiant.
ita ut hebetetur uisu fulgor infensus. et solitam emulationem

Expanded text:
musta, morientur herbae, amittent arbores fetus, ferrum robigo musta, morientur herbae, amittent arbores fetus, ferrum robigo corripiet, nigrescent aera, si quid canes inde ederint in rabiem efferabuntur, nocituri morsibus quibus, lymphaticos faciunt. Parua haec sunt. Bitumen in Iudaea quod Asphaltites gignit lacus adeo lentum mollitie glutinosa, ut a se nequeat separari, enimuero si abrumpere partem uelis, uniuersitas sequetur scindique non potest, quoniam in quantum ducatur extenditur. Sed ubi admota fuerint cruore illo polluta fila, sponte dispergitur, et adplicita tabe diducitur paulo ante corpus unum, fitque de tenacitate conexa contagione partitio repentina. Habet plane illud in se solum salutare, quod auertit sidus Helenae perniciosissimum nauigantibus. Ceterum ipsae feminae, quibus munus est necessitatis huius, quamdiu sint in sua lege, non innocentibus oculis contuentur; aspectu specula uitiant, ita ut hebetetur uisu fulgor offensus et solitam aemulationem
Abbreviated transcription (Latin):
tuor geminos. mares dus. feminas tot idem. monstruosa fecunditate
portendens indicium futurae calamitatis: quam libet trocus auctor
adfirmet in aegypto septenos uno utero simulgigni. quod ibi
minus mirum. cumfeti fero potulinus. non tantum terrarũ seditiã
hominum fecundet arua: legimus gneum pomptium eutychidẽ
feminam asia ex hibitam: quã constabat tricies enixam cum uiginti
eiusliberis intheatro suo publicasst. Unde conpetens hoc loco
duco super hominis generatione tractare. Et enĩ cumde animalib:
quae digna dictu uidebuntur. prout patria cuiusq ad monebit.
simus notaturi: Iurt ab eo potissimum ordiemur. quod rerũ natura.
sensus iudicio it ratiomis capacitati prae posuit: omnibus itaq ut de¬
mocritus fisicus ostendit. Mulier solum animal menstruale est:
cuius pro fluuia non paruis spectata documentis. inter monstrifira
merito numerantur contactae his fruges. nongerminabunt. at estent

Expanded text:
tuor geminos, mares duos, feminas totidem, monstruosa fecunditate tuor geminos, mares duos, feminas totidem, monstruosa fecunditate portendens futurae calamitatis indicium; quamlibet Trogus auctor adfirmet in Aegypto septenos uno utero simul gigni; quod ibi minus mirum, eum fetifero potu Nilus non tantum terrarum sed etiam hominum fecundet arua. Legimus Cn. Pompeium Eutychidem feminam Asia exhibitam, quam constabat tricies enixam, cum uiginti eius liberis in theatro suo publicasse. Vnde competens hoc loco duco super hominis generatione tractare. Etenim cum de animalibus quae ligna dictu uidebuntur, prout patria cuiusque admonebit simus notaturi, iure ab eo potissimum ordiemur, quod rerum natura sensus iudicio et rationis capacitate praeposuit omnibus. Itaque ut Democritus physicus ostendit, mulier solum animal menstruale est, cuius profluuia non paruis spectata documentis inter monstrifica merito numerantur. Contactae his fruges non germinabunt, acescent
Abbreviated transcription (Latin):
tium coeptorum nota. mox trium uiratus collegium. pregraui
potestate antomi philippensis. Inde proscriptionis inuidia: ab¬
dicatio postumi a gyrppe pt̃ adoptionem: de inde desiderio
tius in signis paenitentia. nau fragia siculatur pisibus in spe lunca
occultatio seditiones militum plurimae: perisina cura decectum
filie ad ulterium . et uoluntas parricidalis. nec minore dedetore
neptis infamia incusatȩ. mortes filiorum et amissis liberis. non
solum orbitatis dolor. urbispestilentia. fames. italiae. bello illyrico.
angustiae rei militaris. corpus morbidum. contumeliosa dissen¬
sio priuigni neronis uxoris etiam tiberii cogitationes parum fide
atq in hunt modum plura: huius tamen su praema quasiluge¬
ret scłm penuria. insecuta est frugum omnium ac ne fortuitũ
qđ acciderat uideretur inminentia mala non dubus signis
apparuerunt: nam fausta quaetdam ex plebe. partu uno edidit quat¬

Expanded text:
tium coeptorum nota; mox triumuiratus collegium praegraui tium coeptorum nota; mox triumuiratus collegium praegraui potestate Antonii, Philippensis, inde proscriptionis inuidia; abdicatio Postumi Agrippae post adoptionem, deinde desiderio eius insignis paenitentia; naufragia Sicula; turpis ibi in spelunca occultatio; seditiones militum plurimae; Perusina cura; detectum filiae adulterium et uoluntas parricidalis; nec minore dedecore neptis infamia; incusatae mortes filiorum et amissis liberis non solus orbitatis dolor; urbis pestilentia, fames Italiae, bello Hillyrico angustiae rei militaris, corpus morbidum, contumeliosa dissensio priuigni Neronis, uxoris etiam Tiberii cogitationes parum fidae, atque in hunc modum plura. Huius tamen suprema quasi lugeret saeculum, penuria insecuta est frugum omnium; ac ne fortuitum quod acciderat uideretur, inminentia mala non dubiis signis apparuerunt; nam Fausta quaedam ex plebe partu uno edidit quat
Abbreviated transcription (Latin):
nã cum praeceptum esse anno quarto inter calarent unũ
diem it oporterit confecto quarto anno id obseruan antequã
quintus auspicarctur: Illi incipiente. quarto intercalart̃ non desi¬
nente: sic ꝑ annos sex et triginta octo. idies tantum modo sufficere
debuissent. duodecim sunt intercalati: qđ reprehensum augustus
reformauit. ussitq: annos duo decim sine intertalationt decurre¬
rt. ut tres illidies qui ultra nouem necessarios temere fuerant
intertalati. hoc modo possent repensari: ex qua disciplina. om¬
nium post ea temporum fundata ratio est. Uerum cum et hoc
et multa alia augusti temporibus debeantur. quipene sin e
exemplorerũ potius est. tanta & tot inuita tius inueniuntur
aduersa ut non sit facile discernere. ca lamitosior anbeatior fue¬
rit: primum quod apud auunculum inpetitione magisteru
equitum pradatus est ei lepidus tribunus. cũ quadam auspitan¬

Expanded text:
Nam cum praeceptum esset, anno quarto ut intercalarent unum Nam cum praeceptum esset, anno quarto ut intercalarent unum diem, et oporteret confecto quarto anno id obseruari, antequam quintus auspicaretur, illi incipiente quarto intercalarunt, non desinente. Sic per annos sex et triginta cum nouem dies tantummodo sufficere debuissent, duodecim sunt intercalati. Quod deprehensum Augustus reformauit, iussitque annos duodecim sine intercalatione decurrere, ut tres illi dies, qui ultra nouem necessarios temere fuerant intercalati, hoc modo possent repensari. Ex qua disciplina omnium postea temporum fundata ratio est. Verum cum et hoc et multa alia Augusti temporibus debeantur, qui paene sine exemplo rerum potitus est, tanta et tot in uita eius inueniuntur aduersa, ut non sit facile discernere, calamitosior an beatior fuerit. Primum quod apud auunculum in petitione magisterii equitum praelatus est ei Lepidus tribunus, cum quadam auspican
Abbreviated transcription (Latin):
ne neglectum. breui perdidirunt trans lata inter sacerdo¬
tes inter calandi potestate: qui plerumq gratificantes ratio¬
nibus publitanorum . prolibidine sua subtrahebant tempora.
uel augebant: cum haec sic forent constituta. modusque inter¬
calandi interdum cumulatior. intertdum fieret inminutior.
uel omnino dissimulatus praeteriretur. nonum quã accidebat
ut menses qui fuerant trans acti hieme. modo aestiuum. modo
autumnale tempus inciderent. Itaque gaus casar uniuensã
hanc in constantiam incisa temporum turbatione conposuit.
et ut statũ certum praeteritus acciperet error. diesuiginti
uno : et qua drantem simul inter calauit. Quo pacto regra¬
tdatimenses decetero statuta ordinis sui tempora detinerent:
Ille ergo annus solus trecenti quadraginta quattuor dies
habuit: aliide inceps tricenos sexagenos qui nos et quad ran¬
tem: et tum quoque uitium ad missum est persa cerdotes:

Expanded text:
 neglectum breui perdiderunt, translata in sacerdo neglectum breui perdiderunt, translata in sacerdotes intercalandi potestate; qui plerumque gratificantes rationibus publicanorum pro libidine sua subtrahebant tempora uel augebant. Cum haec sic forent constituta modusque intercalandi interdum cumulatior, interdum fieret imminutior, uel omnino dissimulatus praeteriretur, nonnumquam accidebat, ut menses qui fuerant transacti hieme, modo aestiuum modo autumnale tempus inciderent. Itaque C. Caesar uniuersam hane inconstantiam, incisa temporum turbatione, composuit, et ut statum certum praeteritus acciperet error, dies uiginti unum et quadrantem simul intercalauit; quo pacto regradati menses de cetero statuta ordinis sui tempora detinerent. Ille ergo annus solus trecentos quadraginta quattuor dies habuit, alii deinceps trecentenos sexagenos quinos et quadrantem. Et tunc quoque uitium admissum est per sacerdotes.
Abbreviated transcription (Latin):
et decem dies ad diderunt. ut ad liquidum annus diebus trecenti
sexaginta quinq: et qua drante constare: hortante obseruatione
in paris numen. quem pythagoras monuit praeponi in omnibus
oportere. Unde propt̃ dies inpares diis superis. et ianuarius
ditatur et marcius. propter pares febriarias. quasi ominosus
dus inferis deputatur. Cum itaq: hȩc definitio toto orbe
placuissit custodiendi qua drantis gratia. adiuersis gentibus
uariae inter calabatur. nec umquam tamen adliquidum fiebat
temporum per atquatio: griti ergo singulis annis undecimdies
et qua drantem detra hebant. eosque octies multiplicatos. inannũ
nonum reseruabat: contractus nona genarius numerus intres
mensespertricoios dies stinderetur: qui anno nono restituti.
efficiebant dus qua dringenti quadraginta quattuor. quos
embo limeos uel uyper ballontas nominabant: Quod cũ initio
romani probassent. contemplatione numeri parilis offensio¬

Expanded text:
et decem dies addiderunt, ut ad liquidum annus diebus trecentis et decem dies addiderunt, ut ad liquidum annus diebus trecentis sexaginta quinque et quadrante constaret, hortante obseruatione inparis numeri, quem Pythagoras monuit praeponi in omnibus oportere. Vnde propter dies inpares diis superis et Ianuarius dicatur et Martius, propter pares Februarius quasi ominosus diis inferis deputatur. Cum itaque haec definitio toto orbe placuisset, custodiendi quadrantis gratia a diuersis gentibus uarie intercalabatur, nec umquam tamen ad liquidum fiebat temporum peraequatio. Graeci ergo singulis annis undecim dies et quadrantem detrahebant, eosque octies multiplicatos in annum nonum reseruabant, ut contractus nonagenarius numerus in tres menses per tricenos dies scinderetur; qui anno nono restituti efficiebant dies quadringentos quadraginta quattuor, quos embolismos uel hyperballontas nominabant. Quod eum initio Romani probassent, contemplatione numeri parilis offensi
Abbreviated transcription (Latin):
diem tricesimum quartum. Tunc enim iste numerus explebat
innũta ut sex menses tricenum dierum essent. quattuor reliqui tri¬
cenis et singulis expetirentur: sed quõ ratio illa ante numã luna¬
et cursu discreparet. lunari conputatione annum per aequarunt.
quinquaginta et uno die auctis : ut ergo perficerent duo decim
menses. desex mensibus superioribus. detrax erunt dies singulos.
eosque quinquaginta istis et unodiebus adnexuerunt : factiq
quinquaginta septem. diuisi sunt in duos menses: quorum alter
uiginti octo dies detinebart: sic annus habere quinq atq
quinquaginta et trecentidies coepit: post modum cum per¬
spiteret temere annum clausum intra dies quos supra diximus.
quandoquidem apparet solis meatum . non ante trecentesimum
sexagesimum quintum diem. ab undante. Insuper quadrantis
particula todiacum conficeret. decursum: quad rantem illum

Expanded text:
diem trecentesimum quartum; tunc enim iste numerus explebat diem trecentesimum quartum; tunc enim iste numerus explebat annum, ita ut sex menses tricenum dierum essent, quattuor reliqui tricenis et singulis expedirentur. Sed quoniam ratio illa ante Numam a lunae cursu discreparet, lunari computatione annum peraequarunt, quinquaginta et uno die auctis. Vt ergo perficerent duodecim menses, de sex mensibus superioribus detraxerunt dies singulos, eosque quinquaginta istis et uno diebus adnexuerunt, factique quinquaginta septem diuisi sunt in duos menses, quorum alter uiginti nouem, alter uiginti octo dies detinebant. Sic annus habere quinque atque quinquaginta et trecentos dies coepit. Postmodum eum perspicerent temere annum clausum intra dies quos supra diximus, quandoquidem appareret solis meatum non ante trecentesimum sexagesimum quintum diem, abundante insuper quadrantis particula, zodiacum conficere decursum, quadrantem illum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. Tunc ergo primum cursus annui. perspecta ratio quae
arerum origine profunda caligine agebatur. Nam ante augus¬
tum caesarem incerto modo annum conputabant: qui apud egyp¬
tios quat tuor mensibus terminabatur: apud artadas. trib: apud
a carnanas. sex: in italia apud labinios. treditim : quorum annus
trecenti septuaginti quattuor diebus ferebatur romani in itio.
annũ decem mensibus computauerunt: a martio auspicantes ad eo
ut tius diei prima dearis uestalibus ignes accenderent. mutarent
ueteribus uirules laureas. stnatus et populus comitia agerent: ma¬
trone serius suis caenas ponerent. sicuti saturnalib: dominilllae
ut honore promptius obsequium prouocarent. hi quasi gratiam repen¬
sarent perfecti laboris: maximeq: hunc mensem printipem testatur
fuisse. quod qui ab hoc quintus erat: quintilis dictus est: deinde nu¬
mero decurrente. detember solemnem circiter finiebat. intra

Expanded text:
tibus. Tunc ergo primum cursus anni perspecta ratio, quae tibus. Tunc ergo primum cursus anni perspecta ratio, quae a rerum origine profunda caligine tegebatur. Nam ante Augustum Caesarem incerto modo annum conputabant, qui apud Aegyptios quattuor mensibus terminabatur, apud Arcadas tribus, apud Acarnanas sex, in Italia apud Lauinios tredecim, quorum annus trecentis septuaginta quattuor diebus ferebatur. Romani initio annum decem mensibus computauerunt a Martio auspicantes, adeo ut eius die prima de aris Vestalibus ignes accenderent, mutarent ueteribus uirides laureas, senatus et populus comitia agerent, matronae seruis suis cenas ponerent, sicuti Saturnalibus domini; illae ut honore promptius obsequium prouocarent, hi quasi gratiam repensarent perfecti laboris; maximeque hunc mensem principem testatur fuisse, quod qui ab hoc quintas erat Quintilis dictus est, deinde numero decurrente December sollemnem circuitum finiebat intra
Abbreviated transcription (Latin):
anni octngenti et uno reliquifient. Qua propter cum octingentesi¬
moprimo anno urbis condite. ducentesima septima olympias con¬
putetur. par est romam septime olympiadis. anno primo credicon¬
ditam: in qua regnatum est annis dutenti qua draginta uno. decem¬
iuri creati anno trecentesimo sicundo. Primopunico bello anno
trecentesimo octogesimo nono: Secundo quingentesimo tricesi¬
mo quinto. Tertio sexcentesimo quarto. socale sextentesimo
sexagesimo sec undo: ad hirtium et gaium pansam consules ann
sexcenti decem: quorum consulatu. caesar augustus est consul cre
atus. octauum decimum annũ agens: qui principatu ita ingres¬
sus est. ut uigilantia illius non modo securum. uerum etiam
tutum imperiũ esset: qđ tempus ferme solum repertum est.
quo plurimum et arma cessauerint. et ingenia floruerint. scili¬
cet. ne inerti iustitia langueret. uirtutis opera bellis quiescen¬

Expanded text:
anni octingenti et unus reliqui fient. Quapropter cum octingentesianni octingenti et unus reliqui fient. Quapropter cum octingentesimo primo anno urbis conditae ducentesima septima olympias conputetur, par est Romam septimae olympiadis anno primo credi conditam. In qua regnatum est annis ducentis quadraginta uno. Decemviri creati anno trecentesimo secundo. Primum Punicum bellum anno quadringentesimo octogesimo nono, secundum quingentesimo tricesimo quinto, tertium sescentesimo quarto, sociale sescentesimo sexagesimo secundo. Ad A. Hirtium et C. Pansam consules anni septingenti decem: quorum consulatu Caesar Auatus, octauum decimum annum agens, qui principatum ita ingressus est, ut uigilantia illius non modo securum, uerum etiam tutum imperium esset. Quod tempus ferme solum repertum est, quo plurimum et arma cessauerint et ingenia floruerint, scilicet ne inerti iustitio langueret uirtutis opera, bellis quiescen
Abbreviated transcription (Latin):
lopis ediderat. intermissum. picus filius eius instaurauit. post excidiũ
troiae anno quadringentesino octauo. Ergo abifito numeratur
olympias prima. ita sex medis o lympiadibus interitttis. quibus sin¬
gulis anni quaterni in putantur. cum septima coeptante roma
condita sit Inter ex ortum urbis et troiam captã. iure esse annos
quatbr ingentos triguita. & tres constat: huic argumento illud
accidit. quod cumgauis pompeius gallus. et quintus utranus
urbis conditae anno octingentesimo primo fuerint consules. con¬
sulatu eorum olympias septima et ducentesima. actis publicis
ad notata est. Quater ergo multiplicandis sex it ducentis o lym¬
piadibus erunt anni octingenti uiginti quat tuor: quib: sep¬
tima olympiade ad nectendus est primus annus. ut in solidum
conligantur anni octingenti iuginti quinq ex qua summa
detractis quattuor it uiginti annis olympiadum. retro res manifeste

Expanded text:
lopis ediderat, intermissum Ifitus Eleus instauravit post excidium lopis ediderat, intermissum Ifitus Eleus instauravit post excidium Troiae anno quadringentesimo octavo. Ergo ab Ifito numeratur olympias prima. Ita sex mediis olympiadibus interiectis, quibus singulis anni quaterni inputantur, cum septima coeptante Roma condita sit, inter exortum urbis et Troiam captam iure esse annos quadringentos triginta tres constat. Huic argumento illud accedit, quod cum C. Pompeius Gallus et Q. Veranius urbis conditae anno octingentesimo primo fuerint consules, consulatu eorum olympias septima et ducentesima actis publicis adnotata est. Quater ergo multiplicatis sex et ducentis olympiadibus erunt anni octingenti viginti quattuor, quibus septima olympiade adnectendus primus annus est, ut in solidum conligantur anni octingenti viginti quinque. Ex qua summa detractis quattuor et viginti annis olympiadum retro sex, manifeste
Abbreviated transcription (Latin):
qui regnauit annis quat tuor et uiginti: obut olympiade prima
et quad ragesima. Tarquinius priscus ad mugonim portam supra summã
nouam uiam: qui regnauit annos septem et triginta. seruius tullius
esquilinis. supra clyuum orbium: qui regnauit annos duos. et qua¬
draginta. Tarquinius superbus. et ipse esquilinis. supra cliuum
pullium adfacudalem latum: qui regnauit annis quinq: et uiginti.
Cincioromam duo decim. olimpia demplac& conditampictori. Oeta¬
ua ne poti& lutatio opiniones erat. osthenis & apollodori conproban¬
tibus olympiadis septimac. anno secundo poponio attico. & mar cotul¬
lio olympia dis sextae annotertio : conlatis igitur nr̃is & grecorum tẽ¬
poribus inuenimus incipiente olimpiade septima romam conditam.
anno postilium captum qua dringentesimo tricesimo tercio: quippe
certamen olympitum quod hertules in honorem ataui materni pe¬

Expanded text:
qui regnavit annos quattuor et viginti, obiit olympiade prima qui regnavit annos quattuor et viginti, obiit olympiade prima et quadragesima. Tarquinius Priscus ad Mugoniam portam supra summam novam viam: qui regnavit annos septem et triginta. Servius Tullius Esquilinus supra clivum Vrbium: qui regnavit annos duos et quadraginta. Tarquinius Superbus et ipse Esquilinus supra clivum Pullium ad Fagutalem lacum: qui regnavit annos quinque et viginti. Cincio Romam duodecima olympiade placet conditam: Pictori octava: Nepoti et Lutatio opiniones Eratosthenis et Apollodori comprobantibus olympiadis septimae anno secundo: Pomponio Attico et M. Tullio olympiadis sextae anno tertio. Conlatis igitur nostris et Graecorum temporibus invenimus incipiente olympiade septima Romam conditam, anno post Ilium captum quadringentesimo tricesimo tertio. Quippe certamen Olympicum, quod Hercules in honorem atavi materni Pe
Abbreviated transcription (Latin):
nequa hostia parilibus cederetur. ut dies iste a sanguine purus aet̃:
cuius significationem de partu iliae tractam uolunt: Idem romulus
regnauit annos septem et triginta. Decaninensibus egit . primum
triumphũ et a croni regicorum detraait spolia. quȩ ioui feretrio
primus suspendit: et opima dixit rursum de antemnatibus trium¬
phauit. De ueientibus tercio apud caprae paludem nonis quin¬
tilibus apparere desit: Cet eri reges quibus locis habitauerunt.
dicemus : tatius. in arce ubi nunc aedes est iunonis monetȩ. qui
anno quinto quam ingressus urbem fuerat. a laurentibus interemp
septima et uicesima olympiade hominem exuit: numa i
primum quirinali. de inde propter aedem ueste. in regia. qui adhuc
ita appellatur. qui regnauit annis tribus et quadraginta: Tullus
regnauit annos duos et triginta. obiit olympiade quinta et tri¬
cesima. Ancus martius. insum ma satrauia ubi aedes larum est:

Expanded text:
ne qua hostia Parilibus caederetur, ut dies iste a sanguine purus esset, ne qua hostia Parilibus caederetur, ut dies iste a sanguine purus esset, cuius significationem de partu Iliae tractam uolunt. Idem Romulus regnauit annos septem et triginta. De Caeninensibus egit primum triumphum, et Acroni regi eorum detraxit spolia, quae Ioui Feretrio primus suspendit et opima dixit. Rursum de Antemnatibus triumphauit, de Veientibus tertio. Apud Caprae paludem nonis Quintilibus apparere desiit. Ceteri reges quibus locis habitauerunt dicemus. Tatius in arce, ubi nunc aedes est Iunonis Monetae; qui anno quinto quam ingressus urbem fuerat a Laurentibus interemptus est. Septima et uicesima olympiade hominem exiuit. Numa in colle primum Quirinali, deinde propter aedem Vestae in regia quae adhuc ita appellatur; qui regnauit annis tribus et quadraginta; sepultregnavit annos duos et triginta, obiit olympiade quinta et tricesima. Ancus Marcius in summa sacra via, ubi aedes Larum est:
Abbreviated transcription (Latin):
dea autͣ silenus probat . apalantha hyperborei filia. quam hercules
ibi conpressisse uisus est nomen monti adoptitum. Sed quam quam
ista sic congruant. palam est prospero illi augurio deberigloriam
romani nominis maxime cum annorum ratio faciat cardinẽ ueritati:
nam ut ad firmat uarro auctor diligentis simus romam condidit
romulus marte genitus. et rea siluia uelut non nulli marte et ilia:
dictaque primum est roma qua drata quod ad aequilibrum foret
posita. ea incipit asilua quȩ est in area apollinis et ad superciliun
scalarum cati habet terminum: ubi tugurium fuit faustuli. ibi romu¬
lus mansitauit: qui auspicato murorum fundamenta iecit. Duo de¬
uigintinatus annos. undecimo kalenda smaias. ora post secundam
ante terciam sicut lucius tarruntius prodidit. mathematicorum
nobilissimus : Iout in piscib: saturno : uenere. marte. mercurio. inscor¬
pione: sole intauro: luna. libra. constitutis et obseruatũ de inceps.

Expanded text:
dea, aut ut Silenus probat a Palantho Hyperborei filia, quam Hercules ibi conpressisse uisus est, nomen monti adoptatum. Sed quamquam ista sic congruant, palam est prospero illi augurio deberi gloriam Romani nominis, maxime cum annorum ratio faciat cardinem ueritati: nam, ut adfirmat Varro auctor diligentissimus, Romam condidit Romulus, Marte genitus et Rea Siluia, uel ut nonnulli Marte et Ilia; dictaque primum est Roma quadrata, quod ad aequilibrium foret posita. Ea incipit a silua quae est in area Apollinis, et ad supercilium scalarum Caci habet terminum, ubi tugurium fuit Faustuli. Ibi Romulus mansitauit, qui auspicato murorum fundamenta iecit duodeuiginti natus annos, XI k. Mai., hora post secundam ante tertiam plenam, sicut L. Tarruntius prodidit mathematicorum nobilissimus, Ioue in piscibus, Saturno Venere Marte Mercurio in scorpione, Sole in tauro, Luna in libra constitutis. Et obseruatum deinceps,
Abbreviated transcription (Latin):
ra aeternitas &uera in mortalitas non est. nisi indeitate trinitatis cu
fectum est quia natura iitio carens. incremento non indegens. sicut nullum finem.
ita nullam recipit motabilitatem creiturae etiam illȩ quibus ds̃ aeternitatem dedit.
uel daturus est. Nonpenitus omnis finis alien aresunt: qui a non sunt extra commuta
lis finis est. & temporalis institutio & localis motitio &ipia in aug

Expanded text:
ra aeternitas et vera immortalitas non est nisi in Deitate Trinitatis: cui quod est esse perfectum est; quia natura initio carens, et incremento non indigens, sicut nullum finem, ita nullam recipit mutabilitatem. Creaturae autem, etiam illae quibus Deus aeternitatem dedit, vel daturus est, non penitus omnis finis alienae sunt, quia non sunt extra commutationem; dum illis finis est, et temporalis institutio, et localis motio, et ipsa in aug
Abbreviated transcription (Latin):
AUOLUNTATE DELECTABILIUM UEL IN MO DERATAPERCEPTIC¬
NE CIBORUM COMMUNIUM ATQ. AUINIIN MODERATOUSUECOINAB STINERE
embra sua quae sunt superterram mortificant quando insolens corpus
ieiumorium õtinuatione castigant : quando intraneces sariun
suum temperant appetitum : quando non solumse adelicatioribus cibis mode¬
rata districtione suspendunt : sed etiam in ipsis communibus nihil carnisuae

Expanded text:
lectabilium, vel ab immoderata perceptione ciborum communium, atque a vini immoderato usu cupiunt abstinere. 1. Membra sua, quae sunt super terram, mortificant, quando insolens corpus jejuniorum continuatione castigant, quando intra necessarium modum suum temperant appetitum; quando non solum se a delicatioribus cibis moderata districtione suspendunt, sed etiam in ipsis communibus nihil carni suae
Abbreviated transcription (Latin):
dõ clamamus & dicimus. denecessitatib: meis liberame acsic ideo fortassis dicit
scriptura diuina Initium omnis peccati superbia. quod ipsa prȩcessit india¬
bulo & peripsam subuersus est homo. Oequo dicit apostolus. Perunum ho¬
minem. peccatum intrauit inmundum. & perpeccatum mors. &ita in omnes
mines pertransiit. inquo omnes peccauerunt. Cecerum nos quipi
ne peccante peccauimus. non innostra separata lamuita. sed in eius natura in
qua fuimus illeunus & corruptionem uelut deradice superbie morbo corrup¬
ta contraximus & in ipsa corruptio nenostra. omnes peccatorum causas ha¬
bemus qui noncorruptibiles efficimur quia peccamus. sed quia corruptibi¬
les sumus omne peccatum ex ipsa corruptione nostra committimus Pri¬
mus autem homo non ideo peccauit. quia corruptibileͥs fuit. sed cum incorrupa¬
tus esset seipsum peccando corrupit. & corruptionem siam innos propagatio

Expanded text:
o clamamus et dicimus: De necessitatibus meis libera me . Ac sic ideo fortassis dicit Scriptura divina, Initium omnis peccati superbia ; quod ipsa praecessit in diabolo, et per ipsum subversus est homo, de quo dicit Apostolus: Per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . 3. Caeterum nos, qui primo homine peccante, peccavimus, non in nostra separata jam vita, sed in ejus natura, in qua fuimus, et corruptionem velut de radice superbiae morbo corruptae contraximus, et in ipsa corruptione nostra omnes peccatorum causas habemus: qui non corruptibiles efficimur quia peccamus; sed quia corruptibiles sumus, omne peccatum ex ipsa corruptione nostra committimus. Primus autem homo non ideo peccavit quia corruptibilis fuit, sed cum incorruptus esset, seipsum peccando corrupit, et corruptionem suam in nos propagatio
Abbreviated transcription (Latin):
ustitia nr̃a quamuis uerasit. propter uerum bonifinẽ adquẽ refertur. tamen
tanta est in hac uita ut potius remisione peccatorũ constet quã confessione uirtutũ
Magna quidem in multis est excellentia scĩs¬

Expanded text:
ustitia nostra, quamvis vera sit, propter verum boni finem ad quem refertur, tamen tanta est in hac vita, ut potius remissione peccatorum constet quam perfectione virtutum. Magna quidem in multis est excellentia sanc
Abbreviated transcription (Latin):
uis quis benecogitat quod uoueat dõ & qua e uota persoluat. seipsum
uoueat & reddat hoc exigitur. hoc debetur imago cȩsa ris reddatur
cȩsari imagodĩ reddatur dõ. sed sicut uidendum est quidofferas. & cui
offeris. ita etiam considerandum est ubi offerasq. ueri sicrificii.
extracatholicam ecclesiam locus non est¬
Quiduoueatd nõ quis quis bene corde uolutit
Ipsum setotum praepar& &uoueat
Maior enimꝰ nequit offerri hostamentis in ara.
Necxp̃i etemplo suauior exit odor
Quamcum homo castorum profert libamina morum
Et deuirtutum munere sacralitat:
Sic tamen utnorit qui reddit uota tonanti
Unum diuinis cultibus esselocum¬
In toto mundo quem uera ecclesia praebet
Etsine quonullum iustitiae est meritum
DEUS TITIAETGRATIA

Expanded text:
uisquis bene cogitat quid Deo voveat, et quae vota persolvat, seipsum voveat, et reddat. Hoc exigitur, hoc debetur: imago Caesaris reddatur Caesari, imago Dei reddatur Deo. Sed sicut videndum est quid et cui offeras, ita etiam considerandum est ubi offeras. Quia veri sacrificii extra catholicam Ecclesiam locus non estQuid voveat Domino quisquis bene corde volutat, Ipsum se totum praeparet et voveat, Major enim offerri nequit hostia mentis in ara, Nec Christi ex templo suavior exit odor, Quam cum homo castorum profert libamina morum, Et de virtutum munere sacra litat. Sic tamen, ut norit qui reddit vota Tonanti Unum divinis cultibus esse locumIn toto mundo quem vera Ecclesia praebet, Et sine quo nullum justitiae est meritum. XVI. De justitia et gratia
Abbreviated transcription (Latin):
auidissimis mortiferorum criminum faucibus deuorandos Nectamen. ut
esse iam desinant sed ut poenaliter uiuant : Denique inuiuis adhuc portant
funera sua corporibus. Idestuiuis simul & mortuis : hincest quod peccato ui¬
uentes quantum nos congestarum opum prouectet accersio ipsa fruendi car¬
nalibus delectatione sentimus : & quantam uirtutum sustineamus in opiam.
uelut mortui uirtutibus ignoramus

Expanded text:
avidissimis mortiferorum criminum faucibus devorandos; nec tamen ut avidissimis mortiferorum criminum faucibus devorandos; nec tamen ut esse jam desinant, sed ut poenaliter vivant. Denique in vivis adhuc portant funera sua corporibus, id est vivi simul et mortui. Hinc est quod peccato viventes quantum nos congestarum opum oblectet accessio, ipsa fruendi carnalibus delectatione sentimus; et quantam virtutum sustineamus inopiam, velut mortui virtutibus ignoramus