comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nubes fecit ascensionẽ eius .: Nubes ista
quae uobis loquit᷑ inualida est hodie:
adomnia ista exponenda.: Dite ueniam.
& si non ur̃ae. meae ceste infirmitati auidi¬
tatem quidem uram tantam uideo:
ut semper paratisitis audire Sed
duae ressunt quarumratio non con¬
temnenda est : & infirmitas corporis
nrĩ consideranda est. & ipsarum re¬
rum quae exponuntur Memo¬
ria interim qua e audistis cogita¬
te: quaedixi. Quae manducastis.
ruminate.: Sicenim eritis mun¬
da animalia & apta epulis dĩ:: fruc¬
tum autem urm̃. in operib uris ad¬
uertite.: U alde enim male digerit :
tumest omnib qui a depane quem
accipimus. & que merogamꝰ. redditu¬
risumus rationem: Optime nouit
caritas ur̃a : Non enimtac& nobis
pagina diuina: aut adulatnos ds̃ de
isto loco quam liberisimus aduos:
Potestis auertere .: Et si forte egomi¬
nus libersum uel omnis qui hoc inlo¬
couobis locuntur. siminus liberi
sumus: certe ipse sermodĩ neminẽ
sed ds̃ praesitut. ut & ꝑtimidos libe¬

Expanded text:
nubes fecit ascensionem ejus; nubes ista quae vobis loquitur, invalida est hodie ad omnia ista exponenda. Date veniam, etsi non vestrae, meae certe infirmitati. Aviditatem quidem vestram tantam video, ut semper parati sitis audire: sed duae res sunt, quarum ratio non contemnenda est. Nam et infirmitas corporis nostri consideranda est, et ipsarum rerum quae exponuntur memoria. Interim quae audistis cogitate. Quid dixi? Quae manducastis ruminate. Sic enim eritis munda animalia, et apta epulis Dei. Fructum autem vestrum in operibus vestris advertite. Valde enim male digerit is tum est omnibus quia de pane quem accepimus, et quem erogamus, reddituri sumus rationem. Optime novit Charitas vestra; non enim tacet nobis Pagina divina, aut adulatur nos Deus. De isto loco quam liberi simus ad vos, potestis advertere: et si forte ego minus liber sum, vel omnes qui in hoc loco vobis loquuntur, si minus liberi sumus, certe ipse sermo Dei neminem sed Deus praestitit, ut et per tumidos libe
Abbreviated transcription (Latin):
in quib beneplacitum estdõ: In isto aut
qui sequitur. commemoratos. quiin eodẽ
populo amaricauerunt: Nectamen &iã
ipsis misaeri cordiam dĩ defius se:dicuntur
autista &eorum persona quiueniã con¬
uersi precantur . eempla com memo¬
rantur illorum : in quos &iam peccatores.
diues apparuit misaeri cordia dĩ :¬
Incipit ergo &iam iste psalmus sicutille
Confitemini dño: sedibi sequitur. &
inuocate nomen eius: Hicaũt quõ bo¬
Qua propter quidem potest hic intellagi
&iam confessio petcatorum: Nam&
postpaucos uersus sequitur: Peccaui¬
mus cum patrib nostris. iniuste egi¬
mus. iniquitatem fecimus. Sed in eo
quod dicit. quõ bonus quo in scłm mi
sericordia eius. Laus utiq: dĩ est. at¬
q: in eius laude confessio: quam quã
&iam cum sua confitetur quisq pec¬
cata : cumdĩ laude confiten deb&:
Nec aliter pia est confessio peccatorum
nisi unde sperans & poscens miseri

Expanded text:
in quibus beneplacitum est Domino : in isto autem qui sequitur hi commemorantur qui in eodem populo amaricaverunt; nec tamen etiam ipsis misericordia Dei defuit. Dicuntur autem ista ex eorum persona qui veniam conversi precantur; et exempla commemorantur illorum in quos etiam peccatores dives apparuit misericordia Dei. Incipit ergo iste psalmus, sicut ille, Confitemini Domino; sed ibi sequitur, et invocate nomen ejus: hic autem, Quoniam boQuapropter potest hic quidem intelligi etiam confessio peccatorum; nam et post paucos versus sequitur, «Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus:» sed in eo quod dicit, «Quoniam bonus, quoniam in saeculum misericordia ejus» laus utique Dei est, atque in ejus laude confessio. Quanquam etiam cum sua quisque confitetur peccata, cum Dei laude confiteri debet; nec aliter pia est confessio peccatorum nisi non desperans, et poscens miseri
Abbreviated transcription (Latin):
nulla est iusti ficatio ⁊ Siaũ dili¬
gendo: aeterna est dilectio ipsa: eiq
eterna est parata retributio : Prop¬
ter quam retributionem. dicit se in¬
clinare corsuum ad faciendas iusti¬
ficationes dĩ : ut in aeternum dili¬
gens : in aeternum mereatus habere
quod diligit : EX PLIC̃ SERMO XXIII¬

Expanded text:
nulla est justificatio; si autem dilinulla est justificatio; si autem diligendo, aeterna est ipsa dilectio, eique aeterna parata est retributio; propter quam retributionem dicit se inclinasse cor suum ad faciendas justificationes Dei, ut in aeternum diligens, in aeternum mereatur habere quod diligit. SERMO XXI
Abbreviated transcription (Latin):
neq potuerunt: Nulli tamen po¬
tuerunt. nisi qui uoluerunt:
Quia non potuissent sidĩ testimo¬
nia negare uoluissent: Sed etiã
ipsorum prȩparata ẽ uoluntas
adnõ  Ideo haec hereditate se ad¬
quisisse istetestatur: Et hoc
in aeternum quia non est in eis
gloria temporalis hominum ua¬
na quaerentium. sed ȩternaglo¬
ria est breui tempore patientiũ.
et sine fine regnantium: Vn de
sequitur: Quõ exultatio cordis
mei sunt : Et si afflictio corporis:
exultatio tamen cordis: Deinde
faciendas iustificationes tuas in
aeternum propter retributio¬
nem : Quidicit inclinaui cormeũ.
Ipse iam dixerat : Inclina corme¬
um intestimoniatua. Ut intelle¬
gamus simul hoc esse : et diuini mu¬
neris. et propriȩ uoluntatis: Sed
num quid in aeternum facturi sum̃
iustificationes dĩ: opera illa quidẽ.
quae operamur circa proximorum
necessitates aeternȩ eẽ non pos¬
sunt. sicut nec ipsȩ necessitates.
Sed si non diligendo ista faciamus.

Expanded text:
neque potuerunt: nulli tamen poneque potuerunt: nulli tamen potuerunt, nisi qui voluerunt; quia non potuissent, si Dei testimonia negare voluissent. Sed etiam ipsorum praeparata est voluntas a Domino. Ideo haec haereditate se acquisisse iste testatur, et hoc in aeternum;» quia non est in eis gloria temporalis hominum vana quaerentium, sed aeterna gloria est brevi tempore patientium, et sine fine regnantium. Unde sequitur, «Quoniam exsultatio cordis mei sunt:» etsi afflictio corporis, exsultatio tamen cordis. 8. «vefaciendas justificationes tuas in aeternum, propter retributionem.» Qui dicit, «Inclinavi cor meum;» ipse jam dixerat, «Inclina cor meum in testimonia tua;» ut intelligamus simul hoc esse et divini muneris et propriae voluntatis. Sed numquid in aeternum facturi sumus justificationes Dei? Opera illa quidem quae operamur circa proximorum necessitates, aeterna esse non possunt, sicut nec ipsae necessitates: sed si non diligendo ista faciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
dõ: Vnde alibi dicitur: Ad te
leuaui animam meam: Dixerat
enim et hic superius uiui ficame:
tuis non erraui⁊ Vnde hoc nisi
quia eius anima in manibus di.
uel in suis uiuificanda offertur
nulli uno uerbo uolentes dicere
quod uno uerbo ingreco positũ
est: hereditaui interpretatisinNt:
quod & silatinum esset: possit
magis significare eũ qui dedit
hereditatem quam eum quiac¬
cipit. Ut sic esset hereditaui.
quomodo ditaui: Melius ergo
duobus uerbis insinuatur inte¬
ger sensus siue dicatur here¬
ditate pos sedi. siuedicatur
hereditate ad quisiui : Non
hereditatem sed hereditate: Siau
quȩritur quid ad quisierit heredita¬
te : Testimonia inquit tua: quid uolens
intellegi. nisi ut testis dĩ fiereteiusq
testimonia confitetur ⁊ Id est ut
martre dĩ fieret atq: eius martrriu
diceret. sicut martrres dicunt:
a patre sibi cuius heres est esse conla¬
tum: Multi quippe uoluerunt.

Expanded text:
Deo? Unde alibi dicitur: «Ad te Deo? Unde alibi dicitur: «Ad te levavi animam meam» . Dixerat enim et hic superius, «Vivifica metuis non erravi.» Unde hoc, nisi quia ejus anima in manibus Dei, vel in suis vivificanda offertur nulli uno verbo volentes dicere quod uno verbo in graeco positum est, «Haereditavi» interpretati sunt. Quod etsi latinum esse posset, magis significaret cum qui dedit haereditatem, quam eum qui accepit; ut sic esset «haereditavi,» quomodo, Ditavi. Melius ergo duobus verbis insinuatur integer sensus; sive dicatur, «Haereditate possedi;» sive dicacatur, «Haereditate acquisivi:» non haeriditatem, sed «haereditate.» Si autem quaeritur, quid acquisierit «haereditate; Testimonia,» inquit, «tua.» Quid volens intelligi, nisi, ut testis Dei fieret, ejusque testimonia confiteretur; id est, ut martyr Dei fieret, atque ejus martyria diceret, sicut martyres dicunt, a Patre sibi, cujus haeres est, esse collatum? Multi quippe voluerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uerat: quomodo hic dicit: Iudi¬
ciatua doceme: Ansicut illud
est. suauitatem fecisti cum ser¬
uo tuo: Et postea dicit. Sua¬
uitatem doceme: Quodita ex¬
posuimus ut in tellegeremus uer¬
ba proficientis et addisibi addit:
quod acceperat postulantis: Ani
Non nulli codices habent inmu¬
nibus meis. sed plures in tuis: Et
hoc quidem planum est: Iustorũ
Etlegis inquit tuae non sum obli¬
tus: Tam quam ad non obliuis¬
cendam dĩ manibus ipsius adiu¬
u&ur eius memoria ubi eius ẽ
anima: Anima uero mea inma¬
nibus meis: Quomodo in telle¬
gatur. ignoro : Iusti quippe
ista uerba sunt non in iusti: Re¬
deuntis ad patrem. non disceden¬
tis a patre: Nam potestuderi
iunior ille filius : Animã suam
inmanibus suis habere uoluisse:
quando dixit patri. Damihi sub¬
stantiam meam quae me tangit:
Sedideo mortuus erat ideo pe¬
rierat: An forte ita dictum est:
Anima meu inmanibus meis. Tam¬
quam eam uiuificandam offer&

Expanded text:
verat, quomodo hic dicit, «Et judiverat, quomodo hic dicit, «Et judicia tua doce me?» An sicut illud est, «Suavitatem fecisti cum servo tuo;» et postea dicit, «Suavitatem doce me?» Quod ita exposuimus, ut intelligeremus verba proficientis, et addi sibi ad id quod acceperat postulantis. 5. Nonnulli codices habent, «in manibus meis:» sed plures, «in tuis;» et hoc quidem planum est. Justorum «Et legis,» inquit, «tuae non sum oblitus:» tanquam ad non obliviscendam Dei legem manibus ipsius adjuvetur ejus memoria, ubi ejus est anima. «Anima» vero «mea in manibus meis,» quomodo intelligatur, ignoro. Justi quippe ista verba sunt, non injusti; redeuntis ad Patrem, non discedentis a Patre. Nam potest videri junior ille filius animam suam in manibus suis habere voluisse, quando dixit patri, «Da mihi substantiam meam quae me contingit:» sed ideo mortuus erat, ideo perierat . An forte ita dictum est, «Anima mea in manibus meis,» tanquam eam vivificandam offerret
Abbreviated transcription (Latin):
sic et superius ut eum ds̃ uiuificar&.
orauit inhumiliatione persecutio¬
nis ubi ait ⁊ Paulominus consum¬
mauerunt me interra ego aũ non
dereliqui mandatatua: Secun¬
dum misericordiam tuam uiuifi¬
came et custodiam testimonia¬
tua: Idest martrriaoris tui:
Ubi intellegitur si ipse non uiuifi¬
cet donando patientiam: propt̃
quod dictum est. inur̃a patien¬
tia possidebitis animas uras. Et
dequo dictum est: quõ ab ipso est¬
patientia mea: Non co
persecutione mortificari sed ani¬
mam non custodiendo martrric
Hoc est placeant tibi: noli reproba¬
re sed ał proba: Bene aũ intelle¬
guntur oris uoluntaria sacrifi¬
cia laudis. confessione caritatis.
non timore necessitatis oblata:
Vnde dictum ẽ: Uoluntarie sa¬
crificabo tibi: Sed quid est quod
adiungit: Et iudicia tua doce
me : Nonne ipse inuersibus
superioribus dixerat. Aiudicus
tuis non declinaui. Quo modo is¬
tud si non ea nouerat: Porro sino¬

Expanded text:
Sic et superius, ut eum Deus vivificaret, Sic et superius, ut eum Deus vivificaret, oravit in humiliatione persecutionis, ubi ait: «Paulo minus consummaverunt me in terra; ego autem non dereliqui mandata tua: secundum misericordiam tuam vivifica me, et custodiam testimonia,» id est martyria «oris tui.» Ubi intelligitur, si ipse non vivificet donando patientiam, propter quod dictum est, «In vestra patientia possidebitis animas vestras» ; et de quo dictum est, «Quoniam ab ipso estpatientia mea» : non corpus in persecutione mortificari, sed animam, non custodiendo martyria hoc est, placeant tibi; noli reprobare, sed approba. Bene autem intelliguntur «oris voluntaria,» sacrificia laudis, confessione charitatis, non timore necessitatis oblata: unde dictum est, «Voluntarie sacrificabo tibi» . Sed quid est quod adjungit, «Et judicia tua doce me?» Nonne ipse in versibus superioribus dixerat, «A judiciis tuis non declinavi?» Quomodo istud, si non ea noverat? Porro si no
Abbreviated transcription (Latin):
bens: Sequenti aũ uerbo illud
quod ante cedit expositum est
Quasi enim quȩreremus quid esset
iuraui : adiunxit & statui: hoc enĩ
appellauit iuramentum: quod sta¬
tuit persacramentum. Quia ita
debet esse mens fixa in custodiendis
iudiciis iustitiae dĩ. ut sit omnino
pro iuratione quod statuit: fide
aũ custodiuntur iudicia iustitiȩdĩ.
Cum subdõ iusto iudice nec recte
factum in fructuo sum: nec pecca¬
tum creditur in punitum: Sed
prohac fide quia multa et grauis¬
sima mala corpus pertulit xpi.
Humiliatus sum inquit usquequa¬
q ualde: Non enim ait: humili¬
aui me ut humilitatem quae in
prȩcepto est in tellegi sit necesse
Sed ait. humiliatus sum usq ualde.
Maximam scilicet passus persecu¬
tionem: pro eo quod iurauit custo
tanta humiliatione fides ipsa de¬
ficeret. Addidit: Dñe uiuifica
me secundum uerbum tuũ : hoc ẽ
scđm promis sum tuum: Nam &
uerbum promissorum dĩ. lucerna
est pedibus & semitis lumen:

Expanded text:
bens. Sequenti autem verbo illud bens. Sequenti autem verbo illud quod antecedit expositum est. Quasi enim quaereremus quid esset, «Juravi;» adjunxit, «et statui.» Hoc enim appellavit juramentum quod statuit per sacramentum; quia ita debet esse mens fixa in custodiendis judiciis justitiae Dei, ut sit omnino pro juratione quod statuit. 3. Fide autem custodiuntur judicia justitiae Dei; cum sub Deo justo judice, nec recte factum infructuosum, nec peccatum creditur impunitum: sed pro hac fide quia multa et gravissima mala corpus pertulit Christi, «Humiliatus sum,» inquit, «usque valde.» Non enim ait, Humiliavi me; ut humilitatem quae in praecepto est, intelligi sit necesse: sed ait, «Humiliatus sum usque valde;» maximam scilicet passus persecutionem, pro eo quod juravit et statanta humiliatione fides ipsa deficeret, addidit, «Domine, vivifica me secundum verbum tuum:» hoc est secundum promissum tuum. Nam et verbum promissorum Dei lucerna est pedibus, et semitis lumen.
Abbreviated transcription (Latin):
mediatore dĩ et hominum: Cum
igitur lumen dicatur unigenitũ
uerbum ȩquale gignenti lumen :¬
dicatur et homo.:Ab illo uerbo
in luminatus qui dicitur et lucer¬
na sicut iohannes. sicut apostoli.¬
neo ullus eorum homo sit uerbum:
et illud uerbum a quo in lumina¬
tisunt lucerna non sit: Quidest
hoc uerbum quod italumen dici¬
tur ut lucernasit. Ait enim:
Lucerna pedibus meis uerbum
tuum et lumen semitis meis: Nisi
uerbum intellegamus quod fac¬
tum est ad prophetas. uel quod
prȩdicatum ẽ per apłos non uer¬
quo dictum est: fides exauditu:
auditus aũ per uerbum xp̃i: Nã
et uerbum propheticum lucernȩ¬
lucerna comparans apostolus
petrus. Habemus inquit certio¬
rem propheticum sermonem
cui bene facitis intenden tes:
uelut. lucernȩ in obscuro loco
scripturis scĩs omnibus contine¬
tur: Iuraui inquiđ et statui cus¬
todire iudicia iustitiae tuae .
Tamquam bene ambulans ad illã
lucernam et rectas semitas ha¬

Expanded text:
Mediatore Dei et hominum . Cum Mediatore Dei et hominum . Cum igitur lumen dicatur unigenitum Verbum aequale gignenti, lumen dicatur et homo ab illo Verbo illuminatus, qui dicitur et lucerna, sicut Joannes, sicut Apostoli,nec ullus eorum homo sit Verbum, et illud Verbum a quo illuminati sunt lucerna non sit; quid est hoc verbum, quod ita lumen dicitur, ut lucerna sit ait enim, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis», nisi verbum intelligamus quod factupraedicatum est per apostolos; verquo scriptum est, Fides ex auditu, auditus autem per verbum Christi : nam et verbum propheticum lucernae comparans apostolus Petrus, Habemus, inquit, certiorem propheticum sermonem, cui benefacitis intendentes, velut lucernae in obscuro loco Scripturis sanctis omnibus contineuravi,» inquit, «et statui custodire judicia justitiae tuae:» tanquam bene ambulans ad illam lucernam, et rectas semitas ha
Abbreviated transcription (Latin):
mundi: Quo audito ne id se puta¬
rent eẽ quod ille qui hoc dixerat:
nam etdese ipso quodam loco dixit.
Egosum lumen mundi: Ait illis
deillis: non potest ciuitas abscondi
super montem constituta: Neq
accendunt lucernam et ponunteã
submodio. sed super candelabrũ.
ut luceat omnibus qui indomo sunt :
Sic luceat lumen ur̃m coram homi¬
nibus Vt scirent setamquam lu¬
cernas deillo lumine. quod in mu¬
tabiliter lucet accensas: Nulla
quippe creatura quam uisratio¬
nalis et intellectualis. a se ipsa in¬
luminatur : Sed participatione
sempiternȩ ueritatis accenditur::
Etiam sialiquando dies uocatur.
non dies dñs: sed quem fecit dñs:
Etideo audit: Accedite ad eũ et in¬
luminamini : Propter quam par¬
ticipationem in quantũ homoẽ.
et ipse mediator lucerna in apo¬
calipsi nuncu paturꝰ sed sin¬
gularis est ista susceptio : De
nullo enĩ scõrum dici diuinitus
poturt: aut diciullomodo fasest
uerbum caro factum ẽ : nisi deuno

Expanded text:
mundi.» Quo audito ne id se putamundi.» Quo audito ne id se putarent esse, quod ille qui hoc dixerat; nam et de seipso quodam loco dixit, «Ego sum lumen mundi» : ait illis de illis, «Non potest civitas abscondi super montem constituta; neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt: sic luceat lumen vestrum coram hominibus» ; ut scirent se tanquam lucernas de illo lumine quod immutabiliter lucet, accensas. Nulla quippe creatura, quamvis rationalis et intellectualis, a seipsa illuminatur, sed participatione sempiternae veritatis accenditur: etiamsi aliquando dies vocatur, non dies Dominus, sed quem fecit Dominus; et ideo audit, Accedite ad eum, et illuminamini . Propter quam participationem, in quamtum homo est et ipse Mediator, «lucerna» in Apocalypsi nuncupatur . Sed singularis est ista susceptio: de nullo enim sanctorum dici divinitus potuit, aut dici ullo modo fas est; «Verbum caro factum est» , nisi de uno
Abbreviated transcription (Latin):
CRUTANDOS atq tractandos
prouiribus quas ds̃ donat.
nunc istos uersus psalmi huius
aggredimur. quorum primus
est. Lucerna pedibus meis
uerbum tuum et lumen semitis
meis: Quod est lucerna hocre¬
petitum ẽ lumen: Quod pedibus¬
meis. hoc semitis meis: Quid est
ergo uerbum tuum: Num quid nã
illud quod in principio erat ds̃ a¬
pud dm̃. uerbum scilicet perquod
facta sunt omnia: non est ita :
Nam illud uerbum lumenest. sed
lucerna non est :: Lucerna quip¬
pe creatura est : noncreator.
Quȩ participatione in commuta¬
bilis lucis accenditur: Hoc erat
io hannes. dequo dicit uerbum ds̃.
Ille erat lucerna ardens etlucens:
Sed lu men est etlucerna et tam̃
in comparatione uerbi dequo dic¬
tumest. ds̃ erat uerbum: Non
erat ille lumen : sed missus est ut testi¬
monium perhiberet delumine :
Frat enim lumen uerum non quod
inluminatur uthomo. sed quod
in luminat omnem hominẽ: Nisi
autem et lucerna lumeneẽt. non
diceret apostolis. Uos estis lumen

Expanded text:
crutandos atque tractandos pro viribus quas Deus donat, nunc istos versus psalmi hujus aggredimur, quorum primus est, «Lucerna pedibus meis verbum tuum, et lumen semitis meis.» Quod est, «lucerna;» hoc repetitum est, «lumen:» quod, «pedibusmeis;» hoc, «semitis meis.» Quid est ergo, «verbum tuum?» Numquidnam illud quod in principio erat Deus apud Deum, Verbum scilicet per quod facta sunt omnia? Non est ita. Nam illud Verbum lumen est, sed lucerna non est. Lucerna quippe creatura est, non Creator, quae participatione incommutabilis lucis accenditur. Hoc erat Joannes, de quo dicit Verbum Deus, «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Sed lumen est et lucerna: et tamen in comparatione Verbi, de quo dictum est, «Deus erat Verbum,» non erat ille lumen; sed missus est, ut testimonium perhiberet de lumine. Erat enim lumen verum, non quod illuminatur, ut homo, sed quod illuminat omnem hominem . Nisi autem et lucerna lumen esset, non diceret Apostolis, «Vos estis lumen
Abbreviated transcription (Latin):
seruantibus propter ipsam custo¬
diam mandatorum prebetur ube¬
rior doctrina sapientiae: Trop¬
terea inquit odiohabui omnem
uiam iniquitatis: Neces se estenĩ
utoderit omnẽ iniquitatem. amor
iustitiae: Qui tanto maior est. quan¬
to eum magis in flammat amplio¬
ris dulcedo sapientiae. Quae
prebetur ei qui obtemperat dõ
et amandatis eius intellegit.¬

Expanded text:
servantibus propter ipsam custoservantibus propter ipsam custodiam mandatorum praebetur uberior doctrina sapientiae, «Propterea,» inquit, «odio habui omnem viam iniquitatis.» Necesse est enim ut oderit omnem iniquitatem amor justitiae: qui tanto major est, quanto eum magis inflammat amplioris dulcedo sapientiae, quae praebetur ei qui obtemperat Deo, et a mandatis ejus intelligit.
Abbreviated transcription (Latin):
lexisse amandatis dĩ: hoc est q̃uan¬
tum mihi uidetur: faciendo manda¬
ta dĩ peruenisse sedicit ad earum
rerum intellegentiam : quae con¬
cupiuerat scire : propter quod
scriptum est: Concupisti sapi¬
entiam serua mandata et dñs
prebet illam tibi Nequis quã
preposterus ante quam habeat
humilitatem oboedientiaer uelit
adalti tudinem sapientiae perue¬
nire : quam capere non potest
nisi ordine ueniret : audia tergo
Altiorate nequesieris et fortiora
te nescrutatus fueris : Sed quae
precepit tibi dñs. illa cogita sem¬
per: Sic homo ad occultorum
sapientiam peruenit peroboe¬
dientiam mandatorum: Cum
aũ dixis set quae tibi precepit
dñs illa cogita. Ideo addidit sem¬
per. quia et custo dienda est oboe¬
dientia ut percipiatur sapientia.
Et perceptasapientia non ẽ
deserenda oboedientia.
Sp̃italium itaq: membrorum
xpi cuox ista est. Amandatistuis
intellexi: Hoc enim rectedicit
xpi corpus. in eis quibus mandata

Expanded text:
lexisse a mandatis Dei: hoc est, quanlexisse a mandatis Dei: hoc est, quantum mihi videtur, faciendo mandata Dei pervenisse se dicit ad earum rerum intelligentiam, quas concupiverat scire. Propter quod scriptum est, «Concupisti sapientiam; serva mandata, et Dominus praebebit illam tibi» : ne quisquam praeposterus, antequam habeat humilitatem obedientiae, velit ad altitudinem sapientiae pervenire, quam capere non potest, nisi ordine venerit. Audiat ergo: «Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae praecepit tibi Dominus, illa cogita semper» . Sic homo ad occultorum sapientiam pervenit per obedientiam mandatorum. Cum autem dixisset, «Quae tibi praecepit Dominus, illa cogita;» ideo addidit, «semper,» quia et custodienda est obedientia, ut percipiatur sapientia, et percepta sapientia non est deserenda obedientia. Spiritualium itaque membrorum Christi vox ista est, «A mandatis tuis intellexi.» Hoc enim recte dicit Christi corpus in eis, quibus mandata
Abbreviated transcription (Latin):
aiudiciis tuis non declinaui. nisi
quod alio locodicit. Aiudicuis
autem tuis timui.: Per seuerant̃
eis credidi quia tulegem posuisti
mihi: Tuinterior intimis meis
tu in tus in corde legem posuistimih
Spũ tuo tamquam digito tuo. uteã
non tam quam seruus sine amore
metuerem. sed casto timore dili¬
gerem. et dilectione casta timerẽ.
Quam dulcia faucibus meis uer¬
ba tua uel quod degreco est ex¬
pressius. eloquiatua: Super
mel & fauum orimeo: Haec ẽ illa
suauitas quam dñs dat ut terra
nr̃a daret fructum suum. Utbo¬
num uere bene: idest non mali
carnalis formidine. sed boni
spitalis delectatione faciamus.:
Non nulli sane codices non ha¬
bent fauum sed plures habent
mellis: Est autem similis aper¬
ta doctrina sapientiae: Fauo
uero quae de abstrusioribus
sacramentis. tamquam decel¬
lis caereis ore disserentis: uelut
mandentis exprimitur : Verũ
ore cordis non carnis est dulcis.:
datis tuis intellexi: Aliud

Expanded text:
udiciis tuis non declinavi;» nisi quod alio loco dicit, «A judiciis autem tuis timui?» Perseveranter eis credidi, «quia tu legem posuisti mihi.» Tu interior intimis meis, tu intus in corde legem posuisti mihi spiritu tuo, tanquam digito tuo; ut eam non tanquam servus sine amore metuerem, sed casto timore ut filius diligerem, et dilectione casta timerem. «Quam dulcia faucibus meis verba tua!» vel, quod de graeco est expressius, «eloquia tua: super mel et favum ori meo.» Haec est illa suavitas quam Dominus dat, ut terra nostra det fructum suum ; ut bonum vere bene, id est, non mali carnalis formidine, sed boni spiritualis delectatione faciamus. Nonnulli sane codices non habent; «favum,» sed plures habent. Melli est autem similis aperta doctrina sapientiae; favo vero, quae de abstrusioribus sacramentis, tanquam de cellis cereis, ore disserentis, velut mandentis, exprimitur: verum ori cordis, non carnis est dulcis. 8datis tuis intellexi?» Aliud
Abbreviated transcription (Latin):
SALMI huius locus dequo in uo¬
luntate dñi disputaturi sumus. sic
incipit: Iniquos odio habui et
legem tuam dilexi : Non ait iniquos
odio habui &iustos dilexi. Aut iniqui¬
tatem odio habui etlegẽ tuamdilexi:
Sed cum dixisset. iniquos odioha¬
bui. exposuit quare: addendo &
legem tuam dilexi ÷ Vt demonstra¬
ret nonse in hominibus iniquis odis¬
senaturam qua homines sunt: sed
iniqui tatem qualegi quam dili¬

Expanded text:
salmi hujus locus de quo in voluntate Dei disputaturi sumus, sic incipit: «Iniquos odio habui, et legem tuam dilexi.» Non ait, Iniquos odio habui, et justos dilexi; aut, Iniquitatem odio habui, et legem tuam dilexi: sed cum dixisset, «Iniquos odio habui,» exposuit quare, addendo, «et legem tuam dilexi,» ut demonstraret, non se in hominibus iniquis odisse naturam, qua homines sunt; sed iniquitatem, qua legi quam dili
Abbreviated transcription (Latin):
cus itaq filius dĩ uenturus ad ho
id quod sumpsit. homo futurus. mo¬
riturus. resurrecturus. ascensurus
incaelũ. sessurus addexterã patris.
et impleturus ingentibus quae pro¬
misit: et post inplecionem promis¬
sorum suorum ingentibus: etiam
hoc impleturus ut ueniat: et quod
p̃rogauit exigat: discernat uasa
irae auasis miseri cordiae :: Red¬
dat impis quod minatus ẽ : iustis
quod pollicitus. Hoc ergo totum
prophetandum fuit : prenuntian¬
fuit. ut non subito ueniens horrere¬
tur : sed creditũ expectaretur. ex¬
certe aꝑteq prophetans : ut omnino
dubitare non possimus. xp̃m ad nun¬
tiari psalmo Hoc: quando quidẽ
xpiani sumus : et euangelio iam
et saluator iħs xp̃s quaereret auidȩ¬

Expanded text:
us itaque Filius Dei, venturus ad homid quod promisit, homo futurus, moriturus, resurin coelum, sessurus ad dexteram Patris, et impleturus in gentibus quae promisit, et post impletionem promissorum suorum in gentibus etiam hoc impleturus ut veniat, et quod praerogavit exigat, discernat vasa irae a vasis misericordiae, reddat impiis quod minatus est, justis quod pollicitus prophetandum de illo, praenuntianrum, ut non subito veniens horreretur, sed creditus exspectaretur. certe aperteque prophetans; ut omnino dubitare non possimus Christum annuntiari psalmo hoc: quandoquidem christiani sumus, et Evangelio jam et salvator
Abbreviated transcription (Latin):
rum ex hibitio. passionũ perpessio.
tum transitorium fuit.. Non enim
ad huc xp̃s nascitur: aut ad huc
moritur : aut ad huc resurgit:
ne uidetis ista facta per tempo¬
ra cucurrisse : per tempora ex hi¬
buisse uiatorib quiddã transitori¬
um : ne inuia remanerent: sed
ad patriã peruenirent. Denique
et illi ceti adiuam sedebant. ibi tran¬
seuntem senserunt. clamando te¬
nuerunt. Inuia ergo saeculi
huius. hoc transitorium sui dñs o¬
peratus ẽ : et hoc transitorium
pertinet ad filium dauid .

Expanded text:
rum exhibitio, passionum perpessio, rum exhibitio, passionum perpessio, tum transitorium fuit. Non enim adhuc Christus nascitur, aut adhuc moritur, aut adhuc resurgit, nne videtis ista facta, per tempora cucurrisse, per tempora exhibuisse viatoribus quiddam transitorium, ne in via remanerent, sed ad patriam pervenirent? Denique et illi caeci ad viam sedebant, ibi transeuntem senserunt, et clamando tenuerunt. In via ergo saeculi hujus hoc transitorium sui Dominus operatus est, et hoc transitorium pertinet ad filium David.
Abbreviated transcription (Latin):
creditur adiustitiã: ore aũ confessio
fit ad salutem. Credamus in quam
et dicamus : et filium dauid et dñm
dauid : non erubescamus defilio đđ
appellantes caeci inluminari meru¬
erunt. Transibat enim ihs̃. et illi
audito sonitu transeuntis. aure iã
cognoscentes qđ non dum poterant
oculis : ad clamauer̃ uoce magna
et dixerunt : Miserere nr̃ĩ filida¬
uid Turbȩ aũ illos increpabant ut
tacerent: et illi nihil hominus lucis
desiderio. turbarũ contra dictionẽ
uincentes : in clamando ꝑseueraue¬
runt: transeuntẽ tenuerunt: a
tangente inluminari meruerunt :
Dicebant ergo transeunti. miserere
nr̃i fili dauid: stetit ille euicto ab
culos eorum : uiderunt p̃sentem.
quẽ senserunt transeuntem .: Aliquid
ergo transitorium dñs fecit. Est aũ
aliquid qđ stat: aliud est inquam transitoriũ
dñi. aliud stabile dñi. Transitori¬
um dñi uirginis partus uerbi in car¬
natio. etatum gradatio. mira culo¬

Expanded text:
creditur ad justitiam; ore autem confessio creditur ad justitiam; ore autem confessio fit ad salutem : credamus, inquam, et dicamus et filium David, et Dominum David. Non erubescamus de filio Daappellantes caeci, illuminari meruerunt. Transibat enim Jesus, et illi audito sonitu transeuntis turbae, aure jam cognoscentes quod nondum poterant oculis, acclamaverunt voce magna, et dixerunt: «Miserere nostri, fili David.» Turbae autem illos increpabant, ut tacerent: et illi nihilominus, lucis desiderio, turbarum contradictionem vincentes, in clamando perseveraverunt; transeuntem tenuerunt; et a tangente illuminari meruerunt. Dicebant enim transeunti: «Miserere nostri, fili David.» Stetit ille, et victo ab culos corum; viderunt praesentem, quem senserant transeuntem . Aliquid ergo transitorium Dominus fecit: est autem aliud quod stat. Aliud est, inquam, transitorium Domini, aliud stabile Domini. Transitorium Domini, Virginis partus, Verbi incarnatio, aetatum gradatio, miraculo
Abbreviated transcription (Latin):
angelium meum. Et de ipso euan¬
gelio quid dicit In quo laboro us¬
que aduincula tãquã male fa¬
ciens : sed sermo dĩ non ẽ alligat᷑.
Laborabat ergo usq aduincula a¬
postolus pro euangelio suo: id ẽ
dispensatione euangelica. quã
populis p̃dicabat. quã populis
inpendebat: ille qui mane ra¬
puerat. cũ escas aduesperam
diuidebat . Laborabat ergo
usq aduincula pro euangelio :
rabat. et tam̃ de hoc xp̃s inter¬
rogabat.: Et respondentibus uide¬
is quod p̃dicabat apostolus: retu¬
lit uocem tamquã contradicti¬
onis et ait. Quomodo ergo đđ
inspũ dicit eum dnm: et inter¬
posuit testimonium dehoc psal¬
mo: dixit dñs dño meo: Si ergo
inspũ ille dicit eũ dñm : Quomo¬
do filius eius est Iudȩi sub hac
interrogatione tacuer̃: qui d
responderent deinceps non inue¬
nerunt: nec tamen eum dnm quae¬
sierunt: quia et ipsum esse filium
dauid non agnouerunt. Nos autem
fr̃s credamus et dicamus : corde enĩ

Expanded text:
angelium meum.» Et de ipso evanangelium meum.» Et de ipso evangelio quid dicit? «In quo laboro usque ad vincula, tanquam malefaciens; sed sermo Dei non est alligatus» . Laborabat ergo usque ad vincula Apostolus pro evangelio suo, id est pro dispensatione evangelica, quam populis praedicabat, quam populis impendebat: ille qui mane rapuerat, escas ad vesperum dividebat . Laborabat ergo usque ad vincula pro evangelio. Qrabat: et tamen de hoc Christus interrogabat; et respondentibus Judaeis quod praedicabat Apostolus, retulit vocem tanquam contradictionis, et ait: «Quomodo ergo David in spiritu dicit eum Dominum?» et interposuit testimonium de hoc psalmo, «Dixit Dominus Domino meo. Si ergo in spiritu dicit eum Dominum, quomodo filius est ejus?» Judaei sub hac interrogatione tacuerunt; quid responderent deinceps non invenerunt: nec eum tamen Dominum quaesierunt, quia et ipsum esse illum filium David non agnoverunt. Nos autem, fratres, credamus, et dicamus: corde enim
Abbreviated transcription (Latin):
teram meam: donec ponam in imi¬
cos tuos sub pedib tuis: Siergo in
meo: sede adextris meis. Donec
ponam in imicos tuos: scabellum
pedũ tuorum. Hanc ergoques¬
tionẽ iuida eis p̃positã adñõ : in
ipso ingressu psalmi pestractare
debemus.: Si enim qđ responde¬
runt uidei exigatur a nobis: utrũ
confiteamur et nos. annegemus .s
Absit ut negemus: sidicatur nobis.
xp̃s filius ẽ dauid annon est
Si dixerimus non contra dicimus
euangelio : Namq matheoscri¬
bente: sic incipit euangeliũ. Lib
generationis ilũ xp̃ĩ filii dauid:
Euangelista dicit. librũ se scribe¬
re. generationis ihũ xp̃i filui dauid:
Recte ergo udȩi in terrogati axp̃o
eorum congruit euangeliũ: habet
hoc non solũ suspitio iudeorum.
sed et fides xp̃ianorũ. Ad huc
alia firmam̃ta conspitio: dicit
apostolus : qui factus ẽ exsemine
dauid secundũ carnem. Dicit
etiã adtimotheum. Memor es¬
to xp̃m ihm̃ resurrexisse amor¬
tius ex semine dauid secundum eu¬

Expanded text:
teram meam, donec ponam inimicos tuos sub pedibus tuis? Si ergo inmeo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Hanc ergo quaestionem Judaeis propositam a Domino, in ipso ingressu Psalmi pertractare debemus. Si enim quod responderunt Judaei exigatur a nobis, utrum confiteamur et nos, an negemus; absit ut negemus. Si dicatur nobis, Christus filius est David, annon est? si dixerimus non, contradicimus Evangelio; namque Matthaeo scribente, sic incipit Evangelium: «Liber generationis Jesu Christi filii David» . Evangelista dicit librum se scribere generationis Jesu Christi, filii David. Recte ergo Judaei interrogati a Chrieorum congruit Evangelium. Habet hoc non solum suspicio Judaeorum, sed et fides Christianorum. Adhuc alia firmamenta conspicio. Dicit Apostolus, «Qui factus est ei ex semine David secundum carnem» : dicit etiam ad Timotheum, «Memor esto Christum Jesum resurrexisse a mortuis ex semine David, secundum ev
Abbreviated transcription (Latin):
& apostoli: arietes prȩcedunt. agni
sequuntur. Quare ergo filii seruo¬
rumtuorum. & non de compendio ser¬
uitui. & illi seruitui. et filui eorum
seruitui. & istorum filii. nepotes illo¬
rum quid nisi seruitui. Omnes com¬
pendio in cluderes. sidiceres serui
tui inhabitabunt. Uideamus
quidnos uoluerit ammonere.
Et enim quiddam gestum prioribus

Expanded text:
et Apostoli: arietes praecedunt, agni et Apostoli: arietes praecedunt, agni sequuntur. Quare ergo, «Filii servorum tuorum;» et non de compendio, Servi tui? Et illi servi tui, et filii eorum servi tui, et istorum filii nepotes illorum, quid, nisi servi tui? Omnes compendio includeres, si diceres: Servi tui inhabitabunt. Videamus quid nos voluerit admonere. Est enim quiddam gestum in prioribus
Abbreviated transcription (Latin):
accepit . ⁊ Proptero immostalis
mori uoluit . Propter hoc exemplũ
resurrectionis ostendit. Ergospe¬
remus nosuenturos. ad annos stan¬
tes. in quib: non circuitusolis per¬
aguntur dies. sed man& quod est si¬
cuti est. Quia hoc solum uere est.
possimus : dic: audi. et uide utrũ
debeus desperare. Audiquod sequi¬
tur: Filii seruorum tuorum in ha¬
annis non deficientib:: Filii seruorum
tuorum in habitabunt. & semen eorũ
in seculum dirigetur. In seculum secu¬
li : inseculum aeternum. In seculũ
manens.: Sed filii inquit seruorum
tuorum.: Metuendum nenosserui
dĩ simus. & filuinri ibi futuri sint.
nonnos. Aut sinos filii sumus seruo¬
rum. quia filii sumus apostolorum.
quid dicturisumus.: Quaenam tan¬
dem audacia. tam infelix filiorum
subnas centium: et renas centi succes¬
sione gloriantium quae audeat di¬
cere : nos ibierimus. apostoli ibi non
erunt. Absit hoc apietate filiorũ.
absit a fide paruulorum: absit ab
intellegentia grandium.: Ibi erunt

Expanded text:
mmortalis mori votuit, propter nos hoc exemplum resurrectionis ostendit. Ergo speremus venturos nos ad hos annos stantes, in quibus non circuitu solis peraguntur dies, sed manet quod est sicuti est, quia hoc solum vere est. possimus dic. Audi, et vide utrum debeas desperare; audi quod sequitur: «Filii servorum tuorum in haannis non deficientibus? «Filii servorum tuorum inhabitabunt; et semen eorum in saeculum dirigetur»: in saeculum saeculi, in saeculum aeternum, in saeculum manens. Sed «filii,» inquit, «servorum tuorum:» metuendum ne nos servi Dei simus, et filii nostri ibi futuri sint, non nos? Aut si nos filii sumus servorum, quia filii sumus Apostolorum, quid dicturi sumus? Quaenam tandem audacia tam infelix filiorum subnascentium, et recenti successione gloriantium, quae audeat dicere: Nos ibi erimus; Apostoli ibi non erunt? Absit hoc a pietate filiorum, absit a fide parvulorum, absit ab intelligentia grandium. Ibi erunt
Abbreviated transcription (Latin):
p̃terita die : ad eum terminum psal
muꝑuenire potuisse. & distulisse in
hunc diem uoluit dñs. & tempus red¬
ditionis nobis exibere & debitorem

Expanded text:
terito die ad ejus terminum psalmi nos pervenire potuisse, et distulisse in hunc diem. Voluit Dominus et tempus redditionis nobis exhibere, et me debitorem
Abbreviated transcription (Latin):
concedat. ubi ẽ potestas summa & sub¬
limis: Sic diabulo: sic homini: nulla ẽ
potestas in hominem nisi de suꝑ d&ur
Stabat iudex uiuorum & nortuorum
ante hominem uidicem. & inflauit se
homo uidex. uidens ante sexpm & ait
& dimatendite: Atille qui uenerat¬
& eum docere a quo iudicabatur: non
cepta potestate nocent : sedꝓficientib
non nocent Malis ita sunt. tam quã
ĩgnis feno : bonis ita sunt . tam quã ignis
auro: Maducatus ẽ iudas ut fȩnum
Probatus ẽ iob utaurum: Posuit tenebras
& facta ẽ nox : illic ꝑtransibunt om̃ bestiȩ
siluȩ: Lam bestiȩ siluȩ aliomodo: Alio
enĩ & alio modo. semꝑista intellegunt᷑.

Expanded text:
concedat, cui est potestas summa et sublimis. Sic diabolo, sic homini nulla est potestas in hominem, nisi desuper detur. Stabat judex vivorum et mortuorum ante hominem judicem, et inflavit se homo judex videns ante se Christum,et dimittendi te?» At ille qui venerat et eum docere, a quo judicabatur: «Noncepta potestate nocent: sed proficientibus non nocent. Malis ita sunt tanquam ignis feno; bonis ita sunt tanquam ignis auro. Manducatus est Judas ut fenum; probatus est Job ut aurum. «Posuisti tenebras, et facta est nox: illic pertransibunt omnes bestiae silvae.» Jam bestiae silvae alio modo: alio enim et alio modo semper ista intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur & decibonr̃o ⁊ Aperiente aut̃
te manumtuam: uniuersa implebuntur
bonitate : Quid est .o. dnẽ quod aperis
manumtuam : manus tua xp̃s est : & bra¬
chium dni cui reuelatũ ẽ : Cui reuelatur.
illi aperiatur. : Reu a latio enim. apertio ẽ ⁊

Expanded text:
Sequitur et de cibo nostro. «Aperiente autem Sequitur et de cibo nostro. «Aperiente autem te manum tuam, universa implebuntur bonitate.» Quid est, o Domine, quod aperis manum tuam? Manus tua Christus est. «Et brachium Domini cui revelatum est» ? Cui revelatur, illi aperitur: revelatio enim apertio est.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ manducandum draconi: Noli esse ci¬
bus draconis: id estnolirelinquere uer¬
bum dĩ.: Ubienim dictum ẽ draconi ter¬
ram manducabis. Ibi iam dictum erat
p̃uarica tori : terraes & interramibis.:
Cibus serpentis esse nonuis. nolies seter¬
ra: Quomodo inquis non ero terra.
siterrena non sapis: audiapostolum ut
nonsisterra : Nam corpus quod geris ter¬
raẽ . sed tunoliesse terra .⁊ Quid est hoc
terra  Sinones terra: nonmandu caris
a serpente : Cibum suum datds̃ serpenti.
quando uult : quemuult: Beneautem iudi¬
cat : fallinon potest : non eidat auram pro
terra : Omnia a te expectant dñẽ ut des
illis cibum intempore oportuno ⁊ Cum de¬
deris eis colligent: anteillos sunt. Non colli¬
gent nisi cum dederis: Ante diabolume
ratiob: & quidem non deuorauit iob. Sed
uel temptare non ausus est : nisi cum ille
dedissa: A te expectant: Cum dederis eis
colligent: Sin on dederis. non colligent :
Etquid nos fratres: quem cibum habemus :

Expanded text:
Deus manducandum draconi; noli esse ciDeus manducandum draconi; noli esse cibus draconis, id est, noli relinquere verbum Dei. Ubi enim dictum est draconi, «Terram manducabis;» ibi jam dictum erat et praevaricatori, «Terra es, et in terram ibis» . Cibus serpentis esse non vis? noli esse terra. Quomodo, inquis, non ero terra? Si terrena non sapias. Audi Apostolum, ut non sis terra. Nam corpus quod geris terra est, sed tu noli esse terra. Quid est hoc?terra; si non es terra, non manducaris a serpente, quando vult, quem vult: bene autem judicat, falli non potest, non ei dat aurum pro terra. «Omnia a te exspectant, Domine, ut de illis cibum in tempore opportuno. Cum dederis eis, colligent.» Ante illos sunt; sed non colligent, nisi cum dederis. Ante diabolum Job erat; et quidem non devoravit Job, sed vel tentare non ausus est, nisi cum ille dedisset. «A te exspectant: cum dederis eis, colligent;» si non dederis, non colligent. 12. Et quid nos, fratres? quem cibum habemus?
Abbreviated transcription (Latin):
sec i non pertitur: Vtaut̃ non permit¬
tatur. habetaput xp̃m. repelleca¬
pud draconis suggestionieius noli
consentire : auia tua nolilabi Dra¬
cohic quem finxisti ad in ludendũ¬
ei : nam uis uidere qũo. nor tibino¬
cet nisi permis sus Omnia in siuitate
expectant dñe. ut des illis cibum intẽ¬
pore oportuno: Etiste draco mandu¬
care uult: sed non manducat quem
Omnia & repentia quorum non ẽ
numerus. & animalia pusilla & mag¬
na. Etipse draco. &omnis creatura
tua qua implesti terram. Omnia
ate &x pectant ut des illis cibum intẽ¬
pore oportuno .: Cuiq: cibum suum:
habes cibum tuum: habet &dracoci¬
bum suum. Sibene uixeris cibũ xp̃m
habebis. Siaxp̃o recesseris cibus dra¬
conis eris.: Omnia ate expectant ut
des illis cibum intempore oportuno.
Quid dictum est ipsidraconi: terram
manducabis: Dra conidictum est: ter¬
ram mandu cabis. omnibus diebus uite tuae :
Audisti cibum draconis: Nonuis utd& te

Expanded text:
sed non permittitur: ut autem non permittatur, habe caput Christum; repelle caput draconis, suggestioni ejus noli consentire, a via tua noli labi. «Draco hic quem finxisti ad illudendu Nam vis videre quam non tibi noceat, nisi permissus? «Omnia,» inquit, «a te exspectant, Domine, ut des illis cibum in tempore opportuno.» Et iste draco manducare vult, sed non manducat quem Omnia:» et repentia quorum non est numerus, et animalia pusilla et magna, et ipse draco, et omnis creatura tua, qua implesti terram; «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno,» unicuique cibum suum. Habes cibum tuum, habet et draco cibum suum. Si bene vixeris, cibum Christum habebis; si a Christo recesseris, cibus draconis eris. «Omnia a te exspectant ut des illis cibum in tempore opportuno.» Quid dictum est ipsi draconi? «Terram manducabis.» Draconi dictum est: «Terram manducabis cunctis diebus vitae tuae.» Audisti cibum draconis. Non vis ut det te
Abbreviated transcription (Latin):
temptatio agnoscere in illa gcdama ad
dñm ut denecessitatib tus &iam hic li¬
berette: & dehac temptatione liberatus
cum fueris. confiteantur illi miseratio¬
nescius. Liberatus aũt aberrore . li¬
beratus adifficultate bene operandi:
liberatus atedio fastidioq uerbi dĩ.
fortas seͥs dignus eris: cui populus cõmit¬
tatur. Constituaris inguberna culis
nauis. recturus a eccłam. Ibi quarta
temptatio tempestatis maris qͥuatien¬
tis aecłm : turbantis gubernatorem.
Deniq tres illas temptationes . & peri¬
ri potest omnis pius. fidelis inpopulo
dĩ: quarta ista nr̃a est. quantũ enim
plus honoramur. tanto plus periclita¬
mur Metuendum est ñ eauertat aliquẽ
uestrum aueritate periculum erroris:
Metuendum est neuincat unum quemq
cupiditas sua &eligat eum sequi: quam

Expanded text:
tentatio: agnosce te in illa, et exclama ad Dominum, ut de necessitatibus tuis etiam hic liberet te; et de hac tentatione liberatus cum fueris, confiteantur illi miserationes ejus. 7. Liberatus autem ab errore, liberatus a difficultate bene operandi, liberatus a taedio fastidioque verbi Dei, fortassis dignus eris cui populus committatur; constituaris in gubernaculis navis, recturus Ecclesiam. Ibi quarta tentatio. Tempestates maris quatientes Ecclesiam, turbant gubernatorem. Denique tres illas tentationes experiri potest omnis pius fidelis in populo Dei; quarta ista nostra est. Quanto enim plus honoramur, tanto plus periclitamur. Metuendum est ne avertat aliquem vestrum a veritate periculum erroris; metuendum est ne vincat unumquemque cupiditas sua, et eligat eam sequi, quam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc quasi et in rebus humanis ista
non fiant .y Sienim contingat filiũ
cuius quã. regem fieri patre priuato :
nonne erit dñs patris : ammirabilius
ẽ quod potest contingere : ut non solũ
rex factus priuati filius. sit dñs pu
tris sui : sed episcopus factus. laici
filius. sit pater patris sui .: frgo et
eo ipso quod carnem accepit xp̃s. qđ
in carne mortuus est: quod in eadem
carne resurrexit: quod in eadem
ascendit in celũ et sedet ad dexterã
patris . et in eadẽ ipsa carne sic ho¬
norata. sic clarificata. sic in caeles¬
tem habitũ commutata: et filius da¬
uid est. et dñs est dauid .: Secun¬
dũ hanc dispensationẽ transitus xp̃i.¬

Expanded text:
hoc, quasi et in rebus humanis ista hoc, quasi et in rebus humanis ista non fiant. Si enim contingat filium cujusquam regem fieri patre privato, nonne erit dominus patris? Admirabilius est quod potest contingere, ut non solum rex factus privati filius, dominus sit patris sui; sed episcopus factus laici filius, sit pater patris sui. Ergo et eo ipso quod carnem accepit Christus, quod in carne mortuus est, quod in eadem carne resurrexit, quod in eadem ascendit in coelum et sedet ad dexteram Patris, et in eadem ipsa carne sic honorata, sic clarificata, sic in coelestem habitum commutata, et filius est David, et Dominus est David. Secundum hanc enim dispensationem transitus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. sine ullo modo difficultatis.
Quid ergo dicit dauid: Dix̃ dñs dño
meo sede ad extris meis. Donec po¬
nã inimicos tuos scabellũ pedum
tuorum .: Quod est scabellũ pe¬
dũ tuorum. hoc est sub pedibus
tuis.: Scabellũ enim pedũ: sub
uit. et scribenti credidimus.
Audiuit ergo prorsus: Audiuit
in quodam secretario ueritatis.
in quodam mysteriorũ sanctua¬
rio: ubi prophetae in occulto au
Ibi audiuit dauid qui cũ fiducia mag̾¬
na dicit.: Dix̃ dñs dño meo sede adex¬
tris meis : donec ponã in imicos tuos
scabellũ pedum tuorũ: Nouimus
xp̃m sedere ad dexteram patris. post
resurrectionẽ amortuis: et in caelis
ascensionem.: factũ est iam. nec
udimus. sed credimus: in libris le
gimus. p̃dicatum audiuimus. fide
retinemus.: Inde et eo ipso qđ erat
filius dauid xp̃s: factus est dñs đđ
Illud enĩ quod natũ est ex semine
dauid: ita honoratum est ut eẽt
et dñs dauid: Ita am̾miraris

Expanded text:
tionis, sine ullo nodo difficultatis. tionis, sine ullo nodo difficultatis. Quid ergo dicit David? «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Quod est, «scabellum pedum tuorum;» hoc est, «sub pedibus tuis:» scabellum enim pedum sub pvit et scribenti credidimus. Audivit ergo prorsus, audivit in quodam secretario veritatis, in quodam mysteriorum sanctuario: ubi Prophetae in occulto audibi audivit David, qui cum fiducia magna dicit, «Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum.» Novimusm sedere ad dexteram Patris post resurrectionem a mortuis, et in coelis ascensionem. Factum est jam, nec vidimus, sed cregimus, praedicatum audivimus, fide retinemus. Unde et eo ipso quod erat filius David Christus, factus est Dominus David. Illud enim quod natum est ex semine David, ita honoratum est, ut esset et Dominus David. Ita admiraris