comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamen amplius nunc concessum
est uisui. qmͣ unquam fuerat au¬
ditui:cum mͦ uideatur uerbum
quod ds est: & antea magnum
haberet᷑ audire ubum quodeũq
ex deo est. Et u̾bum quidem qͦd
ex deo est. uich aliquando fr̃s cum
tedio audiri: s uerbum quod d̃s
est. nunquid poterit nͥ cum gau¬
dio uideri: In me pͥmum senten¬
tiam feram: qͥa u̾bum quod ds ẽ.
cum se hodie mͥ uidendum p̾beat
in eo quod fum. Si me non letificat
impius sum: si non edificat reꝓbꝰ
sum. Siquis gͦ frater accidiosus
inuenit᷑ int̾ nos. nolo diutius fa¬
tigentur aures eiꝰ sermone nostro
contemptibili: transeat usq bech¬
leem. & illud in qͦd desiderant an¬
geli ꝓspicere ꝓspiciat ibi. uerbum
dei quod dominus ostendit nobis:
imaginet᷑ animo. sermo uiuus
Si tantum pietas ocłm illuminet
intuentis: quid tam delectabilit̾
potest uideri tam salubriter co¬
gitari: Quid eque mores edificat:
spem roborat. caritatem inflãmat:

Expanded text:
tamen amplius tunc concessum tamen amplius tunc concessum est visui, quam unquam fuerat auditui, cum modo videatur Verbum, quod Deus est, et antea magnum haberetur audire verbum quodcunque ex Deo. Et verbum quidem quod ex Deo est, vidi aliquando, fratres, cum taedio audiri; sed Verbum quod Deus est, nunquid poterit nisi cum gaudio videri? In me primum sententiam feram: quia Verbum, quod Deus est, cum se hodie mihi videndum praebeat in eo quod sum, si me non laetificat, impius sum; si non aedificat, reprobus sum 2. Si quis ergo, fratres, acediosus invenitur inter nos, nolo diutius ut fatigentur aures ejus sermone nostro contemptibili; transeat usque Bethlehem, et illud in quod desiderant Angeli prospicere, prospiciat ibi, Verbum scilicet Dei, quod Dominus ostendit nobis; imaginetur animo, Sermo Dei vivus Si tantum pietas oculum illuminet intuentis, quid tam delectabiliter potest videri, tam salubriter cogitari? Quid aeque mores aedificat, spem roborat, charitatem inflammat?
Abbreviated transcription (Latin):
mo &e tractabile: ut & quidam ex
nobis potuerint dicere. Qͥd fuit
ab initio. quodaudunmus. qͦd
uidimus ocłis nr̃is. qͦd ꝑspeximꝰ.
ce manus nr̃e tractauerunt de uer¬
bo uitȩ. fuit ab initio illiꝰ que sine
initio ẽ et̾nitatis: audiuimus pro¬
missum ab initio temporis: uidi¬
mus & contrectauimus exhibitum
infine temporis. Auas autem in¬
uenies quod non solum uisibile &
tract̾abile s etiam gustabile & odo¬
rabile nob̃uerbum dei factum sit.
quippe quod ꝑ om̃s uias sensuum
aditum sibi ad animam quesierit:
quatinꝰ sic̃ ꝑ sensus mors intrauerat:
sic ꝑ eosdem rediret & uita. Quod
gͦ uerbum caro fact̾um est. nobis
qui toti sumus caro. fact̾um est:
ut qui antea uerbum dei tantum
poteramus audire. iam carnem
factum ce uidere possimus. & gu¬
stare: omnesq sensus in testimoni¬
um auditꝰ conuocare: quatinus
om̃s nr̃i sensus consensuuno & uo¬
ce una confiteant᷑. sic̃ audiuimꝰ
sic uidimus. Incomparabiliter

Expanded text:
mo et tractabile; ut et quidam ex mo et tractabile; ut et quidam ex nobis potuerint dicere: Quod fuit ab initio, quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae tractaverunt de Verbo vitae . Fuit ab initio illius, quae sine initio est, aeternitatis; audivimus promissum ab initio temporis; vidimus et contrectavimus exhibitum in fine temporis. Alias autem invenies quod non solum visibile et tractabile, sed etiam gustabile et odorabile nobis Verbum Dei factum sit, quippe quod per omnes vias sensuum, aditum sibi ad animam quaesierit, quatenus sicut per sensus mors intraverat, sic per eosdem rediret et vita. Quod ergo Verbum caro factum est , nobis qui toti sumus caro, factum est; ut qui antea Verbum Dei tantum poteramus audire, jam carnem factum et videre possimus et gustare, omnesque sensus in testimonium auditus convocare; quatenus omnes nostri sensus consensu uno, et voce una confiteantur, Sicut audivimus, sic vidimus . Incomparabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
dum uerbum dei. D̾s aut̃
aliquid melius ꝓuidit nobis: uł
non solum audire s c̃e uidere da¬
tum nob hodie sit uerbum dei.
simodo transeamus usq bethleẽ
& uideamus hoc uerbum quod
fecit dñs & ostendit nob̃. Noue¬
rat ds hominum sensus iruisi¬
bilitm incapaces: cȩlestium indo¬
cibiles: ad fidem quoq difficileᷤ.
nisi res ip̃s a de qua fides suadet᷑.
uisibiliter ipsis sensib conui¬
cendis ingeratur. Nam &e si fi¬
des ex auditu: multo tamen ꝓ¬
cliuius ac .I. ꝓmptius ex uisu:
ficut illiꝰ  exemplo docem᷑ cui
dr. Qͥa uidisti me credidisti: qͥ
scilicet dum audiebas incredu¬
lus fuisti. Qͥa enim difficilius
aitoita qͣm uisa creduntur.
ideo merito fides illorum. qͥ ñ
uiderunt. a domino beata p̃di¬
catur: quippe qui plus detu¬
lerint auetoritati sermonis
quam erꝑientie ꝓprii sensus aut
rationis: Ds̃ tamen ꝑ omnia uolẽs
satisfacere tarditati nr̃e. uerbum
suum quod prius fecerat audibile:
hodie fecit nob etiam uisibile. im¬

Expanded text:
dum verbum Dei. Deus autem aliquid melius providit nobis, ut non solum audire, sed etiam videre datum nobis hodie sit Verbum Dei, si modo transeamus usque Bethlehem, et videamus noc verbum quod fecit Dominus, et ostendit nobis . Noverat hominum sensus invisibilium incapaces, coelestium indocibiles, ad fidem quoque difficiles, nisi res ipsa de qua fides suadetur, visibiliter ipsis sensibus convincendis ingeratur. Nam etsi fides est ex auditu, multo tamen proclivius 931 ac promptius ex visu: sicut illius exemplo docemur, cui dicitur, Quia vidisti me, credidisti ; qui scilicet dum audiebas incredulus fuisti. Quia enim difficilius audita, quam visa creduntur, ideo merito fides illorum qui non viderunt, a Domino beata praedicatur; quippe qui plus detulerint auctoritati sermonis, quam experientiae proprii sensus, aut rationis. Deus tamen per omnia volens satisfacere tarditati nostrae, Verbum suum quod prius fecerat audibile, hodie fecit nobis etiam visibile, i
Abbreviated transcription (Latin):
pusilium gregem discipłorum:
necdumq misisset sp̃m suum qͦ
erant fetanda uiscera & implen¬
dauba scõrum: eratut opinor
illa eccłia in celis sollicita ꝓfili¬
olis sponsi siue iam natis siue
nascituris: eui uidelicet cõmit¬
terent᷑ alendi: eo quod eccłiam
istam uident paruam numero.
uir tute & auctoritate. & sine u¬
beribus doctrinȩ. Nam &e ipse
sponsus in dieb carnis sue ge¬
nuerat aliquos u̾bo ueritatis:
e quamdiu fuerat cum eis lac¬
tauerat eos ubib edificationis
&cons olagonis. Et ipse siqͥdem
sponsus habet ub̃a meliora ui¬
no: id est doctrina legali. uel
gaudio scłari. Habet inquam
sponsus ub̃a. ne ullum de oĩb
officus & nominib pietatis eñ
p̃tereat. ut qui pat̾ est creatio¬
ne naturȩ. uł regeneratione gr̃e
seuetiam auet̾oritate dis cipli¬
ne. sit etiam mat̾ affec̃tu clem̃¬
de. sit &e nutrix sedulitate offi¬
cae eurȩ. Erant gͥ paruuli qͦs
alebat. initium aliquod ereat᷑e

Expanded text:
pusillum gregem discipulorum, ac pusillum gregem discipulorum, ac nondum misisset Spiritum suum, quo erant fetanda viscera, et implenda ubera sanctorum: erat, ut opinor, illa Ecclesia in coelis sollicita pro filiolis sponsi, sive jam natis, sive nascituris, cui videlicet committerentur alendi; eo quod Ecclesiam istam viderent parvam numero, virtute et auctoritate, et sine uberibus doctrinae. Nam et ipse Sponsus in diebus carnis suae genuerat aliquos verbo veritatis, et quandiu fuerat cum eis, lactaverat eos uberibus aedificationis et consolationis. Et ipse siquidem Sponsus habet ubera meliora vino , id est, doctrina legali, vel gaudio saeculari. Habet, inquam, Sponsus ubera, ne ullum de omnibus officiis et nominibus pietatis eum praetereat: ut qui pater est creatione naturae, vel regeneratione gratiae, seu etiam auctoritate disciplinae, sit etiam mater affectu clementiae, sit et nutrix sedulitate officii et curae. Erant igitur parvuli, quos alebat initium aliquod creaturae
Abbreviated transcription (Latin):
mͦgeniti infandes. lac concupiᷤ¬
cite. Ub̾a paulus p̃buerat. qͥb
dicebat. Lac uobis potum de¬
di. Et illud. factus sum in me¬
dio ur̃i sic̃ nutrix sedens & nu¬
triens filios suos. Quam plen̾
autem lact̾e redundaũit sp̃ita¬
li: pulchre significatum est
unda illius lactis uisibilis.
quod de corpore ipsius fertur
exisse locosanguinis: eum de¬
collatus hodierna die ꝓillis
quib dabat manimiliam. de¬
dit &e animam. Plane nichil
in illo sanguineum s totum
lacteum: qui nicħ carnale.
nicħ suum cogitabat: s tm̃
quod aliis utile erat. Nec tam
habebat ub̃a quam ipse totꝰ
uber erat: qui ita misedia ubi
affluebat: ut non modo sp̃m
suum desideraret totũ filuis¬
immulgere: s &e coryꝰ impend̾e.
Antequam hec duo uba petrum
& paulum accepisset pͥmitiua
batur & dicebat eccłia beator
sp̃uum in celis. Soror nr̃a parua
est ce uba non habet. Cum enim
up̃s rediens in cȩlum reliquisset

Expanded text:
modo geniti infantes, lae concupismodo geniti infantes, lae concupiscite . Ubera Paulus praebuerat quibus dicebat: Lac vobis potum dedi ; et illud: Factus sum in medio vestri sicut nutrix sedens et nutriens filios suos . Quam plenus autem lacte redundaverit spirituali, pulchre significatum est unda illius lactis visibilis, quod de corpore ipsius fertur exisse loco sanguinis, cum decollatus hodierna die pro illis, quibus dabat mammillam, dedit et animam. Plane nihil in eo sanguineum, sed totum lacteum; qui nihil carnale, nihil suum cogitabat, sed tantum quod aliis utile erat. Nec tam habebat ubera, quam ipse totus uber erat; qui ita misericordia uberi affluebat, ut non modo spiritum suum desideraret totum filiisimmulgere, sed et corpus impendere. 2. Antequam haec duo ubera, Petrum et Paulum, accepisset primitiva batur et dicebat Ecclesia beatorum spirituum in coelis: Soror nostra parva est, et ubera non habet . Cum enim Christus rediens in coelum reliquisset
Abbreviated transcription (Latin):
hynnuli capreȩ gemelli qͥ
pas cuntur in lilus donec aspi¬
ret dies. & inclinentur umbre.
Uidete fũs ne degeneretis. Ut ta¬
caeam de nobilitate patͥs ur̃i: no¬
bilis est mat̾ que uos genuit:
generosa sunt ubera quibus lae¬
tati estis. Mat̾ ur̃a est sponsa.
eui hȩc dicuntur: cuius ubera
uoce sponsi laudant᷑. Quȩ ni¬
mirum duoub̃a ȩccłia. petrũ
paulum ẽẽ. non solum int̾p̾tat᷑
nob̃ diesista. in qua potamur
ab ubibꝰ consolationis eorum
satis ioeunde &e abunde:. sed cẽ
euidentia oꝑis ipsoꝵ apꝓbant
argumenta ac monumenta doe¬
trine. Quib enim aliis ub̃ib
nutriti sunt filii ecclie: siue ex
p̃putio siue ex circumeisione:
Istosutiq ego reor eẽ de quib
olim paruule & pauꝑcule con¬
solatio diuina promittebat ee¬
clesix. Reges nutrieii duiert:¬
& mammilla regum laetabis.
Hisi emm tam generos o lacte
nutrita cẽt: nunquam ad hoc
uirtutis ac głe culmen excre¬
uisset. Ad ub̃a paruulos petaꝰ
inuitabat: quib dicebat. Diẽ

Expanded text:
hinnuli capreae gemelli, qui pascuntur in liliis, donec aspiret dies, et inclinentur umbrae . Videte, fratres, ne degeneretis. Ut taceam de nobilitate patris vestri, nobilis est mater quae vos genuit, generosa sunt ubera quibus lactati estis. Mater vestra est sponsa cui haec dicuntur, cujus ubera voce sponsi laudantur. Quae nimirum duo ubera Ecclesiae Petrum et Paulum esse, non solum interpretatur nobis dies 1024 ista, in qua potamur ab uberibus consolationis eorum satis jucunde et abunde; sed etiam evidentia operis ipsorum approbant argumenta ac monumenta doctrinae. Quibus enim aliis uberibus nutriti sunt filii Ecclesiae, sive ex praeputio, sive ex circumcisione? Istos utique ego reor esse, de quibus olim parvulae et pauperculae consolatio divina promittebat Ecclesiae: Reges nutritii tui erunt , et mammilla regum lactaberis . Nisi enim tam generoso lacte nutrita esset, nunquam ad hoc virtutis ac gloriae culmen excrevisset. Ad ubera parvulos Petrus invitabat, quibus dicebat: Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
it mist̾ium clausȩ ꝑhennniter
integritatis: Absit inquit:
nemo magis quam ego consciꝰ
huius secreti. Quomodo enim
me latuisset ꝑpetuȩ uirginita¬
tis mistium: qui tanto ante p̃dre.
ecce uirgo concipiet ce pariet
filium:᷑ Queris gͦ quomodod¬
camus. ego aꝑiatur. ille non ap¬
ietur: Non apiet᷑ uiro. apietur
domino: sicut ibidem ad ipsũ
subdidit. Hec claus a erit ip¬
si etiam pͥncipi: s aꝑiet᷑ auris
ce porta cordis: quia uidelicet
intrauit ꝑ aurem uirginis uer¬
bum incarnandum: ce exiuit
ꝑelausam portam corporis in
sua sibi omnipotentia minu¬
it: quo minꝰ contra nattiram
carnis. ce supra intelligentiã
sensꝰ nr̃i. corpꝰ suum palpabi¬
le ꝑ clausa posset &e integra
traicere: sic̃ etiam ad discipłoᷤ
ing̾diens ianuis clausis. ocłis
ꝓbatut quod ratio ñ capit. Se
eura gͥ o uirgo intemerata. o
porta scũarii ꝑhennit̾ elaus&.
secura aꝑi domino deo is rael:
qui t̾ iamdudum elamat. fpi

Expanded text:
it mysterium clausae perenniter it mysterium clausae perenniter integritatis? Absit! inquit; nemo magis quam ego conscius hujus secreti. Quomodo enim me latuisset perpetuae virginitatis mysterium, qui tanto ante praedixi: Ecce virgo concipiet, et pariet filium ? Quaeris igitur quomodo dicamus, ego, aperiatur; ille, non aperietur? Non aperietur viro, aperietur Domino; sicut ibidem ad ipsum subdidit: Haec clausa erit ipsi etiam principi , sed aperietur auris et porta cordis; quia videlicet intravit per aurem Virginis Verbum incarnandum, et exivit per clausam portam corporis incsua sibi omnipotentia minuit, quominus contra naturam carnis, et supra intelligentiam sensus nostri, corpus suum palpabile per clausa posset et integra trajicere, sicut etiam ad discipulos ingrediens januis clausis, oculis probavit, quod ratio non capit. 3. Secura igitur, o Virgo intemerata, o porta sanctuarii perenniter clausa, secura aperi Domino Deo Israel, qui tibi jam dudum clamat: Aperi
Abbreviated transcription (Latin):
numenti: & cunus corpori monu¬
mentum excidendum erat in pe¬
tra. ipse abinitio conceptus sui.
&e corpꝰ sibi excidit de petra. & cor¬
pori locum in petra: sic integͥcatẽ
petrȩ cum de ea emitteret᷑ non
imminuens. sic̃ nec signatam
sepulturȩ petram. eum de ea eg̃
tre filiꝰ: quando ce ipsa petre no¬
mine censet᷑. An non recte uo¬
catur petͣ. quȩ ce in amoremin¬
degritatis ꝓposito firma. affecꝰ¬
tu solida: sensu qͦq ipso adt̾i̾sꝰ
illecebram peccati tota insensibi¬
lis erat & lapidea: An ñ recte pe¬
tra uirginalis integritas quȩ
nicħ parit ꝑnaturam sui: ce cũ
parit roris uirtute diuini. nec
admittens conceptum. nec emit¬
tens partum nouit aꝑiri: Sed
apiat᷑ t̾ra in quit ysaias: aꝑiat᷑
ce germinet saluatorem. O seẽ
ysaia qͥ dicis aꝑiat᷑: quid gͦ est
quod dominꝰ ad ezechielem te¬
statur. porta hȩc clausa erit ⁊
non aꝑiet᷑: An tͥ reseratum fu¬
it tantt̃m consilium fȩcun¬
dande matͥs: &e clatisum tͥ fu¬

Expanded text:
numenti; et cujus corpori monumentum excidendum erat in petra, ipse ab initio conceptus sui, et corpus sibi excidit de petra, et corpori locum in petra; sic integritatem petrae, cum de ea emitteretur, non imminuens, sicut nec signatam sepulturae petram, cum de ea egretre Filius, quando et ipsa petrae nomine censetur. An non recte vocatur petra, quae et in amorem integritatis proposito firma, affectu solida, sensu quoque ipso adversus illecebram peccati tota insensibilis erat et lapidea? an non recte petra virginalis integritas, quae et nihil parit per naturam sui; et cum parit, roris virtute divini, nec admittens conceptum, nec emittens partum, novit aperiri? Sed aperiatur terra, inquit Isaias, aperiatur, et germinet Salvatorem . O sancte Isaia, qui dicis aperiatur, quid ergo est quod Dominus ad Ezechielem testatur: Porta haec clausa erit, et non aperietur ? An tibi reseratum fuit tantummodo consilium fecundandae Matris, et clausum tibi fu
Abbreviated transcription (Latin):
tis: Quare appenditis argen¬
tum non inpanib: & laborem
ur̃m non in saturitate : Ut ui¬
deo uilior ẽ uob̃ argento uestro
panis ille qui de celo descendit:
&e dat uitam mundo. S non
potest scire quantisit:qui non
auarus uel ipse sͥ p̃ciosior ẽẽt
pe cunia sua. nec amore illiꝰ
uenalem exponeret animam
suam: ꝓiceretq in uita sua in¬
tima sua. Prudens ille negotia¬
tor dignusq rerum estimator.
paulum nmirum loqͦr: qͥ nec
animam suam id est animalẽ
sensualemq uitam. p̃ciosiorẽ
facit seipso id ẽ sp̃u suo: quo ui¬
delicet conexus inherebat xͦ.
paratꝰ animam ꝑde. uͭ inuitã
eternam posset eam custodire.
Qͥa gͥ qui diuitias habent
difficile intrant in regnum ce¬
lorum. & qui thes aurizant
argentum eiciꝰ appendunt illd̃
in manib quam in panibus.
in azimis dico sinceritatis ce
ueritatis. cum quib hodie
comedendꝰ est agnꝰ paschalis:
uos beati pauꝑes. filii pauꝑis
crucifixi: uos inquam qui ñ
habetis argentum ꝓperate e¬

Expanded text:
nditis argentum non in panibus, et laborem vestrum non in saturitate ? Ut video, vilior est vobis argento vestro panis ille qui de coelo descendit, et dat vitam mundo. Sed non potest scire quanti  alias quaavarus vel ipse sibi pretiosior esset pecunia sua, nec amore illius venalem exponeret animam suam, projiceretque in vita sua intima sua . Prudens ille negotiator dignusque rerum aestimator, Paulum nimirum loquor, qui nec animam suam, id est animalem sensualemque vitam, pretiosiorem fecit se ipso , id est spiritu suo, quo videlicet connexus inhaerebat Christo, paratus animam perdere, ut in vitam aeternam posset cam custodire. 4. Quia igitur qui divitias habent, difficile intrant in regnum coelorum; et qui thesaurizant argentum, citius appendunt illud in inanibus, quam in panibus, in azymis dico sinceritatis et veritatis, cum quibus hodie comedendus est Agnus paschalis; vos beati pauperes, filii pauperis Crucifixi, vos inquam, qui non habetis argentum, properate, e
Abbreviated transcription (Latin):
si fecerit frcictum: alieni co
ciut in sapientia moreris: ut
radicari & fructificari possis
mora temporis: Int̾roga pa¬
trem tuum beatum benedicꝰ¬
tum: & annunciabit tͥ quia
claustrum monasterii &e sta¬
bilitas in congregatione locꝰ
idoneꝰ sit ao ferendum õium
fere fructꝰ uirtutum: quarũ
longum ibidem dexit cathalo¬
gum. Quid enim de instabili
salomon ait: Sic̃ auis trans¬
migrans de nidosuo: sic uir
qui relĩquit locum suum. In¬
uenerat turtur nidum ubi
poneret pullos suos: cȩperat
eum calefacere ee ab eocalefi¬
eri: uenerant usq ad partum
pulli. & ecce auolat. opusq ce¬
ptum imꝑfectum relinquit.
Quare. unde. uel quo auolet
ipse uiderit: uel quando tot
dispendia que interim patitur
compensabit: uel qua ratione
pͥmam fidem irritam factam
excus abit. Elgo enimnon puta

Expanded text:
Si fecerit fructum, alieni comSi fecerit fructum, alieni comci ut in sapientia moreris, ut radicari et fructificare possis mora temporis? Interroga Patrem tuum Benedictum, et annuntiabit tibi quia claustrum monasterii, et stabilitas in congregatione, locus idoneus sit ad ferendum omnium fere fructus virtutum, quarum longum ibidem texit catalogum . Quid enim de instabili Salomon ait? Sicut avis transmigrans de nido suo, sic vir qui relinquit locum suum . Invenerat turtur nidum ubi poneret pullos suos, coeperat eum calefacere et ab eo calefieri, venerant usque ad partum pulli, et ecce avolat, opusque coeptum imperfectum relinquit. Quare, unde, vel quo avolet, ipse viderit, vel quando tot dispendia, quae interim patitur, compensabit, vel qua ratione primam fidem irritam factam excusabit. Ego enim non puta
Abbreviated transcription (Latin):
insipiens cor eoꝵ usq ad reꝓbũ
sensum. & ignominiam turpi¬
tudinum. Alos itaq siẽ istors
exemplo liquet. repellit a sapi-¬
entia quam inuenerant super¬
bia cordis: alios siẽ insalomo¬
ne patet: abstrahit illecebra car¬
nis. Alii autem leuitate ⁊ in¬
constantia mentis. leui ꝑtur¬
batione offensi eam relinqu¬
unt: qͥ scilicet ad tempus cre¬
dunt: & in tempore tempta¬
tionis recedunt. Quare aut̃
recedunt: Quia radiees non
habent: qͥb teneant᷑. Quom au¬
tem radicari poteruntlnͥ moren¬
tur: Quȩ unquam planta ra¬
dicatur: nͥ loco eui affixa fu̾it
immoret᷑: Sic iustus plantatus
indomodomini nec radicari nec
fundari in caritate pot̾it: nisi
mora ce stabilitate loci. Si autẽ
radicatꝰ ñ fu̾it: nec florere nec
fructum qͥ maneat afferre po¬
terit. Q si florere uisus fuerit
alicuius spei initio: dicet᷑ de il¬
lo. Ante messem totꝰ effloruit:
&e immatura ꝑfectio germina¬

Expanded text:
insipiens cor eorum usque ad reprobum insipiens cor eorum usque ad reprobum sensum, et ignominiam turpitudinum . 2. Alios itaque, sicut istorum exemplo liquet, repellit a sapientia quam invenerant, superbia cordis; alios, sicut in Salomone patet, abstrahit illecebra carnis; alii autem levitate et inconstantia mentis, levi perturbatione offensi eam relinquunt, qui scilicet ad tempus credunt, et in tempore tentationis recedunt. Quare autem recedunt? Quia radices non habent, quibus teneantur? Quomodo autem radicari poterunt, nisi morentur? Quae unquam planta radicatur, nisi loco cui affixa fuerit immoretur? Sic justus plantatus in domo Domini, nec radicari nec fundari in charitate poterit, nisi mora et stabilitate loci. Si autem radicatus non fuerit, nec florere, nec fructum qui maneat, afferre poterit; et, si florere visus fuerit alicujus spei initio, dicetur de illo: Ante messem totus floruit, et immatura perfectio germina
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerit eam beatꝰ. Dic̃ qͥdem
scͥptura. beatꝰ qui inuenit sa¬
pientiam: s ñ ibi quieuit. im¬
mo addidit. & qui affluit pru¬
dentia: ne uidelicet solum
inuenisse. statim ꝑutaret᷑ ad
beatitutinem sufficere. nͥ cũ
inueneris. cum ea & in ea demo¬
reris: & contub̾nio atq conuicꝰ.¬
tu ipsius delecteris: nec disce¬
das a magistio eius. donec me¬
ditando iusticiam. cogitando
circumspectionem dei. afflue¬
re prudentia possis. Nam & sa¬
lomon sapientiam inuenit: S
quia prudentia minus afflux̃.
nec satis prudent̾ sibi circum.
sapientiam ꝑdidit: s usq ad
ultimam idolatͥe insipientiam
ꝓruit.Sapientes quoq huius
mundi qͥ inuisibilia dei a crea¬
tura mundi ꝑ ea que facta funt
intellecta conspexerunt: sapi¬
entiam inuenisse uisisunt. S
qͥanec ipsi prudentia asfluxert̃:
& cum cognouissẽt dm̃ ñ sicut
dm̃ glorificauerunt. stulti &
ipsi facti sunt: & obscuratum ẽ

Expanded text:
tenuerit eam, beatus. Dicit quidem tenuerit eam, beatus. Dicit quidem Scriptura: Beatus qui invenit sapientiam. Sed non ibi quievit, imo addidit, et qui affluit sapientia ; ne videlicet solum invenisse statim putaretur ad beatitudinem sufficere, nisi, cum inveneris, cum ea et in ea demoreris, et contubernio atque convictu ipsius delecteris; nec discedas a magisterio ejus, donec meditando justitiam, cogitando circumspectionem Dei, affluere prudentia possit. Nam et Salomon sapientiam invenit; sed, quia prudentia minus affluxit, nec satis prudenter sibi circumspsapientiam perdidit, sed usque ad ultimam idololatriae insipientiam proruit . Sapientes quoque hujus mundi, qui invisibilia Dei, a creatura mundi per ea quae facta sunt, intellecta conspexerunt, sapientiam invenisse visi sunt; sed, quia nec ipsi prudentia affluxerunt, et, cum cognovissent Deum, non sicut Deum glorificaverunt, stulti et ipsi facti sunt, et obscuratum est
Abbreviated transcription (Latin):
Ab ipsa incipiciunt: ꝑ ipsam
ꝓficiunt: in ipsa consũmant᷑.
ꝑ ipsam conseruant᷑. Cumq õĩ¬
bus ut uirtutes sint tribuat: si
qua earum defuerit ul minus
ꝑfecta fuerit: ipsa alt̾ius defecꝰ¬
tu ꝓficiens. dispendium illius
de se compensat. Sermo in sol¬
fatys uir qui insapientia
morabit᷑ : ce qui in iusticia
meditabit᷑. & in sensu cogitabit
circum spectionem dei. Quam
congrue u̾ba hec in laudem bea¬
ti benedicti cantata fint: facile
quiuis ur̃mintelligit: eui tam̃
uita &e doct̾na ipsiꝰ ñ ignota sit.
Quam commode uͦ ad uite no¬
stre doct̾rinam trahi possint:
ipsa ꝑ se u̾borum facies ostendit.
que scilicet illa quib nicħ est
utiliꝰ in uita. sapientiam. iusti¬
ciam. timorem dei: cum p̃mio
etiam beatituoinis cõm̃dat.
Beat᷑ inquit qui in sã¬
pientia morabit᷑. Prsus
hec est beatitudo. hec Sapien¬
tia. simoreris in sapientia. ut
ꝑseuerant̾ eam teneas: ñ enim
statim qui inuenerit. s qui

Expanded text:
Ab ipsa incipiunt, per ipsam Ab ipsa incipiunt, per ipsam proficiunt, in ipsa consummantur, per ipsam conservantur. Cumque omnibus ut virtutes sint tribuat, si qua earum defuerit, vel minus perfecta fuerit, ipsa alterius defectu proficiens, dispendium illius de se compensat. IN s vir qui in sapientia morabitur, et qui in justitia meditabitur, et in sensu cogitabit circumspectionem Dei! Quam congrue verba haec in laudem beati Benedicti cantata sint, facile quivis vestrum intelligit, cui tamen vita et doctrina ipsius non ignota sit. Quam commode vero ad vitae nostrae doctrinam trahi possint, ipsa per se verborum facies ostendit, quae scilicet illa quibus nihil est utilius in vita, sapientiam, justitiam, timorem Dei, cum praemio etiam beatitudinis commendat. Beatus, inquit, vir qui in sapientia morabitur. Prorsus haec est beatitudo, haec sapientia, si moreris in sapientia, ut perseveranter eam teneas: non enim statim qui invenerit, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
quantum se iudicat peccatorem.
Aloquin quasi pannꝰ menstrua¬
te: uniu̾se iusticie nr̃e. Blande
de miscđia suscepit: pie refouit:
time tudicium: ne gr̃a que data
est humili. auferat᷑ suꝑbienti. E¬
legisti abiectꝰ ẽẽ in domo patris
tui: contentꝰ eras fieri quasi unꝰ
ex mercennariis: sta in sententia.
ut etiam si ꝓmotꝰ es adhue ad
maiora ꝓueharis. Extremum
locum semꝑ occupa. aut certe
desidera: seruitutem tͥ mercen¬
cole. consciꝰ quid iꝑse de de me¬
ruerit: s humilitate ce labore
mercennarii content᷑ esto: con¬
seius quid ipse merueris. Nun¬
quam tͥ displiceat humilitas.
ꝑ quam placere cȩpisti: ce sine
qua dis plicere incipies: qnͣtis¬
cunq pollere uirtutib. quan¬
dumcunq patͥ officiostis deser¬
uire uidearis. Humilitas siqͥ¬
dem omnium uirtutum ẽ ma¬
xima: cum tam̃ uirtutem se ẽẽ
nesciat. Ipsa fere omnium radix
&e seminarium: fomes ce incen¬
tiuum: ipsa cumulus & fasti¬
gium: eustodia &e chisciplina

Expanded text:
quantum se judicat peccatorem. Alioquin quasi pannus menstruatae universae justitiae nostrae . Blande te misericordia suscepit, pie refovit; time judicium, ne gratia, quae data est humili, auferatur superbienti. Elegisti abjectus esse in domo patris tui; contentus eras fieri quasi unus ex mercenariis; sta in sententia, ut, etiamsi promotus es, adhuc ad majora proveharis. Extremum locum semper occupa, aut certe desidera; servitutem tibi mercecole, conscius quid ipse de te meruerit; sed humilitate et labore mercenarii contentus esto, conscius quid ipse merueris. Nunquam tibi displiceat humilitas, per quam placere coepisti, et sine qua displicere incipies, quantiscunque pollere virtutibus, quantumcunque patri officiosus deservire videaris. Humilitas siquidem omnium virtutum est maxima, cum tamen virtutem se esse nesciat. Ipsa fere omnium radix, et seminarium, et fomes, et incentivum, et ipsa cumulus et fastigium, custodia et disciplina.
Abbreviated transcription (Latin):
rito tamen credit᷑ sine iniuria
uel inuidia cętͣarum sedium.
quoddam ẽẽ speciale regis soli¬
um. excelsum &e eleuatum suꝑ
głam omnium. mariam dico.
exaltatam suꝑ choros angłors:
ut nichil contemplet᷑ supras e
mat̾. nisifilium solum: nichil
miretur supra se regina nͥ regẽ
solum:. nicħ ueneretur supͣ se
mediatrix nr̃a. nisi mediatorẽ
solum: eui nos ipsa p̃eib suis

Expanded text:
rito tamen creditur, sine injuria vel invidia caeterarum sedium quoddam esse speciale Regis solium excelsum et elevatum super gloriam omnium; Mariam dico exaltatam super choros Angelorum, ut nihil contempletur supra se Mater nisi Filium solum; nihil miretur supra se Regina nisi Regem solum; nihil veneretur supra se Mediatrix nostra nisi Mediatorem solum: cui nos ipsa precibus suis
Abbreviated transcription (Latin):
quando fleuit: quamsibi placuit.
quando p̃sumpsit. Utiliter sepe de¬
serimur: de dum corripimur. em̃¬
damur: dum flagellamur. amam.
Ad tempus inqtit ysaias. immo
ꝑ ysaiam deus. derelinquam te:
& inmiserationibus magnis con¬
gregabo te. Acturus penitentiã.
de loco uoluptatis adam edueit᷑:
quia uoluptas &e luctus. ñ bene
cohabitant: nec delicie ce religio
ad inuicem complectuntur. Et
tamen ante paradysum satiffac¬
turus statuitur: ut sepe uidens
unde exierat. & intuens quis fue¬
rat & quis ẽẽt. humiliato animo
execraretur suꝑbiam: ce exꝑiret᷑
post contumelias afflictionum.
quantum ẽẽt subiectionis & obȩ¬
dientiȩ bonum: per quam etiam
lapsus & expulstis. reditus & resti¬
tutionis sue non desperaret pro.¬
uentum. Uidebat uel potiuis intel¬
ligebat. quid illius gladii quem
cherubin uibrabat. motus ille
uersatilis intimaret: de quo. qͥa
pauca superits. & tamen pruden¬
ti lectori sufficientia. exposuimꝰ
idem repetere. laboris esse inuti

Expanded text:
quando flevit, quam sibi placuit, quando praesumpsit. Utiliter saepe deserimur, et dum corripimur, emendamur; dum flagellamur, amamur. Ad tempus, inquit Isaias, imo per Isaiam Deus, derelinquam te, et in miserationibus magnis congregabo te . Acturus poenitentiam de loco voluptatis Adam educitur, quia voluptas et luctus, non bene cohabitant, nec deliciae et religio ad invicem complectuntur. Et tamen ante paradisum satisfacturus statuitur, ut saepe videns unde exierat, et intuens quis fuerat et quis esset, humiliato animo exsecraretur superbiam, et experiretur post contumelias afflictionum quantum esset subjectionis et obedientiae bonum, per quam etiam lapsus et repulsus reditus et restitutionis suae non desperaret proventum. Videbat, vel potius intelligebat quid illius gladii quem cherubim vibrant, motus ille versatilis intimaret, de quo quia pauca superius, et tamen prudenti lectori sufficientia exposuimus, idem repetere laboris esse inuti
Abbreviated transcription (Latin):
summi boni aquas uite todus
benedietionis & gr̃e bibit. Per
hanc nempe ꝑiam & fidelem fi¬
duciam remittunt᷑ peceata: sa¬
nitatum corporalium s macis
sp̃italium obtinent᷑ remedia.
ppulsant᷑ ꝑicła: terrores contẽni¬
nuntur: uincitur mundus:

Expanded text:
summi boni aquas vitae totius benedictionis et gratiae bibit . 2. Per hanc nempe piam et fidelem fiduciam remittuntur peccata; sanitatum corporalium, sed magis spiritualium, obtinentur remedia; propulsantur pericula; terrores contemnuntur; vincitur mundus
Abbreviated transcription (Latin):
ex subiectione hum ilitas: & ex ef¬
fectu innotesceret. qͦd in tanti ab¬
solutione criminis. nulla eẽt int̾
aduocatum & iudicem conpug.¬
nantium uoluntatum. s una & con¬
cors ẽẽt in hoc negotio allegatio u¬
triusq qͥa nullus omnino seu̾itatis
locus ibi ẽẽ pot̾at: uͥ uulneratꝰ xp̃s
ꝓprii mercedem sanguinis exige¬
bat. Exaudit᷑ gͦ ꝓ sua reuerentia.
nec tamen gratis accipit: ingens ero¬
gat p̃cium. ut commendet᷑ his ꝓ qͥbꝰ
res tanti ponłis agitur. quam desꝑ¬
ata ẽẽt humani gn̾is causa. que a¬
liter componi non pot̾at. nͥ exsol¬
ueretur ꝓpace eiꝰ. tanti p̃cii quanti¬
bat humilitas xp̃i. ce assumpta hu¬
manitas. Conuenerunt itaq iu¬
sticia & pax. & datum est osculum:

Expanded text:
ex subjectione humilitas, et ex efex subjectione humilitas, et ex effectu innotesceret veritas, quod in tanti absolutione criminis nulla esset inter advocatum et judicem compugnantia voluntatum, sed una et concors esset in hoc negotio allegatio utriusque; quia nullus omnino severitati locus ibi esse poterat, ubi vulneratus Christus proprii mercedem sanguinis exigebat. Exauditur ergo pro sua reverentia , nec tamen gratis accipit, sed ingens erogat pretium; ut commendetur his pro quibus res tanti ponderis agitur, quam desperata esset humani generis causa, quae aliter componi non poterat nisi exsolveretur pro pace ejus tanti pretii quantise humilitas Christi et assumpta humanitas. Convenerunt itaque justitia et pax
Abbreviated transcription (Latin):
uiolentia ueritatem:. unaq com¬
munis intentio omnium. ad hoc
consytrauerat. ut contumelia głam
suffocarent: & mortis opprobrio pa¬
riter nomen eiꝰ delerent & famam.
In hoc omne eorum consilium uol
uebatur. & ad hanc definitionem
omnia ꝑfidie argumenta conuene¬
rant: ut sc̃m ce iustum quia cont̾riꝰ
erat oꝑib eoꝵ. de medio tollerent:
ac ꝑ hoc ꝓbarent. nullum ei eẽ cum
diuina natura consortium: eũ sic̃
cȩt̾i homines. mortalis & passibilis
uideret᷑. Hec erat cęcitas. hec igno¬
rantia pleb erroneȩ: quam dimita
xp̃i caritas postulat. bnficium p̃¬
stans ingratis: quod utiq & ibi ex
parte completum est: &e in fine. int᷑
isrłitici populi massa concurren :
cum gentium intrauerit plenitu¬
do. Hoc sciens iħs. quia omnia de¬
derat ei pat̾ inmanꝰ: cum dare pos¬
set quod petebat. & potestatiue hoc
ꝓpria contineret auc̃toritas: suppli¬
cantis tamen ꝓtempore ꝑsonam
exhibuit: ut ex affectu caraitas. &

Expanded text:
violentia veritatem, unaque comviolentia veritatem, unaque communis intentio omnium ad hoc conspiraverat, ut contumelia gloriam suffocarent, et mortis opprobrio pariter et nomen ejus delerent et famam. In hoc, omne consilium eorum volvebatur; et ad hanc definitionem omnia perfidiae argumenta convenerant, ut sanctum et justum quia contrarius erat eorum operibus de medio tollerent ; ac per hoc probarent nullum ei esse cum divina natura consortium, cum sicut caeteri homines mortalis et passibilis videretur. Haec erat caecitas, haec ignorantia plebis erroneae, quam dimitti Christi charitas postulat, beneficium praestans ingratis: quod utique et ibi ex parte completum est, et in fine perfecIsraelitici populi massa concurret, cum gentium intraverit plenitudo . Hoc sciens Jesus quod omnia dederat ei Pater in manus : cum dare posset quod petebat, et potestative hoc propria contineret auctoritas, supplicantis tamen pro tempore personam exhibuit, ut ex affectu charitas, et
Abbreviated transcription (Latin):
denigrarent. Legis qunpe saliua ꝙͣ
ab antiquo imbiberant. ita eorum
faucib inuiscata her ebat. & cerimo¬
tis ita infecerat᷑ ut ẽet eis in sathan.
quisquis a moyse doceret discessũ:
a de occidente litt̾a. uiuificantem
intellectum hauriret: Unde & moy-¬
sen xp̃o p̃ponentesiquasi in blasphe¬
mum. linguas zelantes armabant:
p̃ferebant seruum domino: & disci¬
pulum magistro. Nec pot̾ant nega¬
re miracła: s tanti ponderis odium
erat. tantȩ immanitatis inuidia:
ut xp̃i b̃n gesta uł dicta. eis ñ sape¬
rent: ad uesanas mentes. nullus
omnino  ueritati pateret access:
& quȩ pa lam erant. nec ulla t̾gi¬
uersatione abscondi pot̾ant. ꝑu̾s e
put pot̾ant int̾ptabant᷑: & in defen¬
sione legis. non tam rationibus qͣm
conuitus utebant᷑. Ex ipsa quippe
lege conuincebant᷑. & ꝓpriis conclu¬
debantur dogmatibus: nec suꝑerat
aliquod p̃uaricatorib effugium.
nͥ quod detrahebant & ꝑsequebant᷑

Expanded text:
demigrarent. Legis quippe saliva quam demigrarent. Legis quippe saliva quam ab antiquo imbiberant, ita eorum faucibus inviscata haerebat, et caeremois perfidiae ita infecerat, ut esset eis in Satan, quisquis a Moyse doceret discessum, et de occidente littera vivificantem spiritum hauriret. Unde et Moysen Christo praeponentes, quasi in blasphemum linguas zelantes armabant: praeferebant servum Domino, et discipulum magistro . Nec negare poterant miracula; sed tanti ponderis odium erat, tantae immanitatis invidia, ut Christi bene gesta vel dicta eis non saperent. Ad vesanas mentes nullus omnino veritati patebat accessus; et quae palam erant, et nulla tergiversatione abscondi poterant, perverse, prout poterant, interpretabantur, et in defensione legis jam non tam rationibus quam conviciis utebantur. Ex ipsa quippe lege convincebantur, et propriis concludebantur dogmatibus: nec supererat aliquod praevaricatoribus effugium, nisi quod detrahebant et persequebantur
Abbreviated transcription (Latin):
tur fuꝑuacua. malum molitum. in
ipsis uiscerib sedens. medicantem ñ
admittebat manum: ideoq quia se
egrotare nesciebant. sanitatis con¬
temnebant᷑ subsidia. neq aliquid
ipsa luce ocłis magnis erat infestius:
demissisq palpebͥs. & complosis in
arcum. uiolent sibi cecitatem impri.¬
mebant: usq adeo in hoc malum
uoluntarii. ut uoluntas consuetudi¬
nem. & consuetudo faceret necessita¬
tem: necessitas uͦusq ad illam uecor¬
diam erumꝑet. ut nescirent quid fa¬
cerent. Hec erat illa ammi erassitudo.
ꝑ quam in hanc hebitudinem ueni¬
rant. ut uidentes non uident.⁊ au¬
dientes non audirent: qͥa exaspantes
animos dignum erat in propͥis sen¬
sibus confundi: & qui ambute bant᷑
iusticiȩ documentis. &e ueritatis radi¬
os abhorrebant abdicati anaturȩ &
gr̃ȩ luce. in cecitate sua tabescerent:
& hab̾ent intra se fumosas exalatioẽs:
quȩ totũ candorẽ intellectuũ ⁊ sensuũ

Expanded text:
cua quaeruntur, malum inolitum in cua quaeruntur, malum inolitum in ipsis visceribus sedens, medicantem non admittebat manum. Ideoque quia se aegrotare nesciebant, sanitatis contemnebant subsidia. Neque aliquid ipsa luce oculis malignis erat infestius, demissisque palpebris et complosis in arctum, violenter sibi caecitatem imprimebant, usque adeo in hoc malum voluntarii ut voluntas consuetudinem, et consuetudo faceret necessitatem; necessitas vero usque ad illam vecordiam erumperet, ut nescirent quid facerent. Haec erat illa animi crassitudo, operat, per quam in hanc hebetudinem venerant, ut videntes non viderent, et audientes non audirent : quia exasperantes animos dignum erat in propriis sensibus confundi; et qui abutebantur justitiae documentis, et veritatis radios abhorrebant, abdicati a naturae et gratiae luce, in caecitate sua tabescerent et haberent intra se fumosas exhalationes, quae totum candorem intellectuum et sensuum
Abbreviated transcription (Latin):
in terra sterili &e palustͥ. & purgam̃¬
ta ereante ꝓ frugibus. usq ad imum.
fidei fundamenta infigi: & ex ꝓfu¬
dis aditis. p̃mersos moueri sensus
erroneos:ut firmam stabilemq do¬
mum. sibi tieritas aptaret &e illustra.¬
ret: fideq fundatum templum gloriȩ.¬
spes pingeret. Nec tamen. licet tanti
criminis molem. mediatoris aueto.¬
ritas elimaret: obstinatio infidelita¬
tis illius. ex se excusabilis erat. nec
habebat quid opponeret. destitutara¬
tione mens. & anim̾ ad uera ꝑspicien.¬
da caligans: cui rectissima species ue¬
ritatis. ad instar remi. qui in aquã de¬
missus curui p̃fractiq similitudinẽ
reddit. alit̾ intelligaebat᷑ quam erat:
ce cum ẽẽt p̃ocłis res ipsa. nullaq in¬
teriectio impediret᷑ ex se in tͣnsuersũ
intuens. strabus ludificabatur aspectꝰ.
Ideoq nec ratio nec doct̾ͥna in culpa
erãt. quȩ utiq non deerant: s dum
multo ipencdio temporis. querun¬

Expanded text:
in terra sterili et palustri et purgamein terra sterili et palustri et purgamenta creante pro frugibus usque ad imum fidei fundamenta infigi, et ex profundis adytis primum submoveri sensus erroneos, ut firmam stabilemque domum sibi veritas aptaret et illustraret, fideique fundatum templum spes gloriae pingeret. Nec tamen, licet tanti criminis molem mediatoris auctoritas elimaret, obstinatio illius infidelitatis ex se excusabilis erat; nec habebat quid opponeret destituta ratione mens, et animus ad vera prospicienda caligans, cui rectissima species veritatis, ad instar remi, qui in aqua demissus curvi praefractique similitudinem reddit, aliter intelligebatur quam erat; et eum esset prae oculis res ipsa, nullaque interjectio impediret, ex se in transversum intuens, strabus ludificabatur aspectus. Ideoque nec ratio, nec doctrina in culpa erant, quae utique non deerant. Sed dum multo impendio temporis superva
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantiȩ locus erat. cum ipsis inqͥ¬
rentibus quomodo litteras noss es
quas non didiceras. hoc ipfum diui¬
ne sapientiȩ documentum ẽẽt. qͦd
te quem in scolis suis nnquam ele-¬
mentarium uid̾ant. eruditum in
lege ꝓbarent: Certe latere non pote¬
rant: s hoc in te uniu̾sitas mirabat᷑.
Ex te sapis: ex te intelligis: disputas
publice de lege. cum scribis: ex lege.
brutos hebetesq doctores conuincis.
Quis dubietatis locus. ignorantie ra¬
tio ẽẽ potest. ubi cȩci uident: claudi
ambulant: leꝓsi mundant᷑: resur¬
gunt mortui: pauꝑes euangłizantur:
S obstinatis animis. & uolentibus
intelligere ut b̃n agerent: nec ipsa sig¬
na. ꝑsuasoria erant: nec uirtutes. oꝑa¬
riȩ lntm in eorum pectore xp̃i indu¬
ruerat odium: ut & bona quȩ nega¬
re non pot̾ant:. non uirtute dei. s p̃-¬
stigiis demonum.fieri dicerent. Oꝑa
supplicat patͥ. S habebat hec ipsa
postulatio ordinem: & necesse erat.

Expanded text:
ignorantiae locus erat, cum, ipsis inquignorantiae locus erat, cum, ipsis inquirentibus, quomodo litteras nosses quas non didiceras, hoc ipsum divinae sapientiae documentum esset, quod te, quem in scholis suis nunquam elementarium viderant, eruditum in lege probarent? Certe latere non poterat, sed in hoc te universitas mirabatur. Ex te sapis, ex te intelligis, disputas publice de lege cum scribis, et ex lege brutos hebetesque doctores convincis. Quis dubietatis locus, quae ignorantiae ratio esse potest, ubi caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, resurgunt mortui, pauperes evangelizantur? Sed, obstinatis animis et nolentibus intelligere ut bene agerent , nec signa ipsa persuasoria erant, nec virtutes operariae. In tantum in eorum pectore Christi induruerat odium, ut et bona quae negare non poterant, non virtute Dei, sed praestigiis daemonum fieri dicerent. Opera supplicat Patri. Sed habebat haec ipsa postulatio ordinem, et necesse erat,
Abbreviated transcription (Latin):
luit ut a capite patientiȩ forma ꝓ¬
exhibent. G. qͥd prius sitierit ma
quia nesciunt quid faciunt. Qͥd
est domine. quod dicis: Non ae¬
cusas. non queris uindictam: potiꝰ
excusas. & comurationis illius
spissamentum attenuas: ce here¬
ditarium onus ab impiis tranffe¬
rens. crimen maliciȩ non opponis:
qui ideo dimitcendum censes:
quia admissum ignoranter. ipse
destaris. Ubi est illud. quod dixeras
priꝰsi non uenissem & locutus fa¬
issem eis. peccatum non hab̃ent :
nunc autem & uiderunt & ode¬
runt. & me ce patrem meum. Ui¬
derunt quidem. & oderunt: &¬
N quod de te scripserat moyses.⁊
antiqua conclamabant: omni
gogam: & sic̃ palam erat. nequa¬
quam ex commentario littatus.
librum ẏsaiȩ explicas: & in aurib
omnium legis. sp̃s domini fuꝑ me.
eo quod unxerit me. ad euangłizan¬
dum pauꝑib misit me: ce in audito¬
rio publico. in de impletum huius
scripture uaticinium ꝓtestaris. Qͥs

Expanded text:
luit, ut a capite patientiae forma proluit, ut a capite patientiae forma proexhiberent. Igitur quid prius sitierit manquia nesciunt quid faciunt . Quid est, Domine, quod dicis? Non accusas, non quaeris vindictam, potius excusas, et conjurationis illius spissamentum attenuas, et haereditarium onus ab impiis transferens, crimen malitiae non opponis, qui ideo dimittendum censes, quia admissum ignoranter ipse testaris. Ubi est illud quod dixeras prius: Si non venissem et locutus fuissem eis, peccatum non haberent? Nunc autem, et viderunt et oderunt, et me et Patrem meum . Viderunt quidem et oderunt; et quod de te scripserat Moyses, et antiqua conclamabant volumigogam et, sicut palam erat nequaquam ex commentario litteratus, librum Isaiae explicas, et in auribus omnium legis: Spiritus Domini super me, eo quod unxerit me, ad evangelizandum pauperibus misit me , et in adjutorio publico, in te impletum hujus Scripturae vaticinium, protestaris. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
mini parcit moyses. Omnes
iniurias suas ꝑsequitur & ulciscit᷑.
& absq ulla miseratione. decretor
nus contemptor occidit᷑. Tempore
gre temꝑantur edict᷑a: & euangeli¬
ca mansuetudoa populo acqͥsitio¬
nis. iram &e conuitum & contemy¬
tum exclirditmiec racha diei aut fatue.¬
magistri nr̃i disciplina ꝑmittit. Ipse
qͦq qui iudex ẽ omnium. & cuius ẽ
uindicta: nequaqm ꝑsingłos dies
irascit᷑: & gladium in uaginam re-¬
uocari p̃cipiens: ꝑcutientes in gla
dio ꝑituros denunciat. Ipse. scisso
dorso uerbib. uellicatis genis. fa¬
cie sputis illita. puncto capite uepͥbꝰ.
latere saucio. terebratis palmis. pe¬
dib q confossis. tanqͣm agnus u¬
gulatori suo alludens: carnem suã.
non reluct̾ans explicuit: & nudum
corpus quasi incudem. malleatoꝵ
ictibus patienter suppofuit. Pot̾at
utiq. accitis multis milib angłors
agere ꝓse. & de tantis ludibriis erui:
s qui p̃ceꝑat. ꝑcussori sinistrȩ max¬

Expanded text:
mini parcit Moyses, omnes mini parcit Moyses, omnes injurias suas persequitur et ulciscitur, et absque ulla miseratione, decretorum ejus contemptor occiditur. Tempore gratiae temperantur edicta, et evangelica mansuetudo a populo acquisitionis iram et convicium et contemptum excludit, nec raca fratri dici aut fatuemagistri nostri disciplina permittit. Ipse quoque qui judex est omnium, cujus est vindicta , nequaquam per singulos dies irascitur , et gladium in vaginam revocari praecipiens, percutientes in gladio, gladio perituros denuntiat . Ipse scisso dorso verberibus, vellicatis genis, facie sputis illita, puncto capite vepribus, latere saucio, terebratis palmis, pedibus confossis, tanquam agnus jugulatori suo alludens, carnem suam non reluctans explicuit, et nudum corpus, quasi incudem, malleatorum ictibus patienter supposuit. Poterat utique accitis multis millibus angelorum agere pro se et de tantis ludibriis erui, sed qui praeceperat percussori sinistrae max
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. Et tu temptatus esaliqͣndo:
& ad unius ancille uocem. a ꝓposi¬
to excidisti. Uerum sanguis magi
ues tuȩ : &e eadem excellentiȩ tue
dignitas ꝑseuerat. Exurge.⁊ bibe
de fonte misediȩ : & tu aliquando
conu̾sus. confirma fũs tuos. & in
eadem mensura qͣ ꝓpinatum ẽ tͥ.
remetire eis: ⁊ ad formam tuam.
qͥ stat. uideat ne cadat: & qui ceci¬
dit. adiciat ut resurgat. Etiam te
iudee parricid.a xp̃i caritas siat
muta intentionem: replica orationẽ:
dixistrsanguis eiꝰ suꝑ nos: &e suꝑ filios
nr̃os. Bonum est quod dicis:. si recte
intendis. Sit suꝑ te sanguis eius: ⁊
consepelire ei ꝑ baptismum. in mor¬
tem. Opta saluari:non damnari.
Bibe & tu nobiscum. de calice passio¬
ms illius: non est hoc horroris: s po¬
culum pietatis: liminare frontis
tuȩ. lini hoc sanguine: & p̾teriet te
genita tcia. s attrita egypto. euadeᷤᷤ
illesus.¬
culum pro ocło: dentem pro
dente. auelli lex precipit: ne¬

Expanded text:
tatis . Et tu tentatus es aliquando, tatis . Et tu tentatus es aliquando, et ad unius vocem ancillae a pro posito excidisti . Verum sanguis Magisves tuae, et eadem excellentiae tuae dignitas perseverat. Exsurge, et bibe de fonte misericordiae; et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos ; et in eadem mensura, qua propinatum est tibi, remetire eis ; et ad formam tuam, qui stat, videat ne cadat , et qui ceciderit, adjiciat ut resurgat . Etiam te, Judaee parricida, Christi charitas sitit. Muta intentionem, replica orationem. Dixisti: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Bonum est quod dicis, si recte intenderis. Sit super te sanguis ejus, et consepelire ei per baptismum in mortem . Opta salvari, non damnari; bibe et tu nobiscum, de calice passionis illius. Non est hoc horroris, sed poculum pietatis. Liminare frontis tuae lini hoc sanguine; et praeter te genita tua, sed attrita Aegypto, evades illaesusculum pro oculo, dentem pro dente evelli lex praecipit . Ne
Abbreviated transcription (Latin):
participant: redemptio. & ablu¬
tio. & sanctificatio. Alt̾m sine alt̾o
ẽẽ non potest: quodq agit᷑ unum
est non multiplex. Dp̃s nanq sc̃s.
suꝑfertur misteriis. int̾est sacra¬
mentisquors rationem. aqͣ mun-¬
dans sig̃rat: que illius rei conti¬
damur: in sanguine informamur.
Mirum dictu. timendum relatu ꝓ¬¬
fluentib de sacͦ lat̾e aquis uiuenti¬
bris. & emanantib de fonte uberi
largis liquorib. xp̃s sitire se phibet:
& ipse mundum irrigans & fecum¬
dans: de ariditate causat᷑. Omĩno
sane sitis illa exprimit raros tunc
extitisse. qui eredent: ⁊ ipsi ce lat̾ent
ce dubitarent illa hora apłi: & ao¬
huc non illabebatur sanguis ⁊ aqͣ.
nec immacluerant ebrietate sp̃s:
quorum animas. timor & dubie-¬
tas siccauerant. Te sitit xp̃s. o pecͤ:
dire deomag̃ quam hominibus.
Reuertere & confide: ce cum frat̾
tuus. in aliqͦ delicto p̃occupatꝰ fu̾it
tu qui sp̃italis es. iudica in sp̃u leni¬

Expanded text:
participant redemptio, et abluparticipant redemptio, et ablutio et sanctificatio. Alterum sine altero esse non potest: quodque agitur, unum est, non multiplex. Spiritus namque sanctus superfertur mysteriis, interest sacramentis, quorum rationem aqua mundans significat, quae illius rei contidamur, in sanguine informamur. Mirum dictu! tremendum relatu! Profluentibus de sacro latere aquis viventibus et emanantibus de fonte uberi largis liquoribus, Christus sitire se perhibet; et ipse mundum irrigans et fecundans, de ariditate causatur. Omnino sane sitis illa exprimit raros tunc exstitisse qui crederent, cum ipsi et laterent et dubitarent illa hora apostoli, et adhuc non illabebatur sanguis et aquanec immaduerant ebrietate spiritus, quorum animas timor et dubietas siccaverant. Te sitit Christus, o Petre, rtet Deo magis quam hominibus . Revertere et confide, et cum frater tuus in aliquo delicto praeoccupatus fuerit, tu, qui spiritualis es, judica in spiritu leni