comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut sicut una in differẽs lit aliã¬
est magnitudo trium. ita pgte¬
una ⁊ indifferens monstret᷑ tia
potentia tͥum. Sciendum est
igit᷑. quia non est potentior pa¬
t̾ filio. nec filius uel p̾r: spũ .s.
nec maiorem potentiam hñt dy¬
o uel tres simul: qͣm singulus.
eorum . quia nec plus potest
possunt quam singulus eorum.
quia ommpotentiam quam h̾t
pater: ⁊ filius accepit nascendo. ⁊¬
⁊ aucforitatib ꝓbabilit̾ astruit
ichil inquit pr̃e pot̃ filius
ht̃ ille qui dicit. om̃ia qͣm¬
⁊ que ht̃ pr̃ meaᷤ uuint. Nam si
minus ht̃ in potestate aliquid
quam pr. ñ sunt eius omnia q̃¬
ħt pr̃. Tantam igitur ħt potes.¬
tatem: quantam pr̃. equał gͦ ẽ¬
patri. Non enim potest qui ac¬
cepit mequalis ẽẽ et qui dedit.
Tu aũ hoc de potentia sapis: ꝙ
pot̾eus sit filius. s potentior patͥ
ut scd̃m doctrinam urãm: potens
potentem potu̾it gignere.⁊ non

Expanded text:
ut sicut una et indifferens est magnitudo trium, ita una et indifferens monstretur potentia trium. Sciendum est ergo quia non est potentior Pater Filio, nec Filius vel Pater Spotentiam habent duo vel tres simul quam singulus eorum, quia nec plus potest possunt quam singulus eorum, quia omnipotentiam quam habet Pater, et Filius accepit nascendo, et auctoritatibus probabiliter astruit ihil, inquit, Patre minus habet ille, qui dicit: Omnia quae habet Pater, mea sunt . Nam si minus habet in potestate aliquid quam Pater, non sunt ejus omnia qter. Tantam igitur habet potestatem, quantam Pater, quia sePatri. Non enim potest qui accepit, inaequalis esse ei qui dedit. Tu autem hoc de potentia sapis, quod potens sit Filius, sed potentior Pater; ut secundum doctrinam vestram potens potentem potuerit generare vel
Abbreviated transcription (Latin):
pa eorum fuit. quia c̃ ers qui ce¬
stare possent: noluer̃t. qͦ tiderũt¬
usq gr̃ã apponeretur. sicut aro¬
alii perstiterunt. donec illis caden
Aperte ergo cadentium culpa in ħ
deprehendi pot̾: quia licet sine gr̃ã
erat increatione: poterant ñ cad̾e
eos impelleret. s sua spontan ea

Expanded text:
culpa eorum fuit, quia cum stare possent, noluerunt quousque gratia apponeretur; sicut alii perstiterunt, donec illis cadent est. Aperte ergo deprehendi potest, quia licet sine gratia erat in creatione, poterant non cadereos compelleret, sed sua spontanea
Abbreviated transcription (Latin):
omata .i. det̾minatiuas ꝓprieta¬
tes. Caracteristica uõ .i. cetermĩa¬
tiua sunt. ypostaseon. ⁊ non nate.
⁊ enim ẏpostases det̾minant. Itm.
Esse quidem intemporaliter ⁊ eter¬
naliter dicimus duunam u̾bi y¬
postasim simplicem omĩa hñtẽ
que h̃t pater. ut eius homousion.
.i. consubstantialem. Natiuitatis
modo et hĩtudine a pf̃nali yposta¬
si diffẽntem. nũquam uõ a pater¬
nali ypostasi secedentem. Idem aꝑ
biles autem ip̃as ypostases. ⁊ in di¬
stabiles inuicem ⁊ unitas. ⁊ uni¬
tas quidem inconfusibiliter. tͤs
enim sunt. ⁊ sumite. diuisas ã
indistanter. Et enim singula
perfecta est ypostasis. ⁊ ꝓpriam

Expanded text:
minativas proprietates. Characteristica vero, id est, determinativa sunt hypostaseon, et non naturae; etenim hypostases determinant. Item esse quidem intemporaliter et aeternaliter dicimus divinam Verbi hypostasim, simplicem, omnia habentem quae habet Pater, ut ejus homousion, id est, consubstantialem; nativitatem modo et habitudine a paternali hypostasi differentem, nunquam vero a paternali hypostasi secedentem. Idem apebiles autem ipsas hypostases et indistabiles invicem et unitas quidem inconfusibiliter; tres enim sunt etsi unitae; divisas autem indistanter. Etenim singula perfecta est hypostasis, et propriam
Abbreviated transcription (Latin):
proprietates sin ypostases.¬
uemiunt personis. ⁊ ꝑ eas nan¬
ꝑsone det̾minant᷑. ⁊ a se inuicẽ
differunt. s a se non secedunt. uñ¬
runt ab inuicem ypostases scd̾m¬

Expanded text:
proprietates singulaeveniunt personis, et per eas personae determinantur, et a se invicem differunt, sed a se non secedunt. Unrunt ab invicem hypostases s
Abbreviated transcription (Latin):
nalẽ in głificatõe eldem ꝑficienda e¬
rat aĩam corꝑeis indumentis ⁊ t̾re¬
nis mansionib copłauit. luteãꝙͣ na¬
tam fecit ad inte sensũ uegetare.
ut scurz hõ qr si potuit d̾s tam dis¬
parẽ naͣm corꝑis ⁊ aĩe in fed̾atõm
unam ⁊ in amicitiam tantam
ungẽ neqͣqͣm ei ĩpossibile futãm
rõabilis create᷑ humilitatẽ. lic iõ¬
ge inferiorẽ ad sue głe ꝑticipatõm
ꝑte usq ad ꝯsortium t̾reni corpis.
huiuatꝰ ẽ. ne forte in hoc nimis de¬
p̃ssus uideretur addit di ꝓuidẽta
ut postmodum cum eodem corꝑe
glorificato ad consortium illorũ
qui in sua ꝑmanscrunt puritate.
sublimaretur. ut ꝙ minus ex dis¬
pensatõe creatoris sui acceꝑat con¬
ditus. postiodum per gr̃am eiꝰd̃
pro arbitrio uoluntatis sue dis¬
ponens illis quos in sua purita¬
te reliquerat sursum in celo mã¬
sionem: Illis uero quos corꝑibus
terrenis sociauerat: deorsum in t̃¬
ra hĩtatoẽm ꝯstituit. utrisq regu¬

Expanded text:
nalem in glorificatione ejusdem perficienda erat, animam corporeis indumentis et terrenis mansionibus copulavit; luteamque materiam fecit ad vitae sensum vegetare, ut sciret homo quia, si potuit Deus tam disparem naturam corporis et animae in foederationem unam et in amicitiam tantam conjungere, nequaquam ei impossibile futurum rationalis creaturae humilitatem, licet longe inferiorem, ad suae gloriae participationem te usque ad consortium terreni corporis humiliatus est; ne forte in hoc nimis depressus videretur, addidit Dei providentia ut postmodum, cum eodem corpore glorificato, ad consortium illorum qui in sua permanserunt puritate, sublimaretur, ut quod minus ex dispensatione Creatoris sui acceperat conditus, postmodum per gratiam ejusdem pro arbitrio voluntatis suae disponens, illis quos in sua puritate reliquerat sursum in coelo mansionem; illis vero quos corporibus terrenis sociaverat, deorsum in terra habitationem constituit, utrisque regu
Abbreviated transcription (Latin):
bono ꝙ acceꝑat. potuit gͦ resiste̾
temptationi. S resistere temp¬
tatõnib uł suggestionib ma¬
lis mĩtum est ac bonum remu¬
nerabile. Omne aũ bonũ mĩt̃
profectus est. ꝑ gr̃am gͥ c̾atõnis
ꝓfitẽ potuit sineadiectione ai¬
teris gr̃e. Ad qd̃ dicimus qͥa
resistere malo ⁊ ñ consentire ⁊¬
temptatõni: ñ fecisset illi meri¬
tum ⁊ si ñ concessisset. qr nichil
meo erat ꝙ ad malum impel¬
tum est aliqũ si malum ñ faci

Expanded text:
od acceperat. Potuit ergo resistere tentationi. Sed resistere tentationibus atque suggestionibus malis, meritum est ac bonum remunerabile: omne autem bonum meritum profectus est; per gratiam ergo creationis proficere potuit sine adjectione alterius gratiae. Ad quod dicimus quia resistere malo, et non consentire tentationi, non fecisset illi meritum, etsi non consensisset, quia nihil in eo erat quod ad malum impeltum est aliquando si malum non faci
Abbreviated transcription (Latin):
q natura nõ differt. unum sunt
p̃r ⁊ filius. ht̃ gͥ hoc sacram̃ti na¬
tiuitas ut compłctã in se ⁊ nom̃
⁊ naturã. ⁊ potestartem. qr natĩtᷤᷤ
ñ pot̾ ñ eẽ ea natura unde uastat᷑
filius. Idem in .ui. Natiuitas
ꝓprietas est. uĩtas est. Idem in .uii.
dicit. ꝙ uature diuinitas natiui

Expanded text:
que natura non differt; unum sunt Pater et Filius. Habet ergo hoc sacramenti nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, quia nativitas non potest esse ea natura unde nascitur Filius. Idem, in 6: Nativitas proprietas est, veritas est. Idem, in 7, dicit quod naturae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ꝓprietas prĩs est pr̃. ⁊ ꝓprietas fi¬
lii est filius. Hiis aliisqz pluribus
ꝓprietas filii: filius sit. sic ⁊ deus.
Ita ⁊ ꝓprietas prĩs: ⁊ ꝓprietas sp̃t
sancti.
tes in ꝑsonis eẽ. s ñ ẽẽ ꝑsonas ip̃aᷤᷤ

Expanded text:
prietas Patris est Pater, et proprietas Filii est Filius. His aliisque pluribus proprietas Filii Filius sit, sic et Deus; ita et proprietas Patris, et proprietas Spiritus sancti. t
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾a sig̾rata.⁊ nõ contenta. res ꝯtẽ¬
ta ⁊ sig̾cata ẽ caro xp̃i qm de uirgĩe
traxit ⁊ sanguis ꝙ̃ ꝓ nob̃ fudit.
ecc̃e in p̃destinatis. nccatis. iustifica¬
tis ⁊ głificatis. ħ ẽ duplex caro xp̃i

Expanded text:
altera significata et non contenta. Res contenta et significata est caro Christi, quam de Virgine traxit, et sanguis quem pro nobis fudit. Ecclesiae in praedestinatis, vocatis, justificatis, et glorificatis. Haec est duplex, caro Chri
Abbreviated transcription (Latin):
sent: filios ꝓcreassent. ⁊ iii.A
quales ipii filii nasceren. super¬
tur. Quidam putant adgig uen¬
nendos filios primos homĩes
in padiso misceri ñ potuisse ni¬
si post pcc̃m. dicentes concubitũ
sine corruptione uł matula non
posse fĩ. S añ pccm̃ nͨ corruptio
nec macula in homine ẽẽ potãt.
ꝙ dicendum est ꝙ si ñ peccassent
primi homines sine omni pcc̃o
⁊ macula in ꝑadiso carnali co¬
puia conuenissent. ⁊ eẽt thorus
iminaculatus ⁊ ꝯmixtio sine cõ¬
cupiscentia atꝙ genitalib m̃b̾s
motum illicitum sentirent. ⁊ sicut

Expanded text:
sent, filios procreassent, et quales ipsi filii nascerentur. Quidam putant ad gignendos filios primos homines in paradiso misceri non potuisse, nisi post peccatum; dicentes concubitum sine corruptione vel macula non posse fieri. Sed ante peccatum nec corruptio, nec macula in homine esse poterat,quod dicendum est quod si non peccassent primi homines, sine omni peccato et macula in paradiso carnali copula convenissent, et esset ibi thorus immaculatus, et commixtio sine concupmotum illicitum sentirent. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
luce apparente mox sr̃ t̾ram ple¬
nus atq p̃clarus dies extitit. qͥ
ñ ab aurora. s a plena luce incho¬
auit ⁊ mane seq̃ntis diei ꝯsum¬
matus est. uñ beda sr̃ geñ. Dece¬
bat ut dies a luce inciꝑet. ⁊ ĩ ma¬
ne sequentis diei tenderet ut oꝑa
dei a luce uichoasse. et in luce com¬
pleta ẽẽ sig̾carentur. Reliqui ã
dies mane hũerunt. ⁊ uesꝑam.
quoꝵ quisq a suo mane incipi¬
ens usq ad altĩus diei mane tẽ¬
tebatur. De nat᷑ali ordĩt ꝯputati¬
tentur dies amane. usq uctus
ad mane. Postea uero in est.¬
mistĩo fcm̃ est. ut dies ꝯputẽ u¬
tur a uesꝑa. in uesꝑam. ⁊ adiun¬
gatur dies precedenti nocti in cõ¬
putatione cum iuxta naturalẽ
ordinem p̃cedens dies seq̃nti n¬
nocti adiungi debeat. qr homo a
luce ꝑ pcc̃m corruit intenebras.
ignorantie ⁊ pcc̃oꝵ. Deiñ ꝑ xp̃m¬

Expanded text:
luce apparente, mox super terram plenus atque praeclarus dies extitit, quia non ab aurora, sed a plena luce inchoavit, et mane sequentis diei consummatus est. Unde Beda, super Genes.: Decebat ut dies a luce inciperet, et in mane sequentis diei tenderet, ut opera Dei a luce inchoasse et in lucem completa esse significarentur. Reliqui autem dies mane habuerunt et vesperam; quorum quisque a suo mane incipiens, usque ad alterius diei mane tendebatur. 5. De naturali ordine computattentur dies a mane usque ad mane. Postea vero in mysterio factum est ut dies computentur a vespera in vesperam, et adjungatur dies praecedenti nocti in computatione, cum juxta naturalem ordinem praecedens dies sequenti nocti adjungi debeat, quia homo a luce per peccatum corruit in tenebras ignorantiae et peccatorum, deinde p
Abbreviated transcription (Latin):
Cratis aliq̃n tenebre. ñc autem
lux in domino.Primus itaq
dies ñ ab aurora. s a plena lũce
ne sequentis diei expletus est.
uñ beda. Occidente luce paulatĩ
et pꝰ spatium diurne longitudĩs
infĩores ꝑtes subeunte: fcm̃ est
uespere. sic̃ nũc usitato cursu so¬
lis fĩ solet. Fcm̃ aut̃ mane eadẽ
sr̃ t̾ram redeunte. ⁊ alium diem
inchoante. ⁊ dies expletus ẽ unꝰ.¬

Expanded text:
ramus aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Primus itaque dies non ab aurora, sed a plena luce ine sequentis diei, expletus est. Unde Beda: Occidente luce, et paulatim post spatium diurnae longitudinis inferiores partes subeunte, factum est vespere, sicut nunc usitato cursu solis fieri solet. Factum est autem mane eadem super terram redeunte, et alium diem inchoante, et dies expletus est un
Abbreviated transcription (Latin):
ut eiciant᷑ ex utĩs p̃gnantiũ nema¬
tres ⁊̃ si mortua ibi relĩqntur occi¬
dãt. ĩprudẽcia nimia uidet᷑ ex quo ã
incip̃ hõ uiũe: ex illo utiq iã mori
pt̾. Mortuꝰ uõ u̾cũꝙ mors potuit eue¬

Expanded text:
et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque, si mortua ibi relinquantur, occidant impudentia nimia videtur. Ex quo autem incipit homo vivere, ex illo utique jam mori potest. Mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pbr̃i sac̃dotes uorant᷑. qr sacra dãt.
Qui licet sac̾dotes sint: tñ pontifica¬
g̾co ⁊ latino. ꝙ ẽ satrum dans: siui
sat̃ dux. Sicut enĩ ẽ rex a regendo.
ita sac̾dos a scĩficando dc̃s ẽ. Conse¬
crat enĩ ⁊ scificat corꝰ xͥ. uñ antistes

Expanded text:
ri sacerdotes vocantur, quia sacrum dant; qui, licet sint sacerdotes, tamen pontificaGraeco et Latino, quod est sacrum dans, sive sacer dux. Sicut enim rex a regendo, ita sacerdos a sacrando dictus est; consecrat enim et sanctificat. Antistes
Abbreviated transcription (Latin):
accepisse grãm consetrandi. ⁊ cai¬
tatis oꝑa debẽ extend̾e ad om̃s. Ac¬
cipit ⁊ stolam que utrũq tenet
latus. qr d ẽẽ munitꝰ armis iusti¬
tie contra adu̾sa ⁊ ꝓsꝑa. Accipit e¬
num calicem cũ uino ⁊ patenam
cum hostus. ut ꝑ hoo sciat se accepis¬
se pt̃atem. placabiles deo hostias of¬
fendi. hic ordo a filiis aaron sump¬
sit mitium. Sũmos enim ponti¬
fices ⁊ minores sac̾dotes instituit
d̾s ꝑ moysen. qui ex p̃cepto dei aa¬
ron in suminum pontificem. fili¬
os uero euis uxit in mnores sa

Expanded text:
accepisse gratiam consecrandi, et charitatis opera debere extendere ad omnes: accipiunt et stolam, quae utrumque tenet latus, quia debent esse muniti armis justitiae contra adversa et prospera. Accipiunt etiam calicem cum vino, et patenam cum hostiis, ut per hoc sciant se accepisse potestatem placabiles Deo hostias offerendi . Hic ordo a filiis Aaron sumpsit initium. Summos enim pontifices et minores sacerdotes instituit Deus per Moysen, qui ex praecepto Dei, Aaron in summum pontificem, filios vero ejus unxit in minores sa
Abbreviated transcription (Latin):
paneuiꝰ ⁊ uinumꝰ in corꝰ suũ ⁊ san-¬
guniem ꝯmutauit. Etce de
ad quemq ꝑtineat insinuani¬
mus. Cumq om̃s spũales sint
⁊ sacͥ excellenter tñ canones du
babuisse. ⁊ de hiis solis preceptũ¬

Expanded text:
m in corpus suum et sanguinem commutavit. Ecce de ad quemquam pertineat insinuavimus. Cumque omnes spirituales sint et sacri, excellenter tamen canones duohabuisse, et de his solis praeceptu
Abbreviated transcription (Latin):
trinitas hec: unus deus. Sicut gͦ¬
tres res dicuntur. ⁊ hec sũt una
res. ita tres subsistentie dñr. ⁊ hee
sunt una sub̾a. Ecce ostensum ẽ q̃
sit intlłigentia huiꝰ noĩs ꝑsona.
tum dicimus tres personas. Ex qͥ
sensu dicat᷑. alia persona patris.

Expanded text:
trinitas htres res dicuntur, et hae sunt una res, ita tres subsistentiae dicuntur, et hae sunt una essentia. Ecce ostensum est quae sit intelligentia hujus nominis persona, cum dicimus tres personas. 9. Ex quo sensu dicatur: Alia
Abbreviated transcription (Latin):
quia ñ inuenitur quid il tres. ł.¬
li tres sint: nisi eẽntia. per quid¬
hor uolentes nos induc̾e ut
nomine ꝑsone eẽntiam intlłi¬
gamus. cum rendemus tres pͣs
ita dicimus. Indubitabilit̾ u̾m
est. qr ñ inuenit᷑ unum auquid
ꝙ illi tres suit: nͥ ec̃ntia. unũ enĩ
sunt illi tres .i. eẽntia diuina. Uñ
quid tria. nõ de eẽntia queritur.
nec ibi quid ad essentiam refert᷑.
S cum fides catholica tres ẽẽ ꝓfi
illi tres essent .i. an ẽẽnt tres res.
⁊ que tres res. ⁊ quo nomine ille
tres res sig̾carentur.⁊ ideo loq̃ndi
necessitate inuentum est ad r̾ndẽ¬
dum hoc nomen persona. ⁊ dcm̃ ẽ¬

Expanded text:
quia non invenitur quid illi tres sint nisi essentia; per hoc volentes nos inducere ut nomine personae essentiam intelligamus, cum respondemus tres personas; ita dicimus. Indubilabiliter verum est, quia non invenitur unum aliquid quod illi tres sint, nisi essentia. Unum enim sunt illi trquid tria, non de essentia quaeritur, nec ibi quid ad essentiam refertur. Sed cum fides catholica tres esse profilli tres essent, id est, an essent tres res, et quae tres res, et quo nomine illae tres res significarentur. Et ideo loquendi necessitate inventum est hoc nomen persona ad
Abbreviated transcription (Latin):
sentia: ⁊ una sapientia. Item ĩ
ecdem. Non est pr̃ ip̃e u̾bum. sic̃
nec filius nec ymago. Quid autẽ
absurdius quam ymaginem ad
filius. relatiue ⁊̃ dr̃ ũbum ⁊ ima¬
go ⁊ in omnibus hiis uccabulis
ad patrem referuntur. Nichil aũ
horum pater dr. Bremit᷑ sũmam

Expanded text:
sentia et una sapientia. Item, in eodem: Non est Pater ipse Verbum, sicut nec Filius, nec imago. Quid autem absurdius quam imaginem ad Filius, relative dicitur Verbum, et imago; et in omnibus his vocabulis ad Patrem refertur, nihil autem horum Pater dicitur. 6. Breviter summam
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ filius. Idco eni filius: qr ge¬
nitus. ⁊ quia filius. ntq genitꝰ.
Sicut autem filius ad prem. sic ge¬
nitus ad genitorem refertur. Et
sicut pr̃ ad fuium. ita genitor ad
simul pr̃ ⁊ fuius. tanquanambo
sint unum ũbum. Sic enim uer¬
bum dr. quomͦ ymago. Nonaũt
p̾r ⁊ filius simul ambo ymago. s
filius soius est ymago prĩs: quem¬
admodum ⁊ filius. Item in .uii.li.
bum: non hoc est ꝙ pr̃. qr u̾bum ñ
est pr̃. ⁊ u̾bum relatiue dr̃ sicut fi¬
lius. tem in eodem. Sicut fauis
ad pr̃em refertur.ata ⁊ ũbum ad eũ
cuiꝰ est ũbum refertur. cum dr̃ uer

Expanded text:
dicitur Filius. Ideo enim Filius, quia genitus; et quia Filius, utique genitus. Sicut autem Filius ad Patrem, sic genitus ad genitorem refertur; et sicut Pater ad Filium, ita genitor ad simul Pater et Filius, tanquam ambo sint unum Verbum. Sic enim Verbum dicitur, quomodo imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus est imago Patris, quemadmodum et Filius. Idem, in lib. 7 bum, non hoc est Pater, quia Verbum non est Pater, et Verbum relative dicitur, sicut Filius. Item, in eodem: Sicut Filius ad Patrem refertur, ita et Verbum ad eum cujus est Verbum refertur, cum dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
lũ ur̃ daigendaꝵ genus in hiis
duob p̾ceptis p̃t̾missum. cũ enĩ
p̃currat diltĩo dĩ. eiusq dic̃onis¬
modꝰ prescͥptus appeat. ⁊ sequat᷑
dilectio pximi. de tua dilc̃ce nichil
dictum uidet᷑. S cum dcm̃ ẽ. diliges
ꝓximum tuũ sit̃ te ip̃m simł ⁊ tui abs
te dilc̃io tua p̃t̾missa ñ ẽ. Ecce hic
aꝑte dicit uullo p̃cepto ñ mͦ primi¬

Expanded text:
llum rerum diligendarum genus in his duobus praeceptis praetermissum est. cum enim praecurrat modus praescriptus appareat, et sequatur dilectio proximi, de tua dilectione nihil dictum videtur. Sed cum dictum est: Diliges proximum tuum sicut teipsum, simul et tui abs te dilectio praetermissa non est . Ecce hic aperte dicit in illo praecepto non
Abbreviated transcription (Latin):
iam inquiramꝰ. Non enim
omĩa ut art ãb̃̾. quib utend̾ ẽ diui¬
genda sunt. s ea sola que uł nobis¬
cum societate quadam referũt᷑ in
ta bñficio dĩ ꝑ nos indigent. ut
corpus. ꝙ ita p̃cipiend̾ ẽ diugiꝰ. ut
ei ordinate prudent᷑q ꝯsulatur.
gere totum proritã ⁊ nos totos

Expanded text:
. Non enim omnia, ut ait August., quibus utendum, diligenda sunt; sed ea sola quae vel nobiscum societate quadam referuntur inta, beneficio Dei per nos indigent, ut corpus: quod ita praecipiendum est diligi, ut ei ordinate prudenterque consulatGERE TOTUM PROXIMUM ET NOS TOTOS
Abbreviated transcription (Latin):
dilectõ ꝑtineat angeloꝵ. Nã ty
ullin hominẽ excepit qͥ p̃cep̃ ꝑxi¬
mũ dilig̾e. dñs inpabola semiunu
relicti ostendit᷑ eum dicens ꝓxim̃:
qui erga illũ extitit misicors. dem̃
subdit uade: ⁊ tu fac silr̾. ut eum
ꝓximũ intlłi̾gamꝰ: cui exhibendum

Expanded text:
tineat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominus in parabola semivivi relicti ostendit, eum dicens proximum, qui erga illum extitit misericors. Deinde subdit: Vade, et tu fac similiter. Et eum proximum intelligamus, cui vel exhibendum
Abbreviated transcription (Latin):
s corde creditur: quiã cetrra pot̾
homo noiens. cretere ñ uisi uolẽs
intrare ecc̃am.⁊ accedere ad alta¬
re potest nolens. s non credere. It̾
uccemus pͥuellam: ⁊ queramus
cius uoluntatem. dicit exposi¬
tor. quia fides est uolinitatis: ñ
necessitatis. Ad que yendentes
ddicimius ñ ħ ita accipiendum fo¬
re. ut ex uoluntate hominis fi¬
des intelligatur ꝓuenire: cũ ip̃a
sit pprie dei donum. ut aitͣ apłs.
et᷑ ex ea bona homnus mĩta inci¬
ꝑiant. ꝑ hanc enim utait ãu. sr̃
fit de ĩpio puis. ut dem̃ ip̃a fides
incipiat ꝑ ducõnem oꝑari. uñ
om̃ia bona ñita incipiunt. s
pocius ħ ĩo ita dicta sunt: qr ñ ẽ
fides nisi inco qui uult credere.
tuiꝰ bonam uoluntatem fides p̃¬
as. suꝑͣ congruenter dixit. quia
bona uotuntas in eis donis est
ad effcm̃ bomi. ⁊ in cis est: q ip̃e
ab eis ñ preceditur

Expanded text:
itur, quia caetera potest homo nolens, credere non nisi volens; intrare ecclesiam, et accedere ad altare potest nolens, sed non credere. ItemVocemus puellam, et quaeramus ejus voluntatem, dicit expositor quia fides est voluntatis, non necessitatis. Ad quod respondentes, dicimus non haec ita accipie de fore, ut ex voluntate hominis fides intelligatur provenire, cum ipsa sit proprie Dei donum, ut ait Apostolus, Eph. 2, et ex ea bona hominis merita incipiant. Per hanc enim, ut ait Aug., super fit de impioincipiat per dilectionem operari; unde omnia bona merita incipiunt. Sed potius haec ideo dicta sunt, quia non est fides nisi in eo qui vult credere, cujus bonam voluntatem fides prAug. supra congruenter dixit quod bona voluntas in eis donis est,ad effectum boni; et in eis est, quia tempore ab eis non praeceditur
Abbreviated transcription (Latin):
prem testatur auctorem. cum ex
manente natus est. ñ ẽ natus ex
nicho. ⁊ cum añ tempus natus ẽ:
omnẽ sensum p̃uenit nascendo. hͥ
eadem suba. Ex quo sensu ⁊̃ accipi¬
endum est uld̾ ꝙ pater genuit id
pater. Et ħ ita debere intlłigi. ab̃. a
Q sic ẽẽ intlłndum. a̾s. ostendit
dicens ad maximinũ. Sic̃ dicis
sic̃ dicis. deus dm̃n genuit. ita dic
deus eiusdem nature uel sube̾ deũ
genuit. hoc si credidis ⁊ dixeris:
nichil de bac re ulterius accusare¬
ris. hiis enim u̾bis aꝑit quomͦ
predicta debeant intlłigi. Siłr fi¬
lius natus est de sub̾a pris. uł p̃r
sentia .i. de se natura ⁊ essentia ge¬
nuit filium eiuscem eẽntie ac na¬

Expanded text:
Patrem testatur auctorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omnem sensum praevenit nascendo. Hic eadem substantia. Ex quo sensu etiam accipiendum est illud: Pater genuit id Pater. Et hoc ita debere intelligi Aug. apd sic esse intelligendum Aug. ostendit, dicens ad Maximinum: Sicut dicissicut dicis: Deus Deum genuit, ita dic: Deus ejusdem naturae vel substantiae Deum genuit. Hoc si credideris et dixeris, nihil de hac re ulterius accusaberis. His enim verbis aperit quomodo praedicta debeant intelligi. Similiter Filius natus est de substantia Patris, sentia, id est de sua natura et essentia genuit Filium ejusdem substantiae ac na
Abbreviated transcription (Latin):
est sub̾a. cum quo ⁊ filius eadem
lius. Et hic sensus inuat᷑ ex ũbis
sonas eiusdem sub̾e. uł tres per¬
sonas unam eẽntiam dicimus.
tres aũ personas ex eadem essen¬
tia ñ dicimus quasi aluid ibi
sit ꝙ eẽntia est. aliud ꝙ ꝑsona.
ex sensu predc̃o qui sensus confir¬
ait. Sicut nr̃a scientia scientie dĩ
sic ⁊ nr̃m u̾bum ꝙ nascitur de
nr̃a scientia. dissimile est illi uͥ¬
bo dei ꝙ natum ẽ. de prĩs eẽntia.

Expanded text:
stantia, cum quo et Filius eadem lius. Et hic sensus adjuvatur ex hissonas ejusdem essentiae, vel tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quod ex sensu praedicto. Qui sensus confirait: Sicut nostra scientia scientiae Dei, sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo
Abbreviated transcription (Latin):
bum dei prĩs unige̾nitus filius
ꝑ omĩa pr̃i similis ⁊ equalis r᷑¬
te dr̃ deus de deo. lum̃ de lumine
tura filius. qr eiusdem na. ture.
ture est:⁊ eadem natura est cum
pr̃e. uñ hylr in li. de tri. de xp̃o lo¬
quens ait. Natura filius ẽ. qͥa
eandem naturam qͣm ille qui

Expanded text:
 Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri similis et aequalis, Deus de Deo, lumen de lumine,tura Filius, quia ejusdem naturae est, et eadem natura est cum Patre; unde Hilar., in lib. 1 de Trin., de Christo loquens, ait: Natura Filius est, quia eamdem naturam quam ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
tas. ⁊ si uoluntas est: an in hoc
opere una sit eademq uoluntas
qua uolo reficere esurientem ⁊
qua uolo hr̃e uitam et̾nam .ui¬
detur nempe talis intentõ esse¬
uoluntas. ut enim uoluntas ẽ
qua uolo reficere pauꝑem: ita
et uoluntas est qua ꝑ istud
uolo hr̃e uitam. Et aliaqui

Expanded text:
n in hoc opere sit una eademque voluntas, qua volo reficere esurientem, et qua volo habere vitam aeternam. Videtur nempe talis intentio voluntas esse: ut enim voluntas est qua volo reficere pauperem, ita et voluntas est qua per illud volo habere vitam. Et alia qui
Abbreviated transcription (Latin):
obsuantiam datum ñ ꝑderet. ⁊
ꝓmissum optineret. ut ꝑ mĩtũ
ueniret ad premium. De mund¬
diabolus homi hominẽ tẽp¬
litatem posseascendere uñ actes
ip̃e ꝑ suꝑbiam corruerat in-
zelo inuidie fc̃s est sathan .i. ad
u̾saruis. uñ ⁊ mulierem temp¬
tauit in qua minus ꝙͣ in uiro rõ¬
nem iugere nouit. Eurs enun
maucia ad temptandam uirtu¬
tem timida. humanam naturã
mea ꝑte uͥ debilior uidebat᷑ aggͥs¬
sa ẽ. Ut si forte illic aliquatenus
p̃ualeret. pꝰmodum fidutialuis
ad alteram que robustior fuit:
pulsandam uł pocius subitiendã
accederet. primũ gͥ solitariam fe¬
minam explorauit. ut in ea pri¬
experiretur.Quare in alie

Expanded text:
observantiam datum non perderet, et promissum obtineret, ut per meritum veniret ad praemium. DISTINDIABOLI QUA AD HOMINEM TElitatem posse ascendere unde ipse per superbiam corruerat, invzelo invidiae factus est Satan, id est, adversarius. Unde et mulierem tentavit, in qua minus quam in viro rationem vigere novit. Ejus enim malitia ad tentandam virtutem timida, humanam naturam in ea parte ubi debilior videbatur, aggressa est; ut si fpraevaleret, postmodum fiducialius ad alteram quae robustior fuit, pulsandam, vel potius subvertendam accederet. Primum ergo solitariam feminam exploravit, ut in ea priexperiretur. Quare di
Abbreviated transcription (Latin):
fauentes q̃ scoꝵ testimoniis
pienius appbatur. dicamus de¬
um ñ uele mala fĩ nec tamen
uelle ñ fĩ. neq nolle fr̃. Om̃e eĩ
ñ fit. fiunt autem inulta que
ñ uult fĩ. ut omnia mala. Q

Expanded text:
faventes, quae sanctorum testimoniis plenius approbatur, dicamus Deum non velle mala fieri, nec tamen velle non fieri neque nolle fieri. Omne ergo n fit. Fiunt autem multa quae non vult fieri, ut omnia mala.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fiunt mala. quidã ia fim¬
tñ saphistice incedentes. ⁊ ar
ideo deo odibiles ꝓbare conant᷑
ex deo auctore ecce q mala fiuint
hoc modo. Ꝙ mala fiunt um est
Om̃e autem u̾m ꝙ ẽ. est a uĩta

Expanded text:
n fiunt mala. Quidam tamen sophistice incedentes, et ideo Deo odibiles, probare conantur ex Deo auctore esse quod mala fiunt, hoc modo: Quod mala fiunt, verum est: omne autem verum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙa deo sit ut mala fiant. si enĩ
hoc diceret᷑ aucor maloꝵ d̃s cẽ
intlłigeretur. ꝙ ex simili maĩ¬
feste fsm ostenditur: deus phib
furtum fieri. s furtum fĩ u̾m ẽ.¬

Expanded text:
equitur quod a Deo sit ut mala fiant. Si enim hoc diceretur, auctor malorum Deus esse intelligeretur; quod ex simili manifeste falsum ostenditur: Deus prohibet furtum fieri: sed furtum fie
Abbreviated transcription (Latin):
Or as̃. supͣ. gñ. asserit. rõne u¬
tens quam supra posuimus.
ħ de scĩa hominis quantum ad
pͥmum statum ꝑtinet dixisse
unc diligen a¬
ter inuestigari oꝑtet
quam gratiam uł potentiam
habuit homo añ casum. ⁊ utr̃
ꝑ eam potuerit stare. uel non.
Sciendum ẽ gͥ ꝙ homini in c̾a¬
tione sicut teangelis diximꝰ:
acceꝑat. s ñ poterat ꝓficere in
tantum: ut ꝑ grãm c̾ationis
sñ alia meri salutem ualeret.
poterat quidem ꝑ illud auxiliũ
grẽ c̾ationis resistere maio: s ñ
ꝑficere bonum. pot̾at tñ ꝑ illud
bene unere qͦdamm. quia ui-¬
sinealto gr̃e aductorio. spũauter¬

Expanded text:
 17, super Gen., asserit, ratione utens quam supra posuimus. Haec de scientia hominis, quantum ad primum statum pertinet, dixisse unc diligenter investigari oportet quam gratiam vel potentiam habuerit homo ante casum; et utrum per eam potuerit stare vel non. Sciendum est ergo quod homini in creatione, sicut de angelis diximus,acceperat; sed non poterat proficere in tantum, ut per gratiam creationis sine alia mereri salutem valeret. Poterat quidem per illud auxilium gratiae creationis resistere malo, sed non perficere bonum. Poterat tamen per illud bene vivere quodammodo, qui posine alio gra
Abbreviated transcription (Latin):
est homo rectus ut man̾e me
a rectitudine posset ñ sine diui¬
no adiutorio. ⁊ suo fi̾ ꝑu̾sus ar¬
bitrio. utrumlib hoꝵ elegisset.
dei uoluntas fieret. uł au illo. ł
de illo. et quia suam maluit fa-¬
cere uoluntatem quam dei: de
illo fcã est uoluntas dei. Item
hominem fieri: ut ⁊ bñ posset
uelle ⁊ male. nec frustra si bene.
nec impune si male. Idem in li.
uitorium uł angelo uel homĩ.
cum pͥmũ fc̃i sunt defuisset: qͦ¬
niam ñ talis natura frã erat ut
sine diumo auxilio posset ma¬
nere si uellet: non utiq sua cul¬
pa cecidisset. defuissetꝰ quippe
aduitorium. sine quo manere
homini bonam uoluntatem.
in illa quippe fecerat cum rectũ.
posset. ut autem hoc uellet: me¬
ius dimisit arbitrio. In eodem.
Acceperat posse si uellet. s ñ hũit
uelle quo poss. Nam si huisset
ꝑseuerasset. hiis testimoniis e¬
uidenter monstratur ꝙ homo
rectitudinem. et bonam uolũ

Expanded text:
est homo rectus ut et manere in ea rectitudine posset, non sine divino adjutorio, et suo fieri perversus arbitrio; utrumlibet horum elegisset, Dei voluntas fieret vel ab illo, vel de illo. Et quia suam maluit facere voluntatem quam Dei, de illo facta est voluntas Dei. Item oportebat fieri, ut et bene posset velle, et male; nec frustra si bene, nec impune si male. Idem quoque,jutorium vel angelo vel homini cum primum facti sunt defuisset, quoniam non talis natura facta erat, ut sine divino auxilio posset manere si vellet, non utique sua culpa cecidisset, defuisset quippe adjutorium, sine quo manere homini bonam voluntatem, in illa quippe eum fecerat rectum;  per quod posset; ut autem vellet reliquit in ejus arbitrio. In eodem: Accepevelle quo posset; nam si habuisset, perseverasset. His testimoniis evidenter monstratur quod homo rectitudinem et bonam volu
Abbreviated transcription (Latin):
ro ⁊ si multipłr dicatur. uere tam̃
⁊ sumine simplex est. Dicitur enĩ
magnus. bonus. sapiens. beatus.
uerus. ⁊ quicquid aliud ñ iudig¬
ne dici uidetur. s eadem magnito¬
do eius est: que sapientia. Nou e¬
nim mole magnus est. s uirtute.
⁊ eadem bonitas tiꝰ est que sapĩa ⁊
magnitudo ⁊ uĩtas. et non ẽ ibi a¬
luid ip̃m beatum esse. ⁊ aliuo mag¬
num. aut sapientem. aut uerum.
aut bonum esse. aut omnino ẽẽ.¬

Expanded text:
ro etsi multiplex dicatur, vere tamen ro etsi multiplex dicatur, vere tamen et summe simplex est, dicitur enim magnus, bonus, sapiens, beatus, verus, et quidquid aliud non indigne dici videtur; sed eadem magnitudo ejus est quae sapientia. Non enim mole magnus est, sed virtute, et eadem bonitas ejus est, quae sapientia, et magnitudo, et veritas; et non est ibi aliud ipsum beatum esse, et aliud magnum, aut sapientem, aut verum, aut bonum esse, aut omnino esse.
Abbreviated transcription (Latin):
Reatura qͦ creatura ostendͭ
anima. in comꝑatõe qͦ cor tiplex. ⁊¬
ꝑis est simplex. sine com ñ sim¬
⁊ ñ simplex. Q̾ ideo simplex dr res¬
pectu corꝑis. quia mole ñ diffum-¬
ditur. ꝑ spacium loci. s in uno¬
qͦ corpore ⁊ in toto: tota est. ⁊ in
cum fit aliquid in quauis exigu¬
a particula corꝑis ꝙ sentiat aĩa
qͣmuis ñ fiat in toto corꝑe. illa tñ
tota sentit: quia totam nõ latet.
S tamen nec in ip̃a auima: ue¬
ra simplicitas est. Cum enĩ aliud
sit artificiosum ẽẽ: aliud inhertem.
aliud acutum. aliud memorem.
aliud cupiditas. aliud timor. ali¬
ud leticia. aliud tͥsticia. Possũt ꝙ
hec ⁊ alia hiꝰ innumerabilia in a¬
nime natura inueniri. ⁊ alia sine
aliit. ⁊ aua magis. aua minus. Ma¬
nifestum est non simplicem: s mł¬
tiplicem ẽẽ naturã eiꝰ. Nicħ enim
simplex mutabile ẽ. Omnis aut̃
creatura: mutabilis est. Nulla gͦ
creatura. uere simplex est. deus ue¬

Expanded text:
rituali creatura ostenditanima, in comparatione quidem corporis est simplex; sine comparatinon simplex, quae ideo simplex dicitur respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium loci, sed in unoquoque corpore et in toto tota est, et in cum fit aliquid in quavis exigua particula corporis quod sentiat anima, quamvis non fiat in toto corpore, illa tamen tota sentit, quia totam non latet. Sed tamen nec in ipsa tota anima vera simplicitas est. Cum enim aliud sit artificiosum esse, aliud inertem, aliud acutum, aliud memorem, aliud cupiditas, aliud timor, aliud laetitia, aliud tristitia, possitque haec et alia hujusmodi innumerabilia in animae inveniri natura, et alia sine aliis, et alia magis, alia minus, manifestum est animae non simplicem, sed multiplicem esse naturam; nihil enim simplex mutabile est; omnis autem creatura mutabilis est; nulla ergo creatura vere simplex est. Deus ve
Abbreviated transcription (Latin):
nam naturam. ħ enĩ ñ ita accipi¬
unt᷑. cum de illa incomiutabili e¬
t̾naq sub̾a. incomꝑabilit̾ simpu¬
ciore quam est humanus animus
dñr. quemadicdum cũ de c̾aturis
es̃. ꝙ est fortem ẽẽ. uł sapientem es¬
se. uel iustum ẽẽ. ⁊ siquid de illa sĩ
sig̾cetur. humano autem animo
ñ est hoc eẽ. ꝙ est fortem esse. aut pͦ¬
dentem. aut iustum. Pot̾ enim ẽẽ
animus. et nullam istarum habere
uirtutem ta ẽ dei simplicitas

Expanded text:
nam naturam. Haec enim non ita accipiuntur cum de illa incommutabili aeternaque substantia incomparabiliter simpliciore quam est humanus animus, dicuntur, quemadmodum cum de creaturis se, quod est fortem esse, vel sapientem esse, vel justum esse, et si quid de illa simptia ejus significetur. Humano autem animo non est hoc esse, quod est fortem esse, aut prudentem, aut justum; potest enim esse animus, et nullam istarum habere virtutum. 7. Tanta est Dei simplicitas
Abbreviated transcription (Latin):
esse pt̃. Non gͦ timeat penam qͥ
penitet. sed anxietur ꝓ gła. Que
com̃sio si contigerit alicui ⁊̃ infi
u̾sio: timendum est depenitente se¬
ro. maxime cum filii qͦs illicite
duexit sint presentes. uyxor ⁊ mũ¬
dus ad se uccet. multos solet sero¬
tina pñia decipere. S qm̃ d̾s sem¬
per potens ẽ. semper ⁊̃ in morte
iuare ualet: quib placet. Cum
gͥ opus sit non hominis sed fidei
s̾tuctifera penitencia in spirare eã
potest. quandecumꝙ uult sua mĩa.
et remunerare ex sua mĩa. qͦs damp¬
nare pot̾ ex uisticta. S qm̃ multa
sunt que impediunt. ⁊ languentẽ
retrahunt. ꝑiculosissimũ est ⁊ inti¬
tunc inspirat siquis ẽ uam ꝑnam.¬

Expanded text:
ergo tantum timeat poenam, qui poenitet, sed anxietur pro gloria. Quae conversio si contigerit alicui etiam inversio, timendum est de poenitente sero, maxime cum filii quos illicite dilexit, sint praesentes, uxor et mundus ad se vocet. Multos solet serotina poenitentia decipere. Sed quoniam Deus semper potens est, semper etiam in morte juvare valet, quibus placet. Cum ergo opus sit non hominis, sed Dei, fructifera poenitentia, inspirare eam potest quandoque vult sua misericordia, et remunerare ex misericordia, quos damnare potest ex justitia. Sed quoniam multa sunt quae impediunt, et languentem retrahunt, periculosum est, et interitunc inspirat si quis est veram
Abbreviated transcription (Latin):
mam c̃asse. u̾bis scripture ꝑ ui¬
caciter inh̾entes. quib dr̃. Inspi¬
rauit uł sufflauit. ⁊c̃. Cum suf¬
flat inquiunt uł spirat hõ: de se
em hoĩs: ex se spm̃ hominis emi
locutione dcm̃ ẽẽ sufflauit. uel
mam fecit. flare enim est flatũ
fac̾e. flatum facẽ ẽ animam fa

Expanded text:
m creasse, verbis Scripturae pertinaciter inhaerentes, quibus dicitur inspiravit vel insufflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat homo, de se em hominis, ex se spiritum hominis emislocutione dictum esse sufflavit vel mam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est animam fa
Abbreviated transcription (Latin):
creatione. Sicut hominis for¬
matio scd̃m corpus descͥbit᷑. c̃
dr̃. forͣmauit d̾s hoĩem de limo
terre. ita eiusdem ẜ aĩam fac¬
tura descͥbitur. cum subdit᷑
et inspirauit in faciem eiꝰ
spiratulum iite. Corpꝰ
eium de limo t̾re forma¬
uit deus. cui aĩam inspi¬

Expanded text:
inis formatio secundum corpus describitur cum dicitur: Formavit Deus hominem de limo terrae, ita ejusdem secundum animam factura describitur cum subditur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Corpus enim de limo terrae formavit Deus, cui animam inspi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliam exponimus auͣctẽ
ubi ait. dilcõem dei. ꝯmemorari.
ñ qua nos eum. s qua ip̃e dilex̃
nos. Ac si diceret. Commemorat
git nos. Aliud obieuint.
ed aliud est inquiunt ꝙ ma¬
gis urget. dixit enim supra
quo est: ita nec caritas. Qͦ mͦ enĩ
caritas sp̃c .s. est. si ab ip̃o est: Nã
si ab ip̃o est. ⁊ ip̃e est: gͦ sp̃c a se ip̃o¬
a seipõ non est. s tñ ⁊ a seip̃o datur
nobis. ut supradcm est. dat enim

Expanded text:
aliam exponimus auctoritatem ubi ait dilectionem Dei commemorari, non qua nos eum, sed qua ipse dilexit nos; ac si diceret: Commemorat git nos. 15. Aliud objiciunt. Sed aliud est, inquiunt, quod magis urget: dixit enim supra quo est, ita nec charitas. Quomodo ergo Spiritus sanctus est, si ab ipso est? Nam si ab ipso est, et ipse est, ergo Spiritus a seipso non est, sed tamen a seipso datur nobis, ut supra dictum est; dat enim
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯced̾r uiro uiuo a quo recessit. nec
huic alt̾am ducẽ iuua uxore qͣm di¬
misit: mltomuiꝰ fas ẽ illicita cũ qͥb¬
libet stupra ⁊ mittẽ. Idem. ut ñ faci¬
le dimittat᷑ uxor dñs solam forni¬
catõnis cam excepit. cet̾as u̾o uni

Expanded text:
vivo viro a quo recessit, nec huic alteram ducere viva uxore quam dimisit, multo minus fas est illicita cum quibuslibet stupra committere. Idem, ibid: Ut non facile dimittatur uxor, Dominus solam fornicationis causam excepit; caeteras vero uni
Abbreviated transcription (Latin):
amdr. Iõ ñ subdidit deuiro. sic̃ de
muliere. qr licet uiro aliam ducere.
S hoc a falsariis in ãurosu libͦ poi¬
tum creditur. Supplend̾ eĩ est in
uiro ꝙ deuxore p̃misit: aꝑte alicit.

Expanded text:
deo non subdit de viro sicut de muliere, quia licet viro aliam ducere. Sed hoc a falsariis in Ambrosii libro positum creditur; supplendum enim esse in viro quod de uxore praemisit, aperte dicit
Abbreviated transcription (Latin):
delib rectas cẽ uoluntates ꝓpͥos
ac diu̾sos fines hñtes. ⁊ tñ unũ
cundemq. quia om̃s referunt᷑
ad unum: qui ẽ finus fimum.
de quo paulo añ diximus. Ita egͦ
forte est ⁊ in aliis malis. Qdam

Expanded text:
elibus rectas esse voluntates proprios ac diversos fines habentes; et tamen unum eumdemque, quia omnes referuntur ad unum qui est finis finium; de quo paulo ante diximus; ita e converso forte est et in malis.
Abbreviated transcription (Latin):
fines hñt. qui tñ referuntur ad
finem illius uoluntatis qua uo¬
lumus beate iuuere. ⁊ ad eam ꝑ¬
uenire uitam: que ñ referatur
ad aluid. s amanti: ꝑ se ipã suf¬
ficiat. q̃ admodum uoluntas
uoluntas uidendi fenestram:
itẽ finis ẽ uisio transeũtium.¬
tates. Item. Recte sunt uolunta¬
tes. et omnes sibumet ueliga¬
te: Si bona est illa ad qm cũcte
referuntur. Si aũ praua est. pͣ¬
ue sunt omnes. Et id̾o rectaꝵ
uoluntatum onexio: it qđdam
est ascendentium ad bĩtudinẽ.
qd̃ c̃tis uelud passib agitur. pͣ¬
uaꝵ aũ ⁊ distortarum uolunta¬
tum implicatio. inncłm ẽ quo
alligabitur qui ħagit ut ꝓi¬
ciatur in tenebras extiores. his¬

Expanded text:
fines habent; qui tamen referuntur ad finem illius voluntatis qua volumus beate vivere, et ad eam pervenire vitam, quae non referatur ad aliud, sed amanti per seipsam sufficiat, quemadvoluntas videndi fenestram, item finis etates. Item ibidem rectae sunt voluntates, et omnes sibimet religatae, si bona est illa ad quam cunctae referuntur. Si autem prava est, pravae sunt omnes; et ideo rectarum voluntatum connexio iter quoddam est ascendentium ad beatitudinem, quod certis velut passibus agitur. Pravarum autem et distortarum voluntatum implicatio vinculum est, quo alligabitur qui hoc agit, ut projiciatur in tenebras exteriores,
Abbreviated transcription (Latin):
sequi uidetur: quia non semꝑ ex
fine iuidicatur uoluntas. sui ma¬
la actio. sicut in illis que ꝑ se
pcc̃a sunt. Illa enim cum quis
gesserit proaliqua bona eausa
lonum uidentur hr̃e finem. nec
ex fine uoliuitas est mala. nec
ex uoluntate actio fit mala. s
ex actione uoluntas sit praua.
In quib aliqui ponunit actum
iudeorum. qui crucifigendo xp̃o
arbitrabantur se obsequium p̃s¬
tare deo. quia bonum finem dict̃
eos sibi posuisse .s. dei obsequium
⁊ tñ uoluntatem eorum et actõm
ꝑu̾sam fore asserunt. de bonis ã
nulla fit exceptio in p̃missis u̾b̾
asi. qum omnis uoluntas bo¬
ua: ex fine sit bona. et ex fine. et¬
ex uolũtate: omius bona actio bo
na est. S non omnis mala uo¬
luntas: ex fine mala est. nec om̃i ᷤ
mala actio. ex fine et ex uolunta¬
te mala est. ⁊ omnis que habet
malam causam: mala est. S non
omnis que bonam hẽt cãm: bõa
est. Ideoq cum ex affcũ dr̃ impõi

Expanded text:
sequi videtur quia non semper ex sequi videtur quia non semper ex fine judicatur voluntas sive actio mala, sicut in illis quae per se peccata sunt. Illa enim cum quis gesserit pro aliqua bona causa, bonum videtur habere finem; nec ex fine voluntas est mala, nec ex voluntate actio fit mala, sed ex actione voluntas fit prava. In quibus aliqui ponunt actum Judaeorum, qui crucifigendo Christum arbitrabantur se obsequium praestare Deo, quia bonum finem dicunt eos sibi posuisse, scilicet Dei obsequium; et tamen voluntatem eorum et actionem perversam fore asserunt. De bonis autem nulla fit exceptio in praemissis verbis August. quin omnis voluntas bona ex fine sit bona; et ex fine et voluntate omnis actio bona, bona est. Sed non omnis mala voluntas ex fine mala est, nec omnis mala actio ex fine et voluntate mala est; et omnis quae habet malam causam mala est, sed non omnis quae bonam causam habet bona est. Ideoque cum ex affectu dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
flua diuiti: ut preberet pauꝑi.
et falsarium qui alienum corru¬
pit testamentum: ut is ess he¬
res. qui faceret elemosinas lar¬
gas: ñ ille qui nullas. ⁊ eum qui
se fecisse adultĩum ostendit: ut
ꝑ illam cum qua fecit: hominẽ
de morte liberet. S dicet aliquis
gͦ equandus est fur quilibet fu¬
ri qui uoluntate mĩe furatur:
Quis hoc dixeritꝰ s horum duoꝵ
ñ ĩo quisquam est bonus: qr pe¬
ior est unus. peior est enun qui
concuputendo quam qui mise̾n¬
do furatur. S si furtum omnt
pccm̃ est: ab omni furto abstinẽ¬
dum est. Quis enmm dicat esse
percandum: et si aliud sit grauiꝰ
aliuid leuius pcc̃mꝰ Nunc aũ
q̃ramus quis actus pccm̃ sit: uł
non. Non ꝙ grauits sit uł leuiꝰ.
Intende lector ꝓpositis ũbis tota
mentis consideratione. que nõ
mutilem hũt ex̾citationem: et
dinosces quis actus sit pocm̃. qui
tum. Quia sunt ñ nulli actus qͥ⁊
ut supra positum est. Ex quo con¬

Expanded text:
erflua diviti, ut praeberet pauperi; erflua diviti, ut praeberet pauperi; et falsarium qui alienum corrumpit testamentum, ut is esset haeres qui faceret eleemosynas largas, non ille qui nullas; et eum qui se fecisse adulterium ostendit, ut per illam cum qua fecit, hominem de morte liberaret. Sed dicet aliquis: Ergo aequandus est fur cuilibet furi qui voluntate misericordiae furatur? Quis hoc dixerit? Sed horum duorum non ideo quisquam est bonus, quia pejor est unus. Pejor enim est qui concupiscendo, quam qui miserando furatur. Sed si furtum omne peccatum est ab omni furto abstinendum est. Quis enim dicat esse peccandum, etiamsi aliud sit gravius, aliud levius peccatum? Nunc autem quaerimus quis actus peccatum sit vel non; non quid gravius sit vel levius. Intende, lector, propositis verbis tota mentis consideratione, quae non inutilem habent exercitationem; et dignosces quis actus sit peccatum, qtum, quia sunt nonnulli actus qui ut supra positum est. Ex quo con
Abbreviated transcription (Latin):
duo enim bona hic sunt. ut ĩ¬
ops alatur. ⁊ innocens ñ puni¬
atur. aut quis dicat adult̾ium
ẽẽ faciend̾. ut ꝑ illam cũ qua fit hõ
de morte liberetur.: Testamen¬
ta etiam uera cur nõ suppͥma¬
mus ⁊ falsa supponamus. ne hẽ¬
ditates habeant. qui nichil boĩ
agunt: S hii pocius qui indigẽ¬
tes aduuant: cur ñ fiant illa
mala pp̃hec bona: si ꝑꝑ hec bona.
nec illa sunt maia: tur ñ ab un¬
mũdis m̾etͥcib que ditant stu¬
pratores rapiat diuitias uir bo¬
nus: ut indigentibus eas largi¬
atur. cũ nlłui malũ malum sit.
si ꝑ bono fiat:ͦ Quis hoc dicat nͥ
qui res humanas moresq cona¬
tur ⁊ leges subuertere: Ꝙ enĩ
facimus ñ dicatur recte posse fr̾.
nec impune tm̃. uerum etiam
gloriose. ut in eo ñ timeat᷑ sup¬
plicium: s sꝑetur et p̃mium. si
semel. concesserumuis in malis
fiunt causis: nec ip̃ã mala uidi¬
centur: At iusticia nũto puint
eum. qui dicit se subtraxisse suꝑ¬

Expanded text:
Duo enim bona hic sunt: ut inDuo enim bona hic sunt: ut inops alatur, et innocens non puniatur. Aut quis dicat adulterium esse faciendum, ut per illam cum qua fit, homo de morte liberetur? Testamenta etiam vera cur non supprimimus, et falsa supponimus, ne haereditates habeant qui nihil boni agunt, sed hi potius quilindigentes adjuvant? Cur non fiant illa mala propter haec bona, si propter haec bona nec illa sunt mala? Cur non ab immundis meretricibus quas ditant stupratores, rapiat divitias vir bonus, ut indigentibus eas largiatur, cum nullum malum malum sit si pro bono fiat? Quis hoc dicat, nisi qui res humanas moresque conatur et leges subvertere? Quod enim facinus non dicatur recte fieri posse, nec impune tantum, verum etiam gloriose, ut in eo non timeatur supplicium, sed speretur et praemium; si semel consenserimus in malis fiant causis, nec ipsa mala esse judicentur? At justitia merito punit eum qui dicit se subtraxisse sup
Abbreviated transcription (Latin):
actus scd̃m intẽtõnem se peccata¬
et causam iudicandos bonos sunt.¬
uł malos p̃t̾ quosdam qui ita
sunt mali: ut ñ quam possuit cẽ
boni. ⁊ si bonam uideantur hr̃e
płium qͣ causa. quo fine. quã
intentione. quid fiat. S ea que
constat ẽẽ pc̃ca: nullomodo bone
cause obtentu. nullo qͥł rono fi¬
ne. nulla uelud bona intentõne.
facienda. It̃. Ca quippe opera ho¬
minum si cãs habuerint bonas
ł malas. nunc sunt bona nũc
sunt mala: que ñ sunt ꝑ seipsa
peccata. sic̃ uictũ prebere paupe
at: ut gignantur regenerandi.¬
beant causas. uelut si iactancie
cã pascitur pauꝑ. aut lasciuie uã
cum uxore concũbit᷑. aut filii ge¬
nerantut ñ ut deo s ut diabolo
phemice. quis dicat causis bõĩs
ẽẽ facienda: uel peccata nõ esse
uł quod est absurdius iusta esse¬
peccata: Quis dicat furemur di¬
uitib ut heamus quid demus
pauꝑib: aut falsa testimonia ꝓ¬
feramus ñ unde mncrentes ĩe¬
dantur: sed pocius saluentur:

Expanded text:
actus secundum intentionem et causam judicandos bonos vel malos, praeter quosdam, qui ita sunt mali, ut nunquam possint esse boni etiamsi bonam videantur habere plurimum qua causa, quo fine, qua intentconstat esse peccata, nullo bonae causae obtentu, nullo quasi bono fine, nulla uelut bona intentione facienda sunt. ea quippe opera hominum, sicut causas habuerint bonas seu malas, nunc sunt bona, nunc mala, quae non sunt per se ipsa peccata: sicut uictum prat, ut gignantur regenerandi.beant causas: velut si jactantiae causa pascitur pauper, aut lasciviae causa cum uxore concumbitur, aut filii generentur non ut Deo, sed ut diabolo phemiae, quis dicat causis bonis esse facienda, vel peccata non esse; vel, quod est absurdius, justa peccata esse? Quis dicat: Furemur divitibus, ut habeamus quid demus pauperibus; aut: Falsa testimonia proferamus, non ut inde innocentes laedantur, sed potius salventur?
Abbreviated transcription (Latin):
utatis. s nimiũ diffi. scũs¬
cultatis atq pplexitatis.
Cum enim constet ex pre¬
dcĩs ⁊ ex aliis płib testiõiis
om̃sq catholici unanimiter fate¬

Expanded text:
tatis, sed nimium difficultatis atque perplexitatis. Cum enim constet ex praedictis et aliis pluribus testimoniis omnesque Catholici unanimiter fate
Abbreviated transcription (Latin):
referimus. fili¬
um innascibi¬
iem confiteri ĩ¬
pussimũ ẽ. Iã
enim ñ erit unꝰ
deus. quia deũ
unum predica¬
turi natura u¬
nius innascibi¬
us dei exigit. cũ

Expanded text:
Filium innascibilem confiteri, impiissimum est. Jam enim non erit Deus unus: quia Deum unum praedicari natura unius innascibilis Dei exigit. Cum